recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ობლივსკაიის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** (რუს. Обливский краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი როსტოვის ოლქის ობლივსკის რაიონის სოფელ ობლივსკაიაში. მდებარეობს ვაჭარ დემენტიევის ძველ სახლში. 

მუზეუმი მდებარეობს შედეგ მისამართზე: რუსეთის ფედერაცია, ობლივსკის რაიონი, სტანიცა ობლივსკაია, ლენინის ქუჩა № 21-ბ.

ისტორია
-------

ობლივსკაიის მხარეთმცონეობის მუზეუმი დაარსდა 1994 წელს. მისი გახსნა მიუძღვნეს ქალაქის 250-ე წლის იუბილეს. მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის წინამორბედი იყო № 2 სკოლის მუზეუმი, რომელსაც წლების განმავლობაში ქმნიდა რსფსრ-ის დამსახურებული მასწავლებელი ვერა ფილეს ასული ავსეცინა. 1994 წელს სასკოლო მუზეუმის რამდენიმე ექსპონატი საჩუქრად გადაეცა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს. 

მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში შეგიძლიათ გაეცნოთ სტანიცა ობლივსკაიის და ობლივსკის რაიონის ისტორიას, შეგიძლიათ ნახოთ ყოფა-ცხოვრების ამსახველი ძველი ნივთები და ფოტოები, ადგილობრივი მხატვრების ნახატები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, გერბარიუმები, გარეული ცხოველებისა და ფრინველების ფიტულები და სხვადასხვა საგნები, რომლებიც შეგროვებულია ენთუზიასტების მიერ და გადაცემული მუზეუმზე. მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფონდი ამჟამად მოიცავს 2 000 ექსპონატს. ობლივსკის რაიონის მოსახლეობა ყოველწლიურად ავსებს მუზეუმის ფონდს, მათ მოაქვთ კაზაკების ცხოვრების ამსახველი ძველი ნივთები, ფოტოები, წიგნები, გაზეთები, ჟურნალები. მუზეუმის თანამშრომლბი მართავენ ექსკურსიებს, კითხულობენ ლექციებს მხარის ისტორიის შესახებ, აწყობენ გამოფენებსა და ფოტოგამოფენებს, რომლებიც ეძღვნება ობლივსკის რაიონს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Обливский краеведческий музей დაარქივებული 2016-04-03 საიტზე Wayback Machine.
* Краеведческий музей (Обливская)

სქოლიო
------

1. ↑  АВСЕЦИНА ВЕРА ФИЛЕЕВНА — почетный гражданин ст. Обливской..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-12. ციტირების თარიღი: 2017-10-02.
2. ↑  Проверка муниципального бюджетного учреждения культуры Обливского сельского поселения «Обливский краеведческий музей» Ростовской области[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Туризм в Донском крае
4. ↑  В Обливской школьники помогают краеведческому музею изучать историю Ростовской области
5. ↑  Районная краеведческая конференция
ნინო ფარნავაზის ასული ბაგრატიონის აკლდამა.
**ნინო ბატონიშვილი** (ნინო ფარნაოზის ასული ბაგრატიონი; დ. 28 სექტემბერი, 1802 — გ. 1 სექტემბერი, 1828, სანქტ-პეტერბურგი) — ფარნაოზ ბატონიშვილის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

1822 წელს გაჰყვა ცოლად ალექსანდრე დადიანს, რომლისაგანაც შეეძინა შვილი ნიკოლოზი (1824-1829).

გარდაიცვალა 1828 წელს. დასაფლავებულია თავის მცირეწლოვან შვილთან ერთად ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.

აკლდამას ამშვენებს შემდეგი წარწერა:

Здесь почiетъ прахъ Княгини Нины Фарнавазовны Дадiановой   

дочери Грузинскаго Царевича, Супруги Камеръ Юнкера Россiй  

скаго Императорскаго Двора Князя Дадiана; родившейся 1802-го   

Года Сентября 28-го дня и скончавшейся 1828-го Года Августа 31-го дня.   

Воспоминанiе о добродетеляхъ и о милыхъ свойствахъ сей неж  

нейшей матери и обожаемой супруги пребудетъ въ векъ для не  

утешеннаго семейства неизчерпаемымъ источникомъ слезъ проли  

ваемыхъ въ душевномъ прискорбiи.

  

Здесь вмъсте съ прахомъ матери своей покойтся младенецъ князь Николай Дадiанъ   

родившiйся 1824 года сентября 29-го дня и скончалься 1829-го года Октября 5-го дня.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник Дадиановой Hине Фарнавазовне, княгине (1802-1828). Настенная доска с киотом
**თეიმურაზ გელას ძე ბაბლუანი** (დ. 20 მარტი, 1948, სოფ. ჩოლური, ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი კინორეჟისორი, მსახიობი, მწერალი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
---------

1979 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი (თენგიზ აბულაძის სახელოსნო). როგორც კინომსახიობმა შეასრულა მალხაზის („ღიმილის ბიჭები", 1969), არწივის მომთვინიერებლის („მშობლიურო ჩემო მიწავ", 1980), მურტალოს (სატელევიზიო ფილმი „კუკარაჩა") როლები. თავისივე სცენარით გადაიღო მხატვრული ფილმები: „მოტაცება" (1975), „ბეღურების გადაფრენა" (1979; სპეციალური პრიზი კიევის ახალგაზრდა კინემატოგრაფისტთა XI საკავშირო კინოფესტივალზე, 1980), სადაც როგორც რეჟისორი საინტერესო მხატვრად მოგვევლინა. ფილმი ეძღვნება ვაჟკაცობას, პატიოსნებას, გარემო სამყაროსთან ურთიერთობას და განმსჭვალულია ადამიანებისადმი რწმენითა და სიყვარულით; „ძმა" (1981; პრიზი და დიპლომი ტალინის XV საკავშირო კინოფესტივალზე. 1982). ფილმში სოციალური კონფლიქტების ფონზე აქტუალური ზნეობრივი პრობლემების გაშუქებით რეჟისორი მოგვითხრობს მთავარი გმირის რთულ ბედზე; „უძინართა მზე" (1990; მთავარი პრიზი სოჭში კინოფესტივალზე („კინოტავარ-92"); „გრან-პრი" მოსკოვის ფესტივალზე („ინტერფესტ-92"); მთავარი პრიზი და დიპლომი თბილისში ქართული ფილმების I რესპუბლიკურ კინოფესტივალზე („ოქროს არწივი") - სამივე 1992; „ვერცხლის დათვი" ბერლინის 43-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე (1993); რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია (1995).

ბაბლუანი ავტორია რომანისა „მზე, მთვარე და პურის ყანა: მანუშაკა მელოდება" (2018; ლიტერატურული პრემია „საბა" წლის საუკეთესო ლიტერატურული დებიუტისთვის, 2019).

ფილმოგრაფია
-----------

### ფილმების დამდგმელი რეჟისორი

* 1980: „ბეღურების გადაფრენა"
* 1981: „ძმა"
* 1990: „უძინართა მზე"

### სცენარის ავტორი ფილმებისა

* 1980: „ბეღურების გადაფრენა"
* 1981: „ძმა"
* 1990: „უძინართა მზე"

### პროდუსერია ფილმის

* 1996: „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი" რეჟ. ნანა ჯორჯაძე

### გადაღებულია ფილმებში

* 1969: „ღიმილის ბიჭები" (მალხაზი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
* 1980: „მშობლიურო ჩემო მიწავ" (არწივის მომთვინიერებლი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
* 1989: „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი" რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
* 1980: სატელევიზიო სპექტაკლი „კუკარაჩა" (მურტალო) ტელესპექტაკლის რეჟ. თემურ ჩხეიძე

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1980: კიევის ახალგაზრდა კინემატოგრაფისტთა XI საკავშირო კინოფესტივალი, სპეციალური პრიზი ფილმისათვის „ბეღურების გადაფრენა"
* 1982 : ტალინის XV საკავშირო კინოფესტივალი, პრიზი და დიპლომი ფილმისათვის „ძმა"
* 1992: მოსკოვის ფესტივალი „ინტერფესტ-92", გრან-პრი ფილმისათვის „უძინართა მზე"
* 1992: თბილისის ქართული ფილმების I რესპუბლიკურ კინოფესტივალი „ოქროს არწივი", მთავარი პრიზი და დიპლომი ფილმისათვის „უძინართა მზე"
* 1992: სოჭის კინოფესტივალი „კინოტავარ-92" , მთავარი პრიზი ფილმისათვის „უძინართა მზე"
* 1993: ბერლინის 43-ე საერთაშორისო კინოფესტივალი პრიზი „ვერცხლის დათვი"
* 1995: შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია

ლიტერატურა
----------

* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 313.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ ბაბლუანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ქართული ფილმების ეროვნული ფილმოგრაფია დაარქივებული 2016-04-29 საიტზე Wayback Machine.
**ნიბელუნგები** (გერმანულად Nibelungen, სკანდინავიურად Neflheim, ბნელი ნისლოვანი მხარე) — მიწაში დაფარული განძის მფლობელი მითოლოგიური ხალხი ჩრდილოურ მითოლოგიაში. ძველი რწმენით ამ განძისთვის იბრძოდნენ ჯუჯა ძმები — ალბები და ცვერგები. მათი დავის გადაწყვეტა მიენდო მითურ გმირს ზიგფრიდს. მასვე ერგო განძი, დამატებით ჯუჯებმა აჩუქეს ჯადოსნური ხმალი — ბალმუნგი და უჩინმაჩინის მოსასხამი ან ქუდი (ტარნაკაპპე). მეორე ვერსიით, განძს დარაჯობდა დრაკონი, რომელიც ზიგფრიდმა მოკლა. მესამე ვერსია ხალხური ზღაპრის მსგავსია: კლდეზე დგას ციხე, ციხეში ქალწული და იცავს დრაკონი. გერმანულ ვერსიებში ზიგფრიდი ტანს იბანს ურჩხულის სისხლში (ან ტყეშივე კლავს დრაკონს და მის ქონში განიბანება, ხდება უწყლვადი). მისი დაჭრა შეიძლება მხოლოდ მხარზე, სადაც დაეკრა ცაცხვის ფოთოლი და ურჩხულის სისხლი არ მოხვდა. სკანდინავიური თქმულებით ზიგფრიდმა დრაკონის გული შეიწვა. 

მითურ დევგმირული ეპოსის ოსტატურად შეკრული სიუჟეტი გადმოცემულია 39 სიმღერაში და შეთხზულია უცნობი პოეტის მიერ 1190-1200 წლებში. ესაა ზიგფრიდის მითური ამბავი და შურისძიების ამბავი, რაც მისმა ერთგულმა ცოლმა კრიმჰილდემ განახორციელა ჰუნთა ქვეყანაში, ჰაგენის მახვილით ზიგფრიდის ვერაგულად მოკვლიდან 13 წლის შემდეგ. ზიგფრიდი ჯერ ნიბელუნგების მბრძანებელი იყო, მერე თავად ხდება ნიბელუნგი და ბოლოს ნიბელუნგებად იწოდებიან თვით ბურგუნდიელები, რომელთაც მისი საგანძური ჰაგენის მუხანათობის შედეგად ხელთ იგდეს. ამ ნიადაგზე მოხდა ბურგუნდიის მზის ჩასვენება ჰუნეთში. ამრიგად, საკრარული ნიბელუნგები — ჯუჯათა ტომია, რომლის განძი მეფეებს შელბუნგსა და ნიბელუნგს ერგოთ და გუშაგად ჯუჯა ალბერიხი დააყენეს, რომელიც „ნიბელუნგ ზიგფრიდის" ერთგულ მსახურად იქცა. „სიმღერა ნიბელუნგებზე" ანუ „ნიბელუნგების გასაჭირი" მსოფლიო ლიტერატურის შედევრია.
პოეტურად სრულყოფილ ეპოსს ტრადიცია უწოდებს „სიმღერას" (სიმღერა ნიბელუნგებზე), მაგრამ მისი ნამდვილი სახელია „დერ ნიბელუნგე ნოტ" (ნიბელუნგების გასაჭირი).

ლიტერატურა
----------

* ა. გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, თბ. 1983.
**ნიკოლოზ დიასამიძე** (დ. 1845, გორის მაზრა — გ. 13 აგვისტო, 1897, ბრილი, გორის მაზრა) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მეცენატი.

ბიოგრაფია
---------

ნიკოლოზ (ნიკო) დიასამიძე იყო ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მეცენატი. დაიბადა 1845 წელს, საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში, გორის მაზრაში. 1877 წელს აღალო თუთაევთან ერთად გორში თავისი ხარჯით გადააკეთა ძველი როტონდა და იქ თეატრი დააარსა; მას საკუთარ სახლებში (თბილისში, სოფლები: საქაშეთი, ბრილი) მოწყობილი ჰქონდა სალონები, სადაც მართავდა ლიტერატურულ შეხვედრებს (ე. წ. „ორშაბათები"), თეატრის წარმოდგენებს; 1877 წელს მისი აქტიური მონაწილეობით სოფელ რუისში საქველმოქმედო მიზნით დაარსდა საზოგადოებრივი ბანკი, რომელსაც ერთხანს კონსტანტინე მამაცაშვილთან ერთად ხელმძღვანელობდა; 1892 წელს, გორის მაზრის სოფელ ბრილში (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი), მის სახლში, მისივე მონაწილეობით ჩატარდა გაზეთ „კვალის" დამფუძვნებელი კრება; გაზეთ „დროებაში" აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს სოციალურ და განათლების საკითხებზე; მოკლეს ბრილელმა გლეხებმა; ამ ფაქტს აკაკი წერეთელმა, რომელსაც მასთან ახლო მეგობრობა აკავშირებდა, უძღვნა ლექსი „ნიკო დიასამიძის სახსოვრად". დაკრძალულია სოფელ ბრილში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 402.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბრილელი მებატონის საინტერესო ცხოვრების გზა და მძიმე დასასრული
* ნიკოლოზ დიასამიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კუხიანიძე**. |

**თეიმურაზ მაქსიმეს ძე კუხიანიძე** (დ. 8 ივლისი, 1934, თბილისი — გ. 29 აგვისტო, 1961, ტიან-შანი, მწვერვალი ჟენიშ-ჩოქუსუ) — ქართველი ალპინისტი.

ბიოგრაფია
---------

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, იმავე ფაკულტეტზე მეცნიერ-მუშაკად დატოვეს. მრავალმხრივი სპორტსმენი, მისდევდა მძლეოსნობას, სათხილამურო სპორტს, ცურვაში იყო საქართველოს ჩემპიონი. ალპინიზმით 1952 წელს დაინტერესდა.

შესანიშნავი ფიზიკური მომზადების ნიჭიერი მთამსვლელი იმ დროს ჩატარებულ თითქმის ყველა ლაშქრობაში მონაწილეობდა და ორჯერ — 1957 წელს დარვაზის ქედის ტრავერსის, ხოლო 1960 წელს პამირის ზულუმარტისა და იმერალის ტრავერსების დალაშქრისათვის ჩემპიონის ტიტული მიენიჭა და ოქროს მედლით დაჯილდოვდა. 1956 წელს კი მოსკოვის პიკის დაპყრობისათვის ვერცხლის მედალი გადაეცა.

მისთვის უკანასკნელი დაპყრობილი მთიდან დაშვებისას, მოულოდნელი ავადმყოფობით გარდაიცვალა ცნობილი მთამსვლელი ილია გაბლიანი. ცოტა ხნის შემდეგ ციცაბო კედელს მოსწყდა თემურ კუხიანიძე და შემდეგ მოიერიშე ჯგუფის ხელმძღვანელი ჯუმბერ მეძმარიაშვილი, რომელიც გადარჩენილი მეგობრის ამოყვანის გზებს ეძებდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 227, თბ. 1994
**ვენახჭალის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვენახჭალის მთის თხემზე, მდინარე კვერშავეთის ხეობაში გამავალ ისტორიულ გზაზე. აღნიშნული გზა დასავლეთ საქართველოდან, კერძოდ იმერეთიდან კაკასხიდის გავლითა და ზეკარის უღელტეხილით გადადის აბასთუმან-ადიგენის მიმართულებით. კოშკი თავისი ადგილმდებარეობით ადვილად აკონტროლებს ამ ისტორიული გზის ვენახჭალის მონაკვეთს. 

კოშკი ნანგრევის სახითაა წარმოდგენილი. აგებულია დიდი ზომის კვადრებითა (67X45X30 სმ; 55X40X25 სმ; 47X30X28 სმ.) და კირხსნარით. კოშკის ზომებია 11X10,5 მეტრი. ინტერიერში საპირე ქვები მთლიანად მოცლილია, რის გამოც კედლის სიგანე ზუსტად არ იზომება. იგი დაახლოებით 2 მეტრამდე უნდა იყოს. ადგილობრივთა გადმოცემით ძეგლის პირველ მპოვნელს ქვის თაღოვანი სახურავი უნახავს (სავარაუდოდ პირველი სართულის გადახურვის), რომელიც დღესდღეობით აღარ იკითხება. კოშკი დამხრობილია ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. ჩრდილო-დასავლეთის ფასადზე შეინიშნება ორ საფეხუროვანი ცოკოლი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით შეიმჩნევა კირხსნარიანი ქვების წყობა, რომელიც სავარაუდოდ კოშკის გაფართოების დროინდელია და წარმოადგენს მშენებლობის მეორე ეტაპს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16967
**თეიმურაზ გუგუშვილი** (დ. 7 მარტი, 1951, თბილისი) — ქართველი ოპერის მომღერალი (ლირიკულ-დრამატული ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1989) და ღირსების ორდენის კავალერი. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის, ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობისა და ირინა არხიპოვას სახელობის სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი.

ბიოგრაფია
---------

თეიმურაზ გუგუშვილმა 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის სოლო ვოკალის ფაკულტეტი, 1984 წელს კი ასპირანტურა (პროფესორ ნოდარ ანდღულაძის კლასი). 1982 - 83 წლებში სტაჟირება გაიარა მილანის ლას კალაში სიმიონატოს ხელმძღვანელობით.

1978 წლიდან თეიმურაზ გუგუშვილი თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრიის სოლისტია. იგი არის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი, სოლო სიმღერის კათედრის გამგე.

თემიმურაზ გუგუშვილი არაერთხელ წარდგა უცხოელი მსმენელის წინაშე ყოფილი საბჭოთა კავშირის ყველა დიდ ქალაქის, აგრეთვე დანიის, ნიდერლანდების, ბელგიის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საფრანგეთის, ესპანეთის, ამერიკის შეერთებული შტატების ოპერის თეატრების სცენაზე. მის შემოქმედებას კარგად იცნობენ უცხოეთში. თეიმურაზ გუგუშვილის შემოქმედებითი გრაფიკი დღემდე აქტიური საგასტროლო მარშრუტით გამოირჩევა. მომღერალის ფართო და მრავალფეროვანი რეპერტუარი მოიცავს პარტიებს შემდეგი ოპერებიდან: „სევილიელი დალაქი" (ალმავივა), „სიყვარულის ნექტარი" (ნემორინო), „რიგოლეტო" (ჰერცოგი), „აიდა" (რადამესი), „დონ კარლოსი" (დონ კარლოსი), „პიკის ქალი" (გერმანი), „ევგენი ონეგინი" (ლენსკი), „ბორის გოდუნოვი" (თვითმარქვია, ღვთის გლახა), „სამი ფორთოხლის სიყვარული" (პრინცი), „აბესალომ და ეთერი" (აბესალომი), „დაისი" (მალხაზი), „ქეთო და კოტე" (კოტე), „მინდია" (მინდია), „მთვარის მოტაცება" (არზაყანი) და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ გუგუშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თეიმურაზ გუგუშვილი. თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია
**ნინო ზურიაშვილი** (დაბადების თარიღი: 1968 წლის 31 მარტი) — ქართველი გამომძიებელი ჟურნალისტი, სტუდია „მონიტორის" დამფუძნებელი. ნინო ზურიაშვილმა 1991 წელს დაამთავრა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეკონომიკისა და მარკეტინგის სპეციალობით. 

ჟურნალისტის კარიერა ნინომ 1996 წელს გაზეთ „ფინანსებში" დაიწყო და გააგრძელა გაზეთ „კავკასიონში" (1997-2000). 2000-2004 წლებში მუშაობდა ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ის" გადაცემაში „60 წუთი", ხოლო 2005-2006 წლებში ამავე ტელეკომპანიაში, გადაცემაში „ბიზნეს-კურიერი", პროდიუსერად. 

2005 წელს ნინო სხვა ჟურნალისტებთან ერთად აარსებს სტუდია „მონიტორს".

2007 წლიდან დღემდე სტუდია მონიტორის ჟურნალისტებმა 35 ჟურნალისტური გამოძიება და 3 დოკუმენტური ფილმი მოამზადეს. მათ გადაცემებში გამოაშაკაარავებულია ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების, კერძოდ კი გამოხატვისა და სიტყვის თავისუფლების, სამართლიანი სასამართლოს უფლების, წამებისაგან დაცულობის უფლების, კერძო საკუთრების უფლების შემლახველი ფაქტები.

ნინო ზურიაშვილი 2008 წლიდან არის აგრეთვე თბილსის მედიაკლუბის გამგეობის თავმჯდომარე.

პედაგოგიური საქმიანობა
----------------------

ნინო ზურიაშვილი 2002-2004 წლებში ასწავლიდა „60 წუთის საგამოძიებო სკოლაში". 2007-2008 წლებში ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

ჯილდოები
--------

ნინო ზურიაშვილის ჟურნალისტურ გამოძიებას საქართველოს რკინიგზაში არსებულ კორუფციაზე მიღებული აქვს „განსაკუთრებული აღიარება" „საგამოძიებო ჟურნალისტები და რედაქტორების" მიერ, აშშ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Circumventing Censorship With Technology
**ნინო ვარაზაშვილი** (დ. 20 დეკემბერი, 1926, თბილისი — გ. 27 აგვისტო, 2009) — ქართველი არქიტექტორი, ინჟინერი,
ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1982), ჰიდროტექნიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

1947-1950 წლებში მუშაობდა „საქსოფელელექტროპროექტში". 1951 წლიდან წყალთა მეურნეობის და საინჟინრო ეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1957-1971 წლებში სექტორის გამგედ, 1972 წლიდან სამთო წყალსაცავების და ზღვის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1970-1993 და 1978-1993 წლებში კითხულობდა ლექციებს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მონაწილეობდა სხვადასხვა სამეცნიერო კომისიის მუშაობაში. 1978-1992 წლებში იყო ზღვისა და წყალსაცავების წყლის რესურსების ათვისებისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საერთაშორისო პროგრამების ერთ-ერთი განაკვეთის კოორდინატორი. ნინო ვარაზაშვილი იყო სამთო რეგიონებში ბუნებრივი სპეციფიკის გათვალისწინებით წყლის რესურსების გამოყენების და დაცვის საკითხების კომპლექსური მეცნიერული კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. არის მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 2 მონოგრაფიის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* 2003 — ღირსების ორდენი
* 1990 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 165.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ვარაზაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მიუზიკლი საშუალო სკოლაში** (ინგლ. High School Musical) — Walt Disney Pictures-ის ოთხი ფილმისგან შემდგარი ფრენჩაიზი, რომელთა შემქმნელები არიან რეჟისორი კენი ორტეგა და სცენარისტი პიტერ ბარსოჩინი. 

სურათის მთავარი გმირები არიან: ტროი ბოლტონი — სკოლის კალათბურთის გუნდის ვარსკვლავი, გაბრიელა მონტეზი — ფრიადოსანი და მომხიბვლელი გოგონა. მოულოდნელად ბედისწერა მათ შეახვედრებს და ისინი გადაწყვეტენ სცადონ სკოლის მიუზიკლში მონაწილეობა მიიღონ, სადაც მთავარ როლების შესრულება მოუწევთ. ისინი ამ ყველაფერს მეგობრებისგან ფარულად გააკეთებენ. მაგრამ არსებობენ ადამიანებიც, რომლებსაც მიუზიკლში მონაწილებობის მიღება ნებისმიერ ფასად სურთ.

როლებში
-------

* ზაკ ეფრონი
* კორბინ ბლიუ
* ეშლი ტისდეილი
* მონიკა კოულმენი
* მარკ ტეილორი
* ბარტ ჯონსონი
* რობერტ კერტის ბრაუნი
* ლუკას გრებილი
* ჯესიკა ტაკი
* ვანესა ენ ჰაჯენსი

მიუზიკლი საშუალო სკოლაში
------------------------

 მთავარი სტატია: მიუზიკლი საშუალო სკოლაში.
სურათის მთავარი გმირები არიან: ტროი ბოლტონი — სკოლის კალათბურთის გუნდის ვარსკვლავი, გაბრიელა მონტეზი — ფრიადოსანი და მომხიბვლელი გოგონა. მოულოდნელად ბედისწერა მათ შეახვედრებს და ისინი გადაწყვეტენ სცადონ სკოლის მიუზიკლში მონაწილეობა მიიღონ, სადაც მთავარ როლების შესრულება მოუწევთ. ისინი ამ ყველაფერს მეგობრებისგან ფარულად გააკეთებენ. მაგრამ არსებობენ ადამიანებიც, რომლებსაც მიუზიკლში მონაწილებობის მიღება ნებისმიერ ფასად სურთ.

მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 2
--------------------------

 მთავარი სტატია: მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 2.
სკოლა დამთავრდა, არდადეგები დაიწყო. საზაფხულო ხალისი იწყება — თროი, გაბრიელა, შარფეი, ჩადი და თეილორი ტალანტების კლუბში გაწევრიანდებიან.

მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 3
--------------------------

 მთავარი სტატია: მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 3.
მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 3 — პროექტის „მიუზიკლი საშუალო სკოლაში" გაგრძელებაა. ახალ ფილმში მისი გმირები წამოიზარდნენ და მათი სკოლის წლები ნელ–ნელა დასასრულს უახლოვდება. მათ კოლეჯში ჩაბარებისათვის მზადება მოუწევთ. შეძლებენ კი ისინი საყვარელი საქმის გაგრძელებას თუ მუსიკალური კარიერა მხოლოდ ერთ მათგანს აეწყობა? შეინარჩუნებენ მეგობრობას თუ სამუდამოდ დაშორდებიან ერთმანეთს? სანამ ამ კითხვებზე პასუხს იპოვიან ახალგაზრდებს სკოლის სცენაზე უკანასკნელი, ყველაზე განუმეორებელი მიუზიკლის დადგმა მოუწევთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მიუზიკლი საშუალო სკოლაში" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 2" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „მიუზიკლი საშუალო სკოლაში 3" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**თამარ ბერაია** (დ. 1987, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

თამარს ჰყავს ერთი წლით უფროსი და, ნათია, რომელიც ასევე პიანისტია. მათი პირველი მუსიკის მასწავლებელი დედა — თინათინ სხირტლაძე, იყო. ორივემ დაამთავრა ზაქარია ფალიაშილის სახელობის "ნიჭიერთა ათწლედი" დოდო ცინცაძის ხელმძღვანელობით, შემდეგ ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, პროფესორ ნანა ხუბუტიას კლასი, შემდეგ მაგისტრატურაც მასთან გაიარეს.

9-10 წლისანი იყვნენ დები, როდესაც პირველი ადგილი დაიკავეს დუეტების საერთაშორისო კონკურსზე — სანკტ-პეტერბურგი 1997 წელი; თამარ ბერაია მრავალი საერთაშორისო კონკურსების ლაურეატი და პრიზიორია. მათ შორის: ესპანეთის ქალაქ სანტანდერში პიანისტთა მე-17 საერთაშორისო კონკურსი — ბრინჯაოს მედალი და პუბლიკის „სიმპათიის" პრიზი (2012); „ახალი ვარსკვლავების" საერთაშორისო კონკურსი — გერმანიის ქალაქ ვერნიგეროდეში. პირველი პრემია (2010); თბილისის პიანისტთა III საერთაშორისო კონკურსი — 2005 წელი; ჰ. ნეიჰაუზის სახელობის პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსი — სარატოვი 2000 წელი და სხვა 2007 წელს დები ამერიკაში ჩაიყვანა პიანისტმა ეთერ ანჯაფარიძემ. ჰქონდათ სოლო კონცერტები, სადაც დუეტში უკრავდნენ და წარმატებული გამოსვლა კონცერტი და ინტერვიუ — ჩიკაგოს რადიოს პირდაპირ ეთერში. თამარ ბერაია უკვე 4 წელია ცხოვრობს და მოღვაწეობს შვეიცარიაში, ბერნში. მან წარმატებით დაამთავრა ლუზერნის კონსერვატორია პროფესორ ივან კლანსკის ხელმძღვანელობით და მიიღო მაგისტრის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* ბერაია, თამარ. პიანისტი დების რეალური საქმე და სამომავლო გეგმები : ინტერვიუ / თ. ბერაია ; ესაუბრა დეა თავბერიძე // პრაიმტაიმი. თბ. 2013 გვ.46-47

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თამარ ბერაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაქრაძე**. |

**თამარ ივანეს ასული ბაქრაძე** (დ. 29 დეკემბერი, 1907, სოფელი ხაშმი, ახლანდელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი ― გ. 18 ივნისი, 1995, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი და თბილისის რუსთაველის თეატრთან არსებული დრამატული სტუდია (ორივე 1930 წელს); 1930–1967 წლებში რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები: ამალია (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები"), ლიდია კოვალი (ალექსანდრე კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), ემილია ( უილიამ შექსპირის „ოტელო"), კრუჩინინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), კნეინა ჩიტუნია (შალვა დადიანის „გუშინდელი"), ქეთევან დედოფალი (სანდრო შანშიაშვილის „გიორგი სააკაძე"), ზეინაბი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), ოთარაანთ ქვრივი (ილია ჭავჭავაძის მოთხრობის მიხედვით), სანათა (მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი"), გერტრუდა (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი") და სხვა. 1963 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1926: „შირვანსკაიას დანაშაული" (ოფიცერ მირორნოვის ცოლი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
* 1956: „ჩრდილი გზაზე" (მაგდანა) რეჟ. დავით რონდელი
* 1961: „ენგურის ნაპირებზე" რეჟ. დავით რონდელი

ლიტერატურა
----------

* *იაშვილი ტ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 241.
* *გვერნცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 375.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თამარ ბაქრაძე — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* თამარ ბაქრაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
მინოსური კრეტა
**მინოსის კულტურა** — ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III-II ათასწლეულებში) მაღალგანვითარებული კულტურა კუნძულ კრეტაზე, ეგეოსის კულტურის ერთ-ერთი ვარიანტი. აღმოაჩინა ინგლისელმა არქეოლოგმა ართურ ევანზმა XIX საუკუნის ბოლოს, რომელმაც მინოსის კულტურა დაყო ადრეულ, შუა და გვიანდელ პერიოდებად. სახელი ეწოდა ლეგენდარული მეფის, მინოსის სახელის მიხედვით. არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილია ქალაქები, სასახლეები (კნოსოსი, აგია-ტრიადა, ფესტოსი, მალია), ნავსადგურები, სასოფლო დასახლებები, ნეკროპოლისები. სასახლეებისა და კერძო პირების სახლების კედლები ფრესკებითა და რელიეფებით იყო შემკული. ნაპოვნია კერამიკა, სპილენძისა და ბრინჯაოს შრომისა და ბრძოლის იარაღი, ოქროს ძვირფასი ქვებისა და ფაიანსის სამკაულები, ქვის, თიხის, ბრინჯაოსა და სპილოს ძვლის მცირე ზომის ქანდაკებები. მინოსის კულტურამ აყვავებას მიაღწია დაახლოებით ძვ. წ. 1700 წლისათვის. მოსახლეობას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ძველ ეგვიპტესთან, სირიასთან, კვიპროსთან, ანატოლიასა და საბერძნეთთან. ცნობილია ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისში პირველი იეროგლიფური წარწერები, ძვ. წ. 1600 წლიდან კი — ე. წ. A-ხაზოვანი დამწერლობა. დაახლოებით ძვ. წ. 1470 წელს კრეტის ყველა ტაძარი დაინგრა, შესაძლებელია მიწისძვრის შედეგად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 5.
ერებუსის მყინვარის ენა
 დრიგალსკის მყინვარის ენა
**მყინვარის ენა** — ყინულის წაგრძელებული და ვიწრო ფენა, რომელიც ხმელეთიდან წყალსატევში ეშვება. ჩვეულებრივ, წარმოადგენს სწრაფი ხეობის მყინვარისა და მყინვარული ნაკადის გაგრძელებას.

გვხვდება ზღვებისა და ტბების ნაპირებთან. მისი ფართობი მერყეობს 10–800 კმ² ფარგლებში, ხოლო სისქე კიდეებზე 400–600 მ უდრის. მყინვარის ენას რეგულარულად წყდება ფრაგმენტი. ასე, 2006 წელს დრიგალსკის მყინვარის ენამ აისბერგთან შეჯახების გამო დაკარგა მონაკვეთი ზომებით 13×11 კმ, ხოლო 2010 წელს აისბერგის დარტყმამ მერცის მყინვარის ენას ნახევარზე მეტი მოაგლიჯა.

ანტარქტიდაში ზოგიერთი მყინვარის ენა გამოშვერილია შორს ღია ოკეანეში. ასეთი ენების მაგალითია ერებუსის მყინვარის ენა (სიგრძე 11–12 კმ), დრიგალსკის მყინვარის ენა (სიგრძე 80 კმ) და მერცის მყინვარის ენა (160 კმ-ზე მეტი 2010 წლამდე). ამ უკანასკნელის ყინულის ნაკადი წელიწადში შეადგენს 10–12 მლრდ. ტონას. პრიუდსის ყურეში არის ფლეტნესის 6 კილომეტრიანი მყინვარის ენა, რომელიც იკვებება ხმელეთიდან ჩამოდინებული თხევადი წყლით.

არქტიკაში მყინვარის ენა ხშირად ფიორდებითაა შემოსაზღვრული. გრენლანდიის ყინულოვანი ფარიდან ჩამოედინება დაახლოებით 15 სწრაფი მყინვარი, რომელიც თავიანთ გზაზე ღრმა ხეობებს გამოიმუშავებენ; ოკეანეში მოხვედრისას, ფიორდებში ისინი ქმნიან მყინვარის ენებს. ხშირად მათი სიგრძე 10 კმ-ზე ნაკლებია, თუმცა ზოგჯერ სიგრძე რამდენიმე ათეულ კმ-ს აღწევს.

მყინვარის ენა თანამედროვე კონტინენტური მყინვარების კიდურ ნაწილებში ზღვაში ხშირად წინ მიიწევს რამდენიმე ათეული კილომეტრით და გამყვანი მყინვარის სახელწოდებას ატარებს.

მყინვარის ენა ეწოდება აგრეთვე მთის მყინვარის მოძრავ ნაწილს, რომელიც განლაგებულია თოვლის საზღვრის ქვემოთ, კერძოდ აბლაციის არეში. იკავებს მყინვარულ ხეობას. მისი სიგრძე რამდენიმე, ზოგჯერ ათეული კმ-ია. მყინვარისთვის, მ.შ. მისი ენისთვის დამახასიათებელია პულსაციური მოქმედება. ამის მაგალითია მყინვარ ტვიბერის ენა, რომელიც ინტენსიურად იხევს უკან, რასაც მოჰყვა მყინვარის დაშლა. ზოგიერთი მყინვარის ენა დროთა განმავლობაში მაღლა იწევს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მყინვარი

სქოლიო
------

1. ↑  Hambrey M. J. Glacial Environments. — UBC Press, 1994. — P. 276. — 296 p.
2. ↑  Massive iceberg calves from the Mertz Glacier
3. ↑  Pariona A. What Is An Ice Tongue? WorldAtlas (23 May 2018)
4. ↑  Dowdeswell J. A. Jeffries M. O. Arctic Ice Shelves and Ice Islands. Springer, 2017.
5. ↑  Геологический словарь. Том 2. К-П. Санкт-Петербург, 2011
6. ↑  გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996.
7. ↑  ლევან ტიელიძე, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი", თბ. 2014
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომართელი**. |

**თამარ კაპიტონის ასული გომართელი** (დ. 31 დეკემბერი, 1915, სოფ. სუფსა — გ. 28 თებერვალი, 1999, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, თეატრმცოდნე.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1958 წლიდან მუშაობდა ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნებაში" ლიტ. მუშაკად, 1960–1980 კი — სახელმწიფო თეატრების განყოფილების გამგედ. გამოიკვლია ქართული სახელმწიფო თეატრების ისტორია, XIX–XX საუკუნეების მიჯნის აშუღთა და მუშა-პოეტების ცხოვრებისა და შემოქმედების საკითხები, პროფესორ-მასწავლებელ ქალთა წვლილი თსუ-ის სამეცნიერო ცხოვრებაში და სხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთების ფურცლებზე სისტემატურად ბეჭდავდა სტატიაპორტრეტებს გამოჩენილ ქართველ მოღვაწეებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. არის კოტე მარჯანიშვილისა (1977) და საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის (1997) პრემიების ლაურეატი, დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა (1996) და ივანე ჯავახიშვილის მედლით. მიღებული აქვს ჟურნალისტური კონკურსების დიპლომები და პრიზები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 88-89.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ გომართელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მინოსი, ილუსტრირებულია გუსტავ დორეს მიერ დანტე ალიგიერისათვის, *ჯოჯოხეთი*
**მინოსი** — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში კუნძულ კრეტის (ქ.კნოსოსის) მეფე, ზევსისა და ევროპეს ძე. ძლიერი საზღვაო სახელმწიფოს შემქმნელი და კანონმდებლობის დამფუძნებელი. უძველესი თქმულებების მიხედვით, სამართლიან და ბრძენ მეფედ გვევლინება, ხოლო მოგვიანებით, თესევსის ატიკური მითების გავლენით უსამართლო და მკაცრ ტირანად. მინოსს ლაბირინთში ჰყოლია ჩაკეტილი პოსეიდონისაგან მიძღვნილი ხარისა და თავისი ცოლის, პასიფაეს, არაბუნებრივი სიყვარულის შედეგად შობილი ურჩხული — მინოტავრი, რომელსაც ადამიანებით კვებავდა. როდესაც ათენელებმა მინოსის ვაჟი ანდროგეოსი მოკლეს, მინოსმა დალაშქრა ათენი და ხარკად 9 წელიწადში ერთხელ 7 ჭაბუკსა და 7 ქალწულს სთხოვდა მინოტავრისთვის.

კუნძულ კრეტის არქეოლოგიური გათხრები გარკვეულ საფუძველს იძლევა იმისათვის, რომ ძველი წელთაღრიცხვით XVII-XV საუკუნეების ისტორია დაუკავშირდა მინოსის მითებს. თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში კუნძულ კრეტის ძველ ისტორიას მინოსის პერიოდს უწოდებენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 5.
**თამარ ვლადიმერის ასული დაფქვიაშვილი** (დ. 21 დეკემბერი, 1908, თბილისი, — გ. 5 თებერვალი, 1994, იქვე) — ქართველი პიანისტი, პედაგოგი, პროფესორი (1966), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
---------

თამარ დაფქვიაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საფორტეპიანო სპეციალობით 1929 წელს. 1932-1935 წლებში ოსტატობას სრულყოფდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ნიკოლაევისა (ფორტეპიანო) და ბრიკ-ირადოვას (კამერული ანსამბლი) კლასებში. 1929 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე (1935-1937 წლების გარდა) პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1966 წლიდან პროფესორი. მისი მოსწავლეებიდან აღსანიშნავია ვაჟა ჩაჩავა. 

ეწეოდა აქტიურ საშემსრულებლო საქმიანობასაც. საშემსრულებლო მეთოდიკის საკითხებზე ლექციებს კითხულობდა თბილისსა და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. თამარ დაფქვიაშვილმა პირველმა ჩაატარა საქართველოში სონატური კონცერტების ციკლი ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის. სწორედ მანვე შეადგინა „უცხოურ–ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგია" (1948 წელს), „მუსიკალურ ტერმინთა ლექსიკონი" (1955 წელს). იგი ასევე, ავტორია ნაშრომისა – „კამერულ საკრავიერი ანსამბლები და საანსამბლო შესრულების ძირითადი პრინციპები", რომელიც გამოიცა 1988 წელს რუსულ ენაზე. მას ეკუთვნის ნაშრომი, მოგონებები გამოჩენილ ქართველ მუსიკოსებზე. იგი წლების განმავლობაში იყო საზოგადოება „ცოდნის" ერთ-ერთი გამორჩეული და მთავარი წევრი. დაფქვიაშვილის დაკვრას ახასიათებდა გამორჩეულად მუსიკის სიფაქიზე, ნაწარმოების სტილისტურ თავისებურებათა მკვეთრი და ღრმა ცოდნა. გარდაიცვალა 1994 წელს, 85 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 415, თბ. 2002 წელი.;

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 337.;
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი / [შემდგ.: ანზორ თამარაშვილი; მთ. რედ.: გულბათ ტორაძე]. [ახალციხე: თბილ. უნ-ტის მესხეთის ფილიალის გამ-ბა], 2005 (ა.ო. "პროგრესი")

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თამარ დაფქვიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მინსკის დრამატული თეატრი** — იანკა კუპალას სახელობის აკადემიური თეატრი, უძველესი დრამატული თეატრი მინსკში, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირში. შეიქმნა 1920 წელს მინსკში, ეწოდებოდა ბელორუსიის სახელმწიფო თეატრი, (1926 წლიდან ბელორუსიის სახელმწიფო დრამატული თეატრი). 1921-1931 წლებში თეატრს ხელმძღვანელობდა ე. მიროვიჩი. პირველ წლებში თეატრი დგამდა ეროვნულ, ისტორიულ და ფოლკლორულ პიესებს. მნიშვნელოვანი დადგმებია: ე. რომანოვიჩის "ხიდი" (1929 წელი), კ. ჩორნის "მამული" (1932 წელი), ა. ოსტროვსკის "მგლები და ცხვრები" (1936 წელი), ი. კუპალას "პავლინკა" (1944 წელი). პოგოდინის "კრემლის კურანტები" (1956 წელი), და "მესამე პათეტიკური" (1959 წელი) და სხვა. 1940 წელს თეატრი დააჯილდოვეს შრომის წითელი დროშის ორდენით; 1944 წელს მიეკუთვნა იანკა კუპალას სახელი , 1955 წელს მიენიჭა აკადემიური თეატრის წოდება. სხვადასხვა დროს თეატრში მუშაობდნენ: ვ. ვლადიმირსკი. ო. გალინა, გ. გლებოვი, გ. გრიგონისი და სხვა. დასში ირიცხებიან (1979 წლიდან) სსრკ სახელობის არტისტები — პ. მოლჩანოვი, ლ. რახლენკო, ლ. რჟეცკაია, ზ. სტომა; ბელორუსიის საბჭოთა სოციალური რესპუბლიკის სახელობის არტისტები — ზ. ბროვარსკაია, ლ. დავიდოვიჩი, ნ. ერიომენკო და სხვა. მთაარი რეჟისორია რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ვ. რაევსკი, მთავარი მხატვარი — ბელორუსიის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ბ. გერლოვანი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 6.
**მყინვარისპირეთი** — (ისლ: Kristnihald undir Jökli) — ისლანდიელი მწერლისა და ნობელის პრემიის ლაურეატის, ჰალდორ ლაქსნესის რომანი, რომელიც 1968 წელს გამოიცა.

შინაარსი
--------

ნაწარმოების მთხრობილი არის უსახელო ახალგაზრდა. ისლანდიის ეპისკოპოსს სურს, რომ იგი განსაკუთრებული მისიით ვულკან სნეფელსის ძირში მდებარე სოფელში გაგზავნოს განსაკუთრებული მისიით: ახალგაზრდამ უნდა გამოიკვლიოს, რა დაემართა იქაურ სამრევლოს, რომლის ხელმძღვანელიც, პასტორი იონ იონსენი 20 წელია ხელფასს აღარ იღებს. რეიკიავიკში მყოფი ეპისკოპოსის დავალებით, ახალგაზრდა ემისარმა უნდა გაარკვიოს კვლავ მისდევენ თუ არა სოფლის მცხოვრებლები ქრისტიანობას და მართალია თუ არა ის ჭორები, რომლებიც ეპისკოპოსს მიუტანეს.

შეფასება
--------

სიუზან ზონტაგი რომანის შესახებ წერდა:„...„მყინვარისპირეთი", სხვა თუ არაფერი, ფილოსოფიური და ზმანებათა რომანი მაინც არის. ის ასევე წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე სასაცილო წიგნს, რაც კი ოდესმე დაწერილა. მაგრამ ყველა იმ ჟანრიდან, როგორიცაა: ფანტასტიკა, ფილოსოფიური რომანი, ზმანებათა რომანი, კომედია, ამ ნაწარმოებში გამოკვეთილად არცერთი არ არის გამოხატული."

ადაპტაციები
-----------

1989 წელს ჰალდორ ლაქსნესის შვილმა, გუდნი ჰალდორსდოტირმა რომანის მიხედვით ფილმი მყინვარის ქვეშ გადაიღო.

თარგმანები
----------

მყინვარისპირეთი ინგლისურიდან ქართულად მაია ჯიჯეიშვილმა თარგმნა. წიგნი 2012 წელს გამოიცა.

სქოლიო
------

1. ↑  ლაქსნესი, ჰ. (2012). მყინვარისპირეთი. თბილისი: ინტელექტი. ISBN 978-9941-440-87-8.
2. ↑  Under the Glacier. *NY Times*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 6 September 2015.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰალდორ ლაქსნესის რომანები |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* ბუნების შვილი (1919)
* წმინდა მთის ქვეშ (1924)
* ქაშმირელი ფეიქარი (1927)
* სალკა ვალკა (1931-1932)
* სახლის ღირსება (1933)
* დამოუკიდებელი ადამიანები (1934-1935)
* მსოფლიოს ნათელი (1937-1940)
* ისლანდიის ზარი (1943-1946)
* ბირთვული სადგური (1948)
* ბედნიერი მეომრები) (1952)
* თევზის კონცერტი (1957)
* დაბრუნებული სამოთხე (1960)
* მყინვარისპირეთი (1968)
* მრევლის ქრონიკები (1970)
 |

 |
**მშველიეთის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მშველიეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფელ ლარგვისის წმ. თევდორეს სახელობის სამონასტრო ანსამბლის ჩრდილო-დასავლეთით 70-80 მეტრში, მთის ფერდზე. ამჟამად ძეგლი დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთი კედელი ბათქაშის ნაშთით. ბათქაშზე ჯერ კიდევ იკითხება ფრესკული წარწერის ფრაგმენტები „ .... რგი..... სენე....უფალ.....". წარწერის ქვეშ ნიშაა. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა ყოფილა. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში იკითხება სარკმლის კვალი.

სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი კლდოვანიქვა და კირისდუღაბი. ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი ინტერიერის მხარეს ოვალურად იწევს, რაც იმაზე მიგვანიშნებს, რომ ეკლესია შიგნიდან გადახურული ყოფილა კამარით. მიმობნეული სამშენებლო მასალიდან ჩანს, რომ ეკლესიას ჰქონია შირიმის კარნიზი. ამჟამად ეკლესიის ინტერიერი ნიშის დონემდე ამოვსებულია მიწითა და ქვით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 140-141
| მინსკის მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა |  ბელარუსი |
| ქალაქი |  მინსკი |
| გახსნის თარიღი | 30 ივნისი 1984 წ. |
| ხაზის სიგრძე | 35,5 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 28 |
| ხაზთა რაოდენობა | 2 |
| მგზავრები დღეში | 800 000 |
| მგზავრები წელიწადში | 290 მლნ. |
| ხაზების სქემა |
|  |

**მინსკის მეტროპოლიტენი** (ბელარ. Мінскі метрапалітэн) — საქალაქო ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახე ბელარუსის დედაქალაქ მინსკში. დსთ სივრცეში სიდიდით მეხუთე და ქვეყანაში ერთადერთი მეტროპოლიტენი.

ისტორია
-------

მინსკის მეტროპოლიტენის ისტორია 60-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო. იმხანად სსრკ-ში ფარული კანონი არსებობდა, რომ მეტროს აშენების ნება მხოლოდ მილიონიან ქალაქს უნდა მიეცა თავისი თავისთვის. არსებობს მოსაზრება, რომ ქალაქში მეტროს აშენების უფლების მოპოვების მიზნით მინსკის ხელისუფლებამ მოსახლეობის რაოდენობის გასაზრდელად არაერთ ღონისძიებას მიმართა. ძირითადში, სოფლის მოსახლეობისთვის დედაქალაქში გადმოსასვლელად შეღავათიანი პირობები შექმნა; შედეგად, 1972 წელს მინსკში მემილიონე მოქალაქე დაიბადა. 

ქალაქში მეტროპოლიტენის აშენების გეგმის შემუშავება 1976 წელს დაიწყო. რვასადგურიანი ხაზის, რომელსაც ქალაქის მთავარი გამზირის - ლენინსკის ქვეშ უნდა გაევლო - მშენებლობის გეგმა, იმავე წლის მიწურულს დაამტკიცა სსრკ მინისტრთა საბჭომ.

დღეისათვის მინსკის მეტროპოლიტენი ორი ხაზისგან (საერთო სიგრძით 35,5 კმ), 28 სადგურისა და ორი დეპოსგან შედგება. მინსკის მეტროს ყოველდღიურად თითქმის 800 000 ადამიანი გადაჰყავს; ამ მონაცემებით, დედაქალაქის საერთო ტრანსპორტის სხვადასხვა სახეობებს შორის მეტროპოლიტენი მგზავრთა 36 % ემსახურება. 

მინსკის მეტროს ყველა სადგური მიწისქვეშაა, თუმცა, არცთუ დიდ სიღრმეზე. სადგურების უმეტესობას მიწისქვეშა ვესტიბიულები და ქუჩის მიწისქვეშა გადასასვლელებიდან შეასასვლელები აქვს. 

სამ სადგურს - "ოქტიაბრსკაიას", "კუპალოვსკაიას" და "პლოშად ლენინას" შენობებში ჩაშენებული ამოსასვლელები აქვს. 

იმის გამო, რომ ბაქნები ღრმად არ არის, ჩასასვლელი ესკალატორების მაგივრად, ჩვეულებრივი კიბეებია გაკეთებული. 

ესკალატორები მხოლოდ 10 სადგურზეა დაყენებული. 2001 წლიდან ყველა სადგურზე ლიფტებია დამონტაჟებული იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც დამოუკიდებლად გადაადგილება უჭირთ, თუმცა, ლიფტები მთლად დანიშნულების მიხედვით არ გამოიყენება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

**მეტროპოლიტენების სია**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე არსებული მეტროპოლიტენები |
| --- |
|  |
| მეტროპოლიტენები\* | 
* მოსკოვი
* სანქტ-პეტერბურგი
* კიევი
* თბილისი
* ბაქო
* ხარკივი
* ტაშკენტი
* ერევანი
* მინსკი
* ნიჟნი-ნოვგოროდი
* ნოვოსიბირსკი
* სამარა
* ეკატერინბურგი
* დნეპროპეტროვსკი
* ყაზანი
* ალმათი
 |
|  |
| მეტროტრამები | 
* ვოლგოგრადი
* კრივოი როგი
 |
|  |
| ერთლიანდაგიანი რკინიგზა | 
* მოსკოვი
 |
|  |
| მღვიმის რკინიგზა | 
* ახალი ათონი
 |
|  |
| მშენებარე | 
* ომსკი
* დონეცკი
* ჩელიაბინსკი
* კრასნოიარკსი
* სოჭი
 |
|  |
| დაგეგმილი | 
* ასტანა
* დონის როსტოვი
* კრასნოდარი
* ლვოვი
 |
|  |
| მიტოვებული | 
* რიგა
* პერმი
* უფა
 |
|  |
| 
\*დალაგებულია გახსნის თარიღის მიხედვით. |

 |
**ზემო ზახორის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორში. აგებულია XVII საუკუნეში.

ვახუშტის მიხედვით: „ზაყორს ზეით არს ციხე კაბერი".

მდინარე ლეხურას ზემოწელში, მრავალ საფორტიფიკაციო და საკულტო ნაგებობათა შორის, ყურადღებას იქცევს კაბაურის ციხე-კოშკი.
კომპლექსი შედგება გალავნის, ეკლესიისა და კოშკისაგან, ამათგან ეკლესია–კოშკით ერთ მთლიანობაშია. პირველი სართულის გრძელ სწორკუთხედში მოწყობილია ეკლესია-კარიბჭით, მის თავზე საყარაულო ოთახია. მესამე სართული წარმოადგენს საბრძოლო ტერასას.

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია მაღალი პროპორციებისაა. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. გეგმით კვადრატია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრშიც ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო ნიშაა.

ეკლესიის კამარა ცილინდრულია. სამხრეთ კედელში მოთავსებულია მაღალი სარკმელი. კარიბჭის გრძივი და დასავლეთი კედლები გახსნილია შეისრული თაღებით. კარიბჭის კვადრატული ნაგებობა გადახურულია დაბალი, ჯვარედი კამარით.

მეორე სართული მოწყობილია მხოლოდ კარიბჭის თავზე. ამ სართულზე მოხვედრა შეიძლებოდა ჩრდილოეთიდან, ხის კიბით. მეორე სართული გეგმით კვადრატს უახლოვდება, სიმაღლე 2,5 მეტრს აღწევს. დასავლეთ კედელში ორი თაღოვანი ღიობია. სწორკუთხა ფორმის ასეთივე ღიობი, სამხრეთ კედელშია მოთავსებული.

ამ ნაგებობების აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია კიბე, რომელიც ტერასას უკავშირდება. კიბის გვერდებზე მცირე ნიშებია განლაგებული.
შენობა ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.

გალავნის მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 78-79
**მტკვრის წვერა** (ლათ. Barbus lacerta) — მდინარე მტკვრის ენდემური სახეობა, რომელიც წვერას გვარის სხვა სახეობების კვალობაზე თითქმის ბრტყელი ზურგით გამოირჩევა. სხეული დაწინწკლული აქვს. ფარფლის შეფერილობა განსხვავებულია — ზურგის და უკანა ფარფლი რუხია, ქვედებს კი წითელი ფერი დაკრავთ. სხეულის მაქსიმალური ზომა 38 სანტიმეტრია, წონა — 300 გრამი. მტკვრის წვერა ძირითადად საქართველოში, აზერაბაიჯანში, სომხეთსა და ირანში გვეხდება. გავრცელების ძირითადი კერები კასპიის ზღვის აუზის დასავლეთის მდინარეები და მათი შენაკადებია — მტკვარი, არაქსი და ლენქორანი. სახეობის გარკვეული ნაწილი ტბებში ბინადრობს. საქართველოში მტკვრის წვერა ძირითადად მდინარე მტკვარსა და მისი მარჯვენა შენაკადების ქვედა წელში არის გავრცელებული. 

აღმოსავლეთ საქართველოში მტკვრის წვერას „მურწა" ეწოდება (შდრ. მურწა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Barbus lacerta cyri (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ეპიტაშვილი, გ.; ჯაფოშვილი, ბ.; მუმლაძე, ლ.; ყულჯანიშვილი, თ.; კალოუსი, ლ. (2020). „საქართველოში გავრცელებული მტკნარი წყლის თევზების ახალი სახეობები და მათი ქართული სამეცნიერო სახელები". *ველური ბუნება*. **36** (11): 63. ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
**ეროვნული აღორძინების დღე** (აზერ. Milli dirçəliş günü) — სახელმწიფო დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება აზერბაიჯანში ყოველი წლის 17 ნოემბერს. 1992 წლის 17 ნოემბრიდან ეს დღე აღინიშნება როგორც ეროვნული აღორძინების დღე. 1988 წლის 17 ნოემბერს ლენინის მოედანზე (დღევანდელ — თავისუფლების მოედანზე) ბაქოში დაიწყო პირველი მასობრივი საპროტესტო მიტინგები საბჭოთა კავშირის ცენტრალური ხელისუფლების პოლიტიკის წინააღმდეგ. დემონსტრაციის წევრები აღშფოთებულნი იყვნენ მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტით და დევნილების დინებით, აქ პირველად გაისმა მოწოდებები საბჭოთა კავშირის შემადგენლობიდან აზერბაიჯანის გამოსვლასთან დაკავშირებით. 22 ნოემბერს ბაქოში შემოიღეს კომენდანტის საათი, ასევე ბაქოში მოხდა საბჭოთა ჯარის ნაწილების მობილიზაცია. 3-4 დეკემბრის ღამით მანიფესტანტები დაშალეს ძალის გამოყენებით, მრავალნი მათგანი (დაახლოებით 400 კაცი) მოგვიანებით დააპატიმრეს. აზერბაიჯანისათვის ეროვნული აღორძინების დღე იქცა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი დღის სიმბოლოდ, რომლის შედეგადაც აზერბაიჯანმა მოიპოვა დამოუკიდებლობა.

სქოლიო
------

1. ↑  17 ноября — День национального возрождения.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-30. ციტირების თარიღი: 2018-12-30.
2. ↑  The Azerbaijani Turks: power and identity under Russian rule
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზუბალაშვილი**. |

**ზაქარია ზუბალაშვილი** (დ. 1810 — გ. 1877) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

1835 წელს დაამთავრა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და მიიღო მედიცინისა და ქირურგის დოქტორის ხარისხი. 1836 წელს მიიღო ექიმის წოდება დერპტის უნივერსიტეტში. 1837 წლიდან მუშაობდა დუშეთისა და ახალციხის მაზრებში ექიმად. 1844 წელს სადისერტაციო ნაშრომისა და საექიმო დსამსახურებისათვის მიენიჭა შტაბ–მკურნალის წოდება. მან უშუალო მონაწილეობა მიიღო საქართველოში ქოლერის (1838, 1842, 1854) და შავი ჭირის (1865) ეპიდემიების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1846 წელს პირველად ქართულ ენაზე გამოსცა „შემოკლებითი დარიგება ჯეროვანის ხმარებისათვის ქინაქინის მარილისა ადვილმოსარჩენად დღეგამოშვებითის ცივებისა".

ლიტერატურა
----------

* *ჯიჯეიშვილი ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 540.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაქარია ზუბალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ზაქარია ზუბალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოლოზ მიხეილის ძე ჟავორონკოვი** (რუს. Николай Михайлович Жаворонков) (დ. 7 აგვისტო [ ძვ. სტ. 25 ივლისი], 1907, სოფ. სტრელეცკიე-ვისელკი, ახლანდელი მიხაილოვის რაიონი, რიაზანის ოლქი ― გ. 5 აგვისტო, 1990, მოსკოვი) — საბჭოთა ეპოქის ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962). სოციალისტური შრომის გმირი (1969). სკკპ წევრი 1939-იდან.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა  მოსკოვის  დ. მენდელეევის სახელობის ქიმია-ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (1930), ლევ კარპოვის სახელობის ფიზიკა-ქიმიური ინსტიტუტის დირექტორი (1944–1948), დ. მენდელეევის სახელობის ქიმია-ტექნოლოგიის ინსტიტუტის რექტორი (1948–1962). 1962-იდან ნიკოლოზ კურნაკოვის სახელობის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკა-ქიმიისა და არაორგანული მასალათა ტექნოლოგიის განყოფილების აკადემიკოსი მდივანი (1963). ჟავორონკოვის ძირითადი შრომები ეძღვნება  არაორგანული ქიმიის და ტექნოლოგიის საკითხებს. სსრკ სახელმწიფო პრემია (1953); დ. მენდელეევის სახელობის პრემია (1950) და ოქროს მედალი (1969). 

დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 4 სხვა ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 236.
**მყნობა**, *აბლაქტირება* — ერთი მცენარის (სანამყენე) კალმის ან კვირტის გადანერგვა მეორე მცენარეზე (საძირე). მყნობა ხეხილოვანი ჯიშების ვეგეტატიური გამრავლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიებაა. მას იყენებენ მრავალწლოვანი მცენარეების ჯიშური თვისებების შესანარჩუნებლად, გასაუმჯობესებლად. საძირისა და სანამყენის შერჩევა ხდება მათი მაღალი სამეურნეო თვისებების, ყინვა-გვალვა და მავნებლებ-დაავადებებისადმი გამძლეობის, აგრეთვე ადრე მსხმოიარობის მიზნით.

მყნობით მცენარეს აძლევენ სხვადასხვა ფორმას. ცნობილია მყნობის მრავალი წესი, რომელთაგანაც წარმოებაში იყენებენ 10-15-ს. ხეხილოვანი ჯიშების მყნობას ატარებენ კვირტით (ოკულირებით), კალმით, სალტით, შეხებით (აბლაქტირება). სპეციალური მიზნებისათვის იყენებენ აგრეთვე საძირის ქერქზე გაღივებული თესლით მყნობას და სხვა. ბალახოვანი მცენარეების მყნობა ხდება ნაყოფის ნაწილებით, გორგლებით, ბოლქვებით, ერთი თესლის ჩანასახის გადატანით მეორეზე. ზამთარში მყნობა ტარდება მცენარის ვეგეტატიური სვენების პერიოდში (შენობაში), გაზაფხულზე — მარტიდან ივნისამდე, ზაფხულში — ივნის-სექტემბერში. 

*კვირტით მყნობა (ოკულირება)* მყნობის ყველაზე გავრცელებულია წესია — საძირე კარგად იზრდება, სანამყენე მასალა ნაკლები იხარჯება. ჯვირტით მყნობა რამდენიმე ოპერაციისაგან შედგება: კვირტის ანათალის აღება; საძირეზე, ფესვის ყელთან, ნიადაგიდან 5—7 სმ სიმაღლეზე T ფორმის ჭრილის გაკეთება. კვირტის მოთავსება ჭრილში და შეხვევა (ხრალით და სხვა). ზოგი ჯიშის კვირტი ძნელად უხორცდება საძირეს. ასეთ შემთხვევაში იყენებენ 2 კვირტით მყნობას.

*კალმით მყნობა* ტარდება — კოპულირებით, გვერდითი ჭრილით, სოლით, გაპობით, ქერქქვეშა გადახიდვით და სხვა. მევენახეობაში უფრო კალმით მყნობას იყენებენ. მყნობის მექანიზაციისათვის საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში შექმნილია ვაზის სამყნობი მანქანა.

*სალტიო მყნობას* იყენებენ კაკლის, წაბლის, თუთისა და სხვა ვეგეტატიური გამრავლებისათვის. საძირეს შემოაცლიან ქერქის სალტეს და შიგ ჩასვამენ იმავე ზომის სანამყენე ქერქს კვირტიანად.

*შეხებით მყნობა* ერთმანეთთან ახლომდგომ მცენარეთა ტოტების მიახლოება და შეზრდაა. მთლიანი შეზრდის შემდეგ სანამყენე ტოტს აცლიან დედა მცენარეს და ტოვებენ საძირეზე. შეხებით მყნობას იყენებენ მევენახეობაში, მეხილეობასა და დეკორატიულ მებაღეობაში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეხილეობა, ტ. 1, თბ. 1969
* *მათიაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 240.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერისთავი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

თავადი ნიკოლოზ ერისთავი
**ნიკოლოზ დიმიტრის ძე ერისთავი** (დ. 1823 — გ. 26 მარტი, 1856) — თავადი, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი (1854); კავკასიისა და ყირიმის ომების მონაწილე.

სამხედრო სამსახურში 1840 წელს მოხალისედ შევიდა და თავად ივანე ანდრონიკაშვილის რაზმის შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო აჯანყებული ოსების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთ-ერთი სიმაგრის იერიშის დროს ფეხში დაიჭრა. არმიას 1844 წელს დაუბრუნდა და დაღესტანში იბრძოდა. 1849 წელს დაინიშნა მიხეილ ვორონცოვის ადიუტანტად. ყირიმის ომის დროს თავი გამოიჩინა ჩოლოქის ბრძოლაში; გამარჯვების სახარებლად გაგზავნილი იყო პეტერბურგში, სადაც მას ფლიგელ-ადიუტანტისა და პოლკოვნიკის წოდებები მიენიჭა. შემდგომში მსახურობდა გურიის რაზმში. 1855 წლიდან მეთაურობდა ჯერ სმოლენსკის ქვეითთა, შემდეგ ეკატერინოსლავის ლაიბ-გრენადერთა პოლკს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 62.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ნიკოლოზ ერისთავი. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 16 ივნისი, 2019.
ტყის შესასვლელი
მთავარი ხეივანი

**ობორა-ჰვეზდა** (ჩეხ. Obora Hvězda) — სატყეო პარკი ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში, რომელიც ამჟამად ბუნებრივი მონუმენტის სტატუსითაა დაცული. მისი ფართობი 84 ჰექტარია. მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან 6 კმ-ით დასავლეთით, ლიბოცის, ბრჟევნოვის, ბილა-ჰორისა და რუზინეს კვარტლებს შორის. 

ტყე წერილობით წყაროებში პირველად 993 წელსაა მოხსენიებული *მალეიოვის* სახელით, როდესაც ჰერცოგმა ბოლესლავ II-მ ის ბრჟევნოვის მონასტერს უბოძა. XVI საუკუნეში, იმპერატორ ფერდინანდ I-ის მმართველობისას ის კედელშომოვლებულ სპორტული ნადირობის ნაკრძალად გადაიქცა. ამჟამინდელი სახელი მომდინარეობს საზაფხულო სასახლე ვარსკვლავისგან (XVI საუკუნე), რომელიც მის ცენტრში დგას. ტყის მიდამოებში 1620 წელს გაიმართა თეთრი მთის ბრძოლა.

ობორა-ჰვეზდის ტყეში ბინადრობს ფრინველის რამდენიმე სახეობა, მათ შორის საშუალო წინწკლებიანი კოდალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ობორა-ჰვეზდა***

* Obora Hvězda (The Hvězda Game Preserve) Natural Monument დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* Prague's Green Spaces: Quick guide to visiting Obora Hvězda დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine.
* Czech Society for Ornithology: Birding in Prague