recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კავალა** (ბერძ. Καβάλα) — ქალაქი ჩრდილოეთ საბერძნეთში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, კავალის რეგიონალურ ერთეულში. განლაგებულია კავალის უბის ნაპირზე, კუნძულ თასოსის სიახლოვეს. მაკედონიის რეგიონის უდიდეს ქალაქ სალონიკიდან დაშორებულია 160 კილომეტრით.

სახელები
--------

ქალაქის ანტიკური სახელია **ნეაპოლისი** (ახალი ქალაქი, როგორც მრავალი ბერძნული კოლონია). შუა საუკუნეებში ქალაქს სახელი შეეცვალა და **ქრისტოპოლისი** (ქრისტეს ქალაქი) ეწოდა.

ეტიმოლოგია
----------

ქალაქის დღევანდელი სახელწოდების ეტიმოლოგია დავის საგანია. ზოგიერთი მას ქალაქის სიახლოვეს არსებულ ანტიკურ ბერძნულ სოფელ *სკავალას* უკავაშირებს. მოწინააღმდეგეების ნაწილი სახელის იტალურ (იტალ. cavallo კავალო - ცხენი) წარმომავლობაზე მიუთითებენ, ნაწილი კი ქალაქში ებრაული მოსახლეობის დიდი რაოდენობის გამო ებრაული კაბალასკენ იხრება. ქალაქის მეტსახელია - ცისფერი ქალაქი.

ტრანსპორტი
----------

კავალის ალექსანდრე დიდის აეროპორტი.
### საგზაო ქსელი

ევროპის ავტომაგისტრალი E90 კვეთს ქალაქს და კავალას სხვა მეზობელ ქალაქებთან აკავშირებს. ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობს ეგნატიის საავტომობილო გზა (A2). ქალაქში მოხვედრა ორი შესასვლელიდან არის შესაძლებელი; 'დასავლეთი კავალა' და 'აღმოსავლეთი კავალა'. კავალა კარგად განვითარებული ავტობუსის ქსელით (KTEL) დაკავშირებულია სალონიკთან და ათენთან.

### აეროპორტი

კავალის ალექსანდრე დიდის საერთაშორისო აეროპორტი (კავალიდან 27კმ.) რეგულარულ რეისებს ასრულებს ათენში, აგრეთვე ჩარტერულ რეისებს ევროპის მრავალ ქალაქში.

### პორტი

კავალა მრავალი საბორნე მარშრუტით დაკავშირებულია ეგეოსის ზღვის ჩრდილოეთში მდებარე ყველა კუნძულთან.

### ავტობუსი

ქალაქი დაკავშირებულია საბერძნეთის ყველა მსხვილ ქალაქთან, მათ შორის სალონიკთან და ათენთან. საავტობუსო ხაზებით ასევე დაკავშირებულია ყველა ადგილობრივ სოფელთან. მგზავრობის საფასური ძალიან დაბალია.

გალერეა
-------

* მოხატული საფლავის ქვა, ძვ. წ. მე-4 საუკუნე (კავალის არქეოლოგიური მუზეუმი)მოხატული საფლავის ქვა, ძვ. წ. მე-4 საუკუნე (კავალის არქეოლოგიური მუზეუმი)
* მუჰამედ ალი ეგვიპტელის ქანდაკება, ეგვიპტის შემოწირულობამუჰამედ ალი ეგვიპტელის ქანდაკება, ეგვიპტის შემოწირულობა
* პანორამული ხედიპანორამული ხედი
* კავალის აკვედუკის ხედიკავალის აკვედუკის ხედი
* თამბაქოს მუნიციპალური საწყობითამბაქოს მუნიციპალური საწყობი
* კავალის მუნიციპალური მუზეუმიკავალის მუნიციპალური მუზეუმი
* სავაჭრო პალატასავაჭრო პალატა
* Megali Leschi*Megali Leschi*
* ჰოლოკოსტის მემორიალიჰოლოკოსტის მემორიალი

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კავალა***

* ოფიციალური საიტი (ბერძნული)
* კავალის პრეფექტურის ოფიციალური საიტი
* GCatholic with titular incumbent biography links
* Official Blog of students of ATEI Kavalas დაარქივებული 2012-12-17 საიტზე Wayback Machine.
* sun disappeared – Fire Kavala 1985

1. ↑
**იუზა სერგის ძე ღვალაძე** (დ. 1930, ჭიათურა — გ. 2006, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1993).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ჭიათურის მე-2 საშუალო სკოლა (1948) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი (1953). 1953-1957 წლებში მუშაობდა უკრაინის ერთ-ერთ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1957-იდან მოღვაწეობდა სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტში. 1994 წლიდან ინსტიტუტი დევნილობაშია და გადატანილია თბილისში. იყო ინსტიტუტის ჯერ უმცროსი, შემდეგ კი უფროსი და მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. 1972 წელს ხარკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1993 წელს თსუ-ში - სადოქტორო დისერტაციები. მოღვაწეობდა პლაზმის ფიზიკის დარგში. გამოაქვეყნა 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის მონოგრაფია. 1977 წელს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრემია "წლის საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომისათვის". იყო არაერთი საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმის მონაწილე (1965 - ინგლისი, 1975 - იტალია და ა.შ.).

ლიტერატურა
----------

* *ლ. ბიწაძე.* არდავიწყება მოყვრისა, ქუთაისი, 2004, გვ. 8-9.
მავზოლეუმი
**იაჰია იბნ მუჰამედ ალ-ჰაჯის მავზოლეუმი** (აზერბ. Məmmədbəyli türbəsi) — XIV საუკუნის მავზოლეუმი, რომელიც მდებარეობს ამიერკავკასიის სამხრეთით, მდინარე არაქსის მახლობლად, გორაკზე.

იურიდიულად, ისტორიული ძეგლი მდებარეობს აზერბაიჯანის ზანგელანის რაიონის სოფელ მამედბეილში, სინამდვილეში, იმ ტერიტორიაზე, სადაც მავზოლეუმი მდებარეობს, კონტროლირდება არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა და შედის ყაშათაღის რეგიონში (სოფელი ვარდანანცი).

ისტორია
-------

მავზოლეუმი 1305 წელს ააშენა არქიტექტორმა ალი მაჯდ ალ-დინმა აბრეშუმის გზაზე. 1975 წელს მავზოლეუმში ჩატარდა მიწისქვეშა დასუფთავების სამუშაოები, რის შედეგადაც აღმოაჩინეს საფლავი.

არქიტექტურა
-----------

მას აქვს მართკუთხა გეგმა, ზომები 2,95 მეტრი x 3,30 მეტრი. საფლავის შესასვლელი მდებარეობს დასავლეთ მხარეს. კარის სიგანე 76 სანტიმეტრი, ხოლო სიმაღლე 88 სანტიმეტრი. ისლამის წესების თანახმად, მავზოლეუმში შესასვლელი არ უნდა აღემატებოდეს 120 სანტიმეტრს, ისე რომ პირი, ვინც შემოვიდა, თაყვანს სცემდა პატივს მიცვალებულის ხსოვნას. 

შუა საუკუნეებში ფეოდალური თავადაზნაურობის, ცნობილი ადამიანების საფლავებზე აშენდა ასეთი მავზოლეუმები. მავზოლეუმის ზედა ნაწილი ახლა ოდნავ განადგურებულია. რვაკუთხა პრიზმის სახით აშენებული მავზოლეუმის ზედა ნაწილს ავსებს პირამიდის ფორმის სახურავი. მისი კედლები გარედან და შიგნიდან ძალიან დალაგებულია ქვაფენილიანი ქვებით, ხოლო საფლავი შიგნით არის კვადრატი. მავზოლეუმის კარი მდებარეობს 1.8 მეტრ სიმაღლეზე. შიდა სარდაფი არის სფერული, ხოლო გარედან არის პირამიდული.

აგებულია მოსაპირკეთებელი ქვებისგან შიგნით და გარეთ. მათ შორის სივრცე დაცლილი იყო ცარიელი და შემდეგ შეავსეს ნაღმტყორცნებიდან. ასეთი კონსტრუქცია გვხვდება აზერბაიჯანის სხვა სამარხებშიც. ეს ტექნიკა ასევე გამოიყენეს საფლავის ზედა გუმბათის აშენებისას. გუმბათს აქაც აქვს ორი ფენა. შიდა გუმბათი სფერულია, ხოლო გარე გუმბათი პირამიდულია. ისინი ასევე ივსება ნაღმტყორცნებიდან. სოფლის უხუცესების თქმით, ამ ძეგლიდან სოფელ შარიფანამდე მიწისქვეშა გვირაბი იყო, რომელიც მდინარე არაქსის მეორე ნაპირზე მდებარეობს. 

1975 წელს პირველად გაწმინდეს მიწისქვეშა ტერიტორია და აღმოაჩინეს საფლავი.

მის შესასვლელ კართან არაბული წარწერაა. მასში ნათქვამია: „მე ვარ ამ სტრუქტურის მეპატრონე, სუსტი მონა, რომელსაც სჭირდება ალაჰის, უზენაესის, იაჰია იბნ მუჰამედ ალ-ჰაჯის წყალობა, რომელიც ალი მაჯდ ად-დინმა ააშენა რამადანის 704 წელს". (28.III-27.IV.1305) წარწერის დასაწყისში და ჩარჩოში ყურანის ლექსებია.

მის ინტერიერში მხოლოდ დეკორაციებია ოთხი მრგვალი მედალიონი, რომლებიც დაფარულია წარწერებით და ორნამენტებით. ეს მედალიონები მოთავსებულია მავზოლეუმის სფერული გუმბათის შიდა ზედაპირზე და შეიცავს წინასწარმეტყველ მუჰამედის, ოთხი მართალი ხალიფას სახელებს: აბუ ბაქრი, ომარი, ოსმან ალი და შიიტი იმამები ჰასანი და ჰუსეინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мавзолей
* *К. М. Мамед-заде*. Строительное искусство Азербайджана. Стр. 40-41
**კავთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქალაქ ცხინვალში, ტელმანის ქუჩა 85-ზე. აგებულია X-XI საუკუნეებში, წარმოადგენდა კინოგაქირავების საწყობს. 

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით სქელ დუღაბზე, რომელიც შემდეგ შეულესიათ. ფასადების კუთხეები კარგად თლილი ქვითაა ამოყვანილი. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით. აბსიდის ცენტრში მაღალ თაღოვან ნიშში ორმაგჭრილიანი, თაღოვანი სარკმელია, შუაში ქვის სვეტი. აბსიდის სამხრეთით სწორკუთხა და ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშებია. ნახევარსფერულ კონქში შემორჩენილია ფრესკების ფრაგმენტები. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღები და კედლის თაღები ორსაფეხურიან პილასტრებს ეყრდნობა. კამარის ცენტრალური თაღი ორსაფეხურიანია. სამხრეთი კედლის თაღის მალებში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმლები. ინტერიერი მთლიანად შელესილია. ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია.

ეკლესიას შესასვლელი სამივე მხრიდან ჰქონდა, აქედან ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ამოშენებულია. დასავლეთ შესასვლელს შეისრული თაღი აქვს. კარი ნაოთხალია. შესასვლელის თაღი მასიურ წირთხლებს ეყრდნობა. დასავლეთ ფასადზე ორი უსისტემოდ ჩალაგებული ჩუქურთმიანი ქვაა. აღმოსავლეთ სარკმლის შუა სვეტზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ჩრდილოეთი და სამხრეთი ფასადები გლუვია. ეკლესიის კარნიზი თაროა. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ერთსაფეხურიანი ცოკოლი საკმაოდ მაღალია.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია[1].

ლიტერატურა
----------

* МеписашвилиР. ЦинцадзеВ. ПамятникиУ-Х1 вв. Вкн.:"АрхитектуранагорнойчастиисторическойпровинцииГрузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 33.
* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 226-227

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ღრმა ყელი** (Deep Throat) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* მეორე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 17 სექტემბერს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
აიდაჰოში განლაგებულ ავიაბაზასთან მდებარე სახლიდან ქრება რობერტ ბუდაჰასი. თვეების შემდეგ მისი მეუღლე ხვდება მალდერსა და სკალის და სთხოვს საქმის გამოძიებას. წასვლის წინ მალდერს ხვდება იდუმალი მამაკაცი, რომელიც შემდეგ ცნობილი ხდება 'ღრმა ყელის' სახელით. ის აფრთხილებს ფოქსს, თავი შორს დაიჭიროს ამ საქმისგან. ფოქსი აღმოაჩენს, რომ მისი ტელეფონი ისმინება.

აიდაჰოში ჩასული მალდერი მიდის ახლოს ავიაბაზასთან და თავად იხილავს ამოუცნობ მფრინავ ობიექტებს. ფოქსი და დანა გაიცნობენ ორ ახალგაზრდას, რომლებიც ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ ბაზის თავზე მართლა ჩნდებიან მფრინავი ობიექტები. დახურულ ზონაში შეპარულ მალდერს იჭერენ, უშლიან მეხსიერების იმ ნაწილს, რომელიც დაკავშირებულია ამ ზონაზე მის ვიზიტთან და, სკალის ძალისხმევით, უკან აბრუნებენ. ვაშინგტონში დაბრუნებისას მალდერი კიდევ ერთხელ ხვდება 'ღრმა ყელს'.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Deep Throat — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
შვეიცარიის ეროვნული პარკი.
მთის ტბა.
**შვეიცარიის ეროვნული პარკი** (გერმ. Schweizerischer Nationalpark; ფრანგ. Parc National Suisse; იტალ. Parco Nazionale Svizzero; რეტორმ. Parc Naziunal Svizzer) — ეროვნული პარკი შვეიცარიაში. მდებარეობს შვეიცარიის გრაუბიუნდენის კანტონის ტერიტორიაზე. წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო ბიოსფერული ნაკრძალის ნაწილს (1979 წლიდან). შვეიცარიის ეროვნული პარკი ერთადერთი ეროვნული პარკია შვეიცარიაში. დაარსდა 1914 წლის 1 აგვისტოს, შვეიცარიის ეროვნული დღესასწაულის დღეს (შვეიცარიის ეროვნული დღესასწაულია 1291 წლის 1 აგვისტო). შვეიცარიის ეროვნული პარკი არა მარტო შვეიცარიის, არამედ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ეროვნული პარკია. ფართობი 170.3 კმ², რითაც ქმნის შვეიცარიის უდიდეს დაცულ ტერიტორიას.

პარკის სიმაღლე მერყეობს 1400 მ-იდან 3174 მ-მდე. ტერიტორიის 1/3 დაფარულია ტყით, 20% უკავია ალპურ მდელოებს, ხოლო დაახლოებით 50%-ს ნიადაგებს, მთებსა და კლდეებს. პარკი მოკლებულია გრანიტისა და გნაისის ქანებს. გნაისები და ამფიბოლიტები გამოვლინებულია მხოლოდ მაკუნის ოლქში. საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 0° С-ს, ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა დაახლოებით 1140 მმ წელიწადში.

თანამედროვე პარკის ტერიტორია 1909 წელს ადამიანის მიერ იყო ინდუსტრირებული; ამ მიწებზე ჭრიდნენ ხეებს, ადგილობრივ ბუნებრივ რესურსებს იყენებდნენ არამიზნობრივად. 1914 წლისათვის მიღებული გადაწყვეტილების შედეგად პარკის იმდროინდელ ტერიტორიაზე აიკრძალა ადამიანის მიერ რაიმე სამეურნეო მოქმედების შესრულება.

მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. არის 21 ტურისტული ბილიკი, რომელთა სიგრძეა 80 კმ. დღეისათვის ყოველწლიურად პარკს სტუმრობს დაახლოებით 150 ათასი ადამინი.

შვეიცარიის ეროვნული პარკი ესაზღვრება იტალიაში მდებარე სტელვიოს ეროვნულ პარკს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„შვეიცარიის ეროვნული პარკი"** ვიკისაწყობში.
* პარკის ოფიციალური საიტი (გერმანული)
სადგური „სახელმწიფო უნივერსიტეტი", თბილისის მეტროპოლიტენის საბურთალოს ხაზი.
**ღრმა ჩაწოლის ერთთაღიანი სადგური**[1] — დიდ სიღრმეზე მდებარე მეტროსადგური, რომელიც წარმოადგენს ერთიან დარბაზს, კუნძულოვანი ბაქნით, ლიანდაგებითა და ბაქნის ქვეშ არსებული დამხმარე სათავსებით.

ერთთაღიანი სადგურის პროექტი ყოფილ საბჭოთა კავშირის მეტროპოლიტენებს შორის, პირველად შემუშავდა და განხორციელდა 1975 წელს, პეტერბურგის მეტროპოლიტენში.

სადგური შედგება შემდეგი სტრუქტურული ერთეულებისგან: ზედა გუმბათოვანი თაღი, აგებული დამონოლითებული რკინაბეტონის ასაწყობი ბლოკებისგან, საყრდენი გვირაბები ბეტონის ბალიშებით და ქვედა შებრუნებული თაღი. საერთო ჯამში, იგი წარმოადგენს დიდ ერთიან დარბაზს, ყოველგვარი სვეტებისა და პილონების გარეშე, რაც უზრუნველყოფს მაღალ მგზავრგამტარუნარიანობას.

ამ სახის სადგური საჭიროებს მნიშვნელოვან მექანიზებულ სამუშაოებს მშენებლობამდე. თავდაპირველად, გვირაბგამყვანი კომბაინი (TBM) გადასარბენი გვირაბით მიდის ასაშენებელ სადგურამდე, სადაც მთავარი ღერძიდან გადაადგილდება ქვემოთ და მარჯვნივ, რომ გაიყვანოს სადგურის საყრდენი გვირაბი, შემდეგ კი ისევ უბრუნდება გადასარბენ გვირაბს, უკვე მომდევნო სადგურისკენ გზის გასაკვალავად. ორ საყრდენ გვირაბს შორის კი მუშავდება კამაროვანი ფორმის გამაგრება, მომავალი თაღის მთელ პერიმეტრზე. რკინაბეტონის სამაგრები ქმნის რკალისებურ თაღს, რომელიც გრუნტს აწვება სპეციალური ჰიდრავლიკური დომკრატების მეშვეობით. თაღი საბოლოო ჯამში ებჯინება ბეტონის ბალიშებს, განთავსებულს საყრდენ გვირაბებზე. მისი სრულად აწყობის შემდეგ კი სამუშაოები გრძელდება სადგურის შიგნით არსებულ ნიადაგზე.

ერთთაღიანი სადგურის ერთგვარ ვარიაციას წარმოადგენს ორიარუსიანი გადასაჯდომი სადგური. ამ სახის ერთადერთი სადგური აშენდა ასევე პეტერბურგში — სადგური „სპორტივნაია", მაგრამ ამჟამად არ გამოიყენება გადასაჯდომ სადგურად.

მსგავსი სახის სადგური პეტერბურგის მეტროპოლიტენში სულ თოთხმეტია. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი სადგურის მშენებლობა საჭიროებს სამუშაოების უწყვეტ მიმდინარეობას, ხოლო სამშენებლო თანხების რეგულარული მოძიება რთულია, ბოლო ორი ათეული წელია, არჩევანი ძირითადად კეთდება კოლონური და პილონური სადგურების სასარგებლოდ, რადგან ასეთი სადგურების მშენებლობის დროებით დაკონსერვება ნებისმიერ დროსაა შესაძლებელი. 

ამგვარი დიზაინის მქონე სადგურები უმეტესად წარმოდგენილია ვაშინგტონისა და მონრეალის მეტროპოლიტენებში, ხოლო მოსკოვისა და პრაღის მეტროპოლიტენებში, მხოლოდ თითო-თითოა. ასევე გვხვდება ეკატერინბურგის, ჩელიაბინსკისა და ფხენიანის მეტროპოლიტენებშიც.

1970-იან წლების ბოლოს, თბილისში შემუშავდა ერთთაღიანი სადგურის ნაირსახეობა, რომელიც განკუთვნილი იყო ადგილობრივი კლდოვანი ქანებისთვის.1979 წელს, საბურთალოს ხაზზე გაიხსნა პირველი ორი ასეთი სადგური, ვაგზლის მოედანი-2 და პოლიტექნიკური. 1985 წელს კი მათ დაემატა სამი მსგავსი სახის სადგური დიდუბე-სამგორის ხაზზე — ვარკეთილი, ღრმაღელე და გურამიშვილი. ხოლო 2017 წელს, გაიხსნა კიდევ ერთი ერთთაღიანი ღრმა ჩაწოლის სადგური — უნივერსიტეტი. ჯამში თბილისის მეტროპოლიტენში, ასეთი სახის ექვსი სადგურია[2].

თბილისური ტიპის პროექტის მიმსგავსებული ვარიანტი იყო გამოყენებული დნეპრის მეტროპოლიტენშიც, სადაც მაღალი ნაპრალოვნების მქონე ადგილობრივი გრანიტის ქანებში აშენდა ოთხი ერთთაღიანი ღრმა ჩაწოლის სადგური, მონოლითური ბეტონის გამოყენებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღრმა ჩაწოლის ერთთაღიანი სადგურები

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
„თოვლიანი მთა", გო სინი
**ჩინური ფერწერა** მკვეთრად განსხვავდება დასავლურისგან. იგი გამოირჩევა თავისი სიმშვიდით და ჰარმონიულობით. ჩინელები ნამუშევრებში ემოციებს განსხვავებულად გამოხატავენ. ამის გამო, სხვა ხალხებისთვის ჩინური ფერწერის ნიმუშების აღქმა რთულია, ხოლო ჩინელ მნახველებში დასავლური ტოვებს აგრესიის და ქაოსის შთაბეჭდილებას.

ჩინელი მხატვრების შემოქმედება არასოდეს არ ეფუძნებოდა მათემატიკურ გამოთვლებს. ისინი ცდილობდნენ პიროვნების პრობლემები უკან წაეღოთ, ასევე საგნებს არ ხატავდნენ მაქსიმალური სიზუსტით.

ჟანრული მრავალფეროვნება
-----------------------

ჩინურ ფერწერას ახასიათებს ჟანრები:

* ანიმალისტური (花鸟画 — ყვავილები და ჩიტები, აგრეთვე მწერები და მცენარეები)
* ყოფითი ჟანრი (人物画 — ადამიანები და საგნები)
* პეიზაჟი (山水画 — მთები და წყლები)

ჩინეთში არ არსებობდა ნატურმორტი, რადგან ჩინელები ფიქრობდნენ, რომ უმოძრაო საგანი მკვდარი და უსულოა, ყველაზე ძალიან კი გავრცელდა პეიზაჟი, რომელსაც სუნგის დინასტიის მხატვარმა — ვან ვეიმ ჩაუყარა საფუძველი. სხვა მხატვრებმა X-XI საუკუნეებში გადააფასეს ბუნების ესთეტიკური მხარეები, რომლის მთავარი თვისება იყო მუდმივი განახლება. დღეს ხშირია, როდესაც ერთი მხატვარი მთელი მოღვაწეობის განმავლობაში ერთსა და იმავე საგანს ხატავს, რათა სრულყოს იგი და მოიპოვოს აღიარება.

ჩინური ფერწერა და კალიგრაფია მჭიდრო კავშირშია, რადგან ხელოვნების ეს ორი დარგი ეფუძნება მონასმებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩინური ხელოვნება

ლიტერატურა
----------

* „რა ვიცით ჩინეთის შესახებ?", გვ.26-27, თბილისი, 2016

რესურსები ინტენრეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჩინური ფერწერა"** ვიკისაწყობში.
* ჩინური ფერწერა ჩინეთის ონლაინ მუზეუმში
* ჩინელი მხატვრები და მათი გალერეა
* ჩინური ფერწერა, ტექნიკა და სტილი
**ივეოსი** (ლათ. Plegadis falcinellus) — ფრინველი ივეოსისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 50–65 სმ, მასა 530–770 გრამი. ნისკარტი გრძელი, წვრილი და ქვემოთკენ მოღუნულია; შიშველი კანი მის ძირთან — შავი, შეჯვარების დროს ცისფერი, წვრილი თეთრი ზოლით შემოქობილი. კისერი და ფეხები გრძელი. შებუმბვლა მოწითალო-ყავისფერი; შუბლი, კეფა, ზურგი და კუდზედა მიდამო მომწვანო-იისფერი ლითონისებრი ბზინვარებით; ფრთები და ბოლო შავია, მწვანე ელფერით. შეფერილობა ზრდასრული ფრინველებისა ზამთარში და მოზარდებისა ბზინვარების გარეშეა; თავი და კისერი თეთრი წინწკლებით. მამალს თავზე აქვს კარგად გამოხატული ქოჩორი. ოჯახის ერთადერთი სახეობაა, რომელიც ორივე ნახევარსფეროშია გავრცელებული; გვხვდება ევრაზიის სამხრეთში, აფრიკაში, მადაგასკარზე, ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთში და დიდი ანტილის კუნძულებზე; საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას. უპირატესობას ანიჭებს გაბარდულ მტკნარ და მარილიან წყალსატევებს; მთის ტბებზე გვხვდება ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე (სომხეთი). იკვებება წყლისა და ხმელეთის ცხოველებით, უმთავრესად მწერებით, კიბოსნაირებითა და მოლუსკებით, აგრეთვე მცირე ზომის თევზებით, ამფიბიებითა და ქვეწარმავლებით. ბუდეს აშენებს ხეზე ან ლერწმის ხერგებზე. დიდ კოლონიებში (ხშირად სხვა ყარყატისნაირებთან ერთად) ვხვდებით რამდენიმე ათას წყვილს. დებს 3–7 (ჩვეულებრივ 4) კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი 21–22 დღის განმავლობაში; ბარტყებს ბუდეში დაახლოებით 28 დღე კვებავენ; 50 დღის ასაკში მოზარდები ფრენის უნარს იძენენ. ახლო სახეობები — სათვალიანი (*P. chihi*) და წვრილნისკარტა (*P. ridgwayi*) ივეოსები ბინადრობენ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში.

ლიტერატურა
----------

* *Лоскот В. М.* КАРАВАЙКА // Большая российская энциклопедия. т. 13. — М. 2009. — стр. 55.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 38, 118, 199.
2. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 94.
გარდაცვლილები  დადასტ. შემთხვ.  დაუდასტ. შემთხვ.
**ღორის გრიპის ეპიდემია 2009** დაიწყო მექსიკის სამ რეგიონში ერთდროულად, სეზონური გრიპის კლინიკური ნიშნების გამოვლენით, რომელიც სწრაფად გავრცელდა ადამინთა შორის. 24 აპრილს დადასტურდა, რომ ახალი მწვავე ვირუსული ინფექციის გამომწვევია გრიპის A ტიპის H1N1 შტამი. ღორის გრიპის ინფექციის პირველი ლოკალური აფეთქება გამოვლინდა მარტის თვეში. მალე დაავადების შემთხვევები დაფიქსირდა მექსიკის მრავალ რეგიონში და აშშ-ში.
28 აპრილისათვის ვირუსული ინფექციის შემთხვევები აღიწერა ესპანეთში, დიდი ბრიტანეთში, ახალ ზელნდიაში და ისრაელში და სავარაუდოდ ინფიცირებულთა რიცხვმა 4000-ს მიაღწია. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ მდგომარეობა შეაფასა, როგორც პანდემის „მე-5 ფაზა".

სქოლიო
------

1. ↑  WHO changes swine flu name to 'H1N1 influenza', 257 confirmed cases დაარქივებული 2009-05-03 საიტზე Wayback Machine.  HT Media Limited
2. ↑  Biosurveillance Swine Flu in Mexico- Timeline of Events.
3. ↑  World Health Organization Swine influenza
4. ↑  World Health Organization Current WHO phase of pandemic alert
**ივეტ გრიმო** (ფრანგ. Yvette Grimaud; დ. 29 იანვარი, 1920, ალჟირი, — გ. 19 თებერვალი, 2012) — ფრანგი კომპოზიტორი, პიანისტი და ეთნომუსიკოლოგი, ქართული მუსიკალური ფოლკლორის მკვლევარი. 

დაამთავრა პარიზის კონსერვატორია (ოლივიე მესიანის მოწაფე). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლიონისა და პარიზის კონსერვატორიებში. იყო ფრანგი კომპოზიტორის და დირიჟორის — პიერ ბულეზის ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი. როგორც ეთნომუსიკოლოგი, იწერდა და იკვლევდა სხვადასხვა ხალხის (ბუშმენების, პიგმეების, კაბილიელი და ალჟირელი ბერბერების, ირანელების, იაპონელების და სხვ.) ფოლკლორს. დაინტერესებული იყო ქართული ხალხური მუსიკით. 1967 წელს ჩამოვიდა საქართველოში და გრიგოლ ჩხიკვაძესთან ერთად მოიარა საქართველოს არაერთი კუთხე, ჩაიწერა 350-ზე მეტი ხალხური სიმღერა. 1989 წელს ამ საექსპედიციო მასალის ნაწილი პარიზში გამოსცა დისკის სახით (Géorgien. Chants de travail, chants religieux). ქართული მუსიკალური ფოლკლორის შესახებ გამოქვეყნებული აქვს სტატიები პარიზის ქართველოლოგიურ ჟურნალში „ბედი ქართლისა".

ბიბლიოგრაფია
------------

* Musique traditionelle de Géorgie (1969), «Bedi Kartlisa», vol. 26, P. C. N. R. S.;
* Musique vocale géorgienne d’Europe orientale (1977), იქვე, vol.25;
* Symboles d’un chant svane (Géorgie d’Europe orientale) (1978), იქვე, vol.36;
* Géorgie. Chants religieux (1970), იქვე, vol.37;
* Note sur le chant géorgien „Orovela" de Kartl-Kakhete (1980), იქვე, vol.37;
* Géorgie. Chants de travail (1981), იქვე, vol.37.

ლიტერატურა
----------

* *ნაკაშიძე, ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* „ივეტ გრიმო და ქართული სიმღერა = Grimaud and Georgian song" (ქართ. ინგლ.), თბ. 2019.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივეტ გრიმო — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კავალერიის სახლები**. |

**კავალერიის სახლები** (რუს. Кавалерские дома) — ისტორიული შენობების კომპლექსი პეტერგოფში. სახლები აშენებული 1799–1801 წლებში. აღნიშნულ შენობებს მინიჭებული აქვთ ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი სტატუსი. მდებარეობს პრავლენსკოის ქუჩის გასწვრივ.

ისტორია
-------

არსებული სახლები აშენდა არქიტექტორ ფრანც ბრაუერის მიერ, სასამართლო თანამდებობის პირთა და ტექნიკური პერსონალისთვის. თავდაპირველად აქ იდგა ხის სახლები, რომელიც დაპროექტებული იყო 1732 წელს მ. ზემცევის მიერ. შემდგომში ისინი ჩანაცვლდა ქვის სახლებით. განსაკუთრებული ადგილი უკავია სახლს კოშკით, რომელიც გადაჰყურებს სანქტ-პეტერბურგის პროსპექტს. კოშკის კომპლექსში, განთავსებული იყო ზარი, რომელიც აუწყებდა მოსახლეობას დღის დასაწყისს. თავდაპირველად იყო ხის კომპლექსი, შემდეგ აშენდა ქვისგან. შეინარჩუნეს კოშკი, სადაც განთავსებული იყო ზარი. დიდი სამამულო ომის დროს ერთ-ერთი სახლი განადგურდა, მისი უწინდელი ადგილი ახლა მოედანზეა. XIX-XX საუკუნეებში შენობა გამოყენებული იყო სხვადასხვა საჭიროებებისათვის, აქ განთავსებული იყო სასახლის გამგეობა, შემდეგ კი პეტერგოფის სასახლეთა დირექტორატი, მუზეუმები. 

2005 წლის 9 სექტემბერს პეტერგოფის 300 წლისთავისადმი მიძღვნილ ღონისძიების ფარგლებში სახლის კოშკი გაიხსნა. დღეს სახლი ნაწილობრივ რჩება საცხოვრებლად. სახლის ფასადი გლუვია, აქვს გრძელი კუთხის ფანჯრები. სახლებს არ აქვს დეკორი. სახლების რეკონსტრუქციის შემდგომ შენარჩუნდა ფასადების და ინტერიერის თავდაპირველი იერსახე. ამჟამად, სახლების საერთო ტექნიკური მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Кавалерские дома (Петергоф). *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-27. ციტირების თარიღი: 2018-06-26.
**ივერიის ღვთიშობლის ხატის ეკლესია** — ქართული მართმადიდებლური ეკლესია. მდებარეობს ნაძალადევში, მტკვრის მარცხენა მხარეს (რკინიგზის გადასასვლელი ხიდის მახლობლად), ნიკოლოზ ხუდადოვისა და ეროსი მანჯგალაძის ქუჩათა შესაყარზე. 

ეკლესიის ხსენება XIX საუკუნე 90-იან წლებში დაიწყეს აქ დასახლებული რკინიგზის მუშა-მოსამსახურეებმა საზოგადო მოღვაწის გ. ჩარკვიანის მოთავეობით. ეკლესიის აგება 1899 წლის 25 თებერვალს დაუმთავრებიათ. 1900, 1904, 1910 თბილისის გეგმებზე ეკლესია დატანილი არ არის, გვხვდება მხოლოდ 1913 თბილისის გეგმაზე N321ა-თი "Церковь Ивсрской Божьей Матери". საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია გაუქმდა. 1925 იქ განთავსდა წიგნების სააქსოვი საწარმო "სპარტაკი". 1927-1929 წლებში ეკლესია გადააკეთეს საზოგადო აბანოდ, რომელიც XX საუკუნის 90-იან წლებამდე მოქმედებდა. მომდევნო წლებში ძველი ეკლესია აღადგინეს. ფუნქციონირება დაიწყო XX საუკუნის 90-იანი წლების მიწურულს. ამჟამად ძველი ეკლესიის მხოლოდ დასავლეთი კედელია შემორჩენილი, საიდანაც ეკლესიის მთავარი შესასვლელია (მეორე შესასვლელი სამხრეტის კედელშია დატანებული). ეკლესია აგურითაა ნაშენი, დასავლეთის მხრიდან შესასვლელის თავზე მოთვსებულ ქვის ბარელიეფზე გამოსახულია ღვთისშობელი ყრმით ხელში. ეკლესიის ეზოში აშენდა მთავარანგელოზთა ეკლესია (1990), ამჟამად სამრეველო სკოლა შენდება.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 559
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კავალერიის სახლები**. |

**კავალერიის სახლები** (რუს. Кавалерские дома) მდებარეობს ქალაქ პუშკინში. არის ისტორიული ნაგებობების კომპლექსი. სახლები აშენდა 1752-1753 წელს. კავალერიის სახლებს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის სტატუსი აქვთ მინიჭებული. 

სახლების მშენებლობა დაიგეგმა ტერიტორიის გაწმენდის შემდეგ, რომელიც არ შეესაბამებოდა იმპერიული რეზიდენციის სტატუსს. 1748 წელს დედოფალმა ელიზაბეტმა ბრძანა აეშენებინათ 4 ქვისა და 1 ხის სახლი კავალერიისთვის. 1748 წლის 29 სექტემბრის ბრძანებით, სახლების მშენებლობა დაევალა არქიტექტორ ს. ი. ჩევაკინსკის. 1752-1753 წლებში აღნიშნულ ტერიტორიაზე აშენდა ბაროკოს სტილში შესრულებული ერთსართულიანი სახლები. 1784 წელს ისინი გაფართოვდა არქიტექტორის ი. ნეილოვის მიერ, რომელმაც შეინარჩუნა თავდაპირველი სტილი მეორე სართულზეც. მოგვიანებით სახლები გადაკეთდა სხვადასხვა გზით. 

აღნიშნული სახლები ახლოს დგას XVIII საუკუნის 40-იან წლებში, ქალაქ პეტერბურგში აშენებული ქალაქის შენობების ტიპთან. სახლებში სართულები ერთმანეთთან გამოყოფილია ფართო პროფილით. აღნიშნული სახლებიდან აღსანიშნავია თავდაპირველად სამრეცხაო სახლი. სადაც ცხოვრობდა სამეფო ლიცეუმის დირექტორი. ასევე, სამკურნალო სახლის შტაბი, მოგვიანებით ცნობილი როგორც კარამზინის სახლი. მასში 1816 წლიდან ისტორიკოსი ნ. მ. კარამზინი ცხოვრობდა. ამ სახლს ხშირად სტუმრობდა ალექსანდრე პუშკინი, რომელიც მეგობრობდა მის მფლობელთან. 1811–1816 წლებში ორ სართულიანი კავალისის სახლი („ენგელგარდტის სახლი") გადაკეთდა არქიტექტორის, ვ. პ. სტასოვის მიერ. კავალერიის სახლებიდან დღევანდელ დღემდე მოაღწია სამრეცხაო, გოფმარშალსკის, კაბინეტურმა და შტაბ-ლეკარსკის ქვის შენობებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Садовая 4, 6, 10, 12. Кавалерские дома. *Энциклопедия Царского Села*. ციტირების თარიღი: 2018-06-30.[*მკვდარი ბმული*]
* Кавалерский дом - Дом директора Лицея. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-01. ციტირების თარიღი: 2018-06-30.
**შტორის ციხის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში. ეკლესია დგას შტორის ციხის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კედლებს გარეთ (ამჟამად ციხის მხოლოდ ფრაგმენტია გადარჩენილი), ალაზნის ფლატის პირას. ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია რიყის ქვით დუღაბზე. კონსტრუქციულ დეტალებში გამოყენებულია ბრტყელი აგური, ეკლესია გარედან შებათქაშებული იყო, შესასვლელი მას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. კარები შეისრულია, გამოყვანილია აგურით და ჩასმულია ერთი საფეხურით შეღრმავებულ ჩარჩოში, რომელიც ხერხულა ლავგარდნით სრულდება. ამჟამად ეკლესიას დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებში თითო, ხოლო დანარჩენ ორ კედელში ორ-ორი სარკმელი აქვს, თუმცა როგორც ჩანს თავიდან ეკლესიას მხოლოდ დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმელი უნდა ჰქონოდა. ისინი უფრო მცირე ზომისაა, თაღოვანი და შიგნიდან საკმაოდ დამრეცი რაფა აქვთ. ჩრდილოეთის და სამხრეთის სარკმლები უფრო ფართოა და აგურით გადაყვანილთაღოვანი.

ინტერიერის მხრიდან სარკმლებს უფრო XVIII-XIX საუკენეების მიჯნის სარკმლებისთვის მახასიათებელი წირთხლები და რაფა აქვს. ამასთან, სამხრეთის კარის თავზე გაკეთებული სარკმლის ადგილას თავდაპირველად აგურის ფონის დადაბლებით გოლგოთის ჯვარი ყოფილა გამოყვანილი, რომლისგანაც ახლა მხოლოდ კვარცხლბეკია დარჩენილი. ასეთივე ჯვრის გამოსახულებაა დასავლეთი კედლის ფრონტონშიც. კედლები დასრულებულია აგურის ხერხულა ლავგარდნით და დახურულია კრამიტით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან და ერთი საფეხურით ამაღლებული. კონქი მხრებზე გადასულ თაღზეა დაბჯენილი. საკურთხეველი დარბაზისგან ახალი გაჯით შელესილი კანკელითაა გამიჯნული. დარბაზის გრძივი კედლები თითო წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ეკლესია შიგნიდან მთლიანად გაჯითაა შელესილი, იატაკი აგურფენილია, საკურთხევლის წინ კი XVIII საუკუნის ორი საფლავის ქვაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38208
**ირაკლი მღებრიშვილი** (დ. 23 აპრილი, 1913, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 11 აგვისტო, 1999) — ქართველ ინჟინერი, ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, საქართველოს უმაღლესი საბჭოს სამი მოწვევის დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1944–1957 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო ხრამის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობაზე, სადაც მუშაობდა ინჟინრად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უბნის უფროსად. იყო სოხუმის, ორთაჭალისა და ტყიბულის ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობების მთავარი ინჟინერი. 1957–1980 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის მინისტრის პირველი მოადგილე, საკავშირო სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის" მმართველი, საქართველოს მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, საპროექტო-საძიებო ინსტიტუტ „ჰიდროპროექტის" დირექტორი. წლების განმავლობაში იყო ენერგეტიკული მშენებლობის აქტუალური პრობლემების შემსწავლელი საერთაშორისო და სამამულო კომისიების წევრი-ექსპერტი, ასუანის მაღლივი კაშხლის მშენებლობის კონსულტანტი ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში. 

მიღებული აქვს მედალი „შრომითი მამაცობისთვის", ლენინის ორდენი და საქართველოს დამსახურებული ინჟინრის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ.438–439, თბ. 2017.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი მღებრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გაბონის გეოგრაფიული რუკა
**ივინდო** (ფრანგ. Ivindo) — მდინარე გაბონში, მდინარე ოგოუეს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შენაკადი. მიედინება ქვეყნის ტერიტორიაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ. მდინარე ივინდოზე მდებარეობს ქალაქი მაკოკუ. შესართავთან მდებარეობენ ჩანჩქერები.

ივინდოსა და ოგოუეს შეერთების ადგილას გადის რკინიგზა. მდინარის ირგვლივ არსებული ტერიტორიის დიდმა ნაწილმა მიიღო ეროვნული პარკის სტატუსი.

გეოგრაფია
---------

ივინდოს სიგრძეა — 500 კმ, მისი სათავე იწყება გაბონის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, კონგოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვართან. ჩაედინება მდინარე ოგოუეში ქალაქ კანკანთან.

მდინარის აუზი დაფარულია ვრცელი ტროპიკული ტყეებით. ქვედა დინება შედის ივინდოს ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. ზედა დინება შესულია მინკებეს ეროვნული პარკის შემადგენლობაში.

მდინარეული ჩამონადენი შეიმჩნევა რამდენიმე წლის განმავლობაში ლოა ლოას სადგურზე, რომელიც მდებარეობს რამდენიმე კილომეტრით დინების ქვემოთ ქალაქ მაკოკუდან. წყლის ხარჯი საშუალოდ შეადგენს 778 მ³/წმ-ს. აუზის ფართობი — 59 000 კმ².

შენაკადები
----------

* ბოუინაჯე.
* ჯუოა — მიედინება გაბონსა და კონგოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვარზე.
* ჯადიე — მიედინება პატარა ქალაქ მეკამბოზე.
* კარანგვა.
* ლიბუმბა — მდინარე ლოდიეს ძირითადი შენაკადი.
* მვანგი — მდინარე კუეს ძირითადი შენაკადი.
* ოუა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივინდოს ეროვნული პარკის საიტი დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Ivindo at Loa-Loaდაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ირაკლი მიქელაძე** (დ. 3 აგვისტო, 1902, ერევანი, სომხეთი — გ. 23 აგვისტო, 1984) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი.

1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკაულტეტი.

1926-1927 წლებში ამიერკავკასიის საშინაო ვაჭრობის სახალხო კომისარიატის მთავარი ეკონომისტია; 1928 წელს — საქართველოს ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველოს მთავარი ეკონომისტი; 1929 წელს — სასაქონლო ბირჟის მთავარი ეკონომისტი; 1929-1954წლებში არის საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის განყოფილების გამგე; 1930-1960 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი; 1936-1970 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტის სოციალისტური დაგეგმვისა და დარგობრივი ეკონომიკის კათედრას. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი სფეროა მრეწველობის ეკონომიკა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის რესპუბლიკის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის თეორიული და პრაქტიკული საკითხების დამუშავებაში. ძირითადი შრომები ეძღვნება საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის სპეციალიზაციასა და კომპლექსურ განვითარებას.

1969 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1982 - ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1972 - საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია
* 1971 - შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1966 - საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1962 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1946 - საპატიო ნიშნის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ტერიტორიული დაგეგმვის პრობლემები (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1980. - 287გვ.
* საქართველოს სოციალისტური მრეწველობის ეკონომიკის საკითხები (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1976. - 309გვ.
* საბჭოთა საქართველოს ეკონომიკა (ავტორი). - თბილისი, ცოდნა, 1975. - 32გვ.
* საქართველოს სახალხო მეურნეობა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1968. - 91გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ირაკლი მიქელაძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**თენგიზ ბოჭოიძე** (დ. 26 თებერვალი, 1950, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1975 წელს დაამთავრა ტიუმენის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 

1975–1976 წლებში იყო კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ინტერნი. 1976–1978 წლებში ექიმი–ორდინატორი. 1979–1985 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1986 წელს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1997 წლიდან განყოფილების გამგე. 1978–1980 წლებში იყო მოსკოვის პროქტოლოგიის, 1980–1982 წლებში მოსკოვის ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტის, 1983–1986 წლებში მოსკოვის მე–2 სამედიცინო ინსტიტუტის თანამშრომელი. ავტორია 46 სამეცნიერო ნაშრომის.

1988 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ქრონიკული დუოდენალური გაუვალობის ქირურგიული მკურნალობის არჩევის მეთოდი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 43

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თენგიზ ბოჭოიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ქეთი წაწალაშვილი** (დ. 10 ივნისი, 1992) — ქართველი მოჭადრაკე, ქალი დიდოსტატი (WGM) 2011 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

ქეთი წაწალაშვილი არაერთხელ წარსდგა საქართველოს სახელით ევროპის ახალგაზრდულ და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფებში, სადაც მან მოიპოვა ექვსი მედალი: 2 ოქროს (2007 წელს, მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და 2010 წელს, ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე) 2 ვერცხლის (2009 წელს, მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატაზე და 2009 წელს ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე) და 2 ბრინჯაოს მედალი (2007 წელს, ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და 2008 წელს, მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე).

ქეთი წაწალაშვილმა მოიგო მრავალი საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი, მათ შორის 2010 წლის, ფლორენსიო კამპომანესის ქალთა მემორიალური ტურნირი ანკარაში.

2008 წელს მას მიენიჭა ფიდე-ს საერთაშორისო ქალთა ოსტატის (WIM) წოდება და სამი წლის შემდეგ მიიღო ფიდე-ს საერთაშორისო ქალი დიდოსტატის (WGM) ტიტული.

რესურსები ინტერნეტიდან
----------------------

* ქეთი წაწალაშვილი — თამაშების არქივი Chessgames.com-ზე (ინგლისური)
* ქეთი წაწალაშვილი ჭადრაკის თამაშები 365Chess.com-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Florencio Campomanes Memorial-WIM July 2010 Turkey FIDE Chess Tournament report.
2. ↑  FIDE Title Applications (GM, IM, WGM, WIM, IA, FA, IO).
3. ↑  FIDE Title Applications (GM, IM, WGM, WIM, IA, FA, IO).
**თენგიზ ივანეს ძე არაბული** (დ. 15 ივნისი, 1936, ნადოკრა, თიანეთის რაიონი — გ. 12 აგვისტო, 2014, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი, მოჭიდავე, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს დამსახურებული სპორტის ოსტატი. 

დაწყებითი განათლება სოფელ ნადოკრაში მიიღო. 1953 წელს თბილისში ჩამოვიდა და სწავლა საზეინკლო სასწავლებელში გაგრძელა. შემდეგ დაამთავრა ინდუსტრიულ-პედაგოგიური, პოლიტექნიკური და ფიზკულტურის ინსტიტუტები. 1956-1965 წლებში — 3 გზის საქართველოს ჩემპიონი ქართულ ჭიდაობაში, 4 გზის ჩემპიონი ჭიდაობა სამბოში, მრავალგზის პრიზიორი. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის 5 გზის ჩემპიონი სამბოში. საკავშირო „შრომითი რეზერვები"-ს 3 გზის ჩემპიონი სამბოში. დინამოს საკავშირო პირველობის გუნდური მეორე პრიზიორი. 1961 წელს სსრკ ჩემპიონი (64 კგ) სამბოში. 

საკავშირო „შრომითი რეზერვები"-ს სპარტაკიადის ჩემპიონი და 2 გზის პრიზიორი თავისუფალ ჭიდაობაში, საბჭოთა შეიარაღებული ძალების 2 გზის პრიზიორი. საქართველოში ძიუდოს დაფუძნების წლებში (1961-1963) საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი. ჩატარებული აქვს საერთაშორისო გუნდური შეხვედრები პოლონეთის, უნგრეთის, ჩეხოსლოვაკიის, მონღოლეთის ეროვნულ ნაკრებებთან. არის ჭიდაობის 4 სახეობის სპორტის ოსტატი: ქართული, სამბო, თავისუფალი და ძიუდო.

1966-74 წლებში სპორტკლუბ „სპარტაკი"-ს უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში; 1974-86 წლებში სპორტკლუბ „ლოკომოტივი"-ს უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში
1987-92 წლებში საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდების ნაკრების უფროსი მწვრთნელი სამბოში; 1992-94 წლებში სამბოს ფედერაციის მენეჯერი.
1994-2004 წლებში სამბოს ფედერაციის გენერალური მდივანი; 2004-2011 წლებში სამბოს ფედერაციის მენეჯერი.

თენგიზ არაბულს აღზრდილი ჰყავს საბჭოთა კავშირის, ევროპის, მსოფლიოს ჩემპიონები და პრიზიორები, არის საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, სპორტის დამსახურებული მუშაკი და ღირსების ორდენის კავალერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს სამბოს ფედერაცია[*მკვდარი ბმული*]
* საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო
**თემურ ნინუა** (დ. 25 სექტემბერი, 1949) – ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია თეატრალური მხატვრის სპეციალობით. 

რუსთაველის თეატრში მივიდა 1982 წელს.

რუსთაველის თეატრში მის მიერ გაფორმებული სპექტაკლებია
----------------------------------------------------

* "დაკრძალვა კალიფორნიაში" - რეჟ. რობერტ სტურუა,
* "ასერგასის დღე" - რეჟ. რ. სტურუა,
* "სამანიშვილის დედინაცვალი" - რეჟ. გიზო ჟორდანია,
* "ჰამლეტი" - რეჟ. გ. ჟორდანია,
* "პალატა №6" - რეჟ. დ. ანდღულაძე,
* "ლეონსი და ლენა" - რეჟ. ნ. კვასხვაძე,
* "ჯარისკაცი, პრეზიდენტი და დაცვის ბიჭი" - რეჟ. რ. სტურუა,
* "სტიქსი" - რეჟ. რ. სტურუა, მუს. გია ყანჩელი.

აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოსა და უცხოეთის სხვა თეატრებთან: აღსანიშნავია, ოპერისა და ბალეტის თეატრში გაფორმებული: "იყო მერვესა წელსა" - მუს. ბიძინა კვერნაძე, რეჟ. რ. სტურუა; კ. მარჯანიშვილის სახ. თეატრში გაფორმებული: "როზენკრაცი და გილდესტერნი მკვდრები არიან" - რეჟ. დ. ანდღულაძე; ვილნიუსის რუსულ დრამატული თეატრი: "ყაჩაღები" – რეჟ. ნ. ქანთარია; ბრატისლავის დრამატული თეატრი: "ფსკერზე" – რეჟ. გ. ქავთარაძე.

ჯილდოები
--------

* პრაღის "კვადრენალეს" ოქროს მედალი, 1979 წ;
* წლის საუკეთესო მხატვარი - 1980 წ;
* წლის საუკეთესო მხატვარი - 2000წ.
**ილო ონისიმეს ძე მოსაშვილი** (დ. 7 იანვარი, 1896, ჩარგალი, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 აგვისტო, 1957, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ჯერ თელავის სასულიერო სასწავლებელში, შემდეგ თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1914 წელს იურიდიული განათლების მისაღებად გაემგზავრა პეტერბურგს, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ გადავიდა ხარკოვში და იქ განაგრძო სწავლა ამავე ფაკულტეტზე.

ქართულ მწერლობაში ყმაწვილი ლექსებით შემოვიდა. 1911 წელს გაზეთ „სინათლეში" დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები, ხოლო აქტიური ლიტერატურული საქმიანობა დაიწყო 1920 წლიდან. ილო მოსაშვილის პოეზია აღსავსეა ღრმა ლირიზმით და მასშტაბურობით. 

პოეზიის გარდა, ილო მოსაშვილმა თავისი სიტყვა თქვა პროზაშიც. ამასთანავე ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. მან ქართველი მკითხველი აზიარა ივანე კრილოვის, ტარას შევჩენკოს, ივან ფრანკოს, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, სერგეი ესენინის და სხვა პოეტებისა და მწერლების ნიმუშებს. დიდი ამაგი დასდო ქართულ საბავშვო მწერლობას. აღსანიშნავია მისი ღვაწლი დრამატურგიაში. მან გაამდიდრა ჩვენი თეატრების რეპერტუარი ეროვნული სულისკვეთებით აღსავსე შესანიშნავი ქმნილებებით. ქართულ სცენაზე წლების მანძილზე წარმატებით იდგმებოდა მისი პიესები: „სადგურის უფროსი", „გზა მომავლისა", „ჩაძირული ქვები", „მისი ვარსკვლავი". ამ ორი პიესით შექმნილ სპექტაკლებს რუსთაველისა და მარჯანიშვილის თეატრების სცენაზე, სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიები მიენიჭათ.

ილო მოსაშვილი რამდენიმე ქართული ფილმის სცენარის ავტორია. კერძოდ, შ. ბერიშვილმა 1935 წელს მისი სცენარით გადაიღო კინოფილმი „მდინარის გადაღმა", დ. რონდელმა „არშაულა", ივანე პერესტიანმა „ორი მეგობარი", ლ. ესაკიამ „გაღმელი ქალიშვილი", დ. ანთაძემ და ა. ჯალიაშვილმა „სადარაჯო ჯიხური", ნ. შენგელიამ და დ. ანთაძემ „ის კიდევ დაბრუნდება".

ილო მოსაშვილი წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა მშვიდობის დაცვის საქართველოს კომიტეტს. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობისა და პრეზიდიუმის წევრი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. 1977 წლის 11 ივლისს ილო მოსაშვილის 80-წლის საიუბილეოდ მის საფლავზე დაიდგა გამოჩენილი ქართველი მოქანდაკისა და არქიტექტორის გ. ჯაფარიძის მიერ შესრულებული ძეგლი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 276, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილო მოსაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
**ქრისტეფორე იოსების ძე არეშიძე** (დ. 12 თებერვალი, 1906, ქ. ცხინვალი ― გ. 28 დეკემბერი, 1982, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1969; წევრ-კორესპონდენტი 1961). ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962), პ. მელიქიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1974).

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა თსუ. იყო საქართველოს მეცნიერებათა ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე და თსუ პროფესორი. 

ქრისტეფორე არეშიძემ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში ნავთობის ქიმიური და ორგანული კატალიზის განვითარებას. აღმოაჩინა ალკოლციკლოპენტენური ნახშირწყალბადების იზომერიზაციის ახალი რეაქცია. შეიმუშავა გოგირდიანი ნავთობპროდუქტების განგოგირდების ორიგინალური მეთოდი და ახლებურად ახსნა ნავთობის თანმხლებ წყლებსა და აირებში გოგირდწყალბადის არსებობა. გუმბრინის ბაზაზე მოამზადა ნიკლის, ქრომისა და სხვა ლითონების კატალიზატორები, რომელთაგან ზოგიერთი ქიმიურ და კვების მრეწველობაში დაინერგა. ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო ყოფილ სსრკ-ში სინთეზური ცეოლითების კატალიზური თვისებების შესწავლა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 561-562.

* *ჩივაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 194.
**შვედეთის ზომიერი კოალიციური პარტია** (შვედ. Moderata samlingspartiet ან შემოკლ. Moderaterna) — შვედეთის კონსერვატიული პოლიტიკური პარტია, დაარსებული 1904 წელს. 1904-1938 წლებში ეწოდებოდა „საყოველთაო არჩევნების კავშირი" (შვედ. Allmänna valmansförbundet), 1938-1952 წლებში „მემარჯვენეთა ეროვნული ორგანიზაცია" (Högerns riksorganisation), 1952-1968 წლებში „მემარჯვენე პარტია" (Högerpartiet), 1968 წლიდან თანამედროვე სახელწოდებას ატარებს. 

გამოდის თავისუფალი ბაზრისა და პრივატიზაციის მხარდამჭერი ლოზუნგით. მხარს უჭერს შვედეთის ევროკავშირში ყოფნას, ასევე გამოდიოდა შვედეთის ევროზე გადასვლის მხარდაჭერით. 2010 წლის რიქსდაგის არჩევნებზე პარტიამ ხმათა 30 % მოაგროვა და 349 ადგილიან პარლამენტში 107 მანდატი მოიპოვა. 2006 წლიდან პარტიის თავმჯდომარე ფრედრიკ რეინფელდტი მთავრობის მეთაურია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* რიქსდაგის საიტზე ფრაქციის გვერდი დაარქივებული 2007-02-09 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2007-08-04 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.
**ჩანი**, **დიდი ჩანი** (რუს. Чаны) — გაუდინარი მარილიანი ტბა რუსეთში, ნოვოსიბირსკის ოლქში. გაწოლილია ბარაბის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 106 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1708-2269 კმ². წარმოადგენს დასავლეთ ციმბირის უდიდეს ტბას. სიგრძე 91 კმ, სიგანე 88 კმ. სარკის ფართობი იცვლება დონეების სეზონური და წლიური რყევის შესაბამისად. საშუალო სიღრმე 2,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ნაპირები ძლიერაა შეჭრილ-შემოჭრილი, გარშემორტყმულია ლერწმით.

ტბაში დაახლოებით 70 კუნძულია, რომლებიც გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ბევრია ყურე და ნახევარკუნული. ჩანის ტბა ფშანით უკავშირდება პატარა ჩანის ტბას. საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით. ტბისთვის ნიშანდობლივია ჰიდროლოგიური პულსაციები. დონე მერყეობს დაახლოებით 3 მ-ის ფარგლებში.

ერთვის ორი მთავარი მდინარე: ჩულიმი და კარგატი. ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის წყლები გამტკნარებულია ჩამდინარე მდინარეების ჩამონადენით. დაახლოებით ყოველ 30-35 წელიწადში ერთხელ წყლის დონე მატულობს იმდენად, რომ ტბა ჩამონადენს დასავლეთიდან ღებულობს.

იყინება ოქტომბრის II ნახევარსა და ნოემბრის I ნახევარში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. წყალი მარილიანია, ქლორიდულ-ნატრიუმიანი. მინერალიზაცია ზაფხულის პერიოდში 0,8-იდან 14 გრ/ლ-მდე, ხოლო ზამთრის პერიოდში მატულობს 5-20 გრ/ლ-მდე. განვითარებულია ადგილობრივი ნაოსნობა. მდიდარია თევზით, მოიპოვება: ციმბირული ნაფოტა, წერი, ქორჭილა, კარჩხანა, კობრი. ტბის დიდი ნაწილი განლაგებულია ტყე-სტეპის ბუნებრივ ზონაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუსეთის ტბები

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ჩანის ტბა // გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული)
2. ↑  Чаны // Научно-популярная энциклопедия «Вода России» (რუსული)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* VIAF: 315149336
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 315149336

 |
**ქრისტეს ჭეშმარიტი ეკლესია** არა-დენომინაციური (დამოუკიდებელი) ეკლესიაა, რომელიც დაარსდა პეკინში, ჩინეთი, 1917 წელს. ორგანიზაციის საერთაშორისო ასამბლეის ამჟამინდელი არჩეული თავმჯდომარეა მოძღვარი იუნგ-ჯი ლინი. ორგანიზაციას დაახლოებით 1.5 მილიონი მორწმუნე ჰყავს მსოფლიოში. ეს ეკლესია ქრისტიანობის პენტეკოსტალური მიმდინარეობის ერთ-ერთი განშტოებაა, რომელიც მე-20 საუკუნის დასაწყისში აღმოცენდა.

ეკლესიის ხუთი დოქტრინა
----------------------

### სულიწმინდა

"სულიწმინდის მიღება, რომლის მეშვეობითაც სყვადასხვა ენეზე ვლაპარაკობთ, არის ნიშანი ზეციური სასუფეველის მემკვიდრეობისა."

### ნათლობა

"წყლით ნათლისღება არის საეკლესიო საიდუმლო ცოდვების მოსანანიებლად და აღორძინებისათვის. მონათვლა უნდა აღესრულოს ბუნებრივ წყალში, მდინარეში, ზღვაში ან წყაროს წყალში."

### ფეხის ბანა

"ფეხის განბანვის საიდუმლო საშუალებას გვაძლევს ქრისტესთან ზიარებისას. ის აგრეთვე გამუდმებით გვახსენებს სიyვარულს, სიწმინდეს, მორჩილებას, მიტევებას და შემწეობას. ყველამ, ვინც მოინათლა წყლით უნდა განიბანოს ფეყი იესო ქრისტეს სახელით. ორმხრივი ფეხის განბანვა უნდა აღსრულდეს როცა კი მოსახერხებელია."

### წმინდა სერობა

"წმინდა რწმენა არის იესო ქრისტეს სიკვდილის ხსოვნის საიდუმლო. იგი საშუალებას გვაძლევს ვეზიაროთ ჩვენი ღმერთის სისხლს და ხორცს და რწმენაში ვიყოტ მასთან რომ ვცხონდეთ და მკვდრეთით აღვდგეთ უკანასკნელ ჟამს. ეს საიდუმლო უნდა აღესრულოს რაც შეიძლება ხშირად. მხოლოდ გაუფუებელი პური და ვაზის წვენი (ღვინო) გამოიyენება ამ დროს."

### შაბათი დღე

"დღე შაბათი, კვირის მეშვიდე დღე არის წმინდა დღე, კურთხეული და დალოცვილი ღვთის მიერ მისი საქმეების სამახსოვროდ და მომავალი საუკუნო ცხოვრების იმედად."

დამატებითი დოქტრინები
---------------------

"იესო ქრისტე, სიტყვა რომელიც იქმნა ხორცად, ეცვა ჯვარს ცოდვილთა სახსნელად, აღსდგა მესამე დღეს და ამაღლდა ცაში. ის არის ადამიანთა ერთადერთი მხსნელი, ცის და მიწის შემქმნალი და ერთადერთი ჭეშმარიტი ღმერთი".

"წმინდა ბიბლია, რომელიც შედგება ძველი და ახალი აღთქმებისგან, შთაგონებულია ღმერთის მიერ, ერთადერთი დაწერილი ჭეშმარიტება, და კანონი ქრისტიანთათვის".

"ხსნა მიიღება ღმერთის შეწევნით და რწმენის მეშვეობით. მორწმუნეები უნდა დაეყრდნონ წმინდა წიგნს რათა გავნენ ჭეშმარიტებას, ღმერთის სადიდებლად და კაცობრიობის სიყვარულისთვის."

"იესო ქრისტეს ჭეშმარიტი რელიგია, დაფუძნებული ჩვენი მაცხოვრის მიერ სულიწმინდის მეშვეობით არის მოციქულთა დროის აღდგენილი მეშმარიტი ეკლესია. 'Latter Rain'- ის დროინდელი სულიწმინდა არის მოციქულთა დროინდელი აღდგენილი ჭეშმარიტი ეკლესია."

"ქრისტე მეორედ მოსვლა მოხდება ქვეყნიერების აღსასრულის ჟამს როცა ის დაეშვება ზეციდან რომ განსაჯოს კაცობრიობა. მართალნი ცათა სასუფეველში მოხვდებიან, ხოლო ცოდვილნი მარადიულ სატანჯველში დაიტანჯებიან."


|  |  |
| --- | --- |
| რელიგიები | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ილ-დე-პენი** (ფრანგ. Île des Pins, კანაკის ენა — *Kunyié*) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, გრანდ-ტერის კუნძულის შორიახლოს და სამხრეთით. შედის საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის ახალი კალედონიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის სამხრეთი პროვინციის ილ-დე-პენის კომუნის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ფართობი შეადგენს 152,3 კმ²-ს. სიგრძე — 15 კმ, სიგანე — 13 კმ-ს. ილ-დე-პენის კუნძული მდებარეობს კუნძულ გრანდ-ტერიდან სამხრეთით და დაახლოებით 100 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქალაქ ნუმეადან. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 262 მეტრზე — *პიკი ნგა*.

სანაპირო წყლებში დაცურავს დიდი რაოდენობით ტროპიკული თევზი.

კლიმატი ტროპიკულია. ყველაზე თბილი თვეები — ნოემბერი—მარტი (ტემპერატურა მერყეობს 22-დან 31 °C-მდე). დეკემბრიდან აპრილის ჩათვლით ხშირად ხდება ქარიშხლები.

ისტორია
-------

კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა მისი მეორე მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობის დროს. ზღვაოსანმა მას დაარქვა *ფიჭვების კუნძული* (ინგლ. Isle of Pines) ადგილობრივი ხის — ლათ. Araucaria columnaris-ს პატივსაცემად. 1840-იან წლებში კუნძულზე გამოჩნდნენ პროტესტანტი და კათოლიკე მისიონერები, ასევე სანტალით (ლათ. Santalum) მოვაჭრეები. 1853 წელს საფრანგეთი დაეუფლა კუნძულს, ხოლო 1872 წელს კუნძული ილ-დე-პენი გახდა საფრანგეთის გამოსასწორებელი კოლონია.

მოსახლეობა
----------

2009 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 1969 ადამიანი, ამასთან მოსახლეობის დიდი ნაწილი (დაახლოებით 95 %) შეადგენდა კუნძულის მკვიდრ მაცხოვრებლებს — კანაკებს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტია — *სოფელი* ვაო, რომელშიც არის სკოლა, ეკლესია, საავადმყოფო, მაღაზია, ფოსტა. კუნძულზე ოფიციალური ენაა — ფრანგული, თუმცა კუნძულელებს აქვთ საკუთარი ადგილობრივი ენა.

ტრადიციულად კუნძულის მოსახლეობა იყოფა რვა ტომად: გაჯი (*Gadji*), უაპანი (*Wapan*), ტუეტე (*Touete*), უატჩია (*Ouatchia*), იუვატუ (*Youwaty*), ვაო (*Vao*), კომანია (*Comagna*), კერე (*Kere*). თითოეულ ტომს ჰყავს საკუთარი ბელადი, რომელიც ემორჩილება მთელი კუნძულის უმაღლეს ბელადს.

ეკონომიკა
---------

მოქმედებს აეროპორტი. კუნძულზე განვითარებულია ტურიზმი, მათ შორის, დაივინგი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძულის საიტი (ინგლისური) (ფრანგული)
* ინფორმაცია საიტზე Jane Resture დაარქივებული 2019-11-11 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  კუნძულის კლიმატი. (ინგლისური)
2. ↑  კუნძულის ისტორია (ინგლისური)
3. 1 2 3  ინფორმაცია კუნძულის მოსახლეობის შესახებ (ინგლისური)