recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მისიმა** (ინგლ. Misima) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. შედის პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

გეოგრაფია
---------

კუნძული მისიმა წარმოადგენს დიდ კუნძულს, რომელიც შედის ლუიზიადის არქიპელაგის შემადგენლობაში და გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 1050 კმ-ში. კუნძული მდებარეობს კუნძულ ვანატინაის ბარიერული რიფის ჩრდილო-დასავლეთ დაბოლოებასთან კუნძულ ახალი გვინეიდან დაახლოებით 200 კმ მანძილზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით. არქიპელაგში უმრავლესი კუნძულების მსგავსად აქვს მთიანი რელიეფი და დაფარულია ხშირი მცენარეული საფარით.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. მისიმას ფართობი შეადგენს 202,5 კმ²-ს, ხოლო ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი წერტილი, მთა კოია-ტაუ, აღწევს 1036 მეტრს. კუნძულის სიგრძე — დაახლოებით 40 კმ-ია, ხოლო სიგანე — 10 კმ.

კუნძულზე კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ფრანგი მოგზაური ჟოზეფ ბრუნი დ’ანტრკასტო, რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1793 წელს.

1888 წელს მოხდა ლუიზიადის არქიპელაგის და შესაბამისად კუნძულ მისიმას ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ, რომელიც გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ).

1890-იანი წლების დასასრულს კუნძულზე აღმოაჩინეს ოქროს საბადოები. მათი აქტიური მოპოვება დაიწყო უკვე XX საუკუნის დასაწყისში, ხოლო 1990 წლიდან 2001 წლამდე ოქრო მოიპოვებოდა ღია წესით.

1975 წლიდან მისიმა დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

მოსახლეობა
----------

კუნძულ მისიმაზე ცხოვრობს დაახლოებით 5000 ადამიანი. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — ბვაგაოია (ინგლ. Bwagaoia).

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მაცხოვრებლების ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება). არსებობს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Misima Island. Encyclopædia Britannica. 2010.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-24. ციტირების თარიღი: 2010-05-02.
2. ↑  Misima. Oceandots.com. ციტირების თარიღი: 2010-05-02.
3. 1 2 3 4  Island Directory. Islands of Papua New Guinea. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-05-02.
4. ↑  *Max Quanchi; John Robson.*, Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands, Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc. 2005. — P. xv, ISBN 0810853957.
5. 1 2  *Stanley J. Ulijaszek.*, Population, Reproduction and Fertility in Melanesia, Berghahn Books, 2008. — P. 92, 256 p. ISBN 1845452690.
**მუსიკალური ინდუსტრიის ფედერალური ასოციაცია** (გერმ. Bundesverband Musikindustrie (BVMI)) — გერმანიის მუსიკალური ინდუსტრიის ინტერესების გამომხატველი ასოციაცია, რომელიც შედგება დაახლოებით 280 ლეიბლისგან და მუსიკალური კომპანიისაგან. BVMI დაარსდა 2007 წელს ფონოგრამების მწარმოებელთა ფედერაციისა (გერმ. Bundesverbandes der Phonographischen Wirtschaft) და International Federation of the Phonographic Industry-ის გერმანული განყოფილების შეერთების გზით, რომელიც IFPI-ის წევრია.[1] გერმანიაში ასოციაცია პასუხისმგებელია მუსიკალური ჩანაწერის გაყიდვების სერტიფიკაციაზე.

საკონტაქტო მისამართია: Reinhardtstraße 29, ბერლინი.[2]

სერთიფიკაცია
------------

BVMI მუსიკალურ რელიზებს ანიჭებს ოქროს, პლატინის, ასევე ოქროს და პლატინის მრავალგზის სტატუსებს.[3]

სინგლები
* ოქრო: 150 000 ეგზ.
* პლატინა: 300 000 ეგზ.

ალბომები
* ოქრო: 100 000 ეგზ.
* პლატინა: 200 000 ეგზ.

ვიდეო
* ოქრო: 25 000 ეგზ.
* პლატინა: 50 000 ეგზ.

სქოლიო
------

1. ↑  Über uns. BVMI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-25. ციტირების თარიღი: 2013-08-20.
2. ↑  Bundesverband Musikindustrie e.V.
3. ↑  Gold-/Platin-Auszeichnungen. BVMI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-03-28. ციტირების თარიღი: 2013-08-20.
**მისიმიელთა აჯანყება 555** — ბიზანტიელთა ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება. საბაბი გახდა ბიზანტიელი სარდლის სოტერიქეს თავხედური მოქცევა: სოტერიქე მისიმიელთა ქვეყანაში მივიდა, რათა კავკასიონის ჩრდილოეთით მცხოვრებ ბიზანტიის მოკავშირე ტომებისათვის განკუთვნილი ფული დაერიგებინა. მისიმიელებს ეჭვი აღეძრათ, რომ სოტერიქე ეგრისის საზღვარზე მდებარე ციხე ბუქლოოსს ალანებს გადასცემდა. ამის გამო მას 2 წარჩინებული მიუგზავნეს და წასვლა მოსთხოვეს. სოტერიქემ მისიმიელთა წარგზავნილები ჯოხით აცემინა, რითაც მთელი ხალხი შეურაცხყო. იმავე ღამეს მისიმიელები თავს დაესხდნენ ბიზანტიელთა ბანაკს და ყველანი გაჟლიტეს, შემდეგ ირანელების მხარეზე გადავიდნენ და მათ დახმარება სთხოვეს. ბიზანტიელებმა სასტიკად ჩაახშვეს აჯანყება და მისიმიელები ისევ მათ დაემორჩილდნენ. ბიზანტიელებმა ვერ გაბედეს სოფლებში რაზმი ჩაეყენებინათ და ცენტრალურ ეგრისში დაბრუნდნენ. მისიმიელები კი კვლავ ძველებური ცხოვრების აღდგენა-განახლებას შეუდგნენ.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ. 1973;
* *ყაუხჩიშვილი ს.* მისიმიანთა ტომი, «თსუ შრომები» , 1936, ტ. 1;
* *Анчабадзе З. В.* Очерк этнической истории абхазского народа, Сух. 1976;

* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 16.
**მუსაკა** - ბადრიჯნის, კარტოფილის და ხშირად ხორცის კერძი. გავრცელებულია საბერძნეთში, კვიპროსზე, ბალკანეთში და შუა აზიაში, აქვს ბევრი რეგიონალური ვარიაცია. დასავლეთის ქვეყნებში ყველაზე ცნობილია მუსაკას ბერძნული ვერსია, რომელიც შეიმუშავა ბერხენმა მზარეულმა ნიკოლაოს ცელემენტესმა 1920-იან წლებში. ბერძნული და რამდენიმე სხვა ვერსიით შედგება ბადრიჯნის და ხორცის ფენებისგან, ზემოთა ფენას შეადგენს კვერცხით (კრემი) ან ფქვილით (ბეშამელის სოუზი) შესქელებული რძის სოუზი. თურქულ და არაბულ მუსაკას შეადგენს ცივი ან ოთახის ტემპერატურის თხლად დაჭრილი და ტომატის და ხორცის სოუზში შემწვარი ბადრიჯანი.

ეტიმოლოგია
----------

მუსაკა არაბული სიტყვაა, რომელიც შემდეგ თურქულში, თურქულიდან ბერძნულში და ბერძნულიდან სხვა ევროპულ ენებში გადმოინაცვლა. მუსაკა ითარგმნება როგორც "ცივად ან თხევადად საჭმელი".

მომზადების წესი
---------------

### ბერძნული

მუსაკას თანამედროვე ბერძნული ვერსია შეიმუშავა კონსტანტინოპოლში დაბადებულმა და საფრანგეთში ნასწავლმა ბერძენმა მზარეულმა ნიკოლაოს ცელემენტესმა 1920-იან წლებში - მისი მიზანი მუსაკის ევროპეიზაცია იყო. ის შედგება სამი ფენისგან, რომლებიც ცალ-ვალკე მზადდება. ქვედა ფენა შედგება დაჭრილი ბადრიჯნისგან ზეთში (შესაძლოა სხვა ბოსტნეულის გამოყენებაც - სოკო, კარტოფილი და სხვა), მეორე - შემწვარი ბატკნის ხორცისგან პამიდვრით, ნივრით, ხახვით, სუნელებით, ზემოთა ფენა - კრემისგან ან ბეშამელის სოუზისგან. შემდეგ კერძი ღუმელში ცხვება სანამ ზედა ფენა არ გაყავისფრდება. ბერძნული მუსაკა ცხელია, მაგრამ გამოცხობის შემდეგ დაჭრამდე დრო სჭირდება ფენების გასამაგრებლად. კერძის სამარხვო და ვეგეტერიანული ვერსია ცელემენტესის რეცეპტების წიგნიდან შეიცავს მხოლოდ ბადრიჯანს, ტომატს და პურის ნამცეცებს. 

### ევროპაში

ყოფილი იუგოსლავიის ქვეყნებში, ბულგარეთში , ალბანეთში  და რუმინეთში ბადრიჯნის მაგივრად ხშირად გამოიყენება კარტოფილი ან კომბოსტო, ბატკნის ხორცის მაგივრად უმეტესად ღორის ხორცი (სამარხვო ვერსიისთვის - სოკო ან ხახვიანი ბრინჯი), ზედა ფენა კი შედგება კვერცხთან შეზავებული რძის ან იოგურტისგან, ხანდახან ცოტაოდენი ფქვილის, პურის ნამცეცების, პამიდვრის ან ყველის დამატებით. არსებობს ფენოვანი ვერსია, რომელიც ბერძნულის მსგავსად მზადდება შეცვლილი ინგრედიენტებით და პასტის ვერსია, რომელშიც ქვედა ფენა პასტისგან შედგება. 

### ისლამურ ქვეყნებში

ლევანტის რეგიონში მუსაკა სიცილიურ კაპონატას მსგავსად გამომცხვარი პამიდვრისგან, ლობიოსგან და ბადრიჯნისგან მზადდება. თურქული მუსაკა არ არის ფენოვანი და წარმოადგენს მზოლოდ ბადრიჯანს ტომატის და ხორცის სოუზში წიწაკით, ნივრით და ხახვით, ხანდახან სტაფილოთი და კარტოფილით. ხშირად წვნიანების გარნირად იხმარება. ეგვიპტური მუსაკა მზადდენა შემწვარი და შემდეგ გამომცხვარი ბადრიჯნისგან და პამიდვრისგან. გემოს გასაუმჯობესებლად და გამაგრებისთვის გამომცხვარ მუსაკას მიახლოებით ერთი დღით გასაცივებლად გარეთ ტოვებენ.

წყაროები
--------

* 
* 
*
**ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე ბლუაშვილი** (დ. 17 ივლისი, 1900, სოფ. ზარანი, შორაპნის მაზრა ― გ. 9 ოქტომბერი, 1938, ხარკივი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, კომპარტიის წევრი 1919 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში რიგითად მსახურობდა. 1923 წელს საქართველოს კპ-ის მობილიზაციით გაიგზავნა წითელ არმიაში პოლიტმუშაკად. იყო ასეულის პოლიტხელი, ქართული დივიზიის პოლიტგანყოფილების ინსტრუქტორი, საორგანიზაციო განყოფილების უფროსი. 1929 წელს დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიასთან არსებული კურსები უფროს მეთაურთა შემადგენლობისათვის და დაინიშნა პირველი ქართული სამთო-მსროლელი დივიზიის სამხედრო კომისრად. 1932 წლიდან ამიერკავკასიის წითელდროშოვანი არმიის პოლიტსამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო, 1933 წლიდან ვოლგისპირეთის სამხედრო ოლქის პოლიტსამმართველოს უფროსის მოადგილე, 1936 წლიდან კი ხარკოვის სამხედრო ოლქის პოლიტსამმართველოს უფროსი. დაჯილდოებულია ორი წითელი დროშის ორდენით. 1937 წელს დააპატიმრეს და მოგვიანებით დახვრიტეს ხარკივში.

ლიტერატურა
----------

* *კალაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 433.
**საიმალუუ-ტაში** — პეტროგლიფებით ცნობილი არქეოლოგიური ძეგლი ყირგიზეთის სოფელ ქაზარმანის სამხრეთით. აღნიშნულ ტერიტორიაზე მდებარეობს ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის სხვადასხვა პეტროგლიფების დიდი ოდენობა. პეტროგლიფების შესწავლით დაკავებულია ბიშკეკის არქეოლოგიის ინსტიტუტი. 

2001 წელს ჯალალაბადის ოლქის აღმოსავლეთ ნაწილში, თოღუზ-თოროს რაიონში, მდინარე კურარტის ხეობაში დაარსდა ამავე სახელწოდების ეროვნული პარკი. ფართობი - 32 000 ჰა. პარკში დაცულია უნიკალური მრავალრიცხოვანი პეტროგლიფები, რომელსაც გააჩნია უდიდესი კულტურული და ისტორიული ღირებულება. 

2001 წლის 29 იანვრიდან ეროვნული პარკი წარდგენილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში კანდიდატად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* About Saimaluu Tash at a local Tour operator's site
* საიმალუუ-ტაში იუნესკოს საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  ყირგიზეთის ნაკრძალები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-13. ციტირების თარიღი: 2016-01-04.
2. ↑  საიმალუუ-ტაში

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყირგიზეთში ყირგიზეთის დროშა |
| --- |
|  |
| მსოფლიო მემკვიდრეობა | 
* სულაიმან-ტოო
* აბრეშუმის დიდი გზა: ჩანანი-ტიან-შანის კორიდორი
* დასავლეთი ტიან-შანი
 |
|  |
| კანდიდატები | 
* საიმალუუ-ტაშის პეტროგლიფები
 |

 |
**ნიკოლოზ იესეს ძე ბადრიაშვილი** (დ. 15 მარტი, 1892, თბილისი, — გ. 12 აპრილი, 1961, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, სამუზეუმო საქმის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
---------

1911 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია. 1912-იდან სწავლა განაგრძო პეტერბურგის უმაღლეს სასწავლებელში ელექტრომექანიკის განყოფილებაზე. I მსოფლიო ომის (1914–1918) დროს არმიაში მსახურობდა. იყო პოლკის სკოლის ბიბლიოთეკის და ჯარისკაცთა თეატრის გამგე. ამავე დროს „ავლეველის" ფსევდონიმით თანამშრომლობდა პრესაში: ბეჭდავდა ლექსებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. 1921-ის წლის შემდეგ ერთხანს გორის სახალხო სახლს განაგებდა. 1923 დაევალა თბილისის კომუნალური (1943-იდან თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული) მუზეუმის აღდგენა და რეორგანიზაცია. 1958 ბოლომდე იყო ამ მუზეუმის დირექტორი. 1929–1932 განაგებდა აგრეთვე მაქსიმ გორკის სახლ-მუზეუმსა და ძველი თბილისის ნაკრძალს. ბადრიაშვილმა დიდი ღვაწლი დასდო სამუზეუმო-საგამოფენო საქმის განვითარებას  საქართველოში. მისი ხელმძღვანელობით მოეწყო მრავალი სტაციონარული გამოფენა თბილისში, რესპუბლიკის სხვა ქალაქებსა და რაიონების მეზეუმებში. ბადრიაშვილს ეკუთვნის რამდენიმე ნაშრომი და მრავალი საჟურნალ-გაზეთო სტატია  თბილისის, მისი ქუჩებისა და უბნების ისტორიაზე. რამდენიმეჯერ აირჩიეს თბილისის საქალაქო და რაიონული საბჭოების დეპუტატად. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *ტყეშელაშვილი ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 324.
ჟანა დ’არკი
**ჟანა დ’არკი** (ფრანგ. Jeanne d’Arc), ორლეანელი ქალწული (ფრანგ. la Pucelle d’Orléans) (დ. 6 იანვარი, 1412, სოფ. დომრემი, ზემო მაასი — გ. 30 მაისი, 1431, რუანი) — საფრანგეთის სახალხო გმირი, რომელიც ასწლიანი ომის (1337—1453) დროს 1429—1430 ხელმძღვანელობდა ფრანგი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლას ინგლისელთა წინააღმდეგ, დაიბადა გლეხის ოჯახში.

ბიოგრაფია
---------

ფანატიკურად მორწმუნე ჟანა დ’არკს 13 წლიდან ჩაესმოდა ხმა, რომ მისი ამქვეყნიური დანიშნულებაა საფრანგეთის ხსნა. 1428 წლის 12 ოქტომბერს ინგლისელებმა ალყა შემოარტყეს საფრანგეთის მეფის ხელში მყოფ უკანასკნელ ქალაქს მდინარე ლუარის ჩრდილოეთით, ორლეანს, რომლის დაცემა გზას უხსნიდა მტერს სამხრეთისკენ. 1429 წლის 13 თებერვალს მამაკაცის ტანსაცმელში გამოწყობილი ჟანა გაემგზავრა დოფინთან შინონის ციხეში. თავისი ჭკუითა და მოსაზრებულობით ჟანა დ’არკმა მეფის ნდობა დაიმსახურა და დაინიშნა საფრანგეთის ჯარების სარდლად. 29 აპრილს მან თავისი ჯარით შეაღწია გარემოცულ ორლეანში. 1429 წლის 8 მაისს ინგლისელებმა მოხსნეს ალყა ორლეანს. ინიციატივა ფრანგების ხელში გადავიდა. ჟანა დ’არკმა რამდენიმე ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა, აიღო ქალაქები ჟარჟო, ბოჟანსი და სხვა.

1429 წლის 18 ივნისს პატესთან ბრძოლაში გაანადგურა ინგლისელთა არმია. ჟანა დ’არკს უბრძოლველად დანებდნენ ქალაქები ოსერი, ტრუა, შალონი, რეიმსი, სადაც 1429 წლის 17 ივლისს შარლ VII მეფედ აკურთხეს.

მისმა უდიდესმა პოპულარობამ შეაშინა მეფე, არისტოკრატია და უმაღლესი სამღვდელოება. იგი, ფაქტობრივად, ჩამოაშორეს სამხედრო მოქმედებათა ხელმძღვანელობას. 1430 წლის 23 მაისს კომპიენის კომენდანტის ღალატის შედეგად იგი ტყვედ ჩაიგდეს ინგლისის მომხრე ბურგუნდოელებმა და 6 თვის შემდეგ დიდ თანხად მიჰყიდეს ინგლისელებს. შარლ VII-მ არაფერი იღონა ჟანას დასახსნელად, ქალაქ რუანში მოწყობილ საეკლესიო სასამართლო პროცესზე (1431 იანვარი-მაისი) ჟანა დ’არკი „ჯადოქრად" და „მწვალებლად" ცნეს და რუანის ძველი ბაზრის მოედანზე კოცონზე დაწვეს.

1456 წლის 7 ივლისს ჟანა დ’არკი რეაბილიტირებულად გამოცხადდა, კათოლიკურმა ეკლესიამ 1920 — წმინდანად შერაცხა. მისი ხსოვნის დღედ დაწესდა 8 მაისი, ორლეანის განთავისუფლების დღე — საფრანგეთის ეროვნული დღესასწაული.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 240.

სქოლიო
------

1. ↑  ჟანა დ’არკის მეტსახელი, რომლითაც მას მოიხსენიებდნენ ასწლიანი ომის დროს ორლეანის ინგლისელების ხელიდან გათავისუფლების შემდგომ.
**ჟანგა სოკოები** (ლათ. Pucciniales, მოძვ. Uredinales) — ბაზიდიუმიანი სოკოების რიგი. უმაღლეს მცენარეთა ობლიგატური (ნამდვილი) პარაზიტებია, იწვევენ დაავადებას, რომელიც ჟანგას სახელწოდებითაა ცნობილი. მათი 5 ათასი სახეობაზე მეტი (საქართველოში აღრიცხულია 450-მდე სახეობა) გაერთიანებულია ორ ოჯახსა (Melampsoraceae და Pucciniaceae) და 126 გვარში. 

ჟანგა სოკოების მიცელიუმის უჯრედები განსაკუთრებით კი სპორები, დიდი რაოდენობით შეიცავს ლიპოქრომით შეფერილ ზეთის წვეთებს, რის გამოც სოკოს ეძლევა ნარინჯის ან ჟანგის ფერი. ჟანგა სოკოები მცენარის სხვადასხვა ორგანოზე ვითარდება ჟანგისფერი მეჭეჭების სახით. მიცელიუმი უჯრედშორისულია, უჯრედში კი შეჭრილია ჰაუსტორიები, რომელთა საშუალებიტაც სოკო იკვებება. ჟანგა სოკოების უმრავლესობის მიცელიუმი ლოკალიზებულია ინფექციის შეჭრის ადგილას. ზოგიერთისა კი დიფუზურია — მკვებავი მცენარის მთელ ქსოვილშია გავრცელებული, ეს უკანასკნელი ხშირად მრავალშრიანია და იწვევს ქსოვილების ან ორგანოების მნიშვნელოვან ცვლილებებს (ქაჯის ცოცხი, გალები და სხვა).

ჟანგა სოკოებისთვის დამახასიათებელია ჰაპლოიდური და დიპლოიდური სტადიების კანონზომიერი მორიგეობა, აგრეთვე გამრავლების ფორმათა სხვადასხვაობა — პოლიმორფიზმი, რომელიც ყველაზე კარგად გამოსახულია ხორბლოვანთა ღეროს ჟანგაში. ჟანგა სოკოები ვიწრო სპეციალიზებული პარაზიტებია; ზოგიერთი სახეობა უმაღლეს მცენარეთა მხოლოდ გარკვეული ოჯახის მცენარეებს აავადებს, მაგ. Puccinia malvacearum პარაზიტობს ბალბისებრთა ოჯახის მცენარეებზე. ზოგიერთი ჟანგა სოკო ვითარდება მხოლოდ გარკვეულ გვარზე, სახეობასა ან ჯიშზე. იგი აავადებს როგორც ველურ, ისე კულტურულ მცენარეებს და ხშირად მნიშვნელოვან ზარალს აყენებს სოფლის მეურნეობას.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 240.
**ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ბელაქნელი** (დ. 6 დეკემბერი, 1897, ქუთაისი ― გ. 17 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი. თბილისის საოპერო თეატრის სოლისტი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პედაგოგ ე. ვრონსკის კლასი). ბელაქნელის დებიუტი შედგა 1930 წელს თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე (ნიკო - მ. ბალანჩივაძის "დარეჯან ცბიერი"). მოღვაწეობდა ბაქოში (1934–1936), ხაბაროვსკის (1936–1938), სოროშილოვგრადისა და დნეპროპეტროვსკის საოპერო თეატრებში (1938–1939). 1939–1959 წლებში გამოდიოდა თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე. ბელაქნელი ასრულებდა დრამატული ტენორის მთავარ პარტიებს — აბესალომი, რატი (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და და ეთერი", „ლატავრა"). ლექსო (კილაძის „ლადო კეცხოველი"), გელა (ტუსკიას „სამშობლო"), გურამი (გოკიელის „პატარა კახი"), ტარიელი (მშველიძის „ამბავი ტარიელისა"). ბაში-აჩუკი (კერესელიძის „ბაში-აჩუკი"), ონისე (აზმაიფარაშვილის „ხევისბერი გოჩა"), ოტელო, მანრიკო, რადამესი (ვერდის „ოტელო", „ტრუბადური", „აიდა"), რაული (მაიერბეერის „ჰუგენოტები"), გერმანი (ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი"), ხოზე (ბიზეს „კარმენი"), კავარადოსი (პუჩინის „ტოსკა"), გრიგორი მელეხოვი (ძერჟინსკის „წყნარი დონი").

ლიტერატურა
----------

* *გედევანიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 274.

* *გედევანიშვილი მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 393.
**მუმია** (ინგლ. The Mummy) — 1999 წლის სათავგადასავლო ფილმი, რომელიც გადაღებულია სტივენ სომერსის მიერ. ფილმში მთავარ როლს თამაშობს ბრენდან ფრეიზერი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ეგვიპტის უდაბნოს უსაზღვრო სივრცეში სხვადასხვა წარმომავლობის თავქარიანთა ჯგუფი ფარაონის დიდებულ განძზე ეძებენ, რომელსაც საზარელი უძველესი წყევლა ადევს. განძის გვერდით მუმია განისვენებს... ეს ბოროტი ადამიანის მუმიაა, რომელიც სასტიკი სიკვდილით დასაჯეს ეგვიპტეს მმართველის საშინელი მკვლელობისთვის. ოქროსმაძიებლებმა შეაწუხეს აკლდამის მრავალსაუკუნოვანი ძილი, და მუმია საფლავიდან აღდგა, იმისათვის რომ სამყარო კოშმარის სამეფოდ აქციოს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მუმია ბრუნდება
* მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „მუმია" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „მუმია" — Allmovie-ზე
* 

* „მუმია" — Rotten Tomatoes
* „მუმია" — Box Office Mojo-ზე


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ნორბერტ ვინერი
**ნორბერტ ვინერი** (ინგლ. Norbert Wiener; დ. 26 ნოემბერი, 1894, კოლუმბია, მისური — გ. 18 მარტი, 1964, სტოკჰოლმი) — ამერიკელი მათემატიკოსი. ფუნდამენტურ ნაშრომ „კიბერნეტიკაში" მოახდინა ახალი მეცნიერების, კიბერნეტიკის ძირითადი ამოცანების ფორმულირება. იგი არის ავტორი სამეცნიერო შრომებისა მათემატიკურ ანალიზში, ალბათობის თეორიაში, ელექტრულ წრედებში და გამოთვლით ტექნიკაში. 

საწვლობდა ტაფტს–კოლეჯში, კორნუელის, ჰარვარდის, კემბრიჯის, გეტინგენისა და კოლუმბიის უნივერსიტეტებში. იყო გამორჩეული ნიჭით დაჯილდოებული მათემატიკოსი, 1919 წელს გახდა პროფესორის ასისტენტი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, 1932-1960 წლებში კი იქვე ეკავა პროფესორის თანამდებობა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაკავებული იყო კვლევებით საჰაერო თავდაცვის სფეროში, იგი დაინტერესდა ავტომატური გათვლებით და უკუკავშირის თეორიით. საბოლოოდ ნორბერტ ვინერმა ჩამოაყალიბა ახალი მეცნიერების, კიბერნეტიკის ამოსავალი დებულებები, რომლის შესწავლის საგნადაც იგი განიხილავდა მართვას, კავშირს, ინფორმაციის გადაცემასა და დამუშავებას ტექნიკაში, ცოცხალ ორგანიზმებსა და ადამიანთა საზოგადოებაში.

ლიტერატურა
----------

* Bluma, Lars: *Norbert Wiener und die Entstehung der Kybernetik im Zweiten Weltkrieg*, Münster 2005.
* Galison, Peter: *Die Ontologie des Feindes. Norbert Wiener und die Vision der Kybernetik*, in: Rheinberger, Hans-Jörg et. alt. (Hg.): Räume des Wissens. Repräsentation, Codierung, Spur, Berlin 1997, S. 281-324.
* Heims, Steve J.: *John von Neumann and Norbert Wiener: From Mathematics to the Technologies of Life and Death*, 3. Aufl. Cambridge 1980.
* Heims, Steve J.: Constructing a Social Science for Postwar America. The Cybernetics Group, 1946-1953, Cambridge/London 1993.
* Ilgauds, Hans Joachim: *Norbert Wiener*, Leipzig 1980.
* Masani, P. Rustom: *Norbert Wiener*, 1894-1964, Basel 1990.
* Bulletin AMS 1966 mit verschiedenen Aufsätzen von Wiener, u.a. Biographie von Norman Levinson
**მუნდუ** (ფრანგ. Moundou, არაბ. ماوندو) — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ჩადის მეორე ქალაქი, დასავლეთი ლოგონის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 137 251 ადამიანს.

საგზაო ნიშანი მუნდუს შესასვლელში
ქალაქი მდებარეობს მდინარე ლოგონის ნაპირზე, დაახლოებით 480 კმ-ით სამხრეთით ჩადის დედაქალაქ ნჯამენიდან, ზღვის დონიდან 413 მეტრ სიმაღლეზე. ნგამბაის ხალხის ძირითადი ქალაქი. დღეისათვის მუნდუ სამრეწველო ქალაქია, სადაც განვითარებულია ლუდის წარმოება, ბამბის გადამუშავება და ნავთობის ინდუსტრია. მოქმედებს აეროპორტი ასფალტირებული ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლით.

მუნდუ მდებარეობს სამხრეთ ჩადის ერთ-ერთ მთავარ ავტომაგისტრალზე. ტრასა მიემართება ლერედან კამერუნის სახელმწიფო საზღვარზე, დასახლებული პუნქტების — პალას, კელოს, მუნდუს, დობას, კუმრას და სარჰის გავლით.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* საფრანგეთის დროშა პუატიე, საფრანგეთი

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (Census-2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-01. ციტირების თარიღი: 2017-03-02.
2. ↑  Moundou, Chad Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2013-12-28.

|  |  |
| --- | --- |
| ჩადი | *ეს სტატია ჩადისა და ჩადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნაგაოკა** (იაპონ. 長岡市, -shi) — ქალაქი იაპონიაში. ნაგაოკა მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ნიიგატას პრეფექტურაში, ჰონსიუზე (რომაჯით ჰონშუ) - ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ კუნძულზე.

ქალაქი ნაგაოკა მდებარეობს მდინარე შინანოს ნაპირზე, და დაახლ. 250 კმ აშორებს დედაქალაქ ტოკიოსაგან.

ისტორია
-------

ქალაქი დაარსდა 1906 წლის 1 აპრილს.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს ნაგაოკას დიდი ნაწილები საჰაერო თავდასხმის შედეგად განადგურდა. ქალაქმა არაერთხელ გადაიტანა მიწისძვრა, სულ ბოლოს მოხდა 2004 მოხდა. სწორედ ამის გამო ქალაქ ნაგაოკას სიმბოლოდ ფენიქსი აირჩიეს, რომელიც აღორძინების ნებას განასახიერებს.

მრეწველობა
----------

ნაგაოკა მდებარეობს ნავთობისა და გაზის მოპოვების ცენტრალურ რეგიონში, რის გამოც ქალაქი და მის მიმდებარე რაიონები ქიმიური ინდუსტრიის, მანქანათმშენებლობისა და საიარაღო, ჩარხთ- და ხელსაწყოთა წარმოების ქვეყნის მასშტაბით მთავარ სამრეწველო ადგილად ითვლება.

ქალაქის გამოჩენილი შვილები
--------------------------

* იამამოტო ისოროკუ, იაპონიის საზღვაო ძალების ადმირალი.
* იამამურა ბოჩო, ლირიკოსი

ლიტერატურა
----------

* დაარქივებული 2013-10-13 საიტზე Wayback Machine.
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქ ნაგაოკას ოფიციალური გვერდი (იაპონური)
* ქალაქ ნაგაოკას ოფიციალური გვერდი (ინგლისური)
**ნორა ჯოუნსი** (ინგლ. **Norah Jones**) (დაბადების სახელი **ჯიტალი ნორა ჯოუნს შანკარი**; ინგლ. Geethali Norah Jones Shankar) (დ. 30 მარტი, 1979 ბრუკლინი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი და მსახიობია.

მისი კარიერა 2002 წლის სადებიუტო ალბომის *Come Away with Me* მასიური წარმატებით დაიწყო, რომელიც თანამედროვე პოპ ჟღერადობასთან ერთად, სევდიანი სოულ/ფოლკ/ქანთრი ელფერი დაკრავს. ის 20 მილიონიანი ტირაჟით გაიყიდა მსოფლიოს მასშტაბით და ექვსი გრემის ჯილდო მიიღო და ნორა ჯოუნს "საუკეთესო ახალი არტისტი"-ს წოდება მოუტანა. მისი მეორე ალბომი, *Feels Like Home*, 2004 წელს გამოვიდა და აშშ-ს რელიზი მილიონზე მეტი ასლით გაიყიდა პირველ კვირას. 2007-ში, ჯოუნსმა მესამე ალბომი, *Not Too Late*, გამოუშვა, რომელიც პირველ ადგილზე დებიუტირდა მსოფლიო ჩარტებში. ნორა ჯოუნსი ათწლეულის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული არტისტია, რომლის ჩანაწერების გაყიდვებიც 39 მილიონს აჭარბებს.

ბიოგრაფია
---------

დაბადებულმა ჯიტალი ნორა ჯოუნს შანკარად ატლანტაში, ჯორჯია, მოგვიანებით, 16 წლის ასაკში ოფიციალურად შეცვალა თავისი სახელი ნორა ჯოუნსი-თ. მისი მამა ცნობილი სიტარის მაესტრო რავი შანკარია; ბავშვობა ჯოუნსმა დედასთან, სიუ ჯოუნსთან, ერთად გაატარა, რომელიც ტეხასში, გრეიპვაინის გარეუბან ფორტ უორსში გადავიდა როცა იგი 4 წლის იყო.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: ნორა ჯოუნსის დისკოგრაფია.
* *Come Away with Me* (2002)
* *Feels like Home* (2004)
* *Not Too Late* (2007)
* *The Fall* (2009)
* *Little Broken Hearts* (2012)
* *Day Breaks* (2016)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნორა ჯოუნსი***

* 

* ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  



1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #129256706 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑
პლაკატი
მულენ რუჟი დღისით
... და ღამით
**მულენ რუჟი** (ფრანგ. Moulin Rouge „წითელი წისქვილი"; ასევე გვხვდება როგორც *მულენ-რუჟი*, *მულინ რუჟი*) — პარიზის კლასიკური კაბარე, აშენებულია 1889 წელს. მდებარეობს პარიზის მე-18 ოლქში, კლიშის ხეივანზე, "წითელი ფარანების" რაიონში, მოედან პიგალის გვერდით.

მეტრო: მე–2 ხაზი, სადგური *Blanche*

ისტორია
-------

1889 წლის 5 ოქტომბერს, ჟოსეფ ოლერმა და მისმა კომპანიონმა შარლ ზიდერმა პარიზის ცენტრში, ბლანშის მოედანზე, კაბარე გახსნეს, რაც დააკავშირეს მსოფლიო ექსპოზიციისა და ეიფელის კოშკის გახსნას. 

მულენ რუჟში იკრიბებოდნენ როგორც საშუალო ფენის წარმომადგენლები, ისე არისტოკრატები, ხელოვანები (პიკასო, უაილდი), სამეფო ოჯახის წარმომადგენლებ, მაგალითად უელსის პრინცი. 

ყველაზე მეტად კი ხალხს ცეკვა კანკანი იზიდავდა.

მულენ რუჟის კულტი
-----------------

ცნობილ კაბარეზე გადაღებულია უამრავი ფილმი, მათ შორის:

* მულენ რუჟი (1928)
* მულენ რუჟი (1934)
* მულენ რუჟი (1939)
* მულენ რუჟი (1944)
* მულენ რუჟი (1952)
* მულენ რუჟი (2001)

გარდა ამისა, მულენ რუჟის შესახებ დაწერილია ბევრი სიმღერა და მუსიკა. მათ შორის ერთ–ერთი ყველაზე ცნობილია 'საუნდტრეკი' ფილმისთვის „მულენ რუჟი!", რომელსაც კრისტინა აგილერა, პინკი, ლილ კიმი და მია ასრულებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მულენ რუჟი***

* Moulin Rouge Paris — ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პარიზის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
ტრიუმფალური თაღი • ნოტრ-დამი • პომპიდუს ცენტრი • შანზ-ელიზე • კონსერჟერია • ეიფელის კოშკი • გრან პალე • ლუქსემბურგის ბაღი • ინვალიდთა სახლი• ლუვრი • მულენ რუჟი • ორსეს მუზეუმი • გარნიეს სასახლე • პერ-ლაშეზის სასაფლაო • შაიოს სასახლე • მარსის ველი • ბურბონის სასახლე • მადლენის ეკლესია • შატლეს მოედანი • ოტელ-დე-ვილის მოედანი • მერიის შენობა • არსენალის პავილიონი |  |

 |
**ელიზაბეთ კუპერ პრისცილა ტაილერი** (ინგლ. Priscilla Cooper Tyler) — პრეზიდენტ ჯონ ტაილერის მეუღლე და აშშ-ს პირველი ლედი 1842 წლიდან 1844 წლამდე ლეტიცია ტაილერის გარდაცვალების შემდეგ.

პრისცილა კუპერი დაიბადა ნიუ-იორკში მსახიობ თომას კუპერის და მერი ფერლი კუპერის ოჯახში. 17 წლიდან პრისცილამ მსახიობად დაიწყო მუშაობა. კუპერების ოჯახი ცხოვრობდა დიდ სახლში ბროდვეიზე. ისინი 1837 წლის ეკონომიკური კრიზისის დროს გაკოტრდნენ. 

1840 წლის არჩევნების შემდეგ ჯონ ტაილერი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი. პრეზიდენტ უილიამ ჰარისონის მოულოდნელი გარდაცვალების შემდეგ, რამდენიმე თვეში ტაილერმა დაიკავა მისი ადგილი.

იმ დროს, როდესაც ტაილერი პრეზიდენტი გახდა, მისი ცოლი, ლეტიცია ავად იყო. მან პრისცილას სთხოვა დახმარება თეთრი სახლის დიასახლისობაში. 1842 წლის 10 სექტემბერს, ცოლის გარდაცვალების შემდეგ, პრეზიდენტმა პრისცილას პირველ ლედის თანამდებობა შესთავაზა. 

1844 წელს, ფილადელფიაში გადასვლის შემდეგ, თეთრი სახლის დიასახლისობა გადააბარა პრეზიდენტის ახალ ცოლს, ჯულია ტაილერს.

ტაილერმა ფილადელფიაში 16 წელი იცხოვრა. რობერტმა (პრისცილას ახალმა ქმარმა) მიიღო იურიდიული განათლება და მიიღო აქტიური მონაწილეობა დემოკრატიული პარტიის ცხოვრებაში. 1861 წელს, როდესაც დაიწყო სამოქალაქო ომი, მისმა ქმარმა მხარდაჭერა გამოუცხადა კონფედერაციას. ისინი გადავიდნენ რიჩმონდში.

1877 წელს, ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, პრისცილა მონტგომერიში დარჩა საცხოვრებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პრისცილა ტაილერი — ბიოგრაფია დაარქივებული 2018-09-30 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აშშ-ის პირველი ქალბატონები |
| --- |
|  |
| 
* მართა ვაშინგტონი
* აბიგაილ ადამსი
* მართა ჯეფერსონ რენდოლფი
* დოლი მედისონი
* ელიზაბეთ მონრო
* ლუიზა ადამსი
* ემილი დონელსონი
* სარა ჯექსონი
* ანგელიკა ვან ბურენი
* ანა ჰარისონი
* ჯეინ ჰარისონი
* ლეტიცია ტაილერი
* პრისცილა ტაილერი
* ჯულია ტაილერი
* სარა პოლკი
* მარგარეტ ტეილორი
* აბიგაილ ფილმორი
* ჯეინ პირსი
* ჰარიეტ ლეინი
* მერი ლინკოლნი
* ელიზა ჯონსონი
* ჯულია გრანტი
* ლუსი ჰეისი
* ლუკრეცია გარფილდი
* მერი მაკ-კელროი
* როუზ კლივლენდი
* ფრენსის კლივლენდი
* კაროლინ ჰარისონი
* მერი ჰარისონი
* ფრენსის კლივლენდი
* აიდა მაკ-კინლი
* ედით რუზველტი
* ჰელენ ტაფტი
* ელენ უილსონი
* ედით უილსონი
* ფლორენს ჰარდინგი
* გრეის კულიჯი
* ლუ ჰუვერი
* ელეონორა რუზველტი
* ბეს ტრუმენი
* მეიმი ეიზენჰაუერი
* ჟაკლინ კენედი
* ლედი ბირდ ჯონსონი
* პეტ ნიქსონი
* ბეტი ფორდი
* როზალინ კარტერი
* ნენსი რეიგანი
* ბარბარა ბუში
* ჰილარი კლინტონი
* ლორა ბუში
* მიშელ ობამა
* მელანია ტრამპი
* ჯილ ბაიდენი
 |

 |
**სანაპიროების დაპირისპირება** — პირობითი ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროს და დასავლეთ სანაპიროს რეპერების დაპირისპირებას. 1990-იან წლებში დაპირისპირებულთა მეთაურები იყვნენ „ბიგი სმოლსი" (აღმოსავლეთ სანაპირო) და ტუპაკ შაკური (დასავლეთ სანაპირო).

2pac
The Notorious B.I.G.
1980-იან წლებში და 1990-იანი წლების დასაწყისში დასავლეთ სანაპიროს რეპი დომინირებდა აღმოსავლეთ სანაპიროს რეპზე. აღმოსავლეთსანაპიროელები მთელი ძალებით ცდილობდნენ შეეცვალათ მდგომარეობა. 1993 წელს ნიუ-იორკში შონ კომბსმა დააარსა ამბიციური ლეიბლი Bad Boy Records, რომელმაც მიზნად დაისახა აღმოსავლეთ სანაპიროს რეპის დომინირების აღდგენა.  მალევე Bad Boy Records-ის რიგებში იდებიუტეს ახალგაზრდა რეპერებმა The Notorious B.I.G.-მა და Craig Mack-მა, რომელბმაც აღუდგინეს აღმოსავლეთ სანაპიროს რეპს 1980-იან წლებში დაკარგული დიდება. ამავდროულად, 1994 წლის 30 ნეომბერს დასავლეთ სანაპიროს წამყვანმა კალიფორნიელმა რეპერმა, ტუპაკ შაკურმა საჯაროდ დაადანაშაულა აღმოსავლეთ სანაპიროს რეპერები მისი მკვლელობის მცდელობაში. საპასუხოდ, The Notorious B.I.G.-მა ჩაწერა კომპოზიცია „Who Shot Ya?", რომელშიც იგი დასცინოდა 2pac-ს და აფრთხილებდა, რომ „ბიგი სმოლსთან" ხუმრობა საშიშია.  1995 წლის თებერვალში ტუპაკი ციხეში აღმოჩნდა სექსუალური შევიწროების ბრალდებით. 30 ოქტომბერს, როდესაც იგი ციხიდან გამოვიდა, დაპირისპირება სანაპიროებს შორის ფაქტობრივად ომში გადაიზარდა. წლის ბოლოს თავს დაესხნენ The Notorious B.I.G.-ის დამხმარეს რეპერის ადგილმდებარეობის გაგების მიზნით. 1996 წლის გაზაფხულზე 2pac-მა ჩაწერა ახალი ალბომი, სადაც აღმოსავეთ სანაპიროს რეპერებს მასზე თავდასხმის გამო შურისძიებით ემუქრებოდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Interview with Mark Pitts. HitQuarters (April 26, 2006). ციტირების თარიღი: November 14, 2011.
2. ↑  Alumni Bulletin - Alumni - Harvard Business School. ციტირების თარიღი: 2016-09-28.
3. ↑  „Hollywood or bust-up". *The Observer*. July 7, 1996.
4. ↑  „The Homeboy as Mogul, And the Mogul as Rapper". NY Times. July 20, 1997. ციტირების თარიღი: December 17, 2013.
5. 1 2  „A History of Modern Music: Part three: Hip-hop and R&B: 35. The death of Tupac Shakur and Biggie Smalls, 1996 – 1997". The Guardian. June 13, 2011.
6. ↑  „Ex-LAPD detective: 'Suge Knight and P Diddy were behind hits on Biggie and Tupac'". NME. October 4, 2011. ციტირების თარიღი: December 17, 2013.
7. ↑  „L.a. times links diddy to 1994 shooting of tupac". The Boom Box. March 17, 2008. ციტირების თარიღი: December 6, 2011.
ნაგებები
**ნაგებების კომპლექსი** — კომპლექსი ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ნეკრესის მონასტრის დასავლეთ ნაწილში, ადგილ სამარხების სერზე. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის VI საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკა და მარანი. 

მარანი აღმოაჩინეს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, იგი გეგმით სწორკუთხაა ზომებით 20X20 მეტრი. აქ აღმოჩენილი ინვენტარი ძირითდად კერამიკისაა, რომელიც ზოგჯერ მოჭიქურია. ნაგებობა თარიღდება IV-V საუკუნეებით. მარნის ქვეშ ფენებში აღმოჩენილია ქრისტიანობამდელი სალოცავი, რიტუალური და სამსხვერპლო ორმოებით, რომელიც აღმოჩენილი კერამიკის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. III-II საუკუნეებით. 

მარნიდან 30 მეტრითაა დაშორებული სამნავიანი ბაზილიკა, რომელიც თარიღდება VI საუკუნით. ეკლესიის იერსახე შეუცვლიათ VIII საუკუნეში, სავარაუდოდ მტრის თავდასხმის გამო, რასაც მოწმობს ხანძრის კვალი. XII-XIII საუკუნეების კერამიკის ნარჩენები აღმოჩენილია ეკლესიის იატაკზე, რაც მოწმობს, რომ ტაძარი ამ პერიოდში მოქმედი იყო და სავარაუდოდ თემურ-ლენგის ლაშრქობების დროს XIV საუკუნის ბოლოს განადგურდა. ეკლესიის გარშემო რამდენიმე საფლავის ქვაა.

ლიტერატურა
----------

* 

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 419.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bakhtadze, Nodar (2017) "Некреси [Nekresi]", *Православная энциклопедия. Т. XLVII* (ru). Moscow:  Pravoslavnaya entsiklopediya,   გვ. 551–561. ISBN 978-5-89572-054-7.
**მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი** (ინგლ. The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor) — 2008 წლის სათავგადასავლო ფილმი, რომელიც გადაღებულია რობ კოენის მიერ. ფილმი არის 1999 წელს გადაღებული მუმიის და 2001 გადაღებული მისი მეორე ნაწილის გაგრძელება. ისევე როგორც, წინა ორ ნაწილში, აქაც მთავარ როლს ბრენდან ფრეიზერი ასრულებს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ჯადოქრის მიერ მოჯადოებულ ტირან იმპერატორ–დრაკონს უსასრულოდ დავიწყებაში ყოფნა უწერია... მისი 10000 მეომარი ტერაკოტის მეომრებად იქცნენ... მაგრამ თავგადასავლების მაძიებელი ალექს ო'კონელი შემთხვევით აღვიძებს იმპერატორს და ახლა იძულებულია საკუთარი მშობლებისგან დახმარება ითხოვოს, რათა მკვდრეთით აღმდგარი იმპერატორის მოკლას... მუმია მზადაა მთელი აზია დააყენოს ფეხზე მსოფლიოს ბატონ–პატრონობის ხელში ჩასაგდებად... მხოლოდ ო'კონელები შეაჩერებენ მას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მუმია (ფილმი)
* მუმია ბრუნდება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი" — Rotten Tomatoes
* „მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი" — Allmovie-ზე
* „მუმია: დრაკონების იმპერატორის სამარხი" — Box Office Mojo-ზე


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პროგრამული უზრუნველყოფა თავისუფალი და ღია საწყისი კოდით** (ინგლ. Free/Libre and Open-Source Software; **FLOSS**; **FOSS**) — პროგრამული უზრუნველყოფის კატეგორია, რომელიც შესაძლებელია კლასიფიცირებულ იქნას როგორც თავისუფალი, ასევე ღია საწყისი კოდის მქონე პროგრამულ უზრუნველყოფად. ამ კატეგორიის პროგრამული უზრუნველყოფა ვრცელდება ლიცენზიით, რომლითაც ნებისმიერს ენიჭება თავისუფლება გამოიყენოს, შექმნას ასლი, შეისწავლოს და შეცვალოს პროგრამული უზრუნველყოფა ნებიმიერი სახით, ამასთან, საწყისი კოდი ვრცელდება ღიად, იმგვარად, რომ ადამიანებს შეუძლიათ მოხალისეობრივად შეიტანონ გაუმჯობესებები პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტში. მისი არსი საპირისპიროა პროპრიეტარული პროგრამული უზრუნველყოფის, რომელიც ვრცელდება დაცული უფლებების ლიცენზიით და რომლის საწყისი კოდი, როგორც წესი, დახურულია მომხმარებლისთვის.

თავისუფალი და ღია პროგრამული უზრუნველყოფა არ უნდა არ უნდა შეგვეშალოს უფასო პროგრამულ უზრუნველყოფაში (Freeware).

თავისუფალი და ღია პროგრამული უზრუნველყოფა იცავს პროგრამული უზრუნველყოფის მომხმარებლის სამოქალაქო თავისუფლების უფლებებს (იხ. ოთხი ფუძემდებლური უფლება). ასევე, ამ კატეგორიის პროგრამები გამოირჩევიან დაბალი ფასით, გაძლიერებული უსაფრთხოებითა და სტაბილურობით (განსაკუთრებით მავნე პროგრამების წინააღმდეგ), იცავენ კონფიდენციალურობას, მხარს უჭერენ წიგნიერებას და მომხმარებელს საკუთარი ფიზიკურ მოწყობილობის კონტროლის მეტ შესაძლებლობას აძლევენ. თავისუფალი და ღია საწყისი კოდის მქონე ოპერაციული სისტემები, მაგალითად როგორიცაა Linux და BSD-ის შთამომავლები, ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოში. მათი მართვის ქვეშ არის მილიონობით სერვერი, პერსონალური კომპიუტერი, სმარტფონი (მაგ. Android), სამრეწველო მანქანა-დანადგარები და გამოთვლითი სისტემის მიერ მართული სხვა მოწყობილობები. თავისუფალი და ღია პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიებს იყენებენ პროგრამული უზრუნველყოფის ბევრ პაკეტში, მათ შორის კომერციულ პროექტებში. თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის და პროგრამული უზრუნველყოფის ღია კოდის მოძრაობები არიან ონლაინ სოციალური მოძრაობები, რომელიბიც ქმნიან, ავრცელებენ და მოუწოდებენ თავისუფალი და ღია კოდის მქონე პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენებისკენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

სქოლიო
------

1. ↑  
Philosophy of the GNU Project. GNU Operating System. ციტირების თარიღი: 08 თებერვალი, 2020.
**მოპტის რეგიონი** (ფრანგ. Mopti) — რეგიონი მალიში.

* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მოპტი.
* ფართობი — 79 017 კმ², მოსახლეობა — 2 036 209 ადამიანი (2009 წელი).

გეოგრაფია
---------

ჰომბორის მთა
მოპტის რეგიონს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ტომბუქტუს რეგიონი, დასავლეთიდან სეგუს რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასო.

მოპტის რეგიონის ტერიტორიაზე მომდინარე მდინარე ნიგერი აქ იტოტება რამდენიმე შენაკადად და ქმნის მრავალ პატარა ტბას. თვითონ რეგიონი მდებარეობს საჰელის ზონაში. მოპტის რეგიონში ასევე მდებარეობს მალის ყველაზე უფრო მაღალი მთა — ჰომბორი.

მოსახლეობა
----------

მოპტის რეგიონში ცხოვრობს დოგონების, სონგაის, ბოსოს, ფულბეს, ბამბარას ხალხი.

რეგიონის ყველაზე უფრო მსხვილი ქალაქებია — მოპტი, ჯენე, დუენტსა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით მოპტის რეგიონი იყოფა 8 ოლქად:

მოპტის რეგიონის ადმინისტრაციული რუკა

| ოლქი | ფართობი,კმ² | მოსახლეობა,ად. (2009) |
| --- | --- | --- |
| ბანდიაგარა | 10 520 | 317 965 |
| ბანკასი | 9 054 | 263 446 |
| ჯენე | 4 563 | 207 260 |
| დუენტსა | 23 481 | 247 794 |
| კორო | 10 937 | 361 944 |
| მოპტი | 7 262 | 368 512 |
| ტენენკუ | 11 297 | 163 641 |
| იუვარუ | 7 139 | 106 768 |
|

ეკონომიკა
---------

მოპტის რეგიონი ХХ საუკუნის 1970-იან — 1980-იან წლებში აფრიკული გვალვების დაწყებამდე იყო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციისა და საკვები პროდუქტების (ბრინჯი, თევზი, პირუტყვი) მსხვილი მწარმოებელი და ექსპორტიორი. დღეისათვის რეგიონი იძულებულია შემოიტანოს საკვები პროდუქტები.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

მალის მოპტის რეგიონი ტურისტული დანიშნულების ერთ-ერთი რეგიონია დასავლეთ აფრიკაში. აქ დასათვალიერებლად მდებარეობენ ისეთი ობიექტები, რომლებიც მიეკუთვნებიან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს: ბანდიაგარას ესკარპები და ჯენეს დიდი მეჩეთი.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation)
2. ↑   *Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Mopti)*, République de Mali: Institut National de la Statistique,. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-20 დაარქივებული 2012-07-27 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მალის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
ბამაკო **·**  გაო **·**  კაესი **·**  კიდალი **·**  კულიკორო **·**  მოპტი **·**  სეგუ **·**  სიკასო **·**  ტომბუქტუ **·**  |

 |
**საკარტოფილე**, შენობა ან ნაგებობა კარტოფილის შესანახად. საკარტოფილე არის დროებითი და მუდმივი. *დროებითი* ეწყოფა გრუნტში ამოღებულ სათავსებში, რომელსაც კარტოფილის ჩატვირთვის შემდეგ ზემოდან ეყრება ნამჯა და მიწა. *მუდმივი საკარტოფილე*, როგორც წესი, ერთსართულიანი შენობაა და დგას ჩაღრმავებულ ან ნახევრად ჩარღმავებულ გრუნტში ან მიწის ზედაპირზე. იმისათვის, რომ ნაგებობაში იყოს შედარებით მუდმივი ტემპერატურა და ტენი, ის აღჭურვილია აქტიური სავენტილაციო დანადგარებით.

საკარტოფილეს კედლები აგურის, ქვის ან თბოიზოლაციის ფენით დაფარული ბეტონის ბლოკებისა აქვს; იატაკი - გრუნტის, ასფალტბეტონის, ბეტონის ან ფიცარფენილისა; მზიდი კონსტრუქციები (სვეტები, კოჭები, ფერმები, გადახურვის ფილები) - ანაკრები რკინაბეტონისა. გადახურვა უმეტესად შეთავსებულია (უსხვინოა), სახურავი-მრავალფენიანი. კარტოფილის ჩასატვირთად და გამოსაზიდად სატრანსპორტო საშუალებათა მოძრაობისათვის ყველაზე მოხერხებულია შუაგასასვლელიანი საკარტოფილის მოწყობა. შუა გასასვლელის თავსა და ბოლოში დგას ტემპერატურის დასაცავი ტამბურები, აგრეთვე კარტოფილის ჩასატვირთი სათავსები. საფურაჟე კარტოფილს იატაკზე დაყრილს ინახავენჯ, ხოლო სათესლეს - ყუთებში და სტელაჟებზე. საკარტოფილის ტევადობა 250-300 ტ აღწევს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე ზ.* ქსე, ტ. 8, გვ. 670, თბ. 1984
**პუერტო-ლა-კრუსი** (ესპ. Puerto la Cruz) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ვენესუელაში. ანსოატეგის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ პუერტო-ლა-კრუსის მოსახლეობა შეადგენდა 306,261 კაცს. 

მდებარეობს კარიბის ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 64 მეტრიდან 767 მეტრამდე. ტემპერატურის ტიპური მაჩვენებელი შეადგენს 25–28°C.

თავდაპირველად მის ტერიტორიაზე დასახლებული იყვნენ ინდოელი მეთევზეები. დროდადრო ყოფილი მეთევზეთა სოფელი გადაიქცა საპორტო ქალაქად. 1930-იანი წლებიდან განვითარდა ნავთობის წარმოება. 

ქალაქმა მონაწილეობა მიიღო საქალაქო ზრდის პროცესში — ბარსელონა-გუანტა-პუერტო-ლა-კრუსი. ქალაქიდან უმთავრესად გააქვთ ნავთობი. განვითარებულია ნავთობგადამუშავება და კვების მრეწველობა. ასევე განვითარებულია ტურიზმი. სანაპირო წყლები მეტწილად დაბინძურებულია.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ბარსელონა — ვენესუელის დროშავენესუელა
* იოჰანესბურგი — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასამხრეთი აფრიკა
* სანტა-კრუსი —  აშშ-ის დროშააშშ
* პუერტო-დე-ლა-კრუსი — ესპანეთის დროშაესპანეთი
* ლოს-ანჯელესი — აშშ-ის დროშააშშ

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პუერტო-ლა-კრუსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Instituto Nacional de Estadística — 1871.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55457540'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5478709'></a>
2. ↑  Sister City International.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-08-31. ციტირების თარიღი: 2011-10-08.
**ნიკოლოზ ივანეს ძე სხირტლაძე** (დ. 25 აგვისტო [ ძვ. სტ. 12 აგვისტო] , 1911, სოფელი მრავალძალი (მთისკალთა) ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 2006, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადამიის წევრ-კორესპონდენტი (1974). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993). გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1961). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1973). სკკპ წევრი 1947 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს დაამთავრა თსუ და იქვე დაიწყო მუშაობა; 1960 წლიდან მინერალოგია-პეტროგრაფიის კათედრის გამგეა. 

1941–1960 და 1978–1979 წლებში მუშაობდა აგრეთვე საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში (1951-60 იყო ლითოლოგიის განყოფილების, ხოლო 1978-79 წლებში ვულკანოლოგიის განყოფილების გამგე).

ნიკოლოზ სხირტლაძის მოღვაწეობის მთავარი სფეროა: პეტროლოგია, პალეოვულკანოლოგია, ლითოლოგია და მინერალოგია.

განსაკუთრებით დიდია მისი ღვაწლი ვულკანოლოგიის დარგის განვითარებაში. მან მრავალრიცხოვანი შრომები უძღვნა ვულკანოლოგიის კარდინალურ საკითხებს. მისი ფუნდამენტური მონოგრაფია — „საქართველოს პალეოგენის შემდგომი ეფუზური ვულკანიზმი", აქვს დიდი მნიშვნელობა არა მხოლოდ რეგიონული, არამედ ჩვენი პლანეტის აქტიური სარტყლების ვულკანიზმის ზოგადი სურათის თვალსაზრისითაც. ნიკოლოზ სხირტლაძის შრომებში გამოირკვა ზოგიერთი ვულკანური წყების ზუსტი თარიღები, რომელთა ასაკი დიდი ხნის განმავლობაში სადავო იყო.

მან გამოიკვლია და პალეონტოლოგიურად დაათარიღა ძველი ზედაპალეოზოური და იურული ვულკანური პროდუქტები.
დიდი წვლილი შეიტანა მინერალოგიის დარგში. მან შეისწავლა საქართველოში არსებული სხვადასხვა თიხების მინერალოგიური შედგენილობა, დაადგინა რომ ზოგი მათგანი ბენტონიტურია და პრაქტიკულად დიდად ღირებულია. მან პირველმა საქართველოში აღმოაჩინა იშვიათი მინერალი — პექტოლიტი. ფართოდ მუშაობდა ასევე ცეოლითების კვლევის საქმეში და შესაბამისად არაერთი საყურადღები ნაშრომი უძღვნა ამ საკითხს.
ფუნდამენტური გამოკვლევები ჩაატარა ლითოლოგიის დარგში. წლების განმავლობაში იგი იკვლევდა ძირულის მასივის ლიასური ნალექების ლითოლოგიას, ხოლო შემდგომ, საქართველოს შუაიურული ნახშირიანი წყლების ლითოლოგიას. 

ფართოდ არის ცნობილი მისი სახელმძღვანელო „პეტროგრაფია-მინერალოგიის საფუძვლებით" (1970,1984)
ნიკოლოზ სხირტლაზე არის 170-ე მეტი ნაბეჭდი შრომის შრომის ავტორი. მათ შორის 9 მონოგრაფია და ერთი სახელმძღვანელო.

დაჯილდოებულია მედლებით.

თხზულებები
----------

* დასავლეთ საქართველოს ტეშენიტური ფორმაცია. 1943;
* Постпалеогеновый эффузивый вулканизм Грузии, ТБ. 1958.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 631.
ტრადიციულ სამოსში გამოწყობილი ადგილობრივები
**მორავიის სლოვაკეთი** (ჩეხ. Moravské Slovensko) — კულტურული რეგიონი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სლოვაკეთისა და ავსტრიის საზღვრებთან. ცნობილია თავისი დამახასიათებელი ფოლკლორით, მუსიკით, ღვინით, ტანისამოსითა და ტრადიციებით. არეალი მოიცავს ზლინისა და სამხრეთ მორავიის ადმინისტრაციულ მხარეებს.

რეგიონის ცენტრია ქალაქი უჰრესკე-ჰრადიშტე, რომელიც მდინარე მორავაზეა გაშენებული. სხვა მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტებს შორისაა უჰრესკი-ბროდი, ბრჟეცლავი, ჰოდონინი, სტრაზნიცე და კიიოვი. IX საუკუნეში, ეს რეგიონი დიდი მორავიის იმპერიის ცენტრი იყო.

ადგილობრივი მორავიელები ჩეხური ენის მორავიული დიალექტზე საუბრობენ, რაზეც გავლენას ახდენენ მეზობლად მცხოვრები სლოვაკურენოვანი ხალხი, სწორედ ამიტომ ეწოდა რეგიონს „მორავიის სლოვაკეთი". სლოვაკეთთან ენობრივი და კულტურული კავშირების გამო, XX საუკუნემდე ბევრი ეთნოგრაფი მორავიელ სლოვაკებს მიიჩნევდნენ ხალხად, რომელიც პოლიტიკურად მორავიას მიეკუთვნება, მაგრამ ეთნოგრაფიულად და კულტურულად სლოვაკების ეთნიკურ ჯგუფს. ისტორიულად, ამ არეალში ასევე სახლობდა გერმანულენოვანი მოსახლეობა, რომელმაც ასევე იქონია გავლენა ადგილობრივთა მეტყველებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მორავიის სლოვაკეთი***

* ტურიზმის საიტი
* Information at the South Moravian Region website
**მუღოჯარები** (ყაზახ. Мугалжар) — მთები ყაზახეთში. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 200 კმ-ზე, სიგანე 30 კმ-მდე, სიმაღლე 657 მ-მდე (მთა დიდი ბოქთიბაი). წარმოადგენს ურალის მთების სამხრეთ გაგრძელებას. იწყება ვიწრო ჭიუხით, რომელიც სამხრეთისაკენ ორ ქედად იყოფა. უფრო მაღალი და დანაწევრებულია დასავლეთი ქედის სამხრეთი ნაწილი, აღმოსავლეთი ქედი მოგლუვებულია და დასერილია მდინარე ირღიზის შენაკადებით. მუღოჯარები აგებულია კამბრიულისწინა და პალეოზოური კვარციტებით, კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, გრანიტებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია; იცის ცივი, მცირეთოვლიანი ზამთარი. ნალექები 200-250 მმ წელიწადში. მუღოჯარების დასავლეთ კალთაზე სათავე აქვს მდინარეებს: ემბას, ორს. არის სტეპისა და ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა. გაზაფხულისა და ზაფხულის საძოვრები. არის სპილენძის, ნიკლისა და სხვა საბადოები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუღოჯარები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ურალის მთები |
| --- |
|  |
| 
მუღოჯარები **·** სამხრეთი ურალი **·** შუა ურალი **·** ჩრდილოეთი ურალი **·** პოლარეთისპირა ურალი **·** პოლარული ურალი **·** პაი-ხოი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ღოღობერიძე**. |

ნიკოლოზ ღოღობერიძე
**ნიკოლოზ ბესარიონის ძე ღოღობერიძე** (დ. 29 აპრილი, 1838, ქუთაისი — გ. 27 მარტი, 1911, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, მეწარმე.

ბიოგრაფია
---------

ნიკოლოზი იყო მეორე ვაჟი ბესარიონ ღოღობერიძისა. ნიკოლოზმა პირველდაწყებითი განატლება მიიღო სახლში, დედისგან, რომელიც ცხრა წლის ასაკში ადრე გარდაეცვალა. ნიკოლოზი მიაბარეს ქუთაისის სასწავლებელში და მალე გადაიყვანეს თბილისის გიმნაზიაში, რომელიც დაამთავრა 1857 წელს. თბილისში ის ცხოვრობდა იმ დროს განთქმულ დავუს პანსიონში, სადაც მისი აღმზრდელი იყო ცნობილი ისტორიკოსი ლ. ზაგურსკი. გიმნაზიის კურსის დამთავრების შემდეგ, შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სტუდენტობის წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ილია ჭავჭავაძის მიერ დაარსებულ პატრიოტულ წრეში, აგრეთვე მეგობრობდა შემდეგში ცნობილ რუს მოღვაწეებთან: ნ. დობროლუბოვთან, ნ. პანტელეევთან, დ. ხოროშევსკისთან და სხვა.

1861 წელს წარმატებით დაამთავრა საუნივერსიტეტო კურსი და საპროფესოროდაც ამზადებდნენ, მაგრამ მშობლიური ხალხის სამსახური არჩია და საქართველოში დაბრუნდა — გეოგრაფიასა და ლათინურს ასწავლიდა თბილისის გიმნაზიაში. სამი წლის შემდეგ ისტორიკოს დიმიტრი ბაქრაძესთან ერთად დაინიშნა კავკასიაში ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების სკოლების ინსპექტორად. ამავე ხანებში ბაქრაძესთან, სტეფანე მელიქიშვილსა და ვახტანგ თულაშვილთან ერთად თბილისში დააარსა ქართული სტამბა, სადაც ბეჭდავენ ქართულ წიგნებსა და ჟურნალ გაზეთებს. მათვე გამოსცეს გაზეთი „დროება", რომლის შრიფტი სპეციალურად ვენიდან გამოიწერეს.

1868 წლის 19 თებერვლიდან ღოღობერიძე მუშაობა დაიწყო სასამართლო სისტემაში. ის დაინიშნა ჯერ მომრიგებელ მოსამართლის თანაშემწედ ტფილისის მაზრაში, შემდეგ ქუთაისის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ, ბოლოს კი ქუთაისის ოლქის სასამართლო კოლეგიის წევრად. ერთი პერიოდი მუშაობდა ნაფიც ვექილად, მაგრამ მალე ისევ სასამართლოში დაბრუნდა და დაინიშნა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს უფროს ნოტარიუსად. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ იყო ქუთაისის საადგილმამულო ბანკის მმართველი. ქუთაისში ყოფნისას ღოღობერიძემ აქტიური მონაწილეობა მიიღო ქუთაიუსის საქალაქო თვითმმართველობის შემოღების საქმეში, მონაწილეობა მიიღო ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის დაარსებაში ქუთაისიდან ღოღობერიძე გადავიდა საკუთარ მამულში, რგანში ჩაება მანგანუმის მოპოება-დამუშავების საქმეში. მან მანგანუმის მოპოვება დაიწყო 3 ათასი მანეთით, ხოლო 11 წლის განმავლობაში 100 ათასი მანეთის ქონება შეიძინა. 66 ათასი მანეთი ანდერძად დაუტოვა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ და საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოებებს. 

გარდაიცვალა 1911 წელს ტფილისში, სასტუმრო „ორიანტში". დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ნადირაძე, გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 598.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 352, თბ. 1994
* ჭიჭინაძე, ზ. ნიკოლოზ ბესარიონის ძე ღოღობერიძე და ქართული სტამბა 1627-1913, ტფილისი, 1913
* ნიკოლოზ ღოღობერიძე // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე. ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 12-20.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ღოღობერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნეკროლოგი