recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
შტეფანსდომი, რუდოლფ ფონ ალტის ნახატი, 1832 წელი
**ვენის წმინდა სტეფანეს ტაძარი** (გერმ. Domkirche St. Stephan zu Wien), უფრო მეტად ცნობილი შემოკლებული სახელით **შტეფანსდომი** (გერმ. Stephansdom) — კათოლიკური ტაძარი ვენაში, ავსტრიისა და ვენის ეროვნული სიმბოლო. მდებარეობს ძველი ქალაქის ცენტრში, წმინდა სტეფანეს მოედანზე (შტეფანსპლატცი). ტაძრის ადგილას პირველი ეკლესია აშენდა 1137-1147 წლებში. ამჟამინდელი ტაძრის ძირითადი ნაწილი XIII-XV საუკუნეებშია აგებული, დღევანდელი იერი კი 1511 წელს მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* Felix Czeike: *Historisches Lexikon Wien*. ნაწილი 5. ვენა, 1997, ISBN 3-218-00547-7, გვ 335 და შემდგომნი.
* Reinhard H. Gruber, Robert Bouchal: *Der Stephansdom. Monument des Glaubens – Stein gewordene Geschichte*, ვენა, 2005, ISBN 3-85431-368-3.
* Johann Trost: *Der Umbau der oberen Pyramide des Wiener Stephansthurmes*, ვენა, 1843.
* Eva Frodl-Kraft, "*Die mittelalterlichen Glasgemälde in Wien*", ნაწილი 1. გრაცი-ვენა-კელნი, 1962

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

 **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***შტეფანსდომი***

* ინფორმაცია შტეფანსდომის შესახებ, ავსტრიის ლექსიკონი.
**კომები**, (წარსულში *ზირიანები*), **კომი-პერმიაკები** — კომის რესპუბლიკის მკვიდრი მოსახლეობა. კომების მნიშვნელოვანი ჯგუფები ურალის იქით ცხოვრობენ. საკუთრივ კომების საერთო რაოდენობა 322 ათასი კაცია (1970). ლაპარაკობენ კომი ენაზე, რომელიც რამდენიმე დიალექტს შეიცავს. მორწმუნე კომები მართლმადიდებლები არიან, გვხვდებიან ძველმოწესენიც. კომებისა და კომი-პერმიაკების წინაპრები რომლებთაც საერთო ენა ჰქონდათ, ჯერ კიდევ ძვ. წ. I ათასწლეულში ენობრივი ერთობის გათიშვისა და უდმურტების ცალკე ხალხად გამოყოფის შემდეგ გარკვეულ ხანს კამისპირეთში მცხოვრები ერთ ხალხს შეადგენდნენ. I ათასწლეულის II ნახევარში მათი ნაწილი ზემო კამისპირეთიდან მდინარე ვიჩიგდის აუზში გადასახლდა. აქ ისინი ადგილობრივ მოსახლეობაში აითქვიფნენ და ახალი ტომობრივი გაერთიენბა შექმნეს. II ათასწლეულის დასაწყისში შეიქმნა 2 ტომობრივი გაერთიანება. ერთი მდინარე ვიჩიგდის აუზში, მეორე — კამის აუზში. XVI-XVIII საუკუნეებში კომი ხალხი ზემო ვიჩეგდისა და პეჩორის აუზებში გადასახლდა. მათი მთავარი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა, ნადირობა, თევზჭერა. XIX საუკუნეში ჩრდილოეთ რაიონებში განვითარდა მეირმეობა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მიიღეს ავტონომია (1921 წელს შეიქმნა კომის ავტონომიური ოლქი, 1936 წელს — კომის ასსრ). განვითარდა მრეწველობა და მექანიზებული სოფლის მეურნეობის კულტურა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 601.
**შტერნის ცდა** — აირის მოლეკულების სითბური მოძრაობის სიჩქარეთა ექსპერიმენტული განსაზღვრა; განახორციელა ოტო შტერნმა 1920 წელს. შტერნის ცდით დამტკიცდა აირთა კინეტიკური თეორიის საფუძვლების სისწორე. ამ ცდაში საკვლევ აირად იყენებდნენ ვერცხლის გაუხშოებულ ორთქლს, რომელსაც ღებულობდნენ პლატინის მავთულში ელექტრული დენის გატარებისას მასზე დაფენილი ვერცხლის შრის აორთქლებით. მავთულს ათავსებდნენ ჭურჭელში, საიდანაც ჰაერი ამოტუმბული იყო. ამ ატომების ვიწრო კონის მისაღებად მათ გზაზე დადგმული იყო ზღუდე ჭვრიტეთი. ვერცხლის ატომები ეფინებოდა თითბრის ფირფიტაზე ვიწრო ზოლის სახით და ქმნიდა ჭვრიტეს ვერცხლის გამოსახულებას. სპეციალური მოწყობილობის საშუალებით მთელ ხელსაწყოს აბრუნებდნენ ფირფიტის სიბრტყის პარალელური ღერძის ირგვლივ. ხელსაწყოს ბრუნვის შედეგად, ატომები ფირფიტას სხვა ადგილზე ეცემოდა. ვიდრე ისინი გაივლიდნენ მანძილს ჭვრიტედან ფირფიტამდე, თვითონ ფირფიტა გადაინაცვლებდა, რის შედეგადაც მიიღებოდა ჭვრიტეს წანაცვლებული გამოსახულება. გადანაცვლება იზრდებოდა ხელსაწყოს ω კუთხურ სიჩქარესთან ერთად და მცირდებოდა ვერცხლის ატომთა v სიჩქარის ზრდასთან ერთად.რადგან ატომები სხვადასხვა სიჩქარით მოძრაობენ, ხელსაწყოს ბრუნვისას ზოლი წაირეცხება, გაგანიერდება. ზოლის მოცემულ ადგილას ნალექის სიმკვრივე განსაზღვრული სიჩქარით მოძრავი ატომების რიცხვის პროპორციულია. უდიდესი სიმკვრივე შეესაბამება ატომთა უდიდეს ალბათურ სიჩქარეს. შტერნის ცდით მიღებული ყველაზე უფრო ალბათური სიჩქარის მნიშვნელობები კარგად თანხვდება თეორიულ მნიშვნელობებს, რომლებიც მიღებულია სიჩქარეების მიხედვით მოლეკულათა მაქსველის განაწილების საფუძველზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 45.
**ციხისუბნის კომპლექსი** — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გრემისხევის აღმოსავლეთ უბანში, რომელსაც ციხისუბანს უწოდებენ, მდინარის მარცხენა ნაპირზე, შემაღლებულ ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანფეოდალურ ხანას.

კომპლექსის შემადგენლობაში შედის დარბაზული ეკლესია, კოშკი და საცხოვრებელი სახლი. გზიდანვე მოსჩანს ადგილის დომინანტი - მაღალი მძლავრი კოშკი. გეგმაში წრიული, ოთხსართულიანი, ქონგურებჩამორღვეული კოშკი ლეკიანობის დროინდელია. მსგავსი საფორთიფიკაციო ნაგებობები XVII-XVIII საუკუნეებში ქართლ-კახეთის მთელ ტერიტორიებზე გვხვდება. ერთნავიანი ტაძარი უშუალოდ კოშკის ჩრდილოეთით დგას, მისგან ერთიოდე მეტრითაა დაცილებული და დასავლეთითაა საგრძნობლად ჩაწეული. კოშკიც და ტაძარიც ტერივილების საგვარეულოს ეკუთვნოდა, რაზეც მეტყველებს ტაძარში შემორჩენილი საფლავის წარწერებიც. გრემისხევს ტერიშვილის გვარი ჩანს 1669 წლის წილკნის ღვთისმშობლის სამწყსოს სიგელში. 1781 წელს ზაალ ტერიშვილი გრემისხევის მოურავად იწოდება, რომელსაც ერეკლე II ძე ვახტანგი (ეს ტერიტორია მისი საუფლისწულო მამულია) ოცი წელი „ხარბად მყოფი" გრემისხევის მოშენებას ავალებს მისივე დოვლათით. გრემისხევი სოფლად იწოდება 1392 წლის საკათალიკოსო სითარხნის გუჯარში. თუმცა ამ სახელით იწოდება ასევე გარკვეული ტერიტორიაც ნარეკვავის ხეობის ზემო წელზე. თავად ციხისუბანზე არანაირი ცნობა არ შემორჩენილა, იგი არ აქვს მოხსენიებული არც ვახუშტი ბატონიშვილს და ჩანს, რომ ციხისუბანი ლეკებისგან იავარქმნილი და მიტოვებული გრემისხევის ხელმეორედ შენების (1781 წლის აქეთ) შემდგომია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38198
**ხაიმე IV** (ესპ. Jaime IV; დ. დაახლ. 1336 — გ. 20 იანვარი, 1375) — მაიორკის ტახტის პრეტენდენტი 1349-1375 წლებში. ჯოვანა I-ის მეუღლე. იგი პრაქტიკულად ჩამოაშორეს სამეფო ტახტს. 

ხაიმე IV იყო ხაიმე III-ისა და კონსტანცია არაგონელის ვაჟი. მამამისი მოკლეს 1349 წელს ლუკმაიორის ბრძოლაში, ტახტის დაბრუნების მცდელობისას, ხოლო ხაიმე როგორც ტახტის მემკვიდრე ტყვედ აიყვანა ბიძამისმა პედრო IV არაგონელმა. ხაიმე გახდა მაიორკის ტახტისა და აჰეის სათავადო ტიტულის მთავარი პრეტენდენტი გახდა. ის იმყოფებოდა რკინის გალიაში ბარსელონაში 1362 წლამდე. შემდეგ მან შეძლო გაქცევა ჯოვანა ნეოპოლიტანელთან, რომელმაც ორგანიზება გაუკეთა მამამისის ტახტზე აღდგენის ცდას. 

ჯოვანა იყო უშვილო და საჭიროებდა მემკვიდრეს. ამისთვის ის გათხოვდა ხაიმეზე 1363 წლის 26 სექტემბერს კასტელნუვოში. დაძაბულობის თავიდან ასაცილებლად მან დადო ხაიმესთან საქორწინო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ის გამოვიდა ნეოპოლის სამეფოს მმართველობიდან. ქორწინება აღმოჩნდა წარუმატებელი. ცოლ-ქმარს შვილები არ ეყოლათ, ისინი იშვიათად ხვდებოდნენ ერთმანეთს.

მაიორკისთვის ბრძოლა
-------------------

ხაიმე განწყობილი იყო დაებრუნებინა თავისი სამეფო და მალე გაემგზავრა არაგონთან საბრძოლველად. შედეგად ის გაანადგურეს და იძულებული გახდა ბორდოში გაქცეულიყო. იქ მან მიიღო ედუარდ შავი პრინცის თანადგომა, რომელიც, როგორც ის იმედოვნებდა აღადგენდა მას მაიორკის ტახტზე, მას შემედეგ, რაც პედრო I კასტილიის ტახტზე აღადგენდნენ. ხაიმე შეუერთდა კასტილიაში შეჭრას და მონაწილეობა მიიღო ნახერის ბრძოლაში, თუმცა ვალიადოლიდში ის მძიმედ დაავადდა. მას არ ჰქონდა საშუალება ქალაქი დაეტოვებინა, ენრიკე მეორემ ის შეიპყრო. გამოისყიდა რა ჯოვანამ, ის დაბრუნდა ნეაპოლში, მაგრამ მალე იგი ისევ წავიდა ომის გასაგრძელებლად. 

ენრიკემ დაიწყო ბრძოლა პედრო IV არაგონელის წინააღმდეგ. ხაიმე იმედოვნებდა ესარგებლა ამით, რათა დაეპყრო რუსილიონი და სერდანი, თავისი მამის მიწები. თუმცა ჯონ გონტი მოელაპარაკა ზავზე კასტილიასა და არაგონს შორის და მთელი სიმძიმე არაგონელთა შეტევისა ხაიმეს დააწვა. იგი გაანადგურეს და გაიქცა კასტილიაში, სადაც ის გარდაიცვალა ავადმყოფობით ან მოწამვლის შედეგად სორიაში 1375 წლის 20 იანვარს. მისი პრეტენზიები მაიორკაზე გადავიდა მის დაზე ისაბელაზე, რომელიც იყო ჯოვანი მონფერატელის მეუღლე, ხოლო უფლებები ახეიაზე ხაიმემ უანდერძა ფილიპე II ტერენტელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაიორკის მეფეთა სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* History of Aragon and Catalonia
**ჯებელ-ბარკალი** (არაბ. جبل بركل ) — ძალიან პატარა მთა სუდანში, ხართუმიდან 400 კმ-ით ჩრდილოეთით, ქალაქ კარიმაში, მდინარე ნილოსის ფართო მოსახვევში, ნუბიის რეგიონში. 

2003 წელს, მთა, ისტორიულ ქალაქ ნაპატასთან ერთად შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 

ძვ. წ. 1450 წელს, ეგვიპტის ფარაონმა თუტმოს III-მ ეს რეგიონი თავის იმპერიას მიუერთა და ჯებელ-ბარკალი მის სამხრეთ საზღვრად მიიჩნეოდა. აქ მან დალაშქრა ქალაქო ნაპატა, რომელიც 300 წლის შემდეგ დამოუკიდებელი ქუშის სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ნუბილეთა 25-ე დინასტიის მეფე პაიემ თავის ქალაქში მნიშვნელოვნად გააფართოვა ამონის ახალი სამეფო ტაძარი და მის შიგნით აღმართა გამარჯვების სტელა.

ჯებელ-ბარკალის გარშემო არსებული ნანგრევები მოიცავს 13 ტაძარსა და 3 სასახლეს, რომლებიც პირველად 1820-იან წლებში ევროპელი მკვლევრების მიერ იქნა აღწერილი. 1862 წელს ეგვიპტელმა ოფიცერმა აღმოაჩინა და კაიროს მუზეუმში გადაიტანა მესამე შუალედური პერიოდის ხუთი წარწერა. მიუხედავად ამისა, 1916 წლამდე არანაირი სამეცნიერო არქეოლოგიური გათხრები არ დაწყებულა, ამ დროისათვის კი ამ საქმეს სათავეში ჩაუდგნენ ჰარვარდის უნივერსიტეტისა და ბოსტონის ხელოვნების მუზეუმის ექსპედიციები. 1970-იანი წლებიდან გათხრები განაგრძო რომის ლა-საპიენცის უნივერსიტეტის გუნდმა, რომელსაც 1980-იან წლებში შეუერთდა ბოსტონის მუზეუმის სხვა ჯგუფი. დიდი ტაძრები, მაგალითად ამონის ტაძარი ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დღემდე წმინდად მიიჩნევა. 

მთის სიმაღლე 98 მეტრია, გააჩნია გაბრტყელებული მწვერველი. ვაჭრების მიერ იგი გამოიყენებოდა როგორც ნიშანი, სადაც ადვილი იყო მდინარის გადაკვეთა ცენტრალური აფრიკის, არაბეთისა და ეგვიპტის მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებს შორის.

მეროიტის სამეფოს დროს, ჯებელ ბარკალი გამოიყენებოდა როგორც სამეფო აკლდამა. უფრო ადრეული საფლავები ძვ. წ. III საუკუნით თარიღდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Jebel Barkal***

* LearningSites.com - Gebel Barkal
* UNESCO World Heritage Centre - Gebel Barkal and the Sites of the Napatan Region
* The Victory Stela of Piye

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სუდანში სუდანის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ჯებელ-ბარკალი  • მეროე  • სანგანების ზღვის ეროვნული პარკი და დუნგონაბის ყურე — მეკოვარი |  |

 |
**„ცხოვრება პეტრე ქართველისა"** — ძველი ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლი, გადმოკეთებული ასურულიდან მაკარი მესხის მიერ დაახლოებით XIII საუკუნეში. მასში აღწერილია V საუკუნის გამოჩენილი ქართველი საეკლესიო მოღვაწის პეტრე იბერის ცხოვრება და მოქალაქეობა. 

ძეგლის უძველეს ხელნაწერს (XV საუკუნეში გადაწერილია პეტრიწონის მონასტერში) ერთვის 3 ანდერძი - ავტორის, მთარგმნელისა და რესტავრატორის - პავლე დეკანოზისა. ტექსტი იმთავითვე გადაწერილი ყოფილა „აშლით და წინაუკმო", ჰკლებია შესავალი და დასასრული. აღდგენილი და გავრცობილი ტექსტის მიხედვით შეუძლებელია ვიქონიოთ სრული წარმოდგენა მაკარი მესხის თარგმანზე. თხზულების წარმომავლობა, შინაარსი და ანდერძთა ისტორიულ-ბიბლიოგრაფიული ცნობების ავთენტიკურობა აზრთა დიდ სხვადასხვაობას იწვევს. XVIII საუკუნეში შემუშავდა ამ ნაშრომის მოკლე რედაქცია. შეიქმნა რამდენიმე საკითხავი და საგალობელი პეტრე იბერზე. ამ თხზულებებს ვხვდებით ქართულ ჰაგიოგრაფიულ კრებულებში, „ქართლის ცხოვრების" ვახტანგისეულ რედაქციაში და სხვა. ცხოვრება პეტრე ქართველისა გამოსცა ნიკო მარმა 1896 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 257.
**ჯარების ურთიერთმოქმედება** — ოპერაციაში (ბრძოლაში), საერთო მიზნის მისაღწევად ამოცანებით, მიმართულებებით, საზღვრებით (რაიონებით) და მოქმედების დროით გაერთიანებული შეიარაღებული ძალების სხვადასხვა სახეობის, ჯარის გვარეობების, ფლოტის ძალებისა და სპეციალური ჯარების შეთანხმებული თანამოქმედება. ჯარების ურთიერთმოქმედების აუცილებლობა არმიის ჩასახვისთანავე წარმოიშვა. იარაღის სრულყოფამ, ჯარის გვარეობების გაჩენამ, არმიის ორგანიზაციული სტრუქტურისა და საბრძოლო წყობის განვითარებამ ურთიერთმოქმედების მნიშვნელობა გაზარდა. პირველ მსოფლიო ომში ავიაციის, ტანკების, ჯარის ახალი გვარეობების, კავშირის ტექნიკური საშუალებების, შემდგომში შეიარაღებული ძალების ახალი სახეობების გამოჩენამ განაპირობა შეიარაღებული ძალებსა და ოპერატიულ გაერთიანებებს (არმიები, არმიათა ჯგუფები, ფრონტები) შორის ურთიერთმოქმედების ორგანიზაციის სრულყოფა. ჯარების ურთიერთმოქმედება საბრძოლო მოქმედების ერთ-ერთი ძირითადი პრინციაპია. საბრძოლო მოქმედების მიზნისა და მასშტაბის მიხედვით ჯარების ურთიერთმოქმედება შეიძლება იყოს ტაქტიკური, ოპერატიული ან სტრატეგიული. ტაქტიკური ჯარების ურთიერთმოქმედების ორგანიზაცია ხდება ადგილზე ან რუკაზე და ითვალისწინებს ბრძოლაში მონაწილე ყველა ძალისა და საშუალების შეთანხმებულ მოქმედებას. ოპერატიული ჯარების ურთიერთმოქმედება ნიშნავს ერთი სტრატეგიული ან საოპერაციო მიმართთულებით მოქმედი შეიარაღებული ძალების ოპერატიული გაერთიანებებისა და შენაერთების შეთანხმებულ მოქმედებას, ხოლო სტრატეგიული ჯარების ურთიერთმოქმედება — ფრონტებისა და შეიარაღებული ძალების სხვადასხვა სახეობის ოპერატიული გაერთიანებების (რომლებიც ოპერაციას ატარებენ ერთი ან რამდენიმე სტრატეგიული მიმართულებით) შეთანხმებულ გამოყენებას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 541.
**კაზრეთის მონასტერი** — სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, დაბა კაზრეთის აღმოსავლეთით, მადნეულის სიახლოვეს. კაზრეთის სამების მონასტერი აგებულია მეფე ლაშა გიორგის მიერ XIII საუკუნეში.

1956 წელს კაზრეთის კომპლექსი კულტურის სამინისტროს კულტურის ძეგლთა დაცვისა და რესტავრაციის საქმეთა სამმართველოს მიერ გაიწმინდა გარედანაც და შიგნიდანაც (მანამდე ეკლესია ცოკოლიდან ერთი მეტრის სიღრმეზე იყო მიწით დაფარული).

ეკლესიას 2006 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

არქიტექტურული აღწერა
--------------------

კაზრეთის სამების ეკლესია, გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედის ფორმის დარბაზული ეკლესიაა, რომელსაც სხვადასხვა დროის მინაშენები აქვს ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთით. ნაგებია კარგად გათლილი მოყვითალო კვადრებით, რომელსაც ქვედა რიგში ბაცი მომწვანო წყობა მიუყვება, რაც საკმაოდ ცხოველხატულ ელფერს სძენს ფასადებს. ფასადებს ასევე აცხოველებს მდიდრული დეკორი, რომელსაც ქმნის სარკმლის მოჩარჩოება, მოჩუქურთმებული კარნიზი, საფასადე ჯვარი და სხვ. ეკლესია აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ღრმა აფსიდით ბოლოვდება. აქვს პორტალებით შემკული ორი შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთით. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთისაა.

გეგმის მეორე თავისებურება ისაა, რომ აქ ახლებურად არის გადაწყვეტილი აღმოსავლეთის ნაწილი – აფსიდის კედელში ორი გვერდითი სადგომის ნაცვლად მოწყობილია – ერთი, ჩრდილოეთის მხარეს. სამხრეთით კი აფსიდის კედელში ცრუ კამარაა.

შენობის ინტერიერი ჩვენამდე თავდაპირველი სახით არ მოღწეულა. ჩანგრეული ჰქონდა კამარა და სამხრეთის კედელი. დასავლეთის კედელი დამატებითი კედლის წყობით არის გამაგრებული.

ტაძარი მოხატული ყოფილა, საკურთხეველში შემორჩენილია ეკლესიის მამათა რიგი და მოციქულთა ფიგურები. ასევე ფრაგმენტულად ჩანს ქრისტოლოგიური ციკლი და ცალკეული წმინდანები (ჯვარცმა, კოზმა და დამიანე და სხვ.).

ამჟამად კაზრეთის სამების ეკლესია რესტავრირებულია და შიგნით მიმდინარეობს მოხატვა. კაზრეთის სამების ეკლესია ბოლნისის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია და მოქმედია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* „ვახტანგ დოლიძე, კაზრეთის ხეობის ორი ხუროთმოძღვრული ძეგლი", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 20 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1970 წელი. — გვ. 4-18

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ჯარილგაჩი** (უკრ. Джарилгач) — კუნძული შავი ზღვის კარკინიტის ყურეში. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის უკრაინის ხერსონის ოლქს. ფართობი — 56 კმ². სიმაღლე — 2 მ. დაუსახლებელია. წაგრძელებული ფორმისაა. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 42 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 4,6 კმ-ზე. კუნძულზე ბევრია ლიმანური ტბა, რომლებიც მეტწილად მარილიანია. რელიეფში გვხვდება ქვიშის დიუნები, სანაპირო დაჭაობებული დაბლობები, ლიმანები, ცელები. სანაპირო აკუმულაციური ტიპისაა. არის ხელოვნური მტკნარი წყალსატევები და 3 არტეზიული ჭაბურღილი. მდინარეები არ გვხვდება. დამახასიათებელია ზომიერად კონტინენტური ჰავა. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 10,2 °C. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22 °C. იანვრის –2 °C. აბსოლუტურ მინიმალური ტემპერატურა –27 °C, აბსოლუტურ მაქსიმალური 50 °C. ნალექები დაახლოებით 400 მმ წელიწადში. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2300 სთ. წელიწადში. კუნძულზეა ჯარილგაჩის ეროვნული ბუნებრივი პარკი, რომელიც 2009 წელს დაარსდა. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილშია მდელოს, ჭაობისა და მლაშობის მცენარეულობა, ცენტრალურ ნაწილში — სტეპი და მდელოები.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძული ჯარილგაჩი
* კუნძული ჯარილგაჩი დაარქივებული 2010-12-24 საიტზე Wayback Machine.
* კუნძული ჯარილგაჩი დაარქივებული 2014-08-06 საიტზე Wayback Machine.
* კუნძული ჯარილგაჩი დაარქივებული 2014-06-06 საიტზე Wayback Machine.
**ჯარდო ასადის ძე ოზმანიანი** (ქურთ. Cerdoê Esed Ozmanyian; დ. 2 მაისი, 1929, — გ. 26 სექტემბერი, 1993) — ქურთი პოეტი, მწერალი და თარჯიმანი, უფრო ცნობილი როგორც **ჯარდოე ასადი** (ქურთ. Cerdoê Esed)

დაიბადა სომხეთში 1929 წელს. იქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა და უკვე 1950 წელს დაამთავრა ერევნის აბოვიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1954 წელს პირველად დაიბეჭედა მისი ლექსები ქურთულენოვანი სკოლის მე-4 კლასის სახელმძღვანელოში. 1959 წელს გამოსცა ლექსების პირველი კრებული „ლექსები და პოემები". შემდგომი წლების განმავლობაში სომხეთში დაბეჭდილი იყო არაერთი კრებული და ალმანახი.

1975 წლისთვის საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა და უკვე 1978 წელს გამოსცა წიგნი „ადამიანო, მე შენი მჯერა" ქართულ ენაზე.

1987 ჯარდოე ასადმა პირველად საქართველოში ჩამოაყალიბა ქურთული თეატრალური ტრუპა, რომელსაც მიენიჭა ქურთული ხალხური თეატრის სახელწოდება.

1982 წლიდან ჯაროდე ასადი მუშაობდა „ვეფხისტყაოსნის" ქურთულ თარგმანზე. პოეტი ისე გარდაიცვალა, რომ ბოლო თავები დაუმთავრებელი დარჩა. 2007 წელს ქურთმა პროფესორმა ქერიმ ანყოსიმ დაამთავრა პოემა და იმავე წელს წიგნი გამოიცა.

ლიტერატურა
----------

* Sarhad.Ge საქართველოს ეზიდთა პორტალი
**ისრაფილ-ბეკ მუსტაფა-ბეკ ოღლი იედიგაროვი** (დ. 15 დეკემბერი, 1815, სოფ. ყაჩაღანი, ახლანდ. მარნეულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1884) — ბორჩალოელი აზნაური, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1883).

ისრაფილ-ბეკი დაიბადა ბორჩალოს მაზრის ცნობილ მემამულეთა ოჯახში (იედიგაროვები, ედიგაროვები, ასევე იედიგარაშვილები). 1834 წელს მოხალისედ ჩაირიცხა ამიერკავკასიის მუსლიმთა ცხენოსან პოლკში. მონაწილეობდა ბრძოლებში კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ, უნგრეთის 1848 წლის რევოლუციის ჩახშობაში, ყირიმის ომში (1853-1856) და რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). 1866 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1883 წელს, სამხედრო სამსახურიდან გადადგომისას კი გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას, წმ. სტანისლავის და წმ. ვლადიმერის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. მონაწილეობდა საქართველოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი (1879). მისი შვილიშვილი იყო დამოუკიდებელი საქართველოს არმიის ოფიცერი ისრაფილ-ბეკ იედიგაროვი.

ლიტერატურა
----------

* Список генералам по старшинству на 1881 год. Исправлено по 1-е декабря. — СПб. 1881. с. 520.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისრაფილ-ბეკ იედიგაროვი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
კარლ ბრიულოვი, პომპეის უკანასკნელი დღე
**ისტორიული ფერწერა** — მხატვრული მიმდინარეობა, სტილი, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა ფრანგმა მხატვარმა, არქიტექტორმა და თეორეტიკოსმა ანდრე ფელიბიენმა 1667 წელს.

ისტორიული ფერწერა ასახავს კლასიკურ ისტორიულ, რელიგიურ და მითოლოგიურ სცენებს. უმეტესწილად ამ კატეგორიის ნახატები იქმნებოდა ისტორიის ამა თუ იმ ფაქტის ვიზუალურად შენარჩუნებისთვის. 

ისტორიულ ფერწერაში შედის აგრეთვე ღმერთების და ქალღმერთების ამსახველი ნახატები, რომლებზეც ღმერთები ადამიანის სახეს ატარებენ. საფრანგეთის რევოლუციის პერიოდში იქმნებოდა ისტორიული ნახატები, სადაც შიშვლად იყვნენ გამოხატულნი სხვა და სხვა გმირები.

ამ დროს სხვა მხატვრები კლასიკურ სამოსში გამოწყობილებს ხატავდნენ ისტორიულ გმირებს. მაგალითად ბენჟამინ ვესტმა 1770 წელს დახატა „მთავარი მგლის სიკვდილი". ეს ნახატი ჯორჯ III-მ შეუკვეთა მხატვარს, მაგრამ როდესაც ნამუშევარი ნახა დაიწუნა და უარი თქვა ფულის გადახდაზე, სწორედ ნახატზე ასახული კლასიკური სამოსის გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ისტორიული ფერწერა***

* The Death of History Painting in Nineteenth-Century Art? PDF Barlow, Paul, *Visual Culture in Britain*, Volume 6, Number 1, Summer 2005, pp. 1–13(13)
* History Painting
* Art Pictures დაარქივებული 2019-07-07 საიტზე Wayback Machine.
კირსტენ ჯილიბრენდი
**კირსტენ ელიზაბეთ ჯილიბრენდი** (ინგლ. Kirsten Elizabeth Gillibrand; დ. 9 დეკემბერი, 1966) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, უმცროსი სენატორი ნიუ-იორკის შტატიდან 2009 წლიდან. წარმომადგენელთა პალატის წევრი 2007–2009 წლებში. დემოკრატი.

უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ, მუშაობდა ჰილარი კლინტონის საარჩევნო კამპანიაში 2000 წელს. 2006 წელს გახდა ნიუ-იორკის მეოცე საარჩევნო ოლქის წარმომადგენელი კონგრესში, მეორე ვადით აირჩიეს 2008 წელს. წარმომადგენელთა პალატაში მოღვაწეობისას, იყო კონსერვატორ დემოკრატთა „ლურჯი ძაღლის კოალიციის" წევრი.

2009 წელს, ჰილარი კლინტონის სახელმწიფო მდივნად დანიშვნის შემდეგ, გუბერნატორმა დეივიდ პატერსონმა ჯილიბრენდი მის მემკვიდრედ დანიშნა. ჯილიბრენდა გაიმარჯვა 2010 წლის სპეციალურ არჩევნებში, სრული 6-წლიანი ვადით აირჩიეს 2012 და 2018 წლებში.

2019 წლის 17 მარტს გამოაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა დემოკრატთა პრაიმერში 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის კანდიდატობისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Senator Kirsten Gillibrand official U.S. Senate website
* Kirsten Gillibrand for President 2020 Gillibrand for President Election Site
* "What Is Kirsten Gillibrand Up To?" Clare Malone (December 21, 2017). FiveThirtyEight.

სქოლიო
------

1. ↑  Kirsten Gillibrand Officially Enters 2020 Democratic Race *The New York Times*, March 18, 2019
**ისტორიანი** — ყოველთვიური, ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი. გამოდის 2011 წლიდან. ისტორიანი არის ჰოლდინგ „კვირის პლიტრისა" და ჯაბა სამუშიას (მთაავარი რედაქტორი) ერთობლივი პროექტი, რომლის ძირითადი მიზანია ისტორიის პოპულარიზაცია. ჟურნალის თემატიკაა: ცნობილი ისტორიული მოვლენების უცნობი ფაქტების გაშუქება, სტატიები ძველი და ახალი ისტორიის დეტალებზე, სიახლეები და აღმოჩენები საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ.
ჟურნალში იბეჭდება როგორც ცნობილ მეცნიერთა, ისე ახალგაზრდა მკვლევართა ნაშრომები. ჟურნალი გათვლილია სხვადასხვა სამიზნე აუდიტორიაზე. ვრცელდება მთელი საქართველოს მასშტაბით და გამოდის თვეში ერთხელ. 

ჟურნალმა გამომცემლობა „პალიტრა L"-თან ერთად განახორციელა შემდეგი პროექტები: საისტორიო რომანების გამოცემა, „საქართველოს ილუსტრირებული ისტორია", ქართველი მეფეები და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 369.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისტორიანის ციფრული კოლექცია — Iverieli
* ისტორიანი — პალიტრა.ge

სქოლიო
------

1. ↑  ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, გვ. 369, თბ. 2018 წელი.
**კერკუანე** (არაბ. كركوان‎) — პუნიკური ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ტუნისში, კაპ-ბონის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს. ეს ფინიკიური ქალაქი სავარაუდოდ მიტოვებულ იქნა პირველი პუნიკური ომისას (ძვ. წ. 250) რომაელებს ის აღარ აღუდგენიათ. იგი დაახლოებით 400 წლის მანძილზე არსებობდა. 

გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ძვ. წ. IV-III საუკუნეების ნანგრევები. თვალნათელი გახდა ქალაქის იერსახე: ბევრ სახლს ჯერ კიდევ შერჩენილი აქვს კედლები, ჯერ კიდევ ჩანს ფერადი თიხა მათ ფასადებზე. სახლებს სტანდარტული გეგმა გააჩნიათ, რაც თანხმობაში მოდის ქალაქის გეგმარებასთან. 

შემორჩენილია ტაძრის ზოგიერთი სვეტი და ატრიუმის პატარა, მოზაიკური ნაწილი. ბოძები, ქვის საფეხურები, ზღურბლები, და იატაკი მოზაიკის ფენებითაა დაფარული. კერკუანეში არქეოლოგიური გათხრები ჯერ კიდევ მიმდინარეობს, მაგრამ მიჩნეულია, რომ მისი საუკეთესო ნაწილი უკვე აღმოჩენილია. 

კართაგენის, ადრამეტუმის (თანამედროვე სუსი) და უტიკის გვერდით კერკუანე უმნიშვნელოვანესი პუნიკური ქალაქი იყო. 

1985 წელს, ქალაქი კერკუანე და მისი ნეკროპოლისი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კერკუანე***

* Lexicorient დაარქივებული 2011-11-13 საიტზე Wayback Machine.
* Kerkounane Guide დაარქივებული 2011-10-04 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტუნისში ტუნისის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ელ-ჯემის ამფითეატრი  • დუგა  • იშკელის ეროვნული პარკი  • კაირუანი  • სუსის მედინა  • ტუნისი  • ქალაქი კერკუანე და მისი ნეკროპოლისი  • კართაგენი |  |

 |
**ჯამლეტ ხუხაშვილი**  (დ. 13 აპრილი, 1944, თბილისი — გ. 5 აპრილი, 2023, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, კომენტატორი, სპორტსმენი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2012), სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (2014). საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესის თავმჯდომარე.

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი; მწვრთნელთა აკადემია.

1963 წლიდან იყო სპორტული კომენტატორი. 1980–1992 წლებში მუშაობდა: საქართველოს ტელევიზიაში, რადიოში, ტელეკომპანიაში „იმედი", სპორტულ რადიოში „ჯაკო"; იყო საზოგადოება „დინამოს" მწვრთნელი. 1994 წლიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების უფროსი. 1990 წლიდან მაქაბის კლუბის პრეზიდენტი. ავტორი საიუბილეო წიგნისა „ყურადღება" (2004). დასახელებულია „დინამოს" საუკეთესო მწვრთნელად (1986), საუკეთესო სპორტულ კომენტატორად (2004). იყო სპორტული რადიო „ჯაკოს" გენერალური დირექტორი.

მძიმე ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა 2023 წლის 5 აპრილს 78 წლის ასაკში.

ჯილდოები
--------

* 1998 — ღირსების ორდენი *(ქართული სპორტის განვითარების, მისი პოპულარიზაციის, ქართველი და ებრაელი ხალხების ურთიერთობათა განმტკიცების საქმეში შეტანილი პირადი წვლილისათვის)*
* ოლიმპიური ორდენი
* 2014 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯამლეტ ხუხაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გარდაიცვალა ჯამლეტ ხუხაშვილი 1tv.ge
2. 1 2  გარდაიცვალა ჯამლეტ ხუხაშვილი
3. ↑  „პრემიერ-მინისტრმა ჯამლეტ ხუხაშვილს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი გადასცა". *ghn.ge*. 2 მაისი, 2014. ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
კერტისის მუსიკის ინსტიტუტიკერტისის მუსიკის ინსტიტუტი
ინსტიტუტის შენობა
**კერტისის მუსიკის ინსტიტუტი** (ინგლ. Curtis Institute of Music) — სამუსიკო სკოლა ფილადელფიაში, პენსილვანია, რომელშიც ისწავლება სადიმპლომო, საბაკალავრო და სამაგისტრო კურსები მუსიკაში და პროფესიული პროგრამა საოპერო ხელოვნებაში. კერტისი აშშ-ის ერთ-ერთ წამყვან სამუსიკო კონსერვატორიად ითვლება.

დაფუძნდა 1924 წელს მერი ლუიზ კერტის ბოკის მიერ როგორც სარეპეტიციო/მოსამზადებელი დარბაზი ფილადელფიის ორკესტრის შემსრულებელთა რანგთა შესავსებად, ვენის სამუსიკო სკოლის მსგავსად, რომელიც იგივე ფუნქციას ასრულებდა ვენის ფილარმონიისთვის. აქვე არსებობდა სასწავლო კურსები პიანისტებისთვის, მომღერლებისთვის, ორგანისტებისადა კომპოზიტორებისთვის.

ყველა მოსწავლეს სრული სტიპენდია ეძლევა, თუმცა კურსებზე მოსახვედრად ძალიან დიდი კონკურსია. მომღერალთა, პიანისტთა, ორგანისტთა, დირიჟორთა და კომპოზიტორთა გარდა მხოლოდ იმდენი სტუდენტი ხვდება ყოველწლიურად, რამდენიც ერთი ორკესტრის შევსებას სჭირდება. შესაბამისად, წლიური კონტინგენტი მხოლოდ 200-მდე სტუდენტია.

კერტისის წარსულ დირექტორთა შორის იყვნენ პიანისტი ჯოზეფ ჰოფმანი, კომპოზიტორი რანდალ თომპსონი, ვიოლინისტი ეფრემ ზიმბალისტი, უფრ. პიანისტი რუდოლფ სერკინი, ჯონ დე-ლანსი, უფრ. (ფილადელფიის ორკესტრის მთავარი ობოისტი მრავალი წლის განმავლობაში). ამჟამად დირექტორია გარი ჰოფმანი (1995-დან).

კერტისის სახელგანთქმულ კურსდამთავრებულთა შორის არიან ჰაროლდ ბენეტი (გ. 1985) მეტროპოლიტენ ოპერის ორკესტრის ყოფილი მთავარი ფლუიტისტი; პიანისტი რიჩარდ გუდი, ვიოლინისტი ჰილარი ჰანი, დირიჟორი ლეონარდ ბერნსტაინი, სოპრანო ბენიტა ვალენტე, სოპრანო ანა მოფო და ასევე ექსტრაორდინალური პიანისტი ლანგ ლანგი. აქვე სწავლობდა ასევე ლეგენდარული კუბელი პიანისტი ხორხე ბოლეტი. კურსდამთავრებულები იყვნენ აგრეთვე ამერიკელი კომპოზიტორები სემიუელ ბარბერი, დერონ ჰაგენი, ჯიან კარლო მენოტი და ნედ რორემი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კერტისის ინტერნეტ გვერდი
**კერძო კაპიტალი**(Private Equity) არის ალტერნატიული ინვესტიციის ფორმა, რომელიც ინვესტირებას ახდენს, ყიდულობს წილებს კერძო კომანიებში, რომლებიც არ არის აღნუსხული საფონდო ბირჟაზე. კერძო კაპიტალის ფონდები ინვესტირებას ახდენენ კერძო კომპანიებში და ერთვებიან საჯარო კომპანიების გამოსყიდვაში.

ინსტიტუციური და საცალო ინვესტორები უზრუნველყოფენ კაპიტალს კერძო კაპიტალისთვის და კაპიტალი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ახალი ტექნოლოგიების დასაფინანსებლად, შესყიდვების განსახორციელებლად, საბრუნავი კაპიტალის გასაფართოებლად და ბალანსის გასაძლიერებლად და გასამყარებლად.

კერძო კაპიტალის ინვესტიცია ძირითადად მოდის ინსტიტუციური ინვესტორებისა და აკრედიტებული ინვესტორებისგან, რომლებსაც შეუძლიათ მნიშვნელოვანი თანხების გამოყოფა დიდი ხნის განმავლობაში. კერძო კაპიტალის ინვესტიციებისთვის ხშირად საჭიროა ხანგრძლივი პერიოდი თანხის დაკავების , რათა უზრუნველყოფილი იყოს გაჭირვბული კომპანიების დახმარება ან ლიკვიდურობის ღონისძიებები (A liquidity event მოვლენა რის შედეგედაც ინვესტორი იღებს შემოსავალს მაგ. მერჯერი, გაყიდვა ან პირველადი საჯარო შეთავაზება (IPO).)

**კერძო კაპიტალის დადებითი და უარყოფითი მხარეები**

კერძო კაპიტალი სთავაზობს რამდენიმე უპირატესობას კომპანიებსა და სტარტაპებს, დაფინანსება მიიღონ ისეთი წყაროებიდან, როგორიცაა მაგალითად სარისკო კაპიტალი. ნაცვლად ტრადიციული ფინანსური ინსტრუმენტების  გამოყენებისა, როგორიცაა მაღალპროცენტიანი საბანკო სესხები.

თუ კომპანია ამოღებულია სიიდან ან ამოღებულია ბირჟიდან, კერძო კაპიტალის დაფინანსება უზრუნველყოფს, ზრდისა და განვითარების სტრატეგიებს საჯარო ბაზრებისგან მოშორებით.

კერძო კაპიტალს აქვს არაორდინაური გამოწვევები, რადგან შეიძლება რთული იყოს კერძო კაპიტალში საკუთრების ლიკვიდაცია. ბირჟაზე ტრანზაციისგან განსხვავებით, ფირმამ უნდა მოძებნოს მყიდველი თავისი ინვესტიციის ან კომპანიის გასაყიდად.

კომპანიის აქციების ფასი კერძო კაპიტალში განისაზღვრება მყიდველებსა და გამყიდველებს შორის მოლაპარაკებების გზით და არა ბაზრის დარეგულირებით. კერძო კაპიტალის აქციონერების უფლებები გადაწყდება ინდივიდუალურად, მოლაპარაკებების გზით, ნაცვლად ფართო მმართველობითი ჩარჩოსა, რომელიც, როგორც წესი, კარნახობს ინვესტორებს უფლებებს საჯარო ორგანიზაციებში ინვსტირების შემთხვევაში.

1901 წელს J.P. Morgan-მა ჩაატარა Carnegie Steel Corporation-ის პირველი ბერკეტული შესყიდვა, რომელიც მაშინ ქვეყანაში ფოლადის უმსხვილეს მწარმოებლებს შორის იყო , $480 მილიონით, კომპანია შეუერთდა Federal Steel Company-სა და National Tube-ს და შექმნა United States Steel, მსოფლიოში უდიდესი კომპანია. 1933 წლის Glass Steagall-ის აქტმა აკრძალა ბანკების მიერ დაპროექტებული მეგაკონსოლიდაციები.

კერძო კაპიტალის ფირმებისთვის შემოსავლის ძირითადი წყარო არის მართვის საფასური. საკომისიო სტრუქტურა კერძო ინვესტიციის ფირმებისთვის მოიცავს მართვის საფასურსა და შესრულების საფასურს. ზოგიერთი ფირმა ყოველწლიურად იხდის 2% მართვის საფასურს მართულ აქტივებზე და მოითხოვს,კომპანიის გაყიდვიდან მიღებული მოგების 20%-ს.



.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბექარიანი**. |

**ცოლაკ ბექარიანი** (სომხ. Ցոլակ Բեքարյան; დ. 30 ოქტომბერი, 1922, ადის-აბება, ეთიოპია — გ. 23 აგვისტო, 1980, სორტავალო, კარელია, რუსეთის სფსრ) — სომეხი კომპოზიტორი, მევიოლინე და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ადის-აბებაში, ეთიოპია, სომეხი პოეტისა და პროზაიკოსის ვაღინაკ ბექარიანის ოჯახში. 1926 წელს მისი მშობლები საცხოვრებლად გადავიდნენ სომხეთში. 

1940–1942 წლებში სწავლობდა რ. მელიქიანის მუსიკალურ სკოლაში, ვიოლინოს სპეციალობით. 1948 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია ვიოლინოს სპეციალობით. 1945-1965 წლებში მუშაობდა სიმფონიურ ორკესტრში. 1965–1980 წლებში ასწავლიდა ხაჩატურ აბოვიანის სახელობის ერევნის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 

გარდაიცვალა კარელიის ქალაქ სორტავალოში (დასასვანებელ სახლში).

სქოლიო
------

1. ↑  Памяти ушедших, Советская музыка, №12, 1980, გვ. 137 (რუსული)
2. ↑  Большая биографическая энциклопедия, Бекарян, Цолак Вагинакович (რუსული)
**კიოტოს უნივერსიტეტი** (იაპ.: 京都大学, Kyōto Daigaku; აბრევ. 京大, Kyōdai) კიოტოში, იაპონია, სიძველით მეორე უმაღლესი სასწავლებელია ქვეყანაში, დაახ. 22.000 სტუდენტით წელიწადში. უნივერსიტეტს ისტორიულად უძლიერესი შემოქმედებითი კვლევის გუნდი ჰყავს. აქ მდებარეობს ასევე კიოტოს სკოლის ფილოსოფოსთა ჯგუფი.

ისტორია
-------

უნივერსიტეტის პირველი დაწესებულება ქიმიის სკოლა იყო (舎密局, Seimi-kyoku), რომელიც 1869 წელს დაფუძნდა და სახელის მიუხედავად აქ ფიზიკასაც ასწავლიდნენ. მოგვიანებით 1886 წელს მესამე უმაღლესი სკოლა დაფუძნდა (第三高等学校, Dai-san Kōtō Gakkō) სეიმი-კიოკუს ნაცვლად და უნივერსიტეტის დღევანდელ კამპუსზე გადმოინაცვლა იმავე წელს.

კიოტოს იმპერიული უნივერსიტეტი (京都帝国大学, Kyōto Teikoku Daigaku) იმპერიულ უნივერსიტეტთა სისტემაში 1897 წელს დაფუძნდა მესამე უმაღლესი სკოლის შენობებში. თავად უმაღლესი სკოლა ქუჩის მოპირადაპირე მხარეს გადავიდა იოშიდას სამხრეთ კამპუსზე. უნივერსიტეტის დაფუძნების წელსვე შეიქმნა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის კოლეჯი. იურისპრუდენციისა და სამართლის და ასევე სამედიცინო კოლეჯები 1899 წელს ჩამოყალიბდა, წერილთა კოლეჯი 1906-ს, რითაც უნივერსიტეტის საქმიანობა ნატურალურ მეცნიერებათა სფეროს გასცდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კიოტოს უნივერსიტეტი დღევანდელი სახით ჩამოყალიბდა, შეუერთდა რა იმპერიულ უნივერსიტეტსა და მესამე უმაღლეს სკოლას, რომელშიც ასევე შედიოდა ლიბერალურ ხელოვნებათა ფაკულტეტი (教養部, Kyōyōbu). ეს ფაკულტეტი 1992 წელს ჰუმანიტარულ საგანთა ინტეგრირებულ ფაკულტეტს (総合人間学部, Sōgō Ningen Gakubu) შეუერთდა.

2004 წლიდან კიოტოს უნივერსიტეტი ეროვნულ უნივერსიტეტთა კორპორაციის წევრია ახალი კანონით, რომელიც ყველა ეროვნულ უნივერსიტეტს არეგულირებს.

კორპორაციაში გაერთიანების მიუხედავად (რაც მას გაზრდილ ფინანსურ დამოუკიდებლობასა და ავტონომიას აძლევს), კიოტოს უნივერსიტეტი კვლავაც იაპონიის განათლების სამინისტროს დაქვემდებარებაშია ნაწილობრივ.

უნივერსიტეტის ამჟამინდელი პრეზიდენტია კაძუო ოიკე.

გამოჩენილი კურსდამთავრებულები
-----------------------------

სასაათე კოშკი
* ჰიდეკი იუკავა - ფიზიკოსი, ნობელის ლაურეატი
* შინიჩირო ტომონაგა - ფიზიკოსი, ნობელის ლაურეატი
* კენიჩი ფუკუი - ქიმიკოსი, ნობელის ლაურეატი
* სუსუმუ ტონეგავა - ბიოლოგი, ნობელის ლაურეატი
* რიოჯი ნოიორი - ქიმიკოსი, ნობელის ლაურეატი
* ჰეისუკე ჰირონაკა - მათემატიკოსი, ფილდსის მედალის ლაურეატი
* შიგეფუნი მორი - მათემატიკოსი, ფილდსის მედალის ლაურეატი
* მიჩიო მორიშიმა - ეკონომისტი
* კიიოში ოკა - მათემატიკოსი
* კინჯი იმანიში - ეკოლოგი, ანთროპოლოგი
* მოტოო კიმურა - ბიოლოგი
* ნაგისა ოშიმა - კინორეჟისორი
* ფუმიმარო ნოკოე - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
* ჰაიატო იკედა - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
* ლი ტენგ-ჰუი - ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კიოტოს უნივერსიტეტის საიტი. დაარქივებული 2008-02-23 საიტზე Wayback Machine.


1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  Our Members / Tier 1
8. ↑
**იუდაიზმი თბილისში** — იუდაიზმს თბილისში მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს. საუკუნეების მანძილზე თბილისში წარმოდგენილი იყო არა მარტო ტრადიციული (რაბინული, თალმუდისტური), არამედ სექტანტური, კარაიმული იუდაიზმიც. ერთი არაბულენოვანი ისტორიკოსის ცნობით, თბილისში ბაღდადელმა აბუ იმრან მუს ალ-თიფლისიმ ჩამოაყალიბა იუდაისტური სექტა.

თბილისში წარმოდგენილია იუდაიზმის ე.წ. სეფარადული ტრადიცია. ქართველი ებრაელების გარდა ამავე ტრადიციას მიჰყვებოდა კიდევ ორი ებრაული თემი — „ყუბელები" (მთიელი იუდეველები) და „ლახლუხები" (სპარსეთიდან იმიგრირებული იუდეველები), რომლებიც თბილისში გამოჩნდნენ XIX საუკუნეში. ამავე დროს განეკუთვნება იუდაიზმის განსხვავებული აშკენაზური ტრადიციის მიმდევარ ევროპელ ებრაელთა თემის გაჩენა. აღნიშნული თემების რელიგიური ცხოვრების ცენტრი იყო სინაგოგა, რომლის რაოდენობაც თბილისში იცვლებოდა. ამჟამად აქ მოქმედებს ორი სინაგოგა - ერთი მცირე, აშკენაზების და ერთი დიდი, სეფარადებისა, სადაც ხორციელდება იუდეველთა ცხოვრებისრიტუალური მხარის ორგანიზაცია გახსნილია რიტუალის დაცვით დაკლული საკლავს სპეციალური მაღაზია.

იუდაიზმის მიმდევართა ტრადიციის ერთ-ერთი გამოხატულებაა ებრაული სასაფლაოები, სადაც შემონახულია მრავალი ებრაული ეპიტაფია, რომლებიც სხვა საინტერესო მასალასთან ერთად საინტერესოა მრავალეროვანი თბილისის ყოფისა და ისტორიის შესწავლისათვის. უკანასკნელ წლებში ებრაელთა „ალიასთნ" დაკავშირებით იუდაიზმის მიმდევართა რაოდენობა თბილისში საგრძნობლად შემცირდა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 570, ISBN 99928-20-32-2.
**კიპორჭების ციხე** — კოშკი, არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ ლაფანყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, მდინარე ლოპოტის ხეობაში, ხშირი ტყით დაფარულ ფერდობზე. სავარაუდოდ, თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.

კოშკს თავისებური აღნაგობა აქვს. ეს არის გეგმით კვადრატული ნაგებობა. რომლის ოთხივე კუთხეში, სიმტკიცისათვის, მძლავრი, ოთხკუთხა ბურჯი ისევეა ჩართული, რომ მათი უმეტესი ნაწილი კედლების ფარგლებს გარეთაა გასული (გარეთა ზომები, შვერილების ჩათვლით — 8 x 8 მ.). შენობა ფიქლითა და დუღაბით მკვრივადაა ნაშენი. ალაგ-ალაგ, ჩართულია მოზრდილი ზომის, ნატეხი ქვებიც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. კედლები 3-3,5 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი, კუთხის ნაწილები კი - 6-6,5 მეტრ სიმაღლეზე. კოშკი დამრეც ადგილზეა აგებული, რის გამოც მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი ფერდობშია შეჭრილი. შესასვლელი (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ნაწილი) ფერდობის მხარეს, მიწის დონეზე, აღმოსავლეთიდანაა. ღიობის სამხრეთ წირთხლის მთელ სიმაღლეზე კარის ჩარჩოს ჩასადგმული ღრმულია. შესასვლელის ორივე მხარეს, მიწიდან დაახლოებით 1,8 მეტრ სიმაღლეზე, მოზრდილი, ორ-ორი სათოფურია მოწყობილი. სათოფურები ანალოგიურადაა განლაგეუბლი სამხრეთ და

ჩრდილოეთ კედლებშიც, რომელთა შორის, სათოფურების ძირის დონეზე, თითო განიერი ღიობია. სადავლეთი კედელი ყრუა. გარედან იგი მთლიანად მიწითაა დაფარული. გარედანვე, კოშკის ოთხივე ბურჯის ზედა ნაწილში, ერთ დონეზე, ერთ-ერთი წახნაგის მთელ სიგანეზე, თარაზული ღრმულია, რომელშიც ხის ძელი იყო ჩადგმული. კოშკი სათავდაცვო ნაგებობის საინტერესო ნიმუშია. მსგავსი ტიპის ნაგებობა მდინარე ჩელთის ხეობაში, სოფლელი შილდის მახლობლადაც არის მიკვლეული. თუ გავიხსენებთ სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებას, რომლის მიხედვით კიპორჭი, იგივე წანწალა *„არს ერთი ლატანი რა ჴიდსავად გასდვა გასავალად"* სავარაუდოდ, შეიძლება ძეგლის სახელწოდების ახსნაც. რაც, სავსებით შესაძლებელია, ბურჯებში ჩადგმულ ხის ძელებს უკავშირდებოდეს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 309-310.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**კარაკასის მიწისძვრა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **კარაკასის მიწისძვრა**. |

წითლად რუკაზე ნაჩვენებია მიწისძვრის შედეგად დაზარალებული ვენესუელის რაიონები
**კარაკასის 1812 წლის მიწისძვრა** — ძლიერი მიწისძვრა, რომელიც მოხდა 1812 წლის 26 მარტს, დიდი ხუთშაბათის დღეს. სიმძლავრე რიხტერის სიმძლავრის შკალით განისაზღვრებოდა 7.7 – 8.0 სიდიდით. მიწისძვრის შედეგად დაიღუპა 10.000/20.000 ადამიანი. კარაკასის მიწისძვრამ იმსხვერპლა ვენესუელის ქალაქები: კარაკასი, ბარკისიმეტო, მერიდა, ელ-ტოკუიო და სან-ფელიპე-დელ-რეი. განსაკუთრებით დაზარალდა კარაკასი. თანამედროვე აღწერით, კარაკასის მიწისძვრა შედგებოდა ორი სეისმური ტალღისაგან, რომელიც ფიქსირდებოდა 30 წუთის ფარგლებში. 

პირველი საერთაშორისო დახმარება ვენესუელას აღმოუჩინა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარაკასის მიწისძვრა (1967)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარაკასის 1812 წლის მიწისძვრა

სქოლიო
------

1. ↑  El terremoto de 1812, Efemeridesvenezolanas.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-04. ციტირების თარიღი: 2011-10-22.
2. ↑  Von Humboldt, Alexander. "14", *Le voyage aux régions equinoxiales du Nouveau Continent, fait en 1799-1804*.
**იფნიაანთ ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფშაველის სამხრეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან მას ეკვრის თანადროული, თითქმის ორჯერ უფრო მოკლე, რამდენადმე დაბალი მინაშენი, რომლის აღმოსავლეთ კედელი ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზეა და მასთან წყობითაა შერწყმული. ძველი ნაშენია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით წყობა, ძირითადად, ქაოსურია, თუმცა, ალაგ-ალაგ, თარაზულად გამავალი რიგებიცაა გამოყვანილი, შენობის გარეთა კუთხეები ნაწყობია სუფთად დამუშავებული შირიმის კვადრებით, მოგვიანებით, ეკლესია შეუკეთებიათ, რომლის დროსაც, კედლები გარედან შეულესავი და შეუთეთრებიათ. ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი კედლის ღერძზე, დასავლეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა, იგი ორივე მხრიდან კედლის შეღრმავებულ არეშია ჩასმული, მათ შორის გარეთა, შეისრული თაღითაა დასრულებული, შიგნითა კი — ნახევარწრიულით. 

ეკლესიის დარბაზი მოკლეა, თითქმის კვადრატული მოხაზულობის. აღმოსავლეთიდან მას ერთვის ნახევარწრიული, ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურით შემაღლებული აფსიდი, რომლის ცენტრში ნახევარწრიულთაღიანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის სამხრეთით მცირე, სწორკუთხა ნიშაა. ქვემოთ კი, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. მსგავსი, თითო სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. იგივე მოხაზულობა აქვს სატრიუმფო თაღსაც, რომელიც მთლიანად შირიმის, ნათალი ქვებითაა გამოყვანილი. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში, მინაშენში გასავლელი, ვიწრო კარია გაჭრილი. კარი ეკლესიის მხრიდან ნახევარწრიული თაღითა დასრულებული, მინაშენის მხრიდან კი სწორკუთხაა. 

ეკლესია მოხატული ყოფილა. მხატვრობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი კონქზე, დასავლეთ კარის ტიმპანზე და ტრაპეზზე. დარბაზის იატაკში მხედრულ-წარწერიანი, ორი საფლავის ქვაა. მინაშენი უაფსიდო, ცილინდრული კამარით გადახურული, ოთხკუთხა სათავსია განათებულია აღმოსავლეთ კედლის ცენტრში გაჭრილი მცირე, სწორკუთხა სარკმლით. შენობის ფასადები სადაა. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, შირიმის ქვაზე, წრეში ჩასმული, რელიეფური ჯვრის გამოსახულებაა. კედლები დასრულებულია მაღალი ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო, წრეთარგი და ლილვი შეადგენს. ეკლესიაც და მინაშენიც ღარისებრი კრამიტით დაბურული.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 348-349.
**იფრარის მთავარანგელოზის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იფრარში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე, მესტიიდან 39 კილომეტრში, სოფლის განაპირას, გორაკზე. 

ეკლესია თარიღდება XI საუკუნით. ნაშენია მოყვითალო შირიმის ქვის კარგად გათლილი ფილების სწორი რიგებით. აღმოსავლეთით ფასადი დარბაზის სივრცისგან გამოყოფილია სამმალიანი კანკელით. გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. ეკლესია მოუხატავს მეფის მხატვარ თევდორეს (მას მოუხატავს ზემო სვანეთის ოთხი ეკლესია), რომელიც მოხსენიებულია 1096 წლით დათარიღებულ კანკელის ფრესკულ წარწერაში, რომელიც ასე იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „სახელითა ღმრთისაითა მოიხატა და შეიმკო წმინდაი ესე ეკლესია (სალოცავად აზნაურთა) ამის ხევისა, ყოველთა დიდთა და მცირეთა, შვილთა და მომავალთა მათთა და სულისა მიცვალებულთა მათისა... მოიხატა 1096 ხელითა თევდორე მეფისა მხატვარისაითა." |
|  |  |

 მხატვრობაში სახარების მხოლოდ სამი სცენაა წარმოდგენილი: საუფლო დღესასწაულთა ციკლის დასაწყისი სცენები - ქრისტეს ამქვეყნად მოვლინება, განკაცება (ხარება, შობა) და მისი ღვთაებრიობის გამოცხადება (ნათლისღება). 

იფრარის ეკლესია მთავარანგელოზთა სახელობისაა და ამის შესაბამისად მხატვარმა განსაკუთრებული ადგილი დაუთმო მათ გამოსახულებებს. ვედრების სცენაში ორი მთავარანგელოზის ფიგურა სამეფო საზეიმო სამოსშია. კანკელზე გამოსახული არიან წმინდანები: წმინდა დედანი ბარბარე და ეკატერინე, წმინდა სტეფანე დიაკვანი და დიმიტრი, წმინდა კვირიკე და ივლიტა, აგრეთვე ღვთისმშობელი ყრმით და დედამისი, წმინდა ანა. საგულისხმოა წმინდა გიორგისა და წმინდა თევდორეს ცხენოსანი გამოსახულებანი. 

ეკლესიის ფასადზე მხატვრობა შემორჩენილი არ არის, თუმცა არსებობს მოსაზრება, რომ ის უფრო გვიანდელი ხანის ოსტატს აქვს მოხატული.

იფრარის მთავარანგელოზის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* „ჟღერს ქვის ჰარმონია", ტ.14, გვ. 109, თბ. 2007

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 285.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზემო სვანეთი

სქოლიო
------

1. ↑  თევდორე - ბიოგრაფიული ლექსიკონი
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ჭოპორტის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭოპორტის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით, აგურითა და ხით. 1983 წელს ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესიის კედლები გარედან ცემენტის ხსნარით შეულესავს და შეუთეთრებია. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთით, კედლის დასავლეთ კიდესთან და დასავლეთით კედლის ღერძზე. ორივე კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედა - თაღოვანი. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს გეგმით ნახევარწრიული თითო ნახევარწრიულთაღიანი ნიშია. გრძივ კედლებში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთით - ერთი. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში, საკურთხეველთან ახლოს, თითო სწორკუთხა ნიშია. ნიშების თავზე პატარა სამალავებია. საკურთხეველსა და დარბაზს ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. შენობის ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. შემორჩენილია ცოკოლისა და აგურის საფეხურიანი ლავგარდნის მცირე ნაწილი. ეკლესიის სახურავის კეხზე, დასავლეთ კიდეში, დგას ოთხ მხარეს თაღებით გახსნილი აგურის ვიწრო სამრეკლო, რომელსაც აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 354.
**წამებულის მონასტერი** — შუა საუკუნეების კლდეში ნაკვეთი მცირე ზომის ეკლესია დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში. მდებარეობს მთის თხემის ოდნავ შემაღლებულ მასივში უდაბნოს მონასტრის დასავლეთით დაახლ. 300 მეტრზე. მის სამხრეთით, კარის წინ კახეთის მეფე არჩილის (1664-1675 წწ.) თაოსნობით აგურის კარიბჭე მიუშენებიათ. გეგმით კვადრატული მცირე ზომის დაბალი, ბრტყელჭერიანი ეკლესიის აღმოსავლეთი კედელი უაფსიდოა. მოგვიანებით შუაში ცუდად დამუშავებული ქვით ნაგები ტრაპეზი გაუმართავთ. ჩრდილოეთ კედელს მთელ სიგრძეზე გასდევს დაახლოებით 130-140 სმ სიმაღლის კედელი, რომელიც სარკოფაგის შთაბეჭდილებას ტოვებს — მასში წამებულ ბერთა ძვლები აწყვია. ეკლესიის ჭერსა და კედლებს ამკობს მოხატულობა, რომლის ძირითადი ფენა XI საუკუნის მხატვრულ ძეგლებს უახლოვდება.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 233-235.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 289.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავითგარეჯას მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* აღდგომისა წამებული
* ბერების სერი
* ბერთუბანი
* განსაშორის უდაბნო
* დავითის ლავრა
* დიდი ქვაბები
* დოდოს რქა
* ვერანგარეჯა
* თეთრსენაკები
* კოწახურას უდაბნოთა კომპლექსი
* მრავალწყარო
* მუხნარის უდაბნო
* მღვიმე
* ნათლისმცემელი
* პატარა ქვაბები
* პირუკუღმარი
* საბერეების უდაბნო
* სატორგე
* უდაბნოს მონასტერი
* ქვაბების კომპლექსი
* ქოლაგირი
* ჩიჩხიტური
* წამებული
 |

 |
***კრაბატი*** — რეჟისორ მარკო კროიცპაინტნერის ფილმი, გადაღებული მწერალ ოტფრიდ პროისლერის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. იგი გამოვიდა 2008 წლის ოქტომბერში.

შინაარსი
--------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბიჭუნა კრაბატს სიზმარში ესმის უცნობი ხმა, რომელიც უხმობს ძველ წისქვილში. იქ მისული კრაბატი ხედავს მეწისქვილეს, რომელიც შესთავაზებს შეგირდად დარჩენას. მაგრამ ამის გარდა, წისქვილში სწავლობენ შავ მაგიას. კრაბატი აღმოაჩენს, რომ, ყველაფერთან ერთად, ყოველ წელს მეწისქვილე/ოსტატი კლავს ერთ შეგირდს და შეგირდთა გუნდს ემატება ერთი ახალი ბიჭი. აქ ცხოვრების მესამე წელს წისქვილში მოვა გოგონა-მომღერალი (რომელიც წელიწადში ერთხელ სხვა გოგონებთან ერთად ღამის რიტუალში მონაწილეობს). იგი ამოიცნობს კრაბატს ყვავად გადაქცეულ ბიჭუნებში და ყველა ტოვებს წისქვილს. წისქვილი ინგრევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „კრაბატი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**წალკის წმინდა დემეტრეს ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ წალკაში, ღვთისმშობლის გუმბათიანი ტაძრიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 5 მეტრის დაშორებით. ნაგებია დამუშავებული ქვის კვადრებით. 

იგი ძლიერაა გადაკეთებული. თავდაპირველი სახე, ყველაზე მეტად, აღმოსავლეთის ფასადს აქვს შენარჩუნებული. ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. აქვს ოთხი სარკმელი – სამი აღმოსავლეთ კედელში, ერთი – დასავლეთ კედელში. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა აწეული დარბაზის იატაკიდან და აქვს სოლეა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, თავდაპირველად იგი ორმალიანი ყოფილა, ახლა ერთი კარი გადაკეთებულია ფანჯარად, რომლის მარჯვენა ამყოლზე ამოკვეთილია წრეში ჩასმული ტოლმკლავა ჯვარი. დასავლეთის ფასადის ცენტრში შესასვლელი იყო გაჭრილი, რასაც მოწმობს კედლის წყობაში შემორჩენილი ტიმპანი. ტიმპანში შემორჩენილია ფაქიზი კვეთით შესრულებული რელიეფი ღვთისმშობლის განდიდების სიუჟეტით. აღმოსავლეთის ფასადზე, შვერილი აფსიდის ცენტრში, ამოკვეთილია სამსაფეხურიან კვარცხლბეკზე აღმართული ჯვარი.

წალკის წმინდა დემეტრეს ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5772

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ