*ობიექტს ასევე აქვს მნიშვნელობა პროგრამირებაში: ობიექტი — პროგრამირებაში.*
**დამატება** (ან ზოგჯერ ობიექტი) — წინადადების წევრი, რომელიც გამოხატავს სამოქმედო საგანს, გადმოიცემა არსებითი სახელით, უკავშირდება და ხსნის შემასმენელს (ან ზოგჯერ წინადადების სხვა წევრებს). განარჩევენ პირმიმართ (პირდაპირი და ირიბი) და უბრალო დამატებებს.
პირდაპირი დამატება შეწყობილია პირაპირ ობიექტთან, ხოლო ირიბი დამატება ირიბ ობიექტთან.

პირმიმართი დამატებები
---------------------

პირმიმართი დამატება აჩენს ზმნაში პირის და ზოგჯერ რიცხვის ნიშნებს. ამიტომ იგი წინადადების მთავარ წევრად მიიჩნევა.

პირდაპირი (ზოგჯერ *უახლოესი*) დამატება ზმნის პირდაპირობიექტურ პირთან შეწყობილი წინადადების მთავარი წევრია. პირდაპირი დამატება მხოლოდ გარდამავალ ზმნას აქვს. იგი ბრუვნვაცვალებადია: I სერიის ფორმებთან მიცემით ბრუნვაში დგას, ხოლო II და III სერიის ფორმებთან კი სახელობითშია (ჭრიან **ტოტს**-მოჭრეს **ტოტი**).

ირიბი (ზოგჯერ *შორეული*) დამატება ზმნის ირიბობიექტურ პირთან შეწყობილი წინადადების მთავარი წევრია. ირიბი დამატება აქვს ორპირიან გარდაუვალ და სამპირიან გარდამავალ ზმნას. ორპირიან გარდაუვალ ზმნას ირიბი დამატება სამივე სერიის ფორმებთან აქვს, გარდამაველს კი – მხოლოდ პირველსა და მეორე სერიაში. სამპირიანი ზმნა III სერიაში ორპირიანად გადაკეთდება და ის სახელი, რომელიც ირიბ დამატებას გამოხატავდა, ნათესაობითში დადგება, **თვის** თანდებულს დაირთავს და წინადადების არამთავარი წევრი გახდება.

ირიბი დამატება ყოველთვის მიცემით ბრუნვაში დგას, ე. ი. ბრუნვაუცვლელია (სჭრიან ტოტს **ხეს**; მოსჭრეს ტოტი **ხეს**).

ქართულში ზმნისა და სახელთა თავისებურ მიმარტებას ითვალისწინებს პირმიმართი დამატებების დახასიათება როგორც მცირე და უმცირესი კოორდინატებისა (იხ. კოორდინაცია).

უბრალო დამატება
---------------

უბრალო დამატება დამატებაა, რომელიც არ არის შეწყობილი ზმნის ობიექტურ პირთან. იგი წინადადების არამთავარი წევრია. უბრალო დამატება შეეწყობა სახელზმნებსაც — საწყისსა და მიმღეობას, იშვიათად ზედსართავ სახელსაც.

უბრალო დამატების ბრუნვებია: მიცემითი, ნათესაობითი, მოქმედებითი და ვითარებითი. პირველ სამ ბრუნვაში უბრალო დამატება უთანდებულოც შეიძლება იყოს და თანდებულიანიც, ვითარებით ბრუნვაში კი ყოველთვის უთანდებულოა.

### უბრალო დამატება მიცემით ბრუნვაში

**მიცემით ბრუნვაში დასმული უბრალო დამატება** ვნებითი გვარის მიმღეობასთან მეტწილად უთანდებულოა, სხვა შემთხვევებში კი, ჩვეულებრივ, დაირთავს თანდებულს. თანდებულთაგან აქ გვხვდება: **თან**, **ზე**, **ში**. თან თანდებულიან მიცემითს ხშირად *ერთად* დაერთვის უბრალო დამატების გადმოსაცემად და თანამონაწილეობას, თანაობას გამოხატავს.

მიცემითში დასმული უბრალო დამატება მოგვიგებს კითხვებზე: რას? ვისთან? ვისთან ერთად? რასთან? რასთან ერთად? ვისზე? რაზე? რაში?

### უბრალო დამატება ნათესაობით ბრუნვაში

**ნათესაობითში დასმული უბრალო დამატება** უთანდებულოა ან თანდებულიანი. ნათესაობითის ფორმას დამატების გადმოსაცემად დაერთვის თანდებულები: გან, მიერ, თვის, შესახებ, მიმართ და სხვ. უთანდებულო ნათესაობითში დასმული დამატება ხშირია სახელზმნასთან — საწყისთან და მიმღეობასთან. 

უბრალო დამატება ნათესაობით ბრუნვაში მოგვიგებს კითხვებზე: ვისგან? რისგან? ვისთვის? რისთვის? ვის მიერ? ვის შესახებ? რის შესახებ? ვის მიმართ?

ნათესაობითში დასმული უბრალო დამატება შინაარსის მიხედვით მრავალგვარია. იგი შეიძლება გამოხატავდეს: მოქმედ სააგნს (**მონადირის** მოკლული დათვი), სამოქმედოს (**დათვის** მოკვლა), დანიშნულებას (**შვილისთვის** იყიდა), მასალას (კასრებს **მუხისაგან** აკეთებეს).

### უბრალო დამატება მოქმედებით ბრუნვაში

**უბრალო დამატება მოქმედებით ბრუნვაში** უთანდებულოა ან ურთ თანდებულიანი. მნიშვნელობით ძირითადად ორგვარია: საჭურვლისა და თანაობის.

საჭურვლის დამატება უთანდებულოა ყოველთვის და აღნიშნავს იარაღს რომლითაც მოქმედება სრულდება.მაგ: **ფანქრით** ხატავს. იგი მოგვიგებს კითხვაზე: რით?

ურთ თანდებულიანი უბრალო დამატება ყოველთვის თანაობას გამოხატავს. მაგ: ჩამოვიდა **მეგობრებითურთ**. თანაობის დამატება ხშირად უთანდებულო მოქმედებითის ფორმით გადმოიცემა. მაგ: დედოფალი ამ დროს კავთისხევში ცხოვრობდა **შვილებით**.

თანაობის დამატება მოგვიგებს კითხვებზე: ვისთან ერთად? რასთან ერთად?

### უბრალო დამატება ვითარებით ბრუნვაში

**უბრალო დამატება ვითარებით ბრუნვაში** ყოველთის უთანდებულოა. შინაარსის მიხედვით ორგვარია: ვითარების და თანაობის.

ვითარებითისაა უბრალო დამატება, რომელიც აღნიშნავს საგნის ახალ ვითარებას, ცვალებას, გადაქცევას. მაგ: *ტყე უზარმაზარ **ქალაქად** იქცა.*

თანაობის უბრალო დამატებას გამოხატავს არსებითი სახელისაგან იან სუფიქსით ნაწარმოები სახელის ვითარებითი ბრუნვის ფორმა. მაგ: *ზვავი ათასწლოვან მუხას **ძირიანად** გლეჯდა.*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გარდამავლობა
* კოორდინაცია

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 353.
2. ↑  ამ ბრუნევებს ზოგჯერ ირიბ ბრუნვებსაც უწოდებენ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფილოსოფია |
| --- |
|  |
| 
* აღმოსავლური ფილოსოფია
* დასავლური ფილოსოფია
 |
|  |
| ისტორია | 

|  |  |
| --- | --- |
| ანტიკური | 
* ბუდისტური
* ჩინური
* ბერძნული
* ელინისტური
* ინდუისტური
* ინდური
* ჯაინისტური
* სპარსული

 |
|  |
| შუასაუკუნეების | 
* ქრისტიანული
* ძველისლამური
* ისლამური
* ებრაული
* იუდეო-ისლამური

 |
|  |
| მოდერნისტული | 
* ემპირიზმი
* რაციონალიზმი

 |
|  |
| თანამედროვე | 
* ანალიტიკური
* კონტინენტური

 |

 |
|  |
| სიები | 
* ძირითადი საკითხები
* საკითხების სია
* ფილოსოფოსები
* ფილოსოფიები
* სიტყვარი
* მიმდინარეობები
* *დამატებით*

 |
|  |
| განშტოებები | 
* ეთიკა
* ეპისტემოლოგია
* ესთეტიკა
* ლოგიკა
* მეტაფიზიკა

 |
|  |
| ფილოსოფიები | 
* მოქმედების
* განათლების
* ეკონომიკის
* გარემოს
* გეოგრაფიის
* ინფორმაციის
* ჯანდაცვის
* ისტორიის
* ადამიანის ბუნება
* იუმორის
* ენის
* სამართლის
* ლიტერატურის
* მათემატიკის
* გონის
* მუსიკის
* ყოფიერების
* ფილოსოფიის
* ფიზიკის
* პოლიტიკის
* ფსიქოლოგიის
* რელიგიის
* მეცნიერების
* სოციალური მეცნიერების
* ტექნოლოგიის
* ომის

 |
|  |
| სკოლები | 
* არისტოტელიზმი
* ავეროიზმი
* ავიცენიზმი
* კრიტიკული თეორია
* ცინიზმი
* დეკოსნტრუქტივიზმი
* დეონტოლოგია
* დიალექტიკური მატერიალიზმი
* დუალიზმი
* ეპიკურეიზმი
* ეპიფენომენალიზმი
* ეგზისტენციალიზმი
* თომიზმი
* იდეალიზმი
* კანტიანიზმი
* ლიბერალიზმი
* ლოგიკური პოზიტივიზმი
* მარქსიზმი
* მატერიალიზმი
* მონიზმი
* ნატურალიზმი
* ნეოპლატონიზმი
* ახალი ფილოსოფია
* ნიჰილიზმი
* ყოველდღიური ენა
* პარტიკულარიზმი
* პერიპათეტიკა
* ფენომენოლოგია
* პლატონიზმი
* პოზიტივიზმი
* პოსტმოდერნიზმი
* პოსტსტრუქტურალიზმი
* პრაგმატიზმი
* რეალიზმი
* რელატივიზმი
* სათნოების ეთიკა
* სიცოცხლის ფილოსოფია
* სკეპტიციზმი
* სოკრატემდელი ფილოსოფია
* სტოიციზმი
* სტრუქტურალიზმი
* სქოლასტიკა
* უტილიტარიზმი
* ფუნქციონალიზმი
* ჰედონიზმი
* ჰეგელიანიზმი
* ჰერმენევტიკა
* ჰუმანიზმი

 |
|  |
| ცნებები და ტერმინები | 
* აბსოლუტი
* აბსოლუტიზმი
* აბსტრაქცია
* აზროვნება
* ანალოგია
* ანტინომია
* არგუმენტი
* გონი
* დიალექტიკა
* დრო
* თავისუფლება
* თვისება
* იდეალი
* ინტუიცია
* კატეგორია
* კონცეფცია
* ლოგიკა
* მატერია
* მეთოდი
* მოდელი
* მოვლენა
* მორალი
* მოძრაობა
* ნივთი
* ნორმა
* ობიექტი
* პიროვნება
* პრინციპი
* რაციონალიზმი
* საგანი
* სამართალი
* სიკეთე
* სილამაზე
* სუბიექტი
* სუბსტრატი
* სული
* სულიერება
* უარყოფა
* ფაქტი
* ფორმა
* ღირებულება
* ღმერთი
* ყოფიერება
* ცნობიერება
* ცოდნა
* ჭეშმარიტება
* ჰიპოთეზა

 |
|  |
| 
* პორტალი
* კატეგორიის შიგთავსი
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წინადადება |
| --- |
|  |
| 
**წინადადების სახეები** |
|  |
| შინაარსის მიხედვით | 
* თხრობითი
* კითხვითი
* ბრძანებითი
* ძახილის
* კითხვით–ძახილის

 | 
 |
|  |
| აგებულების მიხედვით | 
* მარტივი
* შერწყმული
* რთული

 |
|  |
| 
**წინადადების წევრები**
 |
|  |
| მთავარი | 
* შემასმენელი
* ქვემდებარე
* პირდაპირი დამატება
* ირიბი დამატება

 |
|  |
| არამთავარი | 
* უბრალო დამატება
* განსაზღვრება
* გარემოება

 |

 |