recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ჯეკ კერუაკი
**ბიტნიკები** (ინგლ. Beat Generation) — საზოგადოებრივი და ლიტერატურული მოძრაობა XX საუკუნის 40-70-იან წლებში. ტერმინი „Beat Generation" პირველად 1948 წელს გამოიყენა ჯეკ კერუაკმა რომანისტ ჯონ კლელონ ჰოლმსთან თავის მეგობართა წრეზე ლაპარაკისას. ზედსართავს „Beat" თავიდან „დაღილილის" მნიშვნელობა ჰქონდა, მაგრამ კერუაკმა მას დაუმატა „upbeat" და „beatific"-ის კონოტაცია.

ბიტნიკები ბოჰემურ ცხოვრებას ეწეოდნენ და თავისუფალი იყვნენ ყოველგვარი საზოგადოებრივი პირობითობებისგან. მათი შემოქმედება სპონტანური, თითქმის ავტომატური იყო. 
ბიტნიკების მთავარი წარმომადგენლები იკრიბებოდნენ ნიუ-იორკში. ესენი იყვნენ: ჯეკ კერუაკი, ალენ გინსბერგი, უილიამ ბაროუზი, მოგვიანებით გრეგორი კორსო. გენსურგი და კერუაკი ერთამანეთს სტუდენტობის დროს, კოლუმბიის უნივერსიტეტში შეხვდნენ. 1950-იან წლებში ჯგუფს დაემატა სან-ფრანცისკოელი წარმომადგენლები: კენეტ რექსრო, გარი სნაიდერი, ლოურენს ფერლინგეტი, მაიკლ მაკკლარი, ფილიპ უალენი და ლევ უელჩი.

ბიტნიკები უარს ამბობენ ტაბუებზე, ორგანიზებულ და კორუმპირებულ საზოგადოებაზე, ტრადიციულ ღირებულებებზე. მათ სურთ მარტივი, ბუნებრივი ცხოვრება. გამოდიან მატერიალიზმის, ერთფეროვნების, ზედაპირულობის წინააღმდეგ. სურთ შექმნან მარტივი, ყოველგვარი ცრურწმენებისგან თავისუფალი საზოგადოება. ბიტნიკთა სახასიათო ნაწარმოებები არის: კერუაკის *გზაზე* და გინზბერგის *ჰოლი*.

ტერმინი ბიტნიკები, პირველად ჩნდება 1958 წელს, ჰერბ კენის *სან ფრანცისკოს ქრონიკებში.* ტერმინი წარმოქმნილია რუსული სატელიტისგან *სპუტნიკი*, რაც თავიდან დამამცირებელ კონოტაციას ატარებდა და აღნიშნული მიმდინარეობის წარმომადგენლებს კომუნისტებთან აიგივებდა. დღეს კი ტერმინი რჩება ახალგაზრდა, გრძელთმიანი და თავისუფალი ადამიანების ემბლემად. 1967 წელს ლეო ფერე წერს სიმღერას რომლის სახელწოდებაა *გამარჯობა, ბიტნიკო!*

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 415.
**დანიური ენა** — დანიელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის გერმანიკულ ჯგუფს. დანიის ოფიციალური ენაა, XIX საუკუნის ბოლომდე ნორვეგიის სალიტერატურო ენაც იყო.

ზოგადი ცნობები
--------------

* **მოლაპარაკეთა რაოდენობა**: < 5 მლნ
* **ენის კოდი**: da
* **სახელწოდება**: da dansk; en Danish; eo Dana
* **დამწერლობა**: ლათინური

სტატუსი
-------

**ოფიციალური ენა:** 

* დანია
	+ გრენლანდია
	+ ფარერის კუნძულები

**გავრცელების არეალი**:

ნორვეგია, აშშ, გერმანია (შლეზვიგ-ჰოლშტაინი), კანადა

დიალექტები
----------

თანამედროვე დანიურ ენაში გამოყოფენ სამ ძირითად დიალექტს:

იუტლანდური დიალექტი; კუნძულოვანი დიალექტი და ბორნჰოლმის დიალექტი.

გრამატიკა
---------

დანიური ენის ფონეტიკის რიგი თავისებურებები მას სკანდინავიურ ენებს შორის განცალკევებულად აყენებს.

სტანდარტული დანიური ენა განარჩევს საერთო და საშუალო სქესს, ხოლო დიალექტებში ხშირად გვხვდება მდედრობითი, მამრობითი და საშუალო სქესი. სხვა სკანდინავიური ენების მსგავსად, დანიურშიც გვხვდება ენკლიტიკური განსაზღვრული არტიკლი. 

გერმანიკული ენების მსგავსად, დანიურ ენაშიც ხშირად გვხვდება შედგენილი სახელები. მაგალითისთვის შეგვიძლია მოვიყვანოთ სიტყვა *kvindehåndboldlandsholdet,* რომელიც უნდა ითარგმნოს როგორც „ქალთა ნაციონალური ხელბურთის ნაკრები". ხშირ შემთხვევაში, სახელების შეერთებისას გამოიყენება თანხმოვანი s, რაც კუთნილების გამომხატველად გვევლინება. 

##### ზმნა

დანიური ზმნის ინფინიტივის ფორმა ხმოვანზე მთავრდება. ზმნა იუღლება დროის მიხედვით, თუმცა არ გვხვდება ფორმირება პირის და რიცხვის მიხედვით. მაგალითად, დანიური ზმნის *Spise (ჭამა)* აწმყოს ფორმაა *spiser,* და იგი არ არის დამოკიდებული პირსა და რიცხვზე. 

##### სინტაქსი

დანიური წინადადების წყობა არ განსხვავდება გერმანიკული ენების წყობისგან. როგორც წესი, მეორე პოზიციაზე იმყოფება სასრული ზმნა.

ლექსიკა
-------

**ფრაზები და სიტყვები**

* გამარჯობა: God dag; Hallo
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება: Velkommen
* გმადლობთ: Tak; Mange tak
* კი / არა: Ja / Nej
* გეთაყვა: Vær så venlig; Værsgo
* ნახვამდის: Farvel

**რიცხვები**

* 1 - en, 2 - to, 3 - tre, 4 - fire, 5 - fem, 6 - seks, 7 - syv, 8 - otte, 9 - ni, 10 - ti

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დანიურ-ქართული ლექსიკონი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია დანიისა და დანიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ევროკავშირის ოფიციალური ენები |
| --- |
|  |
| 

ბერძნული · ბულგარული · გერმანული · დანიური · ესპანური · ესტონური · ინგლისური · ირლანდიური · იტალიური · ლატვიური · ლიეტუვური · მალტური · ნიდერლანდური · პოლონური · პორტუგალიური · რუმინული · სლოვაკური · სლოვენური · უნგრული · ფინური · ფრანგული · შვედური · ჩეხური
 |

 |
**ბეუშათი**, *ბეუშართი*, *ბეიშართი* (არაბ. ბაი შარტ - გაყიდვა თუ დაგირავება პირობით), გირავნობის სახეობა გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. მისთვის დამახასიათებელი იყო მტკიცედ განსაზღვრული და მეტწილად მოკლე ვადა (რამდენიმე დღეც კი); გირაოს ღირებულებასთან შედარებით მცირე გასესხებული თანხა; გირაოს გადაცემა მოგირავნის მფლობელობა-სარგებლობაში სარგებლის აღუნიშვნელად და, რაც მთავარია, საგანგებო წერილობითი პირობა, რომ ვადაზე დაუხსნელი გირაო უშუალოდ მოგირავნის საკუთრება გახდებოდა. ბეუშათი დაკავშირებული იყო უმთავრესად სამომხმარებლო კრედიტთან და მევახშური ექსპლოატაციის იარაღს წარმოადგენდა. „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულნი სჯულნის" მიხედვი, ბეუშათი „საქართველოსა შინა შეუწყნარებელი იყო და არც უსაქმია". სინამდვილეში კი მას, XVIII საუკუნეში მაინც, არც ისე იშვიათად მიმართავდნენ. ბეუშათი ენათესავება ნასყიდობას უკანვე გამოსყიდვის უფლების დათქმით. იყენებდნენ ნასყიდობის შესანიღბავადაც.

ანალოგიური გარიგება სხვადასხვა სახელწოდებით ცნობილია დასავლეთ ევროპის ქვეყნებისა და რუსეთის სამართლეებრივ ისტორიაშიც.

ლიტერატურა
----------

* *ფურცელაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 353.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბექა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბექა**. |

**ბექა I** *ჯაყელი* (დ. დაახლ. 1240 ― გ. 1306) ― სამცხის მმართველი 1285-1306 წლებში. 

ბექა I-ის სამფლობელო-საგამგეო (სამცხე, აჭარა, შავშეთი, ჭანეთი, კლარჯეთი, ტაოს უდიდესი ნაწილი, კოლა, არტაანი და ჯავახეთის მრავალი სოფელი) გადაჭიმული იყო ტაშისკარიდან (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზერუმი) და შავ ზღვამდე. 1266-1334 წწ. ეს მხარე გამოყოფილი იყო ერთიანი საქართველოს სამეფოსაგან და ცალკე პოლიტიკური ერთეულს წარმოადგენდა. ბექა I ილხანთა სახელმწიფოს ვასალი იყო. ყაენებს ხარკს უხდიდა და თავისი ჯარით მათს ლაშქრობებში მონაწილეობდა. მიუხედავად ამისა, სამხრეთ საქართველოს პოლიტიკური კავშირი დანარჩენ საქართველოსთან მაინც არსებობდა. ბექა I საქართველოს მეფეთა მანდატურთუხუცესის სამოხელეო ტიტულს ატარებდა. მის დროს საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრებთან მომძლავრებულმა თურქებმა განაახლეს აგრესია საქართველოს მიმართ, მაგრამ ბექა I-მა დაამარცხა და განდევნა ისინი (აზატ მოსეს ლაშქრობა საქართველოში). ბექა I იყო ქართული პოლიტიკური გავლენის აქტიური დამცველი ტრაპიზონის სამეფოში, რომელსაც იმხანად საქართველოს მეფის ხელისუფლების დასუსტების გამო შეიძლებოდა ბიზანტია დაუფლებოდა. თვით ტრაპიზონშიც ერთმანეთს ებრძოდა ორი პოლიტიკური დაჯგუფება - ქართული და ბიზანტიური. გაიმარჯვა ქართულმა პოლიტიკურმა დასმა. ამისი ერთგვარი გამოხატულება იყო კეისარ ალექსი II-ის (1297-1330) დაქორწინება ბექა I-ის ასულზე. ბექა I-ის მეორე ასული ნათელა იყო დემეტრე II თავდადებულის მეუღლე. მათი ვაჟი გიორგი (შემდგომში გიორგი V ბრწყინვალე) ბექა I-ის ოჯახში აღიზარდა.

ბექა I ენერგიული მმართველი იყო. მის დროს შედგა სამართლის წიგნი, რომელიც ბატონყმური წყობილების განმტკიცებას ემსახურებოდა („წიგნი სამართლისა კაცთა შეცოდებისა ყოვლისავე"), აშენდა წმ. საბას ტაძარი საფარში.

ოჯახი
-----

ბექა მანდატურთუხუცესის პირველი ცოლი ვახახი მოხსენიებულია მატიანესა და სინას მთის აღაპებში, ხოლო მეორე ცოლი — მარინე, ანჩისხატის კარედის წარწერებსა და სინოდალურ კანტორის აღაპთა ნუსხაში №507.

ანჩისხატის წარწერებში ასევე მოხსენიებულნი არიან შვილები: საგრის, ყვარყვარე და შალვასთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 345-346.

|
|  |
|
| წინამორბედი:სარგის I | **სამცხის ათაბაგი**1285 - 1306 | შემდეგი:სარგის II |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**ბიტალიკა** (Beatallica) — როკ-ჯგუფი, რომელიც თავის მუსიკას The Beatles-ის და მეტალიკის სიმღერების შერწყმით ქმნის. ბიტალიკის სიმღერის სახელწოდება, ჩვეულებრივ, ამ ორი ჯგუფის სიმღერების ერთმანეთთან დაკავშირებული სახელწოდებების ნაზავია. The Thing That Should Not Let It Be, მიღებულია The Beatles-ის Let It Be-სა და მეტალიკის The Thing That Should Not Be-ის შეერთებით, ხოლო And Justice for All My Loving — მეტალიკის And Justice for All-სა და The Beatles-ის All My Loving-ის კომბინირებით. ხანდახან მხოლოდ The Beatles-ის სიმღერაა გამოყენებული ბაზისად და შეცვლილია ტექსტი. ბიტალიკის სიმღერების ტექსტებში მონაცვლეობს ბაზისად აღებული სიმღერების ტექსტები. ხანდახან საწყისი ტექსტის ნაცვლად კომიკურ მინიშნებებსაც შევხვდებით მეტალიკაზე მძიმე მეტალზე ან მძიმე მეტალ საზოგადოებაზე. ასევე ბევრია მინიშნება სისხლზე და სისხლიან ნივთებზე. უმეტესად, The Beatles-ის მელოდიაა აღებული, მაგრამ დაკრულია მეტალის სტილში, მეტალიკის რიფებითა და სოლოებით. თანამიმდევრულ კალამბურებს, რომლებიც გაკეთებულია ტექსტებში, ხშირად განიხილავენ გლემ მეტალად, ვიდრე თრეშად. The Beatles-ის სიმღერის I Want to Hold Your Hand ბიტალიკისეული ვერსია სახელად I Want to Choke Your Band არის პასუხი ამ კრიტიკაზე.

ბიტალიკა იურიდიულ პრობლემებში მაშინ გაეხვია, როდესაც კომპანიამ Sony Corporation, რომელიც ფლობს The Beatles-ის კატალოგს, უჩივლა მას და მოითხოვა ჯგუფის მიერ საქმიანობის შეწყვეტა და საფასურის გადახდა „მიყენებული არსებითი და რეალური ზიანისთვის". ბიტალიკის ფანმა, ლარს ულრიხმა სთხოვა მეტალიკის ადვოკატს პიტერ პატერნოს დახმარებოდა ჯგუფს ამ იურიდიული საკითხის მოგვარებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Beatallica.org ოფიციალური საიტი
* ბიტალიკა Facebook-ზე
* ბიტალიკა საიტზე MySpace

სქოლიო
------

1. ↑  ჯილ კაუფმენი.  (2005-05-16) Metallica Mash-Up Band Gets By With A Little Help From Its Friend ... Lars. MTV.com. ციტირების თარიღი: 2007-12-05.

|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკოსის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0000 9568 2585
* LCCN: no2008147831
* MusicBrainz: 8602561b-caa1-4ef7-9501-a4159b3a41c3
* VIAF: 141114243
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 141114243

 |
**ბერშუეთის კოშკი** – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერშუეთის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 

კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 7,3 მ), სამსართულიანია, ნაგებია რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. შენობა დაზიანებულია: ჩანგრეულია პირველი სართულის გადახურვა, მესამე სართულის კედლების უმეტესი ნაწილი; შემორჩენილია კარის მხოლოდ ქვედა მონაკვეთი. პირველი სართული შიგნიდან სწორკუთხაა. მის კედლებში ნიშებია, რომლებშიც გაჭრილია ერთმაგი და ორმაგი თახჩიანი სათოფურები. შემორჩენილი საძელე ფოსოების მიხედვით ირკვევა, რომ ამ სართულს ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში დატანებულია ზედა სართულზე ასასვლელი კიბე. მეორე სართული წრიულია. კარი სამხრეთ-დასავლეთით აქვს. კარის ორივე მხარეს თითო ორმაგი, ხოლო სამხრეთის კედელში ერთი ერთმაგი თახჩიანი სათოფურია. გადახურვა გუმბათოვანია (ნაწყობია კვადრატული აგურით). კოშკს შემოვლებული აქვს რიყის ბრტყელი ქვის თევზიფხურად ნაწყობი სარტყელი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ. 1990 წ.
**ბორის გუსაკოვი** (დ. 1938, მოსკოვი — გ. 1968, მოსკოვი) — საბჭოთა სერიული მკვლელი და მოძალადე. 1963-1968 წწ. განახორციელა 15 თავდასხმა გოგონებზე, რომელთაგან 5 მკვლელობით დამთავრდა. გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სისასტიკით.

ბორის გუსაკოვი დაიბადა 1938 წელს. ბავშვობიდან განიცდიდა სხვადასხვა სახის ფსიქიკურ დაავადებებს. ავადმყოფობის ერთ-ერთი მიზეზთაგანი გახდა ის, რომ გუსაკოვი ალკოჰოლიზმით დაავადებულთა ოჯახში დაიბადა. 1955 წელს მან სკოლა დაამთავრა. უმაღლესი განათლება არ მიუღია. გატაცებული იყო ფოტოგრაფიით. სამუშაოდ სწორედ ფოტოგრაფად მოეწყო ბავშვთა თავშესაფარში.
1958 წელს დაქორწინდა. თუმცა მოგვიანებით საკუთარ ცოლს ცხოვრება ჯოჯოხეთად უქცია.

1963 წლის დეკემბრის ბოლოს 25 წლის გუსაკოვმა განახორციელა თავისი პირველი თავდასხმა. თუმცა მკვლელობა ვერ განახორციელა.
თავის პირველი მკვლელობა გუსაკოვმა 1964 წლის 21 ივნისს ჩაიდინა. მსხვერპლი 11 წლის სკოლის მოსწავლე გახდა. გუსაკოვი თავს დაესხა მას, გააუპატიურა იგი და შემდეგ მოკლა. მკვლელმა მსხვერპლს ბლაგვი საგნით მიაყენა 7 უძლიერესი დარტმა. 1965 წლის 4 სექტემბერს მან მოკლა თავის მეორე მსხვერპლი. მკვლელობას ისევ გაუპატიურება მოჰყვა. მსხვერპლი ქალი იყო.

1968 წლის 11 მარტს გუსაკოვმა გააუპატიურა და შემდეგ მოკლა მოსკოვის ენერგეტიკის ინსტიტუტის ორი პირველკურსელი. მკვლელობაში ეჭვმიტანილები უპირველეს ყოვლისა გახდნენ დაღუპულების თანაკურსელები და მათი მეგობარი ბიჭები.

1968 წლის აპრილში კვლავ თავდასხმა განახორციელა. ამჯერად იგი თავს ესხმის შეყვარებულ წყვილს. თავდასხმისას გუსაკოვმა ბლაგვი საგნით დარტყმა მიაყენა მამაკაცს, ხოლო შემდეგ მოკლა და გააუპატიურა საკუთრივ ახალგაზრდა ქალი. თუმცა მამაკაცი გადარჩა და პოლიციაში მოახერხა თავდამსხმელის აღწერა. დაზარალებულის ნაამბობი არ აღმოჩნდა სრულყოფილი.

1968 წლის 15 მაისს გუსაკოვმა გაიცნო ორი 17 წლის გოგონა, რომლებიც ქალაქგარეთ, საკუთარ სახლში დაპატიჟა. გუსაკოვმა სტუმრებს ჩაითა და ტკბილეულით გაუმასპინძლდა, რომელიც მოწამლული აღმოჩნდა. გარკვეული დროის შემდეგ, გუსაკოვი მათ თავს დაესხა, თუმცა გოგოებმა შეძლეს თავის დაღწევა. მოგვიანებით დაზარალებულებმა პოლიციელი შენიშნეს, რომელმაც უმალ შეძლო მოძალადის დაკავება. მკვლელი განყოფილებაში წაიყვანეს, დაკითხეს, თითის ანაბეჭდები აუღეს და გაარკვიეს, რომ ბორის გუსაკოვმა 5 წლის განმავლობაში განახორციელა 5 სასტიკი მკვლელობა.

განაჩენი
--------

1968 წელს ბორის გუსაკოვს მიესაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბორის გუსაკოვი - სტუდენტებზე მონადირე (რუსული)
* საბჭოთა სერიული მკვლელები (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  «Кравицы и чудовище დაარქივებული 2011-07-01 საიტზე Wayback Machine. », документальный фильм цикла «Следствие вели...» (НТВ, 2008)
***დედამიწელები*** (ინგლ. Earthlings) არის 2006 წლის მრავალი ჯილდოს მიმღები დოკუმენტური ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი, პროდიუსერი და რეჟისორია შონ მონსონი, ხოლო კო-პროდიუსერი პერსა უაიტი. ფილმი მოთხრობილია ჰოლივუდის მსახიობისა და ცხოველების უფლებების აქტივისტის, ხოაკინ ფენიკსის მიერ.

სინოპსისი
---------

*დედამიწელები* არის დოკუმენტური ფილმი ადამიანების დამოკიდებულებაზე ცხოველების მიმართ, რომლებსაც ჩვენ ვიყენებთ შინაურ ცხოველებად, საჭმელად, ჩასაცმელად, გასართობად და ექსპერიმენტების ჩასატარებლად.

ფენიქსმა განაცხადა ფილმზე, რომ "ყველა ფილმიდან, რომლებთანაც მე მიმუშავია, ეს არის ერთადერთი, რომელზეც ადამიანებმა ამდენ ილაპარაკეს".

პიტერ სინგერმა თქვა *"თუ მე შემეძლება ყველას ვანახე რაიმე ფილმი, მე ვაჩვენებ მათ დედამიწელებს*".

სქოლიო
------

1. ↑  Terráqueos (Earthlings) დაარქივებული 2009-12-11 საიტზე Wayback Machine.  (პორტუგალიური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დოკუმენტური ფილმის ოფიციალური საიტი
* Nation Earth - დედამიწელებისთვის პასუხისმგებელი ორგანიზაცია
* 

* „დედამიწელები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Veg-TV დედამიწელებზე დაარქივებული 2011-08-09 საიტზე Wayback Machine.
* იხილეთ სრული ფილმი ონლაინ რეჟიმში დაარქივებული 2010-03-08 საიტზე Wayback Machine.
**ბერუაშვილები** — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია ქალაქებში: გორი, ქარელი და თბილისი. საკუთარი სახელი „ბერუა" გავრცელებული იყო მე-18 საუკუნეში, ქვემო ქართლში. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, წალასყურსა და თელეთში იყო მამასახლისი ბერუა. 1826 წელს კოდელმა დავით ბერუაშვილმა, კოდის ალექსანდრე ნეველის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში მონათლა შვილი პეტრე. ივანე ბესარიონის ძე ბერუაშვილი მოიხსენიება 1882 წელს სოფელ ფარცხისში. საქართველოში ცხოვრობს 4281 ბერუაშვილი (2085 კაცი და 2196 ქალი). გვარი გავრცელებულია შემდეგ დასახელბულ პუნქტებში: არბო, ახა, ახრისი, ბებნისი, ბოლნისი, ბროწლეთი, გამარჯვება, გომარეთი, გორი, დიდი მეჯვრისხევი, დმანისი, დუმაცხოვი, ერგნეთი, თამარისი, კაზრეთი, კასპი, მანგლისი, მარანა, მარტყოფი, მერეთი, მცხეთა, პატარა ქანდა, რუისი, სვენეთი, სკრა, ტირძნისი, ფლავისმანი, ფცა, ქარელი, ქვენატკოცა, ქვემო ნიქოზი, ქვემო ხვედურეთი, ყელქცეული, შინდისი, ძეგვი, ძლევიჯვარი და ხაშური.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული გვარების გავრცელების არეალი
* ქართული გვარების ისტორია
* იუსტიციის სახლის მონაცემები

სქოლიო
------

1. ↑   საინტერესო სტატისტიკა — სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო
**ბორის ივანეს ძე გუჯეჯიანი** (დ. 20 აგვისტო, 1909, სოფ. ჭოლაში, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 აპრილი, 1993, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი, ქვანახშირის მრეწველობის ორგანიზატორი საქართველოში. III რანგის სამთო გენერალი (1945), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1969).

დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი (1931). 1935-1937 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიურ–საძიებო ფაკულტეტის დეკანი და საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიური კათედრის გამგე; სოფელ ცანის სამთო–მეტალურგიული კომბინატის მშენებლობის სამმართველოს უფროსი; 1941-1945 წლებში სსრკ ქიმიური მრეწველობის სამინისტროს მთავარი სამმართველოს უფროსი; 1945-1952 წლებში კომბინატ „საქნახშირის" უფროსი; 1953-1956 წლებში საკავშირო ნახშირის ინსტიტუტის დირექტორი; 1957-1958 წლებში საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს ნახშირების, ნავთობისა და სამთამადნო მრეწველობის სამმართველოს უფროსი; 1959-1962 წლებში კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1962-1976 წლებში საქართველოს საწარმოო გეოლოგიური სამმართველოს უფროსი. დიდი დამსახურება მიუძღვის საქართველოს მინერალური ნედლეულის მრავალი სახეობის სამრეწველო მარაგის დადგენაში. გუჯეჯიანი იყო საქართველოს ქვანახშირის საბადოების (ტყიბულ-შაორი, ტყვარჩელი) პეტროგრაფიისა და ქიმიის აღიარებული მკვლევარი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Липтобиолитовые угли и сланцы 239 ткибульского месторождения, «საქართვ. მეცნ. აკადემიის ლითონისა და სამთო საქმის ინ-ტის შრომები», 1950, ტ. 3;
* Взаимосвязь петрографического состава ткибульских углей с их обогатимостью и химико-технологическими свойствами, «Труды лаборатории геологии угля АН ссср », Л. 1956, вып. 6; \* \* \* Атлас углей Кавказа, М. 1961 (მთ. რედ. და თანაავტ.).

ლიტერატურა
----------

* *ჩიჩუა ბ. ზუსაშვილი ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 238.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბორის გუჯეჯიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბორის გუჯეჯიანის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* ბორის გუჯეჯიანის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* ბორის გუჯეჯიანის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
**ბორის ინასარიძე** (დ. 12 სექტემბერი, 1933, კრიხი, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1994) — ქართველი ინჟინერი.

1954 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი წყალმომარაგებისა და ექსპლუატაციის სპეციალობით, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მელიორაციის ფაკულტეტი 1958 წელს. მუშაობდა საქართველოს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტ საქწყალპროექტში ჯგუფის ხელმძღვანელად, სამშენებლო ტრესტ სამგორწყალმშენში უბნის უფროსად, სამშენებლო ტრესტ კოლხეთმშენის აფხაზეთის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, უფროსად. იყო სამშენებლო ტრესტ კოლხეთმშენის მმართველი, რესპუბლიკური საწარმოო გაერთიანება „საქწყალექსპლუატაციის" უფროსის მოადგილე და საქსოფწყალმომარაგების თავმჯდომარე. იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის საოლქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე. ხელმძღვანელობდა ქვემო სამგორისა და ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემების, ზონკარის ირიგაციული დანიშნულების წყალსაცავის, კოლხეთის დაბლობის დამშრობი ნაგებობების, სამრეწველო-სამოქალაქო, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური ინფრასტრუქტურის ობიექტების მშენებლობას. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ფოთის მშენებლობისა და განვითარების საქმეში. არაერთგზის იყო არჩეული ცხინვალისა და ფოთის საქალაქო საბჭოების დეპუტატად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბორის ინასარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბერყენა** (ლათ. Pyrus salicifolia) — Pyrus-ის გვარის ველური მსხლების რამდენიმე სახეობა. ეკლიანი ბუჩქები ან ხეებია. აქვთ შეკრული ან მეჩხერი ვარჯი, შიშველი ან ვერცხლისფრად შებუსული ფოთლები. ნაყოფი მსხლისებრია, ზოგჯერ სფეროსებრი, ყავისფერი ან ყვითელი. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და შუა აზიაში, ირანში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება ბერყენას 9 სახეობა, რომელთაგან 4 საქართველოს ენდემია (Pyrus demetrii, Pyrus ketzkhovelii, Pyrus fedorovii, Pyrus sachokiana). ბერყენა იზრდება მხოლოდ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ველებზე, ნახევრად უდაბნოებში, ნათელ ტყეებსა და ტყის პირებზე ხრიოკ და ქვაღორღიან ადგილებში, ზღვის დონიდან 900 მ-მდე. ნაყოფი ვიტამინებით მდიდარია, იჭმება. მერქანი იხმარება სადურგლო და სახარატო საქმეში. ყინვაგამძლეა, ადვილად იტანს ხანგრძლივ გვალვასა და ძლიერ ქარებს. კარგი საძირეა მსხლის კულტურული ჯიშების გამოსაყვანად; იყენებენ ტყე-პარკების გასაშენებლად გვალვიან და ურწყავ ადგილებში. მრავლდება თესლით და ფესვის ამონაყარით.

ლიტერატურა
----------

* *ქუთათელაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 335.

სქოლიო
------

1. ↑  ბერყენა — ბოტანიკური ლექსიკონი
**დედა** — 2014 წლის კანადური დრამა, რომლის რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მემონტაჟეა ქსავიე დოლანი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ენ დორვალი, ანტუან-ოლივიე პილონი და სიუზან კლემანი. 

კინოსურათი მარტოხელა დედის შესახებ მოგვითხრობს. მას ყურადღების დეფიციტის ჰიპერაქტიული აშლილობის მქონე თინეიჯერ ვაჟთან უწევს გამკლავება, რომელიც დროდადრო უკონტროლო და ძალადობრივი ხდება. ფილმში მოქმედება ჰიპოთეტურ მომავალში მიმდინარეობს, სადაც კანადელ მშობლებს აქვთ ლეგალური უფლება, პრობლემური ბავშვები საჯარო სამკურნალო დაწესებულებებში მოათავსონ. 

ფილმი დედა-შვილის ურთიერთობაზეა ფოკუსირებული, რაც დოლანის შემოქმედებაში განმეორებადი თემაა. „დედა" რეჟისორისთვის ენ დორვალთან მეოთხე, ხოლო სიუზან კლემანთან რიგით მესამე კოლაბორაციაა. დოლანს სცენარის დაწერა პილონის აღმოჩენენამ და ლუდოვიკო ეინაუდის მუსიკამ შთააგონა. ფილმი კვებეკში 1:1 ფორმატში გადაიღეს. 

„დედა" 2014 წლის კანის კინოფესტივალზე წარდგა, სადაც ჟიურის პრიზი მოიპოვა. ფილმმა გამოსვლისთანავე კრიტიკული და ფინანსური წარმატება დაიმსახურა. მსოფლიო მასშტაბით მისმა შემოსავალმა 13 მილიონი დოლანი შეადგინა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „დედა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დედა" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „დედა" — Rotten Tomatoes
* „დედა" — Metacritic-ზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქსავიე დოლანის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *მე მოვკალი დედაჩემი* (2009)
* *წარმოსახვითი სიყვარული* (2010)
* *და მაინც ლოურენსი* (2012)
* *ტომი ფერმაში* (2013)
* *დედა* (2014)
* *ეს მხოლოდ აღსასრულია* (2016)
* *ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება* (2018)
* *მატიასი და მაქსიმი* (2019)
 |

 |
**დინამო სოხუმი** — ამჟამად გაუქმებული საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაარსდა სოხუმში. გუნდის ტრადიციული ფერებია ლურჯი და თეთრი.

ისტორია
-------

კლუბი დაარსდა 1927 წელს, მაგრამ 1936 წლიდან დაიწყო პროფესიოონალურ ლიგაში თამაში. გუნდი დიდი ხნის განმავლობაში ასპარეზობდა სსრ-ის მეორე ლიგაში. გუნდში თამაშობდნენ: ნიკიტა სიმონიანი, ვალტერ სანაია, დაურ ახვლედიანი, ავთანდილ გოგობერიძე, ახრიკ ცვეიბა, გენადი ბონდარუკი, გეორგი გრამატიკოპულო, თემურ ქეცბაია და რუსლან ადჟინჟალი.

1990 წელს დაარსდა საქართველოს ეროვნული ლიგა, თუმცა კლუბი გაუქმდა. სხვადასხვა დროს არსებობდნენ სოხუმის გუნდები „ცხუმი" და „ამსკ სოხუმი" აფხაზეთის ომის შემდეგ, კლუბი დარჩა აფხაზეთში. თუმცა კლუბი გაუქმდა 1991 წელს.

ტიტულები
--------

* **საქართველოს სსრ-ის ჩემპიონი: 2**

1947, 1948 წ.წ.

ცნობილი ფეხბურთელები
--------------------

* Soviet UnionGeorgia (country) ოთარი გაბელია
* Soviet UnionGeorgia (country) ვალტერ სანაია
* Soviet UnionGeorgia (country) ავთანდილ ღოღობერიძე
* Soviet UnionGeorgia (country) გეორგი გრამატიკოპულო
* Soviet UnionUkraineRussia ახრიკ ცვეიბა
* Soviet Union დაურ ახვლედიანი
* Soviet UnionRussia რუსლან ადჟინჟალი
* Soviet UnionRussia ლევ ბერზნერი
* Soviet UnionRussia ანდრეი ჩეკუნოვი
* Soviet UnionGeorgia (country) გიორგი ჩიხრაძე
* Soviet UnionGeorgia (country) გოჩა გოგრიჭიანი
* Soviet UnionRussia რომან ხაგბა
* Soviet UnionGeorgia (country) თემურ ქეცბაია
* Soviet UnionRussia გენადი ბონდარუკი
* Soviet UnionRussia სერგეი ოვჩინიკოვი
* Soviet UnionRussia ალექსანდრე სმირნოვი
**დავით აქუბარდია** (დ. 12 ივლისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი და ჟურნალისტი. ტელეკომპანია „კავკასიის" დამფუძნებელი და დირექტორი 1994 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დავით აქუბარდია დაიბადა 1953 წლის 12 ივლისს, ქალაქ თბილისში. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის ფაკულტეტი. 1971-1972 წლებში მუშაობდა საავიაციო ქარხანაში ამწყობ-ზეინკლად. 1977-1980 წლებში იკავებდა საგეგმო კომიტეტის ეკონომისტის თანამდებობას. 1980-1990 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის უფროსი ინსპექტორი, 1990-1994 წლებში კი ეკონომიკის ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე. 1994 წელს დააფუძნა ტელეკომპანია „კავკასია". 1995 წელს მისი თანაავტორობით გამოიცა წიგნი „მენეჯმენტის საფუძვლები". „კავკასიაზე" მიჰყავს სატელევიზიო გადაცემა საზოგადოებისთვის აქტუალურ საკითხებზე. ტელევიზიის დაარსების შემდეგ ჟურნალისტური საქმიანობით დაკავდა.

მისი მეუღლეა ასევე ჟურნალისტი ნინო ჯანგირაშვილი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 1996-97. — გვ. 26.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით აქუბარდია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ნინო ჯანგირაშვილი — ჟურნალისტი. რადიო თავისუფლება. *radiotavisupleba.ge* (2012-12-02). ციტირების თარიღი: 28 სექტემბერი, 2020.
**ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია** (რუს. Церковь Сурб Аствацацин) — სომხური ეკლესია სოფელ ბოლშიე-სალიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ბოლშიე-სალი, ლენინის ქუჩა.

ისტორია
-------

იმპერატრიცა ეკატერინე II-ის 1778 წლის 9 მარტის განკარგულებით, რომელიც ეხებოდა სომეხთა განსახლებას დონის ტერიტორიაზე, მათ ნება დართეს აეშენებინათ ეკლესია და დამორჩილებოდნენ მხოლოდ ეჩმიაძინის საკათალიკოსოს - სრულიად სომხეთის პატრიარქს. ახალ მიწებზე დასახლების შემდეგ სომხებმა დაიწყეს ახალი ეკლესიის აშენება. 

1848 წელს სოფელ ბოლშიე-სალის მრევლმა, რომელთა შორის იყვნენ სომხებიც, გადაწყვიტეს აეშენებინათ აგურის ეკლესია. 1860 წელს დაიწყეს მისი მშენებლობა. 1867 წელს ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს. ახალი ეკლესიის პროექტი შექმნა ტაგანროგელმა არქიტექტორმა ნ. მურატოვმა. ეკლესიის პროექტი დაამტკიცა სრულიად სომხეთის კათოლიკოსმა ნერსეს V-მ (1843-1857 წწ.). მისი გარდაცვალების შემდეგ მშენებლობას ხელს უწყობდა შემდეგი კათოლიკოსი მათევოს I (1858-1865 წწ.). მშენებლობის დასრულების შემდეგ 1867 წელს ეკლესია აკურთხა კათოლიკოსმა გევორქ IV-მ (1866-1882 წწ.). 

1938 წელს ეკლესია დახურეს, მისი ნაწილი იყიდა ადგილობრივმა მაღაზიამ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეკლეია სერიოზულად დაზარალდა, ხოლო მისი შენობა გამოიყენებოდა, როგორც ხორბლის საწყობი. 

1945 წელს, ომის დასრულების შემდეგ ეკლესია კვლავ მოქმედი გახდა. 2001 წლის 3 მაისს სოფელში დარეგისტრირდა რელიგიური ორგანიზაცია „სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია". ამავე წელს დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. 2003 წელს აღადგინეს გუმბათი და ეკლესიის კედლების ნაწილი. ეკლესიის სრული აღდგენა მოხდა 2008 წელს. ამავე წლის 7 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა სრულიად სომეხთა კათალიკოსმა გარეგინ II-მ. ამავე დროს აკურთხეს სომხეთიდან ჩამოტანილი ხაჩქარი. 

აგვისტოს ბოლო კვირაში, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს, 28 აგვისტოს ეკლესია აღნიშნავს მთავარ დღესასწაულს.

ლიტერატურა
----------

* Вартанян В. Г. Казаров С. С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д. 2001.
* Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988/
* Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М. 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Большие Салы. Церковь Сурб Аствацацин დაარქივებული 2017-10-23 საიტზე Wayback Machine.
* Церковь Сурб Аствацацин (Большие Салы, Ростовская область, Россия)
* Донские храмы
**ბოგდანა კარადოჩევა** (ბულგ. Богдана Карадочева დ. 19 ივლისი, 1949, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი პოპ მომღერალი. კარიერა 14 წლის ასაკში დაიწყო. 1965 წელს ის ჯგუფ „Студио 5-ის" სოლისტი გახდა. 1969 წელს მოიგო პრემია „Златния Орфей". 1970-იან წლებში მღეროდა ისეთ ცნობილ მომღერლებთან, როგორიცაა სალვატორე ადამო, ჟილბერ ბეკო, კლიფ რიჩარდი, შარლ აზნავური და ჯოზეფინ ბეიკერი. ის გამოდიოდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. კარადოჩევას მეუღლე კომპოზიტორი სტეფან დიმიტროვია. 1999 წლიდან ტელეწამყვანადაც მუშაობს. მისი ყველაზე ცნობილი სიმღერებია: „Дано", „Остаряваме бавно", „Иване, Иване", „Помниш ли ти" და „Нова година".

სქოლიო
------

1. ↑  24chasa editor. Богдана Карадочева се жени три пъти, все по пуловер. *24chasa.bg*. ციტირების თარიღი: 26 May 2014.
2. ↑  mediapool editor. Без изненади в класациите за културните вкусове на гражданите. *mediapool.bg*. ციტირების თარიღი: 26 May 2014.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლშევიკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბოლშევიკი** (რუს. о́стров Большеви́к) — ყველაზე სამხრეთით მდებარე კუნძული, რომელიც შედის ჩრდილოეთის მიწის შემადგენლობაში, რუსეთი. კუნძული მდებარეობს არქტიკულ ნაწილში და ის მეორე უდიდესი კუნძულია ჩრდილოეთის მიწის კუნძულების ჯგუფში.

კუნძულის ფართობია 11 312 კმ². მისი ტერიტორია მთიანია, კუნძულის უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 935 მეტრი. კუნძულის 30% ყინულებს უკავია, სანაპირო ზოლი ძირითადად ვაკე ტერიტორიებს უკავია, აქ მეჩხრად არის აღმოცენებული მცენარეულობა ხავსი და ლიქენები. ბოლშევიკის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე არის ფიორდები; აქ მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია: ფიორდ ტემანს, ფიორდ სპარტაკს და ფიორდ პარტიზანს.

ბოლშევიკის კუნძული მოსაზღვრე კუნძულებისგან სრუტეების მეშვეობითაა გამოყოფილი, ვილკიცკის სრუტის მეშვეობით კუნძული რუსეთის კონტინენტური ნაწილისგანაა გამოყოფილი, ხოლო ჩრდილოეთით მდებარე ოქტომბრის რევოლუციის კუნძულისგან გამოყოფილია შოკალსკის სრუტით. ბოლშევიკის კუნძულის უკიდურესი დასავლეთი წერტილია, ნეუპოკოევოს კონცხი. ბოლშევიკის კუნძულის სანაპიროებს დასავლეთიდან ესაზღვრება კარის ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთიდან საზღვრავს ლაპტევების ზღვა. 

ამ კუნძულის პირველი სახელი იწყო, წმინდა ოლგა. მას შემდეგ რაც ქვეყნის სათავეში ბოლშევიკები მოვიდნენ მას ბოლშევიკი დაერქვა .


|  |  |
| --- | --- |
| რუსეთის დროშა | *ეს სტატია რუსეთისა და რუსების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლშევიკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბოლშევიკები** (რუს. большевики, წარმოებული სიტყვიდან „*большинство*, „უმრავლესობა") იყვნენ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის (რსდმპ) ფრაქცია, რომლებსაც 1903 წლის პარტიის მეორე ყრილობაზე მოუვიდათ განხეთქილება მენშევიკურ ფრაქციასთან.

შიდა პარტიულ არჩევნებში ბოლშევიკებმა მოიპოვეს გადამწყვეტი უმრავლესობა საიდანაც მომდინარეობს მათი სახელწოდება. საბოლოოდ ისინი გარდაიქმენენ საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიად. ბოლშევიკებმა ძალაუფლება ხელში აიღეს ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად 1917 წელს და დააფუძნეს საბჭოთა კავშირი.

ბოლშევიკური ფრაქცია ჩამოაყალიბა ვლადიმერ ლენინმა, 1905 წლისთვის კი პარტია მასობრვი ორგანიზაციას წარმოადგენდა, რომელიც ძირითადად მუშებისგან შედგებოდა და იმართებოდა დემოკრატიული შიდა იერარქიით, დემოკრატიული ცენტრალიზმის პრინციპებით. ბოლშევიკურმა პარტიამ მოიპოვა მუშათა კლასის ავანგარდის პოზიცია ცარიზმის წინააღმდეგ რევოლუციურ ბრძოლაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მენშევიკები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 4457-458.
**ბოჭორმის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი. დგას სოფელ იყალთოს ზემოთ, 1 კმ-ზე, სამონასტრო კომპლექსის სამხრეთით, 100-150 მ მანძილზე ტყეში. თარიღდება გარდამავალი ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,64 X 4,6 მ). აქვს თანადროული მინაშენი, რომელიც მას ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე გასდევს. შენობა, ძირითადად, ნატეხი ქვითაა ნაგები,ალაგ-ალაგ გამოყენებულია რიყის ქვა და შირიმი. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან აქვს. ეკლესიის შიდა სივრცე ვიწროა და მაღალი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში, თაღოვანი სარკმელი, გვერდებში კი თითო, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. საკურთხეველი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი ოდნავ თაღისებრი ფორმისაა, დაყრდნობილია აფსიდის მხრების დამაგვირგვინებელ, შირიმის მარტივ იმპოსტებზე. აფსიდის კედელზე , სარკმლის ქვემოთ, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. დასავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა დახურული. მინაშენი ვიწროა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ხალისებრი აფსიდით, რომლის ზედა ნაწილი და გადახურვა ჩამონგრეულია. მინაშენის დანარჩენი კედლები, დაახლოებით 1,5 მ სიმაღლეზე დგას. შესასვლელი შენობის ჩრდილოეთიდან ჰქონდა (შემორჩენილია აღოსავლეთს წირთხლის ნაწილი) აფსიდის შუაში თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც გარეთა ნაწილი, მთელ სიმაღლეზე მონგრეული აქვს. აფსიდში დგას მოზრდილი ტრაპეზი. ფასადები სადაა, წყობა არაწესიერი. ორივე სარკმლის თაღი ერთ მთლიან, მომწვანო ფერის ქვაშია გამოკვეთილი. მათ შორის აღმოსავლეთ სარკმლის ქვაზე შემორჩენილია ასოთმთავრულით შესრულებული, ძლიერ დაზიანებული წარწერა, რომელიც ასე იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქრისტე შეიწყალე გიორგი" |
|  |  |

 1930 წლებში ეკლესია შეაკეთეს და იგი ღარისებრი კრამიტით გადახურეს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 229-230.
**ბოცო ბოცოსძე** — XIII საუკუნის I ნახევარში ქართველი მოღვაწე, სამცხის დიდგვაროვან ფეოდალთა - ბოცოსძეთა პირველი თაობის წარმომადგენელი, ბოცო ჯაყელის ძე, ჩუხჩარხი თამარ მეფის დროს.

ლაშა გიორგის ლაშქრობაში განძაზე (დაახლოებით 1213-1214) ბოცოსძე სხვა მესხებთან ერთად მეთაურობდა წინამბრძოლთა გუნდს და თავი გამოიჩინა სიმამაცით. 1226 წელს, ჯალალედინის შემოსევის დროს, რუსუდან მეფემ ძმებს - ბოცოს და მემნას დაავალა თბილისის დაცვის ხელმძღვანელობა. ქალაქში მცხოვრებ სპარსელთა შინაღალატის შედეგად მტერი ქალაქში შეიჭრა. თბილისის დამცველები ბოცო ბოცოსძის მეთაურობით ისანში გამაგრდნენ. მხოლოდ რუსუდანის დაჟინებული მოთხოვნის შემდეგ შეწყვიტა წინააღმდეგობა ბოცომ და ჯარი სიმაგრიდან გაიყვანა. ამის შემდეგ ბოცოსძე წყაროებში აღარ იხსენიება. ბოცოს ცოლად ჰყავდა ვანენი, ერისთავთ-ერისთავ ივანე აბუსერისძის ქალიშვილი და ტბელი აბუსერისძის და. მათი შვილი უნდა იყოს 1260-იან წლების ამბებთან დაკავშირებით ჟამთააღმწერელთან მოხსენიებული შალვა ბოცოსძე.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ. 1966
* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 493.
**დავით III კურაპალატის მემკვიდრეობა** — მიწა-წყალი, რომელიც ტაოს მეფის დავით III-ის ანდერძის თანახმად ბიზანტიის იმპერიას უნდა გადასცემოდა და რომლის გამოც შემდეგში ხანგრძლივი ომი ატყდა საქართველოსა და ბიზანტიას შორის. 

დავით III-ის სამემკვიდრეო სამფლობელოს შეადგენდა იმიერტაო ჩრდილო ბასიანითურთ. 979 წელს აჯანყებული ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ გაწეული დახმარებისათვის ბიზანტიის ხელისუფლებამ დავით III-ს გადასცა „ზემონი ქუეყანანი საბერძნეთისანი, რაჲთა თავისა სიცოცხლესა ჰქონდინ" (გიორგი მთაწმიდელი). XI საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის სტეფანოს ტარონეცის (ასოღიკი) ცნობით, ეს ქვეყნები იყო: ციხე ხალტოარიჭი და მასთან მდებარე კლისურა დასავლეთ ევფრატის ხეობაში, ჩორმაირის თემი მდინარე ჭოროხის სათავეებთან, კარინი ანუ თეოდოსიოპოლი თავისი თემით, ციხე სევუკი მარდალიის კანტონში, მდინარე არაქსის სათავეებთან, ჰარქისა და აპაუნიქის პროვინციები აღმოსავლეთ ევფრიტის ხეობაში. ფიქრობენ, რომ ამ ქვეყნების სამემკვიდრეოდ შენარჩუნების მიზნით დავით III დაუკავშირდა იმპერატორის წინააღმდეგ აჯანყებულ ბარდა ფოკას, მაგრამ მისი დამარცხების შემდეგ (989 წელს) იძულებული გახდა ბასილი კეისრისათვის პატიება ეთხოვა და დათანხმებულიყო, რომ სიკვდილის შემდეგ მისი სამფლობელოები იმპერიას შეერთებოდა. მკვლევართა შორის არაა თანხმობა, თუ რა ქვეყნები უნდა გადასცემოდა ბიზანტიას ამ დათმობის შედეგად. ერთნი ფიქრობდნენ, რომ აქ მხოლოდ „ზემონი ქუეყანანი" უნდა იგულისხმებოდეს, სხვებს მიაჩნიათ, რომ დავით III-მ მისი სამფლობელო უანდერძა იმპერატორს. მეორე მოსაზრება უფრო სწორი უნდა იყოს, რადგან „ზემონი ქუეყანანი" მას ისედაც დროებით, მხოლოდ სიცოცხლის მანძილზე გადაეცა სამფლობელოდ.

ლიტერატურა
----------

* *კოპალიანი ვ.* საქართველოსა და ბიზანტიის პოლიტიკური ურთიერთობა 970-1070 წლებში, თბ. 1969;

* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 340.
**დიმიტრი ჯანაშვილი** (დ. 15 დეკემბერი, 1840, კახი, საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 7 ოქტომბერი, 1905, ბოდბისხევი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ქართველი საეკლესიო პირი, პედაგოგი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი. ისტორიული და ეთნოგრაფიული სტატიების ავტორი. აქვეყნებდა პუბლიკაციებს ქართულ პერიოდიკაში „ჯანაშვილი ინგილო"-ს ფსევდონიმით. 

ჯანაშვილს ეკუთვნის მრავალი ისტორიული და ეთნოგრაფიული წერილი და ნარკვევი, კრიტიკული სტატია და მეცნიერული გამოკვლევა, სახელმძღვანელო წიგნი და რეცენზია, რომლებიც სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ და რუსულ პერიოდულ პრესაში. მისი ნაშრომებია „ქართველი ქალის ისტორია", „ამბროსი ნეკრესელის ქადაგებანი", „ჰერეთის აღწერა".

ბიოგრაფია
---------

9 წლის ასაკში მონათლეს თბილისში. სწავლობდა დედოფლისწყაროს სამხედრო სასწავლებელში ათიოდე ვა ინგილოსთან ერთად. 1865 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. ქიზიყში ცოლად შეირთო ელენე და მღვდლად ეკურთხა სოფელ ყორაღანში. 1867 წელს გარდაეცვალა მეუღლე. 1870 წლიდან გადავიდა ზაქათალაში, სადაც ასწავლიდა საღვთო სჯულს. 1873 წლიდან გაბრიელ ეპისკოპოსის მიწვევით ქართულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში. 1878-1880 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში. შემდეგ გააგრძელა პედაგოგიური მოღვაწეობა თბილისში, სადაც ასწავლიდა სათავადაზნაურო სასწავლებელში. ამის შემდეგ მღვლად მუშაობდა შაქში, ვართაშენში, ალიბეგლოში, ბოდბისხევში. გარდაიცვალა 1905 წელს ბოდბისხევში. დაკრძალეს კახში.

ლიტერატურა
----------

* *სიდამონიძე უ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 536.
* მღვდელი დიმიტრი ჯანაშვილი : 1840-1905 : ფოტომატიანე / რუბრიკას უძღვებიან ლუარსაბ ტოგონიძე და გიორგი მაჩურიშვილი // საპატრიარქოს უწყებანი. - თბილისი, 2009. - 26 ნოემბერი - 2 დეკემბერი. - N36(523). - გვ.17-20
* ჯანაშვილი ინგილო (დიმიტრი ჯანაშვილი). ფერიხანუმი–თამარი (მგზავრის ისტორიული შენიშვნა საინგილოზე), მნათობი, 1872 წ. № 4–5,გვ.21–36
* ასრათ ომარაშვილი, საინგილოს ღირსეული მამულიშვილები (რედ. მარიკა ლორთქიფანიძე). თბ. 2002, ISBN 99928-958-9-6
* *ჯანაშვილი მ.*, „საინგილო" // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე. ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 89-92.
**დიმიტრი ტაბიძე** (დ. 15 აპრილი, 1901 — გ. 19 ნოემბერი, 1965) — ქართველი აგრონომ-მევენახე-ამპელოგრაფი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1957), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

დიმიტრი ივანეს ძე ტაბიძე დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელ ხონში, 1901 წლის 15 აპრილს. 1925 წელს დაამთავრა თსუ-ს აგრონომიის ფაკულტეტი. 1930–1932 წლებში სწავლობდა მემცენარეობის საკავშირო ინსტიტუტის ასპირანტურაში, (ქ. ლენინგრადი) რომლის დამთავრების შემდეგ 1935-1944 წლებში ჯერ თელავის მევენახეობის და მეღვინეობის საკავშირო ინსტიტუტის, ხოლო შემდეგ საქართველოს მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტის სელექციის განყოფილების გამგე იყო, 1944-1946 ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში, ხოლო 1946-1956 — სელექციისა და ამპელოგრაფიის განყოფილების გამგე. 1956-იდან გარდაცვალებამდე — საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობის და მეღვინეობის ინსტიტუტის ვაზის სელექცია-ჯიშთმცოდნეობის განყოფილების გამგე.
1940 წლიდან დ.ტაბიძე „საბჭოთა კავშირის ამპელოგრაფიის" ნაშრომის გამოცემის რედკოლეგიაში სამეცნიერო კონსულტატი იყო ვაზის ქართული ჯიშების საკითხში, ხოლო 1951 წლიდან მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. სწორედ მას ეკუთვნის „საბჭოთა კავშირის ამპელოგრაფიის" ტომებში გამოქვეყნებული ქართული ვაზის ჯიშების დიდი ნაწილის სრული მონოგრაფიები. 1944 წლიდან ტაბიძე საბჭოთა კავშირის კვების მრეწველობის სამინისტროსთან არსებული ცენტრალური ამპელოგრაფიული კომისიის წევრი იყო. 
დიმიტრი ტაბიძე არის 200 სამეცნიერო შრომის ავტორი. მისი ძირითადი ნაშრომებია: „ვაზის ჯიშები საბჭოთა შამპანურისათვის. თბილისი. 1941. „საქართველოს ვაზის ჯიშები. ტომი II - კახეთის ჯიშები" თბილისი, 1954. Продвижение промышленной культуры винограда в новые горные районы Грузинской ССР. издательство Академии Наук СССР, Москва, 1957. 1960 წელს აკად.ნ.კეცხოველთან და მ.რამიშვილთან ერთად გამოსცა კაპიტალური ნაშრომი „საქართველოს ამპელოგრაფია" თბილისი. საქ. სსრ მეცნ. აკადემია. 1960. გამოყვანილი აქვს ვაზის ახალი ჯიშები: ქართული საადრეო, სახალხო თეთრი, ქართული მუსკატი და სხვა. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ვაზის ჯიშები საბჭოთა შამპანურისათვის, თბ. 1941;
* ტაბიძე დ.. კახეთის ვაზი ჯიშები. გამომცემლობა „ტექნიკა და შრომა". თბ. 1954, გვ. 425;
* Продвижение промышленной культуры винограда в новые горные районы Грузинской ССР. издательство Академии Наук СССР, Москва, 1957;
* ნ. კეცხოველი, მ. რამიშვილი დ. ტაბიძე, საქართველოს ამპელოგრაფია, თბილისი. საქ. სსრ მეცნ. აკადემია. 1960. გვ. 439;
* Виноделие и Виноградарство СССР #2 (241), стр. 63, 1966;
* Энциклопедия 1987. М. Рамишвили. Д. Табидзе. В: Энциклопедия виноградарства. В 3х томах. Гл. ред. А.И. Тимуш. Кишинев. Издание Молдавской советской энциклопедии. стр. 20, 200.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 635.
**დიმიტრი მიხეილის ძე ყიფიანი** (დ. 3 იანვარი, 1900, ტეზერი — გ. 1978, თბილისი) — ქართველი კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

დაიაბადა 1900 წლის 3 იანვარს სოფელ სოფელ ტეზერში I მსოფლიო ომის დროს იყო კავკასიელი თავადაზნაურობისაგან შემდგარი კავალერიის მებრძოლი. 

მისი სამსახიობო კარიერა დაიწყო 1924 წელს, მას შემდეგ, რაც თბილისის ცირკში ერთ-ერთი წარმოდგენის დროს კინორეჟისორმა ივანე პერესტიანმა, რომელიც ფილმისთვის „სამი სიცოცხლე" იერემია წარბას როლის შემსრულებელს ეძებდა, მაყურებელთა შორის ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილი ახალგაზრდა მამაკაცი შენიშნა და როლზე მიიწვია.

მას შემდეგ მსახიობმა შეასრულა მთავარი და მეორეხარისხოვანი როლები ფილმებში: „დაკარგული საუნჯე" (ამო ბეკ-ნაზაროვი, 1924, მეფის არმიის ოფიცერი), „ათასის ფასად" (ვლადიმერ ბარსკი, 1925), „ვინ არის დამნაშავე?" (ალექსანდრე წუწუნავა, 1925, ბესია), „ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე" (ივანე პერესტიანი, 1925, ტარიელის ამხანაგი), „ნათელა" (ამო ბეკ-ნაზაროვი, 1926, თავადი ჩაჩუა), „ხანუმა" (ალექსანდრე წუწუნავა, 1926, კინტო), „გიული" (ნიკოლოზ შენგელაია, ლ. პუში, 1927, ფარი), „ორი ცელქი" (ნ. კახიძე, 1927), „შეხვედრა" (გ. გომართელი, 1930, ეფენდიევი), „ნამდვილი კავკასიელი" (მიხეილ გელოვანი 1931), „დიადი განთიადი" (მიხეილ ჭიაურელი, 1938), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…" (კონსტანტინე პიპინაშვილი, 1958, თავადი ჭავჭავაძე), „მაია წყნეთელი" (რეზო ჩხეიძე, 1958, ხანი), „გლახის ნაამბობი" (ლეონარდ ესაკია, 1961, ყარაჩოხელი), „გენერალი და ზიზილები" (მიხეილ ჭიაურელი, 1963, ოფიცერი), „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ" (მიხეილ ჭიაურელი, 1965, თავადი), „ვედრება" (თენგიზ აბულაძე, 1967, თავადი), „დიდოსტატის მარჯვენა" (ვ. ტაბლიაშვილი, შ. გედევანიშვილი, 1970, მანდატურთუხუცესი), „სინემა" (ლიანა ელიავა, 1977).

ლიტერატურა
----------

* *მარინა კერესელიძე*, „ქართული კინო, 1896-2011", 185-186 გვ. გამომცემლობა „BILNET printing and binding company", თბილისი, 2011 წელი, ISBN 978-9941-0-3370-4

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დიმიტრი ყიფიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — დიმიტრი ყიფიანი
* 

* დიმიტრი ყიფიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
დოფინე
**დოფინე** (ფრანგ. Dauphiné) — ისტორიული ოლქი საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, უმთავრესად ალპებსა და რონის ხეობაში. დოფინეს ტერიტორია ემთხვევა იზერის, დრომის, ზემო ალპების დეპარტამენტს. ჩამოყალიბდა როგორც ცალკე ტერიტორიული ერთეული ბურგუნდიის სამეფოს დაშლის შემდეგ, XI საუკუნეში. მისი ბირთვი იყო ვიენუის საგრაფო, რომელსაც თანდათან სხვა ფეოდალური სამფლობელოებიც შეუერთდა. დ’ალბონის გვარის ვიენუის გრაფებმა მიითვისეს დოფინეს ტიტული და XIII საუკუნეში მათ სამფლობელოს დოფინე ეწოდა. 1349 წელს გრაფმა უმბერტო II-მ დოფინე მიჰყიდა შარლ ვალუას (მოგვიანებით საფრანგეთის მეფე შარლ V), მაგრამ დოფინე სამეფო დომენს კი არ შეუერთდა, არამედ ტახტის მემკვიდრის აპანაჟად იქცა (ცენტრი გრენობლი) და XVII საუკუნის დამდეგამდე ინარჩუნებდა თავის პრივილეგიებს, იქ იკრიბებოდა პროვინციული შტატები. XVI საუკუნის II ნახევრიდან დოფინე რელიგიური ომების ასპარეზად გადაიქცა. XVII საუკუნის დამლევსა და XVIII საუკუნის დამდეგს ჰუგენოტების დევნის გამო დოფინეს მოსახლეობის მეოთხედი ემიგრაციაში წავიდა. 

ლუი XIV-ის მმართველობის ხანაში დოფინეს თავს ესხმოდნენ სავოიის ჯარები. XVII-XVIII საუკუნეებში სახალხო მოძრაობის კერა იყო. 1790 წლიდან დოფინე იზერის, ზემო ალპებისა და დრომის დეპარტამენტებად დაიყო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 628.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საფრანგეთის დროშა საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები |
| --- |
|  |
| პროვინციები 1789 წელს | 
ელზასი • ანგუმუა • ანჟუ • არტუა • ონისი • ოვერნი • ქვემო ნავარა • ბეარნი • ბოჟოლე • ბერი • ბურბონია • ბურგუნდია • ბრიტანი • შამპანი • კორსიკა • დოფინე • ფლანდრია • ფუა • ფორესი • ფრანშ-კონტე • გასკონი • გიენი • ილ-დე-ფრანსი • ლანგედოკი • ლანდაუ • ლიმუზენი • ლოტარინგია • ლიონესი • მენი • მარში • ნივერნესი • ნორმანდია • ორლეანე • პერში • პიკარდია • პუატუ • პროვანსი • რუსილონი • სენტონჟი • ტურენი • ტროის-ევსიში | საფრანგეთის პროვინციები რევოლუციამდე |
|  |
| რევოლუციის შემდეგ | 
ავინიონი1 და კონტა-ვენესენი1 • მონბელიარი2 • მიულუზი3 • სავოია4 • ნიცა4 |
|  |
| 
11791. 21793. 31798. 41860. |

 |
**დანიელ დარიე** (დ. 1 მაისი, 1917 — 17 ოქტომბერი, 2017) — ფრანგი სასცენო, ტელე და კინომსახიობი, მომღერალი და მოცეკვავე. მონაწილეობა აქვს მიღებული 110-ზე მეტ ფილმში. მისი კარიერა 8 ათწლეულს ითვლის და ფრანგული კინოს ერთ-ერთი გამორჩეულ ვარსკვლავად ითვლება.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

დანიელ დარიე დაიბადა ბორდოში. მამამისი ჯარში ექიმი იყო. ის დაიღუპა როცა დანიელი შვიდი წლის იყო. ლიცეომის დამთავრების შემდეგ მიემგზავრება პარიზში და კონსერვატორიაში აბარებს. ბრწყინვალე მუსიკალური ნიჭის მიუხედავად მევიოლინობას კინომსახიობობა არჩია. თავდაპირველად კომედიურ ფილმებში მონაწილეობდა, მაგრამ უკვე 1935 წელს ფილმ "მწვანე დომინოში" მსახიობმა დრამატული როლი შეითვისა. ამავე წელს ის დაქორწინდა ანრი დეკუინზე რეჟისორზე და სცენარისტზე. მან ამერიკულ სტუდიასთან Universal Pictures-თან გააფორმა შვიდ წლიანი კონტრაქტი, მაგრამ დანიელს საფრანგეთის გარეთ კარიერა არ სურდა. 

საფრანგეთის ოკუპაციის პერიოდში ის გაშორდა ანრი დეკუინს. 1942 წელს დაქორწინდა პორფირიო რუბინოსაზე, დიმინიკელთა რესპუბლიკის დიპლომატზე. ომის დამთავრებამდე ისინი შვეიცარიაში ცხოვრობედნენ, 1947 წელს კი ერთმანეთს გაშორდნენ.ამის შემდეგ დანიელი გაქორწინდა ფრანგ სცენარისტზე ჟორჟ მიციკიდესზე. მათ ვაჟი შეეძინათ და ერთად ცხოვრობდნენ ჟორჟის გარდაცვალებამდე. 

მას მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში: "მაერლინგში", "კატია", "გულისცემა", "პირველი პაემანი", "რუი ბლაზი", "წითელი და შავი", "8 ქალი". მისი ნიჭის წყალობით ის მონაწილეობდა როგორც კომედიებში ასევე დრამებში, მას ჰოლივუდშიც იღებდნენ. მუშაობას განაგრძობდა 99 წლამდე, ის 2007 წელს ანიმაცია "პერსეპილისში" ბებიას ახმოვანებდა. 

დანიელ დარიეს გრძნობათა ნაზი იმპრეისა და მოულოდნელი აფეთქება ახსიათებს. მსახიობს კარგად შეუძლია უსაზღვროდ ბევრის გამოხატვა მსხვილი პლანით. კადრის სტატიკურობა შეუძლია სრულიად შეცვალოს, მისი თამაშის ხერხები გმირის შესაბამისად იცვლება.მისი პერსონაჟები დედოფალი მარია და ქალბატონი დე რენალი სრულიად განსხვავებულები არიან ერთმანეთისგან, მაგრამ დანიელი მათ ორივეს შესანიშნავად განასახიერებს თანდაყოლილი და დიდი შრომისმოყვარეობით დახვეწილი არტისტიზმით.

გარდაცვალება
------------

დანიელ დარიე მსახიობი დაცემის შედეგად გამოწვეული გართულებებისგან გარდაიცვალა 2017 წლის 17 ოქტომბერს, ასი წლის იუბილიდან ხუთი თვის შემდეგ.

ჯილდოები
--------

| წელი | ჯილდო | კატეგორი | ფილმი | შედეგები |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1987 | სეზარი | საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში | დანაშაულის ადგილი | კანდიდატი |
| 2002 | ბერლინალე | ვერცხლის დათვი | 8 ქალბატონი | გაიმარჯვა |
| 2002 | სეზარი | საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში | 8 ქალბატონი | კანდიდატი |
| 2002 | ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო | საუკეთესო ქალი მსახიობი | 8 ქალბატონი | გაიმარჯვა |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დანიელ დარიე allmovies.com-ზე
* დანიელ დარიე frenchfilms.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  L'actrice Danielle Darrieux est morte à l'âge de 100 ans (19 October 2017). ციტირების თარიღი: 19 October 2017
2. ↑  Danielle Darrieux, French Film Star Over 8 Decades, Is Dead at 100. *The New York Times* (19 October 2017).
**ბენდეის წერტილები** (Benday Dots) — პოინტილიზმის მსგავსი ბეჭდვის პროცესი, რომელსაც სახელი ილუსტრატორი ბენჯამინ (ბენ) დეის გამო ეწოდა. ეფექტზე, ფერსა და სასურველ ოპტიკურ ილუზიაზე დაყრდნობით, მცირე შეფერადებული წერტილები ერთმანეთთან ახლო, შორი-შორს ან ერთმანეთზე იხატება. მაგენტას წერტილები, მაგალითისთვის, შორიშორს ჯდება ვარდისფერის მისაღებად. 1950-იან და 60-იან წლებში კომიქსების წიგნები ბენდეის წერტილებს იყენებდა ოთხი ძირითადი ფერისგან (ცისფერი, წითელი, ყვითელი და შავი) სხვადასხვა შეფერილობისა და ტონის მისაღებად იაფი ხერხებით.

ბენდეის წერტილების გამოყენება პიკს აღწევს ამერიკელი მხატვარი როი ლიხტენშტეინის დროს, რომელმაც ეს წერტილები მის ნამუშევრებში და სკულტურებში უზომოდ გაზარდა. ბენდეის წერტილების მთავარი დამახასიათებელი თვისებაა ერთნაირი ზომა და დისტრიბუცია სპეციფიურ არეებში. ამგვარი წერტილების ნახატზე გადასატანად მხატვარს სჭირდება გამჭვირვალე გადასატანი ფურცლის დადება. ამგვარი ფურცლები დიდი რაოდენობით იყოდებოდა სხვადასხვა ზომისა და სიხშირის წერტილებით, რაც მხატვარს სამუშაოდ მრავალფეროვანი ტონალობის გამოყენების საშუალებას აძლევდა. გადასატანი მასალა იჭრებოდა სასურველი ტონალური არის ფორმით - მაგ. ჩრდილი ან ფონი და ზედაპირი და ეკვრებოდა ნახატის დანიშნულ ადგილს სამხატვრო დანით. ბეჭდვისას ფოტოგრაფიული რეპროდუქციის წარმოებისას ბენდეის გადამტანით მონიშნული არე ქმნიდა სასურველ ტონალურ შეფერილობას საბეჭდ პლატაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სახალისო ფოტო ეფექტები: ბენდეის წერტილები