recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სიფილისი** (Siphylis) ქართულად — ათაშანგი. ევროპაში იგი 1493 წლამდე ცნობილი არ იყო. ფაქტია, რომ კოლუმბის ეკიპაჟის ზოგიერთი წევრი აქტიურად მონაწილეობდა ფრანგი მეფის, შარლ VII-ის იტალიაში შეჭრაში 1494 წელს და სწორედ ამ დროს, ამ ქვეყანაში დაიწყო აღნიშნული დაავადების ეპიდემია. სიფილისის გამომწვევია გრძელი, სპირალურად დახვეული ბაქტერია. – Treponema pallidum.

ეპიდემიოლოგია
-------------

სიფილისი ტიპური ანთროპონოზური დაავადებაა. ავადდებიან მხოლოდ ადამიანები, რომლებიც ბაქტერიის რეზერვუარს წარმოადგენენ. აღნიშნული ბაქტერია ორგანიზმში ჩვეულებრივ შეიჭრება სქესობრივი აქტის დროს. შესაძლებელია აგრეთვე შემთხვევითი დასენიანებაც არაპირდაპირი გზით, მაგალითად კოცნისას.

დაავადების განვითარება
----------------------

სიფილისი გადის განვითარების 3 სტადიას. პირველადი სიფილისის დროს, დასენიანებიდან 10–30 დღის შემდეგ, გარეგან სასქესო ორგანოებზე წარმოიქმნება ზედაპირული, მცირე ზომის წყლული. დაავადების მეორე სტადიაზე ვლინდება კანზე და ლორწოვან გარსზე ჩნდება გამონაყარი. ამ პერიოდში ავადმყოფი ძალზე სენგადამდებია. მესამეული სიფილისის დროს სხვადასხვა ქსოვილებსა და ორგანოებში ვითარდება გუმი. აღნიშნულ სტადიაზე განსაკუთრებით ხშირად ზიანდება ცენტრალური ნერვული სისტემა, რასაც საბოლოო ჯამში ავადმყოფი მიჰყავს დამბლამდე და ფსიქიკის მოშლამდე.

ლიტერატურა
----------

* Bliss, Katherine Elaine. "The Science of Redemption: Syphilis, Sexual Promiscuity, and Reformism in Revolutionary Mexico City" *Hispanic American Historical Review* 79:1 1999, pp. 1–40.
* Parascandola, John. *Sex, Sin, and Science: A History of Syphilis in America* (Praeger, 2008) 195 pp. ISBN 978-0-275-99430-3 excerpt and text search
* Shmaefsky, Brian, Hilary Babcock and David L. Heymann. *Syphilis* (Deadly Diseases & Epidemics) (2009)
* Stein, Claudia. *Negotiating the French Pox in Early Modern Germany* (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Syphilis - CDC Fact Sheet" აშშ-ს დაავადებათა კონტროლის ცენტრი
* UCSF HIV InSite Knowledge Base Chapter: Syphilis and HIV დაარქივებული 2013-01-20 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX529532
* BNF: cb11949168r (data)
* GND: 4058793-9
* HDS: 028663
* LCCN: sh85131679
* LNB: 000128063
* NARA: 10663563
* NDL: 00560462
* NKC: ph136712

 |
**დონის როსტოვის წმინდა კარაპეტის ეკლესია** (რუს. Церковь Святого Карапета; სომხ. Դոնի Ռոստովի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի) — სომხური ეკლესია დონის როსტოვში. დონის ნახიჭევანის ტერიტორიაზე არსებული ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი სომხური ეკლესია (თუ არ ჩავთვლით სურბ-ხაჩის ეკლესიას, რომელიც მდებარეობს ქალაქის ფარგლებს გარეთ). 

წმინდა კარაპეტის ეკლესია მდებარეობს ქალაქის სომხური სასაფლაოს ტერიტორიაზე.

ისტორია
-------

დონის როსტოვის წმინდა კარაპეტის ეკლესია ააგეს 1875 წელს. ეკლესიის არქიტექტორი იყო ვ. საზონოვი. ტაძარი ეკურთხა 1881 წლის 11 ივლისს. საეკლესიო ანსამბლის მშენებლობის ისტორია დაკავშირებულია დონის ნახიჭევანის თავად აკულინ ალაჯალოვთან, რომელიც გარდაიცვალა 1871 წელს. მან ანდერძად დატოვა, რომ სომხურ სასაფლაოზე აეშენებინათ იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ქვის ეკლესია. ა. ალაჯალოვი დაკრძალულია ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთ კედელთან.

ექსტერიერი
----------

სივრცითი კომპოზიციის მიხედვით წმინდა კარაპეტის ეკლესია აგებულია, როგორც ბაზილიკური და ჯვარ-გუმბათოვანი ტაძარი. ფასადებზე გამოკვეთილია ტრადიციული სომხური მოტივებით მოჩუქურთმებული ფრაგმენტები. 

ეკლესიის ფასადების გაფორმებაში დომინირებს თაღედის სტილი. თაღედის სტილი გამოყენებულია ტაძრის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე. ეკლესიაში სამი შესასვლელია: სამხრეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის. თითოეული შესასვლელი დასრულებულია ბარელიეფური თეთრი ჯვრებით.

ინტერიერი
---------

წმინდა კარაპეტის ეკლესია დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდა ქალაქის ერთადერთ ეკლესიად, რომელიც აგებული იყო სომხურ სტილში (2011 წელს გაიხსნა სურბ-არუთიუნის ეკლესია საბჭოთა პერიოდში დანგრეული საკათედრო ეკლესიის ადგილზე). ეკლესიის შიდა ხედი ისეთივეა, როგორც სხვა სომხურ ეკლესიებში. ეკლესიის კანკელი კაკლის ხისგან არის დამზადებული. კედელი მორთულია თაბაშირის ორნამენტებით, რომელთა შორისაც განთავსებულია ფრესკები. 

ტაძრის ცენტრალური ხატია „ღვთისმშობელი".

რელიქვია
--------

გარკვეული დროის განმავლობაში ეკლესიაში ინახებოდა VI საუკუნის ხაჩქარი სურბ-ხაჩი.

ლიტერატურა
----------

* Г. Есаулов, В. Черницына, Архитектурная летопись Ростова-на-Дону, Ростов-на-Дону, 1999.
* В. Лобжанидзе, Г. Лаптев, Путешествие по Старому Ростову, Ростов-на-Дону, 1997.
* В. Лобжанидзе, Г. Лаптев, В. Кустов, Путешествие по Старому Ростову, Ростов-на-Дону, 2001, часть 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Фото армянских церквей в разных городах мира[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  «Донской временник»/Культура Дона/ Памятники истории и культуры Ростовской области/А.Шестых
2. ↑  Светлана Хачикян. Хачкар Сурб Хач вновь в Сурб Хаче. Нахичеванские вести.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-09-15.
**სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან** (ინგლ. Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street)— 2007 წლის საშინელებათა მიუზიკლი, გადაღებული ტიმ ბარტონის მიერ. დაფუძნებულია სტეფან სონდჰაიმისა და ჰიუ ვილერის 1979 წლის ტონის ჯილდოს ლაურეატ მიუზიკლზე „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან". აღწერილია გამოგონილი XIX საუკუნეში მცხოვრები ინგლისელი დალაქისა და სერიული მკვლელის, სუინი ტოდის, ისტორია.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ახალგაზრდა და ნიჭიერი დალაქი ბენჯამენ ბარკერი ლონდონში ცხოვრობდა მშვენიერ მეუღლე ლუსისთან და ერთადერთ ქალიშვილთან ერთად. ბოროტმა მოსამართლე ტურპინმა ბენჯამინ ბარკერს სამუდამო კატორღა მიუსაჯა, რათა მის ცოლს დაჰპატრონებოდა. 15 წლის შემდეგ ბარკერი კატორღიდან გაიქცა და ლონდონში სუინი ტოდის სახელით დასახლდა. მანსახლში ვერც ცოლი ნახა და ვერც ქალიშვილი. ქვედა სართულის მეზობელმა, მისის ლოვეტმა, რომელიც პატარა საცხობს ფლობდა, მოუყვა მას მომხდარის შესახებ. ტოდმა გადაწყვიტა შური ეძია მოსამართლეზე.

როლებში
-------

* ჯონი დეპი - სუინი ტოდი
* ჰელენა ბონემ კარტერი - მისის ნელი ლოვეტი
* ალან რიკმანი - მოსამართლე ტურპინი
* ტიმოთი სპოლი - ბედლ ბემფორდი
* ჯეინ ვაისნერი - ჯოანა ბარკერი
* საშა ბარონ კოენი - ადოლფო პირელი
* ჯეიმი კემპბელ ბოუენი - ენტონი ჰოუპი
* ლორა მიშელ კელი - ლუსი ბარკერი
* ედ სანდერსი - ტობი რაგი

გადაღება
--------

მისის ლოვეტის როლზე განიხილებოდნენ ანეტ ბენინგი და ტონი კოლეტი, ხოლო სუინი ტოდისაზე კი — რასელ კროუ, ასევე რეჟისორად თავდაპირველად სემ მენდესი მოიაზრებოდა. საბოლოოდ სტუდია „Paramount"-მა გადაღება ტიმ ბარტონს მიანდო, რის გამოც გადადო ფილმ „Ripley’s Believe Or Not" გადაღება. მსახიობებმა წინასწარი გასაუბრება გაიარეს მიუზიკლის ავტორ სტივენ სონდჰაიმთან. ფილმში კრისტოფერ ლიც მონაწილეობdა, მაგრამ მისი სცენები მოგვიანებით ამოიჭრა. გადაღებები მიმდინარეობდა ინგლისში, სტუდია „Pinewood-ში" 2007 წლის 5 თებერვლიდან 14 ივნისამდე. ფილმის სარეკლამო ტრეილერებში არ იყო დაკონკრეტებული, რომ ფილმი მუსიკალური იყო. მხოლოდ პრემიერამდე ერთი კვირით ადრე გამოშვებულ ტრეილერში ჩანდა, რომ ჯონი დეპის გმირი მღეროდა.

ჯილდოები
--------

ოსკარი
1. საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: დანტე ფერეტი

*ნომინაცია*

1. საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯონი დეპი
2. საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: კოლინ ეტვუდი

ოქროს გლობუსი
1. საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
2. საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჯონი დეპი

*ნომინაცია*

1. საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჰელენა ბონემ კარტერი
2. საუკეთესო რეჟისორი: ტიმ ბარტონი

MTV-ის ჯილდო
საუკეთესო ბოროტმოქმედი: ჯონი დეპი

BAFTA
*ნომინაცია*

1. საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: კოლინ ეტვუდი
2. საუკეთესო გრიმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან" — Allmovie-ზე
* „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან" — Rotten Tomatoes
* „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან" — Metacritic-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  „Company Information". nytimes.movies.com.
2. ↑  Box office release data. Box Office Mojo, LLC. (2008-03-20).
**დიდოური ენები** — იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის დაღესტნური ენების ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ქვეჯგუფის ენები. 

ცნობები დიდოელებისა და დიდოეთის შესახებ მოიპოვება „ქართლის ცხოვრებაში". დიდოური ენებზე მოლაპარაკენი (12000 კაცზე მეტი) ცხოვრობენ სამხრეთ-დასავლეთ დაღესტანში და მდინარე სულაკის ხეობის მიმდებარე რაიონებში. დიდოური ენებია დიდოური (ანუ ცეზური), ჰინუხური, ხვარშიული, კაპუჭური (ანუ ბეჟიტური) და ჰუნზიბური. ზოგ მკვლევარს ჰინუხური ენა დიდოურის დიალექტად მიაჩნია; ხოლო კაპუჭურ-ჰუნზიბური – ერთ ენად (ე. ლომთაძე). დიდოური ენების ხმოვანთა სისტემისათვის საერთოა მარტივი (ა, ე, ი, ო, უ) ხმოვნები. რთულ ხმოვანთაგან ყველგანაა სათანადო გრძელი სახეობანი; ზოგ ენაში დასტურდება ვიწრო, ლაბიალიზებული, უმლაუტიანი და ნაზალიზებული ხმოვნები. თანხმოვანთა სისტემაში თავისებურებას ქმნიან ნუნისმიერი ლატერალები (ლ, ლ‘, ტ) და ფარინგალიზებული თანხმოვნები (ღ‘, ხ‘, პ‘, ყ‘). ხუნძურ-ანდიური ენებისაგან განსხვავებით, აქ დაკარგულია კორელაცია „ინტენსიური-არაინტენსიური". სახელთა მორფოლოგიაში აღსანიშნავია ძირითად ბრუნვებში ინსტრუმენტალისი; გვაქვს ერთდა რამდენიმეთანდებულიანი ბრუნვა, ერთ- და ორფუძიანი ბრუნება. გრამატიკულ კლასთა სისტემა ოთხწევრაა; მხ. და მრ. რიცხვების ფორმათა შეხამება ქმნის ექვსწევრა სისტემასაც (ჰუნზიბურში). ზმნური კატეგორიები ძირითადად ერთი და იგივეა: საერთო ინფინიტივი და დრო-კილოთა ერთი წყება, ზმნის კლასოვანი უღვლილება; ზმნაში შეიმჩნევა გვარის ჩანასახი [მაგ. დიდოურში – ჭარა-კა (გარდამავალი), ჭარა-ლ-ა (გარდაუვალი) – „გამოღვიძება"]. დიდოური ენებში წინადადება შეიძლება იყოს ნომინატიური, ერგატიული, დატიური, ლოკატიური ან პოსესიური კონსტრუქციისა. არა აქვს რთული ქვეწყობილი წინადადება, მის მაგივრობას ზმნის საგარემოებო ფორმები ეწევა. დიდოური ენებში ისტორიულად მახვილი მოძრავი და დინამიკური იყო, თანაც ინტენსიური. ამჟამად სიძლიერის მხრივ საკმაოდ დასუსტებულია, მოძრავი ხასიათი კი შენარჩუნებული აქვს. ლექსიკაში ბევრია ხუნძურიდან შეთვისებული სიტყვები. შეიმჩნევა ქართული ენის გავლენაც. დიდოური ენები უმწერლობო ენებია. ამ ენებზე მოლაპარაკე ტომები სამწერლობო ენად ხუნძურს იყენებენ და ეროვნებითაც ხუნძებად აღირიცხებიან.

ლიტერატურა
----------

* *ბურჭულაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 424-425.
* ლომთაძე ე. სიტყვათმახვილი დიდოურ ენებში, თბ. 1984;
* ლომთაძე ე. დიდოურ ენათა ვოკალიზმის დიაქრონიული ანალიზი, თბ. 1994;
* Бокарев Е. А. Цезские языки, კრ.: Языки народов СССР, т. 4. Иберийско- кაвкაзცкие языки, М. 1967;
* Гудава Т. Е. Историко-сравнительный анализ консонантизма дидойских языков, Тб. 1979;
* Дирр А. М. Материалы для изучения языков и наречий андо-дидойской группы, «Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа», 1909, в. 40;
* Имнаишвили Д. С. Дидойский язык в сравнении с гинухским и хваршийским языками, Тб. 1963.
**ეპამინონდა** (დ. ძვ. წ. 420 — გ. ძვ. წ. 362) — ძველი ბერძენი პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თებეს წარჩინებული, მაგრამ გაღარიბებული გვარის ოჯახში. მიიღო კარგი განათლება. ძვ. წ. 371 წლიდან სხვა დანარჩენ 6 ბეოტარქოსთან ერთად სათავეში ეგდა ბეოტიის კავშირს. მონაწილეობდა სპარტასთან მოლაპარაკებებში, მაგრამ მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ სარდლობდა თებეს ჯარს სპარტის წინააღმდეგ. სამხედრო ტაქტიკაში პირველმა გამოიყენა ე.წ. ირიბი წყობა და ძვ. წ. 371 წელს ლევქტრასთან სასტიკად დაამარცხა სპარტელები გაცილებით მცირერიცხოვანი ჯარით. ეპამინონდას ამ გამარჯვებამ და მომდევნო სამმა ლაშქრობამ სპარტაში 370, 369 და 367 წლებში სპარტა დასცა და ხელი შეუწყო თებეს აღზევებას. ძვ. წ. 369-363 წლებში გაილაშრქა თესალიის წინააღმდეგ. მისი ინიციატივით თებემ შექმნა ფოტი, რომელმაც ხელი შეუწყო თებეს კავშირში საზღვაო პოლისების შესვლას. ძვ. წ. 362 წელს ასიკვდილოდ დაიჭრა მანტინეასთან ბრძოლაში. ეპამინონდას მიერ გამოყენებული საბრძოლო ხერხები სრულყვეს ფილიპე II და ალექსანდრე მაკედონელებმა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 164.
**ერმიტაჟი** (რუს. Эрмитаж) — ბაროკოს სტილში აგებული პავილიონი ეკატერინეს პარკში, ცარსკოე-სელოში. გამოიყენებოდა სამეფო კარის ვიწრო წრეების გასართობი შეხვედრებისათვის. ერმიტაჟი წარმოადგენს XVIII საუკუნის რუსული ბაროკოს საინტერესო და უნიკალურ არქიტექტურულ ძეგლს. 

პავილიონის მშენებლობა მიმდინარეობდა რუსეთის იმპერატორ ელისაბედ პეტრეს ასულის მეფობის პერიოდში, 1743 წლიდან 1753 წლამდე, ეკატერინეს სასახლესთან ერთად. პროექტის ავტორი იყო სამეფო კარის არქიტექტორი მიხეილ ზემცოვი, ხოლო პავილიონის მშენებლები ანდრეი კვასოვი, საბა ჩევაკინსკი და ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელი. შენობა წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას, რომელსაც ოთხი მხრიდან მიშენებები აქვს.

პავილიონი მდებარეობს ხელოვნურ კუნძულზე, რომელიც გაფორმებულია შავთეთრი მარმარილოს ფილებით, ყველა მხიდან გარშემორტყმულია წყლით და გარშემო შემოვლებული აქვს ბალუსტრადა. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია თხრილზე გადებული ხიდებით. 

შენობის კედლებს ამშვენებს კოლონები და პილასტრები. კედლები ფირუზისფერშია გადაწყვეტილი და დეტალების გარკვეული ნაწილი მოოქროვილია. 64 დეკორატიული სვეტი (მათ შორის დამონტაჟებული 16 ქანდაკება), გამოძერწილი გირლანდა, ნიჟარები, ნიღბები, ფანჯრის ბრწყინვალე თამასები, აივნის აჟურული გისოსები პავილიონის კედლებს გლუვს არ ტოვებს. პავილიონის ცენტრალურ ნაწილს ამშვენებს გუმბათი.

პავილიონი ერმიტაჟი იყო ელისაბედ პეტრეს ასულისა და ეკატერინე II-ის საყვარელი დასასვენებელი ადგილი, აქ ისინი იღებდნენ გამორჩეულ რუს და უცხოელ სტუმრებს, აწყობდნენ დღესასწაულებს.

2005-2006 წლების სარესტავრაციო სამუშაოების დროს აღადგინეს ერმიტაჟის გარშემო მდებარე არხი. თავად პავილიონის ინტერიერი არ გადაკეთებულია XVIII საუკუნიდან მოყოლებული და ჩვენამდე მოაღწია თითქმის უცვლელი სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ЭРМИТАЖ დაარქივებული 2019-01-19 საიტზე Wayback Machine.
* Павильон Эрмитаж
**საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ საცხენისის ცენტრში. ეკლესია საქართველოში ნაკლებად გავრცელებული ტიპის სამნავიანი ბაზილიკაა. 

საცხენისის ეკლესია დიდი ზომის მრავალფენოვანი ნაგებობაა. ამჟამად, გარდა შუა საუკუნეების გადაკეთებისა, ცენტრალური ნავის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცულია XIX საუკუნის ბოლოს ჩაშენებული დარბაზული ეკლესიაც. საცხენისის ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ამოყვანილია აგურისა და თლილი ქვის კვადრების შერეული წყობით. ქვედა რიგებში შემორჩენილ აგურისა და ქვის ფიგურალურ წყობას, ცვლის ბაზილიკის დანგრევის შემდგომ, მისი პირველი აღდგენისას, იმავე მასალით ამოყვანილი აგურის წყობაში უსისტემოდ ჩაყოლებული ქვის რიგები და ბოლოს, ზედა ნაწილში გვიანი, XIX საუკუნის მშენებლობის დროინდელი სადა, აგურის წყობა.

ეკლესიის თავდაპირველი გეგმის კომპოზიცია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. ნავები ერთმანეთისგან გამოყოფილი იყო აგურით ამოყვანილი ორი წყვილი მრგვალი სვეტით, რომლებიდანაც ნავთა გამყოფი თაღები იყო გადაყვანილი (ამჟამად აღარ არსებობს).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10797
**სკორპენისებრნი** (ლათ. Scorpaenidae) — თევზების ოჯახი სკორპენისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 20–100 სმ, მასა — 1,5–2 კგ აღწევს. თავი დიდია, ზედ ეკლები და კანის წანაზარდები აქვთ. სხეული გვერდებიდან შებრტყელებულია. ქერცლი, თუკი აქვთ, უმეტესად ქტენოიდურია. ზურგის ფარფლი, ჩვეულებრივ, ერთი ცალია (ხშირად ამოკვეთილია), 11–17 ეკლითა და 8–17 რბილი სხივით. ანალურ ფარფლში 1–3 ეკალი და 3–9 რბილი სხივია (ჩვეულებრივ 5), მუცლის ფარფლში — შესაბამისად 1 და 2–5 (5). მკერდის ფარფლი კარგადაა განვითარებული (11–25 სხივი), იშვიათად 1–3 თავისუფალი ქვედა სხივით. ზურგის ფარფლის სხივების ძირში შხამიანი ჯირკვალია მოთავსებული. სალაყუჩე სარქვლები ყელისგან თავისუფალია. ზოგიერთს საცურავი ბუშტი არ აქვს (მაგ. *Plectrogenium* და *Sebastolobus*). უმრავლესობას შინაგანი განაყოფიერება ახასიათებს, ზოგიერთი კი ცოცხლადმშობია (მაგ. ზღვის ქორჭილა შობს 2 მილიონამდე ლიფსიტას). ზოგი სახეობა ქვირითს ჟელესებრ ბუშტში ყრის, *Scorpaena guttata*-ს ბუშტის დიამეტრი 20 სმ-მდე აღწევს.

უმეტესობა გავრცელებულია ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეებში. ბინადრობენ ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. უპირატესად ფსკერისპირა თევზებია. შავი ზღვის საქართველოს სანაპიროებთან გავრცელებულია ზღვის ჩიქვი (ზღვის მორიელი) (*Scorpaena porcus*), რომელიც სიგრძეში 30 სმ-მდეა, მცირედ მოძრავი თევზი და სპორტული თევზჭერის ობიექტია. ზიგიერთის ნემსის ნაჩხვლეტი ადამიანისათვის საშიშია (მაგ. ლომთევზასი). იკვებებიან თევზებით და კიბოსნაირებით. აქვთ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა. იყენებენ ნედლს, უმთავრესად გაყინულსა და შებოლილს.

კლასიფიკაცია
------------

*Scorpaenopsis oxycephala*
*Scorpaena scrofa*
სკორპენისებრთა საბოლოო კლასიფიკაცია სამეცნიერო კვლევების საგანია. ცნობილია 9 ქვეოჯახი, 65 გვარი და 450-ზე მეტი სახეობა.

* ქვეოჯახი Sebastinae
	+ ტრიბა Sebastini
	+ ტრიბა Sebastolobini
* ქვეოჯახი Setarchinae
* ქვეოჯახი Neosebastinae
* ქვეოჯახი Scorpaeninae
	+ ტრიბა Scorpaenini
	+ ტრიბა Pteroini
* ქვეოჯახი Caracanthinae
* ქვეოჯახი Apistinae
* ქვეოჯახი Tetraroginae
* ქვეოჯახი Synanceiinae
	+ ტრიბა Minoini
	+ ტრიბა Choridactylini
	+ ტრიბა Synanceiini
* ქვეოჯახი Plectrogeniinae

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Котляр А. Н.* Скорпеновые // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 366.
2. 1 2 3 4  *დემეტრაშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 429.
3. 1 2 3 4  Nelson, Joseph S.; Grande, Terry C.; Wilson, Mark V. H. (2016) *Fishes of the World*, 5-th, Hoboken, New Jersey:  Wiley,   გვ. 468–469. DOI:10.1002/9781119174844. ISBN 978-1-118-34233-6.  დაარქივებული 2019-04-08 საიტზე Wayback Machine.
დელფოს პითია
**დელფოს ორაკული** — აპოლონის ტაძრის სამისნო დელფოში, ძველი საბერძნეთის ერთ-ერთ უძველეს რელიგიურ ცენტრში. ესქილეს მიხედვით, დელფოს ორაკული თავდაპირველად უძველეს წინასწარმეტყველს ქალღმერთ გეას ეკუთვნოდა.

გეამ იგი თავის ასულს თემიდას გადასცა, თემიდამ — თავის დას, მან კი თავის შვილიშვილს — აპოლონს. ჰომეროსის ეპოსში დელფოს ორაკული აპოლონმა მას შემდეგ მოიპოვა, რაც ისრით განგმირა გეას შვილი, დელფოს ორაკულის მცველი — გველი პითონი. დელფოს ორაკული დიდი პოპულარობით და გავლენით სარგებლობდა როგორც ბერძნებში, ისე სხვა ხალხებში. ძვ. წ. VI საუკუნეში იგი დაიწვა, მაგრამ მაშინვე ააშენეს ძველზე გაცილებით ბრწყინვალე ტაძარი. სალოცავის წინ ოქროს სამფეხა სკამზე, ექსტაზში მყოფი ქალი პითია ორაზროვანი და ბუნდოვანი სიტყვებით აპოლონის ნება-სურვილს ამცნობდა შემკითხველებს. ჯერ კიდევ პისისტრატეს (ძვ. წ. 600-527) დროს არსებობდა დელფოს სამისნოს წინასწარმეტყველებათა კრებულები. ზოგიერთმა წინასწარმეტყველებამ ჩვენამდე მოაღწია ჰეროდოტეს ნაშრომებითა და სხვა ძველი წყაროებით. პელოპონესის ომის (431-404) შემდეგ დელფოსის სამისნომ საგრძნობლად დაკარგა გავლენა (მფარველობდა გარკვეულ პოლიტიკურ პარტიებს და ქრთამის აღებასაც არ ერიდებოდა). ახ. წ. 390 წელს იმპერატორმა თეოდოსიუს I-მა დელფოს ორაკული სამუდამოდ გაანადგურა.

ათენის მეფე რჩევას იღებს ქალღმერთ თემიდასგან

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 467.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაციონალური გეოგრაფიული საზოგადოების ინფორმაცია
* გეოლოგები დელფოს ორაკულის შესახებ
* დელფო დაარქივებული 2007-10-01 საიტზე Wayback Machine.
* დელფოს არქეოლოგიური მუზეუმი დაარქივებული 2007-10-01 საიტზე Wayback Machine.
**საჩხერის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები ქ. საჩხერის ტერიტორიაზე და მის მიდამოებში. XIX საუკუნის 70-იან წლებში შემთხვევით აღმოჩენებს ყურადღება მიაქცია დ. წერეთელმა (ა. წერეთლის ძმა). არქეოლოგიური კვლევა ჩატარდა 1910 წელს (ექვთიმე თაყაიშვილი), 1939, 1945-1946 (ბ. კუფტინი), 1955 (ოთარ ჯაფარიძე), 1957 (ნ. ღამბაშიძე), 1966-1968 (ჯ. ნადირაძე). შესწავლილია ძვ. წ. III ათასწლეულის ძეგლები ადგილ ნაჩერქეზევში. საჩხერის ჩრდილოეთით გათხარეს მოდინახეს ციხე. მნიშვნელოვანი აღმოჩენებია სოფელ საირხეში. სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები მიკვლეულია საჩხერის მიდამოებში: დუნთა]ში და ადგილ ჟალიეთში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძები; სოფელ ჩიხაში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი; გორაძირში — წინა ანტიკური და ანდრინდელი ანტიკური ხანის სამაროვანი და ნამოსახლარი; სოფლებში ჯალაურთასა და კორბოულში ელინისტური ხანის სამარხები. სოფელ პერევში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძი და ადრინდელი ფეოდალური ხანის რკინის საწარმოო უბნები; სოფელ კალვათაში — რკინის ხანის სამეურნეო იარაღი; სოფელ არგვეთში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

აღმოჩენები ადასტურებენ, რომ ძვ. წ. III ათასწლეულიდან საჩხერის „ქვეყანა" მჭიდროდ იყო დასახლებული და კულტურულ-ეკონომიკური კავშირი ჰქონდა აღმოსავლეთსა და დასავლეთის უძველეს ცივილიზაციებთან.

ლიტერატურა
----------

* *ნადირაძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 212.
ეპიდავროსის პანორამა
**ეპიდავროსის თეატრი** — საბერძნეთის ქალაქ ეპიდავსროსში არსებული თეატრი, რომელიც მედიცინის ღმერთ ასკლეპიოსისადმია მიძღვნილი. აშენებულია სინორტიონის მთის დასავლეთ ნაწილზე, თანამედროვე სახელწოდებით, ლიგურიონის მთაზე. ეპიდავროსის თეატრი აღიარებულია ძველი საბერძნეთის თეატრთაგან საუკეთესოდ როგორც აკუსტიკური, ისე — ესთეტიკური მახასიათებლებით.

ისტორია
-------

პავსანიას გადმოცემით, უძველესი თეატრი აშენებული უნდა ყოფილიყო არქიტექტორ პოლიკლეტოს უმცროსის მიერ. პავსანია აქებს თეატრს მისი სიმეტრიისა და მშვენიერების გამო. თეატრი იტევდა 13,000-დან 14,000-მდე მაყურებელს და მასში იმართებოდა ასკლეპიოსისადმი მიძღვნილი მუსიკალური და დრამატული წარმოდგენები.

დღეს ძეგლი დიდი რაოდენობით მნახველს იზიდავს როგორც საბერძნეთიდან, ისე — მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან. მასში დღემდე იდგმება ძველი ბერძნული ტრაგედიები. პირველი თანამედროვე წარმოდგენა, რომელიც ამ თეატრში გაიმართა, იყო სოფოკლეს „ელექტრა", რომელიც 1938 წელს დიმიტრის რონტირისის მიერ დაიდგა. წარმოდგენები შეწყდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, ხოლო სტრუქტურულად გამართული ფესტივალის ფარგლებში ჩატარებული წარმოდგენები განახლდა 1954 წელს. 1955 წლიდან ყოველწლიური ფესტივალის სახე მიიღო და დღემდე, ყოველ ზაფხულს, იმართება წარმოდგენები. 

თეატრი მუსიკალურ წარმოდგენებს შედარებით იშვიათად მასპინძლობდა. ეპიდავროსის ფესტივალის ფარგლებში არაერთი ბერძენი და საზღვარგარეთელი შემსრულებელი წარსდგა სცენაზე. მათ შორის განსაკუთრებულია მარია კალასის მიერ ეპიდავროსში შესრულებული „ნორმა" (1960) და „მედეა" (1961).

არქეოლოგიური გათხრები
---------------------

თეატრის პირველი სისტემატური გათხრები დაიწყო 1881 წლიდან არქეოლოგიური საზოგადოების მიერ, არქეოლოგ პანაის კავადიასის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ. თეტრის გათხრები რამდენიმე ეტაპად მიმდინარეობდა, ხოლო საბოლოო საკონსერვაციო და სარესტავრაციო დამუშაოები 2016 წელს დასრულდა. შესრულებული სამუშაოს ფარგლებში სცენის გარდა სრულად აღდგა თეატრი.

სქოლიო
------

1. ↑  Defrasse A. and Lechat H. *Epidaure: restauration et description des principaux monuments d u sanctuaire d’Asclépios, Paris, 1895*
ევგენი კისელიოვი
**ევგენი კისელიოვი** (დ. 15 ივნისი, 1956, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა, რუსი და უკრაინელი ჟურნალისტი, ტელემოდერატორი.
ამჟამად მოდერაციას უწევს საღამოს პოლიტიკურ შოუს „ჩორნოე ზერკალო" («Чёрное зеркало» ქართ. შავი სარკე), რომელიც სატელევიზიო ეთერში პარასკევობით გადის უკრაინის სატელევიზიო არხის „ინტერზე".

ბიოგრაფია
---------

ევგენი კისელიოვი 1956 წელს დაიბადა ინჟინერ-ლითონმცოდნეთა ოჯახში. 

საშუალო განათლება მიიღო მოსკოვის საგზაო შეტყობინების სახელმწიფო უნივერსტეტთან არსებულ ინგლისური ენის გაძლიერებული სწავლების სპეციალურ სკოლა N 123-ში.

1979 წელს ევგენი კისელიოვმა წარმატებით დაასრულა მოსკოვის მ.ვ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან არსებული აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ინსტიტუტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი სპეციალობით ისტორიკოსი-აღმოსავლეთმცოდნე, ხოლო 1977/1978 წლებში კი გაიარა სტაჟირება ირანში.

1979—1981 წლებში გადიოდა სამხედრო სამსახურს ავღანეთში, სადაც თარჯიმნად მუშაობდა საბჭოთა სამხედრო მრჩეველთა ჯგუფში.

1981—1984 წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის ფ.ე. ძერჟინსკის სახელობის სუკის უმაღლეს სკოლაში სპარსული ენის მასწავლებლად.

1984—1987 წლებში მუშაობდა სსრკ-ს სახტელერადიოს ახლო და შუა აღმოსავლეთზე მაუწყებლობის მთავარ რედაქციაში.

1987—1990 წლებში მუშაობდა პროგრამა "90 მინუტ"-ის («90 минут» ქართ. 90 წუთი) წამყვანად. მოგვიანებით გადაცემას გაეზარდა ფორმატი და დაერქვა "120 წუთი", - «90 минут».

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Yevgeny Kiselyov
* რადიო "ეხო მოსკვის" საიტზე
**ტიგრან ესაიანი** (სომხ. Տիգրան Եսայան; დ. 2 ივნისი, 1972, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით სტრაიკერი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის რამდენიმე კლუბში.

საკლუბო კარიერა
---------------

ტიგრან ესაიანმა ფეხბურთის თამაში 1990 წელს, ზორავანას რიგებში დაიწყო. კლუბი საბჭოთა პირველი ლიგის მეორე ლიგაში ასპარეზობდა. 1992 წელს კლუბი ზორავანა პირდაპირ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში გადავიდა, თუმცა სეზონი ცხრილის ბოლო ადგილით დაასრულა და ამის გამო იგი სომხეთის პირველ ლიგაში ჩამოქვეითდა. სეზონის დასრულების შემდეგ ესაიანმა ხსენებული კლუბი დატოვა და შეუერთდა კლუბ „ვაგარშაპატს". სეზონის დასრულებისას მან ეს კლუბიც დატოვა. შემდეგი მისი კლუბი იყო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში მოასპარეზე კლუბი დინამო ერევანი. ესაიანმა კლუბში 30 გოლი ფაიტანა და ამ შედეგით იგი კლუბის ერთ-ერთი ძირითადი ბომბარდირად გახდა. მის მიერ დაფიქსირებული შედეგი 1994 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონში საუკეთესო იყო. 1995 წელს ესაიანი შეუერთდა კლუბ ერევანს. მისი ერევანში თამაშის პერიოდში, კლუბმა მოიგო 1997 წლის სომხეთის პრემიერლიგა და გახდა 1998 წლის სომხეთის თასის ფინალისტი. მოგვიანებით იგი შეუერთდა კლუბ ტორპედო ზაპოროჟეს; აქ მან 1999-2000 წლების სეზონი გაატარა. სეზონის დასრულების შემდეგ იგი შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს; მის პირველ სეზონში კლუბი 2000 წლის სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი გახდა. 17 გატანილი გოლით, ესაიანი კლუბის მეორე ბომბარდირი გახდა. 2000-2002 წლებში ესაიანი თამაშობდა ლიბანურ-სომხურ კლუბ ბეირუთში. შემდგომ იგი სომხეთში დაბრუნდა და ამჯერად ბანანცს შეუერთდა. კლუბთან ერთად იგი სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი ორჯერ, 2002 და 2004 წლებში, ხოლო სომხეთის სუპერთასის ფინალისტი 2003 და 2004 წლებში გახდა. 2004 წელს ესაიანი კვლავ არარატი ერევანში დაბრუნდა. 2005 წელს იგი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კლუბ ლერნაინ არცახში თამაშობდა. 2005 წელს ესაიანი მესამედ შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს და საბოლოოდ, 2006 წელს, კარიერაც აქვე დაასრულა.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

ტიგრან ესაიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1996 წლის 20 თებერვალს, პერუს წინააღმდეგ გამათრულ ამხანაგურ შეხვედრაში. ამ დღიდან მოყოლებული მან 21 ნაკრების თამაშში მიიღო მონაწილეობა და მთლიანობაში 4 გოლი გაიტანა. 1999 წელს მან დატოვა ეროვნული ნაკრები. იგი სომხეთის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირთა სიაში მე-10 ადგილს იკავებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტიგრან ესაიანი — National-Football-Teams.com
* Klisf.info
* Armfootball.tripod.com
* ტიგრან ესაიანი — FootballDatabase.eu
* ტიგრან ესაიანი — Soccerway
**ევგენი კისინი (2011)**
**დაიბადა:** 10 ოქტომბერი, 1971, 

მოსკოვი, რსფსრ.

**ეროვნება:** რუსი, ბრიტანელი, ისრაელელი

**საქამიანობა:** მუსიკოსი

**ევგენი კისინი** (რუს. Евгений Игоревич Кисин; დ. 10 ოქტომბერი, 1971) — რუსი კლასიკოსი პიანისტი. 2002 წლიდან დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე,[1] 2013 წლიდან ისრაელის მოქალაქე[2]. ფართო საზოგადოებისთვის ის ცნობილი გახდა, როგორც გენიოსი ბავშვი. მას აქვს საკმაოდ ფართო რეპერტუარი და თუმცა ყველაზე მეტად ცნობილია რომანტიზმის ერის ნაწარმოებების ინტერპრეტაციით, განსაკუთრებით ფრედერიკ შოპენის, სერგი რახმანინოვის და ფრანც ლისტის.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მოსკოვში. 1 წლის ასაკში დაიწყო სმენით მღერა, 2 წლიდან ფორტეპიანოზე დაკვრა. 6 წლის შევიდა გნესინების სახელობის მუსიკალურ სკოლაში. პირველი და ერთადერთი მასწავლებელი - ანა კანტორი.

10 წლის ასაკში კისინს ჰქონდა დებიუტი ულიანოვკის სიმფონიურ ორკესტრთან ერთად, სადაც შეასრულო მოცარტის საფორტეფიანო კონცერტი No. 20 D მინორში. კისინის ტალანტი საერთაშორიშო მასშტაბით 1984 წელს გახდა ცნობილი, 12 წლის ასაკში, როდესაც მან დაუკრა და ამავროულად ჩაწერა შოპენის საფორტეპიანო კონცერტი მოსკოვის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად მოსკოვის კონსერვატორიის დიდ დარბაზში. კისინის პირველი დებიუტი რუსეთს გარეთ იყო 1985 წელს აღმოსავლეთ ევროპაში, მას მოჰყვა პირველი ტური იაპონიაში 1986 წელს. 1987 წელს, 16 წლის ასაკში მან ჩაატარა პირველი კონცერტი დასავლეთ ევროპაში, კერძოდ ბერლინის ფესტივალზე, ამავდროულად დიდ ბრიტანეთში დირიჟორ ვალერი გერგიევთან და მევიოლინე მაქიმს ვენგეროვ და ვადიმ რეპინთან ერთად ლიჩფილდის ფესტივალზე. 1990 წელს კისინს ჰქონდა დებიუტი ჩრდილოეთ ამერიკაში, სადაც დაუკრა შოპენის ორი საფორტეპიანო კონცერტი. ნიუ-იორკის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად ზუბინ მეჰთას თანხლებით და პირველი კონცერტი კარნეგის დარბაზში.

1988 წელს კისინი გავიდა საახალწლო კონცერტზე, სადაც ჰერბერტ ფონ კარაიანის დირიჟორობით, ბერლინის ფილარმონიის ორკესტრთან ერთად შესრულდა პეტრე ჩაიკოვსკის პირველი საფორტეპიანო კონცერტი.

90-იანი წლების დასაწყისში ოჯახი ოფიციალურად გადადის აშშ-ში.

2017 წლის 10 მარტს კისინი დაქორწინდა კარინა არზუმანოვაზე, ბავშვობის მეგობარზე, პრაღაში.

პრემიები და პრიზები
-------------------

* მუსიკალური აკადემია "Chigiana"-ს პრემია — წლის საუკეთესო პიანისტი (იტალია, 1991)
* ჟურნალი "Musical America"-ს პრემია — წლის საუკეთესო ინსტრუმენტალისტი (1994)
* პრემია "Триумф" — (რუსეთი, 1997)
* შოსტაკოვიჩის სახელობის პრემია — (რუსეთი, 2003)
* კარაიანის სახელობის პრემია — (გერმანია, 2005)
* გრემის ჯილდო — "საუკეთესო კლასიკური მუსიკის შესრულება სოლო ინსტრუმენტზე" სკრიაბინის, მატნერის და სტრავინსკის ნაწარმოებების შესრულებისთვის. (აშშ, 2006)
* ბენედეტი მიკელანჯელის სახელობის პრემია (იტალია, 2007)

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
**სოდევეს სამების ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლის დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოდევეს სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე. ქედზე, კომპლექსში შედის სამების ეკლესია, სამრეკლო, რამდენიმე ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია, განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კარ-სარკმელთა ღიობები შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლეთით, შებრტყელებულ აფსიდში, მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი და ორი თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. კონქის, მხოლოდ ქუსლის წყობის ნაწილია შემორჩენილი. სამხრეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია, სამხრეთისა სწორკუთხაა, დასაველთისა-თაღოვანი და საფეხურებიანი რაფა აქვს. კამარა კონსოლებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. ფასადები სადაა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის თითო ქვა.

ეკლესიის სამხრეთის ფასადის დასავლეთ კიდეზე მოგვიანებით ნატეხი ქვით ნაგები ორსართულიანი შენობა მიუდგამთ, რომელსაც შესასვლელი I სართულზე, აღმოსავლეთიდან აქვს. სამხრეთ კედელში მცირე სიღრმის მაღალი ნიშია. II სართული ყრუკედლებიანი სამალავია. სართულები ერთმანეთს ვიწრო ხვრელით უკავშირდებოდა, შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, 7 მეტრზე დგას მცირე ზომის სწორკუთხა ნაგებობა, რომლის კედლები გალავანს წყობის გადაბმით უკავშირდება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. ნაგებობას სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი ტლანქად ნაგები თითო პატარა სადგომი ეკვრის. სადგომთა დიდი ნაწილი ამჟამად დანგრეულია. სამრეკლო ორსართულიანია, ჩართულია გალავნის აღმოსავლეთ კედელში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. სამრეკლოს I სართული თაღოვანი გასავლელია ოთხწახნაგა ფანჩატურია, რომლის თითოეულ წახნაგში თითო ვიწრო ღიობია გაჭრილი. გალავანი წრიული ფორმისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი მას დასავლეთიდან აქვს, რომელზედაც მოგვიანებით გარედან მიუშენებიათ მოზრდილი შენობა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 311.
**ტიგრან ხაჩიტიანი** (სომხ. Տիգրան Խաչատրյան; დ. 11 დეკემბერი, 1970, ერევანი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — სომეხი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. სომხეთის ფინანსთა მინისტრი 2021 წლის 3 აგვისტოდან.

განათლება
---------

1987-1992 წლებში ხაჩატარიანი სწავლობდა ერევნის სახალხო ეკონომიკის ინსტიტუტში, შრომის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1993-1996 წლებში სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომიკის დოქტორი, ეკონომიკის მენეჯმენტში. 1996 წელს გამოყენებით საბაზრო ეკონომიკას სწავლობდა ვენის ერთობლივ ინსტიტუტში,  1996-2001 წლებში გაიარა საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის ინსტიტუტების საკვალიფიკაციო კურსები საჯარო მენეჯმენტისა და ფინანსების სფეროში.

სამუშაო გამოცდილება
-------------------

1995 წელს იყო სომხეთის ეკონომიკის სამინისტრო წამყვანი სპეციალისტი. 1995-1996 წლებში იკავებდა ფინანსთა სამინისტროს მთავარი ეკონომისტის პოსტს. 1996-1998 წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. 1998-1999 წლებში ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საგადასახადო პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 1999-2001 წლებში სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 2001-2006 ხაჩატარიანი წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას. 2006-2016 Vallex Group of Companies ფინანსური დირექტორი. 2008-2014 წლებში იყო სომხეთის განვითარების სააგენტოს საბჭოს წევრი. 2016 წელს პან-სომხური ბანკის საბჭოს წევრი. 2016-2018 ხაჩატარიანი იყო სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის მარტიდან ამავე წლის მაისამამდე ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის პირველი მოადგილე. 2018 წლის სექტემბრიდან ოქტომბრამდე Hi-Tech Armenia-ს დირექტორი. 2018-2019 წლებში სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრი. 2019-2020 წლებში სომხეთის ეკონომიკის მინისტრი. 2021 წლის მარტიდან ამავე წლის ივლისამდე „International Power Corporation CJSC"-ს საბჭოს წევრი. 2021 წლის 3 აგვისტოს ხაჩატარიანი დაინიშნა სომხეთის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობაზე.

პირადი ცხოვრება
---------------

ტიგრან ხაჩატარიანს ჰყავს მეუღლე, ერთი ქალიშვილი და ორი ვაჟი. მშობლიური სომხური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Տիգրան Խաչատրյանը gov.am կայքում
2. 1 2
3. ↑   ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე
4. ↑   ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე
5. ↑   ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე
**ევგენი მაჭავარიანი** (დ. 27 ივლისი, 1937, თბილისი — გ. იანვარი, 1997) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1963 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1956-1958 წლებში იყო ზუგდიდის სამუსიკო სკოლის პედაგოგი; 1958 წლიდან ლექტორი-მუსიკათმცოდნე. 1963-1970 წლებში იყო თბილისის II სამუსიკო სასწავლებლის პედაგოგი. 1966-1970 წლებში საქართველოს ტელევიზიის მუსიკალური გადაცემების მთავარი რედაქტორი, 1977 წლიდან მუსიკალური მაუწყებლობის მთავარი კონსულტანტი, 1979-1982 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ტელერადიო კომიტეტის მუსიკალური პროგრამების რედაქციის მთავარი რედაქტორი. 1970 წელს იყო საქართველოს კულტურის სამინისტროს ძეგლთა დაცვის კომიტეტის ინსპექტორი; 1970 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მუსიკალური განყოფილების უფროსი; 1982 წლიდან ფილარმონიის გენერალური დირექტორის მოადგილე, შემდეგ სამხატვრო ხელმძღვანელი. ავტორია წიგნებისა: „გაზაფხული, თბილისი, მუსიკა" (1965), წერილებისა და სტატიებისა რომლებიც გამოქვეყნებულია ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნებასა და რესპუბლიკურ პრესაში"; წერილებისა ქართველ მუსიკოსთა და კომპოზიტორთა შესახებ სხვადასხვა ენციკლოპედიური გამოცემებისათვის; სცენარის ავტორი ფილმებისა: „ყოჩაღად, პაპებო!" (1981, მხატვრული ფილმი) და „ქება ვაზისა" (1988, დოკუმენტური ფილმი).

ჯილდოები
--------

* 1996 — ღირსების ორდენი
* 1979 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 1996, გვ. 97, გვ. 129
* Композиторы и музыковеды грузии, тб. 1984, გვ. 263
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1, თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2000, გვ. 385

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ევგენი მაჭავარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ევგენი მაჭავარიანი
* ევგენი მაჭავარიანი საიტზე Discogs

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №531
**სობატი** (ინგლ. Sobat, არაბ. النيل الاصفر, მეორენაირად *ბაჰრ-ელ-ასფარი*) — მდინარე სამხრეთ სუდანში, თეთრი ნილოსის მარჯვენა შენაკადია (მასში ჩაედინება ქალაქ მალაკალის ახლოს).

გეოგრაფია
---------

სობატის მდინარე იქმნება ბაროსა და პიბორის შეერთების ადგილას სამხრეთ სუდანისა და ეთიოპიის საზღვარზე. მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისკენ მთიანი ადგილებისა და სავანების გავლით. უერთდება თეთრ ნილოსს ქალაქ მალაკალიდან სამხრეთ-დასავლეთით. მდინარის სიგრძე შეადგენს 306 კმ-ს (ყველაზე გრძელ შენაკადთან ერთად — დაახლოებით 730 კმ). აუზის ფართობია — 250 ათასი კმ². წყლის მაქსიმალური ხარჯია ნოემბერში, საშუალო ხარჯი — 412 მ³/წმ. ზაფხულის წვიმების პერიოდში გემების ცურვა შესაძლებელია ქალაქ ნასირიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნილოსი
* ცისფერი ნილოსი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სობატი***

* დაარქივებული 2011-07-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  The river Nile. mwri.gov.eg.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-03. ციტირების თარიღი: 2014-09-04.
**ეკატერინბურგის ამაღლების ტაძარი** (რუს. Храм Вознесения Господня) — ერთ-ერთი უძველესი მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ტაძარი შენდებოდა 1792-1818 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

მდებარეობს მისამართზე: 620151, ეკატერინბურგი, ამაღლების მოედანი, 1.

ისტორია
-------

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1770 წლის მაისში და აკურთხეს ამავე წლის 19 სექტემბერს. თავდაპირველად ეს იყო ძალიან პატარა ხის სტრუქტურა. 1789 წლისათის ტაძრის შენობა უკვე არასაიმედო იყო და მრევლის თხოვნით გადაწყვეტილება მიირეს აეშენებინათ ქვის ორსართულიანი ეკლესია. ქვედა სართული იყო ღვთისმშობლის შობის, ხოლო ზედა - ქრისტეს ამაღლების სახელზე ნაკურთხი. 

XIX საუკუნის განმავლობაში არაერთხელ დააშენეს და გააფართოეს. 1834 წელს მღვდელთმსახურმა და მრევლმა გადაწყვიტა მიეშენებინათ ტაძრისთვის ორი ეგვტერი სამხრეთით და ორი ეგვტერი ჩრდილოეთით და გადაეხურათ. XX საუკუნის დასაწყისისათვის უკვე გაფართოვებულ ტაძარს ჰქონდა ექვსი ეგვტერი: ამაღლების, ღვთისმშობლის შობის, ხარების, წმინდა მიტროფანეს სახელობის, ელია წინასწარმეტყველისა და ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელებზე. ქვედა სართული გამოყოფილი იყო ვაჟთა ერთკლასიანი საეკლესიო-სამრევლო სკოლისათვის. 

1926 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა. მოგვიანებით მასში განათავსეს თავდაპირველად სკოლა, შემდეგ კი ისტორიულ-რევოლუციური მუზეუმი. 1991 წლის 15 თებერვალს უფლის მირქმის დღესასწაულზე ტაძარში მრავალი წლის შემდეგ პირველად აღევლინა ლიტურგია. 

2011 წლის შემოდგომიდან 2014 წლის ოქტმბრამდე ტაძრის წინამძღვარი იყო არქიმანდრიტი პიმენ ადარჩენკო. 2014 წლის 18 ოქტომბერს ეკატერინბურგელმა სასულიერო პირმა ნიკოლაი ტარანტინმა მრევლს წარუდგინა ახალი წინამძღვარი - დეკანოზი ალექსი კულბერგი.

ლიტერატურა
----------

* Приходы и церкви Екатеринбургской епархии. — 1902. დაარქივებული 2007-02-06 საიტზე Wayback Machine.
**სერგეი ლიტოვჩენკო** (უკრ. Сергій Сергійович Літовченко; დ. 4 ოქტომბერი, 1987, ხარკივი, უკრაინა) — უკრაინელი ფეხბურთელი, „აქჟაიკის" მეკარე.

კარიერა
-------

ლიტოვჩენკო ხარკივის „არსენალის" აღზრდილია. ამავე კლუბის რიგებში შედგა მისი დებიუტი, 2005 წლის 24 სექტემბერს. „არსენალში" გატარებული ორი სეზონის შემდეგ იჯარის წესით განათხოვრებული იყო ასევე ხარკივის კლუბ „გაზოვიკში", ნახევარი სეზონის შემდეგ დაბრუნდა „არსენალში".

2009 წლის ზაფხულში გადავიდა „ფენიქს-ილიჩოვეცში". 2011 წელს კლუბი დაიშალა, შედეგად თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა უკრაინის უმაღლეს ლიგაში მოასპარეზე ლუცკის „ვოლინში". წელიწადნახევარი მხოლოდ დუბლებში უწევდა თამაში, რის გამოც 2012 წელს იჯარის წესით იცავდა „ნეფტიანიკ-უკრნეფტის" ღირსებას. ახალ კლუბში მალევე დაიმკვიდრა თავი. 2012-13 წლების სეზონიდან დაბრუნდა „ვოლინში" და ადგილი დაიკავა ძირითად შემადგენლობაში. მისი დებიუტი უკრაინის უმაღლეს ლიგაში შედგა 2012 წლის 6 აგვისტოს, დონეცკის „შახტარის" წინააღმდეგ, მან 46-ე წუთზე მაქსიმ სტარცევი შეცვალა. 2012-13 წლების სეზონში ჯამში ჩაატარა 15 მატჩი. 2013-14 წლების სეზონიდან ნაკლებად უწევდა ძირითად გუნდში თამაში, ამიტომ 2015 წლის იანვარში „ვოლინი" დატოვა და გადავიდა უკრაინის დონით მეორე ჩემპიონატის კლუბ „ჰელიოსში", სადაც გატარებულ ნახევარ სეზონში დასახელდა ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარედ. შემდეგ ერთი სეზონი იცავდა დონეცკის „ოლიმპიკის" ღირსებას.

2016 წლის ზაფხულში გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდში". 2016 წლის გარდამავალ ჩემპიონატში, „ზუგდიდის" შემადგენლობაში ჩაატარა 9 მატჩი. მიუხედავად იმისა, რომ კლუბი დაქვეითდა უმაღლესი ლიგიდან, ლიტოვჩენკომ შეძლო კარგი თამაშით თავის გამოჩენა და ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა „დინამო თბილისს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
* პროფილი დინამო თბილისის ოფიციალურ საიტზე (ქართული ენა)

სქოლიო
------

1. ↑  "Волынь" - "Шахтер" 0:4. Мастер-класс от "Шахтера" რუსული. ua-football.com (2014-02-04).
2. ↑  2 უკრაინელი ფეხბურთელი "ზუგდიდში" - ინვესტორთან ჯერაც მოლაპარაკებები მიდის, საინფორმაციო სააგენტო „, 16 აგვისტო, 2016.
3. ↑  თბილისის "დინამო" და უკრაინელი მეკარე სერგეი ლიტოვჩენკო შეთანხმდნენ, საინფორმაციო სააგენტო „, 5 იანვარი, 2017.
**ტიგის კუნძულის ეროვნული პარკი** — ეროვნული პარკი მალაიზიაში, საბაჰის შტატში, ქალაქ კუალა-პენიუს ჩრდილოეთით. შეიქმნა 1978 წელს, თუმცა ეს ტერიტორია ჯერ კიდევ 1933 წლიდან იყო დაცული სატყეო ნაკრძალის სახით. 

პარკი მოიცავს 158 კმ²-ს, რომლის დიდი ნაწილიც ოკეანეზე მოდის. მათ შორისაა სამი კუნძული — ტიგა, კალამპუნიან-ბესარი და დამიტი. კუნძულები 1897 წელს, ტალახის ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად წარმოიქმნა. 

ტიგის კუნძული ამჟამად გაუვალი მცენარეულობითაა დაფარული. ვულკანური აქტივობა დღემდე გრძელდება, ტალახის ბუყბუყისა და მეთანის ამონთხევის სახით. ტალახის ბოლო დიდი ამოფრქვევა 1960-იან წლებში მოხდა. 

კალამპუნიან-ბესარი ამჟამად ქვიშიანი კუნძულია, ტალღებისგან გადარეცხილი. ცნობილია შაქარივით ქათქათა ქვიშითა და სუფთა წყლით. პოპულარულია ყვინთვის მოყვარულებს შორის.

დამიტს ხშირად გველების კუნძულს უწოდებენ, რადგან წარმოადგენს ძლიერ შხამიანი ზღვის გველების შეწყვილების ადგილს. 

ეროვნულ პარკს მართავს სახელმწიფო ინსტიტუტი „საბაჰის პარკები".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მალაიზიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sabah Parks: Pulau Tiga National Park დაარქივებული 2017-05-08 საიტზე Wayback Machine.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მალაიზიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| დასავლეთი მალაიზია | 
* ენდაუ-რომპინი
* გუნუნგ-ლედანგი
* მერსინგის კუნძულები
* პენანგი
* ტამან-ნეგარა
 |
|  |
| აღმოსავლეთი მალაიზია | 
* ბაკო
* ბატანგ-აი
* ბუკიტ-ტიბანი
* კროკერის ქედი
* გუნუნგ-ბუდა
* გუნუნგ-გადინგი
* გუნუნგ-მულუ
* კინაბალუ
* კუბაჰი
* კუჩინგის ვეტლენდები
* ლამბირის ბორცვები
* ლოაგან-ბუნუტი
* მალუდამი
* ნიაჰი
* პულონგ-ტაუ
* რაჯანგის მანგროს ტყეები
* სიმილაჯაუ
* ტალანგ-სატანგი
* ტავაუს ბორცვები
* ტიგის კუნძული
* უნ-მუსტაფა
* ტუნ-საკარანი
* ტუნკუ-აბდულ-რაჰმანი
* კუს კუნძულები
 |

 |
**სტივენ ალენ ბენსონი** (ინგლ. Stephen Allen Benson; დ. 21 მაისი 1816, მერილენდი, აშშ — გ. 24 იანვარი 1865, გრანდ-ბასა, ლიბერია) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი 1856-1864 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ბენსონი დაიბადა 1816 წელს მერილენდის შტატში, აშშ. 1822 წელს მისი ოჯახი უკეთესი ცხოვრების ძიების მიზნით გადასახლდა ახლადჩამოყალიბებულ ლიბერიაში. რამდენიმე ხნის შემდეგ ლიბერია ხელში ჩაიგდეს აბორიგენებმა და რამდენიმე თვე სტივენ ბენსონი ტყვედ ჰყავდათ აყვანილი. 

1835 წელს სტივენ ბენსონმა მუშაობა დაიწყო მილიციაში, ხოლო უკვე 1842 წელს კოლონიური კონსულია. 1847 წელს, ლიბერიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ იგი მოსამართლე გახდა.

საპრეზიდენტო კარიერა
--------------------

1853 წელს ბენსონი გახდა ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1856 წელს მისგან მიიღო პრეზიდენტის თანამდებობა. 1857 წელს მან მოახდინა მერილენდის რესპუბლიკის ანექსია. 

1862 წელს, მისი პრეზიდენტობისას, ლიბერია დამოუკიდებელ ქვეყანად სცნო აშშ-მა. ამავე წელს სტივენ ალენ ბენსონი ესტუმრა ევროპას. მისი წინამორბედებისგან განსხვავებით, ბენსონმა იცოდა ადგილობრივი ტომების ენა და შეეძლო მათთან თანამშრომლობის დამყარება.

საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ იგი დაუბრუნდა თავის პლანტაციას გრანდ-ბასის საგრაფოში, სადაც ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biography
* S. A. Benson, President of Liberia article in National Magazine, April 1856, pages 311-317


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიბერიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი
* სტივენ ალენ ბენსონი
* დენიელ ბეშიელ უორნერი
* ჯეიმზ სპრიგს პეინი
* ედუარდ ჯეიმზ როი
* ჯეიმზ სკივრინგ სმიტი
* ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი
* ჯეიმზ სპრიგს პეინი
* ენტონი გარდინერი
* ალფრედ რუსელი
* ჰილარი ჯონსონი
* ჯოზეფ ჯეიმზ ჩისმენი
* უილიამ კოლმენი
* გარეტსონ გიბსონი
* არტურ ბარკლაი
* დანიელ ჰოვარდი
* ჩარლი კინგი
* ედვინ ბარკლაი
* უილიამ ტაბმენი
* უილიამ ტოლბერტი
* სამუელ დოუ
* ამოს შავიერი
* დავიდ კმორმაკპორი
* ვილტონ სანკავულო
* რუთ პერი
* ჩარლზ ტეილორი
* მოსე ბლაჰი
* გიდ ბრაიანი
* ელენ ჯონსონ-სირლიფი
* ჯორჯ ვეა
 |

 |
**ეკატერინე ზღულაძე** (დ. 18 ივნისი 1978, თბილისი) — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე; უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე 2014 წლის 17 დეკემბრიდან 2016 წლის 11 მაისამდე.

ბიოგრაფია
---------

ერთი წელი სწავლობდა სამართალს აშშ-ის ოკლაჰომის შტატის უნივერსიტეტში, შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. გარკვეული დროით მუშაობდა თარჯიმნად საერთაშორისო ორგანიზაციებში. 2004-2005 წლებში მუშაობდა „ათასწლეულის გამოწვევის ფონდი - საქართველო"-ში.

2006-2012 წლებში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე. მინისტრის — ბაჩანა ახალაიას გადადგომის შემდეგ, რაც 2012 წლის 19 სექტემბერს, საპატიმროებში მსჯავრდებულების წამების ფაქტების გამოაშკარავებას უკავშირდებოდა, გახდა მინისტრის მოვალეობის დროებით შემსრულებელი 2012 წლის 20 სექტემბრიდან იმავე წლის 25 ოქტომრამდე.

2014 წლის 13 დეკემბერს უკრაინის პრეზიდენტ პეტრო პოროშენკოს ბრძანების შესაბამისად მიენიჭა უკრაინის მოქალაქეობა უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილის პოსტზე დანიშვნის მიზნით. პეტრო პოროშენკომ ზღულაძეს უკრაინის მოქალაქის პასპორტი პირადად გადასცა. 2014 წლის 17 დეკემბერს უკრაინის მინისტრთა კაბინეტმა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ყოფილი მოადგილე ეკატერინე ზღულაძე, უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის პირველ მოადგილედ დაამტკიცა.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა განაცხადა, რომ მან უთხრა უკრაინის ხელმძღვანელობას, რომ მათი ახლო ურთიერთობები საქართველოს ექს-პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილთან და მის მოკავშირეებთან, ასევე საქართველოს ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლების დანიშვნა უკრაინის მთავრობაში, აზიანებს ორმხრივ ურთიერთობებს.

ეკატერინე ზღულაძის პირველი მეუღლე იყო გეგა ფალავანდიშვილი. 2011 წელს ცოლად გაჰყვა ებრაული წარმოშობის ფრანგ ჟურნალისტსა და კინორეჟისორ-დოკუმენტალისტს რაფაელ გლიუქსმანს, რომელიც ცნობილი ფილოსოფოსისა და მწერლის ანდრეი გლიუქსმანის შვილია. ჰყავს შვილი ალექსანდრე გლიუქსმანი.

სქოლიო
------

1. 1 2  ეკა ზღულაძე უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ ინიშნება
2. ↑  შინაგან საქმეთა მინისტრის მოვალეობას ეკატერინე ზღულაძე შეასრულებს საინფორმაციო სააგენტო „GHN".
3. ↑  Georgia’s Ex-Deputy Interior Minister Set to Take Same Post in Ukraine დაარქივებული 2014-12-15 საიტზე Wayback Machine.  civil.ge (ინგლისური)
4. ↑  ეკატერინე ზღულაძე უკრაინის შს მინისტრის პირველ მოადგილედ დაინიშნა
5. ↑  ეკატერინე ზღულაძე უკრაინის შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ დაამტკიცეს
6. ↑  ღარიბაშვილის თქმით, ყოფილი ხელისუფლების წარმომადგენლების დანიშვნა უკრაინის მთავრობაში ‘აზიანებს’ ურთიერთობებს.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2014-12-25.
7. ↑  ეკა ზღულაძის სამსახურებრივი და პირადი...
8. ↑  ეკატერინე ზღულაძე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ეკატერინე**. |

**ეკატერინე** — საფრანგეთში ფართოდ გავრცელებული ძველი შავი ქლიავის ჯიში. აშშ-ში კატალოგში უკვე 1862 წელს იყო შეტანილი. საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული ქართლის რაიონებში, ხშირად იტალიური ან აჟანის უნგრულის სახელწოდებით (გორი, მერეთი). ჯიშისათვის საუკეთესო პირობები ქართლშია. ქართლისა და კახეთის პირობებში ქლიავის ჯიში ხასიათდება უხვი მოსავლიანობით, ნაყოფის მაღალი ღირსებითა და გარემო პირობებისადმი მცირე მოთხოვნილებით, რის გამოც შეტანილია საოჯახო და სამრეწველო ჯიშთა ასორტიმენტში.

ხე კარგად იზრდება და უხვ მოსავალს იძლევა, საშუალოდ 35 ცენტნერს ერთი ჰექტარიდან. ნაყოფისაგან მზადდება საუკეთესო ჩირი, რომელიც შაქრიანობით იტალიურ უნგრულიდან დამზადებულ ჩირს არ ჩამოუვარდება, მხოლოდ სიმსხოსა და ფერის მხრივ ვერ შეედრება მისგან დამზადებულ ჩირს. ეკატერინე ნაკლებად მომთხოვნია გარემო პირობებისადმი. ხასიათდება უკუპირამიდული ფორმის ვარჯით, ხშირად დატოტვით. ერთწლიანი ყლორტები მოწითალო ფერისაა. ფოთოლი წვრილია, უკუკვერცხისებრი ფორმის, წვრილად დაკბილული კიდეებით. ყვავილობა ადრეული იცის. ჯიში თვითფერტილია.

ნაყოფი წვრილი ან საშუალო ზომისაა, ფორმით მოკლე ბოთლისებრი. კანი მკვრივი და სქელი, არ სცილდება რბილობს, მომწვანო-ყვითელია, შეფერვა ვარდისფერი; ემჩნევა უფრო მუქი წითელი წინწკლები, ზევიდან გადაჰკრავს ცვილისებრი ნაფიფქი, რომელიც ნაყოფს მოლურჯო ფერს აძლევს. რბილობი მოყვითალო ფერისაა, მკვრივი, წვნიანი, ძლიერ ტკბილი. კურკა რბილობს არ სცილდება. მწიფდება სექტემბრის დასაწყისში.

ლიტერატურა
----------

* *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქლიავი (*Prunus domestica*) |
| --- |
|  |
| ჯიშები და ქვესახეობები | 

|  |  |
| --- | --- |
| რენკლოდები | 
* ალტანის რენკლოდი
* მწვანე რენკლოდი
* ონტარიო
 |
|  |
| უნგრულები | 
* ანა შპეტი
* აჟანის უნგრულა
* დიდი ჰერცოგი
* იტალიური უნგრულა
* სტენლი
* შავქლიავა
* შინაური უნგრულა
 |
|  |
| კვერცხისებრი ქლიავები | 
* ვაშინგტონი
* პრეზიდენტი
* ჯეფერსონი
 |
|  |
| ჩინურ-იაპონური ქლიავები | 
* ანჯელენო
* ბერბენკი
* ბლეკ ამბერი
* ფრიარი
 |
|  |
| მირაბელი | 
* მირაბელების დედოფალი
* ნანსის მირაბელი
* ყვითელი მირაბელი
 |
|  |
| სხვა | 
* ადრეულა
* ალიბუხარი
* ატმისებური
* ეკატერინე
* ემპრესი
* ისპოლინური
* კირკე
* პედრიგონი ჭრელი
* **ღოღნოშო**
 |

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ქლიავი (გვარი), ხილი, კურკოვანი კულტურები, ბოტანიკის პორტალი |

 |