recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
{x, y, z}-ის კარდინალობა არის 3, როდესაც მისი ქვესიმრავლეების რაოდენობა არის 8
სიმრავლეთა თეორიაში **კანტორის თეორემა** — ნებისმიერი სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე უფრო მაღალი კარდინალობისაა ვიდრე თვითონ ეს სიმრავლე. ანუ შეუძებელია არსებობდეს ფუნქცია სიმრავლიდან მის ქვესიმრავლეთა სიმრავლეში, რომლისთვისაც მნიშვნელობათა არე მთელი ქვესიმრავლეთა სიმრავლეა.

გეორგ კანტორმა ეს თეორემა, თავისი დამტკიცებით (რომელიც აქვეა მოყვანილი) გამოაქვეყნა 1891 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე არსებობდა ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის არათვლადობის სხვა დამტკიცებები, ეს დამტკიცება მათზე უფრო მარტივი აღმოჩნდა და დღემდე ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლის არათვლადობა ამ დამტკიცების გამოყენებით ისწავლება.

დამტკიცება
----------

ამ თეორემის დამტიკების ყველაზე გავრცელებული მეთოდი ცნობილია როგორც **კანტორის დიაგონალური არგუმენტი**. რადგან, როდესაც ამ მეთოდით ვამტკიცებთ რომ ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე არათვლადია, იმ ფუნქციას, რომელიც არარსებობას ვამტკიცებთ კვადრანტში ვწერთ და მის დიაგონალზე განლაგებულ რიცხვებს განვიხილავთ.

უშუალოდ დამტკიცება კი ასეთია:

დავუშვათ A არის განსახილველი სიმრავლე P(A) კი მის ქვესიმრავლეთა სიმრავლე. დავუშვათ თეორემის საწინააღმდეგო - რომ არსებობს ფუნქცია f A-დან P(A)-ში, რომელიც P(A)-ს თითოეულ ელემენტს ფარავს.

განვიხილოთ A-ს შემდეგი ქვესიმრავლე. 
{\displaystyle B=\left\{\,x\in A:x\not \in f(x)\,\right\}.}

მაშინ სიმრავლე B არის f-ის მნიშვნელობათა არეში დაშვების თანახმად. ანუ B=f(x) (სადაც x A-ს რომელიმე ელემენტია). გვაქვს ორი შესაძო შემთხვევა:

1. {\displaystyle x\in f(x)} ანუ B-ს განმარტებით {\displaystyle x\not \in B}. მაგრამ f(x) და B ერთიდაიგივეა და არ შეიძლება x თან ეკუთვნოდეს და თან არ ეკუთვნოდეს ერთსადაიმავე სიმრავლეს.
2. {\displaystyle x\not \in f(x)} ანუ B-ს განმარტებით {\displaystyle x\in B}. ამ შემთხვევაშიც იგივე პრობლემას ვაწყდებით.

ანუ ორივე შემთხვევას წინააღმდეგობაში შევყავართ. შესაბამისად ჩვენი საწყისი დაშვება f ფუნქციის არსებობის შესახებ არასწორი იყო. რითიც თეორემა დამტკიცებულია.

ლიტერატურა
----------

* Paul Halmos, *Naive set theory*. Princeton, NJ: D. Van Nostrand Company, 1960. Reprinted by Springer-Verlag, New York, 1974. ISBN 0-387-90092-6 (Springer-Verlag edition).
* Jech, Thomas, 2003. *Set Theory: The Third Millennium Edition, Revised and Expanded*. Springer. ISBN 3-540-44085-2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კამა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**კამა** (ლათ. Anethum graveolens) — მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. თავის გვარში ერთადერთი სახეობა. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, ***Anethum***-ის გვარში 4 სახეობა შედის.

ველურად გავრცელებულია მცირე აზიაში, ირანში, ჩრდილოეთ ინდოეთსა და ეგვიპტეში. ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველი ხალხებისათვის, როგორც სამკურნალო და სანელებელი მცენარე. სანელებელ მცენარედ გავრცელდა კულტურაში, შემდეგ კი როგორც გაველურებული და სარეველა — თითქმის მთელ დასავლეთ ევროპაში, სამხრეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. კულტივირებული და გაველურებულია კავკასიაშიც. სიცივის ამტანი, სითბოსა და სინათლის მოყვარულია.

ერთწლოვანი მცენარეა. ღერო ჩვეულებრივ მარტოული, მცირედ დატოტვილი, სიმაღლით 100–150 სმ-ია. ფოთლები ძაფისებრ სეგმენტებად სამ- ან ოთხმაგად ფრთისერგანკვეთილია. მცირე ზომის ყვითელი ყვავილები შეკრებილია ყვავილედში — რთულ ქოლგაში. ნაყოფი ორ ცალთესლიან ნაწილად იშლება, რომლებსაც გვერდებზე ფრთები აქვს.

მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს ეთეროვან ზეთს და სპეციფიკური სუნი აქვს. ბალახში მისი შემცველობა 1,5%-ია, ნაყოფში — 2,8–4%. ეთეროვანი ზეთის მთავარი შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მცენარის სუნს განაპირობებს, არის კარვონი, რომლის შემცველობა ნაყოფის ზეთში 60%-მდეა, ბალახში — 16%-მდე. კარვონის გარდა ნაყოფის ზეთში შედის დილაპიოლი (30%), ფელანდრენი და სხვა ნივთიერებები. ბალახში შედის აგრეთვე ფლავონოიდები, კვერცეტინი, კემპფეროლი, იზორამნეტინი, ფურანოქრომონები და კუმარინები, ნაყოფში — ცხიმოვანი ზეთი (20%-მდე). ამას გარდა ნაყოფი შეიცავს ფენოლკარბონის მჟავებს: ფერულმჟავას, ქლოროგენმჟავას, კოფეინმჟავას.

ახალგაზრდა ფოთლებსა და ყლორტებს იყენებენ კერძებში (ნედლს ან გამხმარს), როგორც საკაზმ-სანელებელს და ეთერზეთოვან მცენარეს, აგრეთვე მწნილეულის დასამზადებლად (უკვე შემოსულს). კამა შეიცავს A პროვიტამინს, B ჯგუფის ვიტამინებს, C ვიტამინს და სხვა. თესლისგან მიღებული ეთეროვანი ზეთი მრეწველობის მრავალ დარგში გამოიყენება.

ხალხურ მედიცინაში ნაყოფის ფხვნილი და მისი ნაყენი გამოიყენება როგორც აირმდენი, ამოსახველებელი და შარდმდენი საშუალება; ნაყოფის ნახარში — ძუძუთი მკვებავ დედებში ლაქტაციის გასაძლიერებლად, უძილობისას — როგორც დამამშვიდებელი, აგრეთვე ხველის დროს და საჭმლის მონელების გასაუმჯობესებლად. ბალახის ნაყენს იყენებენ ჰიპერტონიის დროს, განსაკუთრებით საწყის სტადიებზე.

ითესება ადრეულად, თესლს აპნევენ ან რიგებში თესენ. ღია გრუნტში მწვანე მასის მოსავლიანობა 1–2 კგ/მ²-ია, დახურულში — 2–3 კგ/მ².

სქოლიო
------

1. ↑  Simpson, Michael G. (1 იანვარი, 2010). „8 - Diversity and Classification of Flowering Plants: Eudicots". *Plant Systematics (Second Edition)*: 275–448. doi:10.1016/B978-0-12-374380-0.50008-7. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. 1 2 3 4 5  *Куленкамп А. Ю.* Укроп // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 765.
3. 1 2 3 4  *Гаммерман А. Ф.*, *Кадаев Г. Н.*, *Яценко-Хмелевский А. А.* Лекарственные растения (Растения-целители) : Справочник. — 3-е изд. перераб. и доп. — М.: «Высшая школа», 1984. — стр. 338–339, 400 c. 150 000 экз.
4. 1 2   კამა // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 342.
**კახა კოჟორიძე** (დ. 2 იანვარი, 1982, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, კომპანიის - „კოჟორიძე და იურისტები" მმართველი პარტნიორი (2018).

ბიოგრაფია
---------

კახა კოჟორიძე დაიბადა 1982 წლის 2 იანვარს თბილისში. მამა - კუკური კოჟორიძე, იურისტი, ხაშურის რაიონული სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე, ადვოკატი. დედა - ნინო ონოფრიშვილი, მასწავლებელი. კახა კოჟორიძემ დაამთავრა ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა (1999), ხოლო 2005 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. სწავლობდა GIPA-ს სამართლის პროგრამაზე (2005-2006). სამართლის მაგისტრის ხარისხი მიიღო ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკური მეცნიერების სკოლაში (LSE), სადაც სწავლობდა ბრიტანეთის მთავრობის დაფინანსებით (Chevening Programme, 2016-2017).

კარიერა
-------

კახა კოჟორიძე იყო საქართველოს პრეზიდენტის მრჩეველი სამართლებრივ საკითხებში (2015-2018). არის საადვოკატო ბიუროს - „კოჟორიძე იურიდიული და ბიზნეს კონსალტინგი" ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მმართველი პარტნიორი.
პროფესიული საქმიანობა დაიწყო 2005 წელს საადვოკატო საქმიანობით. 2007-2014 წლებში მუშაობდა საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში (საია) ჯერ ადვოკატის, შემდეგ იურიდიული დახმარების ცენტრის დირექტორის თანამდებობაზე, ხოლო 2012-2014 წლებში ორჯერ იქნა არჩეული საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის თავმჯდომარედ. 2020-2021 წლებში იყო პოლიტიკური პარტიის - „ლელო საქართველოსთვის" ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პოლიტიკური საბჭოს წევრი.

  

კახა ასევე იყო საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის წევრი (2013-2015); მართლმსაჯულების სისტემურ რეფორმებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაციების კოალიციის თავმჯდომარე; კითხულობდა ლექციებს ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტისა და ილიას უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტებზე. 2018 წლიდან არის კომპანიის - „კოჟორიძე და იურისტები" - მმართველი პარტნიორი.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები - 2012. რადიო "თავისუფლების" პროექტი.თბილისი, 2013, გვ.206

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კახა კოჟორიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* www.kozhoridzelawyers.com - კახა კოჟორიძე

სქოლიო
------

1. ↑  კახა კოჟორიძემ პრეზიდენტის მრჩევლის თანამდებობა დატოვა. reginfo.ge. ციტირების თარიღი: 20 ივლისი, 2020.
2. ↑  საიას რიგით X თავმჯდომარე კახა კოჟორიძე გახდა. gyla.ge. ციტირების თარიღი: 20 ივლისი, 2020.
3. ↑  კახა კოჟორიძე - საქართველოს ადვოკატთა ასოციაცია. /www.gba.ge. ციტირების თარიღი: 3 ივლისი, 2022.
**კანცონა** (იტალ. Canzone — სიმღერა) — ლირიკული ლექსი რაინდულ სიყვარულზე შუა საუკუნეების პოეზიაში. თავდაპირველად წარმოიქმნა პროვანსში, შემდეგ გავრცელდა მთელ საფრანგეთსა და იტალიაში (XIII-XVII სს.), სადაც დადგინდა მისი საბოლოო სახელწოდება. კანონას ფორმა სტროფულია (5—7 სტროფი). მისი კლასიკური ნიმუშები შექმნეს დანტემ და პეტრარკამ, აგრეთვე ბოკაჩომ, გ. კავალკანტიმ, ჩინო დე პისტოიამ. კანცონა თავიდანვე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მუსიკასთან. XVI-XVII სს. იტალიაში გაჩნდა საკრავიერი კანცონები. კანცონებს წერდნენ კომპოზიტორები ა. გაბრიელი, კ. მერულო, ჯ. ფრესკობალდი, დ. ბუქსტეჰუდე და იოჰან სებასტიან ბახი. კანცონას განვითარებამ გამოიწვია საანსამბლო ჟანრის — კონჩერტო გროსოს — წარმოშობა. კლავიშიანი საკრავების კანცონები თანდათანობით გადაიზარდა ფუგაში, ხოლო თანხლებიანი სოლო საკრავის კანცონამ განაპირობა სონატის წარმოშობა. XVIII-XIX სს–ში სახელწოდება „კანცონა" იხმარება ვოკალური მუსიკალური პიესების აღსანიშნავად. XX საუკუნეში გვხვდება როგორც პოეტური სტილიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კანცონა — მოკლე ლიტერატურული ენციკლოპედია
**კახაბერ რობაქიძე** (დ. 17 თებერვალი, 1970, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფილაქტიკური მედიცინის ფაკულტეტი.

1992-1994 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიის კათედრაზე(იმუნოლოგია, ვირუსოლოგია), 1994 წლიდან არის მ. იაშვილის სახელობის ბავშვთა მრავალპროფილური საავადმყოფოს ინფექციურ-ბოქსირებული განყოფილების თანამშრომელი. ავტორია 26 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მიკრობთა ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობას. მიკრობიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდარო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1995 წელს „მიკრობთა ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტობის გავლენა ნეიტროფილების ფუნქციურ აქტივობაზე ოპერაციის შემდგომი ჩირქოვანი გართულების დროს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 238

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კახაბერ რობაქიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მახიარეთის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მახიარეთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

დარბაზული ეკლესია კარგად თლილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით აქვს ასევე სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი, საფეხურებიანი სარკმელი. სარკმლის ძირში ორმაგთაღიანი ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო თაღოვანი ნიშია. სფერულ კონქზე გადასვლა ხდება ტრომპების საშუალებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდის იატაკის დონე სამი საფეხურით მაღალია დარბაზთან შედარებით.

გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრების კაპიტელს ეყრდნობა.

ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის შეისრულთაღიანი სარკმლებით. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედელში თითო სწორკუთხა ნიშაა.

სამხრეთის არქიტრავული შესასვლელი ნაოთხალია. კარის თავზე ლუნეტი ამოშენებულია. ეკლესიის მთელ პერიმეტრს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. იატაკი მიწაყრილია.

ეკლესიას სამხრეთიდან თანადროული მინაშენი აქვს. მინაშენის კედლები შემორჩენილია 2 მეტრის სიმაღლეზე, შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. აღმოსავლეთით - ვიწრო სარკმელია. ეკლესიის საბურავად გამოყენებულია ფიქალი. ლავგარდანი მარტივპროფილიანია.

ეკლესიიდან სამხრეთით 3-4 მეტრში შემორჩენილია სატრაპეზო. მისი კედლები 2-3 მეტრზეა, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში მოწყობილია არქიტრავული ნიშები.

ეკლესიის კედლები დეფორმირებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 121-122
**კახაბერ (კახა) შარტავა** (დ. 2 ნოემბერი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ეროვნული ფორუმის ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტი.

1993-94 წლებში მუშაობდა საგარეო ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო კომიტეტში მთავარ სპეციალისტად. 1994-1996 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის ფილოსოფიისა და პოლიტოლოგიის კათედრის მსმენელი (საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალობა). 1996-2000 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს საელჩოს კონფლიქტურ სიტუაციათა განყოფილების თანამშრომელი. არის მეორე რანგის დიპლომატი. 2002 წელს გახდა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ფესვების" თანათავმჯდომარე. 2006 წლიდან არის პოლიტიკური გააერთიანება „ეროვნული ფორუმის" დამფუძნებელი და თავმჯდომარე; პარტიის პოლიტსაბჭოს წევრი.

ფლობს ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და 5 შვილი. იყო საბრძოლო ხელოვნებათა კლუბ „ჯიქის" მთავარი ინსტრუქტორი და ვიცე-პრეზიდენტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კახაბერ შარტავა[*მკვდარი ბმული*]
**კალციტი** (< ლათ. calx, ნათ. ბრ. calcis — კირი) — კარბონატის კლასის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა CaCO3; მინარევები: Mg, Fe, Mn (8%-მდე) და სხვა. კრისტალდება ტრიგონურ სინგონიაში. კრისტალები რომბოედრული, სკალენოედრული, ფირფიტისებრი აქვს. გვხვდება მკვრივი, მარცვლოვანი, მიწისებრი მასების, აგრეთვე ნაღვენთი წარმონაქმნების (სტალაქტიტი, სტალაგმიტი) სახით. სრული ტკეჩადობა აქვს სამი მიმართულებით. ხშირად — მრჩობლები. უფეროა ან თეთრი, ზოგჯერ მინარევებით შეფერილი. კალციტის კრისტალებს ახასიათებს ძლიერი ორმაგი სხივთტეხა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3; სიმკვრივე 2720-2800 კგ/მ³. კალციტი წარმოიქმნება ჰიდროთერმულ, ზოგჯერ მაგმურ პირობებში. დიდი რაოდენობით ილექება ზღვის აუზში. კირიანი ცხელი წყაროებიდან გამოილექება ტრავერტინის სახით. კალციტი ძირითადი შემადგენელი ნაწილია კირქვების, მარმარილოსი და სხვა. კალციტი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მინერალია დედამიწის ქერქში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მინერალების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 341.
**კახაბერ ბილაშვილი** (დ. 2 იანვარი, 1946, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი, ტექნიკის დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰიდროლოგიის ოკეანოლოგიისა და მეტეოროლოგიის კათედრის ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდროლოგის სპეციალობით.

1968-1969 წლებში მუშაობდა ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტში ინჟინრის თანამდებობაზე. 1969-1972 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი. 1975-1976 წლებში სტაჟირებას გადიოდა აშშ-ში. 1977 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეტეოროლოგია, კლიმატოლოგია, ოკეანოლოგიის კათედრაზე. 1993-1996 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტი. გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. ძირითადი მიმართულებაა წყალქვეშა ფერდობის ტრანსფორმაციის საკითხები, წყალქვეშა ტექნოლოგიების განვითარება, ეკოლოგია, „იუნესკოს" პროგრამის „ოკეანოგრაფიული მონაცემების საერთაშორისო გაცვლა" ეროვნული კოორდინატორი საქართველოში. 1997 წელს „სოროსის" გრანტის მფლობელი პროექტისათვის „საქართველოში არსებული ოკეანოგრაფიული მონაცემების საძიებო-საცნობარო სისტემის „ლურჯი წიგნის" შექმნა მისი ინტერნეტში ჩართვის მიზნით", ნატოს პროგრამა „მეცნიერება მშვიდობისათვი"ს, შავი ზღვის აუზის ოკეანოგრაფიული ეკოლოგიური მონიტორინგისა და მონაცემთა ბაზის შექმნა, ოკეანოგრაფიულ მონაცემთა ცენტრების პანევროპული ქსელის შექმნა და შავი ზღვის აუზის ოპერატიული ოკეანოგრაფიული ქსელის გაუმჯობესება, რომლებშიც არის პროექტის ხელმძღვანელი ან თანახელმძღვანელი, ოკეანოლოგიურ მონაცემთა მენეჯმენტი, აგრეთვე ოკეანოგრაფიულ მონაცემთა მოპოვების დამუშავებისა და შენახვის ეროვნული ბიუროს (ოკბი) ხელმძღვანელი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტერიგენული მასალის დინამიკა საზღვაო უბნებზე", დაიცვა 1982 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ზოგადი ოკეანოლოგია, ნაწ. 1: ზღვებისა და ოკეანეების ჰიდროლოგია, თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2013, გვ. 212 ISBN 9789941132704
* ზღვის ეკოლოგია: სახელმძღვ. თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009, გვ. 239 ISBN 9789941131141

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 46

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კახაბერ ბილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მიქაელ არუთინიანი** (სომხ. Միքաել Հարությունյան დ. 10 თებერვალი, 1946) — სომხეთის მე-7 თავდაცვის მინისტრი 2007 წლის 4 აპრილიდან 2008 წლის 14 აპრილამდე. 2008 წლის 14 აპრილიდან იგი მსახურობს სამხედრო ინსპექტორად და სომხეთის პრეზიდენტის მრჩევლად.

ბიოგრაფია
---------

არუთინიანი დაიბადა 1946 წლის 10 თებერვალს სოფელ საგიანში, აზერბაიჯანის სსრ. 1967 წელს, მან დაამთავრა საბჭოთა სამხედრო კოლეჯი ბაქოში. 1967 წლიდან, იგი მსახურობდა საბჭოთა შეიარაღებულ ძალებში, საბჭოთა არმიის ბრიგადებში, ხოლო 1971 წლიდან - სადაზვერვო მეთაურად. 1988-1991 წლებში, მიქაელ არუთინიანი სამხედრო აკადემიის ლექტორი იყო. 1992 წელს, დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის (დსთ) ბრძანებით, გაერთიანებული შეიარაღებული ძალების მეთაური, მიქაელ არუთინიანი გაგზავნილ იქნა სომხეთის რესპუბლიკაში სომხეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის მოადგილედ. 1994 წელს მან დაიკავა სომხეთის თავდაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობა, 1996 წლიდან იგი გენერალ-ლეიტენანტია, ხოლო 2002 წლიდან - გენერალ-პოლკოვნიკი. 

2007 წლის 26 მარტს
, სომხეთის თავდაცვის მინისტრმა, სერჟ სარქისიანმა, ანდრანიკ მარგარიანის მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. ამრიგად, თავდაცვის მინისტრის პოსტი ვაკანტური იყო იქამდე, ვიდრე მიქაელ არუთინიანმა არ დაიკავა იგი 2007 წლის 4 აპრილს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Биография

სქოლიო
------

1. ↑  [ www.armenialiberty.org ] Thursday 5, April 2007
2. ↑  ArmenaLiberty.org
3. ↑  Official site of Ministry of Defence of Armenia
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-06. ციტირების თარიღი: 2015-10-18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომხეთის თავდაცვის მინისტრები |
| --- |
|  |
| დემოკრატიული რესპუბლიკა(1918–1920) | 
დრასტამატ კანაიანი · რუბენ ტერ მინასიანი | სომხეთის დროშა |
|  |
| რესპუბლიკა (1991-დან) | 
ვაზგენ სარქისიანი · ვაზგენ მანუკიანი · სერჟ სარქისიანი · ვაზგენ სარქისიანი · ვაღარშაკ არუთინიანი · სერჟ სარქისიანი · მიქაელ არუთინიანი  · სეირან ოჰანიანი |

 |
**კანჩენჯანგა** — მთის მასივი აღმოსავლეთ ჰიმალაის სამხრეთ განშტოებაზე ნეპალისა და ინდოეთის საზღვარზე. მასივის მთავარი მწვერვალის სიმაღლეა 8586 მ. კანჩენჯანგა დედამიწის სიმაღლით მესამე მწვერვალია. აგებულია გნაისებით, გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები და ციცაბო კალთები. არის მძლავრი გამყინვარება. მისი გრანდიოზული მასივი 17 კილომეტრზეა გადაჭიმული, აქედან ექვსკილომეტრიანი ზოლი 8000 მეტრზე მაღლაა აღმართული. 1852 წლამდე ითვლებოდა მსოფლიოს უმაღლეს მწვერვალად. კანჩენჯანგაზე პირველი ექსპედიცია 1899 წელს მოაწყო ინგლისელმა დაგლას ფრეშფილდმა. პირველი პირველად დაიპყრეს ბრიტანელებმა ჯო ბრაუნმა და ჯორჯ ბენდმა 1955 წლის 25 მაისს. კანჩენჯანგაზე ასვლების ისტორიაში ყველაზე რთული იყო რუსების მიერ 1989 წელს მოწყობილი ექსპედიცია, რომელმაც მისი ოთხივე რვაათასიანი პიკის ტრავერსი განახორციელა. სახელწოდება „კანჩენჯანგა" აღნიშნავს „დიდი თოვლის ხუთ საგანძურს", ვინაიდან მთიანი მასივი ხუთი მწვერვალისგან შედგება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რვაათასიანები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კანჩენჯანგა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* კანჩენჯანგა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   (1863) "IV. Names explained", *Results of a Scientific Mission to India and High Asia, undertaken between the years MDCCCLIV and MDCCCLVIII by order of the court of Directors of the Honourable East India Company. Volume III.*.  Brockhaus, Leipzig and Trübner & Co. London..

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კანჩენჯანგა***
**ლეილა ბადირბეილი** (აზერ. Leyla Ağalar qızı Bədirbəyli; 8 იანვარი, 1920 — 23 ნოემბერი, 1999) — თეატრისა და კინოს აზერბაიჯანელი მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1959). სტალინის პრემიის ლაურეატი (1946). საბჭოთა კომუნისტური პარტიის წევრი 1945 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

ლეილა ბადირბეილი 1920 წლის 8 იანვარს ბაქოში აღალარ ბადირბეკოვის, შამქორის ბეგების შთამომავლისა და ბიკია ხანუმის, შამქორის ხანის მუსა ხანის ქალიშვილის ოჯახში დაიბადა. ლეილამ ბავშვობა იჩერი-შეჰერში მდებარე სახლში გაატარა. 

1936 წელს ბადირბეილი აზერბაიჯანის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სოლისტი გახდა, სადაც 1942 წლამდე მოღვაწეობდა. 1942 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეროვნული აკადემიური დრამატული თეატრის ხელმძღვანელობის მიწვევით, ლეილა ბადირბეილი ამ თეატრის სცენის მსახიობი გახდა. 1945 წელს პირადად უზეირ ჰაჯიბეკოვის მოწვევით ბადირბეილიმ გიულჩოხრას როლი შეასრულა კომედიაში „არშინ მალ ალან". შემდგომში მან ითამაშა როლები ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ფატალი ხანი", „შეხვედრა", „ჩრდილები ცოცავენ", „მისი დიდი გული", „ქოროღლი", „დაუდგრომელი მტკვარი", „სევილი", „ბიჭები ჩვენი ქუჩიდან", „ერთ მშვენიერ დღეს", „დერვიში აფეთქებს პარიზს" და ა. შ.

1951 წელს ლეილა ბადირბეილიმ დაამთავრა აზერბაიჯანის თეატრალული ინსტიტუტი. მსახიობი გარდაიცვალა 1999 წლის 23 ნოემბერს. დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვის ხეივანი ბაქოში.

პირადი ცხოვრება
---------------

1936 წელს, 16 წლის ასაკში, ცოლად გაჰყვა ჯავანშიროვების გვარის წარმომადგენელს, ყარაბაღის ხანის იბრაჰიმხალილ ხანის ფარაჯ ჯავანშიროვის შთამომავალს. ერთი წლის შემდეგ წყვილს შეეძინა ვაჟი ჯავანშირი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ ისინი ერთმანეთს გაშორდნენ.

1942 წელს ლეილა მეორედ გათხოვდა ქამილ ასლანოვზე. მათ ორი გოგონა შეეძინათ: ლალე (1947) და ბიკია (1964). რამდენიმე წლის შემდეგ მისი მეუღლე ერთ-ერთ უცხო ქვეყანაში ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოკატასტროფაში. იგივე ბედი ეწია მათ უფროს ქალიშვილ ლეილასაც.

სქოლიო
------

1. ↑   (1971) *Театр и время*.  Элм,   გვ. 164.
2. ↑  Гюльнара ДЖАВАДОВА. „ЛЕЙЛА БАДИРБЕЙЛИ — НАСТОЯЩАЯ ВОСТОЧНАЯ КРАСАВИЦА…" (რუსული). Газета Бакинский рабочий.
3. ↑  Visions of Azerbaijan Magazine ::: Screen Beauty – Leyla Badirbeyli. Visions of Azerbaijan Magazine. ციტირების თარიღი: 2019-03-08.
4. ↑  Бадирбейли (Джаванширова) Лейла Агалар-кызы - актриса — OurBaku. www.ourbaku.com. ციტირების თარიღი: 2019-03-08.
**კარსნისხევის არქეოლოგიური ძეგლები** — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ კარსანის (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) მიდამოებში.

მცირე მასშტაბის გათხრები ჩატარდა 1925 წელს (გიორგი ნიორაძე). 1975 წლიდან მიმდინარეობს სტაციონარული გათხრები (ანდრია აფაქიძე, ვ. ნიკოლაიშვილი). 

კარსნისხევი დასახლებული ყოფილა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან. გამოვლენილია ამ ხანის სამარხები. კარსნისხევის მარჯვენა ნაპირას აღმოჩნდა ძვ. წ. I საუკუნის — ახ. წ. I საუკუნის კომპლექსური ძეგლი: ხელოსანთა დასახლება, საწარმოო უბანი და სამაროვანი. ნამოსახლარზე გამოვლინდა 3 სამშენებლო ჰორიზონტი. ქვეტეხილითა და ტალახით ნაგები გეგმით მოგრძო, ოთხკუთხა შენობები გადახურული ყოფილა ანტიკური ხანის მცხეთური ბრტყელი და ღარიანი კრამიტით. თიხატკეპნილი იატაკის ცენტრალურ ნაწილში ქვითა და თიხით ნაგები კერები იყო. დიდი რაოდენობითაა მოპოვებული, უმთავრესად, მოწითალოდ გამომწვარი, თხელკეციანი საოჯახო კერამიკული ნაწარმი, ლითონისა და თიხის ქანდაკებანი, ნამოსახლარის აღმოსავლეთით, დაახლოებით 60 მ-ზე, აღმოჩნდა საწარმოო უბანბი. გამოვლინდა თიხის ჭურჭლის გამოსაწვავი ალიზის ორსართულიანი ქურები და მასთან დაკავშირებულ ნაგებობათა ნაშთები. ნამოსახლარის მახლობლად გამოვლინდა I-III საუკუნეების სამაროვანი. ძირითადად გაითხარა კრამიტსამარხები, აგრეთვე ორმოსამარხები (მ. შ. ხის ძელებით გადახურულიც). კრამიტისამარხები ბრტყელი და ღარიანი კრამიტითაა ნაგები. გადახურვა ორფერდაა. ზოგს იატაკიც კრამიტისა ჰქონდა. სამარხებში აღმოჩნდა ჭურჭელი, სამკაული, რომაული და პართული მონეტები და სხვა.

1925 წელს კარსნისხევის ბოლოში გათხარეს IV—V საუკუნეების სამაროვანი. ქვიშაქვის დიდი ქვებით ნაგები ქვაყუთები ბანურად იყო გადახურული. სამარხებში აღმოჩნდა სამკაული და ჩაცმულობასთან დაკავშირებული ნივთები.

კარნისხევის სათავესთან მიწის ხედაპირზე შეინიშნება შუა ფეოდალური ხანის ნასოფლარი და პატარა ეკლესიები. იქვე, ხეობის მარჯვენა ნაპირას, დადასტურდა მინის საწარმოს ნაშთები.

ლიტერატურა
----------

* *ლემლეინი გ.* მინის საბერი წარმოების ნაშთები კარსანში, მცხეთის მახლობლად, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე», 1945, ტ. 6, № 9;
* *ლომთათიძე გ.* არქეოლოგიური გათხრები საქართველოს ძველ დედაქალაქში, თბ. 1945;
* მცხეთა. არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგები, ტ. 1—2, თბ. 1955-1978;
* *ნიკოლაიშვილი ვ.* არქეოლოგიური კვლევა-ძიება „დიდი მცხეთის" ტერიტორიაზე, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1977, № 1;
* *ნიორაძე გ.* კარსნის-ხევის სასაფლაო, «საქართველოს მუზეუმის შრომები», 1926, ტ. 4

* *ნიკოლაიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 416.
**იშქაშიმის ქედი** — ქედი ტაჯიკეთში, პამირის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, შაჰდარის ქედის დასავლეთი ნაწილი. ადმინისტრაციულად განლაგებულია მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე.

ქედი გადაჭიმულია მერიდიანული მიმართულებით მდინარე ფანჯის მარჯვენა სანაპირის გასწვრივ 95 კმ-ზე ჩრდილოეთით მდინარე გუნტის შესართავიდან სამხრეთით ქალაქ იშქაშიმის რაიონში მდებარე ფანჯის მკვეთრ მოსახვევამდე. ჩრდილოეთი მონაკვეთის საშუალო სიმაღლე შეადგენს 4630 მ-ს, სამხრეთისა — 5560 მ. უმაღლესი წერტილია მაიაკოვსკის პიკი (6096 მ). ქედი უმეტესწიალდ აგებულია გნაისებით, ამფიბოლიტებითა და სხვა კემბრიუმამდელი ასაკის მეტამორფული ქანებით.

ფერდობებზე მთის სტეპი და უდაბნოა, მდინარეთა ღრმა ხეობებში ღვიის იშვიათი რაყები. გვხვდება ცნობილი თერმული მინერალური წყლები, რომელთა შორის გამოირჩევა ბალნეოლოგიური კურორტი ღარმჩაშმა. თხემისპირა ზონაში არის დაახლოებით 315 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 165 კმ².

სქოლიო
------

1. ↑  Ишкашимский район | Горно-Бадахшанская автономная область
2. ↑  Краткая географическая энциклопедия. Том 2: М. 1961.
3. ↑  იშქაშიმის ქედი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
**ლეიკემია** — სიმსივნური დაავადებების ჯგუფი, რომელიც როგორც წესი ძვლის ტვინში იწყება და იწვევს ანომალური ლეიკოციტების (თეთრი უჯრედების) დიდი რაოდენობით წარმოქმნას. ეს ლეიკოციტები სრულად მომწიფებული არ არის და *ბლასტების* ან *ლეიკემიური უჯრედების* სახელითაა ცნობილი. სიმპტომები გამოწვეულია სისხლის ნორმალური უჯრედების დეფიციტით და შეიძლება მოიცავდეს სისხლდენებსა და სისხლჩაქცევებს, დაღლილობის შეგრძნებას, ტემპერატურულ რეაქციას და ინფექციური პროცესების განვითარების მაღალი რისკს.  დიაგნოზი ემყარება სისხლის ანალიზს და ძვლის ტვინის ბიოპსიას.

ლეიკემიის გამომწვევი ზუსტი მიზეზი უცნობია. ითვლება, რომ ლეიკემიის სხვადასხვა სახეები სხვადასხვა მიზეზთან არის დაკავშირებული. დაავადების განვითარებაში აქტუალურია როგორც გარემო, ასევე მემკვიდრული ფაქტორები. რისკ-ფაქტორებში შედის მოწევა, მაიონებელი გამოსხივება, სხვადასხვა ქიმიკატები (მაგ. ბენზოლი), ქიომოთერაპია და დაუნის სინდრომი. ლეიკემიის ოჯახური ისტორიით დატვირთულ პირებს ამ დაავადების განვითარების მაღალი რისკი აქვთ. ლეიკემიის 4 ძირითადი სახე არსებობს — მწვავე ლიმფობასტური ლეიკემია, მწვავე მიელოიდური ლეიკემია, ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია და ქრონიკული მიელოიდური ლეიკემია — ასევე რამდენიმე ნაკლებად გავრცელებული სახე. ლეიკემია და ლიმფომა სიმსივნური დაავადებების ფართო ჯგუფია, რომელიც აზიანებს სისხლს, ძვლის ტვინს და ლიმფურ სისტემას.

სამკურნალოდ გამოიყენება ქიმიოთერაპიის, გამოსხივებითი თერაპიის, სამიზნე თერაპიისა და ძვლის ტვინის გადანერგვის ზოგიერთი კომბინაცია, დამატებით საჭიროებისამებრ მხარდამჭერი მკურნალობა და პალიატური მზრუნველობა. მკურნალობის წარმატება დამოკიდებულია ლეიკემიის სახესა და პაციენტის ასაკზე. შედეგები უმჯობესდება განვითარებულ ქვეყნებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Leukemia. ციტირების თარიღი: 13 June 2014.
2. 1 2 3 4  What You Need To Know About™ Leukemia (2013-12-23). ციტირების თარიღი: 18 June 2014.
3. 1 2  Hutter, JJ (Jun 2010). „Childhood leukemia". *Pediatrics in review / American Academy of Pediatrics*. **31** (6): 234–41. doi:10.1542/pir.31-6-234. PMID 20516235.
4. 1 2 3 4 5  A Snapshot of Leukemia. ციტირების თარიღი: 18 June 2014.
5. ↑  Vardiman, JW; Thiele, J; Arber, DA; Brunning, RD; Borowitz, MJ; Porwit, A; Harris, NL; Le Beau, MM; Hellström-Lindberg, E; Tefferi, A; Bloomfield, CD (Jul 30, 2009). „The 2008 revision of the World Health Organization (WHO) classification of myeloid neoplasms and acute leukemia: rationale and important changes". *Blood*. **114** (5): 937–51. doi:10.1182/blood-2009-03-209262. PMID 19357394.
6. ↑  Cătoi, Alecsandru Ioan Baba, Cornel (2007) *Comparative oncology*. Bucharest:  The Publishing House of the Romanian Academy,   გვ. Chapter 17. ISBN 973-27-1457-3.
მარტიროს სარიანი (მარჯვნივ) მის მეგობარ დრასტამატ კანაიანთან ერთად.
**მარტიროს სარქისის ძე სარიანი** (დ. 28 თებერვალი [ძვ. სტ. 16 თებერვალი], 1880, დონის ნახიჩევანი ახლანდელი დონის როსტოვის ფარგლებში — გ. 5 მაისი, 1972, ერევანი) — სომეხი მხატვარი. სსრკ სახალხო მხატვარი (1960), სსრკ სამხატვრო აკადემიკოსი (1947) და სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1956), სოციალისტური შრომის გმირი (1965). სომხეთის სსრ მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე (1947-1951).

ბიოგრაფია
---------

1897-1904 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში, 1902-1904 წლებში მუშაობდა ვალენტინ სეროვისა და კონსტანტინე კოროვინის სახელოსნოებში. მონაწილეობდა გამოფენებში „გოლუბაია როზა", „მირ ისკუსსტვა" და სხვა გამოფენები. 900-იან წლებში შესრულებულ ნატურმოტებსა და პორტრეტების კომპოზიციებსა თუ დეკორატიულ გადაწყვეტაში იგრძნობა ანრი მატისისა და პოლ გოგენის გავლენა. 1910-1915 წლებში იმოგზაურა თურქეთში, ეგვიპტესა და ირანში. 1921 წლიდან სომხეთში ცხოვრობდა.

სარიანის შემოქმედების მთავარი თემაა სომეხი ხალხის ცხოვრება. წარმატებით მუშაობდა პორტრეტის, ნატურმორტის, განსაკუთრებით პეიზაჟის ჟანრში. უმთავრესად იყენებდა ზეთის ფერწერის ტექნიკას. თავდაპირველად სარიანის კომპოზიციები ინარჩუნებდა დეკორატიულ სიბრტყობრიობას, შემდეგ კი მხატვრული ფერის დიდი ლაქების ნაცვლად ტონებს და ნახევარტონებს მიმართავდა. ბოლო ეტაპზე ნატურიდან დახატულმა სურათებმა ადგილი დაუთმო განზოგადებულ, მონუმენტალურ პეიზაჟებს (სურათების ციკლი „ჩემი სამშობლო", 1952-1958, ლენინური პრემია, 1961, სომხეთის სურათბის გალერეა, ერევანი). სარიანმა შექმნა სომხეთის მშრომელების, მეცნიერების, მუსიკოსების, საბჭოთა არმიის მეომრების პორტრეტების მთელი გალერეა. სარიანი მუშაობდა მონუმენტური ფერწერის დარგში (პანო პარიზის მსოფლიო გამოფენაზე საბჭოთა პავილიონისათვის, 1937), იყო თეატრის მხატვარიც (ალექსანდრე სპენდიარიანის ოპერა „ალმასტი", ერევნის სპენდირიანის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრი, 1938-1939, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1941). აღსანიშნავია მისი ილუსტრაციები სომხური ზღაპრების კრებულისათვის.

თანამედროვე სომხურ ფერწერაში სარიანმა შექმნა მთელი მიმართულება, რომელსაც მშობლიური ქვეყნის პოეტური აღქმა უდევს საფუძვლად. მისმა მოღვაწეობამ დიდად შეუწყო ხელი სომხური ეროვნული ხელოვნების წინსვლად.

სსრკ II-IV მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *Дрампян Р.* Сарьян, М. 1964;
* *Михайлов А. И.*, Мартирос Сергеевич Сарьян, М. 1958

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 106.
კადეშის ზავის ხეთური ვერსია (ინახება სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში).
კადეშის ზავის ეგვიპტური ვერსია კარნაკში, ამონ-რას ტაძრის კედელზე.
**კადეშის ზავი** (ასევე **მარადიული ზავი** ან **ვერცხლის ზავი**) — ზავი ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-სა და ხეთების მეფე ხათუსილი III-ს შორის. ზავი მიჩნეულია მსოფლიოში პირველ სამშვიდობო ხელშეკრულებად. ხეთური ორიგინალი ინახება სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში, ხოლო მისი ასლი - ნიუ-იორკის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში.

ზავი დადებულია რამსეს II-ის მეფობის ოცდამეერთე წელს. ზავმა ბოლო მოუღო ორ სახელმწიფოს შორის კონფლიქტს სირია-პალესტინის საზღვარზე. ტექსტის დედანი ვერცხლის ფირფიტებზე ყოფილა ამოტვიფრული, რომლებიც დღეს დაკარგულად ითვლება. ეგვიპტური ვერსია შემორჩენილია კარნაკის ტაძრის კედლებზე. ეგვიპტური ვერსია ბევრად ვრცელია ხეთურზე. მეცნიერების ვარაუდის თანახმად, ეგვიპტელებმა ხათუსილი III-ს შემოკლებული ვერსია გაუგზავნეს, სადაც მთელი რიგი მუხლები ამოღებული იყო.

ტექსტის მიხედვით ხათუსილი III-ის წარგზავნილები ჩადიან პი-რამსესში და ზავს დებენ ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-სთან. რამსესმა აღიარა ხათუსილის ლეგიტიმურობა სამეფო ტახტზე. ხეთებს გადაეცათ ქალაქები ამურუ და კადეში, ხოლო ეგვიპტეს შეუნარჩუნდა ფინიკია. რაც შეეხება სირიის ტერიტორიას იგი ორად გაიყო. ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილი ხეთებს გადაეცათ, ხოლო სამხრეთი ეგვიპტელებს. ხელშეკრულების მიხედვით ომი სამუდამოდ გამოირიცხა ამ ორი ქვეყნის ურთიერთობებში. ზავი შეეხო ლტოლვილებსაც, ორივე ქვეყანას უნდა დაებრუნებინა ისინი თავიანთ ქვეყანაში, თან ისე რომ არ დაესაჯა თავისი ქვეყნის ხელისუფლებას.

ზავის შედეგად ქვეყნებს შორის მშვიდობა დამყარდა, სულ მალე რამსეს II-მ ცოლად შეირთო ხათუსილი III-ის ასული მაათორნეფრურა, რომელსაც ეგვიპტელებმა ნეფერურა შეარქვეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია

ლიტერატურა
----------

* ლაშა კერესელიძე, კადეშის ბრძოლა, ჟურნალი „ისტორიანი", № 11 (35), 2013, ნოემბერი.
* Bederman, David J. International law in antiquity, Cambridge University Press, 2001. ISBN 978-0-521-79197-7
* "Boğazköy: Excavations" in Historical dictionary of the Hittites, Burney, Charles Allen. Scarecrow Press, 2004. ISBN 978-0-8108-4936-5
* Fitzgerald, Stephanie. Ramses II: Egyptian Pharaoh, Warrior, and Builder, Compass Point Books, 2008. ISBN 978-0-7565-3836-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამსეს II-სა და ხათუსილი III-ს შორის დადებული ზავის ხეთური და ეგვიპტური ვერსიები დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
**კადიკჩანი** (რუს. Кадыкчан) — მიტოვებული დაბა რუსეთში, მაგადანის ოლქის სუსუმანის რაიონში. 2021 წლის მონაცემების მიხედვით, დაბაში მხოლოდ 1 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
-------

დაბა დიდი სამამულო ომის დროს დაარსდა ნახშირის მოპოვების მიზნით. მაღაროებსა და დაბას გულაგის პატიმრები აშენებდნენ, მათ შორის მწერალი ვარლამ შალამოვი. კადიკჩანში მოპოვებულ ნახშირს უმეტესად არკაგალას გრესი იყენებდა. დასახლება ეტაპობრივად შენდებოდა, ამიტომაც ძველ, ახალ და უახლეს ნაწილებად იყო დაყოფილი.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ნახშირის მოპოვება კადიკჩანში შეჩერდა. 1992 წელს მიატოვეს ერთ-ერთი მაღარო, ხოლო 1996 წლის ნოემბერში მეორე მაღაროში აფეთქება მოხდა, რომელმაც 6 ადამიანი იმსხვერპლა. აფეთქების შემდეგ მაღარო დახურეს, ხოლო ხალხი გადაასახლეს. 2001 წელს მოხდა სახლების კონსერვაცია, დაბაში შეჩერდა ელექტროენერგიის მიწოდება. 2010 წელს კადიკჩანი სრულიად დაიცალა, თუმცა 2021 დაბაში 1 ადამიანი დაბრუნდა.

მოსახლეობა
----------

| წელი | რაოდენობა |
| --- | --- |
| 1970 | 3378 |
| 1989 | 5794 |
| 1996 | 3211 |
| 2001 | 1919 |
| 2010 | 0 |
| 2021 | 1 |

სქოლიო
------

1. ↑  В. Шаламов. О Колыме. Кадыкчан. Аркагала..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-28. ციტირების თარიღი: 2009-05-28.
2. ↑  Norton, Jenny (December 18, 2017). „The town that disappeared". *BBC*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 July 2021. ციტირების თარიღი: 18 December 2017.
**მარტიო** (ლათ. *Laccaria laccata*) — საჭმელი სოკოს სახეობა ჰიდნანგიუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ნესტიან ნიადაგზე წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ შემოდგომით. 

სოკო პირველად აღწერა ავსტრიელმა ბუნებისმეტყველმა ჯოვანი ანტონიო სკოპოლიმ 1772 წელს როგორც *Agaricus laccatus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ინგლისელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა მორდეკაი კუბიტ კუკმა 1884 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**

* *Agaricus janthinus* Batsch (1783)
* *Agaricus amethysteus*  Bull. (1785)
* *Omphalia rosella*  (Batsch) Gray (1821)
* *Clitocybe laccata*  (Scop.) P.Kumm. (1871)
* *Collybia laccata*  Quél. (1888)
* *Laccaria affinis*  (Singer) Bon (1983)

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი 6 სმ-მდე აღწევს. თავდაპირველად ამობურცულია, შემდეგ — გაშლილი, შუაში ჩაღრმავებული, ტიტველი ან წვრილბოჭკოვანი ზედაპირით, მოწითალო-ვარდისფერი ან მოყვითალო-წითური, გაშრობისას უფერულდება.

ჰიმენოფორი ფირფიტოვანი, ფირფიტები სქელი, განიერი, მეჩხერი, ფეხთან შეზრდილი ან სუსტად დაღმავალი მასზე, ხორცისფერი თეთრი ნაფიფქით.

ფეხის სიგრძე — 3-10 სმ, სისქე — 0,2-1 სმ, თანაბარია, მოგრეხილი, ბოჭკოვანი ზედაპირით, ძირში თეთრფიფქოვანია, ქუდისფერი.

რბილობი — ქუდისფერი.

სპორები — სფეროსებრი, ხორკლიანი ზედაპირით, 8-11 მკმ.

მსგავსი სახეობები
-----------------

* Clitocybe rivulosa*Clitocybe rivulosa*
* Gymnopus dryophilus*Gymnopus dryophilus*
* Gymnopus peronatus*Gymnopus peronatus*
* Inocybe cookei*Inocybe cookei*
* Inocybe lilacina*Inocybe lilacina*
* Laccaria tortilis*Laccaria tortilis*
* Cortinarius semisanguineus*Cortinarius semisanguineus*
* Laccaria-amethystina*Laccaria-amethystina*

* Laccaria maritima*Laccaria maritima*
* Laccaria proximaLaccaria proxima
* Marasmius oreades*Marasmius oreades*
* Mycetinis alliaceus*Mycetinis alliaceus*
* Marasmius torquescens*Marasmius torquescens*
* Marasmius wynnei*Marasmius wynnei*
* Mycena pura*Mycena pura*

გავრცელება და ეკოლოგია
----------------------

გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ნესტიან ნიადაგზე წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში. მიკორიზას ქმნის ფიჭვთან, წიფელთან, არყთან და სხვ.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ივ.*, საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. *არჩ. ღიბრაძე*, თბ.: „ბუნება პრინტი" და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 91, ISBN 99940-856-1-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მარტიო"** ვიკისაწყობში.
* *Laccaria laccata* — Field Museum of Natural History

სქოლიო
------

1. ↑  Scopoli, Giovanni Antonio (1772). *Flora Carniolica*, 2,   გვ. 444.
**კასპიის სალამურა** (ლათ. Caspiomyzon wagneri) — უყბო თევზი სალამურასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპაში, კასპიის ზღვის აუზში. მამრების საშუალო სიგრძეა 36 სმ, მდედრისა 37 სმ. მაქსიმალური სიგრძე 55 სმ აღწევს, მასა 206 გრამს. ბინადრობს მტკნარ და ზღვის წყლებში. სიცოცხლის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ ტოფობს (5–6 წლის ასაკში); მარტიდან ივნისამდე მტკნარ წყალში ყრის &&&&&&&&&&020000.&&&&&020 000–&&&&&&&&&&032000.&&&&&032 000 ცალ ქვირითს. ტოფობის შემდეგ მწარმოებლები იღუპებიან. იკვებება მცენარეულობით, დეტრიტით, წვრილი ორგანიზმებითა და სხვა თევზებით. მინგეჩაურის წყალსაცავის აგებამდე საქართველოში მრავლად იყო, დღეისათვის იშვიათად გვხვდება. ცოცხლობს 6 წლამდე. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში შეტანილია როგორც საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა.

სქოლიო
------

1. ↑   Промысловые рыбы России [в двух т.] / под ред. О. Ф. Гриценко, А. Н. Котляра и Б. Н. Котенёва. т. 2. — М.: изд-во ВНИРО, 2006. — стр. 13–14, 624 c. ISBN 5-85382-229-2.
2. ↑  *ნინუა ნ.*, *ჯაფოშვილი ბ.*, *ბოჭორიშვილი ვ.*, საქართველოს თევზები, თბ.: ემ-პი-ჯი, 2014. — გვ. 6.
**„კადისი"** (ესპ. Cádiz Club de Fútbol) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1910 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ კადისში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ რამონ დე კარანსაზე, რომელიც 25 500 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
-------

„კადისი" პრიმერა დივიზიონში პირველად 1977-78 წლების სეზონში აღზევდა. 1 სეზონის შემდეგ ისევ დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში. 1981-82 და 1983-84 წლების სეზონებში თითო წლით ბრუნდებოდა უმაღლეს დივიზიონში. 1985 წელს აღზევების შემდეგ კი მიჯრით 8 სეზონი გაატარა პრიმერა დივიზიონში.

1990-91 წლების სეზონში, სალვადორელი მახიკო გონსალესის წყალობით კლუბმა სასწაულებრივად შეინარჩუნა ადგილი უმაღლეს დივიზიონში. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის „კადისის" აღზრდილ კიკოს. გვიანი 1980-იანი და ადრეულ 1990-იან წლებში კლუბი ცნობილი გახდა, როგორც „ყვითელი წყალქვეშა ნავი", ვინაიდან ყოველი „მომავალი წლიდან" შანსი ჰქონდა უმაღლეს დივიზიონში აღზევების, მიუხედავად ამისა ბევრჯერ „ჩაიძირა".

2 სეზონში „კადისმა" შეძლო დაქვეითებულიყო პრიმერა დივიზიონიდან დონით მესამე ჩემპიონატში. ესპანეთის სეგუნდა ბ-ში გატარებული დიდი ხნის შემდეგ, 2003 წელს კლუბი სეგუნდა დივიზიონში აღზევდა. 2006 წელს კი უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნდა, ჩემპიონატის ბოლო ტურში დაამარცხა „ხერესი" და დაიკავა პირველი ადგილი.

თუმცა „კადისი" 1 სეზონის შემდეგ ისვ დაქვეითდა დონით მეორე დივიზიონში, 37-ე და ბოლო ტურში წაგებული მატჩის შემდეგ. ამავე სეზონში კლუბი ჩაიბარა კლუბის ყოფილმა მოთამაშემ, ოლიმ. რამდენიმე თვის შემდეგ მან პოსტი დატოვა.

2008 წლის ივნისში, „კადისი" დაბრუნდა დონით მე-3 ჩემპიონაში. თუმცა 1 სეზონის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში, მხოლოდ 1 სეზონით.

2015-16 წლების სეზონის სეგუნდა ბ დივიზიონის გათამაშებაში, ჯგუფი 4-ში დაიკავა მე-4 ადგილი, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ერკულესი", ორივე მატჩში ანგარიშით 1-0 და ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში.

მიღწევები
---------

* **სეგუნდა დივიზიონი**
	+ **ჩემპიონი (2):** 1940/41, 2004/05
* **სეგუნდა დივიზიონი ბ**
	+ **ჩემპიონი (4):** 2000/01, 2008/09, 2011/12, 2014/15
* **ტერსერა დივიზიონი**
	+ **ჩემპიონი (2):** 1954/55, 1969/70

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* კადისი (საფეხბურთო კლუბი)Twitter-ზე
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონი · 2016–2017 |
| --- |
|  |
| 
* „ალკორკონი"
* „ალმერია"
* „ელჩე"
* „ვალიადოლიდი"
* „კადისი"
* „კორდობა"
* „ლევანტე"
* „ლუგო"
* „მალიორკა"
* „მირანდესი"
* „ნუმანსია"
* „ოვიედო"
* „ჟირონა"
* „რაიო ვალიეკანო"
* „რეუს დეპორტიუ"
* „სარაგოსა"
* „სევილია ატლეტიკო"
* „ტენერიფე"
* „უკამ მურსია"
* „უესკა"
* „ხეტაფე"
* „ხიმნასტიკი"
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**კლდე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ  **კლდე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

კლდე
**კლდე** — მთის დაქანებული ქვიანი გვერდობი, ან განცალკევებული გეოლოგიური წარმონაქმნი ციცაბო ფერდობებითა და წვეტიანი შვერილებით. წარმოადგენს ქვის ლოდს, რომელიც ჩვეულებრივ დაგვირგვინებულია წაწვეტებული მწვერვალებით. უმაღლეს მცენარეულობას მოკლებულია. ზოგჯერ გვხვდება ხავსები, წყალმცენარეები და ლიქენები. ხშირად კლდე მნიშვნელოვნად არის დაშორებული ზღვასა და ოკეანეს; წარმოქმნის სანაპიროს, ან აზიდულია წყლის ზედაპირზე. აღსანიშნავია ეგრეთ წოდებული ხუჭუჭა კლდეები — კლდოვანი შვერილების კომპლექსი, ან ვერძის შუბლები. ზღვის ტალღების მოქმედებით წარმოქმნილ აბრაზიულ ფლატეს კლიფი ეწოდება. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ბუნებრივი თაღები. მაგალითად, აღსანიშნავია შამანკის კლდე ბაიკალის ტბაზე, სადაც ამასთანავე მღვიმეა გამომუშავებული. საქართველოში მნიშვნელოვანია კაცხის სვეტი — შთენილი კლდე სოფელ კაცხში. სვეტის ზედა ბაქანზე დგას ორი მცირე ზომის ეკლესია. მისი სიმაღლე 40 მეტრია.

სქოლიო
------

1. ↑  კლდე - დახასიათება[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ხუჭუჭა კლდეები – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-24. ციტირების თარიღი: 2021-01-02.
3. ↑  კაცხის სვეტი და ეკლესია
**მოლეკულური მასა**, *მოლეკულური წონა* — მოლეკულის (ატომის) m0 მასის ფარდობა 1/12m12C მასის ატომურ ერთეულთან: M=m0/1/12m12C, ამგვარად, მოლეკულური მასის ნამრავლი მასის ატომურ ერთეულზე გვაძლევს მოლეკულურ მასას. მოლეკულური მასა მოლურ მასასთან დაკავშირებულია თანაფარდობით: M=103µ·მოლ/კგ, ვინაიდან µ=m0Na, სადაც Na ავოგადროს რიცხვია. 

წყლის მოლეკულისათვის (H2O): 

* მოლეკულური მასა ტოლია წყალბადის პროტონებისა და ნეიტრონების მასისა (2·1 პრ=2 ამე) და ჟანგბადის პროტონებისა და ნეიტრონების მასის (8 პრ+8 ნეი=16 ამე) ჯამისა, ანუ 18 ამე.
* მოლეკულის მასის შეწონილი საშუალო ტოლია წყალბადისა და ჟანგბადის ატომთა მასის საშუალო შეწონილების საერთო ჯამის, ანუ 2·1,008+15,999=18,015

ცნება „მოლეკულური მასა" მტკიცედ დამკვიდრდა მეცნიერებაში მას შემდეგ, რაც ს. კანიცაროს შრომების შედეგად, რომელმაც ა. ავოგადროს შეხედულებები განავითარა, მკვეთრად იქნა ფორმულირებული განსხვავება ატომსა და მოლეკულას შორის. მოლეკულური მასა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მუდმივაა, რომელიც ახასიათებს ინდივიდუალურ ნივთიერებას. მოლეკულური მასის განსაზღვრის ექსპერიმენტული მეთოდები დამუშავებულია ძირითადად აირებისა და ხსნარებისათვის. აირების მოლეკულური მასის განსაზღვრას საფუძვლად უდევს ავოგადროს კანონი. ხსნარების შემთხვევაში მოლეკულურ მასას კრიოსკოპიული და ებულიოსკოპიული მეთოდებით ნსაზღვრავენ. ცალკეული მოლეკულების მოლეკულური მასა შეიძლება მას-სპექტრომეტრული მეთოდითაც განსაზღვრონ. მოლეკულური მასა მაღალმოლეკულური ნაერთების (პოლიმერების) ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მახასიათებელია, რომელიც მათ ფიზიკურ (ტექნოლოგიურ) თვისებებს განსაზღვრავს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 80.
**კაენის აღდგომა** (ინგლ. Raising Cain) — ბრაიან დე პალმას მიერ გადაღებული 1992 წლის ამერიკული მხატვრული კინოფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ჯონ ლითგოუ, ლოლიტა დავიდოვიჩი და სტივენ ბაუერი. წარმოადგენს ფსიქოლოგიურ თრილერს. ფილმის სიუჟეტი მიმართულია ორი ძირითადი პრომლემის მიმართ — ექიმების ექსპერიმენტული მოქმედება საკუთარი პაციენტების მიმართ და პიროვნების გაორება. ფილმის პრემიერა გაიმართა აშშ-ში 1992 წლის 7 აგვისტოს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ექიმი ფსიქოლოგი ატარებს ექსპერიმენტს, რომელიც მიმართულია პიროვნების გაორების მიმართ. ექიმს ჰყავს შვილი, რომელიც ასევე ფსიქოლოგი ხდება. ექიმმა იმდენი მოახერხა, რომ საკუთარ შვილს დამართა ფსიქიკის განსაკუთრებული გადახრა — პიროვნების მრავლობითი გაორება. ამასთან ერთად ექიმი ექსპერიმენტს სხვა ადამიანებზეც ატარებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „კაენის აღდგომა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „კაენის აღდგომა" — Allmovie-ზე
* Movie stills


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კლდეეთის სამაროვანი** — II საუკუნის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ზედა კლდეეთში (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი). შემთხვევით აღმოაჩინეს 1941 წელს და ნაწილობრივ გათხარეს 1941-1942 წლებში (დ. ლომაძე). ძეგლზე ექსპედიციის დაწყებამდეც მრავალი მასალა აღმოჩნდა, რომლებიც ნივთების დანიშნულების მიხედვით რამდენიმე ჯგუფად დაიყო. გაითხარა 6 სამარხი. ქვაყრილიან ორმოსამარხებში დაკრძალული იყო თითო (ერთ შემთხვევაში წყვილი) მიცვალებული, გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, თავით დასავლეთისკენ. ზოგისთვის შეკაზმული ცხენები და ძაღლი ჩაეყოლებინათ. სამარხებში აღმოჩნდა მდიდრული მასალა: ჭურჭელი (თიხის შავპროალა და წითლად გამომწვარი ჭურჭელი, მინის სანელსაცხებლები, ბრინჯაოს ხელადა და პატერა, რომელსაც ტარი ქვისაგან გამოთლილი ცხვრის თავის სკულპტურული გამოსახულებით აქვს შემკული, ვერცხლის თასები), იარაღი (ბრინჯაოს კვერთხი და ჯაჭვის პერანგის ნაშთები, კრინის სამფრთიანი ისრისპირები, შუბისპირი, სატევრები, ცული და მახვილი, რომლის კოტას ამკობს ოქროს ბუდეში ჩასმული სარდიონის გემა), მონეტები (გოტარზის დრაქმები, ავგუსტუსის დენარები, ნერვასა და ტრაიანეს კესარული დიდრაქმები და ალექსანდრე მაკედონელის სტატერის ადგილობრივი მინაბაძები), ბრინჯაოს, ვერცხლის, ელექტრუმისა და ოქროს სამკაული (საკისრე რკალები, სამაჯურები, ბეჭდები, მშვილდსაკინძები, ოქროს თავსამკაული და სხვა). აღსანიშნავის ოქროს აგრაფი, რომელიც ჩასხმულია სარდიონის გემა — ჩაბალახისებური თავსაბურიანი მამაკაცის პორტრეტი. ფიქრობენ, რომ მასზე გამოსახულია ადგილობრივი ქართველი დიდებული, შესაძლოა ერისთავიც.

კლდეეთის სამაროვანში აღმოჩენილი მინის, ბრინჯაოსა და ვერცხლის ჭურჭელი ძირითადად იმპორტულია. პოლიქრომული სტილის ოქროს ნივთები კი ადგილობრივი ნაწარმი უნდა იყოს. კლდეეთში დაკრძალული ჩანან ანტიკური ხანის იბერიის წარჩინებულთა წრის წარმომადგენლები.

ლიტერატურა
----------

* *ლომთათიძე გ.* კლდეეთის სამაროვანი ახალი წელთაღრიცხვის II საუკუნისა, თბ. 1957;

* *გაგოშიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 551.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 24365
**კაესი** (ფრანგ. Kayes) — ქალაქი მალიში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში, სენეგალის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდინარე სენეგალის ნაპირებზე. კაესის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა შეადგენს 127 368 ადამიანს (2009 წელი).

კაესში დაიბადა ქვეყნის ორი პრეზიდენტი მუსა ტრაორე და ალფა უმარ კონარე.

ისტორია
-------

1892-1899 წლებში იყო საფრანგეთის სუდანის დედაქალაქი (1899 წლიდან დედაქალაქი გადაიტანეს ბამაკოში). კაესი იყო ნაოსნობის საბოლოო პუნქტი მდინარე სენეგალზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს კაესში გადაზიდეს და შეინახეს საფრანგეთის ბანკის ოქროს მარაგი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს სენეგალის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, მდინარე სენეგალზე, დაახლოებით 420 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან, ზღვის დონიდან 46 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქი კაესი არის ფრანგების მიერ 1880-იან წლებში გაყვანილი «დაკარი — ბამაკოს» ხაზის რკინიგზის სადგური. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი.

მოსახლეობა
----------

2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 153 222 ადამიანს.

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

| 1976 | 1987 | 1998 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- |
| 44 736 | 50 993 | 78 406 | 153 222 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Portions of this article are a translation of French language Wikipedia's Kayes
* Colonial history of Kayes დაარქივებული 2007-07-06 საიტზე Wayback Machine.
* View of Sénégal River Bridge at Kayes

სქოლიო
------

1. ↑   *Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Kayes)*, République de Mali: Institut National de la Statistique,. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-01 დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine. .
2. ↑  Kayes, Mali Page. Fallingrain Global Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-12. ციტირების თარიღი: 2013-02-09.
3. ↑  Kayes. World Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-12. ციტირების თარიღი: 2013-02-04.
ორიგინალური გამოცემის გარეკანი
„**მარტოობის ასი წელიწადი**" (ესპ. Cien años de soledad) — კოლუმბიელი მწერლის, ნობელის პრემიის ლაურეატის, გაბრიელ გარსია მარკესის, 1967 წლის რომანი. რომანში უხვად არის გამოყენებული უძველესი კულტურული სიმდიდრე: კლასიკური მითოლოგიური თემები, ხალხური ზღაპრული სახეები.

რომანის, „მარტოობის ასი წელიწადი", ქართული თარგმანი ეკუთვნის ელზა ახვლედიანს.

დღემდე რომანის 30 მილიონზე მეტი ასლი გაიყიდა.[1][2]

თხრობის ფორმა, როგორც თავად მწერალი აღნიშნავს ერთ-ერთ ინტერვიუში, „სწორხაზოვანი, თანმიმდევრული და რამდენადმე ზედაპირულია".

სიუჟეტი
-------

ტრაგიკული და, ამავე დროს, სასაცილომდე უცნაურია ერთ შორეულ მიყრუებულ სოფელში, მაკონდოში, დასახლებული ბუენდიების გვარის ამბავი. ბუენდიები უმეტესად ძლიერი ვნებებისა და რკინის ნების ადამიანები იყვნენ: უყვარდათ, სძულდათ, შრომობდნენ, ომობდნენ, ერთ დღეს კი თავს დაატყდათ სტიქია და პირისაგან მიწისა აღიგავა მაკონდო და ბუენდიების უკანასკნელი ნაშიერი.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Bell-Villada, Gene H. (2002). *Gabriel García Márquez's One Hundred Years of Solitude: A Casebook*.  Oxford University Press. ISBN 0-19-514455-4.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |