recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ეროსი კიწმარიშვილი** (დ. 5 აგვისტო, 1964, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 15 ივლისი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ექიმი, ბიზნესმენი, დიპლომატი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ელჩი რუსეთში 2008 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე. ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1964 წლის 5 აგვისტოს რუსთავში. კიწმარიშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი ექიმ-პედიატრის სპეციალობით. კიწმარიშვილი 1994 წლამდე მუშაობდა რუსთავის ბავშვთა საავამდყოფოს ინტერნად, ონის რაიონის სოფლის ამბულატორიის ექიმად და რუსთავის ჯანდაცვის სამსახურის უფროსად. 1994 წელს კიწმარიშვილმა დავით დვალთან და ჯარჯი აქიმიძესთან ერთად დააფუძნა ტელეკომპანია რუსთავი 2, რომელიც მოკლე დროში საქართველოს ყველაზე პოპულარული ტელევიზია გახდა. კიწმარიშვილი 2000-2004 წლებში იყო რუსთავი 2-ის გენერალური დირექტორი. 2004 წელს იყო საქართველოს სავაჭრო პალატის პრეზიდენტი, 2004-2007 წლებში კი საგანგებო დავალებათა ელჩი ნიუ-იორკში. 2007-2008 წლებში იყო საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის კონსულტანტი. 2008 წლის აპრილში კიწმარიშვილი დაინიშნა საქართველოს ელჩად რუსეთში. ამავე წლის სექტემბერში კიწმარიშვილი თანამდებობიდან გადადგა, მიზეზი 2008 წლის აგვისტოს ომის შედეგად გამწვავებული რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები იყო. 2010 წელს კიწმარიშვილმა ოპოზიციის ლიდერთან ლევან გაჩეჩილაძესთან, თავდაცვის ყოფილ მინისტრთან ირაკლი ოქრუაშვილთან და ყოფილ სახალხო დამცველთან სოზარ სუბართან ერთად დააფუძნა ახალი პოლიტიკური პარტია „ქართული პარტია". 2011 წელს შეიქმნა კოლიცია „ქართული პარტიისა" და „მოძრაობის ერთიანი საქართველოსთვის" შემადგენლობით. კოალიციის თავმჯდომარე ირაკლი ოქრუაშვილი გახდა, თანათავმჯდომარე კი – ეროსი კიწმარიშვილი.  კიწმარიშვილი 2014 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში იბრძოდა მშობლიური რუსთავის მერობისთვის. კიწმარიშვილმა 12,07% (4383 ხმა) მიიღო და მესამე ადგილი დაიკავა.  თვითმმართველობის არჩევნებიდან ერთი თვის შემდეგ, 2014 წლის 15 ივლისს 49 წლის კიწმარიშვილი გარდაცვლილი მისი საცხოვრებელი სახლის მიწისქვეშა ავტოსადგომზე.  დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ეროსი კიწმარიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  „კიწმარიშვილი გარდაცვლილი იპოვეს".  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2020-10-25.
2. ↑   ოქრუაშვილის ორი პარტია გაერთიანდა
3. ↑  ცესკო[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑   ეროსი კიწმარიშვილი ყიფშიძის ქუჩაზე ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლული იპოვეს
5. ↑   საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ეპიროსი**. |

**ეპირი** (ძვ. ბერძნ. Ἤπειρος, ბერძნ. Ήπειρος) — ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი საბერძნეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აკრავს იონიის ზღვა. ფართობი 9203 კმ², მოსახლეობა 358 698 კაცი (2005 წ.). წარმოადგენს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ პერიფერიას, გეოგრაფიულ ერთეულსა და რაიონს.

მოიცავს არტის, პრევეზის, თესპროტიისა და იანინის ნომებს. მთავარი ქალაქია იანინა. ეპირის ზედაპირი მთიანია (მაქსიმალური სიმაღლე 2637 მ, მთა ზმოლიკასი). სამხრეთ სანაპიროზე ამბრაკიის ვაკეა. ჰავა და მცენარეულობა ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. 

ძველი ბერძნები ეპირს საერთოდ კონტინენტს უწოდებდნენ, თანდათანობით ამ სიტყვამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და საბოლოოდ ჩრდილოეთ საბერძნეთის დასავლეთ ოლქს ეწოდა, ეპირი ძველთაგანვე ბერძნული წარმოშობის ტომებით ყოფილა დასახლებული, მაგრამ, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთ ტომების შემოსევების შედეგად ისინი სამხრეთით გადასახლებულან, აქ კი ილირიელების მონათესავე ტომები დამკვიდრებულან. ისტორიულ ხანაში ეპირში სახლობდნენ ქაონები, თესპროტები, მოლოსები. ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში ეპირის ტერიტორიაზე კოლონიებს აარსებს კორინთი. 

ძველი წელთაღრიცხვის IV საუკუნეში მოლოსების მეფე პიროსმა ეპირში ძლიერი პოლიტიკური გაერთიანება შექმნა. ძველი წელთაღრიცხვის 198 წ. ეპირი მაკედონიის შემადგენლობაში შევიდა, ძვ. წ. 146 რომმა დაიპყრო. ავგუსტუსმა აქციუმთან გამარჯვების აღსანიშნავად ეპირში ქალაქი ნიკოპოლისი დააარსა. 

დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ეპირი ბიზანტიას ეკუთვნოდა, XV საუკუნეში კი ოსმალებმა დაიპყრეს. კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით 1881 ეპირის ნაწილი — არტის ნომი — საბერძნეთს შეუერთდა. ბალკანეთის ომების (1912-1913 წწ.) შემდეგ მთელი ეპირი საბერძნეთის შემადგენლობაში შევიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 168.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბერძნეთის გეოგრაფიული რეგიონები |
| --- |
|  |
| 

ეგეოსის კუნძულები **·** 
ატიკა **·** 
ცენტრალური საბერძნეთი **·** 
კრეტა **·** 
ეპირი **·** 
იონიის კუნძულები **·** 
მაკედონია **·** 
პელოპონესი **·** 
თესალია **·** 
თრაკია
 | საბერძნეთის დროშა |

 |
ნჰლ-ის 1928 წლის სტენლის თასის ფინალი გაიმართა ნიუ-იორკ რეინჯერსსა და მონრეალ მარუნს შორის. ეს იყო ნიუ-იორკ რეინჯერსის პირველი ფინალი, რომელშიც მათ შესძლეს გასვლა. აქვე აღსანიშნავია, რომ ნიუ-იორკ რეინჯერსი მეორე სეზონს ატარებდა ნჰლ-ში.

გზა ფინალამდე
-------------

რეინჯერსმა დაამარცხა პიტსბურგ პირატები მეოთხედ ფინალში 6-4 ანგარიშით, ხოლო ნახევარფინალი გამართა ბოსტონ ბრუინსთან სადაც 5-2 გამარჯვების შემდეგ გააღწია ფინალამდე.

მონრეალ მარუნსმა დაამარცხა მეოთხედ ფინალში ოტავა სენატორსი ანგარიშით 3-1, ხოლო ნახევარ ფინალში დაამარცხეს მონრეალ კანადიანსი 3-2 და გავიდნენ ფინალში.

თამაშები
--------

ფინალის თამაშები მონრეალში გაიმართა, რადგან მედისონ სკვერ გარდენი (ნიუ-იორკი) დაკავებული ჰქონდა ცირკს.

რეინჯერსმა დაკარგა მეკარე ლოურნ ჩებოტი, რომელმაც მეორე თამაშში დაიზიანა თვალი. რის შემდეგადაც 44 წლის ლესტერ პატრიკმა აიღო თავის ტავზე მეკარეობა და მოთამაშეებს უთხრა: „არ მისცეთ მოხუცს დაცემის უფლება!". რეინჯერსმა დამატებულ დროში ანგარიშით 2-1 გაიმარჯვა და დაეუფლა სტენლის თასს. პატრიკი ყველაზე ასაკოვანი ჰოკეისტი გახდა, რომელსაც ოდესმე უთამაშია სტენლის თასის ფინალში (44 წლის, 3 თვის და 10 დღის) - ეს რეკორდი რომელიც დღემდე შეუცვლელი რჩება.

შემდეგი ორი მატჩისათვის ნიუ იორკ რეინჯერსმა აიყვანა ნიუ-იორკ ამერიკანსის მეკარე ჯო მილერი, რომელიც ასევე დაეხმარა სტენლის თასის მოგებაში.

| რიცხვი | გასვლითი გუნდი | ანგარიში | შინ მოთამაშე გუნდი |
| --- | --- | --- | --- |
| 5 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 0-2 | მონრეალ მარუნსი |
| 7 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 2-1 | მონრეალ მარუნსი |
| 10 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 0-2 | მონრეალ მარუნსი |
| 12 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 1-0 | მონრეალ მარუნსი |
| 14აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 2-1 | მონრეალ მარუნსი |

ნიუ-იორკ რეინჯერსი - 1928 წლის სტენლის თასის ჩემპიონები
-------------------------------------------------------

### შემადგენლობა

**ცენტრი**

* 5 ბილ ქუკი (კაპიტანი)
* 7 ფრენკ ბუჩერი
* 11 ლორი სკოტი

**შემტევები**

* 2 ალექს გრეი
* 6 ფრედ ბან ქუკი
* 8 ბილი ბოიდი
* 9 მიურეი მერდოქი
* 10 პოლ ტომფსონი

**მცველები**

* 3 ივან ჩინგ ჯონსონი (Ivan Ching Johnson)
* 4 კლერენს ტეფი აბელი
* 12 ლეო ბურგო (Leo Bourgeault)
* 14 ფრენკ პეტსი კელიგენი

**მეკარეები**

* 1 ლორნ ჩებოტი
* 1 ჯოუ მილერი (შეცვლილი)
* 16 ლესტერ პატრიკი (მოთამაშე-მენეჯერი-მწვრთნელი)

### პერსონალი

* ჯონ ჰომონდი - პრეზიდენტი / მფლობელი
* ჰარი ვესტერბი - მწვრთნელი
* უილიამ ქერი , რიჩარდ ჰოტი , ჯორჯ რიკარდი - დირექტორები
**ფრანკ ულრიხი** (გერმ. Frank Ullrich) (დ. 24 იანვარი, 1958 ტრუსეტალში გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა) — 1980 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი. ასევე ოლიმპიადებზე მოპოვებული აქვს ორი ვერცხლისა და ერთი ბრინჯაოს მედალი. მსოფლიო თასის 4 გზის გამარჯვებული. ამჟამად არის გერმანიის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ბიატლონში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  

მსოფლიოს თასის მფლობელები ბიატლონში (მამაკაცები)

**1978:** ფრანკ ულრიხი  გდრ |
**1979:** კლაუს ზიბერტი  გდრ |
**1980:** ფრანკ ულრიხი  გდრ |
**1981:** ფრანკ ულრიხი  გდრ |
**1982:** ფრანკ ულრიხი  გდრ |
**1983:** პეტერ ანგერერი  გერმანია |
**1984:** ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ |
**1985:** ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ |
**1986:** ანდრე ზემიში  გდრ |
**1987:** ფრანკ-პეტერ რიოჩი  გდრ |
**1988:** ფრიც ფიშერი  გერმანია |
**1989:** ეირიკ კვალფოსი  ნორვეგია |
**1990:** სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ |
**1991:** სერგეი ჩეპიკოვი  სსრკ |
**1992:** იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია |
**1993:** მიკაელ ლეფგრენი  შვედეთი |
**1994:** პატრის ბეილი-სალინსი  საფრანგეთი |
**1995:** იონ ეგე ტილდუმი  ნორვეგია |
**1996:** ვლადიმირ დრაჩოვი  რუსეთი |
**1997:** სვენ ფიშერი  გერმანია |
**1998:** ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია |
**1999:** სვენ ფიშერი  გერმანია |
**2000:** რაფაელ პუარე  საფრანგეთი |
**2001:** რაფაელ პუარე  საფრანგეთი |
**2002:** რაფაელ პუარე  საფრანგეთი |
**2003:** ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია |
**2004:** რაფაელ პუარე  საფრანგეთი |
**2005:** ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია |
**2006:** ულე-ეინარ ბიორნდალენი  ნორვეგია |
**2007:** მიხაელ გრაისი  გერმანია
**ტემერნიკის ხიდი** (რუს. Темерницкий мост) — ხიდი მდინარე დონზე, დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია 2007-2010 წლებში ინჟინერ ა. ეფრემუშკინის პროექტის მიხედვით. სახელწოდება მიიღო 2011 წლის 17 მარტს, ამავე სახელწოდების მდინარისაგან, იმის გამო, რომ ესტაკადის ნაწილი გადაჭიმულია მის ნაპირზეც. მანამდე კი ხიდს ეწოდებოდა „ხიდი სივერსის პროსპექტის დასასრულს".

აღწერა
------

ტემერნიკის ხიდი, რომელიც ატარებდა 60 000 მანქანას დღე-ღამეში, ააგეს ვოროშილოვის ხიდის (46 ათასი ავტომობილი დღე-ღამეში) ალტერნატივად. ხიდი მდებარეობს გზატკეცილზე М4 „დონი", დონის როსტოვიდან კრასნოდარისა და სტავროპოლის მიმართულებით. ასევე მნიშვნელოვანი დატვირთვა აქვს ქალაქ სატელიტების ბატაისკისა და აზოვისთვისაც.

ისტორია
-------

ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა დაჩქარებული ტემპით ვოროშილოვის ხიდის ავარიული მდგომარეობის გამო, რომელიც 2008 წლის 23 ივნისს გაიხსნა გადაადგილებისათვის, თუმცა სატვირთოებს მასზე გავლა ეკრძალებოდათ. მშენებლობის მეორე ეტაპზე „ტემერნიკის დიამეტრის" ფარგლებში იგეგმებოდა გზაგამტარის მშენებლობა გვარდიის მოედნიდან მეჩნიკოვის ქუჩამდე. 

2014 წელს ვოროშილოვის ხიდის ჩამონგრევის საშიშროების გამო, ქალაქის ადმინისტრაციამ მიიღო გადაწყვეტილება აეკრძალათ გადაადგილება ხიდზე, რის გამოც ძირითადი დატვირთვა მოდიოდა ტემერნიკის ხიდზე.

2016 წლის ზამთარში გაატარეს მთელი რიგი კომპლექსური ღონისძიებები და გაწმინდეს ტემერნიკის ხიდი.

დონის როსტოვის მერის მოადგილის განცხადების საფუძველზე 2017 წლის 1 სექტემბრამდე უნდა მოხდეს ხიდის რემონტი. სარემონტოდ შეარჩიეს ღამის პერიოდი, რადგან ამ დროს ხიდზე საავტომობილო მოძრაობა მინიმალურია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мост на Сиверса открыт! (+ схемы движения) [*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Об установке мемориальных досок, присвоении наименований мосту, улицам и переулкам г. Ростова-на-Дону
2. ↑  Из-за закрытия Ворошиловского моста изменят схему проезда машин и общественного транспорта
3. ↑  Коммунальщики помыли Темерницкий мост Ростова.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-15. ციტირების თარიღი: 2017-06-08.
4. ↑  Почти 190 млн руб потратят на ремонт Темерницкого моста в Ростове[*მკვდარი ბმული*]
**სტეტკევიჩის სახლი** (რუს. Дом Стеткевич) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში, სანქტ-პეტერბურგი. მისამართი მაღაზიის ქუჩა, სახლი № 40/27. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1909 წელს.

ისტორია
-------

სახლი ააშენეს მიწის ნაკვეთზე, რომლის ნომერიც იყო 231. იგი ეკუთვნოდა მოქმედ მრჩეველს მ. ლ. სტეტკევიჩს. პროექტის ავტორი იყო პეტერბურგელი არქიტექტორი გ. გ. ფონ გოლი. 

1991 წელის თებერვლიდან შენობაში განთავსებულია „ცარსკოე-სელოს კოლექციის" მუზეუმი, რომლიც დააარსა მხატვარმა ა. მ. ნეკრასოვმა. მუზეუმთან მოქმედებს სასწავლო „სამხატვრო სახელოსნო". მუზეუმის ძირითადი მიმართულებაა 1920-1930-იანი წლების ლენინგრადის ფერწერა. საერთო ჯამში მუზეუმში არის ექვსი საგამოფენო დარბაზი.

არქიტექტურა
-----------

მაღალ ცოკოლზე მდგარი ორსართულიანი შენობა აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. ცოკოლი მოპირკეთებულია რუხი გრანტის ფილებით. 

1950-იანი წლების დასაწყისში მიიღეს გადაწყვეტილება სახლის ახალი გადაგეგმარების შესახებ, რის შემდეგაც ამოიყვანეს პირველი სართულის ფანჯრები. გაანადგურეს მორთულობის ელემენტები, დაიკარგა ისტორიული კარი და ფანჯრები. 1989 წელს ქალაქ პუშკინის აღმასრულებელ კომიტეტში დადგა საკითხი შენობის დანგრევის შესახებ, რადგან იგი იყო ავარიულ მდგომარეობაში. მაგრამ იმავე წელს მხატვარ ა. მ. ნეკრასოვის მიერ შენობაში ჩამოყალიბდა საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „გალერეა", რომლის ძალებითაც დაიწყო შენობის გადარჩენა. შენობა მთლიანად გარემონტეს 2009 წლისათვის.

ლიტერატურა
----------

* Семенова Г. В. Царское Село: знакомое и незнакомое. — М.: Центрполиграф, 2009. — С. 378. — 638 с. — ISBN 978-5-9524-4249-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Магазейная 40. Дом Стеткевича (Музей Царскосельская коллекция). *Энциклопедия Царского Села*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-12. ციტირების თარიღი: 2018-07-12.
* Дом М. А. Стеткевич - Музей «Царскосельская коллекция». *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-12. ციტირების თარიღი: 2018-07-12.
**ვალერა** (ესპ. Valera) — ქალაქი ვენესუელაში, ტრუხილიოს შტატში. მდებარეობს მარაკაიბოს ტბის აღმოსავლეთით, მდინარეების მომბოისა და მოტატანს შორის, ზღვის დონიდან 547 მ სიმაღლეზე. 
ტრუხილიოდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. ტრუხილიოს შტატის კომერციული ცენტრი. განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. მოჰყავთ შაქრის ლერწამი, კაკაო, ყავა. 

2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 128.190 კაცს. 
ჰაერის საშუალო ტემპერატურა უტოლდება 25°C-ს. ნალექების რაოდენობა წელიწადში 1016 მმ. 

1853 წელს ქალაქი იმსხვერპლა ძლიერმა ეპიდემიამ, რის შედეგად მოსახლეობა გაიხიზნა. თუმცა მოგვიანებით ქალაქი მალევე აღორძინდა. 
გამოსცემს სამ გაზეთს: Diario de Los Andes, Todo Primicias და the Diario El Tiempo.
არის ასევე რადიოსადგური.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Web de la Alcaldía de Valera დაარქივებული 2013-06-03 საიტზე Wayback Machine.
* Valera en Google Maps
* Valera en la aplicación Flash Earth (Imitación de Google Earth en Flash)
* Diario El Tiempo
* Diario de Los Andes
* Radio Única დაარქივებული 2019-01-22 საიტზე Wayback Machine.
* Universidad Valle del Momboy
**სტენლი ბოულზი** (ინგლ. Stanley Bowles; დ. 24 დეკემბერი, 1948, მანჩესტერი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, შემტევი ნახევარმცველი.

ბიოგრაფია
---------

ბოულსი 1948 წელს მანჩესტერში დაიბადა. კარიერა 19 წლის ასაკში „მანჩესტერ სიტიში" დაიწო. ბოულსი „სიტის" შემადგენლობაში სამი სეზონის განმავლობაში იყო. მწვრთნელთან უთანხმოების გამო მან კლუბი დატოვა. 1970 წელს ის „ქრიუში" გადავიდა. 1971–1972 წლების სეზონი ჩრდილოურ „კარლაილ იუნაიტედში" გაატარა. 1972 წელს კი იგი „კუინზ პარკ რეინჯერსის" მთავარმა მწვრთნელმა გორდონ იაგომ შენიშნა. ამავე წელს „ქპრ" დატოვა როდნი მარშმა. მარშის 10 ნომერიანი მაისური კლუბის სიმბოლო იყო. გორდონ იაგომ ბოულსი გუნდში მიიყვანა და 10 ნორმიანი მაისურიც გადასცა. ბოულზი კარგად შეეწყო ტერი ვენეიბლზს, დონ გივენსსა და ჯერი ფრენსისს. გორდონ იაგოს შემედგ გუნდში მოვიდა ახალი მწვრთნელი დეივ სექსტონი რომელიც მანამდე „ჩელსის" წვრთნიდა და რომელმაც 1971 წელს „რეალ მადრიდი" დაამარცხა თასების თასის ფინალში. 1975–76 წლის სეზონში „კუინზ პარკი" მეორე ადგილზე გავიდა ინგლისის ჩემპიონატში. 1976–77 წლების უეფას თასზე ბოულზმა 11 გოლი გაიტანა მაგრამ „ქპრ" პენალტების სერიაში გამოვარდა ბერძნულ „აეკთან". 2004 წელს სტენ ბოულსი „ქპრ-ის" გულშემატკივრებმა კლუბის ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელეს.

1979 წელს ბოულზით „ჰამბურგი" იყო დაინტერესებული მაგრამ ფეხმურთელი გადავიდა „ნოტინგემ ფორესტში", რომელიც ევროპის ჩემპიონთა თასის მსფლობელი იყო. ახალ გუნდში ბოულზს მწვრთნელი ბრაიან კლაფი მარჯვენა ფლანგზე ათამაშებდა რაც მისთვის უჩვეულო იყო, 1980 წელს მან კლუბი დატოვა კლაფთან უთანხმოების გამო და ბოულზი 100 000 ფუნტად გაყიდეს „ლეიტონ ორიენტში". 1984 წელს ბოულსმა კარიერა დაასრულა.

1996 წელს დაწერა ავტობიოგრაფიული წიგნი სახელად „Stan The Man".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A Carlisle United fans tribute დაარქივებული 2008-01-13 საიტზე Wayback Machine.
* Bowles comments on The Others' tribute song
* Profile and career stats from Crewe Alexandra site[*მკვდარი ბმული*]
* Booze birds bust ups and betting from gambling site
* BRIAN VINER INTERVIEWS - Stan Bowles: 'Clough, Brooking, Eriksson' 13 October 2005
* Football: Stan Bowles book launch 7 September 1996
* BBC Sport interview with Bowles about his career and the prospects for QPR in season 2008-09
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფრანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ფრანი** — ქართული ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 2005 წლის 25 დეკემბერს. მის შემადგენლობაში შედიან: გაგა ჩიხლაძე – ვოკალი (მუსიკოსი,მსახიობი), შოთა ზაქარაია – გიტარა, ვოკალი (მუსიკოსი,მსახიობი), კაკი ჯაფარიძე – დასარტყმელი საკრავები, პაკო გუკასოვი – ბასგიტარა. მათი მუსიკა ხასიათდება მხოლოდ აკუსტიკური გიტარის და პერკუსიის გამოყენებით. 2010 წელს გამოუშვეს ალბომი *ფრანი**საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !.

2011 წელს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში სპეციალური მუსიკალური ალბომის პრეზენტაცია გაიმართა. დისკში, რომელსაც „ნუ დაარღვევ საავტორო უფლებას!" ეწოდება, შედის მთელი რიგი ქართველი შემსრულებლების სიმღერები, მათთან ერთად — ფრანისაც.

2013 წელს გამართა საქველმოქმედო კონცერტი ჯგუფ „სუხიესთან" ერთად

სქოლიო
------

1. ↑  „ნუ დაარღვევ საავტორო უფლებას!" - მუსიკალური ალბომის პრეზენტაცია
2. ↑
3. ↑  6 დეკემბერს, თბილისის "ივენთ ჰოლი" ჯგუფი "ფრანისა" და "სუხიეს" საქველმოქმედო კონცერტს უმასპინძლებს[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ეპარქია** — საეკლესიო ტერიტორიული ერთეული ქრისტიანულ ეკლესიებში. მის მმართველს ეპისკოპოსი ჰქვია. რომის კათოლიკური ეკლესია ეპარქიას უწოდებს დიოცეზს. ხოლო პროტესტანტული რელიგიების გარკვეული ნაწილი - სუპერინტენდანტს.

საქართველოს ეკლესიის ეპარქიები
------------------------------

 მთავარი სტატია: საქართველოს ეპარქიები.
ფეოდალურ ხანაში საქართველოს ტერიტორიაზე 30-ზე მეტი საეპისკოპოსო არსებობდა. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში საქართველოს საეგზარქოსოში იყო ხუთი ეპარქია: საქართველოს, ვლადიკავკაზის, იმერეთის, გურია-სამეგრელოს, სოხუმის ეპარქიები. საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, პირველმა ადგილობრივმა კრებამ დაადგინა 13 ეპარქია. საბჭოთა პერიოდში საქართველოს სსრ-ის ტერიტორიაზე მოქმედებდა 15 ეპარქია.

თანამედროვე მდგომარეობით საქართველოს ეკლესიაში 49 ეპარქიაა, აქედან 42 საქართველოში, ხოლო 7 საზღვაგარეთ. ეპარქიების მართვა ხორციელდება 1995 წელს მიღებული მართვა-გამგეობის დებულების შესაბამისად. დებულების თანახმად ეპარქია წარმოადგენს საქართველოს ეკლესიის იმ ნაწილს, რომელსაც კანონიკურად მართავს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქისა და წმინდა სინოდის მიერ დადგენილი მღვდელმთავარი. ეპარქიები, თავის მხრივ, შედგება სამრევლოებისაგან და სამღვდელმთავროთა ტერიტორიაზე განლაგებული მონასტრებისაგან. სამთავარხუცესოს ხელმძღვანელობა მინდობილი აქვს ეპისკოპოსის მიერ დანიშნულ მთავარხუცესს. სამრევლოები კი ეპარქიის ტერიტორიაზე არსებულ ტაძრებთან გაერთიანებული მრევლია, რომელიც სამღვდელო და მორწმუნე მართლმადიდებელ ქრისტიანთაგან შედგება. მისი ხელმძღვანელობა ეპარქიის მღვდელმთავრის მიერ დადგენილ წინამძღვარს (მღვდელს) ევალება. მონასტერთა საქმიანობა კი ხორციელდება სპეციალური სამონასტრო ტიპიკონის შესაბამისად. მისი მართვა მღვდელმთავრის მიერ დადგენილ შავი სამღვდელოების შესაბამის წარმომადგენელს, წინამძღვარს (მღვდელ-მონაზონი, იღუმენი, არქიმანდრიტი) აქვს მინდობილი. ეპარქიათა მმართველი მღვდელმთავრები, იმავდროულად, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის წევრებიც არიან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 164.
* *პაპუაშვილი ნ.* „მსოფლიო რელიგიები საქართველოში", თბილისი, თავისუფლების ინსტიტუტი, 2002

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღმოსავლეთის ეკლესიათა ეპარქიების რუკა
ფრანკ დიუვალი
**ფრანკ დიუვალი** (*Frank Duval*; დ. 22 ნოემბერი, 1940, ბერლინი, გერმანია) — გერმანელი კომპოზიტორი, მომღერალი და არანჟირებების ავტორი.

კარიერა
-------

ფრანკ დიუვალი შეისწავლიდა მსახიობისა და მოცეკვავის ხელოვნებას, თუმცა ამავდროულად თავის დასთან - მარიასთან ერთად ეუფლებოდა მომღერლის პროფესიასაც.

1960-იან წლებში ფრანკ დიუვალი იწყებს მუსიკის წერას. 1977 წელს შედგა მისი როგორც კომპოზიტორის დებიუტი გერმანულ ტელესერიალში Tatort.

1970-იან წლებში ფრანკი დაკავებული იყო საკომპოზიტორო შემოქმედებით, თუმცა დროს მაინც პოულობდა ვოკალური შემოქმედებისთვისაც. ამ სფეროში მისი სადებიუტო ალბომი იყო „Die Schönsten Melodien Aus Derrick und der Alte", რომელიც „Teldec"-მა გამოუშვა 1979 წელს. მთელი 80-იანი წლების მანძილზე ფრანკ დიუვალი თანამშრომლობდა Teldec-თან. მას აგრეთვე რამდენიმე კომპოზიცია აქვს შექმნილი სხვადასხვა ფილმებისთვისაც.

მისი ყველაზე პოპულარული ჰიტებია „Ways" (1983), „Lovers Will Survive" (1986) და „When You Were Mine" (1987).

დისკოგრაფია
-----------

* Die Schönsten Melodien Aus Derrick Und Der Alte (1979)
* Angel of Mine (1981)
* Face to Face - *მუსიკა სერიალებისთვის "Derrick" და "Der Alte" (1982)*
* If I Could Fly Away (1983)
* Orphee (1983)
* Living Like A Cry (1984)
* Die schonsten Melodien aus Derrick & der Alte (1984)
* Die Grössten Erfolge (1985)
* Time For Lovers (1985)
* Bitte Laßt Die Blumen Leben (1986)
* When You Were Mine (1987)
* Love Me, Love (1988)
* Touch My Soul (1989)
* Seine Grössten Erfolge (1989)
* Solitude (1991)
* Vision (1994)
* Vision (Best Of Frank Duval) (1994)
* Derrick Forever (2000)
* Angel of Mine (2001)
* Spuren (2001) (3 დისკიანი ყუთი)
* Colour Collection (2006)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Frank Duval — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ოფიციალური საიტი
**სტენსჰუვუდი** (შვედ. Stenshuvud) — ბორცვი სამხრეთ-აღმოსავლეთ შვედეთში, სკონეს პროვინციაში. 1986 წლიდან გამოცხადებულია ეროვნულ პარკად და მოიცავს 3,9 კმ²-ს.

ბორცვის სიმაღლე 97 მეტრია და გადაჰყურებს ბალტიის ზღვას. იქიდან გამომდინარე, რომ გარემომცველი არეალი ბრტყელია, მისი დანახვა დიდი მანძილიდანაცაა შესაძლებელი და ტრადიციულად, მეზღვაურები მას ერთგვარ ნიშნად იყენებდნენ. კარგ ამინდში, ულამაზესი ხედით დასატკბობად ბორცვზე უამრავი მნახველი ადის.

ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ფართოფოთლოვანი, ძირითადად რცხილის ტყითაა დაფარული. პარკი ასევე მოიცავს დაბლობებს, მდელოებსა და ჭაობებს. რბილი კლიმატისა და მრავალგვარი გავრცელების არეალის წყალობით, პარკის ტერიტორიაზე მრავალი განსხვავებული სახოების ცხოველი ბინადრობს. მათ შორის, აღსანიშნავია შვედეთისათვის არადამახასიათებელი სახეობები — ძილგუდა, მოლაღური, ხის ბაყაყი, მარდი ბაყაყი. გავრცელებულია დაახლოებით 600 სახეობის ძარღვოვანი მცენარე, მათ შორის ორქიდეის რამდენიმე სახეობა და უიშვიათესი უნაყოფო მარწყვი.

გორაკის დაბლა გადაჭიმულია პოპულარული საცურაო პლაჟი. მწვერვალის სიახლოვეს კი V-VI საუკუნის ციხესიმაგრეების ნანგრევებია შემორჩენილი.

ხალხური გადმოცემების თანახმად, ბორცვმა სახელი მიიღო (სტენის თავი) გიგანტისგან, რომელიც გამოქვაბულში ცხოვრობდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სტენსჰუვუდის ეროვნული პარკი***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-04-04 საიტზე Wayback Machine.
* Stenshuvud National Park დაარქივებული 1998-12-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Sånfjället National Park. Naturvårdsverket.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-04-04. ციტირების თარიღი: 2009-02-26.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვედეთის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

აბისკუ • ენგსე • ბიორნლანდეტი • ბლო-იუნგფრუნი • დალბიუ-სედერშოგი • იურე • ფერნებოფიერდენი • ფულუფიელეტი • გარფიუტანი • 
გოტსკა-სანდენი • ჰამრა • ჰაპარანდის არქიპელაგი • კოსტერჰავეტი • მუდუსი • ნორა-კვილი • პადიელანტა • პიელიეკაისე • სარეკი • შკულეშკოგენი • სედეროსენი • სონფიელეტი • სტენსჰუვუდი • სტორა-სიეფალეტი • სტორე-მოსე • ტივედენი • ტეფსინგდალენი • ტრესტიკლანი • ტიურესტა • ვადვეტიოკა
 |

 |
გიზის პირამიდების ანსამბლი
**ეგვიპტის პირამიდები** — ეგვიპტის ფარაონებისთვის, ძვ. წ. XXVIII საუკუნიდან XX საუკუნემდე აგებული ძვალშესალაგები. ეგვიპტის პირამიდები მსოფლიოს პირველი საოცრებაა.

ჯოსერის პირამიდა
----------------

პირამიდებს შორის პირველი იყო მესამე დინასტიის ფარაონის, ჯოსერის პირამიდა, რომელიც ქრ. შობამდე XXVIII საუკუნეში ააგეს. მისი არქიტექტორი ფარაონის კარის ხუროთმოძღვარი და პირველი ვეზირი, იმჰოტეპი იყო. პირველი და მეორე დინასტიის ფარაონთა სამარხები გიგანტურ აკლდამებს წარმოადგენდა, რომელთაც მასტაბები ეწოდება. მიუხედავად გრანდიოზული ზომებისა (ერთი კედლის სიგრძე ზოგჯერ 90 მეტრს აღწევდა), როგორც ჩანს, მასტაბები ვერ აკმაყოფილებდა ეგვიპტის ბრწყინვალე ფარაონთა მოთხოვნებს, ამიტომ იმჰოტეპმა სრულიად ახლებური სამარხის ქმნა განიზრახა. მან არა მარტო ახალი ფორმის სამარხი ააგო, არამედ შეცვალა საშენი მასალაც. მანამდე ეგვიპტელები ძირითად საშენ მასალად თიხას და ხეს იყენებდნენ, რაც ეგვიპტეში ცოტა იყო და, შესაბამისად ძვირად ფასობდა. იმჰოტეპმა კი პირამიდა ქვით ააგო. აქედან მოყოლებული, ძირითადი საშენი მასალის ადგილი ქვამ დაიკავა. იმჰოტეპმა პირველმა მოიფიქრა სამარხის სიმაღლეში გაზრდა, ამიტომაცაა, რომ ჯოსერის პირამიდა მოგვაგონებს შვიდ ერთმანეთზე დადგმულ მასტაბას, რომელთა ზომაც სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდებოდა. ჯოსერის პირამიდა თავიდან 147 მეტრი იყო, ამჟამად კი 134 მეტრია.

ჯოსერის პირამიდა ძირითადად, საფეხუროვანი პირამიდის სახელითაა ცნობილი.

გიზის პირამიდები
----------------

დღეს შემორჩენილი ეგვიპტის ასამდე პირამიდიდან ყველაზე დიდი და აღსანიშნავია გიზის პირამიდები. მათ შორის ყველაზე დიდია ფარაონ ხეოფსის პირამიდა. იგი ააშენეს ძვ. წ. XXVI საუკუნეში. მისი აღმშენებელი იყო ხემიუნი, პირამიდის სიმაღლე იყო 147 (ამჟამად 136) მეტრი, თითოეული გვერდის სიგრძე 230 მეტრია. მას გარშემო რომ შემოუაროთ, კილომეტრზე მეტი უნდა გაიაროთ. პირამიდის ასაშენებლად დაიხარჯა 2300000 ლოდი, რომელნიც დღესაც ისეთი სიზუსტით ერწყმიან ერთმანეთს, რომ მათ შორის ნემსსაც ვერ გაატარებთ. ხეოფსის პირამიდა მთლიანად თეთრი ფილებით ყოფილა მოპირკეთებული, მაგრამ დღესდღეობით ეს „პერანგი" აღარ არსებობს. გიზის სამი დიდი პირამიდიდან სიდიდით მეორეა ფარაონ ხეფრენის პირამიდა, რომლის სიმაღლე 136.4 მეტრია, ფუძის სიგრძე კი 215 მეტრი. მისი არქიტექტორი იყო მერიბი. მესამეა ფარაონ მიკერინასის პირამიდა, რომლის სიმაღლე 66 მეტრია, გვერდის სიგრძე კი 108 მეტრი. მისი ხუროთმოძღვარი იყო დებხეინი. მერიბსა და დებხეინს ეგვიპტოლოგები ხემიუნის მემკვიდრეებად თვლიან. პირველი მეცნიერი და სწავლული, რომელმაც პირამიდები მოინახულა, ისტორიის მამა, ჰეროდოტე იყო. იგი თავის ჩანაწერებში აღფრთოვანებით საუბრობს პირამიდებზე.

დიდი სფინქსი
------------

გიზის პირამიდების მახლობლად არის დიდი სფინქსი. იგი არის ფარაონისათვის გამოკვეთილი ნადირთა მეფის, ლომის ფიგურა. მისი სიმაღლე 20 მეტრია, სიგრძე კი 60 მეტრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეგვიპტის პირამიდები***

* Ancient Egyptians from BBC History
* Pyramids World Heritage Site in panographies დაარქივებული 2017-12-26 საიტზე Wayback Machine.  – 360 degree interactive imaging
* The Pyramids of Egypt

სქოლიო
------

1. ↑  Pyramid of Chefren, Giza - SkyscraperPage.com. Skyscraper Source Media Inc.. ციტირების თარიღი: 1 May 2014.
**ქიაზმოდონი** (ლათ. Chiasmodon) — ღრმა წყლის თევზების გვარი ქორჭილანაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 10-15 სმ, ზოგჯერ 28 სმ-მდე. აქვთ ძალზე დიდი პირი, ყბებზე ბასრი ეშვისებრი კბილები. შეუძლიათ გადაყლაპონ მსხვერპლი, რომელიც ბევრად აღემატება მათ სიდიდით (კუჭი და მუცლის კედლები ამ დროს ძალზე იჭიმება). რამდენიმე სახეობა ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიო ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში 250-300 მ და მეტ სიღრმეზე. ყველაზე მეტად ცნობილია შავი ქიაზმოდონი (ლათ. Chiasmodon niger), რომელიც ატლანტის ოკეანეში ბინადრობს. შავი ქიაზმოდონი უნიკალური თევზია, მას შეუძლია საკუთარ სხეულთან შედარებით 6-12-ჯერ მეტი წონისა და 2-ჯერ მეტი სიგრძის თევზის ჩაყლაპვა.

ქიაზმოდონი აერთიანებს 5 სახეობას:

* Chiasmodon bolangeri Osório, 1909.
* Chiasmodon braueri Weber, 1913.
* Chiasmodon lavenbergi Prokofiev, 2008.
* Chiasmodon niger Johnson, 1864.
* Chiasmodon subniger Garman, 1899.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 523-524.
* Жизнь животных, т. 4, ч. 1, М. 1971.

სქოლიო
------

1. ↑  ქიაზმოდონის სახეობები
2. ↑  ქიაზმოდონი www.aquatab.net-ზე
**ერონგოს მთები** (ინგლ. Erongo Mountains) — ვულკანური წარმოშობის მთიანი წარმონაქმნი ნამიბიაში. ერონგოს მთები მდებარეობს ყოფილ ბანტუსტან დამარალენდში, ქალაქ ომარურუს დასავლეთით, ამავე დასახელების მდინარედან სამხრეთით და ვულკანიდან აღმოსავლეთით.

დღემდე თანამგზავრულ სურათზე შეიძლება დავინახოთ ძველი ვულკანური წარმონაქმნის დიდი რგოლური სტრუქტურა დიამეტრით დაახლოებით 30 კმ სამი სწორი აუზით.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

მთიანი ჯაჭვის ყველაზე უფრო მაღალი ადგილები — ქვის კლდეები მთიანი ჯაჭვის სამხრეთ-დასავლეთში, სიმაღლით 2319 მეტრი და ერონგოს მთა სამხრეთ-აღმოსავლეთში, სიმაღლით 2216 მეტრი. ადამიანებით დასახლებული ყველაზე უფრო მაღალი ადგილი ნამიბიაში მდებარეობს «Ombuwa»-ს ფერმაში, რომლის სიმაღლეა 1792 მეტრი. ნამიბიის ამ ადმინისტრაციული ერთეულის სახელწოდება მოდის ერონგოს მთების და ერონგოს მთის გეოგრაფიული დასახელებიდან.

ერონგოს მთებში მიმდინარეობს მინერალების მოპოვება, ძირითადად აკვამარინის.

«Aleib»-ის ფერმის ტერიტორიაზე მდებარეობს ფილიპის გამოქვაბული, რომელიც დაცულია მისი სამეცნიერო მნიშვნელობის თვალსაზრისით, რადგანაც იქ ნაპოვნია გამოქვაბულში მხატვრობის ელემენტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ერონგოს რეგიონის რუკა დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑   *ერონგოს მთები*
2. ↑   *სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების შესახებ*
**ეგვიპტური რიცხვები** – რიცხვთა სისტემა, რომელსაც ძველ ეგვიპტეში იყენებდნენ. სისტემა ათობითი იყო და იეროგლიფებით იწერებოდა. ისინი ჯერ კიდევ ქრისტეს შობამდე შეიქმნა და ჩვენი წელთაღრიცხვით III საუკუნემდე გამოიყენებოდა. ეგვიპტურ ციფრებში არ იყო 0-ის აღმნიშვნელი ნიშანი.

ციფრები და რიცხვები
-------------------

შემდეგი იეროგლიფები გამოიყენებოდა ათის ხარისხების გამოსახატავად:

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მნიშვნელობა | 1 | 10 | 100 | 1,000 | 10,000 | 100,000 | 1 მილიონი, ანუსასრულობა |
| იეროგლიფი |  |  |  |  |  | ან |  |
| აღწერა | ერთი ხაზი | ნახირის უღელი | თოკის გრეხილი | წყლის ლილია(ლოტოსი) | თითი | თავკომბალა | კაცი აწეული ხელებით |

მრავალჯერადი რიცხვები გამოიხატებოდა ამ ნიშნების განმეორებით იმდენჯერ, რამდენჯერაც საჭირო იყო. მაგ. ქვის კარნაკი უჩვენებს რიცხვს 4622 ამგვარად:

ეგვიპტური იეროგლიფები შეიძლება დაიწეროს ორივე მიმართულებით (ასევე ვერტიკალურადაც).

შეკრება და გამოკლება
--------------------

მიმატების და გამოკლების აღსანიშნავად გამოიყენებოდა: 

 ნიშნები. თუ ფეხი მიმართული იყო ნაწერის მიმართულებით აღნიშნავდა შეკრებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში გამოკლებას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ძველი ეგვიპტე
* ეგვიპტური ენა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეგვიპტური რიცხვები***

* Introduction დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* Egyptian numerals
* Numbers and dates

სქოლიო
------

1. ↑  Cajori, Florian [1929] (1993). *A History of Mathematical Notations*.  Dover Publications,   გვ. *pp.* 229–230. ISBN 0-486-67766-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ციფრთა სისტემები |
| --- |
|  |
| 
* არაბული
* ბაბილონური
* ბერძნული
* ბრაჰმი
* გლაგოლური
* ეტრუსკული
* ეგვიპტური
* ებრაული
* ინდური
* იაპონური
* კორეული
* კირილური
* მაია
* რომაული
* სომხური
* ტაილანდური
* ქართული
* ჩინური
 |

 |
**ეგზარაცია**, **მყინვარული ეროზია** (ლათ. exaratio — დახვნა) — მოძრავი მყინვარის ეროზიული მოქმედება კლდოვან ზედაპირზე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება რელიეფის მყინვარული ფორმები. ეგზარაცია მყინვარისა და მისი საგების კონტაქტზე არსებული პროცესების კომპლექსია, რომელიც გამოწვეულია ნატეხების (პლაკინგების) მოხლეჩის ან მსხვრევის, საგების ქანების გაცვეთითა და მყინვარქვეშა წყლის ნაკადების (ეროზიის) გამორეცხვით.

პლაკინგი იმაში მდგომარეობს, რომ საგებზე მოსრიალე ყინული ცალკეულ მომენტებში მასზეა მიყინული, შემდგომი მოძრაობისას კი გლეჯს ქანების ნატეხებს და თან მიაქვს. ეროზია გამოხატულია ქანების ნატეხებით საგების გაჩარხვაში, რომელიც შედის ფსკერისპირა მორენის შემადგენლობაში, აგრეთვე მყინვარქვეშა წყლის ნაკადების მუშაობაში, რომელიც იწვევს საგების ქანების ნგრევასა და დაშლას, მისი ზედაპირის დანაწევრებას, დადაბლებასა და ჩაღრმავებას.

ეგზარაციის ინტენსივობა მრავალ ცვლილებაზეა დამოკიდებული: საგების სიმყარესა და ნაპრალოვნებაზე, ფსკერისპირა ყინულის ტემპერატურაზე, ფსკერისპირა მორენის თვისებებსა და შედგენილობაზე, მყინვარის ფსკერისპირა დასრიალების სიჩქარესა და სხვა. ეგზარაციის შედეგია მყინვარული მოპრიალება, მყინვარული ნაკაწრი, მყინვარული ნაღარი, ფასეტები კაჭარებსა და კლდეებზე, მკვიდრი ქანების გიგანტური ნაღარები და სხვა. ეგზარაცია ეგზოგენური რელიეფწარმომქმნელი პროცესების ყველაზე მძლავრი აგენტია, მისი წყალობით შექმნილია ყველა მსხვილი მყინვარულ-ეროზიული რელიეფის ფორმები, ცირკები, ტროგული ხეობები, ფიორდები და სხვა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Экзарация | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-23. ციტირების თარიღი: 2021-02-07.
2. ↑  Гляциологический словарь / Под ред В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 528 с.
**ფაღავას სტუდია** — პირველი საბჭოთა ქართული დრამატული სტუდია თბილისში. დაარსდა 1922 წელს მსახიობ გიორგი მიქელაძის ინიციატივითა და აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით. ფაღავას სტუდია მიზნად ისახავდა ახალგაზრდა კვალიფიცირებულ მსახიობთა კადრების მომზადებას. პედაგოგთა შორის იყვნენ: ივანე ჯავახიშვილი, დიმიტრი უზნაძე, აკაკი შანიძე, გიორგი ახვლედიანი, გიორგი ჩუბინაშვილი, კოტე მარჯანიშვილი, ალექსანდრე ახმეტელი, მიხეილ ქორელი, აკაკი ფაღავა და სხვები. 1923 წელს საქართველოს სახალხო კომისართა საბჭოს გადაწყვეტილებით ფაღავას სტუდია გამოცხადდა სახელმწიფო სათეატრო ინსტიტუტად (ხელმძღვანელი აკაკი ფაღავა). 1924 წელს ინსტიტუტმა პირველი კადრი გამოუშვა. კურსდამთავრებულთა შორის იყვნენ: აკაკი ხორავა, მალიკო მრევლიშვილი, პოლიკარპე მურღულია, გიორგი მიქელაძე, პეტრე კობახიძე, თამარ წულუკიძე, ვასილ გოძიაშვილი, ე. ლორთქიფანიძე, სესილია თაყაიშვილი, სერგო ზაქარიაძე, ბ. მაღლაკელიძე, თ. თვალიაშვილი, გ. კუპრაშვილი და სხვები. 1926 წელს სათეატრო ინსტიტუტი დაიხურა.

ლიტერატურა
----------

* «თეატრი და ცხოვრება», 1924, № 5;
* მნიშვნელოვანი თარიღები, XXV, თბ. 1946

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 241-242.
**სტეფანე ელიაძე** (დ. 1884, უჩხო, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი სოციალ-დემოკრატი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის ოჯახში, ორკლასიანი დაწყებითი განათლება მიიღო ოზურგეთის მაზრის სოფელ შემოქმედის ორკლასიან სკოლაში. განათლების მიღების შემდეგ სამუშაოდ გადადის ბათუმში, სადაც სტამბის მუშა ხდება, სწავლობს ასოთამწყობის პროფესიას. 1915 წელს სამუშაოდ გადმოდის თბილისში, ხდება სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მენშევიკური ფრაქციის აქტიური წევრი. წლების განმავლობაში იყო ბეჭდვითი საქმის მუშათა პროფესიული კავშირის გამგეობის წევრი. 

1918 წელს იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიით, მცირე ხნით შედიოდა საბჭოს იურიდიულ კომისიაში. დამოუკიდებლობის პერიოდში აქტიურ საქმიანობას ეწეოდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პრესაში, თანამშრომლობდა გაზეთ „ერთობასთან". იყო საავადმყოფოთა სარევიზიო კომისიის წევრი. 1919 წლის თებერვალში სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით მონაწილეობას იღებდა დამფუძნებელი კრების არჩევნებში, თუმცა მანდატი ვერ მოიპოვა, საკანდიდატო სიაში 123-ე იყო. 1920 წლის აგვისტოდან ალექსანდრე ლომთათიძესა და ივანე გომართელთან ერთად შედიოდა სოციალ-დემოკრატების მიერ გამოცემულ აგრარული პროფილის გაზეთ „სოფლის მუშის" სარედაქციო კოლეგიაში. 1921 წელს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ დაპატიმრებული იყო მეტეხის ციხეში.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 135.
* სცსა, ფ. 1836, აღწ. 1, საქ. 107, 109. ფ. 1834, აღწ. 2, საქ. 52;
* გაზ. „ერთობა", 1920, №185.
**ფაქთიკის პროვინცია** (პუშტუ پکتیکا დარი پکتیکا Paktikā) — ავღანეთის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია.

ადმინისტრაციული რაიონები
------------------------

ფაქთიის პროვინცია იყოფა 19 ოლქად

* ბარმალი
* ვაზახვა
* ვორმამაი
* გაუანი
* გომალი
* დილა
* ჯანიხელი
* მატახანი
* ნიკა
* ომნა
* სარ გამზა
* სარობი
* ტერვა
* ურგუნი
* შარანი
* ზარგუნ შარი
* ზირუკი
* იუსუფხელი
* იაჰიახელი

ისტორია
-------

იმ დროს, როცა დიადოხოსები ერთმანეთს ებრძოდნენ, ინდოეთის სუბკონტინენტის ჩრდილოეთ ნაწილში ყალიბდებოდა მაურიების იმპერია, რომლის დამაარსებელი იყო ჩანდრაგუპტა მაურია. ჩანდრაგუპტა ძვ. წ. აღ. 305 წელს შეეჯახა მაკედონურ ლაშქარს სელევკოს I-ის მეთაურობით და მცირე კონფლიქტის შემდეგ მიღწეული იქნა შეთანხმება, რომლის ძალითაც სელევკოსმა მაურიებს გადასცა ძველი ყანდაარის გარშემო ქრსებული ოლქები განდჰარა და არაქოზია. 120 წელს მაურიებმა ავღანეთის სამხრეთ რაიონებში გაავრცელეს ბუდიზმი, რომელმაც შეავიწროვა ადგილობრივი უძველესი რელიგია ზოროასტრიზმი. ამავე დროს, ამ პერიოდში აშენდა გზა, რომლითაც ქალაქი ქაბული უკავშირდება ინდოეთის პენჯაბის ოლქის და ინდო-განგის დაბლობის სხვა ქალაქებს. ამ პერიოდში განვითარდა ვაჭრობა, ხელოვნება და არქიტექტურა, რომელმაც იმპერატორ აშოკას მმართველობისას ზენიტს მიაღწია, რომლის ბრძანებები, გზები და მოსასვენებელი აგარაკები გაფანტული იყო მთელი სუბკონტინენტის ტერიტორიაზე. ამ პერიოდის ბრძანებათა უმრავლესობა დაწერილია პრაკრიტზე, მაგრამ ავღანეთის რეგიონი გამოირჩევა მაურიების ენაში 2 - ბერძნული და არამეული ენების ჩართვით. მაურიების იმპერატორ აშოკას პერიოდის ბრძანებების ბერძნული და არამეული წარწერები აღმოჩენილია ყანდაარში.

ფაქთიკა მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და ცნობილია როგორც ისტორიული რეგიონი დიდი ფაქთია (პუშტუ: لویه پکتیا). აქ მცხოვრები ხალხები ჯერ კიდევ ჰეროდოტეს ჰყავს მოხდენიებული თავის ნაშრომში ჩვ.წ.აღ.მდე მე-5 საუკუნეში.

რეგიონის ძველი დედაქალაქი ურგუნი მთავარი გზებიდან დისტანციის გამო თითქმის განუვითარებელი იყო, ამიტომაც დედაქალაქი ურგუნიდან შარანში გადმოიტანეს. შარანი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური მაგისტრალის გასწვრივ და მიერთებულია ავღანეთის ისეთ დიდ ქალაქებსა და კომერციულ ცენტრებს, სოდორიცაა: ქაბული; ღაზნი; ყანდაარი.

საბჭოთა ოკუპაციისა და შემდგომი ანექსიის წლებში ფაქთიკა უამრავი ბრძოლების ადგილი იყო. მაგალითად, 1983-1984 წ.წ. პროვინციის ძველი დედაქალაქი უგორი ალყაში იყო მოქცეული და ხელიდან ხელში გადადიოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროვონციის რუკა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავღანეთის პროვინციები

|  | ღაზნის პროვინცია |  | ფაქთიას პროვინცია |  |
|  |  | ხოსტის პროვინცია |
|    **ფაქთიკას პროვინცია**     |
|  |
| ზაბულის პროვინცია | პაკისტანის დროშა პაკისტანი | პაკისტანის დროშა პაკისტანი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ავღანეთის დროშა ავღანეთის პროვინციები ავღანეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბადახშანი · ბადღისი · ბალხი · ბამიანი · ბაღლანი · დაიკუნდი · ზაბული · თახარი · კაპისა · ლაღმანი · ლოგარი · მაიდან-ვარდაკი · ნანგარჰარი · ნიმრუზი · ნირისტანი · სამანგანი · სარიპული · უროზგანი · ფანჯშირი · ფაქთია · ფაქთიკა · ფარაჰი · ფარვანი · ფარიაბი · ქაბული · ქუნარი · ღაზნი · ღური · ყანდაარი · ყუნდუზი · ხოსტი · ჯუზჯანი · ჰილმენდი · ჰერათი |

 |
**ვანილის ნაყინი** - ნაყინი, რომლის ინგრედიენტებში ვანილის ბუმებრივი ან ხელოვნური ექსტრაქტი შედის. პოპულარულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევროპასა და აზიაში. როგორც ნაყინის სხვა სახეობები, გამოგონილი იქნა კრემის, შაქრის და სუნელის, ამ შემთხვევაში ვანილის ნაზავის ყინულის და მარილის შემცველ კონტეინერზე გაცივებით და ხანდახან არევით. ვანილის სახეობა და, შესაბამისად, გემო განსხვავდება რეგიონის მიხედვით, მაგ. ირლანდიაში პოპულარულია ნაყინი ვანილის ანისულის მსგავსი მსუბუქი არომატით, ევროპის დანარჩენ ქვეყნებში და ამერიკაში კი უფრო ძლიერი, გამოკვეთილი გემო. ვანილის ნაყინი ითვლება ნაყინის "ჩვეულებრივ" "უარაფრო" გემოდ .

ისტორია
-------

  

ვანილი პირველად იმატებოდა საკვებში და სასმელებში დღევანდელი მექსიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები ტომების მიერ. XVI საუკუნეში ესპანელმა კონკისტადორებმა ვანილიზ მარჩვლები ესპანეთში ჩამოიტანეს. მათი თქმით ახალ მიწაზე სიმინდის, ვანილის და კაკაოს მარცვლებით, თაფლით და წყლით ტკბილ სასმელს ამზადებდნენ რეცეპტი ესპანეთში, საფრანგეთში და ინგლისში გავრცელდა და მის მიხედვით ვანილს და კაკაოს ერთად იყენებდნენ. ვანილის ცალკე გამოყენება მოგვიანებით დაიწყეს - იმავე დროს დაიწყო ვანილის ნაყინში დამატება. 

  

თვითონ ნაყინი გაჩნდა XIV საუკუნის ჩინეთში და გავრცელდა მთელ აზიაში. არაბენმა ნაყინი ესპანეთში შემოიტანეს ყინულით და მარილით გაცივების მეთოდთან ერთად, რის შემდეგაც ნაყინის დამზადება იტალიაში და საფრანგეთში დაიწყეს. კაკაოსგან უკვე გამოყოფილი ვანილი ნაყინში პირველად საფრანგეთში დაამატეს. საფრანგეთიდან ვანილის ნაყინი აშშ-ს მესამე პრეზიდენტმა ტომას ჯეფერსონმა შეერთებულ შტატებში შემოიტანა და საკუთარი რეცეპტიც კი გამოიგონა. ამერიკაში ნაყინის დამზადება პირველად მოსამსახურეების და მონების საქმე იყო. პირველი ნაყინის ავტომატი ამერიკელმა ნენსი ჯონსონმა გამოიგონა XIX საუკუნეში. დღეს ვანილის ნაყინი გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში.

მომზადების წესი
---------------

  

თავიდან ვანილის ნაყინს ამზადებდნენ კრემის, შაქრის და ვანილის ნაზავის მარილიან ყინულზე გაცივებით. შემდგომში საფრანგეთში უკეთესი ტექსტურის მისაღებად დაიწყეს კვერცხის ცილის დამატება. კრემის მაგვარი კონსისტენციის შესანარჩუნებლად ნაზავი გაცივების პროცესში იზავებოდა და კონტეინერის კედლებიდან იხსნებოდა მიყინებული ფენა. 1843 ნენსი ჯონსონმა გამოიგონა ნაყინის ავტომატი, რომელიც თვითონ აზავებდა ნაყინს და ხსნიდა ფენას კედლებიდან. მომზადების პროცესი უფრო მარტივი და სწრაფი გახდა, რადგან გაცივების პროცესის შეწყვეტა და კონტეინერის გახსნა ასარევად და კედლებიდან ფენის მოსაშორებლად აღარ იყო საჭირო. ავტომატის გამოყენება დაიწყეს როგორც კომპანიებმა, ასევე დიასახლისებმაც, განსაკუთრებით შაქრის ფასის დაცემის შემდეგ.

ვანილის ტიპები
--------------

  

ვანილის ნაყინის მოსამზადებლად იხმარება ვანილის ბუნებრივი და ხელოვნური ექსტრაქტი (ვანილინი). მათი განსხვავებული ქიმიური თვისებების გამო ნაყინის მომზადების სხვადასხვა მეთოდისთვის სხვადასხვა ტიპის ექსტრაქტი გამოდგება. განსხვავება ასევე მოქმედებს სახელზე და მარკეტინგზე: ნაყინს ნატურალული ვანილით "ვანილის ნაყინს" ეძახიან, ხელოვნურით - "ნაყინი ვანილის გემოთი". ამერიკაში არსებობს ნაყინის კატეგორიზაცია ნატურალური ვანილის შემცველობის მიხედვით: 100%-ით ნატურალური ვანილის ნაყინი; ვანილის ნაყინი ვანილინის მინიმუმ 28 გრამით და 100%-ით სინთეტიკური ინგრედიენტების შემცველი ნაყინი.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* 
*
**ვანო ილიას ძე მურადელი** (დ. 6 აპრილი [ძვ. სტ. 24 მარტი], 1908, გორი — გ. 14 აგვისტო, 1970, ტომსკი, დაკრძალულია მოსკოვში) — ქართველი კომპოზიტორი, საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს (11 აპრილი, 1968) და სსრკ (19 სექტემბერი, 1968) სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

ვანო მურადელმა მუსიკის სწავლა დაიწყო 1925 წელს თბილისის კუკიის სამუსიკო სასწავლებელში, 1926 წელს კი — განაგრძო თბილისის კონსერვატორიაში კომპოზიციის (ს. ბარხუდარიანის და მ. ბაგრინოვსკის კლასში) და სადირიჟორო განხრით, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს, ხოლო 1934–1938 წლებში კი სწავლა განაგრძო მოსკოვის კონსერვატორიაში ბ. შეხტერთან და ნ. მიასკოვსკისთან (კომპოზიციაში).

ვანო მურადელი ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში გამოვიდა სამოღვაწეო ასპარეზზე. 1929–1932 წლებში მუშაობდა სამუსიკო ნაწილის გამგედ თბილისის მუშა-ახალგაზრდობის თეატრში. მუსიკალურად გააფორმა მარჯანიშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლი „მზის დაბნელება საქართველოში". 1932–1934 წლებში მუშაობდა საესტრადო განხრით ვასო გოძიაშვილთან ერთად. 1934 წელს გადავიდა მოსკოვში. 1939–1948 წლებში იყო საკავშირო მუსფონდის თავმჯდომარე. 1942–1944 წლებში იყო სსრ კავშირის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის ცენტრალური ანსამბლის ხელმძღვანელი. 1959–1970 წლებში იყო კომპოზიტორთა კავშირის მოსკოვის ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 1960–1970 წლებში იყო რუსეთის კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი. 1968–1970 წლებში საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი.

მურადელის ძირითადი ნაწარმოებებია: „ოთხი ქართული სიმღერა" (1935); „ქართული სიმფონიური საცეკვაო" (1936); „ექვსი რომანსი" პუშკინის ლექსებზე (1937); სიმფონიები (I – 1938; II – 1944 – სსრკ სახელმწიფო პრემია 1946); „გორული სიმღერები" (1945); ოპერები – „დიადი მეგობრობა" ლიბრეტო გ. მდივანისა (1947), „ოქტომბერი" ლიბრეტო ვ. ლუგოვსკისა (1961); ოპერეტები – „ცისფერთვალა ქალიშვილი" (1965), „მოსკოვი–პარიზი–მოსკოვი" (1967); „ქართული საცეკვაო" – ქსილოფონისა და ფორტეპიანოსათვის (ახალი რედაქცია 1968); „ექვსი საფორტეპიანო პიესა" (1969); კანტატები; გუნდები; მასიური სიმღერები (300–ზე მეტი, მათ შორის „ჩემო გორო" და „გორის მოსწავლეთა სიმღერა" ორივე 1960.); მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის. 

დაჯილდოებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 198.
* ო. ეგაძე. ვანო მურადელი – თანამედროვეობის მომღერალი, „საბჭოთა ხელოვნება", 1970, № 12;
* В. Мурадели. Из моей жизни. Музыка. 1970.
* Шкаф, полный времени. ВАНО… — Михаил Садовский
* «Размышлизмы» Михаила Садовского. Вано Ильич Мурадели
* В. А. Разумный Воспоминания современника о В.И. Мурадели
* В. И. Мурадели. Нотобиблиографская справка. Сост. Д. М. Персон и В. И. Мурадели. М. 1983.
* Вано Мурадели. Воспоминания и статьи. Сост. А. Д. Скоблионок и И. Е. Олинской. М. 1983.
**ტენილი ყველი** — ტრადიციული მესხური ძალზე ცხიმიანი ყველი, რომელიც ურთულესი დამზადების ტექნოლოგიით გამოირჩევა.

დამუშავების ტექნოლოგიისა და საყველე მასის მომწიფების მიხედვით ტენილი ჩედერიზებული ყველის ჯგუფს მიეკუთვნება. ვიზუალურად გრძელ და წვრილ ძაფს მოგაგონებთ, რითაც ჩეჩილი ყველის ანალოგია. საყველე მასას დასამწიფებლად ქოთანში ტენიან (საიდანაც მომდინარეობს სახელი), სადაც დამარილების გარეშე მწიფდება, შემდეგ კი ამ მასას ადნობენ. ტენილი მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივი წათხის ყველებისაგან, როგორც დამუშავების ტექნოლოგიური პროცესით, ისე გარეგნული სახით, გემოთი, სუნით, კონსისტენციითა და სხვა თვისებებით.

მესხური სამზარეულოს ერთ-ერთი გამორჩეული პროდუქტის დამზადების ტექნოლოგიას 2013 წელს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. ყველი დღეს სამცხე-ჯავახეთის ცალკეულ ოჯახებსა და საწარმოებში მცირე რაოდენობით მზადდება და რძის პროდუქტების დელიკატესად ითვლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტენილი, ჩოგი, კალტი... რვა ათასი წლის ისტორია და ჭაჭაში დამალული ყველი — Sputnik-Georgia.com
* ჩოგი, პროდუქტის აღწერა — Guda.ge
* ტენილი ყველი, ქართული ტრადიციული სამზარეულო, ეთნოგრაფიული ჩანახატი youtube.com-ზე
**ფიონა შოუ** (ინგლ. Fiona Shaw; დაბადებით **ფიონა მერი უილსონი** (ინგლ. Fiona Mary Wilson); დ. 10 ივლისი, 1958, ფერენრი, კორკის საგრაფო, ირლანდია) — ირლანდიელი მსახიობი და თეატრისა და ოპერის რეჟისორი. იგი ასრულებს პეტუნია დარსლის როლს „ჰარი პოტერის" ფილმებში (2001-2010). 

შოუმ შეასრულა კაროლინ მარტენსის როლი BBC-ის ტელესერიალში *„ევას მკვლელობისას"*. როლისთვის მან BAFTA მიიღო ტელევიზიაში საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის.  იგი ასევე თამაშობს ტელესერიალში *„ნაგავი"* (რეჟ. ფიბი უოლერ-ბრიჯი), რომლისთვისაც შოუ ემის ჯილდოს ნომინანტი გახდა.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ფიონა მერი უილსონი ფერენრიში, კორკის საგრაფოში, ირლანდიაში დაიბადა. მამამისი, დენის უილსონი ქირურგ-ოფთალმოლოგი იყო, ხოლო დედამისი, მერი - ფიზიკოსი. 

შოუ კორკის უნივერსიტეტში ფილოსოფიას შეისწავლიდა.

კარიერა
-------

შოუს თეატრის როლებს შორის არის სელია სპექტაკლში *„როგორც შენ მოგწონს"* (1984), მადამ დე ვოლანგესი (1985, *„სახიფათო კავშირები"*), კეტრინი (1987, *„ჭირვეულის მორჯულება"*), ვინი (2007, *„ბედნიერი დღეები"*) და სხვ.

1984 წელს გადაღებულ ფილმში, სახელწოდებით *„შერლოკ ჰოლმსის თავგადასავალი"*, იგი მის მორისონის როლს ასრულებს.

შოუს უთამაშია ფილმებში: *„ჩემი მარცხენა ფეხი"* (1989, რეჟ. ჯიმ შერიდანი), *„მთები მთვარეზე"* (1990, რეჟ. ბობ რაფელსონი), *„სამი კაცი და პატარა ლედი"* (1990, რეჟ. ემილე არდოლინო), *„ჯეინ ეარი"* (1996, რეჟ. ფრანკო ძეფირელი) და სხვ. აგრეთვე „ჰარი პოტერის" ხუთ ფილმში - *„ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა"* (2001), *„ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი"* (2002), *„ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე"* (2004), *„ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი"* (2007) და *„ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები: პირველი ნაწილი"* (2010).

შოუ ჩნდება ამერიკული სერიალის, *„ნამდვილი სისხლის"* მეოთხე სეზონში. იგი მერნი სტოუნბრუკის როლს ასრულებს. 

ტელესერიალში *„ნაგავი"* (2016-2019, რეჟ. ფიბი უოლერ-ბრიჯი), რომლისთვისაც შოუ ემის ჯილდოს ნომინანტი გახდა. უოლერ-ბრიჯის შესახებ შოუ The Guardian-თან ინტერვიუში ამბობს: „...ვფიქრობ, რომ *„ნაგავი"* დიდებულია. იგი ფიბის თაობაზეა, ჩემსაზე - არა და მგონია, რომ მას ეს საოცრად გამოუვიდა. ფიბი ჩემს თავს მახსენებს 32 წლის ასაკში, როცა თეატრში სერიოზულ როლებს ვასრულებდი. სპექტაკლებში თამაში ძალიან დამღლელი იყო, მაგრამ ამასთანავე მისი ყოველი წამი მსიამოვნებდა. ახლა ფიბის ვხედავ, თუ როგორ სიამოვნებს თავისი სამყაროს ყველა წუთი."

2018 წელს შოუმ კაროლინ მარტენსის როლი შეასრულა ტელესერიალში, სახელწოდებით „ევას მკვლელობისას". როლისთვის მან BAFTA მიიღო ტელევიზიაში საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის.

პირადი ცხოვრება
---------------

შოუ ჰომოსექსუალია. იგი რომანტიკულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობ სეფრონ ბეროუსთან.

2018 წელს იგი ეკონომისტ სონალი დერანიაგალაზე დაქორწინდა.

2009 წლის 24 სექტემბერს, ჟურნალისტ სოფი ელმირსტთან ინტერვიუში ფიონა შოუ რეჟისორებსა და მათთან მუშაობაზე ამბობს: „...მე ბევრ რეჟისორთან მიმუშავია და ყველა მათგანთან ყოფნა ფანტასტიური იყო, რადგან სხვადასხვა რამ მასწავლეს. პიტერ შტეინმა ჩემზე დიდი გავლენა მოახდინა. მისგან ვისწავლე, თუ როგორ გავაკეთო რაღაც ისე, რომ ზედმეტი ჩაღრმავება არ დავიწყო. ასე რომ, თუ სცენარში წერია - დადე კალამი, უბრალოდ კალამი უნდა დადო, არ უნდა იფიქრო ამის გაკეთების სხვანაირ გზაზე. უბრალოდ დადე კალამი და ნახე, რას გასწავლის ეს."

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑