recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნინო მამამთავრიშვილი** (დ. 30 ოქტომბერი, 1950, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2004).

ბიოგრაფია
---------

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი ხოლო 1977 წელს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1973 წლიდან მუშაობს მ. წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში; 1977–1985 წლებში — უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1985 წლიდან — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი გულის უკმარისობის განყოფილებაში. ავტორია 39 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება იმუნოლოგიის საკითხებს, გულის კუნთის დაავადებებს, გულის უკმარისობის აქტუალურ პრობლემებს. პრაქტიკულ მუშაობას ეწევა სამედიცინო ფაკულტეტის თერაპიის კათედრაზე. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1979 წელს „იმუნოლოგიური მაჩვენებლების მნიშვნელობა რევმატიული პროცესების აქტივობის შეფასებაში"; სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2004 წელს „რედოქს-სტატუსის როლი ენდოთელური დისფუნქციის განვითარებაში გულის უკმარისობის დროს".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* ევროპის კარდიოლოგთა ასოციაცია, წევრი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 182
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი. თბ. 2012, გვ. 348

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო მამამთავრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ორბელიანი**. |

**ნინო სვიმონის ასული აბაშიძე ორბელიანისა** (დ. 1838, ახალქალაქი — გ. 12 მარტი, 1919, თბილისი) — ქართველი პოეტი, მსახიობი, საზოგადო მოღვაწე, ქველმოქმედი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქართლში სოფ. ახალქალაქში თავად თარხან-მოურავების ოჯახში. ერთხანს ცხოვრობდა ქუთაისში, 14 წლისა მიათხოვეს ქუთაისელ ევგენი მაისურაძეს რომელიც მალე გარდაიცვალა. მონაწილეობდა კულტურულ-სალიტერატურო ცხოვრებაში, თეატრალურ წარმოდგენებში. 1864 წელს მეორედ გათხოვდა გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ორბელიანზე. 1870-იან წლებში ნინო უკვე თბილისშია და ნაყოფიერ ლიტერატურულ, თეატრალურ, საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ეწევა. გამოირჩეოდა სილამაზით, ორატორული ნიჭით. 

ნინო ორბელიანისადმი ლექსები აქვს მიძღვნილი ვ. იურკევიჩს („რუს-იმერელს"). 

ნინო ორბელიანის ლექსზე დაწერილი სიმღერა ვანო სარაჯიშვილის შესრულებით.

45 წელი იღვაწა ქართულ პოეზიაში. ლიტერატურულ სარბიელზე გამოვიდა XIX საუკუნის 60-იან წლებში. მრავალი ლექსის ავტორია, გამოქვეყნებული აქვს მხოლოდ ერთი მცირე მოცულობის კრებული.

ნინო ორბელიანი იყო აკაკი წერეთლის ლირიკის მიმდევარი. სტილითა და ტონით ენათესავებოდა აგრეთვე გრიგოლ ორბელიანის, ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და ილია ჭავჭავაძის შემოქმედებას. მისი პოეზიისათვის ნიშანდობლივია სამშობლოს სიყვარული და ნათელი მომავლის იმედი.

სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ნინო უკიდურეს სიღატაკეში, უსახლკაროდ ცხოვრობდა. ყველასგან მივიწყებული, გარდაიცვალა 1919 წლის 12 მარტს თბილისში დავრდომილთა თავშესაფარში. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 296, თბ. 1994
**ნოდარ ციციშვილი** (დ. უცნობია — გ. 1658) — XVII საუკუნის პირველი ნახევრის მწერალი, „ბარამგურიანის" ავტორი. ქართლის დიდი ფეოდალის ფარსადან ციციშვილის ძე.

მამამისი დიდ როლს თამაშობდა XVII საუკუნის ირან-საქართველოს პოლიტიკურ ურთიერთობაში. ნოდარ ციციშვილი ერთხანს ირანში მოხვედრილა, სადაც გასცნობია სპარსული მწერლობის საუკეთესო ნიმუშებს. 1640 წელს მონაწილეობდა როსტომ მეფის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ პატიება მიიღო როსტომის მეუღლის, დიდი მეცენატის მარიამ დედოფლის შემწეობით. სწორედ მას მიუძღვნა ვრცელი პოემა „ბარამგურიანი", რომელიც აღმოსავლეთში ფართოდ გავრცელებული სიუჟეტის (სასანიანთა მეფის ბაჰრამ გურისა და შვიდი მზეთუნახავის თავგადასავალი) ქართული ვერსიაა აღწერილი.

ლიტერატურა
----------

* *გვახარია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 237.
* „შვიდი მთიები", რედ. კეკელიძე კ.; ტფილისი, 1930
* კაკაბაძე ს. ფარსადან გორგიჯანიძე, საქართველოს ცხოვრება, საისტორიო მოამბე, ტ. II, თბ. 1925

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ციციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნოდარ ციციშვილი — ბარამგურიანი
**ნარგიზ მამმადაღა ყიზი უმუდოვა** (აზერ. Nərgiz Məmmədağa qızı Umudova; დ. 1989 წლის 20 ივნისს) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, რომელსაც აქვს ფიდე-ს ტიტული ქალი დიდოსტატის.

2005 და 2009 წლებში უმუდოვამ მოიგო აზერბაიჯანის გოგონათა ჩემპიონატი ჭადრაკში. 2001 წელს კალითეაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 12 წლამდე გოგონებს შორის. 2008 წელს ბათუმში მოიპოვა ვერცხლის მედალი ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე 18 წლამდე გოგონათა ასაკობრივ ჯგუფში.

უმუდოვამ ითამაშა აზერბაიჯანისა და აზერბაიჯანის 2 გუნდში ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებში. მან ასევე ითამაშა აზერბაიჯანის შემადგენლობაში ევროპის ქალთა გუნდურ ჩემპიონატზე ჭადრაკში. 2007 წელს მან მიიღო ფიდე-ს ქალთა საერთაშორისო ოსტატის (WIM) ტიტული და 2015 წელს მიიღო ფიდე ქალი დიდოსტატის (WGM) წოდება.

2016 წელს უმუდოვა დაქორწინდა ჰოლანდიელ დიდოსტატ ტვან ბურგზე.

რესურსები ინერნეტში
-------------------

* Umudova, Nargiz
* Nargiz Umudova
* Nargiz Umudova

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  Umudova, Nargiz
4. ↑  2nd quarter Presidential Board 2012, 4-7 April, Elista, Russian Federation
ნინო ტყეშელაშვილი
**ნინო სოფრომის ასული ტყეშელაშვილი** (დ. 1874, ქუთაისი, — გ. 1956, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტი. კარიერა მასწავლებლობით დაიწყო დიდ ჯიხაიშში, შემდეგ — თბილისში. 1906 წლიდან აქტიურად იყო ჩართული ქალთა რეგიონული ორგანიზაციების საქმიანობაში, ადგილობრივი პრესისთვის წერდა სტატიებს ქალთა ისტორიული როლისა და უფლებების შესახებ. საბჭოთა წლებში აქვეყნებდა საბავშვო მოთხრობებს და ზღაპრებს.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქუთაისში, ყოფილი მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია. 1890-იან წლებში ნიკო ნიკოლაძის და ოლღა გურამიშვილის მიწვევით სოფელ დიდი ჯიხაიშის სკოლაში რუსულის მასწავლებლად მუშაობდა. 1903 წელს მოსკოვში გაემგზავრა სტომატოლოგიის შესასწავლად. მონაწილეობდა სტუდენტურ გამოსვლებში. 1906 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და თბილისში, საზოგადო მოღვაწის — მარიამ დემურიას საკვირაო სკოლაში დაიწყო მუშაობდა მასწავლებლად. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა დემურიას საზოგადოებრივმა აქტიურობამ და ეკატერინე გაბაშვილის მწერლობამ. მონაწილეობდა რუსეთის რევოლუციის (1905-1907) მომდევნო პერიოდში ქალთა სამოქალაქო და პოლიტიკური მონაწილეობისთვის მოძრაობაში. სახელი გაითქვა იმიტირებული სასამართლო პროცესით „ქრისტინეს გასამართლება" (ეგნატე ნინოშვილის „ქრისტინეს" მიხედვით), რომელიც სახალხო თეატრების სცენაზე იმართებოდა და სადაც ქრისტინეს ცნობილი მსახიობი ეფემია მესხი განასახიერებდა. ქალთა უფლებების შესახებ სტატიებს აქვეყნებდა იმდროინდელ ქართულ პრესაში („ნაკადული", „ცნობილის ფურცელი", „კლდე", „ქართველი ქალის ხმა", „თეატრი და ცხოვრება" და სხვ.). წერდა ფსევდონიმებითაც („სუფრაჟისტკა", „მერცხალა"). 1906 წლიდან ჩართული იყო ანასტასია გედევანიშვილის მიერ დაარსებულ „ქალთა თანასწორუფლებიანობის საქართველოს კავშირის" საქმიანობაში. ამ ორგანიზაციამ 1908 წელს მისასალმებელი წერილი გაუგზავნა სრულიად რუსეთის ქალთა პირველ ყრილობას. ამავე პერიოდში ნინო ტყეშელაშვილი გამოეყო კავშირს და იყო იმ 136 ქალს შორის, რომელთაც შექმნეს „კავკასიელ ქალთა საზოგადოება". ეს ორგანიზაცია იბრძოდა ქალთა საარჩევნო უფლებებისთვის, ქმნიდა კლუბებს ქალებისთვის, სადაც მათ წერა-კითხვას და ხელსაქმეს ასწავლიდნენ. მიმდინარეობდა პროპაგანდა პროსტიტუციის, როგორც „საზოგადოებრივი სიბოროტის" წინააღმდეგ. ქალთა უფლებებისთვის ბრძოლას განაგრძობდა საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებშიც (1918-1921). 

საბჭოთა პერიოდში ტყეშელაშვილი ძირითადად საბავშვო მწერლობით იყო დაკავებული. 1930 წლიდან მისი ზღაპრები, მოთხრობები და იგავ-არაკები (მათ შორის, „სპილო და მტაცებლები", „მგალობელი ჩიტები", „ვირი" და სხვ.) სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ-გაზეთებში. ტყეშელაშვილს ეკუთვნის ასევე მოგონებები მისი თანამედროვე მწერლების და საზოგადო მოღვაწეების — ეკატერინე გაბაშვილის, ანასტასია თუმანიშვილ-წერეთლის, ანასტასია ერისთავი-ხოშტარიას, კეკე მესხის, მარიამ დემურიას, ქეთევან ირემაძის, შიო არაგვისპირელის, იოსებ გრიშაშვილის, გიორგი ქუჩიშვილის და სხვათა შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩიხლაძე, ნინო. ნინო ტყეშელაშვილი დაარქივებული 2019-03-18 საიტზე Wayback Machine.. ფრაგმენტი წიგნიდან „ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე ქალები" (თბილისი, 1990). ნანახია 23 თებერვალი, 2020.
* გაფრინდაშვილი, ლელა. ნინო ტყეშელაშვილი. „სამხრეთ კავკასია: ფემინიზმი და გენდერული დემოკრატია" (ჰაინრიხ ბიოლის ფონდი). ნანახია 23 თებერვალი, 2020.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნინო ჩხეიძე (მსახიობი)**. |

**ნინო ჩხეიძე** (დ. 6 ივნისი, 1981, თბილისი) — ქართველი მომღერალი. 2006 წელს გამოუშვა პირველი სტუდიური ალბომი. ნინო ჩხეიძის რეპერტუარი ქალაქურ ფილკლორს, ეთნო და პოპ-მუსიკის ელემენტებს შეიცავს.

ბიოგრაფია
---------

ნინო ჩხეიძე დაიბადა 1981 წლის 6 ივნისს, ქალაქ თბილისში, პროფესიით ეკონომისტის — გია ჩხეიძისა და მათემატიკოსის — ქეთინო ქოჩიაშვილის ოჯახში. ბავშვობიდან დადიოდა პიონერთა სასახლეში. 1999 წელს დაამთავრა მეხუთე მუსიკალური სკოლა. 1999-2002 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ტელე-ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე, რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა მაგისტრატურაში იგივე განხრით. მისი პირველი სიმღერაა მაცაცო სებისკვერაძის „ჩემი გული შენია". 2005 წელს ნინო ჩხეიძემ დაიწყო ქალაქური სიმღერების ჩაწერა, სადაც ჩაწერა ძველი ქალაქური სიმღერა „ჩემი გმირი გიწოდე". შემდეგ ჩაწერა მარეხ გოძიაშვილის „წაღვერიდა თბილისი".

2006 წელს გამოვიდა ნინო ჩხეიძის პირველი ალბომი, სადაც შესული იყო 12 ძველი ქალაქური სიმღერები. 2007 წელს გამოვიდა მეორე ალბომი „უშენოდ", სწორედ სიმღერა „უშენოდ"-ზე გადაიღო ჩხეიძემ ვიდეო რგოლი, რომლის რეჟისორები იყვნენ ბესო სოლომონაშვილი და ზვიად ალხანაიძე. 2008 წელს გამოვიდა კიდევ ორი ალბომი „ვიცი გიყვარვარ" და საახალწლოდ ამავე წელს გამოუშვა კიდევ ერთი ალბომი „საუკეთესო სიმღერების კრებული". 2008 წელს გადაიღო კიდევ ორი ვიდეო რგოლი სიმღერებზე „სანთელივით დავდნები" და „ვიცი გიყვარვარ" რამაზ ჩაჩანიძის რეჟისორობით. 2008 წლის 17 დეკემბერს გახსნა თავისი ხმის ჩამწერი სტუდია „ნიო სტუდიო". 2009 წელს გამოვიდა კიდევ ორი ალბომი: ალბომი „5" და ასევე „კარაოკე".

2010 წელს გამოვიდა ალბომი „გამახარე". 2010 წელს ნინო ჩხეიძე რადიო „აფხაზეთის ხმის" მუსიკალური ხელმძღვანელი გახდა. 2011 წელს გამოვიდა ალბომი „მიყვარხარ ცამდე". 2011 წელსვე ნინო ჩხეიძემ გადაიღო კიდევ ერთი ახალი ვიდეო რგოლი, დუეტი ნინო ჩხეიძე და კაბუ „მიყვარხარ ცამდე", რომლის რეჟისორი იყო ზურა მენთეშაშვილი. 2012 წელს ტელეკომპანია „იმედმა" მიიწვია პირველ მეგა-პროექტ ახალ ქართულ ხმაში ერთ-ერთ მწვრთნელად. 2013 წელს გამოვიდა ალბომი „ნინო ჩხეიძე". 2014-2017 წლებში ნინო ჩხეიძე იყო საავტორო მუსიკალური TV პროექტის — „საქართველოს ფანოღის" იდეიისა და პროექტის ავტორი. 2015 წელს გამოვიდა კიდევ ერთი ახალი ალბომი „ნინო ჩხეიძე mp3", სადაც შესულია მისი საუკეთესო სიმღერები. 2015 წელს გამოვიდა ალბომი „ნინო ჩხეიძე დუეტები", სადაც შესულია დუეტები. 2016 წელს გამოვიდა ახალი ალბომი „ყველაფერი ხდება". 2016 წელს შექმნა ბრენდი, რომელსაც დაარქვა „NIO" და აწარმოებს დღემდე ბრენდირებულ ქუდებს. 2017 წელს გამოვიდა ალბომი „ნინო ჩხეიძე". 2018 წელს მიიღო მონაწილებოა პროექტ „ცეკვავენ ვარსკვლავებში", ხოლო 2018 წელს შექმნა მუსიკალური ბენდი „NIO ბენდი".

ჰყავს მეუღლე გიორგი კორახაშვილი და შვილი მარიამ კორახაშვილი. მისი ძმა დიმიტრი ჩხეიძე პროფესიით ეკონომისტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ჩხეიძე – არხი YouTube-ზე
* soundcloud.com

სქოლიო
------

1. ↑  ნინო ჩხეიძე (ბიოგრაფია). Intermedia.Ge (23 მაისი, 2012). ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2018.
2. 1 2  ნინო ჩხეიძე: ჩემმა ქმარმა მომიტაცა, წივილ-კივილი არ დამიწყია, ცოტა „მეგოიმა"
3. 1 2 3 4  ნინო ჩხეიძე // ბიოგრაფიული ცნობები
**ნაფარეულის ღვთაების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ ნაფარეულის ცენტრში, მთავარი გზის პირას. თარიღდება XVIII საუკუნის მიწურულით და XIX საუკუნის დასაწყისით. 

ეკლესია მოზრდილი, დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, გეგმით სწორკუთხა (18,2X9,3 მ, შიგნით სიმაღლე კამარის წვერომდე - 10 მ-მდეა). ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმლების ღიობები და კონსტრუქციული ნაწილები (კამარა, საბჯენი თაღები, ლავგარდანი) — კვადრატული აგურით. კედლები შიგნიდან და გგარედან შელესილი და შეთეთრებულია. 

XX საუკუნის შუა ხანებში ეკლესიაში ლიმონათის ქარხანა იყო მოწყობილი, რის გამოც მან მნიშვნელოვანი დაზიანებები მიიღო. XXI საუკუნის I ათწლეულის ბოლო წლებში, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები: აღადგინეს კედლების მონგრეული ნაწილები, ლავგარდანი და ეკლესია კრამიტით გადახურეს. გარდა ამისა, ეკლესიის დასავლეთ კედელზე, ადრე არსებული სამრეკლოს ადგილზე, ახ. ოთხწახნაგა სამრეკლო დააშენეს. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. სამხრეთ შესასვლელი ნახევარწრიულთაღოვანია. დანარჩენი ორი - სწორკუთხა. დასავლეთ კარი გარედან კედლის სიბრტყეში ოდნავ შეღრმავებულ, ნახევარწრიულთაღოვან არეშია მოქცეული.

ეკლესიის შიდა სივრცე ვრცელია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც მოწყობილია ერთი, ნახევარწრიულთაღიანი სარკმელი (ცენტრში) და სამი თაღოვანი ნიშა. მათ შორის ერთი, გეგმით ნახევარწრიული, სარკმლის ქვემოთაა, თითო-თითო კი — აფსიდის ბოლოებთან. გარდა ამისა, თითო, მცირე, თაღოვანი ნიშა გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშიდაცაა — ერთმანეთის მოპირდაპირედ. საკურთხევლის იატაკი აფსიდის მხრების ხაზიდან საგრძნობლად წინწამოწეულია და ეკლესიის იატაკისმიმართ ორი საფხურითაა შემაღლებული.

გრძივ კედლებზე ხუთ-ხუთი, განიერი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. პილასტრების დასავლეთით მდებარე წყვილი, დანარჩენი პილასტრების ტოლი სიგანისაა და დასავლეთ კედელთანაა შერწყმული. თითოეული საბჯენი თაღის ქუსლებთან გამოყოფილია მთლიანი ქვის, თაროსებრი იმპოსტები, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღების გარდა, პილასტრებს შორის გამოყვანილი, ბრტყელი ნიშების თაღებიც ეყრდნობა. ორივე კედელზე ხუთ0ხუთი ასეთი ნიშაა. ყოველ მათგანში, იატაკიდან 3,5 მეტრ სიმაღლეზე, თითო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ერთი, თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა შესასვლელის თავზე. დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში, კედლის სისქეში, მოწყობილია ვერტიკალური ხვრელი, რომელიც სახურავზე დადგმულ სამრეკლოზე (აღდგენილია გარედან, ეკლესიის დასავლეთ კედელზე, კარის აქეთ-იქით, შეორჩენილია ორი, მძლავრი პილასტრი, რომლებიც სამრეკლოს ბაქნის დასაყრდნობად იყო განკუთვნილი) ადიოდა. ამ ხვრელში შესასვლელი (სიმაღლე 2 მეტრამდეა) სარკმლის გასწვრივაა. იგი იმდენად მაღლაა ,,ატანილი’’, რომ თავით თითქმის დასავლეთ კედლის მდებარე, საბჯენ თაღს ეხება.

ფასადები სადაა. აღმოსავლეთ ფასადზე, მაღალ, სამკუთხა ბაზისზე დადგმული, შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. ფასადები დასრულებული იყო აგურით ნაწყობი, ხუთსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე მცირე, ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 317-318.
**პოპულაცია** (ლათ. populatio) — გენეტიკაში, ეკოლოგიასა და ევოლუციურ მოძღვრებაში, ერთი სახეობის იმ ინდივიდთა ერთობლიობა, რომლებიც მრავალი თაობს მანძილზე ერთსა და იმავე ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, თავისუფლად ეჯვარებიან ერთმანეთს და სხვა ასეთივე ჯგუფებისაგან იზოლირებული არიან ტოპოგრაფიული და ეკოლოგიური ბარიერებით.

არეალი, რომელიც პოპულაციას უკავია, სხვადასხვა სიდიდისაა, რაც უმთავრესად დამოკიდებულია ინდივიდთა მოძრაობის ხარისხზე. პოპულაციის ერთ-ერთი ძირითადი თვისებაა მასში ინდივიდთა რაოდენობის მერყეობა („პოპულაციური ტალღები"). პოპულაცია სახეობის ევოლუციის ერთეულს წარმოადგენს. მასში იქმნება ერთიანი გენეტიკური ფონდი და მიმდინარეობს მიკროევოლუციური პროცესები. არსებობს ავტოგამური, ალოგამური და აგამური პოპულაცია.

ლიტერატურა
----------

* *ი. ჭუჭულაშვილი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 161.
* Биологический энциклопедический словарь / Гиляров, М.С. (Гл. ред.), М.: "Сов. энциклопедия", 1989. — გვ. 499. 864 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* ლექსიკონი-ცნობარი სოციალურ მეცნიერებებში
* პოპულაციის რიცხოვნობა, სიმჭიდროვე და განაწილება
* United Nations Population Division
**ნოდარ ნაჭყებია** (დ. 8 აპრილი, 1928, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 1977) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი საერთაშორისო ურთიერთობათა სპეციალობით. 1950-1953 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით პროფესორ გიორგი გეხტმანის ხელმძღვანელობით.

1954-1960 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, აგრეთვე, ცხინვალის სახელმწიფო პედაგოგიურ ისნტიტუტში. 1957-1960 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში იყო უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1960 წლიდან მუშობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1963-1974 წლებში იყო გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კეთედრის ხელმძღვანელი. 1965-1977 წლებში — ფაკულტეტის დეკანი. წლების მანძილზე იყო სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს თავმჯდომარე. ჯერ კიდევ ასპირანტურის პიერიოდში იკვლევდა საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სანავსადგურო ქალაქ ფოთს. 1960-იან წლებში პირველი შეუდგა თურქეთის, ირანის და არაბული ქვეყნების ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ კვლევას. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში საფუძველი ჩაუყარა ახალ სპეციალობას — „საზღვარგარეთის ქვეყნების ეკონომიკურ გეოგრაფიას". მისი ინიციატივით ცალკე გამოიყო და ჩამოყალიბდა რიგი დამოუკიდებელი კათედრები. იგი ავტორია სამეცნიერო შრომებისა, რომლებიც გამოქვეყნებულია ქართულ და უცხოურ პუბლიკაციებში. მათ შორის, აღსანიშნავია რამდენიმე მონოგრაფია, რომლებიც საზღვარგარეთის ქვეყნებს ეხება. იგი დაინტერესებული იყო გეოგრაფიის ისტორიის კვლევითაც. ამ მხრივ, აღსანიშნავია მისი გამოკვლევები ალექსანდრე დადეშქელიანისა და გიორგი ყაზბეგის მოგზაურობებზე. მისი სამეცნიერო ინტერესი საქართველოს სოფლის მეურნეობასა და სასოფლო განსახლებისაკენ იყო მიმართული. იგი წლების მანძილზე იყო საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სასწავლო-მეთოდური საბჭოს თავმჯდომარე, უცხოეთის ქვეყნებთან მეგობრობისა და კულტურული თანამშრომლობის საქართველოს საზოგადოების წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფოთი (ეკონომიკურ-გეოგრაფიული გამოკვლევა)", დაიცვა 1955 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მონგოლეთის სახალხო რესპუბლიკა: ეკონომიურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1972, გვ. 110
* ირანი: ეკონომიურ-გეოგრაფიული ნარკვევი, თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1972, გვ. 200
* თურქეთი: ეკონომიურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1970, გვ. 135

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 205-206

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ნაჭყებია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
წმინდა სოფიის საკათედრო ტძარი
**ნოვგოროდის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი** — მთავარი მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარი დიდ ნოვგოროდში. აგებულია 1045-1050 წლებში. იგი რუსეთის ტერიტორიაზე ყველაზე ძველი ეკლესიაა, რომელიც აგებულია სლავების მიერ.

ისტორია
-------

1045 წელს დიდი მთავარი იაროსლავ ბრძენი და დედოფალი ირინა კიევიდან ნოვგოროდში ჩავიდნენ შვილთან ვლადიმირთან, რათა საფუძველი ჩაეყარათ წმინდა სოფიას ტაძრისათვის. ტაძრის მშენებლობა 1050 წლამდე მიმდინარეობდა. ტაძარი ეპისკოპოსმა ლუკამ სავარაუდოდ 1050 ან 1052 წელს აკურთხა.

1922 წელს სსრკ-ს ხელისუფლების მიერ ეკლესიისათვის ქონების ჩამორთმევის შემდეგ ტაძარი გაძარცვეს. 1929 წელს დაიხურა და შენობაში გაიხსნა ანტირელიგიური მუზეუმი. ფაშისტური გერმანიის ოკუპაციის პერიოდში ტაძარი საკმაოდ დაზიანდა და გაიძარცვა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აღადგინეს.

1991 წელს გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, და ამავე წლის 16 აგვისტოს პირადად ალქსი II-მ აკურთხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Софийский собор\\"Русский город"
* О деревянной Софии Новгородской\\"Новгород Он-Лайн"
**ნოვოჩერკასკის წმინდა ნიკოლოზის სტაროვერული ტაძარი** (რუს. Николаевский старообрядческий храм) — ყოფილი სტაროვერული ტაძარი ქალაქ ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად ეკლესია შემონახული არ არის. 

ნოვოჩერკასკის ფოსტის ქუჩაზე 300 მეტრის რადიუსში ორი წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მდებარეობდა: ერთი მართლმადიდებლური (ნოვოჩერკასკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია) - ნიკოლაევსკის მოედანზე (ამჟამად ლევსკის მოედანი), ხოლო მეორე - სტაროვერების, ალექსანდრეს ბაღში.

ისტორია
-------

1905 წლის 17 ოქტომბერს რუსეთში გამოქვეყნდა მეფის მანიფესტი, რომლის მიხედვითაც რუსეთის მოქალაქეებს მიენიჭათ სიტყვის, კრების და კავშირების თავისუფლება. 1906 წლის 17 ოქტომბერს კი რელიგიის თავისუფლებაც გამოცხადდა. ნოვოჩერკასკის სტაროვერებმა, რომლებმაც დაათბეს ურთიერთობა სტაროვერელებსა და მართლმადიდებლებს შორის, გადაწყვიტეს რომ ნოვოჩერკასკში აეშენებინათ ეკლესია სტაროვერული ტაძარი. 

სტაროჩერკასკის კაზაკმა-სტაროვერმა დიმიტრი ბაიდალაკოვმა ტაძრის მშენებლობისათვის მრევლს გადასცა თავისი ეზო ორი ქვის სახლით ფოსტის ქუჩა ნომერ 39-ში. 1907 წელს ტაძარი ააშენს. 

ეკლესია მოხატა მხატვარმა ივანე პოპოვმა კოლეგებთან ერთად. 1908 წლის 26 ოქტომბერს შედგა სტაროვერული ტაძრის კურთხევა. 

ეკლესიას ჰქონდა სტაროვერული ხატებით გაფორმებული კანკელი, რომელიც დაამზადეს ფაიფურის ფაბრიკაში. 

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ სტაროვერელები აქტიურად მონაწილეობდნენ ნოვოჩერკასკის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ფოსტის ქუჩაზე (ამჟამად პუშკინის ქუჩა) 300 მეტრის რადიუსში მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ორი ეკლესია, მართლმადიდებლური და სტარვერული. ამჟამად ორივე ეკლესია დანგრეულია. 

წმინდა ნიკოლოზის სტაროვერული ტაძარი დაიხურა 1935 წელს. იმ ადგილზე სადაც მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზის სტაროვერული ტაძარი ამჟამად აგებულია ქალაქის სახანძროს ოთხასრთულიანი შენობა. ნოვოჩერკასკის სტაროვერელები სალოცავად დადიან დონის როსტოვში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Николаевский старообрядческий храм
* Храмы Новочеркасска

სქოლიო
------

1. ↑  Храмы Новочеркасска
2. ↑  Поповцы и Беспоповцы
მათემატიკაში რიცხვს ეწოდება **რაციონალური**, თუ ის შეიძლება გამოისახოს როგორც ორი მთელი რიცხვის ერთმანეთზე გაყოფის შედეგი, ანუ c რაციონალური რიცხვია, თუკი ის შეიძლება ჩაიწეროს როგორც c=a/b, სადაც a და b მთელი რიცხვებია და ამასთან b არ უდრის ნოლს.

ნებისმიერი რაციონალური რიცხვი შეიძლება ჩაიწეროს უსასრულოდ ბევრი სხვადასხვა ფორმით, მაგალითად 1/2=2/4=3/6=... მაგრამ კანონიკურ ფორმად ითვლება ის ჩანაწერი რომელშიც მრიცხველს და მნიშვნელს არ გააჩნია 1ის გარდა სხვა საერთო გამყოფი. ყველა ნულისაგან განსხვავებულ რაციონალურ რიცხვს გააჩნია ერთადერთი კანონიკური ფორმა.

ათობით სისტემაში ყველა რაციონალური რიცხვის ჩანაწერი ან სასრულია ან პერიოდული (ეს მტკიცება სამართლიანია ნებისმიერი ფუძის მქონე სისტემისათვის, ანუ თუ რიცხვის ჩანაწერი პერიოდულია ათობით სისტემაში, ის პერიოდული იქნება ორობითშიც, თექვსმეტობითშიც და ა.შ.). ნამდვილ რიცხვებს რომლებიც რაციონალური არაა ირაციონალური რიცხვები ეწოდება.

მათემატიკურ აღნიშვნებში რაციონალური რიცხვები განიმარტება როგორც {\displaystyle \mathbb {Q} =\left\{{\frac {m}{n}}:m\in \mathbb {Z} ,n\in \mathbb {Z} ,n\neq 0\right\},}სადაც {\displaystyle \mathbb {Q} } რაციოინალურ რიცხვთა სიმრავლეა ხოლო {\displaystyle \mathbb {Z} } მთელ რიცხვთა სიმრავლე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 312.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნუცუბიძე**. |

**ნოდარ ნუცუბიძე** (დ. 22 აგვისტო, 1928, თბილისი — გ. 2011) — ქართველი ბიოქიმიკოსი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979), პროფესორი (1980).

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთვრა სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი. 1956-1958 წლებში იყო ბოტანიკის ინსტიტუტის უმცროსი და 1958-1965 წლებში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1963 წლიდან კითხულობდა ლექციებს აგრარულ უნივერსტეტსა და ზოოვეტერინარულ ინსტიტუტში. 1965 წლიდან ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე და დირექტორის მოადგილე; 1967-1994 წლებში საზოგადოება „ცოდნის აკადემიის" განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილე. გამოქვეყნებული აქვს 270 სამეცნიერო ნაშრომი; 2 მონოგრაფია: „აზოტის ასიმილაცია ვაზში" და „მცენარის აზოტური კვება და ცვლა"; არის ავტორი სახელმძღვანელოსი „ბიოტექნოლოგია"; წიგნისა „ჩემი გადასახედიდან დანახული ცხოვრება და ქვეყანა"( 2008).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 490.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ნუცუბიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რაჩია არამის ძე დემირხანოვი** (დ. 24 დეკემბერი, 1914, თბილისი, — გ. 29 ოქტომბერი, 1956, სოხუმი) — საქართველოში მოღვაწე ფიზიკოსი. ფიზიკამათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1968).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი (1938). მუშაობდა ბაქოს ნავთობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტსა (1938–1942) და თბილისია ამიერკავკასიის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტში (1942–1946), 1946 წელს მივლინებულ იქნა სოხუმის „ობიექტზე" (1956 წლიდან სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი). ურანის იზოტოპების განცალკევების ელექტრომაგნიტური მეთოდის დამუშავებისათვის მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1951, სხვებთან ერთად). იყო მნიშვნელოვანი შრომების ავტორი პლაზმისა და ამჩქარებლების ფიზიკაში. დაამუშავა პლაზმური გაწმენდისა და რექტიფიკაციის მეთოდები, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარა ზესუფთა აირების მიღების ეფექტურ ტექნოლოგიებს ბირთვული რეაქტორებისათვის. მართვადი თერმობირთვული რეაქციის პრობლემის კვლევის პროცესში პლაზმაში დამატებითი ენერგიის შესაყვანად პირველმა გამოიყენა მაღალსიხშირული ელექტრომაგნიტური ველი.

ლიტერატურა
----------

* *სალუქვაძე რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 376.
**ნანა სულხანიშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

1953 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინიო ინსტიტუტში. 1955 წლიდან სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1960 წელს.

მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში ლანდშაფტმცოდნეობის ლაბორატორიაში, 1963-1974 წლებში. ლაბორანტი. 1974-1975 წლებში — უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1975-1989 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1989-1995 წლებში ლაბორატორიის გამგე. 1963 წელს დაიწყო კვლევა სამედიცინო გეოგრაფიის დარგში, რომლის ფორმირებაც ის იყო იწყებოდა. ამასთან იყო დაკავშირებული მისი ექსპედიციები ციმბირში (ქალაქი ირკუტსკის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სამედიცინო გეოგრაფიის განყოფილების თანამშრომლებთან ერთად) და საქართველოში. მისი გამოკვლევების დასკვნები შემდეგში მედიკოსების მიერ პრაქტიკით დადასტურდა. 1974 წლიდან მუშაობდა საქართველოში ავთვისებიანი სიმსივნის გავრცელების გეოგრაფიულ პრობლემებზე. ამ მიზნით 1978-1979 წლებში იგი მივლინებულ იქნა ქალაქ მოსკოვში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ონკოლოგიის ცენტრის ეპიდემიოლოგიის განყოფილებაში და 1980-1985 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სამედიცინო გეოგრაფიის ლაბორატორიაში. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ძირითადად სამედიცინო-გეოგრაფიული ხასიათისაა. მათში უმთავრესი ყურადღება ეთმობა საქართველოს ბუნებრივი ფაქტორებისა და სახალხო მეურნეობის ცალკეული დარგების დადებით თუ უარყოფით გავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე. კვლევის შედეგები ნაწილობრივ აისახა მის მიერ თანაავტორებთან ერთად ონკო-გეოგრაფიულ ატლასში. ყურადსაღებია აგრეთვე ჰემატოლოგიის, სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკულ დაავადებათა ინსტიტუტთან ერთად შედგენილი ატლასი და B თალასემიის გავრცელების რუკა, რომლებიც არ დაბეჭდილა. ამასთან, იგი აქტიურად მონაწილეობდა საკავშირო კონფერენციებსა და თათბირებში. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ლანდშაფტების როლი ანკილოსტომიდოზების გავრცელებაში", დაიცვა 1971 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* О взаимодействии анкилостомоза и некоторых естественных компонентов в Мегрелии, Труды географического общества Грузинской ССР, т. 11 Тбилиси, 1970, стр. 121-129
* Некоторые соображения о медико-географическом исследовании, Труды географического общества Грузинской ССР, т. 11, Тбилиси, 1970, стр. 186-191

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 237-238

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა სულხანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო** — საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიცმსაჯულთა სასამართლოს შემოღების" შესახებ კანონი მიიღო. თუმცა კანონის მიღებას წინ უსწრებდა (1919 წლის 8 იანვარს) მწვავე დებატები საკონსტიტუციო კომისიაში, სადაც განიხილეს გ. ნანეიშვილის დებულება „სასამართლოსი".

განხილვის უმთავრესი ობიექტი ნაფიც-მსაჯულთა კომპეტენცია იყო. ამ დებულების მიხედვით, გაითვალისწინეს ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღება „ყოველგვარი სისხლის სამართლის, პოლიტიკურის და აგრეთვე ბეჭვდითი დანაშაულობისათვის". ამ მუხლის დადგენის წინააღმდეგ ს. ჯაფარიძე გამოვიდა. მისი აზრით, 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „პრინციპიალურად და იურიდიულადაც კარგიც არის და სასურველიც, მაგრამ პრაქტიკულად შეუძლებელია იმ მოთხოვნილების განხორციელება, რომ ყოველი საქმე ირჩეოდეს ნაფიც-მსაჯულების მიერ" |
|  |  |

. ს. ჯაფარიძეს მიაჩნდა, რომ ის მუხლი, რომელიც ნაფიცმსაჯულებს ეხებოდა, ცალკე კი არა, არამედ სხვა მუხლთან ყოფილიყო შეერთებული. გ. ნანეიშვილის აზრით, ნაფიც მსაჯულეთა ინსტიტუტი კონსტიტუციაში ცალკე მუხლად უნდა ყოფილიყო, ვინაიდან „მას სახელმწიფოებრივი დიდი მნიშვნელობა აქვს". ნანეიშვილის ეს მოსაზრება აისახა საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის 81-ე მუხლში: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მძიმე სისხლი სამართლის, და აგრეთვე, პოლიტიკურის და ბეჭდვითი დანაშაულისათვის." |
|  |  |

 ს. ჯაფარიძის მოთხოვნით, კონსტიტუციის ტექსტში შევიდა კორექტივი, რომლის თანახმად, ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მხოლოდ „მძიმე" სისხლის სამართლის საქმეები შედიოდა. 

საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს" შესახებ დებულება დაამტკიცა. განისაზღვრა ნაფიც-მსაჯულად ასარჩევი პირისთვის წაყენებული მოთხოვნები. ძირითადი იყო: საქართველოს მოქალაქეობა, ქართული ენის ცოდნა, ასევე წერა-კითხვის ცოდნა რომელიმე სხვა ენაზე, 25 წლის ასაკი და არანაკლებ ერთი წლის ცხოვრების ცენზი იმ მაზრასა თუ ქალაქში, სადაც ის ნაფიც-მსაჯულად უნდა ყოფილიყო არჩეული. არ შეიძლებოდა გამოძიებაში ან სამართალში მიცემული, ან სასამართლოს განაჩენით სამსახურიდან დათხოვნილი, ვალაუვალ მოვალედ გამოცხადებული, მზრუნველობის ქვეშ მყოფი, ან ბრმა, ყრუ-მუნჯი და შეშლილი პირის არჩევა ნაფიც-მსაჯულის თანამდებობაზე. დებულება დეტალურად ადგენს არჩევისა და ნაფიც-მსაჯულთა მიერ საქმის განხილვის წესებს. 

საქართველოს დამფუძნებელი კრების 1920 წლის 23 აპრილის „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს დებულების შეცვლის" შესახებ დროებითი კანონით დაწესდა ფულადი სანქციები იმ ნაფიცი-მსაჯულების მიმართ, რომლებიც არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდებოდნენ სასამართლოში. საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს „რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს" შესახებ დებულება დაამტკიცა, რომლის 33-ე მუხლის მიხედვით, დებულება ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდეგ უნდა გაუქმებულიყო. ეს იმას ნიშნავდა, რომ დროებითი საგანგებო სასამართლოს ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში უნდა გადასულიყო.

ლიტერატურა
----------

* *ქანთარია ბ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 297.
**ნაურსკის ოლქი** — რუსეთის ფედერაციის ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში შემავალი ტერიტორიული ერთეული. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის სოფელი ნაურსკაია.

გეოგრაფია
---------

აღნიშნული რეგიონი მდებარეობს ჩეჩნეთის ჩრდილო-დასავლეთით. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩეჩნეთის შელკოვსკის ოლქი, ჩრდილოეთით - დაღესტნის ნოღაის ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთში - სტავროპოლის ტერიტორიის კურსკის რეგიონი, სამხრეთით, მდინარე თერგის გასწვრივ - ჩეჩნეთის გროზნოსა და ნადირეჩნის რაიონები.

მთლიანობაში რაიონის სიგრძე: დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ - საშუალოდ 60 კილომეტრია, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კი - 40 კილომეტრი. რეგიონის ფართობი - 2205 კმ².

ნაურსკის ოლქი მდებარეობს სტეპის ზონაში, მდინარე თერგის გასწვრივ, ჭარბობს ტყე-სტეპი, ხოლო მის სამხრეთ ნაპირებზე გვხვდება დიდი ტყეები.

რეგიონის მიდამოებში ცნობილი ტბები: კაპუსტინო (ამავე სახელწოდების ფერმის მახლობლად), მაიორი (მაიორსკის მეურნეობის მახლობლად), გენერალსკოე (უახლოესი დასახლებებია კორნეევის მეურნეობა და სელივანკინის მეურნეობა) და რიგი მცირე ტბები. რეგიონში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 369 მმ.

ისტორია
-------

1556 წელს ასტრახანის სახანოზე რუსეთის სამეფოს გამარჯვების შემდეგ, ამჟამად რეგიონის მიერ დაკავებული ტერიტორია რუსეთის ნაწილი გახდა. ამის შემდეგ, თერგის კაზაკების საზოგადოებამ დაიწყო ფორმირება. თანამედროვე ნაურსკის ოლქის საზღვრებში თერგის ნაპირებზე კაზაკთა დასახლებების გამოჩენა უნდა მივაწეროთ, როგორც ჩანს, უკვე XVII საუკუნეს. მაგალითად, ნაურისა და მეკენის ტრაქტატების, აგრეთვე კაზაკთა ქალაქ ნურის ამავე სახელწოდების ტრაქტატში ნახსენებია ნაურკის ოლქი, იგი თარიღდება 1642–1644 წლებით. 

თერგის მარცხენა სანაპიროზე კაზაკების მიერ ინტენსიური დასახლების ახალი ტალღა, ახლანდელი რეგიონის საზღვრებში იწყება 1763 წლის მოზდოკის დაარსების შემდეგ და სწორედ აქედან იწყება კაზაკთა სოფლების უწყვეტი ჯაჭვის შექმნა მოზდოკსა და ყიზლიარს შორის, როგორც 1780-იანი წლების ერთიანი კავკასიური ხაზის ჩამოყალიბების ფართომასშტაბიანი პროცესის ნაწილი. მათ ჩამოაყალიბეს სოფლები გალიუგაევსკაია, ისკერსკაია, ნაურსკაია, მეკენსკაია და კალინოვკაია.

1772 წელს გლეხთა აჯანყების მომავალი წინამძღვარი ემელიან პუგაჩოვი ეწვია სოფელ იშერსკაიას. მისი ყოფნის შედეგი იყო სოფლების ისკერსკაიას, ნაურსკაიასა და გალიუგაევსკაიას კაზაკების მიერ ფულადი ხელფასისა და დებულებების გამოყოფის შუამდგომლობა, რომელთანაც პუგაჩოვი გაემგზავრა მოსკოვში, მაგრამ დააპატიმრეს მოზდოკში.

1944 წლიდან 1957 წლამდე ნაურსკის ოლქის ნაწილი იყო გროზნის რეგიონი. 1957 წლიდან 1991 წლამდე ნაურსკის ოლქი ჩეჩნურ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ნაწილი იყო. 1991 წლის დეკემბრიდან დღემდე, ეს რაიონი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში სეპარატისტებთან პირველი და მეორე ომების დროს, სარკინიგზო ბომბი აფეთქდა რეგიონის ტერიტორიაზე. 

აღნიშნულ რაიონში გადის, მოზდოკ - ყიზილარის გზატკეცილი. ასევე, აქ გადის ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Наурский район დაარქივებული 2017-06-06 საიტზე Wayback Machine.
* Инвестиционный паспорт Наурского района.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-17.
* Новости Наурского района
**ნანა ანტონის ასული კიზირია** (დ. 17 ივნისი, 1941, თბილისი — გ. 2 თებერვალი, 1994) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში. 1958-1963 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1965-1969 წლებში ნანა კიზირია ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტი იყო. 1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია („ჭანურის ბგვერითი შედგენილობა. ექსპერიმენტული გამოკვლვეა"). 1971 წლიდან მუშაობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ექსპერიმენტული ფონეტიკის ლაბორატორიაში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1982 წლიდან ნანა კიზირია უფროსი მეცნიერ თანამშრომელია, 1990 წლიდან — წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1989 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „თანამედროვე სალიტერატურო ქართული ინტონაცია (ექპერიმენტული გამოკვლევა)".

ნანა კიზირია ორი მონოგრაფიისა და რამდენიმე ათეული სამეცნიერო წერილის ავტორია. იგი, აგრეთვე იყო ფონეტიკოს-ექსპერიმენტატორი, რომელიც იყენებდა ექსპერიმეტული კვლევის უახლეს მეთოდებს.

მონოგრაფიები
------------

* ჭანურის ბგერითი შედგენილობა (ექსპერიმენტული გამოკვლევა სოფელ სარფის მეტყველების მიხედვით) 1980 წელი.
* სალიტერატურო ქართულის ინტონაციის საკითხები 1987 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა კიზირია
**ნაფარეულის მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა** — ყოფილი ნაფარეულის მეურნეობა, რომელიც შეიქმნა 1921 წელს ერთ-ერთი საუფლისწულო მამულის ბაზაზე. ნაფარეულის, წინანდლის, მუკუზნის, ვაზისუბნის მამულები ასი წლის წინათ ეკუთვნოდა ა. ჭავჭავაძეს, რომელსაც მილიონი მანეთის ბანკის სესხი აუღია და მთლიანად ამ მამულების განვითარებისათვის მოუხმარებია. ნაფარეულის მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობის ძირითადი მიმართულება იყო მევენახეობა. დამხმარე დარგები იყო მეხილეობა, მეცხოველეობა და მემინდვრეობა. ნაფარეულის მეურნეობა ნაფარეულის მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობად გადაკეთდა 1921 წელს, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. 1953 წელს მეურნეობას გადაეცა 120 ჰა ტერიტორია, დაიწყეს ვენახების გაშენება. 1957 წელს მეურნეობას შეუერთდა მ. ცხაკაიას სახელობის კოლმეურნეობა. ამის შემდეგ მისი ფართობი მოსახლეობის საკარმიდამო ნაკვეთების (198 ჰა) ჩათვლით 2220 ჰა-მდე გაიზარდა. სოფლის მეურნეობის სავარგულებს ეჭირა 1540 ჰა, აქედან ვაზის კულტურას – 1247 ჰა. მეურნეობას ჰქონდა ბაგა-ბაღი, საბავშვო ბაღი, კულტსახლი, რადიოკვანძი, ფოსტა-ტელეგრაფის კანტორა, სამკითხველო, აბანო, მუშათა სასადილო, საბინაო ფონდი.

ლიტერატურა
----------

* *თათარაშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 332.
**ნანა ტონია** (დ. 4 ნოემბერი, 1948, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერი, მთარგმნელი და პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1995).

ბიოგრაფია
---------

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის ფაკულტეტი სპეციალობით ფილოლოგ-კლასიკოსი, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.

1972-1982 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, „ბერძნულ-ლათინური ბიბლიოთეკის" მთავარი რედაქტორი. 1982-1994 წლებში — ამავე უნივერსიტეტის „ხმელთაშუა ზღვის კულტურების კვლევის ლაბორატორიის" უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997-2006 წლებში — კლასიკური ფილოლოგიის, კათედრის პროფესორი. 2006-2018 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარული ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. 2017 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2018 წლიდან — ამავე უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის პროფესორი. სამეცნიერო კვლევის სფეროები: ანტიკური ლიტერატურის ისტორია. ბერძნული ცივილიზაციის ისტორია. ბერძნული მითოლოგია, ანტიკური ლირიკა, ანტიკურობა და დასავლეთ ევროპული ლიტერატურა. თარგმანის ხელოვნება, ანტიკური სამყაროს ქალთა შემოქმედება, ქალი ანტიკურ სამყაროში. თანამედროვე ლიტერატურული კონცეფციები და ანტიკურობა, ძველი ბერძნული ენა, კლასიკური ფილოლოგიის შესავალი. ანტიკური მითოლოგიური და ისტორიული ფიგურები მსოფლიოს სახვით ხელოვნებაში. ჟურნალ „ფაზისის" სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საგამომცემლო პროგრამა „ლოგოსის" სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ორმოცდაათამდე წიგნის რედაქტორი. 60-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის, 33 წიგნი. საქართველოს ახალგაზრდული ლიტერატურის, ხელოვნების, არქიტექტურის და ჟურნალისტიკის დარგში (ძველი ბერძნული ლირიკის სფეროში შესრულებული მხატვრული თარგმანებისა და გამოკვლევებისათვის) მიღებული აქვს „ახალგაზრდული პრემია" (1982).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საფოს პოეტური სამყარო", დაიცვა 1981 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „საფოს ფენომენი და ანტიკური ხანის ქალთა პოეზია", დაიცვა 1993 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2004 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია

ბიბლიოგრაფია
------------

* მავედრებელი ქალები = Ικεtiδες: ტრაგედია, თბილისი, ლოგოსი, 2021, გვ. 156 ISBN 9789941831348
* მედეა = Μήδεια : პიესა, თბილისი, ლოგოსი, 2017, გვ. 192 ISBN 9789941468292
* ანტიკურობა და ევროპული ლიტერატურა: მონოგრაფია // წ. 1: ანტიკურობიდან კლასიციზმამდე, თბილისი, ლოგოსი, 2015, გვ. 310 ISBN 9789941437823
* ანტიკურობა და ევროპული ლიტერატურა: მონოგრაფია // წ. 2, ანტიკურობის თანამედროვეობა, თბილისი, ლოგოსი, 2014, გვ. 354 ISBN 9789941437656
* მეტამორფოზები/ოვიდიუსი, თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2013, გვ. 430 ISBN 9789941158278
* ანტიკური ლიტერატურული ტრადიციები და თანამედროვეობა: ლექციათა კურსი, თბილისი, ლოგოსი, 2011, გვ. 344 ISBN 9789941401909
* ანტიკური სამყაროს პოეტესები = Poetessen der Antike, თბილისი, ლოგოსი, 2008, გვ. 320 ISBN 9789941401169

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 491

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა ტონია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნუნე თუმანიანი** (სომხ. Նունե Թումանյան; დ. 23 ოქტომბერი, 1963, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი მხატვარი და მოქანდაკე.

ბიოგრაფია
---------

ნუნე თუმანიანი დაიბადა 1963 წლის 23 ოქტომბერს, ერევანში, სომხეთი. დაამთავრა ხელოვნების სკოლა, ხოლო მოგვიანებით — სამხატვრო კოლეჯი. 1984-1985 წლებში, იგი სამხატვრო აკადემიაში, ლენინგრადში (დღევანდელი სანქტ-პეტერბურგი), სკულპტურის განყოფილებაში სწავლობდა. თუმანიანმა მაგისტრის ხარისხი ერევნის სამხატვრო-თეატრალურ ინსტიტუტში (დღევანდელი სახვითი ხელოვნების აკადემია) მიიღო.

1995-2009 წლებში, ნუნე თუმანიანი ერევნის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში პროფესორი იყო, 1996 წლიდან, იგი სომხეთის მხატვართა კავშირის წევრია, ხოლო 2014 წლიდან — მხატვართა კავშირის სკულპტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. თუმანიანი რამდენიმე ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენისა თუ კონკურსის მონაწილეა. 1998 წელს, მან რამდენიმე საერთაშორისო ჯილდო მიიღო, ხოლო 2014 წელს — იგი შარჯაში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში გამართულ გამოფენაზე, მთავარი პრიზით დაჯილდოვდა.

ნუნე თუმანიანის ნამუშევრები წარმოდგენილია კერძო და საჯარო კოლექციებში, მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის — სომხეთის ეროვნულ გალერეაში. მისი ნამუშევრები, უმეტესად ბრინჯაოსგან არის დამზადებული და ამავდროულად, მინის, ხის, ქვის და სხვა მასალათა კომბინაციით. თუმანიანის ნამუშევრები გამოხატავს ადამიანის უსაზღვრო, მრავალფეროვან სულიერ სამყაროს.

გამოფენები
----------

თუმანიანის ნამუშევრები გამოფენილია სომხეთის და საზღვარგარეთის სხვადასხვა ქვეყნების სამხატვრო გალერეებში: სომხეთის სამხატვრო გალერეა, ჩარენცის მუზეუმი, სომხეთის მხატვართა კავშირი, ბოიაჯიანის გალერეა, სანქტ-პეტერბურგი, იტალია, შარჯა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები.

გალერეა
-------

* ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.
* ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.ნუნე თუმანიანის სოლო გამოფენა სომხეთის მხატვართა კავშირში, 2013.
* „ოჯახი"„ოჯახი"
* „ოცნებები"„ოცნებები"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნუნე თუმანიანი***

* Official page დაარქივებული 2019-08-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  «Women and Art Biennial 2014» prize only Nune Tumanyan brought the only prize to Armenia
2. ↑  Nune Tumanyan Personal exhibition
**პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო** (პორტ. *Reino Unido de Portugal, Brasil e Algarves*) — ტრანსატლანტიკური მონარქია, რომელიც ჩამოყალიბდა პორტუგალიის კოლონია ბრაზილიისთვის სამეფოს სტატუსის მინიჭებითა და მისი გაერთიანებით პორტუგალიისა და ალგარვეს სამეფოსთან, რომელთას ერთიანი სახელმწიფო შექმნეს. ამ გაერთიანებული სამეფოს შიგნით, თითოეული სამეფო სუნ-ნაციონალური ერთობის სტატუსით განაგრძობდა არსებობას. 

პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო 1815 წელს ჩამოყალიბდა, მას შემდეგ რაც პორტუგალიის სამეფო ოჯახი (მეფე ჟუან VI) ბრაზილიაში გადასახლდა და იარსება დაახლოებით ერთი წელი, სანამ სამეფო ოჯახი კვლავ პორტუგალიაში დაბრუნდა. დე-ფაქტო დაიშალა 1822 წელს, როდესაც ბრაზილიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. გაერთიანებული სამეფოს დაშლას პორტუგალია დე-იურე 1825 წელს დათანხმდა, როდესაც მან ბრაზილიის დამოუკიდებლობა აღიარა. 

არსებობის მანძილზე, გაერთიანებული სამეფო არ ემთხვეოდა პორტუგალიის მთლიან იმპერიას, ის უფრო ტრანსატლანტიკური მეტროპოლისი იყო, რომელიც პორტუგალიის კოლონიურ იმპერიას აკონტროლობდა, მათ შორის ზღვისგადაღმა სამფლობელოებს აფრიკასა და აზიაში. სამეფოს დედაქალაქი რიო-დე-ჟანეირო იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Monarchy in Brazil[*მკვდარი ბმული*] *Ministry of External Relations*, accessed on 8 June 2008.
* Elevação do Brasil a Reino Unido a Portugal e Algarves *Secretary of Education of Rio de Janeiro*, accessed on 8 June 2008. (პორტუგალიური)
* Reino Unido (1815–1822) *Chamber of Deputies of Brazil*, accessed on 8 June 2008.
* Brazil history დაარქივებული 2006-01-08 საიტზე Wayback Machine.
* Colonial flags of Brazil
**ნაფიცი მსაჯული** — ხალხის წარმომადგენელი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით უშუალოდ მონაწილეობს მართლმსაჯულების განხორციელებაში.

ნაფიცი მსაჯულები არ არიან იურისტები და მათ კომპეტენციაში არ შედის განსახილველი საქმის სამართლებრივი კუთხით შეფასება. მათ მხოლოდ, ბრალდების და დაცვის წამოყენებული არგუმენტების მოსმენის საფუძველზე, უნდა დაასკვნან, არის თუ არა ბრალდებული დამნაშავე. 

იმ ქვეყნებში, სადაც ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი მოქმედებს, გარკვეულ საქმეებზე სწორედ ნაფიც მსაჯულთა კრებულს (როგორც წესი, მათი რიცხვი არის თორმეტი) გამოაქვს ვერდიქტი ბრალდებულის ბრალეულობისა თუ უდანაშაულობის შესახებ. ბრალეულად ცნობის შემთხვევაში, განაჩენს ადგენენ და სასჯელს ნიშნავენ პროფესიონალი მოსამართლეები დამოუკიდებლად ან ნაფიც მსაჯულებთან ერთად.

საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი შემოღებულია 2010 წლიდან და რეგულირდება სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მიერ.

ლიტერატურა
----------

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ. 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.

სქოლიო
------

1. ↑
**პოდოლსკის სამების ტაძარი** (რუს. Свято-Троицкий собор) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვის ოლქში, ქალაქ პოდოლსკში, ეკლესიის მოედანზე. 

ტაძარი მეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს, არის პოდოლსკის საეპარქიო ოლქის ცენტრი. წინამძღვარია დეკანოზი ალექსანდრე განაბა. 

ტაძარს აქვს სამი საკურთხეველი, რომელთაგან მთავარი ნაკურთხია ყოვლადწმინდა სამების სახელზე, ჩრდილოეთისა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, ხოლო სამხრეთისა წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე.

ისტორია
-------

ეკლესია აგებულია 1819-1832 წლებში, საფრანგეთ-რუსეთის 1812 წლის ომში გამარჯვების აღსანიშნავად ოსიპ ბოვეს სკოლის ხელოსნების პროექტის მიხედვით, რომელიც იყო მოსკოვის ცნობილი რესტავრატორი 1812 წლის ხანძრის შემდეგ. სავაჭრო რიგი, რომლის ანსამბლშიც შედიოდა ეკლესია, საბჭოთა კავშირის პერიოდში დაანგრიეს. 

1880-იან წლებში ტაძარი დაათბუნეს, დააყენეს ახალი კანკელი, რომელი მორთული იყო ვერცხლის ძვირფასი ხატებით. 1898 წელს განაახლეს სატრაპეზო, კანკელი და შეიძინეს ახალი საეკლესიო ჭურჭელი.

საბჭოთა ხელისუფლების მმართველობის პერიოდში იყო ერთადერთი მოქმედი საქალაქო ტაძარი მოსკოვის ოლქში.

1920 წელს ეკლესია გახდა მოსკოვის ეპარქიის ერთ-ერთი საკათედრო ტაძარი. პოდოლსკის ტაძრის პირველი ეპისკოპოსი იყო პეტრე პოლიანსკი, რომელიც დროებით პატრიარქის მოვალეობასაც ასრულებდა. ტაძრის წინამძღვარი 1940-იანი წლების დასაწყისიდან 1954 წლის 7 იანვრამდე იყო არქიმანდრიტი გავრილ გრიგორიევი.

1912 წელს რუსეთ-საფრანგეთის ომის 100 წლისთავთან დაკავშირებით ეკლესიის ეზოში აღმართეს გრენადერ მიხაილ მილორადოვიჩის ძეგლი. საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მის ადგილზე კარლ მარქსის ძეგლი დადგეს, ხოლო 1995 წელს კვლავ აღადგინეს თავდაპირველი ძეგლი. ძეგლზე ფირფიტაა მიმაგრებული სამახსოვრო წარწერით. 

1991 წელს ტაძართან გაიხსნა საკვირაო სკოლა, რომელიც ამჟამად ყველაზე დიდი სკოლაა მოსკოვის ოლქში რვაწლიანი სწავლებით.

არქიტექტურა
-----------

ტაძარი იყო პოდოლსკის არქიტექტურული ანსამბლის ცენტრი, რომელიც მდებარეობდა მდინარე პახრის ნაპირზე აღმართულ ბორცვზე. 

იგი წარმოადგენს ხუთგუმბათიანი ტაძრის არქიტექტურულ ტიპს და აგებულია ამპირის სტილში. შელესილი ეკლესია აგებულია წითელი აგურით და გაფორმებულია თეთრი ქვის დეტალებით. დასავლეთის მხარე ტაძარს ეკვრის სამნავიანი სატრაპეზო და სამსართულიანი სამრეკლო.

სიწმინდეები
-----------

* იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი, რომელმაც 1866 წელს ქალაქი იხსნა ქოლერისაგან.
* ორი ძვალთშესალაგი 140 წმინდანის სხეულის ნაწილებით
* პოდოლსკის ახალმოწამეთა ხატი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Пресвятая Троице, Боже наш, слава Тебе! Троицкий собор г. Подольска. Официальный сайт[*მკვდარი ბმული*]
* Храмы России
* Русские церкви
* Народный каталог православной архитектуры

სქოლიო
------

1. ↑  Памятники архитектуры Московской области. Каталог в двух томах. Т. 2. М.: "Искусство", 1975. С. 113
2. ↑  *Журнал Московской патриархии. 1954, № 3. с. 11.*
**ნული** — ნასოფლარი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (ნული, არკნეთი).მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი, ცხინვალიდან 12 კმ.

ისტორია
-------

სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში. საბჭოთა პერიოდში 1991 წლამდე ნული შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში. რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ნული სოფელ ავნევთან ერთად ოსი სეპარატისტებისა და რუსული არმიის ერთ-ერთი პირველი სამიზნე გახდა. დაბომბვის შედეგად სოფელი მთლიანად განადგურდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, ყორნისის თემში.

მოსახლეობა
----------

1804 წლისთვის ნულში ცხოვრობდა 18 კომლი გლეხი. ისინი ბაგრატიონ დავითიშვილებს ეკუთვნოდნენ.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1989 | 426 |  |  |
| 2002 |  507 |  |  |
| 2015  |  0 |  |  |

ღირსშესანიშნაობები
------------------

სოფელში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ხანის ნულის სამაროვანი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას. გრძელ ბორცვზე დგას დავითიშვილების კუთვნილი ციხე-დარბაზი.

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.*, ფრონის ხეობათა ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები // საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, ტ. VII, თბ.: „მეცნიერება", 1989, ISBN 5-520-00154-5.

სქოლიო
------

1. ↑  ამონაწერი მუნიციპალიტეტების რეესტრიდან
2. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 486.
3. ↑  *იოანე ბაგრატიონი*, „ქართლ-კახეთის აღწერა" გვ. 42 — თბილისი 1986
4. 1 2  გვასალია, 1989, გვ. 12
5. ↑  Итоги всеобщей переписи населения Республики Южная Осетия 2015 года
6. ↑  გვასალია, 1989, გვ. 8