recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა** (ინგლ. *Non-recognition of the Soviet Annexation*) — დასავლეთის სახელმწიფოების მიერ საბჭოთა კავშირის მიერ ბალტიის ქვეყნების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის მიმართ საბჭოთა ანექსიის არ ცნობის დოქტრინა.

ბალტიის ქვეყნების საერთაშორისო სტატუსი
--------------------------------------

1939 წელს საბჭოთა კავშირმა მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შესაბამისად მოახდინა ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია. 1940 წლის 23 ივლისს აშშ-ს ხელისუფლებამ სტიმსონის დოქტრინა განავრცო ბალტიის რესპუბლიკებზეც, რაც გულისხმობდა ესტონეთის, ლატვიისა და ლიეტუვის საბჭოთა ანექსიისა და სსრკ-ში ჩართვის არ ცნობას. ამავე დროს აშშ-მა შეინარჩუნა ამ ქვეყნების დამოუკიდებელი საელჩოები აშშ-ში შემდგომი 50 წლის განმავლობაში, ანუ 1990 წლის ჩათვლით.

1959 წელს აშშ-ის კონგრესის მიერ 14 ივნისი გამოაცხადა „ბალტიის დამოუკიდებლობის დღედ". 1975 წელს კონგრესმა მიიღო რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც ევროპის სახელმწიფოების საზღვრების უცვლელობის პრინციპი არ ვრცელდებოდა იმ ქვეყნებზე, რომელთაც ეხებოდათ „არ ცნობის" დოქტრინა.

ბალტიის ქვეყნების დამოუკიდებლობას ოკუპაციის პერიოდში მხარს უჭერდნენ აგრეთვე სხვა ქვეყნებიც. ესტონეთის ემიგრირებული მთავრობა ჩამოყალიბდა შვედეთში 1953 წელს. ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენისა და ესტონეთის პრეზიდენტის არჩევის შემდეგ, 1992 წლის 8 ოქტომბერს ემიგრაციაში მყოფმა მთავრობამ, პრეზიდენტ ჰაინრიხ მარკის სახით, ხელისუფლება გადასცა ახალარჩეულ ლენარტ მერის.

სსრკ მიერ ბალტიის რესპუბლიკების ანექსიის უსამართლობის ცნობა
-----------------------------------------------------------

1989 წლის 2 დეკემბერს მალტაში გაიმართა სსრკ პრეზიდენტის მიხეილ გორბაჩოვისა და აშშ პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის შეხვედრა. ამ შეხვედრაზე გადაწყდა „ცივი ომის" დასრულება და ამ ომისაგან გამომდინარე წინააღმდეგობებისა დარეგულირება. მალტის შეხვედრიდან სამი კვირის შემდეგ საბჭოთა კავშირის უზენაესმა საბჭომ 1989 წლის 24 დეკემბერს ბალტიის ქვეყნების ოკუპაცია და ანექსია საბჭოთა კავშირის მიერ უკანონოდ ცნო და განაცხადა, რომ ეს საბჭოთა ხალხის სურვილისა და ნების წინააღმდეგ და საბჭოთა კანონების დარღვევით მოხდა.

დამოუკიდებლობის აღდგენა
-----------------------

ბალტიის ქვეყნებმა დამოუკიდებლობის დეკლარირება დაიწყეს 1990 წელს.

* ლიეტუვა - 1990 წლის 11 მარტი
* ლატვია - 1990 წლის 4 მაისი
* ესტონეთი - 1991 წლის 20 აგვისტო

საბჭოთა კავშირის მთავრობამ ცნო ბალტიის რესპუბლიკების - ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 6 სექტემბერს - თუმცა ამ დროისათვის დამოუკიდებლობა უკვე ჰქონდათ გამოცხადებული სომხეთს, მოლდოვას, საქართველოს, უკრაინას, ბელორუსიასა და უზბეკეთს.

1991 წლის 8 დეკემბერს რუსეთის, ბელორუსიისა და უკრაინის ლიდერები შეიკრიბნენ ბელორუსიაში, ბელოვეჟში და ხელი მოაწერეს "დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის" შექმნის ხელშეკრულებას. ბალტიის ქვეყნები არ გაწევრიანდნენ თანამეგობრობაში. ამჟამად ბალტიის ქვეყნები ევროკავშირის სრულუფლებიანი წევრებია.
**ჩეჩნეთ-ინგუშეთის მინისტრთა საბჭოს შენობა** — აშენდა გროზნოს ცენტრში, მდინარე სუნჯას სანაპიროზე, XX საუკუნის დასაწყისში.

ისტორია
-------

თავდაპირველად, შენობაში განთავსდა „გრანდ-სასტუმრო". 1918 წელს, ასდღიანი ბრძოლის დროს, შენობაში განთავსდა წითელი არმიის ქვედანაყოფების ე.წ. შუა ფრონტის სექტორის შტაბი ფედოროვის მეთაურობით, რომელიც იცავდა ქალაქს ბიჩერახოველებისგან. 1960 წელს შენობის ფასადზე დამონტაჟდა მემორიალური დაფა შემდეგი წარწერით :

„აქ 1918 წელს, ბრძოლის დროს, განთავსებული იყო ფრონტის საშუალო სექტორის შტაბი".

საბჭოთა პერიოდში შენობაში განთავსდა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ მინისტრთა საბჭო. 1964  და 1975  წლებში სსრკ-ში გამოიცა შენობის ამსახველი მხატვრული მარკები კონვერტებისთვის.

საფოსტო კონვერტი და მარკა
შენობა განადგურდა 1995 წელს, ჩეჩნეთის პირველი ომის დროს ქალაქის შტურმის დროს. დღეს მის ადგილზე მდებარეობს ჩეჩნეთის გული, მეჩეთის პარკის ტერიტორია.

ლიტერატურა
----------

* თარგი:Книга

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Музаев М. Н.. Историко-революционные места в Чечено-Ингушетии. ციტირების თარიღი: 2020-04-16.

1. 1 2  Пономарёва 1987. sfn error: no target: CITEREFПономарёва1987 (help)
2. ↑  Музаев. sfn error: no target: CITEREFМузаев (help)
3. ↑  1964 год.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-27. ციტირების თარიღი: 2019-02-12.
4. ↑  1975 год.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-29. ციტირების თარიღი: 2019-02-12.
**ჩეხოვის სახელობის რესპუბლიკური ბიბლიოთეკის შენობა** — აშენდა 1966 წლის იანვარში გროზნოში.

ისტორია
-------

რესპუბლიკური უნივერსალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, მაშინ მას ჩეჩნეთის მომავალ ეროვნულ ბიბლიოთეკას უწოდებდნენ, გაიხსნა 1904 წლის ოქტომბერში გროზნოში პუშკინის სკოლის პედაგოგების ძალისხმევით. 1945 წლის 11 ივლისს, ანტონ პავლეს ძე ჩეხოვის გარდაცვალების 40 წლისთავთან დაკავშირებით, ბიბლიოთეკას მისი სახელი მიენიჭა. 1966 წლის იანვარში გაიხსნა ახალი ბიბლიოთეკის შენობა ჩეხოვის სკვერში. 1964 წელს ბიბლიოთეკის დირექტორი გახდა ინა გოლიკოვა. 
1983 წელს ბიბლიოთეკას მიენიჭა სახელმწიფო უნივერსალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის სტატუსი. გასული საუკუნის 80-იან წლებში ბიბლიოთეკას ყოველწლიურად 35 ათასამდე წიგნის ასლი, 60 გაზეთის სათაური და 485 ჟურნალის სათაური ჰქონდა. 1990-იანი წლების დასაწყისისთვის ბიბლიოთეკის მთელმა მარაგმა მიაღწია 2.65 მილიონ ნივთს. 

დიდი ხნის განმავლობაში ბიბლიოთეკა წარმოადგენდა კრასნოდარის კულტურის ინსტიტუტის, დაღესტნის უნივერსიტეტისა და მოსკოვის კულტურის ინსტიტუტის სტუდენტების საპრაქტიკო ბაზას.

ბიბლიოთეკის ფონდები მოიცავდა ადგილობრივი მნიშვნელობის უნიკალურ გამოცემებს; სოციალისტური ქვეყნების პატენტების სრული ნაკრები, რომლებიც იყვნენ ეკონომიკური ურთიერთდახმარების საბჭოს წევრი; ბიბლიოგრაფიულ იშვიათობად აღიარებული 10 ათასი პუბლიკაცია.

შენობა 1995 წლის იანვრამდე იდგა მანამ, სანამ განადგურდებოდა ჩეჩნეთის პირველი ომის და განვითარებული საომარი პროცესების გამო გროზნოში. 

განადგურდა და გაძარცვეს ბიბლიოთეკის ფონდი. ბიბლიოთეკამ განაახლა თავისი მუშაობა ქალაქის ხალხთა თამაშების სტადიონის ტრიბუნისთვის შეუფერებელ შენობაში. 

1995 წლის 12 დეკემბერს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ეროვნული აღორძინების მთავრობის დადგენილებით მას მიენიჭა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბიბლიოთეკის სტატუსი. ახალი საბიბლიოთეკო ფონდი შეივსო დაღესტნის, ყაბარდო-ბალყარეთის, სტავროპოლის, მოსკოვის ბიბლიოთეკების მიერ შემოწირული ლიტერატურის ხარჯზე. 

ეროვნული ბიბლიოთეკის ახალი შენობა
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის გადარჩენილ ბიბლიოთეკებს დიდი დახმარება გაუწიეს. გროზნოს და ჩეჩნეთის რესპუბლიკის სხვა დასახლებების ბევრმა მცხოვრებლებმა თავიანთი პირადი ბიბლიოთეკებით წიგნები გადასცეს ეროვნულ ბიბლიოთეკას.

2013 წელს აბუზარ აიდამიროვის 80 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ბიბლიოთეკას მისი სახელი უწოდეს.

საფოსტო კონვერტი
1971  წელს და 1985  წელს სსრკ-ში გამოიცა მხატვრული ნიშნით კონვერტები ბიბლიოთეკის გამოსახულებებით.

ლიტერატურა
----------

* Адиз Кусаев. Город Грозный : страницы истории (1818-2003 гг.). — Элиста: ЗАОр НПП «Джангар», 2012. — 344 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-94587-526-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Библиотека имени Чехова. ციტირების თარიღი: 2020-06-10.

სქოლიო
------

1. 1 2  Национальная библиотека ЧР.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-29. ციტირების თარიღი: 2014-07-29.
2. ↑  1971 год.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-29. ციტირების თარიღი: 2019-02-12.
3. ↑  1985 год.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-29. ციტირების თარიღი: 2019-02-12.
**თემურლენგის მესამე ლაშქრობა** — შუააზიელი მხედართმთავრის თემურლენგის საქართველოში ლაშქრობების ერთ–ერთი ეტაპი. ლაშქრობა მოეწყო 1394 წლის გაზაფხულზე. მიმდინარეობდა სამცხე-საათაბაგოს ტერიტორიაზე.

მიმდინარეობა
------------

1387 წლის ლაშქრობის შემდეგ თემურლენგი 1394 წლამდე საქართველოში აღარ გამოჩენილა. თემურლენგმა აზიაში და ირანში „წესრიგის" დამყარების შემდეგ რამდენიმეჯერ თოხთამიშის წინააღმდეგ ილაშქრა. 1391 წლის 18 ივნისს დიდი ბრძოლა მოხდა თემურლენგსა და თოხთამიშის არმიებს შორის კუნდუხჩასთან ჩისტიპოლსა და სამარას შორის. აღნიშნული ბრძოლა თემურლენგის გამარჯვებით დასრულდა. შემდეგ შუა აზიაში დაბრუნდა და დაიწყო მზადება ახალი ლაშქრობისათვის ირანისა და მისი მიმდებარე ქვეყნების, მათ შორის ამერკავკასიის დასაპყრობად.

1392-1393 წწ. თემურლენგმა ილაშქრა და ააოხრა ცენტრალური ირანის ქალაქები, შემდეგ ბაღდადი, სირია და ა. შ. 1394 წლის გაზაფხულზე მოადგა სამხრეთ საქართველოს და ოთხი სარდალი 40 000-იანი ლაშქრით გააგზავნა სამცხე-საათაბაგოს დასრბევად. სამცხიდან დაბრუნებული ლაშქარი კოლის ველზე შეუერთდა თემურლენგის მთავარ ლაშქარს. სამცხის ლაშქრობის მიზანი, როგორც ჩანს უნდა ყოფილიყო ნადავლის მოპოვება და მთავარი ლაშქრის მომზადება ახალი უფრო დიდი ლაშქრობისათვის, რომელიც შედგა იმავე წლის შემოდგომაზე არაგვის ხეობაში თვით თემურლენგის მეთაურობით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში
* თემურლენგის პირველი ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეორე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეოთხე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეხუთე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეექვსე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მერვე ლაშქრობა საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 წ. გვ. 91

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* პირველი ლაშქრობა
	+ 1386
* მეორე ლაშქრობა
	+ 1387
* მესამე ლაშქრობა
	+ 1394
* მეოთხე ლაშქრობა
	+ 1394; შემოდგომა
* მეხუთე ლაშქრობა
	+ 1399
* მეექვსე ლაშქრობა
	+ 1400
* მეშვიდე ლაშქრობა
	+ 1401
* მერვე ლაშქრობა
	+ 1403
 |

 |
**საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო** — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია „სახელმწიფო რეესტრის შესახებ" საქართველოს კანონის საფუძველზე 2004 წლის 19 ივლისს. სააგენტოს შექმნამ, პრაქტიკულად, საფუძველი დაუდო ქვეყანაში ახლებური სარეგისტრაციო სისტემის ჩამოყალიბებას.

1998 წელს მიღებულ სამოქალაქო კოდექსში სახელმწიფომ უძრავი ქონების მონაცემთა ერთიან ბაზაში — საჯარო რეესტრში თავმოყრა გაითვალისწინა. დარგის ადმინისტრირების მიზნით, მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი შეიქმნა. ამ ნაბიჯით საქართველოში რეფორმის პირველი ეტაპი დაიწყო. მიუხედავად ამისა, ტექბიუროები, რომელიც თვითმმართველობების დაქვემდებარებაში იყო, ინერციით კვლავ განაგრძობდნენ არსებობას და ბინებსა და ინდივიდუალურ საცხოვრებელ სახლებზე საკუთრების უფლებას არეგისტრირებდნენ. სახეზე იყო ფუნქციათა დუბლირება, ანუ ერთი და იგივე ფუნქციას რეალურად სხვადასხვა უწყებები ასრულებდნენ, ისე, რომ მათ შორის არ არსებობდა არანაირი კოორდინაცია. 2004 წელს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი, მოგვიანებით კი ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებიც გაუქმდა. უძრავ ქონებაზე უფლებათა რეგისტრაციისთვის ახალი უწყება — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი — საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო შეიქმნა.

სქოლიო
------

1. ↑  საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საჯარო რეესტრისეროვნული სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თაქთაქიშვილი**. |

**შალვა მიხეილის ძე თაქთაქიშვილი** (დ. 27 აგვისტო, 1900, სოფ. ქვემო ხვითი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ივლისი, 1965, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1949).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ცნობილი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის მიხეილ თაქათაქიშვილის ოჯახში. 1928 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია, პროფესორ ს. ბარხუდარიანის საფორტეპიანო კლასი. 1928 წლიდან იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას — ჯერ ბათუმში, შემდეგ თბილისის კონსერვატორიაში, რომლის პროფესორიც იყო 1941 წლიდან. აქ იგი ხელმძღვანელობდა საოპერო კლასის და დირიჟორობდა საოპერო სტუდიის ორკესტრს.

შალვა თაქთაქიშვილმა საკომპოზიციო მოღვაწეობა ჯერ კიდევ 1922 წლიდან დაიწყო. იგი იყო საქართველოში კამერულ-ინსტრუმენტული ჟანრის ერთ-ერთი პიონერი. მან შექმნა 2 სიმებიანი კვარტეტი, ორი საფორტეპიანო ტრიო, სავიოლონჩელო სიმღერები „ურმული" და „იავნანა".

კომპოზიტორის ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია ოპერები „დეპუტატი", „ოთარაანთ ქვრივი", საბავშვო ოპერები „ყვავილთა სამყარო", „პირველი მაისი", „შემოდგომა, განთიადი", ბალეტი „მალთაყვა", „სიმფონიეტა", „საზეიმო უვერტიურა" რომანსები, სიმღერები და მრავალი სხვა.

შალვა თაქთაქიშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის „საქართველოს ახალგაზრდა მუსიკოსთა საზოგადოების" დაარსებასა და ქართული სიმფონიური ორკესტრის შექმნაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 169, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შალვა თაქთაქიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლეოპოლდ სედარ სენგორი** (დ. 9 ოქტომბერი, 1906, ჟოალი, სენეგალი — გ. 20 დეკემბერი, 2001, ნორმანდია, საფრანგეთი) — სენეგალელი პოეტი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი, სენეგალის პირველი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

ლეოპოლდ სედარ სენგორი დაიბადა 1906 წლის 9 ოქტომბერს ბიზნესმენის ოჯახში, დაკარის სამხრეთით, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე მდებარე პატარა ქალაქ ჟოალში. მამამისი ეკუთვნოდა სერერის ტომს. მისი მეორე სახელი „სედარი" სერერის ენაზე ნიშნავს „ის, ვისაც არ უნდა იყოს დამცირებული", ხოლო გვარი წარმოდგება პორტუგალიური სიტყვისაგან „სენიორ".

### საფრანგეთი

1928 წელს, მას შემდეგ რაც ლეოპოლდმა მიიღო კათოლიკური განათლება, გაემგზავრა საფრანგეთში, დაამთავრა სორბონის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1939 წელს შევიდა საფრანგეთის არმიაში. 1940 წელს ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს. ომის შემდეგ დაიწყო სახელმწიფო სამსახური საფრანგეთში. 1945-1960 წლებში ეკავა მინისტრების პოსტები საფრანგეთში, იყო დეპუტატი, საფრანგეთის ეროვნული კრების ვიცე-სპიკერი. 1948 წელს დააარსა სენეგალის დემოკრატიული ბლოკი, რომელსაც 1959 წელს ეწოდა სენეგალის პროგრესული კავშირი. 

### სახელმწიფოს მეთაური

1960 წელს გახდა სენეგალის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. 1962–1970 წლებში პარალელურად ასრულებდა მთავრობის მეთაურის მოვალეობასაც. დატოვა თანამდებობა მეხუთე საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდგომ.

1983 წელს გახდა საფრანგეთის აკადემიის პირველი აფრიკელი წევრი.

გარდაიცვალა 2001 წელს საფრანგეთში, სადაც გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები.

კრებულები
---------

* „მწუხრის სიმღერები" (1945)
* „სიმღერები ნაეტისათვის" (1949)
* „ლექსები" (1964)
* „შავი მსხვერპლი" (1948)
* „ჩაკა" (1949)

1948 წელს გამოსცა „ახალი ზანგური და მალაგასიური პოეზიის ანთოლოგია".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biography and guide to collected works
* Histoire des Signares de Gorée du 17ie au 19ie siécle. Poèmes de Léopold Sédar Senghor
* Biographie par l'Assemblée nationale
* Biographie par l'Academie francaise დაარქივებული 2006-10-04 საიტზე Wayback Machine.
* Sangonet დაარქივებული 2008-12-03 საიტზე Wayback Machine.
* Biblioweb დაარქივებული 2006-03-09 საიტზე Wayback Machine.
* Vidéo et enregistrements sonores de Senghor დაარქივებული 2007-10-23 საიტზე Wayback Machine.
* Hommage à Léopold Sédar Senghor. Les symboles dans la poésie. დაარქივებული 2008-02-19 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი: | **სენეგალის პრეზიდენტი**1960 – 1980  | შემდეგი:აბდუ დიუფი |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სენეგალის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
ლეოპოლდ სედარ სენგორი **·**  აბდუ დიუფი **·**  აბდულაი ვადი **·**  მაკი სალი |  |

 |
**ანაერობიოზი** (< ა... ბერძ. ἀήρ — „ჰაერი" და  βίος — „სიცოცხლე"), **ანოქსიბიოზი** (ლათ. oxygenium — „ჟანგბადი") — ცხოვრება თავისუფალი ჟანგბადის არარსებობის პირობებში. ანაერობული ორგანიზმებისათვის, რომლებიც სასიცოცხლო ენერგიას რთული არაორგანული (მაგ. ნიტრატები და სულფატები) და ორგანული (მაგ. ნახშირწყლები) ნივთიერებების გახლეჩით იღებენ, ანაერობიოზი არსებობის ჩვეულებრივი პირობაა. ცნება „ანაერობიოზი" 1861 წელს შემოიღო ლუი პასტერმა, რომელმაც აჩვენა, რომ რძემჟავური დუღილის გამომწვევი მიკროორგანიზმები ჟანგბადის მოხვედრისას იღუპებიან. მრავალუჯრედიანი ცხოველებისათვის ანაერობიოზი ხშირად მხოლოდ დროებითი მდგომარეობაა, რომელიც ჟანგბადის არქონის პერიოდში უზრუნველყოფს გადარჩენას, მას თან ახლავს ნივთიერებათა ცვლის მკვეთრი დაცემა და არააქტიურ მდგომარეობაში გადასვლა (იხ. ანაბიოზი). აერობულ ორგანიზმებსაც აქვთ ანაერობული ეტაპი ნივთიერებათა ცვლის პროცესებში, რომლებსაც თან ახლავს ენერგიის გამოყოფა. მრავალუჯრედიანი ცხოველების ქსოვილებში ნახშირწყლების ანაერობული გარდაქმნა მიმდინარეობს ძირითადად გლიკოლიზის გზით. სწრაფად მზარდ ემბრიონულ და სიმსივნურ უჯრედებში ანაერობული პროცესები გამოხატულია უფრო ძლიერად, ვიდრე ჯანმრთელი ორგანიზმის ნორმალურ უჯრედებში. ბუნებაში ანაერობული გარდაქმნის (დუღილი, ლპობა) პროცესებს დიდი მნიშვნელობა აქვს ნივთიერებათა წრებრუნვაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აერობიოზი
* ანაერობული ორგანიზმები

სქოლიო
------

1. ↑   Анаэробиоз // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 1 — М. 1969.
**მანასაროვარი**, **მაპამიუმ-ცო**, **მაპამ-იუმცო** (ჩინ. 玛旁雍錯) — მაღალმთიანი მტკნარწყლიანი ტბა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში. გაწოლილია ტიბეტის მთიანეთზე, მთა კაილასის სიახლოვეს, მთათაშუა ხეობაში, რომელიც სამხრეთიდან შემოსაზღვრულია ჰიმალაით, ხოლო ჩრდილოეთიდან კაილასის ქედით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4586 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 412 კმ², საშუალო სიღრმე 46 მ, მაქსიმალური სიღრმე 90 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 23 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 25 კმ-ზე.

აქვს შედარებით მომრგვალო ფორმა. მანასაროვარი განგა-ჩუს 10 კილომეტრიანი ფშანით დაკავშირებულია ტბა ლანგა-ცოსთან. წყალუხვობისას, როდესაც მანასაროვარი ივსება ხდება მისი წყლების ჩადინება ლანგა-ცოში. ტიბეტელი ბუდისტებისთვის ეს დრო დიდი დღესასწაულია: წყლის ბალანსი დადებითი და უარყოფითი ენერგიის ჰარმონიის სიმბოლოა. დიდი ხნის განმავლობაში იყინება. დაბალი ტემპერატურის პირობებში ზაფხულშიც კი წარმოიქმნება ტბაზე ყინულის ქერქი.

დამახასიათებელია მაღალმთიანი კლიმატი. ტბის რაიონი ვრცელდება სუბტროპიკული და სუბეკვატორული კლიმატის სარტყლების საზღვარზე. ნიშანდობლივია ტემპერატურის მკვეთრი დღე-ღამური რყევები. დღისით, მზეზე წყალი თბება +4°С-მდე. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა იანვარში –14,2°С, ხოლო ივნისში 3,5°С. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა დაახლოებით 400 მმ შეადგენს. ნალექების 87 % ივნისში და სექტემბერშია. ტბის სიახლოვეს ცხელი წყაროებია.

წყალი ძალიან სუფთაა და გამჭვირვალე, ხილვადობა ათეულობით მ-ს შეადგენს. ფსკერი ქვიანია, ქვები წვრილია და ბასრი. მანასაროვარის სიახლოვესაა სატლეჯის, ინდის, გჰაგჰრისა და ბრაჰმაპუტრის სათავეები.

ტიბეტური ლეგენდების თანახმად, მანასაროვარი კარიბჭეა ფიზიკურ სამყაროსა და საიქაო სამყაროს შორის. რელიგიური მომლოცველობის ადგილია. ინდუიზმსა და ბუდიზმში მისი მნიშვნელობა დიდია. წარსულში ტბის სიახლოვეს აღმართული იყო 8 მონასტერი. შემორჩენილია ჩერკიპის, იერნგოსა და ბიონრის მონასტრების ნანგრევები. ტრუგოს, სერალუნგის, გოსულის, ჩიუ-გუმპისა და ლანგბონის მონასტრები აღდგენილია 1980-იან წლებში.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანასაროვარი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* მანასაროვარი დაარქივებული 2019-02-20 საიტზე Wayback Machine. — ჩინური ბუდისტური ენციკლოპედია (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  მანასაროვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
2. ↑  Geologic Map of the Mt. Kailas-Gurla Mandhata Area, southwest Tibet დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
3. 1 2 3 4 5  მანასაროვარი // ცნობები ტბის შესახებ (რუსული)
**შუველიანი** (აზერ. Şüvəlan Futbol Klubu, გამოითქმის [ʃyvælan]) — აზერბაიჯანული საფეხბურთო კლუბი, რომელიც ბაქოში (შუველიანში) მდებარეობდა.

კლუბს მოკლე ისტორიის განმავლობაში სახელი ოთხჯერ შეეცვალა (ოლიმპიკ-ბაქო, ალიმპიკ-შუველიანი, აზალი და ბოლოს შუველიანი). ევროპულ შეჯიბრებებში უეფა კლუბს ჯერ კიდევ ოლიმპიკ-შუველიანის სახელით აღიარებს.

კლუბი ასევე არის ევროპული კლუბთა ასოციაციის წევრი.

ისტორია
-------

### ადრეული წლები (1996–2006)

იგი დაარსდა 1996 წელს, როგორც ფუტსალის კლუბი; მისი სახელი იყო „AMMK". იგი ფუტსალის ეროვნულ ლიგაში 1996-97 წლების სეზონიდან 2003-04 წლების სეზონამდე ასპარეზობდა. „AMMK" ასევე წარმოადგენდა აზერბაიჯანს უეფას ფუტსალის თასის 2003-04 წლების სეზონში.

„AMMK" პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი 2004 წელს გახდა და აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში ჩაირიცხა. ოლიმპიკ ბაქოსათვის აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში ჩატარებული პირველი სეზონი წარმატებული არ აღმოჩნდა. ხორვატი მმართველი სტეჰან კორდასი ორი თვე გუნდისთვის მუშაობის შემდეგ, არასასურველი შედეგის გამო, თანამდებობიდან გაათავისუფლეს. მის ადგილს შემდგომ პერიოდში სერბი პეტარ კურციბიჩი იკავებდა თუმცა კარგი შედეგის დაფიქსირება მანაც ვერ შეძლო და გუნდმა სეზონი მე-12 ადგილზე დაასრულა. ამ პრეიოდში გუნდს ეძახდნენ „გუნდი ბალკანეთიდან", რადგან მისი მოთამაშეების დიდი ნაწილი ბალკანეთის ქვეყნიდან იყო (მათშორის იყვნენ: მარკო მიტროვიჩი, სრდჟან ბალიაკი, რასო ბაბიკი, სასა კოვაჩევიჩი, ტომისლავ ვისევიჩი და სხვები).

### აბდულაიევის წლები

2006 წლის ივნისში ასგარ აბდულაიევი ოლიმპიკის ახალ მთავარ წვრთნელად დაინიშნა. იგი ჯერ კიდევ მოიხსენიება როგორც ყველაზე წარმატებული მთავარი მწვრთნელი კლუბის ისტორიაში. აბდულაიევის ხელმძღვანელობით ოლიმპიკმა საკუთარი შედეგები გააუმჯობესა: 2007 წლის სეზონი მე-6 ადგილით, ხოლო 2008 - მე-2 ადგილით დაასრულა. ოლიმპიკი ახლოს იყო 2007-08 წლების ლიგის ტიტულის მოგებასთან, თუმცა გუნდი უკანასკნელ შეხვედრაში ყარაბაღის წინააღმდეგ დამარცხდა.

ოლიმპიკის დებიუტი აგრეთვე წარუმატებელი გამოდგა ევროპის ტურნირებზეც: 2008-09 წლის უეფას თასზე გუნდი პირველ პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე, სერბული ვოჯვოდინას წინაააღმდეგ დამარცხდა. ამ თასზე რომან ახალკატსი გახდა ოლიმპიკის პირველი მოთამაშე, რომელმაც გოლი ევროპულ ტურნირზე გაიტანა.

### გვიანი წლები (2017-)

2017 წლის 12 მაისს კლბმა სახელი შეიცვალა და ახლა უკვე შუვალან FK დაირქვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website
* AZAL PFC at PFL.AZ
* Профиль на сайте uefa.com დაარქივებული 2008-05-26 საიტზე Wayback Machine.
* Официальный сайт клуб
* Профиль на сайте *footballfacts*

სქოლიო
------

1. ↑  Marko Mitroviç: "Çox şadam ki, Azərbaycanda futbol oynamışam". Rekord.az. ციტირების თარიღი: 2012-11-17.
2. ↑  Главный тренер футбольного клуба «Олимпик»: «До сих пор не могу понять, как мы упустили чемпионство» (რუსული)
3. ↑  Азербайджанский "Олимпик" уступил "Войводине" (რუსული)
4. ↑  AZAL futbol klubu "Şüvəlan" adı altında fəaliyyətini davam etdirəcək Azerbaijani (12 May 2017). ციტირების თარიღი: 3 October 2017.
ავტობუსის ძარა დამონტაჟებული მერსედესის ფურგონის შასიზე

ფორდის „ტრანზიტი" თბილისის შიდა საქალაქო მიკროავტობუსად

მერსედესის „სპრინტერი" წყალტუბო — ქუთაისის საქალაქთაშორისო მიკროავტობუსად

**მიკროავტობუსი** (ინგლ. microbus, minibus) — მგზავრების გადასაყვანი სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც იტევს მეტ ადამიანს, ვიდრე უნივერსალი ან მინი-ფურგონი, თუმცა ნაკლებს ვიდრე სრულგაბარიტიანი ავტობუსი. მიკროავტობუსად ჩვეულებრივ განიხილავენ 8 მეტრამდე სიგრძის, მომცრო ზომის ავტომობილს, რომელიც იტევს 8-16 მგზავრს, ან საშუალო ზომისას, 16-35 მგზავრის ტევადობით.

გამოყენება
----------

მიკროავტობუსები მრავალი დანიშნულებით გამოიყენება: აეროპორტებში მგზავრთა გადასაყვანად, სკოლის ავტობუსებად მოსწავლეთათვის, საექსკურსიოდ, ტურისტული მიზნებით, სპორტულ კლუბებში, სპორტსმენების ბაზაზე მისაყვანად, საავადმყოფოებში ან კერძო დაწესებულებებში თანამშრომლების ტრანსპორტირებისთვის, უფრო ხშირად კი სამარშრუტო ტაქსებად, ან საქალაქთაშორისო და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახით.

### გადაკეთებული ფურგონი

უმეტეს შემთხვევაში, მიკროავტობუსებად იყენებენ ხოლმე სამგზავროდ გადაკეთებულ სატვირთო ფურგონებს, რომლებიც შეიძლება თავად მწარმოებელმა ქარხანამ გამოუშვას გამზადებული სახით, ან ცალკე კომპანიებმა დაამატონ შესაბამისი აღჭურვილობა, მგზავრთა გადასაყვანად.

გამზადება კონკრეტულად გულისხმობს საბარგო სივრცეში ფანჯრებისა და სავარძლების დამატებას. ჩვეულებრივ, ხელუხლებელს ტოვებენ ხოლმე მძღოლის არეს და წინა კარს, მგზავრთა ჩასხდომისთვის, თუმცა ჩასხდომის გასაადვილებლად შეიძლება გვერდითა სრიალა კარი და უკანა კარებიც იყოს გამოყენებული. როდესაც საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახით იყენებენ, კარს ზოგჯერ, ავტომატურად გაღება/დაკეტვის მექანიზმსაც ამატებენ.

მიკროავტობუსებად გამოყენებისთვის პოპულარულია „ფორდ-ტრანზიტის" სერიისა და „მერსედეს-სპრინტერის" სერიის ფურგონები, რომლებიც საქართველოშიც გამოიყენება შესაბამისად შიდა საქალაქო და საქალაქთაშორისო სამგზავრო გადაყვანებისთვის.

კიდევ ერთი საშუალება, ფურგონის მიკროავტობუსად გადაკეთების არის ავტობუსის ძარას დამონტაჟება ფურგონის შასიზე. ამას, ჩვეულებრივ ავტობუსის მწარმოებლები აკეთებენ. შედეგად, უფრო დიდი სივრცე ხდება ხელმისაწვდომი მგზავრებისთვის და მეტი ადამიანის გადაყვანის შესაძლებლობას იძლევა, გაზრდილი კომფორტით.

სქოლიო
------

1. ↑  A. Hensher, David (1991). *Competition Ownership of Bus and Coach Services*,   გვ. 219. ISBN 2-88124-796-2. ციტირების თარიღი: 2019-3-11.
2. ↑  D. Nutley, Stephen (1990). *Unconventional and Community Transport in the United Kingdom*,   გვ. 134. ISBN 2-88124-764-2. ციტირების თარიღი: 2019-3-11.
3. ↑  John Kim, Tschangho (2009). *Transportation Engineering and Planning*,   გვ. 187. ISBN 978-1-84826-980-4. ციტირების თარიღი: 2019-3-11.
4. 1 2  How Passenger Minibuses can be Used for Police, Schools, Tourists, and Much More. The News Wheel (2018-02-19).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-15. ციტირების თარიღი: 2019-3-3.
5. ↑  J. Rimmer, Peter (2011). *Rikisha to Rapid Transit: Urban Public Transport Systems*,   გვ. 251. ISBN 0-08-029872-9. ციტირების თარიღი: 2019-3-11.
6. ↑  Vehicle Conversions. ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
**ნიკოლოზ აკერმანი** (დ. 11 თებერვალი, 1908, სტეფანწმინდა — გ. 23 მაისი, 1986, თბილისი) — ქართველი ბიბლიოგრაფი, ბიბლიოთეკარი.

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ–ეკონომიური ფაკულტეტი.

1926 წლიდან — გარდაცვალებამდე მუშაობდა რესპუბლიკის საჯარო ბიბლიოთეკის(ახლანდელ საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკა) საცნობარო–ბიბლიოგრაფიული განყოფილების მთავარ ბიბლიოგრაფად. შეადგინა ბიბლიოგრაფიული ნაშრომები: „სსრკ ხალხთა ლიტერატურა ქართულ ენაზე. 1921–40" (დ. ეგორაშვილთან ერთად, თბ. 1941), „ქართული ლიტერატურა. რევოლუციამდელი პერიოდი" (ტ. საპატოვასთან ერთად, მოსკოვი, 1986), ქართველ და რუს მწერალთა სარეკომენდაციო ბიბლიოგრაფიული საძიებლები თანაავტორებთან ერთად და სხვა.

ჯილდოები
--------

* 1963 — საქართველოს დამსახურებული ბიბლიოთეკარი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ილია ჭავჭავაძე, 1837-1957: ლიტ. მოკლე ანოტირ. საძიებლები, თბილისი, 1957, გვ. 32
* დავით გურამიშვილი: მოკლე სარეკომენდაციო სია სარაიონო და სასოფლო ბიბლიოთეკებისათვის, თბილისი, საქპოლიგრაფგამომც. 1-ლი სტ. 1955, გვ. 23
* სსრკ ხალხთა მხატვრული ლიტერატურა ქართულ ენაზე : (1921-1940) ბიბლიოგრაფია, თბილისი, 1941, გვ. 122
* საბჭოთა კავშირის ხალხთა მხატვრული ლიტერატურა ქართულ ენაზე: ბიბლიოგრ. საძიებელი, თბილისი, 1937, გვ. 29

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.1 – თბ. 1977, გვ. 79
**ვაჰან გალუსტიანი** (დ. 4 დეკემბერი, 1884, თბილისი — გ. 1963) — საბჭოთა, სომეხი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1946). თბილისის სომხური დრამატული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
---------

1904 წელს დაამთავრა სომხური სასულიერო სემინარია.

1903-1909 წლებში მოღვაწეობდა ავჭალის აუდიტორიის სცენაზე. 1909-1924 წლებში იყო ზუბალაშვილების სახალხო სახლის მსახიობი. 1921-1922 წლებში მუშაობდა ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის დრამატულ თეატრში. 1922 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში მოღვაწეობდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: სერობი (აბელიანის „მიმქრალი ჩირაღდნები"), ვანო, გალაქტიონი, პოლკოვნიკი (ნ. აზიანის „გაცრუებული იმედები", „დეზერტირკა", „შურისძიება"), დავით ბეგი (ხარაზიანის „დავით ბეგი"), გიორგი (პ. არაქსიანის „მსხვერპლი"), პეტია, ალექსეი (ნაიდენოვის „ვანიუშინის შვილები"), იასონი (ევრიპიდეს „მედეა"), პავლე (ერდმანის „მანდატი"), პარუჩიკი ზარეცკი (ს. ლევიტანის „განაჩენი"), როლფი (შილერის „ყაჩაღები"), დინ ალონზო (მოლიერის „დონ ჟუანი"), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი") და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1946 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვაჰან გალუსტიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლევან ცქიტიშვილი** (დ. 10 ოქტომბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი.

კარიერა
-------

### საკლუბო

საკლუბო კარიერა დაიწყო 1994 წელს, თბილისის „დინამოში", სადაც 120 მატჩი ჩაატარა და 32 გოლი გაიტანა, 1998 წელს კი სხვა ქართველ ფეხბურთელებთან ერთად გერმანულ „ფრაიბურგში" გადავიდა. ფრაიბურგში თამაშის დროს ცქიტიშვილმა 111 საბუნდესლიგო შეხვრედრა ჩაატარა. 2005 წელს ლევანს კონტრაქტი უნდა გაეფორმებინა დონეცკის „მეტალურგთან", მაგრამ მოულოდნელად „ვოლფსბურგში" ჩაირიცხა. სათამაშო პრაქტიკის უქონლობის გამო შემდეგ სეზონში ბერძნულ „პანიონიოსში" განხორციელდა მისი ტრანსფერი. აქაც უთამაშებლობა და ცოტა ხნით უკლუბოდ ყოფნა.2008 წელს ცქიტიშვილმა თბილისის „ლოკომოტივში" გააგრძელა კარიერა, თუმცა საქართველოში ნახევარი სეზონი გაატარა და 2009 წელს კვლავ უცხოეთს მიაშურა, კერძოდ გერმანიის მეორე ბუნდესლიგის კლუბ „ვეენს",მაგრამ აქედანაც წამოვიდა და კარიერა დაასრულა.

### სანაკრებო

ლევან ცქიტიშვილი ეროვნულ ნაკრებში 1995 წლიდან თამაშობდა. ამ პერიოდის მანძილზე 55 მატჩი ჩაატარა და ერთი გოლი გაიტანა. მან სამჯერ უკაპიტნა კიდეც ნაკრებს, მათ შორის 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში იტალიის ნაკრებთან, რომელიც ქართველებმა 2:0 წააგეს. სათამაშო პრაქტიკის არქონა ძალიან მოქმედებდა ლევანის ნაკრებში თამაშზე, თუმცა ნაკრების მწვრთნელი კლაუს ტოპმიოლერი მაინც იძახებდა. კუპერის მოსვლის შემდეგ ლევანს ნაკრებში არ უთამაშია, თუმცა იგი უკვე რეგულარულად თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივში". 2009 წლის ზაფხულში კუპერმა მალტასთან ამხანაგური მატჩისთვის გამოიძახა.

საკლუბო სტატისტიკა
------------------

| კლუბი | სეზონი | ჩემპიონატი | თასი | ევროთასები | სხვა ტურნირები | ჯამში |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| თამ | გოლ | თამ | გოლ | თამ | გოლ | თამ | გოლ | თამ | გოლ |
| დინამო თბილისი | 1994-98 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| ჯამში | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| ფრაიბურგი | 1998-99 | 14 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 14 | 0 |
| 1999-00 | 3 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4 | 1 |
| 2000-01 | 20 | 0 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 22 | 0 |
| 2001-02 | 26 | 1 | 2 | 0 | 5 | 1 | 0 | 0 | 33 | 2 |
| 2002-03 | 30 | 2 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 33 | 3 |
| 2003-04 | 29 | 4 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 30 | 4 |
| 2004-05 | 20 | 1 | 3 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 23 | 3 |
| ჯამში | 142 | 9 | 12 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 159 | 13 |
| ვოლფსბურგი | 2005-06 | 15 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 16 | 0 |
| ჯამში | 15 | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 16 | 0 |
| პანიონიოსი | 2006-07 | 20 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 20 | 2 |
| ჯამში | 20 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | !20 | 2 |
| ლოკომოტივი თბილისი | 2008-09 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| ჯამში | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | !0 | 0 |
| ვეენ ვისბადენი | 2009-10 | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 0 |
| ჯამში | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| უცხოური კარიერის ჯამური შედეგები | 180 | 11 | 13 | 3 | 5 | 1 | 0 | 0 | 198 | 15 |

ტიტულები
--------

* საქართველოს ჩემპიონი: 1994,1995,1996,1997,1998
* საქართველოს თასი: 1995,1996,1997
* საქართველოს სუპერთასი: 1996, 1997

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე
* პროფილი Soccerway-ზე
* პროფილი national-football-teams.com-ზე
* ცქიტიშვილი ბუნდესლიგაში
პლაზმოდიუმის გვარის პარაზიტი, რომელიც იწვევს მალარიას.
**ინფექცია** (გვიანდ. ლათ. infectio - დასნებოვნება), პათოგენური პარაზიტის შეჭრა ადამიანის ან ცხოველის ორგანიზმში და მისი დასნეულება. ორგანიზმში შეჭრისთანავე ინფექციის გამომწვევი იბუდებს გარკვეულ ორგანოებსა და ქსოვილებში. შეჭრილ პარაზიტსა და „მასპინძლის" ორგანიზმს შორის მყარდება რთული ურთიერთზემოქმედება - ინფექციური პროცესი, რომელიც მოიცავს გამომწვევის არსებობის ახალ პირობებთან შეგუებას, გამრავლებას, პროცესის დისემინაციას, მეტასტაზების გაჩენას, დაავადებული ორგანიზმის ინტოქსიკაციას და სხვა. ინფექცია ვლინდება დაავადების მწვავე ან ქრონიკული ფორმით ანდა ინფექციის მატარებლობით. ინფექციის ფორმა დამოკიდებულია გამომწვევის თვისებებზე - ვირულენტობაზე, ეგზო- და ენდოტოქსინების გამომიშავების უნარზე, შეჭრილი გამომწვევების რაოდენობაზე და სხვა. დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე ორგანიზმის მდგომარეობას, მის ამთვისებლობის უნარს ან ამა თუ იმ დაავადებისადმი მიდრეკილებას. ზოგიერთი გამომწვევის ორგანიზმში დაბუდება არ იწვევს პათოლოგიური პროცესის განვითარებას. ასეთ გამომწვევებს პირობით პათოგენურს უწოდებენ. მათ დიდი ხნის მანძილზე შეუძლიათ უსიმპტომოდ იარსებონ კანისა და ლორწოვანი გარსების ზედაპირზე, კუჭ-ნაწლავში და სხვაგან, ვიდრე ტრავმა, გაცივება ან სხვა ხელშემწყობი ფაქტორი არ შეუქმნის სათანადო პირობებს მაავადებელი თვისებების გამოსავლენად.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ორანი** (არაბული: وهران,) — ქალაქი ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპირო ზოლში, ეს დასახლება წარმოადგენს ალჟირშის მეორე უდიდეს ქალაქს.

ფრანგული მმარეთველობის დროს ორანი იყო პრეფექტურა, ორანის დეპარტამენტში. ამჟამად ეს დასახლება წარმოადგენს ორანის პროვინციის (*ვილაიეთი*) ადმინისტრაციულ ცენტრს. აქ დაახლოებით ცხოვრობს 1,283,250 კაცი (2006), ხოლო რაც შეეხება ქალაქის აგლომერაციას, აქ მცხოვრებთა რაოდენობა 2 მილიონს აღწევს და მას დედაქალაქ ალჟირის შემდეგ ქვეყანაში მეორე ადგილი უკავია. ორანი არის საპორტო ქალაქი, 1960 წლის შემდეგ ეს ქალაქი დასავლეთ ალჟირის უმნიშვნელოვანესი კომერციული, ინდუსტრიული და საგანმანათლებლო ცენტრი გახდა. ორანიდან 432 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი ალჟირი.

გეოგრაფია
---------

### კლიმატი

ორანი მდებარეობს სუბტროპიკულ კლიმატურ სარტყელში. საშუალო წლიური ტემპერატურა 17,7 გრადუს აღწევს, წლიური ნალექების რაოდენობა კი 388 მილიმეტრია.

ყველაზე თბილი თვეები არის ივლისი და აგვისტო, რომლის საშუალო ტეპმპერატურა 24.2 - 24.8 გრადუს აღწევს, ზამთრის ყველაზე ცივი თვეებია დეკემბერი და თებერვალი, საშუალო ტემპერატურა 11.7 - 12.4 °C.

ქალაქში ყველაზე მეტი ნალექი ოქტომბერსა და აპრილში მოდის.

ისტორია
-------

ორანი დაარსდა 903 წელს, მას დაარსებიდანვე სავაჭრო მიზნებისთვის მნიშვნელოვანი ფუნქციები ეკისრებოდა. 1509 წელს ეს ადგილები შევიდა ესპანეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში. ესპანთა მმართველობა აქ 1708 წლამდე გაგრძელდა, ამ წელს ოსმალებმა შეძლეს ჩრდილოეთი ალჟირის დაპყრობა. ესპანეთმა 1732 წელს მოახერხა, ამ ქალაქის უკან დაბრუნება. თუმცა უკვე ორანის სავაჭრო ფუნქციები დაკარგული ჰქონდა, სწორედ ამიტომ 1792 წელს, ესპანეთის მეფე კარლოს IV-მ ეს ქალაქი ოსმალებს მიჰყიდა. ოსმალთა მმართველობა აქ 1831 წლამდე გაგრძელდა. ამ პერიოდიდან ქალაქში იწყება ფრანგული პერიოდი.

საფრანგეთის მმართველობის დროს, ორანი გახდა ამავე სახელწოდების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ამ ტერიტორიაზე, ბრიტანულმა ფლოტმა მოახდინა გერმანიის მხარეს მყოფი ვიშის საფრანგეთის გემების ჩაძირვა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში აქ კიდევ რამდენიმე მნიშვნელოვანი სამხედრო ოპერაცია განხორციელდა.

ორანს მნიშვნელოვანი ფუნქციები ეკისრა ალჟირის დამოუკიდებლობის ომში.

ორანი დღეს
----------

დღეს ორანში არის, ჩრდილოეთ აფრიკის ერთ-ერთი უდიდესი ნავსადგური. ამ ქალაქს ქვეყნის ცხოვრებაში უდიდესი დანიშნულება აქვს, აქ მდებარეობს ალჟირის სიდიდით მეორე უნივერსიტეტი.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * ესპანეთის დროშა ალიკანტე, ესპანეთი
* საფრანგეთის დროშა ბორდო, საფრანგეთი
* კუბის დროშა ჰავანა, კუბა
* სენეგალის დროშა დაკარი, სენეგალი
 | * სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა დურბანი, სამხრეთი აფრიკა
* პოლონეთის დროშა გდანსკი, პოლონეთი
* ტუნისის დროშა საფაქსი, ტუნისი
* იორდანიის დროშა ეზ-ზარკა, იორდანია
 |

სქოლიო
------

1. ↑  About Oran დაარქივებული 2008-01-29 საიტზე Wayback Machine. —from the city's website.
2. ↑  Карточка университета в европейском каталоге
3. ↑  Sister Cities Home Page.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-11. ციტირების თარიღი: 2010-07-07. eThekwini Online: The Official Site of the City of Durban
**ნიკოლოზ (ნიკა) კაჭარავა** (დ. 13 იანვარი, 1994, ნიქოზია, კვიპროსი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ანორთოსისისა" და საქართველოს ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

ნიკა არის ცნობილი ქართველი მწვრთნელის, კახაბერ კაჭარავას შვილი.

კარიერა
-------

### საკლუბო

თამაშობდა თბილისის „დინამოს" მეორე გუნდში. 2012 წლის გაზაფხულზე თბილისური კლუბი დატოვა და რამდენიმე თვე შვეიცარიაში იმყოფებოდა, თავიდან ჩელენჯლიგის „კიასოში" ვარჯიშობდა, მაგრამ სათამაშო პრაქტიკის მისაღებად სამოყვარულო „ვანდიშში" გაანათხოვრეს. სამოყვარულო გუნდის უცხოელ მოთამაშეს 3 თვეზე მეტხანს გაჩერების უფლება არ აქვს, რის გამოც ზაფხულში იძულებული გახდა, საქართველოში ჩამოსულიყო. შვეიცარიაში დაბრუნდების იმედი რომ გადაეწურა, პირველ ლიგაში მოასპარეზე „გაგრაში" ჩაირიცხა. 2013 წლის თებერვლიდან ყაზანის „რუბინის" დუბმშემადგენლობის წევრი გახდა, მან ნახევარწლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. „რუბინის" დუბლებში 16 ჩატარებულ მატჩში 4 გოლის გატანა შეძლო, პირველი გოლი გაიტანა სარანსკის „მორდოვიას" ახალგაზრდული გუნდის წინააღმდეგ, იმ მატჩში ნიკა კაჭარავამ დუბლი გაიფორმა. ძირითადი გუნდის შემადგენლობაში მოხვდა ერთხელ, 2013 წლის 2 დეკემბერს „ამკარის" წინააღმდეგ მოგებულ მატჩში, თუმცა ნიკა მოედანზე არ გამოჩენილა. 2014 წლიდან შეუერთდა ცხინვალის „სპარტაკს", 2013-2014 წლების სეზონში ჩაატარა მხოლოდ 1 მატჩი, ხოლო შემდეგი სეზონიდან ძირითად შემადგენლობაში დაიმკვიდრა ადგილი. 2015-16 წლების სეზონის პირველ ნახევარში, უმაღლეს ლიგაში გაიტანა ყველაზ მეტი, 13 გოლი. ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას მისით ინტერესდებოდნენ რუსული, ბელგიური და ჰოლანდიური კლუბები. საბოლოოდ ნიკამ არჩევანი „როსტოვზე" შეაჩერა, რომელმაც ტრანსფერში 300 ათასი ევრო გადაიხადა.

### სანაკრებო

საქართველოს 19 წლამდელთა ნაკრებში გამოიძახეს 2012 წლის ოქტომბერში. მისი დებიუტი შედგა 26 ოქტომბერს, ხორვატი თანატოლების წინააღმდეგ. 8 ჩატარებულ მატჩში გაიტანა 2 გოლი. 21 წლამდელთა ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2013 წლის 5 სექტემბერს, ლუქსემბურგის ახალგაზრდული ნაკრების წინააღდეგ, 84-ე წუთზე მან დავით სხირტლაძე შეცვალა.

საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში მას დებიუტი ჰქონდა 2016 წელს. პირველი გოლი კი გაიტანა 2017 წლის 24 მარტს, სერბეთის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Uefa.com-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ნიკა კაჭარავა ყაზანის "რუბინის" 72-ე ნომერია,საინფორმაციო სააგენტო „, 1 მარტი, 2013.
2. ↑  სტატისტიკა Sportbox.ru-ზე
3. ↑  ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccer.ru-ზე, ყაზანი რუბინი (ახალგაზრდული) 5:1 მორდოვია სარანსკი (ახალგაზრდული)
4. ↑  ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, ყაზანი რუბინი 3:0 ამკარი პერმი
5. ↑  ნიკა კაჭარავა რუსულ, ბელგიურ და ჰოლანდიურ კლუბებს სურთ,საინფორმაციო სააგენტო „, 28 დეკემბერი, 2015.
6. ↑  რუსული მედია: "როსტოვმა" ნიკა კაჭარავაში 300 ათას ევრომდე გადაიხადა,საინფორმაციო სააგენტო „, 6 იანვარი, 2016.
7. ↑  ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, ხორვატია 19 წლ. 2:0 საქართველო 19 წლ.
8. ↑  ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, ლუქსემბურგი 21 წლ. 0:3 საქართველო 21 წლ.
**ლუოიანგი** (ჩინ. 洛阳; ფინინი: Luò Yáng) — ქალაქი ჩინეთში, ხენანის პროვინციის დასავლეთით, მდინარე ლუოხესა და ყვითელი მდინარის (ხუანგხე) შესართავთან. აღმოსავლეთით ესაზღვრება პროვინციის დედაქალაქ ჭენგჭოუს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფინგტინგშანს, სამხრეთით ნანიანგს, დასავლეთით - სანმენსიას, ჩრდილოეთით ძიიუენს და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ძიაოწუოს. 2022 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 6.46 მილიონ ადამიანს. საუკუნეთა მანძილზე ლუოიანგი 9 დინასტიის დედაქალაქი იყო.

### სახელწოდება

სახელწოდება - ლუოიანგი, მისი მდებარეობიდან მომდინარეობს, უკავშირდება მდინარე ლუოს და ითარგმნება, როგორც მზიანი ქალაქი მდ. ლუოზე. ისტორიულ წყაროებში, დინასტიების მიხედვით, ლუოიანგი სხვადასხვა სახელით მოიხსენიება: თანგის დინასტიის დროს - ტუნგტუ ანუ აღმოსავლეთის დედაქალაქი; სიძინგი ანუ დასავლეთის დედაქალაქი - სუნგის დინასტიის მმართველობის ხანაში; შენტუ ანუ ღვთიური ქალაქი - უ წეთიენის ზეობის პერიოდში და სხვა.

### ისტორია

ლუოი (დღევანდელი ლუოიანგი) ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ.წ. 2070 წლის ამბებთან დაკავშირებით, როდესაც დღევანნდელი ლუოიანგის შემოგარენის ტერიტორიაზე სიას დინასტია დაარსდა (ძვ. წ. 2070-1600) ქალაქი დაარსდა ძვ. წ. 1108 წელს. მისმა ხელმწიფემ - თაი ქანგმა მდ. ლუოხესთან (მდ. ხუანგხეს აუზი) ქალაქი გააშენა და უწოდა ჭენსიუნი. სიას დინასტიის დამხობის შემდეგ, შანგის დინასტიამ ქალაქი თავის რეზიდენციად გამოაცხადა. 1048 წელს ხდება ლუოიანგის ხელახალი განაშენიანება ჭოუს დინასტიის მიერ, იმდროინდელი იმპერატორის ჭოუ კუნგის დახმარებით. 

ლოიანში შემორჩენილია მრავალი (უმთავრესად X ს.) ისტორიული და მხატვრული ძეგლი: ქალაქის გალავანი, სასახლეები, ტაძრები, იმპერატორთა მავზოლეუმები. აღმოჩენილია ნეოლითური კულტურების იანშაოსა და ლუნშანის ნამოსახლარები, ინის ეპოქის და ძვ. წ. IV-III სს ნამოსახლარები და კერემიკის გამოსაწვავი ღუმლები. დასავლეთ ჭოუს დროინდელი დაახლოებით 2 000 ორმო-სამარხი, ხანის ეპოქსი ათასზე მეტი ქვის აკლდამა და სხვ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლუნმენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Government website of Luoyang დაარქივებული 2019-07-14 საიტზე Wayback Machine.
* World history Encyclopedia

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VI, თბ. 1983. — გვ. 279.

სქოლიო
------

1. ↑  გელაშვილი, ნანა (2023). *ჩინეთის ისტორიული დედაქალაქები*.  გამომცემლობა "ოქროს საწმისი",   გვ. 99-109.
2. ↑  Luoyang. Encyclopaedia Britannica (27 მაისი, 1999). ციტირების თარიღი: 4 ივლისი 2023
3. ↑  ჯიბლაძე, მარინე (2022). *ჩინეთის ისტორია*.  გამომცემლობა "ოქროს საწმისი",   გვ. 42-46.
4. ↑  გელაშვილი, ნანა (2023). *ჩინეთის ისტორიული დედაქალაქები*.  გამომცემლობა "ოქროს საწმისი",   გვ. 99-109.
**გია (გიორგი) ხარჩილავა** (დ. 17 აპრილი, 1970) — ქართველი პოლიტიკოსი, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის ნოემბრიდან. 

1991 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. 2006–2010 წლებში იყო წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში ხარჩილავა ერთადერთია ოპოზიციის წევრებს შორის, ვინც თვითმმართველობის არჩევნებში გაიმარჯვა და წალენჯიხის მერი გახდა.

ცესკოს შედეგების მიხედვით, ხარჩილავამ ხმათა 51,09% მიიღო (7248 ხმა), მისმა კონკურენტმა „ქართული ოცნებიდან" - გოგა გულორდავამ - კი 48,90% (6937 ხმა).

ხარჩილავას გამარჯვების შემდეგ წალენჯიხაში გადასახლების შესახებ განაცხადა მამუკა ხაზარაძემ, ხოლო ბიზნესმენმა თემურ ჭყონიამ წალენჯიხაში ბიზნესის გახსნის შესახებ განცხადება გაავრცელა.

ხარჩილავას ყავს მეუღლე და სამი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის საიტზე დაარქივებული 2022-01-26 საიტზე Wayback Machine.
* გია ხარჩილავა Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატის გიორგი ხარჩილავას ბიოგრაფია და ქონება
2. 1 2  სისტემა პირისპირ შეეჩეხა მთისპირა კოლხ ადამიანს – წალენჯიხის არჩეული მერი
3. ↑  "მე გადმოვსახლდები წალენჯიხაში" — მამუკა ხაზარაძე
4. ↑  თემურ ჭყონია ადასტურებს, რომ წალენჯიხაში ბიზნესის დაწყებას აპირებს
იოაჰიმ მიურატის გერბი
**მიურატები**, *მიურა* (ფრანგ. Murat) — ფრანგული არისტოკრატიული საგვარეულო, რომელიც სათავეს იღებს საფრანგეთის იმპერატორის ნაპოლეონ I-ის სიძისა და და მხედართმთავრის იოაჰიმ მიურატისაგან. მისი შთამომავლები ცხოვრობენ საფრანგეთსა და საქართველოში.

ისტორია
-------

იოაჰიმ მიურატი, საფრანგეთის მარშალი
მიურატების საგვარეულოს პირველი ცნობილი წარმომადგენელი, ვინმე პიერ მიურატი, XVII საუკუნეში ცხოვრობდა. მისი შვილთაშვილი იყო მარშალი იოაჰიმ მიურატი (1767-1815), მედუქნის შვილი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა პრინც მიურატთა სახლს. მისი უფროსი ძმა, ანდრე მიურატი, ნეაპოლის სამეფოს გრაფის ტიტულს ატარებდა 1810 წლიდან. ეს შტო 1899 წელს დასრულდა. იოაჰიმისა და ნაპოლეონის დის, კაროლინის, უფროსი ვაჟი აშილი (1801-1847) უშვილოდ გარდაიცვალა და პრინც მიურატის ტიტული აშილის უმცროს ძმას ლუსიენსა (1803-1878) და მის შთამომავლობას გადაეცა. 1812 წლიდან ლუსიენს ასევე ჰქონდა პრინც პონტეკორვის ტიტული, რომელსაც საგვარეულოს წარმომადგენლები დღემდე ატარებენ. მიურატთა სახლის ამჟამინდელი თავია ლუსიენის უფროსი ვაჟის იოაჰიმის (1834-1901) შვილთაშვილი იოაჰიმი, მე-8 პრინცი მიურატი (დ. 1944), რომელიც საფრანგეთში ცხოვრობს.

„ქართველი მიურატები"
--------------------

ლუსიენ მიურატის უმცროსმა ვაჟმა, აშილმა (1847-1895), 1867 წ. პარიზში იქორწინა სალომე დადიანზე (1848-1913), სამეგრელოს მთავრის დავით დადიანისა და ეკატერინე ჭავჭავაძის ქალიშვილზე. ისინი ერთხანს სამეგრელოში, მათ მიერ მოწყობილ დადიანების ცნობილ რეზიდენციაში ცხოვრობდნენ. აშილისა და სალომეს შთამომავალი, ალენ მარი იოაჰიმ ნაპოლეონ მიურატი (დ. 1943) მეუღლესთან — ვერონიკა დე ტრემეკურსა და შვილებთან ერთად საქართველოში დასახლდა. მიურატები ამ დროიდან ზუგდიდში, დადიანების საგვარეულო მამულში, ცხოვრობენ და ჩართული არიან ქვეყნის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

წყაროები
--------

* (ინგლისური) მიურატები. „ალმანახ დე ლა კური"
* (ინგლისური) ქართველი მიურატები. „მაგთიკომი — მუდმივი კავშირის სამყარო", 2002-3-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სალომე დადიანი და მიურატები
* პრინცი და პრინცესა მიურატები აფხაზეთიდან დევნილ ობოლ ბავშვებს უმასპინძლებენ / Information Agency 'PirWeli'[*მკვდარი ბმული*]
**პლასტუნკა** — ქართველებით დასახლებული სოფელი რუსეთის ფედერაციის კრასნოდარის მხარის ქალაქ სოჭის ხოსტის რაიონში. სოფელი დააარსეს XIX საუკუნეში, 1881-1894 წლებს შორის ჩასახლებულიმა ქართველებმა (სულ 80 ოჯახი). სახელი ეწოდა პლასტუნების დასახლების გამო. ბოლო მონაცემებით სოფლში 1500-მდე ადამიანი ცხოვრობს.

სკოლა
-----

110 წლის წინ სოფელ პლასტუნკაში, ადგილობრივი ქართველების მაცხოვრებლების ნებაყოფლობითი შემოწირულობებით, შეიქმნა ქართული სკოლა. დროთა განმავლობაში ქართული სკოლა რუსულ საშუალო 44-ე სკოლად გადაკეთდა, მაგრამ ქართულ ენას, როგორც ერთ-ერთ აუცილებელ საგანს ინარჩუნებდა, ხოლო უფრო მოგვიანებით სკოლა 9-წლიანი გახდა. სკოლის ამჟამინდელი ხელმძღვანელობის გადაწყვეტილებით ქართული ენის სწავლება სასკოლო საგნებიდან საერთოდ იქნა ამოღებული და მას ქართული ენის წრის კვალიფიკაცია მიეცა. 

სკოლას მრავალი წლის განმავლობაში კურატორობას კრასნოდარის მხარის საზოგადოებრივი ორგანიზაცია - ქართული კულტურის ცენტრი „ივერია" უწევდა. პლასტუნკის სკოლის დირექციას ამ გადაწყვეტილების თაობაზე არ უცნობებია.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

სოფელში არის წმინდა ნინოს ტაძარი, რომელიც XIX საუკუნის 80-იან წლებში ჩასახლებულმა ქართველებმა დააარსეს.

საინტერესო ამბები
-----------------

რუსული მედიის ინფორმაციით, როგორც კი 2008 წლის აგვისტოში რუსეთ -საქართველოს ომი დაიწყო სოფლის შესასვლელსა და გამოსასვლელებში ქართული დროშა აღმართეს და იგი ამ დრომდე ფრიალებს. ქართველებმა დროშის აღსამართად სპეციალურად ამოარჩიეს მაღალი ადგილები ამიტომაც დროშა შორი მანძილიდანაც კარგად ჩანს. უკვე სამი წელია ადგილობრივი ხელისუფლება ამ საქართველოს დროშას ვერაფერს ვერ უხერხება. მუნიციპალური სამსახურები რამდენიმეჯერ ეცადნენ ეს დროშა ჩამოეხსნათ მაგრამ მოსახლეობას მხრიდან იმხელა წინააღმდეგობას წააწყდნენ, რომ ამ განზრახვაზე ხელი აიღეს. ძალის გამოყენება კი ჯერჯერობით არ უცდიათ.

სქოლიო
------

1. ↑  Результаты Всероссийской переписи населения (2010). Численность населения Краснодарского каря по административно-территориальным единицам
2. ↑  რუსეთის ერთ-ერთი სოფელში 2008 წლიდან საქართველოს დროშა ფრიალებს // Presage.tv
3. ↑  სოჭის რაიონის ქართველებით დასახლებული სოფლის მოსახლეობა პაპუნა დავითაიას დახმარებას სთხოვს // Information Agency 'PirWeli'[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  სოჭის რაიონის ქართველებით დასახლებული სოფლის მოსახლეობა პაპუნა დავითაიას დახმარებას სთხოვს // Information Agency 'PirWeli'[*მკვდარი ბმული*]
**ტუნბრიგენის ჰიმენოფილუმი** (ლათ. Hymenophyllum tunbrigense) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე. ძაფისებური, მხოხავი, ძლიერ დატოტვილი ფესურა აქვს. ნორჩი ფესურა დაფარულია მოყავისფრო ბეწვებით, ასაკოვანი შიშველია. ფოთოლი ორჯერფრთისებრია, 2–5 სმ სიგრძისა. ისევე, როგორც ყველა სხვა გვიმრა, მრავლდება სპორებით. სპორები წარმოიქმნება სპორანგიუმებში, რომელთა ჯგუფები — სორუსები ფოთლის ზედა ნაწილის ნაკვთთა კიდეებზე სხედან. სპორები ვითარდება აგვისტოში. იშვიათი მცენარება. საქართველოში გავრცელებულია აჭარაში, ზღვის დონიდან 100–700 მ-ის ფარგლებში. იზრდებიან ტენიან, ხავსით დაფარულ კლდეებსა და ლოდებზე. შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში (1982 წ.). მისი პოპულაციები დაცულია მტირალას ეროვნულ პარკში.

Hymenophillum-ის გვარის 20-ზე მეტი (სხვა მონაცემებით, 300) სახეობა გავრცელებულია დედამიწის ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ სარტყელში. საქართველოში მხოლოდ ეს სახეობაა.

გალერეა
-------

* ფოთლებიფოთლები
* ილუსტრაციაილუსტრაცია

ლიტერატურა
----------

* *დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე*. საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ. 2007. — გვ. 14.