recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გერმანე ალასკელი** (ერისკაცობაში — *ეგორ ივანეს ძე პოპოვი*; გ. 1836) — XIX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

ღირსი გერმანე ალასკელი დაიბადა მოსკოვისპირა ქალაქ სერპუხოვში, ვაჭრის ოჯახში 1757 წელს. მისი ერისკაცობის სახელი და გვარი უცნობია. ნეტარი თექვსმეტი წლის იყო, როცა ამსოფელს განერიდა. თავდაპირველად იგი პეტერბურგის მახლობლად, ფინეთის ყურესთან მდებარე სერგის წმიდა სამების სავანეში მოსაგრეობდა; დაახლოებით ხუთი წლის შემდეგ კი, განმარტოებისა და მდუმარების მაძიებელმა, ვალაამს მიაშურა: ლადოგის ტბის სანაპიროზე გაშენებული ეს მონასტერი წელიწადში თითქმის რვა თვის მანძილზე მოწყვეტილი იყო გარე სამყაროს.

სხვადასხვა მორჩილების საქმეებით საგულდაგულო გამოცდის შემდეგ იღუმენმა ნაზარმა ჭაბუკ მოსაგრეს ტყეში, განკრძალულ ადგილას დაყუდების კურთხევა მისცა.

ფიქრობენ, რომ ღირსი გერმანე 1778 წელს დამკვიდრდა ვალაამზე. იმავე წელს მივიდა საროვის უდაბნოში ნეტარი სერაფიმეც. წმიდა გერმანეს ცხოვრება ვალაამის კუნძულზე ზედმიწევნით ჩამოჰგავს დიდი საროველი საკვირველთმოქმედის ღვაწლს. ღირსი სერაფიმეს მსგავსად, ვალაამელი მოსაგრეც საღვთო წერილისა და მსოფლიო ეკლესიის წმიდა მამების ნაწერების ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნით გამოირჩეოდა.

ვალაამზე თხუთმეტწლიანი მოღვაწეობის შემდეგ უფალმა წმიდა გერმანეს მოციქულებრივი ღვაწლისკენ მოუწოდა და ჩრდილოეთ ამერიკაში გაგზავნა ალასკის ნაკლებდასახლებული, მკაცრი მხარისა და მისი მიმდებარე კუნძულების წარმართი მოსახლეობის გასანათლებლად. ამ მიზნით 1793 წელს შეიქმნა სასულიერო მისია. მის ხელმძღვანელად დაინიშნა არქიმანდრიტი იოასაფი (ბოლოტოვი), ვალაამის მონასტრის ბერი. მისიის თანამშრომლებს შორის კიდევ ხუთი ვალაამელი მამა იყო და მათ შორის - ღირსი გერმანეც.

კუნძულ ვადიაკზე ჩასული მისიონერები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ტაძრის მშენებლობას და ქადაგებას. ახალ სამოღვაწეო ადგილას მამა გერმანე თავდაპირველად საცხობში აღასრულებდა მორჩილებას და მისიის სამეურნეო ნაწილს განაგებდა.

1799 წელს, ქარიშხლის დროს არქიმანდრიტი იოასაფი თანამგზავრებთან ერთად ოკეანეში დაიღუპა. ცოცხლად გადარჩენილ მისიონერთა დასახმარებლად 1804 წელს მხოლოდ ერთი ბერი - მღვდელ-მონაზონი გედეონი გაგზავნეს ალექსანდრე ნეველის ლავრიდან. 1807 წელს მამა გედეონმა საბოლოოდ დატოვა მისიონერთა ბანაკი და მთელი პასუხისმგებლობა დააკისრა ღირს გერმანეს, რომელიც აღსასრულამდე მინდობილი მისიის სულიერი მამა და მოძღვარი იყო და ერთგულ დარაჯად ედგა პირმეტყველ ცხოვართა სულებს. ნეტარ მამას ჯერ მღვდელ-მონაზვნად, შემდეგ კი არქიმანდრიტად უპირებდნენ კურთხევას, მაგრამ მან თავმდაბლობის გამო უარი განაცხადა და უბრალო ბერად დარჩა.

ღირსი გერმანე ჭეშმარიტად კეთილ მწყემსად მოევლინა ადგილობრივ მოსახლეობას. ღირს მამას წინასწარ განეცხადა თავისი აღსასრულის დრო და დაიბარა, როგორ დაეკრძალათ. 1837 წლის 13 დეკემბერს მან მოწაფეებს სთხოვა, ხატების წინ სანთლები დაენთოთ, „საქმე მოციქულთას" კითხვა დააწყებინა და მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს. ამ დროს წმინდანი ოთხმოცდაერთი წლისა იყო.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღირსი გერმანე ალასკელი (+1837) – orthodoxy.ge

1. 1 2  Faceted Application of Subject Terminology<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
**გერდნერი** (ინგლ. Lake Gairdner) — გაუდინარი წყალმარჩხი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილო-დასავლეთით 386 კმ-ში, სპენსერის ყურის ჩრდილოეთით. მდებარეობს ნახევარუდაბნო ვაკეზე, ზღვის დონიდან 121 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიგრძე 160 კმ, სიგანე 48 კმ. ფართობი დაახლოებით 4,7 ათ. კმ².

წელიწადის მშრალ სეზონში ბრტყელი ღრმულია, რომელიც დაფარულია საფლობი ლამითა და მარილიანი ქერქით. წვიმების პერიოდში ღრმული წყლით ივსება. ევერარდისა და ჰარისის ტბებთან ერთად შეადგენს გერდნერის ტბის ეროვნული პარკის ტერიტორიას.

ტბები ოდესღაც შიდა ზღვის ნაწილს წარმოადგენდნენ, რომლებიც კარპენტარიის ყურემდე ვრცელდებოდნენ. ტბას ასაზრდოებს 6 შრობადი ნაკადული, მათ შორის: გარდენ-უელ-კრიკი, გორჯ-კრიკი და იელტაბინა-კრიკი. ტბას სახელი ეწოდა 1857 წელს კოლონიური ოფისის ავსტრალიის დეპარტამენტის ყოფილი მთავარი კლერკის — გორდონ გერდნერის პატივსაცემად. ტბა აღწერა სამხრეთ ავსტრალიის გუბერნატორმა რიჩარდ გრეივზ მაკდონელმა 1857 წლის ოქტომბერს. 

გერდნერი გარშემორტყმულია ცხვრის სადგურებით, რომლებიც ქვიშიან ბორცვებსა და მლაშობ მცენარეულობას შორის ვრცელდება. 1990 წლიდან მოყოლებული ტბაზე იმართება „სიჩქარის კვირეული".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერდნერი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Гэрднер // Географическая энциклопедия
2. ↑  Lake Gairdner National Park management plan.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-16. ციტირების თარიღი: 2020-03-10.
3. ↑  Lake Gairdner National Park
4. ↑  Lake Gairdner - Gawler Ranges
5. ↑  Быстрее, чем «Формула»
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაფეტვარიძე**. |

**გერმანე პავლეს ძე ნაფეტვარიძე** (დ. 27 აგვისტო, 1882, ტობანიერი, ქუთაისის მაზრა — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, ბუღალტერი.

მოღვაწეობდა ტფილისის ბოლშევიკების ლიტერატურულ ბიუროში, შინამოსამსახურეთა პროფკავშირში, თანამშრომლობდა გაზეთ „ახალ დროებაში".

1909 წელს მისი ხელმძღვანელობით ტფილისში, ეკლესიის აღმართის 8 ნომერში (ამჟამინდელი დავითაშვილის ქ. 8) მოეწყო არალეგალური სტამბა. მასთან ერთად სტამბის შექმნაში მონაწილეობდნენ პეტრე არველაძე, ვალოდია კოპალეიშვილი, პარმენ საბაშვილი, ილარიონ მგელაძე და მანასე გოგუაძე. სტამბაში იბეჭდებოდა პროკლამაციები და გაზეთი „ტიფლისკი პროლეტარი", რომლისთვისაც მეთაური წერილი იოსებ ჯუღაშვილმა დაწერა. 1913 წელს გერმანე აირჩიეს თბილისის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრად. 1914-1921 წლებში დასავლეთ საქართველოში დააარსა სამომხმარებლო კოოპერაციის კავშირები. მუშაობდა სამტრედიის ბოლშევიკურ ორგანიზაციაში და აქტიურად იბრძოდა მენშევიკური მთავრობის წინააღმდეგ. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სხვადასხვა საპასუხიმსგებლო თანამდებობებზე მუშაობდა.

1937 წელს გერმანე მოჰყვა დიდი წმენდის მსხვერპლთა შორის, 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით კონტრევოლუციური საქმიანობის გამო მიესაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა, დახვრეტა, რომელიც შესრულდა 1938 წელს.

გერმანეს ვაჟი იყო შიო ნაფეტვარიძე, ცნობილი ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის დარგში, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 332.

სქოლიო
------

1. ↑  ჯაში-სლუჩაინის აგენტურული საქმიანობა და სოციალ-დემოკრატები, *simashvili.blogspot.com*
2. ↑  გერმანე ნაფეტვარიძე გერმანე ნაფეტვარიძე, *სტალინური სიები საქართველოდან, nplg.gov.ge*
**ბუშეტის ღვთისმშობლის ეკლესი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ ბუშეტის სამხრეთით, 2 კილომეტრზე. იგი თარიღდება XVI საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (5,4x4 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით, კირის სქელ დულაბზე. ერთა დერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. იგი გარედან დადაბლებული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან კი სწორკუთხაა. თაღი თხელი, მოგრძო ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი. ეკლესიის იატაკის დონე, მიწის დონესთან შედარებით, დაახლოებით 0,7 მეტრით დაბლაა, რის გამოც შესასვლელის წინ მოწყობილია კედელშემოვლებული, პატარა ბაქანი, რომელსაც წინა მხარე მომრგვალებული აქვს. ეკლესიის დარბაზი გეგმით თითქით კვადრატულია, შემაღლებული პროპორციებით. აღმოსავლეთით მას ერთვის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის რომლის ცენტრშიც სწორკუთხა, პარალელურწირთხლებიანი, დაბალი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ჩრდილოეთით და სამხრეთთ მოწყობილია თითო, ოთხკუთხა ნიშა. მსგავსი ერთი ნიშა ჩრდილოეთ კედელშიცაა. აფსიდის კედელზე, სარკმლის ქვემოთ, მიდგმულია კუბური ფორმის ტრაპეზი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდს გასდევს ჩამოსაჯდომი საფეხური. დარბაზი გადახურულია ტლანქად სხმული, დადაბლებული პროპორციების კამარით.

ეკლესიის თავდაპირველი ლავგარდანი არ შემორჩა. 2000-იანი წლების დასაწყისში, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოების დროს, იგი აგურით განუახლებით, კედლები შიგნიდან და გარედან მოუბათქაშებიათ, იატაკზე დაუგიათ კვადრატული აგური და შენოა ლარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 167-168.
**ლელა ლომბარდი** (იტალ. Maria Grazia "Lella" Lombardi, დ. 26 მარტი, 1941 – გ. 3 მარტი, 1992) — იტალიელი ავტომრბოლელი ქალი.

ლელა ლომბარდი (ნამდვილი სახელი მარია გრაცია ლომბარდი) რჩება ერთადერთ ქალ მრბოლელად, ვინც მოახერხა ფორმულა 1-ის გათამაშებაში ქულის მოპოვება.

ბიოგრაფია
---------

ბავშვობიდან მისდევდა სპორტს, თავიდან დაკავებული იყო ხელბურთით, შემდეგ კი ავტორბოლებით დაინტერესდა. თავიდან მონაწილეობდა რალიში როგორც შტურმანი, მოგვიანებით კი მონაწილეობდა სხვადასხვა სახის ფორმულაში როგორც მრბოლელი. ფორმულა-ფორდში მექსიკის ჩემპიონატის მოგების შემდეგ 1974 წელს გადავიდა ბრიტანულ ფორმულა-5000-ში.

ლელა ლომბარდის დებიუტი ფორმულა 1-ში შედგა 1974 წლის 20 ივლისს, დიდი ბრიტანეთის გრან პრიზე Allied Polymer Group-ის საჯინიბოს შემადგენლობაში ავტომობილ ბრებჰემ ბტ-42-ის საჭესთან, თუმცა დებიუტი წარუმატებელი გამოდგა და მან კვალიფიკაციის გავლა ვერ მოახერხა. 1975 წელს ლელა ლომბარდიმ სრული სეზონი ჩაატარა March Engineering-ის შემადგენლობაში.

ყველაზე დიდ წარმატებას ლელა ლომბარდიმ მიაღწია 1975 წლის ესპანეთის გრან პრიზე, რომელიც ბარსელონაში ჩატარდა. დასაწყისი არც ისე შთამბეჭდავი იყო: მხოლოდ 24-ე ადგილი კვალიფიკაციაში. უშუალოდ რბოლა კი ქაოსური გამოდგა: სტარტზევე ერთმანეთს შეეჯახნენ მარიო ანდრეტი და ნიკი ლაუდა. არტურო მერცარიოს და უილსონ ფიტიპალდისაც ბოქსებში შესვლა და რბოლის შეწყვეტა მოუწიათ, ორი წრის შემდეგ რბოლას კიდევ 2 პილოტი გამოეთიშა. მრავალი ავარიის შედეგად ლელა ლომბარდი რბოლის პირველ ნაწილშივე მოწინავე ათეულში აღმოჩნდა. 

საბოლოოდ ესპანეთის გრან პრი მხოლოდ 29 წრე გაგრძელდა. მას შემდეგ, რაც ლიდერის პოზიციაზე მყოფი როლფ შტომელენი ტრასიდან გადავიდა და ავარიის შედეგად 5 მაყურებელი დაიღუპა, რბოლა შეწყდა. ლელა ლომბარდი იმ დროისათვის მე-6 ადგილზე იმყოფებოდა, რაც იმდროინდელი წესებით 1 ქულის მომტანი იყო, მაგრამ, რადგანაც რბოლის 2/3-ზე ნაკლები ჩატარდა, წესდების თანახმად ქულები განახევრდა. ამ რბოლაში ლელა ლომბარდიმ დაამყარა რეკორდი, არც ერთ ქალ მრბოლელს მე-6 ადგილი ფორმულა 1-ის გათამაშებაში არ დაუკავებია და ჩასათვლელი ქულა არ მოუპოვებია.

მომდევნო რბოლებში ლელა ლომბარდის საუკეთესო შედეგი იყო მე-7 ადგილი 1975 წლის გერმანიის გრან პრიზე, 1976 წელს მან სეზონში მხოლოდ პირველი რბოლა ჩაატარა, რის შემდეგაც ის გუნდში რონი პეტერსონმა ჩაანაცვლა, თუმცა შემდეგ 3 რბოლა ჩაატარა ახალი გუნდის, RAM-ის შემადგენლობაში. მონაწილეობდა ნასკარის რბოლაშიც, სადაც 1977 წელს 31-ე ადგილი დაიკავა. გარდა ამისა, ის ერთადერთი ქალია მსოფლიოში, რომელიც DTM-შიც მონაწილეობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* racing-reference.info
* DriverDB
* f1db.com

სქოლიო
------

1. ↑  Pioniere. Lella Lombardi: "Preferisco un incidente che innamorarmi". *ingenere.it* (25 August 2016). ციტირების თარიღი: 28 January 2017.
2. ↑  Mariantoni, Luca. Accadde oggi – 27 Aprile 1975. *La Gazzetta dello Sport*. RCS. ციტირების თარიღი: 27 April 2011.
3. ↑  Haymarker, forix. "Reference". W8 - Who?. Geza Sury.
**ლე-მანის 24 საათი** (ფრანგ. **24 Heures du Mans**) — მსოფლიოში უძველესი აქტიური ავტორბოლა გამძლეობის დასადგენად, რომელიც იმართება ყოველწლიურად 1923 წლის შემდეგ ქალაქ ლე-მანის მახლობლად, საფრანგეთში, და ითვლება ყველაზე პრესტიჟულ ავტორბოლად მსოფლიოში. რბოლას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „გრან-პრის გამძლეობისა და ეფექტურობისთვის". გუნდებმა უნდა ეძებონ ბალანსი ავტომობილის სიჩქარესა და მის საიმედოობას შორის, რათა მათ გაძლონ 24 საათი მექანიკური დაზიანებების გარეშე, ასევე რაციონალურად გამოიყენონ სახარჯი მასალები, როგორებიცაა საწვავი, საბურავები და სამუხრუჭე ხუნდები. მძღოლების ამტანობის შემოწმებაც მიდის პარალელურად, რომლებმაც ორ საათი უნდა გაატარონ საჭესთან, სანამ მათი პარტნიორი არ შეენაცვლებათ მათი გუნდიდან. თავიანთი რიგის ლოდინში მძღოლები ასწრებენ წახემსებას და მცირე დასვენებას. მიმდინარე წესებით, თითო გუნდს შუძლია ჰყავდეს სამი მძღოლი თითო ავტომობილისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ლე-მანის 24 საათი***
* 

* ოფიციალური საიტი (ფრანგული)
* ავტომარათონის ფოტოგალერეა (ინგლისური)
* ყველაზე დიდი ავტოავარია ავტოსპორტის ისტორიაში — ლე-მანის 24 საათი 1955 (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  „Weekly auto agenda: Le Mans". The Independent. 11 ივნისი, 2010. ციტირების თარიღი: 22.04.2011. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
ვარსკვლავები, ბუზის თანავარსკვლავედში
**ბუზის თანავარსკვლავედი** (ლათ. Musca, Mus) — თანავარსკვლავედი ცის სამხრეთ ნახევარსფეროში, რომელიც მდებარეობს ირმის ნახტომში სამხრეთის ჯვრის თანავარსკვლავედის სამხრეთით. ცაზე იკავებს 138,4 კვ. გრადუს ფართობს და შეიცავს შეუიარაღებელი თვალით ხილულ 60 ვარსკვლავს.

ისტორია
-------

ბუზი ახალი თანავარსკვლავედია. პირველად შემოთავაზებულ იქნა პიტერ პლანციუსის მიერ 1598 წელს, მაგრამ ტრადიცია მიაწერს იოჰან ბაიერს (1603). თავიდან ერქვა „ფუტკარი" — *Apis*, მაგრამ სამითხის ჩიტის თანავარსკვლავედთან მისი ლათინური სახელწოდების *Apus* მსგავსების გამო, სახელი ჯერ იმ დროს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებული "ჩრდილოეთის ბუზის" თანავარსკვლავედის მსგავსად „სამხრეთის ბუზად" შეეცვალა, ხოლო შემდგომ, როდესაც სახელწოდება „ჩრდილოეთის ბუზი" გაუქმდა, ეწოდა უბრალოდ „ბუზი".

იუდოკუს ჰონდიუსის (ლათ. *Jodocus Hondius*) გლობუსზე ქამელეონი ცდილობს ენით მისწვდეს ბუზს.

დღეს ის ერთადერთი თანავარსკვლავედია, რომლის პერსონაჟიც მწერია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Musca
* Starry Night Photography: Musca
* Star Tales – Musca

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თანავარსკვლავედები |
| --- |
|  |
| 
* ანდრომედე
* არწივი
* ბადურა
* ბერენიკეს თმები
* ბუზი
* გედი
* გემის ხერხემალი
* გველეშაპი
* გველი
* გველისმჭერი
* გონიო
* დელფინი
* დიდი დათვი
* დიდი ქოფაკი
* ერიდანუსი
* ვერძი
* ვეშაპი
* თევზები
* თხის რქა
* იალქნები
* ინდოელი
* ისარი
* კასიოპეა
* კენტავრი
* კვიცი
* კირჩხიბი
* კიჩო
* კომპასი
* კურდღელი
* კურო
* ლომი
* მაგიდა მთა
* მარტორქა
* მარჩბივი
* მგელი
* მეეტლე
* მელია
* მენახირე
* მერწყული
* მეძებარი ძაღლები
* მიკროსკოპი
* მოქანდაკე
* მტრედი
* მფრინავი თევზი
* მშვილდოსანი
* მხატვარი
* ორიონი
* ოქროს თევზი
* ოქტანტი
* პატარა დათვი
* პატარა ლომი
* პატარა ქოფაკი
* პეგასი
* პერსევსი
* ჟირაფი
* საათი
* სამკუთხედი
* სამოთხის ჩიტი
* სამსხვერპლო
* სამხრეთის გვირგვინი
* სამხრეთის თევზი
* სამხრეთის სამკუთხედი
* სამხრეთის ჰიდრა
* სასწორი
* საჭრისი
* სექსტანტი
* ტელესკოპი
* ტუკანი
* ტუმბო
* ფარგალი
* ფარი
* ფარშავანგი
* ფენიქსი
* ფიალა
* ფოცხვერი
* ქალწული
* ქამელეონი
* ქნარი
* ღრიანკალი
* ღუმელი
* ყორანი
* ჩრდილოეთის გვირგვინი
* ცეფევსი
* წერო
* ხვლიკი
* ჯვარი
* ჰერკულესი
* ჰიდრა
 |

 |
**ლელა ცუცქირიძე** (დ. 1964, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი, მხატვარ-ილუსტრატორი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საბავშვო გადაცემებსა და რედაქციებში. ამჟამად არის მოსწავლე ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლის თანამშრომელი, მუშაობს მკითხველთა კლუბისა და ნოდარ დუმბაძის ფონდის საკვირაო სკოლის „ზურიკელას სკოლის" პედაგოგად, ამონაშვილის საავტორო ბაღის „ბასტი ბუბუს" სამხატვრო მენეჯერად. არის USAID-ის საქართველოს დაწყებითი განათლების პროექტის (G-PriED) საბავშვო ტექსტების ავტორი.

მონაწილეობდა სხვადასხვა ლიტერატურულ და შემოქმედებით პროექტებში, არის ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი და საბავშვო სიმღერების ტექსტების ავტორი. მისი ნაშრომები იბეჭდება ლიტერატურულ პერიოდიკაში. მისი ტექსტები შესულია სასკოლო სახელმძღვანელოებში, ანთოლოგიებში, ალმანახებსა და კრებულებში. თარგმნილია ინგლისურ, გერმანულ, ბერძნულ, ლიეტუვურ, უკრაინულ და რუსულ ენებზე. 

ჰყავს ერთი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლელა ცუცქირიძის ბიოგრაფია
* ლელა ცუცქირიძის ლექსები
* ლელა ცუცქირიძე
რუმინეთი (07.05.1918-10.11.1918)  
იისფერი: ავსტრია-უნგრეთზე გადაცემული ტერიტორია; ლურჯი: ბულგარეთისთვის გადაცემული ტერიტორია; მწვანე: ცენტრალური სახელმწიფოების კონდომინიუმი; ნაცრისფერი: ოკუპირებული ტერიტორიები ცენტრალური სახელმწიფოების მიერ; ნარინჯისფერი: ბესარაბია, გაერთიანდა რუმინეთთან1918 წლის 9 აპრილს.
**ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება** (გერმ. Friede von Bukarest, უნგრ. Bukaresti béke, ბულგ. Букурещки договор, რუმ. Tratatul de la București) — სეპარატისტული სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1918 წლის 7 მაისს რუმინეთსა და ცენტრალურ სახელმწიფოებს შორის. დასრულდა ომი ერთი მხრივ გერმანიას, ავსტრია-უნგრეთს, ბულგარეთს, ოსმალეთსა და, მეორე მხრივ რუმინეთს შორის.

მას შემდეგ, რაც უკრაინამ ხელი მოაწერა ბრესტის სეპარატისტულ ზავს 9 თებერვალს და რუსეთმა ბრესტ-ლიტოვსკის ზავს 3 მარტს, რუმინეთი გახდა ერთადერთი სახელმწიფო, რომელიც საომარ მდგომარეობაში აღმოჩნდა ცენტრალურ სახელმწიფოებთან. 1918 წლის 1 მარტს ბუქარესტში დაიწყო მოლაპარაკებები სეპარატისტულ ზავზე. ზავის თანახმად რუმინეთმა ბულგარეთს დაუბრუნა 1913 წლის ზავით მიღებული სამხრეთი დობრუჯა. ჩრდილოეთ დობრუჯაზე 4 სახელმწიფოს კონდომინიუმი დაწესდა. 

ცენტრალური სახელმწიფოები შეთანხმდნენ არ შეწინააღმდეგებოდნენ ბესარაბიისა და რუმინეთის გაერთიანებას. ხელშეკრულება არ ყოფილა რუმინეთის მხრიდან რატიფიცირებული, ხოლო პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ საერთოდ გაუქმდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1918 წლის ბულგარეთის საზავო ხელშეკრულების სრული ტექსტი დაარქივებული 2013-02-23 საიტზე Wayback Machine.
**„ბრძანება და უწყება"** (1763-1787), თბილისი) — პირველი ქართული გაზეთის „საქართველოს გაზეთის" წინამორბედს, რომელიც, ზაქარია ჭიჭინაძის შეგროვილ ცნობებს თუ დავუჯერებთ, გამოდიოდა 1763 - 1787 წწ. შუა, სპორადიკულად, ერთეულ ფურცლებად, ერქვა ჯერ „ბრძანება და უწყება", შემდე კი „ლეპორტი"; შეიცავდა მეფისა და პატრიარქის ბრძანებებს, განკარგულებებსა და სხვადასხვა ოფიციალურ აქტებს.

ერთადერთი ფაქტობრივი მასალა ამ გამოცემის შესახებ მხოლოდ ზაქარია ჭიჭინაძეს მოჰყავს თავის ბროშურაში. ზ. ჭიჭინაძე წერს: „საქართველოში გაზეთის მსგავსი ფურცლების ბეჭდვა 1760 წ. შემდეგ იწყეს, ანუ ქართლ-კახეთის დაკავშირებიდან, როცა ამ ორი კუთხის მეფედ ერეკლე II გამოცხადდა. 1763 წელს გამოიცა გაზეთის მსგავსად ერთი თაბახიან ქაღალდის ნაბეჭდი ფურცელი, რომელსაც სახელად „ბრძანება და უწყება" ეწერა. ამ „ბრძანებასა და უწყებაში" იბეჭდებოდა სამეფო ცნობანი, მაგალითებრ სხვადასხვა მოურავთათვის საუწყებელი ცნობები, ბრძანება გვარიშვილობის აყრაზედ, მამულების ჩამორთმევაზედ, გვარიშვილობის ბოძებაზედ, სამეფო ბრძანება, მეფის მოწყალება, მოხმობა, მდევრის ძახილი და სხვანიც ამგვარნი საჭირო უწყებანი... შემდეგ პატრიარქის ბრძანება და განკარგულებანი".

„ამ გამოცემის გარდა 1783 წ. გამოიცა მეორე ამგვარივე განცხადების ფურცელი კვალადვე მეფის ბრძანებით, რომელსაც სახელად „ლეპორტი" ეწოდა. „ლეპორტიც" ისევე გამოდიოდა, როგორც „ბრძანება და უწყება". „ლეპორტი" მდაბიოთ შორის ძლიერ გავრცელდა. ანდაზასავებ გარდაიქცა თქმულებაგლეხთ შორის, რომ „ლეპორტი" მომივიდა, „ლეპორტი" მომერთოდა მრავალ ამ გვარი სხვანი. ჩვენმა მწიგნობარ მოხუცებულთა კარგად იცოდნენ და მასთან ხშირად ახსენებდნენ, რომ ლეპორტი გაზეთი იყოვო, ასევე სთქვა ქართველ ცენზორად ყოფილმა ლ.ს -ძე ისრალოვმა"

ლიტერატურა
----------

* გვ.1. ქართული პერიოდიკა, 1819-1945 / ბიბლიოგრ. შედგენილი გ.ი. ბაქრაძის მიერ. ვ.ი. ეგნატაშვილის რედ.;თბ.: წიგნის პალატა,1946

სქოლიო
------

1. ↑  ზაქარია ჭიჭინაძე. ქართული გაზეთების ასი წლის ისტორია. თბილისი. მეორე გამოცემა.1916.გვ.62-64
**ჟურნალ *„ლე სპექტატორ მილიტერის"* გამოცემა**   
 მეორე სერია, № 12 (1855)
„**ლე სპექტატორ მილიტერ**" იყო ფრანგული სპეციალური სამხედრო ჟურნალი (ჟურნალის სრული სახელწოდება ფრანგულად იყო **Le Spectateur militaire** - *Recueil de science, d’art et d’histoire militaires*, რაც ქართულად შეიძლება ითარგმნოს როგორც **სამხედრო დამკვირვებელი** - *სამხედრო მეცნიერების, ხელოვნებისა და ისტორია*).

ეს ჟურნალი იყო XIX საუკუნის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გამოცემათაგანი, რომელიც გამოდიოდა 1826-დან 1914 წლამდე.

„**ლე სპექტატორ მილიტერი**" ნაპოლეონის მიერ წარმოებული „რევოლუციური ომების" (იგივე „**კოალიციური ომები**") დამთავრებისთანავე (1792-1815). იმ დროისთვის ფრანგულ საზოგადოებაში გაჩნდა მოთხოვნილება ახალი სადისკუსიო პლატფორმის შესაქმნელად, გაჩნდა საჭიროება ახლო წარსულში მიღებული გამოცდილების გადამუშავებისა და ქვეყნის მომავალთან დაკავშირებულ განსხვავებულ აზრთა წარმოდგენისა და ურთიერთგაზიარებისა.

მანამდე გამომავალი თითქმის ყველა სამხედრო ჟურნალის გამოცემა შეჩერდა ნაპოლეონის წარმოებული ომების გამო. მსგავს სამხედრო გამოცემათა შეჩერების ერთ-ერთი მიზეზი ისიც იყო, რომ ჟურნალებისთვის მომუშავე ოფიცრები საბრძოლო ლაშქრობებში იყვნენ გაწვეული.

პრუსიაში არსებობდა 1816-დან გამომავალი „მილიტერ-ვოხენბლატი", ხოლო ავსტრია-უნგრეთში „ესტერრაიხიშე მილიტერიშე ცაიტშრიფტი", რომელიც 1808 წლიდან გამოდიოდა. სამხედრო ჟურნალ **ლე სპექტატორ მილიტერი**ს გამოცემის განახლებით საფრანგეთში შეივსო ეს ომით გამოწვეული ხარვეზი.

დაარსებიდან სულ მალე ეს გამოცემა იქცა ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სამხედრო ჟურნალად. ამის მიზეზი იყო არა მარტო ის ფაქტი, რომ ფრანგულ ენას იმხანად დღევანდელთან შედარებით კიდევ უფრო მყარი საერთაშორისო პოზიციები ჰქონდა, არამედ ისიც, რომ გამოქვეყნებული მასალების სერიოზულობის თვალსაზრისით იგი ყველაზე საყურადღებო პერიოდიკას წარმოადგენდა. *სამხედრო მეცნიერების, ხელოვნებისა და ისტორიისადმი* მიძღვნილი ჟურნალი პერიოდულად აქვეყნებდა სახელგანთქმული ფრანგი გენერლების მოსაზრებებს, რეცენზიებსა და ცნობებს იმ დროისთვის აქტუალურ სამხედრო მოვლენების შესახებ. ევროპის სამხედრო ჟურნალები ხშირად თარგმნიდნენ სხვადასხვა ენებზე „ლე სპექტატორ მილიტერში" გამოქვეყნებულ მასალებს. ერთ-ერთ ასეთ გამოცემას მიეკუთვნებოდა მაგალითად ამ დროისთვის არანაკლებად ცნობილი სამხედრო ჟურნალი „ალგემაინე მილიტერცაიტუნგი".

„ლე სპექტატორ მილიტერის" რედაქცია მდებარეობდა პარიზში, მაგრამ ჟურნალი სხვა ისეთ ქალაქებშიც გამოიცემოდა, როგორიცაა სტრასბურგი, მადრიდი, ტურინი, ნეაპოლი, ჰააგა, ლაიფციგი და სანქტ-პეტერბურგი.

ყოველი თვის 15 რიცხვში ჟურნალის პარალელურად კრებულებად გამოსცემდნენ ყოველი ბოლო სამი გამოცემის თავმოყრილ მასალებს. საერთოდ ჟურნალი სერიებად გამოდიოდა. პირველი სერია მოიცავდა 1826-1850 წწ. მეორე სერია — 1851-დან 1865 წწ. მესამე — 1865-1878 წწ. მეოთხე სერია — 1878-1890 წწ. ხოლო მეხუთე სერია კი 1890-1914 წლებს მოიცავდა .

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ჟურნალ ფრანგულმა „სამხედრო დამკვირვებელმა" დაასრულა თავისი მოღვაწეობა.
**ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი** (დ. 1850, დიდი ლილო — გ. 25 აგვისტო, 1909, თბილისი) — იოსებ სტალინის მამა.

ბიოგრაფია
---------

ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი დაიბადა 1850 წელს, თბილისის გუბერნიის სოფელ დიდ ლილოში. მან ცოლად შეირთო კეკე გიორგის ასული გელაძე. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში. 

პირველი შვილის გარდაცვალების შემდეგ ბესარიონ ჯუღაშვილმა სმა დაიწყო, ხშირად ჩხუბობდა შინ, თუ გარეთ. ბესარიონი სამუშაოდ გორიდან თბილისში წავიდა და ადელხანოვის ფაბრიკაში დაიწყო მუშაობა. თავდაპირველად იგი ხშირად ჩადიოდა გორში ცოლ-შვილის მოსანახულებლად, მაგრამ, მისი ვიზიტები თანდათან სულ უფრო და უფრო იშვიათი გახდა, რადგან სმის გამო ცოტა ხანში სამსახურიც დაკარგა. ამის შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო ქუჩაში, ფეხსაცმლის შემკეთებლად და ანაზღაურებას მთლიანად სასმელში ხარჯავდა. 

1909 წლის აგვისტოში თბილისის მიხეილის საავადმყოფოში (დღევანდელი ქალაქის მეხუთე საავადმყოფო), თავისი ფეხით მისულა ავადმყოფი ბესარიონ ჯუღაშვილი. რამდენიმე დღეში კი იგი ამავე საავადმყოფოში გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ვახტანგ გურული. მეფე-მამა. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", გვ.16–18, თბ. 2014
* ისააკ დოიჩერი. სტალინი — პოლიტიკური ბიოგრაფია. ნაწილი I. წიგნი #48, თბილისი, 2015.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბრძოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„ბრძოლა"** — პირველი ქართული არალეგალური მარქსისტული გაზეთი, ქართველ სოციალ-დემოკრატების ორგანო. გამოდიოდა 1901 წლის სექტემბრიდან —1902 წლის დეკემბრამდე. გამოვიდა 4 ნომერი, №№ 1, 2, 3 დაიბეჭდა ბაქოს არალეგალურ სტამბა „ნინაში", № 4 — რსდმპ თბილისის კომიტეტის სტამბაში. გაზეთის დაარსებაში აქტიური მონაწილეობა მიიღეს ლ. კეცხოველმა, ი. სტალინმა, ა. წულუკიძემ და სხვებმა. „ბრძოლა" ლენინური „ისკრის" პოზიციებზე იდგა, აშუქებდა რუსულ და ადგილობრივ სოციალ-დემოკრატთა ორგანიზაციების საქმიანობას, იბრძოდა „ლეგალური მარქსიზმის", „ეკონომიზმის", ამიერკავკასიის ნაციონალისტების წინააღმდეგ. „ ისკრამ" (№ 13, 1901, 20 დეკემბერი) „ბრძოლის" გამოსვლა აღნიშნა როგორც დიდმნიშვნელოვანი მოვლენა. 1903 წელს კავკასიის სოციალ-დემოკრატები ორგანიზაციების I ყრილობის გადაწყვეტილებით „ბრძოლა" და გაზეთი „პროლეტარიატი" ერთ ორგანოდ — „პროლეტარიატის ბრძოლად" გაერთიანდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჟვანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 545.
**ბრძოლა სიმაღლე 3234-ისთვის** — თავდაცვითი ბრძოლა, რომელიც 1988 წლის იანვრის დასაწყისში მოხდა. საბჭოთა 39 მედესანტე ებრძოდა 400-მდე ავღანელ-პაკისტანელ მუჯაჰედს.

ბრძოლა
------

1988 წლის 7 იანვარს სადესანტო აეულს სადაც მხოლოდ 39 მებრძოლი იყო თავს დაესხა 500-მდე ავღანელი მუჯაჰედი, რომლებსაც უნდოდათ სიმაღლის დაკავაბა რადგან ეს სიმაღლე იყო სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი, რადგან ამ სიმაღლის ქვემოდან გადადიოდა ჯავშანტექნიკა, რომელიც განკუთვნილი იყო ოპერაცია მაგისტრალისთვის, ხოლო მწვერვალზე მყოფ სამხედროებს კი მათი დაცვა ევალებოდათ.

15:30 წუთზე გახსნეს ავღანელებმა პირველი ცეცხლი, თავს დაესხნენ უფროს ლეიტენანტის ვიქტორ იურევიჩის რაზმს, მოწინააღმდეგე იყენებდა ყველანირ იარაღს, მათ შორის ნაღმტყორცნებს, რპგ-ებს და სხვა. ამ სროლების შედეგად დაიღუპა ანდრეი ფედოტოვი რეაქტიული ჭურვით. სროლები კი საბჭოთა პოზიციებიდან იყო 200 მ-დან.

საღამოს 16:30 წუთზე ცეცხლი გახსნენს ორი მიმართულებით, მასირებულ სროლების ქვეშ მოყვენენ ავღანელები და დაიღუპა 20-მდე ავღანელი, 30 დაიჭრა, ხოლო საბჭოთა ბლოკ პოსტიდან 60 მეტრში არცერთი მუჯაჰედი ჩანდა.

17:35 წუთზე საბჭოთა მებრძოლეებმა ცეცხლი გახსნენს მესამე მიმართულებით, რომელიც იყო ძალიან გაბედული, რადგან მათ შეუტიეს მთელი ძალებით, ტყვიამფრქვევებით და ხელყუმბარებით, რის შედეგადაც მათ უკუაგდეს მოწინააღმდეგის ძალები.

23:30 - წუთზე დაიწყო მეხუთე შეტევა, რომელიც იყო ერთ-ერთი ყველაზე სასტიკი თავდასხმა სიმაღლეზე, რომელიც იყო მკვდარ სივრცეში, სადაც მჭიდროდ იყვნენ განლაგებულნი მუჯაჰედები, დასავლეთ მხარეს ავღანელებმა მოახერხეს 50 მეტრამდე მიახლოება რომ ხელყუმბარები ესროლათ.

3:00 - ყველაზე თავზე-ხელაღებული შეტევა, საბჭოთა სამხედროებს და მუჯაჰედებს შორის იყო მხოლოდ და მხოლოდ 50 მეტრი, ხოლო ზოგ ადგილას კი საერთოდ 15 მეტრი, საბჭოთა სამხედროებს ფაქტობრივად გამოლეული ჰქონდათ ტყვია-წამალი, რის გამოც უკვე საჭირო იყო არტილერიის ბრძოლაში ჩართვა.
სულ მალე მუჯაჰედებმა გააცნობიერეს, რომ ისინი ვერ შეძლებდნენ მწერვალის აღებას, რის გამოც უკან დახევა დაიწყეს დახოცილ და დაჭრილ მებრძოლეებთან ერთად, უკან დახევა კი განაპირობა არტილერიის ცეცხლმა და ტყვია-წამლის დროულად მიწოდებამ.

შედეგი
------

საბჭოთა მხარებ 39 სამხედროდან 6 მებრძოლი დაკარგა, მათ შორის იყვნენ ისეთებიც, რომლებმაც სიკვდილის მერე მიიღეს საბჭოთა კავშირის გმირის ორდენი. ასეთი იყო ვიაჩესლავ ალექსანდროვი და ანდრეი მელნიკოვი. ყველა მებრძოლმა კი ჯილდოდ მიიღო წითელი დროშის ორდენი და წითელ ვარსკვლავიანი ორდენი.

ავღანელმა მუჯაჰედებმა დაკარგეს 200-მდე მებრძოლი, რომელთა უმეტესობა ჩაცმული იყო შავ ფორმებში და ჰქონდათ მართკუთხა შავი-ყვითელი-წითელი ზოლები, ეს კი იმას მიუთითებდა, რომ ისინი იყვნენ შავი ყარყატის მებრძოლეები, რომელიც პაკისტანურ არმიას ეკუთვნოდა.

გავრცელებულ კულტურაში
---------------------

2005 წელს ამ ბრძოლების საფუძვლებზე გადაიღეს რუსული, ფინური, უკრაინული ფილმი, ხოლო 2008 წელს კი გამოვიდა დოკუმენტური თამაში სიმართლე 9 ასეულზე, რომელსაც საფუძვლად დაედო 1988 წლის ინციდენტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შტორმ-333

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* www.rsva.ru[*მკვდარი ბმული*]
* desantura.ru

სქოლიო
------

1. ↑  "Клятва тридцати девяти". A. Oliynik. *Krasnaya Zvezda*, October 29, 1988. (რუსული)
2. ↑  "Афганский дневник". Y.M. Lapshin. *ОЛМА-ПРЕСС Образование*, 2004. ISBN 5-94849-641-4. Part 2. (რუსული)
**ბრძანებითი წინადადება** — წინადადების ერთ-ერთი სახე, რომელიც მოითხოვს მთქმელის ნება–სურვილის შესრულებას. ბრძანებითი წინადადება შინაარსისა და წარმოთქმის მიხედვით მრავალფეროვანია. იგი გარდა საკუთრივ ბრძანებისა შეიძლება გამოხატავდეს მოწოდებას, თხოვნას, დალოცვას, წყევლას, გაფრთხილებას, გამხნევებას, მიწვევა-მიპატიჟებას, რჩევა–დარიგებას, აკრძალვას.. იგი ძირითადად ორგვარია: **წართქმითი** და **აკრძალვითი**.

ბრძანებითი წინადადება აკრძალვითია, თუ წინადადებაში არის უარყოფითი ნაწილაკები **ნუ** ან **არ**, ცალკე ან ამ ნაწილაკის შემცველი სიტყვები: ნუღარ, ნურსად, ნურვინ, არსად, არვინ და სხვ. აკრძალვითი ბრძანებითი წინადადება ორგვარია: **ნუ** ნაწილაკიანი და **არ** ნაწილაკიანი.

ბრძანებითი წინადადების ბოლოს ძახილის ნიშანი დაისმის.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წინადადება |
| --- |
|  |
| 
**წინადადების სახეები** |
|  |
| შინაარსის მიხედვით | 
* თხრობითი
* კითხვითი
* ბრძანებითი
* ძახილის
* კითხვით–ძახილის
 |  |
|  |
| აგებულების მიხედვით | 
* მარტივი
* შერწყმული
* რთული
 |
|  |
| 
**წინადადების წევრები** |
|  |
| მთავარი | 
* შემასმენელი
* ქვემდებარე
* პირდაპირი დამატება
* ირიბი დამატება
 |
|  |
| არამთავარი | 
* უბრალო დამატება
* განსაზღვრება
* გარემოება
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბერეზანი**. |

ბერეზანი
**ბერეზანი** (ბერეზანკა) — მდინარე, ჩაედინება ბერეზანის ლიმანში შემდეგ კი შავ ზღვაში. მდინარის სიგრძეა 49 კმ. მდინარის წყალშემკრები აუზის ფართობი შეადგენს 890 კმ²-ს. დაქანება 1,5 მ/კმ. სიფართე 2 კმ. მდინარის კალაპოტი დაკლაკნილია, სათავეებში სიგანე 5 მ, სიღრმე 1,2—1,5 მ. ზაფხულობით ნაწილობრივ შრება, გამოიყენება სავარგულების მოსარწყავად.
მდინარე იღებს სათავეს სოფელ სტეპნოეში და მოედინება ვესელინოვეს, მიკოლაივის, ოჩაკივისა და ბერეზანკის რაიონების (მიკოლაივის ოლქი) ტერიტორიებზე.

დასახელება
----------

ვლადიმერ ნიკონოვი (1904—1988) აღნიშნავს რომ, სახელი შეიძლება მოდიოდეს ავესტიურიდან *berezant*, სკვითური *bresant*, რაც ნიშნავს «მაღალს».

ლიტერატურა
----------

* სსრკ-ს წყლის რესურსები. — ლენინგრადი, 1967.
* Каталог річок України. — Видавництво АН УРСР, Київ, 1957.

სქოლიო
------

1. ↑  იანკო მ.ტ. Топонімічний словник України: Словник-довідник. - К.: Знання, 1998. - С. 39
PlayStation-ის DualShock კონტროლერი
**გეიმპადი** (ინგლ. gamepad; ასევე ეწოდება **ჯოიპადი** ან **კონტროლერი**) — სათამაშო კონტროლერის სახეობა, დისტანციური მართვის პულტი, რომელსაც ადამიანი მოიხმარს ორივე ხელის საშუალებით. მის სამართავად საჭიროა ხელის ცერა თითების გამოყენება (თანამედროვე გეიმპადების შემთხვევაში, აგრეთვე გამოიყენება საჩვენებელი და შუანა თითები).

1962 წელს გამოსული ერთ-ერთი ადრეული ვიდეო თამაში „Spacewar!", თავდაპირველად სამართვად გამოიყენებდა ტუმბლერებს, რომელიც ჩაშენებული იყო სისტემაში. ეს გადამრთველები გამოსაყენებლად არაკომფორტული და მოუხერხებელი იყო, ამიტომაც ალან კოტოკმა და ბობ სონდერსმა შექმნეს კონტროლის სადენიანი მოხსნადი მოწყობილობა, რომელიც მიიჩნევა ყველაზე ადრეულ გეიმპადათ.

გეიმპადი უზრუნველყოფს ადამიანისა და ვიდეო თამაშების კონსოლის ურთიერთქმედებას. გეიმპადები აგრეთვე გამოიყენება პერსონალურ კომპიუტერებზეც, კლავიატურისა და მაუსის ჩასანაცვლებლად. სტანდარტული გეიმპადის განლაგება ამგვარია: მარცხენა ხელის მხარეს განლაგებულია მიმართულების ღილაკები (წინ-უკან-მარცხნივ-მარჯვნივ), მარჯვენა მხარეს — მოქმედების ღილაკები (ახტომა, სროლა და ა.შ.)

უმეტეს თანამედროვე კონტროლერებში, მიმართულების ღილაკების პარალელურად, დატანებულია ანალოგური ჩხირები, რომელიც პირველად გამოყენებული იქნა 1982 წელს გამოსულ სათამაშო კონსოლ Arcadia 2001-ზე, თუმცა პოპულარობა მოთამაშეებში მხოლოდ Nintendo 64, PlayStation და Sega Saturn-ის გამოსვლის შემდეგ მოიპოვა.

გალერეა
-------

* Nintendo Entertainment System (1985)Nintendo Entertainment System (1985)
* Super Nintendo Entertainment System (1992)Super Nintendo Entertainment System (1992)
* PlayStation (1994)PlayStation (1994)
* Nintendo 64 (1996)Nintendo 64 (1996)
* DualShock — PlayStation (1998)*DualShock* — PlayStation (1998)
* DualShock 2 PlayStation 2 (2000)*DualShock 2* PlayStation 2 (2000)
* Nintendo GameCube (2002)Nintendo GameCube (2002)
* Xbox 360 (2006)Xbox 360 (2006)
* DualShock 3 PlayStation 3 (2006)*DualShock 3* PlayStation 3 (2006)
* Wii U (2012)Wii U (2012)
* PlayStation 4 (2013)PlayStation 4 (2013)
* Xbox One (2013)Xbox One (2013)
* Joy-Con — Nintendo Switch (2017)Joy-Con — Nintendo Switch (2017)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გეიმპადი"** ვიკისაწყობში.
* ჯოისტიკები და სხვა სათამაშო კონტროლერები

სქოლიო
------

1. ↑  „Get a Grip!!!: Joysticks Past, Present & Future". *Next Generation*. Imagine Media (17): 34–42. მაისი, 1996. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
**ბრმა ბაღლინჯოები** (ლათ. Miridae) — ბაღლინჯოების ოჯახი. სახეობებში სხეულის ფორმა თითქმის მთლიანად მრგვლიდან ძლიერ წაგრძელებულამდე იცვლება, სიგრძეში 2–11 მმ-ია, ფერად — ჩალისფერ-ყვითელი, მწვანე, მოწითალო-ჟანგისფერი ან შავი. ზოგჯერ ტანზე ნახატები აქვთ: ღია ფონზე მუქი ზოლები და წერტილები ან შავ ფონზე ყვითლები და მოთეთროები. საფარველი რბილია. ულვაშები თავთან შედარებით მნიშვნელოვნად გრძელია. ხორთუმი 4-სახსრიანია. ჩვეულებრივ აქვთ ფრთები. დედალს კარგად აქვს განვითარებული კვერცხსადები. უბრალო თვალაკები თითქმის არ აქვთ (აქედან სახელწოდება). ცნობილია 10000-მდე სახეობა. გავრცელებულები არიან ყველგან. ცხოვრობენ ბალახოვან მცენარეებსა და ხეებზე. უმრავლესობა მცენარეჭამიაა, არის მტაცებელი სახეობები და სახეობები შერეული რაციონით. კვერცხს დებენ მცენარის ქსოვილში. დიდი ნაწილი იზამთრებს კვერცხის სტადიაში. ზოგიერთი სახეობა (იონჯის ბაღლინჯო, ჭარხლის ბაღლინჯო და სხვ.) ზიანს აყენებს კულტურულ მცენარეებს.

სქოლიო
------

1. ↑  *Тишечкин Д. Ю.* СЛЕПНЯКИ // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 403.
2. ↑   Слепняки // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 23 — М. 1976.
მექსიკის ექვსი ვულკანი (მარცხნიდან მარჯვნივ): ისტაკსიუატლი, პოპოკატეპეტლი, ლა-მალინჩე, კოფრე-დე-პეროტე (ყველაზე შორს), ორისაბა, სიერა-ნეგრა.
ძირითადი ვულკანები მექსიკაში
**განივი ვულკანური სიერა**, აგრეთვე **ტრანს-მექსიკური ვულკანური სარტყელი** (ესპ. Eje Volcánico Transversal) – ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ვულკანური სარტყელი დედამიწაზე. მდებარეობს ცენტრალური მექსიკის სამხრეთ ნაწილში. გადაჭიმულია წყნარი ოკეანის სანაპიროდან მექსიკის ყურემდე. სიგრძე 900 კმ. სიგანე 50-100 კმ. 

სარტყელის ჩრდილოეთით მდებარეობს მექსიკის ზეგანი, ასევე ესაზღვრება დასავლეთი სიერა-მადრე და აღმოსავლეთი სიერა-მადრე. 

სარტყელის (და მთელი მექსიკის) უმაღლესი მწვერვალია მთა ორისაბა (5636 მ). სხვა ვულკანებია (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ): ნევადო-დე-კოლიმა (4339 მ), პარიკუტინი (2774 მ), ნევადო-დე-ტოლუკა (4577 მ), პოპოკატეპეტლი (5452 მ), ისტატკსიუატლი (5286 მ), ლა-მალინჩე (4461 მ), კოფრე-დე-პეროტე (4282 მ) და სიერა-ნეგრა (4580 მ).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mexico Volcanoes and Volcanics USGS
* Trans-Mexican Volcanic Belt pine-oak forests (World Wildlife Fund)


|  |  |
| --- | --- |
| მექსიკის დროშა | *ეს სტატია მექსიკისა და მექსიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**საგენე** ან **საგენეი** (ფრ.Royaume du Saguenay) — ლეგენდა ზღაპრულად მდიდარ ქვეყანაზე, რომელსაც საგენე(ი)ს სახელმწიფო ეწოდება. ეს ლეგენდა დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების დროს კანადის ფრანგ მკვლევრებს კარგა ხნის განმავლობაში მოსვენებას არ აძლევდა. არსებობს საგანებზე თქმულების წარმოშობის რამდენიმე ვერსია. ერთ-ერთის მიხედვით, ინდიელ ტომებს — ალგონკინებს სწამდათ, რომ წმინდა ლავრენტის მდინარის ჩრდილოეთით, თანამედროვე კვებეკის რაიონში, არსებობდა ქერათმიანი ადამიანებით დასახლებული ზღაპრულად მდიდარი სახელმწიფო, სადაც ოქროს, ვერცხლისა და ბეწვეულის საწყობები იყო. ბელადი დონაკონიც, რომელიც 1530-იან წლებში ფრანგებმა დაატყვევეს და სამშობლოში ჩაიყვანეს, საფრანგეთის მეფეს უამბობდა ამ ადამიანთა სამეფოს შესახებ. ამ ქვეყნის ძებნას არა მხოლოდ ფრანგებმა ან ფრანგოკანადელმა მკვლევრებმა, არამედ, პორტუგალიელმა და ესპანელმა გეოგრაფებმაც ათწლეულები შეალიეს. თუმცა, ზოგიერთი მათგანის აზრით, ქერათმიანთა ეს უხვი სამეფო მდინარე ორინოკოს აუზში უნდა ყოფილიყო, თანამედროვე ვენესუელის ტერიტორიაზე. შესაძლოა, ეს ლეგენდა ფრანგული ვარიანტი იყოს ლეგენდარული ელდორადოსი, ინდიელებმა კი, ძუნწი დამპყრობნი უფრო ჩრდილოეთით გაიტყუეს რათა მამულები გადაერჩინათ. ჩრდილოეთში არაერთი ევროპელი გაუდგა გზას საგენების ქვეყნის საძებრად, მაგრამ, ბევრმა მათგანმა, მკაცრ ჰავასთან შეუგუებლოს გამო, უკან დაბრუნებაც კი ვერ მოახერხა. 

თუმცა, ლეგენდა კვებეკში ნაყოფიერი ადგილების შესახებ, არც ისეთი დაუსაბუთებელი ჩანს, რადგან, მე-19 საუკუნეში ფრანგოკანადელებით დასახლებული ეს რაიონი, მართლაც უხვმოსავლიანია. დღესდღეობით კი კვებეკის ადმინისტრაციულ საზღვრებში შედის.
წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია
ქვის რელიეფური ჯვარი
**გლდანის წმინდა გრიგოლ ღვთისმეტყველის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით, ძველ სასაფლაოზე. აგებულია IX-X საუკუნეებში.

ძეგლის აღწერა
-------------

ნაგებობა სამეკლესიიანი ბაზილიკაა (11,1X10,7 მ), ნაშენია ქვიშაქვის თანაბარი კვადრებით. სამხრეთის ეკლესიის დიდი ნაწილი და მოგვიანებით მიშენებული ჩრდილო-დასავლეთის სათავსის სახურავი ჩანგრეულია. ლავგარდანი მხოლოდ შუა ეკლესიას აქვს. XVIII-XIX საუკუნეებში შუა ეკლესიისათვის დასავლეთიდან ორი კონტრფორსი მიუშენებიათ და სახურავი განუახლებიათ. შუა ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მის ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ჩრდილოეთისა დასამხრეთის ეკლესიებში გასასვლელი ორი კარია. დარბაზის კამარა პილასტრებზე დამყარებულ ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. დასავლეთის თაღის საყრდენად დაკიდული პილასტრებია გამოყენებული. პილასტრებს მარტივი თაროსებრი კაპიტელები აქვს. კედლებზე, პილასტრებს შორის, თითო დეკორატიული თაღი გადადის. სამხრეთ კედელში ორი პარალელურწირხლებიანი სარკმელია. კედლის დასავლეთ ნაწილში ხის ძელებზე მოწყობილი პატრონიკეს კვალია შემორჩენილი. სამხრეთის ეკლესია მოგვიანებით სადიაკნეთ გადაუკეთებიათ. იგი თაღოვანი კარით უკავშირდება შუა ეკლესიას. ჩრდილოეთის მოკლე სწორკუთხა ეკლესია ცილინდრული კამარითაა გადახურული. მასში შესვლა შუა ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი კარით შეიძლება. მოგვიანებით ეს სათავსი სამკვეთლოდ გადაუკეთებიათ და შუა ეკლესიის აფსიდისათვის კარით დაუკავშირებიათ. სათავსის ერთადერთი სარკმელი აღმოსავლეთის კედელშია გაჭრილი. ჩრდილოეთის კედელს მთელ სიგრძეზე 0,2 მ სიგანის საფეხური გასდევს. ამავე კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთის კედელში, კამარის ქუსლში გაჭრილია მთავარი ეკლესიის კონქის თავზე მოწყობილ სამალავში ასასვლელი. მოგვიანებით შუა ეკლესიის ჩრდილოეთის კედელზე მიუშენებიათ დამოუკიდებელი სწორკუთხა სათავსი, რომელსაც დასავლეთით სწორკუთხა კარი აქვს. კარის თავზე არქიტრავით გადახურული სარკმელია. აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. ფასადებიდან ყველაზე უკეთ აღმოსავლეთისაა შემორჩენილი, შუა ეკლესიის სარკმლის თავზე, ქვიშაქვის ფილაზე, წრეში ჩასმულია თანაბარმკლავებიანი ჯვარი. სამხრეთის ეკლესიის სარკმელი ძალზედ დაზიანებულია. ჩრდილოეთის ეკლესიის სარკმლის ზემოთ, ქვაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. შუა ეკლესიის განიერი ლავგარდანი შედგენილია თაროს, წრეთარგისა და ლილვისაგან. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია ქვის გალავანის ფრაგმენტები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 274-275.
წყალი  ხმელეთიამ უმარტივეს რუკაზე გამოყენებულია ფართობლივი ნიშნები
**ლეგენდა** რუკის თავისებური ენაა, რომლის დახმარებით რუკის შინაარსის წაკითხვაა შესაძლებელი. რუკაზე ან გეგმაზე სხვადასხვა ობიექტი ან მოვლენა პირობითი აღნიშვნებით გამოისახება, რომელთა მნიშვნელობა რუკის რომელიმე კუთხეში ლეგენდის სახითაა განმარტებული. 

სხვადასხვა ტიპის რუკაზე განსხვავებულ პირობით აღნიშვნებს გამოიყენებენ. ისინი შეიძლება იყოს ფართობლივი, ხაზობრივი და მასშტაბგარეშე.

**ფართობლივი ნიშნებით** დიდი განფენილობის ობიექტების (მაგალითად: კონტინენტები, ზღვები, სახელმწიფოები და სხვ.) კონტურები გამოისახება. ამასთან, იყენებენ როგორც შეფერადების, ისე დაშტრიხვის ხერხს. 

**ხაზობრივი ნიშნებით** ისეთი ობიექტებს ან მოვლენებს გამოსახავენ, რომლებიც ხაზობრივი გავრცელებით ხასიათდებიან. მაგალითად, მდინარეებს, ზღვებს, გზებს, მილსადენებს, საზღვრებს და სხვა. ხაზობრივ ნიშნების ცალკე ჯგუფს იზოხაზები ქმნიან.

იზოხაზები თანაბარი რიცხვირი მაჩვენებლების (მაგალითად აბსოლუტური სიმაღლე) მქონე წერტილების შემაერთებელი ხაზებია. მათში განასხვავებენ: იზოჰიფსებს ანუ ჰორიზონტალებს (აბსოლუტური სიმაღლის მაჩვენებელი), იზობათებს (წყლის სიღრმის მაჩვენებელი), იზოთერმებს (ჰაერის ტემპერატურის მაჩვენებელი) და სხვა.

იზოხაზებით გამოსახული ობიექტი ან მოვლენა შეიძლება ფერებითაც იყოს ნაჩვენები. მაგალითად, ფიზიკურ რუკაზე დაბლობებს, როგორც წესი, მწვანე ფერით, მაღლობებს - ღია ყავისფერით, ხოლო მთიანეთს - მუქი ყავისფერით გამოსახავენ. 

**მასშტაბგარეშე ნიშნებით** მცირე ფართობზე არსებული ობიექტები (მაგალითად დასახლებული ფუნქტები) გამოისახება. აქ აღსანიშნავია გეომეტრიული ნიშნები. მაგალითად, დასახლებული პუნქტები პუნსონით, სასარგებლო წიაღისეული კი - სპეციალური ნიშნებით გამოისახება.

ნებისმიერი პირობითი ნიშანი ასახავს ობიექტის შინაარს და სიდიდეს. მაგალითად, წრფის ფერი დასახლების ტიპს გვიჩვენებს, ხოლო სიდიდე - მოსახლეობის რაოდენობას.

ლიტერატურა
----------

* დედამიწა - ჩვენი პლანეტა; გეოგრაფიის დაწყებითი კურსი - VI კლასის სახელმწძვანელო; ზ. ტატაშიზე, ზ. სეფერთელაძე, ლ. კვერენჩხილაძე, ზ. ლაოშვილი; ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2003; გვ. 50-51
დეკანოზი გერმანე ჯაჯანიძე
**გერმანე ბესარიონის ძე ჯაჯანიძე** (დ. 1868, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1 სექტემბერი, 1924, ქუთაისი) — ქართველი სასულიერო პირი, ქუთაისის დავით აღმაშენებლის სახელობის ტაძრის დეკანოზი. 

1924 წლის რეპრესიების დროს მიტროპოლიტ ნაზართან და სხვა სამღვდელო პირებთან ერთად დახვრიტეს საბჭოთა ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ქუთაისის ახლოს, საფიჩხიის ტყეში. 1995 წლის 19 სექტემბერს საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ წმინდა მოწამედ შერაცხა. საბჭოთა ტერორმა იმსხვერპლა ასევე დეკანოზ გერმანეს შვილი, ემიგრაციიდან დაბრუნებული ინჟინერი მიხეილ ჯაჯანიძე (დ. 1900 – გ. 1937).

ლიტერატურა
----------

* ბუბულაშვილი ე. საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია.-თბ.2017.-გვ.192.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Джаджанидзе Герман Виссарионович (1868). Открытый список (რუსულ ენაზე). ციტირების თარიღი: 12 ივლისი, 2020.
* ჯაჯანიძე მიხეილ გერმანეს ძე. საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია — საზოგადოებრივი არქივი. ციტირების თარიღი: 12 ივლისი, 2020.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბიბლიოთეკა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ჰალიფაქსის ცენტრალური ბიბლიოთეკა.
**ბიბლიოთეკა** (ბერძ. βιβλιοθήκη < βιβλίον — წიგნი; ბერძ. θήκη — საცავი) — კულტურულ-საგანმანათლებლო და დამხმარე სამეცნიერო დაწესებულება, ბეჭდვით ნაწარმოებთა საზოგადოებრივი სარგებლობის ორგანიზატორი. სისტემატურად კრებს ბეჭდვითს ნაწარმოებებს, იცავს მათ, უწევს პროპაგანდას და გასცემს მკითხველებზე, ატარებს აგრეთვე საინფორმაციო-ბიბლიოგრაფიულ მუშაობას.

ბიბლიოთეკების ისტორია საქართველოში
----------------------------------

საქართველოში ბიბლიოთეკების ისტორია უკავშირდება მონასტრების საქმიანობას. ეკლესია-მონასტრების დაარსებისთანავე წიგნსაცავის შექმნაზე ზრუნავდნენ. ყველა ეკლესია-მონასტერს თავისი წიგნსაცავი ჰქონდა. ბიბლიოთეკებს ძირითადად შემოწირული წიგნები შეადგენდნენ. X საუკუნეში უკვე მოწესრიგებული ჩანს წიგნების დაცვის, სარგებლობისა და აღნუსხვა-აღწერის საქმე. წიგნით სარგებლობა მხოლოდ საცავში შეიძლებოდა. დიდ კულტურულ-სამწიგნობრო ცენტრებს, რომლებიც გრიგოლ ხანძთელის თაოსნობით VIII-IX საუკუნეებში ტაო-კლარჯეთში შეიქმნა, თავისი ბიბლიოთეკა ჰქონდა.

ლიტერატურა
----------

* *გურგენიძე ნ. ლორია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 358—359.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
ბიგ-სიურის სანაპირო
**ბიგ-სიური** (ინგლ. Big Sur), ნაკლებად დასახლებული რეგიონი ცენტრალური კალიფორნიის სანაპირო რეგიონში, სადაც სანტა-ლუჩიას მთებია ამოზიდული წყნარი ოკეანიდან. სახელი "Big Sur" წარმოებულია ესპანურიდან "el sur grande", რაც "დიდ სამხრეთს" ნიშნავს, ან "el país grande del sur", "სამხრეთის დიდი ქვეყანა". მთაგორიანი რელიეფი განსაცვიფრებელ ხედებს ქმნის, რის გამოც ბიგ-სიური პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. ბიგ-სიურის კოუნ-პიკი უმაღლესი სანაპირო მთაა რეგიონში (1571 მ) და ოკეანიდან მხოლოდ 4,8 კმ-შია.

მიუხედავად იმისა, რომ ბიგ-სიურს განსაზღვრული საზღვრები არ აქვს, არემარის აღწერით ის მოიცავს 140 კმ სანაპირო ზოლს მდ. კარმელსა და სან-კარპოფორო კრიკს შორის და ხმელეთზე სიღრმეში 32 კმ-ზე იჭრება, სანტა-ლუჩიას აღმოსავლეთ ფერხთით. ბიგ-სიურის ჩრდილოეთი საზღვარი სან-ფრანცისკოდან 190 კმ-შია, ხოლო სამხრეთი საზღვარი ლოს-ანჯელესიდან 394 კმ-ში.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბიგ-სიური***



|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბიგასებრნი** (Soricidae) — ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. განეკუთვნება ყველაზე პატარა ძუძუმწოვრები. სხეული შემოსილი აქვთ ნაზი ბალნით. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. უმეტესად მწერებითა და მათი მატლებით იკვებებიან. ოჯახში 25 გვარია. საქართველოში 9 სახეობაა გავრცელებული, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ჩვეულებრივი ბიგა (Sorex araneus), წყლის ბიგა, კბილთეთრა, ფუღუ და სხვა. 

ბიგასებრნი ანადგურებენ მავნე მწერებს, რითაც სარგებლობა მოაქვთ სოფლის მეურნეობისათვის. ბიგასს ისეთი ინტენსიური ნივთერებათა ცვლა აქვს, რომ თუ 4 ზაათზე მეტ ხანს უჭმელად დარჩა, შეიძლება მოკვდეს კიდეც. 

ბიგას ფერდებზე საგანგებო ჯირკვლები აქვს, რომლებიც მყრალ სუნს გამოსცემს, ამიტომ მტაცებელი ძუძუმწოვრები, მაგალითად, კატა და კვერნა, გვერდს უვლიან. სამაგიეროდ ფრინველებს სუსტი ყნოსვა აქვთ, ამიტომ ბიგა ხშირად ხდება ბუებისა და მონადირე ფრინველების მსხვერპლი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 361.
ტერაქტისას აფეთქებული მატარებელი 2004 წლის 11 მარტი
**მადრიდის ტერაქტი** — ესპანეთის საპარლამენტო არჩევნებამდე სამი დღით ადრე, 2004 წლის 11 მარტს (3/11) განხორციელებული ტერორისტული აქტი. ქალაქის საგარეუბნო მატარებლებში სადგურებზე ატოჩა, ელ-პოსო და სანტა-ეუხენია, 5 წუთის ინტერვალში აფეთქდა 13 ბომბი. დაიღუპა 191 ადამიანი, 1247-მა მიიღო სხეულის დაზიანება. თავდაპირველად აღნიშნულ ტერაქტზე პასუხისმგებლობას აკისრებდნენ ბასკურ ტერორისტულ ორგანიზაციას ეტა-ს, მაგრამ როგორც შემდეგ გაირკვა ტერაქტი მოწყობილი იყო ისლამური ორგანიზაციის ალ-ყაიდას მიერ. ტერორისტული აქტის დრო შეირჩა სიმბოლური მნიშვნელობის მიხედვით: აფეთქება მოხდა ნიუ-იორკის 11 სექტემბრის ტერაქტიდან 911 დღის შემდეგ (9/11) .

სქოლიო
------

1. ↑  Un factor «cabalístico» en la elección de la fecha de la matanza en los trenes

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* CNN-ის რეპორტაჟი დაარქივებული 2005-04-20 საიტზე Wayback Machine.
* BBC-ის რეპორტაჟი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ესპანეთისა და ესპანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
Twins doing endurance trek at the foothills of Himalayas
გამძლეობა-ორგანიზმის უნარი, გამოიჩინოს თავი და დარჩეს აქტიური დიდი ხნის განმავლობაში, მისი უნარია გაძლება, გამოჯანმრთელება, იმუნიტეტის ქონა, ტრავმის, ჭრილობების ან დაღლილობისგან თავის არიდება. გამძლეობა ძირითადად გამოყენებულია აერობულ ან ანაერობულ ვარჯიშებში. ხანგრძლივობა განსხვავდება, მსუბუქი აერობული ვარჯიშების ხანგრძლივობამ შეიძლება გასტანოს რამდენიმე დღე, ხოლო დიდი დატვირთვის მქონე ანაერობული ვარჯიშები გრძელდება რამდენიმე წუთი.

როცა ადამიანს შეუძლია შეასრულოს ან გაუძლოს უფრო მეტ ძალისხმევას, ვიდრე აქამდე შეეძლო, ესე იგი მისი გამძლეობა გაზრდილა, რაც პროგრესზე მიანიჭებს. გამძლეობის გაუმჯობესების მიზნით, ადამიანს შეუძლია გაზარდოს დროის რაოდენობა,როცა ის ივარჯიშებს, ან განმეორების რაოდენობა, ასევე მან შეიძლება შეამციროს დრო მაგრამ დატვირთვა გაზარდოს, რაც გამოიწვევს კუნთის სიძლიერის განვითარებას მაგრამ ვერ განავითარებს მის გამძლეობას.
დადასტურებულია, რომ გამძლეობის ზრდა იწვევს ენდორფინების გამომუშავებას, რაც ახალისებს ადამიანს. ნაჩვენებია, რომ ფიზიკური აქტივობით გამძლეობის მოპოვების აქტი ამცირებს დეპრესიასა და სტრესს, და ასევე ხელს უშლის ქრონიკული დავადებების განვითარებას. მიუხედავად იმისა, რომ მეტი გამძლეობა ავითარებს გულ-სისხლძარღვთა მოქმედებას, ეს არ ნიშნავს რომ ის უხდება ნებისმიერ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებას.

ტერმინი „სტამინა" ზოგჯერ გამოიყენება გამძლეობის სინონიმად. სამხედრო პირობებში გამძლეობა განიხილება ძალის მიხედვით. გამძლეობა ასევე მნიშვნელოვანია რთულ სიტუაციაში მოთმინებისა და გაძლებისათვის.

### ვარჯიში

გამძლეობის ვარჯიების შესრულება შესაძლებელია კონკრეტული ხერხებით. სავრჯიშო გეგმების ადაპტაცია უნდა მიჰყვებოდეს ინდივიდუალურ მიზნებს. ეფექტური ვარჯიში იწყება ინდივიდის შესაძლებლობების ნახევრიდან. შესრულების უნარიანობა გამოიხატება მაქსიმალური გულისცემით. საუკეთესო შედეგების მიღწევად შეიძლება ჩაითვალოს მაშინ, როცა გულისცემა თავდაპირველი მაქსიმალური გულისცემის 55-65%-მდე დავა. აერობული და ანაერობული ვარჯიშები არ არის ნახსენები ფართო გამძლეობის ვარჯიშებში. ვარჯიშის ონტენსიურობის ზოგადი გამოთვლა ხდება გულისცემის გაზომვით.

სქოლიო
------


|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:Biology
 | ***პორტალი Biology*** |

* Exercise

წყარო
-----

გარე ბმულები
------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***გამძლეობა***

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***გამძლეობა***
* „Tips on increasing stamina", *Active*, [*მკვდარი ბმული*].
**ბუღაურა** — ყოფილი სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში, 1989 წლიდან დაბა სურამის ერთ-ერთი უბანი. ბუღაურაში სასაფლაოზე დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი წმინდა მარინეს ეკლესია.

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე შუქღელის შესართავთან, ზღვის დონიდან 790 მ, ხაშურიდან 6 კმ, სურამის რკინიგზის სადგურიდან 2 კმ.

ისტორია
-------

ბუღაურა, როგორც დასახლებულ პუნქტს არ ახსენებენ ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები. ის არ იხსენიება რუისის სამწყსოს დავთარშიც. 

1886 წლის აღწერით, ბუღაურაში 20 კომლი მოსახლე იყო (52 კაცი და 47 ქალი, სულ 99 ადამიანი). ეთნიკური შემადგენლობის მიხედვით, მოსახლეობა სრულიად ქართული იყო. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სურამის სადაბო საბჭოში. განვითარებული იყო მემინდვრეობა, მეცხოველეობა, მევენახეობა, მეხილეობა. სოფელს ემსახურებოდა სოფელ იტრიის სკოლა. მოქმედებდა ბავშვთა სახლი. 1989 წელს შეუერთდა დაბა სურამს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 510.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 592.
* ლაცაბიძე თ. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. „ხაშურის მოამბე", № 12, 25 მარტი, 2019, გვ. 5