recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სორის მონასტერი** – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სონტარულას მარჯვენა მხარეს, მთის ძირში, ვაკე ადგილას. სორის მონასტრის ჯვარცმის ეკლესიის აგებას მკვლევრები XIII საუკუნეს მიაწერენ. გიორგი ბოჭორიძის აღწერის მიხედვით (1920–იანი წლები), ეკლესია ერთნავიანი შენობაა, 14,5 X 8,5 მ, ნაგებია ქვითკირისგან. „გადმოცემით ეკლესია აშენებული და მოხატულია საპყარ ერისთავის ჭარელისძის ქველის მიერ, ხოლო განახლებულია შოშიტა ერისთავის მიერ XVIII საუკუნეში. პირველი დახატულია ჩრდილოეთ კედელზე, მეორე სამხრეთ კედელზე. 

წარწერები მხატვრობას აქვს ასომთავრულად, ხუცურად, მდივანმწიგნობრულად და მხედრულად".

ეკლესია უნიკალური სიძველეებით ყოფილა მდიდარი. თუმცა, XIX-XX საუკუნეებში გაძარცვულა. XIX საუკუნის პირველი ნახევრის რაჭის საეკლესიო წიგნებში მოხსენიებულნი არიან სორის მონასტრის მღვდელ–მონაზვნები: დავით შიოს ძე მინდელი და იოანე ქაიხოსროს ძე. სორის მონასტერში ბერმონაზვნური ცხოვრება 1850-იან წლებში მოიშალა.

ლიტერატურა
----------

* *ვაჟა გობეჯიშვილი*, რაჭის მონასტრები, თბ. 2006, გვ. 52–54

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რაჭის ეკლესია-მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* ბარაკონის ეკლესია
* ბეთლევის ეკლესია
* ბუბის მონასტერი
* გლოლის ბერის საყდარი
* დვალთის დედათა მონასტერი
* ველტყევის მონასტერი
* თამარ დედოფლის საყდარი
* ლაბეჭინის მონასტერი
* ლეკნარის მონასტერი
* მეჭვრეთის მონასტერი
* მიქარწმინდის მონასტერი
* მოტყიარის ბერის წყარო
* მრავალძალი
* ნიკორწმინდის ტაძარი
* საკაოს სამზიარის უდაბნო
* სორის მონასტერი
* სხიერის მონასტერი
* ფუტიეთის მონასტერი
* ღადიშის მონასტერი
* ღვიარის მონასტერი
* შეუბნის მონასტერი
* შოდის მონასტერი
* ცხომის დედათა მონასტერი
* ჭელიში
* ჭოლევის მონასტერი
 |  |

 |
**შეიხ ჰეიდარი** (სპარს. شیخ حیدر; დ. 1459 — გ. 9 ივლისი, 1488) — სეფევიეს ორდენის შეიხი 1460–1488 წლებში. შეიხის ტიტული მიიღო 1 წლის ასაკში, მამამისის, შეიხ ჯუნეიდის მკვლელობის შემდეგ. გაიზარდა არდებილში.

ჰეიდარმა 1476 წელს ცოლად შეირთო უზუნ-ჰასანის ქალიშვილი- მართა, რომელთანაც შეეძინა შეიხ ალი, იბრაჰიმ მირზა და ირანის მომავალი შაჰი, ისმაილ I.

გამუდმებით ებრძოდა შირვან-შაჰს, ფარუხიასარს. 1478 წელს ალყა შემოარტყა შემახას, თუმცა ვერ აიღო, 1479–1484 წლებში 5-ჯერ უშედეგოდ გაილაშქრა ბაქოზე. ავტორიტეტით სარგებლობდა შიიტ მუსლიმებში, განსაკუთრებული ურთიერთობა ჰქონდა თურქმენ ყიზილბაშებთან. მისი ბრძანებით 1480–1482 წლებში შიიტები რამდენიმეჯერ შეესივნენ კახეთს.

1488 წელს ტყვედ ჩაუვარდა ფარუხიასარს, რომელმაც ჰეიდარს თავი საკუთარი ხელით მოკვეთა.

მის შემდეგ სეფევიეს ორდენის შეიხად აირჩიეს მისი უფროსი ვაჟი, შეიხ ალი. ჰეიდარის გარდაცვალებიდან 11 წლის შემდეგ, 1499 მისი უმცროსი შვილი, 12 წლის ისმაილი სასტიკად გაუსწორდა შირვანის შაჰს, ფარუხიასარს, დაიპყრო შირვანი. ხოლო 1501 წელს აყ-ყოინლუს ბატონობის დამხობის შემდეგ თავი ირანის შაჰინშაჰად გამოაცხადა და დააფუძნა ერთ-ერთი უძლიერესი სპარსული სახელმწიფო – სეფიანთა იმპერია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სეფიანთა იმპერია
* ისმაილ I
* სეფევიეს ორდენის შეიხების სია

ლიტერატურა
----------

* Islam without Allah?, By Colin Turner, pg.63
* Persia, By Brigadier- Sir Percy Sykes, pg.72
* Safavid Iran, By Andrew J. Newman, pg.129
* Don Juan of Persia - A Shi-Ah Catholic 1560-1604, By & Brothers Harper & Brothers, Harper Brothers Staff, &. Brothers Harper &. Brothers, pg.107
* A History of Persia, By Percy Molesworth Sykes, pg.241

|  |
| --- |
| **შეიხ ჰეიდარი**  |
| წინამორბედი:შეიხ ჯუნეიდი | **სეფევიეს ორდენის შეიხი**1460–1488 | შემდეგი:შეიხ ალი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სეფევიეს ორდენის შეიხები |
| --- |
|  |
| 
* შეიხ სეფი-ედ-დინი
* შეიხ სადრ ალ-დინ მუსა
* შეიხ ხოჯა ალი
* შეიხ იბრაჰიმ-შაჰი
* შეიხ ჯუნეიდი
* შეიხ ჰეიდარი
* შეიხ ალი
* ისმაილ I
 |

 |
**შეიხ ჰეიდარის საფლავი** (აზერ. Şeyx Heydər türbəsi) — ხიზის რაიონის სოფელ თიხლში სეფევიეს ორდენის ერთ-ერთი ლიდერის შეიხ ჰეიდარი საფლავი

ისტორია
-------

შეიხ ჰეიდარი, რომელიც დამარცხდა შირვანშაჰ ფარუხ იასართან ბრძოლაში, დაკრძალეს იმავე ადგილას, სადაც გარდაიცვალა. რუზბიჰან ფაზლულას ცნობით, ბრძოლა ორივე ლაშქარს შორის ელბრუსის (კავკასიონის) მთების ძირში გაიმართა. ვ.ფ. მინორისკის მიხედვით ელბრუსი შაჰდაღია. შეიხ ჰეიდარი 1488 წლის 9 ივლისს ბრძოლაში დამარცხდა, გმირულად დაიღუპა ბრძოლის ველზე და იქვე დაკრძალეს მისმა მიმდევრებმა. მისი მავზოლეუმი მდებარეობს ხიზის რაიონის სოფელ თიხლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3-4 კმ-ში, ბეშბარმაღის მთის უკან. საფლავზე აღმოჩენილ ქვის ფილაზე სამსტრიქონიანი სპარსული წარწერა (1,21x0,67 მ) ამოტვიფრულია სულუსის ელემენტით. წარწერის პირველი სტრიქონი დაწერილია დიდი, მკაფიო საშლელი ხაზით, მეორე და მესამე სტრიქონებში სიტყვები 5-6 სტრიქონად არის დაწერილი, აწეული და ზედ გადატანილი მცირე საშლელი ხაზებით. ტექსტის თარგმანი ასეთია:

1. „დიდი საფლავი არის ღვთის გზაზე მიმავალის წმინდა მოწამეობა, ჭეშმარიტების გზის მიმავალის, ბრძენი ყურანის რელიგიის შეიხი, ჭეშმარიტების მაძიებელი, შეიხ სულთან ჯუნეიდის ძე შეიხ სულთან ჰეიდარი.

2. დაიღუპა ირანის შირვანის, რუმანის ომში (იგულისხმება აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფო - მაშადიხანიმ ნემათი). (მავზოლეუმი) ათას ოცდათერთმეტ წლამდე ნანგრევებში იყო. სანდო იმამი ამირ ალ-მომინინი ალი იბნ აბუ თალიბი მივიდა თავის ნამდვილ მსახურთან შაჰ ისმაილთან, რათა გაეძლიერებინა საფლავის სიკაშკაშე და თქვა, რომ დიდი ხნის განმავლობაში ეს კურთხეული, დიდი საფლავი იყო მთა შირვანის მთებში.

3. განკარგულება (გასცა) მისი გადარჩენა ამ ტანჯვითა და დამცირებით სავსე ორმოდან, გამოავლინოს იგი და ააშენოს შენობა მის საფლავზე. გადალახეს მთის ძირი, სადაც იმ მაღალი და ამაღლებული ჭაბუკის განძი იყო დამარხული, 50 კამათელი სიგანით (1 კამათელი 107 სმ - მ.ნ.) და ღრმად ჩავიდნენ. მათ აღმოაჩინეს უძველესი საფლავის ადგილი და თაყვანი სცეს მას. შაჰ საფი ბაჰადურ ხან ალ-ჰუსეინის მეფობის დროს ამ საფლავზე არსებული შენობა გარემონტდა და ხელახლა აღადგინეს. ამ დარგაში, რომელიც ანგელოზთა ზღურბლზე იყო, დიდი ხნის განმავლობაში მრავალი ადამიანი განიკურნა. რაჯაბის თვე ათას ორმოცდამეცხრე წელს.

წარწერის ტექსტში ცნობილია, რომ ერთ-ერთი სეფიანელი შეიხის შაჰ ისმაილ ხატაის მამა შეიხ ჰეიდარი „ფარულად იყო დაკრძალული შირვანის ერთ-ერთ მთაში და მისი საფლავი დიდხანს დარჩა მიმალული". მოგვიანებით, ყიზილბაშების შირვანის მიდამოებში ლაშქრობების დროს შაჰ ისმაილ საფავიმ მამამისის, შეიხ ჰეიდარის საფლავი მოძებნა, მასზე მავზოლეუმი ააგო, მიმდევრების მიერ სოფელ თაქალისა და შიხლარს შეუტია და მავზოლეუმი წმინდა სალოცავად გამოაცხადა. ამჟამად სოფლების ნანგრევებია შემორჩენილი. მოგვიანებით სოფლის მოსახლეობამ დატოვა ეს ადგილი და გადავიდა სამრეწველო ცენტრებში.

შეიხ ჰეიდარის საფლავზე გამომცხვარი აგურით აგებული მავზოლეუმის შენობა ორი ოთახისგან შედგება, სახურავი ჩამონგრეულია. მოჩანს თაღოვანი სავარძლები, რომლებზეც გუმბათი იდგა და გუმბათის წრის ნაშთები. შენობის დეკორაციისას გამოყენებული იყო მწვანე, შავი, ყავისფერი და ლურჯი ფერის ფილები, რომელიც ნახიჩევან-მარაგას ხუროთმოძღვრების სკოლისთვის დამახასიათებელი სტილით იყო აგებული.
**სატაკუნტა** (ფინ: Satakunta, შვედ: Satakunda) — რეგიონი დასავლეთ ფინეთში, ბოტნიის ყურის სანაპიროზე. წარმოადგენს ყოფილი დასავლეთ ფინეთის პროვინციის შემადგენელ ნაწილს. ესაზღვრება ქვეყნის სხვა რეგიონებს - ვარსინაის-სუომის (ნამდვილი ფინეთი), კანტა-ჰიამეს, პირკანმაას, სამხრეთ ოსტრობოტნიას და ოსტრობოტნიას.

რეგიონის ფართობი 8 412.47 კმ²-ია და ამ მაჩვენებლით ფინეთის რეგიონებს შორის მე-11 ადგილზეა, მოსახლეობა კი 228 700 (2009 წ.) და ამ მხრივ სხვა რეგიონებს შორის მე-7 ადგილზეა.

რეგიონის რელიეფი აბსოლუტურად ვაკე ტიპისაა, ამიტომ განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. ჭარბობს პატარა ქალაქები, შეიძლება ითქვას,რომ პრაქტიკულად არ არსებობს დიდი ქალაქი.

სატაკუნტას რეგიონი 25 მუნიცილიტეტისგან შედგება. რეგიონული და ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პორი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფინეთის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფინეთის რეგიონები |
| --- |
|  |
|  | 
ლაპლანდია **·** ჩრდილოეთი ოსტრობოტნია **·** კაინუუ **·** ჩრდილოეთი კარელია **·** ჩრდილოეთი სავონია **·** სამხრეთი სავონია **·** სამხრეთი ოსტრობოტნია **·** ოსტრობოტნია **·** პირკანმაა **·** სატაკუნტა **·** ცენტრალური ოსტრობოტნია **·** ცენტრალური ფინეთი **·** ვარსინაის-სუომი **·** სამხრეთი კარელია **·** პიაიატ-ჰიამე **·** კანტა-ჰიამე **·** უუსიმაა **·** კიმენლააკსო **·** ალანდის კუნძულები |  |

 |
**შელდონ ლი კუპერი** (ინგლ. Sheldon Lee Cooper) — CBS-ის სატელევიზიო სერიალის, „დიდი აფეთქების თეორიისა" და მისი სპინოფის, „ახალგაზრდა შელდონის" გამოგონილი პერსონაჟი და მთავარი გმირი. ზრდასრული შელდონ კუპერის პერსონაჟს განასახიერებს მსახიობი ჯიმ პარსონსი, ხოლო ვუნდერკინდი შელდონის პერსონაჟს - აიინ არმიტაჟი (პარსონსი ასევე მონაწილეობს ახალგაზრდა შელდონში, როგორც სერიალის მთხრობელი). კუპერის როლის შესრულებისთვის პარსონმა მოიგო ოთხი ემის ჯილდო, ოქროს გლობუსი, TCA Award და ორი Critics' Choice Television Awards. პერსონაჟის ბავშვობის შესახებ გადაღებულია სერიალი „ახალგაზრდა შელდონი", რომელშიც ვუნდერკინდი ბავშვი აღმოსავლეთ ტეხასში, ოჯახთან ერთად იზრდება.

ზრდასრული შელდონი არის უფროსი თეორიული ფიზიკოსი კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში (Caltech). „დიდი აფეთქების თეორიის" პირველი 10 სეზონის განმავლობაში შელდონის ბინაზიარი არის მისი კოლეგა და საუკეთესო მეგობარი, ლენარდ ჰოფსტადტერი (ჯონი გალეკი). შელდონის მეგობრები და კოლეგები ასევე არიან ჰოვარდ ვოლოვიცი (საიმონ ჰელბერგი) და რაჯეშ კუთრაპალი (კუნალ ნაიარი). მე-10 სეზონში შელდონი თავის შეყვარებულთან, ემი ფარა ფაულერთან (მაიიმ ბიალიკი) ერთად გადადის სადარბაზოს მოპირდაპირე ბინაში, რომელშიც მანამდე ლენარდის მეუღლე, პენი (კეილი კუოკო) ცხოვრობდა. 

შელდონს გააჩნია გენიოსის დონის IQ — 187 („დიდი აფეთქების თეორიაში" ნათქვამია, რომ მისი და ლენარდის ჯამური IQ-ები უდრის 360-ს, ლენარდი კი ამბობს, რომ მისი 173-ია). „ახალგაზრდა შელდონში" დედამისი ამბობს, რომ მას შელდონს იგივე IQ, რაც ალბერტ აინშტაინსა და სტივენ ჰოკინგს (თუმცა ორი უკანსაკნელის IQ ტესტის შედეგები უცნობია). ამავდროულად, შელდონი ავლენს სოციალური უნარების ფუნდამენტურ ნაკლებობას, იუმორის სუსტ შეგრძნებასა და უჭირს სხვა ადამიანებში ირონიისა და სარკაზმის ამოცნობა, თუმცა თავად ხშირად იყენებს მათ. 

ის ავლენს უაღრესად იდიოსინკრატიულ ქცევას და, ზოგადად, თავმდაბლობის, თანაგრძნობისა და შემწყნარებლობის ნაკლებობას. ამ თვისებებთან დაკავშირებულია სერიალის იუმორის დიდი ნაწილი, რამაც შელდონი შოუს გამორჩეულ პერსონაჟად გადააქცია. ზოგიერთი მაყურებელი ამტკიცებს, რომ შელდონის ქცევა შეესაბამება აუტისტური სპექტრის აშლილობას (ასპერგერის სინდრომი ), თუმცა შოუს თანაშემქმნელმა ბილ პრადიმ უარყო შელდონის პერსონაჟთან ასპერგერის სინდრომი რამე კავშირი.

სქოლიო
------

1. ↑  The Inspiration Deprivation (April 18, 2019). ციტირების თარიღი: April 19, 2019
2. ↑  'Big Bang' Sheldon Spinoff Inches Closer With Iain Armitage & Zoe Perry Castings (March 2, 2017). ციტირების თარიღი: March 13, 2017
3. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს..
4. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს..
5. 1 2  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს..
6. 1 2  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს.Waldman, Allison. .
**საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სქიზმატური ეკლესიები** — მართლმადიდებელი ეკლესიები საქართველოში, რომლებიც სქიზმაში იმყოფებიან საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიასთან. განხეთქილებები ძირითადად ორმა, ეკლესიოლოგიურმა და პოლიტიკურმა მიზეზებმა განაპირობა. სეპარატისტული მიმდინარეობისაა აფხაზეთის მართლმადიდებელი ეკლესია, რომელიც, პრაქტიკულად, მოსკოვის საპატრიარქოს მიერ კონტროლდება.

განხეთქილებების მიზეზები
------------------------

საქართველოს საპატრიარქოსთან დაპირისპირებული სასულიერო პირებისა და მრევლის ჯგუფები გაჩნდა XX საუკუნის 90-იანი წლებიდან. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მონაწილეობამ ეკუმენისტურ მოძრაობაში გამოიწვია ანტიეკუმენურად განწყობილი მრევლისა და სასულიერო პირების განდგომა. ანტიეკუმენისტებმა ეკუმენისტობის ბრალდება, რაც გულისხმობდა ეკუმენურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობასა და სხვა ქრისტიანულ მიმდინარეობებთან თანალოცვას, წაუყენეს ილია II-ს. ანტიეკუმენისტების ზეწოლის გამო 1997 წლის 20 მაისს საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ დატოვა ყველა ეკუმენური ორგანიზაცია, თუმცა ანტიეკუმენისტების ჯგუფმა წამოაყენა ახალი მოთხოვნა, რომ საქართველოს ეკლესიას გაეწყვიტა კავშირი იმ მართლმადიდებელ ეკლესიებთან, რომლებიც ჩაბმული არიან ეკუმენურ მოძრაობაში. ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება ნიშნავდა ყველა სხვა მართლმადიდებელ ეკლესიასთან კავშირის გაწყვეტას და საპატრიარქომ ის არ დააკმაყოფილა. შედეგად რამდენიმე სასულიერო პირი და მათი მრევლი გავიდა საქართველოს ეკლესიის იურისდიქციიდან და კავშირი დაამყარა მსოფლიოს სხვა სქიზმატურ ეკლესიებთან.

დაპირსპირების მეორე, პოლიტიკური მიზეზი იყო საქართველოს პირველი პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას დამხობა. მრევლის ნაწილის აზრით, საქართველოს საპატრიარქომ არ გასწია ძალისხმევა გამსახურდიას დამხობის და საქართველოს სამოქალაქო ომის თავიდან ასარიდებლად. ამის გამო 1992-1995 წლებში გამსახურდიას მომხრე პირთა შორის დაეცა კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ის ავტორიტეტი და ეპისკოპოს ქრისტეფორეს მიმდევრების მიერ ჩამოყალიბდა ცალკე დაჯგუფება.

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიასთან განხეთქილებაში მყოფი ეკლესიების სია
---------------------------------------------------------------------------

* მართლმადიდებელი ეკლესია საქართველოში, ე.წ. ბოსტონის დაჯგუფება
* ბერძნული სქიზმა, ქრიზოსტომოსის ფრთა, არქიმანდრიტ გრიგოლ კობახიძის ჯგუფი
* ბერძნული სქიზმა, კვიპრიანეს ფრთა, ცნობილი, როგორც გლდანის დევნილი ეპარქია
* მოსკოვის სქიზმა, ეპისკოპოსების ამბროსის, მოსეს და ნოდარის შემადგენლობით
* სტაროვერები, ეპისკოპოსები იონა და პავლე
* ზედაზნის ჯგუფი, მღვდელი ლავრენტი ბუზაშვილი და ბორის ივანოვი
* სრულიად საქართველოს ჭეშმარიტ მართლმადიდებელ ქრისტიანთა კავშირი, ფოთის ეპისკოპოსი ნიკოლოზი
* სხვენის მართლმადიდებელი ეკლესია, ეპისკოპოს ქრისტეფორე წამალაიძის მეთაურობით, სხვა დანარჩენებისგან გამოირჩევა ეკუმენიზმის მიმართ თანაგრძნობით

ლიტერატურა
----------

* „რელიგიები საქართველოში", თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 178-185, ISBN 978-9941-0-0902-0.
* „საქართველოს საპატრიარქოს უწყებანი" N44, ნოემბერი, 1999
**ქარიყლაპიასებრნი**, *წერისებრნი* (ლათ. Esocidae) — თევზების ოჯახი ქარიყლაპიასნაირთა რიგისა. აქვთ წვრილი ქერცლით დაფარული წაგრძელებული სხეული და თავი. მათი სიგრძე 1,5 მ-მდეა, მასა — 35 კგ-ს აღწევს. კბილები აქვთ ყბათაშორისზე, სახნისზე, სასის ძვალზე, ქვედა ყბასა და ენაზე. ოჯახში სამი (ადრე ერთი) გვარია: 1. ქარიყლაპია (Esox), 5 თანამედროვე სახეობა: წერი, ამურის ქარიყლაპია (E. reicherti) გავრცელებულია ამურის აუზში და სახალინზე, მასკინონგი (E. masquinongy), ზოლიანი ქარიყლაპია (E. niger) და ფრთაწითელა ქარიყლაპია (E. americanus); 2. ნოვუმბრა (Novumbra), 1 სახეობა: ნოვუმბრა (N. hubbsi); 3. დალია (Dallia), 3 სახეობა: დალია (D. pectoralis), ამგუემური დალია (D. admirabilis) და პილხიკაის დალია (D. delicatissima).

ლიტერატურა
----------

* *შარვაშიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 490.

სქოლიო
------

1. ↑  Nelson J. S. Grande T. C. Wilson M. V. H. Fishes of the World. — 5th ed. — Hoboken: John Wiley & Sons, 2016. — P. 251. — 752 p. — ISBN 978-1-118-34233-6. — DOI:10.1002/9781119174844.
**ფუერტე-ოლიმპო** (ესპ. Fuerte Olimpo) — ქალაქი პარაგვაიში, ალტო-პარაგვაის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ასუნსიონიდან 838 კმ-ის დაშორებით, მდინარე პარაგვაის ნაპირებზე. თავდაპირველად მას ფუერტე-ბორდონს ეძახდნენ. ქალაქს გარს 4 კმ სიგრძის კედელი არტყია. 

ქალაქი 1792 წელს ფუერტე-ბორდონის სახელწოდებით დაარსდა, ამჟამინდელი სახელი კი პრეზიდენტ ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსიას მმართველობისას ეწოდა სავარაუდოდ ახლო მდებარე იმ ბორცვისგან, რომელიც საბერძნეთში მდებარე ოლიმპოს მთას წააგავს. 

კლიმატი ტროპიკულია, ზაფხულის ტემპერატურა 45 °C (113 °F)-ის ფარგლებშია, მინიმალური კი ზამთარში, 9 °C (48 °F) ფიქსირდება. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 25 °C (77 °F). რეგიონისათვის დამახასიეთებელია ძლიერი წვიმები. 

2008 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 6 500 ადამიანს შეადგენს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პარაგვაის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Secretaria Nacional de Turismo
* Coordenadas Geográficas e Imágenes Satelitales: Fuerte Olimpo
* site, showing photos of a farm close to Fte Olimpo
**საქართველო-სომხეთის ხელშეკრულება** — 1919 წლის 3 ნოემბერს საქართველოსა და სომხეთს შორის თბილისში ორი ხელშეკრულება დაიდო. პირველი დოკუმენტი მხარეებს ყველა სადავო საკითხის ურთიერთშეთანხმებით ან არბიტრაჟის მეშვეობით გადაწყვეტას ავალდებულებდა, მეორე მეზობელ რესპუბლიკებს შორის სამი წლის ვადით თავისუფალ ტრანზიტს ითვალისწინებდა. 

ორივე ხელშეკრულების რატიფიკაცია მოხდა როგორც საქართველოს დამფუძნებელ კრებაში, ისე სომხეთის პარლამენტში. გონივრული კომპრომისების გზით, შესაძლებელი იყო მოეგვარებინათ საზღვრებისა და ტერიტორიული გამიჯვნის პრობლემებიც, მაგრამ სომხეთის ხელისუფლება დათმობაზე არ მიდიოდა. სომხეთის რესპუბლიკის მესვეურებს მოკავშირე სახელმწიფოების გადაჭარბებული იმედი ჰქონდათ. ისინი აშშ-ის პრეზიდენტ უილსონისგანაც დიდ მხარდაჭერას მოელოდნენ (იმ დროს აქტიურად განიხილებოდა სომხეთზე აშშ-ის მანდატის დაწესების საკითხი), რის გამოც სომხეთის რესპუბლიკის ხელისუფლება მეზობლებს ანგარიშს აღარ უწევდა. 

სომეხი პოლიტიკოსები პარიზის, ლონდონისა თუ სან-რემოს საერთაშორისო კონფერენციებზე თამამი მოთხოვნებით გამოდიოდნენ. საქართველოსთან მიმართებაში სომხეთი არ კმაყოფილდებოდა მისთვის აღთქმული გარანტიით - დათმობოდა გასასვლელი შავ ზღვაზე. იგი ხან სომხეთ-საქართველოს საზღვრის მდინარე ჭოროხზე გავლების წინადადებას აყენებდა და ხანაც ბათუმის ნავსადგურის ნაწილს, სომხეთის ბათუმთან დამაკავშირებელი მომავალი სარკინიგზო ზოლის ექსტერიტორიულობასა და მის სრულ საკუთრებაში აღიარებას მოითხოვდა. სომხური მხარის ეს წინადადება ქართველი პოლიტიკოსებისთვის მიუღებელი იყო და შეთანხმებაც ვერ მოხერხდა. საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან სომხეთის ტერიტორიული პრეტენზიების საერთაშორისო დონეზე გადაწყვეტის იმედი ამაო გამოდგა. სომხეთი მეზობელი ქვეყნებისაგან განმარტოვებული დარჩა. მეტიც, საქართველოს შემდეგ მას სამხედრო კონფლიქტი აზერბაიჯანთანაც მოუხდა (1920 წლის გაზაფხული). თვითიზოლაციის დამღუპველი შედეგი არარატის რესპუბლიკამ მალევე იწვნია, როცა 1920 წლის ნოემბერში მუსტაფა-ქემალის არმია ყარსსა და ალექსანდროპოლში შეიჭრა, სომხეთს, ფაქტობრივად, არავინ გამოესარჩლა. განწირული მეზობლის დასაცავად ხელი არც საქართველოსა და აზერბაიჯანის ხელისუფალთ გამოუღიათ. სომხეთს „შემწედ" მხოლოდ ბოლშევიკური რუსეთი მოევლინა. რუსეთის ხელისუფლებამ ოსმალთა აგრესია კი შეაჩერა, მაგრამ სომხეთის სახელმწიფოებრივ დამოუკიდებლობას ბოლო მოუღო და ეს ქვეყანა კრემლის მარიონეტ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად გადააქცია.

ლიტერატურა
----------

* *სარალიძე ლ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 368.
**ქარიშხლის წინ** — კოტე მარჯანიშვილის პირველი ქართული მხატვრული ფილმი. ფილმი დაკარგულია. მასში ასახული იყო 1905 წლის რევოლუციის წინა პერიოდი, მუშათა და გლეხების ცხოვრება, მიგრაცია ქალაქებში და რევოლუციის დაწყება. ფილმში ასევე ასახული იყო ყეენობის დღესასწაული. მარჯანიშვილის ასისტენტი იყო ნიკოლოზ შენგელაია.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფაბრიკის მეპატრონესთან კონფლიქტის გამო თადე და გიჟუა ქალაქს ტოვებენ და სოფელში ბრუნდებიან. გიჟუას თადეს და ტასია შეუყვარდება. მათი ქორწილის წინა დღეს, თავად როსტომის ბრძანებით, საპატარძლოს თავადის სახლში წაიყვანენ. მეგობრები ქალს დაიხსნიან და გლეხობაში მჩაგვრელი თავადების საწინააღმდეგო პროპაგანდას წამოიწყებენ. ამბოხებული გლეხები თავად როსტომს მოკლავენ. პოლიციისგან დევნილი თადე და გიჟუა ქალაქში დაბრუნდებიან და რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაებმებიან. მოქანდაკე კრილოვა, რომლის ბინაშიც არალეგალურ კრებებს ატარებენ, რევოლუციონერებს გასცემს. მათ დააპატიმრებენ.

როლებში
-------

* ლადო კავსაძე (გიჟუა – მუშა – რევოლუციონერი)
* ლილი ღოღობერიძე (ტასია – გიჟუას საცოლე)
* ლ. ქართველიშვილი (თადე – გიჟუას მეგობარი)
* ივლიტა ჯორჯაძე (მარო)
* ლ. სოკოლოვი (გადმოსახლებული რევოლუციონერი)
* ნიკო გოცირიძე (მოხუცი)
* მარია არნაზი (კრილოვა – პროვოკატორი)
* ალექსანდრე იმედაშვილი (პეტუა)
* ა. ალშიბაია (თავადი გიგო)
* სიმონ ჟივიძე (საქუა)
* უშანგი ჩხეიძე (ნიკო)
* დიმიტრი მჟავია (გოროდოვოი)
* ქეთევან ანდრონიკაშვილი (კატინე)
* გიორგი ფრონისპირელი (კინტო)
* დავით ჩხეიძე (მღვდელი)
* ვლადიმერ ადამიძე (ჯაშუში)
* შალვა დადიანი
* ზაალ ტერიშვილი
* ვლადიმერ გვიშიანი (იმერელი)﻿

გადაღება
--------

კინოში გამოუცდელი რეჟისორი ვერ ასცდა ტექნიკურ ლაფსუს, კადრებში ალაგ-ალაგ ჩანს გადამღები ჯგუფის წევრები. მან წინასწარ საგაზეთო სტატიითაც მოუწოდა მაყურებელს, მომავალ ფილმში ბევრი შეცდომა იქნება და მკაცრად არ განმსაჯოთო.

პრემიერა გაიმართა კინოთეატრ „აისში",სხვა ვერსიით კი კონსერვატორიის დარბაზში. მაშინდელმა პრესამ ფილმი მოიწონა.

ლიტერატურა
----------

* *ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კოტე მარჯანიშვილის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *ქარიშხლის წინ* (1925)
* *სამანიშვილის დედინაცვალი* (1926)
* *გოგი რატიანი* (1927)
* *ამოკი* (1927)
* *კრაზანა* (1928)
* *კომუნარის ჩიბუხი* (1929)
 |

 |
კინომატოგრაფიის სეანსის აფიშა, 1985 წელი.
**სინემატოგრაფი** (cinématographe) — კამერა, რომელიც მოიცავს კინოპროექტორსა და გადამღებ მოწყობილობას. გამოიგონეს 1890-იან წლებში.

გამომგონებლის ვინაობა საკამათოა. ერთი ვერსიით მოწყობილობა პირველად გამოიგონა და დააპატენტა როგორც "Cinématographe Léon Bouly" ფრანგმა გამომგონებელმა ლეონ ბულიმ 1892 წლის 12 თებერვალს. ბულიმ უსახსრობის გამო პირველ წელს პატენტის რენტა ვერ გადაიხადა და ლიცენზია მისგან ძმებმა ლუმიერებმა შეისყიდეს.

ზოგადი რწმენით პირველად იდეა ლუი ლუმიერს მოუვიდა, ხოლო პატენტი ორივე ძმამ გაიყო. მათვე შექმნეს აპარატისთვის პირველი ფილმი "მუშები ლუმიერების ქარხანას ტოვებენ" (Sortie de l'usine Lumière de Lyon, 1894 წელი). ფილმი საზოგადოებას წარმოუდგინეს ლ'ედენში, მსოფლიოს პირველ და უძველეს კინოთეატრში 1895 წლის 28 სექტემბერს.

პირველი კომერციული საზოგადო წარმოდგენა კინემატოგრაფიული ფილმისა შედგა პარიზში 1895 წლის 28 დეკემბერს. მას ორგანიზება გაუწიეს ოგიუსტ და ლუი ლუმიერებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვინ ვინ არის ვიქტორიანულ კინოში
* მოგზაურობა კიბერხმაში


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
საქართველოს დროშა
ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დროშა
**საქართველო-ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ურთიერთობები** — წარმოადგენს ურთიერთობებს ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასა და საქართველოს შორის. 

2010 წლის 22 დეკემბერს საქართველოსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მხრიდან ოქმს გაერო-ში ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მუდმივმა წარმომადგენელმა, ფერნანდ პუკრე-კონომ, საქართველოს მხრიდან კი – საქართველოს მუდმივმა წარმომადგენელმა ალექსანდრე ლომაიამ მოაწერეს ხელი. ხელმოწერის ცერემონიალი ნიუ-იორკში, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან არსებულ საქართველოს მუდმივ წარმომადგენლობაში გაიმართა. ხელმოწერილი ოქმის თანახმად, ერთმანეთთან ურთიერთობებში მხარეები სუვერენული თანასწორობის, მეგობრული ურთიერთობების, ტერიტორიული მთლიანობისა და სახელმწიფო საზღვრების ურღვევობის პრინციპებით იხელმძღვანელებენ. დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ მხარეებმა გაერო-ს გენერალურ მდივანს ბან კი მუნს აცნობეს.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველომ და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამ დიპლომატიური ურთიერთობები დაამყარეს[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Грузия установила дипотношения с Центральноафриканской республикой // "Новости-Грузия"
3. ↑  Грузия установила дипотношения с Центральноафриканской республикой // Эхо Кавказа
**საქართველოს მთის კურორტების განვითარების კომპანია** — შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საქართველოში. დაარსდა 2013 წელს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს" მიერ. 2014 წლამდე **გუდაურის განვითარების სააგენტო** ეწოდებოდა, რადგან მხოლოდ გუდაურის სამთო-სათხილამურო კურორტის მართვას ახორციელებდა.

2014 წლის ივლისიდან, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს გადაწყვეტილებით, ბაკურიანის ერთ-ერთი სასრიალო არეალი — დიდველი მართვაში გადაეცა კომპანიას. 2015 წელს გადაეცა კურორტი გოდერძი (გაიხსნა 2015 წლის დეკემბერში). 2017 წლის მონაცემებით, შპს „საქართველოს მთის კურორტების განვითარების კომპანია" მართავს გუდაურის, ბაკურიანის (კოხტა, მიტარბი, დიდველი), გოდერძის, ჰაწვალისა და თეთნულდის კურორტებს.

დაარსებიდან მთის კურორტების განვითარების კომპანიას ყველა კურორტზე მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტები აქვს განხორციელებული, რამაც ხელი შეუწყო ვიზიტორთა რაოდენობის ზრდას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2  საქართველოს მთის კურორტები: ისტორია. *mrg.gov.ge*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-20. ციტირების თარიღი: 20 თებერვალი, 2021
2. ↑  „თიბისიმ და საქართველოს მთის კურორტების განვითარების კომპანიამ პარტნიორობის ხელშეკრულება გააფორმეს". *NewPress.ge*. ციტირების თარიღი: 20 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
საქართველო-იმერეთის გუბერნიის გერბი
**საქართველო-იმერეთის გუბერნიის გერბი** — რუსეთის იმპერიის საქართველო-იმერეთის გუბერნიის გერბი 1840-1846 წლებში.

აღწერა
------

გერბს ფარის ფორმა ჰქონდა, რომელსაც დაყვებოდა ოქროსფერი ფონი. ფარი გაყოფილი იყო ოთხ ნაწილად: ზედა მარცხენა მხარეს გამოსახული იყო არარატის მთა, რომლის მწვერვალზეც ნოეს კიდობანი იდგა; ზედა მარჯვენა მხარეზე წარმოდგენილი იყო შავი ზღვა; ქვედა მარცხენა კვადრატში გამოსახული იყო ზედა მარჯვენა უჯრაში არსებული მსგავსი სიმბოლო, რომელიც აღნიშნავდა მდინარე მტკვარს; ქვედა მარჯვენა უჯრაში კი წარმოდგენილი იყო ყაზბეგის მთა. აღნიშნული გერბის ცენტრში განთავსებული იყო მცირე ფარი, რომელზედაც წითელ ფონზე გამოსახული იყო გველეშაპთან მებრძოლი წმინდა გიორგი. გერბს, მთავარი ფარის ზემოდან ედგა საიმპერატორო ორთავიანი არწივი, რომელიც თავისი ფრთებით გადაფარებული იყო გერბზე.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საქართველო-იმერეთის გუბერნიის გერბი***

ლიტერატურა
----------

* «Сборник материалов для описания Тифлисской губернии», Тифлис. 1870
**საქართველოს მთათაშორისო ბარი** — ამიერკავკასიის მთათაშორისო ბარის ნაწილი. სივრცობლივ ემთხვევა საქართველოს ბელტს. დასავლეთ საქართველოში საქართველოს მთათაშორისო ბარი მოიცავს კოლხეთის დაბლობს (200 მ-მდე) და გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთს (500 მ-მდე), იმერეთის მაღლობს (პლატო); აღმოსავლეთ საქართველოში — შიდა და ქვემო ქართლის ვაკეებს (300 — 700 მ-მდე), ალაზნის ვაკეს, ივრის ზეგანს (800—900 მ-მდე). საქართველოს მთათაშორისო ბარის ზოგი აკუთვნის აგრეთვე დაბალი და საშუალო სიმაღლის ქედებს: კვერნაქები, საგურამო-იალნო, გომბორი.

ბარის დასავლეთ ნაწილში (კოლხეთი) ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავაა, აღმოსავლეთში მშრალი და ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ბარის დაბალ ნაწილში (გარდა შიდა ქართლის ვაკისა) ყველგან დადებითია, მთებზე — უარყოფითი. ატმოსფერული ნალექების მაქსიმუმი აჭარის სანაპიროზე 2000 მმ-ს აღემატება, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის უკიდურეს აღმოსავლეთში 400 მმ-ზე ნაკლებია.

მდინარეთა უდიდესი ნაწილი რიონისა და მტკვრის აუზებს მიეკუთვნება. უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და წყალამოვარდნები. კავკასიონის ზოგიერთი მდინარე მარადი თოვლისა და მყინვარების წყლითაც საზრდოობს. კოლხეთის მდინარეების ჩამონადენი 60-100 ლ-მდეა, აღმოსავლეთ საქართველოს ბარის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში მცირდება 1-2 ლ-მდე ბარის დასავლეთ ნაწილში გავრცელებულია ჭაობის, ალუვიური, სუბტროპიკული ეწერი, ყვითელმიწა, წითელმიწა, ნეშომპალა-კარბონატული, ტყის ყომრალი ნიადაგები. ბარის აღმოსავლეთ ნაწილში ტყის ყავისფერი, ნეშომპალა-კარბონატული, შავმიწები, წაბლა, დამლაშებული, ტყის ყომრალი ნიადაგები. კოლხეთში შემორჩენილია კოლხური ტყე მარადმწვანე ქვეტყითა და ლიანებით. ძირითადია მურყანი, მუხა, რცხილა, წიფელი, არის წაბლიც. ბარის აღმოსავლეთ ნაწილში ჯაგეკლიანი და ვაციწვერიანი სტეპები, არიდული ნათელი ტყეები, ჭალის ტყეები, მუხნარები, რცხილნარები და წიფელნარებია.

კოლხეთში ჩამოყალიბებულია ძირითადად ნოტიო სუბტროპიკების ვაკეთა ლანდშაფტები და ნოტიო სუბტროპიკების მორცვიანი მთისწინეთის ლანდშაფტები. აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში — ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკების ლანდშაფტები; მშრალი და ზომიერად მშრალი სუბტროპიკების ვაკეთა და ზეგნების ლანდშაფტები, ნოტიო ჰავიანი მთა-ტყის ლანდშაფტი.

ლიტერატურა
----------

* *დევდარიანი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 178.
**ქუჩულა** (ლათ. Strychnos nux-vomica) — ტანდაბალი, 15 მეტრამდე სიმაღლის ხე ლოგანიასებრთა ოჯახისა. მთავარი ღერო ძლიერაა გამრუდებული. ტოტები არასწორადაა განვითარებული. ქერქი გლუვია, მონაცისფრო-მოყვითალო ფერისა. იზრდება სამხრეთ აზიის ტროპიკულ ტყეებსა (ლაოსი, კამბოჯა, ტაილანდი, მალაიზია, ვიეტნამი, ინდოეთი, შრი-ლანკა) და ავსტრალიის ჩრდილოეთ რეგიონებში. ქუჩულა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე შხამიანი მცენარეა. თესლი (ძირითადად), მერქანი და ქერქი შეიცავს შხამიან ალკალოიდებს — სტრიქნინს, რომელსაც მედიცინასა და ვეტერინარიაში იყენებენ, ბრუცინს და სხვა. მცენარის თესლის ექსტრაქტი არის პრეპარატ მასტოდინონის აქტიური კომპონენტი. მისი და ბევრი მასთან ახლომდგომი სახეობის ფესვები და ნორჩი ყლორტები შეიცავს ალკალოიდს კურარინს, რომლისგანაც იღებენ ძლიერ მცენარეულ შხამს — კურარეს, რომელსაც სამხრეთ ამერიკის ინდიელები მრავალი საუკუნის მანძილზე ხმარობდნენ ისრების მოსაშხამად.

სქოლიო
------

1. ↑  ქუჩულა // Strychnos nux-vomica.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-01-31. ციტირების თარიღი: 2019-02-02.
2. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 578.
ფოქვეშის ეკლესია „აბაა", 1957 წელი
**ფოქვეშის ეკლესია „აბაა"** — ეკლესია სოფელ ფოქვეშში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია, ერთნავიანი. აგებულია კარგად დამუშავებული ქვის კვადრებით. ტაძრის კედლები შემორჩენილია 1,5 მ სიმაღლეზე. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონდა კირის ხსნარზე ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთით ჰქონდა. ადგილობრივი აფხაზური მოსახლეობა მას „აბაას" უწოდებს, რაც ციხეს ნიშნავს.

2018 წლის აგვისტოში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნულმა სააგენტომ ციხესიმაგრეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიანიჭა.

ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ეკლესიის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* ხვისტანი რ. ენგურ-მოქვისწყლის აუზის (აფხაზეთი) ქრისტიანული ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ. 2015

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოქვეშის ეკლესია „აბაა"

სქოლიო
------

1. ↑  აფხაზეთში 15 ობიექტს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა
**ქუჯის მთავარანგელოზის სათემო ხატი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქუჯის აღმოსავლეთით, მაღალ გორაზე. ხატის კომპლექსში შედის საბრო, საზარე, საკვირაო, ბეღელი, საჯარე, სალუდე და დარბაზი. საბერე გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედის ფორმის, ფიქლის ქვისაგან მშრალად ნაგები შენობაა, მას სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს დარიფანი აქვს მოწყობილი. დარიფანის ცალფერდა გადახურვა საბეროს გრძივი კედლების წინწამოწეულ ნაწილებს და ორ ხის ბოძს ეყრდნობა. დარიფანი წინიდან რიყის ქვის დაბალი კედლითაა შემოზღუდული. ეს ე.წ საჯარვა, რომელიც დარიფანს ხუთსაფეხურიანი ქვის კიბით უკავშირდება, საბეროს ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ბუხარია. დასავლეთ კედლის გასწვრივ ქვის სკამებია. დასავლეთ კედლის გასწვრივ ქვის სკამებია მოწყობილი. სათავსს ორფერდა სახურავი აქვს. საზარე გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ფიქლის ქვით, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, კარი თაღოვანია. კარის თავზე მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ინტერიერში ჩრდილოეთ კედელზე განჯინის მსგავსი მინაშენია. მის ზემოთ კედელში ნიშია, ნიშის ზემოთ - თარო.

აღმოსავლეთ კედელში ერთიმეორის ზემოთ ორ-ორი სარკმელია გაჭრილი. ქვედა ორი ოთხკუთხაა, ზედა ორი - თაღოვანი. სათავსი ისრული კამარითაა გადახურული. შენობას საფეხუროვანი ორფერდა გადახურვა აქვს. საზარის ჩრდილ-აღმოსავლეთით საკვირაოა - სასანთლე კოშკი. იგი ფიქლის ქვით მშრალად ნაშენი, გეგმით კვადრატულ მასიური ნაგებობაა, რომელსაც დასავლეთით მცირე ნიში აქვს. ბეღელი მდებარეობს საკვირაოს ზემოთ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ნაგებია ფიქლის ქვით. გეგმით კვადრატულია. კედლები კირითაა შელესილი. კარი აღმოსავლეთ კედლეშია. კარის ზემოთ ფიქლის თაროა. გადახურულია ფიქლის ორფერდა საფეხიროვანი სახურავით. საჯარე ფიქლის ქვის მშრალად ნაშენი ნაგებობაა. მდებარეობს ბეღლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სანახევროდ დანგრეულია. კარი სამხრეთ კედელში აქვს. სათავსის შუაში ფიქლით ნაშენი კერაა, რომლის ირგვლივ ხის სკამებია. გადახურვა ორფერდაა. საჯარის მახლობლად გეგმით ოთხკუთხა, ფიქლით ნაშენი დარბაზის ნანგრევებია. დარბაზის და საჯარის მახლობლად სალუდეა - ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა და სანახევროდ დანგრეული ნაგებობა. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს. სათავსის შუაში ქვის კერა ყოფილა მოწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 331-332.
**სვეტლანა კიტიჩი** (ბოსნ. Svetlana Kitić; ხორ. Светлана Китић; დ. 7 ივნისი, 1960) — იუგოსლავიელი და ბოსნიელი ყოფილი ხელბურთელი.

ბიოგრაფია
---------

სვეტლანა დაიბადა ტუზლაში. ხელბურთის თამაში დაიწყო 16 წლიდან ტუზლის ქალთა სახელბურთო კლუბ ედინსტვოში. მონაწილეობდა 1980 და 1984 წლის ოლიმპიურ თამაშებში, იუგოსლავიის ქალთა ხელბურთის ნაკრებში, რომელმაც 1980 წელს ვერცხლის, ხოლო 1984 წელს ოქროს მედალი მოიპოვა. 1990 წელს ნაკრებმა გაიმარჯვა ხელბურთის მსოფლიო ჩემპიონატში ქალთა შორის.

ბოსნიის ომის შემდეგ კიტიჩი დაბრუნდა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, სადაც სარაევოს ქალთა ხელბურთის კლუბ ჟელეზნიჩარში იყო მოთამაშე-მწვრთნელი. მოგვიანებით დაუბრუნდა თავის მშობლიურ ტუზლის ედინსტვოს, სადაც თავის უფროს ქალიშვილ მარასთან ერთად თამაშობდა. 2002 წელს გამოდიოდა ხელბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე ბოსნია და ჰერცეგოვინის სახელით, მაგრამ ნაკრებმა საკვალიფიკაციო ეტაპი ვერ გადალახა. ამის შემდეგ კიტიჩი ქვეყნის ქალთა სახელბურთო ნაკრების აღმასრულებელი დირექტორი იყო 2006-დან 2008 წლამდე. სანაკრებო კარიერის განმავლობაში ჩატარებული აქვს 202 მატჩი და გატანილი აქვს 911 გოლი.

ამჟამად ბელგრადის რადნიჩკის მენეჯერია. ცხოვრობს ბელგრადში და სერბეთის პარლამენტის წევრია სოციალისტური პარტიიდან.

დაქორწინებული იყო ფეხბურთელ ბლაჟ სლიშკოვიჩზე, ქორწინებიდან ოთხი თვის შემდეგ წყვილი დაშორდა. შემდეგ დაქორწინდა დრაგან დაშიჩზე, რომლიდანაც მიიღო გვარი, ოთხწლიანი ქორწინების შემდეგ დაშორდნენ. ჰყავს სამი შვილი.

სქოლიო
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  Svetlana Kitić: Najbolja rukometašica svih vremena Bosnian. Svijet Rukometa/Oslobodjenje.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-23. ციტირების თარიღი: 27/05/2015.
3. ↑  U Tuzli promovisana knjiga o najboljoj rukometašici Bosnian. ციტირების თარიღი: 27/05/2015.
4. ↑  Svetlana Kitić za "Ginisa"
სუბტროპიკული ტყეების გავრცელების რუკა
**სუბტროპიკული ტყე** — სუბტროპიკულ სარტყელში გავრცელებული ხშირი ფართოფოთოვანი ტყე. ხმელთაშუაზღვისპირეთის სუბტროპიკულ ტყეებში გაბატონებულია მარადმწვანე ბუჩქნარები და ტანდაბალი ხეები. ზონისთვის დამახასიათებელია ნაყოფიერი ყავისფერი ნიადაგები. 

მარადმწვანე მცენარეულობა შეგუებულია ზაფხულის სიცხესა და სიმშრალეს. მათ სქელი პრიალა ფოთლები აქვთ, ზოგიერთს კი წვრილი და ბუსუსებიანი. ყოველივე ეს ამცირებს აორთქლებას. რბილი, წვიმიანი ზამთრის პირობებში უხვად იზრდება ბალახი. 

ხეებს შორის მჭიდროს არის გაბატონებული სხვადასხვა სახის მცენარეები და ბუჩქნარები. ამ ტიპის ტყეები გაბატონებულია უმთავრესად ხმელთაშუაზღვისპირეთში, და ასევე ტროპიკებისა და სუბტროპიკული ზონების მაღალმთიან ადგილებში. 

ხმელთაშუა ზღვისპირას ტყეები თითქმის მთლიანად გაჩეხილია. მათ ადგილზე გვხვდება მეორადი მარადმწვანე ბუჩქნარები და დაბალი ხეები — ხემარწყვა (რომლის ნაყოფი მარწყვს მოგვაგონებს), ქვა მუხა, კორპის მუხა, ველური ზეთისხილის ხე, ფიჭვი პინია, ღვია, კეთილშობილი დაფნა და სხვა მცენარეულობა. 

სუბტროპიკები კონტინენტების აღმოსავლეთ განაპირა მხარეებზე ხასიათდება შედარებით ნოტიო კლიმატით. ატმოსფერული ნალექები არათანაბრად მოდის, თუმცა ზაფხულში ხშირია წვიმა. აქ ჭარბობს ხშირი ნოტიო ტყეები, სადაც ხარობს მარადმწვანე მუხა, მაგნოლია და სხვ. ხარობს ასევე ლიანები და ბამბუკი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტროპიკული ტყეები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია დაარქივებული 2011-03-17 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)]
* ინფორმაცია დაარქივებული 2012-02-14 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
სოსო ქოიავა სახელოსნოში. 1975 წლის აგვისტო.
**იოსებ (სოსო) დანიელის ძე ქოიავა** (დ. 14 თებერვალი, 1933, აბაშა) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი. მის სახელთანაა დაკავშირებული ძველი ქართული ჭედურობის აღორძინება თანამედროვე ხელოვნებაში და ლითონმქანდაკებლობის დარგის ტრადიციის გაგრძელება.[1]

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია ქანდაკების სპეციალობით. 1959-1964 წლებში იყო თბილისის მოსე თოიძის სახელობის პროფტექნიკური სასწავლებლის პედაგოგი, 1964-1974 წლებში — დირექტორის მოადგილე; 1974-1979 — დირექტორი; 1979-1988 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ლითონის მხატვრული დამუშავების კათედრის გამგე; 1989-1992 წლებში პრორექტორი სასწავლო დარგში, 1993-2003 წლებში — რექტორი. მუშაობს ქანდაკებაზე და ჭედურ ხელოვნებაში. ძირითადი ნამუშევრებია: „ჩაის პლანტაცია" (ჭედური, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „აღორძინება" (ქანდაკება, ქუთაისი), „საქართველოს სიუხვე და ხელოვნება" (რელიეფური პანო, მეტროსადგური სადგურის მოედანი 2) და სხვ. მონაწილეობდა ჯგუფურ გამოფენებში 36 ქვეყანაში, 1994 და 1997 წლებში ჰქონდა პერსონალური გამოფენები. დაჯილდოებულია საქართველოს ღირსების ორდენით (1999).

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. – თბ. 1998-1999. - გვ.329

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოსო ქოიავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  14 თებერვალი სოსო ქოიავას დაბადების დღეა, მედიაჰოლდინგი „კვირა". 14 თებერვალი, 2020.
**ყორნისის გვერდას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყორნისში. აგებულია შუა საუკუნეებში. 

ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის, კარგად თლილი ქვიშაქვის კვადრებით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთით სწორკუთხა  ნიშია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობოდა. საკურთხევლის წინ ქვის კანკელის ფრაგმენტებია შემორჩენილი.

გრძივი კედლები წყვილი პილასტრის საშუალებით სამ, თითქმის თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრების კაპიტელებს კამარის საბრჯენი თაღი ებჯინებოდა.

დარბაზი ნათდება დასავლეთის და სამხრეთის თაღოვანი სარკმლებით. ამავე კედელშია გაჭრილი შესასვლელები.

ეკლესიას დასავლეთით და სამხრეთით მინაშენები გააჩნია. დასავლეთ მინაშენსა და ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელს შორის  ნაკერი ჩანს. ჩრდილოეთი ფასადის აღმოსავლეთ მონაკვეთში ნიშია მოწყობილი.

სამხრეთი მინაშენი განიერია და უფრო მოკლე. სამშენებლო ქვა ფლეთილია. მინაშენში შესასვლელი სამხრეთიდანაა იქვე ბუნის ქვა დევს.

ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები დაბზარულია. მინაშენები ჩამონგრეულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**სფაელოს სახლი** (რუს. Дом Сфаэло) — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 67.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქ ტაგანროგში პეტროვის ქუჩა 67-ში ააშენეს სახლი 1862 წლის ნახაზების საფუძველზე. ამ უძრავი ქონების პირველი მფლობელები იყო ქალბატონი, რომლის გვარიც იყო ტრეტიაკოვი. 

1873 წლიდან 1880 წლამდე სახლი ეკუთვნოდა პირველი გილდიის ვაჭარ ანტონ სფაელოს. იგი დაიბადა ვაჭრის ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ ევსტათი და ფოტინე. ანტონის გარდა ოჯახში იზრდებოდა კიდევ რამდენიმე ბავშვი - ნიკოლოზი, ანა და კონსტანტინე. 1886 წელს ანტონი დაქორწინდა აგლაის დალლაპორტეზე, მათ შეეძინათ რამდენიმე შვილი: ევსტათი, ივანე, კონსტანტინე, მარია, დიონისე, ანდრეი, ნიკოლოზი. არსებობს მოსაზრება, რომ ივან ანტონის ძე შესაძლებელია ყოფილიყო დიმიტრი სინოდი-პოპოვის ბიძაშვილი. 1890 წლიდან 1906 წლამდე სახლის მფლობელი იყო აგლაის სფაელო, ხოლო 1915 წელს უკე ეკუთვნოდა ნიკოლოზ ბარდაშევს. იგი ასევე ფლობდა სახლებს პეტროვის 11-ში და ჩეხოვის 88-ში. 

სახლის ზედა სართულზე ცხოვრობდა (ზოგი ვარაუდით ასწავლიდა) მოცეკვავე ჯორჯინიო ვრონდი. ტაგანროგში ვრონდი ჩავიდა იტალიურ ოპერასთან ერთად და მის მიერ დაარსებულ ცეკვის გაკვეთილებზე დადიოდა მწერალი ანტონ ჩეხოვი. ვრონდი დაოჯახდა რუს გოგონაზე, შეიცვალა სახელი და გახდა ეგორ სემიონოვიჩი. 

ამ სახლის პირველ სართულზე მუშაობდა მასაჟისტი ნ. ა. როვინსკი და ფოტოგრაფ ვ. ვიტჩენკო. XXI საუკუნეში შენობაში განთავსებულია მაღაზია „გლობალ ელექტრონიკსი".

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Рафтопуло гостиница//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
2. 1 2 3 4 5 6 7  Дом 67. Петровская улица
**სვიანაძეების საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანის სამხრეთით, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

კომპლექსი შედგება ციხე-სახლის, ზურგიანთ კოშკისა და დამხმარე ნაგებობისაგან. ციხე-სახლი გეგმით ტრაპეციულია, სამსართულიანი. ნაგებია ნატეხი ქვით, კედლების ზედა ნაწილი, სართულშუა გადახურვა და სახურავი ჩამოქცეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 9,5 მეტრს აღწევს. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა, მასში მოხვედრა მეორე სართულის იატაკში მოწყობილი სწორკუთხა ღიობიდან შეიძლება. პირველი სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მეორე სართული საცხოვრებელია. შესასვლელი ჩრდილოთ-დასავლეთ კედელში მიწის დონეზეა გაჭრილი. სამხრეთ-დასავლეთ კედელეში სამი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი ოთხი პატარა სწორკუთხა ნიში, მესამე სართული სამეურნეო დანიშნულების უნდა იყოს. აქ სამხრეთ-დასავლეთ კედლის შუა ნაწილში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში თითო განიერი ოთხკუთხა ღიობია. ციხე-სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე ზურგიანი კოშკია მიდგმული. შემორჩენილია ქვედა, მასიური ნაწილი. კოშკის შემორჩენილ ნაწილზე დაშენებულია მშრალი წყობით ნაგები კვარცხლბეკი, რომელზეც ჯვრისგამოსახულებიანი ქვის ფილა დგას. დამხამარე ნაგებობებისგან მხოლოდ ფრაგმენტია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 310.
კოლეგიატა კატანიაში, სტეფანო იტარის პროექტი, 1768.
ქუატრო კანტი პალერმოში, 1610.
**სიცილიური ბაროკო** ბაროკოს არქიტექტურის გამორჩეული ფორმაა, რომელმაც განვითარება ჰპოვა სიცილიის კუნძულზე, იტალიაში, XVII-XVIII საუკუნეებში. სტილი ამოიცნობა არა მხოლოდ მისი ტიპური ბაროკოს ხვეულებითა და არშიებით, არამედ ასევე მომღიმარი ნიღბებით, ფრთოსანი ჩვილი ანგელოზებითა და ზედმიწევნით დეტალური ორნამენტებით, რომელმაც სიცილიას უნიკალური არქიტექტურული სახე შეუქმნა.

სიცილიური ბაროკოს სტილი გაჩნდა 1693 წლის მასიური მიწისძვრის შემდეგ დაწყებული აღმშენებლობის ბუმით. მანამდე ბაროკოს სტილი კუნძულზე გამოიყენებოდა უფრო სადა მანერით, რომელიც ჰიბრიდული ადგილობრივი არქიტექტურიდან წარმოიშვა, რომის დიდი ბაროკოს არქიტექტურის გავლენის გარეშე. მიწისძვრის შემდეგ ადგილობრივ არქიტექტორებს, რომელთა უმრავლესობა განათლებას რომში იღებს, საშუალება მიეცათ შეექმნათ გაცილებით უფრო დახვეწილი და რთული ბაროკოს არქიტექტურა, იმჟამად პოპულარული კონტინენტალურ იტალიაში. ამ არქიტექტორთა ნამუშევრებმა, და მათ მიერ წამოწყებულმა ახალმა არქიტექტურულმა კვეთის ჟანრმა, მრავალი ადგილობრივი დამწყები არქიტექტორი აღაფრთოვანა. დაახ. 1730 წელს სიცილიელი არქიტექტორების ახალი თაობა უკვე საკმაოდ თავდაჯერებით იყენებდა ბაროკოს სტილს. სტილის მათმა თავისებურმა გაგებამ გამოიწვია უფრო პერსონალიზებული და გაცილებით ლოკალიზებული ხელოვნების ფორმის ჩამოყალიბება ამ კუნძულზე. 1780-იანი წლებიდან ამ სტილს ცვლის ახალი, უფრო მოდური ნეოკლასიციზმი.

ზედმიწევნით დეკორატიული სიცილიური ბაროკოს პერიოდი თითქმის 50 წელს გრძელდებოდა და ბრწყინვალედ გამოხატა კუნძულის სოციალური წყობა იმ დროს, როცა ნომინალურად ესპანეთის ხელქვეითი, ის ფაქტობრივად ექსტრავაგანტური და ჰედონისტური ადგილობრივი არისტოკრატიის მიერ იმართებოდა. ბაროკოს არქიტექტურამ კუნძულს საკუთარი უნიკალური ხასიათი შესძინა, რომელსაც დღემდე აღტაცებაში მოჰყავს მნახველი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
წმინდა სენოტი ჩიჩენ-იცაში.
**სენოტი** (ესპ. cenote) — ბუნებრივი ჭა ან მცირე ტბა გარშემო კლდის შვერილებით. სენოტს მაიას ტომები წყლის ჭებად და მსხვერპლშესაწირ ადგილად იყენებდნენ. ყველაზე ცნობილი სამსხვერპლო ადგილია წმინდა სენოტი ჩიჩენ-იცაში. მაიას ენაზე სენოტი ჟღერდა როგორც „ცონოტ" — რაღაც ღრმა. 

მაიას ტომებს სენოტები „საიქიოს კარიბჭედ" მიაჩნდათ, ხოლო ამ ჭებიდან ამოღებული წყალი — წმინდად. სენოტების გაჩენა წვიმისა და ჩამდინარე წყლებს უკავშირდება, რომლებიც მიწისქვეშა მდინარეებს უერთდება. 

სენოტების უმეტესი ნაწილი ნახევარკუნძულ იუკატანზეა აღმოჩენილი.

იუკატანის ზოგიერთი სენოტი, მაგალითად, დოს-ოხოსი (ესპ. Dos Ojos) და ჩაკ-მოლი (Chac Mol) დაივინგის მოყვარულთა შორის დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sistema Zacatón
* Volcanic karstification of Sistema Zacaton, Mexico (Gary, Sharp, 2006) დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine.
* სენოტში ფორმაციის ეტაპები (ინგლ).
* Doline, Sinkhole, Cenote
* სენოტები ჩიჩენ-იცაში
* Quintana Roo Speleological Survey (QRSS)
* Year 1999 Cenotes Conference in Perugia, Italy
* Maps of Chicxulub and Ring of Cenotes დაარქივებული 2007-10-10 საიტზე Wayback Machine.
**სკიზერლის სახლი** (რუს. Дом Скизерли) — ორსართულიანი სახლი, არქიტექტურული, ისტორიული და კულტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1840-იანი წლებში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი № 3.

ისტორია
-------

1840-იან წლებში, ტაგანროგში, ტურგენევის შესახვევის ნომერ 3-ში ააშენეს ახალი ორსართულიანი სახლი არქიტექტორ პატრიკოს პროექტის მიხედვით. მისი პირველი მფლობელი იყო თურქეთის მოქალაქის ცოლი მარია რაფაელის ასული ქსანტოპორსოვა. ეზოში მდებარე ნაგებობების ნაწილი პალასოვების ოჯახის კუთვნილებაში იყო. 1860-იან წლებში სახლის მფლობელი გახდა ტიტულარული მრჩეველის ქვრივი ნადეჟდა ივკოვაია. XIX საუკუნნის დასასრულში სახლმა კიდევ ერთხელ შეიცვალა მფლობელი. სახლსის პატრონი ამჯერად გახა ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე ვასილი ვლასის ძე სკიზერლი. ამ პერიოდისათვის სახლი შეფასებული იყო 12 000 რუბლად. სკიზერლის ოჯახის მფლობელობაში სახლი რჩებოდა 1920-იან წლებამდე. 1992 წელს სახლი აღიარეს არქიტექტურის ძეგლად და დაცულია კანონის მიერ.

აღწერა
------

ორსართულიანი სახლი დაშენებულია ქვის საძირკველზე. სახურავზე გამართულია პარაპეტი. ფასადი შემკულია კარგად განვითარებული კარნიზით, რომლის ქვეშაც მდებარეობს ფრიზი. ქვის თაღოვანი შესასვლელი კარბჭე გაფორმებულია ნახევარ კოლონებით.

როსტოვის საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების საფუძველზე სახლს მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Жилой дом.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-12.
2. 1 2 3  Энциклопедия Таганрога
3. ↑  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
კათოლიკური ტაძარი ზანზიბარში.
**სუაჰილის არქიტექტურა** — შენობათა სტილი აფრიკის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროებზე. მიუხედავად ძირითადად არაბული და სპარსული წარმომავლობისა, არქეოლოგიური, წერილობითი, ლინგვისტური და კულტურული მასალა მოწმობს, რომ მასზე ძლიერი გავლენა აფრიკულმა ტრადიციებმა მოახდინა. 

არქეოლოგი ფელიქს ქამის ცნობით აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროს გასწვრივ ბანტუს ტომის დასახლებები პირველ ათასწლეულში გაჩნდა. VI საუკუნიდან ისინი დროთა განმავლობაში მომძლავრდნენ რეგიონული ვაჭრობის, მოსახლეობის ზრდისა და ცენტრალიზებული ურბანიზაციის წყალობით. ამ დასახლებების არქიტექტურული ელემენტები მოიცავს თაღებს, ეზოებს, იზოლირებულ ქალთა ბუდუარებს, მიჰრაბს, კოშკებსა და დეკორატიულ ფორმებს. დიდი ზიმბაბვეს ნამოსახლარის ნანგრევებში ამ სტილთან გარკვეული მსგავსება იცნობა, ასევე მსგავსება შეინიშნება ძველ მადაგასკარულ არქიტექტურულ ელემენტებთან. ამ სტილის არქიტექტურის ნიშნები დღემდე შემორჩა სამხრეთ კენიის საპორტო ქალაქ მალინდის გედის ნანგრევებში (გედის დაკარგული ქალაქი).


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |