recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**რადოვან ზოგოვიჩი**  (სერბ. Radovan Zogović; კირილიცა. Радован Зоговић; დ. 19 აგვისტო, 1907 – გ. 5 იანვარი, 1986) — XX საუკუნის სერბი პოეტი. ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონტენეგროში, პლავში დაიბადა. მეორე მსოფლიო ომამდე ის ცხოვრობდა სკოპიეში, ზაგრებში და ბელგრადში. იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. მისი პირველი პოეტური კრებული *Glineni golubovi* სამეფო ხელისუფლებამ აკრძალა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ის ცოტა ხნით წარმოადგენდა იუგოსლავიის მთავრობის მნიშვნელოვან ფიგურას, თუმცა 1948 წელს გარიცხეს კომუნისტური პარტიიდან და შინა პატიმრობა მიუსაჯეს. იგი პრორუსობასა და მონტენეგროული ნაციონალიზმის გაღვივებაში დაადანაშაულეს. 1960-იანებში მოხდა მისი რეაბილიტაცია. ამ პერიოდში გამოქვეყნდა მისი საუკეთესო პოეტური კრებულები:*Žilama za kamen*, *Artikulisana riječ*, *Lično*, *sasvim lično* და *Knjažeska kancelarija*.

რადოვან ზოგოვიჩი 1986 წლის 5 იანვარს სიმსივნით ბელგრადში გარდაიცვალა.

მისი ლექსები ნათარგმნია ბევრ ენაზე, თავის მხრივ ის თარგმნიდა: რუსულიდან, თურქულიდან და ბულგარულიდან. მისი ახლო მეგობრები იყვნენ სერბი პოეტი დესანკა მაქსიმოვიჩი და მონტენეგროელი ნოველისტი მიჰაილო ლალიჩი. ის იყო მონტენეგროს მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის წევრი. 

მისი მეუღლე ვერა გარდაიცვალა 2003 წელს, რომელიც ასევე რუსულიდან მთარგმნელი იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Бранко Јокић: Уз стогодишњицу рођења Радована Зоговића
* Радован Зоговић: По цркви је роктало омање прасе (Српско наслеђе, новембар 1998)


1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
**ხოსეპ ლუის ნუნიეს კლემენტე** (ესპ. Josép Luis Núñez Clemente; დ. 7 სექტემბერი, 1931, ბარაკალდო, ესპანეთი — გ. 3 დეკემბერი, 2018, ბარსელონა, ესპანეთი) — „ს.კ ბარსელონის" პრეზიდენტი 1978-2000 წლებში. მისი მთავარი მიზანი იყო „ბარსელონა" გამხდარიყო ფინანსურად სტაბილური მსოფლიო დონის კლუბი. ფლობდა სამშენებლო კომპანიას და სასტუმროების ქსელს.

პრეზიდენტობა
------------

ნუნიესის პრეზიდენტობის პერიოდში კლუბის სხვადასხვა სპორტული სახეობის გუნდებმა 176 ტიტულის მოგება შეძლეს - 30 ფეხბურთში, 36 კალათბურთში, 65 ხელბურთში და 45 როლერ ჰოკეიში. 1999 წელს ოთხივე სპორტის სახეობაში „ბარსელონას" გუნდმა ესპანეთის ჩემპიონობა მოიპოვა, ასევე საფეხბურთო გუნდმა 1992 წელს შეძლო ჩემპიონთა თასის მოგება, რაც ისტორიაში პირველი იყო.

მისი პრეზიდენტობის დროს „ბარსელონაში" მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა. კამპ ნოუზე გაიზარდა ტევადობა, ასევე გაიზარდა ფან-კლუბების რაოდენობა 96-დან 1 300-მდე (პირველად გაიხსნა ესპანეთის ფარგლებს გარეთ), მნიშვნელოვნად მოიმატა კლუბის ბიუჯეტმა. 1982 წელს აშენდა მინი ესტადი („ბარსელონა ბ"-ს საშინარო არენა), 1984 წელს გაიხსნა კლუბის მუზეუმი, შეძენილ იქნა მიწა ჟოან გამპერის სახელობის სიუდად დეპორტივას საწვრთნელი ბაზის ასაშენებლად, ასევე გაიხსნა ლა მასია („ბარსელონას" ახალგაზრდული აკადემია).

ოცნების გუნდი
-------------

1988 წელს კლუბში ატეხილი სკანდალის შემდეგ (რასაც გუნდის მთელი შემადგენლობის დათხოვნა მოჰყვა, გარდა ანდონი სუბისარეტასი) ნუნიესის მოწვევით „ბარსელონას" მთავარი მწვრთნელი გახდა ლეგენდარული იოჰან კრუიფი. მან ისეთ ნიჭიერ ფეხბურთელებთან ერთად, როგორებიცაა ხოსეპ გვარდიოლა, ხრისტო სტოიჩკოვი, რონალდ კუმანი, რომარიო, მიკაელ ლაუდრუპი და გეორგე ჰაჯი, შეკრა კლუბის ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო გუნდი, რომელსაც ფანებმა „ოცნების გუნდი" შეარქვეს.
კრუიფის გუნდმა 1992 წელს შეძლო „ბარსელონას" ისტორიაში პირველი ჩემპიონთა თასის მოგება. 1996 წელს ხოსეპ ლუის ნუნიესს უთანხმოება მოუვიდა კრუიფთან, რის გამოც ჰოლანდიელს გუნდის დატოვება მოუწია.

ნუნიესი თანამდებობიდან 2000 წლის 23 ივლისს გადადგა, რითაც კლუბში 22 წლიანი მოღვაწეობა დაასრულა. გარდაიცვალა 2018 წლის 3 დეკემბერს, ბარსელონაში, 87 წლის ასაკში.

პრეზიდენტობის პერიოდში კლუბის მიერ მოგებული ტიტულები
----------------------------------------------------

* **ლა ლიგა** **(7)**
	+ 1984–85, 1990–91, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1997–98 და 1998–99
* **კოპა დელ რეი (6)**
	+ 1980–81, 1982–83, 1987–88, 1989–90, 1996–97 და 1997–98
* **ლა ლიგის თასი (2)**
	+ 1983 და 1986
* **ესპანეთის სუპერთასი (5)**
	+ 1983, 1991, 1992, 1994 და 1996
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1)**
	+ 1991–92
* **უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი (4)**
	+ 1978–79, 1981–82, 1988–89 და 1996–97
* **უეფა-ს სუპერთასი (2)**
	+ 1992 და 1997

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხოსეპ ლუის ნუნიესი - fcbarcelona.com დაარქივებული 2012-07-22 საიტზე Wayback Machine.
**ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი** (ჩინ. 中国国家博物馆) — მუზეუმი ჩინეთში. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ პეკინში, ტიანანმენის მოედანის აღმოსავლეთ ნაწილში. მუზეუმი იმართება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს მიერ.

კორონავირუსის პანდემიის გამო 2020 წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში მუზეუმი დახურული იყო. ვიზიტორთა რაოდენობა 78 პროცენტით დაეცა და 1 600 000 ადამიანი შეადგინა. მიუხედავად ამისა, 2020 წელს ვიზიტორების რაოდენობით ლუვრის მუზეუმის შემდეგ მეორე ადგილი დაიკავა.

ოთხწლიანი რემონტის შემდეგ, მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2011 წლის 17 მარტს. დაემატა 28 ახალი საგამოფენო დარბაზით, სამჯერ მეტი ვიდრე წინა საგამოფენო სივრცე და უახლესი გამოფენისა და შენახვის საშუალებები. აქვს საერთო ფართობი თითქმის 200,000 მ2.<ref name=national>{{Cite web

სქოლიო
------

1. ↑  The Art Newspaper visitor survey, March 30, 2021
2. ↑  Wang Chunfa became the director of NMC. Wangyi News (2018-01-04).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-01-05. ციტირების თარიღი: 2021-09-01.
3. ↑  "The Art Newspaper", List of most-visited art museums, 30 March 2021
* 

**ჩინეთის ბატალიონის წითელარმიელთა მემორიალი** (რუს. Мемориал красноармейцам китайского батальона) — მემორიალური კომპლექსი როსტოვის ოლქის ქალაქ მოროზოვსკში, რუსეთის ფედერაცია. 

კომპლექსის მისამართი: 347210, როსტოვის ოლქი, ქალაქი მოროზოვსკი, ლენინის ქუჩა № 155.

ისტორია
-------

რუსეთში ჩინელი მუშები და სპეციალისტები გამოჩნდნენ პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში. ამ პერიოდისთვის მეფის მთავრობამ მათ ზურგის სამუშაოები დაავალა, დანგრეული ხიდების აღდგენა. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ 1917 წელს ჩინელები შევიდნენ წითელი არმიის რიგებში, შემდეგ კი შექმნეს რევოლუციური სამხედრო დანაყოფები. სამოქალაქო ომის პერიოდში, 1918 წლის გაზაფხულზე ჩამაყალიბეს ჩინური დანაყოფი, რომელსაც ეწოდებოდა ვლადიკავკაზის პირველი ჩინური დანაყოფი, მოგვიანებით კი უწოდეს 292-ე დერბენტის პოლკის, 33-ე ყუბანის დივიზიის ბატალიონი. ბატალიონი შეიქმნა ჩინელი მუშებისა და გლეხებისაგან, რომლებმაც უკეთესი მომავლის იმედით დატოვეს თავიანთი ქვეყანა და დასახლდნენ რუსეთში. 

1919 წელს აღნიშნული ბატალიონი ებრძოდა თეთრგვარდიელებს ვოლგაზე და დონზე. 1919 წელს დერბენტის პოლკმა სტანიცა მოროზოვსკაიის მახლობლად ბრძოლა გაუმართა თეთრგვარდიელებს. თეთრების ცხენოსნებმა იერიში მიიტანეს ჩინურ ბატალიონზე, თუმცა აქაც კი ვერ შეძლეს ფრონტის გარღვევა. ჩინელი გმირი-წითელარმიელები მედგრად იცავდნენ თავიანთ პოზიციებს. ბრძოლაში დაღუპულები დაკრძალეს მოროზოვსკიდან 7 კილომეტრში. ომის დასრულების შემდეგ ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა დაღუპულთა ნეშტები გადაასვენეს ცენტრალურ მოედანზე მდებარე ძმათა სასაფლაოზე.

1958 წლის 2 ნოემბერს ქალაქ მოროზოვსკში ძმათა სასფლაოზე გაიხსნა სამოქალაქო ომის დროს წითელი არმიის რიგებში მებრძოლი ჩინური ბატალიონის მებრძოლი-ინტერნაციონალისტების ძეგლი.

ძეგლი დგას ქალაქის პარკის შესასვლელთან 292-ე ინტერნაციონალური პოლკის წითელარმიელი ჩინელების ძმათა სასაფლაოსთან.

ძეგლი არის 16 მეტრიანი ობელისკი, რომელიც სრულდება ხუთქიმიანი ვარსკვლავით. ობელისკზე ოქროსფერი ასოებით, რუსულ და ჩინურ ენებზე ამოკვეთილია ტექსტი: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „აქ დაკრძალულნი არიან 292-ე დერბენტის პოლკის წითელარმილი-ინტერნაციონალისტები, რომლებიც დაიღუპნენ ბრძოლებში საბჭოთა ხელისუფლებისათვის ქალაქ მოროზოვსკთან 1919 წლის ივლისში." |
|  |  |

დროთა განმავლობაში დაფა ჩინური წარწერით დაიკარგა, რის გამოც მოვლენების თარიღები განსხვავებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мемориал красноармейцам китайского батальона დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine. .
* Мемориал красноармейцам китайского батальона
* Бойцам-интернационалистам
* Памятник-обелиск «Дружба» დაარქივებული 2019-04-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Обелиск воинам-интернационалистам китайского батальона
**ბიძინა იაკობაშვილი** (დ. 14 მაისი, 1906, ჩიხა — გ. 1 ოქტომბერი, 1968) — ქართველი პედაგოგი, აგრონომი.

ბიოგრაფია
---------

1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი.

1932-1933 წლებში იყო ოზურგეთის ჩაის საკავშირო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1941-1943 წლებში — ანასეულის ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1943-1946 წლებში — საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის დირექტორი. 1961-1962 წლებში — სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1988 წლიდან გარდაცვალებამდე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას უმაღლეს სასწავლებლებში. იკვლევდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სელექციის საკითხებს. ავტორია სახელმძღვანელოების, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* საპატიო ნიშნის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* სუბტროპიკული კულტურების სელექცია, მეთესლეობა, გენეტიკა: სახელმძღვ. სას. სამ. ინ-ტის სტუდენტებისათვის, თბ. ცოდნა, 1964, გვ. 250
* სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა მიღწევებისა და მოწინავე გამოცდილების პროპაგანდის ფორმები და მეთოდები, თბ. ცოდნა, 1964, გვ. 32

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 5. თბ. 1980, გვ. 38
* საქართველო ენციკლოპედია: ტ. IV. თბ. 2018. გვ. 158

რესურესბი ინტერნეტში
--------------------

* ბიძინა იაკობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჩინეთის დიდი ვაკე
**ჩინეთის დიდი ვაკე** (**ჩრდილოეთ ჩინეთის ვაკე**) — ერთ-ერთი უდიდესი ვაკე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩინეთში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ყვითელი ზღვა, ჩრდილოეთით იანშანის მთები, დასავლეთით ტაიხანშანის ქედი, სამხრეთ-დასავლეთით ტუნბოშანისა და დაბეშანის ქედები, სამხრეთით გადადის მდინარე იანძის ქვემოთის ვაკეში. ფართობი 325 ათ. კმ². სიმაღლე დასავლეთით დაახლოებით 100 მ, აღმოსავლეთისაკენ 50-მდე და უფრო მეტად დაბლდება. ვაკის ზღვისპირა ნაწილი დაჭაობებულია, აღმოსავლეთ ნაწილში მოქცეულია შანდუნის მთები. ვაკე აგებულია ალუვიონის სქელი ფენით. ჩინეთის დიდ ვაკეზე მიედინება მდინარეები: ხუანხე, ხუაიხე, ხაიხე, ლუანხე. 

1950-იან წლებში დაიწყო მძლავრი ჰიდროტექნიკური ნაგებობის შექმნა, მდინარეთა ჩამონადენის რეგულირებისა და სარწყავად გამოყენების მიზნით. 
ჩინეთის დიდ ვაკეს ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კვეთს დიდი არხი. ჰავა სუბტროპიკული, მუსონურია. ზამთარში ცივი და მშრალი 

ჩინეთის დიდი ვაკე ზამთარში ჰაერია, რომელიც აქ აზიის შიგა ნაწილიდან მოდის. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთით –4°C, –2°C, სამხრეთით 8-12°C. ზაფხული ცხელი და წვიმიანი იცის, ივლისის საშუალო ტემპერატურა 25-28°C. ნალექები ჩრდილოეთში 400-500 მმ წელიწადში, სამხრეთში — 150-1000 მმ. 

გვხვდება იფნის, ალვის ხის, ტუიის, ფიჭვის კორომები. განვითარებულია ნაყოფიერი ალუვიური ნიადაგი. ვაკე წარმოადგენს ხორბლის, ბამბის, არაქისისა და თამბაქოს წარმოების მნიშვნელოვან რაიონს. დასახლებულია ძალზე მჭიდროდ. 

მთავარი ქალაქებია: პეკინი, ტიანძინი, ძინანი და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩინეთის დიდი ვაკე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* (ინგლისური) ჩინეთის დიდი ვაკის სოფლის მეურნეობა დაარქივებული 2008-06-03 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 134.
**ბიძინა ალექსის ძე პირველი** (დ. 1902, სოფ. მესტია, — გ. 11 ოქტომბერი, 1938) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1921-1922 წლებში მოსესტრო დადეშქელიანთან და ნესტორ გარდაფხაძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყებას სვანეთში. 1923 წლის სექტემბერში საბჭოთა მთავრობას შეურიგდა, მაგრამ 1924 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტმა ის სვანეთ-ლეჩხუმში ახალი აჯანყების მომზადების ხელმძღვანელობაზე დაითანხმა. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს ბიძინა პირველი მეთაურობდა აჯანყებული სვანების რაზმებს, რომლებმაც აიღეს ბეჩო და ცაგერი. საქართველოს სხვა რეგიონებში აჯანყების დამარცხების შემდეგ, 1924 წლის სექტემბერში პირველმა თავისი რაზმები დაშალა. ერთხანს იფარის ტყეში იმალებოდა, ოქტომბერში კი საბჭოთა მთავრობას ჩაბარდა. 1925 წელს სასამართლომ მას მიუსაჯა 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა, სასტიკი იზოლაციითა და წინასწარი პატიმრობის ჩათვლით. გათავისუფლების შემდეგ, 1928 წელს გაწევრიანდა კომუნისტურ პარტიაში და სვანეთში სამეურნეო თანამდებობებზე მუშაობდა. 1930-იან წლებში იყო სსრკ მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო საკავშირო ენგურის ოქროს საბადოს სამმართველო „ენგუროქროს" დირექტორი. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1938 წელს „ანტისაბჭოთა", „ძირგამომთხრელი" საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯიქია ლ.*, 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პირველი ბიძინა ალექსანდრეს ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საერთაშორისო საზოგადოება „მემორიალი", საქართველოში შვეიცარიის საელჩო. - 2013.
კრატერის გარე კალთა ქანდაკებებითურთ, რომელთაგან ზოგიერთი კისრით მიწაშია ჩარჭმული
**რანო-რარაკუ** — ვულკანური კრატერი აღდგომის კუნძულზე, ჩამქრალ ვულკან ტერევაკას დაბალ მთისწინეთში. ჩამოყალიბებულია ვულკანური ფერფლისა და ტუფის შერწყმით. 500 წლის მანძილზე, XVIII საუკუნის ადრეულ წლებამდე, წარმოადგენდა სამტეხლოს, რომლის ქვებისგანაცაა გამოკვეთილი კუნძულის მთავარი ღირსშესანიშნაობა, მონოლითური ქანდაკებები (მოაი). კრატერის მიდამოებში დარჩენილია 397 ქანდაკება. რანო-რარაკუ რაპა-ნუის ეროვნული პარკის მსოფლიო მემკვიდრობის ძეგლია. მისი სახელი ასევე ეწოდება პარკის შვიდი სექციიდან ერთ-ერთს. 

კრატერის ნაპირები მაღალი და სტეპურია, გარდა ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთ მხარისა, სადაც ბევრად უფრო დაბალია და ოდნავ ამოზნექილი. ინტერიერი მოიცავს კუნძულის სამი კრატერული მტკნარი ტბიდან ერთ-ერთს, რომლის სანაპიროებზეც ტოტორას ლერწმები იზრდება. ეს მცენარე, რომელიც ერთ დროს იმის მტკიცებულებად მიიჩნეოდა, რომ კუნძულს კონტაქტები ჰქონდა სამხრეთ ამერიკის კონტინენტთან (რადგან ის ასევე უხვად იზრდება ანდებში), დამტკიცდა რომ კუნძულზე უკვე ბოლო 30 000 წელია რაც იზრდება. რაპანუის ხალხი მას სახლებისა და თავშესაფრების გადასახურად იყენებდა. 



რანო-რარაკუს კრატერის ტბის პანორამა

რანო-რარაკუს სამტეხლოს დაუსრულებელი ქანდაკებები გამორჩეულია როგორც რაოდენობით, ისე ზოგიერთი მათგანის მიუდგომელი მდებარეობით კრატერის კედლებს მიღმა სიმაღლეზე და მათი ზომებით — მათ შორის უდიდესის სიმაღლე 21,6 მეტრია, თითქმის ორჯერ მეტი ვიდრე ნებისმიერი დასრულებული მოაი, მისი წონა კი 270 ტონას შეადგენს.

როგორც ჩანს, ზოგიერთი ქანდაკება დაუსრულებელი დაუტოვებიათ იმის გამო, რომ კლდე, რომლისგანაც კვეთდნენ საკმაოდ მტკიცეა. 

სამტეხლოს გარეთ, მიმდებარე არეალში განლაგებულია გარკვეული რაოდენობის ქანდაკებები, რომელთაგან ზოგიერთი მხრებით მიწაშია ჩაფლული, რადგან ისინი სამტეხლოშივე დაზიანდნენ. ისინი იმითაცაა განსხვავებული, რომ ამოკვეთილი არ აქვთ თვალები, არ ახურავთ პუკაო (ქუდი) და ისინი წაქცეულები არ არიან კუნძულის სამოქალაქო ომის დროს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტერევაკა
* რაპა-ნუის ეროვნული პარკი
* აღდგომის კუნძული

ლიტერატურა
----------

* P.E. Baker (1968) "Preliminary Account of Recent Geological Investigations on Easter Island." Geological Magazine 104 (2): 116-122

* J.R. Flenley, S.M. King, J.T. Teller, M.E. Prentice, J. Jackson and C. Chew (1991). "The Late Quaternary Vegetational and Climatic History of Easter Island." Journal of Quaternary Science 6:85-115.

* Jo Anne Van Tilburg (1994). "Easter Island Archaeology, Ecology and Culture." London and Washington, D.C. British Museum Press and Smithsonian Institution Press ISBN 0-7141-2504-0

* Alfred Metraux  დაარქივებული 2008-04-06 საიტზე Wayback Machine.

* Katherine Routledge. 1919. The Mystery of Easter Island. The story of an expedition. London.
მინიატიურა ბიჭვინთის ოთხთავიდან
**ბიჭვინთის ოთხთავი** ანუ **სახარება** — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია დასავლეთ საქართველოში; მოგვიანებით ხელნაწერი მიეკუთვნა ბიჭვინთის ღვთისმშობლის ეკლესიას, აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, ძირითადი ტექსტი გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით, ხოლო სათაურები — ასომთავრულით, ოქრომელნითა და სინგურით. ხელნაწერის მორთულობას წარმოადგენს მახარებელთა გამოსახულებანი, თავსამკაულები და მხატვრული ინიციალები. ხელნაწერში შემორჩენილია ორი მინიატიურა, მარკოზ და ლუკა მახარებლების პორტრეტები. მარკოზ მახარებლის გამოსახულება მთელ გვერდს იკავებს. იგი ჩართულია დეკორატიულ ჩარჩოში. ჩარჩოს ზემოთ შუაში არწივია გამოსახული. იგი მარკოზ მახარებლის სიმბოლური გამოსახულებაა, რომელიც ჩვეულებრივ ბერძნულსა და ქართულ ხელნაწერებში მახარებლის მინიატურაზე ჩარჩოს შიგნითაა მოთავსებული.

თავსამკაულით იწყება ლუკას სახარების ტექსტი. იგი ჩართულია ტექსტის მარცხენა სვეტში. მხატვრული ინიციალი ებმის თავსამკაულის ნახატს. ორნამენტი მცენარეულ მოტივს წარმოადგენს. მთლიან კოლორიტში ლურჯი ფერი ჭარბობს. წიგნის მხატრვობა ქართული მინიატიურული მხატვრობის თვითმყოფადობაზე მეტყველებს. 

დღეს ბიჭვინთის ოთხთავი ინახება ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H 2120).

სახარება ერთი პერიოდი გატანილი იყო სანქტ-პეტერბურგში, სადაც 1888 წელს გადაიღო ცნობილმა რუსმა ფოტოგრაფმა ივანე ბარშჩევსკიმ. 

* სახარების გარეყდა (თავი)სახარების გარეყდა (თავი)
* სახარების გარეყდა (ზურგი)სახარების გარეყდა (ზურგი)
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები
* სახარების ფურცლებისახარების ფურცლები

ლიტერატურა
----------

* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 69
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ. 2015

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ოთხთავები |
| --- |
|  |
| ზოგადი სტატიები | 
სახარება • ოთხთავი • ქართული ხელნაწერი სახარებები | თავსამკაული ვანის ოთხთავიდან |
|  |
| ცალკეული ოთხთავები | 
ადიშის ოთხთავი • ალავერდის ოთხთავი • ანჩის ოთხთავი • ბერთის I ოთხთავი • ბერთის II ოთხთავი • ბიჭვინთის ოთხთავი • გელათის ოთხთავი • ვანის ოთხთავი • ვარძიის ოთხთავი • იერუსალიმის ოთხთავი • ლაბსყალდის ოთხთავი • ლარგვისის ოთხთავი • მარტვილის ოთხთავი • მესტიის ოთხთავი • მოქვის სახარება • პარხლის I ოთხთავი • პარხლის II ოთხთავი • სამების ოთხთავი • ტბეთის I ოთხთავი • ტბეთის II ოთხთავი • ყანჩაეთის ოთხთავი • შიომღვიმის ოთხთავი • წყაროსთავის I ოთხთავი • წყაროსთავის II ოთხთავი • ხანმეტი ოთხთავი • ჯრუჭის I ოთხთავი • ჯრუჭის II ოთხთავი |
|  |
| 
იხილეთ ქართულ ოთხთავთა სრული სია |

 |
**სერ თომას ლიპტონის თასი** — საფეხბურთო შეჯიბრი, რომელიც ჩატარდა ტურინში (იტალია) ორჯერ, 1909 და 1911 წლებში. შეჯიბრს ასევე ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც *მსოფლიოს პირველი ჩემპიონატი* ფეხბურთში. თასი ატარებდა შოტლანდიელი ბარონეტის, სერ თომას ლიპტონის სახელს.

ტურნირზე თავიანთი გუნდები გაგზავნეს იტალიის, გერმანიის, შვეიცარიის ფედერაციებმა, თუმცა ინგლისის ფეხბურთის ასოციაციამ უარი თქვა კლუბის გაგზავნაზე. სამაგიეროდ, ლიპტონმა მიიწვია ინგლისის სამოყვარულო კლუბი – *დასავლეთ ოკლენდის გუნდი*. დასავლეთ ოკლენდის გუნდმა მოახერხა 1909 წლის ტურნირში გამარჯვება, ორი წლის შემდეგ კი – ტიტულის დაცვა. 1911 წელს, ფინალში მასპინძელი „იუვენტუსი" დაამარცხა, ანგარიშით 6–1.

1994 წლის იანვარში თასი, რომელიც დასავლეთ ოკლენდის გუნდს გადაეცა, მოიპარეს, თუმცა დღემდე გუნდში ინახება თასის რეპროდუქცია.

1909 წლის ტურნირი
-----------------

### მონაწილეები

* „ტორინო XI" (იტალია) (ძირითადად დაკომპლექტდა იუვენტუსისა და ტორინოს მოთამაშეებით)
* „სპორტფრენდი" შტუდგარტი (გერმანია)
* დასავლეთ ოკლენდის გუნდი (ინგლისი)
* „ვინტერტური" (შვეიცარია)

### შედეგები

ნახევარფინალი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 11 აპრილი, 1909 | სპორტფრენდი შტუდგარტი გერმანიის დროშა | 0-2 | ინგლისის დროშა დასავლეთ ოკლენდის გუნდი |  |
|  |  | ვითინგტონი 10, დიკინსონი 88 (პენ) |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 11 აპრილი, 1909 | ტორინო XI იტალიის დროშა | 1-2 | შვეიცარიის დროშა ვინტერტური |  |
| ფ. ბერარდო 13 |  | ლანგი 25, 55 (პენ) |

მესამე ადგილისათვის

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 12 აპრილი, 1909 | ტორინო XI იტალიის დროშა | 2-1 | გერმანიის დროშა სპორტფრენდი შტუდგარტი |  |
| დე ბერნარდი35, ზუფი II 75 |  | კიპი 15 |

ფინალი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 12 აპრილი, 1909 | დასავლეთ ოკლენდის გუნდი ინგლისის დროშა | 2-0 | შვეიცარიის დროშა ვინტერტური |  |
| რ. ჯონსი 6 (პენ), ჯ. ჯონსი 8 |  |  |

1911 წლის ტურნირი
-----------------

### მონაწილეები

* „იუვენტუსი" (იტალია)
* „ციურიხი" (შვეიცარია)
* დასავლეთ ოკლენდის გუნდი (ინგლისი)
* „ტორინო" (იტალია)

### შედეგები

ნახევარფინალი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ციურიხი შვეიცარიის დროშა | 0-2 | ინგლისის დროშა დასავლეთ ოკლენდის გუნდი |  |
|  |  |  |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | იუვენტუსი | გაიმარჯვა იუვენტუსმა | იტალიის დროშა ტორინო |  |
|  |  |  |

მესამე ადგილისათვის

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ტორინო იტალიის დროშა | 2-1 | შვეიცარიის დროშა ციურიხი |  |
|  |  |  |

ფინალი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 17 აპრილი, 1911 | იუვენტუსი იტალიის დროშა | 1-6 | ინგლისის დროშა დასავლეთ ოკლენდის გუნდი |  |
|  |  |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერ თომას ლიპტონის თასის შედეგები

სქოლიო
------

1. ↑  (ინგლისური) West Auckland - Winners of the First World Cup 1909 & 1911 დაარქივებული 2001-07-09 საიტზე Wayback Machine.. / West Auckland Web. წაკითხვის თარიღი: 13 დეკემბერი, 2010.
**ჯერი როლინგსი** (ინგლ. Jerry John Rawlings, დ. 22 ივნისი 1947 — გ. 12 ნოემბერი, 2020) — განის რესპუბლიკის სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. სახელმწიფოს მეთაური 1979 და 1981—2001 წწ.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1947 წელს წარმოშობით შოტლანდიელი ფარმაცევტის ოჯახში. დაასრულა განის სამხედრო აკადემია. 1978 წლიდან ლეიტენანტია. 1979 წლის 15 მაისს ჯერი როლინგსმა წარუმატებლად სცადა ამბოხება. დაპატიმრეს და ელოდა სასიკვდილო განაჩენი, მაგრამ მისმა დაპატიმრებამ ქვეყანაში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია და 4 ივნისს გაათავისუფლეს ჯარისკაცებმა ციხიდან და გამოაცხადეს სახელმწიფო გადატრიალების შესახებ. ხელისუფლებაში მოვიდა შეიარაღებული ძალების რევოლუციური საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჯერი როლინგსი. ჯერი როლინგსმა 1979 წელს აღიარა საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა. 1979 წლის 24 სექტემბერს რევოლუციური საბჭოს მიერ ჩატარებული არჩვენების შემდეგ ხელისუფლება გადაეცა სამოქალქო პირს და პრეზიდენტი გახდა ჰილა ლიმანი.

1981 წლის 31 იანვარს, ღამით ჯერი როლინგსმა გამოაცხადა უსისხლო გადატრიალების შესახებ და ხელისუფლება დაიბრუნა. შეიცვალა ქვეყნის კონსტიტუცია და აიკრძალა ყველა პოლიტიკური პარტია. ხელისუფლება გადავიდა ეროვნული თავდაცვის დროებითი საბჭოს ხელში, რომელსაც კვლავ როლინგსი ჩაუდგა სათავეში. პოლიტიკური პარტიების მოქმედება დასაშვები გახდა მხოლოდ 1992 წელს.

საგარეო პოლიტიკაში მხარს უჭერდა სამხრეთ აფრიკის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას და პანაფრიკანიზმს. თავად როლინგს დიდი წვლილი მიუძღვის ლიბერიაში სიტუაციის დარეგულირების საქმეში. სადაც ხუთი წელი მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი. გახდა ნ. აზიკივეს პრემიის ლაურეატი, რომელიც გადაეცა ქვეყნის ეფექტიანი მართვისა და შიმშილის წინააღმდეგ ბრძოლისათვის (1993 წ.). 2000 წელს უარი განაცხადა საპრეზიდენტო არჩევნებზე და წავიდა პოლიტიკიდან. თავის მემკვიდრედ კი დაასახელა ჯონ ატა მილსი.

ამჟამად კითხულობს ლექციებს სხვადასხვა ქვეყნის უნივერსიტეტებში (მათ შორის ოქსფორდში) და აკრიტიკებს თავისი ყოფილი პროტეჟეს ჯონ ატა მილსის პოლიტიკურ კურსს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Flight Lieutenant Jeremiah John Rawlings დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine.
* Official Website დაარქივებული 2016-07-15 საიტზე Wayback Machine.
* Biography of Jerry J. Rawlings at Encyclopaedia Britannica

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
განის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* კვამე ნკრუმა
* ჯოზეფ ანკრა
* აკვასი აფრიფა
* ნიი ამაა ოლენუ
	+ მ/შ
* ედუარდ აკუფო-ადო
* იგნატიუს აჩეამპონგი
* ფრედერიკ აკუფო
* ჯერი როლინგსი
* ჰილა ლიმანი
* ჯერი როლინგსი
* ჯონ კუფუორი
* ჯონ ატა მილსი
* ჯონ დრამანი მაჰამა
* ნანა აკუფო-ადო
 |

 |
**ბერნინის ალპები** (იტალ. Massiccio del Bernina) — მთების ჯგუფი ალპებში, აღმოსავლეთ შვეიცარიასა და ჩრდილოეთ იტალიაში. რეტის ალპების ნაწილი. ალპების ერთ-ერთი უმაღლესი მონაკვეთი და მრავალრიცხოვანი მყინარებით დაფარული ქედია. აგებულია გნაისებითა და ფიქლებით. უმაღლესი მწვერვალია ბერნინა (ზღვის დონიდან 4049 მ), რომელიც პირველად დაიპყრეს 1850 წელს. მთების უმეტესობა განლაგებულია შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. 

ბერნინის ალპებში არის დაახლოებით 150-მდე მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 104 კმ².
უდიდესი მყინვარია მორტერაჩი, რომლის სიგრძეა 7 კილომეტრი, ხოლო ფართობი დაახლოებით 16,4 კმ².[1] 
ბერნინის ალპები ჩრდილო-დასავლეთით გამოეყოფა ალბულის ალპებს, აღმოსავლეთით ლივინიოს ქედს, სამხრეთით ბერგამოს ალპებს, სამხრეთ-დასავლეთით ბრეგალიის ქედს. განვითარებულია ალპინიზმი და ზამთრის სპორტის სახეობები. მწვერვალი ბერნინა აღმართულია შვეიცარიის კურორტის — სანქტ-მორიცის სიახლოვეს. ქედის გარკვეული ნაწილი უკავია შვეიცარიის ეროვნულ პარკს, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერნინის ალპები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Vadret da Morteratsch, Pontresina (GR). Gletschermessnetz. ციტირების თარიღი: 2010-03-23.
**ბოსერონი** (ფრანგ. Berger de Beauce) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეებში.

ეს ჯიში წარმოშობით პროვინცია ბრიდანაა. გარეგნულად ბოსერონი გამოიყურება როგორც მასტიფის და დობერმანის ნარევი, მაგრამ მისი ანატომიური აღნაგობა ძალიან ჰგავს იმ ძაღლების აღნაგობას, რომლის 2000 წლის წინანდელი ნარჩენები იპოვეს აღმოსავლეთ საფრანგეთში. ეს აქტიური, ძლიერი ნებისყოფის მქონე ძაღლია, სჭირდება მკაცრი, გამოცდილი მწვრთნელი - მხოლოდ ამ შემთხვევაში იქნება სიცოცხლის ბოლომდე მისი ერთგული მეგობარი და დამცველი. ბოსერონს მოძრავი, ძლიერი სხეული აქვს. გაწვრთნა შეიძლება ძნელად წარიმართოს, ამიტომ სხვა ზრდასრულ ძაღლებთან შეხვედრა მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა მოხდეს. თუმცა, ბრიარების მსგავსად, ბოსერონი ოჯახის საიმედო წევრი ხდება. ეს შესანიშნავი მუშა ძაღლი სულ უფრო მეტ პოპულარობას იძენს ევროპულ გამოფენებზე. ეს ჯიში გავრცელებული იყო ბოსის პროვინციაში - სწორედ აქედანაა მისი დასახელება.

ბოსერონს აქვს უხეში, მოკლე (არანაკლებ 3 სმ.), ხშირი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს შავი-ხორბლისფრით, შავი, არლეკინნი (ნაცრისფერი-მარმარილოსებრი-ჟღალი). ბოსერონი კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. აქვს გრძელი, ოდნავ ამობურცული თავის ქალა. თვალების ფერი შეიძლება იცვლებოდეს ბალნის შეფერილობის მიხედვით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოსერონი***

* ბოსერონი (ინგლისური)
**ჯანრი გოგეშვილი** (დ. 31 იანვარი, 1946, სოფ. ნიგოითი, ახლ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი და ფილოლოგი .

ბიოგრაფია
---------

1981 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკათმცოდნეობის და ბიბლიოგრაფიის ფაკულტეტი.

ავტორია ფსიქოლოგიურ-სოციალურ თემებზე დაწერილი მოთხრობების, იუმორესკების, ზღაპრების, რომანების, პიესების, პუბლიცისტური წერილების და ლექსებისა; პირველად მისი მოთხრობა „მესხური ყაყაჩოები" 1968 წელს დაიბაჭდა ადიგენის რაიონულ გაზეთ „განახლებულ მესხეთში"; ხელმძღვანელობდა სცენისმოყვარეთა დასს, მართავდა თეატრალურ წარმოდგენებს. დააარსა გამომცემლობა „კიდევაც დაიზრდებიან". სხვადასხვა დროს მუშაობდა უსაფრთხოების ტექნიკის ინჟინრად, უფროს ტექნოლოგად, საზღვაო ნავსადგურში ელექტროამწეს მემანქანედ, სტამბაში მბეჭდავად, სასოფლო კლუბის გამგედ, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორად, დრამატულ თეატრში დასის გამგედ, სარეკლამო სააგენტოში უფროს რედაქტორად, დარაჯად, გამომცემლობის რედაქტორად. დააარსა ჟურნალი „ხატოვანი მოტივაციები", რომლის გამომცემელი და რედაქტორი თავადაა. ბოლო წლებში, თავისუფალი „ბლოგერის სტატუსით" (სახელწოდებით „ლიტერატურულ-შემეცნებითი სივრცე" ვებ-საიტების ერთობლიობა), ინტერნეტსივრცეში აქვეყნებს ლიტერატურულ ნაწარმოებებსა და პუბლიცისტურ შენიშვნებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯანრი გოგეშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჟორჟ გარვარენცი** (დ. 1 აპრილი, 1932 — გ. 19 მარტი, 1993) — საფრანგეთში მოღვაწე სომეხი კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია და შემოქმედება
------------------------

დაიბადა 1932 წლის 1 აპრილს საბერძნეთში, ქალაქ ათენში, სომეხი იმიგრანტების ოჯახში. მამამისი, გევორქ გარვარენცი, პროფესორი და პოეტი, სომხეთის სამხედრო ჰიმნის ავტორი იყო.

1942 წელს კომპოზიტორის ოჯახი პარიზში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ჟორჟ გარვარენცმა პარიზის კონსერვატორიაში დაიწყო სწავლა.

1956 წელს, გარვარენცმა გაიცნო მომღერალი შარლ აზნავური, რომელთან ერთადაც 100-ზე მეტი სიმღერა დაწერა, მათ შორისაა *Rends garde à toi* (1956), *Et pourtant* (1962), *Il faut saisir sa chance* (1962), *Retiens la nuit* (1962), *Hier Encore* (1964), *Paris au mois d'août* (1966), *Une vie d'amour* (1980).

1965 წელს, ჟორჟი შარლ აზნავურის დაზე − აიდა აზნავურზე − დაქორწინდა.

ჟორჟ გარვარენცი ავტორია 150-ზე მეტი კინო-მუსიკის, მუსიკალური კომედიის *Deux anges sont venus* (1966) და ოპერეტის *Douchka*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჟორჟ გარვარენცი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Harach Nahadag - March of Armenina volunteers დაარქივებული 2011-06-10 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
2. ↑  Douchka დაარქივებული 2007-10-30 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
**ჯანსუ დერე** (თურქ. Cansu Dere; დ. 14 ოქტომბერი, 1980, ანკარა, თურქეთი) — თურქი მოდელი, მსახიობი და წამყვანი.

წარმატებული მოდელი მსახიობად დროებით მუშაობდა. საბერძნეთიდან გადმოსახლებული ოჯახის შვილი, ცნობილია თავისი როლით სერიალში *„სილა"*.

ბიოგრაფია
---------

ჯანსუ დერე დაიბადა 1980 წლის 14 ოქტომბერს, თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში. დაწყებითი და საშუალო განათლება ქალაქ იზმირში მიიღო. 2000 წელს, Kanal D-ზე Miss Turkey-ის მე-3 ადგილი დაიკავა და გახდა პროფესიონალი მოდელი. მოდელობისთვის დატოვა სტამბოლის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლა. მონაწილეობა მიიღო ისეთი დიზაინერების დეფილეებზე, როგორიცაა ჰაქან ილდირიმი, ჯენგიზ აბაზოღლუ, იუმით იუნალი, ევრიმ თიმური, არზუ კაპროლი, ბაჰარ ქორჩანი და დილექ ჰანიფი. 2002 და 2003 წლებში, პარიზში სხვადასხვა ცნობილ ფოტოგრაფებთან ერთად მუშაობდა.

კარიერა
-------

2000 წელს, პირველი ნაბიჯი გადადგა წამყვანის პროფესიაში, როდესაც Kanal D მუშაობა დაიწყო წამყვანათ. 2004 წელს, Show TV-ზე *თურქეთის ვარსკვლავების* წამყვანი გახდა, ხოლო შემდეგ NTV-ს *Life Style Moda*-ის წამყვანი გახდა.

პირველად სერიალში 2004 წელს გამოჩნდა, როდესაც რეჟისორ ჰილალ სარალის ფილმში „Metro Palas"-ში ითამაშა *ნაზანის* როლი. შემდეგ, თურქან დერიას ფილმში „Alacakaranlık" შეასრულა *ირმაქის* როლი. 2005 წელს, ჯანსუ ზეინეფ გიუნაი თანის ფილმში მონაწილეობასთან ერთად, ჩაღან ირმაქის ფილმში „კოშმარების სახლშიც" *ესმას* როლი შეასრულა. 2006-2008 წლებში, მთავარი როლი შეასრულა სერიალ სილაში, მეჰმეთ აქიფ ალაქურთან ერთად. *სილას* როლით, ჯანსუ დერემ პოპულარობა მოიპოვა. 2009 წელს, ჰალიტ ერგენჩის, სონგიულ იოდენისა და ეზგი ასაროღლუსთან ერთად, ერთ-ერთ ფილმში *ოიას* როლი შეასრულა.

ბოლოს, *ფირუზეს* როლი შეასრულა, პოპულარულ თურქულ სერიალში „დიდებული საუკუნე". 2016-2017 წლებში, Star TV-ის სერიალ „დედა"-ში მთავარ როლს ასრულებდა.

ფილმოგრაფია
-----------

|
|  |
| ფილმი |
| წელი | ფილმი | როლი | შენიშვნა |
| 2006 | *Kabuslar Evi: Takip* (კოშმარების სახლი: დევნა) | ესმა | დამხმარე პერსონაჟი |
| 2007 | *Son Osmanlı Yandım Ali* (ბოლო ოსმალელი) | დეფნე | მთავარი როლი |
| 2009 | *Acı Aşk* (მწარე სიყვარული) | ოია | მთავარი როლი |
| 2009 | *Casus Kızlar* (შპიონი გოგოები) | ალექსი | გახმოვანება |
| 2010 | *Yahşi Batı* (აღმოსავლეთი) | მარი ლოუ | მთავარი როლი |
| 2011 | *El Yazısı* (ხელნაწერი) | ზეინეფი | მთავარი როლი |
| 2011 | *Behzat Ç. Seni Kalbime Gömdüm* (ბეჰზათ ჩ.) | სონგიული | მთავარი როლი |
| სერიალი |
| წელი | სახელი | როლი | შენიშვნა |
| 2004 | *Metro Palas* (მეტრო პალასი) | ნაზანი | მთავარი როლი |
| 2005 | *Alacakaranlık* (ბინდი) | ირმაქ ბოზოღლუ | დამხმარე პერსონაჟი |
| 2005 | *Avrupa Yakası* (ევროპის მხარე) | - | მოწვეული |
| 2005 | *Güz Yangını* (შემოდგომის ხანძარი) | ჯეილანი | მთავარი როლი |
| 2006-2008 | *Sıla* (სილა) | სილა | მთავარი როლი |
| 2009-2011 | *Ezel* (ეზელი) | ეიშან ათაი | მთავარი როლი |
| 2010 | *Altın Kızlar* (ოქროს გოგოები) | ჯეილანი | მოწვეული |
| 2012 - 2013 | *დიდებული საუკუნე* | ფირუზე - ჰიუმეირა | დამხმარე პერსონაჟი |
| 2016 - 2017 | *დედა* | ზეინეფ გიუნეში | მთავარი როლი |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* IMDb გვერდი
* SinemaTürk-ის გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის ანტონიო კარლოს ჟობიმის საერთაშორისო აეროპორტი** (პორტ. *Aeroporto Internacional do Rio de Janeiro/Galeão – Antônio Carlos Jobim*) — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს მთავარი აეროპორტი. სახელი ეწოდა გალეანის პლაჟისგან, რომელიც თავდაპირველ მგზავრთა ტერმინალის პირდაპირ მდებარეობს. 1999 წლის 5 იანვარს, აეროპორტს ასევე ეწოდა ბრაზილიელი მუსიკოსის — ანტონიო კარლოს ჟობიმის სახელი. გელეონი მოხსენიებულია მის კომპოზიციაში „Samba do avião".

აეროპორტი უმსხვილესია მთელს ბრაზილიაში და მას სამთავრობო უწყება Infraero მართავს.

ისტორია
-------

აეროპორტის ისტორია 1923 წლის 10 მაისს იწყება, როდესაც გელეანის პლაჟის სიახლოვეს, კუნძულ გოვრენადორზე საზღვაო ავიაციის სკოლა დაარსდა. 1941 წლის 22 მაისს, როდესაც ბრაზილიის საჰაერო ძალების სამინისტრო შეიქმნა, სკოლა გალეონის საჰაერო ძალების ბაზად გადაკეთდა; აშენდა ტერმინალი და საწყობები, გაფართოვდა ასაფრენი ბილიკი. ეს შენობები დღესაც არსებობს და გალეანის საჰაერო ძალების ბაზა კვლავაც აქტიურია. როდესაც 1942 წლის 22 აგვისტოს ბრაზილიამ ღერძ ბერლინი-რომი-ტოკიოს ომი გამოუცხადა, აეროდრომის გამოყენება ინტენსიურად დაიწყეს მოკავშირეებმა მეორე მსოფლიო ომთან დაკავშირებული ოპერაციების ჩასატარებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის საერთაშორისო აეროპორტი***

* Airport information for SBGL  დაარქივებული 2012-10-08 საიტზე Wayback Machine.
* Airport information for SBGL at Great Circle Mapper
* Current weather for SBGL at NOAA/NWS დაარქივებული 2012-06-16 საიტზე Wayback Machine.
* Accident history for GIG at Aviation Safety Network დაარქივებული 2012-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* Rio de Janeiro/Galeão International Airport Photo Archive at airliners.net
* Official website from INFRAERO
**ჯაპავები** — ქართული გვარი. სავარაუდოდ წარმოდგება ლაზური სიტყვა „ჯა" (ხე) ან „ჯამპი" (თუთის ხე) ძირისაგან. ფართოდ იყო გავრცელებული სამეგრელოსა და სამურზაყანოს ზღვისპირეთში. პირველად მოიხსენიება იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის (1752-1784) დასავლეთ საქართველოს რუკაზე, სადაც ჯაპავების გვარი ფლობს დიდ მამულებს დღევანდელი სამეგრელოს ზღვისპირა სოფლებში — სუფსაში, ანაკლიასა და დარჩელში, ასევე აფხაზეთის ზღვისპირა ზოლზე ოჩამჩირემდე — ფიჩორსა და ილორის ტერიტორიებზე. ნარატიული წყაროებით გვარის წარმომადგენლები მისდევდნენ სხვადასხვა ტიპის ვაჭრობას შავიზღვისპირა სატრანზიტო გზებზე. წლების მანძილზე მათ დიდი ქონება დაუგროვებიათ და თვად-აზნაურობაც უყიდიათ სოლომონ მეფისგან. შავი ზღვისპირას მცხოვრები მდიდარი ჯაპავების დახმარება ხშირად დასჭირვებია ოსმალთა წინააღმდეგ თავგამოდებით მებრძოლ სოლომონ მეფეს, რაზეც მოწმობს სოლომონ მეფის წერილი თავადი პავლე ჯაპავას მიმართ ტყვეებით ვაჭრობის წინააღმდეგ დასახმარებლად, აღსანიშნავია, რომ მეფე სოლომონის მიერ შექმნილ რუკაზე ჯაპავების საგვარეულო მიწები მონიშნულია კონკრეტულად. თუმცა გრიგოლ დადიანი (1788-1804) „ჯაპავებს" ისევ უბრალოდ „დიდ ვაჭრებად" და „აბრაგებად" მოიხსენიებს. დღესდღეობით ჯაპავების გვარის სულ 25 ოჯახი არსებობს აფხაზეთსა და სამეგრელოში, რომლებიც ორი სხვადასხვა შტოს წარმომადგენლები არიან. აფხაზეთში მცხოვრებ ჯაპავებს 1992-1993 რუსეთ-საქართველოს ომის დროს მოუწიათ გადასახლება აფხაზეთიდან თბილისსა თუ ქვეყნის გარეთ სხვადასხვა ქალაქებში.

ლიტერატურა
----------

* *დუმბაძე მ.*, დასავლეთ საქართველო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბ. 1957;
* *აბესალომ ტუღუში*, სამეგრელოს სამთავროს ისტორია, ზუგდიდი, 1999;
* *რეხვიაშვილი, მ.*, იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989. — გვ. 56-60.
* *ჟველია, ნ.*, ოდიშის სამთავროს შიდაქართული და საგარეო ურთიერთობების ისტორიიდან, ქუთ. 1995;
* *მაკალათია, ს.*, სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია, თბ. 2006.
**როსტომ ნიჟარაძე** (გ. დაახლ. 1811) — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, სოლომონ II-ის ერთგული კარისკაცი. 

1801 წელს ქილიფთართუხუცესად ჩანს, 1802 წელს — მოურავად. 1800-1803 წლებში ქუთაისში გამართული იმერეთის პირველი სტამბის ზედამხედველი (ასეა მოხსენიებული ნიჟარაძე 1800-1801 წლებში ქუთაისში დაბეჭდილ „ფსალმუნში"). დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა სახლთხუცეს ზურაბ წერეთელთან. სოლომონის დავალებით ლეჩხუმის საკითხზე მოლაპარაკებები ჰქონდა დადიანთან. 1801 წლის ზაფხულში სოლომონ მეფის დავალებით ნიჟარაძე საგანგებო მისიით იმყოფებოდა თბილისში და აცნობა ახალდამკვიდრებულ რუსულ მთავრობას, რომ იმერეთის მეფე მზად იყო იმპერიის ქვეშევრდომობაში შესულიყო იმ პირობით, თუ ქართლ-კახეთის ტახტზე იულონს ბატონიშვილს აიყვანდნენ. ნიჟარაძე ბოლომდე სოლომონის ერთგული დარჩა და 1810 წელს რუსეთის მიერ იმერეთის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ ლტოლვილ მეფეს ოსმალეთში გაჰყვა. 1811 წელს სოლომონ II-ის დავალებით როსტომი დაუკავშირდა ოსმალეთში საფრანგეთის საელჩოს თანამშრომელ უტრეს და ჩააბარა მას წერილი ნაპოლეონისათვის გადასაცემად, რომლითაც რუსეთის ხელისუფლებისაგან დევნილი იმერეთის მეფე იმპერატორს დახმარებას სთხოვდა. იმავე წელს ნიჟარაძე „ჟამით" დაავადდა ტრაპიზონში. სავარაუდოდ იქვე გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან : (სათავადოები). II / ო.სოსელია ; რედაქტორი : ქ. ჩხატარაიშვილი. თბილისი : მეცნიერება , 1981. - გვ. 158-160.
მონასტერი მდ. რეუტის ნაპირზე
აბანოს ნანგრევები
**ძველი ორჰეი** — ისტორიულ-არქეოლოგიური კომპლექსი მოლდოვაში. მდებარეობს კიშინიოვიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 60 კილომეტრში, მდინარე რეუტზე. ძველ ორჰეიში აღმოჩენილია სხვადასხვა ცივილიზაციის კვალი. აქ მდებარეობს გეტურ-დაკური ციხესიმაგრე (ძვ. წ. VI—I სს.), ოქროს ურდოს ქალაქი შეჰრ-ალ-ჯედიდი ან იანგი-შეჰრი (XIV საუკუნის მეორე ნახევარი), მართლმადიდებლური მონასერი (XIV საუკუნე) და მოლდავური ქალაქი ორჰეი (XV-XVII სს.). 

ტერიტორია დასახლებულია უძველესი დროიდან. ამ ტერიტორიაზე დაარსებულა და განადგურებულა მრავალი ქალაქი, მათ შორის პირველი იყო ქალაქი ორჰეი. XIV საუკუნეში ტერიტორია დაიპყრო ოქროს ურდომ და აქ დაარსდა ქალაქი შეჰრ-ალ-ჯედიდი („ახალი ქალაქი"). მუსულმანებმა აქ თავისი კვალი დატოვეს. აღმოჩენილია მეჩეთის ნანგრევები, ქარავან-სარაი, მავზოლეუმი და აბანო. 

ძველი ორჰეი განთქმულია შემორჩენილი მონასტების სიმრავლით. ტერიტორია შესანიშნავი ადგილი იყო სამონასტრო ცხოვრების განვითარებისათვის. 

ქალაქის ისტორია შედგება სამი პერიოდისაგან: პირველი მოიცავს ოქროს ურდომდე პერიოდს. მეორე ოქროს ურდოს მმართველობის, ხოლო მესამე მოლდავური მმართველობის პერიოდია.

2007 წლის 30 ნოემბერს ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაშია შეტანილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Complexul muzeal "Orheiul Vechi" დაარქივებული 2014-07-28 საიტზე Wayback Machine.
* Panoramele Orheiului vechi
* GALERIE FOTO Orheiul Vechi, muzeul de sub cerul liber al Moldovei
* Orheiul Vechi - cetatea cu iz de legendă დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  მოლდოვის ძეგლები იუნესკოს საცდელ სიაში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-10. ციტირების თარიღი: 2012-04-10.
**როსტომ საგინაშვილი** (დ. 21 დეკემბერი, 1940 — გ. 13 თებერვალი, 2022) — ქართველი მომღერალი (ტენორი).

როსტომ საგინაშვილის მიერ შესრულებული „ჩაკრულოს" ჩანაწერი მთელ საბჭოთა კავშირში ერთადერთი სიმღერა აღმოჩნდა, რომელიც 1977 წელს კოსმოსურმა ხომალდმა „ვოიაჯერმა" ოქროს ფირფიტით, მზის სისტემაში გაიტანა.

ბიოგრაფია
---------

როსტომ საგინაშვილი გურჯაანის რაიონის სოფელ კოლაგში დაიბადა. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა თბილისში, მოსე თოიძის სახელობის სახელოსნოში, პარალელურად სპორტით იყო დაკავებული და ჭიდაობას ეუფლებოდა. ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ გურჯაანის სამშენებლო ტრესტში დაიწყო მუშაობა. ქართულ ხალხურ სიმღერებს სამოყვარულოდ ასრულებდა და საკუთარი სურვილით გურჯაანის კულტურის სახლში მივიდა სინჯებზე, სადაც ხელმძღვანელობამ პირველივე მოსმენით მიიღო ანსამბლში.

გურჯაანის ანსამბლის თბილისში გამართულ ერთ-ერთ საკონონკურსო გამოსვლას ჯანო ბაგრატიონი და საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი ანზორ კავსაძე ესწრებოდნენ, რომელიც ანსამბლის საფრანგეთში გასტროლისთვის ეძებდა ნიჭიერ მუსიკოსებს და შესთავაზა საგინაშვილს ანსამბლში სინჯებზე მისვლა, სადაც შესარჩევი სიმღერა საგინშვილმა ანსამბლის პირველ ტენორთან, მიშიკუნა გოშაძესთან ერთად შეასრულა და პირველივე სინჯით ჩაირიცხა ანსამბლში.

განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო ანსამბლში როსტომ საგინაშვილის თანამშრომლობა ილია ზაქაიძესთან, მათ მიერ დუეტში შესრულებული ხალხური სიმღერები არნახული პოპულარობით სარგებლობდა მსმენელში. მათ რეპერტუარში ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი ეკავა „ჩაკრულოს", რომლის ერთ-ერთი საკონცერტო შესრულების ჩანაწერიც, კოსმოსური პროექტ „ვოიაჯერის" ფარგლებში ოქროს ფირფიტით, 1977 წელს მზის სისტემაში გაიგზავნა. ჩანაწერი საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის ამერიკაში გასტროლის დროს, 1974 წელს, თუმცა შემსრულებლები იმის შესახებ, რომ ეს ჩანაწერი კოსმოსში გაუშვეს არ იყვნენ და მხოლოდ მოგვიანებით გაიგეს.

როსტომი აქტიურად იყო დაკავებული სამოყვარულო ფოტოგრაფიით და საკუთარ ზენიტის აპარატზე „ერისიონის" საგასტროლო მოგზაურობების უნიკალური კადრები აქვს აღბეჭდილი.

როსტომ საგინაშვილი გარდაიცვალა 2022 წლის 13 თებერვალს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოქროს ხმა - როსტომ საგინაშვილი
* „ძველი ამბის ახალი სიცოცხლე" – „ჩაკრულო", რომელმაც გალაქტიკა „გაარღვია" და როსტომ საგინაშვილის ახდენილი ოცნება
**როსკილეს კათედრალი** (დან. Roskilde Domkirke) — დანიის ლუთერანული ეკლესიის ტაძარი ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, კუნძულ ზელანდიაზე, ქალაქ როსკილეში. ეს იყო პირველი გოთური არქიტექტურული სტილის კათედრალი, რომელიც აგურით აშენდა, რის შემდეგაც აგურის გოთიკა მთელს ჩრდილოეთ ევროპაში გავრცელდა. 

ტაძარი XII-XIII საუკუნეებში აიგო, გოთური და რომანული არქიტექტურის ნაზავით. XX საუკუნემდე ის კუნძულ ზელანდიის ერთადერთ კათედრალად რჩებოდა. 

XV საუკუნიდან, როსკილეს კათედრალი დანიის მეფეთა მთავარ ძვალთშესალაგს წარმოადგენდა. საუკუნეთა განმავლობაში, კომპლექსი მნიშვნელოვნად იცვლებოდა და ფართოვდებოდა, რადგან თითოეული მმართველი ახალ სამარხ კაპელებს ამატებდა. 

კათედრალი მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ყოველწლიურად მას 125 000 მნახველი სტუმრობს. 1995 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***როსკილეს კათედრალი***

* A collection of photos of the cathedral and its royal tombs
* Roskilde Cathedral. Denmark – Travel Photos by Galen R. Frysinger, Sheboygan, Wisconsin

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში დანიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ელინგეს ქვები · როსკილეს კათედრალი · კრონბორგი · ილულისატი · სტევნს-კლინტი · კრისტიანსფელდი · ჩრდილოეთ ზელანდიის სამონადირეო ლანდშაფტი · კუჯაატა-გრელანდია |  |

 |
**ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა** (არაბ. حمد بن عيسى آل خليفة; დ. 28 იანვარი, 1950) — ბაჰრეინის ამირა 1999 წლიდან და მეფე 2002 წლიდან.

მეფე დაიბადა 1950 წლის 28 იანვარს რიფაში, ბაჰრეინში. 1964 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გამოცხადდა ტახტის უშუალო მემკვიდრედ. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლის სკოლაში, კემბრიჯში. სამხედრო განათლებას დაეუფლა დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ში. ჰყავს სამი მეუღლე.

მისი პირველი მეუღლეა შეიჰა საბიკა ბინთ იბრაჰიმ ალ-ჰალიფა, რომელზეც 1968 წლის 9 ოქტომბერს დაქორწინდა. მეფეს ჰყავს ოთხი ვაჟი და ქალიშვილი, მათ შორის ტახტის პირდაპირი მემკვიდრე სალმან იბნ ჰამადი, რომელიც 1969 წელს დაიბადა. მონარქის უმცროსი ვაჟი ფეიასლი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა 2006 წლის 12 იანვარს ბაჰრეინში, ზალაქთან ახლოს.

2002 წლიდან ამირა ატარებს მეფის ტიტულს. ის ცნობილია არაერთი დემოკრატიული რეფორმით, მაგალითად, მან გამოაცხადა პოლიტიკური ამნისტია და გაათავისუფლა მრავალი პოლიტპატიმარი, ქალებს ხმის მიცემის უფლება უბოძა და 2002 წელს ჩაატარა (თითქმის 20 წლიანი შესვენების შემდეგ) დემოკრატიული საპარლამენტო არჩევნები. მონარქის საგარეო პოლიტიკა პროდასავლურია, განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა აქვს აშშ-სა დაგაერთიანებულ სამეფოსთან.

მეფე განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენს ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობისა და სპორტისადმი. 1978 წელს, მისი ბრძანებით, დაარსდა ისტორიული დოკუმენტაციის ცენტრი, რომელიც მდებარეობს მეფის სასახლეში და უშუალოდ მონარქის განსაკუთრებული მეთვალყურეობით ფუნქციონირებს. მონარქს იტაცებს შევარდნებით ნადირობა, თევზაობა, ჩოგბურთი და ფეხბურთი. იგი განსაკუთრებით დაინტერესებულია არაბული ცხენების მოშენებით, მან ამ მიზნით შექმნა კიდეც არაბული ცხენების საჯინიბო 1977 წელს. მომავალი მონარქი ბავშვობიდანვე იჩენდა ინტერესს ავიაციისადმი. 1975 წელს დაიწყო როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული მეცადინეობები ავიაციაში და დაეუფლა კიდეც ვერტმფრენის მართვის ოსტატობას და საფუძველი ჩაუყარა ქვეყნის საჰაერო ძალების შექმნას.

ლიტერატურა
----------

* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ. 2008 წ.
**როსის კუნძული** (ინგლ. Ross Island) — კუნძული ანტარქტიდაში, როსის ზღვაში. დედამიწის ერთ-ერთი სამხრეთი კუნძული.

გეოგრაფია
---------

ფართობი — 2460 კმ². სიგრძე — 69 კმ. თითქმის მთლიანად დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მასზე აღმართულია ანტარქტიდის უმაღლესი მწვერვალები: ერებუსი (3794 მ) და ტერორი (3230 მ). ერებუსი — ყველაზე სამხრეთი აქტიური ვულკანია დედამიწაზე. მოქცეულია როსის ტერიტორიის ფარგლებში. კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებაზე მდებარეობს ამერიკული ანტარქტიკული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი.

ისტორია
-------

ანტარქტიდის რეგიონის ცნობილმა ზღვაოსანმა და მეზღვაურმა ჯეიმზ კლარკ როსმა კუნძული აღმოაჩინა 1841 წელს. მან კუნძულზე ასევე აღმოაჩინა ვულკანები და მათ თავისი გემების პატივსაცემად ერებუსი და ტერორი დაარქვა.

ტერიტორიული პრეტენზიები
-----------------------

როსის კუნძული, მიუხედავად 1961 წლის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმებისა, მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ როსის ტერიტორიას, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს ახალი ზელანდია.

მოსახლეობა
----------

სეზონზე დამოკიდებულებით, კუნძულზე იმყოფება 200-დან 1000 ადამიანამდე. მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, მაგრამ ბევრი მკვლევარი ცხოვრობს მსგავს პირობებში წელიწადზე მეტი ხნის პერიოდში.

საინტერესო ფაქტები
------------------

როსის კუნძული არ უნდა აგვერიოს ჯეიმზ როსის კუნძულში, რომელიც მდებარეობს ანტარქტიდის ნახევარკუნძულთან. ორივე კუნძულს სახელი დაერქვა ერთი და იგივე ადამიანის — ჯეიმზ კლარკ როსის პატივსაცემად, მაგრამ ისინი სხვადასხვა კუნძულებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როსის კუნძული — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
გუანოს მიტოვებული მაღარო
პინგვინთა კოლონიები კუნძულზე
**ჰალიფაქსი** — მატერიკიდან 100 მეტრით დაშორებული პატარა, კლდოვანი კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ნამიბიის ქალაქ ლუდერიცის სანაპიროსთან. ნამიბიის მესამე ყველაზე მნიშვნელოვანი გასამრავლებელი ადგილი აფრიკული პინგვინებისათვის.

ისტორია
-------

კეთილი იმედის კონცხის სადგურის კაპიტანმა ჩარლ ფორსითმა პინგვინის კუნძულებისა და ლუდერიცის უბის დაპყრობა ბრძანა. 1866 წლის 5 მაისს, კაპიტანმა კუნძულებზე ბრიტანეთის სუვერენიტეტი გამოაცხადა. ორი დღის შემდეგ, იგი ჰალიფაქსსაც მიადგა და კუნძულს ბრიტანელი მმართველის სახელი უწოდა. 1867 წელს ბრიტანეთის კოლონიურმა ადმინისტრატორმა ფილიპ ედმონდ ვუდჰაუზმა პინგვინის კუნძულები კომპანია De Pass, Spence&Co-ს მიაქირავა 1895 წლამდე. მათ გუანოს (ზღვის ფრინველთა ექსკრემენტი) მოპოვებისა და სელაპებზე ნადირობის ექსკლუზიური უფლება მიეცათ.

XIX საუკუნის დასაწყისისთვის, პინგვინის გუანოს სისქე კუნძულზე 37 მეტრი იყო; მისი მოპოვება 1949 წლამდე გაგრძელდა. 1970-2000 წლებში პინგვინთა პოპულაცია კუნძულზე განახევრდა. დღემდე მრავლადაა მაღაროელთა მიერ აშენებული სახლები და ფარდულები. დაუსახლებელ ნაგებობებს პინგვინები გასამრავლებლად იყენებენ. კუნძულს ამჟამად მართავს ნამიბიის მეთევზეობისა და ზღვის რესურსების სამინისტრო, რომელიც მკაცრ მონიტორინგს უწევს ზღვის ფრინველთა პოპულაციას.

მდებარეობა
----------

ქალაქ ლუდერიციცან კუნძულისკენ კატამარანით ხორციელდება ტურები. კუნძული აზგოადოებისათვის დახურულია; კატამარანს მხოლოდ სიახლოვეს შეუძლია ჩავლა, საიდანაც პინგვინთა ხილვაა შესაძლებელი.

ფაუნა
-----

კუნძულზე ასევე ბინადრობს დომინიკური თოლიის კოლონიები; 2000 წლისთვის, აღრიცხული იყო მათი 350 ბუდე. მათი ოდენობის ზრდას ხელი შეუწყო ლუდერიცის სიახლოვეს არსებულმა ნაგავსაყრელმაც. მათი პოპულაციის ზრდა პრობლემური აღმოჩნდა პინგვინთათვის, რადგან თოლიები პინგვინების კვერცხებს ჭამენ. კუნძულზე ასევე ბინადრობს გვირგვინიანი ჩვამა, დიდბიბილოიანი თევზიყლაპია, ჰარტლაუბის თოლია. პინგვინებზე სანადიროდ კუნძულზე მოდის კაპის ზღვის სელაპი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Halifax Island, Namibia. Animal Demography Unit, University of Cape Town. ციტირების თარიღი: 23 December 2016.
2. 1 2 3  Namibia’s Secret Oasis. Men's Journal. ციტირების თარიღი: 23 December 2016.
3. ↑  S Akweenda *International Law and the protection of Namibia's territorial integrity* Google წიგნებში
4. ↑  Pablo Garcia Borboroglu *Penguins: Natural History and Conservation* Google წიგნებში