recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ნოვიკოვის ყოფილი რეზიდენცია ვაშინგტონში
**ნიკოლაი ვასილევიჩ ნოვიკოვი** (რუს. Никола́й Васи́льевич Но́виков; დ. 7 თებერვალი, 1903 — გ. 1989) — საბჭოთა დიპლომატი, სსრკ-ის ელჩი აშშ-ში, დაიბადა სანქტ-პეტერბურგში .

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა პეტერბურგის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი. მომდევნო წლებში ეკავა სხვადასხვა სამეცნიერო და აკადემიური თანამდებობა, ასევე მსახურობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მოსკოვში, და იყო საბჭოთა კავშირის წარმომადგენელი კაიროში მეორე მსოფლიო ომის დროს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ იგი მსახურობდა საბჭოთა კავშირის ელჩად შეერთებულ შტატებში, დასახელებული იყო ამ თანამდებობაზე 1946 წლის 10 აპრილიდან 1947 წლის 24 ოქტომბრამდე.

ნოვიკოვს და მის მეუღლეს ჰყავდათ ორი ვაჟი, იური (დ. 1939) და ნიკოლაი (დ. 1943).

1990 წელს, გლასნოსტის დროს, გავრცელთა ნოვიკოვის ზოგიერთი ნაშრომი; ამან გამოავლინა გავლენიანი „ნოვიკოვის ტელეგრამა" ან „ნოვიკოვის მოხსენება", რომელიც ნაწილობრივ იყო რეაქცია ჯორჯ კენანის უაღრესად კრიტიკულ ტელეგრამაზე (იოსებ სტალინი და ვიაჩესლავ მოლოტოვი იყვნენ ამ „საიდუმლო" ტელეგრამის აუდიტორიაში.)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჯორჯ კენანი

ლიტერატურა
----------

* *ცივი ომის წარმოშობის წიგნის მიმოხილვა: ნოვიკოვის, კენანის და რობერტსის "გრძელი ტელეგრამები" 1946* წელს, *საგარეო ურთიერთობებიდან*
* „ნოვიკოვის ტელეგრამა"  დაარქივებული 2022-06-20 საიტზე Wayback Machine.
ლუდის გადაზიდვა ოთხთვალათი, გერმანია
სასაპალნე ცხოველები, ჯორები
**საჭაპნე ტრანსპორტი** — ურელსო ტრანსპორტის სახეობა, სადაც საწევის სახით გამოიყენება შესაბმელი ცხოველი (ცხენი, ხარი, კამეჩი, აქლემი, ვირი, ჯორი, ირემი, ძაღლი და სხვა). საჭაპანო ტრანსპორტის გაგებაში იგულისხმება თვლიანი ან უთვლო სატრანსპორტო საშუალება ძრავის გარეშე, რომელიც გზაზე მასში შებმული პირუტყვის მეშვეობით გადაადგილდება. შეიძლება იყოს სატვირთო და სამგზავრო. ოთხთვალას ტიპის მიხედვით გამოიყოფა თვლიანი და სამარხილე. იმ შემთხვევაში როდესაც ტვირთი ემაგრება უშუალოდ ცხოველს, მაშინ საუბრობენ სასაპალნე ტრანსპორტზე, რომელიც თავის მხრივ, წარმოადგენს ტრანსპორტის ცალკე სახეობას. 

საგზაო ნიშნებისა და სიგნალების თანახმად (ვენის კონვენცია) ნიშანი →  მოცემულ გზაზე კრძალავს საჭაპანო და სასაპალნე ტრანსპორტით გადაადგილებას. საჭაპანო ტრანსპორტი გაჩნდა ბორბალთან ერთად. რკინიგზის გაჩენამდე საჭაპანო ტრანსპორტი იყო სახმელეთო ტრანსპორტის ძირითადი სახეობა და გამოიყენებოდა სამგზავრო და სატვირთო გადაზიდვებისათვის. 

ავიაციამ და ავტოტრანსპორტის ფართო განვითარებამ გამოიწვია საჭაპანო ტრანსპორტის განდევნა, თუმცა მეორე მსოფლიო ომის დროს საჭაპანო ტრანსპორტი დასავლეთ ევროპის მრავალ ქვეყანაში გადაზიდვების მოცულობით მცირედ ჩამორჩებოდა ავტოტრანსპორტს, ხოლო იტალიაში, ესპანეთში, საბერძნეთში, თურქეთში და სხვაგან ჭარბობდა კიდეც მას. XX საუკუნის მეორე ნახევარში მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში საჭაპანო გადაზიდვების მოცულობა მკვეთრად შემცირდა. დღეისათვის გამოიყენება ძირითადად სასოფლო ტერიტორიებზე ადამიანებისა და ტვირთის გადასაყვანად მოკლე მანძილზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სასაპალნე ტრანსპორტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საჭაპანო ტრანსპორტი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* საჭაპანო ტრანსპორტი — დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)
**ჟაკ ბერტენი** (ფრანგ. Jacques Bertin; დ. 27 ივლისი 1918 — გ. 3 მაისი 2010) — ფრანგი კარტოგრაფ-თეორეტიკოსი. სორბონის უნივერსიტეტის პროფესორი (1967). 

1960-იან წლებში მისი ხელმძღვანელობით გეოგრაფიულ მეცნიერებაში გატარდა ფუნდამენტური კვლევები გრაფიკული სახვითი საშუალებების გამოყენებაზე. 1957–85 წლებში იყო მის მიერვე დაარსებული „კარტოგრაფიული ლაბორატორიის" ხელმძღვანელი. ცნობილია თავისი მონუმენტური მონოგრაფიით „გრაფიკული სემიოლოგია" (1967), რომელშიც განხილულია გრაფიკული სახვითი საშუალებების ვიზუალური აღქმის სინტაქსური და ლოგიკური წესები. ნაშრომი გერმანულად ენაზე გამოიცა 1974 წელს, ხოლო ინგლისურ ენაზე 1983 წელს. სხვა ნაშრომებიდან მნიშვნელოვანია „გრაფიკა და ინფორმაციის გრაფიკული დამუშავება" (თანაავტ. 1977), „უნივერსალური ისტორიული ატლასი" (თანაავტ. 1997) და სხვა.

ჟაკ ბერტენმა თავის შრომებში არსებითი წვლილი შეიტანა კარტოგრაფიის თეორიაში, დაასაბუთა გრაფიკული სახვითი საშუალებების გამოყენების სინტაქტიკური და ლოგიკური წესები მათი ვიზუალური აღქმის კანონების საფუძველზე, რითაც შექმნა გრაფოლოგიური გამოთვლის სისტემის საფუძვლები.

ბერტენმა მეცნიერულ-თეორიული და გამოყენებითი კვლევები კარტოგრაფიაში თვისებრივად ახალ საფეხურზე აიყვანა. იგი, მიხეილ ბოჩაროვთან და ალექსანდრე ასლანიკაშვილთან ერთად კარტოსემიოტიკის პიონერად მიიჩნევა.

1993 წელს გერმანიის კარტოგრაფიულმა საზოგადოებამ გადასცა მერკატორის მედალი, ხოლო 1999 წელს საერთაშორისო კარტოგრაფიულმა ასოციაციამ დააჯილდოვა კარლ მანერფელტის ოქროს მედლით.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #12156469X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. ↑  Jacques Bertin | Service Des Archives
4. ↑  La Sémiologie graphique de Jacques Bertin a cinquante ans !
5. ↑  Володченко А. Картосемиотика, Дрезден: e-LEXIKON, 2009.
6. ↑  Satzung der Deutschen Gesellschaft für Kartographie e.V.
**ნახური ენები** — იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ქვეჯგუფი, რომელიც აერთიანებს ჩეჩნურ, ინგუშურ და ბაცბურ ენებს. ნახური ენები გავრცელებულია ჩეჩნეთისა და ინგუშეთის რესპუბლიკებში და საქართველოს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ალვანში და პანკისის ხეობაში.

ჩეჩნურისა და ინგუშურის ფონეტიკისათივს დამახასიათებელია თანხმოვანთა მარტივი და ხმოვანთა რთული სისტემა. ბაცბურ ენას მოეპოვება ყრუ ლატერალი. სპირანტი და ხმოვანთა სისტემა შედარებით მარტივია, სიტყვის ბოლოში შეიძლება ჰქონდეს მოკლე ხმოვნები ე, ი, ო, უ.

ნახური ენების მორგოლოფიაში გამოიყოფა 4 ძირითადი ბრუნვა (სახელობითი, ნათესაობითი, მიცემითი, ერგატივი) და ზოგიერთი თანდებულიანი ბრუნვა. ზმნას აქვს გრამატიკული კლასის კატეგორია, ასპექტი, დრო, კილო, მიმღეობა და აბსოლუტივები, ინფინიტივი, მასდარი და სხვ. ნახური ენების ზოგიერთ დიალექტში კლასოვანი უღვლილებაა, ზოგიერთში კი კლასოვანი უღვლილების საფუძველზე წარმოშობილი კლასოვან-პიროვანი უღვლილება; გარჩეულია სტატიკური და დინამიკური ზმნები; გამოიყოფა აწმყოსა და აორისტის ჯგუფის დროები.

სინტაქსში რთული დაქვემდებარებული წინადადების შინაარსის გადმოსაცემად მარტივი წინადადებაა გამოყენებული. ბაცბური და ჩეჩნური ენების ზოგ კილოში ქართული ენის გავლენით განვითარდა რთული დაქვემდებარებული წინადადება.

ნახური ენების ლექსიკაში გვხვდება საერთო ნახური და სხვა ენებიდან შესული სიტყვები.

ლიტერატურა
----------

* *იმნაიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 354.

სქოლიო
------

1. ↑  მ. ქურდიანი, „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების საფუძვლები", თსუ, 2007
**საჭილაოს შეთანხმება 1804** — შეთანხმება იმერეთის მეფე სოლომონ II-სა და სამეგრელოს მთავარ გრიგოლ დადიანს შორის. დასავლეთ საქართველოში რუსთა ჯარის ახალი ნაწილების შესვლამდე საქართველოს მთავარ მმართველის გენერალ პავლე ციციანოვის წარმომადგენელს იმერეთის სამეფოში პ. ლიტვინოვს დავალებული ჰქონდა შეერიგებინა იმერეთის მეფე და სამეგრელოს მთავარი, რომლებიც ერთმანეთს ეცილებოდნენ ლეჩხუმს. ამ მიზნით ლიტვინოვმა საჭილაოში ერთმანეთს შეახვედრა სოლომონ II და გრიგოლ დადიანი და მშვიდობის პირობა დაადებინა — ისინი ლეჩხუმის საკითხში რუსეთის იმპერატორის გადაწყვეტილებას უნდა დალოდებოდნენ და შეესრულებინათ იგი; სხვა სადავო საკითხებიც მშვიდობიანი გზით უნდა გადაეჭრათ. შეუთანხმებლობის შემთხვევაში შუამავლად რუსეთის ხელისუფალს მიმართავდნენ. საჭილაოს შეთანხმების არც ერთი პირობა არ განხორციელებულა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.* საქართველოს ისტორიული საკითხები, წგნ. 2, თბ. 1965;
* *ბურჯანაძე შ.* იმერეთის სამეფოს ურთიერთობა რუსეთთან სოლომონ მეორის დროს, "მაცნე", 1967, N 3.

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 225.
**ჟაკ I დე ბურბონი** (ფრანგ. Jacques Ier de Bourbon; დ. 1319 — გ. 6 აპრილი, 1362) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი და მისი ლა მარშული განშტოების დამაარსებელი. ბურბონის ჰერცოგ ლუი I-ისა და მარი ავესნისის ვაჟი. ლა მარშისა და პუატიეს გრაფი, საფრანგეთის კონეტაბლი. აქტიურად იბრძოდა ასწლიან ომში, აგრეთვე იბრძოდა ნავარასა და ტულუზაში, მონაწილეობა მიიღო პუატიეს ბრძოლაში, გარდაიცვალა კომპიენის ალყისას.

ბიოგრაფია
---------

ჟაკი დაიბადა 1319 წელს და იგი იყო ბურბონისა და ლა მარშის გრაფ ლუი I-ისა და მარი ავესნისის უმცროსი ვაჟი. 

1341 წელს, ლუი I-ის გარდაცვალების შემდეგ ჟაკს ლა მარშის საგრაფო ერგო, მის უფროს ძმას კი ბურბონის საჰერცოგო. 1342 წლიდან შარლ დე ბლუასთან და ჟან დე მონტფორტთან ერთად ჩართული იყო ბრეტანის მემკვიდრეობის ომში. 1351 წელს კი საფრანგეთის მეფე ჟან II კეთილმა ჟაკს ერთგულებისათვის პუატიეს გრაფობა უბოძა. 

1346 წელს ჟაკმა თავი გამოიჩინა კრესის ბრძოლაში, 1356 წელს კი პუატიეს ბრძოლაში, სადაც მართალია იგი გადარჩა, თუმცა მისი ძმა დაიღუპა, მეფე კი ტყვედ ჩავარდა. 

ჟაკი სიცოცხლის ბოლომდე ბრძოლებში იყო ჩაბმული 1357-60 წლებში იგი იბრძოდა ნავარის სამოქალაქო ომში და ტულუზაში. 1362 წელს კი ქალაქ კომპიენის ალყისას მოკლეს ინგლისელებმა.

ქორწინება და შვილები
--------------------

1335 წელს ჟაკმა ცოლად შეირთო ლუსეს ლორდ უგო დე შატილონის უფროსი ასული ჟანა დე შატილონი, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა:

1. იზაბელი (1340-1371), პირველად ცოლად გაჰყვა ბემონ-ა-მაინის ვიკონტ ლუი II-ს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ვანდომის გრაფ ბუშარდ VII-ს;
2. პიერ II (1342-1362), ლა მარშის გრაფი, გარდაიცვალა ახალგაზრდა და დაუოჯახებელი;
3. ჟან I (1344-1393), ლა მარშის გრაფი, ცოლად შეირთო კატრინ დე ვენდომი, რის შემდეგაც იგი ვენდომის გრაფი გახდა. მათი შთამომავალი იყო ანრი IV და შემდეგში საფრანგეთის, ლუქსემბურგის, ესპანეთისა და იტალიის ყველა ბურბონი მმართველი;
4. ჟაკი (1346-1417), ტურის ბარონი, ცოლად შეირთო მარგარიტა დე პრეი, რომელთანაც შეეძინა ექვსი ქალიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* Sumption, Jonathan, The Hundred Years War II: Trial by Fire, University of Pennsylvania Press, October 2001, ISBN 0-8122-1801-9
**პარმენ ფარნაოზის ძე ზაქარაია** (დ. 24 აგვისტო, 1914, ნაჯახავო, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი, საქართველო, — გ. 20 აპრილი, 2003, თბილისი, საქართველო) — ქართველი არქიტექტორი და ხელოვნებათმცოდნე. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1960), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებელი მოღვაწე (1973).

ბიოგრაფია
---------

პარმენ ზაქარაიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი 1940 წელს. 1940-1941 წლებში მუშაობდა სამუშაოთა მწარმოებელი კვების მრეწველობის სამინისტროში; 1941-1948 წლებში მუზეუმ „მეტეხის" მეცნიერ-თანამშრომელი; 1948-1975 წლებში სახელმწიფო მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, განყოფილების გამგე; 1975 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნებათმცოდნეობის კათედრის გამგე.

ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ჩამოაყალიბა (1956) და ხელმძღვანელობდა შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის განყოფილებას.

სადოქტორო დისერტაციის თემა „შიდა ქართლის ციხე-სიმაგრეები", დაიცვა 1959 წელს. მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ძველი საერო და საფორტიფიკაციო არქიტექტურის შესწავლის საქმეში. ავტორია 160-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და წიგნებისა. პარმენ ზაქარაიას პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

1994 წელს პარმენ ზაქარაია დაჯილდოვდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიითა და ღირსების ორდენით.

თხზულებები
----------

* *ზაქარაია პ*. ანანურის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი, თბ. 1953;
* *ზაქარაია პ*. კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი, თბ. 1962;
* *ზაქარაია პ*. ქართული ციხე-ქალაქები, ციხესიმაგრეები, ციხე-დარბაზები, ციხე გალავნები, კოშკები. თბ. 2001.

სქოლიო
------

1. ↑  *საღარაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 488.
2. 1 2  პარმენ ზაქარაია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**საჭმლის მონელება** — რთული ფიზიოლოგიური პროცესი, რომელიც უზრუნველყოფს საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში მოხვედრილი საკვების ისეთ ფიზიკურ და ქიმიურ გარდაქმნებს, რომელთა შედეგადაც საკვებიდან გამოცალკევდება საყუათო ნივთიერებები, იშლება სახეობრივ სპეციფიკურობას მოკლებულ მარტივ, წყალში ხსნად ნივთიერებებად და გამზადდება სისხლსა და ლიმფაში შესაწოვად. საკვების ფიზიკური გარდაქმნა ნიშნავს მის დაქუცმაცებას, საჭმლის მომნელებელ წვენებთან შერევასა და წყალში გახსნას, ხოლო ქიმიური გარდაქმნა — საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის სპეციალიზებულ უჯრედებში წარმოშობილი ჰიდროლიზური ფერმენტების — ჰიდროლაზების გავლენით საყუათო ნივთიერებების — ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლების ეტაპურ გარდაქმნას, რომლის დროსაც მაღალმოლეკულური ნივთიერებები წყლის თანაობისას დაბალმოლეკულურ წყალში ხსნად ნივთიერებებად იშლება. ჰიდროლიზის შედეგად წარმოშობილი შედარებით მარტივი ნივთიერებები შეიწოვება და მათგან კვლავ მიიღება რთული ორგანული ნივთიერებანი ან მოიხმარება ენერგეტიკული მიზნებისათვის.

ცნობილია 3 ტიპის საჭმლის მონელება: უჯრედშიგა, უჯრედგარეთა (დისტანტური) და მემბრანული (უჯრედის ზედაპირთან). უჯრედშიგა მონელება ახასიათებს ყველა ერთუჯრედიან ორგანიზმს და ზოგიერთ მრავალუჯრედიან ცხოველს. უჯრედგარეთა მონელება მიმდინარეობს უჯრედგარეთა არეში — ჩვეულებრივ სპეციფიურ ღრუებში. ასეთ ორგანიზმებს ფერმენტის გამომმუშავებელი ზოგი ორგანო სადინრებით ჩადის. ამას უწოდებენ დისტანტურ მონელებას. არის აგრეთვე დისტანტური ღრუს გარეთ მონელება. მემბრანული მონელება იგივე უჯრედგარეთა მონელებაა, რომელიც ხდება არა ღრუში, არამედ უჯრედთა მემბრანების სტრუქტურებზე, მაღალორგანიზებული ცხოველების შემთხვევაში — ნაწლავის უჯრედების მიკროხაოების მემბრანების ზედაპირზე და წარმოადგენს საყუათო ნივთიერებათა ჰიდროლიზის შუალედ და საბოლოო ეტაპს.

საჭმლის მომნელებელი სისტემის ყოველი ფერმენტი ანუ, როგორც მათ უწოდებენ, ენზიმი გამოიყოფა საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის კონკრეტულ ნაწილში და მუშაობს მხოლოდ განსაზღვრულ პირობებში: მჟავა, ტუტე ან ნეიტრალურ გარემოში. ყოველი ფერმენტი მოქმედებს მხოლოდ კონკრეტულ ნივთიერებაზე, რომელსაც ისე ერგება, როგორც გასაღები საკეტს. საჭმლის მომნელებელი ტრაქტი კომპლექსური ორგანოა, რომელსაც საჭმლის მონელება აკისრია.

ლიტერატურა
----------

* Уголев А. М. Пищеварение и его приспособительная эволюция, М. 1961;
* Bockus Н. L. Gastroenterology, v. 1—3, Phil.- L. 1963-65;
* Davenport Н. W. Physiology of the digestive tract, 2 ed. Chi. 1966;
* Handbook of physiology, sec. 6: Alimentary canal, v. 1—5, Wash. 1967-68;
* Jennings J. B. Feeding, digestion and assimilationin animals, 2 ed. L. 1972.

სქოლიო
------

1. 1 2  *ბაკურაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 225-226.
2. ↑  საჭმლის მონელება — ინფორმაცია
სააგენტოს ლოგო
**საქართველოს საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტო** — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სტრუქტურული ერთეული, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. ჩამოყალიბდა მინისტრის 2015 წლის 1 იანვრის ბრძანების საფუძველზე. მას ხელმძღვანელობდა დირექტორი, რომელსაც ნიშნავდა და ათავისუფლებდა შს მინისტრი.

სააგენტოს ძირითად ამოცანები იყო: საქართველოს ტერიტორიაზე სამოქალაქო უსაფრთხოების განხორციელების კოორდინირება და ორგანიზება; საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირება და მათი შედეგების ლიკვიდაციის ხელმძღვანელობა; სახანძრო უსაფრთხოების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება და კანონმდებლობით დადგენილი სახელმწიფო ზომების შემუშავება-რეალიზება, რომლებიც მიმართულია ხანძრების პროფილაქტიკისა და დასახლებების, ორგანიზაცია-დაწესებულებების ხანძარსაწინააღმდეგო დაცვის ეფექტურობის ამაღლებისკენ და სხვ.

2017 წლის 22 ნოემბერს მთავრობის მიერ ინიცირებული ცვლილებების მიხედვით, საქართველოს საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტო სახელმწიფო კრიზისების მართვის საბჭოსთან გაერთიანდებოდა. აღნიშნულ ცვლილებებს (სხვა ცვლილებებთან ერთად) პარლამენტმა მხარი 7 დეკემბერს დაუჭირა. ორი უწყების ბაზაზე შეიქმნა სპეციალური დანიშნულების სახელმწიფო დაწესებულება — საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური, რომელიც დაუქვემდებარდა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი *[მკვდარი ბმული]*
* საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურში რეფორმები დაიწყო *[დაარქივებული]*
* დირექტორის მოადგილეები *[დაარქივებული]*

სქოლიო
------

1. 1 2  საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ბიუროკრატიული აპარატის და ხარჯების ანალიზი. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (ოქტომბერი, 2019). ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021
2. 1 2  საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის — საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (29 დეკემბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021
3. ↑  „კრიზისების მართვის საბჭო საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურთან ერთიანდება". *On.ge*. 13 ნოემბერი, 2017. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  „პარლამენტმა მთავრობის სტრუქტურულ რეორგანიზაციას მხარი დაუჭირა". *Civil.ge*. 7 დეკემბერი, 2017. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
ოჩაკოვის ალყა, (1788) იანუარი სუხოდოლსკი
**რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1787-1791** – ომი, ერთი მხრივ, რუსეთსა და ავსტრიას ხოლო, მეორე მხრივ, ოსმალეთის იმპერიას შორის. ამ ომით ოსმალეთს განზრახული ჰქონდა დაებრუნებინა ის მიწები, რომლებიც გადავიდნენ რუსეთის ხელში რუსეთ ოსმალეთის 1768–1774 ომის შედეგად. ომი დამთავრდა რუსეთის იმპერიის გამარჯვებით და იასის საზავო ხელშეკრულების დადებით.

ომის წინაპირობა იყო რუსეთის მიერ ყირიმის სახანოს ანექსია და 1783 წლის 24 ივლისს ქართლ-კახეთის სამეფოსთან გაფორმებული გეორგიევსკის ტრაქტატი, რომლის ძალითაც აღმოსავლეთ საქართველო რუსეთის პროტექტორატის ქვეშ გადავიდა.

რამდენიმე ბრძოლისა და სამი საომარი კამპანიის (1789, 1790, 1791) შედეგად ოსმალეთმა სერიოზული მარცხი იწვნია და იძულებული გახდა, 1792 წლის 9 იანვარს (ძვ. სტ. 1791 წ. 29 დეკემბერი) დაედო იასის საზავო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ყირიმი და ოჩაკოვო რუსეთს რჩებოდა, ხოლო იმპერიებს შორის საზღვარმა დნესტრზე გადაიწია. ოსმალეთმა კვლავ დაადასტურა ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის შედეგები და სამუდამოდ დათმო ყირიმი, ტამანის ნახევარკუნძული და ყუბანის თათრები.

ასევე, ოსმალეთმა უარი თქვა საქართველოს მიმართ პრეტენზიებზე და ვალდებულება აიღო, რომ მის მიმართ რაიმე მტრულ ქმედებებს არ განახორციელებდა.

ლიტერატურა
----------

* *Петров А. Н.* Вторая турецкая война в царствование императрицы Екатерины II (в 2 томах). — СПб: 1880.
* Lucien Bély, Les relations internationales en Europe - sp-XVIIe–XVIIIe, PUF, coll. « Thémis/Histoire », Paris, 1992. ISBN 2-13-051755-2
* Michael Hochedlinger: *Krise und Wiederherstellung - Österreichische Großmachtpolitik zwischen Türkenkrieg und Zweiter Diplomatischen Revolution 1787-1791*, Berlin 2000. (= Historische Forschungen, Bd. 65) ISBN 3-428-10023-9
* Christoph K. Neumann: *Das osmanische Reich in seiner Existenzkrise (1768-1826)* In: Kleine Geschichte der Türkei. Bonn, 2005 ISBN 3-89331-654-X S.283-313
* Werner Scheck: *Geschichte Russlands. Von der Frühgeschichte bis zur Sowjetunion*. München, 1975. S.259-264

|  რუსეთ-ოსმალეთის ომები  |
| --- |
| 1568-1570 — 1676−1681 — 1686−1700  1710−1713 — 1735−1739 — 1768−1774  1787−1791 — 1806−1812 — 1828−1829 1853−1856 — 1877−1878 — 1914−1918 |
**ნაცხვარა** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ წარბასთუმნის აღმოსავლეთით გაწოლილ გორაზე, რომელიც სოფლისგან ხევით არის გამოყოფილი. ადგილობრივები ამ გორას თეთრმიწებს ეძახიან, თეთრმიწების ჩრდილოეთით, თხემზე ტერასისმაგვარი დაბოლოებაა, სადაც თითქმის შუაში, ხელოვნური ქვა-მიწა ყრილიანი ელიფსური ფორმის ბორცვია აღმართული, ორიენტირებული სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ მიმართულებით, ბორცვის სიმაღლე დაახლოებით 10 მეტრია, ხოლო წრიული პერიმეტრი კი თითქმის 200 მეტრია, ის ჩრდილოეთით ღრმა ხევით სრულდება. ბორცვის ზედაპირი დარღვეული და უსწორმასწოროა, ზედაპირზე აღმოსავლეთ მხარეს მშრალი ქვა ყრილია. როგორც ჩანს აღნიშნული ბორცვი გორა ნამოსახლარს წარმოადგენს. ამ ბორცვის გარშემო, განსაკუთრებით კი მის აღმოსავლეთით ფიქსირდება სხვადასხვა პერიოდის კერამიკული მასალა. მოყოლებული ადრებრინჯაოს ხანიდან გვიანშუასაუკუნეების ჩათვლით. კერამიკული მასალა გვხვდება ბორცვის თავზეც, სადაც ადგილობრივებს ორმო ამოუთხრიათ და ზედ ჯვარი აღუმართავთ, რომელიც სოფელს გადაჰყურებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20127
ქვანახშირი
**ნახშირი** — დანალექი მყარი საწვავი სასარგებლო წიაღისეული. ნახშირი შედგება ორგანული ნივთიერებებისგან (პლანქტონური მიკროორგანიზმების მეშვეობით გარდაქმნილი უმაღლესი და უდაბლესი მცენარეების ნაშთები), მინერალური მინარევებისგან და ტენისგან. ნახშირი დედამიწის ქერქში გვხვდება ფენებრივი და ლინზისებური ბუდობების სახით. აქვს მიწისებრი, მასიური, შრეებრივი ან მარცვლოვანი სტრუქტურა. ყავისფერი, მუქი ყავისფერი, ზოგჯერ თითქმის შავია. ორგანული ნივთიერების წარმოშობის მიხედვით ნახშირი იყოფა 3 ჯგუფად: ჰუმოლითებად, საპროპელიტებად და საპროჰუმოლითებად. ჰუმოლითები შედგება ძირითადად ჭაობში, ტბაში, თხელი ზღვის ყურესა ან ლაგუნაში დალექილი უმაღლესი მცენარეების ნაშთებისაგან.

საპროპელიტები ტბებსა და ლაგუნებში დალექილი უდაბლესი მცენარეებისა და პლანქტონური მიკროორგანიზმების გარდაქმნის პროდუქტია. საპრო-ჰუმოლითები გარდამავალი სახესხვაობაა და შედგება როგორც უმაღლესი, ისე უდაბლესი მცენარეების გარდაქმნილი ნაშთებისგან. ნახშირის წარმოქმნის საწყის სტადიაში მცენარეული ნაშთები გარდაიქმნება ტორფად. ტორფი, განამარხების შემდეგ, შედარებით დაპალი წნევისა და ტემპერატურის პირობებში, გარდაიქმნება მურანახშირად; ეს უკანასკნელი გადიდებული წნევისა და ტემპერატურის ხანგრძლივი ზემოქმედების შედეგად გარდაიქმნება ქვანახშირად; ქვანახშირი ანთრაციტად. ამ სტადიებზე თანდათანობით იზრდება ნახშირბადის შეფარდებითი შემცველობა, რასაც თან სდევს ნახშირის თბოუნარიანობის ზრდაც.

ნახშირი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად ენერგეტიკულ ნედლეულს, ამას გარდა მას იყენებენ მეტალურგიაში და ქიმიურ მრეწველობაში. საქართველოში ნახშირის საბადოებია: ტყიბულ-შაორის ქვანახშირის საბადო, ტყვარჩელის ქვანახშირის საბადო, ახალციხის მურა ნახშირის საბადო.

ლიტერატურა
----------

* *ე. ვარსიმაშვილი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 356.
**ომარ ახმეტელაშვილი** (დ.14 აპრილი, 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ბიოლოგი, ნეიროფიზიოლოგი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი; საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, 2010 წლიდან 2020 წლამდე კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის სრული პროფესორი, ხოლო 2020 წლიდან ევროპის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის პროფესორი; მრავალი რესპუბლიკური, საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებისა და ყრილობების საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი და მომხსენებელი.

ბიოგრაფია
---------

1966 წ. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიოლოგიის სპეციალობით, 1971 წელს თსუ-ს ასპირანტურა, ხელმძღვანელი - აკადემიკოსი ივანე ბერიტაშვილი. 1972–1974 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანთა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტი; 1975 წლიდან ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის დოცენტი; 1974–1976 წლებში ბიოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1975-2006 წლებში რამდენიმე ათეული სადიპლომო ნაშრომის ხელმძღვანელი. 1980–1983 წლებში იყო თსუ ადმინისტრაციის საქმიანობაზე კონტროლის კომისიის თავმჯდომარე სამეცნიერო კვლევითი მუშაობის ხაზით; 1998–2006 წლებში გამოყენებითი ფიზიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის გამგე; მუშაობდა უცხოეთის ცნობილ სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში, მათ შორის: ლენინგრადის ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის ი. პავლოვის განყოფილებაში (1969–1970); მოსკოვის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში (1985-1986); იტალიის - რომის, პიზის, პარმისა და ბოლონიის უნივერსიტეტებში (1976-1977); გერმანიის -  ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტში (1978); უცხოელ კოლეგებთან ერთად ჩატარებული კვლევის შედეგები აისახა ერთობლივ შრომებში. მრავალი სამეცნიერო სტატიის, რამდენიმე პატენტისა და გამოგონების თანაავტორი, მრავალი რესპუბლიკური და საერთაშორისო ფორუმების მონაწილე და მომხსენებელი. 

ევროპის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის პროფესორი, ამავე უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის აკად. ივანე ბერიტაშვილის სახელობის გამოყენებითი ფიზიოლოგიის სასწავლო, ს/კ ლაბორატორიის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი.

ნაყოფიერი პედაგოგიური და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისთვის ო. ახმეტელაშვილს მიღებული აქვს ჯილდოები, მათ შორის: „ალმა მატერის" ერთ-ერთი დამაარსებლის აკად. ი. ჯავახიშვილის საიუბილეო მედალი. (2002) 

ნეიროფიზიოლოგი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1974), დოქტორი (1996).

საქართველოში გამოყენებითი ფიზიოლოგიის პროფილის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიების დამაარსებელი: თსუ (1998 წ.), კსუ (2014 წ.), ეუ (2021 წ.); 

არის ტვინის შემსწავლელი საერთაშორისო ორგანიზაცია IBRO-ს წევრი (2017-), ევროპის ნეირომეცნიერებათა ასოციაციების ფედერაცია (FENS) წევრი (2018-), საქართველოს ნეირომეცნიერებათა ასოციაცია (GNA) წევრი (2018-), ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (2020-), საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (2018-), საქართველოს ფიზიოლოგთა საზოგადოების წევრი (1974-).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ომარ ახმეტელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**საქართველოს საავტომობილო სპორტის ფედერაცია** — საავტომობილო სპორტის ხელმძღვანელი ორგანიზაცია საქართველოში, რომელიც დამოუკიდებლად და სრულად წარმართავს საავტომობილო სპორტის საქმიანობას და რომლის იურისდიქციაც ვრცელდება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. საქართველოს საავტომობილო სპორტის ფედერაცია (GASF) დაარსდა 2009 წლის 30 სექტემბერს.

2010 წლის 5 ნოემბერს ხდება საერთაშორისო საავტომობილო ფედერაციის (FIA) წევრი და იღებს საავტომობილო სპორტში კანონმდებელი ორგანიზაციის სტატუსს. 

2015 წლიდან საქართველოს მთავრობისგან ხდება ერთადერთი აღიარებული ორგანიზაცია საავტომობილო სპორტის (პროფესიონალური და სამოყვარულო) მიმართულებით.

მიზანი
------

ფედერაციის მიზანია ქვეყანაში ავტომობილიზაციის, საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების და რეგულირების საკითხების განვითარება და ხელშეწყობა; საავტომობილო სპორტის სახეობების შემდგომი განვითარება და პოპულარიზაცია ეროვნული და საერთაშორისო რანგის საავტომობილო ჩემპიონატების, ტურნირების და სხვა შეჯიბრებების მოწყობა; ჩაატაროს ეროვნული, საკლუბო, საერთაშორისო რანგის შეჯიბრებები, ტურნირები, ჩემპიონატები ავტოსპორტის სახეობებში; ის წარმოადგენს ერთადერთ ორგანოს, რომელიც გასცემს მრბოლელის საერთაშორისო და ეროვნულ ლიცენზიას, ასევე გასცემს ლიცენზიებს ქვეყნის შიგნით საავტომობილო ღონისძიებებზე და საავტომობილო რბოლებისთვის განკუთვნილ ტერიტორიებზე. 

ფედერაციის მიერ გაცემული ლიცენზიებით უზრუნველყოფენ ღონისძიებების ჩატარებას სამსაჯო კორპუსი და ტექნიკური სამსახურები. 

ფედერაციას შეაქვს წვლილი ახალგაზრდა თაობის აღზრდაში საავტომობილო სპორტში და მათ საერთაშორისო ასპარეზზე გაყვანაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გლუნჩაძე**. |

**ნაირა ვახტანგის ასული გლუნჩაძე** (დ. 30 მარტი, 1955, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (სოპრანო). ტულუზის (საფრანგეთი) საერთაშორისო კონკურსის დიპლომანტი (1987), ბუსეტოს (იტალია) „ვერდის ხმების" საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (1992, I პრემია).

ბიოგრაფია
---------

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. გ. ქართველიშვილის კლასი). ამავე წელს ჩაირიცხა ზაქარია ფალიაშვილის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში და გახდა წამყვანი სოლისტი. ასრულებდა ქართულ და უცხოურ ოპერების მთავარ პარტიებს: მარო და მარიხი (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი", „აბესალომ და ეთერი"), ვიოლეტა და დეზდემონა (ჯუზეპე ვერდის „ტრავიატა", „ოტელო"), ცერლინა (ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „დონ ჟუანი"), მარგარიტა (შარლ გუნოს „ფაუსტი"), ტატიანა (პეტრე ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი"), ალინა (გაეტანო დონიცეტის „სიყვარულის ნექტარი"), მიმი და ლაურეტა (ჯაკომო პუჩინის „ბოჰემა", „ჯანი სკიკი"), ლეილა (ჟორჟ ბიზეს „მარგალიტის მაძიებლები"), ლუიზა და პრინცესა ნინეტა (სერგეი პროკოფიევის „დუენია", „სამი ფორთოხლის სიყვარული") და სხვ. გლუნჩაძის შესრულებისათვის დამახასიათებელია ნატიფი ლირიზმი, დახვეწილი გამომსახველობითი საშუალებები. ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას კამერული რეპერტუარით. გასტროლები გამართა საზღვარგარეთის მრავალ ქვეყანაში (საფრანგეთი, ავსტრია, გერმანია, იტალია, შვეიცარია). 1992-იდან მოღვაწეობს გერმანიაში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 49-50.
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – გვ. 112. თბ. 2015.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაირა გლუნჩაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნაირა გლუნჩაძე — ეროვნული არქივი
**ნიკოლოზ ბარათაშვილის აღმართი** — აღმართი თბილისში, ისნის რაიონში (რიყისა და ავლაბრის მიჯნა). ნიკოლოზ ბარათაშვილის ხიდიდან ღვინის აღმართამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ეს იყო ვიწრო ბილიკი, რომელიც 1803, 1845 და 80-იან წლებში თანდათან გააფართოვეს. 50-იან წლებში უწოდეს პავლე ციციანოვის, 1923 წელს — ივანე კალიაევის, 1945 წელს — ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელი.

1935 წელს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია და მიიღო დღევანდელი სახე. დღეს იგი ქალაქის ერთ-ერთი ულამაზესი ქუჩაა. ცალ მხარეს გასდევს კლდეზე გადმოკიდებული სახლები, მეორე მხარეს ქალაქის ხედი ძველი უბნების მომხიბლავი პანორამით. პლატონ იოსელიანის ცნობით ციციანოვის აღმართის კლდის წვერზე გაშენებული ყოფილა 2 სასახლე, რომელთაგან ერთი გურიის, მეორე — სამეგრელოს მთავარს ეკუთვნოდა. ეს სასახლეები აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის დროს დაუნგრევიათ. 

ნიკოლოზ ბარათაშვილის აღმართი ქალაქის ცენტრს ნიკოლოზ ბარათაშვილის ხიდით უკავშირდება. აღმართის დასაწყისში დგას ნიკოლოზ ბარათაშვილის ძეგლი (მოქანდაკე ბ. ციბაძე. არქიტექტორი შოთა ყავლაშვილი). პოეტ იოსებ გრიშაშვილის „ლიტერატურულ ნარკვევებში" (1957) გამოთქმულია მოსაზრება, რომ აღმართი ატარებდა არა მთავარმმართველ პავლე ციციანოვის, არამედ ფარსადან თეიმურაზის ძე ციციშვილის (1786–1845) სახელს, რომელსაც ამ მიდამოებში საკუთარი მამულები ჰქონია და პირველი ბილიკიც მას გაუყვანია. იგივე მოსაზრებაა გამოთქმული ისტორიკოს მაქსიმე ბერძნიშვილის წიგნში „მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის" (თბ. 1983).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 28, ISBN 978-99928-20-35-3.
**ომარ მხეიძე** (დ. 25 აპრილი, 1935, სხვავა, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 ივლისი, 2023)) — ქართველი მოცეკვავე. ფაზისის საერო აკადემიის ნამდვილი წევრი აკადემიკოსი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
---------

ომარ მხეიძე დაიბადა სოფელ სხვავაში, ამბროლაურის რაიონში. 1975 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ეკონომიური). 1953 წლიდან იყო საქართველოს ხალხური ცეკვის ანსამბლის წამყვანი სოლისტი (ხელმძღვანელი ჯანო ბაგრატიონი); 1954 წლიდან იყო საქართველოს ხალხური ცეკვის ანსამბლის მოცეკვავე (ხელმძღვანელები ნინო რამიშვილი, ილიკო სუხიშვილი), სადაც 30 წელი იღვაწა. იყო კინოკომპანია „ჯიმ შვანთეს" ერთ-ერთი დამფუძნებელი; 1984–1989 წლებში თბილისის სადღესასწაულო რიტუალების სასახლის დირექტორი; ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქორეოგრაფიული კათედრის კონსულტანტი; ქართული რეპერტუარი: „ხევსურული სიუიტა", „მხედრული", „შეჯიბრი", „მუხამბაზი", „მთიელ ვაჟთა ცეკვა", „ქაჯეთის აღება"; გასტროლები: 87 ქვეყანა ანსამბლთან ერთად. 

მიღებული აქვს არაერთი წოდება, მათ შორის: „წლის ადამიანი" (გაზეთი „რაეო", 2005), „ქართული კულტურის ამაგდარი" (ქ. თბილისის მერია, 2009), „ქართული კულტურის რაინდი" (საქართველოს მწერალთა შემოქმედებითი კავშირი, 2013), საპატიო სიგელი „სახალხო სიყვარული", როგორც ორი საუკუნის ქართული ცეკვის ლეგენდა (საერთაშორისო ორგანიზაცია „სახალხო დიპლომატია", 2014), „საუკუნის მოცეკვავე" (საქართველოს ქორეოგრაფიის მოღვეწეთა შემოქმედებითი კავშირი, 2014), „ხელოვნების ქურუმი" (საქართველოს კულტურის სამინისტრო, 2015), პატრიარქ ილია მეორის ინიციატივით, ფონდმა „ქართული გალობა", 2016 წლის 8 ივნისს, ქართული ხალხური ცეკვის პოპულაპიზაციაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის მიანიჭა — „ღვაწლმოსილი მოცეკვავის წოდება". 2011 წელს თბილისის დიდ საკონცერტო დარბაზთან გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი. 

ომარ მხეიძე 2023 წლის 17 ივლისს 88 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ჯილდოები
--------

* 2015 — საპატიო ბათუმელის წოდება მიენიჭა
* 2012 — საქართველოს ეროვნული პრემია
* 2000 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 1996 — ღირსების ორდენი
* 1971 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1963 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
* ფოთის საპატიო მოქალაქე

ფილმოგრაფია
-----------

* 1981 — გამოაღეთ ფანჯრები — ნოდარი (რეჟ. დევი აბაშიძე)

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 354.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ომარ მხეიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ომარ მხეიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ომარ მხეიძე — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  88 წლის ასაკში ომარ მხეიძე გარდაიცვალა
2. ↑  ომარ მხეიძეს საპატიო ბათუმელის წოდება მიენიჭა
პანამის რუკა
პანამა არის ქვეყანა რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთი ამერიკის ცენტრალური ამერიკის რეგიონში. ის ესაზღვრება კარიბის ზღვას და წყნარ ოკეანეს და მდებარეობს კოლუმბიასა და კოსტა რიკას შორის. პანამა მდებარეობს პანამის ყელზე. ეს S-ის ფორმის ყელი მოქცეულია 7° - 10° ჩრდილოეთ განედის და 77° - 83° დასავლეთ გრძედის ფარგლებში. პანამა მოიცავს დაახლოებით 77,082 კვადრატულ კილომეტრს. მისი სიგრძეა 772 კილომეტრი, ხოლო სიგანე მერყეობს 60 - 177 კილომეტრის ფარგლებში.

პოლიტიკური რუკა
---------------

ქვეყანა და ყოფილია 9 პროვინციად და ორ ტრადიციულ კომარკა (ესპანურ ენოვანი სახლემწიფოების ტრადიციული ადმინისტრაციული ერთეული), რომლებიც თავის მხრივ პროვინციიების შემადგენლობაში შედიან. პროვინციების საზღვრები 1903 წელს მათი ჩამოყალიბების შემდეგ არ შეცვლილა. პროვინციები დაყოფილია რაიონებად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან კორეჯიმენტოსებად (corregimientos). კორეჯიმენტოსების კონფიგურაციები იცვლება პერიოდულად, ძირითადად მათი მოსახლეობის ცვალებადობის მიხედვით.

მისი ორი საერთაშორისო საზღვარი კოსტა რიკასა და კოლუმბიასთან არის ასრულად დემარკაციული და არ არის არანაირი სადავო საკითხები.

ლიტერატურა
----------

* Gustavo A. Mellander; Nelly Maldonado Mellander (1999). *Charles Edward Magoon, the Panama years*.  Editorial Plaza Mayor Inc. ISBN 978-1-56328-155-6.
* Mellander, Gustavo A. (1971). The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years. Danville, Ill.: Interstate Publishers. OCLC 138568.
**როდოლფო გრაციანი** (იტალ. Rodolfo Graziani; დ. 11 აგვისტო, 1882 – გ. 11 იანვარი, 1955) — გამოჩენილი იტალიელი სამხედრო მოღვაწე, სახელი გაითქვა იტალიის სამეფო არმიის მიერ ჩატარებულ კამპანიებში აფრიკასა და მეორე მსოფლიო ომში. ფაშიზმის ერთგულებით გამორჩეული გრაციანი იტალიური არმიის საკვანძო ფიგურა იყო ვიქტორ ემანუელე III-ის მეფობისას. ამ პერიოდში ის ასევე იყო იტალიის სხვადასხვა აფრიკული კოლონიის გენერალ-გუბერნატორი.

გრაციანიმ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა იტალიის იმპერიის კონსოლიდაციასა და ექსპანსიონისტურ პოლიტიკაში 1920-იან და 1930-იან წლებში, ჯერ ლიბიაში, შემდეგ კი ეთიოპიაში. ის ცნობილი იყო მკაცრი რეპრესიული მოქმედებებით, მაგალითად, საკონცენტრაციო ბანაკების მოწყობითა და აფრიკული კოლონიების სამოქალაქო პირთა მასობრივი მკვლელობებით. აფრიკაში გამოჩენილი სისასტიკისთვის გრაციანის „ფეცანის ყასაბი" და „ეთიოპიის ყასაბი" შეარქვეს. 1937 წლის თებერვალში, ეთიოპიის დედაქალაქ ადის-აბებაში ცერემონიისას ეთიოპიელთა მიერ მისი მკვლელობის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, გრაციანიმ სასტიკი სადამსჯელო მოქმედებების ჩატარება ბრძანა, რასაც 19,200-30,000 მშვიდობიანი ეთიოპიელის მკვლელობა მოჰყვა, ცნობილი, როგორც „იეკატიტ 12". იტალიის მიერ მეორე მსოფლიო ომში ჩართვიდან მალევე გრაციანი ლიბიაში დაბრუნდა იქაური იტალიური ჯარების სამეთაუროდ, თუმცა 1940–1941 წლების ბრიტანული შეტევების შემდეგ, რომლებმაც იტალიურ ნაწილებს უკან დაახევინა, ის თანამდებობიდან გადადგა.

იტალიის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, 1943 წელს, გრაციანი იყო იტალიის სამეფო არმიის ერთადერთი მარშალი, რომელიც მუსოლინის მხარეს დარჩა და დაინიშნა ახალშექმნილი იტალიის სოციალური რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრად. ის ასევე მეთაურობდა სოციალური რესპუბლიკის ჯარს და მოკავშირეებთან საბრძოლველად აქტიურ სამხედრო სამსახურში დაბრუნდა ომის ბოლომდე.

ომის შემდეგ გრაციანი თავისი სასტიკი ქმედებებისთვის გაეროს ომის დანაშაულების კომისიის მიერ არ გასამართლებულა. ის შეყვანილი იყო კომისიის მიერ შედგენილ სიაში, რომელშიც გასამართლებას დაქვემდებარებული იტალიელები იყვნენ, თუმცა მოკავშირეთა მხრიდან იტალიელ სამხედრო დამნაშავეთა სასამართლო პასუხისგების მიმართ ინდიფერენტული მიდგომის წყალობით, ეთიოპიელთა მცდელობების მიუხედავად, მას პასუხი არ უგია. მოკავშირეთა ამ ქმედების მიზეზი იყო სურვილი, რომ მზარდი კომუნისტური გავლენის სფეროს ფონზე, ომის შემდეგ იტალია დემოკრატიული ქვეყანა ყოფილიყო და მისი რეპუტაცია ნაკლებად შელახულიყო. 1948 წელს იტალიურმა სასამართლომ გრაციანის ცხრამეტწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა ნაცისტებთან თანამშრომლობისთვის, თუმცა ის ოთხი თვის შემდეგ გათავისუფლდა.

მოგვიანებით გრაციანიმ მემუარების წერა დაიწყო, რომელშიც თავის ომისდროინდელ ქმედებებს ამართლებდა და პოლიტიკურ საქმიანობას დაუბრუნდა. 1955 წლისთვის გრაციანი იტალიაში ნეოფაშისტური მოძრაობის მფარველად იყო ჩამოყალიბებული. გრაციანი 1955 წელს რომში, 72 წლის ასაკში, გარდაიცვალა. ის სიცოცხლის ბოლომდე მოუნანიებელ ფაშისტად დარჩა და მიიჩნევა ყველაზე ცნობილ და საძულველ მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ იტალიელ გენერლად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალია-ეთიოპიის მეორე ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იტალიელი ომის კრიმინალი როდოლფო გრაციანი (ინგლისურად)
* როდოლფო გრაციანის ბიოგრაფია (იტალიურად)
**ნიკოლოზ არჯევანიძე** (დ. 28 მარტი, 1858, თბილისი — გ. 1 ივნისი, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი, სასოფლო და საზოგადო მოღვაწე, კულტურტრეგერი.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით გარეკახეთის სოფელ ნორიოდან იყო. მამამისი თბილისის ოლქში საქართველოს საეკლესიო მამულების გამგებელი იყო, რომელმაც თბილისის ახლოს რამდენიმე სოფელი დაასახლა: პატარა ლილო, ახალსოფელი, მამკოდა, სვიმონიანთხევი, იკვლევი. ნიკოლოზ არჯევანიძემ პეტერბურგში ნიკოლოზის კავალერიის სასწავლებელი დაამთავრა. სამხედრო ასპარეზზე პოლკოვნიკის ხარისხამდე მიაღწია. სხვადასხვა დროს, ოთხი კორპუსის სარდლის (ზაქარია ჭაჭავაძის, ივანე ამილახვრის, ელ. ზეზემანისა და ს. ფადეევის) ადიუტანტი იყო. მსოფლიო ომის დროს (1914-1918) ლაზარეთების უფროსად მუშაობდა. სამხედრო ასპარეზზე სამსახურის დროსვე (პოლკოვნიკის ხარისხში მყოფმა) თავის ძმასთან, ანტონთან ერთად, ნორიოში სასოფლო მეურნეობა დააფუძნა. შტაბ-როტმისტრის ხარისხში მყოფი, 1890-1891 წლებში ნორიოს საზოგადოებამ მინდვრის მეველედ აირჩია, რაც ნიკოლოზ არჯევანიძემ სრულიად უფასოდ, სამაგალითოდ და სამართლიანად შეასრულა. 1891-1894 წლებში აირჩიეს თბილისის ხმოსნად (ნიკო ნიკოლაძესთან, ნ. ზუბალაშვილთან. ივანე და მიხეილ მაჩაბლებთან, სარაჯიშვილებთან ერთად, სულ 22 ქართველი ხმოსანი), რომლის დროსაც ნიკოლოზ არჯევანიძემ გააკეთა მოხსენებები ციციშვილის (ან ნიკოლოზ ბარათაშვილის) აღმართზე ქუჩის გაყვანის, ავჭალის წყალსადენის და ალექსანდრეს (კომუნართა) ბაღის მოვლის შესახებ. მრავალგზის არჩეული იყო ბანკის, სკოლისა და სხვა დაწესებულებათა სარევიზიო კომისიებში. მისი უშუალო მონაწილეობით განახლდა და აიგო თბილისის ქაშვეთის ტაძარი სოფელ ჭალის სამთავისის ტაძრის გეგმაზე, რომელიც თვით არჯევანიძემ მოითხოვა. ის აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ქართული გიმნაზიის (თბილისის უნივერსიტეტი) აშენების საქმეში. 1914 წელს აირჩიეს გრიგოლ ორბელიანის ძეგლის დამდგმელი კომისიის წევრად, მაგრამ ძეგლის დადგმას ხელი შეუშალა პირველმა მსოფლიო ომმა. ნიკო ნიკოლაძემ ყველა ხმოსნის დახასიათების დროს ნიკოლოზ არჯევანიძე ალექსანდრე გრიბოედოვის სიტყვებით ასე დაახასიათა: „И прямизною стана, Лицом и голосом — герой". კათალიკოს ამბროსის და საკათალიკოსო საბჭოს წევრთა გასამართლების დროს ნიკოლოზ არჯევანიძე პასუხისგებაში მისცეს, როგორც საკათალიკოსო საბჭოს წევრი და ბრალად წაუყენეს: „სამხედრო ტაძრის მთავრობაზე გადაცემის წინააღმდეგ წახვედიო", რაზეც მან შემდეგი პასუხი გასცა: „არა თუ წინააღმდეგი ვიყავი, არამედ მე მომხრე ვარ ეგ ტაძარი დაინგრეს, როგორც გარეგნობით უშნო, ხატების აბანოდ წოდებული, ქუჩის შემავიწროვებელი, ჰაერის მოძრაობის შემაფერხებელი და რუსთა თვითმპყრობლობის ბატონობის სიმბოლო" (ნ. არჯევანიძის ეს აზრი აღსრულდა კიდეც, 1930 წელს სამხედრო ტაძარი დაანგრიეს და მის ადგილას საქართველოს სსრ მთავრობის სასახლე ააგეს). პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ სამსახურს ჩამოშორებული, ერთ დროს საკმაო ქონებისა და პენსიის მქონე ნიკოლოზ არჯევანიძე, სიღარიბეში გარდაიცვალა. დაკრძალვის ადგილი: კუკიის სასაფლაო.

ლიტერატურა
----------

* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი: 1801-1952, ტ. I, თბ. 2018, გვ. 206

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ არჯევანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე გედევანიშვილი** (*გედევანოვი*) (დ. 6 იანვარი, 1881, მცხეთა, — გ. 13 ივლისი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი (1917).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკის ოჯახში. მისი და-ძმები იყვნენ გენერლები ალექსანდრე და იოსებ გედევანიშვილები, მეცნიერი გიორგი გედევანიშვილი, პუბლიცისტი ანასტასია გედევანიშვილი. ნიკოლოზ გედევანიშვილმა დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი და პავლეს სამხედრო სასწავლებელი (1901), შემდეგ — ნიკოლოზის საიმპერატორო სამხედრო აკადემია (1913, I თანრიგით). სამხედრო სამსახურში 1899 წლიდან ირიცხებოდა. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იყო ჩრდილოეთის ფრონტის შტაბის ოფიცერი (1914-1917), შემდეგ — მე-2 კავკასიის კაზაკთა დივიზიის შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი (1917 წ. სექტ.), ქართული ცხენოსანი ბრიგადის შტაბის უფროსი (1917 წ. ნოემბ.-დეკ.), 1-ლი ქართული მსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი (1917 დეკ.-1918 ივნ.). 1918-1921 წლებში მსახურობდა დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო სამინისტროს გენერალურ შტაბში, იყო გენშტაბის განყოფილების საორგანიზაციო სექციის უფროსი, სამხედრო წარმომადგენელი აზერბაიჯანში, მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში უცხოეთის ქვეყნების სამხედრო წარმომადგენლებთან. 

საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების (1921) შემდეგ გედევანიშვილი მსახურობდა წითელი არმიაში; იყო საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარიატის შტაბის უფროსი, მე-2 ცალკე კავკასიის არმიის შტაბის უფროსის თანაშემწის მოვალეობის შემსრულებელი, შემდეგ — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამხედრო ხელმძღვანელი. საბჭოთა ხელისუფლების მიერ დაპატიმრებული იყო 1930 და 1931 წლებში. 1937 წლის ივნისში კვლავ დააპატიმრეს, 13 ივლისს მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა და იმავე დღეს დახვრიტეს. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1905) და II (1913), წმ. ანას III (1909; ხმლებით და ბაბთით, 1915), II (ხმლებით, 1915) და IV (1915), წმ. ვლადიმერის IV (ხმლებით და ბაბთით, 1915) ხარისხის ორდენებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Гедеванов Николай Константинович. «Русская армия в Первой мировой войне».
* Гедеванов Николай Константинович (1881). «Открытый список»
**ნიკოლოზ (ნიკა) ანთიძე** (დ. 28 მარტი, 1974, თბილისი) — ქართველი იურისტი. 2014 წლიდან არის საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

1996 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი, ხოლო 2000 წელს იმავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2005 წელს მიიღო ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის სერტიფიკატი — „International visitor leadership program of the United States Department of State „Historic preservation in the U.S", ხოლო 2008 წელს ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებული, დსთ-ს ქვეყნებთან ტექნიკური თანამშრომლობის ფონდის სერტიფიკატი — „Maintenance and Restoration of Monuments".

1991-2002 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კვლევის ცენტრის უფროსი ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, სამხედრო საქმის წარმოების ინსპექტორი, 2002-2004 წლებში საქართველოს ძეგლთა დაცვის დეპარტამენტის იურიდიული განყოფილების ხელმძღვანელი, 2005-2007 წლებში კულტურული მემკვიდრეობის სამართლის ლექტორი თბილისის სამხატვრო აკადემიის, რესტავრაციის, ხელოვნებისა და თეორიის ფაკულტეტზე. 

2009 წლიდან სამინისტროსთან არსებული „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს" არქეოლოგიური სექციის წევრია; „კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე ჩატარებული, არქეოლოგიური სამუშაოების მიმღები კომისიის" თავმჯდომარის მოადგილე. 2007 წელს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს, „მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის კომიტეტის" თავმჯდომარის მოადგილე, 2004-2009 წლებში საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს, მონიტორინგისა და პრევენციული კონსერვაციის სამმართველოს უფროსი. 

2009-2011 წლებში იყო კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დაცული ტერიტორიებისა და მონიტორინგის სამსახურის უფროსი. 2014 წელს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს ინსპექციის უფროსი. 2011-2013 წლებში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს იურიდიული სამსახურის უფროსი.

ჰყავს მეუღლე, თამარ წერეთელი და შვილები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ანთიძე ბიოგრაფია[*მკვდარი ბმული*]
**ნიკოლოზ ბერძენი** (ბერძ. Νικόλαος της Ελλάδας; დ. 22 იანვარი, 1872, ათენი, საბერძნეთი — გ. 8 თებერვალი, 1938, ათენი, საბერძნეთი) — გლუქსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საბერძნეთის მეფე გეორგიოს I-ისა და დედოფალ ოლღა კონსტანტინოვნას შუათანა ვაჟი. მეფე კონსტანტინოს I-ის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ნიკოლოზი დაიბადა 1872 წლის 22 იანვარს ათენში. იგი იყო საბერძნეთის მეფე გეორგიოს I-ისა და დედოფალ ოლღა კონსტანტინოვნას რიგით მეოთხე შვილი და მესამე ვაჟი. 

ცნობილია, რომ 1896 წელს ნიკოლოზი თავის უფროს ძმებს, კონსტანტინოსსა და გეორგიოსს დაეხმარა ოლიმპიური თამაშების მოწყობის ორგანიზებაში, რომელიც 393 წლის შემდეგ აღარ ჩატარებულა. ამ ოლიმპიადაში ნიკოლოზი შუბისმსროლელთა კომიტეტის პრეზიდენტის სახელით მონაწილეობდა.

1902 წლის 29 აგვისტოს ცარსკოე სელოში ნიკოლოზმა ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი ელენა ვლადიმიროვნა, რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ძის, დიდ მთავარ ვლადიმირ ალექსანდროვიჩისა და მარია მეკლენბურგ-შვერინელის შუათანა ქალიშვილი. 

ასევე ნიკოლოზის სახელს მიეწერება საბერძნეთის სამეფო თეატრის დაარსება, რომელიც 1935 წელს მან სახელმწიფოს გადასცა. იგი თავისი ქალიშვილის ნათლიასთან, გეორგიოს სიმიტისთან მეგობრობდა, რომელიც თავის მხრივ იყო მომავალში საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრ კოსტას სიმიტისისა.

პრინცი ნიკოლოზი გარდაიცვალა 1872 წლის 22 იანვარს ათენში, 66 წლის ასაკში. დაკრძალულია ტატოის სამეფო სასახლის მავზოლეუმში.

შვილები
-------

1. ოლგა (1903-1997), ცოლად გაჰყვა იუგოსლავიის პრინც პავლეს, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა;
2. ელისაბედი (1904-1955), ცოლად გაჰყვა გრაფ კარლ თეოდორ ფონ თეორინგ-იეტენბახს, რომელთანაც ორი შვილი შეეძნა;
3. მარინა (1906-1968), ცოლად გაჰყვა დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-ის უმცროს ვაჟს, კენტის ჰერცოგ ჯორჯს, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი;

ლიტერატურა
----------

* Markezinis, Spyros (1994). Political History of Modern Greece (in Greek).
* Bille-Hansen, A. C.; Holck, Harald, eds. (1933) [1st pub.:1801]. Statshaandbog for Kongeriget Danmark for Aaret 1933 [State Manual of the Kingdom of Denmark for the Year 1933] (PDF). Kongelig Dansk Hof- og Statskalender (in Danish). Copenhagen: J.H. Schultz A.-S. Universitetsbogtrykkeri. p. 16. Retrieved 2 January 2020 – via da:DIS Danmark.
* Gaceta de Madrid: no. 28. p. 292. 28 January 1892.
**ორდე სოლომონის ძე დგებუაძე** (დ. 5 სექტემბერი, 1905, ანაკლია, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

1923 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ზუგდიდში, რის შემდეგაც გადმოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო კინოსტუდიაში. სამწერლო ასპარეზზე გვიან გამოვიდა. თითქმის ორმოც წელს იყო მიტანებული როცა გამოაქვეყნა პირველი წიგნი „დამნაშავენი". მას ზედიზედ მოჰყვა მოთხრობები და რომანები: „მეორედ დაბადება", „ამბავი ერთი ქალიშვილისა", „უცნობი მეგობარი", „ოთხი სიცოცხლე", „დიდ გზაზე", „ღვთისმშობლის მოტაცება", „ჩაძირული თოლია", „განთიადის დედოფალი", „მგლის ბილიკი" და სხვა, აგრეთვე კინოსცენარი „მე ვიტყვი სიმართლეს", რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა როგორც ჩვენში, ასევე საკავშირო ეკრანებზეც. ყოველივე ეს ნათლად მოწმობს ნიჭიერი მწერლის შრომისუნარიანობასა და განსაკუთრებით შემოქმედებით პოტენციალს.

ორდე დგებუაძემ თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა ქართული დეტექტიური ჟანრის განვითარებაში. მისი ნაწარმოებები რთული და მრავალპლანიანია, ხასიათდება მკაფიო, რაც მეტ დინამიზმს ანიჭებს ნაწარმოებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 123, თბ. 1994