**ჰმაიაკ გრიგორიევიჩ ბაბაიანი** (რუს. Амаяк Григорьевич Бабаян; სომხ. Հմայակ Գրիգորի Բաբայան; დ. 15 აგვისტო, 1901 — გ. 21 აპრილი, 1945) — სომხეთის წითელი არმიის გენერალ-მაიორი და საბჭოთა კავშირის გმირი.

დაიბადა გლეხების ოჯახში, თანამედროვე აღმოსავლეთ თურქეთში. 1917 წელს ბაბაიანი შეუერთდა საიმპერატორო რუსულ არმიას, იბრძოდა კავკასიის ფრონტში. საიმპერატორო რუსული არმიის დაშლის შემდეგ ის გახდა ჯარისკაცი სომხეთის პირველი რესპუბლიკის არმიაში. სომხეთის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, ბაბაიანი შეუერთდა წითელ არმიას, სადაც გახდა ოფიცერი. ბელორუსიაში ოპერაცია ბარბაროსას განხორციელებამდე, ის ორჯერ დაიჭრა ომის პირველ თვეებში. მეთაურობდა პოლკს მოსკოვის ბრძოლის დროს, 1941 წლის დეკემბერში, სადაც მძიმედ დაიჭრა. გამოჯანმრთელების შემდეგ მან აიღო 390-ე მსროლელი დივიზიის მეთაურობა, იბრძოდა ყირიმში, რომელიც განადგურდა 1942 წლის მაისში. ბაბაიანი ყირიმში მძიმედ დაიჭრა.

1943 წლის მარტში მას გადაეცა თოფის ბრიგადის მეთაურობა, რომელიც მალე გარდაიქმნა 76-ე მსროლელ დივიზიად, იგი დივიზიას ხელმძღვანელობდა სმოლენსკის ბრძოლის დროს, 1943 წლის ზაფხულში და შემოდგომის დასაწყისში. ბაბაიანი ბრძოლის დროს მესამედ მძიმედ დაიჭრა და გამოჯანმრთელების შემდეგ, 1944 წლის გაზაფხულზე, გახდა 338-ე მსროლელი დივიზიის სარდალი. მან ჩაატარა 338-ე დივიზიას ბელორუსის ოპერაციასა და კაუნასის შეტევაში უხელმძღვანელა, 1944 წლის ზაფხულში, მაგრამ იმავე წლის ბოლოს გაათავისუფლეს. ბაბაიანი 1945 წლის თებერვალში გახდა ბრიგადის მეთაური, პირველ მექანიზირებულ კორპუსში, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა ვისულა–ოდერის შეტევაში, აღმოსავლეთ პომერანიის შეტევაში და ბერლინის ოპერაციაში. ბაბაიანი მოკლეს ბერლინის ბრძოლის დროს, როდესაც პირადად ხელმძღვანელობდა თავდასხმას და სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

ადრეული ცხოვრება და სამხედრო სამსახური
--------------------------------------

ბაბაიანი დაიბადა 1901 წლის 15 აგვისტოს ყარსის ოლქის სოფელ ზიხჩიში (ახლანდელი თურქეთი) სომეხი გლეხის ოჯახში. მან 1916 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1917 წელს იგი მოხალისედ გაემგზავრა რუსეთის იმპერიულ არმიაში, იბრძოდა კავკასიის ფრონტში თურქული ჯარების წინააღმდეგ. საიმპერატორო არმიის დაშლის შემდეგ იგი შეუერთდა სომხეთის ეროვნული საბჭოს ჯარს, იბრძოდა სარდარაპადის ბრძოლაში 1918 წლის მაისის ბოლოს, სადაც არმიამ მოიგერია ოსმალეთის ჯარი და სომხეთში არ შეუშვა. სარდარაპადის ბრძოლის შემდეგ, სომხეთი პირველ რესპუბლიკად გამოცხადდნა, ბაბაიანი შეუერთდა ახალი რესპსუბიკის არმიას, რომელიც ემსახურება მე-2 პოლკს, ვაღარშაპატში. 1920 წლის მაისში მან მიატოვა ჯარი და დაბრუნდა სამშობლოში. სომხეთის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ 29 ნოემბერს, ბაბაიანი შეუერთდა წითელი არმიის ვორონოვიჩის სპეციალურ რაზმს სოფელ კანაკერში, მოგვიანებით მსახურობდა წითელი არმიის მეომრად მეოთხე ლორეს პროვინციის სომხური მსროლელი პოლკის შემადგენლობაში. მე-11 არმიის მე-20 მსროლელი დივიზიის ნაწილი გახდა, ის იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე გამართულ ბრძოლებში, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამხობასა და დაშნაკცუთიუნის აჯანყების ჩახშობაში, სომხეთში. 

1921 წლის 1 მარტიდან 1923 წლის 27 თებერვლამდე ბაბაიანი სწავლობდა დივიზიონის სასწავლო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ, იგი მსახურობდა სტარშინადად, 76-ე სროლის დივიზიის პირველი სომხური პოლკის კომპანიაში.

ლიტერატურა
----------

* Maslov, Aleksander A. (1998). *Fallen Soviet Generals: Soviet General Officers Killed in Battle, 1941–1945*, Translated by David Glantz, London:  Frank Cass. ISBN 9780714647906.
* Tsapayev, D.A. (2014). *Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь*. Moscow:  Kuchkovo Pole. ISBN 978-5-9950-0382-3.

სქოლიო
------

1. ↑  Tsapayev & Goremykin 2014. sfn error: no target: CITEREFTsapayevGoremykin2014 (help)