recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დენდროფობია**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ქსილოფობია**, **ილოფობია** და **ჰილოფობია** — ფსიქიკური დარღვევა, რომელიც გამოიხატება ირაციონული შიშით ხეების ან ტყის მიმართ.

### ეტიმოლოგია

სიტყვა მომდინარეობს ბერძნული სიტყვა ჰილოდან (ὕλη), რაც ნიშნავს „ხეს ან ტყეს" და ფობოს, რაც ნიშნავს შიშს.

კულტურაში
---------

*BBC*-ის სერიალ „ახალ ილეთების" მეორე სეზონში, დენის უოთერმანის პერსონაჟი, გერი აღიარებს, რომ იტანჯება ჰილოფობიით. მისი შიში ხშირად არის გამოყენებული სიუჟეტური ხაზის განვითარებისთვის, კერძოდ კი მაშინ, როდესაც ამოუხსნელი დანაშაულის და გახსნილი შემთხვევის ჯგუფებს სჭირდებათ დანაშაულის ადგილზე მისვლა, რომელიც ტყეში მდებარეობს. მეათე სეზონში ის განკურნებას ცდილობს.

სიმფსონების მე-20 სეზონის 21-ე სერიაში, *Coming to Homerica*-ში ლიზა შეცდომით ამბობს, რომ ეს არის ჰილოფობიის შიში.

*Uncle Grandpa* (ბიძა ბაბუაში) ჰოთ-დოგის გამყიდველი ამბობს, რომ მას ხეების ეშინოდა, მაგრამ როდესაც ის აძვრა ტელეფონის პოსტზე, რომელიც მას ხე ეგონა, თავისი შიში დაძლია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფობიების სია

სქოლიო
------

1. ↑  John G. Robertson, *An Excess of Phobias and Manias: A Compilation of Anxieties, Obsessions, and Compulsions That Push Many Over the Edge of Sanity*, Senior Scribe Publications (January 2003), p.103
2. ↑  Hylo, Latin-Greek Cross references, *Robertson’s Words for a Modern Age*, Senior Scribe Publications, 2003, retrieved 07-11-2009
3. ↑  Phobo-, Latin-Greek Cross references, *Robertson’s Words for a Modern Age*, Senior Scribe Publications, 2003, retrieved 07-11-2009
**სკადარი**, **შკოდერი** (ალბ. Liqeni i Shkodrës; სერბ. Скадарско језеро, Skadarsko jezero) — ბალკანეთის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბა. მდებარეობს მონტენეგროსა და ალბანეთის ტერიტორიებზე, ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობია დაახლოებით 390 კმ². ზამთრის წყალდიდობის დროს ფართობი იზრდება 530 კმ²-მდე. ფართობი საშუალოდ 475 კმ², რომელთაგან ტბის 2/3 ეკუთვნის ჩერნოგორიას, ხოლო დანარჩენი ნაწილი — ალბანეთს. მაქსიმალური სიღრმე 44 მ. 

აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი ნაპირები დაბალია, დასავლეთი და სამხრეთ-დასავლეთი — მთიანი. ტბას 6 მდინარე ერთვის, რომელთაგან უდიდესია მორაჩა და ჩერნოევიჩა, რომლებიც ტბას დასავლეთის მხრიდან ერთვიან და ჭაობიან დელტას ქმნიან. სკადარიდან გამოდის მდინარე ბუნა და უერთდება ადრიატიკის ზღვას. ჩამონადენის 62 % მდინარე მორაჩაზე და მის შენაკად ზეტაზე მოდის, ხოლო დაახლოებით 30 % მიწისქვეშა წყაროებზე. მორაჩას ტბაში დიდი რაოდენობით ნაყარი შეაქვს, რის გამოც ირღვევა წყლის გამჭვირვალობა. ტბის ნაპირები დიდწილად დაჭაობებულია. სკადარის ფლუქტუაციის დონე 5 მ აღწევს. 

სკადარი წარმოიქმნა კირქვული ქანების ხსნის შედეგად ტექტონიკურ აუზში მესამეულ ან მეოთხეულ პერიოდში. წარსულში ადრიატიკის ზღვის ყურე იყო, ხოლო ამჟამად მისგან გამოყოფილია ალუვიური ყელით. ტბის რაიონში კლიმატი ხმელთაშუაზღვის ტიპისაა. ზამთარი რბილი და წვიმიანია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 7,3 °C აღწევს. ზაფხული მშრალია და ცხელი. წყალი 14,9 °C-მდე თბება. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — 14,9 °C. განვითარებულია ნაოსნობა და თევზჭერა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს მახლობლად არის ქალაქი შკოდერი. ნაპირებთან ბევრია პატარა ქალაქი, რომლებიც ძველი მონასტრებითა და ციხე-სიმაგრეებით არიან ცნობილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სკადარი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* სკადარი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**დიორიტი** (ფრანგ. diorite, ბერძნ. diorízo — ვარჩევ) — ნაცრისფერი სრულკრისტალური საშუალო სიმჟავიანობის (SiO2 55-65%) მაგმური ინტრუზიული ქანი. დიორიტის მთავარი მინერალებია საშუალო პლაგიოკლაზი, რქატყუარა, იშვიათად შეიცავს პიროქსენსა და ბიოტიტს, ზოგჯერ — კვარცსაც; აქცესორული მინერალებია — აპატიტი, მაგნეტიტი, ილმენიტი და სხვა. დიორიტი ნაკლებადაა გავრცელებული და გვხვდება გრანიტოიდულ ინტრუზიებში უბნების სახით, ზოგჯერ ქმნის შტოკს, დაიკს, ლაკოლითსა და სხვა. დიორიტის საბადოები ცნობილია დიდ ბრიტანეთში, იტალიაში, გერმანიაში, ფინეთში, შვედეთში, რუმინეთში, თურქეთში, ეგვიპტეში, ახალ ზელანდიაში, აშშ-ში. იყენებენ სამშენებლო და მოსაპირკეთებელ მასალად. ძვირფასი საშენი მასალაა. დიორიტისგან ამზადებენ სხვადასხვაგვარი სახეობის საგზაო ქვას. ზოგიერთი დიორიტი მდიდარია ფერადი ელფერით, კარგად ექვემდებარება გაკრიალებას. ძველ ეგვიპტესა და მესოპოტამიაში იყენებდნენ როგორც სკულპტურულ მასალას. მაგარი, მტკიცე და სინათლეგაუმტარი დიორიტი სკულპტურაში ექვემდებარება განზოგადებულ დამუშავებას. დიორიტი გავრცელებულია საქართველოშიც. აღსანიშნავია მოსაპირკეთებელი წიფის კვარციანი დიორიტის საბადო (802 ათასი მ³).

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 561.
2. ↑  დიორიტი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
3. ↑  დიორიტი — დიდი რუსული ენციკლოპედია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-22. ციტირების თარიღი: 2021-04-22.
4. ↑  დიორიტი — სამთო ენციკლოპედია
5. ↑  იმერეთის მხარე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაგმური ქანების შედგენილობა |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ტიპი** | **ულტრაფუძე<45% SiO2** | **მელანოკრატული45–52% SiO2** | **შუალედური52–63% SiO2** | **შუალედურ-ფელზიტური63–69% SiO2** | **ფელზიტი>69% SiO2** |
|  |
| 
**ვულკანური ქანები:****ჰიპაბისალური ქანები:****სიღრმული ქანები:**
 | 
კომატიტი, პიკრიტიკიმბერლიტი, ლამპროიტიპერიდოტიტი
 | 
ბაზალტიდიაბაზი (დოლერიტი)გაბრო
 | 
ანდეზიტიდიორიტი
 | 
დაციტიგრანოდიორიტი
 | 
ლიპარიტიაპლიტი-პეგმატიტიგრანიტი
 |

 |

 |
სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი
**სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი** — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფაყის ჩრდილო-დასავლეთით, სოფლიდან 5 კმ-ში, სკალდის მთაზე. ზღვის დონიდან 2210 მეტრზე. ადგილობრივების გადმოცემით სკალდის ტაძარი X-XI საუკუნეებში აშენდა, თუმცა მისი პირვანდელი სახე თითქმის წაშლილია. სამონასტრო ცხოვრება 2013 წელს აღდგა. 

ტაძრის მთავარ სიწმინდეს წარმოადგენს მთავარანგელოზების (მიქაელის და გაბრიელის) მოოქროვილი ხატი და ხატი მაცხოვრის გამოსახულებით. ტაძრის დღესასწაულია 21 ნოემბერი. 

სვანეთში ყოველწლიურად აღნიშნავენ სკალდობას, დღესასწაული იმართება აღდგომის ყოველ მეშვიდე კვირას და ემთხვევა ქრისტიანულ სულთმოფენობას. 

მთავარანგელოზების მოოქროვილი ხატი

ლიტერატურა
----------

* *კიკნაძე ზ.*, ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 176-177, ISBN 978-99940-27-10-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 14576

სქოლიო
------

1. ↑  სულთმოფენობის დღესასწაული სვანეთში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-24. ციტირების თარიღი: 2020-06-01.
2. 1 2  სკალდის მონასტერში "სტაროსტები" ვეღარ ბოგინობენ
3. ↑  სალოცავი სვანეთში, სადაც ქალებს ასვლა ეკრძალებათ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-11. ციტირების თარიღი: 2021-12-29.
**ტრენჩინის ციხესიმაგრე** (სლოვაკ. Trenčiansky hrad, უნგრ. trencséni vár) — ციხესიმაგრე დასავლეთ სლოვაკეთში, ქალაქ ტრენჩინში. შედის სლოვაკეთის კულტურის ეროვნული ძეგლების სიაში.

ისტორია
-------

ციხესიმაგრე სავარაუდოდ ძველი ნაქალაქარის ადგილზე უნდა იყოს დაარსებული. პირველი ობიექტი, საცხოვრებელი კოშკი და როტონდა, ააგეს XI საუკუნეში. XIII საუკუნის დასასრულს ციხესიმაგრე ეკუთვნოდა უნგრეთის უგვირგვინო მეფეს მატუშ ჩაკს, რომელიც ფაქტობრივად აკონტროლებდა თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიას. ამ პერიოდში ციხესიმაგრე გააფართოეს და გადააკეთეს. მატუშ ჩაკის გარდაცვალებიდან XV საუკუნემდე ციხესიმაგრე ეკუთვნოდა უნგრეთის სამეფოს. XV საუკუნეში ციხესიმაგრე შტეფან ზაპოლსკის კუთვნილებაა. 1540-1560 წლებში ციხესიმაგრე გაამაგრეს იტალიელმა არქიტექტორებმა. 1790 წელს ციხესიმაგრე ხანძარმა გაანადგურა. XIX საუკუნეში დააკონსერვეს და მოგვიანებით ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. 

ამჟამად ციხესიმაგრეში განთავსებულია ტრენჩინის მუზეუმის ექსპოზიცია. ციხესიმაგრე დაცულია, როგორც სლოვაკეთის ისტორიის ეროვნული ძეგლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტრენჩინის მუზეუმის ოფიციალური ვებგვერდი
* Статья про Тренчьянский Град в журнале «Окружающий мир» დაარქივებული 2021-05-10 საიტზე Wayback Machine.
**დენდრარიუმი**, *დენდროლოგიური ბაღი* (ბერძ. dendron „ხე"), *არბორეტუმი* ( ლათ. arbor „ხე") — ღია გრუნტზე გაშენებული ხემცენარეების კოლექციები. 

დენდრარიუმი შეიძლება დამოუკიდებელი იყოს ან ბოტანიკური ბაღის შემადგენლობაში შედიოდეს. მცენარეებს აშენებენ სისტემატური, გეოგრაფიული, ეკოლოგიური, დეკორატიული და სხვა ნიშნების მიხედვით. დენდრარიუმს აქვს სამეცნიერო-სასწავლო, კულტსაგანმანათლებლო ან საცდელ-საწარმოო მნიშვნელობა. დენდრარიუმში წარმოდგენილია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ხემცენარეთა სიმდიდრე და მრავალფეროვნება, ტარდება სამეცნიერო მუშაობა ინტროდუქციაში, აკლიმატიზაციასა და სელექციაში. დენდრარიუმები ავრცელებენ ძვირფასი და იშვიათი ხემცენარეების სარგავ მასალას, თესლსა და კალამს.

სოხუმის, ბათუმისა და თბილისის ბოტანიკურ ბაღებში თავმოყრილია მერქნიანი ჯიშების მდიდარი კოლექციები. დენდრარიუმის ტიპური მაგალითია „თბილისის ზღვის" სანაპირო ზოლში გაშენებული თბილისის დენდროლოგიური პარკი (დაარსდა 1956 წელს) და შავი ზღვის სანაპიროზე შეკვეთილის დენდროლოგიური პარკი (ბ. ივანიშვილის კერძო საკუთრებაში, გაიხსნა 2020 წელს).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 469.
* *ისაკაძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბოტანიკა |
| --- |
|  |
| დარგები | 
* ეთნობოტანიკა
* პალეობოტანიკა
* მცენარეთა ანატომია
* მცენარეთა ეკოლოგია
* მცენარეთა მორფოლოგია
* მცენარეთა ფიზიოლოგია
 |  |
|  |
| მცენარეები | 
* მცენარეთა ევოლუცია
* წყალმცენარეები
* ხავსისნაირნი
* გვიმრანაირნი
* შიშველთესლოვნები
* ყვავილოვანი მცენარეები
 |
|  |
| მცენარეთა ნაწილები | 
* ფესვი
* ღერო
* ფოთოლი
* ნაყოფი
* ყვავილი
* ბაგე
* მერქანი
* მერისტემა
* ყლორტი
* ვარჯი
 |
|  |
| მცენარეთა უჯრედები | 
* უჯრედის კედელი
* ქლოროფილი
* ქლოროპლასტი
* ფოტოსინთეზი
* მცენარეთა ჰორმონები
* პლასტიდი
* ტრანსპირაცია
 |
|  |
| მცენარეთა რეპროდუქცია | 
* მეტაგენეზი
* გამეტოფიტი
* Plant sexuality
* ყვავილის მტვერი
* დამტვერვა
* თესლი
* სპორა
* სპოროფიტი
 |
|  |
| მცენარეთა ტაქსონომია | 
* ბოტანიკური სახელი
* ბოტანიკური ნომენკლატურა
* ჰერბარიუმი
* IAPT
* ICN
* *Species Plantarum*
 |
|  |
| ტერმინოლოგიური სიტყვარი | 
* ბოტანიკური ტერმინების ლექსიკონი
* მცენარეთა მორფოლოგიური ლექსიკონი
 |
|  |
| 
**პორტალი** |

 |
ტარდისი ბიბისის სატელევიზიო ცენტრში 2005-10 წლებში
**ტარდისი** (ინგლ. *TARDIS* — Time And Relative Dimension(s) In Space) — დროის მანქანა და კოსმოსური ხომალდი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ბრიტანული სატელევიზიო პროგრამიდან Doctor Who.

ტარდისი წარმოადგენს დროის ლორდების მოწინავე ტექნოლოგიის შედეგს. დროის ლორდები უცხოპლანეტური ცივილიზაციაა, რომლის ერთ-ერთი წევრიც არის პროგრამის მთავარი პერსონაჟი, დოქტორი. სათანადო მართვისა და პილოტირების შემთხვევაში ტარდისს შეუძლია, მისი მგზავრები დროისა და სივრცის ნებისმიერ მონაკვეთში გადაიყვანოს. ტარდისის შიდა ნაწილი გარეზე გაცილებით ფართოა, გარემოს კი ეხამება ხომალდის „ქამელეონის არით". ტარდისებს ასევე გააჩნიათ გარკვეული დონის მგრძნობიარობა, რაც სერიალში გამოხატულია სხვადასხვა ფორმით, მაგალითად მექანიზმის პიროვნულობასა და თავისუფალ ნებაზე მინიშნებით. ტარდისი მომხმარებლებს უზრუნველყოფს დამატებითი იარაღებითა და შესაძლებლობებით, მათ შორის უნივერსალური მთარგმნელი სისტემით, რომელიც ტელეპათიურად მოქმედებს. 

სერიალში დოქტორი მართავს ტარდისის მოძველებულ და ერთი შეხედვით არასანდო მოდელს Type 40-ს. მისი ქამელეონის ფუნქცია დაზიანებულია და მუდმივად 1960-იანების სტილის ლონდონის პოლიციის ყუთის ფორმა აქვს მას შემდეგ, რაც დოქტორი ლონდონს ეწვია 1963 წელს. სერიების უმეტესობაში აღინიშნებოდა, რომ დოქტორმა ტარდისი მოიპარა დროის ლორდების მშობლიური პლანეტიდან, გალიფრეიდან, სადაც ის ძველ, ჩამოწერილ და მიტოვებულ ნივთად ითვლებოდა და სამუზეუმო ექსპონატი იყო. თუმცა სერიაში „დოქტორის ცოლი" (2011) ხომალდის ცნობიერება ადამიანის, სახელად იდრისის, სხეულში სახლდება და ამჟღავნებს, რომ არათუ დოქტორს არ მოუპარავს, არამედ საკუთარი სურვილით დატოვა მასთან ერთად პლანეტა, რადგან სამყაროში მოგზაურობა სურდა. ეპიზოდში ფლირტაობისას ის მაცდურად მიანიშნებს, რომ თავად „მოიპარა" დოქტორი, თუმცა იმავე ეპიზოდში მას „ქურდს" უწოდებს.

ზოგჯერ ტარდისი შეცდომას უშვებს და დოქტორი სასურველის ნაცვლად სხვა დროსა და ადგილას ხვდება. მაგრამ „დოქტორის ცოლში" ტარდისი ამჟღავნებს, რომ ეს „მოულოდნელობები" სინამდვილეში განსაზღვრული ქმედებები იყო მისი მხრიდან, რათა დოქტორი წაეყვანა იქ, „სადაც საჭირო იყო", ნაცვლად იმისა, სადაც „მას სურდა წასვლა". 

Doctor Who ბრიტანული პოპულარული კულტურის იმდენად განუყრელ ნაწილად იქცა, რომ არა მარტო პოლიციის ყუთის ფორმა გახდა ტარდისთან ასოცირებული, არამედ გამოთქმა „ტარდისის მსგავსი" (ინგლ. *TARDIS-like*) ხშირად გამოიყენება ისეთი რამის აღსაწერად, რაც შიგნიდან უფრო დიდი ჩანს, ვიდრე გარედან. სახელი „ტარდისი" ბრიტანეთის სამაუწყებლო კორპორაციის მიერ რეგისტრირებულია სავაჭრო ნიშნად.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
**სეიფულმულიუკი** (აზერ. Seyfəl mülk) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის მეშადი ჯამილ ამიროვის ოპერა, 1915 წელი. ლიბრეტო ( აზერბაიჯანულზე) დაიწერა პოეტ მირზა კადირ ისმაილზადეს (ვიუსაღის) მიერ (პოეტის მამა მიქაილ მუშფიგი). პირველად ოპერა დაიდგა ელიზავეტპოლში (დღევანდელ — Гგანჯაში) 1915 წელს, ერთი წლის შემდეგ კი — ტიფლისის ოპერისა და თეატრის სცენაზე(რევანდელ — ზ.ფალიაშვილის სახელობის ქართული ოპერისა და ბალეტის თეატრი). ოპერის დამდგმელი რეჟისორი იყო სიდგი რუხულა. როლებს ოპერასი ასრულებდნენ ხანენდე მეჯიდ ბეიბუტოვი ( სსრკ-ს სახალხო არტისტის რაშიდ ბეიბუტოვის მამა), სსრკ-ს სახალხო არტისტი ბიულბიული, ხანენდე მალიბეილი ხამიდი და სხვა. იმ წლის აფიშების თანახმად ამ ოპერის დირიჟორი იყო თვითონ კომპოზიტორი მეშადი ჯამილ ამიროვი[2]. იმ წელს ოპერა დაიდგა არა მხოლოდ ტიფლისში, არამედ ამიერკავკასიის სხვადასხვა ქალაქებშიც. ამ გასტროლების შესახებ ასევე არსებობს 1957 წლის გაზეთ «კომუნისტის» 304-ე ნომერში და 1988 წლის 16 მართის გაზეთ «ბაქოელი მუშა»-ს 61-ე ნომერში.

სქოლიო
------

1. ↑  Фазиль Рахманзаде. Дар судьбы. — Баку: Язычы, 1990. — С. 88. — 302 с.
2. ↑  Solmaz Qasımova, Zemfira Abdullayeva. Keçmişin səhifələri (Fikrət Əmirovun 80 illiyi qarşısında) (азерб.) // Musiqi dünyası : журнал. — 2002. — No 1, 2.
3. ↑  Malıbəyli Həmid Xalq qəzeti
**დენი სასუ-ნგესო** (ფრანგ. Denis Sassou Nguesso; დ. 23 ნოემბერი, 1943, ედუ, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1979-1992 და 1997 წლიდან. მიეკუთვნება მბოშის ეთნიკურ ჯგუფს.

1961 წელს დაამთავრა სკოლა და შევიდა სამხედრო სამსახურში. 1963 წელს დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი საფრანგეთში, რის შემდეგაც ეკავა რამდენიმე სამხედრო თანამდებობა კონგოს რესპუბლიკის არმიაში. იყო 1968 წლის სახელმწიფო გადატრიალების ერთადერთი ორგანიზატორი. 1968 წელს გახდა სამთავრობო ხუნტის — რევოლუციის ეროვნული საბჭოს წევრი. 1969 წლიდან უკავია მაღალი თანამდებობები კონგოს შრომის პარტიაში. 1972 წლიდან არმიის კურატორია პარტიული ხაზით. 1945-1977 წწ. პარტიის კურატორია თავდაცვაში და სახელმწიფო უსაფრთხოებაში. 1976 წლიდან თავდაცვის მინისტრია, ხოლო 1977 წლიდან - პოლკოვნიკი.

1979 წლიდან ქვეყნის პრეზიდენტი, მთავრობისა და პარტიის ხელმძღვანელი, ასევე თავდაცვის, სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და შინაგან საქმეთა მინისტრია. 2002 და 2009 წლებში აირჩიეს პრეზიდენტად მომდევნო 7-წლიანი ვადით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დენი სასუ-ნგესო***

* Denis Sassou Nguesso


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონგოს რესპუბლიკის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
ფიულბერ იულუ **·**  ალფონს მასემბა-დება **·**  მარიან ნგუაბი **·**  ჟაკ იომბი-ოპანგო **·**  დენი სასუ-ნგესო **·** პასკალ ლისუბა **·** დენი სასუ-ნგესო |  |

 |
**სკალარია** (ლათ. Pterophyllum) — თევზების გვარი ციქლასებრთა ოჯახისა. სხეული დისკოსებრი ფორმის და გვერდებიდან შებრტყელებულია; სიგრძე 15 სმ-მდეა, სიმაღლე 25 სმ-მდე. ძირითადად შეფერილი არიან მომწვანო-რუხიდან ზეთისხილისფრამდე მოვერცხლისფრო ელფერით. ქერცლი წვრილია. მუცლის ფარფლები ძაფის მსგავსია, ზურგისა და ანალური — წაგრძელებული, კუდისა და მკერდის — წამახვილებული. ბინადრობენ სამხრეთ ამერიკაში, ამაზონის, ორინოკოსა და ესეკიბოს აუზებში, ტბებსა და მდინარეთა ნელ დინებებში, წყალმცენარეებსა და წყლის მცენარეულობას შორის. სამი სახეობაა: *P. altum* (ყველაზე დიდი), *P. leopoldi*, *P. scalare*. ქმნიან მონოგამურ წყვილებს. დედალი ფოთლებზე ან მოფარებულ ადგილებში დებს 300–700 ცალ ქვირითს. ჰყავთ აკვარიუმებში.

გალერეა
-------

* Pterophyllum leopoldi*Pterophyllum leopoldi*
* Pterophyllum scalare*Pterophyllum scalare*

სქოლიო
------

1. ↑  Pterophyllum — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Решетников Ю. С.* Скалярии // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 323.
**დენიელ ბეშიელ უორნერი** (ინგლ. Daniel Bashiel Worner; დ. 19 აპრილი 1815, მერილენდი, აშშ — გ. 1 დეკემბერი 1880, ლიბერია) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი 1864-1868 წლებში და მეხუთე ვიცე-პრეზიდენტი 1860-1864 წწ.

ბიოგრაფია
---------

დენიელ უორნერი დაიბადა აშშ-ში, მერილენდის შტატში, აფრო-ამერიკელის ოჯახში. მისი მამა ყოფილი მონა იყო, რომელმაც თავისუფლება მოიპოვა უორნერის დაბადებამდე ერთი წლით ადრე. 

უორნერის დაბადების თარიღი უცნობია, ზოგიერთი წყარო მიუთითებს 1815 წლის 19 აპრილს. ამერიკული საკოლონიზაციო საზოგადოების მიხედვით იგი ცხრა წლისა იყო, როდესაც 1823 წელს მისი ოჯახი დასახლდა ლიბერიაში. ამ მონაცემებით მისი დაბადების წლად შესაძლებელია მივიჩნიოთ 1814 წელი.

როგორც ლიბერიული ელიტის წარმომადგენელი, იგი იყო ლიბერიის წარმომადგენელთა პალატისა და ლიბერიის სენატის წევრი. 1877 წელს გახდა ამერიკული საკოლონიზაციო საზოგადოების აგენტი. 

დენიელ ბეშიელ უორნერი არის ლიბერიის ეროვნული ჰიმნის ავტორი, რომელიც ოფიციალურად მიიღეს 1847 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ.

პრეზიდენტობა
------------

უორნერის საქმიანობის მთავარი საზრუნავი იყო კავშირების დამყარება ადგილობრივ მოსახლეობასთან. მან მოაწყო პირველი ექსპედიცია ჯუნგლებში ბენჟამინ ანდერსონის მეთაურობით.

1868 წელს ანდერსონი გაიგზავნა ლიბერიის სიღრმეში ადგილობრივ მეფე მუსარდოსთან ხელშეკრულების დასადებად. გზადაგზა იგი აკეთებდა ჩანაწერებს, აღწერდა მოსახლეობას და ბუნებრივ რესურსებს. ანდერსონის ინფორაციაზე დაყრდნობით ლიბერიის მთავრობამ დაამყარა კონტროლი ლიბერიის შიდა ტერიტორიებზე.

სქოლიო
------

1. 1 2  Death Of A Liberian President // «New York Times» — 1881. — March 13.
2. ↑  *Emma Jones Lapsansky Werner & Margaret Hope Bacon.* Back To Africa
3. ↑  American Colonization Society, «Information About Going To Liberia With Things Which Every Emigrot Ought To Know», 1852
4. ↑  *Michele Mitchell*. Righteous Propaganda
5. ↑  *Streissguth, Thomas*. Liberia In Pictures

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიბერიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი
* სტივენ ალენ ბენსონი
* დენიელ ბეშიელ უორნერი
* ჯეიმზ სპრიგს პეინი
* ედუარდ ჯეიმზ როი
* ჯეიმზ სკივრინგ სმიტი
* ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი
* ჯეიმზ სპრიგს პეინი
* ენტონი გარდინერი
* ალფრედ რუსელი
* ჰილარი ჯონსონი
* ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი
* უილიამ კოლმენი
* გარეტსონ გიბსონი
* არტურ ბარკლაი
* დანიელ ჰოვარდი
* ჩარლი კინგი
* ედვინ ბარკლაი
* უილიამ ტაბმენი
* უილიამ ტოლბერტი
* სამუელ დოუ
* ამოს შავიერი
* დავიდ კმორმაკპორი
* ვილტონ სანკავულო
* რუთ პერი
* ჩარლზ ტეილორი
* მოსე ბლაჰი
* გიდ ბრაიანი
* ელენ ჯონსონ-სირლიფი
* ჯორჯ ვეა
 |

 |
**სლოვენიის სოციალისტური რესპუბლიკა** (სლოვენ. Socialistična republika Slovenija) — იუგოსლავიის 6 რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი სოციალისტური რესპუბლიკა. 1963 წლამდე ეწოდებოდა სლოვენიის სახალხო რესპუბლიკა (Ljudska republika Slovenija). ამჟამად - სლოვენიის რეპუბლიკა. 

დასავლეთით ესაზღვრებოდა იტალია, ჩრდილოეთით - ავსტრია, აღმოსავლეთით – უნგრეთი და სამხრეთით ხორვატიის სოციალისტური რესპუბლიკა. აქვს გასასვლელი ადრიატიკის ზღვაზე.

პოლიტიკური სტრუქტურა
--------------------

სლოვენიის სოციალისტური რესპუბლიკა გაერთიანებული იყო იუგოსლავიის შემადგენლობაში. ბოლო მოქმედი კონსტიტუცია მიიღეს 1974 წელს. საკანონმდებლო ორგანო იყო – სკუპშჩინა (1963 წლამდე სახალხო სკუპშჩინა).

ისტორია
-------

მეორე მსოფლიო ომის დროს იუგოსლავიის ოკუპაციის შემდეგ სლოვენია გაინაწილეს გერმანიამ, უნგრეთმა და იტალიამ. სლოვენები საკონცენტრაციო ბანაკებში გაამწესეს სხვადასხვა სამუშაოზე ან გადაასახლეს ხორვატიასა და სერბეთში. ომის შემდეგ სლოვენია გახდა იუგოსლავიის რესპუბლიკის შემადგენელი ნაწილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* www.worldstatesmen.org
* OSAMOSVOJITVENI AKTI REPUBLIKE SLOVENIJE – სლოვენიის დამოუკიდებლობის აქტი დაარქივებული 2012-01-17 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა |
| --- |
|  |
| 
* ბოსნია და ჰერცეგოვინა
* მაკედონია
* სერბეთი
	+ ვოევოდინა
	+ კოსოვო
* სლოვენია
* ჩერნოგორია
* ხორვატია
 |  |

 |
დარდანების სამეფო
დარდანების სამეფო
**დარდანები** — ბალკანეთში, თანამედროვე სერბეთის სამხრეთით, კოსოვოში მცხოვრები ხალხი. საუბრობდნენ დარდანულ ენაზე. არსებობს ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც დარდანები არიან თანამედროვე ალბანელების წინაპრები.

მითოლოგია
---------

ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით დარდანი ილირიუსის შვილია და ითვლება დარდანების ეპონიმად. ზოგიერთი თვალსაზრისით დარდანებს უკავშირებენ ჰომეროსის „ილიადაში" მოხსენიებულ დარდანებს, რომლებიც ტროადის მცხოვრებლები იყვნენ. უძველესი წყაროები დარდანების წარმომავლობის შესახებ წინააღმდეგობრივია. ზოგი მათ რომაელებად მიიჩნევენ, ზოგი კი — ბერძნებად.

ისტორია
-------

დიოდორე სიცილიელი მათ აღმოსავლეთიდან (დარდანელის რაიონიდან) გადმოსახლებულად მიიჩნევდა. 

პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიებიან მას შემდეგ, რაც მათ მეფემ ბარდილმა გააერთიანა და თავის კონტროლს დაუქვემდებარა რამდენიმე ადგილობრივი ტომი. ძვ. წ. 358 წელს ფილიპე II მაკედონელმა დარდანებთან დადო ხელშეკრულება და ცოლად შეირთო დარდანების პრინცესა აუდატუ, თუმცა შემდეგ ფილიპე II-მ დაამარცხა დარდანები ბარდილის მეთაურობით. 

ძვ. წ. 334 წელს, ალექსანდრე მაკედონელის დროს დარდანები თავს დაესხნენ მაკედონიას, მაგრამ დამარცხდნენ და აღიარეს მისი ხელისუფლება. დარდანები მოგვიანებითაც აგრძელებდნენ მაკედონელებზე თავდასხმას. საბოლოოდ დარდანები დაიპყრეს რომაელებმა. იმპერატორმა დიოკლეტიანემ იქ შექმნა პროვინცია დარდანია, ცენტრით ქალაქ ნიშში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დარდანია

სქოლიო
------

1. ↑  История Албании
2. ↑  Appian, *The Foreign Wars, III, 1.2*
3. ↑  Greeks and Barbarians (Edinburgh Readings on the Ancient World) by T. Harrison, 2001, ISBN 0-415-93959-3, page 140
**სიმონ ვასილის ძე პეტლიურა** (უკრ. Си́мон Васи́льович Петлю́ра დ. 1879 — გ. 1926, პარიზი) — უკრაინელი სამხედრო მოღვაწე, უკრაინის დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი, უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის მეთაური (1919-20).

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა პოლტავის სასულიერო სემინარიაში. 1900 წლიდან იყო უკრაინის რევოლუციური პარტიის წევრი, მემარცხენე ნაციონალისტი. 1902 წლიდან იწყებს ჟურნალისტურ მოღვაწეობას, იმავე წელს საცხოვრებლად გადადის ყუბანში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ უკრაინის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერია, არის უკრაინის საფრონტო რადას ხელმძღვანელი, უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის დირექტორიის მეთაური, უკრაინის ჯარებისა და ფლოტის მთავარი ატამანი და გენერალი. ხელმძღვანელობდა ბოლშევიკური რუსეთის წინააღმდეგ უკრაინის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლას. 1920 წლის 21 აპრილს უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის სახელით კრავს კავშირს პოლონეთთან ბოლშევიკური რუსეთის წინააღმდეგ ერთიანი ბრძოლის წარმოებისთვის. პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის დროს, 1920 წლის 7 მაისს გენერალ იუზეფ პილსუდსკისა და პეტლიურას გაერთიანებული ძალები ათავისუფლებენ კიევს ბოლშევიკებისგან. უკრაინის ბოლშევიკური ოკუპაციის გამო მიდის ემიგრაციაში 1922 წელს. ჯერ პოლონეთშია, შემდეგ ავსტრიასა და შვეიცარიაში. 1924 წლის ოქტომბრიდან ცხოვრობს საფრანგეთში. 1926 წლის 25 მარტს პარიზში კლავს ანარქისტი ს. შვარცბარდი. დაკრძალულია პარიზში, მონპარნასის სასაფლაოზე. 1927 წელს გამართულ პარიზის ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოზე მკვლელი გამართლებულ იქნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სიმონ პეტლიურა***

* Biography of Petliura on website of the Ukrainian government
* *Petliura site in Poltava* (Documents, articles and photographs)
* „Petlura Trial". *Time*. November 7, 1927. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-09-09. ციტირების თარიღი: 2008-08-09. (*Time* magazine on the Petlura trial)
* Review of Henry Abramson's *A Prayer for the Government: Ukrainians and Jews in* *Revolutionary Times*
* The Odyssey of the Petliura Library and the Records of the Ukrainian National Republic during World War II დაარქივებული 2017-11-08 საიტზე Wayback Machine.
**სიმონ სოსელია** (დ. 1901, დიდი ჯიხაიში — გ. 1941, ბათუმი) — ქართველი სოციალ-დემოკრატი, აქტივისტი.

ბიოგრაფია
---------

სიმონ სოსელია დაიბადა 1901 წელს, სოფელ დიდ ჯიხაიშში, რკინიგზელი მუშის ოჯახში. ბათუმის ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ, 1922 წლიდან იყო საქართველოს ახალგაზრდა მარქსისტთა ორგანიზაციის აქტიური წევრი, ამასთან ერთად ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაშიც. 1922-1926 წლებში რამდენიმეჯერ იყო დაპატიმრებული. მას შემდეგ რაც „მუშათა კომისიის" შუამდგომლობით გაათავისუფლეს, იგი კვლავ დაუბრუნდა იატაკქვეშა საქმიანობას. 1928 წელს, საკუთარ სახლში მალავდა ძებნილ ამხანაგს, მიხეილ გუჯაბიძეს. ჩეკისტებთან შეტაკების შემდეგ, იგი კვლავ არალეგალურ მდგომარეობაზე გადავიდა. 1928 წლის 22 აპრილს, თურქეთის საზღვარზე გადასვლის მცდელობისას დააპატიმრეს მარადიდთან. 1928 წლის 4 დეკემბერს მას მიუსაჯეს 3 წლით საკონცენტრაციო ბანაკში გადასახლება. სასჯელს იხდიდა ენისეისკში, შემდეგ 1933 წლს 22 თებერვალში კვლავ დააპატიმრეს და გადასახლების ვადა 2 წლით გაუხანგრძლივეს. გადასახლების დროს იგი დაქორწინდა იულია ბაქრაძეზე. საქართველოში ოჯახი დაბრუნდა უკვე 1935 წელს. მძიმედ ავადმყოფი სიმონ სოსელია 1941 წელს დააპატიმრეს, მაგრამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო იგი გაათავისუფლეს ეტაპიდან და უკან ბათუმში დააბრუნეს, სადაც რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* პირისპირ: ზეპირი ისტორიები საბჭოთა ტერორზე, ტომი I, თბ. 2019, გვ. 326-343
რალფ გუსტავ დარენდორფი, ბარონი დარენდორფი — გერმანელ-ბრიტანელი სოციოლოგი, ფილოსოფოსი, მეცნიერი  და ლიბერალური პოლიტიკოსი. 
**დარენდორფის ჰიპოთეზა** (ინგლ. Dahrendorf hypothesis) — ეკონომიკური ჰიპოთეზა, რომელიც ატარებს გერმანელ-ბრიტანელი პოლიტიკური მეცნიერის, რალფ დარენდორფის, სახელს. ჰიპოთეზის თანახმად, *დროსა და სივრცეში ეკონომიკური ფოლისის მრავალფეროვნება, რომელიც გამომდინარეობს ადგილობეივი საჭიროებებიდან, სასურველია*. 

დარენდორფის არგუმენტი ეფუძნება მოსაზრებას, რომ საზოგადოებები მრავალფეროვანი და ერთმანეთისგან განსხვავებულია. მრავალფეროვნება და განსხვავებულობა იწვევს იმას, რომ ერთი და იმავე ეკონომიკური ფოლისი სხვადასხვა საზოგადოებაში სხვადასხვა შედეგის მომტანია.

დარენდორფის ჰიპოთეზა ეწინააღმდეგება ეკონომიკაში მიღებული თეორიებისა და ტრადიციული პერსპექტივების უმრავლესობას, განსაკუთრებით კი - ნეოკლასიკურ პერსპექტივას, რომლებიც ეფუძნება იმ იდეას, რომ ეკონომიკური ფოლისი უნდა იყოს ერთიანი და იდენტური.

სქოლიო
------

* Dahrendorf, Ralf (1999). *Ein neuer Dritter Weg? Reformpolitik am Ende des 20. Jahrhunderts*, Beiträge zur Ordnungstheorie und Ordnungspolitik. Tübingen:  Mohr Siebeck. ISBN 3-16-147155-5.
* schellenbach.pdf
23 ნოემბერი - 3 დეკემბერი 1989 ჰაიფა ისრაელი.

ფიდემ შეცვალა ჩემპიონატის ფორმატი და მისი შვეიცარიული სისტემით ჩატარებაზე გადავიდა. შემცირდა დაფების რაოდენობაც. ამჟამად ძირითადში 6 მოჭადრაკე იყო. ტურნირი 9 ტურად ჩატარდა. თავიდან იუგოსლავიელები წინააღმდეგობას უწევდნენ საბჭოელებს, მაგრამ მათ შორის ყველაფერი გადაწყვიტა მეექვსე ტურის მატჩმა. საბჭოელებმა ეს მატჩი 5-1 მოიგეს და ბრძოლაც დამთვრდა. საბჭოთა ნაკრებმა მეცხრედ (და როგორც შემდგომში გაირკვა, საბოლოოდ) მოიგო ევროპის ჩემპიონატი.

**ტექნიკური შედეგები**

* 1.დროშა: სსრკსსრკ - 36 ქულა
* 2.დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია - 33 ქულა
* 3.დროშა: გერმანიაგერმანია - 31,5 ქულა
* 4.დროშა: ფინეთიფინეთი - 31 ქულა
* 5.დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 30,5 ქულა
* 6.დროშა: რუმინეთირუმინეთი - 30,5 ქულა
* 7.დროშა: ჩეხოსლოვაკიაჩეხოსლოვაკია - 30 ქულა
* 8.დროშა: ინგლისიინგლისი - 29,5 ქულა
* 9.ისრაელის დროშაისრაელი - 29,5 ქულა
* 10.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი - 29,5 ქულა

* 29 ქულა

11.დროშა: უნგრეთიუნგრეთი, 12.საბერძნეთის დროშასაბერძნეთი,

* 28,5 ქულა

13.დროშა: ნორვეგიანორვეგია, 14.დროშა: შვედეთიშვედეთი,

* 27,5 ქულა

ისრაელის დროშაისრაელი-2, 15.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია,

* 27 ქულა

16.დროშა: ესპანეთიესპანეთი, 17.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი, 18.დროშა: პორტუგალიაპორტუგალია, 19.დროშა: თურქეთითურქეთი,
26,5 ქულა
20.იტალიის დროშაიტალია, 21.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია,

* 26 ქულა

22.დროშა: ავსტრიაავსტრია, 23.დროშა: ბელგიაბელგია,

* 23 ქულა

24.დროშა: ირლანდიის რესპუბლიკაირლანდია,

* 22,5 ქულა

25.დროშა: უელსიუელსი,

* 12,5 ქულა

26.ლუქსემბურგის დროშალუქსემბურგი,

* 4 ქულა

27.დროშა: კვიპროსიკვიპროსი.

**ჩემპიონის შემადგენლობა**
დროშა: სსრკსსრკ
ვალერი სალოვი 5 (+2=6-0), ალექსანდრე ბელიავსკი 4 (+2=4-1), რაფაელ ვაგანიანი 4,5 (+4=1-2), მიხეილ გურევიჩი 5 (+3=4-0), ბორის გელფანდი 4 (+3=2-1), ლევ პოლუგაევსკი 4 (+3=2-1), ვიაჩესლავ ეინგორნი 5 (+3=4-0), ვლადიმირ ტუკმაკოვი 4,5 (+3=3-0).

**საუკეთესო პერფორმანსი**
კრონოსლავ ჰულაკი დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია - 2719

**დაფებზე საუკეთესონი**

| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ოლივერ რენიე | დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი | 6 | 9 | 66,7 |
| 2 | კრონოსლავ ჰულაკი, ალექსანდრ ვოძკევიჩი | დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა იუგოსლავია, დროშა: პოლონეთი პოლონეთი | 7 | 9 | 72,2 |
| 3 | ესტრატიოს გრივასი, ჯულიან ჰოდსონი | საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი, დროშა: ინგლისი ინგლისი | 6,5 | 9 | 77,8 |
| 4 | ჯონი ჰექტორი | დროშა: შვედეთი შვედეთი | 6 | 8 | 75,0 |
| 5 | გუანლაზარო სანნა | იტალიის დროშა იტალია | 7 | 9 | 77,8 |
| 6 | მირჩ-სერგიუ ლუპუ, რუნე დიურჰუუსი | დროშა: რუმინეთი რუმინეთი, დროშა: ნორვეგია ნორვეგია | 7 | 9 | 77,8 |
| I სათ | კლაუს ბიშოფი, სერჟ ვანდერვერენი | დროშა: გერმანია გერმანია, დროშა: ბელგია ბელგია | 5,5 | 7 | 78,6 |
| II სათ | ვლადიმერ ტიკმაკოვი | დროშა: სსრკ სსრკ | 4,5 | 6 | 75,0 |
**ევროპის XII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის** გაიმართა 1999 წლის 27 - 8 დეკემბერს, ბათუმში (საქართველო).

ბოლო ტურის წინ სომხები ერთი ქულით უსწრებდნენ უნგრელებს და ქულანახევრით გერმანელებს. ბოლო ტურში მათ ფრედ ითამაშეს გერმანელებთან, ხოლო უნგრელებბმა მხოლოდ 2,5 ქულის აღება შეძლეს ბულგარელებთან და მეორე ადგილს დასჯერდნენ. სუსტად გამოვიდნენ ქართველები. 

**ტექნიკური შედეგები**

* 1.დროშა: სომხეთისომხეთი - 22,5 ქულა
* 2.დროშა: უნგრეთიუნგრეთი - 22 ქულა
* 3.დროშა: გერმანიაგერმანია - 21 ქულა
* 4.დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 20,5 ქულა
* 5.დროშა: რუსეთირუსეთი - 20,5 ქულა
* 6.დროშა: უკრაინაუკრაინა - 20,5 ქულა
* 7.ისრაელის დროშაისრაელი - 20,5 ქულა
* 8.სლოვენიის დროშასლოვენია - 20,5 ქულა
* 9.დროშა: ბელარუსიბელარუსი - 20 ქულა
* 10.დროშა: ინგლისიინგლისი - 19,5 ქულა
* 19,5 ქულა

11.დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები, 12.დროშა: ჩეხეთიჩეხეთი, 13.დროშა: ბოსნია და ჰერცეგოვინაბოსნია და ჰერცეგოვინა, 14.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია, 15.დროშა: ესპანეთიესპანეთი,

* 19 ქულა

16.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი, 17. ლატვია,

* 18,5 ქულა

18.დროშა: შვედეთიშვედეთი, 19.იტალიის დროშაიტალია, 20.ხორვატიის დროშახორვატია, საქართველოს დროშასაქართველო-2, 21.დროშა: რუმინეთირუმინეთი,

* 18 ქულა

22.დროშა: აზერბაიჯანიაზერბაიჯანი, 23.ლიეტუვის დროშალიეტუვა, 24.დროშა: ჩრდილოეთი მაკედონიაჩრდილოეთი მაკედონია,

* 17,5 ქულა

25.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი,

* 17 ქულა

26.დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია, 27.სლოვაკეთის დროშასლოვაკეთი,

* 16,5 ქულა

28.საქართველოს დროშასაქართველო, 29.დროშა: პორტუგალიაპორტუგალია,

* 16 ქულა

30.დროშა: ავსტრიაავსტრია,

* 15,5 ქულა

31.დროშა: ფინეთიფინეთი, 32.დროშა: ბელგიაბელგია,

* 15 ქულა

33.დროშა: თურქეთითურქეთი,

* 6,5 ქულა

34.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია,

* 5,5 ქულა

35.დროშა: ირლანდიის რესპუბლიკაირლანდია.

**ჩემპიონის შემადგენლობა**
დროშა: სომხეთისომხეთი
სმბატ ლპუტიანი 5,5 (+3=5-1), არტაშეს მინასიანი 4,5 (+2=5=2), აშოტ ათანასიანი 6,5 (+4=5-0), ლევონ არონიანი 6 (+4=4-1), არშაკ პეტროსიანი 0 (+0=0-0).

**საუკეთესო პერფორმანსი**
ვესელინ ტოპალოვი დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 2778

**დაფებზე საუკეთესონი**

| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ალექსეი შიროვი | დროშა: ესპანეთი ესპანეთი | 6 | 8 | 75,0 |
| 2 | კირილ გეორგიევი | დროშა: ბულგარეთი ბულგარეთი | 6,5 | 9 | 72,2 |
| 3 | აშოტ ათანასიანი | დროშა: სომხეთი სომხეთი | 6,5 | 9 | 72,2 |
| 4 | ლევ ფსახისი | ისრაელის დროშა ისრაელი | 5,5 | 7 | 75,0 |
| სათ | დიმიტრი რეინდერმანი | დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდები | 6 | 8 | 75,0 |
22 - 28 აგვისტო 1957 ვენა, ბადენი ავსტრია.

ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ოთხ ქვეჯგუფად დაყოფილი 11 გუნდი არკვევდა ოთხ ფინალისტს. გუნდების შემადგენლობაში იყო 10 ძირითადი და 2 სათადარიგო მოთამაშე. ორივე ეტაპზე გუნდები ორ-ორჯერ ხვდებოდნენ ერთმანეთს.

ფინალში სსრ კავშირის ნაკრებმა მეორე წრის ბოლო მატჩი მართლია წააგო იუგოსლავიის გუნდთან, მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია მისთვის შვიდქულიანი სხვაობით მოეგო ჩემპიონატი. საბჭოთა მოჭადრაკეების უპირატესობაზე მეტყველებდა ის ფაქტიც, რომ მათ მოიგეს 9 დაფა 12-დან.

**პირველი ეტაპი**

**პირველი ჯგუფი**

* 1. სსრკ - 17 ქულა
* 2. პოლონეთი - 3 ქულა
* გდრ - უარი
* ფინეთი - უარი

**მეორე ჯგუფი**

* 1. ჩეხოსლოვაკია - 22,5 ქულა
* 2. ავსტრია - 20 ქულა
* 3. ნიდერლანდები - 17,5 ქულა

**მესამე ჯგუფი**

* 1. იუგოსლავია - 27 ქულა
* 2. რუმინეთი - 20 ქულა
* 3. საფრანგეთი - 13 ქულა

**მეოთხე ჯგუფი**

* 1. გერმანია -30 ქულა
* 2. ესპანეთი - 24,5 ქულა
* 3. ლუქსემბურგი - 5,5 ქულა

**ფინალი**


| # | ქვეყანა | 1 | 2 | 3 | 4 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | სსრ კავშირი |  | 6, 4 | 8,5; 6,5 | 7,5; 8,5 | 41 |
| 2 | იუგოსლავია | 4; 6 |  | 4,5; 6,5 | 6; 7 | 34 |
| 3 | ჩეხოსლოვაკია | 1,5; 3,5 | 5,5; 3,5 |  | 5; 5,5 | 24,4 |
| 4 | გფრ | 2,5; 1,5 | 4; 3 | 5; 4,5 |  | 20,5 |

**ჩემპიონის შემადგენლობა**
 სსრკ
ვასილი სმისლოვი 3,5 (+2=3-1), პაულ კერესი 3 (+1=4-0), დავით ბრონშტეინი 4,5 (+3=3-0), მიხეილ ტალი 3 (+2=2-1), ბორის სპასკი 3,5 (+2=3-0), ტიგრან პეტროსიანი 4 (+3=2-0), მარკ ტაიმანოვი 3,5 (+2=3-0), ვიქტორ კორჩნოი 5,5 (+5=1-0), ალექსანდრე ტოლუში 4 (+3=2-0), ისააკ ბოლესლავსკი 3 (+1=4-0), იური ავერბახი 2 (+1=2-1), ლევ არონინი 1,5 (+1=1-1).

**დაფებზე საუკეთესონი**


| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ვასილი სმისლოვი |  სსრკ | 3,5 | 6 | 58,3 |
| 2 | პაულ კერესი |  სსრკ | 3 | 5 | 60,0 |
| 3 | დავით ბრონშტეინი |  სსრკ | 4,5 | 6 | 75,0 |
| 4 | პეტარ ტრიფუნოვიჩი, მიხეილ ტალი |  იუგოსლავია,  სსრკ | 3 | 5 | 60,0 |
| 5 | ბორის სპასკი |  სსრკ | 3,5 | 5 | 70,0 |
| 6 | ტიგრან პეტროსიანი |  სსრკ | 4 | 5 | 80,0 |
| 7 | მარკ ტაიმანოვი |  სსრკ | 3,5 | 5 | 70,0 |
| 8 | ვიქტორ კორჩნოი |  სსრკ | 5,5 | 6 | 91,7 |
| 9 | ალექსანდრე ტოლუში |  სსრკ | 4 | 5 | 80,0 |
| 10 | ბრასლავ რაბარი |  იუგოსლავია | 3,5 | 5 | 70,0 |
| I სათ | ბოჟიდარ დურაშევიჩი |  იუგოსლავია | 2 | 3 | 66,7 |
| II სათ | ტომისლავ რაკიჩი |  იუგოსლავია | 2 | 3 | 66,7 |
Samsung-ს ფირმის ფაქსის მანქანა
**ფაქსი** (ინგლ. fax) — სატელეკომუნიკაციო ტექნოლოგია, რომლის მეშვეობით გადასცემენ გამოსახულებას ელექტრული სიგნალებით. წარმოადგენს ტელეფონისა და ტელექსის სინთეზს. იგი განიხილება როგორც ასლის გადაღების სისტემა, რომელიც ადრესატს აძლევს დოკუმენტის ასლს. 

*ფაქსიმილე* (ლათ. fac simile – გააკეთე მსგავსი) ხელმოწერის ნიმუშია. სწორედ აქედან წარმოსგება ტერმინი „ფაქსი". ფაქსიმილური შეტყობინება შავ-თეთრი გამოსახულებაა, რომელიც გადაიცემა ფაქსის აპარატით სატელეფონო კავშირის საშუალებით. ფაქსიმილური დოკუმენტები სულ უფრო დიდ როლს ასრულებენ საქმიან მიმოწერაში. ყოველ გვერდზე მანქანით ნაბეჭდს ვიწრო ზოლად უნდა ჰქონდეს ადგილობრივი საფოსტო ინფორმაცია, ანუ კომპანიის ნომერი, ფაქსის ნომერი და ა.შ. ეს დაპროგრამებულია მოწობილობაში. შეტყობინების გადაცემა ხდება ტელეფონის ხაზებით, ამიტომ ფაქსის ნომერი ფაქტობრივად აბოენენტის ნომერს ემთხვევა. ქალაქის ფარგლებში ფაქსის გადაცემა ხდება ქვეყნის ან ქალაქის კოდის გარეშე.

შოტლანდიელი გამომგონებელი ალექსანდერ ბეინი მუშაობდა ფაქსის ტიპის ქიმიურ-მექანიკურ მოწყობილობაზე, ხოლო 1846 წელს ლაბორატორიული ექსპერიმენტების ხარჯზე მზად იყო წარმოებაში გაეშვა გრაფიკული ნიშნები. მან ფაქსის პირველი პატენტი მიიღო 1843 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფაქსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  საბიბლიოთეკო ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი
**ვანთის სასახლე** — VIII-IX საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვანთაში. კომპლექსიდან დღესდღეობით შემორჩენილია ფეოდალის დიდი სასახლის ნანგრევები, დარბაზული ეკლესია, იქვე ახლოს აბანოსა და სხვადასხვა დანიშნულების გვიანდელ ნაგებობათა ნაშთია. რიყის ქვით ნაგები ორსართულიანი სასახლის ყოველ სართულზე თითო - თითო დიდი და პატარა დარბაზი ყოფილა. ვიწრო პატარა სარკმლებიანი პირველი სართული დამხმარე და სამეურნეო დანიშნულებას ასრულებდა (შემორჩენილია დიდი ბუხარი). მეორე სართული საცხოვრებელი იყო. ნათდებოდა ნალისებრთაღებიანი, მაღალი და ფართო სარკმლებით. ასასვლელად შენობას გარედან მიშენებული ჰქონდა ფართო კიბე, სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებს ეყრდნობოდა. ვანთის სასახლე ადრინდელი ფეოდალური ხანის საერო ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ძეგლია.

სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 291.
* ბერიძე ვ. ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ. 1974

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**დონის როსტოვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** (რუს. Церковь Успения Пресвятой Богородицы) — 1930-იან წლებში დანგრეული ტაძარი დონის როსტოვში. ეკლესია აღმართეს 1880-1889 წლებში. მდებარეობდა თანამედროვე მაქსიმ გორკის ქუჩისა და ეკლესიის შესახვევის გადაკვეთაზე.

ისტორია
-------

პირველი ხის მიძინების ეკლესია დონის როსტოვში ააგეს 1764-1766 წლებს შორის. ეს იყო მესამე სასაზღვრო ბატალიონის ეკლესია. იგი მდებარეობდა ჯარისკაცების ციხესიმაგრეში ძველი კაზანის ეკლესიიდან ახლოს. 1977 წელს გენერალ-მაიორ გურიევის ინიციატივით ეკლესია დაშალეს და მისი მასალები კაზანის ეკლესიის რემონტისთვის გამოიყენეს.

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში როსტოვში მიიღეს გადაწყვეტილება აეშენებინათ მიძინების ეკლესია იმპერატორ ალექსანდრე II-ის გამეფების 25 წლის აღსანიშნავად. თანხა ეკლესიის ასაშენებლად გამოჰყო ვაჭარმა ილია სტეფანეს ძე შუშპანოვმა და მისმა შვილმა საპატიო მოქალაქემ გავრილ ილიას ძე შუშპანოვმა. ეკლესიის საძირკველის საზეიმო ჩაყრა გაიმართა 1880 წლის 27 ივნისს. ეკლესიის მშენებლობა, სავარაუდოდ მიმდინარეობდა ქალაქის არქიტექტორების ვ. იაკუნინისა და ნ. სოკოლოვის ზედამხედველობის ქვეშ. ეკლესია აკურთხეს 1889 წლის დეკემბრის დასაწყისში. ეკლესიის ასაშენებელი ადგილი შეარჩიეს სიმბოლურად: ეკლესიის შესახვევის სამხრეთით მდებარეობდა დონის როსტოვის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი, ხოლო ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი ააშენეს ქუჩის ჩრდილოეთ ნაწილში.

მიძინების ეკლესია ააშენეს გვიანი კლასიციზმის ტრადიციების გამოყენებით ნეორუსული ელემენტების გამოყენებით. ეკლესიას ჰქონდა ხუთი გუმბათი და ორსართულიანი სამრეკლო. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხი იყო ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, მარჯვენა (სამხრეთის) ნავი აკურთხეს გაბრიელ მთავარანგელოზის სახელზე. მარცხენა (ჩრდილოეთის) ნავი კი ნაკურთხია ანა წინასწარმეტყველის სახელზე. ეკლესიის ინტერიერი დაფარულია მხატვრობით, კანკელი მოზაიკითაა გაფორმებული. ეკლესიაში ინახება ხატი, რომელიც ეძღვნება იმპერატორ ალექსანდრე III-ის გადარჩენას სარკინიგზო კატასტროფაში 1888 წლის 17 ოქტომბერს. 1902 წელს ეკლესიასთან ააშენეს საეკლესიო სამრევლო სკოლა.

1928 წელს როსტოვის ხელისუფლებამ ეკლესია გადასცა სტაროობრიადელების თემს. 1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და დაანგრიეს. მის ადგილზე კი ააშენეს საცხოვრებელი სახლი როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამშრომლებისთვის. საეკლესიო-სამრევლო სკოლის შენობა შემორჩენილია ჩვენს დრომდე, თუმცა ძლიერადაა გადაკეთებული. 

2012 წელს მაქსიმ გორკის ქუჩის რეკონსტრუქციის პერიოდში მიძინების ტაძრის ყოფილი სასაფლაოს ადგილზე აღმოაჩინეს ორი საფლავი. ერთ-ერთი ვერსიით, გვამები შეიძლება ეკუთვნოდეს ეკლესიის დამაარსებელს გავრილ ილიას ძე შუშპანოვსა და მის ცოლს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 37—39. — ISBN 5-98155-014-7.
2. 1 2  Александр Оленев.  (2012-12-11) Ростов может обрести своего святого (склепы на Горького - II). Вечерний Ростов.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2013-09-02.
**ელ-ამარნა** (არაბ. العمارنة) — ქალაქი ეგვიპტეში. კვეთს მდინარე ნილოსი. ქალაქი უძველესი დროიდან უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა ეგვიპტის ცხოვრებაში, აქ აღმოჩენილია მრავალი ნივთი და სარკოფაგი. ამჟამად ქალაქი რამდენიმე ნაწილისაგან შედგება, თითოეულ ნაწილში მრავალი ისტორიული ადგილა. ელ-ამარნაში უამრავი მუზეუმია. 58 კილომეტრითაა დაცილებული საგუბერნატოროს ადმინისტრაციულ ცენტრ ელ-მინიას, 312 კილომეტრით კაიროს , 402 კილომეტრით კი ლუქსორს. წარმოადგენს ელ-მინიის მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტს.

აჰეტატონი
---------

ელ–ამარნაში იყო ამენჰოტეპ IV–ის სატახტო ქალაქი და ატონის კულტურის ცენტრი აჰეტატონი. ეს იყო ერთიანი გეგმით გაშენებული ქალაქი, რომლის ცენტრში იდგა ფარაონის მთავარი სასახლე, ხოლო ჩრდილოეთ მხარეს დედოფალ ნეფერტიტის სასახლე. სასახლეები აგებული იყო ალიზით. ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა არსენალი, საპოლიციო უბანი, სააღლუმო მოედანი, სამხრეთ ნაწილში სასახლის კარის დიდებულთა სახლები, მოქანდაკეთა კვარტალი. მოქანდაკეთა უფროსის თუტმოსის სახელოსნოში აღმოჩნდა ეხნატონის, ნეფერტიტის და მათი ქალიშვილების სკულპტურები. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში ცხოვრობდნენ მოხელეები და ვაჭრები. ნილოსის სანაპიროზე იდგა ბეღლები, ზეგანზე იდგა ნეკროპოლი, რომლის მუშები ცხოვრობდნენ გალავანშემორტყმულ მჭიდრო კვარტალში.

ქალაქის არქეოლოგიური გათხრები 1891 წელს დაიწყ.

არქივი
------

ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში განლაგებული იყო სახელმწიფო სამდივნოები, სადაც აღმოჩნდა ლურსმნულწარწერებიანი თიხის ფირფიტების მდიდარი არქივი. არქივი შემთხვევით აღმოჩინეს 1887 წელს. არქივი მიეკუთვნება ამენჰოტეპ III–ის და ამენჰოტეპ IV–ის ხანას. არქივში დაცულია ფარაონების დიპლომატიური მიმოწერა ბაბილონის, მითანის, ამურუს, ბიბლოსის მმართველებთან. მიმოწერა ძირითადად აქადურ ენაზეა, რამდნეიმე ტექსტი კი ხეთურ და ხურიტულ ენებზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეგვიპტის ქალაქები

=ლიტერატურა
===========

* *გიორგაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 648.

სქოლიო
------

1. ↑  Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins — Pimlico, 1998. — გვ. 49. — ISBN 0-7126-6612-5<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23301814'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23301815'></a>

Royal Wadi
Workmen's village
Tomb of Akhenaten
ჩრდილოეთის აკლდამები
სამხრეთის აკლდამები
Stelae U
Desert alters
Maru-Aten
ჩრდილოეთის სასახლე
ჩრდილოეთ ქალაქი
კომ ელ-ნანა
Stelae H
Great Aten Temple


|  |  |
| --- | --- |
| ეგვიპტის დროშა | *ეს სტატია ეგვიპტისა და ეგვიპტელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დონის ნახიჩევანის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია** (რუს. Собор Григория Просветителя; სომხ. Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ տաճար) — უდიდესი სომხური ეკლესია დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). ააშენეს 1783-1807 წლებში რუსული კლასიციზმის სტილში, სავარაუდოდ ივან სტაროვის პროექტის მიხედვით. ტაძარი აგებული იყო წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე. 1930-იან წლებში ტაძარი დახურეს, ხოლო 1960-იან წლებში დაანგრიეს. ეკლესიის ადგილზე კი ააშენეს კულტურის სახლი.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესია წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე ააგეს დონის ნახიჩევანის ბაზრის რაიონში. საკათედრო ტაძრის საძირკვლის პირველი ქვა ჩადეს 1783 წელს. იგი მდებარეობდა ქალაქ დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე. როსტოველი მხარეთმცოდნეების მიხედვით, ტაძრის პროექტი შეიმუშავა დონის ნახიჩევანის გენერალური გეგმის ერთ-ერთმა ავტორმა ივან სტაროვმა, რომელსაც აშენებული ჰქონდა ტავრიდული სასახლე სანქტ-პეტერბურგში. მისი მშენებლობა გაგრძელდა 24 წელი და მხოლოდ 1807 წელს მოხდა მისი კურთხევა. 

სამნავიანი ტაძარი აგებული იყო რუსული კლასიციზმის სტილში, მისი არქიტექტურა ეხმიანებოდა დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესიის არქიტექტურულ სტილს. ტაძარი ჯვრის გეგმისა იყო. ეკლესიის მთავარი ნაგებობა სრულდებოდა მასიური გუმბათით. ეკლესიას სამი შესასვლელი ჰქონდა. მთავარი შესასვლელის მხრიდან მშენებული იყო სამსართულიანი სამრეკლო საათით. 

ტაძრის ინტერიერი მორთული იყო ხაჩქარებით, რომლებიც სომეხმა გადმოსახლებულებმა გამოიყოლეს ყირიმიდან. 

გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია იყო მოედნის მთავარი არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობა. ეკლესიიდან იწყებოდა ქალაქის ქუჩების ნუმერაცია. მოედანს, სადაც მდებარეობდა ეკლესია, ეწოდა „ეკლესიის მოედანი". 1894 წელს ეკლესიის მოედანზე, ეკლესიის წინ ააგეს ეკატერინე II-ს ძეგლი.

1930-იან წლებში ეკლესია დაიხურა ღვთისმსახურებისათვის. გუმბათი და სამრეკლო დაშალეს და შენობაში განათავსეს ბავშვთა ტექნიკური სადგური. ეკლესია კვლავ გაიხსნა 1942 წელს გერმანული ოკუპაციის დროს და მოქმედებდა 1950-იანი წლების ბოლომდე. 1960-იან წლების შუა წლებში ეკლესია დაანგრიეს და მის ადგილზე კულტურის ცენტრი ააშენეს.

რელიქვია
--------

 მთავარი სტატია: სურბ-ხაჩი (ხაჩქარი).
გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ეკლესიაში ინახებოდა VI საუკუნის სომხური ხაჩქარი სურბ-ხაჩი. ტაძრის დახურვის შემდეგ ხაჩქარი გადაიტანეს წმინდა კარაპეტის ეკლესიაში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Кукушин B. C. Исчезнувшие навсегда // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
2. 1 2 3 4 5  Евгений Иванович Малаховский. Нахичеванские храмы. Донской временник. ციტირების თარიღი: 2013-08-25.
3. 1 2 3  Любовь Феоктистовна Волошинова. Первый архитектор Нахичевани. Донской временник. ციტირების თარიღი: 2013-09-13.
4. ↑  Светлана Хачикян. Хачкар Сурб Хач вновь в Сурб Хаче. Нахичеванские вести.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-09-15.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **საყვარელიძე**. |

**სიმონ საყვარელიძე** (დ. 20 იანვარი, 1889, ჯგილათი, — გ. 25 ნოემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი ჰისტოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1928), პროფესორი (1930), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1944).

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს დაამთავრა ოდესის ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1930-1968 წლებში განაგებდა თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის ჰისტოლოგიის და ემბრიოლოგიის კათედრას, ერთდროულად იყო სტომატოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე (1938-1946) და სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე (1946-1953).

ნაშრომები
---------

საყვარელიძე სწავლობდა ადამიანის ნაყოფის კოლინჯის ეპითელიუმისა და კუნთოვანი ქსოვილის, საშოსა და საშვილოსნოს, აგრეთვე თირკმლის მენჯის რეცეპტორული აპარატის, საკვერცხების რეპარაცული რეგენერაციის, აგრეთვე მრავალუჯრედოვანი ორგანიზმის გამრავლების მრფოლოგიის საკითხებს.

* კერძო ჰისტოლოგია, თბილისი, 1969
* ემბრიოლოგიის საფუძვლები, თბილისი, 1957
* მიკროსკოპული ტექნიკა, თბილისი, 1931

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 202-203.
**ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** (რუს. Собор Рождества Пресвятой Богородицы) — საკათედრო, მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

წინარე ისტორია
--------------

XVIII საუკუნის ბოლოს, როდესაც დაიწყო ქალაქის გარეუბნის აქტიური დასახლება, მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ გარეუბანში, თანამედროვე ბაზრის მიმდებარე ტერიტორიაზე აეშენებინათ ღვთისმშობლის შობის ეკლესია. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1781 წლის 20 თებერვალს და გაიხსნა ამავე წლის 5 სექტემბერს. 1791 წლის 27 დეკემბერს მეხის დაცემის შედეგად ეკლესია მთლიანად დაიწვა. მალევე გადაწყდა ახალი ეკლესიის მშენებლობა და 1795 წელს ამავე ადგილზე კვლავ ააშენეს ღვთისმშობლის შობის ეკლესია. 1822 წელს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით ეკლესია საკათედრო გახდა.

ისტორია
-------

მოსახლეობის სწრაფ ზრდასთან დაკავშირებით, 1854 წელს დამტკიცდა ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობის პროექტი. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1854 წელს და გაგრძელდა 1860 წლამდე არქიტექტორ კონსტანტინ ტონის პროექტის მიხედვით. 

1887 წელს ააშენეს ოთხსართულიანი სამრეკლო. 1937 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა და მის ადგილზე განათავსა ზოოპარკი, ხოლო მოგვიანებით საწყობი. ეკლესია კვლავ გაიხსნა 1942 წელს, გერმანელთა ოკუპაციის შემდეგ. 1950 წელს ეკლესიაში რემონტი ჩატარდა, აღადგინეს ფრესკები. 1999 წელს დონის როსტოვის დაარსების 250 წლისთავთან დაკავშირებით აღადგინეს სამრეკლო.

1999 წელს ეკლესიის წინ აღმართეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსისა და როსტოვისა და იაროსლავის ეპარქიის მიტროპოლიტის დიმიტრი როსტოველის ძეგლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Собор Рождества Пресвятой Богородицы[*მკვდარი ბმული*]
* Ростов-на-Дону. Кафедральный собор Рождества Пресвятой Богородицы
* Кафедральный собор Рождества Пресвятой Богородицы
* Е. И. Малаховский «Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону, утраченные и существующие» (на сайте «Ростовский словарь») დაარქივებული 2018-05-02 საიტზე Wayback Machine.