recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

„**ერი**" — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური, სამეცნიერო და ლიტერატურული ჟურნალი; გამოდიოდა თბილისში 1909 წლის 13 სექტემბრიდან 1910 წლის 22 ნოემბრამდე. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ კიტა აბაშიძე, ალექსანდრე ყიფშიძე, აკაკი წერეთელი, ვაჟა-ფშაველა, ფილიპე გოგიჩაიშვილი, ნიკო ლორთქიფანიძე, სანდრო შანშიაშვილი, მიხეილ წერეთელი, ზ. ედილაშვილი და სხვა. 1909 წლის სექტემბრის ბოლოს (II ნომრის გამოსვლის შემდეგ) „ერი" დროებით დაიხურა ადგილობრივი ხელისუფლების განკარგულებით, განახლდა 1910 წლის თებერვლიდან. შუალედში „ერის" ნაცვლად გამოდიოდა „ჩვენი ერი" (1909 წლის 27 სექტემბრიდან 4 ოქტომბრამდე), „ქართველი ერი" (1909 წლის 11 ოქტომბრიდან 18 ოქტომბრამდე), „საქართველოს მოამბე" (1909 წლის 1 ნოემბრიდან 1910 წლის 24 იანვრამდე), „მოამბე" (1910 წლის 31 იანვრიდან თებერვლამდე). რედაქტორ-გამომცემლები — პეტრე სურგულაძე (1909 № 1-25), სოფრომ მგალობლიშვილი (1910 № 1-26).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 190.
**ვერონიკა ფანი მენდოსა ფრიში** (ესპ. Verónika Fanny Mendoza Frisch; დ. 9 დეკემბერი, 1980, კუსკო, პერუ) — პერუელი მემარცხენე პოლიტიკოსი. პერუს კონგრესის წევრი 2011-2016 წლებში. 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

ვერონიკა მენდოსა დაიბადა 1980 წლის 8 დეკემბერს კუსკოს პროვინციაში, იქვე დაამთავრა დაწყებითი, ხოლო შემდეგ საშუალო სკოლა. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ევროპის უნივერსიტეტებში. აქვს პარიზის დიდროს უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის დიპლომი, პარიზის ახალი სორბონის უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა მაგისტრის დიპლომი, მადრიდის ეროვნული უნივერსიტეტის დისტანციური განათლების დიპლომი (ესპანური, როგორც მეორე ენა).

პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 2006 წელს, როდესაც გახდა პერუს ნაციონალური პარტიის აქტივისტი. 2007-2012 წლებში ეკავა პარტიის საერთაშორისო კოორდინატორის თანამდებობა. 2011 წელს აირჩიეს პერუს კონგრესის დეპუტატად 5 წლის ვადით.

2016 წელს საპრეზიდენტო კანდიდატად წარადგინეს მემარცხენე პარტიის რიგებიდან. არჩევნების პირველ ტურში მიიღო ხმების 18,74 % და დაიკავა მესამე ადგილი. მეორე ტურში მოუწოდა საკუთარ ამომრჩევლებს მხარი დაეჭირათ პედრო პაბლო კუჩინსკისთვის, მიუხედავად მასთან პოლიტიკური იდეების შეუთავსებლობისა.

2020 წლის 4 ნოემბერს ტუპაკ ამარუ II-ის აჯანყების 240-ე წლისთავზე განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი
* Broad Front webpage

სქოლიო
------

1. ↑  Telesurtv.ne.
2. ↑  Информационное агентство Regnum.
3. ↑  Elecciones 2021: Verónika Mendoza lanzó precandidatura en Cusco es (4 November 2020). ციტირების თარიღი: 2020-11-26
**ელინა გარანჩა** (ლატვ. Elīna Garanča; დ. 16 სექტემბერი 1976, რიგა, ლატვია) — ლატვიელი მომღერალი (მეცო-სოპრანო).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მუსიკოსთა ოჯახში. სწავლობდა ლატვიის მუსიკალურ აკადემიაში, შემდგომში ვენაში და აშშ-ში. გასტროლზე გადიოდა რიჟკის ოპერის თეატრთან ერთად ბუქარესტსა და ათენში, იყო მაინინგენისა და ფრანკფურტის დასში. კონტრაქტი გააფორმა ვენის სახელმწიფო ოპერასთან.

1999 წელს გახდა მირამ ხელინის სახელობის საერთაშორისო კონკურსი ახალგაზრდა მომღერლებისთვის ლაურეატი, რომელიც ჰელსინკიში ჩატარდა.
2001 წელს ფინალისტი იყო პრესტიჟული კონკურსისა BBC Cardiff Singer of the World.

2005 წელს ხელი მოაწერა ექსკლუზიურ კონტრაქტს ფირმა Deutsche Grammophon-თან.

### საშემსრულებლო რეპერტუარი

მღეროდა ოპერებში „ანა ბოლეინი" გაეტანო დონიცეტი (1998), „სევილიელი დალაქი" ჯოაკინო როსინი (1998), „ვარდების კავალერი" რიხარდ შტრაუსი (2000), „სოფლის ღირსება პიეტრო მასკანი (2001), „გენზელი და გრეტელი" ენგელბერტ ჰუმპერდინკა (2001), „ასე იქცევა ყველა" (2003) და „*La clemenza di Tito*" ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი (2003), „ნორმა" ვინჩენცო ბელინი (2004), „კონკია" ჯოაკინო როსინი (2004), „*Werther* "ჟიულ მასნე (2005), „ბიაზეტი" ანტონიო ვივალდი (2005), „ფიგაროს ქორწინება" ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი (2006), „კარმენი" ჟორჟ ბიზე (2007) და სხვა.

### პირადი ცხოვრება

ელინა დაქორწინდა დირიჟორ კარელ მარკ ჩიჩონზე (დ. 1971). ჰყავთ ორი ქალიშვილი — კეტრინ ლუიზ ჩიჩონი (დ.22.09.2011) და კრისტინა სოფი ჩიჩონი (დ.10.01.2014)..

### აღიარება

ევროპული პრემია კულტურულ მიღწევებში ნომინაცია „მუსიკალური ხელოვნება" (2006). პრემია ეხო-კლასიკ „წლის მომღერალი" (2007, 2009).

სქოლიო
------

1. ↑  Karel Mark Chichon & Elīna Garanča welcome daughter Christina Sophie on January 10th who joined big sister Catherine
2. ↑  ოფიციალური საიტი
**კლაუს ზეგბერსი** (გერმ. Klaus Segbers; დ. 1954, დორტმუნდი, გერმანია) — გერმანელი პოლიტოლოგი და ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტში საერთაშორისო ურთიერთობების და აღმოსავლეთ ევროპათმცოდნეობის პროფესორი. იგი ასევე არის ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტთან არსებული  გლობალური პოლიტიკის ცენტრის („Center for Global Politics") დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. მისი კვლევის საგანია საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიები, ტრანსფორმაციები პოსტსაბჭოთა სივრცეში, საერთაშორისო პოლიტიკური ეკონომია და გლობალიზაცია.

1974-1979 წლებში ზეგბერსი სწავლობდა ისტორიას, პოლიტოლოგიას და ფილოსოფიას რურის უნივერსიტეტსა და კონსტანცის უნივერსიტეტებში. 1987 წელს მან მოიპოვა PhD ხარისხი ბრემენის უნივერსიტეტისგან სადაც იგი იკვლევდა საბჭოთა კავშირს მეორე მსოფლიო ომის დროს. 1990-1995 წლებში ზეგბერსი მუშაობდა გერმანიის ლიდერ ანალიტიკურ ინსტიტუტში — მეცნიერებისა და პოლიტიკის ფონდი (SWP), ებენჰაუზენში, 1992 წელს კი პროფესორის წოდება საბჭოთა კავშირში სისტემური ცვლილებების შესახებ დაწერილი წიგნის წყალობით მიიღო. 1995 წელს ზეგბერსი ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კლაუს ზეგბერსის გვერდი ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. ↑  MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
3. 1 2 3  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #111349559 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**ელის ემანუელ ინოსენტ კლარკი** (ინგლ. Ellis Emmanuel Innocent Clarke; დ. 28 დეკემბერი 1917, პორტ-ოვ-სპეინი, ტრინიდადი და ტობაგო — გ. 30 დეკემბერი 2010, პორტ-ოვ-სპეინი, ტრინიდადი და ტობაგო) — ტრინიდადელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ტრინიდადი და ტობაგოს უკანასკნელი გენერალ-გუბერნატორი (1972-1976 წწ.) და პირველი პრეზიდენტი (1976-1987 წწ.).

ბიოგრაფია
---------

1941 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტო კოლეჯი სამართლის ბაკალავრის ხარისხით. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ დაკავდა საადვოკატო პრაქტიკით. არის ტრინიდადის და ტობაგოს 1962 წლის კონსტიტუციის ერთ-ერთი ავტორი. 1954-1956 წლებში მთავარი პროკურორია, ხოლო შემვეგ კოლონიის საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 1957-1962 წლებში ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის გენერალური პროკურორია. 1962-1968 წლებში ტრინიდადი და ტობაგოს მუდმივი წარმომადგენელია გაეროში და ელჩი აშშ-ში, კანადასა და მექსიკაში. 1972-1973 წლებში კი ტრინიდადი და ტობაგოს გენერალ-გუბერნატორია. 

1976 წელს ტრინიდადი და ტობაგო გახმოცხადდა რესპუბლიკად და კლარკი ამომრჩეველთა კოლეგიამ ერთახმად აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად. 1987 წელს მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად. თანამდებობიდან გადადგა 1987 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია
* ელის კლარკის ბიოგრაფია", *Trinidad and Tobago Newsday*, 31 December 2010.


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ელის კლარკი
* ნურ ჰასანალი
* ართურ ნაპოლეონ რეიმონდ რობინსონი
* ჯორჯ მაქსველ რიჩარდსი
* ენტონი კარმონა
* პაულა-მეი უიკესი
 |

 |
**ვლადიმერ დავითის ძე გძელიძე** (გრძელიძე; დ. 10 მაისი, 1894, სოფ. ბარი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ივნისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მეწარმე, ხილეულის წყლებისა და უალკოჰოლო სასმელების დამზადების სპეციალისტი.

1917 წლიდან მუშაობდა თბილისის „კომპანია ზემელის" ლიმონათის ქარხანაში. 1920-იანი წლებიდან დამოუკიდებლად ქმნიდა ხილეულის წყლების სიროფის რეცეპტებს. მუშაობდა ბაქოს ხილეულის წყლების წარმოებაში, ამიერკავკასიის რკინიგზის კვების ობიექტებში, ხოლო 1932 წელს თბილისში დააფუძნა ლიმონათის ქარხანა (ნ. გოგოლის ქუჩა №52, ახლანდ. №16). საწარმო წლების განმავლობაში ლიმონათით ამარაგებდა ამიერკავკასიის რკინიგზის, ასევე უკრაინის ქალაქების — დნეპროპეტროვსკისა და კიევის კვების ქსელს. თბილისში იყო „გძელიძის წყლების" საფირმო მაღაზიები. 1959 წელს თბილისის რკინიგზის ვაგზლის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით ლიმონათის ქარხნის ამორტიზებული შენობა აიღეს. 1947–1951 გძელიძის ხილეულის წყლების სექცია მოქმედებდა მოსკოვში. 1950 წელს მიიწვიეს სომხეთში ხილეულის წყლების უალკოჰოლო სასმელების დამზადების გამოცდილების გასაზიარებლად. 1989-1997 წლებში თბილისში, მერაბ კოსტავას ქუჩის №12-ში ფუნქციონირებდა გძელიძის შვილიშვილის, ვ. გრძელიძის მიერ დაფუძნებული ხილეულის წყლების მაღაზია.

ლიტერატურა
----------

* *აბრამიშვილი ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 239.
**ვასილ დიმიტრის ძე ბაბუხადია** (დ. 1 სექტემბერი, 1913, ტყიბული) —  ქართველი ქირურგ-უროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1972), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1994), საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995).

ბიოგრაფია
---------

1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მეორე მსოფლიო ომის წლებში დივიზიის წამყვანი ქირურგი იყო. 1946–1971 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიულ კათედრაზე, 1971–1973 იმავე კათედრის პროფესორი იყო, ხოლო 1973-იდან უროლოგიის კათედრის გამგეა.

ბაბუხადია შეისწავლის თირკმლის პარენქიმის რეგენერაციას ჰიდრონეფროზის პირობებში, შარდ-კენჭოვან დაავადებას, საშარდე გზების ინფექციას, წინამდებარე ჯირკვლის ადენომას. იკვლევს საექიმო ეთიკისა და დეონტოლოგიის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. საბრძოლო ორდენი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 314.
**ელენა ლევის ასული კულჩიცკაია** (უკრ. Олена Львівна Кульчицька; დ. 15 სექტემბერი, 1877, ქ. ბერეჟანი, დღ. ტერნოპოლის ოლქი — გ. 8 მარტი, 1967, ლვოვი) — უკრაინელი საბჭოთა გრაფიკოსი და ფერმწერი, უკრაინის სსრ სახალხო მხატვარი (1956). სწავლობდა ლვოვის რ. ბრატკოვსკისა და ს. კაჩორა-ბატოვსკის სტუდიაში (1901–1903) და ვენის სამხატვრო-სამრეწველო სკოლაში (1903–1908). ასწავლიდა უკრაინის პოლიგრაფიულ ინსტიტუტში ქალაქ ლვოვში (1945–1951; 1948 წლიდან პროფესორი). თავის ნახატებში, აკვარელისა და გრაფიკულ ციკლებში, და აგრეთვე ილუსტრაციებში ელენა განზოგადოებულ, დეკორატიულობისკენ მისწრაფებულ ფორმებში გამოსახავდა გუცულშჩინის ბუნებისა და არქიტექტურის თავისებურებებს, მის გმირულ წარსულს და ხალხის თანამედროვე ცხოვრებას. მისი შემოქმედება დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების დარგში დამყარებულია უკრაინული სახალხო შემოქმედების ღრმად შესწავლაზე. მიღებული აქვს ტარას შევჩენკოს სახელობის უკრაინის სსრ სახელმწიფო პრემია (1967, სიკვდილის შემდეგ). დაჯილდოებულია 2 ორდენითა და მედლებით.

თხზულებები
----------

* Народний одяг захiдних областей УРСР, Київ, 1969.

ლიტერატურა
----------

* (*Вюник А. О.*), *О. Кульчицька*. (Альбом), Київ, 1969.
* Кульчицкая Елена Львовна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
**კლდის წმინდა ნინოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კლდეში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მცირე გორაკის გავაკებულ მოედანზე. აგებულია ბლოკით, გარედან შემოსილია ღია აგურისფერი ჰორიზონტალურღარიანი ფილებით.

ძეგლის აღწერა
-------------

სამნავიანი ბაზილიკა შვერილაფსიდიანია (13,X8,7 მ.). ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. მის წინ ოთხ სვეტიანი კარიბჭე-სამრეკლო დგას. დარბაზის სივრცე ორი წყვილი სვეტით სამ ნავადაა დაყოფილი. აფსიდის მხრებსა და სვეტების პირველ წყვილს ქართულ ხუროთმოძღვრებაში მიღებული თაღის ნაცვლად ჰორიზონტალური რიგელი აკავშირება, სვეტიდან სვეტზე გადასვლა და დასავლეთის კედელთან დამაკავშირებელი თაღი შეცვლილია „გატეხილი" რიგელით. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია წყობითა და ნალესობით გამოყვანილი კანკელით. კანკელში აღსავლის კარის გარდა კიდევ ორი კარია უშუალოდ სამკვეთლოსა და სადიაკვნეს წინ. აღსავლის კარის გვერდებზე მაცხოვრისა და ღვთისმშობლის ხატებისათვის თაღოვანი ნიშებია დატოვებული. კანკელის მიღმა საკურთხევლის, სამკვეთლოსა და სადიაკვნის ერთიანი სივრცეა. ტაძრის ინტერიერი მთლიანად გალესილია. გრძივ კედლებში გვერდითი ნავების სივრცეს ორ-ორი სარკმელი ანათებს. ცენტრალური ნავის გასანათებლად ზემოტ სიმაეტრიულად განლაგებული ორ-ორი სარკმელია. საკურთხევლის სარკმელი საკმაოდ მაღალია.

ტაძრის ფასადები მოპირკეთებულია აგურისფერი ფილებით, შენობის კუთხეები, სარკმელტა საპირეები ბრტყელი სადა ზოლებითაა დაფარული. დასავლეთის ფასადზე წმინდა ნონოს დაწეულმკლავებიანი ჯვარია გამოსახული.

ლიტერატურა
----------

* მარსაგიშვილი გ. „კლდის მინდა ნინოს ეკლესია", // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია", (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ. 2013, გვ. 532
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერქომაიშვილი**. |

**ვლადიმერ (ლადიმე) ერქომაიშვილი** (დ. 23 თებერვალი, 1895, მაკვანეთი — გ. 1982) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1951).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი. ოჯახის ხელმოკლეობის გამო სწავლა ვერ გააგრძელა. ერქომაიშვილმა ოჯახში, უფროსი და-ძმისგან შეისწავლა გურული სიმღერების სამივე ხმა ოჯახში, დედისგან კი ჩონგურზე დაკვრა ისწავლა. სიმღერა 1905 წლიდან დაიწყო. 1914 წელს ის მამის ანსამბლში ჩაირიცხა. ოცი წლისამ მასწავლებლობა დაიწყო. 1923 წელს მიიწვიეს აჭარის სახელმწიფო კაპელაში მომღერლად და ხალხური სიმღერების მასწავლებლად. მოგვიანებით აჭარის ნავსადგურის მტვირთავი მუშების გურულ-აჭარულ გუნდში გადავიდა, სადაც წლების მანძილზე სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო.

მოღვაწეობა დაიწყო არტემ ერქომაიშვილის გუნდში. 1937-1950 წლებში ხელმძღვანელობდა მახარაძის რაიონის კულტურის სახლის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლს. მისი ხელმძღვანელობით ანსამბლი 1955 წელს, რესპუბლიკურ ფესტივალზე, საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით დაჯილდოვდა, 1956 წელს კი მეექვსე მსოფლიო ფესტივალის საპატიო სიგელი დაიმსახურა. 1977 წელს ამავე ანსამბლმა ხალხური სიმღერის საკავშირო ფესტივალზე ოქროს მედალი მოიპოვა.

1968 წელს მისი ქალაქ ოზურგეთში დაარსდა სიმღერების შემსწავლელი ოთხწლიანი სკოლა. ის თავად იყო ამ სკოლის პედაგოგი გიორგი სალუქვაძესთან და დომენტი ქარჩავასთან ერთად. სკოლა 1972 წელს დაიხურა. 1979-81 წლებში ვლადიმერ ერქომაიშვილი გურული სიმღერების შემსწავლელი ბავშვთა სტუდიების კონსულტანტი იყო. 1979 წლიდან სიცოცხლის ბოლომე ხელმძღვანელობდა ანსამბლ „ელესას". 1980 წელს თბილისში აღინიშნა მისი 85 წლის იუბილე.

ლიტერატურა
----------

* *გეგეჭკორი ვ.* ქართული ხალხური სიმღერის ოსტატები, წიგნი 1—3, თბილისი, 1954—1966;
* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 209.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ ერქომაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ხასანბეგურა ვლადიმერ ერქომაიშვილის გუნდის შესრულებით[*მკვდარი ბმული*]
**ეშლი ვიქტორია ბენსონი** (ინგლ. Ashley Victoria Benson) (დ. 18 დეკემბერი, 1989) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. იგი მონაწილეობდა თინეიჯერულ, დრამატულ სერიალში, „პატარა საყვარელ მატყუარებში", სადაც მან ჰანა მარინის როლი მოირგო. ბენსონი გადაღებული იქნა შემდეგ ფილმებში: „გამოწვევა გამარჯვებისკენ" (2007), „საშობაო ამური" (2010), „აღვირახსნილი არდადეგები" (2012), „ვირთხის დამჯერი" (2015), „დიდი ქალაქის სიყვარული" (2016), „მისი სურნელი" (2018) და სხვა.

ბიოგრაფია
---------

ეშლი ვიქტორია ბენსონი 1989 წლის 18 დეკემბერს, ანაჰეიმში დაიბადა და გაიზარდა. არის შენონის და ჯეფ ბენსონის ქალიშვილი. მას ჰყავს ერთი უმცროსი და, შელინ ბენსონი. ეშლიმ ცეკვა სამი წლის ასაკში დაიწყო. სწავლობდა ბალეტს, ჯაზს და ჰიპ-ჰოპს. იგი სიმღერებს, გუნდებში ადრეული ასაკიდან ასრულებდა. 4 წლის ასაკში, იგი ეკლესიაში სოლოს მღეროდა. როდესაც 8 წლის გახდა, მან Ford Models-თან თანამშრომლობა დაიწყო, რის შემდეგაც, ინტენსიურად ჩნდებოდა რეკლამებში.

კარიერა
-------

ბენსონი 2004-2007 წლებში მონაწილეობდა სატელევიზიო პროგრამა-„Days of Our Lives"-ში, სადაც ასრულებდა აბიგაილ დევერაუქსის როლს. 2002 წელს, გამოჩნდა Lil' Romeos-ს მუსიკალურ ვიდეოში. გარდა ამისა გადაღებული იქნა სხვა რამდენიმე მუსიკალურ ვიდეოში, მათ შორისაა: NLT'-ს „That Girl", One Call'-ის „BlackLight", და Hot Chelle Rae-ს „Honestly". 

ეშლიმ თავისი დიდებული დებიუტი 2004 წელს შექმნა, როდესაც გადაღებული იქნა კომედიური ჟანრის ფილმ-„13-დან 30-ში". იგი გადაიღეს ფილმში „გამოწვევა გამარჯვებისაკენ", სადაც ქერსონის როლი შეასრულა. 2008 წელს, იგი სატელევიზიო ჩანელის, „Lifetime"-ის ორიგინალურ ფილმში გადაიღეს, სახელად, „Fab Five:The Texas Cheerleader Scandal", სადაც მან ბრუკ ტიპითის როლი ითამაშა. ფილმი დაფუძნებულია ნამდვილ ისტორიაზე. გადაღებულია მაკკინის ჩრდილოეთ საშუალო სკოლის ტერიტორიაზე, ტეხასში. 

2008 წელს, მან მონაწილეობა მიიღო The Cw-ს სერიალის „ზებუნებრივში", როლით-გულშემატკივარი. 2009 წელს ბენსონი თამაშობდა ABC-ს კომედიურ სატელევიზიო სერიალ-„Eastwick"-ში. გადაცემა დაფუძნებული იყო ჯონ აპდაიკის ნოველაზე. ამავე ნოველაზე დაყრდნობით, 1987 წელს, გადაიღეს ფილმი, სახელწოდებით-„ისტვიკელი ალქაჯები". თუმცა, ამ გადაცემის მხოლოდ 13 ეპიზოდი გამოვიდა, დაბალი რეიტინიგის გამო. 2005 წელს გადაიღეს, ფილმ „ვირთხების დამჯერ"-ში, სადაც თამაშობდა ემა ტეილორის როლს. ამავე წელს, იგი ფილმ „პიქსელებ"-ში გადაიღეს, სადაც იგი ლედი ლიზას როლს ასრულებდა, ხოლო 2016 წელს, ეშლი ბიოგრაფიულ, კომედიურ-დრამა ფილმში-„ელვისი და ნიქსონი"-ში მონაწილეობდა, სადაც მარგარეტის როლს ასრულებდა.

პერსონალური ცხოვრება
--------------------

ბენსონს ცნობილ ინგლისელ მსახიობთან და მოდელთან კარა დელევინთან აქვს ურთიერთობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეშლი ბენსონი
**ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი** (რუს. Вдовиченков, Владимир Владимирович; დ. 13 აგვისტო, 1971, გუსევი, კალინინგრადის ოლქი, სსრკ) — რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი (2012). 

ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი დაიბადა 1971 წლის 13 აგვისტოს რუსეთის კალინინგრადის ოლქის ქალაქ გუსევში, სადაც სკოლის დამთავრებამდე ცხოვრობდა. ბავშვობაში კრივით იყო დაკავებული. 1989 წელს დაამთავრა კრონშტადტის 42-ე საზღვაოსნო სკოლა და ოთხი წელი მსახურობდა ჩრდილოეთისა და ბალტიის ფლოტში. ბავშვობიდანვე უყვარდა კინო და ცდილობდა ჩაებარებინა სრულიად რუსეთის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მოსამზადებელ კურსებზე ყოფნისას ოფიციანტად მუშაობდა, ხოლო შემდეგ ადმინისტრატორად კლუბ-რესტორანში. 1997 წელს ჩააბარა სრულიად რუსეთის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (გიორგი ტარატორკინის სახელოსნო), რომელიც 2001 წელს დაამთავრა. 

ჯერ კიდევ როგორც მომავალ სტუდენტს იღებდნენ კინოში, მუსიკალურ კლიპებსა და სარეკლამო რგოლებში. მეოთხე კურსზე ყოფნისას რეჟისორმა ალექსეი სიდოროვმა ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი დაამტკიცა ერთ-ერთ მთავარ როლზე ტელესერიალში „ბრიგადა". ფილას როლმა ვდოვიჩენკოვს ფართო აღიარება მოუტანა. 2002 წლიდან ვახტანგოვის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის ჯგუფშია. 2003 წელს ითამაშა ფილმში „ბუმერი", ხოლო 2006 წელს ფილმში „ბუმერი. ფილმი მეორე". მონაწილეობა მიიღო აგრეთვე ფილმებში: „პარაგრაფი 78", „ტარას ბულბა", „თუ მეყვარებოდი", „ლევიათანი" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი (რუსული)
მემორიალური დაფა
**ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს სახლ-მუზეუმი** (აზერბ.Vaqif Mustafazadənin ev-muzeyi) — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, ძველ უბანში იჩერი-შეჰერის რაიონში განთავსებული აზერბაიჯანელი საბჭოთა ჯაზის კომპოზიტორის და პიანისტის, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტის და აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატის სახლ-მუზეუმია, რომელიც მისივე სახელობის ქუჩაზე (ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს ქუჩა) მდებარეობს. მან პირველმა გამოიყენა აზერბაიჯანული კოლორიტი, მუღამი და სწორედ მას შემდგომ გახდა აზერბაიჯანული ჯაზის ფუძემდებელი. გამორჩეული იყო თავისი ვირტუოზული შესრულებით, რომლითაც ხიბლავდა მსმენელს.

ექსპოზიცია
----------

მუზეუმის ინტერიერი
ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს მუზეუმი ეძღვნება გამოჩენილი აზერბაიჯანელი საბჭოთა ჯაზ კომპოზიტორის და ერთ-ერთი გამორჩეული შემსრულებლის ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს (1940-1979 წლები) ცხოვრებასა და შემოქმედებას.

მუზეუმის სამ ოთახში დაახლოებით 1214 ნივთია განთავსებული. მათ შორის: მუსიკოსის ფოტოსურათები, პლაკატები, ჩანაწერები და პირადი ნივთები. ყველაზე ცნობილი ექსპონატი კი არის ჯაზ კომპოზიტორისა და პიანისტის პორტრეტი, რომელიც დახატა ცნობილმა რუსმა მხატვარმა, რუსეთის სამხატვრო აკადემიის წევრმა (2012 წელი), რუსეთის ფედერაციის დამსახურებულმა არტისტმა (2013 წელს), დაღესტნის რესპუბლიკის სახალხო არტისტმა (2017 წელს), ულიანოვსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორმა ნიკას საფრონოვმა. [1].

მუზეუმს საკმაოდ ბევრი ვიზიტორი ჰყავს.

ისტორია
-------

აღნიშნული მუზეუმი დაარსდა 1989 წლის 28 ივლისს პოლად ბულ-ბულ ოღლუს ინიციატივით, სახლში სადაც ვაგიფ მუსტაფა-ზადე დედასთან და კიდევ ოჯახის სამ წევრთან ერთად ცხოვრობდა. დაცარიელებული ბინის ნახევარი მუზეუმს გადაეცა, ხოლო მეორე ნახევარში მუსიკოსის დედა სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა.

1994 წელს მუზეუმმა მიიღო აზერბაიჯანის მუსიკალური კულტურის სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალის სტატუსი. 

ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს სახლ-მუზეუმის ძირითადი ამოცანები და მიზნებია აზერბაიჯანელი ჯაზის კომპოზიტორთან დაკავშირებული მასალების შეგროვება, შენახვა, შესწავლა და პოპულარიზება. 

1989 წლიდან 1997 წლამდე მუზეუმის ხელმძღვანელი იყო მუსიკოსის დედა, ზივარ აგასაფი კიზი ალიევა. 1997 წლიდან მუზეუმის დირექტორი მუსიკოსის აფაგ ალიევის ბიძაშვილი გახდა.

2004 წელს კი ვაგიფ მუსტაფა-ზადეს სახლ-მუზეუმი განახლდა აფაღ ალიევას პირადი სახსრების გამოყენებით. 2005 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა მონაწილეობა მიიღო მუზეუმის გახსნის ცერემონიალში განახლების შემდეგ [2].

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Страница музея на сайте Азербайджанского музея музыкальной культуры
* К гонке в Баку: Шесть музеев, которые стоит посетить. Дом-музей Вагифа Мустафазаде

სქოლიო
------

1. ↑  Никас Сафронов преподнес ценный подарок Азербайджану
2. ↑  Афаг Алиева: «В своем завещании Зивер ханым поручила мне управлять музеем».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-09. ციტირების თარიღი: 2017-06-03.
**თიღვის წმინდა მარიამის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ თიღვაში, სასაფლაოზე. აგებულია ადრეულ შუა საუკუნეებში. დარბაზული, შვერილაბსიდიანი ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვის კვადრებით. წყობას ჰორიზონტალურ რიგებად მიყვება მცირე ზომის კვადრები. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა ნალისებრი აბსიდით, რომელიც დარბაზისაგან შვერილებით არის გამოყოფილი. სატრიუმფო თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. აბსიდის ცენტრალური ნაწილი გამონგრეულია. დარბაზის სამხრეთ კედელზე ერთი კრონშტეინია, რომელსაც კამარის საბრჯენი თაღი ეყრდნობოდა. კამარა ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით კედლების სიმაღლე 3-5 მეტრს აღწევს.

ეკლესია ნათდებოდა სამხრეთის ორი და დასავლეთის ერთი თაღოვანი სარკმლით.

თაღოვანი შესასვლელები სამივე კედელშია გაჭრილი, აქედან, ჩრდილოეთისა მინაშენს უკავშირდებოდა, ორი დანარჩენი კი გარშემოსავლელს. მინაშენის მხოლოდ ჩრდილოეთი და დასავლეთი კედლებია შემორჩენილი.

ნაგებობის გარშემოსავლელიდან მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ეკლესიის ფასადებზე პერანგი ბევრგან შემოცლილია. მიწის დონე საგრძნობლადაა ამოწეული. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**ვადი-ალ-ხიტანი** (არაბ. وادي الحيتان‎ *ვეშაპების ხეობა*) — პალეონტოლოგიური ძეგლი ეგვიპტეში, ელ-ფაიუმის საგუბერნატოროში, კაიროდან 150 კმ-ით სამხრეთ დასავლეთით. არეალში აღმოჩენილია ასეულობით განმარხებული ვეშაპის უძველესი ფორმა, რის გამოც 2005 წლიდან ტერიტორია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. აქ ცხადი ხდება ვეშაპების ევოლუციის ერთ-ერთი უდიდესი საიდუმლო - ოკეანის ეს ძუძუმწოვარი თავდაპირველად ხმელეთის ცხოველი ყოფილა. სხვაგან არსად მსოფლიოში არ მოიპოვება ამ რიცხვის, კონცენტრაციისა და ხარისხის ნამარხები.

ნამარხები შეიძლება არ იყოს უძველესი სხვებთან შედარებით, მაგრამ ამ ტერიტორიაზე თავმოყრილია მათი დიდი კონცენტრაცია. ამავე დროს, იმდენად მაღალია მათი შემონახულობის ხარისხი, რომ ხელუხლებელია ზოგიერთი ჩონჩხის მუცლის შიგთავსიც კი. აღმოჩენილი სხვა უძველესი ცხოველების ნამარხები, მაგალითად ზვიგენების, ნიანგების, ხერხი-თევზების, კუების და სკაროსების, საშუალებას იძლევა გაცოცხლდეს ის ბუნებრივი გარემო და ეკოლოგიური პირობები, რომელიც მათ დროს, მილიონობით წლის წინ იყო. 

პირველი ნამარხი ჩონჩხები 1902-1903 წლებში აღმოაჩინეს, მაგრამ მომდევნო 80 წლის განმავლობაში ის ნაკლები ყურადღების ცენტრში იყო, რაც დიდწილად განპირობებული იყო ტერიტორიის ძნელად მისადგომობით. 1980-იანი წლებიდან არეალისადმი ინტერესი გაიზარდა, მას ნამარხების უამრავი კოლექციონერი მოაწყდა და გატანილ იქნა მრავალი ძვალი, რაც იმის მიზეზი გახდა, რომ ტერიტორია დახურულად გამოცხადდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Wadi Al-Hitan trek on Google Earth
* Images from a trek to Wadi Al-Hitan on Flickr

სქოლიო
------

1. ↑  Wadi Al-Hitan (Whale Valley) - World Heritage Site - Pictures, info and travel reports.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-02. ციტირების თარიღი: 2011-06-27.
2. ↑  Wadi Al-Hitan (Whale Valley). UNESCO. ციტირების თარიღი: 20 July 2006.
3. ↑  „Africa World Heritage sites named". BBC News. 15 July 2005.
4. ↑  Wadi Al-Hitan (Whale Valley), Egypt - Encyclopedia of Earth

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეგვიპტეში ეგვიპტის დროშა |
| --- |
|  |
| 
აბუ-მენა  · თებეს ნაქალაქარი და ნეკროპოლისი  · ისლამური კაირო  · მემფისი და გიზის ნეკროპოლისი  · აბუ-სიმბალის ნუბიური მონუმენტები  · წმინდა ეკატერინეს მონასტერი  · ვადი-ალ-ხიტანი |  |

 |
**კლაქსვიკი** (დან. Klaksvig) — მეორე უდიდესი ქალაქი ფარერის კუნუძულებზე, ქალაქი მდებარეობს კუნძულ ბოროიზე, რომელიც შედის ნოროიარის კუნძულების ჯგუფში. 

ამ ადგილზე პირველი დასახლება ჯერ კიდევ ვიკინგთა შემოსევების დროს ყოფილა, თუმცა მას მნიშვნელოვანი დანიშნულებები არ გააჩნდა. 

უკვე მეოცე საუკუნეში აქ შეიქმნა დიდი ფარერული ქალაქი, ამჟამად კლაქსვიკს მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ფუნქციები აქვს, მთელს ამ რეგიონში. ვიდრე ქალაქი შეიქმნებოდა, აქ არსებობდა ოთხი პატარა სოფელი, რომლებიც შემდგომ გაერთიანდნენ. 

კლაქსვიკი მოქცეულია, ორ პატარა ყურეს შორის. აქ არის ნავსადგური, რომელსაც მნიშვნელოვანი დანიშნულებები გააჩნია. ამ ტერიტორიაზე საკმაოდ არის განვითარებული მეთევზეობა.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* რუსეთის დროშა - **მურმანსკი**, რუსეთი
* შოტლანდიის დროშა - **უიკი**, შოტლანდია
* გრენლანდიის დროშა - **სისიმიუტი**, გრენლანდია
* ისლანდიის დროშა - **კუპავოგური**, ისლანდია
* ნორვეგიის დროშა - **ტრონჰეიმი**, ნორვეგია
* შვედეთის დროშა - **ნორჩეპინგი**, შვედეთი
* ფინეთის დროშა - **ტამპერე**, ფინეთი
* დანიის დროშა - **გრენა**, დანია
* დანიის დროშა - **ოდენსე**, დანია


|  |  |
| --- | --- |
| ფარერის კუნძულების დროშა | *ეს სტატია ფარერის კუნძულების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კავსაძე**. |

**ვლადიმერ (ლადო) ლონგინოზის ძე კავსაძე** (დ. 7 იანვარი, 1886, სოფ. ხოვლე — გ. 30 ნოემბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
---------

პატარა ლადოს და მის ძმას, მიხეილს ბიძამ გამოჩენილმა მომღერალმა და ლოტბარმა სანდრო კავსაძემ გაუღვიძა სიმღერის სიყვარული. 7 წლისა მიაბარეს თბილისის ერთ-ერთ პანსიონში. სიყმაწვილეში იგი გაიტაცა სპორტმა და სიმღერამ. მას ამეცადინებდა იმხანად თბილისში მცხოვრები იტალიელი მომღერალი ენრიკო ბორჯი. მეორე გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, გაემგზავრა მოსკოვის ვოკალური განათლების მისაღებად, სადაც ჩაირიცხა ოპერის თეატრში, მაგრამ მალე გადავიდა მოძრავ საოპერო დასში და გასტროლები დაიწყო რუსეთის ქალაქებში. ამ დასთან ერთად ლადო თბილისსაც ეწვია და საყოველთაო მოწონება დაიმსახურა. ამის შემდეგ ახალგაზრდა მომღერალი დიდი წარმატებით გამოდიოდა პეტერბურგის, კიევის, ტაშკენტის თეატრის სცენებზე. 1921 წლიდან მშობლიურ საოპერო თეატრშია, სადაც ასრულებს ალფრედის („ტრავიატა"), ალმავივას („სევილიელი დალაქი"), ლენსკის („ევგენი ონეგინი"), ვარსკვლავთმრიცხველის („ოქროს მამალი"), კოტეს და საქოს („ქეთო და კოტე"), შოთას („თქმულება შოთა რუსთაველზე"), მალხაზის („დაისი"), მასხარას („დარეჯან ცბიერი") და სხვა პარტიებს.

ლადო კავსაძის ლამაზი ლირიკული ტენორი და მომხიბლავი სცენური გარეგნობა უზრუნველყოფდა მის მუდმივ წარმატებას. 

ვოკალური კარიერის დასარულს იგი ხშირად გამოდიოდა ესტრადაზე. 1939 წლიდან თბილისის ფილარმონიის დირექტორი იყო, ხოლო 1942 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა თბილისის ცირკის დირექტორად. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 193, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლადო კავსაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვაგზლის მოედანი** — მოედანი ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია), თამარ მეფის გამზირსა და ნიკოლოზ გოგოლის, ნიკო ფიროსმანისა და აბასთუმნის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, 1872 ფოთი-თბილისის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით. რკინიგზის ვაგზლის შენობა და საბაჟო დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე, მოედანი შეტანილია თბილისის 1900 წლის მაგიდის კალენდარში განთავსებულ ქუჩებისა და მოედნების სიაში. 

ვაგზლის მოედნის მიმდებარე ქუჩების რეკონსტრუქცია ჯერ კიდევ სსრკ-გერმანიის (1941-1945) ომამდე დაიწყო. აიღეს მთელი კვარტალი და საგრძნობლად გააფართოვეს მოედანი. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია რკინიგზის ვაგზლის შენობა (1988, არქიტექტორები რევაზ ბაირამაშვილი, შოთა ყავლაშვილი, გივი შავდია, ალექსანდრე (ჯონდო) ჯიბლაძე. ინჟინერი შალვა (მეიერი) გაზაშვილი), ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში — მეტროპოლიტენის ადმინისტრაციული შენობა (1969, არქიტექტორები: ე. კვერნაძე, გივი მელქაძე), რომელშიც ჩაშენებულია მეტრო „სადგურის მოედანი 1"-ის ზედა სადგური. აქვეა შპს თბილისის სატრანსპორტო კომპანია.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 69, ISBN 978-99928-20-35-3.
ეშმაკის მათრახის პირველი ნომრის ყდა.
**„ეშმაკის მათრახი"** — ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ჟურნალი, გამოდიოდა თბილისში 1907–1908, 1915–1917 და 1919–1921 წლებში. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ თ. ბოლქვაძე და ნესტორ კალანდაძე (ეშმაკი); გამომცემლები — თ. ბოლქვაძე, ა. ბუკია, ე. ლომთათიძე და ს. თავართქილაძე. ჟურნალში ორიგინალური ნაწარმოებებთან ერთად დაბეჭდილია თარგმანებიც. მათ შორის ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები. ჟურნალში კარიკატურებთან ერთად იბეჭდებოდა პამფლეტები, ფელეტონები და პუბლიცისტური წერილები.

ჟურნალი დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბეტნატორის განკარგულებით 1908 წლის 11 აგვისტოს. მისი გამოცემა განახლდა 1915 წლის 1 მარტს. გამოდიოდა 1917 წლის ბოლომდე. შემდეგ „ეშმაკის მათრახის" გამოცემა კვლავ შეწყდა და განახლდა 1919 წლის დეკემბერს. გამოდიოდა 1921 წლის 14 თებერვლამდე. შუალედში „ეშმაკის მათრახი" გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებით: „მათრახი", „მათრახი და სალამური", „სალამური", „ეშმაკის სალამური", „ჩვენი სალამური" და სხვა.

„ეშმაკის მათხარის" მხატვრული გაფორმება, კარიკატურები და ნახატები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა, შალვა ქიქოძეს და მიხეილ ჭიაურელს. წამყვანი ავტორები იყვნენ „თაგუნა" (შალვა შარაშიძე), „ეშმაკი" (ნ. კალანდაძე), „მორიელი" (ლ. ალექსაშვილი), „ბუტუნა" (ს. ორაგველიძე). 

**„ეშმაკის მათრახი"** ასევე ეწოდებოდა ქართულ იუმორისტულ ალმანახს, რომელიც გამოდიოდა თბილისში 1909 წელს, გამოვიდა 2 ნომერი. გამომცემელი — ვ. ცქიტიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 156-157.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ეშმაკის მათრახი" - ეროვნული ბიბლიოთეკის კოლექცია
**კენტჩლიქოსნები** (ლათ. Perissodactyla), ძუძუმწოვრების რიგი. ტანად დიდი, იშვიათად საშუალო ზომის ცხოველებია. კიდურების მთავარი ღერძი ყოველთვის მე-3 თითზე გადის, რომელიც სხვებზე მეტადაა განვითარებული და სხეულის ძირითად საყრდენს წარმოადგენს. თითის ბოლო ფალანგები ჩლიქიტაა დაფარული. აქვთ ზედა საჭმელი კბილები, მარტივი კუჭი, ბარძაყის ძვალზე მე-3 ციბრუტი (წყვილჩლიქოსანტაგან განსხვავებით). ლავიწი და ნაღვლის ბუშტი არ გააჩნიათ, გავრცელებული არიან აზიაში, აფრიკაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ბინადრობენ უდაბნოში, ტყე-ველზე და სხვა. ცხოვრობონ ერთეულებად, ზოგჯერ მცირე ჯგუფებსაც ქმნიან. სწრაფად დარბიან, იკვებებიან მცენარეულობით. განგური - წელიწადში 2-ჯერ. პოლიგამიური ცხოველებია. შობენ კარგად განვითარებულ 1 ნაშიერს. ცნობილია თანამედროვე კენტჩლიქოსნების 3 ოჯახი: ცხენისებრნი, მარტორქისებრნი და ტაპირისებრნი. კენტჩლიქოსნების მოშინაურებული ფორმები (ცხენი, ვირი) მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. სარეწაო ცხოველებია. ყველგან იცავენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 469.
**ვაა-ო-ფონოტი** (სამოური ენა — Va'a-o-Fonoti) — სამოას ადმინისტრაციული ოლქი. ფართობი — 38 კმ². ოლქის მოსახლეობა 2011 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით შეადგენს — 1543 ადამიანს (ყველაზე მცირერიცხოვანი სამოას ოლქებს შორის). ოლქში შედის ფალაგოას სრუტის ირგვლივ მდებარე ძირითადი ტერიტორია (7 სოფელი) და მცირე სანაპირო ექსკლავი 10 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ძირითადი ტერიტორიიდან (სოფელი ფალეაპუნა). ოლქის ორივე ნაწილი მდებარეობს კუნძულ უპოლუს ჩრდილო-აღმოსავლეთში და გარშემორტყმულია ატუას ოლქით. ადმინისტრაციული ცენტრია — სოფელი სამამეა.

ოლქი ატუას გამოეყო და ჩამოყალიბდა XVI საუკუნეში, როდესაც *ფონოტიმ*, რომლებიც დაეუფლნენ *ტაფაიფას* ტიტულს, დაასაჩუქრა ატუას ამ ნაწილის ხალხი ომში გამოჩენილი მამაცობისათვის. ოლქის დასახელება სამოური ენიდან ითარგმნება, როგორც «ფონოტის გრძელი ნავი», რომელიც მოგვაგონებს ომში ამ ტერიტორიის საზღვაო ძალების მამაცობაზე. ფონოტი იყო ტიტულ ტაფაიფას მეორე მფლობელი, *სალამასინას* დედოფლის შემდეგ.

ოლქის უზენაესი ბელადი ატარებს *ტალამაივაოს* ტიტულს.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის აღწერა (2011 წელი) City Population
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ილარიონი**. |

**ილარიონ ქართველი**, (დ.  822 — გ. 882) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 ნოემბერი, ახალი სტილით - 2 დეკემბერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა კახეთში, კახელი აზნაურის შვილი იყო, შესაძლოა დონაურთა გვარიდან. ექვსი წლის ყრმა სასწავლებლად ღირსეულ და ღმრთისმოყვარე ბერს მიაბარეს. ილარიონი განსაკუთრებული ნიჭიერებით გამოირჩეოდა. როცა მამამ იხილა შვილის გულმოდგინება და ღვთის სიყვარული, იქვე, სოფელში, ააშენა მონასტერი.

თოთხმეტი წლის ილარიონმა გადაწყვიტა, განრიდებოდა მამის ზედმეტ ყურადღებას, დატოვა მონასტერი, გარეჯის უდაბნოს მიაშურა, ჰპოვა პატარა გამოქვაბული და იქ დაეყუდა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოში სამონასტრო ცხოვრებისა და მშენებლობის განვითარებაში. ილარიონ ქართველის ქტიტორული მოღვაწეობა დაკავშირებულია კახეთის 3 ძეგლთან, ესენია ფერისცვალების ეკლესია დავითგარეჯის ლავრაში, ე. წ. ილარიონ ქართველის ფილიალი იმავე ლავრაში და აკურის მამადავითის დედათა მონასტერი.

ილარიონ ქართველმა ცხოვრების უდიდესი ნაწილი საზღვარგარეთ გაატარა. მოიარა პალესტინა (იერუსალიმი, თაბორის მთა, გოლგოთა, ბეთლემი, იორდანიის უდაბნო, საბაწმინდის ლავრა), ბითინია (ოლიმპი), რომი ბიზანტია (კონსტანტინოპოლი, თესალონიკე), სადაც ეცნობოდა ქრისტიანულ სამყაროს კულტურის უდიდეს კერებს, ლიტერატურულ მიღწევებს, სამონასტრო ცხოვრების წესსა და რიგს. ილარიონ ქართველის სახელზე თხზულებების მთელი ციკლია შექმნილი — ცხოვრებები და საგალობლები, სადაც ილარიონ ქართველი წარმოგვიდგება როგორც მონასტერთა მაშენებელი, წინამძღვარი, კახეთში დედათა და მამათა მონასტრების წესის და კანონის დამდები. დაკრძალულია კონსტანტინოპოლის მახლობლად ჰრომანის (რომანის) ქართველთა მონასტერში.

ტროპარი
-------

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ მადლი ჰპოვა სოფელმან შობითა შენითა, ღირსო, და იხარებს ერი ქართველთა მის შორის აღმოცენებისა შენისათვის, რამეთუ ხედვენ შორის მადლსა საღმრთოსა მქონებელად, რომელმან ანგელოზებრ უხორცო აჩუენე ცხორებაჲ, და სასწაულთა მოქმედებითა შეიმკუე მოღუაწეთა შუენიერებაო ილარიონ, ევედრე ქრისტესა ღმერთსა შეწყალებად სულთა ჩუენთათვის." |
|  |  |

კონდაკი
-------

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ სიყრმით შენითგან ღირსო, იწყე აღმოსლვად ხარისხთა სათნოებისათა, და სოფლისა დამტევებელმან არად შერაცხენ სიმდიდრენი მისნი, რომელი აღყუავდი სახლსა შინა ღმრთისასა მსგავსად ფინიკთასა, ილარიონ სამ-გზის სანატრელო, ვინა ყოველნი ერნი ქართველთანი პატივით გაქებთ, ვითარცა მამასა და მეოხსა ჩუენსა." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 105.
* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი", თბილისი, 2004 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  Иларион (грузинский чудотворец)<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q42184812'></a>
2. ↑  ილარიონ ქართველი
**ვაგიფის პოეზიის დღეები** (აზერ. Vaqif Poeziya Günləri) — ლიტერატურული ღონისძიება აზერბაიჯანელი პოეტის მოლა პანაჰ ვაგიფის პატივსაცემად.

ვაგიფის პოეზიის პირველი დღეები 1982 წელს გაიმართა. ღონისძიების პირველად გამართვისას მოლა ფანაჰ ვაგიფის მავზოლეუმი და პოეზიის სახლი გაიხსნა. ღონისძიება ყოველწლიურად იმართებოდა 1991 წლამდე. სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ქალაქ შუშას კონტროლის წლებში ღონისძიება არ ჩატარებულა.

2021 წლის აგვისტოში ლიტერატურული ღონისძიება განახლდა. მოლა ფანაჰ ვაგიფის მუზეუმისა და მავზოლეუმის კომპლექსის წინ პოეზიის დღეების გახსნის ცერემონია 29 აგვისტოს გაიმართა.

2022 წლის 13-15 ივლისს, ჰეიდარ ალიევის ფონდის, აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროსა და აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის ორგანიზებით, კიდევ ერთხელ გაიმართა ვაგიფის პოეზიის დღეები.

აგრეთვე იხილეთ
--------------

* ჰარი - ბიულბიული (ფესტივალი)
* უზეირ ჰაჯიბეკოვის საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალი

სქოლიო
------

1. ↑  В Шуше начинаются Дни поэзии Вагифа
2. ↑  Завершились проходившие в Шуше Дни поэзии Вагифа
**ვახუშტი ლომკაცის ძე ჩიჯავაძე** (დ. დაახლ. 1730 – გ. 1811 წლის შემდეგ) — იმერეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, მდივანბეგი. ძმა ხონის მთავარეპისკოპოს ანტონ ჩიჯავაძისა. 

დაახლოებული იყო მეფე სოლომონ II-თან, რომელმაც ჩიჯავაძეს მდივანბეგობა უბოძა და ჩიჯავაძეთა საგვარეულოს დაკარგული მამულების ნაწილი აღუდგინა. დაქორწინებული იყო დადიანის ასულ მარიამზე, რომელიც სოლომონ II-ის მეუღლის მარიამ დადიანის ახლო ნათესავი იყო. ჰყავდა სამი ვაჟი: ვახტანგი, ნიკოლოზი და გიორგი და ორი ქალიშვილი. ჩიჯავაძე ყოფილა წიგნიერი, კანონმთცოდნეობის საქმეში ფრიად გაწაფული მოღვაწე.

ლიტერატურა
----------

* ვანელი ჩიჯავაძეების წარმომავლობის და პოლიტიკურ-კულტურული მოლღვაწეობის ისტორიიდან : ჩიჯავაძეთა გვარის წარმომავლობა // მოგონებები, ნარკვევები, ესსეები : ტ. 3 / თორნიკე ეფრემიძე. - ქუთაისი, 2011. - ISBN 978-9941-432-11-8
* ჩიჯავაძეთა სათავადო / გ. ქოქიაშვილი // საქართველო და მსოფლიო. - თბილისი, 2011. - 16-22 მარტი. - N9. - გვ.24

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოლღა სოსელია, „ჩიჯავაძეთა სათავადო დაარქივებული 2016-02-25 საიტზე Wayback Machine. ". საქართველოს თავად - აზნაურთა გენეალოგიური და ბიოგრაფიული მონაცემები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვასილ ფავლენიშვილი**. |

**ვასილ გიორგის ძე ფავლენიშვილი** (ფავლენოვი; დ. 26 დეკემბერი, 1854 — გ. 22 იანვარი, 1918) — თავადი, ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1916).

დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის იუნკერთა ქვეითი სკოლა (1878). სამხედრო სამსახურში იყო 1869 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878) პრაპორშჩიკის ჩინით. 1904 წლიდან იყო პოდპოლკოვნიკი. 1905-1911 წლებში მსახურობდა კავკასიის მსროლელთა მე-5 პოლკში, შემდეგ შემახის 265-ე ქვეით პოლკში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე კავკასიის მე-9 ქვეითი პოლკის შემადგენლობაში. თავი გამოიჩინა ოგნოტის ოპერაციის დროს, სოფ. გულდართან 1916 წლის 11-12 აგვისტოს ბრძოლებში, რისთვისაც დაჯილდოვდა გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის". ამავე ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა. დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. ანას, წმ. ვლადიმირისა და წმ. სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ცხინვალის განყოფილების წევრი.

ლიტერატურა
----------

* მასალები კავკასიის არმიის ოფიცერთა ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (1901-1914). პოდპოლკოვნიკები / ო. ჟორდანია // ცხუმ-აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის შრომები №7-8. თბ. 2014. - გვ. 393-396.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფავლენიშვილები: გენეალოგიური ნუსხები და კომენტარები, შედგენილი ი. ჩიქოვანის მიერ. საქართველოს ეროვნული არქივი. ნანახია 25 აგვისტო, 2020;
* ვასილ გიორგის ძე ფავლენიშვილი — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები 1879-1927 წლებში (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა). ნანახია 25 აგვისტო, 2020;
* Павленов Василий Георгиевич. «Памяти героев Великой войны 1914–1918». ნანახია 25 აგვისტო, 2020.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კონსტანტინე I**. |

**კონსტანტინე I** (გ.  1411) — საქართველოს მეფე 1407-1411,  ბაგრატ V-ის ძე. 1400 თავისი ძმის, საქართველოს მეფის  გიორგი VII-ის (1393-1407) დესპანი იყო თემურლენგთან და მიაღწია შეთანხმებას. 1401-1402 თემურლენგთან ზავის დადების მომხრე იყო. ამ ნიადაგზე ძმებს შორის უთანხმოება ჩამოვარდა, კონსტანტინე სამცხის ათაბაგ ივანე ჯაყელთან ერთად გიორგი VII-ს განუდგა და საჩუქრებით ეახლა  თემურლენგს. ამის მიუხედავად, კონსტანტინე მტრის იარაღად არ ქცეულა და საქართველოს ინტერესებისათვის იღვწოდა. გამეფების შემდეგ ენერგიულად შეუდგა მტრის შემოსევებით გაპარტახებული ქვეყნის აღდგენას, მაგრამ აღარ დასცალდა. XV საუკუნის დასაწყისში ირანის აზერბაიჯანს შავბატკნიანთა (ყარა-ყოიუნლუ) თურქმანული ტომის მეთაური ყარა იუსუფი დაეუფლა, რომელიც ცდილობდა თავისი სამფლობელოების გაფართოებას. 1411 ის შირვანში შეიჭრა. შირვანელებმა დახმარება სთხოვეს კონსტანტინე I-ს, რომელიც 2000 მხედრით მოეშველა მათ. ჩალაღანთან სასტიკ ბრძოლაში კონსტანტინე I ტყვედ ჩავარდა. ტყვეობაში მამაცურად ეჭირა თავი, რის გამოც ყარა-იუსუფმა მას საკუთარი ხელით მოჰკვეთა თავი.

ლიტერატურა
----------

* ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ. III, თბ. 1966 წ. გვ. 424-423

|
|  |
|
| წინამორბედი:გიორგი VII | **საქართველოს მეფე**1407 - 1411 | შემდეგი:ალექსანდრე I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერთიანი საქართველოს მეფეები |
| --- |
|  |
| 
ბაგრატ III  • გიორგი I  • ბაგრატ IV  • გიორგი II  • დავით IV  • დემეტრე I  • დავით V  • გიორგი III  • თამარი  • გიორგი IV  • რუსუდანი  • დავით VI / დავით VII  • დემეტრე II  • ვახტანგ II  • დავით VIII  • ვახტანგ III  • გიორგი VI  • გიორგი V  • დავით IX  • ბაგრატ V  • გიორგი VII  • კონსტანტინე I  • ალექსანდრე I  • ვახტანგ IV  • გიორგი VIII |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ერი** — ძველი ქართული ტერმინი, ერთდროულად აღნიშნავდა ხალხსაც და ჯარსაც; წარმოშობილი უნდა იყოს სამხედრო დემოკრატიის ხანაში, როდესაც ხალხი და ჯარი ერთმანეთისაგან განუყრელი იყო. სტრაბონის მესამე გენოსის („მიწისმოქმედნი და მეომარნი") ქართული სახელწოდება „ერი" უნდა ყოფილიყო. სტრაბონისდროინდელი ერი იბერიის თავისუფალი მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენდა, მაგრამ განსხვავდებოდა ძველი ერისგან, მას აღარ გააჩნდა სუვერენობის ძირითადი ნიშნები (მმართველობის უმაღლესი ორგანოები, საბჭო და სახალხო კრება). ყოველი თავისუფალი მიწისმოქმედი მეომარიც იყო. იბერიის თავისუფალი მიწისმოქმედი საზოგადოება საჭირო შემთხვევაში ლაშქრობის ვალდებულიც იყო. შემდეგში შეიქმნა მეომართა ფენა, რომელიც მუდმივ სამხედრო სამსახურში იმყოფებოდა. მათგან გამოვიდნენ ანაურ-წარჩინებულებულთა და მხედართა სოციალური წინაპრები. შემდგომში, ფეოდალიზმის განვითარების შედეგად, ერის დაშლის პროცესი უფრო გაღრმავდა. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ქართული წყაროებით წინანდელი თავისუფალი ერი უკვე სხვაზეა დამოკიდებული, ამიტომ, როდესაც ამა თუ იმ ფეოდალის სიძლიერეს აღნიშნავდნენ, იტყოდნენ, რომ ის ყველას აღემატებოდა „სიმრავლითა ერთა" („სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება"). ამ ვითარების შედეგია, რომ ერის გვერდით ხმარობენ წვრილ ერსაც. ეს სახელწოდება პირველად დამოწმებულია ჯუანშერთან V საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით. „წურილი ერი" თავის თავს ერს ეძახდა და თავისი ძველი უფლებებისათვის ბრძოლას განაგრძობდა. ერის ნაშთები „ჰეროვანთა" სახით მთაში, ხოლო „ერისაგანთა" სახით ბარში განვითარებული ფეოდალიზმის ხანაშიც გვხვდება.

„ერისთაგანნი" თავიანთ „უფალთა" („პატრონთა") „ყმებად" ითვლებოდნენ ცალ-ცალკე თუ თემობით და ამის შესაბამისად ემსახურებოდნენ მათ. ისინი ამასთანავე ლაშქრობის მოვალენიც იყვნენ და ამის გამო, ტერმინი „ერისაგანი", რომელიც სოციალურად „აზნაურს" უპირისპირდებოდა, ჩვეულებრივ მოლაშქრის მნიშვნელობითაც იხმარებოდა. მას შემდეგ, რაც მატერიალურ დოვლათის მწარმოებელი საზოგადოება ჩვენში ძირითადად „გლეხთა" კლასში გაერთიანდა, ზეპირი თუ მწიგნობრული ტრადიციით „ერი" ხალხისა და ლაშქრის აღსანიშნავად დარჩა, მაგრამ დამოუკიდებელი სოციალური შინაარსით აღარ იხმარებოდა. XIX საუკუნის შეცვლილ პოლიტიკურ და სოციალურ-ეკონომიკურ ვითარებაში, როდესაც საქართველოში ჩამოყალიბდა ადამიანთა ახალი სოციალური-ისტორიული ერთობის ფორმა — ნაცია, ერი ამ ცნების აღმნიშვნელ სიტყვად იქცა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ერი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2 თბ. 1973;
* *ჯანაშია ს.*, საქართველო ადრინდელი ფეოდალიზაციის გზაზე, შრომები, ტ. 1, თბ. 1949
* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 190.
ვაჯრა
ვიშვავაჯრა ანუ „ორმაგი ვაჯრა" გამოსახულია ბჰუტანის ემბლემაზე.
**ვაჯრა** (დევანაგარი: वज्र, ჩინ: 金剛 jīngāng; ტიბ: རྡོ་རྗེ *რდორჯე/დორჯე*; იაპ: 金剛 ქონგოო) არის სანსკრიტული სიტყვა, რომელიც ნიშნავს *ელვასა* და *ალმასს*. ვაჯრა არის რიტუალური საგანი, მოკლე მეტალის იარაღი - იაპონურ *იავარას* მსგავსი რამ, რომელსაც აქვს ალმასისა (შეუძლია გაჭრას ნებისმიერი საგანი, მაგრამ არა თავისი თავი) და ელვის სიმბოლური ბუნება (მოუგერიებელი ძალა).

ჯერათ, რომ ვაჯრა წარმოადგენს სულისა და სულიერი ძალის სიმაგრეს. ესაა რიტუალური ან სულიერი იარაღი, რომელიც სიმბოლურად გამოიყენება ბუდიზმში, ჯაინიზმსა და ინდუიზმში. მისი სიმბოლური მნიშვნელობის გამო, ვაჯრა ინდური რელიგიისა და კულტურის გვერდით, გავრცელებულია აზიის სხვა მხარეებში. იარაღად და სიმბოლოდ გამოიყენებოდა ნეპალში, ინდოეთში, ტიბეტში, ბჰუტანში, სიამში, კამბოჯაში, მიანმაში, ჩინეთში, კორეასა და იაპონიაში.

ტიბეტურში სიტყვის ექვივალენტია **დორჯე**, რომელიც ტიბეტსა და ბჰუტანში მამაკაცის გავრცელებული სახელიცაა. დორჯე აგრეთვე აღნიშნავს პატარა კვერთხს, რომელიც ლამებს უკავიათ მარჯვენა ხელში, რელიგიური ცერემონიებისას. 

ბირმულ ენაში პალიდან სამი სიტყვა წამოვიდა - *ვაჯირა*, (ბირმ. ဝဇိရ) „ალმასი" (ბირმ. စိန် *სეინ* ან ბირმ. ဝဇီရ *ვაზირა*) და „ელვა" (ბირმ. ဝရဇိန် *ვაზარეინ*).

ტანტრული ბუდიზმი
----------------

ტანტრულ ბუდიზმში ვაჯრა და გჰანტა (ზარი) ლამას მიერ ბევრ წესდებაში გამოიყენება. ვაჯრა გამოხატავს კაცის საწყისს, ხოლო ზარი - ქალისას. ზოგიერთი ღვთაება გამოსახულია ორივე ხელში ვაჯრისა და ზარის ჭერით, რაც სიბრძნისა და თანაგრძნობის ძალების ერთიანობას გამოხატავს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალმასის სუტრა
* ელვა
* ვაჯრადჰარა
* ვაჯრაიანა
* პრაჯნაპარამიტა
* სამი ვაჯრა
* ტიბეტური ხელოვნება
* ტრირატნა
* ტრიშულა
* ფჰურბა

სქოლიო
------

1. 1 2  Vajra or Dorje.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-24. ციტირების თარიღი: 2010-12-21.
2. ↑  Ritual Implements in Tibetan Buddhism: A Symbolic Appraisal
3. ↑  Vajra - Dorje - Benzar - Thunderbolt - Firespade - Keraunos

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვაჯრა***

* The Diamond Sutra, also called the Vajra Cutter Sutra დაარქივებული 2008-09-14 საიტზე Wayback Machine. , available in multiple languages from the FPMT
* The Essential Songs of Milarepa / VI. Songs About Vajra Love 46. Answer to Dakini Tzerima დაარქივებული 2015-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* VajraTV დაარქივებული 2010-12-12 საიტზე Wayback Machine. —გლობალური ბუდისტური ტელე-არხი
* Vajra Love—ესეები ქის დაუმენის საიტებიდან
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ილარიონი**. |

**ილარიონ ახალი** (გ. 754) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 მარტი, ახალი სტილით - 10 აპრილი.

ცხოვრება
--------

ღირსი ილარიონ ახალი სიყრმითგან უფალს ემსახურებოდა და მრავალი წელი დაყუდებულად ცხოვრობდა. უბიწოებისა და სიწმიდისათვის ჯერ ხუცესად აკურთხეს, შემდეგ კი პელიკიტის მონასტრის იღუმენად (დარდანელის სრუტესთან). ღირსი ილარიონი უფლისაგან წინასწარჭვრეტისა და სასწაულთმოქმედების ნიჭით დაჯილდოვდა. მისი ლოცვით გვალვაში წვიმა მოდიოდა, ყანას საქონელი არ ეკარებოდა, მეთევზურთა ბადეები თევზით ივსებოდა. გარდა ამისა, იგი ავადმყოფებს კურნავდა და ბოროტ სულებს განასხმიდა.

754 წელს დიდ ხუთშაბათს პელიკიტის მონასტერს თავს დაესხა ხატმებრძოლი ლახანოდრაკონი, ლიტურღიისას შეიჭრა ტაძარში, შეაწყვეტინა მსახურება, წმიnდა ძღვენი მიწაზე დაყარა, 42 ბერი შეიპყრო, ეფესოში გაგზავნა და დაახრჩობინა. დარჩენილი ბერ-მონაზვნები სასტიკად ცემეს, წვერები ცეცხლით შეუტრუსეს, ზოგიერთი კი ცხვირისა და ყურების მოჭრით დაასახიჩრეს. ამ თავდასხმის დროს ხატთა თაყვანისცემისათვის მოწამეობრივად აღესრულა ღირსი ილარიონი.

ღირსმა ილარიონმა დაგვიტოვა თხზულებები, რომლებიც ძირითადად ზნეობრივ დარიგებებს შეიცავს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
ჰიმლერი (შუაში) ოჯახთან ერთად
**ერნსტ ჰერმან ჰიმლერი** (გერმ. Ernst Hermann Himmler; დ. 23 დეკემბერი, 1905, მიუნხენი, გერმანიის იმპერია — გ. 2 მაისი, 1945) — გერმანელი ჩინოვნიკი, ინჟინერი და შუცშტაფელის რაიხსფიურერის, ჰაინრიხ ჰიმლერის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ერნსტ ჰერმან ჰიმლერი დაიბადა 1905 წლის 23 დეკემბერს, გერმანიის იმპერიის ქალაქ მიუნხენში. იგი იყო სკოლის დირექტორის (*Oberstudiendirektor*), იოზეფ გეჰარდ ჰიმლერის და მარია ჰაიდერის მესამე და უმცროსი შვილი.[1] მისი ძმები იყვნენ ჰაინრიხ ჰიმლერი და გებარდ ლიუდვიგ ჰიმლერი.

ერნსტ ჰიმლერმა დაამთავრა უნივერსიტეტის კურსები 1928 წელს, 1931 წლის 1 ნოემბერს კი ნაცისტურ პარტიაში გაწევრიანდა (პარტიული № 676 777). 1933 წელს იგი გახდა შუცშტაფელის წევრი და ჰაინრიხის დახმარებით, მიიღო სამუშაო ბერლინის რადიოში და მალევე გახდა რაიხის რადიომაუწყებლობის ორგანიზაციის დირექტორი. ზოგიერთ შემთხვევაში, იგი ჰაინრიხს ინფორმაციასაც აწვდიდა.[2] 1939 წელს მან მიიღო შუცშტაფელის შტურბმანფიურერის ჩინი.[3] გარდაიცვალა 1945 წლის მაისში, ბერლინისთვის ბრძოლის დროს.[4]

ლიტერატურა
----------

* Himmler, Katrin (2007). *The Himmler Brothers*. London:  Pan Macmillan. ISBN 978-0-330-44814-7.
* ლონგერაიხი, პიტერ (2012). *Heinrich Himmler: A Life*. Oxford; New York:  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-959232-6.

სქოლიო
------

1. ↑  *Gebhard Himmler, Der Vater eines Massenmörders*
2. ↑  ლონგერაიხი 2012, p. 379. sfn error: no target: CITEREFლონგერაიხი2012 (help)
3. ↑  ლონგერაიხი 2012, p. 380. sfn error: no target: CITEREFლონგერაიხი2012 (help)
4. ↑  Ernst Klee. *Das Kulturlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945* ("The Cultural Encyclopedia of the Third Reich. Who was What before and after 1945"). Frankfurt am Main: S. Fischer, 2007, 720 pages, hardcover, ISBN 978-3-10-039326-5, p. 248