recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტროგირი** (ლათ. Tragurium; ბერძნ. Τραγύριον; იტალ. Traù; უნგრ. Trau) — ისტორიული ქალაქი და ნავსადგური ხორვატიის სპლიტ-დალმატიის ოლქში, ადრიატიკის ზღვაზე. 2001 წელს მისი მოსახლეობა 12 995 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს პატარა კუნძულზე, კონტინენტურ ხორვატიასა და კუნძულ ჩიოვოს შორის, ქალაქ სპლიტიდან 27 კმ-ით დასავლეთით. 

1997 წელს, ტროგირის ისტორიული ცენტრი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

ძვ. წ. III საუკუნეში, კუნძულ ვისის ბერძენმა კოლონისტებმა ტროგირის წინაპარი, ქალაქი ტრაგურიონი დააარსეს. რომაულ ეპოქამდე ის მთავარ ნავსადგურად იქცა. სახელწოდება მოდის ბერძნული სიტყვიდან „*ტრაგოს*" (მამალი თხა). ახლოს მდებარე ქალაქ სალონას უცაბედმა აყვავებამ, ტროგირს მნიშვნელობა დაუკარგა. სლავების მიგრაციის პერიოდში, დანგრეული სალონადან მოსახლენი ტროგირში გაიქცნენ. IX საუკუნეში, ტროგირი ხორვატიის მმართველებს ხარკს უხდიდა. XI საუკუნეში შეიქმნა ტროგირის ეპარქია (გაუქმდა 1828 წელს), 1107 წელს მას უნგრეთ-ხორვატიის მეფე კოლომანმა მას მნიშვნელოვანი შეღავათები მიანიჭა და ავტონომიური ქალაქის სტატუსი უბოძა. 

1123 წელს ტროგირი დაიპყრეს და თითქმის მთლიანად დაანგრიეს სარაცინებმა. მიუხედავად ამისა, მცირე პერიოდის განმავლობაში, XII-XIII საუკუნეებში ქალაქმა მნიშვნელოვან ეკონომიკურ აყვავებას მიაღწია. 1242 წელს, მეფე ბელა IV-მ აქ თავშესაფარი დააარსა, როდესაც ის თათრებს გამოექცა. 1420 წლიდან ტროგირში ვენეციელთა ბატონობა იწყება. 

ვენეციის დაშლის შემდეგ, 1797 წლიდან ქალაქი ჰაბსბურგთა იმპერიის ნაწილი გახდა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, ტროგირი ხორვატიასთან ერთად სლოვენიელების, ხორვატებისა და სერბების სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა, საიდანაც შემდგომ იუგოსლავიის სამეფოში გადაინაცვლა. ამ პერიოდის განმავლობაში, ქალაქის იტალიელი მოსახლეობა, რომელიც მმართველ წრეს მიეკუთვნებოდა და მთლიანი მოსახლეობის თითქმის ნახევარს შეადგენდა, აიძულეს იტალიაში გადაბარგებულიყვნენ. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, ტროგირი იტალიამ დაიპყრო. 1944 წელს ის იუგოსლავიას გადაეცა, ხოლო 1991 წლიდან ხორვატიის შემადგენლობაში შევიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Historic City of Trogir - UNESCO World Heritage Centre
* Trogir virtual tour (Croatian Landmarks)

სქოლიო
------

1. ↑  Croatian Census 2001 (Popis stanovništva 2001)
2. ↑  Frommer's Croatia by Karen Torme Olson & Sanja Bazulic Olson
3. ↑  Footprint Croatia by Jane Foster

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ხორვატიაში ხორვატიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
სპლიტის ისტორიული კომპლექსი  ·  დიოკლეტიანეს სასახლესთან ერთად  ·  ძველი ქალაქი დუბროვნიკი   ·  პლიტვიცეს ტბების ეროვნული პარკი  ·  ევფრასის ბაზილიკა  ·  ისტორიული ქალაქი ტროგირი  ·  შიბენიკის წმინდა იაკობის საკათედრო ტაძარი  ·  სტარი-გრადის ვაკე  ·  სტეჩკები  ·  ვენეციის თავდაცვითი ნაგებობები ·  კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები
 | 
 |

 |
**„ანსამბლი ხორუმი"** — საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი.

აღწერა
------

ანსამბლი შეიქმნა 2002 წელს ქალაქ ბათუმში, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ცნობილი ღვაწლმოსილი ქორეოგრაფი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი, ღირსების ორდენის კავალერი, ქართული ეროვნული ქორეოგრაფიის აკადემიის წევრი თემურ ბიბილეიშვილი. ანსამბლმა „ხორუმმა" ქართული საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო, როდესაც მან წარმოადგინა პირველი პრემიერა კონცერტი. ანსამბლს ახასიათებდა მასიურობა, თემატური მრავალფეროვნება, მხატვრული კოსტუმირება, სრულყოფილი მუსიკალური ბენდის თანხლება, თითოეული მოცეკვავის დახვეწილი სასცენო კულტურა და მაღალი ოსტატობით შესრულებული ცეკვები - პრემიერას ესწრებოდნენ ქართული ქორეოგრაფიის გამოჩენილი მოღვაწეები, მოცეკვავეები, კულტურისა და ხელოვნების წარმომადგენლები, რესპუბლიკის მთავრობის წევრები და საზოგადო მოღვაწეები. კონცერტის დამთავრების შემდეგ ხელოვნების მესვეურებმა გამოთქვეს მრავალმნიშვნელოვანი შეფასებები და ბოლოს ჩამოყალიბდა ერთობლივი აზრი, რომ ეს ქართული ანსამბლი უნდა იხილოს სრულიად მსოფლიომ.

მას შემდეგ დღემდე 12 წლის განმავლობაში ანსამბლმა იმოგზაურა აზიისა და ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში 38-ჯერ. მას აქვს კონცერტები ჩატარებული საქართველოში ჩამოსული ისეთი მაღალი რანგის სტუმრების პატივსაცემად, როგორებიც იყვნენ აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტი - ჯო ბაიდენი, სახელმწიფო მდივანი - ჰილარი კლინტონი, სენატორი - ჯონ მაკეინი, მსოფლიო ტენორი - დომინგო პლაჩიდო, ხულიო იგლესიასი, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, პოლონეთის პრეზიდენტი - ლეხ კაჩინსკი, ჩეხეთის პრეზიდენტი - მილოშ ზემანი, უკრაინის პრეზიდენტი - ვიქტორ იუშენკო.

სტატისტიკის მიხედვით ანსამბლ „ხორუმის" მიერ ჩატარებული კონცერტები ნახა 20 მილიონამდე უცხოელმა მაყურებელმა, ხოლო სატელევიზიო გადაცემებით მსოფლიოს მოსახლეობის ერთმა მესამედმა. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ უცხოეთში ყოველი კონცერტის შემდეგ მაყურებელთაგან ბევრს უჩნდება სურვილი ჩამოვიდეს საქართველოში და საკუთარი თვალით ნახოს ქვეყანა, სადაც ეს ვირტუოზები იბადებიან, იზრდებიან, ვითარდებიან და ახდენენ სასწაულებს.

ანსამბლში გაერთიანებულია 80-მდე ექსტრა კლასის მოცეკვავე, რომელთა საშუალო ასაკი 18-19 წელია.

2010 წელს აჭარის მთავრობის გადაწყვეტილებით „ხორუმს" მიენიჭა „სახელმწიფო ანსამბლის" სტატუსი. „ხორუმი" ისეთ ანსამბლებთან ერთად იღებს მონაწილეობას სამთავრობო ღონისძიებებში, როგორებიცაა „საქართველოს ნაციონალური ბალეტი" და „ერისიონი".

ცეკვების რეპერტუარი
-------------------

1. ქართული
2. ვაჟთა მოხეური
3. აჭარული სატრფიალო - „განდაგანა"
4. ხორუმი
5. ქალთა „ნარნარი"
6. ხევსურული „ფარიკაობა"
7. აფხაზური „შარათინი"
8. ოსური „სიმდი"
9. ქალაქური ფოლკლორული „კინტოური"
10. აჭარელ ქალთა „გოგმანი"
11. „ხანჯლური"
12. მთიელ ქალ-ვაჟთა „შეჯიბრი"
13. სვანური „ცერული"
14. ყაზბეგური „ფერხული"
15. „სამაია"
16. „ლაზური"

ჯილდოები
--------

* 2010 წელს - იტალია, ქ. აგრიჯენტო (4500 ევროს პრიზი)
* 2010 წელს - იტალია ქ. კასტრო - (ოქროს პრიზი);
* 2013 წელს - რუმინეთი, ქ. პიტესტი (3000$ პრიზი).

თითოეულ ფესტივალში 20-22 ქვეყანა მონაწილეობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხორუმი დაარქივებული 2020-08-14 საიტზე Wayback Machine.
* ხორუმი[*მკვდარი ბმული*]
**მიხეილ ჯავახიშვილის ქუჩა** — ისტორიული ქუჩა თბილისში, მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში, ვერის უბანში. ვარდების რევოლუციის მოედნიდან გალაკტიონის ხიდამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც პირველი დაღმართი, 1897 წლის გეგმაზე — როგორც ვერის დაღმართი, 1910 წლის გეგმაზე — როგორც ვერის ხიდის ქუჩა. 1923 წლიდან არკადი ელბაქიძის დაღმართი დაერქვა. 1995 წელს მიხეილ ჯავახიშვილის სახელი ეწოდა (იგი 1931–1937 წლებში ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა). ქუჩაზე განთავსებულია მიხეილ ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი.

ისტორია
-------

ქუჩის ადრეული სახელია ვერის დაღმართი. ვერის დაღმართის გაჭრის შემდეგ გაიზარდა ვერის ხიდის მნიშვნელობა. ამ გზით თულუხჩები ქალაქში წყალს ეზიდებოდნენ, ხოლო გზის მიმდებარე ფერდობები ნაგავსაყრელად იყო გამოყენებული. ვერის ახლანდელი გალაკტიონის ხიდის აგების შემდეგ გაიყვანეს „კონკის" ხაზი. 1905 წლიდან — ტრამვაის ხაზი. 1932 წელს დაღმართი გაფართოვდა, აიგო მრავალი შენობა და იგი მტკვრის მარჯვენა და მარცხენა სანაპიროების დამაკავშირებელ მძლავრი განივი მაგისტრალის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მონაკვეთად იქცა. ამით უახლოესი კავშირი დამყარდა გოლოვინის პროსპექტს (ახლანდ. რუსთაველის გამზირი), ვერის უბანსა და რკინიგზის სადგურს შორის. ამ დაღმართზე იდგა თბილისის ცირკის ძველი შენობა. 

1919 წლის 13 სექტემბერს ვერის დაღმართზე არკადი ელბაქიძის მიერ მოეწყო ტერორისტული აქტი, რომლის შედეგადაც ყუმბარით მძიმედ დაიჭრა გენერალ ანტონ დენიკინის პირადი წარმომადგენელი საქართველოში გენერალი ბარათოვი. ტერორისტულ აქტში არკადი ელბაქიძესთან ერთად მონაწილეობდნენ ვასილ (ვასიკო) წივწივაძე, ტიტე ლორთქიფანიძე, დანდუროვი და სხვ. ტერორისტული აქტის დროს დაიღუპა თვით არკადი ელბაქიძეც.

1922 წლის 14 ივლისის ღამით რევოლუცინერ კამოს (სიმონ ტერ-პეტროსიანი) ველოსიპედი დაეჯახა ცარიელ ავტომობილს, რომელმაც იგი გადაისროლა ველოსიპედიდან ქვაფენილზე. კამო ჩავარდა უგონო მდგომარეობაში, რომლიდანაც გარდაცვალებამდე, რომელიც მოჰყვა ორი საათის შემდეგ, განსვენებული ვეღარ გამოვიდა. 

2015 წელს ქუჩა ჩაინგრა, აღდგენითი სამუშაოების შემდეგ ქუჩაზე არსებული ძველი თბილისისთვის დამახასიათებელი ქვაფენილი მოდიფიცირებული ასფალტით შეიცვალა. ქუჩაზეა ღვინის ქარხანა „ვერე+". ქუჩის დასაწყისში, ყოფილ ბაზრის ადგილას გაშენებულ სკვერში დგას სკულპტურული კომპოზიცია „სამაია" (მოქანდაკეები:თ. ჭყონია, გ. ქართველიშვილი, ნელი ალექსიძე. არქიტექტორი ზ. თავართქილაძე)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიხეილ ჯავახიშვილის ქუჩა***

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 211, ISBN 978-99928-20-35-3.
პლოტინუსი
**პლოტინუსი** (ბერძ. Πλωτῖνος) (დ. 204/205 — გ. 270) — ანტიკური მსოფლიოს ერთ–ერთი დიდი ფილოსოფოსი, ნეოპლატონიკოსი, ნეოპლატონიზმის უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელი. მისი თეორიის სისტემაში სამი ცნება გამოიყოფა: ერთადერთი, ინტელექტი და სული. მისი მასწავლებელი ამონიუს საკასი იყო. იგი პლატონური ტრადიციის მიმდევარია. მე-19 საუკუნეში ისტორიკოსებმა მოიგონეს ტერმინი ნეოპლატონიზმი და დაუკავშირეს იგი პლოტინუსსა და მის ფილოსოფიას, რომელსაც გვიან ანტიკურ ხანაში უზარმაზარი გავლენა ჰქონდა. პლოტინუსის ბიოგრაფია, ძირითადად, პორფირიუსის წინასიტყვაობიდან არის ცნობილი, რომელიც მან პლოტინუსის *ენეადებს* დაურთო. მისი მეტაფიზიკური ნაწერები საუკუნეების განმავლობაში ახდენდა გავლენას პაგანისტებზე, ქრისტიანებზე, ებრაელებზე, ისლამისტ და გნოსტიკ მეტაფიზიკოსებსა და მისტიკოსებზე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ლიკოპოლისში, ქვემო ეგვიპტეში. ადრეული წლები გაატარა ალექსანდრიაში, თავის დროზე მეცნიერებისა და კულტურის ერთ-ერთ უმსხვილეს ცენტრში. 231/232-242 წლებში სწავლობდა ფილოსოფოს ამონიუს საკასთან (რომლის მოსწავლე ასევე იყო ორიგენიც, ქრისტიანული ეკლესიის ერთ–ერთი მასწავლებელი). 242 წელს, რათა გაცნობოდა ირანულ და ინდურ ფილოსოფიას, იმპერატორ გორდიანე III-ს ირანულ ლაშქრობაში გაჰყვა. 243/244 წელს დაბრუნდა რომში, სადაც დააარსა საკუთარი სკოლა და დაიწყო მასწავლებლობა. აქ შეიკრა მისი მიმდევრების წრე, რომელიც საზოგადოების სხვადასხვა ფენასა და ნაციონალობას აერთიანებდა. 265 წელს იმპერატორ გალიენის მფარველობის ქვეშ, წარუმატებელი აღმოჩნდა მცდელობა განეხორციელებინა პლატონის სახელმწიფოს იდეა — დაეარსებინა ფოლოსოფოსების ქალაქი, პლატონოპოლისი, რომელიც რელიგიური აზროვნების ცენტრი იქნებოდა. 259/260 წელს, უკვე ხანდაზმულობაში დაიწყო თავისი სწავლებებისთვის წერილობითი ფორმის მიცემა. პლოტინუსის ფრაგმენტულ ჩანაწერებს პორფირიუსმა გაუკეთა რედაქტირება, თავი მოუყარა და გამოსცა. პორფირიუსმა ისინი ექვს ნაწილად დაყო, თითოეული დანაყოფი — ათ ნაწილად (აქედან მოდის მოდის პლოტინუსის 54 ტრაქტატის სახელწოდებაც — *ენეადები*, αἱ *Ἐννεάδες*, *ათიანები*).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პლოტინე - მარადისობისა და დროისათვის, ქართულად დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
* პლოტინუსის ტრაქტატის რუსული და ბერძნული ტექსტები „შორსმჭვრეტელობაზე".
* პლოტინუსი. ენეადები. დაარქივებული 2010-05-31 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90085756
* BNE: XX875365
* BNF: cb11887296f (data)
* CANTIC: a10490437
* CiNii: DA00578190
* GND: 118595164
* ISNI: 0000 0001 2146 9551
* LCCN: n80014372
* LNB: 000051806
* MusicBrainz: c0315c6c-3bad-4118-b75c-062190b72e98
* NDL: 00452971
* NKC: jn19990210499
* NLA: 35425883
* NLI: 000106360
* NLK: KAC200810726
* NSK: 000024949
* NTA: 068347901
* RERO: 02-A000131405
* SELIBR: 197264
* SNAC: w6w1244f
* SUDOC: 026668165
* TDVİA: plotin
* Trove: 948280
* ULAN: 500225443
* VIAF: 108386765
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 108386765

 |
**თენგიზ (გიზი) კონსტანტინეს ძე ამირეჯიბი** (დ. 30 სექტემბერი, 1927, თბილისი — გ. 9 მარტი, 2013, თბილისი) — ქართველი პიანისტი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961). საქართველოს სახალხო არტისტი, სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი და სპეციალური ფორტეპიანოს კათედრის გამგე. თენგიზ ამირეჯიბი მრავალი ქართველი პიანისტის აღმზრდელია, მათ შორის ოცზე მეტი პრესტიჟული საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (მანანა დოიჯაშვილი, ალექსანდრე კორსანტია, ელისო ბოლქვაძე, მ.ნადირაძე, თამარ ლიჩელი, ხატია ბუნიათიშვილი და სხვ.).

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (კ. იგუმნოვისა და ლ. ობორინის კლასები). 1951 წელს ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მე-3 მსოფლიო ფესტივალზე (ბერლინში) ამირეჯიბი საპატიო სიგელით დააჯილდოვეს.

ამირეჯიბი თბილისის კონსერვატორიის ასპირანტურის (ფორტეპიანოს კათედრა, ხელმძღვანელი ანა თულაშვილი) დამთავრების შემდეგ ეწევა პედაგოგიურ და საკონცერტო მოღვაწეობას.

ეწევა ნაყოფიურ არტისტულ და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. კონცერტებით გამოდიოდა რუსეთში, გერმანიაში, კანადაში, პოლონეთში, იუგოსლავიაში, აშშ-ში. განსაკუთრებული ადგილი მის რეპერტუარში უჭირავს შოპენის ნაწარმოებებს, რომელთა ინტერპრეტაციაში ნათლად ჩანს პიანისტის არტისტული ბუნების თავისებურება.

მნიშვნელოვანია თენგიზ ამირეჯიბის დამსახურება თანამედროვე ქართული მუსიკის შესარულების თვალსაზრისითაც; ის მრავალი ქართული საფორტეპიანო ნაწარმოების პირველი ინტერპრეტატორია.

კონკურსი
--------

2015 წელს დაარსდა თენგიზ ამირეჯიბის სახელობის პიანისტთა ბორჯომის საერთაშორისო კონკურსი. 

კონკურსის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელია გამოჩენილი ქართველი პიანისტი თამარ ლიჩელი. პირველი ორი კონკურსი ჩატარდა საქართველოს მასშტაბით, მაგრამ კონკურსის მიმართ ინტერესმა და მონაწილეთა უხვმა რაოდენობამ განაპირობა კონკურსისთვის საერთაშორისო სტატუსის მინიჭება. 

წლების განმავლობაში კონკურსის ჟიურის წევრები იყვნენ მსოფლიოში ცნობილი ისეთი მუსიკოსები, როგორებიც არიან ლიანა ისაკაძე, ალექსანდრე კორსანტია, სერგეი ბაბაიანი და სხვ. კონკურსი ტარდება 4 ასაკობრივ კატეგორიაში. მასში მონაწილეობის მიღება 6-დან 25 წლის ასაკის ჩათვლით მსოფლიოს ნებისმიერი ქვეყნის მოქალაქეს შეუძლია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 398.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თენგიზ ამირეჯიბი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თენგიზ ამირეჯიბის შესრულებული ნაწარმოებები იუთუბზე


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  



1. 1 2 3  [ დაარქივებული 2020-12-03 საიტზე Wayback Machine.  კონკურსის შესახებ[
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დოიჯაშვილი**. |

**მანანა დოიჯაშვილი** (დ. 5 ნოემბერი, 1947 — გ. 17 იანვარი, 2023) — ქართველი პიანისტი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1989), თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორი (2000–2012 წლებში), რექტორის პირველი მოადგილე და პროფესორი, საქართველოს მუსიკალური კონკურსების ფონდის დირექტორი.

მანანა დოიჯაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია პროფესორ თენგიზ ამირეჯიბის ხელმძღვანელობით. ჯორჯე ენესკუს სახელობის კონკურსზე ბუქარესტში (1970), ბედრჟიხ სმეტანას სახელობის კონკურსზე ჩეხოსლოვაკიაში (1974) და სიდნეის პირველ (1977) საერთაშორისო კონკურსებზე გამარჯვებებმა მას დიდი აღიარება მოუტანა. მის საშემსრულებლო ხელოვნებას კარგად იცნობენ რუსეთის, ბულგარეთის, ფინეთის, ამერიკის, ესპანეთის, ავსტრიის, გერმანიის, არგენტინის, კორეის, ავსტრალიის და სხვა ქვეყნების მუსიკოსები და კლასიკური მუსიკის მოყვარულები.

მისი თაოსნობით ხანგრძლივი უმოქმედობის შემდეგ აღდგა და თბილისის მუსიკალურ ცხოვრებას დაუბრუნდა კონსერვატორიის დიდი დარბაზი; მანანა დოიჯაშვილი გახდა საქართველოში საკონკურსო მოძრაობის სულის ჩამდგმელი: მან ჩაუყარა საფუძველი საქართველოს მუსიკოს-შემსრულებელთა (1995) და პიანისტთა თბილისის საერთაშორისო კონკურსებს (1997). გარდა ამისა იგი არის ყოველწლიური ფესტივალის — „საახალწლო მუსიკალური შეხვედრები" — ინიციატორი და ორგანიზატორი. მანანა დოიჯაშვილის ინიციატივით ჩამოყალიბდა ტრადიციული მრავალხმიანობის საერთაშორისო სიმპოზიუმი (I — 2002 წელს; II — 2004 წელს)

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1976: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1989: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1999: ღირსების ორდენი
* 2003: ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
* 2004: რუსეთის საშემსრულებლო ხელოვნების ფონდის პრემია (საშემსრულებლო ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისათვის)
* 2005: საფრანგეთის რესპუბლიკის „ლიტერატურისა და ხელოვნების ორდენის რაინდის" და „მშვიდობის ელჩის" საპატიო წოდებები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის კონსერვატორიის ოფიციალური მისამართი

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  გარდაიცვალა კონსერვატორიის პრორექტორი მანანა დოიჯაშვილი 1tv.ge
4. ↑  პიანისტი მანანა დოიჯაშვილი გარდაიცვალა
**ანაპა** (რუს. Анапа) — ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში, კლიმატური და ტალახის კურორტი. გაშენებულია შავი ზღვის სანაპიროზე, რკინიგზის სადგური. ტონელნაიადან 33 კმ. 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 66 776 ადამიანი. ქალაქის ტერიტორიაზე ჩამოედინება ტოტი ანაპკა.

ისტორია
-------

ანაპის ტერიტორიაზე ძველად სინდების დასახლება იყო. სინდების ნაოსახლარზე ძვ. წ.VI-V საუკუნეებში ბერძენმა კოლონისტებმა დააარსეს ანტიკური ქალაქი. მას ბოსფორის სახელმწიფოსთან შეერთების შემდეგ ანაპას გორგიპია ეწოდა ქალაქის მმართველი სპარტოკიდების დინასტიის წარმომადგენლის გორგიპის პატივსაცემად. გორგიპია ბოსფორის სახელმწიფოს მნიშვნელოვანი სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრი იყო. მისი აყვავების ხანა მოდის II-III საუკუნეებზე. ა დროს აქ არსებობდა გემის მეპატრონეთა დიდი რელიგიური კავშირი. IV საუკუნეში მონათმფლობელური საზოგადოების კრიზისის გამო გორგიპია დაკნინდა.

1475 წელს დაიპყრეს ოსმალებმა, მათ აქ 1784 წელს მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე ააგეს. რუსეთ-ოსმალეთის ომების დროს რუსები ხშირად იღებდნენ ანაპის ციხეს, მაგრამ ბოლოს მაინც ოსმალებს უბრუნებდნენ. საბოლოოდ ანაპა 1829 წელს შეუერთდა რუსეთს ადრიანოპოლის ხელშეკრულების საფუძველზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს ანაპა გერმანელ დამპყრობთაგან საბჭოთა არმიის სხვა ნაწილებთან ერთად გაათავისუფლა 414-ე წითელდროშოვანმა ქართულმა მსროლელმა დივიზიამ, რომელსაც შემდგომ ანაპის დივიზია ეწოდა.

კურორტი
-------

დამახასიათებელია ზომიერად ტენიანი თბილი ჰავა, რბილი ზამთარი და მზიანი ზაფხული. მზით მკურნალობა, ზღვაში ბანაობა ივნისიდან ოქტომბრამდე, მინერალური შლამის ტალახი, მინერალური წყაროები. წმინდა ქვიშის, განიერი და გრძელი პლაჟი. ჩვენებები: სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი, ნერვული სისტემის ფუნქციური დაავადებანი, გინეკოლოგიური დაავადებანი, სისხლნაკლებობა და სხვა. არის სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები, პანსიონატები. სეზონი მთელი წელი.

არის აეროპორტი და რკინიგზის სადგური, საზღვაო პორტი, ავტოვაგზალი, განვითარებული გზატკეცილების ქსელი. ანაპის მახლობლადაა 414-ე ქართული დივიზის დაღუპულ მებრძოლთა ძმათა სასაფლაო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 223.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანაპა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑
ბიზანტიონის მდებარეობა რუკაზე
**ბიზანტიონი** (ბერძ. Βυζάντιον), იგივე **ბიზანტიუმი** (ლათ. Byzantium) — მეგარელთა ძველბერძნული ქალაქი-კოლონია თრაკიაში, ბოსფორის სრუტის სანაპიროზე. დაარსების თარიღად მიიჩნევა ძვ. წ. 667 წელი.

ისტორია
-------

ბიზანტიონის ხელსაყრელმა მდებარეობამ ორი კონტინენტის შესაყარზე და მთავარ საზღვაო მაგისტრალზე შავი ზღვისა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებს შორის, ხელი შეუწყო მის აყვავებულ ქალაქად გადაქცევას. მისი ასეთი მდებარეობის გამო ის ხშირად ყოფილა მაშინდელი დიდი იმპერიების ქიშპობის საგანი და ბევრჯერაც დაურბევიათ. რომის იმპერიის შემადგენლობაში შესვლამ მისი როლი რამდენადმე დააკნინა, თუმცა, IV საუკუნის დასაწყისში ბიზანტიუმის მდებარეობა ხელსაყრელად მიიჩნია რომის იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა და 330 წელს იმპერიის დედაქალაქი აქ გადმოიტანა და მის პატივსაცემად ქალაქსაც კონსტანტინოპოლი დაერქვა. რომის იმპერიის ორად გაყოფის შემდეგ 1000 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო მისი აღმოსავლეთი ნაწილის, იგივე ბიზანტიის იმპერიის სატახტო ქალაქი. ხოლო 1453 წლის შემდეგ, როდესაც იგი ოსმალებმა დაიკავეს, გახადა ოსმალეთის იმპერიის დედაქალაქი. ამ სტატუსით მან იარსება XX საუკუნის დასაწყისამდე. დღეს არის თურქეთის უდიდესი და ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი სტამბოლი.

დაარსება
--------

ძველი რომაული მონეტა ბიზასის გამოსახულებით
ბიზანტიონი დაარსებულია მეგარელების მიერ, რომლებმაც რამდენიმე წლით ადრე დააარსეს ქალკედონი. მეგარელთა ექსპედიციის წინამძღოლი იყო ბიზასი (იგივე - *ბიზანტი*), ნახევრად ღმერთის შვილი, რომელმაც ბოსფორის სრუტის დასაწყისში, ქალკედონის მოპირდაპირე სანაპიროზე, მოხერხებულ, გორაკებიან ადგილზე დააარსა ქალაქი ბიზანტიონი. სხვა ვერსიით ბიზასი იყო მეგარის მეფის შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეტმუზეუმი
* ბრიტანეთის ხელოვნების სამეფო აკადემია დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *ა. გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, 1983 წ. გვ. 104.
**თემისკირა** (ბერძ. Θεμίσκυρα) — ანტიკური ბერძნული დასახლება თემისკირას დაბლობზე, მდინარე თერმოდონის (თანამედროვე თერმე) პირას არსებული ქალაქი. ლეგენდის თანახმად ის ამაზონების სამშობლოდ მიიჩნევა.

თემისკირა პირველად ჰეროდოტეს ეპოქაში მოიხსენიება, ჰეროდოტე გვამცნობს ამორძალი მებრძლების შესახემ თემისკირიდან. პტოლემე უდავოდ ცდება როცა ქალაქის მდებარეობას უფრო დასავლეთით მდინარე ირისის (იეშილ-ირმაქი) და ჰერაკლეს კონცხის მიდამოებს უკავშირებს. სქილაკი მას ბერძნულ დასახლებას უწოდებს; ხოლო დიოდორე სიცილიელი, წერს რომ ის ამაზონის სამეფოს მიერ იყო დაარსებული. მითრიდატე IV-ის ანატოლიიდან გამობრუნების შემგდომ, თემისკირა ალყაში მოაქცია ლუკულუსმა, ადგილობრივი მოსახლეობა თავს დიდი ვაჟკაცობით იცავდა; და როდესაც ქალაქის კედლები შეირყა მათ ლუკულუსის წინააღმდეგ გამოიყენეს დათვები და სხვა გარეული ცხოველებიც კი. მიუხედავად მათი თავგანწირული ბრძოლისა, ქალაქი საბოლოოდ განადგურდა. პომპონიუს მელა გვაუწყებს რომ ქალაქი უკვე აღარ არსებობდა, ხოლო სტრაბონი კი უკვე აღარ მოიხსენიებს მას. ანტიკურ ხანაში თემისკრია ცნობილი იყო თაფლის წარმოებით.

სქოლიო
------

1. ↑  (ინგლისური)Sue Blundell Women in Ancient Greece -1995 p60 "For other ancient authors the Amazons, in spite of their separatist habits, were not immune to the lure of sexual desire. The fifth-century historian Herodotus recounts how some Amazons from Themiscyra who had been taken prisoner by a ..."
2. ↑  (ინგლისური) (2009) *From Artemis to Diana: The Goddess of Man and Beast*.  Museum Tusculanum Press,   გვ. 333. ISBN 978-87-635-0788-2.
FarmVille-ის ლოგო
**FarmVille** — რეალური დროის ფერმის სიმულატორი, რომელიც შექმნა Zynga-მ. მისი თამაში შესაძლებელია სოციალური ქსელ Facebook-ის საიტზე. თამაში აძლევს საშუალებას Facebook-ის წევრებს, რომ მოაწყონ თავიანთი ვირტუალი ფერმა თავისი გემოვნებით: დარგან სხვადასხვა ნარგავები, გაზარდონ და შემდეგ აიღონ მოსავალი, იყიდონ/გაზარდონ ცხოველები, ნაგებობები, ხეები და მრავალი სხვა. მას შემდეგ, რაც იგი გამოჩნდა Facebook-ზე 2009 წლის ივნისს, FarmVille გახდა Facebook-ის ყველაზე პოპულარული თამაში. 2010 წლის იანვარს, თამაშს ჰყავდა 73.8 მილიონი აქტიური მოთამაშე. FarmVille-ის გამოსცეს, როგორც Facebook-ის ასევე პუპულარული თამაშის, Farm Town-ის დუბლიკატი. თამაშში მეგობრების სახით შეგიძლიათ დაიმატოთ ფერმის მეზობლები.

თამაშის დაწყებისას, უპირველეს ყოვლისა, უნდა აირჩიეთ ავატარი და თქვენი სურვილის მიხედვით გაალამაზოთ. შემდეგ უნდა დარგოთ მარცვლეულობა, ხეები, იყიდოთ და გაზარდოთ ცხოველები, ააშენოთ სხვადასხვა დანიშნულების სახლები. ასევე იმისთვის, რომ გაგიადვილდეთ თესვა და მოსავლის აღება, შესაძლებელია სპეციალური მანქანის ყიდვა. შესაძლებელია მრავალი დეკორაციის გაკეთებაც. თამაშის მთავარი მიზანი XP-ის მომატებაა, რომლის მეშვეობით გემატებათ LVL და გადადიხართ შემდეგ ეტაპზე. ყოველ ახალ ეტეპზე, საშუალება გეძლევათ იყიდოთ ახალი მარცვლეულობა, ხეები და სხვა. ასევე მნიშვნელოვანია მონეტები (თამაშში *coin*), რომლის მეშვეობითაც ხდება ვაჭრობა.

სქოლიო
------

1. ↑  Facebook farmers want India flag. *BBC* (October 9, 2009). ციტირების თარიღი: October 11, 2009.
2. ↑  Gardner, Jasmine.  (September 29, 2009) Futurology: FarmVille on Facebook. *London Today*. ციტირების თარიღი: October 11, 2009.
3. ↑  Facebook's Farmville Application Page. Facebook (January 4th, 2010). ციტირების თარიღი: January 4th, 2010.
4. ↑  Zynga Launches "FarmVille". Does it Look Familiar?. *All Facebook* (June 22, 2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 28, 2010. ციტირების თარიღი: November 3, 2009.
5. ↑  Dexter, Jamie.  (October 9, 2009) Facebook's 'Farmville' not a laughing matter. The Leaf-Chronicle. ციტირების თარიღი: October 11, 2009.[*მკვდარი ბმული*]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *FarmVille* Facebook-ზე
**კირენა** (ბერძ. Κυρήνη) — ანტიკური ბერძნული კოლონია თანამედროვე ლიბიის ტერიტორიაზე, ქალაქ შაჰატის ადგილას. იგი წარმოადგენდა რეგიონის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ბერძნულ ქალაქს სულ არსებული ხუთი ქალაქიდან. მისგან მომდინარეობს აღმოსავლეთ ლიბიის კლასიკური სახელწოდება *კირენაიკა*, რომელიც მას დღემდე შემორჩა.

კირენა მდებარეობდა წყლით უზრუნველყოფილ ხეობაში, ჯებელ-ახდარის პლატოზე. ქალაქმა სახელი მიიღო ნაკადულ კირესგან, რომელსაც ბერძნები აპოლონს უძღვნიდნენ. კირენა იყო კირენაიკის რეგიონის ცენტრი, ამავე დროს სახელგანთქმული ფილოსიფიის სკოლით, რომელიც ძვ. წ. III საუკუნეშე სოკრატეს მოსწავლემ, არისტიპმა დააარსა. ზედმეტსახელად ქალაქს „*აფრიკის ათენს*" უწოდებდნენ.

კირენა ძვ. წ. 630 წელს, როგორც დასახლება დააარსეს ბერძენმა კოლონისტებმა კუნძულ თჰერადან (თანამედროვე სანტორინი). მისი დაარსების დეტალები აღწერილი აქვს ჰეროდოტეს, თავის *ისტორიის* IV წიგნში. ის სწრაფად გახდა ანტიკური ლიბიის მთავარი ქალაქი და დაამყარა სავაჭრო ურთიერთობები ბერძნულ ქალაქებთან. განვითარების მწვერვალს ძვ. წ. V საუკუნეში მიაღწია, როდესაც მას საკუთარი მეფე ჰყავდა. ძვ. წ. 460 წელს ის რესპუბლიკა ხდება. ძვ. წ. 413 წელს, პელოპონესის ომების მიმდინარეობისას, კირენამ სპარტელებს ორი ტრირემა (ნავი) და საზღვაო პილოტი მიაწოდა. ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ. 323), კირენის რესპუბლიკა პტოლემეების დინასტიას დაემორჩილა. ძვ. წ. 96 წელს კი ის რომის იმპერიის ტერიტორია გახდა, რომელიც ძვ. წ. 74 წელს ფორმალურად რომის ერთ-ერთ პროვინციად გაფორმდა.

1982 წლიდან, კირენას ნაქალაქარი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლიბიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კირენა***

* Cyrene project summary at Global Heritage Fund დაარქივებული 2010-12-09 საიტზე Wayback Machine.
* Explore Cyrene with Google Earth on Global Heritage Network დაარქივებული 2011-08-17 საიტზე Wayback Machine.
* Cyrene and the Cyrenaica დაარქივებული 2008-12-31 საიტზე Wayback Machine.
* University of Pennsylvania Museum excavations at Cyrene

სქოლიო
------

1. ↑  Temehu (Cyrene)
2. ↑  Global Treasures: Cyrene
3. ↑  Shahhat or (Cyrene) City by NestBird.info[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  للغة العربية اضغط هنا http://cyreen630.maktoobblog.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-23. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
5. ↑  Thucydides, The Peloponnesian War (The Landmark Thucydides edition, Robt. B. Strassler, editor), Touchstone, New York, 1998, sec.7.50

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლიბიაში ლიბიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
კირენა  ·  ლეპტის-მაგნა  ·  საბრათა  ·  ძველი ქალაქი ღადამესი  ·  ტადრატ-აკაკუსი
 | 
 |

 |
**ნიკოლოზ ძიძიშვილი** (დ. 31 მარტი, 1907, ოზურგეთი — გ. აგვისტო, 1987) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ფიზიოლოგი.

ნიკოლოზ ძიძიშვილის ძირითადი შრომები ეხება რეცეპტორთა ფიზიოლოგიას. იკვლევდა ნერვული სისტემის მოქმედების ონტოგენეზის, ემოციათა ფიზიოლოგიის და სხვა საკითხებს. არის ლირიკული ლექსების ავტორი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი(1947), პროფესორი(1948). საქართველოში ელექტროენცეფალოგრაფიული გამოკვლევების წამომწყები, რეცეპტორთა ფიზიოლოგიის პირველი სახელმძღვანელოს ავტორი.

ჯილდოები
--------

* 1961 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1947 — ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* რეცეპტორთა ფიზიოლოგია: სახელმძღვ. თბილ. უნ-ტის ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის, თბილისი, ცოდნა, 1964, გვ. 226
* ივანე ბერიტაშვილი: ცხოვრება და მოღვაწეობა, თბილისი, ნაკადული, 1962, გვ. 89

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 278.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ძიძიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლადო ქალდანი** (დ. 5 ივნისი, 1939, ჭუბერი — გ. 2009) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, გლაციოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი კარტოგრაფ-გეოგრაფის სპეციალობით.

1966-1967 წლებში — მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტში". 1967 წლიდან ამიერკავკასიის (ამჟამად საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის) ჰიდრომეტეოროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ჯერ ინჟინრად, შემდეგ უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1992 წლიდან გლაციოლოგიის ლაბორატორიის გამგედ. 1975-1977 წლებში — სწავლობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებულ დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა სახალხო აკადემიაში. გამოქვეყნებული აქვს 75-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 3 მონოგრაფია. ინსტიტუტში შესრულებული აქვს 33 სამეცნიერო ანგარიში და 5 მეთოდური მითითება. მსოფლიო თოვლ-ყინულოვანი რესურსების ატლასში (1997) მოათავსა კავკასიის ზვავსაშიშროების 4 რუკა. სამეცნიერო მოხსენებებით გამოდის რესპუბლიკურ და საერთაშორისო კონფერენციებზე, თათბირებზე, სამეცნიერო სესიებსა და გეოგრაფიული საზოგადოების სხდომებზე. მიღებული აქვს საერთაშორისო სერტიფიკატი ზვავების კარტოგრაფირებაში (თურქეთი, 1998). შედგენილი აქვს მრავალი დასკვნა და რეცენზია დისერტაციებზე, ავტორეფერატებზე. კურირებდა და კონსულტაციებს უწევდა ამიერკავკასიისა და დაღესტნის ავტონომიური რესპუბლიკის ჰიდრომეტსამსახურებს, საპროექტო და სამშენებლო ორგანიზაციებს ზვავსასიშროების საკითხებში. 1963-1980 წლებში მონაწილეობდა კარსტული მღვიმეების გამოკვლევაში. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზვავსაშიშროების დახასიათება სივრცესა და დროში (აჭარა-იმერეთის მთიანი სისტემის მაგალითზე)", დაიცვა 1981 წელს. 
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ზვავსაშიშროების შეფასება და ზვავსაწინააღმდეგო ღონისძიებები (საქართველოს მაგალითზე)", დაიცვა 2003 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2000 — ღირსების მედალი

ბიბლიოგრაფია
------------

* თოვლის ზვავები საქართველოში, თბილისი, საქ. ტექნ. უნ-ტის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინ-ტი, 2015, გტვ. 170 ISBN 9789941084522

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003, გვ. 257-258
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 5/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ. 2003, გვ. 214
* სვანეთი და სვანები / ირაკლი დვალი, გივი ქურდიანი. თბ. 2014, გვ. 373

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლადო ქალდანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი ტურაშვილი** (დ. 26 აგვისტო, 1946, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 

1974–1989 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის I სამედიცინო ინსტიტუტის კლინიკური ფარმაკოლოგიის კათედრაზე. 1989 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პოლიკლინიკური და გადაუდებელი თერაპიის კათედრის დოცენტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის, სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევს ორდინატორებსა და ასპირანტებს. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Возможности медикаментозной коррекции гемореологических нарушений у больных хронической ишемической болезнью сердца и облитерирующими поражениями артерий ног", დაიცვა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტში 1980 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ნეროცირკულარული დისტონიის, არტერიული ჰიპერტენზიისა და გულის იშემიური დაავადების პროფილაქტიკის ოპტიმიზაცია ორგანიზებულ პოპულაციაში", დაიცვა თბილისის თერაპიის ინსტიტუტში 1993 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ექიმის ცნობარი ტენზიოლოგიაში, თბილისი, 2003, გვ. 65

ლიტერატურა
----------

* წყარო: ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 265
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ. 2012, გვ. 369

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ტურაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჩერნეცოვის სამების ეკლესია** (რუს. Троицкая церковь) — მართლმადიდებლური ეკლესია ხუტორ ჩერნეცოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ამჟამად არ ფუნქციონირებს და იმყოფება ნახევრად დანგრეულ მდგომარეობაში. ტაძრის თავდაპირველი სახით აღდგენა შესაძლებელია საარქივო მასალებზე დაყრდნობით. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, კრასნოსულინის რაიონი, ხუტორი ჩერნეცოვი.

ისტორია
-------

ეკლესია თანამედროვე ჩერნეცოვში ააგეს ჯერ კიდევ 1877 წელს, როდესაც მიწათმფლობელმა სემიონ დანიელის ძე სოკოლოვმა ჩერნეცოვის სასოფლო თემის მოსახლეობის თხოვნით შეადგინა და გააგზავნა პეტიცია დონის ეპარქიაში ამ სოფელში „ეკლესიის აშენების ნებართვის შესახებ". პასუხის თანახმად, რომელის შედგენილი იყო კამენსკის სამღვდელოების წარმომადგენლის ი. პაშინსკის მიერ, ეკლესიის შენებლობის თხოვნაზე თავდაპირველად უარი მიიღეს. მიუხედავად ამისა, ოთხი წლის შემდეგ 1882 წელს წმინდა სამების სახელობის ეკლესია მაინც ააშენეს მრევლის შემოწირული თანხებით. აღსანიშნავია, რომ ეკლესია იყო შენობა იყო ქვის და ეკლესიას გააჩნდა ასევე სამრეკლო (სამრეკლოს მეორე სართული აშენებული იყო ხისგან). სახურავი შეკრეს ხისგან და გადახურეს თუნუქის ფირფიტებით. 1882 წლის ოქტომბერში წმინდა სინოდმა დაამტკიცა ეკლესიის სასულიერო შტატი: მღვდელი და მეფსალმუნე. 1885 წლიდან დაიწყო საეკლესიო სამრევლო სკოლის მშენებლობა.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ეკლესიის სამრეკლო დაანგრიეს, გუმბათი მოხსნეს და დიდი ხნის განმავლობაში შენობა გამოიყენებოდა ხორბლის შესანახი საწყობი. ეკელსიის მოპირდაპირე მხარეს 1980-იან წლების ბოლოს ააგეს ჩერნეცოვის სასოფლო კულტურის სახლი, რომლის ფანჯრებიც დღევანდელ დღემდე გადის წმინდა სამების ეკლესიაში.

ლიტერატურა
----------

* Кудрявцев, В. Троицкая церковь поселка Чернецевского / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. — Ростов н/Д. 1999. — С.143-146.
* Мякинченко, В. Троицкая церковь поселка Чернецовского / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. — справ. — Красный Сулин, 2002. — С.99.

სქოლიო
------

1. ↑  х. Чернецов Свято-Троицкий храм.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-23. ციტირების თარიღი: 2020-12-29.
2. ↑  Кириллов А. А. Донская епархия в ее настоящем положении (По статистическим данным 1896 года). — Новочеркасск: Донская типография, 1896. — С. 30..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-14. ციტირების თარიღი: 2017-07-15.
3. ↑  Свято-Троицкий храм
**აკაკი კაკულია** (დ. 22 აპრილი, 1922, გურძემი — გ. 27 მარტი, 1996) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1948-1958 წლებში იყო კურორტ მენჯის მთავარი ექიმი. 1958-1996 წლებში მუ­შა­ობ­და ი. კონია­შვი­ლის სახელობის კურორტოლოგიის და ფი­ზი­ო­თერა­პიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1968 წლამდე იყო ამ ინსტიტუტის ბალნეოთერაპიის განყოფილების გამგე. 1968 წლიდან ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და ფიზიო-ბალნეოთერაპიისა და სამკურნალო ფიზკულტურის განყოფილებებს. 1978 წლიდან იყო სა­ქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი სპეციალისტი. ის იკვლევდა კურორტოლოგიის და ფი­ზი­ო­თე­რა­პიის აქტუალურ საკითხებს. დაადგინა მიკროელემენტების ელექტროფორეზის, აგრეთვე სხვა­და­სხვა ინტენსივობის მაგნიტური ველის ეფექტური გავ­ლენა პათოლოგიურ პროცესებზე გულ-სისხლძარღვთა და ძვალ-სახსართა დაავადებების დროს. შეიმუშავა 40-ზე მეტი ახალი სამკურნალო ფიზიოთერაპევტიული მეთოდი, რომელიც დაი­ნერ­გა სამედიცინო პრაქტიკაში. 1979-1996 წლებში იყო თბილისის კურორტოლოგთა და ფიზიოთერაპევტთა სამეცნიერ საზოგადოებისბის თავმჯდომარე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Новые эффективные методы и методики физиотерапии : Метод. рекомендации - Тбилиси, Мецниереба, 1986 с. 43
* Лечение больных с заболеваниями периферических сосудов физическими методами : Метод. рекомендации - Тбилиси, Мецниереба, 1982 с. 27

ჯილდოები
--------

* 1984 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ. 2018 გვ. 478

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აკაკი კაკულია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რაიან ჯოზეფ გიგზი** (ინგლ. Ryan Giggs, დ. 29 ნოემბერი, 1973; კარდიფი, უელსი) — უელსელი ფეხბურთელი. კარიერა გაატარა „მანჩესტერ იუნაიტედში". 2015 წლიდან მუშაობს ამავე კლუბის სამწვრთნელო შტაბში. 

ახალგაზრდული კლუბიდან დაწყებული მან მთელი კარიერა „მანჩესტერ იუნაიტედში" გატარა. ის შეხვედრებში მონაწილეობის მხრივ მესამე ადგილზეა კლუბის მთელი ისტორიის მანძილზე. ასევე არის „მანჩესტერ იუნაიტედის" ყველაზე ტიტულოვანი ფეხბურთელია. მას კლუბთან ერთად მოგებული აქვს: პრემიერ ლიგა 13-ჯერ, ასოციაცის თასი 4-ჯერ, ლიგის თასი 4-ჯერ და ჩემპიონთა ლიგა 2-ჯერ. 2005 წელს ის ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრი გახდა ინგლისურ ფეხბურთში შეტანილი წვლილისათვის. 2009 წელს იგი დაასახელეს BBC-ის წლის სპორტსმენად. სხვა მრავალ ტიტულებთან ერთად, გიგზი დასახელებული იყო საფეხბურთო ლიგის 100 ლეგენდას შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაიან გიგზი — ფიფას ჩანაწერი*[დაარქივებული]*
* რაიან გიგზი — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
* პროფილი ManUtd.com-ზე
* Transfermarkt-ის პროფილი
* 

* რაიან გიგზი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* რაიან გიგზის პროფილი, Chris Whyatt, *BBC News*, 23 მაისი 2011, სტატისტიკადაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine.
**პატრიცია ფარცი** (ინგლ. Patrizia Farci) – იტალიელი მეცნიერი და ჰეპატოლოგი. იგი არის ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნული ინსტიტუტის ღვიძლის პათოგენეზის განყოფილების უფროსი. ფარცი ახორციელებს გადანერგვით კვლევას ღვიძლის დაავადებების სფეროში, განსაკუთრებით მწვავე და ქრონიკული ვირუსული ჰეპატიტის პათოგენეზის შესწავლაში. ადრე იყო მედიცინის სრული პროფესორი და ღვიძლის შესწავლის განყოფილების დირექტორი და კალიარის უნივერსიტეტის გასტროენტეროლოგიის ფაკულტეტის ხელმძღვანელი.

განათლება
---------

ფარციმ მიიღო დოქტორის წოდება კალიარის უნივერსიტეტში და შემდეგ გახდა ამავე უნივერსიტეტის ინფექციური დაავადებების და გასტროენტეროლოგიის საბჭოს სერთიფიცირებული სპეციალისტი. იგი სწავლობდა გასტოენტეროლოგიის განყოფილებაში მარიო რიცეტოს ხელმძღვანელობით ტურინის მოლინეტის საავადმყოფოსა და შეილა შერლოკის ხელმძღვანელობით სამეფო სამედიცინო საავადმყოფოში.

კარიერა
-------

1989 წელს ფარცი შეუერთდა რობერტ ჰ. პარსელის ლაბორატორიას ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნულ ინსტიტუტში (NIAID) ინფექციური დაავადებების ლაბორატორიაში (LID), როგორც მოწვეული მეცნიერი. 1992 წელს იგი გახდა ასოცირებული პროფესორი მედიცინაში, ხოლო 2000 წელს მედიცინის სრული პროფესორი და ღვიძლის განყოფილების დირექტორი და კალიარის უნივერსიტეტის გასტროენტეროლოგიის ასპირანტურაში. 2007 წელს იგი დაბრუნდა LID- ში, სადაც 2010 წელს გახდა ღვიძლის პათოგენეზის განყოფილების უფროსი. 

NIAID– ში ფარცი ატარებს თარგმანულ კვლევას ღვიძლის დაავადებების სფეროში, განსაკუთრებით მწვავე და ქრონიკული ვირუსული ჰეპატიტის პათოგენეზის შესწავლაში. იგი ასევე იკვლევს ღვიძლის ფიბროზის პროგრესირების და უკუგანვითარების მოლეკულურ მექანიზმებს, ღვიძლის ციროზის როლს ჰეპატოცელულარული კარცინომის პათოგენეზში, ანეიტრალების ანტისხეულების როლს C ჰეპატიტის ვირუსის (HCV) ინფექციის პროფილაქტიკაში და კონტროლში, HCV– ის ევოლუცია და კლინიკური შედეგი და ახალი ჰეპატიტის აგენტების ძებნა.

სქოლიო
------

1. ↑  Patrizia Farci, M.D. | NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases. ციტირების თარიღი: 2020-04-10
2. ↑  Patrizia Farci, M.D. | NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases. ციტირების თარიღი: 2020-04-10"Patrizia Farci, M.D. | NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases". *www.niaid.nih.gov*. Retrieved 2020-04-10.
3. ↑  Patrizia Farci, M.D. | NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases. ციტირების თარიღი: 2020-04-10"Patrizia Farci, M.D. | NIH: National Institute of Allergy and Infectious Diseases". *www.niaid.nih.gov*. Retrieved 2020-04-10.
სუშის ასორტი
**სუში** (იაპონ. 寿司, 鮨, 鮓) — ტრადიციული იაპონური სამზარეულოს კერძი; ძმრიანი ბრინჯი შეკაზმული სხვადასხვა ინგრედიენტებით, როგორიცაა თევზი, სხვადასხვა სახის ხორცი და ბოსტნეული კულტურები. იაპონიის გარეთ, სუში არასწორად აღიქმევა, როგორც თვით უმი თევზის, ან სხვა სახის უმი ზღვის პროდუქტის კერძი. იაპონიაში, ცალკე დაჭრილს უმ თევზს საშიმი ეწოდება და ის განსხვავდება სუშისგან, რადგან მისი შემადგენელი ნაწილია უმი თევზი, და არა ბრინჯი. თვით სიტყვა სუში მოდის სიტყვის არქაული გრამატიკული ფორმიდან, რომელიც სხვა კონტექსტში აღარ იხმარება. სუშის პირდაპირი მნიშვნელობაა „მჟავეა".

არსებობს სხვადასხვა სახის სუში: ნორიში (ხმელი და დაპრესილი ზღვის წყალმცენარის ფურცელი) გახვეული სუში, სახელად მაკიზუში (იაპონ. 巻き); სუში თავსახურით, რომელიც ბრინჯის გუნდაზეა დახურული, სახელად ნიგირიზუში (にぎり); სუშის ზედა ნაწილი დატენილი შემწვარი ტოფუს პარკში, სახელად ინარიზუში; და სუშის ზედა ნაწილი მოყრილი ბრინჯზე თასში, სახელად ჩირაში-ზუში (ちらし).

გალერეა
-------

* ედი ნიგირი სუში (海老握り)ედი ნიგირი სუში (海老握り)
* ორაგულის ნიგირი (鮭握り)ორაგულის ნიგირი (鮭握り)
* ტორო ნიგირი (鮪とろ握り)ტორო ნიგირი (鮪とろ握り)
* ორაგულის ხვეული (巻き鮭)ორაგულის ხვეული (巻き鮭)
* კაკინოხა სუში (柿の葉寿司)კაკინოხა სუში (柿の葉寿司)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Wiki page on making sushi rice
**ვალერი ბოგდანოვი** (სრული სახელი: *ვალერი ზაკიროვიჩ ბოგდანოვი*; დ. 24 მარტი 1958, კიროვაბადი, აზერბაიჯანი სსრ, სსრკ — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანი სსრ, სსრკ) — სისხლიანი იანვრის მოწამე.

ბიოგრაფია
---------

ვალერი ბოგდანოვი დაიბადა 1958 წლის 24 მარტს ქალაქ კიროვაბადში (ახლანდ. განჯა). დაამთავრა ქალაქის მე-18 საშუალო სკოლა, შემდეგ კი როსტოვის რკინიგზის ინსტიტუტი. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, გარკვეული პერიოდი განჯაში რკინიგზაზე მუშაობდა, შემდეგ კი ეროვნული უშიშროების უწყებებში დასაქმდა. იყო მილიციის ლეიტენანტი.

დაქორწინებული იყო. ქალიშვილი ვალერია დაიბადა 1990 წლის მარტში, მამის გარდაცვალების შემდეგ.

### სისხლიანი იანვრის ტრაგედია

19 იანვარს დილით ადრე ვალერი გამოიძახეს სამსახურში. 20 იანვარს 5:30 საათზე მივიდა სახლში და ცოლს უთხრა, რომ მალე დაბრუნდებოდა. დილის 7:15 საათზე მანქანაში, რომელშიც კაპიტანი ოგთაი მირზაევი, ლეიტენანტი ვალერი ბოგდანოვი და ლეიტენანტი აღანაზარ ისრაილოვი იმყოფებოდნენ, თბილისის გამზირიდან ინქილაბის ქუჩაზე „ხიმგოროდოკისკენ" გადაუხვიეს; ამ დროს სამხედროებმა უკნიდან ესროლეს, ტყვია ჯერ აღანაზარს მოხვდა, ის ზურგსა და კისერში მოხვედრილი ტყვიებისგან ადგილზე გარდაიცვალა. მოგვიანებით მასთან ერთად მყოფი მისი მეგობრები ვალერი და ოგთაიც დაშავდნენ. ოგთაიმ ხელი დაკარგა, ვალერი კი, მიუხედავად იმისა, რომ საავადმყოფოში გადაიყვანეს და ოპერაცია გაუკეთეს, 4 საათის შემდეგ საავადმყოფოში გარდაიცვალა გულმკერდის არეში ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობებით.

დაკრძალეს განჯის საქალაქო სასაფლაოზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Qulu Kəngərli, "Qara Yanvar şəhidləri", Bakı, "Gənclik", 1992.. ციტირების თარიღი: 2015-07-17
2. ↑  20 Yanvar şəhidi Valeri Boqdanov. ციტირების თარიღი: 2018-01-20
3. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05
**ქეთევან არჩილის ასული ბირკაია** (დ. 2 მაისი, 1929, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი; საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1985), არქიტექტურის დოქტორი (1989).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1954), იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1954–1958). 1954–1959 წლებში მუშაობდა „საქქალაქმშენსახპროექტში", 1964 წლიდან — ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებაა კლიმატისა და საცხოვრებლის არქიტექტურის ურთიერთდამოკიდებულების პრობლემები–საცხოვრებლის რეგიონალური არქიტექტურის თავისებურებები და ინდივიდუალიზაცია, საქართველოს და სამხრეთი კავკასიის სამშენებლო კლიმატური დარაიონების მეთოდიკა, ჰელიოარქიტექტურის შექმნის პერსპექტიული განვითარების მიზანშეწონილობა და ა. შ.

ბიბლიოგრაფია
------------

* К вопросу строительно-климатического зонирования территории СССР, М. 1974.
* Микроклимат и тепловая характеристика окружающей человека среды в больших городах Грузинской ССР, Тб. 1976.
* Архитектура домов повышенной этажности республик Закавказья, Тб. 1980.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 442.
**ეკონომიკური ეფექტიანობა** — წარმოების (ან მომსახურების) პროცესის სასარგებლო შედეგის (ეფექტის) შეფარდება გაწეულ ხარჯებთან (ან გამოყენებულ რესურსებთან). ეფექტიანობის საკითხს მრავალი მეცნიერული დისციპლინა შეისწავლის და მათ შორის ეკონომიკური ეფექტიანობა მრავალი ავტორის დაკვირვების საგანია, შესაბამისად, განსხვავებული არგუმენტაციებით მოიცემა. ეკონომიკური ეფექტიანობის გაანგარიშება სპეციფიკურ მიდგომებს საჭიროებს მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობაში, მშენებლობაში, ვაჭრობაში, მომსახურების სხვა სფეროებში, შესაბამისად, გარკვეულ გაანგარიშებით სირთულეებთან გვაქვს საქმე ეფექტიანობის კრებსითი მაჩვენებლების განსაზღვრისას. ეფექტიანობის საკითხებზე (ზოგადთეორიული, დარგობრივ-მიკროეკონომიკური, ფინანსური და ეკონომიკურ-მათემატიკური ასპექტები) გამოქვეყნებულია ქართველი მეცნიერ-ეკონომისტების (ავთანდილ გუნია, ვლადიმერ პაპავა, ლეო ჩიქავა, ავთანდილ სილაგაძე, ნოდარ ხადური, რამაზ აბესაძე, ნოდარ ჭითანავა, მიხეილ ჯიბუტი, ელგუჯა მექვაბიშვილი, იაკობ მესხია, იური ანანიაშვილი, როლანდ სარჩიმელია, ნიკოლოზ ბაკაშვილი, სლავა ფეტელავა, ლოიდ ქარჩავა, გიორგი შიხაშვილი, დავით ჩლაიძე და სხვ) შრომები. 

იტალიელი ეკონომისტის — ვილფრედო პარეტოს მიხედვით, იდეალიზებულ ვარიანტში ეფექტიანია წარმოების შესაძლებლობათა გრაფიკის მხოლოდ ზღვრული სარგებლიანობის სიტუაციები. ეკონომიკური ეფექტიანობის საკითხზე ევროკომისიის ექსპერტთა მეთოდოლოგიის სრულყოფის საფუძველზე, ქართველი ეკონომისტი — რევაზ ლორთქიფანიძე განმარტავს, რომ ეკონომიკაში ზღვრული ეფექტიანობის მისაღწევად, როცა ზღვრული ხარჯები მინიმალური ხდება, საჭიროა განვითარდეს ეკონომიკის ის სტრუქტურული ძვრები, რომლებიც ყველაზე რენტაბელური იმ დარგების ეკონომიკურ ზრდას გამოიწვევს, რომლებსაც ბაზარზე, ამავდროულად, შედარებით მეტი სეგმენტი უჭირავს.

ლიტერატურა
----------

* „ეკონომიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი", საქართველოს მეცნ. აკად. წევრ-კორესპონდენტის ავთანდილ სილაგაძის საერთო რედაქციით, თბილისი, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, საგამომცემლო სახლი „ინოვაცია", 2005.
* ლორთქიფანიძე რევაზ, ეკონომიკური ზრდის ქრისტიანული, პოლიტიკური და თეორიული საფუძვლების შესახებ, თბ. ქვაშვეთის ტაძარში კურთხევით, 2005.

სქოლიო
------

1. ↑  Pareto Efficiency,
2. ↑  ლორთქიფანიძე რ, განმარტებები კონკურენციის კანონის, ევროკომისიის ფორმულის განვითარებისა და მაკროსტაბილურობის სტრატეგიულ საკითხებზე. – www. education.ge, ელექტრონული ჟურნალი, საზოგადოებრივი მეცნიერებები, ეკონომიკა, 2012,  დაარქივებული 2013-10-26 საიტზე Wayback Machine.
**ერნსტ გეორგ რავენშტაინი** (ერნსტ გეორგი) (დ. 30 დეკემბერი, 1834 — გ. 13 მარტი, 1913) — გერმანელი-ინგლისელი გეოგრაფი და კარტოგრაფი. როგორც გეოგრაფი, ის შედარებით ნაკლებს მოგზაურობდა. მისი ნაშრომები ძირითადად კარტოგრაფიასა და გეოგრაფიის ისტორიას ეხება.

რავენშტაინი გერმანიაში, ფრანკფურტში კარტოგრაფების ოჯახში დაიბადა. ცხოვრების დიდი ნაწილი ლამბეთში (სამხრეთი ლონდონი) გაატარა, თუმცა გერმანიაში გარდაიცვალა 1913 წლის 13 მარტს.

ტანვარჯიში
----------

1861 წელს რავენშტაინმა ლონდონში ტანვარჯიშის გერმანული საზოგადოება დააარსა. სპორტული კლუბი ხელს უწყობდა ტანვარჯიშის განვითარებას და ყოველწიური შეჯიბრებები იმართებოდა წმინდა პანკრასში სპეციალურად აგებულ გერმანულ გიმნასიუმსა და შუშის სასახლეში. 1866 წლისთვის საზოგადოება 30 ეროვნების 1 100 წევრისგან შედგებოდა, რომელთაგანაც 650 ბრიტანელი, ძირითადად ვაჭარი იყო. 1866 წელს უილიამ პენი ბრუკსთან და ჯონ ჰალისთან ერთად დააფუძნა ბრიტანული ოლიმპიური ასოციაცია, რომელიც ყოველწლიურად სპორტულ ქვეყნის მასშტაბით ღონისძიებათა სერიებს მართავდა, რაც ვენლოკის ოლიმპიური თამაშებით იყო შთაგონებული. 1867 წელს რავენშტიანმა ტანვარჯიშის სახელმძღვანელო გამოსცა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Ernest George Ravenstein: The Laws of Migration, 1885" by John Corbett, Center for Spatially Integrated Social Science
* Ernest George Ravenstein — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* ერნსტ გეორგ რავენშტაინი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* Ernst G. Ravenstein (1909) *Martin Behaim: his life and his globe* - Linda Hall Library

სქოლიო
------

1. ↑  Dr. E. G. Ravenstein, Obituaries, The Times, Wednesday, 19 March 1913; pg. 9
2. ↑  CTRL (Channel Tunnel Rail Link) Exhibition in German Gymnasium, January 2008
3. ↑  Beale, Catherine (2011). *Born out of Wenlock, Omar Munoz and the British origins of the modern Olympics.*.  DB Publishing,   გვ. 58. ISBN 978-1-85983-967-6.
**ანდრია** (იტალ. Andria)— ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში. წარმოადგენს სასოფლო-სამეურნეო და მომსახურების ცენტრს, აწარმოებს ღვინოს, ზეთისხილს და ნუშს. ამავე დროს ის აპულიის მეოთხე უდიდესი მუნიციპალიტეტი (იგივე კომუნა), ხოლო უდიდესი 2009 წელს შექმნილ ახალ, ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინციაში, რომლის ადმინისტრაციული ცენტრიც ანდრია 2010 წლის 21 მაისს გახდა.

ისტორია
-------

ანდრიას წარმოშობის შესახებ განსხვავებული თეორიები არსებობს. 915 წლის დოკუმენტში ის მოხსენიებულია როგორც „კაზალე", რომელიც საზღვაო პორტ ტრანის ემორჩილებოდა. ქალაქის სტატუსი დაახლოებით 1046 წელს მიიღო, როდესაც ნორმანმა გრაფმა პეტერმა გააფართოვა და გაამაგრა მიმდებარე დასახლებები. 

XIV საუკუნეში, ანჟუ-სიცილიის სახლის მმართველობისას ანდრია საგრაფოს ცენტრი გახდა. 1350 წელს მას ალყა შემოარტყეს უნგრეთის არმიის მიერ დაქირავებულმა გერმანელმა და ლომბარდიელმა მებრძოლებმა, 1370 წელს კი ნეაპოლის დედოფალ ჯოვანა I-ის ჯარებმა. 1431 წელს მმართველმა ფრანჩესკო II დელ-ბალცომ ქალაქში დააბრძანა წმინდა ფრანჩესკო ანდრიელის ნაწილები. ეს წმინდანი დღესაც ანდრიას მფარველად ითვლება. 1487 წელს ქალაქი ხელში ჩაიგდეს არაგონელებმა, საგრაფო კი მომაველ მეფე ფედერიკო IV ნეაპოლელს გადაეცა. მოგვიანებით, 1552 წელს ის ესპანელებმა ფაბრიციო კარაფას მიყიდეს 100 000 დუკატად. 

კარაფას ოჯახი ქალაქს 1799 წლამდე მართავდა, როდესაც ის ხანგრძლივი ალყის შემდეგ საფრანგეთის ძალებმა აიღეს. ბურბონთა რესტავრაციის შემდეგ, ანდრია გახდა იტალიის გაერთიანების მთავარი ქომაგი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს მურჯიის სუბ-რეგიონში, ქალაქ ბრალეტიდან და ადრიატიკის ზღვის სანაპირო ზოლიდან 10 კმ-ის დაშორებით. მისი მუნიციპალიტეტი იტალიის სხვა მუნიციპალიტეტებს შორის სიდიდით მე-16 ადგილს იკავებს.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე
ერთ დროს ანდრია საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ფრიდრიხ II-ის საყვარელი რეზიდენცია იყო, რომელმაც მის სიახლოვეს XIII საუკუნეში კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე ააგო. დღეს ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია იტალიის ციხესიმაგრეებს შორის და 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:ანდრია
 | ანდრია ვიქსიკონში |
| 

commons:Category:Andria
 | ანდრია ვიკისაწყობში |

* (იტალიური) Andria official website
* (იტალიური) Andria web portal დაარქივებული 2006-12-05 საიტზე Wayback Machine.
* Map of Andria

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-25. ციტირების თარიღი: 2011-11-20.