recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მარიამპოლე** (ლიეტ. Marijampolė; პოლ. Mariampol; 1955-1989 წწ. კაფსუკასი) — ქალაქი ლიეტუვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; მე-7 მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ. მარიამპოლეს მაზრისა და თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ადგილმდებარეობა და საერთო მახასიათებელი
---------------------------------------

მარიამპოლე მდებარეობს 231 კმ-ში ქ. კლაიპედადან, სამხრეთ-დასასავლეთით 50 კმ-ში, კაუნასიდან და დასავლეთით 139 კმ-ში ვილნიუსიდან. არც ისე შორს, პოლონეთისა და კალინინგრადის ოლქის საზღვრიდან, მდ. შეშუპზე. 

წარმოადგენს სამრეწველო ცენტრს. 1990-იან წლებში ცნობილი იყო, როგორც საუღელტეხილო გზა გერმანიიდან ავტომობილებით ვაჭრობისათვის. მარიამპოლეს თვითმმართველობაში შედის 3 სანიუნი. 

მოქმედებს დრამატული თეატრი, გიმნაზია (დაარსებული 1870 წელს) და 7 საშუალო სკოლა. აგრეთვე, რამდენიმე დაწყებითების სკოლა და სკოლამდელი ასაკის ბავშვების სასწავლებელი.

ქალაქში აღმართულია იონას იობლანსკის, ვინცეს მიკოლაის-პუტინასის და სხვათა ძეგლები, რომელთა ბიოგრაფიულად დაკავშირებული იყვნენ მერიამპოლთან.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობა შეადგენს - 47 244 ადამიანს (2007 წლის მონაცემებით; 2005 წ. - 47 613 ად.). ეთნიკური შემადგენლობა - 95% ლიეტუველები, 4% რუსები და 0,3% პოლონელები.

სახელი
------

ქალაქი სახელს უნდა უმადლოდეს ბერებს, რომლებიც 1758 წელს მოიწვია გრაფინია პ. ბუტლერმა; ადგილობრივი პატარა სოფლის მფლობელმა , რომელმაც აქ მონასტერი ააშენა.

1956 - 1989 წლებში ქალაქის ოფიციალური სახელი იყო - **„კაპსუკასი"**, რაც წარმოადგენდა პარტიულ ფსევდონიმს, ლიეტუვის კომუნისტური პარტიის წევრის, ვინცეს მიცკავიჩუს-კასპუსკის.

გერბი
-----

მარიამპოლეს გერბზე გამოსახულია წმინდა გიორგი, რომელიც ამარცხებს გველეშაპს. ისტორიული გერბი თარიღდება 1792 წლით. მისი აღდენა მოხდა 1997 წლის 18 დეკემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Homepage of the city დაარქივებული 2018-04-02 საიტზე Wayback Machine.
**DopeWars** — ონლაინ-თამაში. მისი საწყისი იდეა მოდის ორიგინალური **Drug Wars**-იდან. არსებობს ამ თამაშის უამრავი სხვადასხვა ვერსია: ვინდოუსისთვის, ლინუქსისთვის, მაკ ოს X-ისთვის და მობილური ტელეფონებისთვისაც კი.

თუმცა ონლაინ-ვერსია საკმაოდ განსხვავებული თამაშია. თამაში იწყება ყოველი თვის 1 ან 15 რიცხვში და გრძელდება 1 თვის განმავლობაში - მომდევნო თვის შესაბამის რიცხვამდე. 1-ში იწყება **A** და **C** თამაშები, 15-ში - **B**. **A**, **B** და **C** არის Dope Wars ონლაინის 3 მეტნაკლებად განსხვავებული სახეობა.

თამაშის მახასიათებლები
----------------------

თამაშის მიზანია მაქსიმალური ქონების დაგროვება სათამაშო პერიოდის ბოლოსთვის. იმის გამო, რომ ამ თამაშში ჩართულია ათასობით ადამიანი, A, B და C თამაშები დაყოფილია რამდენიმე ანალოგიურ ნაწილად. A და B თამაშებს აქვთ 12-12 ოთახი, C-ს - 2. ამჟამად A1-A4 და B1-B4 თამაშებში მოგებულებს — როგორც ცალკეულ მოთამაშეს, ასევე კარტელს' (იხ. ქვემოთ) — გადაეცემათ „ოქროს", „ვერცხლის" და „ბრინჯაოს" მედლები და ასევე 50-50 ამერიკული დოლარი. დანარჩენი ოთახები (A5-A12, B5-B12, C1-C2), ასე ვთქვათ, არაოფიციალური თამაშებია, მედლების გარეშე, თუმცა ფულადი პრემია მათშიც მოქმედებს. 2007 წლის სექტემბრიდან თამაშის სერვერზე მოხდა მცირეოდენი ცვლილებები: უმნიშვნელოდ შეიცვალა თამაშის ზოგიერთი მონაცემი და წესი, შეიცვალა საიტის გარეგნული სახე და მისამართიც.

თამაში აგებულია როგორც პიროვნულობაზე, ასევე გუნდურ პრინციპზე. იქმნება 20-კაციანი ჯგუფები (კარტელები). კარტელს ჰყავს ერთი ან მეტი ბრიგადირი, რომელსაც ჩვეულებრივ მოთამაშესთან შედარებით მეტი საშუალება აქვს, მართოს კარტელი. გარდა თავისი წყალობით მოპოვებული ქონებისა, კარტელის წევრები იღებენ დამატებით მოგებას, კარტელ ბონუსს (cartel bonus). თუ კარტელი არასრულია, ე.ი. ვერ შეივსო 20 წევრამდე, მაშინ დამატებითი მოგებაც მცირეა და კარტელის წევრების საერთო ძალაც — თავდასხმისა თუ თავდაცვის დროს — კლებულობს.

არსებობს თამაშის რამდენიმე რადიკალურად განსხვავებული სტრატეგია, თითოეულს გააჩნია თავისი პლიუსები და მინუსები. დამწყები მოთამაშეებისთვის სასარგებლო იქნება, გაეცნონ ამ სტრატეგიებს და თამაშთან დაკავშირებულ უამრავ წვრილმანს DopeWars ონლაინის ფორუმზე.

თამაში აგებულია ზუსტ გათვლებზე და სტრატეგიის შემუშავებაზე, ამიტომ მოითხოვს მათემატიკაში საკმაო ცოდნას და დაგეგმარების უნარს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* DopeWars-ის საიტი (ახალი) დაარქივებული 2007-08-09 საიტზე Wayback Machine.
* DopeWars-ის საიტი (ძველი) დაარქივებული 2008-03-23 საიტზე Wayback Machine.
* DopeWars-ის ფორუმი დაარქივებული 2007-08-07 საიტზე Wayback Machine.
ვიჯეი კიკი ბერგი ესაუბრება მაყურებელს საქართველოდან
**MTV Select** (MTV აირჩიე) — ინტერაქტიული სატელევიზიო პროგრამა, რომელიც სამუშაო დღებში, საღამოობით ΜΤV-ის არხის საშუალებით მთელს ევროპაში გადაიცემოდა. თავდაპირველად არსებობდა **MTV Select**-ის ოთხი ვერსია: გერმანული, იტალიური, გაერთიანებული სამეფოს და პან-ევროპული. შემდეგ, არსებულ გადაცემებს დაემატა პოლონური, რუმინული და ესპანური ვარიანტები, თუმცა მოგვიანებით MTV-ის ხელმძღვანელობამ ეს გადაცემები შემცირა და საეთერო ბადეში ამერიკული TRL-ის ევროპულ ვერსიებს დაუთმო. TRL გაერთიანებული სამეფო და TRL პოლონეთი, საბოლოოდ მაინც მოიხსნა ეთერიდან, რადგან მათ ვერ მოიპოვეს ისეთი რეიტინგი, როგორიც **MTV Select**-ს ჰქონდა.

2000 წელს **MTV Select**-ის MTV იაპონიის არხზე გამოჩნდა, თუმცა მალევე მისი ჩანაცვლება მოხდა.

დღეს, MTV-ის ევროპული არხების უმეტესობას არ გააჩნია ცოცხალ ეთერზე დაფუძნებული ინტერაქტიული request-შოუები. გამონაკლისია, ამ მხრივ, MTV იტალია და MTV რუმინეთი, რომელთაც TRL-ის ლოკალური ვერსიები აქვთ და ბრიტანული ვერსიისგან განსხვავებით, წარმატებითაც სარგებლობენ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მარსელ კიპაჩი** ( ხორ. Marcel Kiepach ; დ. 12 თებერვალი , 1894, კრიჟევიცე, კოპრივიჩე-კრიჟევაცა, ხორვატია — გ. 12 აგვისტო, 1915, რუსეთის ფრონტი ) — ხორვატი გამომგონებელი. ამ ვუნდრკინდის ნამუშევრები და გამოგონებები უკავშირდება ელექტრონიკის, მაგნეტიზმის, აკუსტიკის, აუდიო გადაცემის და ტრანსფორმატორების სფეროებს.

მარსელ კიპაჩი დაიბადა ხორვატიის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ კრიჟევიცეში, რომელიც იმ პერიოდში ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო. კიპაჩების კეთილშობილი ოჯახი ქალაქ კრიჟევიცეში XIX საუკუნის დასაწყისში დასახლდა და საკმაოდ დიდი გავლენით სარგებლობდა. მომავალი გამომგონებელი ეკონომიკას ბერლინში სწავლობდა, ხოლო ელექტრო ინჟინერიას შარლოტენბურგში ეუფლებოდა .

1910 წლის 16 მარტს, ბერლინში, 16 წლის ასაკში, მარსელმა დააპატენტა საზღვაო კომპასი, რომელიც რკინისა და მაგნიტური ძალების არსებობის მიუხედავად, ჩრდილოეთისკენ იყო მიმართული. 1911 წლის 20 დეკემბერს ლონდონში უკვე გაუმჯობესებული ვერსია დააპატენტა. მეორე ვერსია საზღვაო კომპასის დისტანციურ მოწყობილობას წარმოადგენდა, რომელიც შედგებოდა მაგნიტური ძალების ან მათ უშუალო სიახლოვეს მყოფი არამაგნიტური მასების მიმართ მდგრადი გემის სხვადასხვა ნაწილში განლაგებული საჩვენებელი ინსტრუმენტების დანიშნულების მქონე ამპერმეტრებისგან.

1912 წელს საფრანგეთში ახალგაზრდა გამომგონებელმა დააპატენტა ავტომობილის გასანათებელი დინამო-მანქანა. ეს იყო ერთგვარი ელექტრო გენერატორი, რომელიც შერწყმულია თავად მანქანის მექანიკურ ძრავთან. იმავე წელს მარსელ კიპაჩმა დააპატენტა დენის ჩამრთველი, რომელიც განკუთვნილი იყო რენტგენის აპარატებისთვის. მის მიერ დაპატენტებული დენის ჩამრთველი მუშაობდა გაზის წნევაზე. მარსელ კიპაჩის "პატარა ტრანსფორმატორი" დაბალი ძაბვისთვის ფართოდ გამოიყენებოდა, როგორც "Kipach-Weiland სისტემის" ნაწილი სამთო და სტომატოლოგიურ ნათურებში, მასაჟის ძრავებში და სხვა მოწყობილობებში. მარსელ კიპაჩი დიდ ინტერესს იჩენდა მექანიკისა და ელექტრონიკის სხვადასხვა სფეროების მიმართ, აქტიურად აწარმოებდა მიმოწერას ცნობილ მეცნიერებთან და გამომგონებლებთან.

როდესაც 1914 წლის 28 ივლისს პირველი მსოფლიო ომი დაიწყო, მარსელ კიპაჩი მოხალისედ წავიდა ჯარში.ახალგაზრდა გამომგონებელი დაიღუპა 1915 წელს რუსეთის ფრონტზე 21 წლის ასაკში. მისი ნეშტი 1917 წელს კრიჟევცში გადაასვენეს, სადაც ქალაქის სასაფლაოზე საოჯახო საძვალეში დაასვენეს.

მისი ორი პატენტი მოხვდა დიდ გამოფენაზე "საბუნებისმეტყველო მეცნიერების საუკუნე ხორვატიაში: თეორია და გამოყენება" (1996 წლის ივნისი-ოქტომბერი, კლოვიჩი დვორის გალერეა ). პროფესორმა ვლადიმერ მულევიჩმა 1993 წელს ახალი ტექნოლოგიების მე-4 საერთაშორისო სიმპოზიუმზე წაიკითხა ლექცია გამომგონებელის მუშაობის შესახებ. დღეს კრიჟევციში ფუნქციონირებს მარსელ კიპაჩის სახელობის ინოვაციური საზოგადოება. ქალაქის მუზეუმში დაცულია მრავალი დოკუმენტი და საოჯახო ფოტო. 2004 წელს კრიჟევცში მოეწყო გამოფენა კიპაჩების ოჯახის შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* *Zoran Homen* Marcel pl. Kiepach - zaboravljeni izumitelj na polju elektrotehnike. Cris, god. VII. br. 1/2005. str. 113—122
* **Križevci:** Marcel pl. Kiepach. http://www.krizevci.net/hr (Hozzáférés: 2022. máj. 27.)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Marcel Kiepach in the Town Museum of Križevci (ხორვატ.)
* Kiepach, his life and work (ხორვატ.)
* Križevci.eu – Marcel pl. Kiepach (ხორვატ.)
**სილიჰემ-ტერიერი** (ინგლ. Sealyham Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთშიში 1870\_იან წლებში.

სილიჰემის მისაღებად გამოიყენეს რამდენიმე ჯიში. შედეგად გაჩნდა მაჩვზე და წავზე შეუდარებელი მონადირე, რომელიც თავის მსხვერპლს ერთნაირი დაჟინებით მისდევს სოროებშიც, მიწასა და წყალზეც. დღესდღეობით სილიჰემი გადაიქცა მიმზიდველ კომპანიონად დამოუკიდებელი და დესპოტური ხასიათით. სილიჰემის დანიშნულება იყო მაჩვის და წავის განადგურება მათ სოროებში, სწორედ ამით აიხსნება ამ ჯიშის ძაღლების აგრესიულობა სხვა ძაღლების მიმართ. დაახლოებით ასი წელია, რაც სილიჰემს მხოლოდ როგორც კომპანიონს ამრავლებენ, თუმცა დღემდე ამ ტერიერების პატრონებს პატრონის მხრიდან მკაცრი მოპყრობა სჭირდება.

1930-იან წლებში სილიჰემი ძალიან დიდი პოპულარობით სარგებლობს (განსაკუთრებით ჩრდილოეთ ამერიკაში). დღესდღეობით მათ შესახებ იციან მხოლოდ ინგლისურენოვან ქვეყნებში და თავის სამშობლოშიც კი იშვიათ ჯიშად გადაიქცა. სილიჰემ-ტერიერი კარგად ეგუება სიცივეს და სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა, ძნელად იწვრთნება. აქვს გრძელი, მავთულისებრი ბალანი, რომელსაც პროფესიონალი პარიკმაჰერის მოვლა სჭირდება. დრუნჩზე განლაგებული გრძელი ბალანი მას ოთხკუთხა ფორმას აძლევს, ყურები საშუალო ზომისაა. აქვს წაგრძელებული ძლიერი თეძოები. საშუალო სიდიდის თვალები მუქია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სილიჰემ-ტერიერი***

* სილიჰემ-ტერიერი (ინგლისური)
**სილვი კინიგი** — ბურუნდის პოლიტიკური მოღვაწე, პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1993-1994). დაიბადა ბუჟუმბურას პროვინციაში, ეთნიკურად ეკუთვნის ტუტსის ტომს. 1993 წლის 10 ივლისს ქვეყნის ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა მელშიორ ნდადაიემ, რომელიც ჰუტუს ტომს ეკუთვნოდა ტუტსის ტომის წარმომადგენელი სილვი კინიგი პრემიერ-მინისტრად დანიშნა, რაც საერთაშორისო საზოგადოებამ ორ ტომს შორის შერიგების სიმბოლოდ მიიღო, მაგრამ 1993 წლის 21 ოქტომბერს ყველაფერი აირია. დაიწყო სამოქალაქო ომი. ტუტსის ეთნიკურმა ჯგუფმა პრეზიდენტი და მისი 6 მინისტრი დაატყვევა და სასტიკი წამების შემდეგ ამოხოცა. პრეზიდენტის პოსტი შვიდი დღის განმავლობაში ეკავა ფრანსუა ნგეზეს. პრემიერ-მინისტრმა კინიგიმ კი გადაწყვიტა ემიგრაციაში წასვლა და საფრანგეთის საელჩოს მიმართა თხოვნით მიეცათ თავშესაფარი, თუმცა პასუხის მიღებამდე ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანომ იგი ბურუნდის დროებით პრეზიდენტად დაამტკიცა. პარალელურად ასრულებდა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას. მისი მდგომარეობა კიდევ უფრო განმტკიცდა მას შემდეგ, რაც ბურუნდის ყოფილმა პრეზიდენტებმა პიერ ბუიოიამ და ჟან ბაპტისტ ბაგაზამ მისი მხარე დაიკავეს ასეთ რთულ ვითარებაში. 1994 წლის 5 თებერვალს იგი პრეზიდენტის პოსტზე შეცვალა სიპრიენ ნტარიამირამ. 7 თებერვალს სილვი კინიგიმ პრემიერ-მინისტრის პოსტიც დასთმო და იგი დაიკავა ტუტსის ტომის წარმომადგენელმა ანატოლი კანიენკიკომ. სახელმწიფო საქმეებს დაშორებული ქალბატონი კინიგი სამუშაოდ გადავიდა საბანკო სექტორში და მუშაობა გაგრძელა თავისი პროფესიის შესაბამისად, ხოლო 2004 წლიდან მუშაობს გაეროს განვითარების პროგრამის ადგილობრივ წარმომადგენლობაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქალი პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Women in power: world leaders since 1960

|
|  |
|
| წინამორბედი:ფრანსუა ნგეზე | **ბურუნდის პრეზიდენტი**1993 – 1994  | შემდეგი:სიპრიენ ნტარიამირა |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბურუნდის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მიშელ მიჩომბერო
* ჟან ბაპტისტ ბაგაზა
* პიერ ბუიოია
* მელშიორ ნდადაიე
* ფრენსის ნგეზე
* სილვი კინიგი
* სიპრიენ ნტარიამირა
* სილვესტრე ნტიბანტუნგანია
* პიერ ბუიოია
* დომიტიენ ნდაიზიეი
* პიერ ნკურუნზიზა
* ევარისტე ნდაიშიმიე
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კიროვი**. |

**სერგეი მირონის ძე კიროვი** (რუს. Серге́й Миро́нович Ки́ров, ნამდვილი გვარი *კოსტრიკოვი*; დ. 27 მარტი [ ძვ. სტ. 15 მარტი ], 1886 — გ. 1 დეკემბერი ,1934) — რუსი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
---------

რსდმპ წევრი 1904 წლიდან. მონაწილეობდა 1905–1907 წლების რევოლუციაში. 1905 წელს იყო რსდმპ ტომსკის კომიტეტის წევრი. 1917 წლის ბოლომდე იყო მენშევიკების მომხრე და რუსეთის დროებითი მთავრობის პოლიტიკის მხარდამწერი. ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ გადადის ბოლშევიკების მხარეს. 1918 წლის ივლისში დამკვირვებლის სტატუსით მონაწილეობდა საბჭოების მე-5 ყრილობაზე. 1919 წლის თებერვლიდან იყო ასტრახანის დროებითი რევკომის თავმჯდომარე, ხელმძღვანელობდა ანტიბოლშევიკურად განწყობილ მუშათა და სასულიერო პირთა დახვრეტებს. იმავე წელს გახდა მე-11 წითელი არმიის სამხედრო რევოლუციური საბჭოს წევრი და იქცა სერგო ორჯონიკიძის მარჯვენა ხელად. 1920 წლიდან იყო რუსეთის კომუნისტური პარტიის ცეკა-ს კავკასიის ბიუროს წევრი. იმავე წლის ბოლოს იყო ერთ-ერთი ხელმძღვანელი აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა. 1920 წლის ივნისში დაინიშნა საბჭოთა რუსეთის სრულუფლებიან წარმომადგენლად საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. 1920 წლის ოქტომბრიდან ხელმძღვანელობდა რუსეთის დელეგაციას პოლონეთთან წარმოებულ სამშვიდობო მოლაპარაკებებში. 1921 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრს კომპარტიის ცეკა-ს პირველ მდივნად. 1923 წელს, რკპ მე-12 ყრილობაზე აირჩიეს პარტიის ცეკას მდივნად. 1926 წლიდან იყო პარტიის ლენინგრადის საქალაქო და საოლქო კომიტეტების პირველი მდივანი, რკპ ჩრდილო-დასავლეთის ბიუროს მდივანი, იმავე წელს აირჩიეს რკპ ცეკა-ს ბიუროს წევრობის კანდიდატად. მისი ინიციატივით დაარსდა ქალაქი სლანცი. 1930 წელს გახდა კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი, ხოლო 1934 წლიდან ცეკას მდივანი და საორგანიზაციო ბიუროს წევრი. იმავე წლის 1 დეკემბერს კომუნისტური პარტიის შტაბ-ბინაში ლენინგრადში პირადი ანგარიშსწორების მიზნით მოკლა ვინმე ლეონიდ ნიკოლაევმა.

მემკვიდრეობა
------------

კიროვის სახელი ეწოდა საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქებსა და სოფლებს:

* კიროვი (კიროვის ოლქი)
* კიროვის ოლქი
* მისი სახელობის რაიონი

დონის როსტოვში დგას კიროვის ძეგლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სერგეი კიროვი***

* Kirov Biography
* Leon Trotsky: On the Kirov Assassination
* "What Happened to Kirov's Statue in Baku?" Azerbaijan International, Vol. 9.2 (Summer 2001)
* Business catalog of Kirov town
* The son is not responsible for his father or is he?
**სერგეი მიხეილის ძე ეიზენშტეინი** (რუს. Сергей Михайлович Эйзенштейн; ლატ. Sergejs Eizenšteins; დ. 23 იანვარი, 1898, რიგა, ლატვია ― გ. 11 თებერვალი, 1948, მოსკოვი) — რევოლიუციური საბჭოთა თეატრალური სცენური დიზაინერი, კინორეჟისორი და კინო თეორეტიკოსი განთქმული მისი მუნჯი ფილმებით „გაფიცვა", „ჯავშნოსანი პოტიომკინი" და „ოქტომბერი", რომელმაც განსაზღვრა ადრეული დოკუმენტური ფილმის განვითარების მიმართულება მის მიერ მონტაჟში ინოვაციური ხერხების დანერგვის შედეგად.

ეიზენშტეინი დაიბადა რიგაში, ლატვია. მამამისი, მიხეილ ეიზენშტეინი, ებრაული წარმოშობის გერმანელი ინჟინერი იყო; დედა, ჯულია, რუსი ჰყავდა. დაამთავრა რიგის რეალური სასწავლებელი, შემდეგ სწავლობდა პეტროგრადის სამოქალაქო ინჟინერთა ინსტიტუტში, პრაქტიკა გაიარა სახელმწიფო უმაღლეს სარეჟისორო სახელოსნოებში (ГВЫРМ); იყო თეატრის „პროლეტკულტურა" რეჟისორი; სრულიად რუსეთის კინოსარეჟისორო ინსტიტუტის (ВГИК) პროფესორი; კინოს თეორიაში ფუნდამენტალურ ნაშრომთა ავტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგეი ეიზენშტეინის ცხოვრება, შემოქმედება.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
პლესკავიცა.
**სერბული სამზარეულო** (სერბ. српска кухиња / srpska kuhinja) — სერბეთის ტრადიციული სამზარეულოს ბევრი საერთო აქვს ბალკანეთის სხვა ქვეყნების სამზარეულოებთან, განსაკუთრებით ყოფილი იუგოსლავიის ქვეყნებთან. ეროვნულ კერძებად მიიჩნევა: პლესკავიცა (კოტლრტის ნაირსახეობა, რომელსაც მიირთმევენ პურთან და ყველთან ერთად), ჩევაპი (შემწვარი დაკეპილი ხორცი) და კარაგეორგიევი შნიცელი (ხორცის რულეტი). ეროვნული სასმელია - ბრენდი სლივოვიცა.

სხვა და სხვა იმპერიების გავლენით სერბული სამზარეულოში არის როგორც შუა აზიური ასევე ევროპული კულინარიის ელემენტები. მასზე ასევე დიდი გავლენა მოახდინა გლეხური ცხობის ტრადიციებმა. სერბული სამზარეულო გამოირჩევა ხორცის, ყველის და ფქვილის ნაწარმის ბალანსით. ბოლო პერიოდი სერბულმა დიასპორამ მათი სამზარეულოს პოპულარობა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გაზარდა.

სერბული ღვინოები: პროკუპაცი (წითელი ღვინო), რისლინგი (თეთრი ღვინო), სმედერევკა (თეთრი ღვინო), ტამიანიკა (წითელი ღვინო).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Nigella.com დაარქივებული 2008-03-02 საიტზე Wayback Machine.  – რეცეპტები ინგლისურად.
* SerbiaTouristGuide.com – სერბული სამზარეულოს რეცეპტები.
**სერგეი სერგეის ძე კამენევი** (რუს. Серге́й Серге́евич Ка́менев დ. 1881 — გ. 1936) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთ-იაპონიის ომის, პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

პირველ მსოფლიო ომში, 1914 წლის სექტემბრიდან იყო პირველი დასავლეთის ფრონტის არმიის შტაბის კვარტერმეისტერის უფროსი ადიუტანტი, შემდეგ არმიის ოპერატიული განყოფილების უფროსი. 1917 წლის აპრილიდან პოლკოვნიკი, პოლტავის 30-ე პოლკის მეთაური. 1917 წლის ნოემბრიდან მე-15 საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ემხრობა ბოლშევიკებს. 1918 წლის აპრილიდან წითელი არმიის შემადგენლობაშია. 1918 წლის ივლისიდან ვიტებსკის ქვეითი პოლკის მეთაური, 1918 წლის აგვისტოდან სმოლენსკის რაიონის სამხედრო ხელმძღვანელი, 1919 წლის აგვისტოდან აღმოსავლეთის ფრონტის სარდალი და წითელი არმიის მთავარსარდალი. 1920 წელს მონაწილეობდა ვარშავის ბრძოლაში. 1924 წლის აპრილიდან წითელი არმიის მთავარი სამხედრო ინსპექტორი, 1925 წლიდან შტაბის უფროსი, 1926 წლის აგვისტოდან მთავარი სამმართველოს უფროსი, ამავე დროს სამხედრო აკადემიის ტაქტიკის ციკლის უფროსი. 1927 წლიდან სსრკ-ს სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე და სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარე. 1935 წლიდან ენიჭება პირველი რანგის კომანდარმის სამხედრო წოდება, მაშინ, როცა სამოქალაქო ომში მისდამი დაქვემდებარებულ ხუთ მხედართმთავარს (კ ვოროშილოვი, მიხეილ ტუხაჩევსკი, სემიონ ბუდიონი, ვ. ბლიუხერი, ალექსანდრ ეგოროვი) მიენიჭა უმაღლესი, მარშლის წოდება. გარდაიცვალა 1936 წელს გულის შეტევით. 1937-39 წლებში დიდი რეპრესიების დროს გამოცხადდა სამხედრო-ფაშისტური შეთქმულების მონაწილედ. მისი სახელი ამოშალეს სამოქალაქო ომის ოფიციალური ისტორიიდან, მისი სამხედრო ხასიათის შრომები კი დავიწყებას მიეცა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სერგეი კამენევი***

* Ганин А. В.. Каменев Сергей Сергеевич. Проект РВИО и ВГТРК «100 великих полководцев».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-24.
**მვერუ** (ინგლ. Lake Mweru; ფრანგ. Lac Moero) — დიდი მტკნარწყლიანი ტბა აფრიკაში, მდინარე კონგოს აუზში, ზამბიისა და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვარზე. ტბა სანაოსნოა. მთავარი ნავმისადგომებია: კილვა და პვეტო (ზამბია). აღოაჩინა დეივიდ ლივინგსტონმა 1867 წელს.

გეოგრაფია
---------

ტბა მვერუ
ტბის მკვებავი ყველაზე დიდი მდინარეა ლუაპულა, რომელიც მოედინება მვერუს ტბის სამხრეთით მდებარე ჭაობიან ტერიტორიებზე და ჩაედინება ტბაში სამხრეთიდან. მეორე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე კალუნგვიში, რომელიც ტბაში ჩაედინება აღმოსავლეთიდან. ჩრდილოეთით ტბიდან გამოედინება მდინარე ლუვუა, რომელიც მიედინება ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით და ჩაედინება მდინარე ლუალაბაში (მდინარე კონგოს ზედა დინება). მვერუ მეორე ყველაზე უფრო დიდი ტბაა მდინარე კონგოს აუზში, ის მდებარეობს 150 კმ-ში ტანგანიიკის ტბის სამხრეთი ნაპირიდან, რომელიც აუზის ყველაზე დიდი ტბაა. მდინარე ლუაპულა ტბაში ჩადინების დროს ქმნის ჭაობიან დელტას.

რეგიონის სხვა ბევრი ტბებისაგან განსხვავებით, მვერუს არა აქვს თავისი დონის და ფართობის ძლიერი ცვლილებები მშრალი სეზონის წვიმებიანი სეზონით შეცვლასთან დაკავშირებით. დონის ყოველწლიური რყევა შეადგენს მხოლოდ დაახლოებით 1,7 მეტრს მაქსიმალური მნიშვნელობით მაისში და მინიმალურით — იანვარში. ეს ნაწილობრივ აიხსნება იმით, რომ მდინარე ლუაპულა, რომელიც სათავეს იღებს ბანგვეულუს ჭაობებში, მიისწრაფის თავისი ნაკადის რეგულირებისკენ, რის გამოც მვერუს ტბაში ჩამავალი წყლის რაოდენობა მუდამ საკმაოდ სტაბილურია. ტბის ზრდა კომპენსირდება მდინარე ლუვუას საკმაოდ სწრაფი გამოდინებით.

იგი აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზის ტბების ჯაჭვის ნაწილია. მვერუ გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ საშუალოდ 118 კმ-ზე, საშუალო სიგანით — 45 კმ. მისი ფართობია 5,12 ათასი კმ². ის მდებარეობს ზღვის დონიდან 917 მეტრ სიმაღლეზე, რაც უფრო მაღალია, ვიდრე ტანგანიიკის ტბა (763 მეტრი). სამხრეთით მვერუ უფრო მეჩხერია, ჩრდილოეთით მისი სიღრმე იზრდება, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით არსებობს 2 ღრმული. მაქსიმალური სიღრმე შეადგენს 27 მეტრს. მვერუს ტბიდან დაახლოებით 50 კმ-ში და მდინარე კალუნგვიშიდან ჩრდილოეთით არსებობს პატარა, საკმაოდ დაჭაობებული ტბა მვერუ-ვანტიპა. ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს დიდი კუნძული კილვა, ფართობით 25 კმ².

ისტორია
-------

ევროპელთაგან ტბის აღმომჩენლად ითვლება მოგზაური დეივიდ ლივინგსტონი, რომელმაც აღწერა იგი თავისი ექსპედიციის დროს 1867-1868 წლებში.

მოსახლეობა
----------

მვერუს ტბის ნაპირებზე მდებარეობს მეთევზეთა ბევრი სოფელი. ზამბიის მხრიდან ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტებია პატარა ქალაქები: ნჩელენგე, კაშკიში და ჩიენგი; კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მხრიდან: კილვა, პვეტო და ლუკონზოლვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 655.

სქოლიო
------

1. ↑  AR Bos, CK Kapasa and PAM van Zwieten: «Update on the bathymetry of Lake Mweru (Zambia), with notes on water level fluctuations». დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.  *African Journal of Aquatic Science*, 31 (1) : 145—150 (2006). Accessed 4 March 2007.
2. ↑  მვერუ bse-ში
3. ↑  David Livingstone & Horace Waller (Ed): «The Last Journals of David Livingstone in Central Africa from 1865 to his Death». Two Volumes. John Murray, London, 1874.
მზამბოროს კომუნა მაიოტას რუკაზე
კუნძულ მზამბოროს ხედი მაიოტას კუნძულიდან
**მზამბორო** (შიკომორი *Chissioua Mtsamboro*, ფრანგ. Chissioua Mtsamboro) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კომორის არქიპელაგში. იგი წარმოადგენს მთიან კუნძულს, რომლის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 2,6 კმ²-ს. უმაღლესი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 273 მეტრ სიმაღლეზე.

მზამბორო — საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ მაიოტას სიდიდით მესამე კუნძულია, რომლის მთლიან ტერიტორიაზეც დამოუკიდებლობის მიღებისთანავე პრეტენზიას აცხადებს კომორის კუნძულების კავშირი.

მზამბოროს კუნძული შედის მზამბოროს კომუნაში, რომლის ადმინისტრაციული ცენტრი — მეთევზეთა დასახლება მზამბორო მდებარეობს კუნძულ მაიოტას (მაორე) ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე.

კუნძულ მზამბოროსა და მაიოტას (მაორე) კუნძულის მზამბოროს დასახლებას შორის არსებულ სრუტეში მდებარეობს მალანძამიას მომცრო კუნძულების ჯგუფი, კუნძულ მალანძამიაჟუს და კუნძულ მალანძამიაცინი.

სქოლიო
------

1. ↑  United States. Hydrographic Office (1 January 1952). *Publications*,   გვ. 157. ციტირების თარიღი: 15 June 2011.
2. ↑  Google. *Google Maps* [map]. Retrieved on 15 June 2011.
3. ↑  United States. Hydrographic Office (1927). *South Indian Ocean pilot: Islands westward of longitude 92 ̊east including Madagascar and the Comoro Islands*.  G. P. O.. ციტირების თარიღი: 15 June 2011.
**მზესუმზირა** (ლათ. Helianthus) — მცენარის გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აერთიანებს 78-მდე სახეობას. უმრავლესობა მრავალწლოვანია. ერთწლოვანებიდან კულტურაშია ზეთის მზესუმზირა (ლათ. Helianthus annuus), მრავალწლოვანებიდან — მიწავაშლა (ლათ. Helianthus tubetosus). გვხვდება სარეველად და დეკორატიული ფორმების სახითაც.

მზესუმზირას სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა, გავრცელებულია ყველგან. ზეთის მზესუმზირას ღერო სწორმდგომია და 5 მ-მდე იზრდება, დაფარულია უხეში ბეწვებით. აქვს წაწვეტებულბოლოიანი ოვალურ-გულისებრი დიდი ფოთლები. ყვავილედი კალათაა (დიამეტრი 15-20 სმ).

მზესუმზირა ჯვარედინმტვერიაა. ნაყოფი წაგრძელებული სოლისებრი თესლურაა. შედგება ნაყოფსაფარისა და გულისაგან, რომელიც შეიცავს 29-57 % ზეთს. თესლურას ფერი, ფორმა და ზომა ჯიშების მიხედვით სხვადასხვაგვარია. მორფოლოგიური ნიშნების მიხედვით განარჩევენ ზეთის, საკნატუნებელ და შუალედურ მზესუმზირას. მზესუმზირა ტენის, სითბოსა და სინათლის მოყვარულია, გვალვასაც უძლებს და ხანმოკლე სუსხსაც იტანს. კარგად ხარობს ტენიან, ჰაერ- და წყალგამტარ შავმიწაზე.

საქართველოში უმეტესად მოჰყავთ კახეთის რაიონებში (სიღნაღი, დედოფლისწყარო, გურჯაანი). მოსავალს იღებენ კალათების ძირითადი მასის (80-90%) მურა-ყვითლად ან მურად შეფერვისას. ზეთს იყენებენ კულინარიაში, მზესუმზირას ნაცრისაგან მიღებულ პოტასიუმს ხმარობენ ქიმიურ მრეწველობაში, ჩენჩოსაგან დამზადებულ ფურფუროლს - პლასტმასის, ხელოვნური ბოჭკოსა და არამტვრევადი მინის დასამზადებლად. ჩენჩოზე 10%-იანი სინთეზური წებოს დამატებით და დაწნეხით იღებენ მოზაიკურ, ძვირფას საავეჯო ფილებს და სხვა ნივთებს. კოპტონი, ჩენჩო, ბზე და სილოსი ცხოველთა საკვებია.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაფარიძე ა.* მემცენარეობა, თბ. 1976;
* *ჯაფარიძე ა.* ტექნიკური კულტურები, თბ. 1971;
* *ჯაფარიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 657.
**მზეთამზის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი** — ნაეკლესიარი, არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ მზეთამზეში.

მარტივი ტიპის დარბაზული ეკლესია დგას მცირე ბორცვის მოვაკებაზე. ირგვლივ გალავნის ნანგრევების ფრაგენტებია. ნაგებობა თითქმის მთლიანად დანგრეულია და შემორჩენილია მხოლოდ ერთი მეტრის სიმაღლეზე. როგორც ჩანს ადგილობრივ მოსახლეობას მოუგროვებია ჩამოქცეული ქვები და დაულაგებია მშრალი წყობით შემორჩენილ კედლებზე. ამასთან მოუწყვიათ ხის მარტივი გადახურვაც. 

ღმოსავლეთით გაირჩევა ნახევარწრიული აფსიდი. საკურთხეველი ორი საფეხურით იყო გამოყოფილი მცირე დარბაზიდან. წყობა შიგნიდანაც ნარჩევი ქვისა უნდა ყოფილიყო. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ინტერიერში დგას ორსაფეხურიან ბაზისზე დაფუძნებული ტრაპეზის ქვა - ჩასადგმელი ბუნით. წინიდან ჯვრის გამოსახულებით. წინა და გვერდითი წახნაგები მომრგვალებულია. 

ნაგებობა X საუკუნეზე გვიანდელი არ უნდა იყოს. საკურთხეველში დევს სანათლავის ტიპის ქვა მართკუთხა ძირით და ცერად წაკვეთილი ზედა, გულამოღებული გვერდებით. აღმოსავლეთ ფასადთან ქვების გროვაში დევს ერთ ქვაში ამოკვეთილი სარკმელი კლიტისებური ღიობით და რელიეფური ჯვრით ზემოდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 12149
საფანვალი
**საფანვალი** — საშუალო ზომის დახურული შემინული კარადა. გამოიყენება ჭურჭლის, ვერცხლეულისა და მცირე ზომის სამშვენისების შესანახად და სადემონსტრაციოდ. საფანვალი შეიძლება, ეწოდოს კომბინირებული კარადების შემინულ სექციებსაც. ერთი მხრივ, საფანვალი ისეთ შემინულ კარადას ენათესავება, როგორიცაა ბუფეტი, თუმცა მისგან შემინულობის დიდი ფართობი და ყრუ კარების არქონა გამოარჩევს. მეორე მხრივ კი საფანვალი ფუნქციურად სამუზეუმო და სავაჭრო კარადა-ვიტრინების ანალოგიურია.

ისტორია
-------

სახელწოდება საფანვალი საკმაოდ ძველია, თუმცა საქართველოს რუსეთის იმპერიაში შესვლის, შემდგომ კი კომუნიზმის დამყარების შემდეგ იგი უმართებულოდ ჩაანაცვლა რუსულმა სიტყვა „გორკამ", რომელმაც ქართული სახელწოდება თითქმის სრულად განდევნა. საბჭოთა წლებში საფანვალი სსრკ-ის ავეჯმწარმოებელ საამქროებში თითქმის არ იწყობოდა, ანტიკვარული საფანვალების მცირე რაოდენობა კი მასების სამომხმარებლო ინტერესს ვერ აკმაყოფილებდა. ბოლო პერიოდში ე. წ. მეორეული თუ ახალი საფანვალების, როგორც ავეჯის ნაწილის, მიმართ ინტერესი კვლავ გაზრდილია. საფანვალებს ხშირად ინტერიერის დიზაინში თვალსაჩინო ადგილს უძებნიან დიზაინერები.

ლიტერატურა
----------

* Толковый словарь русского языка Дмитриева. Д. В. Дмитриев. 2003.
* Товароведение непродовольственных товаров. Высшая школа, Минск, 2014. С. 210.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4274809-4

 |
**სიკვდილი კრედიტით** (ფრანგ. Mort à credit) 一 ფრანგი ავტორის, ლუი ფერდინან სელინის 1936 წლის რომანი. აღნიშნული ნაწარმოები წარმოადგენს ავტორის 1932 წლის ნაწარმოების - *მოგზაურობა ღამის დასალიერში* - ერთგვარ სიქველს, რაც იმითაც აიხსნება, რომ ამ ნაწარმოებშიც ნარატორად მწერლის ცნობილი პერსონაჟი, ფერდინანდ ბარდამუ, გველინება, რომელიც აღიარებულია, როგორც მისი ალტერ ეგო. სიუჟეტი არ არის უწყვეტი და შეიცავს უამრავ ფლეშბექებსა თუ ადრინდელ მოგონებებს, შედეგად იგი ხშირად გადადის ფანტაზიებში, განსაკუთრებით ავტორის სექსუალურ ესკაპადებში. მოვლენების განვითარებასთან ერთად, ნაწარმოების სტილი უფრო და უფრო მიზანმიმართული და უხეში ხდება, ხოლო ყოველდღიური პარიზული ტრაგედიის გადმოსაცემად წინადადებები უფრო მკვეთრ ინტენსიურობას იძენენ: ბრძოლა საარსებო წყაროსთვის, ავადმყოფობა, ვენერიული დაავადება, ოჯახური ისტორიები და ა.შ.

ნაწარმოების გამოცემამ დიდი შოკი გამოიწვია მთელ ევროპულ ლიტერატურაში. ისტორიაში გადმოცემულია პერსონაჟის თავგადასავალი, დაწყებული ღარიბ პარიზულ უბანში, დამთავრებული აფრიკულ ჯუნგლებში. სასოწარკვეთილების გარგანტუანულ კომედიასთან შერევით, შეიქმნა ახალი სტილი, რომელშიც მზაკვრობა და უხამსობა დაუვიწყარი პოეტური ფრაზებით იყო გასხივოსნებული. სელინის შემოქმედებამ რევოლუციურად იმოქმედა თანამედროვე მხატვრულ ლიტერატურაშზე, რის გამოც იგი სამართლიანად მიიჩნევა „შავი კომედიის" ჟანრის ერთ-ერთ პიონერად.

ფონი
----

პირველი რომანის - *მოგზაურობა ღამის დასალიერში -* წარმატების შემდეგ სელინმა სწრაფად დაიწყო ახალ რომანზე მუშაობა. ნაწარმოებმა არაერთხელ გამოიცვალასაწყისი სახელწოდება, მათ შორის გამოსარჩევია *მკვდარი სიმღერა (Chanson Morte)*, თუმცა ის საბოლოოდ ზემოხსენებული სახელით შეიცვალა. 

ნაწარმოები შეიძლება ფერდინანდ ბარდამუს, ავტორის გამორჩეული პერსონაჟისა და ალტერ ეგოს ისტორიების ერთგვარ სიქველადაც მივიჩნიოთ. იგი მისი წინა ნაწილისგან - *მოგზაურობა ღამის დასალიერში -* განსხვავებით უფრო დეტალურად აღწერს ავტორის ცნობილი გმირის სახეს და ფარდას ხსნის მის საიდუმლოებებს. 

თავდაპირველად ავტორს ჩაფიქრებული ჰქონდა საკუთარ გმირზე შეედგინა სამი ნაწარმოები, თუმცა ეს რიცხვი ერთით გაიზარდა მას შემდეგ, რაც გამოსცა ნაწარმოებები - *გინიოლის ბანდა* და *ქვემეხის საკვები.*

ნაწარმოები დაყოფილია სამ ნაწილად. პროლოგში ავტორი საუბრობს საკუთარ წარსულზე, როგორც გარეუბნის ექიმი, რომელიც პირისპირ დგას მრავალი უბედურებისა და წვრილმანის წინაშე.

კავშირი სხვა ნაწარმოებებთან
---------------------------

რომანი მოხსენიებულია კურტ ვონეგუტის ნაწარმოების - სასაკლაო ნომერი ხუთი - პირველ თავში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლუი ფერდინან სელინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mort à crédit (article)
* მიმოხილვა საბაზე

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
სოფიეროს ციხესიმაგრე
**სოფიერო** (შვედ. Sofiero) შვედეთის სამეფო ოჯახის ერთ-ერთი სასახლე იყო; მდებარეობს ჰელსინბორგიდან 5 კილომეტრში ჩრდილოეთით. თავდაპირველად ეს იყო ჰემანი სახელწოდებით სკაბელუკე, რომელიც 1864 წელს შვედეთის კრონპრინცმა ოსკარმა (მომავალმა მეფე ოსკარ II-მ) და მისმა ცოლმა სოფია ნასაუმ შეიძინეს. სასახლის მშენებლობა 1865 წელს დაიწყო. თანამედროვე სახე 1876 წელს მიიღო, როდესაც მეფედ ოსკარი აკურთხეს.

ისტორია
-------

1905 წელს ოსკარ მეორის შვილიშვილმა, უფლისწულმა ადოლფმა, შემდგომში გუსტავ VI ადოლფმა და მისმა მეუღლემ, კრონპრინცესა მარგარიტა კონაუტელმა ეს სასახლე საქორწილო საჩუქრად მიიღეს. 
მათ განაახლეს სასახლე და როდოდენდრონების ბაღი გააშენეს, რამაც სოფიეროს მსოფლიო აღიარება მოუტანა. უფლისწული გუსტავ ადოლფი შვედეთის მეფე 1950 წელს გახდა და სასახლეც 1973 წლამდე მეფისა და მისი მეორე მეუღლის ლედი ლუიზა მაუნტბეტენის ოფიციალურ საზაფხულო რეზიდენციად ითვლებოდა. მიიჩნეოდა, რომ ეს მეფის უსაყვარლესი სასახლე იყო; ჰელსინბორგში მისი გარდაცვალების შემდეგ, სოფიერო, გვირგვინოსნის სურვილით, ქალაქს ეანდერძა, რათა როგორც ადგილობრივნი, ისე ქალაქის სტუმრები მამულის სილამაზით დამტკბარიყვნენ, როგორც ოდესრაც მეფე ტკბებოდა.

დღევანდელობა
------------

ჰელსინბორგიდან სოფიერომდე ავტობუსი საათში რამდენიმეჯერ დადის. მთავარი ღირსშესანიშნაობა დღეისათვის დიდებული ბაღებია, სადაც წარმოდგენილია როგორც ადგილობრივი, ასევე სხვადასხვა ადგილებიდან შეტანილი ფლორა. პარკში თანამედროვე ხელოვნების მცირე გამოფენაა. 
ზაფხულობით დიდი ბალახოვანი ველები ცოცხალი კონცერტების გასამართად გამოიყენება. 
სასახლეში განთავსებულია რესტორანი და კაფე; დარბაზს კი ხანდახან საგამოფენო გალერეის სახითაც იყენებენ.
სიკვდილით დასჯა თანამედროვე სამყაროში.
  გაუქმებულია
  ჩვეულებრივ სამართალწარმოებაში გაუქმებულია, თუმცა შემონახულია განსაკუთრებული სამართალწარმოებისათვის
  არსებობს, თუმცა არ არის დაწესებული პრაქტიკაზე
  დაწესებულია
ჩეზარე ბეკარია, *Dei delitti e delle pene*
**სიკვდილით დასჯა** — სასჯელის უმაღლესი ზომა — ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა, რაც გათვალისწინებულია კანონით ყველაზე უფრო მძიმე დანაშაულის ჩადენისათვის. ამჟამად საერთაშორისო სამართალი არაორაზროვნად გმობს სიკვდილით დასჯას. XX საუკუნის დასასრულისთვის პოლიტიკური გარემო უკვე ისეთი იყო, რომ საერთაშორისო უწყებათა უმრავლესობამ მიიღო სიკვდილით დასჯის გაუქმებასთან დაკავშირებული ოქმები და კონვენციები. თუმცა ამგვარი ქმედება ჯერ არ განუხორციელებია ყველა სახელმწიფოს. მაგალითად, სიკვდილით დასჯა ჯერ კიდევ მოქმედებს ამერიკის შეერთებული შტატების ზოგიერთ ნაწილში, საუდის არაბეთსა და ჩინეთში.

ძველ საქართველოში სიკვდილით დასჯის განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის დროს მიმართავდნენ, უფრო მეფისა და სახელმწიფოს ღალატისთვის, აგრეთვე მეფის პირადი საჯარო შეურაცხყოფისათვის, მეკობრეობისათვის. გიორგი III-ის 1170 სიგელის მიხედვით, სიკვდილით დასჯა „მრავალჯერ" პარვისთვისაც ყოფილა დაწესებული. სიკვდილით დასჯის სხვადასხვა ფორმით სრულდებოდა: ჩამოხრჩობა, მოშთობა, კლდიდან გადმოგდება, ცეცხლზე დაწვა.

სქოლიო
------

1. ↑  სიკვდილით დასჯა – ენციკლოპედიური ლექსიკონი
2. ↑  *გამყრელიძე ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 336.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სიკვდილით დასჯა |
| --- |
|  |
| 
* გაზის კამერა
* თავის მოკვეთა
* ქვებით ჩაქოლვა
* ჩამოხრჩობა
* დახვრეტა
* ინიექცია
* გილიოტინა
* ელექტრო სკამი
 |  |

 |
სემუელ ბარბერი; კარლ ვან ვეხტენის ფოტო, 1944
**სემიუელ ოსბორნ ბარბერი** (Samuel Osborne Barber) (დ. 9 მარტი, 1910 — გ. 23 იანვარი, 1981) — ამერიკელი კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორი, ყველაზე უკეთ ცნობილი ნაწარმოებით "ადაჟიო სიმებიანი ორკესტრისთვის".

დაიბადა ვესტ-ჩესტერში, პენსილვანია. მუსიკალური კომპოზიციების შექმნა დაიწყო 11 წლის ასაკში. სწავლობდა კურტისის მუსიკის ინსტიტუტში, ფილადელფია, 1935 წელს კი რომის ამერიკული აკადემიის სტიპენდიანტი ხდება. მომდევნო წელს წერს სიმებიან კვარტეტს სი მინორში, რომლის მეორე მოქმედებას, არტურო ტოსკანინის რჩევით, არანჟირებას უკეთებს სიმებიანი ორკესტრისთვის (Adagio for Strings), შემდეგ კი ქორალისთვის (Agnus Dei).


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90763001
* BNE: XX845733
* BNF: cb138911381 (data)
* CANTIC: a10796757
* CiNii: DA07276076
* GND: 118924109
* ISNI: 0000 0001 1033 0095
* LCCN: n81015460
* LNB: 000050929
* MusicBrainz: 74ed34ce-ee95-44e9-a87d-4d2d5056c24a
* NDL: 01062312
* NKC: jn19990000436
* NLA: 35396356
* NLI: 000015370
* NLK: KAC199601573
* NLP: A11883327
* NSK: 000439247
* NTA: 07077109X
* RERO: 02-A020349148
* The SBN id LO1V087655 is not valid.
* SELIBR: 210439
* SNAC: w6p55khd
* SUDOC: 067019307
* Trove: 938060
* VIAF: 113063168
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 113063168

 |
**სენ-პოლი** (ან **სენტ-პოლი**, ფრანგ. L'île Saint-Paul) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში. შედის საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის შემადგენლობაში. მდებარეობს 85 კმ-ით სამხრეთში ამსტერდამის კუნძულიდან, რომელთანაც ერთად ქმნის სენ-პოლისა და ამსტერდამის კუნძულებს.

გეოგრაფია
---------

სენ-პოლი წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, დიამეტრით დაახლოებით 12 კმ, რომელზეც პრაქტიკულად არ არსებობს ხეები. კუნძულს აქვს სამკუთხედის ფორმა და ყველაზე მაქსიმალური სიგრძე უტოლდება 4,8 კმ-ს. კუნძულის ცენტრში მდებარეობს ყურე — წყლით სავსე ვულკანის კალდერა.

კუნძულ სენ-პოლის კლიმატი ჰგავს ამსტერდამის კუნძულის კლიმატს. ჰაერის თვის საშუალო ტემპერატურა მერყეობს ზამთარში 10-11 °С-დან ზაფხულში 17-17,5 °C-მდე. ნალექები საშუალო რაოდენობა წელიწადში მოდის 1000 მმ. კუნძულზე ბინადრობენ პინგვინების, სელაპების და ზღვის ფრინველების კოლონიები.

ვულკანის აქტიურობა
------------------

აქტიური სტრატოვულკანია. ასაკი 1200 წელი. პირველი დაფიქსირებული ამოფრქვევა — 1991 წელი. აქამდე ვულკანი არ ამოფრქვეულა 800 წელზე უფრო დიდი ხნის განმავლობაში. ვულკანის ადგილას წარმოიქმნა დიდი კალდერა. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2009 წელს.

მოსახლეობა
----------

კუნძული დაუსახლებელია, მაგრამ მას ხშირად სტუმრობენ სამეცნიერო ექსპედიციები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძულ სენ-პოლის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2012-03-17 საიტზე Wayback Machine.
* კუნძულ სენ-პოლის საიტი
სოღდის ტერიტორია ძვ. წ. 300 წელს
სოღდური ოქროს მონეტები
**სოღდი**, *სოგდიანე* (ძვ. ბერძნ. Σογδιανή) — ოლქი მდინარეების ზარაფშანისა და კაშკადარიის აუზებში, თანამედროვე უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის ტერიტორიაზე. ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებში შედიოდა აქემენიანთა სახელმწიფოში, ძვ. წ. 329–328 წლებში მოსახლეობამ მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია ალექსანდრე მაკედონელს. ამ პერიოდში სოღდი შედიოდა სელევკიდების სახელმწიფოში, ხოლო ძვ. წ. III საუკუნიდან — ბერძნულ-ბაქტრიულ სამეფოში, ახ. წ. I საუკუნიდან კი – ქუშანის სამეფოში. IV–V საუკუნეების მიჯნაზე სოღდი დაიპყრეს ეფტალიტებმა, VI–VII საუკუნეებში — თურქთა სახაკანომ, VIII საუკუნის დამდეგს დაიპყრეს არაბებმა.

IV–VIII საუკუნეებში სოღდის ტერიტორიაზე არსებობდა მრავალი ავტონომიური სამთავრო, აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო სამარყანდის, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აღმოსავლეთის ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში.

ძველი სოღდის ხელოვნება სუსტადაა შესწავლილი. არქიტექტურაზე გარკვეულ წარმოდგენას იძლევა აფრასიაბის (ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევარი – ახ. წ. I საუკუნე), ყიზილ-ქირისა და თალი-ბარზუს (ორივე ახ. წ. I საუკუნე) ალიზის შენობები და საფორტიფიკაციო ნაგებობანი. სახვითი ხელოვნების ნიმუშებიდან ცნობილია ტერაკოტის მცირე პლასტიკა (ძვ. წ. III–I საუკუნეები). ტერაკოტის ცალკეული ნამუშევრები ელინისტური მხატვრული პრინციპების ნიშნებს ატარებს, გვხვდება აგრეთვე ადგილობრივი ტრადიციების მხატვრული ნამუშევრები; ისინი გამოირჩევიან ეთნიკური ნიშნების ზუსტი გადმოცემით. V–VIII საუკუნეებში მიმდინარეობდა ქალაქებისა და ციტადელების, სასახლეების, ტაძრების, მონუმენტების, ზოგჯერ 2–3-სართულიანი, სახლების მშენებლობა. ქალაქის მაღალი წრის წარმომადგენელთა სახლებს რთავდნენ კედლის მხატვრობით, მხატვრული კვეთის (თიხაზე, ხეზე, ალებასტრზე) ნიმუშებით. ქანდაკებაში ჭარბობს მონუმენტურ-დეკორატიული რელიეფი. ამ პერიოდის დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების მნიშვნელოვანი დარგები (კერამიკა, ვერცხლის ნაკეთობანი, მხატვრული ქსოვილი) ავლენენ კავშირს ძველი თურქული ტომების, ირანის, ინდოეთის, ჩინეთის, ბიზანტიის ხელოვნებასთან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოღდელები
* სოღდური ენა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 485.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 აქემენიანთა იმპერიის ოლქები |
| --- |
|  |
| 
 არაბეთი **·**  არაქოზია **·**  არია **·**  სომხეთი **·**  ასურეთი **·**  ბაბილონი **·**  ბაქტრია **·**  კაბადოკია **·**  კოლხეთი **·**  კარია **·**  ხვარაზმი **·**  დაჰი **·**  დრანგიანა **·**  ეგვიპტე **·**  ელამი **·**  განდჰარა **·**  გედროსია **·**  ჰირკანია **·**  იონია **·**  ინდუსი **·**  კუში **·**  ლიბანი **·**  მეკეა **·**  მიდია **·**  პართია **·**  ფარსი **·**  ქუედია **·**  სეკი **·**  ლიბია **·**  სეტეგუდია **·**  სკუდე  **·**  სოგდიანა **·**  თრაკია |

 |
მარიამისეული ქართლის ცხოვრება
კალიგრაფია მარიამისეულ ქართლის ცხოვრებაში
**მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება"** — „ქართლის ცხოვრების" ნუსხა, გადაწერილი 1633-1646 წლებში ქართლის მეფის როსტომის (1632-1658) მეუღლის მარიამ დადიანის ბრძანებით, რის გამოც მას მარიამისეული ეწოდა. შეიცავს ძეგლის უძველეს ტექსტს.

მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება" დღემდე მოღწეულ ხელნაწერთა შორის ერთ-ერთი უძვირფასესია. შეიცავს 932 გვერდს, ფურცლის ზომებია 32,5X23 სანტიმეტრი. დაწერილია მოსქო თეთრ ქაღალდზე ლამაზი მხედრული ხელით, შავი მელნით; სათაურები შესრულებულია სინგურით. ფურცლებს აქვს ჭვირნიშნები სხვადასხვა გამოსახულებებით. ჩასმულია ტყავგადაკრულ ხის მაგარ ყდაში. 

ხელნაწერი აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ 1884 წელს. მანვე დაიწყო მარიამისეული „ქართლის ცხოვრების" მეცნიერული შესწავლა და რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნაშრომიც მიუძღვნა. შემდეგ ხელნაწერი შესწირა ახალდაარსებულ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას. 

ამჟამად ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში, S ფონდში (S-30). მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება" შეიცავს სუმბატ დავითის ძის ქრონიკას, რაც „ქართლის ცხოვრების" არც ერთ მანამდე ცნობილ ნუსხაში არ მოიპოვებოდა და თამარ მეფის ისტორიას — „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი". მარიამისეულ „ქართლის ცხოვრებაში" საქართველოს ისტორია გადმოცემულია XIV საუკუნემდე (გარდა ზემოთდასახელებულ ისტორიული ნაშრომებისა, მასში შედის ლეონტი მროველისა და ჯუანშერის თხზულებანი, „მატიანე ქართლისა", დავით აღმაშენებლის ისტორია, ჟამთააღმწერლის თხზულება და სხვა). იკითხება ვახტანგ VI-ის მინაწერები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანასეული ქართლის ცხოვრება

ლიტერატურა
----------

* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 114-115
* *ჯავახიშვილი ივ.* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ. 1977;
* *მეტრეველი რ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 439, თბ. 1983
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მგალობლიშვილი**. |

**სოფრომ ზაქარიას ძე მგალობლიშვილი** (დ. 20 ივლისი, 1851, დირბი, გორის მაზრა — გ. 30 ნოემბერი, 1925, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელი, შემდეგ, 1873 წელს თბილისის სასულიერო სემინარია, დაბრუნდა მშობლიურ ქალაქში სადაც მუშაობდა რუსული და ქართული ენების მასწავლებლად. გარდა პედაგოგიური საქმიანობისა, სოფრომ მგალობლიშვილი გორში ეწეოდა ფართო საზოგადოებრივ-რევოლუციურ მოღვაწეობას. სემინარიის კედლებშივე გაიტაცა იგი ანტიმონარქიულმა განწყობილებამ. ახალგაზრდა პედაგოგი და მოწინავე იდეების მქადაგებელი გორის რაიონის დაბა-სოფლებში მართავდა წარმოდგენებს. ავრცელებდა არძალულ ლიტერატურას, რისთვისაც იგი ორჯერ დააპატიმრეს. შემდეგ სოფრომ მგალობლიშვილი ფოთშია, სადაც ერთხანს მუშაობდა საეპარქიო სამმართველოში, ხოლო 1897 წელს გადმოდის თბილისში და იწყებს სამსახურს სინოდის კანტორაში. 1910 წელს დაითხოვეს სინოდიდან და ამის შემდეგ იგი მთლიანად ებმება საზოგადოებრივ საქმიანობაში, აქტიურად თანამშრომლობს ჟურნალ-გაზეთებში.

მწერლობა სოფრომმა ჯერ კიდევ სემინარიაში დაიწყო. თანამშრომლობდა „დროებასა" და „მნათობში", სადაც ბეჭდავდა როგორც ორიგინალურ ნაწარმოებებს, ასევე თარგმნებსაც. მკითხველმა გულთბილად მიიღო მისმიერ ნათარგმნი ფრ. შილერის „ორლეანელი ქალი". ამის შემდეგ იგი სისტემატურად აქვეყნებდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში საინტერესო მოთხრობებსა და მწვავე პუბლიცისტურ წერილებს. მისმა შესანიშნავმა მოთხრობებმა „დედა მაია", „ღამის მეხრე ცეცო", „წითელი სარჩული", „ჯორ-ზაქარია", „ყაყიტას ქურდები" და ბევრმა სხვამ, სამუდამოდ დაიმკვიდრეს საპატიო ადგილი ქართულ ლიტერატურაში. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ხუციშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 526.
* *ბაბუნაშვილი ზ. ნოზაძე თ.*, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 261, თბ. 1994
* *ასათიანი ლ.*, „ჩვენი მწერლები", თბილისი, 1972
* *მებუკე გ.*, „ხალხოსანი მწერლები", თბილისი, 1962
* *ზანდუკელი მ.*, „ახალი ქართული ლიტერატურა", ტ 3, თბილისი, 1955
**მარიამჯვრის წმინდა მარინეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვარის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გამოყენებული ყოფილა შირიმიც. ძეგლი ძლიერ იყო დაზიანებული: ჩამონგრეული იყო კამარა, გრძივი კედლები 1-1,5 მეტრ სიმაღლეზეღა იყო შემორჩენილი. მათ შორის ჩრდილოეთ კედელი გარედან მიწით იყო დაფარული. 

შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ეკლესიის იატაკის მიმართ ოდნავ შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც მცირე ზომის, თარაზულად გადახურული სარკმელი და ორი ოთხკუთხა ნიშაა. ნიშებიდან ერთი აფსიდის სამხრეთ მხართანაა, მეორე - ჩრდილოეთ გვერდის შუაში. სარკმლის ქვემოთ დგას რიყის ქვით ნაშენი, არაწესიერი ფორმის ტრაპეზი. აფსიდი კონქითაა გადახურული. საკურთხევლის ბაქანს ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. 

გარედან ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელი გამაგრებული იყო ორი ნახევარწრიული კონტრფორსით. 1980-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია თვითნებურად აღადგინა, რამაც შენობის ისტორიული ღირებულება მთლიანად დაუკარგა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 145.
**სექტემბერი - 2015** მიმდინარე წლის მეცხრე თვეა. დაიწყება სამშაბათს და დამთავრდება 30 დღის შემდეგ, ოთხშაბათს.

პორტალი:ახალი ამბები
--------------------

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 1

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 2

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 3

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 4

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 5

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 6

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 7

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 8

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 9

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 10

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 11

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 12

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 13

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 14

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 15

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 16

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 17

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 18

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 19

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 20


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მიმდინარე მოვლენები 21 სექტემბერი, 2015 (2015-09-21) (ორშაბათი) | რ | ი | კ | ხ | გ |

 |
| * საბერძნეთის რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა მემარცხენე პარტია „სირიზამ" ხმათა 35%-ით (ტაბულა)
 |

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 22

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 23

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 24

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 25

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 26

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 27

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 28


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მიმდინარე მოვლენები 29 სექტემბერი, 2015 (2015-09-29) (სამშაბათი) | რ | ი | კ | ხ | გ |

 |
| * ნასამ დაადასტურა პლანეა მარსზე თხევადი წყლის არსებობა (ლიბერალი)
 |

პორტალი:ახალი ამბები/2015 სექტემბერი 30
სექსტანტი
**სექსტანტი** (ლათ. sextans, ნათ. ბრ. sextantis – მეექვსე) — კუთხესაზომი სარკულ-ამრეკლი ინსტრუმენტი, რომლითაც დაკვირვების ადგილის კოორდინატების განსაზღვრის მიზნით ზომავენ ციური სხეულების სიმაღლეს ჰორიზონტის მიმართ ან ნაპირზე მდებარე საგნებს შორის ხილულ კუთხეს. 

სექსტანტს იყენებენ გემსა და თვითმფრინავზე; ემყარება მხედველობის ველში ორი საგნის (მნათობების ან მნათობისა და ჰორიზონტის) შეთავსების შესაძლებლობას. 

სექსტანტი პირველად 1730-1731 წლებში ააგო ჯონ ჰედლიმ (ინგლისი) და მისგან დამოუკიდებლად ტომას გოდფრიმ (აშშ). 
თუმცა იდეა გამოთქვა ისააკ ნიუტონმა (1699; გამოქვეყნდა 1742). 

სექსტანტმა განდევნა ასტრონომიულ-გეოდეზიური ხელსაწყო ასტროლაბი, რომელიც მიიჩნეოდა მთავარ ნავიგაციურ ინსტრუმენტად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Her Majesty's Nautical Almanac Office დაარქივებული 2007-06-30 საიტზე Wayback Machine.
* The History of HM Nautical Almanac Office დაარქივებული 2007-06-30 საიტზე Wayback Machine.
* CD-Sextant - Build your own sextant Simple do-it-yourself project.
* Lunars web site. online calculation
* Complete celnav theory book, including Lunars

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 305.
* Скородумов П. П. Мореходная астрономия, Л. 1963 (Курс корабле- вождения, т. 2);
* Куницкий Р. В. Курс авиационной астрономии, М. 1949.
**სომხური თოლია** - ანუ სევანის ტბის ვერცხლისფერი თოლია. ცხოვრობს კავკასიაში, ახლო და შუა აღმოსავლეთის რეგიონში. ადრე ის კლასიფიცირდებოდა, როგორც ვერცხლისგულის ქვესახეობა, მაგრამ ამჟამად ის დამოუკიდებელი ფორმით არის წარმოდგენილი, მეჭვავიასნაირნთა ოჯახში. აღნიშნული ინდივიდის ოჯახი მოიცავს, 22 გვარს და 100 სახეობას.

აღწერა
------

სომეხი თოლია ხასიათდება ყვითელი ფერის ფეხით, ოდნავ პატარა, მუქი ნაცრისფერი ზურგითა და მუქი თვალებით. ფრთებზე შავი ფერის ზოლით და უფრო ხშირად პატარა თეთრი ლაქებით. ზამთარში ფრინველები, როგორც წესი ყავისფერნი არიან. მათ აქვთ მოთეთრო ბუმბული, ფერმკრთალი ფუმფულა და ვიწრო, მკაფიო შავ ზოლიანი კუდი.

ძირითადად სომხურ თოლიას ბუდე მთიანი ტბის მახლობლად აქვს. ცხოვრობს სომხეთში, საქართველოში, თურქეთსა და დასავლეთ ირანში. სომხეთში ყველაზე დიდი პოპულაცია არის სევანის ტბის აუზში, არბის ტბაზე, მდინარეების არაქსისა და ახურიანის ხეობებში. ფრინველთა უმეტესობა ზამთარში მიგრირებს თურქეთის, ლიბანისა და ისრაელის სანაპიროებზე. ამ ინდივიდების უფრო მცირე რაოდენობა - კვიპროსსა და ეგვიპტეში გვხვდება.

თოლიებს აქვთ მცენარეული ბუდეები ნაპირზე, კუნძულებზე ან ტბაზე აგებული. დებს დაახლოებით სამ კვერცხს, ძირითადად, აპრილის ბოლოს. ბუდეების კოლონიები ძალიან მკვრივია, ბუდეები ერთმანეთთან ახლოსაა და მათ შორის ტერიტორიული კონფლიქტები არ არის გამორიცხული.

სევანის ტბის თოლიის სიგრძე მერყეობს 52-დან 62 სანტიმეტრამდე ფრთების გასწვრივ, იწონის 600-დან 960 გრამამდე. მათი დამახასიათებელი ნიშნებია მასიური სხეული, საშუალო სიგრძის გრძელი მრუდი ფრთები. კუდი მოკლე აქვთ. ფეხები გაშლილია, კარგად განვითარებული საცურაო გარსით. ძირითადად თოლიები ითვლებიან საშუალო ზომის ფრინველებად. 

ძირითადად თოლიები ნადირობენ თევზებზე, კიბოსნაირებზე, მფრინავ და წყლის მწერებზე. ასევე იციან, სხვა ფრინველების ბუდეებიდან, კვერცხების ჭამა. სევანის ტბის თიოლიაც სხვა თოლიების მსგავსად ხშრად სტუმრობს: საკვების ნარჩენებს, ნაგავსაყრელებს და სათევზაო გემებთან ახლოს ხშირად დაფრინავს. შეიძლება ის შევნიშნოთ მოშორებით წყლის წყლებიდან ათობით კილომეტრის მანძილზე. ცხოველური საკვების გარდა, იკვებება ტყის კენკრით. ასე, რომ დიდი თოლიები ანგრევენ სხვა ფრინველებთა ბუდეებს, ჭამენ ნარჩენებს, ტყის კენკრასა და მძორს.

ლიტერატურა
----------

* Alan Harris, Hadoram Shirihai & David Christie. 1996 The Macmillan Birder’s Guide to European and Middle Eastern Birds. Macmillan, London.
* Snow D. W. & Perrins C. M. 1998. The Birds of the Western Palearctic, Concise Edition. Oxford University Press, Oxford Vol. 1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Armenian Gull photos by Rudy Offerein.
* Armenian Gull photos by Martin Reid.
* Avibase entry for Armenian Gull დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine. .
* Birdguides — Armenian Gull.
* Photo of an Armenian Gull with spanned wings at Lake Sevan.
* Photo of a group of Armenian Gulls at Lake Sevan.