recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
აზერბაიჯანის ტოპოგრაფიული რუკა
**აზერბაიჯანის გეოლოგია** წარმოადგენს ალპური ნაოჭების სარტყლის შემადგენელ გეოლოგიურ ნაწილს. აზერბაიჯანში დედამიწის ქერქის სისქე 38-დან 55 კმ-მდე მერყეობს. მისი მაქსიმალური სისქე შეინიშნება მცირე კავკასიონის ტერიტორიაზე, ხოლო მინიმალური სისქე დამახასიათებელია თალიშის მთისწინეთში.

სასარგებლო წიღისეული
--------------------

აზერბაიჯანი მდიდარია წვადი და არალითონური მინერალებით. არალითონური მინერალები გავრცელებულია ძირითადად დიდი და მცირე კავკასიონის მთიან რაიონებში.

მადნის მრეწველობა განვითარებულია ქვეყნის დასავლეთში, ხოლო ნავთობისა და გაზის მრეწველობის განვითარება აღმოსავლეთში.

წიაღისეული საწვავის რესურსები აზერბაიჯანში წარმოდგენილია ნავთობით, გაზით, ტორფით და ა.შ. ნავთობის მრეწველობა აზერბაიჯანის ეკონომიკის უმნიშვნელოვანესი სექტორია. აზერბაიჯანში ნავთობი იწარმოება ხმელეთზე და კასპიის ზღვაში.

ჰემატიტი და საბადოები აზერბაიჯანში გვხვდება ოთხი სახით: მაგმის, სკარნის, აგრეთვე თერმულ-მეტასომატური და დანალექი საბადოების სახით.

მიწისქვეშა წყლები აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსია.

აზერბაიჯანი მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ტალახის ვულკანების რაოდენობით. აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 800 ტალახის ვულკანიდან 350-მდეა. გეოგრაფიულ ტერმინთან ერთად „ტალახის ვულკანები".

ტალახის ვულკანები წარმოშობით დაკავშირებულია ნავთობისა და გაზის საბადოებთან. ტალახის ვულკანების რაიონებში აღმოჩენილია გაზის კონდენსატისა და ნავთობის მდიდარი საბადოები. გარდა ამისა, ლავა, ტალახი და ტალახის ვულკანების მიერ ამოფრქვეული სითხე გამოიყენება როგორც ნედლეული ქიმიური და სამშენებლო მრეწველობისთვის, ასევე ფარმაკოლოგიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის გეოგრაფია
* აზერბაიჯანის რელიეფი
* აზერბაიჯანის წყლის რესურსები
* აზერბაიჯანის ბუნებრივი რესურსები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Геология Азербайджана. Геоморфология, стратиграфия
* **Геологическое строение**
* Институт Геологии — Национальная академия наук Азербайджана
* Mud Volcanoes
**აზერბაიჯანული ფოლკლორული მუსიკა** განუყოფელია ახლო აღმოსავლეთის სხვა ხალხთა მუსიკალური ხელოვნებიდან, მაგრამ აღინიშნება თვითმყოფადობით, ნათელი ეროვნული თავისებურობით.

აზერბაიჯანის ხალხური მუსიკა გამოირჩევა მრავალფეროვანი ჟანრით - სიმღერა, ცეკვა, აშუღური ხელოვნება, მუღამი. როგორც სიმღერებში, მათი შემოქმედების ტემპერამენტი აისახა ცეკებში.

აზერბაიჯანულ ხალხურ მუსიკებში 7 ძირითადი კილოა ან მუღამათი: რასტი, შური, სეიგიაჰი, ჩახარგიაჰი, შუშტერი, ბაიათი-შირაზი, გუმაიუნი და რამდენიმე დამატებითი მუღამი.

ინსტრუმენტები
-------------

აზერბაიჯანული მუსიკალური ინსტრუმენტები საკმაოდ მრავალფეროვანია (დაახლოებით 60). ფართოდ არის გავრცელებული - თუთექი, ბალაბანი და ზურნა; ასევე თარი, საზი, უდი, ქამანჩა, დაფი, ნაღარა, გოშა-ნაღარა. ძველ ინსტრუმენტებს შორისაა - ზურნა, გავალი, მუსიგარ, ნესრირ, ერგანინუ - მოცემული ინსტრუმენტები იშვიათად გამოიყენება.

1932 წლის 1 მაისს კომპოზიტორმა უზეიერ ჰაჯიბეკოვმა შექმნა აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების პირველი მუსიკალური ორკესტრი ს. რუსტამანოვის სახელობის, ხოლო 2000 წლის იანვარში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიულ საზოგადოებაში შეიქმნა ხალხური ინსტრუმენტების აზერბაიჯანული სახელმწიფო ორკესტრი.

2012 წლის 5 დეკემბერს თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა.

მუღამი
------

 მთავარი სტატია: მუღამი.მუღამი არის აზერბაიჯანული მუსიკალური ზეპირი კლასიკური ტრადიციის მთავარი ჟანრი. 2003 წელს, იუნესკომ მუღამი გამოაცხადა „კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრად".

მუღამის ტექსტები, როგორც წესი, კლასიკური პოეტების ლექსებს წარმოადგენენ. მუღამისთის მრავალხმიანობის ელემენტებია დამახასიათებელი.

მუღამის ფორმები განსხვავებულია, მაგრამ თითოეულ მათგანს აქვს საკუთარი ცალკე სახელი. მუღამის მთავარი მუსიკალური ფორმები დასტთგიაჰი (ვოკალურ-ინსტრუმენტული ან სუფთა ინსტრუმენტული), მუღამი (ვოკალურ-ინსტრუმენტული, სოლო-ინსტრუმენტული და სოლო-ვოკალური) და ზერბი მუღამია.

აშუღური სიმღერა
---------------

აშუღთა ხელოვნება მოიცავს გლეხურ ფოლკლორს. ძირითადად იმპროვიზაციული ხასიათისაა, მაგრამ მას აქვს გარკვეული სტილისტური თვისებები. გამოჩენილი აზერბაიჯანელი აშუღებია - გურბანი, თუფარგანლი, შიქესტე შირინი, ალესქერი, თანამედროვეთა შორის: ა.რზაევი, მ. ბაირამოვი, ი. იუსიფოვი შ. გოჯაევი და სხვა.

გალერეა
-------

* თარი
* საზი
* ქამანჩა
* ზურნა, თუთექი, ბალაბანი
* კანუნი
* გოშანაღარა
* გავალი
* უდი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის მუსიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* АЗЕРБАЙДЖАНСКАЯ МУЗЫКА
* РИТМИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ МУЗЫКИ

სქოლიო
------

1. ↑  Оркестр азербайджанских народных инструментов
2. ↑  Four new items inscribed on UNESCO’s Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity
გენეტიკური რესურსების ინსტიტუტი
**აზერბაიჯანის გენური რესურსების ინსტიტუტი** — სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც შედის აზერბაიჯანის ეროვნულ მეცნიერებათა აკადემიაში.

შესავალი
--------

აზერბაიჯანის გენური რესურსების ინსტიტუტი შეიქმნა მინისტრთა კაბინეტის 2003 წლის 30 იანვრის №12 დადგენილების საფუძველზე აზერბაიჯანის ეროვნული აკადემიის გენეტიკისა და სელექციის ინსტიტუტის ბაზაზე.

ინსტიტუტის დირექტორია, წევრ-კორესპონდენტი აქპაროვი ზეინალ იბა ოღლი. 

ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებებია კულტურული მცენარეულობებისა და მათი გარეული მონათესავე მცენარეების ინვენტარიზირება, პასპორტირება, ინტროდუქცირება, შეგროვება, აღდგენა, გამრავლება, შეფასება საერთაშორისო დესკრიფტორებით და ა.შ.; ადგილობრივი სოფლის მეურნეობის ცხოველების ფორმების შესწავლა და მათი შენარჩუნება და ა.შ.; სამეცნიერო კვლევების ჩარტარება მაღალპროდუქციული ძიშების სელექციის გზით გამოყვანასთან დაკავშირებით და ამასთან დაკავშირებით ინსტიტუტების მუშაობის გაერთიანება და შეჯამება.[1]

სტრუქტურული ქვედანაყოფის მოღვაწეობის ძირითადი მიმართულებები
-----------------------------------------------------------

თესლის საიმედო შენახვა, ისეთ პირობებში, როდესაც იქმნება სრული გენეტიკური ერთობა და ბუნებრივი სისტემების აქტივაცია, გენეტიკური მასალის შენახვა დაბერების გამორიცხვით, გენბანკში შენახვის პირობებით. გენეტიკური ნაირფეროვნების კოლექციების შეფასება მოლეკულურ-გენეტიკური მარკერების გამოყენებით.

სტრუქტურული ქვედანაყოფის სამეცნიერო შედეგები
--------------------------------------------

მაცივრის საკანში სულ შეგროვებულია ხორბლის 7000 ნიმუში, რომელნიც მიეკუთვნებიან 61 სხვადასხვა ჯიშს, 217 გვარს, 399 სახეობას და 225 ნაირსახეობას. შემუშავებულია პროგნოზირებისა და პოტენციული ხანგრძლივობის უნივერსალური მეთოდოლოგია. შენახვის ხანგრძლივობის გასაზრდელად გამოიყენება სხვადასხვა სახის ქიმიური და ფიზიკური ნივთიერებები, რომლებიც ასევე ამცირებენ გენეტიკური შედეგების რისკს.[2]

სქოლიო
------

1. ↑  Институт генетических ресурсов
2. ↑  Институт генетических ресурсов // Лаборатория гермоплазмы
**აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა** (აზერ. Azərbaycan Milli Kitabxanası) — აზერბაიჯანში ყველაზე დიდი და ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა ამიერკავკასიაში.

ისტორია
-------

ბიბლიოთეკა დაარსდა 1922 წელს, ხოლო გაიხსნა 1923 წლის 23 მაისს. 1939 წელს ბიბლიოთეკას ეწოდა, უდიდესი აზერბაიჯანელი მოზაროვნის, დრამატურგისა და გამომცემლის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელი. ამჟამად ბიბლიოთეკა შედგება 25 განყოფილბისა და 26 სექტორისაგან. წიგნთსაცავში დაცულია 4 513 000 წიგნი. 2005 წელს აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით ბიბლიოთეკას მიენიჭა „ეროვნული ბიბლიოთეკის" სტატუსი.

ბიბლიოთეკაში შეგროვილია და დაცულია ეროვნული გამოცემები, აზერბაიჯანელი და საზღვარგარეთის ავტორების გამოცემები, საზღვარგარეთ გამოცემული წიგნები. ეროვნული ბიბლიოთეკის ეგიდით 1990, 1991, 2000 და 2001 წელს გამოვიდა ყოველწლიური გამოცემა „აზერბაიჯანის წიგნი". 

2003 წლიდან ეროვნული ბიბლიოთეკა მართვის ავტომატიზირებულ სისტემაზე გადავიდა. 2005 წლიდან ბიბლიოთეკა ევროპის ეროვნული ბიბლიოთეკების ასოციაციის წევრია.

ფონდები
-------

2005 წლის 1 იანვრისათვის ბიბლიოთეკის ფონდში ინახებოდა 4 513 422 ეგზემპლარი, მსოფლიოს 40 ენაზე. აქედან:

* წიგნები — 2 391 162
* დოკუმენტები — 2 122 082

2005 წლიდან გადავიდა მუშაობის ელექტრონულ ფორმატში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიბლიოთეკის ოფიციალური გვერდი
* ეროვნული ბიბლიოთეკის ელექტრონული კატალოგი. დაარქივებული 2014-04-09 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამილახვარი**. |

**ანდუყაფარ გივის ძე ამილახვარი** (გ. 1626) — ქართლის მსხვილი ფეოდალი, ირანული ორიენტაციის ფეოდალთა ლიდერი, თავადური რეაქციის ტიპობრივი წარმომადგენელი XVII საუკუნის I მეოთხედის ქართლში.

ირანის წინაააღმდეგ გიორგი სააკაძის მეთაურობით მოწყობილი აჯანყების დროს (1625) ქართველებმა შეიპყრეს და არშის ციხეში დაამწყვდიეს. მარაბდის ბრძოლაში გამარჯვებულმა ირანელებმა ამილახვარი გაათავისუფლეს და მამული დაუბრუნეს. ამილახვარი ზედიზედ აწყობდა ლაშქრობებს მეზობელი ფეოდალების წინააღმდეგ. ამოწყვიტა ღაზნელთა საგვარეულო, ააოხრა მცხეთა და გაძარცვა ეკლესია-მონასტრები. ამილახვარის დაღუპვის შემდეგ მოწინააღმდეგებმა ამოწყვიტეს მისი ოჯახი.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, ფეოდალური ურთიერთობებიდან XV საუკუნეში, მის წგნ.: საქართველოს ოსტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ. 1965;
* *გვრიტიშვილი დ.* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ. 1955;
* *ქიქოძე მ.* ქართლის სათავადოების ისტორიიდან XV-XVIII სს. (საამილახორო), „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის", 1963, ნაკვ. 35
* *ტუხაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 391.
**ბეილივიკი** (ინგლ. bailiwick) — ბეილიფის იურუსდიქციის სფერო დიდ ბრიტანეთში. ტერმინს ასევე იყენებენ იმ ტერიტორიებზეც, რომლებიც არ არიან ბეილივიკები და რომლებზეც შერიფის ფუნქციებს ასრულებენ სამეფო ხელისუფლების მიერ დანიშნული ბეილიფები. დღეისათვის ტერმინი ძირითადად გამოიყენება ცერემონიალური დანიშნულებით.

ტერმინი წარმოიშვა ძველფრანგული სიტყვა **ბალისაგან** (*baili*). ბალი შუა საუკუნეების საფრანგეთში იყო მეფის წარმომადგენელი **ბაილიაჟე**-ში, რომელსაც ჰქონდა სასამართლო ხელისუფლება და ასრულებდა კონტროლის ფუნქციას ადგილობრივ ადმინისტრაციაზე. სამხრეთ საფრანგეთში ბალის ანალოგი იყო **სენეშალი**. ბაილიაჟეების ადმინისტრაციული ქსელი შეიქმნა XIII საუკუნეში შუასაუკუნეების ფისკალურ (სასამართლო) ან საბაჟო (*baillie*, აქედანაა დასახელებაც) რაიონების საფუძველზე.

ბეილივიკი (გერმ. Ballei) ასევე იყო ტევტონთა ორდენის ტერიტორიული ერთეული.

ინგლისურ ენაში ფრანგული ენის საფუძველზე დაემატა ანგლო-საქსონური სუფიქსი *-wic*, რომელიც სოფელს აღნიშნავდა. ახალ ტერმინს უნდა განესაზღვრა სოფლის ოლქის ბეილიფი — მისი პასუხისმგებლობის ფაქტობრივი ტერიტორია. XIX საუკუნეში ამერიკაში ამ სიტყვას იყენებდნენ, როგორც მოღვაწეობის სფეროს, პასუხისმგებლობის, ცოდნის მეტაფორას.

დღეს ტერმინს იყენებენ ნორმანდიის კუნძულები მიმართებაში, რომლებიც ადმინისტრაციული მიზნით დაჯგუფებულია ორ ბეილივიკში:

* ჯერზის ბეილივიკი, რომელიც თვითონ კუნძულ ჯერზის გარდა მოიცავს დაუსახლებელ მომცრო კუნძულებს: მენკიე და ეკრეუ;
* გერნზის ბეილივიკი, რომელსაც მიეკუთვნება თვითონ კუნძული გერნზი და მის გარშემო არსებული მომცრო კუნძულები: სარკი, ოლდერნი, ბრეკუ, ჰერმი, ჯეტუ და ლიჰუ.

თითოეული ბეილივიკი იმართება საკუთარი ბეილიფის მიერ.
**ავღანეთი** — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. დასავლეთით ესაზღვრება ირანი, სამხრეთით და აღმოსავლეთით პაკისტანი, ჩრდილოეთით თურქმენეთი, უზბეკეთი და ტაჯიკეთი, აღმოსავლეთით ჩინეთი და ინდოეთი. 

ავღანეთი მდებარეობს ირანის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ტერიტორიის 3/4 მთიანია. ჩრდილო ნაწილში გადაჭიმულია ცარცული და კაინოზოური ქანებით აგებული ჩრდილოეთ ავღანეთის მთები (ფაროფამიზი, საფედქოჰი, ბანდ-ი-თურქესტანი და სხვა), აღმოსავლეთ ნაწილში — ავღანეთის ყველაზე მაღალ მთათა სისიტემა ცენტრალური და აღმოსავლეთი ჰინდუქუში (მწვერვალი თირგარანი, 6729 მეტრი), რომელთათვისაც დამახასიათებელია მეტად ციცაბო ფერდობები და თანამედროვე გამყინვარება. ჰინდუქუშის სამხრეთით მდებარეობს საშუალო სიმაღლის ძლიერ პენეპლენიზებული ცენტრალური ავღანეთის მთები. ჰინდუქუშსა და სულეიმანის მთებს შორის მოქცეულია ღაზნი-ყანდაარის მთიანეთი. ქვეყნის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 500-1000 მ სიმაღლის ბორცვიან ვაკეებსა და უდაბნოებიან ქვაბულებს უკავია, მათ შორის სიდიდით გამოირჩევა რეგისტანისა და გარმსირის ქვიშიანი უდაბნოები და ქვიან-თიხიანი უდაბნო დაშთ-ი-მარგო. ავღანეთის ჩრდილო ნაწილი მთისწინა ლიოსის ვაკეა. ავღანეთში ცნობილია რკინის, ტყვიისა და თუთიის მადნის, ოქროს, ქვანახშირის, აირის, ლაზურიტის, ბერილიუმის, ბარიტის, გოგირდისა და სხვა საბადოები. არის მინერალური წყლები, ნავთობის ნაჩენები. 

ავღანეთის ჰავა მშრალი, სუბეკვატორულია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 24-32°C,; მთებში, 2500-4000 მეტრ სიმაღლეზე, დაახლოებით 10°C. ბარში თბილი ზამთარი იცის (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0°C-იდან 8°C-მდე), მთებში კი სუსხიანი (ყინვები –20°C-იდან –30°C-მდე). ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა სამხრეთ ვაკეებე 40-50 მმ, შიგა ზეგნებზე 200-250 მ. ჰინდუქუშის ფერდობებზე წელიწადში 400-600 მმ ნალექი მოდის; სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ინდოეთის ოკეანიდან მუსონები იჭერება — 800 მმ. 

მდინარეთა ქსელი არათანაბრად არის განაწილებული. შედარებით ხშირია აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. დიდი მდინარეებია: ამუდარია (ზემო დინებაში ფანჯი), ქაბული, მურღაბი, ჰარირუდი, ფარაჰრუდი, ჰილმენდი. მთის მდინარეები ჰიდროენერგიის დიდ მარაგს შეიცავს. ვაკის მდინარეები ზაფხულობით შრება, ბევრი მათგანი ქვიშიან უდაბნოში იკარგება. ტბები ცოტაა. ბევრ რაიონში გრუნტის წყალს სარწყავად და სასმელად იყენებენ. 

ყველაზე მეტი ფართობი უკავია სუბტროპოიკული მთის უდაბნოს რუხ-მურა (განსაკუთრებით სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში) და მთის რუხ ნიადაგს. ჩრდილო მთიან რაიონებში მდელო-სტეპის, მთის მდელოს და მთის ყავისფერი ნიადაგია. 

ავღანეთში უმთავრესად ხარობს უდაბნოსა და მშრალი სტეპის მცენარეულობა. შიგა მთიანეთში გავრცელებულია ქსეროფიტები (გლერძი, ცერცვეკალა, აკანთოლიმონი), ქვიშიან ადგილებში — საქსაული, ეფემერები; უდაბნოებში — ავშნიან-ყარღანიანი მცენარეულობა; ფაროფამიზის ქედზე, ღვიისა და ფსტის მეჩხერ ტყეებთან ერთად, გვხვდება სიმშრალის მოყვარული ფრიგანის ეკლიანი ბუჩქნარი. ნურისტანი და ბადახშანი ტყიანია, 2000-2400 მეტრ სიმაღლემდე იზრდება მარადმწვანე მუხა. 3300-3400 მეტრამდე — ფიჭვი, სოჭი, ჰიმალაის კედარი, უფრო მაღლა ტანბრეცილი ტყეები, სუბალპური და ალპური მდელოებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Топографическая карта Афганистана (1 : 300 000)
* География Афганистана
**„ალექსანდრიანი"** — ქართულად ნათარგმნი ლიტერატურული ძეგლი. მისი პირველწყაროა ფსევდოკალისტენეს თხზულება ალექსანდრე მაკედონელის შესახებ („ალექსანდრეს რომანი"), რომლის კვალი ჩანს ჯერ კიდევ IX საუკუნის II ნახევრის ძეგლში „მოქცევაჲ ქართლისაჲ". 

ქართულად თარგმნილი უნდა იყოს არა უგვიანეს XI საუკუნეში. ამ თარგმანს ჩვენამდე არ მოუღწევია. ციტატა „ალექსანდრეს რომანიდან" გვხვდება ლეონტი მროველის ნაშრომში. XIV საუკუნეში სამხრეთ ევროპაში შეიქმნა და ფართოდ გავრცელდა რომანის ახალი, სერბიული რედაქცია, რომლის ერთ-ერთი უმთავრესი თავისებურებაა ალექსანდრესა და როქსანას ტრაგიკული სიყვარულის თემა. XV საუკუნეში გაჩნდა სერბიული რედაქციის რუსული ვარიანტი, რომელიც მცირეოდენი ცვლილებებით 1700-1713 წლებში პროზად თარგმნა არჩილ მეფემ. 1713-1724 წლებში არჩილის თარგმანი გალექსა მდივან-მწიგნობარმა პეტრე ჩხატარაისძემ, მანვე ხელახლა პროზაულად გადაამუშავა „ალექსანდრიანი", სრულიად გადააკეთა ზოგიერთი ეპიზოდი, დაურთო ახალი თემატური დეტალები, გააღრმავა ანტიმუსლიმანური ტენდეცია, გააძლიერა ქრისტიანული მოტივი, შედარებისათვის მიმართა „ამირანდარეჯანიანი", „ვისრამიანის", „ვეფხისტყაოსნის", „ლეილმაჯნუნიანი", „იოსებზილიხანიანისა" და სხვა თხზულებათა გმირებს. 

„ალექსანდრიანის" სამივე ქართული ვერსია დაცულია ხელნაწერების სახით: არჩილისა — საქართველოს ცენტრალურ არქივში (№ 123), ხელნაწერთა ინსტიტუტში (H-105) და სხვა. პ. ჩხატარაისძისა: გალექსილი — ხელნაწერთა ინსტიტუტში (Q-736), პროზაული — იქვე (H-1204, S-1514) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 297.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრიანი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
**ალპური გარეთხა** (ლათ. Capra ibex) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ჯიხვისებრთა ოჯახისა. გვხვდება ალპებში. საშუალოდ სხეულის სიგრძეა 150 სმ, დედალი საშუალოდ იწონის 40 კგ-ს, ხოლო მამალი 100 კგ-მდე აღწევს. ვაცებს აქვთ წინ წამოჭრილი 1 მეტრის სიგრძის რქები, ხოლო მდედრებს მოკლე რქები აქვთ. ზაფხულში ვაცის შეფერილობა მოყავისფროა, ხოლო მდედრისა — ოქროსფერი ან მოწითალო. ზამთრის პერიოდში ორივე სქესის წარმომადგენლის შეფერილობა მონაცისფროა. 

გავრცელებულია ალპებში ტყისა და ყინულის საზღვარს შორის. ადის ზღვის დონიდან 3500 მ-მდე. ზამთარში ჩვეულებრივ, შედარებით დაბლა ჩამოდიან, ღამეს მაღლა მთებში ატარებენ. ალპური თხის ტიპური ჯოგი შედგება 10 ან 20 სულისაგან. 1922 წელს იტალიაში შეიქმნა გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკი, რომელიც ახდენს ალპური თხის დაცვას. 

XIX საუკუნეში უწესრიგო ნადირობის შედეგად ალპური გარეთხა მხოლოდ გრან-პარადიზოს რაიონში შემორჩა. იმ დროისთვის დაახლოებით 60-მდე სახეობა გადარჩა. ალპური გარეთხა ინტენსიური სპორტული ნადირობის ობიექტი იყო; მისგან სხვადასხვა სახის თილისმებს ამზადებდნენ. ამჟამად ალპური გარეთხა გვხვდება იტალიაში, საფრანგეთში, გერმანიაში, შვეიცარიაში, ავსტრიასა და სლოვენიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალპური გარეთხა დაარქივებული 2011-08-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ალპური გარეთხა (ინგლისური)
* ალპური გარეთხა დაარქივებული 2012-05-13 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Nowak, Ronald M. (1999). *Walker's Mammals of the World*.  JHU Press,   გვ. 1224. ISBN 0-8018-5789-9.
**აკაკი ნადარეიშვილი** (დ. 27 თებერვალი, 1943, გუდაუთა) — ქართველი უროლოგი, სამედიცინო რადიოლოგი და რენტგენოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968–1970 წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს სანიტარული ნაწილის ექიმ-ორდინატორად. 1971–1972 წლებში გუდაუთის რაიონული საავადმყოფოს უროლოგად. 1972-1974 წლებში მოსკოვის ს. სეჩენოვის სახელობის სამედიცინო ინსტიტუტის უროლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი იყო, კლინიკის ექიმ-უროლოგი. 1981-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის კლინიკათაშორისი ულტრაბგერითი გამოკვლევების განყოფილების ექიმი. 1985-1991 წლებში ინსტიტუტის უროლოგიური კლინიკის ონკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990–1998 წლებში საქართველოში დაბრუნების შემდეგ არის კლინიკური მედიცინის სამეცმნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 150 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება თირკმლის დაავადებათა კომპლექსურ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას. 

1960 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა „კონტრალატერალური თირკმლის ცვლილებები ცალმხრივი მწვავე ოკლუზიური პიელონეფრიტის დროს", ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა იყო „კომპლექსური სხივური დიაგნოსტიკა თირკმლის კიბოს მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრისათვის".

რეესურსები ინტერნეტში
---------------------

* აკაკი ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აკაკი ნასყიდაშვილი** (დ. 26 იანვარი, 1947, ტიბაანი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი მეტეოროლოგია-ოკეანოლოგიის სპეციალობით.

1973 წლიდან — საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის სამმართველოს სისტემა ინჟინერ-ოკეანოლოგი. 1978-1984 წლებში — აფხაზეთის ჰიდრომეტეოროლოგიური ცენტრი. 1984-1986 წლებში საბჭოთა კავშირის ჰიდრომეტეოროლოგიური ცენტრის დაუსწრებელი სწავლების ასპირანტი. 1990 წლიდან — საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სოხუმის საზღვაო კონვენციური ინსპექციის უფროსი. 1997 წლიდან ამავე სამინისტროს შავი ზღვის დაცვის კონვენციური ინსპექციის უფროსისი მოადგილე (ბათუმი). პარალელურად, 1985 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში, სადაც კითხულობდა ლექციებს „მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიაში". 1989-2005 წლებში — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო ინსტიტუტი, დოცენტი. 2005-2006 წებში — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ტურიზმისა და სპორტის კათედრის გამგე. 2006-2010 წლებში საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ასოცირებული პროფესორი. 2010 წელს — სუბტროპიკული მეურნეობის სოხუმის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, ტურიზმისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების დეპარტამენტი, სრული პროფესორი. 2011 წლიდან აკაკი წერეთელის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ეკონომიკისა და ტურიზმის დეპარტამენტი, ასოცირებული პროფესორი. ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა, რომლებშიც ასახვა ჰპოვა შავი ზღვის სანაპირო ზოლის ეკოლოგიურმა პირობებმა, გაშუქებულია შავი ზღვის აღმოსავლეთ რაიონის ჰიდრომეტეოროლოგიური პირობები და მოცემულია შტორმული ღელვის პროგნოზის მეთოდები მცირე ტონაჟიანი სწრაფმავალი გემებისათვის. გარდა ამისა, ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო-პოპულარული წერილები სხვადასხვა აქტუალურ საკითხებზე. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ანაპა-ბათუმის გემთსავალი ტრასის ჰიდრომეტეოროლოგიური პირობების პროგნოზი", დაიცვა 1987 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 203-204

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აკაკი ნასყიდაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ურუშაძე**. |

**აკაკი ურუშაძე** (დ. 27 ოქტომბერი, 1918, თბილისი — გ. 1989) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1940 წელს. 1943 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1968 წლიდან იყო კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა ბერძნულ-ქართული კულტურულ–ლიტერატურული და ენობრივი ურთიერთობის საკითხებს; ავტორია მნიშვნელოვანი გამოკვლევებისა კლასიკური ფილოლოგიის დარგში: „ძველი კოლხეთი არგონავტების თქმულებებში" (1964), „ქართული კულტურის კერა ბულგარეთში" (1969), „ბერძნულ-რომაული და ქართული მეტრიკის საკითხები" (1980). მასვე ეკუთვნის ბერძნულ-ლათინურენოვან ავტორთა თხზულებების თარგმანები გამოკვლევებითა და კომენტარებით: აპოლონიოს როდოსელის „არგონავტიკა" (1948; 1970), პლუტარქეს „რჩეული პარალელური ბიოგრაფიები" (I, 1987, 1974), ქსენოფონტის "მოგონებები სოკრატეზე" და "სოკრატეს აპოლოგია" (1973), ჰორაციუსის „პოეტური ხელოვნებისათვის" (1981) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 182.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აკაკი ურუშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალიყული გამგიუსარი** (ნამდვილი სახელი — ალიყული ნაჯაფოვი; აზერ. Əliqulu Məşədi Ələkbər oğlu Nəcəfov (Əliqulu Qəmküsar); დ. 24 მაისი, 1880, ნახიჩევანი, ნახიჩევანის რაიონი — 14 მარტი, 1919, ტფილისი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

ალიყული ალეკპერ ოღლუ ნაჯაფოვი (ალიყული გამგუსარი) დაიბადა 1880 წლის 24 მაისს ნახიჩევანში.

სწავლობდა მედრესეში, სადაც ეუფლებოდა არაბულ და სპარსულ ენებს. ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლისას მან დაიწყო თავისი პირველი ლექსების წერა. 1892 წელს ჩაირიცხა სამწლიან რუსულ სკოლაში. 1896 წელს მამის ავადმყოფობის გამო სწავლის შეწყვეტა მოუწია. გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა თავრიზსა და ხორასანში, შემდეგ ნახიჩევანსა და ჯულფაში.

ალიყული გამგიუსარი ლექსებს და სტატიებს წერდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინში", ასევე ბაქოში გამოცემულ გაზეთებსა და ჟურნალებში, როგორიცაა „ჰაიათი" და „ირშადი". 1912 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ტფილისში და მირზა ჯალილთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ჟურნალ „მოლა ნასრედინის" გამოცემაში. 1916 წელს ჟურნალის გამოცემა დროებით შეჩერდა. 1917 წლიდან გამგიუსარის ლექსები და ფელეტონები იბეჭდება ტფილისში გამოცემულ აზერბაიჯანულენოვან გაზეთებში „ალ ბაირაგ" და „გალაჯაქი".

თავის ნაშრომებში გამგიუსარი მკვეთრად აკრიტიკებდა ბურჟუაზიულ სისტემას, ცარიზმის კოლონიურ პოლიტიკას, ებრძოდა უმეცრებას და რელიგიურ ფანატიზმს.

1919 წლის 4 მარტის საღამოს სახლში დაბრუნებისას მომკლულ იქნა მენშევიკების მიერ. დაკრძალულია თბილისის ბოტანიკურ ბაღში მდებარე აზერბაიჯანელ მოღვაწეთა პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ƏLİQULU QƏMKÜSAR
* **Görkəmli mollanəsrəddinçi Əliqulu Qəmküsar və müasirləri**
* ƏLİQULU QƏMKÜSAR HAQQINDA
* **"Həqiqi və ləzzətli əhli-qələm" Əliqulu Qəmküsar**
* **Qəmküsar - şair və publisist**
ტიპური ალასი
ალასი
**ალასი** (იაკუტ. Алаас) — ბრტყელი, ჩაკეტილი ან ნახევრადჩაკეტილი ქვაბულისებრი ოვალური ფორმის დადაბლება. გავრცელებულია რუსეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მრავალწლოვანმზრალი ქანების განლაგებაში, უმეტესწილად სახაში. ჩვეულებრივ გვხვდება მდინარეების ვილიუის, ალდანისა და ლენის ფართო ტერასებზე. ფართობი ათეული და ასეული კვადრატული მეტრიდან რამდენიმე კვადრატულ კილომეტრამდე. სიღრმე 15-30 მ.

წარმოიქმნება კლიმატის დათბობისას, მიწისქვეშა ყინულის გალღობის შედეგად, რომელსაც თან სდევს გრუნტის ჩაწოლა (თერმოკარსტი და სუფოზია). დაფარულია მდელო-სტეპის მცენარეულობით. ფსკერი ხშირად დაკავებულია რელიქტური ტბებითა და ჭაობებით. დამახასიათებელია ტორფდანაგროვები. ალასი კრიოლითოზონის უნიკალური ლანდშაფტია თავისებური ნიადაგითა და მდელოს მცენარეოლობით, რომელიც დინამიკურ სისტემას წარმოადგენს, რომლის ჩასახვა და ზრდა-განვითარება უწყვეტადაა დაკავშირებული გეოგრაფიულ გარემოსთან.

თერმოკარსტული წარმოშობის ალასები ოდითგანვე იპყრობს მკვლევართა ყურადღებას. უღრმესი ალასები მოქცეულია აბალახის ტერასებზე, ხოლო უმნიშვნელო სიღრმეების ალასები ბესტიახისთვისაა ნიშანდობლივი. ალასი ძირითადად გამოიყენება სათიბად; ადგილ-ადგილ მოხნულია. იგი ავტონომიური ბიოტოპია.

ცენტრალური სახის ალასები მნიშვნელოვან სამეურნეო როლს ასრულებენ. ზოგჯერ ალასებს უწოდებენ მდინარეების გამომშრალ ნარიონალებს, სუფოზიურ ღრმულებსა და რელიეფის სხვა ფორმებს. ყველაზე დიდი ალასია მიურიუ, რომელიც აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 13,2 კმ-ზე. იაკუტელების დასახლებები უმთავრესად ალასების ფარგლებშია მოქცეული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბაიჯარახი
* ედომა

სქოლიო
------

1. ↑  Аласы // Большая советская энциклопедия
2. ↑  Аласы // Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-03. ციტირების თარიღი: 2020-03-04.
3. 1 2  Алас Мюрю[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  Аласные экосистемы, Якутск, 2002.
**ალექსანდრე ბერაია** (დ. 8 მაისი, 1929 — გ. 10 მარტი, 2001) — ქართველი მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი. მუშაობდა საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სენაკის სამეცნიერო საწარმოო საცდელი სადგურის დირექტორად (1958-1990). სოიასა და სიმინდის რამდენიმე დარაიონებული ჯიშისა და ჰიბრიდის ავტორი, მის მიერ გამოყვანილი სოიას ჯიში „კოლხიდა-4" მიჩნეულია მაშინდელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით ერთ-ერთ საუკეთესო ჯიშად და შეყვანილია სოფლის მეურნეობის ენციკლოპედიაში, როგორც ათი საუკეთესო ჯიშიდან ერთ-ერთი. მისი ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით არის გამოყვანილი კიდევ რამდენიმე სოიას ჯიში: „უნივერსალი-1", „მეგრული-2", „სენაკი" და სხვა. გამოქვეყნებული აქვს 123 სამეცნიერო ნაშრომი და სტატია, რომელიც იბეჭდებოდა საბჭოთა კავშირის წამყვან სამეცნიერო პოპულარულ გამოცემებში. იყო სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი. „ВАК"-ის მიერ მინიჭებული ჰქონდა წამყვანი მეცნიერ მუშაკის ხარისხი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ბერაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თეკლათელი ბერაიების ისტორია-გენეალოგია
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **განგებლოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ალექსანდრე განგებლოვი**, *განგებლიძე* (დ. 13 იანვარი, 1801, ბოგდაროვკა, ეკატერინოსლავის გუბერნია — გ. 26 დეკემბერი, 1891) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, დეკაბრისტი, ქართველი გენერლის, ს. განგებლოვის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ოდესაში რიშელიეს ლიცეუმში. 1813 წელს ჩარიცხეს პაჟთა კორპუსში. 1821 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური ლაიბგვარდიის იზმაილის პოლკში პრაპორჩიკის ჩინით. 1825 წელს გახდა „სამხრეთის საზოგადოების" პეტერბურგის უჯრედის წევრი, მონაწილეობდა „ჩრდილოეთის საზოგადოების" მუშაობაში. დეკაბრისტების აჯანყების ჩაქრობის ჩემდეგ დააპატიმრეს და ჯერ კრონშტადტის, შემდეგ კი პეტრე-პავლეს ციხეში ჩასვეს. მეფის განკარგულებით სასამართლოსათვის არ გადაუციათ. 1826 წლის 13 ოქტომბერს პატიმრობიდან გაათავისუფლეს და გადაიყვანეს ვლადიკავკაზის გარნიზონში. შემდეგ მსახურობდა ყაბარდოს ქვეით პოლკში, მე-8 პიონერულ ბატალიონში. მონაწილეობდა 1826-1828 წწ. რუსეთ-ირანის და 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომებში. თავი გამოიჩინა ერევნის იერიშის დროს (1827) და ქალაქის აღების შემდეგ დაინიშნა პლაც-მაიორად. მოხალისედ იბრძოდა ახალციხესთან (1828). ომის დასრულების შემდეგ მსახურობდა თბილისში. 1832 წელს სამსახურიდან გადადგა და ბოგოდაროვკაში საკუთარ მამულში დასახლდა. 1850 წლამდე შეზღუდული იყო წოდებრივ უფლებებში. 1860 წლის დასაწყისში მუშაობდა მომრიგებელ-შუამავლად. 1888 წელს რუსულ ენაზე გამოაქვეყნა „დეკაბრისტის მოგონებები".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 549.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 675-676.
* ქართველები უცხოეთში, წ. 1, გვ.55 თბილისი, 2012
* *მეგრელიძე, შ.* ჩვენი სახელოვანი სამხედრო წინაპრები, გვ. 43 თბილისი, 1979
* *ბარამია, ლ.* „დეკაბრისტები საქართველოში", თბილისი, 1955
* *ბარამია, ლ.* „დეკაბრისტი ა. განგებლოვი", თბილისი, 1951

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე განგებლოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე განგებლოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბურთიკაშვილი** (დ. 2 ოქტომბერი, 1893, თბილისი — გ. 18 ივნისი, 1965, იქვე) — ქართველი ჟურნალისტი, თეატრალური კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია და სწავლა განაგრძო მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. სტუდენტობის დროს მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. მოსკოვიდან დაბრუნებული მიიწვიეს რეჟისორად და მსახიობად მუშათა ცენტრალურ კლუბში, შემდეგ საგარეჯოს თეატრში, სადაც მან 9 წელი იღვაწა. თბილისში დაბრუნებული თანამშრომლობდა ქრთულ მსახიობებთან და ქმნიდა სენურ სახეებს. 

ალექსანდრე ბურთიკაშივილი იყო ქართული ხელოვნების მატიანე და კრიტიკოსიც. მას ეკუთვნის ნაშრომი ნატო გაბუნიაზე. მას მოჰყვა მონოგრაფიები: „შალვა დადიანი", „ალექსანდრე იმედაშვილი", „გიორგი არადელი - იშხნელი", „ალ. ყაზბეგი სცენაზე", „თეატრალური პორტრეტები", „ცეკვის ჯადოქარი"(ვახტანგ ჭაბუკიანი), „რაინდი უშიშარი და გულმართალი" (ვალერიან გუნია) და სხვა. სიცოცხლის უკანასკელ წლებში გამოაქვეყნა მოგონებები „დღენი ჩემი ცხოვრებისა". 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 91, თბ. 1994
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომელაური**. |

**ალექსანდრე გიორგის ძე გომელაური** (დ. 9 სექტემბერი, 1907, თბილისი — გ. 29 ივლისი, 1966, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
---------

სკოლის დამთავრებისთანავე სწავლა განაგრძო თბილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. მაგრამ თეატრის სიყვარულმა გადაძლია და უკვე 1927 წლიდან სცენის თანამშრომელია თბილისის მუშათა თეატრში. შემდეგ მიიწვიეს ახლად გახსნილ თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრში, სადაც სამი სეზონი დაჰყო. 1931 წელს გადავიდა ქუთაისის თეატრში. 1933 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მარჯანიშვილის თეატრშია და ეკუთვნის იმ თაობას, რომელმაც ჩამოაყალიბა ამ კოლექტივის შემოქმედებითი სახე.

ალექსანდრე გომელაურმა ორმოცი წლის მანძილზე ქართულ სცენაზე შექმნა ასზე მეტი როლი. დაუვიწყარია მისი შვეიკი (იაროსლავ ჰაშეკის „გულადი ჯარისკაცი შვეიკი"), გიორგი („ჩატეხილი ხიდი" ილია ჭავჭავაძის მიხედვით), დედის ბიჭი (უშანგი ჩხეიძის „გიორგი სააკაძე"), კაკუტა (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი"), მოურავი და გიჟუა (აქვსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ"), ჰორტენზია (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება"), ბობჩინსკი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი"), კაპუელტი (უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა") და მრავალი სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 90.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. გვ. 109, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გომელაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსანდრე ბაგრატიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ალექსანდრე ბატონიშვილი
**ალექსანდრე ბაგრატიონი** (დ. 1674, თბილისი — გ. 1711, პიტეო) — ქართველი ბატონიშვილი. მეფე არჩილ II-ის ძე, ცარისტული რუსეთის არმიის არტილერიის ფუძემდებელი, რუსეთის პირველი გენერალ-ფელდცოიხმაისტერი (1699).

1684-იდან იზრდებოდა მოსკოვის სამეფო კარზე და პეტრე I-ის ყურადღება მიიპყრო. 1697 მასთან ერთად იმოგზაურა ევროპაში; კენიგსბერგსა და ჰააგაში 1699-მდე სწავლობდა საარტილერიო საქმეს. 1700 წლის 19 მაისს პეტრე I-მა მიანიჭა გენერალ-ფელდცოიხმაისტერის წოდება და რუსეთის არტილერიის უფროსად დანიშნა. ალექსანდრე ბატონიშვილი შეუდგა რუსეთის არტილერიის რეორგანიზაციას. შვედეთის წინააღმდეგ ომში იგი რუსეთის არტილერიას ხელმძღვანელობდა. 1700 წლის 19 ნოემბერს ნარვის ბრძოლაში შვედებმა ტყვედ ჩაიგდეს. ტყვეობაში მყოფ ალექსანდრე ბატონიშვილს პეტრე I-მა წოდება და ნახევარი ხელფასი შეუნარჩუნა, 1711 კი გამოიხსნა ტყვეობიდან, მაგრამ დაავადებული გზაში გარდაიცვალა. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტერში. 

ალექსანდრე ბატონიშვილს რუსულიდან ქართულად უთარგმნია "სადიდებელნი გალობანი უფლისა ჩუენისა იესო ქრისტესნი" (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდი A- 347); ფიქრობენ, რომ მასვე ეკუთვნის იმპერატორ ბასილი მაკედონელის "ტესტამენტის" (ანდერძის) თარგმანი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 293.
**ავღანური მწევარი (ავღანი)** (პუშტუ تاژي سپی)) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავღანეთში XVII საუკუნეში.

ალბათ, არ არსებობს სხვა ჯიში, რომელიც სილამაზით, ელეგანტურობით და ღირსებით ავღანს შეედრება. ავღანი, რომელსაც დასავლეთში მხოლოდ გარეგნობის გამო და არა სამუშაოდ) ამრავლებენ — საგამოფენო ძაღლია, რომელიც ნებისმიერ გარემოს დახვეწილობას სძენს. აღსანიშნავია, რომ ავღანეთში ეს ჭკვიანი ცხოველი ჯერ კიდევ გამოიყენება ცხვრების და თხების სადარაჯოდ და მგლებზე და მელიებზე სანადიროდ. ხშირი, გრძელი ბეწვი ავღანს სიცივისგან იცავს, თუმცა ყოველდღე დავარცხნა და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, წინააღმდეგ შემთხვევაში მალე ითელება. ავღანი გამოირჩევა დამოუკიდებლობით და ამიტომ ძნელად იწვრთნება და პატარაობიდანვე ფაქიზი მოპყრობა სჭირდება. ჯერჯერობით გაურკვეველია, როგორ მოხვდა ეს ჯიში შუა აღმოსავლეთიდან ავღანეთში. აქ არსებობს მისი სამი სახეობა: მოკლებალნიანი; თათებზე და ყურებზე ბალნით; გრძელი და ხშირი ბალნით.

ავღანის ბალნის შეფერილობა ნებისმიერია. ბალნითაა დაფარული ავღანის გრძელი და ძლიერი ფეხები, მკერდზე ბალანი ძალიან თხელი და ნაზია, კისერზე — გრძელი, ზურგზე — უფრო მოკლე და მკვრივი. ავღანის თავი გრძელია, მაგრამ არც ისე ვიწრო, მუქი-ოქროსფერი თვალები თითქმის სამკუთხედია. ავღანი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ასევე ცხელ და ცივ კლიმატს, ძნელად იწვრთნება, კეთილგანწყობილია ბავშვების მიმართ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავღანური მწევარი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ავღანური მწევარი***
**ალპური მთიულა** (ლათ. Montifringilla nivalis) — პატარა ზომის ფრინველი. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, კავკასიაში, მცირე, შუა და ცენტრალურ აზიაში. ალპური მთიულა მოიპოვება მრავალ ადგილას როგორც მობინადრე ფრინველი. ვერტიკალურად აღწევს 2700 მეტრამდე. ფრინველი საშუალო სიდიდისაა, შესამჩნევად უფრო დიდი, ვიდრე სახლის ბეღურა. სხეულის სიგრძე 16,5–17,5 სანტიმეტრი, წონა 31–57 გრამი. ალპური მთიულა კონტრასტული ფერისა, გრძელი კუდითა და გრძელი ფრთით. კავკასიის რეგიონის მაღალმთიანეთში მსგავსი ფერის ფრინველები არ არიან.

ალპური მთიულა ბინადრობს ალპურ ველებზე, ზეგნებზე, მთათა ფერდობებზე, ადამიანის სამოსახლოს მიდამოებსა და ბაღებში. მთიულა ბუდეს იკეთებს მიწაზე კლდეთა ნაპრალებში, ნაგებობათა კედლების არეებში, სხვა ცხოველთა მიერ მიტოვებულ სოროებში და სოფლის ეზოებში. დაახლოებით ალპური მთიულა დებს 4-6 კვერცხს. მისი კრუხობის ხანგრძლივობა აღწევს 14 დღემდე.

ძირითადად ალპური მთიულას საკვებს წარმოადგენს მცენარეთა თესლები და მცირე ზომის მწერები. წიწილები იკვებებიან მწერებითა და მათი ლარებით.

ბუდის შენობა მშრალი ბალახისა და ხავსიანი ფხვიერი ბურთია, გაფორმებულია ბუმბულით და მცენარეული ბოჭკოებით.

აღწერა
------

მამრი და მდედრი ალპური მთიულა ოდნავ განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. მათ შორის ფერის სეზონური ცვლილებები მცირეა. მამაკაცი შეჯვარების სეზონზე მოყავისფრო-ნაცრისფერი თავით ხასიათდება. ქვედა სხეული მოთეთროა. ჩიტის ზურგი არის მოყავისფრო, ოდნავ მბზინავი ფერით ხასიათდება. ფრჩხილები შესამჩნევად მუქი. თვალები მუქი ყავისფერი აქვთ.

ის განსხვავდება ბეღურების სხვა სახეობებისაგან მონოქრომული მოყავისფრო-ბუფერული ფერის და სხეულის ზედა და ქვედა მხარეებზე ლაქების და თუთების სრული არარსებობით. სხვა ბეღურებისგან განსხვავებით, ის აშენებს ბუდის ბურთებს დაბალ ბუჩქებზე.

სახეობა არის მომთაბარე, გვხვდება 8 ქვესახეობაა. სამხრეთ ევროპისა და შუა აზიის მთის სისტემების ზოგიერთ რაიონში. ზოგიერთ რაიონში, განსაკუთრებული კლიმატური პირობებში. ზამთარში ის 300 მეტრის სიმაღლეზეც კი ეცემა.

ზამთარში ის ზოგჯერ მთისწინეთში მიდის და სხვა ბეღურების მსგავსად, ფრინავს დასახლებებში, შეუძლია სწრაფად ფრენა და საკმაოდ მანევრირებადია. ალპურ მთიულას ხმა ხმამაღალი ხმა აქვს, სიმღერა საკმაოდ მელოდიურია და მოსასმენად სასიამოვნოა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალპური მთიულა
* Позвоночные животные России: Снежный воробей[*მკვდარი ბმული*]
**ანდრეი ზვიაგინცევი** (რუს. Андрей Петрович Звягинцев; დ. 6 თებერვალი, 1964, ნოვოსიბირსკი) — რუსი კინორეჟისორი და სცენარისტი. ვენეციის კინოფესტივალის მთავარი ჯილდოს მფლობელი და კანის კინოფესტივალის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
---------

2003 წელს გადაიღო ფილმი „დაბრუნება", რომელმაც ვენეციის კინოფესტივალზე ოქროს ლომი მოიპოვა. არის ოსკარის ორგზის ნომინანტი კატეგორიაში საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის (2015, 2018) გადაღებული ფილმებისთვის „ლევიათანი" (2014) და „უსიყვარულო" (2017). „ლევიათანმა" საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის განკუთვნილი ოქროს გლობუსი მოიპოვა, ხოლო „უსიყვარულომ" კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი. 2019 წლის დეკემბერში ზვიაგინცევის ოჯახური დრამა „ელენა" (2011) გახდა რუსეთიდან ერთადერთი ფილმი, რომელიც მოხდა ამერიკულ ჟურნალ „Rolling Stone"-ის მიერ გამოცემულ „XXI საუკუნის მეორე ათწლეულის მსოფლიოს 50 საუკეთესო ფილმთა შორის".

ცნობილია თავისი მწვავე სოციალური შინაარსეებით და რუსეთში დღეს არსებული პოლიტიკური სისტემის კრიტიკით. 2018 წელს ზვიაგინცევი თბილისში, საგანმანათლებლო პროექტ „თანამედროვე კინოს დიდოსტატების" ფარგლებში იმყოფებოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ანდრეი ზვიაგინცევი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Биография Андрея Звягинцева
2. ↑  Andrey ZVYAGINTSEV - Festival de Cannes 2020
3. ↑  «Елена» Звягинцева вошла в топ-50 фильмов десятилетия
4. ↑  რეჟისორი ანდრეი ზვიაგინცევი თბილისშია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-12-02. ციტირების თარიღი: 2021-01-25.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1704661
* BNF: cb146129734 (data)
* GND: 132426390
* ISNI: 0000 0001 1511 4615
* LCCN: no2005028160
* NKC: jo2004244335
* NLK: KAC201303275
* NLP: A26719678
* NTA: 270153497
* SUDOC: 081895062
* VIAF: 57773436
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 57773436

 |
**ადრასტე** (ბერძნ. Ἄδραστος) — ბერძნულ მითოლოგიაში დაახლოებით ექვს პიროვნებას აღნიშნავს:

ადრასტე, ტალაოსის ვაჟი
----------------------

არგოსის მეფე ტალაოსის ვაჟი. ამფიარაოსისაგან განდევნილი გაიქცა ბაბუასთან სიკიონში და მისი სიკვდილის შემდეგ, ამ ქვეყნის მეფე გახდა. მან დააწესა ნემეური თამაშობანი. ადრასტოსს უწინასწარმეტყველეს, რომ მისი ქალიშვილები ცოლებად გაჰყვებოდნენ გარეულ ტახსა და ლომს. მართლაც, მან ქალიშვილები გაატანა გმირებს: პოლინიკესა და ტიდევსს, რომელთა ფარებზეც გამოსახული იყვნენ გარეული ტახი და ლომი. ადრასტეს ქალიშვილის, არგეასა და პოლინიკეს ქორწინება გახდა მიზეზი "შვიდთა თებეს წინააღმდეგ" ლაშქრობისა. ცნობილია, რომ ეს ლაშქრობა უიღბლო გამოდგა და შვიდი მხედართმთავრისგან დარჩა მხოლოდ ადრასტე, ისიც აპოლონისგან ნაჩუქარი ჯადოსნური სიჩქარის მქონე ცხენის წყალობით. ათი წლის შემდეგ, იგი ხელმძღვანელობს ძლევამოსილ ეპიგონთა ლაშქრობას თებეს წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობის დროს, დაიღუპა მისი ვაჟი ეგიალევსი და თვით კი დარდს გადაყვა.

ადრასტეს კულტი გავრცელებული იყო სიკიონში. შესაძლებელია, იგი იყოს სიკიონის ძველი, მიწისქვეშა ძალების ღვთაება. საბერძნეთში ადრასტეს კულტი შეერწყა დიონისეს კულტს.

ადრასტე, გორდიასის ვაჟი
-----------------------

ადრასტე, მეროპის ვაჟი
---------------------

ადრასტე, ტროელი ევრიდიკეს მამა
------------------------------

ადრასტე, პოლინიკეს ვაჟი
-----------------------

ადრასტე, ტროელი
---------------

ტროას ომის დროს, ეს **ადრასტე** აგამემნონმა მოკლა. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
გენერალი კაზიმ კარაბეკირი, ხელშეკრულებაზე თურქეთის მხრიდან ხლმომწერი. ალექსანდროპოლისკენ გზაზე.
**ალექსანდროპოლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება დადებული ოსმალეთსა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1920 წლის 2 დეკემბერს, თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადებამდე, რომლითაც დასრულდა 1920 წლის სომხეთ-თურქეთის ომი. სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობაში ამ პერიოდში იმყოფებოდა ნაციონალისტური პარტია "დაშნაკცუტიუნი". ამ ხელშეკრულებით სომხეთი იძულებული გახდა გაეუქმებინა სევრის ხელშეკრულება და დაეთმო ის ტერიტორიები, რომელიც სომხეთის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ სევრის ხელშეკრულებით მიიღო. ხელშეკრულების რატიფიცირება მთავრობას ერთ თვეში უნდა მოეხდინა, თუმცა ეს ვერ მოხერხდა სომხეთის წითელი არმიის მიერ ოკუპირების გამო და შეთანხმება 1921 წელს შეცვალა ყარსის ხელშეკრულებამ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1920 წლის თურქეთ-სომხეთის ომი დაარქივებული 2007-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* ალექსანდროპოლის ხელშეკრულების ტექსტი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პოლიტიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანასტასია კაიშაური** (დ. 3 იანვარი, 1896 — გ. 1970) — ქართველი მეცნიერი და პედაგოგი.

ანასტასია კაიშაური დაიბადა დუშეთის რაიონის სოფელ ქვეშეთში. 
1917 წელს დაამთავრა თბილისის ქალთა მეოთხე გიმნაზია და პეტროგრადის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი.

დაინიშნა თბილისის ქალთა მე-2 გიმნაზიის ფსიქოლოგიისა და ლოგიკის მასწავლებლად 1919 წელს. განათლების სახალხო კომისარიატმა სტიპენდიით მიავლინა მოსკოვის სამედიცინო პედაგოგიკისა და მოსკოვის მე-2 უნივერსიტეტში ლოგოპედიისა და სურდოპედაგოგიკის შესასწავლად 1926 წელს. მუშაობდა თბილისის ყრუ-მუნჯთა სკოლაში სპეციალისტად 1928-1940 წლებში. 1929-1933 წლებში საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ლოგოპედიის პედაგოგად ფუნქციონალურ-ნერვულ დაავადებათა ინსტიტუტში, სამეცნიერო აკადემიასა და ბავშვთა პოლიკლინიკებში 1931 წლიდან. მოხსენებით გამოვიდა 1930 წელს მოსკოვში დეფექტოლოგთა ყრილობაზე: „დეფექტოლოგიური მუშაობა საქართველოში", აღნიშნულ ყრილობაზე ანასტასია კაიშაური დასახელებული იქნა დელეგატად. მომდევნო ყრილობაზე წაიკითხა მოხსენება: „ქართულ ბგერათა სპეციფიკურობა". ასევე ფუნქციონალურ-ნერვულ დაავადებათა ინსტიტუტში წაიკითხა მოხსენებები: „ენაბლუობა, მისი პროფილაქტიკა და მკურნალობა" 1932, „ენაჩლუნგობის ტიპოლოგიისათვის" 1934, „მეტყველების ფონასეთიური მოშლილობა" 1936 და სხვ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერების განყოფილების მე-6 სამეცნიერო სესიაზე, 1942 წელს 24-25 აპრილს წაიკითხა მოხსენება „კონტუზირებულთა მეტყველების აღდგენა ხმოვანი ბგერებით". საქართველოში ლოგოპედიისა და ქართული სურდოპედაგოგიკის დამაარსებელი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ლიტერატურა
----------

* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952, ტ. II ე-ლ / იოსებ იმედაშვილი, თბ. 2021, გვ.485

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანასტასია კაიშაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანარ გაბილ ოღლუ ქერიმოვი** (აზერ. Anar Qabiloğlu Kərimov; დ. 3 ივნისი, 1977, ფუზულის რაიონი) — 2021 წლის 5 იანვრიდან აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის მინისტრი.

ბიოგრაფია
---------

ანარ ქერიმოვი დაიბადა 1977 წლის 3 ივნისს ფუზულიში. 1998 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით არაბული ენისა და ფილოლოგიის სპეციალობით. 2003 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფოს მართვის აკადემიის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი მაგისტრის ხარისხით საერთაშორისო ურთიერთობებისა და დიპლომატიის სპეციალობით. 
ანარ ქერიმოვი მონაწილობას იღებდა დიპლომატიურ კურსებზე ერაყში (ალ მუსტანსირის უნივერსიტეტი), ეგვიპტეში (დიპლომატიური კვლევების ინსტიტუტი), ავსტრიაში (ვენის დიპლომატიური აკადემია), იტალიაში (სან-რემოს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ინსტიტუტი), პოლონეთში (წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი).

### კარიერა

დიპლომატიური კარიერა 2000 წელს ატაშეს რანგში დაიწყო, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებების, დემოკრატიზაციისა და ჰუმანიტარული საკითხების მართვის განყოფილებაში მესამე მდივნად. 

2004 – 2008 წლებში მუშაობდა მესამე და მეორე მდივნად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საელჩოში ბელგიის სამეფოსა და ევროკავშირში.

2008 – 2009 წლებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროში ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა პირველი მდივნის მოვალეობას ასრულებდა.

2010 – 2014 წლებში იყო მრჩეველი, დროებითი რწმუნებული იუნესკოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მუდმივ წარმომადგენლობაში. 2014 წლის 23 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით ანარ ქერიმოვი იუნესკოში აზერბაიჯანის მუდმივ წარმომადგენლად დაინიშნა.

2019 წლის 9 ივნისს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი მიენიჭა.

2020 წელს გამოხმობილ იქნა იუნესკოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენლის თანამდებობიდან.

2020 წლის 20 ივნისს აზერბაიჯანის კულტურის მინისტრის პირველ მოადგილედ დაინიშნა, ხოლო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 20 ივნისის განკარგულებით ანარ ქერიმოვს კულტურის მინისტრის მოვალოების შესრულება დაევალა.

2021 წლის 5 იანვარს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის მინისტრად დაინიშნა.

ფლობს რუსულ, ინგლისურ, არაბულ და ფრანგულ ენებს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Президент Азербайджана назначил нового министра культуры. ციტირების თარიღი: 2021-01-05.
2. ↑  Struktur və əməkdaşlar — Kərimov Anar Qabil oğlu az. აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტრო. ციტირების თარიღი: 24.05.2021
3. ↑  Анар Керимов назначен постоянным представителем Азербайджана при ЮНЕСКО.
4. ↑  Кто он — новый министр культуры Азербайджана?
5. ↑  Назначен временный глава министерства культуры Азербайджана. ციტირების თარიღი: 2021-01-05.
6. ↑  Заместитель министра культуры представлен коллективу.
7. ↑  APA.az.  (2021-01-05) Anar Karimov appointed Azerbaijan's Minister of Culture. ციტირების თარიღი: 2021-01-05.
**ანიკეტის აჯანყება** — ახ. წ. 69 წელს გამართული ანტირომაული აჯანყება პონტოში. აჯანყებასთან დაკავშირებით ცნობები დაცულია ტაციტუსის „ისტორიაში".

მსვლელობა
---------

აჯანყებას სათავეში ედგა ანიკეტი, სამეფო ფლოტის ყოფილი მეთაური. მან ისარგებლა იმპერიის შინაგანი რთული მდგომარეობით და თავის მხარეზე გადაიბირა პონტოსთან მცხოვრები ტომები. მოულოდნელად შეიჭრა ტრაპეზუნდში, გაანადგურა რომაელები, აიღო ქალაქი და დაწვა სანაპიროზე მდგომი ხომალდები. აღმოსავლეთ რომის იმპერიის მმართველმა ვესპასიანემ სამხედრო რაზმები გააგზავნა აჯანყების ჩასახშობად. ისინი თავს დაესხნენ ანიკეტის გაფანტულ მეომრებს. რომაელთა რაზმების უფროსი მდინარე ხობისწყლის შესართავთან დაეწია ანიკეტს, რომელიც შეფარებული იყო სედოხეზების მეფესთან. რომაელებმა მოისყიდეს მათი მმართველი და მათ ანიკეტი თავის მომხრეებთან ერთად რომაელებს ჩააბარეს. აჯანყების მეთაური სიკვდილით დასაჯეს 69 წელს.

შედეგები
--------

ანიკეტის აჯანყებამ რომს აჩვენა, რომ შეუძლებელი იყო დაემორჩილებინა სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მოსახლეობა, რომისთვის ცხადი გახდა, რომ კოლხეთში საჭირო იყო სამოკავშირეო ურთირერთობათა დამყარება. ამის შემდგომ რომის იმპერია დაპყრობილ ტერიტორიებზე დათმობებზე წავიდა. რამაც ხელი შეუწყო II-III საუკუნეებში ნახევრად დამოუკიდებელი ლაზების,აფშილების,აბაზგებისდა სანიგების სამთავროების შექმნას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანიკეტი
* სედოხეზები

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია (უძველესი დროიდან XX საუკუნემდე), ტ. I, თბ. 2012, გვ. 202-203
**აჟინოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია ბაგაევის რაიონის ხუტორ აჟინოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. აგებულია 1914 წელს. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ბაგაევის რაიონი, ხუტორი აჟინოვი.

ისტორია
-------

აჟინოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესიიის მშენებლობა დაიწყო 1904 წელს. ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1914 წელს, როდესაც დაიწყო პირველი მსოფლიო ომი, შემდეგ ოქტომბრის რევოლუცია, ხოლო ამას მოჰყვა რუსეთის სამოქალაქო ომი. ეკლესია სამსაკურთხევლიანი იყო. მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის შობის სახელზე, გვერდის საკურთხევლები წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და წმინდა გიორგის სახელზე. 

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ეკლესიაში ღვთისმსახურება აიკრძალა, იგი დახურეს და დიდი ხნის განმავლობაში გამოიყენებოდა, როგორც საწყობი. ეკლესია დაზარალდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც მას დაეცა ავიაბომბი. 1960-იან წლებში ეკლესიაში ჯერ კიდევ შესაძლებელი იყო ფრესკების ნახვა. 1970-იან წლებში ხელისუფლებამ მოანგრია ცენტრალური გუმბათი. ასეთ ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაშია ეკლესია ამჟამადაც. 

აჟინოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა 2000 წელს. ამ დრომდე მიმდინარეობს სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც სახსრების არ ქონის გამო ფერხდება. ეკლესიის აღდგენაში მონაწილეობენ დონის კაზაკები. ამჟამად ეკლესია ავარიულ მდგომარეობაშია, ღვთისმსახურება მიმდინარეობს მის აღდგენილ მარცხენა საკურთხეველში. ეკლესიის წინამძღვარია ანატოლი მინაევი.

აჟინოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია შეტანილია დონის დაცული ძეგლების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* В Ростовской области погибает храм Рождества Пресвятой Богородицы დაარქივებული 2017-03-06 საიტზე Wayback Machine.
* Молодёжь храма Всех Русских Святых побывала на престольном празднике старинного храма Рождества Пресвятой Богородицы в хуторе Ажинов
* Заброшенные храмы Ростовской области

სქოლიო
------

1. ↑  Ажинов. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы.
2. ↑  Храм Рождества Пресвятой Богородицы в хуторе Ажинов вновь гибнет