recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.

წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია პატარა, თლილი ქვისგან აგებული ეკლესიაა. კანკელი ქვისაა, სამკამარიანი. ტაძარს აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელი აქვს. თაღის სარტყელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფართო და ძლიერად გამოშვერილ პალიასტრებზეა დამყარებული. საკურთხეველში ორი ღრმა მრგვალი უბეა. ეკლესიაში ტრაპეზი არაა, თუმცა მის მაგივრობას სარკმლის ქვემო ნაწილის სიბრტყე სწევდა.

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.[1]

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* თაყაიშვილი, ე. (1937). *არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს*. პარიზი. გვ, 225-226.

სქოლიო
------

1. ↑  *საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ*, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
**ფლენსბურგი** (ქვემო საქსონური: *Flensborg*; ჩრდილო ფრიზიული: *Flansborj*; სამხრეთ იუტლანდიური: *Flensborre*) ― დამოუკიდებელი ქალაქი (*kreisfreie Stadt*) გერმანიის ჩრდილოეთით, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის შტატში. ქალაქი სამხრეთ შლეზვიგის რეგიონის ცენტრია. კილისა და ლუბეკის შემდეგ ფლენსბურგი სიდიდით მესამე ქალაქია შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მასშტაბით. 

უახლოესი დიდი ქალაქებია კილი (86 კმ-ით სამხრეთით) და ოდენსე დანიაში (92 კმ ჩრდილო-აღმოსავლეტით. ფლენსბურგის ცენტრი დანიის საზღვარიდან დაახლოებით 7 კმ-ითაა დაშორებული.

გეოგრაფია
---------

ფლენსბურგი შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში, გერმანია-დანიის საზღვართან ძალიან ახლოს მდებარეობს. კუნძულ ზილტზე მდებარე ქალაქ ვესტერლანდის შემდეგ ფლენსბურგი გერმანიის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქია. ქალაქი ფლენსბურგის უბის შიდა სანაპიროზეა გაშენებული. ფლენსბურგის აღმოსავლეთი სანაპირო ანგილიის ნახევარკუნძულის ნაწილია. 

### მეზობელი მუნიციპალიტეტები

საათის ისრის მიმართულებით, ფლენსბურგის უბის გერმანული სანაპიროდან, ფლენსბურს შლეზვიგ-ფლენსბურგის რაიონისა და სამხრეთ დანიის რეგიონის შემდეგი მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება: გლიუკსბურგი, ვესი, მასბიული, ჰიურუპი, ტასტრუპი და ფრაიენვილი, იარპლუნდ-ვედინგი, ჰანდევიტი, ჰარისლე და ობენროს მუნიციპალიტეტი ფლენსბურგის უბეში, დანიის სანაპიროს მხრიდან.

ისტორია
-------

### შუა საუკუნეეები

ფლენსბურგი დანიელებმა 1200-იან წლებში დააარსეს ფლენსბურგის უბის ბოლოში. დანიელებს მალე გერმანელი ვაჭრები შეუერთდნენ. 1284 წელს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და მალე შლეზვიგის საჰერცოგოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დასახლება გახდა. ჰოლშტეინისგან განსხვავებით შლეზვიგი საღვთო რომის იმპერიას არ მიეკუთვნებოდა. სწორედ ამიტომ ფლენსბურგი ჰანზაში არ შედიოდა, მაგრამ ამ მნიშვნელოვან სავაჭრო ქსელთან კონტაქტებს ინარჩუნებდა. 

ისტორიკოსების აზრით, ფლენსბურგის ადგილას დასახლების შექმნა რამდენიმე მიზეზმა განაპირობა, რომელთა შორისაა:

* ძლიერი ქარებისგან დაცულობა
* სავაჭრო მარშრუტი ჰოლშტაინსა და ჩრდილოეთ იუტლანდიას შორის (*Hærvejen*, რომელიც ჰამბურგს, შლეზვიგ0ჰოლშტაინსა და იუტლანდიას შორის გზების ქსელს მოიცავდა, შეიძლება ბრინჯაოს ხანიდანაც კი)
* სავაჭრო მარშრუტი ჩრდილოეთ ფრიზიასა და ანგლიის ნახევარკუნძულს შორის
* ყაშაყისებრთა თევზებით მდიდარი წყლები

1412 წლის 28 ოქტომბერს დედოფალი მარგარიტა დანიელი ბურბონული ჭირისგან გარდაიცვალა ფლენსბურგის ნავსადგურში მდგარ ხომალდზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფლენსბურგი***

* Flensburg, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* „Flensburg". *Encyclopædia Britannica*. **10** (11th ed.). 1911. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: `|coauthors=` (დახმარება)
* Flensburg's official website
* Flensburg tourism information დაარქივებული 2006-05-19 საიტზე Wayback Machine.
* Flensburg online
* Danish newspaper in Flensburg
* German newspaper in Flensburg
* Museumsberg Flensburg

სქოლიო
------

1. ↑  register of German municipalities (4th quarter 2022) — DESTATIS, 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q764739'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116783074'></a>
ევროპა ვენის კონგრესის შემდეგ, 1815 წ. ევროპული ძალთა ბალანსის მიღწევის მცდელობის კლასიკური მაგალითი.
**ძალთა ბალანსი** ან **ძალთა წონასწორობა** — ერთ–ერთი უძველესი და უმთავრესი კონცეფცია საერთაშორისო ურთიერთობათა თეორიაში. იგი მჭიდროდ უკავშირდება პოლიტიკურ რეალიზმს და გამომდინარეობს საერთაშორისო სისტემის ანარქიული სტრუქტურიდან. 

ამ კონცეფციის მიხედვით, იმის გამო, რომ საერთაშორისო სისტემა ანარქიულია, თითოეული სახელმწიფოს ძირითადი ამოცანაა ბრძოლა თვითგადარჩენისა და თვითდამკვიდრებისათვის. ამის აუცილებელი პირობა კი უსაფრთხოება და დამოუკიდებლობაა. თავიანთი დამოუკიდებლობისა და უსაფრთხოების შესანარჩუნებლად სახელმწიფოები, ჩვეულებრივ, ერთად მოქმედებენ ხოლმე, რათა დაუპირისპირდნენ იმ სახელმწიფოს (ან სახელმწიფოთა ჯგუფს), რომელიც საფრთხეს უქმნის მათ უსაფრთხოებასა და სუვერენიტეტს. ამგვარად, საერთაშორისო სისტემა დაყოფილია სახელმწიფოთა რამდენიმე ჯგუფად, რომლებიც დაახლოებით თანაბარი ძალისანი არიან და მათ შორის არსებული ძალთა ბალანსი (წონასწორობა) არის მშვიდობისა და წესრიგის მთავარი გარანტია საერთაშორისო სისტემაში, ამ სისტემის მდგრადობის ძირითადი პირობა. ხელსაყრელ შემთხვევაში სახელმწიფოები თავიანთი სურვილით აყალიბებენ კავშირს, რომელიც იცავს თითოეული მათგანის ეროვნულ ინტერესებს, ამასთან, არ არის მათი უფლებების შემლახველი. სხვა შემთხვევაში სახელმწიფო თავისი უსაფრთხოების დაცვის მიზნით იძულებულია მიეტმასნოს დომინანტ სახელმწიფოს, რაც ხშირად ეროვნული ინტერესების ნაწილის დათმობას იწვევს. 

საერთაშორისო საზოგადოებაში ძვ. წ. სახელმწიფოებსა და სახელმწიფოთა ჯგუფებს შორის ურთიერთობათა მთავარი რეგულატორია, რომელიც განსაზღვრავს ამ ურთიერთობათა ხასიათს. ევროპაში ძვ. წ–ის კლასიკური მაგალითებია 1648-1789 წლები (ვესტფალიის ზავის პირობები) და პერიოდი 1815 წლიდან XIX საუკუნის ბოლომდე (ვენის კონგრესის შედეგები). ძ. წ–ისათვის ბრძოლა XX ს–ის საერთაშორისო სამართალშიც იჩენს თავს – იქმნება ნორმები, რომლებიც საშუალებას არ აძლევდნენ არც ერთ დიდ სახელმწიფოს ან ბლოკს, იურიდიულად მოეპოვებინათ უპირატესობა სხვა სახელმწიფოს ან ბლოკის მიმართ. ამ საქმეში განსაკუთრებული როლი შეასრულა გაერომ და მისმა უშიშროების საბჭომ, რომელშიც მოქმედებს ერთხმივობის პრინციპი, ასევე ნატომ და ვარშავის ხელშეკრულების ორგანიზაციამ.

ლიტერატურა
----------

* *სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]*
**შაქის ჰალვა ან ფახლავა** (აზერ. Şəki halvası və ya Şəki paxlavası) — დესერტი, რომელიც დამახასიათებელი აზერბაიჯანის შაქის რაიონისთვის.

წარმოშობა
---------

შაქის ჰალვას გააჩნია საკუთარი რეცეპტი. არსებობს ჰალვის წარმოშობის სხვადასხვა ვერსია. ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, ჰალვა მომზადებული იყო შაქის ხანის მზარეულების მიერ, რის შემდეგაც ის ძალიან პოპულარული გახდა ამ რეგიონში. სხვა ცნებების მიხედვით, ჰალვა წარმოიშვა თავრიზიდან. თავრიზელი ვაჭარი მაშადი ჰუსეინი ჩამოვიდა თავრიზიდან შაქიში და ჰალვის რეცეპტი გაავრცელა.

მომზადება
---------

შაქის ჰალვის მომზადების ბევრი რეცეპტი არსებობს. ჰალვის მომზადების საიდუმლოებები მხოლოდ იმ მზარეულებმა იციან, რომელთა ოჯახებიც საუკუნეების მანძილზე ამზადებდნენ მას. ამ ადამიანებს „ჰალვაჩის" უწოდებენ. ისინი რეცეპტებს არავის უხილავენ.

შაქის ჰალვა შედგება სამი ძირითადი ნაწილისაგან - რიშტუ, შიგთავსი და სიროფი. ძირითადი ინგრედიენტებია ბრინჯის ფქვილი, შაქარი, თხილი, ქინძის თესლი, კარდამონი და ზაფრანა. შექის ჰალვას ერთ-ერთი სპეციალური მოთხოვნა არის ბრინჯის ფქვილის გამოყენება.

რიშტუს იღებენ თხევადი ცომისგან და ერთი წუთის მანძილზე აცხობენ. მას ზედ აყრიან თხილს, დაჭრილი კარდამონებსა და ქინძის თესლს. ამის შემდეგ მას ემატება შიგთავსი, რომელსაც რიშტის 5-10 ფენით ფარავენ.

ზედა ფენა ზაფრანითაა მორთული კვადრატული ფორმით.  მომზადების შემდეგ მას ზედ შაქარს ან თაფლს ასხავენ. მეორე დღეს, ჰალვა ყველაფერს იწოვს და ამის შემდეგ იძენს თავის ცნობილ თვისებებს და მზად არის საჭმელად.

სქოლიო
------

1. ↑  Этносфера, Выпуски 7-12
2. ↑  Азербайджанская кухня. Шербеты. Чай. Сладости. Печенья
3. ↑  Шекинская Пахлава
4. ↑  Şəki halvası "Euronews"un aparıcısını heyran etdi VİDEO **(აზერბაიჯანული)**
5. ↑  Sheki halva.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-11. ციტირების თარიღი: 2018-11-29.
6. ↑  A tasty journey through Azerbaijan: Sheki and Ganja cuisine
**ძალოსნობა** — სპორტის ოლიმპიური სახეობა. წარმოადგენს შეჯიბრებას შტანგის აწევაში. ოფიციალური შეჯიბრების თანამედროვე პროგრამა მოიცავს ატაცს, ორივე ხელით შტანგის აკვრას და ვარჯიშების შედეგების ჯამს. ატაცის დროს შტანგას ფიცარნაგიდან ზევით წევენ ერთი განუწყვეტელი მოძრაობით; აკვრის დროს — ორ მომენტად, გულმკერდზე და გულმკედრიდან. 1934–72 წლებში მიღებული იყო ეგრეთ წოდებული კლასიკური სამჭიდი — აჭიმვა, ატაცი და აკვრა.

ევროპის ჩემპიონატი კაცთა შორის იმართება 1896 წლიდან; ქალთა შორის — 1988-დან; მსოფლიოს ჩემპიონატი კაცთა შორის 1891 წლიდან; ქალთა შორის — 1986 წლიდან; ოლიმპიური სახეობაა: 1896 წლიდან (არ იყო შეტანილი 1900, 1908 და 1912 წლების თამაშების პროგრამაში) — კაცები, 2000 წლიდან — ქალები.

ვარჯიში და შეჯიბრება სიმძიმეების აწევაში ცნობილია კაცობრიობის ისტორიის უძველესი პერიოდიდან. ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაცია დაარსდა 1905 წლის 10 ივნისს დუისბურგში და აერთიანებს 187 ქვეყანას. საქართველოს ძალოსნობის ფედერაცია დაფუძნდა 1991 წლის 1 ივლისს და 1993 წლის 1 იანვრიდან ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციისა და ევროპის ძალოსნობის ფედერაციის წევრია.

ქართველი ძალოსნებიდან ოლიმპიური ჩემპიონი და მსოფლიოს 4-გზის გამარჯვებულია ლაშა ტალახაძე, რომელმაც ამავდროულად 109+ კგ კატეგორიაში აკვრაში 264 კგ აწევით მსოფლიოს ახალი აბსოლუტური რეკორდი დაამყარა. ლაშა ტალახაძე მეოთხე ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონია ძალოსნობაში რაფაელ ჩიმიშკიანის (1952), კახი კახიაშვილის (1992) და გიორგი ასანიძის (2004) შემდეგ. ქართული ძალოსნობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით გიორგი ჩიკვაიძეს, კონსტანტინე ზაუტაშვილს, მამია ჟღენტს, დიმიტრი კაპცოვს, რობერტ ტატიშვილს და სხვებს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ძალოსნობა | საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-07. ციტირების თარიღი: 2021-05-28.
2. ↑  Lasha Talakhadze Makes The Heaviest Clean & Jerk Ever Caught On Film
3. ↑  ლაშა ტალახაძე | ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შაქრიანის ციხე-გალავანი** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შაქრიანის სამხრეთით, 1-1,5 კილომეტრის მანძილზე, სწორ ადგილას. აგებულია XVIII საუკუნეში.

ციხე გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია. გალავნის ოთხივე კუთხეში ცილინდრული კოშკი დგას, რომლებიც მთლიანად მის ფარგლებს გარეთაა მოქცეული. გალავანიც და კოშკებიც ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. კოშკების შესასვლელები და ზოგიერთი ელემენტი გამოყვანილი ყოფილა კვადრატული აგურით. დაზიანებულია: მეტ-ნაკლებად დანაკარგებით შემორჩენილია გალავნის აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები. მნიშვნელოვანი ნაწილები აკლია დასავლეთ კედელს, ხოლო სამხრეთი კედელი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. კოშკები მხოლოდ სართულნახევრის სიმაღლეზეღა დღას.

ოთხივე კოშკი თითქმის ერთი ტიპისაა. თითოეულ სართულს შესასვლელი ეზოს მხარეს მდებარე სწორ კედელში აქვს მოწყობილი. შესასვლელთა თაღები გარედან, აგურის წყობით გამოყვანილ, საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში ყოფილა ჩასმული. კოშკების პირველ სართულზე, კარის პირდაპირ, აგურით მოპირკეთებული, ნახევარწრიული ბუხარია. ოთხივე კოშკის მეორე სართულის კედელი, პირველი სართულის კედელთან შედარებით, რამდენადმე შეთხელებულია, რაც ხის კოჭოვანი გადახურვის დასაყრდნობად, სართულებს შორის, დაახლოებით 20 სანტიმეტრის სიგანის საფეხურს ქმნის. მეორე სართულის კედელი შედარებით მეტ
სიმაღლეზე ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კოშკებს შემორჩათ. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კოშკის მეორე სართულის კედლის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. გალავანი ორიარუსიანია. მისი ქვემოთა ნაწილი ყრუა. ზემოთაში კი, თანაბარი ინტერვალებით, სათოფურებია გაჭრილი. გალავანს ირგვლივ ხის საბრძოლო ბილიკი შემოუყვებოდა. გალავანს ქონგურები არ გააჩნია და თავი გადამრგვალებული აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 449.
ფორამინიფერები
**ფორამინიფერები** (ლათ. Foraminifera) — უმარტივესების რიგი ფესვფეხიანთა ქვეკლასისა. ძირითადად ზღვის ბენთოსური ცხოველები არიან, მხოლოდ 2 ოჯახია (Globigerinidae და Globorotalidae) პლანქტონური ფორმები. ფორამინიფერების ციტოპლაზმური სხეული დაფარულია მკვრივი ნიჟარით. ნიჟარები ერთ- და მრავალსაკნიანია, ზოგჯერ დატოტვილი. საკანის აგებულებასა და განლაგებაზეა დამოკიდებული ჩონჩხის ფორმა.

ზომა ძირითადად 0,1—1 მმ, ზოგისა — 20 სმ აღწევს. ნიჟარის შიგთავსი გარემოსთან დაკავშირებულია ბაგით. ფორამინიფერების საკანი დაცხრილულია
უწვრილესი ფორმებით, საიდანაც გამოდის დატოტვილი და ანასტომოზირებული ფსევდოპოდიები, რომელთა დანიშნულებაა მოძრაობა და საკვების მოპოვება.
ფორამინიფერებისათვის დამახასიათებელია ჰაპლოიდური და დიპლოიდური თაობების მორიგეობა. ზიგოტიდან ვითარდება უსქესო დიპლოიდური თაობა — აგამონტი.

მისი ბირთვის ზრდისა და მრავალჯერადი დაყოფის შემდეგ წარმოიქმნება აგამეტები, რომლებიც საწყისს აძლევენ ჰაქპლოიდურ სქესობრივ თაობას — გამონტებს, ამ უკანასკნელებისაგან კი ვითარდება გამეტები. ზოგიერთ ფორამინიფერებს აქვს ორშოლტიანი სასქესო უჯრედები — იზოგამეტები, რომლებიც წყალში კოპულირებენ სხვა ინდივიდის გამეტებთან და წარმოქმნიან დიპლოიდურ ზიგოტას.

ფორამინიფერები შედიან ზღვის დანალექი ქანების შემადგენლობაში. ნამარხი ფორამინიფერები ცნობილია კამბრიული ხანიდან. ნამარხ ფორამინიფერებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სტრატიგტრაფიისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *გოგებაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 365.
**„შეცდომა"** — ქართული მოკლემეტრაჟიანი დრამატული სერიალი, რომელიც TV 11-მა გადაიღო 2014 წელს. სერიალი 1 სეზონს და 4 სერიას მოიცავს. სერიალის სერიები 5 წუთისგან შედგება.

სიუჟეტი
-------

ნოდარი არის კომპანიის თანამშრომელი და წარმატებული მამაკაცი, ერთ დღეს ის გაიცნობს 22 წლის გოგონას და ცოლს მასთან უღალატებს, სახლში დაბრუნებისას კი აღმოაჩენს, რომ ეს გოგო მისი შვილის შეყვარებულია, გოგონა ნოდარს ურეკავს ვალების გამო იძულებული ხდება ფული გამოსძალოს ტყუილით და მისი ტყუპისცალი დის ნინოს სახელი გამოიყენოს, ნოდარი კი მას ჩუმად აედევნება მაგრამ არ იცის, რომ ეკას ტყუპისცალი და ჰყავს და სადარბაზოსთან კამათი მოუვათ, ნოდარი შემთხვევით ხელს ჰკრავს და გოგონა მოკვდება, ნოდარი კი გაიქცევა, აღელვებული სახლში დაბრუნდა და ნინოს ტყუპისცალი და დახვდება მისი შვილი ყველაფერს უამბობს ის კი განერვიულდება, ნინოს სახელით დაბრუნებული ეკა კი შურს იძიებს თავისი დის გამო და ნოდარს საწამლავს დაალევინებს.

მონაწილეობენ
------------

| მსახიობი | გმირი | აღწერა |
| --- | --- | --- |
| დუტა სხირტლაძე | ნოდარი |  |
| კოკო როინიშვილი | რეზო | ნოდარის შვილი |
|  | ნანა | ნოდარის ცოლი |
|  | ნინო და ეკა ნინო | რეზოს შეყვარებული |

ეპიზოდურ როლებში
----------------

* დათო ველიჯანაშვილი - ნოდარის თანამშრომელი
* დავით გაჩეჩილაძე - ნოდარის თანამშრომელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეცდომა პრომო
* შეცდომა Youtube
* სერიალი - შეცდომა - პრომო 02
* სერიალი - შეცდომა - პრომო 03
* სერიალი - შეცდომა - პრომო 04
* სერიალი - შეცდომა - 1 სერია
* სერიალი - შეცდომა - 2 სერია
* სერიალი - შეცდომა - 3 სერია
* სერიალი - შეცდომა - 4 სერია
**ხორტოკოპის ციხე** — ციხე თურქეთში ტრაპიზონის სამხრეთით, თანამედროვე მაჩკიდან დაახლოებით 5 კმ-ში, თანამედროვე სოფელ აშაღიქოიში. ციხე აგებულია ამაღლებულ ადგილას. იგი საკმაოდ მოზრდილი ნაგებობაა. მისი დიამეტრი 60 მ-ია და თითქმის წრიული ფორმისაა. თავის დროზე ჰქონია ცხრა გარეთ გატანილი მომრგვალებული კოშკი. გალავნის კედლები დღეისათვის 1-2 მ სიმაღლემდეა შემორჩენილი. მისი უახლესი ანალოგია ვალენტინიანესა და ვალენსის ეპოქაში აგებული ე.წ. „ზარისებრი" ფორმის ფორტები. ამ ძეგლიდან გვაქვს ერთადერთი, III საუკუნის მონეტა. ტოპონიმი ხორტოკოპ-კალე, ისევე როგორც მის სიახლოვეს, მაჩკას ჩრდილოეთით არსებული ხორტოკობუზირი, ხორტოკობუ-ვასეტი და ხორტოკობუბალა მოგვაგონებენ პროკოპისთან დამოწმებულ ოკენითის ჭანების საზღვარზე განლაგებულ ხარტონის ციხეს. ეს ძველადვე ადგილობრივთა მიერ აგებული და შემდეგ მოუვლელობის გამო ნანგრევებად ქცეული საფორტიფიკაციო ნაგებობა იუსტინიანემ განაახლა და იქ გარნიზონი ჩააყენა. თუმცა, მეცნიერთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ფიქრობს, რომ ხარტონი ჭოროხის სათავეებიდან ჭანეთში და ოფიდან ბაიბურთისკენ მიმავალ გზათა შესაყარზე მდებარე ხარტ ღართის ციხეს უნდა შეესაბამებოდეს. არ გამოვრიცხავთ, რომ სწორედ ის არის „ნოტიციის" ღაზანეიკა, მით უმეტეს, რომ მის გვერდით მოხსენებული ყველა პუნქტი ჰინტერლანდშია, ხოლო ერთ-ერთი სისილა, სადაც Cohors Miliaria Germanorum-ი იყო დაბანაკებული, დამოწმებულია პროკოპისთან სისილისონის ფორმით.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2014, გვ. 22 ISBN 978-9941-0-6458-6.
**ფონოგრამებისა და ვიდეოგრამების მწარმოებელი არგენტინული ორგანიზაცია** (ესპ. Camara Argentina de Productores de Fonogramas y Videogramas, ინგლ. Argentine Chamber of Phonograms and Videograms Producers, **CAPIF**) — არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელშიც გაერთიანებულია ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) არგენტინული წევრები. CAPIF წარმოადგენს არგენტინის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის ინტერესებს.

სერთიფიკაცია
------------

1980 წლის იანვარში CAPIF-მ პირველად გასცა მუსიკალური ალბომებისა და სიმღერების სერთიფიკატი. სერთიფიკაციის კრიტერიუმია 1980 წლიდან 2000 წლის ჩათვლით:

* სინგლები
	+ ოქრო: 50 000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 100 000 გაყიდული ასლი
* ალბომები
	+ ოქრო: 30 000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 60 000 გაყიდული ასლი
	+ ბრილიანტი: 500 000 გაყიდული ასლი
* კომპილაციური ალბომები
	+ ოქრო: 100 000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 200 000 გაყიდული ასლი

სერთიფიკაციის კრიტერიუმი 2001 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით:

* ალბომები:
	+ ოქრო: 20 000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 40 000 გაყიდული ასლი
	+ ბრილიანტი: 250 000 გაყიდული ასლი
* ინტერნეტის ქსელში ჩატვირთვა:
	+ ოქრო: 10 000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 20 000 გაყიდული ასლი
* DVD-ის მუსიკალური ვიდეო ალბომები:
	+ ოქრო: 4000 გაყიდული ასლი
	+ პლატინა: 8000 გაყიდული ასლი

კომპილაციური ალბომები აღარ სერთიფიცირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website (ესპანური)
**ფონტანკის სახლი** (რუს. Фонтанный дом) — მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. გრაფ შერემეტევის ერთ-ერთი სასახლე, რომელმაც მიიღო სახელი მდინარე ფონტანკისგან, რომლის გასწვრივ სანაპიროზეც მდებარეობს. 1917 წლამდე, სასახლე ეკუთვნოდა შერემეტევის შთამომავლებს. ამჟამად, სასახლის მთავარ შენობაში ფუნქციონირებს მუსიკის მუზეუმი, რომელიც მოიცავს მეორე სართულის ძირითადი დარბაზების გარემონტებულ კომპლექსს.

ისტორია
-------

მიწის ნაკვეთი იმპერატორმა პეტრე პირველმა გადასცა, თავის ფელდმარშალს ბ. პ. შერემეტევს, 1712 წელს. მდინარე ფონტანკას გაწვრივ ნაკვეთები ჭაობიანი იყო. ნელ-ნელა შერემეტევებმა დაიწყეს ამ ადგილის აღორძინება და ააშენეს რამდენიმე სახლი. 1730–1740 წლებში არქიტექტორ გ. დ. დიმიტრიევის ხელმძღვანელობით ძველ ხის კორპუსის ადგილას, ბორის პეტრეს ძე შერემეტვის ვაჟ პეტრესთვის აშენდა ახალი სახლი. 1750-იან წლებში კი აშენდა ახალი ორსართულიანი სახლი ბაროკოს სტილში. შენობის მეორე სართულზე მოეწყო ვერანდა. 1759 წელს შენობის შესასვლელში განთავსდა მოოქროვილი ოცი ცხენის სკულპტურა, ი. ფ. დუნკერის ავტორობით. 

1830-1840 წლებში სასახლეში მუშაობდა არქიტექტორი ი. დ. კორსინი. მისი დიზაინის მიხედვით, 1838 წელს, დამზადდა თუჯის ღობე კარიბჭით. სასახლის ინტერიერი მთლიანად გადაკეთდა და 1845 წელს გაშენდა ბაღი. 1867 წელს მოეწყო სასახლის ჩრდილოეთი ნაწილი ნ. ლ. ბენუას პროექტით. 1871 წელს გრაფი დიმიტრი ნიკოლოზის ძის გარდაცვალების შემდეგ მისი ქონება გაიყო შვილებს, სერგეისა და ალექსანდრეს შორის. ფონტანკის სახლი ერგო სერგეის. 1874 წელს აქ აშენდა ახალი ხუთსართულიანი შენობა ა. კ. სერებრიაკოვის მიერ. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ, სასახლის უკანასკნელი მფლობელი, გრაფ სერგეი შერემეტევი ნებაყოფლობით წავიდა სასახლის ნაციონალიზაციაზე.

შერემეტევის სასახლის შენობების კომპლექსი შედის, რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების ერთიან სიაში. სასახლეს სხვადასხვა დროს აქტიურად სტუმრობდნენ ცნობილი ადამიანები, მათ შორის: მხატვარი ო. ა. კიპრენსკი, რომელმაც აქ შექმნა რამდენიმე ცნობილი ნახატი. სასახლეში განთავსებულია წმ. ბარბარეს სახელობის ეკლესია, იარაღისა და ანტიკური დარბაზი. მუსიკის მუზეუმის კოლექცია მოიცავს სხვადასხვა მუსიკალურ ინსტრუმენტებს. ეს კოლექცია განთავსებულია სასახლის პირველ სართულზე. პერესტროიკის შემდეგ აღდგა მეორე სართულის საზეიმო ლუქს ოთახი, რომელიც დღეს ღიაა საზოგადოებისათვის, თუმცა მის სანახავად დამთვალიერებელმა უნდა შეიძინოს ცალკე მეორე ბილეთი.

ლიტერატურა
----------

* Краско А. В. Три века городской усадьбы графов Шереметевых. Дюди и события. — М.: Центрполиграф, 2009. — 443 с. ISBN 978-5-9524-4363-1
* Усадьба графов Шереметевых «Фонтанный дом». — СПб.: ГБУК «СПб ГМТиМИ», 2012. — 304 с. ISBN 978-5-91461-021-7
ფორაქიშვილების დარბაზი ქ. თბილისში
**ფორაქიშვილის დარბაზი** — ტრადიციული ქართული საცხოვრებელი სახლი, რომელიც შეადგენდა ძველი თბილისის საცხოვრებლის ძირითად სახეს. 
თბილისურ დარბაზს დღემდე არ მოუღწევია. XIX საუკუნეში იგი ან მოსპეს, ან გადააკეთეს, რადგან ეს მოითხოვდა ყოფა-ცხოვრების ახალ პირობებს და ნორმებს. თბილისის დარბაზთაგან დღემდე მოაღწია ფორაქიშვილის დარბაზმა, რომელიც მეტეხის უბანში მდებარეობს, მან 1904 წელს მთლიანად იცვალა სახე, მაგრამ ძველი ჩანახატიდან (გერმანელი მხატვარი კარლ ცაარი) ჩანს, რომ ჰქონდა 12-წახნაგოვანი გვირგვინი, ორი მაღალი, წვრილი დედაბოძი, კედლის განჯინები და თახჩები. გლეხური დარბაზისაგან განსხვავებით, აქ კერა არ არის. ინტერიერის არქიტექტურა მხატვრულად დასრულებულ ხასიათს ატარებს და ქართული ხუროთმოძღვრების ჩამოყალიბებულ ნიმუშს წარმოადგენს. დამახასიათებელია აგრეთვე ფორაქიშვილის დარბაზის განლაგება რელიეფზე — საფეხურისებრი, ისე, რომ ქვემო სახლის ბანი ზემოსათვის „ეზოდ" იყო გამოყენებული.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 875, ISBN 99928-20-32-2.
**ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი** — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი (სსიპ), შეიქმნა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მიერ, 2014 წლის 20 მარტს, მთავრობის დადგენილების საფუძველზე. 2019 წლის მაისში ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი და მწერალთა სახლი გაუქმდა და მათ ნაცვლად სსიპ ლიტერატურის ეროვნული ფონდი შეიქმნა.

ცენტრს დაეკისრა ქართული წიგნისა და ლიტერატურის საზღვარგარეთ პოპულარიზაციის მიმართულებით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, მათ შორის ქართული ლიტერატურის და უცხოური ლიტერატურის თარგმნის პროცესის განვითარების, ლიტერატურის მეშევეობით კულტურთაშორისო დიალოგის გაღრმავების და საერთაშორისო ლიტერატურულ და საგამომცემლო სივრცეში საქართველოს ინტელექტუალური რესურსის წარმოჩენის ხელშეწყობა.

პრიორიტეტები
------------

* ქართული ლიტერატურის ქვეყნის საზღვრებს გარეთ პუპულარიზაციის სტრატეგიის განსაზღვრა და ქართული ლიტერატურის უცხო ენებზე თარგმნისა და გამოცემის ხელშეწყობა;
* უცხოური ლიტერატურის ქართულ ენაზე თარგმნისა და გამოცემის ხელშეწყობა;
* ქართული და უცხოური ლიტერატურის მხატვრული თარგმანების ხარისხის გაუმჯობესების სტრატეგიის შემუშავება და ლიტერატურის მთარგმნელებისათვის სპეციალური სემინარების, კონფერენციების მოწყობა და მოკლევადიანი სარეზიდენტო პროგრამების შეთავაზება;
* საქართველოში საგამომცემლო სექტორის განვითარების მიმართულებით სპეციალური პროფესიული სემინარების, კონფერენციების და ფორუმების ორგანიზება;
* საერთაშორისო წიგნის ბაზრობებზე ქართველი გამომცემლების მონაწილეობის უზრუნველყოფა და საქართველოს ეროვნულო სტენდების ორგანიზება.

2015-2018 წლებში ცენტრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პროექტია 2018 წლის ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე საქართველოს სტუმარი ქვეყნის პრეზენტაციის კოორდინირება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი

1. ↑  ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი და მწერალთა სახლი ერთიანდება. GHN. 3 მაისი, 2019 წ.
**ქოდალოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლის გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოდალოს აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე. შემაღლებულ ადგილებზე.

ნაგებობა ქრონოლოგიურად განსხვავებულ სამს სამშენებლო ფენას შეიცავს. შენობის ნაწილთაგან ყველაზე ძველია საკურთხევლის შვერილისა და სამხრეთ კედლის ქვედა ნაწილები, რომელიც მოზრდილი ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებითაა ნაწყობი და სავარაუდოდ IX-X საუკუნეებს შეიძლება მივაკუთვნოთ. მომდევნო ფენა, რომელიც გვიანდელ შუა საუკუნეებში ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოების დროინდელია. რიყის წვრილი ქვისა და თავდაპირველი ფენისგან წყობის ხასიათით მნიშვნელოვნად განსხვავდება. ამ დროისაა დასავლეთი და ჩრდილოეთ კედლების ქვედა ნახევარი; კედლების ზედა ნაწილები და გადახურვა აგურისაა და XIX საუკუნეს მიეკუთვნება. ინტერიერი შელესილი ყოფილა (ნალესობა შემორჩენილია დასავლეთ კედლებზე).

ეკლესია დარბაზულია (10,2X6,62 მეტრზე), აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით, რომლის გარეთა კედელი აფსიდის შიდა მოხაზულობას იმეორებს. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული და ორივე მხრიდან კედლის შეღრმავებულ არეშია ჩასმული (გარეთაა შეღრმავება სწორკუთხა, შიდა-თაღოვანი).

აფსიდში აგურით ნაწყობი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა. სამხრეთით ნიშა თაღოვანია, ჩრდილოეთით-სწორკუთხა. საკურთხევლის შუაში გეგმით კვადრატული ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ბაქანი, რომელიც მთლიანად აგურითაა მოგებული, დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურთა შემაღლებული და ცენტრში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. აფსიდი გადახურულია კონქით. იგი მთლიანად აგურისაა. კონქის თაღი ქვის მასიურ, თაროსებრ კრონშტაინებს ეყრდნობა.

დარბაზის გრძივი კედლები ორ-ორი თაღითაა დანაწევრებული. თაღებს აღმოსავლეთ წყვილში თითო თაღოვანი სარკმელია. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთითაცაა. დარბაზი გადახურულია აგურით ნაწყობი კამარით. იგი ეყრდნობა ორ საბჯენ თაღს, თაღები-კრონშტაინებს, რომლებიც, ისევ როგორც კონქის თაღის კრონტაინები. საფლავის ქვებისგანაა გამოთლილი (ქვებზე შემორჩენილია ეფიტაპიების ნაშთი). კამარა და საბჯენი თაღები ტლანქადაა აწყობილი და მშვილდისებრი ფორმა აქვს. აღმოსავლეთ ფასადზე საკურთხელის სარკმელს ქვის ფილა ხურავს.

სამხრეთ ფასადზე, ერთ დონეზე, მიწიდან დაახლოებით 1,3 მეტრ სიმაღლეზე სამი პატარა თაღოვანი ნიშაა. ორი მათგანი კარის მარჯვნივაა, ერთი-მარცხნივ. კარი კედლის მცირედ შეღრმავებულ არეშია მოქცეული, რომელსაც აგურის ხერხულა წყობით გამოყვანილი სამსაფეხურიანი ფრიზი აგვირგვინებს. დასავლეთ ფასადზე თაღოვანი სარკმელი კედლის ირიბად შეჭრილ შეღრმავებაში ზის და ფიცრული , ბრტყელი გადახურვა აქვს. ფრონტონის არეში აგურის წყობის შეღრმავებით მარტივი ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე აგურის პატარა სამრეკლოა დადგმული. იგი გეგმით კვადრატულია. კვადრატის თვითოეულ კუთხეში თითო სწორკუთხა ბურჯია, რომლებსაც ნახევარწრიული თაღები ეყრდნობა. სამრეკლოს აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს. ეკლესიას აგურის საფეხუროვანი ლავგარდანი ჰქონია.

XX საუკუნის 90-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია აღადგინა, რის შედეგადაც მას მთლიანად დაუკარგეს თავდაპირველი სახე - მოანგრიეს სამრეკლო. ეკლესიის კედლების გარედა მიაშენეს აგურის სქელი ფენა, რის შედეგადაც ეს შენობა უჩვეულო უსახური იერი მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 206-207.
წიგნის მაღაზია „შექსპირი და კომპანია" პარიზის „ლათინურ უბანში"
**შექსპირი და კომპანია** — პარიზის ინგლისურენოვანი ლიტერატურის ორი დამოუკიდებელი მაღაზიის სახელწოდება.

პირველი მაღაზია გასხნა სილვია ბიჩმა 1919 წლის 17 ნოემბერს რიუ დიუპუიტრენის 8-ში. 1922 წელს ის განლაგდა პარიზის VI ოლქში, რიუ დე ლ'ოდეონის 12-ში. 1920-იან წლებში აქ იკრიბებოდნენ „დაკარგული თაობის" მწერლები ეზრა პაუნდი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯეიმზ ჯოისი, ფორდ მედოქს ფორდი და სხვები. მაღაზია დაიხურა 1941 წელს პარიზის გერმანული ოკუპაციის დროს. ის აღწერილია ჰემინგუეის ნაწარმოებში „დღესასწაული რომელიც მუდამ შენთანაა".

მეორე მაღაზია მდებარეობს პარიზის V ოლქში (რიუ დე ბიუშრის 37). ის დაარსდა 1951 წელს ჯორჯ უითმენის მიერ და თავდაპირველად ერქვა „მისტრალი". დღევანდელი სახელი მაღაზიას დაერქვა 1964 წელს სილვია ბიჩის მაღაზიის პატივსაცემად. შენობის მეორე სართულზე განთავსებულ ბიბლიოთეკაში ახალგაზრდა მწერლებს შეუძლიიათ უფასოდ იმუშავონ და იცხოვრონ. 1950-იან წლებში „შექსპირი და კომპანია" გამოჩენილი მწერლების, ალან გინსბერგის, უილიამ ბოროუზის, პოეტ ლორენს ფერლინგეტის,და სხვათა შეკრების ცენტრად იქცა. აქ გადაღებულია ვუდი ალენის ფილმის „შუაღამე პარიზში" რამდენიმე სცენა. „შექსპირი და კომპანია" არის პარიზის მნიშვნელოვანი კულტურული და ტურისტული ღირსშესანიშნაობა. აქ ტარდება ყოველწლიური ლიტერატურული ფესტივალი. 2006 წელს ჯორჯ იუთმენი საფრანგეთის "ხელოვნების და ლიტერატურის ორდენით" დაჯილდოვდა, ის გარდაიცვალა 2011 წლის 14 დეკემბერს 98 წლის ასაკში. დღეს მაღაზიას მართავს მისი ქალიშვილი სილვია ბიჩ უითმენი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) ოფიციალური ვებ-გვერდი
* (ინგლისური) Portrait of a Bookstore as an Old Man (დოკუმენტური ფილმი)

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑
**ქართული ხალხური არქიტექტურა** უახლეს დრომდე რიგითი ქართველი მოსახლეობის სამშენებლო ტრადიციებია. ის გამოირჩევა მრავალფეროვნებით, რაც აიხსნება საქართველოს განსხვავებული ბუნებრივი პირობებითა და სოციალური განვითარების სხვადასხვა დონით სხვადასხვა კუთხეში. აღმოსავლეთ საქართველოსა და მთიანი საქართველოსათვის დამახასიათებელია რელიეფთან შეთანხებული კომპაქტური განაშენიანება; მთიან რაიონებში გლეხის სახლი ასრულებდა საცხოვრებელ, სამეურნეო და თავდაცვით ფუნქციებს; შემუშავდა ციხე-სახლის ტიპები: სვანეთში, ხევსურეთში, ფშავსა და ხევში საცხოვრებელ კომპლექსებში ხშირად შედის გეგმით კვადრატული ქვის კოშკი. ძველი სვანეთის პეიზაჟის ერთი ძირითადი ნიშანი იყო მრავალკოშკიანი სოფლები. ხევსურეთში შემორჩენილია ერთიანი გამაგრებული სოფელი შატილი. ქართლსა და მესხეთში (სოფლებშიც და ქალაქებშიც - თბილისში, ახალციხეში) ძველთაგანვე გავრცელებული იყო დარბაზის ტიპის საცხოვრებელი, რომლის პროტოტიპიც აღწერა ვიტრუვიუსმა. დასავლეთ საქართველოს დაბლობ რაიონებში საცხოვრებელი კომპლექსი ცალკეული შენობებისაგან შედგება - საცხოვრებელ ბინად, სამეურნეო დანიშნულებისათვის (სასიმინდე, საქათმე, სამზარეულო და სხვა) დამოუკიდებელ შენობებს აგებენ. გავრცელებული იყო ოდასახლის ტიპი, რომელიც თავისი ფუნქციური მიზანშეწონილობის წყალობით ყველაზე სიცოცხლისუნარიანი გამოდგა. ქართული გლეხური საცხოვრებელი სახლები მაღალი ხელოვნების ნიმუშია და განვითარებულ ესთეტიკურ გემოვნებას მოწმობს. დარბაზის განმსაზღვრელი ელემენტებია გვირგვინი და ხის დედაბოძი, რომელიც კვეთილი ორნამენტით იყო შემკული. დარბაზის ზოგი ტიპის შემადგენელი ელემენტია მხატვრულად დამუშავებული ბუხრები. მხატვრულად არის დამუშავებული აგრეთვე სვანური სახლის მაჩუბი, დას. საქართველოს ოდასახლის შიდა კედლები, ბუხრები, ხის აივნის მოაჯირები. ინტერიერის არსებითი შემადგენელი ნაწილია ხის ავეჯი, რომლის ნიმუშები ბოლო დრომდე უმეტესად ქვეყნის მთიანეთმა შემოინახა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, საქ. სსრ, გვ. 282, თბ. 1981 წელი.
**შექიხანოვების სახლი** (აზერ. Şəkixanovların evi) — ორსართულიანი შენობა, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შაქში. XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში აგებული სახლი ეკუთვნოდა შექის ხანთა ნათესავებს. ხამი აგურისგან აშენებულ შენობას გააჩნია 6 ოთახი, 4 დერეფანი და 2 აივანი. ინტერიერის დეკორატიული ელემენტთა სიმდიდრით შექიხანოვების სახლი ჰგავს სასახლის ტიპის შენობას. პირველი სართულის ოთახები განკუთვნილია ზამთრის პერიოდისთვის, სასტუმრო ოთახში დგას ბუხარი. მეორე სართულის სასტუმრო ოთახი მორთულია სიუჟეტური და ორნამენტული საკედლო ნახატებით. სასტუმრო ოთახის ცენტრალურ ნაწილში დგას მდიდრული დეკორატიული ბუხარი. კედლები მოხატულია ნიზამი განჯევის „ჰამსეს" (გამოსახულებები პოემებიდან „ლეილი და მეჯნუნი", „ხოსროვი და შირინი", „შვიდი ლამაზმანი") გმირების პორტრეტებით, ცხოველებისა და ფრინველების გამოსახულებებით, ორნამენტული კომპოზიციებით. პორტრეტები შესრულებულია მინიატურული ფერწერის სტილში. დარბაზის ჭერი (პლაფონი) მორთულია უფრო მდიდარი სურათებით, აქ გამოსახულია ფრთიანი ქალწულები (ანგელოზები). კედლების ზედა სარტყელი მორთულია სარკისებრი სტალაქტიტებით, ოდნავ ქვემოთ განლაგებულია რეფი — სადღესასწაულო ჭურჭლეულისთვის განკუთვნილი თარო. ინტერიერის მხატვრული დაგეგმარება დასრულებულია ფასადის ნაირფეროვანი ფანჯრებით — შებექე. შექიხანოვების სახლის არქიტექტურამ და მხატვრულმა მოკაზმულობამ მოახდინა გავლენა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე შემდგომში აგებული სასახლის ტიპის სახლებსა და კარმიდამოების მშენებლობაზე. იგრძნობა შექიხანოვების სახლის მსგავსება ახლომდებარე სექის ხანთა სასახლესთან. 2012 წლის ნოემბერში აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაკვეთით დაიწყო ძეგლის კაპიტალური რეკონსტრუქცია, რომელიც დასრულდა 2013 წლის აგვისტოში.

გალერეა
-------

### კედლის ფერწერა

* 
* 
* 

### არქიტექტურა

* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Шәкихановларын еви / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1987. — Т. 10. — С. 504-505.
2. ↑  Город Нуха. Дом Шекихановых // Азербайджан (Исторические и достопримечательные места) / Под общей редакцией М. А. Казиева.. — Б.: Издательство АН Азербайджанской ССР, 1960. — С. 113.
ხელოვნური სუნთქვა („პირით პირში")
**ხელოვნური სუნთქვა** — სასუნთქ გზებში ხელოვნური ხერხით ჰაერის ან ჟანგბადის შეყვანა ბუნებრივი სუნთქვის დარღვევის ან შეწყვეტის დროს. ნორმალურ პირობებში ჟანგბადი ფილტვებში ხვდება ჩასუნთქვისას. ფილტვების ბუნებრივი ვენტილაციის დარღვევის (რომლის მიზეზი შეიძლება იყოს ზოგიერთი დაავადება, მოხრჩობა, ენდოტრაქეალური ნარკოზი) დროს ხელოვნური სუნთქვისათვის მიმართავენ ტრაქეის ინტუბაციას (ტრაქეაში შეჰყავთ მილი), რაც სასუნთქი გზებისა და იმ რეზერვუარის შეერთების საშუალებას იძლევა, საიდანაც აირი (ჰაერი, ჟანგბადი) შედის ფილტვებში. ხელოვნური სუნთქვის ჩატარება შეიძლება ხელით (მაგ. სანარკოზო აპარატზე ხელის რიტმული დაჭერით) ან მექანიკური მოწყობილობის საშუალებით. ხელოვნური სუნთქვის ყველაზე მარტივი ხერხებია ავადმყოფის ფილტვებში ჰაერის ჩაბერვა პირიდან („პირით პირში") და ცხვირიდან („პირით ცხვირში"). პირველ შემთხვევაში დახმარების აღმომჩენი დაზარალებულს უღებს პირს, უწმენდს თითზე დახველი ბინტით ან ხელსახოცით, შემდეგ თითებით უხურავს ცხვირის ნესტოებს თავისი ფილტვებიდან ამოსუნთქულ ჰაერს ჩაბერავს პირში, მეორე შემთხვევაში უხურავს პირს და ჰაერს ჩაბერავს ცხვირში; განსაზღვრული პაუზის შემდეგ ამ პროცედურას იმეორებს. ზოიერთი დაავადების დროს ხელოვნურ სუნთქვას დღეების, ან თვეების მანძილზე ატარებენ. ამ მიზნიტ იყენებენ სპეციალურ აპარატებს. ხელოვნური სუნთქვა მხოლოდ მაშინაა ეფექტიანი, როცა სასუნთქი გზების განვლადობა შენარჩუნებული.

ლიტერატურა
----------

* *გ. ბუაჩიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 464.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Expired Air Resuscitation დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* Basic first aid advice from the Australian New South Wales ambulance service დაარქივებული 2009-10-30 საიტზე Wayback Machine.
* Two page pamphlet detailing EAR დაარქივებული 2007-03-16 საიტზე Wayback Machine.
* UK resuscitation council website - contains information on the latest approved guidelines
დედალი
**ქართული შავი** — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ადგილობრივი ქართული ქათმის ჯიში.[1]

კისერი მოკლე და მსხვილია, მკერდი განიერი, კისერი გრძელი. დაფარულია ხშირი ბუმბულით, რომელიც მთლიანად შავია; კისერზე შესაძლოა ჰქონდეს მცირე რაოდენობის ფხაჭები. მამლებს კისერზე, ფრებსა და კუდზე დაჰკრავს მომწვანო-მოიისფრო-მბზინავ-პრიალა ელფერი. ნისკარტი და ფეხები მოშავო-მონაცრისფროა. ბიბილო ფოთლისმაგვარი, ფერად წითელი; ყურის ბიბილოებიც ამავე ფერისაა. კიდურები ტერფის სახსრის ქვემოთ შეუბუმბლავია; ტერფზე მცირე ზომის მკვრივად გადაკრული ქერცლი აქვს.[2]

დედლების სხეულის სიგრძეა 21–23 სმ, მკერდის ძვლის სიგრძე 12,5–15,5 სმ, გულმკერდის ირგვლივა 30,5–32,5 სმ. მამლისა, შესაბამისად, 24,0–26,0, 16,5–18,5 და 42,0–45,0 სმ. დედლის ცოცხალი მასაა 2,2–2,4 კგ (აღწევს 2,7-მდეც[1]), მამლისა — 2,8–3,1 კგ. სქესობრი სიმწიფეს 165-175 დღის ასაკში აღწევს,[1] კვერცხის დებას 6—7 თვის ასაკიდან იწყებენ; საშუალო კვერცხმდებლობა 130–142 ცალი წელიწადში, თითოეული იწონის 55,5–58 გ-ს.[1] კრუხობის დროს ყოველი 100 კვერცხიდან 85-88 წიწილა იჩეკება.[2]

მცირე მოთხოვნილებების მქონე ჯიშია და მარტივი ტიპის მეფრინველეობებშიც ავლენს მაღალ პროდუქტიულობას. კარგად უძლებს გარემო პირობების ცვალებადობას. შავი ქათმის თუშურ პოპულაციაში ქართველმა მკვლევარებმა გამოავლინეს ფრინველის ჭირისადმი რეზისტენტობის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი,[2] რაც ჭირისადმი გამძლე ქათმის მიღების შესაძლებლობას იძლევა.[1]

ძირითადად აშენებენ საოჯახო ტიპის მეურნეობებში. რიცხოვნობაზე ოფიციალური ინფორმაცია ჯერჯერობით არ არსებობს.[2]

გალერეა
-------

* დედალი
* დედალი
* დედალი

ლიტერატურა
----------

* *მიტიჩაშვილი რ.*, ცხოველთა მომშენებლობა, თბ. 2010;
* *ნოზაძე რ.*, *ხუციშვილი მ.*, *ზავრაშვილი ვ.*, მეფრინველეობის პროდუქტების წარმოებისა და გადამუშავების ტექნოლოგია, თბ. 2007;
* *Нацваладзе К.*, *Нозадзе Р.*, Некоторые продуктивне показатели местных черных и серых кур Грузии. «Межгосударственный сборник научных трудов», Грузинского ЗВУНИ, Тб. 1997;
* *Нозадзе Р.*, *Заврашвили В.*, Усоверщенствование методов и приемы сохранения и использования местных кур Грузии. «Межгосударственный сборник научных трудов», Грузинского ЗВУНИ, Тб. 1997.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  *კუნჭულია, თ.*, *კიკალიშვილი შ.*, პური ჩვენი არსობისა: წიგნი I, თბ.: პალიტრა L, 2016.
2. 1 2 3 4  ქართული შავი ქათამი. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება. ციტირების თარიღი: 24 აგვისტო, 2019.
**ხელოსნების სინაგოგა** (რუს. Синагога ремесленников) — სინაგოგა დონის როსტოვში. აგებულია 1901 წელს. დაიწვა 1942 წელს.

ისტორია
-------

ებრაელები დონის ქვედა დინებაში გამოჩნდნენ XIX საუკუნის დასაწყისში. 1836 წელს, როდესაც დონის როსტოვში ცხოვრობდა დაახლოებით 8 100 ადამიანი, ებრაელთა თემი შეადგენდა 73 ადამიანს. 10 წლის მერე ებრაელთა რიცხვი 289 ადამიანამდე გაიზარდა. ებრაელთა თემი რუსეთთან შეერთებული დასავლეთ უკრაინიდან, ბელორუსიიდან და ლიტვიდან ებრაელთა მიგრაციის საფუძველზე ჩამოყალიბდა. რუსეთის იმპერიის კანონების მიხედვით ებრაელთა თემს უფლება ჰქონდა თავისი სამლოცველო ჰქონოდათ 30 კომლზე და ერთი სინაგოგა 80 კომლზე. 

1891 წელს დონის როსტოვში დაარსდა მორწმუნე ხელოსან ებრაელთა საზოგადოება. 1894-1901 წლებში ებრაელებს სამლოცველოსთვის ნაქირავები ჰქონდათ ბაშმაკოვის ერთსართულიანი სახლი, რომელიც მდებარეობდა ყაზანის ქუჩა № 24-ში (ამჟამად გაზეთის ჩიხი № 28). 1894 წელს აბრამ გერონიმუსმა შეიძინა მიწის ნაკვეთი და 1901 წელს იქ ააშენეს ხელოსან ებრაელთა საზოგადოების სამლოცველო აგურის სახლი. ნაგებობის პარამეტრები იყო 16,75 х 16,25 х 3,35 მ. აგებული იყო გოთიკის სტილში. 1904 წელს აბრამ გერონიმუსმა ებრაელთა საზოგადოებას საჩუქრად გადასცა შენობა. 1905 წელს შენობა დაიწვა ანტიებრაული დარბევების დროს. რემონტის შემდეგ შენობაში აღდგა მსახურება.

შენობა დაზარალდა სამოქალაქო ომის პერიოდში. მიუხედავად იმისა, რომ მას მოხვდა ჭურვი, შენობა მაინც გადარჩა. 1936 წელს ეს იყო ერთადერთი საკულტო ნაგებობა, რომელიც მოქმედებდა დონის როსტოვში და უკვე სინაგოგას უწოდებდნენ. 1942 წლის ივლისში შენობა დაიწვა, გადარჩა მხოლოდ შენობის აღმოსავლეთი კედლის ნაწილი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობა აღარ აღუდგენიათ. ამჟამად მის ადგილზე მდებარეობს სასურსათო მაღაზია. 

შემორჩენილია შენობის რევოლუციამდელი ფოტოები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დონის როსტოვის მთავარი საგუნდო სინაგოგა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Малаховский Е. Мовшович Е. Иудейские молитвенные дома и синагоги Ростова-на-Дону // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993-2014

სქოლიო
------

1. ↑  История общины.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-18. ციტირების თარიღი: 2017-02-22.
ჭლოუს წარწერა
**ჭლოუს წარწერა** — ქართული ასომთავრული რელიეფური წარწერა, მოთავსებული დიდი ზომის (100Х78Х8 *სმ*) ქვის ფილაზე, რომელიც აღმოჩნდა 1955 წელს სოფელ ჭლოუს ეკლესიის ნანგრევების გაწმენდისას. 

ინახებოდა დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმში. ფილას გვერდებიდან და ზემოდან მოუყვება რელიეფური ჩარჩო, ხოლო მის ორსავე ზედა კუთხეში თითო რელიეფური პალმეტია გამოყვანილი. როგორც ფილის ქვემოთ ღია, შეუკრავი ჩარჩოდან ჩანს, მას ქვემოდან სხვა ფილა ჰქონია მიდგმული და, შესაძლოა, ორივე ერთად საფლავის ქვა იყო. ჩვენამდე მოღწეული ზედა ნახევარი გაპობილია ორ, თითქმის თანაბარ ნაწილად, ჩამომტვრეულია მისი ქვედა მარჯვენა კუთხე. წარწერა შესრულებულია დიდი ზომის ასოებით (სიმაღლე — 13-14.5 *სმ*), მეორე სტრიქონის შუაში — ხვეული დამწერლობით. მისი ტექსტი ასეთია: 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ე(რისთავ)თ-ერ(ის)თ(ა)ვი
მ(ა)ნ(და)ტ(ურ)თ უხ(უ)ც(ე)ს(ი) დ(ა)დ(ია)ნ ოზბ(ეგ)ს
შ(ეუნდვე)ნ ღ(მერთმა)ნ | "|

წარწერაში დასახელებული ოზბეგ დადიანი ერთი სვანური ისტორიული საბუთის მიხედვით, ალექსანდრე I დიდის ძის დემეტრე მეფის თანამედროვეა. მისი მეფობა 1445-1452 წლებით განისაზღვრება და ჭლოუს წარწერაც ამავე პერიოდით უნდა დათარიღდეს. წარწერის მიხედვით, XV საუკუნის შუა ხანებში აფხაზეთი ეკუთვნის დადიანს, ერთიანი საქართველოს მეფის ერთ-ერთ დიდმოხელეს (ერისთავთ ერისთავს და მანდატურთუხუცესს), ხოლო სოფელ ჭლოუს ეკლესია მისი სამარხიცაა. ენობრივად წარწერა გაუმართავია — მოხსენიებული პირის სახელი და მისი თანამდებობის აღმნიშვნელი ტერმინები სხვადასხვა ბრუნვაშია წარმოდგენილი, რაც დასავლეთ-ქართულიწერილობითი ძეგლების გარკვეულ ნაწილში „მეგრელიზმების" შემოჭრის ერთ-ერთ ადრინდელ დასტურად შეიძლება მივიჩნიოთ.

ლიტერატურა
----------

* ვ. სილოგავა, ქართული ენა (ენციკლოპედია), თბ. 2008
* ვ. სილოგავა, სვანეთის წერილობითი ძეგლები, I, თბ. 1986
* Х. С. Бгажба, Из истории письмености в Абхазии, Тб.1964
**შიო ახალი** — ქართველი მართლმადიდებელი წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივნისი, ახალი სტილით - 14 ივნისი.

ცხოვრება
--------

ღირსი შიო ქართლის სოფელ ვეძისიდან იყო. მისი მშობლები, პაპუნა და თამარი, იმ მხარეში სიმდიდრით იყვნენ ცნობილნი. მათ რვა შვილი - ხუთი ვაჟი და სამი ქალიშვილი ჰყავდათ. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ შიოს ძმებს ჩხუბი მოუვიდათ, უშვერი სიტყვებით გალანძღეს ერთმანეთი, შემდეგ კი უფროსმა დანით მოკლა უმცროსი.

როცა ეს ამბავი ნეტარმა შიომ გაიგო, გულისწყრომითა და მწუხარებით აღვსილმა გადაწყვიტა, გასცლოდა მაცდურ წუთისოფელს, რომლის სიყვარულმაც შეიძლება ძმას ძმა მოაკვლევინოს და შვილს - მამა. „აღარა მნებავს ყოფა სოფელსა ამას შინა", - გაანდო მან მოძღვარს გულისნადები. მოძღვარმა მას დავით გარეჯის მონასტერში წასვლა და ბერად აღკვეცა ურჩია. ამ დროს გარეჯის წინამძღვარი იყო მამა ონოფრე მაჭუტაძე, რომელმაც მანამდეც რამდენიმეჯერ შესთავაზა ნეტარ შიოს: „მოდი, ძმაო შიო, მონასტერსა ჩემსა და აქ აღვასრულნეთ ჟამნი ჩვენნიო".

ონოფრემ სიხარულით მიიღო ერში პატიოსნებით და ერთგულებით ცნობილი შიო, მიუჩინა მას ცალკე კელია და მორჩილების წესიც დაუდგინა.

ნეტარი შიოს დაუღალავმა მოღვაწეობამ, სიმდაბლემ, ძმათა სიყვარულმა შესაბამისი ნაყოფიც გამოიღო, მასთან ბევრი მოდიოდა რჩევისათვის, ხშირად იგი მონასტრის საქმეებსაც განაგებდა წინამძღვრის ლოცვა-კურთხევით.

ერთხელ წინამძღვარი მამა ონოფრე მონასტრის საქმეებზე სხვაგან წავიდა, ძმები და მონასტერი ნეტარ შიოს ჩააბარა. მწუხრის ლოცვის და ტრაპეზის შემდეგ შრომისა და ლოცვისაგან დასვენებულ საძმოს ლეკთა მოთარეშე ბანდა დაესხა, მღვდელმონაზონ შიოსთან ერთად შეიპყრეს და წამებით მოკლეს ბერები: დავითი, გაბრიელი და პავლე. ხმაურზე ზოგმა მოასწრო გაქცევა და დაიმალა, უსჯულოები გაქცეულებსაც მისწვდნენ და უწყალოდ აჩეხეს ხმლებით. სისხლმა აავსო ტაძარი და კელიები. შემდეგ ლეკებმა წამებულები გაძარცვეს, დაამტვრიეს და ცეცხლს მისცეს საეკლესიო ნივთები, სამღვდელო შესამოსელთაგან ზოგი წაიღეს, ზოგიც იქვე ჭაში ჩაყარეს, ნაჯახით დაჯეხეს წმიდა ხატები.

შეწუხდნენ მეფე ერეკლე და კათოლიკოსი იოანე, გაიკვირვეს კიდეც: „ვითარ მოიწივნეს ლეკნი აქამომდისო". კათოლიკოსის ლოცვა-კურთხევითა და მეფის ბრძანებით, წმინდა მოწამეთა აჩეხილი ნაწილები წმინდა დავით გარეჯელის (ხს. 20 მაისს და ამაღლების შემდეგ ხუთშაბათს) საფლავის სამხრეთით დაკრძალეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართველი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი", თბილისი, 2004 წ.
**ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემია** (The World Academy of Art & Science, შემოკლებით **WAAS**) — საერთაშორისო არასამთავრობო სამეცნიერო და სახელოვნებო ორგანიზაცია, რომელიც მოიცავს თანამედროვე მეცნიერების ყველა ძირითად მიმართულებას (საბუნებისმეტყველო, სოციალური და ჰუმანიტარული მეცნიერებები) და ხელოვნების სხვადასხვა სფეროს.

აკადემიის დაფუძნების იდეა გაჩნდა 1955 წელს და მისი ავტორები იყვნენ ალბერტ აინშტაინი, რომელიც, იმავე წელს გარდაიცვალა, რობერტ ოპენჰაიმერი, ბერტრან რასელი და თანამედროვეობის სხვა გამოჩენილი მოღვაწენი. იგი ოფიციალურად დაარსდა 1960 წლის 24 დეკემბერს. 1960–1971 წლებში აკადემიის პირველი პრეზიდენტი იყო ბიოლოგიის პროფესორი, მშვიდობის ნობელის პრემიის ლაურეატი, ლორდი ჯონ ბოიდ ორი.

დღეს აკადემია, რომლის ნამდვილი წევრობა შეესაბამება ეროვნული აკადემიების ნამდვილ წევრობას, შედგება 700–მდე ნამდვილი (Fellow) და ასოცირებული (Associated Fellow) წევრისაგან (მსოფლიოს 86 ქვეყნიდან), რომლებსაც მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით მეცნიერებისა და ხელოვნების ამა თუ იმ დარგის განვითარებაში. მათ შორის არიან იუნესკო–ს ყოფილი გენერალური დირექტორი, პროფესორი ფედერიკო მაიორი (ესპანეთი), ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი პაულ კრუტცენი (გერმანია), გამოჩენილი პოლიტოლოგი და პუბლიცისტი, პროფესორი ფრენსის ფუკუიამა (აშშ), მწერალი და საზოგადო მოღვაწე ჩინგიზ აიტმატოვი (ლუქსემბურგი), ბულგარეთის ყოფილი პრეზიდენტი, აკადემიკოსი ჟელიო ჟელევი, ევროპის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის პრეზიდენტი ფელიქს უნგერი (ავსტრია), უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტი ბორის პატონი, მწერალი კაზუაკი ტანაჰაში (იაპონია), პროფესორი ალფრედ ფონ ლიხტენშტეინი (ავსტრია) და სხვანი. აკადემიის შტაბ–ბინა მდებარეობს სან ფრანცისკოში (აშშ). მას აქვს ამერიკისა და სამხრეთ–აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონული განყოფილებები. აკადემიის საქმიანობას წარმართავს 20 წევრისგან შემდგარი საბჭო.

ამჟამად მისი პრეზიდენტია პროფესორი ივო სლაუსი (არჩეულია 2011 წელს). აკადემია პერიოდულად ატარებს საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმებს და ხელოვანთა გამოფენებს, გამოსცემს თემატურ კრებულებს და ჟურნალს. 2010 წლის ოქტომბრიდან აკადემია რომის კლუბთან ერთად გამოსცემს საერთაშორისო ჟურნალს „CADMUS".

საქართველოდან აკადემიის ნამდვილ წევრებად არჩეულნი არიან: თამაზ გამყრელიძე (2007), დავით ზუბიტაშვილი (2006), დავით ლორთქიფანიძე (2007), გიული ალასანია (2009), ლევან ურუშაძე (2004) და გიორგი ონიანი (2009).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* WAAS
* World Academy of Art & Science - Springerlink[*მკვდარი ბმული*]
* თამაზ გამყრელიძის საიტი დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
* ლევან ურუშაძის საიტი
**შიო ილარიონის ძე ქუჩუკაშვილი** (ფსევდონიმი *შიო მღვიმელი*, დ. 12 თებერვალი, 1866, ბრეთი (ქარელის რაიონი) — გ. 29 დეკემბერი, 1933, თბილისი) — ქართველი საბავშვო პოეტი, ქართული საბავშვო მწერლობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მწერალი (1923).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა შიო მღვიმელის ხსენების დღეს. „მღვიმელი" ფსევდონიმად ნიკო ლომოურმა უბოძა („ის ბერიც შენსავით წყნარი იყოო").

1881 წელს მიაბარეს გორის საოსტატო სემინარიასთნ არსებულ სანიმუშო სკოლაში, სადაც სწავლობდა ვაჟა-ფშაველა და მისი ძმები. 1887 წელს გორის სამოქალაქო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ თბილისში მუშაობდა ჯერ „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" წიგნის მაღაზიის გამგედ, ხოლო 1909 წლიდან — ქართულ ჟურნალ-გაზეთბის რედაქციებში კორექტორად. მღვიმელის პირველი ლექსი „დილა" 1885 წელს გაზეთ „დროებაში" გამოქვეყნდა, პირველი საბავშვო ლექსები — 1887 წელს. 1891 წელს მისი ლექსები ცალკე გამოიცა პატარ-პატარა წიგნებად.

1933 წლის 24 დეკემბერს ცუდადშექნილი მწერალი საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც მას მკურნალობდნენ ექიმები პროფესორი ზაქარაია და დოცენტი კონიაშვილი. ტვინში სისსხლის ჩაქცევის გამო მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დიდუბის პანთეონში მის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე — **ანა ივანეს ასული ჩივაძე** (დ. 1 ივლისი, 1877, სოფ. კავთისხევი (კასპის რაიონი) — გ. 6 თებერვალი, 1975, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* *ყუბანეიშვილი სალ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 237.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 281, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შიო მღვიმელის შემოქმედებანი ner.ge - ზე დაარქივებული 2014-01-01 საიტზე Wayback Machine.  - "ქართული ლიტერატურის დიდი ბიბლიოთეკა"
* შიო მღვიმელი
* შიო მღვიმელის შემოქმედება Allgeo.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
2. ↑  გაზ. „კომუნისტი" N1 (2857), 1 იანვარი, 1933
**ხელოსანთა უბანი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს თელავის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, „ძველი გალავნის" სახელწოდებით ცნობილ უბანში, ციხე-დარბაზის სამხრეთი. ქვედა ფენა თარიღდება VIII-X საუკუნეებით, ზედა XI-XIII საუკუნეებით.

აღწერა
------

სადაზვერვო თხრილში გამოვლინდა რამდენიმე საცხოვრებელი ნაგებობის ნაშთი, რომლის ერთ-ერთი კედლის ძირში დადასტურდა ადამიანის ჩონჩხი ბრინჯაოს სადა ბეჭდითა და რკინის სამაჯურით, კერამიკისა და მინის საგანთა მრავალი ნატეხი და კერამიკული საელოსნოს ნაშთი. სახელოსნო მოიცავდა 50-მდე მ2-ს, თხრილის ფართობი დაფარული იყო ღორღით. აღმოჩნდა რიყის ქვითა და კირით ნაშენი კედელი, ღარისებრი კრამიტების ნატეხები. კრამიტყრილის ქვეშ - ყვითელი, სქელი, კირქვიანი და თიხანარევი ნიადაგი, ყვითელ, ოვალურბოლოიან ქანში, ამოჭრილი იყო მცირე ფოსოები, რომელშიც ორწმკრივად თიხის მოუჭიქავი ჭურჭელი იყო ჩადგმული. ნაგებობას გვერდიდან საბურველივით ჰქონდა დატანებული ქვით გადახურული კარი, ორი გვერდი კი რიყის ქვით ჰქონდა ამოშენებული. ტერიტორიაზე დადასტურდა დანახშირებული ძელები.

ქურის გათხრისას, კერამიკის მასალის მმიხედვით, გამოიყო ორი ფენა, პირველში, მიწის ზედაპირიდან 0,8-1 მეტრ სიღრმეზე, გამოვლინდა მოჭიქული და მოუჭიქავი, ერთფერი და მრავალფეროვანი ორნამენტითა და სხვადასხვა ტექნიკით შემკული ჯამეები, ლანგრები, სამტუნა და სწორპირიანი ხელადების, კოკების, ქოთნების, ჭინჭილების, საექველების, ქილების, ტუჩიანი, სადა ბადიის, წერნაქიანი თეფშების, თხელკედლიანი ჭურჭლის მთლი და ფრაგმენტული ნიმუშები, II ფენაში, რომლის იატაკი მიწის ზედაპირიდან 1,7 სმ სიმარლეზე იყო შემორჩენილი, გამოიკვეთა საბერვლის კარი. აღმოჩნდა 1 ფენისგან სრულიად განსხვავებული, ერთმანეთის გვერდით ჩალაგებული, თიხის მოუჭიქავი ჭურჭელი. აღმოჩენილი კერამიკა ადგილზევე უნდა იყოს ნაწარმოები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 137-138.