**ჯოან ინგლისელი** (ინგლ. Joan of England, შოტლ. Joan o Ingland; დ. 22 ივლისი, 1210 — გ. 4 მარტი, 1238) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ჯონ უმიწაწყლოსა და დედოფალ იზაბელა ანჟულიმელის ასული. შოტლანდიის დედოფალი 1221-1238 წლებში როგორც ალექსანდრე II-ის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ჯოანი დაიბადა 1210 წლის 22 ივლისს. იგი იყო ინგლისის მეფე ჯონ უმიწაწყლოსა და მისი მეუღლის, დედოფალ იზაბელა ანჟულიმელის მეორე შვილი და პირველი ქალიშვილი. თავდაპირველად იგი დანიშნული იყო საფრანგეთის მეფე ფილიპ II-ის უფროს ვაჟ ლუიზე. 1214 წელს მამამისმა ჩაშალა საფრანგეთის მეფესთან არსებული მოლაპარაკებები და ჯოანის ხელს დაჰპირდა ლა მარკის გრაფ უგო X ლუზინიანელს. ახალგაზრდა ჯოანის მზითვს შეადგენდა სენტი, სენტოჟი და ოლერონის კუნძული. ყველაფერი კარგად მიდიოდა, მაგრამ უეცრად უგომ მისი მზითვის გადაცემა ქორწილამდე მოითხოვა, რაც ინგლისელებმა არ შეასრულეს, რასაც მოჰყვა ნიშნობის ჩაშლა. 

1216 წელსვე, მეფე ჯონის გარდაცვალების შემდეგ, უგო X ლუზინიანელს თავად ჯოანის დედა, იზაბელა ანჟულიმელი გაჰყვა ცოლად. აღსანიშნავია, რომ დედამისმა ქორწინების შემდეგ ჯოანი თან წაიყვანა ახალი ქმრის სასახლეში, საიდანაც იგი მხოლოდ რომის პაპის სერიოზული ჩარევის შემდეგ დააბრუნეს უკან, ინგლისში. 1212 წლიდან ინგლისის კარზე იმყოფებოდა შოტლანდიის მეფე ალექსანდრე II, რომელთანაც 1220 წლის 15 მაისს ჯოანის ძმამ, მეფე ჰენრი III-მ დაიწყო მოლაპარაკებები. ჰენრი III ალექსანდრე II-ს მის დაზე, ჯოანზე დაქორწინების სანაცვლოდ დაჰპირდა ჩრდილო ნორთუმბრიის მზითვად გატანებას, რაც შოტლანდიელთათვის ოცნება იყო. 

1221 წლის 18 ივნისს ალექსანდრემ ოფიციალურად გადააფორმა ჰასენდენის, ჯედბურგის, კინგჰონისა და კრეილის მიწები ჯოანის სახელზე, რაც ჰენრის ერთ-ერთი მთავარი მოთხოვნა იყო. 21 ივნისს ჯოანი და ალექსანდრე იორკის კათედრალში დაქორწინდნენ. ამ დროს ალექსანდრე 23 წლის იყო, ჯოანი კი მხოლოდ 11-ის. ამის გამო, მეფეს არ შეეძლო დედოფალთან სარეცელის გაზიარება და არც მემკვიდრის იმედი უნდა ჰქონოდა. ასეთი სარისკო მდგომარეობის გამო, ალექსანდრე განქორწინებაზეც კი ფიქრობდა, მაგრამ ეშინოდა, რომ ეს ინგლისელთა მხრიდან ომის პროვოცირებას გამოიწვევდა. დედოფალ ჯოანს შოტლანდიაში არც ისე მყარი პოზიცია ჰქონდა, რომლის სამეფო კარზეც მისი დედამთილი, დედოფალი ერმენგრადა დომინირებდა. მიუხედავად მისი პიროვნული თვისებებისა, მისმა ინგლისელმა მოკავშირეებმა იგი მაინც მნიშვნელოვან პირად აქციეს. 1236-1237 წლებში ჯოანი თან ახლდა ალექსანდრეს ინგლისში ვიზიტისას, სადაც იგი იორკში თავის ძმასთან მოლაპარაკებებს აწარმოებდა სადავო ჩრდილოეთის მიწების გამო. როგორც ფრანგი მემატიანე მოგვითხრობს, ამ ვიზიტის შემდეგ ჯოანმა ინგლისში დარჩენა მოინდომა, მისმა ძმამ კი ნება დართო იორკში დარჩენილიყო და იქ ეცხოვრა. იორკში ყოფნისას ჯოანი და მისი რძალი, დედოფალი ელეანორ პროვანსელი ერთმანეთს შეხვდნენ და წმინდა თომას ბეკეტის საფლავზეც იყვნენ მოსალოცად. 

ამ ამბიდან მალევე, 1238 წელს ჯოან ინგლისელი გარდაიცვალა. იგი თავის ძმებს, ჰენრი III-სა და რიჩარდ კორნუოლელს ჩააკვდა ხელებში და მისივე სურვილის მიხედვით დაკრძალეს კროუფორდის სააბატოში.

ლიტერატურა
----------

* Rosalind K. Marshall: "Scottish Queens: 1034–1714"
* Richard Oram: "The Kings and Queens of Scotland"
* Timothy Venning: "The Kings and Queens of Scotland"
* Mike Ashley: "British Kings and Queens"
* Elizabeth Ewan, Sue Innes and Sian Reynolds: "The Biographical Dictionary of Scottish Women"

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შოტლანდიის კონსორტების სია |
| --- |
|  |
| 
* გროუჩ შოტლანდიელი
* ინგებორგ ფინსდოტირი
* მარგარეტ უესექსელი
* ეთელდრედა ნორთუმბრიელი
* სიბილა ნორმანდიელი
* მაუდ ნორთუმბრიელი
* ერმენგრადა დე ბემონტი
* ჯოან ინგლისელი
* მარი კუსი
* მარგარეტ ინგლისელი
* იოლანდე ბრეტანელი
* ელიზაბეთ დე ბურგი
* ჯოან ინგლისელი
* მარგარეტ დრუმონდი
* ეფემია როსი
* ანაბელა დრუმონდი
* ჯოან ბეფორტი
* მარია გელდერნელი
* მარგარეტ დანიელი
* მარგარეტ ტიუდორი
* მადლენა ვალუა
* მარია დე გიზი
* ფრანსუა ვალუა
* ჰენრი სტიუარტი
* ჯეიმზ ჰეპბერნი
* ანა დანიელი
* ანრიეტა მარია დე ბურბონი
* კატარინა ბრაგანსა
* მარია მოდენელი
* ჯორჯ დანიელი
 |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ინგლისის პრინცესები |
| --- |
|  |
| I თაობა | 
* მატილდა, საქსონიისა და ბავარიის ჰერცოგინია
* ელეონორა, კასტილიის დედოფალი
* ჯოანა, სიცილიის დედოფალი
 |
|  |
| II თაობა | 
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
* იზაბელა, საღვთო რომის იმპერატრიცა
* ელეონორა, პემბროკის გრაფინია
 |
|  |
| III თაობა | 
* მარგარეტი, შოტლანდიის დედოფალი
* ბეატრისი, რიჩმონდის გრაფინია
* კათრინი
 |
|  |
| IV თაობა | 
* ელეონორა, ბარის გრაფინია
* ჯოანა, გლოსტერის გრაფინია
* მარგარეტი, ბრაბანტის ჰერცოგინია
* მერი
* ელისაბედი, ჰოლანდიის გრაფინია
 |
|  |
| V თაობა | 
* ელეონორა, გელდერნის ჰერცოგინია
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
 |
|  |
| VI თაობა | 
* იზაბელა, ბედფორდის გრაფინია
* ჯოანა
* მერი, ბრეტანის ჰერცოგინია
* მარგარეტი, პემბროკის გრაფინია
 |
|  |
| VII თაობა | 
* ფილიპა, პორტუგალიის დედოფალი
* ელისაბედი, ექსტერის ჰერცოგინია
* კათრინი, კასტილიის დედოფალი
* ჯოანა, უესტმორლენდის გრაფინია
* კონსტანცია, გლოსტერის გრაფინია
 |
|  |
| VIII თაობა | 
* ბლანკა, პფალცის კურფიურსტი
* ფილიპა, დანიის დედოფალი
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
* მარგარეტი, დევონის გრაფინია
 |
|  |
| IX თაობა | 
* ანა, ექსტერის ჰერცოგინია
* ელისაბედი, სუფოლკის ჰერცოგინია
* მარგარეტი, ბურგუნდიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| X თაობა | 
* ელისაბედი, ინგლისის დედოფალი
* მერი
* სესილი, უელესის ვიკონტესა
* ანა, ნორფოლკის ჰერცოგინია
* კათრინი, დევონის გრაფინია
* ბრიჯიტი
* მარგარეტი, სალისბურის გრაფინია
 |
|  |
| XI თაობა | 
* მარგარეტი, შოტლანდიის დედოფალი
* მერი, საფრანგეთის დედოფალი
 |
|  |
| XII თაობა | 
* მერი I, ინგლისისა და ესპანეთის დედოფალი
* ელისაბედ I, ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი
 |
|  |
| XIII თაობა | 
* ელისაბედი, ბოჰემიის დედოფალი
 |
|  |
| XIV თაობა | 
* მერი, ორან-ნასაუს პრინცესა
* ჰენრიეტა, ორლეანის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XV თაობა | 
* მერი II, ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი
* ანა, დიდი ბრიტანეთის დედოფალი
* ლუიზა მარია
 |

 |