recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***საჰარა*** (ინგლ. Sahara) — 1983 წელს გადაღებული ფილმი. მთავარ როლებში არიან ბრუკ შილდსი, ლამბერტ უილსონი, ჯონ მილზი და ჰორსტ ბუხჰოლცი. გადაღებულია ენდრიუ მაკლაგლენის მიერ. მუსიკის ავტორი ენიო მორიკონეა. 

1984 წელს ბრუკ შილდსს ამ ფილმისთვის ყველაზე ცუდი მსახიობის ანტიტიტული მიენიჭა.

2005 წელს ლამბერტ უილსონმა მონაწილეობა მიიღო კლაივ კასლერის წიგნის მიხედვით გადაღებულ „საჰარაში".

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმში მოქმედება ხდება 1927 წელს. მამის გარდაცვალების შემდეგ ახალგაზრდა ქალბატონი (შილდსი) მამაკაცის სამოსს გადაიცვამს, მამის ადგილს დაიკავებს და ავტორბოლაში საჰარის უდაბნოს გადაკვეთას გადაწყვეტს. რბოლის ბოლოს გოგონას ატყვევებენ, მაგრამ სჰეიხი ჯაფარი მას ათავისუფლებს, რაც მათი სერიოზული სიყვარულის დასაწყისი ხდება. ფილმის დასრულებამდე ისინი კიდევ უამრავ ფათერაკს გადაეყრებიან.

როლებში
-------

* ბრუკ შილდსი — დეილი
* ლამბერტ უილსონი — ჯაფარი
* ჰორსტ ბუხჰოლცი — ფონ გლესინგი
* ჯონ რის-დეივისი — რასული
* როლანდ ლესი — ბეგი
* კლიფ პოტსი — სთრინგი
* ჯონ მილზი — ქემბრიჯი
* პერი ლენგი — ენდი
* სტივ ფორესტი — გორდონი
* ტუვია ტავი — ბერტოჩელი
* ტერენს ჰარდიმენი — ბრაუნი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „საჰარა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „საჰარა" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „საჰარა" — Rotten Tomatoes


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**საჯინიბოს კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჯინიბოს სამხრეთ-დასავლეთით, საყდრების ხევში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია (8.5X7,8 მ), შემორჩენილია ორი სართულის სიმაღლეზე (კედლების სისქე 1,5 მეტრია). ნაგებია რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. კუთხეების წყობაში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. კარი თაღოვანია. კარს თაღის ნაწილი და სამხრეთ წირთხლი ჩამოშლილი აქვს. კოშკის პირველი სართულის დიდი ნაწილი კედლებიდან ჩამონაშალი ქვებით და მიწითაა ამოვსებული. სართულის აღმოსავლეთით კედლის შუაში ფართო სწორკუთხა სარკმელია, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში. დანარჩენი კედლები ყრუა. მეორე სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. სართულის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი, ხოლო აღმოსავლეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია. მათგან ჩრდილოეთის ერთ-ერთ ნიშში სარკმელია გაჭრილი. კოშკს ხის კოჭებზე დაყრდნობილი სართულშუა გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები). კოშკის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 406.
**ფილიპე II მაკედონელი**, (ბერძ. Φίλιππος Β' ο Μακεδών; დ. დაახლოებით ძვ. წ. 382, პელა — გ. ძვ. წ. 336, ეგია) — ძველი მაკედონიის მეფე (ბასილევსი) ძვ. წ. 359 წლიდან ძვ. წ. 336 წლამდე. ის იყო არგეადების დინასტიის წარმომადგენელი. ისტორიაში მეტწილად შევიდა, როგორც ალექსანდრე დიდის მამა. დაასრულა მაკედონიის სამეფოს გაერთიანება (359), გაატარა მთელი რიგი მნიშვნელოვანი რეფორმები, რითაც საფუძველი ჩაუყარა ქვეყნის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სამხედრო ძლიერებას. შექმნა რეგულარული ჯარი და ძლიერი ფლოტი, გარდაქმნა ცხენოსანთა ჯარი, შექმნა სახელგანთქმული მაკედონური ფალანგი. შემოიღო ერთიანი სამონეტო სისტემა და დაიწყო ოქროს მონეტის გამოშვება. ძვ. წ. 359 წლიდან დაიწყო საბერძნეთის ოლქების დაპყრობა, ძვ. წ. 338 წელს მაკედონია უკვე საბოლოოდ ბატონობდა მთელ საბერძნეთზე; ამის შემდეგ შეუდგა მზადებას სპარსეთში სალაშქროდ, მაგრამ სასახლის კარის შეთქმულების მსხვერპლი გახდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 302.

|  |
| --- |
| **ფილიპე II მაკედონელი** **არგეადების დინასტია****დაიბადა:** ძვ. წ. 382  **გარდაიცვალა:** ძვ. წ. 336 |
| წინამორბედი:ამინტას IV | **მაკედონიის მეფე**ძვ. წ. 359—ძვ. წ. 336 | შემდეგი:ალექსანდრე III |
**ფერღანის ოლქი** (ვილაეთი) (უზბეკ. Farg‘ona viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ფერღანა.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში, ფერღანის ქვაბულის სამხრეთში. ფართობი 6.8 ათასი კმ². ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილშია ქუშთეფეს მასივი და იაზიავანის სტეპი (ცენტრალური ფერღანა), რომლებიც სამხრეთიდან შემოფარგლულია ალაის ქედიდან ჩამონადენი მდინარეების გამოზიდვის კონუსებით. ჰავა კონტინენტურია. ოლქის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარზე მიედინება მდინარე სირდარია. მდინარეები ფართოდაა გამოყენებული სარწყავად. ფერღანის ოლქი მებამბეობისა და მეაბრეშუმეობის მთავარი რაიონია. მთელი სათესი ფართობი სარწყავია. გაყვანილია საირიგაციო არხები და შექმნილია წყალსაცავები (ქარიდონის, ყურღანთეფეს). ნათესების 67% უკავია ტექნიკურ კულტურებს (ბამბა). მოჰყავთ სიმინდი, ხორბალი, ბრინჯი, სუბტროპიკული კულტურები (ბროწეული, ლეღვი), ვაშლი, გარგარი, ყურძენი და სხვა. კარტოფილი და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები — ქალაქის გარეუბნებში. მებამბეობის რაიონებში განვითარებულია მეაბრეშუმეობა. მეცხოველეობა სახორცო-სარძეო მიმართულებისაა. მცხვილ რქოსანი საქონელი სარწყავ ზონაშია, ბუნებრივ საძოვრებზე მისდევენ მეცხვარეობას. ქალაქი ფერღანა ავიახაზებით უკავშირდება ქვეყნისა და აზიის მრავალ ქალაქს.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1964).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 272-273.

სქოლიო
------

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 უზბეკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა |
| --- |
|  |
| დედაქალაქი | 
ტაშკენტი |
|  |
| რესპუბლიკა | 
ყარაყალპაკეთი |
|  |
| ოლქები | 
ანდიჯანი **·** ბუხარა **·**  კაშკადარია  **·**  ნავოი **·**  ნამანგანი  **·**  სამარყანდი **·**  სურხანდარია **·**  სირდარია  **·**  ტაშკენტი **·** ფერღანა **·** ხორეზმი  **·** ჯიზახი |

 |
**სიბილა კლეველი** (გერმ. Sibylle von Kleve; დ. 17 იანვარი, 1512 — გ. 21 თებერვალი, 1554) — ლა მარკთა დინასტიის წარმომადგენელი. კლევის ჰერცოგ იოჰან III-ის უფროსი ასული. ინგლისის დედოფალ ანა კლეველის უფროსი და. საქსონიის კურფიურსტი 1532-47 წლებში როგორც იოჰან ფრიდრიხ I-ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

სიბილა დაიბადა 1512 წლის 17 იანვარს ქალაქ დიუსელდორფში. იგი იყო კლევის ჰერცოგ იოჰან III-ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარია იულიხ-ბერგელის პირველი შვილი. მას სამი უმცროსი და-ძმა ჰყავდა: ანა (შემდგომში ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი), ვილჰელმი (შემდგომში იულიხ-კლევ-ბერგის ჰერცოგი) და ამალია. 

1526 წლის სექტემბერში სიბილა საქსონიის კურფიურსტ იოჰან ფრიდრიხ I-ზე დაინიშნა. ხანგრძლივი საქორწინო მოლაპარაკებების შემდეგ, იოჰანისა და სიბილას საქორწინო ცერემონიალი 1527 წლის 9 თებერვალს შედგა ქალაქ ტორგაუში. ოცწლიანი ქორწინებიდან წყვილს სულ ოთხი ვაჟი შეეძინა, რომელთაგან სამმა მიაღწია სრულწლოვანებამდე და სამივე მათგანი გახდა საქსონიის მონარქი. 

1532 წელს მისი მამამთილის გარდაცვალების შემდეგ, იოჰან ფრიდრიხი საქსონიის კურფიურსტი ხდება და სიბილა საქსონიის ყველაზე გავლენიან ქალად გვევლინება.

შმალკადენის ომების დროს კათოლიკეებმა სიბილას ქმარი ტყვეობაში ჩაიგდეს, მისი გამოსყიდვა კი ძლივს მოახერხეს. მისი არ ყოფნისას მმართველობის მთელი სიმძიმე სიბილას დააწვა კისერზე. სწორედ ამ დროს მოხდა სატახტო ქალაქ ვიტენბერგის კაპიტულაცია. თავისი ცოლისა და ვაჟების გამოსახსნელად, ახლად განთავისუფლებულმა იოჰან ფრიდრიხმა მალევე დიდი ჯარები შეკრიბა და მორის საქსონიელის მეთაურობით ალყა შემოარტყა ვიტენბერგს, თუმცა თავად კვლავ ტყვედ ჩავარდა, ხელისუფლება კი მორისმა ჩაიგდო ხელში. 

1552 წელს, ხუთწლიანი ტყვეობის შემდეგ განთავისუფლებულმა საქსონიის სამეფო ოჯახმა გაერთიანება მოახერხა, თუმცა ეს დიდ ხანს არ გაგრძელებულა. 1554 წელს გარდაიცვალა იოჰან ფრიდრიხ I, სიბილა კი მასზე დარდმა შეიწირა და სულ ერთ თვეში თავადაც აღესრულა. ისინი ერთად დაკრძალეს, ქალაქ ვაიმარის საკათედრო ტაძარში.

შვილები
-------

1. იოჰან ფრიდრიხ II (1529-1595), საქსონიის კურფიურსტი, პირველად იქორწინა აგნესა ჰესენელზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ელიზაბეთ სიმერნ-სპონჰეიმელზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები. 1565 წელს იგი მისმა ძმამ, იოჰან ფრიდრიხ III-მ ტახტიდან ჩამოადგო და ავსტრიაში გააძევა;
2. იოჰან ვილჰელმი (1530-1573), საქსონიის, თიურინგიისა და საქსენ-ვაიმარის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო დოროთეა სიუზენ სიმერნელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
3. იოჰან ერნესტი (1535), გარდაიცვალა ჩვილი;
4. იოჰან ფრიდრიხ III (1538-1565) საქსონიის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუოჯახებელი და უშვილო, რის გამოც ტახტზე მისი ძმა იოჰან ვილჰელმი ავიდა.

ლიტერატურა
----------

* Faith and Power: Saxony in Europe during the Reformation period, Dresden 2004, p. 149.
* Joachim Bauer/Dagmar Blaha: The deaths of John Frederick and his wife Sibylle, in: Sächsische Heimatblätter 50 (2004), vol. I, pp. 78–84.
* Carl August Hugo Burkhardt: Letters of Sybille of Jülich-Cleves-Berg to her husband John Frederick the Magnanimous, Elector of Saxony, in: Journal of the Berg Historical Society, vol. V, 1868, pp. 1–184.
ლეონარდო და ვინჩის მონა ლიზა არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი ფერწერული ტილო
**ფერწერა** (ფერით წერა) — სახვითი ხელოვნების დარგი. მხატვრული ნაწარმოები, რომელიც იქმნება რაიმე მაგარი საგნის ზედაპირზე საღებავებით. როგორც ხელოვნების სხვა დარგები, ფერწერა იდეოლოგიური და შემეცნებით სფეროს ემსახურება, ქმნის საგნობრივ-ესთეტიკურ ღირებულებას. იგი ადამიანის შრომის ერთ-ერთი მაღალგანვითარებული ფორმაა. ფერწერა ასახავს ამა თუ იმ იდეოლოგიურ კონცეფციას, ზემოქმედებას ახდენს ადამიანის გრძნობებსა და აზრებზე, აიძულებს მას განიცადოს მხატვრის მიერ ასახული სინამდვილე. მრავალი ფერწერული ნაწარმოები დოკუმენტურ-საინფორმაციო ღირებულებისაა.

ფერწერა იყოფა შემდეგ ქვესახეებად: მონუმენტური ფერწერა, კედლის ფერწერა ანუ ფრესკა, დეკორატიული ფერწერა(დიზაინი), დაზგური ფერწერა და მინიატურული ფერწერა.

გამოსასახი საგნებისა და მოვლენების მიხედვით ფერწერა იყოფა ჟანრებად, რომელთაგან მთავარია: ისტორიული ფერწერა, ყოფითი ფერწერა, ბატალური ფერწერა, ანიმალისტური ფერწერა, ნატურმორტი, პეიზაჟი და პორტრეტი.

საქართველო
----------

საქართველოში მონუმენტური ფერწერის ძეგლები ცნობილია ადრექრისტიანული ხანიდან. ამ პერიოდის ფერწერული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ბიჭვინთის ტაძრის მოზაიკა (IV—V საუკუნეები) ამავე პერიოდისაა შუხუთის აბანოს (V—VI საუკუნეები) მოზაიკური მხატვრობა, აგრეთვე ბეთლემის ქართული მონასტრის მოზაიკა პალესტინაში (V—VI საუკუნეები). აღნიშნული ძეგლები მიუთითებენ იმაზე, რომ საქართველოში ამ პერიოდისათვის არსებულა სამხატვრო სახელოსნოები. მოზაიკითვე ამკობდნენ ეკლესიის კედლებსაც (მცხეთის ჯვრის მცირე ტაძარი, VI საუკუნე, წრომის ტაძრის საკურთხევლის მოზაიკა, VII საუკუნე). VIII—IX საუკუნეებში წამყვანი ადგილი დაიჭირა კედლის მხატვრობამ (თელოვანი, დავითგარეჯის, დოდოს მონასტერი, არმაზი და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* Daniel, H. (1971) "*Encyclopedia of Themes and Subjects in Painting; Mythological, Biblical, Historical, Literary, Allegorical, and Topical*". New York, Harry N. Abrams Inc.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფერწერა***

* A Treatise on Painting by Leonardo da Vinci (Kessinger Publishing)
* The Materials of the Artist and Their Use in Painting: With Notes on the Techniques of the Old Masters
* Kandinsky – Concerning the Spiritual in Art (Dover Publications)
* The Journal of Eugene Delacroix (Phaidon Press) დაარქივებული 2009-05-29 საიტზე Wayback Machine.
* Masterpieces of painting.
* The Letters of Vincent van Gogh (Penguin Classics) დაარქივებული 2008-05-26 საიტზე Wayback Machine.
* Russian painters art in very high definition დაარქივებული 2014-06-05 საიტზე Wayback Machine. .
* Most famous painters art in very high definition დაარქივებული 2014-06-05 საიტზე Wayback Machine. .

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვიზუალური ხელოვნება |
| --- |
|  |
| 
* არქიტექტურა
* კერამიკა
* ხელობა
* ხატვა
* დიზაინი
* ფერწერა
* ფოტოგრაფია
* პავლიკ-არტი
* ქანდაკება
 |
|  |
| 
* ანიმე
* კომპიუტერული ხელოვნება
* კინოწარმოება
* გრავიურა
 |

 |
**ფერხული** — უძველესი ქართული ხალხური (უპირატესად მამაკაცთა) ცეკვა. აღბეჭდილია თრიალეთის გათხრების შედეგად ნაპოვნ ვერცხლის სასმისზე (ძვ. წ. II ათასწლეული). შინაარსის მიხედვით არსებობს პატრიოტული, საბრძოლო (მეომრულ-ლაშქრული) და საყოფახოვრებო ფერხულები. ფორმის მიხედვით — წრიული, წრე წრეში ჩასმული და სართულიანი (ორსართულა ან ზემყრელო). მუსიკალური ზომა 3/4. დღეისათვის საფერხული რეპერტუარით ყველაზე მდიდარია სვანეთი. აქ შემონახულია უძველესი წარმართული ფერხულები. ფერხული გავრცელებულია აგრეთვე რაჭაში, გურიაში, სამეგრელოსა და მესხეთში. ზოგიერთი ფერხული შედგება ნელი და ჩქარი ნაწილებისაგან. მუსიკალური ზომა 4/4.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 275.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ცეკვები |
| --- |
|  |
| 
* აფხაზური
* აჭარული
* ბაღდადური
* ბუქნა
* განდაგანი
* გერგეტულა
* გურული ფერხული
* დავლური
* დაისი
* ზილგა
* კინტოური
* ლალოინი
* ლამპრული
* მელია-ტელეფია
* მთიულური
* მთიულური დავლური
* მირმინკელა
* მოხეური
* მხარდავედრა
* მხარული
* მხედრული
* მხუჯიში
* ნარნარი
* ოსური
* რაჭული
* სართულიანი ფერხული
* სამაია
* სამყრელო
* სიმდი
* ფარცაკუკუ
* ფერხისა
* ფერხული
* ქართული
* ცანგალა და გოგონა
* ხორუმი
* ჯეირანი
 |

 |
**ფეს-ელ-ბალი** (არაბ. فاس البالي‎) — მაროკოს ქალაქ ფესის უძველესი და კედელშემორტყმული ნაწილი. თავდაპირველად იგი დაარსდა როგორც იდრისიდების დინასტიის დედაქალაქი ახ. წ. 789 - 808 წლებში.  ფეს-ელ-ბალი სახელგანთქმულია მსოფლიოში უძველესი უნივერსიტეტით. მისი მოსახლეობა 156 000 ადამიანს შეადგენს და ამავე დროს წარმოადგენს ავტომანქანებისგან თავისუფალ მსოფლიოში უდიდეს არეალს.

1981 წელს, ფეს-ელ-ბალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა სახელით **ფესის მედინა**. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს ფეს-ელ-ბალის ურბანულ ფაბრიკებსა და კედლებს, ასევე მის გარშემო არსებულ ბუფერულ ზონას.

ფეს-ელ-ბალი, ფეს-ჯდიდთან და ფრანგების მიერ შექმნილ ახალ ქალაქთან ერთად ფესის სამ მთავარ რაიონს წარმოადგენს. 

789 წელს, ახლადშექმნილი იმპერიის დედაქალაქის ასაშენებლად იდრისებმა მდინარე ფესის მარჯვენა ნაპირი აირჩიეს. თავდაპირველი მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ესპანეთის ქალაქ კორდობადან ამბოხის შედეგად გამოქცეული მოსახლეობა შეადგენდა, რომლებმაც აქ თავშესაფარი ჰპოვეს. 809 წელს, ასევე ახალი ქალაქი დააარსეს მდინარის მეორე მხარეს, სადაც ძირითადად ქალაქ კარაუანიდან (თანამედროვე ტუნისის ტერიტორია) ამობხის შედეგად გამოქცეული ხალხი დასახლდა.

ამის შემდეგ, ორივე ქალაქი, რომლებსაც ერთამანეთისგან პატარა მდინარე ჰყოფდა, დამოუკიდებლად ვითარდებოდა, სანამ XI საუკუნეში ისინი შეერთდებოდნენ. 

ერთ-ერთი მაგალითი იმისა, თუ რა წვლილი შეიტანეს ლტოლვილებმა ფესის აყვავებაში, არის ალ-კარაუინის უნივერსიტეტი, რომელიც 859 წელს ტუნისელმა ლტოლვილებმა დააარსეს და დღემდე მსოფლიოს უძველეს უნივერსიტეტად მიიჩნევა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Moroccan Medina
* Borders of Fes El-Bali on the Google Maps

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-27. ციტირების თარიღი: 2011-07-03.
6. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-27. ციტირების თარიღი: 2011-07-03.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მაროკოში მაროკოს დროშა |
| --- |
|  |
| 
ვოლიუბილისი  • მექნესი  • აით-ბენ-ჰადუ  • ქალაქ ფესის ძველი ნაწილი ფეს-ელ-ბალი  • მარაქეშის მედინა  • ტეტუანის მედინა  • ეს-სუვეირა  • ელ-ჯადიდა  • რაბატი |  |

 |
**ფილიპინების სახელმწიფო ჰიმნი** — ეს არის ხულიან ფელიპეს მიერ შექმნილი კომპოზიცია სახელწოდებით „Lupang Hinirang" (ქართ. არჩეული მიწა). ჰიმნის ტექსტად გამოყენებულია ხოსე პალმას ესპანურენოვანი პოემის, „ფილიპინები"-ს ფილიპურენოვანი თარგმანი.

სახელწოდება
-----------

ჰიმნის სახელწოდება — Lupang Hinirang — სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც არჩეული მიწა, თუმცა იგი ხშირად არასწორად მოხსენიებულია როგორც „საყვარელი მიწა" ანდაც „საყვარელი ქვეყანა" (ინგლ. *Beloved Land*) რაც გამოწვეულია იმით, რომ ჰიმნის პირველი სტროფი ამ სიტყვებით იწყება.

ტექსტი
------

ფილიპინების ეროვნული კანონმდებლობის თანახმად ჰიმნის შესრულება უნდა მოხდეს მხოლოდ და მხოლოდ ტაგალოგზე, ანუ ფილიპინების სახელმწიფო ენაზე. კანონის დამრღვევთათვის მოქმედებს სანქციები.

> 
> Bayang magiliw   
> 
> Perlas ng Silanganan,   
> 
> Alab ng puso   
> 
> Sa dibdib mo’y buhay.
>   
>   
> 
> Lupang hinirang,   
> 
> Duyan ka ng magiting,   
> 
> Sa manlulupig,   
> 
> 'Di ka pasisiil.
>   
>   
> 
> Sa dagat at bundok,   
> 
> Sa simoy at sa langit mong bughaw,   
> 
> May dilag ang tula at awit   
> 
> Sa paglayang minamahal.
>   
>   
> 
> Ang kislap ng watawat mo’y   
> 
> Tagumpay na nagniningning,   
> 
> Ang bituin at araw niya   
> 
> Kailan pa ma’y 'di magdidilim.
>   
>   
> 
> Lupa ng araw, ng luwalhati’t pagsinta,   
> 
> Buhay ay langit sa piling mo;   
> 
> Aming ligaya, na 'pag may mang-aapi   
> 
> Ang mamatay nang dahil sa 'yo.
> 
> 
>

სქოლიო
------

1. ↑  სახელმწიფო აქტი № 8491, ინგლისური თარგმანი დაარქივებული 2007-12-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
**ტრავენდალის ზავი** (დან. Freden i Traventhal; შვედ. freden i Travendal) — დაიდო 1700 წლის 18 აგვისტოს ტრავენდალში, ჰოლშტეინის ციხესიმაგრეში, ერთი მხრივ შვედეთსა და ჰოლშტეინს და მეორე მხრივ დანიას შორის.

დანია იძულებული იყო მიეღო მონაწილეობა ზავის დადებაში დედაქალაქ კოპენჰაგენის დაბომბვის შემდეგ, რომელიც განახორციელა ინგლისურ-შვედურ-ჰოლანდიურმა ესკადრამ. ამასთანავე შვედური დესანტის გადმოსხმამ კოპენჰაგენთან ახლოს.

ზემოაღნიშნული ზავით დანია გამოვიდა ჩრდილოეთის ომიდან და უარი განაცხადა რუსეთთან და საქსონიასთან მოკავშირეობაზე. დანიამ აღიარა ჰოლშტეინის სუვერენიტეტი და კომპენსაციის სახით ივალდებულა თანხის გადახდა 260 000 რეიხსტალერით. ასევე დანია ვალდებული იყო არ აღმოეჩინა დახმარება შვედეთის მტრებისათვის.
დამყარებული მშვიდობით შვედეთმა შეძლო 9 წლის მანძილზე ომიდან გამოეთიშა თავისი ერთ-ერთი მთავარი მოწინააღმდეგე, რამაც ზურგის უსაფრთხოებისა და ბალტიისპირეთში ჯარების გადასროლის საშუალება მისცა, რუსეთის არმიის წინააღმდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Беспалов А. В.* Северная война. Карл XII и шведская армия. Путь от Копенгагена до Переволочной. 1700—1709. — М: Рейтар, 1998.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთის ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* რავა (1698)
* დრეზდენი (1699)
* პრეობრაჟენსკი (1699)
* ტრავენდალი (1700)
* ბირჟაი (1701)
* ნარვა (1704)
* ვარშავა (1705)
* ალტრანშტედტი (1706)
* ალტრანშტედტი (1707)
* შვედური შეთანხმება (1709)
* დრეზდენი (1709)
* კოპენჰაგენი (1709)
* ტორუნი (1709)
* ჰანოვერი (1710)
* ესტონეთისა და ლივონიის კაპიტულაცია (1710)
* ლუცკი (1711)
* პრუტი (1711)
* ადრიანოპოლი (1713)
* შვედტი (1713)
* შტეტინი (1715)
* ბერლინი (1715)
* გრეიფსვალდი (1715)
* ამსტერდამი (1717)
* სტოკჰოლმი (1719-1720)
* საუკუნო ზავი (1720)
* ფრედერიკსბორგი (1720)
* ნიშტადტი (1721)
 |

 |
კრისტოფ რანსმაირი
**ქრისტოფ რანსმაირი** (დ. 20 მარტი, 1954) — ავსტრიელი ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

რანსმაირი ზემო ავსტრიის ქალაქ ველსში დაიბადა. 1972-78 წლებში ვენაში ფილოსოფიასა და ეთნოლოგიას სწავლობდა. 1978-1982 წლებში ჟურნალ-გაზეთებში რედაქტორად მუშაობდა. 1988 წელს გამოქვეყნდა მისი მეორე რომანი „უკანასკნელი სამყარო", რის შემდეგაც ავტორმა იმოგზაურა ირლანდიაში, აზიაში, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკაში. 1994 წელს იგი ირლანდიაში გადავიდა. 2006 წელს ავტორი დაქორწინდა და საცხოვრებლად ვენაში დაბრუნდა.

შემოქმედება
-----------

თავის ტექსტებში რანსმაირი ისტორიული ფაქტებს მხატვრულ გამონაგონთან აერთიანებს. მათში ისტორიული რეალობა და თანამედროვეობა ერთმანეთს ერწყმის. ავტორს პირველ ორ რომანში საენტერესო სიუჟეტებისა და ფორმების ერთობლიობამ ლიტერატურათმცოდნეთა ყურადღება და პრესტიჟული ჯილდოებიც მოუტანა. 

„უკანასკნელი სამყარო" მოგვითხრობს მაქსიმუს კოტას მოგზაურობის შესახებ შავიზღვისპირა ქალაქ ტომისში, აქ გადასახლებული პუბლიუს ოვიდიუს ნაზონის კვალდაკვალ. ტომისში კოტა „მეტამორფოზების" არაერთ პერსონაჟს შეხვდება.

ქართულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანი „უკანასკნელი სამყარო".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Library of Congress, New Literature from Europe
* S. Fischer Verlag, his publisher დაარქივებული 2013-01-23 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Literaturhaus Wien: Ransmayr Christoph. ციტირების თარიღი: 21 April 2022.
**ქრისტინე ცინცაძე** (დ. 1869, სუჯუნა — გ. 1956, ლანჩხუთი) — ქართველი მოჯირითე ქალი. მონაწილეობას იღებდა WILD WEST შოუში აშშ-ში.

ქრისტინე ცინცაძე
დაიბადა სოფელ სუჯუნაში, მისი ქალიშვილობის გვარია ნოდია. ახალგაზრდობა ლანჩხუთში გაატარა და იქვე გათხოვდა 14 წლის ასაკში. შეეძინა სამი შვილი – ერთი ქალიშვილი და ორი ვაჟი. იყო თვითნასწავლი მკურნალი, ამზადებდა სხვადასხვა მალამოებს, ჰქონდა სამკურნალო წიგნი „კარაბადინი", რომლითაც ხელმძღვანელობდა.

პირველად ქრისტინე სხვა ქალებთან ერთად ამერიკაში ლუკა ჩხარტიშვილმა ჩაიყვანა 1908 წელს. ცინცაძის მშობლები მის გამგზავრებაზე უარს აცხადებდნენ, მაგრამ მან მაინც თავისი გაიტანა. ამერიკაში წასვლამდე ლუკა ჩხარტიშვილი ავარჯიშებდა მონგრეულას ველზე. გადმოცემით ის ამერიკაში ჩიხტი-კოპში გამოპწყობილი ჩასულა. ის ცინცინატის ჯგუფში მოხვდა.

ქრისტინე ცინცაძე მაყურებელთა ყურადღებას იპყრობდა თავისი საოცარი გამბედაობით, ერთხელ ჯირითისას მას ცხენი წაექცა, ქრისტინემ ყბა დაჰკრა მიწას და კბილები ჩაემტვრა, მაგრამ უმალ წამოიჭრა, მოევლო ცხენს და განაგრძო ჭენება. ვაჟკაცური საქციელისათვის მხედარი ქალი ძვირფასი ტანსაცმლით, ფეხსაცმლით, ბეჭდითა და ოქროს საათით დააჯილდოვეს. ოთხი წლის განმავლობაში ქრისტინე სამჯერ ჩამოაგდო მისმა საყვარელმა ცხენმა „ნალიმ" და ხელ-ფეხი მოსტეხა, მაგრამ გამომჯანმრთელების შემდეგ კვლავ ჯიუტად განაგრძობდა ჯირითს. ცინცაძის მოტაცება რამდენიმეჯერ სცადეს ამერიკელებმა, მაგრამ ქართველებმა თავი არ დაანებეს.

1912 წელს ქრისტინე ცინცაძე სამშობლოში დაბრუნდა. მას და სხვა მხედრებს სადგურში ლანჩხუთის მოსახლეობა დახვდა ოვაციებით. დაბრუნების შემდეგ იგი ისევ მონაწილეობდა დოღ-მარულაში, პირველი ადგილიც ბევრჯერ დაუკავებია და ერთხელ ჯილდოდ ათასი მანეთიც კი მიიღო სიკვდილის წინ ქრისტინემ თავისი კაბები და ნივთები საჩუქრად დაარიგა, ხოლო ამერიკიდან ჩამოტანილი ფოტოებითა და სხვა მრავალი საგნით გატენილი ზანდუკი თავისი ხელით დაწვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გურული მოჯირითეები ამერიკაში

ლიტერატურა
----------

* ირაკლი მახარაძე, „ველური დასავლეთის მხედრები" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2011 ISBN 978-9941-15-482-9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურული მოჯირითე ქრისტინე ნოდია-ცინცაძე ციფრული ფოტომატიანე
**ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაცია** (ინგლ. International Federation of the Phonographic Industry, (IFPI)) — ფედერაცია შეიქმნა 1933 წელს.

ორგანიზაციული სტრუქტურა
-----------------------

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ციურიხში, ხოლო მისი სამდივნო ლონდონში.

ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) მმართველი ორგანოებია გენერალური ასამბლეა, საბჭო და სამმართველო.

2010 წლის 24 ივნისიდან აღმასრულებელი დირექტორი და სამმართველოს თავჯდომარეა — Frances Moore.

ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) შემადგენლობაში შედის სამი რეგიონალური ორგანიზაცია:

* *FLAPF* (ესპ. Federación Latinoamericana de Productores de Fonogramas y Videogramas — ფონოგრამებისა და ვიდეოგრამების მწარმოებელი ლათინოამერიკული ფედერაცია),
* *RIAA* (ინგლ. Recording Industry Association of America — ამერიკის ვიდეო და ხმისჩამწერი წარმოების ასოციაცია) და
* *ARIA* (ინგლ. Australian Recording Industry Association — ავსტრალიის ვიდეო და ხმისჩამწერი წარმოების ასოციაცია).

მოთხოვნა მონაწილეებისადმი
-------------------------

ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) წესდების თანახმად, მის შემადგენლობაში მოხვედრის შესახებ განაცხადის გაგზავნა შეუძლია ფონოგრამების დამამზადებელ ნებისმიერ საზოგადოებას და საწარმოს (რომელთა ეგზემპლარები წარედგინება ფართე პუბლიკის განკარგულების ქვეშ მყოფი გონივრული რაოდენობით), ან რომელიც მხარს უჭერს მათ, ვინც ამზადებს ფონოგრამებსა და ვიდეოგრამებს და ახორციელებს მათ გაყიდვას ფართე საზოგადოებაში, ამყარებს მათთან კავშირს და საბჭოს თვალსაზრისით იმსახურებს მის მიღებას ფედერაციის წევრად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website (ინგლისური)
„**სულიკო**" — ქართული პოპულარული ლექსი და სიმღერა. ლექსის ავტორი ქართველი პოეტი აკაკი წერეთელია, მუსიკის ავტორი — ბარბარე (მოფერებით–ვარინკა) მაჭავარიანი-წერეთელი. ლექსი დაიწერა 1895 წელს. იმავე წელს დაიწერა სიმღერაც. „სულიკო" თარგმნილია რამდენიმე ენაზე, მათ შორის ყველაზე პოპულარულია რუსულად, პოლონურად, ინგლისურად, ასევე გერმანულად, ფრანგულად, უკრაინულად, ჩინურად და სხვ.

ლიტერატურაში დავაა იმის შესახებ, თუ ვის ან რას გულისხმობს აკაკი ლექსში ნახსენებ საყვარელში. ყველაზე გავრცელებული ვერსიებია სამშობლო (ვასილ ბარნოვი), სატრფო (გრიგოლ რობაქიძე) და ღმერთი (აკაკი ბაქრაძე).

ტექსტი
------

საყვარლის საფლავს ვეძებდი,  

ვერ ვნახე!.. დაკარგულიყო!..  

გულამოსკვნილი ვჩიოდი  

„სადა ხარ, ჩემო სულიკო?!"  

  

ეკალში ვარდი შევნიშნე,  

ობლად რომ ამოსულიყო,  

გულის ფანცქალით ვკითხავდი  

„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!"  

  

ნიშნად თანხმობის კოკობი  

შეირხა... თავი დახარა,  

ცვარ-მარგალიტი ციური  

დაბლა ცრემლებად დაჰყარა.  

  

სულგანაბული ბულბული  

ფოთლებში მიმალულიყო,  

მივეხმატკბილე ჩიტუნას  

„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!"  

  

შეიფრთქიალა მგოსანმა,  

ყვავილს ნისკარტი შეახო,  

ჩაიკვნეს-ჩაიჭიკჭიკა,  

თითქოს სთქვა „დიახ, დიახო!"  

  

დაგვქათქათებდა ვარსკვლავი,  

სხივები გადმოსულიყო,  

მას შევეკითხე შეფრქვევით  

„შენ ხომ არა ხარ სულიკო?!"  

  

დასტური მომცა ციმციმით,  

სხივები გადმომაყარა  

და იმ დროს ყურში ჩურჩულით  

ნიავმაც ასე მახარა  

  

„ეგ არის, რასაც ეძებდი,  

მორჩი და მოისვენეო!  

დღე დაიღამე აწ ტკბილად  

და ღამე გაითენეო!  

  

„სამად შექმნილა ის ერთი  

ვარსკვლავად, ბულბულ, ვარდადო,  

თქვენ ერთმანეთი რადგანაც   

ამ ქვეყნად შეგიყვარდათო".  

  

მენიშნა!.. აღარ დავეძებ  

საყვარლის კუბო-სამარეს,  

აღარც შევჩივი ქვეყანას,  

აღარ ვღვრი ცრემლებს მდუღარეს!  

  

ბულბულს ყურს ვუგდებ, ვარდს ვყნოსავ,  

ვარსკვლავს შევყურებ ლხენითა  

და, რასაცა ვგრძნობ მე იმ დროს,  

ვერ გამომითქვამს ენითა!  

  

ისევ გამეხსნა სიცოცხლე,  

დღემდე რომ მწარედ კრულ იყო,  

ახლა კი ვიცი, სადაც ხარ  

სამგან გაქვს ბინა, სულიკო!

სქოლიო
------

1. ↑  Грузинская народная песня, Русский текст Т. Сикорской.
2. ↑  4787 Ноты. Сулико. Грузинская песня. МУЗГИЗ 1938 г (5536318612).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-08. ციტირების თარიღი: 2017-04-22.
3. ↑  *პოპიაშვილი, ნინო*, „სულიკო" მსოფლიოს ხალხთა ენებზე, თბ.: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018.
4. ↑  *ბაქრაძე ა.*, აკაკი წერეთელი: ტკბილი ოცნება და მწარე სინამდვილე, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2015. — გვ. 94-100, ISBN 978-99940-28-99-3.
**სონსონატე** (ესპ. Sonsonate) — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სონსონატე. შედგება 16 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 1 226 კმ²-ია, მოსახლეობა — 518 522 ადამიანი (2006 წ).

შეიქმნა 1824 წლის 12 ივნისს. 1859 წლის 29 იანვარს, სალვადორის ეროვნულმა პარლამენტმა გადაწყვიტა სონოსნატესთვის ჩამოერთვა ქალაქები — აპანეკა, სან-პედრო-პუშტლა, გუაიმანგო და ხუხუტლა, რომლებიც სანტა-ანას დეპარტამენტს მიუერთა. 

1834 წელს, სონსონატე ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის მეორე დედაქალაქი იყო. 

დეპარტამენტი ინარჩუნებს ადგილობრივთა რამდენიმე უძველეს ტრადიციას, აქ სახლობენ სალვადორში შემორჩენილი ნაჰუატლზე მოლაპარაკე ადამიანთა უმცირესი ჯგუფი. 

სონსონატეს დეპარტამენტი უკიდურესად სასოფლო-სამეურნეო არეალია, გამოირჩევა განსაკუთრებით ნაყოფიერი ვულკანური ნიადაგით, რომელიც ერთ დროს ყველაზე ღირებული რესურსი იყო ესპანელ კონკისტადორთათვის ცენტრალურ ამერიკაში, რომლებსაც აქ კაკაოს პლანტაციები ჰქონდათ გაშენებული. სახელი სონსონატე „400 მდინარის ადგილს" ნიშნავს, ვინაიდან ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა აქ 2 000 მმ-ია.

გალერეა
-------

* დაწნული ავეჯით ვაჭრობა ნაუისალკოშიდაწნული ავეჯით ვაჭრობა ნაუისალკოში

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სალვადორის დეპარტამენტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2009-06-09 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2008-05-01 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Atlas Geográfico Universal y de El Salvador. Editorial Océano. Edición 1995 ISBN 84-494-0135-6

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სალვადორის დეპარტამენტები |
| --- |
|  |
| 
აუაჩაპანი · კაბანიასი · ჩალატენანგო · კუსკატლანი · ლა-ლიბერტადი · ლა-პასი · ლა-უნიონი · მორასანი · სან-მიგელი · სან-სალვადორი · სან-ვისენტე · სანტა-ანა · სონსონატე · უსულუტანი |  |

 |
**ტრაგიკომედია** — დრამატული ჟანრის ერთ-ერთი სახე, რომელშიც წარმოდგენილია, როგორც ტრაგიკული, ასევე კომიკური სიტუაციები. პერსონაჟთა ბედი ასეთი ხასიათის ნაწარმოებში თანაგრძნობას იწვევს. ამავე დროს არის კომიკური სცენებიც, რაც სიცილს იწვევს. 

ტრაგიკომედიის ფორმა განსაკუთრებით აქტუალური ხდება კულტურული ეპოქების გარდამავალ პერიოდებში. იგი გამოხატულებაა ამ პერიოდებისთვის დამახასიათებელი სულიერი კრიზისებისა, როდესაც ცხოვრებისეული კრიტერიუმების გადაფასება ხდება. ტრაგიკულია ძველის, დრომორჭმულის შეუფერებლობა ცხოვრების ახალ მოთხოვნილებებთან. ტრაგიკომედიას ახასიათებს სერიოზული და სასაცილო მომენტების მონაცვლეობა, ამაღლებული და კომიკური ხასიათები. პერსონაჟებში ხაზგასმულია რომელიმე ტიპური თვისება. ავტორისეული განაჩენი არ ჩანს. 

ტრაგიკომედია ჩაისახა ანტიკურ ხანაში, ძლიერდება შუა საუკუნეების ბოლოსა და რენესანსის ეპოქაში, ცალკე ტიპად ყალიბდება XVI - XVII საუკუნეების მიჯნაზე. ხელახლა ძლიერდება ტრაგიკომედიური ელემენტი XIX საუკუნის ბოლოდან. 

თანამედროვე დრამატურგიაში არსებობს არა იმდენად ტრაგიკომედია თავისი გამოკვეთილი ნიშნებით, რამდენადაც უფრო ტრაგიკომედიური ეფექტი - პერსონაჟისა და სიტუაციის შეუსაბამობა. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტოღნიანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ წინანდლის ჩრდილოეთით, ხუთიოდე კილომეტრზე, ძველ სასაფლაოზე. სავარაუდოდ, თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნით.

ეკლესია დარბაზულია (10,3 x 7,2 მ), ნახევარწრიული აფსიდით აღმოსავლეთით. ნაგებია რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. აქვს ორი, ნახევარწრიულთაღოვანი შესასვლელი: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. განათებულია ოთხი, თაღოვანი სარკმლით, რომელთაგან ერთი აფსიდშია, თითო-თითო კი დანარჩენი კედლებში. საკურთხეველი ეკლესიის იატაკის მიმართ შემაღლებულია ორი საფეხურით და ორსაფეხურიანივე ამბიონი აქვს მოწყობილი. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც ეყრდნობა პილასტრების სამ წყვილზე გადაყვანილ, საბჯენ თაღებს. იატაკზე დაგებულია კვადრატული აგური.

ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთ ფასადის მთელ სიგანეზე საფეხურით შეღრმავებული არეა, რომელსაც აგვირგვინებს თანაბარი სიგანის, ბოლოებით ერთმანეთზე გადაბმული, სამი თაღი. მათ შორის შუა, რომელიც ფასადის ღერძზეა, გვერდითებზე ბევრად უფრო მაღალია და თითქმის ფრონტონის წვერომდეა ასული. თაღის არეში, საკურთხევლის სარკმლის ასწვრივ. აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახულია მაღალ, საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი, წითლად შეღებილი ჯვარი, რომლის თავზე, პატარა, კვადრატული ხვრელია (როგორც ჩანს, კონქისზედა სივრცის ვენტილაციისთვის). თითო, ოღონდ სამკუთხა ხვრელი, შუა თაღის გვერდებზეცაა - ფრონტონის ფუძის დონეე ოდნავ ზემოთ.

გრძივი ფასადები დანაწევრებულია მარტივ პილასტრებზე დაყრდნობილი, სამ-სამი, დეკორატიული თაღით. ჩრდილოეთ ფასადზე თაღბი თანაბარი სიგრძისაა. სამხრეთ ფასადზე კი ორი - (აღმოსავლეთიდან პირველი და მეორე) ერთმანეთის ტოლია, მესამე კი მათზე ოდნავ უფრო განიერია. ამ უკანასკნელში შესასვლელია მოთავსებული. ყველა თაღი ნახევარწრიულია, ნაწყობია აგურით. აგურისაა ლავგარდანიც.

ეკლესიის სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში დადგმულია ვიწრო ხუთწახნაგოვანი სამრეკლო - ხუთ, მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილი, ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი ფანჩატური, რომლის სწორკუთხა საფუძვლის აღმოსავლეთ ნახევარი დასავლეთ კედელზეა დაყრდნობილი. დასავლეთ ნახევარი კი ეკლესიის დასავლეთ ფასადის შუაში გამოყვანილ შვერილზე, რომელიც ორი, მძლავრი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი თაღითაა შექმნილი. თვით შვერილი სიმაღლეში ორ, თაღოვან ნაწილად იყოფა, მათ შორის ქვედაში ეკლესიის შესასვლელია მოთავსებული, ზედაში კი - სარკმელი. სარმრეკლო შიგნიდან გუმბათოვანი კამარით, ხოლო გარედან აგურის, პირამიდული სახურავითაა გადახურული. 

2010 წელს, საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა დაცვის და გადარჩენის ფონდის დაფინანსებით ძეგლს ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები (რეაბილიტაციის პროექტის ავტორი ნ. ყანჩელი): კედლები, შიგნიდან და გარედან, გაიწმინდა გვიანდელი ნალესობის შემორჩენილი ნაშთებისგან, აღდგა კედლების მონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 383-384.
სეკატორი
**სეკატორი** (ფრანგ. sécateur < ლათ. seco — *ვკუწავ, ვჭრი* ), ან **ბაღის მაკრატელი** — ხელსაწყო,რომელიც გამოიყენება ყლორტებისა და წვრილი ტოტების მოსაჭრელად; ხეების, ბუჩქების გვირგვინის ფორმირებისა და გასასხვლელად.

ისტორია
-------

პირველი სეკატორები 1815 წელს გამოჩნდა. გამოიგონეს საფრანგეთში და ვაზს სხლავდნენ. სეკატორების მიერ გაკეთებული ჭრილი სუფთა და მოწესრიგებული იყო. დროთა განმავლობაში, ინსტრუმენტი გაუმჯობესდა და მალე გამოჩნდა მისი ვარიანტები: *ბუჩქის* *საჭრელი - ფოთლების საჭრელი* და *ყლორტების საჭრელი* .

სასხლეტის კომპონენტები
----------------------

1. **სამუშაო დანა**. კარგი ჭრის უნარი მიიღწევა დანის გეომეტრიული ფორმის გამო.
2. **საყრდენი დანა**. მოხრილია ხახუნის შესამცირებლად, აღჭურვილია ღარით მცენარის წვენის გამოწურვის მიზნით, წებოვნების თავიდან ასაცილებლად. კოჭის პირის მრუდი ასევე ემსახურება ტოტის უკეთ დაჭერას და მისი მოჭრის შემდეგ უკან დახევის რისკის შემცირებას.
3. **ჭანჭიკი და ქანჩი**. ჭანჭიკს საჭრელი კიდეები უჭირავს ერთ სიბრტყეზე და მჭიდროდ მოჭიმული რჩება ნორმალური მუშაობისას. საჭიროების შემთხვევაში ადვილად მოსაშვებია..გადაადგილებულია ცენტრიდან იმისათვის, რომ საჭრელი კიდეების მოძრაობა სრიალა იყოს.
4. **ბუფერი**. ზღუდავს სახელურების მოძრაობას მუშაობის დროს.
5. **ზამბარა**. შექმნილია იმისთვის, რომ ჭრის შემდეგ სეკატორები თავდაპირველ მდგომარეობაში მიიყვანონ.
6. **სახელურები**. ხანდახან ერთ-ერთ მათგანს აბრუნებენ, რათა თავიდან აიცილონ კოჟრები მუშაობის დროს.
7. **საკეტი**. შექმნილია სეკატორების დახურულ მდგომარეობაში დასამაგრებლად.

სეკატორების სახეები
-------------------

სეკატორები განსხვავდებიან ჭრის სისტემის კონსტრუქციით: ცალმხრივ საჭრელ ხელსაწყოს აქვს ერთი მჭრელი პირი, როგორც წესი, ზედა; ორმხრივს კი — ორი მჭრელი პირი — ზედა და ქვედა.

სეკატორები ასევე განსხვავდებიან მათი დამზადების წესით: გამოჭედილი ან დაშტამპული ნაწილებისგან დამზადებული. გამოჭედილი სეკატორები, როგორც წესი, უფრო საიმედო და გამძლეა.

სქოლიო
------

1. ↑
**სურო** (ლათ. Hedera) — მცენარეთა გვარი სუროსებრთა (არალიისებრთა) ოჯახისა. მხოხავი ბუჩქებია, მოსაკიდი ფესვებით ხეებზე, კლდეებზე, ხისა და ქვის კედლებზეა აყოლილი. აქვთ მარადმწვანე ტყავისებრი პრიალა ფოთლები, მარტივ ქოლგა ყვავილედად შეკრებილი მწვანე ყვავილები, მომრგვალო, შავი კენკრა ნაყოფი. ყვავილობას შემოდგომაზე იწყებს და იანვარ-თებერვლამდე აგრძელებს. ნაყოფმსხმოიარობს ზამთარში. დაჩრდილული ადგილებისა და ტყეების მცენარეებია.

გვარში 15 სახეობაა, საქართველოში იზრდება 3: კოლხური სურო (ლათ. Hedera colchica) უმთავრესად დასავლეთ საქართველოშია გავრცელებული, აღმოსავლეთში მხოლოდ ქართლში გვხვდება, საქართველოს ფარგლებს გარეთ — ჭანეთში და ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. მისი მიწაზე გაფრთხმული ყლორტების ფოთლები სქელია, ფართო კვერცხისებრი, ხოლო ძირში გულისებრი, სანაყოფე ყლორტებისა — რომბისებრი. იზრდება კოლხურ და წიწვოვან ტყეებში.

ჩვეულებრივ სუროს (ლათ. Hedera helix) აქვს დანაკვთული სამკუთხაკვერცხისებრი ფოთლები, რომლის ზემო მხარეზე თეთრი ძარღვებია. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. აგრეთვე კავკასიის, შუა ევროპის, ხმელთაშუაზღვისპირეთის, მცირე აზიისა და ირანის ტყეებში.

პასტუხოვის სუროს (ლათ. Hedera pastuchovii) მიწაზე გართხმული ყლორტების ფოთლები მომრგვალოკვერცხისებრია, მთლიანი ან დანაკვთული, მხოხავი ყლორტებისა — მოგრძოკვერცხისებრი. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში. საქართველოში გავრცელებულია ქართლსა (საგურამოს ქედი) და კახეთში, გვხვდება აგრეთვე აზერბაიჯანში და ირანში კასპიისპირეთში. სამივე სახეობა კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

ლიტერატურა
----------

* *გაგნიძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 612-613.
**ფორესტჰილი** (ინგლ. Foresthill Bridge) — ყველაზე მაღალი საავტომობილო-საფეხმავლო ხიდი კალიფორნიის შტატში, სიმაღლით მე-4 აშშ-ში და 26-ე მსოფლიოს უმაღლეს ხიდებს შორის. იგი კვეთს მდინარე ამერიკან-ნორტ-ფოლკ-რივერს. მოსახლეობა მას ასევე მოიხსენიებს როგორც ობერნ-ფორესტჰილს (Auburn-Foresthill) ან ობერნის ხიდს (Auburn Bridge).  

ფორეტჰილის ხიდი თავდაპირველად აიწყო აუშენებელი ობერნის კაშხლის გადასალახად. დღეს იგი აკავშირებს ქალაქ ობერნს და ფორესტჰილის დასახლებას. ხიდი 1971 წელს იაპონიაში შეიქმნა Kawasaki Heavy Industries-ის მიერ და ადგილზე ააწყო კომპანია Willamette Western Contractors-მა. ხიდი გაიხსნა 1973 წლის 3 სექტემბერს.  

ფორესტჰილი არის კონსოლური, სამ მალიანი ხიდი. იგი მდინარის კალაპოტიდან 223 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, ამასთან მისი ყველაზე მსხვილი მალის სიგრძეა 263 მეტრი. ქვეითად მოსიარულეებისთვის მოძრაობა ნებადართულია ორივე მიმართულებით სრულ სიგრძეზე. ხიდზე მრავლად არის ობერნის დამბის მშენებლობის საწინააღმდეგო გრაფიტები. აღნიშნული დამბის მშენებლობა დაიგეგმა 1969 წელს, თუმცა მრავალ მიზეზეთა გამო მშენებლობა შეჩერდა და მშენებარე კაშხლის ნარჩენები საბოლოოდ 2006 წელს დაინგრა.  

2011 წლის იანვარში დაიწყო ფორესტჰილის სეისმიური მოდიფიკაციის პროექტი რომლის ბიუჯეტი 74.4 მლნ აშშ დოლარს შეადგენდა. ხიდის თვითღირებულება 13 მლნ აშშ დოლარამდეა.

საინტერესო ცნობები
------------------

### მასობრივ კულტურაში

* ფორესტჰილის ხიდის ნახვა შესაძლებელია ჰოლივუდური ფილმის, „სამი იქსის" (2002) დასაწყისში, სადაც ვინ დიზელის პერსონაჟი ატარებს მოპარულ წითელ Chevrolet Corvette-ს, შემდეგ მანქანასთან ერთად გადაეშვება ხიდიდან და მიწისკენ შუა გზაში პარაშუტით მანქანიდან გადახტება.
* ამ ხიდის ნახვა ასევე შესაძლებელია ფილმებში „შიშველი სიმართლე" (2009) და „ფანტომი" (1996).

### რეკორდები

* 1973-1979 წლებში ითვლებოდა უმაღლეს ხიდად მსოფლიოში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კალიფორნია

სქოლიო
------

1. ↑  Auburn-Foresthill Bridge (ინგლისური)
2. ↑  Placer supes OK $65 million in Foresthill Bridge contracts (ინგლისური)
3. ↑  „სამი იქსი" — IMDB
4. ↑  Foresthill Bridge shot spans scenic moment for new film (ინგლისური)
**სურენ გიორგის ძე ავჩიანი** (დ. 5 აგვისტო, [ძვ. სტ. 24 ივლისი], 1904, თბილისი — გ. 2 ივნისი, 1985) — სომეხი მწერალი, ლიტერატურის მკვლევარი, მთარგმნელი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964).

განათლება მიიღო თბილისში, ნერსესის სემინარიაში (1916–1920). ცხოვრობს საქართველოში. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1923 წელს. ავტორია პიესებისა „სოსი და ვარდითერი" (1946), „ქოროღლი" (1948), „საიათნოვა" (1950), „პელ-პუღი" (1956), ლექსთა კრებულისა „ლექსები" (1959). მისი შრომებიდან აღსანიშნავია „ხელოვნება და ხელოსნობა" (1930), „ქართულ-სომხური თეატრალური ურთიერთობანი" (1960). ეწევა ნაყოფიერ მთარგმნელობითს მოღვაწეობას: სომხურიდან ქართულად თარგმნა ო. თუმანიანის „დავით სასუნცი" (1939), ა. შირვანზადეს „ქაოსი" (1950) და სხვა, ქართულიდან სომხურად — ნიკოლოზ ბარათაშვილის ლექსები და „ბედი ქართლისა" (1946), კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა" (1961).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სურენ ავჩიანი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 183.

1. 1 2 3 4 5 6  სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — ტ. 1. — გვ. 623.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Armenian Concise Encyclopedia — 1990. — ტ. 1.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>
**სელევკე I ნიკატორი** (ძვ. ბერძნ. Σέλευκος Α' Νικάτωρ; დ. ძვ. წ. 358, ევროპოსი, მაკედონია — გ. ძვ. წ. 281, ლისიმაქია, თრაკია) — სელევკიდების სახელმწიფოსა და სელევკიდების დინასტიის დამაარსებელი, ალექსანდრე მაკედონელის მხედართმთავარი. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ძვ. წ. 326 წელს ინდოეთში ლაშქრობის დროს. ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ, დიადოქოსთა შორის სელევკე I ნიკატორი იყო ერთ-ერთი აქტიური მაძიებელი უმაღლესი მბრძანებლობისა, ძვ. წ. 321 წელს პერდიკასგან (ტახტის რეგენტი) მიიღო სატრაპია ბაბილონეთი. ძვ. წ. 312 წელს აქვე გამაგრდა და თავი დამოუკიდებელ მმართველად (სელევკიდური ერის დასაწყისი) გამოაცხადა. შემოიერთა სხვა პროვინციები: მიდია, სუსიანე, პერსიდა, ბაქტრია და ძვ. წ. 305 წელს თავი მეფედ გამოაცხადა. ამავე წელს წარმატებით ილაშქრა ინდოეთში. დაუზავდა აქაურ მეფეს, ჩანდრაგუპტას: დაუთმო მას მდინარე ინდის დასავლეთით მდებარე მიწები და სამაგიეროდ მიიღო 500 საბრძოლო სპილო. ძვ. წ. 301 წლის იფსოსის ბრძოლის შემდეგ დიადოქოსებს შორის მიწების განაწილების შედეგად მესოპოტამია და სირია მიიღო. ძვ. წ. 281 წელს დაამარცხა ლისიმაქე და თითქმის მთელი მცირე აზია დაიპყრო. ეწეოდა დიდ საქალაქო აღმშენებლობას. სამოცდაათამდე ქალაქი დააარსა. ცდილობდა ბალკანეთის, განსაკუთრებით, მაკედონიისა და თრაკიის დაპყრობას, ამ მიზნით ძვ. წ. 280 წელს ჯარებით გადალახა ჰელესპონტი, მაგრამ ლისიმაქეის მახლობლად პტოლემე კერავნუსმა მოკლა.

ლიტერატურა
----------

* *სანიკიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 275.
სტავროპოლის დრამატული თეატრი
**სტავროპოლის დრამატული თეატრი** — დრამატული თეატრი სტავროპოლში, ყველაზე ძველი რუსული თეატრი კავკასიაში, დაარსდა 1845 წელს.

ისტორია
-------

თეატრი 1845 წლის მაისში გაიხსნა ქვის ახალ შენობაში, სადაც ორი იარუსი და გალერეა იყო განთავსებული მესამე იარუსზე. 1846-1849 წლებში კარლ ზელინსკის დასი მუშაობდა თეატრში, რომელშიც ნიკოლაი რიბაკოვი თამაშობდა. 

ამ პერიოდში მაყურებელმა სცენაზე დაინახა საშინაო და უცხოური დრამატურგიის საუკეთესო ნამუშევრები, რომელთა შესანიშნავი შესრულება სრულად აკმაყოფილებდა საზოგადოების კულტურული ნაწილის მოთხოვნებს და ნაკლებად მომზადებულ მაყურებელს უნერგავდა სერიოზული თეატრის გემოვნებას. თამამად შეიძლება ითქვას, რომ რიბაკოვის სეზონებმა სტავროპოლის მოსახლეობას ასწავლა თეატრალური ხელოვნების საუკეთესო ნიმუშები და შექმნა ის ხელსაყრელი პირობები მომავალში, რომელთა წყალობით სტავროპოლის თეატრმა მოიპოვა ერთ – ერთი საუკეთესო რეპუტაცია თეატრის პროვინციაში.

1872-1875 წლებში ნემოვის ჯგუფი დადგა თეატრის სცენაზე, ხოლო 1878-1880 წლებში - პესოცკის დასი, რომელშიც მუშაობდა რუსი მსახიობი და რეჟისორი ნიკოლაი სინელნიკოვი.

1910-1914 წლებში აშენდა პასაჟის თეატრის ახალი შენობა, ივან სუდინინის დასი მუშაობდა ახალ სცენაზე. 1918 წელს რეჟისორმა ტუნელმა სტავროპოლში შექმნა პირველი საბჭოთა თეატრი. 1920 წელს თეატრს მიენიჭა სტავროპოლის პირველი თეატრის წოდება, ხოლო 1937 წელს თეატრი გაფართოვდა და რეგიონალურ თეატრად იქცა.

გერმანიის ჯარების მიერ სტავროპოლის ოკუპაციის დროს თეატრი ევაკუირებული იქნა მინუსინსკში.

სტავროპოლის მოსახლეობის ინტერესი თეატრის მიმართ მუდმივად იზრდებოდა.

1964 წელს სტავროპოლის რეგიონალურ დრამატულ თეატრს ეწოდა ლერმონტოვის სახელობის თეატრი გადავიდა ახალ შენობაში, სადაც ამჟამად მდებარეობს.

1994 წელს, სტავროპოლის სამხატვრო სკოლის Savage-ის სამსახიობო განყოფილების კურსდამთავრებულების დამთავრების შემდეგ, კასონის პიესის მიხედვით, მთელი კურსი გადავიდა თეატრალურ ჯგუფში. 1995 წელს თეატრს მიენიჭა წოდება აკადემიკოსი.

მრავალი წლის განმავლობაში თეატრის მუდმივი რეჟისორი იყო რუსეთის ფედერაციის კულტურის დამსახურებული მუშაკი ევგენი ლუგანსკი. გონიერი და სამართლიანი ადამიანი, რომელსაც უყვარდა თეატრი და ზოგადად ხელოვნება. მას არ ეშინდოდა ექსპერიმენტების და გაბედული პროექტების. მხარს უჭერდა ახალგაზრდებს და ამბობდა, რომ ახალგაზრდა მხატვრები თეატრის მომავალია.

სხვადასხვა დროს, თეატრში სსრკ-ს სახალხო არტისტები მოღვაწეობდნენ, მათ შორის: მიხეილ კუზნეცოვი, რუსეთის სახალხო არტისტები ბორის დანილჩენკო, მიხეილ კაპლანი, ვლადიმერ მენშოვი, მიხეილ ნიკოლსკი, რაბოვსკაია, ვიქტორ ფომენკო, რუსეთის დამსახურებული არტისტები ბოკოვა, ვერეთელნიკოვა, გურიევი, დიმჩენკო, ზუბარევა, მალჩენკო, მიხაილიჩენკო, მიხეილ მიხაილოვი, იაკოვენკო და სხვები, მხატვრები ბარტაშოვა, კატკოვა, კოტელნიკოვა, ლიდია შაპორენკო

დღემდე, თეატრის დასში შედიან რუსეთის სახალხო არტისტი ზუბკოვა, რუსეთის დამსახურებული არტისტები ალახვერდოვი, ჟუკოვი, კოლგანოვა, ნოვაკოვი, როსტოვი, შჩერბაკოვი, ბარანნიკოვა, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მოღვაწე ბიირუკოვი.

დღეისათვის თეატრის დასი 35 მსახიობისგან შედგება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт театра
* Ставропольский театр драмы на сайте Кино-Театр
ფერდობი
**ფერდობი**, **მთის კალთა** — დედამიწის ზედაპირის დახრილი მონაკვეთი, რომელიც წარმოიქმნება ენდოგენური და ეგზოგენური პროცესების შედეგად ხმელეთსა და ზღვებისა და ოკეანეების ფსკერზე. ფერდობთა ხასიათი განისაზღვრება შემადგენელი ქანების შედგენილობითა და აგებულებით, ადგილის აბსოლუტური და შეფარდებითი სიმაღლით, ფერდობთა პროცესების ინტენსივობით, კლიმატური თავისებურებებითა და სხვა. ამ პირობების სხვადასხვაგვარი შეხამება ხელს უწყობს ფერდობთა სხვადასხვაგვარობის შექმნას. ფორმების მიხედვით განასხვავებენ: სწორ, ამობურცულ, ჩაზნექილ, საფეხურებისებრ და რთულ ფერდობებს. არსებობს აგრეთვე ჩაქცევითი, მეწყრული, სოლიფლუქციური, დელუვიური, ეროზიული და სხვა სახის ფერდობები. ფერდობთა უმეტესობას აქვს რთული გენეზისი. ფერდობთა მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია მათი დახრილობა, რომელიც ძლიერ იცვლება ერთი ადგილიდან მეორე ადგილისაკენ. მთებში გვხვდება ფრიალო კალთები, რომელთა დახრილობა უახლოვდება 90°-ს. მთებში არსებული ფერდობების საშუალო დახრილობა ჩვეულებრივ 20°-ს აჭარბებს. ვაკე ადგილებზე დახრილობა მცირეა (2-3°). ფერდობთა ფორმა და დახრილობა დრო და დრო იცვლება.

ლიტერატურა
----------

* Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др.. 1978;
* Геоморфологический словарь-справочник. Составитель Л. М. Ахромеев. Брянск, 2002.
|  |
| --- |
| **სეიშელის კუნძულები** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**სეიშელის კუნძულებისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| * პრეზიდენტი
	+ დენი ფორი
* ვიცე-პრეზიდენტი
	+ ჯოზეფ ბელმონტი
* ეროვნული ასამბლეა
* პოლიტიკური პარტიები
* არჩევნები
	+ 2006, 2011, 2015
	+ 2007, 2011, 2016
* რაიონები
* საგარეო ურთიერთობები
 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**სეიშელის კუნძულები** რესპუბლიკური წყობისაა. მოქმედებს 1993 წელს მიღებული კონსტიტუცია. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ერთპალატიან სახალხო კრებას. სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი. იგი შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალიცაა.

1963 წელს, ამერიკის შეერთებული შტატების იჯარით, სახელმწიფოს მთავარ კუნძულ მაეზე, აშენდა ბაზა.

მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) შემდეგ, განსაკუთრებით 60-70-იან წლებში დაიწყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა (გაფიცვები 1966, 1972 და სხვ.) 1960-იან წლებში შეიქმნა პოლიტიკური პარტიები: ხალხის გაერთიანებული პარტია (ხგპ; ამჟამად ხალხის პარტია) და დემოკრატიული პარტია (დპ). 1970 წელს სეიშელის კუნძულებს შინაგანი ავტონომია მიანიჭეს.

1970 წელს, სეიშელის კუნძულებზე მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა ზრდასრულთათვის უნივერსალური საარჩევნო უფლების მინიჭებას. არჩევნები ჩატარდა 1966 და 1970 წლებში. დამოუკიდებლობა მიენიჭა 1976 წელს, როგორც ერთა თანამეგობრობის ფარგლებში.

1976 წლის 28 ივნისს გამოცხადდა სეიშელის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა. 1977 წლის 4-5 ივნისს ქვეყანაში გამოცხადდა სახელმწიფო გადატრიალება, რომლის შედეგადაც მოქმედი პრეზიდენტი გადააყენეს. საკანონმდებლო საბჭო წევრების მიერ აღიარებულ იქნა 1948 წელს.

ქვეყნები, რომელთანაც დიპლომატიური კავშირი აქვს დამყარებული სეიშელის კუნძულებს
1977 წელს, სახელმწიფო გადატრიალებისას, ქვეყნიდან გააძევეს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი, ჯეიმზ მენჩემი, რომელიც შეცვალა ფრანს რენემ. იგი კუნძულებს 1977 წლიდან 2004 წლამდე მართავდა.

1978 წლის მაის-ივნისში ხგპ-ის ბაზაზე შეიქმნა სეიშელის კუნძულების ხალხის პროგრესიული ფრონტი (სკხპფ) — მმართველი და ერთადერთი პარტია ქვეყანაში.

1981 წლის ივლისში, სკხპფ-ის ყრილობამ კვლავ დაადასტურა პარტიის ორიენტაცია სოციალისტური გზით სეიშელის კუნძულების განვითარებისა. საგარეო პოლიტიკაში სეიშელის კუნძულების მთავრობა განაგრძობდა პოზიტიური ნეიტრალიტეტის კურსის გატარებას, მხარს უჭერდა უცხოეთის სამხედრო ბაზების ლიკვიდაციას ინდოეთის ოკეანეში და მშვიდობის ზონად მის გადაქცევას. 1991 წელს, ფრანს რენე და მისი პარტია შეთანხმდნენ თავისუფალი არჩევნების ჩატარებაზე და უარი თქვეს მარქსიზმზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 272-273.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეიშელის მთავრობა
**ქლორპიკრინი**, იგივე **ტრიქლორნიტრომეთანი** (ქლორი და ბერძ. pikros *მწარე*) — ძლიერი მომწამვლელი და ძლიერი ცრემლდენი ნივთიერება, მწვავე სუნის მქონე უფერო ზეთისებრი სითხე, რომელიც აღიზიანებს ლორწოვან გარსს და აზიანებს ადამიანის ცენტრალურ ნერვულ სისტემას და კანს. მისი ქიმიური ფორმულაა Cl3CNO2; დუღილის ტემპერატურა — მინ 64°С და მაქს 113 °C; სიმკვრივე — 1653,9კგ/მ2. ქლორპიკრინი მაღალი ტემპერატურის დროს იღებს მოყვითალო ფერს. პრაქტიკულად წყალში უხსნადია, კარგად იხსნება ორგანულ გამსხნელებში, არ ჰიდროლიზდება წყლითა და ტუტეების წყალხსნარში. 400 °C-ისას იშლება ფოსგენად და C1NO იღებენ პიკრინმჟავას ან მათი მარილების ქლორირებით. იყენებენ პესტიციდად, არილმეთანური საღებავების სინთეზში და სხვა. ქლორპიკრინის გამოყენება ადამიანის წინააღმდეგ კანონით აკრძალულია მაშინაც კი, როდესაც ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენება კანონით ნებადართულია.

### ისტორია

ქლორპიკრინის ისტორია 1848 წელს იწყება თავდაპირველად მას იყენებდნენ საწარმოებში მოგვიანებით კი პირველი მსოფლიო ომის დროს 1914 - 1918 წლებში სამხედრო მიზნებისთვის, პირველად სამხედრო მიზნისათვის 1915 წელს რუსეთის არმიამ გამოიყენა პირველ მსოფლიო ომში, მოგვიანებით კი გერმანიის არმიამ 1916 წელს. ქლორპიკრინის სამხედრო ვარიანტის სახელწოდებაა „სიენსი" (CNS ).

ქლორპიკრინი საბჭოთა არმიის ნაწილებმა გამოიყენეს 1989 წლის 9 აპრილს თბილისში, გამთენიისას, რუსთაველის გამზირზე მშვიდობიანი მიტინგის დარბევის დროს, რამაც გამოიწვია ასობით უდანაშაულო ადამიანის ძლიერი მოწამვლა დასახიჩრება და სიკვდილი, მშვიდობიანი მიტინგის ერთ-ერთი მონაწილე არასრულწლოვანი 16 წლის გოგონა ქლორპიკრინით მოწამვლის შედეგად გარდაიცვალა, 9 აპრილის ტრაგედიის გამოძიების შექმნილმა კომისიამ ანატოლი სობჩაკის თავჯდომარეობით კომისიის ერთ-ერთ მოხსენებაში კომისიის წევრებმა ოფიციალურად დაადასტურეს ქლორპიკრინის გამოყენების ფაქტი სხვა უფრო ნაკლებად საშიში და ნაკლებად მომწამლავი ნივთიერებების ცრემლსადენი გაზების კერძოდ სიესი ( CS ) გაზის და ქლორაცეტოფენონი ( CN ) ერთად.

დღეს მსოფლიოში მკაცრადაა აკრძალური ქლორპიკრინის გამოყენება საომარი მოქმედებების დროს, სამხედრო მიზნებისთვის და შეტანილია მასობრივი განადგურების იარაღების ნუსხაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Chloropicrin // «PubChem Compound» (англ.)