recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**რუსთავის ციხე** (ან **რუსთავის ციხე-ქალაქი**) — ისტორიული ციხესიმაგრე კუხეთის, რუსთავის ტერიტორიაზე. ციხე წარმოადგენდა თბილისის ირგვლივ დედაქალაქის დასაცავად აგებულ ციხეთაგან ერთ-ერთს. თავისი არსებობის მანძილზე ციხეს ჰქონდა სამი სხვადასხვა პერიოდის ზღუდე. თავდაპირველად (V-VIII საუკუნეები) ზღუდეს ოთხკუთხა კოშკები ჰქონდა, მეორეს, ე.წ. შიდა ზღუდეს, ნახევარწრიული კოშკები. შემდგომ ეს ორივე ზღუდე ერთ ზღუდედ გაუერთიანებიათ (IX-XI საუკუნეები). მესამე, ე.წ. გარე ზღუდეს ჰქონდა გვირაბიანი კარიბჭე (XII-XIII საუკუნეები.). ციხის აღმოსავლეთის მხრიდან ერთდოულად ორი ზღუდე ჰქონდა შემორტყმული. რუსთავის ციხე ერთადერთი ციხეა საქართველოში რომელშიც არის ფრესკები. 2020 წლის 27 აგვისტოს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

სახელწოდება
-----------

XX საუკუნეში რუსთავის ციხის ტერიტორიაზე არაქართული მოსახლეობა ცხოვროდა, რომელიც ციხეს რიშ-ყალას ეძახდა. რუსთავს რიშად მოხსენიებს ქართლის ცხოვრების სომხური თარგმანიც. რიშა ქართული რუსთავის დამახინჯებული ვარიანტია. XX საუკუნის 20-იან წლებში ციხეს კიდევ ერთი ისტორიულად გაუმართლებელი სახელი დაუმკვიდრდა — არიშის ციხე. ეს სახელი მომდინარეობს პავლე ინგოროყვას გამოკვლევიდან — რუსთაველიანა, რომელშიც მან რუსთავის ციხე ჰერეთის დიდებულების — არიშიანების საგვარეულო ციხედ მიიჩნია და მას არიშის ციხე უწოდა. ეს მოსაზრება თავიდანვე უარყვეს იმდროინდელმა ისტრიკოსებმა, რომლებიც მიიჩნევენ, რომ რუსთავი ყოველთვის კახეთ-კუხეთის განუყოფელი ნაწილი იყო და არასოდეს შედიოდა ჰერეთის შემადგენლობაში. ყველა ისტორიულ წყაროში ციხე მოხსენიებულია, როგორც რუსთავის ციხე-ქალაქი ან რუსთავის ციხე.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რუსთავის ციხე***

* პაჭიკაშვილი ნ. „რუსთავის ისტორია", 2006 წ.
* „საქართველოს არქეოლოგია" / რედ: აფაქიძე ა. თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 364-372.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11517

სქოლიო
------

1. ↑  დადგენილების ტექსტი
**მირნადირ მირალი ოღლი ზეინალოვი** (აზერ. Mirnadir Mirəli oğlu Zeynalov, დ. 12 ნოემბერი, 1942, ბაქო - გ. 10 მარტი, 2021, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი (2006).

ბიოგრაფია
---------

მირნადირ ზეინალოვი დაიბადა 1942 წლის 12 ნოემბერს ბაქოს სოფელ ბუზოვნაში. 1963 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა, შემდეგ კი 1973 წელს დაამთავრა მოსკოვის ბეჭდვის ინსტიტუტის გრაფიკული განყოფილება. იყო აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირისა და მსოფლიო სამხატვრო აკადემიის სრულუფლებიანი წევრი. 
მხატვრის პროფესიული კარიერა 1970-იან წლებში დაიწყო. მასზე გავლენა მოახდინეს აფშერონის სამხატვრო სკოლის გამოჩენილმა წარმომადგენლებმა.
მხატვრის ნამუშევრებში ასახულია აფშერონის მკაცრი ბუნება და პეიზაჟები, სადაც ის დაიბადა და გაიზარდა. ამათგან გამოირჩევა ნაწარმოებები „მარტოხელა ხე" (1974) და „ძველი სოფელი" (1989 წ.). კარიერის პირველ წლებში მხატვარმა დაიწყო რეალიზმის სტილში ნახატების, მოგვიანებით კი აბსტრაქტული ნახატების შექმნა.
რამდენჯერმე მოეწყო მირნადირ ზეინალოვის პერსონალური გამოფენები. მხატვრის ნამუშევრები გამოიფინა მოსკოვში, კიევში, ჰიუსტონში, ლოს-ანჯელესსა და სხვა ქალაქებში. მისი გამორჩეული ნამუშევრები ინახება აზერბაიჯანის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეის ფონდებში.
მხატვარი 2021 წლის 10 მარტს 78 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Mir Nadir Zeynalov. YAY Gallery. ციტირების თარიღი: 25 yanvar 2018.
2. ↑  Rəssam ömrünün rəng çalarları. anl.az. ციტირების თარიღი: 25 yanvar 2018.
**საფიე აილა** (ინგლ. Safiye Ayla; დ. 14 ივლისი, 1907 — გ. 14 იანვარი, 1998) — თურქული კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

საფიე აილა დაიბადა 1907 წლის 14 ივლისს, სტამბოლში. აილას მამა მის დაბადებამდე დაიღუპა, ხოლო დედა მაშინ, როდესაც საფიე 3 წლის იყო. ამის შემდეგ ბავშვთა სახლში, „Çağlayan Darüleytâmı"-ში, სტამბოლის ერთ-ერთ ისტორიულ უბანში „ბებეკში" გაგზავნეს, სადაც მან დაწყებითი განათლება მიიღო. მასწავლებლობას კოლეჯში სწავლის დროს დაეუფლა, ცოტა ხნის განმავლობაში მუშაობდა როგორც მასწავლებელი, თუმცა ეს საქმიანობა შემდეგ აღარ გაუგრძელებია.

მან მისი მუსიკალური განათლება დაიწყო როგორც ფორტეპიანოს სტუდენტმა. მოგვიანებით იმ დროისთვის ცნობილ კაზინოებში შემსრულებლად მუშაობდა. მუსიკალური საქმიანობის დროს, იგი ბევრ ცნობილ და მნიშვნელოვან მუსიკოსებთან ერთად მუშაობდა. 1932 წელს გახდა მუსტაფა ქემალ ათათურქის ერთ-ერთი საყვარელი მომღერალი. 

1950 წელს დაქორწინდა ცნობილ არტისტზე, შერიფ მუჰიდან თარგანზე (1892-1967). მისი კონცერტების უმრავლესობა თურქული რადიოს ერთერში გადიოდა, მას მთლიანობაში 500 ჩანაწერი აქვს შექმნილი. 

საფიე აილას წარმატებული კარიერა ჰქონდა, რომელიც გარკვეულწილად დამოკიდებული იყო მის მუსიკალურ სტილზე. მას მუსიკალურ სამყაროში თავის დამკვიდრება არ გასჭირვებია, რადგან მის რეპერტუარში შედიოდა კლასიკური, თანამედროვე და პოპულარული მუსიკა. 

იგი სიკვდილამდე სტამბოლში ცხოვრობდა, მის საპატივცემულოდ შექმნილია მუსიკალური კონკურსი, რომელიც ნიჭიერ ახალგაზრდებს პოპულარიზაციას უწევს.

სქოლიო
------

1. ↑  „Safiye Ayla anıldı". *Hürriyet* (Turkish). 14 January 2011. ციტირების თარიღი: 8 January 2013.
2. ↑  „TEV, değerli bağışçısı Safiye Ayla Targan’ı unutmadı". *Hürriyet* (Turkish). 13 January 2012. ციტირების თარიღი: 8 January 2013.
3. ↑  Frank W. Thackeray (2001). *The History of Turkey*. Westport, CT:  Greenwood Press. ციტირების თარიღი: 20 December 2013.  – via Questia (ფასიანი რეგისტრაცია)
4. ↑  Özkılınç, Güney (2015-03-13). *Nâzım'ın Bursa Yılları* (en).  Evrensel Basım Yayın. ISBN 9786053312178.
5. ↑  Safiye Ayla (1907 - 1998) Turkish. Onur Board (18 October 2008).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 აგვისტო 2014. ციტირების თარიღი: 8 January 2013.
**პლოტნიკოვის სახლი** (რუს. Дом Плотникова) — ძველი სახლი კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1912 წელს. როსტოვის საოლქო კომიტეტის 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 გადაწვეტილების თანახმად მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: კონსტანტინოვსკი, ლენინის ქუჩა № 28.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში როსტოვის ოლქის ქალაქ კონსტანტინოვსკში შენდებოდა ბევრი შენობა ეკლექტიკის სტილში. ეს სტილი ერთ შენობაში აერთიანებდა როკოკოს, ბაროკოს, რენესანსისა და მოდერნის დეკორატიულ ფორმებს. ასეთ სტილშია აშენებული ორსართულიანი აგურის სახლი კონსტანტინოვსკში, რომელიც ეკუთვნოდა ვაჭარ პლოტნიკოვს, რომელიც მდებარეობს 25 ოქტომბრისა და ლენინის ქუჩის გადაკვეთაზე. სახლი აგებულია 1912 წელს პლოტნიკოვის ფინანსებით. თავდაპირველად აქ ვაჭრობდნენ ქსოვილებით, ხატებით და ა. შ.

აღწერა
------

ქალაქ კონსტანტინოვსკში მდებარე ორსართულიანი აგურის სახლი ნაგებია წითელი აგურით ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. შენობას გააჩნია სართულთშორისი კარნიზი. შვიდი ნახევარწრიული ფანჯარა, რომლებიც მეორე სართულზე გაფორმებულია სანდრიკებით და პილასტრებით. სახურავზე ორი ატიკი მდებარეობს სამერცხლულით. შენობის პირველი სართული რუსტირებულია და აქვს დიდი ვიტრინები. შენობას აქვს ორი შესასვლელი. ანალოგიურია სახლის ფასადი 25 ოქტომბრის ქუჩიდან. 

პლოტნიკოვის სახლის სარდაფში ვრცელი საწყობებია განთავსებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Торговый дом купца Плотникова
* Константиновск, Торговый дом Плотникова.  დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* Константиновский район, г. Константиновск, Улица Ленина, 28 დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* Константиновский район, г. Константиновск დაარქივებული 2022-04-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
**როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი** ( გერმ. Rose von Rosthorn-Friedmann ; დ. 12 თებერვალი 1864, პრევალიე — გ. 13 იანვარი 1919, ბადენი, ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი დიდგვაროვანი მთამსვლელი. ცნობილი გახდა გუსტავ კლიმტის მიერ შექმნილი პორტრეტით.

ბიოგრაფია
---------

როზა ფონ როსთჰორნი დაიბადა მეწარმე ადოლფ როსთჰორნისა და მისი მეუღლის როზალი ფიშერის ოჯახში. იგი მიეკუთვნებოდა როსთჰორნების მეწარმეთა დინასტიას. მათი ნათესავი იყო ექიმი ალფონს ფონ როსთჰორნი.  1881 წელს როზა ფონ როსთჰორნი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ბავარიის 1800 მეტრის სიმაღლის ვაცმანის მთა აღმოსავლეთი ფერდობიდან დაიპყრო, ხოლო 1888 წელს ავიდა ტურვისერის მწვერვალზე. 

მისი პირველი მეუღლე იყო ავსტრიის რკინიგზის იურიდიული მრჩეველი და შემდგომში ჩრდილოეთ რკინიგზის დირექტორი ბრუნო ვაგნერ ფონ ფრეინშაიმი. ამ ქორწინებაში შეეძინა ქალიშვილი დორა. 1886 წელს როზა ცოლად გაჰყვა ავსტრიელ მრეწვეელს, მთამსვლელს, მოციგურავეს და მოფარიკავეს ლუი ფილიპ ფრიდმანს (1861–1939) და ამ ქორწინებიდან როზას შეეძინა ქალიშვილი მარია ალექსანდრინა. ფრიდმანის წყვილი ტრიალებდა ვენის ინტელექტუალურ საზოგადოებაში. მწერალი ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალი აღფრთოვანებული იყო არა მხოლოდ როზას სილამაზით, არამედ მისი ინტელექტითა და ძლიერი პიროვნული თვისებებით, ხოლო არტურ შნიცლერმა დატოვა მოგონებები დიდებული სპორტსმენის ლუი ფრიდმანის შესახებ.

გუსტავ კლიმტმა უკვდავყო როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი ცნობილ პორტრეტში, რომელიც 1983 წლამდე ოჯახის საკუთრებაში რჩებოდა, ხოლო შემდეგ გაიყიდა სოტბის აუქციონზე 1987 წელს. იგი შეიძინა გამომცემელმა ჰანს დიჰანდმა. როზა ფონ როსთჰორნი პორტრეტზე გამოსახულია შავი ფერის საღამოს კაბაში. იგი მსუბუქად ეყრდნობა რბილი წითელი სკამის საზურგეს. მის კისერს ამშვენებს მსხვილი მარგალიტის ყელსაბამი, ხოლო მაჯას — რამდენიმე ოქროს სამაჯური. ფერმკრთალი სახის კანი, დეკოლტე და შიშველი ხელები მუქ ფონზე გამოირჩევა, ხოლო მუქი ფერის თმა და მოცულობითი ვარცხნილობა თითქმის შერწყმულია ფონთან.  როგორი ურთიერთობა აკავშირებდა როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანს მხატვართან, დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ ალმა შინდლერმა, რომლისთვისაც კლიმტი პირველი სიყვარული იყო, საკუთარ დღიურში ეჭვით აღნიშნა, რომ მხატვარმა დაიწყო ურთიერთობა "მოხუცი ქალთან" როზა ფრიდმანთან. .როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი ასევე ფიგურირებს კლიმტის სხვა ნახატში სერიიდან წყლის ნიმფების შესახებ — „ვერცხლის თევზები," რომელიც თარიღდება როგორც 1899, ასევე 1901-1903 წლებით.  პირველი მსოფლიო ომის დროს როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი მედდად მსახურობდა ვენის ლაზარეთში, სადაც დაავადდა ტიფური ცხელებაით და გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Die Anton Schaller. Wertheim-Klinik: eine Geschichte der II. Universitäts-Frauenklinik in Wien (გერმანული)
2. ↑  Deutscher und Österreichischer Alpenverein. Die Erschliessung der Ostalpen(გერმანული)
3. 1 2  Natter 2019. sfn error: no target: CITEREFNatter2019 (help)

ლიტერატურა
----------

* Gustav Klimt, Toni Stooss, Christoph Doswald: *Gustav Klimt*, 1992, Seite 118
* Louis Friedmann: *Die Ortlergruppe.* In: *Die Erschließung der Ostalpen.* Band 2, Deutscher und Österreichischer Alpenverein
* Harry Muré: Jeanne Immink Die Frau, die in die Wolken stieg. Tyrolia, Innsbruck 2010, ISBN 978-3-7022-3075-3
*
**სარიყამიშის ბრძოლა** — რუსეთის არმიის მიერ კავკასიაში პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში განხორციელებული ოსმალეთის წინააღმდეგ მიმართული ბრძოლა. მიმდინარეობდა 1914 წლის 9 (22) დეკემბრიდან 1915 წლის 4 (17) იანვრამდე.

1914 წლის 15 ნოემბერს რუსეთის არმიის სამი რაზმი თურქეთის სახელმწიფო საზღვარზე გადადის და იწყებს შეტევას ორი მიმართულებით:

* ყარსი–ერზურუმი — სარიყამიშისა და ოლთისის რაზმები (სულ 6 დივიზია).
* ერევანი–ელეშკირტი — ერევნის რაზმი (სულ 2 დივიზია, კავალერია).

ოსმალეთის არმიის მთავარსარდალმა ენვერ-ფაშამ დაგეგმა მეტად გაბედული ოპერაცია: თურქული მე-3 არმიის სამ საარმიო კორპუსს რუსული ქვედანაყოფები უნდა შეებოჭა სარიყამიშთან. ამ ამოცანის წარმატებით გადაჭრის შემთხვევაში იმედოვნებდნენ რუსეთისადსჯასფნკასბფიჯაკლსნკმსიჯასნდმასჯიომკდასფაჯსმფკასჯფლკასმფნიჯასფასფდაომის შემდეგ მიერთებული ტერიტორიების დაბრუნებას, რეგიონში მცხოვრები მაჰმადიანი მოსახლეობის აჯანყებას, სამხრეთ კავკასიის გაწმენდასა და ბორჯომი-თბილისის მიმართულებით შეტევას.

თუმცა 22 დეკემბრის (4 იანვრის) შემდეგ მოვლენები სხვანაირად განვითარდა. დარუბანდის 154-ე ქვეით კაზაკთა ათასეულის მე-14 ასეულის მებრძოლებმა და ასმეთაურმა ტარას ვაშაკიძემ დაატყვევა თურქეთის III არმიის IX კორპუსის მთელი ხელმძღვანელობა, რამაც პრაქტიკულად გადაწყვიტა ბრძოლის ბედი. რუსულ არმიებს რამდენიმე დღე დასჭირდათ IX და X საარმიო კორპუსების დარჩენილი ნაწილების გასანადგურებლად.

სარიყამიშის ბრძოლაში მონაწილეობდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილი. ჩოლოყაშვილის საკავალერიო ასეულს დაევალა სტრატეგიულად დიდი მნიშვნელობის მქონე სიმაღლის, „არწივის ბუდის" აღება და დაცვა. მან ეს ბრძანება ბრწყინვალედ შეასრულა. ამ დროს გამოჩენილი გმირობისათვის ქაქუცა ჩოლოყაშვილი მხედრული წარჩინების ერთ-ერთი უმაღლესი ნიშნით, ოქროს სახელობითი ხმლით დააჯილდოვეს.

ლიტერატურა
----------

* გიორგი ჟუჟუნაშვილი, შაითან კაპიტანი, ჟურნ. „ისტორიანი", № 5, 2011, მაისი,
* Сарыкамыш. Краткий очерк декабрьской операции 1914 года
* *Мартиросян Д. Г.* Саракамышская операция (12-24 декабря 1914 г.) // Военно-исторические исследования в Поволжье. Выпуск 7. Саратов, 2006. С.55-65
**ჟანდირა ლუსია ლალია მარტინი** (პორტ. *Jandira Lúcia Lalia Martini*; დ. 10 ივნისი, 1945, სანტუსი — გ. 29 იანვარი, 2024, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი მსახიობი, პიესიების ავტორი, თეატრალური რეჟისორი და პროდიუსერი. მსოფლიო პოპულარობა მოიპოვა ტელენოველა კლონში შესრულებული ზორაიდეს როლით.

ბიოგრაფია
---------

ჟანდირა მარტინი დაიბადა 1945 წლის 10 ივნისს, სან-პაულუს შტატის ქალაქ სანტუსში, იუველირ ალფრედო ლალიას და მისი ცოლის ოჯახში. სამსახიობო კარიერა 1965 წელს დაიწყო პიესა „ქრონიკაში" მონაწილეობით. 1967 წელს დაამთავრა სანტუსის კათოლიკური უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი და სწავლა სან-პაულუს უნივერსიტეტის დრამატული ხელოვნების სკოლაში განაგრძო. 1960-იან წლებში შედგა მარტინის დებიუტი ტელევიზიაში. თუმცა, პირველი გამორჩეული როლი 1987 წელს შეასრულა ტელესერიალში „როგორ გავთხოვდეთ სარფიანად". 1980-იან წლებში მარტინმა თავად დაიწყო სცენარების წერა. 

როგორც სატელევიზიო მსახიობი, მარტინი საუკეთესოდაა ცნობილი სერიალ „კლონში" შესრულებული ზორაიდეს როლით. კლონის გამოსვლის შემდეგ, ის კიდევ უფრო მეტად პოპულარული გახდა ბრაზილიაში და ყველა იმ ქვეყანაში, სადაც ეს სერიალი გავიდა.

პირადი ცხოვრება
---------------

მარტინი დაქორწინებული იყო სცენარისტ მარკუს კარუზოზე, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავდა.

გარდაიცვალა 2024 წლის 29 იანვარს, 78 წლის ასაკში. სიკვდილის მიზეზი ფილტვის კიბო გახდა.

ფილმოგრაფია
-----------

### ტელევიზია

* 1983 – Braço de Ferro
* 1987 – Sassaricando – ტეოდორა აბდალა
* 1990 – A História de Ana Raio e Zé Trovão – ვიტორია იმპერიალი
* 1991 – O Fantasma da Ópera – მარიონ ლეიკ ფიცჯერალდი
* 1994 – Éramos Seis – დონა ჟენუ
* 1995 – Sangue do Meu Sangue – რებეკა
* 1996 – Brava Gente – აუგუსტა მესინარი
* 2001 – Os Maias – ეუჟენია სილვეირა
* 2001 – კლონი – ზორაიდე
* 2003 – A Casa das Sete Mulheres – დონა ანტონია
* 2004 – A Diarista – დილმა
* 2005 – ამერიკა – ოდალეია დი ოლივეირა
* 2007 – Amazônia, de Galvez a Chico Mendes – დონანა
* 2007 – Desejo Proibido – დონა გუარა
* 2009 – Caminho das Índias – პუჟა
* 2010 – Escrito nas Estrelas – ჟილდეტი
* 2011 – Morde & Assopra – სალომე დი სოუზა
* 2012 – Salve Jorge – ფარიდი

### კინო

* 1990 – Uma Escola Atrapalhada – დონა ალმა
* 2004 – ოლგა  – სარა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჟანდირა მარტინი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  Welcome to nginx.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 ნოემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 13 July 2012
**კაჭკაჭი** — ფრანგი იმპრესიონისტი მხატვრის, კლოდ მონეს ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით, ტილოზე, 1868-1869 წლებში ნორმანდიაში, ეტრეტას კომუნას მახლობლად.

1869 წელს საფრანგეთში დიდი თოვლი მოვიდა. ეტრეტაში მონემ ზამთრის ახალი ტილოების შექმნა განიზრახა და ბაზილს „კაჭკაჭისათვის" საღებავების გამოგზავნა სთხოვა. ბევრი მოვერცხლისფრო თეთრი, შავი, ბევრი სპილოსძვლისფერი, ბევრი კობალტისფერი ლურჯი, ბევრი გამჭვირვალე ლაქი და ყვითელი ოხრა, ესაა ფერები, რომლებიც მონემ ამ ნახატის დასახატად გამოიყენა. ნახატში თოვლი ძალიან მსუბუქი და ბრჭყვიალაა.

ვინაიდან მონეს ძალიან მოსწონდა ჰოლანდიური მხატვრობა, შეიძლება ვიფიქროთ, რომ აფასებდა ბრეიგელსაც, თუმცა მისგან განსხვავებით მონესთან საერთოდ არ არიან პერსონაჟები, მხატვარი გვიჩვენებს ისეთ სამყაროს სადაც ადამიანი არ ჩანს. ეს კომპოზიცია ძალიან მარტივია და გარკვეულწილად კოროს გავლენა იგრძნობა.

კომპოზიცია გაწონასწორებულია: წინა პლანზე გეომეტრიული ჩრდილებია განლაგებული, მეორე პლანი თოვლით დაფარული ხეების ტოტებია, ჰორიზონტის დასალიერში კი შეიძლება იყოს ზღვა ან მდელო. 

1869 წლის სალონის ჟიურიმ „კაჭკაჭი" დაიწუნა. შეიძლება იმიტომ, რომ ის შესანიშნავი ლურჯი ჩრდილების ეფექტი, რომელიც კაჭკაჭის ბუმბულზეც მეორდება, მხატვრის სურვილით მას ლურჯ ფრინველად აქცევს.

ლიტერატურა
----------

* დიდი მხატვრები, მონე, გამომცემლობა პალიტრა L, თბ. 2010
* Fell, Derek (2007). *The Magic of Monet's Garden*. Firefly Books. ISBN 1-55407-277-8.
* Schapiro, Meyer (1997). *Impressionism: Reflections and Perceptions*. George Braziller. pp. 68–69. ISBN 0-8076-1420-3.
* Wildenstein, Daniel (1999). *Monet: Or the Triumph of Impressionism*. Taschen. ISBN 3-8228-7060-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Magpieდაარქივებული 2022-06-15 საიტზე Wayback Machine.*  at the Musée d'Orsay full entry
* *The Magpie დაარქივებული 2011-08-27 საიტზე Wayback Machine.*  at the Grand Palais, Monet Numérique (high-resolution)
**დუნაი-დრავა** ( უნგრ. Duna-Dráva Nemzeti Park ) — უნგრეთის სამხრეთით მდებარე ეროვნული პარკი, სამხრეთ ტრანსდანუბიის რეგიონში, სომოგის, ბარანიას და ტოლნას მიდამოებში. პარკის ტერიტორია შედგება 21 ნაწილისგან, რომლებიც მიმოფანტულია დიდ ტერიტორიაზე, ძირითადად დუნაის და დრავას გასწვრივ, ასევე ამ მდინარეების შუაში. პარკის საერთო ფართობია 494,79 კმ². მდინარე დრავასა და დუნაის შორის ყველაზე მდიდარი ბუნებრივი რეგიონები გარემოსდაცვითი კონტროლის ქვეშ 1962 წლიდან მოექცა. ეროვნული პარკი დაარსდა 1996 წელს.

მნიშვნელოვანი ტერიტორიები
-------------------------

ჭალის ტყის ტერიტორია განლაგებულია დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე სეკსარდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მოჰაჩის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ ბაიას მოპირდაპირედ. გემენეცის ტერიტორიაზე, რომელიც შედის ეროვნული პარკის შემადგენლობასი, მოეწყო ზოოლოგიური ნაკრძალი.

გემენცი დასერილია დუნაის და მისი შენაკადი შიოს ტოტებით, გვერდითი არხებითა და ნამდინარევებით. ბევრ მათგანს აქვს უკიდურესად მკვეთრი ფორმა და ქმნის დიდი რაოდენობით კუნძულებს.

ნაკრძალში მოეწყო სადემონსტრაციო ზონა ტაფლოშ-გოგა კონცხზე შიოსა და დუნაის ერთ-ერთ ნამდინარევს შორის. ექსპოზიციის საშუალებით აღდგენილია ამ რეგიონში უნგრელი გლეხების ტრადიციულ ცხოვრების წესი. აქ ასევე შესაძლებელის უნგრული ტრადიციული შინაური ცხოველების ჯიშების ნახვა.

გემენეცის ფაუნა მდიდარია — აქ ბინადრობს ბევრი გარეული ცხოველი. ასევე ფრინველები — არწივები, ყანჩები, წეროები და ა.შ.

### დრავას ველი

დრავა მიედინება სამხრეთ ტრანსდანუბის რეგიონის ტერიტორიაზე 150 კილომეტრზე მეტ მანძილზე. ბევრგან ის ქმნის საზღვარს ხორვატიასთან, ზოგჯერ მთლიანად შედის უნგრეთის ან ხორვატიის ტერიტორიაზე. უნგრეთის სხვა დიდი მდინარეების, მათ შორის, დუნაისა და ტიზასგან განსხვავებით, დრავაზე პრაქტიკულად არ ჩატარებულა ჰიდრავლიკური სამუშაოები, რამაც საშუალება მისცა მის ნაპირებზე ხელუხლებელი ბუნების ტერიტორიების შენარჩუნებას, რომელთაგან ბევრი პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ბევრ რაიონში დრავა ქმნის უამრავ ტბას, გვერდით არხებსა და კუნძულებს.

ნაპირებზე იზრდება მურყანი, იფანი და წიფელი ; მდინარის ტბებსა და გვერდით განშტოებებზე უხვადაა წარმოდგენილი ტირიფი. ნაპირების კლდეებში ბუდობენ მერცხლები, ჩვეულებრივი მეფისნარევები (ქინგფიშერი), და კვირიონი. მდინარე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გადამფრენი წყლის ფრინველებისთვის, მათი ნახვა შეიძლება ადრე გაზაფხულზე მდინარე დრავაზე.

### ლანკოცის ტყე

 დრავა შომოდის ოლქში
ლანკოცის ტყე გადაჭიმულია ვიზვარიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დრავას პარალელურად. ხეებიდან აღსანიშნავია მუხა, თელა, იფანი ბუჩქების ქვეტყითა და ვაზის ხეებით. წყალდიდობის დროს ტყე რეგულარულად იტბორება.

### ბარჩის ტყე

ბარჩის ღვიის ტყე გადის დრავადან ქალაქ ბარჩის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. გამოირჩევა მდიდარი ფლორითა და ფაუნით.

### მეჩეკისა და აბალიგეტის მღვიმე

პეჩის ჩრდილოეთით არის მეჩეკის მთიანი ტყიანი რეგიონი, რომლის მრავალი ნაწილი დაცულია. მეჩეკის ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა აბალიგეტის სტალაქტიტების მღვიმე , რომელიც ღიაა საზოგადოებისთვის. მღვიმე ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა ნაკადის ქანების ეროზიით. მასში დაცულია ღამურების სახეობები.

სქოლიო
------

1. თარგი:ВТ-МЭСБЕ
**ეტნა** (იტალ. Etna) — მოქმედი ვულკანი იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე. სიმაღლე 3357 მ. ამჟამად ყველაზე მაღალი და ყველაზე აქტიური ვულკანია ევროპაში. მისი სიმაღლის მითითება ზუსტად შეუძლებელია, ვინაიდან ის მუდამ იცვლება ამოფრქვევებისა და შლაკების ამოსხმის გამო. ეტნას 400-მდე გვერდითი კრატერი და მრავალი ლავური ნაკადი აქვს. 

ეტნა საშუალოდ სამ თვეში ერთხელ ამოაფრქვევს ლავას. სტატისტიკურად ვულკანი 150 წელიწადში ერთხელ რომელიმე დასახლებას ანადგურებს. თუმცა გაცივებული ლავის გამო ეტნის გარშემო ნიადაგი განსაკუთრებით ნაყოფიერია და მის კალთებზე ხილს, ზეთისხილსა და ვენახს აშენებენ. ვულკანის ამოფრქვევა ჯერ კიდევ უძველეს ხანებში დასტურდება. ანტიკური ხანის ავტორები ასახელებენ ძვ. წ. 479 და 425 წლებს. 

1981 წელს მის ირგვლივ ეროვნული ნაკრძალი შეიქმნა. ჩვეულებრივი ავტომობილით ეტნაზე 1900 მეტრის სიმაღლეზე შეიძლება ასვლა. აქედან საბაგირო გზას 2550 მეტრამდე აჰყავს დამთვალიერებლები, რის შემდეგაც 45 ევროდ საცალფეხო ბილიკებით 2925 მეტრის სიმაღლემდეა შესაძლებელი ასვლა. ძლიერი ამოფრქვევა მოხდა 1669 წელს, როცა ლავურმა ღვარმა ქალაქ კატანიამდე მიაღწია და ნაწილობრივ დაანგრია იგი.

მითოსის თანახმად, სწორედ ეტნა დაამხო ზევსმა თავზე საზარელ ტიფონს. მას შემდეგ ურჩხული ხანდახან წამოყოფს ხოლმე თავს და დაგროვილ ცეცხლსა და ლავას აფრქვევს თავისი ხახიდან. სხვა ვერსიით კი ეტნას მთის სიღრმეში მდებარეობდა ჰეფესტოს სამჭედლო. მთის სიახლოვეს ცხოვრობდა ნიმფა ეტნა. 

2013 წლის ივნისში ეტნა შეიყვანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.ეს მე ვარ ჯუმბერი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ვულკანების სია

სქოლიო
------

1. ↑  ეტნა — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
2. ↑  ეტნა — ცნობები
3. ↑  Mount Etna Becomes a World Heritage Site

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვულკანები |
| --- |
|  |
| ტიპი | 
კალდერა **·** შლაკური კონუსი **·** რთული ვულკანი **·** კრიოვულკანი **·** ნაპრალის ვულკანი **·** ლავური კონუსი **·** ვულკანური გუმბათი **·** მაარი **·** ტალახის ვულკანი **·** პარაზიტული კონუსი **·** ვულკანური კონუსი **·** პიროკლასტური ფარი **·** ფსევდოკრატერი **·** ფარისებრი ვულკანი **·** სომა **·** სტრატოვულკანი **·** სუბგლაციალური ვულკანი **·** წყალქვეშა ვულკანი **·** სუპერვულკანი **·** ვულკანური კონუსი
 | 
 |
|  |
| ეფუზიური ქანები | 
აგლომერატი **·** ანდეზიტ-ბაზალტი **·** ბენმორეიტი **·** ბლაირმორიტი **·** დაციტი **·** ფელზიტი **·** კომატიტი **·** ლატიტი **·** ლეიციტიტი **·** ნეფელინიტი **·** ობსიდიანი **·** ფონოლიტი **·** ფონოტეფრიტი **·** რიოდაციტი **·** ლიპარიტი **·** ტეფრიფონოლიტი **·** ტრაქიანდეზიტი **·** ტრაქიბაზალტი **·** ტრაქიტი **·** ტუფი
 |
|  |
| სიები და ჯგუფები | 
ცხელი ლაქები **·** ვულკანების სია **·** დეკადური ვულკანები **·** ვულკანური თაღი **·** ვულკანური სარტყელი **·** ვულკანური მინდორი
 |
|  |
| 
 **კატეგორია** **·**  **კომონზი** **·**  **პორტალი** |

 |
**ლანდო ნორისი** (ინგლ. Lando Norris; დ. 13 ნოემბერი 1999) — ბრიტანელი და ბელგიელი ავტომრბოლელი, რომელიც ამჟამად ფორმულა ერთში ასპარეზობს McLaren-ის გუნდში, ბრიტანეთის სახელით.

2015 წელს მოიგო MSA Formula-ს ჩემპიონატი, 2016 წელს კი Toyota Racing Series, Formula Renault 2.0-ის ევროთასი და Formula Renault 2.0-ის ჩრდილოეთ ევროპის თასი. იმავე წელს მიიღო McLaren Autosport BRDC-ის ჯილდო. 2017 წელს შეუერთდა მაკლარენის ახალგაზრდა მრბოლელთა პროგრამას. მოიგო 2017 წლის FIA Formula 3-ის ევროპის ჩემპიონატი Carlin Motorsport-ის გუნდის სახელით. აღზევდა ფორმულა ორში (Carlin-ის გუნდით), სადაც 2018 წელს მეორე ადგილი დაიკავა. 2018 წელს ის გახდა McLaren-ის მრბოლელი. ფორმულა ერთში საპრიზო ადგილი (მე-3) პირველად 2020 წელს ავსტრიის გრან-პრიზე დაიკავა.

პირადი ცხოვრება
---------------

ლანდო ნორისი დაიბადა ბრისტოლში. მამამისი არის ბრისტოლის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი, ასევე 501-ე ყველაზე მდიდარი ადამიანი ქვეყანაში (2018 წლის მონაცემებით). ნორისის დედა არის ბელგიის ფლანდრიის რეგიონიდან. ნორისს ჰყავს ორი უმცროსი და და უფროსი ძმა ოლივერი, რომელიც 2014 წლამდე ასევე დაკავებული იყო კარტინგით. ნორისს აქვს როგორც ბრიტანეთის, ისე ბელგიის მოქალაქეობა.

სქოლიო
------

1. ↑  feels like 'second home' Grand Prix for Lando Norris"
2. ↑  agrees major contract extension to stay at McLaren until 2025
3. ↑  Rich List 2016 revealed: Who is worth the most money this year
4. ↑  is Adam Norris, millionaire father of McLaren F1 star Lando?
5. ↑  Norris | Racing career profile
6. ↑  Norris-Profile
**აღმოსავლეთ პონტოს მთები** (თურქ. Doğu Karadeniz Dağları) — ქედების სისტემა თურქეთსა და საქართველოში. წარმოადგენს პონტოს მთების აღმოსავლეთ ნაწილს. გადაჭიმულია შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, დასავლეთით — მდინარე მელეთიდან აღმოსავლეთით — მდინარე ჭოროხის ხეობამდე. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი, სიგანე 50–110 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 3937 მ (მთა ქაჩქარი). შედგება გირესუნის, გიუმიუშანეს, ზიგანის, ტრაპიზონისა და ჭანეთის ქედებისაგან. წარმოიქმნა ალპური დანაოჭების შედეგად. გეოლოგიური თვალსაზრისით, ნაოჭა-ლოდა მთებია, რომელიც დანაწილებულია მრავალრიცხოვანი განივი რღვევებით. მაღალ მწვერვალებზე არის თანამედროვე გამყინვარება. აგებულია კრისტალური, მეტამორფული და ვულკანური ქანებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა განივი ხეობებით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა ჩრდილოეთ კალთებზე წელიწადში 3000 მმ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პონტოს მთები

სქოლიო
------

1. ↑  Doðu Karadeniz Daðlarý | Ekocoðrafya
2. ↑  Бойнагрян В. Р. Геоморфология Армянского нагорья, Ереван, 2016. — 650 с.
**გიენოსი** (ბერძ. gyēnos) — ანტიკური ხანის ქალაქი შავი ზღვის სანაპიროზე, კოლხეთში (ახლანდელი ქალაქ ოჩამჩირის მახლობლად). 

გიენოსს ამავე სახელწოდების მდინარესთან ერთად იხსენიებს ბერძენი ავტორი ფსევდო-სკილაქს კარიანდელი (ძვ. წ. IV ს.). როგორც ვარაუდობენ, გიენოსს შეესატყვისება პომპონიუს მელას (ძვ. წ. I ს.) მიერ მოხსენიებული ქ. კიკნოსი, სტეფანე ბიზანტიელის (VI ს.) ლექსიკონში დასახელებული ქ. პიენისი და ქ. ტიენისი. 

ოჩამჩირის მიდამოების არქეოლოგიური შესწავლის შედეგად დადგენილია, რომ აქ ჯერ კიდევ ქალაქის წარმოქმნამდე არსებობდა ადგილობრივი დიდი დასახლება და განვითარებული იყო ხელოსნური წარმოება. გიენოსის დაწინაურება და საქალაქო ცენტრად გადაქცევა ემთხვევა ახლანდელი ოჩამჩირის მახლობლად, მდინარე ჯიკუმურის შესართავთან ბერძენთა, საფიქრებელია, ათენელთა, სავაჭრო სამოსახლოს დაარსებას (ძვ. წ. V ს. II ნახ.). გიენოსში ბერძენთა გვერდით ცხოვრობდა მკვიდრი კოლხური მოსახლეობა. 

ადრინდელ ანტიკურ ხანაში (ძვ. წ. V-IV სს.) გიენოსს მჭიდრო ეკონომიკური ურთიერთობა ჰქონდა საბერძნეთის უმსხვილეს ცენტრებთან, განსაკუთრებით ათენთან, რომელსაც უხვად აწვდიდა გემთმშენებლობისათვის საჭირო მასალას — ძვირფას ხეს (ბზა და სხვა). შემდეგში გიენოსის საგარეო ვაჭრობაში ათენის ადგილს იკავებენ მცირე აზიის ცენტრები, განსაკუთრებით სინოპი. ძვ. წ. I საუკუნეში გიენოსი დაკნინდა, მისი შემდგომი გამოცოცხლება ემთხვევა ეგრისის სამეფოს გაძლიერებასა და საქალაქო ცხოვრების ახალ აღმავლობას (IV-V სს.).

ლიტერატურა
----------

* *ინაძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 616.
* ლორთქიფანიძე ო. ანტიკური სამყარო და ძველი კოლხეთი, თბ. 1966.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Vasiko2001.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: აპრილი 12, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**თინათინ ვლადიმერის ასული იველაშვილი** (დ. 8 აგვისტო, 1948, სარო) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

თინათინ იველაშვილი დაიბადა ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ საროში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1979 წლებში ირიცხებოდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში. არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. ფლობს რუსულ, გერმანულ, ინგლისურ და თურქულ ენებს.

1979–1992 წლებში მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. 1991 წელს დაიცვა სადოქტორო ნაშრომი თემაზე: "საქორწილო წეს-ჩვეულებები საქართველოში". 1992 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მესხეთის ფილიალის პროფესორი, 1994–2005 წლებში – ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი, 1995–2005 – ეთნოგრაფიის კათედრის გამგე. 2008 წლიდან არის სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 

2009 წელს გახდა კავკასიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. 2000 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით, 2015 წელს სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედლით.

მისი კვლევის სფეროა ეთნოსო­ცი­ა­ლური, ეთნორელიგიური ურთი­ერთობები, რელიგიური კონფესიები, რელიგიური კონფლიქტები და ქალთა უფლებრივი მდგომარეობის საკითხები. ავტორია 50-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიისა და 10-ზე მეტი მონოგრაფიის.

ამჟამად ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თინა იველაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* იველაშვილი თინათინ ვლადიმერის ასული - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია
* თინათინ იველაშვილი - სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივესიტეტის პროფესორები
**მაიდანეკის** ( ლუბლინი) საკოცენტრაციო ბანაკი აშენდა და ფუნქციონირებდა სს-ის ზედამხედველობით პოლონური ქალაქის ლუბლინის გარეუბანში ნაცისტური გერმანიის მიერ პოლონეთის ოკუპაციისას მეორე მსოფლიო ომის დროს. მას გააჩნდა 7 გაზის კამერა, 2 ხის სახრჩობელა და კიდევ 200-ზე მეტი სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობება, რის გამოც ის უდიდეს საკონცენტრაციო ბანაკებს შორის მოიხსენიება. მაიდანეკის საკონცენტრაციო ბანაკი თავდაპირველად მოაზრებული იყო, როგორც იძულებითი შრომის დაწესებულება, ვიდრე ადამიანების მასობრივი განადგურების მექანიზმი, თუმცა მას შემდეგ, რაც ოპერაცია რეინჰარდის თანახმად გერმანიის მიერ პოლონეთის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ყველა პოლონელი ებრაელის მოკვლა იქნა გადაწყვეტილი, მაიდანეკი სწორედაც რომ სიკვდილის ინდუსტრიის მანქანად იქცა. მაიდანეკის ბანაკმა ფუნქციონირება დაიწყო 1941 წლის ოქტომბერში და 1944 წლის 22 ივლისს საბჭოთა წითელი არმიის მიერ თითქმის დაუზიანებლად იქნა დაკავებული. საბჭოთა არმიის სწრაფმა წინსვლამ ოპერაცია ბაგრატიონის ფარგლებში ხელი შეუშალა სს-ს დაენგრია ბანაკის ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურა, შესაბამისად მაიდანეკის ბოლო კომენდანტმა ვერ მოახერხა ომის დანაშაულების უტყუარი მტკიცებულებების თავიდან მოშორება. ბანაკის სახელწოდება ,,მაიდანეკი" ( ,,პატარა მოედანი") ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ იმ ადგილისთვის შერქმეული სახელია. 1943 წლის აპრილიდან გერმანელები ბანაკს ლუბლინის საკონცენტრაციო ბანაკს ეძახდნენ, თუმცა ბანაკი პოლონური სახელითაა ცნობილი. 1944 წელს საბჭოთა ჯარების მიერ გათავისუფლების შემდეგ ბანაკი თავდაპირველად საბჭოთა კავშირის ზედამხედველობის ქვეშ გადავიდა. იმავე წლის შემოდგომაზე ჯერ კიდევ სასტიკი ომის მიმდინარეობის პირობებში, მაიდანეკი დაკონსერვდა და მუზეუმად იქცა. კრემატორიუმის ღუმელები და გაზის კამერები კარგად იყო შემონახული, ამიტომაც ნაცისტური გერმანიის მიერ განხორციელებული გენოციდის ამსახველ საუკეთესო მტკიცებულებებად იქცნენ. 1965 წელს მაიდანეკის საკონცენტრაციო ბანაკი ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლად გამოცხადდა. დღეისათვის მაიდანეკის სახელმწიფო მუზეუმი ამავდროულად ჰოლოკოსტის მემორიალური მუზეუმი და საგანმანათლებლო ცენტრია, რომლის დანიშნულებაა კაცობრიობას ახსოვდეს ნაციზმის საშინელებათა სრული სურათი. მუზეუმში დაცულია იშვიათი არტეფაქტები, საარქივო ფოტოსურათები და სხვა მტკიცებულებები.

ლიტერატურა
----------

* "Majdanek".
* Reszka, Paweł (23 December 2005). "Majdanek Victims Enumerated. Changes in the history textbooks?". Gazeta
* Nicholas, Lynn H. (2009). Cruel World: The Children of Europe in the Nazi Web. Knopf Doubleday Publishing Group. ISBN 978-0-307-73971-1
* "Założenia i budowa (Purpose and construction, selection of photographs)". Majdanek concentration camp. KL Lublin Majdanek.com.pl. Archived from the original on January 2, 2011. Retrieved 2013-04-18. Concentration camp name change 9.04.1943.
* "Majdanek" (PDF). Majdanek concentration camp. Yad Vashem. 2007. Archived from the original (PDF) on November 27, 2007. Retrieved 2013-04-14.
აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი
**აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი** (აზერ. Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı) — აკადემიური დრამატული თეატრი ბაქოში, აზერბაიჯანის დედაქალაქში.

თეატრის ისტორია
---------------

1919 წელს დაქუცმაცებული აზერბაიჯანული თეატრალური დასები ერთიანდებიან და თეატრი იღებს სახელმწიფო სტატუსს. 1919 წლის 17 ნოემბერს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის სხდომაზე, ასევე მოსმენილი იქნა განათლების მინისტრის მოხსენება თურქულენოვანი საოპერო-დრამატული თეატრის ორგანიზების შესახებ. გარდა ამისა მხარი დაეჭირა სახელმწიფო თურქულენოვანი სახელმწიფო ოპერისა და დრამატული თეატრის შექმნის პროექტს, რის შედეგად აზერბაიჯანული თეატრი ნაციონალიზირებული იქნა და გადავიდა სახელმწიფო დაქვემდებარებაში. 1962 წელს აშენებული თანამედროვე შენობის არქიტექტორები არიან გ. ალი-ზადე და მ. მადატოვი. 1962 წელს შენობის წინ ასევე დაიდგა ფიზულის ძეგლი.

სხვადასხვა წლებში თეატრი ატარებდა სხვადასხვა დასახელებას: „სახელმწიფო თეატრი", „გაერთიანებული თეატრი", „აზერბაიჯანის თურქულენოვანი დრამატული თეატრი" და ა. შ. 1923—1933 წლებში თეატრი ატარებდა დადაშ ბუნიადზადეს სახელს, ხოლო 1933—1991 წლებში მეშადი აზიზბეკოვის სახელს. 1991 წელს თეატრს გადაერქვა სახელი და ეწოდა „აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი".

1974 წლის სსრკ-ს საფოსტო მარკა, თეატრის 100 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი

მოღვაწეობა
----------

საბჭოთა პერიოდში წარმატებული მოღვაწეობისათვის თეატრი დაჯილდოვებულ იქნა სხვადასხვა ჯილდოებით. თეატრის არსებობის დროს მის სცენაზე გამოდიოდნენ ისეთი ცნობილი მსახიობები, როგორებიც არიან: ჰუსეინ არაბლინსკი, აბას-მირზა შარიფზადე, ულვი რაჯაბი, მუხტარ დადაშევი, ჯანგირ ზეინალოვი, მირზაღა ალი-ოღლუ ალიევი, სიდჰი რუჰულა, ევგენია ოლენსკაია, ალესქერ ალექბეროვი, ადილ ისგანდეროვი, ბარატ შეკინსკაია, ლეილა ბადირბეილი და მრავალი სხვა.

თეატრში იდგმებოდა სპექტაკლები ჯაფარ ჯაბარლის, მირზა ფათალი ახუნდოვის, ალი ბეგ ჰუსეინზადეს, ნაჯაფ ბეგ ვეზიროვის, ჰუსეინ ჯავიდის, საბით რახმანის, ნარიმან ნარიმანოვის, ილიას ეფენდიევის, ასევე ისეთი მსოფლიო კლასიკოსების ნაწარმოებების მიხედვით, როგორებიც არიან შექსპირი, შილერი, მოლიერი, დიუმა, ვ.ჰიუგო, ბალზაკი, პუშკინი, ლერმონტოვი, ტოლსტოი, გოგოლი.

თეატრის დასი არაერთხელ იყო გასტროლებზე მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, ყაზანში, თბილისში, ტაშკენტში, აშხაბადში, თურქეთში, გერმანიაში და კვიპროსზე.

თეატრის ზოგიერთი დადგმა დაჯილდოვდა, როგორც აზერბაიჯანის, ასევე სსრკ-ს სახელმწიფო პრემიებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* თეატრალური ენციკლოპედია

სქოლიო
------

1. ↑  Национальный музей истории Азербайджана. Элм 2008
**ნუგზარ კობახიძე** (დ. 22 დეკემბერი, [[1940]) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1969–1976 წლებში მუშაობდა ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1987 წლიდან იყო აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. არის ავტორი 50–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუხლისა და მხრის სახსრების პათოლოგიის შესწავლას. ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევითი ცენტრის აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი.

1973 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუხლის სახსრის დაზიანებულ მენისკთა ადრეული და რადიკალური მკურნალობის კლინიკო–მორფოლოგიური დასაბუთება."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000 გვ. 159.
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ. 2012 გვ. 340

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუგზარ კობახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სუბკონტინენტი** — რომელიმე კონტინენტის შემადგენელი ხმელეთის დიდი ნაწილი, რომელსაც ისტორიული ან გეოტექტონიკური მიზეზებით გამოარჩევენ „დედობილი" კონტინენტის დანარჩენი მიწებისგან.

იმ შემთხვევებში, როდესაც ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას არ განიხილავენ, როგორც ცალკეულ კონტინენტებს, მათ უწოდებენ ამერიკის კონტინენტის სუბკონტინენტებს.

თანამედროვე პრაქტიკაში სუბკონტინენტის მნიშვნელობა თითქმის ყოველთვის გამოიყენება ინდოეთის სუბკონტინენტის აღსანიშნად. მიუხედავად იმისა, რომ ის გეოგრაფიულად ეკუთვნის აზიას, ის ქმნის საკუთარ კონტინენტურ ფილაქანს. ინდური და ევრაზიის ფილაქნის შეჯახების შედეგად წარმოიქმნა ჰიმალაის მთები. ანალოგიური პროცესი მიმდინარეობდა აპენინის ნახევარკუნძულზე, რომელიც ევროპას შეეჯახა, რამაც ალპების შექმნა გამოიწვია, თუმცა პატარა ზომის გამო მისი სუბკონტინენტად მოხსენიება მიუღებელია. ევროპა წარმოადგენს ევრაზიის სუბკონტინენტს. მისი აზიის მატერიკთან შეჯახების შედეგად რამდენიმე ასეული მილიონი წლის წინ წარმოიქმნა ურალის მთები, რომლებიც ამჟამად უმეტესწილად ეროდირებულია.

დედამიწის ისტორიის განმავლობაში კონტინენტები არაერთხელ იყოფოდა და ხელახლა ეჯახებოდა ერთმანეთს. ამ დროს წარმოიქმნებოდა სუბკონტინენტები და სხვა კონტინენტებთან საბოლოო შერწყმის შედეგად კვლავ ქრებოდა.

ლიტერატურა
----------

* ინდოეთის ისტორია – ჯონ მაკლეოდისგან
**გამზრდელი** — ქართველი პოეტის, აკაკი წერეთლის ერთ-ერთი პოემა, რომელიც 1898 წელს დაწერა. პოემა გამზრდელი მოგვითხრობს სიყვარულზე, მეგობრობაზე, ვაჟკაცობასა და ტოლერანტობის შესახებ. პოემა გამოირჩევა აკაკისთვის დამახასიათებელი ტკბილი ჟღერადობით. „გამზრდელი" აკაკის მსოფლმხედველობის ერთ-ერთ საუკეთესო მაგალითად მიიჩნევა. პოემა ფინალით განსხვავდება სხვა მხრივ მსგავსი ნაწარმოებებისგან „მატეო ფალკონე" (პროსპერ მერიმე, 1829), „ტარას ბულბა" (ნიკოლოზ გოგოლი, 1842), და „ხევისბერი გოჩა" (ალექსანდრე ყაზბეგი, 1884).

შინაარსი
--------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
პოემის პროტაგონისტი საფარ-ბეგი შეყვარებულია მზეთუნახავ ზია-ხანუმზე და მის მოსახიბლად გადაწყვეტილი აქვს მოიპაროს ალმასხიტ ინალიფას ცხენი. ის ამ ამოცანის შესრულებაში დახმარებას სთხოვს ძუძუმტეს, ბათუს. საფარ-ბეგი დაემორჩილება გულისთქმას და გააუპატიურებს ბათუს ცოლს, ნაზიბროლას. საფარ-ბეგი გააცნობიერებს საკუთარ დანაშაულს და ძიძიშვილ ბათუს სთხოვს, მოკლას. ბათუ მას, როგორც ძიძიშვილს, ვერ მოკლავს და გაუშვებს გამზრდელთან. საფარ-ბეგი გამზრდელს, ჰაჯი-უსუბს მიმართავს და აღიარებს დანაშაულს. ჰაჯი-უსუბი თავს მოიკლავს და ამით თავად გამოისყიდის გაზრდილის დანაშაულს. გაუმარჯოს საქართველოს

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გამზრდელი (ოპერა)

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ა.*, აკაკი წერეთელი: ტკბილი ოცნება და მწარე სინამდვილე, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2015. — გვ. 119-151, ISBN 978-99940-28-99-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გამზრდელი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**მანდარინები** (ესტ. Mandariinid) — რეჟისორ ზაზა ურუშაძის მიერ კინოსტუდია „Allfilm-ში" 2013 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. მთავარ როლებში: მიხეილ მესხი, გიორგი ნაკაშიძე, ლემბიტ ულფსაკი და ელმო ნიუგანენი. ფილმი ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე, ასევე ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის სიუჟეტი ვითარდება აფხაზეთის ომის პერიოდში, თუმცა ფილმში არ არის ასახული ომის სცენები. მასში მოთხრობილია აფხაზეთში მცხოვრები ესტონელების შესახებ. ომის დროს ესტონეთის ხელისუფლებამ აფხაზეთიდან იქ მცხოვრები ესტონელები გაიყვანა, მაგრამ რამდენიმე მათგანმა თავისი სურვილით არჩია აფხაზეთში დარჩენა. სოფელში ორი მოსახლეღა შემორჩა. ქართველებსა და ჩეჩნებს შორის მომხდარი შეტაკების შემდეგ ერთ-ერთი ესტონელი, ივო სახლში შეიფარებს სიკვდილის პირას მყოფ მტრებს: დაჭრილი ქართველი მოხალისე მეომარსა და დაქირავებულ ჩეჩენ ბოევიკს. აღმოჩნდება, რომ ესტონელი ივოს შვილი ომის დაწყებისას ქართველების ხელით დაიღუპა.

როლებში
-------

* ლემბიტ ულფსაკი — ივო
* გიორგი ნაკაშიძე — ახმედი
* მიშა მესხი — ნიკა
* ელმო ნიუგანენი — მარგუსი
* რაივო ტრასი — იუჰანი
* გიორგი ცაავა — ოფიცერი
* ზურაბ ბეგალიშვილი — ასლანი
* ჯანო იზორია — ასლანის ჯარისკაცი
* დათო კახიძე — ასლანის ჯარისკაცი
* გია გოგიშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
* ვამეკ ჯანგიძე — ასლანის ჯარისკაცი
* ალეკო ბეგალიშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
* თემო ხუციშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
* კახა არევაძე — იბრაჰიმი
* ანა–ჰელინ საადოია — მარი

გადაღება
--------

„მანდარინები" ქართულ-ესტონური პროექტია, რომელიც ევრიმაჟის დახმარებით შეიქმნა. დაფინანსების დიდი ნაწილი ესტონურმა მხარემ გაიღო და ოქროს გლობუსსა და ოსკარებზე მისი ნომინირების უფლებაც თავად დაიტოვა.

ჯილდოები
--------

ფილმი გახდა ვარშავის საერთაშორისო კინოფესტივალის ორი ნომინაციის — „საუკეთესო რეჟისურისა" და „აუდიტორიის ჯილდოს" გამარჯვებული. ასევე მიიღო ესტონეთის კინოჟურნალისტთა ჯილდო, მანჰაიმ-ჰაიდელბერგის საერთაშორისო კინოფესტივალის მაყურებეთლა პრიზი, აუდიენციის ჯილდო ეგვიპტეში. ფილმი ესტონეთმა წარადგინა ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიისათვის. საბოლოოდ, ფილმმა მიიღო ნომინაციები ოქროს გლობუსის ჯილდოზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის, ასევე ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „Mandariinid" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ოფიციალური Facebook გვერდი
* მოყინული მანდარინები, დავით გორგილაძე

სქოლიო
------

1. ↑  ზაზა ურუშაძის „მანდარინებმა" ვარშავის კინოფესტივალზე ორ ნომინაციაში გაიმარჯვა
2. ↑  Georgian film Tangerines wins Audience Award at Egypt film event დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
3. ↑  Tangerines is Estonia’s pick for the Academy Awards
4. ↑  2015 GOLDEN GLOBE NOMINATIONS.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-01-25. ციტირების თარიღი: 2014-12-11.
5. ↑  Oscar Nominations 2015: See The Full List. *Huffington Post*. ციტირების თარიღი: 15 January 2015.
მდინარის ხეობა შუა რუსეთის მაღლობზე
შუა რუსეთის მაღლობი **— მაღლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში, აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ფარგლებში. გადაჭიმულია მდინარე ოკიდან დონეცის ჭიუხამდე, დაახლოებით 1000 კილომეტრზე. სიგანე 500 კილომეტრი. მაქსიმალური სიმაღლე 293 მეტრი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს ეწოდება კალაჩის მაღლობი. მაღლობს ქვეშ უდევს კამბრიულისწინა კრისტალური ფუნდამენტი. ჩრდილოეთი ნაწილი აგებულია დევონური და კარბონული კირქვებით, რომლებიც ზემოდან დაფარულია იურული და ქვედა ცარცული ქვიშიან-თიხიანი ნალექებით. სამხრეთი ნაწილი აგებულია ზედა ცარცული ნალექებით - ცარცით, მერგელებით, რომლებიც დაფარულია პალეოგენური თიხებით, ქვიშებითა და ქვიშაქვებით. ზედაპირზე ყველგან გვხვდება ლიოსები და ლიოსისებრი თიხნარები. მაღლობი მდიდარია რკინის მადნით (კურსკის მაგნიტური ანომალია), მურა ნახშირითა და სხვა წიაღისეულით. რელიეფი ეროზიულია, დახრამული. შუა რუსეთის მაღლობი კასპიის, შავი და აზოვის ზღვების წყალგამყოფია. მოქცეულია ტყის, ტყესტეპისა და სტეპის ზონაში. განვითარებულია შავმიწა ნიადაგები. უმთავრესად დახრამულია. არის ნაკრძალები.**

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 51.
**კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანის უფლებების შესახებ** (ინგლ. Cairo Declaration on Human Rights in Islam) —ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრი სახელმწიფოების მიერ მიღებული დეკლარაცია. დეკლარაცია მიიღეს კაიროში, ეგვიპტეში, 1990 წლის 5 აგვისტოს, გადაიხედა და ახალი ვერსია მიიღეს 2020 წელს. დეკლარაციაში მოცემულია ადამიანის უფლებები ისლამური პერსპექტივიდან. 1990 წლის ვერსია ერთადერთ წყაროდ შარათს ასახელებს, ხოლო 2020 წლის ვერსიაში შარათი არ არის დაკონკრეტებული.

ისტორია
-------

მრავალმა მუსლიმურმა სახელმწიფომ გააკრიტიკა 1948 წელს მიღებული ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია იმის გამო, რომ მასში არადასავლური სახელმწიფოების კულტურული და რელიგიური კონტექსტი არ იყო გათვალისწინებული. 1981 წელს გაეროში ირანის წარმომადგენელმა საიდ რაჯაიე-ხორასანმა ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციასთან დაკავშირებით საკუთარი ქვეყნის პოზიციას გაუსვა ხაზი და აღნიშნა, რომ დეკლარაციაში შედარებით „სეკულარული იდეო-ქრისტიანული ტრადიცია" იყო ხაზგასმული, რომლის მიღების შემთხვევაში მუსლიმებს ისლამური კანონის დარღვევა მოუწევდათ.

**კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანს უფლებების შესახებ** 1990 წელს ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრებმა მიიღეს. 2012 წლისთვის დეკლარაციისთვის 45 სახელმწიფოს აქვს ხელი მოწერილი. 1992 წელს დეკლარაცია გაეროს ადამიანის უფლებების კომისიას წარუდგინეს, სადაც იურისტთა საერთაშორისო კომისიამ ის მკაცრად დაგმო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისლამი და დემოკრატია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანის უფლებების შესახებ***

* Declaration text at the University of Minnesota

სქოლიო
------

1. ↑  Brems, E (2001). „Islamic Declarations of Human Rights", *Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights*.  Martinus Nijhoff Publishers,   გვ. 241–84. ISBN 90-411-1618-4.
2. ↑  National Review Online, Human Rights and Human Wrongs დაარქივებული 2016-08-16 საიტზე Wayback Machine. , David G. Littman, January 19, 2003, retrieved 30 May, 2012
3. ↑  Universal Human Rights and 'Human Rights in Islam'. *Midstream*.
4. ↑  Anver M. Emon, Mark Ellis, Benjamin Glahn: Islamic Law and International Human Rights Law p. 113. Oxford University Press, 2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გვირგვინა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გვირგვინას ქედი** — ქედი საქართველოში, ბორჯომისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში. წარმოადგენს თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ განშტოებას. ერთი მხრივ, გუჯარეთისწყლის აუზისა და, მეორე მხრივ, ნეძვისწყლისა და ძამის აუზების წყალგამყოფი.

იწყება მთა ჯამჯამასთან და ციცაბო კალთით მთავრდება მტკვრის მარჯვენა ნაპირას. აგებულია პალეოგენური დანალექებით. ქედის უმაღლესი წერტილია მთა მურყნევი (2342 მ). სხვა მთებიდან აღსანიშნავია: აბუხალო (2255 მ), გვირგვინა (2253 მ), თორტიზა (1996 მ) და სხვა. ქედის ციცაბო კალთები ძლიერ დაღარულია მდინარეთა ხეობებით. შემოსილია ძირითადად ფართოფოთლოვანი ტყით, ნაწილობრივ — წიფლნარ-მუქწიწვოვნებით. თხემურ ნაწილში სუბალპური მდელოებია.

გვირგვინას ქედზე ზაფხულში მოხერხებულია პირველი და მეორე კატეგორიის სიძნელის ჩასათვლელი ტურისტული მარშრუტების გავლა, ზამთარში — სათხილამური ლაშქრობის მოწყობა. მის კალთებზეა სოფლები: თორტიზა, ყვიბისი, ტიმოთესუბანი, მზეთამზე, დიდი და პატარა მიტარბი, დაბა წაღვერი და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  *უკლება, დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 611.
**ჰაჯარ-კიმი** (მალტ. Ħaġar Qim) — მეგალითური სატაძრო კომპლექსი ხმელთაშუაზღვიურ კუნძულ მალტაზე, რომელიც თარიღდება ჯგანტიას ფაზით (ძვ. წ. 3600-3200). მალტის მეგალითური ტაძრები დედამიწაზე არსებულ უძველეს რელიგიურ ძეგლებადაა მიჩნეული და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც „უნიკალური არქიტექტურული შედევრები".

ჰაჯარ-კიმის მშენებლობაში გამოყენებულია კირქვა, რისი წყალობითაც ტაძარმა ეროზიას ათასწლეულების მანძილზე შესანიშნავად გაუძლო. 2009 წელს დასრულდა მისი დამცავი კარვის მშენებლობა.

ჰაჯარ-კიმის მეგალითური კომპლექსი კუნძულ მალტის სამხრეთ კიდეზე, კირქვული მთაგრეხილის ბორცვის წვერზე მდებარეობს. ტაძრის ფასადი ხასიათდება ტრილიტური (გააჩნია 3 ფილა) შესასვლელით, გარე სკამით და ორთოსტატებით. ტაძრის გვერდით მდებარეობს შიდა ეზო, რომელიც დამცავი კედლითაა შემოსაზღვრული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Entry at heritagemalta.org დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine.
* Malta Voyager

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მალტაში მალტის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ვალეტა  • ჰალ-საფლიენი • მალტის მეგალითური ტაძრები: ჯგანტია, ჰაჯარ-კიმი, მნაიდრა და ტარშიენი
 |

 |
**საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტი** — ქართული ნაციონალისტური ორგანიზაცია ევროპაში. მოქმედებდა პირველი მსოფლიო ომის დროს და მის მიზანს წარმოადგენდა საქართველოს რუსეთის იმპერიისაგან განთავისუფლება გერმანიის იმპერიის დახმარებით. შეიქმნა 1914 წლის შემოდგომაზე ჟენევაში. კომიტეტის თავდაპირველი წევრები იყვნენ პეტრე სურგულაძე, ნესტორ მაღალაშვილი, გიორგი კერესელიძე და ლეო კერესელიძე. 

დაარსებიდან მალევე კომიტეტი ჟენევიდან ბერლინში გადავიდა. იქ კომიტეტი ცდილობდა გერმანიის იმპერიის მთავრობასთან მოლაპარაკებას, რათა გერმანია,ს ომში გამარჯვების შემთხვევაში, მხარი დაეჭირა საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის. ამავე მიზნით კომიტეტის წევრები ჩავიდნენ სტამბოლში ოსმალეთის იმპერიასთან მოსალაპარაკებლად. შემოდსგომაზე გაგრძელდა მოლაპარაკებები ოსმალეთის იმპერიასთან, რაც საბოლოოდ შეთანხმებით დასრულდა. სტამბოლში კომიტეტის შემადგენლობას დაემატნენ მიხეილ წერეთელი, მელიტონ ქარცივაძე, გიორგი მაჩაბელი, ზია-ბეგ აბაშიძე და სხვები. 

1914 წელს კომიტეტიის წევრები მიხეილ წერეთელი და მელიტონ ქარცივაძე წყალქვეშა ნავით საიდუმლოდ ჩავიდნენ საქართველოში. წერეთელი ქუთაისში ფარულად შეხვდა ნოე ჟორდანიას. წერეთელთან ფარული შეთანხმებით ჟორდანიამ მხარი დაუჭირა დამოუკიდებლობის იდეას, მაგრამ ტაქტიკის შესხებ განსხვავებული შეხედულებები ჰქონდა. 21 ოქტომბერს თბილისში ჩავიდა გიორგი მაჩაბელი და დაიწყო ადგილობრივი ორგანიზაციის შექმნა. კომიტეტის თბილისის ფილიალში მუშაობდა დავით ვაჩნაძე. მაჩაბელი და ვაჩნაძე დაკავებული იყვნენ გერმანული წყალქვეშა ნავებით საქართველოში იარაღის შეტანით. ნოემბერში გიორგი მაჩაბელი ვენაში ჩავიდა და გერმანიასა და ოსმალეთთან დადებული შეთანხმების ანალოგიური შეთანხმება დადო ავსტრია-უნგრეთთან. 1915 წლის მეორე ნახევარში განთავისუფლების კომიტეტის წევრები რეზო გაბაშვილი და შალვა ამირეჯიბი ქუთაისში საიდუმლოდ შეხვდნენ საქართველოში მოქმედი პარტიების წარმომადგენლებს ჟორდანიას და ევგენი გეგეჭკორს სოციალ დემოკრატებიდან და სამსონ ფირცხალავას და გრიგოლ რცხლაძეს სოციალისტ-ფედერალისტებიდან.

ოსმალეთის იმპერიაში კომიტეტმა ოსმალეთისა და გერმანიის დახმარებით შექმნა სამხედრო ფორმირება ქართული ლეგიონი. კომიეტს დაწესებული ჰქონდა ჯილდო თამარ მეფის ორდენი.

1917 წელს კომიტეტთან კავშირის დასამყარებლად დანიასა და შვედეთში იმყოფებოდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე სპირიდონ კედია. კომიტეტის წევრები პეტრე სურგულაძე, დავით ვაჩნაძე და სხვები იყვნენ ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თანადამფუძნებლები და ლიდერები. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ 1918 წლის ივნისში კომიტეტი თვითლიკვიდირდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართული ლეგიონი (1914-1918)

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე ზ. ბახტაძე მ, ჯანელიძე ო.*, „საქართველო და ქართველები", თბილისი, 2013. — გვ. 549-555, ISBN 978-9941-0-5498-3.
* *ჯანელიძე ო.*, „ნარკვევები საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ისტორიიდან", თბილისი: „მეცნიერებება", 2002. — გვ. 219-260, ISBN 99928-962-0-5.
* *ჯანელიძე ო.*, „სპირიდონ კედია: პოლიტიკური პორტრეტი", თბილისი: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, 2002.