recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კოორდინატები: 25°49′ ჩ. გ. 77°56′ დ. გ.﻿ / ﻿25.817° ჩ. გ. 77.933° დ. გ.﻿ / 25.817; -77.933

კოკო-კეი — ბაჰამის კუნძულებიკოკო-კეიკოკო-კეის მდებარეობა ბაჰამის კუნძულების შემადგენლობაში
კოკო-კეი
**კოკო-კეი** ან **ლიტლ-სტირაპის კეი** (ინგლ. *Little Stirrup Cay*) — მომცრო კუნძული ბერის კუნძულების შემადგენლობაში, ბაჰამის კუნძულების დედაქალაქ ნასაუდან 55 მილით ჩრდილოეთით. აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კუნძულის სიგრძე დაახლოებით ერთი კილომეტრია, ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისკენ კი 183 მეტრი. აღმოსავლეთი ნაწილი რეკრეაციული აქტივობის ცენტრია და იშლება მარჯნის აუზში, სადაც ბინადრობენ ლამანტინისებრნი, სკაროსები, ადვილად შესამჩნევია მრავალი სახეობის თევზი. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს მომცრო უბე, სადაც შესაძლებელია დიდი გემების თანმხლები მცირე გემების მიღება. მთლიან კუნძულს კვეთს ბუნებრივი ბილიკები. 

კუნძული იჯარით აიღო უმსხვილესმა საკრუიზო კომპანია Royal Caribbean Cruises Ltd-მა და სწორედ ამ კომპანიამ უწოდა ამჟამინდელი სახელი — კოკო-კეი. Royal Caribbean-ი ერთ-ერთი პირველი საკრუიზო კომპანია გახდა, რომელმაც ექსკლუზიური სარგებლობის უფლებით კუნძული იქირავა. ამ უკანასკნელისა და სხვა ცნობილი საკრუიზო კომპანიის გემები ხშირად უშვებენ ღუზას კუნძულის სიახლოვეს, ხმელეთზე კი ხალხი თანმხლებ მომცრო გემებს გადაჰყავს. სტუმრებისათვის შესაძლებელ საქმიანობებს შორისაა ცურვა, წყალქვეშ ცურვა, კაიკინგი, კატერზე გამობმული პარაშუტით ფრენა, დაივინგი, სკუტერით ტალღებზე სრიალი. 

ლიტლ-სტირაპის კუნძული წარმოადგენს გრიტ-სტირაპის კუნძულის დანამატს, რომელიც თავის მხრივ კომპანია Norwegian Cruise Line-ის კუთვნილებაშია.

გალერეა
-------

* კუნძულის პლაჟიკუნძულის პლაჟი
* 
* მცირე გემი, რომელსაც კუნძლზე დიდი გემიდან მგზავრები შეჰყავსმცირე გემი, რომელსაც კუნძლზე დიდი გემიდან მგზავრები შეჰყავს

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კოკო-კეი***

* Aerial photos of Little Stirrup Cay
* A former caretaker writes about life on the island დაარქივებული 2013-03-09 საიტზე Wayback Machine.
* About the Stirrup cays დაარქივებული 2006-04-26 საიტზე Wayback Machine.
* Images tagged with "Coco Cay" at Flickr
* Cococay.info - Bahamas Island

სქოლიო
------

1. ↑  „Coco Cay". Washington Post. January 21, 2007. pp. P10. ციტირების თარიღი: 2009-01-17.
2. ↑  „CRUISE LINER CATCHES FIRE, INJURING 18". Miami Herald. July 31, 1986. ციტირების თარიღი: 2009-01-17.
3. ↑  „CRUISING CAYS PRIVATE ISLES GIVE VISITORS A BEACH OF THEIR OWN". Miami Herald. February 8, 1998. ციტირების თარიღი: 2009-01-17.
**კუნგურის მღვიმე** (რუს. Кунгурская пещера) — კარსტული მღვიმე რუსეთში, ურალში. წარმოადგენს საერთაშორისო მნიშვნელობის ბუნებრივ ძეგლს. მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში, პერმის მხარეში, მდინარე სილვის მარჯვენა მხარეს, ქალაქ კუნგურის სიახლოვეს. ქალაქ პერმიდან გაწოლილია დაახლოებით 100 კმ-ში. კუნგურის მღვიმე რუსეთის ევროპული ნაწილის ერთ-ერთი უდიდესი მღვიმეა. გამომუშავებულია პერმული სისტემის თაბაშირიან და ანჰიდრიტიან ფენებში. მღვიმის სიგრძეა 5700 მ, რომელთაგან 1,5 კმ კეთილმოწყობილია და გამოიყენება ტურიზმისთვის. მღვიმის ცენტრში ჰაერის საშუალო ტემპერატურა აღწევს +5°C-ს. იმავე ადგილში შეფარდებითი სინოტივე უდრის 100%-ს. 

კუნგურის მღვიმე შეიცავს დაახლოებით 50-მდე გროტს, 70 ტბას და 146 ეგრეთ წოდებულ „ორგანულ მილს". შესასვლელთან ბევრია ყინულის კრისტალი, სტალაქტიტი და სტალაგმიტი.

პირველი წერილობითი წყაროები მღვიმის შესახებ გვხვდება XVIII საუკუნეში. პირველად გეგმა შეადგინა სიმონ რემეზოვმა 1703 წელს. მოგვიანებით მღვიმე მოინახულა ვასილი ტატიშჩევმა. 1948 წელს მღვიმესთან შეიქმნა სამეცნიერო სტაციონარი. კუნგურის მღვიმეში ექსკურსიები ტარდება შორეული 1914 წლიდან. ტურიზმის განვითარების გამო 1969 წელს გაიხსნა კუნგურის სამოგზაურო და საექსკურსიო ბიურო. 1980 წელს მღვიმე მოინახულა 202 481, ხოლო 1994 წელს 51 400 ადამიანმა. მიდამოებში გაშენებულია ტურისტული კომპლექსი „სტალაგმიტი" — სასტუმროებით, რესტორნებითა და ავტოსადგურებით. გროტებში ჰაერის ტემპერატურა ნულს უტოლდება.

განსაკუთრებული ესთეტიკურობით გამოირჩევა მღვიმეში არსებული ტბები, რომელთა წყლები დაკავშირებულია მდინარე სილვასთან. უდიდესი ტბის მოცულობა 1300 მ³-ია, ფართობი 1460 მ², ხოლო სიღრმე 5 მ.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნგურის მღვიმე — აღწერა (რუსული)
* კუნგურის მღვიმე დაარქივებული 2011-12-14 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* კუნგურის მღვიმე დაარქივებული 2010-12-18 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* კუნგურის მღვიმის სქემები დაარქივებული 2015-05-18 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  კუნგურის მღვიმე — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
ჰერაკლე იპყრობს კრეტის ხარს
**კრეტის ხარი** — კრეტის მითური მეფის მინოსის ცეცხლისმფრქვეველი ხარი, რომელიც მის მეუღლეს პასიფაეს უყვარდა. ხარი პოსეიდონისათვის შესაწირავად იყო გამზადებული, მაგრამ მინოსს დაენანა და სხვა ხარი შესწირა. განრისხებულმა პოსეიდონმა ხარი კუნძულის რისხვად აქცია. პირუტყვი ყოველივეს ანადგურებდა, ვიდრე ჰერაკლემ არ შეიპყრო და ევრისთევსს არ მიჰგვარა. ხოლო ატიკური თქმულების ის თესევსმა შეიპყრო.

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 266, „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კრეტის ხარი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰერაკლეს თორმეტი გმირობა |
| --- |
|  |
| 
* ნემეის ლომი
* ლერნეს ჰიდრა
* ერიმანთოსის ტახი
* კერინიის ფურ-ირემი
* სტიმფალიდები
* იპოლიტეს სარტყელი
* ავგეას თავლები
* კრეტის ხარი
* დიომედეს ულაყები
* გერიონის ხარები
* ჰესპერიდების ვაშლები
* კერბეროსი
 |

 |
ნეპოტიზმი
**ნეპოტიზმი** (ლათ. nepos, ნათ. ბრუნვა  nepotis — „შვილიშვილი", „შთამომავალი") — მეგობრებისა და ნათესავებისათვის განსაკუთრებული პრივილეგიების მინიჭება მათი დამსახურებისდა მიუხედავად. სიტყვა *ნეპოტიზმი* მომდინარეობს ლათინური სიტყვა *„ნეპოსგან"*, რაც დისშვილს/ძმისშვილს ან შვილიშვილს ნიშნავს.

ნეპოტიზმის ტიპები
-----------------

### პაპის

ნეპოტიზმმა სახელწოდება შუა საუკუნეების ეკლესიური გამოცდილებიდან შეიძინა, როდესაც კათოლიკური პაპები და ეპისკოპოსები, რომელთაც უბიწოების აღთქმა ჰქონდათ დადებული და თავიანთი შვილები არ ჰყავდათ, დისშვილებს/ძმისშვილებს ისეთ პრივილეგირებულ თანამდებობეს აძლევდნენ, რომლებიც ჩვეულებრივ მამიდან შვილზე გადადიოდა ხოლმე. ზემოთ ხსენებული ნათესავები ხშირად პაპების არალეგიტიმური შვილები იყვნენ, სწორედ ამიტომ ზოგიერთ ძველ განმარტებით ლექსიკონში „დისშვილი/ძმისშვილი" განმარტებულია, როგორც სასულიერო პირების უკანონო შვილი. ზოგიერთმა პაპმა ასეთ „ნათესავს" პოზიცია კარდინალამდე აუმაღლა და ხშირად ასეთი ქმედებები პაპის „დინასტიის" გაგრძელებას ნიშნავდა. ნეპოტოზმის ასეთი ქმედებები 1692 წელს აიკრძალა პაპ ინოკენტ XII–ის მიერ. გამონაკლისად დაიშვა მხოლოდ კვალიფიციური ნათესავების დანიშნვა წამყვან თანამდებობებზე.

### პოლიტიკური

ნეპოტიზმი დამახასიათებელია პოლიტიკისთვისაც, როდესაც ინიშნება ნათესავები, თანამდებობებზე არასაკმარისი კვალიფიკაციის შემთხვევაშიც კი.

სქოლიო
------

1. ↑  Modern Language Association (MLA):"nepotism." The American Heritage® New Dictionary of Cultural Literacy, Third Edition. Houghton Mifflin Company, 2005. 10 Aug. 2009. Dictionary.com.
2. ↑  "In Praise of Nepotism", Adam Bellows
**მეშადი მამედ ფარზალიევი** (აზერ. Məşədi Məmməd Fərzəliyev) — აზერბაიჯანული ფოლკლორის მომღერალი, მუღამის შემსრულებელი .

ბიოგრაფია
---------

მაშადი მამედ ფარზალიევი დაიბადა 1872 წელს, ქალაქ შუშაში. მას განათლება ჰარატ კულის სკოლაში (აზერბაიჯანული) რუსულ ენაზე ჰქონდა მიღებული.

1912-1915 წლებში ჩამწერი კომპანიების "სპორტ რექორდი" (ვარშავა) და "ექსტრაფონის" (კიევი) მიერ ჩაწერილ იქნა ფარზალიევის მიერ შესრულებულია 40 მუგამი, ტესნიფი და ხალხური სიმღერები. ფარზალიევმა კონცერტები გამართა ამიერკავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში, ევროპის ქვეყნებსა და თურქეთში. ფარზალიევი დაკავებული იყო საკონცერტო საქმიანობით, ასრულებდა "აღმოსავლურ კონცერტებზე", თეატრალური წარმოდგენებით.

მაშადი მამედ ფარზალიევი გამოირჩეოდა ფართო სპექტრით და შესრულების მაღალი ოსტატობით. მან დიდი ოსტატობით შეასრულა ისეთი ზერბი-მუგამები, როგორიცაა "შუშტერი", "ჩაჰარგიახი", "ქიურდ-შაჰნაზი", განსაკუთრებით "ეირატი", "მანსურიევი", "ყარაბაღი შიკესტე" და ა.შ. აზერბაიჯანული ხელოვნების ისტორიაში ჰანენდე მეშადი მამედ ფარჟალიევი ცნობილია მუღამის "შუშტერის" ვირტუალური შესრულებით.

1923 წელს მან მიიღო მოწვევა განჯის ახლადგახსნილ საქალაქო მუსიკალურ სკოლაში, სადაც მან დიდი როლი ითამაშა ახალგაზრდა ჰანენდეების მომზადებაში. 1926 წლიდან მოყოლებული ფარზალიევი, რომელსაც მუგამის შემსრულებლის ტრიო ახლდა, არაერთხელ ასრულებს რუსეთის მრავალ ქალაქში, პოლონეთში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში, ინგლისში, რუმინეთში, თურქეთსა და ირანში. 1929 წელს ის საცხოვრებლად გადავიდა თურქეთში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა. ფარზალიევი გარდაიცვალა 1962 წელს სტამბოლში.

სქოლიო
------

1. ↑  Shushinski, 1985, p. 180.
2. ↑  Фәрзәлијев Мәшәди Мәммәд (азерб.) // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1986. — C. IX. — S. 537.
3. ↑  Фарзалиев Мешади Мамед // Энциклопедия Мугама / Т. А. Мамедов (координатор проекта). — Баку, 2008.
კუსკოს სამეფო 1438 წელს (*წითლად*)
**კუსკოს სამეფო** — თავდაპირველად წარმოადგენდა პატარა სამეფოს ანდების მთებში, რომელიც მე-12 საუკუნეში ინკებმა დააარსეს როგორც ერთი პატარა ქალაქი-სახელმწიფო. სულ მალე, ამ სახელმწიფომ დაიწყო გაფართოება და გარდაიქმნა ინკების იმპერიად.

მე-12 საუკუნის დასაწყისში ინკები დასახლებას იწყებენ კუსკოს მიდამოებში.
მანკო კაპაკის მმართველობისას, ისინი აარსებენ პატარა ქალაქ-სახელმწიფო კუსკოს (*რუკაზე წითლად*)
1438 წელს საპა ინკა პაჩაკუტის (*მსოფლიოს მბრძანებელი*) მმართველობისას, იწყება ინკების შორეული ექსპანსია. პაჩაკუტის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია ზომით 1776 წლის აშშ-ის 13 კოლონიის ტოლი იყო. პაჩაკუტიმ კუსკოს სამეფო გადააქცია დიდ იმპერიად, რომელსაც უწოდებდნენ ტაუანტინსუიუს. იმპერია იმართებოდა ფედერალური სისტემით – ცენტრალური ხელისუფლების გარდა არსებობდა ოთხი პროვინცია. აღსანიშნავია, რომ სწორედ იმპერატორმა პაჩაკუტიმ წამოიწყო მაჩუ-პიკჩუს, როგორც დასასვენებელი, თავისუფალი დროის გასატარებელი კომპლექსის მშენებლობა.

კუსკოს სამეფოს პირველი დინასტიის საპა ინკები (მმართველები) იყვნენ: მანკო კაპაკი, სინჩი როკა, ლოკე იუპანკი, მაიტა კაპაკი და კაპაკ იუპანკი

ლიტერატურა
----------

* (ესპანური) María Rostworowski. *Enciclopedia Temática del Perú: Incas*. Lima: El Comercio S.A. 2004.
* (ესპანური) Editorial Sol 90. *Historia Universal 5: América precolombina*. Barcelona, España, 2002.
* (ინგლისური) Bushnell. *Peru, Ancient people and places*.
* (ინგლისური) MacQuarrie, Kim. *The Last Days of the Incas.* Simon & Schuster, 2007. ISBN 978-0-7432-6049-7.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მუკუზანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**მუკუზანი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი:ზეგაანი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, გურჯაანიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 919 ადამიანი.

ისტორია
-------

წერილობით წყაროებში სოფელი 1614 წლის ამბებთან დაკავშირებითაა ნახსენები, როდესაც შაჰ-აბასმა არ იმყოფინა ქეთევან დედოფლის და მეფე თეიმურაზის ორი ვაჟის მძევლობა და თავად მეფეს მოსთხოვა ხლება. თეიმურაზ I-მა და ქართლის მეფე ლუარსაბმა დამპყრობელთან ბრძოლა გადაწყვიტეს, თეიმურაზმა შეკრიბა კახთა ჯარი და „გაავლო მუკუზნიდან გაღმა მხარემდე ჯებირი და დადგა". აღნიშნული ზღუდე მდინარე ალაზნამდე მიდიოდა და ველისციხეს, ახაშენსა და ზეგაანსაც იცავდა. შაჰმა მოისყიდა ქართველ დიდებულთა ნაწილი, რამაც შეასუსტა მეფის ძალები და იგი იძულებული გახადა დაეტოვებუნა მუკუზანი.

მუკუზანის ძირითადად სამეფო და ნაწილობრივ სათავადო საკუთრებაში იყო. აქ ყმა-მამულს ანდრონიკაშვლები, ნაზირიშვილები და მამუჩიშვილები აკონტროლებენ. ხშირი იყო დავები სოფლის კუთვნილ სავარგულებზე სხვა მეზობელ სოფლებთამ, რომლებსაც როგორც წესი მეფე აგვარებდა.

1797 წელს, ლეკებმა ომარხან ავარიელის მეთაურობით ველისციხესთან ერთად მუკუზანიც გადაწვეს. რუსეთის იმპერიამ, საქართველოს მიერთების შემდეგ მოკუზანში სამხედრო პუნქტი მოაწყვეს. რუსეთის ბატონობის პერიოდში მუკუზანი საუფლისწულო მამულად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში აქ ორი ღვინის ქარხანა გაიხსნა სადაც ღვინო „მუკუზანი" ისხმებოდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მუკუზნის ამაღლების ეკლესია
* მუკუზნის მეორე ეკლესია
* მუკუზნის პირველი ეკლესია
* მუკუზნის საცხოვრებელი ნაგებობა
* მუკუზნის სვეტიცხოვლის ეკლესია
* მუკუზნის წმინდა გიორგის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მუკუზანი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 194.
* *კახიძე კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 191-192.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გურჯაანი** | გურჯაანის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
არაშენდა · ახაშენი · ბაკურციხე · გურჯაანი · დარჩეთი · ვაზისუბანი · ვაჩნაძიანი · ველისციხე · ვეჯინი · ზეგაანი · ზემო კაჭრეთი · ზიარი · კალაური · კარდანახი · კაჭრეთი · კახიფარი · კოლაგი · მელაანი · მუკუზანი · ნანიანი · ფხოველი · ქოდალო · ყიტაანი · შაშიანი · ჩალაუბანი · ჩუმლაყი · ძირკოკი · ჭანდარი · ჭერემი · ჯიმითი |

 |
**მუედინ (მოედინ) ფერხატის ძე სურმანიძე** (დ. 1875, სოფ. ქედა, — გ. 3 ოქტომბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

1925-1926 წლებში იყო აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარი, 1925-1930 წლებში — აჭარის ასსრ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე, 1931-1932 წლებში — აჭარის ასსრ სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით და იმავე წლის ოქტომბერში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1958 წელს.

ლიტერატურა
----------

* აჭარის მიწათმოქმედების სახალხო კომისრები სოფლის მეურნეობის მინისტრები // აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ისტორია / თენგიზ ცივაძე, ვაჟა იაკობიძე, ლევან ბოლქვაძე. - ბათუმი, 2013. - ISBN 978-9941-0-6720-4. - გვ. 90.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სურმანიძე მუედინ ფერხატის ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა].
* საბჭოთა რეპრესიები: „აჭარის საქმე". „ნეტგაზეთი". 22 ივნისი, 2011.
მუეძინი თბილისის მეჩეთიდან. XIX ს,
**მუეძინი** (არაბ. مؤذن; მუ'აზზინ) — რელიგიის მსახური ისლამში. მისი მოვალეობაა აზანის წაკითხვა და ამგვარად, მორწმუნეთა მოხმობა სავალდებულო ნამაზზე. მუეძინი დიდად მნიშვნელოვანი პირია ტრადიციულ ისლამურ საზოგადოებებში, რადგან მასზეა დამოკიდებული ლოცვის დროის დადგომის შეტყობინება დანარჩენებისთვის, მარხვის დროს მასზეა დამოკიდებული მარხვის დაწყებისა და დასრულების დროის შეტყობინება და ა.შ. ამიტომ მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით ეს თანამდებობა უმნიშვნელოდ მოსჩანს, იგი დიდი პასუხისმგებლობის მატარებელია მუსლიმურ თემში.

აზანი
-----

აზანი არის ლოცვის ძახილი, რომელიც ლოცვის დროის დადგომისთანავე წარმოითქმება. აზანი არაბულად უნდა იქნას წაკითხული, თუმცა ათათურქის რეფორმების დროს აზანი თურქულად თარგმნეს და თურქულად კითხულობდნენ თურქეთის ტერიტორიაზე თითქმის 18 წლის განმავლობაში, 1932 წლის 18 ივლისიდან 1950 წლის 16 ივლისამდე, როცა ადნან მენდერესის მთავრობამ არაბულ ენას ლიტურგიული ენის სტატუსი მიანიჭა და არაბული აზანი იქნა აღდგენილი.

მოთხოვნები
----------

მუეძინი უნდა იყოს მჟღერი ხმის პატრონი მამაკაცი. ქალების მიერ სახალხოდ აზანის კითხვა ისლამის მიხედვით მოუწონარ საქმედ არის მიჩნეული. თუმცა მუეძინობას სპეციალური განათლების საჭიროება ან სხვა რაიმე ცენზი არ აქვს და საჭიროების შემთხვევაში ნებისმიერ მუსლიმს შეუძლია ამ მოვალეობის შეთავსება, თუ მან აზანის ტექსტი ზეპირად იცის.   

გარდა ლოცვისკენ მოწოდებისა, განსაკუთრებით დიდი საკრებულო ლოცვებისას მუეძინი ხმამაღლა იმეორებს ლოცვის წინამძღოლის, იმამის წარმოთქმულ ფრაზებს, რომელიც საჭიროა მლოცველთა დიდმა ნაწილმა გაიგონოს.

ისტორია
-------

აზანი სათავეს იღებს ჰიჯრის შემდგომ, როდესაც მედინაში მოსახლეობის უმრავლესობამ ისლამი მიიღო და საჭირო გახდა მათთვის სალოცავად შეკრების დრო ეცნობებინათ. როგორც ჰადისი გვამცნობს, კამათში მუსლიმთა ერთმა ნაწილმა იუდეველთა მსგავსად, ბუკის დაყვირებას დაუჭირა მხარი, ხოლო მეორე ნაწილმა ქრისტიანთა მსგავსად, ზარის დარეკვას. ამ დროს 'უმარს უთქვამს - "არ სჯობს რომ ადამიანმა მოიწვიოს ხალხი სალოცავად?" მუჰამმადმა თავის ერთ-ერთ მიმდევარს, ეთიოპელ ბილალს მიმართა - "ბილალ! ადექი და მოუწოდე სალოცავად!".   

ისლამის ისტორიაში პირველი მუეძინი სწორედ ეთიოპელი ბილალი იყო და ამ დროიდან მოყოლებული ისლამში დამკვიდრდა სალოცავად მოწვევა ადამიანის ხმით. მოგვიანებით ისლამურ ტრადიციაში შემოვიდა მეჩეთებთან მაღალი კოშკის - მინარეთის აგება, საიდანაც მუეძინები ხალხს მოუწოდებდნენ. ზოგიერთ დიდ ქალაქებში კი მუეძინად ბრმა ან სუსტად მხედველ კაცს აყენებდნენ, რათა მას მინარეთიდან გადმოხედვისას სახლების შიდა ეზოებში შეხედვა და ამგვარად, შიდა სივრცის ხელყოფა არ შეძლებოდა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-06-06. ციტირების თარიღი: 2014-07-08.
3. ↑
4. ↑  جامع الترمذي, كتاب الصلاة, ١٩٠.
**კირიონი და ზაქარია** - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, მამა და შვილი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 დეკემბერი, ახალი სტილით - 18 დეკემბერი. ღირსი კირიონი ეგვიპტის ერთ-ერთ სკიტში ცხოვრობდა IV საუკუნეში. ერში მას მეუღლე და ორი შვილი დარჩა. ეგვიპტეში ჩამოვარდნილი შიმშილობის ჟამს სიღატაკითა და უკიდურესი გაჭირვებით შეწუხებულმა ცოლმა წმინდანს ბავშვები მონასტერში მიუყვანა. კირიონმა ძე თავისთან დაიტოვა, ასული კი დედას გააყოლა. ნეტარი ბერი სკიტში ზრდიდა ყრმას. როდესაც ზაქარია წამოიზარდა, მამა-შვილმა თებაიდას მიაშურა, ზაქარიას სიყმაწვილე და მშვენიერი პირისახე მკვეთრად გამოირჩეოდა სხვა ბერების ასკეტური და მარხვით გალეული გარეგნობისაგან წმინდა ზაქარია შხამიან ტბასთან მივიდა, ნესტოებამდე ჩაეშვა წყალში და ერთი საათი დაჰყო შიგ. ამის შემდეგ ნეტარს სახე ისე შეეცვალა, რომ მამამაც ძლივს იცნო, მაგრამ ზიარების დროს წმინდა ხუცეს ისიდორეს გაეცხადა მის შესახებ და ნეტარს უთხრა - „შვილო, წინა კვირას შენ ეზიარე, როგორც კაცი, ახლა კი - როგორც ანგელოზი". მამის სიკვდილის შემდეგ ზაქარია ღირს მოსე შავთან (ხს. 10 სექტემბერს) ერთად მოსაგრეობდა. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„რა ვქმნა, რათა ვცხონდე?" - ჰკითხა ერთხელ მას მოსემ. ამის გაგონებაზე ზაქარია ფეხებში ჩაუვარდა ნეტარს: „შენ მე მეკითხები, მამაო?!" - „მერწმუნე, შვილო ზაქარია, - უთხრა მოსემ, - მე ვიხილე, თუ როგორ გარდამოხდა შენზე სულიწმიდა, და მხოლოდ ამიტომ გკითხე". მაშინ ღირსმა ზაქარიამ თავიდან კუკული მოიხადა, ფეხებთან დაიდო, გათელა და თქვა:  - „თუ არ გაისრისები, როგორც კაცი, მონაზონი ვერ იქნები". მომაკვდავ ზაქარიას ღირსმა მოსემ ჰკითხა: - „რას ხედავ, ძმაო?"  - „დუმილი ხომ არ სჯობს, მამაო", - იყო პასუხი.  - „ჰე, სდუმენინ, შვილო!" - მიუგო მანაც." |
|  |  |

 როდესაც ღირსი ზაქარიას სული სხეულს ეყრებოდა, წმინდა ამბა ისიდორემ თვალები ზეცად აღაპყრო და თქვა: „გიხაროდენ, შვილო ჩემო ზაქარია, რამეთუ განგეხვნეს კარნი ზეცისა სამეუფოჲსანი".

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
კუნტურ-ვასი
**კუნტურ-ვასი** (კეჩ. Kuntur Wasi - *კონდორის სახლი*) — რელიგიური ცენტრის ნანგრევები პერუს ანდებში, კომპლექსი მოიცავს სხვადასხვა ნაგებობებსა და ქვის სკულპტურებს. დადასტურებულია, რომ იგი ეკუთვნოდა ჩავინის კულტურას. 

კუნტურ-ვასი მდებარეობს პერუს ჩრდილოეთ მთიანეთში, პატარა ქალაქ სან-პაბლოს სიახლოვეს, მდინარე ხაკეტეპეკის ხეობაში. ეს ხეობა ერთმანეთთან აკავშირებდა რეგიონის სანაპირო ზოლსა და მთიანეთს. კუნტურ-ვასი სწორედ დამაკავშირებელ რგოლს წარმოადგენდა. 

კომპლექსი სავარაუდოდ ძვ.წ 1000-700 წლებში აშენდა. შედგება შემაღლებული ტაძრის, ოთხკუთხა პლატფორმებისა, შიდა ეზოსა და ოთახებისაგან. ერთ-ერთ ოთახში აღმოჩენილია 75 სმ სიგრძის თიხისაგან დამზადებული ანთროპომორფული ფიგურა, რომელიც შეღებილია სხვადასხვა ფერებში, აქვს ოთხკუთხა თვალები და გაღებული პირიდან მოუჩანს ძაღლის კბილები. 

კომპლექსი 1945 წელს აღმოაჩინა ხულიო ტელომ. 1989 წელს, აქ არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარეს ტოკიოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა. მათ უამრავი ძვირფასი ნივთი აღმოაჩინეს: ძვირფასი მძივები, ოქროს გვირგვინები, საყურეები და ა.შ.

ლიტერატურა
----------

* Moseley, Michael. *The Incas and Their Ancestors*. 1992: Thames and Hudson.
* Von Hagen, Adriana & Craig Morris. *The Cities of the Ancient Andes*. 1998: Thames and Hudson.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოტოები

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები |
| --- |
|  |
| 
* აკარაი
* ასპერო
* ბანდურია
* ბუენა-ვისტა
* კაუაჩი
* კახამარკილია
* კარახია
* კარალი
* სერო-პატაპო
* ჩან-ჩანი
* ჩანკილიო
* ჩავინ-დე-უანტარი
* ჩოკეკირაო
* კორიკანჩა
* კოტა-კოკა
* კუმბე-მაიო
* კუსიჩაკას ხეობა
* ელ-ბრუხო
* გარაგაი
* გრან-პახატენი
* გრან-ვილაია
* გიტარეროს მღვიმე
* უაკა-დე-ლა-ლუნა
* უაკა-დელ-სოლი
* უაკა-პუკლიანა
* უაინა-პიქჩუ
* უილკაუაინი
* ინკაუასი
* ინკაუასი
* ინტიუატანა
* ხისკაირუმოკო
* კენკო
* კუელაპი
* კუნტურ-ვასი
* ლიაქტაპატა
* მაჩუ-პიქჩუ
* მიკულია
* მუიუკმარკა
* ოლიანტაიტამბო
* ოტუსკო
* პაჩაკამაკი
* პიკილიაკტა
* პიკიმაჩაი
* პირურო
* პისაკი
* პუმაკოჩა
* პუიუპატამარკა
* კორიუაირაჩინა
* რაქჩი
* რუმიკოლკა
* ურუბამბას ხეობა
* საქსაუმანი
* საიუიტე
* სეჩინი
* სილიუსტანი
* სიპანი
* ტამბო-კოლორადო
* ტამბომაჩაი
* ტარაუასი
* ტიპონი
* ტოკეპალა
* ტორო-მუერტო
* ტუკუმე
* უჩკუს-ინკანიანი
* ვილკაბამბა
* ვიტკოსი
* უინიაი-უაინა
 |  |

 |
**მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი** (თურქ. Musa Kâzım Karabekir დ. 1882 — გ. 1948) — თურქი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო ომისა და თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

პირველ მსოფლიო ომში იყო ამიერკავკასიის ფრონტზე მოქმედი ქვეითი პოლკის მეთაური, ხოლო 1917 წლის ბოლოდან ამიერკავკასიაში გაშლილი ოსმალთა მესამე არმიის დივიზიის მეთაური. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს იყო ოსმალთა აღმოსავლეთის არმიის სარდალი კავკასიის კამპანიაში. 1919 წლის გაზაფხულიდან გენერალ მუსტაფა ქემალთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ანატოლიაში აგორებულ ანტისაოკუპაციო მოძრაობას. იყო დამოუკიდებლობის ომის აქტიური მონაწილე, მუსტაფა ქემალის ახლო მეგობარი და თანამებრძოლი. 1919 წლიდან იყო არზრუმის ვილაიეთში დისლოცირებული მე-15 საარმიო კორპუსის სარდალი და რეგიონის ფაქტობრივი მმართველი. 1920 წელს სომხეთ-თურქეთის ომისას მე-15 კორპუსმა მისი სარდლობით მოახდინა დასავლეთ სომხეთის (სარიყამიში, ყარსი, ალექსანდროპოლისი) დაკავება. 1921 წლის თებერვალსა და მარტში მისმა კორპუსმა დაიკავა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არტაანისა და ბათუმის ოლქები. 1921 წლის ოქტომბერში იგი წარმოადგენდა ყარსის ხელშეკრულების სულისჩამდგმელს და ქემალისტური თურქეთის სრული ნდობით აღჭურვილ პირს. სწორედ მან მოაწერა ხელი თურქეთის მხრიდან ამ ხელშეკრულებას. 1922 წლიდან იყო დიდი ეროვნული კრების წევრი. 1924 წლიდან ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალ ფაშას, თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა „პროგრესული რესპუბლიკური პარტია" და გახდა მისი თავმჯდომარე. 1925 წელს დააპატიმრეს მუსტაფა ქემალის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით. ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ, 1938 წელს, რეაბილიტირდა. 1946 წელს აირჩიეს თურქეთის პარლამენტის სპიკერად. გარდაიცვალა 1948 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biografische Angaben über Karabekir (türkisch)
* Angaben zu Karabekir auf ataturk.com დაარქივებული 2008-07-26 საიტზე Wayback Machine.  (türkisch)
* Zeitungsartikel über Karabekir in der türkischen Tageszeitung Yeni Şafak დაარქივებული 2012-03-16 საიტზე Wayback Machine.  (türkisch)
**მურყანი**, *თხმელა* (ლათ. Alnus) — მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. ერთსახლიანი ზაფხულმწვანე ხეებია, იშვიათად ბუჩქები (საქართველოში მხოლოდ ხეები). ცნობილია 30–40 სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს (ევრაზია, ჩრდილოეთი ამერიკა, ჩრდილოეთი აფრიკა — ალჟირი) ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყელებში (ჩრდილოეთში ტყეტუნდრამდე), აგრეთვე სამხრეთ ამერიკის მთებში, აზიის ტროპიკებში. საქართველოში 2 სახეობაა: შავი მურყანი ანუ თხმელა (*Alnus glutinosa*) და ნაცარა მურყანი (*Alnus incana*).

აქვთ მორიგეობით განლაგებული, უბრალო, დაკბილული ფოთლები. ყვავილები შეკრებილია ყვავილედებად — საყურეებად (მამრობითი — ჩამოკიდეულება, მდედრობითი — მოკლეები). დაყვავილების შემდეგ გამერქნება ახასიათებთ და გარეგნულად წიწვოვანთა გირჩებს გვანან. ნაყოფი ერთთესლიანი ორფრთიანი კაკლუჭაა. ფესვებზე ვითარდება კოჟრები, სადაც სახლდებიან აზოტმაფიქსირებელი ბაქტერიები.

სახეობათა უმრავლესობა იზრდება მდიდარ, ტენიან, კარგად აერირებულ ნიადაგებზე, ხშირად მდინარეებისა და ნაკადულების გასწვრივ, ზოგიერთი — ქვიშრობებზე, ქვიშებზე. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. თითქმის ყველა სახეობა გაზაფხულზე ყვავის. ახასიათებთ ქარით დამტვერვა.

მერქანი ღია ფერისაა, ჰაერზე წითლდება, წყლის ქვეშ დიდხანს არ ლპება, გამოიყენება ავეჯის, თარის, ფანერის, წყალქვეშა და წყალზედა ნაგებობების წარმოებაში (ვენეციის რიგი ნაგებობები მურყნის ხიმინჯებზეა აგებული). სახეობათა უმრავლესობის ქერქი და სხვა ნაწილები შეიცავს ტანინებს. შავი და რუხი მურყნის გირჩების ნაყენს კუჭ-ნაწლავის დაავადებათა დროს და ნაწილობრივ სისხლის შემაჩერებელ საშუალებად ხმარობენ. ადრე გაზაფხულზე შაქართან შერეულ მურყნის მტვერს ფუტკრის საკვებად იყენებენ. ზოგიერთი სახეობა გამოიყენება გამწვანების მიზნით.

სქოლიო
------

1. 1 2  *გაგნიძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 202.
2. 1 2 3 4 5  *Соколова И. В.* Ольха // Большая российская энциклопедия. т. 24. — М. 2014. — стр. 153.
**კირილე ერასტის ძე მაჭარაძე** (დ. 2 აპრილი, 1886, ქ. ხონი, — გ. 17 ნოემბერი, 1967) — ქართველი მსახიობი, თეატრისა და კინოს მოღვაწე. აჭარის ასსრ დამსახურებული არტისტი (1938), საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1945).

სწავლობდა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, საიდანაც გარიცხეს 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში მონაწილეობის გამო. შემდეგ სწავლობდა თბილისის კერძო სამხატვრო სასწავლებელში (1908-1911). თეატრალური მოღვაწეობა დაიწყო 1904 წლიდან ხონში მისივე ინიციატივით ჩამოყალიბებულ დრამატულ წრეში. გამოდიოდა ასევე ქუთაისის (1909-1912) და ჭიათურის (1913-1914) სცენებზე. 1914 წელს ჯარში გაიწვიეს. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918) პემზის მე-200 დრუჟინის რიგებში (პრაპორშჩიკი). 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში პორუჩიკად. ამავდროულად, 1919-1920 წლებში მუშაობდა ფოთის, 1921-1930 წლებში — ბათუმის თეატრებში. 

1930 წლიდან დაიწყო მსახიობობა საქართველოს კინოსტუდიაში. 1943-1945 წლებში მუშაობდა თბილისის სანკულტურის თეატრში. თეატრალური როლები: ყარა-იუსუფი და ოთარ-ბეგი (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი"), გელა (აკ. წერეთლის „პატარა კახი"), სვიმონ ლიონიძე (დ. ერისთავის „სამშობლო"), ბეკინა (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი"), გოდუნი (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა"), ქურუმი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე"), ჟორჟ დიუვალი (ა. დიუმას „მარგარიტა გოტიე") და სხვა. კინოფილმებში შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: მოხუცი აჭარელი („ახალგაზრდობა იმარჯვებს"), თავადი ირმელი („მალე შეხვედრამდე"), აზნაური („დაკარგული სამოთხე"), მოხუცი მჭედელი („ჟუჟუნას მზითევი"), კირილე („დაგვიანებული სასიძო") და სხვა. წლების მანძილზე მუშაობდა კინოსტუდიის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსების განყოფილების გამგედ და რამდენიმე კინოსურათის დამდგმელი ჯგუფის დირექტორად. დაწერილი აქვს საბავშვო პიესები: „დათუნიას სამართალი", „ხაფანგში", „ბაკი-ბუკი", (ნ. ნაკაშიძის მიხედვით). ნათარგმნი აქვს პიესები: ა. პრავდინის „სიცოცხლის ყვავილი" და პ. მალიარევსკის „ჯადოსნური ქილა". რუსულიდან თარგმნილი აქვს ორმოცზე მეტი მხატვრული, მულტიპლიკაციური და სამეცნიერო-დოკუმენტური ფილმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კირილე მაჭარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* კირილე მაჭარაძე. ხელოვნების სასახლე.
* Мачарадзе (Мачарадзэ) Кирилл Эрастович. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**მუხრანის გმირთა ხსოვნის მემორიალი** — არქეიტექტურული ძეგლი აღმართულია თბილისი-გორის საავტომობილო გზის 45-ე კილომეტრზე, მინდორში, მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანის მისადგომებთან. ეძღვნება 1941-1945 წლებში, სამამულო ომში დაღუპულთა ხსოვნას. გაიხსნა 1981 წელს. არქეიტექტორები შ. ბოსტანაშვილი, ვ. დავითაია; მოქანდაკეები ე. ბურძანაძე და რ. ლოზლოვსკი. არქიტექტურის მსოფლიო ბეინალზე „სოფია-1983" მონუმენტის არქიტექტურისათვის ავტორებს მიენიჭათ ლაურეატის წოდება და ქ. პლევნის პრემია.

ოთხი მასიური, მეოთხედწრით დასრულებული პილონი, როგორც ოთხი ხელის მტევანი, იფარავს მათ შუა აღმართულ ორნამენტირებულ „სიცოცხლის ხეს". ერთი სიმაღლის ხუთივე ელემენტი მოპირკეთებულია ეკლარის თეთრი ქვით და დაფუძნებულია რუხი ბაზალტის ფართო ბაქანზე. კომპოზიცია მრავალპლანიანია, თუმცა იკითება როგორც სიმეტრიული, შეკრული, გამჭოლი კუბური მოცულობა. ჩრდილოეთ-დასავლეთის, ერთმანეთისგან ოდნავ დაშორებული ორი პილონი ქმნის შუქ-ჩრდილების დამატებით ეფექტს. „ინტერიერში" მახვილი რაკურსებით, დეკორატიული ხერხებით შექმნილია ამაღლებული და საზეიმო განწყობა. პილონების კედლებზე ამოკვეთილია ომში დაღუპული და დაკარგული 300 მუხრნელის სახელი და გვარი.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 298.
ლუვრის აღმოსავლეთის ფასადის კოლოსალური ორდერი.
**კოლოსალური ორდერი** — კლასიკურ არქიტექტურაში ორდერი, რომლის სვეტები და პილასტრები ორ ან მეტ სართულს სცილდება.

ამ ფორმის ერთ-ერთი ადრეული გამოყენების ნიმუშია სანტ ანდრეა დი მანტოვას ბაზილიკა, აგებული ლეონ ბატისტა ალბერტის მიერ 1472 წელს. რაფაელის ნახაზებიდან საკუთარი სასახლისთვის რომში შეიძლება დაისკვნას, რომ ამ შენობის ყველა ფასადს პილასტრების კოლოსალური ორდერი ჰქონდა, რომელთა სრული სიმაღლე, როგორც ნაკლები, ორ სართულს აღემატებოდა, გრანდიოზულობა, რომელიც უპრეცედენტო იყო სასახლეების დიზაინში იმ პერიოდში. როგორც ჩანს, მას ეს პროექტი გარდაცვალებამდე ორი წლით ადრე შეუქმნია, რის გამოც შენობის აგება ვერ მოხერხერბულა. ეს პროექტი შემდგომში დაამუშავა მიქელანჯელომ რომის კაპილოლიუმის ბორცვის სასახლეებისთვის (1564-68), სადაც მან კორინთული ორდერის კოლოსალური პილასტრები მცირე ზომის იონიურ სვეტებს შეუხამა, რომლებიც ზემო სართულის ფანჯრებს ამშვენებდა.

კოლოსალური ორდერი მეტად პოპულარული გახდა გვიანდელი XVI საუკუნეში მანიერისტულ არქიტექტურაში და ბაროკოში. იგივე ელემენტები განმეორდა XVII საუკუნეში ნეოპალადიურ მიმდინარეობაში და ასევე გამოყენებულ იქნა 1880-1920-იანი წლების ბოზ-არტის არქიტექტურაში.

ჯეიმზ ფარლის შენობას ნიუ-იორკში (ნიუ-იორკის ფოსტის შენობა) მსოფლიოში ყველაზე ვრცელი კოლოსალური ორდერის კორინთული კოლონადა აქვს მსოფლიოში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კირილე პაჭკორია, მომღერალი და ლოტბარი
**კირილე პაჭკორია** (დ. 23 აპრილი, 1889 — გ. 28 თებერვალი, 1967) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

კირილე პაჭკორია დაიბადა 1889 წლის 23 აპრილს წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიაში. დაწყებითი განათლება ფოთის საქალაქო სასწავლებელში მიიღო. ფოთშივე გაიცნო კირილემ ქართული სიმღერის დიდი მოამაგე ავქსენტი მეგრელიძე, რომლის გუნდშიაც ოთხი წელი იმღერა (1903-1907). მან შეისწავლა ბევრი სიმღერისა და საგალობლის ყველა ხმა. 1908 წელს პაჭკორიების ოჯახი საცხოვრებლად გუდაუთაში გადავიდა. სწორედ აქ წარდგა კირილე პაჭკორია მსმენელის წინაშე, როგორც დამოუკიდებელი ლოტბარი. პარალელურად გუდაუთიდან სოხუმში ჩადიოდა, სადაც ძუკუ ლოლუას გუნდში მღეროდა. ძუკუს ძალიან მოსწონდა კირილეს ხმა და შესრულების წმინდა ხალხური მანერა. კირილეს ხშირად უმღერია მაღალი ხმა ძუკუ ლოლუასთან და რემა შელეგიასთან ერთად ტრიოში. 

1918 წელს კირილე პაჭკორიამ ოჩამჩირეში დააარსა გუნდი. 1921 წლის 9 აგვისტოს მოულოდნელად გარდაიცვალა ძუკუ ლოლუა. მის გუნდს კიწი გეგეჭკორი ჩაუდგა სათავეში, მოადგილედ და ადმინისტრატორად კი კირილე პაჭკორია დაინიშნა. 1925 წლიდან ძუკუ ლოლუას სახელობის გუნდს სათავეში კირილე პაჭკორია ჩაუდგა. მას ხალხური სიმღერების საუკეთესო ცოდნასთან ერთად ხელმძღვანელობის შესანიშნავი უნარიც აღმოაჩნდა. მალე გუნდი საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე მობილურ და ორგანიზებულ მხატვრულ კოლექტივად იქცა. პირველად სწორედ ამ გუნდმა გაიტანა ქართული ხალხური სიმღერა საქართველოს გარეთ ასეთი ფართო მასშტაბით. კირილე პაჭკორიას შემოქმედებით ბიოგრაფიაში ძალზე მნიშვნელოვანი თარიღი იყო 1937 წელი, როდესაც მოსკოვში ჩატარდა საქართველოს ლიტერატურისა და ხელოვნების პირველი დეკადა, სადაც დასავლეთ საქართველოს ეთნოგრავიულმა გუნდმა ფურორი მოახდინა.

კირილე პაჭკორიას მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი. 1939 წლის ბოლოს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს სახელმწიფო ეთნოგრაფიული გუნდები გაერთიანდნენ ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლად. 1946 წელს კირილე პაჭკორიას მიენიჭა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 1967 წლის 28 თებერვალს იგი გარდაიცვალა. დაკრძალულია თბილისში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კირილე პაჭკორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მოჰაჩის მეორე ბრძოლა** (თურქ. Mohaç Muharebesi, უნგრ. Nagyharsányi csata) — ბრძოლა ოსმალეთისა და საღვთო რომის იმპერიის არმიებს შორის, გაიმართა 1687 წლის 12 აგვისტოს, მოჰაჩის ველზე. დასრულდა ოსმალეთის არმიის სრული მარცხით.

მოჰაჩის ბრძოლის წინაპირობა იყო 1683 წელს დაწყებული დიდი თურქული ომი, რომელიც ოსმალეთის იმპერიამ ვენაში შეჭრით წამოიწყო. 1683 წლის 12 სექტემბერს გამართულ ვენის ბრძოლაში ოსმალეთის არმია სასტიკად დამარცხდა. ამის შემდეგ, პაპ ინოკენტი XI-ის ინიციატივით შეიქმნა ანტიოსმალური კოალიცია „საღვთო ლიგა", რომლის შემადგენლობაშიც შევიდნენ ავსტრია, ვენეცია და პოლონეთი. ოსმალეთის არმია აგრეთვე დამარცხდა 1686 წელს გამართულ ბუდის ბრძოლაში.

მოჰაჩის ბრძოლის დროს ოსმალეთის არმიის მთავარი მეთაური იყო მეჰმედ IV-ის დიდი ვეზირი სარი სულეიმან-ფაშა, ხოლო ავსტრიელთა ჯარებს კარლ ლოთარანგიელი მეთაურობდა. 1687 წლის 12 აგვისტოს დილით ავსტრიის ჯარების მარჯვენა ფლანგმა დასავლეთისკენ იწყო სვლა. სულეიმან-ფაშამ იფიქრა, რომ ეს მისი შანსი იყო და ბრძანება გასცა, რომ არმიას მთელი ძალებით შეეტია ჰაბსბურგთა მარცხენა ფლანგისთვის, რომელიც ადრინდელ პოზიციაზე რჩებოდა და მას პირადად ბავარიის მმართველი მაქსიმილიან II მეთაურობდა. ოსმალეთის არმია ფლობდა რიცხობრივ უპირატესობას მაქსიმილიან II-ის არმიასთან შედარებით, ამიტომ მაქსიმილიანმა სასწრაფოდ გაუგზავნა კურიერი კარლ ლოთარინგიელს და აცნობა, რომ საფრთხეში იყვნენ. კარლმა მაშინვე გამოგზავნა დამხმარე ძალა. დიდი ვეზირი გაოცებული იყო ოპონენტის ასეთი წინააღმდეგობით. იგი იძულებული გახდა, შეტევის შეწყვეტის ბრძანება გაეცა. 

ინიციატივა უკვე ჰაბსბურგების ხელთ იყო. მათ მოახერხეს თავდაპირველ პოზიციებში დაბრუნება და გადავიდნენ კონტრშეტევაზე, რითაც მოწინააღმდეგეს დიდი დანაკარგი მიაყენეს. ეს ყველაფერი იმით დასრულდა, რომ ოსმალეთის არმიამ უკან დაიხია. ბრძოლაში გამარჯვება ჰაბსბურგებმა მოიპოვეს, თანაც ისე, რომ მხოლოდ 800 მეომარი დაკარგეს, ხოლო ოსმალებს 10,000-იანი დანაკარგი მიაყენეს. მოჰაჩის ბრძოლაში გამარჯვების შედეგად, ავსტრიამ დაიკავა სამხრეთ უნგრეთი და ტრანსილვანიის სათავადო.

ლიტერატურა
----------

* Dupuy, Ernest R. and Trevor N. Dupuy, *The Harper Encyclopedia of Military History*, 4th Ed. HarperCollins Publishers, 1993, ISBN 978-0-06-270056-8.
* Laffin, John, *Brassey's Dictionary of Battles*, Barnes & Noble Inc. 1998 ISBN 978-0-7607-0767-8.
* Lord Kinross, *The Ottoman Centuries* New York: Morrow Quill Paperbacks 1977 p. 350–351 ISBN 978-0-688-03093-3
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება**. |

რუკაზე მუქი ლურჯი ფერით წარმოდგენილია ის ტერიტორიები, რომელიც მიიღო საბერძნეთმა თავდაპირველად.
**კონსტანტინოპოლის 1832 წლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება არის კონსტანტინოპოლის კონფერენციის შედეგი. კონფერენცია გაიხსნა 1832 წელს. მასში მონაწილეობდნენ, ერთი მხრივ, დიდი სახელმწიფოები (დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და რუსეთი), მეორე მხრივ, ოსმალეთის იმპერია. კონფერენციის საფუძველი იყო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ I-სათვის უარი ეთქვათ საბერძნეთის ტახტის დაკავებაზე. ლეოპოლდი არ იყო საბერძნეთის საზღვრის გატარების მომხრე ასროპოტამოს-ზიტუნის ხაზზე, უფრო ხელსაყრელად მიაჩნდათ არტა-ვოლოსის საზღვრის ხაზი. დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ლორდი პალმერსტონი მხარს უჭერდა არტა-ვოლოსის სასაზღვრო გეგმას. 

პროტოკოლის მიხედვით, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1832 წლის 7 მაისს, ბავარიამ და დიდმა სახელმწიფოებმა, საბერძნეთი დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა და მისი საზღვარი ჩრდილოეთით გავიდა არტა-ვოლოსის ხაზზე. ოსმალეთის იმპერიამ მიიღო 40 მლნ პიასტრი ტერიტორული დანაკარგების გამო. საბერძნეთის სამეფოს საზღვრები კიდევ ერთხელ დადასტურდა 1832 წლის ლონდონის პროტოკოლით, რომელმაც მოახდინა კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულების რატიფიცირება და დაასრულა ომი საბერძნეთის დამოუკიდებლობისათვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Treaty of Constantinople

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები |
| --- |
|  |
| 
* ოსმალეთ-ვენეცია
* სეგედი
* კონსტანტინოპოლი (1479)
* კონსტანტინოპოლი (1533)
* ოსმალეთ-საფრანგეთი
* ადრიანოპოლი (1547)
* ამასია
* ადრიანოპოლი (1568)
* კონსტანტინოპოლი (1590)
* ჟიტვატოროკი
* ნასუჰ-ფაშა
* გურია-ოსმალეთის შეთანხმება
* ბუშა
* სერავი
* ხოტინი
* ზუჰაბი
* ვაშვარი
* ბუჩაჩი
* ჟურავნო
* ბახჩისარაი
* კარლოვიცი
* კონსტანტინოპოლი (1700)
* პრუტი
* პოჟარევაცი
* საუკუნო ზავი
* კონსტანტინოპოლი (1724)
* აჰმედ-ფაშა
* კონსტანტინოპოლი (1736)
* ბელგრადი
* ნიში (1739)
* კერდენი
* ქუჩუქ-კაინარჯი
* აინალიკავაკი
* სისტოვი
* იასი
* ალჟირი
* ტრიპოლი
* ტუნისი (1797)
* პარიზი (1802)
* დარდანელი
* ბუქარესტი (1812)
* ალჟირი (1815)
* არზრუმი (1823)
* ტუნისი (1824)
* აკერმანი
* ადრიანოპოლი (1829)
* კონსტანტინოპოლი (1832)
* უნკიარ-ისკელესი
* ქუთაჰია
* ბალტა-ლიმანი
* ლონდონი (1840)
* ლონდონი (1841)
* პარიზი (1856)
* შკოდერი
* სან-სტეფანო
* ბერლინი (1878)
* კვიპროსი
* თოფხანა
* კონსტანტინოპოლი (1897)
* უში
* ლონდონი (1913)
* კონსტანტინოპოლი (1913)
* ათენი
* ინგლის-ოსმალეთი
* ერზინჯანი
* ბრესტ-ლიტოვსკი
* ტრაპიზონი
* ბათუმის ხელშეკრულება
* მუდროსი
* სევრი
 |

 |
**ლაქშმი ბაი-რანი** ( ინდ. *लक्ष्मी बाई* დ. 19 ნოემბერი, 1828, ვარანასი — გ. 17 ივლისი, 1858, გვალიორი) — ინდოეთის ეროვნული გმირი, ჯანსის მთავრის მეუღლე და სიფაელთა აჯანყების ერთ-ერთი გამოჩენილი ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

ლაქშმი ბაი-რანი დაიბადა 1828 წლის 19 ნოემბერს ვარანასში, მთავრის ოჯახში. მისი მამა იყო მორფანტ თამბი, ხოლო დედა ბაგირატი ბაი, რომელიც გარდაიცვალა მაშინ, როცა გოგონა მხოლოდ ორი წლის იყო. (ზოგიერთ ცნობებში ამბობენ, რომ 4 წლის). მის ბავშვობაზე და ახალგაზრდობაზე ცნობები, თითქმის არ მოიპოვება, თუმცა ცნობილია, რომ გოგონამ მიიღო შესანიშნავი განათლება მშობლების წყალობით და ასევე ის კარგად იყო გაწრთვნილი, საბრძოლო ხელოვნებაში. 

თოთხმეტი წლის ასაკში ბაი-რანი, ცოლად გააყოლეს ჯანსის ახალგაზრდა მთავარს, განგადარა რაოსს. სწორედ გათხოვების შემდეგ, ინდური ეტიკეტის თანახმად, როგორც გათხოვილ ქალს ეწოდა - "ლაქშმი". გადაიხადეს გრანდიოზული ქორწილი და წყვილი ცხოვრობდა სრულ ჰარმონიაში. როგორც ჩანს, ლაქშმი ბაი სწორედ გათხოვების შემდეგ დაეუფლა საბრძოლო ხელოვნებას. დაახლოებით 1851 წელს, ლაქშმის შეეძინა ვაჟი, რომელიც, სამწუხაროდ მალევე გარდაიცვალა. ცოტა ხნის შემდეგ, ლაქშმის მეუღლეს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები შეექმნა და გაჩნდა სერიოზული საფრთხე იმის რომ ჯანსის გვარს გამგრძელებელი აღარ ეყოლებოდა, ამიტომ მათ ურჩევდნენ ბავშვის აყვანას. 1853 წლის 21 ნოემბერს მძმედ ავადმყოფობის შემდეგ ჯანსის მთავარი გარდაიცვალა და მართლაც, ლაქშმი დარჩა უშვილო, ახალგაზრდა ქვრივად. მან სამგლოვიარო თეთრი სამოსი, მხოლოდ ცამეტი დღიანი გლოვის და ლოცვის შემდეგ გაიხადა. ლაქშმისთვის ახალი სიცოცხლის და მისი სულის გამოღვიძების დასაწყისი იყო სიფაელთა აჯანყებაში მონაწილეობა.

სიფაელთა აჯანყება
-----------------

1857 წელს სიფაელთა აჯანყებაში მიიღო აქტიური მონაწილეობა და მეტიც ის სათავეში ედგა საკუთარ რაზმს, მოუწოდებდა ბრძოლისუნარიანობისკენ და თვითონაც თავდადებით ებრძოდა უცხოელ მტარვალებს. მის შესახებ ნურუ წერს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ერთი სახელი გამოირჩევა სხვა სახელებისაგან. იგი დღემდე მოწონებით სარგებლობს ხალხის ხსოვნაში, ეს სახელი არის - ლაქშმი ბაი, ჯანსის რანი, ოცი წლის ახალგაზრდა ქალი, რომელიც დაეცა ბრძოლის ველზე, აჯანყებულთა ბელადებს შორის "ყველაზე უკეთესი და უმამაცესი", როგორც უწოდა მას მის წინააღმდეგ მებრძოლმა ინგლისელმა გენერალმა." |
|  |  |

 მან საბრძოლო ხელოვნების ცოდნა გამოიყენა აჯანყებაში და ბევრ მამაკაც მეომარზე უკეთაც კი ახერხებდა მტრის მოგერიებას. ლაქშმისგან განსხვავებულად მოიქცა ბევრი ინდოელი მთავარი და ფეოდალი. მათი დიდი ნაწილი გაერიდა აჯანყებას, ნეიტრალიტეტი დაიცვა და დაელოდა მოვლენების განვითარებას. ლაქშმი კი ბოლო წუთამდე ამხნევებდა და წინ უდგოდა თავის რაზმს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Lakshmi Bai in the Encyclopædia Britannica
პროცესები, რომლებიც მონაწილეობენ მჟავა ნალექების წარმოქმნაში
**მჟავური წვიმა** — ატმოსფერული ნალექების ყველა სახეობა — წვიმა, თოვლი, სეტყვა, ნისლი და სხვ. — რომელიც გოგირდისა და აზოტის მჟავების მაღალი შემცველობით ხასიათდება. ბევრი რეგიონისთვის იგი გარემოს დაბინძურების თვალსაზრისით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. ეს დასახელება ისეთ მოვლენებს აერთიანებს, როგორიცაა მჟავა ნისლი, მჟავა თოვლი და ა. შ. მაგრამ თითოეული მათგანი ატმოსფერულ ტენში მჟავათა არსებობას და გარემოზე მათ დამაზიანებელ მოქმედებას გულისხმობს.
ასე მაგალითად, სამრეწველო წვიმების არსებობა სერიოზულ პრობლემას უქმნის ჩინეთსა და რუსეთს.

1852 წელს შოტლანდიელმა ქიმიკოსმა რობერტ ანგუს სმითმა მანჩესტერში (ინგლისი) პირველმა უჩვენა, რომ არსებობს კავშირი მჟავური წვიმასა და დაბინძურებულ ატმოსფეროს შორის.
ეს პროცესი ბუნებრივ წვიმასთან შედარებით წვიმის წყლის მჟავიანობის მომატებას გულისხმობს. ტერმინი „მჟავური წვიმა" (ინგლ. Acid rain) დაამკვიდრა რობერტ ანგუს სმითმა 1872 წელს.

მჟავური წვიმის ორი უმთავრესი კომპონენტია გოგირდმჟავა და აზოტმჟავა. ზოგჯერ მჟავური წვიმები საკმაოდ შორს მოდის იმ ადგილებიდან, სადაც პირველადი დამაბინძურებელი ნაერთების წყაროებია. ამრიგად, მჟავური წვიმის პრობლემა ამა თუ იმ ქვეყნის ფარგლებით არ შემოისაზღვრება, რადგანაც ატმოსფერული დამაბინძურებლები დიდი მასშტაბით გადაადგილებას ხშირად განიცდიან. მაგალითად, მჟავური წვიმების უმეტესობა, რომელიც ნორვეგიაში, შვედეთსა და ნიდერლანდებში მოდის, ევროპის სხვა ქვეყნებში გამოყოფილი გოგირდისა და აზოტის ოქსიდებიდან წარმოიქმნება.

მჟავიანობის მომატება უარყოფითად მოქმედებს როგორც მცენარეულ, ისე ცხოველთა სამყაროზე. გაზრდილი მჟავიანობა თევზის პოპულაციის მკვეთრ შემცირებას იწვევს. თევზების სახეობათა მხოლოდ მცირე რიცხვს შეუძლია გადარჩეს და მჟავე არეში გამრავლდეს.

ბოლო დროს ცხადი გახდა, რომ ჰაერის დაბინძურებას ტყის მასივზეც შეუძლია მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა, რის შედეგადაც შეინიშნება ტყის მასივების შემცირების ტენდენცია.

* ტყე მჟავური წვიმის შედეგადტყე მჟავური წვიმის შედეგად
* ძეგლი, რომელიც დაზარალდა მჟავური წვიმის შედეგადძეგლი, რომელიც დაზარალდა მჟავური წვიმის შედეგად
* ქვანახშირის სადგურები (ადამიანური ფაქტორი)ქვანახშირის სადგურები (ადამიანური ფაქტორი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მჟავური წვიმა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  მჟავური წვიმა | ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი
2. ↑  Galloway, J. N. Zhao Dianwu, Xiong Jiling and G. E. Likens. 1987. Acid rain: a comparison of China, United States and a remote area. Science 236:1559–1562.
3. ↑  chandru.  (2006-09-09) CHINA: Industrialization pollutes its country side with Acid Rain. Southasiaanalysis.org.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-06-20. ციტირების თარიღი: 2010-11-18.
4. ↑  Seinfeld, John H.; Pandis, Spyros N (1998). Atmospheric Chemistry and Physics — From Air Pollution to Climate Change. John Wiley and Sons, Inc. ISBN 978-0-471-17816-3
5. ↑  EPA: *Acid Rain in New England, A Brief History*
სასაფლაოს ერთ-ერთი მავზოლეუმი
**კოლონის სასაფლაო**, ***ქრისტეფორე კოლუმბის სახელობის სასაფლაო*** (ესპ. Cementerio de Cristóbal Colón) — სასაფლაო კუბის დედაქალაქ ჰავანაში. მდებარეობს ჰავანის ისტორიულ რეგიონ ვედადოში, ესპადის ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე, ფართობი 57 ჰა. დაარსდა 1876 წელს. 

სასაფლაო ცნობილია საფლავის ქვების სკულპტურებით და ძეგლებით, რომელთა რიცხვი 500-ს აჭარბებს.

1898-1899 სასაფლაოზე განისვენებდა ამერიკელი მეზღვაურების ნეშტი, რომლებიც დაიღუპნენ კრეისერ მენის აფეთქების შედეგად. შემდეგ მათი ნეშტი გადასვენებულ იქნა არლინგტონის ეროვნულ სასაფლაოზე.

სასაფლაოზე დაკრძალული ცნობილი ადამიანები
----------------------------------------

* ხოსე რაულ კაპაბლანკა (1888-1942) — მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში
* ხოსე მიგელ გომესი (1858-1921) — კუბის პრეზიდენტი
* ხოსე ლესამა ლიმა (1910-1976) — მწერალი, პოეტი
* დულსე მარია ლოინასი (1902-1997) — მწერალი, პოეტი
* კარლოს სესპედესი (1871-1939) — კუბის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***კოლონის სასაფლაო***
* სასაფლაოს პანორამული ფოტოები დაარქივებული 2006-09-13 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ესპანეთ-ამერიკის ომი
**ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Покровская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი კონსტანტინოვსკში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1912 წელს პ. სტუდენიკინის პროექტის მიხედვით.

ისტორია
-------

ეკლესიის ისტორია იწყება 1708 წელს, როდესაც ბაბსკის სტანიცაში იყო ხის ეკლესია, თუმცა ზუსტი ცნობები მისი აგების შესახებ არ შემონახულა. 1773 წლის 11 ივლისს ეკლესია შემთხვევით გაჩენილი ხანძრისაგან სრულიად დაიწვა. ახალი ტაძრის მშენებლობა დასრულდა 1779 წლის 29 ოქტომბერს. 1861 წელს სოფელში ააშენეს ახალი ხის ეკლესია მსგავსი სამრეკლოთი, მაგრამ სხვა ადგილზე. 1906 წლის მაისში დაამტკიცეს ახალი ეკლესიის მშენებლობის პროექტი. 1907 წელს დაიწყეს მისი მშენებლობა, რომელიც დასრულდა 1912 წელს. ტაძარი ააშენეს არქიტექტორ პეტრე სტუდენიკინის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის შიგნით მდებარეობს მდიდრული კანკელი, რომელიც დამზადებულია მარმარილოსაგან. 1930 წელს ეკლესიაში განათავსეს ხორბლის საწყობი. 

1942 წელს ქალაქი დაიკავეს გერმანელთა ჯარებმა და შენობას გამოიყენებდნენ როგორც საბრძოლო მასალების საწყობად, თუმცა მალევე გადაეცა მორწმუნეებს. 1945 წლის 9 ივნისს მუშათა დასახლება კონსტანტინოვსკში შეიქმნა საეკლესიო თემი, რომელთაც ეკუთვნოდა ეკლესია 1960-იან წლებამდე. 1960-იან წლებში შენობას ჩაუტარდა ინტერიერის რესტავრაცია, გამოცვალეს სახურავი. 1980-იანი წლების ბოლომდე ეკლესიაში სპორტული სკოლა იყო განთავსებული. 

ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა 1988 წელს, როდესაც ეკლესია გადაეცა რუსულ მართლმადიდებელ ეკლესიას.

არქიტექტურა
-----------

კონსტანტინოვსკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია ნაგებია აგურით. შენობის აგებისას გამოყეებულია აღრძინების ეპოქის ბიზანტიური და იტალიური არქიტექტური ელემენტები. იგი ეფუძნება გრძივ-ღერძულგეგმას, რომლის ღერძზე აღმოსავლეთით და დასავლეთით სიმეტრიულადაა განლაგებული სატრაპეზო და სამრეკლო. 

ეკლესიას აქვს ნახევრაწრიული სარკმლები. საკურთხევლის წინ მდებარეობს მარმარილოს კანკელი, რომელიც ცენტრალურ ნაწილში სამიარუსიანია, ხოლო ნაპირებში ორიარუსიანი. 

ამჟამად ეკლესია კონსტანტინოვსკის ერთსართულიან ნაგებოებს შორის აშკარა დომინანტია.

სქოლიო
------

1. ↑  Админ. Покровский храм г.Константиновска.. voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-10.
2. ↑  История создания Покровской церкви
მოჰსუნ სანანი (ფრაგმენტი ფილმიდან)
**მოჰსუნ სანანი** (აზერ. Möhsün Sənani), ნამდვილი სახელი **მოჰსუნ სადიხ ოღლი ჯაფაროვი** (აზერ. Möhsün Sadıx oğlu Cəfərov) (დ. 19 ივნისი, 1900 — გ. 11 თებერვალი, 1981) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1949).

მოჰსუნ ჯაფაროვი დაიბადა 1900 წლის 19 ივნისს თბილისში, შეითანბაზარის უბანში (მაიდანი), ღვთისმეტყველის ოჯახში. მოჰსუნმა მამა ადრეულ ასაკში დაკარგა და ბებიასთან იზრდებოდა. 1906 წელს ბებიამ შვილიშვილი შეიყვანა სკოლა - მედრესეში. მას სურდა, რომ მოჰსუნი მოლა გამხდარიყო, თუმცა მოჰსუნმა არ დაამთავრა მედრესე და არ გახდა მოლა. 1908 წელს მოჰსუნის ბებია გარდაიცვალა და მასზე და მის უმცროსს დაზე ზრუნვა გააგრძელა მისმა მრავალშვილიანმა დეიდა მოლა ზინიათ-ხანუმმა, რომელიც მომავალი აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტის ალი ყურბანოვის დედა იყო. 1909 წლიდან მოჰსუნმა შეითანბაზარში დაიწყო მუშაობა.

თათრის (აზერბაიჯანული) ბაზარი თბილისში - შაითანბაზარი. XIX საუკუნე
ხელოვნებისადმი სიყვარული მოჰსუნს ბავშვობიდან დაჰყვა. იგი აკვირდებოდა, როგორც თბილისელ, ასევე გასტროლებზე ჩამოსულ მსახიობების თამაშს. 1911 წელს თვითონაც გამოვიდა სცენაზე. 1912 წლიდან მოჰსუნი გამოდიოდა სამოყვარულო სამსახიობო წრეში. მისი პირველივე რეჟისორი იყო კომიკოსთა მსახიობების „თბილისის მუსულმანი მსახიობების" დასის მთავარი რეჟისორი მირზახან ყულიევი. თეატრში მონაწილეობას ასევე იღებდნენ მუსტაფა მარდანოვი, მირზა ალი აბასოვი, იბრაჰიმ ისფაჰანლი. ამ წლებში მოჰსუნის მამის მეგობარი „ბიძია ვანომ" მოაწყო იგი სამსახურში ტრამვაის პარკში. ზოგიერთი წარმოდგენა, რომელშიც მოჰსუნი გამოდიოდა, ტარდებოდა ჰაჯი გაშიმ მარდანოვის, მუსტაფა მარდანოვის მაღაზიაში.

რამდენიმე ხნის შემდეგ მას უკვე ანდობდნენ ჰეიდარ ბეგის, სულეიმან ბეგის, ვალის („არშინ მალ ალანიდან"), გოჩა ასკერის („ეს თუ არა ის"), რზაკულის („ნადი შახი"), კასიოს („ოტელო") როლებს. თბილისის თეატრში სანანი თამაშობდა 1920 წლამდე. 1921 წლიდან სანანი გამოდის ბაქოს თეატრების სცენაზე. იმავდროულად მას იღებენ კინოშიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Рамиль Алекперов. Möhsün Sənani.[*მკვდარი ბმული*] (აზერბაიჯანული)
* Möhsün Sənani.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. (აზერბაიჯანული)