recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პრესრელიზი** — ინფორმაციას იძლევა თქვენს ორგანიზაციაზე. იგი უნდა მომზადდეს და წარდგინდეს სტანდარტული ფორმით. ჩვეულებრივ, პრესრელიზი ერთ გვერდზე ეტევა, შეიძლება მეტიც იყოს, მაგრამ ორ გვერდს არ უნდა აღემატებოდეს. მისი მიზანია, გვიჩვენოს იმ თემის მნიშვნელობა, რომლითაც გსურთ დააინტერესოთ ნებისმიერი მედია-საშუალება — ბეჭდვითი თუ ელექტრონული. პრესრელიზი უნდა იყოს მოკლე და კონკრეტული.

რა ინფორმაციას უნდა შეიცავდეს პრესრელიზი
----------------------------------------

კარგი პრესრელიზი დასაწყისშივე იძლევა პასუხს შეკითხვებზე: ვინ? სად? რა? რატომ? როდის? 

შესავალი ან სათაური ისე უნდა იყოს დაწერილი, რომ მკითხველის ყურადღება მიიპყროს და ბოლომდე წააკითხოს პრესრელიზი.

როგორ მივაწოდოთ პრესრელიზი ადრესატს
-----------------------------------

მკაფიოდ ჩაბეჭდეთ პრესრელიზში მიმღებ პირთა სახელები. თუ პრესრელიზს გაზეთს უგზავნით, უნდა იცოდეთ რედაქტორის სრული სახელი, მისი სწორი დაწერილობა და ტიტული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პრეს-რელიზი***

* აშშ საინფორმაციო სააგენტო – მეგზური მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან მუშაობისთვის (5 გვ.).[*მკვდარი ბმული*]
**ტარონ ვოსკანიანი** (სომხ. Տարոն Ոսկանյան; დ. 22 თებერვალი, 1993, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერლიგის გუნდ „პიუნიკში" და სომხეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. პოზიციით ის არის მცველი.

ტარონ ვოსკანიანი დაიბადა 1993 წელს, სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. ის თამაშობდა ერევნის „პიუნიკის" აკადემიაში. ამის შემდეგ ის პიუნიკის მეორე გუნდში თამაშობდა, თუმცა რამდენიმე მატჩი ჩაატარა ძირითად გუნდშიც. 2010-2011 წლების სეზონიდან კი ის უკვე რეგულარულად თამაშობს კლუბის ძირიათად შემადგენლობაში, 100-ზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული და 4 გოლი გატანილი.

2011 წლის 21 ოქტომბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში სლოვაკეთის 19 წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ. 2012 წლის 12 ივნისს კი მან პირველად ითამაშა სომხეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში, ანდორას წინააღმდეგ. 2012 წლის 14 ნოემბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში, ლიეტუვის ნაკრების წინააღმდეგ. ამ მატჩი სომხებმა 4:2 იმარჯვეს. დღემდე ტარონს ეროვნულ ნაკრებში 12 მატჩი აქვს ჩატარებული და გოლი ჯერჯერობით არ გაუტანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტარონ ვოსკანიანი Footballdatabase.eu-ზე
* ტარონ ვოსკანიანი Soccerway.com-ზე
მონტე-კასინოს სააბატო (იტალია)
სენანკის სააბატოს კლუატრი (საფრანგეთი)
**სააბატო** (ლათ. abbātia) — დასავლეთ ქრისტიანულ სამყაროში მოწესეთა საკრებულო — მონასტერი, რომელსაც წარმართავს აბატი (ან აბატისა). იგი შეიძლება ემორჩილებოდეს ეპისკოპოსს, უშუალოდ რომის პაპს ან იყოს დამოუკიდებელი ეპისკოპოსის იურისდიქციისაგან. ამავე სახელწოდებას ატარებს სააბატო საკრებულოს კუთვნილ შენობათა კომპლექსი.

შუა საუკუნეეში სააბატოები იყო ყველაზე დიდი და მდიდარი მონასტრები (სენ-დენი, კლიუნი, წმინდა გალის სააბატო, სენტ-ოლბანსი, მონტეკასინო, კლერვო, ფულდა და სხვ.). ფლობდნენ ვრცელ მიწებს, წარმოადგენდნენ ფეოდალურ სენიორიებს. ჰქონდათ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და ეკონომიკური გავლენა.

პირველ სააბატოდ ითვლება მონტეკასინო, რომელიც 529 წელს დააარსა ბენედიქტე ნურსიელმა იტალიაში. თავდაპირველად სააბატოები სრულიად დამოუკიდებელი იყო ერთმანეთისაგან, მათი ცენტრალიზების პროცესი დაიწყო X საუკუნეში. XII-XIII საუკუნეებში სააბატოები ფართოდ გავრცელდა მთელს ევროპაში, განსაკუთრებით საფრანგეთში. სააბატოს მართავს აბატი, რომელსაც ეხმარება მონასტრის კაპიტულუმი და უხუცესთა საბჭო. შუა საუკუნეებში სააბატო მემკვიდრეობით ადგილ-მამულად (ფეოდი) ითვლებოდა და მისი დაფუძნების ნებართვას ხელმწიფე გასცემდა ინვესტიტურის გზით. ამჟამად ასეთი ნებართვის გაცემა მხოლოდ რომის პაპს შეუძლია.

არქიტექტურულად სააბატო სხვადასხვა დანიშნულების რამდენიმე შენობის კომპლექსს წარმოადგენდა. ყველაზე მნიშვნელოვან შენობებს ერთმანეთთან გალერეა — კლუატრი აკავშირებდა. საერთო საძინებელი (დორმიტორიუმი) ხშირად სასადილოს ზემოთ იყო განთავსებული კლუატრის აღმოსავლეთით და უკავშირდებოდა ცენტრალურ ეკლესიას. კლუატრის დასავლეთ მხარეს განლაგებული იყო საერთო სივრცე და კარიბჭე, რომელიც გარე ეზოში გამავალი ერთადერთი გზა იყო. კლუატრის სამხრეთით იყო მთავარი სამზარეულო, ლუდსახარში და სახელოსნოები. ნოვიციატი (მორჩილების სამყოფელი) და საავადმყოფო განთავსებული იყო ცალკე შენობაში, რომელსაც გააჩნდა საკუთარი სამლოცველო, აბანო, სასადილო, სამზარეულო და ბაღი.

ლიტერატურა
----------

* *ხმელიძე თ. გურგენიძე დ. კლიმიაშვილი ლ. ხმელიძე კ.*, „სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი", ტ. IV, თბილისი: „ტექნიკური უნივერსიტეტი", 2019. — გვ. 15, ISBN 978-9941-28-496-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „სააბატო". წგნ: პეტროზილო, პიერო. ქრისტიანობის ლექსიკონი/პიერო პეტროზილო; [იტალ. თარგმნა მარიკა სააკაშვილმა; რედ. მერაბ ღაღანიძე; სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტი, ქრისტ. თეოლოგიისა და კულტ. ცენტრი]. - თბ.: სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტის გამოც. 2011. - ISBN: 978-9941-0-3408-4;
* 

* სააბატო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Смирнова Е. Д. Сушкевич Л. П. Федосик В. А.* Аббатство // Средние века : Культура, искусство, история. Иллюстрированная энциклопедия / под ред. В. А. Федосика. — М.: Эксмо, 2008. — стр. 6, 304 c. ISBN 978-5-699-24660-1.
**ჟან ბოდენი** (დ. 1530 — გ. 1596) — ფრანგი იურისტი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი, ეკონომისტი, სამართლის პროფესორი და მოაზროვნე.

ჟან ბოდენი დაიბადა 1530 წელს მკერავის ოჯახში, ქალაქ ანჟეში. იგი სწავლობდა სამართლის აკადემიაში, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესი საუნივერსიტეტო ცენტრი იყო XVI საუკუნის საფრანგეთში. აკადემიის დამთავრების შემდეგ ბოდენი გარკვეული დროის განმავლობაში ამ აკადემიაში ასწავლიდა ფილოსოფიას.

ჟან ბოდენს დიდი წვლილი მიუძღვის ევროპაში ისტორიის რენესანსული გაგების დამკვიდრებაში. მის ნაშრომში „ისტორიის ადვილად შემეცნების მეთოდი" დაამსხვრია შუასაუკუნეობრივი წარმოდგენები ისტორიის მხოლოდ საღვთო მნიშვნელობაზე. მან აჩვენა, თუ როგორ დამკვიდრდა შუა საუკუნეებში დანიელ წინასწარმეტყველის წიგნზე დაყრდნობით ისტორიის „ოთხ სამეფოდ" დაყოფის წესი. მან უარყო ეს დაყოფა და ჩაანაცვლა ის კაცობრიობის ისტორიის სამი სტადიით: აღმოსავლეთის ხალხების, ხმელთაშუა ზღვისპირეთის ერებისა და ჩრდილოევროპელების ზეობის ისტორიული ხანებით.

მისი წმენით, ისტორია იძლევა კანონზომიერების დადგენის საშუალებას, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი ხდება წარსულისა და აწმყოს ახსნა და მომავლის განსაზღვრა. სწორედ ამიტომ, მისი აზრით, ისტორია განსაკუთრებული მეცნიერებაა, გაცილებით უფრო რთული, ვიდრე მეცნიერება ბუნების შესახებ.

ბოდენმა დაწერა 10 თხზულება, რომლებიც აქტიურად გადმოიცემოდა XVII საუკუნეში. მათგან ცნობილია: „ექვსი წიგნი სახელმწიფოს შესახებ", „ისტორიის ადვილად შემეცნების მეთოდი", „ოთხ სამეფოდ".

ჟან ბოდენი სიცოცხლის ბოლო წლებში დაავადდა და გარდაიცვალა 1596 წელს.

ლიტერატურა
----------

* კიღურაძე ნ. სანიკიძე გ. გორდეზიანი ლ. ოთხმეზური გ. ფირცხალავა ლ. ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ. 2012
**ოტო ჰერმან ფონ ლოსოვი** (გერმ. Otto Hermann von Lossow; დ. 15 იანვარი, 1868, ჰოფი — გ. 25 ნოემბერი, 1938, მიუნხენი) — გერმანელი სამხედრო მაღალჩინოსანი ოსმალეთის გერმანულ შტაბში პირველი მსოფლიო ომის დროს. საქართველოს დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი მთავარი იდეოლოგი გერმანელთა მხრიდან 1918 წლის მაისში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ბავარიაში, არისტოკრატიულ ოჯახში. 1886-1888 წლებში იღებდა განათლებას მიუნხენის სამხედრო აკადემიაში. 1900-1901 წლებში მონაწილეობა მიიღო იჰეტუანების აჯანყების ჩახშობაში ჩინეთში. 1908 წელს გახდა მაიორი და 1910 წლამდე მუშაობდა პრუსიის დიდ გენერალურ შტაბში. 1911 წელს მიდის ინსტრუქტორად ოსმალეთში და ასწავლის ადგილობრივ სამხედრო აკადემიაში, ასევე წევრია, ადგილობრივი გენერალური შტაბის. 1912-1913 წლებში თურქული ქვეითი დივიზიის მეთაურის რანგში იღებს მონაწილეობას ბალკანეთის ომში. მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ჯერ იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე, 1915 წლიდან კი კონსტანტინოპოლში გადაიყვანეს სამხედრო ატაშედ. 1916 წელს აიყვანეს გენერალ-მაიორის რანგში და დანიშნეს გერმანიის სამხედრო რწმუნებულად კონსტანტინოპოლში, რის შემდეგაც მის პირდაპირ მოვალეობაში შედიოდა ბერლინის ინფორმირება თურქეთის სამხედრო-პოლიტიკური მდგომარეობის შესახებ. ოტო ფონ ლოსოვი გერმანელი სამხედრო მაღალჩინოსნების იმ კატეგორიას მიეკუთვნებოდა, რომლებიც კავკასიას ოსმალეთის გავლენის ზონად მიიჩნევდნენ რუსეთის დამარცხების შემდეგ და მისთვის დათმობას აპირებდნენ. თუმცა მას შემდეგ, რაც ის კარგად გაეცნო ვითარებას, თურქეთის აგრესიული მისწრაფებების მოთოკვას დაუჭირა მხარი. ლოსოვი ცდილობდა კავკასიელებსა და თურქებს შორის მოლაპარაკებებში ჩართვას ტრაპიზონისა და ბათუმის კონფერენციებზე, რასაც თურქები ყველა მეთოდით ეწინააღმდეგებოდნენ. ასეთ ფონზე ლოსოვი ღიად კავკასიის დამოუკიდებლობის მომხრეთა რიგებში გადავიდა და გერმანული ჯარების კავკასიაში გაგზავნას დაუჭირა მხარი. უშუალოდ აწარმოებდა მოლაპარაკებებს 1918 წლის მაისში კავკასიური წარმომადგენლობის მეთაურ აკაკი ჩხენკელთან და მისი მხარდაჭერით გამოაცხადეს სოციალ-დემოკრატებმა საქართველოს დამოუკიდებლობა 1918 წლის 26 მაისს თბილისში. ამ მოვლენიდან მალე ფონ ლოსოვი გერმანიაში გაიწვიეს და ომის ბოლომდე სამხედრო სამსახურში რჩებოდა. გერმანიაში რევოლუციისა და კაიზერის გადაგდების შემდეგ უნდობლად ეკიდება ვაიმარის რესპუბლიკას და სიმპათიას ამჟღავნებს რევიზიონისტული ძალების, მათ შორის ბავარიაში, ჩამოყალიბების პროცესში მყოფი ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის მიმართ. 1921 წელს ინიშნება ბავარიის კომენდანტად. 1923 წელს მიუნხენში ჰიტლერის პუტჩის დროს, ფონ კართან და ფონ ზაისერთან ერთად, ბავარიის მმართველ ტრილორია ფილიპე ლოსოვი ოტო ფონ უმვირატს მიეკუთვნება. პირველ ეტაპზე ის 251 მხარს უჭერდა პუტჩს, თუმცა ბოლოს დაუპირისპირდა მას და ჩახშობაში მიიღო მონაწილეობა. პუტჩის დამარცხების შემდეგ გერმანიის ხელისუფლებამ ოტო ფონ ლოსოვი, როგორც არასაიმედო პირი, გაათავისუფლა როგორც ბავარიის კომენდანტის თანამდებობიდან, ასევე, მთლიანად არმიიდან. იგი ჰიტლერის პროცესზეც იყო დაბარებული, თუმცა ბრალი არ წარუდგენიათ. 1924 წლიდან მთლიანად წავიდა საჯარო ცხოვრებიდან. ცოტა ხნით თურქეთში
ცხოვრობდა.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგი ასტამაძე*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 251.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სამოელი**. |

პატარა სამოელი (ჯოშუა რეინოლდსის ნახატი, 1753 წელი)
**სამოელ წინასწარმეტყველი** – ძველი აღთქმის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 20 აგვისტო, ახალი სტილით - 2 სექტემბერი. ისრაელის მეთხუთმეტე და უკანასკნელი მსაჯული - ქრისტეს შობამდე 1046 წელზე მეტი ხნის წინ ცხოვრობდა. იგი ლევიტელთა ტომიდან იყო. მისი დედა - ანა დიდხანს იტანჯებოდა უშვილობის გამო. ბოლოს უფალმა შეისმინა თავისი მხევლის მხურვალე ვედრება და უბოძა ძე, რომელსაც სამოელი - „გამოთხოვილი" დაარქვეს. როდესაც ყმაწვილს სამი წელი შეუსრულდა, მშობლებმა იგი სელომში წაიყვანეს და მღვდელმთავარ ელის მიაბარეს, რომელიც, იმავდროულად, ისრაელთა მსაჯულიც იყო. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„და ყრმაჲ იგი სამოელ იყო მსახურ წინაშე უფლისა ელი მღდელისა თანა" (I მეფ. 2.11)." |
|  |  |

 თორმეტი წლის ასაკში მას ზეგარდამო ეუწყა, რომ ღმერთი მღვდელმთავრის მთელი სახლეულობის დასჯას აპირებდა 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„სიცრუვისათჳს ძეთა მისთაჲსა, რამეთუ ძჳრსა იტყოდეს ღმრთისათჳს, და არა ასწავლიდა მათ" (I მეფ. 3.13)." |
|  |  |

წინასწარმეტყველება ახდა, როდესაც რჩეული ერის სამკვიდრებელს შემოსეულმა ფილისტიმელებმა ოცდაათი ათასი ისრაელი, მათ შორის ელის ძეები - ოფნე და ფინეზი ერთ დღეს ამოხოცეს და ტაძრის კიდობანიც გაიტაცეს. ეს რომ შეიტყო, თავზარდაცემული ელი წაიქცა, ხერხემალი გადაიმტვრია და მოკვდა. ისრაელის დაცემით შეძრწუნებულ ფინეზის ცოლსაც მშობიარობისას აღმოხდა სული.

ელის შემდეგ ისრაელის მსაჯული სამოელი გახდა. ორმოცი წელი მკაცრად და პირუთვნელად სჯიდა და წინამძღვრობდა იგი ისრაელებს, შემდეგ კი, მხცოვანებაში შესულმა, თავისი ძეები - იოველი და აბია დაადგინა მსაჯულებად. ვერ აღმოჩნდნენ შვილები მამის ღირსეული მემკვიდრეები. ანგარებას დამონებულები, ხშირად შემცოდეთა სასარგებლოდ წყვეტდნენ საქმეებს. ამის გამო ისრაელის უხუცესებმა სამოელს მოსთხოვეს, სხვა ხალხის მსგავსად მათთვისაც მეფე დაედგინა. ამაში წინასწარმეტყველმა განჭვრიტა საშინელი დაცემა ერისა, რომელსაც მანამდე თავად უფალი წინამძღვრობდა თავის რჩეულთა მეშვეობით. პირველი მეფე, რომელიც აკურთხა წინასწარმეტყველმა, იყო საული. ღვთის ურჩობაში მისი მხილების შემდეგ კი დავითს სცხო მირონი. საულისგან დევნილი დავითი ხშირად სწორედ სამოელთან პოულობდა ხოლმე თავშესაფარს. წმინდა წინასწარმეტყველი ღრმა მოხუცებულობაში გარდაიცვალა. მისი ცხოვრება ბიბლიაშია აღწერილი (1 მეფ; ზირ. 46.16-23). 406 წელს უფლის სათნომყოფლის უხრწნელი ნაწილები იუდეიდან კონსტანტინოპოლში გადაასვენეს.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 195–196
**ჟანა დ’არკის ვნებანი** (ფრანგ. La Passion de Jeanne d'Arc) — კარლ თეოდორ დრეიერის 1928 წლის ფილმი ჟანა დ'არკის შესახებ.

სიუჟეტი
-------

ორლეანელი პროვინციელი მოახლე ჟანა დ'არკი ბიჭად გადაიცვამს და ფრანგულ ჯარს ბრიტანელი დამპყრობლების დასამარცხებლად გაუძღვება. დ'არკს შეიპყრობს ბრიტანელების მოკავშირე ფრანგი და საეკლესიო სასამართლოს წინაშე წარადგენს, მწვალებლობის ბრალდებით. ფილმი სწორედ დ'არკის დაკითხვასა და წამებას ასახავს.

გადაღება
--------

კარლ თეოდორ დრეიერმა ჟანა დ'არკის როლის შემსრულებელი რენე ფალკონეტი თეატრის სცენაზე აღმოაჩინა. მსახიობი მონაწილეობას იღებდა მსუბუქ კომედიაში. დრეიერს პროდიუსერმა მსხვილი ბიუჯეტი და სცენარი მისცა, თუმცა მან ამაზე უარი თქვა და „ჟანა დ’არკის ვნებანის" საცდელი ნიმუშების გადაღებები დაიწყო. მთელი ფილმი მხოლოდ ახლო და საშუალო კადრებითაა გადაღებული.

დრეიერი ფალკონეტის აიძულებდა ქვაზე მუხლებით დაცემულიყო და გამოწვეული ტკივილი სახიდან მოეშორებინა, რათა დათრგუნული ან შინაგანი დატანჯული გამოჩენილიყო. ეს ფალკონეტის პირველი და უკანასკნელი როლი აღმოჩნდა კინოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ჟანა დ’არკის ვნებანი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „ჟანა დ’არკის ვნებანი" — Rotten Tomatoes
* „ჟანა დ’არკის ვნებანი" — Allmovie-ზე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სამოელი**. |

**სამოელ დონაური** (გ. 861) — კახეთის მთავარი, ქორეპისკოპოსი (839-861 წწ.), გარდაბნელ დიდებულთა, დონაურთა გვარის დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. მის დროს კახეთი კვლავ აგრძელებს დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკური კურსის გატარებას, რამაც არაბთა ახალი შემოსევები გამოიწვია.

840–842 წლებში ხალიდ იბნ-იაზიდი ორჯერ შემოესია საქართველოს. არაბთა წინააღმდეგ საბრძოლველად შეიქმნა ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულების კოალიცია, რომელშიც შევიდნენ: კახეთის ქორეპისკოპოსი სამოელი, თბილისის ამირა, გუარამ მამფალი და არმენიის სპარაპეტი სმბატ აშოტის ძე ბაგრატუნი.

პირველად არაბებმა ჰერეთის გავლით შეაღწიეს კახეთში, მაგრამ სასტიკი მარცხი განიცადეს კახეთის ლაშქართან ბრძოლაში, რომელიც სოფ. გავაზთან გაიმართა. შემდეგ ხალიდ იბნ-იაზიდმა ჯავახეთში ილაშქრა, სადაც დაიღუპა კიდეც.

ბაღდადის ხალიფამ, რომელსაც არ სურდა მარცხთან შერიგება, ამიერკავკასიის ურჩი პოლიტიკური ერთეულების დასჯის მიზნით ახალი ლაშქრობა მოაწყო. 853 წელს საქართველოში შემოიჭრა უზარმაზარი არმია ბუღა თურქის ხელმძღვანელობით.

არაბებმა პირველი დარტყმა თბილისის საამიროს წინააღმდეგ მიმართეს. ბუღა თურქმა სასტიკად დაარბია თბილისი — მხოლოდ ერთი დღის განმავლობაში 50 ათასი თბილისელი დაიღუპა.

854 წელს ბუღა თურქმა ორჯერ სცადა კახეთში შეჭრა, პირველად გარდაბნის მხრიდან, მეორედ კი, ამ უკანასკნელის სასტიკად აოხრების შემდეგ, დასავლეთიდან, არაგვის ხეობით. კახელებმა ორჯერვე მოიგერიეს არაბების არმია და კახეთის სამთავრო აოხრებას გადარჩა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეფეები, მ. ლორთქიფანიძისა და რ. მეტრეველის რედ. თბ. ნეკერი, 2000
* მ. ლორთქიფანიძე, ახალი ფეოდალური სამთავროების წარმოქმნა. სინ. ტ. 2, თბ. 1973
* მ. ლორთქიფანიძე, ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანების ისტორიიდან, მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის, №31, 1954
* თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ. 1982
* *პაპუაშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 20.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ვაჩე | **კახეთის ქორეპისკოპოსი**839 - 861 | შემდეგი:გაბრიელ დონაური |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კახეთის ქორეპისკოპოსები და მეფეები |
| --- |
|  |
| 
გრიგოლი **·** ვაჩე **·** სამოელი **·** გაბრიელი **·** ფადლა I **·** კვირიკე I **·** ფადლა II **·** კვირიკე II **·** დავითი **·** კვირიკე III  **·** გაგიკი  **·** აღსართან I  **·**  კვირიკე IV  **·**  აღსართან II |

 |
**ჟან დე ვალუა** (ფრანგ. Jean de Valois; დ. 31 აგვისტო, 1398 — გ. 5 აპრილი, 1417) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ისა და დედოფალ იზაბელა ბავარიელის ვაჟი. საფრანგეთის დოფინი 1415-17 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ჟან დე ვალუა დაიბადა 1398 წლის 31 აგვისტოს. იგი იყო საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ იზაბელა ბავარიელის უმცროსი ვაჟი. 1406 წელს მცირეწლოვანი ჟანი დააქორწინეს მის ასევე მცირეწლოვან ბიძაშვილზე, ჰოლანდიის, ფრიზიის, ზელანდიისა და ენოს გრაფინია ჟაკლინ ენოელზე. სანამ ჟაკლინი და ჟანი სრულწლოვანები გახდებოდნენ, ამ საგრაფოებს ჟანის სიდედრი, მარგარიტა ბურგუნდიელი მართავდა. საქორწინო კონტრაქტის მიხედვით კი ზემოთ აღნიშნული საგრაფოები ჟანისა და ჟაკლინის გარდაცვალების შემდეგ მათი შვილისა და საფრანგეთის მფლობელობაში გადავიდოდა. 1415 წლის დეკემბერში ჟანის უფროსი ძმა, საფრანგეთის დოფინი (ანუ ტახტის მემკვიდრე), ლუი დე ვალუა გარდაიცვალა, რის შემდეგაც დოფინი თავად ჟანი ხდება. თუმცა, მას ტახტზე ასვლა არასდროს ჰღირსებია, რადგან 1417 წელს იგი მოწამლეს. ჟანი გარდაიცვალა მოწამვლის შედეგად, 18 წლის ასაკში, უშვილოდ, რის გამოც ჟაკლინს კვლავ მოუწია გათხოვება, დოფინი კი ჟანის უმცროსი ძმა ხდება.

ლიტერატურა
----------

* Ernest van Bruyssel, Histoire du commerce et de la marine en Belgique, 1863, p. 66. A. Janse, Een Pion voor een Dame (2009).
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ტაბაკინი**. |

**ტაბაკინის წმინდა გიორგის მონასტერი** — არქიტექტურული ძეგლი, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაბაკინში.

ისტორია
-------

VII-VIII საუკუნეების ტაბაკინის წმინდა გიორგის სახელობის მამათა მონასტერი გამოირჩევა არქიტექტურით, XVI საუკუნის მოხატულობით და მდიდარი ისტორიით. მონასტერს, სადაც ერთ დროს 70 ბერი აღავლენდა წირვა-ლოცვას, ქვეყნის ისტორიაში დიდი წვლილი მიუძღვის. აქ გაატარა ბავშვობის გარკვეული პერიოდი XIX საუკუნის გამოჩენილმა მოღვაწემ, სოლომონ II-ის (იმერეთის მეფე) მოძღვარმა წმ. ილარიონ ქართველმა (ყანჩაველი) (დ. 1776 — გ. 1864).

კომუნისტური ათეიზმის პერიოდში ტაძარი და მისი მოხატულობა დაზიანდა.

XX საუკუნის ბოლოს, 1992 წელს ტაბაკინში აღდგა სამონასტრო ცხოვრება; აქ მოღვაწე ბერების შრომით სამონასტრო კომპლექსს თორმეტი მოციქულის სახელობის ტაძარი (2000 წ.), ხის სენაკები, სატრაპეზო და სხვა დამხამერე ნაგებობები შეემატა. იქვე გამოსაცემად მომზადდა მრავალი წიგნი. ამ მონასტერში დაბინავდა ბერი იაკობი (ჭოხონელიძე); მისი თაოსნობით, მრევლის შეწევნით აიგო სენაკები ბერებისათვის, მოხდა მონასტრის წყლითა და ელექტროენერგიით მომარაგება. საძმო თანდათან გაიზარდა, მამა იაკობს გვერდში ამოუდგნენ მღვდელ-მონაზვნები ვარაქიელი და მათე; ბოლო წლებში ისინი სხვა მონასტრებში გადაიყვანეს სამოღვაწეოდ. დღეს მონასტერში მოღვაწეობს წინამძღვარი იღუმენი იაკობი (ჭოხონელიძე), ბერი პავლე (მაჩიტაძე), მორჩილები: მამუკა კიკნაველიძე, გიორგი ბერაძე, ალექსანდრე ბუსკივაძე და ილია ფორჩხიძე.

არქიტექტურა
-----------

სამონასტრო კომპლექსში შედის VII-VIII საუკუნეების ორნავიანი ტაძარი, კრიპტითა და მინაშენით, რომელსაც XI საუკუნის, შემდგომ კი XVI საუკუნის აღდგენის კვალი ემჩნევა. XVI საუკუნის 20-იან წლებში დანგრეული მონასტერი განაახლა და ტაძარი მოახატვინა ქუთათელმა ეპისკოპოსმა გერასიმე ჩხეტიძემ. ეკლესიაში შემონახულია ქტიტორის — იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ის (1510-1565) გამოსახულება; მასთან ახლოს დგას უფრო გვიანი პერიოდის სამრეკლო. 1980-1986 წლებში ტაძარი გადაიხურა და ჩაუტარდა რესტავრაცია.

თანამედროვეობა
--------------

12 მოციქულის ტაძარი
XX საუკუნის 90-იან წლებში აღდგა სამონასტრო ცხოვრება, აიგო ბერების საცხოვრებელი სახლი ეზოთი, ამ ეზოში 2000 წელს აიგო თორმეტი მოციქულის სახელობის ერთნავიანი ტაძარი და მოიხატა.

1992 წელს მონასტერთან დაარსდა კავკასიური ნაგაზის ძაღლსაშენი „ტაბაკინი". ამ ხნიდან მოყოლებული, ძაღლსაშენში მიმდინარეობს ინტენსიური სელექციური მუშაობა. ძაღლსაშენ „ტაბაკინს" კავშირები აქვს რუსეთის და საქართველოს ცნობილ ძაღლსაშენებთან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 633.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ტაბაკინის მონასტერი***
* ტაბაკინის წმინდა გიორგის მონასტერი დაარქივებული 2016-05-29 საიტზე Wayback Machine.
* მონასტერთან არსებული კავკასიური ნაგაზის ძაღლსაშენი "ტაბაკინი" დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* უნიკალური ხალხური მხატვრობა ტაბაკინის წმ. გიორგის ეკლესიაში
* ტაბაკინი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**პატრიკ ფიორი** (დაბადებული როგორც **პატრიკ-ჟან-ფრანსუა-შუშაიანი**; დ. 23 სექტემბერი, 1969, მარსელი, საფრანგეთი) — ფრანგი მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

ფიორის მამა იყო სომხური წარმოშობის (ჟაკ შუშაიანი), ხოლო დედა კორსიკელი (მარია ანტუანეტა ფიორი). ჯერ კიდევ თორმეტი წლის იყო, როცა პირველად შესთავაზეს როლი მიუზიკლში *La légende des santonniers*. თექვსმეტი წლისამ კი ჩაწერა თავისი პირველი სიმღერა „Stéphanie". 1993 წელს ფიორიმ მეოთხე ადგილი აიღო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში, სიმღერით „Mama Corsica". მომდევნო წელს კი გამოვიდა მისი ალბომი სახელწოდებით *Puisque c'est l'heure*. წარმატებით გაიარა სინჯები ფებუსის როლზე დასამტკიცებლად მიუზილში პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი. დანიელ ლავუასა და გარუსთან ერთად ჩაწერა ჰიტი „Belle". მომდევნო წელს პატრიკმა ხელი მოაწერა კონტრაქტს „სონისთან" და ჩაწერა თავისი მესამე ალბომი *Prends Moi*. 2000 წელს პატრიკმა მიიღო გადაწყვეტილება მიეტოვებინა თავისი როლი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში, რათა ჩაეწერა თავისი მეოთხე ალბომი *Chrysalide*. ორი წლის შემდეგ კი გამოვიდა მისი მეხუთე ალბომი, ხოლო ალბომი *Si on chantait plus fort* 2005 წელს. 2007 წელს ჩაწერილი სიმღერა „4 Mots sur un piano" ფრანგულ ჩარტებში ორი კვირის განმავლობაში პირველ ადგილას იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2000-05-10 საიტზე Wayback Machine.
* პატრიკ ფიორის ბიოგრაფია დაარქივებული 2005-11-23 საიტზე Wayback Machine.
* CorsicArmenia დაარქივებული 2009-04-09 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb14028693j (data)
* GND: 134865162
* ISNI: 0000 0001 1466 1510
* LCCN: no2001017492
* MusicBrainz: 972be159-c1e8-42db-85c7-ef6fd9b04b92
* SUDOC: 157335437
* VIAF: 2670296
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 2670296

 |
**პატრის ტალონი** (ფრანგ. Patrice Talon; დ. 1 მაისი, 1958, დაგომეა) — ბენინის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ბენინის პრეზიდენტი 2016 წლის 6 აპრილიდან. 

ცნობილია „ბამბის მეფის" სახელით, რადგან მოღვაწეობს ბამბის ბიზნესში. პატრის ტალონი იყო მოქმედი პრეზიდენტის იაიი ბონის მხარდამჭერი. მან დააფინანსა მისი 2006 და 2011 წლის საპრეზიდენტო კამპანია. 2012 წელს ტალონმა მონაწილეობა მიიღო შეთქმულებაში, რომლის მიზანიც იყო პრეზიდენტის მკვლელობა. შეთქმულების გამოაშკარავების შემდეგ იგი საფრანგეთში გაიქცა. იგი შეიწყალეს 2014 წელს. 

2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 65 % და დაამარცხა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი ლიონელ ზინსუ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბენინის პრეზიდენტი

სქოლიო
------

1. ↑  "Benin heading for presidential run-off vote", France 24, 8 March 2016.
2. ↑  "Benin president pardons 'poison-plot' businessman who fled to France", RFI, 15 May 2014.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბენინის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუბერ მაგა
* კრისტოფ სოგლო
* სურუ-მიგან აპიტი
* ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინი
* ტაირუ კონასუ
* კრისტოფ სოგლო
* ალფონს ამადუ ალი
* ემილ ზინსუ
* პოლ-ემილ დე სუზა
* იუბერ მაგა
* ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინი
* მატიე კერეკუ
* ნისეფორ სოგლო
* მატიე კერეკუ
* იაიი ბონი
* პატრის ტალონი
 |

 |
H-street Skateboards-ის ლოგო
**ტონი მაგნუსონი** (დ. 23 თებერვალი, 1963) — შვედი ვეტერანი სკეიტერი და Osiris Shoes-ის წილის მფლობელი. ყურადღება მიიქცია იმით, რომ გამოიგონა რამდენიმე ტრიუკი. ამის შემდეგ (1988 წელს), თავის მეგობარ მაიკ ტერნასკისთან ერთად შექმნა სკეიტბორდის დაფების კომპანია "H-street Skateboards", რომელსაც ჰყავდა პროფესიონალებისგან შემდგარი გუნდი.

ახალგაზრდობა
------------

დაიბადა სტოკჰოლმში. სრიალი დაიწყო 12 წლის ასაკში "Newporter"-ის სკეიტბორდზე. 16 წლის ასაკში დადგა არჩევანის წინაშე, ესწავლა კოლეჯში თუ გაეგრძელებინა ვარჯიში.

პროფესიონალური კარიერა
----------------------

კარიერა დაიწყო 1983 წელს აშშ-ში, როგორც "Uncle Wiggly"-ს გუნდის წევრმა.

რამდენიმე წლის შემდეგ ტონის და ტერნასკის სურდათ, შეექმნათ ახალი კომპანია. ამისთვის მათ დახმარება სკეიტბორდინგის ინდუსტრიის იმდროინდელ ლიდერ ჯორჯ ჰემედს სთხოვეს და დააარსეს კომპანია "H-street Skateboards". მათ მოსწონდათ "Powell"-ის ვიდეოები, თუმცა არ ჰქონდათ საკმარისი ბიუჯეტი, რათა პროფესიონალურად გადაეღოთ და დაემონტაჟებინათ საკუთარი. სამაგიეროდ, ტერნასკიმ და მაგნუსონმა გადაწყვიტეს, რომ სახლის პირობებში დაემონტაჟებინათ ვიდეოები და მიეღოთ ახალი სკეიტერები "H-street"-ის გუნდში (რონ ალენი, მეტ ჰენსლი და 14 წლის დენი უეი).

მათი პირველი ვიდეო  განიხილება, როგორც გარდატეხა სკეიტბორდინგის ვიდეოების სფეროში. შემდეგ წელს მათ გამოუშვეს ახალი ვიდეო , რომელშიც გამოჩნდნენ "H-street"-ის გუნდის ახალი წევრები: ბრაიან ლოტი, ქოლბი კარტერი და სალ ბარბერი.

ტონი ასევე ინოვატორი იყო დაფის დიზაინში. მან შეიმუშავა ახალი კონსტრუქციის კონსეპტი და უწოდა "Hell Concave", რაც წარმოადგენდა ღრმა ჩაზნექილ ადგილს დაფის წინა და უკანა ნაწილთან.

მაიკ ტერნასკის გარდაცვალება
---------------------------

1990 წელს მაიკ ტერნასკიმ დატოვა კომპანია "H-street" და დააარსა "PLAN B". ამასთან ერთად, ახალი კომპანიისთვის მან გაიყოლა რამდენიმე პროფესიონალი სკეიტერი "H-street"-იდან. მაიკის მიზანი იყო არა ბიზნესის წამოწყება, რომელიც მას ფულს აშოვნინებდა, არამედ მსოფლიოში საუკეთესო გუნდის შეკრება. 1993 წელს, მას შემდეგ, რაც მაგნუსონის ბრენდის ფინანსურმა მხარდამჭერმა მაგნუსონს უმიზეზოდ მოსთხოვა ფული, მანაც დატოვა "H-street" და გააგრძელა კარიერა ახალი ბრენდის დაარსებით, სახელად — Evol Skateboards. 1994 წლის 17 მაისს ტერნასკი ავარიაში დაიღუპა. "PLAN B" დაიშალა, თუმცა 2005 წელს, ყოფილმა გუნდის წევრებმა: დენი უეიმ და ქოლინ მაკკაიმ აღადგინეს. "PLAN B" დღესაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს და მსოფლიოს საუკეთესო სკეიტერებიდან ბევრს აერთიანებს.

H-street-ის "ხელახლა დაბადება"
------------------------------

ხანგრძლივი დისკუსიის შემდეგ ჰემედმა და მაგნუსონმა, 2008 წელს აღადგინეს "H-street", თუმცა ამ დროისთვის მისი გუნდის უმრავლესობა სხვადასხვა ბრენდებს ჰყავდათ გადანაწილებული, რის გამოც მისი ბოლომდე აღდგენა ვერ მოხერხდა.

სხვა რისკები
------------

ტონი მაგნუსონი ასევე არის კომპანია "Osiris Shoes"-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ეს კომპანია დაარსებულია 1996 წელს და ახლაც აგრძელებს ფეხსაცმელების გამოშვებას სკეიტერებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* H-street - ოფიციალური საიტი
* Osiris Shoes - ოფიციალური საიტი
* H-street-ის შესახებ დაარქივებული 2013-10-30 საიტზე Wayback Machine.
* Evol Skateboards-ის შესახებ დაარქივებული 2013-10-11 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Shackle Me Not (1988)
2. ↑  Hokus Pokus
**სიმონიანთ საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ კისისხევში, სიმონიშვილების უბანში. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა. ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი ორია, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ორივე კარი თაღოვანია და შიგნიდან თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ღრმა, არაწესიერი მოხაზულობის აფსიდია, რომლის ორივე გვერდში თითო, შეხრულათაღოვანი ნიშაა. მათ შორის ჩრდილოეთით მდებარე ნიშა კედლის სიბრტყეშია შეღრმავებული. სწორკუთხა არეშია მოთავსებული, საკურთხევლის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი აფისიდს თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა. მსგავსი ფორმისაა კამარაც, ინტერიერი ოთხი, მცირე ზომის, შესრულთაღოვანი სარკმლითაა განათებული, მათ შორის ერთ აფსიდშია, თითო გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და ერთიც დასავლეთ კედლის ღერძზეა დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთით კიდეში მარტივი, თაროსებრი კაპიტელებით დასრულებული, თითო პილასტრია, რეებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შიგნით კედელბი შელესილია.

ეკელსიას მარტივი გარეგნობა აქვს. კარ-სარკმლების ღიობები გამოყვანილია კვადრატული აგურით აღმოსავლეთით და დასავლეთით ფრონტონების არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახული იყო რომბისებრი პოსტამენტაზე დაყრდნობილი ჯვარი. დასავლეთით შესასვლელის თავზე ოდნავ შემრგვალებული, სწორკუთხა არეა, როგორც ჩანს, წარწერიანი ქვის ჩასადგმელად.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 264.
**ტონგატაპუ** (ინგლ. Tongatapu) — ტონგის სამეფოს მთავარი კუნძული წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ტონგატაპუს კუნძულების უდიდესი კუნძული. ფართობი — 257,03 კმ², მოსახლეობა — 75 416 ადამიანი (2011 წელი), რაც შეადგენს ტონგის სამეფოს მთელი მოსახლეობის 73,04 %-ს. კუნძულ ტონგატაპუზე მდებარეობს ტონგის დედაქალაქი ნუკუალოფა და ფუაამოტუს საერთაშორისო აეროპორტი. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ტონგატაპუს ოლქში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულ ტონგატაპუს რუკა
დაბლობი კუნძული, წარმოშობით აზევებული ატოლია. ჩამოყალიბებულია მარჯნული კირქვისაგან. ნიადაგი საკმაოდ ნაყოფიერია და აქვს ვულკანური წარმოშობა. იმ დროს როდესაც ტონგატაპუს სამხრეთი მხრის საშუალო სიმაღლე შეადგენს დაახლოებით 35 მეტრს, ჩრდილოეთი ნაწილი საკმაოდ ვაკიანია. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 65 მეტრს.

კუნძულიდან ჩრდილოეთით, 7 კმ-ის მანძილზე, მდებარეობენ მომცრო კუნძულები და მრავალრიცხოვანი მარჯნული რიფები. კუნძულს აქვს ორი ლაგუნა — *ფანგაუტა* და *ფანგაკაკაუ*, რომლებიც მდებარეობენ ტონგატაპუს ჩრდილოეთ ნაწილში. მათი საშუალო სიღრმე შეადგენს 1 მეტრიდან 6 მეტრამდე.

განვითარებულია ტროპიკული პასატური კლიმატი.

გვხვდება ქოქოსის პალმების, ბანანების, ციტრუსების პლანტაციები.

ისტორია
-------

### ლაპიტას კულტურის პერიოდი

ტონგატაპუს კუნძულის ლაპიტას კულტურის მატარებელი ადამიანებით დასახლების ყველაზე ადრეული მტკიცებულებები ეკუთვნის ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 900—850 წლებს. ფანგაუტას ლაგუნაში არქეოლოგმა დევიდ ბერლიმ აღმოაჩინა თიხოვანი თავის ქალის ნიმუშები, რომლებიც ასევე აღმოჩენილი იქნა სანტა-კრუსის კუნძულებზე, რომლებიც მდებარეობენ 2000 კმ-ში ტონგატაპუს კუნძულიდან.

### ტონგის იმპერიის პერიოდი

ტონგატაპუს კუნძულზე მდებარეობდა ტონგის იმპერიის დედაქალაქი. პირველი დედაქალაქი იყო ქალაქი *ტოლოა*, რომელიც არსებობდა თანამედროვე აეროპორტიდან შორიახლოს დაახლოებით 1000 წლის წინ (მაგრამ მის შესახებ საკმაოდ ნაკლებადაა ცნობილი). მეორე დედაქალაქი იყო ქალაქი *ჰეკეტა*, რომელიც მდებარეობდა კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირზე. ჩვენი წელთაღრიცხვით დაახლოებით 1220 წლიდან 1851 წლამდე დედაქალაქი იყო ქალაქი *მუა*.

### ევროპელებთან პირველი კონტაქტები

პირველი ევროპელი, რომელიც ეწვია ტონგატაპუს კუნძულს, იყო ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი, რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1643 წელს და მას სახელად დაარქვა *ამსტერდამის კუნძული*. შემდგომში 1777 წლის 5 ივლისს ტონგატაპუს კუნძულზე გადავიდა ინგლისელი მოგზაური ჯეიმზ კუკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტონგატაპუს კუნძულები — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ტონგატაპუ — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive: Tonga
**ჟუკოვსკაია 2** (რუს. Жуковская 2) — გვიანი ნეოლითის სადგომი როსტოვის ოლქში. მდებარეობს მდინარე რასიპნაიას ნაპირზე, სოფელ ჟუკოვსკაიიდან ორ კილომეტრში, პესჩანოკოპსკის რაიონში.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქის ტერიტორია ძველ დროში მჭიდროდ იყო დასახლებული. დასახლებების დიდი ნაწილი მდებარეობდა მდინარეების სანაპიროზე. ერთ-ერთ მათგანზე დასახლების კვალი ჩანს სხვადასხვა ისტორიული პერიოდის განმავლობაში. 

გვიანი ნეოლითის სადგომი ჟუკოვსკაია 2 მდებარეობს მდინარე რასიპნაიას შემაღლებულ ნაპირზე როსტოვის ოლქის პესჩანოკოპის რაიონის სოფელ ჟუკოვსკაიიდან 2 კილომეტრში. სადგომი აღმოაჩინეს 2000 წელს.

ამ არქეოლოგიურ ძეგლის 80 კვადრატულ მეტრს იკვლევდა არქეოლოგი ა. ციბრიემი. მან გამოიკვლია კულტურული ფენა, რომელიც მდებარეობდა ზედაპირიდან 50 სმ-ში.

ძეგლისთვის, ისევე როგორც ამ პერიოდის სხვა სადგომებისთვის (რასიპნაია VI, ჟუკოვსკაია 1, შახაევის ლიმანი 2, კირპიჩნოე II და სხვ.) დამახასიათებელია საფხეკების მცირე რაოდენობა.

არტეფაქტები
-----------

პირველყოფილი ადამიანის სადგომ ჟუკოვსკაია 2-ზე აღმოჩენილია 1 200-ზე მეტი საგანი. მათი უმეტესობა დამზადებულია კაჟისაგან. ასევე აღმოჩენილია ნაძერძი კერამიკის ნაშთები, შინაური და გარეული ცხოველების ძვლები, ძვლის ნახშირი. შინაური ცხოველების ძვლები შედგება ცხვრის, შინაური ხარისა და ცხენის ძვლებისაგან. 

გათხრებისას აღმოაჩინეს სამეურნეო ორმოები, რომელიც სავსე იყო ცხოველების ძვლებითა და სამეურნეო ნარჩენებით.

კერამიკული ნაწარმი კი წარმოდგენილია ფრაგმენტების სახით. ერთ-ერთი მათგანი ორნამენტირებულია პარალელური წყვეტილი ხაზებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Древняя стоянка Жуковская II.
* Неолит Восточного Приазовья и долины Маныча
**სიმონ ქვარიანი** (დ. 13 აპრილი, 1868, ქუთაისი — გ. 14 იანვარი, 1946) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი, პუბლიცისტი.

დაამთავრა მონპელიეს უმაღლესი აგრონომიული სასაწავლებელი.

1894–1896 წლებში მსახურობდა თბილისში ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოში; 1901 წლიდან მოღვაწეობდა სალიტერატურო სარბიელზე; ათავსებდა წერილებს ქართულ–რუსულ ჟურნალ–გაზეთებში; 1907–1912 წლებში მასწავლებლობდა ქუთაისში; 1918 წელს მენშევიკურმა მთავრობამ მიიწვია ფინანსთა სამინისტროში მდივნად; 1921–1923 წლებში მსახურობდა ბათუმში საგარეო ვაჭრობის განყოფილებაში საქმეთა მმართველად და სამხედრო საზღვაო სასწავლებელში ქართულ–ფრანგული ენის ლექტორად; 1923 წელს თბილისში ფინსახკომში სავალიუტო განყოფილების ინსპექტორად, შემდეგ მესამე შემნახველ სალაროს გამგედ; 1925-1930 წლებში შინვაჭრობის კომისარიატში, საქართველოს ფინსახკომში, საქართველოს წყალთა სამმართველოში, საქართველოს მიწსახკომში; ავტორია ისტორიული თხზულებებისა: „ქართველი ერის უძველესი კულტურა და როლი მსოფლიო ისტორიაში" (1901), „ხეთი და ნაირი" (1909), „საქართველოს ისტორია" (1917); მას ეკუთვნის ასევე მოთხრობები: „ანჟელინა", „ცაცინა", „შოთა რუსთაველი"; პუბლიცისტური თხზულებები; წერილები ქართული ლიტერატურის და სოფლის მეურნეობის საკითხებზე; რომანი „დიდი მოურავი" (1937, თბილისი).

1930 წელს მიიღო შრომის გმირის წოდება.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ამხანაგობა "ზღვარი", დამაარსებელი (1900-)
* კოოპერატიული გამგეობა "შრომა", თავმჯდომარე (1916-)
* საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირი, წევრი (1938-)
* ქართველ მწერალთა კავშირი, წევრი
* ქუთაისის ქალაქის გამგეობა, წევრი (1913-)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — სიმონ ქვარიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ონადირის წმინდა გიორგის ეკლესია** — IX-X საუკუნეების ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია. მდებარეობს ვაშლიჯვრის დასავლეთით, 300 მეტრზე, სასაფლაოსთან ახლოს, ფერდობზე. 

ეკლესია დარბაზულია (5,3 X 4 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის თლილი ქვებით. წყობა არარეგულარულია. მოგვიანებით (დაახლოებით XVII-XVIII საუკუნეებში) ეკლესია განუახლებიათ. აღდგენილი ნაწილებიც ქვიშაქვისაა, მაგრამ წყობა შედარებით ტლანქია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული:ნჩამონგრეულია კამარა და კონქის ნაწილი, მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, დასავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილს (სიმაღლე 1,7 მეტრი) გარედან, ფერდობიდან ჩამოზვავებული მიწა ფარავს. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია აღმოსავლეთის წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ბრტყლად გადახურული დაბალი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებული ყოფილა ორსაფეხურიან სადა პილასტრებზე დაყრდნობილი ორ-ორი თაღით. მსგავსი პილასტრების ნაწილებია შემორჩენილი დასავლეთის ორივე კუთხეში. ეკლესიის ფასადებიდან თავდაპირველი წყობა ყველაზე მეტად ჩრდილოეთის ფასადს შემორჩა. გრძივი ფასადები გაფორმებული ყოფილა ბრტყელ პილასტრებზე დაყრდნობილი სამი თაღი (შემორჩენილია ჩრდილოეთის ფასადის სამივე პილასტრის ქვედა ნაწილები). ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფი სადა და დისკოა. მსგავსი დისკო აღმოსავლეთის ფასადის სამხრეთ ნაწილშიცაა — მიწიდან 1,8 მეტრ სიმაღლეზე. ამავე ფასადზე სარკმლის ღიობის წყობაში ჩართულია ქვა (შესაძლოა თავდაპირველი სარკმლის საპირის), რომლის პროფილს შეადგენს შეწყვილებულ ლილვებს შორის მოქცეული სადა სიბრტყე. მსგავსი პროფილის ქვაა ჩართული ჩრდილოეთის ფასადის აღდგენილ ნაწილშიც. ამჟამად ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13026

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 531.
* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 466, ISBN 99928-20-32-2.
სენეგალი მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად განვითარებული ქვეყნების რიცხვშია. მოუხედავად ამისა, ის ტროპიკული აფრიკის ერთ-ერთ დინამიურად განვითარებად ქვეყნებს შორისაა. არაქისი და ფოსფატები ქვეყნის მთავარ საექსპორტო საქონელს წარმოადგენს. სენეგალის ეკონომიკაც ამ საქონლის ფასზე და ქვეყნის კლიმატზეა დამოკიდებული.

სოფლის მეურნეობა
----------------

მომუშავე მოსახლეობის 77% სოფლის მეურნეობაშია დასაქმებული. შემოსავლის მთავარ წყაროს წარმოადგენს არაქისი, რომელიც დამუშავებული ტერიტორიების 40% და საექსპორტო საქონლის 11% წარმოადგენს. სენეგალში ასევე აწარმოებენ ბანანს, ბამბას, შაქრის ლერწამს და სხვა. შიდა მოხმარებისთვის მოჰყავთ ფეტვი და სიმინდი. სოფლის მეურნეობაში დიდი ადგილი უჭირავს თევზჭერას, რომელიც საექსპორტო მოგების მეოთხედს წარმოადგენს.

ენერგეტიკა
----------

2004 წელს გამომუშავებულ იქნა 1,453 მილიარდი კვტ ენერგია. სენეგალის ტერიტორიის მესამედი ელექტროფიცირებულია, თუმცა სოფელში მცხოვრები მოსახლეობის მხოლოდ 5% იყენებს ელექტრო ენერგიას.

ტრანსპორტი
----------

**აეროპორტი**

* სულ — 20 (2013)

**რკინიგზა**

* სულ — 906 კმ (2014)

**ავტომაგისტრალი**

* სულ — 15 000 კმ (2015)

ვაჭრობა
-------

ვაჭრობის სალდო უარყოფითია — იმპორტი 2-ჯერ აღემატება ექსპორტს.

* **ექსპორტი:** 1,478 მილიარდი დოლარი
* **საექსპორტო პარტნიორები:** მალი 16,9 %, ინდოეთი 13,1 %, საფრანგეთი 9,5 %, ესპანეთი 6,1 %, იტალია 5,5 %, გამბია 4,6 %
* **იმპორტი:** 2,98 მილიარდი დოლარი
* **პარტნიორები:** საფრანგეთი 22,8 %, ნიგერია 11,4 %, ბრაზილია 4,5 %, ტაილანდი 4,3 %, აშშ 4,2 %, დიდი ბრიტანეთი 4 %

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* დაარქივებული 2020-08-31 საიტზე Wayback Machine.
სპორანგიუმი
**სპორანგიუმი** — ერთუჯრედიანი ან მრავალუჯრედიანი ორგანო, რომელშიც სპორები წარმოიქმნება. ზოგიერთი ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარის სხეული მთლიანად გარდაიქმნება სპორანგიუმად. მრავალუჯრედიანი წყალმცენარეების, მაგალითად ულოტრიქსის, ულვას, სპორანგიუმებად გარდაქმნილი უჯრედები არაფრით არ განსხვავდებიან სხვა უჯრედებისაგან.
ხავსების სპორანგიუმი კოლოფის სახისაა, გვიმრანაირები ვითარდება სპოროფილებზე ან მათ უბეებში. სპორანგიუმი ერთეულია ან შეგროვილია ჯგუფებად (სორუსებად), თავისუფალი ან შეზრდილია. ტოლსპორიანი გვიმრანაირები ივითარებენ ერთი სახის სპორანგიუმებს. განსხვავებულსპორიანები კი 2 სახის სპორანგიუმებს — მიკრო და მეგასპორანგიუმებს და, შესაბამისად მიკრო და მეგა სპორებს; მიკროსპორისაგან ვითარდება მამრობითი, მაკროსპორისაგან — მდედრობითი წინაზრდილი.

ფოთლებს, რომლებიც ატარებენ სპორანგიუმებს, უწოდებენ სპოროფილებს. იმ შემთხვევაში, თუ მცენარე განსხვავებულსპორიანია, შესაბამისად სპორანგიუმის მატარებელი ფოთოლიც მიკროსპოროფილი ან მეგასპოროფილი იქნება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 522.
**„რუსუდანიანი"** — ქართული მწერლობის ძეგლი. ზოგი მკვლევარი მას XIII საუკუნის თხზულებად მიიჩნევს (დავით ჩუბინაშვილი, ალექსანდრე ხახანაშვილი), ზოგიც — XV საუკუნისად (მარი ბროსე). ნიკო მარი, ხოლო შემდეგ კორნელი კეკელიძე, ალექსანდრე ბარამიძე და სხვები „რუსუდანიანი" შექმნას XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ვარაუდობენ. მათ მოსაზრებას მხარს უჭერს როგორც თხზულების ლიტერატურული წყაროების შესწავლა, ისე ლიქსიკური, თუ სხვა ხასიათის რეალიებიც. ძეგლის ავტორი უცნობია. „რუსუდანიანის" ხელნაწერთა მინაწერებზე დაყრდნობით კ. კეკელიძე ფიქრობდა, რომ ის დამუშავდა დადიანთა სამეფო კარზე. ამას მოწმობს ძეგლზე დასავლეთ საქართველოს კილოთა აშკარა გავლენაც (ივანე გიგინეიშვილი).

„რუსუდანიანის" დიდი ნაწილი შეიცავს ე. წ. სადევგმირო ხასიათის ზღაპრებს. ჭარბი ფანტასტიკა თხზულება საზღაპრო ეპოსთან აახლოებს. მასში გამოყენებულია აღმოსავლურ ლიტერატურაში ფართოდ გავრცელებული კომპოზიციური ხერხი: თხრობა მიმდინარეობა ფაბულური ჩარჩოს ფარგლებში, რომელშიც ჩართულია სხვადასხვა ხასიათის სათავგადასავლო თუ თავშესაქცევი ზღაპრები. თხზულება მოგვითხრობს იამანეთის უფლისწულთა ამბავს, გადმოსცემს იამანეთის შეჭირვებას ძლიერი მეზობელი სახელმწიფოსაგან (ზოგი ხელნაწერით — სპარსთაგან), უფლისწულთა ხშირ გაძახებას დამპყრობელთა სამეფო კარზე ძირითად ამბავში ჩართულია 12 ზღაპარი, რომლებსაც მანუჩარ უფლისწულის მარტოდშთენილ მეუღლეს რუსუდანს გასართობად უყვებიან მისივე ძმები. ტიპობრივი ჩარჩოიანი თხზულებებისაგან განსხვავებით „რუსუდანიანის" თავისთავად საინტერესო და დასრულებული ქარგა ხავსებით ორიგინალურიც უნდა იყოს: იამანეთის სახელმწიფოს ბედი მიანიშნებს საქართველოს ისტორიულ ცხოვრებას; თხზულების მთავარ გმირთა თავგადასავალი შეიცავს აშკარა ანალოგიებს ჩვენი ქვეყნის მძიმე წარსულიდან. ჩართული ზღაპრები კომპილაციური ხასიათისაა. ავტორს სხვადასხვა ზეპირი, თუ წერილობითი წყაროების მოშველიებით საფუძვლიანად გადაუმუშავებია მოარულ სიუჟეტებიანი ზღაპრები. ქართველ მკვლევართა (ნ. მარი, კ. კეკელიძე, ა. ბარამიძე და სხვები) ნაშრომებში გარკვეულია ზღაპართა ძირითადი ლიტერატურული წყაროები. შეინიშნება ავტორის ზედმეტი გატაცება სადევგმირო ფანტასტიკით, რაც აშკარად მიუთითებს კლასიკური ეპოქის დაკნინებაზე. „რუსუდანიანი" ამ შემთხვევაში ახლოს დგას გვიანფეოდალური ხანის ასეთივე ტიპის თხზულებებთან ცალკეულ მოტივთა ანალოგიურ დამუშავებასთან ერთად „რუსუდანიანს" ხალხურ ეპოსთან აახლოებს სადა, მძიმე მწიგნობრული ელემენტებისაგან თავისუფალი სტილი.

ლიტერატურა
----------

* *ბარამიძე ა.*, ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან ტ. 2, თბ. 1940;
* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *ცაიშვილი ს.* შოთა რუსთაველი — დავით გურამიშვილი, თბ. 1974;

* *ცაიშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 515-516.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცნობი ავტორი — რუსუდანიანი
**რიტორიკა** (ძვ. ბერძნ. ῥητορική (τέχνη), rhētorikḗ (téchnē) „მეტყველების, სიტყვის ხელოვნება") — მჭევრი მეტყველების ხელოვნება, მჭევრმეტყველება.

რიტორიკა იყო ანტიკური ხანის საბერძნეთში მეტად ცნობილი დისციპლინა, რომლის ფლობაც უმნიშვნელოვანესად მიიჩნეოდა.

მჭევრი სიტყვის ამოცანა წარმოადგენს მსმენელის, ან მკითხველის დარწმუნებას, ანდა მის წარმართვას გარკვეული ქმედებისკენ. რიტორიკა სიტყვის ხელოვნებაა, რომელსაც რეციეპიენტზე ზემოქმედებისათვის საჭირო საშუალებები გააჩნია, რომელთა მოქნილი გამოყენებაც ქმნის გარკვეულ დამაჯერებლობას. დამაჯერებლობის თვალსაზრისით ზემოქმედებისთვის აუცილებელი ინსტრუმენტარიუმის ანალიზს ეფუძნება დარწმუნების თეორია.

რიტორიკა ითავსებს ორმაგ ფუნქციას იყოს მჭევრი სიტყვის ხელოვნებაცა და მეცნიერებაც. ლაღად და მოხდენილად ითქვას სათქმელი, რომელიც ამდროულად იქნება სტრუქტურულად გამართული, გასაგები, დამაჯერებელი.

ჯერ კიდევ მანამ, სანამ არისტოტელისეული დარწმუნების თეორია შემუშავდებოდა, არსებობდა მჭევრმეტყველების მასწავლებელთა პრაქტიკა და იყო სათანადო სახელმძღვანელოები. რიტორიკოსები ნაწილობრივ სოფისტების მოძრაობას მიეკუთვნებოდნენ და დარწმუნების ლეგიტიმაციას ცდილობდნენ მოსაზრებით, რომ არ არსებობს (ერთი) სინამდვილე, მაგრამ თუ ასეთი არის, იგი შეუცნობელია.

შუა საუკუნეებში რიტორიკა ლოგიკისა და გრამატიკის გვერდით იყო ანტიკური ხანაში წამოქმნილი შვიდი თავისუფალი ხელოვნების კანონის, ტრივიუმის შემადგენელი.

განმანათლებლობის ხანაში იწყება რიტორიკის ყოველდღიურობიდან ნელ-ნელა განდევნა მეცნიერებებისა და ე.წ. საღი, სუფთა აზროვნების მიერ. რიტორიკას უსაყვედურებენ, რომ იგი ხელს უწყობს რაციონალური შემეცნებისაგან გარეგნულზე (და ამით შემეცნებისათვის ნაკლებად მნიშვნელოვანზე) ყურადღების გადატანას. მას შემდეგ რიტორიკა უმეტესწილად გაიგება როგორც სიტყვის (მეტყველების, საუბრის) ტექნიკა ან/და ტექსტის ანალიზი, მჭევრი სიტყვის და საუბრის თეორია და პრაქტიკა.
რიტორიკისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კვლევები, განსაკუთრებით XX საუკუნის შუა ხნიდან მოყოლებული, ძირითადად დაკავებულია საუბრისა და მეტყველების პედაგოგიკის საკითხებით. ეს კვლევები უმთავრესად საენათმეცნიერო ბაზისს ემყარება, და განიხილება ფსიქოლოგიის, პედაგოგიკისა და სოციოლოგიის მოძღვრებათა ინტერდისციპლინურ ჭრილში.

ლიტერატურა
----------

* *ჭოხონელიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 397.
* *კანდელაკი ნ.*, ქართული მჭევრმეტყველება. ტ. 1, თბილისი, 1978
* *არისტოტელე*, რიტორიკა, თბილისი, 1981


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მეცნიერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვიდი თავისუფალი ხელოვნება |
| --- |
|  |
| ტრივიუმი | 
* გრამატიკა
* რიტორიკა
* დიალექტიკა (ლოგიკა)
 |
|  |
| კვადრივიუმი | 
* არითმეტიკა
* გეომეტრია
* ასტრონომია
* მუსიკა
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქავთარაძე**. |

**პეტრე ივანეს ძე ქავთარაძე** (დ. 14 ივლისი, 1883, სოფ. ზოვრეთი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 ოქტომბერი, 1941, პოტმა, მორდოვეთის ასსრ) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი.

1915 წ. დაამთავრა პეტროგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. საქართველოში დაბრუნებისთანავე ნაფიც დამცველთა კოლეგიაში ჩაეწერა. დამოუკიდებლობის წლებში (1918-1921) პავლე საყვარელიძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის „ალიონის" ჯგუფს (მისი ბეჭდვითი ორგანო იყო გაზეთი „ალიონი"), რომელიც ოპოზიციაში ედგა ნოე ჟორდანიას მთავრობას. საქართველოს „გასაბჭოების" შემდეგ კვლავ ადვოკატად მუშაობდა, გამოდიოდა დამცველად დიდ სასამართლო პროცესებზე. 

ქავთარაძე იყო ლიტერატურული გაერთიანება „არიფიონის" წევრი (1927–1928 წწ.), საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. მონაწილეობა მიიღო 1937 წ. რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში, რედაქცია გაუკეთა მთელ ლექსიკურ მასალას და ითავა ფრაზეოლოგიისა და მაგალითების დამატება. იყო იურიდიული ტერმინოლოგიის ერთ-ერთი შემდგენელი (გამოვიდა 1963 წ.). ორიგინალიდან თარგმნა სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე", „ანტიგონე", პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია", „კრიტონი", ციცერონის „პირველი სიტყვა კატილინას წინააღმდეგ", ოვიდიუსის „ჰეროიდები" და სხვ. რეპრესირებულია; შიმშილით გარდაიცვალა გადასახლებაში, „გულაგის" ბანაკში.

ლიტერატურა
----------

* *მაყაშვილი, ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 442.
**პეტრე ჩხატარაისძე** (გ. 1725) — ქართველი სასულიერო პირი და მწერალი, მოღვაწეობდა XVIII საუკუნის I ნახევარში.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით იყო გურიიდან, ქობულეთიდან. აღიზარდა და ადრეული წლებიდანვე ბერად აღიკვეცა ტრაპიზონში. ეწეოდა ლიტერატურულ და პედაგოგიურ საქმიანობას, სწავლობდა ალექსანდრე მაკედონელის ისტორიას. დაწერა გიორგი IV გურიელის ხოტბა და „მოთხრობა ქრისტიანობისა ქობულეთისა კერძოთა შინა". 1713-1724 წლებში გალექსა არჩილ II-ის მიერ რუსულიდან თარგმნილი „ალექსანდრიანი", შექმნა მისი ახალი რედაქციაც. მოღვაწეობდა ზუგდიდში, ბეჟან I დადიანის კარზე.

ლიტერატურა
----------

* *ლოლაშვილი, ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 173.
* *მენაბდე, ლ.* „ძველი ქართული მწერლობის კერები", ტ. 1 ნაკვეთი 2, თბილისი, 1962
* *ბარამიძე, ა.* „ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან", ტ. 2, თბილისი, 1940
* *იოანე ბატონიშვილი*, მცირე უწყება ქართველთა მწერალთათვის, ტფილისი: ელექტრო-მბეჭდავი ს.მ. ლოსაბერიძისა, 1913. — გვ. 21.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე ჩხატარაისძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
**პეტრე ცაგარელი** (დ. 15 აგვისტო, 1925, ქვემოჭალა) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1948 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა უნივერსიტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1948 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის საგზაო სამშენებლო ტრესტში, თბილისის სამშენებლო უბნის მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად; 1964 წლიდან გადაყვანილ იქნა რკინიგზის თბილისის განყოფილებაში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე სამოქალაქო ნაშენების განყოფილების უფროსად, თბილისის რკინიგზის განყოფილების უფროსის მოადგილედ არქიტექტურისა და საწარმოო ესთეთიკის დარგში; 1975 წელს დაწინაურებული იქნა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტში, სადაც კურირებას უწევდა რკინიგზის ობიექტების დაგეგმარებისა და განაშენიანების სამსახურს; 1978 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სამმართველოში სამოქალაქო ნაშენების სამსახურის უფროსის მოადგილედ,შემდგომში ადმინისტრაციულ-სამეურნეო განყოფილების უფროსად; 1982 წლიდან მუშაობდა საქართველოს რკინიგზის ადმინისტრაციულ-სამეურნეო სამსახურის უფროსის მოადგილედ; ნახევარსაუკუნოვანი შრომითი მოღვაწეობის შედეგად, მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით აშენდა ათობით მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ბათუმის ქუჩაზე, აგრეთვე საწარმოო ობიექტები სალოკომოტივო და სავაგონო დეპოებისთვის თბილისის სამგზავრო და საკვანძო სადგურებში; დაჯილდოებულია საპატიო სიგელებით, საქართველოს პრეზიდენტის მადლობით, წარჩინებული მშენებელის წოდებით.

ჯილდოები
--------

* 2001 — ღირსების მედალი
* მედალი "შრომითი მამაცობისთვის"
* შრომის ვეტერანის მედალი
* საპატიო რკინიგზელი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 660
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 6/ შემდგ.: ყიფიანი თ. (რედ.), გაჩეჩილაძე თ. სიმონიშვილი გ. თბ. 2003, გვ. 255

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე ცაგარელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი