**ძაძვის კომპლექსი**, **ძამის კომპლექსი** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. მდებარეობს სოფელ იმერხევის მიდამოებში, სოფელ ზღუდრის სამხრეთით 7-8 კილომეტრზე. ფართობი დაახლოებით 1 ჰექტარი. თარიღდება ადრინდელი და განვითარებული ფეოდალური ხანით. 

კომპლექსში შედის: იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, სამრეკლო, სატრაპეზო, გალავანი და სხვა ნაგებობათა ნაშთები.

ეკლესია
-------

იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა (11,2 X 5,9 მ). თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია ნაგებია ნატეხ ქვით, ნახმარია ქვიშაქვის პირგათლილი ლოდებიც, კონსტრუქციული ნაწილები და წირთხლები ამოყვანილია კარგად დამუშავებული შირიმის კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანია, ხოლო გარედან გადახურულია არქიტრავით. სამხრეთ შესასვლელი ძალიან ფართოა. ეკლესია დაბალი და განიერია. ნალისებრი აფსიდი ღრმა და ფართოა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია დიდი, ინტერიერისაკენ გაფართოებული სარკმელი. საკურთხეველს ფაქიზად შესრულებული გეომეტრიული და ფოთლოვანი ორნამენტით შემკული რვაწახნაგასვეტებიანი მოჩუქურთმებული კანკელი ჰქონია. კანკელი ეკლესიის თანადროულია. განვითარებულ ფეოდალურ ხანაში იგი შეუკეთებიათ და ახალი დეტალებით შეუვსიათ. დარბაზის გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრებით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. სამხრეთ შესასვლელის წირთხლები შემკულია მოყავისფრო საღებავით შესრულებული გეომეტრიული ორნამენტით. დასავლეთ კედლის კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტრებია შემორჩენილი.

ეკლესიას სამი მინაშენი აქვს. ჩრდილოეთ მინაშენი მთლიანად დანგრეულია. დასავლეთის მინაშენი - კარიბჭე - ეკლესიის კედელს მთელ სიგრძეზე მიყვება. მას ძირითადი ნაგებობის კამარის პერპენდიკულარული კამარა ჰქონია. მინაშენის კედლებზე მოყვითალო გათლილი ქვიშაქვისაგან ოსტატურად გამოყვანილი დეკორატიული თაღებია, რომლებიც მარტივღარებიან კაპიტელებს და კუთხოვან პილასტრებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედლის ქვიშაქვის კვადრების წიბოები შეერთების ადგილზე საგანგებოდ არის ამოღარული, რაც დამახასიათებელია ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამშენებლო ხელოვნებისათვის. სამხრეთ მინაშენი (დანგრეულია) ეკლესიის დასავლეთ კედლის გასწვრივ იწყება და შემდეგ მთელ სამხრეთ ფასადს მიყვება. აქაც წყობის რიგები ხაზგასმულია ღარებით. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ამ მინაშენის კედლები ორი ახალ ეგვტერის კედლებად გამოუყენებიათ. ერთი მდებარეობს სამხრეთ და დასავლეთ მინაშენებს შორის არსებულ კუთხეში (მას სამხრეთით ვიწრო შესასვლელი აქეს), მეორე სამხრეთ მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილშია. ორივე მინაშენს თაროს, ღრმა წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი, მთლიანად მუქი ფერის ბაზალტის ქვაში გამოკვეთილი, მონუმენტური ლავგარდანი ჰქონია. ეკლესიის ჩრდილოეთის დაზიანებული კედლისათვის გარედან მოგვიანებით კონტრფორსი მიუშენებიათ.

ეკლესიის სამხრეთ კედელთან, მიწაზე დევს ფართო ფილა ასომთავრული წარწერით (იკითხება ცალკეული სიტყვები).

სამრეკლო
--------

სამრეკლო (5,5 X 4,8 მ) ეკლესიის ეზოს შუაში დგას. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ნაგებია უხეშად ნატეხი კირქვით. სამრეკლო ორსართულიანი ყოფილა. მეორე სართული დანგრეულია. პირველი სართული წარმოადგენს კუბური მოცულობის მასიურ სათავსს, რომელიც გადახურული ყოფილა ნახევარსფერული გუმბათით (დაზიანებულია). შესასვლელი დასავლეთითაა. სამხრეთ კედელთან მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა (დაზიანებულა). სამრეკლოს პირველი სართული დამოუკიდებელი სამლოცველო ან დამხმარე სათავსი უნდა იყოს.

სატრაპეზო
---------

სატრაპეზო (14,5 X 9 მ) მდებარეობს ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით 20 მეტრზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო, ხოლო გრძივ კედლებში ორ-ორი სარკმელია. ინტერიერში შემორჩენილია მწკრივებად დალაგებული ჩამოსაჯდომი ქვები.

გალავანი
--------

გალავანი ნაგებია კირქვის დიდი ლოდებით. დასავლეთით თაღისებრი კარიბჭე ჰქონია (შემორჩენილია ფრაგმენტი). ეზოში სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთებიც არის. მიწაში ჩაფლულია რამდენიმე მოზრდილი ქვევრი. მიკვლეულია მარცვლეულის შესანახი დიდი ხაროები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 377-378.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| ქარელი | 
ქარელის ღვთისმშობლის ეკლესია |
|  |
| აბისის თემი | 
აბისის წმინდა მარინეს ეკლესია  • აბისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია |
|  |
| ავლევის თემი | 
ავლევის ღვთისმშობლის ეკლესია  • ავლევის წმინდა გიორგის ეკლესია  • გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ცერონისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია  • ცერონისის მაცხოვრის ეკლესია  • ცერონისის ღვთისმშობლის ეკლესია |
|  |
| ახალსოფლის თემი | 
ოქროსოფლის მაცხოვრის ეკლესია  • სუქითის სამების ეკლესია |
|  |
| ბრეთის თემი | 
სალარიანი საყდარი  • არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ბრეთის ეკლესია  • ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია  • ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია |
|  |
| ბრეძის თემი | 
აბანოს წმინდა გიორგის ეკლესია  • აბანოს წმინდა მარინეს ეკლესია  • კოდას წმინდა ელიას ეკლესია  • ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია  • ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია  • ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია  • ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია  • ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია  • ბრეძის კომპლექსი  • ბრეძის კვირაცხოვლის ეკლესია  • ყვავის საყდარი  • საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ჭვრინისის წმინდა იორამის ეკლესია |
|  |
| გვერძინეთის თემი | 
ელბაქიანთკარის იოანე მახარებლის ეკლესია  • ელბაქიანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია  • ელბაქიანთკარის მაცხოვრის ეკლესია • ელბაქიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია  • სათერძის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ქოზიფის მონასტერი |
|  |
| დვანის თემი | 
დვანის წმინდა გიორგის ეკლესია  • დირბის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი  • დირბის ყველაწმინდის ეკლესია  • დირბის წმინდა გიორგის ეკლესია  • დირბის წმინდა გიორგის ზედაჯვრის ეკლესია  • დირბის წმინდა თევდორეს ეკლესია  • ტახტისძირის პეტრე-პავლეს ეკლესია |
|  |
| ზემო ხვედურეთის თემი | 
ზემო ხვედურეთის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ტყემალის ეკლესია  • ხეობის ივანე მახარებლის ეკლესია  • ხეობის მთავარანგელოზის ეკლესია  • ხეობის ღვთისმშობლის ეკლესია  • ჭანდრების კვირაცხოვლის ეკლესია  • მწვანე საყდარი • ფაფელაანთ ეკლესია  • ჭანდრების ქაშვეთის ეკლესია  • ჭანდრების ღვთისმშობლის ეკლესია • ჭანდრების წმინდა გიორგის ეკლესია  • ჭეშმარიტას ეკლესია • ეკლესია მარიამწმინდა  • თრეხვის ღვთისმშობლის ეკლესია |
|  |
| ზღუდრის თემი | 
ზღუდრის ეკლესია  • სარკის წმინდა გიორგის მონასტერი  • ზღუდრის ღვთისმშობლის ეკლესია  • ზღუდრის წმინდა გიორგის ეკლესია  • ზღუდრის წმინდა კვირიკეს ეკლესია  • ზღუდრის წმინდა სტეფანეს ეკლესია  • ძაძვის კომპლექსი  • ძაძვის წმინდა გიორგის ეკლესია  • მუხილეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი  • ორთუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია  • გიგოს საყდარი  • ყინწვისის მონასტერი |
|  |
| კეხიჯვრის თემი | 
ვედრების ღვთისმშობლის ეკლესია  • კეხიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია  • სამწევრისის ტაძარი  • სანებლის წმინდა გიორგის ეკლესია  • საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია |
|  |
| მოხისის თემი | 
მოხისის წმინდა გიორგის ეკლესია |
|  |
| რუისის თემი | 
რუისის კვირაცხოვლის ეკლესია  • რუისის კვირიკეწმინდის ეკლესია  • რუისის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია  • რუისის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია  • რუისის ღვთისმშობლის ტაძარი  • რუისის წმინდა დემეტრეს ეკლესია  • რუისის წმინდა მარინეს ეკლესია |
|  |
| ურბნისის თემი | 
ურბნისის სიონი |
|  |
| ფცის თემი | 
ფცის ღვთისმშობლის ეკლესია  • ფცის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია  • ღოღეთის კვირაცხოვლის ეკლესია  • ღოღეთის ღვთისმშობლის ეკლესია |

 |