recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბიჭუნა მყიფე სინდრომით.
 **მყიფე X სინდრომი**  — გენეტიკური დაავადება, ქრომოსომული სინდრომი, რომლის დროსაც X ქრომოსომა შეიცავს დეფექტურ გენს. მყიფე X სინდრომი მამაკაცებში უფრო მკვეთრად ვლინდება, ვიდრე ქალებში. ქალებთან კომპენსაციას ნორმალური სტრუქტურის მქონე X ქრომოსომა ახდენს.

სინდრომი პირველად 1943 წელს აღწერეს მარტინმა და ბელმა, ამიტომ მას მარტინ-ბელის სინდრომსაც უწოდებენ.

დამახასიათებელი ნიშნები
-----------------------

მყიფე X სინდრომი ვლინდება ფიზიკურ, შემეცნებით და ქცევით მახასიათებლებში. მახასიათებლის გამოვლენა დამოკიდებულია გენის მუტაციის ხარისხზე.

ამ სინდრომის მქონე ბავშვებს ხშირად აქვთ:

 **ფიზიკური ნიშნები :** 

* გრძელი სახე
* დიდი თავი
* ფართო და წინ წამოწეული ყურები
* ბრტყელი ტერფი
* მსხვილი, წინ წამოწეული ნიკაპი
* გულის პათოლოგია
* ბიჭებთან - დიდი სათესლე ჯირკვლები

**შემეცნებითი თავისებურებები**

* იოლი გონებრივი ჩამორჩენილობა
* მეტყველების შეფერხება
* ყურადღების კონცენტრაციის პრობლემა
* საუბრის წამოწყებისა და კითხვის დასმის პრობლემები
* არითმეტიკული ოპერაციების შესრულებასთან დაკავშირებული პრობლემები

**ქცევითი მახასიათებლები**

* აუტისტური ტიპის ქცევა
* გუნება-განწყობილების ხშირი ცვლა
* აგრესიული აფეთქებები
* აკვიატებული აზრები
* შფოთვის მაღალი დონე

გამომწვევი მიზეზები და გამოვლენის სიხშირე
-----------------------------------------

ინტენსიური გენეტიკური კვლევების საფუძველზე დადგინდა, რომ სინდრომი გამოწვეულია X ქრომოსომაზე FMR-1 გენის მთლიანი ან ნაწილობრივი მუტაციით. ეს დაავადება მამაკაცებში უფრო ხშირად გვხვდება, რადგან მამაკაცებს ერთი X ქრომოსომა აქვთ, დაავადება კი სწორედ X ქრომოსომის დაზიანებისას ვლინდება.

ამ სინდრომის მატარებელი ქალებისათვის 50%-ია ალბათობა, რომ მისი ყველა შვილი მყიფე X ქრომოსომის მატარებელი იქნება; სინდრომის გამოვლენის ალბათობა იზრდება მამრობითი სქესის შვილების შემთხვევაში.

აშშ-ის მონაცემებით, ყოველ 4000 მამაკაცზე და 8000 ქალზე გვხვდება 1 მყიფე X ქრომოსომის სინდრომით დაავადებული.

დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
-------------------------

ბავშვებსა და მოზრდილებში დიაგნოსტიკა ხდება დნმ-ის პირდაპირი ანალიზის საფუძველზე. პრენატალურ პერიოდში კი დიაგნოსტიკა ხდება შემდეგი მეთოდით: ორსულობის მე-10 კვირას, ამნიოცენტეზის საშუალებით, იღებენ სინჯს სანაყოფე სითხიდან და ამოწმებენ X ქრომოსომის მუტაციას.

დღესდღეობით, ამ სინდრომისგან განკურნება შეუძლებელია. თუმცა არსებობს სხვადასხვა სახის მკურნალობა სიმპტომების შესამსუბუქებლად და ბავშვის სოციალურ გარემოსთან ადაპტაციის გასაუმჯობესებლად. მკურნალობა მოიცავს როგორც მედიკამენტურ ასევე არამედიკამენტურ თერაპიას.

ლიტერატურა
----------

* Gerard-Blanluet M. ; Le syndrome de l'X fragile. MTPédiatrie,2003
* Beauvais P. ; Houdayer C. ; Syndrome de l'X fragile, Revue du Praticien Monographies, 2001
* კრაიგი,განვითარების ფსიქოლოგია
* გ.ბახტაძე;ა.ქისტაური;გ.ბახტაძე; თერაპიული ლექსიკონი-"საქართველო",თბილისი 1991
* თ.გაგოშიძე; ბავშვის ფსიქიკური განვითარების დარღვევები-"ნეკერი",თბილისი 2007
**ზაქარია (შაქრო) დავითის ძე დევდარიანი** (დევდორიანი; დ. 1836 — გ. 1907) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1901).

თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. სამხედრო სამსახური დაიწყო რიგითად თბილისის ეგერთა პოლკში 1848 წელს. 1850 წელს უნტერ-ოფიცრად გადაიყვანეს ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკში (იმავე პოლკში მსახურობდა მისი ძმაც, შემდგომში მაიორი ნიკოლოზ დევდარიანი). მონაწილეობდა ბრძოლებში ლეკების წინააღმდეგ 1849-1850 წლებში. ყირიმის ომის (1854-1856) დროს იბრძოდა თურქების წინააღმდეგ ალექსანდროპოლის რაზმის რიგებში და თავი გამოიჩინა ყარსთან 1855 წლის სექტემბერში. 1863 წლიდან იყო ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკის ხაზინადარი და მანგლისში პოლკის ოფიცერთა კლუბის აშენების ერთ-ერთი ინიციატორი. 1871 წლიდან კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბში საინტენდანტო თანამდებობებზე მუშაობდა (ბოლო თანამდებობა — კავკასიის სამხედრო საოლქო ეგზეკუტორი). 1901 წელს დაითხოვეს სამხედრო სამსახურიდან გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის, წმ. ანას და წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 355.;
* Бобровский Павел Осипович, История 13-го Лейб-Гренадерского Эриванского Его Величества полка за 250 лет. Приложения к пятой части. СПб. 1898. - გვ. 99-100;
* «Кавказ», № 51. - 5 (17) мая 1871. - გვ. 1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაქარია დევდარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მშველიეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. განვითარებული შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო განაპირას 100 მეტრში, მთის სამხრეთ ფერდზე. იგი წარმოადგენს გეგმაში წაგრძელებულ სწორკუთხედის ფორმის დარბაზულ ეკლესიას. დასავლეთი კედლის თავზე მოგვიანებით დადგმული სამრეკლოა. გვიანი პერიოდისაა ეკლესიის დასავლეთით და სამხრეთით არსებული მინაშენები, რომელთა გადახურვის კვალი აღარ ჩანს. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედელს შემოუყვება ხარისხი. საკურთხეველი დარბაზს უკავშირდება ერთსაფეხურიანი მხრებით. დარბაზის კამარა საბრჯენი თაღით მაგრდება. ეკლესია განათებულია დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი ორი სარკმლით. საკურთხეველში ორი ტრაპეზის ქვაა, ერთი ცენტრში, მეორე ჩრდილოეთ ნიშასთან. საკურთხევლის წინ სოლეაა.

სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფიქალი, კლდოვანი ქვა და კირის დუღაბი. იატაკი ქვისაა. გადახურულია კრამიტით. სამრეკლო ამოყვანილია ქართული აგურით. ბათქაში ეკლესიის კედლებზე და სამრეკლოზე აცვენილია.

ეკლესიაში არის ხის კანკელი და ორი ჭედური ხატი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 143-144
**მჰერ გრიგორიანი** (სომხ. Մհեր Գրիգորյան; დ. 15 თებერვალი, 1972, აშტარაკი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის ვიცე-პრემიერი 2018 წლის 11 მაისიდან.

ბიოგრაფია
---------

### განათლება

მჰერ გრიგორიანი სწავლობდა სამართალს ლომონოსოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (მოსკოვი) 1989 წლიდან 1991 წლამდე. სწავლა განაგრძო ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა სამართალს 1991-1994 წლებში. 1997-1998 წლებში მან გაიარა საკვალიფიკაციო კურსი ლიდსის უნივერსიტეტის ბიზნეს სკოლაში.

### სამუშაო გამოცდილება

1994 წლიდან 1996 წლამდე იყო კერძო მეწარმე რუსეთის ფედერაციაში. 1997 წელს მან დაიწყო მუშაობა სომხეთის ცენტრალურ ბანკში. 1997 წლიდან 1999 წლამდე მჰერ გრიგორიანი იყო CBA– ს იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი. ამის შემდეგ მან განაგრძო კარიერა არმიპექსბანკში (ახლანდელი ამერიბანკი), სადაც 1999-2005 წლებში იყო იურიდიული სამსახურის უფროსი და ოპერატიული დირექტორი. ამის პარალელურად, მან უზრუნველყო საკონსულტაციო მომსახურება მსოფლიო ბანკთან 2002-2006 წლებში. ის იყო HSBC ბანკის იურიდიული ოფიცერი 2004-2005 წლებში და გახდა ინეკობანკის აღმასრულებელი დირექტორი 2005 წელს. თანამდებობაზე დარჩა 2007 წლამდე. 2007-2011 წლებში მჰერ გრიგროიანი იყო ვითიბი ბანკი სომხეთის აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. 2006 წლიდან 2018 წლამდე ის იყო ასევე „ArCa"-ს საკრედიტო ანგარიშგების საბჭოს წევრი. მჰერ გრიგორიანი გახდა არდშინბანკის თავმჯდომარე და აღმასრულებელი დირექტორი 2011 წელს და განაგრძო კარიერა ამ თანამდებობაზე 2018 წლამდე. ის ასევე იყო სომხეთის სადაზღვევო კომპანიის გამგეობის თავმჯდომარე 2012 წლიდან 2018 წლამდე.

2018 წლის 12 მაისს მჰერ გრიგორიანი დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერად (პრემიერ-მინისტრის მოადგილედ). 2018 წლის 16 ოქტომბერს მთავრობის გადადგომის შემდეგ, იგი გახდა სომხეთის ვიცე-პრემიერის მოვალეობის შემსრულებელი და 2019 წლის 16 იანვარს იგი ხელახლა დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერის პოსტზე.

### ჯილდოები

2016 წელს, „მთიანი-ყარაბაღის" პრეზიდენტის განკარგულებით, ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის
მჰერ გრიგორიანი დაჯილდოვდა ანანია შირაქაცის მედლით.

2017 წელს, სომხეთის პრეზიდენტის განკარგულებით, სომხეთის დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით, მას მიენიჭა ანანია შირაქაცის მედალი ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის.

### პოლიტიკური აფილაცია

გრიგორიანი არ არის არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი.

### პირადი ცხოვრება

მჰერ გრიგორიანს ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი (ერთი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑  „Government of Armenia". May 11, 2018. ციტირების თარიღი: January 17, 2019.
**ნიკოლოზ გუგუნავა** (დ. 22 იანვარი, 1946, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969-1970 წლებში იყო სოფელ შაუმიანის საავადმყოფოს ექიმი-ოტოლარინგოლოგი. 1970-1971 წლებში თბილისის ტუბდისპანსერის ექიმი ოტოლარინგოლოგი. 1971-1986 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ყელ-ყურ-ცხვირის სნეულებათა კათედრის ასისტენტი. 1986 წლიდან რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ყელ-ყურ-ცხვირის სნეულებათა განყოფილების გამგე. ავტორია 18 სამეცნიერო ნაშრომის , რომლებიც ეხება ყელ-ყურ-ცხვირის დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდებს.

1973 წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ხახის ტონზილების გავლენა კუჭის სეკრეტორულ მოწმედებაზე დაიცვა."

ჯილდოები
--------

* 1988 - რესპუბლიკის დამსახურებული ექიმი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 81

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გუგუნავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**„მინიტი (Minit)"** — სათავგადასავლო ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნილია იან ვილემ ნიჯმანის(Vlambeer-ის თანადამფუძნებელი) მიერ. თამაში გამოქვეყნებულია Devolver Digital-ის მიერ და გამოვიდა 2018 წლის 3 აპრილს Windows, macOS, Linux, Xbox One და PlayStation 4-ისთვის. თამაშის წინაპირობა არის ის, რომ თითოეული მოთამაშის სიცოცხლე გრძელდება მხოლოდ ერთ წუთს, რის შედეგადაც ხდება "უცნაური პატარა თავგადასავალი, რომელიც გაგრძელდა სამოც წამს". ყოველ სიცოცხლეზე მოთამაშე უფრო მეტს შეიტყობს სამყაროს შესახებ.

ამბავი
------

თამაში იწყება მოთამაშით, იხვის მსგავსი არსებით, რომელიც სახლშია. მოთამაშე აღმოაჩენს ნაპირზე ამორეცხილ ხმალს. მისი აღებისას უკვე ტაიმერით ვხვდებით, რომ ხმალი დაწყევლილია. ყოველ 60 წამში მოთამაშე კვდება და იღვიძებს საწოლში. ფოსტალიონი ამბობს რომ ეს ხმალი არის ხმლის ქარხნის პროდუქტია და ეს არ არის პირველი შემთხვევა როდესაც ეს მოხდა. ამიტომ რაც შეიძლება მალე უნდა მიხვიდეთ ხმლის ქარხანაში. მოთამაშეს მოეთხოვება გაიაროს ზღვისპირი, უდაბნო და ჭაობი, რათა შეაგროვოს საჭირო ნივთები ქარხანაში მისასვლელად.

მისვლისთანავე, მომხმარებელთა მომსახურების ხაზი სავსეა, მაგრამ თუ მოთამაშემ იპოვა კამერა, მას ეძლევა ქარხანაზე წვდომის უფლება. ქარხნის ზედმეტად დატვირთულ თანამშრომლებთან მუშაობისას მოთამაშე ახერხებს ხმლების წარმოების შეცვლას და ამ პროცესში ხმლის განახლებას. სწრაფი დიალოგის საშუალებით ირკვევა, რომ ქარხნის გეგმა საბოლოოდ ამუშავდებოდა და ისინი ყველაფერს თავიდან გააკეთებდნენ. თუმცა, მოთამაშეს შეუძლია შეაჩეროს ისინი მთავარ მანქანაზე სამჯერ დარტყმით და მათი გადატვირთვით. სამწუხაროდ, აფეთქება მფლობელს ხმლის მსგავს ჰიბრიდად აქცევს და მოთამაშემ უნდა დაამარცხოს იგი. მისი დამარცხების შემდეგ, ხმალი საბოლოოდ გატყდება და წყველაც გაქრება. მოთამაშე ხმალს გატეხავს და ტვალეტში ჩარეცხავს.

მეორე ნაწილში მოთამაშე პულობს გატეხილ ხმალს და ხელახლა ააქტიურებს წყევლას, მაგრამ ახლა მოთამაშეს აქვს ერთი სიცოცხლე, აქვს ნაკლები დარტმის დიაპაზონი და დროის ლიმიტი ახლა არის 40 წამი. ყველაფრის ხელახლა გაკეთების შემდეგ, მოთამაშე კიდევ ერთხელ ამტვრევს ხმალს, ამჯერად სამუდამოდ. 

ბოლო სცენაში, მოთამაშე ისვენებს შორეულ კუნძულზე, სანამ თითქმის ყველა პერსონაჟი მოულოდნელად არ გამოჩნდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Donnelly, Joe.  (January 25, 2017) Minit is a new '60-second adventure' from an indie supergroup and Devolver Digital. Future US. ციტირების თარიღი: June 18, 2017
2. ↑  Warr, Philippa (February 1, 2017). „Use tiny time loops to lift a curse in Minit". *Rock Paper Shotgun*. Gamer Network. ციტირების თარიღი: June 18, 2017.
**მშველიეთის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფელ მშველიეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 200 მეტრზე, გარშემო სასაფლაოა. რელიეფი სამხრეთისაკენაა დაქანებული. გეგმით ეკლესია წაგრძელებული სწორკუთხა მოხაზულობისაა. საკურთხეველი დარბაზიდან ერთსაფეხურიანი მხრებითაა გამიჯნული. დარბაზს შემოუყვება ერთსაფეხურიანი ხარისხი; იატაკი აყრილია. საკურთხეველში ქვის იატაკის ორი საფეხურითაა ამაღლებული. აქვეა სწორკუთხა ამბიონი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გასანათებლად არის ორი სარკმელი - დასავლეთ კედელში და აღმოსავლეთით საკურთხეველში. ეკლესია ნაშენია კირქვითა და კირის დუღაბით. ბათქაში ინტერიერში და ექსტერიერში აცვენილია. შესასვლელის ორივე მხარეს არის თითო, წყობაში დატანებული ფილების მცირე თაროები. ეკლესია გადახურულია ფიქალის ფილებით. იქვე, სამხრეთით მოწყობილია ეკლესიასთან მისასვლელი სუბსტრუქცია. საკურთხევლის სამხრეთ კუთხეში კედელი გაბზარულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 141-142
**მილსადენი** (Conduit) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* პირველი სეზონის მეოთხე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 1 ოქტომბერს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ოკობოჯის ტბის პარკთან მდებარე სახლიდან ქარება გოგონა რუბი მორისი. ვაშინგტონში ბლევინსი ეუბნება სკალის მალდერის დაზე, რომელიც გაქრა 21 წლის წინ. მალდერი უხსნის სკალის, რომ სიუ სიტიში 1967 წელს უკვე მომხდარა ადამიანთა გაქრობის მოვლენები, რაშიც, მისი აზრით, ამო-ების ხელი ურევია.

სიუ სიტიში ჩასულები, აგენტები ისმენენ სხვადასხვა მცდარ ისტორიას რუბის გაქრობაზე, მაგრამ ყველა ადანაშაულებს რუბის მეგობარ ბიჭს, გრეგს, რომელმაც, მათივე თქმით, დააფეხმძიმა რუბი. აგენტები მას ვერ პოულობენ, მაგრამ ზოგიერთი ურჩევს, ოკაბოჯიზე ეძებონ იგი.

პარალელურად რუბის უმცროსი ძმა კევინი აკეთებს ჩანაწერებს, რომლებიც აღმოჩნდება სახელმწიფოს საიდუმლო სატელიტური სიგნალების ჩანაწერები და ხელისუფლების აგენტები ეძებენ მორისების სახლში ნებისმიერ დოკუმენტს, რომელიც მოწმობს მათ ქმედებებზე.

მალდერი და სკალი ტბასთან აღმოაჩენენ ქვიშას, რომელიც შუშად არის ქცეული. რამდენიმე საათის შემდეგ ისინი პოულობენ მკვდარ გრეგს, რომელსაც ხელში აქვს ჩანაწერი მითითებით, რომ მან დააფეხმძიმა ტესა და არა რუბი.

მორისის სახლში დაბრუნებული აგენტები აღმოაჩენენ კევინის მიერ იატაკზე დაწერილ სიმბოლოებს, ზედხედით კი ისინი ადგენენ რუბის სახეს. ტბაზე დაბრუნებულები, მალდერი და სკალი პოულობენ რუბისაც და კევინსაც. რუბი ამბობს, რომ გატაცებაზე არაფრის თქმას აპირებს.

ვაშინგტონში დაბრუნებული სკალი ისმენს ფირებს, რომლებზეც ჩაწერილია მალდერის საუბრები ჰიპნოზის დროსაც, როდესაც ის ცდილობდა თავისი დის გატაცების ისტორიის გახსენებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Conduit — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კობიაშვილი**. |

**ზაქარია (ზურაბ) სიმონის ძე კობიაშვილი** (კობიევი; დ. 2 აპრილი, 1864, სოფ. ახატანი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 21 თებერვალი, 1931, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე და კოლექციონერი, გენერალ-მაიორი.

დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. 1884 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. დაამთავრა ელიზავეტგრადის საკავალერიო იუნკერთა სკოლა და კორნეტად ჩაირიცხა ტვერის დრაგუნთა 43-ე პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905), სადაც დაიჭრა. სამხედრო სამსახურში თავის გამოჩენისთვის 1906 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. შემდგომ წლებში მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა მე-17, შემდეგ ვოლინის ულანთა მე-6 პოლკში. 1914 წელს მიიღო პოლკოვნიკობა და გადაიყვანეს სმოლენსკის ულანთა მე-3 პოლკში. I მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაციაში (1914). 1914-1915 წლებში მეთაურობდა პერეიასლავის დრაგუნთა მე-15 პოლკს, 1916-1917 წლებში — ვოლინის ულანთა მე-6 პოლკს. შემდეგ ირიცხებოდა ოფიცერთა რეზერვში. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (1904), IV (1905) და II (1905), წმ. სტანისლავის II (1905), წმ. ვლადიმერის IV (1905) და წმ. გიორგის IV (1906) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1914).

1919 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში. ჰქონდა ფერწერული ტილოების და იარაღის და აღმოსავლური ხელოვნების (ე.წ. „ბუდისტური კოლექცია") ნიმუშების მდიდარი კოლექცია. ფერწერული კოლექცია — XIX საუკუნის ქართული პორტრეტული ხელოვნების 28 ნიმუში — კობიაშვილმა 1910 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებას (რომლის ნამდვილი წევრიც თავად იყო) გადასცა. 1926 წელს იარაღისა და „ბუდისტური კოლექცია" გენერლისგან საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმმა შეიძინა. მოგვიანებით, იარაღის კოლექციის შესწავლის მიზნით, მუზეუმმა ზურაბ კობიაშვილი თანამშრომლად მიიწვია, სადაც გარდაცვალებამდე მოღვაწეობდა. დაკრძალეს ვერის სასაფლაოზე, რომელიც ჭადრაკის სასახლის აშენებასთან დაკავშირებით განადგურდა და გენერლის საფლავი დაიკარგა. ცოლად ჰყავდა (1919 წლიდან) თამარ თუმანიშვილი. შვილი არ ჰყოლია.

ლიტერატურა
----------

* Study of the Arms Collection at the Georgian National Museum / Kapianidze, Mamuka // Bull. Georg. Natl. Acad. Sci. - Vol. 12. - No. 4. - 2018. - გვ. 167-171.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ზაქარია კობიაშვილი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
* Кобиев Захар (Захарий) Семенович. «Русская армия в Первой мировой войне».
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მილტიადე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

მილტიადე
**მილტიადე** (ძვ. ბერძნ. Μιλτιάδης; დაახლ. ძვ. წ. 550—489)  — ათენელი მხედართმთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე. ძვ. წ. 523-513 წლებში ცხოვრობდა თრაკიის ქერსონესში, სადაც თავისი ძმის სტესაგორას სიკვდილის შემდეგ მისი ადგილი დაიკავა და ტირანი გახდა, ცოლად შეირთო თრაკიის მეფის ოლორის ასული, დაიპყრო კუნძული ლემნოსი და შეიმუშავა გეგმა იონიის ბერძნული ქალაქების სპარსელთა ბატონობისაგან გასათავისუფლებლად. მცირეაზიული ბერძნული ქალაქების აჯანყების (ძვ. წ. 500-494) ჩახშობის შემდეგ ათენში დაბრუნდა. აქ მტრებმა ბრალი დასდეს ტირანობის მიტაცებაში და სახალხო სამართალში მისცეს. მილტიადემ შესძლო თავის გამართლება. ძვ. წ. 490 წელს აირჩიეს ერთ-ერთ სტრატეგოსად სპარსელების წინააღმდეგ ომში. მილტიადემ ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა მარათონთან ბრძოლაში (ძვ. წ. 490 წ.). ძვ. წ. 489 წელს გაილაშქრა სპარსეთის მხარეზე მებრძოლი ბერძნული კუნძულების წინააღმდეგ, მაგრამ ლაშქრობა კ. პაროსის წინააღმდეგ წარუმატებლად დასრულდა. ამით ისარგებლეს მილტიადეს მტრებმა, განსაკუთრებით ალკმეონიდებმა, ბრალი დასდეს მას ხალხის ნდობის ბოროტად გამოყენებაში, გაასამართლეს და მიუსაჯეს დიდძალი ფულადი ჯარიმა, რომლის გადახდაც მილტიადემ ვერ შესძლო და დააპატიმრეს. გარდაიცვალა ციხეში. მეორე ცნობით გარდაიცვალა ჭრილობებისაგან განაჩენის გამოტანამდე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 700.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კორნელიუს ნეპოსის თხზულება „გამოჩენილი ადამიანების შესახებ". |
| --- |
|  |
| „გამოჩენილი ადამიანების შესახებ" | 
* აგესილაე II
* ალკიბიადე
* არისტიდესი
* დატამესი
* დიონ სირაკუზელი
* ევმენესი
* ეპამინონდასი
* თემისტოკლე
* თრასიბულუსი
* იფიკრატესი
* კიმონი
* კონონი
* ლისანდერი
* მარკუს პორციუს კატონი
* მილტიადე
* პავსანიუსი
* პელოპიდა
* ტიმოთეუსი
* ტიმოლეონი
* ტიტუს პომპონიუს ატიკუსი
* ფოკიონი
* ჰაბრიუსი
* ჰამილკარ ბარკა
* ჰანიბალი
 |

 |
ემულატორ ZSNES-ის მთავარი მენიუ
**ვიდეო თამაშების კონსოლის ემულატორი** — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც ახდენს სათამაშო კონსოლის სამუშაოს ემულაციას პერსონალურ კომპიუტერებზე, სმარტფონებზე, სხვადასხვა სათამაშო კონსოლებსა (კროსპლატფორმული ემულაცია) და მოწყობილობებზე. უმეტეს შემთხვევაში, ემულატორების საშუალებით ადრეული თამაშები ეშვება თანამედროვე პერსონალურ კომპიუტერებზე ან სათამაშო მოწყობილობებზე (რეტროგეიმინგი).

როგორც წესი, ემულატორები ენთუზიასტების მიერ იქმნება, რაც საკმაოდ დიდ შრომასა და პროგრამირების მაღალ დონეზე ცოდნას საჭიროებს.

ლიტერატურა
----------

* *Emulation: Harmless or Lawless*, magazine *Next Generation* #43, juillet 1998, 20-21.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვიდეო თამაშების კონსოლები |
| --- |
|  |
| სახეობები | 
* სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი
	+ სია
* პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი
	+ სია
* მიკროკონსოლი
	+ სია
* გამოყოფილი კონსოლი
	+ სია
 |
|  |
| თაობები | 
* პირველი (1972–80)
* მეორე (1976–92)
* მესამე (1983–2003)
* მეოთხე (1987–2004)
* მეხუთე (1993–2005)
* მეექვსე (1998–2013)
* მეშვიდე (2005–2017)
* მერვე (2012–)
* მეცხრე (2020–)
 |
|  |
| 
* ემულატორები
* თამაში
* სია
* ისტორია
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომელაური**. |

**ნიკოლოზ გიორგის ძე გომელაური** (დ. 15 აპრილი, 1907, სოფ. მირზაანი, სიღნაღის მაზრა — გ. 24 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. პროფესორი (1972). საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. მუშაობა დაიწყო იქვე. 1931-1933 წლებში იყო სამთო-მექანიკური ფაკულტეტის დეკანი, 1932–1937 წლებში მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის გამდიდრების ლაბორატორიი გამგე, 1937–1941 წლებში ტრესტ „ჭიათურმანგანუმის" სისტემაში მშენებლობების უფროსი, 1944-1957 წლებში რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის დირექტორი, 1963–1965 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარე, 1965–1970 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1970–1977 წლებში მინერალური ნედლეულის კავკასიის ინსტიტუტის დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება სპილენძ-მოლიბდენის მადნების სელექციური ფლოტაციისა და კომპლექსური გამოყენების, აგრეთვე მანგანუმის ღარიბი მადნებისა და შლამის გამდიდრებაგამოყენების საკითხებს. რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მილსაგლინავი აგრეგატის ავტომატიზაციისათვის სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად მიენიჭა ლენინური პრემია (1962). მიღებული აქვს 2 ლენინის ორდენი და სხვა სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 92.

რესერსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გომელაური (მეტალურგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* ნიკოლოზ გომელაურის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
ვიდკუნ კვისლინგი 1942 წელს
**ვიდკუნ აბრაამ ლაურიც იონსონ კვისლინგი** (ნორვ. Vidkun Abraham Lauritz Jonssøn Quisling; დ 18 ივლისი, 1887, ფირესდალი, ნორვეგია — გ. 24 ოქტომბერი, 1945, ოსლო, ნორვეგია) — ნორვეგიელი პოლიტიკური მოღვაწე, ნორვეგიის მინისტრ-პრეზიდენტი 1942–1945 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1922 წელს ფრიტიოფ ნანსენთან თანამშრომლობით. 1927–1929 წლებში მუშაობდა ნორვეგიის დიპოლატიურ მისიაში მოსკოვში. XX საუკუნის 30-იან წლებში დაუახლოვდა ფაშისტურ იდეოლოგიას. 1931 წელს დაინიშნა ნორვეგიის თავდაცვის მინისტის პოსტზე, რომელიც 1933 წელს დატოვა. იმავე წელს ჩამოაყალიბა ანტისემიტური და ანტიდემიკრატიული პარტია „ნაციონალური კრება" (ნორვ. Nasjonal Samling) „NSDAP"-ის მაგალითზე. 1936 წლის არჩევნებში პარტიამ ამომრჩეველთა 50.000-მდე ხმა მოაგროვა.

მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისისთანავე გერმანიის ჯარების მიერ ნორვეგიის დაკავების მომხრე იყო. 1940 წლის 9 აპრილის ვერმახტის ინვაზიის შემდეგ იყო ნორვეგიის ფორმალური მმართველი. 1942 წლის 1 თებერვლიდან ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრის პოსტი ეკავა, თუმცა აბსოლუტურად დამოკიდებული იყო რაიხსკომისარ იოზეფ ტერბოფენზე.

გერმანიის კაპუტალაციის შემდეგ 1945 წლის 9 მაისს კვისლინგი დააპატიმრეს. იგი გაასამართლეს და სიკვდილი მიუსაჯეს. იმავე წლის 24 ოქტომბერს კვისლინგი დახვრიტეს. სასიკვდილო განაჩენი ნორვეგიის მოსახლეობაში დღესაც სადავო თემაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vidkun Quisling: "Russland und Wir", 1942, (A German book written by Vidkun Quisling about Russia)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოცირიძე**. |

**ნიკოლოზ (ნიკო) სიმონის ძე გოცირიძე** (დ. 16 თებერვალი, 1872, თბილისი — გ. 30 ივლისი, 1949, იქვე) — ქართველი მსახიობი, ვანო სარაჯიშვილისა და ვასო აბაშიძის შემდეგ ერთ-ერთ პირველს მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტი (1924).

ბიოგრაფია
---------

შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის რკინიგზის დეპოში მღებავად. პარალელურად გამოდიოდა ავჭალის აუდიტორიაში, ხოლო 1909 წლიდან ზუბალაშვილების სახალხო სახლში (ახლანდელი კოტე მარჯანიშვილის თეატრი), ამასთან ნიკოლოზ გოცირიძე, როგორც კარგი ხმის პატრონი, მღეროდა იოსებ რატილის და ალექსანდრე (სანდრო) კავსაძეს გუნდებში.

1921 წელს მიიწვიეს რუსთაველის, ხოლო 1930 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრში. ნიკოლოზ გოცირიძეს პოპულარობა მოუტანა ჯერ კიდევ მუშათა სცენაზე შესრულებულმა როლებმა: ავეტიქა (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ"), გრუშევსკი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები"), გასტონი („პარიზის ღარიბ-ღატაკები"), შმაგა („უდანაშაულო დამნაშავენი"), ბიზო („პარიზის ბიჭები"), პავლე მედროგე (გერჰარტ ჰაუპტმანის „მელანიას ოინები"), ოსიპი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი"), საქუა („მსხვერპლი"), ოსეფა (რაფიელ ერისთავის „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს"), აკოფა (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა"). დიდ სცენაზე მისი პირველი როლი იყო ზაზა „სამშობლოში". ამას მოჰყვა გეურქა (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში"), ჟურდენი (მოლიერის „გააზნაურებული მდაბიო"), მოსამართლე (ხაკინტო ბენავენტე ი მარტინესის „ინტერესთა თამაში"), გიქო, გიჟმოზე (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო", „დაქცეული ოჯახი"), კოსტილევი (მაქსიმ გორკის „ფსკერზე") და სხვა.

ნიკოლოზ გოცირიძე სცენაზე 60 წელი იდგა და მის მიერ განვლილ პერიოდზე დაწერა „მოგონებები". დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 112, თბ. 1994
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დოლიძე**. |

**ნიკოლოზ ბესარიონის ძე დოლიძე** (დ. 1872, ამაღლება, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 1933) — ქართველი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
---------

მუშაობდა ბათუმში, მანთაშევის ქარხანაში. 1892 წელს მუშათა გაფიცვაში მონაწილეობისთვის სამსახურიდან დაითხოვეს. 1893 წლიდან მუშაობდა თბილისში სხვადასხვა საწარმოებში. 1900 მონაწილეობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი სახელოსნოების და დეპოს მუშების აგვისტოს გაფიცვაში. 1902 წელს მონაწილეობდა ბაქოს მუშათა დემონსტრაციაში. შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში და ჩაერთო გლეხთა მოძრაობაში. 1903 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. ამავე წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ყუბანის ოლქში, საიდანაც მალე გაიქცა. მუშაობდა ნოვოროსიისკის ცემენტის ქარხანაში, სადაც, ასევე, რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა. ამისთვის დააპატიმრეს, მაგრამ გაიქცა. 1905 წელს მონაწილეობდა გურიის გლეხთა მოძრაობაში. სტოლიპინის რეაქციის წლებში არალეგალურად მუშაობდა თბილისში. 1909-1911 წლებში სამჯერ გადაასახლეს, მაგრამ სამჯერვე მოახერხა გაქცევა. 1911 წელს იყო სოხუმის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 610.
**ნასირ ალ-დინ ტუსი** (სპარს. محمد بن محمد بن الحسن الطوسی — **აბუ ჯაფარ მუჰამად იბნ მუჰამად იბნ ჰასან აბუ ბაქრ ნასირ ალ-დინ ტუსი**; დ. 18 თებერვალი 1201, ტუსი — გ. 26 ივნისი 1274, ბაღდადი) — სპარსელი მეცნიერ-ენციკლოპედისტი, მათემატიკოსი, მექანიკოსი, ასტრონომი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1256 წლიდან იყო მონღოლეთის ილხან ჰულაგუს პირადი მრჩეველი და მდივანი. ხელმძღვანელობდა მარაღის ობსერვატორიის მშენებლობას, აგრეთვე ასტრონომიული კატალოგის „ზიჯე ილხანის" შედგენას. 

აქვს შრომები მათემატიკის, ისტორიის, ეთიკის, პოეზიის თეორიისა და ფილოსოფიის საკითხებზე. ბერძნული მეცნიერების კარგი მცოდნე. ეკუთვნის ევკლიდეს, არქიმედეს, ავტოლიკოსის, თეოდოსის, მენელაეს, აპოლონიოსის, არისტარქეს, ჰიფსიკლისესა და პტოლემეს შრომების კომენტარები. 

ცნობილია ნასირ ალ-დინ ტუსის დაახლოებით 150 ტრაქტატი და წერილი, რომელთაგან 25 დაწერილია სპარსულზე, ხოლო დანარჩენები არაბულ ენაზე. არსებობს აგრეთვე ტრაქტატი გეომანტიის შესახებ, რომელიც ტუსიმ დაწერა არაბულ და სპარსულ ენებზე, რითაც თავისი ოსტატობის დემონსტრირება მოახდინა. აღინიშნება, რომ ტუსი ბერძნულ ენასაც ფლობდა. 

ნასირ ალ-დინ ტუსი დაიბადა 1201 წელს ხორასანის ოლქში, ქალაქ ტუსში, ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. იქვე ადრეულ წლებში სწავლა დაიწყო, შეისწავლა ყურანი, ხადისები, შიიტური იურისპრუდენცია, ლოგიკა, ფილოსოფია, მათემატიკა, მედიცინა და ასტრონომია. მოგვიანებით ასტრონომიისა და მათემატიკის სწავლა მოსულში გააგრძელა კამალ ად-დინ იბნ იუნისთან. ალ-ტუსის მოღვაწეობისა პირველი პერიოდი ქუჰისტანთან. 1235 წლიდან ცხოვრობდა ალამუთის ციხეში, რომელიც იყო ისმაილიტ-ნიზარიტების სახელმწიფოს მთავრობის რეზიდენცია. 

ტუსის მათემატიკური შრომებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია „ტრაქტატი სრული ოთხგვერდას შესახებ". ტრაქტატი დაწერილია ტუსის ალამუთში ყოფნის დროს სპარსულ ენაზე და არაბულზე მარაღში ყოფნისას (1260). 

ტუსის ტრაქტატი ხუთი წიგნისაგან შედგება. I წიგნში განხილულია შემადგენელი ფარდობის თეორია. საბით იბნ-კურისა და ომარ ხაიამის იდეების განვითარებით ტუსიმ შემოიღო რიცხვის გაფართოებული გაგება, რომელიც განისაზღვრება როგორც ფარდობა, რაციონალური და ირაციონალური. II წიგნში მოცემულია მენალაეს თეორემის სხვადასხვა შემთხვევების მტკიცებულება ბრტყელი ოთხგვერდასათვის. III წიგნში შემოღებულია სინუსისა და კოსინუსის ღერძის გაგება და მტკიცდება ტრიგონომეტრიის რიგი თეორემა; კერძოდ, აქ განხილულია ბრტყელი ოთხვერდების წესების ამოხსნა და მოცემულია სინუსების ბრტყელი თეორემის მტკიცებულება. IV წიგნი ეძღვნება მენალაეს თერემის სხვადასხვა შემთხვევების მტკიცებულებას. V წიგნში განხილულია სფერული ტრიგონომეტრიის ამოცანათა ახსნის ხერხები.

ტუსის ეკუთვნის რიგი თხზულება, რომელიც მიეძღვნა სწავლებას პარალელების შესახებ. ამ თხზულების ერთ-ერთი რედაქცია გამოიცა 1594 წელს ლათინურ თარგმანში ქალაქ რომში. ამ ტექსტის V პოსტულატის მტკიცებულება კიდევ ერთხელ იყო გამოქვეყნებული ჯონ ვალისის მიერ 1693 წელს. ვალისის ამ მტკიცებულების შრომას იცნობდა ჯიროლამო საკერი, რომელმაც გააკრიტიკა ის (1733).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნასირ ალ-დინ ტუსი ენციკლოპედია ირანიკა
**„ეროვნული მუსიკის დღე"** (აზერ. Milli musiqi günü) — დღესასწაული, რომელიც აზერბაიჯანში ყოველწლიურად 18 სექტემბერს, აზერბაიჯანის თანამედროვე პროფესიონალური მუსიკალური ხელოვნების დამაარსებლის უზეირ ჰაჯიბეკოვის დაბადების დღეს, აღინიშნება.. ის სამუშაო დღედ არის გამოცხადებული.

ტრადიციულად ამ დღეს აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის შენობის წინ (ამჟამად — ბაქოს მუსიკალური აკადემია), რომელიც ჰაჯიბეკოვის სახელს ატარებს, ბევრი ადამიანი იკრიბებოდა. აქ აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი, რომელიც ასევე ჰაჯიბეკოვის სახელს ატარებს, ნიაზის ხელმძღვანელობით კომპოზიტორის ნაწარმოებებს ასრულებდა. ამ ტრადიციას სწორედ ნიაზმა ჩაუყარა საფუძველი. 1995 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევი გამოსცა განკარგულება, რომლის საფუძველზე ამ დღის აღნიშვნა სახელმწიფო დონეზე დაიწყო. აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამაინსტრო ეროვნული მუსიკის დღის ზეიმთან დაკავშირებით მთელ რიგ ღონისძიებებს ატარებს: ბაქოს მუსიკალური აკადემიის წინ ამ დღესთან დაკავშირებული სადღესასწაულო ცერემონიალი მიმდინარეობს, უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახლ-მუზეუმის შენობაში კულტურული

ღონისძიებები ტარდება, ჰეიდარ ალიევის სახელობის სასახლეში ეწყობა უზიერ ჰაჯიბეკოვის ხსოვნისადმი მიძღვნილი სადღსასწაულო საღამო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის მუსიკა

სქოლიო
------

1. ↑  Сафарова З. (1985). *Узеир Гаджибеков*.  Язычы,   გვ. 4,   გვ. 64.
2. 1 2   (1982) *Ниязи. Жизнь и творчество*.  Язычы,   გვ. 73,   გვ. 88.
3. 1 2  Молодые исполнители дали концерт в Доме-музее Ниязи
4. ↑  18 сентября — День национальной музыки Азербайджана
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგიტიძე**. |

**ნიკოლოზ ჯემალის ძე გოგიტიძე** (დ. 6 თებერვალი, 1960, თბილისი) — ქართველი სახელმწიფო მოხელე და დიპლომატი, იუსტიციის გენერალ-მაიორი (1995).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა მოსკოვის სამხედრო ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი (1982). 1993–1994 წლებში იყო სახელმწიფოს მეთაურის, ედუარდ შევარდნაძის მთავარი სამხედრო მრჩეველი, 1994–1997 წლებში — საქართველოს გენერალური პროკურორის მოადგილე და მთავარი სამხედრო პროკურორი. 1998 წლიდან დიპლომატიურ სამსახურშია. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს კონსული უკრაინასა და მოლდოვაში, კონსული აზერბაიჯანში, გენერალური კონსული ტრაპიზონში, სრულუფლებიანი და საგანგებო დესპანი აზერბაიჯანში, გენერალური კონსული საბერძნეთის რესპუბლიკაში (ქ. თესალონიკი), საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს უცხო ქვეყნების დიპლომატიურ წარმომადგენლობებსა და საკონსულო დაწესებულებებთან მუშაობის სამმართველოს უფროსი.

ლიტერატურა
----------

* 

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 63.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გოგიტიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მთელი რიცხვების სიმრავლის აღმნიშვნელი სიმბოლო
**მთელი რიცხვები** (ლათინურიდან *integer*, ანუ „ხელშეუხებელი") — ნატურალური რიცხვები (1, 2, 3, …), მათი მოპირდაპირე (უარყოფითი) რიცხვები (−1, −2, −3, …) და 0. მთელი რიცხვების სიმრავლე ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის ქვესიმრავლეა. მთელი რიცხვები ისეთი რიცხვებია, რომელთა ჩაწერა წილადებისა და ათწილადების გარეშეა შესაძლებელი. მაგალითად, 65, 7 და −756 მთელი რიცხვებია; 1,6 და 1½ კი არაა მთელი. მთელი რიცხვების სიმრავლე ხშირად მუქი **Z**-ით ან {\displaystyle \mathbb {Z} }-ით (უნიკოდში U+2124 ℤ) აღინიშნება. **Z**={… −2, −1, 0, 1, 2, …}. ასო **Z** გერმანულიდან *Zahlen*-იდან („რიცხვები") მომდინარეობს.

ნატურალური რიცხვების მსგავსად, მთელი რიცხვები უსარულო თვლად სიმრავლეს ქმნიან.

მთელ რიცხვებზე წარმოდგენას გვიქმნის რიცხვით ღერძზე განლაგებული თანაბრად დაშორებული წერტილები.
ალგებრული რიცხვების თეორიაში მთელი რიცხვები რაციონალური რიცხვების ველში მოიაზრება და მათ რაციონალური მთელი რიცხვები ეწოდება, რათა ალგებრული მთელი რიცხვებისგან განვასხვაოთ.

სქოლიო
------

1. ↑  "Earliest Uses of Symbols of Number Theory"

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიკოლოზ ივანეს ძე გუდიაშვილი** (დ. 19 მაისი, 1913, თბილისი, — გ. 7 აპრილი, 1998, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

1937 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (სერგეი ბარხუდარიანის საკომპოზიციო კლასი), 1941 წელს — ასპირანტურა (პეტრე რიაზანოვის ხელმძღვანელობით). 1937 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1981 წლიდან — პროფესორი. გუდიაშვილი მოღვაწეობდა თეატრის, სიმფონიურ კამერულ-საკრავიერ, კამერულ-ვოკალურ, საგუნდო და საესტრადო მუსიკის სფეროში. მისი საფორტეპიანო კვინტეტი (1948) ამ ჟანრის პირველი და ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია ქართულ მუსიკაში. მასვე ეკუთვნის ოპერები: „ელისო" (ალექსანდრე ყაზბეგის მიხედვით, 1944), „ქეთევან წამებული" (1960); ერთმოქმედებიანი ოპერები — „სისხლიანი სუფრა", „შურისძიება" და „ვივა ივერია" (სამივე 1971); 2 ბალეტი: „დედის მანდილი" (1951) და „ნარიყალას ციხესთან" (1958); ოპერეტები: „შეხვედრა აგარაკზე" (1950), „საჩუქარი" (1951), „სალხინობელი" (1953), „ვახშამზე" (1959); 4 სიმფონია (1944, 1949, 1968, 1980); 5 საფორტეპიანო კონცერტი (1941, 1946, 1948, 1961, 1980); სიმებიანი კვარტეტები, საფორტეპიანო კვინტეტი (1948), საფორტეპიანო სონატინა (1950), 24 პრელუდია და ფუგა (1975), რომანსები, ხალხურ თემებზე შექმნილი საესტრადო ჟანრის „ქართული ფანტაზია", რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა 40-იანი წლებიდან ქართველ და, კერძოდ, თბილისელ მუსიკის მოყვარულთა შორის. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 188.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ გუდიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნ. გუმილიოვი
**ნიკოლოზ სტეფანეს ძე გუმილიოვი** (რუს. Никола́й Степа́нович Гумилёв; დ. 3 აპრილი, 1886, კრონშტადტი, — გ. 24 აგვისტო, 1921, პეტროგრადი) — რუსი პოეტი. პოეტ ანა ახმატოვას პირველი ქმარი და ისტორიკოს ლევ გუმილიოვის მამა. 1906 წლიდან ნიკოლოზ გუმილიოვი ცხოვრობდა პარიზში: ისმენდა ლექციებს ფრანგული ლიტერატურის შესახებ სორბონაში, შეისწავლა მხატვრობა და ბევრი იმოგზაურა. 1909 წელს მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ექსპედიციაში აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში.

1900-1903 წლებში ცხოვრობდა თბილისში, სწავლობდა თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. 1911 წელს ჩამოაყალიბა ლიტერატურული წრე — „ცეხ პოეტოვ". 1913 წელს აღიარა ახალი მოდერნისტული მიმართულება რუსულ პოეზიაში — აკმეიზმი, გახდა მისი ორგანიზატორი და თეორეტიკოსი. 1914 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის ფრონტზე იყო. 1917 წელს რუსულ საექსპედიციო კორპუსს ახლდა საფრანგეთში. 1918 წელს დაბრუნდა პეტროგრადში. არ მიიღო ბოლშევიკური რევოლუცია, რის გამოც ბრალად დასდეს კონტრრევოლუციურ შეთქმულებაში მონაწილეობა და დახვრიტეს.

გუმილიოვის პირველი ლექსი თბილისში გამოქვენდა 1901 წელს გაზეთ „ტიფლისსკი ლისტოკში". ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „კონკისტადორთა გზა" (1905), „რომანტიკული ყვავილები" (1908), „მარგალიტი" (1910), „კოცონი" (1918), „კარავი და ცეცხლოვანი გოდოლი" (1921); მოთხრობათა კრებულისა „პალმის ჩრდილი" (1922); კრიტიკული სტატიების კრებულისა „წერილები რუსული პოეზიის შესახებ" (1923). თარგმნა ბაბილონური ეპოსი „გილგამეში", ვოლტერის, თ. გოტიეს, ოსკარ უაილდის, ჰაინრიხ ჰაინეს და სხვ. ნაწარმოებები. მის თხზულებათა შორის არის საქართველოთი შთაგონებული ლექსებიც.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Стихотворения. Посмертный сборник, 2 изд. П. 1923; Стихи. Поэмы, Тб. 1988.

ლიტერატურა
----------

* რუსული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ. 1963;
* Блок А. „Без божества, без вдохновенья", Собр. соч. т. 6, М.–Л. 1962;
* *ბაქანიძე ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 207.
**მიტოქონდრია** (მიტოს „ძაფი", ქონდრიონ „მარცვალი") — წაგრძელებული ფორმის წარმონაქმნები. ფორმა და ზომა განსხვავებულია. ისინი შეიძლება ჩხირისებრი და ოვალური ფორმის იყოს. მათი რაოდენობა დამოკიდებულია უჯრედის ფუნქციურ აქტივობაზე. სუნთქვის პროცესი მიტოქონდრიებში მიმდინარეობს. მიტოქონდრიის გარსი ორი მემბრანისგან შედგება. სივრცე შიგნითა მემბრანის შიგნით ამოვსებულია თხევადი ნივთიერებით — მატრიქსით. შიგნითა მემბრანასა და მატრიქსში მოთავსებულია ფერმენტები, რომლებიც ორგანულ ნივთიერებებს წვავენ. იგი შემოსაზღვრულია ორმაგი მემბრანით. მის შიგნით მოთავსებულია რიბოსომები, დნმ-ს რამდენიმე მოლეკულა და რნმ. შიგა მემბრანაში ჩაშენებულია ფერმენტები, რომლის მეშვეობითაც ხდება ორგანიზმისთვის აუცილებელი ენერგიის წარმოქმნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიტოქონდრია***

* Mitochondrion - Cell Centered Database
* Mitochondrion Reconstructed by Electron Tomography


|  |  |
| --- | --- |
| პეპელა | *ეს სტატია ბიოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიკოლოზ დამასკელი** (დ. ძვ. წ. 64 — გ. 4 წლის შემდეგ) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი. იუდეველთა მეფის ჰეროდეს მრჩეველი. შემდეგ რომში ცხოვრობდა იმპერატორის კარზე, ნიკოლოზ დამასკელის თხზულებებმა ჩვენამდე მოაღწია ფრაგმენტების სახით. განსაკუტთრებით საინტერესოა „ისტორია" (144 წიგნად), რომლის წინა თავებში აღწერილია აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორია და მითოლოგია; ბოლო წიგნებში კი ძვ. წ. VII-IV საუკუნეების ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნების ისტორია (ისტორიის დიდი ნაწილი დაკარგულია); „კეისრის ცხოვრება" იმპერატორ ავგუსტუსის განდიდების მიზნით არის დაწერილი (იგი ერთადერთი წყაროა ავგუსტუსის ბავშვობისა და ყრმობის შესახებ). მასვე ეკუთვნის თხზულებები: „საკუთარ თავზე და აღზრდაზე", „ღირსშესანიშნავი ადათების კრებული". ნიკოლოზ დამასკელის თხზულებების ფრაგმენტები უმთავრესად კონსტანტინე პორფიროგენეტის თხზულებებში შემორჩა; გვხვდება ასევე სტრაბონის, იოსებ ფლავიუსის და სხვ. ნაწარმოებებში. მის პოეტურ და ფილოსოფიურ ნაწარმოებებს ჩვენამდე არ მოუღწევია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 433.
ზარათუშტრა
**ზარათუშტრა** (ირან. ბერძნ. *ზოროასტრი*) — ძველი სპარსული რელიგიის რეფორმატორი — ზოროასტრიზმის დამაარსებელი და წინასწარმეტყველი. მეცნიერებაში დადგენილია, რომ ზარათუშტრა ისტორიული პირია. ავესტაში არის ცნობები მის გვარზე, ქალიშვილსა და მეგობრებზე. ზარათუშტრას ცხოვრებისა და მოღვაწეობის დროს ზუსტად არ არის ცნობილი. ვარაუდობენ, რომ იგი ცხოვრობდა ძვ. წ. X საუკუნესა და VI საუკუნის I ნახევარს შორის პერიოდში. სადავოა ზარათუშტრას სამშობლოს საკითხიც. მკვლევართა უმრავლესობა ფიქრობს, რომ ზარათუშტრა ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა აღმოსავლეთ ირანში. ზოროასტრული ტრადიციით კი მისი სამშობლო აზერბაიჯანია. ზარათუშტრას მიაწერენ გათების (ავესტის უძველესი ნაწილი) შექმნას. დასაშვებია, რომ ზარათუშტრა იყო არიული რელიგიის ქურუმი და თავის ახალ მოძღვრებაში შეინარჩუნა არიული რელიგიის ინსტიტუტები და მრავალი რელიგიური ტერმინი. გათბის მიხედვით, ზარათუშტრას მოძღვრებას მის სამშობლოში წარმატება არ ჰქონია, იგი გაქცეულა და თავი შეუფარებია ქავი (მეფე) ვიშტასპას კარზე. ვიშტასპამ და მისმა ქვეშევრდომებმა მიიღეს ახალი რელიგია და ხელი შეუწყვეს მის გავრცელებას. „მცირე ავესტაში" ზარათუშტრა უკვე მითურ პიროვნებად, ღმერთკაცად გვევლინება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 483.
**მიუონი** (ძვ. სახელწოდება μ-მეზონი) — 1/2 ტოლი სპინის მქონე არასტაბილური ელემენტარული ნაწილაკი, რომლის სიცოცხლის ხანგრძივობაა 6994220000000000000♠2.2×10−6 წმ, ხოლო მასა ≈207-ჯერ მეტია ელექტრონის მასაზე. არსებობს დადებითად დამუხტული ({\displaystyle \mu ^{+}}) და უარყოფითად დამუხტული ({\displaystyle \mu ^{-}}) მიუონები, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ ნაწილაკს და ანტინაწილაკს წარმოადგენენ.

მიუონები განეკუთვნებიან ლეპტონებს. ეს ნაწილაკები ერთმანეთთან და სხვა ნაწილაკებთან ბირთვულ ანუ ძლიერ ურთიერთქმედებაში არ მონაწილეობენ.

1936 წელს მიუონები აღმოაჩინეს კოსმოსურ სხივებში ამერიკელმა ფიზიკოსებმა კ. ანდერსონმა და ს. ნედრემაიერმა. ზღვის დონეზე მიუონები შეადგენენ კოსმოსური გამოსხივების დამუხტული ნაწილაკების 2/3. კოსმოსური სხივების ნაკადში მიუონების ძრითადი ნაწილი წარმოიშობა პი-მეზონების დაშლის შედეგად {\displaystyle [\pi ^{\pm }\to \mu ^{\pm }+\nu \_{\mu }({\tilde {\nu }}\_{\mu })]}. ხელოვნურად მიუონი მიიღება ამჩქარებლებში სამიზნეების ატომბირთვების პროტონებით დაბომბვის დროს. ამ პროცესში პირველ ეტაპზე წარმოიშობა პი- და კა-მეზონები, ხოლო შემდგომ ეტაპზე მათი დაშლის შედეგად, რაც გამოწვეულია სუსტი ურთიერთქმედებით — მიუონები; იმავე სუსტი ურთიერთქმედების გამო თვით მიუონიც იშლება ({\displaystyle \mu ^{-}\to e^{-}+{\tilde {\nu }}\_{e}+\nu \_{\mu },\mu ^{+}\to e^{+}+\nu \_{e}+{\tilde {\nu }}\_{\mu }}) თავისუფალი მიუონის სიცოცხლის ხანგრძლივობა 6994220000000000000♠2.2×10−6 წმ. უარყოფითი მიუონის სიცოცხლის ხანგრძლივობა ნივთიერებაში უფრო ნაკლებია, ვინაიდან ამ შემთხვევაში მიუონის გაქრობა მათ დაშლასთან ერთად გამოწვეულია აგრეთვე მათი ჩატაცებით ნივთიერების დადებითად დამუხტული ატომბირთვების მიერ სუსტი რეაქციის შედეგად: {\displaystyle \mu ^{-}+p\to n+\nu \_{\mu }} ({\displaystyle p} პროტონია, {\displaystyle n} — ნეიტრონი).

ლიტერატურა
----------

* *ჩქარეული ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 22.
**ვიდადი აიდინ ოღლუ მურადოვი** (აზერ. Vidadi Muradov) — ხალიჩების ექსპერტი, ისტორიკოსი, პროფესორი. საქმიანობის სფეროს წარმოადგენს ხალიჩების ისტორიის შესწავლა და ხალიჩების ქსოვის ტრადიციების აღდგენა. ღია სააქციო საზოგადოების „აზერხალჩა"-ს მმართველობის თავმჯდომარე, ხალიჩების არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის სექტორის გამგე, ჟურნალ „აზერბაიჯანული ხალიჩების" მთავარი რედაქტორი, იუნესკოს სულიერი ტრადიციების კათედრის განყოფილების პროფესორი ჩრდილო კავკასიაში, მუზეუმების საერთაშორისო საბჭოს (ICOM) წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1956 წლის 5 მარტს აზერბაიჯანუის რესპუბლიკის ქალაქ ბარდაში. მის მიერ 1994 წელს დაარსდა სამეცნიერო- -კვლევითი ცენტრი „აზერ-ილმე", რომელის საქმიანობის სფეროა აზერბაიჯანული ხალიჩების დავიწყებული ტექნოლოგიების აღდგენა და მათი პოპულარიზება. 2014 წელსისტორიის ინსტიტუტის განყოფილებაში „მოსახლეობის ისტორია და ისტორიული დემოგრაფია" დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოსოფიაში თემაზე „ აზერბაიჯანის ირევანის რეგიონში ხალიჩების განვითარების ისტორია : XVIII საუკუნის მეორე ნახევარი — XX საუკუნის დასაწყისი (100 -ზე მეტი ორიგინალური ხალიჩების საფუძველზე, რომლებიც ამ ხანის ამ რეგიონს მიეკუთვნებიან). „იენი აზერბაიჯანი"-ს პარტიის წევრი. დაქორწინებულია, ჰყავს სამი შვილი.

მეცნიერულ-ხელოვნებითი მიმართულება
---------------------------------

ხალიჩების ისტორიული ფესვების კვლევა, ძველებური ხალიჩების ანალიზის შეფარდება, აზერბაიჯანული ხალიჩების შესწავლა მოსახლეობის ისტორიიდან გამომდინარე, ხალიჩების ჯგუფების კლასიფიკაციის დახვეწა, ხალხური ხალიჩების გამოაშკარავება, რომლებიც ინახება მუზეუმებში და კერძო კოლექციებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Rijkmuseum Research Library Database
* Cultural Fibers დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.
* Azerilme Gallery opening night in Moscow
* Book on Karabakh school of carpet weaving published დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.
*შავი ქურდი* (1866) მიიჩნევა პირველ მიუზიკლად.
*მხიარული გოგო* (1893), ერთ ერთი პირველი მიუზიკლი
**მიუზიკლი** (ინგლ. musical) — მუსიკალური-სასცენო ნაწარმოები (უმთავრესად კომედიური ხასიათისა), რომელშიც გამოყენებულია ესტრადის, საბალეტო მუსიკის, ქორეოგრაფიისა და საოპერო ხელოვნების გამომსახველობითი საშუალებები.

მიუზიკლი, როგორც სასცენო ხელოვნების ჟანრი, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის დასასრულს აშშ-ში. 1866 წელს აქ დაიდგა ბიკნელის პიესა „შავი ქურდი" (ინგლ. The Black Crook), სადაც ერთმანეთს შეერწყა მელოდრამა, სიმღერა და ე. წ. „შოუ გიორლსი" (ეს სპექტაკლი სცენიდან 25 წელი არ ჩამოსულა).

XX საუკუნის დასაწყისში შავკანიანმა მსახიობებმა ბ. უილიამზმა და დ. უოკერმა ნიუ-იორკში დადგეს რამდენიმე მიუზიკლი (კომპოზიტორი უ. კ. კუკი). ამ სახის სპექტაკლები ძალზე პოპულარული იყო პირველი მსოფლიო ომის შემდეგაც. მოგვიანებით შეიქმნა საუკეთესო მიუზიკლები: კერონის „მცურავი თეატრი" (1929), გერშვინის „მე შენზე ვმღერი" (1931), ვეილის „ჯონ ჯონსონი" (1936), როჯერზის „ოკლაჰომა" (1943), პორტერის „მაკოცე, კეტ!" (1948), ფ. ლოუს „ჩემი მშვენიერი ლედი" (ბერნარდ შოუს „პიგმალიონის" მიხედვით, 1956) და სხვა.

ცეკვას (თავდაპირველად ჩეჩოტკას) ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ბერნსტაინის „ვესტსაიდის ამბავში" (ბალეტმაისტერი ჯ. რობინზი, 1957); ეს სპექტაკლი ერთ-ერთი საუკეთესო მიუზიკლი იყო ამერიკაში. კარგ და შემოსავლიან სპექტაკლებს ხშირად იმეორებენ და დგამენ სხვადასხვა ქვეყნის სცენაზე, ახდენენ ეკრანიზაციას (ფილმები: ბარტის „ოლივერი", დიდი ბრიტანეთი, 1970; სტაინის — „სასაცილო გოგონა", 1969, აშშ; ლეგრანის „როშფორელი ქალიშვილები", 1966 და „შერბურის ქოლები", 1964, საფრანგეთი და სხვა).

საქართველოში მიუზიკლის ჟანრმა ფეხი მოიკიდა 70-იან წლებში. დაიდგა რამდენიმე სპექტაკლები ვ. აბაშიძის სახელობის მუსიკალურ კომედიის თეატრში (ლოუს „ჩემი მშვენიერი ლედი", 1974), მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრში პ. ტრავერსის „მერი პოპინსი" (1975); გიორგი შენგელაიამ გადაიღო ფილმი „ვერის უბნის მელოდიები" (1975), ლანა ღოღობერიძემ — „აურზაური სალხინეთში" (1976) და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თეატრი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 20.
* Bauch, Marc. *Themes and Topics of the American Musical after World War II*. Marburg, Germany: Tectum Verlag, 2001. ISBN 3-8288-1141-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Internet Broadway Database – Cast and production lists, song lists and award lists
* Guidetomusicaltheatre.com – synopses, cast lists, song lists, etc.
* Musicals დაარქივებული 2013-07-26 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Morley 1987, p.15.
**ზარათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია**, იგივე **ზარათის კვირიკე და ივლიტეს ძველი ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზარათში. 

ერთნავიან ბაზილიკას ძველა დასავლეთით საქალებო, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით კი სამწირველოები ჰქონია. საქალებოს საძირკველი, ხოლო სამწირველოების კირის კვალი ეკლესიის კედლებზე დღემდე მოჩანს. გაბრიელ ეპისკოპოსის დროსსამწირველოები მოანგრიეს. ეკლესია თლილი ქვისგააა აგებული და კირითაა გადახურული. ხალხის გადმოცემით, ეკლესია მტერმა დაწვა, რაზეც ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლის ზევით დაწითლებული ნაწილები მიუთითებს. ეკლესიას სახრეთით, დასავლეთითა და აღმოსავლეთით სარკმლები აქვს. ტრაპეზი კედელზე ყოფილა მიდგმული, მაგრამ შემდეგ საკურთხევლის შუა ადგილას გადმოუტანიათ. სამკვეთლო კედელში თახჩადაა გადმოღბული. 

ეკლესიის ორივე კარი და აღმოსავლეთს სარკმელი ჩუქურთმებითაა შემკული. ეკლესიის შიდა ნაწილი მოხატულია. მხატვრობის ნაწილი შემოსეულმა მტერმა დააზიანა. საკურთხევლის კონქში დეისისია დახატული (მაცხოვარი, ღვთისმშობელი და ნათლისმცემელი). მაცხოვარი მაღალზურგიან ტახტზე ზის, მარჯვენით აკურთხებს, მარცხენით კი მუხლზე ასომთავრულად დაწერილი წიგნი უჭირავს.

ეკლესიის სიძველეს წარმოადგენს ხის ჯვარი, რომელიც გადმოცემის მიხედვით, ვაზისგანაა დამზადებული და „კვირიკეს ხატად" იწოდება. ჯვრის ზომებია 136 X 71 X 7,5 სმ. ჯვარი შეჭედილია (წინა მხარეს)დაბალ ვერცხლზე ნაჭედი ხატებით ჯვარცმისა, წმ. გიორგისა, კვირიკე და ივლიტესი და სხვ. შემკულია 9 დიდ-პატარა თვლით (მათგან 1 დაზიანებულია). გადმოცემით, ჯვარი დიდი ხნის წინ სვანეთიდან, სოფელ კალადან მოიტანეს არეშიძეებმა, გოშხოთელიანებმა და მაღლაფერიძეებმა. 1923 წელს ჯვარი დაუზიანებიათ: ვერცხლის შემკულობა აუყრიათ და ერთი მცირე ნაწილი დაღუპულა, ხოლო მეორე, უდიდესი ნაწილი, კარგა ხნის შემდეგ ისევ დაუკერებიათ ჯვარზე (ამაზე ისიც მიუთითებს, რომ ზოგი ფურცელი თავის პირვანდელ ადგილას არაა მოთავსებული. ჯვარზე ორი წარსერაა გაკეთებული: ასომთავრული და ნუსხური. უკანასკნელი XIX საუკუნის ასომთავრული წარწერა მარჯვენა მხარეს, გულთან ახლოსაა მოთავსებული. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ზარათის წმინდა კვირიკეს ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* ბოჭორიძე, გ. (1995). *იმერეთის ისტორიული ძეგლები*. „მეცნიერება", თბილისი. გვ, 10-15. ISBN 5-520-01575-9.

სქოლიო
------

1. ↑  *საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ*, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
**ზუბის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზუბში. 

ციხე დგას მთებით შემოზღუდული ხეობის შუაში მძლავრად ამოზიდულ კონცხზე. იგი ბუნებრივად მიუვალია. მდინარის მხრიდან იცავს შვეული კლდეები და თვით მდინარე. დანარჩენი მხარეებიდან ციხე ტერასულად განლაგებულ ბაქნებზე აშენებული დამატებითი ზღუდეებით იყო გამაგრებული. გალავანი რელიეფს მიჰყვება და ქმნის სამკუთხა ბაქანს, რომლის შუაში ცალი მხრიდან ბურჯით გამაგრებული დიდი ოთხკუთხა კოშკია, ციხის ეზოს ჩრდილოეთ კუთხეში კი – ნახევარწრიული საბრძოლო ბურჯი. აღმოსავლეთით არის დიდი ბურჯით გამაგრებული კუთხის მრგვალი კოშკის ნაშთი, მის ძირში კი – რეზერვუარი წყლისთვის. ციხე ნაგებია უხეშად დამუშავებული კლდის ქვით, რომელსაც ალაგ-ალაგ მოშინდისფრო ან ყვითელი ფერი დაჰკრავს. კედლების წყობა სხვადასხვაგვარია. ციხე მოგვიანებით საფუძვლიანად შეუკეთებიათ.

ლიტერატურა
----------

* *სულავა ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 391.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცაგერის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
* გვესოს ციხე
* დეხვირის ციხე
* ზუბის ციხე
* მახაშის ციხე
* მურის ციხე
* ორბელის ციხე
* უწვაშის ციხე
 |

 |