recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის ფედერალური სააგენტო** (რუს. Федеральное агентство геодезии и картографии; Роскартография — „როსკარტოგრაფია") — აღმასრულებელი ხელისუფლების ფედერალური ორგანო. 

შეიქმნა როგორც უმაღლესი გეოდეზიური სამმართველო (უგს) 1919 წლის 15 მარტს. 1935 წლის 15 ივნისიდან სსრკ შსსკ სახელმწიფო აგეგმვისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველო. 1938 წლის 23 სექტემბრის სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს № 1196 დადგენილებით გამოეყო შსსკ-ს და გარდაიქმნა სსრკ სკს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარ სამმართველოდ. 1967 წლის 10 მაისს გარდაიქმნა სსრკ მინისტრთა საბჭოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარ სამმართველოდ. 1991 წლის 20 აპრილს დაარსდა რსფსრ მინისტრთა საბჭოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველო (რსფსრ „გლავკარტოგრაფია"). 1992 წლის 30 სექტემბერს შეიქმნა რუსეთის გეოდეზისა და კარტოგრაფიის ფედერალური სამსახური („როსკარტოგრაფია").

რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2008 წლის 12 მაისის N 724 ბრძანებითა და რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 2008 წლის 5 ივნისის N 431 დადგენილებით გადაეცა რუსეთის ფედერაციის ეკონომიკური განვითარებისა და ვაჭრობის სამინისტროს. რუსეთის პრეზიდენტის 2008 წლის 31 დეკემბრის ბრძანებით გაუქმდა 2009 წლის 1 მარტიდან; ფუნქციები გადაეცა სახელმწიფო რეგისტრაციის, კადასტრისა და რეგისტრაციის ფედერალურ სამსახურს (რეორგანიზებულ „როსრეგისტრაციას").

ლიტერატურა
----------

* Геодезия, картография, геоинформатика, кадастр: Энциклопедия. В 2-х т. М.: Геодезкартиздат, 2008. — Т. 1. — С. 166–169.
გალაქტომანანის მოლეკულის სტრუქტურული ფრაგმენტი, სადაც ნაჩვენებია მანოზის ჩონჩხი (ქვემოთ) და გალაქტოზის განშტოებული ნაშთი (ზემოთ).
**გალაქტომანანები** — მანოზისა და გალაქტოზის ნაშთებისგან შემდგარი პოლისაქარიდები. გვხვდება პარკოსანთა ოჯახის მცენარეთა თესლებში (ასრულებენ ენდოსპერმის სათადარიგო ნივთიერების ფუნქციას) და სოკოებში; ყველაზე მეტად ცნობილია პარკოსანთა გალაქტომანანები („პარკოსანთა გუმფისები"). გუარისა (*Cyamopsis tetragonoloba*) და კერატის (*Ceratonia siliqua*) გალაქტომანანებს, რომლებსაც შესაბამისად „გუარანი" და „კარობი" ეწოდებათ, იღებენ სამრეწველო მასშტაბებით. მათ მოლეკულებს საფუძვლად უდევს β-D-მანოპირანოზის 1,4-ბმიანი ნაშთების ხაზური ჯაჭვები; ამ ნაშთთა ნაწილი (დაახლ. 50% გუარანში და დაახლ. 25% კარობში) მეექვსე პოზიციაში ჩანაცვლებულია α-D-გალაქტოპირანოზის ცალკეული ნაშთებით; პოლიმერული ჯაჭვის გასწვრივ ჩამნაცვლებელთა განაწილება არათანაბარია. პარკოსანთა გალაქტომანანები წარმოქმნიან ბლანტ წყალხსნარს, რომელიც გამოიყენება კოსმეტიკის წარმოებაში, კვებისა და სამედიცინო მრეწველობაში (ემულსიისა და სუსპენზიის სტაბილიზატორად); ქიმიურად უფრო მდგრად ნახევრად სინთეტიკურ წარმოებულებს (მაგ. ჰიდროქსიპროპილგუარანი) იყენებენ ნავთობის მოპოვების დროს.

სქოლიო
------

1. ↑   Галактоманнаны // Большая российская энциклопедия. т. 6. — М. 2006. — стр. 303.
**დომენური სახელი** (Domain name) მიუთითებს კონკრეტულ სერვერზე ან საიტზე, რომელშიც მოთავსებულია საძიებო დოკუმენტი. ის შედგება ორი ნაწილისაგან, რომლის პირველი ნაწილი არის სერვერის სახელი, ხოლო ბოლო ნაწილი ჩვეულებრივად არის დომენის სახელი. ზოგიერთ URL-ს დომენის სახელის შემდეგ მიეწერება სერვერის პორტი, მაგრამ ამას ადგილი აქვს არასტანდარტული პორტის შემთხვევაში. არსებობს 6 სამი სიმბოლოსაგან შემდგარი ძირითადი დომენის სახელი, რომელიც აღწერს შეერთებული შტატების დომენური სახელების სისტემას: 

* edu (education) — განათლების სისტემის;
* mil (military)— სამხედრო სისტემის;
* org (organization)— არაკომერციული ორგანიზაციების;
* gov (government) — სამთავრობო;
* com (commercial)— კომერციული ორგანიზაციების
* net (network)— ქსელური რესურსების.

მათ დაემატა კიდევ ექვსი, ხუთი, ოთხი ან სამი სიმბოლოსაგან შემდგარი დომენის სახელი: 

* arts — კულტურა და გართობა;
* firm — ბიზნესი;
* store — ვაჭრობა;
* web — ვებ-საქმიანობა;
* rec — დასვენება;
* info — საინფორმაციო სამსახურები.

გარდა ამისა, არსებობს ასამდე ორი სიმბოლოსაგან შედგენილი დომენის სახელი, რომელიც წარმოადგენს სხვადასხვა ქვეყანას, რეგიონს ან კონტინენტს, მაგ.:

* uk — დიდი ბრიტანეთი;
* ca — კანადა;
* ru — რუსეთი;
* ua — უკრაინა;
* ge — საქართველო, და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დომენური სახელი საიტზე Curlie
მეგაბრექჩია (მარცხნივ)
**ბრექჩია** (იტალ. breccia) — დაკუთხული ნატეხებით აგებული შეცემენტებული ქანი. ნატეხების სისხოა – 2 მმ და მეტი. შედგენილობის მიხედვით შეიძლება იყოს ერთგვაროვანი (მონომიქტური), ბრექჩია და არაერთგვაროვანი (პოლიმიქტური) ბრექჩია. განარჩევენ ვულკანურ, დანალექ და ტექტონიკურ ბრექჩიებს. ვულკანური ბრექჩია წარმოიქმნება ლავის ნაკადის დინების პროცესში თხევადი ლავის მიერ მისივე უკვე გამყარებული ქერქის მსხვრევისა და შეცემენტების შედეგად (ლავური ბრექჩია), ვულკანურ-ნამსხვრევი მასალის დაგროვების გზით (ტუფური ბრექჩია) და ვულკანურ მხარეებში ტალახის ნაკადების ნალექების (ლახარების) დიაგენეზისით. დანალექი ბრექჩია წარმოიქმნება კონტინენტურ პირობებში დელუვიონის, ქვატალახიანი ღვარების ნატანისა და ფიზიკური გამოფიტვის შედეგად წარმოქმნილი მასალის შეცემენტებით. კარსტული მღვიმეების ჩაქცევისას ჩნდება კარსტული ბრექჩია. 

თავისებურია ძვლების ბრექჩია, რომელიც წარმოიქმნება ხერხემლიანი ცხოველების მასობრივი დაღუპვისა და განამარხების ადგილებში. ზღვიურ პირობებში დანალექი ბრექჩია წარმოიქმნება ზვირთცემის ზოლში კლდოვანი ნაპირის ან რიფების ნგრევისა და შემდგომი შეცემენტების შედეგად.
ტექტონიკური ბრექჩია წარმოიქმნება ტექტონიკური რღვევის ზოლებში ქანთა მსხვრევისას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 518-519.
**კლავდიუს გალენოსი/გალენუსი** (ბერძ. Γαληνός; დ. 129, პერგამონი — გ. 200/216, რომი) — რომაელი ექიმი, ბუნებისმეტყველი და ფილოსოფოსი, ანტიკური მედიცინის კლასიკოსი. გალენოს ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ფილოსოფიაში, ლოგიკაში, გრამატიკასა და მათემატიკაში. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი სამედიცინო ხასიათის თხზულებები, სადაც გაშუქებულია ანატომიის, ფიზიოლოგიის, პათოლოგიის, ფარმაკოლოგიის, გინეკოლოგიისა და სხვა საკითხები.

ანატომიის და ფიზიოლოგიის შესწავლისას გალენოსი ფართოდ იყენებდა ცდებს ცხოველებზე, კვეთდა მაიმუნის, ღორისა და ძაღლის გვამებს, აკეთებდა ვივისექციას. მან ზუსტად აღწერა ხერხემლის სვეტის, ზურგისა და სხეულის სხვა ნაწილების კუნთები, ნერვული სისტემის სხვადასხვა წარმონაქმნი, გამოყო ძვლების ძირითადი ფორმები და არტერიის სამი შრე. ცდებით დაადგინა ზურგის ტვინის სეგმენტების ფუნქციური მნიშვნელობა. ამტკიცებდა, რომ ტვინი არის მოძრაობის, მგრძნობელობისა და სულიერი მოქმედების წყარო. დაასაბუთა, რომ სისხლის ძარღვებში გადის სისხლი და არა ჰაერი. აღწერა წამლის დამზადების იმ დროისათვის ცნობილი ხერხები. გალენოსმა დაამკვიდრა მცდარი შეხედულება, თითქოს ღვიძლი სისხლის მიმოქცევის მთავარი ორგანოა (ამ შეხედულებამ ანდრეას ვეზალიუსისა და უილიამ ჰარვეის აღმოჩენამდე იარსება).

ფსიქოლოგიური მოვლენების ახსნისას გალენოსი ემყარებოდა თავის ფიზიოლოგიურ შეხედულებებს, ცდილობდა გაერკვია ფსიქიკის სხეულებრივი საფუძვლები, რაც კარგად ჩანს მის მოძღვრებაში ტემპერამენტზე. გალენოსის მიხედვით, სულიერი ცხოვრების მატარებელია პნევმა-გამთბარი ჰაერის მსგავსი, ეთერისებრი სუბსტანცია. იგი განასხვავებდა სასიცოცხლო (ფიზიკურ) და ფსიქოლოგიურ პნევმას, რომელთაგან პირველი ღვიძლშია, მეორე კი — ტვინსა და ნერვებში.

გალენოსმა შექმნა სამედიცინო და ბიოლოგიური ცოდნის მთელი სისტემა და, მისმა ნაშრომებმა უდიდესი გავლენა იქონია მედიცინის შემდგომ განვითარებაზე. როგორც ექიმი, ის უცილობელ ავტორიტეტად ითვლებოდა მთელი შუა საუკუნეების მანძილზე.

თხზულებები
----------

* Opera omnia, Venetiis, 1541—45;
* Oeuvres anatomiques, physiologiques et medicales, Р. 1854—56.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 636.
* История медицины, под ред. Б. Д. Петрова, М. 1954.
ალექსანდ ლენტულოვი, „ქალი გიტარით", 1913.
**„ბუბნოვი ვალეტი"** (რუს. Бубновый валет) — მოსკოველ ფერმწერთა გაერთიანება. სახელი ეწოდა 1910 წელს გამართული ამავე სახელწოდების გამოფენის მიხედვით. 

„ბუბნოვი ვალეტის" მხატვრები პეტრე კონჩალოვსკი, ა. კუპრინი, ა. ლენტულოვი, ილიამაშკოვი, ვასილი როჟდესტვენსკი, რობერტ ფალკი და სხვები უარყოფდნენ აკადემიზმსა და XIX საუკუნის რეალიზმს, უპირისპირდებოდნენ აგრეთვე XX საუკუნის I ათწლეულის რუსული ხელოვნების მისტიკურ სიმბოლიზმს. ისინი მუშაობდნენ სეზანის შემოქმედების, ფოვიზმისა და კუბიზმის ფერწერულ-პლასტიკური მანერით. ამას გარდა მიმართავდნენ რუსულ ლუბოკსა და ხალხურ სათამაშოს გამომსახველობითს ხერხებს. 

პრაქტიკულად „ბუბნოვი ვალეტი" რევოლუციის წინა ათწლეულის კრიზისის გამოძახილი იყო. მისი წევრები ამტკიცებდნენ ფერწერის „თვითმიზნურობას" — ფორმებს ისინი ფერების საშუალებით აგებდნენ, მოცულობებს კი სიბრტყობრივად გადმოსცემდნენ, მათი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მოცულობის ხაზგასმული დეფორმაცია და ფაქტურის თითქმის ლუბოკური ფერადოვნება. 

1912 წელს „ბუბნოვი ვალეტს" გამოეყო ერთი ჯგუფი მხატვრებისა, რომლებიც პრიმიტივიზმის, კუბოფუტურიზმისა და აბსტრაქციონიზმისაკენ იხრებოდნენ (ვ. და დ. ბურლიუკები, ნ. გონაჩაროვა, მიხეილ ლარიონოვი,  კაზიმირ მალევიჩი და სხვა). მათ მოაწყვეს გამოფენა „ვირის კუდის" სახელწოდებით. 

1916 წელს „ბუბნოვი ვალეტის" გაერთიანება ფაქტობრივად დაიშალა (1917 წელს მოწყობილ გამოფენაში მის წამყვან მხატვრებს მონაწილეობა არ მიუღიათ). 1925 წელს „ბუბნოვი ვალეტის" ყოფილ წევრთა ინიციატივით შეიქმნა გაერთიანება „მოსკოველი ფერმწერები", რომელიც შემდეგ „მოსკოველ მხატვართა საზოგადოებად" გარდაიქმნა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 548.
**ვანატინაი** (ინგლ. Vanatinai; ასევე ტაგულა (ინგლ. Tagula), სადესტი (ინგლ. Sudest)) — კუნძული წყნარ ოკეანეში ლუიზიადის არქიპელაგის შემადგენლობაში. ეკუთვნის პაპუა-ახალი გვინეის სახელმწიფოს. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

გეოგრაფია
---------

ვანატინაი მდებარეობს ლუიზიადის არქიპელაგის აღმოსავლეთ ნაწილში, დაახლოებით 362 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს შერეული — ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 865,7 კმ²-ს, რის შედეგადაც ის სიდიდით ყველაზე დიდი კუნძულია ლუიზიადის არქიპელაგში. კუნძულის სიგრძე შეადგენს 71 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 15 კმ-ს. კუნძულის ზედაპირი მთიანი და უსწორმასწოროა, ცენტრში მდებარეობს მთის ქედი, რომლის უმაღლესი წერტილი — *რიუს მთა* აღწევს 806 მეტრს. სხვა მაღალი მწვერვალებია — მადაუს მთები (269 მ), განგულუა (439 მ), არუმბი (350 მ). ვანატინაი, როგორც ლუიზიადის არქიპელაგის სხვა კუნძულები, შემოფარგლულია ვრცელი ბარიერული რიფით, რომელიც ქმნის მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ლაგუნას.

ისტორია
-------

ევროპელთაგან ვანატინაი პირველმა აღმოაჩინა ესპანელმა მოგზაურმა ლუის ვაეს დე ტორესმა, სავარაუდოდ 1606 წელს. კუნძულელების პირველი დადოკუმენტირებული კონტაქტი ევროპელებთან მოხდა 1849 წელს გემ *Rattlesnake*-ის ეკიპაჟის წევრებთან, რომლებიც იყვნენ ტორესის სრუტის შემსწავლელი ექსპედიციის წევრები. 1830-იან წლებში კუნძულს, სავარაუდოდ, სტუმრობდნენ ევროპელი ვაჭრები და ვეშაპის დამჭერები, ხოლო 1888 წელს კუნძულზე აღმოაჩინეს ოქროს მცირე მარაგი, რომელმაც გამოიწვია «ოქროს ციებ-ცხელება» და ლუიზიადის არქიპელაგის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ, რომელიც გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). დაახლოებით იმავე დროს კუნძულზე შეიქმნა ქოქოსის პალმის პლანტაციები. პირველი ქრისტიანი მისიონერები კუნძულზე დაფუძნდნენ მხოლოდ 1947 წელს. 1975 წელს კუნძული დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

მოსახლეობა
----------

1978 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა დაახლოებით 2300 ადამიანი. ძირითადი დასახლება მდებარეობს ვანატინაის ჩრდილოეთ სანაპიროზე.

ეკონომიკა
---------

კუნძულის ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება).

სქოლიო
------

1. 1 2  Vanatinai. oceandots.com. ციტირების თარიღი: 2010-04-07.
2. ↑  *Geoffrey Miles White, Lamont Lindstrom.*, The Pacific theater: island representations of World War II, University of Hawaii Press, 1989. — P. 207, 433 p. ISBN 0824811461.
3. ↑  *Max Quanchi; John Robson.*, Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands, Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc. 2005. — P. xv, ISBN 0810853957.
4. 1 2 3  *Geoffrey Miles White, Lamont Lindstrom.*, The Pacific theater: island representations of World War II, University of Hawaii Press, 1989. — P. 208, 433 p. ISBN 0824811461.
5. ↑  *Stanley J. Ulijaszek.*, Population, Reproduction and Fertility in Melanesia, Berghahn Books, 2008. — P. 92, 256 p. ISBN 1845452690.
**ბიჭვინთის ფიჭვი** (ლათ. Pinus pityusa, Pinus brutia var. pityusa) — მცენარე ფიჭვის გვარისა. 25-40 მ-მდე სიმაღლის, სწორტანიანი, გაშლილვარჯიანი ხეა. აქვს 10-16 სმ სიგრძის ღია მწვანე ფერის წყვილ-წყვილად მჯდომი წიწვები, კვერცხისებრ-კონუსისებრი მოწითალო-წაბლა და პრიალა გირჩები (სიგრძით 6-10 სმ), რომლებიც ან მარტოულია, ანდა ორად ან ოთხად შეკრებილია და თითქმის მჯდომარე. ბიჭვინთის ფიჭვი მესამეული პერიოდის რელიქტია, კავკასიის ენდემი. გავრცელებულია შავი ზღვის სანაპიროებზე ანაპის მიდამოებიდან (კრასნოდარის მხარე) ფსირცხამდე (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა) და სამხრეთ ყირიმში. გვხვდება ზღვის დონიდან 300-400 მ-ზე, თუმცა ფსირცხაში 900 მ აღწევს.

იზრდება როგორც ზღვისპირული ვაკის ნიადაგზე (ბიჭვინთის კონცხი), ისე მთის კალთების ღორღიან თხელ ნიადაგზე და კირქვებზე; ბიჭვინთის კონცხზე 298,7 ჰა-ზე ქმნის წმინდა ერთასაკოვან კორომს, რომლის ნაწილი ბიჭვინთის ფიჭვის ნაკრძალს წარმოადგენს. წმინდა კორომს ქმნის იგი ჯანხოთშიც (გელენჯიკის რაიონი). მთის კალთებზე ბიჭვინთის ფიჭვის მცირე კორომები მუხის სარტყელშია მოქცეული. აქ შერეულია ქართული მუხა, კავკასიური რცხილა, ჯაგრცხილა და სხვა ფოთლოვანი ჯიშები. ბიჭვინთის ფიჭვი სწრაფმზარდი, სინათლისა და სითბოს მოყვარული, მეტ-ნაკლებად გვალვა- და ქარგამძლე ჯიშია; ეგუება ნიადაგის სუსტ დამლაშებას, ნაკლებად უძლებს ყინვას. თესლმსხმოიარობას იწყებს 10-15 წლის ასაკში.

დეკორატიულია და ფართოდ გამოიყენება ბაღ-პარკების მოსაწყობად შავი ზღვის სანაპიროს საკურორტო ზოლში და ნაწილობრივ აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში. იყენებენ აგრეთვე ტყის გასაშენებლად. მისი მერქანი უფრო ნაკლები ღირსებისაა, ვიდრე ჩვეულებრივი ფიჭვისა. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში". სამხრეთ ყირიმში იზრდება მისი სახესხვაობა (ლათ. Pinus pithyusa var. stankewiczi), რომელსაც ზოგიერთი მკვლევარი ცალკე სახეობად (ლათ. Pinus stankewiczi) მიიჩნევს.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 424.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვანათი**. |

ვანათის ტაძარი
**ვანათი** — V–VI საუკუნეების ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, სამეკლესიიანი ბაზილიკა სოფელ ქვემო ბოლნისსა და ხატისსოფელს შორის, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ამჟამად ძლიერ დანგრეულია, შედგება სამი მარტივი წაგრძელებული დარბაზისაგან. მხოლოდ აფსიდებია გამოყოფილი აღმოსავლეთით. სხვა არავითარი დანაწევრებისა ან დამატებითი სათავსის კვალი არ შეინიშნება. შუა ეკლესიას აქვს შვერილი აფსიდი და ორი შესასვლელი სამხრეთიდან. თავისი გეგმით, ზომით, პროპორციებითა და საშენი მასალით ვანათი ქვემო ბოლნისის სამეკლესიანი ბაზილიკის მსგავსია და მასთან ერთად ქართული ხუროთმოძღვრების ამ ორიგინალური ტიპის განვითარების ერთ-ერთი ადრინდელი ნიმუშია.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვანათის ტაძარი***

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 287.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**მართლმსაჯულება** აღნიშნავს გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში ერთი მხრივ სახელმწიფო სასამართლოების ერთობლიობას, ხოლო მეორე მხრივ კი მართლწესრიგის განხორციელებას პირველის მეშვეობით. სახელმწიფო სასამართლოები, თავის მხრივ, სასამართლო პრაქტიკას, ან სხვა სახის იურისდიქციებს განახორციელებენ.

გფრ-ის მართლმსაჯულების სახეები
------------------------------

* საკონსტიტუციო მართლმსაჯულება.
	+ სახელმწიფო ძალაუფლებათა კონტროლი.
	+ საკონსტიციო სამართლის კონკრეტიზება და კვლავგანვითარება.
* საერთო მართლმსაჯულება, ანუ საერთო სასამართლო განსჯადობა.
	+ ყველა სამოქალაქო დავა და სისხლის სამართლის საქმე.
	+ საერთო სასამართლოები: საქალაქო სასამართლო, სამხარეო სასამართლო, უმაღლესი სამხარეო სასამართლო და უზენაესი ფედერალური სასამართლო.
	+ სამოქალაქო სასამართლოები (მოქალაქეთა შორის სამართლებრივი დავის დროს).
	+ სისხლის მართლმსაჯულება (სისხლის სამართლებრივი დევნის დროს).
* საგანგებო მართლმსაჯულება.
* შრომითი მართლმსაჯულება.
	+ შრომითი დავების განმხილველი სასამართლოების, შრომითი დავების განმხილველი სამხარეო სასამართლოებისა და შრომის სამართლის საქმეების განმხილველი ფედერალური სასამართლოების კომპეტენციაში შედის დასაქმებულთა და დამსაქმებელთა, კოლექტიური შრომითი ხელშეკრულების მხარეთა დავები.
* ფინანსური სასამართლოების მართლმსაჯულება (სარჩელი საფინანსო უწყების წინააღმდეგ მოსაკრებელთან დაკავშირებულ საქმეებზე).
* სოციალური მართლმსაჯულება (სოციალური სამართლის საკითხებთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები. საზოგადო - სამართლებრივი).
* ადმინისტრაციული მართლმსაჯულება (სახელმწიფო ადმინისტრაციული ქმედებების შემოწმება).

სუპრანაციონალური (ზეეროვნული) მართლმსაჯულება
--------------------------------------------

გარდა ეროვნული მართლმსაჯულებისა, არსებობს აგრეთვე ზეეროვნული სასამართლოების იურისდიქცია. თანამონაწილე სახელმწიფოები დელეგირებენ თავიანთი სასამართლო ძალაუფლების გარკვეულ ნაწილს ზესახელმწიფოებრივ ორგანიზაციაზე, რითაც ნებაყოფლობით თმობენ გარკვეულწილად თავიანთ სუვერენიტეტს.

ზეეროვნული სასამართლოების მაგალითია ევროკავშირის ევროპის უზენაესი სასამართლო, მათ შორის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან არსებული საერთაშორისო უზენაესი სასამართლო.

საარბიტრაჟო მართლმსაჯულება
--------------------------

სამართლებრივი დავის მონაწილე მხარეებს შეუძლიათ, იმის მიხედვით, თუ რამდენად ფლობენ ისინი დავის საგანს (მაგალითად არა სისხლის სამართლის შემთხვევაში), დარეკონ საარბიტრაჟო სასამართლოში. სამართლებრივი დავის მონაწილე ორივე მხარეები ემორჩილებიან საარბიტრაჟო სასამართლოს, საარბირაჟო სასამართლოს შეუძლია დამავალდებულებელი გადაწყვეტილება მიიღოს. გადაწყვეტილების მომდევნო აღსრულება სახელმწიფოს კომპეტენციაში შედის. 

 მთავარი სტატია: სახელმწიფოს ძალაუფლების მონოპოლია.
საარბიტრაჟო სასამართლოს კომპეტენციის შეთანხმება ხშირად ვაჭრებს შორის დიდი და ზღვარგარდამავალი საქმეების დროს ხდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის სასამართლო სისტემის სტრუქტურა დაარქივებული 2014-02-28 საიტზე Wayback Machine.  (პე-დე-ეფ-ფაილი; 34 კბ)
**გაბალას ქალაქის სტადიონი** — ქალაქ ქაბალას მთავარი სტადიონი. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის საფეხბურთო კლუბ გაბალას საშინაო არენა. გაიხსნა 1985 წელს.

ისტორია
-------

გაბალას სტადიონი 1985 წელს აშენდა ადგილობრივი თამბაქოს ქარხნის ბაზაზე. კომპლექსის საერთო ფართობი 6 ჰექტარია. მთავარი სტადიონის გარდა, კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ რამდენიმე სარეზერვო ადგილია. 2005 წელს დაიწყო მნიშვნელოვანი სარემონტო და სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. დამონტაჟდა 2000 პლასტმასის სკამი, გაზონი განახლდა. 2006 წელს აშენდა თანამედროვე გასახდელები, სპორტული დარბაზი და სტადიონის და მის მთლიან ტერიტორიაზეწყალმომარაგება დამყარდა არტეზიული ჭების გამოყენებით. 2007 წელს დაიწყო შემცვლელი სტადიონის, ახალი ტრიბუნების, ელექტრონული ტაბლოების დამონტაჟება. ამის პარალელურად, დაიწყო სარეზერვო ადგილების მშენებლობა ხელოვნური ტურფით.

საფარი ბუნებრივია და მუშაობს ქვედა გათბობის სისტემით.

გაბალას სტადიონის ტერიტორიაზე მოქმედებს: მთავარი სტადიონის ტერიტორია (ბუნებრივი, გათბობის სისტემით); სათამაშო მოედანი ახალგაზრდული გუნდებისათვის (ბუნებრივი საფარით); სავარჯიშო ადგილები (3 ერთეული, ბუნებრივი სააფარით) და ასევე სავარჯიშო ადგილები (2 ცალი, ხელოვნური საფარით). მოედნის საფარი გაბალას საფეხბურთო კომპლექსში ერთ-ერთი გამორჩეულია მთელს რეგიონში. 

2018 წლის ბოლო დღეებში გაბალას სპორტული კლუბის წარმომადგენლებმა საფეხბურთო გუნდებსა და სპორტის სხვა სახეობებში თავიანთი ძალა გამოსცადეს არაერთ შეჯიბრში. სპორტსმენებმა წელი წარმატებით დაასრულეს როგორც საფეხბურთო მოედნებზე, ასევე სხვა სპორტულ ობიექტებში. წითელ-შავებმა მოახერხეს თავიანთი გულშემატკივრების მოწონება დაიმსახურეს როგორც გუნდურ, ისე ინდივიდუალურ შეჯიბრებში.

ევრო ტურნირები
--------------

გაბალას სტადიონმა უმასპინძლა ევროტურნირების მატჩებს.

უეფას ევროპის ლიგა

2015 წელი - „გაბალა" - „შიროკი ბრიგეგი" (ბოსნია და ჰერცეგოვინა) 0:2

2016 წელი - „გაბალა" - „დინამო" (თბილისი, საქართველო) 2:1

2018 წელი - „გაბალა" - „პროგრე" (ლუქსემბურგი) 0:2

გუნდის დებიუტი ევროთასებზე 2014 წლის ზაფხულში შედგა. აზერბაიჯანული გუნდი მეორე მცდელობიდან გავიდა უეფას ევროპის ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე. გაბალა, აზერბაიჯანული ფეხბურთის ისტორიაში პირველი კლუბი იყო, რომელმაც მიაღწია ზედიზედ ოთხ ეტაპს, გამორიცხა ისეთი კლუბები, როგორიცაა დინამო (თბილისი, საქართველო), „კუკარიცკი" (სერბეთი), „აპოლონი" (კვიპროსი) და „პანათინაიკოსი" (საბერძნეთი). ამ ისტორიულმა წარმატებამ ჩვენს კლუბს საშუალება მისცა ჯგუფში ეთამაშა ბორუსია (დორმუნდი, გერმანია), პაოკ (საბერძნეთი) და „კრასნოდარი" (რუსეთი).

რაც შეეხება უეფას ახალგაზრდული ლიგაზე კი, შემდეგი მატჩები ჩატარდა გაბალას სტადიონზე:

2017 წელი - „გაბალა" - „დინამო" (მოსკოვი, რუსეთი) 0:2

ამჟამად გაბალას ქალაქის სტადიონზე 30-მდე თანამშრომელი მუშაობს. სტადიონის დირექტორი არის მუბარიზ აჰმადოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* официальный сайт футбольного клуба габала
**გაბესი** (არაბ. قابس‎) — ქალაქი ტუნისში. მდებარეობს გაბესის ყურის ნაპირზე. გაბესის ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 152 921 კაცი (2014).

ისტორია
-------

ანტიკურ პერიოდში ქალაქს ეწოდებოდა ტაკაპე. სტრაბონი ტაკაპეს მოიხსენიებს როგორც გაბესის ყურის უმნიშვნელოვანეს პორტს. VII საუკუნეში დაიპყრეს მუსულმანებმა. 1881 წლიდან ქალაქი ფრანგული პროტექტორატის ქვეშაა. მეორე მსოფლიო ომის დროს თითქმის მთლიანად დაინგრა. 1956 წლიდან შედის დამოუკიდებელი ტუნისის შემადგენლობაში. 2013 წლიდან დამეგობრებულია ქალაქ ტრაპიზონთან.

ღირსშესანიშნაობა
----------------

გაბესი ცნობილია თავისი ბაზრით. გაბესის ოაზისი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში. ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე ტურისტების ყურადღებას იქცევს ბერბერების სოფელი მატმატა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gabès official website დაარქივებული 2010-04-12 საიტზე Wayback Machine.
* "Gabès: Oasis on the Sea" from Lexicorient დაარქივებული 2012-10-30 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  KARDEŞ ŞEHİRLER" PROTOKOLÜ İMZALANAN ŞEHİRLER დაარქივებული 2019-12-23 საიტზე Wayback Machine.  (თურქული)
2. ↑  გაბესის ოაზისი
**ბიჭვინთის ყურე** — ყურე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ბზიფის შესართავთან. სოხუმისა და ბათუმის ყურეებთან ერთად წარმოადგენს აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის უდიდეს ყურეს. მოქცეულია კავკასიური რივიერის ფარგლებში.

ბიჭვინთის ყურის დასავლეთ ნაწილში ზღვის სიღრმე 50 მ აღწევს, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით 20 მ. ყურეს დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან ეკვრის ბიჭვინთის კონცხი ფართო პლაჟით, ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — მიუსერის მაღლობი, რომელიც ზღვაში ციცაბოდ ეშვება.

ერთვის რამდენიმე მდინარე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია რიაფში. ფსკერი ლამიანია, აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება წყალქვეშა ქვები. დასავლეთიდან აკრავს ბიჭვინთის ნაკრძალი, ხოლო აღმოსავლეთიდან მიუსერის ნაკრძალი. სანაპიროზე გაშენებულია დაბა ბიჭვინთა. XX საუკუნის დასაწყისში დელფინების რეწვის მნიშვნელოვანი ადგილი იყო.

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 2009. — გვ. 36.
2. ↑  Берадзе Т. Н. Мореплавание и морская торговля в средневековой Грузии. — Тб, 1989.
3. ↑   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 448.
4. ↑  Записки Кавказского отдела Императорского Русского Географического общества. Т. 29, — Тифлис, 1911
**განჯის ვაჟთა გიმნაზია** (აზერ. Gəncə Kişi Gimnaziyası; 1918 წლამდე — ელიზავეტპოლის) — ვაჟთა გიმნაზია, რომელიც არსებობდა ქალაქ ელიზავეტპოლში (1918 წლიდან განჯა) 1881–1920 წლებში. ამჟამად ყოფილი გიმნაზიის შენობაში აზერბაიჯანის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის აგრობიზნესისა და მართვის ფაკულტეტი ფუნქციონირებს.

ისტორია
-------

გიმნაზიის სამსართულიანი გოთიკური სტილის შენობა აგებულია 1848 წელს. კლასიკური პროგიმნაზია ელიზავეტპოლში 1870 წელს ელიზავეტპოლის სამაზრო სასწავლებლებლის ბაზაზე შეიქმნა. 1881 წელს იგი ვაჟთა გიმნაზიად გადაკეთდა.

1919 წლის გაზაფხულზე განჯის ვაჟთა გიმნაზიის გერმანული ენის მასწავლებელმა ი. მ. ვისოცკიმ ქალაქში გერმანული, ფრანგული, თუქული, ბერძნული და პოლონური ენის კურსები გახსნა. აზერბაიჯანის დემოკრტაიული რესპუბლიკის არსებობის წლებში სასწავლო დაწესებულებაში მუსულმან მოსწავლეთა რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა, რასთან დაკავშირებით 1919 წლის შემოდგომაზე განჯის ვაჟთა გიმნაზიაში მოსამზადებელ კლასებში პარალელური განყოფილებები გაიხსნა.

გიმნაზიის კურსდამთავრებულებს ისეთი ისტორიული პიროვნებები წარმოადგენენ, როგორებიცაა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი და შინაგან საქმეთა მინისტრი ფათალი ხან ხოისკი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრი ხალილ ბეი ხასმამედოვი, რუსეთისა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწეები: ხადილ ხანი, ისმაილ ხანი და შახვერდი ხან ზიატხანოვი, აზერბაიჯანის სამედიცინო ინსტიტუტის პროფესორი ალი რეზა ატაევი, ინჟინერ ავიატორი ალი ბეგ ვერიდევი და სხვ.

გიმნაზია 1920 წელს დაიხურა. 1920 წლიდან 1930 წლამდე გიმნაზიის შენობაში საშუალო ტექნიკური პროფესიული სკოლა ფუნქციონირებდა. 1931 წლიდან გიმნაზიის შენობა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ბალანზე გადავიდა და აგრარული ეკონომიკის კორპუსად იქცა.

სქოლიო
------

1. ↑  История факультета агробизнеса и управления. adau.az. ციტირების თარიღი: 2016-02-22.
2. ↑   (1960) *История Азербайджана*.  Издательство Академии наук Азербайджанской ССР,   გვ. 336.
3. ↑  Таирзаде Н. (1983). *К истории среднего образования в Азербайджане во второй половине XIX века*.  Материалы научной сессии, посвящённой итогам научно-исследовательских работ музея за 1892 год,   გვ. 70,   გვ. 151.
4. ↑  Назарли 2008, p. 83. sfn error: no target: CITEREFНазарли2008 (help)
5. ↑  Назарли 2008, p. 105. sfn error: no target: CITEREFНазарли2008 (help)
6. ↑  Фатали Хан Хойский. Жизнь и деятельность (документы и материалы). — Б.: Азербайджан, 1998. — С. 15. — 151 с.
7. ↑  Мусульманские депутаты Государственной думы России 1906-1917 гг: сборник документов и материалов / Сост. Л. А. Ямаева. — Уфа: Китап, 1998. — С. 309. — 376 с.
8. ↑  Назарли 2008, p. 17. sfn error: no target: CITEREFНазарли2008 (help)
**განქორწინებების მუზეუმი** (ხორ. Muzej Prekinutih Veza) — ორიგინალური სპეციალიზებული მუზეუმი ხორვატიაში, ქალაქ ზაგრებში. დაფუძნდა კინოპროდიუსერის ოლინკა ვიშტიცას და მოქანდაკე დრაჟენ გრუბიშიჩის მიერ.

2003 წლის შემდეგ მათი ოთხწლიანი სიყვარულის ურთიერთობა დასრულდა. ამის შემდეგ, ორივე მათგანი ხუმრობდა დარჩენილი პირადი ნივთებით შეექმნათ მუზეუმი. მათ ეს იდეა განახორციელეს. მუზეუმი მიძღვნილია არშემდგარი სიყვარულებისთვის. მასში განთავსებულია ყოფილი შეყვარებულების პირადი ნივთები და თან ახლავს მოკლე აღწერილობა: „მუზეუმი შეიქმნა შემოწირული საგნების მოძრავი კოლექციით". 

მუზეუმი გახდა ცნობილი და მიიღო კენეტ ჰადლონის პრემია ყველაზე ინოვაციური მუზეუმის მოგონებისთვის. წლების მანძილზე ამ კოლექციამ მოიარა მსოფლიო: არგენტინა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, გერმანია, მაკედონია, ფილიპინები, სერბეთი, სინგაპური, სლოვენია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, თურქეთი, გაერთიანებული სამეფო და ამერიკის შეერთებული შტატები.

სქოლიო
------

1. ↑  'Kupio mi je tange od bombona. Kada me prevario sa kolegicom s posla, poslao mi je mail. Kakav jeftini škrtac!'
ჩარანგო — ბოლივიის ეროვნული საკრავი
კუენა — ადგილობრივი, ანდური მუსიკალური საკრავი
**ბოლივიური კულტურა** ესპანური კულტურის ელემენტებისა და ადგილობრივი ინდიელების უძველესი კულტურების ნაზავს წარმოადგენს. ესპანურად მოლაპარაკე მოსახლეობა, როგორც წესი, დასავლურ ჩვეულებებს მისდევს. 

თანამედროვე ბოლივიური კულტურა სამ განსახვავებულ პერიოდად იყოფა: კოლუმბამდელი, კოლონიური და რესპუბლიკური. კოლუმბამდელ კულტურას მიეკუთვნება უამრავი არქეოლოგიური ძეგლი, ოქროსა და ვერცხლის ნივთები, ქვის მონუმენტები, კერამიკა, ქსოვილები და ა.შ. ქვეყანა სავსეა სხვა უამრავი არქეოლოგიური ძეგლით, რომლებიც ძნელად მისადგომობის გამო, არქეოლოგთა მიერ თითქმის შეუსწავლელია. 

ესპანელთა მიერ მოტანილი არქიტექტურული, მხატვრული და სხვა ტრადიციები ადვილად აითვისეს ადგილობრივებმა და შეურწყეს თავისას, რაც ყველაზე მკაფიოდ განსხვავებულ არქიტექტურულ სტილში, მხატვრობასა და მონუმენტებში აისახა. ეს მიმდინარეობა *„მეტისების ბაროკოს"* სახელითაა ცნობილი. 

ბოლივია გამოირჩევა ცეკვის არაერთი ცნობილი სახეობით. მათ შორისაა მორენადა, კულავადა, დიაბლადა და ა.შ. 

სპორტის სახეობებს შორის, ბოლივიაში ყველაზე პოპულარულია ფეხბურთი. ბოლივიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ფიფას კლასიფიკაციით, 2011 წლის თებერვლის მონაცემებით, 99-ე ადგილზეა. ამ მხრივ, ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 1997 წელს დაფიქსირდა, როცა ბოლივიის ნაკრები მე-18 ადგილზე იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Culture of Bolivia (languagecrossing.com) დაარქივებული 2011-04-04 საიტზე Wayback Machine.
* Languages spoken in Bolivia დაარქივებული 2007-09-26 საიტზე Wayback Machine.
* Culture of the Andes
**ეკა ჭაბაშვილი** (დ. 12 იანვარი, 1971,) — ქართველი კომპოზიტორი, მხატვარი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1995 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1995–1996 წლებში იყო „ART salon"-ის დირექტორი. 1996–1999 წლებში კინოსტუდია „მემატიანე"-ს მუსიკალური რედაქტორი და კომპოზიტორი. 2004 წლიდან კითხულობდა ლექციებს თბილისის კინოსა და თეატრის უნივერსიტეტში. იყო „თანამედროვე პროფესიული მუსიკის განვითარების ცენტრის" დირექტორი. საკრავების თეატრი „სენსუსი"-ს დამაარსებელი და დირექტორი. 2009 წლიდან არის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი (კომპოზიცია), 2013 წლიდან ასოცირებული პროფესორი. საქართველოსა და უცხოეთში (აშშ, ლიეტუვა, ბრიტანეთი) საერთაშორისო კონფერენციების, კონცერტების, ფესტივალების მონაწილე. თხზულებები: ოპერა გამოფენა „მოხეტიალე სულები". ბალეტები: „ციალი", „ფერხული სიკვდილთან"; სიმფონიები: N1 „კოსმოსი", N2 „იანი და ინი", N3 „უკუნითი უკუნისამდე"; საორკესტრო მუსიკა: სიმფონიური ტრილოგია „სხეულები", „ანდაზები", „აქსიომა", „მოზაიკა", კონცერტი საქსოფონის, არასტანდარტული ორეკსტრისა და გუნდისათვის (1992), „მოზაიკა" ჩაფიქრებული იმპროვიზაცია სოლო ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის (1996). კამერულ-ინსტრუმენტული: საფორტეპიანო „პანორამა", „დიფსომანია" სოლო არფის, პიესები სხვადასხვა ინსტრუმენტების შემადგენლობისათვის, სონატა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის (1993), „გალერეა" (1992, აუდიო-ბგერითი ისტორია, 1994, საქართველოში პირველი შესრულება, 2007 – აშშ), იმპროვიზაცია დუეტისათვის (ფლეიტა და ფორტეპიანო ან ელექტრონიკა, 2002, პირველი შესრულება საქართველოსა და სომხეთში, 2006 – საფრანგეთში), „დიფუზია" ქართული ხალხური საკრავებისათვის(2006, სალამური, დუდუკი, დოლი, ფანდური-ჩონგური, ჭიანური); გუნდები: „ქორალი" (III პრემიერა გერმანია), „პოეტი" (1996, a cappella შერეული გუნდისათვის). საორგანო: მიკროორატორია „გალობანი სინანულისანი". თეატრალური მუსიკა: „ალვა" (რუსთაველის თეატრი), „ხმაური და მძვინვარება" ჰოლოგრამული თეატრისათვის, „საკრავების თეატრი".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი

ჯილდოები
--------

* 2011 — საგუნდო მუსიკისა და ალკამაარის საორგანო მუსიკის კონკურსი, გამარჯვებული
* 2007 — საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის კონკურსი, III პრემია, საგუნდო ნაწარმოები „ქორალი"
* 2003 — საუკეთესო ახალგაზრდა ქართველი კომპოზიტორი
* 1996 — საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის კონკურსი, I პრემია, საფორტეპიანო ნაწარმოები „პანორამა"
* DAAD-ის სტიპენდიანტი

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ. 2015, გვ. 563

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკა ჭაბაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**განჯის ნიზამი განჯევის სახელობის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი** — ეთნოგრაფიული მუზეუმი, განლაგებული აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში.

მუზეუმის ისტორია
----------------

მუზეუმი დაარსდა 1924 წელს განჯის პედაგოგიური სემინარიის მასწავლებლების და სტუდენტების ინიციატივით. სტუდენტთა საინიციატივო ჯგუფში შედიოდნენ ისხაგ ჯაფარზადე, ს.სეიდოვი, ფ.მელიქოვი და სხვა. მუზეუმში დაარსდა ორი განყოფილება : სოფლის მეურნეობისა და ეტნოგრაფიის განყოფილებები. აქ დემონსტრირდებოდა ნახევარ ათას ექსპონატზე მეტი.

ყოველ წელს ექსპონატთა რიცხვი იზრდებოდა, ამის გამო მუზეუმს 1954 წელს მოუწია ახალ, უფრო დიდ შენობაში გადასვლა. იმ დროისათვის მუზეუმში უკვე სამი განყოფილება იყო : რევოლუციამდელი, საბჭოთა პერიოდისა და ეთნოგრაფიული. მუზეუმის შვიდ დარბაზში გამოფენილი იყო უკვე რამდენიმე ათასი ექსპონატი..
1961 წელს განჯის ეთნოგრაფიულ მუზეუმს შეუერთდა ქალაქ ხანლარის ლიკვიდირებული ეთნოგრაფიული მუზეუმი, რომელშიც ინახებოდა 1928 წელს იაგუბ გუმელის მიერ მდინარე განჯაჩაის ტერიტორიაზე, ზარქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნაპოვნი ნივთებიც..

მუზეუმის ერთ-ერთი დარბაზი
1972 წელს, იმის გათვალიწინებით, რომ მუზეუმის ფონდები საგრძნობლად გაიზარდა, ქალაქის ხელმძღვანელობამ მუზეუმს გამოუყო ძველი სასახლე, რომელსაც რამდენიმე დიდი ოთახი გააჩნდა. ადრე სასახლე ეკუთვნოდა აბულფათ ხანს ზიადხანების საგვარეულოდან, მოგვიანებით კი მის შვილს ისმაილ ხან ზიათხანოვს. ამ შენობაში მუზეუმი იმყოფება დღემდე.

კოლექცია
--------

მუზეუმში 18 დარბაზია, რომელშიც 30 ათასზე მეტი ექსპონატია. ეს ექსპონატები გამოხატავენ ამ რეგიონის სხვადასხვა დროის ხანას. ამ ექსპონატებს შორის ყველაზე ძვირფას ნიმუშებს წარმოადგენს - ჭურჭელი, იარაღები

და ჩვენი წ.ა. IX ათასწლეულის მეორე ნახევრის ბრინჯაოს მოსართავები, რომელთა უმრავლესობაც ნაპოვნია განჯის მიმდებარე ტერიტორიაზე.
მუზეუმის კოლექციის უდიდეს ნაწილს წარმოადგენს განჯა-ყარაბაღის კულტურის (ტიხისა და სპილენძის) ექსპონატები. აქ არის თავმოყრილი შუასაუკუნეების ხანის ჭურჭელი, იარაღები, მონეტების კოლექციები, მოსართავები, სამოსები და ა.შ. ამ განყოფილების ცენტრში წარმოდგენილია განჯის ბოლო ხანის - ჯავად ხანის დროშა, რომელიც ნაპოვნია მისი გადასვენების შედეგად. ასევა სხვა უამრავი ექსპონატი, რომლებიც მიეკუთვნებიან XIX საუკუნის დასაწყისს. მუზეუმის ერთ-ერთი დარბაზი მიეკუთვნება განჯის მკვიდრს, სპარსული პოეზიის გამოჩენილ კლასიკოსს ნიზამი განჯევის..

მუზეუმის კოლექცია მუდამ იზრდება. ძირითადად მუზეუმში მოაქვთ საბჭოთა კავშირის დროის ექსპონატები (1920-1990-ანი წლების) ჭურჭელი, წიგნები, გაზეთები, მონეტები და ა.შ. ერთ-ერთ ძვირფას ექსპონატად იქცა ქალაქის მკვიდრის მირზა შაფი ვაზეხის ლექსების კრებული, რომელიც 1872 წელს ბერლინში დაიბეჭდა.

გალერეა
-------

* ბრინჯაოს ხანის საფლავიბრინჯაოს ხანის საფლავი
* კერამიკაკერამიკა
* კერამიკაკერამიკა
* კერამიკაკერამიკა

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Bayramov A. Eksponatlarda yaşayan tarix 22 september 2010
2. 1 2 3 4  Храм истории. Гянджинский историко-краеведческий музей отмечает своё 90-летие Гулиев Ф. 5 ноября 2014
**ეკა აკობია** (დ. 23 აგვისტო, 1980, ქ. სოჭი) — ქართველი დიპლომატი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქალაქ სოჭში. ეკა აკობია 1998-2000 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობებზე. 2000-2002 წლებში ჰართვიკის კოლეჯში პოლიტიკურ მეცნიერებებზე, 2002-2004 წლებში კი ბაილორის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობებზე, შემდგომში კი 2011-2016 წლებში ჯავახიშვილის უნივერსიტეტს დაუბრუნდა და სწავლა მაგისტრატურის საფეხურზე განაგრძო, აღსანიშნავია ისიც, რომ ეკა აკობია არის საერთაშორისო ურთიერთობების დოქტორიც.

ეკა აკობია არის კავკასიის უნივერსიტეტის სახელმწიფო მართვის სკოლის დეკანი და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.

ჰყავს მეუღლე სერგი კაპანაძე და ორი შვილი: ლუკა და ანა კაპანაძეები. 

მისთვის მთავარია ოჯახი, პროფესია, სამშობლო და თავისუფლება. მისი საყვარელი ფრაზაა:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მოექეცი სხვებს ისე, როგორც გინდა რომ მოგექცნენ შენ." |
|  |  |

ეკა აკობია 2008-2016 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სხვადასხვა დეპარტამენტის თანამშრომელი იყო. მუშაობდა ამავე სამინისტროს აზიის, აფრიკის, ავსტრალიისა და ოკეანეთის ქვეყნების დეპარტამენტის დირექტორად.

2004 წელს ეკა აკობიამ გაიმარჯვა სოციალურ მეცნიერებათა ცენტრის აკადემიური სტიპენდიების კონკურსში და მოამზადა სამაგისტრო კურსი „საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიები" ქართულ ენაზე, რომელიც დაინერგა ცენტრის მიერ ადმინისტრირებულ ინტერდისციპლინარულ სამაგისტრო პროგრამების კურიკულუმში და გამოიცა ქართულენოვანი სასწავლო მასალის სახით. ეს წიგნი „საერთაშორი ურთიერთობების თეორია" 2006 წელს გამოიცა. აღნიშნული წიგნი მოიცავს 14 ცალკეულ თემას. ეს თემებია: საერთაშორისო ურთიერთობების დისციპლინის ჩამოყალიბება და დიდი დებატები, თეორიის როლი საერთაშორისო ურთიერთობებში, კლასიკური რეალიზმი, თავდაცვითი და თავდასხმითი რეალიზმი, ლიბერალიზმი, რეჟიმები საერთაშორისო ურთიერთობებში, თანამშრომლობა ანარქიის პირობებში, ნეორეალიზმი, კონსტრუქტივიზმი და მისი კრიტიკა, ნატოს გაფართოება და საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიები, საერთაშორისო ურთიერთობები და საშინაო პოლიტიკა, პატარა ქვეყნები საერთაშორისო ურთიერთობებში, გლობალიზაცია და საერთაშორისო პოლიტიკური ეკონომიკა. 

ეკა აკობია აქტიურად მონაწილეობდა სოციალურ მეცნიერებათა ცენტრის ბიბლიოთეკისა და სასწავლო რესურსების განვითარებაში.

ამჟამად ის იკვლევს ნატოსა და ევროკავშირის ურთიერთობებს უსაფრთხოების და თავდაცვის სფეროში და ამ მოვლენების შესაძლო ზეგავლენას სამხრეთ კავკასიის რეგიონზე. უმაღლესი აკადემიური შეფასებით. იგი ასევე გახლავთ ამერიკის ეროვნული საპატიო პოლიტიკური საზოგადოება ფაი სიგმა ალფას წევრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკა აკობია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბიოგრაფია დაარქივებული 2020-03-03 საიტზე Wayback Machine.
**განტოლება**, არგუმენტთა იმ მნიშვნელობების მოძებნის ამოცანის ანალიზური ჩაწერა, რომლითათვისაც ორი მოცემული ფუნქციის მნიშვნელოვანი ტოლია. არგუმენტებს, რომლებზედაც დამოკიდებულია ეს ფუნქციები, ეწოდება უცნობები, ხოლო უცნობების მნიშვნელობებს, რომელთათვისაც ფუნქციების მნიშვნელოვანი ტოლია — ამონახსნები (ფესვები); უცნობების ამ მნიშვნელობების შესახებ ამბობენ, რომ ისინი მოცემულ განტოლებას აკმაყოფილებენ. მაგ. 3x-6=0 ერთუცნობიანი განტოლებაა, {\displaystyle X=2} — მისი ფესვი. x2+y2=25 ორუცნობიანი განტოლებაა, {\displaystyle X=3}, {\displaystyle Y=4} კი მისი ერთ-ერთი ამონახსნი. მოცემული განტოლების ამონახსნთა ერთობლიობა დამოკიდებულია უცნობებისათვის დასაშვებ მნიშვნელობათა M არეზე. შეიძლება განტოლებას არ ჰქონდეს ამონახსნები M-ში, ასეთ შემთხვევაში მას M-ში ამოუხსნადი ეწოდება. თუ განტოლება ამოხსნადია, მას შეიძლება ჰქონდეს ერთი ან რამდენიმე, ანდა უსასრულოდ მრავალი ამონახსნიც კი. მაგ. x4-4=0 განტოლება ამოუხსნადია რაციონალურ რიცხვთა არეში, მაგრამ მას აქვს ორი ამონახსნი {\displaystyle X\_{1}={\sqrt {2}}} და {\displaystyle X\_{2}={\sqrt {2}}} ნამდვილ რიცხვთა არეში და ოთხი ამონახსნი {\displaystyle X\_{1}={\sqrt {2}}}, {\displaystyle X\_{2}={\sqrt {2}}}, {\displaystyle X\_{3}=i{\sqrt {2}}}, {\displaystyle X\_{4}=i{\sqrt {2}}} კომპლექსურ რიცხვთა არეში. {\displaystyle \sin X=0} განტოლებას აქვს უსასრულოდ მრავალი ამონახსნი x=κπ (κ=0,±1,±2,...) ნამდვილ რიცხვთა არეში.

ერთობლიობას განტოლებისა, რომელთათვისაც მოსაძებნია უცნობების მნიშვნელობები, რომლებიც ერთდროულად დააკმაყოფილებენ ყველა ამ განტოლებას, განტოლებათა სისტემა ეწოდება; ხოლო უცნობების მნიშვნელობებს, რომლებიც ერთდროულად დააკმაყოფილებენ სისტემის ყველა განტოლებას — სისტემის ამონახსნები. მაგ. {\displaystyle X+2Y=5}, {\displaystyle 2X+Y-Z=1} არის სამუცნობიანი ორი განტოლების სისტემა; ამ სისტემის ერთ-ერთი ამონახსნია {\displaystyle X=1}, {\displaystyle Y=2}, {\displaystyle Z=3}. განტოლებათა ორ სისტემას (ან ორ განტოლებას) ტოლფასი ეწოდება. თუ ერთი სისტემის (ერთი განტილების) ყოველი ამონახსნი წარმოადგენს მეორე სისტემის (მეორე განტოლების) ამონახსნს და პირუკუ. ამასთანავე ორივე სისტემა (ორივე განტოლება) ერთსა და იმავე არეში განიხილება. განტოლების ამონახსნთა მოსაძებნად ხშირად გვიხდება მოცემული განტოლების შეცვლა ტოლფასით, ზოგჯერ კი — მოცემული განტოლების შეცვლა განტოლებით, რომლის ამონახსნთა ერთობლიობა უფრო ფართოა, ვიდრე მოცემულისა. უკანასკნელ შემთხვევაში ახალი განტოლების ამონახსნებს, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ მოცემულ განტოლებას, გარეშე ამონახსნები ეწოდება. მაგ. {\displaystyle {\sqrt {X-3=-2}}} განტოლების კვადრატში აყვანით, ვღებულობთ {\displaystyle X-3=4} ფანტოლებას, რომლის {\displaystyle X=7} ფესვი გარეშეა გამოსავალი განტილებისთვის. ამიტომ თუ განტოლების ამოხსნის დროს ვასრულებთ ისეთ ოპერაციებს, რომლებმაც შეიძლება მიგვიყანოს გარეშე ამონახსნებამდე, აუცილებელია გარდაქმნილი განტოლების მიღებული ამონახსნების შემოწმება მათი ჩასმით გამოსავალ განტოლებაში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ეირის ტბა**, **კატი-თანდა** (ინგლ. Kati Thanda-Lake Eyre; ადრე ინგლ. Lake Eyre) — შრობადი ტბა ავსტრალიაში. მდებარეობს სამხრეთ ავსტრალიის შტატში. წარმოადგენს ავსტრალიის უდიდეს გაუდინარ მლაშე ტბას. მოქცეულია დიდი არტეზიული აუზის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, დეპრესიაში, ზღვის დონიდან –9-დან –15 მ-ით დაბლა. ზედაპირის ფართობი 9500 კმ². შედგება ჩრდილო და სამხრეთი ნაწილისაგან; პირველის სიგრძე 144 კმ-ია, სიგანე 65 კმ. ვიწრო გოიდერის არხით შეერთებულია ეირის ტბის სამხრეთ ნაწილთან, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 65 კმ, სიგანე 24 კმ. მშრალ სეზონში დეპრესიაში მაინც რჩება წყალი. იკვებება პერიოდული მდინარეების წყლებით, რომლებიც ტბამდე მხოლოდ წყალმოვარდნის პერიოდში აღწევენ. ტბის ქვაბული წყლით მაქსიმალურად ივსება საშუალოდ, საუკუნეში 2-ჯერ, ცალკეულ წლებში შრება. ტბის სამხრეთ ნაწილში ჩამოყალიბებულია მარილის მთლიანი ქერქი, რომლის სისქე 46 სმ აღწევს. 

სახელი ეწოდა ინგლისელი მოგზაურის ედვარდ ჯონ ეირის პატივსაცემად, რომელმაც 1840 წელს აღმოაჩინა ტბა. 

1964 წელს ბრიტანელმა ავტომრბოლელმა დონალდ კემპბელმა ტბის რაიონში დაამყარა საავტომობილო სიჩქარის რეკორდი: Bluebird-Proteus CN7-ით განავითარა — 644 კმ/სთ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ეირის ტბა"** ვიკისაწყობში.
* ეირის ტბა — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
* ეირის ტბა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
**გენიტალური ჰერპესი** — სასქესო ორგანოების (გენიტალიების) მარტივი ჰერპესვირუსის (HSV) ინფექცია. ადამიანების უმეტესობას სიმპტომები მსუბუქად აქვს ან საერთოდ არ აქვს, შესაბამისად, მათ არ იციან, რომ დაინფიცირებული არიან. თუკი სიმპტომები გამოვლინდება, ისინი, ჩვეულებრივ, მოიცავს პატარა ბუშტუკებს, რომლებიც გასკდომისას მტკივნეულ წყლულებს წარმოშობს. შეიძლება ასევე გამოვლინდეს გრიპისმაგვარი სიმპტომები, როგორებიცაა სიცხე, ყრუ ტკივილი ან გადიდებული ლიმფური კვანძები. დაავადება დაინფიცირებიდან დაახლოებით 4 დღეში იჩენს თავს, სიმპტომები კი დაახლოებით 4 კვირის განმავლობაში ნარჩუნდება.

დაავადება ძირითადად პირდაპირი გენიტალური კონტაქტით ვრცელდება დაინფიცირებული ადამიანის კანზე ან სხეულის სითხეებზე შეხებისას. ეს შეიძლება მოხდეს სექსის დროს, მათ შორის ანალური და ორალური სექსის დროს. გადადებისთვის აუცილებელი არაა წყლულების არსებობა. HSV ორი ტიპის არსებობს: HSV-1 და HSV-2. მართალია, ისტორიულად HSV-2 უფრო გავრცელებული იყო, თუმცა განვითარებულ ქვეყნებში გენიტალური HSV-1 უფრო ხშირი გახდა.

ინფექციის პრევენციის გზებს შორისაა სექსის არქონა, პრეზერვატივის გამოყენება და სექსის ქონა მხოლოდ მათთან, ვინც დაინფიცირებული არაა. დაინფიცირების შემდეგ ჰერპესვირუსისგან განკურნების გზა არ არსებობს. მიუხედავად ამისა, ანტივირუსულმა მედიკამენტებმა შეიძლება ხელი შეუშალოს ან შეამციროს შემდგომი აფეთქებები. მედიკამენტების გრძელვადიანმა გამოყენებამ ასევე შეიძლება შეამციროს გავრცელების რისკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გენიტალური ჰერპესი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   (2012-03-27) *Sexually transmitted diseases*. Chichester, West Sussex:  John Wiley & Sons, Ltd.   გვ. 139. ISBN 9781118314975.
2. 1 2  STD Facts – Genital Herpes (2017-12-11). ციტირების თარიღი: 30 October 2018
**ეიხლერის ტიტა**, *წითელი ტიტა* (ლათ. Tulipa undulatifolia) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი ბოლქვოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. ღერო შეფოთლილია, 10–45 სმ სიმაღლის. ფოთოლი რაოდენობით ჩვეულებრივ 3-ია, აქვს ხუჭუჭა კიდეები. ყვავილი ერთია, ორსქესიანი, საკმაოდ მსხვილი, 4–7 სმ სიგრძის, წითელი, ალისფერი. ყვავილსაფრის ფოთლები თავწაწვეტებულია, შიგნიდან შავი ლაქით, რომელიც ყვითელი არშიითაა გარშემოვლებული. ნაყოფი სამწახნაგოვანი კოლოფია, ბრტყელი თესლებით.

წითელი ტიტა ძველ ქართულ სამედიცინო წყაროებში **ვირის ბოლოკის** სახელითაც იხსენიება. სამკურნალოდ იხმარებოდა მისი თესლი და წვენი. მას მიაწერდნენ სისხლის, „ტანშიგა ყვითელი წყლისა და წალას" გამწმენდ სამკურნალო თვისებებს. იყენებდნენ ასევე ფაღარათისა და კბილის ტკივილის დროს. დეკორატიული მცენარეა, წარმოადგენს საწყის სასელექციო მასალას ჰიბრიდიზაციისათვის. ყურადსაღებია ფლორის ისტორიის თვალსაზრისითაც.

წარმოადგენს აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის ენდემურ სახეობას. საქართველოში დღეისათვის მხოლოდ მცხეთისა და საგურამოს მიდამოებშია შემორჩენილი. საქართველოს გარეთ — აზერბაიჯანში. პეტერბურგის ბოტანიკურ ბაღში 1872 წელს წითელი ტიტა პირველად იქნა კულტურაში შეყვანილი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *ბიძინაშვილი როზა*, საქართველოში გავრცელებული გადაშენების ზღვარზე მყოფი ტიტას სახეობები // საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე №2 (42), თბ.: აგრო, 2018. — გვ. 112–114.
განჯის სახანო 1801-1813 წლებში
**განჯის სახანო** — აზერბაიჯანული ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური სახელმწიფო (1747-1805). წარმოიქმნა ირანელი და თურქი დამპყრობლების წინააღმდეგ აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლის პერიოდში. განჯის სახანოს პირველი გამგებელი შაჰვერდი-ხანი ზიად-ოღლუს დინასტიიდან იყო. ადრე ამ დინასტიის წარმომადგენლებს განჯის ბეგლარბეგის თანამდებობა ეკავათ. განჯის სახანო მდებარეობდა მდინარე მტკვრის ყელზე, მისი ცენტრი იყო ციხე-ქალაქი განჯა, რომელზედაც გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა თბილის-განჯა-თავრიზი. განჯის სახანო გამუდმებით ირან-ოსმალეთის ექსპანსიის ობიექტი იყო. სახელმწიფოს შიგნით მიმდინარეობდა ბრძოლა, ერთი მხრივ, ირან-ოსმალეთის ორიენტაციისა და, მეორე მხრივ, რუსეთთან შეერთების მომხრეთა შორის. ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II ცდილობდა განჯის სახანო თავისი პოლიტიკური გავლენისათვის დაემორჩილებინა, რასაც მიაღწია კიდეც XVIII საუკუნის შუა ხანებში. 1795 წელს ირანის შაჰის აღა-მაჰმად-ხანის საქართველოზე თავდასხმის დროს განჯის სახანოს მმართველი ჯავად-ხანი მომხვდურთ მიემხრო. 1796 წლის აპრილში ქართლ-კახეთის ლაშქარი ერეკლე II-ის სარდლობით გარს შემოერტყა განჯას. ხანი იძულებული გახდა ხარკი ეკისრა და ქართველი ტყვეები გაეთავისუფლებინა. 1796 წელს განჯა აიღო რუსეთის ჯარმა გენერალ ვ. ზუბოვის სარდლობით, ჯავად-ხანმა აღაიარა ქვეშევრდომობა, მაგრამ რუსეთის ჯარის წასვლის შემდეგ (1797) უარყო იგი. პავლე ციციანოვის სარდლობით იერიშით აიღო განჯა. ჯავად-ხანი ბრძოლაში დაიღუპა. განჯის სახანო გაუქმდა და მისი ტერიტორია რუსეთმა მიიერთა.

ლიტერატურა
----------

* *ანჩაბაძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 554-555.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კავკასიის სახანოები |
| --- |
|  |
| 
* არდებილი
* ბაქო
* განჯა
* ერევანი
* თავრიზი
* თალიში
* მაკინი
* მარაღინი
* ნახიჩევანი
* ყაზახი
* ყარაბაღი
* ყარადაღი
* ყუბა
* შაქი
* შირვანი
* ჯავადი
* ხოი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაშაძე**. |

**გალაქტიონ ვაშაძე** (დ. 1880, ჭიათურა — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, საქართველოს სსრ-ის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე 1921-1923 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1880 წელს შორაპნის მაზრის დაბა ჭიათურაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის სასულიერო სემინარიაში. 1902 წელს მონაწილეობდა სემინარიის სტუდენტთა მაქრსისტული წრის მიერ ორგანიზებულ გაფიცვაში, რისთვისაც სემინარიიდან გარიცხეს და გადაასახლეს ჭიათურაში პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. 1903 წელს ხელმძღვანელობდა ჭიათურის მუშათა გაფიცვას. 1905 წლის დეკემბერში იყო შორაპნის მაზრაში შეიარაღებული აჯანყების ხელმძღვანელი. 1906 წელს სასწავლებლად შევიდა პეტერბურგის კომერციულ კურსებზე. ეწეოდა რევოლუციურ მოღვაწეობას. 1908 წელს დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში გაგზავნეს. 1910 წლის ივნისში გაათავისუფლეს, ჭიათურაში დაბრუნდა და განაგრძობდა არალეგალურ მუშაობას. 1913 წლის ზაფხულში ჭიათურის მუშათა გაფიცვის დროს იყო საგაფიცვო ბიუროს წევრი. 1914 წელს ჭიათურაში საპირველმაისო დემონსტრაციის მოწყობისათვის კვლავ დააპატიმრეს და 5 წლით ენისეის გუბერნიაში გადაასახლეს. 1917 წლის მარტში ჭიათურაში დაბრუნდა, სადაც აირჩიეს ბოლშვიკური კომიტეტის წევრად, შემდეგ თავმჯდომარედ. 1920 წლის ოქტომბრიდან 1921 წლის 25 თებერვლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ-ის საგარეო ვაჭრობის კომისარიატის წარმომადგენლად თბილისში. საქართველოს სსრში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1921-1923 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1938 წელს დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ბრალად ედებოდა კონტრრევოლუციური ტროცკისტული ორგანიზაციის წევრობა.

ლიტერატურა
----------

* *გეგეშიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 327-328.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გალაქტიონ ვაშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები |
| --- |
|  |
| საქართველოს დრ | 
* დავით ხელთუფლიშვილი (1919–1921)
 |
|  |
| საქართველოს სსრ | 
* გალაქტიონ ვაშაძე (1921–1923)
* კონსტანტინე ცინცაძე (1924–1926)
* ალექსანდრე კაჭარავა (1926–1928)
* ილარიონ ტალახაძე (1928–1931)
* ივანე ბოლქვაძე (1931–1937)
* მიხეილ ისაკაძე (1937–1938)
* აკაკი ჯავახია (1938–1949)
* მიხეილ ლომიძე (1949–1951)
* ბორის ფურცხვანიძე (1952–1954)
* ისიდორე დოლიძე (1954–1957)
* მიხეილ ლომიძე (1957–1959)
* მიხეილ ვეფხვაძე (1959–1961)
* ემენ ტაკიძე (1961–1962)
* ვლადიმერ მაისურაძე (1962–1970)
* სერგო ქაჯაია (1970–1972)
* აკაკი კარანაძე (1972–1990)
 |
|  |
| საქართველო | 
* მინდია უგრეხელიძე (1990–1999)
* ლადო ჭანტურია (1999–2004)
* კონსტანტინე კემულარია (2004–2005)
* კონსტანტინე კუბლაშვილი (2005–2015)
* ნინო გვენეტაძე (2015–2018)
* *მზია თოდუა* (2018–2020; მ/შ)
* ნინო ქადაგიძე (2020-დან)
 |

 |