recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნიკოლოზ გაბაშვილი** (დ. 1880 — გ. 1957) — ქართველი მეწარმე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1880 წლის 6 აგვისტოს თბილისში. პირველდაწყებითი სწავლა ოჯახში მიიღო. ბავშვობიდანვე კარგად იცოდა გერმანული, ფრანგული, რუსული ენები. 1890 წელს იგი მიაბარეს თბილისის ვაჟთა კლასიკურ გიმნაზიაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1898 წელს. 1900–1901 წლებში სწავლობს კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტის ბუნებისმეტყველების განყოფილებაზე, თუმცა, რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის, 1902 წლის შემოდგომაზე, გარიცხულ იქნა უნივერსიტეტიდან. 1904 წელს მიემგზავრება საფრანგეთში და აბარებს სორბონის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტზე, რომელსაც ამთავრებს 1907 წელს. უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, კვლავ შედის კიევის–ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე და 1909 წლის მარტში იღებს დიპლომს.

1909 წელს ნიკოლოზი მუშაობს დ. სარაჯიშვილის ფირმის ბაქოს განყოფილებაში, ჯერ კონიაკის საწყობის გამგედ, შემდეგ მოანგარიშედ და ბოლოს მმართველის მოადგილედ. ამის შემდეგ დავით სარაჯიშვილს იგი გადაჰყავს ქ. ორჯონიკიძეში (ვლადიკავკაზი) სპირტის წარმოების სპეციალისტის თანამდებობაზე, ხოლო 1910 წელს გზავნის საფრანგეთში (ქ. შამპანი) ცოდნის გასაღრმავებლად. 1911 წლიდან ნ. გაბაშვილი აგრძელებს მუშაობას ვლადიკავკავის სპირტის ქარხნის მმართველის მოადგილედ. როდესაც დ. სარაჯიშვილი გარდაიცვალა, ეკატერინე სარაჯიშვილმა იგი გადმოიყვანა თბილისის კონიაკის ქარხანაში ჯერ ხელოსან ოსტატის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ, 1913–1916 წლებში, ქარხნის მთავარ ოსტატად. ე. სარაჯიშვილის სიკვდილის შემდეგ, 1916 წელს, ყოფილი სარაჯიშვილის ფირმის ბაზაზე შეიქმნა ე.წ. „დ.ზ. სარაჯიშვილის ამხანაგობა", რომელსაც ნ. გაბაშვილი თავმჯდომარეობდა. ამ ამხანაგობამ იარსება 1919 წლის ბოლომდე, შემდეგ მოხდა მისი კონსერვაცია. 1921 წლის სექტემბერში იგი მუშაობას აგრძელებს ყოფილი დ. სარაჯიშვილის კონიაკის ქარხანაში კონიაკის სპირტის მთავარ სპეციალისტად. 1922 წლის 15 მაისს ნ. გაბაშვილი ინიშნება საქართველოს სახელმწიფო ღვინოების ტრესტში („საქღვინტრესტი") კონიაკის ოსტატის თანამდებობაზე. 1923 წლის 20 ივნისიდან გადაჰყავთ საზოგადოება „წინანდლის" გამგეობაში, ხოლო 1924 წლის 1 იანვრიდან კონიაკისა და სპირტის საქმის სპეციალისტად კოოპერატიულ გაერთიანება „წარმოკავშირში". ამავე წლის ოქტომბერში ინიშნება „წარმოკავშირში" შემავალ „ჭაჭის" ქარხნის დირექტორად და მუშაობს ამ თანამდებობაზე 1926 წლამდე. 

1926–1930 წლებში ქარხანა „ჭაჭა" გადადის მევენახეობა–მეღვინეობის გაერთიანება „სოფლის კავშირი"–ს გამგეობაში და ნ. გაბაშვილი ინიშნება მის დირექტორად. 1930–1931 წლებში იგი მუშაობს გაერთიანება „ბაღბოსტანკავშირი"–ს სპირტის მთავარ სპეციალისტად. 1931–1932 წლებში – „საქღვინო"–ში არყისა და სპირტის საქმის მთავარ სპეციალისტად. 1932 წლის აპრილში „საქღვინო" გაუქმდა და შეუერთდა „სამტრესტს". ნ. გაბაშვილი დატოვებულ იქნა ტრესტში კონიაკისა და არყის გადამუშავების პასუხისმგებელ სპეციალისტად. 1947 წელს იგი დაინიშნა მთავარ სპეციალისტ ტექნოლოგად კონიაკის წარმოების დარგში. ნ. გაბაშვილი ავტორია მრავალი წერილისა და სტატიისა, რომლებიც გამოქვეყნდა სხვადასხვა ჟურნალ–გაზეთებში. ნიკოლოზ გაბაშვილი გარდაიცვალა 1957 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მეღვინეები / გ. ბერიძე, თ. ღლონტი. - თბილისი: საბჭ. საქართველო, 1974. - 70 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გაბაშვილი
**შაკენ აიმანოვი** (აზერ. Şaken Aymanov; დ. 15 თებერვალი, 1914, ბაიანაული, რუსეთის იმპერია — გ. 23 დეკემბერი, 1970, მოსკოვი) — საბჭოთა ყაზახი მსახიობი, თეატრის და კინოს რეჟისორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1959). მის სახელს ატარებს „ყაზახფილმი"

ბიოგრაფია
---------

შაკენ აიმანოვი დაიბადა 1914 წლის 2 (15) თებერვალს სოფელ ბაიანაულში (პავლოდარის რაიონი, ყაზახეთი) გლეხების ოჯახში. 1928 წელს დაამთავრა სკოლა, 1931-33 წლებში სწავლობდა სემიპალატინსკის პედაგოგიურ ტექნიკუმში.

1933 წელს მწერალ გაბიტ მუსრეპოვის მიწვევით ჩავიდა ალმა-ატაში და მიღებულ იქნა ყაზახეთის დრამატული თეატრის დასში. 1947-51 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1938 წლიდან იღებდნენ კინოში. 1954 წლიდან მუშაობდა კინორეჟისორად „ყაზახფილმში". სსრკ-ში მას პოპულარობა მოუტანა ფილმმა „ჩვენი საყვარელი ექიმი" (1957), რომელშიც მან რეჟისორობა და მსახიობობა ერთმანეთს შეუთავსა. 1964 წლის ფილმში — „პირტიტველა მატყუარა", ის იყო სცენარის თანაავტორი, დამდგმელი რეჟისორი და მთავარი როლის შემსრულებელი. 

1964 წელს, უ. შექსპირის 400 წლისთავის აღნიშვნისას ინგლისში აიმანოვმა ოტელოს მონოლოგი ყაზახურ ენაზე წაიკითხა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ინგლისურ სცენაზე შექსპირი ყაზახურ ენაზე გაჟღერდა.

1940 წლიდან იყო სკკპ წევრი. არჩეულ იქნა ყაზახეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს მე-4 და მე-7 მოწვევის დეპუტატად.

აიმანოვი 1970 წლის 23 დეკემბერს მოსკოვში საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია ალმათში, ცენტრალურ სასაფლაოზე.

შაკენ აიმანოვის საფლავი ალმათის ცენტრალურ სასაფლაოზე

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1947 — ყაზახეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1952 — სტალინური პრემია
* 1959 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1967 — ლენინის ორდენი
* 1967 და 1972 — ყაზახეთის სსრ-ის კ. ბაისეტოვის სახელობის სახელმწიფო პრემია
* ორი საპატიო ნიშნის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შაკენ აიმანოვი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  Вера Ляховская.  (2013-08-08) Киноистории Шакена Айманова.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-03. ციტირების თარიღი: 2017-02-03.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0000 5313 1080
* LCCN: nr97003255
* VIAF: 41743413
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 41743413

 |
**ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს** — არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში საქართველოში ექვთიმე თაყაიშვილის ხელმძღვანელობით, მოეწყო საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების დადგენბილებით 1910 წლის გაზაფხულზე. ექსპედიციის ხარჯები თავის თავზე აიღო თბილისის გუბერნიის თავად-აზნაურთა მარშალმა პავლე თუმანიშვილმა. ექსპედიცია მიზნად ისახავდა მოენახულებინათ და გამოეკვლიათ ლეჩხუმ-სვანეთის ძეგლები. ექსპედიციაში შედიოდნენ: 

* ჯგუფის ხელმძღვანელი — ექვთიმე თაყაიშვილი;
* ხუროთმოძღვარი — სიმონ კლდიაშვილი;
* ფოტოგრაფი — დიმიტრი ერმაკოვი;
* მეგზური — ივანე ნიჟარაძე.

მარშრუტი
--------

ორი თვის განმავლობაში ექვთიმე დაუღალავად მოგზაურობდა, მან ექსპედიციის წევრებთან ერთად მოიარა ლეჩხუმის თემები: ლაჯანა, ორბელი, ლაცორია, მცხეთა, ქალაქი ცაგერი, სოფლები — ზუბი, ოყურეში, ნაყურალეში, ქვემო აღვი, ნასპერი, ხვამლი და სხვა. ლეჩხუმიდან ექსპედიცია ქვემო სვანეთში გადავიდა და პირველად ლენტეხის თემს ეწვია. აქ დაათვალიერეს და აღწერეს ფაყის, ლექსურას, გულიდას სიძველენი. ჩოლურის თემში შეისწავლეს სოფლები: საყდარი, მამაი და თეკალი, ლაშხეთის თემში — სასაში, ჯახუნდერი, ჩუკული, ჩიხარეში, მახაში, დაბიში, ახაშენი, მელე, ნაცული, ხერია, შგედი, მარგვიში, ლამზაგორი. მოგზაურობის მთავარი დრო „თავისუფალ სვანეთს" მოანდომეს. აქ დაიარეს უშგულის, კალას, იფარის, მუჟალის, მულაყის, მესტიის, ლენჯერის, ლატალის თემში შემავალი სოფლები. შემდეგ ექსპედიცია სადადეშქელიანო სვანეთში ავიდა, მოიარეს ბეჩოს, ცხომარის, ეწერის და ფარის თემთა სოფლები.

ექვთიმე ყოველი არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს საგანგებო ყურადღებას უთმობდა ეთნოგრაფიულ მასალებს. იგი წერდა ხალხურ გადმოცემებს ამა თუ იმ ეკლესია-მონასტრის აგებასთან დაკავშირებით, აღწერდა ხალხის ზნე-ჩვეულებას იმ სოფლებში, სადაც საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი ძეგლი იყო შემორჩენილი და ამ გადმოცემებს შემდეგ მეცნიერული დასკვნების გამოტანის დროს იყენებდა. ლეჩხუმ-სვანეთში მოგზაურობიდან ექვთიმემ მრავალ საყურადღებო ნივთთან ერთად ჩამოიტანა „ბედნიერი სვანეთის" ერთობლივი დროშა. შეასწორა კიდეც დროშის თავზე ამოტვიფრული წარწერის მცდარი ინტერპრეტაცია, შეაგროვა ცნობები დროშის დანიშნულების შესახებ და საინტერესო მეცნიერული დასკვნებიც გააკეთა.

ლიტერატურა
----------

* ექვთიმე თაყაიშვილი, საქართველოს მეჭურჭლეთუხუცესი 150, „საქართველოს ეროვნული მუზეუმი", თბ. 2013
* თაყაიშვილიე. „არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს", პარიზი, 1937
**„მზიური"** — საბჭოთა და ქართული საბავშვო ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლი, რომელიც დაარსდა 1971 წელს თბილისის ბორის ძნელაძის სახელობის პიონერთა სასახლის ბაზაზე და მისი წევრები ძირითადად გოგონები იყვნენ. დღევანდლამდე ანსამბლმა 10-ზე მეტი თაობა გამოიცვალა.

კადრი კ/ფილმიდან „მზიური"

ისტორია
-------

ერთ დღეს, როდესაც დარბაზში ბიჭების მიერ დატოვებულ ინსტრუმენტებს წამოავლეს ხელი გოგონებმა, ისეთი შემართებით დაუკრეს, რომ მათ პედაგოგებს გოგონათა ინსტრუმენტული ანსამბლის შექმნის იდეა გაუჩნდათ. ეს იყო 1971 წლის მაისი. ამ ისტორიულ ფაქტს ესწრებოდნენ რაფაელ კაზარიანი, გურამ ჯაიანი. პირველი რეპეტიცია შედგა ამავე წლის 4 ივლისს. დუშეთის პიონერთა ბანაკ „მზიანეთში". 18 ნოემბერს კი გაიმართა პირველი კონცერტი რუსთაველის სახელობის თეატრში. პატარა გოგონები, რომლებიც ინსტრუმენტების უკან ძლივს ჩანდნენ, მაყურებელმა მხურვალე ოვაციით დააჯილდოვა. „მზიური" მალე გახდა ცისფერი ეკრანის ხშირი სტუმარი. „აჩვენეთ ეს ბავშვები მსოფლიოს და ომი აღარ იქნება", – ასე აფასებდა "მზიურის" მოღვაწეობას მაშინდელი ხელისუფლება. ანსამბლმა მრავალ ქვეყანაში მიაღწია წარმატებას, მოიპოვა ხალხის სიყვარული და აღიარება.

ანსამბლის წევრები მღეროდნენ და ამასთანავე უკრავდნენ მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე. ყველაზე პოპულარული იყო „მზიურის" პირველი („ოქროს") შემადგენლობა, რომელთა უმეტესობა შემდეგში ცნობილი მუსიკოს-შემსრულებელი გახდა. ისინი მოღვაწეობენ არა მარტო საქართველოში, არამედ საზღვარგარეთაც. 

არსებობის ოთხი ათეული წლის განმავლობაში „მზიურელებმა" ევროპის, აზიის, ამერიკისა თუ აფრიკის მრავალი ქვეყნის აუდიტორია მოხიბლეს, არაერთი ჯილდო მოიპოვეს და ლაურეატის წოდებებიც დაიმსახურეს. მონაწილეობა მიიღეს 25 მხატვრული და დოკუმენტური ფილმის გადაღებაში, ჩაწერეს 8 გრამ-ფირფიტა, დადგეს ოთხი მუსიკალური სპექტაკლი.

მზიურის პირველი თაობა
---------------------

თამარ გვერდწითელი, ეკა გოდერძიშვილი, ქეთინო დეკანოზიშვილი, მაია ჯაბუა, ხათუნა დონდუა, ნინო დუმბაძე, ეკა კახიანი, ნინო კობიაშვილი, მარინა მასხულია, ნიკო ნადირაშვილი, ქეთინო ფირცხალავა, ხათუნა საბაშვილი (მედეა დანიელოვა), ნანა სანებლიძე, მაია სირაძე, მაია ჩიქვინიძე, თამრიკო ჭოხონელიძე, მანანა წულაია, თამრიკო ხორავა, ლია ხორბალაძე, ლენა ცარციძე, ია ახობაძე.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1976 — ლენინური კომკავშირის პრემია
* 2010 წლის 9 ნოემბერს თბილისის საკონცერტო დარბაზის წინ საზეიმოდ გაიხსნა ვია „მზიურის" ვარსკვლავი

ფილმოგრაფია
-----------

* 1973 — „მზიური"

დისოგრაფია
----------

* 1978 — ალბომი „ჩვენი მეგობარი — ბურატინო"(რუსული)ქართ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანსამბლ „მზიურის" პირველი თაობა
* ანსამბლ „მზიურის" დროში მოგზაურობა
* Моя жизнь-Мзиури
* YouTube ВИА МЗИУРИ — Наш друг Буратино

სქოლიო
------

1. ↑  „მზიურის" ვარსკვლავი
აჭარული ხაჭაპური
**აჭარული ხაჭაპური** — ხაჭაპურის ერთ-ერთი სახეობა. წარმოადგენს მოგრძო ფორმის, ღუმელში გამომცვარ ჩაღრმავებულ მასას, რომელშიც მოთავსებულია ყველი. როგორც წესი, სუფრაზე მირთმევამდე ზევიდან ემატება კვერცხი.

წარმომავლობა
------------

აჭარული ხაჭაპურის სახელით ცნობილი ხაჭაპურის სახეობა არ აქვს ნახსენები თედო სახოკიას, რომელმაც აჭარაში იმოგზაურა 1897 წელს და აღწერა აჭარული სამზარეულო. აჭარული ხაჭაპური ფორმით წააგავს ლაზეთის ტრადიციულ საკვებს. ერთ-ერთი ვერსიით ნავის ფორმის ხაჭაპური ლაზმა მეთევზე ალი კაბარიამ გამოიგონა, რომელმაც მას „ერბოიანი ხაჭაპური" უწოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„აჭარული ხაჭაპური"** ვიკისაწყობში.
* აჭარული ხაჭაპურის მომზადების წესი დაარქივებული 2017-10-08 საიტზე Wayback Machine.
* აჭარული სამზარეულო — ბათუმელები

სქოლიო
------

1. ↑  ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი - ქართველოლოგიის ცენტრი (2015). *სარფი*.  ბათუმი : აჭარა,   გვ. 278. ISBN 978-9941-460-17-3.

|  |  |
| --- | --- |
| ყველი | *ეს სტატია კულინარიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სოჭის ბრძოლა** — ბრძოლა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და თეთრ რუსეთს შორის სოჭის ოკრუგისთვის 1919 წლის თებერვალში. დასრულდა რუსეთის გამარჯვებით.

ბრძოლა
------

საქართველოს ხელისუფლებას სურდა ნეიტრალიტეტის შენარჩუნება რუსეთის სამოქალაქო ომში, თუმცა ბოლშევიკებს უფრო დიდ საფრთხედ აღიქვამდა ვიდრე თეთრ მოძრაობას. ყუბანის აღების შემდეგ, წითელი არმია დაიძრა სამხრეთით შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, რამაც შეაშფოთა საქართველოს ხელისუფლება. 1918 წლის აპრილში, მაისსა და ივნისში მოეწყო ბოლშევიკური აჯანყებები აფხაზეთში, რომლებიც აღკვეთა საქართველოს სახალხო გვარდიამ. ამის შემდეგ მან უფრო წინ წაიწია და ბოლშევიკებს დაატოვებინა შავი ზღვის მთელი სანაპირო ტუაფსეს ჩათვლით. ამავდროულად, ყუბანში წარმატებული კამპანიის შედეგად, ის დაიკავა თეთრმა არმიამ ანტონ დენიკინის მეთაურობით. 1918 წლის აგვისტოში მათ აიღეს ეკატერინოდარი (კრასნოდარი). საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და თეთრ რუსეთს შორის სადავოდ შეიქმნა სოჭის ოკრუგი, რომლის ადგილობრივმა საბჭომ საქართველოსთან შეერთება გამოაცხადა 1918 წლის სექტემბერში. 1918 წლის ნოემბერში, პირველი მსოფლიო ომის დასრულებასთან ერთად კავკასიაში გერმანიის მაგივრად ბრიტანეთის შემოსვლას იმედიანად შეხვდა ორივე მხარე, რადგან დენიკინს მიაჩნდა, რომ ბრიტანეთი მას დაუჭერდა მხარს როგორც მოკავშირეების ერთგულს და საქართველოს არ აპატიებდა გერმანიის მოკავშირეობას, ხოლო საქართველო ამყარებდა იმედებს ჰაროლდ უილსონის თვითგამორკვევის პრინციპზე. 1917 წლის დეკემბერის ფრანგულ-ბრიტანული ხელშეკრულებით ტერიტორიების გადანაწილებაზე, კავკასია ბრიტანეთის გავლენის ზონად ცხადდებოდა. ბრიტანეთის მიზანს რეგიონში სტატუს-კვოს შენარჩუნება წარმოადგენდა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციამდე, რამაც ორივე მხარის გაუცხოება გამოიწვია. 1918 წლის დეკემბერში, ისარგებლა რა სომხეთ-საქართველოს ომის დაწყებით, დენიკინმა აიღო სოჭის ოკრუგში რამდენიმე სოფელი ტყვიის გაუსროლებლად. ბრიტანეთმა სტატუს-კვოს მხარდაჭერა ამბჯობინა, თუმცა დენიკინი არ დაემორჩილა. 1918 წლის 6 თებერვალს მან გადალახა მდინარე ლოო და გადავიდა შეტევაზე, 4 დღეში კი მთლიანი სოჭის ოკრუგი აიღო, მათ შორის გაგრაც. ტყვედ იქნა აყვანილი საქართველოს შეიარაღებული ძალების მეთაური, გენერალი ალექსანდრე კონიაშვილი, მისი შტაბის უფროსი, 43 ოფიცერი და 700 ჯარისკაცი.<ref>Kenez, Peter (2014). *Civil War in South Russia, 1919-1920*.  University of California Press,   გვ. 204. ISBN 9780520327795.  ქართულმა შენაერთებმა მდინარე ბზიფამდე დაიხიეს უკან და კონტრშეტევისთვის დაიწყეს მზადება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოჭის კონფლიქტი
* საქართველოს ბრძოლების სია

სქოლიო
------

{[სქოლიოს სია}}

ლიტერატურა
----------

* Kenez, Peter (2014). *Civil War in South Russia, 1919-1920*.  University of California Press,   გვ. 202-212. ISBN 9780520327795.

1. ↑
**თეიმურ ალიმამედოვი** (აზერ. Teymur Aliməmmədov, სრული სახელი:*Teymur Yəhya oğlu Aliməmmədov*; დ. 20 ოქტომბერი, 1972, ქეჩილი — გ. 31 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 19272 წლის 20 ოქტომბერს შაჰბუზის რაიონის სოფელ ქეჩილიში. 1989 წელს საშუალო სკოლის დაამთავრობის შემდეგ თეიმური ჩაირიცხა ნ. ნარიმანოვის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის ფარმაციის ფაკულტეტზე. სწავლობდა I კურსზე.

პირველი გამოცდის წარმატებით ჩაბარების შემდეგ, 23 იანვარს, სალაროში იყიდა ბილეთი მშობლიურ სოფელში წასასვლელად. ტრაგიკული მოვლენების დროს თეიმურს ყბაში მოხვდა. იგი მე-4 კლინიკურ საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ექიმი ნიზამი მამედოვი შვიდი დღის განმავლობაში მუშაობდა დაჭრილის გადასარჩენად, მაგრამ 31 იანვარს 03:45 საათზე ისე დაიღუპა, რომ გონზე არ მოსულა.

დაკრძალეს შაჰბუზის რაიონის სოფელ ქეჩილის სასაფლაოზე.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
2. ↑  Vusal Novruz - 44 yaşın mübarək, şəhidim! (18 yaşındasan hələ də). ციტირების თარიღი: 2016-10-18
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17
**მიხეილ ჩიხლაძე** (დ. 24 ივნისი, 1902, სოფელი ძირულა, შორაპნის მაზრა, ახლანდელი ზესტაფონის რაიონი — გ. 3 აპრილი, 1973) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950). „საპატიო ნიშნის" ორგზის ორდენოსანი (1941, 1958)
სკკპ წევრი 1942 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1902 წლის 24 ივნისს სოფ. ძირულაში (ზესტაფონის რ-ნი). დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი და ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია.

სცენაზე პირველად დაბა ძირულაში გამოვიდა სცენის მოყვარულთა წრეში. 1927-1929 წლებში სწავლობდა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში. სტუდიის დამთავრების შემდეგ მიწვეული იქნა მსახიობად რუსთაველის სახელობის თეატრში, სადაც მუშაობდა გარდაცვალებამდე. განასახიერა ასზე მეტი ერთმანეთისგან განსხვავებული როლი, მათ შორის: სოლეიმანი (ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), კაპიტანი ჭავჭავაძე (ვ. დარასელის „კიკვიძე"), გოჩა, გივი (ს. შანშიაშვილის „ხევისბერი გოჩა", „არსენა"), იასე (ი. მოსეშვილის „მისი ვარკვლავი"), ტარიელი (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა"), ჩერენე (ი. სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე") კენტი (შექსპირის „მეფე ლირი") და სხვა. 1937 წლიდან იღებდნენ კინოშიც.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1937 — დაკარგული სამოთხე (თავადი)
* 1938 — დიადი განთიადი (მიქელაძე, პოლკოვნიკი)
* 1943 — გიორგი სააკაძე (ყორჩი-ხანი)
* 1947 — აკაკის აკვანი (სტუმარი)
* 1955 — ცისკარა (შავი ვეზირი)
* 1956 — ბაში-აჩუკი (გლეხი)
* 1958 — მამლუქი (ზაიდოლი)
* 1958 — ფატიმა (თავადი)
* 1966 — რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ (დავითის ბიძა)
* 1967 — ქალაქი ადრე იღვიძებს
* 1968 — არაჩვეულებრივი გამოფენა (თინას მამა)
* 1970 — დიდოსტატის მარჯვენა

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1941 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1958 — საპატიო ნიშნის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ჩიხლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ ჩიხლაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* მიხეილ ჩიხლაძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ლეილა ძიგრაშვილი** (დ. 4 ნოემბერი, 1926, თბილისი — გ. 14 სექტემბერი, 2021, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1981).

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი.

1947 წელს ჩაირიცხა სოხუმის დრამატული თეატრის ქართულ დასში. 1948-1966 წლებში თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის, ხოლო 1966-წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრში: ტურანდოტი (ფ. შილერის „პრინცესა ტურანდოტი"), ჯუდიტ ანდერსონი (ბ. შოუს „ეშმაკის მოწაფე") და სხვა. შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში: სამძივარა (კ. გამსახურდიას „ხოგაის მინდია"), დედამთილი (ბ. ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე"), ენონა (ჟ. რასინის „ფედრა") და სხვა.

გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: „მოიტაცეს თამარ ქალი" (თამრიკოს დედა), „ჩირიკი და ჩიკოტელა" (შოშმანა), „ნატვრის ხე", ვირთხა და სხვა. იყო მხატვრული კითხვის ოსტატი და სხვადასხვა წლებში სტუდია „ქართულ ფილმში" მუშაობდა გამხმოვანებლად. მისი ხმით მეტყველებენ არიადნა შენგელაია ფილმში „შერეკილები", მედეა ჯაფარიძე ფილმში „წარსული ზაფხული", სოფიკო ჭიაურელი ფილმში „ჩვენი ეზო".

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1981 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლეილა ძიგრაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლეილა ძიგრაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ლეილა ძიგრაშვილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  „94 წლის ასაკში მსახიობი ლეილა ძიგრაშვილი გარდაიცვალა". *ტაბულა*. 2021-09-15. ციტირების თარიღი: 2023-10-21.
**პეტრე პეტრეს ძე დონაური** (რუს. Пётр Петрович Донауров; დ. 24 იანვარი, 1842 — გ. 1891) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი. წარმოშობით ქართველი.

ბიოგრაფია
---------

პეტრე დონაური (დონაუროვი), ვლადიმირისა და სანქტ-პეტერბურგის სამოქალაქო გუბერნატორის პეტრე მიხეილის ძე დონაურის ვაჟი, დაიბადა 1842 წლის 24 იანვარს. მოინათლა მოსკოვის ლუბიანკას ეკლესიაში.

1857 წლის 20 თებერვალს ჩაირიცხა პაჟთა კორპუსში, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1860 წლის 16 ივნისს კორნეტის ჩინით მოხვდა ნარვის ჰუსართა პოლკში. 1862 წლის 25 თებერვალს მიიღო პორუჩიკის ჩინი. 1866 წლის 12 მარტს გახდა შტაბს-როტმისტრი. 1867 წლის 12 თებერვალს დააჯილდოვეს წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის ორდენით. 1868 წლის 19 თებერვალს მიენიჭა როტმისტრის წოდება და იმავე წლის მარტში დაინიშნა პოლკის აუდიტორად. 
1870 წლის 12 აპრილს დაინიშნა ვილნოს სამხედრო ოლქის შტაბის უფროს ადიუტანტად და ჩაირიცხა არმიის კავალერიაში. 1873 წლის 30 აგვისტოს დააწინაურეს პოდპოლკოვნიკად. 1875 წლის ივლისიდან იყო სპეციალური დავალებების ოფიცერი ვილნოს სამხედრო ოლქის მეთაურის განკარგულებაში. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, მას ჰქონდა გენერალ-მაიორის ჩინი.

სამხედრო სამსახურიდან გადადგომის შემდეგ მიანიჭეს „კოლეჟსკი სოვეტნიკის" სამოქალაქო წოდება. 1886 წელს პეტრე დონაური იყო ნოვგოროდის სახელმწიფო პალატის მე-2 განყოფილების საგადასახადო ინსპექტორი სტარორუსკისა და დემიანსკის ოლქებში.

დაქორწინებული იყო ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის, გროდნოს გუბერნატორის, ასულ ევდოკია ბაზილევსკაიაზე, რომლისგანაც შეეძინა ორი ქალიშვილი — მარია და ევდოკია. 

პეტრე დონაური გარდაიცვალა 1891 წელს. სავარაუდო დაკრძალვის ადგილად მიჩნეულია ნოვგოროდის წმინდა ანტონის მონასტრის ტერიტორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* პეტრე დონაური (შვილი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Донауров Пётр Петрович

სქოლიო
------

1. ↑  Донауров Пётр Петрович (1843-1891)
2. 1 2  Кульбака Н. История дворянского рода Донауровых. – М. 2013. сс. 63-64.
3. ↑  Список генеральских чинов российской императорской армии и флота
4. ↑   Руммель, В.В. Родословный сборник русских дворянских фамилий: в 2-х томах / В.В. Руммель, В.В. Голубцов. - Спб. - Изд. А.С. Суворина. - 1886. Т. 1. - С. 239.
**სერგო პაჭკორია** (დ. 31 მარტი, 1931, სოფ. ცაიში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 29 ივნისი, 2020) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა ფოთის პირველი საშუალო სკოლა. სცენაზე მუშაობა დაიწყო ფოთის კულტურის სახლთან არსებულ დრამწრეში. 1953 წელს მიიწვიეს მსახიობად ფოთის თეატრში. 1964 წლიდან სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობია. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კუკური (ვ. გაბესკირიას „უფსკრული"), ნუგზარ ერისთავი (ი. ვაკელის „გიორგი სააკაძე"), ჯონდო (ვ. პატარაიას „უჩა უჩარდია"), მილოვზოროვი (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), სტიოპა (ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), ლეანდრო (მოლიერის „ძალად ექიმი"), ესკამილიო (ე. დემანუასა და ა. დენერის „დონ სეზარ დე ბაზანი"), ხრისტო (ნ. დუმბაძის „ერთი ცის ქვეშ"), ანტონიო (უ. შექსპირის „ვენეციელი ვაჭარი"), ნიკოლასი (ჰ. იბსენის „ბრძოლა ტახტისათვის") და სხვა. გადაღებულია სატელევიზიო მხატვრულ ფილმში „მიზანი" (ჰასანი, 1979).

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი
* 1971 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1989 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სერგო პაჭკორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სერგო პაჭკორია — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* სერგო პაჭკორია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ვიქტორ ნინიძე** (დ. 10 მარტი, 1920 ― გ. 2001) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1965).

ბიოგრაფია
---------

1934 წელს დაიწყო სამსახიობო მოღვაწეობა თბილისის სანკულტურის თეატრში, სადაც იმუშავა 1949 წლამდე. მისი დებიუტი შედგა შალვა დადიანის პიესაში „აჯილღა", სადაც ახალგაზრდა გიმნაზისტის როლს თამაშობდა. 1949-1971 წლებში იყო სოხუმის ს. ჭანბას სახელობის სახელმწიფო თეატრის ქართული დასის მსახიობი, ხოლო 1971 წლიდან თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში დაიწყო მოღვაწეობა. ბოლო წლებში პარალელურად მონაწილეობდა სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელობის სახელმწიფო თეატრის სპექტაკლებში, რომლებიც იმართება თბილისში. ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს. მათ შორის გამოირჩევა: პლატონ კრეჩეტი (ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), სურენი (ა. შირვანზადეს „პატიოსნებისათვის"), ებრაელი (ვ. ჰიოგოს „მარია ტიუდორი"), არქიფო (გ. ქელბაქიანის „სევდიანი რომანი"), ხახული (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), გიორგი (კ. ლორთქიფანიძის „კოლხეთის ცისკარი"), გაგუა (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა"), რივერსი (უ. შექსპირის „რიჩარდ მესამე") და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: ზვამბა („დათა თუთაშხია"), კარპოვიჩი („კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის"), არქიფო („სოფლის აშიკი"), მოხუცი („ზნედაცემული ანგელოზი"), დავითი („წუთისოფელი") და სხვა. აქვს პიესები: „თავდასხმა ღამით", „მოულოდნელი სტუმარი", „შეხვედრა დღეობაზე" და სხვა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1972 — ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები — ვიქტორი
* 1963 — ვინ შეკაზმავს ცხენს
* 1971 — წუთისოფელი — დავითი
* 1974 — მშვიდობიანი დღეები
* 1975 — ერთი ნახვით შეყვარება
* 1976 — სოფლის აშიკი — არქიფო
* 1977 — ინდი-მინდი (სიმღერები შვილიშვილებისათვის)
* 1978 — ყვარყვარე — ვაშლოვანელი
* 1978 — რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე
* 1978 — ბათა ქექია
* 1980 — მშობლიურო ჩემო მიწავ (რაიკომის მდივანი) — თორნიკე სეფერთელაძე
* 1981 — გამოაღეთ ფანჯრები — გერონტი
* 1981 — კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის — კარპოვიჩი
* 1982 — მარადისობის კანონი
* 1978 — დათა თუთაშხია — ზვამბა
* 1992 — ზნედაცემული ანგელოზი — მოხუცი
* 1992 — ხაფანგი
* 1971 — უსასრულობა
* 1990 — თეთრი ბაირაღები — კბილის ექიმი
* 1992 — ოქროს ობობა — სერჟანტი

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1965 — ღირსების მედალი ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის, ნაყოფიერი საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის, რაჭული ფოლკლორის გადარჩენისა და მოვლა-პატრონობის საქმეში დიდი დამსახურებისათვის

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიქტორ ნინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვიქტორ ნინიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ვიქტორ ნინიძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება
**შარახ ფაჩალია** (დ. 20 მაისი, 1914, სოფელი ააცი, გუდაუთის რაიონი — გ. ნოემბერი, 2000, სოხუმი) — აფხაზი მსახიობი, თეატრის რეჟისორი და დრამატურგი. აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი (1940), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1955), სსრკ სახალხო არტისტი (1982).

ბიოგრაფია
---------

1933 წელს დაამთავრა სოხუმის ვ. დომოგაროვის დრამატული სტუდია, 1939 წელს კი — თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული აფხაზური სტუდია.

1931 წლიდან სოხუმის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობი და რეჟისორი იყო. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: იაგო (შექსპირის „ოტელო"), დანაყაი, ძუკუ (მ. ლაკერბაის „დანაყაი", „საბიდას ხევში"), ბატალი (ჭანბას „მაჰაჯირი"), შუშანი (გ. გულიას „გმირთა კლდე"), ვლადიმერ ხარაზია (შ. ფაჩალიას „უკვდავება"), ოსიპი (გოგოლის „რევიზორი"), ოთარბეგი (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი"), აგაბო ბოგვერაძე (ო. იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება"), ხაჯარათი (ბ. შინკუბას „სიმღერა კლდეზე") და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია: დ. დავურინის „ვოლკოვების ოჯახი", ა. ოსტროევსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი", დ. გულიას „მოჩვენებანი", ა. ცაგარელის „ხანუმა" და სხვა. ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. აფხაზეთის თეატრისა და დრამატურგიის განვითარებას ხელი შეუწყო მისმა პიესებმა: „გუნდა", „დიდი ქორწილი", „უკვდავება", „მაზლოუ", „დაღუპული სიცოცხლე" და სხვა. 

2005 წლიდან ტყვარჩელის კომედიის თეატრი, რომლის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო შარახ ფაჩალია, ატარებს მის სახელს.

აფხაზეთში გამოცემული საფოსტო მარკა შარახ ფაჩალიას გამოსახულებით

ფილმოგრაფია
-----------

* 1974 — „თეთრი ყაბალახი" (ესლანი)
* 1975 — „შავი ზღვის პირას" (ეპიზოდი)
* 1977 — „ახალმთვარეობის ღამეს" (გედლაჩი)
* 1986 — „ჩეგემური დეტექტივი" (თავმჯდომარე)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შარახ ფაჩალია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* შარახ ფაჩალია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  В Ткурачалском театре состоялась премьера сказки для детей.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-31. ციტირების თარიღი: 2011-03-31
**მიხეილ იოფე** (დ. 27 ნოემბერი, 1925, ხარკოვი, უკრაინა) — თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1983).

ბიოგრაფია
---------

თეატრალური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მიწვეული იყო ხარკოვის ტ. შევჩენკოს სახელობის თეატრის დასში; შემდეგ მუშაობდა ლუგანსკის დრამატულ თეატრში; 1966 წლიდან 30 წლის განმავლობაში იყო თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის წამყვანი მსახიობი. გადაღებულია ფილმებში: „ზოია რუხაძე" (1971), „ჩემი მეგობარი ძია ვანია" (1978), „შეცდომათა კომედია" (1978), „ორომტრიალი" (1986), „წარსული მუდამ ჩვენთანაა" (1989), „ომი ყველასთვის ომია" (სტალინის შვილი, 1990) „მერცხლები და ბეღურები" (1991) და სხვა

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1970 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1983 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პირველი პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ იოფე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ იოფე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* მიხეილ იოფე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  მიხეილ იოფე გრიბოედოვის თეატრის საიტზე
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1970. #2. გვ. 34
**ფეხზე დადექით კონგოელებო** (ფრანგ. Debout Congolais) — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნი. ჰიმნი დამტკიცდა 1960 წელს მას შემდეგ, რაც ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. თუმცა 1971 – 1997 წლებში ზაირის არსებობის პერიოდში ჩანაცვლდა ჰიმნით „ზაირელებო" (ფრანგ. La Zaïroise), მობუტუ სესე სეკოს სიკვდილის შემდეგ კი კვლავ „ფეხზე დადექით კონგოელებო" აღდგა.

ჰიმნის ფრანგული ტექსტი
----------------------

CHOIR   

Debout Congolais,  

Unis par le sort,  

Unis dans l'effort pour l'indépendance,  

Dressons nos fronts longtemps courbés  

Et pour de bon prenons le plus bel élan, dans la paix,  

O peuple ardent, par le labeur, nous bâtirons un pays plus beau qu'avant, dans la paix.

VERSE  

Citoyens, entonnez l'hymne sacré de votre solidarité,  

Fièrement, saluez l'emblème d'or de votre souveraineté, Congo.

REFRAIN  

Don béni, (Congo) des aïeux (Congo),  

O pays (Congo) bien aimé (Congo),  

Nous peuplerons ton sol et nous assurerons ta grandeur.  

(Trente juin) O doux soleil (trente juin) du trente juin,  

(Jour sacré) Sois le témoin (jour sacré) de l'immortel serment de liberté   

Que nous léguons à notre postérité pour toujours.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Democratic Republic of the Congo: *Debout Congolais* - Audio of the national anthem of the Democratic Republic of the Congo, with information and lyrics
* - National anthems.info - "La Zaïroise" (the old hymn)
* National anthems.info - "Debout Congolaise"
* www.szbszig.atw.hu
რუთულური ენა კავკასიაში (წითლად)
**რუთულური ენა**, *მუხუდური ენა* (თვითწოდება мыхIадабыр) — კავკასიურ ენათა ოჯახის, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფის, ლეზგიურ ენათა ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა. 

გავრცელებულია დაღესტანში — რუთულისა და ახტის რაიონებში, აზერბაიჯანში — კახისა და შაქის რაიონებში, თურქეთსა და სირიაში.

რუთულური ენას აქვს ოთხი კილო: რუთულური, შინაზური, მუხრეკულ-იხრეკული და ბორჩულ-ხინავური. დამახასიათებელია ხმოვანთა და თანხმოვანთა რთული სისტემა: 14 ხმოვანი, 38 თანხმოვანი, მახვილი დინამიკური და ტონურ-მელოდიკურია, ლექსიკა ნასესხები და საკუთარი;

გრამატიკა
---------

რუთულური ენისთვის დამახასიათებელია სახელთა მარტივი, წარმოებული, რთული ფუძეები, მრავლობითი რიცხვის ნაირგვარი ბოლოსართები; ოთხი ძირითადი ბრუნვა: სახელობითი, მოთხრობითი, ნათესაობითი, მიცემითი.; მრავალსერიიანი ერთ- და ორთანდებულიანი ბრუნვები; სახელთა წარმომომქმნელ ნიშანთა სიმცირე; ზმნის მორფოლოგიური კატეგორიები: გრამატიკული კლასები, ასპექტი, დრო, კილო; სახელმზნური ფორმები: აბსოლუტივი, ინფინიტივი, ინფინიტივ-მასდარი, მიმღეობა. ზმნაში, ზოგ ნაცვალსახელსა და მსაზღვრელ სახელში განირჩევა 4 — მამაკაცის, ქალის, ცხოველის, საგან-ნივთის — კლასი; მრავლობით რიცხვში ყველა კლასი გაერთიანებულია ერთ კლასად (კლასის ნიშანი გაგებულია მრ. რიცხვისად). მოეპოვება ადგილისა და დროის საგარემოებო სიტყვათა სერიები, უარყოფისა და კითხვის ნაწილაკები, ადგილ-მიმართულების აღმნიშვნელი წინდებულები ზმნაში და თანდებულები სახელში; სინტაქსური კონსტრუქციები — ნომინატიური, ერგატიული, დატიური.

რუთულელები (მუხადები) ორენოვანი ხალხია. სატომთაშორისო ენად იყენებენ რუსულსა და აზერბაიჯანულ ენებს; სწავლა — რუსულად (1952 წლამდე აზერბაიჯანულად).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 467.
მთაწმინდის ხანძარი ყველაზე მასშტაბური განფენილობის დროს.   
გიორგი მელაშვილის ფოტო
მთაწმინდის მთის დაზიანებული მონაკვეთი (მარჯვნივ)  
გიორგი მელაშვილის ფოტო 
**მთაწმინდის ხანძარი** — საქართველოს დედაქალაქ თბილისში, მთაწმინდის მთაზე მასშტაბური ხანძარი, რომელიც ძნელად მისადგომ ფერდობზე ბალახსა და ხეებს ეკიდა. 

ხანძრის შესახებ პირველი ცნობები 22:29 საათზე გავრცელდა. ცეცხლი ვერის სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორიაზე ტყის მასივს გაუჩნდა, ხანძრის ფართობი სწრაფად გაიზარდა და მთაწმინდის ეშმაკის ბორბალს მიუახლოვდა.

ადგილზე მალევე მოხდა სახანძრო-სამაშველო ჯგუფების მობილიზება. პრესის ინფორმაციით, რთული რელიეფის პირობებში ხანძრის ლოკალიზება მეხანძრეებს უძნელდებოდათ. 

ხანძრის ადგილზე მისული თბილისის მერის, დავით ნარმანიას თქმით, ხანძრის ჩაქრობის მიზნით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსთან მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები ვერტმფრენების გამოყენების თაობაზე; მოგვიანებით, მისივე სიტყვებით, ხანძრის ჩაქრობაში მონაწილეობას სპეციალური ვერტმფრენი არ მიიღებს, რადგანაც „ღამის საათებში ვერტმფრენის გამოყენება არის ძალიან სარისკო." 

საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს ინფორმაციით დამწვარია 2 ჰეტარის ფართობის მწვანე ნარგავები. 

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ხანძარზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 188-ე მუხლით დაიწყო, რაც სხვისი ნივთის განზრახ დაზიანებას გულისხმობს.

სქოლიო
------

1. ↑  პირველი არხი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-08. ციტირების თარიღი: 2017-08-09.
2. 1 2  ტაბულა
3. ↑  ნარმანია
4. 1 2  ტაბულა - მთაწმინდაზე ხანძარი ლოკალიზებულია
**ალეკო მახარობლიშვილი** (დ. 15 აპრილი, 1955) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

ალეკო მახარობლიშვილი დაიბადა 1955 წლის 15 აპრილს. თე­ატ­რა­ლურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში თე­მურ ჩხე­ი­ძის სა­ხე­ლოს­ნო­ში სწავ­ლობ­და. რამ­დე­ნი­მე წელი მოღ­ვა­წე­ობ­და თბილისის მო­ზარდ მა­ყუ­რე­ბელ­თა თე­ატ­რში. 1999 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის სამსახიობო დასშია. თეატრში განასახიერა როლები ივანე (იასმინა რიზა „ART - ხელოვნება"; რეჟ. თემურ ჩხეიძე), პოლინიუსი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი"; რეჟისორი თემურ კუპრავა), ფოცო, მოსე (გიზო ჟორდანია, ნანა ჟორდანია „თეთრი იასამანი"; რეჟ. გიზო ჟორდანია), ჯიმი ჯეკი (ბრაიან ფრილის „თარგმანები"; რეჟისორი თ. ჩხეიძე), ანტონიო (ედუარდო დე ფილიპოს „ცილინდრი"; რეჟ. თამაზ მესხი), ზურიკო (რეზო თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი"; რეჟ. ანზორ ქუთათელაძე), სოსოია (ნოდარ დუმბაძის „მე ვხედავ მზეს", რეჟ. შალვა გაწერელია), ბიჭი (გურამ ბათიაშვილის „ორი ნოველა", რეჟ. შ. გაწერელია), ბეგლარ ჯინჭარაძე (დავით კლდიაშვილის „ქამუშაძის გაჭირვება"; რეჟ. შ. გაწერელია), აბესალო (დავით კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება", რეჟ. შ. გაწერელია), ქურდი აპო (ნოდარ დუმბაძის „კუკარაჩა", რეჟ. შ. გაწერელია) და სხვა. გადაღებულია ფილმებსა და სერიალებში: „ძილის წინ", „ყავა და ლუდი", „ჩემი ცოლის დაქალები", „მამაჩემის გერლფრენდი" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პერსონალი — ალეკო მახარობლიშვილი
* 

* ალეკო მახარობლიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------
**ხარიტონ აღმსარებელი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, რომელმაც პირველმა დააარსა მონასტრული სავანები წმინდა მიწაზე. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 სექტემბერი, ახალი სტილით - 11 ოქტომბერი.

ცხოვრება
--------

წმინდანი იკონიაში ეწამა 270-324 წლებს შორის. უღმრთოებმა შეიპყრეს იგი და ცრუღვთაებებისადმი მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვეს. წმიდანმა მტკიცე უარი განაცხადა. ჯალათებმა ხარიტონს სამოსელი შემოაძარცვეს და ძროხის ძარღვებით სცემეს, შემდეგ კი მთავრის ბრძანებით საპყრობილეში ჩააგდეს. მტარვალი ჯერ ლიქნით, შემდეგ პატივის აღთქმით ცდილობდა მის გადაბირებას, ბოლოს კი ახალი სატანჯველები დაატეხა თავს: „შეწუა ცეცხლითა მკერდი მისი, ვითარცა შესაჭმელი ჴორცი", ბორკილები აასხა და კვლავ დილეგში ჩააბრუნა. ამასობაში ქრისტიანთა დევნა ჩაცხრა. პყრობილი მართლმორწმუნეები გაათავისუფლეს. თავისუფლება ჰპოვა წმიდა ხარიტონმაც, რომელიც „ვითარცა აწ მკუდარ ქმნილი საწუთოჲთ და ქრისტესსა ცხორებად მნებებელი" წმიდა ქალაქ იერუსალიმისკენ გაეშურა. გზაში იგი ავაზაკებმა შეიპყრეს, გამოქვაბულში გამოამწყვდიეს, თვითონ კი „მიმოდარბიოდეს ალაგთა გზათასა" და სხვა მგზავრებს უსაფრდებოდნენ.

მარტო დარჩენილი წმიდანი მადლობას სწირავდა უფალს და მორჩილებით ელოდა მისი ნების გაცხადებას. ამასობაში მღვიმეში იქედნე შემოძვრა, ღვინით სავსე ჭურში ჩასრიალდა, შიგ შხამი ჩათხია და წავიდა. როცა ავაზაკები დაბრუნდნენ, წყურვილით გათანგულები, დაეწაფნენ მოწამლულ სასმელს და უკლებლივ ყველანი გაწყდნენ.

### მონასტრების დაარსება

#### ფარანის ლავრა

 მთავარი სტატია: ფარანის ლავრა.
ხარიტონმა იმ მღვიმეში დაიწყო მოღვაწეობა, სადაც, ღვთის ნებით, სასწაულებრივი გადარჩენა მიემადლა. ყაჩაღების მიერ ნაგროვები ქონების ნაწილი მან გლახაკებსა და მეუდაბნოე მამებს განუყო, ნაწილით კი ააგო ტაძარი, რომლის ირგვლივაც თანდათან წარმოიქმნა პალესტინაში ცნობილი ფარანის ლავრა. ასე დააარსა პირველი თავისი მონასტერი წმინდა ხარიტონ აღმსარებელმა †330 წელს. სავანისთვის წმიდანმა თავადვე შეადგინა წეს-განგება. ლავრას ახალი წინამძღვარი დაუდგინა, თვითონ კი უდაბნოს სიღრმეში შევიდა განსამარტოვებლად.

#### იერიქონის სავანე

 მთავარი სტატია: იერიქონის სავანე.
ნეტარი მამა განმარტოებას ეძიებდა, მაგრამ მონაზვნური ცხოვრების მსურველებმა აქაც მიაკვლიეს მას. ასე დაარსდა †340 წელს ახალი, იერიქონის სავანე, რომელიც ასევე ცდუნების მონასტერის სახელსაც ატარებს, რადგანაც გადმოცემის თანახმად სწორედ ამ ადგილებში ებრძოდა მარხვისას ქრისტეს ეშმაკი.

#### სუკიის ლავრა

 მთავარი სტატია: სუკიის ლავრა.
მესამე მონასტერი რომელიც ხარიტონ აღმსარებელმა დააარსა იყო სუკიის ანუ ძველი ლავრა. დაუცხრომელი მოღვაწეობისთვის უფალმა თავის რჩეულს სულიერ და ხორციელ სნეულებათა სასწაულებრივი კურნების ნიჭი მიმადლა. წმიდანს წინასწარ განეცხადა თავისი მიცვალების დღეც. მან ისურვა, რომ აღსასრულს ფარანის ლავრაში შეხვედროდა. მოუხმო ყველა მოწაფეს და უკანასკნელად დამოძღვრა ისინი.

ღირსი ხარიტონი დაახლოებით †350 წელს გავიდა ამ სოფლიდან, ღრმა მოხუცებულობაში. წმიდანის პატიოსანი ცხედარი ავაზაკთა მღვიმის ადგილას მის მიერვე აგებულ ტაძარში დაკრძალეს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბერიკაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**მანანა ბერიკაშვილი** (დ. 27 აპრილი, 1958, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, ხელოვნების მეცნიერებათა დოქტორი, სრული პროფესორი, საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრის მოადგილე (2013–2018).

ბიოგრაფია
---------

1975 წელს ჩააბარა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის დრამის ფაკულტეტზე. 1999–2001 წლებში კი სწავლობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე. მიჰყავს მეტყველების თეორიისა და კულტურის ლექტორი კავკასიის უნივერსიტეტის მედიის სკოლაში, არის მუსიკისა და დრამის თეატრის რეჟისორი, საეთერო გამოსვლების ოსტატობისა და მეტყველების კულტურის კონსულტანტი აჭარის ტელევიზიაში და ასევე, რიტორიკის პედაგოგი იუსტიციის უმაღლეს სკოლაში. დადგმული აქვს სპექტაკლები: „ლექსად თქმული ქართლის ცხოვრება", „ყოველმან ჩემმან მპოველმან", „სიშორით სიახლოვე", „მოუარეთ საქართველოს", „მგზავრები", „ჩვენი გველის დიდება" და სხვ. მიღებული აქვს პრემია საუკეთესო ანსამბლური სპექტაკლისათვის და საუკეთესო ეპიზოდური როლისთვის სპექტაკლში „ჩვენი გველის დიდება", ასევე ჩიკაგოს საერთაშორისო ფესტივალის I პრემია და ვ. იახტოვის სახელობის საერთაშორისო ფესტივალის გრანპრი.

2018 წლის 17 ივლისს სამინისტროების რესტრუქტურიზაციის შემდეგ კულტურის მინისტრის ყოფილი მოადგილე ბერიკაშვილს სტატუსი შეუჩერდა და თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანანა ბერიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნოდარ ჩაჩანიძე** (დ. 27 ოქტომბერი, 1929, ჭიათურა — გ. 1998) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979), ჭიათურის საპატიო მოქალაქე.

ბიოგრაფია
---------

1954 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1955-1957 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის მსახიობი. 1957 წლიდან ა. წერეთლის სახელობის ჭიათურის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. თეატრში შესრულებული აქვს სხვადასხვა ხასიათის როლები. მათ შორის გამოირჩევა: საბა (გ. ხუხაშვილის „ცხოვრება კაცისა"), ხარიტონი (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), კირილე, ოტია ქამუშაძე (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი", „ქამუშაძის გაჭირვება"), ჟამთაბერი (გ. ჯაფარიძის „ჟამთაბერის ასული"), გოროდნიჩი (გოგოლის „რევიზორი"), ნოდარი (ა. ბელიაშვილის „შვიდკაცა"), გიორგი (რ. თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი") და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „სამანიშვილის დედინაცვალი" (კირილე), „ბათა ქექია" (ბათა) და სხვა.

საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 13 ოქტომბრის №572 ბრძანებულებით, თეატრალური ხელოვნების განვითარების საქმეში შეტანილი დიდი წვლილისათვის, ნოდარ ჩაჩანიძე ღირსების მედლით დაჯილდოვდა.

ნოდარ ჩაჩანიძე გარდაიცვალა 1998 წელს. 2000 წლის 27 ოქტომბერს, მისი დაბადების დღეს, ჭიათურის თეატრის წინ, სკვერში, მსახიობის თეთრ მარმარილოში გამოკვეთილი ბიუსტი დაიდგა მისი სახელისა და ღვაწლის უკვდავსაყოფად.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1977 — „სამანიშვილის დედინაცვალი" — კირილე (რეჟ. ელდარ შენგელაია)
* 1978 — „ბათა ქექია" — ბათა (რეჟ. ლეილა გორდელაძე)
* 1981 — „გამოაღეთ ფანჯრები" — (რეჟ. დევი აბაშიძე)

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
* 1979 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1980 — საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პრემია მამაკაცის როლის საუკეთესოდ შესრულებისათვის (საბა იაშვილის როლი სპექტაკლში „დაბრუნება")
* 1997 — ღირსების მედალი
* 1997 — ჭიათურის საპატიო მოქალაქე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნოდარ ჩაჩანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნოდარ ჩაჩანიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ნოდარ ჩაჩანიძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №572. 1997 წლის 13 ოქტომბერი
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1979. №11. გვ. 8
**„თავისუფალი ვეტო"** (ლათ. Liberum veto) — რეჩ პოსპოლიტაში პარლამენტური წყობის პრინციპი, რომელიც აძლევდა პოლონეთის სეიმის ყოველ დეპუტატს შეეწყვიტა საკითხის განხილვა სეიმში ან სეიმის მუშაობა საერთოდ, წინააღმდეგ გამოსვლით.

ამ პრინციპის წყარო გახდა სეიმში საკითხის ერთხმით მიღების ტრადიცია, სადაც ყოველი შლიახტელი წარმოადგენდა თავის ოლქს, არჩეული იყო ადგილობრივი სეიმიკის მიერ და მის წინაშე იყო ანგარიშვალდებული სეიმის ყველა გადაწყეტილებაზე, ასევე ფედერაციული ხასიათის პოლონურ-ლიტვური სახელმწიფოს საკითხები. უმრავლესობით მიღებული გადაწყვეტილება, უმცირესობის სურვილის წინააღმდეგ (თუ კი ეს იყო ერთი სეიმიკიც კი) ითვლებოდა პოლიტიკური თანატოლობის პრინციპის დარღვევად. ამას გარდა, ამ პრინციპის დასაბუთებისათვის მიმართავდნენ კანონს Nihil novi (ეგრეთ წოდებული როდომის კონსტიტუცია), რომელიც უკრძალავდა მეფეს მიეღოთ ახალი კანონი შლიახტის თანხმობის გარეშე.

ჩვეულებრივ ითვლება, რომ პირველად ამ უფლებით ისარგებლა და შეწყვიტა სეიმის მუშაობა ტრაკაის წარმომადგენელმა ვლადისლავ სიცინსკიმ 1652 წ. მაგრამ ეს აზრი სინამდვილეში მცდარია, მან მხოლოდ ვეტო დაადო დებატებს სეიმში. მხოლოდ 1669 წელს კრაკოვში სეიმის მუშაობა ვადაზე ადრე იქნა გაჩერებული liberum veto-ს საფუძველზე, რომელიც დაადო კიევის წარმომადგენელმა ადამ ოლიზარმა.

XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში, ეს პრაქტიკა ჩვეულებრი მოვლენა გახდა სეიმის მუშაობისათვის. რეჩ პოსპოლიტის მეზობლებმა: რუსეთმა და პრუსიამ ჩათვალა ეს ხელსაყრელ ინსტრუმენტად პოლონეთის დასასუსტებლად.

1764 წლის შემდეგ liberum veto პრაქტიკულად არ გამოუყენებიათ: ერთსულოვნების პრინციპი არ უშლიდა ხელს კონფედერეციულ სეიმების მუშაობას. სესიის დაწყებამდე დეპუტატებმა შექმნეს „კონფედერაცია" (პოლ. konfederacja), რათა აერიდებინათ სეიმის მუშაობის გაჩერება liberum veto შესაბამისად.

Liberum veto გაუქმებული იქნა 1791 წლის 3 მაისს; კონსტიტუცია (მიღებული კონფედერაციული ოთხწლიანი სეიმის მიერ) ამყარებდა უმრავლესობის პრინციპს.

იმ კონსტიტუციის მიღწევა იყო ის რომ - ის იყო პირველი თანამედროვე კოდიფიცირებული კონსტიტუცია ევროპაში — ანულირებული იქნა მეორე, კონფედერატიული სეიმით, რომელიც შეიკრიბა გროდნოში 1793 წელს. ამ სეიმმა, რუსეთისა და პრუსიის ზეწოლით, მოახდინა რეჩ პოსპოლიტის მეორე გაყოფის რატიფიცირება.
**მთაწმინდა**, **მთაწმინდის პლატო** — მთა საქართველოში, ქალაქ თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის მარჯვენანაპირეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 719.8 მ. აგებულია ზედაეოცენური ქვიშაქვებითა და თიხებით. უშუალოდ ეკვრის თბილისს და არსებითად შეადგენს ქალაქის განუყოფელ ნაწილს. მთაწმინდის ზედა ნაწილი წარმოადგენს საკმაოდ ვრცელ პლატოს.

„მთაწმინდამ" სახელი მიიღო ქრისტიანული რელიგიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სავანის — ათონის მთის მიხედვით. გადმოცემით მთის აღმოსავლეთ კალთაზე სენაკი გამოუქვაბავს ერთ-ერთ ასურელ მამას — დავითს. IX საუკუნეში აქ ივერიის ღვთისმშობლის ეკლესია იდგა, მის ადგილას 1542 წელს ძმებმა ნიკოლოზ და დავით გაბაშვილებმა წმინდა დავითის მონასტერი ააშენეს. ახლანდელი ეკლესია აგებულია 1871 წელს. აქვეა მცირე ზომის ფერისცვალების ეკლესია (აგებულია 1809 წელს). ეკლესიებთან მისასვლელი გზა გაიყვანეს 1817 წელს.

XIX საუკუნის დასაწყისამდე მთაწმინდა ტყით იყო შემოსილი. ახლანდელი ტყე ხელოვნურია. პლატოზე გაშენებულია კულტურისა და დასვენების პარკი (ადრე იყო იოსებ სტალინის სახელობის), რომელიც საავტომობილო და საბაგირო გზით უკავშირდება ქალაქს; გაყვანილია ფუნიკულიორი. მთაწმინდის აღმოსავლეთ კალთაზეა ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონი. მთაზე დგას სატელევიზიო ანძა.

ლიტერატურა
----------

* Иоселиани П. И. Описание древностей Тифлица, Тфл. 1866.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* «Гора св. Давида» 1858

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისი. ეკონომიურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბ. საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1957, გვ. 208
2. ↑  „მთაწმინდა": [მ. ჩორგოლაშვილი. მთაწმინდა. თბ. ხელოვნება, 1979. რეც.] / მ. დავითაძე.
3. ↑  *მარუაშვილი ლ. ბერიძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 665.
**ჰიუ ჰადსონი** (ინგლ. Hugh Hudson; დ. 25 აგვისტო, 1936, უესტ-ენდი — გ. 10 თებერვალი, 2023, ჰამერსტიმი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი.

ჰადსონმა განათლება მიიღო იტონის კოლეჯში. 

1960 წელს, პარიზში გატარებული წლების შემდეგ, დაბრუნდა სამშობლოში და სათავეში ჩაუდგა დოკუმენტური ფილმების კომპანიას. თავიდან დგამდა დოკუმენტურ, შემდეგ მოკლემეტრაჟიან და სატელევიზიო ფილმებს. დიდ კინემატოგრაფში პოულარობა მოუტანა 1979-80 წლებში გადაღებულმა ფილმმა „ცეცხლოვანი ეტლები", რომელმაც მოიპოვა კანის კინოფესტივალის (1981) 2 პრემია, 4 „ოსკარი" (ნომინირებული 7-დან, 1982), 3 ბაფტა (1982) და სხვა მრავალი პრიზი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჰიუ ჰადსონი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 99002792
* BNE: XX1498674
* BNF: cb13895383c (data)
* GND: 136297609
* ISNI: 0000 0000 8412 3307
* LCCN: no97003969
* NKC: xx0034087
* NLK: KAC201418393
* NTA: 06964098X
* RERO: 02-A005601012
* SNAC: w6b31jkk
* SUDOC: 029651700
* VIAF: 115355419
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 115355419

 |
**Nintendo** (ინგლ. Nintendo Co. Ltd.) — იაპონური ტრანსნაციონალური კორპორაცია, რომელიც დაარსდა 1889 წლის 23 სექტემბერს იაპონიის ქალაქ კიოტოში, ფუსაჯირო იამაუჩის მიერ, იმისათვის რომ გამოეცა ხელით ნაკეთი ჰანაფუდას კარტები. 1963 წლისთვის, კომპანიამ განახორციელა რამოდენიმეე პატარა ბიზნესი, როგორიცაა ტაქსის კომპანია და სიყვარულის სასტუმრო. საბოლოოდ, Nintendo ვიდეო თამაშების ინდუსრტიაზე გადაერთო და ჩამოყალიბდა ამ ინდუსტრიის ერთ-ერთი გავლენიან ცნობილ კომპანიად. დღესდღეობით ის შეფასებულია როგორც იაპონიის მესამე ძვირადღირებული კომპანია $85 მილიარდი შემოსავლით. ვიდეო თამაშების გარდა, Nintendo არის გუნდ Seattle Mariners-ის მთავარი მფლობელი, რომელიც ბეისბოლის მთავარ ლიგაში, სიეტლი, აშშ. Nintendo-ს Touch! Generations-ის საიტის მიხედვით, სახელი Nintendo ითარგმნება იაპონური ენიდან — "დატოვეთ იღბალი სამოთხისთვის". 2010 წლის 18 ოქტომბრის მონაცემებით, Nintendo-ს სულ გაყიდული აქვს 565 მილიონი მოწყობილობა და 3.4 მილიარდი პროგრამა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Nintendo ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-12-13 საიტზე Wayback Machine.
* Nintendo Software Development Support Group
* *Nintendo Power*
* *Official Nintendo Magazine* (UK) დაარქივებული 2014-10-14 საიტზე Wayback Machine.
* NinDB
* The History of *Nintendo* at Jap-Sai.com
* Nintendo in Depth Archive დაარქივებული 2009-10-09 საიტზე Wayback Machine.  *The Daily Telegraph*-სგან
* *Nintendo of America's Press Site* დაარქივებული 2004-08-29 საიტზე Wayback Machine.
**დოდო ჩოგოვაძე** (დ. 1 თებერვალი, 1951, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. პოპულარობა მოუტანა პრინცესას როლის შესრულებამ მ. გორკის სახელობის კინოსტუდიაში გადაღებულ ფილმში „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი" (1966). 1967 წელს ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის" გარეკანზე მოხვდა. გდრ-ში კი გამოსცეს ღია ბარათები მისი გამოსახულებით.

თავდაპირველად კინოეკრანზე 12 წლის ასაკში, 1963 წელს, რე­ჟი­სო­რე­ბის — ნელი ნე­ნო­ვა­სა და გენო წუ­ლა­ი­ას „ცე­რო­დე­ნა რა­ინ­დებში" გა­მოჩ­ნდა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კი, მსა­ხი­ო­ბის სი­ლა­მა­ზემ და არ­ტის­ტუ­ლო­ბამ რუსი რე­ჟი­სო­რე­ბიც მო­ხიბ­ლა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1963 — „ცეროდენა რაინდები" — ნანა (რეჟ. ნელი ნენოვა და გენო წულაია)
* 1966 — „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი" — პრინცესა ბუდური (რეჟ. ბორის რიცარევი)
* 1981 — „ცაში „ღამის ალქაჯები" არიან" — სოფიკო (რეჟ. ევგენია ჟიგულენკო)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დოდო ჩოგოვაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* დოდო ჩოგოვაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* 1960-იანი წლების ქართველი ლამაზმანი

სქოლიო
------

1. ↑