recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კიევის სოფიის ტაძრის ფრესკა
**პელაგია ტარსელი** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 7 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 20 ოქტომბერი. წმინდა მოწამე პელაგია ტარსელი იმპერატორ დიოკლეტიანეს (284-305) დროს ეწამა ქრისტესთვის.

ბიოგრაფია
---------

იგი წარმართი დიდებულების შვილი იყო. როცა მოისმინა ქადაგება იესო ქრისტეზე, მან ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი და ქალწულების აღთქმა დადო. იმპერატორ დიოკლეტიანეს მემკვიდრემ - შვილობილმა ნახა ქალწული, მოიხიბლა მისი სილამაზით და გადაწყვიტა, შეერთო იგი. წმინდა ქალწულმა ჭაბუკს უთხრა, რომ ის დაწინდულია უკვდავ სასიძოზე - ძე ღვთისაზე და უარს ამბობს მიწიერ ქორწინებაზე. პელაგიას ასეთმა პასუხმა განარისხა იმპერატორის მემკვიდრე, მაგრამ გადაწყვიტა, არაფერი ევნო ქალწულისთვის. წმინდა პელაგიამ დედას სთხოვა, გაეშვა თავის გამზრდელთან, გულში კი ფიქრობდა, მოეძებნა ქრისტიანთა დევნის გამო მთებს შეხიზნული ტარსის ეპისკოპოსი კლინონი და ნათელ-ეღო. წმიდა პელაგიას ძილში გამოეცხადა ეპისკოპოსი და ქალწულმა ზედმიწევნით დაიმახსოვრა მისი სახე. ერთხელ წმინდა ქალწული დედის ბრძანებით ძიძასთან წავიდა მდიდრული ეტლით და მრავალრიცხოვანი ამალით. ღვთის ნებით მის შესახვედრად გამოვიდა ეპისკოპოსი კლინონი. პელაგიამ უმალ იცნო იგი, ფეხებში ჩაუვარდა და მონათვლა სთხოვა. ეპისკოპოსის ლოცვით მიწიდან წყარომ ამოხეთქა. კლინონმა მონათლა წმინდა პელაგია. საიდუმლოს აღსრულებისას ანგელოზებმა ნათელი შესამოსელით დაფარეს ღვთის რჩეული. წმიდა ზიარების მიღების შემდეგ ეპისკოპოსმა წმიდა პელაგიასთან ერთად ილოცა და განუტევა იგი. გზად მომლოდინე მსახურებთან დაბრუნებულმა პელაგიამ მაცხოვარზე იქადაგა და ბევრი მათგანი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. წმინდა ქალწულს სურდა, სახარების მადლით გაეთბო თავისი დედაც, მაგრამ განრისხებულმა ქალმა იმპერატორის შვილობილს აუწყა, რომ პელაგია ქრისტიანია და არ სურს მასზე დაქორწინდეს. ჭაბუკი მიხვდა, რომ პელაგია მისთვის დაკარგული იყო, არ ისურვა მისი მომავალი წამება ეხილა და მახვილით განიგმირა თავი. პელაგიას დედას შეეშინდა იმპერატორის რისხვისა, თავისი ქალიშვილი შეკრა და დიოკლეტიანეს მიჰგვარა, როგორც ქრისტიანი და დამნაშავე მისი შვილის სიკვდილში. იმპერატორი მოიხიბლა ქალიშვილის სილამაზით და ათასგვარი დაპირებით ეცადა წარმართობისაკენ მის მოქცევას. წმინდა ქალწულმა უარყო იმპერატორის წინადადება და უპასუხა: მე არ შევასრულებ შენს ბრძანებას, რამეთუ მყავს ზეციური სასიძო - ქრისტე, არ მსურს ამაო გვირგვინოსნობა, რადგან უფალმა სასუფეველში სამი გვირგვინი მომიმზადა: რწმენისათვის, ქალწულობისათვის და მოწამეობისათვის. დიოკლეტიანემ ბრძანა, პელაგია გახურებულ სპილენძის ხარში შეეგდოთ. წმინდა ქალწულმა ჯალათებს უფლება არ მისცა, შეხებოდნენ, პირჯვარი გადაისახა და თვითონ შევიდა გავარვარებულ ღუმელში. ცეცხლში მისი სხეული ცვილივით გალღვა და კეთილსურნელებით აავსო მთელი ქალაქი, ძვლები კი უვნებლად იქნა დაცული. წარმართებმა წმინდა ნაწილები ქალაქგარეთ გადაყარეს. მას უდაბნოდან გამოსული ლომები იცავდნენ ეპისკოპოს კლინონის მოსვლამდე. მღვდელმთავარმა შეაგროვა ძვლები და პატივით დამარხა. იმპერატორ კონსტანტინეს დროს (306-337), როცა ქრისტიანთა დევნა შეწყდა, წმინდა პელაგიას საფლავზე ეკლესია ააშენეს.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წელი. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ოშორის ეკლესია**, *ქვემო ოშორის ეკლესია* — დარბაზული ეკლესია საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოშორაში.

ეკლესია მოზრდილი დარბაზული ნაგებობაა. ფასადები თლილი ქვითაა ნაგები. შიგნით თაღები და პილასტრების ქვებიც კარგად თლილია, დანარჩენი სამშენებლო მასალას კი ნატეხი ქვა წარმოადგენს. აბსიდის ორივე მხარეს მაღალი, კონქებით დასრულებული ნიშებია, ხოლო სარკმლის ქვეშ თაღოვანი ნიშა. გრძივი კედლები მცირედ შვერილი პილასტრებით და თაღებითაა დანაწევრებული. დასავლეთ კონსოლზე შეკიდული კედლის თაღია. განსაკუთრებით არის გაფორმებული ჩრდილოეთ კედელზე არსებული კამარის საბრჯენი თაღის კონსოლი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ჰქონია ჩრდილოეთის მცირე კარიც, აბსიდის მხართან გაჭრილი, რომელიც ამჟამად ამოქოლილია. სამხრეთის შესასვლელის მარჯვნივ, კარის ამყოლის ზედა და მისი მის გვერდით მდებარე ქვის კვადრებზე ასომთავრული წარწერაა მოთავსებული. ეკლესიის სამივე სარკმელი საპირეანია. სამხრეთის სარკმელს თავსართზე ჯვარი და ორივე მხარეზე გამოსახული ფიგურა ამკობს.

ექვთიმე თაყაიშვილმა 1902 წლის არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს მოინახულა და აღწერა ქვემო ოშორის ეკლესიაც.

გალერეა
-------

* ბარელიეფური გამოსახულება სარკმელის თავზებარელიეფური გამოსახულება სარკმელის თავზე
* ოშორის ეკლესია. სამხრეთის კედელი. წარწერაოშორის ეკლესია. სამხრეთის კედელი. წარწერა
* ოშორის ეკლესია. სამხრეთის კედელი. წარწერაოშორის ეკლესია. სამხრეთის კედელი. წარწერა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ზემო ოშორის ეკლესია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16837
**რუსიანის ნაგებობა** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის ზემოთ, 300-350 მეტრზე. სავარაუდოდ თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

შენობა გეგმით ოთხკუთაა. დგას მთის ფერდობზე, ისე რომ მისი ჩრდილოეთ მხარე ფერდობშია შეჭრილი. ძლიერ დაზიანებულია. ნაგებობის ოთხივე კედელი დიდი დანაკარგებითაა მოღწეული. კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი კი მცენარეულობით ისეა დაფარული, რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე, გეგმის ზუსტად დადგენა არ ხერხდება. შენობიდანა ყველაზე დიდ სიმაღლეზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე დგას. შემორჩენილი არქიტექტურული ელემენტების კვალი არ ეტყობა. ისინი სხვდასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარითაა ნაგები. წყობა ირეგულარულია.

აღმოსავლეთიდან შენობას ეკვროდა ორჯერ უფრო მოკლე გეგმით ოთხკუთხა მინაშენი. მინაშენისგან მხოლოდ აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებიღაა შემორჩენილი. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელი ნაგებობის შესაბამისი კედლის ხაზზეა, სამხრეთისა კი მიწის პირამდეა დანგრეული, რის გამოც მინაშენის სიგანის დადგენა არ ხერხდება.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 194.
**პრასადამი**, **პრასადი** (სანსკ. प्रसादम prasādam „წყალობა") — ცნება ინდუიზმში, „განწმენდილი" საკვები, რომელსაც ღვთაებათა რიტუალურ მსახურებაში (იხ. ბჰაკტი) ერთ-ერთი ცენტრალური მნიშვნელობა უკავია.

პრასადამის პრაქტიკა
-------------------

ბრაჰმანის ხელით რიტუალური და მრავალი ჰიგიენური წესის გათვალისწინებით მომზადებული ვეგეტარიანული კერძები საკურთხეველზე ღვთაების გამოსახულების წინ თავსდება, ქურუმის მიერ ზანზალაკების რეკვის ქვეშ კერძები ცოტა ხანში განიწმინდება (ითვლება, რომ ღვთაებები ამ შენაწირს მიირთმევენ), შემდეგ კი კულტის მსახურნი და მათი თანაშემწენი ღვთაების მიერ ამგვარად „ნაჭამი" და „ნაწყალობები" პრასადამით ანუ ღვთის საჭმლის ნარჩენებით მსახურებაზე შეკრებილ მორწმუნეებს აპურებენ.

ითვლება, რომ 7 წლის განმავლობაში საკვებად მხოლოდ პრასადამის მიღებისას, ადამიანის არა მხოლოდ სხეული, არამედ სულიც განიწმინდება.

პრასადამი აიურვედას უძველესი ვეგეტარიანული რეცეპტებით მზადდება, რომლებიც ცილის, ცხიმისა და ნახშირწყლების შეთავსებისას ინდური (ვედური) მედიცინის მიღწევებს ითვალისწინებს. ბჰაგავადგიტას მიხედვით, ის, ვინც პრასადამის გარდა სხვა საკვებს იღებს, იგი „ცოდვით საზრდოობს" (ბჰაგავადგიტა 3.13). 

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სტატიები **ინდუიზმის** თემაზე |
| --- |
|  |
| მთავარი ღვთაებები | 
* ბრაჰმა
* განეშა
* დურგა
* ვიშნუ
* ინდრა
* კალი
* კრიშნა
* ლაკშმი
* მურუგანი
* პარვატი
* რამა
* სარასვატი
* სურია
* შივა
* ჯაგანნათა
* ჰანუმანი
 |  |
|  |
| წმინდა წერილები | 
* ათარვავედა
* აიურვედა
* არანიაკა
* ართაშასტრა
* ბრაჰმასუტრა
* ბჰაგავატაპურანა
* ბჰაგავადგიტა
* დევიბჰაგავატა
* ვედები
* ვედანგა
* იაჯურვედა
* კამასუტრა
* მანუსმრიტი
* მაჰაბჰარატა
* რამაიანა
* რიგვედა
* სამავედა
* სამჰიტა
* უპანიშადა
* პურანა
* სმრიტი
* შრუტი
 |
|  |
| ცნებები | 
* ართა
* აუმ
* აჰიმსა
* აშრამა
* ატმანი
* ავატარა
* ბჰაჯანა
* ბჰაკტი
* ბრაჰმანი
* გაიატრი
* გუნა
* გურუ
* დჰარმა
* ვარნა
* იანტრა
* იუგა
* კამა
* კარმა
* კირტანა
* ლინგამი
* მალა
* მანტრა
* მაია
* მოკშა
* მუდრა
* პრასადამი
* პარამაჰამსა
* პრაკრიტი
* პურუშა
* რაჯასი
* სადჰუ
* სამადჰი
* სამსარა
* სამსკარა
* სატვა
* სატსანგა
* სატი
* სვამი
* სვასტიკა
* ტამასი
* ტრიმურტი
* ტულსი
* შაქტი
* წმინდა ძროხა
 |

 |
**რაევსკის სახლი** (რუს. Усадьба Раевского) — ისტორიული შენობების კომპლექსი პუშკინში. აგებულია 1855-1886 წლებში. მიეკუთვნება ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიას. სახლი მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე № 34-ში, ორანჟერეის ქუჩის კუთხეში.

ისტორია
-------

რაევსკის კარ-მიდამო ააგეს ორი ისტორიული მიწის ნაკვეთის ტერიტორიაზე. კუთხის ნაკვეთზე (№ 311) 1820-იანი წლებისათვის განლაგებული იყო სასახლის მეცეცხლურის ტეპლოვის სახლი.

XIX საუკუნის შუა წლებში მიწის ნაკვეთის მფლობელი გახდა ა. ი. ილინი, დიდი თავადის კონსტანტინე ნიკოლოზის ძის კამერდინერი. მეზობელ ნაკვეთს (№ 310) ფლობდა სასახლის მრჩეველი ი. ა. ბაკინოვსკი, რომლისთვისა 1855 წელს ი. ა. მონიგეტის პროექტით ააშენეს ქვის ორსართულიანი სახლი (ახლა სახლი № 36). 1882 წლისათვის ორივე მიწის ნაკვეთი იყიდა გენერალ-მაიორმა მ. ნ. რაევსკიმ. მეორე სახლი რაევსკისთვის (ახლა სახლი № 34) ააგეს 1886 წელს ილინის ყოფილი მიწის ნაკვეთზე არქიტექტორ ა. ფ. ვიდოვის პროექტის მიხედვით. პირველი სახლი რამვენადმე გააფართოვეს, იგი გააგრძელეს აღმოსავლეთით.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ახალმა კომუნისტურმა ხელისუფლება მოახდინა ორივე სახლის ნაციონალიზაცია. თავიდან ორივე სახლი დაიკავა პირველი საგანმანათლებლო კოლონიის საბავშვო ბაღმა, 1928 წლიდან კი სახლები საცხოვრებელი გახდა. დიდი სამამულო ომის შემდეგ კუთხის სახლში განათავსეს КГБ-ს რაიონული ქვედანაყოფი, ხოლო მარჯვენა სახლში საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის რაიონული კომიტეტი. ამჟამად ორივე სახლში განთავსებულია შინაგან საქმეთა რაიონული სამმართველო.

ლიტერატურა
----------

* Семенова Г. В. Царское Село: знакомое и незнакомое. — М.: Центрполиграф, 2009. — С. 375—377. — 638 с. — ISBN 978-5-9524-4249-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Пушкинская 34, 36. Дома Раевских. *Энциклопедия Царского Села*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-11. ციტირების თარიღი: 2018-07-11.
* Усадьба М. Н. Раевского. Жилой дом - Районное управление внутренних дел. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-11. ციტირების თარიღი: 2018-07-11.
* Усадьба М. Н. Раевского. Жилой дом. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-11. ციტირების თარიღი: 2018-07-11.
**ძუძუ** ანუ **სარძევე ჯირკვალი** (ლათ. glandula mamaria) მამაკაცებში მთელი სიცოცხლის მანძილზე ჩანასახოვან მდგომარეობაში რჩება. ქალის ძუძუ მდებარეობს მკერდისა და იღლიის ხაზებს შორის, III ნეკნიდან VII ნეკნამდე. მისი ფორმა და სიდიდე ინდივიდუალურად ცვალებადია, ამასთან, დამოკიდებულია ასაკზე, მშობიარობათა რაოდენობაზე, ფუნქციურ მდგომარეობასა და ნაკვებობაზე.

ანატომია
--------

ადამიანის ძუძუ მოთავსებულია გულმკერდის ზედაპირული ფასციისგან, შექმნილ კაფსულში, რომელიც ლავიწთან არის დაკავშირებული. გარდა ამისა კაფსული მკვრივი შემაერთებელი ქსოვილოვანი ფირფიტებით დაკავშირებულია კანის ღრმა შრესთან, ხოლო ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილით — მკერდის ფასციასთან. ჯირკვლის მფარავი კანი თხელია, კანქვეშა ცხიმოვანი ქსოვილი კარგად არის განვითარებული. ფასციური კაფსულიდან სარძევე ჯირჯვალში მიემართება ფიბროზული ძგიდეები, რომლებიც მას ყოფენ რადიალურად განლაგებულ 15-20 წილად. თითოეული წილის გამომტანი სადინარი დვრილში შესვლამდე თითისტარისებრ განივრდება, ბოლოში კვლავ ვიწროვდება და იხსნება დვრილზე 8-15 ძაბრისებრ გაგანიერებული ხვრელით.

* ძროხაძროხა
* ღორიღორი
* ცხვარიცხვარი
* თხათხა
* სპილოსპილო
* ადამიანიადამიანი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 111.
* *თოიძე შ. კიკალიშვილი ლ. ყიფიანი ე. კორძაია დ.*, ტოპოგრაპიული ანატომია და ოპერაციული ქირურგია, პოლიგრაფი, 2008
მამაკაცი დგას ოთხზე. ქალი დგას მის უკან და ემზადება მამაკაცის ანუსში სტრაპონით შეღწევისათვის.
**პეგინგი** (ინგლ. pegging) — ჰეტეროსექსუალური სექსის სახეობა, სადაც ქალი ათავსებს სტრაპონს ან ფალოიმიტატორს მამაკაცის ანუსში. 2001 წლის 21 ივნისს ტერმინი პირველად გამოიყენა დენ სევიჯმა (ინგლ. Dan Savage), სტატიაში „Savage Sex" (უხეში სექსი) და წარდგენილ იქნა ამგვარი სექსუალური აქტივობის ფორმის ერთიან სახელწოდებად.

პეგინგის დროს ქალი ფიზიკურ სიამოვნებას შეიძლება იღებდეს გენიტალიის დილდოსთან კონტაქტისას, ან ვაგინალური შეღწევის სიამოვნებას ორმხრივი დილდოს შემთხვევაში. ქალს სიამოვნების მისაღებად ასევე შეუძლია გამოიყენოს დამხმარე ვიბრატორი სტრაპონსა და მის გენიტალიას შორის. კაცები სიამოვნებას იღებენ ანუსის, პროსტატის და მიმდებარე ორგანოების სტიმულაციით. ანალური სექსის დროს, მამაკაცის პროსტატა აქტიურად სტიმულირდება, რასაც ორგაზმის და ეაკულაციის გამოწვევა შეუძლია. ზოგიერთ კაცს პეგინგის დროს მასტურბირება სიამოვნებს.

პეგინგი, მისი მოყვარულთათვის უმეტესწილად ფსიქოლოგიური სიამოვნებაა. ორივე სქესი ამ ასპექტს დიდ ყურადღებას აქცევს — ქალის დომინირება, კაცის დაქვემდებარება. ამგვარად, პეგინგი ერთ-ერთ ბდსმ-ის სახეობად ითვლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Savage Love Female-to-Male strap-on sex naming contest დაარქივებული 2021-03-02 საიტზე Wayback Machine.
* Strapon/prostate advice/FAQ დაარქივებული 2006-02-05 საიტზე Wayback Machine.
* Bend Over Boyfriend practice phenom explored დაარქივებული 2014-04-13 საიტზე Wayback Machine.
პეკჰემის ბიბლიოთეკის ფასადი.
უკანა ფასადის ფრაგმენტი.
**პეკჰემის ბიბლიოთეკა** (ინგლ. Peckham Library) — საზოგადოებრივი დაწესებულება პეკჰემში, ლონდონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შენობა დააპროექტა ალსოპ ენდ სტორმერმა, რისთვისაც გადაეცა სტირლინგის პრემია 2000 წელს.

შენობის უჩვეულო გადაწყვეტა გადაბრუნებულ ლათინურ „L"-ს წააგავს, რომლის ზედა ნაწილი თხელ სხვადასხვა კუთხით დახრილ ლითონის საყრდენებზეა დაბჯენილი.

სტირლინგის პრემიის შემფასებლებზე გავლენა შენობის დიზაინერთა მიდგომამ იქონია. არქიტექტორებმა ბიბლიოთეკის ძირითადი მასა ზემოთ აწიეს, რათა მის ქვეშ საზოგადოებრივი სივრცე შექმნილიყო, ხოლო წყნარი სამკითხველო დარბაზები კი ხმაურიან ქუჩის დონეს აცდენოდა. მიწის დონეზე დარჩენილი საყრდენი ნაგებობა საინფორმაციო და მედიის ცენტრისთვის არის დათმობილი.

გალერეა
-------

* უკანა ფასადიუკანა ფასადი
* ხედი დიაგაონალური საყრდენებითხედი დიაგაონალური საყრდენებით
* შეხვედრების დარბაზის ინტერიერიშეხვედრების დარბაზის ინტერიერი
* ცენტრალური ჰოლიცენტრალური ჰოლი
* მთავარი სამკითხველომთავარი სამკითხველო
* მთავარი სამკითხველომთავარი სამკითხველო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„პეკჰემის ბიბლიოთეკა"** ვიკისაწყობში.
* პეკჰემის ბიბლიოთეკა — BBC
* პეკჰემის ბიბლიოთეკა — Southwark Council site

სქოლიო
------

1. ↑  Peckham Library : Architecture Information, e-architect.co.uk. Retrieved 2011-11-12.
2. ↑  Peckham Library & Media Centre დაარქივებული 2011-10-11 საიტზე Wayback Machine. , Open University website. Retrieved 2011-11-12.
პელასგების განსახლების სავარაუდო ტერიტორია
**პელასგები** — ძველი ტომები, ანტიკური ტრადიციით, წინაბერძნული ტომი. სახელწოდებას ხშირად კრებითი მნიშვნელობით იყენებენ მთელი იმ მოსახლეობის აღსანიშნავად, რომელიც ბალკანეთის ნახევარკუნძულის და ეგეოსის ზღვის აუზში ბინადრობდა ელინთა დამკვიდრებამდე. ძვ. წ. XIV-XIII საუკუნეებში პელასგები ისევე როგორც სხვა წინაბერძნული ტომები (კარიელები, ლელეგები), ძირითადად მცირე აზიის დასავლეთში გადმოსახლებულან, რასაც ადასტურებენ ხეთური და ბერძნული წყაროები. ჰომეროსის მიხედვით, ტროის ომში პელასგები უკვე ტროელების ანატოლიელ მოკავშირეთა შორის ყოფილან. პელასგებს მკვლევარნი უკავშირებენ ეგვიპტური წყაროების Pw-z-s-ty-ს – ზღვის ხალხთა ერთ-ერთ წარმომადგენელს, ხეთურ Parista-ს – მცირე აზიის დასავლეთში ბინადარ ტომს, სემიტურ – Pelestim-ს – ბიბლიურ ფილისტიმელებს. ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში პელასგები უკვე ასიმილირებულნი არიან. პელასგების ენიდან შემოგვრჩა მხოლოდ ბერძნულში შემონახული ცალკეული ტერმინები.

პელასგების წარმომავლობის საკითხებზე არ არის აზრთა ერთიანობა. ზოგნი მათ მიიჩნევენ ინდოევროპულ, ზოგნი - სემიტურ ტომებად. ბოლო ხანებში უფრო არაინდოევროპულობის იდეა მძლავრობს. ამას ხელი შეუწყო არქეოლოგიურმა აღმოჩენებმა მცირე აზიაში და იმ რეგიონის დადგენამ, საიდანაც არაევროპულ მედიტერანულ (რომელთაც პელასგებიც ეკუთვნოდნენ) ტომთა გავრცელება უნდა დაწყებულიყო. წამოყენებულია თვალსაზრისი იბერიულ-კავკასიურ, კერძოდ კი ქართველურ ტომთა ახლო მიმართების შესახებ პელასგებთან, რასაც საფუძვლად უდევს მრავალი ენობრივი პარალელი, ანტიკურ წყაროთა მონაცემები და არქეოლოგიური მასალა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბარბაროსი
* ეტრუსკები
* ზღვის ხალხები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 14.
კანაუჯის სამკუთხედი – პრატიხარები, რაშტრაკუტები, პალა
**პრატიხარები** — ინდური დინასტია, რომელიც ჩრდილოეთ ინდოეთის დიდ ნაწილს მართავდა VI–XI ს.ს. მათ სამეფოს გუჯარა-პრატიხარა ეწოდებოდა. 

თავისი განვითარების უმაღლეს საფეხურზე (დაახ. 836—910 წ.წ.) პრატიხარების სამეფო იკავებდა თითქმის გუპტას იმპერიის ხელა ტერიტორიას. გადმოცემის თანახმად, პრატიხარები მიეკუთვნებოდნენ რაჯპუტთა კლანს, რომელიც აბუს მთაზე სამსხვერპლო ცეცხლიდან წარმოიშვა.

პრატიხარების დედაქალაქი იყო ქალაქი კანაუჯი. გუჯარა–პრატიხარას მმართველებმა X საუკუნიდან მიიღეს არიავარტას მაჰარაჯადჰირაჯას ტიტული, რაც ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველს ნიშნავს.

ეტიმოლოგია
----------

პრატიხარი ნიშნავს „დამცველს". ეს იყო გუჯარა–პრატიხარას მმართველთა თვითდასახელება. ის წარმოშობილია ბუდისტური ტერმიდან „პრატიხარია", რომელიც გამოიყენება მრავალ ბუდისტურ სუტრაში, როგორც არიავარტას დამცველის ტიტული. პრატიხარები თვლიდნენ თავიანთ თავს მითური გმირის ლაქშმანის შთამომავლებად, რომელიც ასრულებდა თავისი უფროსი ძმის, რამას მცველის (პრატიხარის) მოვალეობას. ამით ისინი ტრადიციული ინდუსური შეხედულებით ხდებოდნენ მზის დინასტიის მეფეები. 

1966 წელს გამოქვეყნებულ ერთ–ერთ წიგნში საუბარია იმაზე, რომ ამ დინასტიის მმართველები იყვნენ ცნობილი, როგორც პრატიხარები, რადგან ისინი იცავდნენ ჩრდილო–დასავლეთ ინდოეთის საზღვრებს უცხოელი დამპყრობლებისაგან.

მმართველები
-----------

* დადა I-II-III (სამი მმართველი) 650-750
* ნაგაბჰატა I 750-780
* ბაცარაჯა 780-800
* ნაგაბჰატა II 800-833
* რამაბჰადრა 833-836
* მიჰრა ბჰოჯა I 836-890
* მაჰენდრაპალა I 890-910
* ბჰოჯ II 890-910
* მაჰიპალა I 913-944
* მაჰენდრაპალა II 944-948
* დევპალა 948-954
* ვინაიაკპალა 954-955
* მაჰიპალა II 955-956
* ვიჯაიაპალა II 956-960
* რაჯაპალა 960-1018
* ტრილოჩანაპალა 1018-1027
* ჯასაპალა (იაშპალა) 1024-1036
ლატვიის რეგიონების რუკა. სელია აღნიშნულია ბორდოსფრად
**სელია** (ლატვ. Sēlija) — ისტორიული რეგიონი ლატვიაში, ქვეყნის ისტორიული რეგიონის, ზემგალის აღმოსავლეთ ნაწილში. რეგიონის მთავარი ქალაქი და კულტურული ცენტრი არის იეკაბპილსი. სახელწოდება მიიღო ბალტიისპირეთის ძველი მაცხოვრებლების სელებისაგან.

სელებმა ქრისტიანობა მიიღეს 1208 წელს, როდესაც ალბერტ ბუკსჰევდენმა აიღო მათი დედაქალაქი სელპილსი. ჰენრიხ ლატვიელის მიერ შედგენილი ლივონიის ქრონიკების მიხედვით სელები იყვნენ ლიტველების მოკავშირეები. 1218 წელს, ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა სელიის საეპისკოპოსო. 1226 წელს საეპისკოპოსოს ტერიტორიის ნაწილი შეუერთდა რიგის საარქიეპისკოპოსოს, ხოლო დანარჩენ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სემიგალიის საეპისკოპოსო.

სელიური ენა გადაშენდა, თუმცა მოსახლეობის მცირე ნაწილი მაინც საუბრობს ლატგალიურ დიალექტზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სელიის ისტორია დაარქივებული 2006-06-23 საიტზე Wayback Machine.
* სელიის არქეოლოგიის საიტი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლატვიის ისტორიული რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
ლატვიის გერბილატვიის გერბი ვიძემე  **·**  ზემგალე  **·**  კურზემე **·**  ლატგალია **·**  სელია | ლატვიის გერბი |

 |
**პირონითის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში, არქაბის უბნის სოფელ პირონითში (ახლანდელი სოფელი ჩამლი).

იგი სოფლის თავში ზღვისკენ წინ წამოზიდული ქედის ბოლო შემაღლებულ ბორცვზეა აშენებული. აქედან შესანიშნავად მოჩანს მთელი შემოგარენი ოთხივე მხრივ, განსაკუთრებით ზღვისპირეთი მთელ სიგრძე-სიგანეზე. ნაგებობა დარბაზული შვერილაფსიდიანი ეკლესიაა. მისი სიგანე 5,80 მეტრია,ხოლო სიგრძე — 10 მეტრი. იგი სამ საფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული.

გამოირჩევა იშვიათი, დახვეწილი პროპორციებითა და „კლასიკური" სამშენებლო საქმით. კამარა ჩაქცეულია, არ იკითხება, ჩრდილოეთის კარის გარდა, შეიცავდა თუ არა იგი ღიობს სამხრეთიდანაც, დასავლეთის მხრიდან კარი არ შეინიშნება, კედელი ყრუა. ჩრდილოეთის კარი 3 მეტრის სიმაღლის ღიობია. მის წირთხლებზე შეინიშნება, რომ კარილუნეტს შეიცავდა, მისი სიგანე 1,35 მეტრია და ფუძიდან მისი ზღურბლი 50 სანტიმეტრიის სიმაღლეზეა გამართული. 

კედლების წყობის ხასიათი ყველაზე უკეთ ჩრდილოეთის ფასადზე იკითხება. დუღაბით ამოყვანილი კედლები მოპირკეთებულია მცირე ზომის კვადრებით. აქ არ გვხვდება არცერთი ისეთი დეტალი, რომელიც მის მეორად გამოყენებაზე მიგვანიშნებს. კვადრების სიმაღლე საშუალოდ 20 სანტიმეტრია, იგი ძალიან მოგვაგონებს ისოდომური წყობის ბოლო, უკანასკნელ სახეს. ამის გარდა, წყობაში, შესაძლოა გამომსახველობის, თუ დეკორატიულობის მიზნით, ვიწრო ჩანართებიც გვხვდება, როგორც ეგრედწოდებული „ენპლექტონის" გვიანდელი ანასახი. კედლები მასიურია, მისი სიგანე 70 სანტიმეტრს უტოლდება.

ეკლესიის დარბაზი, კედლის სიბრტყიდან 28 სანტიმეტრით გამოზიდული, გეგმაში ორსაფეხურიანი და 75 სანტიმეტრის სიგანის პილასტრებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. გრძივ — დასავლეთის ნაწილად და მოკლე — აღმოსავლეთის ნაწილად. ეს ნაწილი ქმნის კიდევაც საკურთხევლის აბსიდის წინ „ბემას". სწორედ ბემა ნათდება ურთიერთმოპირდაპირე სარკმლებით. ჩრდილოეთის კედელი ორ ერთმანეთის თავზე გამართულ სარკმელს შეიცავდა. სარკმლები თაღოვანია და მისი ზედა სტრუქტურა პლინტუსებითაა გაწყობილი. ქვედა სარკმელი „იატაკიდან" 1,10 მეტრის სიმაღლეზეა გამართული, მისი სიმაღლე 90 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე 70 სანტიმეტრი. ზედა სარკმელი კი ამჟამინდელი დონიდან 3,40 მეტრის სიმაღლეზეა „გაჭრილი", მისი სიმაღლე 1,4 მეტრია, ხოლო სიგანე — 50 სანტიმეტრი.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2014, გვ. 56-58 ISBN 978-9941-0-6458-6.
ტბის მდებარეობა
**პიელინენი** (ფინ. Pielinen) — სისიდით მეოთხე ტბა ფინეთში. მისი ფართობი 894.21 კმ²-ია, ხოლო აუზის ფართობი, რომელიც აღმოსავლეთ ფინეთსა და რუსეთს შორის იყოფა 12 823 კმ². ტბის წარმოშობა გამყინვარების შემდგომ მიწის მაღლა აწევას უკავშირდება. ისევე როგორც ფინეთის ტბების უმრავლესობის, პიელინენის წყალიც მუქი ფერისაა, რაც ჭაობების არსებობითაა განპირობებული.

პიელინენის ტბა კარელიის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარეობს. ეს რეგიონი კარელიური ხალხებითაა დასახლებული და ისტორიული მნიშვნელობისაა არა მარტო ფინეთისთვის, არამედ შვედეთისა და რუსეთისთვისაც. ამჟამად რეგიონი რუსეთსა და ფინეთს შორის იყოფა. ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს კოლის ეროვნული პარკი, რომელიც ცნობილია საოცარი სილამაზით ზაფხულში და სათხილამურო სპორტით ზამთარში. ტბაში სულ 1200 კუნძულია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფინეთის ტბები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პიელინენი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Lake Pielinen. International Lake Environment Committee.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-23. ციტირების თარიღი: 2010-11-05.
2. ↑  Lake Pielinen. Enclyclopedia Brittanica. ციტირების თარიღი: November 24, 2010.
3. ↑  Introducing Lake Pielinen Region. Lonelyplanet. ციტირების თარიღი: November 24, 2010.

პიელინენის ტბის ხედი კოლის ეროვნული პარკიდან
**პირღებული** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, XIII საუკუნის ღვთისმშობლის სახელობის სამონასტრო კომპლექსი თეთრიწყაროს სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ზე, მდინარე ხრამის მარცხენა ნაპირზე. შემონახულია კომპლექსის ცენტრალური ნაგებობა — დიდი ეკლესია, რომელიც ფრაგმენტებისა და წარწერის თანახმად აგებულია რუსუდანის მეფობის ხანაში (1222-1245). ეკლესია შიგნით მოხატული იყო. გარედან კედლებზე წარწერებია. ერთ-ერთ მათგანში ნათქვამია, რომ თბილელ ელისე საგინაშვილს XVII საუკუნეში ეკლესიისათვის სამხრეთიდან კარიბჭე და საძვალე მიუშენებია (ახლა დანგრეულია). ეკლესიას გარს ერტყა გალავანი, რომელშიც ჩართული იყო სამსართულიანი სამრეკლო (დარჩენილია 2 სართული). I სართული ჭიშკარს წარმოადგენდა. ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით დიდი შენობის ნაშთია. კლდეებში განლაგებული გამოქვაბულები, როგორც ჩანს, ბერების სადგომ სენაკებად იყო გამოყენებული. ეკლესიის ზემოთ, ფერდობზე, გვიანდელი ხანის დარბაზული ეკლესიაა.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 86.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პირღებულის მონასტრის ერთი ასომთავრული წარწერა

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| 
აძიკვი · გოხნარის ეკლესია · გუდარეხის მონასტერი · დრანეთის ტაძარი · მანგლისის სიონი · პირღებულის მონასტერი · სამშვილდის სიონი · ფიტარეთის მონასტერი · ღოუბნის ორმოცნი
 |

 |
პლ. ი. ლეჟავა, 1915.
**პლატონ ირაკლის ძე ლეჟავა** — ქართველი სამხედრო პირი, პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე.

1914 წელს გაიწვიეს სარეზერვო გორის 202-ე ქვეითი პოლკში უნტერ-ოფიცრად. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წელს პოლონეთის ტერიტორიაზე ბრძოლებში. სამჯერ დაიჭრა. ომის დასასრულს ჰქონდა პოდპორუჩიკის წოდება, დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III და წმ. ანას IV ხარისხის ორდენებით და იყო „გიორგის ჯვრის" სრული კავალერი (მიღებული ჰქონდა ოთხივე ხარისხის ნიშანი). 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დააარსა ქართველ მხედართა კავშირი და რევოლუციურ აგიტაციას ეწეოდა ქართული პოლკების ჯარისკაცებს შორის. იმავე პერიოდში ჩამოაყალიბა ქართველ მხედართა კავშირის სატანვარჯიშო საზოგადოება „ამირანი", რომელიც 1918 წელს გარდაიქმნა ტანვარჯიშის მოყვარულთა საზოგადოება „შევარდენად", ხოლო ლეჟავა არჩეული იქნა მისი გამგეობის წევრად. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების კანცელარიის სამხედრო განყოფილების საქმეთა მმართველი.

ლიტერატურა
----------

* „თეატრი და ცხოვრება", 1919, №12

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Лежава Платон / «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**რუსთავის ავტობაზრობა** — ავტომანქანების ბაზრობის უდიდესი კომპლექსი ამიერკავკასიაში, საქართველოში, თბილისი-რუსთავის გზატკეცილზე, ქალაქ რუსთავის შესასვლელში. მოიცავს სხვადასხვა მესაკუთრეთა რამდენიმე ბაზრობას, „კავკასიის ავტოცენტრს", ასევე მშენებარე ობიექტებს. 

პირველი ბაზრობა რუსთავში 2009 წლის 19 დეკემბერს ქვემო ქართლის მაშინდელი რწმუნებულის, დავით კირკიტაძისა და რუსთავის, მერის მამუკა ჩიქოვანის მიერ გაიხსნა; მისი ფართობი 250 ათას მ²-ს შეადგენს და 5000 ავტომობილზეა გათვლილი. ინვესტიცია, რომელიც უკრაინულმა „პრივატბანკმა" ჩადო, 25 მილიონ ამერიკულ დოლარს შეადგენდა, ხოლო თავად პროექტი მთლიანობაში 40 მილიონ დოლარად იქნა შეფასებული. ბაზრის ტერიტორია უკრაინელი ბიზნესმენს, ევგენი უსტინოვს ეკუთვნის. 

ბაზრის ტერიტორია დაყოფილია ზონებად, მათ შორის არის საბაჟო კონტროლის ზონა. ტერიტორიაზე მოწყობილია სწრაფი კვების ობიექტები, ავტოსამრეცხაოები, ტექნიკური მომსახურების ობიექტები, საწყობები, საოფისე ფართები და სხვა დამატებითი სერვისები. 

2011 წლის ზაფხულში რუსთავში, ავტობაზრობის კომპლექსში კიდევ ერთი ბაზრობა გაიხსნა „კავკასიის ავტოცენტრის" სახელწოდებით. ამ პროექტში ოთხი მილიონი ლარის ოდენობის ინვესტიცია კომპანია „იბერია ბიზნეს ჯგუფმა" ჩადო. კავკასიის ავტოცენტრი 46 ათას მ²-ზეა განთავსებული და 2000 ავტომობილს ემსახურება; დაყოფილია ოთხ ზონად და ერთ ტერმინალად. გარდა მეორადისა, წარმოდგენილია ისეთი ბრენდების ახალი ავტომობილები, როგორებიცაა Volkswagen, Vudi, Skoda, Mitsubishi, Renault, Nissan, Infiniti, Pedageot და Kia. 

რუსთავის შესასვლელთან მიმდინარეობს კომპლექსში შემავალი მესამე ავტობაზრის მშენებლობაც „საქართველოს ბანკის" შვილობილი კომპანია „სბ უძრავი ქონების" მიერ. ავტოცენტრების განთავსებით დაინტერესება გამოხატეს „ჰიუნდაის" და „ტოიოტას" წარმომადგენლობებმაც. ქალაქ რუსთავის მერიის განცხადებით, რუსთავი კავკასიაში დღეისათვის ერთადერთი ქალაქია, სადაც უდიდესი ავტობაზრობები და საავტომობილო ჰაბებია განთავსებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსთავის ავტობაზრობის ოფიციალური საიტი (ქართული ენა) (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  ინფორმაცია რუსთავის ოფიციალური საიტიდან. სტატია: რუსთავის ტერიტორიაზე სამხრეთ კავკასიის ყველაზე დიდი ავტობაზრობა გაიხსნა[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ინფორმაცია რუსთავის ოფიციალურ საიტზე, სტატია: რუსთავში თანამედროვე სტანდარტების მქონე ავტობაზრობა — „კავკასიის ავტო ცენტრი" გაიხსნა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2012-05-14.
3. ↑  რუსთავის ოფიციალური საიტი, ქალაქის პოტენციალი და საინვესტიციო გარემო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-27. ციტირების თარიღი: 2012-05-14.
**რუსიანის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის ზემოთ, დაახლოებით 0,7 კილომეტრზე, მაღალი მთის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

მშენებლობის ქრონოლოგიური თანამიმდევრობით ირკვევა, რომ თავდაპირველად ამ ადგილას იდგა მხოლოდ ეკლესია, რომელსაც მოგვიანებით, დასავლეთიდან კოშკი მიადგეს, თანაც ისე რომ ეკლესიიის დასავლეთ კედელი კოშკის აღმოსავლეთ კედელშია მოქცეული. მომდევნო ხანებში, კოშკის წინ, აუგიათ მძლავრი, როგორც ჩანს, კოშკურა ნაგებობა, რომლის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები მიშენებულია ეკლესიის შესაბამის კედლებზე, უმეტესი ნაწილი კი ეკლესიაზეა დაშენებული.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, დანგერულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთი და დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნახევარი, დაბზარულია კედლები, ინტერიერი დაახლოებით 2 მეტრ სიმაღლეზე ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვებით.
შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდი დარბაზის გრძვი კედლებიდან მცირედშვერილი პილასტრების წყვილითაა გამოყოფილი. პილასტრები ზემოთკენ თანდათან თხელდება და კონქის ქუსლის დონეზე ქრება, კონქის თაღის გარდა, დარბაზის კამარა დაყრდნობილი იყო კიდევ სამ საბჯენ თაღზე. 

ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე ლავგარდნის ნაწილია შემორჩენილი. რომელიც ეკლესიის აგების დროინდელი არ არის. სავარაუდოდ, იგი კოშკურა ნაგებობის მშენებლობის დროისაა. ლავგარდანი აგურისაა. იგი კედლის სიბრტყიდან ოდნავ გადმოშვებულია და ორი რიგისგან შედგება. თავდაპირველად ეკლესიას ნატეხი ქვით ნაწყობი, თაროსებრი ლავგარდანი ჰქონია, რომლის ნაშთი ეკლესიის დასავლეთ კედელზეა დარჩენილი. შემორჩენილი არის ასევე ეკლესიის თავდაპირველი, ორკალთა სახურავიანი ნაშთიც.

კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულაი აგურიც. კედლების ზედაპირი ბათქაშითაა გასწორებული. კედლების სიმტკიცისტვის მასში დატანებული ყოფილა ხის ძელები. კოშკი ძლიერ დაზიანებულია: ჩრდილოეთ კედელი სამი სართულის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. გარედან კოშკს ჩრდილოეთით მდებარე ოირვე კუთხე მომრგვალებული აქვს, საკუთრივ კედლები კი ზემოთენ თანდათან თხელდება. კოშკის პირველი სართული თითქმის მთლიანად ნანგრევებითაა ამოვსებული. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელის შესასვლელის ჩრდილოეთით წირთხლია შემორჩენილი, კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის ძელებზე ყოფილა გამართული. ციხის აღმოსავლეთით ორმოციოდე მეტრძე ნახევრად დანგრეული ნაგებობბა, რომელიც შიგნით მრგვალია და წმინდა დუღაბითაა შელესილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 195-197.
პედრო პარდო დე კელა
**პედრო პარდო დე კელა** (ესპ. *Pedro Pardo de Cela Rodríguez de Aguiar e Ribadeneyra*); (გ. 3 ოქტომბერი, 1483) — გალისიის XV საუკუნის მარშალი. ხუან ნუნეს პარდოს შვილი. 

პედრო პარდო დე კელა იყო ფეოდალი რომელიც 1474 წელს ვივეროს მერი და მარშალი გახდა. ენრიკე IV-ს გარდაცვალების შემდეგ ტახტისთვის ატეხილ ომში მხარს კასტილიისა და ლეონის სამეფოს კანონიერ მემკვიდრეს ხუანა ბელტრანეხას დაუჭირა. სამოქალაქო ომში ისაბელ I კასტილიელის გამარჯვების შემდეგ მას და მის შვილს პეტერს მონარქის ბრძანებით 1483 წლის 3 ოქტომბერს მონდონედოს კათედრის წინ თავი მოკვეთეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* La verdad de Pardo de Cela დაარქივებული 2015-06-22 საიტზე Wayback Machine.  ABC.es (ესპანური)
* El Mariscal Pero Pardo de Cela Britonia (ესპანური)
* Pedro Pardo de Cela, el mariscal de Mondoñedo Espana Fasciente (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  Mayán Fernandez, Francisco: The Marshal Pardo de Cela and the church of Mondoñedo in the light of new historical documents. Santiago: Charts A. 1.962.
**პლატოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Платову) — ძეგლი სემიკარაკორსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება კავალერიის გენერალს, XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე ყველა რუსული ბრძოლის მონაწილეს, დონის კაზაკთა ატამან მატვეი პლატოვს. გაიხსნა 2010 წელს.

ისტორია
-------

მატვეი ივანეს ძე პლატოვი დაიბადა დონის კაზაკტა დედაქალაქ ჩერკასკში (ამჟამად სტაროჩერკასკაია).

დონის კაზაკების გმირი 47 წლის მანძილზე მონაწილეობდა ომებში. მ. პლატოვი იყო რუსეთ-ოსმალეთის ომების მონაწილე, ალექსანდრე სუვოროვის თანამებრძოლი, მონაწილეობდა ოჩაკოვოსა და იზმაილის აღებაში, 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის გმირი დონის კაზაკების სამხედრო ატამანი. რუსეთის არმიის საზღვარგარეთულ ლაშქრობებში მ. პლატოვი მეთაურობდა კაზაკთა კორპუსს. მისი ხელმძღვანელობით კაზაკებმა გაიმარჯვეს ფრანგულ, ოსმალურ და თათართა ჯარებზე. 

2010 წელს როსტოვის ოლქის ქალაქ სემიკარაკორსკში ატამანისა და მისი დამსახურების პატივსაცემად გახსნეს ძეგლი. ძეგლის დადგმის ინიციატორები იყვნენ პარტია სამართლიანი რუსეთის ადგილობრივი ორგანიზაციის წარმომადგენლები და თადარიგის ოფიცერთა გაერთიანება.

ძეგლი დადგეს კაზაკების, ფერმერებისა და ქალაქების სემიკარაკორსკის, ნოვოჩერკასკის, ვოლგოდონსკისა და ტალინის მეწარმეთა ფინანსებით. 

ძეგლის ავტორია როსტოველი მოქანდაკე ვლადიმერ ბელიაკოვი.

აღწერა
------

მატვეი პლატოვის ძეგლი დგას მცირე კვარცხლბეკზე, რომელიც თავის მხრივ დგას ქვების გორაზე. ბრინჯაოს სკულპტურა წარმოდგენილია მთელი ტანით. ატამანი დგას ჰუსარების მუნდირით. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია ფილა ძეგლის აღწერით.

ძეგლის მიმდებარე ტერიტორია კეთილმოწყობილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Семикаракорск. Бюсты известных земляков
* В Семикаракорске открыт памятник атаману Платову.[*მკვდარი ბმული*]
* Памятник Платову в Семикаракорске
* В городе Семикаракорске Ростовской области открыт памятник атаману Платову
* В Семикаракорске Ростовской области открыт памятник атаману Платову

სქოლიო
------

1. ↑  На Дону открыли памятник атаману Платову[*მკვდარი ბმული*]
ნახევარმთვარე ფერადი მორთული და ლამაზად განათებული რამადანში
**რამადანი**, **რამაზანი** — ისლამური კალენდრის მეცხრე თვის სახელწოდება. ამ თვეში განთიადიდან მზის ჩასვლამდე ყველა მუსლიმი მარხულობს. ამ დროს ისინი ყველანაირ საჭმელზე, სასმელსა და სქესობრივ კავშირზე უარს ამბობენ. მოხუცებს, ავადმყოფებს, მოგზაურობაში მყოფ ადამიანებს და ორსულ ქალებს ნებადართული აქვთ ამ დროს მარხვა არ შეინახონ, თუმცა წელიწადის სხვა დროს მუსლიმებმა ეს მარხვა უნდა დაიცვან, ხოლო ავადმყოფებს, რომლებისთვისაც საერთოდ არ შეიძლება მარხვის შენახვა (შიმშილობა) შეუძლიათ სხვა მარხვის მქონეს გაუმასპინძლდნენ და ამით გამოისყიდონ, ეს მარხვის შენახვის ტოლფასია ისლამში. ბავშვები მარხვასა და ნამაზის ლოცვას ძირითადად გარდატეხის ასაკში იწყებენ, თუმცა მარხვას ბევრი ადრეულ ასაკშიც იწყებს, რელიგიის მიხედვით ლოცვის დაწყება სასურველია 7 წლის შემდეგ და ეს სულ უნდა გაგრძელდეს, დღეში ხუთჯერ ლოცვით. მარხვა გულისხმობს: მოთმინებას, თავმდაბლობას და სულიერ სიმშვიდეს. ეს დრო არის მიძღვნილი ღვთის საამებლად. ამ დროს ჩვეულებრივზე მეტად იკითხება ლოცვები. მარხვის დროს აუცილებელია მუსლიმმა ითხოვოს მოწყალება (მოინანიოს) ღვთისგან, ილოცოს სწორი გზის საპოვნელად და ყოველგვარი საცდურისაგან თავის ასარიდებლად.

სახელი რამადანი, მეცხრე თვის სახელწოდება ისლამის რელიგიად ჩამოყალიბებამდე მრავალი წლით ადრე წარმოიშვა არაბულ კულტურაში. მისი სახელი მოდის (იყოფა) არაბული ფუძის — რმდ (მსავსი „რამიდა", ან „არ-რამად") გამრუდების საფუძველზე და შემოკლებული მნიშვნლობით. 

Hilāl არის ასტრონომიულად ახალი მთვარის შემდეგი დღე. სანამ ახალი თვის ახალი მთვარე გამოჩნდება მუსლიმს შეუძლია ჩვეულებრივად გამოთვალოს რამადანის დაწყების დღე. ყოველ წელს არის აზრთა სხვადასხვაობა, როგორ ან როდის იწყება რამადანი. ტრადიციული წარმოშობის მიხედვით — ადამიანს დედამიწის საწინააღმდეგო მხარეს არსებული ქვეყნებიდან შეუიარაღებელი თვალით უნდა დაენახა სავსე მთვარე. დიდი ხანი არაა ზოგიერთი მუსლიმი მიისწრაფვის გამოიყენოს ასტრონომიული გამოთვლები სისწორის დასადგენად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რამადანი***

* რამადანი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* რამადანი — ესლამის ენციკლოპედია
ტაძარი 1902 წელს
**სოლომონ-ყალა** — ეკლესია დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე, ისტორიულ კოლა-ოლთისის მხარეში. გუმბათოვანი ეკლესია მდებარეობს ციხის გალავნის შიგნით. კედლის დასავლეთ ფასადზე არსებული წარწერის მიხედვით ირკვევა, რომ ტაძარი წმინდა დიმიტრის სახელზე უნდა ყოფილიყო აგებული. მიეკუთვნება კუპელჰალეს ტიპის ეკლესიებს.

ნაგებია პატარა თლილი ქვებისაგან. ცენტრალური გეგმა კვადრატს წარმოადგენს, რომელსაც აღმოსავლეთიდან ეკვრის აფსიდა. გუმბათის ყელი მრგვალია, ცილინდრისებული გუმბათით. გუმბათის ყელში ოთხი მრგვალი სარკმელია, ყელი გარედან შემკობილია რვა კამარით. გუმბათის ზემო ნაწილი ჩამონგრეულია.

დასავლეთის კედელზე ასომთავრული წარწერებია: *„ღმერთო და წმინდაო დიმიტრი, შეიწყალე ცოდვილი დავით მონაზონი, ამინ"* და *„ქრისტე შეიწყალე..."*

ეკლესია მოხატული ყოფილა. მოხატულობა დიმიტრი ბაქრაძის ვარაუდით XI საუკუნისაა, ხოლო ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით ფრესკები ძალიან ჰგავს ზარზმისა და ჭულეს მოხატულობას და ათარიღებს XIV საუკუნით, ხოლო თვით ტაძარს IX-X საუკუნით.

ლიტერატურა
----------

* თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და სოფელ ჩანგლში 1907 წელს, დაბრუნება, ტ. I, თბ. 1991
* გენგიური ნ. კუპელჰალე, თბ. 2005

სქოლიო
------

1. ↑  გენგიური ნ. კუპელჰალე, თბ. 2005, გვ.43-45
2. ↑  თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და სოფელ ჩანგლში 1907 წელს, დაბრუნება, ტ. I, თბ. 1991, გვ. 327
ჟოზე დე ანშიეტა
**ჟოზე დე ანშიეტა** ან **ხოსე დე ანხიეტა ლიარენა**, (პორტ. José de Anchieta, ესპ. José de Anchieta Llarena; 19 მარტი 1534, სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა, კანარის კუნძულები — 9 ივნისი 1597, ანშიეტა, ბრაზილია) — იეზუიტი მისიონერი კანარის კუნძულებიდან, ერთ-ერთი უმსხვილესი ფიგურა კოლონიალური ბრაზილიის ისტორიასა და კულტურაში პორტუგალიელების მიერ მისი აღმოჩენიდან პირველი ასწლეულის განმავლობაში. ქალაქების სან-პაულუსა (1554 წლის 25 იანვარი) და რიო-დე-ჟანეიროს (1565 წლის 1 მარტი) დაარსების მონაწილე. მწერალი და პოეტი, ბრაზილიის ლიტერატურის აღიარებული ფუძემდებელი. შეადგინა ენა ტუპის პირველი გრამატიკა. ბრაზილიელი ინდიელების გაქრისტიანებაში შეტანილი უდიდესი წვლილისთვის მიიღო ზედწოდება **„ბრაზილიის მოციქული"**; კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი დალოცა (1980). ანშიეტის დღე (9 ივნისი) ბრაზილიაში 1965 წლიდან აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული.

მის სახელს ატარებს ორი ბრაზილიური ქალაქი — ერთი შტატ ესპირიტუ-სანტუში (ყოფილი რერიტიბა), მეორე — შტატ სანტა-კატარინაში. 2014 წლის 3 აპრილს იგი პაპ ფრანცისკეს მიერ იქნა კანონიზირებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Associação Pró-canonização de Anchieta[*მკვდარი ბმული*]
* Catálogo das Obras de Pe. José de Anchieta — Biblioteca Nacional (PDF)
* Cartas, Informações, Fragmentos Históricos e Sermões (fac-símiles) (PDF)
* Fac-símiles de alguns poemas de Anchieta no códice MS ARSI OPP NN 24 O arquivo contém ainda fac-símiles de canções e romances ibéricos usados como base para os contrafacta de Anchieta (PDF)
* O Cancioneiro Ibérico em José de Anchieta: Estudo sobre a música na poesia de Anchieta Dissertação de Mestrado — ECA/USP, 1996
* Thomas Joseph Campbell, Catholic Encyclopedia, 1913
**სოლოდოვის სახლი** (რუს. Дом Солодова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს გაზეთის შესახვევში (სახლი 47). აგებულია XIX საუკუნეში არქიტექტორ ნიკალაი დოროშენკოს მიერ. სოლოდოვის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

1880-იან წლებში სახლის ტერიტორია გაფართოვდა და გახდა ორსართულიანი. გაფართოებული შენობის პროექტის ავტორი იყო არქიტექტორი ნიკალაი დოროშენკო. სახლის მფლობელი იყო ხორბალსაფქვავი ფაბრიკის მეპატრონე ფ. სოლოდოვი. XX საუკუნის დოკუმენტების მიხედვით სახლი ითვლებოდა სოლოდოვის ცოლის ეკატერინე ნიკოლოზის ასული სოლოდოვას კუთვნილებად. მოგვიანებით შენობაში განათავსეს „განათლების მუშაკთა სახლი", რომელსაც ასევე ეწოდებოდა „მასწავლებელთა სახლი". შენობაში ამავდროულად იყო დიდი ბიბლიოთეკა, რომელსაც იყენებდნენ მასწავლბლები და მოსწავლეები.

არქიტექტურა
-----------

სოლოდოვის სახლი აგებულია ეკლექტიკის სტილში. იგი პრაქტიკულად სართულნახევრიანია. პირველი სართული ნახევრად სარდაფშია განთავსებული. ზედა სართულის ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია სწორკუთხა ფორმის სანდრიკებით. ფანჯრის ქვემოთ მდებარე ნიშა კი - ვარდულებით. ნაგებობას გააჩნია სხვენი, რომელიც სრულდება ორი ოთკუთხა დაშენებით. სახლი არის თაბაშირით გალესილი. ნახევარწრიული ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია მარტივი თამასებით. პარაპეტს აქვს მეტალის გაფორმება.სახლის კედლები, სხვენი და ფანჯრის მიმდებარე ტერიტორიები უხვადაა დატვირთული მასკარონებით (ადამიანის თავის გამოსახულებიანი ჰორელიეფებით), რომლებიც დამზაადებულია ციხესიმაგრის ქვით და კრონშტეინებით, რომლებიც ასევე გვხვდება ატიკების გაფორმებაშიც. სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის გამო სახურავი რამდენიმეჯერ გამოუცვალეს. ამჟამად პირველი ნახევრად სარდაფის ფანჯრები და კარებები ამოქოლილია.

სქოლიო
------

1. ↑  Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону
2. ↑  Строения, памятники и здания, охраняемые на региональном уровне
3. ↑  Донской временни//Краеведческий библиотечно-библиографический журнал.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-12. ციტირების თარიღი: 2017-02-13.
4. 1 2  Памятники Дона. Сайт защитников культурно-исторического наследия Ростовской области
|  |
| --- |
| **პერუ** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**პერუსპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| * კონსტიტუცია
* მთავრობა
* პრეზიდენტი
	+ ოლიანტა უმალა
* პერუს ვიცე-პრეზიდენტი
* კონგრესი
* პოლიტიკური პარტიები
* არჩევნები
* ადმ. დაყოფა
	+ რეგიონები
	+ პროვინციები
* საგარეო ურთიერთობები
 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**პერუს მთავრობა** ჩამოყალიბდა 1993 წლის კონსტიტუციაზე დაყრდნობით და წარმოადგენს საპრეზიდენტო, წარმომადგენლობით დემოკრატიულ რესპუბლიკას.

აღმასრულებელი ხელისუფლება
-------------------------

 მთავარი სტატია: პერუს პრეზიდენტი.
მოქმედი კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პერუს პრეზიდენტი (*Presidente de la República*). საპრეზიდენტო ვადა შეადგენს 5 წელს. ერთი და იგივე პირი პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულ იქნას ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ. ამჟამად, მოქმედი პრეზიდენტია ოლიანტა უმალა (2011)

სასამართლო ხელისუფლება
----------------------

სასამართლო ხელისუფლების მთავარი ორგანოა რესპუბლიკის უზენაესი სასამართლო, რომლის იურისდიქციაც მთელს ქვეყანაზე ვრცელდება. იერარქიულად მეორე დონე ესაა უმაღლესი სასამართლო, მისი იურისდიქცია ვრცელდება პერუს რეგიონებზე. მესამე დონეს წარმოადგენს პირველი ინსტანციის სასამართლო, რომლის იურისდიქციის ქვეშაც არიან პერუს პროვინციები. პერუს საამართლო ხელისუფლების მეოთხე და ყველაზე დაბალ დონეს წარმოადგენს ე.წ. მშვიდობის სასამართლოები, რომლელთა იურისდიქციაც მხოლოდ თითო რაიონზე ვრცელდება.

არჩევნები
---------

საინტერესოა, რომ პერუში არჩევნებში მონაწილეობის მიღება სავალდებულოა. საარჩევნო პროცესს წარმართავს ცენტრალური საარჩევნო კომისია და ეროვნული საარჩევნო შტაბი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი
**ჟოგორკუ-კენეში** (ყირგ. Жогорку Кеңеш, *უზენაესი საბჭო*) — ყირგიზეთის საკანონმდებლო ორგანო.

პირველ ჟოგორკუ-კენეშად ითვლება ყირგიზეთის სსრ-ის მე-12 მოწვევის უზენაესი საბჭო. მას არ გააჩნია მოწვევის რიგითობა და უბრალოდ მოიხსენიებენ როგორც „ლეგენდარული პარლამენტი". 

1995-2000 წლებში ჟოგორკუ-კენეში შედგებოდა ორი პალატისაგან: საკანონმდებლო კრება (60 დეპუტატი) და სახალხო წარმომადგენელთა კრება (45 დეპუტატი). დეპუტატებს ირჩევდნენ მაჟორიტარული სისტემის საფუძვლზე. 2005 წელს პარლამენტი გახდა ერთპალატიანი და მისი წევრების რაოდენობა შემცირდა 75-მდე. ყველას ირჩევდნენ კვლავ მაჟორიტარული წესით. 2010 წლის კონსტიტუციის მიხედვით პარლამენტის წევრთა რაოდენობა გაიზარდა 120-მდე, რომელთაც ირჩევდნენ 5 წლის ვადით პარტიული სიების მიხედვით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Parliament website
* Kyrgyzstan information page on the website of Asian Medical Institute Kyrgyzstan დაარქივებული 2009-12-05 საიტზე Wayback Machine.
* Kyrgyzstan information page on the website of Medical Institute,Osh State University Kyrgyzstan[*მკვდარი ბმული*]

1. ↑  История парламента Кыргызстана[*მკვდარი ბმული*]
ჯონსონის ეროვნული ემბლემების რუკა, 1868 წელი
**სახელმწიფო დროშა** — სახელმწიფოს ოფიციალური განმასხვავებელი ნიშანი, რომლის აღწერილობას ადგენს კანონი (როგორც წესი კონსტიტუცია) ითვლება სახელმწიფოს სუვერენიტეტის სიმბოლოდ. წარმოადგენს ერთფერ, ან მრავალფერ ქსოვილს, რომელზეც შესაძლოა გამოსახული იყოს გერბი, ან რაიმე სხვა ემბლემა. სახელმწიფო დროშა აღმართულია სახელმწიფო დაწესებულებების, საელჩოების, საკონსულოებისა და სხვა დაწესებულებების შენობებზე. დღესასწაულების დღეებში საელჩოები, საკონსულოები გამოფენენ საკუთარი ქვეყნის დროშებს. სახელმწიფოს მიერ ოფიციალურად გამოცხადებულ გლოვის დღეებში სახელმწიფო დროშის დაწევა სავალდებულოა ნებისმიერ ადგილზე, განურჩევლად მისი მდებარეობისა და ამასთან ფლაგშტოკის (დროშის ტარი) წვერზე გამობმული უნდა იყოს მოკლე შავი ზონარი, რომელიც მიუთითებს ტრაგედიაზე. დროშების შემსწავლელ მეცნიერებას ვექსილოლოგია ეწოდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 245.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სახელმწიფო დროშა"** ვიკისაწყობში.
* Flags of the World
პრაღა 4-ის ჩრდილოეთი ნაწილის ხედი თვითმფრინავიდან

**პრაღა 4** — პრაღის 10 რაიონიდან ერთ-ერთი, რომლის ცენტრი არის ნუსლეში და ცალკე რაიონად გამოიყო 1960 წლის 1 ივლისს. 1968-1974 წლებში მას შეუერთდა ბევრი სოფელი და დაბა, რომლებიც პრაღას დაექვემდებარა. მდებარეობს ვლტავის მარჯვენა სანაპიროზე, პრაღის ცენტრიდან სამხრეთით.

პრაღის ნაწილი პრაღა 4 ცალკე მუნიციპალიტეტად გამოიყო 1990 წლის 24 ნოემბერს, როცა მოხდა პრაღის ხელახალი დარაიონება და 10 რაიონი დაიყო 56 მუნიციპალიტეტად (მოგვიანებით 57). იგი მოიცავს პრაღა 4-ის რაიონის ცენტრალურ ნაწილს.

რაიონი პრაღა 4
--------------

დღეისათვის პრაღა 4-ის რაიონი მოიცავს მუნიციპალიტეტებს: პრაღა 4, კუნრატიცე, პრაღა 11 (იჟნი მნესტო), შებეროვი, უიეზდი, პრაღა 12 (მოდრჟანი), ლიბუში.

მუნიციპალიტეტი პრაღა 4
----------------------

მუნიციპალიტეტი პრაღა 4 მოიცავს საკადასტრო უბნებს: ბრანიკი, ჰოდკოვიჩკი, კრჩი, ლჰოტკა და პოდოლი. ასევე ნუსლეს ძირითად ნაწილს (ნუსლეს ხეობის გარდა) და მიხლეს (ბოჰდალეცის გარეშე), ზაბეჰლიცის მცირე ნაწილს (სპორჟილოვს) და ვინოჰრადის მცირე ნაწილს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
**პორტ-ელიზაბეთი** (ინგლ. Port Elizabeth, აფრ. Die Baai, კოსა *Ibhayi*) — ქალაქი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, დასავლეთი კაპლანდის პროვინციაში. აფრიკის ერთ-ერთი უდიდესი ნავსადგური. ასევე ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც აფრიკის წყლის სპორტის დედაქალაქს. გაშენებულია ალგოას ყურის ნაპირზე ინდოეთის ოკეანეში, ქალაქ კეიპტაუნიდან აღმოსავლეთით 770 კმ-ში. ქალაქი გადაჭიმულია 16 კმ-ზე ალგოას ყურის გასწვრივ, ერთ-ერთი მსხვილი საზღვაო პორტია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. დღეისათვის ქალაქი ნელსონ მანდელას უბის საქალაქო ოლქის ნაწილია, რომლის ფართობი 1959 კმ²-ია, ხოლო 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 1 152 915 ადამიანი. თვითონ ქალაქის ფართობი შეადგენს 251,03 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 312 392 ადამიანი.

ისტორია
-------

ქალაქი პორტ-ელიზაბეთი დაარსდა 1820 წელს, დამაარსებლები იყვნენ ბრიტანელი ჩამოსახლებულები, რომლებსაც უნდა გაემაგრებინათ სასაზღვრო რაიონები კოსას მეომარ ტომებთან. 1861 წელს ქალაქმა მიიღო ავტონომიური მუნიციპალიტეტის სტატუსი. ბურების მეორე ომის დროს ბრიტანელებმა აქ ააშენეს საკონცენტრაციო ბანაკი ბური ქალების და ბავშვებისათვის. აპარტეიდის პოლიტიკა ქალაქსაც შეეხო, როდესაც 1962 წელს დაიწყო შავკანიანი მოსახლეობის იძულებითი გადასახლებები, ხოლო 1965 წელს საუთ-ენდის მთლიანი რაიონი გადაასახლეს და მთლიანად დაანგრიეს. გადასახლებები გრძელდებოდა 1975 წლამდე. 1994 წლის თავისუფალი არჩევნების შემდეგ პორტ-ელიზაბეთი შეეჯახა იმავე პრობლემებს, რასაც ქვეყნის დანარჩენი რაიონები — ქალაქში მოიმატა დანაშაულებების ტალღამ, უმრავლეს შემთხვევაში ეს ნარკოტიკებთან იყო დაკავშირებული. 2001 წელს შეიქმნა ნელსონ მანდელას უბის საქალაქო ოლქი, რომელშიც პორტ-ელიზაბეთის გარდა შედიოდნენ მეზობელი ქალაქები უიტენჰეიჯი და დესპეტჩი, ასევე იქვე მდებარე სასოფლო-სამეურნეო რაიონები.

დემოგრაფია
----------

2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 312 392 ადამიანს.. ამავე აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის 37,84 %-ს (118 220 ადამიანი) შეადგენენ თეთრკანიანები; შავკანიანთა რაოდენობაა 30,60 % (95 589 ადამიანი); ფერადკანიანი მოსახლეობა შეადგენს ქალაქის მაცხოვრებელთა 27,02 %-ს (84 419 ადამიანი); აზიელები კი 3,15 %-ს (9847 ადამიანი).

2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ პორტ-ელიზაბეთის მოსახლეობის 40,19 %-ის (121 344 ადამიანი) მშობლიური ენაა აფრიკაანსი; მოსახლეობის 33,25 % (100 375 ადამიანი) ლაპარაკობს ინგლისურ ენაზე, ხოლო 22,24 % (67 154 ადამიანი) კოსას ენაზე.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

ქალაქი პორტ-ელიზაბეთი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

* ტაინანი ჩინეთის რესპუბლიკის დროშატაივანი
* ჯექსონვილი დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატებიაშშ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Port Elizabeth, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* 

* ოფიციალური საიტი
* Port Elizabeth Community website დაარქივებული 2016-09-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  2011 წლის მოსახლეობის აღწერა

|  |  |
| --- | --- |
| სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა | *ეს სტატია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის და სამხრეთ აფრიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |