|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გენერალური გეგმა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გენერალური გეგმა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გენერალური გეგმა** (შემოკლებით ***გენგეგმა***, იგივე ***მასტერ-პლანი*** საერთაშორისო პრაქტიკაში) — ქალაქთმშენებლობაში კონკრეტული ტერიტორიის ან დარგის განვითარების ამსახველი, გენერალიზებული დოკუმენტი. ის თანაბრად გამოიყენება როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორში და წარმოადგენს სივრცითი და/ან სტრატეგიული დაგეგმვის არაფორმალურ ინსტრუმენტს, რომელიც წინ უსწრებს სხვა ფორმალურ ინსტრუმენტებს (მაგ. მიწათსარგებლობის გეგმებს, დარგობრივ გეგმებს). თუმცა ზოგიერთი ქვეყნის სივრცითი მოწყობის სისტემაში (რუსეთი; კალიფორნია, აშშ) *გენგეგმას* უნიფიცირებული სახით ფორმალურ ინსტრუმენტადაც იყენებენ, ხოლო ზოგიერთ იურისდიქციაში ამ სახელით *მიწათსარგებლობის გეგმას* მოიხსენიებენ. *გენერალური გეგმა* შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას როგორც ქალაქგეგმარებითი სტრატეგიების, ისე ცალკეული სამოქმედო წინადადებების გასავითარებლად. ის შეიძლება დამუშავდეს არქიტექტურული კონკურსის გზითაც (მაგალთად: ჰამბურგის პორტ-ქალაქის განაშენიანების კონცეფცია) და საჯარო მონაწიელობისა და მოქალაქეთა ღია ჩართულობის გზითაც.

*გენერალური გეგმა* შესაძლებელია დამუშავდეს სივრცითი დაგეგმვის ყველა დონეზე (სახელმწიფო, რეგიონი, თვითმმართველობა, დასახლება, დასახლების ნაწილი: რაიონი, უბანი, კვარტალი, სამეზობლო). ქვეყნების უმეტესობაში *გენგეგმის* გამოხაზვის/შედგენის პროცედურები სამართლებრივად განსაზღვრული არ არის, განსხვავებით *მიწათსარგებლობის გეგმებისგან*, რომელთაც კონკრეტული სამართლებრივი შინაარსი გააჩნიათ და აქედან გამომდინარე — გამოხაზვის ერთგვაროვანი წესიც. სწორედ ამიტომ ქალაქგეგმარებითი გადაწყვეტების დამუშავების და/ან გამოხაზვის დროს *გენგეგმის* ფორმასა და შემადგენლობაში პირი შეზღუდული არ არის და ეს მთლიანად ქალაქგეგმარებით ამოცანებზეა დამოკიდებული. მსგავსად ამისა, პირი თავისუფალია *გენგეგმის* განახლებასა და მასში ცვლილებების შეტანაში. *გენგეგმა* შესაძლებელია შედგებოდეს ტექსტური ინფორმაციისგან და/ან გრაფიკული ინფორმაციისგან (გეგმები, ნახაზები და არქიტექტურული გამოსახვის სხვა ფორმები).

საქართველო
----------

თბილისის (საბჭოთა პერიოდის) გენერალური გეგმა, 1970 – 2000 წწ.

სხვა ქვეყნები
-------------

ვოშინგტონის გენგეგმის არქიტექტურული გამოსახვა გრაფიკაში, 1903

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩარჩო გეგმა
* დეტალური დაგეგმარების პროექტი
* განაშენიანების პროექტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* [2003] რედ. Bernard Bizet, Ron van Oers: *A Heritage & Tourism Master Plan for Mtskheta, Georgia* (pdf) (ინგლ.), Paris:  UNESCO & UNDP-SPPD.
* Master Planning ინგლ.. *Urban Regeneration Decision Tool*. The World Bank Group (2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-29. ციტირების თარიღი: 2020-05-21.
* The General Plan ინგლ.. *online guide*. The Institute for Local Government (2015).
* STÄDTEBAULICHER MASTERPLAN INNENSTADT KÖLN გერმ.. *ქალაქთმშენებლობითი გენერალური გეგმა კიოლნ-ინენშტადტისთვის*. masterplan koeln (2008).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-14. ციტირების თარიღი: 2020-05-21.
* master plan ინგლ.. *Meaning of master plan in English from Cambridge Advanced Learner's Dictionary & Thesaurus*. Cambridge University Press.
* საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი. *საქართველოს კანონი 3213-რს*. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (2018).

სქოლიო
------

### შენიშვნა

1. ↑  არ უნდა ავურიოთ მიწის ნაკვეთის გეგმაში, რომელსაც შემოკლებით ასევე *გენგეგმას* უწოდებენ.
2. ↑  მაგ. 1. საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ ქვედა ტაქსონომიური დონის ქალაქთმშენებლობით გეგმას, რომელიც შინაარსით *მიწათსარგებლობის გეგმაა* და არა *მასტერ-პლანი*, ეწოდება *გენერალური გეგმა*. იხ. ქვეთავი *საქართველო*. (*კოდექსი* 2019: *მუხლი 37, პ. 1/ა და მუხლი 39.*); მაგ. 2. აშშ-ის შტატ დელავერიში მასტერპლანი ეწოდება *ლოკალურ მიწათსარგებლობის გეგმას*, რომელიც აზუსტებს და ავსებს ზემდგომი იერარქიის *ყოვლისმომცველი გეგმის* (ინგლ. *comprehensive plan*) მოთხოვნებს და ეხმარება დაინტერესებულ პირებს მის იმპლემენტაციაში (მასტერ-პლანის შემუშავების სახელმძღვანელო, შტატ დელავერიში დაარქივებული 2020-09-02 საიტზე Wayback Machine.. შტატის დაგეგმვის კოორდინაციის ოფისი, სექტემბერი 2010.)

### წყაროები

1. ↑  *World Bank*: Master Planning.
2. ↑  *Bernard Bizet, Ron van Oers. 2003*.