recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კირიშის რაიონი** (რუს. Киришский район) — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კირიში. რაიონი მდებარეობს ლენინგრადის ოლქის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ვოლხოვისა და მისი შენაკადის — პჩიოვჟის აუზში. ფართობი 3019,3 კმ²-ია. ჩრდილოეთით — ვოლხოვის, აღმოსავლეთით — ტიხვინის, დასავლეთით — ტოსნოს და ჩრდილო-დასავლეთით — კიროვის რაიონები ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით — ნოვგოროდის ოლქი.

ისტორია
-------

1927 წლის 1 იანვარს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმების შედეგად ვოლხოვის მაზრის გარკვეული ნაწილისგან, ახლანდელი კირიშის რაიონის ტერიტორიაზე, წარმოიქმნა ანდრეევსკისა (ადმ. ცენტრი — სოფელი ანდრეევო) და ბუდოგოშჩის (ადმ. ცენტრი — დაბა ბუდოგოშჩი) რაიონები. 1930 წელს ოკრუგების გაუქმების შედეგად ზემოთ ნახსენები რაიონები უშუალოდ დაექვემდებარენ ლენინგრადის ოლქის ადმინისტრაციას.

1931 წლის 30 სექტემბერს ანდრეევსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი სოფელ ანდრეევოდან სოფელ კირიშში გადავიდა, ხოლო რაიონს სახელი გადაერქვა და ეწოდა კირიშის რაიონი. 1932 წლის 1 იანვარს ბუდოგოშჩენსკის რაიონი რაიონი გაუქმდა, მისი ტერიტორია კი კირიშის რაიონს შეუერთდა. 

2006 წლის 1 იანვრიდან კირიშის რაიონს მუნიციპალური რაიონის სტატუსი მიენიჭა, მის ფარგლებში წარმოიქმნა 2 საქალაქო და 4 სასოფლო დასახლება, ქალაქი კირიში რაიონის შემადგენლობაში შევიდა, როგორც საქალაქო დასახლება.

ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
---------------------------------

| № | მუნიციპალური ერთეულის დასახელება | მოსახლეობა | დასახლებული პუნქტების რაოდენობა | ადმ. ცენტრი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ბუდოგოშჩის საქალაქო დასახლება | 4 756 | 30 | ბუდოგოშჩი (დაბა) |
| 2 | გლაჟევოს სასოფლო დასახლება | 2 942 | 20 | გლაჟოვო (დაბა) |
| 3 | კირიშის საქალაქო დასახლება | 52 657 | 1 | კირიში (ქალაქი) |
| 4 | კუსინოს სასოფლო დასახლება | 1 092 | 10 | კუსინო (სოფელი) |
| 5 | პშიოვჟას სასოლფო დასახლება | 1 245 | 7 | პშიოვჟა (დაბა) |
| 6 | პჩევას სასოფლო დასახლება | 1 420 | 9 | პჩევა (სოფელი) |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* კირიშის რაიონი ლენინგრადის ოლქის საიტზე
* ლენინგრადის ოლქის არქიტექტურის ძეგლები, მოკლე სია: კირიშის რაიონი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  <a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26842998'></a>

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
**ვერცხლის ქლორიდი** — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით AgCl. არის თეთრი ფერის, წყალში უხსნადი მყარი ნივთიერება. გვხვდება ბუნებაშიც.

სინთეზი
-------

სხვა ქლორიდებისგან განსხვავებით, ვერცხლის ქლორიდი ძალიან მცირედ ხსნადია წყალში, ამიტომაც მისი მიღება შესაძლებელია ვერცხლის ნიტრატისა და ხსნადი ქლორიდის ხსნარის შერევით, რის შედეგადაც ვერცხლის ქლორიდი ილექება. ნატრიუმის ქლორიდისა და კობალტის ქლორიდის შემთხვევაში რეაქცია შემდეგნაირად მიმდინარეობს:

{\displaystyle {\ce {AgNO3 + NaCl -> AgCl + NaNO3}}}
{\displaystyle {\ce {2 AgNO3 + CoCl2 -> 2 AgCl + Co(NO3)2}}}

ქიმიური თვისებები
-----------------

შემდეგი რეაქციებით შესაძლებელია მისი მეტალურ ვერცხლამდე აღდგენა:

{\displaystyle {\mathsf {4AgCl+2BaO\ {\xrightarrow {>324\ ^{o}C}}\ 2BaCl\_{2}+4Ag+O\_{2}}}}
{\displaystyle {\mathsf {2AgCl+Zn\ \xrightarrow {\ } ZnCl\_{2}+2Ag\downarrow }}}
{\displaystyle {\mathsf {2AgCl+2KOH+H\_{2}O\_{2}\ \xrightarrow {\ } 2KCl+2Ag\downarrow +O\_{2}\uparrow +2H\_{2}O}}}
ნელა ურთიერთქმედებს ადუღებულ კონცენტრირებულ გოგორდმჟავასთან და წარმოიქმნება ვერცხლის სულფატი და აირადი ქლორწყალბადი: 

{\displaystyle {\mathsf {2AgCl+H\_{2}SO\_{4}\ \xrightarrow {\ } Ag\_{2}SO\_{4}+2HCl\uparrow }}}

სქოლიო
------

1. 1 2  Lidin RA, Andreeva LL, Molochko VA Chapter 3. Physical properties// Constants of inorganic substances: a handbook / Edited by prof. R. A. Lidina. - 2nd ed. Rev. and additional .. -M.: "Bustard", 2006. - S. 73. -ISBN 5-7107-8085-5.
2. ↑  Turova N. Ya.Inorganic chemistry in tables. -M.: Higher Chemical College of the Russian Academy of Sciences, 1997. - P. 88.
3. ↑  Lidin R.A. Molochko V.A. Andreeva L.L. Chemical properties of inorganic substances / 3rd ed. Edited by R.A. Lidina. - M .: "Chemistry", 2000. - S. 296. - ISBN 5-7245-1163-0 .
4. ↑  Pyatnitsky I. V. Sukhan V. V. Analytical chemistry of silver. - M .: "Science", 1975. - P. 23.
**ველბარკის კულტურა** (აღმოსავლეთპომორიე-მაზოვიეცის, „გუთ-გეპიდური" კულტურა და სხვ.) — I–IV საუკუნეების არქეოლოგიური კულტურა აღმოსავლეთ ევროპაში. კულტურის თანამედროვე გაგება ჩამოაყალიბა პოლონელმა არქეოლოგმა რ. ვოლონგევიჩმა 1970-იან წლებში; სახელი ეწოდება ველბარკის სამარხის მიხედვით. გამოიყოფა ორი ფაზა: ლუბოვიძური (I–II საუკუნეები) — ველბარკის კულტურამ დაიკავა ტერიტორია ვისლის ქვემო დინების გასწვრივ, პოლონეთის პომორიეს ნაწილი და დიდი პოლონეთის ჩრდილოეთი მხარე; ცეცელური (II საუკუნის მეორე ნაწილი – IV საუკუნე) — ვისლის დასავლეთით მდებარე რეგიონები დაიცალა, თუმცა კულტურა გავრცელდა დასავლეთის ბუგისკენ (ჩაანაცვლა ფშევორსკის კულტურის ჯგუფები), პოლესიემდე, დასავლეთ ვოლინამდე, სამხრეთის ბუგამდე. უკრაინისა და მოლდოვის ტერიტორიაზე ველბარკის კულტურა ერთ-ერთი კომპონენტია ჩერნიახოვის კულტურის შეკრების პროცესში. ველბარკის კულტურის ჩამოყალიბებაში მონაწილეობდნენ ოქსივეს კულტურის ჯგუფები, სავარაუდოდ სკანდინავიიდან გადმოსახლებულები და სხვ. სადგომები მიწისზედა და ნახევრად მიწური ნაგებობებითაა წარმოდგენილი. გარდაცვლილებს მარხავდნენ მცირე ზომის ორმოებში, იშვიათად — ურნებში, ადამიანს აწვენდნენ თავით ჩრდილოეთით; დამახასიათებელია იარაღის არჩატანება, კულტურის გავრცელების არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში ცნობილია ყორღნები, ქვის კონსტრუქციები. კერამიკისათვის ტიპურია გაპრიალებული და ხორკლიანი ზონებით მორთული დაბალი ჭურჭელი, კვერცხისებრი ქოთნები, ჯამები Х-ისებური სახელურებით. ცნობილია მორთულობების ლოკალური ვარიანტები. კულტურის ტერიტორიის ცვლილებას უკავშირებენ გუთებისა და გეპიდების მიგრაციებს.

სქოლიო
------

1. ↑  *Гавритухин И. О.* Вельбарская культура // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М. 2006. — стр. 67.
**ვოვნუშკი** — (ინგუშიდან. ვოვნაშკი - თავდაცვითი კოშკების ადგილი) - შუა საუკუნეების თავდაცვისა და საგუშაგოების ინგუშური კოშკების კომპლექსი. ეს არის ინგუშეთის ხუროთმოძღვრების უნიკალური ძეგლი, ძეირახ-ასინსკის სახელმწიფო ისტორიული, არქიტექტურული და ბუნებრივი მუზეუმ-ნაკრძალის ნაწილი. მდებარეობს თანამედროვე ინგუშეთის მაღალმთიან ძეირახსკის რაიონში. ვოვნუშკის კოშკებს ტრადიციულად იხსენიებენ ინგუშების კლანური კოშკების ოზდოის სახელით.

ვოვნუშკი არის ერთ–ერთი ყველაზე ნათელი და ეგზოტიკური კოშკის კომპლექსი ძველი ინგუშეთის თავდაცვითი ნაგებობათა შორის. ვოვნუშკის ძეგლი შედგება სამი ძირითადი კოშკისგან, რომელთაგან ორი დგას ერთ კლდეზე და ერთი მოპირდაპირე კლდეზე. შორიდან კომპლექსის კოშკები ყურადღებას იპყრობს, თუმცა ისინი მდებარეობს მდინარე გულოიას ულამაზეს ხეობაში, კავკასიონის შთამბეჭდავი კლდეებისა და ქედების ფონზე. კოშკები დამზადებულია ქვისგან და ჰგავს კლდეების ბუნებრივ გაფართოებას, რომელთა მწვერვალებზეცაა აგებული. ისინი ოთხსართულიანი ნაგებობებია, რომელთაც გადახრილი პირამიდის ფორმა აქვთ, ხასიათდებიან ბრტყელი სახურავებით და ვიწრო საყრდენი ფანჯრებით. ბარიერი კედლების, რომლებიც კოშკებთან მისასვლელს აფერხებენ, ორგანულად არის შერწყმული კლდეების ბუნებრივ რელიეფში.

ვოვნუშკის კომპლექსის კოშკების აგების დროზე ძალიან ცოტაა ცნობილი, მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია დარწმუნებით ვივარაუდოთ, რომ თითოეული კოშკი აშენდა ერთი წლის განმავლობაში, ვაინახების სხვა საგვარეულო კოშკების მსგავსად. კოშკის მშენებლობასთან შესაბამისობა 365 დღის განმავლობაში სავალდებულო იყო. თუ ერთი წლის განმავლობაში შეუძლებელი იყო კოშკის მშენებლობის დასრულება, მაშინ იგი არ დასრულებულა, მაგრამ დემონტაჟი ქვებით მოხდა ან მიტოვებულია.

მრავალი ლეგენდა უკავშირდება ვოვნუშკის, მაგრამ ერთი მათგანი ნამდვილ ამბავს ჰგავს: ერთხელ კოშკების ალყის დროს, ვაინაxმა ქალმა ბევრი ბავშვი გადაარჩინა. როდესაც ერთ–ერთ კოშკს ცეცხლი წაუკიდეს, მან ბავშვებთან ერთად აკვანი გადაიტანა, სასწაულებრივად მოახერხა რამდენჯერმე გადასვლა თოკის გასწვრივ, რომელიც მტრებმა გაანადგურეს ვოვნუშკის ორ კოშკს შორის.

2008 წელს ვოვნუშკის კოშკის კომპლექსი გახდა კონკურსის პროექტის "შვიდი საოცრება რუსეთი" მონაწილე, რომელიც ორგანიზებული იყო გაზეთი "იზვესტიას", ტელეკომპანია "რუსეთის" და რადიო "მაიაკის".

2009 წელს ვოვნუშკის კოშკის კომპლექსის სურათი გამოჩნდა რუსეთის საფოსტო ბეჭედზე "ინგუშეთის რესპუბლიკა" სერიაში "რეგიონები".

2010 წელს, რუსეთის ბანკმა, რუსეთის სამახსოვრო მონეტების სერიაში "არქიტექტურის ძეგლები", გამოსცა ვერცხლის მონეტა, რომლის ტირაჟი 10,000 ეგზემპლარად იყო გამოსახული, ვოვნუშკის კომპლექსის ერთ-ერთი სათვალთვალო, რომელშიც ნომინალური ღირებულებაა 3 მანეთი და წონა 31,1 გრამი.

ლიტერატურა
----------

* Виноградов В. Б. Марковин В. И. Археологические памятники Чечено-Ингушской АССР.— Грозный, 1966.
* Гольдштейн А. Ф. Средневековое зодчество Чечено-Ингушетии и Северной Осетии.— М.: Наука, 1975.
* Крупнов Е. И. Средневековая Ингушетия.— М.: Наука, 1971.
**კადმიუმის ვოლფრამატი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით CdWO4. გამოიყენება სცინტილატორად, გამა სხივების აღმოსაჩენად. აქვს თეთრი მოყვითალო ფერი. არ არის ჰიგროსკოპული.

მის გამჭირვალე კრისტალებს აქვს შემდეგი თვისება, როდესაც მასში გაივლის გამა ან რენტგენის სხივები, კრისტალი ასხივებს სინათლეს, რაც მას აქცევს მაიონებელი გამოსხივების კარგ აღმომჩენად.

მიღება
------

მიიღება ოქსიდების ნარევის მაღალ ტემპერატურაზე გაცხელებით:

{\displaystyle {\mathsf {WO\_{3}+CdO{\xrightarrow {\sim 1000^{o}C}}CdWO\_{4}}}}
მიიღება კადმიუმის ხსნადი მარილისა და ხსნადი ვოლფრამატის ხსნარების შერევით, რის შედეგადაც ილექება:

{\displaystyle {\mathsf {Cd(NO\_{3})\_{2}+Na\_{2}WO\_{4}\ \longrightarrow {}\ CdWO\_{4}\downarrow +\ 2\ NaNO\_{3}}}}

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Scintillator materials

სქოლიო
------

1. ↑  Burachas S. F.; et al. (1996). „Large volume CdWO4 crystal scintillators". *Nucl. Instrum. Methods Phys. Res. A*. **369** (1): 164–168. doi:10.1016/0168-9002(95)00675-3.

|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:ქიმია
 | ***პორტალი ქიმია*** |
**კირილე ქუთათელაძე** (დ. 22 თებერვალი, 1861, ხონი, — გ. 5 აპრილი, 1926, ბიდგოშჩი, პოლონეთი) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

გენერალ-ლეიტენანტი კირილე პეტრეს ძე ქუთათელაძე დაიბადა 1861 წლის 22 თებერვალს ქუთაისის გუბერნიის სოფელ ხონში, სასულიერო პირის ოჯახში. დაამთავრა მიხეილის ვორონეჟის სამხედრო გიმნაზია (1878) და 1878 წლის 15 ივლისიდან უკვე სამხედრო სამსახურში ჩადგა. განათლების მიღება განაგრძო მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელში (1881), რომლის დამთავრების შემდეგ გაიგზავნა კავკასიის გრენადერთა საარტილერიო ბრიგადაში. 1886 წელს კი 1-ლი თანრიგით დაამთავრა სანქტ–პეტერბურგის მიხეილის საარტილერიო აკადემია.

კირილე ქუთათელაძის სამხედრო კარიერა წარმატებით განვითარდა: პოდპორუჩიკი (1881); პორუჩიკი (1884); შტაბს-კაპიტანი (1886); კაპიტანი (1893, წარჩინებისთვის); პოდპოლკოვნიკი (1898); პოლკოვნიკი (1904); გენერალ-მაიორი (1910; წარჩინებისთვის); გენერალ-ლეიტენანტი (1916; წარჩინებისთვის). მონაწილეობდა რუსეთ–იაპონიისა (1904–1905) და პირველ მსოფლიო ომებში.

მეტად ვრცელია კირილე ქუთათელაძის სამსახურებრივი ნუსხაც: თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებლის სასწავლო ნაწილის საქმეთა მწარმოებელი; მე-20 საარტილერიო ბრიგადის მე-5 ბატარეის უფროსი (1897-1903); ჩუგუევის სასწავლო საარტილერიო პოლიგონის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი (1903 დან); ვილნოს სამხედრო ოლქის სასწავლო საარტილერიო პოლიგონის უფროსი (1904-1909); მე-6 სარეზერვო საარტილერიო დივიზიონის უფროსი (1909); არტილერიის გენერალური ინსპექტორის დავალებათა შტაბ-ოფიცერი (1909-1910); არტილერიის გენერალური ინსპექტორის განსაკუთრებულ დავალებათა გენერალი (1910-1916); უმაღლესი მთავარსარდლის, არტილერიის საველე ინსპექტორის დავალებათა გენერალი (1916-დან). 
1918 წლიდან კირილე ქუთათელაძე ქართულ ჯარშია გენერალ მაიორის (1918) ჩინით. იყო სამხედრო საბჭოს წევრი 1919 წლის 18 ოქტომბრიდან; საქართველოს სამხედრო სამინისტროს საარტილერიო სექციის უფროსი (მასთან შედიოდა არსენალი); ბათუმის ციხე-სიმაგრის კომენდანტი; მსახურობდა გვარდიის შტაბში.

1921 წლიდან კირილე ქუთათელაძე ემიგრაციაში წავიდა. 1922 წლიდან იგი ქართველ ოფიცერთა ჯგუფთან ერთად შევიდა პოლონეთის ჯარში, სადაც მსახურობდა კონტრაქტით. გაიარა გადამზადება საარტილერიო კურსებზე ქვეითი პოლკებისა და არტილერიის მეთაურების საარტილერიო მსროლელ სკოლაში ქ. ტორუნში. 1926 წელს გახდა პოლონეთის არმიის ბრიგადის გენერალი. შემდეგ წლებში იმყოფებოდა ჩრდილოეთ პოლონეთის ქალაქ ბიდგოშჩში.

სულ სამი სამხედროა საქართველოდან — კირილე ქუთათელაძე, ივანე ყაზბეგი და ზაქარია ბაქრაძე, ვინც სამი სახელმწიფოს – რუსეთი, საქართველო, პოლონეთი – გენერალი გახდა. 

საბრძოლო დამსახურებისა და სამსახურში წარჩინებისათვის კირილე ქუთათელაძეს მიღებული ჰქონდა შემდეგი ორდენები: წმ. სტანისლავის მე-2 ხარისხის (1900); წმ. ანნას მე-2 ხარისხის (1904); წმ. ვლადიმირის მე-3 ხარისხის (1910); წმ. სტანისლავის 1-ლი ხარისხის (1914); წმ. ანნას 1-ლი ხარისხის (1915); წმ. ვლადიმირის მე-2 ხარისხის (1916).
კირილე ქუთათელაძე გარდაიცვალა 1926 წელს პოლონეთში.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 90-91, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კირილე ქუთათელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „დამოუკიდებელი საქართველო", 1926, №5.
**ვლკოლინეცი** (სლოვაკ. Vlkolínec) — პეიზაჟური სოფელი სლოვაკეთში, ქალაქ რუჟომბეროკის ადმინისტრაციაში. მიუხედავად ახლანდელი მდგომარეობისა, ისტორიულად ის განცალკევებული სოფელი იყო. პირველი წერილობითი ინფორმაცია მის შესახებ 1376 წელს მიეკუთვნება და შემდეგ 1882 წელს, როდესაც ის რუჟომბეროკის ნაწილი გახდა. მისი სახელი სავარაუდოდ სლოვაკური სიტყვა "vlk"-დან მოდის, რაც მგელს ნიშნავს. 

ვლკოლინეცი 1993 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, ამავე დროს ერთ-ერთია იმ ათი სლოვაკური სოფლიდან, რომლებსაც ხალხური არქიტექტურის რეზერვაციების სტატუსი აქვთ. ეს სტატუსი სოფელს ებოძა იმის გამო, რომ ის თითქმის ხელშეუხებელია და კომპლექსური მაგალითია ხალხური, სასოფლო არქიტექტურისა ჩრდილოეთ კარპატების რეგიონში.

ვლკოლინეცი სლოვაკეთის ცენტრში მდებარეობს და ხელუხლებელი დასახლებით, ცენტრალური ევროპის სოფლის ტრადიციულ მახასიათებლებთან ერთად. იგი რეგიონის ტრადიციული, ამგავრი ხის სახლების ყველაზე ფართო ჯგუფს მოიცავს, რომლებიც ძირითადად მთიან არეალებში გვხვდება. სოფელი 45 ხის სახლს მოიცავს, თითოეული მათგანი შედგება 2 ან 3 ოთახისგან. ასევე დაცულია XVIII საუკუნის ხის სამრეკლო და ბაროკოს სტილის სამლოცველო. სახლები # 16 და 17 გადაკეთებულია ხალხურ მუზეუმებად, სადაც წარმოდგენილია ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო და სამუშაო ინსტრუმენტები.

* ხის მოჩუქურთმებული სკულპტურა სოფლის შესასვლელშიხის მოჩუქურთმებული სკულპტურა სოფლის შესასვლელში
* ერთ-ერთი სახლის ტიპური ინტერიერიერთ-ერთი სახლის ტიპური ინტერიერი
* ერთ-ერთი სახლიერთ-ერთი სახლი
* სახლი No. 47სახლი No. 47
* ვლკოლინეცის სამრეკლოვლკოლინეცის სამრეკლო
* ვლკოლინეცის ქუჩავლკოლინეცის ქუჩა
* ვლკოლინეცის ქუჩავლკოლინეცის ქუჩა
* ერთ-ერთი სახლიერთ-ერთი სახლი
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *UNESCO World Heritage Centre. Retrieved 2009-06-29.*

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში სლოვაკეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბანსკა-შტიავნიცა  · სპიშკი-ჰრადი და ლევოჩა  · ვლკოლინეცი  · აგტელეკის ეროვნული პარკი უნგრეთთან ერთად · ბარდეიოვი  · კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები უკრაინასთან ერთად  · კარპატების ხის ეკლესიები  · რომის იმპერიის საზღვრები: დუნაის ლიმესის დასავლეთი ნაწილი |  |

 |
**ვიკიწყარო** (ინგლ. Wikisource) — „ფონდ ვიკიმედიის" ერთ-ერთი პროექტი, რომელიც მიმართულია თავისუფლად გავრცელებადი ორიგინალური ტექსტების ბიბლიოთეკის შექმნისკენ. ეს შეიძლება იყოს, როგორც ლიტერატურული ნაწარმოებები, ასევე კომპიუტერული პროგრამების გამოყენების სახელმძღვანელოები, რომლებიც დაწერილია არა სტატიის ავტორის მიერ. ვიკიწყაროს მასალები GPL ლიცენზიას ექვემდებარება. ქართული ვიკიწყარო უახლოეს მომავალში შეიქმნება.

იქიდან გამომდინარე, რომ ვიკიწყაროს თავდაპირველი სათაური იყო „პროექტი ყინულწყარო", მისი თავდაპირველი ლოგო იყო აისბერგის გამოსახულება. რამდენიმე ტექნიკური და ლეგალური მიზეზების გამო საბოლოოდ აისბერგის გამოსახულება ფოტოსურათი შეიცვალა საგანგებოდ შექმნილი ლოგოთი, რომელიც ვიკიწყაროს სიმბოლო დღესაც რჩება.

სქოლიო
------

1. ↑  Project Sourceberg

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფონდ ვიკიმედიის პროექტები |
| --- |
|  |
| 
* ვიკიწიგნები
* ვიკისაწყობი
* ვიკისიახლეები
* ვიკიპედია
* ვიკიციტატა
* ვიკიწყარო
* ვიკისახეობები
* ვიკივერსიტეტი
* ვიქსიკონი
* მეტა-ვიკი
* ვიკიმონაცემები
* ვიკივოიაჟი
 |

 |
**ზემო ხორხის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხორხის სასაფლაოზე. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი არქიტრავიანია, აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალებული, შებრტყელებული აფსიდია, რომლის ღერძზე გარეთ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ ტრაპეზის ქვა დგას. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთით მომრგვალებულ კუთხეში სეგმენტის ფორმის პოსტამენტია. დარბაზის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელში აფსიდის სარკმლის მსგავსი თითო სარკმელია. შემორჩენილია ხის კანკელის კვალი.

ფასადები სადაა. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო აგურის რიგებით გამოყვანილი ლავგარდნით, რომელიც მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელზეა შემორჩენილი. სახურავის ჩრდილოეთ ფერდზე შემორჩენილია ღარიანი კრამიტი. ორფერდა სახურავის კეხზე, დასავლეთით, აღმართულია აგურითა და ნატეხი ქვით ნაგები პატარა სამრეკლო - ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი თაღებით შექმნილი და პირამიდული სახურავით დასრულებული ფანჩატური.

ლიტერატურა
----------

* *ვაჩეიშვილი ნ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 254.
**კარლო ორაგველიძე** (დ. 1902, სოფ. შუხუთი, ლანჩხუთის რაიონი, რუსეთის იმპერია — გ. 11 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1902 წელს სოფელ შუხუთში (ლანჩხუთის რაიონი), გლეხის ოჯახში. სწავლობდა სოფლის სკოლაში, შემდეგ — გიმნაზიაში. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვში, სვერდლოვსკის სახელობის უნივერსიტეტში (უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მას მიენიჭა წითელი პროფესორის სამეცნიერო წოდება). 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კარლო ორაგველიძე საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის კულტურისა და პროპაგანდის განყოფილებას განაგებდა. 1935 წლის ივნისიდან 1937 წლის ივნისამდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორად იყო დანიშნული. 

1936 წლის 23 მარტს თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს სხდომაზე წაიკითხა მოხსენება „საქართველოს ისტორიის საკითხისათვის", რომლის უმთავრესი მიზანი უნივერსიტეტის დამაარსებლის ივანე ჯავახიშვილის, როგორც ისტორიკოსის განქიქება და განადგურება იყო. კარლო ორაგველიძემ ივანე ჯავახიშვილის დამსახურება ქართული ისტორიოგრაფიის წინაშე მარტოოდენ ემპირიული მასალების, ფაქტების შეგროვებასა და მათ ერთგვარ სისტემატიტზაციამდე დაიყვანა. იმავე წელს მან თავისი მოხსენება თსუ-ის „შრომებშიც" დაბეჭდა (1936 , V, პირველი სერია: საზოგადოებათმეცნიერებანი). 

კარლო ორაგველიძეს ეკუთვნის ნაშრომები მარქსისტულ-ლენინური თეორიისა და პარტიის ისტორიის სხვადასხვა საკითხზე. 

დახვრიტეს 1937 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარლო ორაგველაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თსუ-ის რექტორები |
| --- |
|  |
| 
* პეტრე მელიქიშვილი (1918-1919)
* ივანე ჯავახიშვილი (1919-1926)
* თევდორე ღლონტი (1926-1928)
* მალაქია ტოროშელიძე (1928-1930)
* ივანე ვაშაყმაძე (1930-1931)
* ალექსანდრე ერქომაიშვილი (1931-1932)
* ლევან აღნიაშვილი (1933-1935)
* კარლო ორაგველიძე (1935-1937)
* გიორგი კიკნაძე (1937-1938)
* დავით ყიფშიძე (1938-1942)
* ალექსანდრე ჯანელიძე (1942-1945)
* ნიკო კეცხოველი (1945-1953)
* ილია ვეკუა (1953)
* ერმილე ბურჭულაძე (1953-1954)
* ვიქტორ კუპრაძე (1954-1958)
* გიორგი ძოწენიძე (1958-1959)
* ევგენი ხარაძე (1959-1966)
* ილია ვეკუა (1966-1972)
* დავით ჩხიკვიშვილი (1972-1980)
* ვაჟა ოკუჯავა (1980-1985)
* ნოდარ ამაღლობელი (1985-1991)
* თამაზ გამყრელიძე (1991)
* ოთარ ჯაფარიძე (1991)
* როინ მეტრეველი (1991-2004)
* რუსუდან ლორთქიფანიძე (2004-2006)
* გიორგი ხუბუა (2006-2010)
* ალექსანდრე კვიტაშვილი (2010-2013)
* ვლადიმერ პაპავა (2013-2016)
* გიორგი შარვაშიძე (2016–2022)
* ჯაბა სამუშია (2022-დან)
 |

 |
კანდარია მაჰადევა
ჩრდილო-აღმოსავლეთის ფასადი
**კანდარია მაჰადევა** — უდიდესი, ყველაზე ორნამენტული და კარგად შემონახული შუა საუკუნეების ჰინდუს ტაძარი ხაჯურაჰოში მადჰია-პრადეშში, ინდოეთში. ხაჯურო ერთ დროს ჩანდელა რაჯპუცის რელიგიური დედაქალაქი იყო და დღეს ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა ინდოეთში. 

კანდარია მაჰადევას ტაძარი აგებული უნდა იყოს ვიდიადხარას მიერ, რომელიც გადმოცემით ჩანდელას უდიდესი მეფე ყოფილა. ტაძარი დაახლოებით 1050 წელს აიგო; შიხარა ანუ მთავარი ქიმი 31 მ სიმაღლისაა და შივას წმინდა მთა მერუს განასახიერებს; მის ირგვლივ კი 84 მინიატურული გუმბათია. საკურთხეველზე, ტაძრის შიგნით, მარმარილოს ლინგამია (ფალოსი), რომელიც შივას განასახიერებს. ტაძარი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.

ასევე,ტაძრის ზედაპირზე შუქ–ჩრდილის თამაში ქმნის ისეთ შთაბეჭდილებას,თითქოსტაძარი მოძრაობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაძრის ფასადის ფოტოები


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალაძე**. |

**კარლო რაჟდენის ძე კალაძე** (დ. 16 მარტი, 1907, ეწერი, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 დეკემბერი, 1988, თბილისი) — ქართველი პოეტი, დრამატურგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1920 წელს არალეგალურ პრესაში *კაკი ეწრელის* ფსევდონიმით. 1924 წელს რედაქტორობდა ჟურნალ „პროლემაფს". 1927-1930 წლებში იყო მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის დირექტორი. 1931 წელს მისი ინიციატივით ქუთაისში დაარსდა ლიტერატურული გაზეთი „სიტყვა და საქმე". იგი იყო 1924 წელს ჩამოყალიბებული ახალგაზრდა პროლეტარული მწერლობის ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი. მან აქტიური როლი შეასრულა საქართველოს მწერალთა კავშირის შექმნაში, იყო ამ კავშირის პრეზიდიუმის წევრი.

კარლო კალაძის ადრინდელი ლექსებისათვის დამახასიათებელია რევოლუციური და ეროვნული პათოსი. ამ პერიოდს ეკუთვნის პოეტის სხვადასხვა თემაზე შექმნილი ნაწარმოებები: „პოემა უჩარდიონი", „მთების ეპოსი", „ხერთვისის განთიადები" და სხვა. კ. კალაძე განსაკუთრებული შემოქმედებით გამოეხმაურა დიდ სამამულო ომს. ხანგრძლივად იმყოფებოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტზე და შექმნა ლექსებისა და პოემების წიგნი „შეხვედრები ბრძოლის ველზე".

კარლო კალაზეს დიდი ამაგი მიუძღვის დრამატურგიაზეც. თეატრში, რომელსაც კ. მარჯანიშვილი ხელმძღვანელობდა, დაიდგა კ. კალაძის პიესები „როგორ?" და „ხატიჯე", ხოლო სპექტაკლებს „სოფლის საღამოები", „სახლი მტკვრის პირას" წარმატება ხვდა რუსთაველის სახელობის თეატრში.

დაჯილდოვებული იყო ოქტომბრის რევოლუციის, სამი შრომის წითელი დროშის და „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 201, თბ. 1994
**კანდავუ** (ინგლ. Kadavu) — ფიჯის რესპუბლიკის სიდიდით მეოთხე კუნძული, რომელიც მდებარეობს კანდავუს კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის აღმოსავლეთის ოლქის კანდავუს პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კანდავუს კუნძული მდებარეობს იმავე დასახელების კუნძულოვან ჯგუფში, რომელიც მდებარეობს ფიჯის ყველაზე დიდი კუნძულიდან — ვიტი-ლევუდან სამხრეთით. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 2700 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულ კანდავუს ფართობი შეადგენს 411 კმ²-ს და შესაბამისად ის ქვეყნის სიდიდით მეოთხე დიდი კუნძულია. კანდავუს სიგრძეა — 93 კმ, ხოლო სიგანე მერყეობს 365 მეტრიდან 13 კმ-მდე. კუნძულის ზედაპირი მთიანია. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ნაბუკელებუს მთა, რომელიც აღწევს 805 მეტრ სიმაღლეს და მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. კანდავუს სამხრეთი და აღმოსავლეთი სანაპირო 100 კმ-ის მანძილზე გარშემორტყმულია დიდი ასტროლაბიის რიფით, რომელიც პოპულარული ადგილია ტურისტებს შორის დაივინგისათვის.

კანდავუ დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით, რომელშიც ბუდობს ფრინველთა ოთხი ენდემური სახეობა: *Ptilinopus layardi*, *Prosopeia splendens*, *Rhipidura personata*, *Xanthotis provocator*.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ბრიტანელი მოგზაური უილიამ ბლაი, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1792 წელს. 1827 წელს რიფებზე, რომელიც გარს აკრავს კანდავუს კუნძულს, კინაღამ ავარია განიცადა ფრანგი მოგზაურის ჟიულ-სებასტიენ სეზარ დიუმონ-დიურვილის გემმა.

1870-იან წლებში კუნძულის უბე გალოაში, რომლის ნაპირზე მოქმედებდა ვეშაპების დამჭერთა სადგური, ჩერდებოდნენ ავსტრალიისკენ და ახალი ზელანდიისკენ მიმავალი სამგზავრო გემები, გემზე ახალი მგზავრების ასაყვანად და საკვები პროდუქტების მოსამარაგებლად. ძველად კანდავუ განიხილებოდა, როგორც ფიჯის დედაქალაქის შესაძლო ადგილი, რომელიც გახდა ქალაქი სუვა კუნძულ ვიტი-ლევუზე.

მოსახლეობა
----------

2007 წელს კანდავუს მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 10 167 ადამიანს. კუნძულის ყველაზე დიდი ქალაქი და პროვინცია კანდავუს ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ვუნისეა, რომელშიც განლაგებულია აეროპორტი, უმაღლესი სკოლა, საავადმყოფო, სამთავრობო დაწესებულებები.

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა (ბანანის მოშენება, კოპრის წარმოება), სატყეო მრეწველობა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Islands of Fiji. Kadavu (Kandavu). UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-04.
2. ↑  *Justine Vaisutis, Mark Dapin.*, Fiji, Lonely Planet, 2006, ISBN 1741042887.
3. 1 2  Kadavu Island. Encyclopædia Britannica Online.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-04.
4. ↑  *David Stanley.*, Moon Handbooks Fiji, David Stanley, 2004, ISBN 1566914973.
5. ↑  *David Stanley.*, Moon Handbooks Fiji, David Stanley, 2004, ISBN 1566914973.
ვიკივერსიტეტის ლოგო
**ვიკივერსიტეტი** — „ფონდ ვიკიმედიის" beta პროექტი, რომელიც ეძღვენება სასწავლო მასალების რესურსს. ვიკივერსიტეტის ოფიციალური ბეტა ვერსია გაშვებულია 2006 წლის 15 აგვისტოს - ვიკივერსიტეტი ინგლისურ ენაზე.

პროექტის დეტალები
-----------------

ვიკივერსიტეტი არის თავისუფალი და უფასო რესურსი, ღიაა საზოგადოებისთვის - განათლების და კვლევების მიზნით. იგი იძლევა საშუალებას:

* გახსნათ და მართოთ მრავალენოვანი, თავისუფალი განათლების რესურსი/მასალები, ნებისმიერი ასაკისა და ენის ჯგუფებისთვის;
* ისარგებლოთ იმ ჯგუფების მხარდაჭერით, რომლებიც ასევე მონაწილეობს სასწავლო პროექტის მართვაში.

ვიკივერსიტეტი არის ელექტრო სწავლების მოდელი რომელიც მოქმედებს „სასწავლო ჯგუფებში", პრინციპით - „თან ვსწავლობთ, თან ვაკეთებთ/ვაშენებთ". ვიკივერსიტეტის პროექტში ჩართული, ეს ჯგუფები/ერთობა ასევე მონაწილეობენ სხვა საგანმანათლებლო პროექტებში. სასწავლო პროცესი კავშირშია სხვა ვიკი-პროექტებთან და ექვემდებარება რედაქტირებას სხვა მონაწილეთა მხრიდან.

ისტორია
-------

ვიკივერსიტეტი სათავეს იღებს 2003 წლიდან, ვიკიწიგნების რესურსიდან. ფორმალური განაცხადი - პროექტის გაშვების შესახებ გაკეთდა 2005 წელს  ვიკივერსიტეტი, როგორც დამოუკიდებელი პროექტი გავიდა საჯარო განხილვაზე. ვიკივერსიტეტის პროექტი, 2005 წლის ნოემბერში განხილული იყო ვიკიმედიის ფონდის დისკუსიებში. ვიკიმედის ფონდის მეურვეთა საბჭოს მოთხოვნით გაკეთდა შესაბამისი მოსამზადებელი ცვლილებები პროექტის გაშვებამდე ძირითად ვებ-გვერდში. იხილეთ: პროექტის მოდიფიცირების წინადადებების approved დადასტურება დაარქივებული 2007-02-23 საიტზე Wayback Machine.  - ვიკიმედიის სბჭოს მხრიდან. პროექტის მიღების პერიოდში ვიკიწიგნების ფიქსირდებოდა 17 პორტალი - სხვადასხვა ენაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბმულები ვიკივერსიტის ყველა საიტთან.
* ინგლისურენოვანი ვიკივერსიტი beta ფაზის პროექტი.
* ორიგინალური ვიკივერსიტი ვიკიწიგნებში

სქოლიო
------

1. ↑  დისკუსია, ჯიმბო უალესის, ვიკიმანია 2006 (აუდიო დაარქივებული 2018-12-26 საიტზე Wayback Machine. )
2. ↑  Wikimedia Meta-Wiki: Original Wikiversity proposal (not approved)
3. ↑  Wikimedia Meta-Wiki: Wikiversity Vote
4. ↑  Wikimedia Meta-Wiki: Board agenda for the Wikimedia Foundation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფონდ ვიკიმედიის პროექტები |
| --- |
|  |
| 
* ვიკიწიგნები
* ვიკისაწყობი
* ვიკისიახლეები
* ვიკიპედია
* ვიკიციტატა
* ვიკიწყარო
* ვიკისახეობები
* ვიკივერსიტეტი
* ვიქსიკონი
* მეტა-ვიკი
* ვიკიმონაცემები
* ვიკივოიაჟი
 |

 |
**ვერხვი** (ლათ. Populus) — დიდი ზომის ფოთოლმცვივანი ორსახლიანი ხეების გვარი ტირიფისებრთა ოჯახისა. ყვავის ადრე გაზაფხულზე, ფოთლების გაშლამდე, ზოგიერთი — ფოთლების გამოტანასთან ერთად. ერთსა და იმავე ხეს სხვადასხვა ტოტზე სხვადასხვა ფორმის ფოთოლი ასხია. ნაყოფი კოლოფია. 

ვერხვი მრავლდება თესლით, ძირკვის ამონაყარით, ზოგჯერ ფესვის ნაბარტყით. სწრაფმზარდია, ხარობს კარგად დრენირებულ, ტენიან ნიადაგზე, თუმცა გაშენება თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე შეიძლება. ზოგი სახეობა მარილგამძლეა და ხანგრძლივი დატბორვისაგან ნაკლებად ზიანდება, დაჭაობებას ვერ იტანს. სინათლის მოყვარულია, ქარგამძლე, ფართოდ იყენებენ გასამწვანებლად. 

იზრდება მთისა და მდინარისპირა ტყეებში. აქვს თეთრი, მსუბუქი და რბილი მერქანი, რომელსაც ქაღალდის, ასანთისა და საფანერო წარმოებაში, აგრეთვე ლატნებისა და სარების დასამზადებლად, ზოგჯერ საშენ მასალად. ქერქი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს, ზოგი სახეობის სურნელოვანი კვირტები — ძვირფას ეთეროვან ზეთებს.

ცნობილია 100-ზე მეტი სახეობა, მათგან ბევრი კულტივირებულია. ჩვენში მთისა და ჭალის ტყეებში ვერხვის 8 სახეობა იზრდება: ტურანგი (Populus euphratica), თეთრი ხვალო (Populus alba), ჭალის ვერხვი (Populus canescens), მთრთოლავი ვერხვი (Populus tremula) და ოფი (Populus nigra), მ. შ. ოფი, თეთრი ხვალო და მთრთოლავი ვერხვი კულტივირებულიცაა. ინტროდუცირებული სახეობებიდან უფრო ფართოდაა მოშენებული პირამიდული ვერხვი (Populus pyramidalis), კანადური ვერხვი (Populus deltoides) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 380.
პროექტის ლოგოტიპი
**ვიკისაწყობი** (ინგლ. Wikimedia Commons, WikiCommons) — საერთო ცენტრალიზებული საწყობი თავისუფლად გავრცელებადი სურათების, ხმოვანი ჩანაწერების, ვიდეოკლიპებისა და სხვა მულტიმედიური ფაილებისთვის, რომლებიც გამოყენებულია „ფონდი ვიკიმედიის" პროექტების გვერდებზე. ეს ვიკიმედიის კიდევ ერთი დამატებითი პროექტია ვიკიპედიის მსგავსად, მაგრამ ეს საერთო რესურსია ვიკიმედიის ყველა დობილი პროექტისთვის ენისდა მიუხედავად.

ვიკისაწყობში ატვირთული ფაილები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ისევე, როგორც ადგილობრივად ატვირთული ფაილები ვიკიმედიის სერვერზე, ყველა სხვა პროექტში ყველა ენაზე, მათ შორის ვიკიპედიაში, ვიკიწიგნებში, ვიკიწყაროში და ვიკისიახლეებში და ა. შ.; ისინი ასევე შეიძლება ჩამოტვირთულ იქნას საიტს გარეთაც, ვინაიდან საწყობის მთელი შემადგენლობა ან საზოგადოებრივ დომენშია ან გაშვებულია თავისუფალი ლიცეზიით, GNU თავისუფალი დოკუმენტაციის ლიცენზიის მსგავსად.

ლიცენზირება
-----------

ვიკისაწყობზე ატვირთული ყველა ფაილი უნდა იყოს თავისუფალი გავრცელებისთვის ნებისმიერი იურისდიქციით. ამ ფაილებზე არ შეიძლება მათი გამოყენების შეზღუდვის პირობების მინიჭება. მაგალითად, ვიკისაწყობზე არ შეიძლება ისეთი ფაილების განთავსება, რომელთა გამოყენება კომერციული მიზნებისთვის აკრძალულია. ასევე არ დაიშვება ფაილები, რომლებიც ვრცელდება პირობებით {{fairuse}} (ამერიკული კანონმდებლობით დაშვებულია შეზღუდული გამოყენება საავტორო უფლებებით დაცული მასალის).

ფაილის ატვირთვის შემდეგ აუცილებელია: დაემატოს თარგები საავტორო უფლებების სტატუსის შესახებ. თუ ეს თარგი ლიცენზიაზე დამატებით ინფორმაციას საჭიროებს, მაშინ დაამატეთ მისი აღწერაც, მაგალითად, რა არის გამოსახული ფოტოსურათზე, სად და როდის იქნა გადაღებული და მისთ. ასევე დაამატეთ სურათის საწყისი წყარო, თუ იგი რომელიმე სხვა ვებგვერდიდან გადმოგაქვთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის მთავარი გვერდი
* ვიკისაწყობის ქართულ-ენოვანი მთავარი გვერდი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფონდ ვიკიმედიის პროექტები |
| --- |
|  |
| 
* ვიკიწიგნები
* ვიკისაწყობი
* ვიკისიახლეები
* ვიკიპედია
* ვიკიციტატა
* ვიკიწყარო
* ვიკისახეობები
* ვიკივერსიტეტი
* ვიქსიკონი
* მეტა-ვიკი
* ვიკიმონაცემები
* ვიკივოიაჟი
 |

 |
**ვიკი სოფტი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ვიკი-ძრავი** ანდა **ვიკი-აპლიკაცია** — თანამშრომლობის საფუძველზე შექმნილი პროგრამული უზრუნველყოფა, სოფტი, რაც ამუშავებს ვიკიპედიას, ანუ საიტს, რომელიც საშუალებას აძლევს მომხმარებლებს, რომ შექმნან ვებ-გვერდები ვებ-ბრაუზერების საშუალებით. ვიკი-სისტემა წარმოდგენილია ვებ-აპლიკაციით, რომელიც ერთ ან რამდენიმე სერვერზეა გაშვებული. ენციკლოპედიური ხასიათის შინაარსი, რომელიც მოიცავს ყველა მიმდინარე და წინა ვერსიებს, ინახება ფაილთა სისტემის ან მონაცემთა ბაზის სახით. ვიკიპედიები წარმოადგენენ ვებ-კონტენტის მენეჯმენტის სისტემას, რომელიც ხშირად გამოიყენება ვებ-ჰოსტინგშიც. ამჟამად არსებობს ათობით აქტიურად განახლებადი ვიკი ძრავი, შესრულებული დაპროგრამების სხვადასხვა ენებში, რაც მოიცავს როგორც უფასო, ასევე ფასიან აპლიკაციებს. ასევე ფართოდ იცვლება მათი პლატფორმული უზრუნველყოფაც, მათი მხარდაჭერა ადამიანური ენების სიმბოლოებისა და კონვენციებისათვის და მათი რეგულაციები სტატიების დამუშავების ტექნიკური და სოციალური კონტროლის მიმართ.

ისტორია
-------

პირველი ფართოდ აღიარებული 'ვიკი'-აპლიკაცია, WikiWikiWeb შექმნილი იქნა 1994 წელს და გაშვებულ იქნა c2.com მისამართლზე 1995 წელს.[1] "WikiWikiWeb" ერქვა იმ ვიკისაც, რომელიც ამ სოფტზე მუშაობდა და ვიკიპედიების არსებობის პირველ წლებში თითქმის ყოველი ვიკი თავისი დაკვეთების მიხედვით დამუშავებულ სოფტზე მუშაობდა. ვიკი-ვიკი-ვების სოფტს მოგვიანებით ვიკიბეისი უწოდეს ("WikiBase").

ვიკი-სოფტმა სათავე აიღო ძველი სისტემებისგან, რომლებიც დოკუმენტაციის და პროგრამული უზრუნველყოფისათვის გამოიყენებოდა 1980-იან წლებში. 1990-იანი წლებიშ შუაში ამ პროგრამებმა ვებ-ბრაუზერული ინტერფეისების სახე მიიღეს. მიუხედავად ამისა, მათ აკლდათ ის უნარი, რომ იოლად შეექმნათ ბმულები შინაგან გვერდებს შორის სპეციალური HTML კოდის დაწერის გარეშე. ამ სიტუაციის გასამარტივებლად უარდ კანინგემის მიერ შემოღებული იქნა გვერდების დამისამართების კონვენცია 1995 წელს, რომელიც არ მოითხოვდა HTML კოდს შინაგანი ბმულის შესაქმნელად.

იმ დროს, როდესაც მედიავიკის პროექტი ჩაისახა, ეს კონვენცია უკვე აღარ იყო პოპულარული და იგი შეცვალა წყაროში ორმაგი კვადრატული ფრჩხილებით შინაგანი ბმულების მონიშვნამ. ამგვარად, გვერდების სახელები უკვე აღარ ეწინააღმდეგებოდა ინგლისური ენის ბუნებრივ წყობას და უკვე შეიძლებოდა მათში ინგლისური მთავრული შრიფტის გამოყენებაც სტანდარტული გრამატიკული კონვენციის მიხედვით. წინადადების პირველი სიმბოლოს მგრძნობიარობა მთავრული ან ნუსხური შრიფტის მიმართ, რაც უკვე აღარ ახასიათებთ შემდგომ სიმბოლოებს, მისდევს სტანდარტული ინგლისური კაპიტალიზაციის შეთანხმებებს და საშუალებას აძლევს ავტორებს, რომ დაწერონ თავიანთი გვერდები ჩვეულებრივი ინგლისური ენით და მხოლოდ შემდეგ ჩართონ ბმულები ზოგიერთ სიტყვებთან ან ფრაზებთან. დრომ აჩვენა, რომ ეს იყო კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ცვლილება, რომელმაც საშუალება მისცა ავტორებს, სპეციალური მომზადების გარეშე ეწერათ ვიკი-გვერდები, ხოლო არა-სპეციალისტ იუზერებს \_ რომ ეკითხათ ისინი. იგივე პოლიტიკა გაფართოებულ იქნა სხვა ბუნებრივ ენებზეც, რამაც თავიდან აგვაცილა უჩვეულო ფორმის მქონე ტექსტების ან უხერხული კაპიტალიზაციების გამოყენება, რაც ამა თუ იმ ენის კერძო წესებს დაარღვევდა.

შემდგომ ათ წელიწადში დაწერილ იქნა კიდევ ბევრი ვიკი-აპლიკაცია პროგრამირების სხვადასხვა ენებზე.

სქოლიო
------

1. ↑  *The Wiki Way. Quick collaboration on the Web*, Addison-Wesley (April 2001) ISBN 0-201-71499-X
**კარლო მეგრელიშვილი**  (დ. 29 სექტემბერი, 1915, თბილისი — გ. იანვარი, 2006) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1958), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1997).

  

1952 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტი.

1932–1942 წლებში მუშაობდა სამუშაოების მწარმოებლად ამიერკავკასიის სამრეწველო მშენებლობის ტრესტში. ქ. თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოში — უფროს ტექნიკად, საგზაო სამსახურის უფროსის მოადგილედ და მთავარ ინჟინრად, საგზაო სამსახურის უფროსად. 1941-1946 წლებში იმყოფებოდა საბჭოთა არმიის რიგებში სხვადასხვა თანამდებობებზე. დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 1950–1961 წლებში თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს აღმასკომში საპასუხისმგებლო პოსტზეა. 1961 წლის სექტემბერში აირჩიეს ქ. თბილსის ორჯონიკიძის მშრომელთა დეპუტატების რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. იყო თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს დეპუტატი. პარტიის თბილისის კომიტეტის წევრი. 1968–1978 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1979 წლიდან თბილისის მერიის მთავარი სპეციალისტი, შემდეგ მთავარი მრჩეველი.

ჯილდოები
--------

* 1999 — ღირსების ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარლო მეგრელიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მუსხელიშვილი**. |

**ვახტანგ სოლომონის ძე მუსხელიშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1869, სოფ. ბრეძა, გორის მაზრა — გ. 15 აპრილი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, პროფესორი. თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის თვალის სნეულებათა კლინიკის პირველი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

ვახტანგ მუსხელიშვილი დაიბადა 1869 წელს სოფელ ბრეძაში, აზნაურ სოლომონ ეფრემის ძე მუსხელიშვილის (მუსხელოვის) ოჯახში. დაამთავრა თბილისის მეორე გიმნაზია და 1892 წელს შევიდა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1898 წელს უნივერსიტეტის კურსის დასრულების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა იქვე თვალის სნეულებათა კლინიკაში ორდინატორად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ცნობილი მეცნიერი, პროფესორი ლეონარდ გირშმანი. ავადმყოფობის გამო მალევე დაბრუნდა საქართველოში და 1900 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის თვალის სნეულებათა საავადმყოფოში გიორგი ტარსაიძის ხელმძღვანელობით. 1913-1917 წლებში ვახტანგ მუსხელიშვილი ჯერ სამხედრო სამსახურში იმყოფებოდა, ხოლო შემდეგ ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს თვალის სნეულებათა განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. 

1921 წელს იგი როგორც ამ დარგის ცნობილი სპეციალისტი მიიწვიეს ლექტორად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, სადაც განაგებდა თვალის სნეულებათა კლინიკას. 1930 წელს აირჩიეს კათედრის გამგედ და მიანიჭეს პროფესორის წოდება.

ვახტანგ მუსხელიშვილის ხელმძღვანელობით თვალის სნეულებათა კლინიკამ მოკლე დროში ერთ-ერთი საპატიო ადგილი დაიკავა საქართველოს ამავე პროფილის კლინიკებს შორის. იგი რამდენჯერმე იყო მივლინებული სახელგანთქმულ ოფთალმოლოგებთან საბჭოთა კავშირისა და ევროპის კლინიკებში, სადაც ბევრი ახალი მეთოდი აითვისა და პრაქტიკულად დანერგა თბილისის თვალის სნეულებათა კლინიკაში. იგი ბრწყინვალე ოპერატორი გახლდათ და მრავალი ცვლილება შეიტანა ოპერაციულ ტექნიკაში. მის მრავალ მეცნიერულ შრომებს შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონოგრაფია რეფრაქციისა და აკომოდაციის შესახებ. კრიუკოვის თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელოს მუსხელიშვილისეულმა თარგმანმა გარკვეული როლი შეასრულა ქართველ სპეციალისტთა აღზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების საკითხებში. რუსულიდან თარგმნა თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელო.

მუსხელიშვილის ინიციატივით ყოველწლიურად იგზავნებოდა საექიმო ბრიგადები საქართველოს რაიონებში, რომელთაც დიდი როლი შეასრულეს თვალის დაავადებათა გამოვლენისა და სპეციალური სამედიცინო დახმარების აღმოჩენაში. მისივე ინიციატივით ჩამოყალიბდა საქართველოს ექიმთა საზოგადოების ოფთალმოლოგთა სექცია, რომელსაც თავადვე უცვლელად ხელმძღვანელობდა. 

ვახტანგ მუსხელიშვილი გარდაიცვალა 1933 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ თვალის სნეულებათა კათედრას ხელმძღვანელობდა ოფთალმოლოგი ალექსანდრე შატილოვი (1868 - 1949). 

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ნაშრომები
---------

* „ტრახომის წამლობა ბეკერელის (რადიუმის) სხივებით"
* „თვალის ანატომია, ოფთალმოსკოპია, რეფრაქცია და აკომოდაცია", ტფილისი, 1936
* „რეფრაქციის მანკი", ტფილისი 1925

ლიტერატურა
----------

* *შენგელია, მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 211.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 280, თბ. 1994
* ნ. ბერაძე, ლ. ჩიქოვანი, "თვალის დაავადებები", გვ.16 - 17, თბ. 1987
**ვახტანგ სალარიძე**  (დ. 24 ივლისი, 1911, სოფ. მეტეხი, კასპის რაიონი— გ. 23 მარტი, 2001) — ქართველი მომღერალი, მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1998).

1929-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში.

1930-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში: ჭიათურის (1931-1932), ქუთაისის (1938-1939), 1939 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის წამყვანი სოლისტი. ქართული რეპერტუარი, რამდენიმე ათეული როლი, მათ შორის: ბოღმა ვანო, შაქრო(გიორგი ცაბაძე „კურკას ქორწილი", „მეტეხის ჩრდილში"), კარაპეტა (შოთა მილორავა „ძუნწი"), მამაზეციერი (გოგი ჩლაიძე „ღვთაებრივი კომედია"), მთავარი როლი (ოთარ თევდორაძე „შვეიკი მიდის ომში", 1968, პრემიერა), მთავარი როლი (ბიძინა კვერნაძე „ცოლები და ქმრები", 1970, პრემიერა), მთავარი როლი (ვაჟა აზარაშვილი „შვიდნი ძმანი გურჯანელნი", 1972, პრემიერა), მთავარი როლი (შოთა მილორავა „დედისერთა ჯარში მიდის", 1975), მთავარი როლი (მიხეილ ჩირინაშვილი „ძველი თბილისის სურათები", 1975, პრემიერა), მთავარი როლები (შოთა მილორავა „ჩანჩურა", 1976, პრემიერა, „ჩემი კეთილი მეზობელი", 1976, პრემიერა, „სათაგური", 1978, პრემიერა), მთავარი როლი (გიორგი ცაბაძე „მე სიყვარულის მომღერალი ვარ", 1979, პრემიერა).

ჯილდოები
--------

* 1996 — ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ სალარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვლადიმერ (ლადო) დიმიტრის ძე ლექვინაძე** (ლეკვინაძე) (დ. 1875 — გ. 1921) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

წარმომავლობით იყო ქუთაისის გუბერნიის გლეხობიდან. ქუთაისის გიმნაზიაში ზოგადი დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ დაამთავრა თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. 1894 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. სხვადასხვა დროს მსახურობდა ელიზავეტპოლის 156-ე, ტამბოვის 122-ე, ფოთის სარეზერვო 257-ე, გორის 202-ე ქვეით პოლკებში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) და I მსოფლიო (1914-1918) ომებში. ორივე ომში დაიჭრა. 1915 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება, იყო სამხედრო-საველე სასამართლოს თავმჯდომარე. საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ლექვინაძე გახდა ბოლშევიკური ტერორის ერთ-ერთი პირველი მსხვერპლი: საქართველოს საგანგებო კომისიამ ლექვინაძე „რევოლუციური მართლმსაჯულების" სახელით დახვრიტა. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (წარწერით „მამაცობისთვის"), წმ. სტანისლავის III და წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით) ხარისხის ორდენებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Леквинадзе Владимир Дмитриевич, „Памяти героев Великой войны 1914–1918".
2. ↑  გაზ. „დამოუკიდებელი საქართველო", 1926, №5. – გვ. 7.
3. ↑  გაზ. „კომუნისტი", 1921, №250. – გვ. 4.
**ვლადიმერ ნიკიფორეს ძე ზამბახიძე** (დ. 29 ოქტომბერი, 1902, ფოთი — გ. 17 ივნისი, 1974, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

ჭაბუკობიდანვე ჩაება შრომით საქმიანობაში. 1923 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო გაზეთ „საბჭოთა მასწავლებლის" რედაქციაში, მისმა მეცნიერულმა და შემოქმედებითმა ინტერესებმა იგი აქცია ქართული პედაგოგიური აზროვნებისა და XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიის მკვლევარად. 1963 წლიდან ვლ. ზამბახიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიკის კათედრის პროფესორია. მისი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია „ილია ნაკაშიძე", „ლიტერატურული წერილები", „დიდი სამოციანელი", „ნიკო ნიკოლაძის პედაგოგიური იდეები". საერთოდ მან განსაკუთრებული ამაგიდასდო ნიკო ნიკოლაძის მოღვაწეობისა და მემკვიდრეობის კვლევას. იგი იყო მის თხზულებათა მრავალტომეულის რედაქტორიც. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 155, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ ზამბახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვლადიმერ მანუელის ძე თალაკვაძე** (დ. 5 თებერვალი, 1914, სოფ. მთისპირი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1999) — საბჭოთა არმიის პოდპოლკოვნიკი, მეორე მსოფლიო ომის დროს პარტიზანული მოძრაობის მონაწილე ბელორუსიის სსრ-ის ტერიტორიაზე. 

წითელ არმიაში მსახურობდა 1933 წლიდან. მონაწილეობდა პოლონეთის აღმოსავლეთის (დასავლეთ ბელორუსის) ოკუპაციაში (1939), ფინეთთან ომში (1939-1940). გერმანიასთან ომის საწყის ეტაპზე 1941 წლის ივნისში მეთაურობდა 126-ე მსროლელი დივიზიის ბატალიონს. 1941 წლის აგვისტოდან სათავეში ედგა ბელორუსიის ტერიტორიაზე მოქმედ პარტიზანულ ჯგუფს, 1942 წლის ივნისიდან — პარტიზანულ რაზმს „გროზნი" («Грозный»), 1943 წლის მარტიდან — ს. მ. კოროტკინის სახელობის პარტიზანულ ბრიგადას. მისი მეთაურობით ბრიგადის პარტიზანებმა ჩაატარეს 80-ზე მეტი საბრძოლო ოპერაცია, რომლის დროსაც გაანადგურეს მოწინააღმდეგის 25 გარნიზონი, მწყობრიდან გამოიყვანეს 256 ავტომანქანა, ხელთ იგდეს საბრძოლო ნადავლი. 1944-1957 წლებში მსახურობდა საბჭოთა კავშირის არმიაში. თადარიგში გასვლის (პოდპოლკოვნიკის წოდებით) შემდეგ ცხოვრობდა და მუშაობდა საქართველოში. დაჯილდოებული იყო წითელი დროშისა და წითელი ვარსკვლავის ორდენებით, მედლით „სამამულო ომის პარტიზანს" (I ხარისხი).

ლიტერატურა
----------

* Б.Д. Долготович // Почетные граждане белорусских городов : биографический справочник / Б.Д. Долготович. - Мн. 2008. - С. 119.
**ვახტანგ ვალერიანის ძე ტაბლიაშვილი** (დ. 16 მაისი, 1914 — გ. 28 მაისი, 2002) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945), საქართველოს სახალხო არტისტი (1969). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

დაამთავრა მოსკოვის ანატოლი ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი (1939). 1939–1966 წლებში იყო მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის რეჟისორი და მთავარი რეჟისორი. დადგა ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი" (მისივე ინსცენირება), ნიკოლოზ პოგოდინის „კრემლის კურანტები", ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო", ლევან გოთუას „დავით აღაშენებელი", უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა", ალექსანდრე ყაზბეგის „მოძღვარი" (მისივე ინსცენირება), ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი" და სხვა. 1956–1965 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი რეჟისორი. დადგა ზაქარია ფალიაშივილის „დაისი", მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი", ჯუზეპე ვერდის „ტრუბადური" და სხვა. ტაბლიაშვილის სპექტაკლები გამოირჩეოდა მასშტაბურობით. 1967 წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში", გადაღებული აქვს ფილმები: „ქეთო და კოტე" (რეჟისორ შალვა გედევანიშვილთან ერთად, 1948), „დიდოსტატის მარჯვენა" (2 სერიად, რეჟისორ დევი აბაშიძესთან ერთად 1970-71), „ლევან ხიდაშელი" (1973). დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის 3 ორდენითა და მედლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ტაბლიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვახტანგ ტაბლიაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ვახტანგ ტაბლიაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *ნინიკაშვილი კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 636.
**ვსევოლოდ პავლეს ძე ზენკოვიჩი** (რუს. Зенкович, Всеволод Павлович; დ. 4 თებერვალი [ძვ. სტ. 22 იანვარი], 1910, — გ. 15 აგვისტო, 1994, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1947). სკკპ წევრი 1953 წლიდან. სახელგანთქმული სპეციალისტი ოკეანოლოგიისა და გეომორფოლოგიის დარგში.

ბიოგრაფია
---------

ვსევოლოდ ზენკოვიჩი დაიბადა 1910 წლის 4 თებერვალს, ქალაქ მოსკოვში. ზენკოვიჩი იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ოკეანოლოგიის (1944-1971) და გეოგრაფიის (1971-1974) ინსტიტუტების ზღვის სანაპირო ზონის ლაბორატორიის გამგე, 1975-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში და ხელმძღვანელობდა შავი ზღვის სანაპირო ზონის მორფოლოგიისა და დინამიკის ლაბორატორიას.

1991 წლიდან კვლავ გადავიდა მოსკოვში. ვსევოლოდ ზენკოვიჩმა კვლევითი საქმიანობა დაიწყო 1920-იან წლებში ზღვის თევზმეურნეობისა და ოკეანოგრაფიის პოლარულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1930-იან წლებში მურმანსკში ჩამოაყალიბა ზღვის გეოლოგიის ლაბორატორია. 1937 წლიდან ლექციებს კითხულობდა მოსკოვის ჰიდრომეტეოროლოგიურ ინსტიტუტსა და მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

ვსევოლოდ ზენკოვიჩმა საფუძვლიანად გამოიკვლია ბარენცის, თეთრი, კასპიისა და შავის ზღვის სანაპიროები. ეს იყო გეომორფოლოგიაში ახალი მიმართულების შექმნის პერიოდი. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ჩაატარა ასევე პოლონეთის, ნიდერლანდების, იუგოსლავიის, ვიეტნამის, ეგვიპტეს, მექსიკის, კუბისა და ჩინეთის ზღვის სანაპირო ზონებში. ავტორია 400-მდე სამეცნიერო ნაშრომის და 50-მდე სამეცნიერო-პოპულარული წიგნისა. პრაქტიკაში შემოიღო კვლევის რიგი მეთოდი, მათ შორის: ლუმინომორფული ინდიკატორები, წყალქვეშა გამოკვლევები და ექსპერიმენტები, ნატანის ბალანსის ანალიზი და სხვა.

ზენკოვიჩმა საფუძველი ჩაუყარა ზღვის ნაპირების მკვლევართა საბჭოთა სკოლას, რომელიც ფართოდ იყო აღიარებული. ზენკოვიჩი იყო საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის ზღვის ნაპირთა გეომორფოლოგიის კომისიის წევრი (1964 წლიდან). მეორე მსოფლიო ომში ხელმძღვანელობდა საინჟინრო ჯარების ასეულს.

სსრკ სახელმწიფო (1951) და ლენინური (1964) პრემიები, სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების თედორე ლიტკეს სახელობის ოქროს მედალი (1958). დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. მიღებული ჰქონდა აგრეთვე სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის დიდი ვერცხლის მედალი (1956).

თხზულებები
----------

* Динамика и морфология морских берегов 1946;
* Морфология и динамика советских берегов Черного моря, т. 1–2, М. 1958–60;
* Основы учения о развитии морских берегов 1962;
* Пицунда наша радость и тревога, Тб. 1984.

ლიტერატურა
----------

* *დონდუა გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 356.

სქოლიო
------

1. ↑  Зенкович Всеволод Павлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>