recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მირზა შაფის ქუჩა** — ქუჩა კრწანისის რაიონში (ხარფუხი). იოსებ გრიშაშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც თათრის შესახვევი, ასევეა 1934 წლის გეგმაზე, 1938 წელს მირზა შაფის სახელი დაერქვა.

ისტორია
-------

მირზა შაფის ქუჩა სეიდაბადში თაბორის მთის ძირში მდებარეობდა. ქუჩა კლდის რელიეფს მიყვებოდა, რაც მის ორგანულ ფორმას განაპირობებდა. ძირითადად XIX საუკუნის ბოლოს, XX საუკუნის დასაწყისში აშენებული საცხოვრებელი სახლები კლდეზე შეფენილ, ტერასულ განაშენიანებას ქმნიდნენ, რომელიც XIX საუკუნეზე უფრო ადრინდელი, თბილისისთვის დამახასიათებელი ბანიანი სახლების არსებობაზე მიანშნებდა. ქუჩის სხვადასხვა დონეები კიბეებით იყო დაკავშირებული. იმის გამო, რომ შენობები ქუჩის მხოლოდ ერთ მხარეს იდგა, ქუჩიდან ხედი ძველ ქალაქზე იშლებოდა. მირზა შაფის ქუჩის სახლი ნომერი 16 (1022) და სახლი ნომერი 8 (1023) აღრიცხული იყო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ძირითადად დასახლებული იყო მუსლიმი აღმსარებლობის თბილისელებით, იქვე მდებარეობდა მათი რელიქკია ეგრეთ წოდებული სურდოს ქვა.

2009 წელს მირზა შაფის ქუჩიდან მოსახლეობა გაასახლეს, ხოლო ქუჩა დაანგრიეს ახალი, მრავალქუჩიანი უბნის მშენებლობისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მირზა შაფის ქუჩა
**მუსა იაგუბი** (აზერ. Musa Yagub, 10 მაისი, 1937, ბუინუზი, ისმაილის რაიონი — 7 მაისი, 2021, ბუინუზი, ისმაილის რაიონი) — აზერბაიჯანელი პოეტი, რედაქტორი, აზერბაიჯანის ეროვნული პოეტი (2019), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

მუსა იაგუბი დაიბადა 1937 წლის 10 მაისს ისმაილის რაიონის სოფელ ბუინუზში. დაწყებითი განათლება მიიღო ისმაილში, შემდეგ კი გოიჩაის პედაგოგიურ სკოლაში. მან ასევე მიიღო ფილოლოგიური განათლება აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

მუშაობდა ისმაილის რეგიონში გაზეთ „ზახმიატკეშის" რედაქტორად.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იყო აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის მხატვრული ლიტერატურის პროპაგანდის ბიუროს დირექტორის მოადგილე, ასევე აზერბაიჯანის ჟურნალის პოეზიის განყოფილების გამგე.

1957 წელს დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა. მისი პირველი ლექსი "პირველი გული, პირველი სამყარო" დაიბეჭდა აზერბაიჯანულ გაზეთში.
ავტორია 18 წიგნისა, რომლებიც გამოიცა აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებზე.

1995-2000 წლებში იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი.

მიენიჭა ახუნდოვის პრემია.

2019 წლის 25 მაისს მიენიჭა საპატიო წოდება „სახალხო პოეტი".

მრავალი წლის განმავლობაში პარკინსონის დაავადებით იტანჯებოდა. გარდაიცვალა 84 წლის ასაკში, 2021 წლის 7 მაისს. დაკრძალეს ისმაილის რაიონის მშობლიურ სოფელ ბუინუზში.

სქოლიო
------

1. ↑  Распоряжение Президента Азербайджанской Республики от 25 мая 2019 года о присвоении почётных званий деятелям культуры Азербайджанской Республики»
2. ↑  Ушел из жизни народный поэт Азербайджана Муса Ягуб. ციტირების თარიღი: 2021-05-07
წმ. საბას ტაძარი
**წმინდა საბას ტაძარი** (სერბ.-ხორ. Hram Svetog Save) — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკათედრო ტაძარი ბელგრადში. იგი უდიდესი ტაძარია ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და ერთი-ერთი ყველაზე დიდი მსოფლიოში.

წმინდა საბას ტაძარი პირველი სერბი არქიეპისკოპოსისა და ეროვნული გმირის წმინდა საბას (1175-1236) სახელზეა ნაკურთხი და სწორედ იმ ადგილას ააგეს, სადაც სინან-ფაშამ 1595 წელს დააწვევინა წმინდა მოწამის ნეშთი. იქვე, ვრაჩარის გორაზე, ბელგრადის ცენტრის სამხრეთით სერბეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკას უდევს ბინა და მთელი შემოგარენი ერთ პარკადაა გაშენებული, რომელსაც „სვეტოსლავსკი პლატო", ანუ „წმინდა საბას პლატო" ეწოდება.

ისტორია
-------

მრავალი ათწლეული მოანდომეს სერბებმა ტაძრის არქიტექტურულ დაგეგმარებას და სხვადასხვა კონკურსების ჩატარების შემდეგ მშენებლობა1935 დაიწყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს შეჩერებული მშენებლობა დრო და დრო განახლდებოდა ხოლმე, ტაძარზე გუმბათის დადგმა კი მხოლოდ 1989 წელს მოხერხდა.

წმინდა საბას მონასტრის ოფიციალური კურთხევა 2004 შედგა, თუმცა მშენებლობა დღემდე არ დასრულებულა. მშენებლობაში მთელი სერბული საზოგადოება იღებდა და იღებს მონაწილეობას, რის გამოც ამ სალოცავის აგებასა და მის შესრულებას ყოველთვის ერთ–ერთ დიდ ეროვნულ საქმედ განიხილავდნენ. წმინდა საბას მონასტერი ამ მხრივ სრულიად სერბთა ეროვნული კონსოლიდაციის სიმბოლოდაც აღიქმება.

არქიტექტურული სტილი
-------------------

არქიტექტურული ძეგლის ავტორები (ალექსანდერ დეროკო და ბოგდან ნესტოროვიჩი) კლასიკური ბიზანტიური სტილისკენ იხრებიან. მათი უშუალო მაგალითი VI საუკუნის კეისარ იუსტინიანე I-ის დროს აგებული ბიზანტიის იმპერიის მთავარი სალოცავი აია-სოფიაა, რომელიც დღეს სტამბოლში მდებარეობს.

ცენტრალური გუმბათის მთავარი ნახაზი მაინც მნიშვნელოვნად განსხვავდება მისი ბიზანტიური ნიმუშისაგან, რადგან ამ შემთხვევაში ბაზილიკა არ ერყწმის ნაგებობის ცენტრალურ კორპუსს.

შუა საუკუნეების სერბეთის არქიტუქტურის გამოძახილს წარმოადგენს მთავარი გუმბათის ირგვლივ ჩართული კოშკები და ჯვროვანი ფორმის ფრთები, რომელიც რაშკის სკოლას (სტუდენიცის მონასტერი, დეჩანი) ახასიათებდა.

ტაძრის განზომილებები
--------------------

არქიტექტურული ძეგლი თავისი განზომილებებით — 91 მ × 81 მ / 77 მ × 71 მ-ზე, ერთ–ერთი უდიდესია მსოფლიოში. მას უჭირავს 3500 მ²-დან 7570 მ²-მდე ფართობი, რითაც დაახლოებით შეესაბამება აია–სოფიას განზომილებებს. წმ. საბას მონასტრის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გუმბათის დიამეტრი 35/31 მ-ზეა, ხოლო ამავე გუმბათის გამყოფი ხაზი 65 მეტრ სიმაღლეზე.

ლიტერატურა
----------

* ცხოვრება წმიდა საბასი, სერბეთის მთავარეპისკოპოსისა. საქართველოს საპატრიარქოს პრესცენტრი, რედაქტორი მღვდელი თეოდორე გიგნაძე, თბ. 2003.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„წმ. საბას ტაძარი"** ვიკისაწყობში.
* English-language documentary of the Yugoslav „Filmske Novosti" (1989) about the lifting of the Dome by IMG „Trudbenik" via the lift-slab method (YouTube: Englisch)
* ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2016-01-09 საიტზე Wayback Machine.
* Webcam
**ანა ფრანკის დღიური**, ანუ დღიური სახელწოდებით „თავშესაფარი"(ნიდერლ. Het achterhuis) — ებრაელი გოგონა ანა ფრანკის, ჩანაწერები, რომლებსაც იგი აკეთებდა ნიდერლანდების ნაცისტური ოკუპაციის დროს, კერძოდ კი 1942 წლის 12 ივნისიდან 1944 წლის 1 აგვისტომდე.

დღიური პირველად გამოიცა ნიდერლანდებში 1947 წელს, შემდგომ აშშ-სა და გაერთიანებულ სამეფოში 1952 წელს სახელწოდებით „ნორჩი გოგონას დღიური" (ინგლ. The Diary of a Young Girl). ამ ჩანაწერების საფუძველზე შექმნილია რამდენიმე მხატვრული ნაწარმოები. გოგონას ოჯახი ამსტერდამის ერთ-ერთ შენობაში დაემალა ნაცისტებს და ისინი ორი წლის მანძილზე ძველი ოფისის შენობაში, გარემოს მოწყვეტილები იმალებოდნენ. ოჯახმა მრავალი გასაჭირი გადაიტანა. დღიურში ანა ფრანკი სწორედ ამ პერიოდს და ამასთან საკუთარ პიროვნულ განცდებს აღწერს.

დღიურის ბოლო ჩანაწერი დათარიღებულია 1944 წლის 1 აგვისტოთი, სამ დღეში გესტაპომ დააპატიმრა ყველა, ვინც თავშესაფარში იმალებოდა. თვით ანა კი ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკში გარდაიცვალა. ჩანაწერები მამამისს, ოტო ფრანკს გადაეცა, რომელიც იყო ერთადერთი ებრაელი ვინც გადაიტანა ის ომი.

დღიურის ანალიზის დროს აღმოჩნდა, რომ რამდენიმე ჩანაწერი გაკეთებული იყო ბურთულოვანი კალმით, რომელიც გამოიგონეს შვიდი წლის შემდეგ, 1951 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანა ფრანკის დღიური დაარქივებული 2008-04-01 საიტზე Wayback Machine.
* ანა ფრანკის დღიური (ელექტრონული წიგნი) დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
მარმელადი
**მარმელადი** (ფრანგ. marmelade) — ჟელესებრი კონსისტენციის საკონდიტრო პროდუქტი. განასხვავებენ ხილკენკროვან და ჟელეს მარმელადს. ხილკენკროვანი მარმელადის მისაღებად ხილკენკრის პიურეს შაქართან ერთად ხარშავენ. ხარშვის დამთავრებამდე 1-2 წუთით ადრე პიურეს უმატებენ სახამებლის ბადაგს, მიღებულ მასას კი — საკვებ მჟავებს, საღებავებს, ეთერზეთებს და ესენციებს, შემდეგ ყველაფერს აურევენ და ცხელ ნარევს ყალიბებში ჩაასხამენ. გაცივებულ მარმელადს აშრობენ. მარმელადის შემადგენლობაში შედის აგარი (მცენარეული წარმოშობის ნივთიერება, რომელიც წარმოქმნის ჟელეს). მარმელადი არის ფიგურული, სამფენოვანი (დაჭრილი) და სხვა. პირველი მარმელადი დაამზადეს საფრანგეთში, 18 საუკუნეში. მაშინ ნედლეულად იყენებდნენ ვაშლს, 
კომშს და გარგალს. ამ ხილისაგან დამზადებული მარმელადი დღესაც ითვლება საუკეთესოდ. მაშინდელი
მარმელადი კონსიტენციით დღევანდელთან შედარებით იყო ძალიან თხელი. მხოლოდ მე-20 საუკუნეში
ფრანგმა მწარმოებლებმა დაიწყეს მარმელადში თევზის წებოს გამოყენება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 448.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დათა თუთაშხია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დათა თუთაშხია** — კინოსტუდია „ქართული ფილმის" 1978 წლის ქართული სატელევიზიო შვიდსერიიანი მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია გიგა ლორთქიფანიძე და გურამ გაბესკირია. კომპოზიტორები: ბიძინა კვერნაძე და ჯანსუღ კახიძე. გადაღებულია ჭაბუა ამირეჯიბის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით, რომელიც შეიქმნა 1973-1975 წლებში. „დათა თუთაშხიას" ბეჭდვა 1971-1972 წლებში ჟურნალმა „ცისკარმა" დაიწყო და საქართველოში მაშინვე პოპულარული გახდა.

ფილმში მონაწილეობენ: ოთარ მეღვინეთუხუცესი, თენგიზ არჩვაძე, იური იარვეტი, კარლო საკანდელიძე, სოფიკო ჭიაურელი, იმედა კახიანი, იპოლიტე ხვიჩია, გივი ბერიკაშვილი, გურამ საღარაძე, გივი ბერიკაშვილი, დოდო აბაშიძე, სესილია თაყაიშვილი, ოთარ კობერიძე, ზინაიდა კვერენჩხილაძე, აკაკი ვასაძე, ვასილ ჩხაიძე და სხვები.

ფილმში გაშუქებულია საქართველო, სადაც ადგილი აქვს რუსეთის იმპერიის ბატონობის ბოლო პერიოდს. ფილმის მოქმედება ვითარდება XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში. მთავარი გმირია დათა თუთაშხია (ოთარ მეღვინეთუხუცესი), რომელიც კანონგარეშე ცხოვრების გზას ირჩევს, აბრაგი ხდება და წლების მანძილზე ახერხებს მეფის ჟანდარმერიას დაემალოს. მისი მამიდაშვილი მუშნი ზარანდია (თენგიზ არჩვაძე) სხვა არჩევანს აკეთებს — ის კანონის სამსახურს ამჯობინებს და ჟანდარმერიის ჩინოვნიკი ხდება. ფილმის მოქმედება ამ ორი ადამიანის რთული ურთიერთობის გარშემო ვითარდება.

აღსანიშნავია, რომ დათა თუთაშხია ჯერ კიდევ სსრკ-ის დროს რუსეთში „ნაპირების" (რუს. Берега) სახელწოდებით გახდა ცნობილი. ეს რუსების მოთხოვნა იყო. „დათა" რუსულად „დატად" (რუს. Дата) გამოითქმის, რაც თარგმანში „თარიღს" ნიშნავს. ნაწარმოების იდეა გახდა შემდეგნაირი: დათა ხან ერთ გზას ირჩევს, ხან — მეორეს, თავისი ცხოვრების კრედოდ, ხან — ჩაურევლობას, ხან — ჩარევას, ხანაც — მმარგვლელის როლის აუცილებლობას; სხვადასხვა ნაპირს აწყდება იმის ძიებაში, თუ როგორ უნდა იცხოვროს. ამიტომაც დაერქვა ფილმს „ნაპირები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „დათა თუთაშხია" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დათა თუთაშხია" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. 1 2  დათა თუთაშხია — ეროვნული ფილმოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-17. ციტირების თარიღი: 2014-08-06.
2. ↑  „დათა თუთაშხია" — ფილმი, რომელმაც ბევრი ადამიანის ცხოვრება შეცვალა

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გიგა ლორთქიფანიძის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *დათა თუთაშხია* (1977)
* *წინაპართა მიწა* (1979)
* *გამარჯობა ყველას (ფიროსმანი)* (1980)
* *წიგნი ფიცისა* (1983)
* *ერთ პატარა ქალაქში* (1985)
* *თეთრი ბაირაღები* (1990)
* *პრემიერა* (1991)
* *ღამის ზარები* (1997)
* *ღმერთო, რისი გულისთვის… – უმადური* (2003)

 |

 |
**ბამბების ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მრავალფენიანი ნამოსახლარი უფლისციხის კლდეში ნაკვეთი ნაქალაქარის დასავლეთით, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხის დასავლეთით 0,5 კმ-ზე, კვერნაქების სამხრეთით, ადუანთხევის მარჯვენა მხარეს, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ადგილ ბამბებში.

ნამოსახლარის დიდი ნაწილი დანგრეულია მდინარე მტკვრის ნაპირების ჩამოსვლის და ნიადაგის ეროზიის გამო. იგი შედგება 4 კულტურული ფენისგან, რომლებიც მოიცავს პერიოდს ძვ.წ. IV საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე. კიდევ უფრო ადრეულ ხანას მიეკუთვნება აქ აღმოჩენილი ჩანგზე დამკვრელი თიხის ფიგურა.

ბამბების ნამოსახლარის პირველ ფენაში გამოვლინდა ძვ. წ. IV საუკუნის სამაროვანი, რომელიც შედგება პატარა სწორკუთხა ორმოსამარხებისგან. მიცვალებულები ასვენია ძლიერ მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისაკენ, აღმოჩნდა წელშეზნექილი სამაჯურები, მინის მრავალწახნაგა საბეჭდავი მძივები, ფარაკიანი ბეჭდები, სახელოსნო იარაღები, მოხატული, შეღებილი და გაპრიალებული თიხის ჭურჭელი.

ბამბების ნამოსახლარის მეორე ფენა ძვ.წ. III-II სს. მიეკუთვნება. აქ გამოვლინდა მედაბული სამოსახლოები — საცხოვრებელი სახლები, მარანი, საკუჭნაო და დამხმარე ნაგებობები. ზოგიერთ საცხოვრებელ სახლში არის ე.წ. ხოვლური ტიპის ღუმელი. სახლებიდან ღუმელები ნაგებია ხითა და თიხით. იატაკი თიხატკეპნილია.რამდენიმე საცხოვრებელი სახლის იატაკით გადახურულია ნამოსახლარის პირველი ფენის სამარხები. ზოგ ადგილას აღმოჩნდა კევრის კოხები, ვაზის სასხლავი დანები, მოხატული, შეღებილი, გაპიარებული და სადა თიხის ჭურჭელი. გვხვდება მოხატული ქვევრები და ყავისფერკეციანი კოლხური ამფორა, თიხის ქანდაკებები და ა.შ.

მესამე ფენას შეადგენს ძვ.წ. I საუკუნის ნამოსახლარი და სამაროვანი. ზოგიერთი ორ მოსამართლის იატაკი გამართულია მეორე ფენის ნაგებობათა იატაკზე და ზოგჯერ აზიანებს კიდეც მას. მიცვალებულები აქაც მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისკენ ასვენია. გვხვდება წელშეზნექილი სამაჯურები, მოხატული ჭურჭლის გვიანდელი ვარიანტი. პირველად გამოჩნდა პართული მონეტები. მესამე ფენის ნამოსახლარის საკარმიდამო კომპლექსი მეორე ფენის ნამოსახლარის მსგავსია. შეიცავს საცხოვრებელ ნაგებობას, მარანს, საკუჭნაოს და სხვა დამხმარე სათავსებს. საცხოვრებელი კომპლექსისათვის დამახასიათებელია შუაკერისა და „ხოვლური ღუმელი".

მეოთხე ფენაში I-II საუკუნეების სამაროვანი და ნამოსახლარის ნაკვალევია. ორმოსამარხის ინვენტარიდან აღსანიშნავია რომაული მონეტები.

შესწავლა მიმდინარეობს 1958 წლიდან (დ. ხახუტაიშვილი). საყურადღებოა ძვ. წ. III-II საუკუნეების კარ-მიდამო: სახლი, მარანი და ეზო. ამ პერიოდის საცხოვრებელი სახლების ქვეშ აღმოჩნდა ძვ. წ. V-IV საუკუნეების სამარხები. მათ შორის აღსანიშნავია ხელოსანგრავიორის სამარხი (ძვ. წ. IV ს.).

ბამბების ნამოსახლარი წარმოადგენდა ანტიკური დროის უფლისციხის გარეუბანს, რომლის მცხოვრებლები მისდევდნენ სოფლის მეურნეობასა და ხელოსნობას.

ლიტერატურა
----------

* *ხახუტაიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 89.
* *ხახუტაიშვილი დ.*, უფლისციხე, წგნ. 1-2, თბ. 1964-1970;
* *ხახუტაიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 182.
**გიორგი კონსტანტინეს ძე ერისთავი** (დ. 1891 — გ. 1982, თბილისი) — ქართველი მხატვარი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქართველი საზოგადო მოღვაწის კონსტანტინე (კოწია) ერისთავის ოჯახში. მუშაობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიასა და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, გამოჩენილ ქართველ მხატვართან და სამუზეუმო საქმის დიდ ამაგდართან დიმიტრი შევარდნაძესთან. მათ უდიდესი წვლილი მიუძღვთ ძველი ქართული ფრესკების გადმოღებასა და გადარჩენაში. აღნიშნულთან დაკავშირებით მიხეილ ჭიაურელი იგონებს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ჩვენ პირველ ექსპედიციაში სოფელ ნაბახტევში ვიყავით, სადაც კატასტროფულ მდგომარეობაში იყო და ინგრეოდა ქუცნა ამირეჯიბის XVI საუკუნის ეკლესია. შესანიშნავი ფრესკები იღუპებოდა. ამ ექსპედიციაში იყვნენ კიდე მოსე და მისი შვილი ირაკლი თოიძეები, გიორგი ერისთავი. ეს იყო გულმოდგინე, თავდადებული, ჩვენი კულტურის მოყვარული კოლექტივი, დიდი სიხარულით და სიყვარულით იღებდა თითოეულ ფრესკას." |
|  |  |

გიორგი ერისთავმა 1917 წელს თბილისის სახაზინო თეატრში გაფორმა შ. დადიანის პიესა „მღვიმეში". გატაცებული იყო ფილოსოფიით. გ. გურჯიევთან ერთად ხელმძღვანელობდა ქართველ შტაინერისტთა მოძრაობას. თბილისში სახელმწიფო მუზეუმის პირელ სართულზე ხშირად აწყობდა შტაინერისტ მხატვართა თავყრილობებს. საბჭოთა პერიოდში გახდა რეპრესიების მსხვერპლი, ციმბირში გადაასახლეს ორჯერ, 1937 წელს გაათავისუფლეს სახელმწიფო მუზეუმიდან. თბილისში შეიქმნა ნახატების სერია: „ავტოპორტრეტი", „შოთა რუსთაველი", „თამარისა და რუსთაველის გაბაასება". დაკრძალულია ვერის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი", თბ. 2014, გვ. 26
**ბაქოს ზოოპარკი** (აზერ. Bakı zooloji parkı) — სახელმწიფო ზოოპარკი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. გაიხსნა 1928 წელს და უძველესი ზოოპარკია მთელს ქვეყანაში. ზოოპარკი აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს ეკუთვნის. ბაქოს ზოოპარკის ფართობი 4,25 *ჰა*-ია.

ისტორია
-------

ზოოპარკი 1928 წელს ანატოლი ლუნაჩარსკის (დღეს ნიზამი განჯევის) სახელობის პარკის ტერიტორიაზე ოფიციალურად გაიხსნა. 1942 წელს ევაკუირებული როსტოვის ზოოპარკის რესურსებით განახლდა ბაქოს ზოოპარკი და მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ 1945 წელს გაიხსნა. 1958 წლამდე ზოოპარკი დღევანდელი ილიჩის სკვერის მახლობლად მდებარეობდა. შემდეგ ის ბაქოს გარეუბან ბაილოვოში გადაიტანეს სადაც XX საუკუნის 70-იან წლებამდე დარჩა მანამ, არ მოხდა ცნობილი ბაილოვის მეწყერი. მეწყერმა რამდენიმე ცხოველი იმსხვერპლა. ამან ხელისუფლებას უბიძგა ეფიქრათ ზოოპარკის უსაფრთხო ადგილას გადატანაზე. თავდაპირველად ის რაზინოში (დღევანდელი ბაკიხანოვა) გადაიტანეს სადაც 1985 წლამდე დარჩა.

ზოოლოგები და ბიოლოგები შეთანხმდნენ, რომ ზოოპარკისათვის საუკეთესო ადგილი ნარიმანოვის რაიონი იქნებოდა. ახალი ზოოპარკის მშენებლობა საბავშვო სარკინიგზო სადგურის მახლობლად დაიწყო. პროექტის მიხედვით ზოოპარკი 45 ჰექტარის ტერიტორიაზე უნდა ყოფილიყო განფენილი. პროცესის დაჩქარების მიზნით თავდაპირველად გადაწყდა მხოლოდ 2,25 ჰექტრის ათვისება, რომელიც ნელ-ნელა გაფართოვდებოდა და რკინიგზის ლიანდაგებით დაიქსელებოდა. 1979 წელს მშენებლობა დაიწყო და უსახსრობის გამო ხუთი წელი გახდა საჭირო მის დასასრულებლად. საბოლოოდ 1985 წლის 1 სექტემბერს ბაქოს ზოოპარკი გაიხსნა და დღემდე აღნიშნულ ადგილას მდებარეობს.

ბაქოს ზოოპარკის სიმბოლო
-----------------------

1990-იანი წლებიდან ზოოპარკის სიმბოლოდ ვარდისფერი ფლამინგო ითვლება. ამ პერიოდში მოსახლეობას ზოოპარკში მოჰყავდათ სიკვდილის პირას მისული ფლამინგოები. ზოოპარკის თანამშრომლებმა არაერთი მათგანი გადაარჩინა სიკვდილს. დღეს ბაქოს ზოოპარკში დაახლოებით 28 ფლამინგოა.

გალერეა
-------

* იაგუარიიაგუარი
* ყავისფერი დათვიყავისფერი დათვი
* აფრიკული ლომიაფრიკული ლომი
* მუნჯაკიმუნჯაკი
* ზებუზებუ
* წითელი ირემიწითელი ირემი
* ლამალამა
* ბაქტრიული აქლემიბაქტრიული აქლემი
* სირაქლემასირაქლემა
* პონიპონი
* მაიმუნიმაიმუნი
* ფლამინგოებიფლამინგოები
* კუებიკუები

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბაქოს ზოოპარკი***

1. ↑  В бакинском зоопарке будет увеличена площадь вольеров для хищников
2. ↑  Запарка вокруг зоопарка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-15. ციტირების თარიღი: 2015-12-13.
3. ↑  Немного о проблемах бакинского зоопарка
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **საირმე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**საირმე** — ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე წაბლარისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 950 მ, ბაღდათიდან 25 კმ. ჰავა რბილია. იცის მცირეთოვლიანი ზამთარი (იანვარში საშუალო ტემპერატურა — 1,0 °C) და ზომიერად თბილი ზაფხული (აგვისტოში საშუალო ტემპერატურა 17,0 °C). ნალექების რაოდენობა 900 მმ წელიწადში.

ეტიმოლოგია
----------

პირველი წყაროები საირმის წყლების შესახებ XIX საუკუნის 90-იანი წლებიდან გვხვდება. იმერეთში, ერისთავების კუთვნილ ტყეებში, ირმების ამოჩემებული ადგილი პირველად მონადირეებმა შენიშნეს. ხალხში გავრცელებული თქმულებით წყალი დაჭრილ ირმის კვალს ადევნებულმა ძმებმა აღმოაჩინეს. წყარო ჟანგით გადაწითლებულ ქვებზე მოედინებოდა, მის გარშემო კი ყველაფერი მარილს გადაეთეთრებინა. ირმის ჯოგები მარილს და წყალს მორიგეობით ეტანებოდნენ. ამიტომაც იქაურობას საირმე უწოდეს.

ადგილს ყურადღება მწყემსებმაც მიაქციეს და კიდევ ერთი უჩვეულო რამ აღმოაჩინეს — ირმების წყაროდან დაახლოებით 3 კმ-ის მოშორებით, ერთ ადგილას ბალახი მუდამ მწვანე რჩებოდა. თოვლი არ დებდა, მიწა კი წვიმის მოსვლიდან რამდენიმე წუთში გამშრალი იყო. „ჯადოსნური" ველის საიდუმლოს ფარდა 20-იან წლებში აეხადა, როცა გეოლოგებმა მიწის სიღრმეში ცხელი მინერალური წყალი აღმოაჩინეს.

ისტორია
-------

1930-იან წლებში საირმეს კურორტის სტატუსი ოფიციალურად მიენიჭა. აშენდა პირველი სანატორიუმები. დაიწყო ინფრასტრუქტურის გამართვაც. 40-იან წლებში დასრულდა საავტომობილო გზის მშენებლობაც რომლითაც კურორტი ქალაქ ბაღდათს (მაშინდელ მაიკოვსკის) საავტომობილო გზით დაუკავშირდა.

სამკურნალო ფაქტორი
------------------

სამკურნალო ფაქტორია „ნარზანის" ტიპის ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი (წყარო № 1 და № 3) და „ბორჯომის" ტიპის ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი (ბურღილი № 4 და № 5) მინერალური წყალი „საირმე". საირმეში არის სანატორიუმი, დასასვენებელი და საკურორტო პოლიკლინიკა. სეზონი — მაისი-ნოემბერი.

საირმეს საშუალება აქვს ყოველწლიურად მიიღოს 150 000 დამსვენებელი. კურორტი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან უკავშირდება ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკს. საირმესთან ახლოს მდებარეობს შედარებით მცირე საკურორტო ადგილი ზეკარი.

გალერეა
-------

* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* *უშვერიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 665.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საირმე***

* კურორტის ოფიციალური ვებსაიტი
* კურორტი საირმე — MedGeo.Net
* საირმე  Facebook-ზე
ღორების ყურე — კუბაღორების ყურეღორების ყურის ადგილმდებარეობა (კუბა).
**ღორების ყურე** (ესპ. Bahía de Cochinos) — ყურე კუბის სამხრეთ სანაპიროზე, კარიბის ზღვაში. 

ღორების ყურე1910 წლიდან მიეკუთვნება სანტა-კლარას პროვინციას, ხოლო 1976 წლიდან მატანსასის პროვინციის შემადგენლობაშია. ქმნის საპატის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს. ხაგუეი-გრანდედან სამხრეთით მდებარეობს 30 კილომეტრში, სიენფუეგოსიდან დასავლეთით 70 კილომეტრში, ჰავანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 150 კილომეტრში. ყურის დასავლეთ ნაწილში არის მარჯნის რიფები, რომელიც ესაზღვრება საპატის ჭაობებს. აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილია მანგროვიანები და ჭაობების მძლავრი მასივები. 

ღორების ყურის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს სოფელი ბუენა-ვენტურა.
ყურის ესპანური სახელწოდება *Bahía de Cochinos* უკავშირდება არა ღორებს, არამედ (სავარაუდოდ) თევზის სახეობას — *Orangeside triggerfish* (ლათ. Balistes vetula, ესპ. Cochino).

1961 წელს აშშ-ის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დაფინანსებით საგანგებოდ გაწვრთნილ კუბელ ემიგრანტთა ჯგუფი ღორების ყურის გავლით გადასხდა კუნძულზე, რათა მოეხდინათ ახლად არჩეული პრემიერ-მინისტრის ფიდელ კასტროს გადაყენება.

ლიტერატურა
----------

* Rodriguez, Juan Carlos. 1999. Bay of Pigs and the CIA. Ocean Press. Melbourne. ISBN 1875284982
* Wyden, Peter. 1979. Bay of Pigs - The Untold Story. Simon and Schuster. New York. ISBN 0671240064 ISBN 0224017543 ISBN 978-0671240066

სქოლიო
------

1. ↑  Cochino — თევზები, რომლებიც ბინადრობენ ატლანტის ოკეანეში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-19. ციტირების თარიღი: 2011-12-06.
2. ↑  საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-12-21. ციტირების თარიღი: 2011-12-06.
**იალნოს ქედი** — ქედი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის და კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. კავკასიონის სისტემასთან (ქართლის ქედთან) დაკავშირებული საშუალო სიმაღლის განედური ქედია გარე კახეთში და საგურამოს ქედის აღმოსავლეთი გაგრძელებაა. იგივე ძვ. „აკრიანის მთები" (ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით „იალონი"). სიგრძე 18 კმ. უმაღლესი პუნქტი მთა იალნო (1874 მ). აგებულია ნეოგენური ნალექი ქანებით (კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით, თიხებით). საგურამოს ქედთან შეერთების ადგილზე გადაკვეთილია თბილისი-თიანეთის საავტომობილო გზატკეცილით. წარმოადგენს წყალგამყოფს, ერთი მხრივ, მდინარეების თეზმისა (არაგვის მარცხენა შენაკადი) და გორანის (ივრის მარჯვენა შენაკადი) და მეორე მხრივ მდინარეების ნორიოსხევის, მარტყოფისხევის და საცხენისხევისას. კალთები შემოსილია მუხნარით, მუხნარ-რცხილნარითა და წიფლნარით.

თხემზე მეორეული სუბალპური მდელოებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საღანძილე

ლიტერატურა
----------

* *მარუაშვილი ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 163.
ელექტროსადგური
**ელექტროსადგური** — სამრეწველო საწარმო, რომელიც პირველადი რესურსის ენერგიის გარდაქმნის ხარჯზე აწარმოებს ელექტროენერგიას, ხოლო ზოგ შემთხვევაში თბოენერგიასაც.

ენერგიის წყაროს მიხედვით არსებობს შემდეგი სახით ელექტროსადგურები:

* ატომური ელექტროსადგური;
* გეოთერმული ელექტროსადგური;
* თბოელექტროსადგური;
* მზის ელექტროსადგური;
* ქარის ელექტროსადგური;
* ჰიდროელექტროსადგური.

თბო და ატომური ელექტროსადგურები, შესაბამისად, ორგანულ და ბირთვულ საწვავზე მუშაობენ. ამ ენერგეტიკული რესურსების მარაგი თანდათან იწურება და ღირებულება მატულობს. ამ მხრივ, დიდი უპირატესობა აქვთ ჰიდროელექტროსადგურებს, რომლებიც მდინარეების განახლებად ჰიდროენერგეტიკულ რესურსებს იყენებენ. ცნობილია ელექტროენერგიის მიღების ხერხები, სხვა განახლებადი ენერგიის წყაროებიდან, როგორებიცაა მზე, ქარი, ზღვის მიქცევა და მოქცევა, ზღვის და ოკეანის ტალღები, გეოთერმალური წყლები, მსოფლიო ოკეანის დინებები და სხვა. 

თითქმის ყველა ტიპის ელსადგურზე ხდება პირველადი ენერგიის გარდაქმნა მექანიკურ ენერგიად. ამ ენერგიას მოძრაობაში მოყავს ე.წ „პირველადი ამძრავი" — ტურბინა. ტურბინა თავის მხრივ აბრუნებს გენერატორს, რომელიც ტურბინის მექანიკურ ენერგიას გარდაქმნის ელექტრულ ენერგიად. გენერატორად ჩვეულებრივ გამოიყენება სამფაზა სინქრონული მანქანები. მათ მიერ გენერირებული სიმძლავრის ძაბვა ჩვეულებრივ არ აღემატება 30 კვ-ს. ასეთი ძაბვით ელექტროენერგიის გადაცემა გამოიწვევს დიდ დანაკარგებს. ამიტომ ელექტრულ სადგურებში დამონტაჟებულია ამწევი ტრანსფორმატორები, რომლებიც გადასაცემი ენერგიის ძაბვას ამაღლებენ 110÷1150 კვ-მდე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 113.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Identification System for Power Stations (KKS)
* Power station diagram დაარქივებული 2011-04-23 საიტზე Wayback Machine.
* Largest Power Plants in the World
* Database of carbon emissions of power plants worldwide (Carbon Monitoring For Action: CARMA)
* Net vs Gross Output Measurement ‘’Archived from the original (pdf) on 21 October 2012
* Measuring power generation *Archived from the original (pdf) on 2 October 2012*

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119505933 (data)
* GND: 4032728-0
* LCCN: sh85041889
* NARA: 10644795
* NDL: 00563023
* NKC: ph114462

 |
**თელიანი** — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირე­ბადი უმაღლესი ხარისხის მშრალი წითელი ღვინო. მზადდება კაბერნე სოვინიონის ჯიშის ყურძნისაგან, დურდოს სრული დადუღებით.

ღვინო „თელიანი" ხასიათდება მუქი წითელი შეფერვით, სუფთა ჯიშური არომატით, პიკანტური, ჰარმონიული, განვითარებული ბუკეტით.

ღვინო „თელიანის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,0%-ს, შაქრების მასიური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 4 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,5-7,0 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,2 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არანაკლებ 20 გ/დმ³.

„თელიანის" სპეციფიკური ზონის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 10,5 კმ².

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „თელიანი" მდებარეობს კახეთში, მდინარე ალაზნის დი­ნების შუა წელში, ჩრდილო განედის 41°54' და აღმოსავლეთ გრძედის 45°35' კოორდინატებზე. სავენახე ფართობები გავრცელებულია ცივ-გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე და მოქცეულია მდინარე ალაზნის მარჯვენა შენაკადებს: კისისხევსა და ვანთისხევს შორის, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**გაფეზი** (ნამდვილი სახელი და გვარი — თევდორე ზაქარიას ძე გაგლოითი, *გაგლოევი*; ოს. Гаглойты Федыр) (დ. 29 აგვისტო, 1913, ბაქო, — გ. 12 აგვისტო, 1983, ცხინვალი) — ოსი მწერალი.

დაამთავრა პედაგოგიური ტექნიკუმი ცხინვალში (1935). საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი (1939 წლიდან), მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის გაზეთ „კომუნისტის" რედაქციაში. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში (მსროლელთა ასეულის პოლიტხელმძღვანელი). ომის შემდგომ წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ლიტერატურული ჟურნალის „ფიდიუაგის" რედაქციის პასუხისმგებელი მდივანი, შემდეგ მთავარი რედაქტორი. 1955-1972 წლებში არჩეული იყო სსრკ მწერალთა კავშირის სამხრეთ ოსეთის განყოფილების პასუხისმგებელ მდივნად. ასევე მუშაობდა ცხინვალის დრამატული თეატრის ლიტერატურული განყოფილების ხელმძღვანელად. 

ავტორია ლექსების, მოთხრობათა კრებულებისა და რომანისა „გამარჯობა, ხალხო!" (1966) და სხვ. ოსურად ქართველი პოეტების ლექსები. ქართულ ენაზე გამოვიდა გაფეზის ლექსთა კრებულები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ლექსები, ბალადები, თბ. 1963; მუხნარი, თბ. 1966; ლექსები, თბ. 1970; დილა მშვიდობისა, თბ. 1973.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 564.
* Бибоева И. Г. Казиты М. Р. Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 229—231, ISBN 978-5-7534-1499-01.
**ქსნის ბრძოლა (1625)** — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა სპარსელთა ჯარის წინააღმდეგ გიორგი სააკაძის მეთაურობით. მარაბდის ბრძოლაში (1625) დამარცხების მიუხედავად, ქართველებს წინააღმდეგობა არ შეუწყვეტიათ. 

2 ივლისს ისინი კოჯრის მიდამოებში ებრძოდნენ მტერს. გიორგი სააკაძე მცირე რაზმებით პარტიზანულ ბრძოლაზე გადავიდა. სპარსელები შიდა ქართლში ცდილობდნენ შეჭრას, ქართველებმა მტრის მთავარ ძალებს ქვეყნის შიგნით შესვლის საშუალება არ მისცეს, რომ მოსახლეობას გახიზვნა მოესწრო. სპარსელთა სარდალმა ისა-ხან ყორჩიბაშმა თავისი ჯარიდან 12 ათასი კაცი გამოყო, შირვანის ბეგლარბეგი ყაზახ-ხანი, აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი შაჰ-ბენდე-ხანი და ხოსრო-მირზა (შემდეგში როსტომი) ჩაუყენა სათავეში და არშის ციხის (თერგის ხეობაში) ასაღებად გაგზავნა, სადაც ქართველებს ანდუყაფარ ამილახვარი და მისი მეუღლე (ყორჩიბაშის ასული) ჰყავდათ დამწყვდეული. სპარსელებმა გაათავისუფლეს ისინი და თბილისში ბრუნდებოდნენ, მაგრამ ქსნის ხეობაში მათ თავისი ლაშქრით გზა შეუკრა გიორგი სააკაძემ. 

გააფთრებული ბრძოლა სამ დღეს გაგრძელდა. მთლიანად განადგურდა შაჰ-ბენდეს რაზმები, თვით სარდალი მოკლეს და მისი ამალაც ამოწყვიტეს. ხოსრო-მირზამ მოახერხა ალყის გარღვევა და მცირე რაზმით თბილისში ჩასვლა. ქართველებმა დიდძალი იარაღი და ტყვე იგდეს ხელთ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 563.
**Dimmu Borgir** — ნორვეგიული მელოდიური ბლეკ-მეტალ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა 1993 წელს.

ისტორია
-------

ჯგუფი ჩამოაყალიბა სამმა ადამიანმა: შაგრატი (Shagrath), სილენოზი (Silenoz) და ტოდალვი (Tjodalv). ცოტა ხნის შემდეგ კი მათ შეურთდა ბრინიარდ ტრისტანი და სტიან აარსტადი. ისინი უკრავდენენ ტიპურ 80-იანი წლების ბლეკ მეტალს. მათი პირველი ალბომი, სახელად For All Tid, გამოვიდა 1994 წელს.

2 წლის შემდეგ კი მათ გამოუშვეს ალბომი „Stormblast". ეს იყო უკანასკნელი ალბომი ჯგუფისა, სადაც ისინი ნორვეგიულად ასრულებდნენ. დიდი აუდიტორიისთვის მათ დაიწყეს ინგლისურად სიმღერა. მინი ალბომის „Devil's Path" შემდეგ ჯგუფი დატოვა ტრისტანმა და მის ადგილას მოვიდა ნაგაში. ამავე დროს ჯგუფს გამოაკლდა აარსტადი (კლავიშებიანი საკრავები). იგი ჯარში გაიწვიეს.

1997 წელს ჯგუფი საქვეყნოდ ცნობილი ხდება. ხოლო მეათე ალბომი „Darkness Triumphant" ძალიან პოპულარული გახდა და დიდი ტირაჟით გაიყიდა. ალბომის „Darkness Triumphant" გამოსვლის შემდეგ ჯგუფში მოვიდა გიტარისტი ასტენუ. მისი მოსვლის შემდეგ შაგრატი მხოლოდ ვოკალისტი გახდა. ასტენუ ავსტრალიიდან ნორვეგიაში სოლო კარიერის შესაქმელად ჩამოვიდა. მაგრამ იგი შაგრტამა მიიწვია თავის ჯგუფში.

ტოლადს ოჯახური პრობლემების გამო ცოტა ხნით ჯგუფის დატოვება მოუხდა. მის ადგილზე კი მოვიდა აგრესორი. მაგრამ ტურის დროს უთანხმოება მოხდა და აგრესორი და ასტენუ ჯგუფიდან გააგდეს. 1999 წელს ჯგუფში მოვიდა Cradle Of Filth-ის ყოფილი დრამერი ნიკოლას ბარკერი.

შემადგენლობა
------------

ჯგუფის ჩამოყალიბებიდან ბევრჯერ შეიცვალა შემადგენლობა. დღესდღეობით იგი ასეთია:

* შაგრათი - ვოკალი (1993-დღემდე)
* სილენოზი - რითმ გიტარა (1993 - დღემდე)
* გალდერი (წამყვანი გიტარა (2000-დღემდე)
* საირუსი - ბას გიტარა (სესიური მუსიკოსი, 2010 - დღემდე)
* გეირ ბრატლანდი - კლავიშები (სესიური მუსიკოსი, 2010 - დღემდე)
* დარაი - დასარტყმელი საკრავები (სესიური მუსიკოსი, 2008 - დღემდე)

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Dimmu Borgir-ის დისკოგრაფია.
* *For all tid* (1994)
* *Stormblåst* (1996)
* *Enthrone Darkness Triumphant* (1997)
* *Spiritual Black Dimensions* (1999)
* *Puritanical Euphoric Misanthropia* (2001)
* *Death Cult Armageddon* (2003)
* *Stormblåst MMV* (2005)
* *In Sorte Diaboli* (2007)
* *Abrahadabra* (2010)
* *Eonian* (2018)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Dimmu Borgir***

* ოფიციალური საიტი
* Dimmu Borgir საიტზე MySpace


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 2088153
* BNF: cb14012598b (data)
* GND: 10312691-0
* ISNI: 0000 0001 2375 5607
* LCCN: no2006100800
* MusicBrainz: 17167af8-c1da-45cc-bba2-9d23f068b7a3
* NKC: kn20030215013
* VIAF: 158476974
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 158476974

 |
ილია წინამძღვრიშვილი
**ილია ივანეს ძე წინამძღვრიშვილი** (დ. 1(13) სექტემბერი,1834, წინამძღვრიანთკარი, მცხეთის რაიონი, — გ. 2(15) სექტემბერი,1920, იქვე) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

16 წლის ილია პირველ კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარეს, სადაც გაიცნო და დაუმეგობრდა ილია ჭავჭავაძეს. 1858 წელს ილია დანიშნეს შტატგარეშე მოხელედ თბილისის გუბერნიის მმართველობაში, სადაც 10 წელი დაჰყო სხვადასხვა პოზიციაზე. 1868 წელს ილია წინამძღვრიშვილი აირჩიეს თბილისის მესამე განყოფილების მომრიგებელ მოსამართლედ. ილიამ ცოლად შეირთო ოლღა მიხეილის ასული არღუთაშვილი, რომელიც მალე დასნეულდა. იგი ილიამ საზღვარგარეთ წაიყვანა სამკურნალოდ, თუმცა მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. შვილი არ ჰყოლიათ, რასაც განსაკუთრებით განიცდიდა წინამძღვრიშვილი. ოლღას ძალიან უნდოდა სოფლის გლეხებისთვის სკოლის გახსნა. ილიამ გადაწყვიტა თავისი და მეუღლის სურვილი განეხორციელებინა და სკოლა გაეხსნა, ვინაიდან იმ დროისთვის საგურამოს მხარეში არცერთი სკოლა არ არსებობდა. ილია წინამძღვიშვილის აზრით, „მამულის გაკეთება და ნივთიერის ცხოვრების წინ წასვლა შეიძლება მხოლოდ წერა-კითხვის, სოფლის სამეურნეო და სახელოსნო ცოდნის გავცელებით მცხოვრებთა შორის". წინამძღვრიშვილმა მიიჩნია, რომ მხოლოდ წერა-კითხვის ცოდნა საკმარისი არ იქნებოდა, მოსწავლეებს უნდა შეესწავლათ ოჯახში საჭირო ყველა საქმე: მევენახეობა, ღვინის დაყენება, მებაღეობა, მებოსტნეობა, ფუტკრის და აბრეშუმი ჭიის მოვლა, ხვნა-თესვა, საქონლის მოვლა-მოშენება, დურგლობა, მჭედლობა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „გლეხებსა და აზნაურებს, თუმცა ხელთ აქვთ უძრავი სიმდიდრე ბუნებისა, არ შეუძლიათ მითი სარგებლობა. იმათ, გარდა წარღვნისდროინდელი საშუალებებისა, არ იციან არავითარი სხვაგვარი მამულისა და ბაღ-ვენახის შემუშავება. არ არის საჩვენებელი ფერმა, სადაც მათ და მათ შვილებს შეეძლოთ ენახათ შეკეთება მიწის და სამეურნეო იარაღებისა, რომელნიც გაუადვილებენ მამულის მეპატრონეთ მუშაობას" |
|  |  |

 — წერდა ი. წინამძღვრიშვილი 1883 წელს გაზეთ „დროებაში". 
 

წინამძღვრიშვილმა საკუთარ სახლში მიიწვია თორმეტი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე სკოლის წესდების, სასწავლო გეგმის და პროგრამების შესამუშავებლად. 1883 წლის 4 სექტემბერს ილია წინამძღვრიშვილის დიდი ძალისხმევით და მოწინავე ქართველი ინტელიგენციის მხარდაჭერითა და დახმარებით, წინამძღვრიანთკარში გაიხსნა საქართველოში პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა. სკოლაში სწავლა იაკობ გოგებაშვილის მიერ შედგენილი წესდებით და ნიკო ცხვედაძის მიერ შემუშავებული პროგრამებით მიმდინარეობდა. აღსანიშნავია, რომ სკოლაში სწავლება ქართულ ენაზე მიმდინარეობდა. ილიამ მთელი თავისი ქონება სასწავლებელს გადასცა. სასწავლებლის გახსნაზე სიტყვა წარმოთქვა ილია ჭავჭავაძემ.

როგორც ცნობილია ილია ჭავჭავაძემ პოემა „აჩრდილი" ილია წინამძღვრიშვილს მიუძღვნა.

ლიტერატურა
----------

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 327.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია წინამძღვრიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ჟურნალი „ვაზი და ღვინო", 1920
**ერკეთი** — ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ერკეთისა და ქვემო ერკეთის ძველი სახელწოდება. ამჟამად ერკეთი წარმოადგენს თემს, რომელშიც გაერთიანებულია სოფლები: ქვემო ერკეთი, ზემო ერკეთი, შუბანი, ქვემო ონჭიქეთი და ზემო ონჭიქეთი.

ისტორია
-------

ტოპონიმ ერკეთის წარმომავლობა ერთი ვერსიით უკავშირდება საგეოგრაფიო სახელ „ერგეს": ერგე > ერკე > ერკეთი. სახელი ერგე ჯერ კიდევ გვხვდება XVIII საუკუნის დამდეგამდე: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „გურიელსა ეპყრა რიონს გაღმართი, საჯავახო, იმას აქათი გამოსწურივ ღომისციხეს გადმოღმართი ერგე, აჭარა და ჭანეთი რიკის პალოს აქეთი" |
|  | (ბერი ეგნატაშვილი) |

. ადრე ანტიკურ ხანაში (ძვ. წ. VI-V სს) ერგეს ეკონომიკურ ცენტრად ბუკისციხის ანტიკური პერიოდის, გალავნიანი ქალაქი უნდა ჩაითვალოს.

სოფელი ერკეთი იხსენიება 1839 წელს. ერკეთის სასოფლო საზოგადოება ოზურგეთის მაზრაში შეიქმნა XIX საუკუნის შუაში. მასში შედიოდა 14 სოფელი: ერკეთი, ნაბეღლავი, ონჭიქეთი, საყვავისტყე, ციხე, შუბანი, იანეული, ხევი, ქვაბღა, ბჟოლიეთი, ბუქსიეთი, თავპანტა, ბუკისციხე, გაგამერია. 1880-იან წლებში ერკეთში 8-15 ნოემბერს იმართებოდა ბაზრობა. 1893 წელს სოფელში დაიბადა პლატონ კეშელავა.

მოსახლეობა
----------

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1874 | 2205 |  |  |
| 1883 |  1699 |  |  |
| 1893 |  2585 |  |  |
| 1900 |  5969 | 3137 | 2832 |
| 1908 |  6941 | 2784 | 3157 |
| 1914 |  7249 |  |  |
| 2002 |  1087 |  |  |
| 2014 |  817 |  |  |

გალერეა
-------

* ქვემო ერკეთიქვემო ერკეთი
* ერკეთის ყოფილი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმიერკეთის ყოფილი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი
* ერკეთის ეკლესია, ექსტერიერიერკეთის ეკლესია, ექსტერიერი
* ერკეთის ეკლესია, ინტერიერიერკეთის ეკლესია, ინტერიერი
* შუბანის ეკლესიაშუბანის ეკლესია
* ზემო ერკეთიზემო ერკეთი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 195.

სქოლიო
------

1. ↑  *სიხარულიძე ი.*, „ერკეთი" // „ალიონი" : გაზეთი, 2007, № 18, გვ. 3.
2. ↑  Кавказский календарь на 1885 год გვ. 215
3. ↑  Кавказский календарь на 1894 год გვ. 356
4. ↑  «Кавказский календарь» на 1902 год: 57-й год - Тифлис, 1901
5. ↑  Кавказский календарь на 1910 год
**კონსტანტინე II** (გარდაიცვალა 1401 წ.), იმერეთის ბაგრატიონი — დასავლეთ საქართველოს იმერეთის სამეფოს მეფე 1396 წლიდან სიკვდილამდე 1401 წლამდე.

კონსტანტინე დაიბადა 1358 წლის შემდეგ იმერეთის მაშინდელი ერისთავის (და ყოფილი მეფის) ბაგრატ I-ისა (დავით ნარინის შთამომავალი) და მისი მეუღლის, ჯაყელი დიდებულის ოჯახში. ის იყო იმერეთის ორი მეფის, ალექსანდრე I-ისა და გიორგი I- ის უმცროსი ძმა. კონსტანტინეს ძმები ჩამოშორდნენ საქართველოს სამეფოს თემურლენგის შემოსევების დროს. 1392 წელს გიორგი I გარდაიცვალა სამეგრელოს მთავარ ვამეყ I დადიანთან ბრძოლაში, კონსტანტინე და მისი ძმისშვილი დიმიტრი (ალექსანდრე I-ის ძე) კი გაიქცნენ კავკასიის მთებში, ხოლო იმერეთი გიორგი VII-მ კვლავ საქართველოს შემადგენლობაში დააბრუნა. 

1396 წელს კონსტანტინემ ისარგებლა გიორგი VII-ის უწყვეტი ომით თემურლენგთან, რომლის დროსაც იმერელთა დიდი ნაწილი დაიღუპა და ასევე ვამეყ დადიანის სიკვდილით და დაბრუნდა იმერეთში. მან დაიპყრო ქვეყანაში მრავალი ციხე და თავი მეფედ გამოაცხადა. შემდგომში მან სცადა სამეგრელოს, გურიის და სვანეთის მთავრების მიმხრობა, მაგრამ 1401 წელს მოკლეს. ვინაიდან კონსტანტინე უშვილო იყო, იმერეთის გვირგვინი მის ახალგაზრდა და სუსტ ძმისშვილზე, დემეტრეზე გადავიდოდა, რომ არა გიორგი VII-ის მიერ საქართველოს კვლავ გაერთიანება.

სქოლიო
------

1. 1 2  Bagrationi, Vakhushti (1976). რედ. Nakashidze, N.T.: *{{{title}}}* (Russian). Tbilisi:  Metsniereba,   გვ. 41–42.
2. ↑   (თბ.1979) *საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3*.
**გორის ქარის ელექტროსადგური**, *ქართლის ქარის ელექტროსადგური* — ქარის პირველი ელექტროსადგური საქართველოში. მდებარეობს ქალაქ გორთან, გორისა და ქარელის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე. შედგება 6 ქარის ტურბინისაგან (ტურბინის მოდელი: *V117-91.5HH*), რომელთაგან თითოეულის სიმძლავრე 3,45 მეგავატია; საერთო ჯამში ელექტროსადგურის დადგმული სიმძლავრეა 20,7 მეგავატი. წელიწადში გამოიმუშავებს 84,1 მლნ. კვტ·სთ ელექტროენერგიას.

მშენებლობისათვის საჭირო თანხის მოპოვებისათვის ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკთან სესხის (პროექტის ღირებულების 70%) ხელშეკრულება 2016 წლის იანვარში გაფორმდა, მშენებლობის ნებართვა 6 იანვარს გაიცა, მარტში სამშენებლო სამუშაოები დაიწყო. იმავე წლის 19 სექტემბერს სამუშაოები დასრულდა. ექსპლუატაციაში შევიდა 2016 წლის 20 დეკემბერს.

ელექტროსადგურის მფლობელია შპს „ქართლის ქარის ელექტროსადგური", რომლის წილის 50,1%-ს ფლობდა სს „საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების ფონდი", ხოლო 49,9%-ს — სს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია". 2019 წელს ამ ორი კომპანიის მიერ გამოცხადებულ აუქციონზე შპს „ქართლის ქარის ელექტროსადგურის" ქონება (11 ჰექტარის ფართობის მიწის ნაკვეთი, 6 ქარის ტურბინა და სხვ.) 14,4 მილიონ აშშ დოლარად შეისყიდა საქართველოს ერთ-ერთმა უმსხვილესმა საინვესტიციო ჰოლდინგმა „საქართველოს კაპიტალმა".

სქოლიო
------

1. ↑  „გორის ქარის ელექტროსადგური: სადგურის ეფექტურობა 54%-ია". *Tabula*. 22 დეკემბერი, 2016. ციტირების თარიღი: 27 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. 1 2 3  ქართლის ქარის ელექტროსადგური. საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების ფონდი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-27. ციტირების თარიღი: 27 თებერვალი, 2021
3. ↑  ამირანაშვილი, ნათია (28 მაისი, 2018). „გორის ქარის ელექტროსადგური - განახლებადი ენერგიის წყარო საქართველოში". *www.euneighbours.eu*. EU Neighbours. ციტირების თარიღი: 27 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  ტყეშელაშვილი, შოთა (15 ნოემბერი, 2019). „გორის ქარის ელექტროსადგური $14.4 მილიონად გაიყიდა - მყიდველი 'საქართველოს კაპიტალია'". *bm.ge*. Business Media Georgia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-27. ციტირების თარიღი: 27 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
დასკაბეინადფერი  ხატვაEschscholzia californica-ის გაფერადება
**გაფერადება** — წიგნი ან გვერდი კონტურული ნახატებით, ფანქრების სხვადასხვა კომპოზიციის გასაფერადებლად, საღებავების, ფლომასტერების ან სხვა მხატვრული ხერხების საშუალებით. ყველა კონტურული ნახატი წიგნში უკვე დაბეჭდილია, მაგრამ მთლიანი ნახატი, შავი ფერის გარდა, უფეროა.

ისტორია
-------

პირველი გასაფერადებლები შეიქმნა 1880 წელს აშშ-ში, სახელით „The Little Folks' Painting Book" იგი კომპანია „McLoughlin Brothers"-ის მიერ იყო შექმნილი. 1907 წელს ავტორმა რიჩარდ ფელტონ აუტკოლტმა გამოაქვეყნა თავისი წიგნი „Buster’s Paint Book" გასაფერადებელი კომიქსებით, ამის შემდეგ გასაფერადებლებმა დაიწყეს პოპულარობაში ზრდა. 1960 წელს დაიწყო გასაფერადებლების „ოქროს ხანა" და პოპულარული გახდა საბავშვო მაღაზიებში. მათში ყველანაირი ნახატი იყო გამოსახული, მტვერსასრუტებიდან და მანქანებიდან დაწყებული კომიქსების გმირებით დამთავრებული. 1980 წელს რამდენიმე გამომშვებელმა გასაფერადებლები უფროსებისთვის გამოუშვა, რომელიც გამოსაშვები დონის საგნების შესასწავლად იყო განკუთვნილი, როგორიცაა ანატომია და ფიზიოლოგია, სადაც ფერადი კოდ.ი იყო HarperCollins-ის (1990-იან წლებში) და Benjamin Cummings-ის (2000-იან წლებში) გამომცემლობის მიერ.

დადებითი თვისებები
------------------

ფანქრის ან ფუნჯის მონოტონური მოძრაობა განტვირთავს. სხვადასხვა ფერების დამოუკიდებელი არჩევა და შედეგის წარმოსახვა ბევრ ფერში — შემოქმედების უნარს ავითარებს. გაფერადების პროცესი ძალიან მარტივია, ამიტომაც იგი ძალიან პოპულარულია როგორც ბავშვებში, ასევე მოზარდებშიც.
ბავშვებს ფერების, ფორმების და გარშემო სამყაროს აღქმაში ეხმარება.

გასაფერადებლები მოზარდებისთვის
------------------------------

დაახლოებით 2015 წლიდან გასაფერადებლებმა მოზარდებისთვის პოპულარობის აკრეფა დაიწყეს, მაგალითად, ამ წლის აპრილში ორმა გასაფერადებელმა წიგნმა Amazon-ზე პირველი ადგილები დაიკავეს.
გასაფერადებლები მოზარდებისთვის ხელმისაწვდომია ბეჭდვითი სახით: ალბომები, წიგნები, ბლოკნოტები და დღიურები. ასევე ელექტრონულ ფორმაშიც არსებობს. ასეთი გასაფერადებლების არამარტო გადმოწერა და დაბეჭდვაა შესაძლებელი, არამედ პირდაპირ ელექტრონულად გაფერადებაც კი შესაძლებელია, სხვადასხვა გრაფიკული ინსტრუმენტების საშუალებით. წერილში Washington Post-ისთვი Dominic Bulsuto-მ შესთავაზა, რომ მოაზარდების გასაფერადედლის გავრცელება ციფრული სახით ჟანრის გავრცელებას ეხმარებოდა, აღნიშნა, რომ შედარებით ანონიმური პროცესი ეხმარებოდა ხალხს თავდაჯერებულობაში და მაღაზიაში ყიდვის უხერხულობის დავიწყებაში.

სქოლიო
------

1. ↑  COLORING BOOKS - The 1960s are widely considered the golden age of coloring books.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-13. ციტირების თარიღი: 2017-03-14.
2. ↑  Coloring for Kids | ColorKid.net. colorkid.net. ციტირების თარიღი: 2016-01-22.
3. ↑  The top two best-selling books on Amazon right now are colouring books for adults. Seriously. National Post. ციტირების თარიღი: 2016-01-24.
4. ↑  Johanna Basford Coloring Books.
5. ↑  Paper notebook with adult coloring pages.
6. ↑  Sarah Renae Clark's coloring pages.
**დეპორტაცია** — ადამიანის ან ადამიანების ჯგუფის სახელმწიფოდან გაძევება. მიუხედავად იმისა, რომ სასჯელის მოსახდელად გადაყვანას, ექსტრადიციასა და დეპორტაციას შედეგობრივად ერთი და იგივე ეფექტი აქვს, პირის გაძევება ქვეყნის ტერიტორიიდან, სამივე პროცედურას თავისი წესები და მიზნები გააჩნია. სასჯელის მოსახდელად გადაყვანის შემთხვევაში, პირი უცხო სახელმწიფოდან სამშობლოში გადაყავთ სასჯელის მოხდის გასაგრძელებლად. ექსტრადიციის მიზანია პირის ერთი სახელმწიფოდან მეორეში გადაყვანა გასამართლების ან მისჯილი სასჯელის მოხდის მიზნით. დეპორტაცია არის უცხოელის გაძევება იმ მიზეზით, რომ ის გამძევებელი სახელმწიფოს საზოგადოებრივ წესრიგს საფრთხეს უქმნის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გაძევება

სქოლიო
------

1. ↑  Henckaerts, *Mass Expulsion in Modern International Law and Practice,* 1995, p. 4-5.
2. ↑  იხ. მაგალითად მსჯავრდებული პირების გადაყვანის შესახებ ევროპული კონვენცია|
3. ↑  იხ. მაგალითად ექსტრადიციის შესახებ ევროპული კონვენცია|
4. ↑  იხ. მაგალითად აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საქმეზე *Fong Yue Ting v. United States,* 149 U.S. 697, at 709 (1893).
ქართლი (იბერია) — ქართების სამეფო
**ქართები**, *იბერები* — ისტორიული ქართლის (იბერიის) მოსახლეობის, ქართული ტომების აღმოსავლური შტოს სახელწოდება. ანტიკურ მსოფლიოში ქართები ცნობილი იყვნენ „იბერების" ან „აღმოსავლეთის იბერების" სახელით („დასავლეთის იბერებისაგან", პირენეს მცხოვრებთაგან განსასხვავებლად). ლაპარაკობდნენ საკუთრივ ქართულ ენაზე, რომელიც ჩამოყალიბდა ქართველური ენების (ქართული, ზანური, სვანური) ფუძეენის დიფერენციაციის შედეგად.

ქართები უძველესი ხანიდან ცხოვრობდნენ აღმოსავლეთ, სამხრეთ საქართველოსა და დასავლეთ საქართველოს აღმოსავლეთის რაიონების ტერიტორიაზე. თანამედროვე ტერმინი „ქართჷ" რომელიც თბილისის აღანიშნავად იყენებენ მეგრელ-ჭანები, ლაზები, ასევე აფხაზები („კარტ") არის ძველი ქართლის რეგიონის სახეცვლილი ვარიანტი, თბილისმა ეს დასახელება საერთო აღმოსავლური დასახელებიდან მიიღო როცა საერთო ქართული სახელმწიფოს დედაქალაქი მცხეთიდან თბილისში გადავიდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იბერია

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970
* *მელიქიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 458.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველური ტომები |
| --- |
|  |
| თანამედროვე | 
* ქართები
* სვანები
* ზანები
	+ მეგრელები
	+ ლაზები

 |
|  |
| ისტორიული | 
* აბაზგები
* აფშილები
* ბექირები
* ბიძერები
* გუგარები
* დვალები
* დრილები
* ზიდრიტები
* კოლხები
* ლბინები
* მაკრონები
* მანრალები
* მარები
* მახელონები
* მისიმიელები
* მოსინიკები
* მოსხები
* მუშქები
* ფაზიელები
* ქართები/იბერები
* სანები
* სანიგები
* სასპერები
* სედოხეზები
* სკვითინები
* სუჯები
* ტაოხები
* ტიბარენები
* ქაშქები
* წანარები
* ჭანები
* ჭილბები
* ხალიბები
* ხალდები
* ჰენიოხები

 |

 |
კლავიატურა, ივრითი და ლათინური ანბანით
**ტრანსლიტერაცია** (*ტრანს*... და ლათ. littera – ასო) — ერთი დამწერლობის ასოების გადაცემა სხვა დამწერლობის ასოებით. ტრანსლიტერაცია განსხვავდება პრაქტიკული ტრანსკრიფციისაგან უნივერსალურობით. იგი ემყარება არა რომელიმე ენას, არამედ გრაფიკის გარკვეულ სისტემას. ამიტომ ტრანსლიტერაცია არ განისაზღვრება რომელიმე ეროვნული ენის ანბანით, მასში შეიძლება იყოს დამატებითი ასოები და დიაკრიტიკული ნიშნები. 

ტრანსლიტერაცია არ გულისხმობს ასოთა მექანიკურ შენაცვლებას, იგი ითვალისწინებს სიტყვის ჟღერადობას. ტრანსლიტერაციას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს გეოგრაფიისა და ეთნიკური ნომენკლატურისა და უცხოური გვარ-სახელების საერთაშორისო წერილობითი უნიფიკაციისათვის. ტრანსლიტერაცია გამოიყენება მრავალენოვან ლექსიკონებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტრანსკრიფცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტრანსლიტერაცია სხვადასხვა ენებისთვის (ინგლისური)
* ტრანსლიტერაცია 40 ენაზე დაარქივებული 2018-11-14 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ონლაინ-ტრანსლიტერაცია დაარქივებული 2012-02-05 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ონლაინ-ტრანსლიტერაცია დაარქივებული 2008-04-05 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* *ახვლედიანი ვლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 34.

სქოლიო
------

1. ↑  საბიბლიოთეკო ტერმინების ლექსიკონი
**ერემია (ერემო) სვანაძე** (დ. 30 მაისი, 1932, ქუთაისი — გ. 10 ივნისი, 2012, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990). ქუთაისის საპატიო მოქალაქე. აკაკი წერეთლის და ლადო მესხიშვილის სახელობის პრემიების ლაურეატი. ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1932 წლის 30 მაისს ქუთაისში. 1956 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობიო ფაკულტეტი. ამავე წელს იგი ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის დასში ჩაირიცხა და დაიწყო მოღვაწეობა სცენაზე. მის მიერ განსახიერებულ როლებს შორისაა: ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი"), აბესალო (დ. კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება"), იაზონი (ლ. სანიკიძის „მედეა"), კასიო (შექსპირის „ოტელო"), სიმონიკა (დ. კვიცარიძის „გამარჯობა ჩემო ქალაქო"), შავლეგი (კ. გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა"), ელიზბარი (ა. ჩხაიძის „თავისუფალი თემა"), როდიონი (ა. გეწაძის „ძველმოდური კომედია"), ადიკო (შ დადიანის „გუშინდელნი"), ლიმონა (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა"), გამომძიებელი (რ. მიშველაძის „ჩემი ქუთაისი") და სხვა.

გადაღებულია რამდენიმე ქართულ მხატვრულ ფილმში. 

2009-2010 წლებში, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თეატრის შენობის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მესხიშვილის თეატრის სამი მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ევა ხუტუნაშვილის, ანზორ ხერხაძის და ერემია სვანაძის.

ერემია სვანაძის სახელობისაა დამოუკიდებელი თეატრალური დასი ქუთაისში

ფილმოგრაფია
-----------

* 1957 — საბუდარელი ჭაბუკი
* 1966 — პიერი მილიციის თანამშრომელი
* 1971 — მოიტაცეს თამარ ქალი — ერემო

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1990: საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1997: ღირსების ორდენი
* ლადო მესხიშვილის სახელობის პრემია
* აკაკი წერეთლის სახელობის პრემია
* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ერემია სვანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ერემია სვანაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ერემია სვანაძის სახელობის დამოუკიდებელი თეატრალური დასის facebook გვერდი
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1990. N3. გვ. 19.