**გაგარინის ძეგლი** (რუს. Памятник Гагарину) — ძეგლი რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში. ნამუშევარი მოქანდაკე პაველ ბონდარენკოს ეკუთვნის და 1980 წლის 4 ივლისს გაიხსნა. ძეგლი დამზადებულია ტიტანის მასალისაგან. აღსანიშნავია, რომ სწორედ ეს ლითონი გამოიყენება კოსმოსური ხომალდების დასამზადებლად. გაგარინის ძეგლს მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ძეგლის სტატუსი.

აღწერა
------

გაგარინის ძეგლი ლენინის გამზირზე 1980 წელს ზაფხულის ოლიმპიადისთვის დაიდგა. ძეგლის ავტორები არიან: მოქანდაკე პაველ ბონდარენკო, არქიტექტორები იაკობ ბელოპოლსკი, ფ. გაჟევსკი, კონსტრუქტორი ა. სუდაკოვი. მაღალ კვარცხლბეკზე დამონტაჟებულია ტიტანისაგან დამზადებული იური გაგარინის ძეგლი. მისი სიმაღლე - 42,5 მეტრი, ხოლო წონა 12 ტონას შეადგენს. ძეგლის ძირში დამონტაჟებულია ხომალდ „ვოსტოკის" ჩამოსაშვები აპარატის ასლი, რომლითაც 1961 წლის 12 აპრილს იური გაგარინმა კოსმოსში პირველი ფრენა განახორციელა.

ძეგლის დადგლის ადგილი შემთხვევით არ შერჩეულა — სწორედ ლენინის გამზირის გავლით შემოვიდა ქალაქში ვნუკოვოს აეროპორტიდან დაბრუნებული იური გაგარინი, რათა სკკპ ცკ-სთვის კოსმოსში პირველი ფრენის შედეგების შესახებ მოხსენება გაეკეთებინა. გაგარინის მოედანი მოსკოვში ერთ-ერთი უდიდესია. არქიტექტორების ჩანაფიქრით ძეგლის დანახვა მოსკოვის წრიული საავტომობილო გზიდანაც უნდა ყოფილიყო შესაძლებელი. ითვლება, რომ ძეგლის სხვა მხარეს გადაადგილების შემთხვევაში ავტორის ჩანაფიქრი დაირღვევა.

ავტორებმა დახმარებისათვის რუსეთის საავიაციო მასალების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სპეციალისტებს მიმართეს, რომელთაც ძეგლისათვის რეკომენდაცია ტიტანის სამსხმელო შენადნობ ВТ5Л-ს გაუწიეს, როგორც ყველაზე ტექნოლოგიურ და მბრწყინავი ზედაპირის მქონეს. 

ძეგლი უმოკლეს დროში დამზადდა ბალაშიხის სამსხმელო-მექანიკურ ქარხანაში. შეკვეთაზე მუშაობა 1979 წელს დაიწყო.იური გაგარინის ტიტანის ძეგლი 238 ჩამოსხმული სეგმენტისგან აიწყო, რომლების ერთმანეთს ჭანჭიკებითა და შედუღებით დაუკავშირდა. ყველაზე დიდი პრობლემა ძეგლის ყველაზე დიდ სეგმენტთან — კოსმონავტის სახესთან დაკავშირებით წარმოიშვა. მისი წონა 300 კილოგრამს შეადგენდა, რაც ვაკუუმურ ღუმელში ერთი დნობისათვის დასაშვებ ნორმას მნიშვნელოვნად აჭარბებდა. იური გაგარინის ძეგლი მსოფლიოში პირველი ტიტანისგან დამზადებული დიდგაბარიტიანი ძეგლი გახდა.

გაგარინის ძეგლი მიმართულია ცისკენ. მაღალი კვარცხლბეკი კომპოზიციის მნიშვნელოვანი ნაწილია და კოსმოსური რაკეტის სტარტს გამოხატავს. ძეგლზე გაკეთებული წარწერა გვამცნობს:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | 1961 წლის 12 აპრილს საბჭოთა კოსმოსურმა ხომალდმა „ვოსტოკმა", ბორტზე მყოფი ადამიანით დედამიწის გარშემო განახორციელა ფრენა. კოსმოსში გასული პირველი ადამიანი, — საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის მოქალაქე იური ალექსეის ძე გაგარინი | "|

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* გაგარინის ძეგლი დაარქივებული 2011-09-07 საიტზე Wayback Machine.
* მოსკოვისძეგლები. გაგარინის ძეგლი ლენინის გამზირზე დაარქივებული 2011-10-28 საიტზე Wayback Machine.
* Внутри Гагарина

სქოლიო
------

1. ↑  Памятник Гагарину Ю.А.. reestr.answerpro.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2012-04-28.
2. 1 2 3 4  Титан из Подмосковья. ivanovo.kp.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2011-05-01.
3. 1 2  Памятник Гагарину в Москве может рухнуть. newsru.com (29 января 2003).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2011-05-01.
4. ↑  Памятник Гагарину.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-07. ციტირების თარიღი: 2018-03-17.
5. ↑  Искусство литья в XX веке. uzcm.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-29. ციტირების თარიღი: 2011-05-01.
6. ↑  Памятники Москвы. Памятник Ю. А. Гагарину на Проспекте Ленина.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-28. ციტირების თარიღი: 2018-03-17.