ქვიშიანი დიუნები
ქვიშიანი დიუნები
**დიუნა** (გერმ. Düne) — ქვიშიანი ბორცვი ან ბორცვები, რომელიც წარმოიქმნება მცენარეულობით გაუმაგრებელ ქვიშიან ზედაპირზე ზღვის, ტბისა და მდინარის ქვიშიან სანაპიროზე. უდაბნოს ბარხანისაგან განსხავებით, დიუნის ქარპირა შეზნექილი კალთა დამრეცია (8-20°), ქარზურგა გამოზნექილი კალთა — ციცაბო (32-40°), სიმაღლე 5-30 მ, ზოგჯერ 100 მ აღწევს.

დიუნის გასწვრივ პროფილი ასიმეტრიულია. დიუნა გადაადგილდება გაბატონებული ქარის მიმართულებით ათიოდე მეტრის სიჩქარით წელიწადში. დიუნების წარმოქმნის საუკეთესო ადგილია მოძრავი ქვიშებით დაფარული ვაკე ადგილები, სადაც ღია ქვიშიანი სივრცე ყოველთვის დაფარულია ქვიშის სერებითა და სხვადასხვა სიდიდისა და ფორმის ბორცვებით.

მოძრავ დიუნებს დიდი ზიანი მოაქვთ: ისინი ფარავენ მინდვრებს, ბაღებს, სოფლებსა და პატარა ქალაქებსაც კი. მათი მოძრაობის შესაჩერებლად მიმართავენ ეგრეთ წოდებულ ქვიშების გამაგრებას, რაც ძირითადად მასობრივად დანერგილ ხეებსა თუ ბუჩქნარებში გამოიხატება. ასეთ შემთხვევაში მცენარეული ფესვები ამაგრებენ ქვიშას და ქარი ვეღარ ახერხებს მათ გადატანას.

დიუნების ნელი გადაადგილების პროცესს გაბატონებული ქარის მიმართულებით დიუნების მიგრაცია ეწოდება. საზღვარგარეთის ლიტერატურაში დიუნა საერთო ტერმინია ქარის მიერ შექმნილი ქვიშიანი რელიეფის ფორმისათვის — უდაბნოებში, ზღვის ნაპირებზე, მდინარეთა ჭალებში და ა.შ.

დიუნები წარმოიქმნება სხვადასხვა განედზე კლიმატური პირობების დამოუკიდებლად, რითაც განსხვავდება არიდული პირობებისათვის დამახასიათებელი ბარხანებისაგან. დიუნებსა და ბარხანებს შორის მორფოლოგიური განსხვავება განისაზღვრება ბუნებრივი პირობებით. დიუნები გავრცელებულია ევროპაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბარხანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიუნა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* დიუნი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 581.
2. ↑  Ахромеев Л.М. Геоморфологический словарь-справочник. БГУ, Брянск, 2002 г. 320 стр.
3. ↑  Дюны // Большая советская энциклопедия
4. 1 2  გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის რელიეფის ფორმები |
| --- |
|  |
| 
რელიეფის ფორმების სია |
|  |
| მთათა ფორმები | 
* ბორცვი
* ზეგანი
* მთა
* მთიანეთი
* პლატო
* ხეობა
* ხევი
* ქედი
 |
|  |
| დადაბლებული ფორმები | 
* დაბლობი
* ვაკე
* ველი
* ქვაბული
* პედიმენტი
* პედიპლენი
* პენეპლენი
 |
|  |
| მდინარეული ფორმები | 
* დელტა
* კალაპოტი
* მდინარე
* მეანდრი
* ჩანჩქერი
* ჭორომი
 |
|  |
| ფლუვიალური ფორმები | 
* გამოზიდვის კონუსი
* ტბორი
* კანიონი
* კლიფი
* მღვიმე
* პლაჟი
* ოაზისი
* ჭალა
* ჭაობი
 |
|  |
| მყინვარული ფორმები | 
* ვერძის შუბლი
* მყინვარი
* მყინვარული ნაკაწრი
* ოზები
* რიგელი
* ტროგი
* ფიორდი
* მყინვარული ცირკი
 |
|  |
| ოკეანური და სანაპირო ფორმები | 
* ატოლი
* ესტუარი
* კონცხი
* კუნძული
* ლაგუნა
* მარჯნის რიფი
* ნაპირი
* ნახევარკუნძული
* შელფი
* შუაოკეანური ქედები
* ყელი
* ყურე
* წყალქვეშა მთა
* ცელა
 |
|  |
| ვულკანური ფორმები | 
* ბარანკოსი
* გეიზერი
* დაიკი
* ვულკანი
* კრატერი
* გუმბათი
* კონუსი
* ვულკანური პლატო
* კალდერა
* ლავური ნაკადი
* ლაკოლითი
* მაარი
* ნეკი
 |
|  |
| ეოლური ფორმები | 
* ბარხანი
* დიუნა
* ერგი
* ზასტრუგა
* თოვლის კარნიზი
* იარდანგი
* უდაბნო
 |
|  |
| ანთროპოგენური ფორმები | 
* არხი
* გზა
* გვირაბი
* კარიერი
* კაშხალი
* მაღარო
* პოლდერი
* რკინიგზა
* შენობა
* წყალსაცავი
* ხელოვნური კუნძული
* ხიდი
* ჯებირი
 |
|  |
| 
იხილეთ აგრეთვე გეოგრაფიული ობიექტები |

 |