recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
პავლოვსკის მუუზეუმ-ნაკრძალის სასახლე
**პავლოვსკის მუზეუმ-ნაკრძალი** — XVIII საუკუნის დასასრულისა და XIX საუკუნის დასაწყისის სასახლეებისა და პარკების ანსამბლი თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგის გარეუბანში. ანსამბლის ცენტრალური ნაგებობაა პავლოვსკის სასახლე, რომელიც იყო იმპერატორ პავლე I-ის საზაფხულო სასახლე. 

სასახლეს ესაზღვრება პარკი 600 ჰა ფართობის მქონე მოედანი, რომელიც განლაგებულია მდინარე სლავიანკის ნაპირებზე. სასახლესა და პარკს აშენებდა არქიტექტორების სამი თაობა 50 წლის განმავლობაში. ეს არქიტექტორები იყვნენ: ჩარლზ კამერონი, ვინჩენცო ბრენა, ჯაკომო კვარენგი, ანდრეი ვორონიხინი და კარლო როსი.

მშენებლობა
----------

ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 50 წლის განმავლობაში სამ ეტაპად:

1. დაფუძნება და დაგეგმარება ქალაქგარეთ აგარაკზე ჩარლზ კამერონის მიერ 1782-1796 წლებში.
2. არქიტექტორ ვიჩენცო ბრენის მიერ აგარაკის გადაცევა იმპერატორის სასახლედ პარკებითა და საზეიმო დარბაზებით.
3. მხატვრული გაფორმება არქიტეტორების ვორონიხინის, კვარნეგის, როსისა და მხატვარ პიტრო გონზაგოს მიერ.

პავლოვსკის სასახლეს საფუძველი ჩაუყარეს 1782 წლის 25 მაისს. თავდაპირველად მშენებლობა მიმდინარეობდა დემონტირებული ხის შენობის ადგილზე. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ბრიტანელი არქიტექტორი ჩარლზ კამერონი, რომელიც მუდამ კონფლიქტში იყო პავლე I-თან არქიტექტურულ საკითხებში. მშენებლობა სწრაფი ტემპებით მიმდინარეობდა და 1782 წლის შემოდგომაზე მთავარი შენობა და კუთხის გალერეა უკვე აგებული იყო. 

1796 წელს კორონაციის შემდეგ, იმპერატორი კვლავ განაგრძობდა სასახლის ზომების გაზრდას, ამიტომ სასახლე გადაკეთდა და გაფართოვდა რათა მისთვის უფრო მეტი სიდიადე და პომპეზურობა მიენიჭებინათ. ამ პერიოდში მშენებლობაზე პასუხისმგებელ პირად დაინიშნა კამერონის დამხმარე იტალიელი არქიტექტორი ვიჩენცო ბრენა.

1803 წელს პავლოვსკის სასახლე ხანძარი გაუჩნდა. მომდევნო ორი წელი მის აღდგენას მოანდომეს. 1822-1824 წლებში ააშენეს საბიბლიოთეკო კორპუსი. 1920-იან წლებში ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები სიგიზმუნდ დომბროვსკის პროექტის მიხედვით.

1942-1944 წლებში სასახლე მნიშვნელოვნად დაზარალდა დიდი სამამულო ომის შედეგად. გერმანელებმა სასახლეს ცეცხლი გაუხსნეს. 1944 წლის 24 იანვარს სასახლე საბჭოთა ძალებმა გაათავსუფლეს. 1978 წელს დასრულდა პავლოვსკის სასახლის რესტავრაციის პროცესი. 1983 წელს მიენიჭა მუზეუმ-ნაკრძალის სტატუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810339000

* Государственный музей-заповедник «Павловск» — официальный сайт
* Дворец в Павловске // rusarh.ru
* Павловский дворец
* Фотографии Павловского парка // photocity.ru დაარქივებული 2011-09-10 საიტზე Wayback Machine.
* Государственный музей-заповедник «Павловск» // gardener.ru
* Интерьеры Павловского Дворца // prigorod-peterburg.ru
* Фотографии росписи интерьеров Павловского Дворца
* Фотографии Павловского парка
* Видеоэкскурсия по Павловскому парку // toneup.ru

სქოლიო
------

1. ↑   Памятники архитектуры пригородов Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1983. — С. 184. — 615 с.
2. ↑  Лукницкий П.Н. Ленинград действует. — М.: Советский писатель, 1971
**კური** (გერმ. Chur, რეტორმ. Cuira, იტალ. Coira, ფრანგ. Coire) — ქალაქი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში. მდებარეობს მდინარე პლესურის ნაპირზე, მისი რაინთან შეერთების მახლობლად, ზღვის დონიდან 593 მ სიმაღლეზე. უკავია 28,09 კმ², რომელთაგან 18,8% გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო მიზნებში, 52% ტყეებზე მოდის, ხოლო 25,1% შენობებსა და გზებს უკავია. პროცენტული მაჩვენებლით ყველაზე ცოტა — 4,1% მდინარეებზე, მყინვარებსა და მთებზე მოდის. გარშემორტყმულია ალპების კალთებით. ქალაქი კური პირველად მოიხსენიება 452 წელს როგორც ეპარქიის ადგილსამყოფელი, ხოლო შუა საუკუნეებში გახდა ტიპური საეპისკოპოსო ქალაქი. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 33,756 ადამიანი.

2000 წლის მონაცემებით, 81,0% საუბრობდა გერმანულ ენაზე, 5,4% რეტორომანულად, ხოლო 5,1% იტალიურად. ინდუსტრიის ძირითადი წყაროა ტურიზმი. გარდა ამისა, განვითარებულია კვების მრეწველობა, მეტალის დამუშავება და სხვ. ბევრია ღირსშესანიშნავი ობიექტი.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ავსტრიის დროშა მაირჰოფენი, ავსტრია
* იტალიის დროშა ტერაჩინა, იტალია

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვეიცარიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* კური – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
**მაგულოს სახლი** (რუს. Дом Магуло) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 70.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასაწყისში კომერციულმა მრჩეველმა მარკ მაგულომ თავის ძმასთან ერთად პეტროვის 46-ში (ამჟამად 70) ააგო სახლი. შენობის ჭერი მოხატეს იტალიელმა მხატვრებმა. 1825 წელს ქალაქს სტუმრობდა რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე I. მდიდარმა ბერძნებმა მის პატივსაცემად მოაწყვეს შეხვედრა მაგულოს სახლში. სარამოს ესწრებოდა თავად იმპერატორი.

1872 წლისათვის შენობის პირველი სართული სავაჭროდ იყო გაქირავებული. აქ არსებულ ძმებ ბუკაშინოვიჩების მაღაზიაში შესაძლებელი იყო იმპორტული ღვინის, არაყისა და 98 %-იანი სპირტის ყიდვა.

მარკ მაგულო დაკავებული იყო პურის ექსპორტით. მაგულოს მრავალრიცხოვანი მემკვიდრეები სახლს ფლობდნენ 1925 წლამდე. ერთ-ერთი მათგანი ვირგინია (დაბადებული 1836 წ.) ხელმძღვანელობდა საქველმოქმედო ფონდს. 1918 წლის 27 იანვარს იგი მძარცველებმა გაგუდეს საკუთარ სახლში, მათ მოითხოვეს ძვირფასეულობა და ფული, მაგრამ რომ ვერ მიიღეს გაგუდეს დიასახლისი. ამის შემდეგ მათ დაარბიეს მთელი სახლი, მაგრამ ვერაფერი იპოვეს. 

ოქტომბრის რევოლუციის წინ სახლის პირველი სართული კვლავ მაღაზიებისთვისა გაქირავებული.

XX საუკუნის 20-იან წლებში მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მასში მუშაობდა საგანგებო კომიტეტი (ჩეკა), შემდეგ გაზეთის რედაქცია. 1930-იანი წლებიდან სახლი საცხოვრებელია. 

ამჟამად სახლი კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური მნიშვნელობის ძეგლია.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог ул. Петровская, 70
**ლიდიური დამწერლობა** — ანბანი, რომელიც გამოიყენებოდა ლიდიური ენის ჩაწერისათვის. ასოები გარეგნულად ბერძნულს წააგავს, თუმცა, როგორც ჩანს, ლიდიური წარმოიქმნა ფინიკიური ანბანისგან ბერძნულის პარალელურად.

ადრეული ლიდიური ტექსტები ორივე მიმართულებით ჩაიწერებოდა — როგორც მარცხნიდან მარჯვნივ, ისევე მარჯვნიდან მარცხნივ. გვიანი ტექსტები იწერება მხოლოდ მარჯვნიდან მარცხნივ, ერთი ტექსტი ბუსტროფედონია. სიტყვები ერთმანეთისგან გამოიყოფა შუალედებით (ერთ-ერთ ტექსტში შუალედების ნაცვლად გამოიყენება წერტილები). ლიდიური დამწერლობის უნიკალურ განსაკუთრებულობას წარმოადგენს სამკუთხედის ფორმის ციტატის ნიშანი.

გაიშიფრა XX საუკუნის დასაწყისში მკვლევართა ჯგუფის მიერ რამდენიმე ბილინგვის არსებობის წყალობით. შედარებით დიდი წვლილი მიუძღვით გერმანელებს პაულ კალესა და ფერდინანდ ზომერს, იტალიელ პიერო მერიჯის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Everson, Michael.  (2006-02-05) Proposal to encode the Lycian and Lydian scripts in the SMP of the UCS (pdf). *DKUUG Standardization*. Danish Unix User Group (DKUUG).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-18. ციტირების თარიღი: 2008-03-18.
* Lydian Grammar დაარქივებული 2012-10-30 საიტზე Wayback Machine.  by Cyril Babaev
* Lydian Language დაარქივებული 2008-09-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  იოჰანეს ფრიდრიხი. დავიწყებულ დამწერლობათა და ენათა გაშიფვრა. ლიდიური ენა
**ლიდინგე** (შვედ. Lidingö) — ქალაქი შვედეთში, სტოკჰოლმის ლენში. ლიდინგეს კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 31 561 ადამიანს შეადგენს.

მდებარეობს სტოკჰოლმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და შედის მის მეტროპოლიურ არეალში. ეკონომიკის ძირითადი დარგია მომსახურების სფერო. 

კუნძული ლიდინგე, რომელზეც ქალაქია გაშენებული 1774 წლამდე ბანერების ოჯახს ეკუთვნოდა. XIX საუკუნის დასაწყისში აიგო ხიდები, რომლებიც კუნძულს მატერიკთან აკავშირებდა. ამავე საუკუნის შუა ხანებში სტოკჰოლმის მოსახლეობამ თავისუფალი დროის სულ უფრო მეტი წლის გატარება დაიწყო ამ კუნძულზე, რასაც რამდენიმე დეკადაში ვილების თანდათანობით მშენებლობა მოჰყვა. 1910 წელს ლიდინგომ ურბანული დასახლების სტატუსი მიიღო, ამ დროისთვის მისი მოსახლეობა 4 500 ადამიანს ითვლიდა, 1926 წელს კი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ლიდინგეს ყველაზე ცნობილი მკვიდრნი არიან ჯგუფ ABBA-ს წევრები — ბიორნ ულვეუსი და აგნეტა ფელტსკუგი.

გალერეა
-------

* რატუშარატუშა
* ცენტრალური მოედანიცენტრალური მოედანი
* ლიდინგეს მუზეუმილიდინგეს მუზეუმი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
ლიბუშე შაფრანკოვა, კადრი 1973 წლის ფილმიდან *სამი კაკალი კონკიასათვის*
ლიბუშე შაფრანკოვას ავტოგრაფი (2011)
**ლიბუშე შაფრანკოვა** (ჩეხ. Libuše Šafránková; დ. 7 ივნისი, 1953, ბრნო, ჩეხოსლოვაკია – გ. 9 ივნისი, 2021) — ჩეხი მსახიობი. იზრდებოდა ქალაქ შლაპანიცეში, ბრნოსთან ახლოს. 1971 წელს დაამთავრა ბრნოს კონსერვატორიის დრამატურგიის განყოფილება. 1972 წელს გაწევრიანდა პრაღის მსახიობთა კლუბში.

თავისი პირველი პირველი როლი ფილმში ლიბუშე შაფრანკოვამ ჩეხი მწერლის ბოჟენა ნემცოვას რომან „ბებიას" (*Babička*) ეკრანიზაციაში შეასრულა. საერთაშორისო პოპულარობა მოუპოვა მთავარმა, კონკიას როლმა 1973 წლის ზღაპრულ ფილმში „სამი კაკალი კონკიასათვის". 

ლიბუშე შაფრანკოვა დაქორწინებული იყო ასევე ჩეხ მსახიობ იოზეფ აბრაჰამზე. მათ ერთად ჰყავდათ ერთი ვაჟი. მისი და — მიროსლავა ასევე მსახიობი იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფანების საიტი დაარქივებული 2011-11-25 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ლიბუშე შაფრანკოვა (გერმანული)

სქოლიო
------

1. ↑  Ve věku 68 let zemřela herečka Libuše Šafránková cs (2021-06-09). ციტირების თარიღი: 2021-06-09
მაინცის ტაძარი
**მაინცის საკათედრო ტაძარი**, ასევე **წმინდა მარტინის საკათედრო ტაძარი** (გერმ. Mainzer Dom, ან Der Hohe Dom zu Mainz) — საკათედრო ტაძარი ქალაქ მაინცის ისტორიულ ცენტრში, საბაზრო მოედანზე; მაინცის ეპისკოპოსის საბრძანებელი.

კათედრალი ძირითადად რომანულ სტილშია, თუმცა ექსტერიერზე გვიანდელმა დამატებებმა საუკუნეების განმავლობაში მას სხვადასხვა არქიტექტურული მიმდინარეობების კვალი დააჩნია.

თავდაპირველად წმ. იოანეს სახელობის ეკლესია, შემდეგ კი წმ. სალვატორესი არქიეპისკოპოსმა ჰატო I-მა 911 წელს აკურთხა და ის მაინცის ეპისკოპოსის საკათედრო ტაძარს წარმოადგენდა 975 წელს მაინცის არქიეპისკოპოსად ვილიგისის დანიშვნამდე.

ვილიგისის დროს ქალაქი მაინცი ეკონომიკურად აყვავდა. ვილიგისი ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მთავარი გახდა, ხოლო 991-994 წლებში იმპერიის რეგენტის კი გახდა. მისი ბრძანებით დაიწყო პრე-რომანული სტილის კათედრალის მშენებლობა. ეს ახალი და შთამბეჭდავი შენობა ვილიგისის წარმოდგენით მაინცს მეორე რომის სტატუსს მიანიჭებდა.

ამ ახალ კათედრალს ორი ეკლესიის ფუნქცია უნდა მიეღო: ძველი კათედრალისა და წმ. ალბანის ეკლესიისა, რომელიც უდიდესი იყო იმ არემარეში და ბენედიქტელთა სააბატოს ეკუთვნოდა, სადაც ეპისკოპოსები და სხვა წარჩინებულები იკრძალებოდნენ, მათ შორის ფასტრადა, შარლემანის მეუღლე. სინოდთა უმრავლესობა წმ. ალბანის სააბატოში იმართებოდა.

ლიტერატურა
----------

* Hans-Jürgen Kotzur (Hrsg.): *Der verschwundene Dom – Wahrnehmung und Wandel der Mainzer Kathedrale im Lauf der Jahrhunderte*, Universitätsdruckerei H. Schmidt, Mainz 2011, ISBN 978-3-935647-54-0
* Stiftung Hoher Dom zu Mainz: *Der Dom zu Mainz*, Universitätsdruckerei H. Schmidt, Mainz, Erstausgabe Oktober 2009, ISBN 978-3-935647-46-5
* Josef Heinzelmann: *Mainz zwischen Rom und Aachen. Erzbischof Willigis und der Bau des Mainzer Doms*. In: *Jahrbuch für westdeutsche Landesgeschichte*, Koblenz 2004, S. 7–32
* Franz Dumont, Ferdinand Scherf, Friedrich Schütz (Hrsg.): *Mainz. Die Geschichte der Stadt*. 2. Auflage. Philipp von Zabern, Mainz 1999, ISBN 3-8053-2679-3

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაინცის საკათედრო ტაძარი***

* Homepage zum Mainzer Dom
* 1000 Jahre Mainzer Dom – Seite der Stiftung Hoher Dom zu Mainz
* Dom St. Martin – 1000 Jahre Stadtgeschichte დაარქივებული 2016-09-10 საიტზე Wayback Machine.
* Musica Sacra am Hohen Dom zu Mainz
* Dombauverein Mainz


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ლუთხუბის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ ლუთხუბის ზედა უბანში. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში აუგია გუდამაყრის მოსახლეობას.

ეკლესია მიშენებულია ადრე იქვე მდგარ მცირე დარბაზულ ეკლესიაზე სამხრეთიდან. ამ ეკლესიაში მოხვედრა მხოლოდ გვიან მიშენებული ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარიდან შეიძლებოდა, რომელიც ამჟამად ამოშენებულია.

მცირე ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია სუფთად გათლილი ქვის კვადრებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარისა და კონქის უმეტესი ნაწილი. მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და აფსიდის სარკმლის თაღი. ეკლესიის ჩრდილოეთ ფასადს ფერდობიდან ჩამონაშალი მიწა ფარავს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ეკლესიის ერთადერთი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის თაღს მხოლოდ ჩრდილოეთის გვერდი შემორჩა, რომელიც თაროსებრ კაპიტელს ეყრდნობა. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში ერთი ნიშია. სამხრეთ კედელში - პილასტრზე დაყრდნობილი ორი ყრუ თაღი. მათ შორის დასავლეთისაში დიდი ეკლესიიდან გამომავალი კარია მოქცეული. დარბაზი გადახურული ყოფილა ნახევარწრიული კამარით. ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებული ოთხკუთხა სათავსის კედლების მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი.

ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით, შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი ფართო და თაღოვანია. დასავლეთი კარი ამჟამად ამოშენებულია. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ერთი ასეთივე სარკმელი დარბაზის დასავლეთ კედელშია, ორი - სამხრეთით, ერთი მრგვალი სარკმელია სამხრეთის შესასვლელის ზემოთ. აფსიდის ჩრდილოეთ კედელში პატარა ნიშია, მასთან ახლოს, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზის ქვა. საკურთხეველი ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურითაა ამაღლებული. გრძივ კედლებზე ოთხ-ოთხი ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა დარბაზის ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები. პილასტრებს შორის ნახევარწრიული ბრტყელი ნიშებია. მსგავსი, მაგრამ ბევრად უფრო ფართო და მაღალი ნიშია დასავლეთ კედელზე. პილასტრებს მთლიანი ქვის მარტივი პროფილის კაპიტელები აქვს.

ფასადებზე კარ-სარკმელთა ღიობები თანაბარი ზომის კვადრებითაა გამოყვანილი. სმახრეთის ფასადზე, კარის ზემოთ, ოთხკუთხა ნიშია. დასავლეთის ფასადზე სარკმლის ზემოთ გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ხოლო აღმოსავლეთის ფასადზე, ფრონტონში, დატოვებულია მცირე ღიობი - კონქის ზედა სივრცის გასანიავებლად. კედლები დასრულებულია თლილი ქვის მარტივპროფილიანი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. სახურავის დასავლეთ კიდეში, ოთხსვეტიანი სამრეკლოს საფუძვლის კვალიღა შეიმჩნევა. გადმოცემით ეკლესია მოხატული ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* *ბაგრატიონი გ. მაცაბერიძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 270.
**მაკროეკონომიკა** — ეკონომიკური მეცნიერების განშტოებაა, რომელიც შეისწავლის ქვეყნის მთლიანი (ან მისი ნაწილის, დარგის) ეკონომიკის ფუნქციონირებას, ისეთ საერთო პროცესებს და მოვლენებს როგორებიცაა - ინფლაცია, უმუშევრობა, საბიუჯეტო დეფიციტი, ეკონომიკური ზრდა, სახელმწიფო რეგულირება და ა.შ. მაკროეკონომიკა ოპერირებს ისეთი ცნებებით, როგორებიცაა - საერთო მოთხოვნა და მოხმარება, საერთო მოწოდება, იყენებს აგრეგირებულ მაჩვენებლებს. მიკროეკონომიკა, ამის საპირისპიროდ, შეისწავლის ინდივიდუალურ მომხმარებელთა, ფირმათა და საწარმოთა ეკონომიკურ ქცევას (ინდ. მოთხოვნასა და მოწოდებას, და ა.შ.).

პირველად ეს ტერმინი გამოყენებულია 1933 წელს.

თანამედროვე ეკონომიკური მეცნიერების უპირველესი ამოცანაა წარმოების, დასაქმების, ფასებისა და სხვა მსგავსი მოვლენების აღწერა, გაანალიზება , მათი დინამიკის ახსნა, აგრეთვე მათ შორის თანაფარდობის დადგენა, რომელიც განსაზღვრულ სისტემას უნდა დაექვემდებაროს. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში მიიღწევა ჭეშმარიტი ანალიზი, რომლის საფუძველზე შემუშავებული იქნას ისეთი ეკონომიკური პოლიტიკა, რომელმაც შეიძლება უზრუნველყოს საზოგადოების კეთილდღეობის ზრდა.

სისტემურობის პრინციპი მოითხოვდა იმას, რომ მთელ ეკონომიკას მისცემოდა საბაზრო ეკონომიკისებური ახსნა. ეს რთული ამოცანა გადაჭრა ინგლისელმა ეკონომისტმა, კეინზმა. მან გასულ საუკუნის 30-იან წლებში საფუძველი ჩაუყარა მაკროეკონომიკურ თეორიას, რომლის საგანია მთლიანად ეროვნული ეკონომიკური სისტემის, როგორც მაკრობაზრის განვითარების კანონზომიერებათა შესწავლა.

თანამედროვე ეკონომიკურ ლიტერატურაში მაკროეკონომიკურ პრობლემათა შორის განიხილავენ შრომისუნარიანი მოსახლეობის დასაქმებას, ინფლაციას, მთლიანი შიდა პროდუქტისა და ეროვნული შემოსავლის წარმოებას, ეკონომიკურ ზრდას, საზოგადოებრივ აღწარმოებას, საერთო ეკონომიკურ პროპორციებს, ეროვნული შემოსავლის დაყოფას დაგროვებისა და მოხმარების ფონდებად, ეფექტიანობას, ფასების საერთო დინამიკას, ფულაფსაკრედიტო სისტემას, ეკონომიკის სახელმწიფოებრივ რეგულირებას და სხვ. მაკროეკონომიკური ანალიზი აისახება შესაბამის მაჩვენებლებში.


|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
მათემატიკაში **ლის ალგებრის წარმოდგენა** აკავშირებს მოცემულ ლის ალგებრას ზოგად წრფივ ლის ალგებრასათან. უფრო დაწვრილებით, მოდი {\displaystyle {\mathfrak {g}}} იყოს ლის ალგებრა და მოდი *V* იყოს ვექტორული სივრცე. გავიხსენოთ, რომ {\displaystyle {\mathfrak {gl}}(V)} აღნიშნავს ლის ალგებრას, რომლის ელემენტებია *V*-დან*V*-ში ყველა წრფივი ასახვა, ხოლო ფრჩხილი მოიცემა ტოლობით: [A,B]=AB-BA. ვიტყვით, რომ მოცემული გვაქვს {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ლის ალგებრის წარმოდგენა *V* ვექტორულ სივრცეში, თუ მოცემულია ლის ალგებრების ჰომომორფიზმი {\displaystyle \phi \,:\,{\mathfrak {g}}\to {\mathfrak {gl}}(V)}. ეს ცნება ექვივალენტურია {\displaystyle {\mathfrak {g}}}-მოდულის ცნებისა, რომელიც მოიცემა ორადწრფივი ასხავით {\displaystyle {\mathfrak {g}}\times V\to V} რომლისთვისაც სრულდება ტოლობა:

{\displaystyle [x,y]\cdot v=x\cdot (y\cdot v)-y\cdot (x\cdot v)}
x და y არიან {\displaystyle {\mathfrak {g}}}-ს ელემენტები. კავშირი ორ ცნებას შორის მოიცემა ტოლობით {\displaystyle x\cdot v=(\phi (x))(v)}. ორივე ცნება ექვივალენტურია {\displaystyle {\mathfrak {g}}} ლის ალგებრის უნივერსალური მომვლებ ალგებრაზე {\displaystyle U({\mathfrak {g}})} მოდულის ცნებისა.

ლიტერატურა
----------

* N. Bourbaki, Groupes et algèbres de Lie. Chapitre 1. Springer; 2006. ISBN-10: 3540353356.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მათემატიკის მთავარი დარგები |
| --- |
|  |
| 
* ალგებრა
* უმაღლესი ალგებრა
* წრფივი ალგებრა
* ანალიზი
* ფუნქციონალური ანალიზი
* კომპლექსური ანალიზი
* რიცხვითი ანალიზი
* დიფერენციალური განტოლებები
* რიცხვთა თეორია
* დისკრეტული მათემატიკა
* სიმრავლეთა თეორია
* ლოგიკა
* კატეგორიათა თეორია
* გეომეტრია
* ალგებრული გეომეტრია
* ტოპოლოგია
* ალგებრული ტოპოლოგია
* დიფერენციალური ტოპოლოგია
* ალბათობის თეორია
* სტატისტიკა
 |

 |
**ლიპიაგი** (რუს. Липяги) — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის №349 დადგენილების შესაბამისად.

აღწერა
------

ბუნების ძეგლი ლიპიაგი არის ხელოვნური ტყე ბუნებრივი მუხნარებით, ველისა და მდელოს მცენარეულობით. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ბუნების ძეგლს უჭირავს კაშარის რაიონის სატყეო ტერიტორიული დანაყოფის 24-32 კვარტალები.

ლიპიაგმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის № 349 დადგენილების შესაბამისად.

სტეპში უპირატესად იზრდება ვაციწვერა და ვალიური წივანა. მდელოებზე იზრდება მარცვლოვანთა ოჯახის მცენარე ელიმუსი.

ლიპიაგის ბუნებრივი ძეგლის ტერიტორიაზე ასევე იზრდება რუსეთის ფედერაციის წითელ წიგნში შეტანილი რამდენიმე პოპულაცია: ლეკა, ვაციწვერა (Stipa pennata), ჭაობის ანაკამპტისი, ბიბერშტეინის ტიტა, ციმბირული ცისთვალა, ბუჩქისძირა და სხვ. ბუნების ძეგლი ხასიათდება ბიომრავალფეროვნების მაღალი დონით. 

ბუნების ძეგლ ლიპიაგის აქვს ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

ლიტერატურა
----------

* "О памятниках природы Ростовской области". Постановление Администрации Ростовской области от 19 октября 2006 года № 418.
* Миноранский В. А. Демина О. Н. Особо охраняемые природные территории Ростовской области. Ростов-на-Дону, 2002.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Урочище Липяги
**ლენის მუშათა დახვრეტა** — სადამსჯელო ოპერაცია რუსეთის იმპერიაში 1912 წლის 4 აპრილს, როდესაც ჩაახშვეს მდინარე ლენაზე ოქროს საბადოების მუშების გაფიცვა.

მდინარე ლენაზე მდებარე ოქროს საბადოების სააქციო საზოგადოების წევრები იყვნენ რუსი მრეწველები ა. ვიშნეგრადსკი, ა. პუტილოვი, გრაფი ს. ვიტე, ნიკოლოზ II-ის დედა მარია თედორეს ასული. საბადოში მუშაობის პირობები იყო უკიდურესად მძიმე, ხოლო ხელფასი დაბალი. ამის გამო 1912 წლის 29 თებერვალს ანდრეევსკის საბადოზე დაიწყო მუშათა გაფიცვა, რისი საბაბიც გახდა დამპალი ხორცის გაცემა საბადოს დუქანში. გაფიცულები ითხოვდნენ 8-საათიან სამუშაო დღეს, ხელფასის მომატებას 30%-ით, ჯარიმების გაუქმებას და სხვა. ადმინისტრაციამ არ დააკმაყოფილა არცერთი მოთხოვნა. მარტის შუა რიცხვებში გაფიცვა მოედო ყველა საბადოს. გაიფიცა 6000-მდე მუშა. გაფიცვას ხელმძღვანელობდნენ ბოლშევიკები, მენშევიკები და ესერები. მთავრობამ გაფიცულთა წინააღმდეგ შეიარაღებული ძალები გაგზავნა. 4 აპრილს დააპატიმრეს საგაფიცვო კომიტეტის წევრები. შემდეგ დილით 2500-მდე მუშა გაემართა პროკურატურაში საჩივრის წარსადგენად. მათ გზა გადაუღობა ჯარმა და ჟანდარმერიის როტმისტრ ტრეშჩენკოვის ბრძანებით გაუხსნა ცეცხლი. მოკლეს 270 და დაჭრეს 250 კაცი.

ფაქტის გამოსაძიებლად მთავრობამ დანიშნა კომისია, მაგრამ ამან მუშები არ დააკმაყოფილა და მათ მასობრივად დატოვეს სამსახური. სამსახურიდან წავიდა სულ 9000-მდე მუშა. ლენის მუშათა დახვრეტამ ბიძგი მისცა შემდგომ რევოლუციურ პროცესებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 188.
მალაის არქიპელაგის მდებარეობა
**მალაის არქიპელაგი** — კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის მატერიკსა და ავსტრალიას შორის. სახელი ეწოდა მალაური რასის ანაქრონისტული თეორიის შესაბამისად. კუნძულთა ამ ჯგუფს ხშირად ინდონეზიის არქიპელაგსაც ეძახიან.

არქიპელაგი მდებარეობს ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეებს შორის და მოიცავს 25.000 კუნძულს. ფართობის მიხედვით, მალაი მსოფლიოში უდიდესი არქიპელაგია. მოიცავს ინდონეზიის, ფილიპინების, სინგაპურის, ბრუნეის, აღმოსავლეთ ტიმორისა და მალაიზიის აღმოსავლეთ ტერიტორიებს. ხშირად, კუნძულ ახალ გვინეას მალაის არქიპელაგის შემადგენელ ნაწილად არ მოიაზრებენ.

გეოგრაფია
---------

არქიპელაგის საერთო ფართობი (ხმელეთისა და ზღვის ჩათვლით) 2 მილიონ კმ²-ს აღემატება. 25.000 კუნძულიანი არქიპელაგი, მოიცავს სხვა მრავალ პატარა არქიპელაგს. მათ შორის უდიდესებია:

* ზონდის კუნძულები, რომელიც თავის მხრივ იყოფა დიდი ზონდისა და მცირე ზონდის კუნძულებად.
* მოლუკის კუნძულები
* ფილიპინები

მალაის არქიპელაგის 6 უდიდესი კუნძულია: ახალი გვინეა, სუმატრა, კალიმანტანი, სულავესი, იავა, ლუსონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* .
* 

**პავლოვკის პანტელეიმონის ეკლესია** (რუს. Пантелеимоновская церковь) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია კრასნოსულინის რაიონის სოფელ პავლოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. 

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, კრასნოსულინის რაიონი, სოფელი პავლოვკა.

ისტორია
-------

1890წელს ხუტორ პავლოვსკის მცხოვრებლებმა თხოვნით მიმართეს დონისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსს, მის ყოვლადუსამღვდელოესობას ხუტორში ეკლესიის აშენების შესახებ წმინდა მოწამე პანტელეიმონის სახელზე. ალექსანდრე III-ისა და მისი ოჯახის მატარებლის ავარიაში გადარჩენის აღსანიშნავად. 

გადაწყვეტილება მიიღეს, მაგრამ ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 15 წელი. ეკლესია შენდებოდა ხუტორის საზოგადოების ფინანსებით.

ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1905 წელს, ხოლო ამავე წლის 26 ოქტომბერს აკურთხეს. ახალი ქვის ეკლესია ნაგები იყო აგურით, გადახურული - თუნუქის ფირფიტებით. ეკლესიასთან აგებული იყო სამრეკლო. ეკლესია შემოღობეს რკინის მესრით ცემენტისა და ქვის ფუნდამენტზე. ახლად აგებულ ეკლესიას ჰქონდა ერთი საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს წმინდა პანტელეიმონის სახელზე. 

წმინდა სინოდმა შეადგინა ეკლესიის შტატი, რომელშიც შედიოდნენ მღვდელი, მეფსალმუნე, სებისკვერის მცხობელი. ეკლესიის გარშემო დარგეს 12 ალვის ხე, ქრისტეს თორმეტი მოციქულის შესაბამისად.

ეკლესიაში აწარმოებდნენ დაბადების ჩანაწერების წიგნს, ეკლესიაში იყო ბიბლიოთეკა, რომელიც შედგებოდა 50 საეკლესიო წიგნისაგან.

მეორე მსოფლიო ომის წინ ეკლესიაში შეწყდა ღვთისმსახურება. გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში, 1943 წელს ეკლესია გაიხსნა და 1961 წელს კვლავ დაიხურა და ჩამოშალეს გუმბათი. მომდევნო პერიოდში ეკლესიაში განათავსეს კოლმეურნეობის ხორბლის საწყობი. ტაძარი დროდადრო დაძველდა და ჩამოიშალა. 

2015 წელს სოფელ პავლოვკაში ადგილობრივი მცხოვრებლების სახსრებით გაიხსნა სამლოცველო სახლი წმინდა პანტელეიმონის სახელზე. სამლოცველო სახლი მდებარეობდა ყოფილი მღვდლის სახლში. აქ გადაიტანეს პანტელეიმონის სახელობის ეკლესიის ხატების ნაწილი. ახალ ეკლესიაში მსახურება მიმდინარეობს საეკლესიო დღესასწაულებზე. 

ამჟამად ეკლესიაში მსახურებას ატარებს კრასნი-სულინის ალექსანდრე ნეველის ტაძრის წინამძღვარი ვიქტორი (ლიტვინოვი).

ლიტერატურა
----------

* Кудрявцев В. История хутора Павловка / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. – Ростов н/Д. 1999. – С.20-27.
* Мякинченко В. Павловка / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. – справ. – Красный Сулин, 2002. – С.73, 110.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Пантелеимоновский храм დაარქივებული 2017-02-26 საიტზე Wayback Machine.
* Село Павловка Красносулинского района
* Пантелеимоновский храм
* В Красносулинском районе появился новый храм
**მაგრანეთის სამაროვანი და ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ქუშანაანთგორაზე. განეკუთვნება ll-lV საუკუნეებს. 1966-1968 წლებში გათხრები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გათხრილი 16 ორმოსამარხიდან 3 მდიდრული სამარხი იყო, მაშასადამე პირველი სამარხი - არმაზისხევის ერისთავთა სამარხების რანგისა. სამარხს ხის კონსტრუქციებზე დაყრდნობილი კრამიტის ორფერდა სახურავი ჰქონია. მასში აღმოჩენილია ვერცხლის ორი სურა, პინაკი, ოქროს ბეჭდები, ოქროს მონეტები და სხვა. მონაპოვარ მასალას შორის, ყურადღებას იქცევს III საუკუნის მიწურულის ოქროს თვალბუდიანი ბეჭედი, რომლის თვალზეც ქრისტიანული სიმბოლო — ჯვარია ამოკვეთილი. სამაროვანს აღმოსავლეთით ებმის მისი თანადროული, საკმაოდ ვრცელი ნამოსახლარი, რომელიც ძლიერ დაზიანდა პლანტაჟის დროს. საცხოვრებელი სახლები ნაგები ყოფილა ალიზის შელესილი წნული კედლებით, რომელთა ნანგრევებს შორის მიმოფანტული იყო სამეურნეო და ყოფითი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზასა და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 391.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მაგრანეთის ეკლესია**. |

**მაგრანეთის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის სამხრეთით, ხატისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,8 x 4,9 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის შერეული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვის დიდი ნაწილი და აფსიდის თაღის წვერი, განგრეულია სამხრეთ და ჩრდილო კედლები, მონგრეულია გარეთა კუთხეები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, გაჭრილია გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს გეგმით ნახევარწრიული და მაღალი (სიმაღლე 2 მეტრია) თითო თაღოვანი ნიშია. სარკმლისა და ნიშების თაღები შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. ეკლესიის კვადრატული ფორმის დარბაზი გადახურული ყოფილა ცილინდრული კამარით, რომლისგანაც ქუსლის წყობის ნაწილებიღაა შემორჩენილი. დასავლეთის ფრონტონის წვერის წყობაში ჩადგმულია ოთხკუთხა შირიმის ქვა, რომელზეც ტოლმკლავა, ბოლოებგაფართოებული ჯვარია გამოსახული. ფასადის სამხრეთ ნაწილში, მიწის დონიდან 1 მეტრ სიმაღლეზე მოთავსებულ ოვალური ფორმის ქვიშაქვის ქვაზე გაუწაფავი ხელით ამოკაწრულია ორსტრიქონიანი ასომთავრული (ნუსხურნარევი) ნარწერა (X საუკუნე). ეკლესიის ირგვლივ სამარხების კვალი შეინიშნება.

ლიტერატურა
----------

* *კვიტაშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 390.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მაგრანეთის ეკლესია**. |

**მაგრანეთის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,7 x 4,7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ და ჩრდილო კედლები; შემორჩენილია აფსიდის შუა ნაწილი (სიმაღლე 3 მეტრი) და დასავლეთ კედელი, რომელსაც ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ღრმა შეისრულთაღოვანი ნიშია. სარკმლის ღიობი და ნიშის თაღი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. კედლების გარეთა პირი, როგორც ინტერიერში, ასევე ფასადებზე, გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვების მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს. ეკლესიას ირგვლივ მრუდხაზოვანი გალავანი ჰქონია შემოვლებული (შემორჩენილია ფრაგმენტის სახით).

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 389-390.
**ლიგნინი** (ლათ. lignum – ხე, მერქანი) — რთული, პოლიმერული ნაერთი, რომელსაც შეიცავს ბოჭკოვანი მცენარეების უჯრედები. ლიგნინის დაგროვება უჯრედების გარსში იწვევეს უჯრედების გახევებას და ზრდის მათ მექანიკურ გამძლეობას. ფოთლოვანი ხეების მერქანში 20-30% ლიგნინი შედის, წიწვოვნებში — 50%. უმდაბლეს მცენარეებში (წყალმცენარეები, სოკოები) და ხავსებში ლიგნინი არ არის აღმოჩენილი. გახევებული უჯრედის გარსები თავისი ულტრასტრუქტურით რკინაბეტონს მოგვაგონებს. მისი მოლეკულა შედგება არომატული სპირტებისაგან. ძირითადი მონომერია კონიფერილის სპირტი.

თვისებები
---------

ლიგნინი მოყვითალო-მოყავისფრო ამორფული ნივთიერებაა, წყალში და ორგანულ გამხსნელებში არ იხსნება; იღებება ფუძე საღებავებით და იძლევა ფენოლებისთვის დამახასიათებელ ფერად რეაქციებს.

მიღება და გამოყენება
--------------------

მრეწველობაში ლიგნინს იღებენ როგორც ცელულოზის წარმოების და მცენარეულ მასალათა ჰიდროლიზის ნარჩენს. ლიგნინი მნიშვნელოვანი ქიმიური ნედლეულია. სულფატური ლიგნინი შეიძლება გამოვიყენოთ სინთეზური კაუჩუკის, კერამიკის წარმოებაში და ა.შ. ჰიდროლიზებულ ლიგნინს იყენებენ ლიგნინის ნახშირის და გააქტიურებული ნახშირის მისაღებად, ფორიანი აგურის წარმოებისას, ნიტროლიგნინის გამომუშავებისას.

ლიგნინი მედიცინაში
------------------

მედიცინაში ლიგნინს, ანუ ხის ბამბას უწოდებენ თხელ გოფრირებულ ფირფიტებს, რომლებსაც იყენებნ ნახვევებისთვის. ღებულობენ წიწვოვანი მერქნის მექანიკური და ქიმიური დამუშავებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 223.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Tecnaro website დაარქივებული 2014-07-25 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
ლუზიტანია
**ლუზიტანია** — მდიდრული საოკეანო ლაინერი, რომელსაც კანარის საზღვაო კომპანია მართავდა. ქლაიდებანკში, შოტლანდიაში, აწყობილი გემი 1906 წელს გაუშვეს ნიუ-იორკისკენ. 1907 წელს მან პრესტიჟული „ბლუ-რიბანდის" ჯილდო მოიპოვა, როგორც უსწრაფესმა საოკეანო ლაინერმა. 1915 წლის მაისში „ლუზიტანია" ირლანდიის სამხრეთ ნაპირებთან შემთხვვევით გერმანულ გემს გადააწყდა. სუბმარინამ მხოლოდ ერთი ტორპედო სტყორცნა, რამაც გემს კონტროლი დააკარგვინა და აფეთქება გამოიწვია. „ლუზიტანია" გადაიხარა და წყლით აივსო. 

„ლუზიტანიაზე" 32 სამაშველო კარჭაპი იყო, მაგრამ ზღვამდე მხოლოდ ექვსმა მიაღწია. ბევრი კარჭაპი ვერც გამოიყენეს ხომალდის დაფერდების გამო. ზოგიც გემზე მისაბმელმა სამაგრებმა დააზიანა, ნაწილი კი გადაბრუნდა და ჩაიძირა. 

„ლუზიტანია" ტორპედოს მოხვედრიდან 18 წუთში ჩაიძირა. ბორტზე მყოფი 1959 ადამიანიდან 1198 დაიღუპა.

ლიტერატურა
----------

* (1972) *The Lusitania Case*. Riverside, Connecticut:  Patrick Stephens Ltd. ISBN 978-0-85059-097-5.
* Larson, Erik (2015). *Dead Wake: The Last Crossing of the Lusitania*. New York:  Crown Publishing. ISBN 978-0-307-40886-0.
* Layton, J. Kent (June 2013). *The Edwardian Superliners: a Trio of Trios*.  Amberley publishing. ISBN 978-1445614380.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ლუზიტანია (ლაინერი)***
* Lest We Forget: The *Lusitania* – from Encyclopedia Titanica
* RMS *Lusitania*, Public Broadcasting Service (PBS)
* *Lusitania* pictures: Construction, engine, and interior photos; disaster and wreck illustrations' – BigBadBattleships.com
**მატამატა** (ლათ. Chelus fimbriatus) — გველკისერა კუსებრთა ოჯახის ფოჩიანი კუს გვარის ერთადერთი სახეობა. ბინადრობს ვენესუელის, გაიანის, ბრაზილიის, გვიანისა და სურინამის მტკნარ წყალსატევებში. აქვს ოვალური ზურგის ფარი (სიგრძეში 40 სმ-მდე სიგრძის, გვერდებიდან დაკბილული, ამოშვერილი 3 დაკბილული ქედით), გრძელი და ვიწრო მუცლის ფარი, სამკუთხა და ბრტყელი თავი, ხორთუმისებრი დინგი; კისერსა და თავზე ჩამოკიდებულია კანის ფოჩები. პირი ძლიერ ფართოა, ყბები სუსტი. ფერად მომწვანო რუხია. იკვებება თევზებითა და ბაყაყებით, მათი ლარვებით, წყლის უხერხემლოებით. ჩაფლულია შლამში, მცენარეებს შორის; ამ დროს ფოჩები წყლის დინებასთან ერთად ირხევა, ფარავს სხეულის მოხაზულობას და იზიდავს მსხვერპლს, რომელსაც პირის ფართოდ გაღებით მთლიანად ყლაპავს.

2020 წელს, ორინიკოსა და რიო-ნეგროს აუზებში და ესეკიბოს წყალშემკრებში გავრცელებული ინდივიდები ცალკე სახეობად, *Chelus orinocensis*-ად გამოყვეს, გენეტიკური, მორფოლოგიური და გარეგნული განსხვავებების გამო.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 487.
* *Иорданский Н. Н.* МАТАМАТА // Большая российская энциклопедия. т. 19. — М. 2012. — стр. 329.

სქოლიო
------

1. ↑  Крутикова, А.  (28 აპრილი, 2020) Обнаружен новый вид самой причудливой черепахи на свете (რუსული). National Geographic Россия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-05-03. ციტირების თარიღი: 2 მაისი, 2020.
სადგურ ბორნგეიმ-მიტეზე მიმავალი მატარებელი
**მაინის ფრანკფურტის მეტროპოლიტენი** (გერმ. U-Bahn Frankfurt) — შედგება 7 ხაზისგან U1 — U7. თავისი არსით სისტემა არის შტადტბანი (ან ჩქაროსნული ტრამვაი): რიგ ადგილებში, ტრამვაის გზები გადატანილია მიწისქვეშ, ზოგან კი - მოშორებულია მანქანების ნაკადს. ხაზზე U4 დღემდე შემორჩენილია რეგიონი, სადაც რელსები დაგებულია შეერთებულ მონაკვეთზე და მგზავრთა გადმოსხმა, 2 სადგურზე, პირდაპირ სავალ ნაწილზე ხდება. ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში ყველა ხაზი მიწისქვეშაა, გარე უბნებში ხაზი გარეთ გამოდის და მატარებლები ქუჩებში მოძრაობენ. მეტროს ხაზები (უკვე მიწაზე) სცილდება ფრანკფურტის საზღვრებს და მიდის ქალაქებამდე ბად-ჰომბურგი და ობერურზელი.

მეტროს მუშაობას ხელმძღვანელობს ორგანიზაცია VGF (გერმ. Stadtwerke Verkehrsgesellschaft Frankfurt am Main mbH).

ხაზები იყოფა 3 ჯგუფად: A (U1, U2, U3), B/D (U4, U5) და С (U6, U7). სულ არის 27 მიწისქვეშა და 58 მიწაზე არსებული სადგური. ხაზთა საერთო სიგრძეა - 60 კმ.. 2000 წელს მგზავრთა წლიურმა ნაკადმა შეადგინა 94 მლნ. ადამიანი.

ხაზებზე U4, U5, U6 და U7 გამოიყენება ტრამვაის მსგავსი ვაგონები.

ხაზები
------

ფრანკფურტის მეტროს ხაზთა სქემა
დღეისათვის ფრანკფურტის მეტროს გააჩნია 7 ხაზი.

### საწყისი და ბოლო სადგურები

| ხაზი | მარშრუტი |
| --- | --- |
| U1 | Ginnheim ↔ Südbahnhof |
| U2 | Gonzenheim ↔ Südbahnhof |
| U3 | Hohemark ↔ Südbahnhof |
| U4 | Seckbacher Landstraße ↔ Bornheim-Mitte |
| U5 | Preungesheim ↔ Hauptbahnhof |
| U6 | **Heerstraße** ↔ Ostbahnhof |
| U7 | **Hausen** ↔ **Enkheim** |

### ხაზები ჯგუფების მიხედვით

| ხაზთა ჯგუფი | ხაზები | ექსპლუატაციის დაწყება | სიგრძე | სადგურთა რაოდენობა |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **ჯგუფიа «А»** | U1     U2     U3 | 1968 - 1984 | 31,1 კმ. | 34 |
| **ჯგუფი «B/D»** | U4         U5 | 1974 - 2001 | 13,8 კმ. | 25 |
| **ჯგუფი «C»** | U6         U7 | 1986 - 1999 | 14,1 კმ. | 26 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2006-12-31 საიტზე Wayback Machine.  ფრანკფურტის მეტროპოლიტენი საიტზე urbanrail.net ინგ.
**მხატვართუხუცესი** — მხატვართა უფროსი, მთავარი მხატვარი ძველ საქართველოში. სამთავროს ნეკროპოლში 1938 წელს აღმოჩენილ ბერძნულ წარწერა-ეპიტაფიაში (IV-V საუკუნეები) მოხსენიებულია მხატვართუხუცესი (არქიძოგრაფოსი) და ხუროთმოძრვარი ავრეულიუს აქოლისი. როგორც ჩანს, იმ დროს მცხეთაში არსებობდა მხატვართუხუცესისა და არქიტექტორის თანამდებობა, რაც ქართლში (იბერიაში) ადრიდანვე საქალაქო ცხოვრების მაღალ განვითარებაზე მოუთითებს. ამასთან დაკავშირებით დამახასიათებელია სტრაბონის ცნობა იბერიის ქალაქებში არქიტექტურული წესით აგებული სახლების არსებობის შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეში. ეპიტაფიის პირველი გამომცემლის სიმონ ყაუხჩიშვილის გამოკვლევით, ტერმინი „არქიძოგრაფოს" ბერძნული მწერლობაში XII საუკუნემდე არ გვხვდება. ის ქართული ტერმინის ბერძნული თარგმანი უნდა იყოს ადგილობრივ არსებული სალოს (თანამდებობის) გამოსახატავად.

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 272.
* *აფაქიძე ა.*, ანტიკური ხანის საქართველოს კულტურა, წგნ.: საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970;
* *ყაუხჩიშვილი ს.*, მცხეთასამთავროს ახლად აღმოჩენილი ბერძნული წარწერა, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე», 1973, ტ. 4, №　6;
* *ყაუხჩიშვილი თ.*, ბერძნული წარწერები საქართველოში, თბ. 1951.
**ლუსეგენა პოპოვას სახლი** (რუს. Особняк Лусегена Попова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს კარლ მარქსის მოედანზე. აგებულია 1890-1891 წლებში დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე. სახლი ეკუთვნოდა მიწისმფლობელსა და საქონლითმოვაჭრე ლუსეგენა პოპოვას. 1928 წლიდან შენობაში განთავსებულია სამშობიარო სახლი. 2012 წელს სამშობიარო დახურეს რემონტის გამო. ლუსეგენა პოპოვას სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

ორსართულიანი სახლი ააგეს 1890-1891 წლებში დონის ნახიჩევანის (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი) ცენტრალურ მოედანზე. სახლი ეკუთვნოდა ქალაქში ცნობილ მიწისმფლობელსა და საქონლითმოვაჭრე ლუსეგენა პოპოვას. პროექტის ავტორი, სავარაუდოდ, უნდა იყოს არქიტექტორი ნიკოლაი დურბახი. სახლის პირველი სართული გაქირავებული იყო სხვადასხვა კანტორებზე და სავაჭრო დახლებზე. მფლობელის აპარტამენტები განთავსებული იყო მეორე სართულზე.

1907 და 1916 წლის მონაცემებით სახლი ეკუთვნოდა მანუკ პოპოვს, პირველი მფლობელის მემკვიდრეს. მანუკ პოპოვი აქტიურად იყო დაკავებული სავაჭრო საქმიანობით და იყო ცნობილი ქველმოქმედი.

1920 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და მასში განთავსდა სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი. 1928 წელს სახლში გაიხსნა სამშობიარო სახლი. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამშობიაროში მუშაობდა სამი ექიმი. მათ სარდაფში გახსნეს სამშობიარო დარბაზი სადაც ღებულობდნენ ფეხმძიმეებს. ომის შემდეგ სამშობიარო სახლი გაარემონტეს და ხელახლა გახსნეს. 2012 წელს დაიხურა სარესტავრაციო სამუშაოების გამო.

არქიტექტურა
-----------

ლუსეგენა პოპოვას სახლი აგებულია ეკლექტიკის სტილში და გაფორმებულია ბაროკოსა და კლასიციზმის სტილში. სახლს გააჩნია დაგეგარების კორიდორული სტილი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Волошинова Л. Ф. Бульварная площадь. — Ростов-на-Дону: Донской издательский дом, 2001. — С. 41—48. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87-688-202-X.
2. 1 2  Ростовский роддом №2 откроется через год после ремонта на сумму в 115 млн рублей. Южный регион (2012-09-26). ციტირების თარიღი: 2013-11-20.
3. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-10-10.
**ლიბია-ჩადის კონფლიქტი** — სამხედრო-საომარი მოქმედება ჩადის ტერიტორიაზე 1978-1987 წლებში, რომელშიც ჩართული იყო ლიბიისა და საფრანგეთის არმიები, ჩადის სხვადასხვა პოლიტიკური დაჯგუფებების სამხედრო ძალები.

ლიბია 1978 წლამდეც ერეოდა ჩადის საშინაო საქმეებში, აქტიური ჩარევა განახორციელა პირველი სამოქალაქო ომში, რომლის განმავლობაშიც ოთხჯერ მოახდინა ჩადის ინტერვენცია: 1978, 1979, 1980-1981 და 1983-1987 წლებში. ყველა შემთხვევაში მუამარ კადაფი მხარს უჭერდა ერთი მხრივ სამოქლაქო ომს, მეორე მხრივ სამოქალაქო ომის მეორე მხარეს მდგომ საფრანგეთს. 1981 წელს გამოაცხადა ლიბიისა და ჩადის გაერთიანება, რომელიც რეალურად არ განხორციელებულა.

1978 წელს ლიბიამ მიაწოდა იარაღი და საარტილერიო და საჰაერო მხარდაჭერა გამოუცხადა ჩადში თავის მოკავშირეებს. ამ ტაქტიკით მოქმედებდა მთელი კონფლიქტის განმავლობაში, სიტუაცია შეიცვალა 1986 წელს, როდესაც ქვეყნის ჩრდილოეთით ჩადის ყველა დაჯგუფება გაერთიანდა ლიბიის სამხედრო ძალების წინააღმდეგ.

ომის უკანასკნელ ფაზაში, რომელსაც ეწოდება ტოიოტის ომი, ლიბიის ძალები დამარცხდნენ და განდევნეს ჩადიდან.

თავდაპირველი მოტივაცია, რის გამოც კადაფი ჩაერია ჩადის საშინაო საქმეებში იყო, ჩადს და ლიბიას შორის მდებარე ვიზწრო აუზუს ზოლის დაბრუნების მცდელობა, რომელზეც ლიბია აცხადებდა პრეტენზიას. აუზუს ზოლი საფრანგეთის კოლონიალური კოლონიის დაშლის შემდეგ გადაეცა ჩადს. გარდა ამისა, ჯამახირიის იდეა ითვალისწინებდა მთელი არაბული სამყაროს გაერთიანებას.

ლიტერატურა
----------

* Azevedo, Mario J. (1998). *Roots of Violence: A History of War in Chad*.  Routledge. ISBN 90-5699-582-0.
* Brandily, Monique (December, 1984). „Le Tchad face nord 1978-1979" (PDF). *Politique Africaine* (16): 45–65. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
* Brecher, Michael & Wilkenfeld, Jonathan (1997). *A Study in Crisis*.  University of Michigan Press. ISBN 0-472-10806-9.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული 2012-11-01 საიტზე Wayback Machine.  Shotgun Union, Time magazine, 19 იანვარი 1981
2. ↑  S. Nolutshungu, *Limits of Anarchy*, p. 230
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ტარსაიძე**. |

ნიკოლოზ ტარსაიძე
**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1855 — გ. 10 იანვარი, 1917, განჯა, ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა; დაკრძალულია თბილისის წმ. ნინოს სასაფლაოზე) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე. ოფთალმოლოგ გიორგი ტარსაიძის ძმა.

დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ ხარკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1879-1891 წლებში გამომძიებლად მუშაობდა ეკატერინოდარში (ახლანდ. კრასნოდარი), შემდეგ სტავროპოლში. სტავროპოლში ტარსაიძეს დავალებული ჰქონდა დიმიტრი ყიფიანის მკვლელობის გამოძიება, მაგრამ მალე იგი ჩამოაშორეს ამ საქმეს. 1891 წელს თბილისში გადმოიყვანეს ბრალმდებლის თანაშემწედ. 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს წევრი. სასამართლოში პირველად შემოიღო საქმის ქართულ ენაზე წარმოება. მონაწილეობდა საზოგადოებრივ წამოწყებებში; ერთხანს იყო ქართული დრამატული საზოგადოების თავმჯდომარის ამხანაგი (მოადგილე), ქართული კლუბის მამასახლისი. სიცოცხლის ბოლო წლებში განზრახული ჰქონდა ქართველ მგალობელთა გუნდის შედგენა, რომელსაც ყველა ეკლესიაში უნდა ემღერა.

ლიტერატურა
----------

* ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე [ნეკროლოგი] / ი-ელი // „თეატრი და ცხოვრება" №3, - 1917. - გვ. 8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ტარსაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მამუკა გონგაძე** (დ. 21 ოქტომბერი, 1963, თბილისი, საქართველო) — ქართველი არქიტექტორი, მხატვარი, ჰერალდიკოსი. საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე 2021 წლის 21 ივლისიდან. საქართველოს ამჟამინდელი სახელმწიფო გერბის ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1963 წლის 21 ოქტომბერს თბილისში. სწავლობდა თბილისის 48-ე საშუალო სკოლაში, 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 1988 წლიდან საქართველოს დიზაინერთა კავშირის წევრია. 1988 წელს დიზაინერთა კავშირის სტუდია „ოშკის" დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. 1989-1992 წლებში მუშაობდა თბილქალაქპროექტში და კურორტპროქტში არქიტექტორად, 1993 წლიდან მუშაობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში, 1995 წლიდან კი სამხედრო დიზაინის განყოფილების უფროსია. 1995 წლიდან საქართველოს ჰერალდიკის სახელმწიფო კომისიის წევრი, 1999 წლიდან არასამთავრობო ორგანიზაცია ქართული ჰერალდიკის ასოციაციის — ერთ-ერთი დამფუძნებელი და გამგეობის თავმჯდომარეა. 2005-2008 წლებში საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო კომისიის წევრი. 2000-2013 წლებში არასამთავრობო ორგანიზაცია „სტუდია რე"-ს დამფუძნებელი და გამგეობის წევრი; 2008 წლიდან საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 2021 წლიდან — თავმჯდომარე. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2022).

სქოლიო
------

1. ↑  ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ მამუკა გონგაძე დაინიშნა, „ინტერპრესნიუსი". 21 ივლისი, 2021.
2. ↑  პრეზიდენტმა ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე მამუკა გონგაძე ღირსების ორდენით დააჯილდოვა. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია. 1 სექტემბერი, 2022.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს შექმნის ისტორია
**მაიორატი** (ფრანგ. majorat) — ფრანგული ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს მემკვიდრეობის ფეოდალურ წესს, რომლის მიხედვითაც ქონება მთლიანად გადადის უფროსი ვაჟიშვილის ან გვარში უფროსი მამაკაცის ხელში. ის ასევე შეიძლება აღნიშნავდეს ამ წესით მიღებულ მამულს.

ეს წესი გავრცელდა ევროპის რამდენიმე ქვეყანაში და უზრუნველყოფდა დინასტიის მიერ დაგროვილი ქონების დანაწევრებისგან დაცვას. ეს უფლება დაცული იყო საფრანგეთის კანონით და ოფიციალურად 1848 წელს გაუქმდა.

ხანდახან თუ პიროვნება ქონებას ვერ იღებდა, მას ტიტულიც არ გადაეცემოდა. მაიორატის წესის გავლენა საზოგადოებაზე ხშირად იყო ხელოვანების ინტერესის სფერო, ამ მხრივ განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ონორე დე ბალზაკი.

პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში მაიორატის წესს ერქვა *ordynacja* და XVI საუკუნის ბოლოს მეფე სტეფან ბატორმა შემოიღო. *ordynacja* საკმაოდ გვიან, უკვე პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკაში მიწის რეფორმის შედეგად გაუქმდა.

პორტუგალიაში მსგავს წესს *morgadio* ერქვა. *morgadio*-ს მფლობელს ერქვა *morgado* ან *morgada* თუ ქალი იყო. ერთ ერთი პირობა *morgadio*-ს მიღების იყო მფლობელის გვარის და გერბის მიღება. *morgadio*-ების აკუმულირება ხდებოდა ქორწინებების საშუალებებით, რის გამოც იყო გამოწვეული პორტუგალიელ თავადების მიერ გრძელი (რამდენიმე) გვარის ტარების ტრადიცია. *Morgadios* 1863 წელს გაუქმდა. 

ესპანეთში ცნობილი იყო როგორც *mayorazgo* და 1505 წლიდან 1820 წლამდე წარმოადგენდა კასტილიის კანონის (*Leyes de Toro*) ნაწილს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მინორატი

სქოლიო
------

1. ↑  უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
2. ↑  William Burge gives a full account of the French laws between Napoleon and 1838 in his *Commentaries on colonial and foreign laws: generally, and in their conflict with each other, and with the law of England*, Volume 2, 1838, Saunders and Benning, 1838, online from google
3. ↑  Burges, 207-208
4. ↑  Butler, Ronnie, *Balzac and the French Revolution*, pp. 113-120, 1983, Taylor & Francis, ISBN 0389204064, 9780389204060, google books
**ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი** ღირსი მამა ჩვენი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი, აკოლოთიათა აღმწერელი (გ. 1308). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 3 ნოემბერი (16 ნოემბერი).

ღირსი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა XIII საუკუნის შუა წლებიდან XIV საუკუნის დასაწყისამდე. მისი მოღვაწეობის ბოლო წლები ემთხვევა დემეტრე თავდადებულის (ხს. 12 მარტს) ძის, ვახტანგის მეფობის დროს (1301-1308 წწ.).

ღირსი ნიკოლოზ ქართველთა მნათობი, აკოლოთიათა აღმწერლის შესახებ ცნობები მწირადაა შემონახული.

წმინდა ნიკოლოზი თავისი დროის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიმნოგრაფი და გამოჩენილი სასულიერო მოღვაწე იყო. მისი შემოქმედებიდან ჩვენამდე ძალიან ცოტა რამაა მოღწეული.

ანტონ კათალიკოსი (1720-1788 წწ.) წერს, რომ ნიკოლოზი იყო „ავქსონი კანონთ, მრავალ აკოლოთიათ" და ასახელებს მის ერთ თხზულებას: „ამან უზომოდ წჳმისა გარდამოსვლის დასაყენები შექმნა აკოლოთია, მხურვალსავედრი ღვთისადმი ერისაგან, მაღალგამოთქმით". ეს აკოლოთია გვხვდება ქართულ კურთხევანში.

წმინდა ნიკოლოზი ქართულ სასულიერო ლიტერატურას მთარგმნელობითი მოღვაწეობითაც ამდიდრებდა, ვარაუდობენ, რომ როგორც ლიტურგისტს, მას უნდა ეკუთვნოდეს ის წესები, კერძოდ, „განგება წყლის კურთხევისა", რომელიც 1306-1308 წლებშია ნათარგმნი ბერძნულიდან ქართულად.

ცნობილი მეცნიერი და ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი (1809-1875) წერს, რომ მან წმინდა ნიკოლოზის სხვა აკოლოთიანიც ნახა ათონის ივერთა მონასტრის ხელნაწერებში.

წმინდა მამა 1308 წელს აღესრულა მშვიდობით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართველი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება", თბილისი, 2004 წ.
**მაკრონები** — წინარე ქართული ტომი. ბინადრობდა სამხრეთ კოლხეთში. ანტიკური ხანის ავტორების ცნობით, ცხოვრობდნენ ტრაპეზუნტის რაიონში და მის ამოსავლეთით. მაგალითად, ქსენოფონტი მათ შეხვედრია ტრაპეზუნტის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორი დღის სავალზე. ამ რაიონშივე მაკრონების ყოფნას ადატურებენ აპოლონიოს როდოსელი, სტრაბონი, პლინიუსი, V საუკუნის ანონიმი მწერალი და სხვები. ზოგიერთი მათგანი (მაგალითად, სტრაბონი) თვლის, რომ მაკრონებს ძველი ავტორები ეძახდნენ აქ მცხოვრებ სანებს (ე. ი. ჭანებს). სახელწოდება „მაკრონში" თანამედროვე მკვლევრები ხედავენ დასავლეთ-ქართველთა ტომების აღმნიშვნელ თანამედროვე ტერმინში (მეგრელ//მარგალ) შემავალ არგ (არკ) (<აგრ//აკრ) ძირს, რომელიც გაფორმებულია ჭანურისათვის დამახასიათებელი ონ სუფიქსით.

მაკრონები სხვა ქართველ ტომებთან ერთად ძვ. წ. V საუკუნეში შედიოდნენ სპარსეთის იბერიის XIX სატრაპიაში. მონაწილეობა მიუღიათ სპარსეთის მეფის ქსერქსეს ლაშქრობაში საბერძნეთზე. ამ ომში ისინი შეიარაღებული ყოფილან ისევე, როგორც მოსხები, ტიბარენები და მოსინიკები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. I, თბ. 1970;

* *376-377*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველური ტომები |
| --- |
|  |
| თანამედროვე | 
* ქართები
* სვანები
* ზანები
	+ მეგრელები
	+ ლაზები
 |
|  |
| ისტორიული | 
* აბაზგები
* აფშილები
* ბექირები
* ბიძერები
* გუგარები
* დვალები
* დრილები
* ზიდრიტები
* კოლხები
* ლბინები
* მაკრონები
* მანრალები
* მარები
* მახელონები
* მისიმიელები
* მოსინიკები
* მოსხები
* მუშქები
* ფაზიელები
* ქართები/იბერები
* სანები
* სანიგები
* სასპერები
* სედოხეზები
* სკვითინები
* სუჯები
* ტაოხები
* ტიბარენები
* ქაშქები
* წანარები
* ჭანები
* ჭილბები
* ხალიბები
* ხალდები
* ჰენიოხები
 |

 |