recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ილია ეფიმის ძე რეპინი** (რუს. Илья́ Ефи́мович Ре́пин; დ. 5 აგვისტო [ძვ. სტ. 24 ივლისი], 1844, ჩუგუევი, ახლანდელი ხარკოვის ოლქი, უკრაინა — გ. 29 სექტემბერი, 1930, კუოკალა, ფინეთი, ახლანდელი რეპინო, ლენინგრადის ოლქი, რუსეთი) — წამყვანი რუსი მხატვარი დ სკულპტორი უკრაინიდან, პერედვიჟნიკის სამხატვრო სკოლის მიმდევარი. მისი რეალისტური ნამუშევრები ხშირად არსებული სოციალური წყობის მწვავე კრიტიკას ასახავს.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა სამხედრო ოფიცრის ოჯახში. 1866 წელს სანქტ-პეტერბურგში მიემგზავრება და საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიაში ირიცხება. 1873-1876 წლებში აკადემიის სტიპენდიით იტალიასა და პარიზში მოგზაურობს. მის ნახატთა უმრავლესობა გლეხობას, მეთევზეებსა და ვაჭართა ცხოვრებას აღწერს.

რეპინი პერედვიჟნიკების ასოციაციას 1878 წელს უერთდება. 1882 წლიდან ის სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობს, თუმცა ხშირად მოგზაურობს საზღვარგარეთ. რემბრანდტის ხანშიშესული ადამიანების პორტრეტებით მოხიბლული რეპინი ხატავდა ცნობილ თანამემამულეებს ლევ ტოლსტოის, მენდელეევს, პობედონოსცევს და მუსორგსკის. 1903 წელს რუსეთის მთავრობის დავალებით ხატავს მის ყველაზე გრანდიოზულ ტილოს (400x877 სმ), რომელზეც სახელმწიფო საბჭოს ცერემონიალური სხდომაა აღბეჭდილი.

1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ქალაქი, სადაც მისი სახლი მდებარეობდა, სანქტ-პეტერბურგიდან ჩრდილოეთით, ფინეთის ტერიტორია გახდა. ლენინმა მოიწვია რუსეთში დაბრუნებულიყო, თუმცა მხატვარი უკვე ძალზე მოხუცი იყო მოგზაურობისთვის. რეპინი გარდაიცვალა კუოკალაში, ფინეთი (ამჟ. რეპინო, ლენინგრადის ოლქი), 1930 წელს.

რეპინის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „ივანე მრისხანე ჰკლავს საკუთარ ვაჟს" (1885), „ბურლაკები ვოლგაზე" (1870-1873), და „ზაპოროჟიელ კაზაკთა პასუხი თურქეთის სულთნის წერილზე" (1880-1891).

ნახატების გალერეა
-----------------

* ივანე მრისხანე და მისი ძე ივანე 1870-1873ივანე მრისხანე და მისი ძე ივანე 1870-1873
* სადკო წყლისქვეშა სამეფოში 1876სადკო წყლისქვეშა სამეფოში 1876
* ვაშლები და ფოთლები 1879ვაშლები და ფოთლები 1879
* ქეიფი 1883ქეიფი 1883
* დიდი თავადი ირჩევს საცოლეს 1885დიდი თავადი ირჩევს საცოლეს 1885

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ილია რეპინი***

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რეპინის ნაშრომები***

* IlyaRepin.org - 102 ნაშრომი
**აჰმედ იასავი**, *ხოჯა აჰმად იესევი* (დ. დაახლ. 1100, საირამი, ახლანდ. ყაზახეთი, — გ. 1166, ქ. იასი, ახლანდ. ქ. თურქესტანი, ყაზახეთი) — შუა აზიელი თურქულენოვანი სუფი პოეტი და მოაზროვნე.

აჰმედ იასავის შესახებ სარწმუნო ბიოგრაფიული ცნობები ძალზედ მწირია. შემორჩენილია მრავალი ლეგენდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ ქალაქ იასიში დამკვიდრდა (აქედან ზედწოდებაც), ხოლო სუფიზმს ბუხარაში ცნობილ მუსლიმ მისტიკოსთან იუსუფ ჰამადანისთან ეზიარა. აჰმედ იასავის მიეწერება ჩაღათაურ ენაზე შექმნილი მისტიკურ-ფილოსოფიური ლექსების ციკლი „წიგნი სიბრძნისა" („დივან-ი ჰიქმათ"), სადაც პოპულარული ფორმითაა გადმოცემული ისლამის ძირითადი წესები და დოგმები. ქადაგებდა ასკეტიზმს, ძალმომრეობისა და სიღარიბის ატანას და მოთმინებას; ზოგჯერ კიცხავდა დესპოტიზმსაც. 

იასავის მიერ შექმნილმა სუფიურმა ორდენმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა. მის სწავლებას ბევრი მიმდევარი გამოუჩნდა, რასაც მისი მრავალრიცხოვანი მოწაფეების ფართოდ გავრცელება მოჰყვა. ამგვარად, აჰმედ იასავიმ თავისი მოღვაწეობით დიდი გავლენა მოახდინა შუა აზიის თურქულენოვან სამყაროში ისლამის და სუფიზმის განვითარებაზე. სიცოცხლეშივე წმინდანად მიიჩნეოდა. 1397-1398 წლებში ამირა თემურლენგმა იასიში (ახლანდ. ქ. თურქესტანი, ყაზახეთი) მის საფლავზე დიდებული მავზოლეუმის აგება დაიწყო და მალევე მომლოცველობის ადგილი გახდა (ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.

ლიტერატურა
----------

* Beben, Daniel (2020). "Aḥmad Yasavī and the Ismāʿīlīs of Badakhshān: Towards a New Social History of Sufi-Shīʿī Relations in Central Asia". Journal of the Economic and Social History of the Orient. 63 (5–6): 643–681.
* John G. Bennett (1995). The Masters of Wisdom. Bennett Books. ISBN 978-1-881408-01-7.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 62.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* აჰმედ იასავი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
ამსტერდამის უნივერსიტეტი
**ამსტერდამის უნივერსიტეტი** (ნიდერლ. Universiteit van Amsterdam) — საჯარო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს ნიდერლანდების დედაქალაქის ამსტერდამის შუაგულში. 2014 წლის მონაცემით უნივერსიტეტს ჰყავდა 31 186 სტუდენტი და დაახლოებით 5000 თანამშრომელი. ამსტერდამის უნივერსიტეტის ბიუჯეტი შეადგენს 600 მილიონ ევროს.. უნივერსიტეტს აქვს 7 ფაკულტეტი: ჰუმანიტარული მეცნიერებების, სოციალური მეცნიერებების, ეკონომიკის, სამართლის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, მედიცინისა და სტომატოლოგიის. 

ამსტერდამის უნივერსიტეტი ასევე გახლავთ ევროპის ტოპ 10 უნივერსიტეტი.. ამსტერდამის უნივერსიტეტი გამოირჩევა სტუდენტების მიღების განსაკუთრებით დაბალი პროცენტულობითაც, უნივერსიტეტი საერთაშორისო აპლიკანტების მხოლოდ 4% იღებს წლიურად. 

უნივერსიტეტი გამოირჩევა სწავლების ინტერნაციონალიზაციით. კერძოდ, იგი საერთაშორისო და ადგილობრივ სტუდენტებს სთავაზობს 85-ზე მეტ ინგლისურენოვან სამაგისტრო პროგრამას.

ამსტერდამის უნივერსიტეტთან ერთად ამსტერდამში ასევე არსებობს ამსტერდამის თავისუფალი უნივერსიტეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ამსტერდამის უნივერსიტეტი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Amsterdam, Universiteit van. Kerncijfers - Universiteit van Amsterdam.
2. ↑  Facts and figures. University of Amsterdam.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-14. ციტირების თარიღი: 2013-12-19.
3. ↑  Annual Report 2009. University of Amsterdam.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-11. ციტირების თარიღი: 2011-07-12.
4. ↑  rankings. University of Amsterdam.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიდერლანდების უნივერსიტეტები |
| --- |
|  |
| 
* ამსტერდამი
* ამსტერდამის თუ
* დელფტის ტექნიკუმი
* ეინდჰოვენის ტექნიკუმი
* გრონინგენი
* თეოლოგიურ-პროტესტანტული
* თეოლოგიის რეფორმირებული ეკლესიების უნივერსიტეტი
* ლეიდენი
* მაასტრიხტი
* ნეიმეგენი
* ღია უნივერსიტეტი
* ერაზმის სახელობის უნივერსიტეტი
* ტილბურგი
* ტვენტე
* უტრეხტი
* ჰუმანისტური უნივერსიტეტი
* ვაგენინგენი

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Tornike04.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: 2024-02-8.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**თუზის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, სოფელ თუზში.

აღწერა
------

სოფლის სასაფლაოზე მდებარეობს დიდი დარბაზული ეკლესია, რომელიც ნაშენია რუხი ფერის კარგად თლილი ქვიშაქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია. ძეგლი სამსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული. გადახურვა მთლიანად ჩანგრეულია. ნაგებობა გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, მის ღერძზე სამი თაღოვანი ფანჯარაა გაჭრილი. გვერდითა კედლებში სწორკუთხა ნიშებია მოწყობილი, საკურთხეველი ორი საფეხურითაა ამაღლებული და აქვს სოლეა. ეკლესიაში შესასვლელი სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანია. გრძივ კედლებზე დეკორატიული თაღები გადადის, რომლებიც ერთსაფეხურიანი პილასტრების პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა, კედლები შიგნიდან შელესილია. იატაკი ქვის ფილებითაა დაგებული. ეკლესიას დასავლეთიდან მიშენებული აქვს სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული კარიბჭის ფენქციას ასრულებს. სამრეკლო თაღებითაა გახსნილი. ზედა მესამე სართული მონგრეულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9295
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ვლადიმერ კანდელაკი.** |

**ვლადიმერ (ვოვა) კანდელაკი** (დ. 6 ივნისი, 1943, თბილისი) — ქართველი მხატვარი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1990). სსრკ მხატვართა კავშირი, წევრი (1969-1990), იუნესკოს მხატვართა საერთაშორისო ფედერაცია, წევრი (1993-), საერთაშორისო აკადემია, წევრი (1999-), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2002)

ბიოგრაფია
---------

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 1966 წელს საქართველოში გამართულ რუსთაველის 800 წლისთავისადმი მიძღვნილ გამოფენაზე გამოფენილი იყო 23 წლის მხატვრის მიერ შესრულებული „ვეფხისტყაოსნის" ილუსტრაციები. მისი შემოქმედების პირველი პერიოდი საქართველოს ეძღვნება. მის მიერ დახატული სამშობლოს პორტრეტი მეტად ნაციონალურია, რაც „ჩიჩილაკსა" თუ „აღდგომაში" იკითხება. აღსანიშნავია მისი პანოები - „ზეიმი მთაში", „მუზა", „ბავშვობის მოგონებანი", „ბავშვობის ქალაქი — თამაშობათა ქალაქი", ფერწერული ტილოები — „შემოდგომის დღესასწაული თბილისში", „წინასადღესასწაულო დღე", „ჯვრის პროცესია", „შემოდგომის პარკი", „დემონსტრაცია ბუშტებით", „ილიჩის ნათურა", „ფარშევანგი გალიაში", „ბანქოს სახლი". აშშ-ში ჩავიდა, პირველი ქართულ-ამერიკული ერთობლივი კომპანიის „ლილეო-არტი"-ს მოწვევით. 12 წლის მანძილზე 25 პერსონალური, ჯგუფური გამოფენა და პრეზენტაცია გამართა. გამოიცა ალბომი, რომელიც მხატვრის შემოქმედებას თითქმის მთლიანად ასახავს. იგი აშშ-ში ეწევა საქართველოს კულტურისა და ისტორიის პროპაგანდას. აღსანიშნავია „მხატვარ ვლადიმერ კანდელაკის ფონდის" საქველმოქმედო საქმიანობა. თბილისის სამხატვრო აკადემიის ნიჭიერ სტუდენტებს წლების განმავლობაში ეძლეოდათ სტიპენდიები, ხოლო პროფესორ-მასწავლებლებს წამახალისებელი პრემიები. 2004 წელს ქართველ ერს საჩუქრად გადასცა ცხოვრების განმავლობაში შეგროვებული საგანძური — იარაღის უზარმაზარი (5000 ექსპონატი) კოლექცია. მხატვრის შემოქმედებითი ცხოვრების გამჭოლ თემებს, ფერწერულ სერიებს კარგად იცნობენ საქართველოსა და რუსეთში, ფინეთში, იტალიაში, გერმანიაში, პოლონეთში, აშშ-ში. ამერიკელი ხელოვნებათმცოდნეები მას „თანამედროვე ბრეიგელს" უწოდებენ. რენესანსის ეპოქის მხატვართა ნამუშევრებს ადარებენ.

ჯილდოები
--------

* 1990 — საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი
* 2000 — ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვოვა კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მამალაძე**. |

**შალვა პეტრეს ძე მამალაძე** (დ. 8 აგვისტო, 1895, სოფ. ხევი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 იანვარი, 1963, თბილისი) — ქართველი მხატვარ-პეიზაჟისტი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945), პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

იყო ერთ-ერთი პირველი სტუდენტი 1922 წელს თბილისში გახსნილი სამხატვრო აკადემიისა, სადაც ერთდროულად ეუფლებოდა ფერწერასა და არქიტექტურას. დიდია მისი დამსახურება ქართული პეიზაჟური მხატვრობის წინაშე. ამ ჟანრში იგი არის ერთ-ერთი საუკეთესო შემოქმედი. მის კალამს ეკუთვნის ათასამდე ტილო, რომელშიც მხატვარმა უმღერა თავის სამშობლოს. მხატვრის შემოქმედებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია „სოფლის ხედი", „ტყიბულის ხედი", „ცემი", „მთის სოფელი" და სხვა. 1943 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო მისივე აღმზრდელი აკადემიის პროფესორი.

შალვა მამალაძე პირველი ქართველი მხატვარია, რომელმაც დიდი როლი შეასრულა ეროვნული კინემატოგრაფიის განვითარების საქმეში. მან მხატვრულად გააფორმა ფილმები: „უგუბზიარა" „ნარინჯის ველი", „დიადი განთიადი", „კოლხეთის ჩირაღდნები" და სხვა. ერთხანს მუშაობდა „უზბეკფილმში". დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის" ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 244, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა მამალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შალვა მამალაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არფა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**არფა** — უძველესი საკრავი, გავრცელებული იყო ეგვიპტეში, ფინიკიაში, ასურეთ-ბაბილონში, იუდეაში, საბერძნეთში, რომში და ბიზანტიაში. პირველად არფა, როგორც საოპერო ორკესტრის შემადგენელი საკრავი, გამოიყენა ჰენდელმა. მის შემდეგ ეს საკრავი მონაწილეობს საოპერო, საბალეტო, სიმფონიური და კამერული მუსიკის შესრულებაში. 45-47 სიმიანი არფა, ფორტეპიანოს მსგავსად, სრული დიაპაზონის მქონეა. მასზე მიიღწევა სხვადასხვა სახის ჟღერადობა: არპეჯიოები, გლისანდოები, ფლაჟოლეტები, აკორდული კომპლექსები და სხვ. არფის სოლოებს არაჩვეულებრივი სინატიფე და კოლორიტულობა შეაქვს ორკესტრის ჟღერადობაში. ეს საკრავი სიმფონიურ ორკესტრში პირველად შემოიღო ბერლიოზმა „ფანტასტიკური სიმფონიის" მეორე ნაწილში („მეჯლისზე"). ცნობილია აგრეთვე არფის ბრწყინვალე სოლოები ჩაიკოვსკის ბალეტებში: „ყვავილების ვალსი" - „მაკნატუნიდან", „სცენა" და „ადაჟიო" — „გედების ტბიდან" და „მძინარე მზეთუნახავიდან", სოლო გლაზუნოვის ბალეტიდან „რაიმონდა", რიმსკი-კორსაკოვის „ესპანური კაპრიჩიოდან" და სხვ. ამ საკრავს ხშირად მიმართავდნენ დებიუსი, რაველი, ჰინდემიტი და სხვ.

არფა, როგორც პოპულარული ეროვნული საკრავი, იმდენადაა გავრცელებული ირლანდიაში, რომ აღიარებულია ამ ქვეყნის ემბლემად. ამიტომაა, რომ არფის გამოსახულება, კოკარდის სახით, მოთავსებულია სახელმწიფო მოხელეთა, პოლისმენებისა და სხვათა ქუდებზე. არფას იყენებენ ერთი ან ორი საკრავის სახით. გამონაკლისია ვაგნერის ოპერა „რაინის ოქრო", რომელშიც კომპოზიტორმა გამოიყენა ექვსი არფა, რათა მათი არპეჯირებული ჟღერადობით გადმოეცა ცისარტყელის გზით ღმერთების სვლა მათ სამყოფელ ვალჰალასკენ.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მეტეხი**. |

**მეტეხის ხიდი** — ხიდი თბილისში მდინარე მტკვარზე. აგებულია მეტეხის კლდის ვიწროებში, იქ სადაც მდინარის კალაპოტი ყველაზე მეტად არის შევიწროებული ისტორიული ხიდების, ავლაბრისა და ვირის ხიდების ადგილზე.

ისტორია
-------

მეტეხის ტაძრის სიახლოვეს სახიდე გადასასვლელი უძველესი დროიდან არსებობდა. ხიდი მდინარესაკენ ორივე მხრიდან ჩამოსული საციხო ნაგებობის მუდმივი ზედამხედველობის ქვეშ იყო მოქცეული. ნაგებობების სისტემა მდინარის კალაპოტზე და მის გასწვრივ გამავალი გზის ეფექტიანი კონტროლის საშუალებას იძლეოდა. ხიდი არსებობდა ამ ადგილზე ციხესიმაგრეების დაარსებიდანვე. ის კალას აკავშირებდა ისნის ციხესთან. მის შესახებ ცნობები ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში, იოანე საბანისძის „აბო თბილელის მარტვილობაში" გვხვდება. ივანე ჯავახიშვილი თვლიდა, რომ ამ ადგილას, ძველად ერთმანეთის მახლობლად ორი ხიდი უნდა ყოფილიყო.

საუკუნეების მანძილზე ეს იყო ერთადერთი გადასასვლელი მტკვარზე ქალაქის ფარგლებში. დროთა განმავლობაში მის სიახლოვეს არსებულმა ტერიტორიამ მძლავრი სავაჭრო ფუნქციაც შეიძინა და ქალაქის განვითარებისთვის ერთ-ერთ ძლიერ სტიმულად იქცა. ახლომახლო მდებარე ქუჩების გაყოლებით შენდებოდა დუქნები, სახელოსნოები და ეკლესიები. დიდ, მდინარის აღმა მდებარე ხიდს ავლაბრის ხიდი ეწოდებოდა, პატარას - მეტეხის ხიდი. დიდ ხიდზე ურმები, ეტლები და სხვა ტრანსპორტი გადადიოდა, ხოლო პატარაზე მხოლოდ ქვეითად მოსიარულენი და სახედრები გადადიოდნენ. ამის გამო ხალხმა მას ვირის ხიდი შეარქვა.

შესაძლებელია, რომ ხიდი გარკვეულ რელიგიურ დანიშნულებას ასრულებდა. ალბათ შემთხვევით არ არის, რომ ირანის შაჰმა ისმაილმა თბილისის დალაშქვრისას ამ ადგილზე „პატიოსანი ჯვრის" მაგიერ მეჩეთი ააშენა. ამ აქტს მუსლიმანი დამყრობლისთვის სიმბოლური მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა. შესაძლოა ისიც რომ სწორედ ამ ხიდზე ცდილობდნენ თბილისის დამყრობლები მოქალაქეთა გამაჰმადიანებას.ისინი ურჩებს მდინარეში ყრიდნენ. ასე მოიქცა ჯალალედინი 1226 წელს, იგივე გამეორდა 1522 წელს სპარსელთა შემოჭრისას. ძველ წერილობით წყაროებში მეტეხის ვიწროებში აგებული ხიდი მოხსენიებულია, როგორც ერთადერთი ქალაქში. ამასთან, ავტორები აღნიშნავენ ხიდის სიდიდეს და სიმტკიცეს. ყაზანელი სოვდაგარი ვასილ გაგარე, რომელიც ღვთისათვის მიცემული აღთქმის შესასრულებლად იერუსალიმში გაემგზავრა ცოდვების მოსანანიებლად და გზად თბილისში გაიარა თავის ნაშრომში თბილისის ხიდს „საკვირველს" უწოდებს.

მეტეხის ხიდმა თანამედროვე იერსახე საბჭოთა ეპოქაში მიიღო. 1951 წელს აშენდა თანამედროვე ორმალიანი რკინაბეტონის ხიდი (არქიტექტორი ს. დემჩინელი, ინჟინერი გ. ჩომახიძე). იგი თავდაპირველად ლავრენტი ბერიას სახელს ატარებდა, 1953 წლიდან კი მეტეხის ხიდი ეწოდა.

გალერეა
-------

* მეტეხის ხის ხიდი მტკვარზემეტეხის ხის ხიდი მტკვარზე
* მეტეხის რკინის ხიდი მტკვარზემეტეხის რკინის ხიდი მტკვარზე
* მეტეხის თანამედროვე ხიდი (ხედი ნარიყალას ციხიდან) მეტეხის თანამედროვე ხიდი (ხედი ნარიყალას ციხიდან)

გამოყენებული ლიტერატურა
-----------------------

* *სარალიძე, ა.* „თბილისის ხიდები", გვ. 9-10, „ტფილისის ჰამქარი", თბილისი, 2012
* *კვირკველია, თ.*, „ძველთბილისური დასახელებანი", „საბჭოთა საქართველო" თბილისი, 1985
პეტრე ბაგრატიონი
**პეტრე რომანის (რევაზის) ძე ბაგრატიონი** (დ. 24 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 12 სექტემბერი], 1818, ყიზლარი ― გ. 29 იანვარი [ ძვ. სტ. 17 იანვარი], 1876, პეტერბურგი) — ქართველი მეცნიერი და ინჟინერი. მხედართმთავარ პეტრე ბაგრატიონის ძმისწული. 

1827 წელს მიაბარეს თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში. 1835 გაამწესეს პეტერბურგის ლაიბ-გვარდიაში იუნკრად. 1845 დაინიშნა ჰერცოგ მაქსიმილიან ლოიხტენბერგის ადიუტანტად და 7 წელი ახლდა მას ევროპაში. ლოიხტენბერგის სიკვდილის შემდეგ (1851) ბაგრატიონი პეტერბურგში დაბრუნდა. 1857 ჩაირიცხა კავკასიის ესკადრონის ლაიბ-გვარდიაში და მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 1862 დაინიშნა ტვერის გუბერნატორად. 1865 მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება, ხოლო 1870 წელს დანიშნეს ბალტიისპირა ქვეყნების - ლიფლანდიის, კურლანდიისა და ესტლანდიის - გენერალ-გუბერნატორად.

1842-იდან ბაგრატიონმა დაიწყო სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობა  ფიზიკისა და  ქიმიის დარგში. ექსპერიმენტული გამოკვლევებს იგი პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის კაბინეტში ატარებდა. გამოიგონა პირველი მშრალი გალვანური ელემენრი, რომელსაც მიუძღვნა თავისი პირველი სამეცნიერო შრომა (1843, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ბიულეტენი; განმეორებით გამოვიდა  ლონდონსა და პარიზში 1845). ამ ნაშრომში იხილავდა გალვანოპლასტიკასა და გალვანურ ელემენტში მიმდინარე პროცესებს. ბაგრატიონმა პირველმა აღმოაჩინა ლითონური ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის ხსნადობა ტუტე ლითონთა ციანიდების წყალხსნარებში, რაც საფუძვლად დაედო დაციანების მეთოდს. 1847 წელს აღმოაჩინა მინერალ ორტიტის სახელობა, რომელსაც "ბაგრატიონი" უწოდეს.

ლიტერატურა
----------

* *პარკაძე ვ.* პეტრე რომანის ძე ბაგრატიონი, თბ. 1956;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 131.
* *პარკაძე ვ.* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 320, თბ. 1997
ბოტანიკური ბაღი ნარიყალადან.

**თბილისის ბოტანიკური ბაღი**, ყოფილი **სამეფო ბაღი**, ოფიციალურად: **საქართველოს ეროვნული ბოტანიკური ბაღი** — ისტორიული ბაღი თბილისში, სოლოლაკის ქედის სამხრეთით, მდინარე წავკისისწყლის (ლეღვთახევის) ხეობაში. რუსეთის მიერ საქართველოს მიერთების შემდეგ ბაღი სახელმწიფო საკუთრება გახდა. 1845 წელს მას ბოტანიკური ბაღი ეწოდა.

1896–1904 წლებში ბაღი დასავლეთისკენ გაფართოვდა. 1932–58 წლებში მას მიემატა ყოფილი მუსლიმური სასაფლაოს ტერიტორია წავკისისწყლის მარჯვენა ნაპირზე და თაბორის მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდზე. აქ შემორჩენილ საფლავებს შორის აზერბაიჯანელი მწერლის მირზა ფათალი ახუნდოვის (1812–1878) საფლავია.

ბოტანიკურ ბაღში წარმოდგენილია საქართველოსა და მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონების ფლორის მდიდარი კოლექციები. ბაღის ფარგლებში წავკისისწყალზე რამდენიმე ხიდია გადებული. მათ შორის გამოირჩევა 1914 წელს აშენებული თაღოვანი ხიდი ჩანჩქერის თავზე. ასევე ინახება საქართველოსა და კავკასიაში უნიკალურ მცენარეთა ნაკვეთები, ტროპიკული ორანჟერეა და წითელ წიგნში შეტანილი მცენარეები. ბოტანიკური ბაღის ფართობია 128 000 ჰექტარი.

ბაღის მთავარი შესასვლელი ბოტანიკური ქუჩის ბოლოსაა, ნარიყალას ძირას. 1909–14 წლებში სოლოლაკის ქედში გაიჭრა გვირაბი და გაკეთდა მეორე შესასვლელი ლ. ასათიანის ქუჩიდან.

ლიტერატურა
----------

* „საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი", 2006 წ. მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თბილისის ბოტანიკური ბაღი***

* 

* ოფიციალური საიტი
* ბოტანიკური ბაღი

სქოლიო
------

1. ↑  „ბოტანიკური ბაღის განადგურება საუკუნის დანაშული იქნება". მერაბ ბრეგაძე, presage.tv 21.07.2011.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
თბილისის დროშა | 
* 9 აპრილის ბაღი
* აბანოთუბანი
* აგარანი
* ათეშგა
* ანჩისხატი
* აღმაშენებლის გამზირი
* აპოლო
* ბოტანიკური ბაღი
* გუდიაშვილის მოედანი
* დიდი სინაგოგა
* დიდუბის ეკლესია
* ეროვნული მუზეუმი
* ეჩმიაძინი
* ვაკის პარკი
* თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორია
* თბილისის მეჩეთი
* იმელი
* კათოლიკური ეკლესია
* კინოთეატრი რუსთაველი
* ლურჯი მონასტერი
* მამადავითი
* მეტეხი
* მოღნისი
* ნარიყალა
* ნორაშენი
* მარჯანიშვილის თეატრი
* მეიდანი
* მთაწმინდის პანთეონი
* მუშთაიდის ბაღი
* მშვიდობის ხიდი
* მშრალი ხიდი
* ოპერის თეატრი
* პიონერთა სასახლე
* რუსთაველის გამზირი
* რუსთაველის თეატრი
* რიყე
* როსტომ მეფის აბანო
* სამება
* სამეფო უბნის თეატრი
* სამხატვრო გალერეა
* სიონის ტაძარი
* სურფნიშანი
* ფუნიკულიორი
* ქაშვეთის ეკლესია
* ქართვლის დედა
* ქარვასლები
* ძველი თბილისი

 |

 |
**ელექტრო გიტარა** — გიტარის სახეობა, რომელიც გარდაქმნის სიმების რხევას ელექტროდენად და დინამიკების მეშვეობით გამოსცემს ხმას.

XX საუკუნეში, მაშინ, როდესაც გაჩნდა ხმის გაძლიერებისა და დამუშავების ტექნოლოგიები, შეიქმნა ახალი ტიპის გიტარა — ელექტროგიტარა. 1938 წელს ჯორჯ ბოშარისა და ადოლფ რეკენბეკერის მიერ დაპატენტებული იქნა პირველი ელექტროგიტარა მაგნიტური ხმის ამღებითა და მეტალის კორპუსით (ე.წ. „ტაფა"). 1950-იანი წლების დასაწყისში ამერიკელი ინჟინერ-მეწარმე ლეო ფენდერი და ინჟინერ-მუსიკოსი ლეს პოლი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად იგონებენ ელექტრონულ გიტარას მასიური ხისაგან. მათ მიერ გამოგონილი კონსტრუქცია დღემდე შემონახულია.

ელექტრო გიტარების მწარმოებელ ერთ-ერთ უმსხვილეს კომპანიად ითვლება „გიბსონი" („Gibson Guitar Corporation"), რომელიც უშვებს ელექტრო გიტარების ბევრ სახეობას, მათ შორის ყველაზე პოპულარულია „Gibson les paul", „Gibson flying V", „Gibson Explorer" და „Gibson Double-necked".

ლეო ფენდერმა კი ჩამოაყალიბა გიტარების მწარმოებელი ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ფირმა — fender (Fender Musical Instruments Corporation.) მათი ყველაზე აღსანიშნავი მოდელი არის „Fender Stratocaster".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელექტრო გიტარა (გერმანული)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ელექტრო გიტარა***
**დიმიტრი მჭედლიძე** (დ. 14 იანვარი, 1904, სოფ. სვირი, ზესტაფონის რაიონი — გ. 21 დეკემბერი, 1983) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბანი). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954). იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს IV–V მოწვევის დეპუტატი. 

1925 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, ხოლო 1932 წელს ლენინგრადის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1927–1932 წლებში იყო ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, 1933–1952 წლებში სსრკ მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი, 1950–1952 წლებში — ამ თეატრის სარეპერტუარო ნაწილისა და საოპერო დასის გამგე. 1952–1963 და 1967–1973 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1969–1973 წლებში — ამ თეატრის ფილიალის, ქუთაისის საოპერო თეატრის დირექტორი. ფლობდა ლამაზი ტემბრის ხმას (ბანი). შესრულებული აქვს მთავარი პარტიები: ცანგალა (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი"), ბორისი (მოდესტ მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი"), მეწისქვილე (ალექსანდრე დარგომიჟსკის „ალი"), მეფისტოფელი (შარლ გუნოს „ფაუსტი"), გუდალი (ანტონ რუბინშტეინის „დემონი"). 1955 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, მისი მოწაფეები იყვნენ: თამაზ ლაფერაშვილი, ჯემალ მდივანი, რამაზ კუბლაშვილი. ავტორია წიგნისა „ქართველ მომღერალთა სამი თაობა" (1968, თბილისი).

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1954 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი მჭედლიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დიმიტრი მჭედლიძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* დიმიტრი მჭედლიძის ბიოგრაფია (V მოწვევა)

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1954. №4. გვ. 3.
**საქობოს ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საქობოში.

აღწერა
------

საქობოს ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია რიყის ქვით. კონსტრუქციული დეტალები, ფასადთა გაფორმება და კარნიზი აგურისაა. შესასვლელი ორი აქვს: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. სამხრეთის შესასვლელი სწორკუთხაა, დასავლეთის კი გარედან სწორკუთხა არეში ჩაჭრილი თაღითაა დასრულებული. განათებულია ყველა კედელში დატანებული თითო თაღოვანი სარკმლით. გაფორმება მხოლოდ განივ კედლებს აქვს, ფრონტონში გამოსახულია გოლგოთის ჯვარი და ორ-ორი რომბი.

აფსიდა ნახევარწრიულია და მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. იატაკი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. აფსიდის ჩრდილოეთ კედელში სხვადასხვა ზომის ორი თაღოვანი ნიშაა, ხოლო სამხრეთისაში ერთი. ერთი პატარა ნიშაც ჩრდილოეთ კედელში, საკურთხევლის წინაა გაკეთებული. საკურთხევლის ღერძზე, კედელზე ტრაპეზია ამოყვანილი. დარბაზი წყვილი პილასტრითაა გაყოფილი ორ ნაწილად. ნახევარპილასტრებია გრძივი კედლების დასავლეთ კიდეშიც. კონქი და კამარა აგურისაა და თაღებს ეყრდნობა.

ტაძრის იატაკი აგურფენილია. ეკლესია შელესილი ყოფილა და კონქში შემორჩენილია XIX საუკუნის მხატვრობის კვალი. კარგად იკითხება ღრუბლებიდან მომზირალი ანგელოზის სახე. ტაძრის დასავლეთ ნაწილში კეხზე აგურით ნაშენი სამრეკლოს ფანჩატურია დაშენებული. სამრეკლო რვაწახნაგაა და 4 თაღითაა გახსნილი. ეკლესიის გარშემო XIX-XX საუკუნის დასაწყისის სამაროვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 18679
სიტარი
**სიტარი** (ჰინდი: सितार, ბენგალ: সেতার, ურდუ: ستار, სპარს: سی‌تار ) — ინდური მრავალსიმიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი მდიდარი ორკესტრული ხმებით.

სიტარს 7 მთავარი სიმი აქვს. გარდა ამისა, სიტარზე 9-13 რეზონანსური სიმია, რომელთაც ტარაფები ჰქვია. რეზონანსული სიმები, მთავარი სიმების გამოძახილზე ქმნიან უნიკალურ ხმას, რაც მას სხვა საკრავებისგან განასხვავებს. ხმა მიიღება სპეციალური მედიატორით, „მიზრაბი", რომელიც საჩვენებელ თითზე იცმევა.

სახელი, სავარაუდოდ, აღმოსავლეთის ბევრი სიმიანი ინსტრუმენტის წინაპარ სპარსულ „სეტარიდან" მოდის. სიტარი ინდოეთში XIII ს-ში მუსლიმთა გავლენის ძლიერების ხანაში გაჩნდა და დაახლოებით ისე გამოიყურებოდა, როგორც ახლო ნათესავი - ტაჯიკური სეტორი, რომელიც სამსიმიანია (*„სე"* ნიშნავს სამს). თუმცა ინდოეთში ინსტრუმენტი გარდაიქმნა: საშუალო ზომის ხის რეზონატორი ჩაანაცვლეს დიდი გოგრისებრით, გარდა ამისა დაამატეს მეორე გოგრისებრი რეზონატორიც, რომელიც გრიფის თავზეა მიმაგრებული; დეკა მდიდრულად გააფორმეს ვარდის ხითა და სპილოს ძვლით, ხოლო მიმაგრებული წყობები კი ჩაანაცვლეს მეტალის თაღისებრით.

ცნობილი სიტარისტები
-------------------

* ანუშკა შანკარი
* მუშარაფ ხანი
* რავი შანკარი
* ჯორჯ ჰარისონი

სიტარი როკ-მუსიკაში
-------------------

* ჯგუფ როლინგ სტოუნზის სიმღერა „Paint It Black-ში", სიტარი არის სოლო ინსტრუმენტი.
* ჯიმი ჰენდრიქსისა და ბრაიან ჯონსის (როლინგ სტოუნზის წევრი) ერთობლივ ნამუშევარ „My little one-ში", ბრაიან ჯონსი უკრავს სიტარზე.
* მეტალიკის სიმღერა „Wherever I May Roam-ის" შესავალი იკვრება სიტარზე.
* ბეჰემოთის სიმღერა „Shemhamforash-ში" ალბომ Evangelion-დან.
* სტივ ვაის კომპოზიცია - „Bangkok-ში".
* The Beatles-ის სიმღერებში - „Norwegian Wood" (როკმუსიკაში პირველად), „Love You To", „Within You Without You" და „The Inner Light".

სიტარი ელექტრონულ მუსიკაში
--------------------------

* პროდიჯის თრექ „Smack my b\*\*\*\* up-ში", რომელიც უცხო კომპოზიციიდანაა, არის სიტარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სიტარი"** ვიკისაწყობში.
* რავი შანკარის საიტი

### YouTube-ზე

* რავი შანკარი შვილ ანუშკა შანკართან ერთად: რაგა „რანგილა პილოუ"
* რავი შანკარი შვილ ანუშკა შანკართან ერთად: რაგა „ანანდი კალიანი"
* ანუშკა შანკარი
* ანუშკა შანკარი ფესტივალზე შვეიცარიაში
* სიტარისა და საროდის დუეტი
**ზინაიდა გაგლოევა (გაგლოითი)** (დ. 15 დეკემბერი, 1915, ვანელი, ჯავის რაიონი) — ოსი, საბჭოთა მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1957).

  

1933–1935 წლებში სწავლობდა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებულ სტუდიაში. 1941 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ა. ოსტროვსკის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1941 წლიდან იყო ცხინვალის კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის თეატრის ოსური დასის მსახიობი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: დეზდემონა (უ. შექსპირის „ოტელო"), მაია (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთლი"), ბეატრიჩე, მირანდოლინა (კ. გოლდონის „ორი ბატონის მსახური", „სასტუმროს დიასახლისი"), კატერინა (ა. ოსტროვსკის „ჭექა–ქუხილი"), ასიათი (ე. ბრითაევის „ორი და"), ლუიზა(ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული"), ფატიმა(დ. თუაევის „ფატიმა"), დუნია (კ. ხეთაგუროვის „დუნია"), აზაუ (გ. ფლიევის „ჩერმენი") და სხვ.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1954 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1957 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზინაიდა გაგლოევა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Гаглоева, Зинаида Александровна

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1954. №5. გვ. 23
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1957. №4. გვ 14
**სოლოლაკის გვირაბი** — გვირაბი თბილისში, გაჭრილია სოლოლაკის ქედში და აკავშირებს ქალაქის ისტორიულ ცენტრს (ლადო ასათიანის ქუჩა) თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან. 2009 წლიდან საზოგადოებრივი დანიშნულებით აღარ გამოიყენება.

ისტორია
-------

სოლოლაკის ქედში გვირაბის გაჭრის იდეა პირველად ინჟინერ-პოლკოვნიკმა სტანისლავ ვეისენგოფმა წამოაყენა 1860-იან წლებში. მას ვასილ ბებუთოვის (ახლანდ. ლადო ასათიანის) ქუჩა უმოკლესი გზით უნდა დაეკავშირებინა აბანოების უბანთან.

1901 წელს თბილისის ქალაქის გამგეობაში განცხადება შეიტანეს ხმოსანმა ი. ა. ალიბეგოვმა და სამთო ინჟინრებმა პეტრე ბრაილოვსკიმ და კონსტანტინე ხატისოვმა მათთვის სოლოლაკსა და ბოტანიკური ბაღს შორის კონცესიის წესით გვირაბის გაჭრის უფლების მინიჭების თაობაზე. პროექტი ხანგრძლივი განხილვის შემდეგ დამტკიცდა. გვირაბის მშენებლობა 1909-1914 წლებში მიმდინარეობდა. ბრაილოვსკის გარდაცვალების შემდეგ (1911) მისმა ქვრივმა თამარ ერისთავმა მის წილ საკონცესიო უფლებაზე უარი თქვა და ხატისოვი ერთადერთი კონცესიონერი გახდა. გვირაბი ოფიციალურად 1916 წლის 28 ივნისს გაიხსნა; ლენტი საზეიმოდ მეფისნაცვლის თანაშემწემ სამხედრო საკითხებში, ინფანტერიის გენერალმა ნიკოლაი იანუშკევიჩმა გაჭრა. გვირაბის სიგრძე 109 საჟენი (232,56 მ) იყო, ხოლო სიგანე — დაახლ. 1-2 საჟენი (3-4,5 მ); აღჭურვილი იყო ელექტროგანათებით.

საბჭოთა პერიოდში გვირაბი დაგრძელდა 360 მ-მდე და რამდენადმე გაფართოვდა. ის ათწლეულების განმავლობაში გამოიყენებოდა საქვეითო გადაადგილებისთვის. 2005 წელს გვირაბის ნაწილი დაეთმო ღამის კლუბ „გვირაბს", რომელიც 2009 წელს გაუქმდა, ხოლო თავად გვირაბი საზოგადოებისთვის დაიკეტა. 2019 წელს მოქალაქეების ნაწილმა შეადგინა პეტიცია გვირაბის აღდგენის მოთხოვნით. საპასუხოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ნაგებობა წარმოადგენდა უწყების ბალანსზე არსებულ „განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საიდუმლო ობიექტს".

სქოლიო
------

1. ↑  კვირკველია, თ. ძველთბილისური დასახელებანი. - თბ. : საბჭ. საქართველო, 1985.
2. ↑  გაზ. „ივერია", 1901, № 68.
3. ↑  გაზ. Кавказ, 1912, №264.
4. ↑  გაზ. Кавказ, 1916, №141.
5. ↑  თავდაცვის სამინისტრო სოლოლაკისა და ბოტანიკური ბაღის დამაკავშირებელი გვირაბის შესახებ განცხადებას ავრცელებს. „პირველი არხი". 10 მაისი, 2019.
**ბაიანი** (ლეგენდარული რუსი მომღერალ-მთქმელის ბაიანის ან ბოიანის სახელის მიხედვით), ენაკიანი პნევმატური მუსიკალური საკრავი, ხელის ღილაკებიანი გარმონი, რომლის მარჯვენა კლავიატურაზე სრული ქრომატული ბგერათა რიგია განლაგებული (დიაპაზონი: დიდი ოქტავის სი-ბემოლი—მეოთხე ოქტავის დო-დიეზი), ხოლო მარცხენაზე ბანები და მზა აკორდული აკომპანემენტი. ბანების დიაპაზონი ერთი ოქტავის ფარგლებშია, მაგრამ თითოეული ნოტი ერთდროულად ხუთ (ოთხ) ოქტავაში ჟღერს. ბაიანს აქვს მზა აკორდები ყველა ტონალობაში — მაჟორული და მინორული სამხმოვანებები და მათი შებრუნებები, სეპტაკორდები (ზოგჯერ შემცირებულიც).

ბაიანის წინამორბედია ოთხრიგიანი პეტერბურგული გარმონიკა და სამრიგიანი „ველური". სახელწოდება „ბაიანი" პირველად უწოდეს (1907) სრულყოფილ ოთხრიგიან გარმონს მისმა კონსტრუქტორმა პ. სტერლიგოვმა და გარმონზე დამკვრელმა ი. ორლოვსკიმ.

ბაიანი არის არა მარტო ხალხური, არამედ საორკესტრო საკრავიც. საზღვარგარეთ იგი ცნობილია კნოპიანი (ან ქრომატული) აკორდეონის სახელით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გარმონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 153.
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ადრასტეია (ნიმფა).** |

**ადრასტეია** (ძვ. ბერძნ. Ἀδράστεια, «Неотвратимая») — ძელი ბერძნულ მითოლოგიაში, სასჯელისა და შურისძიების ქალღმერთი, ზევსისა და თემიდას (ან ზევსისა და ანანკეს) ქალიშვილი. Имеет родственное с Немесидой значение, как служительница вечной справедливости и мстительница, от которой смертный не может уйти; поэтому позднейшие поэты их не различают. Происхождение её имени объясняется тем, что герой Адраст (сын Меропа) первый воздвиг ей жертвенник на берегу Эсепа. Статуя Адрастеи стояла в Киррах (Фокида).

სქოლიო
------

1. ↑  Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.1. С.27
2. ↑   См. Эсхил. Прикованный Прометей 936; Платон. Федр 248с; Государство V 451а; Псевдо-Еврипид. Рес 342; Нонн. Деяния Диониса I 482.
3. ↑   Антимах. Фиваида, фр.53 Висс
4. ↑   Павсаний. Описание Эллады X 37, 8

|  |  |
| --- | --- |
| დრაკონი | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კლავიკორდი
**კლავიკორდი** — სიმებიან-კლავიშებიანი საკრავი, ფორტეპიანოს ერთ-ერთი წინამორბედი ინსტრუმენტი.

შუა საუკუნეებში ევროპაში სიმებიან–კლავიშებიანი საკრავები გამოიგონეს, რომელთა აჟღერება დარტყმის შედეგად იყო შესაძლებელი. ამგვარი საკრავებიდან ყველაზე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა კლავიკორდი და კლავესინი. კლავიკორდი ოთხკუთხა ყუთის ფორმის საკრავი იყო, რომლის სიმებსაც ქვემოდან ლითონის თხელი ფირფიტები ურტყამდა. იგი ძალიან დაბალ ხმას გამოსცემდა.

კლავესინი საკმაოდ დიდი ინსტრუმენტი იყო, გარეგნულად თანამედროვე როიალს ჰგავდა, რომლის გრძელი სიმების აჟღერება ფრინველის ფრთით იყო შესაძლებელი. კლავიკორდთან შედარებით კლავესინი მაღალ და მკვეთრ, ადვილად გასარჩევ ბგერებს გამოსცემდა.

ამ მუსიკალური ინსტრუმენტების გამოგონებას მრავალი ადამიანი იბრალებდა და დღემდე გაურკვეველია, რომელ მათგანს ეკუთვნის კლავესინისა და კლავიკორდის იდეა. ერთი რამ კი ცხადია — ორივე ინსტრუმენტი ერთსა და იმავე დროს შეიქმნა.

მე-18 საუკუნეში, როდესაც ახალი სახის (ექსპრესიული) ნაწარმოებები იქმნებოდა, საჭირო გახდა კლავიშებიანი ინსტრუმენტის გამოგონება, რომელსაც კლავესინივით მაღალი და ძლიერი ბგერები ექნებოდა. ახალი დავალების შესრულება იტალიელმა გამომგონებელმა და ოსტატმა ბართლომე კრისტოფორიმ ითავა. მან კლავესინს შეუერთა კლავიკორდის ჩაქუჩიანი მექანიზმი. მიღებულ ახალ ინსტრუმენტში პატარა ხის ჩაქუჩებს ტყავი გადააკრა.

კრისტოფორიმ თავის გამოგონებას უწოდა კლავესინი ჩუმი და მაღალი ხმით, შემოკლებით კი ფორტეპიანო (ფორტე – ხმამაღლა, პიანო – ჩუმად). მას, თავისი წინამორბედი საკრავებისაგან განსხვავებით, ძლიერი და სუსტი ბგერების გამოცემა შეეძლო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კლავიკორდი***

* Introduction of "The Clavichord" by Bernard Brauchli
* Clavichord International
* British Clavichord Society დაარქივებული 2016-02-06 საიტზე Wayback Machine.
* Boston Clavichord Society
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბარსელონა**. |

**ბარსელონა** — ქალაქი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატის დედაქალაქი. დაარსდა 1671 წელს. პუერტო-ლა-კრუსთან, ლეჩერიასთან და გუანტასთან ერთად ქმნის ვენესუელის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ურბანულ არეალს 950 000 მცხოვრებით. 

ქალაქი მდებარეობს ანსოატეგის შტატის შიდა ნაწილში, ვენესუელის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ, დასავლეთ კორდილიერის რეგიონის მთისწინეთის სიახლოვეს. მისი ჩრდილოეთი, ოკეანის სანაპირო გამოირჩევა პლაჟების სიუხვით, რაც საკმაოდ მნიშვნელოვანია ადგილობრივი ტურიზმის ინდუსტრიაში. ბარსელონა წარმოადგენს მოჩიმის ეროვნული პარკის ერთგვარ შესასვლელს, რომელიც გამოირჩევა კუნძულების სიუხვით, რომლებიც ეროვნულ მონუმენტებადაა გამოცხადებული. 

ბარსელონის ჰიდროგრაფიაში წამყვანი ადგილი უკავია მდინარე ნევერის, რომელიც ქალაქის ცენტრზე გაივლის და რომელიც ცნობილია სეზონური დატბორვებით წყალუხვობის პერიოდში. 1972 წელს დატბორვებისგან თავდაცვის მიზნით აიგო სპეციალური არხები. 

პუერტო-ლა-კრუსისგან განხსვავებით, რომელიც ძირითადად XX საუკუნეში აიგო, ბარსელონაში წარმოდგენილია ისტორიული და თანამედროვე არქიტექტურის ნარევი, რაც მისი ზრდისა და განვითარების მრავალი წლითაა განპირობებული. დასახლება ნუევა-ბარსელონა-დელ-სერო-სანტო (ესპ. *Nueva Barcelona del Cerro Santo* — *წმინდა მთის ახალი ბარსელონა*) თავდაპირველად ესპანელმა კონკისტადორმა, ხუან ორპიმ დააარსა. შემდგომში, 1671 წელს იგი ხელახლა იქნა დაარსებული და დასახლებული გუბერნატორ სანჩო ფერნანდეს დე ანგულოს მიერ, თავდაპირველი დასახლებიდან და კატალონიელი კოლონიზატორების პატარა სამოსახლოდან ორი კილომეტრის მოშორებით. ბარსელონა წარმოადგენდა ნუევა-ანდალუსიის ერთ-ერთ პროვინციას. ამ პერიოდის დღემდე შემორჩენილი ერთ-ერთი შენობაა ანსოატეგის მუზეუმი, რომელიც უძველესია ქალაქში.

ბარსელონის ისტორიული არეალები განლაგებულია მისი მთავარი მოედნების — ბოლივარის, მირანდასა და ბოიაკას ირგვლივ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Barcelona and Puerto la Cruz

ლიტერატურა
----------

* Dydyński, Krzysztof; Beech, Charlotte (19). *Venezuela*,   გვ. 244–246. ISBN 1-74104-197-X.
* Dalton, Leonard V. (1912). *Venezuela: The South American Series*. London, England,   გვ. 193–203. ციტირების თარიღი: 20 იანვარი 2011.

სქოლიო
------

1. 1 2  Krzysztof Dydynski, Charlotte Beech (1972), გვ.244

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვენესუელის შტატების დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
პუერტო-აიაკუჩო (ამასონასი)  ·  ბარსელონა (ანსოატეგი)  ·  სან-ფერნანდო-დე-აპურე (აპურე)  ·  მარაკაი (არაგუა)  ·  ბარინასი (ბარინასი)  ·  სიუდად-ბოლივარი (ბოლივარი)  ·  ვალენსია (კარაბობო)  ·  სან-კარლოსი (კოხედესი)  ·  ტუკუპიტა (დელტა-ამაკურო)  ·  კარაკასი (ფედერალური ოლქი)  ·  სანტა-ანა-დე-კორო (ფალკონი)  ·  სან-ხუან-დე-ლოს-მოროსი (გუარიკო)  ·  ბარკისიმეტო (ლარა) ·  მერიდა (მერიდა)  ·  ლოს-ტეკესი (მირანდა)  ·  მატურინი (მონაგასი)  · ლა-ასუნსიონი (ნუევა-ესპარტა)  ·  გუანარე (პორტუგესა)  ·  კუმანა (სუკრე)  ·  სან-კრისტობალი (ტაჩირა)  ·  ტრუხილიო (ტრუხილიო)  ·  ლა-გუაირა (ვარგასი)  ·  სან-ფელიპე (იარაკუი)  ·  მარაკაიბო (სულია)
 |

 |
**ენსხედე** (ნიდერლ. Enschede) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ნიდერლანდებში, ოვერეისელის პროვინციაში, ტვენტეს რეგიონში. 1935 წლამდე მუნიციპალიტეტი მხოლოდ ქალაქ ენსხედეს მოიცავდა, მაგრამ ამ დროისათვის, სწრაფი ინდუსტრიული ექსპანსიის გამო მას შეუერთეს გარსშემორტყმული ლონეკერის მუნიციპალიტეტი. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 157 587 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
-------

ენსხედეს ისტორიის საწყისების შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი, მაგრამ ცნობილია, რომ შუა საუკუნეების ადრეულ წლებში, ძველი ბაზრის გარშემო დასახლება არსებობდა, სადაც განთავსებული იყო ეკლესია, ბაზარი და გამაგრებული არისტოკრატიული სახლი.

1325 წელს, უტრეხტის ეპისკოპოსმა ენსხედეს ქალაქის სტატუსი მიანიჭა, რასაც დასახლებისთვის კედლის შემორტყმა მოჰყვა. იქიდან გამომდინარე, რომ ქვის კედლის აშენება საკმაოდ ძვირი ჯდებოდა, ენსხედეს თხრილების, მესერებისა და ხის ზღუდეებისგან შექმნილი თავდაცვითი სისტემა შემოავლეს.

ვინაიდან შუა საუკუნეების ევროპულ ქალაქთა უმრავლესობა და მათ შორის ენსხედეც ძირითადად ხისგან იყო აგებული, მუდმივ საფრთხეს წარმოადგენდა ხანძარი. მართლაც, 1517, 1750 და 1862 წლების ხანძრებმა ქალაქს მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ენსხედე ერთ-ერთი პირველი ნიდერლანდური ქალაქი იყო, რომელიც გერმანელებმა აიღეს, რადგან იგი გერმანიასთან საკმაოდ ახლოს მდებარეობდა.

ეკონომიკა
---------

ენსხედე საფეიქრო წარმოების ყოფილი ცენტრია. როდესაც ამ ინდუსტრიამ უფრო იაფი გარემოს გამო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში გადაინაცვლა, ენსხედე ნიდერლანდების ერთ-ერთ უღარიბეს ქალაქად იქცა.

ბოლო დროს გაიხსნა სავაჭრო ცენტრები და დიდი მაღაზიები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიდერლანდების ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

1. ↑  register of public bodies<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116282842'></a>
**ოთარ აბაშიძე** (დ. 23 ივლისი, 1923, სოფ. ლაშე, ხარაგაულის რაიონი — გ. 20 ივლისი, 1996) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1965).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1923 წლის 23 ივლისს, ხარაგაულის რაიონის სოფელ ლაშეში. 1941 წლიდან დაიწყო მოღვაწეობა კულტურის სფეროში. სხვადასხვა დროს იყო თეატრის მსახიობი, სამხატვრო ხელმძღვანელი, კულტურისა და დასვენების პარკის დირექტორი, კულტურის განყოფილების გამგე. 1961–1967 წლებში იყო ხარაგაულის სახალხო თეატრის პირველი რეჟისორი.

1965 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება.

მისი რეჟისორობით ხარაგაულის თეატრის სცენაზე დაიდგა შემდეგი პიესები: კიტა ბუაჩიძის „მკაცრი ქალიშვილები", ნ. ანანიაშვილის და დ. როსტომაშვილის „პროფესია", ე. რანეტის „გზააბნეული შვილი", ნ. არეშიძის „შენ ჩემი შვილი არა ხარ", მ. გოგიაშვილის და ვ. პატარაიას „კომედიების საღამო", სიმონ მთვარაძის „სახსოვარი", ლ. მილორავას „კერპჯიუტა", ც. სოლოდარის „ერთი დღე აგარაკზე" და სხვა.

გარდაიცვალა 1996 წლის 20 ივლისს. დაკრძალულია დაბა ხარაგაულში.

ხარაგაულის სახალხო თეატრს მინიჭებული აქვს ოთარ აბაშიძის სახელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ აბაშიძის ბიოგრაფია
* ხარაგაულის ოთარ აბაშიძის სახელობის სახალხო თეატრი

სქოლიო
------

1. ↑  კულტურის ცენტრის შესახებ. kharagauli.gov.ge. ციტირების თარიღი: 26 აგვისტო, 2018.
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. №2. გვ. 20
3. ↑  ხარაგაულის ოთარ აბაშიძის სახელობის სახალხო თეატრი. kharagauli.gov.ge. ციტირების თარიღი: 26 აგვისტო, 2018.
ლამორალ ეგმონტი
**ლამორალ ეგმონტი** (ნიდერლ. Lamoraal van Egmont; დ. 18 ნოემბერი, 1522, ლა ამედა — გ. 5 ივნისი, 1568, ბრიუსელი) — გრაფი, ესპანეთის მხედართმთავარი და ნიდერლანდების სახელმწიფო მოღვაწე, ნიდერლანდებში ანტიესპანური ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი, ისტორიას შემორჩა „ეგმონტ"-ის სახელით.

ბიოგრაფია
---------

ნიდერლანდების პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი. კარლ V-ის ომებისა და ალჟირის ექსპედიციის მონაწილე. ფილიპე II-ის მეფობის დროს თავი ისახელა საფრანგეთის წინააღმდეგ ბრძოლებში სენ-კანტენთან და გრაველინთან. ეგმონტი დაინიშნა ფლანდრიისა და არტუის მმართველად და სახელმწიფო საბჭოს წევრად. 1561-1564 წლებში ვილჰელმ I ორანელთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ნიდერლანდების ოპოზიციურად განწყობილ თავადაზნაურობას. თუმცა, მხარი არ დაუჭერია გეზების მოძრაობისთვის. 1567 წლის 9 სექტემბერს ადმ. ჰორნთან ერთად დააპატიმრეს. 1568 წლის 5 ივნისს, ჰერცოგ ალბას ბრძანებით, ბრიუსელის მოედანზე ორივეს თავი მოჰკვეთეს. მოგვიანებით აქ მათი ძეგლები დაიდგა.

გოეთემ ტრაგედია „ეგმონტში" შექმნა ეგმონტის გაიდიალებული სახე (1788 წ.), რომლისთვისაც მუსიკა ბეთჰოვენმა დაწერა (1810 წ.).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლამორალ ეგმონტი - ლექსიკონი
მაკდონალდსის ლოგო

ქვეყნები, სადაც წარმოდგენილია მაკდონალდსის რესტორნები
**McDonald's** — სწრაფი კვების რესტორნების უმსხვილესი ქსელი მსოფლიოში. მისი ცენტრალური ოფისი მდებარეობს აშშ-ში, ქალაქ ჩიკაგოში.

ისტორია
-------

კომპანია 1940 წელს დააარსეს ძმებმა დიკ და მაკ მაკდონალდებმა. პირველი რესტორანი გაიხსნა სან-ბერნარდინოში (კალიფორნია).

1954 წელს, რეი კროკმა ძმები მაკდონალდებისაგან შეიძინა ფრანჩაიზინგის ექსკლუზიური აგენტის უფლება. 1955 წელს კროკმა გახსნა McDonald’s-ის პირველი რესტორანი ქალაქ დეს-პლეინზში, ილინოისის შტატში. დღეს ეს რესტორანი კორპორაციის მუზეუმია. 1955 წელს კროკმა დაარეგისტრირა კომპანია McDonald’s System, Inc, ხოლო 1960 წელს მას ეწოდა McDonald’s Corporation McDonald’s Corporation. 1961 წელს კროკმა შეიძინა კომპანიის მართვის ყველა უფლება.

დღეს
----

2008 წლისათვის კორპორაციის ქსელში დასაქმებულთა საერთო რაოდენობამ შეადგინა 400 000 ადამიანი, ხოლო მოგებამ შეადგინა $23,5 მილიარდი.

2009 წელს კორპორაციის კაპიტალიზაცია შეადგენდა $64,2 მილიარდს. კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს თავმჟდომარე და მთავარი მმართველია ჯეიმზ სკინერი, პრეზიდენტი - დონ ტომპსონი.

2009 წელს ივნისისათვის, McDonald’s სავაჭრო ნიშნის ქვეშ მსოფლიოს 118 ქვეყანაში მუშოაბდა 32 060 რესტორანი, რომელთაგან 14 000 აშშ-ში მდებარეობს. 25 578 რესტორანი იმართებოდა ფრანჩაიზინგის პრინციპით. შედეგად, რესტორნების ასორტიმენტი, ზომები და პორციის შემადგენლობა მკვეთრად განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყანაში. რესტორნების ასორტიმენტში შედის ჰამბურგერები (მ.შ. „ბიგ მაკი"), სენდვიჩი, კარტოფილი ფრი, დესერტები, სხვადასხვა სასმელი და ა.შ. ქვეყნების უმრავლესობაში, მაკდონალდსის რესტორნებში იყიდება ლუდიც. ადგილობრივი მოსახლეობის შემოსავლებით უზრუნველსაყოფად კორპორაციისათვის პრიორიტეტულია ადგილობრივი პროდუქტების გამოყენება. თითქმის ყველა პროდუქტი, რომელიც იყიდება მაკდონალდსის ქსელში, წარმოებულია ადილობრივ ბაზარზე. ადგილობრივი პროდუქტების რაოდენობა რესტორნებში მერყეობს 70%-დან 85%-მდე. კორპორაციის ერთ-ერთი კარგად განვითარებადი პროექტია საყავეების ქსელი „McCafé".

***ცნობები ზოგიერთი ქვეყნის ქსელის შესახებ 2022 წლის 15 დეკემბრის მონაცემებით:***

* **უკრაინა** იყო რიგით 102-ე ქვეყანა, სადაც გაიხსნა მაკდონალდსის რესტორანი. აქ კომპანიის ქსელი ვითარდება 1997 წლის 24 მაისიდან.
* **მოლდოვაში** ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 6 რესტორანი, ყველა მათგანი კიშინიოვის ცენტრში მდებარეობს.
* **ლატვიაში** მუშაობს მაკდონალდსის 13 რესტორანი: 12 რიგაში, 1 ელგავაში.
* **ისრაელში** ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 185 რესტორანი, ამ რესტორნებში განვითარებულია „მაკდრაივის" სერვისი, ასევე შესაძლებელია WiFi-ის სარგებლობა.
* **ესტონეთში** არის მაკდონალდსის 10 რესტორანი: 8 ტალინში, 1 ტარტუში და 1 ნარვაში.
* **ბელარუსში** მუშაობს მაკდონალდსის 5 რესტორანი, ყველა მათგანი მინსკში მდებარეობს.
* **აზერბაიჯანში** წარმოდგენილია მაკდონალდსის 21 რესტორანი.
* **საქართველოში** ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 23 რესტორანი.
* თურქეთში ფუნქციონირებს მაკდონალდსის 253 რესტორანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***McDonald's***

* ოფიციალური საიტი
* McDonald's კანადა
* Photographs of McDonald's storefronts from around the world.

სქოლიო
------

1. ↑  FORBES საქართველო 12 ნოემბერი, 2020
**ნატო ტეტელოშვილი** (დ. 1985, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, იმუნოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

მეცნიერ-იმუნოლოგი ნატო ტეტელოშვილი პირველი ქართველი მეცნიერია, რომელიც აშშ–ში კოლუმბიის სამედიცინო ცენტრში კლონირებაზე იმუშავებს. იგი იმ ჯგუფის წევრი გახდება, რომელმაც მსოფლიო მედიცინაში გადატრიალება მოახდინა. დაამთავრა თბილისის მე-60 საშუალო სკოლა. მამა კახელი ჰყავს, დედა — უკრაინელი. ექიმობაზე ბავშვობიდან ოცნებობდა, რაც ალბათ უკრაინელი ბებიის დამსახურებაა, რომელიც პროფესიით პედიატრია. ნატომ წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტი. პროფესორ ივანე თარხნიშვილის სამეცნიერო საზოგადოების წევრიც გახლდათ, ჩართული იყო სამეცნიერო კვლევებში, მუშაობდა პროფესორ გია ბურკაძესთან­ და მის ჯგუფთან პათოლოგიური ანატომიის დეპარტამენტში.

ამჟამად ქართველი მეცნიერი ნიდერლანდების ერთ-ერთ უძველეს და უდიდეს უნივერსიტეტში, ქალაქ გრონინგენში მუშაობს. ეს სასწავლებელი 1614 წელს დაარსდა და 2012 წლის აპრილში ნიდერლანდების საუკეთესო უმაღლეს სასწავლებლად დასახელდა. ნატო ტეტელოშვილი ამ უნივერსიტეტში 7 წლის წინ მოხვდა. 2008 წელს ჩააბარა მისაღები გამოცდები მაგისტრატურაში და სრული დაფინანსება მოიპოვა­. მალე წარჩინებულთა ე.წ. ტოპ-25 %-იანში მოიპოვა ადგილი. მაგისტრატურაში სწავლისას მისი სტატიები იბეჭდებოდა საერთაშორისო ჟურნალებში. ამან მისცა სტიმული ამავე უნივერსიტეტის დოქტორანტურაში ჩაებარებინა, ისევ სრული დაფ­ინანსებით. იმ პერიოდში დაინტერესდა იმუნოლოგიით, განსაკუთრებით იმუნოგენეტიკითა და აუტოიმუნური პათოლოგიებით.

დოქტორანტურის თეზისზე მუშაობის და­სრულების შემდეგ ნატომ აპლიკაციები გაგზავნა სადოქტორო პროგრამებზე. გამოხმაურებამ­ არ დააყოვნა, აშშ-დან თითქმის ერთდროულად სამი მკვლევარი დაუკავშირდა. გადაწყვეტილების მიღება გაუჭირდა, რადგან სამივე ვარიანტი საინტერესო იყო. არჩევანი საბოლოოდ­ კოლუმბიის უნივერსიტეტზე შეაჩერა. გასაუბრებებისა და პრეზენტაციების შემდეგ, 150 კანდიდატში აირჩიეს. 2016 წლის თებერვლიდან კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ტრანსლაციური იმუნოლოგიის ჯგუფში იწყებს მუშაობას საყოველ­თაოდ ცნობილ ექიმ რემი კრეუსოტთან. ჩართული იქნება 2 პროექტში, შეისწავლის სპეციფიკურ იმუნოლოგიას­ და პირველი ტიპის დიაბეტს თაგვის მოდე­ლზე. იმუშავებს­ კლონირ­ებაზე უჯრედულ დონეზე, რათა მიღებულ შედეგებს დააკვირდნენ და შემდეგ ადამიანებში მოახდინონ გენებისა და უჯრედების კლონირება დიაბეტის თერ­აპიისთვის. ახალგაზრდა მეცნიერი დარწმუნებულია, რომ კლონური თერაპიის განვითარებით ბევრი დაავადების დამარცხება შეიძლება.

ლიტერატურა
----------

* ყაჯრიშვილი თორნიკე, ქართველი მეცნიერი აშშ-ის კლონირების ცენტრში მიიწვიეს // კვირის პალიტრა, 2015, 9-15 ნოემბერი, N45, გვ. 17

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნატო ტეტელოშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ხანუმა** — პირველი ქართული კინოკომედია, რომელიც დაფუძნებულია ავქსენტი ცაგარელის 1882 წლის ამავე სახელწოდების პიესაზე. ფილმი გადაღებულია ალექსანდრე წუწუნავას მიერ. ფილმი პოპულარობით სარგებლობდა და მაყურებლის თხოვნით მისი ჩვენებები დაგეგმილზე მეტხნს გაგრძელდა.

როლებში
-------

* ელისაბედ ჩერქეზიშვილი — ხანუმა
* კოტე მიქაბერიძე
* თამარ ბოლქვაძე
* ვალერიან გუნია
* ტასო აბაშიძე
* ლადო კავსაძე
* ინა ნაზარიშვილი
* მიხეილ ჭიაურელი
* ვლადიმერ ტრაპაიძე
* ცეცილია წუწუნავა
* სოფია ჟოზეფი
* ვასო აბაშიძე
* ლევან ხოტივარი
* ალექსანდრე კანდელაკი
* კოხტა ყარალაშვილი

გადაღება
--------

ფილმის გადაღებას წინ უსწრებდა კამათი ქართულ პრესაში, თუ როგორი კომედიები უნდა გადაღებულიყო საქართველოში. სახკინმრეწვის თანამშრომელი სერგო ამაღლობელი მიიჩნევდა, რომ საქართველოში ივარგებდა არა ცალკეულ კომიკოს მსახიობზე დამყარებული ფილმები, როგორც ეს გავრცელებული იყო ამერიკაში, არამედ სასაცილო სიუჟეტების მქონე ფილმები. ცნობილი ფილოლოგი გაიოზ იმედაშვილი კი ითხოვდა ინდივიდუალური ოსტატობის მქონე მსახიობებზე გაკეთებულიყო აქცენტი და მაგალითად მოჰყავდა ნიკო გოცირიძე და ალექსანდრე ჟორჟოლიანი.საბოლოოდ გადაწყვეტილება ამაღლობელის კონცეფციას დაეფუძნა.

წუწუნავას საოპერო თეატრში უკვე 1919 წელს დადგმული ჰქონდა „ხანუმას" მიხედვით შექმნილი ვიქტორ დოლიძის ოპერა „ქეთო და კოტე". რეჟისორმა სცენარში ჩაამატა რამდენიმე ახალი პერსონაჟი და ეპიზოდი, რითაც უფრო გაახალისა სიუჟეტი. ცაგარელის პიესა ქართული ენის რუსულ ყაიდაზე მოდიფიკაციაზე იყო აგებული, რაც სასაცილოს ხდიდა დიალოგებს, მუნჯ ფილმში კი კილოკავი არ გამოჩნდებოდა, ამიტომ რეჟისორმა მთელი ყურადღება კომიკურ ეპიზოდებზე გადაიტანა, რამაც გაამართლა.

ლიტერატურა
----------

* *ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ხანუმა (ფილმი)" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  *ზვიად დოლიძე*, „ქართული კინო" გვ.66 — რაეო, 2004
2. ↑  *ნათია ამირეჯიბი*, „დროთა ეკრანი" გვ.64 — „ხელოვნება", თბილისი, 1990

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრე წუწუნავას ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *ქრისტინე* (1919)
* *ვინ არის დამნაშავე?* (1925)
* *ხანუმა* (1926)
* *ორი მონადირე* (1927)
* *ჯანყი გურიაში* (1928)

 |

 |