**ცენტრალური შეიარაღებული ძალების მუზეუმი** (რუს. Центральный Музей Вооруженных сил) ასევე ცნობილი როგორც საბჭოთა არმიის მუზეუმი, მდებარეობს ჩრდილოეთ მოსკოვში, რუსეთში, წითელი არმიის თეატრის მახლობლად.

ისტორია
-------

პირველი გამოფენა, რომელიც აჩვენებდა საბჭოთა რესპუბლიკისა და წითელი არმიის სამხედრო მდგომარეობას, მოეწყო მოსკოვში დღევანდელი სახელმწიფო უნივერსალური მაღაზიის შენობაში და გაიხსნა ვლადიმერ ლენინის მიერ 1919 წლის 25 მაისს, წითელ მოედანზე აღლუმის შემდეგ.

1919 წლის 23 დეკემბერს გამოიცა ბრძანება მუზეუმ-ექსპოზიციის "წითელი არმიისა და ფლოტის ცხოვრება" ერთსა და იმავე ადგილას ჩამოყალიბების შესახებ, რომლის მიზანი იყო საზოგადოების ინფორმირება ოქტომბრის რევოლუციის შემდგომ საბჭოთა რუსეთის სამხედრო მიღწევების შესახებ, კულტურა და პოლიტიკური დისციპლინა წითელ არმიასა და საზღვაო ძალებში.

1920 წელს მოეწყო სხვა გამოფენა და მიეძღვნა კომუნისტური ინტერნაციონალის მე -2 კონგრესს მოსკოვში საბჭოთა რესპუბლიკისა და მისი ახალგაზრდა შეიარაღებული ძალების ცხოვრებასა და საქმეებზე, რომლებიც იცავდნენ პროლეტარიატის დაპყრობებს. გამოფენას ეწვია 150 000 -ზე მეტი ადამიანი. 1921 წელს ექსპოზიცია გარდაიქმნა წითელი არმიისა და ფლოტის მუზეუმად და იგი გადავიდა ვოზდვიჟენკა 6 -ში 1922 წელს, შენობაში (დანგრეული 1930 -იან წლებში), დღევანდელი რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკის მოპირდაპირედ.

მუზეუმის პირველ წლებში ყველაზე დიდი მოვლენა იყო მეხუთე საიუბილეო გამოფენა მშრომელ-გლეხური წითელი არმიის (RKKA) შექმნისათვის 1923 წლის 23 თებერვლიდან 1 ნოემბრის ჩათვლით, რომელსაც 500 ჯგუფი და 70,000 ადამიანი ეწვია. 1924 წელს, ქვეყნის მასშტაბით მსგავსი მუზეუმების გახსნის შემდეგ, მას დაარქვეს წითელი არმიისა და ფლოტის ცენტრალური მუზეუმი. იგი გადავიდა წითელი არმიის ცენტრალური სახლის მარცხენა ფრთაზე ეკატერინსკაიაზე, 1928 წელს. 1951 წელს მუზეუმს კიდევ ერთხელ ეწოდა საბჭოთა არმიის ცენტრალური მუზეუმი და 1965 წელს გადავიდა მის ახლანდელ ადგილას. ახალი, სპეციალური შენობა, რომელიც დააპროექტა არქიტექტორებმა ნ. გაიგაროვამ და ვ. ბარხინმა. მას კიდევ ერთხელ დაერქვა სსრკ შეიარაღებული ძალების ცენტრალური მუზეუმი; მას ახლანდელი სახელი მიენიჭა 1993 წელს.

გამოფენები
----------

თავისი ისტორიის განმავლობაში მუზეუმმა მოახერხა საბჭოთა პერიოდის ყველაზე გამოჩენილი და მნიშვნელოვანი სამხედრო რელიქვიების დაგროვება და შექმნა მისი სამხედრო წარსულის ჩანაწერი. სულ მუზეუმში შვიდი ათასზე მეტი ინდივიდუალური ექსპონატია დაცული. ყველაზე ძვირფასი ნაჩვენებია მთავარი შენობის 25 დარბაზში.

რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდი მოიცავს ორიგინალური ბრძანებულების ასლს, რომელიც ასახავს RKKA– ს შექმნას, რომელიც მოიცავს ლენინის შესწორებებს; ბანერი 195 -ე ქვეითი პოლკისა, რომელშიც ლენინი ოფიციალურად გაიწვიეს; იარაღი, დოკუმენტები, ჯილდოები და ცნობილი წითელი არმიის მამაკაცების პირადი ნივთები, როგორიცაა მიხაილ ფრუნზე, გრიგორი კოტოვსკი, ვასილი ჩაპაევი და ვასილი ბლუჩერი, ისევე როგორც სხვა, ეს ყველაფერი ხელს უწყობს პოსტ-რევოლუციური ატმოსფეროს აღდგენას.

ყველაზე ძვირფასი ჩვენება არის ის, რაც ეძღვნება დიდ სამამულო ომს, რომელიც მოიცავს გამარჯვების დროშას, ასევე ყველა ფრონტს და ტყვედ ჩავარდნილ ნაცისტებს, რომლებიც გამოყენებულ იქნა გამარჯვების აღლუმის დროს 1945 წელს. დიდი სამამულო ომი განსხვავდება მეორე მსოფლიო ომისგან ეს დაიწყო 1941 წლის 22 ივნისს საბჭოთა კავშირის გერმანიის შეჭრით. მეორე მსოფლიო ომი (ევროპაში), დაიწყო 1939 წლის 1 სექტემბერს გერმანიისა და საბჭოთა კავშირის პოლონეთზე კოორდინირებული თავდასხმებით.

დიდი სამამულო ომის ნაწილი ეთმობა საბჭოთა კავშირის მოკავშირეებს დასავლეთის ფრონტზე. არსებობს საბჭოთა პროპაგანდისტული პლაკატების მაგალითები, რომლებიც ასახავს გერმანიას ორ ფრონტს შორის და მოკავშირეების რუქები ნორმანდიიდან გერმანიაში. გამოფენილია ბრიტანული და ამერიკული მცირე ზომის იარაღი და უნიფორმა. ცოცხალი ზომის დიორამა მოიცავს ჯიპს, რომელიც საველე იარაღს უბიძგებს ომაჰას პლაჟის კედლის ზომის ფოტოსურათის წინ. ფოტოსურათი არის ომაჰას პლაჟი, რომელიც გამოსახულია ფილმში "ყველაზე გრძელი დღე" (1962) და არა ომაჰას სანაპიროზე 1944 წლის ივნისში. კოლექციას შორის არის ნივთები, რომლებიც ადოლფ ჰიტლერს და სხვა ნაცისტურ ჩინოვნიკებს ეკუთვნოდათ.

ბოლო დარბაზები ასახავს საბჭოთა არმიისა და საზღვაო ძალების ომის შემდგომ და თანამედროვე მოვლენებს, ცივი ომის განყოფილება შეიცავს U-2 ჯაშუშური თვითმფრინავის ნანგრევებს, რომელსაც მართავდა გარი პაუერსი და საბჭოთა ძალების მონაწილეობა ცივ ომში. სპეციალური ჩვენება ეძღვნება საბჭოთა კავშირის მონაწილეობას ავღანეთში და ჩეჩნეთში ბოლოდროინდელ საბრძოლო მოქმედებებს.

მუზეუმის გარეთ არის სამხედრო აღჭურვილობისა და ტექნოლოგიის გაფართოებული კოლექცია, მათ შორის ჯავშანი, არტილერია, სარკინიგზო მანქანები, თვითმფრინავები და რაკეტები.

1975 წელს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა მუზეუმს გადასცა წითელი ვარსკვლავის ორდენი.

ლიტერატურა
----------

* *Центральный музей Вооруженных Сил СССР.* Память о подвиге: Путеводитель по Центральному музею Вооружённых Сил СССР / Терентьева В. Д. Шелекасова В. И.. — М.: Московский рабочий, 1979. — 304 с
* *Центральный музей Вооруженных Сил СССР.* Центральный музей Вооруженных Сил СССР. Путеводитель. — М.: Воениздат, 1965. — 210 с.
* *Главное управление по иностранному туризму при совете министров.* Центральный музей Вооруженных Сил СССР : (Метод. пособие к экскурсии). — М.: Воениздат, 1982. — 39 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website

სქოლიო
------

1. ↑  Центральный музей Вооруженных Сил РФ TimeOut. Дата обращения: 13 ноября 2017.
2. ↑  "The Central Museum of the Armed Forces" *Moscow.info*. Archived from the original on 26 July 2018. Retrieved 7 January 2019.
3. ↑  "The Central Museum of the Armed Forces" *Moscow.info*. Archived from the original on 26 July 2018. Retrieved 7 January 2019.
4. ↑  *Центральный музей Вооруженных Сил СССР.* Память о подвиге: Путеводитель по Центральному музею Вооружённых Сил СССР / Терентьева В. Д. Шелекасова В. И.. — М.: Московский рабочий, 1979. — 304 с.