recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაქრაძე**. |

კონსტანტინე ბაქრაძე
**კონსტანტინე (კოტე) სპირიდონის ძე ბაქრაძე** (დ. 24 ნოემბერი, 1898, თბილისი — გ. 28 აპრილი, 1970, იქვე) — ქართველი ფილოსოფოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1943). თბილისში მისი სახელობის ქუჩა არსებობს.

ბიოგრაფია
---------

1918 წელს დაამთავრა თბილისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია. 1922 წელს დაამთავრა თსუ, 1923–1925 წლებში იმყოფებოდა სამეცნიერო მივლინებით გერმანიაში. მუშაობდა ჰუსერლთან, რიკერტთან, ჰაიდეგერთან. 1930 წლიდან თსუ-ს პროფესორია. წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა ფილოსოფიის ისტორიისა და ლოგიკის კათედრებს. კვლევის ძირითადი სფერო — ფილოსოფიის ისტორია, ლოგიკა, შემეცნების თეორია. დიდი ღვაწლი მიუძღვის გერმანული დიალექტიკის ისტორიის საკითხების დამუშავებაში. ბაქრაძე იყო ფილოსოფიური სკოლების — ნეოკანტიანელობის, ფენომენოლოგიის, პრაგმატიზმის, ეგზისტენციალიზმის ცნობილი მკვლევარი; ამ ფილოსოფიის სისტემების განხილვისას მოითხოვდა ობიექტურობისა და პარტიულობის პრინციპის დაცვას, იმანენტური სიძნელეების ანალიზს. ბაქრაძემ სიცხადე შეიტანა ფილოსოფიის ბევრი ძირითადი ცნებისა და თეორიის გაგებაში, ყოფილ სსრკ-ში ერთ-ერთმა პირველმა დასვა და თავისებურად გადაწყვიტა ფორმალურ და დიალექტურ ლოგიკას შორის დამოკიდებულების პრობლემა, დაუპირისპირდა გაბატონებულ შეხედულებას, რომელიც უარყოფდა ფორმალურ ლოგიკას. პირველმა ყოფილ საბჭოთა კავშირში გამოაქვეყნა ლოგიკის სახელმძღვანელო (1946; რუსეულ ენაზე - 1955), ჟურნ. „ვოპროსი ფილოსოფიის" (1950, № 2) ფურცლებზე დაბეჭდილი მისი სტატიით — „ლოგიკისა და დიალექტიკის" დამოკიდებულების საკითხისათვის დაიწყო საკავშირო დისკუსი ლოგიკის ძირეულ პრობლემებზე. ბაქრაძის შრომებში გამოკვლეულია მარქსისტული შემეცნების თეორიის ისეთი საკვანძო საკითხები, როგორიცაა ჭეშმარიტების ობიექტურობის პრობლემა, ჭეშმარიტების კრიტერიუმის პრობლემა და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ნინო ალექსანდრეს ასული დიასამიძე** (დ. 4 აპრილი, 1898, თბილისი — გ. 27 მაისი, 1978, იქვე).

სქოლიო
------

1. ↑  იხილეთ ვიკიმაპია

ლიტერატურა
----------

* *კოდუა ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 241.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 76, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე ბაქრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* კონსტანტინე ბაქრაძის შესახებ დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine.
**კორეისტიკა** (აგრეთვე კორე**ანის**ტიკა, ან კორე**ოლოგია**) — დისციპლინათშორისო სამეცნიერო დარგი, რომელსაც დასავლეთის ქვეყნებში ე.წ. „არეალის მეცნიერებათა" რიგს, ანუ გეოგრაფიულ-სივრცით მეცნიერებებს მიაკუთვნებენ.

**კორეისტიკის** კვლევის საგანს ფართო გაგებით კორეა წარმოადგენს, ხოლო მისი მნიშვნელოვანი თემები არის კორეელთა ქვეყანასათან დაკავშირებული ყველა საკითხის მეცნიერული შესწავლა-დამუშავება და გაშუქება; ასევე ენა, ლიტერატურა, ისტორია, ხელოვნება, და საერთოდ კორეის კულტურა.

სინოლოგიასა და იაპონოლოგიასთან ერთად **კორეისტიკა** წარმოადგენს აღმოსავლეთაზიისმცოდნეობის ერთ-ერთ შემადგენელ ნაწილს.

**კორეისტიკა** ჩაისახა კორეაში მოღვაწე ევროპელი ქრისტიანი მისიონერების საქმიანობის შედეგად.

1991 წლიდან კორეისტიკის შესწავლა მიმდინარეობს თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აღმოსავლეთ აზიის კვლევები
* იაპონოლოგია
* სინოლოგია
* ვიეტნამისტიკა
* თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Korea Research Hub დაარქივებული 2007-11-13 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Korean Studies Net დაარქივებული 2012-01-11 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Online database of Korean Studies specialists დაარქივებული 2012-12-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Academy of Korean Studies (ინგლისური)
* The Association for Korean Studies in Europe დაარქივებული 2011-11-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Korea Foundation (ინგლისური)
* Yuldo.net: A Korean Studies Site (ინგლისური)
* კორეანისტიკის კათედრები გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკის უნივერსიტეტებში დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
**კონსტანტინე ბალმონტი** (დ. 1867 — გ. 23 დეკემბერი, 1942) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. ერთ-ერთი პირველი რუსი სიმბოლისტი.

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე ბალმონტი 1913 წელს მარჯორი უორდროპიესული თარგმანით გაეცნო ვეფხისტყაოსანს და აღტაცებულმა მას „სიყვარულის ცისარტყელა, ცისა და მიწის შემაერთებელი ცეცხლოვანი ხიდი" უწოდა. ბალმონტმა ქართული ენის შესწავლა დაიწყო და პოემის სამყაროს უკეთ აღსაქმელად სამჯერ ჩამოვიდა თბილისში. პირველი ჩამოსვლისას 1914 წელს 13-14 აპრილს ბალმონტმა არტისტული საზოგადოების დარბაზში გამოვიდა მოხსენებით „პოეზია როგორც ჯადოქრობა" და „ოკეანია", აქვე წაიკითხა ავსტრალიაში მოგზაურობის შთაბეჭდილებებით შთაგონებული საკუთარი ლექსები. მეორედ 1915 წლის ოქტომბერში ეწვია თბილისს და იმავე დარბაზში შესასვლელეი სიტყვის შემდეგ წაიკითხა ვეფხისტყაოსნის პროლოგისა და ცალკეული თავების თარგმანი. მესამედ ჩამოსვლისას, 1917 წლის 16 ივნისში, იგი გამოვიდა ლექციით შოთა რუსთაველის შესახებ. მაღალი შეფასება მისცა ქართველი პოეტის შემოქმედებით გენიას და ღრმა ფილოსოფიურ აზრს, შოთა რუსთაველი მისი დროის პოეტებზე მაღლა დააყენა. ბალმონტს ეკუთვნის სტატიები: „შოთა რუსთაველი და მსოფლიოს სხვა გენიოსები როგორც მიჯნურობის მომღერალნი", „წინდა ნინოს ჯეჯილი", „სალამი კავკასიას". 1915-1917 წლებში ბალტონმა გაასრულა ვეფხისტყაოსნის თარგმნა. ეს იყო რუსულ ენაზე პოემის პირველი სრული პოეტური თარგმანი, რომლის მცირე ნაწილი გამოქვეყნდა მოსკოვში, ხოლო მთლიანად პარიზში. ბალმონტის სათანადო მასალითა და კონსულტაციით ეხმარებოდნენ ნ. მარი, ტ. ტაბატაძე, ა. ყანჩელი, გ. ქართველიშვილი. ბალომონტმა გამოიცნო და შეიყვარა ქართველი ხალხი მისადმი სიყვარული გამოხატა ლექსებში, პირად წერილებში, სტატიებსა და იმ ლექციებში, რომლებითაც მოიარა ქალაქები პეტერგბურგიდან ხარბინამდე. იგი მეგობრობდა „ცისფერყანწელებთან" ბალმონტის ნაწარმოებების თარგმნიდნენ პ. იაშვილი, ტ. ტაბიძე, ვ. გაფრინდაშივილი, გ. ჯაბუშანური, ბ. ახოსპირელი, დუტუ მეგრელი, ლ. ნუცუბიძე, რ. ბეროძე. 1968 წელს თბილისსა და ქუთაისში საზეიმოდ აღინიშნა მისის დაბადების 100 წლისთავი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 327, ISBN 99928-20-32-2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი**. |

**კონსტანტინე ანდრონიკოვი**, ოფიციალური გვარი *ანდრონიკაშვილი* (დ. 16 ივლისი, 1916, პეტროგრადი — გ. 12 სექტემბერი, 1997) — ქართული წარმოშობის ფრანგი დიპლომატი, საფრანგეთის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, თეოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1916 წლის 16 ივლის პეტროგრადში. 1920 წელს ოჯახთან ერთად პარიზში გადასახლდა. საშუალო განათლება მიიღო ინგლისსა (სიფორდის კოლეჯი) და საფრანგეთში (ჟერსონის სკოლა, ჟანსონ დე სელის ლიცეუმი). უმაღლესი განათლება – სორბონის უნივერსიტეტსა და სენტ-სერჟის ორთოდოქსული თეოლოგიის ინსტიტუტში. 1946 წლიდან მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში (ოფიციალური თარჯიმანი ინგლისურ და რუსულ ენებში), შემდეგ რესპუბლიკის პრეზიდენტის აპარატში სრულუფლებიანი მინისტრის რანგში. 

ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას სხვადასხვა კოლეჯსა და უმაღლეს სასწავლებელში (პარიზის დოფინის უნივერსიტეტი, სენტ-სერჟის ინსტიტუტი და სხვ.) იყო თარჯიმანთა და მთარგმნელთა საერთაშორისო ასოციაციის დამაარსებელი და საპატიო პრეზიდენტი, რელიგიის მეცნიერებათა საერთაშორისო აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, რუსეთის დიდგვაროვანთა კავშირის წევრი და სხვ. მიღებული აქვს საფრანგეთის უმაღლესი ჯილდოები: ღირსების ეროვნული ორდენი, საპატიო ლეგიონის ორდენი, წმინდა მიქაელის ორდენი. 

გარდაიცვალა 1997 წლის 12 სექტემბერს, დაკრძალულია სენ-ჟენევიევ-დე-ბუას სასაფლაოზე, პარიზში.

ლიტერატურა
----------

* *ცირეკიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 154.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე ანდრონიკოვი
**ბაიასებრნი** (ლათ. Ranunculaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმთავრესად მრავალწლოვანი ბალახებია, ზოგჯერ ბუჩქები და ლიანები. ფოთოლი თათისებრ ან ფრთისებრ დაყოფილია, იშვიათად მთლიანი. ყვავილები ორსქესიანია, მარტივი ან ორმაგი ყვავილსაფრით; აქვს მრავალი ბუტკო და მტვრიანა. ნაყოფი რთული — კაკლუჭა. 

შეიცავს 30 გვარსა და 1300-მდე სახეობას, რომლებიც უმთავრესად ზომიერი და ცივი ჰავის ქვეყნებშია გავრცელებული. საქართველოში 11 გვარი და 90-მდე სახეობა გვხვდება, რომელთაგან 22 ენდემურია. შედარებით ფართო გავრცელებითა და სახეობათა სიჭარბით საქართველოს ფლორაში გამოირჩევა ბაია, მაჟარა, ფრინტა, კატაბარდა, მედგარა, ცხვირისატეხელა და სხვა.

ბაიასებრთა ოჯახის წარმომადგენელთა უმრავლესობა ხმელეთზე იზრდება. გამონაკლისია წყლის ბაიას (ლათ. Batrachium) სახეობები. მრავალი სახეობა შხამიანია (შეიცავს ალკალოიდებსა და გლუკოზიდებს), ზოგი სამკურნალო (ცხვირისატეხელა) ან დეკორატიულია (კატაბარდა, მედგარა, ფრინტა), ბევრი სარეველაა (ბაია, ჩაწყობილა ბაია და სხვა). ამ ოჯახს აკუთვნებდნენ ისეთ გვარებს (ხარისძირა, იორდასალამი და სხვა), რომლებიც დღეს ცალკე ოჯახებადაა გამოყოფილი. თანამედროვე ფილოგენეზურ სისტემაში მცენარეთა ეს ჯგუფი მორფოლოგიური აგებულების გამო ყვავილოვან მცენარეთა ერთ-ერთ წინაპრულ ჯგუფადაა მიჩნეული.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 153.
**კეიპტაუნი-კაიროს რკინიგზა** — დაუსრულებელი პროექტი სარკინიგზო ხაზისა, რომელსაც უნდა გადაეკვეთა აფრიკა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. XIX საუკუნის ბოლოს ამ გეგმის ინიციატორი იყო სესილ როდსი. პროექტის მიზანი ბრიტანეთის იმპერიის აფრიკაში არსებული კოლონიების უწყვეტი ხაზით ერთმანეთთან დაკავშირება იყო კეიპტაუნიდან (სამხრეთ აფრიკა) კაირომდე (ეგვიპტე). სარკინიგზო ხაზის მონაკვეთების უმეტესობა ამოქმედდა, მაგრამ საკმაოდ დიდი შუალედი სუდანსა და უგანდას შორის არ აშენდა.

ისტორია
-------

რკინიგზის პროექტი ეფუძნებოდა ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიურ პოლიტიკას. სესილ როდსი ოცნებობდა აფრიკის რუკაზე ბრიტანული სამფლობელოების „წითელ ზოლზე" (იმ დროს ბრიტანულ ტერიტორიებს რუკებზე, როგორც წესი, წითლად გამოსახავდნენ ხოლმე). რკინიგზა ამ გეგმის მნიშვნელოვანი ნაწილი უნდა გამხდარიყო, რომელიც გააერთიანებდა კოლონიების ტერიტორიებს, გააადვილებდა მათ მართვას, ხელს შეუწყობდა დასახლებებისა და ვაჭრობის განვითარებას, ხოლო ჯარებს საჭირო ადგილებამდე სწრაფად გადაადგილების საშუალებას მისცემდა. მისი მშენებლობა მნიშვნელოვან ტექნოლოგიურ ამოცანასაც წარმოადგენდა.

საფრანგეთსაც ჰქონდა მსგავსი პროექტი, რომელსაც მისი კოლონიები უნდა დაეკავშირებინა დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდე − სენეგალიდან ჯიბუტიმდე. 1897 წელს საფრანგეთმა გაგზავნა ექსპედიცია სამხრეთ სუდანში პროტექტორატის დამყარებისა და იქიდან ეთიოპიის გავლით მარშრუტის გაყვანის მიზნით. ეს გეგმა ჩაიშალა, როდესაც ბრიტანული და ფრანგული მარშრუტების გადაკვეთის წერტილში ნილოსის ბრიტანული ფლოტილია ფრანგების ექსპედიციას შეეჯახა. ეს მოვლენა ფაშოდის ინციდენტის სახელით არის ცნობილი, რომელიც საბოლოოდ საფრანგეთის დიპლომატიური მარცხით დასრულდა.

ბრიტანელებს უნდა გადაეჭრათ არა მხოლოდ კლიმატთან, არამედ სხვა ძალების ჩარევასთან დაკავშირებული წინააღმდეგობებიც. პორტუგალიელები წარუმატებლად ცდილობდნენ საკუთარი აღმოსავლეთ და დასავლეთ აფრიკული კოლონიების − მოზამბიკისა და ანგოლას შეერთებას („ვარდისფერი რუკა"). სამხრეთ აფრიკაში ბრიტანელებს ბურები ებრძოდნენ. გერმანიამ უზრუნველყო აღმოსავლეთ აფრიკაში თავისი სამფლობელოების უსაფრთხოება. პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ ეს კოლონიები ბრიტანეთმა დაისაკუთრა. მაგრამ ეკონომიკური მიზეზების გამო ომთაშორის პერიოდში ვერ მოხერხდა სარკინიგზო ხაზის დასრულება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი აფრიკის ხალხების განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ და კოლონიალიზმის პერიოდის დასრულებამ პროექტის დამთავრებას საფუძველი გამოაცალა.

ლიტერატურა
----------

* Tabor, George, The Cape to Cairo Railway & River Routes (2003), London: Genta. ISBN 0-9544847-0-3.
**ბაიათი** — ლირიკულ-სატრფიალო ხასიათის აზერბაიჯანული რომანსი-სიმღერა. ბაიათს, როგორც წესი, საფუძველი უდევს რვა ტაეპისაგან შემდგარი შვიდმარცვლიანი ლექსი, გარითმული ასეთი სქემით: *ააბა*. მღერიან ხმის მაღალ რეგისტრში, აქვს ფართო დიაპაზონის მელოდიური ქარგა, ელეგიური, სევდიანი, მღერადი ჰანგი. მდიდარია მელიზმებით. ბაიათს უპირატესად აშუღები ასრულებდნენ მუსიკალური საკრავების (საზი, თარი, ქამანჩა) თანხლებით. 

ბაიათი XVIII-XIX საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოშიც, განსაკუთრებით თბილისში იყო გავრცელებული, სადაც მან ქართული ქალაქური სასიმღერო ლირიკის ზემოქმედება განიცადა. ქართული ბაიათის ტიპური ნიმუშია „ორთავ თვალის სინათლევ". საქართველოში ბაიათს ასრულებდნენ თბილისელი აშუღები: ჰაზირა, საგინაშვილი, მაჩაბელი, ჭიპრ-დალაქიშვილი და სხვები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 152-153.

სქოლიო
------

1. ↑  Баjаты // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1976. — Т. I. — С. 542.
**კეისონ ფომვიხანი** (ლაოს. ໄກສອນ ພົມວິຫານ, დ. 13 დეკემბერი, 1920 — გ. 21 ნოემბერი, 1992) — ლაოსის პოლიტიკური მოღვაწე. ლაოსის ერთ-ერთი ლიდერი 1975-1992 წლებში. ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის ლიდერი 1955 წლიდან, ლაოსის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის (ლსდრ) პრემიერ-მინისტრი 1975-1991 წლებში და პრეზიდენტი 1991-1992 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

კეისონ ფომვიხანი დაიბადა ვიეტნამელი მამის, ნგუენ ტრი ლოანისა და ლაოსელის დედის შერეულ ოჯახში. დაბადებისას მისი სახელი იყო ნგუენ კაი სონგი. სწავლობდა ვიეტნამში. თავდაპირველად ლიცეუმში, ხოლო მოგვიანებით ჰანოის უნივერსიტეტში. 1942 წელს მონაწილეობდა იაპონელი ოკუპანტებისა და ფრანგი კოლონიზატორების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამავე 1942 წელს გახდა ინდოჩინეთის კომუნისტური პარტიის წევრი. 

1947 წელს ხელმძღვანელობდა წინააღმდეგობის მოძრაობას ლაოსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებში. 1950 წლიდან წინააღმდეგობის მთავრობის თავდაცვის მინისტრია.

1955 წლის 22 მარტიდან ლაოსის სახალხო-რევოლუციური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივანია. ამავე წლიდან პატრიოტთა შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია. ლაოსის პატრიოტული ფრონტის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1972 წელს წამოაყენა სოციალიზმზე გადასვლის იდეა „კაპიტტალიზმის გვერდის ავლით".

1975 წლის 8 დეკემბერს ფომვიხანი გახდა ლაოსის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი. 1982 წლიდან მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. კეისონის მთავრობამ კურსი აიღო სოციალიზმისაკენ, ქვეყანა კი ნეიტრალურ სახელმწიფოდ გამოაცხადა. დაიწყო და ქვეყანაში განახორციელა კოლექტივიზაცია და ინდუსტრიალიზმი. 1986 წელს გამოაცხადეს „ახალ პოლიტიკურ მექანიზმზე" („ჩინ ტააკან მაი") გადასვლა. 1988 წელს მიიღეს აქტი ინვესტიციების წახალისებაზე და კანონი უცხოურ ინვესტიციებზე. 

„ჩინ ტააკან მაის" პოლიტიკის შეინაარსი მოიცავდა სამ ფაქტორს: სახელმწიფო სექტორის პრივატიზაცია და რესტრუქტურიზაცია, უცხოური ინვესტიციების წახალისება და ბაზარზე გასვლა სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ. მსგავს ეკონომიკურ პოლიტიკას ატარებდა დოი მოი ვიეტნამში და დენ სიაოპინი ჩინეთში. 1990 წელს ქვეყანაში ჩამოყალიბდა თავისუფალი ეკონომიკური ზონა. ამასთან დაკავშირებით ლაოსის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბიდან გაქრა ნამგალისა და უროს გამოსახულებები. 

1991 წელს კეისონ ფომვიხანი ლაოსის სახალხო-რევოლუციური პარტიის თავმჯდომარე გახდა. დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა და აღნიშნულ პოსტზე დარჩა გარდაცვალებამდე, 1992 წლის 21 ნოემბრამდე. 

დაკრძალულია ვიენტიანში, მისთვის სპეციალურად აგებულ მავზოლეუმში.

ოჯახი
-----

მისი შვილი, სანაიაჰაკ ფომვიხანი 41 წლის ასაკში აირჩიეს ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტში პარტიის მერვე ყრილობაზე და მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება, თუმცა იგი გარდაიცვალა ადრეულ ასაკში 2013 წელს 45 წლის. მისი მეორე შვილი ხაისომფონე ფომვიხანი (დ. 10 ოქტომბერი, 1954) იყო ეროვნული ასამბლეის ვიცე-პრეზიდენტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Иоанесян С. И. Лаосский вариант перехода к рынку // Азия и Африка сегодня. — 2006. — № 1. — С. 18
2. ↑

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლაოსის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* სუფანუვონგი
* ფუმი ვონგვიჩიტი (მ/შ)
* კეისონ ფომვიხანი
* ნუჰაკ ფუმსავანი
* ხამტაი სიფანდონი
* ჩუმალი საიასონე
* ბუნიანგ ვორაჩიტი
* თონგლუნ სისულითი
 |

 |
**კეიპ-ბარენი** (ინგლ. Cape Barren) — კუნძული ფიურნოს კუნძულების არქიპელაგში, ბასის სრუტეში. მდებარეობს კუნძულ ტასმანიის სანაპიროს ჩრდილო-აღმოსავლეთში. კუნძულ კეიპ-ბარენის ჩრდილოეთით მდებარეობს ფიურნოს კუნძულების უდიდესი კუნძული — კუნძული ფლინდერსი. 2006 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 268 ადამიანს.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ლანდშაფტში ჭარბობს სწორი ან გორაკიანი დაბლობები, ასევე გრანიტული დევონური სისტემის მთები. სანაპიროზე მდებარეობს ქვიშოვანი პლაჟები კლდოვანი ხეობებით. კუნძულის აღმოსავლეთით — დიუნები და ჭაობები. კეიპ-ბარენის მთების საშუალო სიმაღლეა — 500-600 მეტრი ზღვის დონიდან. კუნძულის უმაღლესი წერტილია — *მთა მანრო* (687 მეტრი). ფართობი — 478,4 კმ².

კუნძულის ზედაპირული ფენა უპირატესად დაფარულია მანანასებრნთა ჯიშის მცენარეებით: მარადმწვანე ბუჩქები, ბუჩქბალახები, ლიანები, რომლებიც ხშირად წარმოადგენენ ხანძრის საფუძველს.

კეიპ-ბარენზე პირველად აღმოაჩინეს ავსტრალიაში ერთადერთი ბატის ადგილობრივი ჯიში — ლათ. Cereopsis novaehollandiae.

ისტორია
-------

კეიპ-ბარენზე პირველი დასახლება დაარსდა XIX საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ევროპელმა სელაპზე მონადირეებმა მოიყვანეს კუნძულზე ქალი-აბორიგენები კუნძულ ტასმანიიდან, რომლებიც იძულებით უნდა გამხდარიყვნენ მუშები და ცოლები. 1850-იან წლებში ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სელაპებზე ნადირობის ნაცვლად გახდა ცხვრების მომრავლება, ხოლო თვითონ მოსახლეობა ეწეოდა შერეული ცხოვრების წესს: მასში იკვეთებოდა როგორც ევროპული, ასევე აბორიგენული ხასიათი.

1866 წლიდან კეიპ-ბარენის მოსახლეობამ ითხოვა გადაეცათ კუნძული სათემო მიწის საკუთრებაში მათი აბორიგენული ფესვების საფუძველზე. მაგრამ მათ თხოვნებს მუდამ უარით პასუხობდნენ. ამის მაგივრად 1881 წელს აქ დაარსდა რეზერვაცია, რომელშიც ცხოვრობდა 80 ადამიანი. თანახმად *კეიპ-ბარენის კუნძულის კანონისა რეზერვაციის შესახებ* 1912 წელს კუნძულის მოსახლეობა აღიარეს აბორიგენებად. მაგრამ 1951 წელს სახელმწიფოს პოლიტიკის თანახმად, რომელიც ეხებოდა აბორიგენების ასიმილაციას ეს კანონი გაუქმდა და მოსახლეობა კვლავ არააბორიგენებად იქნა აღიარებული.

1940-იანი წლებიდან 1970-იან წლებამდე პერიოდში უმუშევრობის და მთავრობია ასიმილაციის პოლიტიკის გამო კეიპ-ბარენის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იძულებული იყო გადასახლებულიყო ბასის სრუტის სხვა კუნძულებზე. დღეისათვის მასზე არსებობს მცირე დასახლება 268 ადამიანის (2006 წელი) რაოდენობით, რომელშიც არსებობს სკოლა, ფოსტა, მცირე ბაგა-ბაღები, მაღაზიები და ანგლიკანური ეკლესია. კეიპ-ბარენის ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი მდებარეობს დასახლებიდან დაახლოებით 3 კმ-ში, სადაც ასევე არის პატარა ნავსაყუდელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Cape Barren Island

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
**შეჰზადე ბაიაზიდი** (თურქ. Şehzade Bayezid; დ. 1 დეკემბერი, 1612, სტამბოლი — გ. 27 ივლისი, 1635,იქვე) — აჰმედ I-ისა და  მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის შვილი.  ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე 1623-1635 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ბაიაზიდი დაიბადა 1612 წელს, თოფქაფის სასახლეში,სტამბოლში,  სულთან აჰმედისა და მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის ოჯახში. 1617 წელს მამა გარდაეცვალა და სულთნის ტახტზე მისი უნარშეზღუდული ბიძა, მუსტაფა I ავიდა. ბაიაზიდი თავის ძმებთან ერთად გამოკეტილი იყო თოფქაფის სასახლის ჰარამხანაში. მუსტაფა 3 თვეში ჩამოაგდეს და 1618 წელს ტახტზე ბაიაზიდის უფროსი ძმა, ოსმან II ავიდა, თუმცა ოსმანიც მალევე გადააყენეს და მოკლეს, 1622 წლის მაისში. სულთნის ტახტი კი ისევ შეშლილ მუსტაფას ერგო. მისი მეორე მმართველობა წელიწადსა და 4 თვემდე გაგრძელდა. 1623 წელს ქიოსემ სულთნის მომხრე  იანიჩრებმა მეორედ ჩამოაგდეს მუსტაფა და მის მაგივრად მისი ძმისშვილი და ბაიაზიდის უფროსი ძმა, მურად IV აიყვანეს. ბაიაზიდი, როგორც უფროსი უფლისწული ტახტის მემკვიდრედ დასახელდა. მას მურადთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა. ის სარგებლობდა ძმის ნდობით და ხშირად იღებდა მისგან სასახლიდან გასვლის უფლებას. 1633 წელს მონაწილეობა მიიღო ირან-ოსმალეთის ომში.1634 წელს, სულთნის ლაშქრობაში ყოფნის დროს, ტახტის მცველადაც კი იყო დანიშნული სტამბოლში. თუმცა მურად IV-მ თავისი ეჭვებისა და ტახტის დაკარგვის შიშის გამო მისი ძმების თავიდან მოშორება გადაწყვიტა. 1635 წელს ერევნის დასალაშქრად მიმავალმა სულთანმა ბაიაზიდისა და მისი ძმის, შეჰზადე სულეიმანის სიკვდილით დასჯა განიზრახა. 27 ივლისს ბრძანება აღსრულდა. შეჰზადე ბაიაზიდი თავის ძმასთან ერთად დაკრძალეს მამამისის სახელობის ცისფერი მეჩეთის მავზოლეუმში.

პოპულარულ კულტურაში
-------------------

2015 წელს დაწყებულ თურქულ ისტორიულ სერიალში *დიდებული საუკუნე: ქიოსემი* შეჰზადე ბაიაზიდის როლს ასრულებს ბერქ ფამირი (როგორც პატარა ბაიაზიდი) და იღით უჩანი (როგორც ზრდასრული ბაიაზიდი).

ლიტერატურა
----------

* Peirce, Leslie P. (1993). *The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire*.  Oxford University Press. ISBN 0195086775, 9780195086775.
**კლუჟ-ნაპოკა** (რუმ. Cluj-Napoca) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ რუმინეთში, კლუჟის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი; გარდა ამისა, წარმოადგენს ტრანსილვანიის ისტორიულ ცენტრს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე, მდინარე სომეშულ-მიკის ნაპირზე. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 324,576 ადამიანი. ტრანსილვანიის დიდი სამრეწველო და მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრია.

ისტორია
-------

პირველად მოიხსენიება 1173 წელს კლუჟის სახელწოდებით. 1316 წლიდან ქალაქია. მოიხსენიება II საუკუნეში პტოლემეს მიერ როგორც დაკიური სიმაგრე ნაპოკა. 1178-1180 წლებში კოლონიზებული იყო გერმანელების მიერ, რომლებმაც ირგვლივ მრავალი მონასტერი დააარსეს. ბარბაროსების შემოსევის შემდეგ ეწოდებოდა კულუსი. ავსტრია-უნგრეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ გამოიყენებოდა აგრეთვე უნგრული სახელწოდება კოლოჟვარი. 1920 წელს შეუერთა რუმინეთს (1940-1945 წწ. უნგრეთის შემადგენლობაშია). მას შემდეგ რაც რუმინეთს ტრანსილვანია შეუერთდა ქალაქს ეწოდებოდა კლუჟი. 1970-იან წლებში ეწოდა კლუჟ-ნაპოკა.

ღირსშესანიშნაობა
----------------

შემორჩენილია ციხესიმაგრის კედლების ნაშთი (XIII-XVII საუკუნეები), წმინდა მიხეილის გოტიკური ეკლესია (XIV-XV საუკუნეები, ჩრდილოეთი კოშკი — ფსევდოგოტიკა, XIX საუკუნე), კორვინების სახლი (XV-XVI საუკუნეები) და ფრანცისკელთა მონასტერი (XV-XVIII საუკუნეები), იეზუიტების ბაროკოს სტილის ეკლესია (1718-1724 წწ.) და ბანფის სასახლე (1774-1785 წწ.). აღსანიშნავია უნივერსიტეტისა და თეატრის ეკლექტიკური ხასიათის შენობები, სასტუმრო „ნაპოკა" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კლუჟ-ნაპოკა"** ვიკისაწყობში.
* კლუჟ-ნაპოკა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
2. ↑  Timis County at the 2011 census Romanian. INSSE (February 02, 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-06. ციტირების თარიღი: 15 июля 2012.
**ბაიაზით ბიკბაი** (ბაშკ. Баязит Биҡбай, სრული სახელი **ბაიაზით გაიაზოვიჩ ბიკბაი**, დ. 9 იანვარი, 1909 - გ. 2 სექტემბერი, 1968) — ბაშკირელი პოეტი, მწერალი და დრამატურგი.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

ბაიაზით ბიკბაი დაიბადა 1909 წელს. 1932 წელს მან გამოაქვეყნა ლექსების პირველი კრებული, სახელწოდებით განვლილი დღეები. მოგვიანებით მან გამოაქვეყნა ტყის მიღმა, ბრწყინვალე მიწა და ლიბრეტო, რომელიც ეფუძნება ბაშკირეთის ეროვნული გმირის სალავატ იულაიევის ცხოვრებისეულ ისტორიებს. 1937 წელს ბიკბაიმ პირველად შეასრულა დრამა „კარლუგასი". მან ასევე გამოაქვეყნა ბევრი ერთმოქმედებიანი სპექტაკლები. 

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბიკბაიმ ჯანმრთელობის პრობლემების გამო ვერ იმსახურა აღმოსავლეთის ფრონტში. ამის ნაცვლად მან გამოაქვეყნა ლექსები და სპექტაკლები, რომელშიც ხშირად იყო გაერთიანებული სამხედრო თემები. ამ დროის განმავლობაში ბიკბაიმ გამოაქვეყნა ნაწარმოებები: მე ვადიდებ დედამიწას, ცეცხლის ხაზი, სამშობლო გიხმობს (Watan Saҡyra, 1943) და ბავშვები ერთი ოჯახიდან (Ber Tuғandar, 1944). 

თავისი კარიერის განმავლობაში ბიკბაიმ ორმოცზე მეტი წიგნი, ლექსების კრებულები, ესეები, მოთხრობები, სპექტაკლები და ლიბრეტოები დაწერა. მათ შორის რომანი, როდესაც ჩამოსხმულია აკსელიანი. მან ასევე თარგმნა რუსი კლასიკოსის ტოლსტოის, ტურგენევისა და გორკის რომანები.

ლიტერატურა
----------

* Баязит Бикбай тураhында иҫтәлектәр. Өфө, 1985;
* *Хәмиҙуллина М. Ғ.* Баязит Бикбай ижады. Өфө, 1987.
**კმარა** — ახალგაზრდული პოლიტიკური მოძრაობა საქართველოში. აწარმოებდა კამპანიას ედუარდ შევარდნაძის წინააღმდეგ და დიდი როლი შეასრულა ვარდების რევოლუციაში 2003 წელს.

2001 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეროვნულ უმაღლეს სასწავლებლებში კორუფციის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად სტუდენტთა მცირე ჯგუფმა მოძრაობა ჩამოაყალიბა. მოგვიანებით მსგავსი სტუდენტური თვითმმართველობა არჩეულ იქნა სხვა უნივერსიტეტებშიც ქვეყნის მასშტაბით. 

სტუდენტური ორგანიზაციების ქსელი 2003 წლის დასაწყისში ახალგაზრდულ მოძრაობაში გადაიზარდა, რომელსაც „კმარა" ეწოდა. კმარას დამფუძნებლები სარგებლობდნენ სერბული ორგანიზაციის, „ოტპორის" გამოცდილებით. მათგან აიღეს ორგანიზაციის დროშაც. კმარას ორგანიზაციული სტრუქტურის ჩამოყალიბებაში დაეხმარა არასამთავრობო ორგანიზაცია თავისუფლების ინსტიტუტი, რომელიც ასევე ახალგაზრდა აქტივისტების შექმნილი იყო.

„კმარა" მონაწილეობდა 2003 წელს ვარდების რევოლუციაში, 2004 წელს ასლან აბაშიძის წინააღმდეგ საპროტესტო გამოსვლებში, 2005 წლის უკრაიანის ნარინჯისფერ რევოლუციაში.

2004 წლიდან კმარას აქტივისტთა ნაწილი, მათ შორის გიგა ბოკერია და გიგი უგულავა დაინიშნენ პოლიტიკურ თანამდებობებზე.
**ახალსოფლის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში. აგებულია X-XI საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია კარგად გათლილი, რუხი ფერის ბაზალტის ქვის ფოროვანი კვადრებით. დეკორატიული აქცენტები ძირითადად გადატანილია ნაგებობის ფასადზე. გვხვდება სამ და ორ ფიგურიანი სიუჟეტური კომპოზიციები. ადამიანთა ფიგურების გამოსახულებასთან ერთად არის ცხოველთა, ფრინველთა და მცენარეთა გამოსახულებანი. ფასადები დასრულებულია ჩუქურთმიანი ლავგარდნით. ეკლესია გამოირჩევა თავისი აზიდული პროპორციებით, ლაპიდარული წარწერებითა და რელიეფებით. სამხრეთ ფასადზე მტრედებისა და ქტიტორთა რელიეფური გამოსახულებებია. დასავლეთ ფასადიც მორთულია ცხოველთა და ადამიანთა ფიგურებით. კარნიზი გეომეტრიულორნამენტიანია. 

ეკლესიის გარშემო ბევრი ძველი საფლავის ქვაა. ეკლესიის იატაკი მოჩუქურთმებულია. ეკლესიას ეტყობა XIX საუკუნის შეკეთების კვალი. იატაკზე დაგებულია ქვის ფილები, რომელთა შორის ჩუქურთმიანი ქვებია ჩაყოლებული. ინტერიერის კედლები შელესილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6556
**კენეთ კეისი რობინსონი** (ინგლ. Casey Robinson; დ. 17 ოქტომბერი, 1903 — გ. 6 დეკემბერი, 1979) — ამერიკელი პროდიუსერი და სცენარისტი.

კეისი რობინსონი დაიბადა ქალაქ ლოგანში, აშშ 1903 წლის 17 ოქტომბერს ბრიჰამ იანგის უნუვერსიტეტის მუსიკისა და დრამის პედაგოგის ოჯახში. თავად კეისიმ 19 წლის ასაკში დაამთავრა კორნელის უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის განხრით.

კეისი რობინსომა კინოინდუსტრიაში მუშაობა 1927 წლიდან დაიწყო, სადაც თავდაპირველად მუნჯი ფილმებისთვის ტექსტებს წერდა. 1930 და 1940-იან წლებში იგი თანამშრომლობდა "Warner Bros." და "Metro-Goldwyn-Mayer" -ის მედია კომპანიებთან როგორც პროდიუსერი და სცენარის ავტორი. 1950-იან წლებში თანამშრომლობდა "20th Century Fox"-ის კომპანიასთან.

როგორც ფილმის პროდიუსერი იგი მისი ფილმებისთვის მთავარ როლებზე ძირითადად იყვანდა ჰოლივუდის ცნობილ მსახიობ ბეტი დეივისს. მათი საერთო თანამშრომლობით შექმნილი ფილმებია: "It’s love, I’m After", „სიბნელეზე გამარჯვება", "The old Maid", "All this and Heaven Too", „წინ, მოგზაურო" , "The corn is green".

1935 წლისთვის კეისი რობინსონის სცენარზე შექმნილი ფილმი "კაპიტან ბლადის ოდისეა" ეროლ ფლინის მონაწილებოთ წარდგენილი იყო იმ წლის ამერიკის კინომატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის მიერ ოსკარზე საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისათვის.

კეისი რობინსონის მიერ აღმოჩენილ მსახიობად ითვლება ჰოლივუდის ამჟამად ცნობილი მსახიობი გრეგორი პეკი, რომელმაც პირველი როლი სწორედ კეისი რობინსონის ფილმში "დიდების დღეები" შეასრულა. ამ ფილმში გრეგორი პეკს პარტნიორობას უწევდა ცნობილი ბალერინა თამარა თუმანოვა.

ფილმის "დიდების დღეების" გადაღების დამთავრების შემდგომ კეისი რობინსონმა იქორწინა თამარა თუმანოვაზე. ეს კეისისთვის რიგით მეორე ქორწინება იყო. თუმცა წყვილი მალევე განქორწინდა.

კეისი რობინსონის სცენარზე შექმნილი ფილმებიდან განსაკუთრებით პოპულარული გახდა აგრეთვე 1942 წელს გადაღებული "კასაბლანკა" ჰემფრი ბოგართისა და ინგრიდ ბერგმანის მონაწილეობით. 1952 წელს "კილემანჯაროს თოვლიანი მთა" გრეგორი პეკისა და ავა გარდნერის მონაწილეობით. 1962 წელს მან დატოვა აშშ და გადასახლდა ქალაქ სიდნეიში, ავსტრალია. 1975 წელს მან ავსტრალიაში გადაიღო ასევე გახმაურებული მისი ფილმი "Scobie Malone".

კეისი რობინსონი გარდაიცვალა 1979 წლის 6 დეკემბერს ქალაქ სიდნეიში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კეისი რობინსონის შესახებ
* კეისი რობინსონის ფილმების სია
**ახალქალაქის მიწისძვრა** — ძლიერი მიწისძვრა თბილისის გუბერნიის ახალქალაქის მაზრაში 1899 წლის 19(31) დეკემბერს. მიწისძვრის ძალა შეადგენდა 6.3 {\displaystyle M\_{\mathrm {w} }}. დაიღუპა 247 ადამიანი.

ისტორია
-------

მიწისძვრას ახალქალაქში მსხვერპლი არ მოჰყოლია. მნიშვნელოვნად დაზიანდა ბარალეთის სოფლის თემის სოფლები, სადაც კომპაქტურად იყვნენ ჩასახლებულნი ოსმალეთიდან დევნილი სომხები. სახლების ნგრევის მიზეზი ძირითადადგ განპირობებული იყო შენობების არამყარი კონსტრუქციით.

მიწისძვრის შემდეგ კატასტროფის ადგილზე სპეციალურად მივლენილი იყო ვალერიან ვებერი. 1900 წლის თებერვალში ვ. ვებერმა განმეორებით მოიარა დაზარებული რეგიონი და აღწერა მიწისძვრით დაზარალებული 50-ზე მეტი სოფელი. აღნიშნული კვლევა მან გამოაქვეყნა რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიულ საზოგადოებაში და გამოთქვა ვარაუდი რომ მიწისძვრის ეპიცენტრი წარმოადგენდა სამსრის ქედი მერიდიანულ მიმართულებით.

ვებერის მიერ მოგროვებული მასალა გადასცეს ივანე მუშკეტოვს, რომელიც 1900 წლის აპრილის თვეში მივლინებულ იქნა დაზარალებულ რეგიონში. ამავდროულად კავკასიის განყოფილების მიერ რეგიონში 200-დე დასახლებულ პუნქტში დარიგდა კითხვარები, რის შედეგადაც შეგროვდა 250-მდე პასუხი. სწორედ აღნიშნული გამოკითხვა დაედო საფუძვლად შემდგომში მიწისძვრის დეტალური რუქის შექმნას.

განმეორებითი ბიძგები გრძელდებოდა, როგორც 19 დეკემბერს ასევე შემდეგი 2 კვირა. 19 დეკემბერს მიწისძვრა 4-ჯერ განმეორდა, რომელთაგან პირველი 5 წუთი გრძელდებოდა. მიწისძვრის შედეგების კვლევა გეოლოგიური კომიტეტის მიერ გამოქვეყნდა 1903 წელს.

ლიტერატურა
----------

* გაზეთი „ივერია", 1900, 4 იანვარი
* Мушкетов И. В. Материалы по Ахалкалакскому землетрясению 19-го декабря 1899 г. - СПб. 1903. - XI, 80 с. : ил. - (Труды Геол. ком. Нов. сер. ; вып. 1)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ახალქალაქის მიწისძვრა***

სქოლიო
------

1. ↑  *M. Elashvili, Z. Javakhishvili.* Seismic Network of Georgia. Past, Present and Future. - Institute of Geophysics, National Survey for Seismic protection of Georgia
2. ↑  И.Р.Г.О. т. XIII, №5
კლოჭი
**კლოჭი** ან *კლოჩი* (ქურთ. Kiloç') — კულიჩი (ღვეზელი), ეზიდთა რელიგიური ტრადიციის მიხედვით არის ახალი წლის სიმბოლო. კლოჭი იცხობა მარტის მესამე კვირის ოთხშაბათს. მას აცხობენ მხოლოდ ამიერკავკასიის, რუსეთის და უკრაინის ეზიდები. კლოჭმა ჩაანაცვლა ჩარშამა სორი და სარსალი ეზიდთა მიგრირების დროს. კლოჭს შვიდი აუცილებელი ინგრედიენტი აქვს: ფქვილი, შაქარი, მარილი, კვერცხი, მაწონი(არაჟანი), წყალი, სოდა და მონეტა ან მძივი.

მეორე დღეს, დილაადრიანად , ოჯახის წევრები თავს იყრიან კულიჩის გარშემო, ოჯახის უფროსი (*Malxê Malê*) ახსენებს ღმერთს და ჭრის ნამცხვარს. ჯერ შუაში დაუსვამენ კულიჩს დანას — ამას „ხა-ტა ჯოტი" (*xeta cot*), ანუ „გუთნის კვალი" ეწოდება. ერთ-ერთ მხარეს ექვს ნაწილად ჭრიან და წმინდანებს უძღვნიან:

* **Heft mêrê dîwanê** ჰაჶტ მერე დივანე
* **Xwedanê malê** ხოდანე მალე
* **Memê şivan** მამე შვან
* **Gavanê Zerzan** გავანე ზარზან
* **Xatuna Fexra** ხატუნა ჶახრა
* **Şems** შამს

მეორე მხარეს ჭრიან იმდენ ნაწილად რამდენი წევრიცაა ოჯახში. ვისაც შეხვდება მონეტა(მძივი), ძველი ეზიდური გადმოცემით, მას დაიფარავენ იმ წელს წმინდანები და ანგელოზები.
**ახალსოფლის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის, სოფელი ახალსოფლის მახლობლად. თარიღდება XVIII საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია აგურით. იგი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, მორღვეულია კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი ორია - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომლის შუაში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი, ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულად განლაგებული სარკმელები ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. სარკმლებს აგურით გამოყვანილი თაღები შემოუყვება. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია მარტივი პილასტრების წყვილით, რომელთა გარდა, გრძივ კედლებზე, კიდევ ორ-ორი პილასტრია.

ეკლესიას დასავლეთიდან მიშენებული ჰქონდა აგურით ნაშენი კარიბჭე, რომელსაც კამაროვანი გადახურვა ჰქონია.

ეკლესიის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა, მოკლებულია მორთულობას. კედლები დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი პილასტრებით და მათ შორის მოქცეული სწორკუთხა არეებით.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 358.
**აღმოსავლეთი ლოგონის რეგიონი** (ფრანგ. Logone Oriental, არაბ. منطقة لوقون الشرقي) — ჩადის რეგიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დობა. ფართობი — 24 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 796 453 ადამიანს.

გეოგრაფია
---------

აღმოსავლეთი ლოგონის რეგიონი მდებარეობს ჩადის უკიდურეს სამხრეთში. თავისი დასახელება რეგიონმა მიიღო მდინარე ლოგონის გამო. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება დასავლეთი ლოგონის და ტანჯილეს რეგიონები, აღმოსავლეთით მანდულის რეგიონი. დასავლეთით რეგიონზე გადის ჩადის სახელმწიფო საზღვარი კამერუნთან, ხოლო სამხრეთით ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან. ტერიტორიულად რეგიონი შეესაბამება ადრინდელ აღმოსავლეთი ლოგონის პრეფექტურის საზღვრებს.

მოსახლეობა
----------

აღმოსავლეთი ლოგონის რეგიონში ძირითადად ცხოვრობს სარას ეთნიკური ჯგუფი (მოსახლეობის მთლიანი რაოდენობის 50 %). რეგიონში ასევე ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები: მბუმი, გორი, ნგულა.

რელიგიური აღმსარებლობის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობა — ქრისტიანები და აფრიკული ტრადიციული რელიგიების მიმდევრები არიან.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით აღმოსავლეთი ლოგონის რეგიონი იყოფა 6 დეპარტამენტად — აღმოსავლეთი კოუ (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), დასავლეთი კოუ (3 ქვეპრეფექტურისაგან), მონტ-დე-ლამი (5 ქვეპრეფექტურისაგან), ნია (5 ქვეპრეფექტურისაგან), ნია-პენდე (4 ქვეპრეფექტურისაგან) და პენდე (3 ქვეპრეფექტურისაგან).

ეკონომიკა
---------

აღმოსავლეთი ლოგონის რეგიონის ეკონომიკის მთავარი დარგებია ნავთობის მოპოვება და ბამბის მოყვანა.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (Census-2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-01. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
2. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (geohive-2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
3. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation-2009)
4. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (statoids-2009)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩადის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთი ენედი **·** აღმოსავლეთი ლოგონი **·** აღმოსავლეთი მაიო-კები **·** ბათა **·** ბაჰრ-ელ-გაზელი **·** ბორკუ **·** გერა **·** დასავლეთი ენედი **·** დასავლეთი ლოგონი **·** დასავლეთი მაიო-კები **·** კანემი **·** ლაკი **·** მანდული **·** ნჯამენა **·** სალამატი **·** სილა **·** ტანჯილე **·** ტიბესტი **·** უადაი **·** უადი-ფირა **·** შარი-ბაგირმი **·** შუა შარი **·** ჰაჯერ-ლამისი **·**  |  |

 |
აღმოსავლეთი სუდანის რუკა
**აღმოსავლეთი სუდანი** — ცხელი, მშრალი, ტროპიკული სავანების ეკორეგიონი ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აფრიკაში.

იგი წარმოადგენს სავანების ფართე ზოლის აღმოსავლეთ ნახევარს, რომელიც მიემართება აფრიკის აღმოსავლეთისაკენ და დასავლეთისაკენ, მდებარეობს კამერუნის მთიანეთიდან აღმოსავლეთით. საჰელის ზოლში აკაციებით დაფარული მშრალი სავანა მდებარეობს ჩრდილოეთით და მის ფარგლებს გარეთ, რომელიც საჰარის უდაბნოს წარმოადგენს, ხოლო სამხრეთით, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნოტიო ტყეები.

სამხრეთ სუდანის რესპუბლიკის სუდში ჩაფლული მდელოები ამ ტერიტორიას ყოფენ აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებად. რელიეფი ძირითადად მოსწორებულია, თუმცა არსებობს ზოგიერთი ჭაობიანი მონაკვეთები ალბერტის ტბის ირგვლივ და ეთიოპიის დასავლეთ ნაწილში.

* დასავლეთი ნაწილი მოიცავს კამერუნის ჩრდილოეთ ნაწილს, ჩადის სამხრეთს, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთს და სამხრეთი სუდანის სამხრეთ-აღმოსავლეთს.
* აღმოსავლეთი ნაწილი მდებარეობს ზოლში, რომელიც გადაჭიმულია უგანდის ჩრდილოეთიდან სუდანი-ეთიოპიის სასაზღვრო რეგიონის გასწვრივ. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ეთიოპიის მთიანეთს, ხოლო სამხრეთით ვიქტორიის ტბის აუზში მდებარე უგანდის ტყე-სავანებს.

აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით ჭარბობს ტროპიკული კლიმატი წვიმიანი სეზონით, დანარჩენი თვეები მშრალია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* East Sudanian savanna (WWF)
* East Sudanian savanna (National Geographic)
* Sudanian Savannas - A Global Ecoregion (WWF)
აღმოსავლეთი ნახევარსფერო. გამოყოფილია მოყვითალო ფერით
აღმოსავლეთი ნახევარსფერო
**აღმოსავლეთი ნახევარსფერო** (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: ***აღმოსავლეთი ჰემისფერო***) — დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის აღმოსავლეთით და 180-ე მერიდიანის დასავლეთით. აღმოსავლეთი ნახევარსფერო აღნიშნავს ევროპის, აზიის, აფრიკისა და ავსტრალიის კონტინენტებს, საპირისპიროდ დასავლეთი ნახევარსფეროსა, რომელიც ამერიკას მოიცავს. გარდა ამისა, ტერმინი „აღმოსავლეთი ნახევარსფერო" კულტურული და გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით, შეიძლება გამოყენებული იქნას როგორც „ძველი სამყაროს" სინონიმი.

აღმოსავლეთი და დასავლეთი ნახევარსფეროების დემარკაციის ხაზს დაუსაბუთებელი შეთანხმება წარმოადგენს, განსხვავებით ეკვატორისგან (წარმოსახვითი გადაკვეთის ხაზი დედამიწის ზედაპირის სიბრტყეზე), რომელიც ჰყოფს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს. ნულოვანი მერიდიანი (გრძედისა) და დემარკაციული ხაზი, დაახლოებით გრძედის 180-ე მერიდიანი პირობითად მიღებული საზღვრებია, რამეთუ ისინი აღმოსავლეთ გრძედს დასავლეთ გრძედისაგან ყოფენ. 

აღნიშნული შეთანხმება დაიდო 1884 წელს მერიდიანის საერთაშორისო კონფერენციაზე, რომელიც ქალაქ ვაშინგტონში გაიმართა. აღნიშნული დადგენილი საზღვრების მიხედვით დასავლეთი ევროპა, აფრიკა და აღმოსავლეთი რუსეთი ექცევა დასავლეთ ნახევარსფეროში, ხოლო ევრაზია და აფრიკა როგორც წესი, მოქცეულია აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში. 

აღმოსავლეთი ნახევარსფეროში მოქცეულია როგორც ხმელეთი ისე წყალი. ხმელეთის უმაღლესი წერტილია ევერესტი (8848 მ), ხოლო უდაბლესი მკვდარი ზღვა (– 423 მ). ამასთანავე აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში ხმელეთი უფრო მეტია, ვიდრე დასავლეთ ნახევარსფეროში. ინდოეთის, ატლანტისა და წყნარის ოკეანეები აგრეთვე აღმოსავლეთი ნახევარსფეროს შემადგენელი ნაწილებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დედამიწის ნახევარსფეროები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღმოსავლეთი ნახევარსფერო – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Latitude and Longitude დაარქივებული 2008-06-09 საიტზე Wayback Machine.  at britannica.com, accessed 2008-05-24

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის ნახევარსფეროები |
| --- |
|  |
| 
ჩრდილოეთი ნახევარსფერო • სამხრეთი ნახევარსფერო • აღმოსავლეთი ნახევარსფერო • დასავლეთი ნახევარსფერო • ხმელეთის ნახევარსფერო • წყლის ნახევარსფერო |
|  |
| 
 ***დედამიწის ნახევარსფეროები* •  *პორტალი:გეოგრაფია* •  ვიკისაწყობი:*დედამიწის ნახევარსფეროების რუკები*** |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პარალელები / მერიდიანები |
| --- |
|  |
| 

**ეკვატორი**
ჩრდილოეთი ტროპიკი
სამხრეთი ტროპიკი
არქტიკული წრე
ანტარქტიკული წრე
**ეკვატორი**
ჩრდილოეთი ტროპიკი
სამხრეთი ტროპიკი
არქტიკული წრე
ანტარქტიკული წრე
**ეკვატორი**
ჩრდილოეთი ტროპიკი
სამხრეთი ტროპიკი
არქტიკული წრე
ანტარქტიკული წრე
**W 0° E**
30°
60°
90°
120°
150°
180°
30°
60°
90°
120°
150°
180°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
5°
15°
25°
35°
45°
55°
65°
75°
85°
95°
105°
115°
125°
135°
145°
155°
165°
175°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
10°
20°
40°
50°
70°
80°
100°
110°
130°
140°
160°
170°
**0°**
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
10°
20°
30°
40°
50°
60°
70°
80°
90°
5° **N**
15°
25°
35°
**45°**
55°
65°
75°
85°
5° **S**
15°
25°
35°
**45°**
55°
65°
75°
85°
45x90
45x90
45x90
45x90

 |

 |
**ატამანის სახლი** (რუს. Дом атамана) — ერთსართულიანი აგურის სახლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შეტანილია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების რეესტრში. სახლი აგებულია XX საკუნის დასაწყისში. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ნოვოჩერკასკი, მოსკოვის ქუჩა № 49.

ისტორია
-------

ატამანის სახლი აგებულია 1907 წელს. ისტორიულ დოკუმენტებში 1915 წლისათვის სახლი მოიხსენიება სახელწოდებით „ატამანის სახლი". მიუხედავად იმისა, რომ ნოვოჩერკასკში არსებობდა ატამანის სასახლეც, სადაც ატმანი ატარებდა დროის უდიდეს ნაწილს, აუცილებელი იყო ასევე შენობა სხვადასხვა საჭიროებებისათვის. მსგავსი ბინა იყო ატამანის სახლი მოსკოვის ქუჩა ნომერ 49-ში. 

სახლი აგებულია მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. პროექტის ავტორმა ფასადის გაფორმებისას გამოიყენა ჩანართები და ჩარჩოები. მთავარი შესასვლელი განათავსა მარცხენა ნაწილში. იგი რუსტირებული თაღის სტილშია შესრულებული, რომელსაც თავზე ადგას ნახევარწრიული ფანჯარა. მთავარი შესასვლელის თაღი სრულდება ფართო კარნიზით და ატიკით. შენობის მარცხენა და მარჯვენა მხარეს განთავსებულია ფანჯრების სხვადასხვა რაოდენობა, რომელიც გაფორმებულია ერთმანეთში გადახლართული ორნამენტებით. 

სახლის მშენებლობისას შეიქნა ორი კარიბჭე სხვადასხვა სტილში. პირველ შემთხვევაში გამოყენებულია ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ხაზები, მეორე შემთხვევაში კი — მოხრილი ხაზები. 

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სახლში განათავსეს ნოვოჩერკასკის გარნიზონის უფროსის ბინა. ამ ომში ცხოვრობდნენ სამოქალქო ომის გმირები: ეპიფანე კოფტიუხი და სტეფან ვოსტრეცოვი. 1992 წლიდან შენობა რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია, იცავს კანონი. XXI საუკუნეში ატამანის სახლში განთავსებულია საბავშვო ბაღი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Новочеркасск. Энциклопедия. — Новочеркасск: ООО «Издательство Новопринт»,2005. — 720 с. 1257 ил. — С.93-94
2. ↑  Объект культурного наследия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-28. ციტირების თარიღი: 2017-04-21.
**ნიუსპიკი**, **ახალმეტყველება** (ინგლ. Newspeak, *new* - ახალი, *speak* - ლაპარაკი) — გამოგონილი ენა, რომელიც ჯორჯ ორუელმა აღწერა თავის რომანში "1984". ამ ნაწარმოებში იგი მიუთითებს ძალით გაღარიბებულ ენაზე, რომელიც შემოთავაზებულია სახელმწიფოს მიერ. ნიუსპიკი დაფუძნებულია ინგლისურ ენაზე. მაგრამ გრამატიკა და ლექსიკა ძალზე გამარტივებულია და შემცირებული. ენა მორგებულია ტოტალიტარულ რეჟიმს და მისი მიზანია ნელ-ნელა მოსპოს განსხვავებული აზრი ისეთი სიტყვების ამოღებით, რომლებიც თავისუფლების, ამბოხების და მსგავს იდეებს გამოხატავს. 

ამ ენაში ინგლისური ენის შესაბამისი სახელია *Oldspeak*(Old - ძველი, speak - ლაპარაკი). და ჩაფიქრებულია მისი საბოლოო ჩანაცვლება ნიუსპიკით 2050 წლამდე.

მთავარი პრინციპები
------------------

მთავარი იდეა არის ენის გამარტივება ისე რომ ტოტალიტარული მმართველობა განმტკიცდეს. მაგალითად, სიტყვა think (ინგლ. ფიქრი(ზმნა)) აღნიშნავს ზმნასაც და არსებით სახელსაც, ამიტომ thought(ინგლ. ფიქრი(არსებითი სახელი)) საჭირო აღარ იყო.

უარყოფითი მნიშვნელობის სიტყვები მიიჩნიეს ზედმეტად და ამოიღეს; მაგალითად, bad გახდა ungood(un პრეფიქსია და მითითებული ფუძის საპირისპირო მნიშვნელობას გულისხმობს, good - კარგი). ზედსართავი სახელები, რომლებიც ინგლისური ენის ჩვეულ წესს შედარებითი და აღმატებითი ხარისხის შესახებ არ ემორჩიებოდა დაუმორჩილეს(მაგ. good, gooder, goodest შეენაცვლა good,better,best -ს). მნიშვნელობის გამაძლიერებელი ზედსართავები(great, very ...) ამოვარდა და ჩვეულებრივი ზედსართავების სიტყვის წინ ჩადგა პრეფიქსი: *plus* ან *doubleplus* სიძლიერის მიხედვით; მაგ. great გახდა plusgood. ხოლო excellent(splendid და სხვა) გახდა *doubleplusgood*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* 1984
* სეპირ-უორფის ჰიპოთეზა

ლიტერატურა
----------

* Burgess, Anthony. *Nineteen Eighty-Five*. Boston: Little Brown & Co, 1978. ISBN 0-316-11651-3. Anthony Burgess discusses the plausibility of Newspeak.
* Green, Jonathon. *Newspeak: a dictionary of jargon*. London, Boston: Routledge & Kegan Paul, 1985, 1984. ISBN 0-7102-0673-9.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯორჯ ორუელი |
| --- |
|  |
| 
ბიბლიოგრაფია |
|  |
| რომანები | 
დღეები ბირმაში (1934)  · Coming Up for Air (1939)  · მღვდლის ქალიშვილი (1934)  · Keep the Aspidistra Flying (1936)  · ცხოველების ფერმა (1945)  · 1984 (1948) |
|  |
| დოკუმენტური | 
Down and Out in Paris and London (1933)  · The Road to Wigan Pier (1937) · კატალონიის პატივსაცემად (1938) |

 |
„არეულშრეობრიობა" მეტეხის ციხის ქვემოთ (თბილისი). ეს არის ის მონაკვეთი, სადაც გამოირჩევა მეტეხის პლატოსთან არსებული გამოკვეთილი კლდე, რომელიც შრეების ნაირგვარ არევას წარმოადგენს.
**„არეულშრეებრივი კონგლომერატები"** — თბილისში მამადავითის ანტიკლინის თაღურ ნაწილში არსებული ქაოსურად განლაგებული ტუფოგენური მასალით შეცემენტებული შუაეოცენური ასაკის ქანები (ლოდბრექჩიები), რომელიც პირველად შეისწავლა ცნობილმა გერმანელმა გეოლოგმა ჰერმან აბიხმა (1806-1886) და მანვე უწოდა „*არეულშრეებრივი კონგლომერატები*". არეულშრეებრივი კონგლომერატები გამოირჩევა თავისებური სტრუქტურით. მისი განსაკუთრებით თვალსაჩინო გაშიშვლებაა მდინარე მტკვრის მარცხენა ქარაფოვან ნაპირზე, მეტეხის ხიდიდან ორთაჭალჰესამდე. 

მეტეხის ტაძრის ქვემოთ, ფლატეზე, მათი სისქე 20-30 მეტრია, ცალკეული ლოდების სიგრძე 10-20 მ-ია, ზოგან მეტიც, სიგანე 1-2 მ. 
ერთიმეორის მორიგეობით ენაცვლება ტუფების, ტუფოგენური ქვიშაქვებისა და თიხა კარბონატული შედგენილობის დანალექი ქანის შრეები. ამავე ქანებითაა აგებული ლოდბრექჩიების აუშლელი შრეები. საგები, რომელიც მხოლოდ მდინარე მტკვრის წყალმცირობისას ჩანს მათი წარმოშობა წყალქვეშა მეწყრული მოვლენებითაა ახსნილი (აკად. ალექსანდრე ჯანელიძე). მეტეხის „არეულშრეებრივი კონგლომერატები" შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კონგლომერატი

ლიტერატურა
----------

* *ქე*. – თბილისი.–ენციკლოპედია. თბ. 2002
ატალია
**ატალია** *ღოთოლია* (ივრ. עתליה) — იუდეის დედოფალი ძვ. წ. 842 - ძვ. წ. 837 წლებში. ისრაელის მეფის აჰავის ასული. იუდეის მეფის იორამის მეუღლე.

როდესაც ატალიამ შეიტყო თავისი ძმის, ისრაელის მეფის, იორამის და თავისი ვაჟის, იუდეის მეფის ახაზიის მკვლელობის და მხედართმთავრის იეჰუს მიერ ისრაელის სამეფო ოჯახის გაწყვეტის შესახებ, იგი შეუდგა იუდეაში დავითის ჩამომავლების, თავისი ქმრის ნათესავების, განადგურებას, რათა ვერცერთი მათგანი ვერ გამხდარიყო მეფე. მას მხოლოდ აქაციას ვაჟი იოაში გადაურჩა, რომელიც მთავარ მღვდელთმსახურმა იოდაიმ შეიფარა და გაზარდა. რამდენიმე წლის შემდეგ ატალიამ შეიტყო რომ, იოაში ტაძარში იოდაიმ მეფედ აკურთხა. იგი თავისი დაცვითურთ მივიდა ტაძარში იოაშის მოსაკლავად, მაგრამ შეიარაღებულმა მღვდლებმა შეიპყრეს იგი და კედრონის ველზე სიკვდილით დასაჯეს. ვისაც კი მისი დაცვა სურდა - ჩახოცეს.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (2001). *Энциклопедия - Все монархи мира - Древний Восток*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0829-6

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ძველი ისრაელის და იუდეის მმართველები |
| --- |
|  |
| გაერთიანებული სამეფო | 
საული | დავითი | იშბაალი | სოლომონ მეფე |
|  |
| იუდეა | 
რობოამი | აბია | ასა | იოშაფატი | იორამი | ახაზია | ატალია | იოაში | ამაცია | უზია/აზარია | იოთამი | ახაზი | ეზიკია | მენაშე | ამონი | იოშია | იოახაზი |  იოაკიმი | იოიაქინია | ციდიკია |
|  |
| ისრაელი | 
იეროვოამ I | ნადავი | ბააშა | ილა | ზამვრი | თიბნი | ომრი | აქაბი | ახაზია | იორამი | იიუი | იოაჰაზი | იოასი | იეროვოამ II | ზაქარია | შალუმი | მანაიმ I | თაკია | ფაკეი | მანაიმ II | ოსია |

 |
**აღმოსავლეთი კონფერენცია** — ერთი იმ ორი მხარისგან, რომლისგანაც ნჰლ შედგება. 

ადრე ცნობილი იყო როგორც უელსის პრინცის კონფერენცია, რომელიც შექმნილი იქნა 1974 წელს, როდესაც ნჰლ გადაანაწილა გუნდები ორ კონფერენციაში (აღმოსავლეთი და დასავლეთი) შესაბამისად ოთხ დივიზიონში. ასევე აღსანიშნავია რომ ახალი კონფერენციები და დივიზიონები ნაკლებად არიან დაკავშირებული ჩრდილო ამერიკის გეოგრაფიულ მდგომარეობასთან. 

უელსის პრინცის თასი სათავეს იღებს შორეული 1925 წლიდან, რომელიც იმ დროს ლიგამ საჩუქრად მიიღო მოქმედი უელსის პრინცისგან, რომელიც მომავალში გახდა მეფე ედვარდ VIII. თავიდან ეს იქნა ნჰლ ჩემპიონისთვის ბოძებული. (1926 წლამდე, სტენლი თასი წარდგენილი იყო ნჰლ და დასავლეთ ლიგის ჩემპიონს შორის). 1926-1927 წლიდან კი სტენლი თასი დაუტოვეს ნჰლ-ის ფლეი ოფის გამარჯვებულს. იმ წლებში როდესაც ნჰლ არ იყო დივიზიონები (მაგალითად: 1927 წელს და ასევე 1938 წლიდან 1967 წლამდე), უელსის პრინცის თასი ეკუთვნოდა რეგულარული სეზონის გამარჯვებულს (როგორც დღეს პრეზიდენტის თასია). 1928-1937 წლებს შორის კი თასი მიემგზავრებოდა ამერიკული დივიზიონის ჩემპიონთან. 1967 წლიდან 1974 წლამდე კი ეს თასი აღმოსავლეთ დივიზიონი გამარჯვებულთან მიემგზავრებოდა

კონფერენციები და დივიზიონები ახლიდან იქნა არჩეული 1981 წელს, როდესაც უკეთ იქნა გათვალისიწნებული გეოგრაფიული ადგილმდებარეობები. ამ ცვლილების მიუხედავად, შენახული იქნა უელსის კონფერენციის სახელი, რომელიც წოდებულ იქნა აღმოსავლეთ კონფერენციას. დივიზიონების და კონფერენციების სახელი სახე ცვლილი იქნა 1993 წელს, ასევე გუნდების გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით. ნჰლ ახალმა კომისარმა Gary Bettman-მა შეიტანა ცვლილებები: უფრო გასაგები ყოფილიყო ჰოკეის არა მოყვარულთათვის, როგორც ეს მოხდა ნაციონალურ კალათბურთის ასოციაციაში, ნაციონალური ფეხბურთის ლიგაში და ბეიზბოლის მთავარ ლიგაში, სადაც დივიზიონების და კონფერენციის სახელი მისი ადგილმდებარეობიდან გამომდინარეობდა. 2005 წლის ლოკაუტის შემდეგ კი Gary Bettman-მა შეცვალა აღმოსავლეთ კონფერენციის ლოგო (მსგავსი დასავლეთ კონფერენციის და ნჰლ ლოგოებისა).

დივიზიონები
-----------

1993 წლის გადახალისებამდე, უელსის კონფერენცია შედგებოდა ადამის და პეტრიკის დივიზონებისგან. დღეს კი აღმოსავლეთი კონფერენცია შეიცავს 15 გუნდს 3 დივიზიონში: ატლანტიკის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის.

**ატლანტიკის დივიზიონი**

* ნიუ ჯერს დევილსი
* ნიუ იორკ აილენდერსი
* ნიუ იორკ რეინჯერსი
* ფილადელფია ფლაიერსი
* პიტსბურგ პინგვინსი

**ჩრდილოეთის დივიზიონი**

* ბოსტონ ბრუინსი
* ბუფალო სეიბრსი
* მონრეალ კანადიენსი
* ოტავა სენატორსი
* ტორონტო მეიფლ ლივზი

**სამხრეთის დივიზიონი**

* კეროლაინა ჰურიკენსი
* ფლორიდა პანტერსი
* ტამპა ბეი ლაითინგი
* ვაშინგტონ კეპიტალზი
* ვინიპინგ ჯეტსი

ჩემპიონები
----------

1982 წლამდე ნჰლ ჰქონდა უნიკალური ფლეი ოფის სისტემა ნფლ, ნბა და მლბ შედარებით. გუნდები ფლეი ოფში გადიოდნენ კონფერენციისგან დამოუკიდებლად.  შედეგად ერთი კონფერენციის წარმომადგენელ 2 გუნდს შეეძლო სტენლი თასის ფინალში შეხვედროდნენ ერთმანეთს რაც მოხდა კიდევაც 1977, 1978 და 1980 წლებში. ამ სისტემის მიხედვით, უელსის კონფერენციის ჩემპიონი და გამარჯვებული უელსის პრინცის თასის, იყო გუნდი რომელიც ამთავრებდა საუკეთესო შედეგით რეგულარულ სეზონს კონფერენციაში. 

1982 წლიდან მოყოლებული კონფერენციის, პრინც უელსის თასი იქნა მიკუთვნილი უელსის / აღმოსავლეთ კონფერენციას.

სქოლიო
------

1. ↑  List of Stanley Cup Playoff Formats. NHL.com. ციტირების თარიღი: 2008-04-18.