recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საუფროსო** (*იგივე* ***საუხუცესო***) — ოჯახის გაყრისას უფროსი ძმის განსაკუთრებული წილი სამკვიდრო ქონებაში. ქართულ საკანონმდებლო ძეგლებში საუფროსოს გვერდით იხსენიება აგრეთვე საუმცროსო და საშუალო. საუფროსო ცნობილი ყოფილა საქართველოში უკვე VIII—IX საუკუნეებში. საეკლესიო მოძღვრების თანახმად, შვილებს თანაბარი სამემკვიდრო უფლება ჰქონდათ, მაგრამ ქართულმა ფეოდალურმა სამართალმა ეს დებულება არ გაიზიარა და XIX საუკუნის I ნახევრამდე საუფროსოს ინსტიტუტი გარკვევით ჩანს იურიდიულ დოკუმენტებში. გიორგი მერჩულეს თხზულებიდან ირკვევა, რომ საუფროსოს გარდა სხვა ქონება ძმებს შორის წილის ყრით თანაბრად ნაწილდებოდა. საუფროსო განსაკუთრებით გავრცელებული იყო თავად-აზნაურთა შორის. სწორედ ამ წრისათვის განსაზღვრავს საუფროსოს აღების წესს „სამართალი ბატონისშვილის ვახტანგისა" (მ. 100). დავით X-ის განჩინება ბარათაშვილების გაყრის საქმეზე (1523) აწესებდა, რომ ზვრებისა და ხოდაბუნების გაყოფის დროს უფროს ძმას საუფროსოს „ათისაგან ერთი" ერგებოდა. ამავე პრინციპით იყოფოდა აგრეთვე „სახლის ჭურჭელი" (თასები, ჭიქები, „ჩინურები", ქვაბები და სხვა).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საშუალო
* საუმცროსო

ლიტერატურა
----------

* *ნადირეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 148.
**სანჩო ორდონიესი** (ესპ. Sancho I Ordóñez;; დ. დაახლ. 895 — გ. 929) — გალისიის მეფე 926 წლიდან, ლეონის მეფე ორდონიო II-ისა და ელვირა მენენდესის უფროსი ვაჟი, პერესების დინასტიის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

924 წელს ორდონიო II-ს სიკვდილის შემდეგ მისი სამეფო გადავიდა არა ვაჟიშვილების სანჩოს, ალფონსოს და რამიროს ხელში, არამედ მიიერთა უმცრომა ძმამ ფრუელა II-მ. ამრიგად ამ უკანასკნელის მიერ გაერთიანდა სამი სამეფო: ლეონი, გალისია და ასტურია. როდესაც 925 წელს ფრუელა II გარადაიცვალა, გამეფდა მისი ვაჟი ალფონსო ფროილასი. ამავე წელს ახალ მეფეს აუჯანყდნენ ორდონიო II-ს ვაჟები იმ მოტივით, რომ მათი მამა იყო ფრუელა II-ს უფროსი ძმა და ამიტომ ისინი იყვნენ ტახტის მემკვიდრეები. ეყრდნობოდნენ რა გალისიის თავად-აზნაურობას (რომლის თვალსაჩინო წარმომადგენლებზე იყვნენ დაქორწინებული სანჩო და რამირო) და ეკლესიას (განსაკუთრებით სანტიაგო-დე-კომპოსტელას ეპისკოპოსს ხერმენგილდას) ასევე ნავარის მეფე სანჩო I გარსესის დახმარებას, ძმებმა ალფონსო ფროლაისი გააძევეს ლეონიდან. 

სანჩომ უარი განაცხადა გვირგვინზე უმცროსი ძმის ალფონსოს სასარგებლოდ, რომელიც ტახტზე ავიდა ალფონსო IV სახელით. 926 წელს ძმებმა ალფონსო ფროილასი გააძევეს გალისიიდანაც. აქ გამეფდა სანჩო ორდონიესი. მისმა ძმამ რამირომ მიიღო ვიზეუს საგრაფო, რომელიც ექვემდებარებოდა გალისიის მეფეს. ალფონსო ფროილასი სიცოცხლის ბოლომდე ცდილობდა წაერთმია ორდონიო II-ს ვაჟებისთვის მამისეული მიწები, თუმცა უშედეგოდ. 

გამეფების შემდეგ სანჩო I-მა გააგრძელა მამისეული პოლიტიკა, ამყარებდა კავშირებს თავად-აზნაურობასა და ეკლესიასთან. დღემდე შემონახულია სანჩო I-ისა და მისი მეუღლის გოტოს ხელმოწერილი რამდენიმე ქარტია, რომელშიც სამეფო წყვილი გადასცემს ან იღებს საჩუქრად გალისიის დიდებულებს სამფლობელოებს და ძვირფასეულობას. კიდევ უფრო მეტი დოკუმენტია შემონახული იმის დასტურად, თუ როგორ ასაჩუქრებს მეფე ეკლესია-მონასტრებს. განსაკუთრებით გულუხვი შესაწირია გაცემული სანტიაგო-დე-კომპოსტელასა და სანტა-მარია-დე-ლეონეს მონასტრის სახელზე. სანტა-მარია-დე-ლეონეს სასარგებლო ქარტია გასცა სამი სამეფოს გენერალურ სეიმზე, რომელიც ჩატარდა 927 წლის დეკემბერში სარიაში და ხელმოწერილია ძმების სანჩოს, რამიროსა და ალფონსო IV-ს მიერ. 

სანჩო I ორდონესი დაქორწინდა გოტო მონიშზე (გოტო ნუნიესი; გარდაიცვალა არაუგვიანეს 963 წლის 1 მარტისა). იგი იყო გალისიელი არისტოკრატის მუნიუ გუტერეშისა და ელვირა არიაშის ასული, რომელიც თავისმხრივ იყო კოიმბრის გრაფის არიაშ მენდეშის ასული. ეს ქორწინება იყო უნაყოფო. 

მეფე სანჩო I გარდაიცვალა 929 წლის ზაფხულში. მის შემდეგ გამეფდა მისი ძმა ალფონსო IV, რომელმაც კვლავ გააერთიანა ლეონი, გალისია და ასტურია.

ლიტერატურა
----------

* Rodríguez Fernández, Justiniano (1997). García I, Ordoño II, Fruela II, Alfonso IV. Burgos: Editorial La Olmeda. ISBN 84-920046-8-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Foundation for Medieval Genealogy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-26. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი 2009.
***მიტოვებული ციხე-სიმაგრის საიდუმლო*** (რუს. Тайна заброшенного замка) — მწერალ ალექსანდრე ვოლკოვის მიერ ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ დაწერილი რომანების სერიის მეექვსე და უკანასკნელი ტომი. იმის გამო, რომ ავტორი მის გამოცემას ვერ მოესწრო, არსებობდა ვარაუდი, რომ წიგნის დასრულებაში მას მონაწილეობა არ მიუღია. მხატვარმა ლეონიდ ვლადიმირსკიმ დაადასტურა ეს, ახსენა რა თანაავტორი - ალა სტროილო, პოეტი და რედაქტორი.

სიუჟეტი
-------

უკანასკნელ რომანში მოთხრობილია კოსმოსურ ხომალდ „დიავონა"-ს სესახებ, რომელიც პლანეტა რამერიადან დედამიწაზე ჩამოდის. ამ პლანეტის მოსახლეობა იყოფა არზაკებად და მენვიტებად, რომელთა მმართველია გვან-ლო. არზაკები არიან ნიჭიერნი და შრომისმოყვარენი, მაგრამ მენვიტები მათ მართავენ ჰიპნოზის საშუალებით. უცხოპლანეტელები, რომლებიც სხივიანი იარაღით აღჭურვილები არიან, გურიკაპის ძველი სასახლის მიდამოებში საკუთარ ბანაკ რანავირს აარსებენ და ცდილობენ ჯადოსნური ქვეყნის დაპყრობას. მაგრამ დასახმარებლად ენი და ტიმი მოდიან. ამჯერად მათ ახლავთ ალფრედ კანინგი (წიგნის „მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე" პერსონაჟი). ჯადოსნური ქვეყნის მაცხოვრებლები მათი დახმარებით დამპყრობლებს დიდ წინააღმდეგობას უწევენ. საბოლოოდ არზაკები დასაძინებელი წყლის დახმარებით აძინებენ ყველა მენვიტს, გარდა კაუ-რუკისა, რომელიც არზაკთა მხარეს გადადის. კაუ-რუკი ამცნობს რამერიას, რომ დედამიწა სიცოცხლისათვის გამოუდეგარია და მისი დაპყრობის მცდელობები უნდა შეწყდეს. ამის შემდეგ რამერიელთა ხომალდი შინ ბრუნდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურმუხტის ქალაქის მოყვარულთა გვერდი დაარქივებული 2017-07-28 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრე ვოლკოვის წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ |
| --- |
|  |
| წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ | 
* *ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი*
* *ურფინ ჯუსი და მისი ხის ჯარისკაცები*
* *მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე*
* *მარანების ცეცხლოვანი ღმერთი*
* *ყვითელი ნისლი*
* *მიტოვებული ციხე-სიმაგრის საიდუმლო*
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* *ჯადოსნური ქვეყანა*
 |

 |
სახლის შიდა ხედი
**მარჯანიძეების სახლი-დარბაზი** — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხის ძველ უბანში, ღვთისმშობლის ეკლესიის მახლობლად. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში. ნაშენია რიყის ქვით. დარბაზს სამხრეთით აქვს ფასადი. დანარჩენი კედლები მიწაშია ჩამჯდარი. საცხოვრებელი ოთახი გეგმით კვადრატულია (6,2X6 მ), იგი აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშირდება სათონეს (3,85X3,8 მ),ხოლო სათონის სამხრეთ კედელში გაჭრილია ბოსელში (3,5X5,5 მ) გასასვლელი კარი. საცხოვრებელ ოთახში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შესასვლელის წინ პატარა დერეფანია.

დარბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სამ-სამი დიდი თახჩაა, ხოლო მათ ზემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე — თითო დაბალი ნიში. დარბაზის დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლები და ჭერი ორი მასიური კოჭითა და მათი საყრდენი ბოძებით დაახლოებით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. გადახურვა კოჭებსა და გვერდით კედლებს ეყრდნობა. კოჭებს შორის სივრცე პარალელური წყობით ამოყვანილი ოთხკუთხა გვირგვინითაა გადახურული. ორივე ბოძის ბაზისს დიდი ზომის რიყის ქვა წარმოადგენს. ბოძები სადაა, მათზე ირმის რქებია მიმაგრებული. ბოძებს შორის გვირგვინის ქვემოთ კერაა. დარბაზში ბევრი ძველი საოჯახო ნივთია. სათონეში, დაახლოებით შუა ნაწილში, თონეა მოწყობილი. ამ სათავსის დასავლეთ, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებშიც თახჩებია. სათონის ჭერი ორი კოჭით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. ჩრდილოეთ კოჭს შუა ნაწილში ბოძი აქვს შეყენებული. ბოძები სათონის დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებთანაცაა, მაგრამ ისინი გადახურვის გასამაგრებლად მოგვიანებით უნდა იყოს მიდგმული. კოჭებს შორის სივრცე გადახურულია პარალელური წყობით ამოყვანილი სწორკუთხა გვირგვინით. ბოსელი გადაკეთებულია მარნად. ამ სათავსის სამხრეთ ნაწილში ჩადგმულია ქვევრები. კედლებში მცირე ზომოს რამდენიმე თახჩაა. გადახურვა სამი გრძივი კოჭით ოთხ ნაწილად იყოფა. კოჭებს შორის იყო პარალელური წყობით ამოყვანილი ორი გვირგვინი. სვეტები ამ სათავსშიც გადახურვის გასამაგრებლად მოგვიანებით უნდა იყოს გაკეთებული. დარბაზში შესასვლელის აღმოსავლეთით შემორჩენილია ოთახის ნანგრევები. სავარაუდოა, რომ ეს ადრე საძინებელი ოთახი იყო. დასავლეთ კედელს გარედან ბანზე ასასვლელი ქვის კიბე მიჰყვება. ბანი თიხისა და დატკეპნილი მიწისაა. მარჯანიძეების სახლი XVIII-XIX საუკუნეების ე.წ. ქართლის დარბაზის ნიმუშია.

მარჯანიძეების სახლ-დარბაზს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 213-214.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ნალისებრი მაგნიტი
**ზეგამტარული მაგნიტი** — სოლენოიდი ან ელექტრომაგნიტი, რომლის გრაგნილი ზეგამტარი მასალისაგანაა დამზადებული. გრაგნილს ზეგამტარობის მდგომარეობაში არ აქვს აქტიური (ომური) წინაღობა. თუ გრაგნილის ტემპერატურა, მასში გამავალი დენის ძალა ან გრაგნილზე მოქმედი მაგნიტური ველის დაძაბულობა სადენის მასალისათვის დამახასიათებელ კრიზისულ მნიშვნელობას აღემატება, გრაგნილი კარგავს ზეგამტარობის თვისებას. ამიტომ ზეგამტარული სადენებისათვის ისეთ მასალას იყენებენ, რომელსაც აღნიშნული პარამეტრები მაღალი აქვს. დენის სიმკვრივე რომ თანაბრად განაწილდეს, ზეგამტარ სადენებს ამზადებენ წვრილი, ათეული მკმ დიამეტრის მავთულებისაგან, რომლებიც ერთმანეთზეა გადაგრეხილი და თბური სტაბილიზაციის მიზნით მირჩილულია დიდი თბო- და ელექტროგამტარობის მქონე ლენტზე. შედარებით მცირე ზომის ზეგამტარულ მაგნიტს, რომელშიც დაგროვილი ენერგია რამდენიმე ასეულ კჯ არ აღემატება, ამზადებენ მჭიდროდ დახვეული გრაგნილისაგან; ეს უკანასკნელი 30-50 % ზეგამტარს შეიცავს. დიდი ზომის ზეგამტარული მაგნიტის გრაგნილი მხოლოდ 5-10 % ზეგამტარულ მასალას შეიცავს.

**მუდმივი მაგნიტი** წინასწარი დამაგნიტებული ფერო- ან ფერიმაგნიტური მასალისაგან დამზადებული ნაკეთობაა. არსებობს ნალისებრი, ზოლისებრი და სხვა სახის მაგნიტი. ფართოდ იყენებენ მუდმივი მაგნიტური ველის ავტონომიურ წყაროდ ელექტროტექნიკაში, რადიოტექნიკაში, ავტომატიკაში.

ლიტერატურა
----------

* *ახალკაცი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 327.
**მასაზირის ტბა** (აზერ. Masazır gölü) — ტბა აზერბაიჯანში. მდებარეობს ქალაქ ბაქოს ჩრდილო-დასავლეთით 21 კმ-ში, ზღვის დონიდან –8 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 9,2 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. წყალი მარილიანია, დამახასიათებელია ქლორიდისა და სულფატის მაღალი კონცენტრაცია, რაც ტბას მოწითალო-მოვარდისფრო შეფერილობას აძლევს. მაღალი მარილიანობის გამო, ტბა თითქმის მოკლებულია ფლორასა და ფაუნას. მარილიანობა 330 ‰. ტბაში მარილს 1813 წლიდან მოიპოვებენ. 2010 წელს ტბის სანაპიროზე გაიხსნა მარილის მწარმოებელი ქარხანა „Azeri", რომელიც ყოველდღიურად აწარმოებს 300 ტ. მარილს. საწარმოო კომპლექსი 7 ჰა-ზეა გავრცელებული. მასაზირის ტბა წარმოადგენს სუფრის მარილის მნიშვნელოვან წყაროს, რომლის მარაგი შეადგენს დაახლოებით 1735 მლნ. ტონას. XX საუკუნის 20-იან წლებში ტბიდან ყოველწლიურად მოიპოვებდნენ 100 ტონა მარილს, ამჟამად დაახლოებით 90 ათ. ტონას. მარილის მოპოვება ხდება როგორც თხევად, ისე მყარ მდგომარეობაში. ტბაში არსებული მარილი სამკურნალოა. ტბასთან მდებარეობს სოფელი მასაზირი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის ტბები

სქოლიო
------

1. ↑  აზერბაიჯანის ტბების სტატისტიკური მონაცემები
2. ↑  მასაზირის ტბა // ცნობები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-13. ციტირების თარიღი: 2018-03-30.
3. 1 2  მასაზირის ტბა // ცნობები[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  მასაზირის ტბასთან არსებული ქარხანა
**სოფისტები** (ბერძნ. σοφιστής — ბრძენი, ცრუბრძენი, გამომგონებელი) — ფართო მნიშვნელობით — მახვილგონიერი, პრაქტიკულად გაწაფული, მოხერხებული ადამიანები; ვიწრო მნიშვნელობით — სიბრძნისა და მჭერმეტყველების მასწავლებლები, ფილოსოფოსები, რომლებიც მოღვაწეობდნენ საბერძნეთში ძვ. წ. V საუკუნის მეორე ნახევარსა და IV საუკუნის პირველ ნახევარში. მონათმფლობელური დემოკრატიის განვითარების პირობებში სოფისტებმა განმანათლებლური როლი შეასრულეს. მათ სიბრძნის მასწავლებლობა პროფესიად გაიხადეს. სოფისტებმა ფილოსოფოსიური კვლევის ცენტრში ადამიანი დააყენეს. განასხვავებენ სოფისტთა ორ თაობას: უფროსი თაობის სოფისტები (პროტაგორა, ჰიპია, გორგია) და უმცროსი თაობის სოფისტებს (ევთიმედე, თრასიმაქე, კრიტონი, კალიკლე).

სოფისტები — „ცრუბრძენები"
-------------------------

ძვ. წ. IV საუკუნიდან უმცროსი თაობის სოფისტებმა ხელი აიღეს ჭეშმარიტების ძიებაზე და პრაგმატული მიზნით თავიანთთვის სასარგებლო შეხედულების მოჩვენებითი გამართლება დაიწყეს. ამ დროიდან სოფისტური მოძრაობა ცრუმეცნიერული გახდა, სახელი გაუტყდა. სოფისტებს ებრძოდნენ სოკრატე და პლატონი. არისტოტელემ „მოჩვენებითი სიბრძნე" უწოდა სოფისტიკას, სოფისტი კი — იმას, ვინც იცის, თუ „როგორ მოიგოს ფული". სოფისტებს დიდხანს უარყოფითად აფასებდნენ. მხოლოდ ჰეგელმა აღნიშნა მათი ცნებითი აზროვნების "მოქნილობა" და დიალექტიკურობა.

სოფისტებმა საფუძველი მოუმზადეს ლოგიკის მეცნიერების განვითარებას, ხელი შეუწყვეს დასკვნა-დასაბუთების ფორმათა დამუშავებასა და ენის გრამატიკული ფორმების კვლევას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რიტორიკა
* სოფისტი (პლატონი)

ლიტერატურა
----------

* *ჭელიძე მ.* ქსე, ტ.9, გვ. 478-479, თბ. 1985.
* Blackwell, Christopher. Demos: Classical Athenian Democracy დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.. 28 February 2003. The Stoa: a Consortium for Scholarly Publication in the Humanities. 25 April 2007.
* Guthrie, W. K. C. Vol. 3 of *History of Greek Philosophy*. Cambridge: Cambridge University Press, 1969
* Jarratt, Susan C. *Rereading the Sophists: Classical Rhetoric Refigured*. Carbondale and Edwardsville: Southern Illinois University Press, 1991.
* Kerferd, G.B. *The Sophistic Movement*, Cambridge University Press, Cambridge, UK, 1981 (ISBN 0-521-28357-4).
* Rosen, Stanley, *Plato's 'Sophist', The Drama of Original and Image*, Yale University Press, New Haven, CT, 1983.
* Sprague, Rosamond Kent, *The Older Sophists*, Hackett Publishing Company (ISBN 0-87220-556-8).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Plato's Dialogue: Sophist დაარქივებული 2011-01-06 საიტზე Wayback Machine.
**სენ-პიერი** (ფრანგ. Saint-Pierre) — პატარა საპორტო ქალაქი ვესტ-ინდოეთში, კუნძულ მარტინიკაზე. 2007 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 4,590 ადამიანი. დაარსდა 1635 წელს ფრანგი ახალმოსახლეების მიერ. 1692 წლამდე მანამ სანამ გუბერნატორის რეზიდენცია იქნა გადმოტანილი ფორ-დე-ფრანსში, იყო ამავე სახელწოდების ფრანგული კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი. შემდეგი ორი საუკუნის განმავლობაში რჩებოდა ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებულ ქალაქად კუნძულ მარტინიკაზე. ვულკან მონტან-პელეს ამოფრქვევის შედეგად, თითქმის მთლიანად დაინგრა 1902 წელს. ამასთანავე ვულკანიდან წამოსულმა პიროკლასტურმა ნაკადმა შეიწირა უამრავი ადამიანის სიცოცხლე. შაქრის წარმოების ცენტრია. არის გეოლოგიური ლაბორატორია და ვულკანოლოგიური მუზეუმი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მონტან-პელე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სენ-პიერი (მარტინიკა) — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

1. ↑  Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724'></a>
**სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზე** (Samuel Finley Breese Morse; დ. 27 აპრილი, 1791, ჩარლსტაუნი, მასაჩუსეტსი ― გ. 2 აპრილი, 1872, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი გამომგონებელი და მხატვარი. მის განსაკუთრებით ცნობილ გამოგონებას წარმოადგენს — ელექტრომაგნიტური მბეჭდავი ტელეგრაფი („*მორზეს აპარატი*", 1836) და მორზეს ანბანი.

1844 წლის 24 მაისს ქალაქ ვაშინგტონსა და ბალტიმორს შორის გაიგზავნა პირველი დეპეშა, რომელიც იყენებდა მორზეს მეთოდს.

კოლეჯის დამთავრების შემდეგ 1810 წელს მორზე გახდა კლერკი ბოსტონში, მაგრამ ფერწერა მის მთავარ საქმიანობად რჩებოდა. 1811 წელს მშობლების დახმარებით მორზე ხატვის შესასწავლად გაემგზავრა ინგლისში. იქ მან შექმნა მრავალი ისტორიული ნახატი.

ინლისსა და აშშ-ს შორის 1812 წლის ომის დროს პროამერიკული პოზიცია დაიკავა.

1814 წელს სამშობლოში დაბრუნდა. მაგრამ ამერიკელებმა მისი ისტორიული ტილოები არ დაუფასეს. იმისათვის რომ თავი ერჩინა, იგი დაუბრუნდა პორტრეტებს და მუშაობა დაიწყო ახალ ინგლისში, ნიუ-იორკსა და სამხრეთ კაროლინაში. 

1826 წელს მორზე გახდა ნაციონალური სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი პირველი პრეზიდენტი იყო 1845 წლამდე. 1832 წელს ევროპიდან ამერიკამდე გემით მგზავრობის დროს, ელექტრომაგნიტის გამოგონების აზრის გავლენის ქვეშ ის ტელეგრაფის შექმნაზე დაფიქრდა.

1837 წლიდან მორზე მეტ დროს უთმობდა თავის გამოგონებას და 1838 წელს შექმნა კოდირებული შეტყობინებისთვის განკუთვნილი, წერტილების და ტირეების სისტემა, რომელიც მთელ მსოფლიოში ცნობილი გახდა, როგორც მორზეს ანბანი.

1843 წელს ჩრდილოეთ ამერიკის რესპუბლიკის მთავრობამ მორზეს 30 ათასი დოლარის გრანტი გამოუყო. 65 კილომეტრიანი ხაზი იყო ვაშინგტონსა და ბალტიმორში. 1844 წლის 24 მაისს, პირველი დეპეშა გაიგზავნა ამ ხაზის სიტყვებით: „რა შექმნა უფალმა?". ეს ფრაზა მორზეს ურჩია მისი მეგობრის ახალგაზრდა ქალიშვილმა ანა ელისვორთმა.

სიცოცხლის ბოლო წლებში, ნორზე ეხმარებოდა კოლეჯებს, ეკლესიებს და ღარიბ მხატვრებს. გარდაიცვალა 1872 წლის 2 აპრილს ნიუ-იორკში.

ლიტერატურა
----------

* Bellion, Wendy (2011). *Citizen Spectator: Art, Illusion, and Visual Perception in Early National America*. Chapel Hill:  University of North Carolina Press. ISBN 978-0-8078-3388-9.
* Bellis, Mary.  (2009)Timeline: Biography of Samuel Morse 1791–1872. The New York Times Company. ციტირების თარიღი: 2009-04-27.[*მკვდარი ბმული*]
* Bellis, Mary.  (2009a)The Communication Revolution. The New York Times Company. ციტირების თარიღი: 2009-04-27.[*მკვდარი ბმული*]
* Carter, Samuel III (1968). *Cyrus Field: Man of Two Worlds*. New York:  G.P. Putnam's Sons.
* Gleick, J. (2011). *The Information: a History, a Theory, a Flood, London*.  Fourth Estate.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სემიუელ მორზე"** ვიკისაწყობში.

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***Encyclopædia Britannica/Morse, Samuel Finley Breese სემიუელ მორზე***
* სემიუელ მორზე — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* სემიუელ მორზე — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* 

* სემიუელ მორზე — Find a Grave-ზე
* 1840 წელს, დიზაინის ეროვნულ აკადემიაში წარმოთქმული სიტყვა დაარქივებული 2008-05-18 საიტზე Wayback Machine.
* სემიუელ მორზე, 1911–1969
**მელაანის არქეოლოგიური ძეგლები** — სოფელ მელაანსა (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) და მის მიდამოებში აღმოჩენილი არქეოლოგიური ძეგლები. სოფლის ტერიტორიაზე მრავლადაა დადასტურებული პალეონტოლოგიური მასალა. აქვე გამოვლინდა ძველი ქვის ხანის (მუსტიე) იარაღები. სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილია აგრეთვე ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ხანის არქეოლოგიური მასალაც.

განსაკუთრებით საყურადღებოა გვიანდელი ბრინჯაო-რკინის ნამოსახლარი ბორცვები:„მაიაკი", „ტინის სერი", „მოჭრილი გორა", სოფლის სამხრეთ განაპირა უბანში შესწავლილი ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისის სამლოცველოს ნაშთი. გადამწვარი რიყის ქვების ქვეშ ორმოებში და თიხის ჭურჭლებში ნაპოვნია ასობით ბრინჯაოს ნივთი (იარაღი, ცხენის აღკაზმულობა).აქვე დიდი რაოდენობით აღმოჩნდა ბრძოლისა და შრომის რკინის იარაღი, ლაგმები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები, რომლებზეც უმეტესად ცხოველთა რელიეფური გამოსახულებებია. აქვე იყო ითიფალური, ზოგჯერ შეიარაღებული შიშველი მამაკაცის ქანდაკებები. სამლოცველოს ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით გამოვლინდა ე. წ. სკვითური ისრისპირები, რაც გვაფიქრებინებს რომ სამლოცველოს განადგურებაში სკვითური ისრისპირებით შეიარაღებულ მტერს მიუღია მონაწილეობა.

სამლოცველოს დასავლეთით, „ჩალიანხევის" მარცხენა ფერდზე, გამოვლინდა სამლოცველოს თანადროული სამაროვანი. შესწავლილია 6 ორმოსამარხი. დადასტურდა 2 სართულის არსებობა.

ლიტერატურა
----------

* *ფიცხელაური კ.* აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV-VII სს.), თბ. 1973;
* *მისივე,* იორ-ალაზნის აუზის ტერიტორიაზე მოსახლე ტომთა უძველესი კულტურა, თბ. 1965;

* *ფიცხელაური კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 554.
**მეკარვიასებრნი** (ლათ. Ptilonorthynchidae) — ფრინველების ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 23–35 სმ აღწევს. ოჯახში 20–22 სახეობაა. გვხვდება ავსტრალიაში, ახალ გვინეასა და ახლომდებარე კუნძულებზე. ბინადრობენ ტყეებსა და ბუჩქნარში. ბუდეს იკეთებენ ხეზე ან ბუჩქებში. გამრავლების პერიოდში მამლები ტოტებისაგან აშენებენ 2 მ-მდე სიმაღლის კონუსებს ან კარვებს, რომელთა შესასვლელს რთავენ კაშკაშა ან პრიალა საგნებით — ყვავილებით, ნაყოფებით, ნიჟარებით, ხოჭოებით და სხვა. დედლების სქესობრივი სიმწიფე და მათი გამრავლება მიმდინარეობს წვიმის სეზონის დასაწყისში, როდესაც ჩნდებიან მწერები — საკვები ბარტყებისათვის. დებენ 1–3 კვერცხს. მეკარვიასებრნი არ ერიდებიან ადამიანს და ფანჯრის რაფებიდან იტაცებენ ღილებსა და ფერადი ქსოვილის ნაჭრებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 552.

სქოლიო
------

1. ↑  მეკარვიასებრნი (TSN 179663). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
2. ↑  Borgia, Gerald (June 1986). „Sexual Selection in Bowerbirds". *Scientific American*. **254** (6): 92–101. doi:10.1038/scientificamerican0686-92. JSTOR 24975977.
3. 1 2  პროხოროვი ა. პ. (1970). "მეკარვიასებრნი", *დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია*, მე-3 გამოცემა.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადამსი**. |

**სემიუელ ადამსი** (ინგლ. Samuel Adams; დ. 27 სექტემბერი, 1722, ბოსტონი — გ. 2 ოქტომბერი, 1803, იქვე) — ამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი. ჩრდილოეთ ამერიკის ინგლისური კოლონიების დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის (1776-1783) ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
---------

პოლიტიკურ საქმიანობამდე კომერსანტი იყო. შემდგომ სათავეში ჩაუდგა რევოლუციურ ორგანიზაციას — „თავისუფლების შვილებს", რომელიც უმთავრესად დემოკრატიულ ძალებს (წვრილი ფერმერები, ხელოსნები, მუშები) აერთიანებდა. 1772 წელს ადამსის ინიციატივით ბოსტონში შეიქმნა კორესპონდენტული კომიტეტი. მალე ასეთი კომიტეტები ყველა ინგლისურ კოლონიაში ჩამოყალიბდა და რევოლუციური ძალების ორგანიზაციის ცენტრებად იქცა. ადამსი კონტინენტური კონგრესის მოწვევის (1774) ერთ-ერთი ინიციატორი და კონგრესების აქტიური წევრი იყო 1774-1782 წლებში. მან მხარი დაუჭირა 1787 წლის კონსტიტუციას, ცდილობდა მის დემოკრატიზაციას და ილაშქრებდა მონობის წინააღმდეგ. 1794-1797 იყო მასაჩუსეტსის შტატის გუბერნატორი. ადამსი იზიარებდა განმათავისუფლებელ იდეებს. იგი ცნობილია „დემოკრატიის მამის" სახელით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 82.
**სჰაპენდუსი** (ნიდერლ. Schapendoes) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნიდერლანდებში შუა საუკუნეები/1940-იანი წლები.

მონაცემები ამ ჯიშის წარმოშობის შესახებ არ არსებობს. სჰაპენდუსი დღესდღეობით გადაშენებული ჩრდილო-გერმანული მეცხვარე პუდელის ნათესავია და ორივე ეს ჯიში, როგორც ჩანს, ახლოსაა უნგრული პულის, იტალიური ბერგამასკოსა და პოლონურ ნაგაზთან. იმის მიუხედავად, რომ სჰაპენდუსი ყოველთვის იყო შესანიშნავი მეცხვარე ძაღლი, მისი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა XX საუკუნის დასაწყისში. ეს განაპირობა როგორც ომებმა, ასევე ნიდერლანდებში ბორდერ კოლის ფართომასშტაბიანმა შემოყვანამ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეს ჯიში დანიელებმა აღადგინეს, ამასთან მათ შეძლეს აღმოეფხვრათ თვალის დაავადებები (ბადურის პროგრესირებადი ატროფია), რომელიც ზოგიერთ სახეობას აღენიშნებოდა. მიუხედავად ყველაფრისა, სჰაპენდუსების რაოდენობა მაინც მცირეა - წელიწადში დაახლოებით 250 ლეკვი იბადება.

დღესდღეობით სჰაპენდუსი კომპანიონის სახით ჰყავთ. აქვს ღრმა მკერდი, გრძელი კუდი. მთელი სხეული დაფარულია გრძელი, ოდნავ დატალღული, ხშირი ბალნით. ბალნით დაფარულია ყურები, ძაღლს აქვს წვერი და ულვაშები. გრძელი ბალანი ფარავს თვალებსაც. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მრავალნაირი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. სჰაპენდუსი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს, სიცივეს, ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. ადვილად იწვრთნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სჰაპენდუსი***

* სჰაპენდუსი დაარქივებული 2014-12-24 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ხიმშიაშვილი**. |

**მელაათ ხიმშიაშვილი** (დ. 14 ივნისი, 1922, დაბა ხულო — გ. 5 მაისი, 2015, სტამბოლი) — შერიფ ხიმშიაშვილის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

მამა, ჰაჯი ალი სეიდიშვილი, დედა — მინირე ხიმშიაშვილი (შერიფ-ბეგ ხიმშიაშვილისა და დანიის მეფის ქრისტიან IX-ის (1818-1906) ძმის შვილის — ნადეჟდა დაგმარას შვილი). იგი ხულოში ცხოვრობდა 1935 წლამდე, სადაც მან მიიღო დაწყებითი განათლება.

საბჭოთა პერიოდში რუსეთის იმპერიაში მაღალი წრის წარმომადგენლები განსაკუთრებით დევნის ობიექტს წარმოადგენდნენ. 1931 წლის 15 ივნისს, ხულოში მცხოვრებ ალი სეითზადე ხიმშიევის ოჯახიდან კონფისკაციით გაუტანიათ ძვირფასი ნივთები – ბეჭდები, გულსაბნევები, სამაჯურები, რუსული ფული და სხვა სახის საგნები. მათ შორის ირიცხება ძვირფასი მარმარილოს პირსაბანი და აბანო. ესენიც მოუხსნიათ და წაუღიათ. ... ვინ იცის, შეიძლება დღემდე ამშვენებს ეს ნივთები მავანისა და მავანის ოჯახებს... ჩამორთმეულ ნივთებს შორის დასახელებულია შერიფ ხიმშიაშვილის ოქროს სამხრეები (თურქულად წერია „ჩივთი აპოლეტი", ანუ წყვილი სამხრე) – გენერალ-მაიორის დამადასტურებელი ნიშნები.

მელაათის მშობლები იძულებული გახდნენ 1935 წელს დაეტოვებინათ აჭარა და ყარსში გადასულიყვნენ. გზათ მათ მოინახულეს ტაო–კლარჯეთში მცხოვრები ხიმშიაშვილები, ამ მხარეების გამგებლები. ყველანი – ოლთისში, ტაოსკარში, შავშეთში, არტაანში, არტანუჯში, ფოცხოვში მცხოვრები ხიმშიაშვილები – ამ მხარეების ყოფილი გამგებლები – მძიმე პირობებში იმყოფებოდნენ. მალე თურქეთის მთავრობამ ისინი გადაასახლა შიდა თურქეთში და გაფანტა. შემდეგ წლებში ნელ-ნელა წელში გაიმართნენ და სტამბოლში, ანკარაში, ბურსაში გადმოსახლდნენ, რათა შვილებისათვის მიეღებინებინათ შესაბამისი განათლება.

მელაათ ხიმშიაშვილმა დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის პედაგოგიკის ფაკულტეტი. მიიღო დაწყებითი სკოლის მასწავლებლის სპეციალობა. პენსიაზე გასვლამდე მასწავლებლობდა. ძალიან უყვარდა ბავშვები. თავის ენერგიას უანგაროდ ახმარდა მომავალი თაობის აღზრდა–განათლების საქმეს. ნათესავების ბავშვებს ასწავლიდა ქართულ ენას, ქართულ წერა-კითხვას, საქართველოს ისტორიას. სელიმ ხიმშიაშვილის შთამომავლებში აღვივებდა ისტორიული სამშობოლოს სიყვარულს. მთავრობისაგან მიღებული ჰქონდა სიგელები და ჯილდოები. სიკვდილამდე იღებდა დამსახურებული პედაგოგის პენსიას.

სარფის საზღვრის გახსნის შემდეგ, 1990 წლის შემოდგომაზე, ძმის შვილიშვილთან, ენვერ ხიმშიაშვილთან ერთად, სტუმრად იმყოფებოდა საქართველოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შუშანა ფუტკარაძე, „გამოსატხოვარი", ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გაზეთი #6. ივნისი. 2015. გვ. 6-7
ფერადი სფეროების ამრეკლი ზედაპირი წარმოგვიდგენს ახლო ხედვის არეალის, ფართო არეალის სინათლის წყაროსა და გაბნეული ანარეკლის ეფექტებს.
**სხივების ტყორცნა** — უამრავ ციფრული გამოსახულების დამუშავების ალგორითმებსა, თუ სამ განზომილებიან კომპიუტერულ გრაფიკებში გამოყენებადი ტექნიკა, რომელიც რეალისტურად გადმოსცემს სინათლის გადაადგილებას.

სხივის აღქმის დამუშავების ტექნიკები: სხივის წარმოქმნა, მსუბუქი ჩრდილების ტექნიკა, ფოტონთა მდებარეობისა და მათი მიმართულების გამოთვლა, შედარებით ნელი და მეტად რეალისტურია ვიდრე ხაზობრივი დამუშავების მეთოდი. ამიტომაც, ისინი თავდაპირველად უძრავი, ციფრულად დამუშავებული გამოსახულებისთვისა და ფილმის ვიზუალური ეფექტებისთვის უფრო გამოიყენებოდა, ვიდრე ვიდეოთამაშებსა თუ სხვა რეალურ დროში კადრობრივად დასამუშავებელ საკითხებში.

2018 წლიდან, კომპიუტერული მოწყობილობების გაძლიერებასთან ერთად, რეალურ დროში სხივთა ტყორცნის დამუშავება ახალი ვიდეოდაფებისათვის ჩვეული გახდა. რამაც, თითეული კადრის სწრაფი დამუშავების მიზეზით, დეველოპერებს შესაძლებლობა მისცა გამოეყენებინათ ჰიბრიდული სხივთა ტყორცნისა და ვექტორებზე დაფუძვნებული დამუშავების ტექნიკები.

სხივების ტყორცნის ტექნიკას შეუძლია სხვადასხვა ოპტიკური ეფექტების მოდელირება, როგორიცაა: არეკვლა, გარდატეხა, მსუბუქი ჩრდილები, გაბნევა, მოძრაობით გამოწვეული დაბინდვა, სინათლის დისპერსია და სხვა. მის შესაძლებლობებში აგრეთვე ხმის ტალღების დამუშავებაც შედის, რაც ვიდეოთამაშების მწარმოებლებს უადვილებს ექოსა და სხვა ხმოვანი ეფექტების რეალისტურად დამუშავებას. სინამდვილეში, ამ ტექნიკით შეგვიძლია განვასახიეროთ ნებისმიერი ფიზიკური ტალღა, ან ნაწილაკის მიახლოებით წრფივი მოძრაობა.

სქოლიო
------

1. ↑  Shirley, Peter (July 9, 2003). *Realistic Ray Tracing*.  A K Peters/CRC Press; 2nd edition. ISBN 978-1568814612.
2. ↑  Sponsored Feature: Changing the Game - Experimental Cloud-Based Ray Tracing en. ციტირების თარიღი: 2021-03-18
3. ↑  Hybrid rendering for real-time lighting: ray tracing vs rasterization - Imagination.
4. ↑  Implementing hybrid ray tracing in a rasterized game engine - Imagination.
5. ↑  Disney explains why its 3D animation looks so realistic en-US. ციტირების თარიღი: 2021-03-18
6. ↑  The Next Big Steps In Game Sound Design en (January 28, 2010). ციტირების თარიღი: 2021-03-18
სხვილოს ციხე
სხვილოს ციხე
**სხვილოს ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე შიდა ქართლში (ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე). მაღალი მთის ქედზე აღმართული ციხე გადაჰყურებს ლეხურის ხეობასა და ტირიფონის გაშლილ ვაკეს. 

აგებულია XIV საუკუნეში. ვარაუდობენ, რომ აქ ციხე ადრევე იყო („მატიანე ქართლისაში" (XI ს.) იხსენიებიან X საუკუნის მოღვაწენი დაჩი და ივანე სხვილოსელნი). 

სხვილოს ციხის ისტორია დაკავშირებულია ზევდგენიძეთა (ამილახვარნი) ფეოდალური საგვარეულოს აღზევებასთან. XIV საუკუნეში მათ ჯერ სხვილოს მამული მიიღეს. აქვე იყო მათი რეზიდენცია. XVI-XVII საუკუნეებში რეზიდენცია ქვემო ჭალაში გადაიტანეს და სხვილოს ციხე-დარბაზმა მხოლოდ ციხესიმაგრის ფუნქცია მიიღო. XVII საუკუნის 30-იან წლებში სხვილოს ციხეში გამაგრებულ იოთამ ამილახვარს თავს დაესხა მეფე როსტომი და დაამარცხა. XVII საუკუნის 40-იან წლებში სხვილოს ციხე ირანის აგრესიის წინააღმდეგ მებრძოლი ქართლის გამგებლის გივი ამილახვარის ერთ-ერთი დასაყრდენი იყო. XVIII საუკუნის ბოლომდე სხვილოს ციხე ამილახვართა საგვარეულოს ეკუთვნოდა. შემდგომში მან დაკარგა თავისი ადრინდელი მნიშვნელობა. ციხე წარმოადგენს გეგმით წაგრძელებულ, ოთხკუთხედის ფორმის ნაგებობას, რომელსაც ერთადერთი ვიწრო შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონდა. იგი 2 მ სიმაღლეზე იყო მოთავსებული და, როგორც ჩანს, ხის კიბით ადიოდნენ იქამდე. ციხის კედლების სიმაღლე 11-14 მ აღწევს, სისქე - 2 მ, სულ ზემოთ მოწყობილი ყოფილა მებრძოლთა სამოძრაო იარუსი.

საბრძოლო ბილიკის გასწვრივ განლაგებულია სათოფურები და სალოდეები. მაღალი კედლები ქონგურებით არის დაგვირგვინებული. ციხის თავსა და ბოლოში თითო კოშკი დგას. ორივე ხუთსართულიანი უნდა ყოფილიყო, მათგან მთავარია ჩრდილოეთის კოშკი. თავდაპირველად ციხის ტერიტორიაზე მცირე ზომის ეკლესია იდგა, შემდეგში, როდესაც მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა, სივიწროვის გამო მას თავზე მეორე ეკლესია დააშენეს. ეკლესიის დასავლეთით ციხის კედელთან დიდი ზომის წყალსაცავია. ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილია საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების შენობათა ნაშთები.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

2020 წლის დასაწყისში დაიწყო სხვილოს ციხის სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.* საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ. 1973 წ.;
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990 წ.;
* *ზაქარაია პ. გვასალია ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 629.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
2. ↑  სხვილოს ციხის რეაბილიტაცია იწყება. შიდა ქართლი საინფორმაციო ცენტრი (23 იანვარი, 2020). ციტირების თარიღი: 22 თებერვალი, 2020.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კასპის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
ახალციხის ციხე · დრის ციხე · კლდემაღალას ციხე · რკონის ციხე · სხვილოს ციხე · ცხირეთის ციხე |

 |
**სომხური მაგისტრატის შენობა** (რუს. Здание армянского магистрата) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს თავისუფლების მოედანზე. არის ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ნაგებობა. რამდენიმე ცნობის თანახმად იგი აგებულია 1790-იან წლებში ქალაქ დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი). შენობას აქვს რუსეთის ფედერაციის განსაზღვრული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

შენობა აგებულია ეკატერინე II-ის მმართველობის დასასრულს. სავარაუდოდ თავდაპირველი ნაგებობა ხის უნდა ყოფილიყო, მაგრამ მალევე უნდა შეეცვალათ ქვის სწორედ იმ შენობით, რომელიც ჩვენს ეპოქამდეა შემორჩენილი. შენობის აგების ზუსტი თარიღი არ არის ცნობილი, თუმცა ზოგიერთი ვარაუდის მიხედვით იგი აგებული უნდა იყოს 1790-იან წლებში. 

სომხური მაგისტრატის შენობა აგებულია კლასიციზმის, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობების „სანიმუშო სტილში". ორსართულიან სახლს აქვს სწორკუთხა დაგეგმარება. ნაგებობის ცენტრალური ფასადი გადიოდა მოედანზე. იგი დამშვენებული იყო ოტსხვეტიანი პორტიკით და აივნით მეორე სართულზე.

1868 წელს მოხდა მაგისტრატის რეორგანიზაცია და მასთან ჩამოყალიბდა საქალაქო საბჭო, რომლისთვისაც შენობის მახლობლად ააგეს ახალი ნაგებობა. 1872 წელს სომხური მაგისტრატის შენობა გადავიდა ვაჭარ ჰაირაბეტოვების კუთვნილებაში. სავაჭრო სახლში განთავსდა სასადილო, სამზარეულო, საცხოვრებლები და სავაჭრო სათავსოები. 

რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში მაგისტრატის შენობაში გაიხსნა სომხურ სიძველეთა და ხელოვნების ნიმუშთა სამხარეო მუზეუმი. მას ხელმძღვანელობდა ნახიჩევანის სასულიერო სემინარიის ყოფილი რექტორი ერვანდ შახაზიზი. მუზეუმი არსებობდა 1922 წლამდე, როდესაც მისი არქივი გადაიტანეს ერევანში. 

მუზეუმის დახურვის შემდეგ შენობაში განთავსდა საცხოვრებელი ბინები შეცვლილი დაგეგმარებით.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Волошинова Л. Ф. Бульварная площадь. — Ростов-на-Дону: Донской издательский дом, 2001. — С. 33—39. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87-688-202-X.
2. ↑  Ростов-на-Дону (выявленные объекты культурного наследия). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-11-28.
სხოლათა დომესტიკოსის, ნიკიფორე ფოკას არმია იღებს ალეპოს
**სხოლათა დომესტიკოსი** (ბერძ. δομέστικος τῶν σχολῶν) — უმაღლესი სამხედრო თანამდებობა ბიზანტიის იმპერიაში. არსებობდა VIII საუკუნიდან ადრეულ XIV საუკუნემდე. თავდაპირველად იგი სხოლების მეთაურს და ელიტური ტაგმის დანაყოფის უფროსს წარმოდგენდა, ხოლო მოგვიანებით, IX საუკუნის შუა ხანებიდან არსებითად დაიკავეს ბიზანტიის სამხედრო ძალების ხელმძღვანელის, იმპერატორის შემდეგ პირველი პიროვნების თანამდებობა. XII საუკუნეში ტიტული დაქვეითდა დიდი დომესტიკოსის თანამდებობის მიერ, ხოლო პალეოლოგოსთა მმართველობისას (XIII–XV საუკუნეები) იგი შემცირდა მხოლოდ და მხოლოდ საპატიო, საშუალო დონის სამეფო კარის ტიტულამდე.

ლიტერატურა
----------

 **ბიზანტიის პორტალი**
* Bury, John Bagnell (1911). *The Imperial Administrative System of the Ninth Century - With a Revised Text of the Kletorologion of Philotheos*. London:  Oxford University Press.
* Garland, Lynda (1999). *Byzantine empresses: women and power in Byzantium, AD 527-1204*. London and New York:  Routledge. ISBN 978-0-415-14688-3.
**მელა** (ლათ. Vulpes) — მტაცებელი ძუძუმწოვრების გვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან, ანტარქტიდის გარდა. ავსტრალიაში შეყვანილია. გვარში 6 სახეობაა. ჩვეულებრივი მელა (Vulpes vulpes) ტანად ყველაზე დიდია.

საქართველოში გვხვდება ჩვეულებრივი მელის 3 სახეობა. სამხრეთი რასები უფრო ღია ფერისანი არიან, გვხვდება სრულიად თეთრი (ალბინოსები) ან შავი ინდივიდები (მელანისტები). განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანია ველებსა და უდაბნოებში. ბინადრობენ აგრეთვე ტყეში და სხვა ადგილებში. ცხოვრობენ სოროში, რომელსაც თვითონ თხრის, ზოგჯერ მაჩვის ან სხვა ცხოველის სოროს იკავებს. იყენებს ბუნებრივ თავშესაფრებს — მღვიმეებს, კლდის ნაპრალებს, წაქცეული ხეების ფუღუროებს და სხვა ადგილებს. აქტიურია დღისითაც და ღამითაც.

მხედველობა შედარებით სუსტი აქვს, სმენა და ყნოსვა — კარგი. გამოირჩევა სიფრთხილით და მოხერხებულობით.

იკვებება როგორც ცხოველური, ისე მცენარეული საკვებით, ძირითადად თაგვისებრი მღრღნელებით. წელიწადში ერთხელ მრავლდება. შობს 3-12 ლეკვს, რომელთაც 1,5 თვე რძით კვებავს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 10-11 თვისა. ტყვეობაში 15-20 წელი ცოცხლობს, ბუნებაში — სულ რამდენიმე წელი.

მელა რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია (იყენებენ ბეწვს). სარგებლობა მოაქვს მავნე მღრღნელების განადგურებით.

ლიტერატურა
----------

* *ავალიანი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 554.
**სჯულისკანონი** — კანონიკური კრებული, ბიზანტიურ-ბერძნული წარმოშობის საკანონმდებლო ძეგლი — ნომოკანონის ქართული რედაქცია, რომელსაც დამატებული ჰქონდა ქართული საეკლესიო სამართლის ნორმებიც. 

აღმოსავლეთის ქრისტიანული ეკლესიის მესვეურთა მეცადინეობით, უკვე V—VI საუკენეებში გაჩნდა კანონიკური კრებულები, რომლებიც იურიდიულ ნორმებს შეიცავდნენ, მაგრამ ნომოკანონების ჩამოყალიბების პროცესი VIII საუკუნამდე გაგრძელდა. კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოში განსაკუთრებით დიდი დაფასება ჰქონდა ე. წ. 14-ტიტლოვან ნომიკანონს, რომელიც სისტემურ და ქრონოლოგიურ კრებულს წარმოადგენდა. 

X საუკუნის ბოლოს ქართულ ენაზე გამოჩნდა კანონიკური კრებული „მცირე სჯულისკანონის" სახელწოდებით, რომელიც ექვთიმე მთაწმიდელმა შეადგინა ბერძნული კანონიკური მწერლობის სხვადასხვა წყაროს რედაქციული გადამუშავებისა და შიგ ქართული მასალის შეტანის გზით. კრებულის სახელწოდება თვით ექვთიმეს ეკუთვნის. სხვა ანალოგიური ხასიათის კანონიკური კრებული ქრისტიანული კანონიკური სამართლის ისტორიისათვის ცნობილი არ არის. „მცირე სჯულისკანონი" დიდხანს ითვლებოდა ქართული ეკლესიის სახელმძღვანელოდ, იგი ხმარებიდან ვერ განუდევნია არსენ იყალთოელის მიერ თარგმნილ „დიდ სჯულისკანონსაც". 

ექვთიმე მთაწმიდელს 692 მსოფლიო საეკლესიო კრების კანონების 102 მუხლიდან გამოუტოვებია რამდენიმე მუხლი და მათ ნაცვლად შეუტანია ავტორიტეტულ წმიდა მამათა კანონიკური ხასიათის თხზულებებიდან ამოღებული ადგილები. ამათ ერთვის თვით ექვთიმეს მიერ დაწერილი მუხლები და ქართული სინამდვილიდან აღებული მასალები, რაც კრებულს უფრო გამოსადეგად ხდიდა ქართულ საღვთისმსახურო პრაქტიკისათვის. კრებული, როგორც დედნიდანდან გადმოკეთებული და განმართებებით შემკული რედაქცია, შეიცავს თვით ექვთიმე მთაწმიდლის ორიგინალურ შეხედულებებსაც სისხლის სამართლის თეორიის ცალკეულ საკითხებზე, კერძოდ, ბრალზე.

აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ძირითადი კანონიკური ძეგლი — 14-ტიტლოვანი ნომოკანონი ბერძნულიდან ქართულად არსენ იყალთოელმა თარგმნა XI საუკუნის ბოლოს ან XII საუკუნის დასაწყისში. იგი ქართული საეკლესიო პრაქტიკაში „დიდი სჯულისკანონის" სახელით იყო ცნობილი. „დიდი სჯულისკანონი" შეიცავს მოციქულთა, მსოფლიო საეკლესიო კრებათა და წმიდათა კანონებს. გარდა ამისა, მას თან ერთვის ქართული ორიგინალური კანონიკური მწერლობის ძეგლი — რუის-ურბნისის კრების ძეგლისწერა. ქართული ეკლესიისათვის „დიდი სჯულისკანონი" ქართული „ძეგლისწერითურთ" ერთიან მოქმედ სამართლის წიგნად იყო წარმოდგენილი.

სჯულისკანონის გავლენით ქართული საერო ფეოდალურმა სამართალმა ბევრი რთული და შინაარსით მდიდარი იურიდიული ცნება შეიმუშავა.

პუბლიკაციები
------------

* დიდი სჯულისკანონი, ე. გაბიძაშვილის, ე. გიუნაშვილის, მ. დოლაქიძის, გ. ნინუას გამოც. თბ. 1975;
* მცირე სჯულისკანონი, ე. გიუნაშვილის გამოც. თბ. 1972

ლიტერატურა
----------

* *ნადარეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 632.
გაძევებული სიტა რამას შვილებს რამაიანას ასწავლის
**სიტა** (სანს. सीता, Sītā ***IAST*** — „კვალი მიწაში") — ინდუისტური ღვთაება რამას მეუღლე, ბედნიერების ქალღმერთის ლაკშმის ერთ-ერთი განსახიერება. მისი ცხოვრება აღწერილია ინდურ ეპოსში რამაიანა.

დედამიწიდან დაბადებული სიტა პრინცი რამას ერთგული თანამგზავრია. როდესაც რამას სასახლის დატოვება და ტყეში განდეგილად წასვლა უხდება, სიტა მეუღლეს გასაჭირში არ ტოვებს და მიჰყვება მას.

ტყეში ცხოვრებისას სიტას შრი-ლანკის მეფე რავანა იტაცებს, მაგრამ რამა სიტას ბრძოლით იბრუნებს. სასახლეში დაბრუნების შემდეგ რამა ავ ენებს ჰყვება, სიტას რავანასთან მეუღლეობრივი ერთგულების გატეხვას აბრალებს და ისევ ტყეში აძევებს.

მარტოობაში სიტა ორ ჭაბუკს შობს, ასწავლის მათ რამაიანას და მამასთან აგზავნის, თავად თავის მშობელს — დედამიწას — თავშესაფარის სთხოვს და მასში ბრუნდება. 

სიტას და რამას ეს ლეგენდა ინდოელ ხალხში დღემდე აქტუალურობას არ კარგავს. სიტა ერთგულების, ხოლო რამა მოვალეობის შესრულების სიმბოლოდაა ქცეული.

ლიტერატურა
----------

* Jain, Pannalal (2000). რედ. Hiralal Jain, A.N. Upadhaye: *Ravishenacharya's Padmapurana*, 8th (Hindi), New Delhi:  Bhartiya Jnanpith. ISBN 81-263-0508-8.
* Iyengar, Kodaganallur Ramaswami Srinivasa (2005). *Asian Variations In Ramayana*.  Sahitya Akademi. ISBN 978-81-260-1809-3.
* Das, Sisir Kumar (2005). *A History of Indian Literature, 500-1399: From the Courtly to the Popular*.  Sahitya Akademi,   გვ. 124. ISBN 978-81-260-2171-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სიტა"** ვიკისაწყობში.
* სიტა — New International Encyclopedia

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ინდუიზმის პანთეონი |
| --- |
|  |
| 
* ბრაჰმა
* განეშა
* დევი
* დურგა
* ვიშნუ
* ინდრა
* კალი
* კრიშნა
* ლაკშმი
* მურუგანი
* პარვატი
* რადჰა
* რამა
* სარასვატი
* სიტა
* სურია
* შივა
* ჰანუმანი
 |  |

 |
სისხლდენა. ღია ჭრილობა
**სისხლდენა** (ინგლ. Bleeding) — სისხლძარღვის სანათურიდან სისხლის გამოსვლა, რაც როგორც წესი ტრავმასთანაა დაკავშირებული. თუმცა სისხლდენა შეიძლება იყოს ცხვირიდან, ყურებიდან, ღრძილებიდან, პირის ღრუდან, თვალებიდან, საშოდან, ანუსიდან და ასე შემდეგ.

მიზეზები
--------

სისხლდენის მრავალი მიზეზი არსებობს. მათგან უდიდესი წილი მოდის ტრავმებზე და ბრძოლებში თუ შემთხვევით მიღებულ ჭრილობებზე. სისხლდენის მიზეზი შეიძლება გახდეს .ზოგიერთი დაავადებაც. მაგალითად: კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება. ბუასილი, ნაწლავთა პოლიპი და პოლიპოზი, საყლაპავი მილის ვენების ვარიკოზი, ფილტვის კავერნული ტუბერკულოზი, ათეროსკლეროზი, ჰემოფილია, ქოლემია, ავიტამინოზი და სხვ.

სახეები
-------

სისხლდენა შეიძლება იყოს გარეგანი და შინაგანი. სისხლდენა გარეგანია როდესაც სისხლი გარეთ გამოდის და ამას ხედავენ პაციენტი, ექიმი და ირგვლივ მყოფნი. შინაგანი სისხლდენის დროს დაზიანებულია ორგანიზმის რომელიმე ღრუსთან დაკავშირებული სისხლძარღვი და სისხლი ამ ღრუში გროვდება. მაგალითად, მუცლის ღრუში, პლევრაში, პერიკარდიუმის ღრუში შესაძლოა დაგროვდეს სისხლი და ადამიანი დაიღუპოს. მუცლის ღრუში სისხლის დაგროვებას ჰემოპერიტონეუმი ეწოდება. პლევრის ღრუში - ჰემოთორაქსი, პერიკარდიუმის ღრუში - ჰემოპერიკარდიუმი, საშვილოსნოს ღრუში - ჰემატომეტრა. შინაგანი სისხლდენის დროს სისხლი შეიძლება გროვდებოდეს კუჭსა და ნაწლავებში. აქ ჩაღვრილ სისხლს უერთდება კუჭ-ნაწლავში არსებული გოგირდ-წყალბადი და წარმოიქმნება სულფმეტჰემოგლობინი. ეს ნაერთი შავი ფერისაა, რის გამოც ადამიანს შავი ფერის განავალი აქვს, რასაც მელენა ეწოდება.აგრეთვე სისხლი შეიძლება დაგროვდეს სანაღვლე გზებში-ჰემობილია. ასევე თირკმლის მენჯში, რომელიც შარდთან ერთად გამოიყოფა-ჰემატურია, ფილტვიდან სისხლის დენა-ჰემოპტოე, ცხვირიდან-ეპისტაქსისი, ხოლო საშვილოსნოდან-მეტრორაგია. ჩაღვრილმა სისხლმა შეიძლება გასწიოს რბილი ქსოვილები და მათ შორის შექმნას გუბე-ჰემატომა.

სისხლის დაკარგვა
----------------

სისხლის დაკარგვას რაოდენობის და სირთულის მიხედვით ყოფენ ოთხ კლასად. 

* **პირველი კლასი**-როდესაც იკარგება სისხლის 15%-მდე. ასეთ დროს სისხლის გადასხმა საჭირო არ არის.
* **მეორე კლასი**-როდესაც იკარგება სისხლის15-30% ასეთ დროს პაციენტს აღენიშნება გულისცემის მომატება. კანის გაფერმკლთალება. როგორც წესი გამონაკლისი შემთხვევის გარდა სისხლის გადასხმა არაა საჭირო.
* **მესამე კლასი**-როდესაც იკარგება სისხლის 30-40%. ასეთ დროს პაციენტს აღენიშნება გულისცემის მომატება.შესაძლებელია შოკი. სისხლის გადასხმა როგორც წესი აუცილებელია.
* **მეოთხე კლასი**-როდესაც იკარგება სისხლის 40% მეტი. აუცილებელია სასწრაფო რეანიმაციული ღონისძიებები. წინააღმდეგ შემთხვევაში პაციენტი დაიღუპება.

ლიტერატურა
----------

* მ. ჩაჩავა; ზოგადი ქირურგია; განათლება, გვ. 109; 1976

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) სისხლდენა
* (ინგლისური) სისხლის დონაცია
* როგორ შევაჩეროთ სისხლდენა
**Nintendo Research & Development No. 1 Department**, (იაპონ. 任天堂開発第一部 *ნინტენდო კაიჰაცუ დაიიჩი ბუ*?) უფრო მეტად ცნობილი აბრევიატურით **Nintendo R&D1** — Nintendo-ს ვიდეო თამაშების ყველაზე ძველი 
დეველოპერთა ჯგუფი. 1978 წლამდე, მის გაყოფამდე ატარებდა სახელს **Nintendo Research & Development Department**. ჯგუფს შექმნილი აქვს ისეთი განთქმული თამაშების სერიები როგორებიცაა „Metroid", „Mario Bros.", და „Donkey Kong".

R&D1-მა შეიმუშავა მეტად წარმატებული კონსოლების ხაზი Game Boy, გამოსული 1989 წელს. მათ ასევე შექმნეს „Super Mario Land"-ის ხაზის რამდენიმე თამაში და პერსონაჟი Wario.

2004 წელს Nintendo R&D1 მეორე დეპარტამენტ Nintendo Research & Development 2-თან ერთად გაერთიანდა Nintendo-ს ახლად შექმნილ დივიზიაში სახელად Nintendo Software Planning & Development.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* IGN listing for R&D1
* N-Sider: The Rise and Fall of R&D1 დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Staff, I. G. N..  (10 იანვარი, 2001) Developer Profile: Intelligent Systems. ციტირების თარიღი: 9 მარტი, 2018.
2. ↑  GameSpy: Nintendo R&D1. ციტირების თარიღი: 9 მარტი, 2018.
3. ↑  Life, Nintendo.  (13 მარტი, 2010) Feature: The Making of the Nintendo Game Boy. ციტირების თარიღი: 9 მარტი, 2018.
4. ↑  Iwata Asks: New Super Mario Bros. Wii en-GB. *ციტატა:* „R&D2 would later be merged into the Software Planning and Development Division" ციტირების თარიღი: 2019-01-23
**მარიამობის მარხვა** — ორკვირიანი მარხვა ქრისტიანულ ეკლესიაში, რომელიც 14აგვისტოდან 28 აგვისტომდე გრძელდება.

ისტორია
-------

ეკლესიის ისტორიაში ამ მარხვის დაწყების ზუსტი თარიღი უცნობია, უცნობია აგრეთვე, როდის დაწესდა ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაული.

წმინდა მამათა ნაშრომები, სადაც ღვთისმშობლის მიძინებაზეა საუბარი, IV საუკუნის ბოლოს არ სცილდება. ამ უკანასკნელთაგან ერთ-ერთი ნეტარ იერონიმეს მიეწერება. სხვა ცნობა, რომელიც VII საუკუნით თარიღდება, იერუსალიმის ეპისკოპოს მოდესტის ეკუთვნის. მიძინების დღესასწაულისადმია მიძღვნილი საეკლესიო საგალობლები, რომლებიც კოზმა მაიუმელსა (VII ს.) და იოანე დამასკელს (VIII ს.) მიეკუთვნება. შემორჩენილია V საუკუნეში მოღვაწე ანატოლი პატრიარქის ერთი საგალობელიც.

საეკლესიო მოღვაწე ნიკიფორე კალისტას ცნობით, მიძინების დღესასწაულის აღნიშვნა მავრიკიოსის მეფობის დროს დაწესებულა (უნდა ვიგულისხმოთ, რომ იმ დროს უკვე არსებული დღესასწაულის აღნიშვნა დაკანონდა).

როგორც საისტორიო წყაროები და სამართლებრივი ძეგლები გვაუწყებენ, საუკუნეების მანძილზე მარიამობის მარხვის შენახვა ყველა ავტოკეფალური ეკლესიის ტრადიცაის არ წარმოადგენდა. მსოფლიო მართლმადიდებელმა სამყარომ დღესასწაულის საყოველთაო აღნიშვნა მოგვიანებით, დაახლოებით X-XI საუკუნეებიდან დაიწყო. სამეცნიერო ლიტერატურაში მითითებულია, რომ ანტიოქიის ეკლესიაში მიძინების მარხვა 1060 წელს პატრიარქ იოანესა და იმპერატორ კონსტატინე დუკას გადაწყვეტილებით დადგინდა.

ჯერ კიდევ XII საუკუნეში კონსტანტინოპოლის ცნობილი პატრიარქი ბალსამონი სამწყსოსადმი მიძღვნილ ეპისტოლეში მიძინების მარხვის შენახვის აუცილებლობის შესახებ წერდა.

ანასტასი კესარიელის ცნობით კი, მარიამობის მარხვა საყოველთაო მას შემდეგ გამხდარა, რაც საყოველთაოდ იქცა მიძინების დღესასწაულის აღნიშვნა (ეს დაახლოებით VI საუკუნეში, ლეონ ფილოსოფოსის მეფობის დროს მომხდარა), ე.ი. რაც ამ დღესასწაულმა საეკლესიო კალენდრებში კუთვნილი ადგილი დაიკავა.

უფრო ადრე ქრისტიანულ ეკლესიაში, მათ შორის ანტიოქიაშიც, ამ მარხვას კი ინახავდნენ, მაგრამ იგი სავალდებულო არ იყო, ამასთან, ხშირად განსაზღვრული არც მარხვის აღნიშვნის ზუსტი კალენდარული დრო იყო — იგი ინდივიდუალურად, მწყემსმთავართა ლოცვა-კურთხევით აღესრულებოდა. იერუსალიმის კანონში მარიამობის მარხვა რვა დღით შემოიფარგლება, სტუდიის მონასტრის ტიპიკონით კი ოთხი დღე გრძელდებოდა.

რაც შეეხება დღეისათვის მართლმადიდებელ ეკლესიაში დაწესებულ მარხვას, იგი 1166 წელს კონსტანტინოპოლის საეკლესიო კრებაზე „ძველ განწესებათა თანახმად" დაკანონდა. კრების თავმჯდომარე პატრიარქი ლუკა იყო. ამ კრების შესახებ ბალსამონი წერს: „იმ დროისათვის ორჭოფობდნენ, თუ რამდენი დღე უნდა გაგრძელებულიყო მიძინებისა და შობის მარხვები, რაზეც წმიდა პატრიარქმა დაამოწმა: „მართალია, წერილობით არსადაა დაფიქსირებული ამ მარხვების ხანგრძლივობა, მაგრამ გადმოცემის საფუძველზე ერთი — პირველ (15) აგვისტოს, მეორე კი თხუთმეტ (28) ნოემბერს უნდა დაიწყოს".

ლიტერატურა
----------

* ლევან მათეშვილი, „მარიამობის მარხვა", ჟურნალი „კარიბჭე", აგვისტო, 2004 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარიამობის მარხვა
**ნისანი** — იაპონური ავტომწარმოებელი კომპანია; დაარსდა 1933 წელს. ერთ-ერთი პირველი კომპანიაა იაპონიაში, რომელმაც ავტომობილების მასობრივი გამოშვება დაიწყო. იმდროინდელი სახელწოდება DATSUN კომპანიის მფლობელთა გვარების აკრონომია – Den, Aoyama, Takeuchi.

1933 წელს ოფიციალურად ჩამოყალიბდა Nissan Motor Co. „ნისანი" უშვებდა თვითმფრინავებსა და ტვირთმზიდებს იაპონური არმიისთვის. 

1958 წელს პირველი Datsun ჩავიდა აშშ-ში. ეს იყო მძიმე ავტომობილი 48 ცხენის ძალითა და 12000cc ძრავით. 

1959 წელს პირველი პიკაპი გაიყიდა ამერიკაში. მომდევნო წლებში „ნისანმა" სერიოზული რეპუტაცია მოიპოვა როგორც იაპონიაში, ასევე, აშშ-ში.

1960 წელს კალიფორნიაში დაარსდა NMC. ამავე წელს შეიქმნა Datsun-ის პირველი სპორტული მოდელი SPL 210, რომელსაც მოგვიანებით 85-ცხენისძალიანი ძრავა დაუყენეს.

1962 წელს გამოვიდა 3-სიჩქარიანი ავტომობილი Datsun Bluebird, რომელიც განკუთვნილი იყო ამერიკის მოსახლეობისთვის. ამავე წელს გამოვიდა Patrol ოთხი წამყვანი თვლით, რამაც სერიოზული კვალი დატოვა „ნისანის" ისტორიაში. ამ მანქანას ჰქონდა 6 ცილინდრი, 145 ცხენის ძალა და 4000cc ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებდა საკმარის თორქს „ხეებზე ასასვლელად", როგორც მაშინდელი შემფასებლები ახასიათებდნენ.

1966 წელს NMEX-მა (NIssan Mexicana) შექმნა თავისი პირველი ავტომობილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Nissan Motors***

* Nissan-ის გლობალური გვერდი დაარქივებული 2010-12-07 საიტზე Wayback Machine.
* Nissan-ის ინდოეთის გვერდი
* Nissan-ის გვერდი აშშ- ში
* Nissan კანადა დაარქივებული 2018-11-04 საიტზე Wayback Machine.
* Nissan ავსტრალია
* Nissan Commercial Vehicles – ჩრდილო ამერიკა
* ნისანის ელექტრონული ავტომობილები – Nissan Leaf დაარქივებული 2009-09-15 საიტზე Wayback Machine.