recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ალექსანდრიის პარკში მდებარე ეკლესია კაპელა.
**ალექსანდრია** (რუს. Александрия) — სასახლეებისა და პარკების ანსამბლი პეტერგოფში, სანქტ-პეტერბურგის გარეუბანში. რუსეთის იმპერატორების ერთ-ერთი რეზიდენცია 1830 წლიდან 1917 წლამდე. სახელწოდება მიიღო იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის ცოლის იმპერატრიცა ალექსანდრა თედორეს ასულის პატივისცემის ნიშნად. პარკი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მეკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.

ისტორია
-------

ტერიტორია, რომელზედაც მდებარეობს ალექსანდრია, ეკუთვნოდა ოთხ მფლობლებს, რომლებმაც იგი მიიღეს პეტრე I-საგან სააგარაკედ. ჩანაწერების თანახმად ეს იყო ალექსანდრე იაკოვლევის, დანიელ ჩევკინის, იაკობ ბრიუსისა და პეტრე მოშკოვის მიწის ნაკვეთები. მფლობელები შეიცვალნენ 1725 წელს. 

რამდენიმე მონაცემის მიხედვით ეს მიწები 1725-1726 წლებში ეკუთვნოდა ალექსანდრე მენშიკოვს და დაიწყო სასახლის მშენებლობა. მშენებლობა არ დასრულებულა. 

1733 წელს აღნიშნული ადგილი ეკუთვნოდა იმპერატრიცა ანა იონეს ასულის მფლობელობაში. 

1825 წელს ამ მიწის მფლობელი გახდა ნიკოლოზ I, რომელმაც ტახტზე ასვლის შემდეგ საკუთარი ცოლის სახელი უწოდა აღნიშნულ მიწის ნაკვეთს. ამის შემდეგ აგარაკს ეწოდა „მისი უდიდებულესობის პირადი აგარაკი ალექსანდრია". 1826 წელს დაიწყო სასახლის მშენებლობა, რომელიც გაგრძელდა 1829 წლამდე და ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ადამ მენელასი. სასახლე იყო ორსართულიანი და ააგეს გოთიკურ სტილში. იმისათვის, რომ იდილიური ხასიათი მიეცათ სასახლისათვის, მის ახლოს ააშენეს ფერმა ძროხებისთვის, სადაც ასევე იყო მწყემსების ოთახი, სამზარეულო და საკუჭნაო. 

კოტეჯის მშენებლობასთან ერთად ხდებოდა რომანტიკული პარკის ფორმირებაც. მის შექმნაზე 20 წელი მუშაობდა ბაღების ხელოსანი პეტრე ერლერი. მისი ცხედარი გადაასვენეს ალექსანდრიაში და დაკრძალულია ფერმერების სამხრეთი შესასვლელის ახლოს. 

ალექსანდრიის ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და საინტერესო ნაგებობაა გოთიკური კაპელა — სამეფო ოჯახის კარის ეკლესია, რომელიც აგებულია ალექსანდრე ნეველის სახელზე. 

1920-1930-იან წლებში ალექსანდრია ნელ-ნელა გადაიქცა მუსიკალურ კომპლექსად. 1932 წელს კაპელაში გახსნეს ალექსანდრიის კომპლექსის ისტორიის მუზეუმი. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ფერმერთა სასახლე მნიშვნელოვნად დაზიანდა, მისი ავეჭი განადგურდა და ომის შემვეგ იგი საერთო საცხოვრებლად გადააკეთეს. ომის დროს პარკი საბრძოლო მოქმედებების ეპიცენტრი გახდა. ასევე ძლიერ დაზიანდა ე. წ ქვედა აგარაკი. 1960-იან წლებში ავარიულობის გამო დაანგრიეს. 

ფერმერთა სასახლის რესტავრაცია დასრულდა სანქტ-პეტერბურგის 300 წლისთავთან დაკავშირებით, მაგრამ 2005 წლის ხანძარმა ძლიერ დააზიანა შენობა. 2006 წლისთვის კვლავ მიმდინარეობდა რესტავრაცია. ამავე წელს მორიგი რესტავრაციის შემდეგ კვლავ გაიხსნა გოთიკური კაპელა. 

2010 წლის 19 ივნისს რესტავრაციის შემდეგ ფერმერთა სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810400000
* «Дворцово-парковый ансамбль „Александрия"» დაარქივებული 2014-04-26 საიტზე Wayback Machine.
* «Коттедж» დაარქივებული 2015-06-17 საიტზე Wayback Machine. ,
* «Фермерский дворец» დაარქივებული 2014-04-26 საიტზე Wayback Machine.
**არშამ I** (სომხ. ) — სომხეთის, კომაგენესა დასოფენეს მეფე ერვანდუნების დინასტიიდან დინასტიიდან. არშამმის მმართველობა ძვ. წ. 260 წელს დაიწყო, მან სავარაუდოდ პაპის იერვანდ III მემკვიდრეობა განაგრძო, როგორც სომხეთისა და სოფენეს მეფემ და მამის სამესის მმართველობა, რომელის კომაგენეს სატრაპი იყო. უცნობია, თუ რატომ გარდაიცვალა ორივე მათგანი ერთ წელს, რაც საეჭვოდ გამოიყურება. ცნობილი, რომ სელევკიდების იმპერიას ყოველთვის ცდილობდა სომხეთის დინასტიების დამხობას, რომელთაც ჯერ კიდევ ჰქონდათ წინაპრებისგან მემკვიდრეობით მიღებული მიწები, წინაპრებისგან, რომლებიც ჯერ კიდევ აქემენიანთა იმპერიის დროს მართავდნენ სომხეთში მდებარე მიწებს. მამის სამეფოდან გამოქცეულმა ზიაილასმა თავშესაფარი სწორედ მეფე არშამის სასახლეში ჰპოვა, ხოლო მეფე ნიკომედე I-ის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 254 წელს, იგი კვლავ სამსობლოში დაბრუნდა რათა საკუთარი მემკვიდრეობა მოეთხოვა ბითინიის ტახტზე. არშამ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 228 წელს სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი ქსერქსე ავიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine.
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსანდრეს პარკი**. |

**ალექსანდრეს პარკი** (რუს. Александровский парк) — პარკი ცარსკოე-სელოს სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში, სანქტ-პეტერბურგი. XVIII-XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. ალექსანდრეს პარკი იყოფა ორ ნაწილად ახალი ბაღი და პეიზაჟური ბაღი.

პარკის ფართობია 200 ჰა. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.

ისტორია
-------

შვედურ პერიოდში (1609-1702 წწ.) ალექსანდრეს პარკის ტერიტორიაზე არსებობდა შვედი მაგნატის აგარაკი „სარსკაია". ეს იყო მცირე აგარაკი, რომელიც შედგებოდა ხის სახლის, სამეურნეო ნაგებობისა და მასზე მიბმული ბაღისაგან. ისტორიულ წყაროებში აღნიშნუი სამფლობელო მოიხსენიება 1501 წელს. ბორის გოდუნოვისათვის შედგენილ რუკაზე მას „სარიცა" ეწოდება. მოგვიანებით კი რუსულის გავლენით ეწოდა „საარის სოფელი" (რუს. Саарское село), საბოლოოდ კი ცარსკოე-სელო. 

შვედების განდევნის შემდეგ პეტრე I-მა ეს მიწა აჩუქა ალექსანდრე მენშიკოვს, ხოლო მოგვიანებით საარის მიზა აჩუქა მარტა სკავრონსკაიას, რომელიც შემდეგ მისი მეუღლე გახდა ეკატერინე ალექსის ასულის სახელით. 1718-1724 წლებში აქ ააშენეს მცირე ორსართულიანი სასახლე იოჰან ბრაუნშტეინის პროექტის მიხედვით. 

ელისაბედ I-ის მეფობის პერიოდში ცარსკოე-სელო გახდა იმპერატორის რეზიდენცია. 1740-1750 წლებში, ეკატერინე I-ის მოკრძალებული სასახლე მდიდარ საზაფხულო რეზიდენციად გადააკეთეს. 

1792 წელს არიქიტექტორი დ. კვარნეგი აგრძელებდა სასახლის მშენებლობას, რომელსაც შემდეგ ალექსანდრეს სასახლე ეწოდა. 

1918 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სასახლეებისა და პარკების კომპლექსის ნაციონალიზაცია მოხდა. მასში განათავსეს მუზეუმი. 1918 წლის 9 ივნისს ეკატერინეს სასახლე გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. 1919 წლის განმავლობაში მუზეუმს ესტუმრა 64 ათასი ადამიანი, ხოლო 1920 წლის მხოლოდ ზაფხულში კი 56 ათასი ადამიანი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაზიანდა არა მხოლოდ სასახლე, არამედ პარკის პავილიონების უმრავლესობა, ძეგლები, ხიდები და ღობეები. მათი აღდგენა ჯერ კიდევ ომის წლებში დაიწყო. 1946 წელს ალექსანდრეს პარკი გაიხსნა ვიზიტორებისათვის. 1983 წელს სასახლეებისა და პარკების ანსამბლმა მიიღო მუზეუმ-ნაკრძალის სტატუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810445000
* Карта-схема Александровского парка
* Путеводитель по паркам Царского Села
* Официальный сайт музея-заповедника «Царское село»
* Текст экскурсии Царское село
* «Энциклопедия Царского Села» დაარქივებული 2018-11-23 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Шварц В. Пригороды Ленинграда. — Л.; М.: Искусство, 1967. — С. 123-189.
2. ↑  Петров А.Н. Город Пушкин. Дворцы и парки. — Л.: Искусство, 1977. — С. 5—34.
**ალექსანდრე (საშა) დავითის ძე ჯინჭარაძე** (ფრანგ. Alexander Djintcharadze; დ. 16 იანვარი, 1896, ხონი — გ. 17 აგვისტო, 1970, ნიუ იორკი) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, საფრანგეთის წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში (1914-1918). 1916-1917 წლებში რიგითად იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე და დაჯილდოვდა წმ. გიორგის ჯვრით. 1919 წელს ჩაირიცხა ქართულ სამხედრო სკოლაში კაპიტან ხოშტარიას III მწყობრში. მონაწილეობდა ბრძოლებში საბჭოთა რუსეთის ჯარებთან კოჯორსა და ტაბახმელასთან (1921 წლის თებერვალი). გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა და 1921 წელს მივლენილი იქნა საფრანგეთში სამხედრო საქმის სასწავლებლად. 1922 წელს დაამთავრა სენ-მექსანის სამხედრო სკოლა უფროსი ლეიტენანტის წოდებით და ჩაირიცხა საფრანგეთის უცხოურ ლეგიონში. 1926 წელს დაასრულა სწავლა ფონტებლოს ცხენოსანი არტილერიის სკოლაში. უცხოური ლეგიონის შემადგენლობაში მსახურობდა მარაკეშში (1927-1929), მაროკოსა და ალჟირში (1930-1940). მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში, 1940 წლის ივნისში ნორუაისთან ბრძოლაში კაპიტანი ჯინჭარაძე ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. 1946 წლამდე მაროკოშია. 1948 წელს მიიღო მაიორის ჩინი. 1948 წელს მაიორი ალექსანდრე ჯინჭარაძე, როგორც გაეროს სამხედრო დამკვირვებელი, მეთვალყურედ გაგზავნეს ახლო აღმოსავლეთში; მსახურობდა კაიროში, ბეირუთსა და იერუსალიმში. 1952-1954 წლებში მსახურობს ჩრდილო აფრიკული ათასეულის უფროსად ავსტრიაში. დაჯილდოებული იყო საპატიო ლეგიონის ორდენითა და საბრძოლო ჯვრით.

1954 წელს მაიორი ალექსანდრე ჯინჭარაძე გადადგა სამხედრო სამსახურიდან და სხვა ქართველ ოფიცრებთან (მიხეილ დადიანი, სიკო კობიაშვილი, ალექსი ჩხენკელი, დიმიტრი და დავით შალიკაშვილები) ერთად საცხოვრებლად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. 1955-1962 წლებში იყო ნიუ-იორკის ქართული სათვისტომოს მდივანი. ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობას, თანამშრომლობდა ემიგრანტულ ჟურნალ-გაზეთებთან, იყო იუნკერთა კავშირის წარმომადგენელი აშშ-ში, აგრეთვე უცხოური ლეგიონის ამხანაგობის ხელმძღვანელი. გარდაიცვალა 1970 წლის 17 აგვისტოს, ნიუ-იორკში.

მისი მეუღლე იყო ცნობილი ფირმა „Prince Matchabelli"-ს დამაარსებლის გიორგი მაჩაბლის და ნინო, ქალიშვილი – ქეთევან ჯინჭარაძე ომის წლებში ფრანგული წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრი იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ჯინჭარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ქართული დიასპორა: ჯინჭარაძე ალექსანდრე (საშა)[*მკვდარი ბმული*].
**ალექსანდრეს სავაჭრო რიგი** (რუს. Александровские торговые ряды) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი ტაგანროგში. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1840-იან წლებში და პროექტის ავტორი იყო იტალიელი არქიტექტორი მ. კამპინიონი.

თავდაპირველად ეს არქიტექტურული ძეგლი შედგებოდა ორი ერთნაირი ერთსართულიანი შენობისაგან, რომელიც ნახევრად ერტყა ალექსანდრეს მოედანს (ამჟამად წითელი მეოდანი). ამჟამად მათ ყოფს ჩეხოვის ქუჩა.

ალექსანდრეს სავაჭრო რიგის ფასადი ეს არის თაღების ერთობლიობა, რომელსაც ამშვენებს მკაცრი დორიული კოლონები. თაღებს შორის ღრმა ღიობებში განტავსებული იყო მაღაზიები, რომელთაგანაც თითოეულს ჰქონდა ერთი კარი და ორი ფანჯარა. უკანა კარი გადიოდა ეზოში. მაღალ ცოკოლში დატანებული იყო ღრმა სარდაფში ჩასასვლელი. ნაგებობის სტრუქტურა მოგვაგონებს ანტიკურ ტაძარს და არა სავაჭრო ცენტრს. მარჯვენა მხარეს პირველი სავაჭრო ფართი ნაქირავები ჰქონდა ანტონ ჩეხოვის მამას 1874-1876 წლებში. მისი ბიძა ივან ლობოდა, ასევე ფლობდა სავაჭრო ფართს ალექსანდრეს სავაჭრო რიგში. რამდენიმე სავაჭრო ფართი არ ქირავდებოდა და ისინი გამოყენებული იყო საცხოვრებლად. 

1911 წელს სავაჭი რიგის მთლიანობა დაირღვა ჩეხოვის ქუჩის № 98-ში ორსართულიანი სახლის მშენებლობის გამო. 1921 წელს პავლე ჩეხოვის ყოფილ მაღაზიის თავზე დააყენეს სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც განასახიერებდა მუშისა და გლეხის სიმბოლურ კავშირს. 1966 წელს სარემონტო სამუშაოების დროს აღნიშნული სიმბოლო მოხსნეს შენობიდან.

1935 წელს, ანტონ ჩეხოვის 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებით სავაჭრო რიგი გადაკეთდა საზგადოებრივ მოედნად. მეორე მსოფლიო ომის დროს შენობა ბომბმა დააზარალა. დაუზიანებელი ადგილები დღესაც გამოიყენება. 

1960 წელს მწერლის 100 წლის იუბილეზე, ტაგანროგში პირდაპირ წითელ მოედანზე დადგეს მწერლის ძეგლი.

ალექსანდრეს სავაჭრო რიგის სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 2007 წელს.

ლიტერატურა
----------

* А. Цымбал, «Торговые ряды» // Таганрогская правда 06.02.1992;
* А. Щербина, «Оптимальный вариант» // Таганрогская правда, 28.03.1985;
* В. Решетников, «Торговые ряды» // Таганрогская правда, 25.01.1986.

სქოლიო
------

1. ↑  Чеховские места в Таганроге. Путеводитель. Таганрог, 2004
**ანაფილაქსია** (ბერძ. ανα „ანა" — საწინააღმდეგო, და  φύλαξις „ფილაქსის" — დაცვა) — ჰიპერსენსური ალერგიული რეაქცია, რომელიც უვითარდება ადამიანს ან ძუძუმწოვარს მის ორგანიზმში უცხო ანტიგენ-ალერგენის შეღწევისას. ანაფილაქსია შეიძლება წარმოიშვეს ალერგენის გადაყლაპვის, კანთან შეხების, ინექციისა ან იშვიათ შემთხვევაში, ჩასუნთქვის მეშვეობით.

**ანაფილაქსიური შოკი** არის ანაფილაქსიის ყველაზე დაუნდობელი ფორმა, რომელმაც შეიძლება რამდენიმე წუთში ან საათში გამოიწვიოს ადამიანის სიკვდილი.

სიმპტომები
----------

ანაფილაქსიის პირველი სიმპტომი არის მკვეთრი ადგილობრივი რეაქცია, ალერგენის ორგანიზმთან შეხების ადგილას ადამიანი განიცდის უჩვეულო მკვეთრ ტკივილს. ნაკბენი ან ნანემსარი ადგილი სივდება და წითლდება. ქავილი შეხების ადგილიდან მთელ ორგანზმს სწრაფად გადაეცემა. ალერგენის გადაყლაპვის შემთხვევაში პირველი სიმპტომი შეიძლება იყოს მკვეთრი ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა და პირისღებინება, აგრეთვე პირის ღრუსა და ხორხის დასიება.

სწრაფად სივდება ხორხი, ავადმყოფს ეწყება ბრონქოსპაზმი და ლარინგოსპაზმი, რაც ართულებს სუნთქვას. შეზღუდული სუნთქვა იწვევს გახშირებულ, ხმაურიან და ხრინწიან სუნთქვას (ასთმური სუნთქვა). ვითარდება ჰიპოქსია. ავადმყოფი მკვეთრად ფერმკრთალდება, ვარდება არტერიული წნევა. ანაფილაქსიით დაავადებულს შეიძლება გულიც წაუვიდეს.


|  |  |
| --- | --- |
| წითელი ლენტი | *ეს სტატია დაავადების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**აპენდიკულარიები** (Appendicularia) — ზღვის პლანქტონური ცხოველების კლასი გარსიანების ქვეტიპისა. მათი მცირე ზომის (1 სმ-მდე სიგრძის) სხეული შედგება ტანისა და კუდისაგან, რომელშიც მოთავსებულია ქორდა, ზურგის ნერვული სიმი და კუნთოვანი უჯრედები. სხეულს გარს აკრავს გამჭვირვალე ლაბოვანი „ქოხი", რომლის წინა, ცხრილისებრი ფილტრით დაფარულ ხვრელში შედის წყალი და მასთან ერთად მცირე ზომის ორგანიზმები, რომლებითაც აპენდიკულარიები იკვებებიან. უკანა ხვრელით აპენდიკულარიები დროდადრო ტოვებენ ძველ „ქოხს" და რამდენიმე საათის განმავლობაში წარმოქმნიან ახალს. მრავლდებიან სქესობრივად. გავრცელებული არიან ყველა ზღვასა და ოკეანეში. ვითარდებიან მეტამორფოზის გარეშე. აპენდიკულარიების აგებულების მთელი რიგი პრიმიტიული ნიშანი აახლოებს მათ ყველა გარსიანის წინაპრებთან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 509.
* Bone, Q. 1998. The Biology of Pelagic Tunicates. Oxford University Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* General article on pelagic tunicates, including larvaceans დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* Appendicularia Fact Sheet დაარქივებული 2009-09-30 საიტზე Wayback Machine.
აპაჩი-გოგონა კალათით, 1902 წელი
**აპაჩი** — ამერიკის მკვიდრი, კულტურად მონათესავე ტომების ჯგუფი, რომელიც ცხოვრობს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს და მოიცავს ჩირიკაუას, ხიკარილიას, ლიპანის, მესკალეროს, სალინეროს, კაიოვასა და დასავლეთ აპაჩის ტომებს. აპაჩის ტომი ნავახოს ტომის შორეული ნათესავია, რომლებთანაც აქვთ საზიარო სამხრეთ ათაბასკური ენები. აპაჩის თემი არსებობს ოკლაჰომაში, ტეხასში, ასევე რეზერვაციები არიზონასა და ნიუ-მექსიკოში. აპაჩის ხალხი გადაადგილდებოდა შეერთებული შტატების მთელ ტერიტორიაზე და სხვაგან, მათ შორის ურბანულ ცენტრებში. აპაჩის ხალხები პოლიტიკურად ავტონომიურები არიან, საუბრობენ სხვადასხვა ენებზე და გააჩნიათ განსხვავებული კულტურები.

ისტორიულად, აპაჩების სამშობლო მოიცავდა მაღალმთიანეთს, დაცულ და მორწყვად ველებს, ღრმა კანიონებს, უდაბნოებს, და სამხრეთის დიდ ვაკეებს, მათ შორის არის ის ადგილები, რაც დღეისთვის არის აღმოსავლეთი არიზონა, ჩრდილოეთი მექსიკა (სონორა და ჩიუაუა) და ნიუ-მექსიკო, დასავლეთი ტეხასი და სამხრეთი კოლორადო. ამ ადგილებს კრებითად ეძახიან აპაჩერიას. აპაჩის ტომები, საუკუნეების მანძილზე ებრძოდნენ ესპანელი და მექსიკელი ხალხების შემოსევას. მიიჩინევა, რომ აპაჩების პირველ თავდასხმას სონორაზე, ადგილი ჰქონდა გვიან მე-17 საუკუნეში. მე-19 საუკუნის შეტაკებებში, ამერიკულ-ინდიური ომების დროს, აშშ-ის ჯარებმა აღმოაჩინეს, რომ აპაჩემი იყვნენ სასტიკი მეომრები და ბრწყინვალე საომარი სტრატეგები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fort Sill Apache Tribe, official website
* Jicarilla Apache Nation, official website
* Lipan Apache Tribe of Texas, official website
* Mescalero Apache Tribe, official website
* San Carlos Apache Tribe, official website
* White Mountain Apache Tribe, official website
* Yavapai-Apache Nation, official website
**არღუნ-ხანი** (მონღ. Аргун; დ. 1258, ბაილაკანი — გ. 10 მარტი, 1291, ბაგჩე, არანი) — ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მეოთხე ილხანი (1284-1291 წწ.). ჰულაგუს შვილიშვილი, აბაღა-ხანის უფროსი შვილი.

აბაღა-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი უმცროსი გამაჰმადიანებული ძმა — აჰმედ თოგუდანი, მაგრამ ორიოდე წლის შემდეგ არღუნ-ხანმა მონღოლი წარჩინებულების მხარდაჭერით დაამარცხა და სიკვდილით დასაჯა საკუთარი ბიძა. დაიწყო რეპრესიები. არღუნმა მამამისის მთავარი ვეზირი შამს ად-დინ ჯუვეინი მოაკვლევინა 1284 წლის 16 ოქტომბერს. მის მაგივრად დანიშნა ემირი ბუღა ჯალაირი, რომლის ხელშიც კონცეტრირებული აღმოჩნდა მთელი ხელისუფლება. იგი გახდა ვეზირი, ხოლო თანამდებობების უმეტესობა მიიღეს მისმა ბიძაშვილებმა და მომხრეებმა. 

ამავე დროს ბუღას ჰყავდა ბევრი მტერი, რომლებმაც შეარყიეს მისი ავტორიტეტი. ხელისუფლების შენარჩუნების მიზნით დაიწყო არღუნის საწინააღმდეგო პროპაგანდა, მაგრამ უღალატეს თავისმა მომხრეებმა და სიკვდილით დასაჯეს 1289 წელს. ამის შემდეგ არღუნი აღარ ენდობოდა მუსლიმ დიდგვაროვნებს და გადაწყვიტა ისინი ჩაენაცვლებინა ებრაელებითა და ქრისტიანებით. ბუღას სიკვდილით დასჯის შემდეგ ვაზირად დანიშნა ებრაელი ვაჭარი სა’დ ად-დავლა, რომელიც შეეეცადა სამართლებრივი ურთიერთობების მოწესრიგებას საყაენოში.

არღუნის მმართველობისას ჰულაგუიანები იბრძოდნენ ეგვიპტის მამლუქთა სასულთნოს წინააღმდეგ სირიის ხელში ჩასაგდებად. 

1291 წლის 10 მარტს არღუნ-ხანი გარდაიცვალა დამბლის დაცემის შედეგად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დემეტრე II თავდადებული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***არღუნ-ხანი***

* პ. ჯექსონი. Arḡūn khan.. *ენციკლოპედია ირანიკა*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-17. ციტირების თარიღი: 2010-08-17.
* Mehmet Eti.. Arghun en. *Anatolian Coins*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-17. ციტირების თარიღი: 13-04-2010.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰულაგუიანთა ილხანები |
| --- |
|  |
| 
ჰულაგუ-ხანი · აბაღა-ხანი · აჰმედ თოგუდანი · არღუნ-ხანი · ქეღათუ-ყაენი · ბაიდუ-ხანი · ყაზან-ყაენი · ოლჯაითუ-ყაენი  · აბუ საიდ ბაჰადურ-ხანი |

 |
**არღავანი**, *იუდას ხე* (ლათ. Cercis siliquastrum) — ფოთოლმცვივანი ხე ან ბუჩქი ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახისა. სიმაღლე - 7-8 მ-მდე, ქერქი მურა-ყავისფერი, ფოთლები — მომრგვალო-თირკმლისებრი, ძირში ღრმად გულისებრი, 8-10 სმ სიგრძე-სიგანისა. ახასიათებს კაულიფლორია. აპრილში, ფოთლის გამოტანამდე გამოაქვს მოვარდისფრო ყვავილი. 

10-12 სმ სიგრძის პარკი სექტემბერში მწიფდება. გავრცელებულია მცირე აზიაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპასა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში ქვა-ღორღიან და კირიან ნიადაგებზე. გვხვდება აგრეთვე კავკასიაში, ყირიმსა და შუა აზიაში გაველურებული სახით. 

საქართველოში ხარობს მთის ქვედა სარტყელში აფხაზეთში, აჭარასა და ქართლ-კახეთში. იტანს ჰაერის სიმშრალეს, სითბომომთხოვნია, ნელა იზრდება, ეფექტიანი დეკორატიული მცენარეა, მეტადრე ყვავილობის დროს. არღავანის მერქანს იყენებენ სადურგლო საქმეში. ზოგიერთ კუთხეში უწოდებენ ატმიყვავილას.

#### საინტერესო ფაქტები

* ბიბლიურ მითოლოგიაში **იუდას ხე** ეწოდება ვერხვს, რომელზეც ლეგენდის მიხედვით თავი ჩამოიხრჩო იუდამ, რის შემდეგაც ამ ხეზე მუდამ თრთის ფოთოლი, ქერქის ქვეშ კი ხე სისხლივით წითელია.

გალერეა
-------

* არღავანი Cercis siliquastrum Judasbaumარღავანი *Cercis siliquastrum Judasbaum*
* არღავანი Cercis siliquastrum Judasbaumარღავანი *Cercis siliquastrum Judasbaum*
* Cercis siliquastrum Judasbaum*Cercis siliquastrum Judasbaum*

ლიტერატურა
----------

* *მირზაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 612.

სქოლიო
------

1. ↑  Mabberley, D.J. (2008). *Mabberleys's plant-book*, 3,  Cambridge University Press,   გვ. 170. ISBN 9780521820714.
**ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი** (აზერ. Puşkinin heykəli) — რუსი პოეტის ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს მისივე სახელობის ბაღში პუშკინისა და უზეირ ჰაჯიბეკოვის ქუჩების კვეთაზე. პუშკინის ბრინჯაოს ძეგლის ავტორია სკულპტორი, რუსეთის სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსი იური ორეხოვი. ეს ძეგლი ორეხოვის უკანასკნელ ნამუშევარს წარმოადგენს.

ძეგლი გაიხსნა 2001 წლის 12 ოქტომბერს. ცერემონიას ესწრებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი, ქალაქის მერი ჰაჯიბალა აბუთალიბოვი და რუსეთის ფედერაციის ელჩი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ნიკოლაი რიაბოვი. ძეგლი წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის საჩუქარს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 10 წლისთავის აღსანიშნავად, რომელიც აღნიშნულ იქნა 2001 წლის 18 ოქტომბერს.

ყოველწლიურად პოეტის დაბადების დღეს ძეგლთან ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, რომლებიც ეძღვნება პოეტის ხსოვნას. მათში იღებენ მონაწილეობას ოფიციალური პირები, ინტელიგენციის წარმომადგენლები, ასევე დედაქალაქის მაცხოვრებლები.

სქოლიო
------

1. 1 2  В Баку появился Пушкин
**„ამაოების ბაზარი"** (ინგლ. Vanity Fair) — 2004 წლის ფილმი, რომანტიკული დრამა, რომელიც გადაღებულია მირა ნაირის მიერ, უილიამ მეიკპის ტაკერეის რომანის „ამაოების ბაზარი" (1847—1848) მიხედვით. თუმცა ამ ეკრანულ ვერსიაში რომანისგან შესამჩნევი ცვლილებებია, მაგალითად — ბედნიერი დასასრული. მთავარ როლს ასრულებს რიზ უიზერსპუნი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბრიტანული იმპერიის ყვავილები, ეგზოტიკური ინდოეთის ფერები, ინგლისური ფანტაზიები. ბეკი შარფი — მხატვრისა და მომღერლის დაობლებული ქალიშვილი ტოვებს საკუთარ სახლს, რათა გოგონების აღმზრდელი გახდეს. ის არის სიმამაცით სავსე, ძლიერ მახვილგონიერი, კარგი გარეგნობის, ფრანგულად თავისუფლად მოსაუბრე და თვალი სოციალურ პროგრესისკენ აქვს. საზოგადოება ცდილობს ყველაფერს, რათა აარიდოს იგი წარმატებას. ეპიზოდური მოთხრობა მიჰყვება მის კვალს 20 წლის განმავლობაში, სადაც არის ქორწინება, ნაპოლეონისმაგვარი ომები, ბავშვი, ერთგულება სკოლის მეგობრის მიმართ, იმ ოჯახის ცვალებადობები, რომლის ქალიშვილებსაც ის ღზრდიდა და ყურადღება მოწყენილი მარკისისაგან, რომელიც მისი მამის ნახატებს აგროვებდა. პატიოსნება აბალანსებს მის გეგმებს, ის არ არის არისტოკრატი და არც ბურჟუა, არამედ უბრალოდ გაბედული, გონიერი და დაუოკებელი.

როლებში
-------

* რიზ უიზერსპუნი – რებეკა 'ბეკი' შარფ კრავლი
* ანჟელიკა მენდი – ახალგაზრდა რებეკა 'ბეკი' შარფი
* რომოლა გარი – ამელია სედლი ოსბორნი
* ჯეიმზ პურეფოი – კოლონელ როდონ კრავლი
* ჯონატან რაის მეიერსი – ჯორჯ ჰენრი ოსბორნი
* რაის იფანსი – მაიორი უილიამ დობინი
* ეილინ ატკინსი – მის მატილდა კრავლი
* ჯერალდინ მაკევანი – ლედი საუტდაუნი
* გაბრიელ ბაირნი – სტეინის მარკისი
* კელი ჰანტერი – ლედი სტეინი
* ბობ ჰოსკინსი – სერ პიტ კრავლი
* დუგლას ჰოჯი – პიტ კრავლი უმცროსი
* ნატაშა ლიტლი – ლედი ჯეინ შიპშენკს კრავლი
* ჯიმ ბროუდბენტი – მისტერ ოსბორნი
* ტონი მაუდსლი – ჯოზეფ 'ჯოს' სედლი
* ჯონ ფრანკლინ–რობინსი – მისტერ სედლი
* დებორა ფაინდლეი – მისის მერი სედლი
* ბარბარა ლი–ჰანტი – ლედი ბერიკრესი
* ტომ სტარიჯი – ახალგაზრდა ჯორჯი
* კეტრინ დრისდეილი – როდა შვარტსი
* ანჟელაკა მეისი – მონიკა შვარტსი
* რობერტ პეტინსონი – როდი კრავლი

გამოხმაურება
------------

კრიტიკოსებმა სხვა და სხვა ტიპის გამოხმაურებები დაუთმეს ფილმს. *Metacritic*-მა განაცხადა, რომ ფილმის საშუალო ქულა იყო 100–დან 53, რაც 41 კრიტიკული მიმოხილვიდან გამომდინარეობდა. სტეფენ ჰანტერმა *The Washington Post*–დან პოზიტიური მიმოხილვა დაუთმო ფილმს, რომელზეც აღნიშნა: "მირა ნაირის მშვენიერი ეკრანული ვერსია 1848 წლის წიგნისა, თავისი ყოველგვარი დიდებით, თვალთახედვითა და გონივრულობით. *The Charlotte Observer*–ში ლორენს ტოპმენმა აღნიშნა: "ფილმის შემქმნელებმა ბრძნულად დაიცვეს წიგნის მთავარი სტრუქტურა" და რომ "მსახიობთა შემადგენლობა ერთსახოვნად კარგია, მაშინაც კი როცა საქმე ეხება უეცარ ხასიათობრივ ცვლილებებს, რომლებიც გაკეთებულია სცენარისტების მოთხოვნილებით, რათა წინ წავიდნენ." ამასობაში, ლიზა შვარზბაუმმა თავის რივიუში *Entertainment Weekly*-დან შეაფასა ფილმი, როგორც B- და დაამატა, რომ ეს არის "უსაფრთხო, ტონალური არჩევანი ნებაზე მიშვებული ფხიანი საქმოსნის ამბავისა, რომლის დაცემა ისეთივე ციცაბოა როგორც აღმავლობა."

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* 

* ამაოების ბაზარი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* გახსნითი წარწერები დიზაინირებული Trollback + Company-ის მიერ
1932 წლის გამოშვების არითმომეტრი
**არითმომეტრი** (ბერძ. «αριθμός» — „რიცხვი" +  «μέτρον» — „მეტრი") — მაგიდის საანგარიშო, ამომხსნელი მანქანა, რომელიც განკუთვნილია არითმეტიკული ოპერაციების შესასრულებლად.

ისტორია
-------

1641 წელს პირველი გამომთვლელი მანქანა გამოიგონა ბ. პასკალმა. პირველი პრაქტიკული მანქანა, რომელიც ასრულებდა 4 არითმეტიკულ მოქმედებას, გერმანელმა მესაათემ ჰანმა 1790 წელს გააკეთა. გამომთვლელი მანქანების წარმოებას 1890 წელს რუსეთში საფუძველი ჩაუყარა პეტერბურგელმა მექანიკოსმა ვ. ოდნერმა. მისი მანქანები არითმომეტრის შემდგომი მოდელების პროტოტიპად იქცა.

მექანიზმი
---------

არითმომეტრს აქვს რიცხვების დასაყენებელი და მათი მრიცხველზე გადასატანი მექანიზმი, ბრუნთა მრიცხველი, შედეგის მრიცხველი, ნულზე დასაყენებელი ანუ წამშლელი მოწყობილობა, აგრეთვე ხელის ან ელექტრული ამძრავი.

მოდელები
--------

არითმომეტრის საბჭოთა მარკებია: „ფელიქსი", ნახევრად ავტომატური „ვკ-2" და ავტომატური „ვკ-3". გამომთვლითი ტექნიკის განვითარებასთან დაკავშირებით არითმომეტრი შეცვალა უფრო თანამედროვე კლავიშებიანმა გამომთვლელმა მანქანებმა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 568.
**ESP Company** (Electric Sound Products) — გიტარების იაპონური მწარმოებელი, ძირითადად აწარმოებს ელექტრო, აკუსტიკურ და ბას-გიტარებს. დაფუძნებულია ტოკიოსა (იაპონია) და ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში (აშშ). ESP Company აწარმოებს ინსტრუმენტებს რამდენიმე სახელით: „ESP Standard", „ESP Custom Shop", „LTD Guitars and Basses", „Navigator", „Edwards Guitar and Basses", და „Grassroots".

ისტორია
-------

1975 წელს, ჰისიტაკე სიბუიამ ტოკიოში გახსნა მაღაზია სახელად „Electric Sound Products (ESP)", სადაც იყიდებოდა გიტარის შემცვლელი ნაწილები. მაღაზიამ მალევე მოიპოვა მაღალი ხარისხის გიტარის ნაწილების მწარმოებლის სახელი. ამავე დროს ESP-მ დაიწყო გიტარების დამზადებაც. ამ გიტარების ცნობილი მომხმარებელი იყო რონი ვუდი როლინგ სტოუნზიდან და გიტარისტი აკირა ტაკასაკი.

ESP შემცვლელი ნაწილები პირველად 1983 წელს აშშ-ში შევიდა და 1984-1985 წლებში დაიწყო გიტარების აწყობა ნიუ-იორკის შემსრულებლებისთვის, რომელთა შორის იყო Kiss-ის და როლინგ სტოუნზის გიტარისტები. ამავე დროს, ESP-მ გამოუშვა 400 Series, როგორც პირველი პროდუქტი, რომელიც უნდა განაწილებულიყო აშშ-ში. ამავე დროს, ESP-მ დაიწყო გიტარის ტანის და გრიფის გაკეთება Kramer Guitars-ისთვის, რომლებსაც სხვა ბრენდები იყენებდნენ, ისეთები როგორებიცაა Robin Guitars, Schecter Guitar Research და DiMarzio.
2005 წელს კომპანიის 30 წლისთავის აღსანისნავად მათ გამოსცეს მოდელი ჯეიმზ ჰეტფილდის „Truckster". 2015 წელს კომპანიამ დაიწყო Takamine Guitars-ის დისტრიბუცია აშშ-ში.

გალერეა
-------

* ESP Custom Shop „Ghost Soldier"ESP Custom Shop „Ghost Soldier"
* ESP LTD KH202ESP LTD KH202
* ჯეიმზ ჰეტფილდის „Eet Fuk Guitar"ჯეიმზ ჰეტფილდის „Eet Fuk Guitar"
* „Iron Cross"„Iron Cross"
* TA-200TA-200
* ESP Eclipse/VIPERESP Eclipse/VIPER

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ESP Guitars"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (გლობალური)
* ოფიციალური საიტი (იაპონური)
* ინტერვიუ ჰისატაკე სიბუიასთან — NAMM Oral History Library (2010)

სქოლიო
------

1. ↑  ESP AND TAKAMINE ANNOUNCE PARTNERSHIP IN THE USA. ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2018.
**REMA** — ქართული როკ-ჯგუფი. შეიქმნა 2002 წელს გიტარისტ კობი მანჯგალაძისა და დამწყებ დრამერ დავიდ ჩანგოშვილის მიერ.

ისტორია
-------

2002-დან - 2005-მდე REMA იყო ახალბედა ჯგუფი, რომელიც ატარებდა პატარ-პატარა კონცერტებს მეგობრებისთვის და ახლო საზოგადოებისთვის, სანამ 2005 წ. არ ჩამოყალიბდა შემდეგი შემადგენლობა:

* კობი მანჯგალაძე - გიტარა
* დათო ჩანგოშვილი - დასარტყმელი საკრავი
* ნიკა ლეშჩენკო - ვოკალი
* ზაზა ჯოჯუა - ბასი

2006 წელი ჯგუფისთვის იყო საკმაოდ წარმატებული. ეს უკვე აღარ იყო ახალბედა ჯგუფი. ეპატიჟებოდნენ სხვადასხვა სატელევისიო გადაცემებში, ჰქონდათ ძალიან ბევრი კონცერტი.

2007 წ. ჯგუფს ტოვებს ლიდერი კობი მანჯგალაძე. ჯგუფი აგრძელებს მოღვაწეობას იგივე სახელით და აჰყავს ახალი გიტარისტი ბესო ქავთარაძე. ბევრი მცდელოვის მიუხედავად ჯგუფი ვეღარ ახარხებს ძველი წარმატების შენარჩუნებას.

2008 წ. ჯგუფში ბრუნდება გიტარისტი კ. მანჯგალაძე. ახალი იდეებით და ენერგიით სავსე ჯგუფი წერს სამ სიმღერას - Rema, If და ...And scared

ჯგუფი იბრუნებს ძველ ადგილს ქართულ სცენაზე, მონაწილეობს შიდა კონცერტებსა და ფესტივალებზე.

2010 წ. ჯგუფი აგრძელებს უფრო დიდი სცენების ათვისებას და მიემგზავრება სომხეთში. "Play City Rock" ფესტივალზე. ჩამოსვლისთანავე ჯგუფს ტოვებს ვოკალისტი და დრამერი. 4 თვის შემდეგ გიტარისტი და ბასისტი შემთხვევით

გაიცნობენ დრამერ გიგა ჩიხრაძეს ვოკალისტ-გიტარისტს ნიკა კიკნაძეს. ერთმანეთს კარგად შეეწყნენ და გადაწყვიტეს ერთობლივი ძალებით ბონ ჯოვისადმი მიძღვნილი კონცერტის ჩატარება, სახელით "Rema & Friends". პროექტი წარმატებით განხორციელდა და ჯგუფს ოფიციალურად დაემატა ორი მუსიკოსი - გ. ჩიხრაძე და ნ.კიკნაძე. შემდგომში იწერება ახალი სიმღერები Tryin' to Believe, Getting Older, Screamin 4 U

შემადგენლობა
------------

მიმდინარე შემადგენლობა
* კობი მანჯგალაძე - გიტარა
* გიგა ჩიხრაძე - დასარტყმელი საკრავი
* ნიკა კიკნაძე - ვოკალი, გიტარა
* გიორგი კაკალაშვილი - ბასი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
**III ზონალური ტურნირი**

1985 წელს ჩერნიგოვში ჩატარდა მესამე სპეციალური ზონალურ ტურნირი. მონაწილეთა შერჩევა კვლავ იგივე იყო. მონაწილეობდნენ სსრ კავშირის უძლიერესი მოჭადრაკეები, გარდა იმ მოჭადრაკეებისა ვისაც უკვე ჰქონდათ საზონათშორისო ტურნირის და პრეტენდენტთა ტურნირის საგზურები. ტურნირს მეხუთე ტურიდან გამოეთიშა ნ. ტიტორენკო (1 ქულა 4-დან). თამაშდებოდა 5 საგზური. მეხუთე საგზურისათვის საჭირო შეიქმნა დამატებითი მატჩ-ტურნირის ჩატარება, თუმცა შემდგომში ფიდემ ლ. ზაიცევაც დაუშვა საზონათაშორისო ტურნირში.

| ა | მოჭადრაკე | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | მარტა ლიტინსკაია | საბჭოთა კავშირის დროშა | = | 0 | = | = | 0 | 1 | 1 | = | 1 | 1 | 1 | 1 | 8 |
| 2 | ელენა ახმილოვსკაია | = | საბჭოთა კავშირის დროშა | = | 0 | = | 1 | 1 | 0 | = | = | 1 | 1 | 1 | 7,5 |
| 3 | ნინო გურიელი | 1 | = | საბჭოთა კავშირის დროშა | = | 0 | 0 | = | = | = | 1 | 1 | 1 | 1 | 7,5 |
| 4 | სვეტლანა მატვეევა | = | 1 | = | საბჭოთა კავშირის დროშა | = | 1 | 0 | 1 | = | = | = | = | 1 | 7,5 |
| 5 | ლუდმილა ზაიცევა | = | = | 1 | = | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0 | = | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | 7 |
| 6 | გულნარა სახატოვა | 1 | 0 | 1 | 0 | 1 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0 | = | 1 | = | 0 | 1 | 1 | 7 |
| 7 | ირინა ჩელუშკინა | 0 | 0 | = | 1 | = | 1 | საბჭოთა კავშირის დროშა | = | 1 | 1 | 1 | 0 | = | 7 |
| 8 | თამარა მინოგინა | 0 | 1 | = | 0 | 0 | = | = | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0 | 1 | = | 1 | 1 | 6 |
| 9 | ელენე ფატალიბეკოვა | = | = | = | = | 0 | 0 | 0 | 1 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1 | = | = | 1 | 6 |
| 10 | ანა ახშარუმოვა | 0 | = | 0 | = | 1 | = | 0 | 0 | 0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1 | = | 1 | 5 |
| 11 | ნატალია ალიოხინა | 0 | 0 | 0 | = | 0 | 1 | 0 | = | = | 0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1 | 1 | 4,5 |
| 12 | ქეთევან არახამია | 0 | 0 | 0 | = | 1 | 0 | 1 | 0 | = | = | 0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1 | 4,5 |
| 13 | ლარისა მუჩნიკი | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | = | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0,5 |

დამატებითი მატჩ-ტურნირი საზონათშორისო ტურნირის საგზურის მოსაპოვებლად.

| ა | მოჭადრაკე | 1 | 2 | 3 | 1 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | გულნარა სახატოვა | საბჭოთა კავშირის დროშა | =,1 | 1,0 | 2,5 |
| 2 | ლუდმილა ზაიცევა | 0,0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1,= | 2 |
| 3 | ირინა ჩელუშკინა | 0,1 | 0,= | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1,5 |
**არბაჩხანის მთავარანგელოზის სალოცავი**, *თამარის ნიში* — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელი არბაჩხანის განაპირას ჭალაში, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირას. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. 1987 წელს გაითხარა მთიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიციით.

გათხრებისას გამოვლენილი ნაცრის სქელი ფენა, სიმხურვალისგან გაწითლებული და დახეთქილი კედლები ადასტურებს, რომ სამლოცველო საგანგებოდ ხანძრით არის განადგურებული.

აღწერა
------

ნაგებობა გეგმით კვადრატთან მიახლოებული სწოკუთხედია. ნაგებია მოზრდილი ზომის კლდის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ძლიერ დაზიანებულია. კედლები 1 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუაშია. შიგნით, აღმოსავლეთ კუთხეებში, ქვით ნაშენი თითო მართკუთხა ტრაპეზი დგას. ჩრდილოეთ კუთხესთან მდგარი ტრაპეზიდან 0,5 მეტრის სიმაღლეზე, მცირე კვადრატული ნიშია. აღმოსავლეთ კედელს მთელ სიგრძეზე გასდევს დაბალი საფეხური. იატაკი მიწატკეპნილია, მოფენილი ქვის თხელი ფილებით. გათხრებისას აღმოჩენილია სამლოცველოს ფიქლის სახურების ნაწილები. ინტერიერში გამოვლინდა დამწვარ-დანაცრებული 0,5 მეტრი სისქის ფენა, რომელიც შეიცავდა მოუჭიქავი უხეში კერამიკის ფრაგმენტებს და ოსტეოლოგიურ მასალას.

ნაგებობას გარს ევლება თითქმის კვადრატული მოხაზულობის დაბალი გალავანი, რომელსაც აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კუთხეები მომრგვალებული აქვს. გალავანის წყობა ორპირია. გამოყენებულია შვეულად დაყენებული კლდის დიდი ლოდები, შუაში შევსებული წვრილი ქვითა და მიწით. ერთადერთი შესასვლელი გალავნის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეშია. ნანგრევებში აღმოჩნდა შარიმის რამდენიმე კვადრატი და მარტივპროფილიანი ლავგარდნის ორი ქვა.

გარედან, გალავნის სამხრეთ-დასავლეთ კედელზე, მიშენებულია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაგები, სწორკუთხა გეგმის სადგომი. მინაშენი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს მთელ სიგანეზე გახსნილია. თხრისას დადასტურდა 20-30 სანტიმეტრი სისქის ნაცრიანი ფენა. აღმოჩნდა თიხის ხელადის, ქოთნის, ქილის, ქვევრის ნატეხები, დამახასიათებელი XIV-XV საუკუნეებისთვის.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 218.
**Helix** *(ყოფილი Helix Group)* — ქართული ვებ-დეველოპერული კომპანია, რომელიც წარმოადგენს კვალიფიციური პროექტ მენეჯერების, დიზაინერების და პროგრამისტებისგან შემდგარ გუნდს. კომპანიის მომსახურების სფერო მოიცავს ნებისმიერი მოცულობის და სირთულის ვებ-გვერდის დამზადებას. კომპანიის ამოცანაა, ფართო აუდიტორიას გააცნოს დამკვეთის პროდუქტები და სერვისები, რისთვისაც მიმზიდველ და ფუნქციონალურ საიტებს ქმნის.

ისტორია
-------

კომპანია Helix 2010 წელს დაარსდა. მისი დამფუძნებლები თორნიკე გელაშვილი (ტექნიკური დირექტორი CTO)
და ლაშა კვანტალიანი (დირექტორი CEO) არიან.

ტექნოლოგიები
------------

კომპანიის მიერ გამოყენებული ტექნოლოგიები მოიცავს:

*Back-end:*

* ASP.NET
* ASP.NET Core

*Databases*

* Microsoft SQL Server
* Postgresql
* MySQL

*Front-end*

* Angular
* VueJS
* HTML 5
* CSS 3
* Electron
* PWA

კომპანიას ვებ-გვერდების დამზადების გარდა, შეუძლია ონლაინ კონსულტაციების სისტემების, ინტერნეტ-ბანკებისა და მაღაზიების დამზადება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Facebook გვერდი
* Helix ბიზნეს ინფორმაციის სააგენტოზე
**Electrolux** (შვედ. ɛ²lɛkːtrʊˌlɵks) — ტრანსნაციონალური შვედური საყოფაცხოვრებო ელექტრო ტექნიკის მწარმოებელი კომპანია. დაარსდა 1919 წელს სტოკჰოლმში, აქვე მდებარეობს კომპანიის შტაბ-ბინა. კომპანია Electrolux ერთ-ერთი უმსხვილესი საოჯახო ტექნიკისა და მტვერსასრუტების მწარმოებელი კომპანიაა, რომელიც გაყიდული ერთეულების მიხედვით, მსოფლიოში სიდიდით მეორე კომპანიას წარმოადგენს Whirlpool–ის შემდეგ.

ისტორია
-------

Electrolux წარმოადგენს ორი კომპანიის გაერთიანებას — Lux AB და Svenska Elektron AB, რომელიც ცნობილი იყო მტვერსასრუტების წარმოებით. Electrolux-ის წარმოშობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული სწორედ მტვერსასრუტებთან, თუმცა დღეს კომპანია ასევე მსხვილ საოჯახო ტექნიკას ქმნის.

დევიზი
------

Electrolux-ის ამჟამინდელი საერთაშორისო დევიზია „Shape living for the Better", წარსულში კი — „Thinking of you" იყო. კომპანიამ, 1960-იან წლებში, დიდი ბრიტანეთის ბაზარზე მტვერსასრუტების გაყიდვებში წარმატება მოიპოვა დევიზით „Nothing sucks like an Electrolux".

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Annual Report 2016 (PDF) გვ. 62, 75, 85. AB Electrolux.
2. ↑  Major Appliances Millionaires Club - new 2010 company rankings. *euromonitor.com*. Euromonitor International (December 3, 2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 მაისი 2014. ციტირების თარიღი: 9 May 2014.
3. ↑  Gantz, Carroll (2012). *The Vacuum Cleaner: A History*.  McFarland. ISBN 9780786465521.
4. ↑  Vac from the Sea. Electrolux.se (2011-12-10).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-07. ციტირების თარიღი: 2013-05-07.
**ანდრონიკე I გიდონი** (ბერძ. Ανδρόνικος Α΄ Γίδος; გ. 1235, ტრაპიზონი, ტრაპიზონის იმპერია) — ტრაპიზონის იმპერიის მეორე იმპერატორი 1222–1235 წწ. კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. ალექსი I-ის სიძე.

ბიოგრაფია
---------

თანამედროვეების მიხედვით ანდრონიკე იყო „ძალიან შორსმჭვრეტელი და კარგად ერკვეოდა სამხედრო საქმეებში." კონიის სულთნის ქეი-ქაუსის წინააღმდეგ ომში ანდრონიკემ დამარცხა თურქების არმია, შეიჭრა მათ დედაქალაქში და ტყვედ ჩაიგდო თავად სულთანი. ამ გამარჯვების შედეგდ სასულთნოსთან დადო ძალზედ ხელსაყრელი ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ტრაპიზონის იმპერია გახდა დამოუკიდებელი თურქებისაგან. მაგრამ მათი დამოუკიდებლობა მხოლოდ 1230 წლამდე გაგრძელდა. ამ დროს ხვარაზმის შაჰის ჯალალედინის არმია შეიჭრა ანატოლიის ტერიტორიაზე და იმპერატორმა გადაწყვიტა დაედო სამოკავშირეო ხელშეკრულება მასთან კონიის სასულთნოს საწინააღმდეგოდ. ეს ალიანსი წარუმატებელი აღმოჩნდა. ხორეზმელთა არმია, რომლის შემადგენლობაში ტრაპიზონელებიც შედიოდნენ, 1230 წელს თურქებთან ახლატის ბრძოლაში დამარცხდა. ანდრონიკე იძულებული იყო კვლავ კონიის სასულთნოს დამორჩილებოდა. ამ ამბებიდან რამდენიმე წელიწადში იგი გარდაიცვალა მისი მემკვიდრე გახდა ალექსი I-ის შვილი იოანე I.

ლიტერატურა
----------

* *ყაუხჩიშვილი, ს.*, მიქელ პანარეტოსი // ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. VII, თბილისი: მეცნიერება, 1967. — გვ. 166.
* The Oxford Dictionary of Byzantium, Vol. 1, NY-Oxford, 1991

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fondation for Medieval Genealogy : ტრაპიზონის იმპერატორები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |
ანარიის ფორტის ნანგრევები, დიმიტრი სილაქაძის ფოტოსურათი.
**ანარიის ფორტი** — ბათუმის მახლობლად მდებარე საფორტიპიკაციო ნაგეგობა, ცნობილი ანარიის ფორტის ბრძოლაში მისი მცველების გმირული დაღუპვის გამო.

ფორტი
-----

ანარიის ფორტი ბათუმის მიხეილის სახელობის ციხესიმაგრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამაგრებული პუნქტი იყო, აგებული ბათუმის აღმოსავლეთით, ფერიის თემის სოფელ მნათობის აღმოსავლეთით არსებულ სტრატეგიულ სიმაღლეზე 361,6. ფორტი შედგებოდა ბეტონირებული კაზემატისაგან, ასევე კარგად გამაგრებული ბეტონირებული სარტილერიო და ტყვიამფრქვევის პოზიციებისაგან. ფორტის დანიშნულება ორგვარი იყო: ის გამოდგებოდა ქალაქის დასაცავად ხმელეთიდან, აკონტროლებდა რა ქალაქს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან მომავალ გზებს, ამავდროულად წარმოადგენდა კარგ სადამკვირვებლო პოსტს ზღვაზე მოწინააღმდეგის მოძრაობის აღმოსაჩენად შორ მანძილზე.

ბრძოლა
------

 მთავარი სტატია: ანარიის ფორტის ბრძოლა.
თურქულმა დანაყოფებმა ანარიის ფორტის ახლომდებარე სიმაღლეების ერგესა და ხეჩოქედის დაკავების შემდეგ პირველი აპრილის ღამის ორ საათზე მიიტანა ფორტზე იერიში. იერიშამდე მათ გადაჭრეს ფორტის შტაბთან დამაკავშირებელი პირდაპირი მავთული. ფორტის პირადმა შემადგენლობამ თურქულ ნაწილებს წინააღმდეგობა დილამდე გაუწია, სანამ ყველა მათგანი არ დაიღუპა. 

მოწინააღმდეგეს დიდი ზარალის ფასად დაუჯდა ფორტის აღება, გაზეთი სახალხო საქმის ცნობით: „*გმირულად დაიღუპა თითქმის უკანასკნელი დამცველი ანარიისა კაპიტანი შავგულიძე და უკანასკნელი ტყვიისმფრქვეველიც ჩაჩუმდა. ოსმალოები ფორტში შეიჭრნენ. შიგ არც ერთი ცოცხალი ქართველი არ აღმოჩნდა, ფორტი სავსე იყო ოსმალთა ყუმბარებით დაფლეთილი ქართველ მეომართა გვამებით. სამაგიეროდ ანარიის მწვერვალის კალთები სულ დაფენილი იყო ოსმალთა გვამებით.*"

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანარიის ფორტის ბრძოლა
* სიმონ შავგულიძე

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  მეომრის გზა - კაპიტანი სიმონ შავგულიძე, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის ბლოგი, დიმიტრი სილაქაძე
**ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია** (დ. 3 თებერვალი, 1868 — გ. 1 მაისი, 1951) — ქართველი ნოველისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გორში, არისტოკრატთა ოჯახში. მუშაობდა მასწავლებლად მშობლიურ ქალაქში, სადაც გლეხების ბავშვებისათვის უფასო სკოლა დააარსა, ხოლო მოგვიანებით — ქალთა ორგანიზაცია „მანდილოსანი" (1913-1914).

მისი ლიტერატურული დებიუტი შედგა 1885 წელს, როდესაც თარგმნა ოსური ლეგენდა „ბესო". 1890 წელს აკაკი წერეთელის ხელშეწყობით თბილისში გადავიდა, რათა გაეგრძელებინა სამწერლო კარიერა. მის პირველ ნოველებს — *„მოლიპულ გზაზე" (1897)* და *„ბედის ტრიალი" (1901)*, საკმაო წარმატება ხვდათ. ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია იყო პირველი ქართველი ქალი მწერალი, რომელმაც ყურადღება ქალების პრობლემებზე გაამახვილა. ერისთავი-ხოშტარიას ნოველები და მოკლე ისტორიები მისდევს ერთ ხაზს: ისინი აღწერენ ქართველი აზნაური ქალების ცხოვრებას XIX საუკუნის შუა ხანებში, როდესაც ხდებოდა ძველი ფასეულობების ცვლილება და ახალი ეკონომიკურ-მორალური წესრიგი ყალიბდებოდა. მისი იდეალები იყო თავისუფალი შრომა, გულწრფელი სიყვარული და გამოდიოდა „თიხის ფეხებიანი" გმირების წინააღმდეგ.

1921 წლის საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, ა. ერისთავი-ხოშტარია წავიდა მწერლობიდან და მხოლოდ საკუთარი ნაწარმოებების „პოლიტიკურად კორექტულ" შესავლებს წერდა.

დაქორწინებული იყო დუტუ მეგრელზე (დიმიტრი ხოშტარია), რომელიც ასევე მწერალი და პოეტი იყო.

1983 წლის 21 იანვრიდან ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *მირიანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 195.
* *ბაბუნაშვილი ზ. ნოზაძე თ.*, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 137, თბ. 1994
* *ჭილაია ს.* „უახლესი ქართული მწერლობა", თბილისი, 1972

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია - "ბურუსის" ბლოგზე

სქოლიო
------

1. ↑  დონალდ რეიფილდი (2000), *ქართული ლიტერატურა: ისტორია*: II გამოცემა, გვ. 217. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5
**ანასტასია ბატონიშვილი** (დ. 3 ნოემბერი, 1763 — გ. 17 მაისი, 1838) — ბაგრატიონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-ისა და დედოფალ დარეჯან დადიანის შუათანა ასული. საქართველოს უკანასკნელი მეფის, გიორგი XII-ის ნახევარ-და. ცოლად გაჰყვა ქსნის ერისთავ რევაზს, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა. საქართველოს ანექსიის შემდეგ ოჯახთან ერთად რუსეთში, პეტერბურგში გადაასახლეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.

ბიოგრაფია
---------

ანასტასია ბატონიშვილი დაიბადა 1763 წლის 3 ნოემბერს, მარტყოფში. იგი იყო ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ დარეჯან დადიანის შუათანა ასული. 1797 წლის 12 ნოემბერს, 34 წლის ანასტასია ცოლად შერთეს ქსნის ერისთავ რევაზს (1757-1813), ქსნის ერისთავ გიორგის ვაჟს. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ერისთავებსა და ბაგრატიონებს შორის, რამაც მათ შორის ალიანსი შექმნა ირანელების წინააღმდეგ. ამ დროს, რევაზის და, ანა ერისთავი დაქორწინდა ანასტასიას ძმაზე, ფარნაოზ ბატონიშვილზე. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში, ერეკლე II გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტზე ანასტასიას უფროსი ნახევარ-ძმა, გიორგი XII ავიდა. ამ დროისათვის, ანასტასიას მთელი ქონება ერთი პატარა მამულით შემოიფარგლებოდა თბილისთან ახლოს. 1800 წელს გიორგი XII გარდაიცვალა. 1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსია რუსეთის იმპერიამ მოახდინა. 1802 წლამდე, ანასტასია, დედოფალი დარეჯანი და მისი ქალიშვილები თბილისში, დედოფალ დარეჯანის სასახლეში ცხოვრობდნენ, ხოლო ანასტასიას ანტირუსული პოლიტიკის მატარებელი ძმები იმერეთში გაიქცნენ. 

რუსებმა სამეფო ოჯახი საქართველოს მოსწყვიტეს და პეტერბურგში გადაასახლეს. აქ ანასტასიას ქმარი იმპერიის სამოქალაქო სამსახურში ჩადგა. 1825 წელს, დაქვრივებული ანასტასია პეტერბურგში გადასახლდა, სადაც თავის უმცროსი ვაჟს, გიორგის აღზრდა-განათლებაზე ზრუნავდა. ანასტასია ბატონიშვილი გარდაიცვალა 1838 წლის 27 მაისს, 74 წლის ასაკში, პნევმონიით. იგი დაკრძალეს ალექსანდრე ნეველის ლავრაში, პეტერბურგში.

შვილები
-------

ანასტასია ბატონიშვილსა და რევაზ ერისთავს ხუთი საერთო შვილი ჰყავდათ:

1. იესე ერისთავი (გ. 1811);
2. შალვა ერისთავი (1798-1849), იყო რუსეთის იმპერატორის ფორმალური მრჩეველი, ცოლად შეირთო ეკატერინე ორბელიანი, რომელთანაც შეეძინა შვილები. იგი მოკლა კახელმა გლეხმა ბიბა დოდაშვილმა;
3. ბიძინა ერისთავი (1800-1876), რუსულ არმიაში მსახურობდა ოფიცრად. იგი მონაწილეობდა ქართველთა 1832 წლის შეთქმულებაში, რის გამოც რვა თვე პატიმრობაში გაატარა. იგი დაქორწინებული იყო თამარ მელიქიშვილზე, რომელთანაც ჰყავდა შვილები;
4. გიორგი (1802-1891), რუსული არმიის ლეიტენანტ-გენერალი. ცოლად შეირთო ანა არგუტინსკ-დოლგორუკოვა, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
5. თამარ (ან მარიამ) ერისთავი (1805-1848), ცოლად გაჰყვა სიმონ აფხაზს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;

ლიტერატურა
----------

* ჩიქოვანი, იური (2010), „ქსნის ერისთავები", გვ. 11-12.
* Berge, Adolf (1868), Acts collected by the Caucasian Archaeographic Commission, Vol. II, p. 393.
* Montgomery, Hugh, ed. (1980). Burke's Royal Families of the World, Volume 2. London: Burke's Peerage. p. 67. ISBN 0850110297.
**აზერბაიჯანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოება** (აზერ. Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti) — უდიდესი ჰუმანიტარული ორგანიზაცია აზერბაიჯანში და არის წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ნაწილი. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ბაქოში.

აზერბაიჯანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოება წარმოადგენს არაკომერციულ იურიდიულ პირს, რომელიც უზრუნველყოფს ჰუმანიტარულ დახმარებას და სოციალურ მომსახურებას. იგი რეგულირდება ქვეყნის კანონმდებლობით. მოძრაობა მთავარი მიზანია მოსახლეობის მოწყვლადი ფენების მომსახურება.

ისტორია
-------

ორგანიზაცია დაარსდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს 1920 წლის 10 მარტს, იმდროინდელი თავდაცვის მინისტრის მოადგილის, გენერალ-ლეიტენანტი ალი-აღა შიხლინსკის და საგარეო საქმეთა მინისტრის ფათალი ხან ხოისკის ინიციატივით. იმავე წლის 28 აპრილს საბჭოთა რუსეთის მიერ აზერბაიჯანის ოკუპაციისა და ანექსიის შემდეგ, აზერბაიჯანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოება ფუნქციონირებდა, როგორც რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების აზერბაიჯანული ფილიალი. 1922 წლის ოქტომბერში აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს გადაწყვეტილებით აღდგა აზერბაიჯანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოება. იგი ფუნქციონირებდა როგორც წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოებების საბჭოთა კავშირის ნაწილი.

1991 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ორგანიზაცია ფუნქციონირებს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* - აზერბაიჯანის წითელი ნახევარმთვარის ორგანიზაციის ოფიციალური ვებ-გვერდი
ანიმატორი ნორმან მაკლარენი, 1944.
**ანიმატორი** ან **მულტიპლიკატორი** — მხატვარი, რომელიც ქმნის მრავალ გამოსახულებას, ცნობილს კადრების დასახელებით. ეს კადრები, თავის მხრივ, თანმიმდევრული ხილვისას ქმნიან ანიმაციის ილუზიას. ანიმატორები მუშაობენ კინოს, ტელევიზიის და ვიდეო თამაშების, აგრეთვე სხვა სფეროებში. ანიმაცია მჭიდროდ არის დაკავშირებული კინოწარმოებასთან და, ისევე, როგორც უკანასკნელი, მეტად შრომატევადი პროცესია. ეს ნიშნავს, რომ ნამუშევრების დიდი ნაწილის შესრულება დამოკიდებულია რამდენიმე ან ბევრ ანიმატორზე. ანიმაციური გამოსახულებების ან კადრების შექმნის მეთოდი დამოკიდებულია მხატვრის სტილსა და სფეროზე.

ანიმაციურ ფილმებზე აგრეთვე მუშაობენ სხვა მხატვრები, რომლებიც ანიმატორები არ არიან. ასეთებია ფონების, განათების და კამერების რაკურსების დიზაინერები, კადრირების და ფონების მხატვრები. ანიმაციურ, ისევე, როგორც მხატვრულ ფილმებზე, მუშაობენ რეჟისორი, პროდიუსერი, ხმის დიზაინერი და მემონტაჟე, მაგრამ განსხვავება მათ შორის ის არის, რომ აღნიშნული პერსონალის ანიმატორების მუშაობის დროს სტუდიაში ყოფნა აუცილებელი არ არის.

ნახატი ანიმაციის სფეროში, მაგალითად, იაპონიაში, სადაც პოპულარულია ჰაიაო მიაძაკის ფილმები, ძირითადი კადრების ანიმატორი მუშაობს როგორც ფონების შემუშავებაზე, ასევე ძირითად ანიმაციურ სცენებზე. ზოგიერთი იაპონელი ანიმატორი (მაგალითად, მიცუო ისო) მთლიანად მუშაობს ამა თუ იმ სცენაზე, ამიტომ ისინი ძირითადი სცენების ანიმატორებზე უფრო დიდ როლს ასრულებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვინ რას აკეთებს ანიმაციაში დაარქივებული 2017-04-20 საიტზე Wayback Machine.
* როგორ იქმნება ანიმაციური ფილმი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* NDL: 01139919
* NKC: ph118470

 |
**აიშე სოისალი** (თურქ. Ayşe Soysal; დ. 24 ივნისი, 1948) — თურქი მათემატიკოსი. 2004-2008 წლებში, იგი ბოსფორის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი იყო.

ბიოგრაფია
---------

აიშე სოისალი დაიბადა 1948 წლის 24 ივნისს, სტამბოლში. 1967 წელს, მან სტამბოლის გოგონათა ამერიკული კოლეჯი დაამთავრა. 1971 წელს, სოისალმა წარჩინებით დაამთავრა სტამბოლის რობერტ-კოლეჯის ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტები და ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. 

განათლების მიღება, სოისალმა ამერიკის შეერთებულ შტატებში განაგრძო. 1973 წელს, მიჩიგანის უნივერსიტეტში, მან მაგისტრის, ხოლო 1976 წელს — დოქტორის ხარისხი მიიღო მათემატიკაში. 

1976 წელს, იგი ბოსფორის უნივერსიტეტის მათემატიკური განყოფილების ხელმძღვანელი გახდა. პედაგოგიური საქმიანობის მანძილზე, მან სტუდენტებისადმი თავაზიანი და მეგობრული დამოკიდებულების მქონე მასწავლებლის რეპუტაცია მოიპოვა. 1981 წელს, იგი დოცენტი, ხოლო 1991 წელს — პროფესორი გახდა. 2009 წლიდან, სოისალი კოჩის უნივერსიტეტში მოღვაწეობს, როგორც მათემატიკური განყოფილების დამატებითი პროფესორი. 

აიშე სოისალს, ხელოვნებათა და მეცნიერებათა სკოლის ვიცე-დეკანის მათემატიკური განყოფილების თავმჯდომარის თანამდებობებიც ეკავა. 1992-2004 წლებში, იგი ხელოვნებათა და მეცნიერებათა სკოლის ხელმძღვანელად აირჩიეს, ოთხი თანმიმდევრული სემესტრის ვადით. აგრეთვე, იგი წარადგენდა ბოსფორის უნივერსიტეტს უნივერსიტეტთაშორის საბჭოში (Universiteler Arasi Kurul) და მინიჭებული ჰქონდა იუნესკოს თურქული ფრთის სამმართველოს წევრობა.

2004 წელს, სოისალი ბოსფორის უნივერსიტეტის პრეზიდენტად აირჩიეს. იგი პირველი ქალი გახდა, რომელმაც აღნიშნული თანამდებობა დაიკავა.

ლიტერატურა
----------

* The Second Degree Cohomology of Finite Orthogonal Groups, I, Jour. Alg. Vol. 56, 1979.
* The Second Degree Cohomology of Finite Orthogonal Groups, II, Jour. Alg. Vol. 56, 1980.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ayşe Soysal's Homepage at Boğaziçi University (თურქული) / (ინგლისური)