recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| სახაზო გემი ბისმარკი (1940 წელი) |
|  მესამე რაიხი |
| კლასი: | ბისმარკის კლასის სახაზო გემი |
| სახელი: | 
ბისმარკი |
| თანამოსახელე: | ოტო ფონ ბისმარკი |
| მფლობელი: | ნაცისტური გერმანიის დროშა მესამე რაიხი |
| ოპერატორი: | ნაცისტური გერმანიის დროშა კრიგსმარინე |
| დამკვეთი: | ნაცისტური გერმანიის დროშა მესამე რაიხი |
| მშე­ნე­ბე­ლი: | Blohm + Voss, ჰამბურგი |
| მშენებლობა: | 
1 ივლისი, 1936 |
| ჩაეშვა: | 
14 თებერვალი, 1939 |
| ჩამოიწერა: | 
24 აგვისტო 1940 |
| დაჯილდოვდა: | 
სამჯერ მოიხსენიეს ვერმახტბერიხში |
| ბედი: | 
ჩაიძირა ატლანტის ოკეანეში 1941 წლის 27 მაისს ბრძოლაში მიღებული დაზიანების გამო |
| სტატუსი: | 
ჩაიძირა |

**ბისმარკი** — მესამე რაიხის სამხედრო საზღვაო ძალების კრიგსმარინეს შემადგენლობაში მყოფი ბისმარკის კლასის ორი სახაზო გემიდან პირველი. ხომალდს სახელი ოტო ფონ ბისმარკის გერმანიის გაერთიანების ერთ-ერთი მთავარი ფუძემდებლის და მეორე რაიხის კანცლერის პატივსაცემად დაერქვა, მისი მშენებლობა 1936 წლის ივლისშვი კომპანია Blohm + Voss-ის გემსაშენში დაიწყო, რომელიც ქალაქ ჰამბურგში მდებარეობდა. ხომალდი 1939 წლის თებერვალში საზეიმოდ ჩაეშვა წყალში, სამუშაოები კი საბოლოოდ 1940 წლის აგვისტოში დასრულდა, როდესაც ხომალდი ოფიციალურად მიიღეს გერმანიის საზღვაო ფლოტში. როგორც გერმანიის ისე ევროპის ისტორიაში ბისმარკი და ტირპიცი ყველაზე დიდი სახაზო გემებია, რომლებიც კი ოდესმე აგებულა.

საომარ ხომალდს არსებობის მანძილზე მხოლოდ ერთი მეთაური ჰყავდა, კაპიტანი ერნსტ ლინდემანი. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ რვა თვიანი სამსახურის განმავლობაში ბისმარკმა მხოლოდ ერთი სამხედრო ოპერაციის შესრულება შეძლო, 1941 წლის მაისში, ოფერაციის კოდური სახელწოდება იყო რეინიუბუნგი (*Rheinübung*). ოპერაციის მიხედვით ხომალდი ბისმარკი მძიმე კრეისერ პრინც ევგენისთან ერთად ატლანტიკის ოკეანეში უნდა შესულიყო და იერიში მიეტანა ჩრდილოეთ ამერიკიდან დიდი ბრიტანეთის მიმართულებით მიმავალ სავაჭრო გემებზე. ოპერციის დაწყებიდან მალევე გემები სკანდინავიაში შენიშნეს, რის შემდეგაც ბრიტანულ საზღვაო ნაწილებს მათი მარშრუტის ბლოკირება დაევალათ. დანიის სრუტის ბრძოლაში ბისმარკმა საბრძოლო კრეისერი, ბრიტანეთის საზღვაო ფლოტის სიამაყე ეიჩ-ემ-ეს ჰუდი ჩაძირა, ეიჩ-ემ-ეს უელსის პრინცი კი მწყობრიდან გამოიყვანა. ბრძოლისას ბისმარკს სამი ჭურვი მოხვდა, ხომალდი დიდი რაოდენობით საწვავს კარგავდა, რისი მიზეზიც საწვავის დააზიანებული ავზი იყო. ბისმარკი მიყენებული დაზიანებბეის გამო ჩაიძირა.

მშენებლობა და მახასიათებლები
----------------------------

 მთავარი სტატია: ბისმარკის კლასი.

სამსახურის (სერვისის) ისტორია
-----------------------------

### ოპერაცია რეინიუბუნგი

 მთავარი სტატია: ოპერაცია რეინიუბუნგი.
#### დანიის სრუტის ბრძოლა

 მთავარი სტატია: დანიის სრუტის ბრძოლა.
#### დევნა

#### ჩაძირვა

 მთავარი სტატია: ბისმარკის უკანასკნელი ბრძოლა.
**აზერსელ ტელეკომი** — GSM, WCDMA, LTE მობილური ოპერატორი აზერბაიჯანში.

კომპანიის შესახებ
-----------------

Azercell Telekom–ის ერთობლივი საწარმო დაარსდა 1996 წლის 15 დეკემბერს. კომპანია მობილური კავშირგაბმულობის ბაზარზე 1996 წლის დეკემბერში შევიდა. მან პირველი მომსახურება შესთავაზა გადასახადის (ინვოისის ხაზის) საფუძველზე, მაგრამ უკვე 1998 წელს დაინერგა SimSim- ის სატარიფო გეგმა, რომელიც დაფუძნებულია წინასწარი გადახდის სისტემაზე. 

2000 წელს აზერბაიჯანში შეიქმნა ხარისხის მართვის სისტემა და 2000 წლის 7 დეკემბერს კომპანიამ მიიღო ISO 9001 საერთაშორისო სტანდარტთან შესაბამისობის სერტიფიკატი .2003 წელს კომპანიამ განაახლა ხარისხის სისტემა იგივე სტანდარტის 2000 წლის ვერსიის შესაბამისად და 2004 წლის 15 იანვარს მიიღო სერთიფიკატი შესაბამისობის ISO სტანდარტთან 9001: 2000.

2006 წელს Azercell Telekom JV– ს მიენიჭა სტანდარტული IIP (ინვესტორები ხალხში) - ინვესტორები ხალხში (IVL) სერთიფიკატი. Azercell Telekom JV შედის 36,000 საერთაშორისო ორგანიზაციის ჩამონათვალში, რომლებიც მუშაობენ IIP სტანდარტის მიხედვით.

2011 წელს კომპანია ბაქოში ოფიციალურად გახდა ევროვიზიის სიმღერების კონკურსის სპონსორი.

2018 წელს ფინტურმა აზერბაიჯანული ტელეკომუნიკაციის Yatirim Diş Ticaret A.Ş- ს (აზერტელი) 51.3% -იანი წილი მიჰყიდა შპს აზერბაიჯანის საერთაშორისო ტელეკომს (Azintelecom), რომელიც მთლიანად აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საკუთრებაა. Fintur ერთობლივად ეკუთვნის კომპანია Telia (58.55%) და Turkcell (41.45%).

ამჟამად აზერბაიჯანის დაფარვის ზონა მოიცავს აზერბაიჯანის ტერიტორიის დაახლოებით 80% -ს. აზერბაიჯანში აზერბაიჯანში ფუნქციონირებს 16 მობილური გადართვის ცენტრი (MSC), 22 საბაზო სადგურის კონტროლერი (BSC), 2 ზედმეტი აბონენტის ბაზა (HLR) და ,000 5000 საბაზო გადამცემი სადგური (BTS).

ასევე, ბაქოს ყველა მეტროსადგური შედის აზერბაიჯანის ქსელის მომსახურების ზონაში.

ქვეყნის ბევრ დიდ ქალაქში - განჯაში, ნახიჩევანში, კუბაში, შეიკში, მასალიში, საბირაბადსა და სუმგიტში - აზერბაიჯანის რეგიონალური წარმომადგენლობითი ოფისები იხსნება.

2008 წლისთვის აზერბაიჯანელმა ტელეკომმა ხელი მოაწერა როუმინგულ ხელშეკრულებებს 383 ოპერატორთან, მსოფლიოს 151 ქვეყნიდან.

ამჟამად აზერბაიჯანის მობილური სატელეკომუნიკაციო ბაზარზე შპს „აზერელ ტელეკომის" წილი 45% -ს შეადგენს. შეღწევადობის ინდექსით 43% -ით, შპს „აზერელ ტელეკომი" პირველ ადგილზეა დსთ-ს ქვეყნებში მობილური ოპერატორების რიგში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-01-15 საიტზე Wayback Machine.
**ანტიატლასი** (არაბ. الأطلس الصغير) — ქედი მაროკოში. ატლასის მთების სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 670 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 180 კმ-ზე. სამხრეთით საზღვარი გადის საჰარასთან. მაქსიმალური სიმაღლე 3304 მ (მთა ჯებელ-სირვა).

გაბატონებული სიმაღლეები 2500–2700 მ. ჩრდილოეთით გაწოლილია პლატო (1700–1800 მ), ხოლო სამხრეთით საჰარის მთიანეთი (700 მ). ძლიერაა დანაპრალიანებული, განსაკუთრებით სამხრული მიმართულებით. ანტიატლასის აღმოსავლეთი გაგრძელებაა ჯებელ-საგროს ქედი, ხოლო ჩრდილოეთი ჯებელ-სირვა, რომელიც უერთდება მაღალი ატლასის გარკვეულ ნაწილს. ანტიატლასის სამხრეთი ნაწილის გასწვრივ გადაჭიმულია შედარებით დაბალი ქედი ჯებელ-ბანი.

ანტიატლასის ფუნდამენტი კრისტალური, მეტამორფული და დანალექი ქანების რთულ ერთობლიობას წარმოადგენს. აგებულია კამბრიუმამდელი გრანიტებითა და ქვიშაქვებით და ქმნის აფრიკის ფილის ნაწილს. პალეოზოური და მეზოზოური დანალექი ქანები გავრცელებულია ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დასავლეთ სექტორშია ბელტური და მოწმე მთები, ასიმეტრიული სერები, აღმოსავლეთით ჭარბობს მაგიდა პლატოები.

ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში იცის მშრალი ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 100–300 მმ. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილშია არიდული ან საჰარული ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. ნალექების რაოდენობა 150 მმ-ზე ნაკლებია.

გვხვდება ქვამუხის, არგანიას და ღვიის იშვიათი კორომები; სამხრეთი კალთები გაცილებით მშრალია და დაფარულია ღორღის ნაყარით. უადებშია სარწყავი მიწათმოქმედება.

ანტიატლასი ბერბერებითაა დასახლებული, კერძოდ, შილჰას ხალხით. მთავარი ქალაქია თაფრაუთი, რომელიც აღწერილია როგორც „მაროკოს ბერბერების ცენტრი".

გარკვეულ კონტექსტში, ანტიატლასი, პრეფიქსის „ანტი" (ე.ი. საპირისპირო) გარემოებებიდან გამომდინარე განირჩევა როგორც ატლასის მთათა სისტემის დამოუკიდებელი ნაწილი.

სქოლიო
------

1. ↑  Anti-Atlas mountains, North Africa | Encyclopedia Britannica
2. ↑  Searight, Susan. Maverick Guide to Morocco. Pelican Publishing Company, 1999
3. ↑  Mineral Resources Development Survey of Anti Atlas, Kingdom of Morocco. 1974
4. ↑  Jesús Charco. El bosque mediterráneo en el norte de África. 1999
5. ↑  Антиатлас | Большая российская энциклопедия
6. ↑  Tafraoute: Morocco's Berber heartland | The Guardian
7. ↑  Anti-Atlas (or Jebel Saghru), The Encyclopædia Britannica, 1910.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb12542955c (data)
* LCCN: sh85005603
* VIAF: 316431034
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 316431034

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოლაძე**. |

**დერმიშა ანდროს ძე გოგოლაძე** (დ. 21 დეკემბერი, 1924, სოფ. გოგოლესუბანი, ჩოხატაურის რაიონი — გ. 13 დეკემბერი, 2002, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელის პოზიციაზე. საქართველოს აგრარულ მეცნიერებათა აკადემიისა და აფხაზეთის რეგიონალური მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

1952–1955 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი. 1956 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი, შემდგომ უფროსი და წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი, 1977–1997 წლებში კითხულობდა ლექციებს საქართველოს პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1986-1990 წლებში მუშაობდა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, 1996-1997 წლებში მუშაობდა თბილისის ბიზნესისა და საგარეო ურთიერთობების ინსტიტუტის რექტორად.

სადისერტაციო თემა — „საქართველოს სოციალურ-ეკონომიური განვითარება გვიან ფეოდალურ ხანაში (საადგილმამულო ურთიერთობა)-1800-1864წწ." დაიცვა 1972 წელს.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* ხუთი მედალი და სიგელი (დიდი სამამულო ომი)
* საპატიო სიგელი
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია ( პრემია)
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

ბიბლიოგრაფია
------------

* „აფხაზთა" საერისთავოს, დღევანდელი აფხაზეთის ძველ ეთნოსთა ვინაობისა და ეთნოსის მკვიდრობის საკითხი (ავტორი). - თბილისი, წ.კ. გამ. საზ. სათათ. საგამ. განყ-ბა, 1995. - 46გვ.
* ქართული სოფელი ფეოდალიზმის ხანაში (VI - XVIII სს.) - სტრუქტურა და შინაგანი ორგანიზაცია (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1992. - 254გვ.. - ISBN: 5-520-01314-4
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები XV - XIX სს. ტ. IV (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1973. - 665გვ.
* საქართველოს სოციალურ - ეკონომიური განვითარება გვიანფეოდალურ ხანაში (საადგილმამულო ურთიერთობა) - 1800 - 1864 წწ. (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1971. - 479გვ.
* სამთამადნო, სამთო - საქარხნო მრეწველობა საქართველოში და კაპიტალიზმის გენეზისის ზოგიერთი საკითხი XVIII - XIX სს. (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1966. - 211გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 69.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დერმიშა გოგოლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბონა არმანიაკი** (ფრანგ. Bonne d'Armagnac; დ. 19 თებერვალი, 1399 — გ. 1430/1435) — არმანიაკთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის კონეტაბლ ბერნარ VII-ისა და მისი ცოლის, ბონა ბერელის ქალიშვილი. ორლეანის ჰერცოგინია 1410-1430/35 წლებში როგორც შარლ I-ის მეორე მეუღლე. საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის შვილთაშვილი, დედის მხრიდან.

ბიოგრაფია
---------

ბონა დაიბადა 1399 წლის 19 თებერვალს ლავარდენში, საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის კონეტაბლ ბერნარ VII არმანიაკისა და მისი ცოლის, ბონა ბერელის ქალიშვილი. დედის ხაზით ბაბუად ერგებოდა ჟან დე ვალუა, ბერის ჰერცოგი, რომელიც თავის მხრივ საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის ვაჟი იყო. 

1409 წელს მშობიარობას გადაჰყვა ორლეანის ჰერცოგ შარლ I-ის მეუღლე, ჰერცოგინია ისაბელ დე ვალუა. ბურგუნდიის წინააღმდეგ მიმართული არმანიაკ-ორლეანელთა კავშირის გასამყარებლად კი ბერნარ VII-მ ბონა, 1410 წლის 15 აგვისტოს, 11 წლის ასაკში ცოლად შერთო დაქვრივებულ შარლს. ამის შემდეგ, ბონას შესახებ ცნობები თითქმის უკვე აღარ არსებობს. 

1415 წელს, აზენკურის ბრძოლაში ინგლისელებმა ტყვედ ჩაიგდეს შარლი და ბონა ისე გარდაიცვალა, რომ მის განთავისუფლებას ვერ მოესწრო. ბონას გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა ვარაუდობენ, რომ იგი 1430-დან 1435-წლამდე უნდა გარდაცვლილიყო. 

ვინაიდან მასა და შარლს შვილები არ ჰყავდათ, 1440 წელს იგი მესამედ დაქორწინდა მარია კლეველზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები.

ლიტერატურა
----------

* Neillands, Robin (2001). The Hundred Years War. London: Routledge. ISBN 0-415-26131-7.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ორლეანის ჰერცოგინიები |
| --- |
|  |
| 
* ბლანშ ფრანგი *(1345-1376)*
* ვალენტინა ვისკონტი *(1389-1407)*
* ისაბელ დე ვალუა *(1407-1409)*
* ბონა არმანიაკი *(1410-1430)*
* მარია კლეველი *(1440-1465)*
* ჟანა დე ვალუა *(1476-1498)*
* ეკატერინე მედიჩი *(1533-1547)*
* მარი დე ბურბონი *(1626-1627)*
* მარგარიტა ლოთარინგიელი *(1632-1660)*
* ჰენრიეტა ინგლისელი *(1661-1670)*
* ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელი *(1672-1701)*
* ფრანსუაზ მარი დე ბურბონი *(1701-1723)*
* ავგუსტა ბადენ-ბადენელი *(1724-1728)*
* ლუიზ ანრიეტა დე ბურბონი *(1752-1759)*
* მარი ადელაიდა დე ბურბონი *(1785-1793)*
* მარია ამალია ნეაპოლელი *(1809-1830)*
* ელენა მეკლენბურგ-შვერინელი *(1837-1842)*
 |

 |
რომის პროვინცია ბითინია დაახლოებით 117 წელს
**ბითინია** (ბერძ. Βιθυνία, ლათ. Bithynia) — ისტორიული ოლქი მცირე აზიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. სახელი ეწოდა ევროპიდან შემოჭრილი თრაკიული ტომების თინების ან ბითინების მიხედვით. უკვე ძველი წელთაღრიცხვის VIII-VII საუკუნეებში ბითინიის სანაპიროზე დაარსდა ბერძნული კოლონიები ასტაკოსი, ჰერაკლეა და სხვა. ძველი წელთაღრიცხვის VII-VI საუკუნეებში ბითინია ემორჩილებოდა ლიდიას, VI-IV საუკუნეებში აქემენიდებს; დიადოქოსების ომების დროს ბითინიის მმართველმა ზიპოიტემ დაამარცხა ლისიმაქე, დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოაცხადა ბითინია (ძველი წელთაღრიცხვის 297) და მეფის ტიტული მიიღო. მისმა ძემ, ნიკომედე I-მა განავრცო სახელმწიფოს საზღვრები და დააარსა დედაქალაქი ნიკომედია. ბითინიის უკანასკნელი მეფის ნიკომედე III-ის ანდერძით (ძველი წელთაღრიცხვის 74) ბითინია რომს გადაეცა სამფლობელოდ და მის პროვინციად გამოცხადდა. ძველი წელთაღრიცხვის 64 წელს იგი პონტოსთან გააერთიანეს (პონტოსა და ბითინიის პროვინცია) და მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და კულტურულ როლს ასრულებდა რომის, მოგვიანებით კი ბიზანტიის იმპერიაში. XIV საუკუნეში ბითინია თურქ-ოსმალებმა დაიპყრეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 371.
* Söelch J. Bithynische Städte im Altertum, "Klio", 1924, S. 140—88.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომის იმპერიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* აზია
* ასურეთი
* აფრიკა
* აქაია
* ბეტიკის ესპანეთი
* ბითინია
* ბრიტანია
* გალატია
* გალია-აკვიტანია
* გალია-ბელგიკა
* ეგვიპტე
* ეპიროსი
* დაკია
* ზემო გერმანია
* ზღვისპირა ალპები
* თრაკია
* ილირიკუმი (პანონია, დალმაცია)
* იტალია
* იუდეა
* კაპადოკია
* კეისარის მავრიტანია
* კვიპროსი
* კილიკია
* კირენაიკა და კრეტა
* კომაგენი
* კორსიკა და სარდინია
* კოტის ალპები
* ლიკაონია
* ლიკია
* ლუგდუნის გალია
* ლუზიტანია
* მაკედონია
* მეზია
* მცირე სკვითია
* მცირე სომხეთი
* ნარბონის გალია
* ნორიკუმი
* ნუმიდია
* ოსროჰენა
* პამფილია
* პენინის ალპები
* პისიდია
* პონტოსი
* რეცია
* სირია
* სიცილია
* სოფენი
* ტარაკონის ესპანეთი
* ტინგიტანა მავრიტანია
* ქვიანი არაბეთი
* ქვემო გერმანია
 |

 |
**„აპტოსი"** — კომპანია აპტოსი 1996 წლიდან აწარმოებს პლასტიკური და ესთეტიკური ქირურგიისა და კოსმეტოლოგიისთვის საჭირო მასალებს. აპტოსის ტექნოლოგიები და პროდუქტები მსოფლიოს 50 ქვეყნის სპეციალისტების მიერ გამოიყენება.

კომპანიის შესახებ
-----------------

კომპანია აპტოსის პროდუქტებისა და ტექნოლოგიების ავტორებს გამოგონებისთვის მოპოვებული 
აქვთ საერთაშორისო პრესტიჟული პრიზები და პატენტები.

2009 წელს კომპანიამ ახალი ხაზის - ,,ლაით ლიფტის" გამაახალგაზრდავებელი ძაფების გამოშვება დაიწყო, ძაფები დამზადებულია ბიოდეგრადირებადი ნივთიერებებისგან, რომელიც ორგანიზმის მიერ 360 დღეში მთლიანად გაიწოვება.
აპტოსის შემქმნელები და სერტიფიცირებული ინსტრუქტორები მონაწილეობენ წამყვან სამედიცინო გამოფენებსა და სამეცნიერო კონგრესებში. 

აპტოსის კომპანია პროდუქტებს ყიდის როგორც პირდაპირი გზით, ასევე 
დისტრიბუტორების ქსელის გავლით, რომელიც საშუალებას აძლევს კომპანიას, უმოკლესი დროის ვადაში გაიტანოს პროდუქცია სხვადასხვა ქვეყანასა თუ რეგიონში.
კომპანია მუდმივად აახლებს არსებულ ტექნოლოგიებს და მეტად 
ავითარებს პროცედურებს, რომლებიც მინიმალური ჩარევის გზით კეთდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კომპანია ,,აპტოსი" დაარქივებული 2017-03-18 საიტზე Wayback Machine.
* კომპანია ,,აპტოსის" შესახებ დაარქივებული 2017-04-06 საიტზე Wayback Machine.
ნაყოფი (არამწიფე)
**აჟანის უნგრულა**, *აჟანის ვენგერკა*, *აჟანკა*, *დ’ანტი* — ქლიავის ჯიში. მიეკუთვნება უნგრულების ჯგუფს. სახელწოდება წარმოშობილია საფრანგეთის ქალაქ აჟანის (აჟენის) სახელისაგან, სადაც ეს ჯიში ფართოდაა გავრცელებული. საფრანგეთიდან აჟანის უნგრულა გავრცელდა ევროპაში და ჩრდილო ამერიკაში.

საქართველოს პირობებში აჟანის უნგრულა გვხვდება მხოლოდ შავი ზღვის სანაპიროზე და ისიც ცალკეულ ხეებად. კარგ მაჩვენებლებს იძლევა მოსავლიანობის მხრივ (40–45 ცენტნერს ერთი ჰექტარიდან), მაგრამ მისი მოსავლიდან დამზადებული ჩირი ბევრად ჩამოუვარდება იტალიური უნგრულისგან დამზადებულ „შავქლიავის" ჩირს; ამ მიზეზის გამო იტალიურმა უნგრულამ აფხაზეთიდან განდევნა ერთ დროს გავრცელებული აჟანის უნგრულა.

ხე ხასიათდება მაღალი აგებულობის მომრგვალო ვარჯით, დატოტვა საშუალო სიხშირისა აქვს. ფოთოლი უკუკვერცხისებრი ფორმისაა, მუქი მწვანე ფერის, ნაკლებად შებუსვილი. ყვავილობა საშუალო პერიოდისა აქვს. თვითსტერილია. ნაყოფი მწიფდება აგვისტოს შუა რიცხვებში. საშუალო სიდიდისაა (4,1🞩3,4 სმ). საშუალო მასა 25,6 გრამს უდრის. ფორმა ოვალურია, ღარი სუსტად ემჩნევა. ნაყოფის კანი მოშავო-ლურჯია, ზევიდან გადაჰკრავს ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი მოყვითალო–მწვანე ფერისაა, მკვრივი, მომჟავო–ტკბილი გემოსი, საკმაოდ წვნიანი. კურკა რბილობს კარგად სცილდება; იგი ნაყოფის წონის 3,2%-ს შეადგენს. ნაყოფჭამია ნაკლებად აზიანებს აჟანის მოსავალს (ნაყოფს).

ლიტერატურა
----------

* *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941.

სქოლიო
------

1. ↑  მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) *ქლიავის ბაღის გაშენება*. თბილისი:  სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქლიავი (*Prunus domestica*) |
| --- |
|  |
| ჯიშები და ქვესახეობები | 

|  |  |
| --- | --- |
| რენკლოდები | 
* ალტანის რენკლოდი
* მწვანე რენკლოდი
* ონტარიო
 |
|  |
| უნგრულები | 
* ანა შპეტი
* აჟანის უნგრულა
* დიდი ჰერცოგი
* იტალიური უნგრულა
* სტენლი
* შავქლიავა
* შინაური უნგრულა
 |
|  |
| კვერცხისებრი ქლიავები | 
* ვაშინგტონი
* პრეზიდენტი
* ჯეფერსონი
 |
|  |
| ჩინურ-იაპონური ქლიავები | 
* ანჯელენო
* ბერბენკი
* ბლეკ ამბერი
* ფრიარი
 |
|  |
| მირაბელი | 
* მირაბელების დედოფალი
* ნანსის მირაბელი
* ყვითელი მირაბელი
 |
|  |
| სხვა | 
* ადრეულა
* ალიბუხარი
* ატმისებური
* ეკატერინე
* ემპრესი
* ისპოლინური
* კირკე
* პედრიგონი ჭრელი
* **ღოღნოშო**
 |

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ქლიავი (გვარი), ხილი, კურკოვანი კულტურები, ბოტანიკის პორტალი |

 |
**აიშე ერზანი** (თურქ. Ayşe Erzan; დ. 1949, ანკარა, თურქეთი) — თურქი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

აიშე ერზანი დაიბადა 1949 წელს, ანკარაში. სტამბოლში მიღებული განათლების შემდეგ, ერზანი აშშ-ში გაემგზავრა, სადაც 1970 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბრინ-მარის კოლეჯში, ხოლო 1976 წელს დოქტორის ხარისხი სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტში.

შემდგომში, ერზანი ანკარაში დაბრუნდა და ერთი წელი ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე დაჰყო, შემდეგ კი, 1977 წელს სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის პერსონალს შეუერთდა. ამ პერიოდში მან მონაწილეობა მიიღო მშვიდობიან და ქალთა მოძრაობებში. 1980 წლის თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, ქვეყანა დატოვა. 1981-1990 წლებში ერზანი მუშაობდა და ასწავლიდა სხვადასხვა სამეცნიერო დაწესებულებებსა და უნივერსიტეტებში. 1981-1982 წლებში მუშაობდა ჟენევის უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1982-1985 წლებში იყო პორტუს უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი, 1985-1987 წლებში ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის ფონდის თანაშემწე მარბურგის თეორიული ფიზიკის დეპარტამენტში. 1987-1990 წლებში მუშაობდა გრონინგენის უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომლად. ასევე იყო ტრიესტის თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრის მკვლევარი. 1990 წელს დაბრუნდა სტამბოლში და მუშაობა დაიწყო სტამბოლის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ასევე განაგრძო კვლევა ფეზა გიურსეის ინსტიტუტში.

ერზანი, 1995 წელს გახდა თურქეთის მეცნიერებათა აკადემიის ასოცირებული წევრი, ხოლო 1997 წელს ნამდვილი წევრი. შემდგომში თურქეთის სამეცნიერო კვლევითი საბჭოს (TÜBİTAK) სამეცნიერო პრიზი მიიღო. 2003 წელს გადაეცა „ლორეალ-იუნესკოს ჯილდო ქალებისათვის მეცნიერებაში", ხოლო 2009 წელს რამალის პრემია. არის მსოფლიო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აიშე ერზანი სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის საიტზე.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. 1 2  Hizlan, Doğan (9 March 2003). „Fizikçi". *Hürriyet* (Turkish).
4. ↑  Ayşe Erzan. Palestine Academy for Science & Technology.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 დეკემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 10 November 2015.
5. 1 2  Hahn-Koenig, Monica Anke. Alumnae Profiles: Ayse Erzan, 'outstanding' scientist. Bryn Mawr Alumnae Bulletin.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 ოქტომბერი 2017. ციტირების თარიღი: 10 November 2015.
6. ↑  Rammal Award 2009. EuroScience (July 10, 2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 8, 2015. ციტირების თარიღი: მაისი 9, 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0001 1724 3939
* LCCN: n97046923
* SUDOC: 076410714
* VIAF: 166188204
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 166188204

 |
**ანდრეევო-მელენტევოს მარიამ მაგდალინელის ეკლესია** (რუს. Церковь Марии Магдалины) — მართლმადიდებლური ეკლესია ნეკლინოვის რაიონის სოფელ ანდრეევო-მელენტევოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

მისამართი: 346841, როსტოვის ოლქი, ნეკლინოვის რაიონი, სოფელი ანდრეევო-მელენტევო, გამარჯვების ქუჩა № 9.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის 20-იან წლებში სოფელ ანდრეევო-მელენტევოში ააგეს მარიამ მაგდალინელის ეკლესია. ეკლესიის მშენებლობა წარიმართა ინფანტერიის გადამდგარი გენერლის ანდრია მელენტევის სახსრებით, რომელიც მონაწილეობდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ ბრძოლაში და დააჯილდოეს წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენით.

აგურის შენობა შენდებოდა ათი წლის განმავლობაში. დასრულების შემდეგ აკურთხეს მარიამ მაგდალინელის სახელზე - ანდრეი მელენტევის ქალიშვილი ატარებდა ამ წმინდანის სახელს. 

ღვთისმსახურება ეკლესიაში მიმდინარეობდა 1930 -იან წლამდე. შემდეგ ეკლესია დახურეს, მის სარდაფში ცხოვრობდნენ ტაგანროგის ერთ-ერთი მონასტრის ბერები. 

ეკლესია კვლავ გაიხსნა 1948 წელს და მოქმედებდა 1960 წლამდე. ეკლესიების დევნის პერიოდში ეკლესია დახურეს და მასში განათავსეს სამშენებლო მასალების საწყობი. 1980-იან წლებში ეკლესიაში შემთხვევით გაჩნდა ხანძარი, რის შემდეგაც ეკლესიისაგან მხოლოდ შიშველი კედლებიღა დარჩა. განადგურდა ფრესკებიც. გადარჩენილი ნარჩენები მრევლმა შეინახა თეოდორა და ანდრეი მელენტევების აკლდამაში. 

1992 წელს სოფელში ოფიციალურად დარეგისტრირდა საეკლესიო საზოგადოება. დაიწყო ტაძრის აღდგენითი სამუშაოები. ეკლესიის აღორძინებაში მრავალი ადამიანი იღებდა მონაწილეობას. მატერიალური დახმარება გაუწია კოლმეურნეობა „სარმატმა", რაიონის ადმინისტრაციამ ა. გერაშჩენკოს სახით. ღვთისმსახურება აღდგენილ ეკლესიაში დაიწყო ოთხი თვის შემდეგ - 1993 წლის 7 იანვარს. 

1994 წელს ეკლესიაში აღადგინეს სამრეკლო. ზარები ეკლესიისათვის ჩამოასხეს ვორონეჟში. 2000 წელს ტაგანროგელმა მეწარმეებმა ეკლესიას გადასცეს მარმარილოს ფილები იატაკისათვის და მარმარილოს კანკელი. 

ამჟამად ეკლესია აღდგენილია, მასთან მუშაობს საკვირაო სკოლა. 1992 წლიდან ელესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ნიკოლოზი (ბანდურინი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Андреево-Мелентьево. Церковь Марии Магдалины
* Храм Святой равноапостольной Марии-Магдалины в селе Андреево-Мелентьево
* Церковь Марии Магдалины  დაარქივებული 2017-04-21 საიტზე Wayback Machine.
* Приходская жизнь сельского священника. О настоятеле храма св. Марии Магдалины в селе Андреево-Мелентьево[*მკვდარი ბმული*]
* Приход храма равноапостольной Марии Магдалины

სქოლიო
------

1. ↑  Марие-Магдалининский храм с. Андреево-Мелентьево.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-01. ციტირების თარიღი: 2017-03-26.
ბერეწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია
**ბერეწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში სოფელ მარელისის ზედა უბანში, რომელსაც ბერეწმინდას უწოდებენ, სასაფლაოს მოსწორებულ მდელოზე. აშენებულია ბერძენი მშენებლების მიერ XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე.

ძეგლის აღწერა
-------------

საკმაოდ მასშტაბური ნაგებობის ფასადები კარგად თლილი მოთეთრო-მოჩალისფრო ქვის კვადრების რეგულარული წყობით არის შემოსილი. ეკლესიის დარბაზული ნაწილის სწორკუთხა გეგმას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი საკურთხეველი ასრულებს, ხოლო დასავლეთით კართან მიდგმული სამრეკლო. საკურთხეველი ეკლესიის დარბაზულ ნაწილთან შედარებით დაბალია და მისი სამსაფეხუროვანი თაროს კარნიზის დონეზე ფასადებს მთელ პერიმეტრზეასეთივე პროფილის სარტყელი უვლის. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მხარეს ფასადის შუა ნაწილში ორფერდა სახურავით დასრულებული ოდნავ გამოზიდული რიზალიტები გამოიყოფა, ხოლო დასავლეთის მხარეს ორფერდა სახურავის ძირში გავლებული დამატებითი სარტყელით ფრონტონია მონიშნული. ამავე მხრიდან მიდგმული ორსართულიანი სამრეკლოს დანაწევრება პასუხობს აღნიშნული სარტყლების ნიშნულებს და წვევით მაღალი თაღებით გახსნილ კარიბჭეს ქმნის, ხოლო ზემოთ შედარებით დაბალთაღოვან ფანჩატურს საკუთრივ სამრეკლოსთვის. ამასთან ერთად ფასადების ძირში ერთი თხელი საფეხურით შვერილი მაღალი ცოკოლი იკვეთება. ყოველივე ეს ეკლესიის დიდ ნაგებობას ჰორიზონტალურ არეებად ყოფს და საფასადო სიბრტყეში კონსტრუქციულობის ელემენტი შეაქვს. ეკლესიის ფართო და მაღალი სარკმლები ორ-ორი საკურთხევლისა და გვერდით კედლებში და ერთიც დასავლეთით ყველა თაღოვანია და ლილვისა და თაროს პროფილის საპირეები შემოსდევს. რაც შეეხება დასავლეთის , სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კარის ღიობებს, ისინი სწორკუთხაა და თაღოვანი საპირით შემოწერილ ტიმპანურ ნაწილში ორ მათგანს ფიგურული რელიეფური კომპოზიციები ახლავს. რაც შეეხება დასავლეთის კარს, აქ ტიმპანში ჩასმულ სარკმლის სქემატურ თავსართზე დაფუძნებული ჯვარცმაა წარმოდგენილი; შემოსილ ქრისტეს ფიგურას დარღვეული პროპორცია დიდი თავი და პატარა ტანი გამოარჩევს. მას ვარდულის მოყვანილობის ორი ღილი აქვს მონიშნული ხალათზე. სამხრეთის კარს ზემოთ ტინპანის არეში წარმოდგენილია მდგომარე ქრისტეს ფიგურა, რომელიც ასევე გამოირჩევა არაპროპორციულად დიდი თავით და ზედმიწევნით მციე ზომის კიდურებით. ქრისტეს სახე ემოციურია, ღრმად ჩამჯდარი თვალები ჩამუქებულია, გაშლილი, ტალღოვანი თმა მხრებზე აფენია. მარჯვენაში ჯვრით დასრულებული კვერთხი უპყრია. ერთმანეთისგან განსხვავებულ კომპოზიციებში, ორივე ქრისტეს დამუშავება ერთნაირად უშუალოა, გარკვეული პრიმიტიულობა ახასიათებს და ვფიქრობთ ხალხური სკოლის ნიშნების მატარებელია. რაც შეეხება ინტერიერს, ბოლო წლებში ჩატარებული რემონტის შედეგად მას მხატვრული სახე მთლიანად დაკარგული აქვს; კედლების ზედაპირს ერთიანად ფარავს ცემენტის სქელი ფენა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16380
**დერჟავინის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Музей-усадьба Державина) — რუსი პოეტის, გავრილ რომანის ძე დერჟავინის სახლი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე ფონტანკის სანაპიროზე, 118-ში, დერჟავინის შესახვევის მეზობლად. 2003 წლიდან ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმია და არის პუშკინის ეროვნული მუზეუმის ფილიალი.

ქალაქის კარ-მიდამო შედგება პოეტის სახლის, ორი წყვილი ფლიგელის, მცირე სასტუმრო კორპუსისა და ორანჟერეასაგან. ფონტანკის სახლი და მისი მშენებლობის გარემოებები პოეტმა გადმოგვცა თავის პოემებში „პირველი მეზობლისთვის" (1780 წელი) და „მეორე მეზობლისთვის" (1791 წელი). სახლის დიდ ორსვეტიან დარბაზში 1811 წლის შემდეგ იმართებოდა „რუსული სიტყვის მოყვარულთა საუბრები".

1846 წელს შენობა გადააკეთეს რომაულ-კათოლიკური სასულიერო კოლეგიის საჭიროებისათვის. რეალურად სახლი გადაიქცა კათოლიკური მთავარეპისკოპოს-მიტროპოლიტის რეზიდენციად. საბჭოთა პერიოდში შიგნით განათავსეს კომუნალური ბინები. 

შენობის მუზეუმად გადაკეთების გადაწყვეტილება მიიღეს 1998 წელს. 2002-2003 წლებში ინტერიერი გადააკეთეს ეკატერინეს ეპოქის სტილში (ცნობილი ანალოგიების მიხედვით). საპროექტო სამუშაოები განახორციელა „ლენპროექტრესტავრაციის" ინსტიტუტმა. მუზეუმმა პირველი დამთვალიერებლები მიიღო 2003 წლის 28 მაისს. რეკონსტრუქციის დროს შეიქმნა ასევე ულამაზესი პოლონური ბაღი, რომელშიც შესვლა ფასიანია. 2008 წელს ექსპლოატაციაში შევიდა სახლის სასტუმრო კორპუსი, ხოლო 2009 წელს გაიხსნა ორანჟერეა, სადაც განათავსეს ლიტერატურული კაფე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუზეუმის ვებგვერდი
**გრანადის კონფედერაცია** (ესპ. Confederación Granadina) — მცირე ისტორიის მქონე ფედერალური სახელმწიფო ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის ტერიტორიაზე. შეიქმნა 1858 წელს, ახალი გრანადის რესპუბლიკის კონსტიტუციის ცვლილების შედეგად, როდესაც ეს უკანასკნელი ჩაანაცვლა. მოიცავდა თანამედროვე კოლუმბიის, პანამისა და ჩრდილო–დასავლეთ ბრაზილიის ტერიტორიებს. 1863 წელს განხორციელებული მორიგი საკონსტიტუციო ცვლილების შედეგად ჩაანაცვლა კოლუმბიის შეერთებულმა შტატებმა.

ისტორია
-------

მოკლე, მაგრამ არეულ-დარეული არსებობის მანძილზე გრანადის კონფედერაცია გამოირჩეოდა კონსერვატიული და ლიბერალური პარტიების სასტიკი ოპონირებით, რაც საბოლოოდ სამოქალაქო ომში გადაიზარდა. ასევე იყო კათოლიკური ეკლესიის წინააღმდეგ ბრძოლისა და რეგიონალიზმის წინ წამოწევის პერიოდები. 

გრანადის კონფედერაციის პედერალური სისტემის პოლიტიკური ატმოსფერო გამოირჩეოდა პრო–ფედერალიზმითა და ცენტრიზმ–ფედერალიზმით, მეტი ავტონომია ეძლეოდათ პროვინციებს, რომელთა რიცხვმაც პრეზიდენტ მანუელ მარია მალარინოს ადმინისტრაციის დროს (1855–1857) 35–ს მიაღწია; თითოეულ მათგანს საკუთარი პროვინციული კონსტიტუცია ჰქონდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* La acción de los liberales panameños en la determinación de las políticas del Estado de la Nueva Granada, (1848-1855)
* Constitución para la Confederación Granadina de 1858

სქოლიო
------

1. ↑   დაარქივებული 2009-02-07 საიტზე Wayback Machine.  Federalism in the 9 sovereign states
მსაჯული დებორა **დებორა** (ებრ. דְּבוֹרָה) — ბიბლიის მიხედვით, წინასწარმეტყველი, პოეტი და მსაჯული ქალი. მისი პატრიოტული მოწოდებითა და ბელადობით ისრაელი ტომები საერთო მტრის - ქანაანელების წინააღმდეგ აღმდგარან და დიდი გამარჯვებაც მოუპოვებიათ. ამის შემდეგ მათ 40 წელი მშვიდობიანად უცხოვრიათ. ამ გამარჯვებისათვის დებორას ხოტბა შეუსხამს ჰიმნში, რომელიც ძველი აღთქმის პოეზიის საუკეთესო ნიმუშია. დებორას გმირობა მოთხრობილია „წიგნში მეშვიდე მსაჯულთა". ამ თემაზე ცნობილია ჰენდელის ორატორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 418.
* ა. ბეთოშვილი, ებრაელი ხალხის ისტორიიდან, თბ. 1991

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დებორა"** ვიკისაწყობში.
* წიგნი მსაჯულთა, *ებრაული ენციკლოპედია*
* დებორა, *კათოლიკური ენციკლოპედია*
* Biblical Hebrew Poetry - Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience
* Song of Deborah (Judges 5) Reconstructed


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ისრაელისა და ებრაელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კაპანაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ანეტა გიგიბედაშვილი-კაპანაძე** (დ. 1880, სოფელ ზემო ხანდაკი — გ. 1945) — ქართველი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ანეტამ სოფლის სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა გორის პროგიმნაზიაში განაგრძო. თუმცა სამწუხაროდ მართლაც, რომ მძიმე ოჯახური პირობების გამო, მისი დასრულება ვერ შესძლო. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, იძულებული შეიქმნა, თექვსმეტი წლის ასაკში, კასპის რაიონის სოფელ ახალქალაქში პეტრე გრუზინსკის მოურავ იოსებ კაპანაძეზე გათხოვილიყო.

თავისი მოღვაწეობის პერიოდში ანეტა კაპანაძე აქტიურად თანამშრომლობდა სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებთან („ნაკადული", „თანამედროვე აზრი", „თემი", „თეატრი და ცხოვრება", „ბრძოლა", „კლდე" და სხვ.). მან ჯერ კიდევ 1902 წელს ლექსების პირველი წიგნი გამოსცა. აქტიურად იღებდა მონაწილეობას 1905 წლის რევოლუციაში. მენშევიკურმა მთავრობამ იგი რამდენჯერმეც კი დააპატიმრა. ანეტა ქალთა უფლებების დამცველი, წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აქტიური წევრი. სწორედ მისი ინიციატივით, სოფელ ახალქალაქში დაარსდა სკოლა და საბავშვო ბიბლიოთეკა, ასევე სახალხო თეატრი. იგი ხშირად თეატრალურ წარმოდგენებში თავადაც მონაწილეობდა. 1911 წელს ანეტა კაპანაძე საქართველოს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების საპატიო წევრად დაუსწრებლად აირჩიეს. აღნიშნული საზოგადოებისათვის ის ისტორიულ და ეთნოგრაფიულ ნივთებს აგროვებდა. ასევე ფოლკლორისტულ საკითხებზეც მუშაობდა. ანეტა აქტიურად იწერდა ხალხური სიტყვიერების ნიმუშებს სოფელ-სოფელ აგროვებდა და შემდეგ ჟურნალ-გაზეთებში ბეჭდავდა. 1921 წელს იგი საქართველოს უპარტიო ქალთა პირველი ყრილობის დელეგატად აირჩიეს.

„რუსეთის იმპერიაში ამ ცხრა-ათი წლის წინათ ქალი, ქალის ვექილათ რომ წარსდგა მსაჯულთა წინ, სასამართლო დაჰხურეს, ქალს დამცველობის უფლება არა აქვს-ო; კავკასიაში ერთ პოეტის იუბილეზე განურჩევლათ ეროვნებისა გლეხების მიერ გამოგზავნილ ქალს მისივე ერის ინტელიგენტი კაცები უკრძალავდნენ იუბილიართან მისვლას, ქალის საპატიო პირად ამორჩევა მამა კაცების შეურაცყობათ მიიღეს. რკინის გზებზე უარჰყოფდნენ ქალების სამსახურს, ქალს ცუღლუტობა არშიყობის მეტი რა ძალუძსო... რასაკვირველია ეს გონიერების დამამხობელი სიბეცე წარსულ ისტორიას ეკუთვნის, მაგრამ დღესაც ნაკლებ სულის კვეთებას არ განიცდის ქალი, როდესაც ცხოვრების ღერძის ბრუნვა ძირ-ფესვიანათ გადატრიალდა; დამონავებული ძლიერს ამოუყენა მხარში, გლეხი თავადს გაუთანასწორა... აი რა ფრიად მწუხარებით აღსანიშნავია მასთან განსაცვიფრებელი, რომ ახალმა სიოს ძალუმმა ქროლვამ ჯერ ვერ წარიტაცა მამაკაცის ძარღვებში გამჯდარი დედაკაცისადმი მონობის შთაბეჭდილება. მაგრამ დრო გაივლის, გონზე მოსული მამაკაცი ქალის პიროვნების წინ მოიხრის ქედს. მაშინ ახალი ადამიანი, ახალ ცხოვრებას, ახალ მრავალჟამიერს უგალობებს და ჟამსა დასასრულ სიცოცხლისას, ნეტარების ღიმილით განისვენებს ახალ სამარის ნათლოვან ჯურღმულთა შინა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანეტა გიგიბედაშვილი-კაპანაძე დაარქივებული 2020-02-13 საიტზე Wayback Machine.
* ბიოგრაფია
* ანეტა გიგიბედაშვილი-კაპანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ანეტა კაპანაძისა. „როგორ სდევნიდნენ წინათ ქალს და როგორ სდევნიან დღესაც". გაზეთი „ხმა ქართველი ქალისა" #9, 8 ივნისი, 1917 .
**ბოლონიის კონკორდატი** – ბოლონიაში დადებული შეთანხმება, რომელსაც ხელი მოეწერა 1516 წლის 18 აგვისტოს. ხელშეკრულება დაიდო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-სა და რომის პაპ ლეო X-ს შორის. მეფემ ზოგი რამ დაუთმო პაპს. ბოლონიის კონკორდატით აღადგინეს ანატები, პაპმა შეინარჩუნა საეკლესიო მართლმსაჯულების უმაღლესი ინსტანციის გამგებლობის უფლება, მეფემ უარი თქვა შარლ VII-ის ბურჟის პრაგმატისტული სანქციის (1438) ზოგიერთ მუხლზე. ბოლონიის კონკორდატმა გააუქმა პრელატების არჩევის წესი. საფრანგეთის მეფეს შეეძლო დაენიშნა არქიეპისკოპოსები, ეპისკოპოსები და აბატები, გადაეცა მათთვის საეკლესიო ბენეფიციუმები. ბოლონიის კონკორდატმა განამტკიცა საფრანგეთის მეფის ავტორიტეტი, ხელი შეუწყო მეფის გავლენაში პრელატების მოქცევას, დაუახლოვა ისინი სამეფო ტახტს და ზოგიერთი მათგანი სახელმწიფო მოხელე გახდა. ამიერიდან ისინი დიდ როლს ასრულებდნენ სახელმწიფოს მმართველობაში (მაგ. კარდინალები რიშელიე, მაზარინი და სხვ.). ბოლონიის კონკორდატი ძალაში იყო საფრანგეთის დიდ რევოლუციამდე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 456.
**ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანი** (სომხ. Ալֆրեդ Տեր-Մկրտչյան; დ. 19 მარტი, 1971, თეირანი, ირანი) — კარიერადასრულებული სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე, რომელიც ასპარეზობდა საბჭოთა კავშირისთვის, ერთიანი გუნდისა და გერმანიისათვის. არის ოლიმპიური ვერცხლის მედალისტი, ევროპის ჩემპიონი (ერთიანი გუნდისთვის) და მსოფლი ჩემპიონი (გერმანიისთვის).

ბიოგრაფია
---------

ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანი დაიბადა 1971 წლის 19 მარტს, ერევანში. 1985 წელს, მოსკოვში ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში ვარჯიში დაიწყო და ამ სპორტით დიდად მოიხიბლა. 1990 წელს მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჭიდაობის ჩემპიონატი. იგი მალევე გახდა საბჭოთა კავშირის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ნაკრების წევრი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, მან მოიპოვა ოქროს მედალი 1992 წლის ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე; ამავე წელს ერთიანი გუნდისთვის იასპარეზა ბარსელონაში ჩატარებულ, 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. აღნიშნულ ტურნირში იგი ფინალში გავიდა და ოლიმპიურ ჩემპიონს, ჯონ რონინგენს დაუპირისპირდა. იგი შეხვედრას 1:0 იგებდა, თუმცა ბოლო 7 წამში რონინგენმა ორი ქულა მოიპოვა და შედეგად ტერ-მკრტიჩიანი დამარცხდა; ამ შედეგით ვერცხლის მედალი მიიღო. ამავე წელს ატერ-მკრტიჩიანმა სომხეთის მოქალაქეობა მიიღო. მოგვიანებით იგი მშობლებთან ერთად გაემგზავრა აშშ-ში.

შემდგომ პერიოდში იგი ეძებდა საჭიდაოდ უკეთეს გარემოს ეძებდა და ამ მიზნით დაუკავშირდა საბჭოთა კავშირის ყოფილ თანაგუნდელს, არავატ საბეჯევს, რომელიც გერმანიაში ცხოვრობდა. საბეჯევმა მას რეკომენდაცია გაუწია გერმანიის ფედერალურ მთავრობასთან და 1993 წელს, ტერ-მკრტიჩიანმა მიიღო გერმანიის მოქალაქეობა გერმანული ჭიდაობის კლუბის, VfK სჩიფერსტადის თავმჯდომარის, ლიტზენბურგერ რობერტის დახმარებით, რომელაც კარგი ურთიერთობა ჰქონდა სამთავრობო უწყებებთან. გერმანიაში თავდაპირველად კლუბ „VfK სჩიფერსტადისთვის" ასპარეზობდა, ხოლო შემდგომ კლუბი შეიცვალა და „KSV კოლერბაჩის" შეუერთდა.

ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანს გერმანიაში წარმატებული მოჭიდავის კარიერა ჰქონდა. ტამპერში გამართულ ჭიდაობის 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა. ამ გამარჯვებით იგი გახდა პირველი გერმანელი, რომელმაც მოიგო ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი 52 კგ წონით კატეგორიაში.

ტერ-მკრტიჩიანი ასპარეზობდა ატლანტაში ჩატარებულ1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზეც, თუმცა მედალი ვერ მოიპოვა.

სიდნეიში გამართული 2000 წლის ოლიმპიური თამაშები ტერ-მკრტიჩიანისთვის მესამე ოლიმპიადა იყო. ტურნირში მან მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ სამხრეთ კორეელ სიმ კჰონ-ჰო-სთან დამარცხდა. პირველ ტურში ანგარიშით 3:2 ლიდერობდა, თუმცა საბოლოოდ 4:6 დამარცხდა. მეხუთე ადგილისთვის გამართულ მატჩში მან გამარჯვება მოიპოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill. დაარქივებული ასლი. *Olympics at Sports-Reference.com*. Sports Reference LLC. ციტირების თარიღი: 2019-11-02

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Ter-Mkrtchyan, Alfred (GER). www.iat.uni-leipzig.de.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 ოქტომბერი 2018. ციტირების თარიღი: 27 January 2013.
**ანელიზე მიხელი** (გერმ. Anneliese Michel; დ. 21 სექტემბერი, 1952 — გ. 1 ივლისი, 1976) — გერმანელი კათოლიკე ქალი, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც ეგზორციზმის მსხვერპლი. 16 წლიდან გარდაცვალებამდე განიცდიდა ნერვულ დაავადებებს. დაიბადა 1952 წლის 12 სექტემბერს გერმანიის ქალაქ ლაიბლფინგში კათოლიკურ ოჯახში. 1968 წელს დაუსვეს ეპილეფსიის დიაგნოზი. სტაციონარული თერაპიის გავლის შემდეგ სკოლას დაუბრუნდა. მალე აღენიშნა ჰალუცინაციები. 1973 წელს დეპრესიაში ჩავარდა და ჩაესმოდა ხმები, რომ იგი წყეულია და „ჯოჯოხეთში დალპება". ეგზორციზმი გაგრძელდა 1975 წლის სექტემბრიდან 1976 წლის ივლისამდე.

ჩატარებულმა გამოძიებამ უჩვენა, რომ იგი გარდაიცვალა ემაციაციისაგან, ხოლო მშობლებსა და მღვდლებს როგორც პასუხისმგებელ პირებს წაუყენეს ბრალდება გულგრილობის გამო. ანელიზეს პირველი ეპილეფსიური შეტევა დაემართა 16 წლის ასაკში. იმყოფებოდა დეპრესიაში და მკურნალობდა ფსიქიატრიულ ჰოსპიტალში. 1973 წლისათვის ჩაესმოდა ხმები. მიუხედავად წამლებისა, მისი მდგომარეობა სულ უფრო უარესდებოდა და საბოლოოდ, ანელიზემ მიმართა მღვდელს ეგზორციზმის ჩასატარებლად, რომლის განხოციელებაზე უკანასკნელმა უარი განაცხადა. 1975 წელს ადგილობრივმა ეპისკოპოსმა ორ მღვდელს ეგზორციზმის ჩატარების ნება დართო, რომელიც საუდუმლოდ წარიმართა. ანელიზე 1 წლის შემდეგ გარდაიცვალა, 1 ივლისს. გარდაცვალების მიზეზად დასახელდა კვების ნაკლებობა და გაუწყლოება. სასამართლო პროცესმა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების ყურადღება მიიპყრო. საბრალდებო განაჩენის მიხედვით მსჯავრდებულებს გამოუტანეს განაჩენი ექვსი თვით თავისუფლების აღკვეთა, რომელიც შეიცვალა 3-წლიანი პირობითი პატიმრობითა და ჯარიმით. ანელიზე გარდაცვლილად გამოაცხადეს 1976 წლის ივლისში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Paris, André (31 May 2003). „Unreiner Geist, weiche!" (German). taz. ციტირების თარიღი: 15 May 2011.
2. ↑  Hansen, Eric T. (4 September 2005). „What in God's Name?!". *The Washington Post*. ციტირების თარიღი: 27 May 2009.
3. ↑  ანელიზე მიხელი — ბიოგრაფია
სომხეთის სამეფო ასშაკუნიანთა დინასტიის პერიოდში, 150 წ.
**არშაკუნიანები** — სამეფო დინასტიის სომხეთში (62-428), პართელ არშაკიდთა უმცროსი შტო. დააარსა პართიის მეფე ვალარშ I-ის ძმამ თრდატ I-მა (62, ოფიციალური 66-78). თავდაპირველად ტახტის პრეტენდენტს რომის იმპერატორის საბოლოო ნებართვით პართია აგზავნიდა. პართელი არშაკიდების დაცემის შემდეგ კი, როდესაც ირანში სასანიანები გამეფდნენ (226), სომხეთის მეფემ ხოსროვ I დიდმა არ ცნო ისინი და სომეხ არშაკუნიანთა ხელისუფლება მას შემდეგ მემკვიდრეობითი გახდა. არშაკუნიანების დროს სომხეთში ყალიბდებოდა ფეოდალური ურთიერთობა. თრდატ III დიდის (298-330) მეფობის წლებში. სომხეთის ოფიციალურ რელიგიად ქრისტიანობა გამოცხადდა (301). არშაკუნიანები იბრძოდნენ ფეოდალური სეპარატიზმის წინააღმდეგ და ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის, მაგრამ უშედეგოდ. ირანსა და რომს შორის დიდი სომხეთის გაყოფის შემდეგ (387) კი მათი ვასალები გახდნენ. 428 წელს არშაკუნიანების ხელისუფლება დაეცა.

არშაკუნიანთა წარმომადგენლები
----------------------------

| სახელი | მმართველობა | კომენტარი |
| --- | --- | --- |
| თრდატ I |  66 – 88  | არშაკუნიანების დინასტიის დამაარსებელი. გაამეფა მისმა ძმამ პართიის მეფე ვალარშმა. |
| სანატრუკ I |  88 – 110  | 91-109 წლებში ასევე იყო შუამდინარეთში მდებარე სახელმწიფოს ოსროჰენის სამეფოს მეფე. |
| აშხადარი |  110-113  |  |
| პართამასირი |  113-114  |  |
| რომაული ოკუპაცია |  114-116  |  |
| ვალარშ I |  117-144  |  |
| სოჰემოსი |  144-161, 164-186  |  |
| ბაკურ I |  161-163  |  |
| ვალარშ II |  186-198  |  |
| ხოსროვ I |  198-217  |  |
| თრდატ II |  217-252  |  |
| არტავაზდ IV |  252-272  |  |
| ხოსროვ II |  272-287  |  |
| თრდატ III |  287-330  |  |
| ხოსროვ III |  330-338  |  |
| ტიგრან VII |  338-350  |  |
| არშაკ II |  350-368  |  |
| პაპი |  368-374  |  |
| ვარაზდატი |  374-378  |  |
| არშაკ III |  378-389  |  |
| ხოსროვ IV |  387-389, 415-416  |  |
| ვრამშაპუჰი |  389-415  |  |
| შაპუჰ სპარსელი |  416-420  |  |
| ვაკანტური |  420-422  |  |
| არტაშეს III |  423-428  |  |

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 613.
**გრიგოლ ზამბახიძე** (დ. 30 ნოემბერი, 1911, ფოთი — გ. 26 მაისი, 1962) — ქართველი ჰიდროტექნიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1961).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1936–1941 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე. 1941–1944 წლებში იყო საქართველოს სსრ წყალთა მეურნეობის სახალხო კომისარი, ხოლო 1944–1948 წლებში — საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის მრეწველობის განყოფილების გამგე, ხელმძღვანელობდა დედაქალაქის ღირსშესანიშნაობად ქცეული მრავალი სამოქალაქო და სამრეწველო ობიექტის აგებას. 1954-1956 წლებში იყო საქართველოს სსრ სამშენებლო მასალების მრეწველობის მინისტრი. 1956-1958 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს მუდმივი წარმომადგენელი მოსკოვში. ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას ჰიდრავლიკის დარგში. მის მიერ საფუძვლიანადაა შესწავლილი და გადაჭრილი წყლის ნაკადისა და მდინარეთა გამრუდებულ მონაკვეთზე მყარი სხეულების მოძრაობის პრობლემა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ფოთში ერთ-ერთი ქუჩა მის სახელს ატარებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ ზამბახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გრიგოლ ზამბახიძის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* გრიგოლ ზამბახიძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* გრიგოლ ზამბახიძის ბიოგრაფია (სსრკ III მოწვევა)
ბიოგეოგრაფიული რუკა (მხოლოდ ხმელეთი)
**ანტარქტიკის ოლქი** — დედამიწის ერთ-ერთი ბიოგეოგრაფიული ოლქი.

ზოოგეოგრაფია
------------

ზოოგეოგრაფიულად ანტარქტიკის ოლქი მოიცავს ანტარქტიდას ახლომდებარე ყველა კუნძულითურთ (სამხრეთ შეტლანდის, სამხრეთი ორკნეის, და სხვ.). გარდა ამისა სამხრეთ გეორგიის, სამხრეთ სანდვიჩის, ბუვეს, პრინს-ედუარდის, კროზეს, კერგელენის, ჰერდის, მაკუორის კუნძულებსა და სამხრეთის ოკეანის წყლებს.

### ფაუნა

ანტარქტიკის ოლქის ცხოველები.
ანტარქტიკის ოლქის ფაუნა მეტად ღარიბი და თავისებური სახეობრივი შემადგენლობისაა. აქ ცოტაა ხმელეთის ცხოველები: არ გვხვდება მფრინავი მწერები, ხმელეთის ძუძუმწოვრები და მტკნარი წყლის თევზები. მცირე ზომის ტბორებში გვხვდება ფესვფეხიანები (უმარტივესებიდან), ციბრუტელა ჭიები, თავისუფლად მცხოვრები მრგვალი ჭიები და ზოგიერთი უმდაბლესი კიბოსნაირი. ლიქენებსა და ხავსებს შორის ცხოვრობენ ნელამავალნი, პატარა ტკიპები, უფრთო მწერები — ბოლოფეხიანები და ერთი სახეობის ბუზი, რომელსაც მხოლოდ ჩანასახოვანი ფრთები აქვს. სუბანტარქტიკულ კუნძულებზე ბინადრობს ხოჭოების, ობობების, ბუზების, ბოლოფეხიანებისა და მტკნარი წყლის პატარა მოლუსკების რამდენიმე სახეობა და ერთი სახეობის არამფრენი პეპელა. ხმელეთზე მცხოვრები ფრინველებიდან აღსანიშნავია: თეთრი მეჭვავია, ანტარქტიკული მწყერჩიტა და გეორგიული იხვი. ხმელეთის ძუძუმწოვრებიდან ზოგი ადამიანის მიერ არის შეყვანილი და აკლიმატიზებული (სამხრეთი გეორგიის კუნძულებზე ჩრდილოეთის ირემი და რუხი ვირთაგვა, კერგელენისა და მაკუორის კუნძულებზე — ბოცვერი, ხოლო მაკუორის კუნძულებზე — არამფრენი ავსტრალიური ლაინა). შედარებით მდიდარია ანარქტიკის ოლქის ზღვის ფაუნა.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ. ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 477–478.
**არტემ კალანდია** (დ. 17 დეკემბერი, 1910, ზუგდიდის რაიონი — გ. 1991) — ქართველი ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

არტემ კალანდია დაიბადა 1910 წლის 17 დეკემბერს ზუგდიდში. 1932 წელს დაამთავრა სუბტროპიკების კულტურების საკავშირო ინსტიტუტი თბილისში. 1938 წელს დაამთავრა საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1939 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ქიმიის დარგში. 1939 წლიდან მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ მუშაკად და შემდგომში იყო ამ ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1954-1972 წლებში მუშაობდა ჯანმრთელობის სამინისტროს სანიტარული-ქიმიის ლაბორატორიაში რადიო-ქიმიური განყოფილების გამგედ. 1972-1975 წლებში იყო მოსკოვის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დეკანი.

ინსტიტუტის ლიკვიდაციის შემდეგ 1975 წ-დან საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა რადიოქიმიურ პრობლემურ ლაბორატორიას. პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მუშაობის პერიოდში დაწერა სადოქტორო დისერტაცია რომელიც არ დაუცავს და ჩააბარა ინსტიტუტის ბიბლიოთეკას როგორც სახელმძღვანელო. ამის შემდეგ მას მიენიჭა პროფესორის წოდება.

მოღვაწეობა
----------

პროფესორ არტემ კალანდიამ, რომელიც მუშაობდა ატომური ენერგიის და რადიაქტიული იზოტოპების სამშვიდობო მიზნების გამოყენებებისთვის, ამ დარგში მომუშავეთათვის გამოსცა წიგნი „რადიოქიმიისა და დოზიმეტრიის საფუძვლები", რომლის პირველი გამოცემა 1964 წელს გამოვიდა.

არტემ კალანდიას კვლევებში დიდი ადგილი ეკავა ატომბირთვული ენერგიის და რადიაქტიული იზოტოპების გამოყენების პირობებში რადიაქტიული, ქიმიური და ბიოლოგიური გაჭუჭყიანებისაგან წყლისა და ჰაერის დაცვის პრობლემების შესწავლას. მან შეიმუშავა ფერადი მეტალურგიისა და ქიმიური ბოჭკოების წარმოების შედეგად გამოყოფილ აირებში ტოქსიკური ნივთიერებების შთანთქმისთვის ადსორბენტის მიღების მეთოდი, რომელიც იცავს ატმისფერულ ჰაერს მავნე აირებით გაჭუჭყიანებისაგან. 

არტემ კალანდია ხელმძღვანელობდა პოლიტექნიკური ინტიტუტის რადიოქიმიური კვლევის პრობლემურ ლაბორატორიას. იყო 80 მეცნიერული ნაშრომის, სამი სახელმძღვანელოს, ოთხი დამხმარე სახელმძღვანელოს და ოთხი მონოგრაფიის ავტორი. 

არტემ კალანდია გარდაიცვალა 1991 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* www.findpatent.ru
* www.findpatent.ru
* patents.su
* patents.su
Astrud Gilberto, Amsterdam 1966
**ასტრუდ ჟილბერტო** (Astrud Gilberto) (დ. 29 მარტი, 1940) — ბრაზილიელი მომღერალი განთქმული მისი სამბა და ბოსა-ნოვა მუსიკის შესრულებისთვის. დაიბადა სახ. **ასტრუდ ვაინერტი** ბრაზილიელი დედისა და გერმანელი მამის ოჯახში ბაიას შტატში, გაიზარდა რიო-დე-ჟანეიროში. 1959 წელს დაქორწინდა ჟუან ჟილბერტოზე და 1963 წელს ერთად აშშ-ში გადადიან, სადაც ის ასრულებს განთმულ გეტსი/ჟილბერტოს ალბომში ჟუან ჟილებრტოს, სტენ გეტსა და ანტონიო კარლოს ჟობიმთან ერთად. ასტრუდს პროფესიულად მანამდე არ შეუსრულებია და ჩაწერაში მონაწილეობა სტენ გეტსის დაჟინებით მიიღო. შუა 1960-იან წლებში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა.

ჟილბერტოს ვოკალური შესრულების წარმატებამ სიმღერაში „The Girl from Ipanema" სწრაფად მოუხვეჭა მას ჯაზის ვარსკვლავის სახელი და მალევე მან სოლო ჩაწერების გაკეთება დაიწყო. თავიდან იწყებს ბრაზილიური ბოსა-ნოვასა და ამერიკული ჯაზის სტანდარტების თარგმნას, თუმცა შემდგომში უკვე საკუთარი კომპოზიციებიც ჩაწერა 1970-იანებში.

დისკოგრაფია
-----------

* სტენ გეტსი და ასტრუდ ჟილბერტო - Getz Au-Go-Go (Verve, 1964)
* ასტრუდ ჟილბერტოს ალბომი (Verve, 1964)
* The Shadow Of Your Smile (Verve, 1965 in music)
* Look To The Rainbow (Verve, 1965 in music)
* Beach Samba (Verve, 1966 in music)
* A Certain Smile, A Certain Sadness with Walter Wanderley (Verve, 1967 in music)
* Windy (Verve, 1968 in music)
* September 17, 1969 (Verve, 1969 in music)
* Gilberto Golden Japanese Album (Verve, 1969 in music)
* I Haven't Got Anything Better To Do (Verve, 1970 in music)
* Astrud Gilberto With Stanley Turrentine (CTI, 1971 in music)
* Astrud Gilberto Now (Perception, 1972 in music)
* That Girl From Ipanema (Audio Fidelity, 1977 in music)
* Astrud Gilberto Plus James Last Orchestra (Polygram, 1987 in music)
* Live In New York (Pony Canyon, 1996 in music)
* Temperance (album) (Pony Canyon, 1997 in music)
* Jungle (Magya, 2002 in music)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასტრუდ ჟილბერტოს საიტი.