recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*განდჰარი'* - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. გჰანდარას სამეფოს პრინცესა, შაკუნის და, ჰასტინაპურას ბრმა მეფის, დჰრიტრაშტრას ცოლი და ასი ვაჟის და ერთი ქალიშვილის, კაურავების დედა.

ბიოგრაფია
---------

### ახალგაზრდობა და ქორწინება

განჰდარი სუბალაშის, განდჰარას მეფის ქალიშვილი იყო. ბავშვობიდანვე განდჰარი გამოირჩეოდა ღვთისმოსაობითა და სათნო ბუნებით. განდჰარი ითვლებოდა მატის ინკარნაციად. ნათქვამია, რომ ქალიშვილობაში მან შთაბეჭდილება მოახდინა შივაზე და მან ასი შვილის ყოლის ძღვენი მისცა - ამის ზუსტი მიზეზები უცნობია. ბჰიშმასთვის განდჰარის ეს უნარი მისი კურუს სამეფო ოჯახის უფროს რძლად არჩევის მთავარი მიზეზი გახდა - მათ აღარ მოუწევდათ ტახტის მემკვიდრის გარეშე დარჩენის ფიქრი.

ბჰიშმას შუამდგომლობით განდჰარი ცოლად დჰრიტარაშტრაზე, კურუს სამეფოს უფროს მემკვიდრეს მისცეს. მაჰაბჰარატა მის სათნოებას და თავდადებას გამოსახავს - როდესაც მან შეიტყო, რომ მისი მომავალი მეუღლე ბრმად დაიბადა, მან თვალები ნაჭრით გადაიკრა და ნაჭერი შემდგომში მხოლოდ ერთხელ მოიხსნა. რომ ქმრის სწორი გამხდარიყო. სხვა ვერსიით ეს პროტესტის გამოხატვა იყო. განდჰარის ქორწინება აღინიშნება, როგორც პოემის მთავარი კონფლიქტის ერთ-ერთი მიზეზი - გჰანდარის ძმა ქორწინებით განრისხებული იყო, რადგან კურუს სამეფომ, რომელმაც აქამდე განდჰარა დაამარცხა და სხვა უფლისწულები ბრძოლაში მოკლა, მოგებული პრინცესა ბრმაზე დააქორწინა. მას ეზიზღებოდა კურუს სამეფო ოჯახი და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ბიძაშვილების შორის კონფლიქტის გამწვავებაში.

ფაილი:Vyas ki vardhan.jpg
ბრმა უფლისწულს ტახტზე უარი ათქმევინეს, მაგრამ მისმა ძმამაც ტახტზე უარი თქვა და ის ფაქტობრივ მეფედ დარჩა, განდჰარი კი - ფაქტობრივ დედოფლად. განდჰარი ორსულდება, მაგრამ ორი წელიწადის განმავლობაში შვილი არ უჩნდება. როდესაც მან უთხრეს, რომ მისი ქმრის ძმის პანდავის ცოლმა კუნტიმ მემკვიდრე გააჩინა, გაღიზიანებულმა განდჰარიმ მუცელში ხელი ჩაირტყა და მშობიარობა დაეწყო. შვილის მაგივრად მას ხორცის ბურთი გაუჩნდა. ერთ-ერთმა ყოვლისმცოდნე ბრძენმა ხორვი ას ერთ ნაწილად დაჰყო და კარაქში ჩადო - ერთ თვეში მათგან ასი ვაჟი გაიზარდა და ერთი ქალიშვილი, რომლის კარაქს ბრძენმა წყალიც შეასხა. უფროსი ვაჟის - დურიოდჰანას (პოემის მთავარი ანტაგონისტი) გაჩენა ცუდი ნიშნებით სავსე იყო, ის "ვირივით ტიროდა, ცეცხლს ისროდა და ქარიშხალი მოაწყო". ბრაჰმანებმა მეფეს მისი მიტოვება ურჩია, მაგრამ მან ვერ შეძლო საყვარელ შვილზე უარის თქმა. ითვლება, რომ ქორწინების შემდეგ განდჰარიმ თვალები მხოლოდ ერთხელ - უფროსი შვილის სანახავად გაახილა და ერთი მზერით მისი სხეული საუცხოო ძალით აავსო.

### შემდგომი წლები

კურუკშეტრას ომში მისი ასივე ვაჟი დაიხოცა. ნათქვამია, რომ ამის გაგების შემდეგ ის ისეთი რისხვით აღივსო, რომ მისმა მზერამ ნაჭრიდან უფროსი პანდავის თითი გააშავა. მან ღმერთი კრიშნა დაწყევლა, რომ მისი შთამომავლობა განდჰარის შვილების მსგავდსად დაიხოცება და მისი სამეფო განადგურდება. კრიშნამ წყევლა უყოყმანებლად მიიღო და ომიდან 36 წელიწადში წყევლა ახდა. ის გარდაიცვალა ჰიმალაებში სალოცავად წასვლისას ტყის ხანძარში.

წყაროები
--------

1. 
2. 
3. 
4. 
5.
**ტაბორიტები** — რევოლუციური ანტიფეოდალური ფრთის წარმომადგენლები ჰუსიტურ მოძრაობაში. ტაბორიტებს მიეკუთვნებოდნენ გლეხები, ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა, დაბალი სამღვდელოება, ხელოსნები, წვრილი თავადაზნაურობა. მათ იდეოლოგიიას წარმოადგენდა ქილიაზმი. ტაბორიტების გამაგრებული პუნქტი იყო ქალაქი ტაბორი. 1421 წელს ტაბორიტები გაუსწორდნენ მათი მემარცხენე ფრთის, პიკარიტების წინამძღოლებს. ტაბორიტებმა შექმნეს საველე ჯარი, რომელიც იან ჟიჟკას წესდების ხელმძღვანელობდა, გამოიმუშავეს იმ დროისთვის მოწინავე სამხედრო ტაქტიკა. ტაბორიტებმა დაამარცხეს მათ წინააღმდეგ მიმართული ხუთი ჯვაროსნული ლაშქრობა. ტაბორიტებს და მებარძიმეებს შორის აშკარა წინააღმდეგობამ გამოიწვია მათ შორის ომი. 1423 და 1424 წლებში მებარძიმეები დამარცხდნენ. 1434 წელს ტაბორიტები დამარცხდნენ მებარძმეების და ფეოდალ კათოლიკეთა გაერთიანებულ ძალებთან ლიპანისთან ბრძოლაში. ტაბორიტების ცალკეული რაზმები იბრძოდნენ 1437 წლამდე, მათი სიმაგრის, სიონის დაცემამდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰუსიტური ომები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 636.
**ნეძიხის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნეძიხში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას, გზის გასწვრივ, ახალი დასახლების ტერიტორიაზე. 1885-1988 წლებში გაითხარა ისტორიის, არქიტექტურისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ჟინვალის და აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. განეკუთვნება ორ ქრონოლოგიურ პერიოდს III-IV და V-VII საუკუნეებს. ქვედა ქრონოლოგიური ფენა შეიცავს 223 ორმოსამარხს. ორმოსამარხები სხვადასხვა ტიპისაა: ქვემოთ შემოზღუდული, ძელებით გადახურული, ფიქლის იატაკიანი, ქვაყრილიანი და ფილაქვებით გადახურული. ინდივიდუალურ სამარხებში მიცვალებულები ევენა კიდურებმოხრილი, მარჯვენა ან მარცხება გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ ან სამხრეთისკენ.

სამარხებში აღმოჩენილია თიხის ხელადები, სასმისები, კოჭობები , ქოთნები, მინის სასმისი, მძივები, ბრინჯაოს ქამრები, მშვილდსაკინძები, გემიანი ბეჭდები, საყურეები, უმბონები, რკინის დანები, შუაბისპირები, ბრინჯაოსა და ცხოველთა გამოსახულებიანი ვერცხლის სამაჯურები, ვერცხლის პინაკი, ვერცხლის რომაული მონეტები და სხვა. სამარხებში აღმოჩნდა ცხოველთა ძვლები. ზედა ქრონოლოგიურ ფენაში გაითხარა ქვისსამარხები და ორმოსამარხების მცირე ნაწილი. დაკრძალვა ქრისტიანული წესითაა - ინდივიდუალური. გვხვდება წყვილადი და კოლექტიურიც. ქრისტიანულ პოზასთან ერთად გვხვდება წინაქრისტიანულიც. აღმოჩენილია თიხის ხელადები, ბეჭდები, საყურეები, ბრინჯაოსა და ვერცხლის სასანური მონეტები და სხვა. აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 286.
**დოლოშას სამაროვანი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოლოშაში.

სოფელი დოლოშა არაგვისა და ივრის ხეობების წყალგამყოფი ქედის დასავლეთ ფერდობზე მდებარეობს, საკანაფის ხევის სათავეში. ის აღმოსავლეთიდან გადმოჰყურებს ზემო და ქვემო არანისს, აგრეთვე ახალი ჟინვალის დასახლებას. ჩატარებული სამუშაოების აუცილებლობა განაპირობა 2009 წლის გაზაფხულზე სოფლის ტერიტორიაზე მომხდარმა შემთხვევითმა აღმოჩენებმა. ადგილობრივმა მცხოვრებმა მარტის თვეში თავის სახლისკენ მისასვლელი სამანქანო გზა გააჭრევინა ტრაქტორს. მიწის სამუშაოების დროს ფაქტობრივად განადგურდა გვიანი ბრინჯაოს და რკინის ხანის სამაროვნის სამარხები. ადგილის დათვალიერებისას გაირკვა, რომ მიწის სამუშაოებისას დაზიანდა სამაროვანი. ტრაქტორის მიერ გაჭრილი მანქანის სავალი გზის ნაწილზე ერთი სამარხის კვალი შეინშნებოდა, ხოლო ჭრილში მოჩანდა ორი თუ სამი სამარხის ნაშთი. მოთხრილ მიწაში აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ბრინჯაოს ნივთების ფრაგმენტები. ზოგიერთ დანგრეულ სამარხში შემორჩენილი იყო ადამიანის ძვლების ფრაგმენტები და სამარხეული ინვენტარის ნაშთები. დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოლოშაში გადარჩენითი არქეოლოგიური სამუშაოების მთავარ მიზანს წარმოადგენდა: 1. დაზიანებული სამარხების გაწმენდა,მათი გრაფიკული და ფოტო ფიქსაცია; 2. გზის სავალი ნაწილის ნაყარი მიწისგან განთავისუფლება, იმ ადგილებში სადაც სამარხები დაზიანდა; 3. სამანქანო გზის ჭრილების გასუფთავება; 4. ტრაქტორის მიერ მოთხრილი მიწის გაცრა დაზიანებული სამარხებიდან ამოყრილი ნივთების მოძებნის მიზნით; 5. სამაროვნისა და მის მიმდებარე ტერიტორიების დაზვერვა სამაროვანი აღმოჩნდა სოფლის აღმოსავლეთით მდებარე ფერდობზე, რომელიც თავის დროზე სახნავ-სათეს ფართობს წარმოადგენდა. აქვე, თხილნარში არის ნაგებობის ნანგრევი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა, რატომღაც ნაციხვარს უწოდებს. არადა ის მცირე ზომის ქრიტიანულ სამლოცველოს უნდა წარმოადგენდეს. რაზედაც უნდა მიუთითებდეს მის გარშემო არსებული საფლავები. აღნიშნულიდან გამომდინარე სოფლის მოსახლეობა ამ ადგილს ,,ნაციხვარის" სახელით მოიხსენიებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 32994
**Eluveitie** (იკითხება, როგორც **ელვეიტი**) — შვეიცარიული ფოლკ მეტალ ჯგუფი, ციურიხის კანტონის ქალაქ ვინტერთურიდან. იგი დააარსა კრიგელ გლანცმანმა 2002 წელს და პირველი მინიალბომი, Vên, 2003 წელს გამოვიდა. Vên გლანცმანის მხოლოდ სტუდიური პროექტი იყო, მაგრამ მისმა წარმატებამ ამ ჯგუფის სრულად ჩამოყალიბება განაპირობა, რომელიც ახლა თავს „ფოლკ მეტალის ახალ ტალღას" უწოდებს. ჯგუფმა 2006 წელს პირველი სრული ალბომი, Spirit, გამოსცა. 2007 წელს ელვეიტიმ ხელშეკრულება Nuclear Blast–თან გააფორმა და მათი პირველი ერთობლივი შედეგი, Slania, 2008 წლის თებერვალს გამოვიდა. ალბომმა შვეიცარიულ ჩარტებში 35–ე ადგილს მიაღწია, ხოლო გერმანულ ჩარტებში 72–ე ადგილს.

ელვეიტის ორი რამ გამოარჩევს: ტრადიციული ინსტრუმენტების შესანიშნავად ფლობა და მათი ტექსტები, რაც ხშირად, უკვე მივიწყებულ, გალურ ენაზეა. ჯგუფის სახელწოდება მოდის მანტუაში აღმოჩენილი წარწერიდან (მიახ. 300 ძვ. წ.). – ეტრუსკული ასოებით დაწერილი სიტყვა „ელვეიტი" განიმარტება, როგორც კელტური „ჰელვეტელის" ერთ–ერთი ფორმა, რაც მანტუაში მცხოვრებ ჰელვეტური წარმოშობის ადამიანს უნდა აღნიშნავდეს.

მახასიათებლები
--------------

ელვეიტი ახდენს ტრადიციული კელტური ხალხური მელოდიებისა და გეტებორგის სტილის მელოდიური დეზ მეტალის შერევას. ჯგუფი იყენებს ისეთ ტრადიციულ ხალხურ ინსტრუმენტებს, როგორებიცაა ვიოლინო, სალამური, ფლეიტა, გუდასტვირი და ზანფონი. მათ სიმღერებში არსებული ტრადიციული ხალხური მელოდიები აღებულია სხვადასხვა წყაროებიდან, მაგალითად ტრადიციული ირლანდიური რილებიდან. მათი ტექსტების ერთი ნაწილი ინგლისურადაა, ხოლო მეორე ნაწილი არქაულ გალურ ენაზეა. 2009 წელს გამოშვებულ ალბომში „Evocation I - The Arcane Dominion", პირველის გარდა, ყველა სიმღერა გალურადაა. ელვეიტის ტექსტები ეფუძნება ამ ენაზე დაწერილ ლოცვებსა და ღმერთებისა და სულების გამოხმობებს.

წევრები
-------

### ამჟამინდელი წევრები

* ხრიგელ გლანცმანი – ვოკალი, მანდოლა, სალამური, გუდასტვირი, აკუსტიკური გიტარა, ბოურანი (2002–დღემდე)
* მერი ტადიჩი – ვიოლინო, ვოკალი (2003–დღემდე)
* მერლინ სუტერი – დასარტყმელი საკრავები (2004–დღემდე)
* რაფაელ ზალცმანი - სოლო–გიტარა (2012–დღემდე)
* ივო ჰენცი – რითმ–გიტარა (2004–დღემდე)
* ანა მერფი – ზანფონი, ვოკალი (2006–დღემდე)
* ქეი ბრემი – ბას–გიტარა (2008–დღემდე)
* პატრიკ კისტლერი – გუდასტვირი, სალამური (2008–დღემდე)

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Eluveitie-ს დისკოგრაფია.
* *Spirit* (2006)
* *Slania* (2008)
* *Evocation I: The Arcane Dominion* (2009)
* *Everything Remains (As It Never Was)* (2010)
* *Helvetios* (2012)
* *Origins* (2014)
* *Evocation II: Pantheon* (2017)
* *Ategnatos* (2019)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Eluveitie***

* ოფიციალური საიტი
* ოფიციალური MySpace გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  Metalist Magazine, ინტერვიუები, ელვეიტი.
2. ↑  Reproduction in R.C. De Marinis, *Gli Etruschi a Nord del Po,* Mantova, 1986.
დემოსთენე
**დემოსთენე** (ძვ. ბერძნ. Δημοσθένης; დ. ძვ. წ. 384, ატიკა ― გ. ძვ. წ. 322, კალაბრია) — ძველი ათენის სახელმწიფო მოღვაწე და ორატორი. დაიბადა იარაღის ოსტატის ოჯახში. ორატორული ხელოვნების შესწავლის შემდეგ ლოგოგრაფი გახდა, ანუ სხვებისათვის წერდა სიტყვებს, ასწავლიდა რიტორიკას, თვითონ იღებდა მონაწილეობას სასამართლო პროცესებში, გამოდიოდა სახალხო შეკრებებზე. შემონახულია დემოსთენესთვის მიკუთვნებული 61 სიტყვა, 56 გამოსვლა, 6 წერილი (აქედან 20-მდე სიტყვა და რამდენიმე წერილი, როგორც ჩანს, მას არ უნდა ეკუთვნოდეს). ძვ. წ. 351 წელს წარმოთქვა თავისი პირველი „ფილიპიკა" — სიტყვით გამოსვლა მაკედონიის მეფის ფილიპე II-ის (ალექსანდრე მაკედონელის მამის) წინააღმდეგ, რომელშიც მკვეთრად გააკრიტიკა ათენის პასიური პოზიცია მაკედონიის დამპყრობლური პოლიტიკის მიმართ, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა ბერძნული პოლისების დამოუკიდებლობას. ამ დროიდან დემოსთენე გახდა ათენისა და საბერძნეთის სხვა პოლისების ანტიმაკედონური დაჯგუფების აღიარებული ბელადი. ფაქტობრივად ათენის ხელმძღვანელად გახდომის შემდეგ, ცდილობდა შემოეღო კანონი საგანგებო სახელმწიფო ბეგარის — ტრიერარქიის შესახებ, ე.ი. აღჭურვილიყო სამხედრო გემები — ტრიერები ცალკეული მოქალაქეებითა და მეტეკებით და გამოეყენებინათ თეორიკონი, ე.წ. სანახაობის ფული სამხედრო მიზნებისათვის; რამდენიმე სამხედრო კავშირის გზით დემოსთენე იღწვოდა შექმნილიყო ბერძნული პოლისების ანტიმაკედონური კოალიცია. ქერონეის ბრძოლაში (ძვ. წ. 338) მოკავშირეთა დამარცხების შემდეგ იგი აგრძელებდა ფრთხილი, მაგრამ თანმიმდევრული ანტიმაკედონური პოზიციის დაჭერას. ძვ. წ. 323 წელს (ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ) ხელახლა მოუწოდა მაკედონიასთან საბრძოლველად. ლამიის ომში (ძვ. წ. 323–322) ბერძენთა ახალი მარცხის შემდეგ, მტრების მხრიდან დევნაში მყოფმა დემოსთენემ თავი მოიწამლა. თანმიმდევრულმა პატრიოტულმა პოზიციამ და უბადლო ორატორულმა ოსტატობამ მისი სახელი პოპულარულად აქცია. მისი მოღვაწეობა მსოფლიო ორატორული ხელოვნების განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპი გახდა.

სქოლიო
------

1. ↑   Демосфен // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 8 — М. 1972.
**პოლიციის კომისრის აღსარება რესპუბლიკის პროკურორის წინაშე** (იტალ. : Confessione di un commissario di polizia al procuratore della repubblica) იტალიური კრიმინალური დრამა, გადაღებული 1971 წელს, რეჟისორ დამიანო დამიანის მიერ, მთავარ როლებში ფრანკო ნერო და მარტინ ბელსამი.

სიუჟეტი
-------

პოლიციის კომისარი ბონავია (მარტინ ბელსამი) დიდი ხანია დასდევს მშენებლობის მაგნატს და მაფიოზ ფერდინანდო ლომუნოს, რომელიც მთავრობაში მყოფი გავლენიანი მეგობრების წყალობით მუდამ არიდებს თავს მართლმსაჯულებას. ბონავია ბრძოლის სხვა, არაკანონიერ, მეთოდს აირჩევს და ფსიქიატრიულიდან მაფიოზის მოსისხლეს მიშელ ლი პუმას გამოაშვებინებს. ყოფილი მსჯავრდებული ლამუნომ 7 წლის წინ მაქინაციებით ციხეში გაუშვა და ბონავიას აზრით იგი მაფიოზის მოკვლას შეეცდება. ლი პუმა შავ ბაზარზე იარაღს იშოვის, მაფიოზის ოფისში მივა და ოთახში, მის სკამზე ავტომატის ჯერს მიუშვებს, თუმცა ლომუნოს ნაცვლად სამი შეიარაღებული კაცი დახვდება. შეტაკებისას ოთხივე დაიღუპება, როგორც ჩანს ვიღაცამ უკვე გააფრთხილა ლამუნო. ადგილზე მისული ბონავია გამოძიებას იწყებს და ანგარიშებს რესპუბლიკის პროკურორ ტრაინის (ფრანკო ნერო) აბარებს. 
გამოძიება ფაქტობრივად მაფიის კარნახით მიდის, ბონავიას ხელს უშლიან, მოწმეებს აშორებენ, ნივთმტკიცებებს უქრობენ. ლამუნოს ფაქტობრივად ნაყიდი ჰყავს ქალაქის ჩინოვნიკების ნახევარი.
ბონავია ტრაინს შეხვდება და ლომუნოს შესახებ მოუყვება. რამდენიმე წლის წინ ლომუნოს პროფკავშირების წარმომადგენელი რიცო აუმხედრდა და სამშენებლო კომპანიაში ნორმალური სამუშაო პირობები მოსთხოვა. ამის გამო იგი მოკლეს და მოწმეებიც გაუნადგურეს. ამ ისტორიის მოსმენის შემდეგაც, პრინციპული და კანონდამცველი ტრაინი მაინც წინააღმდეგია ბონავიას მეთოდების და კანონის ფარგლებში ცდილობს გამოძიებას. ბონავია მიშელ ლი პუმას დას სერენას, რომელიც ასევე ლამუნოს საყვარელია მოწმედ წაიყვანს, თუმც მაფია აქაც აჯობებს და ბონავიას სამსახურიდან გააშვებინებენ. სასოწარკვეთილი ბონავია რესტორანში დაადგება ლამუნოს, რომელიც ნაყიდ ჩინოვნიკებთან და ბიზნესმენებთან ერთად სამომავლო გეგმებს განიხილავს. კომისარი მოკლავს ლამუნოს და პოლიციას ჩაბარდება. ციხეში ბონავიას ტრაინი მოინახულებს, სადაც კომისარი მაფიასთან კავშირში უფროს მოსამართლეს ამხელს. პროკურორთან საუბრის შემდეგ ციხეში შეგზავნილი მკვლელები მოკლავენ კომისარს. 
ფილმის ბოლოს გაბრაზებული ტრაინი სასამართლოს შენობასთან დგას და კარებიდან გამოსულ მთავარ მოსამართლეს თვალებში ჩახედავს, რომელიც ცინიკურად კითხავს "მოხდა რამე?"

მსახიობები
----------

* ფრანკო ნეროფრანკო ნერო
* მარტინ ბელსამიმარტინ ბელსამი

| მსახიობი | როლი |
| --- | --- |
| მარტინ ბელსამი | ბონავია, პოლიციის კომისარი |
| ფრანკო ნერო | ტრაინი, პროკურორი |
| მარილუ ტოლო | სერენა ლი პუმა |
| ლუჩანო კატენაჩი | ფერდინანდო ლო მუნო |
| ადოლფო ლასტრეტი | მიშელ ლი პუმა |

ჯილდოები
--------

| პრემია | წლები | კატეგორია | ნომინაცია | შედეგი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Golden Goblets, Italy | 1971 | საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი | ფრანკო ნერო | გამარჯვებული |
| Moscow International Film Festival | 1971 | საუკეთესო ფილმი | ფილმი | გამარჯვებული |
| Italian National Syndicate of Film Journalists | 1972 | საუკეთესო რეჟისორი | დამიანო დამიანი | ნომინაცია |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „პოლიციის კომისრის აღსარება რესპუბლიკის პროკურორის წინაშე (ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**მირანდა ტეილურ კოსგროუ** (ინგლ. Miranda Taylor Cosgrove;დ. 14 მაისი,1993), ცნობილი, როგორც უბრალოდ **მირანდა კოსგროუ** — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან კარიერა დაიწყო 3 წლის ასაკში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო სატელევიზიო რეკლამაში. მისი სადებიუტი ფილმი იყო „School of Rock" (2003). მირანდამ პირველი თვალსაჩინო როლი ითამაშა „Nickelodeon–ის" საოჯახო კომედიაში „Drake and Josh" (2004-2007), შემდეგ მიიღო მონაწილეობა ტელესერიალში „iCarly" (2007–დღემდე). ამ ფილმის თითო ეპიზოდში მირანდა $180 000 იღებს.რითაც ის გახდა რიგით მეორე ბავშვი ანაზღაურებით ტელევიზიაში.

მირანდას სადებიუტო ალბომი გამოვიდა 2010 წლის 27 აპრილს სახელწოდებით *Sparks Fly*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მირანდა კოსგროუ***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-02-07 საიტზე Wayback Machine.
* 

* მირანდა კოსგროუ კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  California Birth Index, 1905–1995. *Center for Health Statistics*. California Department of Health Services.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-14. ციტირების თარიღი: 19 ოქტომბერი, 2009.
2. ↑  Starr, Michael.  (2010-05-10) Miley Cyrus, Miranda Cosgrove, Selena Gomez among TV's richest kids. NYPOST.com. ციტირების თარიღი: 2010-08-01.
**ტრევის შადრევანი** (იტალ. Fontana di Trevi) — რომის უდიდესი შადრევანი, 25,9 მეტრი სიმაღლითა და 19,8 მეტრი სიგრძით. 

ბაროკოს სტილის ეს შადრევანი 1732-1762 წლებში ააგო არქიტექტორმა ნიკოლო სალვიმ.

სასახლის მთელი ფასადი და შადრევანი მიღებულია, როგორც ერთი მთლიანობა, ამიტომაა, რომ შადრევანი გრანდიოზულად გვეჩვენება. სასახლის ცენტრალური ნიშიდან ამოდის ზღვის ნიჟარაზე მჯდომი ოკეანე, რომელსაც ექაჩებიან ტრიტონები და ჰიპოკამპუსები. მარჯვენა ბარელიეფზე ახალგაზრდა გოგონა რომაელ ჯარისკაცებს მიუთითებს წყაროზე. აღნიშნულ წყაროზე მოათავსეს აკვედუკი, რომლის მეშვეობითაც რომს წყალი მიეწოდებოდა. აკვედუკმაც და წყარომაც მიიღეს სახელწოდება Acqua Vergine (Acqua — წყალი, Vergine — ქალწული).

არსებობს ლეგენდა, რომ თუ შადრევანში ჩააგდებ ერთ მონეტას აუცილებლად დაბრუნდები რომში, ორი მონეტა — სასიყვარულო შეხვედრაა, სამი — ქორწილი, ოთხი — სიმდიდრე, ხუთი კი — განშორება. ყოველი წლის ბოლოს შადრევნიდან, დაახლოებით, 700 000 ევროს იღებენ. 

შადრევნის მარცხენა ნაწილში მდებარეობს „მიჯნურთა მილები". ლეგენდის მიხედვით, წყვილები, რომლებიც ამ მილებიდან დალევენ წყალს, სამუდამოდ ერთად იქნებიან.

ტრევის შადრევანს ბევრ ცნობილ ფილმში წავაწყდებით. მაგ: „რომაული არდადეგები", „ტკბილი ცხოვრება", სადაც შადრევანი მესამე მთავარ გმირად გვევლინება ანიტა ეკბერგთან და მარჩელო მასტროიანისთან ერთად და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტრევის შადრევანი***

* Aerial view of Trevi Fountain.. *Google Maps*. ციტირების თარიღი: 6 August 2007.The fountain is the blue rounded rectangle in the centre of the photo, just west of the Quirinal Palace.
* Roman Bookshelf – Trevi Fountain – Views from the 18th and 19th centuries დაარქივებული 2019-12-02 საიტზე Wayback Machine.
* Trevi Fountain Virtual 360° panorama and photo gallery.
* Engraving of the fountain's more modest predecessor.
**ფიზულის მოედანი** (აზერ. Füzuli meydanı; წარსულში კუბის მოედანი) — აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში, აზერბაიჯანის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობის წინ მდებარე მოედანი. იგი XVI საუკუნის გამოჩენილი პოეტის მუჰამედ ფიზულის სახელს ატარებს და შესაბამისად მოედანზე მისი ძეგლი დგას. ბაქოს ძირეულ მაცხოვრებლებისათვის ცნობილია მოედნის ძველი სახელი «კუბინკა» (მოედნის ძველი სახელი — კუბის).

ისტორია
-------

მოედანი შეიქმნა XIX საუკუნის შუა წლებში. ჯერ კიდევ ქალაქი ბაქოს დაგეგმარების საწყის პერიოდში მას კუბის მოედანი ეწოდებოდა. იმის გათვალისწინებით, რომ ამ მოედანზე განლაგებული იყო ბაზარი (ე. წ. "კუბის ბაზარი"), მოედანს კიდევ ერთი სახელით მოიხსენიებდნენ - ბაზრის მოედანის სახელით. ის მთელ ქალაქში ყველაზე სიცოცხლით სავსე მოედანი იყო და მდებარეობდა შემახანისა (ამჟამად ჯაფარ ჯაბარლის ქუჩა) და ბალახანის (ამჟამად ფიზულის ქუჩა) კვეთაზე. აქ ძირითადად განლაგებული იყო ერთსართულიანი სახლები დახლებითა და მაღაზიებით.

კუბის მოედანი რუსეთის იმპერიის მიერ მოწყობილი ხილის ბაზრის გახსნაზე
კუბის მოედანი რუსეთის იმპერიის მიერ მოწყობილი ხილის ბაზრის გახსნაზე. საფირმო მაღაზიები და დახლები მსხვილ ვაჭრებს ამ ბაზრობაზე არ გააჩნდათ. ძირითადად აქ ვაჭრობდა აქ მცხოვრებთა უღარიბესი ნაწილი, რომლებიც მოსახლეობის უმრავლესობას წარმოადგენდა. ამასთან დაკავშირებით ქალაქის მმართველები მცირე ყურადღებას აქცევდნენ კუბის მოედანს, რითაც საშუალებას აძლევდნენ ვაჭრებს სავაჭრო ნაგებობები შეექმნათ. 1902 წელს მოედანზე ვინმე ქალბატონ რილსკაიას სახსრებით აშენდა მთავარანგელოზი მიხეილის სახელობის პატარა ეკლესია 1960 წელს არქიტექტორი გ. მ. ალიზადეს პროექტით კუბის მოედანზე აშენდა მეშადი აზიზბეკოვის სახ. აზერბაიჯანის დრამატული თეატრის შენობა. ამის შედეგად კუბის მოედანი ფაქტობრივად თეატრალური და საზოგადოებრივი ცენტრი გახდა ძველი ფორშტადტ-შემახინის მოედნისა. 1962 წელს მოედანზე დაიდგა XVI საუკუნის გამოჩენილი პოეტის მუჰამედ ფიზულის ძეგლი (სკულპტორები — ტოკაი მამედოვი და ომარ ელდაროვი, არქიტექტორი — გ. მუხტაროვი). ძეგლს გუსეინ გაჯიევის ქუჩის გაყოლებაზე მოედნის ცენტრალური ადგლი უკავია. ამ დროიდან მოყოლებლი მოედანი ცნობილია როგორც ფიზულის მოედანი.

სქოლიო
------

1. ↑  Цховребова Т. Из истории зеленого строительства Баку // Искусство Азербайджана. — Б. 1956. — Т. V. — С. 295.
2. 1 2  Фатуллаев Ш. Градостроительство Баку XIX—начала XX веков / Под ред. проф. В. И. Пилявского. — Ленинград: Стройиздат, 1978. — 215 с.
3. ↑  Заплетин Г. Ширин-заде Г. Русские в истории Азербайджана. — Б.: Ганун, 2008. — 366 с.
4. ↑  Алиева А. С. Планировка и застройка города Баку (1946-2000 гг.). — Б.: Элм, 1988. — С. 44. — 91 с.
**კომპიუტერული ვირუსი** (ლათ. virus — საწამლავი) — დაინფიცირებული კოდი, რომელსაც შეუძლია თვითგამრავლება და გავრცელება ერთი კომპიუტერიდან მეორეზე. ვირუსი ერევა ნებისმიერ კომპიუტერს, რომელიც არ არის შეიარაღებული შესაბამისი ანტივირუსით. კომპიუტერში მოხვედრისას ვირუსი სხვადასხვანაირად მოქმედებს. ვირუსის მახასიათებელი თვისებაა მის მიერ მიყენებული ზიანის ხარისხი. ზოგი ვირუსი მთლიანად ანადგურებს კომპიუტერის სასიცოცხლო პროგრამებს, რაც ფაქტობრივად კლავს დაზიანებულ მანქანას, ზოგი კი პერიოდულად ახდენს რღვევას, ცვლის მონაცემებს. ამერიკის სტატისტიკური ორგანიზაციის „Computer Economis Inc" მონაცემების მიხედვით 1999 წელს „კომპიუტერული ეპიდემიების" მიერ მიყენებულმა ზარალმა 12,1 მილიარდი დოლარი შეადგინა. მარტო ერთმა ვირუსმა „ჩერნობილ" (CIH/Chernobil) 350 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების ფაილები გაანადგურა.

ვირუსების მოქმედები დასაწყისი სხვადასხვანაირია: ზოგი იწყებს მუშაობას შეღწევისთანავე, ზოგი კი — გარკვეული დროის შემდეგ. ვირუსი მაშინ ხდება აქტიური, როდესაც კომპიუტერი ასრულებს ვირუსით დასენიანებულ პროგრამას. გარკვეული დროის განმავლობაში ვირუსი იმყოფება პროგრამის შიგნით და ვრცელდება მასთან ერთად. ელექტრონული ფოსტით და ინტერნეტით ინფორმაციის ინტენსიური გაცვლა ზრდის ვირუსით დასენიანების რისკს.

მიუხედავად მრავალი ანტივირუსული პროგრამის არსებობისა, ხდება ახალი ვირუსების მუდმივად შექმნა და გამრავლება. არსებობს ვირუსების შემდეგი ძირითადი ტიპები.

* **ჩატვირთვის**, რომელიც შეარწევს დისკეტის ჩატვირთვის სექტორში და აზიანებს დისკის იმ არეს, რომელშიც ინახება ოპერაციული და ფაილური სისტემების ინფორმაცია;
* **ფაილების**, რომელიც ინერგება შესრულებად პროგრამულ .exe და .com ფაილებში და მრავლდება დასნეულებული პროგრამების ყოველი შესრულებისას;
* **ველური**, აქტიურად მოარული დაახლოებით 250 ვირუსი;
* **მაკროვირუსი**, ყველაზე გავრცელებული ნაირსახეობა, რომლითაც დაზიანებულია კომპიუტერების 80%, ამ ვირუსეით სნეულდება საოფისე პროგრამებით შექმნილი დოკუმენტები;
* **მრავალმხრივი**, რომელიც გავრცელებისათვის იყენებს რამდენიმე ხერხს;
* **პოლიმორფული**, რომელიც ცვლის საკუთარ თავს ყოველი გამრავლებისას,რაც ართულებს მის გამომჟღავნებას.

კომპიუტერულ ვირუსებს დიდი ისტორია აქვთ. ჯერ კიდევ 1949 წელს ჯონ ფონ ნიუმანი ამტკიცებდა თეორიას თვითგამრავლებადი კომპიუტერული პროგრამების შესახებ. კომპიუტერული ინდუსტრია ჯერ მაშინ იწყებოდა, როდესაც მასში პირველი ვირუსები შევიდნენ. 1982 წლის ივლისში, ქსელში პირველი ვირუსი გაჩნდა და ის 15 წლის სკოლის მოსწავლემ რიჩ სკრენტამ შექმნა.

2 წლის შემდეგ, შეიქმნა პირველი ანტივირუსი, რომელიც 1984 წელს ჰოპკინზმა დაწერა.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაიაშვილი, „საოფისე კომპიუტერული პროგრამები", თბ. 2011

სქოლიო
------

1. ↑  Aycock, John (2006). *Computer Viruses and Malware*.  Springer,   გვ. 14. ISBN 978-0-387-30236-2.
2. ↑  Archived copy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-08-04. ციტირების თარიღი: 2014-07-17.
3. ↑  Alan Solomon 'All About Viruses' (VX heavens). Web.archive.org (2011-06-14).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 17, 2012. ციტირების თარიღი: 2014-07-17.
4. ↑  Stallings, William (2012). *Computer security : principles and practice*. Boston:  Pearson,   გვ. 182. ISBN 978-0-13-277506-9.
**ბრიუგეში** (ინგლ. In Bruges) — 2008 წლის ბრიტანული შავი კომედია. რეჟისორი და სცენარის ავტორია მარტინ მაკდონაჰი. მას ფილმის გადაღების იდეა დაებადა ბრიუგეში მოგზაურობის და ამბივალენტური შთაბეჭდილებების შემდეგ, რაც მან ფილმის ორ პერსონაჟის ბრიუგეს მიმართ განსხვავებულ დამოკიდებულებებში ასახა. კოლინ ფარელმა მოიპოვა ოქროს გლობუსის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
რეი და კენი დაქირავებული მვკლელები არიან. რეი ლონდონში დავალებას კარგად ვერ შეასრულებს. ბოროტი შეფი გერი ორთავეს დბრიუგეში გაგზავნის. ბელგიის დედაქალაქში კენი ტურისტივითაა, რეი კი ვერ ერთობა, სანამ ბელგიელ მომხიბვლელ გოგოს არ გაიცნობს. ამასობაში კი გერი კენს ჩუმად რეის მოკვლას დაავალებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „In Bruges" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „In Bruges" — Allmovie-ზე
* 

* „In Bruges" — Rotten Tomatoes
* „In Bruges" — Metacritic-ზე
* „In Bruges" — Box Office Mojo-ზე
**გარუნ აკოფოვი** (დ. 19 ოქტომბერი, 1923 — გ. 18 ოქტომბერი, 2020) — ქართველი სპორტული ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და ფიზკულტურის ინსტიტუტი.

მუშაობდა გაზეთ „სოვეტსკი სპორტისა" (1949-1987) და „ფუტბოლის" (1960-1978) საკუთარ კორესპონდენტად საქართველოში. 1997-2010 წლებში მუშაობდა გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიის" სპორტის განყოფილების გამგედ. სპეციალურ კორესპონდენტად იყო მივლინებული ოლიმპიურ თამაშებზე რომში, ტოკიოში, მიუნხენში, მოსკოვში, ატლანტაში, აგრეთვე ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებზე კალათბურთში. მიღებული აქვს საქართველოს აკაკი წერეთლის სახელობის საბავშვო ფონდის პრემია, საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციის პრემია. გამოქვეყნებული აქვს 20-ზე მეტი წიგნი კალათბურთსა და ფეხბურთზე.

1958 წლიდან იყო საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის წევრი. ასევე იყო საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი კალათბურთში, ღირსების ორდენის კავალერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გარუნ აკოფოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  სამწუხარო ინფორმაცია - 97 წლის ასაკში გარუნ აკოფოვი გარდაიცვალა.
**მიხეილ ნიკოლოზის ძე იშხნელი** (დ. 1886, სოფ. არადეთი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 თებერვალი, 1938, ქ. მინუსინსკი, კრასნოიარსკის მხარე, რუსეთი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

მიხეილ იშხნელი დაიბადა სოფელ არადეთში 1886 წელს. უმაღლესი სამედიცინო განათლება რუსეთში მიიღო. საექიმო მოღვაწეობის პარალელურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი (1915 წლიდან).

I მსოფლიო ომში (1914-1918) სამხედრო ექიმად მსახურობდა ჩრდილოეთის ფრონტზე. 1918 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოში. იყო დამოუკიდებელი ნაციონალ-დემოკრატიული (ეროვნული) პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრი. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის და საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო კომისიის" წევრი. უშუალოდ იყო ჩართული 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მომზადებაში. აჯანყების წინ ფარულად იმყოფებოდა ჩაჩნეთში ადგილობრივ მეამბოხეებთან ერთობლივი მოქმედების შესათანხმებლად. გამოსვლების ჩახშობის შემდეგ დამოუკიდებლობის კომიტეტის სხვა ლიდერებთან ერთად დააპატიმრეს შიომღვიმეში. მიუსაჯეს დახვრეტა, რომელიც შეეცვალა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთით „სასტიკი იზოლაციით". 1934 წელს 3 წლით გადაასახლეს ციმბირში, ქალაქ მინუსისკში, სადაც 1937 წლის 6 ნოემბერს დააპატიმრეს ე. წ. „ჯანდაცვის სამინისტროს საქმესთან" დაკავშირებით. 1938 წლის 13 თებერვალს საბჭოთა საგანგებო სასამართლომ მოუსაჯა სიკვდილით დასჯა ქონების კონფისკაციით. 20 თებერვალს დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია კრასნოიარსკის სამხარეო სასამართლოს მიერ 1956 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ იშხნელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ იშხნელი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
* Ишхнели Михаил Николаевич დაარქივებული 2021-11-25 საიტზე Wayback Machine.. «Жертвы политического террора в СССР»
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსი ანტონოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ალექსი ინოკენტის ძე ანტონოვი** (დ. 27 სექტემბერი [ძვ. სტ. 15 სექტემბერი], გროდნო — გ. 18 ივნისი, 1962, მოსკოვი, დაკრძ. წითელ მოედანზე) — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, არმიის გენერალი (1943). ოფიცრის ოჯახიდან. 1916 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. დაამთავრა მ. ვ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიის სამეთაურო (1931) და ოპერატიული (1933) ფაკულტეტები, გენშტაბის სამხედრო აკადემია (1937). 1941 წლის ივნისიდან იყო კიევის საგანგებო სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსი. 1941 წლის აგვისტოდან — სამხრეთის ფრონტის შტაბის უფროსი (მონაწილეობდა გეგმის შემუშავებაში და 1941 წლის როსტოვის შეტევითი ოპერაციის განხორციელებაში), 1942 წელს — ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტისა, შემდეგ ამიერკავკასიის ფრონტის შავი ზღვის მეომართა ჯგუფისა და თავად ფრონტის უფროსი. 1942 წლის დეკემბრიდან ოპერატიული სამმართველოს უფროსი (1943 წლის მაისამდე) და გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე. გენშტაბის უფროსის პირველი მოადგილე (1943–1945, 1946–1948, 1954–1955). ფრონტის ხაზზე ა. მ. ვასილევსკის ხშირი მგზავრობების დროს ფაქტობრივად ასრულებდა მის მოვალეობას; აკეთებდა ყოველდღიურ მოხსენებებს ფრონტის ვითარებაზე უმაღლესი მთავარსარდლის ბანაკში, იყო ი. ბ. სტალინის ერთ-ერთი მთავარი მრჩეველი სამხედრო საკითხებში. გენშტაბის უფროსი (18 თებერვალი, 1945 – 25 მარტი, 1946), 1945 წლის 17 თებერვლიდან უმაღლესი მთავარსარდლის ბანაკის წევრი. თავი გამოიჩინა როგორც ანალიტიკური აზროვნების მქონე მხედართმთავარმა, რომელსაც შეეძლო მოწინააღმდეგის განზრახვის განჭრეტვა (1944 წლის ზაფხულ-შემოდგომის კამპანიების დროს ისე დაგეგმა დარტყმების მიყენების თანმიმდევრობა, რომ საბჭოთა მებრძოლების შეტევა ყოველ ჯერზე იწყებოდა იმ სტრატეგიული მიმართულებით, საიდანაც გერმანულ სარდლობას მხოლოდ გადაჰყავდა თავისი რეზერვები). განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებდა მოულოდნელი დარტყმების მონოპოვრებზე. ანტონოვის მონაწილეობით დაიგეგმა ყველა მნიშვნელოვანი შეტევითი ოპერაცია, მათ შორის: ბელორუსიის ოპერაცია (1944), აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია (1945), ვისლა-ოდერის ოპერაცია (1945), ბერლინის ოპერაცია (1945). სსრკ-ის სამხედრო წარმომადგენელი იალტისა და პოტსდამის კონფერენციებზე. 1948–1949 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სარდლის პირველი მოადგილე, 1950–1954 წლებში — სარდალი. 1955–1962 წლებში ვარშავის ხელშეკრულების ორგანიზაციის გაერთიანებული შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი. დაჯილდოებულია საბჭოთა და უცხოური ორდენებით, მათ შორის: ლენინის 3 (1945, 1946, 1956), სუვოროვის I ხარისხის (1943, 1944), კუტუზოვის I ხარისხის (1944), გამარჯვების (1945) ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* *Гаглов И. И.* Генерал армии А. И. Антонов. 2-е изд. М. 1987;
* *Вожжов Г. А.* АНТОНОВ // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М. 2005. — стр. 76.
**ნიაზი** (ნამდვილი გვარი და სახელი **თაღიზადე - ჰაჯიბეკოვი ნიაზი ზულფუგარ-ოღლუ**; აზერ. Niyazi Zülfüqar oğlu Tağızadə-Hacıbəyov; დ. 20 აგვისტო [ძვ. სტ. 7 აგვისტო], 1912, თბილისი, რუსეთის იმპერია, — გ. 2 აგვისტო, 1984, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, დირიჟორი და საზოგადო მოღვაწე. სსრკ სახალხო არტისტი (1959). სკკპ წევრი 1942 წლიდან. სოციალისტური შრომის გმირი (1982).

ნიაზი 1925-31 წლებში სწავლობდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1937-48 წლებში ბაქოს მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირიჟორი, 1951-52 და 1958-59 წლებში მთავარი დირიჟორი, 1961-65 წლებში დირექტორი, მთავარი დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1960-61 წლებში ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი დირიჟორი. 1979 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის დირექტორი.

1938 წლიდან (ხანგამოშვებით) აზერბაიჯანის სიმფონიური ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი. შექმნა ოპერა-კანტატა „1920 წელი" (1940), ოპერა „ხოსროვ და შირანი" (1942), ბალეტი „ჩიტრა" (1962), ნაწარმოებები სიმფონიური ორკესტრისთვის (მათ შორის სიმფონიური მუღამი „რასტი"), კანტატები, სიმღერები, თეატრისა და კინოს მუსიკა.

ნიაზი გასტროლებით გამოდიოდა პრაღაში, ბერლინში, ბუდაპეშტში, ბუქარესტში, ნიუ-იორკში, პარიზში, სტამბოლში, თეირანში, ლონდონსა და პეკინში.

აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს IV-VIII მოწვევის დეპუტატი, სსრკ უმაღლესი საბჭოს XI მოწვევის დეპუტატი. ნიაზი გარდაიცვალა 1984 წლის 2 აგვისტოს, ქალაქ ბაქოში. დაკრძალულია ბაქოს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

ნიაზი იყო სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1962), სახელმწიფო პრემიის (1951, 1952) და აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, საპატიო ნიშნის ორდენით, კირილესა და მეთოდეს ორდენით. ნიაზი არის თბილისის საპატიო მოქალაქე (1982).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიაზი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ნიაზი საიტზე „ქვეყნის გმირი" (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 406.
**გიორგი კვაჭაძე** (დ. 13 მარტი, 1909, ბანძა — გ. 6 სექტემბერი, 1993) — ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკი, მეცნიერი.

1931 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი.

1934-1946 წლებში საქართველოს მემინდვრეობის ინსტიტუტის დირექტორი იყო, 1955 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებოსტნეობის კათედრას ხელმძღვანელობდა. გ. კვაჭაძემ დაამუშავა ბოსტნეული კულტურების დამულჩვის წესი, თბილისის საგარეუბნო ზონაში შემოდგომაზე დარგული კომბოსტოს და დათესილი ხახვის აგროტექნიკა, დაადგინა შემოდგომა-ზამთრის ბოსტნის კულტურათა ასორტიმენტი და სხვ. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ჯილდოები
--------

* 1966 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* საპატიო ნიშნის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* მებოსტნეობის ორგანიზაცია თბილისის საგარეუბნო ზონაში (ავტორი). - საქ. სსრ საზ-ბა ცოდნა, 1972 გვ. 30

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 5.- თბ. 1980.- გვ. 491; წყარო: საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ. 2018 გვ. 657

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი კვაჭაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შალვა ივანეს ძე ლიაძე** (დ. 5 აგვისტო, 1891, გორის მაზრა, რუსეთის იმპერია — გ. 29 აპრილი, 1962, თბილისი) — სამელიორაციო საქმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1951).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა დონის (უკრაინა) პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მელიორატორის სპეციალობით. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918); ევალებოდა ფრონტის ჰიდროტექნიკური ორგანიზება სპარსეთისა და თურქეთის ტერიტორიებზე. მუშაობდა საქართველოს წყალთა მეურნეობის სისტემაში; 1918-1923 წლებში იყო გორის წყალთა მეურნეობის სამმართველოს უფროსი. 1923-1933 წლებში ხელმძღვანელობდა დოესი-გრაკლისა და სკრა-ქარელის არხების, კასპის რაიონში მტკვარზე ხიდის მშენებლობას, ასევე ტირიფონის სარწყავი სისტემის დაპროექტებასა და მშენებლობას; 1937-1950 წლებში ტირიფონის ველზე, სოფ. ხურვალეთთან არსებული ისტორიული ძეგლის, თამარ მეფის დროინდელი „რუსხუმალას", ანუ მიწაყრილში გაყვანილი სარწყავი არხის მონაკვეთის აღდგენას; ასევე მუშაობდა ტროპიკულ სნეულებათა ინსტიტუტში, სადაც დიდი წვლილი შეიტანა მალარიის წინააღმდეგ ბრძოლის საქმეში. 1950-1959 წლებში „საქსახწყალპროექტში" მუშაობის დროს აქტიურად მონაწილეობდა სამგორის, აგრეთვე ტაშისკარისა და მუხრანის ველის სარწყავი სისტემების, კოლხეთის დაბლობზე დამშრობი არხების, ჭოროხისა და ცხენისწყლის მარეგულირებელი ნაგებობებისა და სოფლის წყალსადენების პროექტების შედგენაზე. 1959 წლიდან ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ საქმიანობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიაძე შალვა ივანეს ძე[*მკვდარი ბმული*]
**გაყრა** — ქართულ ისტორიულ ჩვეულებით სამართალში ნიშნავდა დამოუკიდებელი ოჯახების შექმნის მიზნით დიდი ოჯახის დაშლას და თითოეული მათგანისთვის საკუთარი ქონების გამოყოფას.

ადრეფეოდალურ საქართველოში ოჯახები ინარჩუნებდნენ საოჯახო თემის ნიშნებს. გვიანფეოდალური ხანიდან კი, როდესაც დიდი ოჯახი მიაღწევდა განვითარების გარკვეულ დონეს, საოჯახო ქონების განაწილებით ხდებოდა დიდი ოჯახის დაშლა — გაყრა. თავადთა სახლეულის გაყრას მისი სოციალური და პოლიტიკური დასუსტება მოსდევდა, მაგრამ გაყრა ყოველთვის არ ნიშნავდა სათავადოს ტერიტორიულ დაშლას. 

გაყრა ოჯახის უფროსის, პირველი თაობის უხუცესის გარდაცვალების შემდეგ მიიჩნეოდა მიზანშეწონილად, თუმცა მრავალრიცხოვანი ოჯახის გაყრას მამის სიცოცხლეშიც ხდებოდა. ოჯახის გაყრის შემდეგ, მამისეულ ოჯახში, ტრადიციულად, უმცროსი ვაჟი რჩებოდა. საოჯახო ქონებიდან ყველა ვაჟიშვილს თავისი წილი (ხშირად განსხვავებულიც) გამოეყოფოდა. ქალიშვილს საოჯახო ქონებიდან წილი არ ერგებოდა, მას მხოლოდ მზითევი ეძლეოდა. უფროსი ძმის წილს საუფროსო ანუ საუხუცესო ეწოდებოდა, უმცროსისას — საუმცროსო. შუათანა ძმებისათვის არსებობდა საშუალო სარგო — გასაყოფი გლეხების „ოცისთავი" (მეოცედი). ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში მოცემულია ასევე „გასამყრელო" ანუ მეფის წილი, რომელსაც ის გაყრის განსაკუთრებული შემთხვევების ზედამხედველობისთვის იღებდა. იმ ძმას, რომელიც ოჯახის საერთო ქონებას საგრძნობლად გაზრდიდა, ოჯახის გაყრისას, ამავე სამართლის წიგნის მიხედვით, საჭირნახულო მიეცემოდა. 

თანამედროვე გაგებით, გაყრა იგივეა რაც განქორწინება, მეუღლეთა ერთობლივი თანაცხოვრების შეწყვეტა, თუმცა არ წარმოადგენს საკანონმდებლო ტერმინს.

ლიტერატურა
----------

* ბოსტოღანაშვილ ი დ. ოჯახის გაყრის წესები აღმოსავლეთ საქართველოში, ჟურნ. სამართალი N1-2, 1998.
* ნადარეიშვილი გ. ძველი ქართული საოჯახო სამართალი, თბ. 1996.
* ხოფერია მ. ოჯახის გაყრის წესები ძველი ქართული სამართლის მიხედვით, სადისერტ. ნაშრ. თბ. 2015.
* ქართული სამართლის ძეგლები, ტ. 1, ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებული, თბ. 1963, ი. დოლიძის გამოც.
* 

* *ნადარეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 22.
* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფიჩორი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |


**ფიჩორი** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში. მიედინება კოლხეთის აკუმულაციურ დაბლობზე. სიგრძე 57 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 406 კმ². სათავე აქვს გურიის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 245 მ სიმაღლეზე. ერთვის პალიასტომის ტბას აღმოსავლეთ მხრიდან. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით, უმნიშვნელოდ — თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. ახასიათებს წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი 8,2 მ³/წმ.

1934 წლამდე, რკინიგზის ხაზის ქვემოთ, მდინარე ფიჩორი გაედინებოდა სუსტად გამოხატულ კალაპოტში, რომელსაც ნაპირებიც კი არ გააჩნდა. ამიტომ, ყოველი წყალმოვარდნის პერიოდში იგი ტბორავდა მიმდებარე ტერიტორიის დიდ ფართობებს. 1934 წელს, კოლხეთის დაბლობის დაშრობისა და ათვისების პროგრამის ფარგლებში, „კოლხიდმშენის" მიერ განხორციელდა მდინარის კალაპოტის გასწორხაზოვნება და შემოზვინვა 22 კმ-ის მანძილზე. პალიასტომის ტბიდან 17 კმ-ის სიგრძეზე მდინარის კალაპოტი დატოვებულია ბუნებრივ პირობებში.

მდინარეს ერთვის რამდენიმე უმნიშვნელო შენაკადი, რომელთა შორის ყველაზე დიდია სკურდა. წელიწადის მცირე ნალექიან პერიოდში მდინარეში წყლის ნაკადი გაჩერებულია, წყალი იღებს მომწვანო ფერს ჭაობის დამახასიათებელი სუნით. მდინარის ნაკადის ქანობი 0,0001-0,0003 არ აღემატება. მდინარეში წყლის დონეების რყევა დამოკიდებულია მოსული ატმოსფერული ნალექების რაოდენობაზე. მისი წყალშემკრები აუზის ფართობი საპროექტო გაზსადენით გადასასვლელის კვეთში ტოლია 95 კმ²-ის.

ლიტერატურა
----------

* *აფხაზავა, ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 338.
**გურიის ქედი**, **გურიის სერი**, **ნიგოითის სერი** — ქედი საქართველოში, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოება. განფენილია ლანჩხუთის, ოზურგეთის, ჩოხატაურის და სამტრედიის მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის სამხრეთ კიდეზე და აღმოსავლეთისაკენ გრძელდება სამხრეთ იმერეთის მთისწინა სერში.

გურიის ქედის თხემის აბსოლუტური სიმაღლე აღმოსავლეთისაკენ მატულობს. მდინარე სუფსის გამკვეთი ხეობის მიდამოებში ეს სიმაღლე 150-200 მ-ით განისაზღვრება, ხოლო ოზურგეთისა და ჩოხატაურის გრძედებზე 500–700 აღწევს. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 678 მ (მთა ბურნარ-საცხვარო). აღმართულია აგრეთვე მთები: ბურნათი (498 მ), ტალახა (667 მ), საირაო (475 მ), სამება (522 მ). დამახასიათებელია ტექტონიკურ-ეროზიული რელიეფი. ქედის შუა მონაკვეთი საირაოს სერის სახელწოდებით არის ცნობილი. ქედის კალთები ციცაბოა, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ნაწილში. აგურიის სერი აგებულია ზედაცარცული კირქვებით, შუა და ზედამიოცენისა და ქვედაპლიოცენის ტერიგენული ნალექებით, ზედაპლიოცენის თიხებით, კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია პატარა ანტიკლინები და სინკლინები, რომლებიც რელიეფში კარგად არის გამოხატული. სერის ჩრდილო კალთის გასწვრივ გაჭიმულია ვიწრო დაბალბორცვიანი მთისწინეთი. გარღვეულია ორი გამკვეთი ხეობით. დასავლეთით ასეთი ხეობა სუფსის გამომუშავებულია, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ხევისწყლის. გურიის ქედის სამხრეთით მასსა და მესხეთის ქედის ჩრდილო კალთებს შორის, მდებარეობს გურიის ტაფობი, რომელიც აგრეთვე შუა და ზედა მესამეული ნალექებითაა აგებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ქედების სია

სქოლიო
------

1. 1 2 3  მარუაშვილი ლ. (1964). *საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია*. თბ.:  ცოდნა,   გვ. 250–251.
2. 1 2  *დავით უკლება*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 223.
**თემურ თოდუა** (დ. 15 ივნისი, 1954, ზუგდიდი — გ. 2014) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

ბიოგრაფია
---------

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში. იკვლევდა პონტოს სამეფოსა და კოლხეთის, საქართველო-რომის ურთიერთობათა ასპექტებს, ანტიკური ხანისა და ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიისა და არქეოლოგიის საკითხებს. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, 8 მონოგრაფიის. მისი ნაშრომები გამოქვეყნებულია აშშ-ში, გერმანიაში, ინგლისში, იტალიაში, რუსეთში, ბულგარეთში, პოლონეთში. 

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „რომაული სამყარო და საქართველოს შავიზღვისპირეთი", დაიცვა 1995 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ანტიკური პოლისი, თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2011, გვ. 238
* ძველი კოლხეთი და გარე სამყარო (ძვ.წ. II-ახ.წ. VI სს.) თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2008, გვ. 228
* რომის სამხედრო-პოლიტიკური ექსპანსია საქართველოში = Military-political expansion of Rome in Georgia, თბილისი, 2006, გვ. 191
* რომაული სამყარო და კოლხეთი, I-IV სს. თბილისი, უნივერსალი, 2003, გვ. 228

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 79.
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ. 2012, გვ. 413

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თემურ თოდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თედორე დომელას (დომენტის) ძე ლობჯანიძე** (დ. 4 თებერვალი, 1906, სოფელი ღები, რუსეთის იმპერია – გ. 10 იანვარი, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1970).

ბიოგრაფია
---------

1933 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის 26 ბაქოელი კომისრის სახელობის კომუნისტური უნივერსიტეტი. 1933-1946 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1946-1950 წლებში იყო თსუ-ის პოლიტეკონომიის კათედრის თანამშრომელი, 1968-1973 წლებში ეკავა პროფესორის თანამდებობა, 1973 წლიდან იყო ამავე კათედრის კონსულტანტი.

ლობჟანიძე მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომლებიც ეხება კაპიტალისტურ კვლავწარმოებისა და სოციალიზმის გეგმაზომიერი განვითარების პრობლემებს. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში (1939-1945). მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.

შრომები
-------

* გონებრივ და ფიზიკურ შრომას შორის არსებითი განსხვავების დაძლევის პრობლემა სსრ კავშირში, თბ. 1959;
* შრომის მიხედვით განაწილება და მატერიალური დაინტერესების პრინციპი კომუნიზმის გაშლილი მშენებლობის პერიოდში, თბ. 1966.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლობჯანიძე თედორე დომელას (დომენტის) ძე დაარქივებული 2023-10-07 საიტზე Wayback Machine.
**მცირე ბაზრის მეჩეთი** (აზერ. Kiçik Bazar məscidi) — აზერბაიჯანის ქალაქ ლენკორანის მეჩეთი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განკარგულებით მეჩეთი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ იქნა აყვანილი, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის არქიტექტურული ძეგლი (ინვ. № 4806).

აღწერა
------

მეჩეთი 1906 წელს აშენდა. მშენებლობის პროცესში ძირითადად წითელი გამომწვარი აგური, ადგილობრივი ხის სახეობები და კერამიკული ფილები გამოიყენებოდა.

მეჩეთმა თავისი სახელწოდება მიიღო საკუთარი ადგილმდებარეობის, ლენკორანის ცენტრში მდებარე კიჩიკ ბაზრის (მცირე ბაზრის) გამო.

მეჩეთის ნაგებობის სიგრძე არის 26 მეტრი, სიგანე 10 მეტრი, ხოლო კედლების სისქე 1 მეტრი. საბჭოთა რეჟიმის მიერ თავდაპირველი მინარეთის განადგურების შემდეგ აშენებულ 24-მეტრიან მინარეთს აქვს განმეორებითი არაბული წარწერა "ალაჰი", რომელიც თეთრი აგურით არის შესრულებული. მეჩეთში ერთდროულად 250 ადამიანს შეუძლია ლოცვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-22. ციტირების თარიღი: 2020-09-18.
2. 1 2 3  Lənkəran şəhəri, Kiçik Bazar məscidi.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-30. ციტირების თარიღი: 2020-09-18.
**თენგიზ ზაალიშვილი** (დ. 22 სექტემბერი, 1928) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ლირიკული 
ტენორი) და პედაგოგი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1985), საქართველოს ხელოვნების აკადემიის ნამდვილი წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1957 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1958 წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (ალფრედი ჯ. ვერდის „ტრავიატა", ლირიული ტენორი). აქვე შეასრულა მრავალი წამყვანი პარტია ქართველ, იტალიელ, რუს და სხვა კომპოზიტორთა ოპერებში. ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას. კონცერტები აქვს გამართული საზღვარგარეთის ქვეყნებში. იყო ხალხური ანსამბლ „ფიროსმანის" სოლისტი. ამ ანსამბლთან ერთად შემოიარა ევროპის მრავალი ქვეყანა და ამერიკის შეერთებული შტატები. 1985 წელს იგი ანსამბლის სხვა წევრებთან ერთად აირჩიეს ქ. ატლანტის საპატიო მოქალაქედ. 2019 წლის 23 იანვარს ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის წინ გაიხსნა თენგიზ ზაალიშვილის სახელობის ვარსკვლავი.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1985 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1998 — ღირსების ორდენი ქართული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების, მისი პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის
* კასპის საპატიო მოქალაქე
* ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, გვ. 104 – თბ. 2007.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თენგიზ ზაალიშვილი (მომღერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თენგიზ ზაალიშვილი დაარქივებული 2023-06-29 საიტზე Wayback Machine.
* თენგიზ ზაალიშვილი

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. #2. გვ 46
**პანაჰ ალი-ხანის** (აზერ. Pənahəli xanın sarayı) ან იმირატი პანაჰ ალი-ხანის (აზერბ. Pənahəli xanın imarəti) სასახლე — ყარაბახის ხან პანაჰ ალი-ხან ჯევანშირის რეზიდენცია ქალაქ აგდამში. სასახლის სიახლოვეს მდებარეობს იმარატის სამარხი — ჯევანშირების საგვარეულო სასაფლაო. ქალაქ აგდამის სახელი მომდინარეობს საამიროს რეზიდენციიდან. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განკარგულებით სასახლე, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი, სახელმწიფო დაცვას გადაეცა.

აღწერა
------

ნაგებობა საზეიმო სასახლეებისგან მოშორებითაა. ეს ფეოდალური მმართველობის საცხოვრებელი სახლია, რომელიც აღმართისკენ მიმავალ გზაზე მდებარეობს.

პანაჰ ხანის სახლი ერთმანეთთან პერპენდიკულარულად განთავსებული ორი ნაგებობისაგან შედგებოდა. მთავარი ნაგებობა წარმოადგენს რამდენიმე სვეტოვან დარბაზს, რომლებიც დაჯგუფებულია სამხრეთის მიმართულებით ორიენტირებული ეივნიანი ცენტრალური გუმბათოვანი დარბაზის გარშემო. დარბაზი ეივნით — დივან-ხანე — მდიდარი ადამიანის ოფიციალური სასახლის ნახევარს წარმოადგენ. ძეგლის ეივანი გადაწყვეტილია სამსაფეხურიანი თაღით. წვეტიანი თაღები მონოლითური, დაუჭრელი ქვების სვეტებზე ძევს. მთლიანობაში ეივანს პორტიკის გამოსახულებითი ფორმა ჰქონდა, შენობის ცენტრალურ შესასვლელში.

მთავარი დარბაზი გადახურული იყო რვაკუთხა გუმბათით, რომელიც ზედა ნაწილში ფარნის ფორმის დაშენებული ნაწილით მთავრდებოდა. ასეთი მოწყობა შეიძლება მივამსგავსოთ "კარამადის" ტიპის საცხოვრებელ სახლს, რომელსაც ჭერის ცენტრში კვამლის გასასვლელი ნახვრეტი აქვს.

პანაჰ ხანის სასახლე საინტერესოა, როგორც საცხოვრებელი სახლის ნიმუში. ის აზერბაიჯანის ტიპური საცხოვრებლის თვისობრივი მსგავსების მახასიათებლებს ატარებს. ამ მსგავსების ელემენტებია — ერთი მხრივ, გუმბათოვანი დარბაზი ეივნით, მეორე მხრივ, სვეტებიანი ოთახები, მრავალრიცხოვანი ნიშის არსებობა, მთავარი საცხოვრებელი კორპუსების ორიენტაცია სამხრეთით და სხვა. სასახლესთან კავშირზე მეტყველებს პერიმეტრში ორდუბადისა და აბშერონის საცხოვრებელი სახლების ერთრიგად განლაგების მცდელობაც.

სქოლიო
------

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-22. ციტირების თარიღი: 2021-02-26.
2. 1 2 3 4 5  Абдул Вагаб Саламзаде Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв.. — Баку: Издательство Академ ии Наук Азербайджанской ССР, 1964. — С. 84. — 257 с.