**კლეოპატრა V ტრიაფენა** (ბერძ. Κλεοπάτρα Τρύφαινα; დ. დაახლ. ძვ. წ. 69/68 — გ. ძვ. წ. 57) — ეგვიპტის პტოლემეური დედოფალი. ის არის ერთადერთი პტოლემე XII-ს დადასტურებულად ცნობილი ცოლი. მისი ერთადერთი ცნობილი შვილია ბერენიკა IV, თუმცა ასევე მიიჩნევა კლეოპატრა VII-ს შესაძლო დედადაც.

წარმოშობა და ქორწინება
----------------------

მწირი ინფორმაციის გამო კლეოპატრა V პტოლემეების დინასტიის ძალიან ბუნდოვანი წარმოამადგენელია. მის შესახებ მხოლოდ რამდენიმე დაუზუსტებელი ფაქტია ცნობილი. მისი ცხოვრების მრავალი ასპექტის შესახებ ურთიერთ საწინააღმდეგო თეორიები არსებიობს. ყველა ანტიკურ წყაროში მისი სახელია ტრიაფენა. ეს სავარაუდოდ, მისი დაბადების სახელია, რომელსაც იგი ტახტზე ასვლამდე ატარებდა (ტახტის მემკვიდრეები ტრადიციულად ღებულობდნენ სახელს კლეოპატრა). ზოგიერთი თანამედროვე მეცნიერი კლეოპატრა ტრიაფენას მიიჩნევს პტოლემე XII-ად და აიგივებს კლეოპატრა VI-სთან. ანტიკური ხანის გერმანელი პროფესორი ვერნერ ჰუსი მას *კლეოპატრა VII ტრიაფენად* მოიხსენიებს.

კლეოპატრა V-ს მშობლები უცნობია. ერთი ვერსიით ის შესაძლებელია ყოფილიყო პტოლემე IX-ს კანონიერი ან უკანონო შვილი, ხოლო მეორე ვერსიით პტოლემე X-ს კანონიერი შვილი. წყაროებში ნახსენებია, რომ ძვ. წ. 88 წელს პტოლემე X-მ დატოვა ეგვიპტე მის მეუღლესთან ბერენიკა III-სთან და ქალიშვილთან ერთად. კლეოპატრა ტრიაფენა შესაძლებელია იყოს მისი უსახელო შვილი.

კლეოპატრა V პირველად ძვ. წ. 79 წლის ორ პაპირუსშია ნახსენები. ერთ ერთი მათგანი თარიღდება ძვ. წ. 79-ის 17 იანვრით. ამ წელს ის ეგვიპტის მეფე პტოლემე XII-ზე დაქორწინდა. მისი ტიტულები იძებნება ედფუში და ფილაიში. მთ შორის: რას და, ქალი მმართველი, ორი მიწის დედოფალი.

გარდაცვალება და იდენტიფიცირება
------------------------------

არ არის ცნობილი კლეოპატრა V რამდენი ხანი ცხოვრობდა, ასევე პრობლებურია იდენტიფიცირება ისტორიაში მოხსენიებულ კლეოპატრათაგან კონკრეტულად რომელია. პტოლემეების ერთმანეთისგან გასარჩევად მათი ნუმერაცია თანამედროვე მიდგომაა და ანტიკურ პერიოდშ არ გამოიყენებოდა. კლეოპატრა V ტრიაფენა დაახლოებით იმ პერიოდში ქრება ასპარეზიდან როდესაც კლეოპატრა VII დაიბადა (ძვ. წ. 69 ). მისი სახელი გამქრალია პაპირუსებიდან და მონუმენტებიდან.

არსებობს გარკვეული მინიშნებები, რომ ის შესაძლოა მშობიარობის დროს გარდაცვლილიყო ან საერთოდ მოეკლათ. მეორეს მხრივ ედფუს ტაძარზე, ძვ. წ. 57 წლის 5 დეკემბერს მისი სახელი კლეოპატრა ტრიაფენა პტოლემეი XII-ს სახელის გვერდითაა ამოკვეთილი. რაც იძლევა იმის ვარაუდის საშუალებას, რომ ის პტოლემეი XII-ს ცოლი იყო. ვერნელ ჰუსის მოსაზრებით ძვ. წ. 69 წელს კლეოპატრა V-სა და პტოლემეი XII-ს შორის მოხდა განხეთქილება, რის გამოც კლეოპატრა V იძულებული გახდა გაშორებოდა მას და უარი ეთქვა ტიტულზე.

ლიტერატურა
----------

* Jones, Prudence J. (2006), *Cleopatra: a sourcebook*, Norman, Oklahoma: University of Oklahoma Press, ISBN 9780806137414,
* Kleiner, Diana E. E. (2005), Cleopatra and Rome, Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, ISBN 9780674019058.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Genealogy of Ptolemaic Dynasty დაარქივებული 2011-02-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Lloyd Llewellyn-Jones: *Cleopatra VI Tryphaina.* In: Roger S. Bagnall et al.: *The Encyclopedia of Ancient History.* Wiley-Blackwell, Malden (MA) 2013, ISBN 9781405179355, vol. 3, p. 1568.
2. ↑  Christopher Bennett: *Cleopatra V.*, note 1 დაარქივებული 2010-05-05 საიტზე Wayback Machine. .
3. ↑  Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004. ISBN 0-500-05128-3
4. ↑  Werner Huß, *Ägypten in hellenistischer Zeit* (*Egypt in Hellenistic times*). C. H. Beck, Munich 2001, ISBN 3-406-47154-4, p. 674 and passim.
5. ↑  Werner Huß, *Ägypten in hellenistischer Zeit*, p. 674-675 with note 16 (who considers it probable, that Cleopatra V was the full sister of Ptolemy XII).
6. ↑  Ptolemaic Dynasty – Cleopatra V Tryphaena.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-05. ციტირების თარიღი: 2020-02-11.
7. ↑  Christopher Bennett: *Cleopatra V.*, note 5 დაარქივებული 2010-05-05 საიტზე Wayback Machine. .
8. ↑  Friedrich Preisigke, Wilhelm Spiegelberg: *Prinz Joachim-Ostraka.* Nr. 1 (= *Sammelbuch griechischer Urkunden aus Ägypten* (SB). Bd. 3, Nr. 6027).
9. ↑  Lloyd Llewellyn-Jones: *Cleopatra VI Tryphaina.* In: Roger S. Bagnall et al.: *The Encyclopedia of Ancient History*, vol. 3, p. 1569.
10. ↑  She is lastly mentioned in a monument dated on August 8, 69 BC (Wilhelm Dittenberger In: *Orientis Graeci inscriptiones selectae.* (OGIS) I 185), but her name is already missing in a record dated on November 1, 69 BC (Christopher Bennett: *Cleopatra V.*, note 11 დაარქივებული 2010-05-05 საიტზე Wayback Machine. ).
11. ↑  Werner Huß, *Ägypten in hellenistischer Zeit*, p. 679.