recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კონსტანტინე ზანისი
კონსტანტინე ზანისის დიპლომი. პირველი კავკასიური ფოტოგამოფენა, 1897
**კონსტანტინე მათეს ძე ზანისი** (1864–1947) — რუსი ფოტოგრაფი.

ბიოგრაფია
---------

ბავშვობა ალექსანდროპოლში გაატარა. 1878 წელს ოჯახი გადმოსახლდა თბილისში და იმავე წელს სასწავლებელში ჩააბარა. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მოეწყო კერძო ფოტოგრაფიულ სახელოსნოში. 1890-1901 წლებში მიწვეული იყო კავკასიის მეაბრეშუმეობის სადგურში ფოტოგრაფად. 1897 წელს მონაწილეობა მიიღო მოყვარულ ფოტოგრაფთა საზოგადოების პირველ კავკასიურ გამოფენაზე, სადაც ბრინჯაოს მედლით დაჯილდოვდა. 1901 წელს საიუბილეო კავკასიის გამოფენაზე მას მიაკუთვნეს რუსეთის საიმპერატორო საზოგადოების ჯილდო — მცირე ოქროს მედალი (დიდი ოქროს მედალი ერგო ცნობილ ფოტოგრაფს ედუარდ კლარს), რომელიც მან დაიმსახურა იმ 220 ფოტოგრაფიული სურათისათვის, რომელიც მან ამავე საზოგადოების დაკვეთით გადაიღო. ფოტოები ასახავდა მევენახეობისა და მეღვინეობის ტექნოლოგიის განვითარებას, როგორც აღმოსავლეთ ისე დასავლეთ საქართველოში. 1898 წლიდან კ. ზანისი აქტიურად სწავლობს და ფოტოზე ასახავს ქართული ფუტკრის მოვლისა და მოშენების ყველა წესს. ფოტოხელოვანის ობიექტივში მოხვდა ასევე ისეთი ახალი კულტურის შემოტანა და დანერგვა საქართველოში, როგორიცაა ჩაი და ციტრუსები. მის ფოტოებზე ასახულია ჩაის ბუჩქების პირველი სანერგე, პირველი ფაბრიკა ჩაქვში, საქართველოს ჩაის სპეციალისტის ლაო ჯინ ჯაოს მოღვაწეობა ბათუმის ოლქში. 

1901 წელს დაინიშნა კავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო-ტოპოგრაფიული განყოფილების ფოტოგრაფიის ხელმძღვანელად. საქართველოს პირველი რესპუბლიკის წლებში (1918-1921) იყო სამხედრო სამინისტროს ფოტოგრაფიის გამგე. საბჭოთა პერიოდში აგრძელებდა მუშაობას სამხედრო-ტოპოსგრაფიულ დაწესებულებაში. იგი მონაწილეობდა ფოტოგრაფიული შემოქმედებითი კავშირების მუშაობაში, ფოტოგამოფენებში, აზიარებდა ხელოვნებას ფოტოგრაფების ახალ თაობას. 1936 წელს მას მიენიჭა შრომის გმირის წოდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კ. ზანისის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.. საქართველოს ფოტოგრაფიის მუზეუმი.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კონსტანტინე ზანისის ფოტოები***

სქოლიო
------

1. ↑  Кавказский календарь на 1902 годъ

|  |  |
| --- | --- |
| ფოტოკამერა | *ეს სტატია ფოტოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ფოტოგრაფია |
| --- |
|  |
| ფოტოგრაფიის ოსტატები | 
* დიმიტრი ერმაკოვი
* ვლადიმერ ბარკანოვი
* ალექსანდრე ენგელი
* კონსტანტინე ზანისი
* ალექსანდრე ივანიცკი
* ივან ნოსტიცი
* ედუარდ კლარი
* დიმიტრი ნიკიტინი
* ალექსანდრე როინაშვილი
* ვასილ როინაშვილი
* გრიგორი ტერ-გევონდიანცი
* გურამ თიკანაძე

 |
|  |
| მოყვარული ფოტოგრაფები | 
* იოსებ ანდრონიკაშვილი
* დავით გურამიშვილი
* სერგეი მარგულოვი
* დიმიტრი შევარდნაძე
* ნინო ჯორჯაძე

 |
|  |
| ფოტოსახელოსნოები საქართველოში | 
* თბილისი
* ბათუმი
* ქუთაისი
* ბორჯომი
* ოჩამჩირე

 |
|  |
| 
* დეგაროტიპები
* ტფილისის ფოტოგრაფ-მოყვარულთა საზოგადოება
* ფოტო-კოლექციები
 |

 |
**ლიანა მიქაშავიძე** (დ. 28 სექტემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი, აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი. კონსტანტინე გამსახურდიას სახელობის სოხუმის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1939 წლის 28 სექტემბერს ქალაქ თბილისში. დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი. წლების განმავლობაში იყო აფხაზეთის ქალთა საბჭოს წევრი თბილისში და ქალაქის საბჭოს დეპუტატი სოხუმში. აფხაზეთის ომის პირველი დღიდან იყო დაჭრილ მეომართა დახმარებისა და ხსნის კომიტეტის წევრი. დაჯილდოებულია ღირსების მედლით, ქართულ კულტურაში შეტანილი წვლილისათვის მინიჭებული აქვს „მოამაგე"-ს წოდება.

შესრულებული აქვს როლები: ლელა („მთაში ნათქვამი"), მზევინარი („მოკვეთილი"), ფლორელა („ცეკვის მასწავლებელი"), ჯები ედოლბორტი („მარიამ ტიუდორი"), დედოფალი („სამი მუშკეტერი"), ეკა შერვაშიძე („ჰაკი აძბა"), დარეჯანი („მარიამ დედოფალი"), ნუციკო („სანამ ურემი გადაბრუნდება"), ანიკო („მარადისობის კანონი"), პეპენელა („მილიონრები") და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიანა მიქაშავიძე დაარქივებული 2023-11-03 საიტზე Wayback Machine.
**Meridianni** - ქართული ალტერნატიული როკ მუსიკის ჟანრის ჯგუფი.

ისტორია
-------

ჯგუფი ჩამოყალიბდა 2021 წლის დეკემბერში, თბილისში. თავდაპირველად შემადგენლობაში შედიოდნენ: ლევან მეტრეველი 

(ვოკალი, გიტარა); გიგა კიკორია (დრამი) და ირაკლი გეგეშიძე (ბასი).

2022 წელს მათ გამოუშვეს სინგლი Come on, რომელზეც გადაიღეს მუსიკალური კლიპი. შემდგომ ბენდს შემოუერთდა ნიკოლოზ ომიაძე (ლიდ გიტარა). 2022 წელსვე გამოუშვეს სინგლი Redemption და Again. ამ უკანასკნელში ითანამშრომლეს ეკა გვენეტაძესთან (ვოკალი). 2022 წელს გაიმარჯვეს კონკურსში Open mic. 

2024 წელს ბენდს შემოურთდნენ ვახტანგ კიკალეიშვილი (ბასი) და მაკა მეშველიანი (კლავიში) და გამოუშვეს სინგლი Awaken. ბენდი დღემდე აქტიურია და წარმატებით აგრძელებს მოღვაწეობას და პროექტებზე მუშაობას.

ჯგუფის წევრები
--------------

* ლევან მეტრეველი (ვოკალი, გიტარა)
* გიგა კიკორია (დრამი)
* ნიკოლოზ ომიაძე (ლიდ გიტარა)
* ვახტანგ კიკალეიშვილი (ბასი)
* მაკა მეშველიანი (კლავიში)

სინგლები
--------

* Come on (2022)
* Redemption (2022)
* Again (2022)
* Breaking my bones (2023)
* Awaken (2024)

1. ↑  Come on.
2. ↑  Redemption.
3. ↑  Again.
4. ↑  Open mic.
5. ↑  Awaken.
**იანოშ არანი** (უნგრ. Arany János) (დ. 2 მარტი, 1817, ნადსალონტა, ახლანდ. ბიჰორის ჟუდეცი, რუმინეთი, — გ. 22 ოქტომბერი, 1882, ბუდაპეშტი) — უნგრელი პოეტი.

აქტიურად მონაწილეობდა უნგრეთის 1848-1849 წლების რევოლუციაში. საბრძოლო სულისკვეთებით გამსჭვალულ მის ბევრ ლექსს იმ დროს მთელ უნგრეთში მღეროდნენ. რევოლუციის დამარცხება არანიმ ეროვნულ კატასტროფად აღიქვა და თავისი მეგობრის, პოეტ შანდორ პეტეფის სიკვდილთან ერთად მის შემოქმედებას სევდისა და წუხილის განწყობილებად გაჰყვა („ბუდას სიკვდილი", 1864; „უელსელი ბარდები", 1857 და სხვ.). რევოლუციის შემდეგ არანი მასწავლებლად მუშაობდა, რედაქტორობდა პეშტში გამომავალ ლიტერატურულ გაზეთს, იყო უნგრეთის აკადემიის წევრი და ერთხანს გენერალური მდივანიც. არანის უმთავრესი ნაწარმოებია ეპიკური პოემა-ტრილოგია: „ტოლდი" (1846), „ტოლდის საღამო" (1848), „ტოლდის სიყვარული" (1878). პოემაში XIV საუკუნის სახალხო გმირის მიკლოშ ტოლდის თავგადასავალია აღწერილი. გარდა ორიგინალური პოეტური თხზულებებისა, არანის ეკუთვნის ასევე შექსპირისა და არისტოფანეს თარგმანები. ქართულად თარგმნილია არანის ზოგიერთი ლექსი (მთარგმნელი დალილა ბედიანიძე).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 539.
* „მწერლის გაზეთი", 2018, №2, გვ. 9 — იანოშ არანი (თარგმნა დალილა ბედიანიძემ).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იანოშ არანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ნიკოლოზ ლევანის ძე გვარამაძე** (დ. 22 სექტემბერი, 1892, ვლადიკავკაზი, — გ. 26 ნოემბერი, 1959, თბილისი) — ქართველი რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერი. პროფესორი (1930), საქართველოს მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1941).

დაამთავრა პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი 1916 წელს. 4 წელი იმუშავა რიგა–ორიოლის რკინიგზის მშენებლობაზე. 1920 წელს ჩამოვიდა საქართველოში. იმავე წლის 18 ივლისს გვარამაძემ, როგორც გზათა დეპარტამენტის ინსპექტორმა, რესპუბლიკის ნავსადგურთა სამმართველოს უფროსთან, ინჟინერ იოსებ მამაცაშვილთან ერთად ჩაიბარა ბათუმის ნავსადგური. 1921 წელს მუშაობდა საქართველოს გზებისა და ნავსადგურების სამმართველოს უფროსად, იყო საქართველოს რკინიგზების აღდგენა-რეკონსტრუქციისა და მშენებლობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1922 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე, თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში. 1943 წლიდან იყო მიმოსვლის გზათა II რანგის გენერალი-დირექტორი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 604.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გვარამაძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
**ნელი ალექსანდრეს ასული ალექსიძე** (დ. 12 დეკემბერი, 1921, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 2012) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).

ბიოგრაფია
---------

1949 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, უმთავრესად მუშაობდა დაზგური ქანდაკების დარგში. ალექსიძის ძერწვის რეალისტური მანერა სადა და გამომსახველია. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „ცეკვა ქართული" (1951, თაბაშირი); „მოცეკვავე ქალი დაირით" (1953, ფაიანსი); აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის პორტრეტი (1952, მარმარილო) ყველა საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი; აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის პორტრეტი (ბრინჯაო) თბილისის რესპუბლიკურ საავადმყოფოს ეზოში; „მედიცინის და" (1964, თაბაშირი); გენერალ-მაიორი ე. კობერიძის პორტრეტი (1965, მარმარილო; ორივე საქართველოს სახელმწიფო გალერეა); ი. გრიშაშვილის პორტრეტი (1966, ბრინჯაო მთაწმინდის პანთეონი); ი. ალექსიზე, ვ. ჭაბუკიანი, ვ. წიგნაძე და ზ. კიკალეიშვილი, ბალეტი „გორდა" (ბრინჯაო); კ. ვირსალაძის, ლ. გეგელიას, მ. მახარაძის პორტრეტები (ტერაკოტა, კერძო მფლობელობაში); შადრევანი „სამაია" (თანაავტორები გ. ქართველიშვილი, თ. ჭყონია) (60-იან წწ, ბრინჯაო) თბილისში, ვერაზე და გაგრაში, ავტოსადგურის ტერიტორიაზე, და სხვა. [*წყარო არ არის მითითებული 829 დღე*]

ამავე დროს (1951-1980 წწ) ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელსა და თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში. [*წყარო არ არის მითითებული 829 დღე*]

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 303.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნელი ალექსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ორბელიანი**. |

ილია ორბელიანი
**ილია დიმიტრის (ზურაბის) ძე ორბელიანი** (დ. 10 დეკემბერი, 1815, თბილისი ― გ. 20 დეკემბერი [ძვ. სტ. 8 დეკემბერი], 1853, ალექსანდროპოლი, ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი)— რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1851). გრიგოლ ორბელიანის უმცროსი ძმა. სამხედრო სამსახური დაიწყო ქართულ გრენადერთა პოლკში იუნკრად (1832). 1838-იდან ოფიცერი. 1832-იდან მონაწილეობდა ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1842 წელს ტყვედ ჩაუვარდა შამილს. ტყვეობაში იმყოფებოდა რვა თვე.

1851-1853 წლებში იყო ქართველ გრენადერთა პოლკის მეთაური. ყირიმის ომის (1853–1856) დროს ამიერკავკასიის ფრონტზე იბრძოდა. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ბაინდურისა და ბაშკადიკლარის ბრძოლებში (ბაშკადიკლართან სასიკვდილოდ დაიჭრა). დაკრძალულია თბილისში, ქაშვეთის ეკლესიაში.

ცოლად ჰყავდა ბარბარე, ილია ბატონიშვილის ასული (დ. 1831 — გ. 14 მარტი, 1884). ეყოლათ ტყუპი შვილები: გიორგი ორბელიანი და დიმიტრი ორბელიანი (გარდაიცვალა ჩვილობაში).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 558.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ილია ორბელიანი***

* ილია ორბელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ხვანჭკარა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ხვანჭკარა** — ადგილწარმოშობის დასახელების, კონტროლირებადი, უმაღლესი ხარისხის წითელი ბუნებრივად ნახევრადტკბილი ღვინო. იგი მზადდება ალექსანდროულისა და მუჯურეთულის ჯიშის ყურძნისაგან.

ღვინო „ხვანჭკარა" ხასიათდება მუქი ლალისფერი შეფერვით, გემოზე ჰარმონიული, ხავერდოვანი, დახვეწილი, სასიამოვნო სიტკბოთი, ხილის ტონებით და ჯიშური არომატით.

ღვინო „ხვანჭკარის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,0 %-ს, შაქრის მასური კონცენტრაცია — 30-50 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5-7 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა არაუმეტეს — 1,2 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არანაკლებ 20 გ/დმ³, გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 210 მგ/დმ³, თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 30 მგ/დმ³.

„ხვანჭკარის" მიკროზონაში სანედლეულო ბაზის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 903 ჰა-ს.

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „ხვანჭკარა" მდებარეობს რაჭაში, ამბროლაურის ადმინისტრაციულ რაიონში, ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ დაქანებებზე, ჩრდილოეთ განედის 42°30' და აღმოსავლეთი გრძედის 43°00' კოორდინატებს შორის არსებულ ფართობებზე. სამრეწველო ვენახები ძირითადად განლაგებულია ზღვის დონიდან 450-750 მეტრი სიმაღლის საზღვრებში. მიკროზონა ვრცელდება მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე განედური მიმართულების ხეობის გასწვრივ 35-40 კმ მანძილზე, მაღალი ქედებით დაცულ ქვაბულში. ვენახები გვხვდება, აგრეთვე, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროზე — რაჭის ქედის ჩრდილო დაქანებებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2019-05-12 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**სოღდებილი** — შუა საუკუნეების თბილისის ერთ-ერთი გარეუბანი ქალაქის აღმოსავლეთით, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. სოღდებილი წყაროებში პირველად მოხსენებულია IX-X საუკუნეებში. სოღდებილს იხსენიებენ არაბი ისტორიკოსები ბალაროზი, ტაბარი, იბნ-რუსთე და არაბი გეოგრაფი იბნ-ხორდადბე. სოღდებილის გაშენებას არაბი ავტორები მიაწერენ ხოსრო ანუშირვანს და მის მიერ აქ VI საუკუნეში ირანული ეთნიკური ჯგუფის — სოღდების დასახლებას. არსებობს აგრეთვე მოსაზრება, რომ „სოღდებილი" ნაწარმოებია ქართული სიტყვისაგან „საგოდებელი" (სასაფლაო). სოღდებილი მოქმედი ციხე იყო IX საუკუნის შუა წლებში. XI საუკუნიდან თბილისის ეს ნაწილი იხსენიება როგორც ისანი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისანი
* მეტეხი

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 485.
* *ბერიძე თ.* ძველი თბილისის გარეუბნების ისტორია, თბ. 1977
* ლორთქიფანიძე, მ. (1954). „ძველი თბილისის ისტორიული გეოგრაფიიდან", *მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის*, ნაკვეთი XXX. თბილისი:  საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა,   გვ. 159-164.
**ქეთევან კიკნაძე** (დ. 10 მაისი, 1939) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
---------

ქეთევან კიკნაძე დაიბადა 1939 წელს, ქალაქ ბორჯომში. მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1959 წელს. სწორედ ამავე წლიდან 1967 წლამდე მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია, ხოლო 1967 წლიდან 1977 წლამდე რუსთაველის თეატრში მოღვაწეობდა. 1977 წლიდან კი კვლავ მარჯანიშვილის თეატრში ბრუნდება. ქეთევან კიკნაძე გადაღებულია 16-ზე მეტ მხატვრულ, სატელევიზიო ფილმსა და სერიალებში: მარიამი („შეხვედრა წარსულთან", 1966 წელი), თინა („ტარიელ გოლუა", 1968 წელი), ბეჩუნი პერტია („დათა თუთაშხია", 1978 წელი), ზაზას დედა („თეთრი ბაირაღები", 1990 წელი), მარგო („პრემიერა", 1991), ქეთევან დედოფალი („წიგნი ფიცისა", 1983), გულჩინა („ყავა და ლუდი") და სხვა. მონაწილეობდა 100-მეტ სპექტაკლში: ხატია („მე ვხედავ მზეს"), მაკა („ბუდე მეცხრე სართულზე"), ოგიუსტინა („რვა მოსიყვარულე ქალი"), ბეტი („ჩარლის დეიდა") და სხვ. არის თეატრისა და კინოს ერთ-ერთი გამორჩეული მსახიობი. ქეთევან კიკნაძე 1999 წელს დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* საზოგადოება „ქალები მშვიდობისთვის", წევრი
* საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირი, წევრი
* საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირი, წევრი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1987 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, მრავალსერიან სატელევიზიო ფილმში „წიგნი ფიცისა" ქეთევან დედოფლის როლის შესრულებისთვის
* 1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1999 — ღირსების ორდენი ქართული თეატრალური და კინოხელოვნების განვითარებაში შეტანილი პირადი დიდი ნწვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის
* საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი. გვ.596;
* ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. – თბ. 1998-1999. - გვ. 181;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქეთევან კიკნაძე დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine.
* ქეთევან კიკნაძის ბიოგრაფია
* ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1990. N 10. გვ. 21.
**აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი** (აფხ. Аԥсны аҳәынҭқарратә музеи) — მუზეუმი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ქალაქ სოხუმში. 

მუზეუმი დაარსდა 1915 წელს სოხუმში. პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1917 წელს. მის ფონდში იყო სამხარეთმცოდნეო მასალები (610 ექსპონატი), იარსება 1920 წლამდე. 1922 წელს დაარსდა აფხაზეთის სამეცნიერო საზოგადოება, რომლის გადაწყვეტილებით ხელახლა გაიხსნა მუზეუმი დ. გულიას, ა. ჭოჭუას, ა. ჩუკბარის, ვ. ზუხბას, მ. ივაშჩენკოს, გ. ბარაჩის ინიციატივითა და მოღვაწეობით. 1928 წელს მიენიჭა სახელმწიფო მუზეუმის სტატუსი. მუზეუმს ჰქონდა 5 საექსპოზიციო განყოფილება (18 დარბაზი), ბუნებისმეტყველების ისტორიის,არქეოლოგიის, ძველი ისტორიის, ეთნოგრაფიის, აფხაზეთის სოციალურ-ეკონომიკური, ისტორიული და სამხატვრო-გასაფორმებელი განყოფილებები.

1990 წელს ფონდში დაცული იყო 164 ათასზე მეტი ექსპონატი, მ. შ. არქეოლოგიური (ადრინდელი აშელის ეპოქის ძვლის იარაღი იაშთხვიდან, ბრინჯაოს ხანის ძეგლები ოჩამჩირის ნამოსახლარიდან, ეშერის ოსარიუმიდან და დოლმენებიდან, ლიხნის რიტუალური სატევრები, ტარიანი ცულები და სხვა; ბაღლანის სამარხეული ოქროს ნივთები, სოხუმის ყურის ფსკერიდან ამოღებული ძვ. წ. V-IV საუკუნეების მარმარილოს სტელა, ქალის სკულპტურული ბიუსტი ეშერიდან, გვიანდელი ანტიკური და ადრინდელი ფეოდალური ხანის კერამიკისა და მინის კოლექციები წებელდიდან და სხვა), ნუმიზმატიკური (კოლხური თეთრი, ბერძნული, რომაული, ბიზანტიური, ქართული მონეტები, ვამეყ დადიანის უნიკალური მონეტა და სხვ.) და ეთნოგრაფიული კოლექციები (რიტუალური ჭურჭელი, ხალიჩები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, შუა საუკუნი ოქროს ჯვრები და სხვა).

მუზეუმის ფილიალებია: ახალი ათონის პანტელეიმონის ტაძარი, სამხატვრო გალერეა (სოხუმი).

მუზეუმი ამჟამად მდებარეობს რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი[*მკვდარი ბმული*]
* მუზეუმის საიტი (სეპარატისტულ აფხაზეთში)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **სუფრის მარილის** შესახებაა.   *მარილის ქიმიური თვისებებისთვის*, იხილეთ **ნატრიუმქლორიდი**; *ქიმიაში გამოყენებული ტერმინი მარილისთვის*, იხილეთ **მარილები**; *სხვა მნიშვნელობისთვის* იხილეთ **მარილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

სუფრის მარილი
მარილის დანალექი
**სუფრის მარილი** (NaCl, ასევე ეწოდება ქვამარილი) — სიცოცხლისთვის აუცილებელი მინერალი. მარილის არომატი განეკუთვნება ოთხ ძირითად გემოს. ის არის კარგი შემნახველი და ამიტომ ხშირად გამოიყენება საკვების კონსერვირებაში.

საოჯახო მოხმარებისთვის იწარმოება შემდეგი სახის მარილები: არარაფინირებული (როგორიცაა ზღვის მარილი), რაფინირებული და იოდიზებული მარილი. მარილი არის თეთრი, ღია ვარდისფერი ან ღია რუხი, კრისტალიზებული, მყარი სხეული. ის ძირითადად მიიღება ზღვის წყლიდან ან კლდის ნალექიდან. კლდის მარილს თავისი შემადგენლობის გამო შეიძლება დაჰკრავდეს ღია რუხი ფერი.

ქლორიდისა და ნატრიუმის იონები, მარილის ძირითადი შემადგენელი ნაწილები, ყველა ცოცხალი არსების, მათ შორის, ადამიანის, სიცოცხლისთვის აუცილებელია. მარილი არეგულირებს სხეულში წყლის მოცულობას. მინერალის ან თვით ნატრიუმის ქლორიდის ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს მარილის მოთხოვნილება. თუმცა მარილის ჭარბად მოხმარება ზრდის ჯანმრთელობის პრობლემების ალბათობას, მათ შორის, მაღალწნევიანობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარილი. ისტორია და ფაქტები დაარქივებული 2010-02-21 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)


|  |  |
| --- | --- |
| ყველი | *ეს სტატია კულინარიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტატიანა სერგეის ასული შჩერბატოვა-შევიაკოვა** (რუს. Татьяна Сергеевна Щербатова-Шевякова) (დ. 1905 — გ. 1 აპრილი, 2000) — რუსი ხელოვნებათმცოდნე, მხატვარი-კოპიისტი. 1936-1987 წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა საქართველოში. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

დაიბადა სმოლენსკელი თავადის სერგეი შჩერბატოვის ოჯახში. დაამთავრა ლენინგრადის ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტი (ლიდია დურნოვოს სახელოსნო). მონაწილეობდა მრავალ ექსპედიციაში რუსეთსა და საქართველოში ძველი ფრესკების პირების გადმოღების მიზნით. მეუღლის, ხელოვნებათმცოდნე ბორის შევიაკოვის დაპატიმრებისა და გადასახლების (მოგვიანებით დახვრიტეს) შემდეგ, 1936 წელს საქართველოში გადმოსახლდა. სწავლობდა შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტალური ხელოვნების ნიმუშებს; საქართველოს და სომხეთის მუზეუმების დაკვეთით გადმოიღო მრავალი ფრესკის ასლი, რომელიც გამოირჩეოდა როგორც მაღალმხატვრული ღირებულებით, ასევე დოკუმენტური სიზუსტით. მისი ნამუშევრები ინახება საქართველოს, სომხეთისა და რუსეთის მუზეუმებში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Монументальная живопись раннего средневековья Грузии. — Тб.: Хеловнеба, 1983.
* Нередица. Монументальные росписи церкви Спаса на Нередице. — М. 2004.

ლიტერატურა
----------

* Китовани Н. Татьяна Сергеевна Щербатова-Шевякова в Грузии // Русское искусство. — 2013. — № 1 (37). — С. 112–117.
**გურგინა ენაკოლოფაშვილი** — ერეკლე II-ის საგანგებო ელჩი ოსმალეთში.

ბიოგრაფია
---------

მისი მამა მკვიდრი თბილისელი იყო; „ოსმალობისას" თბილისიდან აიყარა და ყარაბაღში გადასახლდა; მშობლების გარდაცველების შემდეგ მან და მისმა ძმებმა იმოგზაურეს სპარსეთში, შეისწავლეს მრავალი ენა და სპარსულ საკრავებზე დაკვრა; თბილისში ჩამოსვლის შემდეგ მან სამსახური დაიწყო მეფე ერეკლეს ვაჟთან - გიორგისთან, რომელმაც მას მირზიბა უბოძა; შემდგომ მირზობა და ვეზირობა უბოძა მეფე ერეკლემაც. ომან ხერხეულიძის ცნობით, იგი „სპარსულისა და თათრულისა და არაბულისა მთარგმნელი და მწერალი იყო ესე მრავალსა ენასა ზედა განსწავლული და ფრიად ჭკვიანი კაცი სწავლული და ერთგული მეფისა და რიტორი და სიტყვიერი კაცი"; 1776 წლის ზაფხულში ერეკლე II-ის დავალებით იგი ახალციხის ფაშასა და სოლომონ I-ის წარმომადგენლებთან ერთად სტამბოლში ჩავიდა; იგი არამარტო ერეკლე II-ის, არამედ ამიერკავკასიის ხანების სახელითაც მართავდა მოლაპარაკებას ოსმალეთთან; ამ ელჩობის მიზანი იყო ოსმალეთის მფარველობის აღიარებით სამცხე-საათაბაგოს დაბრუნება; ოსმალეთს ერეკლეს თხოვნა ხელს აძლევდა, რამდენათაც მას რუსეთისაკენ მიმავალი პოლიტიკური გზების ჩაკეტვა სურდა; ამავე დროს ეს ალიანსი გულისხმობდა ერეკლეს ანტიირანულ კურსსაც, დროებით მაინც; სტამბოლში მყოფი რუსი ელჩის სტაციევის ცნობით, „ერეკლესა და ოსმალეთის სულთანს შორის სამეგობრო და საკავშირო ტრაქტატი დაიდო", რომლის შედეგად შეწყდა მარბიელი თავდასხმები აღმოსავლეთ საქართველოზე, გაათავისუფლეს ახალციხიდან გატაცებული ქართველი ტყვეები და ქართლ-კახეთის ასაოხრებლად გამზადებული ლაშქარიც დაშალეს; 1778 წელს ამ შეთანხმებამ ოფიციალური ხასიათი მიიღო, რის შემდეგაც გურგინა ოსმალეთიდან დაბრუნდა და სულთნის მიერ ერეკლესათვის გამოგზავნილი ძვირფასი საჩუქრებიც ჩამოიტანა; მალე აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ძალთა თანაფარდობა შეიცვალა და ეს განზრახვაც ჩაიშალა.
**გოლკონდა** (ფრანგ. Golconde) — ბელგიელი სიურრეალისტი მხატვრის, რენე მაგრიტის ზეთით შესრულებული 1953 წლის ტილო. დღესდღეობით, ის ტეხასში, მენილის მუზეუმშია განთავსებული.

ნახატზე გამოსახულია წითელსახურავიაში შენობა, ამ უკანასკნელის თავზე არსებული თეთრი ცა და, მაგრიტისთვის დამახასიათებელი აღნაგობის, – პიჯაკსა და ე.წ. ბოულერის ქუდში გამოწყობილი მამაკაცების – მქონე ათობით ადამიანი, რომლებიც ჰაერში, სტატიკურ მდგომარეობაში, არიან განლაგებულნი. ისინი თანაბრად დაშორებულ, ე.წ. სამგანზომილებიან გისოსებში იმყოფებიან. 

აღსანიშნავია, რომ თავად მაგრიტი მსგავს სუბურბანულ გარემოში ცხოვრობდა და თავადაც მსგავსი ჩაცმულობის აქტიური თაყვანისმცემელი იყო, რაც არაა გასაკვირი თუ გავიხსენებთ მის სხვა, არანაკლებ ცნობილ ტილოებს, მათ შორის – ძე კაცისა.

ერთ-ერთი ყველაზე ფართო ინტერპრეტაციის თანახმად, მაგრიტი ცდილობს ასახოს გარდამავალი კვანძი ინდივიდუალურ და კოლექტიურ ასოციაციებს შორის, და თუ როგორ ბუნდოვანებას იწვევს ეს ადამიანის გონებაში. ნახატზე ასახულ მამაკაცთა შორის ყოველი მათგანი ერთნაირი თვისებების მატარებელია – ერთნაირი ჩაცმულობა, ერთნაირი ქუდი და ერთნაირი, ჰაერში მყოფი კონდიცია. მნახველში მსგავსი ვიზუალიზაცია იწვევს კაცების აღქმას, როგორც ინდივიდთა ჯგუფი. იმავდროულად, თუ ერთ კონკრეტულ მამაკაც დააკვირდება მნახველი, შესაძლოა აღმოაჩინოს, რომ ის შესაძლოა სრულებით განსხვავდებოდეს დანარჩენებისგან. 

მაგრიტის შემოქმედებისთვის დამახასიათებლად, სათაური „გოლკონდა" მისი მეგობარი სიურრეალისტი პოეტის - ლუი სკუტენირი - გავლენით შეარჩია. გოლკონდა, ესაა ტელანგანას რეგიონში არსებული უძველესი ქალაქი, რომელიც, თავის დროზე, ორი უძველესი იმპერიის ინდუსტრიულ და პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. თავისი არსებობის მანძილზე კი ამ ქალაქმა იმდენად მოიხვეჭა სახელი, როგორც ცენტრი ინდუსტრიულობისა და სიმდიდრისა, რომ, ოქსფორდის ინგლისური ლექსიკონის განმარტების თანახმად, გოლკონდა წარმოადგენს „სიმდიდრის მაღაროს" სინონიმს. 

მაგრიტმა გამოიყენა საკუთარი მეგობრის სახეც – ეს უკანასკნელი მან მარჯვენა მხარეს, სახლის წვეროში მყოფ მამაკაცში ასახა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რენე მაგრიტი
* ძე კაცისა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Interview with Charly Herscovici
* In Rushdie's book, *Two Years Eight Months and Twenty-Eight Nights*: "In the Menil Collection gallery in Houston, Texas, a shrewd curator named Christof Pantikrator suddenly understood for the first time the prophetic nature of Rene Magritte's masterwork, *Golconda*, ... ." Page 161–162.
* The painting also appears on the cover of Randy Katz and Gaetano Borriello's textbook *Contemporary Logic Design 2nd Edition*.
* The painting is referenced on the cover of Hirohiko Araki's manga *Jojolion*.
ხორუმი
**ხორუმი**, *ხორონი*, *ხორომი* — საბრძოლო შინაარსის საფერხულო წყობის უძველესი ქართული ხალხული ცეკვა. ხალხურ შემოქმედებაში ცეკვა „ხორუმი" გავრცელებული იყო აჭარაში, გურიაში, ისტორიულ ლაზეთსა და ტაო-კლარჯეთში. 

შედგება 4 ნაწილისგან: 1. მეომართა დაბანაკება, 2. მტრის დაზვერვა, 3. იერიში, 4. გამარჯვება და ზეიმი. ეს დასკვნითი ნაწილი ხორუმის ერთ ვარიანტში გადახვეული ხორუმის სახელითაა ცნობილი. ამასთან, აჭარაში არსებობდა „ხორუმის" სხვა სახეობაც, რომელიც „დელი ხორუმის" — „გიჟური ხორუმის" სახელწოდებით იყო ცნობილი.

ცეკვაში ტრადიციულად კენტი (3, 5, 7, 9) რაოდენობის მამაკაცი მონაწილეობს. ჰყავს ერთი წინამძღოლი — ხორუმის თავი, რომელსაც წარსულში თავმოსამეს უწოდებდნენ. აღსანიშნავია ხორუმის სრულიად თავისებური, განსხვავებული მუსიკალური ზომა — 5/8. ცეკვა „ხორუმი" სრულდება დოლის, ჭიბონის, გარმონის ან სიმღერის თანხლებით. თანამედროვე ქორეოგრაფიაში კოსტიუმად იყენებენ აჭარულ ტრადიციულ სამოსს. „ხორუმი" მოიცავს ქორეოგრაფიული ნახაზის სხვადასხვა ორნამენტულ ფორმას, როგორებიცაა: მწყობრი სწორხაზოვანი ერთ- და ორრიგა ფორმები, წრიული ერთ-, ორ- და სამსართულიანი ფორმა. ხალხურ ვარიანტში „ხორუმი" ძირითადად სრულდება ერთმწკრივად, ანუ მწყობრის სახით, რომელიც შემდეგ წრიულ ფორმას იღებს.

2013 წლის 28 ოქტომბერს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის ბრძანებით (№03/207) ცეკვა „ხორუმს" არამატერიალური კულტურის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

ლიტერატურა
----------

* *თათარაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 511.
* ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი. აჭარა. პროექტის ავტორი და სამეცნიერო ხელმძღვანელი ნ. მგელაძე. ბათუმი, 2018. — გვ. 597-599.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გელიაშვილი, ეკატერინე, ქართველ მეომართა საკრალური ცეკვა „ხორუმი". „ქართული ფოლკლორი", № 3, 2023.
**Samsung Galaxy Note II** — კომპანია სამსუნგის მობილური ტელეფონი, რომელიც თავის თავში პლანშეტური კომპიუტერისა და კომუნიკატორის თვისებებს აერთიანებს და ანდროიდის ოპერაციულ სისტემაზე მუშაობს. სხვა კომუნიკატორებისგან გამოირჩევა დიდი ეკრანით (5,55 დუიმი ანუ 151 მმ) და S Pen-ით, რომელთაც სპეციალური პროგრამული უზრუნვლყოფა ესაჭიროება. აპარატი Samsung Galaxy Note-ის პირდაპირი მემკვიდრეა. აღჭურვილია Samsung Exynos 4412-ის ოთხბირთვიანი პროცესორით და 1600 მგც ტაქტური სიხშირით. ეკრანის გადაწყვეტაა 1280×720; ტელეფონს აქვს 2 გბ ოპერატიული მეხსიერება, 8-მეგაპიქსელიანი კამერა, რომელსაც შეუძლია Full HD 1080p ვიდეოგადაღება; წინა კამერა კი 2-მეგაპიქსელიანია და ვიდეოზარებისთვის არის განკუთვნილი. 

სმარტფონი გაყიდვაში გამოვიდა და თავიდანვე ОС Android 4.1.1 Jelly Bean-ის თანამედროვე ვერსიით მუშაობს, ხოლო ინტერფეისის სახით გამოიყენება TouchWiz-ის საფირმო გარსი.

ისტორია
-------

**Galaxy Note II** 2012 წლის 20 აგვისტოს წარმოადგინეს გამოფენაზე IFA 2012, ხოლო გაყიდვაში იმავე წლის ოქტომბრის დამდეგს გაუშვეს. გაყიდვიდან 37 დღეში უკვე 3 მლნ-ზე მეტი ეგზემპლარი იყო გაყიდული, ორი თვის თავზე კი გაყიდვების რაოდენობამ 5 მლნ-ს მიაღწია.

მახასიათებლები
--------------

**Galaxy Note II** აღჭურვილია 5,55 დუიმიანი ეკრანით HD Super AMOLED S-Stripe RGB, 1280×720 გარჩევადობით; Exynos-ის 1,6 გგც ოთხბირთვიანი პროცესორით; 2 გბ ოპერატიული მეხსიერებით; ორი კამერით: 8-მეგაპიქსელიანი მთავარი და 2-მეგაპიქსელიანი წინა კამერით. აკუმულატორის მოცულობა კი 3100 მА·სთ-ია. ეს მოწყობილობა შედარებით თხელია თავის წინამორბედზე (9,4 მმ წინააღმდეგ 9,7), თუმცა 2 გრამით მძიმეა. მოდელიდან გამომდინარე სარგებლობს HSPA+ 21 Mbps-ის, ანდაც 4G LTE(42.2 Mbit/s DC-HSPA+)-ის მხარდაჭერით. Wi-Fi на Galaxy Note II-ის მუშაობის უნარი უზრუნველწყოფილია Broadcom BCM4334-ის ჩიპსეტით, რომელიც მხარდაჭერილია IEEE 802-ით 11 a/b/g/n Wi-Fi 2.4 გგც--ით და 5 გგც dual-band მაქსიმალური სისწრაფით 150 Mbps. გარდა ამისა, ჩაყენებულია Bluetooth ვერსიის 4.0 მოდული HS-ის მხარდაჭერით, ასევე FM რადიო.

**Galaxy Note II** იყიდება 16, 32 ანდაც 64 გბ ფლეშ-მეხსიერებით, თუმცა ექვემდებარება დამატებით 64 გბ-ით გაფართოაბას microSD-ის ბარათის გამოყენებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოდელის გვერდი Samsung-ის საიტზე: მიმოხილვა, მახასიათებლები
კონსტანტინე ანთაძე
**კონსტანტინე (კოტე) ანთაძე** (დ. 7 მაისი, 1929, თბილისი — გ. 26 ივნისი, 2006, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე (კოტე) ანთაძე დაიბადა 1929 წლის 7 მაისს ქალაქ თბილისში. 1947-1952 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის ფაკულტეტზე. 1952-1954 წლიდან თსუ-ს ასპიანტურაში. 1957 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, 1977 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. 

1956 წლიდან მუშაობას იწყებს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, ხოლო პარალელურად თსუ-ში. 1980 -2003 წლებში იყო თსუ-ს ევროპისა და ამერიკის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის კათედრის გამგე. სიცოცხლის ბოლომდე ამავე კათედრის პროფესორი. მისი ძირითადი საკვლევი მიმართულება იყო საფრანგეთის რევოლუცია და XIX საუკუნის საქართველოს დემოგრაფია. იყო საუნივერსიტეტო და მსოფლიო ისტორიის სასკოლო სახელმძღვანელოების ავტორი, თანაავტორი და რედაქტორი. ორი სადოქტორო დისერტაციის მეცნიერ-კონსულტანტი. მრავალი საკანდიდტო დისერტაციის ხელმძღვანელი და სამეცნიერო ნაშრომის რედაქტორი. დაჯილდოვებულია ღირსების ორდენით (2003).

ბიბლიოგრაფია
------------

* საფრანგეთის დიდი ბურჟუაზიული რევოლუციის ისტორიიდან, თბ. 1978. (ავტორი)
* საქართველოს მოსახლეობა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბ. 1973. (ავტორი)
* საფრანგეთის ისტორია, კულტურა, გეოგრაფია, თბ. 2005 ( თანაავტორი )
* ახალი ისტორიის ქრესტომათია, თბ. 1979 (თანაავტორი)
* შუა საუკუნეების ისტორია, სასკოლო სახელმძღვანელო, თბ. 2005 (თანაავტორი)
* ახალი ისტორია, სასკოლო სახელმძღვანელო, თბ. 2005  (თანაავტორი)

ლიტერატურა
----------

* კალანდაძე, კონსტანტინე ანთაძე, თბ. 2014.
**ქაჩიბასძეები**, *ქაჩიბაძეები*, *ქაჩიბაიძეები* — ფეოდალური საგვარეულო შუა საუკუნეების საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბარათაშვილების წინაპრები. 

ქაჩიბასძეთა ძირითადი წარმომადგენლები XV საუკუნის დოკუმენტებში ჩანან. მათი წინაპარი უნდა იყოს ფიტარეთის მონასტრის უთარიღო წარწერაში მოხსენიებული ქავთარ ქაჯიფაჲსძე, გიორგი მეფის (სავარაუდოდ, გიორგი V ბრწყინვალის) ამირეჯიბი, რომელსაც განუახლებია ეს ტაძარი, აუშენებია ღვთისმშობლის ეკლესია და შეუწირავს მისთვის „ხმლით მონაგები" სოფელი ტანძია და თევდორეწმინდა. XV საუკუნის მოღვაწეთაგან ცნობილია მეფის სალაროს მოლარე ბარათა „დიდი" ქაჩიბასძე (ჩანს 1425-1461), მისი მეუღლე თინათინი და შვილები — დავითი (ჩანს 1425-1479), ლაპა და გერმანოზი. დავითს, რომელიც ასევე მოლარის სახელოს ფლობდა ჰყავდა მეუღლე შუენიერი და შვილები — ლაპა, ბარათა, სურამელი და ქავთარი. ქავთარ დავითს ძე ქაჩიბასძე და მისი ზოგიერთი სახლიკაცი XV საუკუნის მიწურულიდან უკვე ბარათაშვილებად იხსენიებიან. 

ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას ვარაუდით ქაჩიბასძეები ჯიქეთის გავლენიანი საგვარეულოს, გეჩბების ერთ-ერთი შტოა, რომელიც აფხაზეთიდან ქართლში და XIII საუკუნისთვის ალგეთის ხეობაში დამკვიდრებულან. სხვა მოსაზრებით (კ. თუმანოვი, გ. ალასანია, ქ. ქუთათელაძე) ქაჩიბასძეები ბაღვაშ-ორბელთა შთამომავლები არიან — გ. ალასანიას აზრით, ქავთარ ივანეს ძის ხაზით.

ლიტერატურა
----------

* ბარათაშილთა გენეალოგია // შრომები : ტ. 2 / სიმონ ჯანაშია. - თბილისი, 1952. - გვ. 464-481.
* ბარათაშვილების წარმომავლობისათვის // ალასანია გიული, „ანალები", 2002, №2, გვ. 10-15.
* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი : IV / რედ.: ელენე ცაგარეიშვილი. თბილისი : არტანუჯი , 2007, გვ. 360-361.
* ქვემო ქართლი: პოლიტიკური ისტორიის საკითხები / ქეთევან ქუთათელაძე. თბილისი: მთაწმინდელი, 2001.
* Toumanoff, Cyril, Manuel de généalogie et de chronologie pour l’histoire de la Caucasie chrétienne (Arménie, Géorgie, Albanie), Éd. Aquila, Rome, 1976, გვ. 359-360.
თავადი **კონსტანტინე ბაგრატიონ-მუხრანელი** (დ. 1889 — გ. 1915) — ქართველი სამხედრო პირი. რუსეთის იმპერიის არმიის პორუჩიკი, ნიკოლოზ II-ის ფლიგელ-ადიუტანტი. წმინდა გიორგის ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

იყო სახელმწიფო მრჩევლის, კამერჰერისა და კავკასიის მეფისნაცვლის განსაკუთრებულ საქმეთა მოხელის — ალექსანდრე მიხეილის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელის და ნინო იოსების ასულ თარხან-მოურავის უმცროსი ვაჟი. 1901 წელს 11 წლის კონსტანტინემ ექსტერნად ჩააბარა პაჟთა კორპუსში. 1907 წელს სასწავლებელი დაამთავრა და უფროს ოფიცრად-კორნეტად ჩაირიცხა იმპერატორის დაცვისთვის შექმნილ ცხენოსანთა კავალერგარდის პოლკში. პოლკში ის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული და იმედისმომცემი ახალგაზრდა იყო, რომელსაც დიდ სამხედრო კარიერას უწინასწარმეტყველებდნენ. 1913 წელს კონსტანტინე პორუჩიკი გახდა, იმავე წელს კი იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ფლიგელ-ადიუტანტი. 

### ქორწინება

კონსტანტინეს და ტატიანა ქორწილი
1910 წელს 21 წლის კორნეტმა გაიცნო იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის შვილთაშვილი, დიდი მთავრის, კონსტანტინე კონსტანტინეს ძის 19 წლის ქალიშვილი ტატიანა რომანოვა. ახალგაზრდებს ერთმანეთი შეუყვარდათ და დაქორწინება გადაწყვიტეს, მაგრამ რომანოვების დინასტიის წევრებს მხოლოდ მოქმედი დინასტიების წევრებზე ჰქონდათ ქორწინების უფლება. ამიტომ 1911 წელს გამოქვეყნდა იმპერატორის ბრძანება, რომლის მიხედვითაც საიმპერატორო სისხლის პირებს არადინასტიური ქორწინების უფლება პირველად ეძლეოდათ. თუმცა, ამ ქორწინებათა შედეგად დაბადებულ ბავშვებს ტახტის მემკვიდრეობის უფლება ერთმეოდათ. ტატიანამ წერილობით თქვა უარი თავისი და მომავალი შვილების სახელით ტახტის მემკვიდრეობაზე. შედეგად, კონსტანტინე და ტატიანა 1911 წლის 24 აგვისტოს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ორი შვილი: 1912 წელს თეიმურაზი, 1914 წელს — ნატალია.

### გარდაცვალება

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, 1914 წელს, კონსტანტინე თავის ხუთ ცოლისძმასთან ერთად ომში წავიდა. მეთაურობდა მე-13 ლეიბ-გვარდიის ერევნის პოლკს. იბრძოდა სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტზე. გახდა წმინდა გიორგის ორდენის კავალერი.

კონსტანტინე ბაგრატიონ-მუხრანელი 1915 წლის 19 მაისს სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტზე, გალიციაში დაიღუპა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე ბაგრატიონ-მუხრანელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
2. ↑  რუსუდან დაუშვილი, გრიგოლ კალანდაძე, რუსუდან კობახიძე, გოჩა ჯაფარიძე, თემურ ტარტარაშვილ (2012). „ბაგრატიონ-მუხრანელი კონსტანტინე", *ქართველები უცხოეთში*.
3. ↑  Захаров (2005). *Gabriel Konstantinovich of Russia. В Мраморном дворце: воспоминания [In the Marble Palace: Memories]*,   გვ. 104.
**ლიანა სევერიანის ასული დავლიანიძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1930, თბილისი- გ. 2012) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952). 1954–1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვარძიის მუზეუმ-ნაკრძალში. შეისწავლა და გამოაქვეყნა თმოგვის ციხის მიდამოების სომხური ეპიგრაფიკული ძეგლები (1959). 1956–1990 მუშაობდა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. თარგმნილი და გამოქვეყნებული აქვს სომხური საისტორიო მწერლობის არაერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი შესავალი წერილითა და შენიშვნებით: მხითარ გოშის „ალვანეთის ქრონიკა" (1968), ზაქარია აგულეცის „დღიური" (1979), იაკობ შემახელის „თამაზ ყული-ხანის ლაშქრობანი" (1978), აბრაჰამ ერევანცის „ომების ისტორია" (1976). ეს ნაწარმოებები მოიცავს მდიდარ მასალას საქართველოს ისტორიის შესახებ. აქვს მხატვრული თარგმანიც. 1990–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. კითხულობდა საქართველოს ისტორიის კურსს (უძველესი დროიდან XIX ს-მდე). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის საიუბილეო მედლით (1976).

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქრონოგრაფიული ისტორია (მთარგმნელი). - თბილისი, მეცნიერება, 1990;
* Значение армянских источников ХVIII века для истории Грузии, Тб. 1985.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 293.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიანა დავლიანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიონიულაჩანის მეჩეთი** ან **შუაწყლის მეჩეთი** — მეჩეთი არტაანის პროვინციის პოსოფის რაიონის სოფელ გიონიულაჩანში. მეჩეთი აგებულია ძველი ქართული ეკლესიის (შუაწყლის ეკლესია) ნანგრევებზე.

ისტორია
-------

სოფელი გიონიულაჩანი, ადრე ცნობილი იყო როგორც შუაწყალი, ქართული დასახლება ოსმალებმა XVI საუკუნის შუა ხანებში აიღეს. სოფელ შუაწყალის მოსახლეობა 1595 წლის ოსმალეთის საკადასტრო რეესტრის, გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, შედგებოდა 9 კომლისაგან. ამ პერიოდის ქართული ეკლესია 1909 წელს დაიშალა და მისი ქვები შუაწყალის მეჩეთის მშენებლობაში გამოიყენეს. მეჩეთის კედელზე მოთავსებულია ეკლესიიდან დარჩენილი ქვა, რომელზედაც ქართული წარწერაა ასომთავრული ასოებით. წარწერა ასე იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქ(რისტ)ე, შ(ეიწყალ)ე პაპი." |
|  |  |

 სოფლის მაცხოვრებლების ინფორმაციით, დანგრეული ეკლესიის ადგილზე საფლავები იყო. მეჩეთის წარწერის მიხედვით, ჰიჯრით 1327 წელს (1909) აგებული მეჩეთის ხის მინარეთი 1990-იან წლებში ქვის მინარეთით შეიცვალა.

არქიტექტურა
-----------

შუწყლის მეჩეთი არის თითქმის კვადრატული მართკუთხა ნაგებობა ხის ჭერით, მარტივი ნართექსით ჩრდილოეთის შესასვლელთან და მინარეთით, რომელიც მოგვიანებით დაემატა ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში. სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე ორი დაბალი მრგვალი თაღოვანი სარკმელია. მეჩეთს შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. მეჩეთის შიდა ხის ელემენტები, ჭერის ჩათვლით, მორთულია გეომეტრიული და ყვავილოვანი მოტივებით გაწყობილი ჩუქურთმებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Ali Murat Aktemur, "Posof ve Çevresindeki Tarihi Camiler" - *International Journal of Social Science*, Number: 68, p. 235-255, Summer I, 2018. (29 Mart 2023).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Mart 2023.
2. 1 2  ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2019 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები, თბ. 2021, გვ. 106. ISBN 978-9941-9746-3-2
3. ↑  გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი III, თბ. 1958, გვ. 439
4. 1 2  Ali Murat Aktemur, "Posof ve Çevresindeki Tarihi Camiler" - *International Journal of Social Science*, Number: 68, p. 235-255, Summer I, 2018..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Mart 2023.
**სარწების ციხე** — ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკის არტაანის პროვინციის არტაანის რაიონის სოფელ სულაქიურთის ჩრდილოეთით. სოფელი ისტორიული არტაანის მხარეა, ზღვის დონიდან 2140 მეტრზე. ტოპონიმი „სარწები" გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში" გვხვდება. ნიკო მარმა გიორგი მერჩულესთან მოხსენიებული „სარწები" ტოპონიმად სცნო, ხოლო ზ. სარჯველაძის აზრით, ის ყანას უნდა ნიშნავდეს. ტერმინი „სარწები" ტოპონიმად გაიაზრა ს. ჯიქიამაც და გამოსცა მის შესახებ დაცული მასალა 1985 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში". ციხე-სიმაგრის მთავარი ნაგებობა გორაკის თავზეა აღმართული, წრიული ფორმით. ციხის კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრი უნდა ყოფილიყო. სარწების ციხე ისტორიულ წყაროებში არ მოიხსენიება, ვინაიდან ქართული წერილობითი წყაროების გაჩენის პერიოდში ის არ წარმოადგენდა რაიმე სახის მნიშვნელოვან საფორტიფიკაციო ნაგებობას, შუა საუკუნეებში მას ძველი ფუნქცია დაკარგული ჰქონდა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ხოლო შორის იფქლთა მათ წმინდათა იპოვა ერთი ვინმე, ვითარცა ღუარძლი, სარწებს აღმოცენებული დიაკონებისა შინა და ტფილისს აღზრდილი საჰაკ ამირისაისმაელის ძისაგან და მოციქულად მავალი აშოტ კურაპალატისსა წინაშე..." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* გიორგი მერჩულე. წმინდა გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება. თბილისი 2007, გვ. 570 - 571
* ს. ჯიქია გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, III. თბილისი 1958 , გვერდი 517 - 518
**ხევისკარის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთის რესპუბლიკაში, არტაანის პროვინციის გიოლეს/კოლა რაიონის სოფელ დურანმაჩში. ძეგლი თავისი მდებარეობით ისტორიული მესხეთის ტერიტორიას წარმოადგენს.

ციხე-სიმაგრის სახელწოდება — ხევისკარი ქართულია, მას მეორენაირად ხიმისკარსაც უწოდებენ. ტოპონიმი „ხევისკარი" მოხსენიებულია XVI-XVIII საუკუნეების თურქულ დავთრებში. ივანე ჯავახიშვილისა და ევგენი ბარამიძის მიერ შედგენილ რუკაზე ხევისკარი კოლას ტერიტორიაზე დადაშენის დასავლეთითაა ლოკალიზებული. იგივეს იმეორებს თ. ხუციშვილის შედგენილი ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშების რუკა. სავარაუდოდ ტერმინი „ხევისკარი" არქაულია და იმ პერიოდისაა როდესაც ისტორიულ-გეოგრაფიული ქვეყნები განსაზღვრული ტერმინით აღინიშნებოდა ანუ საქართველო ხევებად დაყოფილ პოლიტიკურ სივრცეს ქმნიდა, მათ შორის იყო კოლას ხევი, ანუ კოლას ქვეყანა.

ლიტერატურა
----------

* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* *ჯიქია ს.* გურჯისტანის ვილაიეთის დავთარი. III. თბ. 1958; გვ. 596. თურქული ტექტსი ქართული თარგმანით გამოსაცემად მოამზადა ცისანა აბულაძემ, გამოკვლევა დაურთო მიხეილ სვანაძემ. თბ. 1979
* საქართველოს ისტორიული რუკა. შედგენილი ევ. ბარამიძის მიერ ივ. ჯავახიშვილის რედაქტორობით თბ. 1923.
* *ბერძენიშვილი ნ.* საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. VIII, თბ. 1975
**ბინბაშაქი** (თურქ. Binbaşak; ძვ. ქართული სახელოწოდებებია: *გოგჲუბა*, *გჲუგუჲბა*) — სოფელი ჰანაქის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 47 კილომეტრში, ხოლო ჰანაქიდან 19 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 36 ადამიანი ცხოვრობს. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე.

ეტიმოლოგია
----------

როგორც ჩანს გოგჲუბა-გჲოგჲუბა, ძველი ქართული ტოპონიმის დამახინჯებული ფორმაა. ე. თაყაიშვილისა და პ. ზაქარაიას ვარაუდით, ადრე სოფელს უნდა რქმეოდა *გიორგობა*, ხოლო ს. ჯიქიას მიხედვით — *გუგუბა*. უფრო საფიქრებელია, რომ პუნქტის თავდაპირველი სახელწოდება იყოს *გოგუბანი*.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

 მთავარი სტატია: გოგიუბის ეკლესია.
სოფლის შორიახლოს, ვრცელ მინდორზე, იდგა X საუკუნის შუა ხანების ექვსაფსიდიანი ქართული ეკლესია, რომელიც დაანგრიეს XX საუკუნის 70-იან წლებში. 1902 წელს ძეგლი ნახა და აღწერა ე. თაყაიშვილმა. ეკლესია წარმოადგენდა გუმბათოვან ნაგებობას რადიალურად განლაგებული ექვსი ერთნაირი აფსიდით. გარედან ძირითად კორპუსს თორმეტწახნაგა ფორმა ჰქონდა. აფსიდებს შორის ფასადებზე მაღალი სამკუთხა ნიშნები იყო შეჭრილი. გუბათი ეყრდნობოდა აფსიდების შვერილებს. ცენტრალური ჰექსაგონის კუთხეებში, აფსიდთა კონქების თაღებს შორის გამოყვანილ ტრომპებში, ჩასმული იყო რელიეფური გამოსახულებები (ადამიანის თავი, ირემი, ლომი). რელიეფები ამკობდა მცირე ტრომპებსაც გუმბათის ექვსწახნაგა ყელის ზედა კუთხეებში. ეკლესიის კედლები შიგნით და გარეთ მოპირკეთებული ყოფილა სუფთად გათლილი ქვებით (კედლების დიდი ნაწილი ე. თაყაიშვილს უკვე საკმაოდ დაზიანებული დახვდა).

ლიტერატურა
----------

* *Такайшвили Е. С.*, Христианские памятники, «Материалы по археологии Кавказа», 1909, в. 12;
* *ბერიძე ვ. ხოშტარია დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 63.

სქოლიო
------

1. ↑  Binbaşak Köyü Türkçe.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 Mayıs 2015. ციტირების თარიღი: 12 Nisan 2020.
2. ↑  Ardahan Hanak Binbaşak Köy Nüfusu Türkçe.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 Ekim 2017. ციტირების თარიღი: 10 Nisan 2020.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰანაქის რაიონის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
ჰანაქი
 |
|  |
| სოფლები | 
* ალთინემექი
* არიქონაქი
* აშიღიაიდერე
* ბაშთოქლუ
* ბინბაშაქი
* ბიორქი
* ჩათქიოი
* ჩავდარლი
* ჩაიაღზი
* ჩიჩექლიდაღი
* ჩიმლიჩაირი
* დელიქდერე
* გეჩქიოი
* გიუნეშგიორენი
* ინჯედერე
* ქარაქალე
* ქოიუნფინარი
* ოღუზიოლუ
* საზლიჩაირი
* სერინქუიუ
* სევიმლი
* სულაქჩაირი
* იამაჩიოლუ
* იამჩილი
* იუქარიადერე
* იუნბიუქენი

 |
|  |
| ნასოფლარი | 
* ალაჩამი

 |

 |
ჰაერში შექმნილი დარტყმითი ტალღის ეფექტი
**აეროდინამიკა** (ძვ. ბერძნ. ἀηρ – ჰაერი და δύναμις – ძალა) — ჰიდროაერომექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის აირის მოძრაობის კანონებს და აირის მიმართ მოძრავი სხეულების ზედაპირზე წარმოქმნილ ძალებს.

აეროდინამიკა განიხილავს ბგერამდელი, ანუ 340 მ/წმ-მდე (1200 კმ/სთ) სიჩქარით მოძრაობას. აეროდინამიკის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა უზრუნველყოს საფრენი აპარატების დაპროექტება მათზე მოქმედი აეროდინამიკური ძალების გაანგარიშების მეთოდებზე დაფუძნებით.

აეროდინამიკა დამოუკიდებელ მეცნიერებად XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა ავიაციის განვითარებასთან დაკავშირებით, თუმცა ჰიდროდინამიკის ზოგადი განტოლებანი, რომელთა კერძო სახეს აეროდინამიკის განტოლებები წარმოადგენს, ჯერ კიდევ ლ. ეილერმა, ჟ. ლაგრანჟმა, ჯ. სტოქსმა, მ. ნავიემ და სხვ. დაადგინეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* NASA Beginner's Guide to Aerodynamics დაარქივებული 2012-07-15 საიტზე Wayback Machine.
* Aerodynamics for Students
* Applied Aerodynamics: A Digital Textbook დაარქივებული 2007-11-10 საიტზე Wayback Machine.
* Aerodynamics for Pilots დაარქივებული 2009-06-17 საიტზე Wayback Machine.
* Aerodynamics and Race Car Tuning დაარქივებული 2009-04-13 საიტზე Wayback Machine.
* Aerodynamic Related Projects
* eFluids Bicycle Aerodynamics დაარქივებული 2009-12-15 საიტზე Wayback Machine.
* Application of Aerodynamics in Formula One (F1)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 103-104.
* დოლიძე დ. ჰიდროაერომექანიკა, თბ. 1960.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**რევაზ ალექსანდრეს ძე გველესიანი** (დ. 25 ივნისი, 1955, ქ. თერჯოლა) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1991).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ეკონომიკის ფაკულტეტი (1978). 1989–2020 წლებში სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწეოდა გერმანიაში. არის თსუ-ის ეკონომიკური პოლიტიკის კათედრის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი (2005 წლიდან), ეკონომიკური პოლიტიკის ქართულ-გერმანული ინსტიტუტის დამაარსებელი და დირექტორი (2006 წლიდან). 2006–2014 წლებში იყო თსუ-ის აკადემიური საბჭოს წევრი. 

გველესიანის კვლევის ძირითადი სფეროა საქართველოს და მსოფლიო სხვა ქვეყნების ეკონომიკური პოლიტიკა; ეკონომიკური ინტერესების პრობლემა და გლობალური მეწარმეობის სტრატეგია და კულტურა. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (2003), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის (2015), პაატა გუგუშვილის სახელობის (2020) და თსუ-ის ოქროს მედლები (2021).

ბიბლიოგრაფია
------------

* ძირითად საზოგადოებრივ ღირებულებებთან ეკონომიკურ-პოლიტიკური გადაწყვეტილებების შესაბამისობა, თბ. 2012 (თანაავტ. ი. გოგორიშვილი).
* სოციალური მეწარმეობის განვითარების ტენდენციები საქართველოში, თბ. 2017 (თანაავტ. გ. ერქომაიშვილი, ი. გოგორიშვილი, ე. ლეკაშვილი, ნ. ფარესაშვილი, ლ. ხურცია).
* გადაწყვეტილებების მიღების ტექნოლოგია ეკონომიკურ პოლიტიკაში, თბ. 2018 (თანაავტ. ი. გოგორიშვილი).
* გლობალური მეწარმეობის პოლიტიკა და კულტურა, თბ. 2020.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გველესიანი რევაზ ალექსანდრეს ძე — ენციკლოპედია „საქართველო" (ელექტრონული ვერსია).
250px|мини|справа|Луна является регулярным спутником Земли, но имеет достаточно большой эксцентриситет орбиты
**რეგულარული თანამგზავრი** () — спутник планеты с относительно близкой к планете орбитой. У орбиты таких спутников очень маленький наклон и эксцентриситет, а также спутники не движутся в обратном направлении. Считается что такие спутники были не захвачены, как нерегулярные спутники, а сформированы возле планеты.

В Солнечной системе насчитывается как минимум 57 регулярных спутников: Луна, 8 спутников у Юпитера, 23 у Сатурна (если не считать минилун), 18 у Урана и 7 у Нептуна (Тритон считается захваченным из пояса Койпера).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არარეგულარული თანამგზავრი

სქოლიო
------

1. ↑  David Jewitt. Irregular vs Regular Satellites Definition. UCLA. ციტირების თარიღი: 2015-05-02.