recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
სოკოს ფორმის ატომური ღრუბელი ნაგასაკის თავზე
**ბირთვული ომი** — სამხედრო კონფლიქტი ან პოლიტიკური სტრატეგია, რომლის დროსაც სახელმწიფოები ბირთვულ იარაღს გამოყენებენ მოწინააღმდეგისთვის ზიანის მისაყენებლად.

იმის გამო, რომ ბირთვული იარაღის მასშტაბები უკიდურესად ძლიერია, ბირთვული ომის შესაძლებლობამ დიდი გავლენა მოახდინა საერთაშორისო პოლიტიკაზე. ჯერჯერობით, მხოლოდ ორი სახის ბირთვული იარაღი იქნა გამოყენებული ომის დროს: „ბიჭუნა" ჰიროსიმასა და „მსუქანა" ნაგასაკიში, შედეგად კი 120 000 ადამიანი დაიღუპა. მომდევნო წლებში, ათასობით ბევრად უფრო ძლიერი ატომური ბომბი დამზადდა, თუმცა ისინი ომებში არ გამოყენებულა.

ისტორია
-------

ატომური იარაღი 
ატომური ბომბი შექმნა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, რათა დახმარებოდა ბრიტანეთს მეორე მსოფლიო ომში და ბრძოლა შეეჩერებინა. ჰიროსიმასა და ნაგასაკის დანგრევამ, მანჯურიის ტერიტორიაზე საბჭოთა კავშირის შეჭრამ გამოიწვია იაპონიის დანებება. ასეთი მხოლოდ ორადორი შემთხვევაა, როდესაც ომში გამოიყენეს ატომური იარაღი. იმ პერიოდში მხოლოდ შეერთებულ შტატებს ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ დაემზადებინა ატომური ბომბი, თუმცა მალევე მისი შექმნა საბჭოთა კავშირმაც მოახერხა. ცივი ომის პერიოდში ამერიკის შეერთებული შტატები და საბჭოთა კავშირი ერთმანეთს ემტერებოდნენ. მათ ორივეს ჰქონდათ ბევრი ატომური ბომბი, თუმცა მათი გამოყენება ვერცერთმა ვერ შეძლო. ვინაიდან არც ერთი ქვეყანა შეიძლება განადგურდეს სხვა იარაღით, ატომური ომი დიდხანს ვერ გაგრძელდებოდა, ქვეყნები შეუტევდნენ ერთმანეთს ატომური იარაღებით, რაც უდიდეს ზარალს გამოიწვევდა, განადგურდებოდა სამყაროს დიდი ნაწილი და ძალიან ბევრი ქვეყანა ვეღარც კი იარსებებდა. ეს ვითარება ცნობილი გახდებოდა, როგორც „ტერორის ბალანსი", ან ეს ორი უძლიერესი ქვეყანა შეთანხმდებოდა და მათ შორის დამყარდებოდა მშვიდობა მესამე მსოფლიო ომამდე. 

რუსეთსა და აღმოსავლეთ ევროპაში კომუნისტური მმართველობის დასრულების შედეგ, ამერიკასა და რუსეთს შორის დაძაბულობა შერბილდა და ომის საშიშროებაც შემცირდა. აშშ.-სა და რუსეთის გარდა ატომური ბომბები აქვთ ასევე: ბრიტანეთს, საფრანგეთს, ჩინეთს, ისრაელს, ინდოეთს, პაკისტანსა და ჩრდილოეთ კორეას. ატომური ტექნოლოგიის განვითარება, წინსვლა და გამარტივება ძალიან დიდ საფრხეს შეიცავს. შესაძლებელია, რომ ტერორისტულმა დაჯგუფებებმა ხელში ჩაიგდონ ბირთვული იარაღი და გამოიყენონ იგი მათდასასიკეთოთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბირთვული ომი — ბიბლიოვიკი
* Fallout: After a Nuclear Attack დაარქივებული 2010-05-27 საიტზე Wayback Machine.  – slideshow by *Life magazine*
* *The Effects of Nuclear War დაარქივებული 2016-08-28 საიტზე Wayback Machine.*  (1979) — handbook produced by the United States Office of Technology Assessment (hosted by the Federation of American Scientists)
* *Nuclear Attack Planning Base – 1990* (1987) — assessment of the effects of a major Soviet attack on the United States produced by the Federal Emergency Management Agency (hosted by the Federation of American Scientists)
* *Nuclear War Survival Skills* (1979/1987) — handbook produced by Oak Ridge National Laboratory (use menu at left to navigate)
**ბეღლეთის ჯამე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეღლეთში. 

ბეღლეთის ჯამე ერთ-ერთი უძველესია აჭარაში. თუმცა მის პირველ ნაგებობას ჩვენამდე არ მოუღწევია და დამწვარა. ახალი შენობა XIX საუკუნეში აუგიათ, მაგრამ დიდი ხნის მანძილზე, 1920–1921 წლამდე, უბრალო ფიცრული ნაგებობა იყო. საბჭოთა პერიოდში მოუწვევიათ ლაზი ოსტატები და შენობა შეუმკიათ ორნამენტებითა და ნახატებით. შენობის საძირკველი ქვისაა, ხოლო საკუთრივ შენობა მუხის ხისგანაა აგებული. მისი ზომებია 8,6 X 15,5 მ. მინარეთი 83 საფეხურიანია და 32 მეტრის სიმაღლისაა.

1573 წლის 26 ივლისით დათარიღებულ დოკუმენტში „ზემო აჭარის ლივის ვრცელი დავთარი", სოფელი ბეღლეთი მოხსენიებულია ზემო აჭარის ერთ-ერთ სოფლად, რომელშიც 14 კომლი ცხოვრობდა. სავარაუდოა, ჯამეც ამ პერიოდს მიეკუთვნებოდეს[1].

ბეღლეთში აგებული პირველი მეჩეთი წარმოდგენდა თემის ცენტრალურ მეჩეთს და ხეობის ამ ნაწილის ბევრ სოფელს ემსახურებოდა. მათ შორის
დიოკნისს, მანიაკეთს, ჯვარიქეთს, ტაბახმელას, ბოძაურს, რიყეთს, დანისპარაულს და სხვა. 1870–იანი წლებისათვის, როცა ახალი მეჩეთი აიგო, ბეღლეთში 126 კომლი, ანუ 330 ადამიანი ცხოვრობდა[2].

ბეღლეთის ჯამეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია[3].

სქოლიო
------

1. ↑  აჭარის ლივის ვრცელი და მოკლე დავთრები, ოსმალური ტექსტი, თარგმანი, გამოკვლევა, კომენტარები და ფოტოასლები გამოსაცემად მოამზადეს ზაზა შაშიკაძემ და მარინა მახარაძემ, თბ. 2011, გვ. 14–18
2. ↑  Френкель А. Очерки Чурук-Су и Батума, Тифлись, 1879, გვ. 148
3. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბექა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბექა ოპიზარი** — XII საუკუნის II ნახევრის — XIII საუკუნის დასაწყისის ქართველი ოქრომქანდაკებელი. წარმოშობით ან შემოქმედებითი მოღვაწეობით ოპიზასთან (კლარჯეთი) უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული. თავისი დროისათვის და შემდეგაც სახელგანთქმული ხელოვანი. ჩვენს დრომდე მოაღწია ბექა ოპიზარის მხოლოდ ორმა ნამუშევარმა — ანჩის ხატის ჩარჩოსა და წყაროსთავის სახარების გარეკანის მოჭედილობამ. წყაროსთავის სახარების გარეკანის ერთ მხარეს, ვერცხლის მოჭედილობაზე (20 სმ x 17 სმ), „ვედრების" კომპოზიციაა გამოსახული, მეორეზე — „ჯვარცმისა". გლუვ ფონზე ფიგურები და კუთხეების მცენარეული ორნამენტი მაღალი რელიეფითაა გადმოცემული, ტახტზე მჯდომი ქრისტეს თავთან და ფეხებთან მოჭედილობის საერთო კომპოზიციასთან შერწყმული, ჩარჩოშემოვლებული რელიეფური ასომთავრული წარწერებია, რომელთა მიხედვით წყაროსთავის სახარების დამკვეთია („... წერით და მოჭედით:") ტბეთის ეპისკოპოსი იოანე მტბევარი. მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის გამოსახულებათა შორის კი ასეთი წარწერაა: „ქრისტე, შეიწყალე ოქრომჭედელი ბექაჲ ოპიზარი". ხელნაწერის ერთ-ერთი მინაწერის თანახმად, ეს სახარება გადაიწერა 1195, გარეკანის მოჭედვის თარიღიც იგივე ან მომდევნო წელი უნდა იყოს.

სახელგანთქმული ანჩის ხატის მოოქრული ვერცხლის ჩარჩოს მოჭედილობა თამარ მეფის ბრძანებითა და ანჩის ეპისკოპოსის, ჰიმნოგრაფ იოანე ანჩელის რკინაელის შეკვეთით შესრულდა. ხატის წარწერაში ნათქვამია: „ქ. ბრძანებითა და ნივთისა ბოძებითა ღმრთივ გვირგვინოსნისა დიდისა დედოფალთ დედოფლისა თამარისაითა, მე იოანე ანჩელმან რკინაელმან ჴელვზავ საშინელისა, ამის ხატისა პატივით მოჭედად მფარველმცა არს მეფობისა მათისა აქა და საუკუნესა მოიჭედა ჴე(ლი)თა ბექასითა, ქრისტე შეიწყალე". ხატის ჩარჩო (145 სმ x 71 სმ) შემკულია „ვედრების" კომპოზიციით მარჯვნივ და მარცხნივ შვეული არშიების შუაში მოთავსებულია მაღალი რელიეფით შესრულებული ღვთისმშობლისა და იოანე ნათლისმცემლის მთლიანი, ოდნავ დაგრძელებული ფიგურები, ორი ზემოთა კუთხე მიქელ და გაბრიელ მთავარანგელოზებს უჭირავთ, ხოლო მათ შორის, ცენტრში, ე.წ. „საყდრის" ალეგორიული გამოსახულებაა — სამეფო ტახტი ზედ ამართული ჯვრით. ქვემო არშიის შესაბამის ადგილებზე პეტრე და პავლე მოციქულებისა (კუთხეებში) და იოანე მახარებლის გამოსახულებებია.

ბექა ოპიზარს შეუსრულებია აგრეთვე ანჩის სახარების გარეკანის მოჭედილობაც, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. 1895, როდესაც ეს სახარება ე. თაყაიშვილმა პირველად ნახა წალკის რაიონის სოფელ წინწყაროში, მას მხოლოდ ხის ყდა ჰქონდა. ხელნაწერის ბოლოს დართულ ანდერძში ნათქვამია, რომ სოფრომ მწიგნობარმა წიგნის ყდა მოაჭედინა „... ღმრთისა მიერ კურთხეულსა ღირსსა ოქროჲსმქანდაკებელსა ბექასა".

ბექა ოპიზრის ვირტუოზულად შესრულებული ჩუქურთმები, მაღალმხატვრულად დამუშავებული ფიგურები მოწმოს პროფესიული დახელოვნების მაღალ დონეს. ბექა ოპიზარის ნამუშევრები დამახასიათებელია ქართული ოქრომჭედლობის განვითარების იმ ეტაპისათვის, როდესაც დეკორატიულმა ტენდეციებმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 346.
**აპარატი და ხელი** — ესპანელი სიურეალისტი მხატვრის, სალვადორ დალის ნახატი. შესრულებული ზეთის საღებავებით მუყაოზე 1927 წელს. ამჟამად ინახება სალვადორ დალის მუზეუმში, ფლორიდაში. ნამუშევარი მუზეუმს მისტერ და მისის მორსებმა პირადი კოლექციიდან გადასცეს.

აღწერა
------

ეს სიურეალისტური ნამუშევარი რამდენიმე გეომეტრიულ მარტივ ფიგურას და მათ თავზე გაშლილ წითელ, დეტალებით დატვირთულ ხელს წარმოადგენს. სურათზე გამოსახულია ერთმანეთზე მოთავსებული პირამიდა და სამკუთხედი. გარემოცული მოჩვენების მსგავსი საგნებით, რომლებშიც შესაძლებელია ლურჯი სიზმრის ბურუსში გამოსახული ქალის შიშველი ფიგურების და სხეულების გარჩევა. დალიმ ნახატს ეს დეტალი მას შემდეგ დაუმატა, რაც ცხრათვიანი სამხედრო სავალდებულო სამსახურიდან დაბრუნდა. ჯარში ყოფნისას მან მრავალი ახალი სიმბოლო და საგანი დაამატა საკუთარ სიურეალისტურ ნამუშევრებს. ნახატის სახელში მოხსენებული „აპარატი" ფიგურების ერთობლიობაა, რომელიც ადამიანის სხეულს წააგავს. ფიგურას აქვს ადამიანის მსგავსი მკლავები, ფეხები, თვალი, და თავი. სამკუთხედისა და პირამიდის ერთბლიობა დალის ამ პერიოდში შესრულებულ მრავალ ნამუშევარში გვხვდება, რაც გარკვეულწილად მის ძილის პრობლემებთან იყო დაკავშირებული.

ფიგურის თავზე გამოსახული ხელი დაკავშირებულია მასტურბაციასთან. ამ თემაზე სალვადორ დალი იმ პერიოდში მრავალ ნამუშევარს ქმნიდა. იმხნად დალი ინსპირირებული იყო ფროიდის შემოქმედებით, რომელიც იმ პერიოდში საკმაოდ პოპულარული იყო.

ქალის ფიგურები, რომლებითაც გარშემორტყმულია ფიგურა, ასახავენ აპარატის ფიქრებს. ნამუშევარი ასახავს არტისტის პირად ეროტიულ ილუზიებსა და გრძნობებს, რაც ასევე დალის იმ პერიოდის შემოქმედების გამოკვეთილი თემაა.

გეომეტრიული ფიგურის, აპარატის მარცხენა ფონზე გამოსახულია ვირის ფიგურა, რომელიც უკანა ფეხებზე დგას. ვირს თავს ესხმიან და მის მუცელზე პირდაპირი იერიშით შთანთქავენ ბუზები. მარჯვენა ფონზე გამოსახულია ქალის ფიგურა კლასიკურ პოზაში და გეომეტრიულ თანწყობაშია მთავარ ფიგურასთან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სიურრეალიზმი
* თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  Apparatus and Hand, 1927 by Salvador Dali - *ციტატა:* „The Surrealists founded their work on the ideas of *Sigmund Freud*, the father of psychoanalysis. For Dali, *Freud's influence* began prior to joining the group in 1929. As students in Madrid, Dali and his friends read Freud's 'The Interpretation of Dreams'. He says he was "seized with a real vice of self-interpretation, not only of my dreams but of everything that happened to me, however accidental it might seem...". *DaliPaintings.com*. წაკითხვის თარიღი: 27 მაისი, 2019.
3. ↑  Moorhouse, Paul. *Dalí*, PRC Publishing, 1990
4. ↑  Greeley, Robin. *Surrealism and the Spanish Civil War*, Yale University Press, 2006
აპისის ქანდაკება. ეგვიპტის 30-ე დინასტია. (ლუვრი)
**აპისი (ჰაპისი)** — წმინდა ხარი ძველეგვიპტურ მითოლოგიაში, რომელსაც აქვს საკუთარი ტაძარი მემფისში. ითვლებოდა, რომ აპისი იყო მიძღვნილი პტას ან ოსირისისადმი. სხვა ვერსიით კი იგი წარმოადგენდა ცალკეულ ღვთაებას, რომელსაც მემფისის რაიონში ეთაყვანებოდნენ.  

ზოგიერთ რაიონში თვლიდნენ, რომ ცის ღმერთი ნუტი ყოველდღე იღებდა ძროხის სახეს და აპისისგან შთამომავლობას იძლეოდა. იმავე დღეს ნაშიერი იზრდებოდა და ქალღმერთის ქმარი ხდებოდა.  

აპისი მოხსენიებული ჰყავს თავის ნამუშევრებში პლუტარქესაც. პავსანიუსს კი აღწერილი აქვს აპისის არსი და ადგილმდებარეობა. 

ელინისტურ ერაში ეგვიპტეში სერაპისის კულტი გაჩნდა. სერაპისი იყო ათროპომორფული ღვთაება, რომელიც საკუთარ თავში აერთიანებდა აპისის მახასიათებლებს ბერძნული ღმერთების ადამიანურ სახესთან. 

მემფისის მახლობლად ეგვიპტოლოგმა ოგიუსტ მარიეტმა აღმოაჩინა სერაპეუმი — აპისების ნეკროპოლისი, რომელშიც ინახებოდა ცხრა წმინდა ხარის მუმია.  

აღსანიშნავია, რომ დრაგუტინ დიმიტრიევიჩს ჰქონდა მეტსახელი აპისი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აპისი // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი — СПб. 1890—1907.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |
**არქოზავრები** (ბერძნ. arche — მმართველი და sauros — ხვლიკი) (Archosauria) — ქვეწარმავლების ქვეკლასი, რომელიც აერთიანებს თეკოდონტებს, ნიანგებს, დინოზავრებსა და მფრინავ ხვლიკებს. თანამედროვე ფაუნაში მხოლოდ ნიანგებითაა წარმოდგენილი.

არქოზავრების უძველესი ნაშთები ტრიასულ ნალექებში გვხვდება. ბინადრობდნენ ხმელეთსა და ჰაერში, თუმცა მათი ერთი ნაწილი წყალშიც ცხოვრობდა. არქოზავრებს შორისაა როგორც მტაცებელი, ისე მცენარეჭამია ფორმები. არქოზავრები პირველი ქვეწარმავლებია, რომელთა შორის გვხვდება ორ ფეხზე მოსიარულე (ბიპედალიზმი) ფორმები. ამასთანაა დაკავშირებული მათი სხეულის აგებულების მნიშვნელოვანი ცვლილებები (მენჯის, უკანა კიდურებისა და კუდის ძლიერი განვითარება, წინა კიდურების რედუქცია და სხვა). წყლის ზოგიერთი ფორმა ცოცხლადმშობი იყო. უმაღლესი არქოზავრები (დინოზავრები და მფრინავი ხვლიკები) ალბათ, თბილსისხლიანები იყვნენ. არქოზავრებს არსებითი მნიშვნელობა აქვთ ხერხემლიანების ევოლუციის გასაგებად, ვინაიდან მათი ისტორია დროის უდიდეს ინტერვალს მოიცავს. არქოზავრები პირველი ხერხემლიანებია, რომლებმაც დაიპყრეს ჰაერი. ფრინველების წინაპრები სწორედ მათ შორის უნდა ვეძებოთ.

ლიტერატურა
----------

* 

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 609.
**არყი**, **არყის ხე** (ლათ. Betula) — ფოთოლმცვივანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი არყისებრთა ოჯახისა, რომელიც 20 მ სილაღლემდე იზრდება. ქერქი თეთრია ან ყომრალი. მორიგეობით განლაგებული მომრგვალო მარტივი ფოთლები კიდემთლიანია. ყვავილები შეკრებილია მჭადა ყვავილებად. ნაყოფი ბრტყელი კაკალია, რომელსაც ორი აპკისებრი ფრთა აქვს. მრავლდება თესლითა და ძირკვის ამონაყარით. ცნობილია 130-მდე პოლიმორფული სახეობა, რომლებიც გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ სარტყელში აგრეთვე სუბტროპიკულ მთებში.

საქართველოში 5 სახეობაა. აჭარა-გურიაში მთის ზედა სარტყელსა და სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეებში გვხვდება მედვედევის არყი (*Betula medwedewii*); კოლხეთის ენდემი მეგრული არყი (*Betula megrelica*) გავრცელებულია სამეგრელოსა და სვანეთის მთებში; რადეს არყი (*Betula raddeana*) — კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთების ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში; თეთრი (ლიტვინოვის) არყი (*Betula pubescens*) ყველაზე გავრცელებული სახეობაა, დიდი რაოდენობითაა კავკასიონის და სამხრეთ მთიანეთის კალთებზე, ხოლო მეჭეჭიანი ანუ მტირალა არყი (*Betula pendula*) კავკასიაში ყველგან გვხვდება.

არყი სინათლის მოყვარული და ტენის მომთხოვნია. ზოგი სახეობა შედარებით მშრალ პირობებს ეგუება, სიცივისა და ყინვის ამტანია. ცოცხლობს 150 წელზე მეტს. ქმნის წმინდა კორომებს (არყნარებს) ან შერეულია სხვა მერქნიან მცენარეებთან. მერქანს იყენებენ საფანერო და საავეჯო წარმოებაში, მანქანათმშენებლობაში ზოგიერთი დეტალისათვის. არყის წვენი შეიცავს შაქარს და იყენებენ ბურახისა და სიროფის დასამზადებლად. კვირტები და ფოთლები იხმარება მედიცინაში.

არყის ფოთლები შეიცავს ეთერზეთს, საპონინებს, C-ვიტამინს. კვირტები შეიცავს ეთეროვან ზეთებს, რომელიც წარმოადგენს ყვითელ სითხეს სასიამოვნო ბალზამური სუნით.

ნედლეულს გააჩნია ძლიერი ბაქტერიოციდური, ანტისეპტიკური, ნაღველმდენი და შარდმდენი მოქმედება, ხალხში არყის ფოთლებს იყენებენ აბაზანებისათვის რადიკულიტისა და რევმატიზმის დროს, თმის ზრდის დასაჩქარებლად ფოთლების ნახარშით იბანენ თავს. დადგენილია არყის ახალი ფოთლების ანთების საწინააღმდეგო მოქმედება სიყვითლის და თირკმლების კოლიტისას. ფოთლების გამონახარშს იყენებენ გულსისხლძარღვთა დაავადებით გამოწვეული შეშუპებისას.

არყის მერქნის აქტივირებულ ნახშირს ხმარობენ როგორც აბსორბენტ საშუალებას მუცლის შებერვისას და სხვადასხვა მოწამვლებისას. არყის ხის წვენი საუკეთესო ვიტამინური საშუალებაა. ადამიანები, რომლებიც მუდმივად მოიხმარენ წვენს, არ უჩივიან მარილების დაგროვებასა და ქოლესტერინს.

არყის ხის სოკოს იყენებენ კუჭნაწლავის დაავადებების დროს ნაყენების და ექსტრაქტების სახით, აგრეთვე ავთვისებიანი ახალწარმონაქმნებისას.

ლიტერატურა
----------

* *მათიკაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 612.
**არქიფო მირონის ძე ლაბახუა** (დ. 15 მაისი, 1910, რეკა — გ. 1993, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს დაამთავრა სტალინის სახელობის მოსკოვის სამთო ინსტიტუტი მაღაროთა მშენებლობის სპეციალობით.

1936-1953 წლებში მუშაობს ტყვარჩელის მაღაროთა სამმართველოში. იყო შახტის უბნის უფროსის თანაშემწე, ვენტილაციის ქსელების უფროსი, მთავარი ინჟინრის თანაშემწე, შახტის მთავარი ინჟინერი, შახტის უფროსი და ტრესტ „ტყვარჩელნახშირის" მმართველი. 1953 წელს დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ. 1956-1976 წლებში იყო საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1976 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ სასოფლო მშენებლობის სამინისტროში მინისტრის უფროს მრჩევლად, ასევე, საქართველოს სსრ სასოფლო მშენებლობიოს სამინისტროს ტრესტ „ორგტექსოფმშენის" მართვის სისტემების სრულყოფისა და ეკონომიკური ანალიზის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად. იყო საქართველოს სამშენებლო დარგის გამორჩეული ორგანიზატორი. უდიდესი წვლილი აქვს შეტანილი მისი განვითარების საქმეში. 1954-1976 წლებში იყო საქართველოს კპ ტყვარჩელისა და სოხუმის საქალაქო კომიტეტის წევრი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის საოლქო კომიტეტის ბიუროს და საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1954-1958 წლებში არჩეული იყო საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 1951-1959 წლებში აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს სამი მოწვევის და 1959-1980 წლებში საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს ხუთი მოწვევის დეპუტატად. 12 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს პროფკავშირების საბჭოს წევრი. დაჯილდოებული იყო მრავალი მედლითა და სიგელით.

ჯილდოები
--------

* საპატიო ნიშნის ორდენი
* წითელი დროშის ორდენი (3 ორდენი)
* აფხაზეთის ასსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 333

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არქიფო ლაბახუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანდრიასოვის სახლი** (რუს. Дом Андриасова) — შენობა დონის როსტოვში, რომელშიც ცხოვრობდა რუსი საბჭოთა მწერალი, ჟურნალისტი და პუბლიცისტი მიხელ ანდრეის ძე ანდრიასოვი. ცხრასართულიანი აგურის სახლი აშენებულია 1965 წელს.

ისტორია
-------

სახლი, რომელშიც 1969 წლიდან 1984 წლამდე ცხოვრობდა რუსი საბჭოთა მწერალი, ჟურნალისტი და პუბლიცისტი მიხეილ ანდრეის ძე ანდრიასოვი, მდებარეობს დონის როსტოვში უნივერსიტეტის შესახვევში, სახლი № 53/54․ მრავალსართულიანი სახლი ააგეს 1965 წელს. მწერალი მიხეილ ანდრიასოვი ავტორია არაერთგზის გამოცემული მოთხრობებისა, რომელიც ეძღვნება გუკას მადოიანის გმირულ ბატალიონს „ექვსი დღე". კერძოდ ეს წიგნებია: „იური ტარასოვის ავტომატი", „ლეგენდა ოქროს ცხენზე", „დონისპირეთის ამბავი", „გაბატონებული სიმაღლე" და სხვა. იგი გარდაიცვალა დონის როსტოვში 1984 წლის 25 აპრილს 70 წლის ასაკში.

მწერალი ცხოვრობდა № 27 სამოთახიან ბინაში, მეოთხე სართულზე. მისი ბინის ფანჯრები გადიოდა უნივერსიტეტის შესახვევისკენ. ამჟამად შემორჩენილია მწერლის კაბინეტის მემორიალური სახე. 

1988 წელს შენობაზე დაკიდეს მემორიალური დაფა წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ სახლში 1969 წლიდან 1984 წლამდე ცხოვრობდა და მუშაობდა მწერალი მიხეილ ანდრეის ძე ანდრიასოვი (1914-1984)" |
|  |  |

 მოგვიანებით მემორიალურ დაფაზე მიამაგრეს მწერლის ბარელიეფური გამოსახულება.

არქიტექტურა
-----------

სახლი ცხრა სართულიანია, დგას ცოკოლზე და აქვს ფასადზე აივნები. დაბალ პირველ სართულზე განთავსებულია მაღაზიის ვიტრინები. ნაგებობას აქვს სწორკუთხედის ფორმა. ძირითად გეგმაში ნაგებობას აქვს კიბის ფორმის დაგეგმარება, რომლის გარშემოც განლაგებულია საცხოვრებელი ბინები.

ლიტერატურა
----------

* Комсомолец. - 1971. - 7 января.
* Писатели Дона - Ростов-н/Д, 1986. - С. 46 - 51.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ростов-на-Дону
* Памятная табличка Андриасову М.А. на фасаде дома в котором жил писатель в Ростове-на-Дону
* Учитель живого слова დაარქივებული 2018-11-25 საიტზე Wayback Machine.
**ანდრია სტრატილატი** – წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 აგვისტო, ახალი სტილით - 1 სექტემბერი. იგი რომაელთა ლაშქარში მსახურობდა იმპერატორ მაქსიმინუსის (286-305) ზეობისას. მას ნათლისღება ჯერ არ მიეღო, მაგრამ მტკიცედ სწამდა იესო ქრისტე. თავისი სიმამაცის, ძლევამოსილებისა და სამართლიანობისთვის ანდრია ყველას ძლიერ უყვარდა. როდესაც სპარსელთა ურიცხვმა მხედრობამ სირიის საზღვრები გადალახა, მმართველმა ანტიოქოსმა მომხდურებთან ბრძოლის ხელმძღვანელობა სწორედ მას დაავალა. ბრძოლის წინ წმინდანმა ასე მიმართა თავის მცირერიცხოვან მხედრობას:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „წარმართული ღმერთები - ეშმაკებია და მათგან შემწეობის მოლოდინი ამაოაო, და უქადაგა ქრისტე, ყოვლადძლიერი მეუფე ზეცისა და ქვეყანისა." |
|  |  |

სტრატილატის სიტყვებით სულიერ თვალებახელილმა მებრძოლებმა მაცხოვრის სახელი ახსენეს და ისე ეკვეთნენ მტერს. შედეგად - მცირე რაზმმა სპარსთა უთვალავ სპას სამარცხვინო დამარცხება აგემა და ქვეყნიდან განდევნა. ამ ლაშქრობამ წმინდა ანდრიას სახელი ბრწყინვალე დიდებით შემოსა. მოშურნეებმა მმართველს მოახსენეს, რომ იგი ქრისტიანი იყო და თავისი რაზმიც ქრისტიანობაზე მოაქცია. წმიდანი სამსჯავროზე იხმეს და საწამებლად გადასცეს. წამების შემდეგ მმართველმა ანტიოქოსმა წმინდანი სხვა მხედრებთან ერთად საპყრობილეში ჩაყარა და დიოკლეტიანეს აუწყა მომხდარის შესახებ - თავად ვერ გაბედა სახელგანთქმული გმირის სიკვდილით დასჯა. უსჯულო თვითმპყრობელმა იცოდა, თუ როგორ უყვარდა ლაშქარს წმიდა ანდრია, შეეშინდა ამბოხისა და ბრძანა, გაეთავისუფლებინათ მოწამეები, შემდეგ კი სხვადასხვა საბაბით ცალ-ცალკე მოეკლათ.

საპყრობილიდან გამოსულმა აღმსარებლებმა ქალაქ ტარსოსს მიმართეს და აქ ადგილობრივი მღვდელმთავრის, პეტრესა და ბერიის ეპისკოპოსის, ნონეს ხელით მოინათლნენ. შემდგომ ქრისტეს ტარიგებმა ტაქსანატად წოდებულ ადგილას გადაინაცვლეს. ანტიოქოსმა კილიკიის ოლქის მმართველ სელევკუსს ამცნო, დასწეოდა მეომრებს და თითქოსდა საბრძოლო დროშების დატევებისათვის, ყველანი ამოეჟლიტა. წმიდა ანდრია თავისი რაზმით მდევარს სომხეთის სანახებში, ქალაქ ტაბრში დაბანაკებული დაუხვდა - გამოცხადების მიხედვით ისინი სწორედ აქ უნდა აღსრულებულიყვნენ მოწამეობრივად. ანდრიამ თავის მხედრებს მოუწოდა, არ შეშინებოდათ სიკვდილის; ილოცა ყველასათვის, ვინც მათ ხსოვნას პატივს მიაგებდა და უფალს შესთხოვა, მაკურნებელი წყარო აღმოეცენებინა იმ ადგილას, სადაც მათი სისხლი დაიღვრებოდა. ამ ლოცვის დროს მოწამეები, რომლებიც არანაირ წინააღმდეგობას არ უწევდნენ მომხდურთ, მახვილებით აჩეხეს (+ 302). იმავ წამს მიწიდან მაკურნებელმა წყარომ ამოხეთქა. ეპისკოპოსები პეტრე და ნონე ღვთისმსახურებთან ერთად ფარულად მიჰყვებოდნენ ნეტარი ანდრიას რაზმის კვალს. უფალმა სწორედ მათ არგუნა მარტვილთა წმიდა ცხედრების დაფლვა.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 193–194
**ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი** — ძეგლი ქალაქ დონის როსტოვის ცენტრში. მდებარეობს პუშკინისა და ვოროშილოვის პროსპექტის გადაკვეთაზე. ძეგლის ავტორია გავრილ შულცი, არქიტექტორი — მიხაილ მინკუსი. ძეგლი გაიხსნა 1959 წელს. მოგვიანებით მოედანზე, სადაც დადგეს ძეგლი, დაამონტაჟეს დეკორატიული ფანრები. ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი არის ადგილობრივი მნიშვნელობის ეროვნული მემკვიდრეობის ობიექტი. იგი არის პირველი ძეგლი დონის როსტოვში, რომელიც მიძღვნილია ლიტერატურულ თემატიკას.

პოეტის ქანდაკება შესრულებულია კლასიკურ სტილში, დამზადებულია ბრინჯაოსაგან და დგას გრანიტისაგან დამზადებულ მაღალ, წითელ კვარცხლბეკზე.

1992 წელს პუშკინის ძეგლი შეიტანეს სახელმწიფო დაცვის სიაში. 1999 წელს ძეგლი გაარემონტეს.

ყოველწლიურად პოეტის დაბადების დღეზე, 6 ივნისს, დონის როსტოვის მოსახლეობა და ქალაქის სტუმრები ყვავილებით ამკობენ ძეგლს. აქ ასევე იკრიბებიან მისი შემოქმედების თაყვანისმცემლები, აწყობენ ლიტერატურულ და პოეტურ საღამოს. სადღესასწაულო ღონისძიებებში მონაწილეობენ მწერალთა საზოგადოებები, კულტურის სფეროს საჯარო დაწესებულებები და მოსწავლეები.

ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი შემთხვევით არ დაიდგა დონის როსტოვში. 1820 წელს მწერალი სტუმრობდა ქალაქს. ამ დროს მან დაასრულა მოგზაურობა კავკასიაში ნიკოლაი რაევსკისთან ერთად. ამ მოგზაურობის დროს პოეტი დაინტერესდა პეტრე I-ისა და ეკატერინე II-ის ისტორიით, ასევე დაინტერესდა სტეფანე რაზინისა და ემილიანე პუგაჩოვის აჯანყებებით, რასაც შემდეგ მიუძღვნა თავისი ნაწარმოებები.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  „Памятник А. С. Пушкину, Ростов-на-Дону". *Изготовление памятников* (რუსული). ციტირების თარიღი: 2017-01-21.
2. ↑  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации. old.kulturnoe-nasledie.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-01. ციტირების თარიღი: 2017-01-21.
3. 1 2  Памятник Пушкину, Ростовская область, Ростов-на-Дону г.. www.rostovgid.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-02. ციტირების თარიღი: 2017-01-21.
4. ↑  Админ. Памятник А.С. Пушкину в Ростове-на-Дону. www.voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-21.
**ალექსანდრე ნიგურიანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტში. ის უბნის მჭიდროდ განაშენიანებულ ნაწილში დგას და საცხოვრებელი კოპმლექსის შემადგენელ ნაწილის წარმოდგენს, მისგან დასავლეთით კოშკი და კიდევ ერთი დარბაზ-მაჩუბი დგას. 

არბაზ-მაჩუბი ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე დღესდღეობით გადახურვისთვის თუნუქის საბურავია გამოყენებული. ფასადების ავთენტური წყობის დანახვა მხოლოდ აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადზეა შესაძლებელი, ნაგებობას სამხრეთის მხრიდან ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი აქვს მიდგმული, ხოლო დასავლეთით კოშკი დგას. აღმოსავლეთი ფასადი მოკლებულია ყოველგავრ დანაწევრებას, მაგრამ დღესდღეობით ის მძიმე მდგომარეობაშია და აღენიშნება მცირე ზომის ბზარები.

ჩრდილოეთი ფასადის მხოლოდ მეორე სართულის დონეს აღვიქვამთ, რადგან დაბრაზ-მაჩუბი ოდნავ დაქანებულ რელიეფზე დგას, კედელზე გაჭრილია დარბაზში შესასველი კარი და მართკუთხა ფორმის სარკმელი. მაჩუბში შესასვლელი კარი სავარუდოდ სამხრეთიდან იყო, რომელიც ახლა საცხოვრებელი სახლის ინტერიერშია მოქცეული, სამწუხაროდ მაჩუბის ინტერიერის დათვალიერება ვრე მოხერხდა. რაც შეეხება დარბაზის ინტერიერს მასში საცხოვრებელი სახლის მეორე სართულიდან შევდივართ, სადაც უმძიმესი მდგომარეობაა. აშკარაა გვიანი გადაკეთებების კვალი, რაზეც მეტყველებს დარბაზის ორად გატიხვრა, შეკეთებულია გადახურვა, მაგრამ არასრლფასოვნად და მთლიანი გადახურვის კონსტრუქვია ლითონის დგარებზეა შეყუდებული. ასევე საკმაოდ დაწეულია და დამპალია სართულშუა გადახურვა, არსებობს საშიშროება მისი მთლიანად ჩანგრევის. 

ალექსანდრე ნიგურიანის დარბაზ-მაჩუბი საკმაოდ არის გადაკეთებული და შემორჩენილი დეტალებიდან ჩანს, რომ ის მოკლებულია ყოველგვარ გაფორმებას, მაგრამ თავისი ზომიერი მასშტაბითა და თავშეკავებული პროპორციებით იქცევს ყურადღებას. მართალია სამხრეთის მხრიდან მიშენებული საცხოვრებელი სახლი არღვევს მის ავთენტრუ იერსახეს, მაგრამ დღესდღეობით მთლიანი ნიგურიანების საცხოვრებელი კომპლექსის წარმოდგენას, სადაც კოშკი და კიდევ ერთი დარბაზ-მაჩუბია, არ უშლის ხელს. ამიტომაც ალექსანდრე ნიგურიანის დარბაზ-მაჩუბის დაცვა-შენარჩუნება საკმაოდ მნიშვნელოვანია, საცხოვრებელი კომპლექსისი საერთი აღქმაში და ასევე ისტორიული უბნის განაშენიანებისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38144
**ალექსანდრე პუშკინის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Музей-квартира А. С. Пушкина) — მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. ალექსანდრე პუშკინის სრულიადრუსული მუზეუმის ფილიალი. მუზეუმი მოგვითხრობს ალექსანდრე პუშკინის ცხოვრების უკანასკნელი წლების შეასხებ. მდებარეობს მისამართზე: 191186, სანქტ-პეტერბურგი, მდინარე მოიკის სანაპირო, სახლი 12.

ისტორია
-------

თავადის ასულ სოფია ვოლკონსკაიას სახლში, მდინარე მოიკის სანაპიროზე ალექსანდრე პუშკინის ოჯახს ბინა ჰქონდა 1836 წლიდან. პოეტის გარდაცვალების შემდეგ სახლი არაერთხელ გადააკეთეს. მნიშვნელოვნად შეიცვალა სახლის არქიტექტურული სახე. 1924 წლის შემოდგომაზე პუშკინის ყოფილი ბინა გადავიდა პუშკინის წრის საზოგადოების „ძველი პეტერბურგის" ხელში და დაიწყო მისი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელიც შემდეგ წლამდე გაგრძელდა. 1925 წლის 10 თებერვალს პოეტის აღდგენილ კაბინეტში შედგა კრება, რომელიც პუშკინის გარდაცვალების წლისთავს ეძღვნებოდა. პირველი მუზეუმი გაიხსნა რამდენიმე ოთახში 1927 წლის 13 თებერვალს, შემდეგ კი არსებითად გარდაიქმნა პუშკინის გარდაცვალების 100 წლისთავთან დაკავშირებით 1937 წლის 10 თებერვალს. 

ამჟამად მუზეუმში შენახულია რამდენიმე ნამდვილი ავეჯი, რომლებმაც ათწლეულების შემდეგ კვლავ დაიკავა თავისი ყოფილი ადგილი. პოეტის საწერი მაგიდა და მისი საყვარელი ვოლტერს სავარძელი, ტროსტი და ჩიბუხი, სამელნე - ყველა ეს და სხვა ნივთები განთავსებულია კაბინეტში, რომელიც დღეს მოგვითხრობს ალექსანდრე პუშკინის შესახებ. პოეტის ცოლის, ნატალია გონჩაროვას ოთახში შესაძლებელია მისი პორტრეტის ხილვა, რომელიც შესრულებულია 1832 წელს ალექსანდრე ბრიულოვის მიერ. ასევე აქ შესაძლებელია მისი სუნამოს ფლაკონის, სამაჯურების და სხვა პირადი ნივთების ხილვა. 

პუშკინისეული ავთენტური ნივთებიდან აღსანიშნავია პუშკინისა და მისი ოჯახის წევრების პორტრეტები. მუზეუმში ასევე დაცულია ნივთები, რომელიც დაკავშირებულია პოეტის დუელთან - ჟილეტი, თმის კულული, რომელიც შეიჭრა ივანე ტურგენევის თხოვნით, სამუილ გალბერგის მიერ შესრულებული გარდაცვლილის ნიღაბი, ასევე დივანი, რომელზეც 1837 წელს გარდაიცვალა პოეტი.

ქვედა სართულზე სადაც პუშკინის პერიოდში სამეურნეო ნაწილი იყო განთავსებული, ამჟამად განთავსებულია კომპოზიცია, რომელიც ეძღვნება პოეტის ცხოვრების უკანასკნელ თვეებს. ორ საშუალო დარბაზში წარმოდგენლია პუშკინის პერიოდის გრავიურები, აკვარელი და ლითოგრაფია. პოეტის მეგობრების პორტრეტები, პუშკინის ცოლის საქორწინო ფეხსაცმელები და ფარდაგის ფრაგმენტები. აქვე წარმოდგენილია მასალები, რომელიც მოგვითხრობს 1837 წლის 27 იანვრის დუელის შესახებ: 1836 წელს მიღებული ანონიმური პასკვილი, დუელის პირობა, რომელიც ხელმოწერილია ალექსანდრე პუშკინისა და ჟორჟ შარლ დანტესის სეკუნდანტების მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Всероссийского музея А. С. Пушкина
* Российская сеть культурного наследия Музеи России
* Документальный фильм «Дом Пушкина на Мойке»

სქოლიო
------

1. ↑  Мемориальный Музей-квартира А. С. Пушкина
2. ↑  Обнаружен портрет секунданта Дантеса БалтИнфо.ru
**ამარათი** — გალავნით შემოზღუდული ნაგებობათა კომპლექსი XVIII საუკუნის თბილისში, სოლოლაკის უბანში, რომელიც დატანილია ვახუშტი ბაგრატიონის მიერ 1735 წელს შედგენილ გეგმაზე (ობიექტი № 41). სოლოლაკის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირში „ლაკისწყლის" და „კოჟრის გზის" მარცხნივ მხარეს. ვახუშტი მას „ამარათს" ( სპარსულად „შენობა", „სასახლე") უწოდებს. იგივე კომპლექსი აღნიშნულია ა. პიშჩევიჩის 1785 წლის გეგმაზე, როგორც „ნანგრევები საქართველოს მეფის ძველი რეზიდენციისა". პიშჩევიჩი პირველია, ვინც გარეთუბანში ამ ადგილას საქართველოს მეფის ძველი სასახლის არსებობას გვამცნობს. ქალაქგარეთა ეს რეზიდენცია მდებარეობდა დაახლოებით ახლანდელი გ. ქიქოძის ქუჩის ღერძის მიმართულებით, ლ. ასათიანის ქუჩის გადაღმა. თბილისის ძველ გეგმებზე ამარათის დასავლეთით მხოლოდ თოფის წამლის ქარხანა და თბილისის ბოტანიკური ბაღია ნაჩვენები. ამარათი XVIII საუკუნის დოკუმენტურ მასალაში ორჯერ გვხდება. 1764 წელს შედგენილი ნაყიდობის წიგნის მიხედვით ამარათი გარეთუბანში გაბაშვილების კუთვნილ მიწის ნაკვეტში ან მის გვერდით მდგარა. მეორეჯერ იგი ნახსენებია 1796 წელს მეფე ერეკლე II-ის მიერ თოფიწამლის ოსტატის თაყუაშვილისადმი გაცემულ წყალობის წიგნში , საიდანაც ვიგებთ , რომ გარეთუბანში XVIII საუკუნეში „სალალაკზედ" საგანგებოთ მდგარ ქარხანაში ამზადებდენ ტოფის წამალს. დატანილი. ქარხანა დამწვარა 1795 თბილისში აღა-მაჰმად ხანის შემოსევის დროს.

ლიტერატურა
----------

* კვირკველია, თ. ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 16. «საბჭოთა საქართველო», თბ. 1985

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 285, ISBN 99928-20-32-2.
ალბერტ ჰოლი
**ალბერტ-ჰოლი** (ინგლ. Royal Albert Hall of Arts and Sciences) — ვიქტორიანულ ეპოქაში აგებული საკონცერტო დარბაზი, რომელიც სამრეთ კენსინგტონში (ლონდონი) მდებარეობს და ბრიტანეთის ერთ ერთი ყველაზე ცნობადი ნაგებობაა. დარბაზი წელიწადში დაახლოებით 350 ღონისძიებას მასპინძლობს, მათ შორის კლასიკური მუსიკისა და საქველმოქმედო კონცერტებს ოპერას, ბალეტს, დაჯილდოების ცერემონიებსა და ბანკეტებს.

### ისტორია

ალბერტ-ჰოლი 1871 წლის 28 მარტს გაიხსნა. იგი დედოფალი ვიქტორიას მეუღლის, პრინც–კონსორტ ალბერტის სახელობისაა, რომელიც 1861 წელს გარდაიცვალა. მშენებლობის ბრძანებას 1867 წელს მოეწერა ხელი. დარბაზს თავიდანვე აკუსტიკური პრობლემები აღმოაჩნდა, რომელთა გამოსწორებაც მხოლოდ 1969 წელს მოხერხდა. 

ალბერტ-ჰოლში რეგულარულად იმართება ლონდონის საიმპერიო კოლეჯის ცერემონიები. ტარდება ასევე ექსკურსიები.

### ცნობილი კონცერტები

* The Beatles — 9 მაისი 1963 წ.
* Deep Purple — 24 სექტემბერი 1969 წ (*Concerto for Group and Orchestra*).
* პინკ ფლოიდი — 1969 წ.
* ლედ ზეპელინი — 9 იანვარი 1970 წ.
* ABBA — 1977 წ. ბილეთები იყიდებოდა ფოსტით, დაფიქსირდა 3 500 000 მოთხოვნა
* ჯენესისი — 16 ნოემბერი 1992 წ. - ტური *We Can’t Dance Tour*.
* The Corrs — 1998 წ. წმინდა პატრიკის დღეს.
* კრის დე ბურგი — დეკემბერი 2000.
* The Who — 2000 წ. ჩაწერეს DVD და ალბომი *Live at the Royal Albert Hall*.
* 2001 წლის 10 ოქტომბერს რობი უილიამსმა შეასრულა სიმღერები ალბომიდან *Swing When You're Winning*
* დევიდ გილმორი — 2006 წლის მაისი
* აკვარიუმი და ბორის გრებენშიკოვი – 19 მაისი 2008 წ.
* The Killers — ივნისი 2009 წ.
* Depeche Mode — 17 თებერვალი 2010 წ. - საქველმოქმედო კონცერტი A Concert For Teenage Cancer Trust ბილეთები გაიყიდა 4 წუთში.
**ალბერტ ინგელსი** (ფრანგ. Albert Inghels; დ. 9 მაისი, 1872, ლილი — გ. 11 ივლისი, 1941, ნიცა) — ფრანგი სოციალისტი. საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრი. ახალგაზრდობიდანვე ჩართული იყო პოლიტიკურ საქმიანობაში, 1887 შეუერთდა საფრანგეთის სოციალისტურ პარტიას.

ბიოგრაფია
---------

ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში საქსოვი წარმოების მუშათა წრეებში და ახალგაზრდებში ეწეოდა აგიტაციას, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა საქსოვ წარმოებაში. იყო საფრანგეთის საქსოვი წარმოების მუშათა გაერთიანების მდივანი. ხელმძღვანელობდა სოციალისტური გაზეთს „cri du Nord"-ს. 1914 წელს სოციალისტური პარტიის სიით აირჩიეს პარლამენტის წევრად. მუშაობდა ბინათმესაკუთრეობის საკითხზე და მსოფლიო ომის შედეგად მიყენებული ზარალის აღმოფხვრის გეგმებზე. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის საქმიანობაში. 1919 წელს კვლავ აირჩიეს პარლამენტის წევრად. 1920 წლის სექტემბერში როგორც მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის დელეგაცის წევრი, იმყოფებოდა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. სიტყვით გამოვიდა თბილისის, თელავისა და ტყიბულის საზეიმო მიტინგებზე. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ აკრიტიკებდა საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმს. XX საუკუნის 20-30-იან წლებში აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას, 1919-1924 და 1932-1936 წლებში იყო საფრანგეთის პარლამენტის წევრი სოციალისტური პარტიიდან, 1930-1935 წლებში — ქალაქ ტურკუენის მერი.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 205.
* ნ. კირთაძე, ევროპა და დამოუკიდებელი საქართველო (1919-1921 წლები). თბ. 1997;
* გაზ. საქართველოს რესპუბლიკა", 1920, №209, №210, №221;
* გაზ. „ერთობა", 1920, №212.
**ალბერტ II** (ფრანგ. Albert Félix Humbert Théodore Christian Eugène Marie, ნიდერლ. Albert Felix Humbert Theodoor Christiaan Eugène Marie, გერმ. Albert Felix Humbert Theodor Christian Eugen Maria; დ. 6 ივნისი, 1934, ბრიუსელი, ბელგია) — ბელგიის მეფე 1993-2013 წლებში საქსენ-კობურგ-გოთას დინასტიიდან. ლეოპოლდ III-ს ვაჟი. იქორწინა 1959 წლის 2 ივნისს პაოლა რუფო დი კალაბრიაზე. 

ალბერტმა ბრიუგეში დაამთავრა სამხედრო - საზღვაო სასწავლებელი. აქვს გენერალ-ლენტენანტის და ბელგიის შეიარაღებული საზღვაო ძალების ვიცე-ადმირალის წოდება. 1962 წლიდან ბელგიის საგარეო ვაჭრობის ბიუროს საპატიო პრეზიდენტი.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Belgian monarchy web site
* The Royal Belgium Orders დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.

  

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალბერტ II (ბელგია)***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბელგიის მეფეები |
| --- |
|  |
| 
* ლეოპოლდ I
* ლეოპოლდ II
* ალბერტ I
* ლეოპოლდ III
* ბოდუენი
* ალბერტ II
* ფილიპე
 |

 |
ნარში გონპას ბონ მონასტერი მგავასთან, სიჩუანი, ჩინეთი
**ბონი** (ტიბ. བོན་ - ბონ (ლჰასური დიალექტი: pʰø̃̀(n) ) — ტიბეტელთა ეროვნული რელიგია. ფაქტობრივად იყო ტიბეტის სახელმწიფო რელიგია VI-დან IX ს-მდე. ქვეყანაში დომინირებდა ბუდიზმის მიერ XIII ს-ში განდევნამდე. დღესდღეობით, ბონის მიმდევრები ძირითადად ცხოვრობენ ტიბეტის ყოფილ ტერიტორია ქამში, ასევე სიკიმსა და ბჰუტანში.

ეტიმოლოგია
----------

ტიბეტური ტერმინი „ბონ", შეიძლება ითარგმნოს „რიტუალ"-ად. ამ სიტყვით აღინიშნება ლიტურგიული გალობა, რელიგიური ტექსტების დეკლამაცია, „ღვთაებათა მოხმობა" და მისთ.. თანამედროვე ტიბეტურში „ბონ" „ლა(བཟླ་ ბზლა)"-ს (რეციტირება) სინონიმად იხმარება.

ჯ. ტუჩი გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ „ბონი" შეიძლება მოდიოდეს ტიბეტის ძველი სახელწოდებიდან - ბოდ, ბოდ ჲულ.

ბონის ისტორია
-------------

ბონის ღვთაების სენლჰა ოკარის ( ტიბ. གསེན་ ལྷ་ འོད་དཀར་ ) თანგკა
ბონ რელიგიის ისტორიის მეცნიერულად შესწავლა გარკვეულ სირთულებთანაა დაკავშირებული, მათგან ერთ-ერთი მთავარია ისტორიული წყაროების არარსებობა. 
ბონის ერთადერთ ტექსტად, რომელიც ასე თუ ისე შეიძლება ჩაითვალოს წყაროდ, არის სარატ ჩანდრა დასის 1915 წ-ს გამოცემული „ბონური ქრონიკები" (རྒྱལ་རབས་ བོན་གྱི་འབྱུང་གནས་ გჲალ რაბ ბონ გჲი 'ჯუნგ ნე / რგჲალ რაბს ბონ გჲი 'ბჲუნგ გნას) XIV ს-ის დასასრულს, XV ს-ის დასაწყისში შედგენილი. მე-20 საუკუნის დასაწყისში ითარგმნა გერმანულად.

### ტრადიციული ისტორია

ერთ-ერთი ტიბეტური გადმოცემის თანახმად, ბონის სწავლება 15-16 ათას ჩვ.წ/აღ-მდე ცენტრალურაზიურ ქვეყანა ოლმო ლუნგრინგიდან გასხივოსნებულმა ტონპა შენრაბმა მოიტანა.

ტიბეტში ბონის სწავლება თავდაპირველად შანგ-შუნგის (სამხ.-დასავლეთ ტიბეტი) ქვეყანაში დამკვიდრდა. შემდგომში, ზოგიერთი დასავლელი მეცნიერის აზრით, მისმა შამანურმა და მაგიურმა წეს-ჩვეულებებმა გავლენა მოახდინეს ბუდისტურ სკოლა ნჲინგმაზე. სხვა მოსაზრებით, ბუდიზმმა გავლენა მოახდინა ბონის ძველ შამანურ პრაქტიკებზე, რის შედეგადაც წარმოიშვა რეფორმირებული ბონი.

ბონის აღმსარებლები საუბრობენ თავიანთი სწავლების სამ „ისტორიულ ფორმაზე": 

1. ძველი (შამანური) ბონი;
2. რეფორმირებული ბონი;
3. „მარადიული ბონი" ან „სვასტიკის ბონი" (გჲუნგ დრუნგ ბონ).

ბონის სულიერი პრაქტიკები
------------------------

ბონი, მიუხედავად იმისა, რომ ახლა ტიბეტურ ბუდიზმს ძალიან ჰგავს, შეიძლება გავასხვავოთ გარკვეული მახასიათებლებით:

1. ბონის ხაზის წარმოშობა უფრო ბუდა ტონპა შენრაბის (ტიბ. སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ ) კვალზეა, ვიდრე ბუდა შაკჲამუნისაზე.
2. ბონელები „ჲუნგდრუნგს" (ან საუვასტიკა) ვაჯრას (ტიბ. დორჯე རྡོ་རྗེ་ ) ნაცვლად გამოიყენებენ სიმბოლოდ და რიტუალურ იარაღად.
3. ზარის ნაცვლად, ბონელები თავიანთ რიტუალებში „შანგს" იყენებენ.
4. ბონში „ცხრაგზიანი გზაა" აღწერილი. ეს განსხვავდება ტიბეტური ბუდიზმის სკოლა ნჲინგმის ცხრა-ჲანა (ბორბალი) სისტემისგან.
5. ბონის ტექსტის კანონები შეიცავს წესებს სულების დასაწყნარებლად, ამინდზე გასავლენად, ადამიანების სულიერად განსაკურნებლად და სხვა შამანურ პრაქტიკებს. ბევრი ეს პრაქტიკა ტიბეტური ბუდიზმის ზოგიერთ ფორმებშიცაა გავრცელებული.
6. ბონს აქვს წმინდა ტექსტები, რ-ებიც არც სანსკრიტული და არც ტიბეტური წარმოშობისაა, რ-იც შეიცავს ჟანგ-ჟუნგის ენაზე დაწერილ ზოგიერთ ნაწილს.
7. ბონის მითოლოგიური სამყარო მოიცავს ცხრა საუვასტიკას მთას და ტაგზიგ ოლმო ლუნგ რინგის სამოთხეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატია ბონზე (ინგლისურად)
**გეც ფონ ბერლიხინგენი** (გერმ. Götz von Berlichingen *mit der eisernen Hand*) — XVIII-XIX საუკუნის გერმანელი მწერლის იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს ხუთმოქმედებიანი დრამატული ნაწარმოები, რომლის სრული სახელწოდება ქართულად დაახლოებით არის „გეც ფონ ბერლიხინგენი რკინის ხელით", ან „გეც ფონ ბერლიხინგენი, ანუ რკინის ხელი", ანდა „გეც ფონ ბერლიხინგენი, - რკინის ხელი".   

* დრამატულ ნაწარმოებზე მუშაობა იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთემ 1773 წელს დაასრულა.
* პირველი პრემიერა წარმოდგენილი იქნა 1774 წლის 12 აპრილს, ბერლინში, კოხის საზოგადოების წინაშე.
* მოქმედების დრო და ადგილი: XVI საუკუნის დასაწყისის ფრანკეთი, ბავარია, ვიურტემბერგი.

**გეც ფონ ბერლიხინგენი** არის *ქარიშხლისა და შეტევის* ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები. მსგავსად გეც ფონ ბერლიხინგენისა ი. ვ. ფონ გოეთეც თავის ამ პიესაში შეეცადა დაერღვია არსებული საზღვრები. დაუპირისპირდა მანამდელი თეატრის კონვენციებს. მან უარი თქვა ადგილის, დროისა და მოქმედების ერთიანობის პრინციპზე: მოქმედების 50-მდე ადგილია, და გამოსახული დრო ერთი დღით კი არაა შეზღუდული, არამედ რამდენიმე მოქმედება ერთდროულად, ერთმანეთის პარალელურად (სასამართლო, გლეხთა ომი, სხვადასხვა შინაომები, თავდასხმები) მიმდინარეობს.
***გვიმრების ხევი: უკანასკნელი ტროპიკული ტყე*** (ინგლ. FernGully: The Last Rainforest) — 1992 წლის ავსტრალიურ-ამერიკული ანიმაციური მუსიკალური ფენტეზი ფილმი, გადაღებული ბილ კროიერის მიერ. მისი პროდიუსერები არიან პიტერ ფეიმენი და უეინ იანგი, ხოლო 15 წლით ადრე დაიანა იანგის მიერ დაწერილი წიგნის მიხედვით სცენარის ავტორი - ჯიმ კოქსი. ფილმის მუსიკის კომპოზიტორია ალან სილვესტრი.

„გვიმრების ხევის" პერსონაჟებს ახმოვანებენ ჯონათან უორდი, სამანთა მეთისი, ტიმ კარი, კრისტიან სლეიტერი და
რობინ უილიამსი. ფილმის მოვლენები მიმდინარეობს ავსტრალიის ტროპიკულ ტყეში, რომელიც დასახლებულია მომცრო ფერიებით. მთავარი პერსონაჟია ფერია სახელად კრისტა, რომელიც შეცდომით შეამცირებს ზომაში ახალგაზრდა შეშის მჭრელ ზაკს. ისინი ერთად ცდილობენ სხვა ფერიების შეჭის მჭრელებისგან და ეკოლოგიის დამაბინძურებელ არსება ჰექსუსისგან დასაცავად.

ფილმის პრემიერას მოჰყვა მრავალი დადებითი შეფასება. თავისი დროისთვის იგი კინოგაქირავებაში საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა, ისევე, როგორც სახლის ვიდეოს გაყიდვის შემდეგ, 1998 წელს მას მოჰყვა პირდაპირ ვიდეოზე გამოსული გაგრძელება „გვიმრების ხევი 2: ჯადოსნური გადარჩენა", თუმცა როლების გახმოვანებაზე ორიგინალური გუნდიდან რომელიმე მსახიობს არ უმუშავია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „გვიმრების ხევი: უკანასკნელი ტროპიკული ტყე" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „გვიმრების ხევი: უკანასკნელი ტროპიკული ტყე" — Rotten Tomatoes
* „გვიმრების ხევი: უკანასკნელი ტროპიკული ტყე" — Allmovie-ზე
* საოტზე Don Markstein's Toonopedia

სქოლიო
------

1. ↑  Brownstein, Bill (16 April 1992). „It's hip, it's animated, and it's eco-friendly; Cartoon adventure FernGully began with an idea 15 years ago". *Montreal Gazette*. p. F1. ISSN 0384-1294.
გვიდო ვესტერველე
**გვიდო ვესტერველე** (გერმ. Guido Westerwelle, დ. 27 დეკემბერი, 1961, ბად-ჰონეფი — გ. 18 მარტი, 2016, კელნი) — გერმანელი პოლიტიკოსი. 1983-1988 წლებში იყო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ლიბერალების" (Jungen Liberalen) თავმჯდომარე. 1994-2001 წლებში იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 2001-2011 წლებში — ამავე პარტიის ფედერალური თავმჯდომარე. გარდა ამისა, 2006-2009 წლებში ვესტერველე თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის ფრაქციას თავმჯდომარეობდა ბუნდესტაგში და ხელმძღვანელობდა ბუნდესტაგის ოპოზიციას. 2009-2013 წლებში ეკავა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა მერკელის II კაბინეტში. მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნიდან 2011 წლამდე იგი იყო ვიცე-კანცლერი.

ლიტერატურა
----------

* Majid Sattar: „… und das bin ich!" – Guido Westerwelle. Eine politische Biografie. Olzog, München 2009, ISBN 978-3-7892-8303-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გვიდო ვესტერველე"** ვიკისაწყობში.
* ლიტერატურა გვიდო ვესტერველეს შესახებ და მისი ავტორობით გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე.
* Webpräsenz von Guido Westerwelle
* Biographie beim 17. Deutschen Bundestag
* Westerwelle Foundation
მარიამ ერისთავი ყარდაშვერდის როლში და ანასტასია ორბელიანი ნინო დიდებულიძის როლში. მხატვარი გ. კორადინი. 1850 წ.
**გიორგი ვილჰელმის ძე კორადინი**, *ჯორჯო კორადინი* (იტალ. Giorgio Corradini, რუს. Георгий Вильгельмович Коррадини; დ. 1810 — გ. 1891) — იტალიელი გრაფიკოსი და ფერმწერი (აკვარელისტი). 1853-1871 წლებში მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. ხანგრძლივად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში.

ჯორჯო კორადინი დაიბადა იტალიაში. დაამთავრა ქ. ლუკის სამეფო ლიცეუმი ფიზიკა-მათემატიკის განხრით. 1840-იან წლებში ჩამოვიდა თბილისში (ცნობილი იყო, როგორც გიორგი ვილჰელმის ძე კორადინი), მუშაობდა ხატვის მასწავლებლად თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. ყირიმის ომის (1853-1856) დასაწყისში სამსახური დაიწყო დაღესტნის ქვეითთა პოლკში, 1854 წელს კი პრაპორშჩიკად გადავიდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, რომლის შემადგენლობაშიც მონაწილეობდა ოსმალეთის კამპანიაში, მ. შ. ყარსის წარუმატებელ იერიშში (1855). 1871 წელს მაიორის წოდებით თადარიგში გავიდა და სამშობლოში, იტალიაში დაბრუნდა, სადაც ძირითადად ქანდაკებით იყო დაკავებული. სიცოცხლის ბოლო წლებში სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობდა; გარდაიცვალა იქვე, 1891 წელს. 

საქართველოში ყოფნისას შესრულებული აქვს ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკის ცხოვრების ამსახველი ნახატები; რუსეთის არმიის ოფიცრების, კავკასიელ მთიელთა ლიდერების, ქართველი არისტოკრატების (მ. შ. თეკლე ბატონიშვილის, ვახტანგ ორბელიანის, მარიამ მელიქ-აღამალიანის) პორტრეტები. მას ეკუთვნის ასევე ქართული პროფესიული თეატრის პირველი დადგმის — გიორგი ერისთავის პიესა „გაყრის" სცენების ილუსტრაციები, რომელიც ნაწარმოების ხელნაწერს ახლავს.

სქოლიო
------

1. ↑  Потто, Василий Александрович. История 44-го Драгунского Нижегородского полка / сост. В. Потто. - СПб. : типо-лит. Р. Голике, 1892-1908. Т. 7. - 1895, стр. 77, 92, 109.
2. ↑  Потто, Василий Александрович. История 44-го Драгунского Нижегородского полка / сост. В. Потто. - СПб. : типо-лит. Р. Голике, 1892-1908. Т. 10. - 1895, стр. 54.
3. ↑  «Акты Кавказской археографической комиссии», т. 12, ч. 4, Тифлис, 1904, стр. XXI.
4. ↑  ონლაინ-გამოფენა „ფრაგმენტები ქართული თეატრის ისტორიიდან", საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ეროვნული არქივი. 14 იანვარი, 2023.
5. ↑  კორადინი გიორგი // ქართული მხატვრობა - განვითარების ისტორია : XVIII-XX საუკუნეები / მაია ციციშვილი, ნინო ჭოღოშვილი. - თბილისი, 2013. - ISBN 978-9941-0-6010-6. - გვ. 269.
**გიორგი პავლეს ძე კობეშავიძე** (გ. 14 მაისი, 1918) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი. 

მსახურობდა რუსეთის არმიაში (1909 — პრაპორშჩიკი). მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე 208-ე ლორის ქვეითი პოლკის რიგებში (1916 წლიდან კაპიტანი). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წლის 14 მაისის ბრძოლებში სინიავისთან (ახლანდ. უკრაინის ტერიტორია), სადაც ბატალიონს მეთაურობდა. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV (1915), წმ. სტანისლავის III (1915) და II (1916), წმ. გიორგის IV (1915) ხარისხის ორდენებით, „გიორგის იარაღით" (1916). ორჯერ იყო დაჭრილი. 1917 წელს საქართველოში დაბრუნდა, დაინიშნა ქართული კორპუსის 11-ე პოლკში და დაევალა აბასთუმნის დაცვა. 1918 წლიდან იყო ქართული ეროვნული ჯარის პოლკოვნიკი. აქტიურად მონაწილეობდა ბრძოლაში აჯანყებულ მუსლიმებთან სამცხეში. დაიღუპა სოფ. საროსთან (ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტი) შეტაკების დროს. დაკრძალულია თბილისში, ხუდადოვის ტყის ძმათა სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* საროს ბრძოლა (1918 მარტი) / ედიშერ ნარიმანიძე // გულანი. - ახალციხე, 2008. - ISSN 1987-6157. - №3. - გვ.70-76.
**გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი** (დ. 30 ოქტომბერი, 1943, თბილისი — გ. 5 იანვარი, 2023, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი, მხატვარი. საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1982).

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი დაიბადა თბილისში, 1943 წლის 30 ოქტომბერს. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1971 წელს — თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1976 წელს – შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1998 წლიდან — საქართველოს შემოქმედთა საერთაშორისო ფედერაციის თავმჯდომარე. იყო საქართველოს ტელევიზიის კინორეჟისორი; მუშაობდა დიდი ბრიტანეთის ტელევიზიის მე-4 არხზე; გადაღებული აქვს ფილმები: „პრემიერა" (1979), „ექსპერიმენტი" (1981), „მთვარის გლობუსი" (1986), „ვეძებთ მარჯორის და ოლივერს" (1991) და სხვა.

ფილმოგრაფია
-----------

### დამდგმელი რეჟისორი

* 1975 — „მოლანდება"
* 1979 — „პრემიერა"
* 1979 — „საფეხურები"
* 1980 — „ბიჭვინთა" (დოკუმენტური)
* 1981 — „ექსპერიმენტი"
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს"
* 1986 — „მთვარის გლობუსი"
* 1989 — „კატასტროფა" (დოკუმენტური)
* 1991 — „ვეძებთ მარჯორის და ოლივერს"
* 1993 — „ბედიანი"

### სცენარის ავტორი

* 1979 — „საფეხურები"
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს"
* 1986 — „მთვარის გლობუსი"
* 1989 — „კატასტროფა" (დოკუმენტური)
* 1993 — „ბედიანი"

### დამდგმელი მხატვარია

* 1970 — „ქართული ქორწილი" (დოკუმენტური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი
* 

* გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------
გიორგი ლვოვი
**გიორგი ლვოვი** (რუს. Гео́ргий Евге́ньевич Львов; დ. 2 ნოემბერი [ძვ. სტ. 21 ოქტომბერი], 1861, დრეზდენი — გ. 7 მარტი, 1925, პარიზი) — რუსი საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწე; თავადი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1885). მსხვილი მიწათმფლობელი; ტულის გუბერნიის მიწების უპრავის თავმჯდომარე. 1912 წლიდან პარტიის „პროგრესისტები" მოსკოვის კომიტეტის წევრი.

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ პირველი დროებითი მთავობის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე და საგარეო საქმეთა მინისტრი, ასევე ხელმძღვანელობდა პირველ კოალიციურ მთავრობას. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ საფრანგეთში გადაიხვეწა, სადაც 1918–1920 წლებში პარიზში რუსეთის პოლიტიკური კრების მეთაური იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (რუსული) Статья в энциклопедии «Кругосвет»
* (რუსული) Д.и.н. Г. Иоффе *Русский либерал. Премьер-министр Временного правительства —князь Львов*. // «Наука и жизнь», 2006, № 4.
* Lvov, Prince George Eugenievich, ბრიტანიკა
* (რუსული) Publishers of Lvov's biographies
* (რუსული) князь Львов Георгий Евгеньевич //www.praviteli.org დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |