recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გრენი** (ფრანგ. graine, სიტყვასიტყვით — თესლი, მარცვალი) — აბრეშუმხვევია პეპლის კვერცხი, საიდანაც მეაბრეშუმეებს გამოჰყავთ მუხლუხი, რომელიც დაჭუპრების შემდეგ აბრეშუმის პეპლად გადაიქცევა. ოვალური, ოდნავ ჩაზნექილი კვერცხი დაფარულია ელასტიკური ნახევრად გამჭვირვალე ნაჭუჭით, რომელსაც ჩანასახის სასუნთქავად უამრავი საჰაერო ფორი აქვს. კვერცხის წაწვეტებულ ბოლოზე ხვრელია, საიდანაც სპერმატოზოიდი შედის და კვერცხუჯრედს ანაყოფიერებს. გრენის ზომა და მასა დამოკიდებულია ჯიშზე, კვების პირობებზე, კვერცხდების დროზე. თუთის აბრეშუმხვევიას კვერცხის საშუალო მასაა 0,5–0,7 მგ, კვერცხდების საშუალო მასა 280–380 მგ (500–600). 1 გრამში 1500–2000 კვერცხია. მუხის აბრეშუმხვევიას კვერცხი მსხვილია, 1 გრამში 120-მდე კვერცხია. დადებისას გრენი რძისფერი ან ღია ყვითელია, ერთი დღის შემდეგ განაყოფიერებული გრენი მუქდება. მისი ფერი განპირობებულია პიგმენტირებული სეროზული გარსის არსებობით და დამოკიდებულია აბრეშუმხვევიას ჯიშზე. თუთის აბრეშუმხვევია გრენის ფაზაში გამოიზამთრებს და გაზაფხულზე გამოცოცხლდება ხოლმე. ზოგიერთი ბივოლტინური ჯიში (ანუ რომელიც წელიწადში ორჯერ ბუდობს) ბუნებრივ (მაგ. ჩინეთსა და იაპონიაში) ან ინკუბაციის განსაკუთრებულ პირობებში იძლევა არამოზამთრე გრენის მქონე თაობას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრენაჟი

სქოლიო
------

1. 1 2  *ღვინეფაძე შ.*, გრენი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 263.
2. 1 2  *Богословский В. В.* Грена // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М. 2007. — стр. 673.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეაბრეშუმეობა |
| --- |
|  |
| წარმოება | 
* მეაბრეშუმეობა
* აბრეშუმი
* აბრეშუმის ქსოვილი
* აბრეშუმის მრეწველობა
* მეაბრეშუმეობის ინვენტარი
* გრენაჟი
* აბრეშუმის პარკის ამოხვევა
* აბრეშუმის ხამი ძაფი
* აბრეშუმის გრეხა
* აბრეშუმის რთვა
* საჭიე
* მეთუთეობა
 |
|  |
| ბიოლოგია | 
* გრენი
* აბრეშუმის ჭია
* მური
* აბრეშუმის პარკი
* თუთის აბრეშუმხვევიას დაავადებანი
 |
|  |
| აბრეშუმის პეპლები | 
* თუთის აბრეშუმხვევია
* ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია
* ხემყრალის აბრეშუმხვევია
* ინდური აბრეშუმხვევია
 |

 |
**ჰუნზიბელები** — დასავლეთ დაღესტნის მთებში მცხოვრები ცეზური მოდგმის მცირერიცხოვანი ერი. ჰუნზიბელების თვითსახელწოდებაა ჰუნზალ.

ისტორია
-------

ჰუნზიბელები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის წინააზიური რასის კავკასიონური ვარიანტის წარმომადგენლები არიან. ჰუნზიბური ენა კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ქვეჯგუფში შედის. ჰუნზიბელებში გავრცელებულია აგრეთვე: ხუნძური, რუსული, ქართული ენები. 

ბევრმა მეზობელი ხალხების: დიდოელების, კაპუჭელების და ჰინუხელების ენებიც იცის. ჰუნზიბური ენა უდამწერლობო ენაა. სადამწერლობო ენა მათთვის ხუნძურია. ჰუნბიზელების რაოდენობის განსაზღვრა XX საუკუნეში ერთობ ძნელია, რადგან მათ ხან ხუნძებს და ხანაც კაპუჭელებს მიაკუთვნებდნენ. უკანასკნელი პერიოდის საენციკლოპედიო და ინტერნეტის მონაცემებით, ჰუნზიბელების რაოდენობა რუსეთის ფედერაციაში 1,35 ათას კაცს უთანაბრდება, საერთო რაოდენობას კი 1,7 ათას კაცს ანგარიშობენ.

სამეურნეო ყოფა
--------------

აღსანიშნავია, რომ ჰუნზიბელების ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა მესაქონლეობა (უმთავრესად მომთაბარე მეცხვარეობა), მიწათმოქმედება და ხელოსნობა იყო. მისდევდნენ მონადირეობასაც. სახვნელი ნაკვეთები ძირითადად ფერდობებზე ჰქონდათ შეფენილი, იშვიათად ტერასებიც ჰქონდათ. მოჰყავდათ ქერი, ჭვავი, შვრია, ფეტვი. განვითარებული იყო მატყლის დამუშავება (მაუდი, ქეჩა, ფეხსაცმლის ქსოვა, ფარდაგები, ხურჯინები), მჭედლობა, ხისა და ქვის დამუშავება. საჯდომ და საჭაპანო ტრანსპორტად ძირითადად ცხენს, იშვიათად, სახედარს იყენებდნენ. 

ჰუნზიბელები ტანსაცმლის ყველა მასალას სოფელში ამზადებდნენ. მათი საკვები ძირითადად ფქვილის, ხორცისა და რძისაგან მზადდებოდა.

რელიგია და ტრადიციები
---------------------

ჰუნზიბელები მუსლიმი-სუნიტები არიან. აღნიშნავდნენ რელიგიურ და კალენდარულ დღესასწაულებს. შემოდგომასა და ზამთარში სქესობრივი და ასაკობრივი ნიშნით მამაკაცებსა და ქალებში გავრცელებული იყო გასართობი და სამხიარულო შეკრებები ე. წ. საქმის საღამოები. ზეპირი ხალხური შემოქმედება მშობლიურ და ხუნძურ ენებზე ჰქონდათ. ჰუნზიბელ მკურნალებს მრავალი ავადმყოფობის დიაგნოსტირება და მკურნალობა შეეძლოთ. შემორჩენილია ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები. იცოდნენ ხარების გამოყვანის ანუ პირველი ხნულის გავლების დღესასწაული, რაც კოლექტიური ტრაპეზით, დოღით, სირბილში შეჯიბრითA და ჭიდაობით მთავრდებოდა. ზამთრის დადგომასაც 20-21 დეკემბერს სადღესასწაულო ვახშმით, მილოცვით, ხუმრობით, კოცონის ანთებით და მასზე გადახტომით, გადაცმული ახალგაზრდების მსვლელობით აღნიშნავდნენ. ასევე დღესასწაული იყო ნაკელის მინდორში გატანა და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.2012
**გრემის საყარაულო** — წმინდა გიორგის ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გრემში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსის დასავლეთით, მთის ქედზე.
ეკლესია დარბაზულია. განეკუთვნება XV-XVI საუკუნეებს. მოგვიანებით, როგორც ჩანს XVII საუკუნის I ნახევარში, მასზე კოშკი დაუშენებიათ და საყარაულო ნაგებობად უქცევიათ, რის გამოც ადგილობრივი მოსახლეობა მას ,,საყარაულოს" უწოდებს.
ეკლესია ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ღიობების წყობაში და ალაგ-ალაგ კონსტრუქციის ნაწილებში, გამოყენებულია კვადრატული აგური.
შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი მოზრდილი ქვით თარაზულადაა გადახურული და გარედან საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში ზის.
აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის გვერდებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. მსგავსი ერთი ნიშა ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია. განათებისათვის ყოველ მხარეს თითო, ოდნავ შეისრული თაღით გადახურული სარკმელია. აფსიდი წესიერი ფორმის ქონქითაა გადახურული, დარბაზი - ცილინდრული კამარით.
შენობის დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის ორივე მხარეს, თითო პატარა, სწორკუთხა ნიშაა. კედლები დასრულებული იყო აგურით ნაწყობი ორსაფეხურიანი დავგარდნით.
კოშკი ეკლესიაზე მოკლეა, გეგმით კვადრატული. მისი დასავლეთი, სამხრეთი და ჩრდილოეთ კედლები ეკლესიის შესაბამისი კედლების გასწვრივაა, ხოლო აღმოსავლეთისა ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლიდან თითქმის ორი მეტრით, დასავლეთისკენაა გადაადგილებული და კონქის თაღის ხაზს ემთხვევა, ამიტომ ეკლესიის აღმოსავლეთი ბოლო თავდაპირველი სახითაა შემორჩენილი.
კოშკის კედლების ზედა ნაწილები მონგრეულია, რის გამოც მისი სართულიანობა არ ირკვევა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე შემორჩენილია სალოდეების კვალი.
ეკლესიას გარშემოუყვებოდა გალავანი, რომელსაც შესასვლელი დასავლეთი მხრიდან ჰქონია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 384.
**ჰუსავიკი** (ისლ. Húsavík) — საპორტო ქალაქი ისლანდიაში.

გეოგრაფია
---------

ჰუსავიკი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში, ნორდურპინგის სათემოში და ნორდურლენდ ისტრას რეგიონში. თავისი თემის ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქს გააჩნია ნავსადგური სათევზაო ნავებისათვის და მდებარეობს ისლანდიის ერთ-ერთ მთავარ ავტომაგისტრალზე (№ 85);ჰუსავიკიდან დედაქალაქამდე მანძილი არის 480კმ. ქალაქში ცხოვრობს 2 253 ადამიანი (1.12. 2007 წლის მონ.).

ისტორია
-------

იმ ტერიტორიაზე სადაც დღეს არის ქალაქი ჰუსავიკი 875 წელს ბანაკი ააშენა და გამოიზამთრა შვედმა ვიკინგმა გარდარ სვავარსსონმა — ისლანდიის პირველმა მკვლევარმა. მისი მემორიალი დგას მოედანზე ადგილობრივი სკოლი გვერდით.

მუზეუმი
-------

ვეშაპების მუზეუმი
ჰუსავიკში, ნავსადგურის რაიონში, მდებარეობს ვეშაპების მუზეუმი. ჰუსავიკიდან შეიძლება ექსკურსიით წასვლა მიუვატნის რაიონში — ვულკანურად აქტიურ რეგიონში. ჰუსავიკში მდებარეობს აგრეთვე მსოფლიოში ერთადერთი სასქესო ასოების მუზეუმი, რომელშიც ინახება ცხოველების სასქესო ორგანოები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ისლანდიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------
**სიმონ ოცხელი** (დ. 1868, ქუთაისი — გ. 1937) — ქართველი პედაგოგი. იოსებ ოცხელის ძმა.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, შემდეგ, 1889 წელს ოდესის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. ორმოცდასამი წლის განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. 1893-1905 წლებში ასწავლიდა თბილისის მესამე ვაჟთა გიმნაზიაში; 1905-1921 წლებში ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში; 1921 წლიდან კი ქუთაისის სხვადასხვა სკოლასა და ტექნიკუმში. საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებში მონაწილეობდა სკოლების გაეროვნების საქმეში. შეადგინა დაწყებითი და საშუალო სკოლებისათვის ქართული სახელმძღვანელოები ალგებრაში, გეომეტრიაში, არითმეტიკაში, ფიზიკაში. პედაგოგიური მუშაობის გარდა მონაწილეობდა ქუთაისის კულტურულ-საგანმანათლებლო წამოწყებებში, საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების მუშაობაში. ქუთაისის სახალხო უნივერსიტეტის დაარსების უშუალო მონაწილე. ძმები სიმონ და იოსებ ოცხელების თაოსნობით, ქუთაისში დაარსდა გამომცემლობები „განათლება" და გამომცემლობა „სკოლა". ასევე ოცხელი გამომცემლობა „განათლების" მთავარი რედაქტორიც იყო.

ლიტერატურა
----------

* *ჭუმბურიძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 314.
**გოლენიშჩევ-კუტუზოვის სახლი** (რუს. Дом Голенищева-Кутузова) — გამორჩეული არქიტექტურული ძეგლი, აშენებული 1822 წელს ცნობილი არქიტექტორ კარლ დე ჯოვანი როსის მიერ, მშენებლობა განხორციელდა სამხედრო გუბერნატორის პ. ვ. გოლენიშჩევ-კუტუზოვის დაკვეთით. სახლი მდებარეობს პეტერბურგში, ხელოვნების მოედნის 3 ნომერში. აგებულია კლასიკურ სტილში. აღნიშნული სახლი სამ სართულიანია, რომლის ზედა სართულზე სხვენია განთავსებული. სახლის ინტერიერის ნაწილობრივი შეცვლა მოხდა 1843 წელს, ამიტომ თავდაპირველი სახით მან ვერ მოაღწია ჩვენამდე. სახლის ზოგიერთ ოთახში არის ბუხარი და საცურაო აუზი.

აღნიშნულმა სახლმა სხვადასხვა დროს გამოიცვალა მფლობელები. გარკვეული ხნის განმავლობაში სახლის მფლობელები იყვნენ: 1833-1835 წლებში სახლი ე. ა. კარამზინას ეკუთვნოდა. 1833-1837 წლებში სახლში ძმები ვიელგორსკები ცხოვრობდნენ: მაიკლი და მატვეი.

ამ სახლში თავის მეგობრებს ხშირად სტუმრობდა ალექსანდრე პუშკინი, კერძოდ მაიკლ და მატვეი ვიელგორსკებს და ე. ა. კარამზინას. 1924-1939 წლებში სახლში ცხოვრობდა მხატვარი ი. ბროდსკი. 1949 წელს გაიხსნა მხატვრის მუზეუმი, სადაც დაცულია სხვადასხვა ნამუშევრები, მათ შორის ცნობილი მხატვრის ისააკ იზრაელის ძის ნახატები, მუზეუმში ასევე განთავსებულია სხვა მხატვრების ნამუშევრებიც.

ლიტერატურა
----------

* Яцевич А.Г. Пушкинский Петербург. — СПб. 1993. — С. 202 — 219.
* Тарановская М. З. Карл Росси. — Л. 1978. — С. 108 — 128.
* Санкт-Петербург: Энциклопедия. — М.: Российская политическая энциклопедия, 2006. — С. 325-326, 525.
**გოლიათ ლაკერბაია** (დ. 15 მაისი, 1928,) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1951 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური ნაგებობების მშენებლობის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო საქართველოს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში; 1954 წლიდან მუშაობდა კოლხეთის ზონაში მშენებარე ობიექტებზე; იყო სამუშაოთა მწარმოებელი, უბნის უფროსი, სამშენებლო სამმართველოს მთავარი ინჟინერი, კოლხეთის ზონაში მშენებარე ობიექტების დირექციის დირექტორი, სამშენებლო ტრესტ „კოლხეთმშენის" მთავარი ინჟინერი; მისი მონაწილეობით აშენდა კოლხეთის დაბლობზე არსებული ირიგაციული და სამელიორაციო სისტემების უმრავლესობა, დაშრობილ მიწებზე შექმნილი მეციტრუსეობის მეურნეობის კომპლექსები; მრავალი კომუნალური და სამოქალაქო ნაგებობები ქ. ფოთში, წყალგამყოფი კვანძი მდ. რიონზე და სხვა; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, ვ. 336

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოლიათ ლაკერბაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გერმანული იაგდტერიერი** (გერმ. Deutscher Jagdterrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში 1920-იან წლებში.

ნებისყოფიანი, საზრიანი და ძლიერი გერმანული იაგდტერიერი გამოიყვანეს გერმანიაში XX საუკუნის დასაწყისში, როდესაც შეაჯვარეს უელშ-ტერიერი და ძველინგლისური შავ-ხორბლისფერი ტერიერი, მათი შთამომავლები კი — ინგლისურ ფოქსტერიერთან. იაგდტერიერების გამრავლებისას მთავარი ყურადღება მის მუშა თვისებებს ენიჭება. გერმანული იაგდტერიერი ერთნაირი ხალისით მუშაობს მიწის ზედაპირზე, სოროებში, ხშირ ტყესა და წყალში, სიხარულით მოაქვს ნანადირევი პატრონთან. გერმანული იაგდტერიერი „კლასიკური" ტერიერია, ამიტომ გამოირჩევა სიჯიუტით, კარგი მოდარაჯეა, უყვარს ღია ცის ქვეშ ძილი და, როგორც ყველა ტერიერი, ჯერ კბენს და მხოლოდ მერე ფიქრობს, რატომ გააკეთა ეს.

იაგდტერიერს სჭირდება მნიშვნელოვანი დატვირთვა — სამშობლოში, გერმანიაში, როგორც წესი, ისინი მხოლოდ გამოცდილ მონადირეებს ჰყავთ. იაგდტერიერი შესანიშნავი მუშა ძაღლია, ის სიამოვნებით ატარებს მთელ დღეებს ნადირობაში, მაგრამ დამოუკიდებელი ხასიათის გამო ვერ ეჩვევა ქალაქის ბინაში ცხოვრებას. ადვილად უძლებს სიცივეს, ძნელად იწვრთნება, ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს. იაგდტერიერს აქვს ზომიერად გრძელი, ძლიერი, სწორი ზურგი, გრძელი, დაკუნთული უკანა ფეხები. ჩვეულებრივ უხეშ ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი, ყავისფერი ხორბლისფრით, შავი ხორბლისფრით. ძლიერ ქვედა ყბაზე განლაგებულია ძალიან დიდი კბილები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გერმანული იაგდტერიერი***

* გერმანული იაგდტერიერი დაარქივებული 2014-02-23 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**საინჟინრო გეოლოგია** — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ქერქის ზედა ჰორიზონტებსა და მათ დინამიკას ადამიანის საინჟინრო-სამშენებლო საქმიანობასთან დაკავშირებით. საინჟინრო გეოლოგია ქანების შედგენილობას, სტრუქტურას, ტექსტურასა და სხვა თვისებებს განიხილავს გრუნტის თვალსაზრისით, შეიმუშავებს ნაგებობისა და ბუნებრივი გარემოს ურთიერთქმედების შედეგად განვითარებული პროცესებისა და მოვლენების პროგნოზს და მათი მავნე გავლენის თავიდან აცილების მეთოდებს. 

საინჟინრო გეოლოგიის დარგებია: გრუნტმცოდნეობა — შეისწავლის გრუნტების სხვადასხვა გენეტურ ტიპებს, მათ აღნაგობასა და ფიზიკურ-მექანიკურ თვისებებს. საინჟინრო გეოდინამიკა — სამშენებლო ტექნიკური თვალსაზრისით შეისწავლის ბუნებრივ გეოლოგიურ და ადამიანის საინჟინრო საქმიანობის ზეგავლენით განვითარებულ პროცესებს; რეგიონული საინჟინრო გეოლოგია — იკვლევს ამა თუ იმ ტერიტორიის საინჟინრო-გეოლოგიურ პირობებს; საზღვაო საინჟინრო გეოლოგია — სწავლობს წყალქვეშა მშენებლობასთან დაკავშირებულ საკითხებს; საინჟინრო სეისმოლოგია — შეისწავლის ადამიანის საინჟინრო საქმიანობის ზეგავლენას დედამიწის ქერქის ღრმა ჰორიზონტებზე, აგრეთვე სეისმურ მოვლენებს საინჟინრო-გეოლოგიური თვალსაზრისით. 

საინჟინრო გეოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ჰიდროგეოლოგიის, მზრალობისმცოდნეობისა და გეოლოგიის სხვა დარგებთან. საველე კვლევაში საინჟინრო გეოლოგია ფართოდ იყენებს გეოფიზიკურ მეთოდებს. როგორც მეცნიერება ჩამოყალიბდა XIX საუკუნეში. პირველი ნაშრომი სახელწოდებით „საინჟინრო გეოლოგია" გამოიცა 1880 წელს უილიამ პენინგის მიერ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 663.
* ჩხეიძე დ. საინჟინრო გეოლოგია, თბ. 1979;
* Коломенский Н. В. Комаров И. С. Инженерная геология, М. 1964.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გეოლოგია |
| --- |
|  |
| ზოგადი მიმოხილვა | 
გეოლოგიური ნარკვევი · გეოლოგიური სტატიების ინდექსი |  |
|  |
| სტრუქტურული შემადგენლობა | 
გეოქიმია · კრისტალოგრაფია · მინერალოგია · პეტროგრაფია · პეტროლოგია |
|  |
| ისტორიული გეოლოგია | 
სტრატიგრაფია · პალეონტოლოგია · პალეოკლიმატოლოგია |
|  |
| გეოტექტონიკა | 
სტრუქტურული გეოლოგია · გეოდინამიკა · ფილების ტექტონიკა · გეომორფოლოგია |
|  |
| ჰიდროგეოლოგია | 
საინჟინრო გეოლოგია · გლაციოლოგია · ოკეანოლოგია |
|  |
| გეოფიზიკა | 
გეოდეზია · გეომაგნეტიზმი · მათემატიკური გეოფიზიკა · სეისმოლოგია · ტექტონოფიზიკა |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გუგენჰაიმის მუზეუმი**. |

მუზეუმის ფასადი მე-5 ავენიუდან
მუზეუმის ჭერი.
**სოლომონ გუგენჰაიმის მუზეუმი** — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, დაფუძნდა 1937 წელს, მდებარეობს ზემო ისტ-საიდზე, ნიუ-იორკში და ყველაზე ცნობილია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მიერ დაარსებულ რამდენიმე მუზეუმს შორის; ხშირად მოიხსენიება უბრალოდ როგორც „გუგენჰაიმი".

მუზეუმს თავდაპირველად ერქვა „არა-ობიექტური მხატვრობის მუზეუმი" (The Museum of Non-Objective Painting) და დაფუძნდა ადრეულ მოდერნისტთა მიერ, როგორებიც იყვნენ ვასილი კანდინსკი და პიტ მონდრიანი, ავანგარდული ხელოვნების გამოსაფენად. მუზეუმი მის ამჟამინდელ ადგილზე, მეხუთე ავენიუსა და 89-ე ქუჩის გადაკვეთაზე ცენტრალურ პარკთან, 1959 წელს გადმოვიდა, როდესაც ფრენკ ლოიდ რაიტის პროექტის შენობა დასრულდა. შენობის არქიტექტორი შეარჩია სოლომონ გუგენჰაიმის მეგობარმა ბარონესა ჰილა ფონ რებაიმიმ. რაიტს საკმაო უთანხმოება ჰქონდა ბარონესასთან შენობის ფორმასა და დიზაინზე, თუმცა ბარონესამ საბოლოოდ მაინც თავისი გაიტანა და შენობა ოვალური ფორმისა და თეთრი ფერის დარჩა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2004-10-29 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ყველი | *ეს სტატია მუზეუმების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გუგული**, *ჩვეულებრივი გუგული* (ლათ. Сuculus canorus) — ფრინველი გუგულისნაირთა რიგისა. ზომით მტრედზე პატარაა, შორიდან ჰგავს მიმინოს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში რეგისტრირებულია როგორც მოზაფხულე გადამფრენი ფრინველი. ბინადრობს ფოთლოვანსა და შერეულ ტყეებში, ანთროპომორფულ ლანდშაფტში (ბაღები, ველმინდვრები და მისთ.). ტიპური ბუდობრივი პარაზიტია. გაზაფხულ-ზაფხულის განმავლობაში ბეღურასნაირთა ბუდეებში დებს 12–25 კვერცხს. დადებისას იტაცებს და ჭამს მასპინძლის 1–2 კვერცხს. გუგულის მართვე გამოჩეკისთანავე რეფლექსურად აგდებს ბუდიდან მასპინძლის ბარტყებსა და კვერცხებს. იკვებება მწერებითა და მათი მატლებით, რითაც სარგებლობა მოაქვს. „გუგულით" აგრეთვე მოიხსენიებენ გუგულისებრთა ოჯახის (*Сuculidae*) სხვა წარმომადგენლებსაც (სულ მსოფლიოში დაახლოებით 39 გვარის 129 სახეობაა). „ბუდობრივი პარაზიტიზმი" დამახასიათებელია მხოლოდ 80 სახეობისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 172.

სქოლიო
------

1. ↑  common cuckoo — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
**ჯიდუ კრიშნამურტი** (ინგლ. Jiddu Krishnamurti, ტელუგ. జిడ్డు కృష్ణ మూర్తి; დ. 12 მაისი, 1895 — გ. 17 თებერვალი, 1986) — ინდოელი ფილოსოფოსი. იგი წერდა და საუბრობდა ისეთ თემებზე როგორებიცაა, ფსიქოლოგიური (შინაგანი) რევოლუცია, მედიტაცია, გონება და მისი ბუნება, ადამიანური ურთიერთობები, ადამიანის და ზოგადად საზოგადოების რადიკალური ცვლილება. მას მიაჩნდა რომ ის აუცილებელი რევოლუცია, რაც ადამიანის ფსიქიკას უნდა განეცადა, ვერ განხორციელდებოდა გარეგანი ჩარევის საშუალებით, იქნებოდა ეს პოლიტიკური, რელიგიური თუ სოციალური.

ჯიდუ კრიშნამურტი დაიბადა ბრიტანეთის ინდოეთში მკაცრად ვეგეტარიანელ ბრაჰმანთა ოჯახში. საუბრობდნენ ტელუგურ ენაზე. კრიშნამურტი ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, როდესაც გამოჩენილმა ოკულტისტმა და მაღალი რანგის თეოსოფმა ჩარლზ ვებსტერ ლედბიტერმა აღმოაჩინა ის და მიიჩნია მომავალი მსოფლიო მასწავლებლის "ჭურჭლად". ამის შემდეგ ახალგაზრდა კრიშნამურტის აღზრდა და მისი მსოფლიო მასწავლებლის მიღებისთვის მომზადება თეოსოფიურმა საზოგადოებამ ითავა. მაგრამ შემდგომში თავად მან უარყო ეს იდეა და დაშალა ორდენი, რომელიც მას, როგორც მსოფლიო მასწავლებელს ემსახურებოდა, უარყო ყველანაირი რელიგიური, ეროვნული და სხვა სახის კუთვნილება და დაიწყო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით მოგზაურობა, რათა როგორც თვითონ ამბობდა ადამიანებს დახმარებოდა თავისუფლების მოპოვებაში. ის საუბრობდა დიდ და მცირე აუდიტორიათა წინაშე. არსებობს მისი საჯარო საუბრების ვიდეო და აუდიო ჩანაწერები. ის ასევე არის ავტორი მრავალი წიგნისა, მათ შორის: "პირველი და უკანასკნელი თავისუფლება", "ინტელექტის გამოღვიძება", "კრიშნამურტის დღიური" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯიდუ კრიშნამურტის ოფიციალური ინტერ-ორგანიზაციული საიტი.
* ჯიდუ კრიშნამურტი და ოჯაის ხეობა
* ბომ-კრიშნამურტის პროექტი: დეივიდ ბომისა და ჯიდუ კრიშნამურტის ურთიერთობათა მემკვიდრეობის კვლევა
ტერმინი **საინფორმაციო მეცნიერება** ახალია, ისევე როგორც თვით ეს საქმიანობა, ამიტომ მისი ზუსტი განმარტება შეუძლებელია. იგი ორი მნიშვნელობით შეიძლება იქნეს გამოყენებული:

  

**ფართო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერება შეიძლება ეწოდოს ნებისმიერ სწავლებას, რომელიც იკვლევს ამა თუ იმ ფორმის და შინაარსის ინფორმაციას, მისი მოპოვების, შენახვის, გადამუშავების, გარდაქმნის და გადაცემის საკითხებს. ამ თვალსაზრისით საინფორმაციო მეცნიერებებს შეიძლება მივაკუთვნოთ როგორც ინფორმატიკა, ინფორმაციის თეორია, კომპიუტერული ტექნოლოგია, ასევე ჟურნალისტიკა, ბიბლიოთეკათმცოდნეობა, საარქივო საქმე და ა.შ.

**ვიწრო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერებაში იგულისხმება ინფორმატიკა, მაგრამ არ არსებობს თვით ამ ტერმინის ერთნაირი გაგება სხვადასხვა ენებში. 

  

* Informatics ანუ Information Science ინგლისურში ჰქვია თეორიულ მეცნიერებას ინფორმაციის შესახებ, რომელიც თავის მხრივ ნაწილია ე.წ. კომპიუტერული მეცნიერებისა (Computer Science), რომლის სხვა ნაწილებია: Hardware Engineering (ტექნიკური აპარატი - მოწყობილობა) და Software Engineering (მათემატიკური აპარატი - პროგრამა).
* კომპიუტერული მეცნიერების (Computer Science) შესატყვისი ფრანგულში, გერმანულში და სხვა ევროპულ ენებში არის ინფორმატიკა (Informatique, Informatik, Informatica).
* ჩვენში დამკვიდრებული იყო საერთო ტერმინი - ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა, რაც მეცნიერების ამ დარგის ორივე მხარის, თეორიულის და ტექნოლოგიურის, გამომხატველი იყო.

  

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ალბათ უპრიანი იქნება, თუ ე.წ. საინფორმაციო მეცნიერების თეორიულ ნაწილს **ინფორმატიკად** მოვიხსენიებთ, ხოლო მის ტექნიკურ მხარეს - **კომპიუტერულ ტექნოლოგიად**.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინფორმატიკა;
* ინფორმაციის თეორია;
* კომპიუტერული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები.
**სამრატ ჰემ ჩანდრა ვიკრამადიტია** (ცნობილია აგრეთვე, როგორც ჰემუ ვიკრამადიტია, რაჯა ვიკრამადიტია ან უბრალოდ ჰემუ) (1505 — 1556 წელი, 5 ნოემბერი) — ინდოელთა იმპერატორი XVI ს. როდესაც მოგოლები და ავღანელები ერთმანეთს ეცილებოდნენ ხელისუფლებას ჩრდილოეთ ინდოეთში.

ბიოგრაფია
---------

უკანასკნელი ინდოელი იმპერატორის სამრატ ჰემ ჩანდრა ვიკრამადიტიას ძეგლი პანიპატში, სადაც მან დაკარგა სიცოცხლე პანიპატის მეორე ბრძოლაში.
ჰემუ დაიბადა 1501 წელს პატარა სოფელ ალუარში, თანამედროვე რაჯასტანის რეგიონში. მისი მამა იყო ბრაჰმანი და ხშირად ასრულებდა რელიგიურ ცერემონიებს, თუმცა იმის გამო, რომ მოგოლები დევნიდნენ ინდუსთა რელიგიას, იძულებული გახდა მიეტოვებინა სოფელი. გადასახლდა სოფლის მახლობლად რევარში დღევანდელი ჰარიანა და დაიწყო საკვები მარილით ვაჭრობა. 

მამა დიდად ზრუნავდა ჰემუს განათლებაზე. ჰემუმ შეისწავლა სანსკრიტი და ჰინდუ, სპარსული და არაბული ენები, აგრეთვე, დაეუფლა არითმეტიკას. ბავშვობიდან უყვარდა ჭიდაობა და ვარჯიშობდა სხვადასხვა ილეთების დასწავლაში, გატაცებული იყო ცხენების გაწვრთნით და ცხენოსნნობით. ხშირად სეირნობდა მეგობრებთან ერთად მეზობელ სოფლებში ცხენზე ამხედრებული. ის აღიზარდა რელიგიურ გარემოში და კარგად იცნობდა ინდუსთა წმინდა ადგილებს. თავისი განათლებით და გონებამახვილური ჭკუის წყალობით მიაღწია პრემიერ-მინისტრის და მთავარსარდლის თანამდებობებს. წლების მანძილზე იყო რამდენიმე სხვადასხვა შაჰის (კერძოდ, შერ შაჰ სურის, ისლამ შაჰის, ადილ შაჰ სურის) მრჩეველი სავაჭრო და დიპლომატიურ საკითხებში.
ადილ შაჰ სური განსაკუთრებით სუსტი მმართველი აღმოჩნდა. მას ერთდროულად აუჯანყდა რამდენიმე დიდებული და უარი განუცხადა გადასახადების გადახდაზე. მისი სისუსტის გამო ქვეყნის დე - ფაქტო მმართველი და ხალხის პატრონი ჰემუ გახდა. ჰემუმ გადაწყვიტა, რომ ხელში აიღო რეალური ძალაუფლება, რადგან იმპერატორი ქვეყანას ვერ მართავდა. ამის შემდეგ მიიღო მან ტიტული ვიკრამადიტია. ამ ტიტულით ძველად ინდოელ მეფეებს მოიხსენიებდნენ.

ჰემუ იყო პირველი ინდოელი იმპერატორი ჩრდილოეთ ინდოეთში 350 წლის შემდეგ. მან გადააყენა კორუმპირებული მოხელეები, გაატარა რეფორმები, ფართო გზა გაუხსნა ვაჭრობის განვითარებას ქვეყანაში, გააფართოვა სამეფოს საზღვრები. მიღწეული წარმატებების წყალობით ის ხალხში ძალიან პოპულარული გახდა. მწერალმა კ.კ. ბჰვარდვაიმ ჰემუს უწოდა შუა საუკუნეების ინდოელი ნაპოლეონი...

პანიპატის 1556 წ. ბრძოლის შემდეგ იგი შეიპყრეს ავღანელებმა და თავი მოჰკვეთეს. მისი მოკვეთილი თავი გააგზავნეს ქაბულში იმის ნიშნად, რომ ჰემუ მკვდარია, ხოლო ტანი გადმოჰკიდეს დელის ერთ-ერთ ციხეზე ინდუსთა შესაშინებლად. მისი სიკვდილის შემდეგ დაიწყო ინდუსთა მიმართ საშინელი ტერორი, რომელიც მრავალი წლის მანძილზე გაგრძელდა...

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პანიპატის ბრძოლა (1556)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევარი დაარქივებული 2008-12-27 საიტზე Wayback Machine.
* სამხრეთ აზია

ლიტერატურა
----------

* Tripathi, R. P. "Rise and Fall of Mughal Empire", Allahabad (1960), p,.158
* Bhardwaj, K. K. "Hemu-Napoleon of Medieval India", Mittal Publications, New Delhi, pp.59–60
* Smith, Vincent A. "Akbar: The Great Mogul", Oxford, (1926), pp.36–37]
* a b Bhardwaj, K. K. "Hemu-Napoleon of Medieval India", Mittal Publications, New Delhi, p.25
* Sarkar, J. N. "Military History of India", p.67
* a b Kar, L. Colonel H. C. "Military History of India", Calcutta (1980), p.283
**ეკონომიკური უსაფრთხოება** — ღონისძიებათა სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს ქვეყნის ეროვნული ეკონომიკური სისტემის დამოუკიდებლობას, თვითმყოფადობას, მის განვითარებას, საშინაო და საგარეო მუქარების აღკვეთას, წინასწარი ზომების მიღებას მოსალოდნელი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად. 

სახელმწიფოს მუდმივი და უმნიშვნელოვანესი მოვალეობაა ზრუნვა ეკონომიკურ უსაფრთხოებაზე. უსაფრთხოების პრობლემა მსოფლიოში წარმოიშვა სახელმწიფოს შექმნისთანავე. ძველი დროის მოაზროვნეები თავიანთ ტრაქტატებში დიდ ყურადღებას უთმობდნენ უსაფრთხოების პრობლემას. ცნება ეკონომიკური უსაფრთხოება გამომდინარეობს უსაფრთხოების უფრო ფართო კატეგორიიდან, რომელიც საკმაოდ რთული და მრავალწახნაგოვანი შინაარსის შემცველია. იგი აერთიანებს პოლიტიკურ უსაფრთხოებას, სოციალურ უსაფრთხოებას და ეკონომიკურ უსაფრთხოებას. 

„უსაფრთხოების" ტერმინის გამოყენება დაიწყო დაახლოებით XII საუკუნიდან და ნიშნავდა ადამიანის მშვიდ სულიერ მდგომარეობას, მის დაცულობას ნებისმიერი საფრთხისაგან. თუმცა ამ შინაარსით იგი არ დაინერგა ლექსიკაში და ძალიან იშვიათად გამოიყენებოდა. შემდგომში შემოღებულ იქნა ტერმინი "სახელმწიფო უსაფრთხოება", რაც გულისხმობდა ბრძოლას სახელმწიფოს ინტერესების დასაცავად. მოგვიანებით კატეგორია „უსაფრთხოება" დაიყო ცალკეულ მიმართულებებად, რომელსაც გამოეყო ეკონომიკური უსაფრთხოების კატეგორია. იგი ფართოდ გამოიყენება თანამედროვე ეტაპზე მთელ მსოფლიოში. 

ეკონომიკური უსაფრთხოება ემყარება შემდეგ ძირითად პრინციპებს: განვითარების ისტორიული გამოწვევებისა და მუქარების გათვალისწინება; გრძელვადიანი სტრატეგიული მიზნებისა და ინტერესების განსაზღვრა; ადამიანის, საზოგადოების, სახელმწიფოს სასიცოცხლო ინტერესების დაცვა; ეროვნული და საერთაშორისო უსაფრთხოების თავსებადობა. აქედან გამომდინარე, მისი უმნიშვნელოვანესი ეკონ. ინტერესია მოსახლეობის კეთილდღეობისა და ცხოვრების დონის ამაღლება; ეკონომიკური ზრდის უზრუნველყოფა; ერთიანი ეკონომიკური სივრცის შენარჩუნება; ეკონომიკური ეფექტიანობისა და ქვეყნის კონკურენტუნარიანობის ამაღლება; სახელმწიფოს ინტეგრაცია მსოფლიო ეკონომიკაში; ეკონომიკის მდგრადი და უსაფრთხო განვითარების მიღწევა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიკვაიძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 608-609.
**ელ-ამადია** (არაბ. العمادية) — სოფელი ერაყში. მდებარეობს დაჰუკის მუჰაფაზაში და განთავსებულია შემაღლებული ადგილის თხემზე, რომლის სიგრძეა 1 000 მეტრი, ხოლო სიგანე - 500 მ. ზღვის დონიდან მდებარეობს 1 400 მეტრზე. თურქეთის საზღვრიდან 17 კმ-ში.

ისტორია
-------

სახლები კლდეებზე. 
დასახლების ისტორია იწყება ჯერ კიდევ ძვ. წ. III ათასწლეულიდან. დიდი ხნის განმავლობაში სოფელში მოხვედრა შესაძლებელი იყო კლდეში გამოკვეთილი, ვიწრო ქვის კიბისებური საფეხურებით. თანამედროვე შენობებთან ერთად აქ შემონახულია ძველი ასურული შენობების, ასევე სინაგოგისა და ქრისტიანული ეკლესიის ნანგრევები.

ლეგენდის თანახმად, სოფლის გარშემო ცხოვრობდნენ სპარსელი მოგვები და ქურუმები, რომლებიც ცნობილი იყვნენ ჯადოქრობით. სწორედ აქედან, ზოგიერთი მკვლევარის თანახმად, გაიგზავნა ბეთლემში სამი მოგვი მცირეწლოვანი იესო ქრისტეს თაყვანისსაცემად.

ასევე აქ დაიბადა მეამბოხე ებრაელი დავით ალროი (XII საუკუნე), რომელმაც საკუთარი თავი მესიად გამოაცხადა. 

ისტორიკოს ჯოზეფ ჰა-კოენის (1496-1575 წწ.) ცნობით 1163 წელს სოფლის ებრაული მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1 000-ს ოჯახს. ალროი ჩაუდგა რევოლუციას სათავეში ამადიის წინააღმდეგ, მაგრამ მოკლეს მისი მსვლელობის პერიოდში. 

XIX საუკუნის დასასრულის მონაცემებით მოსახლეობის საერთო რაოდენობაა 6 000 ადამიანი, საიდანაც 2 500 იყო ქურთი, 1 900 — ებრაელი, 1 600 — ქალდეველი. მოსახლეობის რაოდენობა პრაქტიკულად არ შეცვლილა. აქ ერთმანეთის გვერდით კეთილმეზობლურად ცხოვრობენ ქრისტიანები და მუსულმანები.

სქოლიო
------

1. ↑  Bailey, Betty Jane. Who are the Christians in the Middle East? Wm. B. Eerdmans Publishing Company (May 2003)
2. ↑  Jewish Encyclopedia (1906).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-23. ციტირების თარიღი: 2009-09-12.
3. ↑  Catholic Encyclopaedia. Appleton (1907).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-23. ციტირების თარიღი: 2009-09-12.
უჯრედის მემბრანები განვლადია სპეციფიკური იონებისა და სხვადასხვა პოლარული მოლეკულების მიმართ. ამ ჰიდროფილურ ნივთიერებებს, **სატრანსპორტო ცილების** გავლით, რომლებიც მემბრანას კვეთს, შეუძლიათ თავიდან აიცილონ კონტაქტი ლიპიდის ორმაგ შრესთან. 

ზოგიერთი სატრანსპორტო ცილა, რომელთაც არხის ცილები ეწოდებათ ჰიდროფილური არხის საშუალებით ფუნქციონირებს, რომელსაც ცალკეული მოლეკულები ან ატომური იონები გამოიყენებენ როგორც გვირაბს მემბრანაში. ცალკეულ უჯრედებში წყლის მოლეკულების გავლას მემბრანაში ხელს უწყობს არხის ცილები, რომელთაც აქვაპორინები ეწოდება. სხვა სატრანსპორტო ცილები, რომელთაც მატარებელი ცილები ეწოდება, თავიანთ თანამგზავრებს მიემაგრება და ფორმას უცვლის, ისე რომ მათ მემბრანაში გავლა შეძლონ. 

ორივე შემთხვევაში, სატრანსპორტო ცილები სპეციფიკურია იმ ნივთიერების მიმართ, რომლის ტრანსლოკაციასაც ახდენს: მხოლოდ გარკვეულ ნივთიერებას აძლევს მემბრანის გადაკვეთის საშუალებას. მაგალითად, გლუკოზა, რომელიც სისხლშია და სისხლის წითელ უჯრედებს უჯრედული აქტივობისთვის ესაჭიროება, პლაზმური მემბრანის სპეციფიკური სატრანსპორტო ცილების საშუალებით ამ უჯრედებში სწრაფად შედის. გლუკოზის ტრანსპორტერი ისევე სელექტიურია, როგორც მატარებელი ცილა, რომელიც გლუკოზის სტრუქტურულ იზომერ ფრუქტოზასაც კი უკუაგდებს. ამრიგად, მემბრანის სელექტიური განვლადობა დამოკიდებულია როგორც ლიპიდური ორმაგი შრის, ასევე მემბრანაში ჩაშენებული სპეციფიკური სატრანსპორტო ცილების განმასხვავებელ ბარიერზე.

ლიტერატურა
----------

* ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, „ბიოლოგია", VII გამოცემა, გვ. 165, თბ. 2009 წელი.
**სიდნეის მეტროპოლიტენის** ცნება შეიძლება პირობითად ჩაითვალოს, რადგან ავსტრალიის ამ უდიდეს ქალაქს, სადაც კარგად არის განვითარებული რკინიგზა, აქვს რამდენიმე მიწისქვეშა მეტროსმაგვარი მონაკვეთი, რომელიც არა მხოლოდ ხალხის, არამედ ტვრთების გადაზიდვასაც ემსახურება, თუმცა, განსხვავებული ხაზებით.

სამგზავრო შემადგენლობა
----------------------

საგარეუბნო მატარებელი
სამგზავრო მომსახურებას კორპორაცია "რეილკორპი" (ინგ RailCorp) ახორციელებს. მატარებლები დღეში 20 საათს მუშაობენ კვირაში 900,000 მგზავრით. ხაზების საერთო სიგრძე 2080 კმ-ია 306 სადგურით (მათ შორის საქალაქთაშორისო ხაზები). საგარეუბნო მარშრუტები სიდნეიში ოთხივე მიმართულებით არის განვითარებული. ყველა ხაზი ელექტროფიცირებულია 1926 წლიდან. ქალაქის ცენტრში ხაზები მიწისქვეშ გადის და წრიულ ფორმას ჰქმნის, რაც თავის მხრივ, სამგზავრო რკინიგზას უფრო მეტროს სახეს აძლევს. უნდა აღინიშნოს, რომ მატარებლები პიკის საათში 15 წუთიანი ინტერვალებით მოძრაობენ (რაც მეტროს სტანდარტებს უფრო აშორებს), ხოლო ჩვეულებრივ დროს და უქმეებზე 30 წუთიანი ინტერვალებით.
2008 წელს ხელისუფლების მიერ გაკათებული ოფიციალური განცხადებით, ქალაქის ჩრდილოეთის უბნების დასაკავშირებლად მეტროს მშენებლობა იწყება 34 კმ სიგრძის ხაზზე 17 სადგურით. ხაზი ჩაფიქრებულია როგორც სტანდარტული მეტროსისტემა.

ხაზთა სქემა

ისტორია
-------

პირველი რკინიგზა, რომელიც სიდნეისა და პარამატას აკავშირებდა 1855 წელს გაიხსნა. ეს რკინიგზაც იგივე სტანდარტებით შეიქმნა მთავრობის მიერ, როგორითაც ახალი სამხრეთი უელსის სარკინიგზო სისტემა იყო კონსტრუირებული. 1880 წლისთვის ჰოუმბუშისკენ უკვე ყოველ ნახევარ საათში გადიოდა მატარებელი. 1893 წელს რკინიგზა სიდნეის პორტსაც დაუკავშირდა. 1926 წელს ხაზების ელექტროფიცირება დაიწყო. 1956 წელს პირველი მიწისქვეშა ხაზი გაიყვანეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* NSWRail.net
**სასის წყალსაცავი** (ესპ. Embalse Zaza, La Presa Zaza) — უდიდესი ხელოვნური წყალსაცავი კუბაში. მდებარეობს ცენტრალურ კუბაში, სანქტი-სპირიტუსის პროვინციაში. წყალსაცავის ჩრდილო-დასავლეთით 10 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი სანქტი-სპირიტუსი. წყლის სარკის ფართობი შეადგენს 113,5 კმ²-ს. წყლის საშუალო მოცულობა 750 მლნ. მ³. წყალსაცავი შექმნილია მდინარე სასის ხეობაში, რომელიც სათავეს იღებს სიერა-დელ-ესკამბრაის მთებში. მდინარე სასა კუბაში კაუტოს შემდეგ სიგრძით მეორე მდინარეა. წყალსაცავი საზრდოობს არაერთი მდინარის წყლით. 3 წლის განმავლობაში აშენდა 6 კილომეტრის სიგრძის კაშხალი, რომლის მშენებლობა საბოლოოდ დასრულდა 1971 წლის 7 დეკემბერს. მშენებლობა დაჯდა 27 მილიონი კუბური პესო. 1978 წელს დაემატა ჰესიც.

სასის წყალსაცავი გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიების სარწყავად, აგრეთვე განვითარებულია თევზჭერა. 1980-იან წწ. წყალსაცავში მოაშენეს მტკნარი წყლის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი თევზი არაპაიმა (Arapaima gigas).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სასის წყალსაცავი — Wikimapia

სქოლიო
------

1. 1 2  Cubaweb.cu.  (May 2007)Zaza stays.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-02. ციტირების თარიღი: 2007-10-13.
**გდუს სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გდუში, „საფერშეთის" ხეობა. აგებულია IX-X საუკუნეებში.

სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. 

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სამხრეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი შირიმის კაპიტელებს ეყრდნობა, კაპიტელებს თარო-ლავგარდანის ფორმა აქვს. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით.

ეკლესიის გრძივი კედლები პილასტრების მეშვეობით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრები სრულდება კაპიტელებით, რომელსაც კამარის საბრჯენი თაღები ეყრდნობოდა. კამარა ამჟამად ჩამონგრეულია.

სამხრეთ კედელში მოთავსებულია დიდი ზომის თაღოვანი ნიშა. იმის გამო, რომ ინტერიერში მიწის დონე საგრძნობლადაა აწეული, სამხრეთი შესასვლელი თაღის მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. დასავლეთ კედელზე სარკმლის კვალი შეინიშნება.

ჩრდილოეთ კედელში, აბსიდის მხართან მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. ამავე კედელში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი - გარეთ არქიტრავული შესასვლელი, რომელიც მინაშენს უკავშირდება. მინაშენი გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, მის აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია მოთავსებული, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშა. მინაშენის კედლების სიმაღლე 1,5-2 მეტრს აღწევს.

ეკლესიას ასეთივე მინაშენი სამხრეთიდანაც ჰქონდა. მინაშენის კედლები თითქმის ჩამონგრეულია. იკითხება მხოლოდ გეგმა, რომელიც ასევე სწორკუთხაა.

მიუხედავად იმისა, რომ ეკლესიაში მიწის დონე აწეულია, ინტერიერი მაინც აზიდულია.

ირგვლივ ტერიტორია ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვით. ეკლესია დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 35-36
იდა
**დარვინიუსი** *(მეტსახელი **იდა**)* არის *Darwinius masillae*-ს ჯიშის ნამარხი ნაშთი, რომელიც 47 მილიონი წლის მდედრობითი სქესის პრიმატად მიიჩნევა. იგი, ასევე ითვლება დაკარგულ რგოლად პრიმატებსა და *ადაპოიდეას* შორის. იდა მიჩნეულია მშრალცხვირა ჰაპლორინ პრიმატად. ნაშთი აღმოჩენილია მესელ პიტში, გერმანია, 1983 წელს უცნობი მოყვარული პალეონტოლოგის მიერ. აღმოჩენა, რომელსაც ადამიანები ეძებდნენ 200 წლის მანძილზე, იყო წარდგენილი ნიუ-იორკში გამართულ პრეს-კონფერენციაზე 2009 წლის 19 მაისს. ჩონჩხი 95%-ით მთლიანი, რის გამოც *იდა* ითვლება ოდესმე ნაპოვნ ყველაზე სრულ პრიმატად. იდა, ასევე მიიჩნევა მსოფლიოს მერვე საოცრებად, თუმცა მეცნიერთა გარკვეული წრეები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი მანამ, სანამ მეტი ინფორმაცია გამოქვეყნდება.*იდა* ცხოვრობდა ეოცენური ეპოქის ლუტეტიანურ პერიოდში. მეცნიერთა ვარაუდით, იდა ამტკიცებს ჩარლზ დარვინის ევოლუციის თეორიას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დაკარგული რგოლი
* ჩარლზ დარვინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დარვინიუსი***

* **Wikispecies:Darwinius**
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-05-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Research Article
Complete Primate Skeleton from the Middle Eocene of Messel in Germany: Morphology and Paleobiology; PLOS
2. ↑  PLOS 0005723
3. ↑   news.bbc.co.uk, May 19th 2009
4. ↑  Scientists Unveil Missing Link In Evolution, sky.com, May 19, 2009
**სასოწარკვეთილი დიასახლისები** (ინგლ. Desperate Housewives) — ამერიკული სატელევიზიო დრამედიული სერიალია, შექმნილი მარკ ჩერის მიერ, რომელიც ასევე შოუ რანერიცაა, და პროდიუსირებული ეიბისი სტუდიოს (ვოლტ დისნეი კომპანიის ძირითადი სატელევიზიო სტუდია) და ჩერი პროდაქშენის მიერ. აღმასრულებელი პროდიუსერები, მომავალი მეოთხე სეზონის მიხედვით, მარკ ჩერი, ბობ დეილი, ჯორჯ დაბლიუ პერკინსი, ჯონ პარდი და ჯოუი მერფი არიან.

შოუს მოქმედების ადგილი ქუჩა ვისტერია ლეინია, გამოგონილ ამერიკულ ქალაქში, ფეარვიუ. ის ქალთა ჯგუფის ცხოვრებას მისდევს, მათი გარდაცვლილი მეზობელის თვალით, მაშინ როდესაც ისინი ოჯახური ცხოვრების და საშინაო გასაჭირებს ებრძვიან, ხვდებიან დამალულ საიდუმლოებებს, დანაშაულს და მათი ერთი შეხედვით ლამაზ, გარეუბნულ სამეზობლოს კარებს უკან დამალულ გამოცანებს.

შოუს მთავარ მსახიობთა კოლექტივი შემდეგნაირია: ტერი ჰათჩერი სუზან მაიერის როლს ასრულებს, ფელისიტი ჰუფმანი — ლინეტ სკავო, მარშა კროსი — ბრი ჰოჯი, ევა ლონგორია — გაბრიელ სოლისი და ნიკოლეტ შერიდანი — ედი ბრიტი. ბრენდა სტრონგი არის შოუს მთხრობელი, ის ასევე მერი ელის იანგის როლს თამაშობს, რომელმაც თავი მოიკლა.
მას შემდეგ, რაც შოუს პრემიერა ეიბისიზე შედგა (3 ოქტომბერი, 2004 წელი), ის კრიტიკოსებმა ისევე კარგად მიიღეს, როგორც აუარებელმა მაყურებელმა. სერიალი არის ემის, ოქროს გლობუსისა და კინომსახიობთა გილდიის მფლობელი. 2007 წლის აპრილში ცნობილი გახდა, რომ 115-დან 119 მილიონამდე მაყურებლით ეს ყველაზე პოპულარული შოუა თავის „სამშობლოში".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „სასოწარკვეთილი დიასახლისები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
42°26′12″ ჩ. გ. 45°35′02″ ა. გ.﻿ / ﻿42.43667° ჩ. გ. 45.58389° ა. გ.﻿ / 42.43667; 45.58389
**დართლოს აკლდამები** — ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დართლოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დართლოს მთის ფერდობზე, სასაფლაოზე.

ძეგლის აღწერა
-------------

აკლდამა ორია. ორივე აკლდამა გეგმით სწორკუთხაა და ფიქლითაა ნაშენი. წყობა მშრალია. შიგნით ლამ-კირითაა შელესილი.

შედარებით პატარა (3,55x2,9 მ) აკლდამას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. შემორჩენილია ხის კარის ნაწილი, რომელიც გარედან გეომეტრიული ჩუქურთმებითაა შემკული. აღმოსავლეთ კედელშიბრტყლად გადახურული პატარა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია საკურთხევლის მსგავსი, კუბური ფორმის პატარა ნაგებობა. მეორე სარკმელი სამხრეთ კედელშია. შიგნით აკლდამა გადახურულია წვერწაკვეთილი კამარით. დასავლეთ ფასადზე, კარის თავზე, წყობაში ჩასმულია რიყის ბრტყელი ქვა, კარის მარჯვნივ კი, წყობიდან პატარა რიყის ქვაა გამოშვერილი. გადახურვა ორფერდაა — საფეხურებიანი. სამხრეთ დასავლეთის კიდეზე მიდგმულია ლამითა და ფიქლით ნაშენი პატარა ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთით შეისრული თაღით გადახურული სასანთლე ნიშნი აქვს. 

აკლდამის ჩრდილოეთით დგას მეორე, ოდნავ მოზრდილი (3,7x2,95 მ) აკლდამა. შესასვლელი აქაც დასავლეთიდანაა. კარის თაღი შეისრულია. აღმოსავლეთ კედელში მომრგვალებული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია კუბური ფორმის , საკურთხევლის მსსგავსი პატარა ნაგებობა. იატაკი მიწურია. სახურავი ორფერდაა, რვასაფეხურიანი.

* ადოლფ დირის ფოტო. 1913 წ.ადოლფ დირის ფოტო. 1913 წ.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 73.
**დარვინის მთიულები**, *გალაპაგოსის მთიულები* (ლათ. Geospizinae) — ფრინველთა ქვეოჯახი ტანაგრისებრთა (ზოგიერთი კლასიფიკაციით — გრატასებრთა) ოჯახისა. ადრე მთიულასებრთა ოჯახს მიეკუთვნებოდა. მიიჩნევა, რომ დარვინის მთიულები წარმოიშვნენ დაახლოებით 2,3 მილიონი წლის წინ, გალაპაგოსის ერთ-ერთ კუნძულზე, ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკიდან გადმოფრენილი ფრინველების გუნდისაგან. ადაპტიური რადიაციის შედეგად, მათ დასაბამი დაუდეს 5 გვარის 18 სახეობას, რომლებიც გავრცელებული არიან გალაპაგოსისა და ქოქოსის კუნძულებზე (ქოქოსის მთიულა, *Pinaroloxias inornata*). ამ მთიულებმა ფართო ცნობადობა მოიპოვეს ჩარლზ დარვინის დამსახურებით, რომელმაც ისინი აღწერა როგორც ცალკეულ კუნძულებზე ბუნებრივი გადარჩევის გზით სახეობათაწარმოქმნის დამარწმუნებელი მაგალითი. 

მათი სხეულის სიგრძეა 10–15 სმ, მასა 8–40 გ. სხეულის აგებულება მაგარია; ბოლო მოკლე. შეფერილი არიან მორუხო-ზეთისხილისფრად; ზოგიერთი სახეობის მამალი ნაწილობრივ ან მთლიანად შავია. ახასიათებთ მკვეთრი სახეობათაშორისი სახესხვაობა ნისკარტის სიდიდესა და ფორმაში, რაც დაკავშირებულია კვების სპეციალიზაციასთან. მაგალითად, მიწის მთიულებს (*Geospiza*, 9 სახეობა), რომლებიც ძირითადად თესლებითა და კაქტუსებით იკვებებიან, კონუსისებრი და მასიური ნისკარტი აქვთ; ასპუჭაკასებრ მთიულას (*Certhidea olivacea*), რომელიც პატარა რბილ მწერებს ჭამს — სწორი და წაგრძელებული; კოდალასებრ მეხეურ მთიულას (*Camarhynchus pallidus*) ხის ქერქიდან ნისკარტით დაჭერილი ოპუნციის ჩხირით ან ეკლით ამოჰყავს ნადავლი. ბუდობენ ხშირ ხეებსა და ბუჩქნარში, მათ შორის მანგროს ტყეებში. მონოგამური ფრინველებია. მამალი ხის ტოტზე ან ბუჩქში აშენებს რამდენიმე დიდი ზომის ჯამისებრ ბუდეს, რომელსაც აქვს გვერდითი შესასვლელი და სახურავი; დედალი ერთ-ერთ მათგანს ირჩევს და მშენებლობას ასრულებს. ბუდეში 4 (6-მდე) კვერცხია; დედალი კრუხობს 12 დღე. 10 სახეობა შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

ლიტერატურა
----------

* *Лоскот В. М.* ДАРВИНОВЫ ВЬЮРКИ // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М. 2007. — стр. 327.

სქოლიო
------

1. ↑  Donohue, Kathleen (2011). *Darwin's Finches: Readings in the Evolution of a Scientific Paradigm* , გვ. 83, Google წიგნებში. University of Chicago Press, 15-492 pp.
2. ↑  Darwin's finches — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
**ბუდუხური ენა** (შემოკ. — *ბუდუხ.*) — იბერიულ-კავკასიური ენათა ოჯახის ლეზგიური ჯგუფის, შაჰდაღის ქვეჯგუფის უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ძირითადად სოფელ ბუდუხში.

გრამატიკა
---------

ბუდუხური ენის ბგერითი სისტემა წარმოგვიდგენს იბერიულ-კავკასიური ენებისათვის დამახასიათებელ საერთო ვითარებას. აქვს ხმოვანი ჷ, აგრეთვე უმლაუტიზებული (ზოგჯერ უ თანხმოვნის გავლენით) და ფარინგალიზებული ხმოვნები. გრძელი და მოკლე ხმოვნების დაპირისპირება არ დასტურდება. ფონეტიკური პროცესებიდან აღსანიშნავია ხმოვანთა ჰარმონია. სახელს აქვს ბრუნვის კატეგორია. გამოიყოფა 7 ძირითადი ბრუნვა (სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი I, მიცემითი II, მოქმედებითი, „კუთვნილებითი") და ლოკატიურ ბრუნვათა ფორმები. არსებითი სახელის მრავლობითი რიცხვი იწარმოება აგლუტინაციის წესით. სახელი განარჩევს 3 (ისტორიულად — 4) კლასს. ზმნაში მხოლობით რიცხვში ვლინდება 4 კლასი, ოღონდ კლასთა ექსპონატები ხშირად ემთხვევა ერთმანეთს (ერთიანდება I და II ან III და IV კლასი). მრავლობით რიცხვში ჩვეულებრივ 2 ფორმაა (ერთი — I-II, მეორე — III-IV კლასისა). უღვლილება კლასოვანია (პირის კატეგორია არ გააჩნია): გარდაუვალ ზმნაში აღინიშნება სუბიექტის, გარდამავალში — პირდაპირი ობიექტის კლასი (ორსავე შემთხვევაში სახელობითი ბრუნვაა გამოყენებული). ჩამოყალიბებულია დრო-კილოთა სისტემა. დასტურდება აბსულუტივის ფორმები. წარმოდგენილია წინადადების 3 კონსტრუქცია: ნომინატიური, ერგატიული, დატიური.

ლიტერატურა
----------

* *ვ. ფანჩვიძე*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 489.
**დემეთ ევგარი** (დ. 18 მაისი, 1980, მანისა, თურქეთი) — თურქი მსახიობი, რომელიც ცნობილია მხატვრული ფილმებისა და სერიალების როლებით. დემეთ ევგარი სამსახიობი კარიერას ეწევა თეატრშიც. მან დააფუძნა ისეთი თეატრალური ინსტიტუტები, როგორიცაა „პანგარი„, „ჰატა იაპემი ატილიესი", „მუშტერეკი", „მულტი არტ პროდაქშენი". 

ევგარი დაიბადა თურქეთის, ქალაქ მანისაში 1980 წელს, მამამისის ოჯახი ალბანური წარმოშობისაა. სანამ ოსმალეთის იმპერია დაინგრეოდა, მამის მხრიდან ოჯახი თურქეთში გადავიდა საცხოვრებლად სალონიკიდან, რომელიც დღეს საბერძნეთის ნაწილია  , მისი ოჯახის სხვა ნაწილი კი მუსულმანური ოსმალეთის წარმოშობისაა. მისი ძმა იგით ევგარი, მუშაობს რეჟისორად .

ბიოგრაფია
---------

პოპულარობა მას მას შემდეგ მოიპოვა, რაც კომედიურ სერიალში „კაცი და ქალი" მე-8 სეზონში ითამაშა. აღნიშნული სერიალი 2012 წელს რუსულად ითარგმნა. დემეტ ევგარის საუკეთესო ნამუშევრად ითვლება სერიალი „შენ ხარ ჩემი სამშობლო", რომელიც გამოვიდა 2018 წელს.

ამჟამად თურქი მსახიობი დემეთ ევგარი აქტიურად მუშაობს სერიალზე „ავლუ" (ეზო), სადაც ის თამაშობს არაერთ ცნობილ მსახიობთან ერთად. მან ითამაშა „Kara Fatma" (სტუმარი ვარსკვლავი) როლი „Vatanım Sensin"-ში. 

დემეთ ევგარი
1990 წელს გამოვიდა სერიალი, სადაც მსახიობი თამაშობს საკუთარ თავს - ეს არის სერიალი „შოუ ბაიაზი". 

2010 წელს მან მიიღო ჯილდო საუკეთესო ქალი კომედიის შემსრულებელი (ფილმში „კაცი და ქალი"). 

2012 წელს მან მიიღო ანტალიის სატელევიზიო ჯილდო საუკეთესო ქალი კომედიის მოთამაშე (ფილმში „კაცი და ქალი").

თურქულმა GQ-მ 2018 წლის ქალ მსახიობად - დემეთ ევგარი, სერიალ „Avlu"-ს (ეზო) ვარსკვლავი დაასახელა. ფილმში მოვლენები ხდება ციხეში, დემეთ ევგარი კი მთავარ როლს ასრულებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დემეთ ევგარი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Diziler.com – *Biography of Demet Evgar*
* ბიოგრაფია დაარქივებული 2021-05-13 საიტზე Wayback Machine.
* 2018 წლის ნომინაციები

სქოლიო
------

1. ↑  Filiz Şeref. Kahkahanın öznesi Demet Evgar.
2. ↑  Hakan Gence.  (10.02.2018) Arnavut damarım var canım benim, birden sinirim zıplayabiliyor!.
3. 1 2  Demet Evgar hakkında bilinmesi gereken 33 şey (14.10.2010).
4. ↑  Pelin Çini. ‘Sokaktan tepki yok, zaten beni tanımazlar’.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14.03.2016. ციტირების თარიღი: 10.05.2021.
5. ↑  Demet Evgar kimdir.
6. ↑  Демет Эвгар.
**გრეგორი დევიდ რობერტსი** (დ. 21 ივნისი, 1952) — ავსტრალიელი მწერალი. ცნობილია რომანით „შანტარამი" (2003).

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაიბადა ავსტრალიის ქალაქ მელბურნში. სტუდენტობის პერიოდში ის მემარცხენე და ანარქისტულ დაჯგუფებთან იყო დაკავშირებული

ცოლთან დაშორების და შვილზე მეურვეობის დაკარგვის შემდეგ იგი ჰეროინზე დამოკიდებული გახდა და ნარკოტიკის მოსაპოვებლად მძარცველობას მიჰყო ხელი. იგი ცნობილი იყო, როგორც „ჯენტლმენი ბანდიტი", რადგან რადგან შეიარაღებულ ძარცვაზე ჟილეტსა და კოსტიუმში გამოწყობილი მიდიოდა, მსხვერპლს თავაზიანად ესაუბრებოდა და ფულის მიღების შემდეგ მადლობას უხდიდა. 

1980 წელს რობერტსი დააპატიმრეს, თუმცა იმავე წელს ის ციხიდან გაიქცა და ინდოეთში გაფრინდა, სადაც 10 წელი ცხოვრობდა, ამ დროის მანძილზე კი სამშობლოში ძებნილად ითვლებოდა. ინდოეთში რობერტსმა გახსნა საავადმყოფო, გახდა ადგილობრივი მაფიის წევრი, იბრძოლა ავღანეთში, მონაწილეობა მიიღო ბოლივუდის ფილმებში და მოხვდა მუმბაის ციხეში. ციხის დატოვების შემდეგ იგი ევროპაში გადავიდა. 

1990 წელს რობერტსი ფრანკფურტში დააპატიმრეს და ავსტრალიაში დააბრუნეს, სადაც ექვსი წელი ციხეში გაატარა. ამ პერიოდში იგი ციხიდან გაიქცა, თუმცა თავადვე დაბრუნდა და გადაწყვიტა სასჯელი ბოლომდე მოეხადა, რათა ოჯახთან დაბრუნების შესაძლებლობა ჰქონოდა. სწორედ მაშინ დაიწყო მან პირველ წიგნზე „შანტარამზე" მუშაობა, რომლის ხელნაწერიც ციხის მცველებმა ორჯერ გაუნადგურეს.

სასჯელის მოხდის შემდეგ რობერტსმა საბოლოოდ დაასრულა „შანტარამი" და 2003 წელს გამოაქვეყნა. მისი მომდევრო რომანი, რომელიც, პირველის მსგავსად, ავტორის ცხოვრებაზეა დაფუძნებული, „მთის ჩრდილი", 2015 წელს გამოქვეყნდა.

რობერტსი ცხოვრობდა მელბურნში, გერმანიასა და საფრანგეთში, საბოლოოდ კი მუმბაიში დაბრუნდა, სადაც ქალაქის ღარიბი მოსახლეობის ჯანდაცვის მომსახურებით უზრუნველსაყოფად საქველმოქმედო ორგანიზაციები დააარსა.

სქოლიო
------

1. ↑  Companies House — 1988.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q257303'></a>
2. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #136151736 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. ↑  Murdoch, Lindsey (1980). Pentridge convicts jump free, *The Age*
4. ↑  Conroy, Paul (1989). Five New Names Are Posted On State's 10 Most Wanted List, *The Age*.
5. ↑  Husain, Mishal.  (5 January 2004) Greg Roberts' amazing story. BBC News Online. ციტირების თარიღი: 17 ნოემბერი 2010
6. ↑  "The Mountain Shadow" - Long-awaited sequel to Shantaram coming in October. Little Brown.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-12. ციტირების თარიღი: 2022-02-03.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Shantaram Website including notes on the book as well as information on the author and his philosophy
* G.D.Roberts talks about his writing at India Non Fiction Festival
ტულონის ბლოკადა ბრიტანული ფლოტის მიერ (1810–1814
**სამხედრო ბლოკადა** — საომარი მოქმედების განსაკუთრებული ფორმა, რომლის მიზანია მოწინააღმდეგის ობიექტის იზოლირება და კომუნიკაციის ყველა საშუალებისაგან მოწყვეტა. სამხედრო ბლოკადის ობიექტი შეიძლება იყოს ცალკეული სახელმწიფო, მისი შეიარაღებული ძალები, ჯარის მსხვილი დაჯგუფებები საომარი მოქმედების რაიონში, სტრატეგიული და ოპერატიული მნიშვნელობის პუნქტები სამხედრო გარნიზონებთან ერთად, კუნძულები, სრუტეები, ყურეები, სამხედრო-საზღვაო ბაზები, ნავსადგურები, გამაგრებული რაიონები და ქალაქები. სამხედრო ბლოკადა მთლიანად ან მაქსიმალურად უსპობს მოწინააღმდეგეს მაშველი ძალების, სამხედრო ტექნიკისა და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის საშუალებათა მიზიდვის (მიღების), ძვირფასეულობათა ევაკუაციის საშუალებას და ამას ბლოკირებული ობიექტის სწრაფი განადგურება ან კაპიტულაცია მოსდევს.

ისტორიაში სამხედრო ბლოკადის მრავალი მაგალითია ცნობილი. მაგ. ნაპოლეონის კონტინენტური ბლოკადა ინგლისის წინააღმდეგ; გერმანიის მიერ დიდი ბრიტანეთის საზღვაო ბლოკადა ანდა გერმანიის სამხედრო ბლოკადა მის მოწინააღმდეგეთა მიერ პირველ მსოფლიო ომში.

იმისდა მიხედვით, თუ რა ძალები მონაწილეობს სამხედრო ბლოკადაში, იგი შეიძლება იყოს სახმელეთო, საჰაერო, საზღვაო ან შერეული სახისა. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამხედრო ბლოკადა, როგორც წესი, შერეული სახისა იყო. დასახული ამოცანებისა და მოქმედების მასშტაბების მიხედვით არსებობს სტრატეგიული, ოპერატიული ან ტაქტიკური სამხედრო ბლოკადა; სახმელეთო სამხედრო ბლოკადას ახორციელებენ სახმელეთო გარები საჰაერო ძალებსა და ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ჯარებთან თანამოქმედებით. საჰაერო სამხედრო ბლოკადა სახმელეთო და საზღვაო ბლოკადების ნაწილია და საჰაერო იმ შემთხვევაში ეწოდება, თუ გადამწყვეტი როლი ავიაციას ეკუთვნის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საზღვაო ბლოკადა
* ეკონომიკური ბლოკადა

ლიტერატურა
----------

* *შაიშმელაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 431.