|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **საღამო (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**საღამოს ტბა** — ტბა საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ვულკანური მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ფარავნის აუზში, ზღვის დონიდან 1996 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 4,8 კმ², საშუალო სიღრმე 1,6 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წყლის მოცულობა 7,7 მლნ მ³, წყალშემკრები აუზის ფართობი 528 კმ².

უკავია სამკუთხედი ფორმის ქვაბულის დადაბლებული ნაწილი, რომელიც ყველა მხირდან შემოზღუდულია ვულკანური ამაღლებებით. ტბის წყალშემკრები აუზი მდებარეობს სამსრის ქედის აღმოსავლეთ და ჯავახეთის ქედის დასავლეთ ფერდობებზე. ანდეზიტებით აგებული ტბის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირები მაღალი, ციცაბო და ჩამონგრეულია. ჩრდილოეთიდან ტბისკენ დამრეცად ეშვება ვულკანური შემაღლება, რომელიც არ ქმნის მაღალ ნაპირს.

ტბის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირები დაბალია. ფსკერის რელიეფი ძირითადად ბრტყელია და მარტივი. გეგმაში აქვს განედური მიმართულებით გადაჭიმული ტრაპეციის ფორმა. ტბის აუზში მდინარეთა ქსელი სუსტადაა განვითარებული. ტბაზე გაედინება მდინარე ფარავანი, რომლის საშუალებითაც საღამოს ტბა დაკავშირებულია ფარავნის ტბასთან. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. მაქსიმალური დონე მაისშია, მინიმალური — სექტემბერში. ივლისში ზედაპირული წყლის ტემპერატურა 14,4 °C. ზამთარში იყინება 4,5 თვით. ტბის საშუალო წლიური დონეების ამპლიტუდა 61 სმ-ს, მაქსიმალური კი 92 სმ-ს შეადგენს. მაქსიმალური ამპლიტუდა უდრის 81 სმ-ს.

საღამოს ტბის გენეზისის შესახებ რამდენადმე განსხვავებული აზრი არსებობს. ადრინდელ მკვლევრებს იგი კრატერად მიაჩნდათ. პროფესორი ლევან მარუაშვილი მას განიხილავს როგორც ეროზიული ხეობის ლავებით გადაკეტვის შედეგად წარმოშობილს. საყურადღებოა, რომ აკადემიკოსი ნიკოლოზ სხირტლაძე საღამოს ტბის სამხრეთ-დასავლეთი ნაპირის გასწვრივ ატარებს ტექტონიკური წყვეტის ხაზს. ამჟამად საღამოს ტბა ტექტონიკური წარმოშობის ტბად მიიჩნევა.

საღამოს ტბაზე წყლის ჰიდროქიმიური რეჟიმის შესწავლა 1937–48 წლებში ფრაგმენტულად მიმდინარეობდა, 1948 წლიდან 80-იან წლებამდე კი მუდმივად. საღამოს ტბის წყალი საშუალო ტუტე რეაქციისაა. საღამოს ტბაში აზოტის შემცველობა აღემატება ფოსფორისას, ანუ, მალიმიტირებელია აზოტი, ხოლო პირველად პროდუქციაში ჭარბობს ფოსფორი.

ტბის გასწვრივ, საავტომობილო გზის გაყოლებით, მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები — 3 ეკლესია, ხოლო მეოთხე მაღალ მთაზეა აღმართული. 3 ეკლესიიდან ყველაზე ადრინდელია უკიდურეს ჩრდილოეთით მდებარე ეკლესია — საღამოს ეკლესია, რომელსაც მინიჭეული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

საღამოს ტბა მდიდარია თევზით. სარეწაო მნიშვნელობისაა. ტბასთან გაშენებულია სოფელი საღამო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ტბები

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 2009. — გვ. 152.
2. 1 2 3  Апхазава И. С. Озера Грузии. Тбилиси: Мецниереба, 1975. 181 с.
3. ↑  საქართველოს კლიმატურ და ჰიდროლოგიურ ელემენტთა შესწავლისათვის: კრებული. თბ. 1966. გვ. 112-130
4. ↑  ზოოლოგიის ინსტიტუტის შრომები. თბ. 2016. ტ. 25.
5. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ტბები |
| --- |
|  |
| 
აბანოს მინერალური ტბა · აბუდელაურის ტბა · აბულის ტბა · ადუედააძიჟი · ამტყელის ტბა · ანიშხწარა · არჩვების ტბა · ბაზალეთის ტბა · ბარეთის ტბა · ბატეთის ტბა · ბებესირი · ბუღდაშენის ტბა · გაგიდის ტბა · გონიოს ტბა · გორაფის ტბა · გრძელი ტბა · დერიკვარაძიში · დიდი ბებესირი · დიდი გლდანის ტბა · დიდი მცრა · დიდი ოქროწყალი · დიდი წითელი ხატის ტბა · დიდი ჯაჯის ტბა · დევის ტბა · ერწოს ტბა · ვაჩიანის ტბა · ზრესი · იმნათის ტბა · ინკითი · კაპატაძის ტბა · კარწახის ტბა · კახისის ტბა · კუმისის ტბა · კუს ტბა · ლამაზი ტბა · ლევანის ტბა · ლისის ტბა · მადათაფა · მზი · მრუდე ტბა · მწვანე ტბა · ნახევარტბა · ნურიე · ორლოვკის ტბა · პალიასტომი · პატარა ბებესირი · პაპანწყვილი · პატარა გლდანის ტბა · პატარა რიწა · პატარა ტბა · პატარა წითელი ხატის ტბა · პატარა ჯაჯის ტბა · რიწა · სანთის ტბა · სახარე ტბა · საღამოს ტბა · ტაბაწყური · ტანიეს ტბა · ტბიყელი · ტობავარჩხილი · ფარავანი · ფართოწყარი · ფსიკვა · ქაჩალტბა · ქვედის ტბა · ქოჩების ტბა · ყაჯირის ტბა · ყელის ტბა · ყელიცადი · შიშველი ტბა · ჩაპაევკის ტბა · ცისფერი ტბა · წეროს ტბა · წუნარის ტბა · წუნდის ტბა · ხადიკის ტბა · ხანჩალი · ხახიეთის ტბა · ჯანდარის ტბა · ჯაპანის ტბა · ჯიქურების ტბა |

 |