recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბრაზილიური ტერიერი** (პორტ. terrier brasileiro) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბრაზილია-ში XX საუკუნეში.

ბრაზილიაში ძალიან პოპულარული ტერიერი მიიღეს ჯეკ რასელ ტერიერის და მინიატურული პინჩერის, შესაძლოა მსხვილი ჩიხუახუას, შეჯვარებით. ბრაზილიური ტერიერი მარტოც მუშაობს და სხვა ძაღლებთან ერთადაც და გამოიყენება მღრღნელებისა და უფრო მსხვილ ცხოველებზე სანადიროდ. ბრაზილიური ტერიერი ჯეკ რასელ ტერიერის გამსხვილებული სამხრეთამერიკული ვარიანტია. ეს ძაღლი ერთნაირად კარგად იჭერს ვირთხებს, კვალის მიხედვით აგნებს სხვადასხვა მღრღნელებს და უსწორდება მათ. ცოცხალ, საზრიან და ყოველთვის მხიარულ ბრაზილიურ ტერიერს შეუძლია იხმაუროს კიდეც, თუმცა ღირსეულად ასრულებს მოდარაჯის მოვალეობას.

ამ ძაღლის ბალანი ყოველთვის სამფერიანია (შავი, ჟღალი, თეთრი დასაშვებია, ასევე ცისფერი და ყავისფერი ფერები). ის განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს ბრაზილიის ქალაქის და სოფლების მცხოვრებლებში. ფსიქოლოგიური და ფიზიკური დატვირთვა ბრაზილიურ ტერიერზე დადებითად მოქმედებს, ხოლო მის ხშირ, მოკლე ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, კარგად ეგუება სიცივეს, სიცხეს და ბავშვებს. აქვს ბრტყელი, სამკუთხა თავის ქალა, ვიწრო, კომპაქტური სხეული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრაზილიური ტერიერი***

* ბრაზილიური ტერიერი (ინგლისური)
**მსოფლიო გეოდეზიური სისტემა** (ინგლ. World Geodetic System)— კოორდინატთა სამგანზომილებიანი სისტემა. გამოიყენება მონაცემთა დედამიწაზე დაგეგმილებისათვის.

მისი წინამორბედებია: WGS-72, WGS-64, WGS-60. WGS-84-ის ნულოვანი (საწყისი) მერიდიანი მდებარეობს 5,31"-ით აღმოსავლეთით გრინვიჩის მერიდიანიდან. სისტემის საფუძველია სფეროიდი, რომლის ეკვატორული რადიუსი არის 6 378 137 მეტრი, პოლარული კი — 6 356 752 მეტრი. ზედაპირის ფართობი შეადგენს 510 065 ათას კმ²-ს. ტოპოგრაფიული რუკების მათემატიკურ საფუძვლად ანუ კარტოგრაფიულ პროექციად მიღებულია მერკატორის უნივერსალური ტოლკუთხა განივი ცილინდრული პროექცია UTM.

ლიტერატურა
----------

* *ლიპარტელიანი გ. ლიპარტელიანი დ.* გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი, თბ. 2012, გვ. 147

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* NGA Standardization Document *Department of Defense World Geodetic System 1984, Its Definition and Relationships With Local Geodetic Systems* (2014-07-08)
* DMA Technical Report 8350.2 *Department of Defense World Geodetic System 1984, Its Definition and Relationships With Local Geodetic Systems* (1991-09-01). This edition documents the original Earth Gravitational Model.
* NGA webpage for WGS 84
* *Geodesy for the Layman*, Chapter VIII, "The World Geodetic System"
* Spatial reference for EPSG:4326
* ANTEX (.atx) files that define IGS20
**აკაკი წერეთელი** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ სარეკის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. მღვიმეში შესასვლელი არის კლდოვანი ფარდულით, დაღმავალფსკერიანი და კარსტული გვირაბებისგან შედგება. შემდეგ ეშვება ჩრდილო-დასავლეთით პალეო მდინარის მიმართულებით. მღვიმის შესასვლელის სიმაღლე ზღვის დონიდან 455 მეტრია, ხოლო შეფარდებითი კი მდინარე ყვირილის დონიდან 75 მეტრი. მღვიმის სიღრმე 12 მეტრია, ჯამური სიგრძე 45 მეტრი, სიგანე – მინიმალური 1 მ, მაქსიმალური 2,5 მ, სიმაღლე მინიმალური 0,5 მ, მაქსიმალური კი 5 მ. მღვიმე ოთხსართულიან სიღრუეს წარმოადგენს.

მღვიმეში ჰაერის ტემპერატურა 14 გრადუსია. გაედინება პატარა ნაკადული, გვირაბის გაფართოებაში დიდ როლს თამაშობს დროებითი ღვარების ჭარბი ნაკადები. ქიმიური ნალექებიდან გვხდება სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, კალციტის მოფარდაგებანი, მექანიკურიდან – ნგრევის ადგილობრივი მასალა, გამოფიტვის პროდუქტები, დროებითი ნაკადების მიერ შემოტანილია ალუვიონი, აგრეთვე მღვიმეში გვხდება მდინარეული რიყნარი მასალა. ბინადრობენ ობობები, მცირეჯაგრიანი რგოლოვანი ჭიები, მრავალფეხიანები და სხვა ცოცხალი ორგანიზმები. 

ჭიათურა-საჩხერის გზატკეცილიდან მღვიმისკენ მიმავალი გზა მიემართება სოფელ სარეკის მიმართულებით. სასოფლო გზიდან მღვიმისკენ 150 მეტრის მანძილზე გრუნტის გზა მიუყვება. სოფელ სარეკის მაცხოვრებელ ბიძინა აბჟანდაძის საკარმიდამო ნაკვეთთან ახლოს არსებულ კლდოვან ფარდულში. მღვიმის ბოლომდე გასავლელად საჭიროა სპელეოლოგიური აღჭურვილობა. მღვიმე გამოკვლეული იქნა 2015 წლის 23 თებერვალს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეომორფოლოგია, კარტოგრაფიის კათედრის ასისტენტ პროფესორის გიორგი დვალაშვილის მიერ.

სახელწოდება
-----------

ახალ აღმოჩენილ კარსტულ მღვიმეს სახელი აკაკი წერეთლის დაბადებიდან 175 და გარდაცვალებიდან 100 წლისთავთან დაკავშირებით ეწოდა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ახალ აღმოჩენლილი მღვიმე – აკაკი წერეთელი დაარქივებული 2016-04-15 საიტზე Wayback Machine.
* საჩხერის სოფელში, კლდოვან ფარდულში მღვიმე აღმოაჩინეს დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* აკაკის მღვიმე - აღმოჩენა საჩხერის რაიონში
დოლოჭოპის ბაზილიკის ნანგრევები.
**დოლოჭოპის ბაზილიკა**, *დურუჯისპირა ბაზილიკა*, — არქიტექტურული ძეგლი კახეთში, ქალაქ ყვარლის ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში, მდინარე დურუჯის მარჯვენა სანაპიროზე. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. აღმოჩნდა 2010 წელს სადაზვრევო არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად. ნაგებობა წარმოადგენდა 44 მ. სიგრძისა და 29 მ. სიგანის, 5 წყვილი ჯვრისებრი გეგმის სვეტებით სამ ნავად დაყოფილ ბაზილიკური ტიპის ტაძარს. არქეოლოგიური გათხრები 2012 წელს დაიწყო.

ისტორია
-------

დოლოჭოპის ბაზილიკის შესახებ არანაირი წერილობითი ცნობები არ არის შემონახული. 2012 წლის ივლის-სექტემბერში განხორციელებული არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ ნაგებობა ქართული ქრისტიანული ბაზილიკური ხუროთმოძღვრების განვითარების პირველ ეტაპს განეკუთვნება და სავარაუდოდ აგებულია V საუკუნის პირველ ნახევარში. არქეოლოგიურ მასალებზე დაყრდნობით მისი ნგრევა უნდა მომხდარიყო VIII-IX საუკუნეებში. შესაძლებელია ეს ფაქტი მურვან იბნ მუჰამადის (მურვან-ყრუ) გამანადგურებელ ლაშქრობას დაუკავშირდეს.

სამაროვანზე დაფიქსირებული არტეფაქტების მიხედვით, ირკვევა, რომ ბაზლილიის გარშემო არსებულ სოფელში ცხოვრება XIII საუკუნის შუა ხანებში, საქართველოში მონღოლი დამპყრობლების ერთ-ერთი პირველი ლაშქრობის შედეგად უნდა შეწყვეტილიყო.

დოლოჭოპის ბაზილიკას 2017 წლის 31 მარტს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ბახტაძე, ნ. მამიაშვილი, ვ. გაბეხაძე, ბ. ჩხვიმიანი, ჯ. ნაქალაქარ ნეკრესის უძველესი ქრისტიანული ტაძრები. თბილისი, 2020.
* მამიაშვილი ვ. [ სასულიერო პირების სამარხები ნეკრესის ნაქალაქარის დურუჯისპირა

სატაძრო კომპლექსში]. საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, XI (56-ბ): 83-92, 2023.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყვარელში, დოლოჭოპის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები იწყება. «ინტერპრესნიუსი». 22-07-2012
* ნოდარ ბახტაძე, დოლოჭოპის ბაზილიკაზე 2012 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური კვლევის ანგარიში
* დოლოჭოპის ბაზილიკა (დურუჯისპირა ბაზილიკა) V ს. I ნახ. დაარქივებული 2016-10-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილების №173, 2017 წლის 31 მარტი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**რაჰიბ ჰუსეინოვი** (აზერ. Rahib Hüseynov, სრული სახელი:*Rahib Məmməd oğlu Hüseynov*; დ. 1939, ყუბა — გ. 12 თებერვალი, 1990, ბაქო) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1939 წლის 29 ნოემბერს, ყუბის რაიონში. ვაჭრობაში მუშაობდა. 1985 წელს რაჰიბს „სახელმწიფო ქონების მითვისების" ბრალდებით რვა წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა და 1988 წლის აპრილში გაათავისუფლეს.

შემთხვევა 12 თებერვალს, დაახლოებით 16:30 საათზე, სალიანის ყაზარმის მიმართულებით, კინოთეატრ ხაზარის მიმდებარედ მოხდა. ამ დროს რაჰიბი ბაქოში პასპორტის ასაღებად ჩავიდა. დაიღუპა, როდესაც ჯარისკაცებმა ცეცხლი გაუხსნეს მანქანას, რომელსაც ნახჭევანის სასტუმროში მიჰყავდა.

დაკრძალეს ყუბის საქალაქო სასაფლაოზე.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17(აზერბაიჯანული)
2. ↑  Yasin Hüseynov: Həkimlər gülləni bədənimdən çıxarmaq üçün 5 saat əməliyyat ediblər. ციტირების თარიღი: 2019-01-19(აზერბაიჯანული)
**კლარა კამპოამორ როდრიგესი** (ესპ. Clara Campoamor Rodríguez; დ. 12 თებერვალი, 1888 ― გ. 30 აპრილი, 1972) ― ესპანელი პოლიტიკოსი, იურისტი და მწერალი. ესპანეთში ქალთა საარჩევნო უფლებებისთვის ერთ-ერთი მოწინავე მებრძოლი. მიიჩნევა ესპანური ფემინისტური მოძრაობის დედად

1931 წელს კამპოამორი საკონსტიტუციო კორტესში აირჩიეს, თუმცა ქალებს ხმის მიცემის უფლება ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ. მოგვიანებით მან საპარლამენტო ადგილი დაკარგა და მცირე ხნით მთავრობის მინისტრად მსახურობდა, ხოლო ესპანეთის სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ ქვეყანა დატოვა. კამპოამორი გადასახლებაში, შვეიცარიაში დაიღუპა. მოგვიანებით ის პოლოეს სასაფლაოზე დაკრძალეს, სან-სებასტიანში, ესპანეთში დაკრძალეს.

ბიოგრაფია
---------

კლარა კამპოამორ როდრიგესი 1888 წლის 12 თებერვალს მადრიდში, მუშათა კლასის ოჯახში დაიბადა. 13 წლის ასაკში მკერავად დაიწყო მუშაობა, თუმცა პარალელურად სწავლას აგრძელებდა და საბოლოოდ იურიდიულ სკოლაში ჩაბარება შეძლო. შუა პერიოდში რამდენიმე სამთავრობო პოზიციაზე მუშაობდა. თავდაპირველად ფოსტის ოფიცრეად მუშაობდა სან-სებასტიანში, ხოლო მოგვიანებით ბეჭდვის მასწავლებლად ― მადრიდში. მასწავლებლობასთან ერთად, კამპოამორს მადრიდში მეორე სამსახურიც ჰქონდა და გაზეთ *La Tribuna-ის* ჟურნალისტად მუშაობდა, სადაც იმ დროის გავლენიან ფემინისტ მოღვაწეებს დაუახლოვდა, როგორებიც იყვნენ: კარმენ დე ბურგოსი და ევა ნელკენი. კამპოამორი სხვადასხვა ფემინისტურ ასოციაციას შეუერთდა, მათთან თანამშრომლობდა და პოლიტიკურ საკითხებთან დაკავშირებით წერდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Pérez, Janet; Ihrie, Maureen (2002) *The Feminist Encyclopedia of Spanish Literature: A-M* (en).  Greenwood Press. ISBN 9780313324444.
2. ↑
3. 1 2 3   (2002) *The Feminist Encyclopedia of Spanish Literature*.  Greenwood Publishing Group,   გვ. 94–98. ISBN 0-313-32444-1.
4. ↑  de Medici, Abel. clara campoamor: una vida de lucha por los derechos de la mujer (12 February 2020).
**ჰარლემის რენესანსი** (ინგლ. Harlem Renaissance ან New Negro Movement) — კულტურული მიმდინარეობა, რომელსაც წამყვანი აფროამერიკელი მწერლები და მხატვრები უძღვებოდნენ, 1920-30-იანი წლების აფროამერიკული კულტურის აყვავების პერიოდში.

ჰარლემის რენესანსის შედეგად აღიარებულ იქნა ამერიკის კულტურაში აფროამერიკული კულტურის ძლიერი ზეგავლენა. ამ პერიოდში ამერიკის საზოგადოება პირველად ცდილობს მოიშოროს შავკანიანებზე წლების განმავლობაში დამკვიდრებული სტერეოტიპები. გაჩნდა ასევე აფროამერიკელის ახალი იმიჯი: საზოგადოების თანასწორუფლებიანი, განათლებული, მაღალკულტურული წევრისა. მიმდინარეობას სახელწოდება მისი კულტურული ცენტრის, ჰარლემის (ნიუ-იორკი), გამო დაერქვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "A Guide to Harlem Renaissance Materials" - კონგრესის\_ბიბლიოთეკა
* Virtual Harlem. University of Illinois at Chicago, Electronic Visualization Laboratory.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-01. ციტირების თარიღი: 2016-08-03.
* "The Approaching 100th Anniversary of the Harlem Renaissance", by HR historian Aberjhani


|  |  |
| --- | --- |
| მონა ლიზა | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანტონ ჭუმბურიძე** — ქართველი საოპერო მომღერალი, ტენორი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

თეატრში მუშაობის დაწყებამდე ქართველ კომპოზიტორებს ოპერების შექმნის პროცესში ეხმარებოდა. 1919 წელს მუშაობა დაიწყო ოპერის თეატრში. იყო საოპერო სტუდიის სოლისტი. ასრულებდა ქართველი კომპოზიტორების რომანსებს, ნაწყვეტებს ქართული ოპერებიდან და ქართულ ხალხურ სიმღერებს. სხვადასხვა დროს ასრულებდა პარტიებს ქართველი კომპოზიტორების ნაწარმოებებიდან: თანდარუხი (ზაქარია ფალიაშვილი — „აბესალომ და ეთერი"); კოტე (ვიქტორ დოლიძე — „ქეთო და კოტე"); ლუა (რ. კილაძე — „ლადო კეცხოველი", 1941); მოძახილი, ბაადური (ივანე გოკიელი „პატარა კახი". პრემიერა 1943); კინწურა (აკაკი ანდრიაშვილი, „ლაშქარა", პრემიერა 16 მარტი, 1949); მელიტონი (ანდრია ბალანჩივაძე — „მზია") და სხვა. მის რეპერტუარში, ქართულთან ერთად, უცხოელი კლასიკოსების ნაწარმოებებიც შედიოდა: ალფრედი (ჯუზეპე ვერდი — „ტრავიატა"); ჰერცოგი (ჯუზეპე ვერდი „რიგოლეტო"); ფაუსტი (შ. ჰუნო — „ფაუსტი"); სინოდალი (ანტონ რუბინშტეინი — „დემონი") და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

ლიტერატურა
----------

* *ლეჟავა ჟ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 529.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტონ ჭუმბურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 792
მსოფლიო დროის ზონები
**სასაათო სარტყელი**, *სასაათო ზოლი* — თითოეული იმ 24 ხაზიდან , ზივზივაძეეეეეე დაყოფილია დედამიწის ზედაპირი ზოლური დროის აღრიცხვის სისტემაში.

დედამიწის ზედაპირი პირობითად დაყოფილია 24 სასაათო სარტყლად იმისათვის, რომ დედამიწის განედის ყოველი გრადუსისათვის (და ყოველი მინუტისათვის) არ შემოეღოთ ადგილობრივი დრო. ერთი სარტყელიდან მეორეში გადასვლისას იცვლება საათები, მაგრამ უცვლელი რჩება წუთები და წამები.

არსებობს ცალკეული რაიონები, სადაც ადგილობრივი დრო განსხვავდება მსოფლიო დროსაგან არა მხოლოდ საათების მთელი რიცხვით (1 საათი, 2 საათი და ა.შ.), არამედ წუთებითაც - 30 წუთი, 40 წუთი, 45 წუთი. თეორიულად ყველა სასაათო ზონა შემოსაზღვრული უნდა იყოს წრფეებით, რომლებიც გადის ზონის ცენტრალური მერიდიანიდან მარჯვნივ და მარცხნივ 7,5 გრადუსზე. მაგრამ, პრაქტიკაში ისინი კორექტირებულია ადმინისტრაციული თუ ბუნებრივი საზღვრების მიხედვით.

ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსებზე მერიდიანები ერთ წერტილში იყრის თავს, ამიტომ აქ სასაათო ზონის ცნება აზრს კარგავს. ტრადიციის თანახმად, პოლუსების დრო შეთანადებულია მსოფლიო დროსთან.

ლიტერატურა
----------

* Biswas, Soutik (February 12, 2019). „How India's single time zone is hurting its people". BBC News. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* Maulik Jagnani, economist at Cornell University.  (January 15, 2019) PoorSleep: Sunset Time and Human Capital Production (Job Market Paper). ციტირების თარიღი: February 12, 2019
* Time Bandits: The countries rebelling against GMT (Video). BBC News (August 14, 2015). ციტირების თარიღი: February 12, 2019
* „How time zones confused the world". *BBC News*. August 7, 2015. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* Lane, Megan (May 10, 2011). „How does a country change its time zone?". BBC News. ციტირების თარიღი: February 12, 2019.
* A brief history of time zones (Video). BBC News (March 24, 2011). ციტირების თარიღი: February 12, 2019

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 112.
**ცესისის ბრძოლა**, *ვინუს ბრძოლა, ვენდენის ბრძოლა* (ესტ. Võnnu lahing, ლატვ. Cēsu kaujas, გერმ. Schlacht von Wenden) — ბრძოლა ესტონეთის შეიარაღებულ ძალებსა და გერმანული ორიენტაციის ბალტიისპირეთის ლანდესვერს შორის. მიმდინარეობდა 1919 წლის 19 ივნისიდან 23 ივნისამდე, ლატვიის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ ცესისთან ახლოს. რეალურად ბრძოლა დაიწყო ქალაქის ხელში ჩაგდებით 5 ივნისს და მცირე შესვენებებით გაგრძელდა 23 ივნისამდე, ამ დღეს ესტონეთისა და ლატვიის ჯარებმა ქალაქზე კონტროლი აღადგინეს. 

ბრძოლაში გამარჯვების შედეგად გერმანულმა ძალებმა დატოვეს ბალტიისპირეთის ლანდესვერი, რომელიც ლატვიის მთავრობის კონტროლქვეშ გადავიდა. ესტონეთის ძალების გამარჯვებამ გერმანელებზე, გამოიწვია ლატვიის გაძლიერება, ესტონეთმა კი სამხრეთის საზღვარი განიმტკიცა. თანამედროვე ესტონეთში 23 ივნისი აღინიშნება როგორც გამარჯვების დღე.

ლიტერატურა
----------

* (ესტონური) Traksmaa, August (1992). *Lühike vabadussõja ajalugu*.  Olion. ISBN 5-450-01325-6.
* (ლატვიური) Pētersone, Inta (1999). *Latvijas Brīvības cīņas 1918-1920 : enciklopēdija.* (Latvian). Riga:  Preses nams. ISBN 9984-00-395-7. OCLC 43426410.
* (ესტონური) Kaevats, Ülo (1998). *Eesti Entsüklopeedia 10*.  Tallinn: Eesti Entsüklopeediakirjastus. ISBN 5-89900-054-6.
ილორის ეკლესია
**ილორობა** — წმინდა გიორგის სახელობის დღესასწაული. იმართებოდა 20 ნოემბერს სოფ. ილორში (ოჩამჩირის რაიონი) წმინდა გიორგის ეკლესიაში (XI ს.). XVII-XVIII საუკუნეების მონაცემებით, დღესასწაულის წინა საღამოს სამეგრელოს მთავარი სამღვდელოებისა და დიდებულების თანხლებით, შემოუვლიდა ეკლესიის გალავანს, მის შემოგარენს და შესასვლელს საკუთარი ბეჭდით დაბეჭდავდა. მეორე დილით, ისევ მხლებლების თანხლებით, მთავარი თვითონვე ხსნიდა საბეჭდავს. მლოცველებს ეშოში ხვდებოდა ხარი (ხალხური წარმოდგენით წმ. გიორგის სახელობის ცხოველი), რომელიც თითქოს ღამით სასწაულებრივად შეჰყავდა წმინდანს. ხარს კლავდნენ და ხორცის ნაჭრებს მლოცველებს ურიგებდნენ. მორწმუნეები მას დიდი სასოებით ინახავდნენ როგორც ბოროტისა და ავი სენისაგან დამცველი. გადმოცემით, ძველად ხარის მაგივრად ტაძარში შემოდიოდა სამსხვერპლო ირემი. ილორის წმ. გიორგისა და მისი დღეობის ძალა აღიარებული ყოფილა მთელს დასავლეთ საქართველოში და რიგ მეზობელ ხალხებში.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ირ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 108-109.
* *Джанашиа Н. С.*, Статья по этнографии Абхазии, Сух. 1960.
**ნერის ზეგანი** (რუს. Нерское плоскогорье) — ზეგანი რუსეთში, იაკუტიასა და მაგადანის ოლქში. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, ზეგანთა ფართო სარტყელში, რომელიც გამოჰყოფს ჩერსკის მთაგრეხილსა და ზემო კოლიმის მთიანეთს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია 130 კმ-ზე; დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 70 კმ-ზე. რელიეფში ჭარბობს დენუდაციური ზედაპირები, რომლებიც 700-დან 1500-მდე მეტრის სიმაღლეზეა განლაგებული; აღმართულია ცალკეული შთენილი მასივები. უმაღლესი მწვერვალია მთა ხულამრინი (2077 მ). ყველგანაა მრავალწლოვანი მზრალობა და მასთან დაკავშირებული რელიეფის ფორმები. ნერის ზეგნიდან იღებს სათავეს მდინარე ნერა. კალთების ქვემო ნაწილში ტყის ლანდშაფტებია, რომლებიც წარმოდგენილია მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეებით, ქონდარა ფიჭვისა და მურყნის რაყებით; 1100–1200 მეტრზე მაღლა მთის ტუნდრის ლანდშაფტებია. ნერის ზეგანზე გადის უსტ-ნერა – მაგადანის გზა.

სქოლიო
------

1. ↑   Нерское плоскогорье // Большая российская энциклопедия. т. 22. — М. 2013. — стр. 500.
**ფიქრისგორის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ მცხეთის ტერიტორიაზე, სამთავროს ველის არქეოლოგიური კომპლექსის ნაწილი. გაითხარა 1975 (ხელმძღვანელი ანდრია აფაქიძე), 2014 და 2016 (ხელმძღვანელი ნიკოლოზ მაისურაშვილი) წლებში.

ფიქრისგორა წარმოადგენს სხალტბა-შიომღვიმის ქედის აღმოსავლეთ განშტოებას და თავზე დაჰყურებს სამთავროს მონასტერს. ამჟამად ეს ტერიტორია მთლიანად მოქცეულია და ათვისებულია მცხეთის თანამედროვე განაშენიანების ფარგლებში. ფიქრისგორაზე 1975 წელს მცხეთის რაიონული საავადმყოფოს, ხოლო 2014 და 2016 წლებში კერძო მშენებლობების დროს გამოვლინდა და გაითხარა 175 სხვადასხვა ტიპის სამარხი, რომელიც ტიპურია „დიდი მცხეთის" ტერიტორიაზე აღმოჩენილი სხვა საკრძალავებისა. ძირითადად გათხრილია ქვასამარხები, ასევე ქვის კვადრებით ნაგები აკლდამა, კომბინირებული სამარხი, თიხისფილასამარხები, ორმოსამარხები და სამარხის ნაშთები. სამარხებიდან 75 ინდივიდუალურია (აქედან 16 ბავშვისაა), დანარჩენი 88 — კოლექტიური.

სამაროვანზე გაბატონებულია მიცვალებულთა დაკრძალვა გულაღმა, თავით დასავლეთით. 85 სამარხში აღმოჩნდა ინვენტარი: სანელსაცხებლებლები, მშვილდსაკინძები, საკინძები, საყურეებით, საკიდები, აბზინდები, ბეჭდები, კილიტი, სასაფეთქლე რგოლები, სამაჯურები, მძივები, საკულტო დანიშნულების ნივთები, იარაღი და მასთან დაკავშირებული დეტალები და მონეტები. გათხრილი სამარხები ძირითადად ახ. წ. IV-VII საუკუნეებით თარიღდება, თუმცა სამარხები ცალკეულ შემთხვევებში X-XI საუკუნეებში გამოუყენებიათ (ამაზე მიუთითებს ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩენილი კონსტანტინე VIII-ის ბიზანტიური მონეტა), ხოლო ნაწილი — XIX საუკუნეში.

ლიტერატურა
----------

* მაისურაშვილი ნ. დიღმელაშვილი ქ. მშვილდაძე მ. და სხვ. ფიქრისგორის სამაროვანი. თბილისი, 2018.
**ლაით იაგამი** (იაპონ. 夜神 月ライト, ჰეპბერნი: Yagami Raito) — მანგა-სერიალ „სიკვდილის რვ სახელადეულის" (Death Note) მთავარი გმირი, შექმნილი ცუგუმი ოჰბასა და ტაკეში ობატას მიერ. 

იაგამი არის მოწყენილი ახალგაზრდა გენიოსი, რომელსაც აღიზიანებს ბოროტების ყველანაირი გამოხატულება. ლაითის ცხოვრება რადიკალურად შეიცვლება მას შემდეგ, რაც იგი პოულობს „სიკვდილის რვეულს", რომელსაც შეუძლია მოკლას ნებისმიერი, ვისი სახელიც ჩაიწერება მასში. რვეულის გამოცდის შემდეგ, იგი რწმუნდება მის ნამდვილობაში, მის სახლში კი ჩნდება მოულოდნელი სტუმარი — რვეულის წინა მფლობელი — შინიგამი სახელად რიუკი. ლაითი რიუკს თავის გეგმას გააცნობს, რომლის მიხედვითაც იგი აპირებს გაანადგუროს ყველა ის ადამიანი, რომელსაც უზნეოდ და უსამართლოდ თვლის მთელს მსოფლიოში, სანამ არ დარჩებიან მხოლოდ ის ადამიანები, რომლებსაც იგი კეთილებად და პატიოსნებად მიიჩნევს. როგორც კი ამ უტოპიის შექმნას დაასრულებს, იგი მართავს მას, როგორც თვითგამოცხადებული „ახალი სამყაროს ღმერთი".

ანიმეადაპტაციაში იაპონურში მის პერსონაჟს ახმოვანებს მამორუ მიანო, ინგლისურ ვერსიაში – ბრედ სვეილი.
**ვიოლა ამერდი** (გერმ. Viola Amherd; დ. 7 ივნისი, 1962) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 2019 წლის 1 იანვრიდან. შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიის (CVP/PDC) წევრი. 

2023 წლის 13 დეკემბერს ვიოლა ამერდი აირჩიეს შვეიცარიის პრეზიდენტად.

ბიოგრაფია
---------

ვიოლა ამერდი დაიბადა 1962 წლის 6 ივნისს. 1982 წელს დაასრულა მშობლიური ქალაქის ლათინური გიმნაზია, რის შემდეგაც იურიდიული განათლება მიიღო ფრიბურის უნივერსიტეტში, რომელიც დაასრულა 1987 წელს. 1991 წლიდან ბრიგეში მუშაობდა იურისტად და ნოტარიუსად.

1992 წელს გახდა მშობლიური ქალაქის საბჭოს წევრი. 1996 წელს გახდაბრიგეს მუნიციპალიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 2000 წელს პრეზიდენტი. 2005-2018 წლებში შვეიცარიის პარლამენტის ქვედა პალატის, შვეიცარიის ეროვნული საბჭოს წევრია. 2018 წელს აირჩიეს შვეიცარიიის ფედერალური საბჭოს წევრად და დაიკავა თავდაცვის, სამოქალაქო თავდაცვისა და სპორტის მინისტრის თანამდებობა, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2019 წლის 1 იანვრიდან. 

2020 წელს შვეიცარიის ორი პარტია გაერთიანდა. შვეიცარიის კონსერვატიულ-დემოკრატიული პარტიისა და ქრისტიან-დემოკრატიულო სახალხო პარტიის საფუძველზე ჩამოყალიბდა ცენტრის პარტია. ახალი პარტიის წევრი გახდა ვიოლა ამერდიც. 2023 წლის 1 იანვრიდან შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტია, ხოლო 2024 წლისათვის აირჩიეს პრეზიდენტად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვიოლა ამერდი***

* 

* ოფიციალური საიტი (in German and French)

სქოლიო
------

1. ↑  Amtliches Bulletin. ციტირების თარიღი: 2023-12-13
**სიომარა კასტრო** (ესპ. Xiomara Castro) — ჰონდურასელი პოლიტიკოსი. ჰონდურასის პირველი ლედი 2006-2009 წლებში. 2009 წელს დამხობილი პრეზიდენტის მანუელ სელაიას მეუღლე. ჰონდურასის პრეზიდენტი 2022 წლის 27 იანვრიდან.

ბიოგრაფია
---------

სიომარ აკასტრო დაიბადა 1959 წლის 30 სექტემბერს ტეგუსიგალპაში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ დაასრულა მარია აუსილიადორას ინსტიტუტი და მიენიჭა ხარისხი ბიზნეს ადმინისტრირებაში. 1976 წლის იანვარში ცოლად გაჰყვა მანუელ სელაიას. ქორწილიდან მალევე მათ სახლი იყიდეს კატაკამასში, ოლანჩოს დეპარტამენტი.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

კატაკამასში კასტრომ ჩამოაყალიბა ჰონდურასის ლიბერალური პარტიის ქალთა ფილიალი და 2005 წლის თებერვლის შიდაპარტიულ არჩევნებში ქმრის მხარდასაჭერად ჩაატარა კამპანია.

როგორც ჰონდურასის პირველი ლედი, კასტრო ხელმძღვანელობდა სოციალური განვითარების პროგრამებს, მუშაობდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან სხვა პირველ ქალბატონებთან ერთად იმ გამოწვევების გადასაჭრელად, რომლებსაც აწყდებიან აივ ინფიცირებული ქალები.

2009 წლის 28 ივნისის სახელმწიფო გადატრიალებისა და ქმრის დამხობის შემდეგ, კასტრო ხელმძღვანელობდა გადატრიალებისადმი წინააღმდეგობის მოძრაობას, რამდენჯერმე გამართა მიტინგი ათასობით მხარდამჭერთან ერთად ჰონდურასის ქუჩებში სელაიას დაბრუნების მოთხოვნით. ეს მოძრაობა ცნობილი იყო სახალხო წინააღმდეგობის ეროვნული ფრონტის სახელით და საფუძველი ჩაუყარა თავისუფლებისა და გარდაქმნის პარტიას.

2013 წელს მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში და დაიკავა მეორე ადგილი 28,85 %-ით, 2017 წლის არჩევნებში მხარი დაუჭირა სალვადორ ნასრალას და გამარჯვების შემთხვევაში გახდებოდა მისი ვიცე-პრეზიდენტი.

მონაწილეობს 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და ლიდერობს 25 ნოემბრის გამოკითხვის შედეგებით. 30 ნოემბერს კონკურენტ ნასრი ასფურას პარტიამ დამარცხება აღიარა. რის შემდეგ იგი კასტროს შეხვდა და გამარჯვება მიულოცა. კასტრო ჰონდურასის პირველი ქალი პრეზიდენტი გახდა 2022 წლის 27 იანვარს.

სქოლიო
------

1. ↑  Alberto Arce.  (June 22, 2013) Deposed Honduran Leader's Wife Leads in Polls. Associated Press.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-12. ციტირების თარიღი: 2013-11-06.
2. 1 2  Alberto Arce.  (June 16, 2013) Xiomara Castro lanza candidatura en Honduras. Nuevo Herald.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-06. ციტირების თარიღი: 2013-11-06. (Spanish)
3. ↑  Xiomara Castro, una política decidida a cambiar a Honduras es. El Heraldo (7 March 2017). ციტირების თარიღი: 2017-12-19
4. ↑  Karen N. Reyes.  (21 May 2017) Salvador Nasralla encabeza la alianza opositora es. HRN.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-22. ციტირების თარიღი: 2021-11-28.
5. ↑  Meet the Candidates: Honduras en-US. ციტირების თარიღი: 2021-04-06
6. ↑  @CarlosPennaC.  (2021-11-25) ASÍ VAN HONDURAS: XIOMARA CASTRO A LA CABEZA es. ციტირების თარიღი: 2021-11-26
7. ↑  Honduras' ruling party concedes presidential election to leftist (30 November 2021). ციტირების თარიღი: 1 December 2021
8. ↑  Opposition candidate Xiomara Castro elected Honduras' first female president (30 November 2021). ციტირების თარიღი: 1 December 2021
Tieto Keilalahti Campus
საჰაერო ხედი
**Microsoft Talo** — Tieto-ს სათავო ოფისი, რომელიც მდებარეობს ფინეთის ქალაქ ესპოოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონში - კეილანიემში. ეს ადგილი პირდაპირ ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკთანაა იქვე.

შენობას ადრე ერქვა *The Nokia House*. სამხრეთ ნაწილის ორი ნაგებობა აიგო 1990-იანი წლების ადრეულ ხანებში, ხოლო მესამე, ჩრდილოეთ ნაწილის ნაგებობა აშენდა 2000 წელს. შენობებში დაახლოებით 5000 ადამიანი მუშაობს.

2012 წლის დეკემბერში, Nokia-მ განაცხადა რომ სათავო ოფისის შენობა მიჰყიდა ფინურ ინტიტუციას - Exilion-ს, 170 მილიონ ევროდ, გრძელვადიანი საიჯარო ხელშეკრულებით.

2014 წლის აპრილში, Microsoft-ის მიერ Nokia-ს მოწყობილობების ბიზნესის შესყიდვის პროცესის დასრულების შემდეგ, შენობას ახალი სახელი დაერქვა: Microsoft Talo.

2017 წელს Microsoft Mobile დაიხურა, ხოლო იმავე წელს, შენობა დაიკავა კომპანია Tieto-მ და დაერქვა Tieto Keilalahti Campus.

სქოლიო
------

1. ↑  ოფიციალური: Nokia House-ის იჯარით გაცემა Nokia-ს მიერ, 4 დეკემბერი, 2012.
2. ↑  Nokia House-ი ახლა Microsoft-ის ბრენდის ქვეშ არის დაარქივებული 2014-05-25 საიტზე Wayback Machine. , 26 აპრილი, 2014.
3. ↑  Microsoft Talo, foursquare.com
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-14. ციტირების თარიღი: 2017-12-23.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლოქი**. |

**ლოქის მასივი** — ძველი კრისტალურ-მეტამორფული დანაოჭებული სუბსტრატის შვერილი, სადაც საქართველოს უძველესი ქანებია გაშიშვლებული. მდებარეობს საქართველოსა და სომხეთის საზღვარზე, მდინარეების ფინეზაურის, ჯანდარის, ლოქისწყლისა და ბოლნისისწყლის შუა და ზემო დინებათა აუზებში. გეოტექტონიკურად წარმოადგენს ლოქ-ყარაბაღის სუსტად დანაოჭებული ზონის აზევებულ, გაშიშვლებულ და ღრმად გადარეცხილ ნაწილს. ლოქის მასივი ალპური ოროგენეზისის დასაწყისისათვის უკვე კონსოლიდირებული სტრუქტურული ერთეული იყო, რასაც მისი ორსართულიანი აგებულება მოწმობს. კამბრიულისწინა (?) — ქვედაპალეოზოურ კრისტალურ და მეტამორფულ ქანებს ტრასგრესიულად ფარავს იურული, ცარცული და პალეოგენური ასაკის სუსტად დანაოჭებული ვულკანოგენური და დანალექი ქანები. სუბსტრატი უმთავრესად აგებულია გრანიტოიდული, ბაზიტური და მეტამორფული კომპლექსებით. მეტამორფული კომპლექსის ქანები იკვეთება ფუძე ქანების და შუა და გვიანპალეოზოური ასაკის გრანიტოიდული ინტრუზივებით.

ლიტერატურა
----------

* *ხუციშვილი ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 298.
**ნადირ სადიგ ოღლუ გასიმოვი** (აზერ. Nadir Sadiq oğlu Qasımov, დ. 22 მაისი, 1928, ბაქო - გ. 10 მარტი, 2000) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1992).

ბიოგრაფია
---------

ნადირ გასიმოვი დაიბადა 1928 წლის 22 მაისს. 1941-1946 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში. 1947-1953 წლებში სწავლა განაგრძო პეტერბურგის ილია რეპინის სახელობის სამხატვრო აკადემიაში, იოჰანსონის სახელოსნოში. პორტრეტებისა და პეიზაჟების ნამუშევრები წარმატებით გამოიფინა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ გამოფენებზე 1953-1954 წლებში. მათ შორისაა სსრკ სახალხო არტისტების ბულბულისა და მარზია დავიდოვა პორტრეტები.

მხატვრის შემოქმედებაში ყველაზე ხშირად იგრძნობა რომანტიზმის მიმდინარეობა.
1990 წლის 20 იანვრის სისხლიანი ტრაგედია აისახა პეიზაჟურ ნაშრომში „1990 წელს კასპიის ზღვაზე". 
ხშირად აზერბაიჯანის სოფლებსა და რეგიონებში შემოქმედებით მოგზაურობაში მხატვარი ბუნებასთან ერთად აფასებდა ჩვეულებრივი ფერმის მუშებისა და ქალების შრომას და მათგან შთაგონებას იღებდა.

მხატვრის 50-მდე პეიზაჟი და პორტრეტი, რომელიც ეძღვნება ძველ და თანამედროვე ჩინეთს, წარმოდგენილი იყო მის პირველ პერსონალურ გამოფენაზე, რომელიც მოეწყო 1961 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმში.
მისი ნამუშევრები არაერთხელ იქნა გამოფენილი მსოფლიოს 50-ზე მეტ ქვეყანაში
1958-1969 წლებში ნადირ გასიმოვი აირჩიეს აზერბაიჯანის ხელოვანთა კავშირის დირექტორთა საბჭოს წევრად, ხოლო 1967-1969 წლებში სამი ვადით აირჩიეს ბაქოს საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. 1970-2000 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ხელოვნების უნივერსიტეტში, იყო ფერწერის განყოფილების პროფესორი.
ნადირ გასიმოვი გარდაიცვალა 2000 წლის 10 მარტს.

სქოლიო
------

1. ↑  Nadir Qasımov: 1928–2000/Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi.- Bakı, 2008.- 52 s.
2. ↑  Misirli, E. Xalq rəssamı Nadir Qasımovun yaradıcılığında portret janrı /Elnarə Misirli//Təzadlar.- 2014.- 18 oktyabr.- S.10.
იაპონური შპიცი
**შპიცები** (გერმ. Spitz) — ძაღლის ჯიშთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფი. ქვის ხანის პერიოდის შუაევროპული წარმოშობის ე.წ. ტორფის ძაღლისა და ბევრად გვიანდელი ე.წ. „ხიმინჯების შპიცის" (ხიმინჯებიანი ნაგებობების მიხედვით) შთამომავლები. შპიცები კომპაქტური აგებულების მქონე ძაღლებია, აქვთ წაწვეტებული ცხვირი, მცირე ზომის ბოლოწამახვილებული მდგარი ყურები, სხვადასხვა ფერის ხშირი ფაფუკი ბეწვი. განარჩევენ გერმანულ, იტალიურ, ფინურ და იაპონურ შპიცებს. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული არიან გერმანული შპიცები, რომელთა შორის გამოიყოფა ვოლფშპიცი, ანუ კეესჰონდი (სიმაღლე მინდაოში 43–55 სმ), დიდი (42–50 სმ), საშუალო (30–38 სმ), მცირე (23–29 სმ) და ჯუჯა, ანუ პომერანიული (18–22 სმ). შპიცები ძაღლთა მრავალი სხვა ჯიშის წინაპრები არიან, მ.შ.: ყეფიები, ჰასკი, სამოედი, ალასკური მალამუტი, აკიტა-ინუ, ამერიკული აკიტა, ჰოკაიდო, ჩაუ-ჩაუ, ევრაზიერი და სხვ. ჭკვიანი, მოსიყვარულე, კარგი ჯანმრთელობის მქონე და ხანგრძლივად მცხოვრები ძაღლებია. ძირითადად, ჰყავთ როგორც ძაღლი-კომპანიონი.

სქოლიო
------

1. ↑  *Ерусалимский Е. Л.* Щпицы // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 95.
იტაიპუს კაშხალი

**იტაიპუს კაშხალი** (გუარანი Itaipu; პორტ. Itaipu; ესპ. Itaipú) — ჰიდროელექტრო დამბა მდინარე პარანაზე, ბრაზილია-პარაგვაის საზღვარზე. სახელი „იტაიპუ" აღებულ იქნა იმ პატარა კუნძულისგან, რომელიც ნაგებობის სიახლოვეს მდებარეობდა. გუარანის ენაზე ეს სიტყვა „ქვის ხმას" ნიშნავს.

წლიური გამომუშავების სიმძლავრით, კაშხალი რიგით მეორეა მომუშავე ჰიდროელექტროსადგურებს შორის. 2008 წელს 94.7 TWh გამოიმუშავა, 2009 წელს 91.6 TWh, მაშინ, როდესაც ჩინეთში მდებარე სანსიის კაშხალმა 2008 წელს 80.8 TWh და 2009 წელს 79.4 TWh გამოიმუშავა. კაშხლის სიმძლავრე 14 000 მეგავატია და მეორეა 22 500 მეგავატიანი სანსიის კაშხლის შემდეგ. სადგურის ოპერირებას ორი ქვეყანა — ბრაზილია და პარაგვაი ახდენენ, რადგან ის მდინარე პარანაზე ამ ორ ქვეყანას შორის სასაზღვრო მონაკვეთზე, ქალაქ სიუდად-დელ-ესტესთან მდებარე მეგობრობის ხიდიდან 15 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ნაგებობა გადაჭიმულია ბრაზილიის ქალაქ ფოს-დუ-იგუასუდან პარაგვაის ქალაქ სიუდად-დელ-ესტემდე. 2008 წელს სადგურის მიერ გამომუშავებულმა ენერგიამ პარაგვაიში მოხმარებული ენერგიის 90% და ბრაზილიაში მოხმარებულის 19% შეადგინა. 2012 წელს სადგურის გამომუშავებულმა ენეერგიამ 98.2 ტერავატ საათი შეადგენდა.

ამჟამად დამონტაჟებულია 20 ერთეული გენერატორი, რომელთაგან ათი პარაგვაისთვის 50 ჰერცის სიხშირის ენერგიას გამოიმუშავებს, ათი კი 60 ჰერცს ბრაზილიისთვის. ორი 600 kV HVDC გადამცემი ხაზი, თითოეული 800 კმ სიგრძის, ორივე ქვეყნის ენრეგიას სან-პაულუში გზავნის, სადაც ტერმინალი მას 60 ჰერციან ენერგიად გარდაქმნის. უკანასკნელი 2 გენერატორი 2007 წელს დამონტაჟდა.

მშენებლობის ისტორია
-------------------

კაშხლის დაპროექტება 1971 წელს დაიწყო. 1978 წელს, მიმდებარე კლდეში 150 მეტრიანი გვირაბი გაჭრეს. კაშხლის მშენებლობა 1979 წელს დაიწყო, მას შემდეგმ, რაც პარანის ძირითადი კალაპოტი დააშრეს. რეზერვუარის ავსება 1982 წლის 13 ოქტომბერს დაიწყო და ძლიერი წვიმების შემდეგ, უკვე 27 ოქტომბერს წყალგადასაშვევბებზე წყლის დონემ 100 იარდს მიაღწია. 1984 წლის 5 მაისს გაეშვა პირველი ჰიდროგენერატორი.

მშენებლობისას სულ 63,85 მილიონი მ³ მიწა და კლდე იქნა მოჭრილი, ჩაყრილი იქნა 15 მლნ მ³ გრუნტი და 12.57 მლნ მ³ ბეტონი.


კაშხლის მარცხენა ნაწილის პანორამული ხედი (ფოტოს გადაღებისას, წყალგამშვებებიგამორთულია)
კაშხლის მარცხენა ნაწილის პანორამული ხედი (ფოტოს გადაღებისას, წყალგამშვებებიგამორთულია)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იტაიპუს კაშხალი***

* Itaipu Company Site (პორტუგალიური) (ინგლისური) (ესპანური)
* Introduction დაარქივებული 2004-10-20 საიტზე Wayback Machine.
* Power conversion დაარქივებული 1999-02-19 საიტზე Wayback Machine.
* Power conditioning დაარქივებული 2016-05-19 საიტზე Portuguese Web ArchiveCategory:Webarchive template other archives
* The Itaipu Transmission System
* ELC-Electroconsult დაარქივებული 2020-08-20 საიტზე Wayback Machine.
* Voith-Siemens Hydro Power Generation, one of the hydro turbines and generators manufacturer for this project
* Article on Brazil`s Thermoelectric Priority Program Author`s updated contact information დაარქივებული 2010-08-16 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Folha (2009), *Itaipu bate recorde de produção de energia, mas perde participação no consumo*, Folha Online,. წაკითხვის თარიღი: January 2, 2009
**სიმონ სიმონის ძე გირგოლავა** (რუს. Семён Семёнович Гирголав) (დ. 14 თებერვალი, 1881, თბილისი — გ. 25 იანვარი, 1957, ლენინგრადი) — რუსეთში მოღვაწე ქართული წარმოშობის სამხედრო ქირურგი, სამედიცინო სამსახურის გენერალ-ლეიტენანტი (1943), სსრკ მედიცინის მეცნიერების აკადემიის ნამდვილი წევრი (1944), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1943), სსრკ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1945).

ბიოგრაფია
---------

1904 დაამთავრა პეტერბ. სამხ.- სამედ. აკადემია. ათეული წლების განმავლობაში ეწეოდა პედ. მოღვაწეობას, 1919–37 იყო ლენინგრადის (ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) სამხ.-სამედ. აკად. ზოგადი ქირურგიის, 1937–57 – ამავე აკად. ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის უფროსი, 1932-იდან – ლენინგრადის ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ინ-ტის სამეცნ. ხელმძღვანელი. მისი შრომები ეძღვნება უმთავრესად ნეიროქირურგიის, ქირურგ. ენდოკრინოლოგიის, ონკოლოგიის და სხვა პრობლემებს. მანვე დაამუშავა ჭრილობების კლასიფიკაცია. იყო II მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭ. არმიის მთ. ქირურგის მოადგილე (1941–45). 1942 მიენიჭა სამედ. სამსახურის გენ.-მ. წოდება. დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Отморожение, Л. 1940; Учебник частной хирургии, 2 изд. т. 1–2, М. 1944; Огнестрельная рана, Л. 1956.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 36.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 166.
* Шейнис В. Н. Памяти С.С. Гирголава, «Вестник хирургии», 1957, т. 79, №8.
**გლდანის არქეოლოგიური ძეგლები** — თანამედროვე თბილისის, გლდანის რაიონის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი სხვადასხვა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლები. 

აქედან უძველესია ხევძმარის სამაროვანზე გათხრილი შუა ბრინჯაოს ხანის დასასრულის (ძვ. წ. II ათასწლეულის II მეოთხედი) რამდენიმე სამარხი. სამარხთა უმეტესი ნაწილი გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრინდელი რკინის ხანისაა (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარი – ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარი).

ამ სამაროვნის მახლობლად, გლდანის მასივის V მიკრორაიონის ტერიტორიაზეა ამავე ხანის ე. წ. „საბატონოს სამაროვანი". აღნიშნული სამაროვნების თანადროული 2 ნასახლარი მდებარეობს მდ. ხევძმარის მარჯვენა ნაპირზე, ერთი — მდინარის კალაპოტში, ხოლო მეორე — მის დასავლეთით, ხევის შედარებით მაღალ ნაპირზე. მდ. გლდანისხევის მარცხენა მაღალ ნაპირზე, სოფელ გლდანის სასაფლაოს ახლოს და ძველი გლდანის ტერიტორიაზე, ადგილ „ნარსელასა" და „ისმაილაზე" აკრეფილია გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრინდელი რკინის ხანის არქეოლეოლოგიური მასალა.

სასაფლაოს მახლობლად არის გვიანდელი ანტიკური ხანის სამაროვანიც. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნასახლარი სხვადასხვა დროს აგებული ორი ეკლესიითურთ გათხრილია ადგილ „საბატონეზე" (გლდანის მასივის IV და V მიკრორაიონებს შორის). ფეოდალური ხანის ნასახლარები მიკვლეულია „ისმაილას", „ნარსელასა" და ხევძმარის სამაროვნის ტერიტორიაზე. სოფელ გლდანის ტერიტორიაზე რიყიანში 1964 წელს ჩატარებული მიწის სამუშაოების დროს დაინგრა ქვის სამარხები. აღმოჩენილია VI–VIII საუკუნეების ნივთები: ბრინჯაოს საყურეები, ბროწეულის ყვავილის მოყვანილობის მარჯნისთავიანი რკინის საკინძები, რკინის სამაჯურის ნატეხი და სხვ.; მასალა ინახება დუშეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის ბაზაზე.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 796, ISBN 99928-20-32-2.
* *აბრამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 41.
**Hello world** (ქართ. გამარჯობა სამყარო) — უმარტივესი პროგრამა, რომელიც ამა თუ იმ საშუალებით გამოუტანს მომხმარებელს შეტყობინებას „Hello, World!". ამ პროგრამის დაწერის ტრადიცია მოდის დენის რიტჩის და ბრაიან კერნიგენის კლასიკური ნაშრომიდან „The C Programming Language". დღეს უმეტესობა ელემენტარული პროგრამირების ენის სახელმძღვანელოსი იწყება ამ პროგრამით, როგორც უმარტივესი მაგალითია ყველა შესაძლებლიდან.

პროგრამის იმპლემენტაცია გავრცელებულ ენებზე
------------------------------------------

ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა კოდი (თუ საგანგებოდ არაა აღნიშნული) კონსოლში ბეჭდავს *Hello, world!* ტექსტს და არ ყოვნდება, ანუ პროგრამის დასრულებისთანავე (რაც იგივეა რომ ტექსტის გამოტანისთანავე) კონსოლი გაითიშება.

### ჯავა

პროგრამა ჯავაზე, რომელსაც შეტყობინება კონსოლზე გამოაქვს, ასე გამოიყურება:

```
public class HelloWorld {
 static public void main(String[] args) {
 System.out.println("Hello, world!");
 }
}

```

### C და C++

```
#include <stdio.h>
int main(void)
{
 printf("Hello, world!");
 return 0;
}

```

ზემოთ მოყვანილი კოდი იმუშავებს ორივე C და C++ ენებზე, თუმცა ის უფრო C ენის სტანდარტია. C++ უპირატესობას ანიჭებს მისთვის დამახასიათებელ სტრუქტურას და ბიბლიოთეკას:

```
#include <iostream>
int main()
{
 std::cout<<"Hello, world!";
}

```

### პითონი

```
print "Hello, world!"

```

### რუბი

```
puts "Hello, world!"

```

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hello world პროგრამა თითქმის ყველა პროგრამირების ენაზე.


|  |  |
| --- | --- |
| კომპიუტერი | *ეს სტატია კომპიუტერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ილია თოფურია** (დ. 21 იანვარი, 1997, ჰალე, გერმანია) — ქართველი პროფესიონალი მებრძოლი. ამჟამად ასპარეზობს ქვემსუბუქი წონითი დივიზიონის „აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში" (Ultimate Fighting Championship, UFC). 2024 წლის 18 თებერვალს, ალექსანდრე ვოლკანოვსკის დამარცხების შემდეგ, ილია თოფურია გახდა UFC-ის ჩემპიონი. 2024 წლის 5 მარტიდან — ესპანეთის მოქალაქე.

ბიოგრაფია
---------

ილია თოფურია დაიბადა გერმანიაში, ვესტფალიის ქალაქ ჰალეში, ქართველი მშობლების ოჯახში. 

შვიდი წლის ასაკში ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად საქართველოში გადავიდა, სადაც სკოლაში ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში ვარჯიში დაიწყო. 

2013 წელს, როცა თოფურია თხუთმეტი წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ესპანეთის ქალაქ ალიკანტეში, სადაც მან ვარჯიში საბრძოლო ხელოვნებაში „კლიმენტ კლუბში" დაიწყო. ის და მისი ძმა ალექსანდრე პირველი ქართველები არიან, ვინც ჯიუ-ჯიცუს შავი ქამრის მფლობელები გახდნენ.

2015 წელს შედგა მისი დებიუტი პროფესიონალთა ადგილობრივ შეჯიბრებებში.

27 წლის ილია თოფურია პირველად შევიდა ტიტულოვან წრეში: ის UFC-ში 2020 წლიდან ასპარეზობს და რეკორდი 6-0 აქვს დამყარებული.

2020 წლის 11 ოქტომბერს თოფურია „მაროკოელ ეშმაკს" იუსეფ ზალალს დაუპირისპრდა და სამრაუნდიან ორთაბრძოლაში გამარჯვება მოიპოვა.

2022 წლის 19 მარტს, ლონდონში, UFC-ის ღონისძიებაზე, ორგანიზაციაში მეოთხე ორთაბრძოლა გამართა ილია თოფურიამ და ინგლისელი მეტოქე ჯეი ჰერბერტი მეორე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა.

2024 წელს UFC 298-ზე ქვემსბუქი დივიზიონის ქამრისთვის ილია თოფურია დაუპირისპირდა ამ დივიზონის ჩემპიონ ალექსანდერ ვოლკანოვსკის და ბრძოლა მეორე რაუნდში ნოკაუტით მოუგო.

ჯილდოები
--------

* 2024 — ღირსების ორდენი „საქართველოში შერეული საბრძოლო ხელოვნების პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და წარმატებული სპორტული საქმიანობისთვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოში რომ ვცხოვრობდი...
* უკომპრომისო ბრძოლა, დაპირისპირება პედი პიმბლეტთან და შურისძიება ქართველების შეურაცხყოფის გამო - როგორია ილია თოფურიას წარმატების გზა
* "მე შენ გაგაფრთხილე..." - თოფურიამ პედი პიმბლეტს სცემა (ვიდეო)
* "ილია, ჯიგარი ხარ..." - დვალიშვილი მომხდარ ინციდენტს გამოეხმაურა
* 'ჩამოიტანე ეგ ქამარი!' - როგორ ამხნევებენ ილია თოფურიას ლეგენდები
* ილია თოფურია UFC-ის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Lee, Alexander K. (18 მარტი, 2024). „Watch Ilia Topuria get swarmed by fans at crazy Georgia homecoming". *MMA Fighting* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  "ჩემი ქართველები იხოცებოდნენ, ვიღაცა კი ამაზე იცინის... ილოცოს, არსად გადამეყაროს" - რატომ დაუპირისპირდა ქართველი "მატადორი" ბრიტანელ მებრძოლს ოქტაგონს მიღმა?
3. ↑  „პრეზიდენტმა ილია თოფურია ღირსების ორდენით დააჯილდოვა". *რადიო თავისუფლება*. 21 მარტი, 2024. ციტირების თარიღი: 21 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
შენობა დღეს
**ბაქოს მანქანების სარემონტო ქარხანა (**აზერ. Bakı vaqon təmiri zavodu) — სამრეწველო საწარმო აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში.

ქარხანა დაარსდა 1892 წელს გერმანელი მეწარმის ეიზენშმიდტის ნავთობსაბადოების აღჭურვილობის შეკეთების კერძო სახელოსნოების საფუძველზე. 1920 წლიდან ეწოდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი სარკინიგზო სახელოსნოები. 1930 წლიდან - ბაქოს სარემონტო ქარხანა, ხოლო 1933 წლიდან - ბაქოს ავტოშემკეთებელი ქარხანა ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ.

1919 წლის დასაწყისამდე ქარხნის მიერ წარმოებული ძირითადი პროდუქტები იყო ნავთობის წარმოებისა და ნავთობგადამამუშავებელი მრეწველობის აღჭურვილობა.

1992 წლის დასაწყისისთვის ქარხანა ახორციელებდა 4 ღერძიანი ავზების შეკეთებას, ვაგონების ბორბლების შეკეთებას და ფორმირებას და სათადარიგო ნაწილების წარმოებას.

2002 წლის მდგომარეობით, ქარხნის ძირითადი საქმიანობა იყო ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების, თხევადი აირის ტრანსპორტირების ყველა ტიპის ავზების შეკეთება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* В Р З —110 лет დაარქივებული 2023-02-22 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლოქი**. |

**ლოქის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლოქჯანდარში. ციხე აგებულია ლოქის ქედის თხემზე, მდინარე ლოქისწყლის სათავესთან.

ლოქისწყლითა და ფინეზაურით ამომავალი გზების კვეთაში. აკონტროლებდა ლოქის უღელტეხილს. ციხეს ქედის აღმოსავლეთი კლდოვანი გვირგვინი უჭირავს. ის კდლოვან შვერილებშია აშენებული. კედლის წყობა რეგულარულია, საშუალო ზომის კვადრები კირზეა ნაგები, კედლები კარგადაა შერჩენილი სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს. შესასვლელი ყოფილა სამხრეთიდან, ჩრდილოეთით კი ოთხკუთხა კოშკები შეიმჩნევა. კლდის სამხრეთ კალთაზე მცირე გამოქვაბული ეკლესიად მოუწყვიათ: დასავლეთი, სამხრეთი და საკურთხევლის ნახევარი კედლები ციხისავე ქვითა და წყობითაა ამოყვანილი. შიგნით, საკურთხევლის კედელში ადრეფეოდალური სტელა ჩაუშენებიათ. მასზე გამოსახულია ბოლნური მედალიონი, რომელიც ორსაფეხურიან კვარცხლბეკზე აღმართულ მაღალ ბუნს ეყრდნობა. ბუნის შუა წელზე პალმეტები აყვავებული ჯვრის გამოხატულებას წარმოადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38163
**დავით კობალავა** (დ. 5 იანვარი, 1910, ბოვაური — გ. 1988) — ქართველი მეცნიერი, სოფლის მეცნიერების მუშაკი.

1937 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის ზოოტექნიკური ფაკულტეტი.

1937 წელს მუშაობდა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის კერძო ზოოტექნიკის კათედრაზე. 1938-1941 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიის ასპირანტურაში. 1941-1945 წლებში იყო საქართველოს მიწსახკომის სანაშენო საქმის ინსპექტორი. 1945-1956 წლებში საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცხენეობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1959-1967 წლებში ახლად რეორგანიზებული ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის ცხოველთა კვების და საკვებთა ტექნოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1967-1987 წლებში თავდაპირველად მეცხენეობის, ხოლო მოგვიანებით გახდა მეცხენეობა-მებოცვრეობის განყოფილების გამგე. აქვს 80-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც, ეხება მეცხენეობას, მებოცვრეობას და ცხოველთა კვების საკითხებს1974 წელს დაიცვა 

1974 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ანარჩენების ბიოლოგიური გადამუშავების შედეგად მიღებული ბაქტერიული ბიომასის გამოყენება მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის, ღორის და ფრინველის პროდუქტიულობის გადიდების საქმეში."

ბიბლიოგრაფია
------------

* მეცხენეობის განვითარება საქართველოში (ავტორი). - თბილისი, 1981 გვ. 24
* კვიცის გამოზრდა ჯოგური მეურნეობის პირობებში (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1954 გვ. 32

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ზოოტექნიკური განათლებისა და მეცნიერების ფუძემდებლები. თბ. 2004 გვ. 163

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით კობალავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**WAP - Wireless Application Protocol (უკაბელო დაშვების პროტოკოლი)** — ინფორმაციის მიღების საშუალება ინტერნეტ-რესურსებიდან მხოლოდ მობილური ტელეფონების საშუალებით, მოდემისა და კომპიუტერის გარეშე. ინტერნეტიდან ინფორმაცია გადაიცემა ტელეფონის დისპლეიზე. 

ტექნუკურად თუ მობილური ტელეფონით შესაძლებელი იქნებოდა იმხელა ინფორმაციის ჩვენება დისპლეიზე როგორც კომპიუტერი, მაშინ WAP არაფრით არ იქნებოდა განსხვავებული ჩვეულებრივი WEB გვერდების ჩვენებისას. მაგრამ მობილური ტელეფონის დისპლეი არის პატარა ამიტომ ინფორმაცია გადაიცემა დაბალი გრაფიკით, და ინფორმაცია დაყვანილია აბსოლუტურ მინიმუმამდე

თანამედროვე მობილური ტელეფონებს აქვს WAP ბრაუზერი.

ისტორია
-------

1995 წელს კომპანია Unwired Planet ( მოგვიანებით გადაერქვა სახელი Phone.com, და საბოლოოდ Openwave) შესთავაზა კავშირის პროტოკოლი ქსელებისთვის CDMA, DAMPS (CDPD) და iDEN რეალიზებული HDML (Handheld Device Markup Language) ენის ბაზაზე.

პირველად WAP გამოჩნდა 1997 წლის ივნისში, როდესაც მობილური ბაზრის 3 მა ლიდერმა - Ericsson, Motorola და Nokia ასევე ამ პრობლემის მიმართ ორიენტირებული ფირმა - Unwired Planet შექმმნა WAP ფორუმი. არაკომერციული ორგანიზაცია WAP ფორუმი (www.wapforum.org) დაარსდა 1998 წლის იანვარში. იდეა 2 ფენომენის მობილური კავშირის და ინტერნეტის გაერთანებით 20 საუკუნის მიწურულს მიიღეს სიხარულით. ნახევარი წლის განმავლობაში მონაწილე კომპანიები გახდნენ მსხვილი მობილური ტელეფონის მწარმოებელი კომპანიები. დღეს კონსორციუმში შედის დაახოლებით 500მდე ორგანიზაცია. 1998 წლის მაისში გამოქვეყნდა პირველი WAP 1.0 მაგრამ ამ ვერსიაში იყო ძალიან ბევრი შეცდომები და პრაქტიკულად ერთ წელიწადში 1999 წლის ივნისში გამოვიდა WAP v.1.1. 2000 წლის ზაფხულში WAP v.1.2 და მისი გაუმჯობესება WAP v.1.2.1. ბოლო ვერსია WAP 2.0 გამოჩნდა 2002 წლის იანვარში.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ცაგურია**. |

**ირაკლი ბესარიონის ძე ცაგურია** (დ. 1892 — გ. 11 ნოემბერი, 1969) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი (1919).

დაამთავრა ოდესის კადეტთა კორპუსი (1913) და მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი (1914). I მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე და მონაწილეობდა გენერალ ნიკოლოზ ბარათოვის ექსპედიციაში ირანში, სადაც მეთაურობდა კავკასიის სამთო-საარტილერიო დივიზიონის ბატარეას შტაბს-კაპიტნის ჩინით. 1917 წლის ივლისში პეტროგრადში მივლინების პერიოდში მონაწილეობდა მიიღო ბოლშევიკთა გამოსვლების ჩახშობაში. 

1918 წლიდან მსახურობდა დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში ჯერ კაპიტნის, შემდეგ პოდპოლკოვნიკის და ბოლოს, პოლკოვნიკის წოდებით. თავი გამოიჩინა სადახლოს ბრძოლაში სომხეთთან ომის დროს (1918) და ნორიოსთან შეტაკებაში საბჭოთა რუსეთის თავდასხმის დროს (1921). მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში; გეგმის მიხედვით უნდა აეღო ვაზიანი, რაც ვერ განხორციელდა. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ძირითადად ცხოვრობდა ბელგიაში. აქვეყნებდა სამხედრო-ისტორიული შინაარსის პუბლიცისტურ სტატიებს ემიგრანტულ პრესაში საკუთარი სახელით და სხვადასხვა ფსევდონიმით (იტრია სურამელი, Colonel D. de Souramy და სხვ.). დაჯილდოებული იყო გიორგის ოქროს იარაღით წარწერით „მამაცობისთვის" (1917) და წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1918).

ლიტერატურა
----------

* ბახტაძე მიხეილ. პოლკოვნიკი ირაკლი ცაგურია // ქართული ემიგრაცია. – 2015. - #3(6). - გვ. 7-20.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ცაგურია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი