recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ივანე (იოანე) მარუშისძე** — დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი X საუკუნეში, აფხაზთა მეფის - ქართლის ერისთავი X საუკუნის 70-იან წლებში. 

975 წელს, როდესაც კახელები უფლისციხეს შემოეწყვნენ, ქართლის ერისთავს დახმარება წესისამებრ საკუთარი მეფისათვის უნდა ეთხოვა, მაგრამ მარუშისძემ იცოდა, რომ ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც საქართველოს გაერთიანების საქმის გაგრძელება და ბოლომდე მიიყვანა შეეძლო, ჰქონდა საამისო ძალაცა და ავტორიტეტიც იყო დავით III ბაგრატიონი, რომელიც ტაოელ ბაგრატიონთა შტოს ეკუთვნოდა. „მატიანე ქართლისაი" მოგვითხრობს, რომ იოანე მარუშის ძემ მოციქული გაუგზავნა დავით III-ს და შესთავაზა ქართლში გამოლაშქრება და ამ მხარის დაკავება. 975 წელს დავით კურაპალატი ქართლში შემოვიდა. ამან კახელები აიძულა უფლისციხისათვის ალყა მოეხსნათ და უკან გაბრუნებულიყვნენ.  976 წელს მარუშისძემ დავით III კურაპალატს შესთავაზა ან თვითონ შემოეერთებინა ქართლი, ან თავისი შვილობილი ბაგრატ გურგენის ძე დაესვა მის გამგებლად. დავითმა, მართლაც, ქართლის გამგებლად დასვა ბაგრატი. მარუშისძეს ამ შემთხვევაში ამოძრავებდა საკუთარი ფეოდალური და სამოხელეო ინტერესები: ქიშპი ქართლის გამგებლობისათვის „ქართლის უფლებთან" - ტბელებთან და კახეთის ქორეპისკოპოსთან. 978 წელს მარუშისძემ ბაგრატი, როგორც აფხაზთა მეფის შვილიშვილი დედის მხრიდან, აფხაზთა (დასავლეთ საქართველოს) მეფედ დასვა. ამით მან პროგრესული როლი ითამაშა საქართველოს გაერთიანებისათვის ბრძოლის პროცესში, ხელი შეუწყო ამ პროცესის დაჩქარებას. 978 წელს სწორედ მისი ინიციატივითა და დავით კურაპალატის თანხმობით გახდა შესაძლებელი ბაგრატის დასავლეთ საქართველოში გადაყვანა და ქუთაისში მეფედ კურთხევა. ამის შემდეგ მარუშისძე არცერთ
წყაროში აღარ მოიხსენიება.

ლიტერატურა
----------

* მატიანე ქართლისა, ქართლის ცხოვრება, I, ს. ყაუხჩიშვილის რედაქტორობით, თბ. 1955;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ. 1965;
* *მელიქიშვილი გ.* ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება და საქართველოში ფეოდალურ ურთიერთობათა განვითარების ზოგიერთი საკითხი, თბ. 1973;
* *პაპასკირი ზ.* ერთიანი ქართული ფეოდალური სახელმწიფოს წარმოქმნა და საქართველოს საგარეო-პოლიტიკური მდგომარეობის ზოგიერთი საკითხი, თბ. 1990;
* *ლორთქიფანიძე მ.* ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება, თბ. 1963;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოანე მარუშისძე, X საუკუნის მეორე ნახევარი

სქოლიო
------

1. ↑   „კაცი ძლიერი და ერ-მრავალი" (იოანე მარუშის ძე)
ვეფხვის ქანდაკება ვაკის პარკში (მოქანდაკე ი. პატარიძე)
**ივანე (ვანო) კონსტანტინეს ძე პატარიძე** (დ. 1903, ქუთაისი, — გ. 1952, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1928) და სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი (1931). აკადემიაში ინტენსიურად მუშაობდა შიშველ ნატურაზე, ითვლებოდა იაკობ ნიკოლაძის ერთ-ერთ ყველაზე ნიჭიერ მოწაფედ. მძიმე ცხოვრებამ შემოქმედებითი პოტენციალის სრულყოფილი გამოვლენის საშუალება არ მისცა — 1937 წელს დასმენის საფუძველზე მრავალი წლით გადასახლებული იყო, რამაც ჯანმრთელობა მნიშვნელოვნად შეურყია. 

პატარიძის ნამუშევრების უმეტესობამ ჩვენამდე ვერ მოაღწია; 1924 წლის ქართველ მხატვართა გამოფენაზე წარმოდგენილი მისი „მუშა" და ვაჟა-ფშაველას სკულპტურული პორტრეტი ცნობილია იმავე წლის ჟურნალ „დროშაში" (№№23-24) დაბეჭდილი ფოტორეპროდუქციებით. შემორჩენილია პატარიძის რამდენიმე ქვაში გამოკვეთილი და თბილისში დადგმული ანიმალისტური ქანდაკება: ფასკუნჯების წყვილი ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის ალაყაფის კართან, ვეფხვების წყვილი თბილისის ზოოპარკის შესასვლელთან და იმავე კომპოზიციის სახეცვლილი ვარიანტი ვაკის პარკის მთავარი ხეივნის დასაწყისში.

ლიტერატურა
----------

* ლ. შანიძე, ქართული საბჭოთა ქანდაკება. „მეცნიერება", თბილისი, 1975, გვ. 88-89.
* მ. კარბელაშვილი, ქართული ქანდაკება (1920-ანი წლები), Ars Georgica, 2010.
* ნ. ლეჟავა, ლ. ბაქრაძე, ტერორის ტოპოგრაფია: საბჭოთა თბილისი. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია, თბილისი, 2011, გვ. 148-149.
**ივანე სიმონის ძე კვინიტაძე** (დ. 1 თებერვალი, 1825 — გ. 14 იანვარი, 1897, თბილისი) — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი (1877), კავკასიის ომისა და რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 წლების ომის აქტიური მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისის გუბერნიის აზნაურების ოჯახში. გიორგი კვინიტაძის მოგონებების წინასიტყვაობის ავტორის, თეიმურაზ ბაგრატიონ-მუხრანელის ცნობით, ივანეს მამა — სიმონ ჩიქოვანი იმერეთის აჯანყების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა, ივანე კი საქართველოში დარჩა და თავად ციციშვილების ოჯახში იზრდებოდა. 13 წლის ასაკში მან ახალი გვარი — კვინიტაძე მიიღო და რუსეთის სამხედრო სამსახურში ჩადგა. 1839 წელს ჩაირიცხა დაღესტნის მილიციაში და თავი გამოიჩინა შამილის სიმაგრის, ახულგოს იერიშში. მონაწილეობდა ღუნიბის აღებაში (1859). ფლობდა რამდენიმე ენას; ხშირად აგზავნიდნენ დაზვერვით დავალებებზე, მთიელებთან თარჯიმნის ფუნქციასთან ასრულებდა. გამოირჩეოდა დიდი ფიზიკური ძალითა და პირადი სიმამაცით.

კავკასიაში მოგზაურობის დროს (1858-1859) თან ახლდა ფრანგ მწერალ ალექსანდრე დიუმას. მიიღო მაიორის (1864) და პოდპოლკოვნიკის (1869) წოდებები. 1873 წელს მონაწილეობდა ხივის ლაშქრობაში. ოსმალეთთან 1877-1878 წლების ომის დროს პოლკოვნიკის წოდებით მეთაურობდა დაღესტნის მე-2 არარეგულარულ ცხენოსან პოლკს. 1880 წლიდან აქტიურ სამხედრო მოღვაწეობას ჩამოშორდა; სიცოცხლის ბოლომდე ირიცხებოდა კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარებში. 1881 წლიდან მუდმივად ცხოვრობდა თბილისში, სადაც გარდაიცვალა 1897 წლის იანვარში. დაკრძალეს კუკიის წმინდა ნინოს ეკლესიის გალავანში.

მიღებული ჰქონდა წმინდა გიორგის მე-4 ხარისხის ორდენი (1873), ასევე წმინდა ანას მე-3 და მე-4, წმინდა სტანისლავის მე-2 და მე-3, წმინდა ვლადიმირის მე-3 ხარისხის ორდენები და სხვა საბრძოლო ჯილდოები. დაქორწინებული იყო პელაგია სულაძეზე. ჰყავდა 4 შვილი — ქალიშვილები: ბარბარე (დ. 1864), ელენე (დ. 1866), სოფიო (დ. 1871) და ვაჟიშვილი გიორგი კვინიტაძე (დ. 1874), შემდგომში გენერალი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Газета «Кавказъ». — № 16. — 18 января 1897 года.
2. ↑  Квинитадзе Г. И. Мои воспоминания в годы независимости Грузии, 1917-1921 / Г. И. Квинитадзе. — Paris : YMCA-press, 1985. — Об авторе / Теймураз Багратион-Myхранский.
3. ↑  Эсадзе, Б.С. Летопись Грузии. Юбилейный сборник к 300-летию Царствования Дома Романовых Державных Покровителей грузинского народа. 1613-1913. Вып. 1 [и единств.]. [Тифлис]: Издание кн. П.И. Туманова, [1913]. XVI, 368 с. 13 л. ил.; ил. карт. 29,5×21,5 см. — გვ. 244-245.
4. ↑  გაზეთი „ცნობილის ფურცელი". — № 88. — 18 იანვარი, 1897. — გვ. 2-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მაგრანეთის ნამოსახლარი**. |

**მაგრანეთის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ქუშანაანთგორაზე. განეკუთვნება V-VII საუკუნეებს. 

1967-1969 წლებში გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). შემორჩენილია მოზრდილი შენობის საძირკველი, რომელიც ნაგებია რიყის ქვის ორპირი წყობით. შენობას ალიზის კედლები და ღარიანი კრამიტის სახურავი ჰქონია. არქეოლოგიური მასალისა და ძეგლის სტრატიგრაფიული მონაცემების მიხედვით, ნაგებობა Xll საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა იყოს გადამწვარი. ლ. რჩეულიშვილის აზრით, ქუშანაანთგორის ნაგებობა წარმოადგენდა სპარსული მაზდეანობის გავლენით აგებულ ტაძარს, რომლის თავისებური კომპოზიციური სტრუქტურა ადგილობრივი ტრადიციებით უნდა ყოფილიყო განპირობებული, რაზედაც მიუთითებს მისი გეგმის მსგავსება ქრისტიანული ბაზილიკის ქართულ ვარიაციასთან - სამეკლესიიან ბაზილიკასთან. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში და ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი. რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 391.
იონკერ აფრიკანერი
იონკერ აფრიკანერის საფლავი ოკაჰანდეში
**იონკერ აფრიკანერი** (Jonker Afrikaaner; დ. დაახლ. 1790 — გ. 1861) — ნამას უმაღლესი ბელადი 1830 წლიდან. 

თავისი შეიარაღებული ძალების მხედრობით (მან აფრიკის ისტორიაში პირველად შექმნა კავალერია) დაიმორჩილა ჰერერო და დამარა, შეიჭრა თანამედროვე ნამიბიის ტერიტორიაზე. 1840 წლისათვის იონკერ აფრიკანერის ხელისუფლება გავრცელდა თანამედროვე ნამიბიის მთელ სამხრეთ ნაწილზე და აქვე გადმოიტანა ცენტრი თანამედროვე ქალაქ ვინდჰუკის ადგილას. 

იყო ჭკვიანი დიპლომატი, აქტიურად ავრცელებდა ქრისტიანობას დამორჩილებულ ხალხებში, შექმნა ძლიერი თეოკრატიული მმართველობის სახელმწიფო, ქმნიდა ჩანაწერებს ნიდერლანდურ ენაზე, რომელსაც მეცნიერები უწოდებენ ანტიკოლონიური პუბლიცისტიკის მკაფიო ნიმუშს. ჩანაწერები გამოიცა კეიპტაუნში 1929 წელს. მისი სიკვდილის შემდეგ მის მიერ შექმნილი ტომთა კავშირი, რომელსაც ზოგიერთი ისტორიკოსი „იმპერიას" უწოდებს, დაიშალა.

ლიტერატურა
----------

* Vedder, Heinrich (1997). Das alte Südwestafrika. Südwestafrikas Geschichte bis zum Tode Mahareros 1890 [The old South-West Africa. South-West Africa's history until Maharero's death 1890] (in German) (7th ed.). Windhoek: Namibia Scientific Society. p. 386. ISBN 0-949995-33-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნამიბიელ პიროვნებათა ბიოგრაფიები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლიგურია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ლიგურია** (Liguria) — ჩრდილო-დასავლეთ იტალიის სანაპირო რეგიონი გენუის ყურესთან. წარმოადგენს იტალიის მესამე ყველაზე პატარა რეგიონს. დედაქალაქია გენუა. მოიცავს იტალიური რივიერის კურორტებს, რომლებიც პოპულარულია ტურისტებში თავის ულამაზესი პლაჟებით, თვალწარმტაცი პატარა ქალაქებითა და კარგი სამზარეულოთი.

გეოგრაფია
---------

ლიგურიას დასავლეთით საფრანგეთი ესაზღვრება, ჩრდილოეთით — პიემონტის რეგიონი, აღმოსავლეთით — ემილია-რომანია და ტოსკანა. გადაჭიმულია ლიგურიის ზღვის სანაპიროზე და წარმოადგენს ხმელეთის ვიწრო ზოლს, რომელსაც ესაზღვრება ზღვა და ალპებისა და აპენინის მთები, რომელთა ზოგიერთი მწვერვალიც სიმაღლეში 2000 მეტრს აღწევს. 

ჩინკვე-ტერე
ლიგურიის ფართობი მხოლოდ 5 422 კმ²-ია, რაც მთელი იტალიის ფართობის 1.18%-ია. აქედან, 3 524,08 კმ² მთიანია (65%) და 891,95 კმ² გორაკ-ბორცვიანი (35%). ლიგურიის ბუნებრივი ნაკრძალები რეგიონის 12%-ს მოიცავს ( 60 000 ჰა) და შედგება ერთი როვნული ნაკრძალის, ექვსი მოზრდილო პარკის, ორი მცირე პარკის და სამი ბუნების ნაკრძალისგან.

კონტინენტური შელფი საკმაოდ ვიწროა და ფრიალო კლდეები პირდაპირ ზღვაში ეშვება მისი 315 კმ-იანი სანაპირო ზოლის გასწვრივ. დიდი მდინარეების შესართავებთან, გადაჭიმულია პატარა პლაჟები, მაგრამ არსადაა ღრმა უბეები და ბუნებრივი ნავსადგურები, გარდა გენუისა და სპეციისა.

გორაკების რკალი გადაჭიმულის სანაპირო ზოლის მიღმა, რომელიც ზღვასთან ერთად რბილ კლიმატს განაპირობებს მთელი წლის მანძილზე. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა 7 — 10 °C (45 to 50 °F), ზაფხულის კი 23 — 24 °C (73 to 75 °F). საკმაოდ უხვად მოდის ნალექები, რისი მიზეზიც სანაპიროსთან ძალიან ახლოს მდებარე მთებია, რაც ოროგრაფიულ ეფექტს ქმნის. გენუისა და ლა-სპეციის ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2 000 მმ-ია, დანარჩენ ადგილებში კი შეიმჩნევა ნალექების ნორმალური, ხმელთაშუაზღვიური ნორმა 500 — 800 მმ-ით წელიწადში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ლიგურიის რეგიონი ადმინისტრაციულად 4 პროვინციად იყოფა:

ლიგურიის პროვინციები

| პროვინცია | ფართობი (კმ²) | მოსახლეობა | სიმჭიდროვე (კაცი/კმ²-ზე) |
| --- | --- | --- | --- |
| გენუის პროვინცია | 1,838 | 884,945 | 481.5 |
| იმპერიის პროვინცია | 1,156 | 220,217 | 190.5 |
| სპეციის პროვინცია | 881 | 222,602 | 252.7 |
| სავონის პროვინცია | 1,545 | 265,194 | 185.2 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* Map of Webcams in Liguria დაარქივებული 2011-10-01 საიტზე Wayback Machine.
* (ინგლისური) ტურისტული გზამკვლევი დაარქივებული 2011-07-13 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იტალიის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აბრუცი · აპულია · ბაზილიკატა · ემილია-რომანია · ვალე-დ-აოსტა · ვენეტო · კალაბრია · კამპანია · ლაციო · ლიგურია · ლომბარდია · მარკე · მოლიზე · პიემონტი · სარდინია · სიცილია · ტოსკანა · ტრენტინო-ალტო-ადიჯე · უმბრია · ფრიული-ვენეცია-ჯულია | იტალიის დროშაიტალიის დროშა |

 |
იკეია-სეკის კომეტა, 1965 წლის ფოტო
**იკეია-სეკის კომეტა**, (იაპონ. 池谷・関彗星 (C/1965 S1)) — კომეტა, რომელიც 1965 წლის 18 სექტემბერს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინეს იაპონელმა დამკვირვებლებმა კაორუ იკეიამ და სეკი ცუტომუმ. აღნიშნულ დღეს იგი წარმოადგენდა მე-8 ვარსკვლავიერი სიდიდის დიფეზურ ობიექტს. გაიარა თითქმის პარაბოლურ ორბიტაზე. ეკუთვნის მცირე პერიჰელიუმის მანძილის მქონე კომეტებს; იკეია-სეკის კომეტამ 1965 წლის 21 ოქტომბერს გაიარა მზის გვირგვინში, ზედაპირიდან 500,000 კმ მანძილზე. მზის სიახლოვისას დღისითაც მოჩანდა, პერიჰელიუმში გავლის შემდეგ კი გათენებისას ჩანდა საკმაოდ ბრწყინვალე ობიექტის სახით და ჰქონდა ათეულობით გრადუსის სიგრძის კუდი. სპექტრი მდიდარი იყო ლითონთა გამოსხივების ხაზებით და ჰგავდა მეტეორთა სპექტრს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 104.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„იკეია-სეკის კომეტა"** ვიკისაწყობში.
* Gary W. Kronk's Cometography - C/1965 S1 (Ikeya-Seki) (ინგლისური)
* Brightest comets seen since 1935 (ინგლისური)
**კამპორა-სან-ჯოვანი** (იტალ. Campora San Giovanni) — სასოფლო დასახლება იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში, კოზენცის პროვინციის ამანტეის კომუნაში. მდებარეობს კატანძაროს პროვინციის საზღვრის სიახლოვეს.

გეოგრაფია
---------

კამპორა-სან-ჯოვანი ტირენიის ზღვის სანაპიროს გადაჰყურებს. 1950-იანი წლებიდან, სოფელი გაიზარდა და გაფართოვდა. გაშენებულია პლაჟის თავზე აღმართულ პატარა, ბრტყელ პლატოზე. რეგიონს გარს არტყავს ვენახებითა და ზეთისხილის პლანტაციებით დაფარული ბორცვები. ეს ბორცვები სოფლისკენ თანდათან ეშვება და მიმზიდველ ხედს ქმნის: მარცხნივ მოჩანს ლამეცია-ტერმეს უბე, მარჯვნივ, ჰორიზონტზე კი მზიან ამინდში ვულკანი სტრომბოლი.

სოფლის ნავსადგურიდან ადვილად მისაღწევია ლიპარის კუნძულები.

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
-----------------------

კამპორა-სან-ჯოვანის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობასა და ტურიზმს ეფუძნება. 1950-იანი წლებიდან საკმაოდ განვითარდა წითელი ხახვის მოყვანა, რომელიც დღეს როგორც საშინაო, ისე საგარეო ბაზრებზე გადის. ბოლო 20 წლის მანძილზე, ამ პროდუქტის ექსპორტმა მნიშვნელოვნდა შეუწყო ხელი სოფლის ეკონომიკის წინსვლას.

სოფელი ამავე დროს საზღვაო კურორტს წარმოადგენს. 2003 წელს აქ ნავსადგური აშენდა, რამაც გააადვილა ლიპარის კუნძულებამდე მისვლა. ეს ნავსადგური ტურისტული ინფრასტრუქტურის ღერძია.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

სოფლის ერთადერთი გამორჩეული ნაგებობაა XIV საუკუნის კოშკი. მისი ზედა ნაწილი ბრჯენებითაა დეკორირებული.

სოფლის მფარველად ითვლება ფრანცისკ პაოლიელი, რომლის დღესასწაულიც 1—3 სექტემბერს აღინიშნება, რაც ახლომდებარე სოფლებიდან პილიგრიმებს იზიდავს. ამ დროს იმართება მსვლელობა, რა დროსაც მორწმუნეები ქუჩებში წმინდანის ქანდაკებას მხრებზემოკიდებულს დააბრძანებენ.

გალერეა
-------

* ვულკან სტრომბოლის ხედივულკან სტრომბოლის ხედი
* კამპორა-სან-ჯოვანის ხედიკამპორა-სან-ჯოვანის ხედი
* სოფლის ხედისოფლის ხედი
* სოფელი ზაფხულშისოფელი ზაფხულში
* სოფლის ერთ-ერთი ქუჩასოფლის ერთ-ერთი ქუჩა
* წმინდა პეტრე მოციქულის ახალი ეკლესიის კურთხევა, 12 ივნისი, 2010 წ.წმინდა პეტრე მოციქულის ახალი ეკლესიის კურთხევა, 12 ივნისი, 2010 წ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Proloco Campora San Giovanni დაარქივებული 2012-03-11 საიტზე Wayback Machine.
**კამპოტის ზოოპარკი** — ზოოპარკი კამბოჯის ქალაქ კამპოტიდან 10 კმ-ში. იგი 1999 წელს დაარსდა და 2000 წელს სენატორმა ნჰიმ ვანდამ გახსნა, რომელმაც 2014 წელს მიისაკუთრა ის და მასთან ერთად ბაიაპის ზოოპარკი, პრეი-ვენგის პროვინციის კამჩაი მეარის რაიონში. კამპოტის ზოოპარკის ფართობი 23 ჰექტარია, რის გამოც იგი სიდიდით მეორე ზოოპარკია კამბოჯაში.

2006 წელს, ზოოპარკში ცხოვრობდა 52 სახეობის 150-ზე მეტი ცხოველი, რასაც შემდეგ დაემატა ოთხი ბეჰემოთი, ოთხი ზებრა და რამდენიმე სირაქლემა.
2011 წელს, კამპოტის ზოოპარკი თანამშრომლობდა ფნომ-ტამაოს ბუნების დაცვისა და გადარჩენის ცენტრთან, რათა გაეუმჯობესებინათ ცხოველთა ვოლიერები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Elephants in Kampot Teuk Chhou zoo in Cambodia in the elephant database

სქოლიო
------

1. ↑  "Official Buys Exotic African Animals for Zoo" დაარქივებული 2016-02-20 საიტზე Wayback Machine.. Cambodia Daily. Accessed March 02, 2014.
2. ↑  "Official Buys Exotic African Animals for Zoo" დაარქივებული 2016-02-20 საიტზე Wayback Machine.. Cambodia daily. Accessed March 02, 2014.
3. ↑  "Update from Teuk Chhou Zoo" დაარქივებული 2012-10-17 საიტზე Wayback Machine.. Wildlife Alliance. Accessed March 02, 2014.
იტალიის ნახევარკუნძულზე მცხოვრები ხალხი რკინის ხანის დასაწყისში.
  ლიგურიელები
  ვენეტები
  ეტრუსკები
  პიკენარები
  უმბრები
  ლათინები
  სამნიტები
  მესაპები
  ბერძნები

**ლიგურიელები** (ლათ. Ligures, ბერძ. Λίγυες) — იტალიის უძველესი მკვიდრი ხალხი ალპების დასავლეთით. დასახლებული იყვნენ, ასევე, საფრანგეთის სამხრეთ სანაპიროზე და ესპანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

ლიგურიელები ითვლებიან ევროპის ერთ-ერთ უძველეს ხალხად, სავარაუდოდ, იყვნენ ტერამარის, ბრინჯაოს ხანის კულტურის მატარებლები, რომელიც გავრცელებული იყო ზემო იტალიაში. მათი ენის შესახებ, გარდა ადგილის დასახელებებისა, კელტურ ენასთან შერევის გამო ბევრი რამ არ არის ცნობილი. დღემდე არ არის აღმოჩენილი ლიგურიულ ენაზე შესრულებული რაიმე ხელნაწერი. ლიგურიელების მთავარი ქალაქი იყო ალბინგანიუმი, დღევანდელი ალბენგა, ჩრდილო-დასავლეთ იტალიაში. ქალაქის სახელი წარმოშობილია ლიგურიული სიტყვიდან - Ingauni.

ლიგურიული ტომები იყვნენ:

* აპუანერები
* დეკიტები
* ინგაუნები
* ოქსიბიერები
* სტატიელები

ძვ. წ. 700 წლიდან კელტებისგან შევიწროვებული ლიგურიელები თანდათან ტოვებენ მათი უძველესი განსახლების არეალის ძირითად ნაწილს და ინაცვლებენ იტალიის ჩრდილო-დასავლეთში. ძვ. წ. 238/236 წლიდან ექცევიან რომის რესპუბლიკის გავლენის ქვეშ. ძვ. წ. 187-175 წლებში ლიგურიელები გააფთრებით იბრძვიან რომაელების წინააღმდეგ. ლიგურიელთა დაპყრობის შემდეგ, მისი ერთ-ერთი ტომი, აპუანერები, რომაელებმა გადაასახლეს სამნიუმში. ძვ.წ. 173-172 წლებში როამელები იბრძვიან ლიგურიელთა ერთ-ერთი ტომის წარმომადგენლების, სტატიელების, წინააღმდეგ, რომლებიც დაამარცხეს და მონებად აქციეს.

ლიტერატურა
----------

* Günter Neumann: Ligurer. In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. Auflage. Band 18, Walter de Gruyter, Berlin/New York 2001, ISBN 3-11-016950-9, S. 400.
* Harald Haarmann: Lexikon der untergegangenen Völker. Von Akkader bis Zimbern. (= Becksche Reihe 1643). C. H. Beck, München 2005, ISBN 3-406-52817-1
ლიდია რუსლანოვას პატივსაცემად გამოშვებული საფოსტო მარკა
**ლიდია რუსლანოვა** (რუს.: Лидия Андреевна Русланова; დ. 27 ოქტომბერი, 1900, სარატოვის გუბერნია — გ. 21 სექტემბერი, 1973, მოსკოვი) — რუსული ფოლკლორული სიმღერების ერთ-ერთი უდიდესი და მსმენელთათვის ყველაზე საყვარელი შემსრულებელი..

ადრეული ცხოვრება
----------------

რუსლანოვა დაიბადა სოფ. ჩერნავკაში, სარატოვთან, გლეხის ოჯახში. მისი ნათლობის სახელი იყო პრასკოვია ლეიკინა (რუს.: Прасковья Лейкина). მშობლები 5 წლის ასაკში დაეღუპა, რის გამოც თითქმის მთელი ბავშვობა ბავშვთა სახლში გაატარა. სიმღერა დაიწყო ადგილობრივ საეკლესიო ბავშვთა გუნდში, რის შემდეგაც მალე სოლოისტი გახდა.

უკვე მოზრდილი ბიძამისმა თავისთან წაიყვანა ავეჯის ფაბრიკაში სამუშაოდ, სადაც ის მუშაობისას მღეროდა. ფაბრიკის ერთ-ერთმა მეპატრონემ ყური მოკრა მის სიმღერას და მას სარატოვის კონსერვატორიაში სწავლა ურჩია. ლიდიასთვის აკადემიური სწავლა უინტერესო აღმოჩნდა. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ის ლაზარეთის მატარებელში მუშაობდა. აქ შეხვდა ის ვიტალი სტეპანოვს, რომლისგანაც 1917 წლის მაისში შვილი ეყოლა. მისი მოუწესრიგებელი ცხოვრების სტილის გამო სტეპანოვმა იგი მიატოვა ერთ წელიწადში. ლიდია შემდეგ სხვა მამაკაცს მისთხოვდა, რომლისგანაც გვარი რუსლანოვა მიიღო.

კარიერა
-------

რესურსები
---------

სქოლიო
------

1. ↑  Ruslanova Lidia singer :: people :: Russia-InfoCentre. Russia-InfoCentre. ციტირების თარიღი: 2008-10-16.

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ლიდის ციხესიმაგრე
**ლიდის ციხესიმაგრე** (ბელარ. Лідскі замак) — ციხესიმაგრე ბელარუსის ქალაქ ლიდაში. აგებულია XIV საუკუნის 30-იან წლებში მთავარ გედიმინასის დაკვეთით. აგებულია ნატეხი ქვითა და აგურით, აქვს არასწორი მართკუთხედის ფორმა. ყველაზე დიდია ჩრდილოეთის კედელი, მისი სიგრძეა 93,5 მეტრი. ყველაზე მცირეა სამხრეთის კედელი, მისი სიგრძეა 80 მ. დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედლების სიგრძეა შესაბამისად 84 და 83,5 მეტრი. 

1384 წელს აიღეს ჯვაროსნებმა. 1392 წელს მთავარმა ვიტოვტმა აიღო. 1891 წელს დაიწვა ქალაქი ლიდა მთელი მისი ცენტრი. 

1953 წლიდან იცავს სახელმწიფო. ყოველწლიურად ციხესიმაგრეში იმართება შუა საუკუნეების რაინდების ფესტივალი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბელარუსის ციხესიმაგრეების სია

ლიტერატურა
----------

* Трусаў А. А. Старадаўніх муроў адраджэнне: Мінулае і сучаснасць Лідскага замка / з серыі «Помнікі Беларускага дойлідства». — თარგი:Мн.: Полымя, 1990.
* Трусов О. Древних стен возраждение. Прошлое и настоящее Лидского замка დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
ლუდსახარში ნატახტარის ლოგო
**ლუდსახარში ნატახტარი** — სააქციო საზოგადოება ლომისის ლუდსახარში. სააქციო საზოგადოება „ლომისი" ჩამოყალიბდა 1991 წელს და მდინარე ქსნის პირას, ახალგორში, ლუდის პატარა ქარხნის მშენებლობა დაიწყო. მოგვიანებით, 2005 წლის სექტემბერში, სააქციო საზოგადოებამ თიბისი ბანკისა და EBRD-ის ინვესტიციების მოზიდვის შედეგად ააშენა და აამუშავა თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილი ლუდსახარში ნატახტარი. პროექტის ორგანიზატორთა განცხადებით, წარმატებული საწარმოს შექმნას ხელს უწყობდა როგორც სოფლის დედაქალაქთან სიახლოვე, ისე ნატახტრის წყლის უნიკალური თვისებები.

2008 წელს ლუდსახარშის საქმიანობით დაინტერესდა, კომპანია „ეფესი", რომელმაც ლუდსახარშის 100%-იანი წილი შეიძინა. „ეფესი" მსოფლიოში ლუდის მწარმოებელი ერთ-ერთი უმსხვილესი კომპანიაა. კომპანიის განცხადებით, მენეჯმენტი დიდ ყურადღებას აქცევს საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვას და ხარისხის მართვას. ხორციელდება ინვესტიციები საწარმოო ხაზებსა და ლაბორატორიის უახლესი დანადგარებით აღჭურვისათვის.

ლუდსახარშ ნატახტარს გააჩნია უახლესი აპარატურით აღჭურვილი ლაბორატორია, რომელიც პროდუქციის მიკრობიოლოგიურ და ჰიგიენურ უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს. საწარმოში ტარა იონიზირებული ჰაერითა და ულტრაიისფერი სხივების საშუალებით სუფთავდება. პროდუქციის საშიში მინარევებისაგან დაცვისა და შენახვის ხანგრძლივობის მიზნით პოლიეთილენის ბოთლები დამატებით დამცავი გარსით იფარება. თავად კომპანიის განცხადებით, პროდუქციის ხარისხს უნიკალური თვისებებით გამორჩეული ნედლეული და ტექნიკური პერსონალის დახვეწილი ოსტატობა უზრუნველყოფს. 

ლუდსახარში ქართული ლუდის ბაზრის 60%-ზე მეტი წილის მფლობელია. კომპანია მომხმარებელს სთავაზობს ლუდის რამდენიმე ბრენდსა და შვიდი დასახელების ლიმონათს. 

2008 წლიდან კომპანია „ნატახტარი" გახდა საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციისა და რაგბის კავშირის ოფიციალური სპონსორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლუდსახარში ნატახტარის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ლუდსახარში ნატახტარი, ისტორია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-01. ციტირების თარიღი: 2011-05-06.
ლუზიტანიის რუკა
**ლუზიტანია** (ლათ. Lusitania) — ძველრომაული პროვინცია, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე პორტუგალიის უდიდეს ნაწილზე და სამხრეთ-დასავლეთ ესპანეთში (ესპანეთის დღევანდელი ავტონომიური რეგიონი ესტრემადურა, ასევე სალამანკის პროვინცია და ავილა). ლუზიტანიის დედაქალაქი იყო მერიდა.

გეოგრაფია
---------

ლუზიტანიას ჩრდილოეთიდან საზღვრავდა მდინარე დორუ, აღმოსავლეთიდან ესაზღვრებოდა ტარაკონის ესპანეთი, ხოლო სამხრეთიდან – ბეტიკა. სახელწოდება მოდის იბერიის ნახევარკუნძულის ძველი მაცხოვრებლების ლუზიტანების სახელიდან, რომლებმაც განიცადეს ძლიერი რომანიზაცია კლასიკურ ანტიკურ პერიოდში. შემდეგ კი შევიდნენ თანამედროვე პორტუგალიელების შემადგენლობაში. 

ლუზიტანია დაარსდა ძვ. წ. 15 წელს, მას შემდეგ რაც გამოეყო ესპანეთის პროვინციას. მათი ეკონომიკური სიძლიერე დაფუძნებული იყო ვერცხლისა და რკინის მდიდარ საბადოებზე, რომლებზეც ძალიან მაღალი მოთხოვნა იყო რომაელთა მხრიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იბერიის პრე-რომაული მოსახლეობის რუკა დაარქივებული 2004-06-11 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომის იმპერიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* აზია
* ასურეთი
* აფრიკა
* აქაია
* ბეტიკის ესპანეთი
* ბითინია
* ბრიტანია
* გალატია
* გალია-აკვიტანია
* გალია-ბელგიკა
* ეგვიპტე
* ეპიროსი
* დაკია
* ზემო გერმანია
* ზღვისპირა ალპები
* თრაკია
* ილირიკუმი (პანონია, დალმაცია)
* იტალია
* იუდეა
* კაპადოკია
* კეისარის მავრიტანია
* კვიპროსი
* კილიკია
* კირენაიკა და კრეტა
* კომაგენი
* კორსიკა და სარდინია
* კოტის ალპები
* ლიკაონია
* ლიკია
* ლუგდუნის გალია
* ლუზიტანია
* მაკედონია
* მეზია
* მცირე სკვითია
* მცირე სომხეთი
* ნარბონის გალია
* ნორიკუმი
* ნუმიდია
* ოსროჰენა
* პამფილია
* პენინის ალპები
* პისიდია
* პონტოსი
* რეცია
* სირია
* სიცილია
* სოფენი
* ტარაკონის ესპანეთი
* ტინგიტანა მავრიტანია
* ქვიანი არაბეთი
* ქვემო გერმანია
 |

 |
**ლუი-ევგენი კავენიაკი** (ფრანგ. Louis-Eugène Cavaignac; დ. 15 ოქტომბერი, 1802, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 28 ოქტომბერი, 1857, იურნე, საფრანგეთი) — ფრანგი მარშალი, პოლიტიკოსი, დიპლომატი, საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე, 1848 წლის რევოლუციის აქტიური მონაწილე და ერთ-ერთი ორგანიზატორი. პრემიერ-მინისტრი 1848 წელს, იმავე წელს დანიშნული იყო ალჟირის გუბერნატორად და ომის მინისტრად. 

1830 წელს მსახურობდა ლუი-ფილიპ ორლეანელის ერთგულთა არმიაში. 1831 წელს დაითხოვეს ჯარიდან რესპუბლიკური შეხედულებების გამო, მაგრამ 1832 წელს გაიწვიეს ალჟირში და დანიშნეს აფრიკის ფრონტის მეთაურად. მისი სარდლობით ფრანგებმა ოსმალთა მფლობელობაში მყოფი ალჟირის ოკუპირება მოახერხეს.

1848 წლის თებერვალში მონაწილეობა მიიღო რევოლუციაში. იმავე წელს დაიკავა სხვადასხვა თანამდებობები, მათ შორის პრემიერ-მინისტრიც. ივნისში სასტიკად ჩაახშო მუშათა აჯანყება, რომლის დროსაც 12,000-მდე ადამიანი დაიღუპა. მალევე მთელ ქვეყანაზე კონტროლის დამყარება განიზრახა, რაც ვერ მოახერხა. 1848 წლის 20 დეკემბერს საფრანგეთში პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდა, რომლის შედეგად დამყარდა საფრანგეთის მეორე რესპუბლიკა და პრეზიდენტად არჩეულ იქნა ნაპოლეონ III. კავენიაკმა ვერ მოახერხა ძალაუფლების შენარჩუნება და არჩევნების დღესვე დატოვა პოსტი.

თანამდებობის დატოვების შემდეგ აქტიურად ჩაერთო ოპოზიციის მხარეს. ის 1851 წელს მცირე ხნით დააპატიმრეს კიდეც. პატიმრობის შემდეგ ის დაოჯახდა და სიცოცხლის ბოლო წლები იურნეში გაატარა, სადაც აღესრულა 1857 წელს, 55 წლის ასაკში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საფრანგეთის რევოლუცია (1848)
* ნაპოლეონ III

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "The History of the Origins of Representative Government in Europe" დაარქივებული 2008-02-28 საიტზე Wayback Machine.
*
**მაკრელწერისებრნი**, *სკუმბრიაწერისებრნი*, *საირისებრნი* (ლათ. Scomberesocidae) — თევზების ოჯახი სარღანისნაირთა რიგისა. სხეული წაგრძელებულია; სიგრძე 5 სმ-დან (ჯუჯა საირა, *Cololabis adocetus*) 45 სმ-მდეა (ატლანტური მაკრელწერი; *Scomberesox saurus*). ყბები წვრილია, მაკრელწერის (*Scomberesox*) გვარის წარმომადგენლების ქვედა ყბა წინაა გაწეული. ზურგისა და ანალური ფარფლების ბოლო განცალკევებული სხივები წარმოქმნიან დამატებით ფარფლებს, კუდის ფარფლი ღრმადაა ამოკვეთილი. ცნობილია 2 გვარი: მაკრელწერი და საირა. ბინადრობენ ღია ოკეანის სუბტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. ცხოვრობენ წყლის ზედაპირთან ახლოს (10 მეტრამდე სიღრმეზე). ქარავნული თევზებია. იკვებებიან პლანქტონით. წარმოადგენენ კალმარების, თინუსის, ზვიგენების, ორაგულის, ვეშაპების, დელფინებისა და ზოგიერთი ზღვის ფრინველის საკვებს. საირა და ატლანტური მაკრელწერი რეწვის ობიექტებია; რეაქცია აქვთ სინათლეზე, ამიტომ მათი ჭერის დროს იყენებენ ხელოვნურ განათებას.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *გოგმაჩაძე თ.*, თევზების ნომენკლატურა : ლექსიკონი, ბათუმი: გამომც. „აჭარა", 2018. — გვ. 185, 278, 304, ISBN 978-9941-460-45-6.
2. ↑  *Котляр А. Н.* Скумбрещуковые // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 382.
**ინოვატორი** (ინგლ. innovator) — ქართული წარმოშობის კომპანია, რომელიც საქმიანობს საინფორმაციო და სატელეკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ბიზნესში.

კომპანია
--------

კომპანია სატელეკომუნიკაციო სფეროში მუშაობს და მის ძირითად მიმართულებებს წარმოადგენს: 

* თანამედროვე სამაუწყებლო ტექნიკის დისტრიბუცია;
* სისტემური ინტეგრაცია;
* პროფესიონალური კონსალტინგი;
* საგარანტიო და პოსტსაგარანტიო მომსახურება;

კომპანია წარმოადგენს ამ სფეროში წამყვანი მწარმოებელი კომპანიების წარმომადგენელს. კომპანია ახდენს სამაუწყებლო და კინოტექნიკის დისტრიბუციას. ინოვატორი ასევე საქმიანობს CIS-ის ქვეყნების ტერიტორიაზე. 

ინოვატორს აქვს სხვადასხვა მწარმოებლის მიერ ავტორიზირებული სერვის ცენტრი, რომელიც ახორციელებს სამაუწყებლო ტექნიკის საგარანტიო და პოსტსაგარანტიო მომსახურებას. ინოვატორს აქვს კომპანია Sony-ს, Panasonic-ის, Vinten-ის, Sachtler-ის, JVC-ისა და Egripment-ის ავტორიზირებული სერვის ცენტრები.*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

ისტორია
-------

კომპანია ინოვატორი დაარსდა 2005 წელს. კომპანიის დამფუძნებელია ზურაბ გეგენავა. წლების განმავლობაში კომპანია სისტემურ ინტეგრატორად ჩამოყალიბდა. კომპანია ხელს უწყობს ტელესაკომუნიკაციო სფეროს განვითარებას. მისი პიველი ნაბიჯი ამ მიზნით იყო საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს თვალის" ჩატარება 2009 წელს. 

კომპანია ინოვატორი 2009 წლიდან დღემდე არის არაკომერციული საწევრო ასოციაცია TRACE-ის წევრი და ასევე ევროპის რეგიონების ასამბლეის ბიზნეს ასოციაციის თანადამფუძნებელი.*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

პარტნიორები
-----------

კომპანიის პარტნიორები არიან:*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

* Avid
* Anton Bauer
* Autoscript
* Canon
* Clear Com
* Dateq
* Egripment
* Evertz
* Fujinon
* GrassValley
* JVC
* O'Connor
* Petrol
* Panasonic
* Sachtler
* Sony
* RTS
* Vinten
* Vintenradamec

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* ევროპის რეგიონების ასამბლეა
* ოქროს თვალი
**კარლ III ვილჰელმ ფონ ბადენ-დურლახი** (გერმ. Karl III. Wilhelm von Baden-Durlach; დ. 1679 წლის 27 იანვარი, დურლახი — 1738 წლის 12 მაისი, კარლსრუე) — ბადენის მარკგრაფი (1709—1738), ქალაქ კარლსრუეს დამაარსებელი (1715) და იმპერიის ფელდმარშალი (1715 წლის 14 ოქტომბერი).

ბიოგრაფია
---------

კარლი დაიბადა 1679 წლის 27 იანვარს მარკგრაფ ფრიდრიხ VII-ის ოჯახში. განათლება უტრეხტში, ჟენევასა და ლოზანაში მიიღო. სწავლის დასრულების შემდეგ, გაემგზავრა ინგლისსა და შვედეთში. 1701 წლიდან 1709 წლამდე მონაწილეობდა ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომში: 1703 წლის 16 ნოემბერს მიიღო იმპერიის ფელდმარშალ-ლეიტენანტის წოდება, ხოლო 1708 წლის 12 აგვისტოს კი — ფელდცაიხმაისტერის ჩინი. 1709 წელს ერთ მფლობელობაში მოაქცია ბადენ-ბადენი და დურლახი, რის შემდეგაც ბადენის სამარკგრაფოს მართავდა 1738 წლამდე. 1715 წელს დააარსა ქალაქი კარლსრუე და ააშენა თავისი რეზიდენცია ამ ქალაქში.

დაკრძალული იქნა კარლსრუეს ეკლესიის საძვალეში. ეკლესია დაინგრა 1807 წელს, ხოლო 1823 წელს, მის ადგილზე არქიტექტორმა ფრიდრიხ ვაინბრენერმა კარლ III ვილჰელმის საფლავზე ააშენა ქვიშაქვის პირამიდა, რომელიც კარლსრუეს სიმბოლოდ იქცა.

1738 წელს, კარლის მემკვიდრე გახდა მისი შვილიშვილი, კარლ I ფრიდრიხი.

შვილები
-------

1. **კარლ მაგნუსი** (1701 წლის 21 იანვარი — 1712 წლის 12 იანვარი); ბადენ-დურლახის მემკვიდრე პრინცი
2. **ფრიდრიხი** (1703 წლის 7 ოქტომბერი — 1732 წლის 26 მარტი); ბადენ-დურლახის მემკვიდრე პრინცი
3. **ავგუსტა მაგდალენა** (1706 წლის 13 ნოემბერი — 1709 წლის 25 აგვისტო)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biographie დაარქივებული 2010-12-27 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* The Pyramid in Karlsruhe დაარქივებული 2007-02-18 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* Tulip book in the Baden State Library from the time of Charles William დაარქივებული 2011-01-18 საიტზე Wayback Machine.
კარლ XII
**კარლ XII** ან **კაროლუს რექსი** (17 ივნისი, 1682 - 30 ნოემბერი, 1718), ასევე **ალექსანდრე ჩრდილოეთისა** და თურქების მიერ შერქმეული **დემირბაშ შარლი** (Demirbaş Şarl) — შვედეთის მეფე 1697 წლიდან გარდაცვალებამდე 1718 წელს. შვედეთის ვიტელსბახის დინასტიის მეოთხე მეფე. ბავშვობაში ყველას სუსტი და ავადმყოფი ეგონა, თუმცა კარლმა სიყმაწვილე ცხენზე ტანშიშველა ჯირითში და შვედეთის წიწვოვან ტყეებში მგლებზე ნადირობაში გაატარა, რითაც სისუსტე დაძლია და ომისთვის გამოიწრთო.

მამამისის გარდაცვალებისას კარლი უკვე ჩამოყალიბებული მეომარი იყო. იგი ტახტზე თხუთმეტი წლის ასაკში ავიდა, ხოლო სამ წელიწადში ქვეყანა დატოვა ზღვის იქით ბრძოლების სერიაში მონაწილეობის მისაღებად. ეს ბრძოლები ჩრდილოეთის დიდი ომის ნაწილი იყო, რომელთა უმრავლესობა რუსეთის იმპერატორი პეტრე დიდის წინააღმდეგ იყო მიმართული. მისი ახალგაზრდობით გათამამებულ ქვეყნებს საბაბი მიეცათ შვედეთზე თავდასხმისთვის და საქსონია, დანია-ნორვეგია, პოლონეთი და რუსეთი კოალიციას ქმნიან მის წინააღმდეგ, რაც დიდი ომის დასაბამი გახდა. თუმცა გაცილებით უფრო გამჭრიახი და გონებამახვილი ტაქტიკოსი გამოდგა ვიდრე ამას მისი მტრები მოელოდნენ, რამაჩ საშუალება მისცა მას ყველა ოპონენტი დაემარცხებინა.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვედეთის მონარქები |
| --- |
|  |
| მუნზოს დინასტია | 
ერიკ გამარჯვებული  • ულაფი  • ანუნდ იაკობი  • ემუნდ მოხუცი |
|  |
| შტენკილების დინასტია | 
შტენკილი  • ერიკი და ერიკი  • ჰალშტენი  • ანუნდი  • ჰააკან წითური  • ჰალშტენი  • ინგე I  • ფილიპე  • ინგე II  • რაგნვალდი  • მაგნუს ძლიერი |
|  |
| შვერკერის და ერიკის დინასტიები | 
შვერკერ I  • ერიკ IX  • მაგნუს II  • კარლ VII  • კოლი  • ბოლესლავი  • კნუდ I  • შვერკერ II  • ერიკ X  • იოჰან I  • ერიკ XI  • კნუდ II  • ერიკ XI |
|  |
| ბიელბოს დინასტია | 
ვალდემარი  • მაგნუს III  • ბირგერი  • მაგნუს IV  • ერიკ XII  • მაგნუს IV  • ჰოკონი |
|  |
| მეკლენბურგელთა დინასტია | 
ალბერტ I |
|  |
| კალმარის უნია | 
მარგრეტე I  • ერიკ XIII  • კრისტოფერ I  • კარლ VIII  • კრისტიან I  • კარლ VIII  • იოჰან II  • კრისტიან II |
|  |
| ვაზას დინასტია | 
გუსტავ I  • ერიკ XIV  • იოჰან III  • სიგიზმუნდ I  • კარლ IX  • გუსტავ II  • კრისტინა |
|  |
| პფალც-ცვაიბრიუხენელთა დინასტია | 
კარლ X  • კარლ XI  • კარლ XII  • ულრიკა ელეონორა  • ფრედრიკ I |
|  |
| ჰოლშტაინ-გოტორპელთა დინასტია | 
ადოლფ ფრედრიკი  • გუსტავ III  • გუსტავ IV  • კარლ XIII |
|  |
| ბერნადოტების დინასტია | 
კარლ XIV  • ოსკარ I  • კარლ XV  • ოსკარ II  • გუსტავ V  • გუსტავ VI  • კარლ XVI |

 |
**კანონიკა**, *კანონიკური ლიტერატურა*, სასულიერო მწერლობის დარგი; მოიცავს საეკლესიო იურიდიულ ლიტერატურას, რომელიც უმაღლესი საეკლესიო ორგანოების მიერ ნებადართული იყო იურიდიულ საკითხებში პრაქტიკული ხელმძღვანელობისათვის. კანონიკის პირველი ძეგლების აღმოცენება ბიზანტიური საეკლესიო მწელობის საწყისებს უკავშირდება; კრებულებში მათი გაერთიანება ბიზანტიაში ქრისტიანობის ადრეული პერიოდიდან დაიწყო და 883 წელს ჩამოყალიბებული სახე მიიღო „ნომოკანონის" სახით.

ქართული კანონიკური მწერლობა ექვთიმე მთაწმიდლის (X ს.) მიერ ბერძნულიდან თარგმნილი "მცირე სჯულისკანონით" იწყება. კრებულში გაერთიანებულ სხვადასხვა დროის თხზულებათაგან ცრნტრალური ადგილი უჭირავს VI მსოფლიო კრების კანონებს, რომელნიც საფუძვლიანად განსხვავდებიან დედნისაგან. როგორც ჩანს, ექვთიმე მთაწმიდელს შეუდგენია ნახევრად ორიგინალური კოდექსი, რომელშიც გაუერთიანებია იმდროინდელი მოქმედი საეკლესიო კანონები. XI საუკუნის მიწურულს ან XII საუკუნის დამდეგს არსენ იყალთოელმა ბერძნულიდან თარგმნა "ნომაკანონი" (883) "დიდი სჯულისკანონის" სახელწოდებით. XII საუკუნეში უნდა იყოს ნათარგმნი ბერძნულიდან "კითხვანი მონაზონისა ვიცნიმე, რ~თა აჴსნა გამოსცა პეტრე პატრიარქმან ხარტოფილაქსმან". კანონიკურ ძეგლად უნდა ჩაითვალის XV ს. ანტიოქია-იერუსალიმის პატრიარქის მიხაილის მიერ იოაკიმე ბედიელის აფხაზეთის კათალიკოსად დადგინებასთან დაკავშირებით გამოგზავნილი ეპისტოლე, ე. წ. "მცნებაჲ სასჯულოჲ". ანტონ I-მა სომხურიდან თარგმნა III მსოფლიო კრების (ეფესოს) აქტები (1776). ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში სხვა მასალასთან ერთად შეტანილია "სამართალი ბერძული", რომელიც ერთ-ერთი ბიზანტიური "ნომოკანონის" (XIII-XIV სს.) თარგმანია. 

ქართული ორიგინალური კანონიკის სათავედ უნდა მივიჩნიოთ ექვთიმე მთაწმინდლის პასუხები გიორგი ჭყონდიდლის შეკითხვებზე, რომლებშიც საეკლესიო სამართლის საკიტხებიც არის განმარტებული. ქართული კანონიკის უმნიშვნელოვანესი ძეგლია რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების დადგენილებანი, ე. წ. „ძეგლისწერა". სხვა ძეგლთაგან აღსანიშნავია "კათალიკოსთა სამართალი", 1543-1549 წლებში იმერეთში მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, 1762 წელს ერეკლე II-ისა და იოსებ კათოლიკოსის ინიციატივით მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, ანტონ I-ის მიერ 1767 წელს შედგენილი კანონიკური ეპისტოლე და სხვა საეკლესიო სამართლის საკითხებს ხშირად ეხება დოკუმენტები, რომლებიც სიგელებისა და გუჯრების სახელწოდებითაა ცნობილი.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 1, ნაკვ. 1, ტფ. 1928;
* *გაბიძაშვილი ე.* ქსე, ტ. 5, გვ. 370, თბ. 1980
ადგილობრივთა კანის ფერის რუკა, 
**ადამიანის კანის ფერი**, ძირითადად, მელანინის ყავისფერი პიგმენტით განისაზღვრება. კანში მელანინის რაოდენობა გენეტიკით არის გაპირობებული, თუმცაღა, გარკვეული ინტერვალის ფარგლებში, კანზე მოხვედრილ ინტენსიურ ულტრაიისფერ გამოსხივებაზეც. კანის ფერის განმსაზღვრელი მეორე მნიშვნელოვანი ფაქტორი მის ქვეშ მდებარე სისხლ-ძარღვების ბუნებაა. მათი გაფართოებით ან შევიწროვებით, შეიმჩნევა შეწითლება ან კანის გაბაცება. 

კანის ფერი მთელ სხეულზე თანაბარზომიერი არ არის. ხელის და ფეხისგულები მელანინს არ შეიცავს, ამიტომ, მათზე კანი უფრო ღია ფერისაა. ტუჩები, ისევე, როგორც ლორწოვანი გარსი წითლად არის შეფერილი. კანი თითისწვერებზე, ყურებსა და ცხვირზეც ოდნავ მოწითალოა, რამდენადაც სისხლ-ძარღვები ზედაპირთან ახლოს არის განლაგებული. კერტების ადგილას კანი საკმაოდ მუქია მელანინის კონცენტრაციის სიჭარბის გამო. 

დღევანდელი მეცნიერება იქიდან ამოდის, რომ კანის ფერი განსაზღვრულ მოსახლეობაში მზის გამოსხივების შედეგად კონკრეტულ საცხოვრებელ არეალში ყალიბდება. 

მელანინი ამასთანავე მზის ულტრაიისფერი სხივებისგან დაცვის ფუნქციასაც ასრულებს, მის გარეშე კანი გაცილებით ადრე დაბერდებოდა, ასევე კანის კიბოს დაავადების გაჩენის მომეტებულ რისკს ექნებოდა ადგილი. მელანინი უჯრედის გენეტიკური კოდის დამაზიანებელი ულტრაიისფერი გამოსხივების ზემოქმედებას ანელებს. 
ქალებს კანი, საშუალოდ, სამი-ოთხი ტონით ღია ფერი აქვთ, ვიდრე მამაკაცებს. 

ალბინოსებს მელანინი საერთოდ არ აღენიშნებათ გენეტიკური მუტაციის გამოისობით. ამის შედეგად, მათ არა მხოლოდ კანი, არამედ, თმაც ღია ფერისა აქვთ. 
კანის ფერი ხშირად სტერეოტიპების წყაროდ გვევლინება. კანის ფერის მიხედვით კაცობრიობის რასებად დაყოფა ხშირად რასიზმთანაა დაკავშირებული.
**კავკასიური კუნელი** (ლათ. Crataegus caucasica) — ეკლიანი ხეებისა და ბუჩქების სახეობა კუნელის გვარიდან, ის ვარდისებრთა ოჯახის წარმომადგენელია. ამ სახეობის გავრცელების არეალი კავკასიაა და ის ამ რეგიონის ენდემური სახეობაა.

გავრცელების არეალი
------------------

კავკასიური კუნელი არის ბუჩქი ან ხემცენარე, რომელიც ძირითადად იზრდება ზომიერი კლიმატის პირობებში. ბარიდან დაწყებული მთის შუა სარტყლამდე, მშრალ და ღია ფერდობებზე, გამეჩხერებულ ტყეებსა (ქვეტყედ) და ნაკაფებზე, ზოგჯერ სუბალპურ სარტყელშიც აღწევს. გვხვდება უფრო ბუჩქნარების — კუნელიანების სახით, რომელიც მეტწილად ტყის მოჭრის შედეგად ჩნდება და ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა აქვს.

სასარგებლო თვისებები
--------------------

კავკასიური კუნელი შეიცავს ბევრ ნივთიერებას, რომელიც სასარგებლოა გულსისხლძარღვთა სისტემის ჯანმრთელობისთვის. კუნელი გამოიყენება გულის დაავადებების წინააღმდეგ, ასევე არტერიული წნევის და მაღალი ქოლესტერინის კონტროლისათვის. როგორც ცხოველებზე, ასევე ადამიანებზე ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ კუნელი ზრდის კორონარული არტერიის სისხლის ნაკადს, აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას და ამცირებს არტერიულ წნევას. მას ასევე იყენებენ კანზე ფურუნკულებისა და კანის წყლულების სამკურნალოდ. უკანასკნელმა კვლევებმა აჩვენა, რომ კუნელის გვარის მცენარეთა სახეობები შეიცავენ ნივთიერებას სახელად ფლავანოიდი, რომელსაც მრავალი სასარგებლო თვისება აქვს. ფლავანოიდებს გააჩნიათ კიბოს საწინააღმდეგო, ანტიოქსიდანტური, ანთების საწინააღმდეგო და ანტივირუსული თვისებები.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  მირზაშვილი ვ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 72.
3. ↑
**იორამ პავლიაშვილი** (დ. 2 აგვისტო, 1913,  ბოდბისხევი — გ. 9 აპრილი, 1989) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1965).

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა თბილისის შრომის სკოლა ხოლო 1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით. 

სამუშაოდ დატოვეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიის კეთედრაზე. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1945 წელს მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, შეთავსებით გორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 1957 წელს დანიშნეს გორის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფია-ბიოლოგიის ფაკულტეტის დეკანად, ამ თანამდებობაზე თხუთმეტი წელი მუშაობდა. მის სადისერტაციო ნაშრომში გაშუქებულია ტაბაწყურის ტბის შესწავლილობის ისტორია, მისი აუზის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება. დიდი ადგილი აქვს დათმობილი ტბის სამეურნეო ათვისებას. შესრულებული აქვს 30-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მათში გაშუქებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ბუნებრივი პირობები. 1955-1980 წლებში იყო გეოგრფიული საზოგადოების გორის ფილიალის თავმჯდომარე, შემდეგ თავმჯდომარის მოადგილე. დაჯილდოებული იყო სამამულო ომში მონაწილეობისათვის ორდენებითა და მედლებით; მიღებული აქვს სსრ კავშირის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო სიგელი (1977), საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს საპატიო სიგელები (1973, 1978, 1980, 1985).

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების გორის ფილიალი, თავმჯდომარე (1955-1980)

ჯილდოები
--------

* სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშანი

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003. გვ. 217-218

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იორამ პავლიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მაის აღაბეიოვი** (აზერ. Mayis Əlişiroğlu Ağabəyov; დ. 1 მაისი, 1941, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 17 ივნისი, 2020, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვარი, კინოს დამდგმელი მხატვარი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2000 წლიდან).

ბიოგრაფია
---------

მაის აღაბეიოვი დაიბადა 1941 წლის 1 მაისს ბაქოში. 1961 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმზადეს სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო სასწავლებელი.

### შემოქმედებითი საქმიანობა

1969 წელს მუშაობა დაიწყო ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში".

აღაბეიოვი არის ისეთი ფილმების დამდგმელი მხტავარი, როგორებიცაა: „ნასიმი", „ბაბექი", „ეცადე არ ისუნთქო", „ნიზამი", „დანგრეული ხიდები" (2004), „ვერცხლის ტბის ლეგენდა", „ბედნიერების ფასი", „ქალაქგარეთ გასეირნება", „ცხოვრება გვცდის ჩვენ", „სიკვდილით დასჯის დღე" და სხვა.

მაის აღაბეიოვი 2020 წლის 17 ივნისს გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Скончался народный художник Азербайджана Маис Агабеков (2020-06-18). ციტირების თარიღი: 2021-01-18.
2. ↑  APA.az.  (2020-06-18) Умер народный художник Азербайджана Маис Агабеков. ციტირების თარიღი: 2021-01-18.
**ინკაფსულაცია** (ინგლ. encapsulation) — დაპროგრამების მექანიზმი, რომელიც აერთიანებს პროგრამის კოდსა და იმ მონაცემებს, რომლებთანაც ეს კოდი მუშაობს, აგრეთვე, გამიჯნავს მათ (კოდსა და მონაცემებს) სხვა პროგრამის მხრიდან მიმართვისაგან. ამით ხდება მათი დაცვა არასწორი გამოყენებისაგან. ობიექტზე ორიენტირებულ ენაში პროგრამის კოდი და მონაცემები ერთმანეთს ისე უკავშირდება, რომ ქმნიან ერთ ავტონომიურ სტრუქტურას, რომელსაც ობიექტი ეწოდება.

ობიექტში პროგრამის კოდი და მონაცემები სხვა ობიექტისათვის შეიძლება იყოს დახურული (*private*) ან ღია (*public*). დახურულ (პრივატულ) კოდთან და მონაცემებთან მიმართვა შეუძლია მხოლოდ ამავე ობიექტში აღწერილ კოდებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ დახურულ კოდსა და მონაცემებს ვერ მივმართავთ პროგრამის სხვა ნაწილიდან, რომელიც ობიექტის გარეთაა მოთავსებული. ღია (საერთო წვდომის) კოდთან და მონაცემებთან მიმრთვა შესაძლებელია პროგრამის ნებისმიერი ნაწილიდან.

კლასი არის სტრუქტურა, რომელიც იყენებს ინკაფსულაციის პრინციპს და განსაზღვრავს კოდს და იმ მონაცემებს, რომლებთანაც ის მუშაობს. კლასი გამოიყენება ობიექტების აღსაწერად და შესაქმნელად. ობიექტები კლასის ეგზემპლარებია. კლასის შემადგენელ კოდსა და მონაცემებს კლასის წევრები ეწოდება, კლასის მიერ განსაზღვრულ მონაცემებს კი - ეგზემპლარის ცვლადები. კლასში განსაზღვრულ პროგრამის კოდს ფუნქცია ეწოდება.

ლიტერატურა
----------

* *რომან სამხარაძე*, Visual C++/CLI.NET, სტუ.
**მაჰამადჰასან აღას სასახლე** (აზერ. Məhəmmədhəsən ağa sarayı) — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში. სასახლე აშენდა ციცაბო კლდეზე შუშას ზეგანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სასახლე ეკუთვნოდა მუჰამედ ჰასან აღას, იბრაჰიმხალილ ხანის უფროს შვილს და მისი ოჯახის წევრებს. აღა მუჰამედ შაჰ ყაჯარ მუჰამედ ჰასანმა, რომელმაც 1796 წელს დაიპყრო შუშა, დაიწყო ცხოვრება აღა მუჰამედ ჰასანის სასახლეში და მოკლა მისმა მსახურმა საფარ ალიმ ამ სასახლეში 1797 წელს.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ეს ციხესიმაგრეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით, იყვნენ სახანოების დედაქალაქები, მცირე ფეოდალური სახელმწიფოები, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან. ისინი უზრუნველყოფდნენ მმართველისა და მისი ოჯახის საცხოვრებელი ადგილის უსაფრთხოება. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან კიდობანი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).

ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც მდებარეობს შუშას ციხე უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის, ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის ოჯახის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები".

ნ.დუბროვინის ცნობით, ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, ციცაბო კლდეზე იყო „იბრაჰიმხალილ ხანის ძის მუჰამედასან აღას კვადრატული სასახლე". 1796-1797 წლებში შუშას ციხის ოკუპაციის დროს აღა მუჰამედ ხან ყაჯარი და მისი დიდებულები ამ სასახლეში დასახლდნენ.

XIX საუკუნეში შედგენილ ქალაქ შუშას გეგმებში, 1837 წლის გენერალური გეგმის ჩათვლით, ნ.დუბროვინის მიერ მითითებულ ადგილას კვადრატული ფორმის ნაგებობაა ნაჩვენები დიდი ზომებით. ის შენობა გეგმებში მონიშნულია, როგორც „პოლკოვნიკ ჯაფარგულუ აღას სახლი". ჯაფარგულუ აღა იყო მოჰამადჰასან აღას ვაჟი და მემკვიდრე.

სქოლიო
------

1. ↑  Авалов 1977, p. 36
2. 1 2  Авалов 1977, p. 23
3. ↑  Саламзаде, А. В. (1964). *Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв.*. Баку,   გვ. 96.
4. ↑  Адигезал-бек, Мирза (1950). *Карабах-наме*. Баку,   გვ. 63.
5. ↑  Дубровин, Н. (1886). *История войны и владычества русских на Кавказе*, т.3. СПб,   გვ. 209.
**კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ"** — 1992 წლის 6 ნოემბერს მიღებული კანონი, რომელიც „მცირე კონსტიტუციის" სახელწოდებით არის ცნობილი.

ისტორია
-------

1991 წლის ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. 1992 წლის 6 იანვარს შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო (ტრიუმვირატი) და დროებითი მთავრობა. სამხედრო საბჭომ ძალადაკარგულად გამოაცხადა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, და 1992 წლის 21 თებერვალს მიიღო დეკლარაცია 1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუციის აღდგენის თაობაზე. იმავე წელს დაიშალა სამხედრო საბჭო და შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭო. 1921 წლის აღდგენილ კონსტიტუციას კი ისეთივე ბედი ეწია, როგორიც მიღების დროს — მას არც ერთი დღე რეალურად არ უმოქმედია, რადგან იმ დროსთან შეუსაბამო იყო.

აღნიშნული კანონი აღმოჩნდა ერთადერთ აქტად, რომელსაც სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ კონსტიტუციის გარეშე დარჩენილ ქვეყანაში შეეძლო გაეწია ძირითადი კანონის მაგივრობა.

კანონი შედგებოდა 8 თავისა და 33 მუხლისაგან.

ლიტერატურა
----------

* დემეტრაშვილი ა. პაპუაშვილი ა. საქართველოს კონსტიტუცია, გვ. 10, თბ. 1996

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პარლამენტის უწყებები, N1-4 (618-619), გვ. 41-56, თბ. 1992-93 წ. ISSN 0203-2023
კანკელი თბილისის სამების საკათედრო ტაძარში
**კანკელი**, *იკონოსტასი* — მართლმადიდებლურ ეკლესიაში ტიხარი, ზღუდე, რომელიც საკურთხეველს გამოჰყოფს ეკლესიის ძირითადი ნაწილისაგან.

კანკელი როგორც წესი შედგება აღსავლის კარებისაგან, რომელიც შემკულია ოთხი მახარებლისა და ღვთისმშობლის ხარების ხატით და ასევე კანკელზე თავსდება მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ხატები. განლაგება შემდეგია: აღსავლის კარები შუაში, მარცხნივ აღსავლის კარის შემდგომ ღვთისმშობლის ხატი, ღვთისმშობლის ხატის შემდგომ ნებისმიერი წმინდანის. რაც შეეხება აღსავლის კარების მარჯვენა განლაგებას ის შემდეგნაირად გამოიყურება: მარჯვნივ პირველი მაცხოვრის ხატი, ხოლო შემდგომი ხატი როგორც წესი იმ წმინდანის უნდა იყოს რომლის სახელზეც არის ტაძარი აგებული.

კანკელი საქართველოში
--------------------

საქართველოში გავრცელებულია კანკელი ქვისა და თაბაშირისა, იშვიათად ხისა; შედარებით დაბალია, შედგება სვეტებისა და სვეტების შემაკავშირებელი თაღებისაგან, სულ ზემო ხაზი თაღების თავზე აუცილებლად ჰორიზონტალურია. რელიეფები გვხვდება ქვის კანკელებზე (ქვემო ბარიერზე). თაბაშირისას კი მხოლოდ ჩუქურთმები ამკობს. დეკორატიულობის გასაძლიერებლად თაღებს ზოგჯერ კბილანები ჰქონდა. უძველესი კანკელები VIII—IX საუკუნეებს მიეკუთვნება, მაგრამ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია XI საუკუნის ნიმუშები — საფარის, ხოვლის, შიომღვიმის, სპეთის, პატარა ონის, გველდესის, ატენის, ურთხვისა და სხვა კანკელები. ზოგ მათგანს ამკობს ქვაზე ამოკვეთილი რელიგიური სცენები, რომლებიც შუა საუკუნეთა ქართული პლასტიკის საუკეთესო ნაწარმოებთა რიცხვს მიეკუთვნება, ხოლო არმაზის ეკლესიის კანკელზე შემონახულია უძველესი მხატვრობის ნიმუში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 518.
* *ბერიძე ვ.* ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ. 1974;
* *Шмерлинг Р. О.* Малые формы в архитектуре средневековой Грузии, Тб. 1962;

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეკლესია და საეკლესიო ნივთები |
| --- |
|  |
| 
ამბიონი  · ანალოღია  · არწივი  · აღსავლის კარი  · ბაირაღი  · ბარძიმი  · ბაღდადი  · დაფარნა  · ემბაზი  · ვარსკვლავი  · ზარი  · ილტონი  · კანდელი  · კანკელი  · კოვზი  · კრეტსაბმელი  · ლახვარი  · ლუსკუმა  · ოდიკი  · ორსანთელი  · რიპიდი  · საკმეველი  · სამეუფეო სავარძელი  · სამსანთელი  · სანაწილე  · სანთელი  · სასანთლე  · საცეცხლური  · სახარება  · სეფისკვერი  · სკვნილი  · ტაკუკი  · უსუპი  · ფეშხუმი  · ფუნჯი  · ქორკანდელი  · ღრუბელი  · შვიდტოტა სასანთლე  · ხატი  · ჯვარი |  |

 |