recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| სისტემა,პერიოდი | სექცია,ეპოქა | სართული,საუკუნე | საუკუნე (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| მეოთხეული | ჰოლოცენი | მეგჰალაიური | 0-0,0042 |
| ჩრდილოგრიპიული | 0,0042-0,0082 |
| გრენლანდიური | 0,0082-0,0117 |
| პლეისტოცენი | 'Tarantian' | 0,0117-0,126 |
| 'Chibanian' | 0,126-0,781 |
| კალაბრიული | 0,781-1,80 |
| ჯელასიანი | 1,80-2,58 |
| ნეოგენი | პლიოცენი | პიაჩენცური | **უფრო ძველი** |
| მეოთხეული სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა,სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისიის მიხედვით |

**ჰოლოცენი**, **გამყინვარების შემდგომი ეპოქა** (ბერძ. hólos — მთელი და kainós — ახალი) — დედამიწის თანამედროვე გეოლოგიური ანუ გამყინვარების შემდგომი ეპოქა, რომელიც გრძელდება უკანასკნელი 12 ათასი წელი თანადროულ დრომდე. მიეკუთვნება მეოთხეულ სისტემას. ჰოლოცენის დასაწყისი ემთხვევა უკანასკნელი კონტინენტური გამყინვარების დასასრულს ჩრდილოეთ ევროპაში. შეესაბამება საზღვარს პალეოლითსა და მეზოლითს შორის. ჰოლოცენის განმავლობაში ხმელეთმა და ზღვამ მიიღო თანამედროვე მოხაზულობა, ჩამოყალიბდა თანამედროვე გეოგრაფიული ზონები და მდინარეების ჭალიანი ტერასები და ტორფნარები. ჰოლოცენის თითქმის 2/3 მოდის ისტორიულ დროზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰოლოცენი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ICS Timescale Chart.
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმნის ცენტრში. 

სახლი ერთასრთულიანი ნაგებობაა. რუსთაველის ქუჩაზე გამომავალი ფასადი 3 მართკუთხა ფორმის დიდი ზომის ღიობითაა სიმეტრიულად დანაწევრებული. ცენტრალურ ღიობში შესასვლელი კარია მოწყობილი სადაც 5 საფეხურიანი კიბით ასასვლელია. შესასვლელის თავზე სამკუთხა ფორმის ფრონტონია. გვერდითა ღიობებში ფანჯრებია ჩასმული. შენობას ორ-ორი თანაბარი ზომის ფანჯრის ღიობი ქონდა ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში გაჭრილი, რომელთაგან ნაწილი ამოშენებულია დღეისათვის. უკანა ეზოში გამავალი ფასადი ასევე სიმეტრიულია, დანაწევრებულია ფანჯრისთვის გაჭრილი ოთხი ღიობით. ცოკოლის კედლებს მცირე ზომის სავინტილაციო ღიობები შემოუყვება. სახურავი ოთხფერდაა, გადახურულია თუნუქით. შიდა ეზოსკენ გამომავალ სახურავის დაფერდებაზე სამერცხლე ღიობია განთავსებული. ნაგებობას ორი ერთმანეთის პარალელული საბუხრე სვეტი აქვს ჩაშენებული, რომელბიც სახურავის დონიდან დაახლოებით ნახევარი მეტრის სიმაღლეზე არის ამომართული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 19973
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მდინარე ოცხეს მარჯვენა სანაპიროს გასწვირვ გაყოლებული მთავარი ქუჩის - რუსთაველის ცალმხრივ განაშენიანებაში. 

ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი მის მომიჯნავე შენობათა მსგავსად ქუჩის მხარეს ფრონტონით დასრულებული, სიმეტრიული გადაწყვეტის მქონე ვიწრო ფასადით გამოდის. კუთხის ძელაკ-კრონშტეინებზე შეკიდულ, მკვეთრად წინ გამოსულ ორფერდა გადახურვის ქვეშ ექცევა შედარებით ვიწრო, კიდეებთან ისეთივე ძელაკ-კრონშტეინებიანი, შემინული დაკიდული ხის აივანი. მის ქვემოთ კი, პირველი სართულის შუა ნაწილში განთავსებულია ოთხფრთიანი ფანჯარა. ფასადის სილუეტის დამახასიათებელ შტრიხს ქმნის შენობის გვერდითი ქანობების საყრდენად მონიშნული მოკლე შეკიდული პილასტრისმაგვარი ნაშევრები კუთხეებთან, რომლის მსგავს ელემენტს ამავე რიგის კიდევ რამდენიმე შენობაში ვხვდებით. სახლის ფასადი შელესილ-შეთეთრებულია, თუმცა მარცხენა, შეულესავი გვერდითი კედლიდან ირკვევა, რომ სამშენებლო მასალად აქაც უხეშად დამუშავებული ქვის კვადრებია გამოყენებული. ამ მხარეს შენობა კარ-სარკმელთა ღიობებით იხსნება, სადაც ქვედა სართულის დიდ ღიობთა ზემოთ თვალშისაცემია მეორე სართულის, კვადრატს მიახლოებულ ღიობთა მცირე ზომები. მთავარი ფასადის გასწვრივ, მარჯვენა მხარეს არსებული საკმაოდ განიერი ერთსართულიანი გვიანი მინაშენი მეორე გრძივ ფასადს ნახევრამდე ფარავს, დამასრულებელ ნაწილში კი სადა და გაუფორმებელი, შენობის ქანობს ქვეშ მოქცეული, ორ იარუსად განლაგებული დერეფან-აივანია. აქაც თვალსაჩინოა, ზედა სართულის დაბალი პროპორციები, რაც მის ნაწილობრივ მანსარდულ სართულად გადაწყვეტაზე მიგვანიშნებს. შენობის თავდაპირველი მხატვრული გადაწყვეტის დანაკარგზე მიანიშნებს აივნის კუთხისა და გადახურვის ქანობების შემკული ფიცრის დამაკავშირებელი ხის ფიგურული ელემენტი, რომელიც აბასთუმნის ანალოგიურ, დიდნაშევრიანი გადახურვის ქანობების მქონე შენობებში გავრცელებული გაფორმების კონსტრუქციულ-დეკორატიული სისტემის შემორჩენილი ნაწილი უნდა იყოს. დანარჩენ ელემენტებს, თუ ისინი დაკარგული არ არის, შეიძლება ფარავდეს ფრონტონის დღეს არსებული შემავსებელი შეფიცვრა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6278
ჰოლკონდას სულთნების სასახლე
ჰოლკონდის ტრიუმფალური ჭიშკარი
**ჰოლკონდის სასულთნო** — ცენტრალური ინდოეთის ერთ-ერთი მუსლიმური სასულთნო. წარმოიქმნა 1518 წელს. სასულთნოს სათავეში იდგა კუტბ შაჰის დინასტია, რომელიც ყარა-ყოინლუს თურქმანი ტომებიდან მოდის. სასულთნოს დედაქალაქი კარგად გამაგრებული ქალაქი ჰოლკონდა

ჰოლკონდის სასულთნო თავისი აყვავების პერიოდში მოიცავდა ტერიტორიებს მდინარეებს — გოდავარსა და კრიშნას შორის თვით ბენგალის ყურემდე. უმდიდრესი ალმასის საბადოების წყალობით, რომლითაც მთელი აზია მარაგდებოდა, ჰოლკონდის სულთნებმა შეძლეს უდიდესი არმიის შექმნა. ჰოლკონდის შახტებში იქნა მოპოვებული ცნობილი ქვები — კოჰინური და იაკობის ალმასი. 

საბადოების მარაგის ამოწურვის შემდეგ ჰოლკონდის კეთილდღეობა შემცირდა. 1687 წელს სასულთნო დაიპყრო იმპერატორმა აურანგზებმა. მისი სიკვდილის შემდეგ ჰოლკონდა გამოეყო დიდ მოგოლთა იმპერიას და ჩამოყალიბდა ჰაიდარაბადის სამთავროდ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუტბ შაჰის დინასტიის მავზოლეუმი დაარქივებული 2016-10-22 საიტზე Wayback Machine.
* ჰაიდარაბადი — ნიზამების სახელმწიფო
* კოჰინური — ბრილიანტის ისტორია
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. 

ერთსართულიანი, მწვანედ შეფერილი, საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი სახლი ქვის დაბალ ცოკოლზეა შესმული და ხის მორებით ნაშენი. სწორკუთხა, წაგრძელებული გეგმარების მქონე შენობა სწორ, ლითონის ღობით შემოზღუდულ ეზოში დგას. მთავარი, ფალიაშვილის ქუჩაზე გამომავალი ფასადი ამოშენებულ-შელესილია, თავდაპირველ სახეზე აქ მხოლოდ ორქანობა გადახურვა და ხის ჭვირულ დეკორიანი ფრონტონი გვიქმნის შთაბეჭდილებას. შედარებით უკეთ არის გადარჩენილი გვერდითა, ეზოში გამომავალი ფასადის მარჯვენა, მაღალი ჭვირულ დეკორიანი ფრონტონით აქცენტრირებული მონაკვეთი, სადაც კედლის სიბრტყეს სამი, "ხის მაქმანით" გაფორმებული თაროთი მონიშნული სარკმელი ანაწევრებს. შენობის სარკმლის ისევე როგორც ფრონტონების დეკორიც რუსულ ტრადიციებთან ავლენს სიახლოვეს, რაც ფალიაშვილის ქუჩის ამ მონაკვეთში არსებულ შენობათა დეკორისთვის არის სახასიათო. ამ ფასადის მარცხენა მონაკვეთი მთავარი ფასადის მსგავსად ამოშენებულ-შელესილია და დაკარგული აქვს ავთენტურობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6293
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. მობინადრეთა გადმოცემით სახლი 1886 წელს აუგიათ.

ეზოს სიღრმეში, მთის ძირში განლაგებული გრძივი შენობა ეზოს მხრიდან სამსართულიანია, უკანა მთასთან მომიჯნავე მხარე კი ორსართულიანია. ეზოს სიღრმეში გაწოლილი შენობა მკაფიოდ იკითხება ქუჩიდან და დომინირებს კიდეც ფალიაშვილის ქუჩის განაშენიანებაში. სახლის ძირითადი კედლები აბასთუმნისთვის სახასიათო ქვითაა ნაგები. ფასადის ორ, მეორე და მესამე სართულს თითქმის მთელ სიგრძეზე გასდევს აწ უკვე შემინული, ნაწილობრივ კი შეფიცრული გალერეა. მიუხედავად ამისა შემორჩენილია გალერეის ჭვირული დეკორი. ფასადის ცნტრი აქცენტირებულია რიზალიტით, რომელიც დასრულებულია ხის, მაღალი დეკორირებული ფრონტონით. სახლს მარჯვენა ნაწილში მიდგმული აქვს ახალი ხის კიბე. სახლის უკანა, ზურგის მხარეს მეტად აქვს დაკარგული ავთენტურობა, რასაც ძირითადი საშენი მასალის ახალი სამშენებლი მასალით ჩანაცვლებით არის განპირობებული. ქვით ნაშენ კედლებში გაჭრილი, ოდესღაც ღია გალერეაზე გახსნილი ღიობები სქელი არაპროფილირებული, მარტივი საპირეებით არის მოჩარჩოეული. სახლის სქელი მკვიდრად ნაშენი კედლები მის სიმყარეს განპირობებს, თუმცა საკმაოდ სავალალო მდგომარეობაშია სახლის მარცხენა ნაწილი, რომელის მოსახლეთა გადმოცემით მიტოვებულია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6285
**ჰაკობ მანანდიანი** (სომხ. Հակոբ Մանանդյան; დ. 10 ნოემბერი, 1873, ახალციხე, — გ. 4 თებერვალი, 1952, ერევანი, სომხეთი — სომეხი ისტორიკოსი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე და სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1873 წლის 10 ნოემბერს ახალციხეში, იგი იყო საბჭოთა კავშირისა და სომხეთის სსრ-ს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

ჰაკობ მანანდიანმა 1897 წელს დაამთავრა ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტი. 1898 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტი, ხოლო 1909 წელს — ტარტუს უნივერსიტეტი. 1919 წლამდე, ასწავლიდა საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის სხვადასხვა სკოლებში, სემინარიებსა და გიმნაზიებში. 1925 წელს გახდა პროფესორი, 1933 წელს სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის, ხოლო 1943 წელს — სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი. 1920-1930 წლებში, იგი ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მუშაობდა.

ჰაკობ მანანდიანის ნაშრომები ეძღვნებოდა სომხეთის ისტორიის ანტიკურ და შუა საუკუნეების პერიოდს, ფილოლოგიასა და კულტურას. ჰაკობ მანანდიანი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და არის სომხეთის სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.

ჰაკობ მანანდიანი გარდაიცვალა 1952 წლის 4 თებერვალს, 78 წლის ასაკში, ერევანში, სომხეთი. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Профиль Якова Амазасповича Манандяна

სქოლიო
------

1. ↑   (1990) *Cahiers du monde russe et soviétique: Volume 31*,   გვ. 311.
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის კურორტ აბასთუმანში. 

ორსართულიანი შენობის მთავარი, კორპუსებისკენ მიმართული ფასადი ორ ზონად არის გაყოფილი, რომლებიც ერთმანეთისგან, ფასადის ცენტრში, მთელ სიღრმეზე არსებული ჩაღრმავებით იმიჯნებიან. ერთი - მარცხენა ზონა ხის აივნიანია, მეორე - სადა, შეულესავი, ორქანობა გადახურვით დაბურული და ფრონტონით აქცენტირებული. მარცხენა ზონის პირველი სართული აგურით ამოყვანილ თაღით არის მონიშნული. სავარაუდოდ აქ არსებული ფართო ღიობი ამოშენებულია და მის მაგივრად მომცრო ზომის სწორკუთხა კარია ჩასმული. ფართე, თითქმის მთელი პირველი სართულის კედლის სიბრტყის მომცველი თაღოვანი ღიობი გვაფიქრებინებს, რომ შესაძლებელია პირველი სართული სახელოსნოდ გამოიყენებოდა, მეორე, ხის ჭვირულ მოაჯირიანი, აწ უკვე შემინული, შეკიდულ აივნიანი სართული, კი საცხოვრებლად. ფასადის მეორე, მარჯვენა ზონა შეულესავია. დაუმუშავებელი ქვის კედლის სიბრტყე პირველ სართულზე უსახო, ერთსართულიანი მიშენებით არის დამახინჯებული, მეორე სართულზე კი ერთადერთი სწორკუთხა, მარტივი სარკმელია გაჭრილი. შენობა ნაგებია აბასთუმნისთვის სახასიათო ღია ფერის, დაუმუშავებელი ქვით. თლილი ქვის კვადრებით არის მონიშნული შენობის კუთხეები. შენობის გვერდითა ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ დეკორს, უკანა, ზურგის ფასადი კი ნახევრად მიწაშია ჩასმული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6466
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. 

ფალიაშვილის ქუჩა აბასთუმანში ორ ნაწილადაა გაყოფილი და ერთმანეთის პარალელურად მიემართება მდინარე ოცხის მარცხენა ნაპირზე. მათ შორის არსებულ, ზოგჯერ რამდენიმე შენობისაგან შემდგარ ლუწნომრიან ნაგებობათა ჯგუფს ერთი მისამართი აქვს. მათ რიცხვს მიეკუთვნება კამერული ხასიათის ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელიც მხატვრულად მეტად მნიშვნელოვანი შენობის გაგრძელებას წარმოადგენს. ზურგით და გვერდითი კედლით იგი მეზობლად მდგარ შენობებზეა მიდგმული და მხოლოდ ორი ფასადი აქვს ხილული. წაგრძელებული გეგმის მქონე ნაგებობა მდინარისკენ მიმართულია ქვით ნაგები შეულესავი ფასადით, ხოლო შუშაბანდიანი გრძივი მხრით ეზოს სიღრმეში ვითარდება. შუშაბანდს ხის მოხარატებული მოაჯირი აქვს. სახლს აქვს ორი შესასვლელი - ქვის ოთხსაფეხურიანი კიბე, რომლითაც შუშაბანდში შეიძლება მოხვედრა და მოკლე ფასადზე განთავსებული სადა კარის ღიობი. ეს უკანასკნელი ფასადის უხეშად თლილი ქვით ნაგები სიბრტყიდან გამოიყოფა ღიობის ირგვლივ დალაგებული კარგად თლილი კვადრებით. ამავე ფასადზეა განთავსებული ფანჯარა, რომელიც მოგვიანებით უნდა იყოს გაჭრილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6284
**ჰალ-საფლიენი** (მალტ. Ħal-Saflieni) — მიწისქვეშა, მეგალითური სტრუქტურა მალტაზე, ქალაქ პაოლაში. თარიღდება ძვ. წ. 3000-2500 წლებით. თავდაპირველად ის სალოცავი ყოფილა, რომელიც შემდეგ ნეკროპოლისად იქცა. ამჟამად კი მსოფლიოში ერთადერთი პრეისტორიული მიწისქვეშა ტაძარია. 1980 წელს იგი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 1992 - 1996 წლებში, სარესტავრაციო სამუშაოების გამო მნახველთათვის ის დახურული იყო. მას შემდეგ კი, ყოველდღიურად მხოლოდ 80 ადამიანის შესვლაა ნებადართული, აქედან გამომდინარე, ხშირად ბილეთის ლოდინი 2-3 კვირაა საჭირო. 

მონუმენტი 1902 წელს მთალდ შემთხვევით, მუშებმა აღმოაჩინეს, როდესაც ისინი მშენებარე სახლისთვის წყლის რეზერვუარს თხრიდნენ, პირდაპირ ტაძრის სახურავს მიადგნენ. თავდაპირველად მუშებმა ამ ამბის დაფარვა სცადეს, მაგრამ საბოლოოდ აღმოჩენა მაინც გახმაურდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Select Hal Salflieni in the "Browse our Sites" drop down for the Official Website of the Hypogeum დაარქივებული 2013-09-03 საიტზე Wayback Machine.
* Unesco World Heritage Site

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მალტაში მალტის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ვალეტა  • ჰალ-საფლიენი • მალტის მეგალითური ტაძრები: ჯგანტია, ჰაჯარ-კიმი, მნაიდრა და ტარშიენი |

 |
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. თარიღდება XIX საუკუნის დასაწყისით. 

აბასთუმნის ერთ-ერთ ცენტრალურ, ყველაზე გრძელი ქუჩის გასწვრივ არსებული საცხოვრებელი სახლების უმეტესობა გამოირჩევა ინდივიდუალური, საინტერესო მხატვრული გადაწყვეტით, რომელიც ხშირ შემთხვევაში სცილდება არქიტექტურის აკადემიურ ფარგლებს და ხალხურ შემოქმედებას უახლოვდება. ძალზე გამომსახველი და სახასიათოა ამ ნაგებობის ქუჩისკენ სამწახნაგად შვერილი მოცულობა, რომლის თავზე სხვენის სართულის ორფერდა სახურავით გადახურული და ხის აჟურული დეტალებით გაფორმებული აივანია მოწყობილი. გეგმით სწორკუთხა, წაგრძელებული შენობა ვიწრო ფასადით გამოდის ქუჩისკენ. როგორც აღვნიშნეთ, იგი სამწახნაგადაა შვერილი. თითო წახნაგზე სარკმლის სწორკუთხა დიდი ღიობებია გაჭრილი. გრძივ ფასადებს ორივე მხრიდან გაუყვება ამჟამად ნახევრად ღია და შემინული, აჟურულმოაჯირიანი გალერეები. საცხოვრებელ სახლს აქვს მანსარდის სართული, რომელიც ქუჩისპირა მხარეს ორიგინალურადაა გადაწყვეტილი. ნაგებობის ძირითადი ნაწილი ქვისაა, სხვენის სართული - შეფიცრულია, ორფერდა, თუნუქით დაბურული სახურავი ეყრდნობა გრძივი კედლებიდან მძლავრად შვერილ ფიგურულ ხის კრონშტეინებს. ადგილობრივ ბინადართა გადმოცემით შენობა ვინმე მურადოვების კუთვნილ აგარაკს წარმოადგენდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6274
მავზოლეუმის მოდელი
**ჰალიკარნასის მავზოლეუმი** — მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთი. მეფე მავსოლეს საფლავი. ჰალიკარნასის მავზოლეუმი, არქიტექტურისა და ქანდაკების ბრწყინვალე შედევრი, ერთ დროს არაჩვეულებრივი სანახაობა იყო. ის ძვ. წ. IV საუკუნეში ააგეს, როგორც ქალაქ ჰალიკარნასის მმართველის, მავსოლეს აკლდამა. მეცნიერთა აზრით, მშენებლობა მავსოლეს სიცოცხლეშივე დაიწყო. მავსოლემ მხოლოდ საუკეთესო მოქანდაკეები დაიქირავა, რომელთა ოსტატობის შედეგად ნაგებობის საუკუნო დიდება ხვდა წილად. კარიის მმართველმა მისი დასრულება ვერ მოასწრო. იგი დაახლოებით ძვ. წ. 353 ან 352 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალეს მის მიერვე აგებულ აკლდამაში, რომელსაც მავსოლეს პატივსაცემად მავზოლეუმი უწოდეს. მავზოლეუმი საბოლოო სახით არტემისიამ დაასრულა. 

ჰალიკარნასი იყო კარიის მთავარი ქალაქი. კარია ძვ. წ. IV საუკუნეში სპარსეთის იმპერიაში შედიოდა. ამ დროს კარიას მართავდა მავსოლე. იგი დაქორწინდა საკუთარ დაზე, რომელსაც ერქვა არტემისია. მავსოლემ გადაწყვიტა თავისი და მეუღლის სამუდამო განსასვენებლად აეგო ისეთი აკლდამა, მანამდე რომ არ ღირსებია მოკვდავთაგან არც ერთ დიდებულს. 

მავზოლეუმი წარმოადგენდა ბერძნული ტაძრის მსგავს ნაგებობას, რომელიც შემკული იყო მარმარილოს კოლონებითა და ქანდაკებებით. რელიეფური სამკაულები ტაძრისათვის შექმნეს იმდროინდელმა საუკეთესო სკულპტორებმა - სკოპამ, ლეოქარემ, ბრიქსისმა და ტიმოთეოსმა. ნაგებობების თავზე მდებარეობდა საფეხურებიანი პირამიდა, ხოლო მასზე აღმართული იყო მავსოლესა და არტემისიას სკულპტურები. მავზოლეუმს დარაჯობდა ქვის ლომების ქანდაკებების რიგი. 

XIV საუკუნეში მავზოლეუმი მიწისძვრამ დაანგრია. XV საუკუნეში წმ. იოანეს ჯვაროსნული ორდენის რაინდები მავზოლეუმის ქვებს იყენებდნენ ციხესიმაგრეების ასაშენებლად. სამარხებსაც მიაგნეს. ოქროსა და განძეულობის მაძიებლებმა სამარხები პირწმინდად გაძარცვეს და გაანადგურეს. 

XIX საუკუნის 50-იან წლებში არქეოლოგებმა მავზოლეუმის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩაატარეს გათხრები. მათ აღმოაჩინეს მავზოლეუმის ნაშთები, რელიეფებისა და ქანდაკებების ფრაგმენტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰალიკარნასის მავზოლეუმი***

* The Tomb of Mausolus
* Livius.org: Mausoleum of Halicarnassus დაარქივებული 2009-09-29 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მსოფლიოს შვიდი საოცრება |
| --- |
|  |
| 
* ხეოფსის პირამიდა
* ბაბილონის დაკიდებული ბაღები
* ზევსის ქანდაკება
* ეფესოს ტაძარი
* ჰალიკარნასის მავზოლეუმი
* როდოსის კოლოსი
* ალექსანდრიის შუქურა
 |

 |
**Megaforce Records** — ამერიკული ხმის ჩამწერი ლეიბლი, რომელიც დააარსეს ჯონი ზაზულამ (გ. 1 თებერვალი, 2022) და მისმა ცოლმა მარშამ (დ. 21 აპრილი, 1952 — გ. 10 იანვარი, 2021). ალბათ უკეთესად ცნობილია ჯგუფ მეტალიკას სადებიუტო ალბომის *Kill 'Em All* გამოშვებით. Megaforce Records იყო ძლიერი ძალა ბევრი უცნობი თრეშ მეტალ ჯგუფის გამოსაყვანად დღის შუქზე.

ძალიან ადრეულ 80-იანებში, ჯონი ზ (უფრო ასე იყო ცნობილი მეტალ წრეებში) და მარშა ძალიან პოპულარულები გახდნენ, როგორც მიწისქვეშეთის მუსიკალური ჩანაწერების მაღაზია, რომელიც სპეციალიზდებოდა იშვიათი და შეუმჩნეველი მეტალის იმპორტზე. ერთ დღისითაც ჯონი ზაზულას ისეთი რამ შეემთხვა, რამაც სამუდამოდ შეცვალა მისი დამოკიდებულება მეტალისადმი. ეს იყო ადგილობრივი რკინიგზის არის ჯგუფ მეტალიკას დემო ჩანაწერი. ჯონი ზაზულა მოხიბლული დარჩა, მაშინვე დარეკა ჩანაწერზე მითითებულ ნომერზე და დატოვა შეტყობინება. გვიან იმავე საღამოს მას დაურეკა ჯგუფის დრამერმა ლარს ულრიხმა. ჯონი ზაზულა ერთდროულად ნიუ-ირკსა და ნიუ-ჯერსიში მრავალ მეტალ შოუებს უწყობდა ხელს.

Megaforce Records დაარსდა 1982 წელს მარტოხელა ადამიანის სახლში ოულდ ბრიჯის გარეუბანში, ნიუ-ჯერსი. ჯონი და მარშა ზაზულა ხელს უწყობდნენ ისეთი თრეშ მეტალ ჯგუფების განვითარებას, როგორებიცაა Anthrax, King's X, Merciful Fate, Ministry, Overkill, S.O.D. და Testament. 2001 წელს გადაიღალნენ კომპანიისგან და განაგრძეს საკუთარი დამოუკიდებელი ბიზნესის მართვა. Megaforce Records-ის დისტრიბუციას აშშ-ში Sony Music Entertainment ახორციელებს.

კლიენტები
---------

### მეტალ შემსრულებლები

* Anthrax
* Bad Brains
* Frehley's Comet
* Clutch
* Danzig
* Exciter
* Fozzy
* King's X
* Living Colour
* Lost Point
* Mercyful Fate
* Metallica
* Ministry
* M.O.D.
* Mushroomhead
* Overkill
* Skatenigs
* Stormtroopers of Death
* Testament

### არა-მეტალ შემსრულებლები

* Asleep at the Wheel
* Black Crowes
* Disco Biscuits
* Warren Haynes
* Less Than Jake
* Meat Puppets
* Rose Hill Drive
* Third Eye Blind
* Wellwater Conspiracy

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb13882157b (data)
* ISNI: 0000 0001 2034 3260
* LCCN: no2011089071
* MusicBrainz: 3026ea4c-bc77-4116-b50f-b4d42a8f5227
* VIAF: 139676307
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 139676307

 |
ჰაკიმ აბდულ ოლაჯუვონი(დაბ. 21 იანვარი, 1963წ, ლაგოსი, ნიგერია) ნიგერიელი კალათბურთელი, რომელსაც ჰქონდა ამერიკის მოქალაქეობა. თამაშობდა ცენტრზე ჰიუსტონ როკეტსისა(1984-2001) და ტორონტო რეპტორსის(2001-2002) რიგებში.
იგი დრაფტზე აირჩიეს 1984 წელს, პირველ ნომრად. მისი სიმაღლე იყო 213 სმ, წონა 116 კგ. არის ნბა-ს ორგზის ჩემპიონი(1994,1995), ასევე ნბა-ს ყველაზე ღირებული მოთამაშე(1993/1994) ფინალის ყველაზე ღირებული მოთამაშე(1994,1995). ასევე ოლიმპიური ჩემპიონი(1996). 12-ჯერ იყო დასახელებული სეზონის შემდეგ საუკეთესო ხუთეულში. 12-ჯერ იქნა გამოძახებული NBA All-Star მატჩში. მან მის კარიერაში ჩააგდო 26946 ქულა, გააკეთა 13747 მოხსნა და 3830 ბლოქ-შოტი.იგი არის შესული ნბა-ს საუკეთესო 50 მოთამაშეს შორის. ასევე 2008 წელს შეყვანილ იქნა დიდების დარბაზში. მისი ნომერი 34 გაუქმებულია ჰიუსტონ როკეტსში.
ჰაკიმმა მთელი კარიერა ჰიუსტონ როკეტს შესწირა, ამიტომ იგი გულშემატკივრების კუმირი იყო.ყველას აოცებდა მისი თამაში. იგი მოძრაობდა ცენტირსთვის არასახასიათოდ, მიუხედავად მისი გაბარიტებისა და მასშტაბურობისა,იყო ძალიან მოქნილი, ჰქონდა არაჩვეულებრივი ნახტომი და ჩატენვა, ასევე კარგი ბლოქ-შოტი. იგი ეკუთვნის 90-იანი წლების ცენტრების "დიდ სამეულს" (ოლაჯუვონი,რობინსონი,იუვინგი). მათ შეცვალეს ცენტრების თამაშის სტილი. მათ ფონზე იჩრდილებოდა ისეთი ცენტრები, როგორებიც იყვნენ ალონზო მოურნინგი და დიკემბე მუტომბო. მას უწევდა თამაში ისეთი ცენტრების წინააღმდეგ, როგორებიც იყვნენ კარიმ აბდულ-ჯაბარი, მოსის მელოუნი, დევიდ რობინსონი, პარტიკ იუვინგი და სხვა. იგი უმეტეს შემთხვევაში გამარჯვებული გამოდიოდა ამ დუელებიდან მისი მოქნილობის,მოედნის ხედვის, კარგი ნახტომისა ჭკუის ხარჯზე. ამიტომ იყო დიდი ბელადი.
ოლაჯუვონის საფირმო ილეთი არის "Dream Shake", რომლის იდენტური გამეორება არავის არ უცდია. იყო ჯორდანის «Fadeaway Jumper», ასევე ნოვიცკის «One-Legged Fadeaway Jumper»,კობი ბრაინტის «Pump Fake, Fadeaway»,პოლ პირსის «Step-Back Fadeaway/Jumper»,ჯორჯ ჯერვინის «Finger Roll»,ტიმ დანკანის «Bank Shot»,შაკილ ონილის «Drop Step» და სხვა, მაგრამ ისე ეფექტურად და ზუსტად, როგორც ამას ოლაჯუვონი აკეთებდა, ვერავინ ვერ შეძლო თავისივე ილეთის გამეორება. ეს იყო ზემოთ ჩამოთვლილი საუკეთესო ილეთების ნაზავი. ამიტომ იყო იგი იდეალური და გულშემატკივარის საყვარელი კალათბურთელი, რადგან იგი უფრო მათთვის თამაშობდა, ვიდრე ხელმძღვანელოსთვის, მიუხედავად მათი დაძაბული ურთიერთობისა. 
კარიერის ბოლო წელს(2001-2002) ჰაკიმისთვის დაენანათ ახალი კონტრაქტი და იგი ტორონტოში გაუშვეს. ამან მასზე ცუდად იმოქმედა და მან კარიერა დაამთავრა.
**ჰოვანეს ვოროტნეცი** (სომხ. Հովհան Որոտնեցի) (დ.1315 — გ.1386) — სომეხი ფილოსოფოსი, პედაგოგი, საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1315 წელს ვაგანდის დასახლებაში (სიუნიქის პროვინცია), იქაური თავადის — ივანეს ოჯახში, რომელიც სიუნიქის პირველი აზნაურების საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო. განათლება მიიღო გლაძორის უნივერსიტეტში, მისი რექტორის, გამოჩენილი მეცნიერისა და პედაგოგის ესაი ნჩეცის ხელმძღვანელობით. 1338 წელს, ამ უკანასკნელის გარდაცვალების გამო, უნივერსიტეტი დაიხურა. 1345 წელს თავად დააარსა ტათევის უნივერსიტეტი, რომელიც იმ პერიოდისთვის სომხეთის მსხვილი სამეცნიერო და კულტურული ცენტრი იყო. იბრძოდა სომხური ეკლესიის დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად. 

თავის ფილოსოფიურ შეხედულებებში მან განავითარა არისტოტელიზმის ტრადიციები. მისი მემკვიდრეობა არის არისტოტელეს „კატეგორიების" და „ინტერპრეტაციის შესახებ" ვრცელი ინტერპრეტაციები, პორფირის „შესავალი". ცოდნისა და ლოგიკის თეორიის საკითხების შემუშავებისას ის იყო ნომინალიზმის მიმდევარი. 

თავისი სიღრმისეული ცოდნისა და მეცნიერების განვითარებაში გაწეული ღვაწლისათვის ვოროტნეციმ მიიღო საპატიო წოდება: „სამმაგად დიდებული სომეხი პედაგოგი".

ვოროტნეცის მოწაფე და მიმდევარი იყო გრიგორ ტათევაცი, რომელმაც განავითარა ჰოვანეს ვოროტნეცის რელიგიური და ფილოსოფიური მოძღვრება.

შემოქმედება
-----------

* არისტოტელეს „კატეგორიების" ანალიზი. პორფირის რთული კითხვების მოკლე ანალიზი. კონსოლიდირებული ტექსტი. წინასიტყვაობა და შენიშვნები ვ.კ.ჩალოიანის; ა.ა. ადამიანისა და ვ.კ. ჩალოიანის თარგმანი/ რედაქტირებული ს.ს. არევშატიანის მიერ. 1956.348 გვ. (სომხურ და რუსულ ენაზე)
* „ელემენტებზე" (ფილოსოფოსთა გამონათქვამებით შედგენილი ესე). კრიტიკული ტექსტი და წინასიტყვაობა ს.ს. არევშატიანისა და ს.ლალაფარიანის. ძველსომხურიდან თარგმნა ს.ს. არევშატიანმა. მატენადარანის მოამბე. ტ. 3. 1956
* კომენტარები წიგნისა „ინტერპრეტაციის შესახებ" (არისტოტელე)
* პორფირის „შესავლის" მოკლე ანალიზი.
* ფილონ ბრძენის „გამოცხადების" კომენტარი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* WorldCat — ჰოვანეს ვოროტნეცი
* „უცნობები ცნობილის შესახებ" — სლაიდ-შოუ „ჰაიარტუნ" ცენტრში

სქოლიო
------



1. ↑  ჰოვანეს ვოროტნეცი. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ. 30. მოსკოვი. 1969-1978
2. ↑  Michael E. Stone. Adam and Eve in the Armenian Traditions, Fifth through Seventeenth Centuries. ადრეული იუდაიზმი და მისი ლიტერატურა. ტ.38. SBL Press. 2013
3. ↑  „Трижды великий армянский учитель": Ованес Воротнеци — основатель Татевского университета
**ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლი** (აზერ. Hüseyn Cavidin heykəli) — აზერბაიჯანელი პოეტის ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, სკვერში, რომელიც ატარებს პოეტის სახელს და მდებარეობს ჰუსეინ ჯავიდის პროსპექტზე. ბრინჯაოსგან დამზადებული ძეგლის ავტორები არიან აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი, მოქანდაკე ომარ ელდაროვი და არქიტექტორები იუსიფ გადიმოვი და რასიმ ალიევი. ძეგლი დადგმულია 1993 წელს.

ომარ ელდაროვის თქმით, ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლის შექმნის იდეა ჰეიდარ ალიევს ეკუთვნის. ძეგლზე, შემდეგ კი მის გორელიეფზე მუშაობის დროს მოქანდაკემ შეისწავლა ჰუსეინ ჯავიდის ცხოვრება და შემოქმედება, მაგრამ ელდაროვის მხატვრული ჩანაფიქრის მიხედვით ჰუსეინ ჯავიდთან ერთად მას უნდოდა სხვა აზერბაიჯანელების ხსოვნის უკვდავყოფაც, რომლებიც XX საუკუნის პირველ ნახევარში პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლნი გახდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Информация об Омаре Эльдарове на официальном сайте Академии наук Азербайджана დაარქივებული 2014-01-02 საიტზე Wayback Machine.
* Воплощенный в камне დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
მიუნხენის S-Bahn-ის მატარებელი მიწისქვეშა სადგურ მარიენპლაცზე
**S-Bahn** (გერმ. Stadtschnellbahn, Schnellbahn და Stadtbahn-ის შემოკლებით მიღებული) — ჩქაროსნული სარკინიგზო გზა. ტექნიკური და იურიდიული თვალსაზრისით წარმოადგენს სარკინიგზო, საქალაქთაშორისო და საქალაქო ტრანსპორტის სახეობას გერმანიაში, ავსტრიასა და შვეიცარიაში.

S-Bahn იკავებს შუალედურ ადგილს საქალაქო საზოგადოებრივ და გრძელ მარშრუტიან ტრანსპორტს შორის. იყენებს ჩვეულებრივ სარკინიგზო ხაზებს, როგორც ქალაქში, ისე მის შემოგარენში. S-Bahn-ის მოძრავ შემადგენლობას წარმოადგენს ელექტრო და იშვიათად მოტო მატარებლები. სადგურებს შორის მანძილი, როგორც წესი, რეგიონალურ მატარებელთა (RegionalBahn) სადგურებზე მცირეა და მეტია ისეთ ტრანსპორტთან შედარებით, როგორიცაა მეტროპოლიტენი, ტრამვაი, ავტობუსი და ა.შ..

გავრცელების არეალი
------------------

პირველი S-Bahn გაიხსნა 1930 წლის დეკემბერში ქალაქ ბერლინში. S-Bahn ძირითადად გავრცელებულია გერმანიასა და ავსტრიაში. გერმანიაში S-Bahn წარმოადგენს გერმანული სარკინიგზო გზის (Deutsche Bahn AG) ქვეგანყოფილებას.

გერმანია
--------

S-Bahn-ის ლოგო გერმანიაში 

S-Bahn-ის მატარებელი ჰანოვერის შემოგარენში
გერმანიაში არსებობს S-Bahn-ის 13 სისტემა, რომელთაგან ნაწილი ერთდროულად რამდენიმე ქალაქს ემსახურება.

სისტემათა ჩამონათვალი:

* ბერლინი (ბერლინის S-Bahn)
* ჰამბურგი
* ჰანოვერი
* მიუნხენი
* მაინის ფრანკფურტი - ჰანაუ - ოფენბაჰი - დრამშტადტი - მაინცი - ვისბადენი
* მანჰაიმი - ლუდვიგსაფენი - ჰაიდელბერგი
* ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია
* შტუტგარტი
* დრეზდენი
* ლაიფციგი და ჰალე (ზაალე)
* მაგდებურგი
* როსტოკი
* ნიურნბერგი

ავსტრია
-------

ვენის S-Bahn-ის ლოგო
ავსტრიაში S-Bahn-ის სისტემა გააჩნიათ ვენაში და ზალცბურგში.

* ვენის S-Bahn - საქალაქო და საქალაქთაშორისო ელქტრომატარებლების ქსელი - გაიხსნა 1962 წლის 17 იანვარს და 2007 წლის მონაცემებით მოიცავდა 5 საქალაქო მარშრუტის და 9 საქალაქთაშორისო ხაზს. საერთო სიგრძე 26-დან 85 კმ.-მდეა. 1984 წლიდან ვენაში საზოგადოებრივ ტრანსპორტზე გამოიყენება საერთო ტარიფის სისტემა, რაც მოსახეხებელს ხდის S-Bahn-ის გამოყენებას. ვენის ცენტრში, მთავარ კორიდორზე, S-Bahn აკეთებს 7.5 წუთიან ინტერვალებს.
* ვენის შტადტბანი (გერმ. Wiener Stadtbahn) - გაიხსნა 1989 წელს.

რუსეთი
------

სადგური მიტიშაში
რუსეთში S-Bahn-ის ტიპის ტრანსპორტად შეიძლება ჩაითვალოს საქალაქო ელქტრომატარებლები ახალ მოსკოვში, ვოლგოგრადში და ვლადივოსტოკში.

დსთ-ს სხვა ქვეყნები
-------------------

ფუნქციებით S-Bahn-ის მსგავს სისტემას წარმოადგენს, ყაზახეთის ქალაქ სტეფნოგორის საქალაქო ელექტრომატარებელი. S-Bahn-ის სისტემა იგეგმება კიევში და უკრაინის სხვა ქალაქებში. ასევე, ყირგიზეთის ქალაქ ბიშკეკში.

სხვა ქვეყნები
-------------

S-Bahn-ის მსგავსი სისტემა მრავალ ქვეყანაშია. მაგ.: ქალაქ კოპენჰაგენს და მის შემოგარენს ემსახურება S-Tog. საფრანგეთში არსებობს სისტემა RER (ფრანგ. Réseau Express Régional). RER-ის სისტემა დღეისათვის იგეგმება ბელგიაში. S-Bahn-ის ტიპის სისტემები გააჩნიათ შვეიცარიაში, ჰონკონგში, სინგაპურსა და იაპონიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია
**SDSS J0100+2802** *(SDSS J010013.02+280225.8)* — ჰიპერკაშკაშა კვაზარი, რომელიც თევზებისა და ანდრომედას საზღვართან ახლოს მდებარეობს. მისი წითელი წანაცვლება 6,30-ია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მანძილი ამ ობიექტამდე 12,8 მილიარდი სინათლის წელიწადია და დიდი აფეთქებიდან 900 მილიონ წელიწადში წარმოიქმნა. ის მძლავრად აფრქვევს მატერიას, რომელიც 3x1041 ვატის ტოლია. ამის გამო მისი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე -31,7-ია, ანუ 4,2x1013-ჯერ აღემატება მზის სიკაშკაშეს და 40 000-ჯერ ირმის ნახტომში არსებულ 400 000 ვარსკვლავს ერთად. SDSS J0100+2802 დაახლოებით 4-ჯერ კაშკაშაა SDSS J1148+5251-ზე, ხოლო ყველაზე შორეულ კვაზარ ULAS J1120+0641-ზე — 7-ჯერ კაშკაშა. თუმცა, ის სიკაშკაშით 4-ჯერ ნაკლებია ყველაზე კაშკაშა კვაზარ HS 1946+7651-ზე. მის ცენტრში არსებული შავი ხვრელის მასა 12 მილიარდი მზის მასის ტოლია. ამის გამო ის ადრეულ სამყაროში არსებული ყველაზე მასიური შავი ხვრელია, თუმცა ყველაზე მასიურ შავ ხვრელ S5 0014+81-ზე 3-ჯერ ნაკლები მასა აქვს. ამ შავი ხვრელის დიამეტრი 70,9 მილიარდი კილომეტრია, რაც პლუტონის ორბიტის დიამეტრს 7-ჯერ აღემატება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Wu, X.; Wang, F.; Fan, X. (25 February 2015), "An ultraluminous quasar with a twelve-billion-solar-mass black hole at redshift 6.30", *Nature* **518**: 512–515, ,
2. ↑  Astronomers Discover Record-Breaking Quasar. *Sci-News.com* (2015-02-25). ციტირების თარიღი: 2015-02-27.
**ჰოვარდ ჰიუზი** (ინგლ. Howard Hughes; დ. 24 დეკემბერი, 1905 — გ. 5 აპრილი, 1976) — ამერიკელი ბიზნესმენი, ინვესტორი, პილოტი, ინჟინერი, რეჟისორი და ფილანტროპი.  ცნობილია როგორც თავისი დროის ფინანასურად ერთ ერთი ყველაზე წარმატებული ადამიანი. ასევე სახელი გაითქვა სარეჟისორო კარიერით და ავიაციაში შეტანილი წვლილით. ცნობილი იყო თავისი ექსცენტრიული ხასიათით და განმარტოებული ცხოვრების სტილით. ამის მიზეზი მისი აკვიატებული ჩვევები, ავიაკატასტროფის შედეგად დარჩენილი ქრონიკული ტკივილები და სმენის პრობლემები შესაძლოა ყოფილიყო.

ჰიუზმა პოპულარობა მოიპოვა ჰოლივუდში 1920-იანი წლების ბოლოს, როდესაც შექმნა რამდენიმე მაღალბიუჯეტიანი ფილმი, როგორებიცაა რაკეტა (1928), ჯოჯოხეთის ანგელოზები (1930) და „ნაიარევი სახე" (1932). იგი ფლობდა RKO ფილმების სტუდიას.

1932 წელს მან შექმნა საავიაციო კომპანია „Hughes Aircraft Company". 1930 წლიდან 1940 წლამდე დაამყარა რამდენიმე სიჩქარის რეკორდი აქ შექმნილი თვითმფრინავებით. ჟურნალ Flying Magazine-ის რეიტინგში, „ავიაციის 51 გმირი" იკავებს 25-ე ადგილს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰოვარდ ჰიუზი"** ვიკისაწყობში.
* ჰოვარდ ჰიუზი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  "UNIVERSITY OF NEVADA, LAS VEGAS"
2. ↑  tcm.com - The Racker (1928)
3. ↑  tcm.com - Hell's Angels (1930)
4. ↑  51 Heroes of Aviation - *Flying* Magazine

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90958759
* BNC: 000645431
* BNE: XX1306668
* BNF: cb119875388 (data)
* CiNii: DA01409756
* GND: 118707922
* ISNI: 0000 0001 2122 9806
* LCCN: n79043370
* MusicBrainz: 64fddd71-ef30-4d3f-b327-db1880cea67a
* NARA: 10580586
* NDL: 00620843
* NKC: xx0004016
* NLI: 000418932
* NLK: KAC200503981
* NLP: A11839119
* NTA: 071990372
* RERO: 02-A012352171
* SNAC: w6805cb7
* SUDOC: 027940454
* Trove: 1143804
* ULAN: 500278146
* VIAF: 19686679
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 19686679

 |
„Sukhoi Superjet 100" საჩვენებელი ფრენისას „МАКС-2009"-ზე
Sukhoi Superjet 100 (Campeche, Mexico)
**Sukhoi Superjet 100** (შემოკლებით **SSJ 100**, *RRJ* ოჯახის თვითმფრინავების სახელი სერტიფიკატის მიხედვით — „Russian Regional Jet") — რუსული მოკლემაგისტრალური სამგზავრო თვითმფრინავი, კომპანია «სუხოის სამოქალაქო თვითმფრინავების» მიერ შემუშავებული, საზღვარგარეთულ კომპანიებთან ერთად (იხ. ქვემოთ).

„Sukhoi Superjet 100" თვითმფრინავები ორ ვარიანტად არის დამუშავებული 75 და 95 მგზავრზე (ცვლილება დამოკიდებულია სალონის განლაგებაზე), ბაზური (SSJ100/75B и SSJ100/95B) და გაზრდილი სიშორის (SSJ100/75LR, SSJ100/95LR) კონფიგურაციით. მოწყობა: ხუთი სავარძელი რიგში.

მუშავდება ბიზნეს- და VIP-კლასის კონფიგურაციის თვითმფრინავები, ასევე დაგრძელებული ფიუზელაჟის და გაზრდილი მგზავრტევადობის ვარიანტები.

Superjet 100-სი პირდაპირი კონკურენტები არიან თვითმფრინავები: Embraer E-Jet, Bombardier CRJ, ARJ21, ან-148, ტუ-334 და Mitsubishi Regional Jet.

სქოლიო
------

1. ↑  Общая информация — Sukhoi Superjet 100 რუს..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-08-24. ციტირების თარიღი: 2010-08-29.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sukhoi Superjet 100 პროექტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-08-17 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Sukhoi Superjet 100***
**აგნეტ კრისტინ იუნსენი** (ნორვ. Agnete Kristin Johnsen; დ. 4 ივლისი 1994, ნესებუ, ნორვეგია), ცნობილი, როგორც *აგნეტი* (*Agnete*) და *აგი* (*Aggie*) — ნორვეგიელი მომღერალი და კომპოზიტორი. იგი წარმოადგენდა ნორვეგიას ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე, როგორც სოლო შემსრულებელი, სიმღერით „Icebreaker".

ბიოგრაფია
---------

იუნსენი დაიბადა 4 ივლისს 1994 წელს ნესებუში, რომელიც მდებარეობს ფინმარკის საგრაფოში, ნორვეგიაში. იგი არის ეთნიკურად სამი და სამი ბავშვთა ავტორის სიგნი ივერსენის ქალიშვილი.

„The BlackSheeps" ჩამოყალიბდა 2008 წელს, ხოლო მისი წევრები აგნეტ იუნსენთან ერთად იყვნენ მისი მშობლიური ნესებუს სკოლის მოსწავლეები. მოგვიანებით მათ მოიგეს კონკურსი „Melodi Grand Prix Junior 2008", სიმღერით „Oro Jaska, beana" („იყავი მშვიდად, ძაღლო"), რომელიც შესრულდა ორ ენაზე,
ნორვეგიულად და საამურად. მოგვიანებით ჯგუფმა „MGP Nordic 2008" მოიგო. „Oro Jaska, beana" გახდა წლის მოგებული სიმღერა „Spellemannprisen Awards"-ზე და მიაღწია პირველობას ნორვეგიულ სინგლების ჩარტში.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑  Nå kan Signe vinne Nordisk råds litteraturpris på www.finnmarkdagblad.no/finnmarken/lokale\_nyheter/ Publisert 29. oktober 2013. Besøkt 2. november 2013.
5. ↑  Suveren seier til samisk rock. NRK Troms og Finnmark (2008-09-14).
6. ↑  Oro Jaska, Beana Norwegian.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-18. ციტირების თარიღი: 2008-11-30.
**ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმი** (აზერ. Hüseyn Cavid məqbərəsi) — არქიტექტურულ-მემორიალური კომპლექსი, რომელიც აღმართულია აზერბაიჯანელი პოეტისა და დრამატურგის ჰუსეინ ჯავიდის საფლავზე ქალაქ ნახიჩევანში.

ისტორია
-------

ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმი აღიმართა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის პირადი ინიციატივით. ძეგლის ავტორი არის აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არქიტექტორი რასიმ ალიევი, არქიტექტორი – სახალხო მხატვარი ომარ ელდაროვი.

ჰუსეინ ჯავიდი გარდაიცვალა 1941 წლის 5 დეკემბერს ირკუტსკის ოლქის სოფელ შევჩენკოში. 1982 წლის 12 ოქტომბერს, პოეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ნახიჩევანის რესპუბლიკის პარტიულმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება ჰუსეინ ჯავიდის ნახიჩევანში გადმოსვენების შესახებ. იმავე წლის 3 ნოემბერს ჯავიდის ნეშთი გადმოასვენეს ნახიჩევანში და დაკრძალეს მამამისის სახლის გვერდით. სემდგომ, 1996 წელს მის საფლავზე აღიმართა მავზოლეუმი. 1996 წლის 13 სექტემბერს პოეტთან გადმოასვენეს მისი მეუღლის ქალი პოეტის მიუშკიუნაზისა და შვილის ერტოგრულის ნეშთები (ბაქოდან). 2004 წლის 12 სექტემბერს კი მავზოლეუმში დაასვენეს მათი ქალიშვილიც.

მავზოლეუმი, რომელიც აღმართულია აჯემი ნახიჩევანისა და ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლის გავლენის ქვეშ შედგება ზედა და ქვედა ნაწილებისგან. ქვედა ნაწილი აკლდამას წარმოადგენს.

სქოლიო
------

1. ↑  National Academy of Sciences of Azerbaijan, 2008, с. 142,143.
**ჰალ-ინ-ტიროლი** (გერმ. Hall in Tirol) — ქალაქი ავსტრიაში, ტიროლის ფედერალურ მხარეში, ისნბრუკ-ლანდის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 574 მეტრზე, მხარის დედაქალაქ ინსბრუკიდან 5 კმ-ით აღმოსავლეთით, ინის ხეობაში. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 12 700 ადამიანს შეადგენს. 

წერილობით წყაროებში ქალაქი პირველად 1232 წელს იხსენიება *სალინას* სახელით, თანამედროვე სახელი კი 1256 წლით თარიღდება, ისევე როგორც ჰალეს, შვებიშ-ჰალისა და ჰალშტატის, რაც კელტური სიტყვა მარილისგან მომდინარეობს. XIII საუკუნეში ქალაქისა და მისი შემოგარენის მთავარ ინდუსტრიულ საქმიანობას განაპირობებდა მის ჩრდილოეთით არსებული მარილის საბადო. 

1938-1974 წლებში ქალაქს **ზოლბად-ჰალი** ერქვა. სახელი შეეცვალა მას შემდეგ, რაც 1967 წელს მარილის საბადოები დაიხურა. 

ქალაქის ქუჩა

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* გერმანიის დროშა იზერლონი, გერმანია, 1967-დან
* შვეიცარიის დროშა ვინტერტური, შვეიცარია
* იტალიის დროშა სომაკამპანია, იტალია

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავსტრიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* City-Tour with many pictures of Hall in Tirol

სქოლიო
------

1. ↑  Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870'></a>
**ჰუსეინგულუ სარაბსკი** (აზერ. Hüseynqulu Sarabski, დაბადებით **ჰუსეინქული მალიკ ოღლუ რზაევი**; დ. 20 მარტი, 1879, ბაქო, ახლანდელი აზერბაიჯანი — გ. 16 თებერვალი, 1945, იქვე) — აზერბაიჯანელი ოპერის მომღერალი (ტენორი), კომპოზიტორი, დრამატურგი, სცენის მსახიობი, თეატრის დირექტორი და მუსიკოსი (თარი).

ადრეული წლები
-------------

სარაბსკი 1879 წლის 20 მარტს ბაქოში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი, ამჟამად აზერბაიჯანის დედაქალაქი). ადრეულ ასაკში გაგზავნეს მულაჰში რათა ყურანი შეესწავლა. მან ვერ შეძლო ენის ბარიერის გადალახვა; სარაბსკიმ მშობლები დაარწმუნა, რომ შინ დაბრუნებულიყო. 1891 წელს, 12 წლის ასაკში მან პირველად უყურა თეატრალურ წარმოდგენას. ეს წარმოდგენა მოყვარულების მიერ იყო დადგმული. ახალგაზრდა ჰუსეინგულუმ ისიამოვნა სპექტაკლით და მოგვიანებით აირჩია ფსევდონიმი სარაბსკი, რომელიც მის პირველ შეხებას თეატრთან. თინეიჯერობის ასაკში იგი დარეგისტრირდა ღარიბთათვის განკუთვნილ რუსეთის რამის კურსებში, რომელსაც ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი აფინანსებდა.

კარიერა თეატრში
---------------

სარაბსკის პირველი როლი ირო რუსალი ნარიმან ნარიმოვის *Dilin balasi*-ში. მოგვიანებით იგი სხვადასხვა აზერბაიჯანელი და დასავლეთ ევროპელი ავტორების მიერ შექმნილ დრამატულ ნაწარმოებებში თამაშობდა. 1908 წელს მიენიჭა მთავარი როლი მაჯნუნი ჰაჯიბეევის ოპერა *ლეილა და მაჯნუნში* (რომელიც ასევე იყო პირველი აზერბაიჯანული და პირველი აღმოსავლური ოპერა ისტორიაში). მისი კარიერის შემდეგ 30 წელიწადში მან მაჯნუნის როლი დაახლოებით 400-ჯერ შეასრულა. 1914 წლიდან, დასმა რომელსაც სარაბსკი და დირიჟორი მუსლიმ მაგომაევი (შემდეგში უკვე კომპოზიტორი) ხელმღვანელობდნენ, წარმოდგენები გამართეს: ტიფლისში, განჯაში, ერევანში, ვლადიკავკაზში, თავრიზში რეშთისა და თეირანში; ადგილობრივი მაყურებლისთვის ისინი ლეილასა და მაჯნუნს და სხვა მრავალ ნაწარმოებებს აბსრულებდნენ. ბაქოში დაბრუნების შემდეგ წარმოდგენებს ყოველკვირა დგამდნენ. 1923–1926 წლებში მან დააარსა თეატრალური ჯგუფი შემახა და დრამატული თეატრი აღდამი.

სხვა მიღწევები
--------------

1918 წლამდე სარაბსკიმ დაწერა სამი პიესა სახელწოდებით *Jahalat* (უგულებელყოფა), *Akhtaran tapar* (ის ვინც ეძებს იპოვის) და *Na dograrsan gashina, o chixar gashigina* (რა ხდება გარშემო, მოდის გარშემო); ეს პიესები დადგმული იყო როგორც სამოყვარულო, ასევე პროფესიონალურ დონეზე.

1936–1937 წლებში მან დაწერა წიგნი, სახელწოდებით *Kohna Baki* („ძველი ბაქო"), სადაც ისტორიულ და ეთნოგრაფიულ ინფორმაციასთან ერთად, წიგნში შესულია ქალაქის მდიდარი მუსიკალური ტრადიციების ისტორია. 1940-1942 წლებში სარაბსკის ასწავლიდა ოპერასა და „მუღამს" აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. მისი ზოგიერთი სტუდენტი, როგორიცაა სარა გადიმოვა და შოვკატ ალაკბაროვა, გახდნენ გამოჩენილი აზერბაიჯანული მომღერლები.

გარდაცვალება
------------

სარაბსკი გარდაიცვალა ყელის კიბოთი 1945 წელს; დაკრძალულია ბაქოში, ღირსების ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  (აზერბაიჯანული) Huseyngulu Sarabski by Rana Mammadova. *Musiqi dunyasi*
2. ↑  (რუსული) Huseyngulu Sarabski დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.. *Axtar.az*
ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი და მემორიალური კომპლექსი
**ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი და მემორიალური კომპლექსი** (აზერ. Hüseyn Cavidin ev-muzeyi və xatirə kompleksi) — აზერბაიჯანელი პოეტისა და დრამატურგის, ჰუსეინ ჯავიდისადმი მიძღვნილი მემორიალური მუზეუმი. მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქ ნახიხჩევანში, ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმის მახლობლად.

ისტორია
-------

ჰუსეინ ჯავიდი
მუზეუმი 1981 წლის 12 ივლისს, აზერბაიჯანის მთავრობის გადაწყვეტილებით აზერბაიჯანული ლიტერატურის გამოჩენილი ფიგურის, ჰუსეინ ჯავიდის პატივსაცემად დაარსდა და ჰუსეინ ჯავიდის 100 წლისთავის იუბილეს მიეძღვნა. მუზეუმის გახსნის ცერემონია 1984 წლის 9 ივნისს გაიმართა. მუზეუმის შექმნაში აქტიურად მონაწილეობდა ჰუსეინ ჯავიდის ქალიშვილი, თურან ჯავიდი. დიდი ხნის მანძილზე „მუზეუმს ჰუსეინ ჯავიდის მუზეუმი" ეწოდებოდა. 2015 წელს მუზეუმს სახელი შეუცვალეს და „ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი და მემორიალური კომპლექსი" უწოდეს.

გამოფენა
--------

სამუზეუმო ფონდში 9200-ზე მეტი ექსპონატია დაცული. მათ შორისაა ჰუსეინ ჯავიდის ცხოვრების ამსახველი სურათები, მისი შრომების პირველი გამოცემები, 1926 წელს დაბეჭდილი, ავტორის ხელმოწერიანი „ეშმაკი", 1934 წელს გამოცემული ნაწარმოების - "Sayavush" - იშვიათი ეგზემპლარები, გამოჩენილი მსახიობების პოსტერები და პროგრამები, თეატრალური დრამები და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო თუ სამახსოვრო ექსპონატი.

მუზეუმში ასევე გამოფენილი ჰუსეინ ჯავიდის ქალიშვილის მიერ შეწირული წიგნი „კნიაზი", რომელიც წერილებისგან შედგება. თურან ჯავიდმა მუზეუმს ჰუსეინ ჯავიდის ცხოვრების ნახიჩევანის პერიოდის დოკუმენტებიც შესწირა. მუზეუმში გამოფენილია მამად ჯაფარ ჯაფაროვის, აბას ზამანოვის, მეჰდი მამადოვის, იაშირ გარაიევის, რაფაელ ჰუსეინოვის, იავუზ ახუნდლუს, ისა ჰაბიბეილის, ზაჰიდ აკბაროვის, აჯდარ ისმაილოვის, ჰუსეინ ჰაშიმლისა და სხვათა მიერ გადაცემული წიგნებიც.

კვლევითი საქმიანობა
-------------------

გარდა გამოფენებისა, მუზეუმი ჰუსეინ ჯავიდის შემოქმედებასაც იკვლევს. მუზეუმის ძალისხმევით შეიქმნა ჰუსეინ ჯავიდის შრომების კრებული, რომელშიც მის სახელთან დაკავშირებული ორგანიზაციების, ინსტიტუტებისა და ადგილების შესახებაცაა ინფორმაცია თავმოყრილი. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კულტურულ და საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სადემონსტრაციოდ რამდენიმე მოძრავი გამოფენა შეიქმნა: „ჰუსეინ ჯავიდი და თეატრი", „ჰუსეინ ჯავიდი და ნახიჩევანის თეატრი", „ჰუსეინ ჯავიდის დრამატული კომპოზიცია", „ჰუსეინ ჯავიდის სიცოცხლე და კრეატიულობა". ჰუსეინ ჯავიდი და თეატრი" მინსკშიც იყო გამოფენილი.

მუზეუმის პერსონალი ჰუსეინ ჯავიდის მოღვაწეობისა და შემოქმედების შესახებ ლექციებს კითხულობს და მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაციას უწყობს ხელს. მუზეუმში ჩამოყალიბდა „ჰუსეინ ჯავიდის პოეტური კლუბი", რომელიც არაერთ პოეტთან, მწერალთან და მეცნეირთან აწყობს შეხვედრებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Hüseyn Cavidin ev muzeyi az. yasamal.cls.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 მარტი 2018. ციტირების თარიღი: 10 March 2018.
2. 1 2  Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi və Xatirə Kompleksinin yaradılmasının 35 illiyi qeyd olunub az. kaspi.az. ციტირების თარიღი: 10 March 2018.
**ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი** (აზერ. Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi) — შედის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო განყოფილების შემადგენლობაში. მუზეუმი შეიქმნა სახლში, რომელშიც ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა აზერბაიჯანელი პოეტი და დრამატურგი ჰუსეინ ჯავიდი.

ისტორია
-------

ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი შეიქმნა ფილოსოფოსის, დრამატურგისა და პოეტის ჰუსეინ ჯავიდის სახელის უკვდავსაყოფად. კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა დიდი ლიდერის ჰეიდარ ალიევის მხარდაჭერით 1981 წლის 21 ივლისს მიიღო განკარგულება „ჰუსეინ ჯავიდის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით". აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილების თანახმად შეიქმნა ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი, რომელიც დაექვემდებარა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიას.

ჰუსეინ ჯავიდის 120 წლის იუბილე. აზერბაიჯანის საყოველთაო ლიდერის ჰეიდარ ალიევის საუბარი ტურან ჯავიდთან. 2002 წლის 24.10.
2002 წლის 24 ოქტომბერს 120 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმის გახსნის ოფიციალური ცერემონიის შემდეგ გაიხსნა ექსპოზიცია მნახველებისათვის.

განყოფილებები
-------------

მუზეუმის განყოფილებები მოიცავენ „მეცნიერულ კვლევებს", „მეცნიერულ დასაბუთებებს", „მეცნიერულ და მხატვრულ დიზაინს", „მეცნიერულ ექსპოზიციებს", „ბიბლიოთეკის მეცნიერულ ინფორმაციას". ჰუსეინ ჯავიდი მოღვაწეობდა ეროვნული მემკვიდრეობის პროპაგანდისა და კვლევების სფეროში.

მეცნიერული ექსპოზიცია
---------------------

სახლ-მუზეუმი შედგება 4 ოთახისა და ფოიესაგან. მუზეუმის საერთო ფართობი შეადგენს 245 კვ.მ. მუზეუმში ინახება 4250 ექსპონატი. ფოიეში არის ვარსკვლავის გამოსახულება, რომელსაც აქვს მინიჭებული პოეტის სახელი. მუზეუმში ასევე ინახება პოეტის ტანსაცმელი, მის მიერ გამოცემული ნაწარმოებები, სპექტაკლის აფიშები, მისი ნაწარმოების „ბოლო ზაფხულის" (მხ. ა. ალიევი) ილუსტრაციები, ასევე პოეტის დრამის „იბლისის" (მხ. ა. ალიევი), სიუჟეტური ხალიჩა (მხ. ა. ქერიმოვი) და სხვა მასალები.

მუზეუმის ერთ-ერთ ოთახს ეწოდება „ჯავიდის ტრაღედია".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2018-06-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  House-Museum of Huseyn Javid. ციტირების თარიღი: 16 ივლისი, 2017.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Ev Muzeyi. Wordpress. ციტირების თარიღი: 16 ივლისი, 2017.
**ჰუსეინ ჰუმბათ ოღლუ ნაჯაფოვი** (აზერ. Hüseyn Hümbət oğlu Nəcəfov (Nəcəfbəyli) დ. 1 იანვარი, 1907, კოლანლი, ერევნის გუბერნია - გ. 16 ივლისი, 1967, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწე, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ნახიჩევანის საგუბერნიო კომიტეტის პირველი მდივანი (1940–1948), აზერბაიჯანის სსრ სატყეო და ქაღალდის მრეწველობის მინისტრი (1948–1950).

ბიოგრაფია
---------

ჰუსეინ ნაჯაფოვი დაიბადა 1907 წელს ერევნის გუბერნიის სოფელ კოლანლიში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 19 წლის ასაკში საცხოვრებლად განჯაში გადავიდა და სპილენძის ქარხანაში მუშაობდა მუშად.

1928 წელს მიიღეს კომუნისტური პარტიის რიგებში, ცოტა მოგვიანებით კი აირჩიეს ქარხნის პროფკავშირის მდივნად.

1933 წელს კომუნისტური პარტიის მიწვევით სამუშაოდ წავიდა ერთ-ერთ პოლიტიკურ განყოფილებაში. 1934 წლამდე მუშაობდა ნახჭევანის ერთ-ერთ მანქანა-ტრაქტორულ სადგურზე პოლიტიკური განყოფილების უფროსის მოადგილედ. 1937 წლიდან არის აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ბაქოს საქალაქო კომიტეტის პარტიული პერსონალის განყოფილების უფროსი. 1939 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად, ხოლო 1940-1948 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ნახიჩევანის საგუბერნიო კომიტეტის პირველ მდივნად. 1948 წლიდან არის აზერბაიჯანის სსრ სატყეო მრეწველობის მინისტრი.

ჰუსეინ ნაჯაფოვმა 1937 წელს დაამთავრა იაკოვ სვერდლოვის სახელობის უმაღლესი პროპაგანდის სკოლა.

აირჩიეს სსრკ უმაღლესი საბჭოს (მე-2 მოწვევის) და აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს და ნახიჩევანის სსრ-ს (მე-2 მოწვევის) უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 1950 წლამდე იყო აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატი.

ჰუსეინ ნაჯაფოვი გარდაიცვალა 1967 წელს ბაქოში.

სქოლიო
------

1. ↑  Nəcəfov Hüseyn Hümbət oğlu // Naxçıvanda seçkilərin tarixi (1937–2002). Ensiklopedik toplu. Bakı: Qanun. 2003. səh. 50–51.
2. 1 2  **Наджафов Гусейн Гумбат оглы**
3. ↑  Huseyn Najafov
**ჰუსეინიას მეჩეთი (თათების მეჩეთი)** (აზერ. Hüseyniyyə məscidi və ya Tatlar məscidi) — XIX საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში. ჰუსეინიას მეჩეთი არის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც აშენდა 1825 წელს ირანის პრინცის ბაჰმან მირზას ქალიშვილის, საბია ხანუმის სახსრებით. მეჩეთს ირანიდან ჩამოსული მორწმუნეებიც სტუმრობდნენ, რის გამოც ადგილობრივმა მოსახლეობამ უწოდა მას „თათების მეჩეთი". მაგრამ არსებული ქითაბეს თანახმად თავდაპირველად მეჩეთს ეწოდებოდა „ჰუსეინია". მეჩეთში, მიჰრაბის თავზე შემონახულია სამი ქითაბე. ერთ-ერთ მათგანში წერია: „ამ მეჩეთს საფუძველი ჩაეყარა საბია ხანუმის სამფლობელოში მისივე სახსრებით. შენობის მშენებლობაში ინვესტიციები ჩადეს სხვა ადგილობრივმა მიწათმფლობელებმაც".

XIX საუკუნის ბოლოს ა.ს.პუშკინის დაბადების მეასე წლისთავთან დაკავშირებით ჰუსეინიას მეჩეთი აქციეს ბიბლიოთეკად, თუმცა ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა და მოკლე ხანში მეჩეთმა კვლავ დაიწყო ფუნქციონირებდა. 1920 წელს ბიბლიოთეკის მოღვაწეობა აღდგა, და მას მიენიჭა სახელი „ნიზამი-პუშკინი". სახალხო მხატვარმა თოღრულ ნარიმანბეკოვმა შეასრულა მოხატულობა შენობის შიგნითა კედელზე ნიზამის წლისთავის წინადღეს. ამჟამად ბიბლიოთეკა ატარებს აზერბაიჯანელი პოეტის ნიზამი განჯევის სახელს. ნიზამი განჯევის სახელობის №19 ბიბლიოთეკა ითვლის დაახლოებით 100000-მდე წიგნს.

სქოლიო
------

1. ↑  Gəncənin tarixi irsi olan Hüseyniyyə mədrəsəsi. 14 Aprel 2016
2. ↑  От Гусейния до Пушкина. 14 Aprel 2016 Milli.Az
რიბოსომა *Thermus thermophilus*-ის მცირე სუბერთეულის მოდელი. რნმ ნაჩვენებია ნარინჯისფრად, ცილა ლურჯად
**16S რ-რნმ** — რ-რნმ-ის სამი ძირითადი ტიპიდან ერთ-ერთი. ქმნის პროკარიოტების რიბოსომების საფუძველს და მდებარეობს მათ მცირე (30S) სუბერთეულში. სედიმენტაციის კონსტანტა ტოლია 16S-ის (სვედბერგის ერთეულის); ორი დანარჩენი მოლეკულის კონსტანტები ტოლია 5 და 23 S-ების. 16S რ-რნმ-ის სიგრძე დაახლოებით 1600 ნუკლეოტიდია. ეუკარიოტებში არსებობს ანალოგიური რიბონუკლეინის მჟავები 18S რ-რნმ, რომლებიც შედგება დაახლოებით 2500 ნუკლეოტიდისგან.

რ-რნმ-ის სამი ტიპიდან ყველაზე მარტივად გასაანალიზებელი არის 16S და 18S რ-რნმ. ამ დროისთვის 16S და 18S რ-რნმ-ში ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა შესწავლილია ცოცხალი ბუნების სხვადასხვა სამეფოების 400-მდე სახეობისთვის. მიღებულ მონაცემებზე დაყრდნობით გამოყოფილია ევოლუციურად მსგავსი ორგანიზმების სამი ჯგუფი, რომლებმაც მიიღებს დომენების უმაღლესი რანგი:

* ეუკარიოტები;
* ჭეშმარიტი ბაქტერიები (ეუბაქტერიები), აგრეთვე ეუკარიოტების მიტოქონდრიები და ქლოროპლასტები;
* არქეები.

ლიტერატურა
----------

* R. Guttel, N. Larsen and C.Woese, «Lessons from an evolving rRNA:16S and 23S rRNA structures from a comparative perpective», Microbiological review (1994), т8, н1, p.10-24