recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დიდების სვეტი** (რუს. Колонна Славы) — სანქტ-პეტერბურგში სამების ტაძრის წინ აღმართული ძეგლი რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის მოვლენებისა და მონაწილეების პატივისცემის ნიშნად.

ისტორია
-------

1886 წელს, რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, როდესაც რუსეთმა ბულგარეთი იხსნა ოსმალეთის შემოტევისგან, სანქტ-პეტერბურგის სამების ტაძრის ჩრდილოეთ ფასადის წინ აშენდა დიდების სვეტი. სვეტის საძირკველი აგებული იყო 140 ქვემეხის ლულისაგან, რომელიც გამოიყენეს ოსმალების წინააღმდეგ ომის დროს. მონუმენტი რვა მეტრის სიგრძის იყო და ზემოდან ფრთიანი ფიგურა ედგა, რომელსაც ერთ ხელში მუხის ტოტების გვირგვინი და მეორე ხელში პალმის ტოტები ეჭირა. შიგნით რკინის სპირალური ფორმის კიბეები იყო. სვეტს გარედან 10 ქვემეხის ლულა ფარავდა. 1929 წელს, საბჭოთა მთავრობამ მონუმენტი დაშალა და ფულის სანაცვლოდ მიჰყიდა გერმანიას.

1969 წელს სვეტის ადგილზე დაამონტაჟეს ვასილი სტასოვის ძეგლი, რომელიც იყო ტაძრის არქიტექტორი. ბიუსტის დადგმა მიეძღვნა არქიტექტორის 200 წლის იუბილეს. ბიუსტი მაღალ მეტალის კვარცხლბეკზე იდგა, ხოლო გარშემო გაშენებული იყო სკვერი. 

2004 წელს, ორიგინალ გეგმაზე დაყრდნობით, მონუმენტი აღადგინეს. სვეტის საძირკველი აგებულია ზუსტი 128 თურქული ქვემეხის ლულის ასლისგან, რომელიც დაამზადა კომპანია Novolipetsk Steel-მა. მოგვიანებით ლულები და მეტალის დანარჩენი ნაწილები სანქტ-პეტერბურგს საჩუქრად გადაეცა 300 წლის იუბილეზე.

ლიტერატურა
----------

* Путеводитель по С.-Петербургу: Репринтное воспроизведение издания 1903 года. — Л.: СП «ИКАР», 1991. ISBN 5-85902-065-1
* Гусаров А.Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5.
**მაქსიმოვის სახლი** (რუს. Дом Максимова) — შენობა დონის როსტოვში. აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში კლასიციზმის სტილში. სახლი არის ქალაქის დღემდე შემონახული ერთ-ერთი უძველესი ქვის შენობა. სახლის პირველი მფლობელი იყო ვაჭარი პ. მაქსიმოვი. ნაგებობას გააჩნია ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

მაქსიმოვის სახლი XIX საუკუნეში
1867 წელს დონის როსტოვის ბაზრის მოედანზე ააშენეს ორსართულიანი შემოსავლების სახლი. იგი ეკუთვნოდა მარცვლეულის ვაჭარ პ. მაქსიმოვს, რომელსაც ეკუთვნოდა ასევე წისქვილები. ზოგიერთი ვარაუდით შენობის არქიტექტორია ტროფიმ შარჟინსკი. 1868 წელს მაქსიმოვის სახლში გაიხსნა სხვადასხვა საზოგადოებრივი ადგილები და სახლში გადავიდა საქალაქო საკრებულო და სხვა სახელმწფოებრივი დაწესებულებები. ქალაქის საკრებულო მაქსიმოვის სახლში დარჩა 1899 წლამდე. 1899 წელს კი მისთვის აშენდა ახალი შენობა დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. 

2000-იან წლებში სახლმა გამოიცვალა რამდენიმე მფლობელი. შენობაში განათავსეს სხვადასხვა მაღაზიები და ოფისები. ამავე პერიოდში დაიწყო დავა მაქსიმოვის სახლის დაცვის შესახებ. 2006 წლის აპრილში დონის როსტოვის ლენინის რაიონის სასამართლომ ძეგლს მიანიჭა კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის სტატუსი. მოგვიანებით პროკურატურა ცდილობდა გადაწყვეტილების გასაჩივრებას. მაქსიმოვის სახლს ჩაუტარდა რესტავრაცია. 2006 წელს შენობაზე დაკიდეს მემორიალური დაფა, მაგრამ 2011 წელს ფასადის რეკონსტრუქციის დროს იგი ჩამოხსნეს.

არქიტექტურა
-----------

სახლი მდებარეობს სტანისლავსკის ქუჩისა და სემაშკოს შესახვევის გადაკვეთაზე. ნაგებობის ფასადი მიმართულია ღვთისმშობლის შობის ეკლესიის მხარეს. შენობა აგებულია გვიანი კლასიციზმის სტილში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 39—40. — ISBN 5-8456-0489-3.
2. 1 2  Кукушин B. C. Русский классицизм // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
3. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-09-28.
4. 1 2  Думские адреса и почти всё о доме Максимова. rostovbereg.ru. ციტირების თარიღი: 2013-10-08.
5. ↑  Беспамятство в законе. Новая газета на Дону (2006-04-16). ციტირების თარიღი: 2013-10-08.
6. 1 2  Олег Петрушин.  (2011-04-21) Дом Максимова низложили. rostov-dom.info. ციტირების თარიღი: 2013-10-08.
დიდგორობა 2012
დიდგორობა 2012
დიდგორობა 2012
**დიდგორობა** — სახალხო დღესასწაული, რომელიც ტარდება 12 აგვისტოს, 1121 წელს მომხდარ დიდგორის ბრძოლაში ქართველთა გამარჯვების აღსანიშნავად. როგორც წესი, დღესასწაულის დროს იმართება სახალხო სეირნობა, ფოლკლორული ანსამბლების კონცერტები, დოღი, ტურნირი ჭიდაობასა და მკლავჭიდში.

ისტორია
-------

ისტორიულად დიდგორობა იყო ხალხური რელიგიური დღესასწაული ქართლში, რომელიც იმართებოდა 7 (20) მაისს დიდგორის ველზე, სოფელ დიღომთან. დღეობაზე მოდიოდნენ დიღმის ხეობის, ქართლ-კახეთის ზოგიერთი სოფლისა და თბილისის მცხოვრებნი. მოსულთა შორის იყვნენ ხელოსნები და ვაჭრები, რომლებიც ჩამოტანილი საქონლით ვაჭრობდნენ. დიდგორის მთის ძირში „მისალოცავში" საკულტო წესები სრულდებოდა. აქვე კლავდნენ შესაწირს, ნათლავდნენ ბავშვებს და მართავდნენ პურობას. დიდგორის მთის წვერზე მხოლოდ ის მლოცველები ადიოდნენ, ვისაც წინასწარ ჰქონდა დათქმული. აქ შემონახულია წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები, რომლის საკურთხეველთან ადრე აღმართული ყოფილა ფალოსის ქვის გამოსახულება (ამჟამად დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში). დღეობაზე იმართებოდა ჯირითი. ყველა მოჯირითეს „მოვიდა გორაზე" (ასე ეწოდებოდა მცირე გორას) ერთხელ მაინც უნდა შეეჭენებინა ცხენი. ქართლის გარდა დიდგორობა ხევსურეთშიც იცოდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *სონღულაშვილი ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 507.

სქოლიო
------

1. ↑  Ambebi.ge, 10:18 / 12-08-2011; „დღეს დიდგორობა აღინიშნება"
2. ↑  „დღეს დიდგორობაა", 12:28 / 12-08-2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დიდება**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დიდება მრავალმნიშვნელოვანი**. |

**დიდება** — ხატის, ღვთაების სადიდებელი გუნდური მღერა-გალობა (ხშირად ფერხულთან ერთად). საეკლესიო დღესასწაულებზე, სახალხო დრეობებში (ალავერდობა, კვირიკობა, მარიამობა, თეთრიგიორგობა, იახსარობა, ლაშარობა, კოპალობა, პირქუშობა) სიმღერა-გალობას ასრულებდა როგორც ვაჟთა, ისე ქალთა ორ-სამხმიანი გუნდი; განსაკუთრებით დამახასიათებელია აღმოსავლეთ საქართველოსათვის. დიდება ერქვა აგრეთვე თეთრი გიორგის სადიდებელ ძველთაძველ, პანტომიმური ხასიათის ქალთა ფერხულს, რომელიც ხშირად ერთვოდა გუნდურ მღერა-გალობას. მუსიკალური ზომა 3/4.

დიდებაზე სიარული გავრცელებული ცრუმორწმუნეობრივი რიტუალი იყო. გამუდმებული გვალვის ან ავდრის დროს ფეხშიშველი ქალები კარდაკარ დადიოდნენ „დიდების" გალობით და ამინდის ღვთაება ლაზარეს (ლაზარობა) გვალვაში წვიმას შესთხოვდნენ, ავდარში — გამოდარებას. შეგროვილი თანხით ნაყიდ „საღვთოს" სწირავდნენ ელიას იმ იმედით, რომ მათ თხოვნას შეისმენდა.

ლიტერატურა
----------

* *ქართული ხალხური პოეზია*, ტ. 1, თბ. 1972;
* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული ხალხური სიმღერა, ტ. 1, თბ. 1960;
* *Аракчиев Д. И.*, Краткий очерк развития грузинской карталино-кахетинской народной песни... М. 1905
* *ჩხიკვაძე გ. გვარამაძე ლ.* ქსე, ტ. 3, გვ. 507, თბ. 1978
**დალია იციკი** (ებრ. דליה איציק; დ. 20 ოქტომბერი, 1952, იერუსალიმი) — ისრაელის დროებითი პრეზიდენტი (25 იანვარი — 25 ივლისი 2007). დაიბადა ერაყული წარმომავლობის ებრაულ ოჯახში. ისტორიული და ფილოლოგიური განათლება მიიღო იერუსალიმის ევროპულ უნივერსიტეტში და პედაგოგის დიპლომსაც დაეუფლა.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

1992 წელს ისრაელის შრომის პარტიის სიით მოხვდა ქნესეთის შემადგენლობაში, სადაც თითქმის ერთდროულად მუშაობდა საფინანსო, განათლებისა და კულტურისა და ქალთა საკითხების კომიტეტში. 1999-2001 წლებში მუშაობდა თავდაცვის სამინისტროში. 2001-2002 წლებში იყო ვაჭრობის მინისტრი, ხოლო 2005 წლის 28 ნოემბრამდე ასრულებდა კომუნიკაციების მინისტრის მოვალეობას. ამავე დღეს მან დატოვა შრომის პარტია და შეუერთდა არიელ შარონის მიერ დაარსებულ პარტიას „კადიმა". 2006 წლის 4 მაისს კი აირჩიეს ისრაელის ახლადარჩეული პარლამენტის სპიკერად. 2007 წლის 25 იანვარს ისრაელის პრეზიდენტის მოშე კაცავის სკანდალური გადადგომის შემდეგ შეუდგა დროებითი პრეზიდენტის ფუნქციების შესრულებას. 25 ივლისს კი პრეზიდენტის მოვალეობები გადააბარა ცნობილ ებრაელ პოლიტიკოსს და ისრაელის ყოფილ პრემიერ-მინისტრს შიმონ პერესს.

ოჯახი
-----

დალია იციკი დალია გათხოვილია ჰყავს, სამი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალია იციკი – ქნესეთის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Skard, Torild (2014) "Dalia Itzik" in *Women of power - half a century of female presidents and prime ministers worldwide*, Bristol: Policy Press, ISBN 978-1-44731-578-0, p. 37

|
|  |
|
| წინამორბედი:მოშე კაცავი | **ისრაელის პრეზიდენტი**2007  | შემდეგი:შიმონ პერესი |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0001 0844 1706
* NLI: 000333570
* VIAF: 160957586
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 160957586

 |
მადნეული საბადო კრივოი-როგთან
**მადნეული საბადოები** — დედამიწის ზედაპირზე ან მის წიაღში დაგროვილი მადნის ბუდობები, რომლებიც სიდიდით, ხარისხისა და განლაგების პირობების მიხედვით ხელსაყრელია დასამუშავებლად.

მადნეული საბადო ერთი ან რამდენიმე მადნეული სხეულისგან შედგება. წარმოიქმნება დედამიწის ქერქში ან ზედა მანტიაში მიმდინარე გეოლოგიური პროცესების შედეგად. არსებობს შავი, ფერადი, მსუბუქი, კეთილშობილი, იშვიათი და რადიაქტიური ლითონების, აგრეთვე გაფანტული და იშვიათ მიწათა ელემენტების მადნეული საბადოები.

შავი ლითონების მადნეულ საბადოს მიეკუთვნება რკინის, მანგანუმის, ქრომის, ტიტანისა და ვანადიუმის საბადოები. ფერადი ლითონის მადნეულ საბადოს — სპილენძის, ტყვიის, თუთიის, კობალტის, ნიკელის, სტიბიუმის საბადოები. მსუბუქი ლითონების მადნეული საბადოები ძირითადად ბოქსიტის დანაგროვებითაა წარმოდგენილი, საიდანაც მოიპოვებენ ალუმინს. იშვით ლითონთა მადნეულ საბადოს ქმნის კალის, ვოლფრამის, მოლიბდენის, ვერცხლისწყლის, ბერილიუმის, ტანტალისა და ნიობიუმის მინერალური დანაგროვები. კეთილშობილ ლითონთა მადნეულ საბადოებს აკუთვნებენ: ოქროს, ვერცხლის, პლატინის და პლატინის ჯგუფის ლითონთა საბადოებს. რადიაქტიურ ლითონთა საბადოებს ქმნის ურანისა და თორიუმის მინერალთა ბუნებრივი დანაგროვები დედამიწის ქერქში. გაფანტული ელემენტების მადნეული საბადოები დამოუკიდებლად არ გვხვდება, ეს ელემენტები უმთავრესად მოიპოვება სხვა ელემენტების მადნეული საბადოებიდან, ძირითადი კომპონენტების პარალელურად. 

გენეზისის მიხედვით მადნეულ საბადოებში განარჩევენ მაგმურ, პეგმატიტურ, პნევმატოლიზურ, ჰიდროთერმულ, დანალექ და მეტამორფოგენულ საბადოებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 342.
**მერაბ ჩუხუა** (დ. 22 თებერვალი, 1964, ზუგდიდი) — ქართველი ფილოლოგი.

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1986–1993 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი, ისტორიულ–ეტიმოლოგიური ლაბორატორიის გამგე; 1990–1991 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი მდივანი; 1992–1993 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტის – ზვიად გამსახურდიას საგანგებო პოლიტიკური რწმუნებული საქართველოში; 1994–1995 წლებში ინგუშეთის რესპუბლიკის ქალაქ ნაზრანის სკოლის პედაგოგი; 2003–2006 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მთის იბერიულ–კავკასიურ ენათა განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი; 2006 წლიდან ქართველურ ენათა განყოფილების გამგე და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი; 2008-2012 წლებში დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. ავტორია 3 მონოგრაფიის, წიგნების და 100–მდე სტატიისა.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბგერათშესატყვისობათა სისტემა ქართველურ-ნახურ ენებში", დაიცვა 2006 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — მერაბ ჩუხუა — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**გოჯიაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოჯიაანების ზემოთ, ნასოფლარ იხინჭის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 3,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით, გარე კედლების წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვაც. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, კარი გარედან შეისრული თაღითაა დასრულებული, ხოლო შიგნით ხის ორი ძელი ახურავს. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზეც გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის მარცხენა მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშია, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ნატეხი ქვით ნაწყობი ტრაპეზი. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. დარბაზი შეისრული ფორმის სხმული კამარითაა გადახურული. შეისრულია კონქის თაღიც. ფასადები ძირითადად სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა მოპირკეთებული. აღმოსავლეთის სარკმლის გადამხურავ ქვაზე, დაბალი რელიეფით, პატარა სწორკუთხა სიბრტყეა გამოყვანილი, რომელშიც სარკმლის ნახევარწრიული თაღია მოქცეული. კედლები დასრულებულია ნატეხი ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. შენობა გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონია რიყის ქვის გალავანი, რომლისგანაც ფრაგმენტებიღაა დარჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 377.
გამომცემლობის შენობა.
**„მერანი"** — როგორც საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის გამომცემლობა დაარსდა 1921 წელს თბილისში. 1925-1931 წლებში გამომცემლობას ეწოდებოდა „ქართული წიგნი", 1932-1942 — „ფედერაცია", 1943-1962 — „საბჭოთა მწერალი". 1963 წელს გამომცემლობები „საბჭოთა მწერალი", „ზარია ვოსტოკა" და „ხელოვნება" გაერთიადნენ ერთ დიდ გამომცემლობად და ეწოდა „ლიტერატურა და ხელოვნება", რომელსაც 1968 წელს, გამომცემლობა „ხელოვნების" გამოყოფის შემდეგ, დაერქვა „მერანი". გამომცემლობას ჰქონდა ქართული და რუსული რედაქციები. „მერანის" პერიოდული გამოცემები იყო ალმანახები „კრიტიკა" და „საუნჯე".

შენობა
------

გამომცემლობა „მერანი" თბილისში, რუსთაველის გამზირის N42-ში მდებარეობს.

შენობა, რომელშიც უწინ გაზეთის „ზარია ვოსტოკა" რედაქცია იყო მოთავსებული 1926-30 წლებში აიგო არქიტექტორ დავით ჩისლიევის პროექტით და კონსტრუქტივიზმის ნიმუშს წარმოადგენს.

შოთა რუსთაველის გამზირზე ნაგებობის ოთხსართულიანი ნაწილი გამოდის, რომელიც ერთიანი დიდი ჰორიზონტალური სარკმლებით არის განხსნილი. რუსთაველის შესახვევისკენ შენობა ხუთსართულიანი ნაწილით არის მიმართული, მისი ფართო სწორკუთხა ღიობების რიტმს ბოლო სართულის შეისრული თაღები ასრულებს.

ლიტერატურა
----------

* „საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი", 2006 წ. მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0
**დიდება** (ინგლ. Glory) — რეჟისორ ედვარდ ცვიკის სამხედრო ჟანრის ფილმი. როლებს ასრულებენ: მეთიუ როდერიკი, დენზელ ვაშინგტონი, კერი ელვისი და მორგან ფრიმენი. სცენარის ავტორია კევინ ჟარი. გადაღებულია სამხედრო პოლკოვნიკის რობერტ გულდ შოუს პირადი წერილებისა და აგრეთვე ლინკოლნ კირსტენისა და პიტერ ბურჰარდის რომანებზე, შესაბამისად, — „დადეთ ეს დაფნის ხე" და „ერთი მამაცური გარღვევა" სცენარის მიხედვით.

ფილმის სიუჟეტი უკავშირდება აშშ-ის არმიის პირველი ოფიციალური ქვედანაყოფის — მასაჩუსეტსის 54-ე მოხალისე ქვეითი ჯარის რეალურ ისტორიას, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო აშშ-ის სამოქალაქო ომში. 54-ე პოლკი იყო აშშ-ის არმიის პირველი ქვედანაყოფი, რომელიც აფრო-ამერიკელებისაგან შედგებოდა.

ფილმი TriStar Pictures-ისა და Freddie Fields-ის ერთობლივი წარმოებისაა და აშშ-ში ვრცელდება Tri-Star Pictures-ს მიერ. აშშ-ში ფილმის პრემიერა შეზღუდული რელიზის სახით შედგა 1989 წლის 14 დეკემბერს, ხოლო ფართო გაყიდვაში გამოვიდა 1990 წლის 16 თებერვალს. შემოსავალმა შეადგინა 26,828,365 აშშ დოლარი. საერთო ბიუჯეტმა შეადგინა 18 მილიონი აშშ დოლარი, ფილმის შემოსავალი კი საშუალო აღმოჩნდა. ფილმისთვის საუნდტრეკი დაწერა კომპოზიტორმა ჯეიმზ ჰორნერმა, Boys Choir of Harlem-ის გუნდთან ერთად, რომელიც გაეშვა 1990 წლის 23 იანვარს.

საშინაო ვიდეო გაავრცელა Sony Pictures Home Entertainment-მა. 2009 წლის 23 იანვარს გამოვიდა Blu-ray-ის ფართოეკრანიანი ვერსია. ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარის პრემიაზე ნომინაციაში: საუკეთესო მონტაჟი და საუკეთესო მხატვრული გაფორმება. ფილმმა არაერთი ჯილდო მოიპოვა. მსახიობმა დენზელ ვაშინგტონმა მოიგო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები ნომინაციაში: მამაკაცის მეორეხარისხოვანი როლი. ფილმმა ასევე მიიღო ოსკარი საუკეთესო ხმისა და ოპერატურისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „დიდება" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დიდება" — Allmovie-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Glory. The Numbers. ციტირების თარიღი: 2010-11-07.
2. ↑  Glory. Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: 2010-11-07.
**დალი ასათაშვილი** (დ. 11 თებერვალი, 1940, თელავი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1965–1968 წლებში იყო ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტუტი რესპუბლიკის კოკჩეტავის რაი–საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების გამგე. 1968–1971 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის ასპირანტი. 1972–1974 წლებში ამავე კათედრის ასისტენტი. 1974–1993 წლებში სუბორდინაციის კათედრის ასისტენტი. 1973–1976 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი. 1977 წლიდან შინაგან სნეულებათა №1 კათედრის დოცენტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის. გამოქვეყნებული აქვს უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტთათვის დამხმარე სასწავლო–მეთოდური ბროშურები. 1951–1953 წლებში გადასახლებული იყო სამხრეთ ყაზახეთში, პახტაარალის რაიონის სოფელ მახტალაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰისტამინის ცვლის ზოგიერთი მაჩვენებლები კუჭისა და 12–გოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 20

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალი ასათაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გოჯი ზურებიანი** (დ. 1906, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1975, იქვე) — ქართველი მთამსვლელი, მეგზური, მთამსვლელობის ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1950).

ბიოგრაფია
---------

ალპინიზმით დაკავდა 1937 წელს. საბჭოთა კავშირში პირველმა განახორციელა ჯგუფთან ერთად კედლოვანი ასვლა სამხრეთ უშბაზე (1937). მონაწილეობდა ა. ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ მცირე (ლეხზირი-ულუყარა) და დიდ (წურუნგალა-აილამა-შხარა) ტრავერსებში (1940), კაკო მარის ხელმძღვანელობით უშბაზე და რამდენიმე უსახელო მწვერვალზე ჩატარებულ ექსპედიციებში (1946–1947), ტრავერსში შხელდაზე (1949). იყო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ტრავერსების კლასში (1950, შხელდა-უშბა). მოპოვებული აქვს ოქროს მედალი შხელდა-უშბის ტრავერსის გავლისათვის (1950).

დაჯილდოებულია (1940, 1943-45) საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს სსრ სპორტკომიტეტების საპატიო სიგელებით, მედლებით „მამაცობისათვის" და „კავკასიის დაცვისთვის". გოჯი ზურებიანი იყო სვანეთის უფროსი თაობის ერთ-ერთი წამყვანი ალპინისტი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 404.
* კავკასიონზე (კრებული), შემდგ. დ. ფურცელაძე, რედ. ნ. კეცხოველი, თბ. 1959.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოჯი ზურებიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გოჯი ზურებიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Заслуженные мастера спорта СССР по альпинизму.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-19. ციტირების თარიღი: 2018-10-31.
2. ↑  Альпинисты Северной Столицы
**მერაბ მაგრაქველიძე** (დ. 20 ოქტომბერი, 1950, ონის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი სამრეწველო საწარმოთა და ქალაქების ელექტრომომარაგების სპეციალობით.

1974-1978 წლებში მუშაობა დაიწყო სსრკ სამინტაჟო და სპეციალურ სამუშაოთა სამინისტროს ამიერკავკასიის სპეციალიზებულ გამშვებ-გამწყობ სამმართველოში ინჟინრად. 1978 წელს გადაყვანილ იქნა სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის სამინისტროს სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „კავკასელექტროქსელმშენი"-ს №8 მოძრავ-მექანიზებულ კოლონაში (ამჟამად შპს „კავკასიონი"), რომელიც აწარმოებდა მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზებისა და ქვესადგურების მშენებლობას. აღნიშნულ ორგანიზაციაში მუშაობდა მშენებელ ოსტატად, უფროს სამუშოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად. მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძრვანელობით აშენებულია მრავალი მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზები და ქვესადგურები 220 კილო ვატი ძაბვიდან 750 კილო ვატი ძაბვის ჩათვლით, არა მარტო საქართველოს, არამედ დ.ს.თ.-ს ქვეყნების მასშტაბითაც კერძოდ, რუსეთის ფედერაციაში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, სტავროპოლისა და კრასნოდარის მხარეში, როსტოვის, რიაზანის, ტამბოვისა და სარატოვის ოლქებში, უკრაინაში, ბელორუსში, მოლდოვაში, აზერბაიჯანსა და სომხეთში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1993 წელს, როდესაც 500 კილო ვატი მაღალი ძაბვის ხაზ „კავკასიონზე", ყარაჩაევო-ჩერქეზეთის ა/რესპუბლიკაში „ნახარის" უღელტეხილზე, ზვავის ჩამოწოლის გამო მთლიანად მწყობრიდან გამოვიდა ხაზის 3 კილომეტრი-იანი მონაკვეთი. საქართველოს შეუწყდა რუსეთიდან ელექტროენერგიის მიწოდება. ამ კრიტიკულ სიტუაციაში, ხაზის აღდგენა, რომელიც ეკუთვნოდა მოსკოვის „შორსგადამცემი" ხაზების მთავარ სამმართველოს, საქართველოს ენერგეტიკისა და ელექტროფიკაციის მთავარი სამმართველოს („საქმთავენერგოს") თხოვნით, დაევალა შპს „კავკასიონს". მისი ხელმძღვანელობით უმოკლეს ვადაში აღდგენილ იქნა დაზიანებული მონაკვეთი და საქართველოს ელექტროენერგიის მიწოდება ჩვეულებრივ რეჟიმში აღდგა. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები, ასევე საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 173-174

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მერაბ მაგრაქველიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გუნიაყალას წარწერა** — ხელის გამოსახულებიანი სტელა (ჴელი), სამეფო მიწათმფლობელობის დამადასტურებელი იურიდიული დოკუმენტი. აღმოჩენილია ისტორიულ თრიალეთში (სოფელი გუნიაყალა, ახლანდ. სამება, წალკის მუნიციპალიტეტი) 1936 წელს ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვანელი — გიორგი ჩიტაია). დაცულია თბილისში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

ექსპონატი წარმოადგენს მოვარდისფრო ქვის ოთხკუთხად გათლილ სტელას ზომით 133 სმ × 80 სმ × 20 სმ. მის ზედაპირზე, შუა ნაწილში, გამოსახულია დაბალი რელიეფით შესრულებული გაშლილი ხელი (მეფის ძალაუფლების მატერიალური ნიშანი) და სამეფო ნიშანი. ორივე დეტალი ჩასმულია თაღოვან ლილვისებურ ჩარჩოში. მის მარცხნივ და მარჯვნივ ამოკვეთილია 10-სტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „სახელითა ღმრთისაჲთა, ბრძანებითა ღმრთის სწორთა თამარისა და გიორგისითა, ჭყონდიდელის, ზაქარია, შალვა, ოვსიყმა, ვაჩესითა, ჯალაბაჲს მოჭირვებითა, სანობაჲს ძისა ინაჲსა ველითა დაჲსუა ჴელი ესე ღმრთისა სწორთა მეფეთ მეფისა გიორგისი." |
|  |  |

სტრიქონები გადადის ჩარჩოს ერთი გვერდიდან მეორეზე. წარწერას, ხელისა და სამეფო ნიშნის გამოსახულებას, თავის მხრივ, შემოუყვება შეწყვილებული ლილვის ჩარჩო. წარწერის ფართობი: მარცხენა მხარეზე — 43,5 სმ × 11,5 სმ; მარჯვენა მხარეზე — 40 სმ × 9,6 სმ; გრაფემების სიმაღლე — 2,5–3 სმ; განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს. ქარაგმის ნიშნად ნახმარია კლაკნილი, კიდურწერტილოვანი განივი ხაზი. დამწერლობა კიდურწერტილოვანია, თარიღდება შინაარსისა და პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით. წარწერაში მოხსენიებული არიან თამარ მეფე და მისი ძე გიორგი IV (ლაშა-გიორგი). ამ უკანასკნელის მეფედ იხსენიება მიუთითებს, რომ წარწერა შესრულებულია თამარისა და გიორგის თანამოსაყდრეობის პერიოდში. თამარისა და გიორგის შემდეგ იერარქიული თანმიმდევრობით დასახელებული არიან სამეფოს უმაღლესი მოხელეები: 1. ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი (სახელის გარეშე); 2. ამირსპასალარი ზაქარია მხარგრძელი; 3. მანდატურთუხუცესი შალვა ახალციხელი; 4. მეჭურჭლეთუხუცესი ოვსიყმა; 5. მსახურთუხუცესი ვაჩე. ბოლოს, წარწერაში მოხსენიებული არიან ძეგლის დადგმის მოთავე ჯალაბა და ოსტატი სანობას ძე ინა.

ლიტერატურა
----------

* *ოთხმეზური გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 211.
* ბარდაველიძე ვ. ჩიტაია გ. ქართული ხალხური ორნამენტი, I. ხევსურული, თბ. 1939;
* ბაქრაძე ა. XIII საუკუნის წარწერა გუნია-ყალადან, «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწ. მუზეუმის მოამბე», 1953, ტ.17;
* მუსხელიშვილი ლ. თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, იქვე, 1940, ტ. 10;
* ოთხმეზური გ. XII–XIII სს-ის მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები როგორც საისტორიო წყარო, თბ. 1981;
* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების კატალოგი, შედგ. ა. ბაქრაძისა და ს. ბოლქვაძის მიერ, თბ. 1953;
* ცისკარიშვილი ვ. ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, თბ. 1959;
* Меликсет-Бек Л. Рельефы руки на памятниках материальной культуры феодальной Грузии, «მასალები საქართველოს ეთნოგრაფიისათვის», 1957, ტ. 9;
**მარგარინი** (ფრანგ. margarine < ბერძ. margaros — „პერლამუტრი") — საკვები პროდუქტი. მცენარეული ზეთების, ცხოველური ცხიმების, რძის, გემოვანი, არომატული და ზოგიერთი სხვა ნივთიერებების ნარევი. ფიზიკური თვისებებით, ქიმიური შემადგენლობით, გემოთი და ნოყიერებით კარაქის მსგავსია. ამზადებენ რძის მარგარინს, კულინარიულ მარგარინს (მცენარეული ზეთებისა და ცხოველური ცხიმების ნარევი) და ფხვილისებრ მარგარინს, რომელსაც საკვები კონცენტრატების დასამზადებლად და საველე პირობებში საჭმლის მოსამზადებლად იყენებენ.

მარგარინის წარმოებაში იყენებენ ნატურალურ და ჰიდროგენიზებულ მცენარეულ ზეთს (მზესუმზირის, ბამბის, სოიისა და სხვა), ცხოველურ ცხიმს (ძროხის, ცხვრის, ღორის, ძვლის, აგრეთვე ვეშაპის ჰიდროგენიზებულ ცხიმს). ცხიმების რაფინირებისა და დეზოდორაციის შემდეგ ღებულობენ ღია ფერის დაბალი მჟავიანობის პროდუქტს, რომელსაც არ აქვს ცხიმისათვის დამახასიათებელი გემო და სუნი. რძეს უმატებენ ცხიმს და საჭირო გემოსა და არომატისათვის ადედებენ რძემჟავა ბაქტერიებით. მარგარინის დასამზადებელი ემულსიის მისაღებად იყენებენ ემულგატორებს (მაგალითად, მცენარეული ზეთისაგან მიღებულ ფოსფატიდურ კონცენტრატს და მშრალ რძეს). გემოს გასაუმჯობესებლად მარგარინს უმატებენ მარილს (0,2-0,7%), შაქარს, ზოგჯერ — კაკაოს, ყავას, ვანილინს, ლიმონის ესენციას. საჭირო ფერისა და არომატის მისაცემად, ბიოლოგიური ღირებულების გასაზრდელად მარგარინს უმატებენ აგრეთვე კარაქს, ნაღებს, საკვებ არომატულ ნივთიერებებს, ვიტამინებს. რძის მარგარინის დამზადებისას რძეს, ემულგატორს, წყალხსნარებსა და სხვა შემადგენელ კომპონენტებს ურევენ ერთმანეთში. კულინარიული მარგარინის დამზადების ტექნოლოგია მოსამზადებელ პროცესებთან ერთად მოიცავს მისი შემადგენელი ნაწილების არევას, გაცივებას და ცხიმოვანი ნარევის კრისტალიზაციას. ფხვნილისებრ მარგარინს ღებულობენ ემულსიის გაფრქვევითა და გაშრობით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 429.
**დასავლეთი შელფური მყინვარი** (ინგლ. West Ice Shelf) — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შელფური მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება დეივისის ზღვა, დასავლეთით თანამეგობრობის ზღვა, ხოლო სამხრეთით ლეოპოლდისა და ასტრიდის ნაპირი და პრავდის ნაპირი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 25–100 მ.

დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 580 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 65–95 კმ-ზე. ყინულის სისქე 100–580 მ. ფართობი 36 ათ კმ². მრავალ ადგილას დასერილია ნაპრალებითა და ჩანაქცევებით. ცენტრალურ ნაწილში აღმართულია ყინულქუდები, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან 200 მ აღწევს. მოხაზულობა შეცვლილია ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

1901–03 წლებში დასავლეთი შელფური მყინვარი აღმოაჩინა და სახელი უწოდა ერიხ დრიგალსკის გერმანულმა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ. 1957–60 წლებში დეტალურად გამოიკვლია საბჭოთა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ. 1960 წლის მაის-ივლისში მყინვარის ცენტრალურ ნაწილში მუშაობდა საბჭოთა მეტეოროლოგიური სადგური „დრუჟბა". 1964–91 წლებში აისბერგების მოწყვეტის გამო მყინვარის ფართობი არსებითად შემცირდა, შემდგომ კვლავ აღდგა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Западный шельфовый ледник | Большая российская энциклопедия
2. ↑  Труды Советской антарктической экспедиции. Том 36, Морской транспорт, 1965

შენიშვნა
--------

1. ↑  მყინვარის მორფომეტრიული მონაცემები ახალი კვლევების შესაბამისად, შესაძლოა განსხვავებულ სურათს იძლეოდეს.
მადიარების შვიდი ბელადი - *უნგრეთის დასურათებული ქრონიკა*
ბელადები. დეტალი არპად ფესტის პანორამადან - *უნგრელების ჩამოსვლა*.
**მადიარების შვიდი ბელადი** — უნგრელების შვიდი ტომის ბელადი, 895 წელს მათ მიერ შუა დუნაის დაბლობის დაკავების დროს. ბიზანტიის იმპერატორი კონსტანტინე VII შვიდ ტომს მოიხსენიებს წყაროში - *იმპერიის მართვის შესახებ*, სადაც ასევე მოცემულია უნგრელების დასახლებების სახელებიც.

კონსტანტინე VII არ იძლევა ბელადების სახელებს, თუმცა აღწერს მათი ლიდერობის ზოგიერთ ასპექტს.

### ანონიმური წყაროების მიხედვით

*Gesta Hungarorum*-ის ანონიმური ავტორი ასახელებს ბელადების შემდეგ სახელებს.

* ალმოში, არპადის მამა
* ელოდი, შაბლოჩის მამა
* კონდი (*Kond*, *Kund*), კურსანის და კაპლონის მამა
* ონდი, ეტეს მამა
* ტასი, ლელის მამა
* ჰუბა
* ტოჰოტომი (*Töhötöm*), ხორკას მამა

სავარაუდოდ ეს სია შეესაბამება რეალურად არსებული ბელადების სახელებს, თუმცა არაა ცნობილი შუა დუნაის დაბლობის დაპყრობის დროს ყველა მათგანი იყო ბელადი თუ არა,[1] რადგაან კონსტანტინე VII ტასს მოიხსენიებს არპადის შვილიშვილად. ბელადებს შორის კავშირები წარმოადგენს დავის საგანს.

### სიმონ კეზას მიხედვით

უნგრელი მემატიანე სიმონ კეზა იძლევა ბელადების შემდეგ სახელებს:

* არპადი, ალმოშის შვილი, ელოდის შვილი, იდეკის შვილი
* შაბლოჩი
* დიულა
* ორსი
* კონდი (*Kond*, *Kund*), კურსანის და კაპლონის მამა
* ლელი
* ვერბულშუ ("სისიხლის მსმელი")

ეს სია უფრო მეტი მითოლოგიური ელემენტების შემცველია და ნაკლბად სანდოა ვიდრე ანონიმუსის წყარო.

სქოლიო
------

1. ↑  Györffy György. *István király és műve*.  Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2.
დენიელ ლიბესკინდი
იმპერიული ომის მუზეუმის ჩრდ. ფასადი, მანჩესტერი
**დენიელ ლიბესკინდი** (ინგლ. Daniel Libeskind; დ. 12 მაისი, 1946, ლოძი, პოლონეთი) — ნაცისტთა ჰოლოკოსტს გადარჩენილ ებრაელთა შვილი, აშშ-ის ნატურალიზებული მოქალაქე 1965 წლიდან, არქიტექტორი.

განათლება
---------

სწავლობდა ბრონქსის საშუალო სკოლაში. შემდეგ ისრაელში აგრძელებს მუსიკის სწავლას და აკორდეონის ვირტუოზი შემსრულებელი ხდება ნიუ-იორკში პრესტიჟულ კუპერის ხელოვნებისა და მეცნიერების განვითარების გაერთიანებაში არქიტექტურის ხარისხისთვის სწავლის დაწყებამდე. 1972 წელს ესექსის უნივერსიტეტის ხარისხს იღებს არქიტექტურის ისტორიასა და თეორიაში. 1989 წლიდან ბერლინში ცხოვრობს მეუღლესა და სამ შვილთან ერთად. მისი არქიტექტურა გამოირჩევა არასწორი კუთხეებით, გადამკვეთი გეომეტრიული ფიგურებით და წყვეტილი ხაზებით, მანერით, რომელიც გამუდმებით იპყრობს გარშემომყოფთა ყურადღებას. მისი ძირითადი ნამუშვრები მუზეუმებისა და გალერეების შენობებია.

პროექტები
---------

### დასრულებული

* ებრაული მუზეუმი (ბერლინი), გერმანია;
* ფელიქს-ნუსბაუმ-ჰაუსი, ოსნაბრიუკი, გერმანია;
* იმპერიული ომის მუზეუმი (მანჩესტერი), დიდი ბრიტანეთი;
* ლონდონის მეტროპოლიტენის უნივერსიტეტი, მაგისტრანტთა ცენტრი, ჩრდ. ლონდონი;
* დანიის ებრაული მუზეუმი (კოპენჰაგენი).

### დამუშავების პროცესშია

* დენვერის ხელოვნების მუზეუმი, დენვერი;
* ონტარიოს სამეფო მუზეუმი, ტორონტო;
* ფრიდომ ტაუერი, ნიუ-იორკი (ნაწილობრივ სახეცვლილი პროექტით);
* ბარბარა ვეილის გალერეა, ესპანეთი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიბესკინდის პროექტები დაარქივებული 2007-07-07 საიტზე Wayback Machine.
მაიკლ კოლინზი, 1922 წელი
**მაიკლ კოლინზი** (ირლ. Mícheál Ó Coileáin; დ. 16 ოქტომბერი, 1890 — გ. 22 აგვისტო ,1922) — ირალანდიელი რევოლუციონერი და პოლიტიკოსი. ირლანდიის ეროვნული გმირი. ფინანსთა მინისტრი 1919-1922 წლებში და დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე 1922 წლის იანვრიდან გარდაცვალებამდე. იბრძოდა ირლანდიის დამოუკიდებლობისათვის მე-20 ს-ის დასაწყისში. 1916 წლის აჯანყების შემდეგ ინგლისის ციხეში მოხვდა, საიდანაც ყველასთვის გასაკვირად 1918 წელს გაათავისუფლეს. განთავისუფლების შემდეგ მან წამოიწყო პარტიზანული ომი. ამ ომისა და საერთაშორისო მდგომარეობის შედეგად დიდმა ბრიტანეთმა მოლაპარაკება დაიწყო მეამბოხეებთან. 1921 წლის შეთანხმების თანახმად იქმნებოდა ირლანდიის რესპუბლიკის ნაცვლად ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფო. გარდა ამისა ქვეყნის ჩრდილოეთით მნიშვნელოვანი ტერიტორია ბრიტანეთს რჩებოდა. ამგვარი ფორმულირება არ მოსწონდა მეამბოხეთა ნაწილს და არ ეთანხმებოდა მას. შედეგად გამწვავებული პოლიტიკური სიტუაციის გამო კოლინზი იძულებული გახდა მეამბოხეები, რომელთაც უკვე დაკავებული ჰქონდათ მნიშვნელოვანი შენობები, იქიდან გამოედევნა ახლად შექმნილი თავისუფალი სახელმწიფოს არმიის მეშვეობით. მაიკლ კოლინზი მოკლეს მეამბოხეებმა 1922 წელს როდესაც ის მიემართებოდა ფაქტობრივად უკვე დამარცხებულ მეამბოხეთა ლიდერთან. მის დაკრძალვას 500 000 ადამიანი დაესწრო.

ლიტერატურა
----------

* Coogan Tim Pat. Michael Collins: The Man Who Made Ireland. — Palgrave Macmillan, 2002. — ISBN 0-312-29511-1.



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პოლიტიკური მოღვაწის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მატიე ფლამინი** (ფრანგ. Mathieu Flamini; დ. 7 მარტი 1984, მარსელი, საფრანგეთი) — ფრანგი ნახევარმცველი, რომელიც ამჟამად იტალიურ „მილანში" გამოდის.

მატიემ კარიერა მშობლიურ მარსელში დაიწყო და ადგილობრივი „მარსელის ოლიმპიკის" ახალგაზრდულ გუნდში ჩაირიცხა. ძირითად გუნდში მისი დებიუტი 2003 წლის 20 დეკემბერს შედგა, იმ მატჩში „მარსელმა" „ტულუზა" 1-0 დაამარცხა. ამ სეზონში ფლამინიმ იმდენი მოახერხა, რომ ძირითად გუნდთან ერთად 14 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. მან მსოფლიო ყურადღება უეფას თასის ნახევარფინალში მიიქცია, როდესაც მისმა გუნდმა „ნიუკასლ იუნაიტედი" დაამარცხა და ფინალში გავიდა. მატიემ გადამწყვეტ მატჩშიც კარგად ითამაშა, მაგრამ ეს არასაკმარისი აღმოჩნდა და „მარსელი" „ვალენსიასთან" დამარცხდა, ანგარიშით 0-2. ის საკმაოდ ახალგაზრდა იყო, ამიტომ გუნდმა არ შესთავაზა მას ხანგრძლივი კონტრაქტი.

არსენალი
--------

2004 წლის 23 ივლისს მატიეს პროფესიონალური კონტრაქტი პრემიერ-ლიგის დიდი ოთხეულის წევრმა, „არსენალმა", გაუფორმა. მისი დებიუტი იმავე წლის 15 აგვისტოს შედგა, როდესაც „მეთოფეებმა" „ევერტონი" გაანადგურეს 4-1. იმ სეზონში ფლამინიმ ძირითადში მატჩი 9-ჯერ დაიწყო, 12-ჯერ კი შეცვლაზე შევიდა.

მომდევნო სეზონში დიდი ტრავმიანობის (გუნდს გამოაკლდნენ: ეშლი კოული, გაელ კლიშე, პასკალ ციგანი, ლორენი და კერეა გილბერტი) გამო დაცვითი სტილის ნახევარმცველ ფლამინის მარჯვენა მცველად მოუწია თამაში. მან იმ წლის ყველაზე მნიშვნელოვან მატჩშიც მიიღო მონაწილეობა. ჩემპიონთა ლიგის ფინალში „ბარსელონას" წინააღმდეგ ის 76-ე წუთზე შევიდა მინდორზე.

მომავალი სეზონიც საკმაოდ წარმატებული გამოვიდა მისთვის, მან ძალიან კარგი დუეტი შექმნა სესკ ფაბრეგასთან. მაგრამ ეს წელი ბოლო გამოდგა მის ლონდონურ კარიერაში. მისი ბოლო ინგლისური სიტყვები კი ასეთი იყო: „არსენალი ჩემს გულშია და ის მუდამ იქ დარჩება! მე ყოველთვის არსენალის დიდ ფანატად დავრჩები და წასვლა ადვილი ნამდვილად არაა".

მილანი
------

„მილანში" ფლამინი 2008 წლის 5 მაისს გადავიდა და „არსენალი" მის სანაცვლოდ 4 წლის განმავლობაში 5.6 მილიონს იღებდა. მატიემ 84 ნომერი აირჩია. სერია A-ში მისი დებიუტი 2008 წლის 30 აგვისტოს შედგა და როსონერიმ ის მატჩი „ბოლონიასთან" დათმო 1-2. სეზონის პირველი ნახევარი არცთუ ისე წარმატებული გამოდგა მატიესთვის, მაგრამ მეორე ნახევარში მას ისევ ტრავმიანობამ უშველა, „მილანს" მარცხენა ფლანგზე აღარავინ დარჩა, ამიტომაც ჯანლუკა ძამბროტამ მარცხნივ გადაინაცვლა, მარჯვენა ფლანგი კი ფლამინის ჩააბარა.

2009-2010 წლების სეზონში მან ნომერი შეიცვალა და გუნდიდან წასულ ემერსონს 5-ნომრიანი მაისური ჩამოართვა.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

ფლამინი ნაკრებში პირველად რაიმონ დომენეკმა მიიწვია ამხანაგური მატჩისთვის არგენიტინის წინააღმდეგ. მისი სანაკრებო დებიუტი კი 2007 წლის 16 ნოემბერს შედგა ამხანაგურ მატჩში მაროკოს წინააღმდეგ.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არსენალი ლონდონი  – მიმდინარე შემადგენლობა |
| --- |
|  |
| 

2 დებიუში ·
6 კოსელნი ·
9 ლაკაზეტი ·
13 ოსპინა ·
14 ობამეიანგი ·
16 ჰოლდინგი ·
17 ივობი ·
18 მონრეალი ·
20 მუსტაფი ·
22 დ.სუარესი ·
23 უელბეკი ·
24 ბელერინი ·
25 ჯენკინსონი ·
29 ჯაკა ·
31 კოლაშინაცი ·
33 ჩეხი ·
35 ელნენი ·
მწვრთნელი: მიკელ არტეტა
 |

 |
**დავით დარისპანის ძე დონდუა** (დ. 15 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 3 ოქტომბერი], 1898, ქუთაისი, — გ. 1 მაისი, 1958, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სკოლის დამსახურებული მასწავლებელი (1945). ასწავლიდა ქუთაისისა და თბილისის სკოლებში.

ბიოგრაფია
---------

1943 დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიულ-გეოლოგიური ფაკულტეტი. დავით დონდუა სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს პედაგოგიკის სამეცნიერო-საკვლევ ინსტიტუტსა და მასწავლებელთა დახელოვნების ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, გეოგრაფიული კაბინეტის გამგედ, და ხელმძღვანელობდა გეოგრაფიის მასწავლებელთა გადასამზადებელ კურსებს. კითხულობდა გეოგრაფიული სწავლების მეთოდიკის კურსს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თელავისა და გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში. აქტიურად მონაწილეობდა სრულიად საქართველოს წერა-კითხვის უცოდინარობის სალიკვიდაციო საზოგადოების მუშაობაში.

იყო საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების თავმჯდომარის მოადგილე (1940–1954). გამოქვეყნებული აქვს გეოგრაფიის დაწყებითი კურსის პროგრამები, მეთოდური წერილები, მეცნიერული შრომები. ხელმძღვანელობდა სასწავლო გეოგრაფიული რუკების ქართულ ენაზე გამოცემას, გეოგრაფიული ნომენკლატურის ქართული ტრანსკრიფციის დადგენას. 

1926 წლიდან ქართული სკოლის დაწყებით კლასებში მისი სახელმძღვანელოთი („წყარო"), ისწავლებოდა გეოგრაფია და ბუნებისმეტყველება. ავტორია საბავშვო ზღაპრების სერიისა „სურათები-ზღაპრები" (1916–1924).

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

თხზულებები
----------

* საქართველოს დედაქალაქი ტფილისი, ტფ. 1923;
* ჩვენი მხარე ქართლი. მხარეთმცოდნეობითი ნარკვევი, ტფ. 1925;
* სამხედრო გეოგრაფია, მისი არსი და თემატიკა, თბ. 1942;
* როგორ ავგეგმოთ გარემო, თბ. 1943.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 619.
* გარსევანიშვილი, ე. დავით დონდუა, თბ. 1978.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით დონდუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მადამ ბოვარი** (ფრანგ. Madame Bovary) — გიუსტავ ფლობერის რომანი. მისი სრული სახელია „მადამ ბოვარი – პროვინციული ზნე-ჩვეულებები". მეორე სათაური მკითხველს განუმარტავს ნაწარმოების არსს. რომანში ნაჩვენებია, თუ როგორ უხუთავს ადამიანს სულს დამყაყებული პროვინციული ყოფა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ნაწარმოების მთავარმა მოქმედმა პირმა — ემამ ვერ ჰპოვა იდეალი ვერც მეუღლეში და ვერც თაყვანისმცემლებში. მისმა ცხოვრებამ რთული ხასიათი მიიღო, სადაც ზნეობრივი და უზნეო საქციელი გადაეხლართა ერთმანეთს. ემამ ყველაფერზე გული აიცრუა და ცხოვრება თვითმკვლელობით დაასრულა. ფლობერისთვის ემა განზოგადებული სახეა, ამიტომაც ავტორმა აღნიშნა: „ჩემი ემა ტირის საფრანგეთის ყოველ პროვინციულ ქალაქში".

კრიტიკული გამოხმაურება
----------------------

„მადამ ბოვარი" ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რომანად და პროზის იდეალურ ნიმუშად მიიჩნევა. ჰენრი ჯეიმზი რომანის შესახებ წერდა: „მადამ ბოვარს აქვს ის სრულყოფილება, რომელიც მას შეუდარებელს ხდის." ნაბოკოვი წერდა, რომ ამ რომანში „სტილისტური თვალსაზრისით, პროზა პოეზიის დანიშნულებას აღასრულებს." მილან კუნდერა თავისი რომანის „ხუმრობა" შესავალ ნაწილში აღნიშნავს, რომ „ფლობერის შემოქმედებამ პროზის ესთეტიკური არასრულფასოვნების სტიგმა დაამსხვრია. „მადამ ბოვარის" შემდეგ პროზა პოეზიის ტოლფას ხელოვნებად ითვლება." ჯულიან ბარნსმა „მარამ ბოვარს" ყველა დროის საუკეთესო რომანი უწოდა.

ლიტერატურა
----------

* **ნაირა მამუკელაშვილი**, *ახალი ისტორია (მეცხრე კლასის სახელმძღვანელო)*, თბ. 1998 წელი, გვ. 97.

სქოლიო
------

1. ↑  James, Henry (1914). *Notes on Novelists*. New York:  Charles Scribner's Sons,   გვ. 80.
2. ↑  Quoted by Malcolm Bowie, *Introduction to Madame Bovary*, translated by Margaret Mauldon, Oxford University Press, 2004, p. vii
3. ↑  Kundera, Milan (1992). *The Joke*.
4. ↑  ბარნსი, ჯულიან (18 November 2010). „Writer's Writer and Writer's Writer's Writer". *London Review of Books*. **32** (22): 7–11.
ოქროს მადანი
**მადანი** — ლითონის შემცველი ბუნებრივი მინერალური წარმონაქმნი, რომლისგანაც ლითონის მოპოვება ტექნიკურად შესაძლებელი და ეკონომიკურად ხელსაყრელია. მადანს უწოდებენ, აგრეთვე, ზოგიერთ არალითონურ მინერალურ ნედლეულსაც (მაგ.: გოგირდის, გრაფიტის, ბარიტის მადანი).[1]

განარჩევენ მონომინერალურ მადანს, რომელიც ერთ მადნეულ მინერალს შეიცავს და პოლიმინერალურ მადანს, რომელიც რამდენიმე სასარგებლო და თანმხლებ (როგორც წესი ძარღვულ) მინერალს შეიცავს.[1]

სხვადასხვა საბადოთა და ლითონთა მადანში მადნეულ და ძარღვულ მინერალებს შორის რაოდენობრივი შეფარდება მნიშვნელოვნად მერყეობს. მკვიდრ ქანებში განლაგებული მადანი **მკვიდრია**. გადარეცხვის შედეგად - მდინარეულ, ტბიურ, ზღვიურ დანალექებში დაგროვილი მადანი კი - **ქვიშრობულია.** მადნეული კომპონენტის შემცველობის მიხედვით გამოყოფენ მდიდარ და ღარიბ მადნებს.[1]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია მადნებზე (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ.6. თბილისი 1983. გვ: 341. სიტყვა *მადანი*

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 6. თბილისი 1983. გვ: 341. სიტყვა *მადანი*

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მადანი***
**მანიჩ-გუდილო** (რუს. Маныч-Гудило) — დიდი მარილიანი ტბა რუსეთში, ყალმუხეთის, სტავროპოლის მხარისა და როსტოვის ოლქის ტერიტორიებზე. მდებარეობს კუმა-მანიჩის ღრმულის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 12,8 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 344 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 8 მ. გადაჭიმულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ. ნაპირები დაჭაობებულია. სანაპირო ხაზი ძლიერ არის შეჭრილ-შემოჭრილი. ტბიდან გამოედინება მდინარე მანიჩი, რომელიც ერთვის მდინარე დონს. საზრდოობს თოვლის წყლით. წყლის დონე მაღალია მარტსა და მაისში, დაბალია ოქტომბერ-დეკემბერში. არ იყინება ყოველ წელს, იძგიფება საშუალოდ 2,5 თვე. არის რამდენიმე კუნძული. ყველაზე დიდი კუნძულები განლაგებულია ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აღსანიშნავია კუნძულები ვოდნი და პტიჩი. მანიჩ-გუდილო რელიქტური წარმოშობისაა; წარმოადგენს დიდი წყალსატევის რელიქტს, რომელიც ისტორიამდელ დროში აერთებდა კასპიისა და შავ ზღვებს. მანიჩ-გუდილოდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით განლაგებულია მარილიანი ტბები პატარა მანიჩი და მწარე-მლაშე ტბა მანიჩი. 1930-იან წლებში შევიდა პროლეტარსკის წყალსაცავის შემადგენლობაში. ტბის სიახლოვესაა დასახლებული პუნქტები. 1994 წლის 13 სექტემბრიდან ტბა დაცულია რამსარის კონვენციით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანიჩ-გუდილო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Маныч-Гудило | Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
2. ↑  Маныч-Гудило | Большая советская энциклопедия
3. ↑  Lake Manych-Gudilo | Ramsar Sites Information Service
**დავით მარგოშვილი** (დ. 11 აგვისტო, 1980, ახმეტა) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ევროპის გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2003, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი, 66 კგ), მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი (2002, გუნდური; ბაზელი, შვეიცარია), ევროპის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი ( 2001 , პარიზი, საფრანგეთი; 2003, დიუსელდორფი, გერმანია, 66 კგ), მსოფლიო თასის ორგზის გამარჯვებული (2000, 2003, თბილისი, 66კგ), სამგზის მსოფლიო თასის ვიცე-ჩემპიონი ( 2002, თბილისი, 2004, პარიზი, საფრანგეთი, 66 კგ; 2006, პარიზი, საფრანგეთი 73 კგ), ევროპის ჩემპიონი (ჭაბუკები, 1998 ; ბუქარესტი, რუმინეთი, 60 კგ). ამასთან ერთად იგი არის შეიარაღებული ძალების II მსოფლიო თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (1999, ზაგრები, ხორვატია, 66კგ) და 2004 წლის ათენის ოლიმპიადის მონაწილე (დამარცხდა III ადგილისთვის შეხვედრაში).

ძირითადი შედეგები
-----------------

| დისციპლინა | ადგილმდებარეობა | ტურნირი | წონითი კატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ძიუდო | ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი | ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2003 | -66 კგ | 01 ﻿1st |
| ძიუდო | ბაზელი, შვეიცარია | მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2002 | -66 კგ | 02 ﻿2nd |
| ძიუდო | დიუსელდორფი, გერმანია | ევროპის ჩემპიონატი 2003 | -66 კგ | 02 ﻿2nd |
| ძიუდო | პარიზი, საფრანგეთი | ევროპის ჩემპიონატი 2001 | -66 კგ | 02 ﻿2nd |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მარგოშვილი[*მკვდარი ბმული*] — ქართული სპორტი
**მედეა სიმონის ასული გონგლიაშვილი** (დ. 10 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 23 თებერვალი, 2012, იქვე) — ქართველი პიანისტი, ესტრადის კონცერტმაისტერი. საქართველოს სახელმწიფო არტისტი (1984).

ბიოგრაფია
---------

1951 წელს დაამთავრა თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელმწიფო ცენტრალური სამუსიკო სკოლა. 1956 წელს — თსუ-ის ფიზიკის ფაკულტეტი (გეოფიზიკოსის სპეციალობით). 1956–1968 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ფიზიკის კათედრაზე. პარალელურად, როგორც პიანისტი, უკრავდა ამავე ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრში (ხელმძღვ. ი. ტუღუში ). 1961 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა საესტრადო მომღერალთან კონცერტმაისტერად. 1968 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის კონცერტმაისტერია. ძირითადად მუშაობდა ნანი ბრეგვაძესთან. მასთან ერთად საგასტროლოდ იმოგზაურა სსრკ ქალაქებში და საზღვარგარეთ. მისი შესრულება გამოირჩევა მაღალი პროფესონალური კულტურით, რბილი, ფაქიზი ჟღერადობით, ნაწარმოების არსში ღრმა წვდომით, მომღერალთან სანიმუშო თანახმიერებით. ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მოსკოვის VI მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატი (1957).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 96.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მედეა გონგლიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დავით ნადაშვილი** (დ. 10 იანვარი, 1963, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის VII მოწვევის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1963 წლის 10 იანვარს, ქალაქ რუსთავში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1979–1983 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის მუშა. 1983-1985 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1985–1988 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის ტექნიკოსი. 1988–1990 წლებში — საფეხბურთო კლუბი „გორდა"-ს მთავარი ბუღალტერი. 1990 წელს — მეტალურგთა კულტურულ–კომერციული ცენტრის მთავარი ბუღალტერი. 1990–1995 წლებში იყო რუსთავის საზღვარგარეთთან ურთიერთობის სამმართველს მთავარი სპეციალისტი. 1995 წელს — რუსთავის მერიის მცირე ბიზნესის და კომერციის დეპარტამენტის მთავარი ბუღალტერი. 1995–2003 წლებში — ს/ს „ხალიბი"-ის საბუღალტრო–ეკონომიური სამსახურის უფროსი და ფინანსური მენეჯერი. 2003–2004 წლებში იყო გარდაბნის რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე. 2004 წელს — საქართველოს ადმინისტრაციულ–ტერიტორიულ ერთეულებში (ბოლნისი, გარდაბანი, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული, წალკა, რუსთავი) საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის პირველი მოადგილე. 2004–2005 წლებში — გარდაბნის რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით გამგებლის მოვალეობის შემსრულებელი. 2005–2006 წლებში — რუსთავის მერის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით მერის მოვალეობის შემსრულებელი. 2006-2008 წლებში იკავებდა რუსთავის მერის თანამდებობას. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (რუსთავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ნადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ნადაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-05-02 საიტზე Wayback Machine.
საად ზაღლული
**ეგვიპტის აჯანყებები 1919, 1921** — ეგვიპტელთა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყებები ინგლისელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. 1919 წლის აჯანყებას წინ უძღოდა „ვაფდის" პარტიის ხელმძღვანელის საად ზაღლულის დაპატიმრების გამო 9 მარტს კაიროში გამართული მასობრივი დემონსტრაცია. 10 მარტს გაიფიცნენ კაიროს მუშები. გაფიცულთა და დემონსტრანტთა დახვრეტამ (1919 წლის 11 მარტი) გამოიწვია აჯანყება, რომელმაც 12 მარტს თითქმის მთელი ეგვიპტე მოიცვა. 18 მარტისათვის ზემო ეგვიპტეში მყოფი ინგლისური გარნიზონის ნაწილი გააძევეს, ნაწილს კი ალყა შემოარტყეს. ქვემო ეგვიპტეში აჯანყებულებმა გაათავისუფლეს რაიონების მნიშვნელოვანი ნაწილი, მრავალ ქალაქსა და სოფელში შეიქმნა რევოლუციური ხელისუფლების ორგანოები. ინგლისელებმა ეგვიპტეში თავი მოუყარეს დიდ არმიას და აჯანყება ჩაახშეს. ცალკეული ბრძოლები აპრილის ბოლომდე გრძელდებოდა, ხოლო 1919 წლის სექტემბერ-ნოემბერში დიდი რევოლუციური ბრძოლები გაიმართა კაიროსა და ალექსანდრიაში. 1921 წლის 23 დეკემბერს იფეთქა ახალმა ანტიინგლისურმა აჯანყებამ, რომელიც 1922 წლის დასაწყისამდე გაგრძელდა. მიუხედავად დამარცხებისა, ამ აჯანყებებმა სერიოზული დარტყმა მიაყენა ინგლისელთა ბატონობას ეგვიპტეში. 1922 წლის თებერვალში დიდმა ბრიტანეთმა უარი თქვა ეგვიპტის პროტექტორატზე და ფორმალურად ცნო მისი დამოუკიდებლობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 19.
* Daly, M.W. (1988). *The British Occupation, 1882–1922*. Cambridge Histories Online:  Cambridge University Press.
* Fahmy, Ziad (2011). *Ordinary Egyptians: Creating the Modern Nation through Popular Culture*.  Stanford University Press.
* Goldberg, Ellis (1992). *Peasants in Revolt – Egypt 1919*. International Journal of Middle East Studies 24, no. 2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მირცხულავა**. |

**დავით მირცხულავა** (დ. 1955) — ქართველი ენერგეტიკოსი, საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის ყოფილი მინისტრი, საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის (სემეკ) ყოფილი თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
---------

დავით მირცხულავა დაიბადა 1955 წელს. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მუშაობდა ენერგეტიკისა და ენერგეტიკულ ნაგებობათა ინსტიტუტში, იტალიის ნაციონალურ ენერგეტიკულ კომპანიაში, აგრარულ უნივერსიტეტში. 1982 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1995 წელს სადოქტორო დისერტაციები. 1999-2003 წლებში იყო სათბობ-ენერგეტიკის მინისტრი. 2003 წლის აგვისტოდან 2004 წლის მარტამდე — სემეკ-ის თავმჯდომარე. არის ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

დაკავება და შეწყალება
---------------------

2003 წლის დეკემბერში, ვარდების რევოლუციის შემდეგ, თანამდებობის ბოროტად გამოყენებისა და ფინანსური მაქინაციების ბრალდებით დააკავეს. 2005 წლის 30 მარტს 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. 2006 წელს, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ პატიმრობის ვადა 7 წელსა და 6 თვემდე შეუმცირა. 2008 წლის იანვარში, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელმა ნინო ბურჯანაძემ მირცხულავა, კონტროლის პალატის ყოფილ ხელმძღვანელ სულხან მოლაშვილთან ერთად შეიწყალა.

2015 წელს სტრასბურგის სასამართლოს საქმეზე „მირცხულავა საქართველოს წინააღმდეგ" განჩინება გამოიტანა.  მომჩივანი მის მიმართ ევროპული კონვენციის მე-3 მუხლის (წამების აკრძალვა), მე-5 მუხლის (თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება) და მე-6 მუხლის (საქმის სამართლიანი განხილვის უფლება) დარღვევას ასაჩივრებდა. საქართველოს მთავრობამ მირცხულავას მიმართ ევროპული კონვენციის ზემოაღნიშნული მუხლების დარღვევა აღიარა და მომჩივანს კომპენსაციის სახით 5 000 ევრო შესთავაზა. მომჩივანი საქართველოს მთავრობის მიერ შეთავაზებულ წინადადებას სრულად დაეთანხმა. შედეგად, სტრასბურგის სასამართლომ აღნიშნული დავა განსახილველ საქმეთა ნუსხიდან ამორიცხა.

„ხუდონჰესი"
-----------

დავით მირცხულავა ბოლო წლებში ინდურ კომპანია „ტრანს ელექტრიკასთან" თანამშრომლობს, რომელიც „ხუდონჰესის" პროექტის განხორციელებას გეგმავს. თუმცა, მოსახლეობის წინააღმდეგობის გამო, მშენებლობის განახლება ამ დრომდე ვერ ხერხდება.

სქოლიო
------

1. ↑  დავით მირცხულავა დააკავეს[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  მირცხულავას 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  სტრასბურგის სასამართლომ დავით მირცხულავას საქმეზე განჩინება გამოიტანა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-22. ციტირების თარიღი: 2017-11-21.
4. ↑  მირცხულავა: დღესდღეობით ხუდონჰესის პროექტი გაჩერებულია