recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვაჰრამ ოჰანი ბაბაიანი** (სომხ. Վահրամ Բաբայան; დ. 1948) — თანამედროვე სომეხი კომპოზიტორი, პიანისტი და მუსიკის თეორეტიკოსი.

ვაჰრამ ბაბაიანს დამთავრებული აქვს ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია. ის ამჟამად მსახურობს სომხური მუსიკალური ასამბლეის ვიცე-პრეზიდენტად.

პირველი სერიოზული კომპოზიცია დაწერა 6 წლის ასაკში; 9 წლის ასაკში დაწერა სიმფონია სიმებიანი ორკესტრისთვის. კომიტასის შემდეგ იგი, 1968 წელს, შევიდა სომხეთის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1972 წელს დაამთავრა ფორტეპიანოს ფაკულტეტი (პროფესორი ვაჰე აჰარონიანის კლასი), ხოლო 1973 წელს: კომპოზიციის ფაკულტეტზე (პროფესორის გრიგორ იეგიზარიანის კლასი). 1973 წლიდან ვაჰრამ ბაბაიანი იყო სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. 1975 წელს, ა. ისააკიანის 100 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი კონკურსის დროს, ვ. ბაბაიანს მიენიჭა პრიზი მისი მეორე სიმფონიისთვის რომელიც დაფუძნებული იყო პოემა "აბუ-ლალა მაჰარი"-ზე. 1982 წელს მიენიჭა სომხეთის ლენინ კომსომოლის პრიზის ლაურეატის წოდება. 2009 წელს „თეკიანი" კულტურულმა კავშირმა მიანიჭა „ვაჰან თეკიანის" საერთაშორისო ჯილდო (ლაიფციგის სიმებიანი კვარტეტისთვის). 2011 წელს ვაჰრამ ბაბაიანს ოქროს მედალი „RA"-ს კულტურის სამინისტრომ გადასცა. ვაჰრამ ბაბაიანის ყველა სტილსში ადგენს და ჰქმნის კომპოზიციებს: დაწერილი აქვს 6 ოპერა: „უცხო" (1970), „ბეთჰოვენის წერილი" (1977), „ჰამლეტი" (1990), „ლირამლარიმი" (2002), „სიმღერა სიყვარულისა და სილამაზის შესახებ" (2002), „40 დღე მუსა დაგში"; 4 ბალეტი: „პიგმალიონი" (1975), „პანი" (1977), „შუქისაკენ" (1995, პრემიერა იყო აშშ-ში, ბალტიმორში, 1995 წელს), „პატარა პრინცი" (1998); 2 ორატორია: „ქრისტე საუბრობს" (1991), „ქრისტეს ცხოვრებიდან" (1995); 9 სიმფონია: (1964, 1968, 1972, 1977, 1981, 1985, 1988, 1998, 2009); 2 სიმფონიური პოემა; მრავალი კონცერტი (5 ფორტეპიანინოსთვის); 3 კამერული სიმფონია; პერკუსიული მუსიკალური ინსტრუმენტების სიმფონია; 7 სიმებიანი კვარტეტი; ფორტეპიანო კვარტეტი; ქარის კვინტეტი; ფორტეპიანო ტრიო; მრავალრიცხოვანი სონატა სხვადასხვა ინსტრუმენტებისთვის (7 ფორტეპიანოსთვის); მუსიკა ბავშვებისთვის და ა.შ. ვაჰრამ ბაბაიანის ნამუშევრები წარმოდგენილია პრესტიჟულ ფესტივალებსა და კონცერტზე 35 ქვეყანაში (აშშ, გერმანია, ავსტრია, ფინეთი, ინგლისი, იაპონია, არგენტინა, იტალია, საფრანგეთი, შვეიცარია, უნგრეთი, რუმინეთი, რუსეთი და ა.შ.). ვაჰრამ ბაბაიანი რჩება ბრწყინვალე პიანისტად, რომლებიც წარმოდგენებს ათზე მეტ ქვეყანაში ასრულებს. მისი ნამუშევრებში აღინიშნება ფსიქოლოგიური სიღრმე, უნიკალური მსოფლმხედველობა და ფილოსოფია. ამჟამად კომპოზიტორი არის ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიის ლექტორი (კომიტასის შემდეგ).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biography at the Armenian Musical Assembly website დაარქივებული 2008-11-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
**ერნესტ ტომპსონ სეტონი** (დ. **ერნესტ ევენ ტომპსონი**, 14 აგვისტო, 1860 — გ. 23 ოქტომბერი, 1946) — ამერიკელი ავტორი, ბუნებისმეტყველი, მხატვარი, Woodcraft Indians-ის დამაარსებელი (1902, შემდეგში ცნობილი როგორც Woodcraft League of America) და Boy Scouts of America-ის (BSA) ერთ-ერთი დამაარსებელი (1910). სეტონმა გავლენა მოახდინა ლორდ რობერტ ბადენ-პაუელზე, რომელმაც 1907 წელს სკაუტთა მოძრაობას ჩაუყარა საფუძელი. მის ცნობილ ნაწარმოებებს შორისაა: *The Birch Bark Roll* და *Boy Scout Handbook* (ბიჭ სკაუტთა სახელმძღვანელო). ამერიკის ბიჭი სკაუტების ტრადიციებში ამერიკელ ინდიელთა ელემენტების დანერგვა მისი დამსახურებაა. 

ერნესტ ტომპსონ სეტონი დიდხანს პრერიებში ცხოვრობდა და ცხოველთა სამყაროს აკვირდებოდა. 1890-1896 წლებში სეტონმა პარიზის სალონებში ცხოველთა ცხოვრების ამსახველი მრავალი ტილო გამოფინა. სეტონის კალამს ეკუთვნის მრავალი წიგნი: „მხეცები, რომელთაც მე შევიცნობ", „დევნილთა ცხოვრება", „პატარა ველურები", „როლფი ტყეში" და სხვ. ტომპპსონ სეტონი თავად ასურათებდა წიგნებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Seton, Ernest Thompson *Trail of an Artist-Naturalist*.  WindRush Publishers,   გვ. 7. ISBN 978-0-9859097-6-5.
2. ↑  სეტონ-თომპსონი, ე. (1988). *როლფი ტყეში; პატარა ველურები*. თბილისი: ნაკადული.
**ვახში** (ტაჯ. Вахш; სპარს. وخش) — მდინარე ცენტრალურ აზიაში, ტაჯიკეთში, ამუდარიის მარჯვენა შემადგენელი. საერთო სიგრძე 786 კილომეტრი, აუზის ფართობი 39,1 ათ. კმ². აუზის დიდი ნაწილი პამირ-ალაის მთათა სისტემის ფარგლებშია მოქცეული. სათავე აქვს პამირზე, კორჟენევსკაიას პიკის რაიონში, ზღვის დონიდან 1834 მ სიმაღლეზე. 

წარმოიქმნება მდინარეების ყიზილსუსა და მუქსუს შეერთებით და მდინარე ობიხინგოუს (მარცხენა შენაკადი) შესართავამდე სურხობი ეწოდება; შემდეგ სამხრეთ-დასავლეთისაკენ უხვევს და უმეტესად ვიწრო, ღრმა ხეობაში მიედინება. შესართავიდან 170 კილომეტრზე გადის ვახშის ველზე და იტოტება. საზრდოობს მყინვარისა და თოვლის, ნაწილობრივ წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის მაისიდან სექტემბრამდე. მდინარეს იყენებენ სარწყავად. ნაოსნობა ქვემოთშია განვითარებული. ვახშის ნაპირზეა ქალაქები: ნურაქი, სარბანდი და ყურღან-თეფა. 

მდინარე ვახშის შესართავში მდებარეობს ტაჯიკეთის ნაკრძალი — ვეფხვის ხევი. ვახშის აუზში ითვლიან 569 მთის ტბას, რომელთა საერთო ფართობია 1737 კმ². ძირითადად ტბები ზღვის დონიდან 2800-3500 მ სიმაღლებზე ვრცელდებიან. მდინარეების ვახშისა და ყიზილუს წყალგამყოფს ვახშის ქედი წარმოადგენს, რომელიც 3141 მ სიმაღლის მწვერვალითაა დაგვირგვინებული. ქედის საერთო სიგრძე 80 კილომეტრია. 

საშუალო წლიური ხარჯი 660 მ³/წმ, უდიდესი (ივლისი) 3120 მ³/წმ, უმცირესი (თებერვალი) 130 მ³/წმ. ვარდნა 835 მ. მდინარე ვახშის წყალი, ისევე როგორც შუა აზიის სხვა მდინარეების წყალი დიდი სიმღვრივით გამოირჩევა (4,16 კგ/მ³), თუმცა ნურაქის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ, წყალი გამჭვირვალე გახდა, ლურჯი ფერის. მდინარე ვახშზე აშენებულია სათავო, ნურაქის, სანგტუდის 1 და 2 და ბაიპაზიანის ჰიდროელექტროსადგურები. ნურაქის ჰიდროელექტროსადგურის კაშხალი წარმოქმნის ნურაქის წყალსაცავს, რომლის ფართობია 98 კმ², მოცულობა 10,5 კმ³, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 220 მ. 2009 წელს მწყობრში შევიდა სანგტუდის ჰიდროელექტროსადგური-1, ხოლო 2011 წელს სანგტუდის ჰიდროელექტროსადგური-2. მდინარეზე შენდება როგუნის ჰიდროელექტროსადგური. 

ვახშის წყლები ფართოდ გამოიყენება სარწყავად, წყალმომარაგებისათვის და ელექტროენერგიის მისაღებად. გამოყოფილია ვახშისა და შუროაბადის არხები. მდინარეს აქვს დიდი ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი — 251,15 კვტ. სთ. წელიწადში. მდინარე ვახშის ჰიდროლოგიური შესწავლა დაიწყო XX საუკუნის 30-იან წლებში. ვახში სეისმურად აქტიურ ზონაშია მოქცეული. მიწისძვრა ხშირ მეწყერს იწვევს.

ვახში იწყება როგორც ყიზილსუ (ყირგიზულად „წითელი მდინარე"). მუქსუსთან შეერთების შემდეგ, სურხობი ეწოდება (ტაჯიკურად „წითელი მდინარე"). ორივე სახელწოდება წყლის რეალურ ფერს გამოხატავს, განპირობებულს ყიზილსუს ზემოთში არსებული წითელი თიხის წარეცხვით. ობიხინგოუს შეერთების ადგილიდან ვახში ეწოდება. 

ჰიდრონიმი მომდინარეობს ძველტაჯიკური ვახშისაგან — „მზარდი", „მატებადი" (წყალზე) და აგრეთვე „წყლის ღვთაება". სახელწოდებაში გამოხატულია უკანასკნელი მნიშვნელობა: როგორც ალ-ბირუნი მიუთითებდა, ვახში — ანგელოზის სახელია, რომელიც წყალში ცხოვრობდა და კერძოდ, მდინარე ჯეიხუნში (ამუდარიაში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახში — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ვახში — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
იოჰან იაკობ მოზერი
**იოჰან იაკობ მოზერი** (გერმ. Johann Jacob Moser; 18 იანვარი, 1701, შტუტგარტი — 30 სექტემბერი, 1785, შტუტგარტი) — გერმანელი ისტორიკოს-პუბლიცისტი, სახელმწიფო სამართლის სპეციალისტი.

ბიოგრაფია
---------

მოზერი პროფესორი იყო ტიუბინგენში, ერთი პერიოდი ოდერის ფრანკფურტის უნივერსიტეტის დირექტორი იყო. გულახდილი, მტკიცე, უშიშარი და ღრმად რელიგიური „წმინდანი", მოზერი — XVIII საუკუნის გერმანიის ერთ-ერთი ტიპობრივი ფიგურა. როგორც პროფესორი, ის მკაცრად ახორციელებდა თავის მოვალეობებს აუდიტორიისადმი და ულმობლად ამხელდა თავის კოლეგებს არაკეთილსინდისიერების შემთხვევაში. 1737 წელს თავისი სამეცნიერო მოღვაწეობის გამო მას პირადი უთანხმოება ჰქონდა პრუსიის მეფესთან, ფრიდრიხ ვილჰელმ I-თან, ხოლო 1758 წელს საერო ჩინების ინტერესების გაბედული დაცვისთვის ვიურტემბერგის ტირანმა ჰერცოგმა მოზერი სასამართლოს გარეშე მოათავსა მკაცრ ერთკაციან პატიმრობაში, ჰოენტვილის ციხე-სიმაგრეში: მხოლოდ 6 წლის შემდეგ მოზერი, რომლის ცოლიც წუხილით გარდაიცვალა, გაათავისუფლა იმპერატორის რესკრიპტმა.

ლიტერატურა
----------

* A. E. Adam: *Johann Jakob Moser als württ. Landschaftskonsulent 1751-1771*. Stuttgart 1887.
* K. S. Bader: *Johann Jakob Moser und die Reichsstädte*. In: Esslinger Studien. Bd. 4, 1958.
* K. S. Bader: *Johann Jakob Moser, Staatsrechtslehrer und Landschaftskonsulent*. In: M. Miller u. R. Uhland (Hrsg.): Lebensbilder aus Schwaben und Franken. Bd. 7, Stuttgart 1960.
**ერნსტ რუდოლფ ფონ ტრაუტფეტერი** (გერმ. Ernst Rudolf von Trautvetter; დ. 20 თებერვალი, 1809, მიტავა, ახლანდ. ელგავა — გ. 24 იანვარი, 1889, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსეთში მოღვაწე გერმანელი ბოტანიკოსი. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა დოქტორი (1839). პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1837). დაიბადა თავადაზნაურთა ოჯახში. 1831 წელს ოქროს მედლითა და ბოტანიკის კანდიდატის ხარისხით დაამთავრა დერპტის (დღ. ტარტუს) უნივერსიტეტი. 1833 წელს დაიცვა დისერტაცია და ლექციების წაკითხვის უფლება მიიღო კენიგსბერგის უნივერსიტეტში როგორც პრივატ-დოცენტმა. 1835 მიიღო ფილოსოფიის დოქტრორის ხარისხი. იყო წმინდა ვლადიმერის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრის ორდინარული პროფესორი (1838–1850), ფილოსოფიის ფაკულტეტის ფიზიკა-მათემატიკის განყოფილების დეკანი (1841–1842, 1843–1847), რექტორი (1847–1859), უნივერსიტეტის ბოტანიკური ბაღის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი (1841–1852). გარდაიცვალა პეტერბურგში, დაკრძალულია იქვე.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #12150543X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Траутфеттер Эрнест Рудольф Эрнестович. Киевский национальный университет имени Тараса Шевченко. ციტირების თარიღი: 12 აპრილი, 2021
**იოქტო…** (ინგლ. yocto- < ბერძ. οκτώ — „რვა"; აღნიშვნა: **y**) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. გამოიყენება მეტრულ და სხვა გაზომვის ერთეულებთან ერთან.

წარმოშობილია ბერძნულიდან *οκτώ*, რაც ნიშნავს „რვას", რადგან 1/10008 ექვივალენტია. 2009 წლისთვის იოქტო ითვლება ყველაზე მცირე მიღებულ თავსართად სი სისტემაში.

1991 წელს ზომა-წონის მეცხრამეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

მაგალითები
----------

* ერთი ელექტრონის მასა: 0.000911 იგ;
* ერთი პროტონის მასა: 1.6726 იგ;
* ერთი ნეიტრონის მასა: 1.6749 იგ.

სქოლიო
------

1. ↑  19th meeting of the CGPM

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი თავსართები |
| --- |
|  |
| ჯერადი | 
* დეკა- (**101**)
* ჰექტო- (**102**)
* კილო- (**103**)
* გიგა- (**106**)
* გიგა- (**109**)
* ტერა- (**1012**)
* პეტა- (**1015**)
* ექსა- (**1018**)
* ზეტა- (**1021**)
* იოტა- (**1024**)
* რონა- (**1027**)
* ქვეტა- (**1030**)
 |
|  |
| წილადი | 
* დეცი- (**10−1**)
* სანტი- (**10−2**)
* მილი- (**10−3**)
* მიკრო- (**10−6**)
* ნანო- (**10−9**)
* პიკო- (**10−12**)
* ფემტო- (**10−15**)
* ატო- (**10−18**)
* ზეპტო- (**10−21**)
* იოქტო- (**10−24**)
* რონტო- (**10−27**)
* ქვექტო- (**10−30**)
 |

 |
იოჰან გუტენბერგი
**იოჰან გუტენბერგი** (დ. 1394-99 შორის (ან 1406), მაინცი — გ. 3 თებერვალი. 1468,იქვე ) — გერმანელი გამომგონებელი, ევროპის პირველი მესტამბე. გამოიგონა და დაამზადა ცალკეულ ასონიშანთა ლიტერები და მათი ზომის შესაბამისი სახარვეზო მასალა (პირველი სტანდარტული დეტალები ევროპული ტექნიკის ისტორიაში). შექმნა შრიფტის ჩამოსასხმელი და საბეჭდი დაზგები. შეიმუშავა შრიფტისათვის ლითონის შედგენილობისა და საბეჭდი საღებავის რეცეპტურა. ეწეოდა ინტენსიურ ექსპერიმენტულ მუშაობას ბეჭდვის ტექნოლოგიის დარგში. 1438 წელს სტრასბურგში შექმნა ამხანაგობა, რომლის მიზანი იყო წიგნის ბეჭდვის ორგანიზაცია. სტრასბურგის საბუთების მიხედვით, გუტენბერგის პირველი წიგნი 1440 წელს გამოუცია, რაც ნაბეჭდი პროდუქციით არ დასტურდება. მისი პირველი ნაბეჭდი პროდუქცია „ფრაგმენტი განკითხვის დღისა" (1445) უნდა იყოს. შემდეგ გამოუცია ელიუს დონატუსის (IV ს.) ლათინური ენის გრამატიკა, თურქული კალენდარი (1454); კათოლიკური ეპარქიის ეკლესიათა სია, რამდენიმე ინდულგენცია (1456) და სხვ. მასვე მიაწერენ იოანე ბალბას (XIII ს.) ლათინური განმარტებითი ლექსიკონის (1460), 42-სტრიქონიანი ბიბლიისა (რომელიც პოლიგრაფიულ-მხატვრული შესრულების მხრივ XV საუკუნის 50-იანი წლების შედევრია) და სხვა გამოცემებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 320.
**ვერონიკა თუმანიშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1922 — გ. 30 ივლისი, 2009) — ქართველი მუსიკოსი, პიანისტი და მუსიკის დამსახურებული პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

ვერონიკა თუმანიშვილი დაიბადა 1922 წლის 19 აპრილს, თბილისში. დედა, მართა ვაჩნაძე — პროფესიით მუსიკოსი იყო. მამა —ივანე თუმანიშვილი, იურისტი, დიპლომატი და ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი.

მშობლები ადრეულ ასაკში დაეღუპნენ. ათი წლის იყო, როდესაც დედა მოულოდნელი დაავადებით გარდაეცვალა. მამა კი 1937 წლის სტალინისტური რეპრესიებს შეეწირა. ვერონიკას აღზრდა ბებიამ და დეიდებმა ითავეს. 

ექვსი წლიდან ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებულ ნიჭიერ ბავშთა სკოლა-ინტერნატში, (შემდგომში ზ. ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური მუსიკალური სკოლა), პროფ. ანა თულაშვილის კლასში, რომელიც იყო ქართული საფორტეპიანო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში.

ვერონიკამ განსაკუთრებული მუსიკალური ნიჭი ადრინდელ ასაკში გამოავლინა და ბევრი გამოჩენილი მუსიკოსის ყურადღება მიიპყრო. მათ შორის რუსი პიანისტების, ჰენრიხ ნეიგაუზისა და მარია იუდინასი, რომლებმაც დიდი შეფასება მისცეს მის საშემსრულებლო ხელოვნებას.

ოსტატობის დახვეწა თბილისის კონსერვატორიაში განაგრძო პროფ. ალექსანდრე იოხელესთან. თუმცა ხელების დაავადების გამო საკონცერტო კარიერაზე უარის თქმა მოუწია და მთელი თავისი გამოცდილეობა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოახმარა.

ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ცენტრალურ სამუსიკო სკოლაში („ნიჭიერთა ათწლედი"), სადაც აღზარდა არაერთი გამორჩეული პიანისტი, რომელებიც დღეს საქართველოში და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მოღვაწეობენ, მათ შორის ნიუ-იორკში მოღვაწე მანჰეტენის მუსიკალური სკოლის წამყვანი პედაგოგი ნათელა მჭედლიშვილი, იერუსალიმის მუსიკისა და ბალეტის აკადემიის კონსერვატორიის დირექტორი, პროფესორი ლეა აგმონი, საფრანგეთში მცხოვრები პიანისტი მეგი სპარსიაშვილი, ამჟამად ნიდერლანდებში მოღვაწე სახელგანთქმული პიანისტი და პედაგოგი, საერთაშორისო კონკურსების და ბორლეტი–ბუიტონის პრემიის (Borletti-Buitoni Trust) ლაურეატი, ნინო გვეტაძე, თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ცენტრალური მუსიკალური სკოლის, „ნიჭიერთა ათწლედის" წამყვანი პედადგოგი ლალი რჩეულიშვილი და სხვა. 

მას ასევე ჰყავდა მოსწავლეები, რომელთაც მუსიკის გარდა სხვადასხვა სფეროში გაითქვეს სახელი. მაგალითად, ცნობილი ხელოვნებათმცოდნე პროფესორი დიმიტრი თუმანიშვილი, მუსიკოსი, მსახიობი და მხატვარი, ლიკა ქავჟარაძე, პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი ნინო კობახიძე და სხვა.

ვერონიკა თუმანიშვილი სიცოცხლის ბოლომდე აქტიურ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში, 2009 წლის 30 ივლისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვერონიკა თუმანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვერონიკა თუმანიშვილი[*მკვდარი ბმული*] — ქართული პრესის ელექტრონული არქივი
* ვერონიკა თუმანიშვილი —Blogger.com

სქოლიო
------

1. ↑  ივანე თუმანიშვილი. Iverieli. ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2018.
2. ↑  ვერონიკა თუმანიშვილი. Veronikatumanishvili.Blogspot.com (21 მაისი, 2018). ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2018.
3. ↑  ხსოვნა: ვერონიკა თუმანიშვილი (1922-2009). *საქართველოს რესპუბლიკა*. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი (4 აგვისტო, 2009). ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2018.[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ნინო გვეტაძე და ქართველი მუსიკოსები ლონდონში დიდი წარმატებით გამოდიან. *Kvira.ge* (20 მარტი, 2017). ციტირების თარიღი: 20 ივნისი, 2018.
**ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაში** ან **სინგლპლეიერი** (ინგლ. Single-player video game) — ვიდეო თამაშის ტიპი, სადაც მონაწილეობს მხოლოდ ერთი მოთამაშე. ერთმოთამაშიანი რეჟიმი განსხვავდება მრავალმოთამაშიანი რეჟიმისაგან, სადაც თამაშში მონაწილეობს ერთზე მეტი მოთამაშე სპეციალურად შექმნილ თამაშის სამყაროში.

როგორც წესი ერთმოთამაშიანი თამაშები მოიცავენ შემდეგს:

* დაპირისპირება არა მოთამაშე პერსონაჟებთან.
* საბოლოო მიზნის მიღწევა (თამაშის ბოლომდე გასვლა)
* ქულების შეგროვება, ან უნარ-ჩვევების გაუმჯობესება.

თანამედროვე კონსოლის თამაშებისა და არკადა თამაშების უმრავლესობა შექმნილია ერთმოთამაშიანი რეჟიმის მხარდაჭერით, თუმცა ბევრი ამ თამაშებიდან საშუალებას იძლევა ორი, ან მეტი მოთამაშის ჩართულობას თამაშში (არაა აუცილებელი ერთდროულად). რეალურად ძალიან ცოტა თამაში მოითხოვს ერთზე მეტ მოთამაშეს თამაშის სათამაშოდ. „Unreal Tournament" არის ერთ-ერთი მაგალითი ამგვარი თამაშებისა.

ადრეული თამაშები, როგორებიც არის „Tennis for Two" (1958), „Spacewar" (1962) და „Pong" (1972) წარმოადგენდნენ სიმეტრიულ თამაშებს, რომლებიც შექმნილი იყო ორმოთამაშიანი რეჟიმის მხარდაჭერით. ერთმოთამაშიანმა თამაშებმა პოპულარობას „Speed Race"-ისა და  (1974) „Space Invaders"-ის (1978) მსგავსი პროექტების წყალობით მიაღწია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაში

სქოლიო
------

1. ↑  Oosterhuis, Kas; Feireiss, Lukas (მარტი, 2006) *The Architecture Co-laboratory: Game Set and Match II : on Computer Games, Advanced Geometries, and Digital Technologies*. Delft:  Delft University of Technology,   გვ. 180. ISBN 9059730364.
2. ↑  "Unreal Tournament 3 Single-player Campaign Preview." Unreal Tournament 3 Single-player Campaign Pr. N.p. n.d. ვებ. 18 აპრ. 2013.
3. ↑  "Speed Race." (Game). N.p. n.d. ვებ. 18 აპრ. 2013.
ესმორგა.
**ესმორგა** (გალისიური: A esmorga) — გალისიელი მწერლის, ედუარდო ბლანკო ამორის 1959 წლის ნოველა. ნოველა მოგვითხრობს კიბრანის და მისი ორი მეგობრის 24-საათიანი ქეიფის შესახებ, რომელიც პატარა ქალაქ აურიაში ხდება. ქალაქი ძალიან ჰგავს რეალურ ქალაქ ორენსეს. კიბრანი უყვება ამბავს პოლიციას და ცდილობს თავი საუკეთესო მხრიდან წარმოაჩინოს. დღის განმავლობაში იყო ქეიფი, ცეცხლი, სტუმრობა საროსკიპოში და დასრულდა უპრეცედენტო ძალადობით.

წიგნი გადაღებულია ორჯერ: 1977 წელს გონსალო სუარესის მიერ რომელსაც ეწოდება „პარანდა" და 1994 წელს იგნასიო ვილარის მიერ სახელით „A esmorga".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Ruta da Esmorga*. Concello de Ourense დაარქივებული 2009-04-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  On a bender Mundo Andiante.
2. ↑   Bieito Iglesias: Blanco Amor - O fillo da florista (p. 16-19) Asosiacion Escritores en Lingua Galega
3. ↑  ´A Esmorga´, de Ignacio Vilar, se estrenará en el Festival de Cine de Ourense Faro de Vigo.
4. ↑  'A esmorga': Film Review - A tale of self-destruction in northern Spain, based on a classic Galician novel Hollywood Reporter. Viitattu 21.6.2015.
ალბათობის თეორიასა და სტატისტიკაში, ალბათურ სივრცეზე განსაზღვრული შემთხვევითი *X*, *Y*, ... ცვლადების **ერთობლივი ალბათური განაწილება** იძლევა ალბათობას იმისა, რომ ამ ცვლადებიდან თითოეული იღებს მნიშვნელობებს გარკვეულ ინტერვალებში ან დისკრეტულ წერტილებში.
ერთობლივი ალბათური განაწილება შესაძლებელია მოიცეს კუმულატიური ალბათური განაწილების ფუნქციით, ალბათური მასის ფუნქციით (დისკრეტული შემთხვევითი ცვლადებისთვის) ან ალბათური სიმკვრივის ფუნქციით (უწყვეტი შემთხვევითი ცვლადებისთვის).   

ერთობლივი ალბათური განაწილება იძლევა საშუალებას განისაზღვროს პირობითი და მარგინალური განაწილებები.

დისკრეტული განაწილებები
-----------------------

ორი დისკრეტული შემთხვევითი *X* და *Y* ცვლადის ერთობლივი ალბათური განაწილება გამოსახავს იმის ალბათობას, რომ ერთდროულად *X* იღებს რაიმე *x* მნიშვნელობას, ხოლო *Y* კი - რაიმე *y* მნიშვნელობას. შესაბამისი ალბათური მასის ფუნქცია წარმოადგენს *x*-სა და *y*-ის ფუნქციას და აღინიშნება როგორც {\displaystyle p(x,y)}:

{\displaystyle p(x,y)=\Pr(X=x\cap Y=y)\equiv \Pr(X=x,Y=y).}
მაგალითად, ორი იდენტური *X* და *Y* კამათლის ერთდროულად გაგორებისას მოსული შესაძლო წყვილებია (1;1), (1;2), ... (6;5), (6;6). ცხადია, ნებისმიერი წყვილის მოსვლის ალბათობა 1/36-ია. ერთ-ერთი მათგანის, დავუშვათ, (3;5) წყვილის მოსვლის ალბათობა მასის ფუნქციის გამოყენებით ჩაიწერება შემდეგნაირად:

{\displaystyle p(3,5)=\Pr(X=3\cap Y=5)\equiv \Pr(X=3,Y=5).}
პირობითი ალბათობის გამოსათვლელი ფორმულიდან გამომდინარეობს, რომ

{\displaystyle \Pr(X=x\cap Y=y)=\Pr(X=x|Y=y)\Pr(Y=y)=\Pr(Y=y|X=x)\Pr(X=x)=p(x,y).}

უწყვეტი განაწილებები
--------------------

ორი უწყვეტი შემთხვევითი *X* და *Y* ცვლადის ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია შეიძლება მოიცეს როგორც:

{\displaystyle f\_{X,Y}(x,y)=f\_{Y\mid X}(y\mid x)f\_{X}(x)=f\_{X\mid Y}(x\mid y)f\_{Y}(y),}
სადაც {\displaystyle f\_{Y\mid X}} და {\displaystyle f\_{X\mid Y}} პირობითი ალბათური განაწილებებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალბათური სივრცე
* შემთხვევითი სიდიდე
* პირობითი ალბათური განაწილება
* მარგინალური ალბათური განაწილება

ლიტერატურა
----------

* Hazewinkel, Michiel, ed. (2001), "Joint distribution", Encyclopedia of Mathematics, Springer, ISBN 978-1-55608-010-4
**ინტერკალაცია** — მოლეკულის ან ჯგუფის შექცევათი ჩართვა სხვა მოლეკულებსა და ჯგუფებს შორის.

დნმ-ის ინტერკალაცია
-------------------

ეთიდიუმის ბრომიდის მოლეკულა ინტერკალირებს დნმ დუპლექსის ადენილურ ფუძეებს შორის
დნმ-ში მუტაგენების მრავალი მოლეკულა ისმება (ინტერკალირდება) ფუძეების ორ მეზობელ წყვილებს შორის. ამ კავშირების უმეტესობას, მაგალითად ეთიდიუმს, დაუნორუბიცინს, დოქსორუბიცინსა და თალიდომიდს აქვთ არომატული სტრუქტურა. საიმისოდ, რომ ინტერკალირებადმა კავშირმა მოახერხოს ფუძეებს შორის მოთავსება, ისინი უნდა დაშორდნენ ერთმანეთს და ამგვარად დაშალონ და დაარღვიონ ორმაგი სპირალის სტრუქტურა. დნმ-ის სტრუქტურაში ეს ცვლილებები ხელს უშლიან ტრანსკრიფციასა და რეპლიკაციას, იწვევენ მუტაციებს. ამიტომ ინტერკალირებადი კავშირები ხშირად წარმოადგენენ კანცეროგენებს, რომელთაგან უფრო მეტად ცნობილია — ბენზოპირენი, აკრიდინები, აფლატოქსინი და ეთიდიუმის ბრომიდი. ამ ნეგატიური თვისებების (ტრანსკრიპციისა და დნმ-ის რეპლიკაციისთვის ხელის შეშლის) მიუხედავად, ინტერკალირებადი კავშირები ქიმიოთერაპიაში გამოიყენება კიბოს სწრაფად ზრდადი უჯრედების დასათრგუნად.

სქოლიო
------

1. ↑  Ferguson L, Denny W (1991). „The genetic toxicology of acridines". *Mutat Res*. **258** (2): 123–60. PMID 1881402.
2. ↑  Jeffrey A (1985). „DNA modification by chemical carcinogens". *Pharmacol Ther*. **28** (2): 237–72. PMID 3936066.
3. ↑  Stephens T, Bunde C, Fillmore B (2000). „Mechanism of action in thalidomide teratogenesis". *Biochem Pharmacol*. **59** (12): 1489–99. PMID 10799645.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
4. ↑  Braña M, Cacho M, Gradillas A, de Pascual-Teresa B, Ramos A (2001). „Intercalators as anticancer drugs". *Curr Pharm Des*. **7** (17): 1745–80. PMID 11562309.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
„**ვერნონ გენიოს ლითლი**" (ინგლ. Vernon God Little) — თანამედროვე ავსტრალიელი მწერლის, დიბისი პიერის, 2003 წლის რომანი. ქართულ ენაზე 2006 წელს გამოიცა (ლიტერატურული პრემია „საბას" გამარჯვებული 2007 წელს). ავტორმა ამ რომანისთვის 2003 წელს ბუკერის პრემია მიიღო.

შინაარსი
--------

ტეხასის პატარა ქალაქ მარტირიოში შემაძრწუნებელი ტრაგედია დატრიალდა. ერთ-ერთ სკოლაში ცეცხლსასროლი იარაღით ჩვიდმეტი მოსწავლე ამოხოცეს. თანაკლასელთა მკვლელობაში ეჭვმიტანილია 15 წლის ვერნონ გრეგორი ლითლი, მანამდე არაფრით გამორჩეული მოსწავლე.
პოლიცია და საზოგადოება ვერნონისაგან დანაშაულის აღიარებას მოითხოვს, სასამართლო სიკვდილს მიუსჯის, მასმედია კი ცდილობს, იგი ახალი ლაივშოუს გმირად აქციოს...

თემები და სტილი
---------------

ბუკერის პრემიის ჟიურის წევრებმა რომანი დაახასიათეს, როგორც „გამაოგნებელი შავი კომედია, რომელიც ასახავს, როგორც ჩვენს შეშფოთებას, ასევე აღფრთოვანებას ამერიკის მიმართ."

ვერნონის, როგორც პრობლემური თინეიჯერის პერსონაჟს, ადარებენ ჰოლდენ კოლფილდს ჯერომ სელინჯერის რომანიდან „თამაში ჭვავის ყანაში" და ჰეკლბერი ფინს მარკ ტვენის შემოქმედებიდან. 

წიგნი დაწერილია მარტივ ენაზე, სატირული და მახვილგონივრული ირონიის გამოყენებით. ქალაქის სახელწოდება, რომელშიც ვერნონი ცხოვრობს, მარტირიო, ესპანურ ენაზე მოწამეობას ნიშნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიბისი პიერი: ვერნონ გენიოს ლითლი


1. ↑  „Author Pierre wins Booker prize". BBC. 2003.
**ვაგიფ ბეჰბუდ ოღლი მუსტაფაევი** (აზერ. Vaqif Behbud oğlu Mustafayev) (დაიბადა 1953 წლის 28 აგვისტოში, ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) - საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მსახიობი, კინორეჟისორი და სცენარისტი; აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2005 წ.), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, კინოსა და ტელევიზიის ევროპული აკადემიის წევრი, ევრაზიის ტელევიზიისა და რადიოს აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი, აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

ვაგიფ მუსტაფაევი დაიბადა 1953 წლის 28 აგვისტოს ბაქოში. 1984 წელს დაამთავრა მოსკოვში სცენარისტებისა და რეჟისორების უმაღლესი კურსები.

მოკლემეტრაჟიანი ფილმი "ასეც უნდა იყოს!" (1982) - პრიზი "საუკეთესო სარეჟისორო მუშაობისთვის" მოსკოვის ახალგაზრდა კინემატოგრაფისტთა საკავშირო ფესტივალზე (1984).

მოკლემეტრაჟიანი ფილმი "ხაში მუსიკასთან" (1983) - მიენიჭა პრიზი "საუკეთესო სცენარისთვის" მოსკოვის ახალგაზრდა მწერალთა კონკურსზე.

გაბროვოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე ფილმმა "არამზადა" (1988) - მიიღო პრიზი "ჩაპლინის ოქროს ლერწამი" (1989). ფილმს ასევე მიენიჭა სორენტოს ნეაპოლის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი ჯილდო - ვიტორიო დე სიკას ოქროს მედალი. გარდა ამისა, ფილმმა მოიპოვა მრავალი ჯილდო და ჯილდო საერთაშორისო კინოფესტივალებზე იაპონიაში, კანადაში, შეერთებულ შტატებსა და სხვა ქვეყნებში.

1991 წელს გადაღებულმა მხატვრულმა ფილმმა „გარეთ" მოიპოვა ორი პრიზი პრიზით თბილისში (საქართველოში) ოქროს არწივის კინოფესტივალზე, ასევე თურქულ-ისლამური კულტურული ცენტრის ოქროს მედლით ანკარაში (თურქეთი).

რუსეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ეროვნულმა აკადემიამ ვაგიფ მუსტაფაევს დააჯილდოვა "ოქროს მედალი" კინოში განსაკუთრებული წვლილისთვის.

1999 წლიდან 2013 წლამდე ვაგიფ მუსტაფაევმა შექმნა 12 დოკუმენტური ფილმი აზერბაიჯანის ეროვნული ლიდერის, ჰეიდარ ალიევის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვაგიფ მუსტაფაევი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ვერონის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერონის მკვიდრის ხ. ჭინჭარაულის საკარმიდამო ნაკვეთში. განეკუთვნება ძვ. წ. VIII-VII საუკუნეებს. 

სამაროვანზე 1974 წელს კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, მიწის ზედაპირიდან 40-50 სანტიმეტრის სიღრმეზე, გათხარა სამი ორმოსამარხი. დაზიანების გამო არ მოხერხდა სამარხების ზომებისა და დამხრობის დადგენა. სამივე სამარხს, სავარაუდოდ, ქვის ყრილი ჰქონდა და ერთ-ერთი ორმოსამარხის დასავლეთ ნახევარში აღოჩნდა: ექვსი ადამიანის თავის ქალა; ქვიშანარევი თიხისგან დამზადებული, მოყავისფრო-მოწითალოდ გამომწვარი, ნაცრისფერკეციანი, მრავალმუცლიანი და ბრტყელძირიანი ცალყურა ხელადა; სუფთად განლექილი თიხისაგან დამზადებული, ნაცრსიფერკეციანი, მოწითალო ფერის ხელადის ძირ-გვერდის ფრაგმენტი; რკინის მასრაგახსნილი შუბისპირი; ბრინჯაოს ბრტყელი ფირფიტის სამი რგოლი, ბრინჯაოსავე საკინძი, რომელსაც კონუსისებრი თავი და მრგვალგანიკვეთიანი, თავსიკენ გამსხვილებული ღერო აქვს. სამარხში ასევე აღმოჩნდა მსხვილფეხა საქონლის ძვლებიც. 

მეორე სამარხში დადასტურდა ნაცრისფრად გამომწვარი, წვრილმარცლოვანი ქვიშანარევი თიხისაგან დამზადებული დერგის ფრაგმენტები. ბრინჯაოს საკინძი, რომლის თავი ვედრების პოზიციაში მყოფი ადამიანის ფიგურითაა შემკული. 

მესამე სამარხში შემორჩენილი იყო ბარძაყის ძვლის ფრაგმენტები და მრგვალმასრიანი, რკინის შუბისპირი - მასრაზე ნახვრეტით.

ლიტერატურა
----------

* *მენაბდე ც.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 101.
**ვერნიკეს არე** — ტვინის ზონა. წარმოადგენს ცერებრალური ქერქის მეტყველებასთან დაკავშირებული ორი ნაწილიდან ერთ-ერთს (მეორე არის ბროკას არე). მონაწილეობს წერილობითი და სამეტყველო ენის წარმოებაში. 

ვერნიკეს არე მდებარეობს ბროდმანის რეგიონ 22-ში, დომინანტურ ცერებრალურ ნახევარსფეროში. დომინანტური ნახევარსფერო მარცხენაა მემარჯვენე ინდივიდების 95% -ში, ხოლო მემარცხენეთა შემთხვევაში — 60%-ში.

ბროკას წილის მსგავსად, ვერნიკეს წილიც იმ ავადმყოფების აუტოპსიის საშუალებით აღმოაჩინეს, ვისაც მეტყველების პრობლემები ახასიათებდათ. გერმანელ ნევროლოგ კარლ ვერნიკეს ჰყავდა პაციენტი, რომელსაც საკმაოდ კარგად შეეძლო ლაპარაკი, მაგრამ ვერ იგებდა სხვის ნათქვამს. პაციენტის გარდაცვალების შემდეგ, ვერნეკემ საფეთქლის წილის ზედა ნაწილში იპოვა დაზიანება. მან სწორად ივარაუდა, რომ ხსენებული ზონა პასუხისმგებელი იყო ნათქვამის სწორად გააზრებაზე. ამ ტიპის აფაზია ცნობილია როგორც ვერნიკეს აფაზია, ან აღქმადი აფაზია.

იმისდა მიუხედავად, რომ ბროკასა და ვერნიკეს არეები სხვადასხვა წილშია, ისინი საკმაოდ ახლოს არიან ერთმანეთთან. მათ აკავშირებს ნერვების ტრაქტი, რომელსაც *arcuate fascilicus* ეწოდება, ასევე ახლახან აღმოჩენილი სხვა ტრაქტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Boeree C.G..  (2004)Speech and the brain.
2. ↑  Bogen J.E. & Bogen G.M. 1976. Wernicke's region  –  where is it?. *Annals of the New York Academy of Sciences* **280**: 834–43.
3. ↑  Aphasia: signs & symptoms. American Speech-Language-Hearing Association.
4. ↑  Catani M. & Jones D.K. 2005. Perisylvian language networks of the human brain. *Annals of Neurology* **57** (1): 8–16.
5. ↑  Catani M. & de Schotten M.T. 2012. *Atlas of human brain connections*. Oxford University Press.
ვერა ფონ ლენდორფი
**ვერუშკა ფონ ლენდორფი** (გერმ.  Veruschka von Lehndorff), გრაფინია ვერა გოტლიბ ანა ფონ ლენდორფი Vera Gottliebe Anna Gräfin von Lehndorff) — გერმანელი მოდელი და მსახიობი. დაიბადა 1939 წლის 14 მაისს კენიგსბერგში (აღმოსავლეთი პრუსია, გერმანიის იმპერია) ოფიცრის ოჯახში.

ბიოგრაფია
---------

ვერუშკა შტაინორტში გაიზარდა, საუკუნეთა განმავლობაში მისი ოჯახის კუთვნილ მამულში. ლენდორფების ოჯახურ ციხესიმაგრეში საგარეო საქმეთა მინისტრი იოახიმ ფონ რიბენტროპი ნაცისტთა შეხვედრებს აწყობდა. ლენდორფთა ტყე-პარკის შორი-ახლოს, თავად ფიურერის შტაბ-ბინა „ვოლფშანცე" („მგლის ბუნაგი") იყო განთავსებული. კარგა ხანს არავინ იცოდა, რომ ვერუშკას მამა — გრაფი ჰენრიხ ფონ ლენდორფ-შტაინორტი — მონაწილეობდა შეთქმულებაში. რომლის შედეგადაც 1944 წლის სექტემბერში სასამართლოს წინაშე წასრდგა და 18 სექტემბერს ბერლინის ციხეში, პლეტცენზეში, იქნა სიკვდილით დასჯილი, სადაც ვერას დედამ მეოთხე ბავშვი, ვერუშკას და, — კატარინა გააჩინა. 

რამდენადაც ვერუშკას მთელი ოჯახი, ბებია-ბაბუაც კი, სახელმწიფო დამნაშავედ იქნა ცნობილი, ლენდორფები დააპატიმრეს და მათ ქონებას კონფისკაცია ჩაუტარეს. ვერა და მისი დები ბად საქსის საკონცენტრაციო ბანაკში აღმოჩნდნენ, სადაც მათ გვარები შეუცვალეს. ვერას ცამეტ სკოლაში მოუწია სწავლა, მათ შორის, ვალდორფის ინსტიტუტში, ქალთა მონასტერსა და სოფლის სკოლაში.

შემოქმედება
-----------

პირველი ბეჭდვითი ორგანო, რომლის გარეკანზეც ვერუშკას ფოტო მოხვდა, იყო ჟურნალი „კონსტანცე". ქალიშვილობისას ვერა ჰამბურგში ეუფლებოდა ხელოვნებას. მერე ფლორენციაში გადავიდა, სადაც ფოტოგრაფ უგო მულასის ყურადღება მიიპყრო და მალე ფოტომოდელად დაიწყო მუშაობა. პარიზში გადასვლის შემდეგ, სადაც ვერამ ეილინ ფორდი, ამერიკის მთავარი სამოდელო სააგენტოს Ford Models-ის უფროსი გაიცნო, გადაწყვიტა, ნიუ-იორკში მოესინჯა ბედი. ამერიკის უდიდეს ქალაქში 1961 წელს ჩავიდა. რაკი ნავარაუდევ წარმატებას ვერ მიაღწია, ევროპას დაუბრუნდა და მიუნხენში ჩავიდა და გარკვეული ხნის შემდეგ ფურორიც მოახდინა მიქელანჯელო ანტონიონის ფილმ „ფოტოგადიდებაში" ხუთწუთიანი ეპიზოდით. მოგვიანებით სალვადორ დალის დაუახლოვდა და ბოდი არტის პოპულარიზებას მიჰყო ხელი; იღებდნენ ტანმოხატულს. 

ვერა ბავშვობიდანვე ძალიან მაღალი იყო. 14 წლის ასაკში უკვე 185 სმ იყო, მოგვიანებით მისმა სიმაღლემ 190 სმ მიაღწია. 

1975 წელს ჟურნალ Vogue-ის მთავარ რედაქტორთან, გრეის მირაბელასთან, უსიამოვნება მოუვიდა და მოდის სამყარო დატოვა. დღესდღეობით ცხოვრობს ბრუკლინში, აშშ. შიგადაშიგ პოდიუმზეც გამოდის ხოლმე როგორც მიწვეული ვარსკვლავი.

ფილმოგრაფია
-----------

  

* ფოტოგადიდება Blow Up

* პრატერი (2007) Prater

* კაზინო როიალი (2006) Casino Royale

* წითელი ორკესტრი (1989) L’orchestre rouge

* Vom Zusehen beim Sterben (1985)

* საცოლე (1985) The Bride

* დორიან გრეის სახე ყვითელი პრესის სარკეში (1984) Dorian Gray im Spiegel der Boulevardpresse

* მილო – მილო (1979) Milo-Milo …

* სხეულის ფერი (1978) Couleur chair

* ვინ დამიწყნარა ცოლი? (1976) Cattivi pensieri … Mario Marani’s Lover

* სალომე (1972) Salomè

* ვერუშკა (1971) Veruschka

* სცენარისტი

* ვერუშკა: ცხოვრება კამერის წინ (2005) Veruschka — Die Inszenierung

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვერუშკას პორტრეტები დაარქივებული 2007-10-24 საიტზე Wayback Machine.
* Veruschka.net დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine.
* Veruschka von Lehndorff mySPACE
**ვასილ პავლეს ძე ყუშიტაშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1894, თბილისი — გ. 16 იანვარი, 1962, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის პირველ გიმნაზიაში, აქვე ეზიარა თეატრს სცენისმოყვარეტა სპექტაკლებში. 1913 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. პარალელურად სწავლობდა ვ. კომისარჯევსკაიას სახელობის დრამატულ სტუდიაში, სადაც მისი პედაგოგები იყვნენ თ. თ. კომისარჟევსკი, ვ.გ. სახნოვსკი, ვ.ო. მასლიტინოვა და სხვა. მოგვიანებით ახალგაზრდა ხელოვანი პეტროგრადში ხელმძღვანელობდა წითელი არმიის თვითმოქმედ თეატრს, დგამდა სპექტაკლებს. 

1918 წელს ვასილ ყუშიტაშვილი თბილისშია. აქ შედგა მისი დებიუტი ქართულ პროფესიულ სცენაზე. ოპერის თეატრში განხორციელდა სოფოკლეს ტრაგედია „ანტიგონე". 1919–1933 წლებში მოღვაწეობდა საფრანგეთისა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. იყო ანტუანის თეატრის რეჟისორი. 1921 წელს შ. დიულენთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა სახელგანთქმულ ფრანგულ თეატრს „ატელიეს". მან დადგა გოლდონის „მარაო", აშის „შურისძიების ღმერთი", მოლიერის „ჟორჟ დანდენი", არისტოფანეს „ფრინველები" და სხვა. 

„ატელიეში" მოღვაწეობასთან ერთად ვასო ყუშიტაშვილი სპექტაკლებს დგამს პარიზის ცნობილ თეატრებში — „ოდეონი", „პორტ სენ მარტენი", „ელისეს მინდვრების თეატრი". ნიუ-იორკში განახორციელა ოფენბახის „დიდი ჰერცოგინია", ჟან ლარიკის „ქალწული საფრანგეთიდან", ნიუ-ორლეანში ჩეხოვის „ალუბლის ბაღი". სამშობლოში 1933 წელს დაბრუნდა და მუშაობა დაიწყო მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში, სადაც 25 წელი დაჰყო. აქ დიდი წარმატებით დადგა ვ. გაბესკირიას „მათი ამბავი", გ. შატბერაშილის „ფიქრის გორა", მ. მრევლიშვილის „ზვავი", ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი" და სხვა მრავალი. პარალელურად იგი ხელმძღვანელობდა თეატრებს ზუგდიდში, გორში, ქუთაისში. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 362, თბ. 1994
**კახეთის მევენახეთა ყრილობა** — 1899 წლის 20–25 ნოემბერს შემდგარი ყრილობა ქ. თელავში, ფილოქსერის კავკასიური კომიტეტისა და მისი წევრის ივანე ანდრონიკაშვილის ინიციატივით. ყრილობის მიზანი იყო კახეთის სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგის — მევენახეობის მოვლა-პატრონობისა და მავნებელთაგან ვაზის კულტურის დაცვის ღონისძიებათა შემუშავება. განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცევდა ფილოქსერა, რომელიც უკვე ანადგურებდა დასავლეთ საქართველოს ვენახებს და შეჭრილი იყო გორის მაზრაშიც. მართალია, კახეთს ამ საშინელი მავნებლისაგან იცავდა მთები და საკმაოდ უვენახო სივრცეების ზოლი, მაგრამ ფილოქსერის საფრთხე მაინც იზრდებოდა.

კახეთის მევენახეთა ყრილობამ განიხილა კახეთში უკვე გავრცელებული ვაზის სოკოვან დაავადებათა (მილდიუსა და ოიდიუმის) წინააღმდეგ ბრძოლის, ფილოქსერისაგან დასაცავად ბრძოლის, ფილოქსერისაგან დასაცავად ამერიკული ვაზის სანერგეთა გაშენების (ასეთი სანერგე იყო საქარაში 1893 წლიდან) საკითხები. ამერიკული ვაზის საძირეზე დამყნობით უნდა გადაერჩინათ კლასიკური ჯიშის ადგილობრივი ვაზები. (დასავლეთ საქართველოში ეს უკვე კეთდებოდა). ყრილობამ განიხილა აგრეთვე მთელი რიგი სხვა საკითხები.

წვრილ მევენახეებს ვენახისმფლობელთა ყრილობაში მონაწილეობა არ მიუღიათ და არც მათი ინტერესების დაცვაზე ყოფილა მსჯელობა. კახეთის მევენახეთა ყრილობამ მოისმინა როგორც მევენახეთა, ასევე ცნობილი სპეციალისტების (ი. ანდრონიკაშვილი, პ. ავერკინი, პ. გეევსკი, ნ. გოზალიშვილი, გ. კოლელიშვილი, ნ. ვაჩნაძე, ს. ვახვახიშვილი, მ. ვერმიშევი, ს. ზავაროვი, ა. დემენტიევი, დ. მაყაშვილი, პ. სააკაშვილი, ი. და ვ. სტაროსელსკები, ვ. რცხილაძე, ლ. ჯანდიერი, ი. ჯორჯაძე, გ. შალიკაშვილი და სხვა) მოხსენებები და სიტყვები.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 448.
* *გუგუშვილი პ.* საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური განვითარება XIX—XX საუკუნეებში, ტ. 4, წგნ. 1, თბ. 1965;
* Труды съезда виноградовладельцев и виноградарей Кахетии в г. Телави в 1899 г. Тфл. 1907;
**კახელების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის ციხე-დარბაზის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 0,5 კილომეტრზე. თბილისი-თელავის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს - ტყიანი მთის აღმოსავლეთ კალთაზე. სავარაუდოდ, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (6,25X4,65 მეტრზე), ნახევარწრიული აფსიდით აღმოსავლეთით და ერთადერთი შესასვლელით სამხრეთიდან. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან ეკვრის თანადროული, სწორკუთხა გეგმის (გარეთა ზომები: სიგრძე - 3,8 მეტრი, სიგანე - 3, 1 მეტრი), ნაგებობა, რომელსაც ეკელსიას აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში გაჭრილი გასასვლელით უკავშირდება. ეკლესიისა და ნაგებობის კედლები ერთმანეთს წყობით არ უკავშირდება.

ეკლესიაც და მინაშენიც ერთგვარი საშენი მასალით - სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით და კირის დუღაბითაა ნაგები. წყობაში, ალაგ-ალაგ, ჩატანებულია, საკმაოდ მოზრდილი ქვები, რომლებიც ფეხზეა დაყენებული და ზედაპირით ფასადის მხარეს არის მოქცეული. წყობა ირეგულარულია.

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანდაა ჩამონგრეული ეკლესიის გადახურვა, დანაგრეულია აფისიდის და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, მონგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ბოლო, დასავლეთ კედელი შვეული მდგომარეობიდან დაძრულია და გადახრილია. ინტერიერი, დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე, ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვებითა და მიწით; მინაშენიდან მხოლოდ სამხრეთ კედელიღა დგას (სიმაღლე - 1,2 მეტრი). დანრჩენი კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი კი, თითქმის მიწის პირამდეა დანგრეული. 

ეკლესიის შესასვლელიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილიღაა შემორჩენილი. დარბაზი გეგმით თითქმის კვადრატულია (სიგრძე - 2,9 მეტრი, სიგანე - 3,1 მეტრი). აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი, რომელსაც ზედა ნაწილი ჩამოშლილი აქვს. აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი, რომელსაც ზედა ნაწილი ჩამოშლილი აქვს. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე ზომის კვადრატული ნიშაა, მის ზემოთ კი - ოთკუთხა, სათოფურის მსგავსი ღიობი. მინაშენში გასასვლელი ვიწროა (სიგრძე - 1,50. სიგანე - 0,55 მეტრი). გადახურვა მას ჩამოშლილი აქვს. ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნახევარში მცირე ზომის, კვადრატული ნიშაა. დასავლეთ კედლის შუაში კი - მცირე ზომის, ოთხკუთხა სარკმელი.

მინაშენი, როგორც ჩანს, სამკვეთლოდ გამოიყენებოდა. იგი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ბოლოზეა მიდგმული ისე, რომ მისი დიდი ნაწილი ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზს გარეთაა გასული (დაახლოებით 2 მეტრით). მინაშენბის შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია მოწყობილი. კარის აღმოსავლეთ წირთხლი მოგვიანებითაა განახლებული. მის წყობაში აგურის რამდნეიმენატეხია ჩართული. აღმოსავლეთ კედლის შუაში სარკმლის ძირის ნაშთია, სამხრეთ კედლზე კი მოხატულობის ფრაგმენტი.

ეკლესიის სამხერეთ-აღმოსავლეთით, ასიოდე მეტრზე, ნაგებობების კვალია, რომლის მიმდებარე ტერიტორიაზე ზედაპირულად აიკრიფა აგურის ნატეხები და წყალსადენის კერამიკული მილების ფრაგმენტები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 326.
**ვასილ ივანეს ძე ნანობაშვილი** (დ. 15 ივნისი, 1906, სოფ. ვაქირი, სიღნაღის რაიონი — გ. 1989) — ქართველი ექიმ-ვეტერინარი. ვეტერინარიის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1974), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1983).

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა ერევნის საკავშირო ზოოტექნიკური-სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1957-1959 წლებში საქართველოს მეცხოველეობისა და ვენეტინარიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის, ხოლო 1959 წლიდან საქართველოს ზოოტექნიკური-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ტოქსიკოლოგიის განყოფილების გამგე. ნანობაშვილი უმთავრესად იკვლევდა ვეტერინარიის ტოქსიკოლოგიის საკითხებს, რაც დაკავშირებული იყო მინერალური, მინერალურ-ორგანული, ორგანულ-სინთეზური და მცენარეული წარმოშობის შხამების ტოქსიკოლოგიურ შესწავლასთან. საქართველოში პირველად ნანობაშვილმა შეისწავლა ვეტერინარიის ფოტოტოქსიკოლოგიის საკითხები. მას ეკუთვნის ვეტერინარიის როქსიკოლოგიის სახელმძღვანელო და სხვა ნაშრომები.

ლიტერატურა
----------

* *კაპანაძე კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 312.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვასილ ნანობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბახტაძე**. |

**ვალერიან (ვალია) სამსონის ძე ბახტაძე** (დ. 27 ივნისი, 1896, დ. ხონი, ქუთაისის მაზრა, ― გ. 4 დეკემბერი, 1930, თბილისი) — რევოლუციური (ბოლშევიკური) მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. კომუნისტური პარტიის წევრი 1915 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება ქუთაისის გიმნაზიაში სწავლის პერიოდში (1912-1915), 1916 წელს ჯარში გაიწვიეს და გაგზავნეს პეტერგოფის პრაპორშჩიკთა სკოლაში, აქ სხვებთან ერთად შექმნა სოციალურ-დემოკრატიული წრე. 1917 წელს მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციურ ბრძოლებში პეტერგოფში, შემდეგ ავსტრიის ფრონტზე დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ სამხედრო ნაწილის აჯანყებაში. აჯანყების ჩაქრობის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. იყო ხონის პარტიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ბათუმ-გურიის ბოლშევიკური კომიტეტის მდივანი. მისი ხელმძღვანელობით 1918 იანვრიდან ბათუმში გამოდიოდა გაზეთ „მუშის სიმართლე". იყო პარტიის ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის წევრი. 1918 წლის აპრილში აქტიურად მონაწილეობდა ანტისამთავრობო გლეხთა აჯანყებაში სამეგრელოში. იმავე წლის გაზაფხულზე, აფხაზეთის ბოლშევიკური ამბოხების პერიოდში, ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საზღვაო რაზმს, შედიოდა სამხედრო-რევოლუციური შტაბის შემადგენლობაში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ წავიდა პიატიგორსკში, იქიდან ვლადიკავკაზში, სადაც ხელმძღვანელობდა დენიკინის წინააღმდეგ მებრძოლ კომუნისტურ რაზმს. 1919 წელს თებერვალში დაბრუნდა საქართველოში და განაგრძო რევოლუციური მოღვაწეობა, რისთვისაც რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. განთავისუფლების შემდეგ გაემგზავრა ბაქოში და დაინიშნა XI წითელი არმიის ცხენოსანი დივიზიის სამხედრო კომისრად. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების იძულებითი დამყარების შემდეგ ბახტაძე მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის" რედაქტორად, პარტიის ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის მდივნად, საქართველოს კპ(ბ) ცკ-ის აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგედ, გაზეთ „მუშა და გლეხის" და ჟურნალ „მნათობის" რედაქტორად. 1926 წელს იყო მოწამეთას მონასტრის აკლდამიდან დავით და კონსტანტინეს ნეშტების ამოღების ინიციატორი.

ლიტერატურა
----------

* რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში (ბიოგრაფიების კრებული), თბ. 1961;
* *თოიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 255.
**ელენა ნელიპჩიჩი** (ბოსნ. Jelena Nelipčić ან Jelena Nelipić; დ. უცნობია – გ. 1422) — ბოსნიის დედოფალი. მეფე სტეპან ოსტოიას მესამე ცოლი.

პირველი ქორწინება
-----------------

ელენა ნელიპიჩების ფეოდალური საგვარეულოს წევრია. 1401 წელს იგი ცოლად გაჰყვა სპლიტის თავადს, ხრვოიე ვუკჩიჩ-ხრვატინიჩს. ელენა კათოლიკე იყო, მაგრამ მისი ქმარი – ბოსნიის ეკლესიის მიმდევარი. 1416 წელს ხრვოიე გარდაიცვალა და მისი სამფლობელო ელენას დარჩა.[1]

მეორე ქორწინება
---------------

მეორედ ელენა ბოსნიის მეფეზე, სტეპან ოსტოიაზე დაქორწინდა. მას მზითევში მოჰყვა თავისი გარდაცვლილი ქმრის სამფლობელოები, მათ შორის ქალაქი იაიცე. 1418 წელს სტეპან ოსტოია გარდაიცვალა და ტახტზე ავიდა მისი ვაჟი სტეპან ოსტოიჩი, რომელიც მას მეორე ცოლის, კუიავასგან ჰყავდა.

ქვრივობა
--------

ელენას სამეფო კარზე არც გავლენა და არც ძალაუფლება არ ჰქონდა, ხოლო კუიავა მისი ვაჟის გამეფების მერე გაძლიერდა და გადაწყვიტა შური ეძია. 1419 წელს ელენა სტეპან ოსტოიჩმა დააპატიმრებინა, სამი წლის შემდეგ იგი ციხეში გარდაიცვალა უცნობ გარემოებებში.

შთამომავლობა
------------

არის ვარაუდები, რომ ბალშა ჰერცეგოვიჩი ელენასა და ხრვოიეს შვილია, თუმცა ამის დამტკიცება არ ხერხდება. სხვა შთამომავალი მას არ ჰყოლია.

სქოლიო
------

1. ↑  Fine, John Van Antwerp (1994). *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest*. Michigan:  University of Michigan Press. ISBN 0-472-08260-4.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვასილ ფავლენიშვილი**. |

**ვასილ ივანეს ძე ფავლენიშვილი** (ფავლენოვი; დ. 10 მაისი, 1863 — გ. 1942) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1914).

დაამთავრა ელიზავეტგრადის სამხედრო პროგიმნაზია და თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურში იყო 1879 წლიდან. მსახურობდა ქართველ გრენადერთა მე-14, 1910-1913 წლებში — კავკასიის მე-5 მსროლელთა პოლკში. 1900 წელს მიიღო კაპიტნის, 1910 წელს — პოდპოლკოვნიკის ჩინი. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დაწყების შემდეგ პოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა კავკასიის მე-9 მსროლელთა პოლკში. 1916 წელს გადაყვანილია კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1905) და II (1915), წმ. ანას III (1911), წმ. ვლადიმერის IV (1916) ორდენებით, გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის" (1917) და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1917).

ლიტერატურა
----------

* მასალები კავკასიის არმიის ოფიცერთა ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (1901-1914). პოდპოლკოვნიკები / ო. ჟორდანია // ცხუმ-აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის შრომები №7-8. თბ. 2014. - გვ. 393-396.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფავლენიშვილები: გენეალოგიური ნუსხები და კომენტარები, შედგენილი ი. ჩიქოვანის მიერ. საქართველოს ეროვნული არქივი. ნანახია 25 აგვისტო, 2020;
* Павленов Василий Иванович. „Русская армия в Первой мировой войне". ნანახია 25 აგვისტო, 2020.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიტაძე**. |

ვასილ ჩიტაძე
**ვასილ ჩიტაძე** (დ. 14 ოქტომბერი, 1901, კიევი — გ. 9 იანვარი, 1937, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი, საქართველოში მეტალურგიული წარმოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გიორგი ნიკოლაძის მოწაფე. გამოჩენილი ქართველი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის შიო ჩიტაძის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა შიო ჩიტაძისა და უსტინა შჩერბანი-ჩიტაძის ოჯახშიმ, კიევში, 1901 წლის 14 ოქტომბერს. მისი მამა, მე-2 სათავადაზნაურო გიმნაზიის ინსპექტორი, 1906 წელს გიმნაზიის შენობაშივე მოკლეს, რის შემდეგაც დედამ თავი მოიკლა და ობლები — ვასილი და მისი ძმა მამიდამ აღზარდა.

გორის სასულიერო სკოლის დამთავრების შემდეგ (1919), ექვთიმე თაყაიშვილის რეკომენდაციით, საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ ვასილ ჩიტაძე სასწავლებლად გააგზავნა ქ. გრენობლში (საფრანგეთი). 1928 წელს დაამთავრა გრენობლის უნივერსიტეტის ელექტრო-ქიმიური და ელექტრო-მეტალურგიული ფაკულტეტები. დამთავრებისთანავე მუშაობა დაიწყო იქვე, რეიპერის მეტალურგიულ ქარხანაში. საქართველოში დაბრუნდა 1931 წელს, სწორედ იმ დროს, როცა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ასაგებად შეიქმნა „საპროექტო ბიურო" და ქარხნის დასაპროექტებლად მოწვეული იქნა გერმანული ფირმა „სიმენს-ჰალსკე". ზესტაფონის ქარხნის მშენებლობა დამთავრდა 1933 წელს და სამშობლოში დაბრუნებული დაინიშნა ქარხნის №1 სადნობი საამქროს უფროსად. ვ. ჩიტაძე არის ჭიათურის მაღალხარისხოვანი მანგანუმის გამოყენებით შექმნილი ფეროშენადნობის უნიკალური რეცეპტის ავტორი, მან შესწორება შეიტანა ფირმა „სიმენსის" მიერ დაპროექტებულ ელექტროღუმელების მუშაობაში, მოაწყო სპეციალური მაცივარი, რამაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ფეროშენადნობთა მიღების ტექნოლოგია.

დააპატიმრეს ზესტაფონში, 1937 წლის 29 ივნისს. 1937 წლის 9 ნოემბერს შედგა შინსახკომის „სამეულის სხდომა", რომელმაც განუსაზღვრა მუხლები 58-1ბ (სამშობლოს ღალატი), 58-7 (ძირგამომთხრელი საქმიანობა), 58-8 (ტერორიზმი), 58-9 (კომუნიკაციების კონტრრევოლუციური მიზნით განადგურება ან დაზიანება), 58-11 (ორგანიზებული მოქმედება ხელისუფლების დასამხობად). ბრალად დასდეს რომ გადაბირებული იყო საფრანგეთში ქართული ნაციონალ-სოციალისტური ემიგრაციის ხელმძღვანელის სპირიდონ კედიას მიერ. სსრკ-ში შემოგზავნილი იყო დივერსიულ-ჯაშუშური საქმიანობის განსახორციელებლად. გახდა კონტრრევოლუციურ-ტროცკისტული, ტერორისტულ-ჯაშუშური და დივერსიულ-მავნებლური ორგანიზაციის წევრი ფეროშენადნობთა ქარხნაში, სადაც ეწეოდა დივერსიულ საქმიანობას. ინფორმირებული იყო და მიიღო დირექტივა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციისგან ტერორის განხორციელების შესახებ. ეწეოდა ჯაშუშურ საქმიანობას გერმანიის დაზვერვის სასარგებლოდ. ვასილ ჩიტაძეს მიესაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა და პირადი ქონების კონფისკაცია, რაც აღასრულეს 1937 წლის 10 ნოემბერს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 139.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვასილ ჩიტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სტალინური სიები საქართველოდან
* ღია სია
**ვიკიმაპია** (WikiMapia) — ინტერნაციონალური უფასო ვებ-საიტი; გეოგრაფიული ონლაინ-ენციკლოპედია, რომლის მიზანია ონლაინ-რუკაზე დედამიწის გეოგრაფიული ობიექტების აღნიშვნა და აღწერა. ვიკიმაპია შეიცავს ინტერაქტიულ რუკას. პროექტი დააარსეს ალექსანდრე კორიაკინმა და ევგენი საველიევმა 2006 წლის 24 მაისს. ამჟამად ვიკიმაპიაში დარეგისტრირებულია 1,5 მლნ. მომხარებელი და რუკაზე დამატებულია 19,5 მილიონზე მეტი ობიექტი (ოქტომბერი, 2012). ვიკიმაპიის რუკებზე გამოსახულია მთები, მდინარეები, ტბები, წყალსაცავები, ქალაქები და სხვ. ვიკიმაპია იყენებს ვიკის თავისუფალი რედაქტირების პრინციპს, თუმცა ფონდ ვიკიმედიას არ აქვს კავშირი ამ პროექტის გაშვებასთან. ვიკიმაპია არ წარმოადგენს ფონდს, იგი არსებობს კომერციული კომპანიის ხარჯზე და შემოსავალს იღებს რეკლამებიდან. ვიკიმაპიაში არსებული მონაცემები ხელმისაწვდომია საერთო მოხმარებისთვის და ვრცელდება Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 ლიცენზიით. პროექტის ლოზუნგია „აღვწეროთ მთელი სამყარო!" (ინგ. Let’s describe the whole world!)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვიკიმაპია"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* Wikimapia Wiki (ინგლისური)
* ვიკიმაპიის ოფიციალური ბლოგი (ინგლისური)