recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჰარუთ გრიგორიანი** (სომხ. Հարութ Գրիգորյան; დ. 24 მარტი, 1989, თალინი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი-ბელგიელი კიკბოქსერი.

კარიერა
-------

### 2010

გრგიგორიანი ასპარეზობდა 8 კაციან გრანდ პრიქსზე, „K-1 მსოფლიო MAX 2010 წლის დასავლეთ ევროპის ტურნირზე", რომელიც გაიმართა 2010 წლის 21 მარტს უტრეხტში, ნიდერლანდებში. გრიგორიანმა ნაევარფინალსა და ფინალში დაამარცხა ბრუნო კარვალო და ანტონი კეინი; ფინალში იგი მოჰამედ ხამელს დაუპირისპირდა; შეხვედრა ჰარუთ გრიგორიანის მარცხით დასრულდა. ამის შემდეგ, წლის ბოლოს მისი წაგება-მოგებათა მაჩვენებელი 2:0 იყო: გრიგორიანმა დაამარცხა ჰენრი ვან ოპსტალი და ალესანდრო კამპანა.

### 2011

ჰარუთ გროგორიანმა 2011 წელი დაიწყო 12 თებერვალს ჰენრი ვან ოპსტალის დამარცებით.

### 2012

დაგეგმილი იყო რომ ჰარუთ გრიგორიანი 2012 წლის 28 იანვარს ლიუვარდენში ჩატარებულ ევენთში „შოუს დროა 2012" უნდა დაპირისპირებოდა ჩაჰიდ ოულად ელ ჰაჯის, თუმცა ელ ჰაჯიმ ტრავმის გამო შოუში მონაწილეობა ვერ მოახერხა.

2012 წლი 21 სექტემბერს გრიგორიანმა მოიპოვა პირველი გამარჯვება როგორც პროფესიონალმა მოკრივემ: მან ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დაამარცხა ჰოვანეს კიშმირიანი.

### 2013

გრიგორიანისთვის შემდეგი შეხვედრა გაიმართა ჯუანა ჩაკონთან *Enfusion Live: Barcelona*, ბარსელონაში, ესპანეთში (2012 წლის 9 მარტი).

### 2014

2014 წლის 20 სექტემბერს მან იასპარეზა 8 კაციან გრანდ პრიქსზე A1 მსოფლიო საბძოლო თასზე, ეინდჰოვენში (ნიდერლანდებში). ჰარუთ გრიგორიანმა მეოთხედფინალსა და ნახევარფინალში დაამარცხა ნიკი ლოპეზი და ტაიფუნ ოზკანი და ფინალში ნორდინ ბენ მოჰს დაუპირისპირდა.გრიგორიანმა მოწინააღმდეგე პირველივე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა და ტურნირის ჩემპიონი გახდა.

მიღწევები
---------

ჰარუთ გრიგოლიანი არის: 2010 წლის „K-1 World MAX"-ის დასავლეთ ევროპის მეორეადგილოსანი, ბენილუქსში გამართული „მუაი თაის" ჩემპიონი 70 კილოგრამ კატეგორიაში, 2014 წლის A1 მსოფლიო საბძოლო თასის ტურნირის ჩემპიონი, 2017 წლის გლორის კონკურსის გამარჯვებული 63,5 – 67 კგ კტეგორიაში და ამავე წონაში 2018 წლის გლორის ჩემპიონი.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰარუთიანი და მისი თანაგუნდელი მორატ გრიგორიანი ხშირად ძმები ჰგონიათ, თუმცა ორივემ დაადასტურა რომ ისინი კარგი მეგობრები არიან მაგრამ არა ძმები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Profile დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  at bkbmo.be
* Official K-1 profile დაარქივებული 2012-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* Professional boxing record for Harut Grigorian from BoxRec

სქოლიო
------

1. ↑  Bad Left Hook, Global Boxing News and Commentary. *Bad Left Hook*.
2. ↑  Rian Scalia. Harut Grigorian, Marc de Bonte Fighting Boxing Tomorrow. Liverkick.com.
3. ↑  Rian Scalia. Enfusion Live Barcelona Full Fight Card For March 9. Liverkick.com.
4. ↑  Displaying items by tag: Harut Grigorian. LiverKick.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-08. ციტირების თარიღი: 2016-03-09.
5. ↑  MaratGrigorian.  (24 May 2016) Noo. We are good friends.. ციტირების თარიღი: 17 September 2016
6. ↑  „GLORY 54: Teammates Harut and Marat Grigorian want to hold GLORY titles simultaneously". *Glory Kickboxing*. 24 May 2018. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 მაისი 2018. ციტირების თარიღი: 24 May 2018.
**ჰასან ბეკ ზარდაბის სახელობის საბუნებისმეტყველო ისტორიის მუზეუმი** — 1930 წელს დაარსებული ისტორიული მუზეუმი, რომელიც აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, ინტელექტუალის, განმანათლებლის, პუბლიცისტის, პედაგოგის, დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის, ეკოლოგიისა და დარვინიზმის პრობლემებისადმი მიძღვნილ უამრავი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორის, ჰასან ბეკ ზარდაბის სახელს ატარებს.

მუზეუმი ფუნქციონირებს აზერბაიჯანის გეოლოგიის და გეოფიზიკის ინსტიტუტის ეგიდით.

თავდაპირველად მუზეუმი ფუნქციონირებდა, როგორც მხარეთმცოდნეობის პედაგოგიური წრე 1920 წელს. თავად საბუნებისმეტყველო მუზეუმი დაარსდა 1930 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო მუზეუმის ბიოლოგიის განყოფილების ბაზაზე.

1945 წელს მუზეუმი შევიდა აზერბაიჯანის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის შემადგენლობაში. 1944 წლიდან დაწესებულებას მიენიჭა ჰასან ბეკ ზარდაბის სახელი.

შემდგომში, რესპუბლიკაში არსებული მუზეუმების რეკონსტრუქციასა და სარესტავრაციო სამუშაოების ჩატარების მიზნით დაარსებულ იქნა სამეცნიერო-სარესტავრაციო ცენტრი. აღნიშნული დაწესებულებები დღესაც ფუნქციონირებენ.

2014 წლის იანვარში მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საბუნებისმეტყველო ისტორიის ეროვნული მუზეუმის დებულების დამტკიცების შესახებ. დებულების თანახმად იგეგმება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიასთან ეროვნული მუზეუმის შექმნა.[1]

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Tərtibçi:A.Abdullayeva.  (2012) Azərbaycan maarifinin yorulmaz carçısı: Həsən bəy Zərdabi – 170 az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-06. ციტირების თარიღი: 2016-08-08.
**ჰელა** — Marvel Comics-ის პერსონაჟი. პირველად გამოჩნდა კომიქსში: ''მოგზაურობა საიდუმლოებებში'' #102 (1964 წელი). მისი ავტორები არიან მწერალი სტენ ლი და მხატვარი ჯეკ კირბი. ჰელა არის, ლოკისა და გიგანტი ანგრბოდას შვილი, ჰელა მკვდართა სამეფოს ქალღმერთია, მას შეუძლია ყველაზე მამაცი მეომრის გულშიც კი დათესოს შიში.

გამოგონილი ბიოგრაფია
--------------------

ჰელა დაიბადა იოტუმჰეიმში, გიგანტების ქვეყანაში. ჰელა არის, ლოკისა და გიგანტი ანგრბოდას შვილი. როდესაც ჰელა სრულწლოვნი გახდა, ოდინმა ის სიკვდილის ქალღმერთად გამოაცხადა.

ჰელა ხშირად ცდილობდა თავისი ძალაუფლების გაფართოებას. ამ მცდელობების გამო ხშირად ჰქონდა კონფლიქტი ოდინთან ან მის ვაჟთან თორთან.

ერთხელ თორი ხელებში ჩააკვდა ჰელას. შემდეგ ლედი სიფმა ჭექა-ქუხილის ღმერთის მიმართ უსაზღვრო სიყვარული გამოავლინა და ჰელას შეევედრა, თორის მაგივრად ის წაეყვანა. ამ სცენამ ისე იმოქმედა ჰელაზე, რომ თორს ნება დართო, ცოცხლების სამყაროში დარჩენილიყო.

კინო სამყარო
------------

საინტერესოა, რომ მარველის კინემატიკურ სამყაროᲨი ჰელა თორის და ლოკის დაა და მისი გამოჩენა რაგნაროკის დაწყებას მოასწავებს.

ჰელა ოდინის პირველი შვილია. ერთ დროს ასგარდის ჯალათი იყო. ჰელა ოდინის ჯარებს სარდლობდა ცხრა სამეფოს დაპყრობისას. ბოლოს, ოდინმა ბრძოლას მშვიდობა არჩია, მაგრამ ჰელა მის შეხედულებას არ იზიარებდა. ოდინი იძულებული გახდა, ჰელა გამოემწყვდია.

**დაბრუნება**

როდესაც ოდინი გარდაიცვალა, ჰელა გათავისუფლდა და მის ძმებს (თორს და ლოკის) თავი გააცნო. თორმა, ჰელას დასამარცხებლად მიოლნირი გამოიყენა, თუმცა ჰელა ღირსეული აღმოჩნდა და მიოლნირი დაამტვრია.

**ტახტის დაბრუნება**

ასგარდში დაბრუნებული ჰელა მუხვდა, რომ იქ ვერავინ ცნობს და არ იციან ვინაა. ამან ჰელა განარისხა. ასგარდის ელიტარული მეომრები ებრძვიან, მაგრამ სიკვდილის ქალღმერთი მათ ხელის ერთი მოსმით აცამტვერებს.
მეფე ჰასან II
**ჰასან II** მულაი ჰასან ალაუი (არაბ. ‏الحسن الثاني بن محمد‎; დ. 9 ივლისი, 1929, რაბატი — გ. 23 ივლისი, 1999) — მაროკოს მეფე 1961-1999 წლებში, ალაუიტების (ალავიტების) დინასტიის წარმომადგენელი. 1952 წელს დაამთავრა ბორდოს (საფრანგეთი) უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. მაროკოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ (1956) დანიშნეს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად, შემდეგ პრემიერ-მინისტრად და თავდაცვის მინისტრად (1960 მაისი - 1961 თებერვალი). 1961 წლის 3 მარტს გამოაცხადეს მაროკოს მეფედ და მუსლიმანთა რელიგიის მეთაურად. ჰასან II იყო სახელმწიფო მეთაური და შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი. გარდაიცვალა 1999 წლის 23 ივლისს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაროკოს მმართველთა სია
* მაროკოს ისტორია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 606.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX956112
* BNF: cb11906975p (data)
* GND: 118911392
* ISNI: 0000 0001 0889 1731
* LCCN: n81062661
* NARA: 10567876
* NLP: A18591826
* NTA: 073747149
* SNAC: w6g26qb9
* SUDOC: 027527611
* VIAF: 38237806
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 38237806

 |
**ჰანა ვერესი** (დ. 21 დეკემბერი, 1928, სოფ. ობუხოვიჩი, ახლანდ. კიევის ოლქი — გ. 11 ივნისი, 2003, იქვე) — უკრაინელი ხელოვანი, მხატვრული ქსოვის ოსტატი. უკრაინის ტარას შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1968). უკრაინის სახალხო მხატვარი (1995). უკრაინის მხატვართა ეროვნული კავშირისა (1965) და უკრაინის სახალხო ხელოვნების ოსტატთა ეროვნული კავშირის (1999) წევრი. სახელმწიფო ჯილდოების მფლობელი. საოლქო (1945-დან), რესპუბლიკური და საერთაშორისო (1960-დან) სამხატვრო გამოფენების მონაწილე. პერსონალური გამოფენები კიევში მოეწყო 1968 და 1994 წლებში. ავტორია ტრადიციული პოლესიური ნაქსოვი ტილოების, დეკორატიული ქსოვილებისა და პანოების, რომელთაც ახასიათებს ნაჯერი ხატოვანი ფერთა გამა, ორნამენტულ გადაწყვეტათა მრავალფეროვნება; სიმბოლიკა ატარებს დაშიფრულ ინფორმაციას უკრაინული მიწისა და ხალხის შესახებ. შექმნა სახალხო ქსოვის მუზეუმი (1988–1992, ქ. ივანკივი, კიევის ოლქი). ნამუშევრები გამოფენილია ტარას შევჩენკოს ეროვნულ მუზეუმში, შევჩენკოს ეროვნულ ნაკრძალში (ქ. კანივი, ჩერკასის ოლქი), უკრაინული სახალხო დეკორატიული ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში. მის შემოქმედებას მიეძღვნა ფილმები „Ляда" (1974), „А льон цвіте" (1980).

ძირითადი ნამუშევრები
--------------------

ტილოები — ციკლები „ჩვენი ფიქრი, ჩვენი სიმღერა" (1967), „თავისუფლის, ახლის ოჯახში" (1969), „გულუხვობა" (1973), „ჩერნობილის ზარი" (1988), „ელვა" (1990); მხატვრული ქსოვილები — „კიევი – ბაღი" (1975), „მიწის გულუხვობა" (1985), „დაე იყო მშვიდობა მთელ დედამიწაზე", „მარადიული ცეცხლი"; პანოები — „იდიდე, სამშობლო" (1978, სასტუმრო „უკრაინა" მოსკოვში), „მგზნებარე დროთა ხსოვნა", „იაპრილე, უკრაინა" (ორივე — 1984), „კოსმოსური სიშორეები", „დედის ალუბალი" (ორივე — 1990), „აფეთქება" (1991).

ლიტერატურა
----------

* Карнаухова Н. Ганна Верес. Декоративні тканини. О. 1966.

სქოლიო
------

1. 1 2  Саєнко, Н. О.. Верес Ганна Іванівна uk. *Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс]* (2005). ციტირების თარიღი: 7 მარტი, 2023
**ჰარცის ეროვნული პარკი** (გერმ. Nationalpark Harz) — ბუნების ნაკრძალი გერმანიაში, ქვემო საქსონიისა და საქსონია-ანჰალტის ტერიტორიებზე. მოიცავს დასავლეთ ჰარცის მთის მასივის დიდ ნაწილს და იშლება ქალაქ ჰერცბერგიდან და ბად-ლაუტერბერგიდან ბად-ჰარცბურგისა და ილსენბურგის სამხრეთ კიდეებამდე. არეალის 95 % ტყითაა დაფარული, ძირითადად ნაძვისა და წიფლის ხეებით, მოიცავს რამდენიმე ჭაობს, გრანიტის კლდეებსა და უბეებს. პარკი ევროკავშირის Natura 2000-ის ქსელის ნაწილია.

ამჟამინდელი ფორმით, პარკი 2006 წლის 1 იანვარს შეიქმნა, ქვემო საქსონიის ჰარცის ეროვნული პარკისა და საქსონია-ანჰალტის ზემო ჰარცის ეროვნული პარკის შერწყმის შედეგად. იქიდან გამომდინარე, რომ ჰარცს კვეთდა შიდაგერმანული საზღვარი, მასივის დიდი ნაწილი აკრძალულ არეალს წარმოადგენდა, გარდა საფორტიფიკაციო ნაგებობებისა, რომლებიც ხელუხლებელი გადარჩა.

ეროვნული პარკის უიშვიათეს ცხოველთა შორისაა *Cinclus*, შავი ყარყატი, შავარდენი, ევროპული გარეული კატა და ევრაზიული ფოცხვერი. უკანასკნელი ფოცხვერი ჰარცის მთებში 1818 წელს მოკლეს, მაგრამ 1999 წელს ამუშავდა ხელახლა მათი ხელახლა გაშენების პროექტი. 2002 წლიდან დაიბადა რამდენიმე ფოცხვერი, მაგრამ წარუმატებელი აღმოჩნდა *Auerhuhn*-ის დაბრუნების მცდელობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-04-29 საიტზე Wayback Machine.
* ფოცხვერის პროექტი (გერმანული)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი • ბერხტესგადენი • შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ვადენზეე • ქვემო საქსონიის ვადენზეე • ჰამბურგის ვადენზეე • იასმუნდი • მიურიცი • საქსონიის შვეიცარიის • ოდერის ქვემო ველის •
დასავლეთ პომერანიის ლაგუნების • ჰაინიხი • ეიფელი • კელერვალდ-ედერზეე • ჰარცი
 |

 |
ლითონის იონისა და ეთილენდიამინტეტრაუქსუსის მჟავის ჰელატი
**ჰელატები**, **ჰელატური კავშირები** (ლათ. chelate-დან — „მარწუხი"), აგრეთვე **შიდაკომპლექსური** ან **ციკლური კომპლექსური** კავშირები — მარწუხისებრი კომპლექსური კავშირები, წარმოიქმნება პოლიდენტატურ (ანუ რამდენიმე დონორული ცენტრის მქონე) ლიგანდებთან ლითონის იონების ურთიერთქმედებით. ჰელატები შეიცავენ ცენტრალურ იონს (ნაწილაკს) — კომპლექსწარმომქმნელს და მის გარშემო კოორდინირებულ ლიგანდებს. ჰელატის შიდა სფერო შედგება ციკლური დაჯგუფებებისგან, რომლებიც მოიცავენ კომპლექსწარმომქმნელს.

ზოგჯერ განასხვავებენ ჰელატური და შიდაკომპლექსური კავშირების ცნებებს. მეორე განსაზღვრებას იყენებენ იმ შემთხვევაში, როცა ატომი-კომპლექსწარმომქმნელი კავშირში ანაცვლებს ლიგანდის პროტონს.

ლიტერატურა
----------

* Хелаты/Химическая энциклопедия. Т. 5 в 5 т. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1998 — с.224-225.
* Стид Дж. В. Этвуд Дж. Л.Супрамолекулярная химия. Т. 1. — М.: Академкнига, 2007 — с. 38-41.
**ჰოვჰანეს ბაჩკოვი** (სომხ. Հովհաննես Բաչկով; დ. 2 დეკემბერი, 1992, გიუმრი) — სომეხი მოკრივე, მონაწილეობდა მსუბუქ და პირველ საშუალო წონით კატეგორიებში. ის არის სომხეთის კრივის ეროვნულ ნაკრების წევრი 2008 წლიდან. 2019 წლის ევროპული თამაშების ჩემპიონი, ევროპის ჩემპიონი, 2017 და 2019 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების ბრინჯაოს მედლის მფლობელი, ეროვნული ჩემპიონატების გამარჯვებული და მედალოსანი, ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე რიო-დე-ჟანეიროში. 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი.

ბიოგრაფია
---------

ჰოვჰანეს ბაჩკოვი დაიბადა 1992 წლის 2 დეკემბერს შირაქის რაიონის ქალაქ გიუმრიში. ის სწავლობდა ადგილობრივ საშუალო სკოლაში, ასევე ცხოვრობდა ადლერში ორი წლის განმავლობაში, მაგრამ შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. მან აქტიურად დაიწყო კრივზე სიარული შვიდი წლის ასაკში, ბიძაშვილის მაგალითზე. მისი მწვრთნელები იყვნენ რუდიკ მკრტჩიანი და კარენ კაზარიანი.

2008 წელს მან მოახერხა პირველი წარმატების მიღწევა. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ბულგარეთში გამართულ იუნიორთა ევროპის ჩემპიონატზე. ორი წლის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, აიღო ვერცხლი დანი პოზნიაკის თასზე ლიეტუვაში. 2011 წელს მან მოიგო გაგიკ ცარუკიანის სახელობის ტურნირი, მოხვდა სომხეთის ნაკრების მთავარ სიაში და მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატზე, ბაქოში, სადაც დამარცხდა 1/32 ფინალში.

2013 წელს ის გახდა სომხეთის ჩემპიონი მსუბუქი წონით კატეგორიაში, იასპარეზა მინსკში ევროპის ჩემპიონატზე და ალმა-ატაში მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაგრამ ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება.

2014 წელს ხელახლა მოიგო სომხეთის ჩემპიონატი.

2015 წელს მან ზედიზედ მესამედ მოიპოვა სომხეთის ჩემპიონატის ოქრო. მან მონაწილეობა მიიღო სამოკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატში - აქ გავიდა მეოთხედფინალურ ეტაპზე, დამარცხდა ლიტველ ევალდას პეტრაუსკასთან. ამავე დროს, მსოფლიო ჩემპიონატზე დოჰაში იმავე მეოთხედფინალში, იგი დაამარცხა კუბელმა იასნიელ ტოლედომ.

ბაჩკოვმა დაიკავა პირველი ადგილი ვენესუელაში ჩატარებულ ოლიმპიურ შესარჩევ ტურნირში და ამის წყალობით მას მიენიჭა უფლება დაიცვას ქვეყნის ღირსება 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. თამაშებზე საშუალო წონით კატეგორიაში პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ვენესუელის წარმომადგენელი ლუის არკონა, 1/16 ფინალში ანგარიშით 1:2 იგი დაამარცხა ჩინელმა ჰუ ქიანსუნმა.

ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ბაჩკოვი დარჩა სომხეთის კრივის ნაკრების მთავარ გუნდში და განაგრძო მონაწილეობა მსხვილ საერთაშორისო ტურნირებში. 2017 წელს მან დაამარცხა ყველა მეტოქე ხარკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე და მოიპოვა ოქროს მედალი. ამავე წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე ჰამბურგში..

2019 წელს რუსეთის ქალაქ ეკატერინბურგში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2021 წელს ტოკიოში, იაპონიაში გამართულ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Olympedia
* Olympics.org

სქოლიო
------

1. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  По материалам базы данных *amateur-boxing.strefa.pl*
3. ↑  Армянский боксер Оганес Бачков стал чемпионом Европы. panarmenian.net (2017-06-24). ციტირების თარიღი: 2017-07-08.
4. ↑  Армянский боксер Оганес Бачков завоевал бронзу на чемпионате мира. Sputnik (2017-08-31). ციტირების თარიღი: 2017-07-08.
**ჰოლანდიური ნაგაზი** (გერმ. Hollandse Herdershond) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნიდერლანდებში XIX საუკუნეში.

განსხვავებული ბალნის მქონე ეს ჯიში გაჩნდა XIX საუკუნეში ნიდერლანდების სამხრეთ ნაწილში, კერძოდ ჩრდილოეთი ბრაბანტის პროვინციაში და მეზობელ ბელგიაში, რომელიც იმ დროს ნიდერლანდების შემადგენლობაში შედიოდა. ბალნის მიხედვით ჯიშის დაყოფა დაიწყო მხოლოდ ძაღლების პირველი გამოფენის შემდეგ, რომელიც 100 წლის წინ შედგა. ამ ჯიშის ძაღლებს საერთო ფესვები აქვთ ბელგიურ და გერმანულ ნაგაზებთან. გასაოცარია, რომ მაშინ, როდესაც მონათესავე ბელგიური ნაგაზები ფართოდაა ცნობილი შეერთებულ შტატებსა და ჩრდილოეთ ევროპაში, ამ ძაღლმა ნიდერლანდების საზღვრებს გარეთ ყურადღება ვერ მიიქცია. იქაც კი ჯიშის წარმომადგენლების რაოდენობა შეზღუდულია და ყოველ წელს რეგისტრირდება მხოლოდ 400-მდე ლეკვი. თავდაპირველად ამ ცხოველებს ფერმების დასაცავად, მეცხვარედ, იყენებდნენ და ამით ძალიან ჰგვანან ბელგიურ ნაგაზებს, თუმცა მათ სისხლში გერმანული ნაგაზის სისხლის დიდი ნაწილია. ეს ძალიან გამგები მუშა ძაღლია, რომელიც მწყემსავს, დარაჯობს, დ მუშაობს პოლიციაში, ასევე კომპანიონია.

ნიდერლანდურ ნაგაზს აქვს შედარებით მცირე, აწეული ყურები, უხეში ბალანი, ძლიერი სხეული. კარგად იტანს სიცივეს, ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, კარგი მოდდარაჯეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰოლანდიური ნაგაზი დაარქივებული 2014-06-18 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰოლანდიური ნაგაზი***
**ხუვენტუდი** (ესპ. Isla de la Juventud) — კუნძული კარიბის ზღვაში. ეკუთვნის კუბას, რომლისგანაც დაშორებულია 100 კილომეტრით. მოქცეულია კარიბის ზღვისა და ბატაბანოს ყურეს შორის. შედის ლოს-კანარეოსის არქიპელაგის შემადგენლობაში. ფართობი 2204 კმ², სიგრძე 70 კმ, სიმაღლე 310 მ. 2009 წლის მონაცემებით კუნძულზე ცხოვრობს 86.256 ადამიანი. მთავარი ქალაქია ნუევა-ხერონა. 

კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი ბორცვიანია, სადაც გაბატონებულია ფიჭვის ტყეები და სავანები. აქვე მოიპოვება მარმარილო და კაოლინი. სამხრეთი ნახევარი მაღლა აზიდული დაბლობებია. განვითარებულია კარსტი. თავდაპირველად კუნძულს ეწოდებოდა პინოსი (*ისლა-დე-პინოსი*), ხოლო 1978 წელს სახელი შეეცვალა და ეწოდა ხუვენტუდი. კოლუმბამდელი ისტორიის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. ერთ-ერთ მღვიმეში შემორჩენილია 235 უძველესი ხელნაწერი, რომელიც ადგილობრივ მოსახლეობას მიეწერება. ევროპელებისთვის ხუვენტუდი ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც კუნძული აღმოაჩიანა ქრისტეფორე კოლუმბმა 1498 წელს. 1904 წლის ხელშეკრულების საფუძველზე ხუვენტუდი მოექცა კუბის სუვერენიტეტის ქვეშ, რომლის რატიფიცირება საბოლოოდ აშშ-მ მოახდინა 1925 წელს. 

ხუვენტუდის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა. მოჰყავთ ციტრუსები და ხილი. ვულკანური აქტივობის ხარჯზე სანაპიროებზე ჩამოყალიბებულია შავი ქვიშის პლაჟი. კლიმატი ტროპიკულია, რბილი. ხშირია ქარიშხალი. კუნძული კეთილმოწყობილია. განვითარებულია ტურიზმი. კუნძულზე მისვლა შესაძლებელია გემით ან თვითმფრინავით. 

ქალაქ ნიევა-ხერონას სიახლოვეს მდებარეობს ნაციონალური გამოსასწორებელი ციხე, სადაც 1953-1955 წწ. დაპატიმრებული იყო ფიდელ კასტრო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხუვენტუდი***

* ხუვენტუდი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ხუვენტუდი დაარქივებული 2010-05-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ხუვენტუდი დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  Extension area, population and density, year 2006.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-20. ციტირების თარიღი: 2011-12-03.
2. ↑   (რუსული) დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
**ჰონდურასის პოლიტიკური კრიზისი 2009 წელს** — კონსტიტუციური კრიზისი, დაწყებული 2009 წლის ივნისში, რომელსაც შედეგად სამხედრო გადატრიალება მოჰყვა. ჰონდურასის პრეზიდენტი მანუელ სელაია 2009 წლის 28 ივნისს აპირებდა საკონსტიტუციო რეფერენდუმის ჩატარებას, რომლის შედეგების მიხედვით ქვეყნის კონსტიტუციაში შესაძლებელი გახდებოდა ქვეყნის მეთაურის ხელახლა არჩევის პუნქტის შეტანა. ჰონდურასის უმაღლესი სასამართლო, პრეზიდენტის ოპოზიცია პარლამენტში და უზენაესი საარჩევნო ტრიბუნალი კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის წინააღმდეგ გამოვიდა, რის გამოც პრეზიდენტმა თანამდებობიდან მოხსნა გენერალური შტაბის მეთაური. ასევე გადადგა თავდაცვის მინისტრი. მცირე ხანში უზენაესმა სასამართლომ მათ აღუდგინა თანამდებობები. 28 ივნისის გამთენიისას, რეფერენდუმის დაწყებამდე, პრეზიდენტს რეზიდენციაში შინაგანი ჯარის ნაწილები შეუვარდნენ და კოსტა-რიკაში გადაიყვანეს. მოგვიანებით ამავე დღეს უზენაესმა სასამართლომ განაცხადა, რომ გაცემული ჰქონდა განკარგულება პრეზიდენტის გადაყენების თაობაზე. სახელმწიფოს დროებით მეთაურად დაინიშნა ერთპალატიანი ეროვნული კონგრესის თავმჯდომარე რობერტო მიჩელეტი.

დამხობილმა პრეზიდენტმა მანუელ სელაიამ თავი ბრაზილიის საელჩოს შეაფარა. საელჩოს ხელისუფლებამ ალყა შემოარტყა. სელაიას მომხრეებსა და ხელისუფლებას შორის შეტაკებებს ორი ადამიანი ემსხვერპლა

სქოლიო
------

1. ↑  „ჰონდურასში სამხედროებმა პრეზიდენტი ქვეყნიდან გააძევეს". ბიბისი. 2009-06-28.
2. ↑  itv.ge

|  |  |
| --- | --- |
| ჰონდურასის დროშა | *ეს სტატია ჰონდურასისა და ჰონდურასელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჰანა მონტანა** (ინგლ. Hannah Montana) — ამერიკული ტელესერიალი, რომლის დებიუტიც შედგა 2006 წლის 24 მარტს ტელეარხ Disney Channel-ის ეთერში, და ასევე პარალელულად ABC-ს ეთერში. 2006-20011 წლებში გამოვიდა ჰანა მონტანას 4 სეზონი და როგორც ფილმის შემქმნელები ამბობენ, მის გაგრძელებას აღარასოდეს გადაიღებენ, რადგანაც იგი უკვე ჩაანაცვლა სერიალმა „წარმატებებს გისურვებ, ჩარლი".

სერიალის მთავარი გმირია გოგონა რომელიც „ორმაგი ცხოვრებით" ცხოვრობს: მისი ნამდვილი სახელია მაილი სტიუარტი, რომელიც ტიპური ამერიკელი გოგონაა. ხოლო როდესაც იგი პარიკს იხურავს უკვე ნამდვილი ვარსკვლავია, და მას ჰანა მონტანა ჰქვია. მაილის საიდუმლო არავინ იცის გარდა ახლო მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისა.

სერიალი რამდენიმეჯერ იყო წარდგენილი ემის ჯილდოზე 2007-2010 წლებში.

2009 წლის 10 აპრილს გამოვიდა მხატვრული ფილმი - „ჰანა მონტანა".

სერიალის 4 სეზონს ეწოდა „*ჰანა მონტანა სამუდამოდ*". მისი ბოლო, ერთსაათიანი სერია გამოვიდა 2011 წლის 16 იანვარს.

მსახიობთა ჯგუფი
---------------

* მაილი საირუსი - მაილი სტიუარტი / ჰანა მონტანა
* ემილი ოსმენტი - ლილი სტრასკოტი / ლოლა ლაფნგელი
* მიშელ მუსო - ოლივერ ოკენი / მაიკლ სტენდ III
* ჯეისონ ერლზი - ჯექსონ სტიუარტი
* ბილი რეი საირუსი - რობი რეი სტიუარტი
* მოიზეს არიასი - რიკო სუავე

ეპიზოდების სია
--------------

| სეზონი | ეპიზოდი | გამოსვლის თარიღი (აშშ) |
| --- | --- | --- |
| სეზონის პრემიერა | სეზონის ფინალი |
| **1** | 26 | 24 მარტი 2006 | 30 მარტი 2007 |
| **2** | 29 | 23 აპრილი 2007 | 12 ოქტომბერი 2008 |
| **3** | 30 | 2 ნოემბერი 2008 | 14 მარტი 2010 |
| **4** | 13 | 11 ივლისი 2010 | 16 იანვარი 2011 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ინგლისურენოვანი საიტი
* Hannah Montana — Music Streams
* 

* „ჰანა მონტანა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ფრანგების შეტევა 1672 წელს
**ჰოლანდიის ომი**, *საფრანგეთ-ჰოლანდიის ომი* (1672–78) (ფრანგ. La Guerre de Hollande; ნიდ: *Hollandse Oorlog*) — მიმდინარეობდა კოლაიციურ სახელმწიფოებს შორის, ერთი მხრივ საფრანგეთის სამეფოს ხოლო მეორე მხრივ ნიდერლანდის რესპუბლიკის მეთაურობით. ომის ინიციატორი იყო საფრანგეთი (უკმაყოფილი 1667-1668 წლების დევოლუციური ომის შედეგებით). ანტიჰოლანდიურ კავშირში საფრანგეთს მიემხრნენ: ინგლისი (1670 წ.) და შვედეთის იმპერია (1672 წ.) მიუნსტერის სათავადო-საეპისკოპოსო და კიოლნის არქიეპარქია. რესპუბლიკის მხარეს იბრძოდნენ ბრანდენბურგი და ესპანეთი.

1672 წელს ინგლისმა დაიწყო ომი ზღვაზე, საფრანგეთმა - ხმელეთზე. საფრანგეთის არმიას ხელმძღვანელობდნენ გამოცდილი სარდლები (ანრი ტიურენი, პრინცი კონდე და სხვ.), მათ დაიპყრეს ძლიერი ჰოლანდიური ციხესიმაგრეები და შეიჭრნენ ქვეყნის სიღრმეში. საფრანგეთის ჯარების შეჩერება შესაძლებელი გახდა რაბების გახსნით. ჰოლანდიის შეიარაღებულ ძალებს სათავეში ედგა უილიამ III ორანელი. ანტიფრანგული კოალიციის შექმნამ (1673-1674 წწ.), ინგლისის გამოსვლამ (1674 წ.) ომიდან, საფრანგეთის ჯარების წარუმატებლობამ მდინარე რაინზე და ბრანდენბურგის ჯარების გამარჯვებამ პომერანიაში შვედებზე, აგრეთვე სახალხო აჯანყების ტალღამ საფრანგეთში აიძულეს ლუი XIV დათანხმებულიყო ზავზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიმვეგენის საზავო ხელშეკრულებები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 678.
**ჰაჯიყაბულის ტბა** (აზერ. Hacıqabul gölü) — აზერბაიჯანის მეექვსე უდიდესი ტბა.

ზოგადი ინფორმაცია
-----------------

ტბა მდებარეობს ბაქოდან სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქ შირვანთან ახლოს, ჰაჯიყაბულის რაიონში, რკინიგზის სადგურთან ახლოს. მისი საერთო ფართობია 1668 ჰა, მაქსიმალური სიგრძე — 6 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 3 კმ, ხოლო უდიდესი სიღრმე — 5 მეტრი. ტბა მარაგდება მდინარე მტკვრის წყლით, სპეციალური არხის მეშვეობით. წყლის ტემპერატურა 5 °C-დან 28,5 °C-მდე მერყეობს. წყლის გამჭვირვალობა 0,06-2,5 მეტრი. ტბის სარეწაო მნიშვნელობის თევზებია: ჭანარი, კობრი, ლოქოსებრნი, წერი, ჩვეულებრივი ფარგა და თეთრი ამური. ტბის წყალში იზრდება ისეთი მცენარეები, როგორიცაა ლაქაში, Scirpoides holoschoenus, ბაია და ანთოცეროტოვანნი.

ტბა მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე. იგი ჩამოყალიბდა გარკვეულ გეოლოგიურ პერიოდში კასპიის ზღვის უკან დახევის შედეგად. გაზაფხულზე, მდინარე მტკვრის ნაკადის ზრდისას, იზრდება ტბის მოცულობაც.

ტბა ზამთარში არ იყინება, რითაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მიგრირებადი ფრინველების არსებობისთვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის ტბები

სქოლიო
------

1. ↑  "Virtual Azerbaijan"
2. ↑  Water resources of Azerbaijan
3. ↑  Hajigabul.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-07. ციტირების თარიღი: 2017-04-23.
4. ↑  Hacıqabul rayonu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-12. ციტირების თარიღი: 2017-04-23.
**ჰოკაიდო** (北海道 Hokkaidō, „ჩრდილოეთის ზღვის წრებრუნვა"; 1868-მდე იესო, ეძო, მაცმაი) — კუნძული იაპონიის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიდიდით მეორე კუნძული და უდიდესი პრეფექტურაა იპონიაში. ფართობი 83 400 კმ². კუნძულს ჰონსიუსგან ცუგარუს სრუტე ჰყოფს, თუმცა ჰონსიუსთან იგი წყალქვეშა გვირაბით არის დაკავშირებული. ჰოკაიდოს უდიდესი ქალაქი და პრეფექტურის დედაქალაქია საპორო. დასავლეთით ესაზღვრება იაპონიის ზღვა, ჩრდილოეთთ ოხოტის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით წყნარი ოკეანე. რელიეფი უმთავრესად საშუალო- და დაბალმთიანია. კუნძულზეა იაპონიის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი ნოსაპუს კონცხი. ჰოკაიდოს ქედებია: ჰიდაკა, ტოკატი ფა სხვა. სიმაღლე 2290 მ-მდე (მთა ასაჰი). არის მოქმედი ვულკანები. ხშირია მიწისძვრა. არის ქვანახშირის, რკინის მადნის, გოგირდის საბადოები. ჰავა ზომიერი, ოკეანური, მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –3 °C-დან –11 °C-მდეა, ივლისის 17-21 °C. ნალექები 800-1500 მმ წელიწადში. დიდი მდინარეებია: ისიკარი, ტესიო, ტოკატი. ტბებიდან აღსანიშნავია სარომა. მდიდარია ჰიდროენერგიით. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ტყით არის შმეოსილი. გვხვდება ნაძვნარ-სოჭნარი და ფართოფოთლოვანი ტყეები. დაბლობებზე მდელო და ჭაობებია. მრავლადაა ეროვნული პარკები. 

ჰოკაიდოზე გაშენებულია ქალაქები: საპორო, ჰაკოდატე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰოკაიდო"** ვიკისაწყობში.
* ჰოკაიდო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ჰოკაიდო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იაპონიის პრეფექტურები და რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
ჰოკაიდო · ტოჰოკუ · კანტო · ტიუბუ  · კანსაი · ტიუგოკუ  · სიკოკუ · კიუსიუ |  |
|  |
| პრეფექტურები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ჰოკაიდო | 
ჰოკაიდო |
|  |
| ტოჰოკუ | 
აკიტა · აომორი · ფუკუსიმა · ივატე · მიაგი · იამაგატა |
|  |
| კანტო | 
ტიბა · გუმა · იბარაკი · კანაგავა · საიტამა · ტოტიგი · ტოკიო |
|  |
| ჩუბუ | 
აიტი · ფუკუი · გიფუ · ისიკავა · ნაგანო · ნიიგატა · სიძუოკა · ტოიამა · იამანასი |
|  |
| კანსაი | 
ჰიოგო · კიოტო · მიე · ნარა · ოსაკა · სიგა · ვაკაიამა |
|  |
| ჩუგოკუ | 
ჰიროსიმა · ოკაიამა · სიმანე · ტოტორი · იამაგუტი |
|  |
| სიკოკუ | 
ეჰიმე · კაგავა · კოტი · ტოკუსიმა |
|  |
| კიუსიუ | 
ფუკუოკა · კაგოსიმა · კუმამოტო · მიაძაკი · ნაგასაკი · ოიტა · საგა  · ოკინავა |

 |

 |
ჰონდურასის კომუნისტური პარტია
**ჰონდურასის კომუნისტური პარტია** (**ჰკპ**; ესპ. Partido Comunista de Honduras) — შეიქმნა 1927 წელს ქვეყანაში არსებული მარქსისტული ჯგუფების საფუძველზე. იარსება მხოლოდ 1932 წლამდე. თავიდან შეიქმნა ჰონდურასის მარქსისტების I ეროვნულ კონფერენციაზე 1954 წლის აპრილში. კონფერენციაზე მიიღეს პარტიის წესდება, აირჩიეს ცკ და გამოიტანეს დადგენილება გაზეთის გამოცემის შესახებ. დღიდან შექმნისა ჰკპ იატაკქვეშეთში მოქმედებდა. 1958 წლის I ყრილობაზე აირჩიეს ახალი მმართველი ორგანოები, დაამტკიცეს წესდება და წამოაყვენეს „თავისუფალი, სუვერენული და დამოუკიდებელი ჰონდურასისათვის" ბრძოლის ლოზუნგი. 1972 წლის აპრილში ჩატარდა ჰკპ-ის II ყრილობამ მოიწონა პოლიტიკური თეზისები, მიიღო პარტიის ახალი პროგრამა და წესდება და აირჩია პარტიის მმართველი ორგანოს ახალი შემადგენლობა. ჰკპ-ის III ყრილობა ჩატარდა 1977 წლის ივნისს არალეგალურად. ასევე არალეგალურად ჩატარდა ჰკპ-ის IV ყრილობა 1984 წლის იანვარს. ჰკპ დელეგაციები მონაწილეობდნენ კომუნისტური და მუშათა პარტიების საერთაშორისო თათბირების მუშაობაში (1957, 1960, 1969, მოსკოვი).

ჰკპ აგებულია დემოკრატიული ცენტრალიზმის პრინციპზე. პარტიის უმაღლესი ორგანოა ყრილობა, ყრილობებს შორის ცკ. ჰკპ-ის ცკ გენ. მდივანი იყო რიგობერტო პადილია რუში. ბეჭდვითი ორგანოები — ბიულეტენი „ტრაბახო" (Trabajo) და მცირეფორმატიანი გაზეთი ვოს „პოპულარი" (Voz Popular).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 687.
**ხუთშაბათი** — კვირის დღე ოთხშაბათსა და პარასკევს შორის. ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება იუპიტერს, ძველ გერმანულ ტომებში - თორს. აქედან უნდა მომდინარეობდეს ამ დღის ინგლისური სახელწოდება (Thursday). ზოგიერთ ხელშეკრულებებში ხუთშაბათი არის დღე, რომელიც განსაზღვრავს კვირების ნუმერაციას: წლის პირველ კვირად მიიჩნევა ის კვირა, რომელიც შეიცავს წლის პირველ ხუთშაბათს. ტრადიციისამებრ, დიდ ბრიტანეთში არჩევნები ტარდება ხუთშაბათობით.

ცნობილი ხუთშაბათები
-------------------

* **დიდი ხუთშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც იესომ თვითონ გაუმართა მოციქულებს სერობა, ამხილა იუდა და დაადგინა ზიარების საიდუმლო.

ხუთშაბათი ქართველურ ენებზე
--------------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხუთშაბათი***

* მეგრული: ცაშხა
* ლაზური: ჩაჩხა/უმქისერთი
* სვანური: ცა̄̈შ
* ძველქართული: აფროდიტისა

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვირის დღეები |
| --- |
|  |
| 

ორშაბათი **·** 
სამშაბათი **·** 
ოთხშაბათი **·** 
ხუთშაბათი **·** 
პარასკევი **·** 
შაბათი **·** 
კვირა
 |

 |
ჰავანის ქრისტე
**ჰავანის ქრისტე** (ესპ. Cristo de La Habana) — იესო ნაზარეველის დიდი სკულპტურა კუბის დედაქალაქ ჰავანაში, მდებარეობს გორაკის წვერზე და გადაჰყურებს ჰავანის უბეს. მისი ავტორია კუბელი არქიტექტორი ხილმა მადერა.

გამოკვეთილია თეთრი კარარის მარმარილოსგან, იგივე მასალა გამოყენებულია კოლონის სასაფლაოს მრავალ მონუმენტში. სტატუეტის სიმაღლე დაახლოებით 20 მეტრია და აღმართულია 3 მეტრის სიმაღლის პიედსტალზე. წონა დაახლოებით 320 ტონას შეადგენს. სტატუეტის მშენებლობაში გამოყენებულია მარმარილოს 67 ბლოკი, რომელიც იტალიაში იყიდეს და პირადად პაპმა პიუს XII-მ აკურთხა. ფიგურას მარჯვენა ხელი ნიკაპთან ახლოს უჭირავს, მარცხენა კი მკერდთან ახლოს. იგი სახით ქალაქს გასცქერის და დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე. 

სკულპტურა ჰავანის გარეუბან კასაბლანკაში მდებარეობს, რეგლის მუნიციპალიტეტში. გაიხსნა 1958 წლის 24 დეკემბერს. მისი აღმართვიდან სულ რაღაც 15 დღის შემდეგ, 8 იანვარს, ჰავანაში ფიდელ კასტრო შევიდა, კუბის რევოლუციისას. იმავე დღეს, მონუმენტს მეხი დაეცა და თავი დაუზიანდა, მიუხედავად ამისა, სულ მალე შეაკეთეს. 

სკულპტურა ზღვის დონიდან 51 მეტრზე მდებარეობს, თავის სიმაღლესთან ერთად კი 79 მეტრს აღწევს, რის გამოც მისი დანახვა ქალაქის მრავალი ადგილიდანაა შესაძლებელი. მისი მიმდებარე ტერიტორიიდან ჰავანის პანორამები იშლება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში

სქოლიო
------

1. ↑  See statue photo with visitor-area fence, 2005, webpage:
 Vtour-69 დაარქივებული 2011-10-03 საიტზე Wayback Machine. .
2. ↑  
 There is a discrepancy in the ground elevation of 51 m and
 total height of 79 m, while photos confirm statue is ~20 m.
სასტუმრო ჰავანა ლიბრე.
ჰავანა ლიბრე. ხედი ერთ-ერთი ახლომდებარე პარკიდან.
**„ჰავანა ლიბრე"** (აგრეთვე ***Hotel Tryp Habana Libre***) — სასტუმრო კუბაში, დედაქალაქ ჰავანაში. მდებარეობს ვედადოს რაიონში. 25 სართულიან შენობაში არის 569 ნომერი.

ისტორია
-------

სასტუმრო თავდაპირველად აშენდა როგორც ჰავანა ჰილტონი, პრეზიდენტის ფულხენსიო ბატისტას უშუალო ეგიდით და იმყოფებოდა ამერიკული სასტუმროებისა და კურორტების საერთაშორისო ქსლის ჰილტონის მმართველობის ქვეშ. სასტუმრო შემუშავებულია აშშ-ის ფირმის — Welton Becket & Associates-ის მიერ, რომელსაც აქამდე აშენებული ჰქონდა Beverly Hilton Hotel და Capitol Records Building-ის სასტუმროები. 

სასტუმრო გაიხსნა 1958 წლის 22 მარტს, კონრად ჰილტონის უშუალო თანდასწრებით. იმ დროისათვის ჰავანა ლიბრე იყო ლათინური ამერიკის უდიდესი და უმაღლესი სასტუმრო. განთქმული იყო თავისი კაზინოებით, კლუბებით, აუზებითა და სხვ. შენობის სახურავზე მოეწყო ბარი. 

1959 წლის 8 იანვარს ფიდელ კასტროს მომხრეების ჰავანაში შესვლის შემდეგ სასტუმრო გადაიქცა ფიდელ კასტროს შტაბ-ბინად. გარკვეული ხნით დაიხურა ყველა არსებული კაზინოები, თუმცა ადგილობრივთა პროტესტების შედეგად თებერვალში კაზინოები კვლავ გაიხსნა. 

ჰილტონის გავლენის ქვეშ სასტუმრო კიდევ ორი წარუმატებელი წლით რჩებოდა, კუბა-აშშ-ის ურთიერთობების გართულებამ გამოიწვია კუბაში არსებული ყველა სასტუმროს ნაციონალიზაციამ, აგრეთვე გარკვეული დროით შეწყდა კაზინოთა ფუნქციონირება.

1996 წელს ჰავანა ლიბრეს დაეუფლა ესპანური სასტუმროთა ქსელი Sol Meliá. 1996-1997 წლებს შორის დაიწყო ჰავანა ლიბრეს სასტუმროს რეკონსტრუქცია. ჩატარებული სამუშაოების შედეგად რესტავრირებულ იქნა დიდი ზომის ფრესკა შესასვლელთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰავანა ლიბრე (ინგლისური)
* ჰავანა ლიბრე დაარქივებული 2012-03-09 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ჰავანა ლიბრე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-23. ციტირების თარიღი: 2011-12-22.
**ჰეროფილე** (ძვ. ბერძნ. Ἡρόφιλος; დაახ. ძვ. წ. 335, ქალკედონი — დაახ. ძვ. წ. 280, ალექსანდრია) — ძველი ბერძენი ექიმი. ალექსანდრიის სამედიცინო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. იგი პირველი ექიმი იყო, რომელმა ანატომიის შესწავლის მიზნით გვამების სისტემატური გაკვეთა დაიწყო. დაიბადა ქალკედონში, ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა ალექსანდრიაში. ჰეროფილეც და ერასისტრატიც თვლიდნენ, რომ ნერვული სისტემის ცენტრი თავის ტვინში მდებარეობდა, მათვე განასხვავეს მგრძნობიარე და მამოძრავებელი ნერვები. 

ჰეროფილემ მრავალი ნაშრომი დატოვა მედიცინის ყველა მიმართულებაში, მათ შორის ანატომიაში, ქირურგიაში, ოფთალმოლოგიაში, კარდიოლოგიასა და მეანობაში. მისი ნაშრომები დაკარგულია, მაგრამ ჰეროფილეს ხშირად იმოწმებს გალენოსი თავის ნაშრომებში. მანვე კაცისა და ქალის სასქესო ორგანოების იმ დროისთვის არსებული ყველაზე ზუსტი აღწერა დატოვა. მისი ყველა ცნობილი ნაშრომი პულსის გამოკვლევაზეა; პირველმა განსაზღვრა მისი სიხშირე და ამ პარამეტრის დიაგნოსტიკური მნიშვნელობა.

ლიტერატურა
----------

* *Гейберг И. Л.*, Естествознание и математика в классической древности, Москва-Ленинград: ОНТИ, 1936.
* *Russo L.*, The forgotten revolution: how science was born in 300 BC and why it had to be reborn, Berlin.: Springer, 2004.
* von Staden H. (ed. trans.) *Herophilus: The Art of Medicine in Early Alexandria.* Cambridge University Press, 1989.
**ჯორჯ VI-ის შელფური მყინვარი** — დიდი შელფური მყინვარი დასავლეთ ანტარქტიდაში. მოქცეულია ალექსანდრე I-ის მიწასა და პალმერის მიწას შორის. დასავლეთით ესაზღვრება ალექსანდრეს კუნძული, ხოლო აღმოსავლეთით ანტარქტიკის ნახევარკუნძული.

უკავია ჯორჯ VI-ის ზუნდის მთლიანი ტერიტორია. სიგრძე 450 კმ, სიგანე 20–70 კმ, ფართობი დაახლოებით 24.000 კმ², საშუალო სისქე 250 მ. საზრდოობს პალმერის მიწის პლატოდან ჩამოცოცებული მყინვარებით. ნოემბრიდან თებერვლამდე ზედაპირის მნიშვნელოვანი ნაწილი დნება, რის შედეგადაც 4500 კმ² ფართობზე წარმოიქმნება მდნარი ტბები.

წყალსატევების ზომები იცვლება სიღრმით რამდენიმე სანტიმეტრიდან რამდენიმე მეტრამდე და ფართობით რამდენიმე კვადრატული მეტრიდან რამდენიმე კვადრატულ კილომეტრამდე. ტბათა უმეტესობას აქვს წაგრძელებული და ბაბთისებრი ფორმა, რის გამოც ამ ტბებს ხშირად „ბაბთისებრ ტბებს" უწოდებენ. აქვს ორი მყინვარის ფრონტი და განსხვავებული კლიმატური მდგომარეობა.

ჩრდილოეთი და სამხრეთი მყინვარის ფრონტი უკანასკნელ ათწლეულში უკან იხევს, თუმცა მიუხედავად ამისა, მყინვარის საერთო ფართობი არსებითად არ შეცვლილა.

აღმოაჩინა ლინკოლნ ელსუორთმა 1935 წელს. სახელი უწოდა ანტარქტიდულ სახელწოდებათა ბრიტანულმა კომიტეტმა გაერთიანებული სამეფოს მეფის ჯორჯ VI-ის პატივსაცემად 1975 წელს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Lakes on George VI Ice Shelf, Antarctica | British Antarctic Survey
2. 1 2  Overview of areal changes of the ice shelves on the Antarctic Peninsula over the past 50 years
3. ↑  Fred G. Alberts. Geographic Names of the Antarctic. Second Edition, 1995
4. ↑  Antarctica Detail | United States Geological Survey
**ჯორჯ V** (გერმ. Georg V.; დ. 27 მაისი, 1819, ბერლინი — გ. 12 ივნისი, 1878, პარიზი) — ჰანოვერის სამეფოს მეხუთე და ბოლო მეფე 1851–1866 წლებში. ჰანოვერის მეფე ერნესტ ავგუსტ I-ის და მეკლენბურგ-შტრელიცის პრინცესის, ფრიდერიკე ფონ მეკლენბურგ-შტრელიცის ვაჟი. ჯორჯ III-ის შვილიშვილი და დედოფალი ვიქტორიას ბიძაშვილი.

ბიოგრაფია
---------

ჯორჯ V დაიბადა ბერლინში 1819 წლის 27 მაისს. მიიღო გერმანული აღზრა-განათლება. მან ბავშვობა გაატარა პრუსიასა და ლონდონში. 1833 წელს 14 წლის პრინცი ავადმყოფობისა და უბედური შემთხვევის შედეგად სრულიად დაბრმავდა. 1835 წელს ბიძამ, უილიამ IV-მ მას გაერთიანებული სამეფოს რაინდის ორდენის კავალერის წოდება მიანიჭა. მამის ჰანოვერის ტახტზე ასვლისა და გაერთიანებული სამეფოს დიდი უნიის დარღვევის შემდეგ 1837 წელს მიუხედავად ჯორჯის სიბრმავისა ის აირჩიეს ტახტის მემკვიდრედ. თუმცა იგი თავიდან უარზე იყო. 1851 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ჰანოვერის მეფე და მემკვიდრეობით მიიღო გაერთიანებული სამეფოს ტიტულები (კამბერლენდის და ტევიოტდელის ჰერცოგი, არმაგის გრაფი).

სიბრმავე ჯორჯ V-ს ხელს არ უშლიდა ეწარმოებინა აქტიური პოლიტიკა, ლანდტაგთან კონფლიქტი და მფარველობა გაეწია მრეწველობისთვის. მან დააარსა მეტალურგიული ქარხნები, რომლებიც ჯორჯისა და მისი ცოლის, მარიას სახელს ატარებენ. ამ ქარხნების ირგვლივ შემდგომში აშენდა ქალაქი ჯორჯმარიენხუტი.

1866 წლის ავსტრო-პრუსო-იტალიური ომის დროს ჯორჯ V-მ ავსტრიის მხარე დაიჭირა. პრუსიის არმიამ მოახდინა ჰანოვერის სამეფოს ოკუპაცია და მალევე მთელი პრუსიის ანექსირება, ხოლო მეფე გადააყენეს. ჯორჯმა არ ცნო ეს გადაწყვეტილება და ჯერ ავსტრიაში, ხოლო შემდეგ საფრანგეთში ემიგრაციაში გადავიდა. ის გარდაიცვალა პარიზში და დაკრძალულია გაერთიანებული სამეფოს უინძორების ციხესიმაგრეში.

ოჯახი
-----

1843 წელს დაქორწინდა მარია საქსენ-ალტენბურგელზე, რომელთანაც შეეძინა 3 შვილი.

* ერნესტ ავგუსტ II — ჰანოვერის პრინცი და კამბერლენდის ჰერცოგი.
* ფრედერიკე
* მარია

ჰანოვერების პრინცების პირდაპირი ხაზი დღემდე არსებობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰანოვერის მმართველები |
| --- |
|  |
| ჰანოვერის კურფიურსტები | 
ერნესტ ავგუსტი **·** ჯორჯ I **·** ჯორჯ II **·** ჯორჯ III |
|  |
| ჰანოვერის მეფეები | 
ჯორჯ III **·** ჯორჯ IV **·** უილიამ IV **·** ერნესტ ავგუსტ I **·** ჯორჯ V |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb167336633 (data)
* GND: 118690485
* ISNI: 0000 0000 6675 4455
* LCCN: n94118363
* NKC: mzk2018997410
* NLP: A32220091
* NTA: 104903473
* RKD: 459459
* The SBN id MUSV030464 is not valid.
* SUDOC: 137350155
* VIAF: 18016475
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 18016475

 |
**ჰასან ისმაილოვი** (აზერ. Həsən Tağı oğlu İsmayılov; დ. 1 აპრილი, 1915, ჩომახთური — გ. 2 მარტი, 1940, ფინეთი) — აზერბაიჯანელი პედაგოგი, ჰიდრომელიორაციის ინჟინერი.

ბიოგრაგია
---------

დაიბადა 1915 წლის 1 აპრილს (დაბადების თარიღი ზოგიერთ დოკუმენტში მითითებულია, როგორც 1913 წელი) შარურის რაიონის სოფელ ჩომახთურში, ცნობილი პიროვნების თაგი მაჰმუდ-ოღლუ ისმაილოვის ოჯახში, რომელიც პარტიზანული ბანდის მეთაური იყო და იბრძოდა სომხეთის წინააღმდეგ.

1931 წელს სოფელ იენგიჯას საშუალო სკოლა დაამთავრა მაღალი ნიშნებით, 1934-1939 წლებში ბაქოს სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმში სწავლობდა მელიორაცია-ჰიდრავლიკას. 

მიიღო მუსიკალური განათლება და შეისწავლა მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრა.. სასწავლებელი წარმატებით დაასრულა. მოღვაწეობდა ნახიჩევანში (მელიორაციის მიმართულებით). დაამთავრა ორდუბადის პედაგოგიური სკოლა.

შემდეგ მასწავლებლად მუშაობდა არალიყში და შარურის რაიონის რამდენიმე სხვა სოფელში.

იმ დროს სათანადო კადრების დეფიციტის გამო ჰასან ისმაილოვი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა სასამართლო ორგანოებშიც. მინიჭებული აქვს „ვოროშილოვის" პირველი ხარისხის წოდება სპეციალური შაშხანით სროლაში აქტიური მონაწილეობისა და კურსის წარმატებით დასრულებისათვის.

სიცოცხლის დასასრული
-------------------

1939 წლის 25 მარტს ჩაერთო სსრკ-ფინეთის ომში. გარდაიცვალა 1940 წლის 2 მარტს.

ინტერნეტ რესურსები
------------------

1. ↑  interpress.az Şərəfli ömür yolu *[მკვდარი ბმული]*
2. ↑  olaylar.az Şərəfli ömür yolu
3. ↑  Исмаилов Гасан Таги-оглы
ყინულის ჰოკეის ყვანჭი და მეკარის ყვანჭიყინულის ჰოკეის ჩვეულებრივი ყვანჭი (მარცხნივ) და მეკარის ყვანჭი.
**ყვანჭი** (სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით — საბურთალი ჩოგანი) — სპორტული ხელსაწყო, რომელიც გამოიყენება ჰოკეის რამდენიმე სახეობაში. არსებობს ყინულის ჰოკეის ყვანჭი და ბალახის ჰოკეის ყვანჭი. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი შედგება დაახლოებით 150-200 სანტიმეტრის სიგრძის ტარისგან, რომელიც ბოლოში 135° დახრილი კუთხით და 25-40 სანტიმეტრის სიგრძის პირით ბოლოვდება. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი გამოიყენება ჰოკეის ბურთის — შაიბას — სატარებლად, გასაგორებლად, გადასაცემად და დასარტყმელად. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის პირი არის ოდნავ მოხრილი რკალი, რათა შაიბის გადაადგილება გაუადვილდეს მოთამაშეს. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის ზომა და ფორმა ინდივიდუალური მოთამაშის ასაკზე და თამაშის სტილზე არის დამოკიდებული. 

მეკარის ყინულის ჰოკეის ყვანჭი ოდნავ განსხვავდება დანარჩენ პოზიციებზე მოთამაშეთა ყვანჭისგან. მეკარის ყვანჭის პირი არის უფრო ფართო, პირის დახრის კუთხე არის უფრო მახვილი.

სქოლიო
------

1. ↑  ყვანჭი — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-07. ციტირების თარიღი: 2016-04-07.
გალაქტიკა SXDF-NB1006-2
**SXDF-NB1006-2** — გალაქტიკა, რომელიც მდებარეობს 12,91 მილიარდი სინათლის წლის მოშორებით დედამიწიდან. რადგანაც მის სინათლეს ამდენი ხანი დასჭირდა (12,91 მილიარდი წელიწადი) ჩვენამდე მოსაღწევად, ჩვენ ამ გალაქტიკას ისეთს ვხედავთ, როგორიც ის ამდენივე წლის წინ იყო. გალაქტიკა დიდი აფეთქებიდან ძალიან მალე წარმოიქმნა. დიდი აფეთქება კი 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. შესაბამისად, SXDF-NB1006-2, ყველაზე შორეული გალაქტიკაა, რაც კი ოდესმე დაუნახავთ მეცნიერებს. ასტრონომები იმედოვნებენ, რომ SXDF-NB1006-2-ის და სხვა შორეული ობიექტების შესწავლით ისინი შეძლებენ დაადგინონ რა ხდებოდა კოსმოსის ევოლუციის განთიადზე.

კვლევები
--------

ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი
ახლად აღმოჩენილი გალაქტიკა უკანასკნელ პრეტენდენტად ითვლება უშორეს და უძველეს აქამდე აღმოჩენილ გალაქტიკათა შორის. ამ თვის (ივნისი, 2012) დასაწყისში, არიზონის უნივერსიტეტის ასტრონომებმა ასევე იპოვეს გალაქტიკა, რომელიც 13 მილიარდი სინათლის წლით იყო დაშორებული დედამიწიდან. გასულ წელს, ასტრონომთა სხვა ჯგუფმა, რომელიც ჰაბლის კოსმოსურ ტელესკოპს იყენებდა, განაცხადა, რომ აღმოაჩინეს უფრო შორი და ხნიერი გალაქტიკა. მისი დაშორების მანძილი არის 13,2 მილიარდი სინათლის წელიწადი, მაგრამ ეს ობიექტი ისევ „გალაქტიკობის კანდიდატია" და შემდგომი კვლევების შედეგებს და გალაქტიკად აღიარებას ელოდება.

მოკლედ დიდი აფეთქების შესახებ
-----------------------------

სამყაროს ევოლუციის კომპიუტერული მოდელი
 მთავარი სტატია: დიდი აფეთქება.
დიდი აფეთქება დაახლოებით 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. თავდაპირველად, სამყარო იყო ისეთი მკვრივი და ცხელი, რომ მასში წარმოქმნილი ატომები მაშინვე იშლებოდნენ. შემდეგ სამყარო გაფართოვდა, გაგრილდა და საბოლოოდ კვარკები პროტონებად გაერთიანდნენ, შენდეგ ელექტრონებს დაუკავშირდნენ და წყალბადის ნეიტრალური ატომები შექმნეს. ეს ხდება დიდი აფეთქებიდან 380 000 წლის შემდეგ. დროთა განმავლობაში გაზი გაგრილდა და 200-500 მილიონი წლის შემდეგ (დიდი აფეთქებიდან), ნეიტრალური წყალბადის ღრუბლების კონდენსაცია მოხდა, შეიქმნა პირველი ვარსკვლავები, რომელთა შემდეგ უკვე პირველმა გალაქტიკებმა გამოანათეს.

დამატებითი ინფორმაცია
---------------------

მაუნა-კეას მთაზე მდებარე სუბარუს ტელესკოპი
გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 დიდი აფეთქებიდან 800 მილიონი წლის შემდეგ შეიქმნა, მაშასადამე ეს ობიექტი იმის წინა პირობაა, რომ უფრო ახლოს ვართ კრიტიკულ დროსთან.(ბნელი წლები, 400 000 წელი დიდი აფეთქებიდან). „ის დღე არ არის ძალიან შორს, როდესაც ბნელი წლების სამყაროს საიდუმლოებები და პირველი გალაქტიკების ფიზიკური თვისებები გამოვლინდება" ამბობს მასანორი იე, „30 მეტრიანი ტელესკოპის" პროექტის ლიდერი იაპონიიდან.

ასეთი შორეული და მკრთალი ობიექტის დასაკვირვებლად მეცნიერებს მოუწიათ ობიექტიდან წამოსული სინათლე „შეეგროვებინათ" 37 საათის განმავლობაში. რაც უფრო მეტ სინათლეს აგროვებდნენ, მით უფრო ღრმად „იხედებოდნენ" ობიექტში. მკვლევრებმა ტაკატოში შიბაიას ხელმძღვანელობით (იაპონია), სურათში 58 733 ობიექტი დათვალეს და შეავიწროვეს ორ შესაძლო უკიდურესად შორეულ გალაქტიკათა კანდიდატებამდე.

SXDF-NB1006-2-მა შეცვალა წინა რეკორდსმენი გალაქტიკა GN-108036, რომელიც ასევე იპოვეს „სუბარუს" ტელესკოპით. ის ოდნავ ახლოს იყო დედამიწასთან, ვიდრე SXDF-NB1006-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 Astronet.GE-ზე[*მკვდარი ბმული*]
**ჰათლგრიმსკირკია** (ისლ. Hallgrímskirkja „ჰათლგრიმურის ეკლესია") — ლუთერანული ეკლესია ისლანდიის დედაქალაქ რეიკიავიკში. ეს ნაგებობა სიმაღლით მეოთხეა ისლანდიაში ჰელისანდურის ერთტალღოვანი რადიოკოშკის, ეილარის გრძელტალღოვანი რადიოგადამცემისა და სმარატგორის კოშკის შემდეგ. ეკლესიას სახელი პოეტისა და სულიერი ლიდერის ჰალგრიმურ პიტურსონის პატივსაყოფად ეწოდა, რომლის კალამსაც ეკუთვნის წიგნი „ვნების ჰიმნები".

საყდრის პროექტი 1937 წელს არქიტექტორმა გულჟან სამუელსონმა მოამზადა. ეკლესიის მშენებლობას 38 წელი დასჭირდა. მშენებლობა 1945 წელს დაიწყო და 1986 წელს დასრულდა. კრიპტა და ქოროები 1974 წელს დაამთავრეს, კოშკი და ფრთები კი 1986 წელს. ეკლესია რეიკიავიკის ცენტრშია და ქალაქის ყველა წერტილიდან თავისუფლად მოჩანს. ჰათლგრიმურის საყდარი ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა.

ეკლესიაში დიდი ორგანი დგას, რომელიც გერმანელმა ბონელმა ოსტატმა იოჰანეს კლაისმა შექმნა. ორგანი მექანიკურია და 5275 მილი აქვს, სიმაღლით კი 15 მეტრს უტოლდება, ხოლო წონით 25 ტონაა.

ეკლესია აგრეთვე გამოიყენება როგორც გადმოსახედი, რომლის ზეთავიდან მთელი რეიკიავიკი და მისი შემოგარენი მთები ხელისგულივით მოჩანს. საყდრის წინ ლეიფ ბედნიერის ქანდაკება დგას, რომელიც აშშ-მა აჩუქა კუნძულს 1930 წელს ისლანდიის პარლამენტის ათასწლოვან იუბილესთან დაკავშირებით.

სურათები
--------

* ხედი რეიკიავიკზე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰათლგრიმსკირკია***

* **ოფიციალური საიტი**
**ჰედ-სმაშიდ-ინი** (ინგლ. Head-Smashed-In Buffalo Jump) — ბიზონების გადასახტომი კანადაში, ალბერტას პროვინციაში. მდებარეობს კლდოვანი მთების მთისწინეთში, პრერიის დასაწყისში, ქალაქ ფორტ-მაკლეოდისგან 18 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გზატკეცილ 785-ის სიახლოვეს. წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლსა და ადგილობრივი შავფეხა ინდიელების კულტურის მუზეუმის ადგილსამყოფელს.

ისტორია
-------

ბიზონების გადასახტომს 5 500 წლის მანძილზე დიდი ველის ინდიელები ბიზონების მოსაკლავად იყენებდნენ, როდესაც მათ მისდევდნენ და 11 მეტრის სიმაღლის კლდიდან დაბლა აგდებდნენ. შავფეხა ინდიელები ბიზონებს 3 კმ-ის მანძილიდან, საძოვრებიდან მოერეკებოდნენ აქეთ. გამოჭენებული ბიზონი კლიდადნ ხტებოდა, ფეხებს იმტვრევდა და უმოძრაო ხდებოდა. კლდის სიგანე 300 მეტრია, უმაღლესი წერტილი კი 10 მეტრი. ძვლების შემცველი დეპოზიტების ფენის სისქე 12 მეტრია. გადახტომის შემდეგ, მკვდარი ბიზონი ახლომდებარე ბანაკში გადაჰქონდათ. ამ ბანაკში ბიზონის დასამუშავებლად ყველანაირი პირობა იყო შექმნილი, მათ შორის, ჰქონდათ მტკნარი წყალიც. ბიზონის გვამი მრავალი მიზნებისთვის გამოიყენებოდა — ძვლებისგან ხელსაწყოებს აკეთებდნენ, ტყავს კი საცხოვრებლებისა და ტანსაცმლისთვის. აქედან გამომდინარე, ადგილის მნიშვნელობა მხოლოდ საკვების წარმოებით არ შემოიფარგლებოდა. წარმატებული ნადირობის შემდეგ, დიდი რაოდენობით სურსათის დაგროვება ხალხს საშუალებას აძლევდა თავისუფალი დრო ხელოვნებისა და სპირიტუალური მიზნებისთვის გამოეყენებინათ, ეს კი საზოგადოების კულტურულ კომპლექსურობას ზრდიდა.

### მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი

ჰედ-სმაშიდ-ინი XIX საუკუნეში, ევროპელებთან კონტაქტის შემდეგ იქნა მიტოვებული. ძეგლი ევროპელებმა პირველად 1880-იან წლებში აღწერეს და პირველად 1938 წელს, ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმმა გათხარა. 1968 წელს გამოცხადდა კანადის ეროვნულ-ისტორიულ ძეგლად, 1979 წელს პროვინციულ ისტორიულ ძეგლად, 1981 წელს კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.

1981 წელსვე შეიქმნა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის პარკი, რაც ხაზს უსვამს მის მნიშვნელობას ადგილობრივი ხალხების პრეისტორიულ ცხოვრებასა და ადათ-ჩვევებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Head-Smashed-In Buffalo Jump Interpretive Centre
* Head-Smashed-In Buffalo Jump at Alberta Government დაარქივებული 2007-05-28 საიტზე Wayback Machine.
* Book review of Imagining Head Smashed-In დაარქივებული 2012-02-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  UNESCO. Head-Smashed-In Buffalo Jump. ციტირების თარიღი: 2006-01-10.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში კანადის დროშა |
| --- |
|  |
| 
კანადის კლდოვანი მთების პარკი  · დინოზავრების პროვინციული პარკი  · გროს-მორნის ეროვნული პარკი  · ჰედ-სმეშდ-ინი  · ძველი კვებეკი  · ჯოგინსი  · კლიუანი/ვრანგელი-სანტ-ელიასი/გლასიერ-ბეი/ტაშენშინ-ოლსეკი  · ლ’ანს-ო-მედოუზი  · მიგუაშის ეროვნული პარკი  · ნაჰანის ეროვნული პარკი  · ლუნენბურგი  · რიდოს არხი  · ნინსტინცი - გუაი-ჰაანასი  · ვატერტონ-გლასიერი  · ვუდ-ბუფალოს ეროვნული პარკი  · გრან-პრეს ეროვნული ისტორიული ძეგლი · რედ-ბეი · მისტეიკენ-პოინტი · ვრაიტინგ-ონ-სტოუნის პროვინციული პარკი |

 |