recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
AN/FPS-35
**მონტოკის პროექტი** (ინგლ. The Montauk Project) — კონსპირაციული თეორია, რომელიც ფილადელფიის ექსპერიმენტის გაგრძელება იყო, რომლის ფარგლებში, ისეთი ტექნოლოგია უნდა შეექმნათ, რომელიც რადიოლოკატორებისთვის უხილავი იქნებოდა. იგი ლონგ-აილენდის აღმოსავლეთ კონცხზე, ВВС-ს მიტოვებული რადიოლოკაციური სადგურის შენობაში ტარდებოდა. თეორია ამტკიცებს, რომ მონტოკის საჰაერო ძალების სადგურში არსებობდა შეერთებული შტატების მთავრობის მიერ შემუშავებული პროექტების სერია, რომელიც ჩატარდა ფსიქოლოგიური ომის ტექნიკისა და ეგზოტიკური კვლევის შემუშავების მიზნით, რომელიც მოიცავდა დროში მოგზაურობასაც.

ისტორია
-------

ლონგ-აილენდის რუკა
სამეცნიერო ცენტრი, რომელიც აღნიშნულ საკითხებზე მუშაობდა ქალაქ მონტოკში მდებარეობდა და მას ერთი პერიოდი დოქტორი ჯონ ფონ ნოიმანი ხელმძღვანელობდა. ის, პროექტის ფარგლებში, იმ ადამიანების ფსიქოლოგიურ ცვლილებებს სწავლობდა, რომლებმაც განზომილებებს შორის, დროში და სივრცეში იმოგზაურეს. მეცნიერებს იმის გარკვევა უნდოდათ, თუ რატომ მოახდინა ადამიანებზე ფილადელფიურმა ექსპერიმენტმა ასეთი გავლენა. 1957 წელს, ნოიმანი 53 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ხოლო, მის მიერ მომზადებული საბუთებით, 1960 წელს მეცნიერებმა დაფინანსება მოიპოვეს და მონტოკის პროექტზე მუშაობა ოფიციალურად გააგრძელეს. დოკუმენტების თანახმად, რომლებიც მეცნიერებმა კონგრესს, ანგარიშის სახით წარუდგინეს, ირკვევა, რომ მათ რამდენიმე ადამიანის სხვა განზომილებაში გადაყვანა და უკან დაბრუნება, მსხვერპლის და ყოველგვარი უარყოფითი შედეგის გარეშე შეძლეს. ანგარიშში საუბარი იყო ასევე, ადამიანის ცნობიერების კონტროლზე და განზომილებათა შორის მოგზაურობაზე.
1967 წელს მონტოკის პროექტი დაიხურა. კონგრესმა მისი დაფინანსება შეწყვიტა. მიუხედავად ამისა, ექსპერიმენტი მაიც გაგრძელდა და როგორც ამბობენ, 1983 წლამდე გრძელდებოდა. ამ ხნის განმავლობაში, მასში მონაწილეობა 10 ათასზე მეტმა ადამიანმა მიიღო, რომელთა შორის, უმრავლესობა უსახლკაროები და 11-დან 16 წლამდე ბიჭები იყვნენ. ექსპერიმენტის რეალური შედეგები გასაიდუმლოებულია და უცნობია.

მონტოკის პროექტთან დაკავშირებით შეიქმნა წიგნების სერია *მონტოკის პროექტი*, რომლის ავტორები პრესტონ ნიკოლსი (დ. 24 მაისი, 1946) და პიტერ მუნი არიან.
2015 წელს გადაიღეს ფილმი *Montauk Chronicles*, რომელშიც, პრესტონ ნიკოლსი, ალფრედ ბილეკი და სტიუარტ სვერდლოუ მონაწილეობდნენ. ფილმმა მოიპოვა საუკეთესო დოკუმენტური ფილმის ჯილდო ფილიპ კ. დიკის კინოფესტივალზე, ნიუ-იორკში

Netflix-ის სერიალი *უცნაური ამბები* (2016) გარკვეულწილად შთაგონებული იყო მონტაკის პროექტით და ერთ დროს, სიტყვა მონტაკი მის სამუშაო სათაურად გამოიყენებოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* «მონტოკი» – აშშ-ს საიდუმლო პროექტი და ადამიანი–ჩრდილები
* The Montauk Project: Stranger Times.
* The Montauk Project: Questioning There 'Story'.
* Alfred Bielek debunked. ციტირების თარიღი: 2006-08-12
* Alfred Bielek: The Philadelphia Experiment and Montauk Survivor Accounts.
* The Montauk Project. *Disinfo.com*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-14. ციტირების თარიღი: 2013-05-16
* Stewart Swerdlow. *Montauk Boy - Expansions.com*.
**მიხეილ დიდი კომნენოსი** (ბერძ. Μιχαήλ Μέγας Κομνηνός; დ. 1285 – გ. 1355 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორი 1344–1349 წლებში. 

მიხეილ კომნენოსი იყო ტრაპიზონის იმპერატორ იოანე II-ისა და ბიზანტიის იმპერატორის მიხეილ VIII-ის ქალიშვილ ევდოკია პალეოლოგოსის უმცროსი შვილი. 1297 წელს ქმრის გარდაცვალების შემდეგ ევდოკია დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში მიხეილთან ერთად. კონსტანტინოპოლში მიხეილ კომნენოსი დაქორწინდა გიორგი აკროპოლიტის შვილიშვილზე. 

1341 წლის 30 ივლისს მიხეილი ტრაპიზონური არისტოკრატიის მოთხოვნით ტრაპიზონის სამოქალაქო ომში ჩაერთო და ბიზანტიის იმპერატორ იოანე VI კანტაკუზენის მხარდაჭერით, კონსტანტინოპილიდან ტრაპიზონის იმპერიაში ჩავიდა. ტრაპიზონელმა წარჩინებულებმა და მეტროპოლიტმა აკაკიომ მიხეილს ზეიმით შეეგებნენ, სადაც მან ერთგულების ფიცი არისტოკრატებისა და იმპერიის ზოგიერთი მოხელისგან მიიღო. რის შემდეგ ისინი საიმპერატორო სასახლეში კორონაციისთვის ემზადებოდნენ. გამთენიისას კი ყვეალფერი რადიკალურად შეიცვალა, ანა ხუტლუს მომხრეებმა მიხეილი და მისი მომხრეები დაატყვევეს. 

ანა კომნენოსი 1342 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო მიხეილის შვილმა იოანე III-მ, რომელიც სუსტი მმართველი აღმოჩნდა. მან არანაირ ზომებს არ მიმართა მამის გასათავისუფლებლად. 1344 წელს ნიკეტას სქოლარესმა ციხიდან გაათავისუფლა მიხეილ დიდი კომნენოსი და მასთან ერთად დაბრუნდა ტრაპიზონში. იოანე III გამოკეტეს წმინდა საბას მონასტერში და ტახტზე ადის მიხეილ კომნენოსი. 

1349 წლის 13 დეკემბერს ნიკეტას სქოლარესმა ტახტიდან ჩამოაგდო მიხეილი და სამეფო ჩააბარა ბასილის შვილს, რომელიც ტახტზე ადის ალექსი III-ის სახელით. მიხეილი წმინდა საბას მონასტერში განამწესეს. 1351 წელს კი კონსტანტინოპოლში გააგზავნეს. 1355 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა იოანე V-მ გაათავისუფლა და ტახტის ხელში ჩაგდების მიზნით ტრაპიზონში დაბრუნდა, თუმცა უშედეგოდ და კვლავ ბიზანტიის დედაქალაქში გაბრუნდა. მის შესახებ ამის შემდეგ აღარაფერია ცნობილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტრაპიზონის იმპერატორთა სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *მიქაელ პანარეტოსი* „ტრაპიზონის ქრონიკა" XIV საუკუნე
* Vougiouklaki Penelope, "Michael Grand Komnenos"

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |
მთავარი სტატია: მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში 1985.
**1985 წლის სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალური მატჩი** ტარდებოდა 1985 წლის 27 აპრილიდან აპრილამდე კრუსიბლის თეატრში, შეფილდში (ინგლისი). ფინალი და, შესაბამისად, ტურნირი მოიგო ჩრდილოეთირლანდიელმა დენის ტეილორმა, რომელმაც ყოფილი მსოფლიო ჩემპიონი — ინგლისელი სტივ დეივისი დაამარცხა ანგარიშით 18:17.

### მოწინააღმდეგეების გზა ფინალისკენ


|  |  |
| --- | --- |
| **სტივ დეივისი 10**:8 ნილ ფუდსი 
**სტივ დეივისი 13**:4 დევიდ ტეილორი 
**სტივ დეივისი 13**:6 ტერი გრიფითსი 
**სტივ დეივისი 16**:5 რეი რიარდონი | **დენის ტეილორი 10**:2 სილვინიო ფრანსისკო 
**დენის ტეილორი 13**:6 ედი ჩარლტონი 
**დენის ტეილორი 13**:5 კლიფ თორბერნი 
**დენის ტეილორი 16**:5 ტონი ნოულზი |

თამაშის მსვლელობა
-----------------

ფინალური მატჩი დაიწყო დეივისის დიდი უპირატესობით — პირველი სათამაშო სესია დამთავრდა ანგარიშით 7:0. შემდეგ ის ლიდერობდა 8:0-ს, თუმცა ტეილორმა დიდი ქამქები გააკეთა და ანგარიში სხვაობა შეამოკლა 7:9-მდე, შემდეგ კი საერთოდ გაათანაბრა — 11:11. მიუხედავად ამისა, დეივისმა შემდეგი ორი პარტია შავ ბურთზე მოიგო, ოდნავ მოგვიანებით კი 17:15 იგებდა. ამგვარად, მას გამარჯვებამდე მხოლოდ 1 ფრეიმის მოგებაღა აკლდა, მაგრამ დენისი კვლავ დაეწია და მატჩი გადამწყვეტ, 35 ფრეიმამდე მიიყვანა.

### მატჩის შედეგები

|  |
| --- |
| **ფინალი:** მატჩი 18 გამარჯვებამდე. კრუსიბლის თეატრი, შეფილდი, 1985 წლის 27, 28 და 29 აპრილი. მსაჯი: ჯონ უილიამსი |
| **დენის ტეილორი**  ჩრდილოეთი ირლანდია | **18**:17 | სტივ დეივისი  ინგლისი |
| ბოლო ფრეიმის ანგარიში **66**-62  დენის ტეილორი — 1985 წლის სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონი. |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1985: ფინალი შავზე (BBC Sport) (ინგლისური)
* ზოგადი მონაცემები ტურნირის შესახებ Global-Snooker-ზე დაარქივებული 2012-03-06 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------
მონღოლეთი და მისი მეზობლები
**მონღოლეთის რესპუბლიკა** (ყოფილი გარე რესპუბლიკა და მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა), რომელიც მდებარეობს ცენტრალური აზიის აღმოსავლეთით,ზომიერი სარტყლის სტეპის, ნახევრად უდაბნოსა და უდაბნოს ზონებში-მსოფლიოში ყველაზე მეჩხრად დასახლებული ქვეყანაა. იგი ჩრდილოეთით 3000 კმ-ის მანძილზე რუსეთს ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით 4760 კმ-ით - ჩინეთს. დასავლეთით, ძალიან მცირე ტერიტორია (150 კმ) ესაზღვრება ყაზახეთს. მთლიანად ტერიტორია შეადგენს 1 564 116 კვ.კმ-ს, დაახლოებით იმდენს, რასაც ალასკა.

ალთაის მთები
თითქმის მთელი მონღოლეთი ზღვის დონიდან 1000 მ-ის სიმაღლეზე მდებარეობს. იგი ცენტრალური აზიის პლატოზეა განლაგებული. დასავლეთით ალთაის მთებია, რომელიც მუდმივად თოვლის საფარის ქვეშაა. ქვეყნის ყველაზე მაღალი მწვერვალიც აქ მდებარეობს (4374 მ.). მნიშვნელოვანი ქედებია ასევე გობის ალთაი და ხენტეი. ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ხანგაის მთიანეთი. ალთაის ქედის აღმოსავლეთით ტბების ხეობაა (დაახლოებით 300-ზე მეტი ტბა), რომელიც შემოსაზღვრავს მდინარეების, სელენგასა და ტუულის ნაყოფიერ აუზს. ამ აუზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ულან-ბატორი (ულაანბაატარი), მონღოლეთის დედაქალაქი და კომერციული ცენტრი. მნიშვნელოვანი მდინარეებია: სელენგა, კერულენი, ონონი, ძაბხანი, კობდო. ქვეყნის ტერიტორიის 60 %-ზე მეტი უჭირავს წაბლა ნიადაგებს. გავრცელებულია აგრეთვე მურა, დამლაშებული, შავმიწა და მდელოს ნიადაგები. მთიანი რაიონებისათვის დამახასიათებელია ტყესტეპის ლანდშაფტები. ტყეს მონღოლეთის ტერიტორიის 10 % უჭირავს. ამ ტერიტორიაზე 100-ზე მეტი სახეობის ძუძუმწოვარია. ყველაზე გავრცელებულია მღრღნელები, გვხვდება კურდღელი ტოლაი, აკლიმატიზებულია ონდატრა. ტყეებში ბინადრობს მგელი, სიასამური,ციყვი, ბურუნდუკი. ჩლიქოსნებიდან აღსანიშნავია კულანი, ანტილოპები, შველი, მარალი, ხემტეის მთებში — ლოსი, მუშკი. მონღოლეთის ტერიტორიაზე ბინადრობენ ისეთი ცხოველებიც (ველური აქლემი, პრჟევალსკის ცხენი, გობის დათვი) რომლებიც სხვა ქვეყნებში თითქმის არ გვხვდება.

გობის უდაბნო
მონღოლეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილს ფარავს გობის უდაბნო. ქვეყნის უდიდესი ნაწილი მოქცეულია აქტიურ სეისმურ ზონაში, რის გამოც, მიწისძვრები აქ საკმაოდ ხშირია.

ბუნებრივი რესურსები
-------------------

მიუხედავად იმისა რომ გობის რეგიონი უმეტესად ქვიაშიან უდაბნოს წარმოადგენს, არსებობს ნახევრად უდაბნო ადგილები, რომელიც მრავალრიცხოვანი ცხვრისთვის, აქლემისთვის და ცხენისთვის საძოვრად გამოიყენება. ბალახოვანი სტეპი საშუალებას იძლევა გამოიკვებოს 28 მილიონი სული საქონელი. ერდენეტში მოიპოვებენ სპილენძსა და მოლიბდენს, აგრეთვე ქვანახშირს. არსებობს ნავთობის საბადოებიც, რომელიც ათვისებული არაა. ქვეყანაში დიდია ფოსფატის დეპოზიტი, მაგრამ უმეტესი ნაწილი აუთვისებელია გარემოს დაცვითი პრობლემების გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მონღოლეთის გეოგრაფია (რუს.)
**"Snickers"** (სნიკერსი) - შოკოლადის ბატონი. აწარმოებს ამერიკული შოკოლადის მაწარმოებელი კომპანია Mars. Incorporated. შედგება რძის შოკოლადით დაფარული ნუგის, კარამელის და თხილის შიგთავსისგან. 2004 წლის მონაცემებით წელიწადში იყიდება "Snickers"-ის 2 მილიარდი დოლარის ღირებულების ბატონი. აქვს ბევრი ვარიაცია, მათ შორის სხვადასხვა თხილით, ნაყინით, შავი შოკოლადით, არაქისის კარაქით, პროტეინების მაღალი შემცველობით და სხვა. ბრიტანეთში, ირლანდიაში და ევროპის ზოგ ქვეყანაში 1990 წლამდე იყიდებოდა "Marathon" (მარათონი) - ის სახელით. მოიხსენიება, როგორც "ენერგეტიკული ბატონი".

ისტორია
-------

  

შოკოლადი "Snickers" პირველად 1929 წელს შექმნა კონდიტერმა ფრანკლინმა მარსმა, მაგრამ მისი მასობრივი ქარხნული წარმოება მხოლოდ 1930 წელს დაიწყო. XXI საუკუნის დასაწყისისთვის კომპანია "Mars. Inc"-ის ჩიკაგოს შოკოლადის ქარხანა წუთში 560 ბატონს აწარმოებდა ცალკე კონვეიერზე. სახელი მას მარსის ოჯახის საყვარელი ცხენის პატივსაცემად დაერქვა. 1990 წლამდე ბრიტანეთში და ირლანდიაში "Marathon"-ის სახელით იყიდებოდა. საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში 1991 წლიდან იყიდება. 

  

2004 წელს მსოფლიო საკვების ორგანიზაციამ შექმნა მანიფესტი, რომლის მიზანი იყო საჭმლის ინდუსტრიის ყურადღების ჯანმრთელობაზე მიქცევა. მათ მოუწოდეს კომპანიებს შეამცირონ პროდუქციაში ცხიმის და შაქრის რაოდენობა. "Mars. Inc"-მა ამ მოძრაობის ფარგლებში წარმოებიდან მოხსნა "Snickers"-ის ორმაგი ზომის ვერსია და შეცვალა ის შეფუთვით ორი ბატონით, რომელთა ერთბაშად საკვებად მიღება არ არის აუცილებელი, შესაძლებელია მათი სხვისთვის განაწილებაც. 2009 წელს შემცირდა ბატონის მასა, მაგრამ ფასი იგივე დარჩა - კომპანიამ ეს მომხმარებელზე ზრუნვით ახსნა, რომ მათ ზედმეტი კალორიები არ მიიღონ.

  

2000 წლის დეკემბერში კომპანიამ მიიღო ანონიმური წერილები, რომლებშიც საუბარი იყო მათი პროდუქციის მოწამლვაზე. ერთ-ერთ წერილს ახლდა "Snickers"-ის ვირთხის საწამლავით მოწამლული ბატონი. წერილის ავტორის თქმით მთელ მსოფლოოში მაღაზიების დახლებზე შვიდი ასეთი ბატონი იყო. კომპანიამ უკან მოითხოვა 10 ათასამდე მაღაზიებში უკვე გაგზავნილი ბატონი. კომპანიამ შემდგომში განაცხადა, რომ წერილების ავტორს ფული არ მოუთხოვია და შანტაჟისთვის არ მიუმართავს.

ინგრედიენტები
-------------

  

1939 წლის ინგრედიენტების სიით ბატონში შედიოდა: თეთრი შაქარი, სიმინდის სიროფი, რძიანი შოკოლადი, თხილი, შაქრიანი რძე, თხილი, ქოქოსის ზეთი, კვერცხი და მარილი. 2019 წლის მონაცემებით სიაში შედის რძიანი შოკოლადი (ქოქოსის კარაქი, შაქარი, ლაქტოზა, ხელოვნური გემოს გამაძლიერებელი, რძე, სოიოს ლეცითინი), თხილი, სიმინდის სიროფი, პალმის ზეთი, მარილი, კვერცხი და გემოს ხელოვნური გამაძლიერებელი.

კულინარიაში
-----------

  

შოტლანდიაში 1995 წლიდან პოპულარულია შემწვარი შოკოლადის ბატონები, მათ შორის "Snickers" და "Mars". 

  

ცნობილმა შეფმა ენთონი ტომპსონმა შეიმუშავა "სნიკერსის ნამცხვრის" რეცეპტი, რომლის ინგრედიენტებში "Snickers"-ის ბატონები შედის. კერძი აღწერილი იყო როგორც "მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე არაჯანსაღი დესერტი", რომელიც მხოლოდ ცხიმების და შაქრის მასით ათასზე მეტ კალორიას შეიცავს, რაც ზრდასრული ადამიანის დღიური ნორმის ნახევარზე მეტია. თვითონ შეფმს კერძი აღწერა, როგორც მხოლოდ და მხოლოდ ხანდახან დასამზადებელი დესერტი

წყაროები
--------

* .
* 
* 
* 
*
**Š, š** — გავრცობილი ლათინური ანბანის ერთ-ერთი ასო-ნიშანი, რომელსაც თავზე უზის ე.წ. ჰაჩეკი. 

გამოიყენება ზოგიერთ სამხრეთსლავურ ენასა (- სერბულ-ხორვატული ენის (ბოსნიური, ხორვატული)) და ბალტიის ქვეყნების ანბანებში. წარმოითქმის როგორც „შ".

ჰაჩეკიანი „შ" და მისი გამოყენება
--------------------------------

XV საუკუნეში იან ჰუსის (Jan Hus) მიერ ჩატარებული რეფორმების შედეგად ამ ასო-ნიშანმა ადგილი ჩეხურ ანბანში დაიმკვიდრა. 1830 წელს ლიუდევიტ გაიმ (Ljudevit Gaj) ხორვატიულშიც შეიტანა. მოგვიანებით ჰაჩეკიანი „შ" სლოვენებმაც შემოიღეს. ამ ასოს გამოიყენებენ სლოვაკები, ესტონელები, ლატვიელები, ლიეტუველები და სორბები. ფინურში ამ ასოს გამოიყენებენ მხოლოდ უცხოურ სიტყვებში. 

როგორც ცნობილია, სერბეთი მოიხმარს ორ, კირილურსა (ე. წ. ჩირილიცას) და ლათინურ (ე. წ. ლატინიცას) ანბანს, ანუ ჟურნალ-გაზეთები სერბეთში ორ ანბანზე იბეჭდება. სერბულ ე.წ. ჩირილიცაში მას შეესაბამება **Ш,ш**. მაგ.; ლათინიცაზე Šangaj, Šest. კირილიცაზე Шангаj, шест.

ლიტერატურა
----------

* Jahić, Dževad; Halilović, Senahid; Palić, Ismail; Gramatika Bosanskoga Jezika. Urednik izdanija prof. Redžo Čaušević. Glavni i odgovorni urednik: dr. Hasnija Muratagić. Zenica: Dom Štampe, 2000.
**ტვერის ხიდი** (რუს. Тверской мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგის კოლპინოს რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრ კოლპინოში, კომკავშირის არხზე. ხიდის სიგრძეა - 32,3 მეტრი, სიგანე - 18 მ.

მდებარეობა
----------

ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს ბანკის შესახვევსა და ტვერის ქუჩას. 

დინების ზემოთ მდებარეობს დუმსკის ხიდი, ქვემოთ კი - ხარლამოვის ხიდი.

სახელწოდება
-----------

საბჭოთა პერიოდში ხიდს არ ჰქონდა ოფიციალური სახელწოდება, მოქმედებდა არაოფიციალური სახელი ბანკის ხიდი, რომელიც მიიღო ბანკიოს შესახვევის მიხედვით. ხიდმა თანამედროვე სახელწოდება მიიღო 2012 წლის 20 ივლისს ახლოს მდებარე ტვერის ქუჩის მიხედვით.

ისტორია
-------

1898 წელს ამჟამინდელი ტვერის ქუჩის ცოტა ზემოთ ააგეს ხის საფეხმავლო ხიდი. მისი მშენებლობის თანხები შეაგროვეს შემოწირულობებით. ხიდი მოქმედებდა 1920-იან წლებამდე, 1934 წელს კი იგი აღადგინეს. 1951 წლის რუკაზე კი ხიდი საერთოდ არაა მონიშნული, როგორც ვარაუდობენ ხიდი ალბათ მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში დაინგრა და ჯერ კიდევ არ იყო აღდგენილი. 

ამჟამად მოქმედი რკინა-ბეტონის ხიდი ააგეს 1969 წელს ინჟინერ ა. დ. გუტცაიტის („Ленгипроинжпроект"-ის ინსტიტუტის ინჟინერი) პროექტის მიხედვით. მშენებლობას აწარმოებდა „ლენხიდმშენის" ტრესტი (მთავარი ინჟინერი ო. ა. როზოვი). ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1969 წლის 6 ნოემბერს. ეს იყო ქალაქის პირველი რკინა-ბეტონის ხიდი.

კონსტრუქცია
-----------

ხიდი ერთმალიანია, რკინა-ბატონისაა. ხიდის სავალი ნაწილი მოასფალტებულია და შედგება ორი სავალი ზოლისაგან. მოაჯირები თუჯისგანაა დამზადებული.

ლიტერატურა
----------

* Сизёнов Е. П. Колпинские мосты. — СПб.: Серебряный век, 2016. — 140 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Тверской мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კოლპინოს ხიდები |
| --- |
|  |
| 
* ამაღლების ხიდი
* საადმირალოს ხიდი
* ნიკოლსკის ხიდი
* ტვერის ხიდი
* ხარლამოვის ხიდი
 |

 |
**აბედათის ციხე-დარბაზი** — შუა საუკუნეებში აგებული ციხესიმაგრე სოფელ აბედათში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი). ერთ-ერთი ვერსიით, ლეგენდარული „ონოგურისი".

ისტორია
-------

სოფელი აბედათი მდებარეობს მდინარე აბაშის მარჯვენა სანაპიროზე. აბედათის ციხის ტერიტორიაზე გასულ საუკუნეში, პარმენ ზაქარაიას ხელმძღვანელობით, ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები. ციხის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური ნაშთები მრავლად იპოვეს. პარმენ ზაქარაია ვარაუდობდა, რომ ნოქალაქევის ,,საკონტროლო ზონაში’’ იყო აგებული აბედათის ძველი ციხე, ონოგურისი და მას IV-VI საუკუნეებით ათარიღებდა, ხოლო აბედათის უკვე შუა საუკუნეებში აგებული ციხე-დარბაზსა და კოშკს დადიანების საგვარეულოს მიაკუთვნებენ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 130 მეტრზე.

არქეოლოგიური გათხრები
---------------------

ციხის ტერიტორიაზე ჩატარებული გათხრების შედეგად დადგინდა, რომ იგი მინიმუმ სამი ფენისგან შედგება, არქიტექტურული მასალა ძირითადად ადრეფეოდალური ხანისაა. ფლეთილი ქვით ნაგები ციხე ორი გალავნისგან შედგება, მთავარი გალავანი, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია 10-12 მეტრი სიმაღლისაა, გალავნის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კედლები მომრგვალებულია და უერთდება სამხრეთის გალავანს. ციხის სამხრეთისა და აღმოსავლეთის მონაკვეთები, მთის რელიეფის შესაბამისად, მეორე გალავნითაა შემოფარგლული. ფერდობს მიმყოლი ეს მეორე გალავანი ზემოდან მიწის დონეზეა დარღვეული. ფერდობზე გამავალი გალავანი მასში ჩართული კოშკით, ციხის თავდაპირველ ფენას უნდა მიეკუთვნებოდეს. ციხის დათარიღება, ცხადია IV-VI საუკუნით შეიძლება, მაგრამ იგი ალბათ მთელ შუა საუკუნეებში მოქმედი იყო ვიდრე XVIII საუკუნის ბოლომდე. ამ ხნის განმავლობაში მას მრავალი დიდი და მცირე გადაკეთება განუცდია. გალავნის ტერიტორიაზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ელინისტური ხანის ძვ. წ. III-I საუკუნეების კერამიკული მასალა, ასევე დასავლეთ საქართველოს XIII-XIV საუკუნეების კირმანეული და XVII-XVII საუკუნეების თურქული ვერცხლის მონეტები და ჩიბუხები.

ციხის შიგნით, აღმოსავლეთის კედელში ჩაშენებულია ეკლესია, რომელიც არ უნდა იყოს ციხის თანადროული. თავდაპირველად ციხეს შეუძლებელია საკუთარი ეკლესია არ ჰქონოდა, მაგრამ აღმოჩენილი ეკლესია უფრო გვიანდელია და პარმენ ზაქარაიასა და თამილა კაპანაძის აზრით IX საუკუნის უნდა იყოს. იგი საშუალო ზომის დარბაზული ნაგებობაა, ნაშენი ოდნავ დამუშავებული ქვით. საშენად ძირითადად გამოყენებულია მოთეთრო კირქვა. ეკლესია წინა საუკუნის ბოლოს განუახლებიათ და იატაკი მოუწყვიათ კარგად თლილი ქვით. ეკლესიას დასავლეთით სწორკუთხა კარიბჭე აქვს და შესასვლელიც კარიც მხოლოდ ამ მხრიდან არის.

ციხე ამჟამად კეთილმოწყობილია, ეკლესია მოქმედია. დასავლეთის კედელთან აგებულია ძველი სტილის მეგრული ოდა.

ლიტერატურა
----------

* *პ. ზაქარაია, ვ. ლექვინაძე*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 27.
* გ. ელიავა, „აბაშისა და ტეხურის ხეობების ისტორიული ღირსშესანიშნაობანი", თბ. 1971

სქოლიო
------

1. ↑  აბედათის ციხე-დარბაზი (მარტვილის რ-ნი)
2. ↑  ფოლკლორის ფესტივალი „ონოგურისი", მარტვილი 2013

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მარტვილის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
აბედათის ციხესიმაგრე **·** ბანძის ციხესიმაგრე **·** გოდოგანის ციხესიმაგრე **·** დობერას ციხესიმაგრე **·** თამაკონის ციხე **·** ლებერულეს ციხე **·** ლეგულორდავეს ციხე **·** ნაჯიხუს ციხესიმაგრე **·** ციხესიმაგრე მდინარე წაჩხურისა და მდინარე ტეხურის შესართავთან **·** ხირზენის ციხე |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**აბელია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **აბელია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

აბელიანის ეკლესია
ასომთავრული წარწერა
**აბელია** — არქეოლოგიური, ხუროთმოძღვრებისა და ეპიგრაფიკის ძეგლებით მდიდარი უძველესი ნამოსახლარი ქვემო ქართლში (დღევანდელ სოფელ აბელიანთან, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი).

პირველად იხსენიება 1580 წლის ერთ საბუთში. XI-XV საუკუნეებში სამეფო დომენი იყო. XVI-XVIII საუკუნეებში კი საბარათიანოში შედიოდა. აბელია დასახლებული ჩანს უძველესი დროიდან. გათხარეს 1954 და 1966 (ხელმძღვანელი გ. ლომთათიძე). აღმოჩენილია გვიანდელი ენეოლითური და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძველი წელთააღრიცხვით IV-III ათასწლეულთა მიჯნა) ნამოსახლარი. ნაპოვნია კერა, თიხის ჭურჭელი, ხელსაფქვავი, ქვის ცული, ობსიდიანის ზოდები და სხვა. აღმოჩენილია ანტიკური ხანის სამაროვანიც (ძველი წელთააღრიცხვით V-III სს.). ფილაქვით ნაშენ მომცრო სამარხებში მოკუნტულად ჩასვენებულ მიცვალებულებს ჩატანებული ჰქონდათ შავი და წითელი თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და რკინის ზურგჩაზნექილი სამაჯურები, ბრინჯაოს ბეჭდები (ერთის ფარაკზე ფასკუნჯია გამოსახული), მინისა და ქვის მძივები (ერთი გიშრისა, ირმის გამოსახულებიანი), ლურჯი მინის მრავალწახნაგა სამი საბეჭდავი, რომლებზეც გამოსახულია მხედრის ნადირობა ლომზე, ხარირმისა და ფურირმის თამაში, კვიციანი ცხენი. ასეთი საბეჭდავები აღმოჩენილია მცხეთაში, შიდა ქართლში, კლდეეთში და სხვა.

სოფელში თლილი ქვით შემოსილი დარბაზული ეკლესია დგას. შიგნით ჩანს მოხატულობის კვალი. საყურადღებოა ძეგლის დახვეწილი პროპორციები, სადა, ორიგინალური დეკორი. სამხრეთ ფასადზე დაცული ვრცელი ასომთავრული წარწერიდან ირკვევა, რომ ტაძარი აგებულია 1250-1259 წლებს შორის. წარწერის ავტორი — მანგლელი მთავარეპისკოპოსი არსენ მშვილდაისძე მოგვითხრობს იმ გასაჭირზე, რაც ტაძრის მშენებლებს დაადგათ მონღოლთა ბატონობის დროს. იხსენიება ორი მეფე: დავით-ულუ და დავით ნარინი, აგრეთვე დავით-ულუს მეუღლე თამარ-ხათუნი (ჯიგდა-ხათუნი) და ძე გიორგი. წარწერა გამოიკვლია და პირველად გამოაქვეყნა ექვთიმე თაყაიშვილმა.

ლიტერატურა
----------

* *გომელაური ი.* ხუროთმოძღვრული ძელი სოფ. აბელიაში, «მაცნე», 1968, № 1;
* *ლორთქიფანიძე ი.* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის I მეოთხედში, ნაწ. 1-2, თბ. 1935;
* *Такайшвили Е. С.* Грузинские памятники окрестностей Белого Ключа. «Известия Кавказского отделения Московского археологического общества», 1904, № 6

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ბერძენიშვილი დ. ლომთათიძე გ. ციციშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 25-26.
* არსენ მანგლელი (მოამზადა ვალერი სილოგავამ). ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის პროექტი „ქართველი ისტორიული მოღვაწეები"
**ტერნეზენი** (ნიდერლ. Terneuzen) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი სამხრეთ-დასავლეთ ნიდერლანდებში, ზელანდიის პროვინციაში, ზელანდიის ფლანდრიის შუაგულში. 55 000 მცხოვრებით იგი პროვინციის ყველაზე ხალხმრავალი მუნიციპალიტეტია.

ქალაქი მდებარეობს დასავლეთ შელდის ესტუარის სამხრეთ ნაპირზე. დანარჩენ ნიდერლანდს უკავშირდება დასავლეთ შელდის გვირაბით, რომელიც 2003 წლის მარტში გაიხსნა. ტერნეზენი ქვეყნის დარჩენილ ნაწილთან რკინიგზით დაკავშირებული არაა.

ტერნეზენი წყაროებში პირველად 1325 წელს იხსენიება და ამ დროისთვის იგი სტრატეგიული პორტი იყო მდინარე გენტის სანაოსნო გზაზე. გენტი-ტერნეზენის არხი დღემდე მნიშვნელოვანი სანაოსნო გზაა. ტერნეზენის ნავსადგური მესამე უდიდესია ქვეყანაში როტერდამისა და ამსტერდამის შემდეგ. ქალაქში ფუნქციონირებს Dow Chemical Company-ს უდიდესი ფაბრიკა აშშ-ის ფარგლებს გარეთ.

გადმოცემის მიხედვით, ტერნეზენში ერთ დროს სახლობდა მფრინავი ჰოლანდიელი — ვან დერ დეკენი, რომელიც ღმერთმა დაწყევლა და ზღვაში სამუდამო მოგზაურობით დასაჯა.

ქალაქის სტატუსი ტერნეზენმა 1584 წელს მიიღო. 1877 წლამდე, მას ხშირად მოიხსენიებდნენ ნეზენის სახელით.

ცნობილი ადამიანები ტერნეზენიდან
-------------------------------

* სანდრა რულოვსი, საქართველოს ყოფილი პირველი ლედი.
* ლუდვიგ ვან დენ ბერგი, ასტრონავტი.
* კლაას დე ვრისი, კომპოზიტორი
* ჟაკ ამელინკი, ნოველისტი, პოეტი და ლიტერატურის კრიტიკოსი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიდერლანდების ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Port of Terneuzen დაარქივებული 2006-07-20 საიტზე Wayback Machine.
* ოფიციალური საიტი (ნიდერლანდური)
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-05-01 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
ტანგანიიკის ტბა
**ტექტონიკური ტბა** — ბუნებრივი წარმოშობის ტბა, რომელიც მოქცეულია ტექტონიკურ ღრმულში. წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის მოძრაობის შედეგად, ღრმულებსა და ტექტონიკურ ჩადაბლებებში. საქართველოში ტექტონიკური ტიპის ტბები ჩვეულებრივად დაკავშირებულია სინკლინურ ღრმულებთან. ტექტონიკური ტიპის ტბები უმეტესწილად სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოშია გამოხატული. აღსანიშნავია: კარწახის ტბა, ბარეთის ტბა, ყაჯირის ტბა, ჯანდარის ტბა და სხვა. მაგალითად, ფარავნის ტბა შერეული გენეზისისაა და წარმოქმნილია ლავური ღვარების მიერ უფრო ადრე გაჩენილი ტექტონიკური ღრმულების გადაღობვით.

დედამიწის უღრმესი ტბა ბაიკალი აგრეთვე ტექტონიკური წარმოშობისაა. დიდი ტექტონიკური ტიპის ტბებიდან მნიშვნელოვანია ტანგანიიკა, ტიტიკაკა, ნიასა, ისიქ-ქოლი, კიოგა, კივუს ტბა და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  ტექტონიკური ტბა — გეოლოგიური ენციკლოპედია (რუსული)
2. ↑  მარუაშვილი ლ.. *საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია (საქართველოს სსრ ბუნებრივი პირობების ზოგადი დახასიათება და რეგიონული აღწერილობა)*. თბილისი, საქ.:  ცოდნა,   გვ. 64 თბ. 1964.
**ტექტონოფიზიკა** — ტექტონიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ქერქის დეფორმაციული სტრუქტურული ელემენტების (ნაოჭები, რღვევები) წარმოქმნის ფიზიკურ კანონზომიერებებს მყარი სხეულის ფიზიკური, გეოლოგიური, ჰიდროდინამიკური და სხვ. მონაცმების საფუძველზე. ტექტონოფიზიკის კვლევის მეთოდები ემყარება, ერთი მხრით, გეოლოგიურ წარსულში არსებულ ტექტონიკურ დაძაბულობათა ველების აღდგენას სტრუქტურული გეოლოგიური მონაცემების საფუძველზე (სტრუქტურული ანალიზი), მეორე მხრით, ტექტონიკური სტრუქტურების ლაბორატირიულ მოდელირებას ბუნებრივ ქანებზე ან ეკვივალენტურ მასალებზე (სილიკონი, თიხა, ბიტუმი, ვაზელინი, ჟელატინი და სხვ.) ფიზიკური მსგავსების პრინციპის მიხედვით. 

ტექტონოფიზიკის პრობლემებს არკვევს სხვადასხვა აკადემიური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და უნივერისტეტი. გამოდიოდა პერიოდული ჟურნალები, რომელიც ეძღვნებოდა ტექტონოფიზიკის საკითხებს. ნიდერლანდებში გამოდიოდა საერთაშორისო ჟურნალი „ტექტონოფიზიკა" (1964). ტერმინი „ტექტონოფიზიკა" მეცნიერებაში დამკვიდრეს საბჭოთა გეოლოგებმა ვლადიმერ ბელოუსოვმა და მიხეილ გზოვსკიმ 1954 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტექტონოფიზიკა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ტექტონოფიზიკის სექცია – ამერიკის გეოფიზიკური კავშირი დაარქივებული 2012-06-29 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *გამყრელიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 708-709.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გეოლოგია |
| --- |
|  |
| ზოგადი მიმოხილვა | 
გეოლოგიური ნარკვევი · გეოლოგიური სტატიების ინდექსი |  |
|  |
| სტრუქტურული შემადგენლობა | 
გეოქიმია · კრისტალოგრაფია · მინერალოგია · პეტროგრაფია · პეტროლოგია |
|  |
| ისტორიული გეოლოგია | 
სტრატიგრაფია · პალეონტოლოგია · პალეოკლიმატოლოგია |
|  |
| გეოტექტონიკა | 
სტრუქტურული გეოლოგია · გეოდინამიკა · ფილების ტექტონიკა · გეომორფოლოგია |
|  |
| ჰიდროგეოლოგია | 
საინჟინრო გეოლოგია · გლაციოლოგია · ოკეანოლოგია |
|  |
| გეოფიზიკა | 
გეოდეზია · გეომაგნეტიზმი · მათემატიკური გეოფიზიკა · სეისმოლოგია · ტექტონოფიზიკა |

 |
* 

**გორკის სახელობის ტაგანროგის ცენტრალური საბავშვო ბიბლიოთეკა** (რუს. Центральная городская детская библиотека имени Горького) — ქალაქის ცენტრალური საბავშვო ბიბლიოთეკა ტაგანროგში. მდებარეობს ყოფილი კათოლიკური ეკლესიის შენობაში.

შენობის ისტორია
---------------

XIX საუკუნეში ქალაქში თავი მოიყარა სხვადასხვა აღმსარებლობის მოსახლეობამ, საჭიროებამ მოიტანა საკულტო ნაგებობების აშენება. ტაგანროგში მცხოვრებ კათოლიკეებს ადრე არ ჰქონიათ საკუთარი ეკლესია. კათოლიკეებმა ქალაქისთავის ბარონ ბ. კამპენჰაუზენის შუამდგომლობით იმპერატორ ალექსანდრე I-საგან მიიღეს თანხმობა რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის აშენების შესახებ. 

ეკლესიის შენობის პროექტი შეიმუშავა ადგილობრივმა არქიტექტორმა როსინსკიმ. მშენებლობისათვის აგური და კირქვა შეიძინეს კამპენჰაუზენის აგურის ქარხანაში. 1807 წლის მაისში აკურთხეს ეკლესიის ასაშენებელი ადგილი. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო ვაჭარმა ი. ტამბალამ, ხოლო შიდა აღჭურვილობა შეიძინეს ადგილობრივი კათოლიკეების თანხებით. ეკლესია ემსახურებოდა 300-მდე კათოლიკეს, რომლებიც ტაგანროგში ცხოვრობდნენ. 

კათოლიკური ეკლესია დაიხურა 1923 წელს და გადაეცა ადგილობრივ მეწამრეს სახელოსნოდ. ეკლესიის უკანასკნელი კათოლიკე წინამძღვარი იყო იულიუს ნარკევიჩი. საბჭოთა პერიოდში, 1939 წელს ეკლესია გადააკეთეს ბიბლიოთეკად, შემდეგ ამ შენობაში განათავსეს, ჯერ კიდევ 1933 წელს გახსნილი მაქსიმ გორკის სახელობის ცენტრალური საბავშვო ბიბლიოთეკა. მეორე მსოფლიო ომამდე ბიბლიოთეკის დირექტორი იყო თამარა აბრამის ასული კობრინა, მის დროს ცენტრალური ბიბლიოთეკა გახდა ბავშვებთან მუშაობის ცენტრი. 1941 წელს კობრინა ფაშისტებმა დახვრიტეს.

დიდი სამამულო ომის წლებში ბიბლიოთეკა მაინც ფუნქციონირებდა. ტაგანროგის გათავისუფლების შემდეგ მიმდინარეობდა მისი სარემონტო-აღდგენითი სამუშაოები.

2007 წლიდან ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელია ელენა კირსანოვა. ბიბლიოთეკის ფონდი მოიცავს 75 500 ეგზემპლარს. ბიბლიოთეკა ყოველწლიურად ემსახურება 10 000 ბავშვს, მათ მშობლებს და პედაგოგებს. 

ბიბლიოთეკას აქვს 14 ფილიალი ტაგანროგის სხვადასხვა უბანში.

არქიტექტურული დახასიათება
-------------------------

ბიბლიოთეკის შენობას ფასადზე აქვს სამი მაღალის წორკუთხა ფანჯარა, ორფერდა გადახურვა და სამკუთხა ფრონტონი. აგურის შენობა გალესილია მოვარდისფრო საღებავით. შენობაში შესასვლელი მინაშენიდანაა. 

თავის დროზე ეკლესიის ფრონტონზე შესრულებული იყო ბარელიეფი წარწერით „£ r tuis bonis tibi offerrmus".

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. Мари Вальяно и другие (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: МИКМ, 2001. — 544 с. — ISBN 5-86746-039-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог, улица Фрунзе, 58 დაარქივებული 2016-10-19 საიტზე Wayback Machine.
* Центральная городская детская библиотека им. Горького
* ЦГДБ ИМЕНИ М. ГОРЬКОГО

სქოლიო
------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
**ტეხასის რესპუბლიკა (მოძრაობა)** — სეპარატისტული მოძრაობა აშშ-ში, რომელიც ტეხასის შტატის დამოუკიდებლობას მოითხოვს. სეპარატისტების აზრით, სახელმწიფო „ტეხასის რესპუბლიკა" 1845 წელს უკანონოდ იქნა ანექსირებული აშშ-ის მიერ და დღემდე უკანონოდ არის ოკუპირებული. ამერიკის მთავრობა არ ცნობს სეპარატისტულ „სახელმწიფოს".

მოძრაობის მონაწილეებმა საკუთარი მთავრობა, სასამართლო სისტემა და სამართალდამცავი ორგანოები ჩამოაყალიბეს. გარდა ამისა, მათ შეტანილი აქვთ სარჩლები საკმაოდ დიდი თანხების მოთხოვნით ამერიკის — როგორც ტეხასის რესპუბლიკის კეთილდღეობის ჩამშლელის — წინააღმდეგ. 

სეპარატისტებს ამერიკის ხელისუფლებამ დანაშაულებრივი საქმიანობის ორგანიზაციაში დასდო ბრალი. 1997 წელს ქალაქ ფორტ-დევისში პოლიციამ სეპარატისტთა ბაზა ალყაში მოაქცია, რადგან მოძრაობაში შემავალმა ერთ-ერთმა ჯგუფმა რიჩარდ მაქლარენის (რესპუბლიკის ელჩი აშშ-ში) ხელმძღვანელობით მძევლები აიყვანა. მაქლარენი შტურმის შემთხვევაში შეიარაღებული წინააღმდეგობის გაწევით იმუქრებოდა. იმის გამო, რომ აშშ-ს ხელისუფლებას ეშინოდა, რადგან სექტა „დავიდოვის ტოტის" მამულში შტურმით შეჭრისას არაერთი ადამიანი ემსხვერპლა ორმხრივ ცეცხლს, ალყამ ერთ კვირას გასტანა, რის შემდეგაც მაქლარენი და მისი თანამებრძოლნი დააპატიმრეს.

### წყარო

* რესპუბლიკა ბლოკადაშია. გაზეთი კომერსანტი

### სეპარატისტული საიტები

* ტეხასის რესპუბლიკა
* republic-of-texas.net
* texasrepublic.com
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **Status Quo.** |

**სტენლი ბენტონი** (დ. 14 ივლისი, 1979), ცნობილი როგორც **Stat Quo** — ამერიკელი რეპერი, მუსიკალური პროდიუსერი, სიმღერების ავტორი, და მეწარმე. 

სტენლი ბენტონი დაიბადა თომასვილ-ჰაიტსში, ატლანტასთან ახლოს, გრედის მემორიალურ საავადმყოფოში. ადრეულ ასაკში ცხოვრობდა მშობლებთან ერთად. 12 წლის ასაკში დაიწყო ფრისტაილების შესრულება. შემდეგ დედამისმა უყიდა მაგნიტოფონი და ბიჭუნამ საკუთარი რეპის ჩაწერა დაიწყო. 1997 წელს სერიოზულად იყო დაინტერესებული რეპით, მაგრამ ყურადღება გაამახვილა განათლებაზე. ჩააბარა ფლორიდის უნივერსიტეტში, რომელიც 2000 წელს დაამთავრა ეკონომიკისა და საერთაშორისო ბიზნეს სფეროს განხრით. იგი სამართლის დაუფლებაზე ფიქრობდა, სანამ რეპერი Scarface გაამხნევებდა. უკანასკნელის ძალისხმევით ბენტონი რეპით პროფესიონალურად დაკავდა. 2003 წლის თებერვალში გამოსცა პირველი ჩანაწერის *Underground Atlanta Mixtapes*-ის სერიიდან და მიიქცია Aftermath Entertainment-ის Mel-Man-ის ყურადღება. მან რეპერი მიიწვია სტუდიაში Record One, სადაც ბენტონმა Dr. Dre გაიცნო. იმავე საღამოს ჩაიწერა „The Future", რომელიც მოხვდა *Underground Atlanta Mixtapes*-ის მეორე ნაწილში. უკანასკნელი უკვე ემინემის ზედამხედველობით შეიქმნა და ბენტონს მოუპოვა კონტრაქტი Shady Records-თან და Aftermath Entertainment-თან.

50 Cent-ის შემდეგ Stat Quo იყო მეორე და ერთადერთი შემსრულებელი, რომელიც Shady Records-ზეც და Aftermath Entertainment-ზეც კონტრაქტს ფლობდა. იგი Dr. Dre-ს და ემინემის ახალ პროტეჟედ იქცა. სადებიუტო ალბომი *Statlanta* უნდა გამოეცა ამ ლეიბლებზე, მაგრამ, სამივე წარუმატებელი აღმოჩნდა. იგი საბოლოოდ 2010 წლის 13 ივლისს Sha Money XL-ის კუთვნილ Dream Big Ventures-ზე გამოვიდა. Stat Quo-მ განაგრძო კარიერა პროდიუსერის და თანაავტორის სახით, აგრეთვე სხვა ალბომების გამოცემით და საკუთარი ლეიბლით Blood Money Entertainment, რომელიც რეპერ The Game-თან ერთად დააარსა.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Stat Quo-ს დისკოგრაფია.
* 2006: *Eminem Presents: The Re-Up* (Shady Records)
* 2009: *Smokin Mirrors*
* 2009: *Great Depression*
* 2010: *Statlanta*
* 2013: *FUPM Is the Future* (ბობი კრიკუოტერი, როგორც FUPM)
* 2014: *ATLA: All This Life Allows, Vol. 1*

სქოლიო
------

1. ↑  Shaheem Reid (12 January 2004). "Mixtape Mondays: Stat Quo." *MTV*. Accessed 5 February 2008.
2. ↑  Admin for Aftermath Blog (26 October 2008)."." *Aftermath Entertainment*. Accessed February 2011.
3. ↑  Admin for Modern Beats (6 May 2010)."." Accessed February 2011.
**მაჩაბელა** (გ. 11 სექტემბერი, 1795) — ქართული კულტურის მოღვაწე XVIII საუკუნის II ნახევარში. მაჩაბელას ნამდვილი სახელი გვარი ცნობილი არაა (მაჩაბელა ანუ აჩაბეთელი ზედწოდებაა). თეიმურაზ ბატონიშვილის ცნობით, მაჩაბელა „იყო ერთი წარჩინებული მესაკრავეთა და მსახიობთაგან მეფისათა, მუსიყი და კომედიანტი და ესე იყო უფროსი მსახიობთა და ცნობილი იყო სამეფოსა სახლსა შინა. ესე იყო გვარეულებითა და სარწმუნოებითა ქართველი, რომელსაცა სახელსა სდებენ მაჩაბელად".

დაბალი ფენებიდან გამოსული მაჩაბელა თავისი შესანიშნავი ოსტატობით სამეფო კარზე ცნობილი პიროვნება გახდა და მას თბილისის თეატრის "მსახიობთა უფროსობა" (დასის ხელმძღვანელობა) მიანდვეს. 1795 წლის 11 სექტემბერს, როდესაც კრწანისის ბრძოლის დროს ქართველთა ლაშქარი დამარცხების საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, თბილისის მცხოვრებლებმა შეიარაღებული რაზმი შექმნეს, სათავეში მაჩაბელა ჩაუყენეს და ბრძოლის ველზე გაგზავნეს. მაჩაბელა დაიარაზე სალხინო ჰანგის — „შადიანის" დაკვრით გაუძღვა წინ თბილისელთა, ქიზიყელთა და არაგველთა (300 არაგველი) რაზმს და გმირულად დაიღუპა.

ხშირად, შეცდომით, მაჩაბელას მაგივრად, მოიხსენიებენ კრწანისის ბრძოლაში გმირულად მებრძოლ თავად დავით მაჩაბელს, რაც სწორი არ არის და როგორც წყაროებიდან ჩანს, მაჩაბელა ზედმეტსახელია თბილისის თეატრალური დასის უფროსისა, ის ქართველია, მისი გვარი უცნობია და გმირულად, სიმღერით შეხვდა სიკვდილს თავის დასთან ერთად მტრისაგან თბილისის დაცვისას.

ლიტერატურა
----------

* *თეიმურაზ ბაგრატიონი*, დავით ბაგრატიონის ისტორია, ტექსტი გამოსაცემად მოამზადა თ.ენუქიძემ,თბ. 1972.

* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 508.
* *თეიმურაზ პეტრიაშვილი*, კრწანისის ბრძოლა, გამომცემლობა ინტელექტი, თბ. 2016.
ფოტო ლაივიდან
**Quemmekh** (**ქვემეხი)** — ქართული პანკროკ/მეტალ ბენდი, რომელიც შეიქმნა 2015 წელს თბილისში. ბენდის ამჟამინდელი წევრები არიან სანდრო ქერაული (ვოკალი, გიტარა), დაჩი დოდაშვილი (ბას-გიტარა). 

სიმღერების ავტორები სხვადასხვა დროს იყვნენ ნიკა მოსიაშვილი, სანდრო დიასამიძე, გიორგი მიგრიაული. 

კოლექტივი ბენდის ძირითად წევრებთან ერთად უბრალოდ სხვადასხვა სფეროდან საქართველოში მოღვაწე არტისტებს აერთიანებს. 

ჯგუფმა პირველი ალბომი „ახალი მეფე" 2017 წელს გამოსცა, რომელიც 8 სინგლისგან შედგება, როგორც თავად ბენდი აღწერს ეს ალბომი არის „ჩამოუყალიბებელი, ანარქო-ინდუსტრიული, დაშლილი და მორალურად დაქუცმაცებული, 2017 წლის, დაბალი თვითშეფასების, თბილისის ჟღერადობა მომავლის მაძიებელი ძაღლების, მგლების და ტურებისთვის." ბენდის მეორე ალბომი 2018 წელს დაწერილი „Gravatas"-ია რომელიც მეტად მძიმე ჟღერადობით გამოირჩევა, ალბომის გარეკანზე მუსიკოსი გოგი ჩაჩანიძე იგივე Kulibaba-ა გამოსახული. 2019 წელს ბენდმა გამოუშვა „ანუბისის ტეტროლოგია", რომელზეც მხოლოდ ჯგუფის ორმა წევრმა, სანდრო ქერაულმა და ნიკო მოსიაშვილმა იმუშავეს. 2020 წელს კი ახალი ალბომი „ისევ შენ ხარ"გამოუშვა, 2021 ალბომი ამერიკული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ალბომი გრავატას 2018 წელს შექმნილ ქართულ ალბომებს შორის მეოთხე ადგილზეა.
* ჟურნალი „კვირისპალიტრის" სტატია ქვემეხზე

სქოლიო
------

1. 1 2  ხარატიშვილი, პაატა (3 იანვარი, 2020). „მოუსმინეთ: ჯგუფი „ქვემეხი" ახალ ალბომს „ისევ შენ ხარ" ავრცელებს". *popmusic.ge*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-21. ციტირების თარიღი: 16 იანვარი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑
"*არ ვარ კაცი და ძმა?*", 1787 წელს ბრიტანეთის მონობის საწინააღმდეგო კამპანიისთვის ჯოზაია უეჯვუდის მიერ დამზადებული მედალიონი
**აბოლიციონიზმი** (ინგლ. abolitionism < ლათ. abolitio — „გაუქმება") — შავკანიანების მონობის წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა XVIII-XIX საუკუნეების აშშ-ში. ის ჩაისახა XVIII საუკუნის 70-იან წლებში. მის განვითარებას ძლიერი ბიძგი მისცა შავკანიანი მონების აჯანყებებმა (1800 წლის გაბრიელის აჯანყებამ და 1832 წლის *ნატ ნერის* აჯანყება). მოძრაობას ფართო ეროვნული ხასიათი მიეცა 1833 წლის შემდეგ, როდესაც ამერიკაში დაარსდა მონობის წინააღმდეგ მებრძოლი საზოგადოება. აბოლიციონიზმი აერთიანებდა მოწინავე ინტელიგენციას, ფერმერთა და მუშათა ფართო წრეებს, თავისუფლებისთვის მებრძოლ შავკანიანთა ორგანიზაციებს და ბურჟუაზიის იმ ნაწილს, რომელიც მიიჩნევდა, რომ მონობა აფერხებდა კაპიტალიზმის განვითარებას. აბოლიციონიზმის მემარჯვენე ფრთის წარმომადგენლები უილიამ ლოიდ გარისონის მთაურობით ბრძოლის მხოლოდ მორალურ საშუალებებს ცნობდნენ, ხოლო მემარცხენე, რევოლუციურ-დემოკრატიული ფრთის წარმომადგენლებს ფრედერიკ დუგლასის მეთაურობით აუცილებლად მიაჩნდათ შეიარაღებული ბრძოლა. აბოლიციონიზმის განვითარებაზე დიდი გავლენა იქონია აჯანყებამ ჯონ ბრაუნის ხელმძღვანელობით (1859). სამოქალაქო ომის პერიოდში აბოლიციონისტები გამოვიდნენ მონათმფლობელობის წინააღმდეგ ბრძოლის რევოლუციური მეთოდების მომხრეებად და „ამერიკელ იაკობინელთა" სახელი დაიმსახურეს. სამოქალაქო ომმაც ვერ გაათავისუფლა შავკანიანები. აბოლიციონისტებს ბრძოლა ომის შემდეგაც არ შეუწყვეტიათ. ომის შემდეგ მათ შავკანიანთა თანასწორუფლებიანობის მიღწევა დაისახეს მიზნად. აბოლიციონიზმა დიდი გავლენა მოახდინა აბრაამ ლინკოლნის პოლიტიკაზე. აშშ-ის პროგრესიული ძალები დღესაც იყენებენ აბოლიციონიზმის რევოლუციურ-დემოკრატიულ ტრადიციებს რასობრივი დისკრიმინაციის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 30.
**მაჰარამ სეიდოვი** (აზერ. Məhərrəm Seyidov; დ. 7 სექტემბერი, 1952, ალიშარი, შარური, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 19 იანვარი, 1990, ქარქი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურე, დაიღუპა ყარაბაღის ომში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1952 წლის 7 სექტემბერს, შარურის რაიონის სოფელ ალიშარში. იქვე, 1969 წელს დაამთავრა ნ. ნარიმანოვის სახელობის საშუალო სკოლა. მოგვინაებით, დაამთავრა ბაქოს სპეციალიზებული მილიციის სკოლა. მილიციის კაპიტნი სეიდოვი მუშაობდა მთავარ ინსპექტორად, შარურის რაიონში.

### ომში მონაწილეობა

1990 წელს, როგორც სხვა რაიონებს, სადარაქის რაიონსაც თავს დაესხნენ სომხეთის შეიარაღებული ძალები. 1990 წლის 18 იანვარს, სომხურმა ძალებმა შეუტიეს სოფელ ქარქს. დაწვეს სახლები და დაიწყეს უდანაშაულო მოსახლეობაზე ძალადობა. შარურის რაიონის შინაგან საქმეთა განყოფილებაში აღნიშნული ინფორმაციის მიღებისთანავე, პოლიციის თანამშრომლები მივიდნენ შემთხვევის ადგილზე. სისხლიანი ბრძოლის დროს, ორივე მხრიდან ბევრი დაღუპული და დაჭრილი იყო. 19 იანვარს, პოლიციის ერთ-ერთი კაპიტანი აზერი ალყაში აღმოჩნდა. მისი გადარჩენა თავისთავზე მაჰარამმა აიღო, ბრძოლით მივიდა პოლიციის კაპიტანთან, მაგრამ თვითონაც ალყაში მოექცა. კაპიტნის გადარჩენა მოხერხდა, თუმცა თვითონ მაჰარამი დაიღუპა.

ოჯახი
-----

იყო დაოჯახებული, ჰყავს ოთხი შვილი.

ჯილდოები
--------

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1992 წლის 6 ივნისის, № 831 ბრძანებით, მაჰარამ სეიდოვს დაღუპვის შემდეგ მიენიჭა „აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის" წოდება. დასაფლავებულია შარურის რაიონის მოწამეთა ხეივანში.

ქალაქ შარურში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა, სადაც დადგმულია ბრინჯაოს ბიუსტი. იქვე მდებარე №2 საშუალო სკოლას მარაჰამ სეიდოვის სახელი მიენიჭა.

სქოლიო
------

1. 1 2  National Heroes. ციტირების თარიღი: 16 January 2019
2. ↑  Milli Qehreman Meherrem Seyidov[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  "Naxçıvan Ensiklopediyası" - 2 cilddə, II cild, Naxçıvan, 2005, səh 249. დაარქივებული 2016-07-01 საიტზე Wayback Machine.  ISBN 5-8066-1468-9
**მონტმორილონიტი** — თიხოვანი მინერალი, რომელიც ეკუთვნის შრეებრივი მინერალების ქვეკლასს. აქვს ძლიერ გაჯირჯვების უნარი და მკვეთრად გამოხატული სორბციული თვისებები. გამოირჩევა ფენების დასტის სიმეტრიული აგებულებით მსგავსად პიროფილიტისა. წარმოქმნის მჭიდრო თიხოვან მასებს. მონოკლინური სისტემის კრისტალები მოჩანს მხოლოდ ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ, გვხვდება იშვიათად. ფერი თეთრიდან ვარდისფრამდეა ნაცრისფერ-ლურჯი ელფერით, წაბლისფერი, წითელი, მომწვანო (მინარევების შესაბამისად).

სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 1-1,5. სიმკვრივე 1,8 კგ/მ³. მონტმორილონიტი ტუტე გარემოს პირობებში ალუმინსილიკატების გამოფიტვის ტიპური პროდუქტია. ბენტონიტის მთავარი შემადგენელი კომპონენტი; შედის აგრეთვე ნიადაგის, თიხნარი კაჭარის და სხვა დანალექი ქანების შემადგენლობაში. მონტმორილონიტის მსგავსი ქანები ნაპოვნია პლანეტა მარსზე. სახელწოდება „მონტმორილონიტი" წარმოსდგება საფრანგეთის არონდისმან — მონმორიიონის სახელიდან. მონტმორილონიტი სასარგებლო წიაღისეულია. გვხვდება საქართველოშიც. აღსანიშნავია, რომ მონტმორილონიტი თიხოვანი მინერალის — გუმბრინის მთავარი ქანმაშენი მინერალია.

სქოლიო
------

1. ↑  მონტმორილონიტი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
2. ↑  Nasa's Opportunity rover finds Martian water appropriate for the origin of life
3. ↑  მონტმორილონიტი — ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ
**მაჰდისტების აჯანყება** — 1881-1898 წწ. ინგლისელ კოლონიზართა, ოსმალეთ-ეგვიპტის ხელისუფალთა და ადგილობრივ ფეოდალთა წინააღმდეგ აჯანყება სუდანში. აჯანყებას სათავეში ჩაუდგა მაჰდი სუდანელი.

კონფლიქტის მიმდინარეობა
-----------------------

მუჰამად აჰმადი
მეამბოხეებმა 1883 წლის თებერვალში დაიკავეს კორდოფანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი – ელ-ობეიდი. იმავე წლის ნოემბერში გაანადგურეს ინგლისელი გენერლის ჰიქსის 10-ათასიანი არმია. 1885 წლის იანვარში აიღეს ქვეყნის ადმინისტრაციული ცენტრი – ხარტუმი. აჯანყების პროცესში შეიქმნა დამოუკიდებელი ფეოდალურ-თეოკრატიულ სახელმწიფო, რომელსაც მაჰდის გარდაცვალების შემდეგ, 1885 წლიდან სათავეში ჩაუდგა მაჰდის მემკვიდრე ხალიფა აბდ ალ-რაჰმან ალ-მაჰდი. მისი უახლოესი თანაშემწე იყო 4 ხალიფა, რომლებსაც ემორჩილებოდნენ პროვინციათა გამგებლები (ამირები). სახელმწიფოს შემოსავლის ძირითადი წყარო იყო მოსახლეობის მრავალი მძიმე გამოსაღებ-გადასახადი, სახელმწიფო მონოპოლიების (მონების გაყიდვა, სპილოს ძვლის ექსპორტი და ა.შ.) მოგება და სამხედრო ნადავლი. ხალიფა და სხვა თავკაცები შემოსავალს იღებდნენ ხაზინისგან, აგრეთვე თავიანთი მიწებიდანაც. ვითარდებოდა ვაჭრობა, ხელოსნობა, სკოლების და საგზაო მშენებლობა. მიწამოქმედთა და მეჯოგეთა ექსპლუატაციამ, სოციალურ წინააღმდეგობათა გამწვავებამ, ტომთა შორის შუღლმა დაასუსტა მაჰდისტების სახელმწიფო. 1896 წელს ინგლისელმა კოლონიზატორებმა მტაცებლური ომი წამოიწყეს მაჰდისტების სახელმწიფოს წინააღმდეგ, რაც 1898 წელს სუდანზე მათი კოლონისტური ბატონობის აღდგენით დამთავრდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სუდანის ისტორია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 524.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაჰდისტების აჯანყება***

* The British expedition to rescue Emin Pasha

სქოლიო
------

1. ↑  მხოლოდ 1885 წლიდან 1889 წლამდე
**მონღოლეთის ალთაის პეტროგლიფები** (მონღ. Монгол Алтайн нурууны хадны зургийн цогцолбор) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ჩრდილოეთ მონღოლეთში, მდინარე ჩულუტის ხეობაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მეტრზე და გადაჭიმულია 40 კილომეტრზე. 

პეტროგლიფები აღმოაჩინეს 1963 წელს. ისინი ძირითადად მდებარეობენ ბიჩიგტ-ხადისა და ხოიდ-ცენხერის მღვიმეებში

აქ აღმოჩენილ მრავალრიცხოვან კლდის მხატვრობას შორის სამი ძეგლი მიუთითებს მონღოლეთში კულტურის განვითარებაზე. მათ შორის ყველაზე ადრეული მიეკუთვნება ძვ. წ. 11 000-6 000 წლებს. ყველაზე გვიანდელი მხატვრობა კი შესრულებულია იმ პერიოდში, როდესაც მიმდებარე ტერიტორიამ მიიღო თანამედროვე სახე.

2011 წლის 28 ივნიის პეტროგლიფები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

სქოლიო
------

1. ↑  Four new sites inscribed on UNESCO's World Heritage List

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მონღოლეთში მონღოლეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* ბურხან-ხალდუნი
* მონღოლეთის ალთაის პეტროგლიფები
* ორხონის ხეობა
* უბსუ-ნური
* დაურიის ლანდშაფტი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბლაცია**. |

**აბლაცია** (ლათ. ablatio — ართმევა) — ნივთიერების მასის ართმევა მყარი სხეულის ზედაპირიდან გარსშემომდინარე ცხელი აირის ნაკადით სხეულის ეროზიის, ლღობის ან სუბლიმაციის შედეგად. აბლაცია შეიჩნევა, მაგ. მეტეორების ან ხელოვნური კოსმოსური სხეულების დიდი სიჩქარით მოძრაობისას ატმოსფეროში. იყენებენ რაკეტულ ძრავას, კოსმოსური საფრენი აპარატისა და ჰიპერბგერითი თვითმფრინავის აირის ნაკადით გახურებულ ნაწილთა თბოცვლისათვის (გასაცივებლად), რაც ხორციელდება კონსტრუქციული მასალის ან გასახურებელ ზედაპირზე დატანილი სპეციალური ნივთიერების შრის ლღობის ან სუბლიმაციის მეშვეობით. ნაკადის მიმართულებით მოძრავი სუბლიმაციის პროდუქტები წარმოქმნის აირის ფარდას, რომელიც იცავს კონსტრუქციის კედლებს ატმოსფეროსთან ან წვის პროდუქტებთან უშიუალო კონტაქტისაგან. აბლაციურ მასალად იყენებენ პლასტმასებს, კერამიკულ მასალებსა და მათ კომბინაციას (არმირებული პლასტმასები და კერამიკა, გაჟღენთილი მასალები და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 30.
ლაზერული შოუ Qlimax-ის დროს
**Qlimax** — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელიც ტარდება ჰოლანდიური გამრთობი ორგანიზაციის Q-Dance-ს მიერ. Qlimax hardstyle-თვის უმთავრეს კალენდარულ დღედ ითვლება, მასში წარმოჩენილია მთავარი Q-Dance–ი და აღჭურვლია ყველაზე ძლიერი დანადგარებით ნებესმიერი ღონისძიებისთვის.

ისტორია
-------

დასაწყისისთვის Qlimax წელიწადში რამდენიმეჯერ იმართებოდა, მაგრამ 2004 წლიდან შეიცვალა მისი გრაფიკი და ამ წლიდან უკვე იმართება ყოველ წლიურად, ერთხელ წელიწადში, ნოემბრის მე–3 ან მე–4 კვირას. თავიდან Qlimax იმართებოდა Beursgebouw (ეინდჰოვენი), შემდეგ სხვა და სხვა რამდენიმე ადგილას, ასეთი როგორიც არის მაგალითად სილვერდრომი (Zoetermeer) და ჰაინეკენ მიუზიქლ ჰოლი (ამსტერდამი), მაგრამ საბოლოოდ Qlimax ჰელრედომში (არნემი) დაბინავდა.

მომღერლები
----------

მრავალი მომღერლის ოცნებაა მონაწილეობა მიიღოს Qlimax-ში, რადგან Qlimax წარმოაჩენს ყველაზე წარმატებულ ხელოვნებს მათთვის საყვარელ მიმდინარეობაში (უმეტესად Hardstyle).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Qlimax***

* Q-dance-ის საიტი
* რეპორტაჟი - Qlimax 2009
* Qlimax 2014 დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
**აბისის ციხე** – ისტორიული ციხესიმაგრე შიდა ქართლის მხარეში ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბისის გარეუბანში, მდინარე დასავლეთის ფრონის მარჯვენა და ტკოცურასხევის მარცხენა ნაპირზე. ციხე-დარბაზი აგებულია XVIII საუკუნის 50-60-იან წლებში.

ძეგლის აღწერა
-------------

ციხე-დარბაზი სამი ნაწილისაგან შედგება. ცენტრი უკავია კოშკურ ნაგებობას, რომელსაც საცხოვრებელი დანიშნულებაც ჰქონია და საბრძოლოც. ეტყობა, აგებისთანავე ცხადი გამხდარა, რომ საჭირო იყო კიდევ დამატებითი ნაგებობანი. ამიტომაც დაუმატებიათ მოზრდილი ნაგებობა, სამხრეთის მხარეს კი ეკლესია აუშენებიათ.

ცენტრალური კოშკური შენობა არა ნაკლებ სამი სართულისა ყოფილა. გეგმით იგი კვადრატს უახლოვდება. კუთხეებში მცირე ზომის ცილინდრული კოშკებია, რომელთაც მხოლოდ დაცვისათვის იყენებდნენ. პირველი სართული დამხმარე იქნებოდა. მეორე სართულს ყველა ელემენტი აქვს საცხოვრებლად და თავდასაცავად.

ცნობილი არაა, როდის გამოვიდა მწყობრიდან ეს სიმაგრე. სავარაუდოდ იგი თავისი ფუნქციის დაკარგვის შემდეგ, XIX საუკუნეში უნდა იყოს დაზიანებული.

ციხე-დარბაზის კომპლექს და სოფ. აბისის ნასოფლარს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 353.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქარელის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
აბისის ციხე · არადეთის ციხე · ატოცის ციხე · მძოვრეთის ციხე · სამწევრისის ციხე · სხლების ციხე · ძამის ციხე |

 |