recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კედარი** (ლათ. Cedrus) — მარადმწვანე წიწვოვან მცენარეთა გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. ერთსახლიანი მაღალი პირამიდული ან გაშლილვარჯოანი ხეებია. 

გვარი მოიცავს 4 სახეობას, რომელთაგან 3 (ლიბანური, ატლასური და მოკლეწიწვა კედარი) გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთის ოლქის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში, ერთი (ჰიმალაიური კედარი) — ჰიმალაის დასავლეთ ნაწილში. აგრეთვე ყირიმში, კავკასიასა და შუა აზიის სამხრეთ ნაწილში, სადაც კულტივირებულია 3 სახეობა: ლიბანური, ატლასური და ჰიმალაიური კედარი. საქართველოში ყველაზე ფართოდ არის მოშენებული ჰიმალაიური კედარი (ლათ. Cedrus deodara), რომლის სიმაღლეა 50-60 მ, სისქე — 3,5 მ. აქვს 7-10 სმ სიგრძის გირჩა და სხვა სახეობებბთან შედარებით უფრო გრძელი (25-50 მმ) მომწვანო-ლეგა წიწვი. გავრცელებულია ავღანეთის, ბელუჯისტანის და ჩრდილო-დასავლეთ ჰიმალაის მთებში ზღვის დონიდან 1000-3600 მ-მდე.

საქართველოში შემოიტანეს XIX საუკუნის II ნახევარში. მიუხედავად იმისა, რომ ტენის მოყვარული ხეა, მეტ-ნაკლებად გვალვა- და ყინვაგამძლეც გამოდგა თბილისსა და მის მიდამოებში. საქართველოში კარგად ხარობს ზღვის დონიდან 1200 მ-მდე. საკმაოდ სრაფმხარდია. სამშობლოში ცოცხლობს 1000 წლამდე. თბილისის ბოტანიკურ ბაღში ყვავის ნოემბერ-დეკემბერში, სხვა კედარებზე 1 თვით გვიან და მათთან ჰიბრიდებს არ იძლევა. 

დეკორატიულია და სოლიტერებად და სახეივნო ჯიშად იყენებენ. აქვს მაგარი, მკვრივი და გამძლე მერქანი, რომელსაც იყენებენ სამშენებლო და საავეჯო მასალად, გემთმშენებლობაში. ლიბანური კედარი (ლათ. Cedrus libani) და ატლასური კედარი (ლათ. Cedrus atlantica) დიდად არ განირჩევა ჰიმალაიური კედრისგან და ისევე იყენებენ. მოკლეწიწვა კედარი (ლათ. Cedrus brevifolia) კი ტანდაბალი (12 მ-მდე სიმაღლის) ხეა, ჩვენში არ გვხვდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამეფო კედრების ტყე

ლიტერატურა
----------

* *მირზაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 456.
**წყალტუბოს მღვიმური სისტემა** — რთული მღვიმური სისტემა საქართველოში. განლაგებულია ოკრიბის ტექტონიკური თაღის დასავლეთ ნაწილში. გამომუშავებულია ვალანჟინურ-ჰოტრივული ასაკის მძლავრნაპრალოვან კირქვებსა და მასიურ ურგონული ფაციესის კირქვებში. მღვიმური სისტემის ძირითადი არტერია ვალახურ ოროფაზისშია ჩასახული, ხოლო პასადენურმა ოროფაზამ მნიშვნელოვნად გაართულა მღვიმური ჰიდროსისტემის მორფოლოგია.

წყალტუბოს მღვიმური სისტემის განვითარებაში გარკვეული როლი სამგურალის ქედის მონოკლინურმა აგებულებამ, და განსაკუთრებით, ტურონ-სენომანურმა ვულკანოგენურმა ჯავშანმა ითამაშა. მთავარი შესასვლელი ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლეზეა. მსხვილმასშტაბიანი ინსტრუმენტული და ნახევრადინსტრუმენტული აგეგმვითი მასალის საფუძველზე მკაფიოდ გამოიყოფა წყალტუბოს მღვიმური სისტემის სამი რგოლი: ზედა რგოლს წარმოადგენს ბღერის, მელოურისა და დიდღელეს მღვიმეები; შუალედურს სოლკოტას, საწურბლიას, ჩაქცევითი ჭა; ქვედას კი ოფიჭოს მღვიმე-ესტაველა, გაბზარული ტბა, პრომეთესა და ღლიანას მღვიმეები, თუმცა სისტემის ასეთი დაყოფა პირობითია.

წყალტუბოს მღვიმური სისტემის წყალშემკრები აუზის ფართობი არა ნაკლებ 15 კმ²-ია. აქ იკრიბება, როგორც სამგურალის ქედის, ისე დიდვაკის პლატოს ნაკადები, რომელთაც ემატება მდინარე სემიდან გაჟონილი ნაკადებიც. მთავარი შესასვლელი დაკავშირებულია ტექტონიკური ნაპრალის განედური კვანძის სისტემასთან.

ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულია წყალტუბოს მასივი, რომლის ფარგლებშია განლაგებული პრომეთეს მღვიმე, ღლიანას მღვიმე, ოფიჭოს მღვიმე-ესტაველა, მელოურის მღვიმე, ბღერის მღვიმე, დიდღელეს მღვიმე, სოლკოტას მღვიმე და საწურბლიას მღვიმე, რომლებიც ერთ მთლიან — წყალტუბოს ანუ პრომეთეს მღვიმურ სისტემას ქმნიან.

სქოლიო
------

1. ↑  Пещеры. Межвузовский сборник научных трудов. П. 2004, ст. 48–52
2. ↑  ავტორთა კოლექტივი. წყალტუბოს მღვიმური სისტემა, თბ. 2009, გვ. 15–18
3. 1 2  ომარ ლანჩავა, კუკური წიქარიშვილი. წყალტუბოს (პრომეთეს) მღვიმური სისტემა, თბ. 2016, გვ. 48–49
კარდაშევის სკალის დონეების მაჩვენებელიკარდაშევის სკალის დონეების მაჩვენებელი
ნიკოლაი კარდაშევინიკოლაი კარდაშევი
**კარდაშევის სკალა** — საზომი ერთეული, რომელიც გამოიყენება ცივილიზაციის ტექნოლოგიური განვითარების დონის გასაზომად. დაფუძნებულია ცივილიზაციის ენერგომოხმარების რაოდენობაზე. ამასთან იგი ითვალისწინებს ცივილიზაციის ცოდნის რაოდენობასაც. სკალა 1964 წელს საბჭოთა ასტროფიზიკოსმა ნიკოლაი კარდაშევმა შექმნა, თუმცა 1974 წელს განაახლა კარლ სეიგანმა. 

სკალას აქვს სამი საბაზისო დონე, შესაბამისად I,II და III. I დონეზე მყოფი ცივილიზაცია იყენებს მის პლანეტაზე არსებულ მთელს ენერგიას, მაგ. მზის, ქარის, ატომურ და სხვა სახის ენერგიას ბიორესურსების გარდა, როგორიცაა ნავთობი და გაზი. ფიზიკოს მიჩიო კაკუს თქმით ამ დონის ცივილიზაციას შეუძლია ისეთი ძალების კონტროლი, როგორიცაა მიწისძვრები და ცუნამები. II დონის ცივილიზაცია არის ცივილიზაცია, რომელსაც შეუძლია მთელი თავისი ვარსკვლავური სისტემის რესურსებისა და მოვლენების კონტროლი. ვარსკვლავიდან მთელი ენერგიის მისაღებად არსებობს ჰიპოთეტური მეთოდი სახელად დაისონის სფერო. ამ დონის ცივილიზაციას შეუძლია პლანეტების გადაადგილებაც კი. III დონის ცივილიზაცია, რომელიც უკვე ძალიანაა განვითარებული, გავრცელებულია მთელს მის გალაქტიკაში და აქვს უზარმაზარი ცოდნა და ტექნოლოგია. ეს ცივილიზაცია ახლანდელისგან საკმაოდ განსხვავებული და წინ წასულია. თითოეული საფეხური განისაზღვრება შემდეგნაირად:

* I- ენერგომოხმარებით, {\displaystyle 10^{1}6} ვატი.
* II- ენერგომოხმარებით, {\displaystyle 10^{2}6} ვატი.
* III- ენერგომოხმარებით, {\displaystyle 10^{3}6} ვატი.

სამის გარდა არსებობს IV, V, VI და VII- დონის ცივილიზაციებიც. მეოთხე დონის ცივილიზაცია აკონტროლებს მის გალაქტიკათა სამეზობლოს, მეხუთე კი მთელს სამყაროს. შემდეგ საფეხურებზე კი უკვე საუბარია მთელს მულტისამყაროზე, მსგავსი დონის წარმოდგენა თანამედროვე ადამიანისთვის რთულია. უნდა აღინიშნოს, რომ ადამიანთა ცივილიზაციას (რომელმაც ცივილიზაციის სახელწოდება სულ რამდენიმე საუკუნეა რაც მიღო), ჯერ არც ერთი საფეხურისთვის არ მიუღწევია, რადგან ჩვენ ჯერ კიდევ ვიყენებთ ნავთობს, გაზს, ხე-ტყეს და სხვა ბიორესურსებს საარსებოდ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
**წმინდა მოწამე ტრიფონი** (გ. 250) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 თებერვალი, ახალი სტილით — 14 თებერვალი. იგი ფრიგიის ქალაქ აპამეის მახლობლად, სოფელ კამპსადაში დაიბადა. უფალმა მას სიყრმეშივე მიანიჭა ეშმაკთა განსხმისა და სხვადასხვა სნეულებათა კურნების ნიჭი. ერთხელ კამპსადას პურის ყანებს მავნე მწერები შეესია და განადგურებას უქადდა მთელს მოსავალს. ტრიფონმა ლოცვის ძალით გაასხნა ისინი და თანასოფლელები შიმშილობისაგან იხსნა; ამ დროს რომში მეფობდა გორდიანუს III, რომელსაც ეშმაკეული ასული ჰყავდა. ქალწულში ჩაბუდებულმა ბოროტმა სულმა, ღვთის ნებით, შესძახა: „ვერავინ განდევნის ტრიფონის გარდა". როდესაც მეფის მსახურებმა მოძებნეს ყრმა და მასთან ერთად რომში ბრუნდებოდნენ, ეშმაკმა შესძახა: „არ შემიძლია აქ გაჩერება, ტრიფონი ახლოვდება!" და დატოვა ასული. გახარებულმა გორდიანმა სთხოვა წმიდანს ხილულად ეჩვენებინა მისთვის ეშმაკი. ტრიფონმა გააძლიერა ლოცვა, მეშვიდე დღეს კი სულიწმიდის მადლით აღვსილმა დემონს უბრძანა: „ჩემი უფლის, იესო ქრისტეს სახელით გიბრძანებ, ხილულად ეჩვენე აქ მყოფთ, გამოაჩინე შენი საძაგელი, ურცხვი სახე და გვიჩვენე შენი უძლურება!" იმავ წამს გამოჩნდა ეშმაკი, ცეცხლოვანთვალებიანი შავი ლეკვის სახით, რომელიც თავს მიწაზე მოათრევდა. მეფე და მისი მხლებლები შეძრწუნდნენ. მრავალმა ირწმუნა ქრისტე და მოინათლა; წმიდანი ყველა გაჭირვებულს უანგაროდ ეხმარებოდა. ერთადერთი, რასაც საზღაურად ითხოვდა, იესო ქრისტეს რწმენა იყო.

როდესაც ტახტზე ქრისტიანთა სასტიკი მდევნელი, დეციუსი (249-251) ავიდა, ეპარქ აკილინეს მოახსენეს, ტრიფონი უშიშრად ქადაგებს ქრისტიანობას და მრავალს მოაქცევს თავის რჯულზეო. წმიდანი შეიპყრეს. დაკითხვაზე მან ახოვნად აღიარა ჭეშმარიტი სარწმუნოება, რისთვისაც სასტიკად აწამეს, მაგრამ მარტვილს ერთხელაც არ დაუკვნესია. ბოლოს მას თავის მოკვეთა მიუსაჯეს. სასიკვდილო განაჩენის აღსრულების წინ წმინდა ტრიფონმა შესთხოვა უფალს, განსაკუთრებული მადლი მიენიჭებინა მათთვის, ვინც მის სახელს შემწედ მოუხმობდა. ქრისტეს ტარიგმა მანამ შეჰვედრა სული უფალს, სანამ ჯალათი აღმართულ მახვილს დაჰკრავდა. ეს მოხდა ნიკეაში 250 წელს. წმიდანის ნაწამები სხეული ქრისტიანებმა ტილოში შეგრაგნეს და სურდათ, იგი ნიკეაშივე დაეკრძალათ, მაგრამ ტრიფონი გამოცხადებით ეჩვენა მათ და ითხოვა, თავის მშობლიური სოფლის, კამპსადას მიწისთვის მიებარებინათ. ღვთისმოყვარე ადამიანები ასეც მოიქცნენ.

შემდგომში წმიდა მოწამის ნაწილები კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს, იქიდან კი რომში წააბრძანეს.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 138-139

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამე ტრიფონი


|  |  |
| --- | --- |
| რელიგიები | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჯამილ ელშად-ოღლუ ყულიევი** (აზერ. Cəmil Elşad oğlu Quliyev) — აზერბაიჯანელი კინორეჟისორი, აზერბაიჯანის სახფილმფონდის დირექტორი, აზერბაჯანულ არხ „კულტურის" (2011–2013) გენერალური დირექტორი, აზერბაიჯანის საზოგადოებრივი ტელევიზიის ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

ჯამილ ელშად-ოღლუ ყულიევი დაიბადა 1963 წლის 3 ივლისს, ბაქოში. დაამთავრა სრულიად რუსეთის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1984 წლიდან კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში" მუშაობდა დამდგმელ რეჟისორად. გადაიღო რამდენიმე მხატვრული ფილმი. არის სატირული ჟურნალ „მოზლანის" ავტორი. მისი ფილმები რიგ საერთაშორისო ფესტივალებში იღებდა მონაწილეობას.

არის აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 2012 წელს არჩეულ იქნა აზერბაჯანის რესპუბლიკის კინემატორგაფისტთა კავშირის აღმასრულებელ მდივნად.

სქოლიო
------

1. ↑  Джамиль КУЛИЕВ, директор Госфильмофонда Азербайджана.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-06. ციტირების თარიღი: 2013-07-27.
2. ↑  Создан Союз кинематографистов Азербайджанской Республики.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-07. ციტირების თარიღი: 2013-07-28.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭინჭარაულების ციხე-სახლი**. |

**ჭინჭარაულების პირველი ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთით, ნასოფლარ ლებაისკარის ტერიტორიაზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ციხე-სახლი ორსართულიანია. ჩრდილოეთიდან ეკვრის გვიანდელი მინაშენი. ძეგლი არის ძლიერ დაზიანებული. სახურავი და სართულშუა გადახურვა ჩაქცეულია. მინაშენის მხოლოდ 2,5 მეტრის სიმაღლის კედლებიღაა შემორჩენილი.

ციხე-სახლის პირველი სართული საქონლის სადგომია, შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია, სამხრეთ კედელში კი ერთი. კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. მეორე სართული საცხოვრებელი და სათავდაცვოა. აღმოსავლეთით შესასვლელი და ერთი სარკმელია, სამხრეთით კი მხოლოდ სარკმელი. დასავლეთ კედელში არის ერთი სათოფური, ჩრდილოეთისაში ორი. ამ უკანასკნელებს გვიანდელი მინაშენი ფარავს. მინაშენი სამეურნეო დანიშნულებისაა. აღმოსავლეთ კედელში შესასვლელი და ერთი სარკმელია, ჩრდილოეთ კედელში ერთი ნიში და ორი სათოფური, დასავლეთით კი ერთი ნიში და ერთი სათოფური.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 267–268.
ჭიპი
**ჭიპი** (ლათ. umbilicus) — ჭიპლარის მოვარდნის შემდეგ დარჩენილი ნაწიბური, რომელიც რჩება სხეულზე ჩაღრმავების ან ამონაბურცის სახით. ჭიპი გააჩნია ყველა პლაცენტიან ძუძუმწოვარს; მათ უმეტესობას თმით დაუფარავ მცირე ზომის ხაზად ემჩნევა. გარდა ამისა, ჭიპები ზომით, ფორმით და სიღრმითაც განირჩევა. სწორედ იმის მეშვეობით, რომ ჭიპი არა ბუნებრივი, არამედ შეძენილი ნაწიბურია, ხდება მონოზიგოტური ტყუპების ერთმანეთისგან გარჩევა.

ჭიპი ოქროს კვეთაში — სხეულის სიმაღლის 62 %-ზე 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადამიანის პერიფერიული ანატომია |
| --- |
|  |
| თავი | 
* ყური
* სახე
	+ ლოყა
	+ ნიკაპი
	+ თვალი
	+ პირი
	+ ცხვირი
	+ შუბლი
* მანდიბულები
* კეფა
* სკალპი
 |
|  |
| კისერი | 
* ადამის ვაშლი
* ყელი
 |
|  |
| ტორსი | 
* მუცელი
	+ წელი
	+ ჭიპი
* ზურგი
* გულმკერდი
	+ მკერდი
* მენჯი
	+ სასქესო ორგანოები
 |
|  |
| კიდურები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ხელი | 
* მხარი
* იღლია
* იდაყვი
* წინამხარი
* მკლავი
* თითი
	+ ცერი
	+ საჩვენებელი
	+ შუა
	+ არა
	+ ნეკი
 |
|  |
| ფეხი | 
* დუნდულები
* ბარძაყი
* მუხლი
* ტერფი
	+ ქუსლი
	+ კოჭი
	+ თაღი
* თითი
 |

 |

 |
**ცოტნე ყავლაშვილი** (დ. 19 იანვარი, 1983) — ქართველი ეკონომისტი და ფინანსისტი. საქართველოს გენერალური აუდიტორი 2022 წლის 21 სექტემბრიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 2004 წელს. ამავე უნივერსიტეტში 2006 წელს მიიღო ეკონომიკის და ბიზნესის მაგისტრის ხარისხი. 

გენერალური აუდიტორის პოზიციაზე არჩევამდე მუშაობდა ფინანსთა მინისტრის მოადგილედ (2015-2022) და სახელმწიფო ხაზინის უფროსად (2013 - 2022). 

მისი პროფესიული კარიერა 2006 წლიდან ფინანსთა სამინისტროში დაიწყო. სხვადასხვა წლებში იყო საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე, ფისკალური პროგნოზირების დეპარტამენტის უფროსი, საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე, სპეციალისტი საბიუჯეტო დეპარტამენტის საბიუჯეტო პოლიტიკისა და ნაერთი ბიუჯეტის ფორმირების და საბიუჯეტო დეპარტამენტის ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტების სამმართველოებში (2006-2015). მუშაობდა „საქართველოს რკინიგზის რესტრუქტურიზაციის დამხმარე პროექტში" (2005-2006).

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცოტნე ყავლაშვილი — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური

სქოლიო
------

1. ↑  პარლამენტმა საქართველოს გენერალურ აუდიტორად ცოტნე ყავლაშვილი აირჩია 1tv.ge
**ცოფიანი ხარი** (ინგლ. Raging Bull) — მარტინ სკორსეზეს ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1980 წელს. ფილმში მონაწილეობენ რობერტ დე ნირო, კეთი მორიარტი, ჯოუ პეში, ფრენკ ვინსენტი, ნიკოლას კოლასანტო, ტერესა სალდანა და სხვა. შავ-თეთრი ფილმი გადაღებულია ჯეიკ ლამოტას წიგნის მიხედვით.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ჯეიკი – მეტსახელად ბრონქსელი ხარი – მოკრივეა საშუალო წონით კატეგორიაში. 1940-იანი წლების ნიუ-იორკში მისი კარიერა მწვერვალზეა. ის რინგზე უძლეველია, მაგრამ ძალადობით გამოირჩევა რინგის მიღმაც. მუდმივად ჩხუბობს მეუღლესთან. ჯეიკი დაამარცხებს რივზს რინგზე, თუმცა მსაჯები სადაო გადაწყვეტილებას მიიღებენ და გამარჯვებას რივზს ჩაუთვლიან, რაც ბრბოს აღაშფოთებს. ჯეკი ენდობა საკუთარ ძმას, ჯოუის. 1943 წელს დეტროიტში ის დაამარცხებს შუგარ რეი რობინსონს. რობინსონთან მესამე ბრძოლაში ის დამარცხდება. ჯეკი მოიყვანს მეორე ცოლს, ახალგაზრდა და ქერათმიან ვიკის. 1947 წელს ნიუ-იორკში ჯეკი გაანადგურებს ტონი ჯენაიროს. მას შემდეგ, რაც ვიკი სალვისთან ერთად წავა დასალევად, ჯოუ სცემს სალვის. ჯეკი კი ჯოუისა და ვიკიზე ეჭვიანობს, მათ ღალატში დაადანაშაულებს და ორივეს სცემს. ვიკისა და ჯოუიზე გადამტერებით ჯეკი გაანადგურებს საკუთარ პროფესიულ და პირად ცხოვრებას 1950-იან წლებში. რინგზე რობინსონი სასტიკად სცემს ჯეკს, თუმცა ვერ წააქცევს მას. კრივიდან წასული ჯეკი გახსნის ღამის კლუბს, სადაც საღამოები მიჰყავს. ჯეკი ბოლოს ისე დაეცემა, რომ ციხეში აღმოჩნდება. ის კედლებს ურტყავს და ტირის რომ ცხოველი არ არის. ფილმის ბოლოს ჯეკი რეპეტიციას გადის და იმეორებს მარლონ ბრანდოს პერსონაჟის ციტატას ფილმიდან „ნავსადგურში".

როლებში
-------

* რობერტ დე ნირო — ჯეიკ ლამოტა
* კეთი მორიარტი — ვიკი ტაილერი
* ჯოუ პეში - ჯოუი ლამოტა
* ფრენკ ვინსენტი - სალვი ბეტსი
* ნიკოლას კოლასანტო - ტომი კომო
* ტერესა სალდანა - ლენორა ლამოტა
* ფრენკ ადონაისი — პეტსი
* მარიო გალო — მარიო
* კევინ მეჰონი — ტონი ჯენაირო

ჯილდოები
--------

**ოსკარი**

1. საუკეთესო მსახიობი კაცი: რობერტ დე ნირო
2. საუკეთესო მონტაჟი: თელმა სქუნმეიქერი

**BAFTA**

1. საუკეთესო მონტაჟი: თელმა სქუნმეიქერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ცოფიანი ხარი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  IMDB Business - ცოფიანი ხარი
**კაზაკ ბულანოვის წისქვილი** (რუს. Мельница казака Буланова) — სამრეწველო არქიტექტურის დღემდე შემონახული ნიმუში, მდებარეობს ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში.

ისტორია
-------

წისქვილი ააგეს 1905 წელს გიმნაზიის ქუჩისა (ამჟამად მშვიდობის ქუჩა) და კირსანოვის შესახვევის (ამჟამად ზოია კოსმოდემიანსკაიას პროსპექტი) გადაკვეთაზე. პირველი ცნობები იმის შესახებ, რომ ეს კაზაკ ნ. ნ. ბულანოვის კუთვნილება იყო, მიეკუთვნება 1912 წელს. 1925 წელს წისქვილის ტერიტორიაზე ორთქლის მანქანის დამონტაჟების გამო ააგეს ერთსართულიანი შენობა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ნაწილობრივ დაზიანდა და ჩამოიქცა. შენობის აღსადგენი სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1952 წელს. ახალი წისქვილის შემადგენლობაში შედის სამი სხვადასხვა პერიოდის და სხვადასხვა ტიპის ნაგებობა. ნაგებობები აგებული იყო 1950-1980 წწ. წისქვილის კომპლექსის მთავარი რქიტექტურული ელემენტია თავად წისქვილი. წისქვილის შენობას დასავლეთ ფასადზე მშვიდობის ქუჩის მხრიდან ეკვრის ორსართულიანი აგურის შენობა. ჩრდილოეთის ფასადის მხარეს დგას რთული დაგეგმარების ერთსართულიანი სამანქანე დარბაზი. 

არქიტექტურული თვალსაზრისით წისქვილის ფასადი გაფორმებულია არქიტექტურული დეკორით, რომელიც განეკუთვნება ეკლექტიკის აგურის სტილის რაციონალურ მიმდინარეობას. 

2000 წელს როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის დადგენილების შესაბამისად ძეგლს მიანიჭეს რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი და აიყვანეს სახელმწიფო დაცვის ქვეშ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაზაკ ბულანოვის წისქვილი

სქოლიო
------

1. ↑  Администрация города Азова - Мельница казака Буланова. gorodazov.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-24.
**ჰართვისის მუხა, კოლხური მუხა** (ლათ. Quercus hartwissiana, Quercus armeniaca) — 25-მ-მდე სიმაღლის ხეა და საქართველოს ფლორის ერთ-ერთი იშვიათი, უძველესი სახეობაა; სწრაფმზარდი, მაღალხარისხოვანი მერქნის მქონე დეკორატიული მცენარეა; უმთავრესად გვხვდება დასავლეთ საქართველოში (აფხაზეთი, რაჭა-ლეჩხუმი, სამეგრელო, იმერეთი, გურია, აჭარა); აღმოსავლეთ საქართველოდან კი დღეისათვის მხოლოდ შიდა კახეთიდანაა (ბაბანეური) ცნობილი. საქართველოს გარეთ – შავი ზღვის სანაპირო (მზიმთის აუზიდან გელენჯიკამდე), მცირე აზია, იმიერკავკასია. 

იზრდება კოლხეთის ფოთლოვან ტყეში იმერეთის მუხასთან ერთად, თიხნარ, ეწერ, ყომრალ, კარბონატულ, წითელმიწა დაჭაობებულ ნიადაგებზე მთის ქვედა და შუა სარტყლებში 200 მ-დან 1200-1400 მ-მდე სიმაღლეზე ზღვის დონიდან. გვხვდება ერთეულებად ან პატარ-პატარა ჯგუფებად. ზოგჯერ დაბლობებში ქმნის ტყეებს, რომელთა ფართობი ძალიან მცირეა. მრავლდება თესლით და ვეგეტაციურად (ძირკვის ამონაყრით), 2-3 წელში ერთხელ უხვად მსხმოიარობს.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ბოტანიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კაზაკური დიდების ყორღანი** (რუს. Курган казачьей славы) — სკულპტურული კომპოზიცია ქალაქ ვოლგოდონსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია და აღწერა
-----------------

მემორიალური კომპლექსი გაიხსნა 2008 წლის 4 ნოემბერს. მდებარეობს ქალაქ ვოლგოდონსკის შესასვლელში, სუხო-სოლონოვის ყურის ნაპირზე. კომპლექსი მდებარეობს ყურის ნაპირზე, რომელიც ქალაქს ჰყოფს ძველ და ახალ ნაწილებად. კომპლექსის ავტორები არიან მწერალი ვლადიმერ კარპენკო და მოქანდაკე, რუსეთის მხატვართა კავშირის წევრი ეგორ დერდიაშჩენკო.

მემორიალურ კომპლექსში ცენტრალური ადგილი უკავია კავკასიის ომების გენერალს იაკობ ბალკანოვს, რომელმაც თავისი ცხოვრების 30 წელი ლაშქრობებში გაატარა. 

ლეგენდარული კაზაკი გენერალი იაკობ ბალკანოვი ეროვნული გმირია, რომელიც მამაცობისათვის დააჯილდოეს ოქროს იარაღით და მიანიჭეს წმინდა ანას ორდენი.

არქიტექტურულ-სკულპტურული თვალსაზრისით კომპოზიცია მიწაყრილი ყორღნის ფორმისაა, რომლის სიმაღლეც 10 მეტრია. ყორღანი ორ ნაწილადაა გაყოფილი, როგორც კაზაკების შეტევის ერთი მეთოდი. ასეთ შეტევის ფორმას ეწოდება „ბაკლანოვისებური". ყორღანის ორი ნაწილი ასევესიმბოლურად დაკავშირებულია სამოქალაქო ომში რუსების თეთრებად და წითლებად დაყოფასთან. 

სკულპტურული კომპოზიციის უკან დგას 5 მეტრი სიმაღლის, ბეტონისაგან დამზადებული ყორღანი, რომელზეც რელიეფურად დატანილია კადრები კაზაკების ცხოვრებიდან. ბეტონის ფილაზე გამოსახულია ხუთი ცნობილი დონელი ატამანის ბარელიეფი. ფილაზე ასევე ჩამოთვლილია ის ტომები, რომლებიც ოდესმე ცხოვრობდნენ დონის ტერიტორიაზე: სკვითები, სარმატები, ჰუნები, ალანები და სხვა. ასევე ნაჩვენებია ისტორიული თარიღები, დანგრეული ეკლესიების ფოტოები და სხვა.

აქვე შეიძლება ციტატების წაკითხვა მიხეილ შოლოხოვის „წყნარი დონიდან".

გარდა ამისა, სკულპტურული კომპოზიცია მოიცავს ცალკე მდგომ შენობას , სადაც განთავსებულია სურათების გალერეა და დონის კაზაკების მუზეუმი.

სქოლიო
------

1. ↑  Курган казачьей славы в Волгодонске - самая необходимая и подробная информация о достопримечательности: фото места, описание, контакты – адрес, телефон, официальный сайт. www.rutraveller.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-06-29. ციტირების თარიღი: 2017-02-28.
2. ↑  „Курган Казачьей Славы хотят возвести в Волгодонске". *Кавказский Узел*. ციტირების თარიღი: 2017-02-28.
3. ↑  Достопримечательность Мемориальный комплекс «Курган казачьей славы» в Волгодонске по адресу Весенняя. localway.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-01. ციტირების თარიღი: 2017-02-28.
4. ↑  „В Волгодонске открыт казачий мемориальный комплекс". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-01. ციტირების თარიღი: 2017-02-28.
**კავკასიური სკოპოლია**, **კარნიოლიის სკოპოლია** (ლათ. Scopolia caucasica) — მცენარე ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი 50-60 სმ სიმაღლის ბალახია, ღერო ერთი ან რამდენიმეა, სწორმდგომი, ცილინდრული, შიშველი ან გაბნეულია ბეწვებით მოფენილი. ზედა ფოთლები გრძელია, ფართო და წვერზე მომრგვალებული, მთელკიდიანი და შიშველი, ხოლო ქვედა ღეროსეული ფოთლები უფრო მოკლე, ვიწრო შუბისებრი, ბლაგწვერიანი. 

ყვავილები აქტინომორფულია, მარტოული, ზარისებრი ფორმისა და ფოთლების იღლიებში გრძელ ყუნწებზე დაკიდებულია; ჯამი სიფრიფანა, 5 ბლაგვი კბილით, ნაყოფიანობისას ის დიდდება და მჭიდროდ ეკვრის ნაყოფს, გვირგვინი გაფართოებულია, 5 მოკლე სამკუთხა, ბლაგვი ნაკვთით, გარედან სოსანას ფერი, შიგნიდან მოთეთრო, ძირში კი ღია მოყვითალო-მწვანე. ბუტკო ოდნავ აღემატება მტვრიანებს, დინგი სქელია, გაფართოებულია, ნასკვი ორუდიანია, მრგვალი თესლკვირტით. ნაყოფი კოლოფია, სფეროსებრი ან კვრეცხისებრ-წაგრძელებული, წვერში წამახვილებული, სიმწიფისას იხსნება ხუფით. თესლი მრავალია, 3 მმ სიგრძის, მოყვითალო-ყავისფერი. ფესურა მსხვილია, მხოხავი ჰორიზონტალური, 12 სმ სიგრძის და 5 სმ სიგანის. 

იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყელში, ტენიან ფართოფოთლოვან, იშვიათად კი წიწვოვან ტყეებში, ზღვის დონიდან 1000-1200 მ სიმაღლეზე. უპირატესად შავი ზღვის სანაპირო ზოლში აფხაზეთში, აჭარაში, ასევე იმერეთში, მთიულეთში. საქართველოს გარეთ გავრცელებულია იმიერკავკასიაში. საერთო გავრცელება: სამხრეთი, აღმოსავლეთი და შუა ევროპა, მონღოლეთი, ჩინეთი, იაპონია, ინდოეთი. კავკასიური სკოპოლია ზოგჯერ გვხვდება შმაგასთან ერთად. 

ფესურები აკოპოლამინისა და ჰიოსციამინის სამრეწველო წყაროა. ამზადებენ ამ ალკალოიდების მრავალრიცხოვან პრეპარატს, რომელთაც იყენებენ სპაზმოლიზურ და ქოლინოლიტურ საშუალებებად. სკოპოლამინის პრეპარატებს უპირატესად უნიშნავენ ნევროლოგიასა და ფსიქიატრიაში, მცენარეს ახასიათებს ანტიბაქტერიული აქტივობა, პოპულარულია ვეტერინარიასა და ხალხურ მედიცინაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კავკასიური სკოპოლია"** ვიკისაწყობში.
* კავკასიური სკოპოლია დაარქივებული 2014-04-20 საიტზე Wayback Machine.  (ქართული ენა)

ლიტერატურა
----------

* დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. „ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია". თბილისი, 2005;
* ლალი დათეშიძე, არჩილ შენგელია. სტატია ჟურნალში „მცენარეთა მეცნიერებები". 2009;
* ხიდაშელი შ. პაპუნიძე ვ. საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები. ბათუმი, 1980;
* შენგელია ნუგზარ და თანაავტორები. საქართველოს კაკლოვანი კულტურები. თბ. 2004;
* შენგელია ზურაბ. სამკურნალო მცენარეთა კულტურა საქართველოში - თბ.: საბჭ. საქართველო, 1983;
* საქართველოს ფლორა. I-XI ტომი. თბილისი. 1971-1987 წწ.
ციხისძირის ციხე
**ციხისძირის ციხე** — ციხესიმაგრე საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მისგან ჩრდილოეთით 28 კმ-ში მდებარე სოფელ ციხისძირის სამხრეთ-დასავლეთით, მაღალ მთაზე, მდინარე ქვემო ჯახის მარცხენა ნაპირზე. ციხე ჩართული იყო არაგვის ხეობის სიმაგრეთა სისტემაში და კონტროლს უწევდა ჯახის ხეობაზე გამავალ ქსნის ხეობასთან დამაკავშირებელ გზას. 

ციხისძირის ციხე შედგება მთის თხემზე მდებარე ციტადელისა და მის აღმოსავლეთ კალთაზე განფენილი ქვედა ეზოსაგან. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. ციხის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხარე დანგრეულია. შედარებით უკეთაა შემონახული ციხის დასავლეთი ნაწილი - ციტადელი, რომელსაც ეტყობა მრავალგზის გადაკეთების კვალი. ციხეში შესასვლელლი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხა ეზოს სამხრეთ კედელშია მოთავსებული. 

ციტადელის ყველაზე ადრინდელი ნაგებობა ზურგიანი კოშკია, რომელიც 4 სართულისაგან შედგება.

ციხისძირის ციხე საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია.

ლიტერატურა
----------

* 

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 345-347.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 238.
* გვასალია ჯ. არაგვის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, V,თბ. 1975

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
**წისქვილი** — სხვადასხვა მასალის დაწვრილმანებისათვის განკუთვნილი მანქანა ან აპარატი. წისქვილი ორგვარია: აეროდინამიკური ანუ ჭავლიანი და მექანიკური. პირველი მასალას აწვრილმანებს მმსხვრეველების გამოუყენებლად, მექანიკური კი — მმსხვრეველების საშუალებით. მექანიკური წისქვილი შეიძლება იყოს დოლიანი, გორგოლაჭიანი, ჯამიანი (რბია) და დისკოებიანი. აეროდინამიკურ წისქვილში მასალა წვრილმანდება ჰაერის ჭავლით გატაცებული დიდი სიჩქარით მოძრავი მადნის ნატეხების ერთმანეთთან და მოძრაობის გზაზე აღმართულ ფართან შეჯახების შედეგად. მექანიკურ წისქვილში — ბრუნვისას მმსხვრეველების დარტყმისა და მათ შორის მოხვედრილი მასალის გასრესის შედეგად. მუშა ორგანოს ფორმისა და სახეობის მიხედვით წისქვილები პირობითად შეიძლება დაიყოს 5 ჯგუფად (იხ. ცხრილი: წისქვილების კლასიფიკაცია).

| წისქვილის ჯგუფები | წისქვილის სახეობა | მუშა ორგანოს სახეობა |
| --- | --- | --- |
| 1. ა)
2. ბ)
3. გ)
4. დ)
5. ე)
 | 1. დოლური, მათ შორის: ბურთულებიანი, ღეროებიანი, თვითდაწვრილმანებისა
2. გორგოლაჭიანი, მათ შორის: გლინებიანი, რგოლური, რბიებიანი
3. ჩაქუჩებიანი და თითებიანი (დეზინტეგრატორი)
4. ვიბრაციული
5. ჭავლური
 | 1. ბურთულები, ღეროები
2. გორგოლაჭები, გლინები, რგოლები, რბიები
3. ჩაქუჩები, შოლტები, ბიტები
4. ბურთულები
5. ჰაერის ჭავლი
 |  |

სასარგებლო წიაღისეულის გასამდიდრებლად, ცემენტის წარმოებაში, ენერგეტიკაში (ქვანახშირის მტვრის დასამზადებლად), ქიმიურ და მეტალურგიულ მრეწველობაში ფართოდ იყენებენ დოლურ წისქვილებს. დოლის ფორმის მიხედვით წისქვილი არის ცილინდრული, კონუსური და მილისებრი. დაფქული მასალის განტვირთვა შეიძლება იყოს ცენტრალური ან პერიფერიული. პირველ შემთხვევაში დაწვრილმანებული მასალა გამოდის განსატვირთი პოჭოჭიკიდან უშუალოდ, მეორე შემთხვევაში კი იგი გაივლის დიაფრაგმას ან გისოსს და დოლის ღია ტორსიდან ან ღრუ პოჭოჭიკიდან გამოედინება. ცენტრალური განტვირთვისას მასალა ღერძული მიმართულებით ნელა გადაადგილდება, ამიტომ შედარებით წვრილად იფქვება. პერიოდული ინტენსიური განტვირთვისას პროდუქცია მსხვილმარცვლიანი გამოდის. გრძელ ცილინდრში მასალის თავიდან ბოლოში გავლას მეტი დრო სჭირდება, ამიტომ მასალა წმინდად იფქვება. მრავალკამერიან მილისებურ წისქვილში მასალა კამერიდან კამერაში თანამიმდევრობით გადადის (დიაფრაგმების მეშვეობით). პირველ კამერაში მსხვილი ბურთულებია, უკანასკნელში კი — წვრილი. დოლიან წისქვილში მმსხვრეველებად იყენებენ ბუნებრივ კენჭს, ფოლადის ბურთულებს ან ღეროებს და დასაფქვავი მადნის მსხვილ ნატეხებს (300 მმ-მდე). თანამედროვე წისქვილის დოლის დიამეტრია 0,9 - 5 მეტრი, სიგრძე — 0,9 - 8 მეტრი (ცემენტის წარმოებაში, შესაბამისად, 4 მეტრი და 15 მეტრი).

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 333.
**კუჩინსკის საიუბილეო ქათამი** — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია მოსკოვის ოლქის სანაშენო ქარხანა „კუჩინსკში" რუსული თეთრი, ნიუ-ჰემფშირის, როდ-აილენდის, ავსტრალორპის, თეთრი პლიმუთროკისა და ლივნური ჯიშების შეჯვარებით. სახელი შეირჩა ქარხნის 25-ე წლისთავთან (1954) დაკავშირებით, დამტკიცებულია 1990 წელს. მამლების შებუმბვლა წითელია, ფაფარი და წელი ოქროსფერი, მკერდი და კუდი შავი; დედლები ღია წითლები არიან, ოქროსფერი ფაფრით. არსებობს ოქროსფერი ან მურა შეფერილობის სახესხვაობები. დღე-ღამის წიწილები ყავისფერი ღინღლით არიან დაფარული; დედალს მუქი ფრთები აქვს, მამალს — უფრო ღია. მამლის ცოცხალი მასაა 3,5–3,7 კგ, დედლისა 2,6–2,7 კგ. კვერცხმდებლობა 180–200 ცალი წელიწადში. თითოეული იწონის 59–61 გ, ნაჭუჭი ღია ყავისფერია. კრუხობის ინსტიქტი სუსტადაა განვითარებული. კუჩინსკის საიუბილეო ქათმის ხორცი შეიცავს დიდი რაოდენობით ცილას (25%-ზე მეტს მკერდის კუნთებში), გამოირჩევა გემოს მაღალი ხარისხით. ამტანი ჯიშია, კარგად ეგუება სხვადასხვა კლიმატურ პირობებს, პოპულარობით სარგებლობს მოყვარულ მეფრინველეებში, გავრცელებულია დსთ-ის ქვეყნებში.

ლიტერატურა
----------

* *Ройтер Я. С.* КУЧИНСКИЕ ЮБИЛЕЙНЫЕ КУРЫ დაარქივებული 2019-08-05 საიტზე Wayback Machine.  // Большая российская энциклопедия. Том 16. Москва, 2010, стр. 483.
**წიფთაურის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წიფთაურში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

მაცხოვრის ეკლესია დგას მაღალ მთაზე, მის გარშემო ტერიტორიაზე სასაფლაოა. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვა, აქა-იქ წყობაში შირიმიც შეინიშნება. მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა, აღმოსავლეთით აქვს ასევე სწორკუთხა ფორმის საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს თაროებია, ხოლო ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელში ორი სწორკუთხა ნიშაა, სამხრეთ კედელში გაჭრილია მცირე სარკმელი. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია, კარს ნაოთხარი აქვს. კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია შირიმის ქვის მარტივპროფილიანი კარნიზის ფრაგმენტი. ნაგებობის თაღ-კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია.
ეკლესიის გარშემო ყრია ჩამონაშალი ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 254-255
**კორანტეინი** (ინგლ. *Courantyne*, ნიდერლ. *Corantijn*) — მდინარე სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში, სურინამში; ამ ქვეყნის უგრძესი მდინარე.

სათავეს იღებს გვიანის მთიანეთში, აკარაის მთებში და დაახლოებით 724 კილომეტრის მანძილზე მიედინება გაიანასა და სურინამს შორის; ერთვის ატლანტის ოკეანეს, გაიანის ქალაქ კორივერტონისა და სურინამის ქალაქ ნეივ-მიკერის სიახლოვეს. ამ ორ ქალაქს შორის დადის ბორანი. 

გაიანა-სურინამის საზღვარი გაიანის მხარეს მდებარე ნაპირზე გადის (მდინარის დასავლეთი ნაპირი), რასაც ტალვეგის დოქტრინის საფუძველზე აპროტესტებს გაიანა. 2007 წელს, ტრიბუნალმა, რომელიც ამ ორი ქვეყნის საწყლოსნო საზღვარს განიხილავდა, მთელ მდინარეზე სურინამის სუვერენიტეტი სცნო.

მდინარის სიღრმეში, 120 კმ-ის მანძილზე, ქალაქ აპურამდე, შედიან მცირე ზომის საოკეანეო ხომალდები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი საბჭოტა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*]
* კორანტეინის ერთ-ერთი ჩანჩქერის ვიდეო

სქოლიო
------

1. ↑  Permanent Court of Arbitration - Guyana/Suriname დაარქივებული 2013-02-08 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  Award of the Tribunal.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-02. ციტირების თარიღი: 2014-07-27.
**ჯულიანო დე’ მედიჩი** (იტალ. Giuliano de' Medici; დ. 12 მარტი, 1479 — გ. 17 მარტი, 1516) — მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. ფლორენციის სენიორ ლორენცო მედიჩისა და კლარისა ორსინის უმცროსი ვაჟი. ნემურის ჰერცოგი და ფლორენციის სენიორი 1513-16 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ჯულიანო დაიბადა 1479 წლის 12 მარტს ფლორენციაში. იგი იყო ფლორენციის სენიორ ლორენცო მედიჩისა და მისი ცოლის, სენიორა კლარისა ორსინის ნაბოლარა ვაჟი. იგი თავის უფროს ძმებთან, პიეროსა და ჯოვანისთან (შემდგომში პაპი ლეო X) ერთად იზრდებოდა. 

1492 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ მისი ძმა პიერო ფლორენციის მმართველი გახდა, თუმცა მედიჩების მმართველობა 1494 წელს დაამხეს, რის შემდეგაც პიერო თავის ცოლ-შვილთან ერთად რომში, ხოლო ჯულიანო ვენეციაში გაიქცა. მედიჩების ძალაუფლების ფლორენციაში აღდგენა მხოლოდ საღვთო ლიგისა და საფრანგეთის სამხედრო ძალების დახმარებით მოხერხდა. ეს ყოველივე 1512 წელს მოხდა, რა დროსაც ფლორენციის ახალი მმართველი ჯულიანო გახდა (რადგან პიერო ამ დროს უკვე გარდაცვლილი იყო).

1515 წლის 22 თებერვალს ჯულიანომ ცოლად შეირთო სავოიის ჰერცოგ ფილიპო II-ის ასული ფილიბერტა სავოიელი. ეს ყოველივე საფრანგეთის სამეფო კარზე მოხდა და წყვილს ჯვარი ჯულიანოს ძმამ, ჯოვანიმ დასწერა. ამ ამბიდან ერთ წელიწადში საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-მა ჯულიანოს ნემურის ჰერცოგის წოდება უბოძა. ამის სანაცვლოდ, ფრანსუამ მედიჩებისა და ფლორენციის მხარდაჭერა მიიღო ნეაპოლის სამეფოსთვის ბრძოლაში. მიუხედავად ამის, ჯულიანო სულ მალე, 1516 წლის 17 მარტს გარდაიცვალა, 37 წლის ასაკში. მას ცოლთან შვილი არ დარჩენია, თუმცა საყვარლისგან ჰყავდა ერთი არალეგიტიმური ვაჟი, იპოლიტო, რომელიც კარდინალი გახდა. 

მისი გარდაცვალების შემდეგ, ფლორენციის ტახტზე მისი ძმის შვილი ლორენცო II ავიდა. იგი დაკრძალეს მედიჩების მავზოლეუმში, ფლორენციაში. აღსანიშნავია, რომ ჯულიანოს ქანდაკება დგას რომში, სანტ'ანჯელოს კოშკზე.

ლიტერატურა
----------

* Peter Barenboim, Sergey Shiyan, Michelangelo: Mysteries of Medici Chapel, SLOVO, Moscow, 2006. ISBN 5-85050-825-2

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტოსკანის მონარქები |
| --- |
|  |
| 
* კოზიმო მედიჩი *(1434-1464)*
* პიერო I *(1464-1469)*
* ლორენცო I *(1469-1492)*
* პიერო II *(1492-1494)*
* ჯოვანი *(1512-1513)*
* ჯულიანო *(1513-1516)*
* ლორენცო II *(1516-1519)*
* ჯულიო *(1519-1523)*
* იპოლიტო *(1523-1527)*
* ალესანდრო *(1527-1537)*
* კოზიმო I *(1537-1574)*
* ფრანჩესკო I *(1574-1587)*
* ფერდინანდო I *(1587-1609)*
* კოზიმო II *(1609-1621)*
* ფერდინანდო II *(1621-1670)*
* კოზიმო III *(1670-1723)*
* ჯან გასტონე *(1723-1737)*
* ფრანჩესკო II *(1737-1765)*
* ლეოპოლდო I *(1765-1790)*
* ფერდინანდო III *(1790-1801)*
* ლუდოვიკო I *(1801-1803)*
* ლუდოვიკო II *(1803-1807)*
* ფერდინანდო III *(1807-1824)*
* ლეოპოლდო III *(1824-1859)*
* ფერდინანდო IV *(1859-1860)*
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1223631
* BNF: cb177709515 (data)
* GND: 122380088
* ISNI: 0000 0001 1797 925X
* LCCN: n89629297
* NKC: jo20181000390
* NLP: A32404566
* NTA: 070634572
* SELIBR: 172912
* SNAC: w6nk49tk
* SUDOC: 059444274
* VIAF: 64887459
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 64887459

 |
**ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პარლამენტი** (რუს. Парламент Чеченской Республики) — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის რეგიონული, ცალმხრივი საკანონმდებლო ორგანო. თანამედროვე პარლამენტი დამტკიცდა 2003 წელს, მას შემდეგ რაც ჩეჩნეთის რესპუბლიკის კონსტიტუცია დამტკიცდა რეფერენდუმის შემდეგ. პარლამენტის ამჟამინდელი თავმჯდომარეა ერთიანი რუსეთის წევრი მაგომედ დაუდოვი. პარლამენტი ირჩევა 5 წლით.

ისტორია
-------

1917 წელს სსრკ-ის დაარსების შემდეგ, ადგილობრივი პარლამენტი, ჩეჩნეთის ავტონომიური ოლქის უზენაესი საბჭო გაერთიანდა ინგუშეთთან და ჩამოყალიბდა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. პარლამენტი იკრიბებოდა. პარლამენტი იკრიბებოდა წელიწადში ორჯერ. 1995 წლის შემოდგომაზე დოკუ ზაგაევმა მოიწვია ძველი დეპუტატები. არჩევნები ჩატარდა 1996 წლის ივნისში, 1996 წლის აგვისტოში კი ეროვნულმა ასამბლეამ ფუნქციონირება შეწყვიტა, ჩეჩნეთის პირველი ომის გამო. არჩეულმა დეპუტატებმა დატოვეს ჩეჩნეთი. 1997 წლის იანვარში ცალკე აირჩა იჩქერიის პარლამენტი რომელიც შედგებოდა 50 დეპუტატისაგან.

სტრუქტურა
---------

პარლამენტი შედგება 41 წევრისა და 10 კომიტეტისაგან. უმრავლესობაშია პარტია ერთიანი რუსეთი 37 მანდატით, ოპოზიციური პარტიები კი არიან სამართლიანი რუსეთი და რუსეთის კომუნისტური პარტია 2-2 მანდატით.

თავმჯდომარეები
--------------

* დუკუვახა აბდურაჰმანოვი (30 ოქტომბერი, 2008 — 29 ივნისი, 2015)
* სალმან ზაკირევი (მოვალეობის შემსრულებელი; 29 ივნისი, 2015 — 3 ივლისი, 2015)
* მაგომედ დაუდოვი (3 ივლისი, 2015 — დღემდე)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პარლამენტის ვებგვერდი
**წათე I** — ეგრისის მეფე VI საუკუნის 20-იან წლებში. მის დროს ეგრისში პოლიტიკური გავლენისათვის ერთმანეთს ეცილებოდნენ ბიზანტიის იმპერია და სასანიანთა იმპერია. იმპერატორ იუსტინე I-ის დროს უარყო ქრისტიანობა და ირანელთა მხარეს გადავიდა, მაგრამ შაჰმა კავად I-მა მას დახმარება ვერ გაუწია. ამის გამო, წათე იძულებული გამხდარა კვლავ დაბრუნებოდა ქრისტიანობას. ამ მიზნით იგი ჩავიდა კონსტანტინოპოლში. ამ ამბავმა ძალიან გაახარა იმპერატორი, მან მოანათვლინა წათე და შვილად გამოაცხადა. 523 წელს წათემ ბიზანტიაში შეირთო ბერძენი დიდმოხელის, პატრიკოს ნომეს ასული ვალერიანე. სამეფო გვირგვინით, ძვირფასი სამოსლითა და მრავალი საჩუქრით დატვირთული წათე სამშობლოში დაბრუნდა.

ირანის შაჰი ამ ამბავმა ძალიან განარისხა. იგი წათეს გადაბირებაში ბიზანტიის იმპერატორს ადანაშაულებდა, ამიტომ მან ლაშქარი გამოგზავნა ეგრისში მეფის დასასჯელად, მაგრამ იმპერატორმა იუსტინემ წათეს დასახმარებლად დიდი ჯარი გამოგზავნა სამი სარდლის მეთაურობით და ეგრისელებმა უკუაგდეს ირანელთა ლაშქარი.

ლიტერატურა
----------

* *ლომოური ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 285.
* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი - „საქართველოს მეფეები", 2007 წ.
* ყაუხჩიშვილი, ს. (1936). *ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ*, ტომი III. ტფილისი:  ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა,   გვ. 263-268.
**ჩრდილოარაბული დამწერლობა** — ჩრდილოეთ და ცენტრალურ არაბეთში (თანამედროვე საუდის არაბეთი, იორდანია, სირია) ძვ. წ. VIII საუკუნიდან VI წლამდე გამოყენებული კონსონანტური დამწერლობა. შეიცავდა 29 ასო–სინშანს. ჩრდილოარაბული დამწერლობა ახლოს ენათესავება სამხრეთარაბულ დამწერლობას და კავშირი არ აქვს თანამედროვე არაბულ შრიფტთან. სამხრეთარაბულთან ერთად მიეკუთვნება სემიტური დამწერლობების სამხრეთულ შტოს.

ასო–ნიშნები არაერთსახოვანია. ხშირად ხდება სხვადასხვა ფონემის გადმოსაცემად იდენტური ნიშნის გამოყენება. წერის მიმართულებაც არაა ერთიანი და განსაზღვრული: გვხვდება როგორც ბუსტროფედონის წესით შესრულებული წარწერები, ისე მარჯვნიდან მარცხნივ მიმართულებით დაწერილი ტექსტები. სიტყვებს გამოყოფს სპეციალური სიტყვათშორისი შტრიხი, თუმცა ხშირად მისი ადგილი გამოტოვებულია.

ლიტერატურა
----------

* M. C. A. Macdonald: *Ancient North Arabian*. In: Roger D. Woodard (Hrsg.): *The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages.* Cambridge University Press, Cambridge u. a. 2004, ISBN 0-521-56256-2, გვ. 488-533

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩრდილოარაბული წარწერის მაგალითი ალ–უდჰაიბიდან
* ჩრდილოარაბული წარწერების მაგალითები დაარქივებული 2010-03-06 საიტზე Wayback Machine.
**კიკილია (ცეცილია)** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 22 ნოემბერი, ახალი სტილით — 5 დეკემბერი.

ბიოგრაფია
---------

წმინდა მოწამე კიკილია მდიდარი და დიდებული წარმართების ასული, სიყმაწვილეშივე შეუდგა ქრისტეს. მდიდრული ტანსაცმლის ქვეშ წმინდანს ჯვალოს სამოსი ეცვა. მშობლებმა გადაწყვიტეს, ქალწული დიდებული წარმართის, ვალერიანესთვის მიეთხოვებინათ. წმინდანმა ვერ გაბედა მშობლების ნებას წინ აღდგომოდა, მან ცრემლებით შესთხოვა უფალს, მისი საქმრო ქრისტიანობაზე მოექცია, თავად მას კი უბიწოების დამარხვაში შესწეოდა.

წმინდანმა ვალერიანე ეპისკოპოს ურბანოსთან მისვლაზე დაიყოლია, რომელიც ქრისტიანთა დევნის გამო მღვიმეს აფარებდა თავს. ბრძენი მოძღვრის ქადაგების გავლენით წმინდა ქალწულის წარმართმა საქმრომ ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი და თავისი ძმა, ტიბურტიც მოაქცია მაცხოვრის სარწმუნოებაზე.

როცა მმართველმა ამაქმა ამის შესახებ შეიტყო, ბრძანა, შეეპყროთ და სამსჯავროზე წარედგინათ წმინდა ძმები. მან ველერიანესა და ტიბურტის ქრისტეს უარყოფა და წარმართული ღმერთებისთვის მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვა, რაზეც მათ უარით უპასუხეს. მაშინ მოწამეები სასტიკად გვემეს. წამების დროს ვალერიანე ქრისტიანებს მოუწოდებდა, სატანჯველების არ შეშინებოდათ და მტკიცედ დაეცვათ ქრისტეს სარწმუნოება.

მმართველმა, რომელსაც სურდა, რომ ხალხი წმინდა აღმსარებლის ქადაგების ზემოქმედებისთვის განერიდებინა, ბრძანა, მოწამეები ქალაქგარეთ დაესაჯათ სიკვდილით. მეომართა რაზმს, რომელსაც უკანასკნელ გზაზე მიმავალი უფლის რჩეულების დაცვა დაევალა, მაქსიმე წინამძღვრობდა. იგი გააოცა მარტვილების სიმტკიცემ და ჰკითხა მათ, რატომ არ ეშინოდათ სიკვდილის. წმიდანებმა მიუგეს, რომ ისინი დროებით ცხოვრებას მარადიული ცხოვრებისთვის თმობდნენ. მაქსიმეს აღეძრა სურვილი, უფრო საფუძვლიანად გასცნობოდა ქრისტიანთა სწავლებას. წმიდა ძმების ქადაგების შემდეგ მაქსიმემ მთელი სახლეულით აღიარა ქრისტე.

მეორე დღეს ვალერიანესა და ტიბურტის თავი მოჰკვეთეს, მაქსიმემ საჯაროდ განაცხადა, რომ ისიც ქრისტიანი იყო, ამგვარი კადნიერებისთვის იგი სულის ამოხდომამდე სცემეს (+230).

მმართველს სურდა, სიკვდილით დასჯილთა ქონება მიეთვისებინა, მაგრამ როცა შეიტყო, რომ წმიდა კიკილიას უკვე გლახაკებისთვის დაერიგებინა ყველაფერი და თავისი ქადაგებით ოთხასი კაცი მოექცია ქრისტიანობაზე, მისი სიკვდილით დასჯაც ბრძანა.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003

1. ↑  Calendarium Romanum: Ex decreto Sacrosancti Œcumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Pauli PP. VI promulgatum. Editio typica — Civitas Vaticana: 1969. — გვ. 31.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98782022'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237'></a>
2. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
ძველი ლოგო

**„ჭიათურა"** — საქართველოს საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ჭიათურიდან. გამოდის პირველ ლიგაში. დაარსდა 1936 წელს, როგორც მაღაროელი და ასპარეზობს თემურ მაღრაძის სახელობის ჭიათურის ცენტრალურ სტადიონზე, რომელიც 1964 წელს გაიხსნა და 11 650 მაყურებელზეა გათვლილი.

პირველ ლიგაში კლუბი თამაშობს 2004 წლიდან, 2008 წელს *მაღაროელი* ეწოდა, შემდეგ ისევ შეიცვალა სახელი და ამჟამად *ჭიათურა* ეწოდება.

1991-92 წლების სეზონში პირველ ლიგაში მესამე ადგილი დაიკავა, შემდეგ სეზონში კი მეორეზე გავიდა, რის შემდეგაც გუნდი უმაღლეს ლიგაში (1993-1994) გადავიდა. გუნდმა ასევე ითამაშა უმაღლეს ლიგაში 1997-1998 წლების სეზონში.

ზოგადი ინფორმაცია
-----------------

კლუბმა „ჭიათურამ" 1991 წელს მიწისძვრის გამო შეწყვიტა ჩემპიონატში ასპარეზობა. მან ორჯერ ითამაშა საქართველოს ჩემპიონატის A ლიგაში 1993-94 და 1997-98 წლებში. სულ ჩაატარა 66 მატჩი.

ყველაზე დიდი ანგარიშით 4-0 უმაღლეს ლიგაში რუსთავის მეტალურგს მოუგო 1993 წლის 3 სექტემბერს. ასევე ყველაზე დიდი ანგარიშითაც რუსთავის მეტალურგთან წააგო 8-0, 1994 წლის 3 აპრილს.

საფეხბურთო კლუბი „ჭიათურა" 4-ჯერ მონაწილეობდა სსრკ ჩემპიონატის რანგით მესამე ლიგაში, ერთხელ მონაწილეობდა და ერთი მატჩი ჩაატარა სსრკ–ს თასზე. 1967 წლის 1 აპრილს ზუგდიდის ენგურთან 1-0 წააგო.

ჯილდოები
--------

* **საქართველოს საბჭოთა ჩემპიონატი**
	+ **ჩემპიონი**: 1975
* **საქართველოს საბჭოთა თასი**
	+ **ჩემპიონი**: 1978, 1979
* **პირველი ლიგა:**
	+ **ჩემპიონი**: 1997, 2008
	+ **მესამე ადგილი**: 1992, 1996

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Soccerway–ზე (ინგლისური)
* პროფილი Transfermarkt–ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccevista–ზე დაარქივებული 2013-05-13 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* პროფილი Futbol24.com–ზე (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 პირველი ლიგა  · 2016-2017 |
| --- |
|  |
| კლუბები 2016-2017 | 
„ბორჯომი"  · „გაგრა"  · ვიტ ჯორჯია  · „იმერეთი" ხონი  · „კოლხეთი" ხობი  · „ლიახვი" ცხინვალი  · „მერანი" მარტვილი  · „მეშახტე" ტყიბული  · „ოდიში 1919" ზუგდიდი  · „რუსთავი"  · „სამგურალი" წყალტუბო  · „საპოვნელა" თერჯოლა  · „სულორი" ვანი  · „სქური" წალენჯიხა  · „ჩხერიმელა" ხარაგაული  · „ჭიათურა" |

 |
**ჭიათურის პლატო** – იმერეთის მაღლობის ჩრდილოეთ–დასავლეთი ნაწილი, სადაც კრისტალური სუბსტრატი თითქმის დაუნაოჭებელი მეზოზოურ–კაინოზოური ნალექების შრეებითაა დაფარული, მოქცეულია ჭიათურის, საჩხერის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვრებში. გადაკვეთილია მდინარეების ყვირილის, ძირულის ქვემო დინებების, დუმალის, საძალიხევის, ხელმოსმულისა და სხვა ღრმა და ზოგან კანიონისებრი ხეობებით.

პლატო დახრილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. დანაწევრების სიღრმე 30–350 მეტრის ფარგლებშია. ჭიათურის პლატოს აბსოლუტური სიმაღლე 300–900 მეტრია. ხეობებს შორის ოდნავ დახრილი, დატალღული ვაკეებია, კორბოულის აღმოსავლეთით ამართულია გორაძირის წყვილი ვულკანური კონუსი. ჭიათურის პლატოზე ბევრგანაა მეწყერები და კლდენაზვავები. ზედაცარცულ კირქვებში განვითარებულია კარსტული ძაბრები, მღვიმეები. აქ 100–ზე მეტი მღვიმეა აღრიცხული. მრავალ მღვიმეში აღმოჩენილია ქვის ხანის ნაშთები (დევისხვრელი, მღვიმევი, გვარჯილისკლდე, რგანი, ჯრუჭულა, სამგლეკლდე, ორთვალაკლდე, ძუძუაკლდე). საყურადღებოა აგრეთვე სვერის, ნიგოზეთის ბერევისისა და სხვა კარსტული მღვიმეები, ნიგოზეთის „ერდოებიანი დერეფანი".

პლატოზე ხემცენარეულობა უმეტესად განადგურებულია და მხოლოდ ხეობათა ციცაბო გვერდებზეა შემორჩენილი მეორადი ტყე–ბუჩქნარი.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჭიათურის პლატო***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. XI, თბ. 1987. — გვ. 394-395.
**კიკრიტ პრამოტი** (ტაი. คึกฤทธิ์ ปราโมช, დ. 20 აპრილი, 1911, სინგბური, სიამი — გ. 9 ოქტომბერი, 1995, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1975-1976 წლებში. ჩაკრის სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი (რამა II-ის შთამომავალი).

ბიოგრაფია
---------

კიკრიტ პრამოტი დაიბადა არისტოკრატიულ ოჯახში. დაამთავრა სუან-კულაბის კოლეჯი ბანგკოკში. სწავლობდა დიდ ბრიტანეთში. 1933 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის, პოლიტიკისა და ეკონომიკის განყოფილება. 1982 წლიდან ხელოვნების ბაკალავრია. პროფესორი. 

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კიკრიტ პრამოტი თავდაპირველად დაკავდა საბანკო საქმით. შემდეგ გამოიცვალა ბევრი პროფესია, მათ შორის პოლიტიკაშიც და ჟურნალისტიკაშიც მოსინჯა ძალები. 

კაპრალის ჩინით მონაწილეობდა 1940-1941 წლების საფრანგეთ-ტაილანდის ომში. 

1945 წელს იყო ტაილანდში პირველი პოლიტიკური პარტიის - პროგრესული პარტიის - ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1946-1950 წლებში ტაილანდის პარლამენტის წევრია. ორჯერ იყო სამოქალაქო მთავრობის ფინანსთა და ვაჭრობის მინისტრის მოადგილე. 1950 წლიდან იყო ყოველდღიური გაზეთის *Siam Rath* („სიამის სამეფო", ტაი. สยามรัฐ) რედაქტორი. აღნიშნული გაზეთი აკრიტიკებდა სამხედრო ხელისუფლებას. 

1973 წლიდან კვლავ პარლამენტის წევრია. 1974 წლამდე წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარე და 1974 წლის კონსტიტუციის ერთ-ერთი ავტორია. 

1975 წლის იანვარში გავიდა დამოკრატიული პარტიიდან და დააარსა სოციალური მოქმედების კონსერვატიული პარტია. 1975 წლის 15 მარტიდან 1976 წლის 12 იანვრამდე კოალიციური მთავრობის პრემიერ-მინისტრია. მისმა მთავრობამ დიპლომატიური კავშირი დაამყარა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან და დაიწყო მოლაპარაკება ქვეყნიდან უცხოური ჯარების ქვეყნიდან გაყვანის შესახებ, რომლებიც იმყოფებოდნენ ქვეყანაში ვიეტნამის ომთან დაკავშირებით. 

წერდა წიგნებს ისტორიულ, ფილოსოფიურ, რელიგიურ და ასტრონომიულ თემატიკაზე. ასევე წერდა ბელეტრისტიკას (იუმორესკიდან დრამამდე). 1985 წელს ტაილანდური კულტურისადმი მისი დამსახურების გამო მიიღო ტაილანდის ხელოვნების ეროვნული მოღვაწის ტიტული. 1990 წელს გადაეცა ფუკუოკას აზიის კულტურის პრემია. 

კიკრიტ პრამოტი ნობილი ლიტერატორია. ავტორია 13 რომანის, 2 პიესის, 2 მოთხრობების კრებულის და ესსეების. ტაი ენაზე გადათრაგმნა რიჩარდ ბახის მოთხრობა „თოლია სახელად ჯონათან ლივინგსტონი" (1973 წ.), სცენარის ავტორია ფილმისა „Kawao tee Bangpleng" (1995). 

ცნობილია ასევე როგორც ტაის კლასიკური ცეკვების პროფესიონალი მოცეკვავე, ფოტოგრაფი, რადიოკომენტატორი, ეკონომისტი, კულტუროლოგი და პოპულარული ჰოტელის „ინდრას" მფლობელი.

გარდაიცვალა 1995 წლის 9 ოქტომბერს ერთ-ერთ ჰოსპიტალში გულის დაავადების, მაღალი არტერიული წნევისა და დიაბეტისაგან. მის ყოფილ სახლში გახსნილია მისი და ტაილანდური კულტურის მუზეუმი.

საინტერესო ფაქტები
------------------

მისი უფროსი ძმაა სენი პრამოტი, რომელსაც სამჯერ ეკავა ტაილანდის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 

1948 წელს თავის ძმა სენი პრამოტისთან ერთად მეფე რამა IV-ის შესახებ დაწერა წიგნი „საუბრობს ტაილანდის მეფე". ეს უნიკალური წიგნია, რადგამ გარდა იმისა, რომ ავტორები ძმები არიან, ორივეს ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სახელმწიფო გადატრიალება ტაილანდში[*მკვდარი ბმული*]