recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ანტუან-ჟან გრო „ბრძოლა პირამიდებთან"
**ეგვიპტის ექსპედიცია** — 1798-1801 წლებში საფრანგეთის არმიის ლაშქრობა ეგვიპტეში (ეგვიპტე შედიოდა ოსმალეთის იმპერიაში, მაგრამ ფაქტობრივად მამლუქები მართავდნენ) გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის სარდლობით. ექსპედიციის მიზანი იყო ეგვიპტის დაპრყობა და ინდოეთში ინგლისის სამფლობელოებზე თავდასხმისთვის ბაზის შექმნა.

ისტორია
-------

1798 წლის 19 მაისს საფრანგეთის ესკადრა სადესანტო ჯარითურთ (38 000 კაცი) ტულონიდან გავიდა და კუნძულ მალტასთან ხანმოკლე შესვენების შემდეგ 30 ივნისს ალექსანდრიის რაიონში გადასხა დესანტი. 21 ივლისს პირამიდებთან ბრძოლაში ბონაპარტმა მამლუქების ლაშქარი დაამარცხა, შემდეგ კაირო აიღო. აგვისტოს დამდეგს აბუკირის ბრძოლაში ინგლისელმა ადმირალმა ჰ. ნელსონმა საფრანგეთის ფლოტი გაანადგურა. საფრანგეთის საექსპედიციო არმია ევროპას მოწყვეტილი აღმოჩნდა. 1798 წლის სექტემბერში ოსმალეთმა ომი გამოუცხადა საფრანგეთს, 1799 წლის იანვარში სამოკავშირეო ხელშეკრულება დადო რუსეთთან და დიდ ბრიტანეთთან და ამგვარად მე-2 ანტიფრანგულ კოალიციაში შევიდა.
ფრანგების მიერ დამყარებული მკაცრი საოკუპაციო რეჟიმი იწვევდა ეგვიპტის მოსახლეობის ამბოხებებს, რასაც ოკუპანტები დიდი სისასტიკით ახშობდნენ. ოსმალთა მოსალოდნელი შეტევის აღსაკვეთად 1799 წლის დამდეგს ნაპოლეონი სირიაში შეიჭრა, მაგრამ ქალაქ აკის უშედეგო გარემოცვის შემდეგ უკან გამობრუნდა. ინგლის-ოსმალეთის დესანტის განადგურების მიუხედავად, ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის მდგომარეობა უიმედო იყო. ამ ვითარებამ და საფრანგეთში შიდაპოლიტიკურმა მერყეობამ აიძულა ბონაპარტი, მიეტოვებინა არმია და საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. მისმა შემცვლელმა გენერალმა ჟ.ბ. კლებერმა 1800 წლის იანვარში დროებითი ზავი დადო ინგლისთან და ოსმალეთთან, რომელთაც ფრანგებს გემები და სამშობლოში დაბრუნება აღუთქვეს. მაგრამ ინგლისელებმა ფრანგების განიარაღება მოითხოვეს და ზავი ჩაიშალა. 1800 წლის 20 მარტს კლებერმა ჰელიოპოლისთან გაანადგურა სირიიდან ჩამოსული ოსმალთა არმია და მისი ნაშთები ეგვიპტიდან განდევნა. ეგვიპტეში მყოფი საფრანგეთის არმიის პოზიციები შეასუსტა ხმელთაშუა ზღვაზე მოქმედმა რუსულმა ესკადრამ. კლებერის (მოკლეს 1800 წ. 14 ივნისს) შემცვლელმა ჟ. მენუმ 1801 წლის გაზაფხულზე ეგვიპტეში გადასხმულ ინგლისის ჯარებთან წარუმატებელი შეტაკების შემდეგ ხელი მოაწერა შეთანხმებას კაპიტულაციის შესახებ. საფრანგეთის არმიის ნაშთებმა 1801 წლის სექტემბერში ეგვიპტე დატოვეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 19.
**დავით მიქელაძე** (დ. 1843, კულაში, — გ. 25 ნოემბერი, 1918, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე. მას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართული ჟურნალისტიკისა და საზოგადოების განვითარების ისტორიაში.

ბიოგრაფია
---------

დავით მიქელაძე დაიბადა 1843 წელს სამტრედიის რაიონის სოფელ კულაშში. მამამისი ალექსანდრე იყო თურქეთთან ბრძოლის მონაწილე, რუსეთის გვარდიის ბრძოლის მონაწილე, რუსეთის გვარდიის პოლკოვნიკი, ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის პირველი წინამძღოლი (მარშალი) იყო. 1853 წელს შეიყვანეს ქუთაისის გიმნაზიაში, რომელიც 1863 წელს დაამთავრა. იმავე წელს გაგზავნეს პეტერბურგის უნივერსიტეტში, სადაც 1867 წლამდე დარჩა. 1864 წელს ი. მელიქიშვილთან და ვ. თულაშვილთან ერთად, პეტერბურგში დააარსა სტამბა, სადაც იბეჭდებოდა ქართული ჟურნალ–გაზეთები, წერდა სტატიებს და ლექსებს. 1867 წელს ივანე კერესელიძის „ცისკარში" ბეჭდავს გონებამახვილურ სატირულ ლექსებს, მონაწილეობას ღებულობს „მამებისა და შვილების ბრძოლაში", იცავს ახალი თაობის შეხედულებებს. 1870-იან წლებში უმაღლესი განათლების მისაღებად პარიზში გაემგზავრა, სადაც 1873 წლამდე დარჩა. ამ ხნის მანძილზე საქართველოსთან კავშირი არ გაუწყვეტია, კორესპონდენციებს უგზავნიდა „დროებას". უცხოეთში მყოფი, მოწმე და ერთგვარი მონაწილეც გახდა მსოფლიო–ისტორიული მნიშვნელობის მოვლენებისა, რომელთა ცენტრში იყო პარიზის კომუნა და მისი გამოძახილი. 1886 წლიდან თანამშრომლობდა „ივერიაში". 1899 წელს აკაკის „კრებულის" მეორე ნომერში დაიბეჭდა მისი ოთხმოქმედებიანი დრამა „ხაფანგი". 1900 წლიდან მუშაბდა შავი ქვის მრეწველთა საბჭოში. 1908 წელს თარგმნა და წიგნად გამოსცა ლევ ტოლსტოის ხუთმოქმედებიანი დრამა „მეუფება წყვდიადისა", რომელიც შემდეგ ქართულ სცენეზე დაიდგა. 1910-1916 წლებში ქუათისის საადგილმამულო ბანკის დირექტრი იყო. 

გარდაიცვალა 75 წლის ასაკში 1918 წელს, დაკრძალულია მწვანეყვავილას პანთეონში, ქუთაისში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მიქელაძე
Edward Hincks
Plaque to Edward Hincks in Killyleagh, County Down
**ედუარდ ჰინკსი** (დ. 19 აგვისტო, 1792 — გ. 3 დეკემბერი, 1866) — ანგლო-ირლანდიელი მოძღვარი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ედუარდ ჰინკსი დაიბადა 1792 წლის, 19 აგვისტოს, კორკის საგრაფოში. ის იყო უფროსი ვაჟი თავის დედმამიშვილებს შორის. თომას ჰინკსი იყო გამორჩეული პროტენსტანტი მინისტრი, აღმოსავლეთმცოდნე და ნატურალისტი. ედუარდი იყო ფრენსის ჰინკსის ცნობილი კანადელი პოლიტიკოსის უფროსი ძმა, რომელიც იყო ასევე გუბერნატორის ბარბადოსი. უილიამ ჰინკსი იყო პირველი პროფესორი კორკის სადედოფლო კოლეჯში და შემდეგ ტრონტის უნივერსიტეტში.

ედუარდ ჰინკსი იყო ყველაზე განათლებული თავის ოჯახში. ის არჩეულ იქნა მეცნიერად კოლეჯში და 1812 წელს, მოიპოვა ოქროს მედალი. მის წინააღმდეგ იდგა თომას რობიზონ რომნეი, მისი მეშვეობით მან მოიგო და არჩეულ იქნა კოლეჯში თანამშრომლად. 1819 წელს, თომას რომნეის გარდაცვალების შემდეგ იგი წარდგენილ იქნა ქალაქ ტურვანში. 

მან თავისი სასულიერო მოვალეობები მიატოვა, რათა განეხორციელებინა თავისი ინტერესები უძველეს ენებზე. მან პირველად გაშიფრა ძველ ეგვიპტური იეროგრაფიული დამწერლობა.

მიღწევები
---------

ჰინკსის ყველაზე დიდი მიღწევა იყო ბაბილონისა და ასურეთის უძველესი ენისა და დამწერლობის გაშიფვრა.

ამ წლების განმავლობაში არქეოლოგმა პოლ-ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძველესი ნაშთები ასურეთის იმპერიის დედაქალაქ ნინევიაში. მათ შორის ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძვირფასესი საგანძური და ათობით ათასი გამომცხვარი თიხის ფირფიტა. ამ ფირფიტებძე არსებული წარწერები ცნობილია, როგორც ლურსმული დამწერლობა. ამ ყველაფერში კი მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს: ედუარდ ჰინკსმა, რაულინსონმა და ახალგაზრდა გერმანელმა მეცნიერმა ჟიულ ოპერტმა.

1850 წელს, ჰინკსმა მნიშვნელოვანი დასკვნები გააკეთა ბაბილონის ლურსმულ დამწერლობასთან დაკავშირებით. ასევე მან სხვა მრავალი დასკვნები გააკეთა სხვადასხვა თემებთან დაკავშირებით. 

ღირსმა ედუარდ ჰინკსმა თავისი ცხოვრების დიდი ნაწილი ლურსმნული დამწერლობის შესწავლას მოანდომა. იგი გარდაიცვალა 1866 წელს, 74 წლის ასაკში. მას დარჩა ცოლი და ოთხი ქალიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* M.L. Bierbrier, "Hincks, Edward (1792–1866)", *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004
* Cathcart, K.J. (ed.), 1994 *The Edward Hincks Centenary Lectures*. x + 227 + 8 (plates) pp. Department of Near Eastern Languages, Dublin.
* Cathcart, K.J. (ed.), 2007 *The Correspondence of Edward Hincks: 1818–1849* Volume 1. University College Dublin Press. ISBN 1-904558-70-4 ISBN 978-1904558705
* Davidson, E. F. 1933 *Edward Hincks, A Selection from His Correspondence with a Memoir* Oxford (has a portrait).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1846 Internet Archive *On the First and Second Kinds of Persepolitan Writing*. Dublin, Gill
* 1850 Internet Archive *On the Khorsabad Inscriptions* Dublin, Gill
* 1863 Internet Archive *On the Polyphony of the Assyrio-Babylonian Cuneiform Writing: A Letter to Professor Renouf*. Dublin John F. Fowler
* 1865 Internet Archive *On the various years and months in use among the Egyptians* Dublin, Gill.
**დავით მორბედაძე** (დ. 18 ნოემბერი, 1926, თბილისი — გ. 19 მაისი, 2002) — ქართველი არქიტექტორი.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1951-2000 წლებში მუშაობდა მოსკოვის საპროექტო ინსტიტუტში „თბილქალაქპროექტში". იყო „საქსოფპროექტის" მთავარი არქიტექტორი. ძირითადი ნამუშევრები: „მაღალმთიანი სოფელი გუდანი" (1985, არქიტექორების მსოფლიოს ბიენალეზე — გრან-პრი), საცხოვრებელი სახლი მცხეთის ქუჩაზე (1962, რევაზ ბაირამაშვილთან და თეიმურაზ კანდელაკთან ერთად), კომპლექსი — უნივერმაღი „თბილისი", ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის თეატრი და მეტროპოლიტენის მიწისზედა ვესტიბიული თავისუფლების მოედანი (1967-1977 წლები, ავტორთა ჯგუფთან ერთად), ვახტანგ გორგასლის ძეგლის არქიტექტურა (1967, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტექტორ თეიმურაზ კანდელაკთან ერთად), საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის შემოქმედებითი სახლი გაგრაში (1980, ავტორთა ჯგუფთან ერთად) და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მორბედაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მარგარეტ მიდი
**მარგარეტ მიდი** (ინგლ. Margaret Mead; დ. 16 დეკემბერი, 1901, ფილადელფია — გ. 15 ნოემბერი, 1978, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კულტურის ანთროპოლოგი, 1960 და 1970-იანი წლების ამერიკის საზოგადო ცხოვრების მოვლენების კომენტატორი და აქტივისტი. ის იყო, როგორც თანამედროვე ამერიკულ და დასავლურ კულტურაში ზოგადად ანთროპოლოგიის პოპულარიზატორი, ასევე დამსახურებული აკადემიური ანთროპოლოგი. მისი რეპორტაჟები სამხრეთ ოკეანიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტრადიციული კულტურების შეხედულებებზე სექსის მიმართ 1960-იანი წლების სექსუალური რევოლუციის ერთგვარი კატალიზატორი გახდა.

დაიბადა კუოკერის ოჯახში, ფილადელფიაში. მამამისი უორტონის ბიზნესის სკოლის პროფესორი იყო, დედა კი — სოციოლოგი, რომელიც იტალიელ იმიგრანტებთან მუშაობდა. 1923 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო კოლუმბიის უნივერსიტეტში; 1924 წელს იქვე მაგისტრის დისერტაცია დაიცვა. 1925 წელს კვლევის მიზნით გამეგზავრა პოლინეზიაში, სამოაზე, სადაც ადგილობრივ საზოგადოებაში ბავშვთა და მოზარდთა სოციალიზაციის პროცესზე მნიშვნელოვანი მასალა შეაგროვა. 1926 წელს პოლინეზიიდან დაბრუნების შემდეგ ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმში (ნიუ-იორკი) კურატორად დაიწყო მუშაობა. 1929 წელს კი კოლუმბიის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

სქოლიო
------

1. ↑  მარგარეტ მიდი როგორც კულტურის კომენტატორი. *მარგარეტ მიდი: ადამიანის ბუნება და კულტურის ძალა*. აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკა. ციტირების თარიღი: 2008-03-08.
**დავით მალაქიას ძე ნაცვლიშვილი** (ნაცვალოვი; დ. 8 ნოემბერი, 1859 — გ. 20 სექტემბერი, 1915) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (სიკვდილის შემდეგ, 1916). დაიღუპა I მსოფლიო ომში.

ბიოგრაფია
---------

წარმომავლობით თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. სამხედრო სამსახურში იყო 1878 წლის აგვისტოდან. დაამთავრა პავლეს I სამხედრო სასწავლებელი (1879), შემდეგ ოფიცერთა საარტილერიო სკოლა. სხვადასხვა დროს მსახურობდა 38-ე საარტილერიო ბრიგადაში, კავკასიის სარეზერვო საარტილერიო ბრიგადაში, 21-ე საარტილერიო ბრიგადაში. 1912 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. I მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა 21-ე საარტილერიო ბრიგადის მე-2 დივიზიონს. სასიკვდილოდ დაიჭრა ბრძოლის ველზე. 1916 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება (სიკვდილის შემდეგ). 

დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის II (1904), წმ. ანას II (1909), წმ. ვლადიმერის IV (ხმლებითა და ბაბთით) და III (ხმლებით, ორივე 1915), წმ. გიორგის IV (სიკვდილის შემდეგ, 1916; 1915 წლის 13 მაისს სოფ. ვილევთან გამოჩენილი თავდადებისთვის) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1915; 1914 წლის ნოემბერში სოფ. ლგოტ-მურავანთან ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის). ცოლად ჰყავდა (1884) თამარ (თალალა) გიორგის ასული ქსნის ერისთავი (დ. 20 ივნისი, 1863 — გ. 1920).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Нацвалов Давид Малахиевич. «Русская армия в Великой войне».
* Нацвалов Давид. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**მდიდარი ჭა** (რუს. Богатый колодезь) — ისტორიისა და ბუნების ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, ბოგატიანოვსკის აღმართში, სადოვისა და სანაპიროს ქუჩებს შორის.

ისტორია
-------

მემორიალური დაფა
გადმოცემის თანამხად ახალგაზრდა მეფე პეტრე I გენერლებთან და კაზაკ მამასახლისებთან ერთად რუსული გემების გადაადგილებას აკვირდებოდა ტემერნიკის შესართავთან. მან დაინახა წყარო, სადაც მოიკლა წყურვილი და წამოიძახა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მდიდარი ჭაა!" |
|  |  |

ამ ადგილმა სწორედ ასეთი გეოგრაფიული სახელწოდება მიიღო დონის მიწის პირველ გეოგრაფიულ რუკაზე, რომელიც შეიქმნა აზოვის აღების შემდეგ.

მდიდარი ჭის მახლობლად 1749 წელს დაარსდა ტემერნიკის საბაჟო, რომლის დაარსებითაც იწყება დონის როსტოვის ბიოგრაფია.

მდიდარი ჭის წყალს იყენებდნენ ჯარისკაცები, ოფიცრები და წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის მაცხოვრებლები, ასევე უახლოესი სლობოდის, პოლუდენკის მოსახლეობა. 

წყაროს მომავალში უწოდეს ბოგატიანოვის წყარო. მისგან სათავე აიღო პირველმა წყალსადენმა, რომელიც ქალაქში ააგეს 1860 წელს. 1920-იანი წლების შუა პერიოდიდან წყაროს წყალს მხოლოდ ტექნიკური მიზნებით გამოიყენებდნენ. 

წყაროს სახელიდან მომდინარეობს ბოგატიანოვის პროსპექტის, ამჟამად ბოგატიანოვის აღმართის, სახელწოდება.

1988 წელს წყარო გამოაცხადეს ღირსსახსოვარ ადგილად, რომელიც მჭიდროდაა დაკავშირებული ქალაქ დონის როსტოვის დაარსებასთან. 

ქალაქის 250 წლის იუბილესთან დაკავშირებით წყაროს გარშემო მდებარე ტერიტორია კეთილმოაწყვეს. გამოიყენეს XIX საუკუნის დასასრულის სამრეწველო არქიტექტურის ფორმები. წყაროსთან დაკიდეს მემორიალური დაფა.

ლიტერატურა
----------

* Волошинова В. Ф. Волошинова Л. Ф. 100 уникальных мест Ростовской области: Иллюстрированный справочник. Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2011.-176 с. ил. ISBN 978-5-7509-0631-4

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятники Дона
* Богатый источник[*მკვდარი ბმული*]
* 100 МЕСТ: БОГАТЫЙ КОЛОДЕЗЬ
* Богатяновский спуск დაარქივებული 2017-07-29 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Богатый источник в г. Ростове-на-Дону
**მდინარე მისტიკი** (ინგლ. Mystic River) — კლინტ ისტვუდის 2003 წლის დრამატული ფილმი. ფილმი დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების ნოველაზე. ფილმს წარმატება ხვდა წილად, მან კრიტიკოსთა მოწონება და ოსკარის ექვსი ნომინაცია დაიმსახურა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბოსტონში, ირლანდიურ უბანში მცხოვრები ჯიმი, დეივი და შონი ბავშვობის მეგობრები არიან. დეივი სახლში შუაღამით, სისხლიანი ხელებით ბრუნდება. სასტიკი მკველობით ჯიმის ქალიშვილი, კეიტია ნაცემი და მოკლული. ჯიმი გამოსწორებული დამნაშავეა. საქმეს გამომძიებელი შონი და სერჟანტი უიტი პაუერსი იძიებენ. მკვლელობის შემდეგ ბავშვობის მეგობრები კვლავ ერთმანეთს უკავშირდებიან. დეივი საკუთარ ცოლს, სელესტს, უყვება ბავშვობაში როგორ გაიტაცეს და რამდენიმე დღის განმავლობაში აუპატიურებდნენ, რამაც მის მთელ ცხოვრებაზე გავლენა მოახდინა. პოლიციას ეჭვი უჩნდება დეივის მიმართ. ჯიმი დასახმარებლად მიმართავს ნათესავებს, ძმებ სევიჯებს, რათა დამოუკიდებლად გამოიძიონ მომხდარი. ჯიმისაც ეჭვი დეივზე მიაქვს. ის დეივს მკვლელობის აღიარებას სთხოვს, თუმცა დეივი ამტკიცებს, რომ მან მოკლა სხვა ადამიანი, მეძავ ბავშვზე მოძალადე. მკვლელობა ჩაიდინეს რეი ჰარისმა და მისმა მეგობარმა ჯონმა. რეის ძმა ბრენდანი კეიტის შეყვარებული იყო. დამნაშავეების პოლიცია აპატიმრებს. შონი ჯიმის დეივის შესახებ ეკითხება. ჯიმიმ კი მანამდე დეივი მოკლა და მისი გვამი მდინარე მისტიკში ჩააგდო.

როლებში
-------

* შონ პენი — ჯიმი მარკუმი
* ტიმ რობინსი — დეივ ბოილი
* კევინ ბეიკონი — შონ დივაინი
* მარშა გეი ჰარდენი — სელესტ ბოილი
* ლორა ლინი — ანაბეთ მარკუმი
* ლოურენს ფიშბორნი — სერჟანტი უიტი პაუერსი
* რობერტ ვალბერგი — კევინ სევიჯი
* ადამ ნილსონი — ნიკ სევიჯი
* ტომ გუირი — ბრენდან ჰარისი
* სპენსრე ტრეკ კლარკი — ჩუმი რეი ჰარისი

ჯილდოები
--------

**ოსკარი**

* საუკეთესო მსახიობი კაცი: შონ პენი
* საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ტიმ რობინსი

**ოქროს გლობუსი**

* საუკეთესო მსახიობი კაცი: შონ პენი
* საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ტიმ რობინსი

**სეზარი**

* საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი: კლინტ ისტვუდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „Mystic River" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Mystic River" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „Mystic River" — Rotten Tomatoes
**მეხსიერების პოლიტიკა** — წარსული მოვლენების სელექცია პოლიტიკური კონიუნქტურის შესაბამისად.

მეხსიერების კვლევები ინტერდისციპლინური სფეროა, რომლის მიზანია შეისწავლოს წარსულის დამახსოვრების ხერხები და მისი კვლავ წარმოების მეთოდები. მეხსიერების კვლევებში ერთ-ერთი მიმართულებაა მეხსიერების პოლიტიკასთან, წარსულის აღქმასა და ისტორიის რეპრეზენტაციასთან დაკავშირებული საკითხები. ეს პრობლემატიკა თანაბრად საინტერესოა, როგორც ისტორიის ასევე კულტურის მეცნიერებათა სფეროსთვის. ისტორიკოსებისათვის კოლექტიური მეხსიერება მნიშვნელოვანია, როგორც ისტორიული წყარო და ისტორიულად ცვალებადი ფენომენი; ხოლო კულტურის მკვლევრებისათვის საინტერესოა მეხსიერებისა და ისტორიის რეპრეზენტაციის ვარიაციების კვლევა სხვადასხვა საზოგადოებებსა და კულტურებში.

მეხსიერების პოლიტიკაზე საუბარია მაშინ, როდესაც წარსულში მომხდარი ფაქტები და მოვლენები კონკრეტული, თანამედროვე კონტექსტის შესაბამისად გადმიოცემა, აიხსნება და, შესაბამისად, იცვლება. მეხსიერების პოლიტიკა შესწავლის საგანი გახდა მაშინ, როდესაც ცხადი გახდა, რომ ერთი და იგივე ისტორიული მოვლენები სხვადასხვა საზოგადოებაში განსხვავებულად არის წარმოჩენილი და შეფასებული; როდესაც საზოგადოებები საკუთარი ისტორიიდან ზოგიერთ მოვლენას მნიშვნელობას ანიჭებენ, ზოგს კი ჩქმალავენ. სხვაგვარად რომ ითქვას, წარსულის აღქმა და მეხსიერების ფორმირება პოლიტიკურ კონიუნქტურაზეა დამოკიდებული და, შესაბამისად, დროში ცვალებადია. კონკრეტული დრო და ვითარება თავის მოთხოვნებს უყენებს წარსულს, რადგან ცნობილია, რომ ისტორია აწმყო საზოგადოებრივი, თუ სახელმწიფოებრივი მოთხოვნების ლეგიტიმაციისთვის ერთ-ერთი აუცილებელი ფაქტორია. გამომდინარე იქიდან, რომ შეიძლება არსებობდეს მეხსიერების პოლიტიკა, ცხადი ხდება, რომ მეხსიერების ფორმირება მიზანმიმართული პროცესის შედეგია, ეს მიზნები კი, როგორც ითქვა, კონკრეტული საზოგადოების კონკრეტული ინტერესებიდან გამომდინარეობს. კოლექტიური მეხსიერება პოლიტიკური პროცესების არა მხოლოდ შედეგი, არამედ მნიშვნელოვანი განმაპირობებელი ფაქტორიცაა.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ მეხსიერების პოლიტიკა, ანუ წარსულის დამახსოვრებისა და ისტორიის რეპრეზენტაციის ხერხები განსხვავებულია სხვადასხვა კულტურაში.
**მგუდავები** (ლათ. Erycinae) — გველების ქვეოჯახი მახრჩობელასებრთა ოჯახისა. ცნობილია 3 გვარი. ყველაზე მრავალრიცხოვანია *Eryx* (8–9 სახეობა). სხეულის სიგრძე 1 მეტრს აღწევს. თავი კისრისგან გამოკვეთილი არ არის, ზემოდან დაფარულია არასწორი ფორმის მცირე ზომის ფარაკებით. ყბებშუა ფარი ფართოა, იკეცება დინგის ზედა მხარეს. ფართო კუდქვეშა ფარები განლაგებულია 1 გრძივ რიგად. ქვეოჯახში სულ 13—15 სახეობაა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, სამხრეთ-დასავლეთ, ცენტრალურ და შუა აზიაში. აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება დასავლური მახრჩობელა (*Eryx jaculu*). იკვებებიან წვრილი ხერხემლიანებით, რომლებსაც გუდავენ ტანის შემოხვევით. კვერცხცოცხლადმშობები არიან.

ზოგიერთი წყაროს თანახმად, დამოუკიდებელი ოჯახია და არა ქვეოჯახი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Erycidae (TSN 951207). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
2. 1 2   УДАВЧИКИ // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 673.
3. ↑  *მუსხელიშვილი თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 330.
**დავით დევდარიანი** (დ. 28 ოქტომბერი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობს დანიის სუპერლიგის კლუბ „ორჰუსში", შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

კარიერა
-------

### საკლუბო

დავით დევდარიანმა პროფესიონალური კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „თბილისში", ერთი სეზონის შემდეგ დუბლებში დააქვეითეს, ხოლო კიდევ ერთი წლის შემდეგ საფრანგეთის ქვედა დივიზიონის კლუბ „დანქერკეში" გადავიდა, სადაც არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში, კერძოდ რუსთავის „ოლიმპში". 2007 წელს საქართველოს ჩემპიონი გუნდიდან წავიდა გუნდის ძირითადი ბირთვი და შემადგენლობა გაახალგაზრდავდა. ამავე წლის შემოდგომიდან დავით დევდარიანმა შეძლო მთავარ გუნდში თავის დამკვიდრება. 2007-08 წლის სეზონში „ოლიმპის" შემადგენლობაში მან ჩაატარა 20 მატჩი და გაიტანა 4 გოლი. 2008 წლის იანვარში მონაწილეობა მიიღო დსთ-ს თასის გათამაშებაში, სადაც მხოლოდ 4 შეხვედრა ჩაატარა .2008 წლის ზაფხულში სათამაშო კარიერის გასაგრძელებლად დანიაში, საფეხბურთო კლუბ „ორჰუსის" შემადგენლობაში ჩაირიცხა.

### სანაკრებო

რუსთავის „ოლიმპში" წარმატებული თამაშის შედეგად დავითი მიიწვიეს საქართველოს ჯერ 21 წლამდელთა ნაკრებში, სადაც 2 ამხანაგური მატჩი ითამაშა, შემდეგ კი ეროვნულ ნაკრებში, სადაც 6 მატჩი ჩაატარა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
* დანიის სუპერლიგის მოთამაშეები
**დავით მამაცაშვილი** (დ. 1909, დ. აღსტაფა — გ. უცნობია) — ქართველი ინჟინრები. საქართველოს სსრ II-V მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 

მამაცაშვილი დაიბადა რკინიგზელი მემანქანის ოჯახში. 1926 წელს დაიწყო შრომითი საქმიანობა. მუშაობდა კავშირგაბმულობის მთავარი კანტორის მონტიორად, თბილისის საორთქლმავლო დეპოს მემანქანედ, საორთქლმავლო დეპოს და ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოს ინჟინრად და მთავარ ინჟინრად, ამიერკავკასიის რკინიგზის საორთქლმავლო სამსახურის საორთქლმავლო განყოფილების უფროსად, ხოლო 1937 წლიდან საორთქლმავლო სამსახურის უფროსად. დიდი სამამულო ომის დროს, 1942 წელს, დ. მამაცაშვილი მივლინებულ იქნა პასუხსაგებ სამუშაო უბანზე — №134 სამხედრო-საექსპლოატაციო განყოფილების უფროსად. აქ მან უზრუნველჰყო სამხედრო და სახალხო-სამეურნეო ტვირთების გადაზიდვის დარგში მთავრობისა და სამხედრო სარდლობის დავალებათა წარმატებით შესრულება. 1943 წლიდან დ. მამაცაშვილი კვლავ ამიერკავკასიის რკინიგზის საორთქლმავლო სამსახურის უფროსის თანამდებობაზე იყო. 1945 წლის მაისიდან დაინიშნა სტალინის სახელობის თბილისის ორთქლმავალ-ვაგონსარემონტო ქარხნის უფროსად.

დ. მამაცაშვილმა 1932 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის საგზაო ინჟინერთა ინსტიტუტი და მიიღო საორთქლმავლო მეურნეობის ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობა. დ. მამაცაშვილი 1930-დან 1940 წლამდე საკავშირო ალკკ წევრი იყო, ხოლო 1940 წელს მიღებულ იქნა საკავშირო კ. პ. (ბ) წევრად.

დ. მამაცაშვილი აქტიურ მონაწილეობას იღებს პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მუშაობაში. 1946 წელს სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ქ. თბილისის ლენინის საარჩევნო ოლქის საოლქო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე იყო. შემდეგ საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ქალაქ თბილისის ლენინის No 1 საარჩევნო ოლქის საოლქო საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარეა. იგი იყო თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტთან არსებული სახელმწიფო საკვალიფიკაციო კომისიის თავმჯდომარე.

რკინიგზის ტრანსპორტის აღმავლობის დარგში წარმატებითი მუშაობისათვის, დიდი სამამულო ომის დროს თავდაცვითი და სახალხო-სამეურნეო ტვირთების გადაზიდვის დარგში მთავრობისა და სამხედრო სარდლობის დავალებათა წარმატებით შესრულებისათვის დ. მამაცაშვილი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორი ორდენით, „საპატიო ნიშნის" ორდენით, სამი მედლით და „საპატიო რკინიგზელის" წიშნით.

ჯილდოები
--------

* შრომის წითელი დროშის ორი ორდენი
* „საპატიო ნიშნის" ორდენი
* „საპატიო რკინიგზელის" ნიშანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მამაცაშვილის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* დავით მამაცაშვილის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* დავით მამაცაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* დავით მამაცაშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კაპანაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დავით გიორგის ძე კაპანაძე** (დ. 15 აპრილი, 1898, თბილისი — გ. 7 მარტი, 1971, იქვე) — ქართველი მეცნიერი, ნუმიზმატი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა გორის კლასიკური გიმნაზია. აქვე ჩაენერგა ისტორიის სიყვარული, დაიწყო ძველი ნივთების, განსაკუთრებით ფულების შეგროვება. ბავშვობის ეს გატაცება დ. კაპანაძემ ცხოვრებისეულ საქმედ აქცია და ნუმიზმატიკის დარგში გახდა ავტორიტეტული სპეციალისტი.

1937 წელს დ. კაპანაძე, როგორც უკვე გამოცდილი ნუმიზმატი, მიიწვიეს დმანისის, გეგუთის, მცხეთის გუდარეხის და ბიჭვინთის ექსპედიციებში. 1939 წლიდან მუშაობას იწყებს საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ნუმიზმატიკის კაბინეტში, 1959 წლიდან კი განაგებს ამავე განყოფილებას, რომელიც მეცნიერმა გაამდიდრა უსასყიდლოდ გადაცემული საკუთარი კოლექციით.

1950 წელს დ. კაპანაძემ გამოაქვეყნა თავისი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი „ქართული ნუმიზმატიკა", რომელშიც განხილულია ქართული ფულის 2500-წლოვანი ისტორია. 1955 წელს იგი შევსებული და გადამუშავებული სახით გამოიცა მოსკოვში.

დ. კაპანაძეს არ ჰქონდა მიღებული უმაღლესი განათლება, მაგრამ საქმის სიყვარულმა და რუდუნებამ მაღალპროფესიონალ ავტორიტეტად აქცია. მას ნება დართეს 1948 წელს დაეცვა საკანდიდატო, ხოლო 1957 წელს სადოქტორო დიერტაციები. მის კალამს ეკუთვნის 70-მდე მეცნიერული ნაშრომი.

წლების მანძილზე დ. კაპანაძე ლექციების კურსს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1968 წელს ღვაწლმოსილ პროფესორს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 206, თბ. 1994

რესურსებიინტერნეტში
-------------------

* დავით კაპანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დავით მჭედლიშვილი** (დ. 1914, სიღნაღი — გ. 2001) — ქართველი ჟურნალისტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ჟურნალისტი (1970). იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს IV–VII მოწვევის დეპუტატი. 

1949 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. სხვადასხვა დროს იყო რამდენიმე გაზეთისა და ჟურნალის რედაქტორი (სიღნაღის გაზ. „კოლმეურნე", „ახალგაზრდა კომუნისტი", „ნორჩი ლენინელი", თბილისის საოლქო გაზ. „გამარჯვება"; ჟურნალები: „პიონერი", „ბოლშევიკი" და სხვა). 1958-1979 წლებში იყო გაზეთ „კომუნისტის" რედაქტორი. 1954-1956 — საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი იდეოლოგიის დარგში. 1980 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში. არჩეული იყო საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციის (ყოფ. კავშირი) მდივნად (1958), თავმჯდომარედ, შემდეგ იქვე ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარედ.

ჯილდოები
--------

* 1996: ღირსების ორდენი (ქართული ჟურნალისტიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისა და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში ხანგრძლივი ნაყოფიერი მუშაობისათვის)
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მჭედლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით მჭედლიშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* დავით მჭედლიშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* დავით მჭედლიშვილის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
**მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი** (ხორ. Marija Pejčinović Burić; დ. 9 აპრილი 1963, მოსტარი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ისფრ) — ხორვატი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, ეკონომისტი, ხორვატიის პარლამენტის ყოფილი დეპუტატი. ხორვატიის ვიცე-პრემიერი და საგარეო საქმეთა და ევროპის საქმეების მინისტრი. კონსერვატიული პარტია ხორვატიის დემოკრატიული თანამეგობრობის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1985 წელს დაასრულა ზაგრების უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1994 წელს ევროპის კოლეჯში მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 

მუშაობდა შიდასავაჭრო საწარმოებში, მოგვიანებით ეკავა თანამდებობი ხორვატულ ორგანიზაციებში, რომლებიც დაკავებულები იყვნენ ევროპის ინტეგრაციის საკითხებით. 

1997-2000 წლებში ფარმაცევტული კომპანია „Pliva"-ს დირექტორია. 2000 წელს დანიშნეს მინისტრის დამხმარედ ევროპის ინტეგრაციის საკითხებში. 2004-2005 წლებში ევროპის ინტეგრაციის უწყების სახელმწიფო მდივანია, ხოლო შემდეგ 2008 წლამდე საგარეო საქმეთა სამინისტროში მუშაობს. ამავდროულად 2006-2008 წლებში ხორვატიის ევროკავშირში გაწევრიანებისა და მოლაპარაკებების ჯგუფის წევრია. 2008-2011 წლებში ხორვატიის პარლამენტის წევრია. ამავე წლებში ევროკავშირში ხორვატიის გაერთიანებული საპარლამენტო კომიტეტის ხელმძღვანელია; ნატოს საპარლამენტო ასამბლეის დელეგაციის ხელმძღვანელი; სხვადასხვა კომიტეტების ხელმძღვანელი; ხორვატია-ამერიკის მეგობრობის საზოგადოების საპარლამენტო ჯგუფის ხელმძღვანელი.

2012-2013 წლებში კითხულობდა ლექციებს ლისაბონის ხელშეკრულების შესახებ ხორვატიის სახელმწიფო მართვის სკოლაში. 

2016 წელს დაბრუნდა სახელმწიფო სამსახურში, დაიკავა საგარეო საქმეთა და ევროპის საკითხების სამინისტროს სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა. ანდრეი პლენკოვიჩის ხორვატიის პრემიერ-მინისტრად დანიშვნის შემდეგ მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი საგარეო საქმეთა და ევროპის საკითხების მინისტრად ინიშნება.

2019 წლის 26 ივნისს აირჩიეს ევროპის საბჭოს მე-14 გენერალურ მდივნად. მოვალეობის შესრულებას შეუდგება 2019 წლის 18 სექტემბრიდან. 

მშობლიურის გარდა ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ, ესპანურსა და გერმანულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Marija Pejčinović Burić

სქოლიო
------

1. ↑  ევროსაბჭოს გენერალურ მდივნად მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი აირჩიეს
ტუბერკულოზის გამომწვევი ჩხირები
**დაავადება** — პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც გავლენას ახდენს ორგანიზმზე. როდესაც ადამიანს რომელიმე სნულება შეეყრება, მის ორგანიზმში გარკვეული ცვლილებები ხდება, ხშირად — უსიამოვნო. ადამიანი შესაძლოა დაავადებული დაიბადოს ან შემდეგ დაავადდეს ტრავმის, ინფექციის, ან სხვა მიზეზის გამო. დაავადება სხადასხვაგვარია, დაწყებული ისეთი მძიმე სნეულებით, როგორიც შიდსია და დამთავრებული ჩვეულებრივი გაციებით. ზოგიერთი სნეულება, მაგალითად დიაბეტი, პოტენციურად სახიფათოა, მაგრამ სათანადო მკურნალობის შემთხვევაში ორგანიზმს დიდი ზიანი არ მიადგება.

ინფექციური დაავადებები
----------------------

ბევრი დაავადება ინფექციურია. ეს ნიშნავს, რომ მათი გამომწვევი მიკროორგანიზმები ჰაერით ან ფიზიკური კონტაქტით გადადის ადამიანიდან ადამიანზე. ასეთ მიკროორგანიზმებს მიეკუთვნება ბაქტერია, ვირუსი, პრიონი, და სოკო.

ბაქტერიებით გამოწვეული სნულებებია: საკვებით მოწამვლა, ტუბერკულოზი, ტეტანუსიდა ხეხილის ავადმყოფობა. ბაქტერიებს ანტისეპტიკური პრეპარატებითა და ანტიბიოტიკებით ებრძვიან. ზოგიერთი ბაქტერიისაგან თავდაცვა წინასწარი აცრითაც შეიძლება. ამგვარ დაცვას იმუნიზაცია ჰქვია. 

ვირუსი რამდენიმე დაავადებას იწვევს, მათ შორის — შიდსს, ცოფს, წითელას, ჩუტყვავილას, გრიპსა და ჩვეულებრივ გაციებას. ვირუსულ დაავადებას ანტიბიოტიკები ვერ მოერევა, სამაგიეროდ ამ შემთხვევაში ანტივირუსული პრეპარატები გამოიყენება. 

პრიონი ბაქტერიასა და ვირუსზე მომცროა და მხოლოდ ცილებისგან შედგება. მეცნიერთა აზრით, პრიონები იწვევს ძროხის ცოფს, რომელიც შესაძლოა დაავადებული პირუტყვებიდან ადამიანზეც გადავიდეს. 

სოკო ადამიანში იწვევს მიკოზს, სირსველსა და სხვა სნეულებებს, მსხვილფება რქოსანი პირუტყვის ჩლიქების ლპობასა და მცენარეთა მრავალ დაავადებას. სოკოვან სნეულებებს საგანგებო ფხვნილებითა და მალამოებით კურნავენ, რომლებიც სოკოს სპობს.

ეპიდემია
--------

ზოგჯერ ერთსა და იმავე ადგილას მრავალ ადამიანს ერთდროულად შეეყრება ერთი და იგივე სნეულება. ამას ეპიდემია ჰქვია. ისეთ სნეულებათა ეპიდემია, როგორიც ქოლერა და ტიფია, მაშინ ჩნდება, როცა ადამიანები მიკრობებით დასნებოვნებულ წყალს სვამენ ან საკვებს ჭამენ, ხოლო წითელასა და გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი ვირუსები ხველით, ცემინებით ან ავადმყოფთან ახლო ფიზიკური კონტაქტით გადადის.

მემკვიდრეობით და განვითარების დაავადებები
-----------------------------------------

მემკვიდრეობითი დაავადება მშობლებისგან შვილებს გადაეცემა. ერთ–ერთი ასეთი სნეულება ჰემოფილია, რომლის დროსაც სისლის შედედება შენელებულია. ასეთი თანდაყოლილი დეფექტების მქონე ბავშვებს საგანგებო მკურნალობით უმსუბუქებენ მდგომარეობას, თუმცა ჰემოფილიას სრულად ვერ კურნავენ. 

ზოგჯერ ახალშობილის ზოგიერთი ორგანო სათანადოდ ვერ ფუნქციონირებს. მაგალითად, თუ მისი გულის შიდა ტიხრებში ხვრელია, ეს სისლხის არასწორ მიმოქცევას გამოიწვევს. ამგვარ დაავადებებს განვითარების დაავადებები ჰქვია.

ფსიქიკური დაავადება
-------------------

ფსიქიკური დაავადება გონების პრობლემაა. ფსიქიკური სნეულების მძიმე ფორმას ფსიქოზი ჰქვია, ხოლო შედარებით მსუბუქს — ნევროზი. ამ სნეულებით დაავადებული ადამიანი უჩვეულოდ იქცევა, მაგალითად, ზოგიერთი მათგანი არარსებულ საგანს ხედავს ან არარსებული ხმები ესმის. ასეთ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანი შესაძლოა, სხვას დაესხას თავს ან საკუთარ თავს დაუშავოს რამე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***diseases***

* Health Topics
* OMIM
* CTD
* NLM
* Health Topics A-Z
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერისთავი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დავით გიორგის ძე ერისთავი** (დ. 9 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 28 აგვისტო], 1847, ხიდისთავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 11 ოქტომბერი], 1890, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

1867-1871 წლებში სწავლობდა ჯერ ოდესის უნივერსიტეტში, შემდეგ პეტერბირგის სამედიცინო აკადემიაში, რომელიც არ დაუსრულებია. 1871-იდან თანამშრომლობდა "დროებაში", "ტიფლისსკი ვესტნიკსა" და "ფალანგაში". 1882-იდან გაზეთ "კავკაზს" რედაქტორობდა. სალიტერატურო მოღვაწეობა ლექსებითა და ფელეტონებით დაიწყო. იყო "ვეფხისტყაოსნის" ტექსტის დამდგენი კომისიის წევრი (1882), ქართული დრამატული საზოგადოების ერთ-ერთი ინიციატორი. ერისთავმა თარგმნა და გადმოაკეთა მრავალი დრამატული ნაწარმოები. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა ისტორიულმა პიესამ "სამშობლო" (1881), რომელსაც საფუძვლად დაედო ფრანგი დრამატურგის  ვიქტორიენ სარდუს ამავე სახელწოდების დრამა. სარდუს სიუჟეტი ერისთავმა ბრწყინვალედ მიუსადაგა ქართულ სინამდვილეს, პიესას ეროვნული კოლორიტი კოლორიტი შესძინა და წინაპართაგან სამშობლოსათვის თავდადება მაგალითად დაუსახა იმდროინდელ ქართველობას. "სამშობლოს" წარმოდგენამ (1882 წლის 20 იანვარს) ეროვნული მანიფესტაციის ხასიათი მიიღო.

ერისთავს ეკუთვნის აგრეთვე გადმოკეთებული პიესები "მეორედ გაყმაწვილება", "სადაო მფლობელობა", "დროებითი სიყვარული", "დავიდარაბა ანუ არღანი და ლეკვი", "საძაგელი" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ერისთავი

ლიტერატურა
----------

* *ჭიჭინაძე ზ.* დავით ერისთავი, ტფ. 1892;
* *ალანია ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 193.
**დავით თაბაგარი** (დ. 30 მაისი, 1996, ჭიათურა) — ქართველი ფოტოგრაფი, ფოტოხელოვანი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1996 წლის 30 მაისს, ქალაქ ჭიათურაში. ფოტოგრაფიის შესწავლა ადრეულ ასაკში, დამოუკიდებლად დაიწყო. სკოლის დასრულების შემდეგ, სწავლა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სამართლის მიმართულებით განაგრძო. 2019 წლიდან მუშაობს თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფოტოგრაფად. პარალელურად დაკავებულია თავისუფალი ფოტოგრაფიით.

თაბაგარის ფოტორეპორტაჟების თემატიკა ძირითადად სოციალურ საკითხებს, ურბანულ, სამხედრო და ლანდშაფტის ფოტოგრაფიას მიეკუთვნება.

სხვადასხვა დროს მისი ფოტოები დაიბეჭდა ისეთ ადგილობრივ თუ საერთაშორისო გამოცემებში როგორებიცაა: Peta pixel, National Geographic, Europe Time, Radio Free Europe/Radio Liberty, Marketer, Georgian Journal- და სხვა.

არის სხვადასხვა პროექტის მონაწილე (მედია სწავლება „ღირსეული პასუხი 2017", საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო) და გამარჯვებული National Geographic Magazine საქართველოს ფოტოკონკურსისა „სიცოცხლე შენ გარშემო, 2018"; National Geographic Magazine საქართველოს ფოტოკონკურსისა „თოვლიანი საქართველო, 2019".

დავით თაბაგარი მიწვეული ლექტორია საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტში (GIPA), სასერტიფიკატო პროგრამაზე „ფოტოგრაფიის საფუძვლები".

მის ფოტორეპორტაჟებში განსაკუთრებული ადგილი უკავია პროექტს „პარალელური თბილისი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „მიტოვებული ადგილები საქართველოში" – დავით თაბაგარის ფოტო გამოფენა
* საღამოს ტბა, nationalgeographic.ge
* თბილისის ორი დრო... კვირის პალიტრა
* თავისუფლების 30 წელში შეცვლილი თბილისი - დავით თაბაგარის ემოციური ფოტოკოლაჟი, ambebi.ge

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის საბჭოთა მიწისქვეშეთირადიო თავისუფლება
2. ↑  როგორი იყო საბჭოთა პერიოდის საპატიმრო თბილისის ცენტრში, ambebi.ge
3. ↑  Tbilisi's Soviet Underworld, რადიო თავისუფლება
4. ↑  ენგურჰესის უნიკალური კადრები, რომლის გადაღებაც ტექნიკური სამუშაოების დროს, მხოლოდ 15 წელში ერთხელაა შესაძლებელი, ambebi.ge
5. ↑  Mount Kazbek photographed from Tbilisi by David Tabagari, Georgian Journal
6. ↑  „აღმოაჩინე სიცოცხლე შენ გარშემო"
7. ↑  თოვლიანი საქართველო
8. ↑  ფოტოგრაფიის საფუძვლები, GIPA
9. ↑  „თბილისის დროით", პიკის საათი
დიდი გამოფენა ჰაიდ-პარკში 1851 წელს.
უზარმაზარი "ბროლის სასახლე" სულ რაღაც ცხრა თვეში აიგო.
დიდი გამოფენის მთავარი შესასვლელი.
**დიდი გამოფენა** (Great Exhibition, აგრეთვე ცნობილი როგორც Crystal Palace Exhibition) იყო საერთაშორისო გამოფენა, რომელიც ჩატარდა ჰაიდ-პარკში, ლონდონი, 1851 წლის 1 მაისიდან 15 ოქტომბრამდე და პირველი იყო მსოფლიო კულტურული და ინდუსტრიული მიღწევების ექსპოზიციათა სერიაში — ერთობ პოპულარული ღონისძიება მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში.

საერთაშორისო ინდუსტრის მიღწევათა დიდი გამოფენის ორგანიზატორები იყვნენ პრინცი ალბერტი, ჰენრი კოული, ფრენსის ფულერი და სამეფო აკადემიის სხვა წევრები, ხელოვნების, წარმოებისა და კომერციის წახალისების მიზნით, და თანამედროვე ინდუსტრიული ტექნოლოგიისა და დიზაინის მიღწევების აღსანიშნავად. კრიტიკოსთა შეხედულებით დიდი გამოფენა 1844 წელს საფრანგეთის ინდუსტრიული ექსპოზიციის უაღრესად დიდი წარმატების გამოძახილი იყო.

გამოფენის მოსაწყობად სპეციალური შენობა, მეტსახელით "ბროლის სასახლე", დააპროექტა ჯოზეფ პაქსტონმა (სტრუქტურული ინჟინერი ჩარლზ ფოქსის დახმარებით). არქიტექტურულად საკმაოდ გაბედული შენობა პაქსტონის მიერ დევონშირის გრაფისთვის ზამთრის ბაღის პროექტის გამოცდილებით შეიქმნა ლითონის ჩონჩხითა და მინით, რომელიც ბირმინგემსა და სმეტნიკში დამზადდა, რასაც უდიდესი წარმატება ხვდა წილად. მასიური მინის შენობა 563 მ იყო სიგრძეში და 138 მ სიგანეში და სულ რაღაც ცხრა თვეში დასრულდა. შენობა მოგვიანებით გადაიტანეს სიდენჰემში, სამხრეთ ლონდონი.

დიდი გამოფენა ფინანსურად მომგებიანი აღმოჩნდა, ამონაგებმა £186,000 შეადგინა, რაც ვიქტორიისა და ალბერტის მუზეუმის, მეცნიერების მუზეუმისა და ბუნების ისტორიის მუზეუმების დაარსებისთვის გამოიყენეს. ეს მუზეუმები გამოფენის სამხრეთით ააგეს, იმპერიული ინსტიტუტის გვერდით - ამ ადგილს შემდეგ ალბერტოპოლისი დაერქვა.

გამოფენას ურთიერთწინააღმდეგობრივი რეაქცია ჰქონდა საზოგადოებაში. ზოგი შიშობდა, რომ დამთვალიერებელთა დიდი მასა შეიძლება რევოლუციურ ბრბოში გადაზრდილიყო, მაშინ როდესაც ისეთი რადიკალები, როგორც კარლ მარქსი, მას ნივთების მიმართ კაპიტალისტური ფეტიშიზმის განსახიერებად თვლიდნენ. დღეს დიდი გამოფენა ვიქტორიანული ერის სიმბოლოდ ითვლება და მისი სქელტანიანი კატალოგი მაღალი ვიქტორიანული დიზაინის პირველადი წყაროა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1851 map Map of London showing the site of the Great Exhibition in Hyde Park. MAPCO
* "Memorials of the Great Exhibition" (cartoon) Cartoon series from Punch Magazine
* Charlotte Bronte's account of a visit to the Great Exhibition დაარქივებული 2009-01-24 საიტზე Wayback Machine.  mytimemachine.co.uk
* Great Exhibition of 1851 and its legacy. *Architecture and history*. Royal Institute of British Architects.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 აპრილი 2012. ციტირების თარიღი: 14 December 2010.
* Great Exhibition Collection in the National Art Library დაარქივებული 2009-05-14 საიტზე Wayback Machine.  Victoria and Albert Museum
* "In Our Time" BBC radio programme discussing the Great Exhibition and its impact. Originally broadcast 27 Apr 2006
* Royal Engineers Museum დაარქივებული 2010-07-30 საიტზე Wayback Machine.  Royal Engineers and the Great Exhibition
* Watercolours of the Great Exhibition. *Paintings and Drawings*. Victoria and Albert Museum.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-20. ციტირების თარიღი: 2007-11-13.
პირველი მადლიერების დღე
**მადლიერების დღე** — დღესასწაული, რომელსაც უმეტესად შეერთებულ შტატებსა და კანადაში აღნიშნავენ. ტრადიციულად, მას ზეიმობენ მოსავლის აღების შემდეგ ღვთისადმი მადლიერების ნიშნად. მიუხედავად რელიგიური წარმომავლობისა, ამჟამად მადლიერების დღე საერო დღესასწაულად ითვლება. მადლიერების დღე კანადაში აღნიშნება ოქტომბრის მეორე ორშაბათს, ხოლო შეერთებულ შტატებში ნოემბრის მეოთხე ხუთშაბათს. ამ დღეს ოჯახები და მეგობრები იკრიბებიან და ტრადიციულ კერძებს ერთად მიირთმევენ. მადლიერების დღეს გასაჭირში მყოფ ადამიანებსაც ეხმარებიან.

ისტორია
-------

მადლიერების დღის პირველი აღნიშვნის თარიღი და ადგილი სადავოა. თუმცა, მადლიერების დღე თავისი ტრადიციული ატრიბუტებით პირველად აღინიშნა პლიმუთის პლანტაციებში 1621 წელს. მადლიერების დღე როგორც ეროვნული უქმე დღე აღინიშნება 1863 წლიდან, აბრაამ ლინკოლნის გადაწყვეტილებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Thanksgiving at the Open Directory Project
* Dow (Abenaki), Judy. ; Slapin, Beverly (2006-06-12) Deconstructing the Myths of "The First Thanksgiving". Oyate.org.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-29. ციტირების თარიღი: 2010-11-29.
**მადლენ შვედი** (შვედ. Madeleine av Sverige; დ. 10 ივნისი, 1982, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ბერნადოტების დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე კარლ XVI-ისა და დედოფალ სილვია სომერლატის ნაბოლარა ქალიშვილი. ჰელსინგლანდისა და გასტრიკლანდის ჰერცოგინია. შვედეთის ტახტის რიგით მეშვიდე მემკვიდრე.

ბიოგრაფია
---------

პრინცესა მადლენი დაიბადა 1982 წლის 10 ივნისს სტოკჰოლმის სამეფო სასახლეში. იგი არის შვედეთის მეფე კარლ XVI-ისა და დედოფალ სილვია სომერლატის მეორე ქალიშვილი და სამი შვილიდან ბოლო. მისი უფროსი და, ვიქტორია შვედეთის კრონპრინცესაა, ხოლო უფროსი ძმა, კარლ ფილიპი ვარმლანდის ჰერცოგი. მათ პარალელურად მამამისმა მადლენსაც მიანიჭა ჯერ ჰალსინგლანდის, შემდეგ კი გასტრიკლანდის ჰერცოგინიობა.

პრინცესა მადლენი აქტიურადაა დაკავებული პროფესიონალური ცხენოსნობით და ამ სპორტში სხვადასხვა შეჯიბრშიც მონაწილეობს ხოლმე. იგი სტოკჰოლმის ცხენოსანთა კლუბის საპატიო წევრია. 1998 წლის აპრილში, კონიგში გამართულ შეჯიბრებაში მან მეორე ადგილი დაიკავა და ვერცხლის თასი მოიპოვა. 

მადლენისა და კრისტოფერის ქორწილი, 2013 წელი.
მადლენს ხანგრძლივი ურთიერთობა ჰქონდა ადვოკატ იან ბერგსტრომთან, თუმცა წყვილმა შეუღლება ვერ მოახერხა, რადგან მადლენს გარკვეულ ასაკამდე ქორწინება კატეგორიულად ეკრძალებოდა, სანამ ეს ასაკი შეუსრულდა კი წყვილი დაშორდა. მიუხედავად ამისა, 2009 წლის 24 თებერვალს იგი იანზე დაინიშნა, თუმცა ნიშნობა 2010 წლის 24 აპრილს გაუქმებულად გამცხადდა.

2012 წლის 24 ოქტომბერს მეფე კარლ XVI-მ საზეიმოდ გამოაცხადა პრინცესა მადლენისა და ბრიტანელი მამაკაცის, კრისტოფერ ო’ნელის ნიშნობა. წყვილმა ერთმანეთი ამ ამბამდე ორი წლით ადრე გაიცნო ნიუ-იორკში, რის შემდეგაც ისინი მეორედ ერთმანეთს მადლენის დისწულის, პრინცესა ესტელის ნათლობაში შეხვდნენ, რითაც დაიწყო მათი დაახლოება. 2013 წლის 8 ივნისს მადლენი და კრისტოფერი სტოკჰოლმში დაქორწინდნენ. მას ვალენტინოს საქორწინო კაბა ეცვა, რომელიც შეკერილი იყო აბრეშუმის ქსოვილისა და სპილოს ძვლისფერი ორნამენტებით. კაბა წელში გამოყვანილი და ბოლოში გაშლილი იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი შლეიფის სიგრძე ზუსტად ოთხი მეტრი იყო. ქორწილის შემდეგ წყვილი ნიუ-იორკში გადავიდა და იქ დაიწყო ცხოვრება, სადაც მადლენი დედამისის, დედოფალ სილვიას ფონდის ამერიკულ ოფისს ხელმძღვანელობდა.

2018 წელს მადლენი და მისი მეუღლე ნიუ-იორკიდან ფლორიდაში გადასახლდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მათი სამივე შვილი ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაიბადა, მათ შვედეთის მოქალაქეობაც აქვთ და მინიჭებული აქვთ სამეფო ტიტულები.

პრინცესა მადლენი თავისი უფროსი დის, მისი ორი შვილის, ასევე უფროსი ძმისა და მისი ორი შვილის შემდეგ, შვედეთის ტახტის რიგით მეშვიდე მემკვიდრეა და მიუხედავად საზღვარგარეთ ცხოვრებისა, თავის ტიტულებსა და მემკვიდრეობაზე უარს არ ამბობს. ასევე ტახტის მემკვიდრეებად მოიაზრებიან მისი შვილები, რომლებიც დედის გვარზე არიან და ბერნადოტებად ითვლებიან.

შვილები
-------

1. ლეონორა (დ. 20 თებერვალი, 2014), გოტლანდის ჰერცოგინია, შვედეთის ტახტის რიგით მერვე მემკვიდრე;
2. ნიკოლასი (დ. 15 ივნისი, 2015), ანგერმანლანდის ჰერცოგი, შვედეთის ტახტის რიგით მეცხრე მემკვიდრე;
3. ადრიანა (დ. 9 მარტი, 2018), ბლეკინგის ჰერცოგინია, შვედეთის ტახტის რიგით მეათე მემკვიდრე;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* დაარქივებული 2015-03-08 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2019-10-07 საიტზე Wayback Machine.
* 
* 
* დაარქივებული 2021-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2020-09-20 საიტზე Wayback Machine.
**გუნდის მომღერალი** (რუს. Хористка) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 18 ივლისს, ჟურნალ „Околки"-ს მე-14 ნომერში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნება
------------

მოთხრობა პირველად, 1886 წლის 18 ივლისს, ჟურნალ „Околки"-ს მე-14 ნომერში გამოქვეყნდა. თავდაპირველად მისი სათაური „მომღერალი ქალი" იყო და ავტორი ხელს აწერდა როგორც ა. ჩეხონტე. ნაწარმოების გადამუშავებული ვერსია შევიდა საქველმოქმედო ანთოლოგიაში „გზა-ბილიკი. სამეცნიერო-ლიტერატურული კრებული გადასახლებაში მყოფი საჭიროების მქონე საზოგადოების სასიკეთოდ". პეტერბურგი. 1893.

მოთხრობის ადოლფ მარქსის მიერ 1899—1901 წლებში გამოცემულ თხზულებათა კრებულის მეორე ტომში შესვლამდე, ჩეხოვმა ტექსტში გარკვეული ცვლილებები შეიტანა. ნაწარმოებში ცვლილების შეტანისას ჩეხოვმა მთავარი გმირისადმი საკუთარი დამოკიდებულება შეცვალა. „გარყვნილი ქალის ცხოვრების იუმორისტული ეპიზოდიდან დამცირებული ადამიანის ლირიკული, ნაღვლიანი ისტორია შექმნა".

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა უნგრულ, გერმანულ, პოლონურ და სლოვაკურ ენებზე ითარგმნა.

მოკლე სიუჟეტი
-------------

ერთხელ მომღერალ პაშას აგარაკის ანტრესოლში მისი თაყვანისმცემელი ნიკოლაი პეტროვიჩ კოლპაკოვი იჯდა. აგარაკზე მყოფთა მყუდროება იდუმალმა სტუმარმა დაარღვია, რომელიც ქალბატონი აღმოჩნდა. ქალმა თავის ქმართან შეხვედრა მოითხოვა, რომელიც თითქოს აგარაკზე იმყოფებოდა და სხვა ოთახში იმალებოდა. შემდეგ მოითხოვა, რომ პაშას მისი ქმრის მიერ ნაჩუქარი ყველა საჩუქარი დაებრუნებინა, რადგან ქმარმა საკმაოდ დიდი თანხა აიღო და მიითვისაт. პაშამ მისთვის საკუთარი ოქროს სამაჯურისა და ლალისთვლიანი ბეჭდის მიცემა გადაწყვიტა, მაგრამ ეს ის სამკაულები არ იყო. ბოლოს და ბოლოს ქალმა ეს სამკაულების წაიღო და კიდევ სხვაც.

ეს ყველაფერი კოლპაკოვის თვალწინ ხდებოდა. მომღერლის ასეთი დამცირების შემყურე კოლპაკოვი წამოიძახებს: „არა, მე ამას საკუთარ თავს ვერასდროს ვაპატიებ! ვერასდროს ვაპატიებ! მომშორდი… ნაგავო! — უყვიროდა ზიზღიანი ხმით პაშას და აკანკალეული ხელებით მის გაწევას ცდილობდა. — ის მის წინაშე მუხლებზე დადგომას აპირებდა და… ვის წინაშე? შენს წინაშე! ოჰ, ღმერთო ჩემო!".

კოლპაკოვმა მომხდართან დაკავშირებით თავისი შეხედულება დააფიქსირა და წავიდა.

ლიტერატურა
----------

* ანტონ ჩეხოვი გუნდის მომღერალი // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* „Научное слово", 1904, № 3, стр. 162.

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* გუნდის მომღერალი, ორიგინალური რუსული ტექსტი
* გუნდის მომღერალი, ორი ინგლისურენოვანი თარგმანი.
* მოთხრობა გუნდის მომღერალი დაარქივებული 2017-05-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Polotskaya E. A. Commentaries to Хористка. The Works by A. P. Chekhov in 12 volumes. Khudozhestvennaya Literatura. Moscow, 1960. Vol. 4, pp. 547—548
***მარსის ქრონიკები*** — რეი ბრედბერის 1950 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის მოთხრობების კრებული. წიგნში, დედამიწა გამოუსადეგარი ხდება და კაცობრიობა იძულებული შეიქნება ახალი თავშესაფარის საძიებლად, მარსსა და დედამიწას შორის კი კონფლიქტი ისახება. ნაწილობრივ კრებული, ნაწილობრივ კი ეპიზოდური რომანი, შეიცავს 1940-იან წლებში სხვადასხვა ჟურნალებში გამოქვეყნებულ ბრედბერის მოთხრობებს. წიგნს არ გააჩნია კონკრეტული ჟანრი და მიჩნეულია ინტერსტიციალურ ვინიეტურად.

აგებულება
---------

წიგნზე გავლენა მოახდინა შერვუდ ანდერსონის „უაინსბურგ, ოჰაიომ" და ჯონ სტეინბეკის მრისხანების მტევნებმა. ბრედბერიმ მარსის ქრონიკებს, სტრუქტურის გამო უწოდა „რომანის ძმობილი" და „ყალთაბანდი რომანი". აგებულებით, იგი ჰგავს ბრედბერის მოთხრობების კრებულ „ტანმოხატულ კაცს". ორივე რომანს აქვს ცენტრი, რომლის გარშემო ბრუნავენ მოთხრობები.

აიზეკ აზიმოვის „დასაბამის სერიის" მსგავსად, მარსის ქრონიკები მომავლის ისტორიას მოგვითხრობს. ისტორიები თანმიმდევრულად მიუყვებიან ერთმანეთს. ისტორია დაყოფილია სამ ნაწილად, ძირითადი ფაქტორები კი ორად: გადაშენების პირას მყოფი ადამიანები და მარსელები.

პირველ ნაწილში (1999 წლის იანვრიდან - 2000 წლის აპრილამდე), ადამიანები მარსისკენ იკვლევენ გზას, მარსელები კი იშორებენ მათ. გადამწყვეტ მოთხრობაში - „დაე მთვარემ მარად ანათოს", დედამიწელების მეოთხე ექსპედიციას მარსი გაუდაბურებული ხვდება, რადგან წინა ექსპედიციებისას ჩატანილმა მიკრობებმა მარსელები გადააშენეს. იწყება მეორე ნაწილი (2001 წლის დეკემბრიდან - 2005 წლის ნოემბრამდე), სადაც ადამიანები გაუდაბნოებულ პლანეტაზე სახლდებიან და ამაოდ ცდილობენ მარსის დედამიწად გარდაქმნას. აგრეთვე, კონტაქტს ამყარებენ გადარჩენილ მარსელეთან, რომლებიც ცოტანიღა დარჩნენ. როგორც კი დედამიწაზე ომი ახლოვდება, ახალმოსახლეთა უმეტესობა სახლში ბრუნდება. ატომური ომი ემუქრება ჩვენს პლანეტას და მარსთან კავშირი წყდება, საიდანაც მესამე ნაწილი (2005 წლის დეკემბრიდან - 2026 წლის ოქტომბრამდე), ომის ნარჩენებზე იწყება და გადარჩენილი ადამიანები, მარსელები ხდებიან, თუნდ ისინი ძალიან მცირედიღა დარჩნენ.

წიგნის ისტორია
--------------

წიგნი, პირველად გამოქვეყნდა გაერთიანებულ სამეფოში, „The Silver Locusts"-ის სახელით. ზოგიერთ გამოცემაში დამატებულ იქნა თავი, სახელად „The Fire Balloons", ზოგან კი სივრცისთვის ამოიღეს „Usher II". ესპანურ გამოცემაში ამ მოთხრობებს წინ მიუღძვოდა ხორხე ლუის ბორხესის მიერ დაწერილი პროლოგი. 

1963 წელს, წიგნი გამოქვეყნდა Time Reading Program-ში, ფრედ ჰოილის წინასიტყვაობით.

1979 წელს, რბილი ყდით გამოსცა გამომცემლობა Bantam Books-მა, იან მილერის ილუსტრაციებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *მარსის ქრონიკები* Internet Speculative Fiction Database-ში

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-30. ციტირების თარიღი: 2016-04-30.
2. ↑   "Run Fast, Stand Still, or, The Thing at the Top of the Stairs, or, New Ghosts from Old Minds," How to Write Tales of Horror, Fantasy & Science Fiction, edited by J. A. Williamson, Writers Digest Books, 1986; collected in Zen in the Art of Writing.
3. ↑   "Run Fast, Stand Still, or, The Thing at the Top of the Stairs, or, New Ghosts from Old Minds," How to Write Tales of Horror, Fantasy & Science Fiction, edited by J. A. Williamson, Writers Digest Books, 1986; collected in Zen in the Art of Writing.
**მერქნიანი ჯიშები** — არყი, ნაძვი, მუხა, ფიჭვი და სხვა მერქნიანი მცენარეები. გვხვდება ხეებისა და ბუჩქების სახით. ხეების სიმაღლე დამოკიდებულია სახეობრივ თავისებურებაზე და ზრდის პირობებზე. მათი სიმაღლე მერყეობს რამდენიმე ათეული სმ-იდან 100 მ-ზე მეტ სიმაღლემდე. პირველი სიდიდის ხეები 25 მ-ზე მეტია, მეორე — 15-იდან 25 მ-მდე. ხოლო მესამე 15-მდე. ტყეში პირველი სიდიდის ხეები შეადგენენ ხეთადგომის I იარუსს, მეორე სიდიდის ხეები ჩვეულებრივ განლაგებულია II იარუსში, მესამე სიდიდისა — III იარუსში, ზოგჯერ კი ქვეტყეშიც. ბუჩქების სიმაღლე 0,8 მ-იდან 6 მ-მდე აღწევს. 

მერქნიანი ჯიშები განსხვავდებიან აგრეთვე ღეროს სიმსხოთი, რომელიც ზოგჯერ 1 სმ-იდან რამდენიმე მ-მდე აღწევს. მერქნიან მცენარეთა უმრავლესობას, რომელთაც კარგად განვითარებული ფოთლის ფირფიტა (მუხა, ცაცხვი) აქვთ *ფოთლოვან* ჯიშებს უწოდებენ, ხოლო წვრილ ნემსისებრ ანუ ქერქლისებრ ფოთლოვანებს — *წიწვოვანებს* (ნაძვი, ფიჭვი, ტუია). წიწვოვანების უმეტესობა და ზოგიერთი ფოთლოვანი *მარადმწვანეა*, ფოთლოვანი ჯიშების უმრავლესობა კი ფოთოლმცვენი. ყველა მერქნიანი ჯიშები მრავალწლოვანია. მათი სიცოცხლის ხანრგძლივობა რამდენიმე ათეული წლიდან 3-5 ათ. წლამდე გრძელდება. ამ ჯიშებს, რომლებიც კარგად იტანენ ჰაერისა და ნიადაგის სიმშრალე, *ქსეროფიტები* ეწოდებათ, ხოლო დიდი რაოდენობით ტენის მომთხოვნ მცენარეებს — *ჰიდროფიტები*. 

სამეურნეო მნიშვნელობის მიხედვით მერქნიანი ჯიშები იყოფიან *მთავარ* (მუხა, ფიჭვი, ნაძვი) და *თანმხლებ* (ცაცხვი, ნეკერჩხალი და სხვა) ჯგუფებად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 592.