**ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ჩერეპნინი** (რუს. иколай Николаевич Черепнин; დ. 15 მაისი, 1873, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 26 ივნისი, 1945) — რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი და დირიჟორი. დაიბადა სანქტ-პეტერბურგში; სწავლობდა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ზედამხედველობის ქვეშ მოსკოვის კონსერვატორიაში.

ცხოვრება
--------

ნიკოლოზ ჩერეპნინი დაიბადა 1873 წლის 15 მაისს სანქტ-პეტერბურგში. ნიკოლოზს დედა ბავშვობის ასაკში გარდაეცვალა. ბავშვობაში, ნიკოლოზს მამა რეგულარულად სცემა: იგი მკაცრი დისციპლინის ზოგად კოდექსს აღასრულებდა.

მამის დაჟინით ნიკოლოზმა სამართალი ხარისხი აიღო, თუმცა ამ დროის განმავლობაში იგი სტაბილურად მუშაობდა კომპოზიციებზე. 1895 წელს დაასრულა კანონის სწავლა [[სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტი|სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1898 წელს ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ზედამხედველობის ქვეშ კომპოზიციათა, ხოლო კ. კ. ფან-არხის ზედამხედველობის ქვეში ფორტეპიანოს ხარისხი მიიღო. მისმა ნიჭმა და მაღალმა ოჯახურმა სტატუსმა მას სამსახური დააწყებინა: 1899 წელს მან მუშაობდა „სასამართლო" სამლოცველოს ორკესტრის მასწავლებლად დაინიშნა. 6 წლის განმავლობაში იგი აღნიშნულ ადგილას ასწავლიდა. შემდეგ სანქტ-პეტერბურგში დაბრუნდა და სწავლება აქ განაგრძო. 13 წლის განმავლობაში მას მრავალი გამოჩენილი მოსწავლე ჰყავდა, მათ შორისაა: სერგეი პროკოფიევი, ალექსანდრ გაუკი, იური შაპორინი და ლაზარე სამინსკი.

1902 წელს გახდა რუსეთის სიმფონიური კონცერტების რეგულარული დირიჟორი. მოგვიანებით იგი გამოჩნდა რუსეთის მუსიკალურ საზოგადოებსთან მოსკოვის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად; აღსანიშნავია მისი გამოჩენა ალექსანდრე სილოტისა და ივან ვასელინკოს ისტორიულ კონცერტში; ასევე იგი დირიჟორობდა მარიინსკის თეატრში (1906–1909). ბალაევის წრის წევრი აგრეთვე ჩართული იყო *ruzhok sovremennoy muzïki*-ში („თანამედროვე მუსიკალური წრე") და მუშაობდა *Mir iskusstva* („ხელოვნების მსოფლიო") მოძრაობასთან. ჩერაპენინი იყო მუსიკოლოგი ალექსანდრე ოსოვსკის მეგობარი.

1907 წელს კონსერვატორიაში ყოფნის დროს დაწერა ალბათ მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი, ბალეტი *Le Pavillon d'Armide*. ორი წლის შემდეგ დირიჟორობდა სერგეი დიაგილევის ლეგენდარულ „Ballets Russes"-ის საპრემიერო შესრულებას. იგი *Ballets Russes*-თან ერთად შესრულებებს ხელმძღვანელობდა ბერლინში, მონტე-კარლოში, პარიზში, რომსა და კოვენტ-გარდენის სამეფო ოპერის თეატრში (ლონდონი). პროფესორობისა და ბალეტში ვალდებულებებთან დამატებით იგი 1908 წელს იგი მარიინსკის თეატრში დირიჟორი გახდა.

1905-1917 წლებში იგი შედიოდა პეტერბურგის კონსერვატორიის მთავარ სამმართველოაში; აღნიშნულ დაწესებულებაში იგი დირიჟორობას ასწავლიდა. 1918 წელს მიიწვიეს თბილისის ეროვნული კონსერვატორიის დირექტორის პოსტზე, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დედაქალაქში. 1921 წელს რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ დაბრუნდა პარიზში და სიცოცხლის დანარჩენი პერიოდი აქვე გაატარა. ნიკოლაი ჩერეპნინი გარდაიცვალა 1945 წლის 26 მაისს.

იგი იყო კომოპიტორისა და პიანისტის, ალექსანდრ ჩეპერინის მამა.

ლიტერატურა
----------

* *Tcherepnin, Nikolay* by Christopher Palmer, in 'The New Grove Dictionary of Opera', ed. Stanley Sadie (London, 1992) ISBN 0-333-73432-7
* Savenko, Svetlana, et al. "Tcherepnin: (1) Nikolay Tcherepnin". 2002. New Grove Dictionary of Music and Musicians. 7 June 2008.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Nikolay Tcherepnin — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Biography at the Tcherepnin Society website
* Memoirs by Nikolai Tcherepnin at the Tcherepnin Society website
* Nikolai Tcherepnin — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #11905647X // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
4. ↑  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
5. ↑  IMSLP — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660'></a>
6. ↑  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
7. ↑
8. ↑  Grove Music Online — OUP. — ISBN 978-1-56159-263-0 — doi:10.1093/GMO/9781561592630.ARTICLE.45587<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30532476'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
9. ↑  Nikolai's biography on the Tcherepnin Society Website
10. ↑  See article on the Tcherepnin family in the Grove Dictionary
11. ↑  Beate Schroder-Nauenburg, *Der Eintritt des Judischen in die Welt der Kunstmusik*, Wiesbande, 2007, p. 151
12. ↑  Savenko, *Grove Music Online*
13. ↑  „News of the Music World" (PDF). *New York Times*. October 8, 1911. ციტირების თარიღი: 2008-07-16.