|  |  |
| --- | --- |
| Escherichia coli | გვიმრა |
| გოლიათი ხოჭო | გაზელი |

ბიოლოგია სწავლობს ცხოვრების ფომრებს *(საათის ისრის მიმართულებით მარცხნიდან ზემოთ)* *E. coli*, გვიმრა, გაზელი, გოლიათი ხოჭო

|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:ბიოლოგია
 | ***პორტალი ბიოლოგია*** |

**ბიოლოგია** (ბერძ. βιολογία;  βίος — სიცოცხლე +  λόγος — სწავლება, მეცნიერება) — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ცოცხალ არსებათა აგებულებას, ფუნქციებს, გავრცელებას, წარმოშობას, განვითარებას, კავშირს ერთმანეთთან და არაცოცხალ ბუნებასთან. იგი მოიცავს სიცოცხლის შემსწავლელ მრავალ სხვა მეცნიერებას. ბიოლოგიის კვლევის მთავარი მეთოდებია: დაკვირვება, აღწერა, შედარება და ცდა. კვლევის შედეგები განიხილება ცოცხალ არსებათა ისტორიული ნათესაობისა და განვითარების თვალსაზრისით. ბიოლოგიის მიერ დადგენილ ფაქტებს და კანონზომიერებებს იყენებს მედიცინა, სოფლის მეურნეობა და სხვა დარგები.

ეტიმოლოგია
----------

ტერმინი „ბიოლოგია" მიღებულია ბერძნული სიტყვებისაგან: βίος (bios) „სიცოცხლე" და λόγος (logos) „მოძღვრება". ეს ტერმინი პირველად 1802 წელს შემოიღეს ფრანგმა მეცნიერმა ჟ. ბ. ლამარკმა და გერმანელმა მეცნიერმა გ. რ. ტრევინარიუსმა.

ბიოლოგიურ მეცნიერებათა სისტემა
------------------------------

### ბიოლოგიის დარგები

* ანატომია
* ბოტანიკა
* გენეტიკა
* ეკოლოგია
* ემბრიოლოგია
* ვირუსოლოგია
* ზოოლოგია
* მიკრობიოლოგია
* ფიზიოლოგია
* ციტოლოგია
* ჰისტოლოგია

### მეცნიერებათაშორისი დისციპლინები

ბიოგეოგრაფია — ბიოინჟინერია — ბიონიკა — ბიოკიბერნეტიკა — ბიოტექნოლოგია — ბიოფიზიკა — ასტრობიოლოგია

### დაკავშირებული მეცნიერებები

ანთროპოლოგია — ნიადაგმცოდნეობა

ბიოლოგიის ისტორია
-----------------

ბიოლოგიური ცოდნის საწყისებს ვხვდებით ძველი ცივილიზაციების მოაზროვნეთა და მკურნალთა თხზულებებში, მათ შორის: ჰიპოკრატესთან, არისტოტელესთან და სხვ. შუა საუკუნეებში ბიოლოგიის განვითარება შეფერხდა, თუმცა უკვე მე–16-17 საუკუნეების მკვლევარებმა დიდძალი მასალა დააგროვეს ორგანიზმების აგებულების შესახებ.

*იხ. სრული ტექსტი.*

ბიოლოგიის საერთო ცნებები და ტერმინები
-------------------------------------

### კვლევის ობიექტები

ერთუჯრედიანი ორგანიზმი — ვირუსი — მიკროორგანიზმი — მცენარე — ცხოველი

### ძირითადი ცნებები

ბიოსფერო — ბუნებრივი შერჩევა — გარემო — გენი — დნმ — ევოლუცია — ეკოსისტემა — ორგანიზმი — რეპროდუქცია — სახეობა — სიცოცხლე — უჯრედი

გამოჩენილი ბიოლოგები
--------------------

არისტოტელე - კლოდ ბერნარი - ბიუფონი, ჟორჟ ლუი ლეკლერკ - რობერტ ბროუნი - გალენი - დარვინი, ჩარლზ - ვეზალიუსი - ვოლფი, კასპარ ფრიდრიხ - კიუვიე, ჟორჟ - ლამარკი, ჟან ბატისტ - ლევენჰუკი, ანტონი ვან - ლინეი, კარლ - ლორენცი, კონრად - მენდელი, გრეგორ - ილია მეჩნიკოვი - პავლოვი, ივან - პასტერი, ლუი - ფრიში, კარლ ფონ - ჰარვეი, უილიამ - ჰუმბოლდტი, ალექსანდერ ფონ

*იხ. სრული ნუსხა.*

ბიოლოგიური დაწესებულებები
-------------------------

* ბიოლოგიის ინსტიტუტი
* ბიოლოგიური საზოგადოება
* ბიოლოგიურ მეცნიერებათა საერთაშორისო კავშირი

გალერეა
-------

* Animalia - Bos primigenius taurusAnimalia - Bos primigenius taurus
* Planta - TriticumPlanta - Triticum
* Fungi - Morchella esculentaFungi - Morchella esculenta
* Stramenopila/Chromista - Fucus serratusStramenopila/Chromista - Fucus serratus
* Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer)
* Archaea - HalobacteriaArchaea - Halobacteria
* Virus - Gamma phageVirus - Gamma phage

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნობელის პრემიის ლაურეატები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბიოლოგია"** ვიკისაწყობში.
* ახალგაზრდა ბიოლოგთა ასოციაცია დაარქივებული 2007-10-10 საიტზე Wayback Machine.
* საქართველოს წითელი წიგნი დაარქივებული 2003-02-12 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბუნების ელემენტები |
| --- |
|  |
| დედამიწა | 
* დედამიწის ისტორია
* მეცნიერება დედამიწაზე
* დედამიწის სტრუქტურა
* ფილაქნების ტექტონიკა
* დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
* გეოლოგია

 |
|  |
| ამინდი | 
* კლიმატი
* დედამიწის ატმოსფერო

 |
|  |
| სიცოცხლე | 
* ბიოსფერო
* სიცოცხლის წარმოშობა
* სიცოცხლე დედამიწაზე
* მიკრობი
* ფლორა
* მცენარეები
* სოკო
* ფაუნა
* ცხოველები
* ბიოლოგია
* სიცოცხლის ევოლუციის ისტორია

 |
|  |
| გარემო | 
* ველური ბუნება
* ეკოლოგია
* ეკოსისტემა

 |
|  |
| სამყარო | 
* ნივთიერება
* ენერგია
* კოსმოსი

 |
|  |
| 
 კატეგორია ·  პორტალი |

 |