recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ედუარდ ფონ ტოლი** (დ. 2(14) მარტი,1858, რეველი — გ. 1902, დაიკარგა უგზო-უკვლოდ) — გერმანული წარმოშობის რუსი ბარონი, გეოგრაფი და გეოლოგი. იკვლევდა არქტიკას. ოსტზეეს გერმანელების თავადური გვარიდან.

1882 წელს დაამთავრა დერპტის (ახლანდ. ტარტუს) უნივერსიტეტი. 1885–1886 წლებში ალექსანდრე ფონ ბუნგეს ხელმძღვანელობით ახალი ციმბირის კუნძულებზე პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ექსპედიციის წევრი; იკვლევდა კუნძულებს: დიდი ლიახოვის, ბუნგეს მიწას, ფადეევის, კოტელნის (დღეს ეს სამი ერთ კუნძულად ითვლება) და ახალი ციმბირის დასავლეთ ნაპირს. 1893 წელს ხელმძღვანელობდა მეცნიერებათა აკადემიის ექსპედიციას იაკუტიის ჩრდილოეთ რაიონებში, მდინარეების ლენისა და ხატანგის ქვემო წელებზე. პირველმა აღწერა ზეგანი მდინარეებს ანაბარსა და პოპიგაის შორის, ჭიუხი მდინარეებს ოლენიოკსა და ანაბარს შორის (ტოლმა პრონჩიშჩევის ქედი უწოდა). 1899 წელს მონაწილეობდა სტეპან მაკაროვის მოგზაურობაში შპიცბერგენის არქიპელაგის ნაპირებისკენ ყინულმჭრელ „ერმაკით".

1900–1902 წლებში მეთაურობდა მეცნიერებათა აკადემიის ექსპედიციას ახალი ციმბირის კუნძულებისკენ აფროსან-ძრავიანი შხუნათი „ზარია". ცურვისა და შხუნას გამოზამთრების დროს, ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ და კუნძულ კოტელნის დასავლეთ ნაპირებთან შეასრულა ჰიდროგრაფიული, ფიზიკურ-გეოგრაფიული და გეოლოგიური კვლევები. 1902 წლის ნოემბერში ბენეტის კუნძულიდან კონტინენტის მიმართულებით გაუმაგრებელ ყინულზე გადასვლის შემდეგ ტოლი და მისი სამი მეგზური უგზო-უკვლოდ დაიკარგნენ. 1903 წელს სამძებრო ექსპედიციამ ლეიტენანტ კოლჩაკის მეთაურობით ბენეტის კუნძულზე მიაგნო ტოლის გასაჩერებელ ადგილს, მის დღიურსა და სხვა მასალებს.

ედუარდ ფონ ტოლის სახელს ატარებს მთა ახალ მიწაზე, მთა ბენეტის კუნძულზე, ყურე ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაპირზე, პლატო კუნძულ კოტელნიზე და სხვ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   Толль Эдуард Васильевич // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 238.
**ათას ერთი ღამე** (აზერ. Min bir gecə) — ორ მოქმედებიანი ბალეტი. დაწერილია 1979 წელს. ლიბრეტოს ავტორები არიან მაქსუდ და რუსტამ იბრაგიმბვეგოვები. აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ფიქრეთ ამიროვის მუსიკაზე. ოპერის ლიბრეტო დაწერილია ბალეტ „ათას ერთი ღამის" მოტივებზე.

ოპერის პრემიერა შედგა აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე 1979 წელს. 1980 წელს ოპერა დაიდგა ვორონეჟის თეატრისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე, სადაც უწყვეტლივ დღემდე მიმდინარეობს. 1984 წლის მარტში სპექტაკლის პრემიერა შედგა ხარკოვის ოპერისა და ბალეტის აკადემიურ თეატრში. 1999 წელს ოპერა დაიდგა კრასნოდარის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრში. კრასნოიარსკის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

ბალეტს საფუძვლად ჩაეყარა პოპულარული მოთხრობა" მოთხრობა დედოფალ შაჰრიარზე". ბალეტში ასევე აისახა სხვა ნაწარმოებების სიუჟეტებიც — სინდბად - მეზღვაურის თავგადასავლები, რუხი ჩიტი, ალადინი და პრინცესა ბიუდური, ალი-ბაბა და ორმოცი ყაჩაღი.

ამ ოპერის შექმნისათვის კომპოზიტორი ფიქრეთ ამიროვი დაჯილდოვებულ იქნა სსრკ-ს სახელმწიფო პრემიით 1980 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  И. Л. Лебединский. Тысяча и один раз о «1001 ночи». Россия и арабский мир. Санкт-Петербург 2007.
**ზეზვა გაფრინდაული** — ქართველი სახალხო გმირი, 1659 წლის კახეთის აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. გაფრინდაული იყო თუშების ხელმძღვანელი, მისი მეთაურობით ქართველ მთიელთა რაზმები თავს ესხმოდნენ კახეთის ციხეებში სეფიანთა მიერ ჩაყენებულ გარნიზონებს და მომთაბარე ელებს. ბახტრიონის ბრძოლის დროს გაფრინდაული ხელმძღვანელობდა იმ რაზმს, რომელიც პირველი გადავიდა ციხის გალავანზე, დახოცა კარიბჭის მცველები და ქართველები ციხეში შეუშვა. ციხის აღების შემდეგ გაფრინდაულის რაზმმა სდია მტერს და ჩაება ალვანის ველზე გამართულ ბრძოლაში, რომელიც ქართველთა გამარჯვებით დასრულდა. შემდეგ გაფრინდაული გამაგრებული იყო თორღვას ციხეში და იქედან აწარმოებდა საბრძოლო მოქმედებებს. სპარსელებმა გაფრინდაული შეიპყრეს ღალატით, ჯერ თბილისში ჰყავდათ დაპატიმრებული, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯეს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯამბურია, გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 19.
* *ლეონიძე, გ.* „გამოკვლევები და წერილები", თბილისი, 1959
* *ფუთურიძე, რ.* „ციხე ბახტრიონის აღება", თსუ სტუდენტთა სამეცნიერო შრომების კრებული ტ. 2, თბილისი, 1944
**ზედა სიმონეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა სიმონეთში. აგებულია XI საუკუნეში.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ეკლესიას მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

წარწერები
---------

ეკლესიის სამხრეთი მინაშენის აღმოსავლეთ კედელზე ამოკვეთილია ნუსხურნარევი ასომთავრულით შესრულებული წარწერა:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | წ[მიდა]ო გ[იორგ]ი, შე[იწყალე]ღვინოსძეი გიორგი | "|

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე ჩასმულ ქვის ფილაზე ნუსხურ წარწერაში იკითხება:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | წ[მიდა]ო გ[იორგ]ი,შე[იწყალე] კ[ჳურიკ]ე იანვარ, ორნივე ძმანი | "|

ეკლესიის ჩრდილოეთ მინაშენის ფასადზე ამოკვეთილია ოთხსტრიქონიანი ნუსხური წარწერა:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ქ. წ. წ[მიდა]ო გ[იორგ]ი შე[იწყალე]სოფელი სომიანეთი | "|

სამივე წარწერა XI საუკუნისაა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 352.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
2. ↑  *დანელია კ.*, *სარჯველაძე ზ.*, ქართული პალეოგრაფია, თბ.: „ნეკერი", 1997. — გვ. 81–82.
**პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველ გურძემში.

აღწერა
------

ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა. ტაძრის შესასვლელში მღვდელმსახურთა გამოსახულებებია გამოკვეთილი. აგებულია ფლეთილი ქვით. სოფლის განაპირას შემაღლებულ ბორცვზე დგას მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. ნაგებობა გეგმით თავისუფალი ჯვრის ფორმისაა, რომელიც აღმოსავლეთიდან სრულდება ნალისებრი შვერილი აფსიდით. საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ორი არქიტრავული ნიშია განლაგებული. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. აფსიდა ერთსაფეხურიანისოლეათია ამაღლებული. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია და ადგილობრივ მოსახლეობას გადაუხურავს შიფერით. იატაკზე დაგებულია მართკუთხა ქვის ფილები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მკლავებში გადადის ნახევარწრიული ფორმის თაღები. ძეგლს შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს (საცავი) დატანებული, (გარდა აღმოსავლეთისა). დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის ორთავე მხარეს ჩატანებულია ქვის ფილები რელიეფური გამოსახულებებით და ასომთავრული წარწერებით. წარწერები თითქმის აღარ იკითხება. ეკლესიის საშენ მასალად გამოყენებულია კირქვა - კირის დუღაბზე. ფასადებზე შემორჩენილია ბათქაშის კვალი. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. ძეგლი დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5188
**პეტრე გრიგოლის ძე მამრაძე** (დ. 27 თებერვალი, 1877, თბილისი — გ. 31 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
---------

1907 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი.

1907–1910 წლებში ასწავლიდა მათემატიკას თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. 1912–17 წლებში დაამუშავა ქუთაისის თბოელექტროსადგურის, ალაზნის ველის, დოღლაურის ველის მიდამოებისა და ლამი-მისაქციელის მიწების მორწყვის პროექტები და სხვ.

1921–1925 წლებში განაგებდა დასავლეთ საქართველოში პირველი საბჭოთა სარწყავი სისტემის და ჭაობების დაშრობის (ქობულეთის რაიონში) სამუშაოებს. 1926–1930 წლებში ხელმძღვანელობდა ალაზნის სარწყავი სისტემის მშენებლობას, დააპროექტა შირაქის წყალსადენი, სამგორის ველის მორწყვის სქემა. 1932–1937 წლებში დაამუშავა კურორტ წყალტუბოს კეთილმოწყობის გენერალური გეგმის ძირითადი სქემა და სათავეში ედგა წყალტუბოს ჰიდროტექნიკური კომპლექსის მშენებლობას. ამავე პერიოდში ლექციებს კითხულობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.

საბჭოთა ხელისუფლების მიერ რეპრესირებულია 1937 წელს.

პეტრე მამრაძეს მიერაა შექმნილი მთაწმინდაზე, ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტის „მწუხარე საქართველო" არქიტექტურა (1913 წელს).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტი „მწუხარე საქართველო"[*მკვდარი ბმული*]
**1998 წლის საქართველოს სამხედრო ამბოხი** დაიგეგმა ზვიად გამსახურდიას მომხრე ოფიცრების მიერ და მიზნად ისახავდა ედუარდ შევარდნაძის მთავრობის დამხობას. 1998 წლის 19 ოქტომბერს ღამის საათებში ყოფილმა პოლკოვნიკმა აკაკი ელიავამ და მისი მომხრე ოფიცრების ჯგუფმა სენაკში განლაგებულ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ბრიგადის მხარდაჭერით მოაწყეს ბუნტი, რომლის დროსაც ტყვედ აიყვნეს საქართველოს უშიშროების მინისტრი და პრეზიდენტის სამხარეო რწმუნებული, რის შემდეგაც შეიარაღებულები ქუთაისის მიმართულებით დაიძრნენ. ქუთაისთან გაიმართა ბრძოლები მეამბოხეებსა და მთავრობის ძალებს შორის, რომლებსაც მეთაურობდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრი დავით თევზაძე. სამართალდამცავებმა აჯანყების 31 ორგანიზატორი დააკავეს, ხოლო აკაკი ელიავამ და მისმა გარემოცვის წრემ თავი ტყეებს შეაფარეს. მეამბოხე ბრიგადა დათანხმა სამხედრო ტექნიკით მშვიდობიანად დაბრუნებულიყო თავდაპირველი დისლოკაციის ადგილებში. 2000 წლის 10 აგვისტოს მძევლების გათავისუფლებისთვის ორგანიზებული სპეცოპერაციისას აკაკი ელიავა ზესტაფონთან მოკლეს.

სქოლიო
------

* საქართველოს სპეცსამსახურების ორი სისხლიანი სპეცოპერაცია სამხედრო მეამბოხეთა წინააღმდეგ
* Georgian Revolt Quashed. ვაშინგტონ პოსტი. 20 ოქტომბერი 1998. ციტირების თარიღი: 20 იანვარი 2024.
**ხორანაშატის მონასტერი** (სომხ. Խորանաշատ վանք) — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციის სოფელ ჩინარში.

ისტორია
-------

ხორანაშატის მონასტერი XIII საუკუნეში დააარსა ვანაკანმა ჰოვჰანნეს ვარდაპეტმა. მონასტრის მთავარი ეკლესია სურბ ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) სახელობისაა. იგი ააშენეს 1211-1222 წლებში. იგი კუპელჰალეს არქიტექტურულ სტილში აგებული, რომელიც დამახასიათებელია შუა საუკუნეების სომხეთისათვის. 

მონასტერში გადაწერეს სახარება, რომელშიც შემონახულია „საიდუმლო სერობის" უნიკალური ვერსია. ამჟამად სახარება ინახება გერმანიის ქალაქ ჰალეში. ცნობილია, რომ 1215-1225 წლებში აქ ცხოვრობდა კირაკოს განძაკეცი. მან მონასტერი 1225 წელს მონღოლთა შემოსევის შემდეგ მიატოვა.

თანამედროვე მდგომარეობა
-----------------------

სოფელ ჩინარიდან მონასტრამდე მიდის გზა, მაგრამ რადგანაც მონასტერი აზერბაიჯანის საზღვართან მდებარეობს კონფლიქტის პერიოდში მონასტრამდე მისვლა შეუძლებელი იყო. ადგილობრივი მცხოვრებლების თქმით 2005 წელს თვით კათოლიკოსმაც ვერ შეძლო მისვლა, რადგან აზერბაიჯანელმა სამხედროებმა ცეცხლი გაუხსნეს. 

მონასტრის კარი ჩაკეტილია, ყოველ 2 მაისს კარები იღება ჩინარის, აიგეძორისა და არწვაბერდის მოსახლეობისათვის და იმართება საღვთო ლიტურგია.

სქოლიო
------

1. ↑  Ноев Ковчег // Три окна «Тайной вечери», № 3 (138) Март 2009.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-09. ციტირების თარიღი: 2012-12-09.
2. ↑  Киракос Гандзакеци. История Армении. М. Наука. 1976
**აპოელი** (ბერძ. ΑΠΟΕΛ, **A**θλητικός **Π**οδοσφαιρικός **Ό**μιλος **E**λλήνων **Λ**ευκωσίας) — კვიპროსული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ნიქოზიიდან. დაარსდა 1926 წელს. აპოელი არის კვიპროსის ყველაზე ტიტულოვანი კლუბი. მას მოგებული აქვს კვიპროსის პირველი დივიზიონი (26-ჯერ), კვიპროსის თასი (21-ჯერ) და კვიპროსის სუპერ თასი (13-ჯერ).

1948 წელს საბერძნეთის სამოქალაქო ომთან დაკავშირებით გუნდში აზრი ორად გაიყო. კომუნიზმის მოწინააღმდეგეები კლუბს გამოეყვნენ და თავიანთი გუნდი, „ომონია" ჩამოაყალიბეს. ამის შემდეგ „აპოელსა" და „ომონიას" შორის განსაკუთრებული მეტოქეობა და კონკურენციაა.

ჩემპიონთა ლიგაზე „აპოელმა" საუკეთესო შედეგს 2011-2012 წლების სეზონში მიაღწია. იმ სეზონის ჯგუფურ ეტაპზე „აპოელს" თამაში „შახტართან", „პორტოსთან" და „ზენიტთან" მოუწია. მოულოდნელად კვიპროსულმა გუნდმა 9 ქულა დააგროვა და შემდეგ ეტაპზე გავიდა. საბოლოო ჯამში „აპოელი" მეოთხედფინალში მადრიდის „რეალთან" დამარცხდა ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 8:2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი (ბერძნული), (ინგლისური)
* APOEL Athletic Football Club official website დაარქივებული 2022-06-01 საიტზე Wayback Machine.  (ბერძნული)
* APOEL Ultras official website დაარქივებული 2013-10-28 საიტზე Wayback Machine.  (ბერძნული)

სქოლიო
------

1. ↑  NEO GSP.
2. ↑  Trophies. APOEL FC.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 ივლისი, 2014. ციტირების თარიღი: 26 მარტი, 2014.
**გუთნის დედა** — მიწის მუშა, რომელიც ხვნის დროს სახვნელს უძღვებოდა, აწესრიგებდა გუთნის მიმართულებას, ხნულის სიღრმესა და ბელტის სიგანეს, ხელმძღვანელობდა მოდგამს, ანაწილებდა ალოებს, გუთნისდედა დიდ გუთანთან არის დაკავშირებული. ხვნის ერთ სეზონში (გაზაფხულის, ზაფხულის ან შემოდგომის) მას შრომის საფასურად 2 ალო უწევდა. მასვე ერგებოდა ღვედისათვის 2 ალო, სახნის-საკვეთლისათვის — 3 ალო, გუთნის ხის ნაწილებში — 2 ალო (ქართლი). გუთნისდედა სოფელში საპატიო კაცად ითვლებოდა. ფეოდალურ საქართველოში ხვნის სეზონში გუთნისდედას უფლება ჰქონდა თავის ნაცვლად სხვა გაეგზავნა სამხედრო სამსახურში. ოჯახის გაყრის დროს გუთნის ღვედს, სახნის-საკვეთელს, გუთნის იარაღს მას აკუთვნებდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი პ.* გუთნეულის ეკონომიური ორგანიზაცია, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე», 1944, ტ. 5, №3;
* *ჩიტაია გ.* ქართლის ეთნოგრაფიული ექსპედიცია 1948 წლისა (წინასწარი ანგარიში). «მიმომხილველი», 1949, ტ. 1;
* *ჯალაბაძე გ.* აღმოსავლეთ საქართველოს სამიწათმოქმედო იარაღების ისტორიიდან, თბ. 1960;
* *ჯალაბაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 296–297.
**ბორის სპირიდონის ძე ესაძე** (დ. 24 ივლისი, 1864 — გ. 31 იანვარი, 1914, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე, გამომცემელი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

ბორის ესაძემ დაამთავრა ქალაქ ტვერის იუნკერთა საკავალერიო სასწავლებელი. 1882 წელს სამსახური დაიწყო ნოვოროსიისკის დიდი მთავრის ვლადიმერ ალექსანდრეს ძის სახელობის დრაგუნთა პოლკში. იმავე წელს ჩაირიცხა ტვერის საკავალერიო სასწავლებელში, რომლისის დამთავრების შემდეგ 1886 წელიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის სხვადასხვა ნაწილში უმეტესად საშტაბო თანამდებობებზე. პასუხსაგები თანამდებობები ეკავა ყარსის ოლქში. 1911 მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის ჩინი. მას ეკუთვნის ნაშრომები რუსეთის არმიის ცალკეული სამხრეთ ნაწილების ისტორიის, გამოჩენილი მხედართმთავრების ცხოვრება-მოღვაწეობის, რუსეთის არმიაში ქართველების ღვაწლის შესახებ. იყო რუსეთის სამხ.-ისტ. და რუსეთის გეოგრაფიული საზ-ბების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი. ბორისს ეკუთვნის დაკვირვებები რუსეთ-საქართველოს ისტორიის ურთიერთობის შესახებ. დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოს ისტორიისა და ქართული კულტურის პროპაგანდაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი კრებული „საქართველოს მატიანე" (ნაკვ. I, თბ. 1913) და „მთელი კავკასია" (#1, თბ. 1903, ორივე რუს. ენაზე). დიდი ენერგია შეალია ქართული ისტორიის ძეგლების მოვლა-პატრონობას, აქტიურად მონაწილეობდა „საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების" დაარსებაში.

1905 გამოაქვეყნა ნ. ბარათაშვილის გარდაცვალების 60 წლისთავისადმი მიძღვნილი კრებული „საქართველოს გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება. ბარათოვის ტომი" (თბ. 1905, რუს. ენაზე), რომლის შემოსავალი მოხმარდა ნ. ბარათაშვილის საფლავის ძეგლის მოწყობას. ძეგლი, რომელიც დაიდგა დიდუბის პანთეონში, 1938 გადატანილი იქნა მთაწმინდაზე. ბორისმა დააარსა რამდენიმე რუსული პერიოდული ორგანო „კავკაზსკი კრაი" (1905), „კავკაზსკაია არმია" (1907), რომელსაც ჰქონდა ორი ყოველკვირეული დამატება „კავკაზსკი ვეტერან" (ჯარისკაცებისათვის) და „კავკაზსკი ვოენნი ვესტნიკ" (ოფიცრებისათვის). იყო გაზეთ „ყარსის" რედაქტორი 1910 წლის 26 იანვარიდან 1911 წლის 2 ივლისამდე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს (ფსევდონიმები: „ბუდილნიკი", „ბლაგოჟელატელი", „ბეზ პსევდონიმა", „გ. კარტველი", „ზემეცი" და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* 

* *ჟორდანია ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 97.
* ჟორდანია ო. ბორის ესაძე და საქართველოს ისტორიის საკითხები, თბ. 2004
* წოწელია ვ. ჟორდანია ო. ქართველი კავკასიოლოგები (ბორის და სიმონ ესაძეები), თბ. 1992
**შამსედინ ორუჯოვი** (აზერ. Şəmsəddin Orucov, სრული სახელი: *Şəmsəddin Əbilhəsən oğlu Orucov*; დ. 2 აგვისტო, 1950, ჯავადი, საბირაბადის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ , სსრკ — გ. 23 იანვარი, 1990 ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) – შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1950 წლის 2 აგვისტოს საბირაბადის რაიონის სოფელ ჯავადში. საშუალო სკოლაში სწავლობდა ალიბაირამლის რაიონის სოფელ გაზიმამადში. 1961 წელს ოჯახთან ერთად გადავიდა ნეფთჩალაში და სწავლა განაგრძო ქალაქის შვიდწლიან სკოლა-ინტერნატში. 1968 წელს ჩაირიცხა პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, დაამთავრა 1973 წელს და მიიღო ინჟინერ-ტექნოლოგის კვალიფიკაცია. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა ინჟინრად სუმგაითში, შემდეგ კი ბაქოში ტრიკოტაჟის ქარხანაში. ბოლო სამუშაო ადგილი იყო ბაქოს სპორტული საქონლის ქარხანა.

### სიკვდილი

23 იანვარს, დაახლოებით, 14:00-14:20 საათზე, დაიღუპა ჯარისკაცების მიერ მისი სახლის ფანჯრის მიმართულებით გასროლილი ტყვიით.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
2. ↑  20 Yanvar şəhidləri.. ციტირების თარიღი: 2011-05-25
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17
დედამიწის სფეროების რუკა
**მეზოსფერო** (ბერძ. μεσο — „საშუალო", „შუალედური" და  σφαῖρα — „სფერო") — დედამიწის ატმოსფეროს ფენა. ვრცელდება 50-55-იდან 80 კმ-მდე. მდებარეობს სტრატოსფეროს ზევით. დამახასიათებელია, რომ მეზოსფეროში სიმაღლის მომატებასთან ერთად იკლებს ტემპერატურა: 0°C-იდან (ქვემო საზღვარზე) -90°C-მდე (ზემო საზღვარზე). ტერმინი შემოღებულია გეოგრაფიული და გეოფიზიკური კავშირის მიერ 1951 წელს. შემადგენლობაში მთავარი ადგილი უკავია აზოტს — 80% და — ჟანგბადს 20%. ქვედა მხარეზე მდებარეობს სტრატოსფერო, ხოლო მის ზევით თერმოსფერო იწყება. მეზოსფერო ძირითადად ემთხვევა ტურბოპაუზას. მეტეორები სიკაშკაშეს განიცდიან დედამიწის მეზოსფეროს ფენაში, ამასთანავე როგორც წესი, ამავე ფენაში წვას ექვემდებარებიან. ვერცხლისფერი ღრუბლები, როგორც ატმოსფეროს ფენომენი წარმოქმნას მეზოსფეროში იწყებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სტრატოსფერო
* თერმოსფერო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეზოსფერო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის ატმოსფერო |
| --- |
|  |
| 
ტროპოსფერო ·  სტრატოსფერო ·  მეზოსფერო ·  თერმოსფერო ·  ეგზოსფერო
 |
|  |
| 
ტროპოპაუზა ·  სტრატოპაუზა ·  მეზოპაუზა ·  თერმოპაუზა
 |
|  |
| 
ოზონის შრე ·  ტურბოპაუზა ·  იონოსფერო
 |

 |
**თბოელექტროცენტრალი**, ***თეცი*** — თბოელექტროსადგური, რომელიც გამოიმუშავებს და მომხმარებელს ერთდროულად გადასცემს ელექტროენერგიასა და სითბოს (მიღებული ნამუშევარი ორთქლის გამოყენების შედეგად).

თბოელექტროცენტრალი არის სამრეწველო, კომუნალური ან სამრეწველო-კომუნალური. ტექნოლოგიური და ცხელი წყლით მომარაგების თბური დატვირთვა შედარებით თანაბარია წლის განმავლობაში, შენობების გათბობის დატვირთვა კი სეზონურია. თეცი იყენებსორთქლის ტურბინების ნამუშევარი ორთქლის სითბოს, რომელიც კონდენსაციურ ელექტროსადგურებში კონდენსატორების მაცივებელ წყალს გადაეცემა და უსარგებლოდ იკარგება. თეცი მუშაობს ძირითადად თბური გრაფიკით. ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს თბური დატვირთვის შესაბამისად. ელექტროენერგია ნაწილობრივ კონდენსაციური გზით მიიღება. იმის გამო, რომ თეცი, განსხვავებით კონდენსაციური ელექტროსადგურებისა და დაბალი წნევის საქვაბეებისაგან, ერთდროულად გამოიმუშავებს ელექტროენერგიასა და სითბოს, იგი მათთან შედარებით მცირე რაოდენობით საჭიროებს სათბობს და საჭირო კაპიტალურ დაბანდებას. შესაბამისად ამისა მცირდება მის მიერ გამომუშავებული ელექტრული და თბური ენერგიის თვითღირებულებაც. 

თბოელექტროცენტრალისა და მისი ცალკეული დანადგარების მუშაობა მაქსიმალურად არის მექანიზებული და ავტომატიზებული. ელექტრული და თბური ენერგიის წარმოების პროცესების თბური ეკონომიურობის მახასიათებლებია: ელექტრული ენერგიის წარმოების მქკ (40-75%) და თბური ენერგიისწარმოების მქკ (80-85%). თეცის ეკონომიკური მაჩვენებლებია: კაპიტალური დაბანდებანი და ელექტრული და თბური ენერგიის თვითღირებულება.

თბოელექტროცენტრალში დგამენ თბოფიკაციურ ორთქლის ტურბინებს. თბოელექტროცენტრალი შეიძლება იყოს აირტურბინიანიც. დიდად პერსპექტიულია ატომური თბოელექტროცენტრალი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 618.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიქობავა**. |

**ბახვა ჩიქობავა** (დ. 3 ივნისი, 1967, სენაკი, — გ. 19 მარტი, 2022, მარიუპოლი, უკრაინა) — ქართველი ოფიცერი, მოხალისე უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში. დაიღუპა ბრძოლაში უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს.

2012 წლამდე მსახურობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში (შსს). მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში აფხაზეთში (1992-1993) და 2008 წლის აგვისტოს ომში. 2007 წელს აფხაზეთის ადმინისტრაციულ საზღვარზე დამნაშავეებთან შეტაკების დროს მძიმედ დაიჭრა და დაჯილდოვდა ვახტანგ გორგასლის ორდენით. 2012 წელს იყო შსს-ის განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის სამეგრელო-ზემო სვანეთის სამხარეო სამმართველოს უფროსი, პოლიციის პოლკოვნიკი. 2012 წელს, საქართველოში ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ გარკვეული ხნით დაკავებული იყო „დანაშაულის შეუტყობინებლობის" ბრალდებით. 2014 წლიდან მოხალისედ იმყოფებოდა უკრაინაში. მონაწილეობა მიიღო ბატალიონ „აზოვის" ჩამოყალიბებაში და მომდევნო წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ბატალიონის ახალი რეკრუტების წვრთნას. დაიღუპა რუსეთის ჯარების ქალაქ მარიუპოლზე თავდასხმების დროს, 2022 წლის 19 მარტს.

სქოლიო
------

1. ↑  თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია: ბახვა ჩიქობავა. საჯარო სამსახურის ბიურო, 2012.
2. ↑  უკრაინაში სამი ქართველი მებრძოლი დაიღუპა. Civil.ge. 21 მარტი, 2022.
3. 1 2  "შეუმჩნეველ ადგილას არის დამალული" - რატომ ვერ ხერხდება უკრაინაში დაღუპული ბახვა ჩიქობავას ჩამოსვენება. რადიო თავისუფლება. მარტი 25, 2022.
4. ↑  Грузино-абхазский конфликт: противостояние продолжается. Радио Свобода. 18 октября 2007 (რუსულ ენაზე).
5. ↑  საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ქუთაისის რეაბილიტაციისა და განვითარების პროექტის პრეზენტაციას დაესწრო. saakashviliarchive.info. 31 ოქტომბერი, 2007.
6. ↑  შსს–მ კუდ-ის ყოფილი და მოქმედი მაღალჩინოსნები დააკავა. NETGAZETI.GE. 5 დეკემბერი, 2012.
**თხოთის მთა** — მთა საქართველოში, მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, კვერნაქების (კვერნაქის ქედი) ერთ-ერთი მონაკვეთი. მდებარეობს რეხულისა და ქსნის ხეობებს შორის და ერთმანეთისგან ყოფს მუხრანის ველსა და მტკვრისპირა ვაკეს — აშურიანს; სიმაღლე ზღვის დონიდან 845 მეტრამდე. 

ისტორიულად თხოთის მთაზე მდებარეობდა კასპისკენ გადასასვლელი. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს" და ლეონტი მროველის მატიანეს მიხედვით, მცხეთაში წმინდა ნინოს მოღვაწეობის დროს, მუხრანისკენ სანადიროდ წასულ მეფე მირიანს თხოთის მთაზე მზე დაუბნელდა და გზა ვეღარ გაიგნო. მირიანმა თავდაპირველად თავის ღმერთებს მიმართა; შველა რომ ვერ მიიღო, ნინოს ღმერთს შეევედრა ხსნას. მართლაც, მაშინვე განათდა და მეფემ იწამა ქრისტე. მცხეთელთა მონათვლის შემდეგ წმინდა ნაძვის ხისაგან გამოთლილი სამი ჯვარი აღმართეს თხოთის მთაზე, ქალაქ უჯარმასა და იმ ბორცვზე, სადაც ახლა მცხეთის ჯვრის მონასტერია. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, „თხოთის მთასა ზედა მოიქცა მეფე მირიან ქრისტიანედ. აწ არს მუნ ნიში ჯუარისა, რომელი აღმართა წმიდამან ნინომ, სუეტისაგან გამოკუეთილი". თხოთის მთაზე შემორჩენილია VII–VIII საუკუნეების ჯვრის ფორმის წმინდა ნინო ეკლესია — აღაიანის ნინოწმინდის ეკლესია.

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 152–153.
მრავალწახნაგის მაგალითები| წესიერი ტეტრაედრი
პლატონური სხეული | მცირე ვარსკვლავებრი დოდეკაედრი
 კეპლერ-პუანსოს სხეული |
| იკოსიდოდეკაედრი
არქიმედეს სხეული | დიდი კუბიკუბოოქტაედრი
ერთგვაროვანი ვარსკვლავებრი მრავალწახნაგა |
| რომბული ტრიაკონტაედრი
კატალანური სხეული |  ტოროიდული მრავალწახნაგა |

**მრავალწახნაგა** — სასრული რაოდენობის ბრტყელი მრავალკუთხედების ისეთი ერთობლიობა, რომლის ყოველი მრავალკუთხედის გვერდი ამავე დროს არის სხვა მრავალკუთხედის გვერდიც. მრავალწახნაგის შემადგენელი ნებისმიერი მრავალკუთხედიდან შეიძლება მისვლა მეორემდე საერთო გვერდების გავლით. მრავალკუთხედებს, რომლებიც მრავალწახნაგს შეადგენენ, უწოდებენ წახნაგებს, მათ გვერდებს წიბოებს, ხოლო წვეროებს მრავალწახნაგის წვეროებს. მრავალწახნაგას ეწოდება ამოზნექილი, თუ იგი თავისი ყოველი წახნაგის სიბრტყის ერთ მხარესაა. ამოზნექილ მრავალწახნაგას ეწოდება წესიერი, თუ მისი ყველა წახნაგი წესიერი კონგრუენტული მრავალკუთხედია და ყველა მრავალწახნაგა კუთხე კონგრუენტულია. 

ჯერ კიდევ ევკლიდეს „საწყისებში" იყო დამტკიცებული, რომ წესიერი მრავალწახნაგა მხოლოდ ხუთი ტიპისაა: ტეტრაედრი (ბერძნ. „ტეტრა" — ოთხი): 4 წახნაგი, 4 წვერო, 6 წიბო; 2) ჰექსაედრი („ჰექსა" ექვსი კუბი): 6 წახნაგი, 8 წვერო, 12 წიბო; 3) ოქტაედრი („ოქტო" — რვა): 8 წახნაგი, 6 წვერო, 12 წიბო; 4) დოდეკაედრი („დოდეკა" — თორმეტი): 12 წახნაგი, 20 წვერო, 30 წიბო; 5) იკოსაედრი („ეიკოსი" — ოცი): 20 წახნაგი, 12 წვერო, 30 წიბო.

თუ მრავალწახნაგს ნებისმიერი წიბო ეკუთვნის ორ წახნაგს, მაშინ მრავალწახნაგს ეწოდება ჩაკეტილი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ღია. ღია მრავალწახნაგში წიბოები, რომლებიც არ ეკუთვნიან ორ წახნაგს, შეადგენენ მრავალწახნაგის საზღვარს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მრავალწახნაგა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ნოდარ მახვილაძე, მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2008

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119796991 (data)
* GND: 4132101-7
* LCCN: sh85104647
* NDL: 01136723
* NKC: ph257176

 |
**ძველი უბნის საცხოვრებელი სახლი**  — არქიტექტურის ძეგლი, დგას ძველ უბანში, დაბა სტეფანწმინდის აღმოსავლეთ ნაწილში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნით. 

შენობა (9,5 x 15,2 მეტრი) ორსართულიანია, ძველი საცხოვრებელი სახლის ტიპისა. ნაგებია არათანაბარი ზომის ქვიშაქვითა და ფიქლით. ორივე სართულზე დასავლეთ კედელში თაღოვანი შესასვლელებია გაჭრილი. პირველ სართულზე ბოსელია (ქოითაი), რომელიც გატიხრულია სათავსებად (საძროხე, სახბორე, საბერწე — ხარებისა და მოზვრების სადგომი, საცხვრე და საბატკნე). ამ სართულის დიდ ნაწილს ზამთრობით საცხოვრებლად იყენებდნენ. დასავლეთის კედელში, კარის მარცხნივ, ორი სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლები ფასადზე ვიწრო სწორკუთხა ხვრელების სახით გადის. მესამე სარკმელი ჩრდილოეთ კედელში, სართულშუა გადახურვის ძირშია გაჭრილი. იატაკი მიწისაა. ბოსელს წინიდან, მთელ სიგრძეზე ეკვრის მინაშენი (ქოით დარიფანი), რომელიც შედგება საცხენისა და მისგან კედლით გამოყოფილი სათავსისგან. ეს სათავსი თავდაპირველად ახლად დაქორწინებულთა დროებითი (ერთ წლამდე) სადგომი (საწვლაი-საწოლი) იყო. შემდგომ - საქონლის მომვლელის მუდმივ საძინებელ ოთახად იქცა. საცხენე სათავსს უკავშირდება სწორკუთხა კარით, ბოსელს - თაღოვანი კარით. 

მეორე სართული (ზაით სახლი) ზემოთკენ თანაბრად ვიწროვდება, რითაც შენობა კოშკურ სახლს ემსგავსება. სართული გაყოფილია რამდენიმე სათავსად : კარსუკენაი, სადაც ინახებოდა სასოფლო-სამეურნეო ინვენტარი, ხელსაწყო-იარაღები, ცხენის აღკაზმულობა; კუთხი, სამატყლაი — ტყავისა და მატყლის შესანახი; სენა, სადაც ინახავდნენ სურსათს და სამყოფო - ყველაზე დიდი სათავსი - ოჯახის საცხოვრებელი ოთახი. კუთხისა და სენის ჭერში თითო სარკმელია გაჭრილი, დასავლეთ კედელში — სამი. დასავლეთ სარკმელები მცირე ზომისაა და ჭადრაკულადაა განლაგებული. კარსუკანა - კუთხისა და სამყოფიო სენის გამტიხრავი ხაზი ემთხვევა გადახურვის მთავარი კოჭის ხაზს. სახლის განივ კედლებთან, პირველი სართულიდან მეორე სართულის ჭერამდე, ამოყვანილია ქვის ბურჯი (კულა), რომელსაც ეყრდნობა მთავარი ჭაღის ერთი ბოლო. სახლი განსხვავდება ხევის ამავე ტიპის საცხოვრებელი სახლებისგან, სადაც ბურჯი ხის დგარებს შორის დგას. გადასახურავი მალის შუაში ხის ორი საყრდენი დგარია (დიამეტრი-25 სანტიმეტრი), რომლებიც დამკვიდრებულია პირველი სართულის იატაკზე. დგარები შეჭრილია სართულშუა გადახურვაში და ასრულებს მეორე სართულის ჭერის მთავარი კოჭის დამხმარე დგარების დანიშნულებას. პირველი სართული მეორეს უკავშირდება ქვის კიბით, ასვლა შეიძლება პირველი სართულის ერდოდანაც ხის მისადგმელი კიბით. დასავლეთის ფასადზე სარკმლები მოჩარჩოებულია საგანგებოდ შერჩეული შედარებით ღია ფერის ქვებით. სახლს ხის კოჭოვანი ბანური გადახურვა აქვს. სახლი ეკუთვნის ნ. ღუდუშაურს.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ვ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 432-433.
ტოლმის მომზადება ბერძნულად
**ტოლმა** (თურქ. dolma; ბერძ. ντολμαδες; სპარსულად Dolme (دلمه); ; რუმინ. sarma) — ტოლმა მრავალი მეზობელი ქვეყნის სამზარეულოს განუყოფელი ნაწილია. მათ შორის: აზერბაიჯანულის, თურქული, ბერძნულის, ბანგლადეშურის და ა.შ. ის ძირითადად ვაზის ფოთლებში გახვეული ბრინჯის, ხახვის, გატარებული ხორცისა და სხვა ინგრედიენტთა ნარევია. პოპულარული წასახემსებელი კერძია აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნებში. ითვლება, რომ კერძი წარმოშობით თანამედროვე აღმოსავლეთი თურქეთიდანაა და შემდეგ გავრცელდა ოსმალეთის იმპერიის სივრცეში.

თურქეთსა და აზერბაიჯანში ტოლმას უწოდებენ ნებისმიერ შეჭამადს, რომელიც კომბოსტოს, ყურძნის ფოთლებში, ბადრიჯანში, ან ბულგარულ წიწაკაშია გახვეული.

ტრადიციული ტოლმა ვაზის ფოთლებში გახვეული ცხვრის ხორცისა და ბრინჯის ნაზავია, ან იგივე კომბოსტოს ფურცლებში. ხორცისა და ბრინჯის გარდა ტოლმას ამატებენ კორიანდრს, ქინძს, ნიახურს, პიტნას, ცხარე პილპილს და დამდნარ კარაქს. სუფრასთან როგორც წესი არაჟანთან მიართმევენ.

ლიტერატურა
----------

* Alan Davidson, *The Oxford Companion to Food*. ISBN 0-19-211579-0.
* Gosetti Della Salda, Anna (1967). *Le ricette regionali italiane* (Italian). Milano:  Solares.
**ძევრის გუდიელის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპლაიტეტში, სოფელ ძევრში.

აღწერა
------

დარბაზული ეკლესია ნაგებია სუფთად თლილი კირქვის კვადრების რეგულარული წყობით. აღმოსავლეთიდან დასრულებულია ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდით. თითოეულ კედელზე, გარდა აღმოსავლეთისა, გაჭრილია სამი სწორკუთხა კარი. ინტერიერი ნათდება რვა თაღოვანი სარკმლით, რომლებიც სიმეტრიულად არის გადანაწილებული ფასადებზე. სამი სარკმელი დატანებულია აღმოსავლეთით, ორ-ორი ჩრდილოეთითა და სამხრეთით, ერთი - დასავლეთით. ნაგებობას შემოსდევს ცოკოლი, რომელიც უმეტეს ნაწილში ორსაფეხურიანია, ხოლო გარკვეულ ადგილებში - სამსაფეხურიანი. კედლების დასრულებულია პროფილირებული ლავგარდანით. ეკლესიის ძირითადი დარბაზი ორფერდა გადახურვითაა დაბურული, ხოლო აფსიდის წახნაგების შესაბამისად, ხუთფერდა გადახურვა აქვს. სახურავის მასალად გამოყენებულია თუნუქის ფირფიტები. ეკლესიას მხატვრულ ეფექტს სძენს პროფილირებული და დეკორატიული ელემენტები, რომლებიც კარ-სარკმლეთა და აფსიდის წახნაგებზეა გაკეთებული. სამივე კარსა და აფსიდის წახნაგებს შემოსდევს ორმაგი ლილვებით დეკორირებული თაღი და პილასტრები. თითოეული პილასტრი გაფორმებულია გეომეტრიული ფიგურებისა და ორნამენტული რელიეფების მქონე ბაზისებითა და იმპოსტებით. სარკმლების საპირეები შექმნილია საფეხურებად განლაგებული ლილვისებური და ბრტყელი სიბრტყეების მონაცვლეობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17004
**გენადი ბალანჩივაძე** (დ. 26 ივლისი, 1966, ქუთაისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. ქალაქ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1966 წლის 26 ივლისს, ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ქ. ქუთაისის N29-ე საჯარო სკოლა. 1984-1991 წლებში დაამთავრა პავლოდარის ინდუსტრიული უნივერსიტეტი, ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით. 1991-1997 წლებში მუშაობდა გუმბრის თემის საკრებულოს თავმჯდომარედ. 2002-2007 წლებში მუშაობდა გუმბრის თემის საკრებულოს მდივნად. 2007-2008 წლებში იყო წყალტუბოს გამგებლის რწმუნებული გუმბრის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 2008-2010 წლებში მუშაობდა საქართველოს გარემოს დაცვის სატყეო დეპარტამენტის, იმერეთის რეგიონალურ სატყეო სამმართველოს მონიტორინგის უფროსად. 2013-2014 წლებში იყო წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს აპარატის უფროსი. 2014-2017 წლებში მუშაობდა წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილედ.

ფლობს ქართულ, რუსულ და გერმანულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

### თვითმმართველობის არჩევნები 2021

2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს" სახელით იყრიდა კენჭს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" კანდიდატი ზაზა მეტრეველი. ბალანჩივაძემ პირველ ტურში ხმათა 48,52% (11 938 ხმა) მიიღო და მეორე ტურში გასვლა მოახერხა, სადაც 57,13% (13 341 ხმა) მიიღო და გამარჯვება მოახერხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის საიტზე დაარქივებული 2022-12-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ქონებრივი დეკლარაცია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25.12.2022. ციტირების თარიღი: 25.12.2022.
2. ↑  მეორე ტურის შედეგები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-04. ციტირების თარიღი: 2021-10-18.
**ჰელენი კიკილაშვილი** — ქალბატონი ვენეციის სინაძე]სატელევიზიო სერიალის ცხელი ძაღლის მთავარი პერსონაჟი. მის როლს ასრულებს ქართველი მსახიობი ჟანრი ლოლაშვილი. ჰელენ კიკილაშვილი არის 
ვენეციის რაიონის პოლიციის სამართველოს ოპერატიული მუშაკი, მანდატური. ის თავის პარტნიორ სოსო ტურიაშვილთან ერთად იძიებს გახმაურებულ დანაშაულებს.

ბიოგრაფია
---------

ბიძინა თაბაგარი სერიალის პირველ სეზონში იძიებს მკვლელობათა სერიას, რომლის კვალიც საბოლოოდ უშიშროების სამინისტროს ანტი-ტერორისტული ცენტრის უფროს უჩა ზერაგიასთან (ნუგზარ ყურაშვილი) მიდის. უშიშროების საბჭოს მდივნის მკვლელობის შემდეგ ის რუსეთში გაიქცევა და მომდევნო ორი სეზონის მანძილზე თაბაგარი თავის მეწყვილესთან ერთად ცდილობს მის დაპატიმრებას. მეორე სეზონში ის არჩევნების პერიოდში მომხდარ დანაშაულებებს იძიებს და უპირისპირდება ზერაგიას თანამზრახველ, საარჩევნო კანდიდატს, სოსო ეგაძეს (სოსო ლაღიძე). მასთან დაპირისპირების გამო ბიძინა თაბაგარს იჭერენ სახელმწიფო დამნაშავისთვის ყალბი საბუთების გაკეთებისთვის და გაქცევაში დახმარებისთვის, რის გამოც ის პოლიიცდან გაათავისუფლეს.

მესამე სეზონში თაბაგარი ბათუმში რუსეთის ქალაქ არზამას-19დან, შემოტანილი გამდიდრებული ურანის პოვნასა და დამნაშავეების დაკავებას ცდილობს. სეზონის ბოლოს ბიძინა ის გონიოში ლექსო ნიჟარაძესა და გურამ ჯინორიასთან (გივი სიხარულიძე) ერთად აპატიმრებ უჩა ზერაგიას და გადაჰყავს თბილისში.

მეოთხე, აკრძალულ სეზონში, ბიძინა თაბაგარი იძიებს სოც. უზრუნველყოფის მინისტრის, ზაალ თუშიშვილის (გოგა პიპინაშვილი) ბინიდან სახელმწიფო მნიშვნელობის დოკუმენტის გაქრობას. სეზონის განმავლობაში თაბაგარი აგროვებს მასალას დამნაშავეებზე, რომლებიც თანამდებობის პირები არიან. სეზონი მთავრდება პრემიერ-მინისტრის, თინათინ გაწერელიას (ნინო ბურდული) მკვლელობით, თუმცა ის გამოუძიებელი რჩება. მისი მკვლელობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი კვლავ უჩა ზერაგია იყო. ამავე სეზონში ის მუშაობს უშიშროების სამინისტროში იწყებს.

მეხუთე სეზონში ბიძინა თაბაგარი, როგორც უშიშროების ოფიცერი, იძიებს ბაქო-ჯეიჰანის ნავთობსადენის სავარაუდო აფეთქების გეგმას. ის რუსეთიდან ჩამოსულ მაიორთან და გივი ინწკირველთან (დავით დვალიშვილი) ერთად აწარმოებს მოლაპარაკებას სავარაუდო ტერორისტ „გიურზასთან" (ზურა ყიფშიძე). მის პარალელურად ლექსო ნიჟარაძე მუზეუმის საცავიდან გამქრალ ნივთს ეძებს და იკვეთება ამ ორ საქმეს შორის კავშირი. საბოლოო ჯამში ამ ორი საქმის ორგანიზოტირც კვლავ უჩა ზერაგიაა.
მორმონთა ოთხი წიგნიმორმონთა ოთხი წიგნი
**მორმონიზმი** (თვითსახელწოდება — „უკანასკნელი ჟამის წმინდანები") — ჯოზეფ სმიტის მიერ 1830 წელს დაარსებული რელიგიური მიმდინარეობა. მისი მიმდევრები ძირითადად ცხოვრობენ აშშ-ში ასევე, ლათინურ ამერიკაში, კანადაში, ევროპასა და ფილიპინებში. საერთო რაოდენობა 16 მილიონზე მეტი. მორმონიზმის მიხედვით ღმერთისაგან შთაგონებული სიტყვის ოთხი წყარო არსებობს: ბიბლია, მორმონთა წიგნი, დოქტრინები და აღთქმები და ძვირფასი მარგალიტი, რომელთაგან ყველაზე „სწორად" ჯოზეფ სმიტი მორმონთა წიგნს მიიჩნევდა, რომელიც თავად დაწერა 1830-წელს. მას ბევრი ადამიანი აკრიტიკებს, როგორც „ჭეშმარიტი" რელიგიიდან გადახვეულს.

ისტორია
-------

ჯოზეფ სმიტი და მორონიჯოზეფ სმიტი და მორონი
მორმონიზმის მიხედვით, 1823-წელს ჯოზეფ სმიტს ნიუ იორკის შტატში ჰქონდა ხილვა. ამ დროს მას გამოეცხადა ანგელოზი სახელად მორონი, რომელმაც უთხრა მას ახლომდებარე ბორცვზე დამარხული გრავირებული ოქროს ფირფიტების შესახებ. ოთხი წლის შემდეგ მან გათხარა ეს ფირფიტები და 1830-წელს გადათარგმნა ისინი ინგლისურ ენაზე. ამ ფირფიტებში საუბარი იყო ისრაელიტებზე, მცხოვრებნი ქრისტეზე საუკუნეებით ადრე, რომლებმაც დატოვეს სამშობლო და გადასახლდნენ ამერიკაში და ასწავლიდნენ ძველ რელიგიას. სმიტის თქმით: მან აღადგინა ეს ძველი და „ჭეშმარიტი" რელიგია, რომლისგანაც წარმოიშვა სხვა ქრისტიანული რელიგიური მიმდინარეობები. ეკლესიის დაარსებიდან მალევე სმიტი და მისი მიმდევრები გადავიდნენ ოჰაიოში სადაც, ეკლესიის ცნობილმა მქადაგებელმა სიდნი რიგდონმა მიიღო მორმონიოზმი. შემდეგ მისურის შტატში დაარსეს სიონი, თუმცა იქ მცხოვრებ არამორმონებთან მოუხდათ დაპირისპირება, რამაც მორმონთა ქონების განადგურება გამოიწვია. დაპირისპირებამ გამოიწვია ის, რომ 15000 მორმონმა დატოვა მისური და ილინოისში გადასახლდა სადაც, სმიტმა დააარსა ქალაქი ნავუ 1939-წელს. იქ კომერციულმა წარმატებამ და მზარდმა პოლიტიკურმა ძალაუფლებამ, კვლავ გამოიწვია ადგილობრივებთან შეტაკება. სმიტმა დაამარცხა არამორმონები, რამაც ამ უკანასკნელებთან ურთიერთობა კიდევ უფრო გაამწვავა. მათ დაიჭირეს სმიტი მისი ძმითურთ და მოკლეს 1844-წელს.

მორმონთა ეკლესიამორმონთა ეკლესია

სწავლება
--------

მორმონიზმის მიხედვით:

* ღმერთი ყოველთვის იყო უმაღლესი არსება მაგრამ, ამ სტატუსს სწორი ცხოვრებითა და დიდი ძალისხმევით მიაღწია.
* ღმერთს აქვს ხორციელი ფორმა.
* ძველი მოსაზრებით (რომელსაც დღეს აღარ იზიარებენ) ადამი ღმერთი და იესოს მამაა.
* მორმონთა აზრით იმქვეყნიურ სამყაროში ოთხი სხვადასხვა დონის სამეფოა, ესენია: ციური სამეფო, მიწიერი სამეფო, ხორციელი სამეფო და ბნელეთის სამეფო.
* მორმონიზმი არ ცნობს სამებას არამედ, თვლის, რომ იგი სამი განსხვავებული ღმერთია.
* მორმონები მისდევენ ცხოვრების მკაცრ წესს, რომელიც არ აძლევს მათ: ალკოჰოლის, ჩაის, ყავის ან თამბაქოს მოხმარების საშუალებას. მათთვის უმნიშვნელოვანესია ოჯახური ცხოვრება, ავტორიტეტების პატივისცემა და მისიონერობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
**შერეფ ალ-დინ (შერეფ-ხან) იბნ შამს ალ-დინ ბითლისი** (სპარს. شرف‌الدین خان بن شمس‌الدین بن شرف بیگ بدلیسی) (დ. 25 თებერვალი, 1543, ქარაჰრუდი, ყუმის მახლობლად, — გ. დაახლ. 1603/1604, დაკრძალულია ბითლისში) — სპარსულენოვანი ქურთი ისტორიკოსი რუზაქის ტომისა.

ბიოგრაფია
---------

იზრდებოდა ირანში, შაჰ თამაზ I-ის კარზე. 1578 წელს ოსმალეთის სამსახურში გადავიდა, რისთვისაც სულთანმა, მურად III-მ ბითლისის მმართველობა და ხანის ტიტული უბოძა. ირანთან ომის დროს, 1578–1588 წლებში ქურთთა რაზმებით აქტიურად მონაწილეობდა ოსმალთა ლაშქრობებში სამხრეთ კავკასიაში, კერძოდ, საქართველოში. მას ეკუთვნის ორტომიანი ისტორიული თხზულება „დიდების წიგნი" „შარაფნამე", რომელშიც მოთხრობილია ქურთული მომთაბარე ტომებისა და დინასტიების ისტორია. მასში გადმოცემულია აგრეთვე ოსმალეთის, ირანის და სხვა მეზობელი ქვეყნების 1290–1596 წლებში მომხდარი ისტორიული მოვლენები.

ცნობები საქართველოს შესახებ
---------------------------

„შარაფნამე" მრავალ ცნობას შეიცავს საქართველოს შესახებ, რომელთაგან ყველაზე ძველი X საუკუნეს ეხება. თხზულებაში აღწერილია საქართველოში მომხდარი XVI საუკუნის არაერთი მოვლენა, მათ შორის, ყიზილბაში სარდლის დივ-სულთან რუმლუს ლაშქრობა, შაჰ-თამაზ I-ის ლაშქრობები, მოთხრობილია მის მიერ თბილისის ციხის აღება, ვარძიის მონასტრის დარბევა-გაძარცვა და საქართველოდან 30 ათასი ტყვის წაყვანა 1554 წელს.

საინტერესო ცნობებია თბილისის ციხისთავზე გულბათზე და მის ვაჟებზე, რომლებიც შემდეგ შაჰის ერთგულნი გახდნენ, აგრეთვე ირანის სამეფო კარზე მოღვაწე ქართველების, შაჰის ქართველი ცოლების, მათი შვილების შესახებ. ასევე ვრცლად არის მოთხრობილი თხზულებაში მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობებთან დაკავშირებული ამბები, ქართლის მეფის სიმონ I-ის და სამცხის ათაბაგის მანუჩარის ბრძოლა.

ლიტერატურა
----------

* ტაბატაძე კ. შერეფ-ხან ბითლისის ცნობები საქართველოს შესახებ, «კავკასიურ-ახლოაღმოსავულრი კრებული», 1962, [ტ.] 2.
* 

* *ტაბატაძე კ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. ?.

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***შერეფ-ხან ბითლისი***
**დავით პატარაია** (დ. 1 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2014 წლის 19 ივნისიდან 2015 წლის 4 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
---------

დავით პატარაია დაიბადა 1971 წლის 1 ოქტომბერს, თბილისში. 
სხვადასხვა წლებში იგი მუშაობდა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში, ქვეყნის უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოში, კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში. წლების განმავლობაში ეწეოდა საადვოკატო საქმიანობას და კითხულობდა ლექციებს თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების, ხოლო შემდგომ - იურიდიულ ფაკულტეტზე. არის სამართლის დოქტორი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2013 წლის დეკემბრიდან 2014 წლამდე დავით პატარაია იყო პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი. 

2014 წლის იანვრიდან დღემდე იგი საქართველოს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივნის მოადგილედ მუშაობდა. 2014 წლის 19 ივნისიდან 2015 წლის 4 დეკემბრამდე იყო საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით პატარაია - დეკლარაცია[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსად დავით პატარაია დაინიშნა. www.tabula.ge. ციტირების თარიღი: 26 დეკემბერი, 2018.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები |
| --- |
|  |
| 
* გიგი უგულავა
* გიორგი არველაძე
* ეკატერინე შარაშიძე
* თეიმურაზ ჯანაშია
* დავით ტყეშელაშვილი
* ანდრო ბარნოვი
* ლაშა აბაშიძე
* დავით პატარაია
* გიორგი აბაშიშვილი
* ლაშა ჟვანია
* ნათია სულავა (მ/შ)

 | 
საქართველოს პრეზიდენტის გერბისაქართველოს პრეზიდენტის გერბი |

 |
**ვაგიფ სულთანლი** (ვაგიფ სულთან ოღლი ვერდიევი; აზერ. Vaqif Sultanlı) — აზერბაიჯანელი პროზაიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, 1994 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (1999).

ვაგიფ სულთანლი დაიბადა 1958 წლის 2 მარტს აზერბაიჯანის სსრ-ის ქურდამირის რაიონის სოფელ შაჰსევანში.

დაამთავრა სოფელ ქოჰნაბაზარის საშუალო სკოლა (1964 – 1974). პარალელურად სწავლობდა ქურდამირის რაიონულ მუსიკალურ სკოლაში (1970 – 1975). რაღაც დროის განმავლობაში მუშაობდა მუშად ქურდამირის ელექტროქსელში (1974 – 1976).

1981 წელს წარჩინების დიპლომით დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, რის შემდეგაც ვ.სულთანლი გააწესეს აზერბაიჯანული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად ისმაილლის რაიონის სოფელ კალაჯიგის საშუალო სკოლაში. შემდგომში სწავლა გააგრძელა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამედროვე ლიტერატურის კათედრის ასპირანტურაში.

დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ხასიათის პრობლემა აზერბაიჯანულ დრამატურგიაში" (1984). მუშაოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მასწავლებლად, უფროსს მასწავლებლად და დოცენტად (1984 – 1991). ამჟამად პროფესორია (1999) უნივერსიტეტის ისტორიის კათედრაზე. 1997 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მუჰამედ ამინ რასულზადეს ცხოვრება და ლიტერატურული მოღვაწეობა" (1997). აქტიურად ეწევა საზოგადოებრივ მოღვაწეობას. 1991 წელს დააარსა აზერბაიჯანთმცოდნეთა ასოციაცია და არჩეულ იქნა მის თავმჯდომარედ.

მუშაობდა ლიტერატურული გადაცემების კორესპონდენტად ამერიკული რადიოსადგურების („თავისუფლება" და „თავისუფალი ევროპა") აზერბაიჯანულ რედაქციაში (1995 – 1998). გახლდა რამდენიმე ჟურნალის მთავარი რედაქტორი, რომლებიც გამოდიოდნენ პოლონეთში („ხუდაფარინი", 1995), შვედეთში („არაზი", 1996 – 1997), აშშ-ში („მსოფლიოს აზერბაიჯანელები", 2000 – 2012).

თურქული ლიტერატურის ორგანიზაციის („კვიპროსი-ბალკანეთი-ევრაზია") კავკასიური ბიუროს ხელმძღვანელია. მსოფლიოს 40-ზე მეტ ქვეყანაში ჩატარებული საერთაშორისო კონფერენციების, სიმპოზიუმებსა და ფორუმების მონაწილე და მომხსენებელია.

ჰასან ბეკ ზარდაბის სახელობის პრემიისა (1995) და თურქული ლიტერატურის ორგანიზაციის („კვიპროსი-ბალკანეთი-ევრაზია") პრემიის (2002) ლაურეატია. 2014 წელს დაჯილდოვდა ეგვიპტის კულტურის სამინისტროს საპატიო სიგელით.

იყო არჩეული მსოფლიოს აზერბაიჯანელთა კონგრესის საბჭოს წევრად, რომლის ყრილობები ჩატარდა შვედეთში (2001), ნიდერლანდებში (2002), გერმანიაში (2004), ბელგიასა (2008) და დიდ ბრიტანეთში (2010).

2012 წელს დაარსებული საერთაშორისო ეპოსების კვლევების საზოგადოების (ცენტრალური ოფისი მდებარეობს პეკინში) წევრია (The International Society for Epic Studies).

2018 წელს არჩეულ იქნა მწერალთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრად, რომელიც მდებარეობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Vaqif Sultanli.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-01. ციტირების თარიღი: 2019-04-12.
**ჰირკანის ეროვნული პარკი** (აზერ. Hirkan Milli Parkı) — ეროვნული პარკი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ლენქორანისა და ასტარის რაიონებში. შეიქმნა 2004 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2004 წლის 9 თებერვლის განკარგულებით, ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ლენკორანისა და ასტარის რაიონების ტერიტორიაზე. პარკის ფართობი შეადგენს 40 358 ჰექტარს. პარკის ძირითადი ნაწილი დაფარულია ტყეებით. გირკანის ნაციონალური პარკის ტერიტორიაზე ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატია

შექმნის მიზანი
--------------

ჰირკანის ეროვნული პარკი
პარკის შექმნის მთავარი მიზანი იყო ნოტიო სუბტროპიკების ლანდშაფტების, ასევე რელიქტური და ენდემური სახეობების, ფლორისა და ფაუნის ყველა სახეობის, ბუნების კომპლექსური დაცვა და გაფრთხილება, რომლებიც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის წითელ წიგნშია შეტანილი. მიმდინარეობს მთელი ამ გარემოს მონიტორინგის ჩატარება, საზოგადოების ინფორმირება, ამავდროულად ტურიზმისა და დაცვისათვის საჭირო პირობების კვლევა და შექმნა.

ფლორა
-----

აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე გავრცელებული 435 სახეობის ხეებისა და ბუჩქებისაგან, 150 სახეობა გირკანის ტყეებში სუფევს, რაც მთელი წარმოდგენილი ფლორის 1/3-ზე მეტია, მათ შორის აზერბაიჯანის «წითელ წიგნში» შეტანილი გირკანის სამშიტი, ლენქორანული ხერკინა, წაბლისფოთლა მუხა, ლეღვი, გირკანის მსხალი, აბრეშუმა აკაცია, ჩვეულებრივი ხურმა, მურყანი და სხვები. გირკანის ტყეების იუნესკოს ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შესატანად გადაცემულ იქნა დოკუმენტები იუნესკოს სამდივნოში.

პარკის ფლორა მოიცავს 1900 სახეობას, მათ შორის 162 ენდემურს, 95 იშვიათს, 38 გადაშენების პირას მდგარს. ეროვნულ პარკში ყოველ 1000 ჰექტარზე 32 სახეობის მცენარე მოდის.

ზემოთ ჩამოთვლილი მცენარეების გარდა, პარკში ასევე არსებობს სხვადასხვა სახეობის ლიანები და ხვიარა მცენარეები, ყურძნის ჯიშები, მრავალი ტიპის კენკროვანი ბუჩქები და ა. შ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის ეროვნული პარკები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰირკანის ეროვნული პარკი***

* ჰირკანის ეროვნული პარკის ოფიციალური საიტი
* ჰირკანის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2011-07-26 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| აზერბაიჯანის დროშა | *ეს სტატია აზერბაიჯანისა და აზერბაიჯანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 
* ალთიაღაჯის ეროვნული პარკი
* აფშერონის ეროვნული პარკი
* აღგიოლის ეროვნული პარკი
* გოიგოლის ეროვნული პარკი
* ზანგეზურის ეროვნული პარკი
* შაჰდაღის ეროვნული პარკი
* შირვანის ეროვნული პარკი‎
* ჰირკანის ეროვნული პარკი

 | 
 |

 |

1. ↑  Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi. Hirkan National Park. eco.gov.az. ციტირების თარიღი: 2018-09-12.
2. ↑  E. F. Yusifov və V. C. Hacıyev. Hirkan Biosfer Rezervatı.
**„ალუბლების ქუჩა 12"** — ქართული სიტკომ-კომედიური ჟანრის სერიალი, რომელიც „კომედი გრუპმა" გადაიღო 2012 წელს რუსთავი 2-ის დაკვეთით. სერიალში მონაწილეობდნენ ყველაზე რეიტინგული სერიალის შუა ქალაქშის მსახიობები, ამიტომ ფიქრობდნენ, რომ სერიალი წარმატებული იქნებოდა, თუმცა 1 სეზონის გადაღების შემდეგ გადაღებები შეწყდა, რადგან სერიალმა ვერ მოიპოვა რეიტინგი. სერიალი ასევე გავიდა PIK TV-ზე რუსული გახმოვანებით 2012 წელს.

სიუჟეტი
-------

ნიკა და მარი ახალგაზრდა წყვილია ისინი ნინოს ნიკას დის სახლში მარის მამასთან ერთად ბედნიერად და მხიარულად ცხოვრობენ. ნიკა ახალ სამსახურ იწყებს დისტრიბუციაში ამით მისი მეუღლე არ არის კმაყოფილი თუმცა მაინც აღიარებს ამას, მარი ბრენდულ მაღაზიაში „ტატა სტაილში" მუშაობს. ნინოს თავისი პატარა ბიზნესი აქვს, უჩა ნიკას თანამშრომელი და სარეცხი საშუალებების დისტრიბუტორია, ბატონი შალვა კი კარგად უკრავს ვიოლინოზე.

გადაღება
--------

კომედი გრუპი სერიალისთვის ქმნიდა დეკორაციას, გადაღებები კი მიმდინარეობდა პავილიონში ოთხ სხვადასხვა ლოკაციაში, ნიკასა და მარის სახლში, საძინებელში, ნიკას სამუშაოზე, მარის სამუშაოზე და ბარში.

როლებში
-------

| მსახიობი | გმირი |
| --- | --- |
| გოგა ბარბაქაძე | ნიკა |
| მაია დობორჯგინიძე | ტატა |
| თათული ედიშერაშვილი | ნინო |
| თამუნა ნიკოლაძე | მარი |
| კახა ჯოხაძე | უჩა |
| სლავა ნათელაძე | შალვა |
| გიორგი ჯიქია | გოგა |
| ვანო ქურასბედიანი | ლევანი |
| თიკო ქათამაშვილი | ლილიკო |
| ნინო არსენიშვილი | ლანა |
| თამთა იმნაშვილი | მაშო |
| ანი ამილახვარი | ლიზი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალუბლების ქუჩა 12 პრომო
* ალუბლების ქუჩა 12 პრომო
* ალუბლების ქუჩა 12 ყველა სერია[*მკვდარი ბმული*]
* ალუბლების ქუჩა 12 Facebook-ზე
**ისააკ თუმანიშვილი** (დ. 1803, თბილისი — გ. 23 აპრილი, 1880) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცერი და საზოგადო მოღვაწე, „კოლეჟსკი ასესორის" (კოლეჯის შემფასებელი, მე-8 კლასის სამოქალაქო წოდება რუსეთის იმპერიაში) შიოშბეკ სულხანის ძე თუმანოვის ოჯახში. მისი ძმა, ნიკოლოზ შიოშის ძე თუმანიშვილი, ასევე საჯარო პირი იყო, სტატსკი სოვეტნიკი და ამიერკავკასიის სახაზინო პალატის თავმჯდომარე.

ისააკ შიოს ძემ სამხედრო სამსახური დაიწყო 1826 წლის 27 ივლისს პრაპორშჩიკის წოდებით.

იგი მონაწილეობდა რუსეთ-ირანის (1826-1828), რუსეთ-ოსმალეთისა (1828-1929) და ყირიმის (1853-1856) ომებში.

1851 წელს, პოდპოლკოვნიკის ჩინით, იყო კავკასიის არმიის მთავარი შტაბის საველე აუდიტორიატის (სამხედრო სასამართლო) წევრი. 1852-1854 წლებში უკვე პოლკოვნოკის ჩინით იყო კავკასიის არმიის კორპუსის მთავარი შტაბის საველე აუდიტორიატის ქვეითი ჯარის ოფიცერი. 

1860 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება.
1863 წლიდან მეთაურობდა ნავაგინის 78-ე ქვეით პოლკს, ირიცხებოდა კავკასიის არმიაში.
1868-1869 წლებში თავმჯდომარეობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარების მთავარი შტაბის საველე აუდიტორიატს. ამავე დროს იყო ტფილისის გუბერნიის ციხეების სამეურვეო კომიტეტის დირექტორი, ხოლო, 1871-1879 წლებში — კავკასიის არმიის გენერალურ შტაბთან არსებული დამხმარე კომიტეტის წევრი.
1869 წლიდან რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტია.
ისააკ თუმანიშვილი აქტიურად იყო ჩაბმული საზოგადოებრივ საქმიანობაშიც: იგი მონაწილეობდა თბილისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკის დაარსებაში. 1871-1879 წლებში იყო ტფილისის ამიერკავკასიის საიმპერატორო ქალთა ინსტიტუტის სამეურვეო საბჭოსა და რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების წევრი.

სამხედრო კარიერის მანძილზე ისააკ შიოს ძე დაჯილდოებული იყო თეთრი არწივის, წმ. ანას, წმ. გიორგის, წმ. სტანისლავისა და წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით.

ორჯერ აქვს მიღებული ოქროს იარაღი 25 და 30-წლიანი სამსახურისთვის (1853, 1856). 1850 წელს წმ. ანას მე-2 ხარისხის ორდენზე დაუმატეს საიმპერატორო გვირგვინი. 1859 წელს კი ჯილდოდ მიიღო ბეჭედი მისი უდიდებულესობის გამოსახულებით.

მეგობრობდა გრიგოლ ორბელიანთან და ნიკოლოზ ბარათაშვილთან.

მისი მეუღლე იყო ნატალია დავითის ასული თამამშევი. მათ სამი ქალიშვილი ჰყავდათ — მარია, ნადეჟდა და მართა.

დაკრძალულია თბილისში, ვერის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV, თბ. 2018, გვ. 123

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისააკ თუმანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი