recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ალ-ბალაზური**, სრული სახელი *აჰმად იბნ იაჰია იბნ ჯაბირ ალ-ბალაზური* (დ. დაახლოებით 820 — გ. 892) — არაბი ისტორიკოსი; ავტორი თხზულებებისა „ანსაბ ალ-აშრაფი" („წარჩინებულთა გენეალოგია") და „ფუთუჰ ალ-ბელდანი" („ქვეყნის დაპყრობა"). 

პირველი წიგნი შეიცავს ჩრდილოეთ არაბული ტომებისა და კურაიშების წრიდან გამოსულ პირთა ბიოგრაფიებს, იგი მნიშვნელოვანი წყაროა ომაიანთა სახალიფოსა და ხარიჯიტების მოძრაობის ისტორიისათვის. „ფუთუჰ ალბუდანი" ძირითადად არაბთა დაპყრობითი ომების ისტორიას აღწერს მაჰმადის დროიდან ავტორის გარდაცვალებამდე. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება მას კავკასიის ისტორიისათვის. წიგნში საგანგებო თავები აქვთ დათმობილი აზერბაიჯანის და არმენიის (არაბთა მიერ ამიერკავკასიაში შექმნილი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელშიც შედიოდა სომხეთი, ალბანეთი და საქართველო) დაპყრობას. მოთხრობილია არმენიისა და მისი მმართველი ვალიების, თბილისისა და საქართველოს სხვა მხარეების დაპყრობისა და „დაცვის სიგელების" გაცემის შესახებ. 

ბალაზური დაწვრილებით აღწერს ჰაბიბ იბნ მასლამას ლაშქრობას საქართველოში. ქართველებს უცდიათ წინააღმდეგობის გაწევა არაბებისათვის. თბილისის დამორჩილებამდე, ქალაქის მისადგომებთან ისინი ორჯერ შეტაკებიან მტერს. პირველად გაუმარჯვნიათ, მაგრამ მერე დამარცხებულან და არაბებთან მოლაპარაკება უმჯობინებიათ. ჰაბიბთან მისულა ჯურზანის (ქართლის) მოსახლეობისა და პატრიკიოსის მოციქული, მორჩილება გამოუცხადებია, ძღვენი მიურთმევია და ზავისა და შეუვალობის წიგნი უთხოვია. 

საინტერესოა ბალაზურის თხზულების ის ნაწილიც, სადაც საქართველოს დანარჩენი პუნქტების დაპყრობაზეა საუბარი. ესენია: ხუნანი, სამცხე, გარდაბანი, შავშეთი, ბაზალეთი, კლარჯეთი, თრიალეთი, კახეთი, კუხეთი, არტანი, დარიალანი და სხვ. ბალაზურმა შემოგვინახა ჰაბიბ იბნ მასლამას „დაცვის სიგელის" ერთ-ერთი უძველესი ვარიანტი და ჯარაჰ იბნ აბდ ალ-ლაჰის სიგელის ერთადერთი ჩვენთვის ცნობილია ნუსხა. საინტერესოა ცნობები თბილისის ამირების, მათი დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისა და საქართველოში ბუღა თურქის ლაშქრობის შესახებ. 

საქართველოს ისტორიისათვის საინტერესოა აგრეთვე ბალაზურის ცნობები არაბულ შრიფტზე, კანცელარიებში არაბული ენის შემოღებაზე, არაბულ გადასახადებზე, მონეტებსა და სამონეტო საქმეზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 163.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბალაზური — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119312360 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
**კუჭატანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭატანში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთი კედელი, აყრილია სახურავის საფარი, ჩამოშლილია ლავგარდანი. 

შესასვლელი სამხრეთითაა. კედელი საკმაოდ ვიწროა. გარედან იგი თაღოვანია, შიგნიდან კი თარაზულადაა გადახურული. შესასვლელის გვერდებზე თითო სათოფურია, რომლებიც კარის ღერძისკენ არიან მიმართული.

ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ოდნავ ნალისებრი აფსიდით. კონქის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. თითო თაღოვანი სარკმელი ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. აფსიდის შუაში დგას ქვის ტრაპეზი. ეკლესიის დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. კამარა ორ, ნახევარწრიული ფორმის საბჯენ თაღს ეყრდნობა. მათგან ერთი, დარბაზის შუაშია, ეყრდნობა კრონშტაინებს, მეორე - დასავლეთი კუთხის პილასტრებს.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 404.
**ბანთარეულის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩინთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 250 მეტრზე, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას. დაზიანდა გაზსადენის მშენებლობისას. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ძეგლი 1985-86 წლებში გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). ნამოსახლარზე გამოვლინდა სამი სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთი და ორი საწნახელი. ნაგებობათა შემორჩენილი კედლები ნაშენია მოზრდილი ბრტყელი ქვითა და დუღაბით. ერთ-ერთი ნაგებობის იატაკზე მოფენილია ქვის ფილები. საწნახლები ნამოსახლარის სამხრეთ ნაწილშია, ნაგებია ნატეხი ქვის ორპირა წყობითა და დუღაბით. ორივე საწნახლის ფსკერზე (თავსა და ბოლოში) ლასტის დასაგებად ჩამაგრებულია თითო ბრტყელი ქვა. ერთ-ერთი საწნახლის ფსკერი დაღარულია თევზისფხურად და შიგნით შელესილია. აქვს ტკბილის გასასვლელი ხვრელი. ერთ საწნახელს აქვს თაღარი. გამოვლინდა მოუჭიქავი და მოჭიქული თიხის სასმისების, ქოთნების, ჩაფების, ჯამების, დერგების ნატეხები. ნამოსახლარიდან აღმოსავლეთით, 250 მეტრზე, გადათხრილია ერთი სწოკუთხა სათავსი, რომლის ერთ-ერთ კედელთან მოწყობილია ნატეხი ქვით ნაგები საწნახელი. საწნახელს აქვს ტკბილის გასასვლელი ხვრელი, რომელიც ჩადის თაღარში. იქვე, სათავსის დასავლეთ კედელთან, შემორჩენილია მეორე საწნახლის ფსკერი. სათავსთან ახლოს, სამხრეთით, სწორკუთხა კოშკის ნანგრევებია.

ლიტერატურა
----------

* *ლომიძე ც. წიკლაური ივ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 339.
**კოხტა ჭოვილო**, **სირბატონა**, **წინწკლებიანი მენაპირე** (ლათ. Tringa erythropus) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 29–33 სმ, მასა 110–200 გ, ფრთის შლილი 48–52 სმ. შემოდგომით და ზამთარში კოხტა ჭოვილო რუხი ფერისაა მოთეთრო ქვედა მხარეთი, ფეხები წითელია; საქორწინო შეფერილობა თითქმის მთლიანად შავია, თეთრი „სოლით" ზურგზე და ამავე ფერის ფრთის შიდა მხარეებით, ფეხები ამ დროს მუქია. ნისკარტი მუქია, ქვედა ნისკარტი ფუძეში წითელია. ბინადრობს ევრაზიის (სკანდინავიიდან ჩუკოტკამდე) ჩრდილოეთი ტაიგის სამხრეთ ტუნდრაში, ტყეტუნდრაში, ტუნდრისმაგვარ ჭაობებში. იზამთრებს სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში, აგრეთვე დასავლეთი ევროპის სანაპიროებზე. მობუდარი დასახლებები არ აქვთ. დედალი დებს 4 კვერცხს; თავიდან მშობლები მორიგეობით კრუხავენ, ბოლოს — მხოლოდ მამალი. მცირერიცხოვანი, სპორადულად გავრცელებული სახეობაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოხტა ჭოვილო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 95, 177, 198.
2. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 95, 177, 149.
3. ↑  *გავაშელიშვილი ლ.*, *ჯავახიშვილი ზ.*, *დარჩიაშვილი გ.*, კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 146, თბ. 2006, ISBN 99940-857-7-8
**კოჯორ-ტაბახმელის ბრძოლები** — 1921 წლის ბრძოლები რუსეთ-საქართველოს ომში (19-24 თებერვალი) ქართული სამხედრო სკოლის იუნიკრებსა და რუსეთის მე-11 არმიის ნაწილებს შორის, თბილისის ფრონტის კოჯორ-ტაბახმელის მონაკვეთზე. თბილისის დაცვის ნაწილი ომის პირველ ეტაპზე (11-16 თებერვალი, 1921) მოულოდნელი თავდასხმით ბოლშევიკური რუსები ჯარებმა თავიდან დიდი უპირატესობა მოიპოვეს. 18 თებერვალს თბილისთან ბრძოლები სოღანლუღის ფრონტის მონაკვეთზე (უფროსი გენერალი გ. მაზნიაშვილი) ქართველებმა პირველ სერიოზულ წარმატებას მიაღწიეს. მარცხის მიუხედავად რუსებმა დაუყოვნებლივ შეცვალეს შეტევის მიმართულება და საარტილერიო მომზადების შემდეგ ტაბახმელაზე (სექტორის უფროსი გენერალი ანდრონიკაშვილი) მიიტანეს იერიში. ბოლშევიკებმა სამხედრო სკოლის (160 იუნკერი და 350 ნაცვალი, 4 ზარბაზანი და 6 ტყვიამფქვრევი; უფროსი პოლკოვნიკი ა. ჩხეიძე) წინააღმდეგობა ვერ გატეხეს, მაგრამ რადგან რიცხობრივ უპირატესობას ფლობდნენ, ფრონტის ხაზი გააგრძელეს და იუნიკერთა პოზიციებს ფლანგებიდან მოუარეს ბოლშევიკები თითქმის დაუცველ კოჯორში შეიჭრენ და ზურგიდან დაემუქრენ იუნიკერთა პოზიციებს. კრიტიკულ მომენტში პოლკოვნიკი ა. ჩხეიძის ინიციატივით იუნიკერებმა ძალები გადააჯგუფეს. მაიორ ბახუტაშვილის ბატარეამ პირდაპირი დამიზნებით ცეცხლი გაუხსნა ბოლშევიკთა მებრძოლებს. იუნიკერების ერთმა გუნდმა კაპიტან თოიძის მეთაურობით (სულ 23 კაცი ) კონტრშეტევით შეაჩერა მოწინააღმდეგე (დაიღუპა კაპიტანი თოიძე, დაიღუპა და დაიჭრა 8 იუნკერი). ამან მთავარსარდალს საპასუხო ზომების მიღების დრო მისცა. 

20 თებერვალი არმიისა და გვარდიის ნაწილებში საერთო შეტევით ქართველებმა კოჯორი დაიბრუნეს და ფრონტის ხაზის მთლიანობა აგადგინეს. რუსებმა დაკარგეს 4 ქვემეხი 15-მდე ტყვიამფქვრევი, ჯავშანმობილი და ასამდე ტყვე. 20-23 თებერვლის განმავლობაში სამხედრო სკოლის მებრძოლები ურყევად იდგნენ თავის პოზიციებზე, განსაკუთრებით მძიმე მომეტებში რეზერვში მყოფი იუნიკერების კონტრიერიში მუდამ საკმარისი იყო მდგომარეობის აღსადგენად. 24 თებერვალი დამხმარე ნაწილებით გაძლიერებული XI არმიის ფრონტის ყველა უბანზე გადამწყვეტ შეტევაზე გადავდიდ. ბაქოდან გადმოსროლილი წითელი კურსანტების აღმოსავლეთის ბრიგადა უკვე შეთხელებულ იუნიკერებს (მათ რიგში მხოლოდ 85-90 ბრძოლისუნარიანი კაცი იყო დარჩენილი) ტაბახმელაში დაუპირისპირდა. ბოლშევიკებმა ფრონტის ხაზი გარღვიეს და ლეიტენანტ გ. ალექსი-მესხილშვილის ბატარეას შეუტიეს. გ. ალექს-მესხიშვილის ბატარეის ჯარისკაცები უთანასწორო ხელჩართული ბრძოლაში ჩაებნენ. რუსების შეტევა შეჩერდა. იუნიკერებმა ზურგიდან დაარტყეს მტერს და უკუაქციეს. მტრის ტყვიამფრქვევის ხელში ჩაგდებისას გმირულად დაეცა იუნკერი შალვა ერისთავი. დღის ბოლომდე სამხედრო სკოლამ რუსების ყველა იერიში მოიგერია და მხოლოდ უკან დახევის საერთო ბრძანების შემდეგ დატოვა პოზიციები. კოჯორ-ტაბახმელას ბრძოლებში სამხედრო სკოლამ 2 ოფიცერი და 10 იუნკერი დაკარგა. დაჭრილი აღმოჩნდა 7 ოფიცერი და 43 იუნკერი. ნაცვალთა ათასეულის დაჭრილ დახოცილთა რაოდენობამ დაახლოებით 40 პროცენტს მიაღწია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუნკრების სისხლიანი დილა
* შეტევა თბილისზე - როგორ ითხოვდა საქართველო დახმარებას
**ბელაქნისწყალი**, **ბელაქანჩაი** (აზერ. Balakənçay) — მდინარე საქართველოსა და აზერბაიჯანის საზღვარზე. ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთი კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2500 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 320 კმ². წარმოიქმნება მდინარეების საათიორისა და რეხუსაათიორის შეერთების შედეგად. უმთავრესად მიედინება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ და ქალაქ ბელაქანთან იყოფა ორ ძირითად ტოტად, რომელთაგან ერთი — პატარა ბელაქნისწყალი მიედინება სოფელ ქორთალის აღმოსავლეთით და ზღვის დონიდან დაახლოებით 200 მ სიმაღლეზე ერთვის მდინარე კატეხისწყალს მარჯვენა მხრიდან, ხოლო მეორე — ბელაქნისწყალი 185 მ სიმაღლეზე მარცხენა მხრიდან ერთვის მდინარე ალაზანს. ბელაქნისწყლის აუზი გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. მისი საშუალო სიგანეა 8,2 კმ, ხოლო საშუალო სიმაღლე 958 მ. ბელაქნისწყლის კალაპოტი ალაზანთან არხის მეშვეობითაა დაკავშირებული.

ქვემო დინებაში გაშლილია ალაზნის ვაკეზე. ორივე მხრიდან ერთვის მრავალი მდინარე, რომელთა შორის გამოიყოფა: სოლბანჩაი, ყარაბორი, ჯილთიქჩაი და სხვა. როგორ წესი, მაქსიმალური დონეები მაისშია, იშვიათ შემთხვევაში ივნისში. დაბალი დონეები ზამთრის თვეებშია, კერძოდ იანვარ-თებერვალში. ივნისიდან იცის ზაფხულის წყალმცირობა. ღვარცოფი მდინარის აუზში ყველაზე სახიფათო ჰიდროლოგიურ და ბუნებრივ მოვლენად მიიჩნევა. მდინარის აუზში კატასტროფული სელური მოვლენები დაფიქსირდა: 1862, 1877, 1889, 1914, 1924, 1927, 1931 და 1932 წლებში.

ყინულოვანი მოვლენები არამდგრადი ხასიათისააა და გვხვდება ეპიზოდურად. განვითარებულია ყინულნაპირისი. ყინულსვლა არ იცის და როგორ წესი ყინული ადგილზევე დნება. ბელაქნისწყლის წყალი ქიმიური შედგენილობით ჰიდროკარბონატულია, მთელ სიგრძეზე სასმელად ვარგისია, მხოლოდ წყალმოვარდნისას საჭიროებს ფილტრაციას. გამოიყენება სარწყავად. საშუალო წლიური ხარჯი 3.51 მ³/წმ.

მდინარის ნაპირებზეა ქალაქი ბელაქანი, სოფელი ერისიმედი და სხვა. ბელაქნისწყლისა და ალაზნის შეერთების ადგილზე მდებარეობდა ქალაქი ბოეთანი; თავის დროზე ბელაქნისწყალს მოიცავდა საქართველოს ისტორიული მხარე ელისენი. მდინარის ხეობაში შემორჩენილია ნაწილობრივ დანგრეული თამარის ციხე. აღსანიშნავია, რომ ბელაქნისწყალზე 1605 წელს გაიმართა კახეთის აჯანყება.

ქართველი მეცნიერი ვახუშტი ბატონიშვილი ბელაქნისწყლის შესახებ გადმოგვცემს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ხოლო ბელაქნის წყალი გამოსდის ხუნზახსა და ამას შორის კავკასს, მოდის აღმოსავლიდამ დასავლეთად. აქ, მთის კალთას, არს ციხე მაკაბელი და სასახლე მეფეთა, რომელსა ეწოდა პირველ ნოსპატო." |
|  |  |

სქოლიო
------

1. 1 2  Материалы по гидрографии СССР. Реки Азербайджанской ССР. Том 3. Бассейн Кавказа. Выпуск 4. Бассейны р. Куры (без Аракса). Баку, 1955 г. 324 стр.
2. ↑  ჯავახიანი. საქართველოს საზღვრების პრობლემა XX საუკუნის I ნახევარში და ივანე ჯავახიშვილი. ნაწილი I. თბილისი 2017
3. ↑  Maqbet Məmmədov. Azərbaycanın Hidroqrafiyası. Bakı,. „Təhsil", NPM, 2012, 254 səh.
4. ↑  *გვასალია ჯ. მარჯანიშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 454.
5. ↑  ფერი ყალა (თამარის ციხე) (გვიანდელი ფეოდალური ხანა) | საქართველოს ძეგლები dzeglebi.ge
6. ↑  ბერძენიშვილი ნ. საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 4, თბ. 1967
7. ↑  ბატონოშვილი ვახუშტი, საქართველოს გეოგრაფია, რედაქცია მ. გ. ჯანაშვილისა. თფილისი, 1904
**ბალგის ციხესიმაგრე** (რუს. Замок Бальга, გერმ. Burg Balga) — ტევტონთა ორდენის უძველესი პრუსიული და ყველაზე ცნობილი შუა საუკუნეების რაინდთა ციხესიმაგრე, მდებარეობს ქალაქ მამონოვოში, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია აგურის გოთიკის სტილში 1250 წელს.

ისტორია
-------

ლეგენდის მიხედვით V საუკუნეში, ამ ადგილას, კურშის ცელის ნაპირას მვებარეობდა ციხესიმაგრე ხონევე, რომელიც პრუსიელებმა ააგეს თავიანთი მეფის ვიდევუტისათვის. ხის ციხესიმაგრიდან, რომელიც მაღლობზე მდებარეობდა კარგად მოჩანდა ყურე. სწორედ ამ სტრატეგიულმა მდებარეობამ მიიქცია რაინდების ყურადღება XIII საუკუნეში, პრუსიის ქრისტიანიზაციის პერიოდში. ამის გამო 1239 წელს მძიმე ბრძოლების შემდეგ ციხესიმაგრე გადავიდა ტევტონთა ორდენის რაინდების ხელში.

ციხესიმაგრე, რომელიც აგებულია სამხედრო მეცნიერების წესებით, იყი შესანიშნავი თავდაცვითი საშუალება, მაგრამ მისი ხის ნაგებობები არაერთხელ დამწვარა ადგილობრივი მოსახლეობის თავდასხმების შედეგად. ამის გამო, 1250 წელს ტევტონთა ორდენის ჯვაროსნებმა ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ააშენეს კონვენტის შენობა, რომელიც მომავალი ქვის ციხესიმაგრის საფუძველი გახდა. სამშენებლოდ იყენებდნენ ქვას და გამომწვარ აგურს. 

1390-იან წლებში ციხესიმაგრეს ხელმძღვანელობდა კონრად ფონ კიბურგი. 1525 წელს ჰერცოგმა ალბრეხტმა ბალგის ციხესიმაგრე უწყალობა ზემლანდის ეპისკოპოსს გეორგ ფონ პოლენცს, რომელიც ციხესიმაგრეს ფლობდა 1550 წლამდე. ეპისკოპოსის გარდაცვალების შემდეგ ბევრი ნაგებობის მნიშვნელობა დაკნინდა. შვედეთის ომის დროს, 1620 წელს მეფე გუსტავ ადოლფი ციხესიმაგრეს იყენებდა საკუთარ ბაზად. მოგვიანებით ციხესიმაგრის ერთ-ერთ განყოფილებაში გაიხსნა ტრაქტირი, ხოლო კოშკს გამოიყენებდნენ როგორც შუქურას. 

1701 წელს პრუსიის მეფე ფრიდრიხ I-მა ბალგის ქვები გამოიყენა პილაუში ციხესიმაგრის ასაშენებლად, რის შემდეგაც ციხესიმაგრე პრაქტიკულად გადაიქცა ქვის მომპოვებელ კარიერად. 

1927 წელს ტურიზმის განვითარების მიზნით ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე გახსნეს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ფორბურგის კედლებზე წააწერეს ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრების სახელები. 

1945 წლის შემდეგ ციხესიმაგრის ფუნქციები დაქვეითდა. ჩვენს ეპოქამვე შემორჩენილია მხოლოდ ფორბურგის ნანგრევები და ციხესიმაგრის წმინდა ნიკოლოზის კირხე. 

ბალგის რაიონში გაიმართა მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი სასტიკი ბრძოლა. მის მიწებს კი შეესივნენ „შავი არქეოლოგები".

ლიტერატურა
----------

* Овсянов, А. В руинах старого замка. — Калининград: Янтарный сказ, 1998. — ISBN 5-7406-0021-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Путешествия по Калининградской области «Замок Бальга» დაარქივებული 2016-06-22 საიტზე Wayback Machine.
* Виртуальный тур по «Замку Бальга», октябрь, 2014 года.
* Видеосъемка с высоты (с дрона). «Летопись русской усадьбы». ციტირების თარიღი: 2017-09-09.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კალინინგრადის ოლქის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| შემორჩენილი | 
* ვალდაუ
* გეორგენბურგი
* ინსტერბურგი
* ლაბიაუ
* ნოიჰაუზენი
* პროისიშ-აილაუ
* ტაპიაუ
* შააკენი
 |
|  |
| ნანგრევები | 
* ბალგა
* ბრანდენბურგი
* გერდაუენი
* გერმაუ
* გროს-ვონსდორფი
* ზაალაუ
* კაიმენი
* კროიცბურგი
* პობეტენი
* რაგნიტი
* ტაპლაკენი
* ტილზიტი
* ფიშჰაუზენი
 |
|  |
| არ შემონახულა | 
* ალენბურგი
* ვარგენი
* ველაუ
* კენიგსბერგი
* ლენცენბერგი
* ლოხშტედტი
* რუდაუ
* ტირენბერგი
 |

 |
**ბარისპირა** (Betonica), მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, ჩვეულებრივ ფესურიანი ბალახია, რომელსაც ჩხროსებრ შეკრებილი ყვავილები აქვს. 

მოიცავს 15 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და წინა აზიაში. საქართველოში ბარიდან მაღალმთის სარტყლამდე გავრცელებულია 6 სახეობა. ორი მათგანი ენდემურია: აფხაზეთის ბარისპირა (Betonica abchasica), რომელიც იზრდება სუბალპურსა და ალპურ სარტყელში კირქვიანებზე და ოსეთის ბარისპირა (Betonica ossetica), ხარობს იმავე სარტყელში ღორღიანებზე. 

საქართველოს სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე ჩვეულებრივია მთის ბარისპირა (Betonica grandiflora). იგი ასპექტის (საერთო ელფერის) შემქმნელი დეკორატიული ბალახია. ძირითადად გავრცელებულია კავკასიაში, ნაწილობრივ მცირე აზიაში. ბარისპირას თითქმის ყველა სახეობა დეკორატიულია. ზოგი სამკურნალო მცენარეა - მაგ. სამკურნალო ბარისპირა (Betonica officinalis), რომელიც ხშირად სარეველია. ზოგიერთი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ცხიმოვან ზეთებს, ფისებს და სხვა.

გალერეა
-------

* ბარისპირა Betonika officinalis Heilbetonie,Heilziestბარისპირა Betonika officinalis Heilbetonie,Heilziest
* ბარისპირა დიდყვავილა Betonica macrantha großblütiger Ziestბარისპირა დიდყვავილა Betonica macrantha großblütiger Ziest

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 210.
**კრასნი-დესანტის მარიამ მაგდალინელის ეკლესია** (რუს. Церковь Марии Магдалины) — მართლმადიდებლური ეკლესია ნეკლინოვის რიონის სოფელ კრასნი-დესანტში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნეკლინოვის რაიონი, ხუტორი კრასნი-დესანტი, ოქტომბრის ქუჩა № 1-ა.

ისტორია
-------

ეკლესია ააგეს 1858 წელს ეგორ ბენარდაკის, რუსული ფეგატის „ფენიქსის" კაპიტანის, რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის მონაწილის, ეროვნებით ბერძენის , გიორგი ბენარდაკის შვილის ფინანსებით. ეკლესია ემსახურებოდა სოფელ მარიევკას მრევლს. 1874 წლის შემდეგ მარიევკა გადავიდა იაკობ პოლიაკოვის მფლობელობაში და უწოდეს პოლიაკოვკა. 1899 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა, უფასო, სახალხო ბიბლიოთეკა. სამოქალაქო ომის შემდეგ 1924 წელს სოფელს ეწოდა კრასნი-დესანტი. ეკლესია აკურთხეს წმინდა მარიამ მაგდალინელის სახელზე. 

საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ ეკლესია დახურეს და გაძარცვეს. მასში კი განათავსეს საწყობი. ომის შემდგომ წლებში შენობაში განათავსეს ბილიარდის სახლი. 1960-იან წლებში ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გადაწყვიტა შენნობაში გაეხსნა საცუარაო აუზი, მაგრამ ეს იდეა ვერ განხორციელდა და ნახევრად დანგრეული ეკლესია იდგა 1980-იანი წლების ბოლომდე. 

1989 წელს კრასნი-დესანტის მოსახლეობამ გადაწყვიტა აღედგინა ეკლესია. სამუშაოები მიმდინარეობდა საარქივო დოკუმენტებისა და მხარეთმცოდნეებიის გარეშე. 1993 წლის 1 იანვრის მონაცემებით ეკლესიის კედლები მთლიანად აღადგინეს, გადახურეს თუნუქის სახურავით და შეღებეს ლურჯად.

ამჟამად ეკლესია მოქმედია, მისი წინამძღვარია დანიელ დავიდენკო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма დაარქივებული 2017-09-26 საიტზე Wayback Machine.
* Село Красный Десант - храм Марии Магдалины
* В одном из старейших храмов Таганрогского благочиния прошел престольный праздник დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Храм Святой Равноапостольной Марии Магдалины (Красный Десант)
2. ↑  История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья
3. ↑  Секреты империи Бенардаки
დაახ. 1900 წელს შექმნილი პოლიტიკური კარიკატურა, რომელზეც გამოსახულია აშშ-ის კონგრესი, ბურიდანის ვირის როლში, რომელიც ყოყმანობს პანამასა და ნიკარაგუას შორის. ამ ორი ქვეყნიდან ერთ-ერთში მომავალში უნდა გაეყვანათ ოკეანეთაშორისი არხი
**ბურიდანის ვირი** (ლათ. Asinus Buridani inter duo prata — ბურიდანის ვირი თივის ორ ზვინს შორის) — ფილოსოფიური პარადოქსი, რომელსაც სახელი ეწოდა ფრანგი ფილოსოფოსის ჟან ბურიდანის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ არისტოტელეს ნაშრომებიდან, თუმცა ამ უკანასკნელში ადამიანი იდგა წყალსა და საჭმელს შორის, თანაბრად მშიერი და მწყურვალი. ამ პარადოქსის მიხედვით, ვირს ორ ერთნაირ თივის ბულულს შორის ვერ აურჩევია, რომელი შეჭამოს და ამის გამო შიმშილით სიკვდილი ელის.

ლიტერატურა
----------

* Rescher, Nicholas (1959). „Choice Without Preference: A Study of the History and of the Logic of the Problem of 'Buridan's Ass'". *Kant-Studien*. **51** (1–4): 142–75. doi:10.1515/kant.1960.51.1-4.142.

სქოლიო
------

1. ↑  Rescher, Nicholas (2005). *Cosmos and Logos: Studies in Greek Philosophy*.  Ontos Verlag,   გვ. 93–99. ISBN 393720265X. [*მკვდარი ბმული*]
**ლაგოდეხის კათოლიკური ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ლაგოდეხში. 

ეკლესია ლითონის დეკორატიული ღობით მოზღუდულ ეზოში დგას. ეს არის დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე წაგრძელებული მოზრდილი დარბაზული ნაგებობა, რომელიც შერეული მასალით არის ნაგები. კონსტრუქციული ნაწილებისა და დეკორატიული ელემენტებისათვის აგურია გამოყენებული, ხოლო კედლის ძირითადი სიბრტყე აგურისა და რიყის ქვის მონაცვლეობითაა ამოყვანილი. თავდაპირველი მხატვრულ-არქიტექტურული ღირებულება მხოლოდ სამხრეთ ფასადს აქვს შენარჩუნებული. ეკლესია ლითონის დეკორატიული ღობით მოზღუდულ ეზოში დგას. დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მას საბჭოთა პერიოდში აგებული კორპუსები ემიჯნება.

**აღწერა**
----------

ეკლესიის აღმოსავლეთი ფასადი ძალიან არის შელახული. გადაკეთების გამო ძნელია დაბეჯითებით ითქვას მასში სამი ფანჯარა იყო გაჭრილი თუ ნიშებით ფლანკირებული ერთი ფანჯარა. დღეს ფასადის მარჯვენა კიდეს უსახური მინაშენი ფარავს, შუა ღიობი კარად არის გადაკეთებული, ხოლო მარცხენა კიდეში სქლად გალესილი ნიშაა. ყველაზე უკეთ სამხრეთი ფასადია შენარჩუნებული. მასში ხუთი თაღოვანი ღიობია გაჭრილი. ღიობებს კაპიტელებზე გადაყვანილი ნახევარწრიული თავსართები ამკობს. კედლის კიდეებს ფართო პისლატრები აუყვება. ჩრდილოეთ ფასადის ქვედა ნაწილს ერთსართულიანი უსახური მინაშენები ფარავს, ზედა კი ცემენტით არის შელესილი. საკმაოდ გადაკეთებულია დასავლეთი ფასადიც. საბჭოთა პერიოდში ნაწილობრივ ამოაშენეს და ფანჯრად გადააკეთეს შესასვლელი ღიობი (მის აქეთ-იქით კიდევ თითო ფანჯარაა გაჭრილი). ასევე ამოშენებული და გადალესილია წრიული სარკმლები. ცემენტით არის შელესილი ყველა დეკორატიული ელემენტი. ინტერიერში ავთენტური არაფერია დარჩენილი. შიდა სივრცე ახალი საჭიროებისამებრ არის დატიხრული. ჭერი დადაბლებულია, ფანჯრები კი გაგანიერებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26663
**ბურიატები** (ბურ. Буряад) — ბურიატიის მკვიდრი მოსახლეობა. ცხოვრობენ აგრეთვე რუსეთის ჩიტის ოლქის აგის ბურიატთა ავტონომიურ ოკრუგში, ირკუტსკის ოლქის უსტ-ორდის ბურიატთა ავტონომიურ ოკრუგში და ამ ოლქების ზოგ სხვა რაიონში; მონღოლეთის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში და ჩინეთის ჩრდილოეთ-დასავლეთ რაიონებში. ბურიატების რაოდენობა 2010 წლისათვის 620 000 ათ. კაცს აღწევდა. ანთროპოლოგიური ნიშნებით მონღოლოიდურ რასას ეკუთვნიან. ლაპარაკობენ ბურიატულ ენაზე. ბურიატების ძველი რელიგიაა შამანიზმი, რომელიც იმიერბაიკალეთში ლამაიზმმა შეცვალა. დასავლეთ ბურიატები ფორმალურად მართლმადიდებლებად ითვლებოდნენ. XVII საუკუნეში რამდენიმე ტომობრივ ჯგუფად იყოფოდნენ. მათი ერთ ხალხად ჩამოყალიბება ძირითადად XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნეში დამთავრდა. ეს პროცესი დააჩქარა რუსეთის შემადგენლობაში შესვლამ, რასაც შედეგად მოჰყვა ტომების სოციალურ-ეკონომიკური გაერთიანება. უფრო გვიან ბურიატების ეთნოგენეზში მონაწილეობა მიიღეს მონღოლების ნაწილებმა და ევენკების ზოგიერთმა გვარმა. XVIII-XIX საუკუნეებში ინტენსიურად გავრცელდა მიწათმოქმედება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 577.

სქოლიო
------

1. ↑  Михайлов Т. М. Буряты // Народы и религии мира. Энциклопедия. Главный редактор В. А. Тишков. — М.: Научное издательство «Большая Российская энциклопедия», 1998
ბურთულიანი კალმის ნაწილები
ბურთულიანი კალმის თავი
**ბურთულიანი კალამი**, ასევე **ბირო** — თანამედროვე საწერი ინსტრუმენტი. ბურთულიან კალმებს აქვს შიდა რეზერვუარი, ავსებული ბლანტი მელნით, რომელიც გამოედინება წვეტიდან მასში მოთავსებული მცირე ზომის ლითონის ბურთულაკის (1 მმ-მდე დიამეტრის) ქაღალდთან შეხებისას ტრიალის დროს. მელანი თითქმის მყისვე შრება ქაღალდთან შეხებისას. ამგვარი კალმები ერთობ იაფია, ადვილია გამოყენებაში, არ სჭირდება შევსება ან შეკეთება და მან თითქმის შეცვალა ტრადიციული მელნიანი კალმები.

ისტორია
-------

თანამედროვე ბურთულიანი კალამი 1938 წელს გამოიგონა უნგრელმა ჟურნალისტმა ლასცლო ბირომ. 1930-იან წლებში იგი მუშაობდა მცირე გაზეთის რედაქტორად. ბირო შეწუხებული იყო მელნიანი კალმების შევსებით და მელან დაწვეთებული გვერდების გადაწერაში ფუჭად დაკარგული დროის გამო. ამასთან მისი კალმის წვეტი ხშირად ქაღადსაც ხევდა. ბირომ შეამჩნია, რომ გაზეთის ბეჭდვისას გამოყენებული მელანი მალე შრებოდა, რაც ქაღალდზე ლაქებს არ ტოვებდა. მან გადაწყვიტა კალმის შექმნა, რომელიც იგივე მელანს გამოიყენებდა. ეს მელანი უფრო სქელი იყო და ჩვეულებრივი კალმიდან თავისუფლად არ გადმოედინებოდა. ამისთვის ბირომ, მისი ქიმიკოსი ძმის დახმარებით კალმის ახალი სახეობის დიზაინი შექმნა. ძმებმა კალმის თავი აღჭურვეს მცირე ზომის ბურთულაკით, რომელიც თავისუფლად მოძრაობდა მის ბუდეში. როგორც კი კალამი ქაღალდზე მოძრაობას იწყებდა, ბურთულაკი ბრუნავდა, ედებოდა რა მელანს კარტრიჯში, შემდეგ კი ქაღალდზე გადმოჰქონდა იგი.

ქვეყანაში ებრაელების დევნის გამო ძმები იმავე წელს იძულებული იყვნენ ბრიტანეთში გადასახლებულიყვნენ, სადაც მათ 1938 წლის 15 ივნისს საკუთარ გამოგონებაზე პატენტი მოითხოვეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A history of the ballpoint pen დაარქივებული 2011-08-06 საიტზე Wayback Machine.
* "Did Biros really revolutionise writing?" – BBC News, 24 October 2006
* Laszlo Biro on Jewish.hu's list of famous Hungarians
* *The Ballpointer* online journal covering ballpoint pen artwork

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4528360-6
* LCCN: sh85011222

 |
**კოხტასთავის შეთქმულება** — ქართველ დიდებულთა შეთქმულება მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ დაახლოებით 1245 წელს ჯავახეთში. მონაწილეობდნენ ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ვარამ გაგელი, ყვარყვარე ჯაყელი, შოთა კუპრი, თორღვა პანკელი, გამრეკელ თორელი, სარგის თმოგველი და სხვები. მათი მიზანი დიდი ანტიმონღოლური აჯანყების მომზადება იყო. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს და მისი მონაწილეები დააპატიმრეს. გადარჩნენ მხოლოდ ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე, რომლებმაც ადრე დატოვეს ქვეყანა. დაპატიმრებულები ანისში წაიყვანეს, ხელ–ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დაყარეს. ცოტნე დადიანმა გაიგო ქართველი დიდებულების შეპყრობის ამბავი. მან ორი მსახური იახლა და ანისში წავიდა. ჟამთააღმწერელი გვაუწყებს, რომ „ცოტნე დადიანი მოვიდა ორითა კაცითა და განიძარცვა სამოსელი თავისი და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა" — მოახსენეს მონღოლებმა ნოინს. ცოტნემ მონღოლებს მოახსენა, რომ თუ ისინი უდანაშაულოებს ასე სასტიკად სჯიდნენ, მაშინ თავადაც მეგობრების გვერდით მოკვდებოდა. მონღოლებმა ცოტნე დადიანის სიტყვები ირწმუნეს და ქართველი დიდებულები გაათავისუფლეს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ. 1966;
* *კიკნაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 10.
ანტონ ფონ ვერნერი. *ბერლინის კონგრესი*.
**ბერლინის კონგრესი** (13 ივნისი — 13 ივლისი, 1878 წელი) — საერთაშორისო კონგრესი, რომელშიც მოწვეულ იქნა ავსტრია-უნგრეთის და ინგლისის მოთხოვნითა და გერმანიის მხარდაჭერით რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის შემდგომ დადებული სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულების (1878) პირობების გადასასინჯად.

კონგრესის შედეგად მაკედონია (სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულებით შედიოდა ბულგარეთის შემადგენლობაში) დაუბრუნდა ოსმალეთს. ბულგარეთის ტერიტორია, რომელსაც მიღებული ჰქონდა ავტონომია, ნახევარზე მეტად შემცირდა. ბალკანეთის სამხრეთით მდებარე ბულგარელებით დასახლებული ოლქებისაგან შეიქმნა აღმოსავლეთი რუმელია, რომელიც სულთნის გამგეობაში რჩებოდა, თუმცა ენიჭებოდა ადმინისტრაციული ავტონომია. ცნეს სერბეთის, ჩერნოგორიის და რუმინეთის დამოუკიდებლობა. ჩერნოგორიის ტერიტორია სან-სტეფანოს საზავის პირობებით მიღებულთან შედარებით შემცირდა ორი მესამედით. ავსტრია-უნგრეთმა მიიღო სლავებით დასახლებული ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ოკუპირების „უფლება". რუსეთს დაუმკვიდრეს ბათუმი, ყარსი და არტაანი, ასევე ბესარაბიის სამხრეთ ნაწილი. ოსმალთა უღლისაგან საბოლოოდ გათავისუფლდა აჭარა-ქობულეთი, თუმცა საქართველოსა და სომხეთის მიწა-წყლის მნიშვლენოვანი ნაწილი კვლავ ოსმალეთს დარჩა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 327.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოლიაძე**. |

**ლავრენტი (კოტე) ალექსის ძე გოლიაძე** (დ. 14 იანვარი, 1909, სოფ. მაკვანეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 ივნისი, 1973, იქვე) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, საბჭოთა არმიის ავიაციის გენერალ-მაიორი (1958).

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა ბაქოს 26 კომისრის სახელობის ქვეითთა სკოლა, 1938 წელს – კიევის საავიაციო სკოლა, 1951 წელს – კ. ვოროშილოვის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადემია მოსკოვში. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის ომში (1939–40), II მსოფლიო ომში, აგრეთვე იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურებაში (მანჯურიის ოპერაცია, 1945); პოლკოვნიკი (1944). 1954-1960 წლებში იყო შადრინის შტურმანთა სამხედრო-საავიაციო სასწავლებლის უფროსი რუსეთში, 1961–63 წლებში – საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოს უფროსი, 1963-1971 წლებში – სსრკ სამოქალაქო ავიაციის სამინისტროს ინფორმაციის განყოფილების უფროსი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 84.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 208.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლავრენტი გოლიაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბანი**. |

ბანჰამერი
**ბანი** (ინგლ. ban, /bæn/ — შეზღუდვა, კანონგარეშედ გამოცხადება) — ინტერნეტში მომხმარებლის კონტროლისათვის მიღებული ერთ–ერთი საშუალება.

როგორც წესი, ბანი წარმოადგენს მომხმარებლისათვის რომელიმე უფლების ჩამორთმევას ან შეზღუდვას. (მაგ: ახალი შეტყობინების შექმნა/გაგზავნა, ვებ–ფორუმში ახალი თემის შექმნა, შეტყობინების გაგზავნა ჩათში, ბლოგის კომენტირება და სხვ.) ეს შესაძლებლობები გააჩნიათ ინტერნეტ–საიტებს სპამების, ვანდალების, და სხვა პირებისაგან დაცვის მიზნით, რომელნიც ზიანს აყენებენ სერვისის პროდუქტს.

ბანი, ჩვეულებრივ, მოქმედებს ერთი ვებ–საიტის ფარგლებში. შეზღუდული მოქმედებების წრე, რომელიც ვრცელდება არასასურველ მომხმარებელზე, განისაზღვრება საიტის მფლობელისგან. როგორც წესი, საიტის სტუმარს წინასწარ ეძლევა გაფრთხილება – რა მოქმედებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ბანის დადება. ჩვეულებრივ, ეს შეთანხმება შეიცავს საიტის გამოყენების შეთანხმებას, რომელიც ეძლევა მომხმარებელს წასაკითხად და გასაგებად. ტერმინები „ბანი" და „ბანერი" არ არის ურთიერთდაკავშირებული ცნებები.

არსებობს დროებითი და მუდმივი ბანი. მომხმარებლისთვის ბანის დადება განისაზღვრება მისი პროფილის ანგარიშით ან მისი IP-მისამართით.

ბანი წარმოადგენს სასჯელის „მკაცრ ზომას" და შესაძლოა, გამოყენებულ იქნას, როგორც არასასიამოვნო საშუალება ან თავდაცვითი ღონისძიება, მეპატრონის მიერ აგრესიულ მომხმარებელთან ბრძოლისათვის. შედეგად, ბანის დადება შესაძლოა გახდეს მთელი რიგი კონფლიქტებისა და ვანდალიზმის პროვოცირების ან ბოტების ომის მიზეზი ან თვით რესურსის საერთოდ გაუქმების ან საფუძვლიანი დაზიანების მიზნით შურისძიების მიზეზიც კი.

სიტყვის წარმოშობის ისტორია
--------------------------

ძველ დროში სიტყვა „ბანი" აღნიშნავდა (რეჩ პოსპოლიტა) სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე სამეფოდან განდევნას.

ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის მიხედვით, სიტყვა „ბანიცია" ძველ პოლონურ სამართალში ეწოდებოდა ზოგიერთი ან ყველა უფლების შეზღუდვას სახელმწიფო დამნაშავისათვის. არსებობდა ორი სახის ბანიცია: სამუდამო ან დროებითი. პირველი ემსახურებოდა ხელისუფლების დაუმორჩილებლობის ან ყაჩაღობის აღკვეთას. მუდმივი ბანიცია ანუ ყველა უფლების ჩამორთმევა, უფლებას აძლევდა ნებისნიერ ხელისუფალს მის იურისდიქციაში მყოფი ნებისმიერი ბანიციანტი სიკვდილით დაესაჯა. ასე დაიღუპა, მაგალითად, ცნობილი გმირი სამუილ ზბოროისკი. მეორე სახის ბანიციის მფლობელს აჩერებდნენ ციხეში მანამდე, სანამ ის არ დააკმაყოფილებდა მოსარჩელის მოთხოვნებს. ბანიციანტებს ჰქონდათ აპელაციის (გასაჩივრების) უფლება უმაღლეს სასამართლოში ან მეფესთან, რის შემდეგ დამნაშავე, შესაძლოა, გათავისუფლებულიყო სასჯელისგან.

ბანჰამერი
---------

ბანჰამერი ინგლისური სიტყვაა და ნიშნავს „შეზღუდვის ჩაქუჩს". ბანისათვის იგი ასოცირდება სერიოზულ გაფრთხილებასთან.

ფანტაზიის ჟანრის კომპიუტერულ–როლურ თამაშში „მოროვინდი" ნამდვილად არსებობს იარაღი სახელწოდებით ბანჰამერი. კომპიუტერულ თამაშებში, რასაკვირველია, ეს იარაღი მხოლოდ ხუმრობას წარმოადგენს. მას აქვს უროს სახე წარწერით „BAN".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოსტი
* ბანი
* ჩათი
* ვებ–სერვისი
* ჰოსტინგი
* დომენი
* სერვერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როგორ ხდება ბანის გამოყენება? დაარქივებული 2016-11-22 საიტზე Wayback Machine.
*Musca domestica*
**ბუზები** (ლათ. Brachycera), მწერების ქვერიგი ორფრთიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 1-იდან 55 მმ-მდე მერყეობს. პირის ორგანო დაუნაწევრებელი ხორთუმია. თათების ბოლოზე აქვთ 2-2 მისაწოვარი, რაც გლუვ ზედაპირზე ცოცვის საშუალებას აძლევთ. ბუზების მატლი უფეხოა, ტოვებს უთავოს შთაბეჭდილებას. ზრდასრული ბუზები იკვებებიან ყვავილის ნექტარით, ცხოველის სისხლით, ხრწნადი ნივთიერებებით, ნაკელითა და სხვა. მატლები იკვებებიან ფოთლებისა და ფესვების ქსოვილებით, ხრწნადი ნივთიერებებით. პარაზიტობენ ცხოველურ ქსოვილებსა და ორგანოებში. გვხვდება როგორც მავნე, ისე სასარგებლო სახეობები. მავნე სახეობებს შორის არიან შინაური ცხოველების (იშვიათად ადამიანის) პარაზიტები, სისხლისმწოვი ბუზარები, ბაქტერიების, ჰელმინთების კვერცხების გადამტანნი, პროდუქტებისა და კულტურული მცენარეთა მავნებლები. სასარგერგებლო სახეობებს შორის არიან მცენარეების დამმტვერავნი, მტაცებლები და პარაზიტები, რომლებიც მავნე მწერებს ანადგურებენ. ბუზები ფართოდ არიან გავრცელებული. ქვერიგში 70-მდე ოჯახია, რომელთა უმრავლესობა აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიაზეც არიან გავრცელებული: მაწუხელასებრნი, ჯორაბუზისებრნი, ბზუალასებრნი, ბიძგისებრნი, ჩუხჩუხელასებრნი, ზღარბაბუზისებრნი, მარცვლოვანთა ბუზები, მენაღმე ბუზისებრნი, ნამდვილი ბუზისებრნი, ბუზარასებრნი, ბორასებრნი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 554.
**ლეიტე** ― კუნძული ვისაიასის კუნძულთა ჯგუფში, ფილიპინებში. ფილიპინების მასშტაბით სიდიდით მერვე და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეექვსე კუნძულია. 2020 წლის აღწერით კუნძულზე 2 626 970 ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობა თევზჭერითაა დაკავებული. მოჰყავთ ბრინჯი და სიმინდი, ქოქოსი, თამბაქო, ბანანი, შარქის ლერწამი და სართავი ბანანი. კუნძულზე მანგანუმის დეპოზიტებია. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ქვიშაქვისა და კირქვის კარიერებია.

პოლიტიკურად კუნძული ორ პროვინციად იყოფა: ჩრდილოეთ და სამხრეთ ლეიტედ. ტერიტორიულად სამხრეთი ლეიტე კუნძულ პანაონსაც მოიცავს. ლეიტეს ჩრდილოეთით კუნძული-პროვინცია ბილირანი მდებარეობს, რომელიც ლეიტეს ყოფილი ქვეპროვინცია იყო.

ლეიტეს მთავარი ქალაქებია: ტაკლობანი ― კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ლეიტეს ყურის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, და ორმოკი ― კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე.

ლეიტე ცნობილია ორმოკის მახლობლად მდებარე გეოთერმული ელექტროსადგურებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Leyte Island, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* Leyte Island – TA.com

სქოლიო
------

1. ↑  „Leyte | island, Philippines". *Encyclopedia Britannica*. ციტირების თარიღი: October 22, 2018.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ექიმს** ეხება. *რეჟისორის შესახებ* იხილეთ **ლევან ანჯაფარიძე (რეჟისორი)**. |

**ლევან ივლიანეს ძე ანჯაფარიძე** (დ. 23 ნოემბერი [ძვ. სტ. 10 ნოემბერი], 1902, ქუთაისი ― გ. 21 აგვისტო, 1972, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1938), დოცენტი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964). კლინიკური ჰუმატოლოგიის ფუძემდებელი და ენდოკრინოლოგიური კლინიკის ერთ-ერთი ორგანიზატორი საქართველოში. 

1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1939-1949 იყო თბილისის გრიგოლ მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების გამგე, 1954-1968 წლებში ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის ტერაპიის II კათედრის გამგე. ჰემატოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოების წევრი (1958). 1963-1970 წლებში თბილისის თერაპევთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 505.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 174.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან ანჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლაზარ ფარპეცი**, *ლაზარ ფარპელი* — V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი. დაიბადა სოფელ ფარპში (აქედანაა მისის სახელი). ყრმობა ქვემო ქართლის პიტიახშ არშუშას სამეფო კარზე გაუტარებია. პირველდაწყებითი განათლებაც იქვე მიუღია. შემდეგ სწავლის გასაგრძელებლად ბიზანტიაში გაუგზავნიათ. სამშობლოში დაბრუნებული ლაზარ ფარპეცი ვაღარშაპატის ეკლესიისა და მონასტრის ზედამხედველად და წინამძღვრად დაწინაურდა. მაგრამ სასულიერო კარიერა მარცხით დასრულდა და საისტორიო მწერლობა დაიწყო. მისი შრომა „სომხეთის ისტორია" ფაქტობრივად აგათანგელოსისა და ფავსტოს ბუზანდის თხზულებათა გაგრძელებაა და გადმოგვცემს 387-485 წლების სომხეთის ისტორიას. დიდი ყურადღება ეთმობა სომხეთისა და კავკასიის ალბანეთის ბრძოლას ირანის წინააღმდეგ. ამასთან ლაზარ ფარპეცი საგულისხმო ცნობებს გვაწვდის საქართველოს ისტორიის, ისტორიული გეოგრაფიისა და სხვა საკითხების, კერძოდ, ირანის წინააღმდეგ 482 წლის ქართლის აჯანყების შესახებ.

1793 გამოცემული „სომხეთის ისტორიის" თავფურცელი.

ლიტერატურა
----------

* *მაისურაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 104.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალანდაძე**. |

**ლავროსი გიგილოს ძე კალანდაძე** (დ. 23 დეკემბერი, 1903, ხიდისთავი — გ. 1 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

პირველდაწყებითი განათლება სოფლის სკოლაში მიიღო, სადაც 1915 წლამდე სწავლობდა. შემდეგ მუშაობდა დაქირავებულ მუშად სიღნაღსა და თბილისში. 1918 წლიდან სწავლობდა ჩოხატაურის გიმნაზიაში, სადაც ლიტერატურას ასწავლიდა ია ეკალაძე. 1920 წელს გადავიდა თბილისში. 1921 წლიდან ასწავლიდა ხიდისთავის სკოლაში. 1922-1924 წლებში ოზურგეთის მაზრის ხიდისთავის რაიკომის მდივანი იყო. 1925-1928 წლებში მსახურობდა არმიაში. 1929-1930 წლებში მუშაობდა გაზეთის რედაქტორად. 1930-1933 წლებში სწავლობდა მოსკოვში წითელი პროფესურის ენის, ლიტერატურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში. 1934-1937 წლებში მუშაობდა სამტრედიაში. 1940 წლიდან მუშაობდა სახელგამში.

1923 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები, ხოლო პირველი წიგნი „წერილები ლიტერატურაზე" გამოაქვეყნა 1955 წელს. 1958 წელს რუსულ ენაზე გამოაქყვენა მონოგრაფია კონსტანტინე ლორთქიფანიძის შემოქმედებაზე, 1972 წელს „ლიტერატურული წერილები", 1974 წელს „ლიტერატურული შენიშვნები" რუსულ ენაზე, 1976 წელს „ლიტერატურული ნაფიქრები". 

კვლევის ინტერესები მოიცავდა, როგორც კლასიკოსთა, ასევე უახლესი ლიტერატურული ცხოვრების უმნიშვნელოვანეს მოვლენებს, თანამედროვე ახალგაზრდების შემოქმედებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილები კ. ლორთქიფანიძის, ა. აბშელის, გ. ქუჩიშვილის, ს. ჩიქოვანის, გ. ტაბიძის, ა. მირცხულავას და სხვათა შემოქმედებაზე. მისი ნარკვევი. ბარათაშვილის შესახებგამოიცა რუსულ, ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ და სხვა ენებზე. კრიტიკოსის კალამს ეკუთვნის აგრეთვე ლიტერატურის თეორიისა და ესთეტიკური პრობლემებისადმი მიძღვნილი ვრცელი და ღრმაშინაარსიანი გამოკვლევები. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 327.
* ლავროსი კალანდაძე // მწერალთა ავტობიოგრაფიები, ტ. II, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2013. — გვ. 169-174, ISBN 978-99940-28-85-6.
* *ბაბუნაშვილი ზ. ნოზაძე თ.* „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 200, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლავროსი კალანდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლავრის პირველი ხიდი** (რუს. 1-й Лаврский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში, მდინარე მონასტირკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო და მონასტირკის კუნძულებს. ხიდის საერთო სიგრძეა 18 მეტრი, ხოლო სიგანე — 9,5 მეტრი.

მდებარეობა
----------

ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს ალექსანდრე ნეველის ლავრასა და ქალაქის ქანდაკებების სახელმწიფო მუზეუმის ნეკროპოლთან.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს მონასტირკის ხიდი, ქვემო მიმართულებით კი — ლავრის მეორე ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ალექსანდრე ნეველის მოედანი-1" და „ალექსანდრე ნეველის მოედანი-2".

სახელწოდება
-----------

სახელი ცნობილია XIX საუკუნის დასასრულიდან და მიიღო ახლოს მდებარე ალექსანდრე ნეველის ლავრის მიხედვით. მანამდე ხიდს ერქვა ალექსანდრეს პირველი ხიდი (1829-1830-იანი წლები), მონასტირკის ხიდი (1836-1862 წწ.).

ისტორია
-------

პირველი ხიდი ააგეს 1712 წელს. ისტორიკოსების აზრით, ეს იყო პირველი გადასასვლელი ქალაქის მატერიკულ ნაწილზე. ხიდი იყო ხის, ძელური კონსტრუქციის და არაერთხელ გაურემონტებიათ ხის მასალით. XIX საუკუნის დასწყისში ხიდი გადააკეთეს და გახადეს ერთმალიანი, ხის, თაღოვანი სისტემის. ხიდის ბურჯები იყო ქვიასა და აგურისაგან აგებული. ხიდი არაერთხელ გაარემონტეს კვლავ ხის მასალით. 1924 წელს მნიშვნელოვნად გადააკეთეს და შმოინახეს აგურის ბურჯები. მალების კონსტრუქცია შედგებოდა ხის ზეწრებისაგან. 1949 წლის მორიგი რეკონსტრუქციის დროს ხის ზეწრები შეცვალეს მეტალის ძელებით. ხიდი კვლავ გადააკეთეს, მაგრამ შეუნარჩუნეს ქვის ბურჯები. ხიდის სიგრძე ამ პერიოდისათვის იყო 27,3 მეტრი, ხოლო სიგანე — 8 მეტრი. 

1970-1972 წლებში ინჟინრების ა. ი. რუბაშევისა და ა. დ. გუტცაიტის და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტის მიხედვით ხიდი გადააკეთეს და გახადეს ერთმალიანი, ააგეს რკინა-ბეტონით. მალების ძელური ნაგებობების ფასადი მოპირკეთებულია გრანიტით.

ლიტერატურა
----------

* Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.
* Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд. испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 437. — 511 с.
* Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд. перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 301. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
* Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1-й Лаврский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
ქალაქ ლელუს ნანგრევები
**ლელუ** — კოსრაეს კუნძულებში შემავალ კუნძულ ლელუზე მდებარე პრეისტორიული და ისტორიული ძეგლი. მდებარეობს მიკრონეზიის ფედერაციულ შტატებში. 

ნანგრევები მიეკუთვნება ცივილიზაციას, რომელმაც თავის პიკს მიაღწია XIV-XV საუკუნეებში. აღნიშნული ცივილიზაცია ჩანს XIX საუკუნის დასაწყისამდე. 

ლელუს მმართველებმა თანდათანობით დაიპყრეს და გააერთიანეს კუნძული კოსრაე. კუნძულზე უნდა ყოფილიყო მონარქია, რომელიც არქეოლოგების აზრით ტონგასა და ჰავაის წააგავდა.

ქალაქი აგებულია მარჯნისა და ბაზალტის ბლოკებით. იგი შედგება საცხოვრებელი ადგილების, სამეფო სამარხებისა და წმინდა ადგილებისაგან. დასახლებული ადგილები დაჯგუფებულია წარმომავლობის მიხედვით. აქ განირჩევა მეფის და მისი ოჯახის, დაბალი და მაღალი არისტოკრატიის და მდაბიო ხალხის საცხოვრებლები. ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში ცხოვრობდა მეფე და მისი ოჯახი, ასევე არისტოკრატია (ისევე როგორც ნან-მადოლში), დასავლეთ მხარეს მცირე არისტოკრატია ცხოვრობდა, ხოლო დაბალი ფენა უბრალო ქოხმახებში. 

ევროპელებთან კონტაქტის პერიოდში ქალაქში ცხვრობდა 6 000 ადამიანი. 1870 წლისათვის მისი მოსახლეობა 200 კაცამდე შემცირდა. 

1983 წლიდან ძეგლი შედის აშშ-ის ისტორიული ადგილების ეროვნულ რეესტრში, ხოლო 2012 წლიდან იუნესკოს საცდელ სიაშია.

სქოლიო
------

1. ↑  National Asian Pacific Heritage Month. National Park Service. ციტირების თარიღი: 2014-10-24.
2. ↑  National Asian Pacific Heritage Month.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-16. ციტირების თარიღი: 2016-06-28.
3. ↑  იუნესკოს საცდელი სია: მიკრონეზიის ფედერაციული შტატები
ლევან ბერაია.
**ლევან ბერაია** (დ. 3 სექტემბერი, 1960, სენაკი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

1992 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის აგროსაინჟინრო ფაკულტეტი.„"

1977 წელს მუშაობა დაიწყო მიწათმოქმედების სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ლაბორანტის თანამდებობაზე; 1992 წელს სოიასგან დაიწყო სხვადასხვა პროდუქტის წარმოება და დააპატენტა „სოიასაგან რძის მიღების ხერხი". 1993 წელს ბატონ ჯუმბერ პატიაშვილთან ერთად ჩაატარა დიდი დეგუსტაცია და პრეზენტაცია, სადაც წარმოდგენილი იყო 40 დასახელების პროდუქტი. 

1994-1997 წლებში ლევან ბერაიას მეგობრებთან ერთად კვების მრეწველობაში დაუპატენტეს რვა გამოგონება, რომელიც შემდეგ დანერგეს წარმოებაში. 1996 წელს მეგობრებთან ერთად დააარსა შ.პ.ს „აგროკონსორციუმი წეროვანი", რომელიც ორიენტირებულია ყველისა და კარაქის წარმოებაზე.

1980-იანი წლების დასაწყისიდან იყო პატრიარქის სტიქაროსანი სიონის საკათედრო ტაძარში. 1978 წლიდან დაინტერესდა თავად აზნაურული გვარების შესწავლით. 2006 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „საქართველოს თავად აზნაურული გვარები", ხოლო 2017 წელს გამოცა ახალი წიგნი „ქართველ თავად აზნაურთა გვარების აღწერა". არის 40-მდე სამეცნიერო სტატიისა და შრომის ავტორი. შესწავლილი აქვს დაახლოებით 1000 გვარის ისტორია. 2001 წელს შ.პ.ს „აგროკონსორციუმი წეროვანმა" აღადგინა ჟურნალი „გუთნის დედა", რომელიც გამოდიოდა ყოველთვიურად ორი წლის განმავლობაში და ლევან ბერაია მეგობრებთან და პარტნიორებთან ერთად (ჯუმბერ პატიაშვილი, ავთანდილ ჩინჩალაძე, რეზო კიკალიშვილი, ლევან ბერიაშვილი; რედ.: ელგა ფოლადაშვილი) იყო ამ ჟურნალის დამაარსებელი და რედკოლეგიის წევრი.

წევრობა
-------

* ფირმა „სოია", დამფუძნებელი (1992-)
* შ.პ.ს „სოია პროდუქტი", თანადამფუძნებელი (1994-)
* შ.პ.ს „აგროკონსორციუმი წეროვანი", თანადამფუძნებელი, დირექტორის მოადგილე (1996-)
* „წეროვანი ჯგუფი" – საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და ეკონომიკის განვითარების საზოგადოებრივ სამეცნიერო კავშირი, თანადამფუძნებელი, წევრი (2001-)

ბიბლიოგრაფია
------------

* „საქართველოს თავად-აზნაურული გვარები" (ავტორი). - თბილისი, საარი, 2006. - 227გვ.. - ISBN: 9994060074
* „ქართველ თავად-აზნაურთა გვარების აღწერა" (ავტორი). - მცხეთა, აგროკონსორციუმი „წეროვანი", 2017. - 375გვ.. - ISBN: 9789941099113

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლევან ბერაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლარუსის დიდი ნიდერლანდური ენციკლოპედია
**ლარუსის დიდი ნიდერლანდური ენციკლოპედია** (ნიდ. Grote Nederlandse Larousse Encyclopedie) — ნიდერლანდურენოვანი უნივერსალური ენციკლოპედია, რომელიც ლარუსის დიდ ენციკლოპედიას ეფუძნება. გამოცემამ დღის სინათლე 1971-1979 წლებში იხილა და 25 ტომში მოთავსდა. გამომცემლებმა ნიდერლანდური ენციკლოპედიის შექმნისას ჰოლანდიელ ექპსერტებთან ერთად ფრანგი და ბელგიელი სპეციალისტებიც ჩართეს საქმეში. 

ენციკლოპედია შეიცავს 500 000 სალექსიკონო ერთეულს, 1066 კატეგორიად დაყოფილ ჯგუფს, 20 დისციპლინას, 8000 ლიტერატურულ სტატიას, 52 000 ილუსტრაციას, 1200 გეოგრაფიულ და თემატურ რუკას და 40 000 ციტატას. გამოცემაში ერთიანდება სრული სამედიცინო ენციკლოპედია და Koenen-Endepols-ის ლექსიკონიც. სერიაში ცალკე წიგნად არის გამოსული ატლასი.

აღსანიშნავია, რომ ენციკლოპედია მხოლოდ ერთხელ იქნა გამოცემული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით.

წყარო
-----

* Samenstellers: L. Nagels en L. Vandeschoor. 25 dln. A-Z 1972-79. Atlas, 1979. 2 supplementen 1980, 1983. 's-Gravenhage: Scheltens en Giltay (vanaf dl. 17: Hasselt: Heideland-Orbis / 's-Gravenhage: Scheltens en Giltay).
ლემი
**„ლემი"** — ზოომორფული დროშა, რომელიც დაცულია სვანეთში სეტის წმინდა გიორგის ეკლესიაში (მესტიის რაიონი). გამოჰქონდათ ზაფხულის დღესასწაულზე, „ხილიშზე" („ჰჷლიშ"). „ლემი" ხისტარიანი იყო. ტარს ჩამოცმული ჰქონდა ვერცხლის შუბისებრი თავი, რომელზეც წმინდანთა გამოსახულებები და ასომთავრული წარწერა იყო ორივე მხარეზე. კერავდნენ აბრეშუმის ქსოვილისაგან, უკეთებდნენ ვერცხლის ყბებს, კბილებსა და ენას. თავზე აკერებდნენ ყურებს, თვალები და ცხვირი გამოჰყავდათ ვერცხლისფერი სირმით. დროშას, კუდის ჩათვლით 2,4 მსიგრძე ჰქონდა. სწრაფი მოძრაობისას ჰაერით ივსებოდა და ცხოველის ფორმას იღებდა.

ხალხური გადმოცემა პირველი „ლემის" დამზადებას ქალღვთაება ლამარიას მიაწერს, ზოგი კი თამარ მეფეს. „ლემი" სეტის წმინდა გიორგის ყველაზე ძლიერ რელიკვიად ითვლებოდა. მას განაგებდა და იცავდა პრივილეგირებული გვარიდან არჩეული მელომე, რომელიც ლემით ხელში წინ უძღოდა ლაშქარს ომიანობისას. დღეობის ბოლოს იმართებოდა დოღი, სადაც მელომეც იღებდა მონაწილეობას. მისი გამარჯვება საქმეში გამარჯვებასა და ხვავრიელ წელიწადს ნიშნავდა. 

ლემი არქაული წარმომადგენების საფუძველზეა აღმოცენებული. იგი უნდა უკავშირდებოდეს სვანეთში დამოწმებულ ტოტემური მგლის რწმენებს, შესაძლოა წმ. გიორგის ზოომორფული გამოვლინებაც იყოს. ანალოგიური დროშები გავრცელებული იყო სკვითებს, სარმატებსა და პართელებს შორის, საიდანაც გადაიღეს რომაელებმა და სასანურმა ირანმა. აქედან კი — ბიზანტიელებმა და შუასაუკუნეების ევროპელებმა.

ლიტერატურა
----------

* *ბარნაველი ს.* ქართული დროშები, თბ. 1953;
* *Бардавелидяе В. В.* Древнейшие религиозные верования и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб. 1957;

* *ი. სურგულაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 167.
ლიონის ყურე
**ლიონის ყურე** (ფრანგ. Golfe du Lion) — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, საფრანგეთის სამხრეთ ნაპირებთან. 
სიგრძე 93 კმ, სიგანე შესასვლელთან 245 კმ, სიღრმე 1000 მეტრზე მეტი. გაწოლილია ესპანეთის საზღვრიდან (დასავლეთით) ქალაქ ტულონამდე (აღმოსავლეთით). ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაპირები დაბალია, აღმოსავლეთი მაღალი და ციცაბო. ლიონის ყურეს ერთვის მდინარეები: რონა, ერო, ორბი და სხვ. მოქცევა არასწორი ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 0,2 მ. როდესაც ჰაერის ცივი მასები უბერავენ ალპების გასწვრივ და მდინარე რონის ხეობის ქვემო ნაწილში, ყურე განიცდის ჩრდილოეთის ქარის სიმშრალესა და სიცივეს, რომელიც ადგილობრივ მასშტაბში მისტრალის სახელითაა ცნობილი.

ლიონის ყურის სანაპირო მოიცავს პირენეების ყველაზე აღმოსავლურ განშტოებებს, რამდენიმე ლაგუნას, მდინარე რონის დელტასა და ქალაქ მარსელთან მდებარე კირქვიან ბორცვებს. ბევრია არხები და საწყლოსნო გზები. სანაპირო ხაზის დიდი ნაწილი მარილიან ჭაობებსა და ლაგუნებს უკავიათ. ლიონის ყურეში მდებარეობს რამდენიმე პატარა ყურე, რომელთაგან აღსანიშნავია მარსელის ყურე. 

დიდი ნავსადგურია ქალაქი მარსელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიონის ყურე – ენციკლოპედია ბრიტანიკა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 246.