recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მოკოლენდი** — ქართული ანიმაციური სერიალი, რომელიც 2017 წელს გავიდა ეთერში. სერიალი შეიქმნა სანტეს ბრენდის, ლოკო-მოკოსთვის. გადის YouTube-ზე, და მოგვითხრობს დაბა მოკოლენდში მცხოვრები ცხოველების ცხოვრებაზე. სერიალის ეპიზოდები თვეში ერთხელ გამოდის. 2017-2018 წლებში სერიალი მზადდებოდა კომპანია „MARSHALL"-ის, ხოლო 2019 წლიდან მზადდება კომპანია „Ogilvy"-ის მიერ.

პერსონაჟები
-----------

**ლოკო-მოკო** - ყვითელი ლომი, რომელიც ცხოვრობს ანანასის ფორმის სახლში. ის არის სერიალის მთავარი პერსონაჟი, რომელსაც აქვს ახალი იდეები.

**ანიტა** - თეთრი იხვი, რომელიც ცხოვრობს ყურძნის ფორმის სახლში. მას ძალიან უყვარს ცხობა და მეგობრებს ორცხობილებს სთავაზობს.

**პაბლო** - ნაცრისფერი მგელი, რომელიც ვაშლის ფორმის სახლში ცხოვრობს. ის ბევრს ხატავს და უამრავ გამოფენას აწყობს.

**ბაკა** - ძროხა, რომელიც ალუბლის ფორმის სახლში ცხოვრობს თავის ტყუპისცალ დასთან, ბაბისთან ერთად. მასა და ბაბის ხშირად უთანხმოება მოსდით ხოლმე. მას უყვარს ქიმია.

**ბაბი** - ძროხა, რომელიც ალუბლის ფორმის სახლში ცხოვრობს თავის ტყუპისცალ ძმასთან, ბაკასთან ერთად. მასა და ბაკას ხშირად უთანხმოება მოსდით ხოლმე. მას უყვარს ბალეტი.

**ჩიდო** - ძაღლი, რომელიც მარწყვის ფორმის სახლში ცხოვრობს. ის ძალიან ხშირად ხათაბალაში ეხვევა.

**ჩიო** - ჩიტი, რომელიც ლოკო-მოკოს ეხმარება. ჩიო ასევე დაფრინავს ჩიტებთან ერთად და გაზაფხულს მოიყვანს.

**გალილეო ზღარბუნ-უმცროსი** - ზღარბი, რომელიც ცისფერ სახლში ცხოვრობს. ის პირველად სერიალის მეორე სეზონში გამოჩნდა. გალილეო მოგზაურია და მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობს.

ისტორია
-------

2016 წლის ბოლოს, კომპანია სანტემ გადაწყვიტა შეექმნა ანიმაციური საბავშვო სერიალი. მოკოლენდი 2017 წლის დასაწყისში გავიდა ეთერში, და ძალიან წარმატებული გამოდგა. 2018 წელს დაიწყო სერიალის მეორე სეზონი. ამავე წელს სერიალს ახალი პერსონაჟი - გალილეო ზღარბუნ-უმცროსი დაემატა. 2019 წელს გამოვიდა მესამე სეზონი, რომელიც ასევე პოპულარული გახდა. ხოლო 2020 წლის მარტიდან გამოვიდა მეოთხე სეზონის სერიები.
**კოგბეტლიევის სახლი** (რუს. Дом Когбетлиева) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს თავისუფლების მოედანზე. აგებულია 1912 წელს ნიკოლაი დურბახის პროექტის მიხედვით. შენობას აქვს ისტორიისა და კულტურის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: დონის როსტოვი, თავისუფლების მოედანი № 8.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში არქიტექტორმა ნიკოლაი დურბახმა დონის როსტოვში, აზოვსა და მარიუპოლში ააშენა საცხოვრებელი სახლები. ამავე წლებში ქალაქში ცხოვრობდა კოგბეტლიევების ოჯახი. მათი ოჯახი საკმაოდ პატივსაცემი იყო დონის ნახიჩევანში. ანნდრიას კოგბეტლიევის მრავალრიცხოვანი ნატესაობა ფლობდა საცხოვრებელ სახლებს ეკატერინეს მოედანზე, პირველი გეორგიევსკის ქუჩაზე და 18-ე ხაზზე. მთელი სანათესაო აღფრთოვანებული იყო თეატრალური ხელოვნებით და იყვნენ ცნობილი მეცენატები ნახიჩევანში. 

1909 წელს ანდრიას კოგბეტლიევი ყოდულობს მიწის ნაკვეთს და იწყებს აგურის საცხოვრებელი სახლის მშენებლობას მაღალ ცოკოლზე. ახალი სახლის პროექტი შეიმუშავა ნიკოლაი დურბახმა. დამკვეთის სურვილისა და რჩევის საფუძველზე არქიტექტორმა დურბახმა სახლის ფასადის მორთულობა გემოვნებით გააფორმა. 1912 წელს ანდრიას კოგბეტლიევის სახლის მშენებლობა დასრულდა. 

ქვედა ცოკოლის სართულზე განთავსდა სავაჭრო დაწესებულებები. ძირითადი საცხოვრებელი ოთახები განკუთვნილი იყო ოჯახის წევრებისათვის. 1916 წელს სახლოს დროებითი მფლობელი გახდა პეტრე აბრამიანი. 

1920 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა შენობის ნაციონალიზაცია. კოგბეტლიევის სახლს გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლის სტატუსი.

შენობა გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომის პერიპეტიებს და ამჟამად შემონახულია პირვანდელი სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Доходный дом Когбетлиева  დაარქივებული 2016-10-24 საიტზე Wayback Machine. .
* Николай Никитич Дурбах — городской архитектор Нахичевани-на-Дону

სქოლიო
------

1. ↑  Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону
**ნამული** (პორტ. Monte Namuli) — ყველაზე მაღალი მთა მოზამბიკის ზამბეზიის პროვინციაში. ზღვის დონიდან 2419 მეტრი სიმაღლით ის მეორე მთაა მოზამბიკში ბინგის შემდეგ. ნამულის მასივი შეადგენს პლატოს, რომლის სიმაღლეც მერყეობს 700-დან 800 მეტრამდე. ნამულის გრანიტის გუმბათი პლატოდან ამოწეულია 1600 მეტრ სიმაღლეზე. 1200 მეტრზე ზევით ზონაში ფართობია 50 х 30 კმ. ნამულის მთა მდებარეობს 12 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქალაქ გურუედან და დაახლოებით 160 კმ-ით მულანჯეს მასივიდან მალავის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

ნამულის მთის ტყეები მთავარი ბიომრავალფეროვნების ეკორეგიონია, რაც ნიშნავს, რომ მას აქვს გადაშენების პირას მყოფი ცხოველების და მცენარეულობის ბიომრავალფეროვნების მაღალი სიჩქარე. ისეთი სახეობები, როგორიცაა *Apalis thoracica lynesi* და *Paraxerus vincenti* ნამულის მთისთვის ენდემურია. სხვა იშვიათი სახეობებია *Alethe choloensis* და *Modulatrix orostruthus*, რომლებიც სხვა ადგილებშიც არსებობენ.

ნამულის მთის ქვედა კალთებზე ჭარბობს ჩაის პლანტაციები. შუა სიმაღლის კალთებზე ხდება სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოები. უახლოესი ქალაქია გურუე, რომელიც ჩაის დიდი პლანტაციების რაიონია მოზამბიკში.

ნამულის მთა 1886 წლის აგვისტოში აღმოაჩინა ჰენრი ედვარდ ო'ნილმა, რომელიც იყო დიდი ბრიტანეთის კონსული მოზამბიკში 1879 წელს. ეს აისახა იუბერ ლაინსის და ჯეკი ვინსენტის ორნითოლოგიურ ექსპედიციაში 1931/1932 წლებში. მოზამბიკის სამოქალაქო ომის და ცუდი გზების გამო ექსპედიციები ვერ ტარდებოდა 1998 წლამდე, როდესაც სამხრეთაფრიკელმა ორნითოლოგთა ჯგუფმა მიიღო შესაძლებლობა გამოეკვლია ტყეები ნამულის მთაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The birds of Namuli, northern Mozambique: retracing Vincent's footsteps დაარქივებული 2012-02-08 საიტზე Wayback Machine.
* New records of Ficus (Moraceae) species emphasize the conservation significance of inselbergs in Mozambique PDF, online[*მკვდარი ბმული*]
* Jack Vincent: *The Namuli Mountains, Portuguese East Africa* In: *The Geographical Journal*, Vol. 81, No. 4 (Apr. 1933), p. 314-327
**ნამიგ იადულა ოღლი აბდულაევი** (აზერ. Namiq Yadulla oğlu Abdullayev; დ. 4 იანვარი, 1971, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, პოლიციის პოლკოვნიკი, სპორტის დამსახურებული ოსტატი, მწვრთნელი. 2000 წლის სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი წონით 54 კგ წონით კატეგორიაში. ის იყო აზერბაიჯანის ნაკრების მედროშე 2000 წლის სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე. 1996 წლის ოლიმპიადაზე ატლანტაში, სადაც მეორე ადგილი დაიკავა, გახდა დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის პირველი სპორტსმენი, რომელმაც ოლიმპიური მედალი მოიპოვა. ნამიგ აბდულაევის ძმა არის მსოფლიო ჩემპიონის არიფ აბდულაევი..

ბიოგრაფია
---------

ნამიგ იადულა ოღლუ აბდულაევი დაიბადა 1971 წლის 4 იანვარს, ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. აბულაევი ჭიდაობაზე შევიდა მისი ბიძაშვილის ელხანის ინიციატივით. 1983 წელს იგი ჩაირიცხა სპარტაკის საზოგადოებაში. მისი პირველი მწვრთნელი იყო დამსახურებული მწვრთნელი ვაჰიდ მამედოვი. სპორტსმენმა პირველ წარმატებას ხუთი წლის შემდეგ მიაღწია, როდესაც აბდულაევი გახდა უკრაინაში ჩატარებული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების სალიცენზიო ტურნირის გამარჯვებული. სწორედ ამ ტურნირის დროს ნამიგი საბჭოთა კავშირის ნაკრების მწვრთნელების ყურადღების ცენტრში მოექცა. ამ მოვლენიდან ორი წლის შემდეგ აბდულაევი გამოიძახეს სსრკ -ს ეროვნულ ნაკრებში. პირველ მცდელობისას ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ხოლო მომდევნო წელს ოქროს მედლები, ნამიგ აბდულაევი წავიდა მსოფლიო ჩემპიონატზე კანადაში 1990 წელს სსრკ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. პირველ საერთაშორისო შეჯიბრში 19 წლის ასაკში ოქროს მედალი მოიპოვა. არის ევროპის სამგზის ჩემპიონი. 1994 წელს 52 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო ევროპის ჩემპიონატი. 1995 წელს ზედიზედ მეორედ მოახერხა ევროპის ჩემპიონატის მოგება. 1996 წელს გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1997 და 2006 წლებში ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. მსოფლიო ჩემპიონატის სამგზის (1994, 1998, 2002) ვერცხლის მედლისა და ერთგზის (2006) ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. აბდულაევმა კარიერა 2009 წელს დაასრულა.

### პირადი ცხოვრება

2008 წლის 28 ოქტომბერს, 37 წლის ასაკში ნამიგ აბდულაევი დაქორწინდა. ქორწილი გაიმართა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sports-Reference.com

სქოლიო
------

1. ↑  В Баку стартует Кубок мира по вольной борьбе
2. ↑  Женился азербайджанский борец Намик Абдуллаев
**ნამიგ ზაჰიდ ოღლუ მამედოვი** (აზერ. Namiq Zahid oğlu Məmmədov; დ. 23 დეკემბერი, 1957, კიროვაბადი) — აზერბაიჯანელი მხატვარი. ცხოვრობს და მუშაობს ბაქოში, აზერბაიჯანი.

ბიოგრაფია
---------

ნამიგ ზაჰიდ ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1957 წელს ქ. განჯაში, აზერბაიჯანი. 1983 წელს დაამთავრა აზიმზადეს სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებელი, 1988 წელს — ლიტვის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის (ვინიუსი) დაზგური ფერწერის განყოფილება. 2001–2006 წლებში და 2010 წლიდან — აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრის გამგე.

შემოქმედებითი საქმიანობა დაიწყო 1982 წელს „ახალგაზრდობის შემოქმედებითი კვირეულის" გამოფენაზე ორი ნაშრომის გამოფენით: „ჩვენი ბაღი" და „გიმნასტიკა". 1997 წლიდან აზერბაიჯანის მხატვართა საბჭოს წევრი. ნამუშევრები იმყოფება სახელმწიფო და კერძო კოლექციებში — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (ბაქო),რ. მუსტაფაევის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში (ბაქო), თურქულ გალერეაში (ანკარა), ისლამური კულტურის ცენტრში (მოსკოვი), ნორვეგიაში, დანიაში, აშშ-ში, იტალიაში, თურქეთში, გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთში და სხვ.

სქოლიო
------

1. ↑  Namiq Məmmədovun fərdi sərgisi (აზერბაიჯანული)
2. ↑  Müəlliflər Namiq Məmmədov (აზერბაიჯანული)
**კარლო I სავოიელი** (იტალ. Carlo I di Savoia), მეტსახელად **მებრძოლი** (იტალ. il Guerriero; დ. 28 მარტი, 1468, კარინიანო, იტალია — გ. 13 მარტი, 1490, პინეროლო, იტალია) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგი 1482-1490 წლებში. ჰერცოგ ამადეო IX-ისა და იოლანდ დე ვალუას უმცროსი ვაჟი. ჰერცოგ კარლო II-ის მამა.

ბიოგრაფია
---------

კარლო სავოიელი დაიბადა 1468 წლის 28 მარტს პიემონტურ ქალაქ კარინიანოში. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ამადეო IX-ისა და მისი მეუღლის, იოლანდ დე ვალუას ვაჟი. დედის მხრიდან იგი საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის შვილიშვილი იყო, ხოლო მამის მხრიდან — კვიპროსის მეფე იანუსისა და დედოფალ შარლოტ დე ბურბონისა.

მამამისი 1472 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი კარლოს უფროსმა ძმამ, ფილიბერტო I-მა დაიკავა. ამ ამბიდან ათ წელიწადში ფილიბერტო უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც 1482 წლიდან ჰერცოგი კარლო I გახდა, რომელმაც 1485 წლის 1 აპრილს ცოლად შეირთო ბიანკა მონფერატელი (1472-1519), მონფერატის მარკიზ გულიელმო VIII-ისა და ელიზაბეტა სფორცას ქალიშვილი.

მას შემდეგ, რაც 1487 წელს კვიპროსის დედოფალი შარლოტა უშვილოდ აღესრულა და კვიპროსის სამეფო ვენეციას მიუერთდა, კარლო I გახდა კვიპროსის, იერუსალიმისა და კილიკიის სომეხთა ტიტულარული მეფე, როგორც მეფე იანუსის პირდაპირი შთამომავალი დედის ხაზით. ეს ოფიციალური წოდებები დღემდე აქვთ შენარჩუნებული სავოიელთა საგვარეულოს, ცხადია, მხოლოდ ტიტულარულად.

კარლო I გარდაიცვალა 1490 წლის 13 მარტს პინეროლოში, 21 წლის ასაკში, ტახტი კი მისმა ჩვილმა ვაჟმა, კარლო II-მ დაიკავა.

შვილები
-------

კარლოს თავის ცოლ ბიანკასთან სულ ორი შვილი ჰყავდა:

1. იოლანდა ლუიზა (1487-1499), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ჰერცოგ ფილიბერტო II-ს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
2. კარლო II (1489-1496), სავოიის ჰერცოგი 1490-96 წლებში. გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

ლიტერატურა
----------

* François-Charles Uginet, CARLO I, duca di Savoia, in Dizionario biografico degli italiani, vol. 20, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana,

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სავოიის ჰერცოგები |
| --- |
|  |
| 
* ამადეო VIII *(1416-1440)*
* ლუდოვიკო *(1440-1465)*
* ამადეო IX *(1465-1472)*
* ფილიბერტო I *(1472-1482)*
* კარლო I *(1482-1490)*
* კარლო II *(1490-1496)*
* ფილიპო II *(1496-1497)*
* ფილიბერტო II *(1497-1504)*
* კარლო III *(1504-1553)*
* ემანუელე ფილიბერტო I *(1553-1580)*
* კარლო ემანუელე I *(1580-1630)*
* ვიტორიო ამადეო I *(1630-1637)*
* ფრანჩესკო ჯაკინტო *(1637-1638)*
* კარლო ემანუელე II *(1638-1675)*
* ვიტორიო ამადეო II *(1675-1730)*
 |

 |
**კარლო II სავოიელი** (იტალ. Carlo II di Savoia; დ. 23 ივნისი, 1489, ტურინი, იტალია — გ. 16 აპრილი, 1496, მონკალიერი, იტალია) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგი 1490-1496 წლებში. ჰერცოგ კარლო I-ისა და ჰერცოგინია ბიანკა მონფერატელის ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

კარლო სავოიელი დაიბადა 1489 წლის 23 ივნისს ტურინში. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ კარლო I-ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია ბიანკა მონფერატელის პირველი შვილი და ერთადერთი ვაჟი. მისი გაჩენიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1490 წლის 13 მარტს მამამისი გარდაიცვალა, რის გამოც ჰერცოგი ჯერ კიდევ ჩვილი კარლო II ხდება, რომელსაც რეგენტად დედამისი დაენიშნა.

კარლოს ხანმოკლე მმართველობის პერიოდს ემთხვევა იტალიური ომების დაწყებაც. 1494 წელს საფრანგეთის მეფე შარლ VIII იტალიაში შეიჭრა ნეაპოლის სამეფოს დასაპყრობად. ამ დროს კარლოს დედამ, რეგენტმა ბიანკამ ფრანგული ლაშქარი სავოიაზე მშვიდობიანად გაატარა და გზად მათი გამოკვებაც უზრუნველყო.

ცნობილია, რომ ბიანკა მოფერატელი ცდილობდა, რომ კარლო დაექორწინებინა მისსავე მამიდაშვილ შარლოტა ნეაპოლელზე (1479-1506), თუმცა მოლაპარაკებები კარგად წავიდა, კარლო სრულიად მოულოდნელად, 1496 წლის 16 აპრილს, 6 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტს მამამისის ბიძა, ფილიპო II იკავებს.

ლიტერატურა
----------

* Sabaudian Studies: Political Culture, Dynasty, and Territory (1400–1700), ed. MAtthew Vester,(Truman State University Press, 2013), 6.
* Michael Mallett and Christine Shaw, The Italian Wars, 1494-1559, (Pearson Education Limited, 2012), 6.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სავოიის ჰერცოგები |
| --- |
|  |
| 
* ამადეო VIII *(1416-1440)*
* ლუდოვიკო *(1440-1465)*
* ამადეო IX *(1465-1472)*
* ფილიბერტო I *(1472-1482)*
* კარლო I *(1482-1490)*
* კარლო II *(1490-1496)*
* ფილიპო II *(1496-1497)*
* ფილიბერტო II *(1497-1504)*
* კარლო III *(1504-1553)*
* ემანუელე ფილიბერტო I *(1553-1580)*
* კარლო ემანუელე I *(1580-1630)*
* ვიტორიო ამადეო I *(1630-1637)*
* ფრანჩესკო ჯაკინტო *(1637-1638)*
* კარლო ემანუელე II *(1638-1675)*
* ვიტორიო ამადეო II *(1675-1730)*
 |

 |
**მუჰამედ შაჰ ყაჯარი** (სპარს. محمد شاه قاجار; დ. 5 იანვარი, 1808 — გ. 5 სექტემბერი, 1848) — ირანის შაჰი 1834–1848 წლებში. ყაჯარების მესამე წარმომადგენელი. აბას-მირზას ვაჟი და ფათალი-შაჰის მემკვიდრე.

დაიბადა 1808 წელს, თავრიზში, ფათალი-შაჰის მმართველობის პერიოდში. ტახტის მემკვიდრედ ითვლებოდა მისი მამა აბას-მირზა, რომელიც აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი იყო, თუმცა მთელ ირანსაც ფაქტობრივად იგი განაგებდა. თუმცა, აბასი 1833 წელს გარდაიცვალა და ტახტის მემკვიდრედ სწორედ მუჰამედ-მირზა იქცა. 

მუჰამედი ტახტზე ავიდა ფათალი-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, 1834 წლის 23 ოქტომბერს.

მას ჰქონდა ორი მცდელობა დაეკავებინა ჰერათი და დაემარცხებინა ბრიტანელები. სწორედ ამ მიზნით გააგზავნა მან ელჩობა საფრანგეთში. 1839 წელს, საფრანგეთიდან დახმარება ჩამოვიდა, მაგრამ ორივე მცდელობა აეღოთ ჰერათი, უშედეგოდ დასრულდა.

1846 წელს ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ შაჰს გაუგზავნა წარმომადგენელი მონათვაჭრობის აკრძალვასთან დაკავშირებით მოლაპარაკების მიზნით. მუჰამედი წინააღმდეგი იყო ამ შეზღუდვის დაწესებისა, მაგარმ 1848 წელს, მისი მმართველობის დასასრულს, ბრიტანეთის დაჟინებული მოთხოვნით, იძულებული გახდა მონებით ვაჭრობა აეკრძალა.

გარდაიცვალა 1848 წლის 5 სექტემბერს, 40 წლის ასაკში. მუჰამედ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ ირანის მმართველი გახდა მისი უფროსი ვაჟი ნასერ ალ-დინ შაჰი.

შვილები
-------

* ნასერ ალ-დინ შაჰი (16 ივლისი, 1831 – 1 მაისი, 1896)
* აბას მირზა (27 ნოემბერი, 1839 – 14 აპრილი, 1897)
* მუჰამედ მირზა (1840 – 1901)
* აბდულ-სამად მირზა (1843 – 1929)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი
* ირანის ისტორია - ყაჯარები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყაჯარების დინასტიის შაჰები |
| --- |
|  |
| 
* აღა-მაჰმად-ხანი (1794–1797)
* ფათალი-შაჰი (1797–1834)
* მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი (1834–1848)
* ნასერ ალ-დინ შაჰი (1848–1896)
* მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1896–1907)
* მუჰამედ ალი შაჰი (1907–1909)
* აჰმედ შაჰ ყაჯარი (1909–1925)
 |

 |
**კარლო უჩანეიშვილი** (დ. 26 იანვარი, 1926, ხობის რაიონი — გ. 17 თებერვალი, 1962) — ქართველი გეოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს მშობლებმა ფოთის საშუალო სკოლაში მიაბარეს. სწავლის პერიოდში თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა მოსწავლემ. აქ მან დაამზადა ფოთის ნავსადგურის მოქმედი მაკეტი, რომელიც ექსპონირებული იყო ქ. თბილისის მოსწავლეთა რესპუბლიკურ სასწავლო-შემოქმედებით ოლიმპიადაზე. 1942 წელს კარლო უჩანეიშვილი ჩაირიცხა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიურ ფაკულტეტზე. უმაღლესი სასწავლებელი 1948 წელს დაამთავრა ინჟინერ-გეოლოგის კვალიფიკაციით და სამუშაოდ განაწილებულ იქნა მინერალური ნედლეულის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თბილისის ფილიალში უმცროსი მეცნიერ-მუშაკის თანამდებობაზე. 1950 წელს კარლო უჩანეიშვილი მიიღეს მოსკოვის მინერალური ნედლეულის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1954 წელს, წარმატებით დაიცვა დისერტაცია გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს მიენიჭა უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის წოდება. 

1956 წელს კარლო უჩანეიშვილი, სამეცნიერო-ტექნიკური დახმარების მიზნით, მივლენილი იქნა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, სადაც სამი წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა საძიებო-გეოლოგიურ სამუშაოებს ურანის მადნის მოსაპოვებლად. მიღწეული წარმატებებისთვის იგი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის უმაღლესი ორდენით დააჯილდოვეს. 1959 წელს კარლო უჩანეიშვილი კონკურსით არჩეულ იქნა ყაზახეთის მინერალური ნედლეულის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მინერალოგიისა და პეტროგრაფიის მიმართულების ერთ-ერთი ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. მას მინდობილი ჰქონდა განსაკუთრებული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის სამეცნიერო პრობლემის გადაჭრა. ამ სამუშაოს შესრულებისას ნათლად გამოჩნდა მისი, როგორც სასარგებლო წიაღისეულის ძებნა-ძიების ჭეშმარიტი სპეციალისტის ნიჭი და უნარი. კარლო უჩანეიშვილი გაურკვეველ ვითარებაში დაიღუპა, ყაზახეთში, 1962 წლის 17 თებერვალს. ის მხოლოდ 36 წლის იყო, მაგრამ როგორც მეცნიერი და მკვლევარი, უკვე, მაღალი ავტორიტეტით სარგებლობდა ინჟინერ-გეოლოგთა ფართო წრეებში. კარლო უჩანეიშვილს დარჩა მეუღლე, ტურფა დოლიძე და ორი მცირეწლოვანი ვაჟი - ლევანი და ირაკლი. ლევან უჩანეიშვილი საქათველოში ცნობილი მსახიობია. ძმები ამჟამად ამერიკაში ცხოვრობენ.

ლიტერატურა
----------

* კარლო უჩანეიშვილი // გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები : კრებული. თბ. 2012 გვ. 137-138

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კარლო უჩანეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კლიტოსი** (ძვ. ბერძნ. Κλείτος) — ილირიული ტომის, დარდანელების მეფე. ძვ. წ. 335 წელს ის და ტაულანტიელების მეფე გლაუკიასი აპირებდნენ შეჭრას მაკედონიის სამეფოს ტერიტორიაზე. ორი არმია უნდა გაერთიანებულიყო მაკედონურ ციხესიმაგრე პელიუმში, რომელიც უკვე კლიტოსს ეკავა. მოკავშირის მოსვლამდე ქალაქთან ალექსანდრე დიდის არმია მივიდა. ბრძოლამდე დარდანელებმა ომის ღმერთს შესწირეს სამი ბიჭი, სამი გოგო და სამი შავი ცხვარი. შემდეგ კი ალექსანდრეს ძალებს შეუტიეს, თუმცა დამარცხდნენ. მათ დათმეს პოზიციები და ქალაქში შევიდნენ. მეორე დღეს გლაუკიასის არმია შემოემატა ბრძოლის ველს. მაკედონელები ორივე მხრიდან მტრის გარემოცვაში მოექცნენ. ალექსანდრემ იერიში ტაულანტიელებზე მიიტანა და ისინი დაამარცხა, თუმცა მათი კონტრშეტევის შემდეგ უკან დახევა დაიწყო. მის დევნას კლიტოსის ძალებიც შეუერთდნენ. მაკედონელებმა მსუბუქი არტილერიის დახმარებით დანაკარგის გარეშე მოახარხეს გადარჩენა. ალექსანდრემ არმია რამდენიმე კილომეტრით უკან გადაანაცვლა და ამით გაქცევის იმიტაცია გაითამაშა. სამი დღის შემდეგ მისმა მზვერავებმა შეატყობინეს, რომ ილირიელები უკვე აღნიშნავდნენ მტერზე გამარჯვებას და საგუშაგოებითაც კი აღარ იცავდნენ თავს. მეორე ღამეს ალექსანდრემ ჩუმად გადალახა მდინარე, მტერს მოულოდნელად შეუტია და დაამარცხა. კლიტოსი გაიქცა და თავი მოკავშირესთან ერთად გლაუკიასის მიწას შეაფარა. ცოტა ხნის შემდეგ კი ის ალექსანდრეს დანებდა.

ლიტერატურა
----------

* ფლავიუს არიანე - ალექსანდრეს კამპანიები
* უილიამ სმიტი - ბერძნულ-რომაული ბიოგრაფიის და მითოლოგიის ლექსიკონი დაარქივებული 2006-01-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ჯონ უილიამსი - ალექსანდრე დიდის ცხოვრება და მოღვაწეობა
2. ↑  ჯეიმზ ეშლი - მაკედონიის იმპერია: ფილიპე II-ისა და ალექსანდრე დიდის ომები, ძვ. წ. 359-323, გვ.173
**კარაპეტ გრიგორიანცი** (დ. 1870, სოფ. გულალი, ახლანდ. აიგეძორი, სომხეთი, – გ. 1943, თბილისი) — სომეხი თვითნასწავლი მხატვარი, მწერალი. მოღვაწეობდა თბილისში.

დაიბადა ახლანდ. ჩრდილო-აღმოსავლეთი სომხეთის ტავუშის პროვინციის ერთ-ერთ სოფელში. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ძმებთან ერთად თბილისში გადმოსახლდა და გავლენიანი მოქალაქის არტემ იუზბაშევის (გ. 1897) მფარველობის ქვეშ ცხოვრობდა; ქართული თელავში სომეხ მღვდელთან შეისწავლა. ერთხანს თელავის ბაზარში ვაჭრობდა. 1884 წელს თბილისში დაბრუნდა და ხატვას მიჰყო ხელი. 1890 წელს ჯვრის მამის ქუჩაზე საკუთარი სახელოსნო გახსნა. ძირითადად ხატავდა პორტრეტებსა (მ.შ. თამარ მეფის, შოთა რუსთაველის) და ნატურმორტებს. შემორჩენილია გრიგორიანცის 40-მდე ნამუშევარი, რომელთა უმეტესობა საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ინახება. იოსებ გრიშაშვილი „ძველი ტფილისის ლიტერატურულ ბოჰემაში" კარაპეტ გრიგორიანცს ახსენებს როგორც ლიტერატორს, 1910 წელს გამოცემული ლექსების კრებულის ავტორსა და სომხურად „ვეფხისტყაოსნის" მთარგმნელს. 1894 წელს თბილისის არაქსიანის თეატრში დაიდგა მისი პიესა „ძმისმკვლელი". გრიგორიანცის ტექსტების უმეტესობა დაკარგულია. შემორჩენილია ქართულ ენაზე დაწერილი „ძველი თბილისის დაუჯერებელი ამბები", რომელიც ძველი თბილისის ყოფის სხვადასხვა მხარეს აღწერს. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ უკიდურეს გაჭირვებაში ცხოვრობდა. გარდაიცვალა 1943 წელს, 73 წლის ასაკში. მისი საფლავი დაკარგულია.[1]

ბიბლიოგრაფია
------------

* გრიგორიანცი, კარაპეტ. „ძველი თბილისის იშვიათი ამბები". ლიტერატურის მუზეუმი, თბილისი. 2011 – 118 გვ.

სქოლიო
------

1. ↑  რეხვიაშვილი, ჯიმშერ. კარაპეტ გრიგორიანცის ძველი თბილისი. რადიო თავისუფლება, RFE/RL. დეკემბერი 09, 2011.
**კარასუნი** — ადრე მდინარე, ახლა კი ტბების გაერთიანება ქალაქ კრასნოდარში. აღნიშნული ტბების გაერთიანების სიგრძე დაახლოებით 45 კილომეტრია.

აღწერა
------

აღსანიშნავია, რომ დღეისათვის ქალაქში არის სულ თხუთმეტი ტბა, ესენია: პოკროვსკის ორი ტბა (ყუბანის სტადიონის მახლობლად, რომელიც გამოყოფილია დიმიტრიევის კაშხლის ქუჩით). ასევე კალინინსკის ხეობის სამი ტბა (მდებარეობს სელეზნევისა და სტავროპოლის ქუჩებს შორის: ერთი ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შენობის მიღმაა, ორი კი კარასუნსკის რაიონის ადმინისტრაციული შენობის მახლობლად, ისინი გამოყოფილია ერთმანეთთან სტაროკუბანსკის ქუჩით) და ასევე ქალაქში არის პაშკოვსკის ათი ტბა (სინამდვილეში - მდინარის კალაპოტები, რომლებიც ტბებად დაშლილია კაშხლებით). სამწუხაროდ, უნდა აღინიშნოს, რომ პაშკოვსკის ტბების ზემოთ არსებული არხი დღეისათვის პრაქტიკულად საერთოდ არ იძებნება.

ტბების ნაპირები ლერწამითაა დაფარული, ფსკერზე კი სილურჯეა. 2000-იან წლებში პაშკოვსკის ტბები გარემოს დაცვის სამინისტროს მხრიდან გამოყოფილი თანხებით იწმინდებოდა - ამ მიზნით 60 მილიონი მანეთი იყო გამოყოფილი, აქ იყო საკმაოდ კარგად განვითარებული სარეკრეაციო ზონაც და დასასვენებელი ადგილიც.

შემოდგომაზე, ნოვოსიბირსკის რეგიონიდან აფრიკისკენ ფრენის დროს, თოლიები ტბებზე ჩერდებიან.

ისტორია
-------

მდინარე კარასუნი სათავეს იღებს სოფელ სტაროკორსუნსკიდან და მიედინება დასავლეთისაკენ, ამის შემდგომ ჩაედინება მდინარე ყუბანში. მოგვიანებით, არხის ცვლილების გამო, ყუბანმა გადაყლაპა მდინარის ნაწილი და იზოლირებული იქნა რამდენიმე ტბად.

1870-იან წლებში კაზაკებმა კაშხლები ააშენეს მდინარის იქით, რათა ხმელეთზე გადასულიყვნენ მეორე მხარეს. შედეგად, მდინარე გადაიქცა რამდენიმე ტბად. ძირითადად აღნიშნული ტბები იკვებებოდა მიწისქვეშა წყაროებით. XX საუკუნის დასაწყისში კარასუნის ტბები იყო საკმაოდ დაჭაობებული წყალსაცავების ჯაჭვი.

1960-1970-იან წლებში ტბების საგრძნობლად მნიშვნელოვანი ნაწილი დაიწია და ამოივსო. მათ ადგილას საცხოვრებელი ადგილები აშენდა და გაჩნდა ქალაქის ახალი დასახლებები.

კაშხლები
--------

ერთ დროს კარასუნზე საკმაოდ ბევრი კაშხალი იყო, ზოგი შენარჩუნდა ზოგმა კი სახელი შეიცვალა. ისინი დიდ როლს თამაშობენ ქალაქისა და რეგიონის ენერგეტიკის კუთხით. დღეისათვის კარასუნზე რამდენიმე კაშხალი მდებარეობს, რომლებმაც არ დაკარგეს თავიანთი როლი და ფუნქციონირებენ, ესენია:

* დიმიტრიევსკის კაშხალი
* ეკატერინეს კაშხალი
* კაზაკთა კაშხალი
* კარასუნის კაშხალი
* მალინოვსკის კაშხალი
* პოლიციის (მოგვიანებით „გოგოლის") კაშხალი
* ფილიპოვსკის კაშხალი
* ჩისტაკოვსკის კაშხალი
* შახოვსკის კაშხალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Общая информация.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-25. ციტირების თარიღი: 2020-10-01.
* АТАКА НА КАРАСУН.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-29. ციტირების თარიღი: 2020-10-01.
* Карасуны - мини-курорт в мегаполисе?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-17. ციტირების თარიღი: 2020-10-01.
* Фотографии Карасуна на сайте «Съ любовью изъ Екатеринодара». ციტირების თარიღი: 2018-12-09.

სქოლიო
------

1. ↑  ПЯТЁРКА.РУ ➄ научно-популярный канал.  (2 декабря 2018) Карасунские озёра и их обитатели.
**მოძღვართ-მოძღვარი** — გელათის აკადემიის რექტორი[1]. „ხელმწიფის კარის გარიგების" მიხედვით, იგი ძალიან პატივსაცემი პიროვნება იყო და განსაკუთრებით საპატიო ადგილი ეკავა სახელმწიფოში. იგი ეკლესიის ოთხ უმაღლეს იერარქს შორის პირველი იყო: „ამ ოთხთაგან (*იგულისხმებიან* მოძღვართ-მოძღვარი, ორი კათალიკოსი და მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი[2]) ერთი საჯდომი მარჯვენით (*იგულისხმება* მეფის მარჯვნივ[3]) დაუწერია მოძღვართ მოძღვარსა". „ხელმწიფის კარის გარიგებიდან" ჩანს, მოძღვართ-მოძღვარი მეფისთვის ძლიერ საპატიო პიროვნება იყო. მიღების დროს პირველად მოძღვართ-მოძღვარს იწვევდნენ მეფესთან და მეფეც ყველაზე დიდი პატივით იღებდა მას.

„ხელმწიფის კარის გარიგებაში" არაფერი არ არის ნათქვამი მოძღვართ-მოძღვარის ფუნქციების შესახებ. ექვთიმე თაყაიშვილის ვარაუდით, იგი გელათის აკადემიის რექტორი უნდა ყოფილიყო. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით, მოძღვართ-მოძღვარს განსაკუთრებული ადგილი ეკავა სამონასტრო ცხოვრებაში, როგორც მეცნიერ ბერს, რომელსაც ჰყავდა საკუთარი მოწაფეები და რომელთანაც სხვადასხვა მხრიდან მიდიოდნენ ხოლმე სასწავლებლად[4]. ივ. ჯავახიშვილი ასევე ამბობს, რომ მოძღვართ-მოძღვარი მოძღვრების უფროსი უნდა ყოფილიყო[5].

მოძღვრები საქართველოში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდნენ და, შესაბამისად, მათი უფროსი უფრო მეტად პატივსაცემი იქნებოდა. 

მოძღვართ-მოძღვარი არ იყო სახელმწიფო ან საეკლესიო სამართლით გათვალისწინებული რომელიმე მოხელე. იგი სწავლულ ბერად ითვლებოდა. მისი სახელი — მოძღვართ-მოძღვარი — მეცნიერული წოდების აღმნიშვნელი უფრო იქნებოდა, ვიდე თანამდებობისა. მისი ავტორიტეტი და მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობდა, რომ მას ჰყავდა საკუთარი მოწაფეები და ჰქონდა საკუთარი სკოლა[6].

ლიტერატურა
----------

* ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის წყაროები, თბ. 2003.

სქოლიო
------

1. ↑  „ხელმწიფის კარის გარიგება", ექ. თაყაიშვილის რედ. წინასიტყვაობა, გვ. XXXII
2. ↑  ივ. სურგულაძე
3. ↑  ივ. სურგულაძე
4. ↑  ივ. ჯავახიშვილი, ქართული სამართლის ისტორია, წ.II , ნ.II , 1929. გვ. 55
5. ↑  ივ. ჯავახიშვილი, ქართული სამართლის ისტორია, წ.II , ნ.II , 1929. გვ. 56
6. ↑  ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის წყაროები, თბ. 2003, გვ. 258.
**კონსტანტინე (კოტე) თეიმურაზის ძე ყუბანეიშვილი** (დ. 20 დეკემბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

დაიბადა მხატვარ თეიმურაზ ყუბანეიშვილის და მუსიკის პედაგოგ ნინო დვალის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი და გორის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1970-იან წლებში სასჯელს იხდიდა მკვლელობის ბრალდებით. 1980-იანი წლებში მუშაობდა საშუალო სკოლის მასწავლებლად თბილისსა და ჭერემში (გურჯაანის რაიონი). ამავე პერიოდში დაიწყო ლექსების წერა. 1980-იანი წლების ბოლოს მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქართველ დიზაინერთა და ალტერნატიული მუსიკის შემოქმედებით ჯგუფებთან. მუშაობდა მიმომხილველად გაზეთებსა და რადიოში. 1989 წელს ირაკლი ჩარკვიანთან თანამშრომლობით გამოიცა მისი პირველი წიგნი „რეაქტიული კლუბი", რომელიც „მიწისქვეშა პოეზიის" კონცეფციის პირველი ნიმუშია საქართველოში. 

ყუბანეიშვილს გამოქვეყნებული აქვს 15-მდე პოეტური კრებული. მისი პოეზია სოციალური, ხშირად სატირული ხასიათისაა, ეპატაჟური ელემენტებით. ცნობილია ლექსის კითხვის არტისტული და ექსცენტრული მანერით, რამაც პოპულარობა მოუტანა. საკუთარი პოეზიის გარდა, გამოქვეყნებული აქვს თარგმანები, მათ შორის, „შექსპირის სონეტები" (1995), „გერმანული ხალხური ბალადები" (1996), „ვერცხლის საუკუნე. რუსული პოეზია" (1999), კურტ შვიტერსის „ანნა ბლუმი" (2001), რადიარდ კიპლინგის რჩეული პოეზია (2002) და სხვ. სხვადასხვა წლებში შექმნილი აქვს ლოზუნგები სახელმწიფო, არასამთავრობო და კერძო ორგანიზაციებისთვის; ხშირად მონაწილეობს დემოკრატიისა და თავისუფლების სახელით გამართულ ღონისძიებებში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* უბიძინენიე : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, 2019. - 128გვ.
* სვეტური პოეზია (ავტორი). - თბილისი, 2012. - 112გვ.
* Made in Maidan : ლექსები / Kotebook (ავტორი). - თბილისი, 2010. - 194გვ.
* ლექსები (ავტორი). - თბილისი, Made in Maidan, თობალისი, 2009. - 68გვ.. - ISBN: 9789941405761
* რაშავორერა = RussiaWarEra : პოემები, ლექსები (ავტორი). - თბილისი, Made in Maidan, თობალისი, 2009. - 110გვ.. - ISBN: 9789941405563
* ძალა გართობაშია : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, 2008. - 249გვ.. - ISBN: 9789941006944
* თარგმანები (ავტორი). - თბილისი, 2008. - 176გვ.. - ISBN: 9789941006951
* დამოუკიდებილობა : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, თობალისი, 2000. - 48გვ.
* კოტესტროფები (ავტორი). - თბილისი, 1999. - 48გვ.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა.- თბ.2021.-გვ.332.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოტე ყუბანეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ყუბანეიშვილი კოტე. „ბიბლიოვიკი".
* ლომიძე, გაგა. პოსტსაბჭოთა ქართული მწერლობა კულტურული გლობალიზაციის პირისპირ. პროგრამა „ირბახი".
**კოტე (იაკობ) სიმონის ძე მესხი** (დ. 1 მაისი [ ძვ. სტ. 19 აპრილი], 1857, ქუთაისი ― გ. 28 მაისი[ ძვ. სტ. 15 მაისი], 1914, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი.

1874 წლიდან მონაწილეობდა ქუთაისის სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. 1879 წელს მიიწვიეს მსახიობად თბილისის მუდმივ პროფესიულ დასში. 1885 წელს ქუთაისში დააარსა პროფესიული თეატრი, რომელსაც 1894 წლამდე ედგა სათავეში. მისი ხელმძღვანელობით ქუთაისის სცენაზე პირველად გამოვიდნენ: ნინო ჩხეიძე, კოტე მარჯანიშვილი და შალვა დადიანი. 1894 წლიდან, როგორც მსახიობი და რეჟისორი მოღვაწეობდა თბილისის დრამატულ თეატრში. ასრულებდა გმირულ და სახასიათო როლებს: ლევან ხიმშიაშვილი (დავით ერისთავის „სამშობლო"), გოჩა (აკაკი წერეთლის „თამარ ცბიერი"), რუსთაველი (კ. მესხის „რუსთაველი"), ოტია (ვალერიან გუნიას „და-ძმა"), ანანია (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), არბენინი (მიხეილ ლერმონტოვის „მასკარადი"), ჩაცკი ( ალექსანდრე გრიბოედოვის „ვაი, ჭკუისაგან"), ოტელო, პეტრუჩიო (უილიამ შექსპირის „ოტელო", „ჭირვეულის მორჯულება"), ტარტიუფი (მოლიერის „ტარტიუფი") და სხვა. თარგმნა  ნიკოლოზ გოგოლის,  უილიამ შექსპირის, ალექსანდრ დიუმა (შვილი)ს,  ვიქტორიენ სარდუს და სხვა დრამატული ნაწარმოებები.

ლიტერატურა
----------

* *ანდრონიკაშვილი, ანდრონი კ.* კ. მესხი (ბიოგრაფიული ეტიუდი), ტფ. 1910;
* კოტე მესხი. კრებული, შემდგ. ე. კაკაშვილი, თბ. 1953 (სერია: ქართული თეატრის მოღვაწეთა სასცენო ხელოვნების შესახებ, წგნ. 3);
* *ბუხნიკაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 602.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოტე მესხი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კარასეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყორნისში. სოფლიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდში ჩრდილოეთით და სამხრეთით დიდი ზომის ნიშებია მოთავსებული, რომლებიც იწყება იატაკის დონიდან.

აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით. ეკლესიის კედლების სიმაღლე 3-4 მეტრს აღწევს. სამხრეთ კედელში სარკმლის კვალი შეინიშნება.

არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიის ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით. ეკლესიაში ორნამენტებით შემკული ხის კარი დევს.

სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან გალავანს სწორკუთხა შესასვლელები აქვს. გალავნის კედლებში გაჭრილია სათოფურები და ნიშები. ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. შემორჩენილი კედლები დაბზარულია. მიწის დონე აწეულია. ეკლესიას შემოვლებული აქვს გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**კრუბერის გამოქვაბული**, **ვორონია-კრუბერის გამოქვაბული** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბერჭილის ქედზე, ორთაბალაგანის აღმოსავლეთ ხეობის ზემო ნაწილში. კრუბერის გამოქვაბული სიღრმით მსოფლიოში მეორე ადგილზეა ვერიოვკინის მღვიმის შემდეგ. შესასვლელი ზღვის დონიდან 2320 მ-ზე მდებარეობს. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. მღვიმე წარმოადგენს სუბვერტიკალური ტიპის სიღრუეს. მღვიმეში გვხვდება მინიატურული სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, ფარდები, ადგილობრივი წარმოშობის ნგრეული და გამოფიტვის მასალა. ჰავა სტატიური. არის ასევე წყლის ნაკადები და პატარა ტბები. კრუბერის უფსკრულის წყლებით საზრდოობს მდინარე რეპრუა. მღვიმეში ბინადრობენ მრავალფეხა ჭიები, ხოჭოები და სხვა. სახელი ეწოდა ალექსანდრე კრუბერის პატივსაცემად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

ლიტერატურა
----------

* ყიფიანი შ. ტინტილოზოვი ზ. ოქროჯანაშვილი არს. ჯიშკარიანი ვ. საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ. 1966.

სქოლიო
------

1. ↑  Russian explorers reach bottom of world's deepest cave
**კარატაელები** — დასავლეთ დაღესტნის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ანდიისყოისუს მარჯვენა შენაკადებზე ზღვის დონიდან 1800 მეტრზე ცხოვრობენ.

ისტორია
-------

ისინი ანთროპოლოგიურად კავკასიური რასის ტიპური წარმომადგენლები არიან. რაც შეეხება კარატაული ენა ჩრდილოეთ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნურ ენათა შტოს ანდიურ ქვეჯგუფს მიეკუთვნება. კარატაული ენა ორი დიალექტის (კარატაულის და ტუკიტიურის) შემცველია. ამ ენაში გამოიყოფა აგრეთვე რამდენიმე კილო-თქმა. კარატაელების დიდმა ნაწილი ფლობს ასევე, რუსულ და ხუნძურ ენებს, ბარში გადასახლებულებმა ასევე კარგად იციან ყუმუხური ენაც.

კარატაიში განვითარებული იყო მატყლის, ხის, ლითონისა და ქვის დამუშავება, ხოლო აქ რეწვას ძირითადად საოჯახო ხასიათი ჰქონდა, თუმცა კარატაულ მაუდს კავკასიის ფარგლებს გარეთაც ჰქონდა გასავალი. ხალხის სამეურნეო ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბოთლიხის ბაზარს. კარატაელები ყიდდნენ (ცვლიდნენ) მაუდს, ფარდაგებს, ხურჯინებს, ნაქსოვ წინდებს, საუნაგირე ხალიჩებს, აგრეთვე ქურქებს, ტყავებს, ყველს, ერბოს. ყიდულობდნენ მარცვალს, სამჭედლო და სპილენძისაგან გამოჭედილ საგნებს, კერამიკულ ნაწარმს. 

კარატაელთა მთავარი სატრანსპორტო საშუალებები იყო სახედრები, ცხენები და ჯორები. 

აქ ცხენები და ჯორები საჯდომი და სასაპალნე ცხოველები იყვნენ, სახედრები კი მხოლოდ სასაპალნე. შემოდგომიდან გაზაფხულის დადგომამდე კარატაელთა დიდი ნაწილი გარე სამუშაოზე გადიოდა ზღვისპირეთის დაღესტანში, აზერბაიჯანში, საქართველოში, რუსეთის გუბერნიებსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში.

კარატაელთა ტანსაცმელი დაღესტნის სხვა ხალხების ტანსაცმელთა მსგავსი და ანალოგიური იყო. მამაკაცთა ტანსაცმლის აუცილებელი ატრიბუტი კი იყო ხანჯალი. აღსანიშნავია, რომ აქ მამაკაცები თავს იპარსავდნენ, წვერ-ულვაშს კი არა. ქალები სამკერდე მოკაზმულობას ატარებდნენ, რომლებსაც ყუბაჩელი და ყაზიყუმუხელი (ლაკი) ოსტატებისაგან იძენდნენ.

კარატაელები ძირითადად გარიგებითი ქორწინებოდნენ. ქორწინების სხვა ფორმები, ისეთები როგორებიცაა ქალის მოტაცება, გაცვლითი ქორწინება, ლევირატი და სორორატი იშვიათად ხდებოდა. 

ტრადიციულ საჭმელს კარატაელები ძირითადად ფქვილის, ხორცისა და რძისაგან აკეთებდნენ. კარატაელები სარწმუნოებით მუსლიმი-სუნიტები არიან. შემორჩენილი იყო წვიმის და სეტყვის გამოწვევის, საქონლის ჭირის შეწყვეტის რიტუალები. ფართოდ იყო გავრცელებული საღამოს გასართობი თავყრილობები, მამაკაცთა მრავალდღიანი და მკაცრად რეგლამენტირებული კრებები. ხალხური პოეტური შემოქმედება ორენოვანი (კარატაული და ხუნძური) იყო. სახალხო მკურნალებს შეეძლოთ ავადმყოფობების დიაგნოსტირება და მკურნალობა, რთული ქირურგიული ოპერაციების გაკეთება. კარატაელ მკურნალებს დაღესტნის სხვა ხალხებიც იწვევდნენ. აქ შემორჩენილი იყო წარმართული რწმენა-წარმოდგენების გადმონაშთები, ბუნების, წინაპრების, ცხოველების კულტი.

ლიტერატურა
----------

* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.2012
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგლაძე**. |

**ნეოფიტე დიმიტრის ძე აგლაძე** (დ. 1874, სოფელი  მუხლი, ამბროლაურის რაიონი ― გ. 1956, თბილისი) ― ქვის მხატვრულად დამუშავების ქართველი ოსტატი.

ბიოგრაფია
---------

1887 წლიდან სწავლობდა თბილისში იტალიელი ოსტატის ანდრეოლეტის სახელოსნოში. 1912 წელს გახსნა საკუთარი სახელოსნო. თბილისის სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტის (ქვის კვეთა) და სამხატვრო-სამშენებლო სახელოსნო სასწავლებლის (1945-1953) (ამჟამად თბილისის მ. თოიძის სახელობის სამხატვრო-პროფტექნიკური სასწავლებელი) პედაგოგი. მუშაობდა ვლადიმერ, ნიკო და ლავრენტი აგლაძეებთან ერთად. მონაწილეობდა ქაშვეთის ტაძრის, თბილისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის (ახლანდელი საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა), ყოფილი მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის და სხვა არქიტექტურულ ნაგებობათა მხატვრულ გაფორმებაში, შეაკეთა სვეტიცხოვლის კარნიზები და ქვის სახურავი. ქვაში გამოკვეთა ქართველ მოქანდაკეთა მრავალი სკულპტურული ნამუშევარი. ხელი შეუწყო ქართული ტრადიციული ხუროთმოძღვრული ჩუქურთმის გაცოცხლებას თანამედროვე ეროვნულ არქიტექტურაში.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.* თბილისის ხუროთმოძღვრება (1801-1917), ტ. 2, თბ. 1963
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 59.
**სოფელ კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძა­რი** – მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოკში.

ისტორია
-------

ძეგლთა დაცვის კომიტეტის სპეციალურმა კომისიამ აი­ღო სინჯები და პირვანდელი ტაძრის აშენების თარიღად XII–XIII მიიჩნია, რომელიც 1855 წელს რუსეთ–თურქეთის ომის დროს მტარვალებს დაუნ­გრევიათ. ომის შემდეგ იგი ისევ განუახლებიათ ხის ეკლესიით, მაგრამ დროთა განმავლობაში ისიც დანგრეულა. ის რისი დანგრევაც ბვერ მოას­წრეს თურქებმა, უღმრთო ხელისუფლების მიერ იქნა დაშლილი და განად­გურებული, ეკლესიის გარშემო სასაფლაო გაუმართავთ, ხოლო ნაეკლესია­რი თანდათან ნაგავსაყრელად გადაუქცევიათ.

სოფლის მოსახლეობაში არ შემორჩა ცნობა იმის შესახებ თუ ვისი სახე­ლობისა იყო პირვანდელი ტაძარი, მათ ამ საქმის გამოკვლევა სპეციალის­ტებს მიანდეს. ისტორიკოსმა მამანტი პაჭკორიამ მოიძია არქივის მასალები და აღმოჩნდა, რომ ცხრა საუკუნის წინ აშენებული ეკლესია წმინდა დიდმოწა­მე გიორგის სახელობის ყოფილა. საეკლესიო უწყების 1908 წლის მონაცემე­ბის მიხედვით კორცხელის ოლქის მთავარხუცესის ზედამხედველობაში მყოფ ტაძრებში მსახურ სასულიერო პირთა შესახებ მონაცემებში მოხსენი­ებულია კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია: მღვდელი ნესტორ ცხაკაია, მედა­ვითნე აქვსენტი შონია, მამასახლისი მანუჩარ წულეისკირი.

ეკლესიის აღდგენით სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა დეკანოზი ფრი­დონ ასათიანი, რომელიც აგრეთვე მშენებარე ეკლესიაში ხშირად იხდიდა პარაკლისებს.
2003 წლის 21 ივლისს ყოვლადუსამღვდელოესმა ზუგდიდისა და ცაი­შის ეპისკოპოსმა გერასიმემ (შარაშენიძე) აკურთხა წმინდა გიორგის სახელო­ბის ეკლესია.

ტაძრის დღესასწაული აღინიშნება გიორგობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის საიტი დაარქივებული 2014-09-03 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქია  |
| --- |
|  |
| ეპარქიის ტაძრები | 
* ზუგდიდის საკათედრო ტაძარი
* ცაიშის საკათედრო ტაძარი
* წალენჯიხის საკათედრო ტაძარი
* კორცხელის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ზუგდიდის მაცხოვრის ეკლესია
* ჩქვალერის მაცხოვრის შობის ტაძარი
* ჯვარის ყოველთა წმიდათა სახელობის ტაძარი
* ლიის წმინდა გიორგის ტაძარი
* ტყაიის წმინდა გიორგის ეკლესია
* კოკის წმინდა გიორგის ტაძარი
* ჭითაწყარის ხარების ტაძარი
* დიდინეძის წმინდა გიორგის ეკლესია
* მუჟავის წმინდა გიორგის ტაძარი
* კახათის წმინდა გიორგის ტაძარი
* ჯგალის წმინდა გიორგის ტაძარი
* ყულიშკარის წმინდა გიორგის ტაძარი
* ჭკადუაშის წმინდა ნინოს ტაძარი
* ზუგდიდის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი
* ანაკლიის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი
* ჯიხაშკარის ხარების ტაძარი
* ოჭანეს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ტაძარი
 |  |
|  |
| ეპარქიის მონასტრები | 
* კორცხელის დედათა მონასტერი
* ოჭანეს დედათა მონასტერი
* სქურის მამათა მონასტერი
* დიდი ნეძის წმინდა გიორგის მონასტერი
* ჩხორიის დედათა მონასტერი
 |

 |
გიორგოს ხორტაცისის „ეროფილის" სატიტულო გვერდი
კრეტულ ლიტერატურას განსაკუთრებული ადგილი უკავია ბერძნული ლიტერატურის განვითარების ისტორიაში და მოიცავს XVI-XVII საუკუნეებს. იგი ასევე ცნობილია კრეტული რენესანსის სახელწოდებით, რამდენადაც ამ პერიოდიდან იწყება ბერძნულ ლიტერატურაში ანტიკურ თემატიკასთან დაბრუნება, ანტიკური აზროვნებისთვის დამახასიათებელი ნიშნების აღორძინება, ადამიანისაკენ შემობრუნება და ანტიკურისა და ქრისტიანულის ერთმანეთთან შერწყმა და სინთეზირება.

ბიზანტიის დაცემის შემდეგ თითქმის ყველა დიდი ბერძნული კუნძული და მათ შორის კრეტა, იტალიასა და ოსმალეთის იმპერიის სადავო ტერიტორიას წარმოადგენდა. მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ კრეტა ბონიფაციუს მანფერას, რომელმაც იგი ვენეციელებს მიჰყიდა. ვენეციელების ბატონობის დროს ბერძენ არისტოკრატიას არ გაუწყვეტია კავშირი ავთენტურ კულტურასთან და ამავდროულად, აქტიურად განაგრძობდა ევროპასთან დაახლოებას, რაც ძირითადად გამოიხატა ლიტერატურის, თეატრისა და მხატვრობის აღორძინებაში. 1669 წელს კრეტა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედის.

კრეტულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით წინ იწევს ჟანრების მრავალფეროვნებისკენ მიდრეკილება, რაც ტიპოლოგიურად რენესანსული ლიტერატურული პროცესისათვის იყო დამახასიათებელი. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ტრაგედიასა და კომედიას, რაც პირდაპირ იყო დაკავშირებული ბერძნული თეატრის აღორძინებასთან კრეტაზე. კრეტული რენესანსის ფარგლებში იქმნება სატირული ნაწარმოებები. სტეფანოს სახლიკისი განსაკუთრებით მკაცრად უდგება კრეტელ ქალებს და წარმოგვიდგენს სატირულ თხზულებებს: „სინაქსარი კეთილშობილ ქალთა და ღირსეულთა გამგებელთა", „არქიმავლისტრები", „სათათბირო". კრეტულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია პასტორალურ პოემას „კრეტელი ქალი", რაც იმდროინდელი იტალიური პასტორალური იდილოს ერთგვარ მიბაძვას წარმოადგენს.

კრეტული თეატრი
--------------

კრეტული თეატრი დიდად სხვაობდა ანტიკური ბერძნული თეატრისაგან როგორც შინაარსობრივად, ისე — ფორმობრივად. დასაწყის პერიოდში პიესები იწერებოდა იტალიურ ენაზე და მხოლოდ მოგვიანებით შეენაცვლა მას ბერძნული[1]. ახასიათებდა დასავლური თეატრის მკვეთრი გავლენა და სპექტაკლზე დასწრება შეეძლო ყველა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენელს, სქესისა და ასაკის განურჩევლად. კრეტული თეატრის ფუძემდებელია გიორგოს ხორტაცისი. ის არის ავტორი ისეთი პიესებისა, როგორებიცაა: „კაძურბოსი" (1595-1601), „სტათისი" (1585-1592), „ეროფილი" და სხვა. 

ამ პერიოდში იქმნება და იდგმება კრეტელი დრამატურგისა და პოეტის ვინჩენცო კორნაროსის დრამა „ეროტოკრიტოსი", რომელშიც გადმოცემულია არეტუზასა და ეროტოკრიტოსის სასიყვარულო ისტორია. ამ ნაწარმოებით კორნაროსმა შეძლო დრამატული და ეპიკური სტილის სინთეზი, ყურადღება გაემახვილებინა ანტიკური ბერძნული თეატრის მოდელზე და მოენახა ფორმა, რომელსაც ადეკვატურად აღიქვამდა კრეტელი საზოგადოება და დიდ პოპულარობასაც მოუტანდა ავტორს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროტოკრიტოსი

სქოლიო
------

1. ↑  *„კრეტული რენესანსი"* - ნარკვევები ახალბერძნულ ლიტერატურაში, ლოგოსი, თბილისი, 2005.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **მითოლოგიური ღვთაების** შესახებაა.   *პლანეტის შესახებ სტატიისთვის*, იხილეთ **ნეპტუნი**; *უკრაინული რაკეტის შესახებ*, იხილეთ **ნეპტუნი (ფრთოსანი რაკეტა)**; *სხვა მნიშვნელობისთვის* იხილეთ **ნეპტუნი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ანჯელო ბრანძინო — ნეპტუნი
ამფიტრიტე და ნეპტუნი. მოზაიკა. IV საუკუნე. პარიზი. ლუვრი.
**ნეპტუნუსი** (ლათ. Neptūnus) — რომაული მითოლოგიის მიხედვით წყლისა და ზღვის ღმერთი, იუპიტერისა და პლუტონის ძმა. იგი ანალოგიურია, თუმცა არა იდენტური ბერძნული მითოლოგიის ღმერთ პოსეიდონისა. ნეპტუნუსი შეუღლებული იყო სალაციასთან, ამ პერიოდში მოიხსენიება, როგორც მარილიანი წყლის ღმერთი. ადრეულ წლებში ნეპტუნუსი გაიგივებული იყო მგზავრების დამცველ ღვთაება — პორტუნუსსთან, რომელსაც მადლობდნენ საზღვაო გამარჯვებას, მაგრამ დაახლოებით ძვ. წ. I საუკუნეში გამოეყო მას, მაშინ როდესაც სექსტუს პომპეიუსმა დაირქვა „ნეპტუნუსის ძე".
ნეპტუნი, ისევე როგორც პოსეიდონი, რომაელთა მიერ გაიგივებული იყო მეცხენეობისა და ცხენებით შეჯიბრების მფარველი ღმერთთანაც.

დღესასწაულები
-------------

ნეპტუნუსის დღესასწაული, ნეპტუნულია, ძველ რომში იმართებოდა ყოველი წლის 23 ივნისს, მდინარე ტიბრზე ან ოსტიაში, ზღვის ნაპირას. რომში არსებობდა 2 ტაძარი: პირველი, რომელიც ააგეს ძვ. წ. 25 წელს, მდებარეობდა პლამინიუსის ცირკთან ახლოს, მეორე — ნეპტუნუსის ბაზილიკა, მარსის მოედანზე. შემდგომში რომაელმა გენერალმა, მარკუს ვისპასიანუს აგრიპამ , აღნიშნული ტაძარი მიუძღვნა რომაული რესპუბლიკის უკანასკნელ საზღვაო გამარჯვებას.

გამოსახვა
---------

ნეპტუნი, ისევე როგორც პოსეიდონი, ზევსის მსგავსად, გამოისახებოდა მოწიფულ, ძლიერ მამაკაცად. ხელში მასაც სამკბილა ეჭირა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VII, თბ. 1984. — გვ. 390.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***Neptune***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომაული მითოლოგია |
| --- |
|  |
| მთავარი ღვთაებები | 
* ავრორა
* აპოლონი
* ბაკქუსი
* ბელონა
* ბონა დეა
* გენიუსი
* დიანა
* ვენერა
* ვერტუმნი
* ვესტა
* ვულკანუსი
* იანუსი
* იუნონა
* იუპიტერი
* კვირინუსი
* კუპიდონი
* ლარები
* მარსი
* მერკური
* მინერვა
* ნეპტუნი
* პლუტონი
* პომონა
* სატურნი
* სოლი
* ტელურა
* ფავნი
* ფაუნა
* ფლორა
* ფორტუნა
* ღვთაებრივი ავგუსტუსი
* ღვთაებრივი იულიუსი
* ცერერა
 |
|  |
| გმირები | 
* ენეასი
* რომულუსი და რემუსი
* რომის შვიდი მეფე
* ჰერკულესი
 |
|  |
| განპიროვნებული ცნებები | 
* აიუს ლოკუციუსი
* ანგერონა
* კონკორდია
* კოპია
* სპესი
* ფიდესი
 |

 |
**ნეპტუნი** (რუს. Нептун) — პეტერგოფის სასახლეებისა და პარკების ანსამბლის ერთ-ერთი შადრევანი. შეიძინა იმპერატორმა პავლე I-მა გერმანიაში ვიზიტის დროს.

ისტორია
-------

1736 წელს ზემო პარკის ცენტრალურ აუზში, განათავსეს ქანდაკება-შადრევნის კომპოზიცია „ნეპტუნის კალათა". სკულპტურა არის მოოქროვილი. კომპოზიციის ცენტრში წარმოდგენილია ნეპტუნი, ასევე ეტლი და ცხენოსნები. ცენტრალურ ნაკადზე დაყენებული იყო სპილენძის რგოლი. არაერთი რეკონსტრუქციის შემვეგ 1797 წელს ყველაფრის მოხსნა მოუწიათ. მის ადგილას აღმართეს ნეპტუნის მთელი ჯგუფი. 

შადრევნის თავდაპირველი ფიგურები შექმნილი იყო ნიურბერგში (გერმანია), მაგრამ შადრევანი აქ არასოდეს ყოფილა მოქმედი. კომპოზიაცია შექმნეს ვესტფალიის ზავის სამახსოვროდ. 

ქალაქის ბაზრის მოედანზე ააშენეს აუზი კვარცხლბეკით, რომელიც განკუთნილი იყო კომპოზიციის დასამონტაჟებლად, მაგრამ შემდეგ გაირკვა რომ მდინარეში უბრალოდ არ იყო შადრევნის ფუნქციონირებისთვის საჭირო წყლის რაოდენობა. ამის შემდეგ შადრევანი მოათავსეს ბეღელში, სადაც მან 100 წელზე მეტი გაატარა. 1781-1782 წლებში, ევროპაში მოგზაურობისს ფარგლებში ნიურბერგმა უმასპინძლა უფლისწულ პავლე პეტრეს ძეს, რომელმაც გადაწყვიტა შადრევნის შეძენა, მას მისი დადგმა საკუთარ რეზიდენციაში, გატჩინაში სურდა. პავლე I-მა ეს შადრევანი იმ დროისთვის უზარმაზარ თანხად 30 000 რუბლად იყიდა. 1796 წელს ქანდაების დიდი ნაწილი გაიყიდა და გაგზავნეს პეტერგოფში. 1798 წელს არც აქ მოხდა მისი დამონტაჟება ანალოგიური მიზეზის გამო, რაც იყო ნიურბერგში. სწორედ ამ დროს გადაწყვიტეს, რომ კომპოზიცია დაედგათ ზემო პარკის აუზში, რაც წარმატებით განხორციელდა 1799 წელს.

დიდი სამამულო ომის დროს ქანდაკება დაშალეს და გააგზავნეს გერმანიაში. 1947 წელს იგი კვლავ პეტერგოფში დაბრუნდა.

ლიტერატურა
----------

* Гусаров А.Ю. Петербург - столица фонтанов. Путеводитель по фонтанам Санкт-Петербурга. — СПб, 2008. — ISBN 978-5-901751-87-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Страница о фонтане «Нептун» на официальном сайте музея-заповедника Петергоф
* Фонтан «Нептун» в истории Нюрнберга
იეშივა „კოლ თორა"
**კოლ თორა** (ებრ. קול תורה „ხმა თორა") — ლიტვური მიმდინარეობის ულტრაორთოდოქსული იეშივა (ებრაელთა რელიგიური სკოლა) იერუსალიმში. დაარსდა 1939 წელს ფრანკფურტის სასულიერო სასამართლოს ყოფილი უფროსის, იეხიელ შლეზინგერისა და ფულდის იეშივის ხელმძღვანელის და აგრეთვე სასულიერო სასამართლოს უფროსის, რაბინ ბარუხ კუნშტადტის მიერ.

ისტორია
-------

წარწერა რაბი ოიერბახის საფლავზე. ერთადერთი საპატიო წოდება — იეშივა „კოლ თორას" მასწავლებელი
იეშივა დაარსდა „ბროლის ღამის" ტრაგედიის შემდეგ იმ მიზნით, რომ გერმანიიდან დევნილი ებრაელებისთვის თორასა და თალმუდის შესახებ ესწავლებინათ. რაბინ შლეზინგერის სიკვდილის შემდეგ, 1949 წელს მოიწვიეს რაბინი შლომო ზალმან ოიერბახი, რომელიც გარდაცვალებამდე (1995) იეშივის სათავეში იდგა. 

2010 წლისთვის იეშივის უფროსია ვაჟი მისი დამფუძნებლისა, რაბინი მოშე იეჰუდა შლეზინგერი. „კოლ თორას" ჰყავს 1000 სტუდენტი.

ცნობილი კურსდამთავრებულები
--------------------------

* რაბინი ისრაელ მეირ ლაუ, ისრაელის მთავარი რაბინი.
* ური მაქლევი. ქნესეთის წევრი
* რაბინი ავრაამ ცვი მარგალითი. ქარმიელის რაბინი
* რაბინი დავიდ აბუხაცირა. იავნეს რაბინი
* ისააკ გაგულაშვილი ქნესეთის ყოფილი წევრი. დაიბადა საქართველოში.
**ნეპტუნის შადრევანი** — მანერიზმულ სტილში გაკეთებული მონუმენტური შადრევანი, მდებარე ბათუმის დრამატული თეატრის წინ, სკვერში, საქართველოს ქალაქ ბათუმში. შადრევნის ნეპტუნის მოოქროვილი ფიგურა, მისი ღვთიური ჟესტით, წყლების დამშვიდებისა და მართვის უნარს გამოხატავს. ქანდაკების სკვერში დამონტაჟება ქალაქის კეთილმოწყობის სამსახურის მიერ 2010 წელს მოხდა. თითბერის მასალისგან დამზადებული ძეგლი ჩინეთიდან ჩამოიტანეს და მის დამონტაჟებაში ჩინელი სპეციალისტები მონაწილეობდნენ. ამ ძეგლის XVI საუკუნის ორიგინალი ნეპტუნის შადრევანი იტალიაში, ქალაქ ბოლონიაში იმავე სახელის მქონე ნეპტუნის მოედანზე დგას. 2011 წელს შადრევნის ცენტრში მდგარი ნეპტუნის ქანდაკება და ჰერალდიკური ფარები მოაოქროვეს.

აღწერა
------

მოოქროვილი ჰერალდიკური ფარი, ლათინური წარწერით „LIBERTAS" (თავისუფლება)
შადრევნის საფუძველი უბრალო ქვისგან, ხოლო გარე მოპირკეთება მარმარილოსგანაა შერსულებული.
შადრევნის თასს კვადრატული ფორმა აქვს, ფიგურული ოდნავ შიგნით შეზნექილი კუთხეებით. თასის შუაგულში აღმართულია პოსტამენტი, რომელზეც ნეპტუნის სამკაპიანი მოოქროვილი ქანდაკება დგას. პოსტამენტის გარშემო, ნეპტუნის ქვეშევრდომების — ზღვის სამეფოს ბინადრების ფიგურებია. სირინოზების, დელფინების, ნერეიდების და სხვა მითური არსებების ფიგურებიდან წყლის ნაკადები გადმოედინება, პოსტამენტის გვერდებზე კი მოოქროვილი ჰერალდიკური ფარებია მიმაგრებული, ლათინური წარწერებით „LIBERTAS" (თავისუფლება).

დღესდღეობით ნეპტუნის შადრევანი, ბათუმში ტურისტებისთვის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ადგილია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნეპტუნის შადრევანი (ბოლონია)
* ნეპტუნის შადრევანი (ფლორენცია)
* ნეპტუნი
* მითოლოგია

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნეპტუნის შადრევანი (ბათუმი)***

1. ↑  ნეპტუნის შადრევანი: ზოგადი აღწერა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-04-10.
2. ↑  სამახსოვრო ფოტო ბათუმში