recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია** (რუს. Церковь Сорока Мучеников Севастийских) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში, მისამართზე დინამოს ქუჩა სახლი 28. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.

ტაძარი აგებულია 1644-1645 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელზე. ეგვტერები კი პეტრე და პავლე მოციქულებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სავარაუდოდ ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში ეკლესიის ადგილზე მდგარა ხის ეკლესია. 1644-1645 წლებში იგი შეცვალა ქვის ნაგებობამ. ეკლესია რამდენჯერმე გადააკეთეს. ამჟამად ეკლესია არის აფსიდიანი, რომელსაც ებმის სატრაპეზო ორი საკურთხევლით, რომელიც იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. სატრაპეზო უკავშირდებოდა გასასვლელს, რომელზეც დაშენებული იყო სამრეკლო. დაბალი ორსვეტიანი ოთხკუთხა ნაგებობა და ნახევარწრიული აფსიდი შემონახულია, მაგრამ დეკორაცია მთლიანად განადგურებულია. სატრაპეზო სავარაუდოდ ააგეს 1698 წელს, XIX საუკუნეში კი ორჯერ მოხდა მისი გადაკეთება. პირველად ქველმოქმედი ვაჭრის პ. მასლოვის ფინანსებით, სამუშაოები მიმდინარეობდა 1831-1838 წლებში. მეორედ სატრაპეზო გადააკეთეს 1878 წელს არქიტექტორ პეტრე კამპიონის პროექტის მიხედვით და ფ. სტრიჟენოვის ფინანსებით. ამავე პერიოდით თარიღდება ეკლესიის ნახევარსფერული გადახურვა და ასევე ფასადების დეკორი, რომელიც შესრულებულია ეკლექტიკის სულისკვეთებით. სატრაპეზოს კუთხის ფასადებზე შესრულებულია პილასტრები, რომელიც დაშორებულის სწორი კედლებით. კუთხის ფასადების ცენტრალური ნაწილი შევსებულია მცირე ატიკით. 

1801 წელს ააგეს ორიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ამპირის სტილში იყო შესრულებული. ქვედა იარუსი წყვილი პილასტრით იყო მორთული. სამრეკლო და სატრაპეზო დაკავშირებულია მოკლე გასასვლელით. ეკლესიას გარს არტყავს გალავანი, რომელის შესრულებულია XIX საუკუნეში. 

1932 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. სამრეკლო სანახევროდ დაანგრიეს. 1993 წელს ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს, რის შემდეგაც წარიმართა სარესტავრაციო სამუშაოები და აღადგინეს სამრეკლო.

ლიტერატურა
----------

* Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История церкви на официальном сайте.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-27. ციტირების თარიღი: 2015-05-26.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Сорока мучеников в Новоспасской монастырской слободе, 1645 г. Колокольня, 1801 г.. Департамент культурного наследия города Москвы. ციტირების თარიღი: 2017-05-16.[*მკვდარი ბმული*]
**სამების ხიდი** (რუს. Троицкий мост) — მოსკოვის ერთ-ერთი უძველესი ქვის ხიდი, რომელიც მდებარეობს მდინარე ნეგლინაიაზე და არის ერთადერთი გადარჩენილი ხიდი რომელმაც ჩვენს დრომდე მოაღწია. ერთმანეთთან აკავშირებს კუტაფიის კოშკსა და მოსკოვის კრემლის სამების კოშკს.

ისტორია
-------

მოსკოვის ისტორიკოსის ივან ზაბელინის აზრით, სამების ხიდის პირველი ქვის ვარიანტი სავარაუდოდ ააგეს ჯერ კიდევ 1367 წელს, კრემლის კედლის აგების თანადროულად. მისი ვარაუდი დაფუძნებულია 1475 წლის ისტორიულ დოკუმენტზე, რომელშიც მოხსენიებულია „დიდი ქვის ხიდი".

ცხრათაღოვანი აგურის ხიდი ააგეს 1516 წელს იტალიელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის პროექტის მიხედვით, თანამედროვე კრემლის კედლების ამოყვანის პარალელურად. მას მაშინ ეწოდებოდა რიზოპოლოჟენის ხიდი. ეს სახელი ამჟამად სამების ჭიშკარს ეწოდება. 

სამების ხიდი აკავშირებდა მოსკოვის კრემლის რაიონს სავაჭრო და ხელოსანთა ცენტრ ბელი-გოროდიბელი-გოროდთან. 

XVI-XVIII საუკუნეებში სამების ხიდის ახლოს განთავსებული იყო დიდი რაოდენობით სავაჭრო მაღაზიები.

1812 წლის ხანძრის შემდეგ დაიწყო ხიდის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები კრემლის მთელ მიმდებარე ტერიტორიაზე. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი იოსიპ ბოვე. მდინარე ნეგლინაია მოაქციეს მიწის ქვეშ, რის შედეგადაც ხიდმა დაკარგა თავისი წინანდელი დანიშნულება და მოექცა ალექსანვრეს ბაღის ცენტრალურ ნაწილში. 

სამების ხიდი არაერთხელ გადააკეთეს. პირველი მნიშვნელოვანი ცვლილებები ხიდმა განიცადა 1793 წელს. 1876 წელს ხიდი გაარემონტეს. 1901 წელს კიდევ ერთხელ გადააკეთეს და მიიღო ის სახე რა სახიტაც ჩვენამდეა შემორჩენილი. 1975 წელს ხიდი გაარემონტეს და გაათავისუფლეს სამხრეთ-დასავლეთის ფასადი მიშენებებისაგან. 

დიდი სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობს XX საუკუნის 70-იან წლებში და ასევე 2000 წლიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალექსანდრეს ბაღი

ლიტერატურა
----------

* Надежин Б. М. Мосты Москвы. — М.: Моск. рабочий, 1979. — 192 с. ил. (с. 113—191). — 50.000 экз.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Московский Кремль
* Путеводитель по Москве დაარქივებული 2013-09-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Романюк С.К. Москва. Вокруг Кремля и Китай-города: Путеводитель, М. 2008, с. 19.
**მონასპა** — სამეფო გვარდია ფეოდალურ საქართველოში. დააარსა დავით აღმაშენებელმა. მონასპაში 5000 მხედარი „მონა" ანუ მეფის პირად სამსახურში მყოფი რჩეული პროფესიონალი მეომარი შედიოდა. მონასპა მეფის მცველი კორპუსი იყო, რომელიც ხშირად საგარეო მტრების წინააღმდეგ საპასუხისმგებლო სამხედრო ოპერაციებსაც ატარებდა. მონასპაში შედიოდნენ სხვადასხვა ეროვნებისა და სარწმუნოების მოლაშქრეები, ძირითადად, როგორც ჩანს, ქართველი და ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელები და თურქთა შემოსევების გამო უმამულოდ დარჩენილი აღმოსავლეთ საქართველოს ფეოდალები. არაქრისტიან „მონათა" დიდი უმრავლესობა თანდათან გაქრისტიანდა. მოლაშქრეები მუდამ მეფესთან ან სასახლესთან იმყოფებოდნენ და მეფის წყალობით ცხოვრობდნენ. დავით აღმაშენებელი დიდად აფასებდა „მონებს", რომლებიც მისი ხელისუფლების ძირითად დასაყრდენს წარმოადგენდნენ ფეოდალურ ოპოზოციასთან ბრძოლაში. 

მონასპა არსებობდა დავით აღმაშენებლის მემკვიდრეთა დროსაც. მონასპის მოლაშქრეები, ცხადია, მონები არ იყვნენ (ამ სიტყვის ჩვეულებრივი გაგებით), ისინი იყვნენ ან თავისუფალი მოთემეები ან მეფის ყმა მცირე აზნაურები. XII საუკუნის განმავლობაში „მონათა" უმრავლესობა ყმა-მამულით იქნა შეწყალებული და ქართველ ფეოდალთა რიგებს შეერია. 1184 წლის შემდეგ მონასპა აღარ იხსენიება. მონასპის მოლაშქრეთაგან იყვნენ გამოსული გიორგი III-ისა და თამარის დროს მაღალსახელმწიფოებრივ თანამდებობაზე დაწინაურებული „უგვარო" მოხელეები: მხარგრძელები, აფრიდონი, და სხვანი. 

მონასპა გამოცდილი და სანდო მეომრებისაგან შედგებოდა, იყო უაღრესად მობილური და საქართველოს სამხედრო წარმატებებში დიდი როლი ითამაშა.

ლიტერატურა
----------

* *ბარამიძე ა.* შოთა რუსთველი და მისი პოემა, თბ. 1966;
* *ბერძენიშვილი ნ.* საქართველოს ისტორიის საკითხი, წგნ. 7, თბ. 1974;
* *ჩხატარაიშვილი ქ.* უცხოელები XII საუკუნის საქართველოს ლაშქარში, კრ.: საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ. 1966;
* *ჩხატარაიშვილი ქ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 91-92, თბ. 1984
**მოსკოვის პიმენ დიდის ეკლესია** (რუს. Церковь Пимена Великого) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ისტორიულ ცენტრში, ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში. აგებულია 1696-1702 წლებში. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე. ეგვტერები - პიმენ დიდისა და ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

თავდაპირველად მოსკოველი კარიბჭის მცველების დასახლება განლაგებული იყო კრემლთან. მათი დასახლება ვოროტნიკი მდებარეობდა დღევანდელი ტვერის ქუჩის ადგილზე. კარიბჭის მცველების მფარველის პიმენ დიდის ტაძრის პატივისცემის ნიშნად მეზობელ ქუჩებს ეწოდათ ვოროტნიკოვისა და სტაროპიმენის სახელი. 

მოსკოვის ცენტრი თანდათანობით იზრდებოდა, რის გამოც XVII საუკუნის შუა წლებში (დაახლოებით 1658 წელს) მოსკოველი კარიბჭის მცველები გადასახლდნენ გარეუბანში მდებარე სოფელ სუშჩიოვოში. აქ მათ დააარსეს ვოროტნიკოვის სლობოდა. სავარაუდოდ 1672 წელს ააგეს ახალი ეკლესია წმინდა პიმენის სახელზე, მთავარი სამების საკურთხევლით, რომელიც ზუსტად იმეორებდა ძველ ტაძარს. კარიბჭის მცველების დასახლების სამახსოვროდ ადგილს ეწოდა ნოვოვოროტნიკოვის შესახვევი. 

1691 წელს ხის ეკლესია დაიწვა. 1696-1702 წლებში პატრირქ ადრიანეს ლოცვა კურთხევით ააგეს ახალი ქვის ტაძარი. 1825 წელს ეკლესიას გალავანი შემოავლეს, რომელიც ჩვენს ეპოქამდეა შემონახული.

1796-1807 წლებში ააშენეს ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის საკურთხეველი. ლეგენდის თანახმად ამ ადგილზე პატარა უსინათლო ბიჭი თამაშობდა და ხელში რაღაც ნივთი ეკავა. ამ დროს მას ქვიშა და მტვერი შეეყარა სახეში, ყმაწვილმა ცალი ხელით მოიწმინდა თვალები და მყისერად დაინახა. პირველი რაც მან დაინახა იყო პატარა, ქვაზე გამოსახული ხატი, რომელიც მას ხელში ეკავა, ეს იყო ვლადიმირის ღვთსმშობლის ხატი. ეს პატარა ქვის ხატი დიდი ხნის მანძილზე ინახებოდა წმინდა პიმენის ეკლესიაში. 

1870 წელს არქიტექტორ კონსტანტინე ბიკოვსკის პროექტის მიხედვით განაახლეს ფასადი და სამრეკლო. 

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია არ დახურულა. 1922 წლის აპრილში ეკლესიიდან გაიტაცეს 12 ფუთი საეკლესიო ფასეულობა. 1927-1932 წლებში ეკლესიის ქოროს დირიჟორი იყო ბერი პლატონი - მომავალი პატრიარქი პიმენი. 

1936 წელს ტაძარი ობნოვლენცების ძირითადი ცენტრი გახდა, რომლის ხელმძღვანელიც მიტროპოლიტი ალექსანდრე ვვედენსკი იყო, მისი გარდაცვალების შემდეგ თვენახევარში ეკლესია დაუბრუნდა მოსკოვის საპატრიარქოს. ალექსი I-მა 1946 წლის ბოლოს აღავლინა ღვთისმსახურება.

ლიტერატურა
----------

* Голубцов С. А. протодиакон. Храм преподобного Пимена Великого в Москве. — М.: Изд-во Православного братства Споручницы грешных, 1997. — 159 с.
* Денисов М. Е. Церковь преподобного Пимена Великого в Новых Воротниках в годы гонений (1917—1937 гг.). — М. 2014. — 192 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма преподобного Пимена Великого
* Церковь Пимена Великого в Новых Воротниках на *russian-church.ru*
* Церковь Пимена Великого в Новых Воротниках на *sobory.ru*
* Преподобный Пимен Великий на *pravoslavie.ru*
* История храма დაარქივებული 2007-11-14 საიტზე Wayback Machine.
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი, ძველი რუსული ხუროთმოძღვრების ძეგლი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოსტანკინოს რაიონში, მისამართზე ოსტანკინოს პირველი ქუჩა სახლი 7. ტაძარი შედის ოსტანკინოს სასახლის არქიტექტურული კომპლექსის შემადგენლობაში. ტაძარს აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.

ტაძარი აგებულია 1677-1692 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე. ეგვტერები კი ღირსი ალექსანდრე სვირელის, ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესია სოფელ ოსტანკინოში ააგეს 1584 წელს და დაანგრიეს არეულობის ხანაში. ახალი ხის ეკლესია მშენებლობა მიმდინარეობდა 1625 წლიდან 1627 წლამდე თავად ივან ჩერკასკის მიერ, რომელსაც ოსტანკინო 1617 წელს გადასცა მეფე მიხეილ თედორეს ძემ. 

ტაძრის მშენებლობის თხოვნა 1677 წელს გააგზავნა მიხეილ ჩერკასკიმ და თანხმობა მიიღო იმავე წელს პატრიარქ იოაკიმესაგან. გადაწყდა ქვის ეკლესია აეშენებინათ ახალ ადგილზე. ტაძარი შენდებოდა 1677 წლიდან 1692 წლამდე პერიოდში. ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ეგვტერი აკურთხეს 1683 წელს, ალექსანდრე სვირელისა - 1691 წელს, სამების სახელობის ეგვტერი - 1692 წელს. ამავე 1692 წლით თარიღდება კანკელიც. რამდენიმე ხნის შემდეგ მიაშენეს სამრეკლო გუმბათისებური დაბოლოებით. მსგავსი დაბოლოება მოხსნეს 1739 წელს და დააშენეს ახალი ბაროკოს სტილში. 1856 წელს გაარემონტეს კანკელი 1877-1878 წლებში სრულიად გაარემონტეს ტაძარი (არქიტექტორები ნ. სერებრიაკოვი და ნ. სულტანოვი).

საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში ეკლესია მოქმედი იყო 1933 წლამდე, ხოლო 1934 წლიდან გახდა ოსტანკინოს სასახლის კომპლექსის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ჯერ კიდევ 1918 წელს შეიქმნა. ტაძარი გაარემონტეს და მასში ოსტანკინოს სასახლე-მუზეუმის სამსახურებრივი ოთახები განათავსეს. 1980 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობდა სასულიერო მუსიკის კონცერტები.

1990-იანი წლების დასაწყისში ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი პატრიარქმა ალექსი II-მ აკურთხა 1991 წლის 23 მარტს, სამხრეთი ეგვტერი 1994 წლის 31 დეკემბერს ვლადიმირისა და სუზდალის მთავარეპისკოპოსმა ევლოგიმ, ხოლო ჩრდილოეთისა 1996 წლის 14 აგვისტოს ისტრინის მთავარეპისკოპოსმა არსენმა. 

1991-1999 წლებში ტაძარი იყო ოპტინის უდაბნოს მეტოქი. 2009 წლიდან ტაძრის წინამძღვარია ეპისკოპოს სერგეი (სოლნეჩნოგორსკი). 2011-2013 წლებში ეკლესიაში მიმდინარეობდა კანკელების რესტავრაცია.

სქოლიო
------

1. ↑  Памятники архитектуры Москвы, состоящие под государственной охраной. — Москва, 1980.
2. ↑  Указ президента Российской Федерации об утверждении перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения от 20 февраля 1995 года N 176.
3. ↑  Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 10, 178. — 238 с.
**მხევლის წიგნი** (ინგლ. The Handmaid's Tale) — კანადელი მწერლის, მარგარეტ ეტვუდის, ფუტურისტული დისტოპიური რომანი, გამოქვეყნდა 1985 წელს. ნაწარმოებში მოქმედება მიმდინარეობს ახლო მომავალში, ახალ ინგლისში, პატრიარქალურ, ტოტალიტარულ სახელმწიფოში, გილეადის რესპუბლიკაში. მთავარი პერსონაჟია ქალი სახელად ფრედისა, იგი მხევალთა კასტას მიეკუთვნება, რომელთაც მამაკაცებისთვის – გილეადის მმართველი კლასისთვის – ბავშვების გაჩენა ევალებათ. 

რომანი იკვლევს ქალთა დაქვემდებარებას პატრიარქალურ საზოგადოებაში, ქალების გავლენისა და ინდივიდუალობის დაკარგვას, ქალთა რეპროდუქციული უფლებების შეზღუდვას და ასევე იმ სხვადასხვა საშუალებებს, რომლითაც ქალები წინააღმდეგობის გაწევას და ინდივიდუალობისა და დამოუკიდებლობის მოპოვებას ცდილობენ. რომანის სათაური მომდინარეობს ჯეფრი ჩოსერის „კენტერბერიული მოთხრობებიდან", რომლის მონაკვეთებიც სწორედ ასეა დასათაურებული („ვაჭრის წიგნი"; „რაინდის წიგნი"; „პასტორის წიგნი" და ა. შ.). 

რომანისთვის ეტვუდმა 1985 წელს მიიღო კანადის გენერალ-გუბერნატორის პრემია, ხოლო 1987 წელს არტურ კლარკის პრემიის პირველი ლაურეატი გახდა. „მხევლის წიგნი" აგრეთვე წარდგენილი იყო ნებულასა და ბუკერის პრემიებზე 1986 წელს. წიგნის მიხედვით 1990 წელს ფილმი, 2000 წელს ოპერა, ხოლო 2017 წელს სატელევიზიო სერიალი გადაიღეს. 

რომანის მომდევნო ნაწილი, „აღთქმები", 2019 წელს გამოქვეყნდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Atwood, Margaret. The Handmaid's Tale. BBC World Service..
* *The Handmaid's Tale*

სქოლიო
------

1. ↑  The Handmaid's Tale Study Guide: About Speculative Fiction (22 May 2009).
2. ↑  Isomaa, Saija; Korpua, Jyrki; Teittinen, Jouni (27 August 2020) *New Perspectives on Dystopian Fiction in Literature and Other Media* (English).  Cambridge Scholars Publishing,   გვ. 70. ISBN 978-1-5275-5872-4. „Although theonomy originally refers to the Biblical past, in fiction it can be seen as a possible form of futuristic dystopian society, as is evident in Margaret AtwoodГs *The Handmaid's Tale* (1985). The theonomic government ruled by Lord Protector Cromwell in *The Adventures of Luther Arkwright* is quite different from the one in Atwood's novel because there is a constant power struggle."
**პეკორინო** (იტალ. Pecorino) — იტალიური მაგარი ყველი, რომელიც ცხვრის რძისგან მზადდება. სახელი „პეკორინო" მომდინარეობს *პეკორა*-დან, რაც იტალიურად ცხვარს ნიშნავს.

პეკორინოს ექვსი ძირითადი სახეობიდან, რომელთაგან ყველას ევროკავშირის კანონმდებლობით დაცული ადგილწარმოშობის დასახელების (PDO) სტატუსი აქვს, პეკორინო რომანო ალბათ ყველაზე ცნობილია იტალიის ფარგლებს გარეთ, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში, რომელიც მნიშვნელოვანი საექსპორტო ბაზარია მე-19 საუკუნიდან. პეკორინოს უმეტესობა იწარმოება კუნძულ სარდინიაზე, თუმცა მისი წარმოება ასევე ნებადართულია ლაციოში და ტოსკანის პროვინციებში — გროსეტოსა და სიენაში. ჯერ კიდევ ძველი რომაელი ავტორები წერდნენ ამ ყველის და მისი წარმოების ტექნიკის შესახებ.

ტრადიცია
--------

 ფილიანოს პეკორინო
პეკორინოს სამხრეთიტალიური ვარიანტია პეკორინო პეპატო (სიტყვასიტყვით, „წიწაკიანი პეკორინო"), რომელსაც ემატება შავი პილპილის მარცვლები. დღესდღეობით ბევრ სხვა დანამატსაც უმატებენ, მაგალითად, ნიგოზს, ინდაუს ან თეთრი ან შავი ტრიუფელის პატარა ნაჭრებს.

სარდინიაში ყველის ბუზის მატლები განზრახ შეჰყავთ პეკორინო სარდოში, რათა დაამზადონ ადგილობრივი დელიკატესი, სახელად კაზუ მარცუ, რაც ნიშნავს „დამპალ ყველს". იმის გამო, რომ ეს უკანონოა, კაზუ მარცუ ძირითადად შავ ბაზარზე იყიდება.

სქოლიო
------

1. ↑  pecorino, n. OED Online. December 2013. Oxford University Press. Accessed 7 January 2014.
2. ↑  Italian Pecorino and Ancient Roman
3. ↑
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ალექსეევის რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1830-1835 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სამების სახელზე. ეგვტერები ღირსი პარასკევა სერბისა და იღუმენ სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძარი მდებარეობს მისამართზე დრობოლიტეინი ქუჩა ნომ. 5.

ისტორია
-------

პიატნიცკის სასაფლაო დაარსდა 1771 წელს ჭირის ეპიდემიის დროს და მიიღო იქ მდებარე ეკლესიის სახელის მიხედვით წმინდა პარასკევას სახელი. 

ქვის ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1830 წელს, ხოლო აკურთხეს 1835 წელს. 

XX საუკუნის დასაწყისში ეკლესიასთან ამოქმედდა საეკლესიო სამრევლო სკოლა. 1916 წელს სასაფლაოს ახლოს ააშენეს წმინდა სვიმონ სპარსის სახელობის ტაძარი. ქვეყანაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია დახურეს და მის შენობას გამოიყენებდნენ როგორც სასაფლაოს ინვენტარის შესანახ ნაგებობას. 1979 წელს იგი დაუბრუნეს სამების ტაძარს. 

1930-იან წლებიში ეკლესია არ დახურულა, მაგრამ გადაეცა რუსეთის მართლადიდებელი ეკლესიის სექტანტებს, ობნოვლენცებს, ხოლო მოსკოვის საპატრიარქს დაუბრუნდა მხოლოდ 1943 წელს, მოსკოვის სხვა სასაფლაოს ეკლესიებთან ერთად. 1937 წელს ტაძარი მოსკოვის შვიდი ობნოვლენცური ეკლესიის შემადგენლობაში შედიოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Троицы Живоначальной на Пятницком кладбище на сайте «Храмы России»
კრეისერი "სლავა", 1983 წელს.
**სარაკეტო კრეისერი „მოსკვა"** (რუს. Ракетный крейсер «Москва», ყოფილი "სლავა", ქართ. "დიდება") წარმოადგენს 1164 პროექტის ატლანტის კლასის ლიდერ გემს და ხელმძღვანელობს სარაკეტო ჯავშნოსან კრეისერებს რუსეთის საზღვაო ფლოტში. გემს პატრონაჟს მოსკოვი უწევს.

სლავა 1976 წელს აგებულია 61 კომუნარის გემთსაშენებელ ქარხანაში, მიკოლაივში და ზღვაში პირველად 1979 წელს ჩაუშვეს. 1990 წელს სლავა მიკოლაივის ქარხანაში დააბრუნეს განახლებისთვის. გემი სამუშაო მწყობრში 2000 წელს ჩადგა. ამ პერიოდიდან მას "მოსკვა" ჰქვია.

2008 წლის აგვისტოში საქართველოს ომის პერიოდში "მოსკვა" საქართველოს შავი ზღვის სანაპირო ზოლში იყო შემოსული. რუსეთის მიერ აფხაზეთის აღიარების შემდეგ გემი სოხუმის ნავსადგურში დაბინავდა.

2022 წლის 24 თებერვალს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს გემმა მონაწილეობა მიიღო კუნძულ ზმეინის დაკავებაში.

2022 წლის 13-14 აპრილის ღამეს გემი ძლიერ დაზიანდა ხანძრისა და აფეთქების შედეგად. 14 აპრილს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ კრეისერი შტორმის დროს ბუქსირებისას ჩაიძირა. უკრაინის ხელისუფლების წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ გემს თავს დაესხა ორი გემსაწინააღმდეგო რაკეტა "ნეპტუნი". 15 აპრილის მონაცემებით, ეკიპაჟის 510 წევრიდან გადარჩა 58. დაღუპულთა შორისაა გემის კაპიტანი ანტონ კუპრინი.

Forbes - ის მიხედვით, ეს გახდა რუსეთის ყველაზე ძვირადღირებული სამხედრო დანაკარგი უკრაინასთან ომში. სავარაუდოდ, დაახლოებით 2 მილიარდი დოლარის საწყისი ღირებულებით, კრეისერის ნარჩენი ღირებულება იყო 750 მილიონი დოლარი.
**მოსკოვის სერგი რადონეჟელის ტაძარი** (რუს. Храм Сергия Радонежского) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში.

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე. ეგვტერები კი სერგი რადონეჟელისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სერგი რადონეჟელის სახელობის ტაძარი მდებარეობს ნიკოლოიამსკის ქუჩაზე. ამ ქუჩამ თავისი სახელი მიიღო აქ მდებარე ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის მიხედვით. 

პირველი ხის ტაძარი სერგი რადონეჟელის სახელზე აქ ააგეს XVII საუკუნის დასაწყისში, ხოლო ქვის ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1722 წელს. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე. სავარაუდოდ, იქიდან გამომდინარე, რომ მოსკოვში სამების სახელზე მრავალი ეკლესია აშენდა, აღნიშნულ ეკლსიას უწოდეს სერგი რადონეჟელის სახელობის ეკლესია, რომლის სახელობის საკურთხეველიც აკურთხეს ეგვტერში. მის სახელწოდებაზე ასევე გავლენა იქონია ახლოს მდებარე ანდრონიკოვის მონასტერმა, რომლის პირველი იღუმენიც იყო სერგი რადონეჟელის მოსწავლე - ანდრონიკე. 

ისევე როგორც მოსკოვის მრავალ ტაძარში, ამ ტაძრის სხვადასხვა ნაწილი, სხვადასხვა დროსაა აგებული. ტაძრის ყველაზე ძველი ნაწილი არის სატრაპეზო, სერგი რადონეჟელისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერით. იგი ააგეს 1796 წელს და არის ძველად მდებარე ტაძრის ნაწილი. ტაძრის ამჟამინდელი ნაგებობა ააგეს 1818 წელს მრევლის ფინანსებით. თავისი საბოლოო სახე ტაძრის ძირითადმა ნაწილმა მიიღო 1834-1838 წლების რეკონსტრუქციის შემდეგ. რეკონსტრუქციას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ფიოდორ შესტაკოვი. თანამედროვე სამსართულიანი სამრეკლო ააგეს 1864 წელს. ტაძრის ინტერიერი მოხატეს 1876 წელს.

1922 წელს ტაძრიდან გაიტანეს ხუთი ფუთი ვერცხლის ჭურჭელი და სხვა საეკლესიო ფასეულობები. სერგი რადონეჟელის ტაძარი საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა 1938 წელს. ტაძრის დახურვამდე ეკლესიიდან გადარჩენის მიზნით გაიტანეს რამდენიმე ძველი ხატი, მაგრამ ტაძრის გაძარცვის დროს ხატების დიდი ნაწილი განადგურდა. დახურვის შემდეგ ეკლესიის შენობას გამოიყენებდნენ საამქროებად და საწყობებად. ეკლესიის კედლები დაიბზარა. 1985 წელს ეკლესია გადაეცა ანდრეი რუბლიოვის სახელობის ძველი რუსული კულტურის და ხელოვნების მუზეუმს. ამავე დროს დაიწყო ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოები.

1991 წელს სერგი რადონეჟელის ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ტაძარი აკურთხეს 1991 წლის 4 დეკემბერს.

გალერეა
-------

  

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма დაარქივებული 2020-02-22 საიტზე Wayback Machine.
* История храма Сергия Радонежского на *pravoslavie.ru*
* Храм Сергия Радонежского на *russian-church.ru*
* Храм Сергия Радонежского на *sobory.ru*
**მონაცემთა სტრუქტურები** კომპიუტერულ მეცნიერებაში გამოიყენება კომპიუტერში მონაცემთა შენახვისთვის და მათზე გარკვეული მოქმედებების განხორციელებისთვის. ერთი და იმავე გამოყენებითი ამოცანის გადაჭრა ხშირად შესაძლებელია რამდენიმე განსხვავებული მონაცემთა სტრუქტურის გამოყენებით. ასეთ შემთხვევაში, მონაცემთა სტრუქტურის შერჩევისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობა აქვს თუ რომელი სტრუქტურის ოპერაციები უფრო სწრაფად იმუშავებს მოცემულ ამოცანაში. 

თანამედროვე მიდგომით, მონაცემთა სტრუქტურების დიზაინისთვის (აგებისთვის) ძირითად კონცეფციას წარმოადგენს მონაცემთა აბსტრაგირება, ანუ მონაცემთა აბსტრაქტული ტიპი (ADT). მონაცემთა აბსტრაქტული ტიპი გვთავაზობს ობიექტების სიმრავლეს და ამ ობიექტებზე განსაზღვრული ოპერაციების სიმრავლეს. ტერმინი აბსტრაქტული ნიშნავს, რომ მომხმარებლისთვის ცნობილია მხოლოდ ADT-ს ინტერფეისი (ანუ ღია წვდომის მეთოდების აღწერილობები), მაგრამ ოპერაციების იმპლემენტაცია მისთვის დახურულია), რასაც C++ ენის კლასის ცნება ადვილად უზრუნველყოფს. ასეთი მიდგომა აზღვევს პროგრამისტებს, რომ მათ მიერ შექმნილ კოდში არ გამოჩნდეს იმპლემენტაციის დეტალებზე დამოკიდებული წვრილმანები, რაც თავის მხრივ უზრუნველყოფს რომ მონაცემთა აბსტრაგირების საფუძველზე შექმნილი პროგრამული უზრუნველყოფა იქნება მოქნილი, ადვილად დაექვემდებარება მოდიფიკაციას და გათანამედროვეობას პროგრამული პროდუქტის შექმნიდან მისი მთელი არსებობის დროის განმავლობაში. დროთა განმავლობაში int ტიპის შინაგანი წარმოდგენა და იმპლემენტაცია იცვლება, მაგრამ მისი ინტერფეისი უცვლელია, რაც ძალიან კომფორტულია პროგრამისტებისთვის. მაგალითად, ადრე int ის ერთი ობიექტი (ცვლადი) იკავებდა ორ ბაიტს, ამჟამად ძირითადად გავრცელებულია 4 ბაიტიანი წრმოდგენა, უკვე ხდება გადასვლა 8 ბაიტიანზე. ცხადია, წარმოდგენის შეცვლა იწვევს იმპლემენტაციის შეცვლას. მაგრამ ეს არ იგრძნობა — მხოლოდ ინტერფეისის გამოყენებით დაწერილი პროგრამა იმუშავებს განსხვავებული წარმოდგენების მქონე კომპიუტერებზე. 

მონაცემთა სტრუქტურების იმპლემენტაცია დამოკიდებულია იმ ენის შესაძლებლობებზე, რომლითაც მიმდინარეობს პროგრამირება. ობიექტზე ორიენტირებულ ენებში (C++, C#, Java და სხვ.) აბსტრაგირებისთვის გამოიყენება კლასი. ამ ენებს აქვთ დამატებითი შესაძლებლობები, რაც გამოიხატება ობიექტზე ორიენტირებულ პროგრამირების სტილთან ერთად მის მიერ განზოგადებული დაპროგრამების (*generic programming*) სტილის მხარდაჭერაში. 

თანამედროვე ენები საშუალებას იძლევიან ერთდროულად (*concurrent*) მიმდენარე პროცესების დამუშავების შესაძლებლობას მრავალი დინების (*thread*) გამოყენებით. ძალიან აქტურალურია ისეთი მონაცემთა სტრუქტურების დამუშავება, ან არსებული იმპლემენტაციების გამოყენება, რომლებიც მრავალდინებიან გარემოში კორექტულად ფუნქციონირებენ და მრავალი დინების არსებობას იყენებენ შედეგის უფრო სწრაფად მისაღწევად.

ლიტერატურა
----------

* *კობა გელაშვილი*, მონაცემთა სტრუქტურები, თსუ.
**მოსკიტოს რიფები** — ნიკარაგუის კარიბის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარე რიფები. მათი ფართობი არის 27 კმ². მიეკუთვნება ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიურ რეგიონს. მოსკიტოს რიფები შედგება 76 რიფისგან, რომლებიც უმეტესად წარმოქმნილი არიან ესტუარებისგან, მარჯნის რიფებისგან, ზღვის ბალახისგან და კლდოვანი რიფებისგან. 12 მათგანი დაფარულია მცენარეული საფარით. შესაბამისად არიან კუნძულები თეთრი ქვიშის სანაპიროებით. 

მოსკიტოს რიფი, ასევე ცნობილია, როგორც *Cayo Mayor*, არის მოსკიტოს რიფებს შორის ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი, რომელიც მდებარეობს არქიპელაგის შუაგულში. სხვა მთავარი რიფები არის *Maras Cay, Nasa Cay, and Morrison Denis Cay*.

მოსკიტოს ბიოლოგიური საცავი არის ერთ-ერთი ნიკარაგუის 78 დაცულ ტერიტორიას შორის. მოსკიტოს რიფები დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა 1991 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  „The Miskito Cays". *ViaNica*. ციტირების თარიღი: 2007-08-03. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: `|coauthors=` (დახმარება)

|  |  |
| --- | --- |
| ნიკარაგუის დროშა | *ეს სტატია ნიკარაგუისა და ნიკარაგუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მოსკოვის დიდმოწამე პარასკევას ტაძარი** (რუს. Храм Великомученицы Параскевы) — მართლმადიდებლური მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის სევერნოე-ბუტოვოს რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე პაასკევას სახელზე.

ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ანატოლი კოჟა. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოსკოვის მაზრის სოფელ კიოვო-კაჩალოვოში ხის ტაძარი დიდმოწამე პარასკევას სახელზე ააგეს ჯერ კიდევ XVI საუკუნის დასაწყისში, მაგრამ პოლონეთ-ლიტვის ჯარების თავდასხმის შემდეგ იგი დაინგრა. 

პირველი ქვის ტაძარი ამ ადგილზე ააგეს და აკურთხეს 1694 წელს. ტაძრის მშენებელი გახდა, სოფელ კიოვოს მფლობელი ივანე ივანეს ძე შჩერბატოვი. ამავე წელს ეკლესიასთან დააარსეს კაჩალოვოს სასაფლაო. XX საუკუნის დასაწყისში ეკლესია ძალიან მოძველდა და მიიღეს მისი განახლების გადაწყვეტილება.

1901-1904 წლებში ტაძრის რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა არქიტექტორ ნიკოლოზ ბლაგოვეშჩენსკის პროქტის მიხედვით. ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოვეს, დააშენეს სამრეკლო, მთელი არქიტექტურული სახე შეცვალეს იმ სახით, რომ შესაძლებელია ითქვას, ტაძარი ხელახლა ააშენეს. განახლებული ტაძრის კურთხევა მოხდა 1904 წელს. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი 1930-იანი წლების ბოლოს დახურა. შენობას გამოიყენებდნენ სამრეწველო მიზნებით. 1980-იანი წლებისათვის შენობა პრაქტიკულად მიატოვეს. 

ტაძარი მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა 1990 წელს და რამდენიმე წელიწადში სრულიად აღადგინეს. 1998 წლის 10 ნოემბერს აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* "Вера. Надежда. Любовь": Храм великомученицы Праскевы Пятницы

სქოლიო
------

1. ↑  Качаловское. МосРитуалСервис (2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-28. ციტირების თარიღი: 2018-02-26.
**მოსკოვის ვლაქერნის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Влахернской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ვიხინო-ჟულებინოს რაიონში. ეკლესიას ეწოვება ვლაქერნის ღვთისმშობლის ხატის სახელი, რომელიც შემონახულია დღევანდელ დღემდე. ხატი კონსტანტინოპოლიდან რუსეთში ჩაიტანეს XVII საუკუნეში. 

ეკლესიის ეგვტერები ნაკურთხია ალექსანდრე ნეველისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პირველი ხის ტაძარი კუზმინკაში ააგეს 1716-1720 წლებში ვლაქერნის ღვთისმშობლის ხატის დასაცავად, ხატისა, რომელიც XVII საუკუნის შუა წლებში მამულის მფლობელებმა სტროგანოვებმა გავასცეს მეფე ალექსი მიხეილის ძეს. 

ამჟამად მოქმედი მოქმედი ქვის შენობის მშენებლობა ადრეული კლასიციზმის სტილში დაიწყეს 1759 წელს. მშენებლობის ორგანიზატორი იყო მამულის ახალი მფლობელი მიხეილ გოლიცინი. მშენებლობა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა როდიონ კაზაკოვი, დასრულდა 1784-1787 წლებში. ტაძარი 1812 წელს გაანადგურეს ნაპოლეონის ჯარებმა. ტაძრის აღდგენას ხელმძღვანელობდა შვეიცარიელი არქიტექტორი დომენიკო ჟილიარდი. აღდგენილი ტაძარი ხელახლა აკურთხეს 1813 წელს. 

XIX საუკუნის შუა წლებში სამრეკლოზე დაკიდეს საათი, ხოლო მთავარი ტაძარი და მისი ეგვტერები მოაპირკეთეს ახალი მამარილოს კანკელით, რომლის მხატვრობაც ეკუთვნის მიხაილ ბიკოვსკის. 

1929 წელს, დახურვის შემდეგ შენობას დააშენეს მესამე სართული აივნით. ტაძრის შიგნით განათავსეს საერთო საცხოვრებელი, შემვეგ სასწავლო უნივერსიტეტის კანტორა. კედლებში გამოჭრეს ახალი ფანჯრები. სამრეკლო დაანგრიეს. შენობის გარემონტება დაიწყეს 1990-იან წლებში, მას შემდეგ, რაც ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Сорок Сороков. — 3-е изд. — М.: АСТ:, 2005. — Т. 4. — 663 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Влахернской иконы Божией Матери в Кузьминках на Православие.ru

სქოლიო
------

1. 1 2  Влахернской иконы Божией Матери храм. / Кузьминская улица, 7, стр. 1. / Русские Церкви
**მოსკოვის ღვთისმშობლის ხარების ტაძარი** (რუს. Храм Благовещения Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილოეთის ადმინისტრაციული ოლქის აეროპორტის რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხარების სახელზე, ეგვტერები კი ბოგოლიუბსკის ღვთისმშობლის ხატის, სვიმეონ ღვთისმიმრქმელისა და ანა წინასწარმეტყველისა და ღირსი ქსენოფონტეს, მისი მეუღლე მარიამისა და მათი ძეების არკადი და იოანეს სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1841 წელს ანა დიმიტრის ასულმა ნარიშკინამ თხოვნით მიმართა რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს, რათა თავის დასასვენებელ სახლთან, პეტროვსკის პარკში აეშენებინა ეკლესია. ნარიშკინამ თანხმობა მიიღო და ტაძრის პროექტი დაუკვეთა არქიტექტორ ევგრაფ ტიურინს. არქიტექტორის ჩანაფიქრის მიხედვით ეკლესია უნდა ყოფილიყო ორსართულიანი, გალერეით და ორი სამრეკლოთი დამშვენებული. ტაძრის შენობა პროექტის მიხედვით ძალიან ჰგავდა პეტროვსკის სასახლეს, მაგრამ შემცირებულ ზომებში, რაც არ მოეწონა ნიკოლოზ I-ს და პროექტი არ დაამტკიცა. ახალი პროექტი დაუკვეთეს ფიოდორ რიხტერს. პროექტი დაამტკიცეს. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1844 წელს ნარიშკინების ფინანსებით. მშენებლობა დაასრულეს 1847 წელს, ზემო ეკლესიის საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის ხარების სახელზე, ხოლო ქვემო ეკლესიის ეგვტერებიდან ერთი სვიმეონ ღვთისმიმრქმელისა და ანა წინასწარმეტყველის სახელზე, ხოლო მეორე ღირსი ქსენოფონტეს, მისი მეუღლე მარიამისა და მათი ძეების არკადი და იოანეს სახელზე.

1904 წელს ტაძარი გააფართოვეს მრევლის ფინანსებით. საკურთხეველი აკურთხეს 1904 წლის 25 ნოემბერს. 1916-1917 წლებში ეკლესია მოხატა მხატვარმა ალექსანდრე ბოროზდინმა. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგი ტაძრის ისტორიის შესახებ სანდო წყაროები არ არსებობს. სავარაუდოდ იგი საბოლოოდ დახურეს 1934 წლის შუა პერიოდში და გადაეცა ჟუკოვის აკადემიას. ზუსტადაა ცნობილი დოკუმენტების მიხედვით, რომ 1970 წლიდან 1990 წლამდე შენობაში განთავსებული იყო აკადემიის საწყობი. 1991 წლის 22 სექტემბერს ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1997 წლის 6 სექტემბერს, ტაძრის კურთხევიდან 150 წლისთავის აღსანიშნავად ეკლესიაში დასრულდა სარემონტო სამუშაოები.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Москва в границах 1917 года // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 3. — С. 83 — 86. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Указатель московских церквей / сост. Александровский М.. — Москва: Русская Печатня, 1915. — С. 16. — 75 с.
* П.Н. Шармин Церковь Благовещения в Петровском парке // Москва. Энциклопедический справочник.. — Москва: Большая Российская Энциклопедия, 1992.
**მოსკოვის ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი**  (რუს. Храм Владимирской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის კურკინოს რაიონში. ტაძრის მისამართია ნოვოგორსკის ქუჩა № 37. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1672-1678 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სოფელი კურკინო ისტორიულ წყაროებში ხუთ საუკუნეზე მეტია ცნობილია, მაგრამ ერთსაკურთხევლიანი ეკლესია, მასში მხოლოდ 1678 წელს ააშენეს, როდესაც თავადი ივან ვოროტინსკი სოფელში საკუთარ სამფლობელოს აშენებს. ტაძარი იყო სამთავიანი, გააჩნდა სამრეკლო და სატრაპეზო, რომელშიც მოწყობილი იყო ორი ეგვტერი, ერთ-ერთი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, ხოლო მეორე სერგი რადონეჟელის სახელზე.

1743 წლისათვის ეკლესია მოძველდა და საჭიროებდა სასწრაფო რემონტს, სარემონტო თანხები მხოლოდ 1760 წელს გამოჩნდა. არსებობს მოსაზრება, რომ სწორედ ამ რემონტის პერიოდში მნიშვნელოვნად შეიცვალა ტაძრის სახე. სამი გუმბათიდან დატოვეს მხოლოდ ერთი, გააუქმეს ეგვტერები და მოხსნეს დეკორატიული გაფორმების ნაწილი. თანამედროვე სახე ტაძარმა მიიღო გადაკეთების დროს, რომელიც დაიწყო 1840 წელს. შედეგად ეკლესიამ მიიღო ახალი ფასადი, ძველი სამრეკლო დაანგრიეს და მის ადგილზე ააგეს ახალი. ოთხიარუსიანი, რომლის ძირშიც მოაწყვეს თბილი ეგვტერი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ეკლესიის გადაკეთება დასრულდა 1846 წელს. 

ტაძრის განახლებაშიდახმარებას უწევდნენ ახლომახლო მდებარე ადამიანები, მათ შორის ცნობილი ექიმ-თერაპევტის გრიგორ ანტონის ძე ზახარინის ოჯახი, რომლის გარდაცვალების შემვეგ ეკლესიასთან მოეწყო საოჯახო სამლოცველო-აკლდამა. სამლოცველოს პროექტი შეადგინა ფედორ შეხტელმა, ხოლო მოზაიკის ესკიზი შექმნა ვიქტორ ვასნეცოვმა. 

ტაძარი მოქმედებდა 1938 წლამდე, ხოლო შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა, წინამძღვრის არყოლის მიზეზით. ამის გამო რაიმე ოფიციალურ დოკუმენტი ტაძრის დახურვის შესახებ არ არსებობს. ეკლესიიდან გაიტაცეს საეკლესიო ფასეულობები. ტაძარში ღვთისმსახურება აღსდგა 1946 წლის ივლისში.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 4. — С. 95 — 99. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.
**მოსინიკები** — ერთ-ერთი ძველი ქართველი ტომი სამხრეთ კოლხეთში. ცხოვრობდნენ ადრინდელ ანტიკურ ხანაში შავი ზღვის სანაპიროზე, ტრაპეზუნტისსა და კერასუნტის დასავლეთით. ძვ. წ. V საუკუნეში მოსინიკები ამ რაიონის სხვა ქართველ ტომებთან ერთად შედიოდნენ სპარსეთში, XIX სატრაპიაში. მრავალ ცნობას მათ შესახებ გვაწვდვის ძველი ბერძენი ავტორი ქსენოფონტი, რომელსაც ძვ. წ. 401 წელს გაუვლია მოსინიკებით დასახლებულ ტერიტორიაზე. ამ დროს არსებობდა მოსინიკების ორი დიდი გაერთიანება, რომლებიც ეომებოდნენ მთავარი ქალაქის დასაუფლებლად, სადაც ციტადელი იყო. მოსინიკებს მოჰყავდათ ხორბალი, მისდევდნენ თევზჭერას, საკვებად ფართოდ იყენებდნენ წაბლს; სცოდნიათ ღვინის დაყენებაც. მოსინიკებს მჭიდრო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდათ კერასუნტისა და ტრაპეზუნტის ბერძენ მოახალშენეებთან. მათ „მეფეს" (შეიძლება იგულისხმება მთავარი ქურუმი) რეზიდენცია ხის მაღალ კოშკში ჰქონია.

მოსინიკებში განვითარებული უნდა ყოფილიყო ლითონების დამუშავება. ზოგი ავტორი ფიქრობს, რომ სიტყვა „თითბრის" სახელწოდება ევროპულ ენებში (Messing) მოსინიკების სახელიდან მომდინარეობს.

ლიტერატურა
----------

* *მელიქიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 134.
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველური ტომები |
| --- |
|  |
| თანამედროვე | 
* ქართები
* სვანები
* ზანები
	+ მეგრელები
	+ ლაზები
 |
|  |
| ისტორიული | 
* აბაზგები
* აფშილები
* ბექირები
* ბიძერები
* გუგარები
* დვალები
* დრილები
* ზიდრიტები
* კოლხები
* ლბინები
* მაკრონები
* მანრალები
* მარები
* მახელონები
* მისიმიელები
* მოსინიკები
* მოსხები
* მუშქები
* ფაზიელები
* ქართები/იბერები
* სანები
* სანიგები
* სასპერები
* სედოხეზები
* სკვითინები
* სუჯები
* ტაოხები
* ტიბარენები
* ქაშქები
* წანარები
* ჭანები
* ჭილბები
* ხალიბები
* ხალდები
* ჰენიოხები
 |

 |
**მოსკოვის ჯვართამაღლების ტაძარი** (რუს. Храм Воздвижения Креста) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს ალტუფიევის მამულში, მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ლიანოზოვოს რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ჯვართამაღლების სახელზე, ეგვტერები კი - მაკარი ჟეტოვოდელის, იონა მოსკოვის მიტროპოლიტისა და წმინდა ტრიფონის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ეკლესიასთან 1991 წლიდან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, ასევე მართლმადიდებლური კულტურის ახალგაზრდული ცენტრი „ჩემი სამშობლო".

ისტორია
-------

პირველი ეკლესია სოფელ ალტუფიევოში, რომელიც მდებარეობს მდინარე სამოტიშკეზე, ცნობლია 1564 წლიდან, 1687 წელს კი უკვე მოიხსენიება ქვის ტაძარი.

ახალი ეკლესია ააგეს ი. ველიამინოვის ფინანსებით 1760-1763 წლებში, ადრე აქ არსებული წმინდა მოწამენის პისტის, ელპიდის, აღაპისა და მათი დედის სოფიოს სახელზე აგებული ეკლესიის ადგილზე რომელიც ამ პერიოდისათვის სრულიად მოძველებული იყო. 

XVIII საუკუნის დასასრულს ეკლესია გადააკეთეს (შიგნით დაამონტაჟეს გლუვი ჭერი, ააშენეს ახალი სამრეკლო). ააშენეს ახალი სარაპეზო. შიდა აღჭურვილობა გუმბათი და ჯვარი თარიღდება XIX საუკუნით. 

1812 წლის საფრანგეთ-რუსეთის ომის დროს ეკლესია გაძარცვეს. გაიტაცეს ხატები, სანთლები და ფული.

ეკლესია საბჭოთა მმართველობის პერიოდში არ დაუხურავთ და იგი მოქმედი რჩებოდა (1941 წელს მცირე შესვენების გამოკლებით). 

1960 წელს სოფელი ალტუფიევო შევიდა მოსკოვის შემადგენლობაში და აქ დაიწყო მასიური საცხოვრებლების მშენებლობა. 

1989-1990 წლებში ააგეს ტაძრის ახალი სანათლავის (ბაპტისტერიუმის) შენობა. 

1992-1995 წლებში ტაძრის წინამძღვარ იონა კარპუხინის ინიციატივით და მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის ალექსი II-ის კურთხევით გაიმართა ტაძრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ტაძრის არქიტექტურული მემკვიდრეობის დაცვის თვალსაზრისით. 

ხელოვნებათმცოდნეების აზრით, ტაძარმა გადაკეთების შედეგად დაკარგა პირვანდელი სახე და შემცირდა მისი ისტორიული ღირებულება.

არქტექტურა
----------

ტაძარი არქიტექტურული თვალსაზრისით მიეკუთვნება XVIII საუკუნის არქიტექტურულ სტილს. წრიული შიდა მოცულობის დიამეტრია 12 მ. ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით სამი აფსიდია. მთავარი დარბაზის ფანჯრები ტიპიურია მოსკოვური ბაროკოსთვის. 

1993-1995 წლებში ეკლესიას ახალი სატრაპეზო მიაშენეს, რომელმაც შეცვალა 1986 წელს აგებული მცირე სატრაპეზო. ასევე ააშენეს ახალი სამრეკლო. მათი აშენების შემდეგ ტაძრის მოედანი ორჯერ გაიზარდა.

ალტუფიევოს ტბორის მხრიდან ეკლესიას ღობე შემოავლეს, რომელიც გადაწყვეტილია ბაროკოს სტილში.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История строительства и реконструкции храма Воздвижения Креста Господня в Алтуфьеве დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Официальный сайт храма Воздвижения Креста Господня в Алтуфьеве
* Храм Воздвижения Креста Господня в Алтуфьеве на сайте «Храмы России»

სქოლიო
------

1. ↑   Коробко М. Ю. Алтуфьево. Люди, памятники, дома// История (издательский дом «Первое сентября»). 2005. № 15
2. ↑  История строительства и реконструкции храма Воздвижения Креста Господня в Алтуфьеве დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაკადული (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„ნაკადული"**, ქართული საბავშვო ჟურნალი მცირეწლოვანთათვის, ორკვირეული (1918 წლიდან - ყოველთვიური) სურათებიანი გამოცემა. გამოდიოდა 1904-1927 წლებში თბილისში. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ აკაკი წერეთელი, იროდიონ ევდოშვილი, შიო მღვიმელი, ვაჟა-ფშაველა, ვარლამ რუხაძე, სოფრომ მგალობლიშვილი, ეკატერინე გაბაშვილი, თ. კანდელაკი, ლ. მეგრელიძე, ს. ყიფიანი, გ. უჩიშვილი, ლეო ქიაჩელი, ილია სიხარულიძე, ნიკოლოზ კეცხოველი და სხვები. ჟურნალში უფასო დამატებების სახით გამოსცა ვილჰელმ და იაკობ გრიმების ზღაპრები, ჩარლზ დიკენსის „სკრუჯი და მარლეო", ჰარიეტ ბიჩერ-სტოუს „ბიძია თომას ქოხი" და ქართული მხატვრული ანბანი კუბიკებზე.

„ნაკადულის" რედაქტორები იყვნენ ე. ერისთავი და ნ. ზურაბიშვილი (1904-1905), მარიამ დემურია (1906-1909), ნინო ნაკაშიძე (1910-1920). 1921-1927 წლებში — სარედაქციო კოლეგია. გამომცემლები — ნ. ქობულაშვილი (1906-1920), განათლების სახალხო კომისარიატი და საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტი (1921-1922), „სახელგამი" (1923-1927). განათლების სახალხო კომისარიატმა „ნაკადულის" ნაცვლად 1928 წელს დაიწყო ჟურნალ „ოქტომბრელის" გამოცემა.

ლიტერატურა
----------

* *შუღლაშვილი დ.* ქსე, ტ. 7, გვ.301, თბ. 1984
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიჟარა (ნაგებობა)**. |

ნიჟარები
**ნიჟარა** — ცხოველების გარეგანი ჩონჩხის ერთ-ერთი ძირითადი სახე. ნიჟარა უვითარდება უმარტივესების (ნიჟარიანი ამებები, შოლტოსნები, ფორამინიფერები), მოლუსკების, მხარფეხიანებისა და ფეხსახსრიანების (უმდაბლესი კიბოები) ზოგ ფორმას. მარტივი ჯამისებრი ნიჟარა, რომელიც სხეულს მხოლოდ ნაწილობრივ იცავს, აქვთ ნიჟარიან ამებეს, უძველეს მუცელფეხიანებს და სხვა. ნიჟარის დამცავი ფუნქცია სრულყოფილი გახდა მას შემდეგ, რაც წარმოიქმნა, ერთი მხრივ, ორი — მარჯვენა და მარცხენა (ორსაგდულიანები, ზოგი უმდაბლესი კიბო) ან ზურგისა და მუცლის (მხარფეხიანები) - სადგული (უმთავრესად, გრუნტში ჩაფვლასთან დაკავშირებით) და, მეორე მხრივ, ნიჟარა სპირალურად დაიხვა ჯერ ერთ (თავფეხიანები და ზოგი მუცელფეხიანის პლანოსპირალური ნიჟარა), შემდეგ კი სხვადასხვა (მუცელფეხიანების უმრავსელობის, აგრეთვე ფორამინიფერების ტურბოსპირალური ნიჟარა) სიბრტყეში, რაც სხეულს მეტ მდგრადობას ანიჭებს. ნიჟარის დამცავ ფუნქციას აძლიერებს საკეტები (ორსაგდულიანი ნიჟარა), სარქვლები (სპირალური ნიჟარა) და აგრეთვე მისი ზედაპირის სკულპტურული განვითარება. განსაკუთრებულ პირობებში აღინიშნება ნიჟარის მეტ-ნაკლები რედუქცია (კალმარები, სეპიები). ნიჟარა წარმოიქმნბეა ექტოპლაზმის (ერთუჯრედიანი ორგანიზმები) ან გარეთა ექტოდერმული შრის (მრავალუჯრედიანი ცხოველები) მიერ გამომუშავებული ორგანული ნივთიერებისაგან, რომელსაც ამა თუ იმ სახით უკავშირდება მინერალური ნივთიერებები.განსაკუთრებით რთულია მოლუსკების ნიჟარის კედელი, რომელიც შეიცავს 3 შრეს (პერიოსტრაკუმს, ოსტრაკუმს, ჰიპოსტრაკუმს). ნიჟარებს მცირეოდენი სამეურნეო გამოყენება აქვთ (აკეთებენ სადაფის ღილებს და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 441.
**მოსკოვის წმინდა ვლადიმირის ეკლესია** (რუს. Церковь Святого Владимира) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XV საუკუნეში. იგი შენდებოდა 1677-1689 წლებში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში ბასმანის რაიონში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მოციქულთასწორ, თავად ვლადიმირის სახელზე სახელზე, ეგვტერები კი ბორისისა და გლების და წმინდა მოწამენის კვირიკე და ივლიტას სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

### ტაძრის მშენებლობა

1514 წელს ვასილი III-მ მოსკოვში 11 ეკლესიის მშენებლობა ბრძანა, ყველა ეკლესიის ხელოსანი უნდა ყოფილიყო ალევიზ ფრიაზინი. წმინდა ვლადიმირის ახალი ქვის ეკლესია ააგო ფრიაზინმა, რომელსაც უკვე აგებული ჰქონდა მოსკოვის მიქაელ მთავარანგელოზის ტაძარი. ტაძრის კურთხევა მოხდა 1516 წელს. XV საუკუნის ბოლოს ვლადიმირის ეკლესიასთან ახლოს დაარსდა მოსკოვის იოანე ნათლსიმცემლის მონასტერი.

XVII საუკუნის დასაწყისში წმინდა მთავრის სახელობის მონასტერი გადაიტანეს სოფელ რუბცოვო-პოკროვსკოეში, იმასთან დაკავშირებით, რომ ბელი-გოროდში აქტიურად ხვებოდა მოსახლეობის განსახლება. ეკლესია, რომელშიც ადრე რეზიდენცია იყო განთავსებული, სამრევლო გახდა და მასთან ჩამოყალიბდა პოგოსტი. 

XVII საუკუნის მეორე ნახევარში დაზიანებული ვლადიმირის ეკლესია სერიოზულად გადააკეთეს (ივან ვერვეროვსკის ოჯახის ფინანსებით). ეკლესია დაიყვანეს ბოლო იარუსამდე და ხელახლა ამოაშენეს კედლები, ეგვტერთან და სამრეკლოსთან ერთად. ჯამში ალევიზა ნოვის მიერ აგებული ტაძრიდან შემორჩა მხოლოდ ტაძრის ქვედა ნაწილი და სამხრეთის ფრთა. XVIII საუკუნეში გადააკეთეს სამრეკლოც. ტაძარი კიდევ რამდენჯერმე გადააკეთეს რადგან დაზიანდა მოსკოვის დიდი ხანძრის, სამების ხანძრისა (1737 წ.) და 1812 წლის ხანძრის შედეგად.

### საბჭოთა პერიოდი

ეკლესია დახურეს 1933 წელს. 1937 წელს დაიწყეს ეკლესიის დაშლა. დაანგრიეს ხუთივე გუმბათი, გაანადგურეს შიდა მოწყობილობა. სრული განადგურებისგან, ეკლესია გადაარჩინა მოსკოვის ძეგლთა სახელმწიფო დაცვის ორგანოს ჩარევამ. ეკლესიის შენობა გადაეცა რუსეთის სახელმწიფო ისტორიულ ბიბლიოთეკას. რომელმაც აქ განათავსა თავისი სარეზერვო ფონდები. 1980 წელს შენობაში გაჩნდა ხანძარი. განადგურდა წიგნები და მხატვრობის შემორჩენილი კვალიც.

### აღორძინება

1990 წელს, სარესტავრაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1991 წელს, ხანგრძლივი შესვენების შემდეგ, გარემონტებულ ვლადიმირის ეკლესიაში შედგა პირველი ლიტურგია. 1998 წელს ღვთისმსახურება აღსდგა ასევე თავადების ბორისისა და გლების ეგვტერში. 

ამჟამად ეკლესასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, მართლმადიდებლური ეკლესია, საბავშვო ბაღი, საეკლესიო გალობის სკოლა, მოციქულთასწორ თავად ვლადიმირის სახელობის საქველმოქმედო გაერთიანება და გამომცემლობა.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма Святого Владимира
* История храма Святого Владимира на *pravoslavie.ru*
* Храм Святого Владимира на *russian-church.ru*
* Храм Святого Владимира на *hramy.ru*
* «На Кулижках»
**მოსკოვის წმინდა გიორგის ტაძარი** (რუს. Храм Великомученика Георгия Победоносца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის რაიონში. 

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხარების სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა გიორგის, თეოდორა სიკეოტისა და ნილ სტოლებენსკის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარმა და ლუჩნიკების შესახვევმა თავისი სახელწოდება მიიღო ადგილიდან, სადაც ცხოვრობდა ხელოსანი, რომელიც ამზადებდა მშვილდებს. ამ ადგილზე წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის გაჩენა დაკავშირებულია შორიახლოს განთავსებულ ე. წ. „ძროხის მოედანთან", სადაც ვაჭრობდნენ შინაური პირუტყვით ადგილობრივი ვაჭრები, რომლებიც თავიანთ მფარველად თვლიდნენ წმინდა გიორგის.

პირველი წერილობითი წყარო, რომელშიც მოიხსენიება ხის ეკლესია ძროხის მოედანზე, განეკუთვნება 1460-იან წლებს. მას შემდეგ, რაც სავაჭრო მოედანი გადაიტანეს ცენტრიდან შორს, ეკლესიის ადგილს უწოდეს „ძველი ძროხის მოედანი". XVII საუკუნიდან ეკლესია უკვე მოიხსენიება, როგორც ქვისაგან აგებული. 

ამჟამად არსებული ტაძარი აგებულია ვაჭარ გ. ნ. ომანოვის ფინანსური მხარდაჭერით 1692-1694 წლებში. ეკლესია შედგება ორიარუსიანი კვადრატული ნეგებობისაგან, რომელსაც ამშვენებს ხუთი გუმბათი, სატრაპეზო და ორიარუსიანი სამრეკლო. სამრეკლოს მეორე იარუსი რვაკუთხაა და თაღებით გახსნილია რვა მხარეს, მსგავსი არქიტექტურული სტილი მოსკოვისათვის იშვიათია. ეკლესიას გარს ეკრა სასეირნო სართული, რომელიც სავარაუდოდ მოშალეს 1848 და 1862 წლებს შორის (ამჟამად შემონახულია თეთრი ქვის კიბე, რომელიც ადიოდა სასეირნო სართულზე სამრეკლოდან). ამავე წლებში გალერეის ადგილზე ააშენეს ნილ სტოლობენისა და თეოდორ სიკეოტის სახელზე ნაკურთხი ეგვტერები. ასვე გადააკეთეს ტაძრის აფსიდი. 

ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა 1932 წელს, მოხსნეს ჯვარი, მანგრიეს გუმბათები, გუმბათის ყელი და სამრეკლო. ტაძრის შენობაში განათავსეს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის საერთო საცხოვრებელი. ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1994 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Москва в границах Садового кольца // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 2. — С. 163—166. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Забелин И. Е. Материалы для истории, археологии и статистики города Москвы. — Москва: издательство Московской Городской думы, 1884. — Т. 1. — С. 469.
* П.Н. Шармин Церковь Георгия в Лучниках // Москва. Энциклопедический справочник : Москва. — Большая Российская Энциклопедия, 1992.
* Белый город / Макаревич Г. В. Альтшуллер Б. Г. Балдин В. И. Богданов В. В. Давид Л. А. Добровольская Э. Д. и др.. — М.: Искусство, 1989. — С. 282—283. — 380 с. — (Памятники архитектуры Москвы). — 50 000 экз.