**სან-ტომე** (პორტ. São Tomé) — სან-ტომე და პრინსიპის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. სახელი დაერქვა თომა მოციქულის (*São Tomé*) პატივსაცემად. სან-ტომე ქვეყნის დედაქალაქია, სან-ტომეს პროვინციის და აგუა-გრანდეს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

ქალაქში მდებარეობს სხვადასხვა სკოლა, ლიცეუმი, პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ორი ბაზარი, სამი რადიოსადგური. ქალაქში მაუწყებლობს არაკომერციული სატელევიზიო სადგური *TVSP*, მუშაობენ კლინიკები და საავადმყოფოები, არსებობს რამდენიმე ქალაქის მოედანი.

ისტორია
-------

დააარსეს პორტუგალიელებმა 1485 წელს. პორტუგალიელები აქ ისეთი მიწების საძებნელად მოვიდნეს, სადაც შაქრის მოყვანა შეიძლებოდა. კუნძული დაუსახლებელი იყო პორტუგალიელების მოსვლამდე, დაახლოებით 1470 წლამდე. რამეთუ სან-ტომე პირდაპირ ეკვატორზე მდებარეობს, აქაური ჰავა მეტად ნოტიო აღმოჩნდა შაქრის მოსაყვანად, რის გამოც ჩამოასახლეს მონები კონგოს სამეფოდან. 1525 წელს პორტუგალიის მეფე ჟუან II-მ ამ დასახლებულ პუნქტს ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. XVI საუკუნეში აქ აშენდა კათოლიკური საკათედრო ტაძარი. 1575 წელს ქალაქში აიგო სან-სებასტიანის ფორტი (პორტ. Forte de São Sebastião (São Tomé)), რომელშიც დღეისათვის იმყოფება სან-ტომეს ეროვნული მუზეუმი. 1599 წელს ქალაქი, ისევე როგორც მთლიანად კუნძული, ორი დღით დაიკავეს ნიდერლანდელებმა, ხოლო 1641 წლიდან 1648 წლის ჩათვლით მთელი 7 წლით. შაქრის პლანტაციებში სამუშაოდ აფრიკიდან დიდი რაოდენობით მოჰყავდათ მონები. XVI-XVII საუკუნეებში კუნძული სან-ტომე იყო მონათვაჭრობის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო ბაზა აფრიკას, ვესტინდოეთსა და ბრაზილიას შორის. დიდი ხნის განმავლობაში იგი იყო პორტუგალიის კოლონიის — სან-ტომე და პრინსიპის დედაქალაქი. 1975 წელს სან-ტომე და პრინსიპი დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა, ხოლო სან-ტომე — მისი დედაქალაქი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს კუნძულ სან-ტომეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ეკვატორზე, ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში. ქალაქი მდებარეობს კუნძულ კაბრაშის სიახლოვეს, ქალაქ ტრინდადიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ გვადალუპედან სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ქალაქ სანტანიდან ჩრდილო-დასავლეთით. ის ამ ქალაქებთან დაკავშირებულია ავტოგზით. კვირაში ერთხელ ქალაქიდან კაბო-ვერდეში დადის ბორანი.

კლიმატი
-------

ქალაქ სან-ტომეს აქვს სავანების ტროპიკული კლიმატური სარტყელი ხანგრძლივი წვიმიანი სეზონით (ოქტომბრიდან მაისის ჩათვლით) და ხანმოკლე მშრალი სეზონით (ივნისი-სექტემბერი). ნალექების რაოდენობა წელიწადში — 1000 მმ-ზე ცოტათი ნაკლები. ქალაქის ტემპერატურა შედარებით მუდმივია.

მოსახლეობა
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **წელი** | 1991 | 1997 | 2000 | 2001 | 2003 | 2005 | 2013 |
| **მოსახლეობა,ად.** | 42 331 | 49 541 | 49 997 | 49 957 | 53 300 | 56 166 | 69 167(სავარაუდო) |

ეკონომიკა
---------

სან-ტომე ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და ერთ-ერთი უმთავრესი ნავსადგურია. გააქვთ კაკაო, ყავა, პალმის ზეთი, ქოქოსის კაკალი. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი, რომელიც ასრულებს რეგულარულ რეისებს ანგოლაში, გაბონში, პორტუგალიაში და მეზობელ კუნძულ პრინსიპიზე.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ქალაქის ღირსშესანიშნაობებია პრეზიდენტის სასახლე, კათედრალი და კინოთეატრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სან-ტომე***

* Sao Tome and Principe საიტზე Curlie
* სან-ტომე – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* www.saotome.st - Facts about the country, how to get there, where to stay, what to do, images etc.
* Local travel agency Navetur-Equatour - information&pictures

სქოლიო
------

1. ↑  2012 წლის მოსახლეობის აღწერა (citypopulation)
2. ↑  Huang, Morrissete, p. 970
3. 1 2 3  World Gazetter: São Tome.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-09. ციტირების თარიღი: 2013-02-09.
4. ↑  São Tomé and Príncipe: Cities, Towns & Provinces

|  |  |
| --- | --- |
| სან-ტომე და პრინსიპი | *ეს სტატია სან-ტომე და პრინსიპის და სან-ტომე და პრინსიპელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* **აბუჯა**, *ნიგერია*
* **ადის-აბება**, *ეთიოპია*
* **აკრა**, *განა*
* **ალჟირი**, *ალჟირი*
* **ანტანანარივუ**, *მადაგასკარი*
* **ასმერა**, *ერიტრეა*
* **ბამაკო**, *მალი*
* **ბანგი**, *ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა*
* **ბანჯული**, *გამბია*
* **ბისაუ**, *გვინეა-ბისაუ*
* **ბლუმფონტეინი**, *სარ*1
* **ბრაზავილი**, *კონგო*
* **გაბორონე**, *ბოტსვანა*
* **გიტეგა**, *ბურუნდი*
* **დაკარი**, *სენეგალი*2
* **დოდომა**, *ტანზანია*

 | 
* **ვინდჰუკი**, *ნამიბია*
* **ვიქტორია**, *სეიშელის კუნძულები*
* **იამუსუკრო**, *კოტ-დ’ივუარი*
* **იაუნდე**, *კამერუნი*
* **კაირო**, *ეგვიპტე*
* **კამპალა**, *უგანდა*
* **კეიპტაუნი**, *სარ*
* **კიგალი**, *რუანდა*
* **კინშასა**, *კონგოს დრ*
* **კონაკრი**, *გვინეა*
* **ლიბრევილი**, *გაბონი*
* **ლილონგვე**, *მალავი*
* **ლობამბა**, *სვაზილენდი*
* **ლომე**, *ტოგო*2
* **ლუანდა**, *ანგოლა*
* **ლუსაკა**, *ზამბია*

 | 
* **მალაბო**, *ეკვატორული გვინეა*
* **მამუცუ**, *მაიოტა*
* **მაპუტუ**, *მოზამბიკი*
* **მასერუ**, *ლესოთო*
* **მბაბანე**, *ესვატინი*
* **მოგადიშო**, *სომალი*
* **მონროვია**, *ლიბერია*
* **მორონი**, *კომორი*
* **ნაირობი**, *კენია*
* **ნიამეი**, *ნიგერი*
* **ნუაქშოტი**, *მავრიტანია*
* **ნჯამენა**, *ჩადი*
* **პორტ-ლუი**, *მავრიკი*3
* **პორტო-ნოვო**, *ბენინი*
* **პრაია**, *კაბო-ვერდე*
* **პრეტორია**, *სარ*

 | 
* **რაბატი**, *მაროკო*
* **სან-ტომე**, *სან-ტომე და პრინსიპი*
* **სენ-დენი**, *რეიუნიონი*
* **ტრიპოლი**, *ლიბია*
* **ტუნისი**, *ტუნისი*
* **უაგადუგუ**, *ბურკინა-ფასო*
* **ფრიტაუნი**, *სიერა-ლეონე*
* **ხარტუმი**, *სუდანი*
* **ჯეიმზტაუნი**, *წმინდა ელენეს კუნძული*
* **ჯიბუტი**, *ჯიბუტი*
* **ჯუბა**, *სამხრეთი სუდანი*
* **ჰარარე**, *ზიმბაბვე*

 |

 |
|  |
| 
1 სამართლებრივი.   2 საპარლამენტო.   3 აღმასრულებელი. |

 |