recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტინშო** (ნორვ. Tinnsjå) — ტბა ნორვეგიაში. ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი და ევროპის ერთ-ერთი უღრმესი ტბა. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ტელემარკის საგრაფოს ტინისა და ნუტოდენის მუნიციპალიტეტების ფარგლებში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 190 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 51,43 კმ², წყლის მოცულობა 9,71 კმ³. მაქსიმალური სიღრმე 460 მ. ერთვის მდინარე მონა, რომლის სათავეს მესვატნის ტბა წარმოადგენს. 

ტბას ჩრდილოეთ მხარეს ერთვის მდინარე მორი, რომელიც წყლებს იკრებს კალჰოვდფიორდენის ტბიდან. ტინშოდან გამოედინება მდინარე ტინელვა. ტინშო არის სკიენსვასდრაგეტის წყალშემკრები აუზის ნაწილი. 

1944 წელს გერმანიის მიერ ნორვეგიის ოკუპაციისას ტბაში ჩაიძირა ბორანი SF Hydro. გერმანელები ბორანს იყენებდნენ დიდი რაოდენობით მძიმე წყლის ტრანსპორტირებისთვის გერმანიაში, სადაც იგი ბირთვული იარაღის კვლევისთვის გამოიყენებოდა. მძიმე წყალი წარმოებული იყო ვემორკში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ რიუკანის სიახლოვეს. ბორანის ნანგრევები აღმოაჩინეს 1993 წელს.

2004 წელს ეს საკითხი გამოიძიეს და გადაიღეს სატელევიზიო სერიალ „Nova"-სთვის. მძიმე წყლიდან ნიმუშები ამოიღეს, რომლის შედეგად დადასტურდა იზოტოპებით გამდიდრებული დეიტერიუმი. 

2004 წელს მძიმე წყლის შესახებ ახალი დოკუმენტური ფილმის გადაღებისას გადამღები ჯგუფისთვის ცნობილი გახდა უჩვეულო თევზის არსებობის შესახებ, რომელიც ბინადრობდა ტბის ფსკერთან, 430 მ სიღრმეზე. 

2005 წლის აპრილში დაიჭირეს ორი მანამდე უცნობი თევზის ეგზემპლარი. ანალიზმა გამოააშკარავა, რომ თევზი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული არქტიკულ გოჭალასთან. ღია ფერის, ნახევრად გამჭვირვალე თევზის სიგრძემ 15 სმ მიაღწია, ამასთან არ ჰქონდა საცურავი ბუშტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია
* ნორვეგიის ტბების სია

სქოლიო
------

1. ↑   (1995) *Rjukanbanen; på sporet av et industrieventyr* (Norwegian). Rjukan:  Mana Forlag. ISBN 82-993549-1-9.
2. ↑  Mathismoen, Ole (11 May 2005). „Ny fisk oppdaget (New Fish Discovered)". *Aftenposten*. ციტირების თარიღი: 1 February 2015.
**ტასმანი** (ინგლ. Tasman Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრება უესტ-კოსტისა და მარლბოროს რეგიონები. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიჩმონდი.

ტასმანის რეგიონი ფართო არეალია სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ წვერის დასავლეთში, მოიცავს 9786 კმ²-ს. ჩრდილოეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვასა და გოლდენ-ბეიზე. უმაღლესი წერტილია ფრანკლინის მთა, ზღვის დონიდან 2340 მეტრზე.

სახელი
------

ტასმანის უბემ, რომელიც სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან მდებარეობს, სახელი მიიღო ახალი ზელანდიის პირველი ევრიპელი აღმომჩენის — აბელ ტასმანისგან. შემდეგში ეს სახელი გავრცელდა 1989 წელს დაარსებულ ადმინისტრაციულ რეგიონზეც.

ეკონომიკა
---------

2003 წელს, ტასმანის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$2,343 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 2 %-ს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Tasman District Council

სქოლიო
------

1. ↑  Regional Gross Domestic Product. ახალი ზელანდის სტატისტიკა (2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
**რომან სუტა** (ლატვ. Romans Suta; დ. 28 აპრილი, 1896, რაუნა, რუსეთის იმპერია — გ. 14 ივლისი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ლატვიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ეკაბ სუტასა და ნატალია-ამალია აპსიტეს ოჯახში. მისი ოჯახში ფლობდა პატარა მაღაზიასა და ვეგეტარიანულ კაფეს. დაამთავრა ქალაქ ვალკის სკოლა, შემდეგ კი ექსტერნად დაამთავრა ფსკოვის რეალური სასწავლებელი 1912 წელს. 1913 წელს სწავლობდა იული მადერნიეკსის კერძო სტუდიაში, ხოლო 1913-15 წლებში სწავლობდა რიგის საქალაქო სამხატვრო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზის მოახლოების გამო მისი ოჯახში გადავიდა პეტერბურგში. 1917 წელს დაამთავრა პენზის სამხატვრო სკოლა. 1917 წლის აგვისტოში მოხალისედ ჩაირიცხა ზემგალის ლატვიელ მსროლელთა პოლკში. იმავე წლის ბოლოს დაბრუნდა ლატვიაში.

ცხოვრობდა რიგაში, სადაც გაერთიანდა მხატვარ-ექსპრესიონისტთა ჯგუფში 1919 წელს. 1923 წელს სტიპენდიის იმყოფებოდა ბერლინში, დრეზდენსა და პარიზში. მისი ცნობილი ფერწერული ნამუშევრებია „ეკლესია" (1917), „ორი ფიგურა" (1919), „ავტოპორტრეტი ჩიბუხით" (1920), „მესანგრეები" (1920), „არლეკინი გიტარით" (1923), „იანის პლასე მეგობარ ქალთან" (1927), „იპოდრომი" (1933). მისი ნამუშევრების გამოფენები ეწყობოდა რიგაში. ბერლინში, პარიზში, სტოკჰოლმში, ოსლოში, პრაღაში, ვარშავაში, ტარტუში, ტალინში, ნიუ-იორკში, ვაშინგტონში, ბრიუსელში, ლაიფციგში, მოსკოვში და სხვა ქალაქებში. 1925 წელს პარიზში გამართულ გამოფენაზე დაჯილდოვდა ოქროს მედლით ნაციონალური კონსტრუქტივიზმის სტილისტური იდეებისათვის და ბრინჯაოს მედლით ფაიფურის მოხატვისთვის. 1926 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გაერთიანება „მწვანე ყვავის" გამოფენებში, 1929-34 წლებში გაერთიანებული იყო მხატვარ-გრაფიკოსთა რიგის საზოგადოებაში.

1931-40 წლებში მუშაობდა რიგის კუზნეცოვის ფაიფურ-ქაშანურის ფაბრიკასა და ილგუციემის შუშის ქარხანაში მთავარი მხატვრის თანამდებობაზე. 1935 წელს ბრიუსელში გამართულ გამოფენაზე დაჯილდოვდა ვერცხლის მედლით კერამიკისთვის. 1937 წელს პარიზში გამართულ გამოფენაზე გადაეცა გრან პრი ბოთლის წარმოებისთვის. 1939-41 წლებში მუშაობდა რიგის კინოსტუდიის დმდგმელი მხატვრის თანამდებობაზე.

1941 წლიდან გადავიდა თბილისში და მუშაობდა კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მხატვარ-დეკორატორად. საქართველოში მან იმუშავა ფილმებზე „შავ მთებში" (1941), „გიორგი სააკაძე" (1942), „მოუხელთებელი იანი" (1942), „ჯურღაის ფარი" (1944).

საქართველოში სუტა გაერთიანდა არალეგალურ ანტისაბჭოთა ორგანიზაციაში „თეთრი გიორგი", რომელიც ფულის მოპოვების მიზნით ბეჭდავდა პურის ყალბს ტალონებს. 1943 წლის 4 სექტემბერს დააპატიმრეს ხალხის მტრობისა და პურის ბარათების გაყალბების ბრალდებით. 1944 წლის 7-12 აპრილს გამოტანეს დახვრეტის განაჩენი, რომელიც აღასრულეს 14 ივლისს. 1959 წელს იქნა ნაწილობრივ რეაბილიტირებული. მისი გამოფენები მოეწყო რიგასა (1966, 1985, 1986, 1991, 1996) და ცესისში (1991). 2008 წელს მის ყოფილ სახლში გაიხსნა სუტას მუზეუმი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ნ*. „ლატვიელი მხატვარი რომან სუტა საქართველოში", „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები" N2 გვ. 124-134 —თბილისი, „უნივერსალი" 2016 ISSN 1512-3154

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Наталья Евсеева. Краткий анализ творчества Романа Суты и Александры Бельцовой. დაარქივებული 2017-04-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯავახიშვილი ნ*. „რომან სუტა საქართველოში", „ისტორიანი" N10 — თბილისი, 2016
**სამორა მაშელი** (პორტ. Samora Moisés Machel; დ. 29 სექტემბერი 1933, მადრაგოა, პორტუგალიის მოზამბიკი — გ. 19 ოქტომბერი, 1986, მბუზინი, ლებომბოს მთა, სარ) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი, მარშალი. 

დაიბადა 1933 წელს. მიეკუთვნება ცონგას ეთნიკურ ჯგუფს. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა კათოლიკურ სემინარიაში. 1963 წლამდე მუშაობდა მაპუტუს საავადმყოფოში. შემდეგ ედუარდო მონდლანესთან ერთად ჩამოაყალიბა მოზამბიკის განთავისუფლების ფრონტი — ფრელიმო. 

1975 წელს აირჩიეს მოზამბიკის პრეზიდენტად. ქვეყანაში დაამყარა სოციალისტური რეჟიმი. გააღრმავა ურთიერთობა კომუნისტურ ქვეყნებთან. შეხვდა კომუნისტ ლიდერებს: ფიდელ კასტროს, ლეონიდ ბრეჟნევს, ერიხ ჰონეკერს, თეოდორ ჟივკოვს, იუმჟაგიინ ცედენბალს, ნიკოლაე ჩაუშესკუს და მიხეილ გორბაჩოვს. 

დაიღუპა 1986 წელს ავიაკატასტროფაში. მისი მეუღლე გრასა მაშელი ცოლად გაჰყვა სამხრეთ აფრიკის პირველ შავკანიან პრეზიდენტს ნელსონ მანდელას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სამორა მაშელი***

* Speech by Nelson Mandela at the unveiling of the Samora Machel Memorial დაარქივებული 2004-02-09 საიტზე Wayback Machine.
* The TRC's Special Investigation into the death of President Samora Machel
* A case of assassination? President Samora Machel and the plane crash at Mbuzini დაარქივებული 2011-10-01 საიტზე Wayback Machine.
* Biographical notes on Samora Machel
* Graça Machel and Mandela
* Historic film essay on Frelimo and Samora Machel's rehabilitation program

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოზამბიკის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
სამორა მაშელი **·**  ჟოაკიმ ჩისანო **·**  არმანდუ გებუსა **·**  ფილიპე ნიუსი |

 |
ახალგაზრდა ტოპოზა მამაკაცი.
**ტოპოზა** — აფრიკაში მოსახლე ეთნიკური ჯგუფი. ისინი სამხრეთ სუდანის ტერიტორიაზე დღევანდელ აღმოსავლეთ ეკვატორიაში სავარაუდოდ XVI საუკუნეში გადასახლდნენ. ტოპოზები მუდმივად ჩართული იყვნენ მეზობლებთან წყლის და საძოვრების გამო წარმოქმნილ კონფლიქტებში.

ტოპოზების რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 207 000 ადამიანს და ისინი სამხრეთ სუდანის სიდიდით VI ან VII ეთნიკური ჯგუფია. ტოპოზებს არ ჰყავთ გამოკვეთილი პოლიტიკური ლიდერი, ისინი პატივს უფროსებსა და ბელადებს სცემენ. გადაწყვეტილებებს იღებენ საერთო კრებებზე, რომლებსაც მხოლოდ კაცები ესწრებიან. ტოპოზებს სჯერავთ ერთი ზეძალის და ანცესტრალური სულის. სამოქალაქო ომების დროს ისინი მხარს უჭერდნენ ხან სამხრეთ სუდანის განმათავისუფლებელ მოძრაობას, ხან — სუდანის არმიას.

ლიტერატურა
----------

* CROSS-BORDER PEACE & SPORTS PROGRAMME FOR YOUTH WARRIORS SUDAN/UGANDA/KENYA. Seeds of Peace Africa (2009-2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 16 July 2011.
* Donham, Donald Lewis; James, Wendy (1986) *The Southern marches of imperial Ethiopia: essays in history and social anthropology*.  CUP Archive.
* Eastern Equatoria State Profile. *United Nations Mission in Sudan*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 16 July 2011.
**სამოურავო** — მეფის სახასო ან მსხვილი საერო და საეკლესიო ფეოდალების სამფლობელო ტერიტორიის ნაწილი შუა საუკუნეების საქართველოში, რომელსაც მოურავი განაგებდა. სამოურავოს არსებობას XIII საუკუნიდან ვარაუდობენ, მათი მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა XV საუკუნიდან, როდესაც საქართველოს პოლიტიკური დაშლის შედეგად მოიშალა ძველი ცენტრალიზებული მმართველობა, გადავარდა საერისთავოების სისტემა და მისი ადგილი სათავადოებმა დაიკავეს. სამოურავო სხვადასხვა სიდიდისა და მნიშვნელობისა იყო — ერთი ან ორი სოფლიდან მთელ პროვინციამდე (მსხვილი სამეფო სამოურავოები იყო ქიზიყისა, თუშეთისა, ენისელისა, ბამბაკისა, ყაზახისა, თრიალეთისა და სხვა). დროდადრო კახეთის მეფეები (თეიმურაზ I, ერეკლე I, ერეკლე II) ქართლისა და კახეთის სამეფოების გაერთიანებისა და ცენტრალიზაციის პოლიტიკის გატარებისას ცდილობდნენ შეეზღუდათ ან გაეუქმებინათ სათავადოები და სხვა ნახევრად დამოუკიდებელი პოლიტიკური ერთეულები და მათ მაგივრად დაენერგათ სამოურავოების სისტემა (მაგ. XVIII საუკუნეში გაუქმდა არაგვისა და ქსნის საერისთავოები (სათავადოები), ყაზახისა და ბორჩალოს სახანოები, სადაც შემდეგ სამოურავოები დაწესდა). სამოურავოს სისტემა საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ გაუქმდა.

ლიტერატურა
----------

* *ასათიანი ნ.* სახელმწიფოებრივი რეფორმების საკითხისათვის XV საუკუნის კახეთის სამეფოშ, კრ.:ძიებანი საქართველოსა და კავკასის ისტორიიდან, თბ. 1976;
* *კოპალიანი ჯ.*, მოურავის ინსტიტუტი ფეოდალურ საქართველოში, „საისტორიო კრებული", 1973, ტ. 4;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973;

* *ასათიანი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 22.
**ვაჭარ სოლოდოვის წისქვილი** (რუს. Мельница Солодова) — XIX საუკუნის მესამე მეოთხედის სამრეწველო არქიტექტურის ძეგლი ქალაქ დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სოლოდოვის წისქვილი დღემდე არ არის შემორჩენილი.

ისტორია
-------

წისქვილი ააშენეს 1870 წელს. ეს იყო იშვიათი მაგალითი ქალაქის არქიტექტურაში. წარმოდგენილი იყო ორსართულიანი ნაგებობის სახით, რომელიც სრულდებოდა კარვისებური სახურავით. ნაგებობის ფასადი გაფორმებული იყო ბათქაშის დეკორაციებით, როგორიც ახასიათებს ფსევდოგოთიკურსა და რენესანსის სტილებს. შენობის არქიტექტურულ-მხატვრული ფასადი ჩამოყალიბდა პირველ სართულზე. მასზე განთავსებული იყო პროფილირებული თამასები და მაღალი ნახევარწრიული არქივოლტები. სოლოდოვის წისქვილის მეორე სართულის ფანჯრები ნახევარწრიული სანდრიკებით სრულდებოდა, მათ ზემოთ მასიური დაკბილული ფრიზები გვხვდებოდა. 

წისქვილი მოქმედებდა 1870 წლიდან ერთი ორთქლის მანქანის საშუალებით, რომელსაც 80 ცხენის ძალა ჰქონდა და წისქვილის შტატში ირიცხებოდა 48 თანამშრომელი. აქ მზადდებოდა 300 000 ფუთი ფქვილი ერთი თვის განმავლობაში. მოგვიანებით, 1875 წელს წისქვილი გადავიდა ივანე სტეფანეს ძე ივანოვიჩის კუთვნილებაში. თუმცა წყაროების არარსებობის გამო წისქვილი პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1885 წელს, ამ პერიოდისათვის იგი უკვე ვაჭართა ოჯახის, სოლოდოვების კუთვნილებაში იყო გადასული.

სქოლიო
------

1. ↑  Админ. Мельница купца Солодова. voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-18.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სამება (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

 ძველი აღთქმის სამების ხატი, ანდრია რუბლიოვი, მარცხნიდან: მამა ღმერთი, ძე ღმერთი და სულიწმინდა
**სამება** — ქრისტიანული ღვთისმეტყველების უმთავრესი დოგმატი, რომლის მიხედვით, ღმერთი ერთი თავისი არსებით, მაგრამ „სამგვამოვანია" (სამპიროვანი, სამბუნებოვანია); მამა ღმერთი, ძე ღმერთი (ლოგოსი — „სიტყვა" ) და სულიწმინდა; სამების წევრნი თანასწორნი და თანაარსებულნი არიან. ტერმინი „სამება" ახალ აღთქმაში არ გვხვდება. იგი ჩნდება II საუკუნის მიწურულში (თეოფილე, ტერტულიანე), მოძღვრება სამების შესახებ განვითარდა III საუკუნეში (ორიგენე). კონცეფციამ ღვთაების „სამგვამოვნების" შესახებ ქრისტიანულ ეკლესიაში მწვავე დისკუსია გამოიწვია (ე. წ. ტრინიტარული პაექრობანი). სამების დოგმატი შემუშავდა ნიკეის პირველ საეკლესიო (325) და კონსტანტინოპოლის პირველ საეკლესიო (381) კრებებზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 711.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წმინდა სამება |
| --- |
|  |
| 
მამა ღმერთი  · ძე ღმერთი  · სულიწმინდა ღმერთი |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb11933629k (data)
* GND: 4060909-1
* LCCN: sh85137555
* LNB: 000049492
* NDL: 00570172
* NKC: ph118144

 |
**სელი** (Linum) — ერთ ან მრავალწლოვანი მცენარე სელისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 200-მდე სახეობას. ყველაზე მეტად გავრცელებულია ჩვეულებრივი ანუ კულტურული სელი (Linum usitatissimum), რომელიც იყოფა 5 ჯგუფად: სართავი, შუალურა ზეთოვანი, მსხვილმარცვალა, გართხმული. უმთავრესად კულტივირებულია სართავი და ზეთოვანი სელი.

*სართავი სელი* ერთწლოვანია, აქვს ცილინდრული ღერო, რომლის სიმაღლე 70-125 სმ აღწევს, ლანცეტისებრი ფოთოლი, ყვავილედი მტევანი. ნაყოფი კოლოფია, თესლი — ბრტყელი, კვერცხისებრი, ყავისფერი (ზოგჯერ ყვითელი). ბოჭკოსაგან (ღეროში 20-25%-ია) ამზადებენ ნართს, ქსოვილს. ჩენჩოს იყენებენ საწვავად. ძველად სართავი სელი ფართოდ იყო გავრცელებული საქართველოში (კოლხეთი). ამჟამად აღარ მოჰყავთ.

*ზეთოვანი სელი* ერთწლოვანია, დატოტვილღეროიანი. მისი თესლისაგან (35-52% ზეთს შეიცავს) ამზადებენ ლაქს, ოლიფას, საღებავს, ლინოლეუმს და სხვა. იყენებენ აგრეთვე საჭმელად და მედიცინაში. ჩენჩო კონცენტრირებული საკვებია.

გალერეა
-------

* სელი ველური Linum bienne Wildleinსელი ველური Linum bienne Wildlein
* სელი კავკასიური Linum hypericifolium Kaukasusleinსელი კავკასიური Linum hypericifolium Kaukasuslein

ლიტერატურა
----------

* *ჯაფარიძე ა.* მემცენარეობა, თბ. 1975;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 278.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რუსთავი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ანსამბლი რუსთავი
**„რუსთავი"** — ანსამბლი, რომელიც დააარსა ანზორ ერქომაიშვილმა მეგობრებთან ერთად 1968 წელს. თავიდან ანსამბლი მხოლოდ მომღერლებისგან შედგებოდა. იმავე წელს მომღერლებს მოცეკვავეთა გუნდი შეუერთდა და დღემდე ერთიანი სახელით აგრძელებენ მოღვაწეობას. დაარსების დღიდან ანსამბლს გამართული აქვს 7000-ზე მეტი კონცერტი მსოფლიოს 80-მდე ქვეყანაში.

ანსამბლის რეპერტუარში შედის საქართველოს თითქმის ყველა კუთხის ცეკვები და სიმღერები. „რუსთავის" ყოველ წევრს აქვს ძალზე დიდი შემოქმედებითი დატვირთვა. ქართული ხალხური სიმღერის სტრუქტურა განაპირობებს ანსამბლის წევრთა შემოქმედებით თანასწორუფლებიანობას, რაც თითოეული მომღერლისაგან მოითხოვს მაღალ პროფესიონალიზმს, ოსტატობასა და საშემსრულებლო კულტურას.

როგორც მომღერალთა, ასევე მოცეკვავეთა წარმოდგენების სტილი ტრადიციულია და ინარჩუნებს ისტორიულ კოლორიტს. ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის ანზორ ერქომაიშვილისა და მთავარი ქორეოგრაფის ფრიდონ სულაბერიძის ხედვაა ანსამბლმა შეინარჩუნოს ეთნოგრაფიული გუნდის ფორმა და სტრუქტურა, ამავე დროს გადალახოს კუთხური კარჩაკეტილობა. ამ ხედვის შედეგია, რომ ანსამბლი საფუძვლიანად დაეუფლა მრავალდიალექტიანი ქართული მუსიკალური ფოლკლორული ცეკვისა და სიმღერის სტილსა თუ ჟანრობრივ მრავალფეროვნებას, რითაც აკადემიური საგუნდო კოლექტივის თვისებები შეიძინა.

ქართული ხალხური სიმღერების პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, ანსამბლი „რუსთავი" დაჯილდოებულია ზაქარია ფალიაშვილის (1980), ალბერტ შვაიცერის (1986) და საქართველოს სახელმწიფო (1999) პრემიებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსთავი დაარქივებული 2012-02-08 საიტზე Wayback Machine.
* ამაზონი
**სახელმწიფო ენა** — ენა, რომელიც ამ სტატუსით არის განსაზღვრული ამა თუ იმ ქვეყნის კონსტიტუციაში, ან კონსტიტუციის არარსებობის შემთხვევაში - სახელმწიფოს კანონებში. ეს არის ენა, რომელსაც სახელმწიფოს მოქალაქეები იყენებენ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან (საკანონმდებლო, სასამართლო, აღმასრულებელი) ურთიერთობებისას. ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს სახელმწიფო ენა, რომელიც ასეთად აღიარებულია მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, ეროვნული უმცირესობების ენებისაგან, რომელთაც აქვს სახელმწიფო (ოფიციალური) ენის სტატუსი ქვეყნის ამა თუ იმ რეგიონში. მაგალითად, საქართველოს სახელმწიფო ენაა ქართული, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის — ქართული და აფხაზური. ანალოგიური სტატუსი აქვს თათრულ ენას თათრეთის რესპუბლიკაში (რუსეთი), კატალონიურ ენას კატალონიაში (ესპანეთში), ფრანგულ ენას ლუიზიანის შტატში (აშშ) და ა.შ. 

თანამედროვე მსოფლიო ქვეყნების ნახევარზე მეტს აქვს დაფიქსირებული სახელმწიფო ენა, ზოგიერთ შემთხვევაში — ორი, სამი და მეტი ენა. 

* **2 სახელმწიფო ენა**: კანადა, ფინეთი, ირლანდია, ბელარუსი, ავღანეთი, ჰაიტი...
* **3 სახელმწიფო ენა**: ბელგია, პარაგვაი, ...
* **4 სახელმწიფო ენა**: შვეიცარია, სინგაპური, ...

და ბოლოს, ზოგიერთ ქვეყანაში სახელმწიფო ენის ცნება არ არსებობს, უფრო ზუსტად, კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული. მათ რიცხვს მიეკუთვნება ავსტრალია, დიდი ბრიტანეთი, ერიტრეა, შვედეთი და სხვები. ასეთ შემთხვევაში, როგორც წესი, ქვეყნის უმრავლესობის ენებს მოიხსენიებენ ოფიციალური ენის სახელით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სახელმწიფო ენები

ლიტერატურა
----------

* *Writing Systems of the World: Alphabets, Syllabaries, Pictograms* (1990), ISBN 0-8048-1654-9 — lists official languages of the countries of the world, among other information.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Languages by country დაარქივებული 2018-12-26 საიტზე Wayback Machine.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო დროშა სახელმწიფო დროშის მოედანზე
**სახელმწიფო დროშის მოედანი** (აზერ. Dövlət Bayrağı Meydanı) — მოედანი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, რომლის ტერიტორიაზეც მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა.

ისტორია
-------

2007 წლის 17 ნოემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას ბაქოს სახელმწიფო დროშის მოედანის შექმნის თაობაზე. მოედნის ფუნდამეტს საფუძველი ჩაეყარა იმავე წლის 30 დეკემბერს ბაილის რაიონში. 

2010 წლის 1 სექტემბერს ბაქოში შედგა სახელწიფო დროში მოედნის გახნა, სადაც აზერბაიჯანის დროშა იქნა აწეული. 2011 წლის მაისამდე დროშის ბოძი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი იყო და გინესის რეკორდების წიგნშიც კი მოხვდა. მისი სიმაღლე 162 მეტრია.

2010 წლის 24 ნოემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებით მინისტრთა კაბინეტში შეიქმნა სახელმწიფო დროშის კომპლექსის სამმართველო, 2011 წლის 27 აპრილს დეპარტამენტის ხელმძღვანელად დაინიშნა რაშად რაფაელ ოღლუ მამედოვი.

პროექტი შეიქმნა ცნობილი ამერიკული კომპანია Trident Support -ისა და განხორციელდა აზერბაიჯანული კომპანია Azenko-ს მიერ.

აღწერა
------

ტერიტორია მოიცავს 60 ჰექტარს და მისი ზედა ნაწილი 31 ათასი კვადრატული მეტრია. ფლაგშტოკის სიმაღლე 162 მეტრია, საფუძველის დიამეტრი 3.2 მეტრი, ზედა ნაწილის 1.09 მეტრი. კონსტრუქციის საერთო წონა 220 ტონაა. დროშის სიგანე 35 მეტრია, სიგრძე 70 მეტრი, საერთო ფართობი 2450 კვადრატული მეტრი და წონა დაახლოებით 350 კილოგრამს შეადგენს. მოედნის მშენებლობის ღირებულებამ დაახლოებით 32 მილიონ დოლარი შეადგინა.

უახლესი ტექნოლოგიის გამოყენების წყალობით, დროშის ბოძს შეუძლია გაუძლოს 58 მ/წმ (209 კმ/სთ) ქარის სიჩქარეს. თუმცა იმ დღეებში, როდესაც ქარის სიჩქარე 20 მ/წმ აღემატება, დროშა დაშვებულ უნდა იქნეს. დეველოპერების გათვლებით, ბაქოში ასეთი დღეები არ აღემატება წელიწადში 40-50 დღეს.

მოედანზე წარმოდგენილია ასევე სახელმწიფო სიმბოლოები - გერბი, ჰიმნის ტექსტი და აზერბაიჯანის რუკა, რომლებიც შესრულებულია მოოქროვილი ბრინჯაოსგან. ასევე შექმნილია აზერბაიჯანის ეროვნული დროშის მუზეუმი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Ильхам Алиев принял участие на торжественной церемонии открытия площади Государственного флага - *president.az*
2. 1 2  В Азербайджане установлен самый высокий флагшток в мире - *news.day.az*
3. ↑  Назначен начальник Управления комплекса площади Государственного флага Азербайджана - *news.day.az*
4. ↑  Мистика убрала азербайджанский флаг
5. ↑  Девид Чамберс: «Я горд тем, что построил самый высокий флаг в мире именно в Баку» - *1news.az*
6. ↑  Площадь государственного флага
**სახელმწიფო შესყიდვა** (ინგლ. Government procurement or public procurement), *საჯარო შესყიდვა* — საჯარო დაწესებულებების მიერ საქონლის, მომსახურების ან სამშენებლო სამუშაოს შესყიდვა სპეციალური პროცედურების გამოყენებით.

სახელმწიფო შესყიდვები საქართველოში
----------------------------------

სახელმწიფო შესყიდვები საქართველოში წესრიგდება „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ" საქართველოს კანონით. ამ კანონის თანახმად, სახელმწიფო შესყიდვა არის კანონით დადგენილ შემთხვევებში ელექტრონული ან სხვა საშუალებების გამოყენებით შემსყიდველი ორგანიზაციის მიერ ნებისმიერი საქონლის, მომსახურებისა და სამშენებლო სამუშაოს შესყიდვა, რომელიც ფინანსდება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ბიუჯეტში კონსოლიდირებული სახსრებით, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის სახსრებით, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის, ავტონომიური რესპუბლიკებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულების დაფინანსებაზე მყოფი ორგანიზაციებისა და დაწესებულებების სახსრებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის (გარდა წევრობაზე დაფუძნებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირებისა და რელიგიური გაერთიანებებისა) სახსრებით, აგრეთვე იმ საწარმოს სახსრებით, რომლის აქციათა ან წილის 50%-ზე მეტს ფლობს სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო

ლიტერატურა
----------

* *„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ" საქართველოს კანონი*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს ვეგვერდი
* Public procurement – ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) ვებგვერდის განყოფილება საჯარო შესყიდვების შესახებ
* Public procurement – ევროკომისიის (EC) ვეგვერდის განყოფილება საჯარო შესყიდვების შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტი
2. ↑  სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის „ა" ქვეპუნქტი
***უშიო და ტორა*** (იაპონ. うしおととら) — სათავგადასავლო ჟანრის 1990-1996 წლის მანგა. აგრეთვე სტუდიებმა MAPPA და VOLN-მა გამოუშვეს მანგის ადაპტაცია ანიმე სერიალის სახით, რომელიც შეიცავს ორ სეზონს და 39 ეპიზოდს, რომელთაგან თითოეულის ხანგრძლივობაა 23-25 წუთი. მისი ჩვენება დაიწყო 2015 წლის 3 ივლისს და დამთავრდა 2016 წლის 24 ივნისს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
საშუალო სკოლის მოსწავლის, უშიო აოცუკის ოჯახში, თაობიდან თაობას გადაეცემა მემკვიდრეობით ტრადიცია წინაპარ სამურაიზე. ამ ტრადიციის თანახმად, სამურაიმ 500 წლის წინად, მოიპოვა გამარჯვება დემონზე და დაბეჭდა ის ურჩხულის შუბით. მაგრამ უშიოს არ სჯეროდა ამ ისტორიის, სანამ თავად არ გადააწყდა რაღაც უცნაურობას. როდესაც იგი ოჯახის კუთვნილ შინტოისტურ აკლდამაში მუშაობდა, შემთხვევით გააღო სარდაფი, სადაც ქვაზე ურჩხულის შუბით იყო მიჭედებული ზუსტად ის დემონი, რომელსაც ჰქონდა ვეფხვის მსგავსი ფიგურა. თავდაპირველად ბიჭი არ აპირებდა დემონის (იოკაის), სახელად - ტორას გათავისუფლებას, მაგრამ იძულებული გახდა, რადგან მისმა აურამ მიიზიდა სხვადასხვა სახის იოკაები. ამიტომ იგი იძულებული გახდა გამოეშვა ვეფხვ-დემონი, რომელიც შეპირდა დახმარებას, ისინი გახდნენ თანამოაზრეები და ერთად ანადგურებენ სხვა იოკაებს.

ოფიციალური საიტი
----------------

* ანიმეს ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-10-10 საიტზე Wayback Machine.  (იაპონური)
* 

* „უშიო და ტორა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „უშიო და ტორა" (მანგა) საიტის Anime News Network ენციკლოპედიაში
* „უშიო და ტორა" (ანიმე) საიტის Anime News Network ენციკლოპედიაში

სქოლიო
------

1. ↑  Ushio & Tora Supernatural Battle Manga Gets TV Anime. Anime News Network (2015-02-02).
* 

**სივიაკოვის სახლი** (რუს. Особняк Сивякова) — ძველი სახლი კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1906 წელს. შენობაში განთავსებულია ხელოვნების საბავშვო სკოლა. როსტოვის საოლქო კომიტეტის 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 გადაწვეტილების თანახმად მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: 347250, როსტოვის ოლქი, კონსტანტინოვსკი, ლენინის ქუჩა № 8.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქის ქალაქ კონსტანტინოვსკში ლენინის ქუჩა № 8-ში მდებარეობს განსხვავებული არქიტექტურის მქონე სამსართულიანი აგურის შენობა. ვაჭარმა ნიკოლოზ ივანეს ძე სივიაკოვმა საკუთარი ხარჯებით მდინარე დონის ნაპირზე აღმართა სახლო მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, რომელიც ასევე შეიცავდა ფსევდოგოთიკურ ელემენტებს. შენობა ააგეს 1906 წელს. ვაჭარი ნ. სივიაკოვი იყო ერთ-ერთი ყველაზე პატივსაცემი ადამიანი კონსტანტინოვსკში. იგი ვაჭრობდ მანუფაქტურით, ფლობდა სავაჭრო ფარდულებს ნიკოლაევსკში და კონსტანტინოვსკში. იგი აგებულია მდინარისაკენ დაქანებულ, დამრეც ადგილზე, რამაც გამოიწვია მის მარჯვენა მხარეს სარდაფების ქონა, ხოლო შესასვლელი მარცხენა მხარეს მდებარეობს პირველი სართულის დონეზე. შენობის ფანჯრები სხვადასხვა ზომისა და მოყვანილობისაა - ნახევარწრიული, სწორკუთხა, ვიწრო, ფართო, დაბალი და მაღალი. შენობის მესამე სართულზე განთავსებული იყო საძინებლები და აბაზანა. 1914 წელს სივიაკოვმა პარიზის აუქციონიდან ჩამოიყვანა მხარის სოფლებში პირველი მანქანა და მისთვის სახლში მოაწყო ავტოგარაჟი. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. XX საუკუნის 60-იანი წლებიდან შენობაში განთავსებულია ხელოვნების საბავშვო სკოლა. შენობა 2002 წლიდან რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლია.

აღწერა
------

ქალაქ კონსტანტინოვსკში მდებარე სამსართულიანი აგურის სახლი აგებულია მოდერნის სტილში და აქვს არასიმეტრიული ფორმა, ორსართულიანი სახურავი, შენობას არ აქვს გვერდითი ფანჯრები.

შენობის ასაგებად გამოყენებულია, აგური, ქვიშა, თიხა, დუღაბი და ქათმის კვერცხი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Особняк Сивякова
* Достопримечательности Константиновска

სქოლიო
------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
**რონეს შელფური მყინვარი** — შელფური მყინვარი დასავლეთ ანტარქტიდაში. მდებარეობს დასავლეთით პალმერის და ელსუორთის მიწასა და აღმოსავლეთით ბერკნერის კუნძულსა და პენსაკოლის მთებს შორის. გაწოლილია უედელის ზღვის პირას.

დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 600 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 500 კმ-მდე. სიმაღლე ზღვის დონიდან კიდურ მხარეში დაახლოებით 30 მ, ცენტრალურში 120 მ-მდე. ყინულის სისქე შესაბამისად 200–700 მ. დასავლეთით უშუალოდ ებჯინება ფილხნერის შელფური მყინვარი, რომლისგანაც ნაწილობრივ გამოყოფილია ბერკნერის კუნძულით.

ხშირად ეს ორი შელფური მყინვარი ცნობილია ფილხნერ-რონეს შელფური მყინვარის სახელწოდებით, რომლის ერთობლივი ფართობია 422 ათ. კმ². დაახლოებით 20 წელიწადში ერთხელ რონეს შელფურ მყინვარს წყდება გიგანტური აისბერგი. აღსანიშნავია 2021 წლის მაისში მოწყვეტილი უზარმაზარი აისბერგი A-76, რომლის ფართობმა შეადგინა 4320 კმ².

რონეს შელფური მყინვარი აღმოაჩინა მოგზაურმა ფინ რონემ, რომელმაც 1947 წლის ნოემბერ–დეკემბერში საფრენი აპარატით შესრულებული ორი ფრენის შემდეგ გადაიღო შელფური მყინვარის ჩრდილოეთი ნაწილი, რომელსაც მფრინავ ჯეიმზ ლასიტერის პატივსაცემად „ლასიტერის შელფური მყინვარი" უწოდა, ხოლო მყინვარის აღმოსავლეთ ნაპირს საკუთარი მეუღლის ედით რონეს პატივსაცემად „ედით რონეს მიწა", რომელიც სავარაუდოდ მყინვარის სამხრეთით მდებარეობს.

ვინაიდან, კაპიტან ჯეიმზ ლასიტერის სახელი მიენიჭა პალმერის მიწის ნაპირს,  ანტარქტიდულ სახელწოდებათა საკონსულტაციო კომიტეტმა (ACAN) ამ დიდი შელფური მყინვარისთვის ოფიციალურად დაამტკიცა სახელწოდება „რონეს შელფური მყინვარი" 1968 წელს.

რონეს შელფური მყინვარის ტერიტორიაზე სხვადასხვა დროს პრეტენზია გამოაცხადეს დიდმა ბრიტანეთმა (1908), ჩილემ (1940) და არგენტინამ (1942).

სქოლიო
------

1. 1 2  Ronne Ice Shelf | SCAR Composite Antarctic Gazetteer data.aad.gov.au
2. 1 2 3 4  Ronne Ice Shelf | Encyclopedia Britannica www.britannica.com
3. ↑  Словарь современных географических названий. Екатеринбург: 2006.
4. ↑  Iceberg A-76A in the Drake Passage www.earthobservatory.nasa.gov
5. ↑  A-76: The world's largest iceberg has broken off in Antarctica
6. ↑  Fred G. Alberts. Geographic Names of the Antarctic. Second Edition, 1995
**ტომაშ არტურ მაკოვსკი** (პოლ. Tomasz Artur Makowski ; დ. 1970) — პოლონელი ბიბლიოთეკარი და ისტორიკოსი, პოლონეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

ეროვნულ ბიბლიოთეკაში 1994 წლიდან მუშაობს. 2007 წლამდე, როდესაც დირექტორის თანამდებობა დაიკავა, იყო სამეცნიერო დირექტორის თანაშემწე და რარიტეტების განყოფილების გამგე.

ისტორიის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი 2001 წელს მოიპოვა კარდინალ სტეფან ვიშინსკის უნივერსიტეტში (ვარშავა) დისერტაციით: „კანცლერ იან ზამოისკის (1542-1605) ბიბლიოთეკა". მისი სამეცნიერო სპეციალობა არის თანამედროვე პოლონეთის ისტორია, ბიბლიოთეკების ისტორია და ხელნაწერთმცოდნეობა.

პოლონეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის მიერ გამოცებული მატიანის „Rocznik Biblioteki Narodowej" და „Polish Libraries" მთავარი რედაქტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტომაშ მაკოვსკი***

* Tomasz Makowski bio on The Fryderyk Chopin Institute webpage დაარქივებული 2017-08-11 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Biogram na stronie Instytutu Nauk Historycznych დაარქივებული 2007-09-25 საიტზე Wayback Machine.  (პოლონური)
**ტინდიელები** (тиндалы, идери, идарии, идарал) — ცენტრალური დაღესტნის ჩრდილოდასავლეთი ნაწილის მკვიდრი მოსახლეობაა [1][2][3]. მათი თვითსახელწოდებაა იდერი. ისინი მიეუკთვნებიან დაღესტნის ხალხთა ხუნძურ-ანდიურ-ცეზური ჯგუფის ანდიურ ქვეჯგუფს. ტინდიელთა მეზობლები არიან ბაგულალები, ჭამალალები, ხვარშიელები, ხუნძები.

ისტორია
-------

ტინდიელები ლაპარაკობენ ტინდიურ ენაზე, რომელიც ჩრდილოეთკავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური შტოს ხუნძურ-ანდიურ-ცეზური ჯგუფის ანდიურ ქვეჯგუფში შედის. ენას განსაკუთრებული დიალექტური დიფერენციაცია არ ახასიათებს. მხოლოდ ტინდიელთა კილო-თქმებზე შეიძლება ვილაპარაკოთ. მოსახლეობის მნიშვნელოვანმა ნაწილმა იცის ხუნძური და რუსული ენები. 1995 წლის მონაცემებით, ტინდიელთა რაოდენობამ 10 ათასს მიაღწია. 1866 წელს 2515 ტინდიელი იყო აღრიცხული, 1886 წელს - 3262, 1916 წელს - 3864, 1926 წელს - 3812, 1939 წელს - 5800. ტინდიელთა რაოდენობასა და მათ კეთილდღეობაზე უარყოფითი გავლენა მოახდინა 1944 წელს იძულებითმა გადასახლებამ ჩაჩნეთში და 1957 წელს ბარის დაღესტანში უკან გადმოსახლებამ.

არქეოლოგიური მასალებით ძვ. წ.-ის ბოლო საუკუნეებსა და ადრე შუა საუკუნეებში ტინდიელთა წინაპრები ბინადარი მიწათმოქმედები და მესაქონლეები იყვნენ და სავაჭრო ურთიერთობები ჰქონდათ წინა აზიასა და სამხრეთ კავკასიასთან. როგორც სხვა ანდიელი ხალხები, ტინდიელებიც დიდოს ეთნოპოლიტიკურ გაერთიანებაში შედიოდნენ. XV საუკუნეში დიდო დაიშალა და მასში შემავალმა ტომებმა მთელი რიგი სასოფლო საზოგადოებები ჩამოაყალიბეს, რომელთაგანაც ერთ-ერთი ტინდიელებისა იყო.

ტინდიელთა მთავარი ტრადიციული საქმიანობა ტერასული ურწყავი მიწათმოქმედება (ქერი, ხორბალი, ფეტვი) და მესაქონლეობა იყო. მისდევდნენ აგრეთვე მონადირეობასა და მეფუტკრეობას. შინამრეწველობიდან იცოდნენ მაუდის წარმოება, ქსოვა, მჭედლობა, ტყავისა და ხის დამუშავება. შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში მამაკაცების დიდი ნაწილი გარესამუშაოზე საქრთველოში მიდიოდა (ძირითადად ზაქათალაში), დაღესტნის ზღვისპირეთში. მათ აქ ქირაობდნენ მეცხვარეებად, მწყემსებად, ქვის მთლელებად. ტინდიელთა დასახლება შუა საუკუნეების დაღესტნის სხვა მხარეების ანალოგიური და რელიეფთან მაქსიმალურად შეთანწყობილი იყო. დასახლება სამოქალაქო და თავდასაცავი ნაგებობების ერთობლიობას წარმოადგენდა. ის ტერასული ტიპის იყო. თითოეული სოფელი რამდენიმე უბნად იყოფოდა, რომლის ცენტრში მეჩეთი იდგა; იქვე იყო სასაფლაო.

ტინდიელები მუსლიმი-სუნიტები არიან. შემორჩენილი აქვთ წარმართობის გადმონაშთებიც (წვიმისა და მზის გამოწვევის რიტუალები). დღემდე აღნიშნავენ პირველი ხნულის გავლებას.

ლიტერატურა
----------

* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.2012

სქოლიო
------

1. ↑  Всероссийская перепись населения 2010 г. Национальный состав населения Российской Федерации. «Демоскоп». ციტირების თარიღი: 2012-04-22.
2. ↑  *М. М. Ихилов.* Народности лезгинской группы: этнографическое исследование прошлого и настоящего лезгин, табасаранцев, рутулов, цахуров, агулов / Дагестанский филиал АН СССР, Институт истории, языка и литературы им Г. Цадасы. — Мх. 1967. — С. 330.
3. ↑  Северный Кавказ. Академия Наук СССР. Институт географии. 1957, — С. 507.
**ტომატის სოუზი** - ნებისმიერი სანელებელი, რომლის მთავარი ინგრედიენტი პამიდორია. ქვეყნების უმეტესობაში ამ სახელით ჩვეულებრივად კეტჩუპის მაგვარ სოუზს პამიდვრით და ნივრით. ჩვეულებრივად გამოიყენება, როგორც კერძის ნაწილი და არა ცალკე ჩასაწობი სოუზი. ტომატის სოუზით მზადდება სხვადასხვა კერძი, უმეტესად ბოსტნეული ან ხორცი, მაგრსმ ყველაზე ცნობილია იტალიური პასტა და რამდენიმე მექსიკური სამზარეულოს კერძი. გამოირჩევა თხევადი კონსისტენციით, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, კერძის მომზადებისას მას გასასქელებლად არ სჭირდება რუს ან ფქვილის დამატება.

ისტორია
-------

ტომატის სოუზი მექსიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები ტომების ტრადიციული სანელებელი იყო. სავარაუდოდ ტომატის სოუხი პირველად ბერნარდინმა დე სანაგუნმა - დღევანდელ მექსიკაში გადასახლებულმა ესპანელმა აღწერა. მისი თქმით ტენოჩტიტლანის (დღევანდელ მეხიკო) ბაზარზე პამიდვრით და წიწაკით დამზადებულ წვნიანს ყიდდნენ ახალი კონტინენტის სხვა აღმოჩენების მსგავსად, სამხრეთი ამერიკიდან სოუზი ე ვროპაში გავრცელდა. 

პამიდვრის გამოყენება იტალიურ სამზარეულოში შედარებით გვიან - XVII საუკუნეში დაიწყო, მიუხედავად იმის, რომ მისი მოყვანა ჯერ კიდევ XV საუკუნეში, ორასი წლით ადრე დაიწყო. ტომატის სოუზს პირველად "ესპანურ სოუზს" ეძახდნენ. პასტის ტომატის სოუზით მომზადება პირველად აღწერა რომაელმა შეფმა ფრანჩესკო ლეონარდიმ თავის რეცეპტების წიგნში 1790 წელს .

მომზადების წესი
---------------

ბერნარდირ დე სანაგუნის აღწერის მიხედვით ტენაჩტიტლანში მსგავსი კერძის შემადგენლობაში შედიოდა პამიდორი, ჩილი, მწვანე წიწაკა და გოგრის მარცვლები. დღეს ტომატის სოუზი ჩვეულებრივად გახეხილი პანიდვრისგან, მწვანილისგან, ხახვისგან და ნივრისგან. უმარტივესი ტომატის სოუზი მზადდება გახეხილი პამიდვრის მოხარშვით მარილით, ზეითუნის ზეთით და სუნელებით. რეკომენდებულია კანის და მარცვლების მოცლა. ჩვეულებრივად ტომატის სოუზი ძირითადი კერძის ნაწილია, მაგალითად პასტის ან ტომატის წვნიანის. ასეთ შემთხვევაში მას დამატებით სუნელენს და ინგრედიენტებსაც უმატებენ, მას ასევე უფრო სქელი კონსისტენცია აქვს. თხევადი კონსისტენციის შესანარჩუნებლად უმატებენ წყალს ან ღვინოს. პოპულარულია ასევე ხორცის, პიმპილის და ორეგანოს დამატება.

სხვა ქვეყნებში
--------------

ტომატის სოუზი წარმოიშვა მექსიკაში , სადაც ახლა ტომატის სალსას სახელითაა ცნობილი. ტომატის სოუხში მომზადებულ კერძს ემტომატადა ეწოდება (მაგ. pasta entomatada). გამოიყენება როგორც ბაზა უფრო ცხარე სოუზებისთვის .

იტალიაში გავრცელებულია როგორც უმარტივესი ტომატის სოუზები, ასევე უფრო რთულად მოსამზადებელი სოუზებიც. მასთან ერთად იჭმევა პასტა, სოსისი, ბეკონი, ხორცი, ტეფტელი, თევზის ზოგი სახეობა და ბოსტნეული. ცალკე გამოყოფენ ტომატის და ნივრის სოუზი, რომლითაც პიცაც მზადდება. საფრანგეთში ტომატის სოუზი ითვლება კლასიკური ფრანგული სამზარეულოს ერთ-ერთ ძირითად სოუზად. ინგლისურენოვან ქვეყნებში ტომატის სოუზს კეტჩუპის მსგავს სანელებელს ეძახიან, რომელსაც არ უმატებენ ძმარს. ტრადიციულ ტომატის სოუზს, რომლითაც მხადდება პასტა, ნეაპოლიტანურ ან პასტის სოუზს ეძახიან. ზოგი იტალიელი-ამერიკელი ამერიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ტომატის სოუზს "ტომატის საწებელს", "კვირის საწებელს" ან უბრალოდ "საწებელს" ეძახის, განსაკუთრებით სოუზს ხორცით. ტერმინი "კვირის საწებელი" მომდინარეობს იტალიური კვირის შუადღის საოჯახო სადილის ტრადიციიდან.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* 
*
**სლენგი** — მეტყველების არაფორმალური, არასტანდარტული სახეობა, რომელსაც ახასიათებს ახლად გამოგონებული ან ახალი მნიშვნელობით ნახმარი სიტყვები და გამონათქვამები. გამოიყენება სხვადასხვა დაჯგუფებებში (პროფესიული, სოციალური, ასაკობრივი და ა.შ.).

განსაზღვრება და გამოყენება
--------------------------

სლენგი წარმოადგენს სტანდარტული მეტყველებისგან გადახრას და განსაკუთრებით პოპულარულია ახალგაზრდებს შორის. იგი მეტ-ნაკლებად ყველა სოციალურ სექტორში გამოიყენება. მასში ხშირად ვხვდებით ახალ ენობრივ ფორმებს ან ძველი ფორმების ახლებურ ადაპტაციას. 

სლენგი შეიძლება წარმოადგენდეს ერთგვარ საიდუმლო ენასაც, რომელიც მხოლოდ კონკრეტული ჯგუფის წევრებისთვისაა გასაგები (ანტიმეტყველება). ამ შემთხვევაში იგი ქმნის სოციოლექტს, რომლის მიზანია საუბარი ზოგიერთებისთვის მიუწვდომელი გახადოს. სლენგის გამოყენება გარკვეული ჯგუფის წევრების ამოცნობისა და ამ ჯგუფის ფართო საზოგადოებისგან გამიჯვნის საშუალებაა. ამას გარდა იგი შესაძლოა გამოიყენებოდეს და იქმნებოდეს უბრალოდ იუმორის ან ექსპრესიის მიზნით.

სლენგის ზუსტი გასაზღვრება ენათმეცნიერებაში ჯერ კიდევ არ არსებობს. დიუმასა და ლაიტერის აზრით  გამონათქვამი შეიძლება „ჭეშმარიტ სლენგად" მივიჩნოით თუკი იგი აკმაყოფილებს შემდეგი კრიტერიუმებიდან მინიმუმ ორს:

* აქვეითებს „სერიოზული თუ ფორმალური ზეპირი თუ წერითი მეტყველების პრეტიჟს" და წარმოადგენს „რეგისტრის აშკარად უხეშ გამოყენებას".
* მისი გამოყენება გულისხმობს, რომ მოსაუბრე კარგად იცნობს იმას, რასაც მოცემული გამონათქვამი აღნიშნავს ან იმ ჯგუფს, რომლის წევრებიც აღნიშნულ ტერმინს იყენებენ.
* „მაღალი სოციალური სტატუსის ან მაღალი პასუხისმგებლობის მქონე პირების ჩვეული დისკურსისთვის მოცემული გამონათქვამი წარმოადგენს ტაბუს".
* იგი ცვლის „საყოველთაოდ ცნობილ კონვენციურ სინონიმს".

სლენგური ტერმინები ხშირად ახასიათებს გარკვეულ სუბ-კულტურებს, როგორიცაა მაგალითად მუსიკა. თუმცა სლენგური გამონათქვამები შეიძლება ფართო მოხმარების გახდეს: მაგალითად, „cool". ხშირად, როცა სლენგური გამონათქვამი სცილდება კონკრეტულ სუბ-კულტურას და ფართო მოხმარებას იძენს, თავდაპირველი მომხმარებლები მას სხვა ტერმინით ანაცვლებენ, რათა შეინარჩუნონ ჯგუფის იდენტურობა.

ლენგის გამოყენების ერთ-ერთი მიზეზია სოციალურ ტაბუებზე ლაპარაკი, რასაც სტანდარტული მეტყველება თავს არიდებს. ამის გამო სლენგური ლექსიკონი განსაკუთრებით მდიდარია ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ძალადობა, კრიმინალი, ნარკოტიკები, სექსი.

სლენგი და ჟარგონი
-----------------

საჭიროა გავარჩიოთ სლენგი ჟარგონისგან, რომელიც წარმოადგენს კონკრეტული პროფესიის ტექნიკურ ლექსიკონს. ჟარგონი, ისევე, როგორც სლენგის ბევრი მაგალითი, შეიძლება გამოყენებულ იქნას საუბრიდან იმ ადამიანების „გასაძევბლად" რომლებიც ჯგუფის წევრები არ არიან. სლენგის ძირითადი ფუნქციაა საშუალება მისცეს მომხმარებლებს სიზუსტით ისაუბრონ მოცემულ სფეროში ტექნიკურ საკითხებზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Dumas, Bethany K. and Lighter, Jonathan (1978) "Is Slang a Word for Linguists?" American Speech 53 (5): 14-15.
**ხარების ეკლესია** (ბერძ. Παναγία Ευαγγελίστρια) — მართლმადიდებლური ეკლესია კუნძულ ტინოსზე. ტაძარი ღვთისმშობლის სახელობის სალოცავია და 15 აგვისტოს ხდება ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულის საერთო ბერძნული ცენტრი.

ისტორია
-------

ეკლესია აშენდა იმ ადგილას, სადაც წმინდა პელაგიამ აღმოაჩინა ღვთისმშობლის *დიდი სიხარულის* სასწაულმოქმედი ხატი. ეკლესიის თანამედროვე შენობა აგებულია რენესანსის სტილში ძველი სამლოცველოს ადგილზე და გაიხსნა 1830 წელს.

მართლმადიდებელი მომლოცველები, რომლებიც ხარების ეკლესიას სტუმრობენ, ასევე ხშირად მიდიან მეზობელ კუნძულ პაროსზე, სადაც მდებარეობს ასკარიანი ეკლესია, ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ნაგებობა საბერძნეთში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) Информация о церкви
* Тинос — остров Веры

სქოლიო
------

1. ↑  Православные молитвы. Чудотворная икона Божией Матери «Великое Радование »
2. ↑  Ekatontapyliani Paros Greece, Byzantine Greek Orthodox Church
**ტოკუდა კიუიტი** (დ. 12 სექტემბერი, 1894, სოფ. ნაგო, ოკინავის პრეფექტურა — გ. 14 ოქტომბერი, 1953, პეკინი) — იაპონიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. 1920 ტოკიოს ნიჰონის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ აქტიურად ჩაება პოლიტიკურ საქმიანობაში. მონაწილეობდა შორეული აღმოსავლეთის კომუნისტური და რევოლუციური პარტიების I ყრილობის მუშაობაში (მოსკოვი, 1922 იანვარ-თებერვალი). იაპონიის კომუნისტური პარტიის (იკპ) ერთ-ერთი დამაარსებელი. იკპ-ის არალეგალურ დამფუძნებელ ყრილობაზე (1922 წლის 15 ივლისი) აირჩიეს იკპ ცკ-ის წევრად. 1923-1927 ს. კატაიამასთან, მ. ვატანაბესა და ს. იტიკავასთან ერთად სათავეში ჩაუდგა პარტიის ბრძოლას მემარჯვენე ოპორტუნისტული ლიკვიდატორებისა (ჰ. იამაკავა) და მემარცხენე ოპორტუნისტული სექტანტების (კ. ფუკუმოტო) წინააღმდეგ. 1926-1927 ორჯერ არალეგალურად მონაწილეობდა კომიტერნის აღმასკომის მუშაობაში. 1928 წლის თებერვალში დააპატიმრეს. გაათავისუფლეს მხოლოდ 1945 წლის 10 ოქტომბერს, მეორე მსოფლიო ომში იაპონიის დამარცხების შემდეგ. იკპ IV ყრილობაზე (1945 წლის დეკემბერი) აირჩიეს გენ. მდივნად. 1946 იანვრიდან იაპ. პარლამენტის დეპუტატი. 1946-1950 ტოკუდას აქტიური მონაწილეობით იკპ მნიშვნელოვნად განმტკიცდა და გაფართოვდა. 1950-იან წლებში ტოკუდა იატაკქვეშეთში იყო. გარდაიცვალა ჩინეთში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 11.
მრავალდონიანი სტეკი, შენობები, სახლები და პარკი შანხაიში, ჩინეთში.
**სამოქალაქო მშენებლობა** — პროფესიული საინჟინრო დისციპლინა, რომელიც ეხება ფიზიკურად და ბუნებრივად შექმნილი გარემოს პროექტირებას, მშენებლობასა და მოვლა-შენახვას, მათ შორის: რეზიდენციების, ინსტიტუციონალური შენობების, გზების, ხიდების, არხების, კაშხლების, აეროპორტების, საკანალიზაციო სისტემების, მილსადენების და რკინიგზის. სამოქალაქო მშენებლობა იყოფა ბევრ დისციპლინად (მიმართულებად). იგი ითვლება მეორე უძველეს საინჟინრო დისციპლინად სამხედრო ინჟინერიის შემდეგ, და განსხვავდება მისგან. სამოქალაქო მშენებლობა გვხვდება ყველგან, როგორც საჯარო სექტორში, დაწყებული მუნიციპალიტეტებიდან, დამთავრებული აღმასრულებელი ორგანოებით, ასევე კერძო სექტორში, იქნება ეს ინდივიდუალური მშენებლობა (კერძო სახლი, რეაბილიტაცია/რეკონსტრუქცია და ა.შ) თუ ეროვნული ან საერთაშორისო კომპანიების მშენებლობა.

სქოლიო
------

1. ↑  History and Heritage of Civil Engineering. *ASCE*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 February 2007. ციტირების თარიღი: 8 August 2007.
2. ↑  What is Civil Engineering.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 იანვარი 2017. ციტირების თარიღი: 15 May 2017.
3. ↑  What is Civil Engineering?. *The Canadian Society for Civil Engineering*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 August 2007. ციტირების თარიღი: 8 August 2007.
4. ↑  Civil engineering. *Encyclopædia Britannica*. ციტირების თარიღი: 9 August 2007.
**ტონლესაპი**, ასევე ცნობილია როგორც „კამბოჯის შიდა ზღვა" — ტბა კამბოჯაში; ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდი წყალსატევი.

ტბის სახელწოდება სიტყვასიტყვთ ითარგმნება როგორც: „დიდი ახალი წყალი". წელიწადის უმეტეს დროს ტბა არც თუ ისე დიდია: ფართობი დაახლოებით 2700 კმ² და სიღრმე ერთ მეტრზე ნაკლები. ტბა ტონლესაპი ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდ მდინარე მეკონგს უერთდება, შემაერთებელი მდინარე ტონლესაპის მეშვეობით. წვიმების სეზონის დროს კი საქმე საკმაოდ საინტერესო მოვლენასთან გვაქვს: ტბა ტონლესაპიდან მდინარე მეკონგისკენ მიმავალი წყალი მიმართულებას იცვლის და საპირისპიროდ, მეკონგიდან ტონლესაპის წყალსაცავში მიედინება. შედეგად, ტბის ტერიტორია 16 000 კმ²–ს აღწევს, ხოლო სიღრმე 9 მეტრამდე იზრდება და გარშემო მდებარე მინდვრებს და ტყეებს ფარავს. ბუნების ამ უცნაურობის წყალობით ტბაზე თევზაობისთვის საუკეთესო პირობები იქმნება, ხოლო წყლის უკუქცევის შემდეგ ის მინდვრები, რომელიც წვიმების სეზონის დროს დაიტბორა, საუკეთესოა სოფლის მეურნეობისთვის.

ტბაზე ადამიანები სახლობენ (უშუალოდ ტბაზე და არა ტბის მიმდებარედ). არის ბუდისტური ტაძარი, რომელიც ერთადერთი ქვის შენობაა და მაღალ სვეტებზე დგას. დანარჩენი შენობები მცურავია და წლის განმავლობაში ტბის ზედაპირზე გადაადგილდებიან. ნავების და მოცურავე სახლების გარდა ტურისტებისთვის არის რამდენიმე კაფე. აქვე არის კათოლიკური ტაძარი. ფაქტობრივად, ადგილობრივი მოსახლეობა მთელ სიცოცხლეს წყლის ზედაპირზე ატარებს.

ტონლესაპი უდიდესი მტკნარი ტბაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ამავე დროს წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკოლოგიურ არეალს, რომელიც 1997 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა.

გალერეა
-------

* ტბის რუკატბის რუკა
* 
* 
* ტბაზე გაშენებული საცხოვრებლებიტბაზე გაშენებული საცხოვრებლები
* სახლი ტბაზესახლი ტბაზე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტონლესაპის ტბა***

* Tonle Sap Biosphere Reserve : Environmental Information Database
* THE STRATEGIC SIGNIFICANCE OF THE MEKONG By: Osborne, Milton[*მკვდარი ბმული*]
* Washington Post
* Country Profile დაარქივებული 2005-05-21 საიტზე Wayback Machine.
* International Journal of Water Resources Development - Tonle Sap Special Issue დაარქივებული 2020-08-09 საიტზე Wayback Machine.
**საჩალისჭალის წმინდა კვირიკეს ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჩალისჭალის სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე, საჩალისხევის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის წმინდა კვირიკეს ეკლესია, ოთხკუთხა კოშკი და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ფიქლით. გარეთა კუთხეების წყობასა და კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმის ქვა, რომელიც ძლიერ დაზიანებულია. გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეულია, დანგრეულია სამხრეთ კედლის უმეტესი ნაწილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშია. კოშკი ერთსართულიანია, დგას ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 მეტრზე. ნაშენია ნატეხი ქვით (დუღაბზე). შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილო კედლებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ კედელში ერთი კვადრატული ნიშია. კოშკი სიპი ქვის ორფერდა სახურავითაა გადახურული. ნაგებობებს გარს ევლება ნატეხი ქვით ნაგები დაბალი გალავანი, რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *წიკლაური ივ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 308.
ტოკუგავა იეიასუ
**ტოკუგავა** — იაპონიის სამხედრო ფეოდალ-გამგებელი — შოგუნთა მესამე დინასტია (1603-1867). დააარსა ტოკუგავა იეიასუმ. სახელმწიფოს გაძლიერების მიზნით ტოკუგავამ გაატარა შემდეგი რეფორმები: შემოიღო ყველა წოდების ვალდებულებებისა და უფლებების მკაცრი რეგლამენტაციის სისტემა; გლეხები მიწას მიაჯაჭვა; შეზღუდა სავაჭრო-სავახშო კაპიტალის განვითარება; მკაცრი პოლიტიკური კონტროლი დააწესა მთავრებზე. გარეშე მტრებისაგან თავდაცვისა და ფეოდალური წესების ურყევად შენარჩუნების მიზნით ტოკუგავას მთავრობამ XVII საუკუნის 30-იან წლებში შემოიღო გარე სამყაროსთან იაპონიის თვითიზოლაციის პოლიტიკა. აშშ და ევროპის სახელმწიფოებმა აიძულეს შოგუნატი შეეწყვიტა ქვეყნის თვითიზოლაციის პოლიტიკა და 1854-1858 წლებში იაპონიას თავს მოახვიეს არათანასწორუფლებიანი ანსეის ხელშეკრულებები. 1867-1868 წლების დაუმთავრებელი ბურჟუაზიული რევოლუციის შედეგად შოგუნატი დაემხო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სიოგუნი
* მეიძის რესტავრაცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 11.
* Totman, Conrad. *The Collapse of the Tokugawa Bakufu, 1862-1868*. Honolulu: University of Hawai'i Press, 1980.
* Totman, Conrad. *Politics in the Tokugawa Bakufu, 1600-1843.* Cambridge: Harvard University Press, 1967.
* Waswo, Ann *Modern Japanese Society 1868-1994*
* The Center for East Asian Cultural Studies *Meiji Japan Through Contemporary Sources, Volume Two 1844-1882*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტოკუგავა***

* Japan
* Tokugawa Political System
* SengokuDaimyo.com
**ტოპოლოგიური სივრცე** მათემატიკაში ეწოდება სიმრავლეს მასზე მოცემული ტოპოლოგიით. ტოპოლოგიური სივრცე არის მათემატიკის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ცნება და იგი გვხვდება მათემატიკის პრაქტიკულად ყველა დარგში.

**განმარტება**
--------------

ტოპოლოგიური სივრცე არის წყვილი {\displaystyle (X,\tau )}, სადაც {\displaystyle X} არის სიმრავლე, ხოლო {\displaystyle \tau } არის {\displaystyle X}-ის ყველა ქვესიმრავლეთა სიმრავლის {\displaystyle P(X)}-ის ქვეოჯახი {\displaystyle \tau \subseteq P(X)}, ისეთი რომ სრულდება შემდეგი პირობები:

* {\displaystyle X\in \tau } , {\displaystyle \emptyset \in \tau }

მთელი სივრცე და ცარიელი სიმრავლე ეკუთვნიან ამ ქვეოჯახს (ოჯახს აქვს უმცირესი და უდიდესი ელემენტი ჩართვის მიმართების მიმართ).

* თუ {\displaystyle U\_{1}\in X} და {\displaystyle U\_{2}\in X} მაშინ {\displaystyle U\_{1}\cap U\_{2}\in X}

ოჯახი ჩაკეტილია სასრული თანაკვეთის ოპერაციის მიმართ.

* თუ {\displaystyle \forall i(U\_{i}\in \tau )} სადაც {\displaystyle I} ინდექსთა ნებისმიერი სიმრავლეა, მაშინ {\displaystyle \bigcup \_{i\in I}U\_{i}\in \tau }

ოჯახი ჩაკეტილია ნებისმიერი გაერთიანების მიმართ. 

{\displaystyle \tau }-ს ეწოდება ტოპოლოგია მის ელემენტებს კი ღია სიმრავლეები.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |