**ხოსე რიზალის მუზეუმი** (ინგლ. Rizal Shrine (Calamba)) - ორიგინალური ორსართულიანი, ესპანურ-კოლონიური სტილის სახლის რეპროდუქცია კალამბაში, სადაც ხოსე რიზალი დაიბადა 1861 წლის 19 ივნისს. რიზალი ითვლება ფილიპინების ერთ -ერთ უდიდეს ეროვნულ გმირად. სალოცავი არის ეროვნულ ღირშესანიშნაობად აღიარებული ფილიპინების ეროვნული ისტორიული კომისიის მიერ. იგი მდებარეობს მერკადოს ქუჩისა და რიზალის ქუჩის გასწვრივ კალამბას პობლაციონში და ახლოს არის წმინდა იოანე ნათლისმცემლის სამრევლო ეკლესიასთან და კალამბას საქალაქო კოლეჯთან.

ისტორია
-------

ხოსე რიზალის მამას, ფრანცისკო რიზალ მერკადოს, ორი წელი დასჭირდა რიზალის საგვარეულო სახლის ასაშენებლად. ესპანეთის ხელისუფლებამ სახლის კონფისკაცია მოახდინა 1891 წელს. პაჩიანო რიზალმა, ხოსე რიზალის ძმამ, სახლი კვლავ დაიკავა ფილიპინების რევოლუციის დროს, მაგრამ კვლავ დაკარგა ის. იგი შემდგომ გაიყიდა, განადგურდა მეორე მსოფლიო ომში და საბოლოოდ დაანგრიეს. მთავრობამ იყიდა ის, რაც დარჩა რიზალის სახლიდან 24,000 ფუნტად.

1949 წელს პრეზიდენტმა ელპიდიო კვირინომ მიიღო აღმასრულებელი ბრძანება 1145, რაც ხელს უწყობდა სახლის რეკონსტრუქციას. ხუან ფ. ნაკპირი იყო ზედამხედველი არქიტექტორი.

1950 წლის 19 ივნისს ახლად აშენებული სახლი გაიხსნა და ახლა წარმოადგენს რიზალის სამახსოვრო ნივთების საცავს.

1998 წელს ფილიპინების დამოუკიდებლობის ასი წლის აღსანიშნავად, კულტურისა და ხელოვნების ეროვნულმა კომისიამ ეროვნულ ასწლიან კომისიასთან ერთად გადაწყვიტა, რომ რიზალის სალოცავი კონკრეტულად მის ბავშვობაზე უნდა იყოს ორიენტირებული.

სახლი მიზნად ისახავს წარმოაჩინოს ის ადგილი, სადაც რიზალი დაიბადა და გაიზარდა ბიანანში. რიზალის ანეკდოტები ხშირად ეხება მისი ბავშვობის სახლს, მოგვითხრობს ნიფას ქოხზე იმ ბაღში, სადაც მან ისწავლა ძილი და ძერწვა; სამზარეულო, სადაც მან ისწავლა ანბანი; საძინებელი, სადაც მან ისწავლა ლოცვა; ბიბლიოთეკა, სადაც მან აღმოაჩინა წიგნები და აზოტეა, სადაც ის უსმენდა ბებიას ისტორიებს "ჩონჩხები, დამარხული საგანძური და ხეები, რომლებიც ბრილიანტებით ყვავის".

რიზალის სახლის მახლობლად არის ეკლესია, სადაც ის მოინათლა, წმინდა იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია.

მახასიათებლები
--------------

რიზალის მუზეუმი არის ტიპური მართკუთხა Bahay na Bato (ერთგვარი ქვის სახლი), რომელიც მოგაგონებთ ფილიპინების სახლებს, რომლებიც აშენებულია ესპანეთის კოლონიური ეპოქის დროს. ქვედა ნაწილი დამზადებულია ქვისა და აგურისაგან, ხოლო ზედა ნაწილი ხისგან. სახლის ორიგინალური შიდა იატაკი აღმოაჩინეს რეკონსტრუქციის დროს და გამოიყენეს. გარე კედლები შეღებილია მწვანედ (თავდაპირველად თეთრი) და სახურავი აგებულია წითელი კერამიკული ფილებით. 2009 წლის ივნისში ეროვნულმა ისტორიულმა ინსტიტუტმა (ახლანდელი ფილიპინების ეროვნული ისტორიული კომისია) ბრძანა ტაძრის მოხატვა რიზალის გვარის მნიშვნელობის ხაზგასასმელად.

სახლის პირველი სართული ისტორიულად ცხენებისა და ვაგონების სადგომს წარმოადგენდა. იგი შეიცავს რიზალის ბავშვობის რამდენიმე ექსპონატს, მათ შორის რიზალის ნაწერების ზუსტ ასლებს, ნახატებს და ნათლობის მოწმობას. ზედა სართული ოჯახის საცხოვრებელი ფართი იყო და შედგებოდა: მისაღები ოთახის, სასადილო ოთახის, აბაზანისა და ბიბლიოთეკისგან. შეიცავს 1000 -ზე მეტ წიგნს, კაიდა ემსახურება ფრანცისკო მერკადოს ბიბლიოთეკას, იმ დროის ყველაზე დიდ კერძო ბიბლიოთეკას კალამბაში. ბიბლიოთეკის გვერდით არის ოჯახის ოფიციალური სასადილო ოთახი, სადაც რიზალის მშობლები მასპინძლობდნენ სტუმრებს და საზოგადოების სხვა გამოჩენილ წევრებს. კაიდა უკავშირდება სალას, რომელსაც სამი საძინებელი აქვს: ბიჭების ოთახი (ხოსესა და პაჩიანოსთვის), გოგონების ოთახი მისი 9 დისთვის და მთავარი საძინებელი. ყველა ოთახს შორის ყველაზე დიდი, მთავარი საძინებელი შეიცავს ოთხ საწოლს, სადაც რიზალი დაიბადა. სალას მიღმა არის არაფორმალური სასადილო ან კომედიორი. კომედორისა და აზოტეს გვერდით არის ძველი ჭა, ორიგინალური სახლის ერთ – ერთი შემორჩენილი მახასიათებელი.

აშენდა 1997 წელს, გალერეა, ბიბლიოთეკა, აუდიო-ვიზუალური ოთახი და რიზალის სამახსოვრო მაღაზია მდებარეობს სალოცავის მიმდებარედ. სალოცავს აქვს დიდი გაზონი ნიპას ქოხის ასლით და ქანდაკება, რომელიც ასახავს ახალგაზრდა რიზალს თავის ძაღლთან ერთად. ქანდაკება აშენდა 1996 წელს დადლი დიაზის მიერ რიზალის გარდაცვალების 100 წლისთავის აღსანიშნავად. რიზალის მშობლების, ფრანცისკო რიზალ მერკადოს და თეოდორა ალონსო რეალონდას ნეშტი ასევე მდებარეობს სალოცავში.

ლიტერატურა
----------

* (1993) *Historical Markers: Regions I-IV and CAR*. Manila:  National Historical Institute (Philippines),   გვ. 382. ISBN 9715380611.
* Zaide, Gregorio; Zaide, Sonia (1997). *Jose Rizal: Buhay, Mga Ginawa at Mga Sinulat ng isang Henyo, Manunulat, Siyentipiko at Pambansang Bayani* (fil). Quezon City:  All Nations Publishing Co. Inc.   გვ. 8–9. ISBN 971-642-044-7.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* About the Rizal Shrine დაარქივებული 2013-05-27 საიტზე Wayback Machine.  City Government of Calamba
* Rizal Shrine დაარქივებული 2014-06-27 საიტზე Wayback Machine.  National Historical Commission of the Philippines

სქოლიო
------



1. ↑  "Rizal Shrine Calamba" დაარქივებული 2014-06-27 საიტზე Wayback Machine.  *National Historical Commission of the Philippines*. Retrieved May 28, 2014.
2. ↑  "Selection and Proclamation of National Heroes and Laws Honoring Filipino Historical Figures" *Reference and Research Bureau Legislative Research Service*. House of Congress. Archived from the original (PDF) on 4 June 2011. Retrieved 4 March 2015.
3. ↑  Hilotin, Gael (August 27, 2012). "Exploring the historic Calamba" Retrieved May 29, 2014.
4. 1 2 3 4  "A visit to Rizal's home on his 152nd birth anniversary" Cruz, Vida (June 19, 2013).
5. ↑  Zaide, Gregorio; Zaide, Sonia (1997). *Jose Rizal: Buhay, Mga Ginawa at Mga Sinulat ng isang Henyo, Manunulat, Siyentipiko at Pambansang Bayani* (in Filipino). Quezon City: All Nations Publishing Co. Inc. pp. 8–9. ISBN 971-642-044-7.
6. ↑  "Why Rizal's house turned green" დაარქივებული 2014-09-09 საიტზე Wayback Machine.  Philippine Daily Inquirer. Retrieved May 29, 2013.
7. ↑  "Our Heritage and the Departed: A Cemeteries Tour" დაარქივებული 2015-09-28 საიტზე Wayback Machine.  Presidential Museum and Library. Retrieved October 30, 2014.