recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პოლიო ერმილეს ძე აბრამია** (ფსევდონიმი — *პოლიო ოდიშელი*; დ. 28 აგვისტო, 1899, სოფ. ხორგა, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 თებერვალი, 1975, თბილისი) — ქართველი პოეტი და პროზაიკოსი. საქართველოს მწერალთა კავშირი, წევრი (1934).

ბიოგრაფია
---------

1917 წელს დაამთავრა ფოთის სამოქალაქო სასწავლებელი, ხოლო 1920 წელს ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზია. 1922 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1923-1932 წლებში იყო ჟურნალ „რემედასის" რედაქტორის მოადგილე; 1932 წლებში გაზეთ „კინომუშაკის" რედაქციის მდივანი. 1934 წელს ჟურნალ „ავტოდორის" მდივანი; 1934-1936 წლებში გაზეთ „მუშას" კორესპონდენტი. 1938 წელს რადიოკომიტეტის გადაცემების მთავარი რედაქტორი. 1942 წელს გაზეთების „სამხრეთის ფრონტის" და „სამშობლოს ღირსებისათვის" რედაქტორი. 1945-1947 წლებში ჟურნალ „მნათობის" რედაქციაში განყოფილების გამგე. 1947-1949 წლებში გაზეთ „კომუნისტის" რედაქციის მთარგმნელი. 1918 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსი პ. ოდიშელის ფსევდონიმით ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებაში". სხვადასხვა დროს ნათარგმნი აქვს უამრავი პიესები, მოთხრობები, რომანები და ლექსები.

დაჯილდოებულია მედლებით:

* მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისთვის";
* მედალი „შრომითი მამაცობისთვის".

ბიბლიოგრაფია
------------

* მელია და ცხვარი : იგავი (ავტორი). - თბილისი, საბლიტგამი, 1949. - 16გვ.
* თემურ თარბა : ნარკვევი (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1949. - 112გვ.
* მელია : ზღაპარი (ავტორი). - თბილისი, საბლიტგამი, 1945. - 125გვ.
* დევნილები : მოთხრობა (ავტორი). - ტფილისი, ზარია ვოსტოკას სტამბა, 1925. - 30გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 31.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლიო აბრამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პერელეშინის სახლი** (რუს. Дом Перелешина) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 63.

ისტორია
-------

პერელეშინის ორსართულიანი სახლი რვა ფანჯრითა და ცენტრში მთავარი შესასვლელითა და აივნით, რომელიც მდებარეობს ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 63-ში. იგი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. ხოლო სახლის გაგრძელება მარცხენა მხარეს და რკინის ჭიშკრის ჩაყენება, რომელიც ეზოში შედიოდა, მოხდა მოგვიანებით. 

შენობის პირველი მფლობელები იყვნენ ტაგანროგის ქალაქის თავი (1864-1866 წწ.) პავლე პერელეშინი და კოლეჟსკი ასესორი მიხეილ კრავცოვი. 1874 წელს ქალაქში გაიხსნა საზღვაო სასწავლებელი და მიხეილ კრავცოვი აქილეს ალაფუზოვთან და ივან ვეტლიცკისთან ერთად მმართველ კომიტეტში შევიდნენ.

1870-იანი წლების ბოლოს სახლი შეიძინა კომერციული სასამართლოს ნაფიცმა მსაჯულმა, კოლეჯის მდივანმა იაკობ დიაჩენკომ. მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელობა გადავდა მისი მემკვიდრეების ხელში. 1890-იან წლებში სახლი შეიძინა ინჟინერ-მექანიკოსის ცოლმა ლუბა კროტკოვამ, რომელიც სახლს ფლობდა 1900 წლამდე. სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო მდიდარი ფერმერი სემიონ ფედოროვი. ამ პერიოდში სახლში ცხოვრობდა მარინის ქალთა გიმნაზიის ბუნებისმეტყველების ისტორიის მასწავლებელი ვლადიმერ მიხაილოვსკი.

ქალაქის მთავარი შესვლელი ქუჩის მხრიდანაა. სახლის მარცხენა და მარჯვენა მხრიდან მეორე სართულზე ადის მარმარილოს კიბე. პირველი სართულის ფანჯრები სწორკუთხაა, ხოლო მეორე სართულის ფანჯრები გაფორმებულია სანდრიკებით. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ეს შენობა საცხოვრებელი სახლია და წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог ул. Греческая, 63 დაარქივებული 2017-03-01 საიტზე Wayback Machine.
სუპინატორი წინამხრის უკანა განყოფილებაში მოთავსებული ფართო კუნთია, რომელიც სხივის ძვლის ზედა მესამედზეა გადახვეული და რომლის ფუნქცია წინამხრის სუპინაციაში (გარეთ ბრუნვაში) მდგომარეობს. [1] [2]

სტრუქტურა
---------

სუპინატორი შედგება ორი ბოჭკოვანი კონისგან, მათ შორის მოთავსებულია სხივის ნერვის ღრმა ტოტი. ზედაპირული კონა იწყება მყესით, ხოლო ღრმა - კუნთოვანი ბოჭკოებით[3] იდაყვის ძვლის სუპინატორული ქედიდან (crista interossea), მხრის ძვლის ლატერალური ზედაროკიდან (epicondylus lateralis), სხივის გვერდითი იოგიდან (ligamentum collaterale radiale) და სხივის მრგვალი იოგიდან (lig. anulare radii).[4]

### ინერვაცია

სუპინატორულ კუნთს აინერვირებს სხივის ნერვის ღრმა ტოტი, რომელიც გადადის უკანა ძვალთაშორის ნერვში (n. interosseus antebrachii posterior) სუპინატორული კუნთიდან გამოსვლისას.

სხივის ნერვი იყოფა ღრმა, და ზედაპირულ-სენსორულ ტოტებად სუპინატორული კუნთის მახლობლად. ასეთი განლაგება ხელსაყრელ პირობებს ქმნის ღრმა ტოტის დახშობისთვის, რის შედეგადაც შეიძლება მოხდეს ამ ნერვით ინერვირებული კუნთების სელექტიური პარალიზი (გამშლელი კუნთები, ცერის გრძელი გამზიდველი კუნთი.) [5]

### ვარიაცია

სხივის ღრმა ნერვი შემთხვევათა 70%-ში გადის სუპინატორული კუნთის მუცელში, სხვა შემთხვევაში - სუპინატორულ რკალში (სუპინატორის ზედაპირული შრის ბოჭკოვანი რკალი.)

ფუნქცია
-------

სუპინატორულ კუნთს მტევანი მოჰყავს სუპინირებულ პოზიციაში. 

იგი უმეტეს შემთხვევაში ბიცეპსთან ერთად მოქმედებს, მაგრამ არა მაშინ, როცა იდაყვის სახსარი გაშლილია .[6]

ისტორია
-------

### ეტიმოლოგია

ტერმინი "სუპინატორი" აღვნიშნავს სხეულის ნებისმიერი კუნთს, რომელიც სუპინატორულ ფუნქციას ასრულებს. ძველ წყაროებში, ტერმინით "supinator longus" (გრძელი სუპინატორი) აღნიშნავდნენ მხარსხივის კუნთს (m. brachioradialis), ხოლო ამ არტიკლში განხილული კუნთი აღინიშნებოდა ტერმინით "supinator brevis" (მოკლე სუპინატორი).

სურათები
--------

პრონაცია და სუპინაცია
* სუპინატორული კუნთი
* წინამხარი, ხედი წინიდან
* წინამხარი, ხედი უკნიდან
* წინამხრის წინა მხარე - ღრმა კუნთები
* წინამხრის უკანა მხარე - ღრმა კუნთები
* ზედა კიდურის კუნთები - განივი კვეთა
* სხივისა და იდაყვის არტერიები
* იდაყვის სახსარი

სქოლიო
------

1. ↑  Р. Д. Синелъников: Атлас Анатомии Человека, Том I, გვ. 353
2. ↑  Platzer 2004, p. 168
3. ↑  Gray's Anatomy (1918)
4. ↑  Platzer 2004, *Color Atlas of Human Anatomy, Vol. 1: Locomotor System* (5th ed.) გვ. 168
5. ↑  *Ross and Lampert, Thieme Atlas of Anatomy: General Anatomy and Musculoskeletal System - გვ. 345*
6. ↑  "Supinator"
**სურავანდი**, *სკორბუტი* — ადამიანის დაავადება, რომელიც გამოწვეულია საკვებში C ვიტამინის (ასკორბინის მჟავის) ნაკლებობით. ვლინდება ნივთიერებათა ცვლისა და შემაერთებელი ქსოვილის ელემენტთა სინთეზის დარღვევით, მ.შ. კოლაგენის, სერატონინის, ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების. როგორც დამოუკიდებელი დაავადება სურავანდი 1932 წელს განისაზღვრა. სიმპტომები მჟღავნდება ორგანიზმში C ვიტამინის დეფიციტის 3–5 თვის შემდეგ. ვიტამინის სრულად არარსებობის შემთხვევაში დაავადება ვითარდება რამდენიმე კვირაში. პირველადი გამოვლინებები — სისუსტე, გამაღიზიანებლობა, კუნთ-სახსრების ტკივილი; შემდგომ ჩნდება ღრძილების შეშუპება და სისხლდენა, მათი მტკივნეულობა ღეჭვის დროს, კბილების ცვენა, სისხლჩაქცევა კანში, შიდა ორგანოებში და სხვ. დამახასიათებელი ნიშანია წერტილოვანი სისხლჩაქცევები კანის თმის ფოლიკულებში, რომელიც წარმოქმნის თავიდან ღია წითელ, შემდეგ ლურჯ-შავ გამონაყარს, უპირატესად წვივებზე, თეძოებზე, საჯდომზე, კანქვეშა და შიდაკუნთოვანი სისხლჩაქცევები ტანსაცმლის მექანიკური ზემოქმედების ადგილებში, დაჟეჟილობების შემდეგ და სხვ.

მკურნალობა: ასკორბინის მჟავის მიღება — 100 მგ 3–5-ჯერ დღეში 15–20 დღის განმავლობაში ან მისი კუნთშიდა, კანქვეშა შეყვანა დღეში ერთხელ 200–500 მგ ოდენობით 10–15 დღის მანძილზე. ამავდროულად იყენებენ ასკარბინის მჟავით გამდიდრებულ და მექანიკურად დამზოგავ დიეტას, აგრეთვე რუტინს, B ჯგუფის ვიტამინებს, ანემიის დროს — ფოლიუმის მჟავას და რკინის პრეპარატებს. პროფილაქტიკა მდგომარეობს ცილებისა და C ვიტამინის შემცველობით დაბალანსებულ კვებაში.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Рапопорт С. И.* ЦИНГА // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 340.
სერგო დავლიანიძე
**სერგო სიმონის ძე დავლიანიძე** (დ. 15 ივნისი, 1904, სოფ. სხვავა, რაჭის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია; ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 აგვისტო, 1967, სოფ. იავასი, მორდვეთი, რსფსრ ) — ქართველი საბჭოთა გენერალ-მაიორი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა სიმონ დავლიანიძესა და ფედოსია სხირტლაძის ოჯახში. უმაღლესი განათლება მიიღო ქალაქ პიატიგორსკში.

1925 წლიდან 1948 წლამდე მსახურობდა საბჭოთა კავშირის უშიშროების სისტემაში მაღალ თანამდებობებზე. 1940 წლის 19 მარტს არჩეულ იქნა საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) XIII ყრილობის მიერ საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის კანდიდატად. კანდიდატობის მანდატს № 5-ს ხელს აწერდა მდივანი კანდიდ ჩარკვიანი.1941 წლის 23 06 ს.დავლიანიძე დანიშნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე.1941 წლის ივლისში დაწინაურებით გადაიყვანეს ამიერკავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის გაერთიანებული სახელმწიფო უშიშროების და შინაგან საქმეთა კომისარიატის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე და მიავლინეს ფრონტის ხაზზე. 1943 წლის 14 თებერვალს მიიღო კომისარის წოდება. 1944 წლის 14 ივნისს დააბრუნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე. 1945 წელს იოსებ სტალინის ბრძანებით მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება (09.07.1945, ბრძანება №166). 1945 წლის 14 ნოემბერს გადაიყვანეს ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სატრანსპორტო განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე. 1948 წლის 30 იანვარს სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ბრძანებით № 336 გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.1948 წლიდან 1956 წლის 9 მარტამდე მუშაობდა საქართველოს ინტურისტის მმართველის თანამდებობაზე.

1956 წლის 9 მარტის მოვლენებთან დაკავშირებით (საბჭოთა არმიის ნაწილებმა დახვრიტეს მშვიდობიანი დემონსტრაცია თბილისში) გამოვიდა სიტყვით მიტინგზე სტალინის ძეგლთან. მოითხოვა საქართველოს გამოსვლა საბჭოთა კავშირიდან და ახალი სახელმწიფოს შექმნა სოციალისტური ქვეყნების მოდელის გათვალისწინებით. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარისკაცებმა დახვრიტეს მიტინგი, გენერალს არ ესროლეს, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ მას ეცვა გენერლის ფორმა ლენინის ორი და სხვა ორდენებით. გენერალი დააპატიმრეს 1956 წლის 9 მარტს რუსთაველზე, სასტუმრო ინტურისტთან, მიტინგის ორგანიზებისა და მასზე სიტყვით გამოსვლის ბრალდებით. 1957 წლის 18 ოქტომბერს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის უზენაესი ტრიბუნალის დახურულ სხდომაზე საქართველოს ს.ს.კ 58-7,58-8 მუხლით მიუსაჯეს პატიმრობა 25 წლით. გენერალი გარდაიცვალა 1967 წლის 25 აგვისტოს მორდოვის ციხეში. დაკრძალულია საპყრობილის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *ლევან დოლიძე, გენერალისიმუსი: მარშლები, გენერლები, ადმირალები - ჩვენი თანამემამულენი, თბილისი, 2000*
* *იაგო ქვათაძე, სხვავა და სხვაველები, თბილისი, 2005*
* Никита Петров Справочник "Кто руководил органами госбезопасности 1941-1954 "Изд. Москва, Общество "Мемориал" Звенья "2010 год стр.133-324 "Биография генерала С.Давлианидзе."

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 293.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიდეო

* სერგო დავლიანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Список присвоения высших офицерских званий (генералы и адмиралы) 1940-1945 гг. Автор-составитель - Андрей Александрович Жуков
**ჟამუშის მაცხოვრის ტაძარი** — X-XI საუკუნის ეკლესია ზემო სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტის მულახის თემის სოფელ ჟამუშში.

მოხატულობა
----------

ტაძარი ძველი კოშკებიანი საცხოვრებელი სახლების კომპლექსში დგას. შემორჩენილია XIII საუკუნის მოხატულობა, სადაც საუფლო დღესასწაულთა სრული ციკლია წარმოდგენილი. 
ტაძრის ხატთაგან ერთ-ერთი — მაცხოვრის ხატი შეუწირავს იმერთა მეფე გიორგი II-ს. წარწერაში მოხსენიებულია მეფეთ მეფე გიორგი, დედოფალი რუსუდანი და ძე მათი ბაგრატი. ტახტის ორივე მხარეს, მარცხნივ მეფე და მარჯვნივ დედოფალი გამოსახულნი არიან სრული ტანით, გვირგვინებით, ქრისტესაკენ ვედრებით გაწვდილი ხელებით. დედოფლის ფეხებთან მოთავსებული წარწერა იხსენიებს ოქრომჭედელ ივანეს. გიორგი მეფეს ლატალის მაცხოვრისთვისაც შეუწირავს მაცხოვრის ხატი, სადაც ასევე დედოფალი რუსუდანი და მათი ძე ბაგრატია მოხსენებული. 

ჟამუშის ეკლესიის მაცხოვრის მეორე ხატის წარწერა იხსენიებს გედეონ მაჭავარიანს, რომელიც შესთხოვს მულახის მაცხოვარს, განაძლიეროს მეფეთმეფობა გიორგისა. მაგრამ გიორგისთან ერთად მოხსენიებულია უკვე მისი მეორე მეუღლე დედოფალთ დედოფალი თამარი და მათი ძე ალექსანდრე, რაც იმის მაჩვენებელია, რომ ეს ხატი გიორგის მიერ შეწირული ხატების შემდეგაა შესრულებული. იმერთა მეფის გიორგის ასეთი ძვირფასი შენაწირი იმერეთის სამეფოსა და სვანეთს შორის მჭიდრო ურთიერთობის დასტურია.

ტაძრის სიწმინდეები
------------------

ეკლესიაში დაცულია X საუკუნის წმინდა გიორგის ჭედური ხატი და XVI-XVII საუკუნეების ხატები, რომლებსაც ახლავს ასომთავრული ვრცელი წარწერები.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

გალერეა
-------

* ტაძრის გალავნის კარიბჭე ტაძრის გალავნის კარიბჭე
* ჟამუშის ტაძარი, აღმოსავლეთი ფასადი ჟამუშის ტაძარი, აღმოსავლეთი ფასადი
* ტაძრის ჩრდილოეთ ფასადი, შესასვლელით. ტაძრის ჩრდილოეთ ფასადი, შესასვლელით.
* ტაძრის გალავანი კოშკით ტაძრის გალავანი კოშკით
* ტაძრის სამხრეთი ფასადი ტაძრის სამხრეთი ფასადი

ლიტერატურა
----------

* *ზემო სვანეთი, ჟურნალი „კარიბჭე", 2009 წ.*
* *ყენია რ. ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ. 2000, გვ. 67*
* *თაყაიშვილი ექვ. სოფელი ჟამუში, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937, გვ. 253-259*

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რუსეთ-ოსმალეთის ომი**. |

საბრძოლო მოქმედებების არეალი 1737 წელს.

|  რუსეთ-ოსმალეთის ომები  |
| --- |
| 1568-1570 — 1676−1681 — 1686−1700  1710−1713 — 1735−1739 — 1768−1774  1787−1791 — 1806−1812 — 1828−1829 1853−1856 — 1877−1878 — 1914−1918 |

**რუსეთ-ოსმალეთის 1735-1739 წლების ომში** რუსეთი მიზნად ისახავდა შავ ზღვაზე გასვლას და სამხრეთი ოლქების უშიშროების უზრუნველყოფას ყირიმელი თათრების თავდასხმებისაგან. 1732 და 1735 წწ. რუსეთმა ირანს დაუბრუნა კასპიისპირა პროვინციები იმ ვარაუდით, რომ იგი კვლავ გაძლიერებულიყო და ოსმალეთს დაპირისპირებოდა. რუსეთის მთავრობა ამაოდ იმედოვნებდა ირანის გამოყენებას ოსმალეთის წინააღმდეგ - რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ირანი განზე გადგა. კასპიისპირეთიდან რუსეთის ჯარის გასვლა კონსტანტინოპოლში რუსეთის სისუსტედ ჩათვალეს. ყირიმის ხანმა ყაფლან გირეიმ 1735 წელს ჩრდილოეთ კავკასიაზე გაილაშქრა. გახშირდა ყირიმელი თათრების თავდასხმები უკრაინაზე. საფრანგეთის წაქეზებით ოსმალეთმა ომი დაიწყო. რუსეთის სარდლობის 1736 წლის გეგმა გულისხმობდა ორი მიმართულებით მოქმედებას: ერთი მხრივ აზოვის დაკავებას, ხოლო მეორე მხრივ, მთავარი ძალებით ყირიმში შეჭრას. 19 ივნისს 28-ათასიანმა რუსეთის დონის არმიამ აზოვი დაიკავა, ხოლო 62-ათასიანმა დნეპრის არმიამ პერეკოპი აიღო, ყირიმში შეიჭრა და 17 ივნისს ბახჩისარაიც დაიკავა, მაგრამ ყირიმში ვეღარ გამაგრდა და უკან გაბრუნდა. 1737 წელს რუსეთის ჯარებმა ერთდროულად განაახლეს შეტევა ყირიმისა და ოჩაკოვის მიმართულებით, ივლისში ოჩაკოვი აიღეს, ყირიმში კი ყარასუბაზრის აღება მოახერხეს, მაგრამ, მიუხედავად ამ წარმატებებისა, რუსეთის ჯარი იძულებული იყო ყირიმიდან კვლავ წასულიყო. 1737 წლის ივლისის ომში რუსეთის მოკავშირე ავსტრიაც ჩაება. ამასობაში ნემიროვში მშვიდობიანი მოლაპარაკებაც გაიმართა, მაგრამ შედეგს ვერ მიაღწიეს, ამიტომაც საომარო მოქმედებები კვლავ განახლდა. ფრონტზე საერთო სირთულეს ჭირის ეპიდემიაც დაერთო, რუსეთის ჯარს ოჩაკოვისა და კინბურნის დატოვება მოუხდა. 1739 წელს რუსეთის 58-ათასიან არმია ხოტინისაკენ გაემართა, სტავუჩანთან დაბანაკებული ოსმალები გაანადგურა, შემდეგ ხოტინი და იასი აიღო. ავსტრიელები კი დამარცხდნენ და 1739 წლის 7 სექტემბერს ოსმალებთან სეპარატული ხელშეკრულება დადეს. 18 სექტემბერს ბელგრადში ხელი მოაწერეს რუსეთ-ოსმალეთის საზავო ხელშეკრულებას. რუსეთმა აზოვი მიიღო იმ პირობით, რომ იქ არავითარ სიმაგრეს არ ააგებდა, ხოლო ომის მსვლელობის დროს დანარჩენი დაკავებული ტერიტორია ოსმალეთს დაუბრუნდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 503.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: sh85116063

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რუსეთ-ირანის ომი**. |

**რუსეთ-სპარსეთის ომი 1796 წლის** — კონფლიქტი ეკატერინე II-ის პერიოდის რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, ერთ-ერთი რუსეთ-სპარსეთის ოთხ ომთაგან, რომელსაც რომელიმე მხარისთვის რაიმე გრძელვადიანი შედეგი არ მოჰყოლია.

წინაპირობები
------------

XVIII საუკუნის ბოლო ათწლეულები სპარსეთში ფარშავანგის ტახტისთვის მოპაექრეთა შორის გაუთავებელი კონფლიქტებით აღინიშნა. ეკატერინე დიდმა არეულობით დრო იხელთა და კავკასიაში პოლიტიკური ვითარების შესუსტების გამო საკუთარი გავლენის მოპოვება მოინდომა. 1783 წელს ქართლის სამეფო რუსეთის პროტექციის ქვეშ მოექცა ერეკლე II-ის მიერ გეორგიევსკის ტრაქტატის ხელმოწერის შედეგად, რითაც რუსეთის დედოფალი პირობას დებდა დაეცვა ქართლ-კახეთი ირანლთა შემოსევებისგან. თარკის შამხალებმაც (დღევანდელი დაღესტანი) მიბაძეს მეფე ერეკლეს და სამ წელიწადში რუსეთის ქვეშევრდომები გახდნენ.

1794 წელს სპარსეთის ტახტზე აღა-მაჰმად ხანის მოსვლის შემდეგ პოლიტიკური კლიმატი რეგიონში შეიცვალა. მან ბოლო მოუღო სამეფო ტახტის გარშემო ატეხილ შუღლს და რეგიონში საკუთარი გავლენის განმტკიცებას შეუდგა. 1795 წლის გაზაფხულზე სპარსელები საქართველოსა და აზერბაიჯანში შეიჭრნენ, ხოლო 12 სექტემბერს თბილისი დაიპყრეს და ააოხრეს. თუმცა დაგვიანებით, ეკატერინე II-მ გადაწყვიტა სადამსჯელო ექსპედიცია მოეწყო.

ექსპედიცია
----------

მიუხედავად საყოველთაო მოლოდინისა, რომ 13.000-იან რუსულ შენაერთს სათავეში გამოცდილი გენერალი გუდოვიჩი ჩაუდგებოდა, დედოფალმა მისი საყვრლის, თავადი ზუბოვის, რჩევით ექსპედიციის მეთაურად მისი უმცროსი ძმა, თავადი ვალერიან ზუბოვი დანიშნა. რუსის ჯარი 1796 წლის აპრილში ყიზლარისკენ გაემართა და 10 მაისს მნიშვნელოვანი ციხე-სიმაგრე, დერბენტი, აიღო. ამ მოვლენას ხოტბა შეასხა კარის პოეტმა დერჟავინმა მის განთქმულ ოდაში; თუმცა მოგვიანებით მას მწარე კომენტარის გაკეთება მოუხდა ექსპედიციიდან ზუბოვის შერცხვენილი დაბრუნების გამო მის ახალ პოემაში.

შუა ივლისისთვის ზუბოვის ჯარებმა დღევანდელი აზერბაიჯანის თითქმის მთელი ტერიტორია დაუბრკოლებლად გაიარეს, მათ შორის მთავარი ქალაქები — ბაქო, შემახა და განჯა. ნოემბრისთვის ისინი მტკვრისა და არაქსის შესართავთან დაბანაკდნენ, საიდანაც ირანის ძირითად ტერიტორიაზე უნდა მიეტანათ იერიში. სწორედ ამ თვეში გარდაიცვალა რუსეთის დედოფალი, ხოლო ტახტის მემკვიდრე პავლე I-მა, რომელსაც სძულდა ზუბოვები და არმიისთვის სხვა გეგმები ჰქონდა, უბრძანა ჯარს უკან რუსეთში დაბრუნებულიყო. უკან დახევის ბრძანებამ გავლენიანი ზუბოვებისა და კამპანიაში მონაწილე სხვა ოფიცრების უკმაყოფილება გამოიწვია. მრავალმა მათგანმა ხუთი წლის შემდეგ პავლეს მკვლელობისთვის შეთქმულებაში მიიღო მონაწილეობა.

ლიტერატურა
----------

* Gen. V.A. Potto. *The Caucasian Wars of Russia from the 16th century onward*. Volumes 1-5. SPb, 1885-86, reprinted in 2006. ISBN 5-9524-2107-5.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 რუსეთ-ირანის ომები  |
| --- |
|  |
| 
1651-1653 **·** 1722-1723 **·**  1796 **·** 1804-1813 **·** 1826-1828 **·** რუსეთის ინტერვენცია ირანში **·** მოკავშირეების შეჭრა ირანში |

 |
ჟან ფრანსუა ლაპერუზი
**ჟან ფრანსუა ლაპერუზი** ან *ჟან ფრანსუა დე გალო* (დ. 22 აგვისტო 1741, ლე-გიუა, ქალაქ ალბის მახლობლად — გ. 1788?) — ფრანგი ზღვაოსანი. 1785-1788 წლებში წყნარი ოკეანის შემსწავლელ ექსპედიციას მეთაურობდა ფრეგატებზე „ბუსოლი" და „ასტროლაბია". ლაპერუზმა შემოუარა ჰორნის კონცხს, გაიარა აღდგომის კუნძული, ჰავაის კუნძულები, ალასკის ყურე, ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ სანაპირო ჩ. გ. 60°-იდან 36°30′-მდე, მოუხვია დასავლეთით, გადაკვეთა წყნარი ოკეანე და ფილიპინებიდან აღმოსავლეთ ჩინეთის და იაპონიის ზღვების გავლით შევიდა თარის სრუტეში. ჩ. გ. 51°30′-იდან დაბრუნდა სამხრეთით კუნძულ სახალინის ნაპირის გასწვრივ, აღმოაჩინა კუნძული მონერონი, გაიარა სრუტე კუნძულ სახალინსა და კუნძულ ჰოკაიდოს შორის (ამჟამად ლაპერუზის სრუტე) და მივიდა კამჩატკაზე. აქედან ლაპერუზი ავსტრალიისაკენ გაემართა და სამოის კუნძულების ჯგუფში აღმოაჩინა კუნძული სავაი. სიდნეიდან ექსპედიციამ კვლავ ჩრდილოეთისაკენ აიღო გეზი და უგზო-უკვლოდ დაიკარგა. ჩაძირული ფრეგატის ნარჩენები აღმოაჩინეს კუნძულ ვანიკოროსთან (სანტა-კრუზის კუნძულები).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 127.
**ჟან II დე ბურბონი** (ფრანგ. Jean II de Bourbon; დ. 1426 — გ. 1 აპრილი, 1488) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ შარლ I-ისა და აგნეს ბურგუნდიელის ვაჟი. ბურბონის ჰერცოგი 1456-88 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ჟანი დაიბადა 1426 წელს საფრანგეთში. იგი იყო ბურბონის ჰერცოგ შარლ I-ისა და მისი მეუღლის, აგნეს ბურგუნდიელის პირველი შვილი. 1447 წელს ცოლად შეირთო საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის შუათანა ასული ჟანა დე ვალუა. 1456 წელს კი მამამისის, ჰერცოგ შარლის გარდაცვალების შემდეგ ჟანი ბურბონის ჰერცოგი ხდება. თუმცა, 1482 წელს მისი მეუღლე, ჟანა გარდაიცვალა, ისე, რომ ჟანს შვილი ვერ გაუჩინა. 

1483 წელს გარდაიცვალა საფრანგეთის მეფე ლუი XI, ტახტზე კი მისი მცირეწლოვანი ვაჟი შარლ VIII ავიდა. დედოფალი შარლოტა სავოიელი მეუღლის გარდაცვალების ამბავს გადაჰყვა, ამიტომაც ახალგაზრდა მეფეს რეგენტად თავისი უფროსი და, ანა დე ვალუა დაენიშნა, რომელიც გათხოვილი იყო ჟანის უმცროს ძმაზე, პიერ დე ბურბონზე. პიერი და ანა თანარეგენტები იყვნენ, რომლებმაც ჟანს მალევე უბოძეს საფრანგეთის კონეტაბლის წოდება. 

1484 წელს ჟანი მეორედ დაქორწინდა ნემურის გრაფ ჟაკ არმანიაკის ასულ კატრინ არმანიაკზე. კატრინმა 1487 წელს ჟანს ვაჟი გაუჩინა, რომელსაც ჟანი დაარქვეს, თუმცა ბავშვი ძალიან სუსტი იყო და მალევე დაიღუპა, თავად კატრინი კი მასზე მშობიარობას გადაჰყვა.

1487 წელს ჟანი მესამედ ქორწინდება თავისსავე ბიძაშვილზე, ვანდომის გრაფ ჟან დე ბურბონის ასულ ჟანა დე ბურბონზე. 1488 წელს ჟანამ მას ვაჟი გაუჩინა, რომელიც რამდენიმე საათში დაიღუპა. ამავე წლის 1 აპრილს დაიღუპა თავად ჟან II-ც, რომელსაც მემკვიდრე არ დარჩა, ამიტომაც ბურბონის ჰერცოგი მისი ძმა გახდა, მისი ცოლი კი მეორედ გათხოვდა.

ლიტერატურა
----------

* Bingham, Denis (1890). The Marriages of the Bourbons. New York: Scribner and Welford. ASIN B000V1RCR2.
* de Commynes, Philippe, Jean de Troyes, and Andrew Richard Scoble, The memoirs of Philip de Commines, Lord of Argenton, (George Bell and sons:London, 1906).
**ომარ ჩიტაია** (დ. 1939 — გ. 18 აპრილი, 2020, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, ჟურნალისტი და მომღერალი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი. საჩხერის საპატიო მოქალაქე (2010).

ომარ ჩიტაია საზოგადოებამ 1947 წელს კონსტანტინე პიპინაშვილის ფილმში „აკაკის აკვანი" პატარა აკაკის როლით გაიცნო. იგი ორმოცი წელი საქართველოს ტელევიზიაში საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის" ჟურნალისტად მუშაობდა. 1962 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და იმავე წელს კონსერვატორიაში ჩააბარა. მღეროდა „ფიროსმანში", პარალელურად — ანსამბლ „გორდელაშიც". ჯანსუღ კახიძის მიწვევით, ოპერის დასის ხელმძღვანელი იყო, ორი წლის განმავლობაში. წლების განმავლობაში, რადიო-ტელევიზიის ვოკალურ კვარტეტში მღეროდა. 2007 წლიდან კი, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის ჩოხოსან რაინდთა დასის ფოლკლორულ ანსამბლ „შავლეგოს" წევრი გახდა.

მას ეკუთვნის სახუმარო ექსპრომტი „შენ სოფელი აღარა ხარ, არა არა ნწუ, შენ პატარა პარიზი ხარ ჩემო ჩხოროწყუ", რომელიც 1956 წელს დაბა ჩხოროწყუში პირველი ჰესის მშენებლობას უკავშირდება.

გარდაიცვალა 2020 წლის 18 აპრილს, 80 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* ომარ ჩიტაია [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ბონდო დადვაძე და ომარ ჩიტაია: ჯგუფური ფოტო. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. *dspace.nplg.gov.ge*. ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2020.
2. 1 2  „მაყურებლისთვის მაინც „პატარა აკაკი" ვიყავი" – ომარ ჩიტაიას კადრს მიღმა დარჩენილი ისტორიები. *primetime.ge* (20 აპრილი, 2020). ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2020.
3. 1 2  აკაკი წერეთლის როლის შემსრულებელი, ჟურნალისტი და მომღერალი ომარ ჩიტაია გარდაიცვალა. *1tv.ge* (18 აპრილი, 2020). ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2020.
4. ↑  ომარ ჩიტაია ჩხოროწყუზე ცნობილი ლექსის შესახებ. *chkhorotsku.ge*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-19. ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2020.
**სოზარ იაკობაშვილი** (დ. 22 აგვისტო, 1933, კიევი — გ. 25 ნოემბერი, 2008) — ქართველი მეცნიერი, მეტალურგი, ტექიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1975), პროფესორი (1978) და გამომგონებელი (1983).

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მეტალურგიის ფაკულტეტი. 

1958-1965 წლებში მუ­შა­ობ­და რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში მეფოლადედ. 1965-1969 წლებში უკრაინის ე. პატონის სახელობის ელექტროშედუღების უნივერსიტეტში იყო შედუღების ლაბორატორიის გამგე. 1969-1973 წლებში სა­ქართველოს მეტალურგიის ინსტიტუტტში ხელმძღვანელობდა ამავე დასახელების ლაბორატორიას. იყო საერთაშორისო ასოციაცია „შედუღების" ერთ-ერთი დამაარსებელი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში ჩამოაყალიბა შედუღების მეტალურ­გიის კათედრა და მასთან სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორია. 1989-1993 წლებში იყო შედუღების მეტალურგიისა და ტექნოლოგიის კა­თედ­რის გამგე; დააარსა სა­ქარ­თვე­ლო-უკრაინის საერთაშორისო სამეცნიერო ტექიკის ცენტრი შედუღებასა და მონათესავე ტექნოლოგიებში გადამზადებისათვის; მისი ნაშრომები ეძღვნება საშემდუღებლო ტექნოლოგიების ყვე­ლა მიმართულებას. მისმა გამოგონებამ (ფოლადის დამუშავების ახალი ტექნოლოგია და ღუმლის კონსტრუქცია) ლაიფციგის საერთაშორისო ბაზრობაზე (1975) დიდი ოქროს მედალი დაიმსახურა; მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა ახალი თაობის „ცს" სერიის ციკლოკონვერტორული საშემდუღებლო კვების წყარო­ე­ბი; კვების წყა­როს ცს–200-ის დამუშავებისა და დანერგვისათვის (ლიცენზია გაიყიდა გერმანიაში), იყო საერთაშორისო სამეცნიერო ტექნიკის ჟურნალ „მეტალურგიის, შედუღებისა და მასალათმცოდნეობის პრობლემების" მთავარი რედაქტო­რი. გამოქვეყნებული აქვს მრავა­ლი სამეცნიერო შრომა, ­მონოგრაფია, სა­ხელმ­ძღვა­ნე­ლო. მიღებული აქვს სა­ხელმწიფო ჯილდოები.

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* სა­ქართველოს საინჟინრო აკადემიის და ეკოლოგიის, ადამიანისა და ბუნების დაცვის საერთაშორისო აკადემია, ნამდვილი წევრი.

ჯილდოები
--------

* 1997 — ღირსების ორდენი
* 1975 — სა­ქართველოს სა­ხელმწიფო პრემია

ბიბლიოგრაფია
------------

* შედუღებისა და რჩილვის პროცესების თეორია, თბ. 2005.
* ლითონების დნობით ელექტრორკალური შედუღების ტექნოლოგია, თბ. 1996.
* მეტალურგია : სახელმძღვანელო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის სპეციალობის სტუდენტებისათვის, თბ. 1987.
* შედუღების პროცესების თეორია, თბ. 1979.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 159.
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 2/ შემდგ.: ყიფიანი თ. გაჩეჩილაძე თ. სიმონიშვილი გ. თბ. 2001. გვ. 111

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოზარ იაკობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ომარები** (ლათ. Nephropidae) — ზღვის ათფეხა კიბოსნაირების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე აღწევს 60 სმ და მეტს. გარეგნულად მოგვაგონებენ მდინარის კიბოებს. გრძელი მუცელი შებრტყელებულია ზურგ-მუცლის მიმართულებით; კუდის ფარფლი ფართოა. წინა სასიარულო ფეხები ატარებენ დიდ, ხშირად ასიმეტრიულ მარწუხებს. შემდეგი ორი წყვილი მთავრდება მცირე ზომის მარწუხებით. ოჯახი მოიცავს 49 თანამედროვე და 90 ნამარხ სახეობას. ბინადრობენ ზღვის წყლებში, ფსკერთან, 0–20 °C ტემპერატურის პირობებში. დღისით ომარები იმალებიან. იკვებებიან უხერხემლოებით (ჯავშნისა და ნიჟარის გასაჭყლეტად იყენებენ უფრო მოზრდილ მარწუხს, უფრო წვრილს — ნადავლის ნაკუწებად დასაგლეჯად). სქესობრივად მწიფდებიან 5 წლისა. კვერცხებიდან იჩეკება პელაგიური ლარვა კარგად განვითარებული მკერდის კიდურებით, ანალური ლაპოტით, რომელიც გამოყოფილია მუცლის უკანა სეგმენტისაგან. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 50 წლამდე. რეწვისა და აკვაკულტურის ობიექტია. ინტენსიური მოპოვებისა და გარემოს დაბინძურების გამო მათი პოულაციის რაოდენობა მცირდება. ძირითადი სარეწაო სახეობებია: ევროპული ომარი (ლათ. Ho­marus gammarus), ამერიკული ომარი (ლათ. Homarus americanus) და ნორვეგიული ომარი (ლათ. Nephrops norvegicus).

სქოლიო
------

1. ↑  ბიოლოგიური ლექსიკონი
2. ↑  A classification of living and fossil genera of decapod crustaceans
3. ↑  Омары | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-21. ციტირების თარიღი: 2020-06-28.
**პოლოცკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** (ბელარ. Полацкi дзяржаýны ýнiверсiтэт; რუს. Полоцкий государственный университет) ― სახელმწიფო უნივერსიტეტი ნოვოპოლოცკსა და პოლოცკში, ბელარუსში. უნივერსიტეტს აქვს ოფიციალური სიმბოლოები: დროშა, ემბლემა და ჰიმნი. უნივერსიტეტის ჰიმნის ტექსტის ავტორია გენადი ბურავკინი.

ისტორია
-------

1581 წელს პოლოცკში იეზუიტთა კოლეჯი დაარსდა. 1812 წლის 12 იანვარს, რუსეთის იმპერატორის, ალექსანდრე I-ის ბრძანებით, კოლეჯი პოლოცკის იეზუიტთა აკადემიად ჩამოყალიბდა. აკადემია 1820 წლამდე ფუნქციონირებდა და პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო ბელარუსში.

1968 წლის 14 ივლისს ბელარუსის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ნოვოპოლოცკის ფილიალი შეიქმნა. მომდევნო წლის 10 თებერვალს ბელარუსის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ნოვოპოლოცკის ფილიალი ბელარუსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში გადაიტანეს. 1974 წლის 1-ელი იანვრიდან იგი ნოვოპოლოცკის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტად ჩამოყალიბდა. 1993 წლის 14 სექტემბერს ინსტიტუტი პოლოცკის სახელმწიფო უნივერსიტეტად გარდაიქმნა.

ფაკულტეტები
-----------

* ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
* სამოქალაქო ინჟინერიის ფაკულტეტი
* მექანიკისა და ტექნოლოგიების ფაკულტეტი
* რადიოინჟინერიის ფაკულტეტი
* ინფორმაციული ტექნოლოგიების ფაკულტეტი
* ფინანსებისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი
* სამართლის ფაკულტეტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* უნივერსიტეტის ოფიციალური ჰიმნი დაარქივებული 2013-03-10 საიტზე Wayback Machine.
* უნივერსიტეტის ციფრული ბიბლიოთეკა დაარქივებული 2022-05-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Połock Academy (1812–1820): An Example of the Society of Jesus's Endurance, by Irena Kadulska in: Robert A. MARYKS and Jonathan WRIGHT (eds.), Jesuit Survival and Restoration: A Global History, 1773–1900, Leiden and Boston, MA: Brill, 2015, ISBN 9789004282384, pp. 83-98
3. ↑  Ancient capital announced Belarus’ cultural capital for 2010 // The online version of the central republican newspaper «SB. Belarus Segodnja»
**როდოსი** (ბერძ. Ρόδος, ლათ. Rhodus) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში, სამხრეთ სპორადების არქიპელაგში, მცირე აზიის ნახევარკუნძულიდან 18 კილომეტრში. ეკუთვნის საბერძნეთს. ფართობი 1408 კმ². ნაპირები სუსტად არის დანაწევრებული. სიმაღლე 1215 მ-მდე (მთა ატავიროსი). უმთავრესად აგებულია კირქვებითა და მარმარილოთი. არის ფიჭვის, კვიპაროსისა და მარადმწვანე მუხის ტყის კორომები. ზღვისპირა დაბლობებზე გაშენებულია ვენახი, ბაღები, ციტრუსებისა და ზეთისხილის პლანტაციები. როდოსზეა ქალაქი როდოსი.

როდოსი ეგეოსის კულტურის ერთ-ერთი ცენტრია. ძველი წელთაღრიცხვის VIII-VII საუკუნეებში აქტიურად მონაწილეობდა სიცილიის, ჩრდილოეთ აფრიკის კოლონიზაციაში. ბერძენ-სპარსელთა ომების (ძველი წელთაღრიცხვის 500-449 წლებში) დროს როდოსი სპარსეთმა დაიპყრო, შემდეგ დელოსის კავშირში შედიოდა. ძველი წელთაღრიცხვის 408-405 წლებში როდოსის ქალაქები გაერთიანდა ერთ პოლისად ოლიგარქიული მმართველობით. ძველი წელთაღრიცხვის 44 წელს როდოსი რომმა დაიპყრო და პროვინცია აზიის შემადგენლობაში შეიყვანა. IV საუკუნის დასასრულსა და XIII საუკუნეში ბიზანტიას ეკუთვნოდა. XIV საუკუნის დასაწყისში იოანიტების ორდენმა დაიპყრო, XVI საუკუნეში — ოსმალთა იმპერიამ, 1912-1947 წლებში ეკუთვნოდა იტალიას, 1947 წლის 10 თებერვალს საზავო ხელშეკრულებით გადაეცა საბერძნეთს.

როდოსი მდიდარი სხვადასხვა ეპოქის ხელოვნების ძეგლებით. შემონახულია ანტიკური ხელოვნების ძეგლები (აფროდიტეს ტაძრის ნანგრევები ქალაქ როდოსში, ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნე). ძველი წელთაღრიცხვის VII საუკუნეში ჩამოყალიბდა კერამიკის მოხატვის როდოსის სკოლა. ძველი წელთაღრიცხვის V საუკუნის დასასრულს ჰიპოდამეს გეგმით განაშენიანდა ბევრი ქალაქი, მათ შორის როდოსი (ძველი წელთაღრიცხვის 408-407 წლები). ძველი წელთაღრიცხვის III-I საუკუნეებში შეიქმნა ქანდაკების როდოსის სკოლა (ჰელიოსის ქანდაკება, ეგრეთ წოდებული „როდოსის კოლოსი", ძველი წელთაღრიცხვის 285 წელი, დაინგრა მიწისძვრის დროს ძველი წელთაღრიცხვის 224 წელს). შუა საუკუნეების ძეგლთაგან აღსანიშნავია XI-XV საუკუნეების ბიზანტიური ტაძრები და მუსლიმანური არქიტექტურული ძეგლები.

როდოსი ხშირად მოიხსენიება როგორც „ხმელთაშუაზღვის მარგალიტი". განვითარებულია თევზჭერა. ტურიზმი. კურორტები. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„როდოსი"** ვიკისაწყობში.
* როდოსი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* როდოსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**პოლონელთა დიდი აჯანყება (1918-1919)** — პოლონელთა სამხედრო აჯანყება გერმანელთა მართველობის წინააღმდეგ. აჯანყებას მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ვერსალის ხელშეკრულებაზე, რის შემდეგაც აჯანყებულთა მიერ დაკავებული ტერიტორია გადაეცა პოლონეთის მეორე რესპუბლიკას. ეს ტერიტორია იყო პოლონეთის სამეფოს შემდეგ პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის საკუთრება მანამ სანამ, პრუსიის სამეფო არ მოახდენდა მის ანექსიას 1793 წელს. ის ასევე, 1806 წლის დიდი პოლონეთის აჯანყების შემდეგ, იყო ვარშავის საჰერცოგოს ნაწილი (1807–1815).

წინაპირობა
----------

1795 წელს პოლონეთის მესამე დაყოფის შემდეგ, პოლონეთმა როგორც ქვეყანამ არსებობა შეწყვიტა. 1795 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე მოხდა რამდენიმე წარუმატებელი აჯანყება დამოუკიდებლობის აღდგენის მიზნით. 1806 წლის დიდი პოლონეთის აჯანყებას მოჰყვა ვარშავის საჰერცოგოს შექმნა, რომელიც არსებობდა რვა წლის განმავლობაში, სანამ იგი კვლავ გაიყო რუსეთსა და პრუსიას შორის. გერმანელთა მართველობის დროს პოლონელები განიცდიდნენ სისტმატიურ ჩაგვრას და დისკრიმინაციას. 

პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს აშშ-ს პრეზიდენმა ვუდრო უილოსნმა ევროპულ ქვეყნებს წარუდგინა თოთხმეტ პუნქტიანი მოთხოვნები, რამაც გამოიწვია ევროპული ქვეყნების უკმაყოფილება, რადგან ისინი დაკარგავდნენ დამორჩილებულ ტერიტორიებზე გავლენას, მაგალითად როგორიცაა გერმანიის მიერ პოლონეთის ანექსირებული ტერიტორია. 1918 წლის 11 ნოემბერს გერმანელმა ლიდერებმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას ცეცხლის შეწყვეტასთან დაკავშირებით. ასევე გერმანიამ ხელი მოაწერა ბრესტ-ლიტოვსკის ზავს ბოლშევიკურ რუსეთთან, რის მიხედვითაც დაამტკიცეს აღმოსავლეთ საზღვრები. ეს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა პოლონეთის სახელმწიფოს ტერიტორიასაც.

პოლონეთის ტერიტორიები ასევე ანექსირებული ჰქონდა ავსტრია-უნგრეთსაც. გერმანიას ჯერ კიდე XVIII საუკუნიდან დიდი პოლონეთის ნაწილი ჰქონდა დაკავებული, რომლის დედაქალაქი და მთავარი ინდუსტრიული ცენტრი იყო პოზნანი. ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობის 60%-ს წარმოადგენდა პოლონელი მოსახლეობა, ამიტომაც ვუდრო უილსონი იმედოვნებდა რომ ეს ტერიტორია პოლონეთის ახლად ჩამოყალიბებული სახელმწიფოს ნაწილი გახებოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლონეთის დიდი აჯანყება 1918-1919
გაზეთი „სოვეტსკაია აბხაზია"
**„სოვეტსკაია აბხაზია"** (რუს. Советская Абхазия — „საბჭოთა აფხაზეთი"; 1926 — 24 აგვისტო, 1991) — რუსულენოვანი რესპუბლიკური გაზეთი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის, აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოსა და მინისტრთა საბჭოს ორგანო. გამოდიოდა სოხუმში 1921 წლიდან კვირაში 3-ჯერ.

ისტორია
-------

გაზეთი „გოლოს ტრუდოვოი აბხაზიი"
„**გოლოს ტრუდოვოი აბხაზიი**" (რუს. Голос Трудовой Абхазии — „მშრომელი აფხაზეთის ხმა"; 22 თებერვალი, 1921 — 8 ოქტომბერი, 1924) — აფხაზეთის რევკომისა და რკპ (ბ) ორგ-ბიუროს ორგანო: ყოველდღიური გამოცემა. სოხუმი. 

ის იყო სამთავრობო გაზეთი და ატარებდა საბჭოთა ხელისუფლების პოლიტიკას აფხაზეთში. გამოცემის დასაწყისში იგი იყო აფხაზეთის რევკომისა და რკპ (ბ) ორგ-ბიუროს ორგანო. 1922 წლიდან გახდა აფხაზეთში რევკომისა და სკპ საოლქო კომიტეტის ორგანო. თავდაპირველად პასუხისმგებელი რედაქტორი იყო ა. კაიდალოვი, 50-ე ნომრიდან რედაქტორი გახდა ტ. ვოლკოვი. მომდევნო წლებში კი, სხვადასხვა დროს, გაზეთს რედაქტორობდა იოსებ გენკინი, ა. პენიაკოვი, ნ. აკირთავა. შუალედებში გაზეთის გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია.

1921 წლის თებერვალში აფხაზეთის რევკომმა გადაწყვიტა გამოეცა თავისი ორგანოს გაზეთი, რაც კიდევაც დაავალა სოჭის განყოფილების ცენტრალურ გამომცემლობას. 22 თებერვალს, როდესაც მიდიოდა გააფთრებული ბრძოლები გაგრის მისადგომებთან 25 თებერვალს გამოიცა „გოლოს ტრუდავოი აბხაზიის" პირველი ნომერი. სოჭაში გამოვიდა გაზეთის მოხლოდ რამდენიმე ნომერი, ხოლო აფხაზეთის გასაბჭოების შემდეგ (4 მარტი), გამომცემლობამ სოხუმში გადაინაცვლა.

პირველ წელს გაზეთი გამოდიოდა კვირაში სამჯერ და შედგებოდა ხუთ სვეტიანი მცირე ფორმატის ორი ფურცლისაგან. გაზეთი უფასოდ ვრცელდებოდა სახელმწიფო დაწესებულებებსა რეგიონებში. წლის ბოლოს გაზეთი გახდა ყოველდღიური. 1922 წლიდან გაზეთის სვეტების რაოდენობამაც იმატა და ფორმატიც გაიზარდა. 1923 წლიდან გაზეთის ზომამ მიიღო თავისი სრული სახე, რომელიც თითო გვერდზე შვიდი სვეტით იყო წარმოდგენილი. წლის ბოლოს გაზეთის რაოდენობამ ოთხს მიაღწია, ხოლო სვეტების რაოდენობა ხუთამდე დავიდა.

მას შემდეგ, რაც გაზეთი ფასიანი გახდა, მასზე მოთხოვნილება დაეცა და შესაბამისად მცირე რაოდენობით გამოდიოდა. მალე გაზეთმა პოპულარობა მოიპოვა და შესაბამისად, თუ 1922 წელს გაზეთის ტირაჟის ოდენობა 42-ს შეადგენდა, 1924 წელს უკვე 2250-მდე გაიზარდა.

გაზეთი აღნიშნული სახელწოდებით გამოდიოდა 1924 წლის 9 ოქტომბრის ჩათვლით.

გაზეთი „ტრუდოვაია აბხაზია"
„**ტრუდოვაია აბხაზია**" (რუს. Трудовая Абхазия — „მშრომელი აფხაზეთი"; 10 ოქტომბერი, 1924 — 26 სექტემბერი, 1926) — აფხაზეთის საოლქო რკპ (ბ) და ცნკ-ის ორგანო: ყოველდღიური გამოცემა. სოხუმი. კპგ-ის საოლქო კომიტეტის და აფხაზეთის ცაკის გამოცემა. ვ. ლენინის სახელობის სმუს ტიპოგრაფია. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით (1924)

**„სოვეტსკაია აბხაზია"** 1926 წლიდან — 1991წლის 24 აგვისტომდე. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის" ორდენით (1971). ტირაჟი 45 ათასი (1984).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბჭოთა აფხაზეთი
* აფსნი ყაფში

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 449.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Трудовая Абхазия (Сухум)

სქოლიო
------

1. ↑  Голос Трудовой Абхазии
2. ↑  газ. «Трудовая Абхазия», №264(1000), 25 ნოემბერი, 1924
3. ↑  Трудовая Абхазия
4. ↑  газ. «Трудовая Абхазия», №264(1000), 25 ნოემბერი, 1924
XVIII საუკუნის გრავიურა
**როდერიკი** (გოთ. 𐌷𐍂𐍉𐌸𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃, ლათ. Rodericus; ან **როდრიგო**) (გ. 711) — ვესტგუთების მეფე 709–711 წლებში. მის შესახებ ცნობები უფრო მეტად ლეგენდარულია, ვიდრე დანამდვილებითი. უდავოდ ისაა ცნობილი, რომ მის დროს დაიწყო არაბთა დაპყრობითი ომები ესპანეთში.

710 წლამდე იყო ბეტიკისა და ლუზიტანიის ჰერცოგი. მეფე ვიტიცას გარდაცვალების შემდეგ არისტოკრატებმა მეფედ არა მისი ვაჟები, არამედ როდერიკი აირჩიეს. VIII საუკუნის დასაწყისში არაბებმა მთელი ჩრდილოეთი აფრიკა დაიკავეს. 710 წელს ოთხი ხომალდით, აბუ ზურა ტარიფის მეთაურობით გადალახეს გიბრალტარის სრუტე და ვესტგოთების ქალაქი ალხესირასი გაძარცვეს და დიდი სიმდიდრით უკან დაფრუნდნენ. 711 წელს ტარიქ იბნ ზიადის ხელმძღვანელობით არაბები (სულ რაღაც 300-მდე კაცი) და ბერბერები (7000 კაცი) შეიჭრნენ ესპანეთში. მათ დაიკავეს ბევრი ციხესიმაგრე, ქალაქი და ლაგო-დე-ლა-სანდას ტბას მიაღწიეს. ისინი სევილიაზე გალაშქრებისათვის იყვნენ მზად, როდესაც გაიგეს, რომ როდერიკი დიდი არმიით მიემართებოდა მათკენ (ზოგი წყაროთი 70 000–100 000). როდესაც ეს შეიტყვეს, არაბებმა დამხმარე ძალას მოუხმეს. საბოლოოდ ბრძოლა გაიმართა გვადალეტესთან, სადაც ვესტგუთები დამარცხდნენ, როდერიკი ბრძოლაში დაიღუპა.

ლიტერატურა
----------

* Ахмед ибн Мохаммед аль-Маккари. История мусульманских династий в Испании. Кн. 4. Гл. 1-2.
* Хроника Альфонсо III.
* Мосарабская (Мозарабская) хроника 754 г.// Wolf, Kenneth Baxter. Conquerors and Chroniclers of Early Medieval Spain. — Liverpool University Press, 1999. — ISBN 0-85323-554-6.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***როდერიკი***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როდერიკის მონეტები

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNC: 000585141
* BNE: XX1527539
* CANTIC: a10813469
* GND: 118911260
* ISNI: 0000 0000 3465 5532
* LCCN: n85051926
* NTA: 073725870
* VIAF: 3897220
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 3897220

 |
**პამა** (ლათ. Bungarus fasciatus; იგივე **ლენტისებრი კრაიტი**) — შხამიანი გველი ასპიტისებრთა ოჯახისა.

პამა კრაიტების გვარის ტიპური წარმომადგენელია. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ბირმაში, სამხრეთ ჩინეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ზონდის კუნძულებზე. ზრდასრული გველი 150-180 სმ აღწევს, ყვითელი და შავი ზოლების მონაცვლეობით. ცხოვრობს როგორც მშრალ, ისე საშუალო სინესტის ადგილებში, მაგრამ აუცილებლად სოროში, ბუჩქებში ან სხვა სახის სამალავში. ხშირად გვხვდება სახლებსა და ეზოებში. ჩვეულებრივ არ იკბინება, არამედ რგოლებად ახვევს სხეულს, თავს კი შიგ მალავს. მხოლოდ ძლიერი გაღიზიანება აიძულებს შხამის გამოყენებას. ღამე კი საკმარისად სახიფათოა. როგორც ყველა სხვა კრაიტი, ისიც კბენის დროს მსხვერპლს კბილებით ეჭიდება და რამდენიმეჯერ ახდენს ყბების მოჭერას. პამას შხამი რამდენიმე წუთში კლავს გველგესლას, როდესაც გველგესლას ნაკბენი მისთვის უვნებელია.

გალერეა
-------

* პამას სხეული.პამას სხეული.
* პამას თავი.პამას თავი.
* პამას თავის წინხედი.პამას თავის წინხედი.
* პამას თავის ზედაპირი.პამას თავის ზედაპირი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 655.
**პავლე კრამერის სახლი** (რუს. Особняк Павла Крамера) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე (სახლი 114). აგებულია დაახლ. 1914 წელს მეცენატ პავლე კრამერის დაკვეთით. პავლე კრამერის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 2000-იან წლებში შენობაში განათავსეს რესტორანი.

ისტორია
-------

პავლე კრამერის სახლი, სავარაუდოდ, აგებულია 1914 წელს პავლე კრამერის მიერ, რომელიც ცნობილი იყო, როგორც ხელნაწერების კოლექციონერი.

სამოქალაქო ომის დროს კრამერი წავიდა როსტოვიდან. მისი სურათების კოლექცია გადაეცა როსტოვის ელოვნების საოლქო მუზეუმს. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. 1920-იანი წლებიდან შენობაში განთავსებულია რაიონის ჯანმრთელობის განყოფილება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი შენობაში განთავსდა საოლქო სამედიცინო დაწესებულება.

1982 წელს სახლს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. რეკონსტრუქციის პროექტის ავტორები იყვნენ არქიტექტორები ნ. სერგეევი და ვ. კოროლიოვი. რეკონსტრუქციის დასრულების შემდეგ სახლი გადაეცა მწერალთა და კომპოზიტორთა სახლს. 

1999 წელს ნაგებობას ჩაუტარდა რესტავრაცია არქიტექტორ გ. შევჩენკოს პროექტის მიხედვით. რემონტის შემდეგ შენობაში გაიხსნა რესტორანი „Собрание".

არქიტექტურა
-----------

ორსართულიან სახლი დგას ქუჩის სიღრმეში. მის გეგმას აქვს П-ფორმა. ფასადი გადაწყვეტილია ნეოკლასიკურ სტილში. ფასადის ცენტრში მრავალკუთხა ერკერია. ფასადის გასაფორმებლად გამოიყენება კარნიზი, თაბაშირი და სხვ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Волошинова Л. Ф. Бульварная площадь. — Ростов-на-Дону: Донской издательский дом, 2001. — С. 41—48. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87-688-202-X.
2. ↑  Об объявлении недвижимых памятников истории и культуры города Ростова-на-Дону под охраной органов местного самоуправления. zakon.7law.info.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2013-11-24.
3. ↑  Собрание. tourism.rostov-gorod.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-02. ციტირების თარიღი: 2013-11-23.
4. ↑  Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 241. — ISBN 5-8456-0489-3.
**საქართველოს ჟურნალისტთა დამოუკიდებელი ასოციაცია** (IAGJ) — დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში პირველი ჟურნალისტური გაერთიანებაა, რომელმაც ჟურნალისტთა საერთაშორისო ფედერაციის წევრობა მიიღო (2000). ასოციაცია დააფუძნა პროფესიონალ ჟურნალისტთა ჯგუფმა. ამჟამად კავშირი აერთიანებს მედიის 150-ზე მეტ თანამშრომელს.

2014 წელს, ევროპის ჟურნალისტთა ფედერაციამ, საქართველოს ჟურნალისტთა დამოუკიდებელი ასოციაცია წევრად მიიღო.

პოსტ-საბჭოთა საქართველოში რამდენიმე წელი იმოქმედა სამთავრობო კონტროლ ქვეშ არსებულმა საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციამ, რომელიც საბჭოთა კავშირის დროს შეიქმნა (ყოფილი თავმჯდომარე აკაკი სიხარულიძე, გურჯაანის ყოფილი გამგებელი).

საერთაშორისო ფედერაციაში ჟურნალისტთა დამოუკიდებელი ასოციაციის მიღებით საერთაშორისო თანამეგობრობამ ალტერნატიულ გაერთიანებას დაუჭირა მხარი. 2003 წელს საქართველოს ჟურნალისტთა დამოუკიდებელმა ასოციაციამ მონაწილეობა მიიღო კავკასიისა და ცენტრალური აზიის არასამთავრობო ჟურნალისტური ორგანიზაციების კავშირის დაფუძნებაში. ხოლო 2004 წელს შეუერთდა კავკასიის არასამთავრობო ორგანიზაციათა ქსელს.

2001 წელს საქართველოს ჟურნალისტთა დამოუკიდებელმა ასოციაციამ შექმნა და ოფიციალურად მიიღო ჟურნალისტთა ეთიკის კოდექსი (ქცევის კოდექსი). აღნიშნულ დოკუმენტში გათვალისწინებულ იქნა ჟურნალისტთა საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა საერთაშორისო ნორმა. კოდექსი მოგვიანებით საფუძვლად დაედო სხვა მედია ორგანიზაციების ეთიკის კოდექსს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასოციაციის ოფიციალური საიტი
* საერთაშორისო კავშირი საიტი დაარქივებული 2007-03-10 საიტზე Wayback Machine.
* ჟურნალისტთა საერთაშორისო ქსელის რესურსი დაარქივებული 2005-03-10 საიტზე Wayback Machine.
**რევანდი** (ლათ. Rheum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი მატიტელასებრთა ოჯახისა. ძლიერი ფესურა და მსხვილი ფესვები აქვს. ძირის ფოთოლი დიდი, მთლიანი ან დანაკვთული. ყუნწი — ხორციანი, წვნიანი; ღერო მთლიანი ან ღრუა, შიშველი ან ბუსუსებიანი; ყვავილი ორსქესიანია, ზოგჯერ მხოლოდ მამრობოთი. ნაყოფი სამწახნაგოვანი, ყავისფერფრთიანი თესლურაა. 

სამშობლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია, ჩრდილოეთი მონღოლეთი, ალთაი და ციმბირი. ცნობილია 30-მდე (სხვა მონაცემებით 49) სახეობა. ზოგი სახეობა კულტურაშია, როგორც ბოსტნეული, სამკურნალო და მთრიმლავი მცენარე. 

კულტურაში ცნობილია ტალღისებრი რევანდი (ლათ. Rheum undulatum), კომპაქტური რევანდი (ლათ. Rheum compactum) და შავი ზღვის რევანდი (ლათ. Rheum rhaponticum). რევანდი კარგად უძლებს გაზაფხულის სუსხს 10°-მდე, ხარობს ნოყიერ და ზომიერად ტენიან ნიადაგზე. 

საჭმელად იყენებენ რევანდის ფოთლის ყუნწს, რომელშიაც 2,5% შაქარი, 3,5%-მდე ორგანული მჟავები, გარდა ამისა კალიუმის, კალციუმისა სხვა მარილებია. ამზადებენ კომპოტს, კისელს, მურაბას, ღვინოს და სხვას. ზოგიერთი რევანდის ფესვისაგან დამზადებულ პრეპარატს ხმარობენ მედიცინაში. რევანდი მრავლდება თესლით, ჩითილით, ფესურის დაყოფით. მოსავალს იღებენ დარგვიდან მეორე წელს — 50-80 ც/ჰა, ხოლო მე-6 და მე-7 წელს — 250-300 ც/ჰა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიქვანაია ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 330.
**საქართველოს პარლამენტის წევრი** — საქართველოს პარლამენტის დეპუტატი და სრულიად საქართველოს წარმომადგენელი. თავისი მოვალეობის შესრულებისას იგი შეზღუდული არ არის ამომრჩეველთა და მისი წარმდგენი პოლიტიკური გაერთიანების განაწესებითა და დავალებებით, სარგებლობს თავისუფალი მანდატით და მისი პარლამენტიდან გაწვევა დაუშვებელია. *პარლამენტის წევრი* შეიძლება გაწევრიანდეს ფრაქციაში, უმრავლესობაში, უმცირესობაში, ხოლო სხვა შემთხვევაში ითვლება დამოუკიდებელ პარლამენტის წევრად და აქვს საკანონმდებლო ინიციატივის უფლება.

*პარლამენტის წევრის* უფლებამოსილების ვადა იწყება მის მიერ ფიცის დადებისთანავე და მთავრდება ახალარჩეული *პარლამენტის* პირველი შეკრებისთანავე. *პარლამენტის წევრის* სტატუსთან სამეწარმეო საქმიანობის ან საჯარო სამსახურში რაიმე თანამდებობის შეთავსება დაუშვებელია. ასეთი შემთხვევები განისაზღვრება საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტით და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით.

*პარლამენტის წევრი* იმავდროულად შეიძლება ეწეოდეს სამეცნიერო, პედაგოგიურ, სახელოვნებო საქმიანობას, თუ ასეთი საქმიანობა არ ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ფუნქციების შესრულებას და ასევე, შეიძლება ეწეოდეს პარტიულ საქმიანობას, ეკავოს რაიმე თანამდებობა პარტიულ ორგანიზაციაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი. *კანონმდებლობა*. საქართველოს პარლამენტი (2012).
**პორტუგალიის კომუნისტური პარტია** (პორტ. **Partido Comunista Português** ან **PCP**) — მთავარი მემარცხენე, მარქსისტულ-ლენინისტური პოლიტიკური პარტია პორტუგალიაში..

პარტია დაარსდა 1921 წელს, როგორც კომინტერნის სექცია პორტუგალიაში. იგი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ანტონიუ დი სალაზარის დიქტატურის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამ პერიოდში პარტიის წევრები იყვნენ პორტუგალიის პოლიციის მხრიდან დაპატიმრების, წამების და მკვლელობების საფრთხის წინაშე. 1974 წელს მომხდარმა უსისხლო მიხაკების რევოლუციამ დაასრულა 48 წლიანი რეჟიმი, რომლის დროსაც პარტიის ცენტრალური კომიტეტის 36 წევრს ჯამში მოუწიათ 300 წელზე მეტი ხნის ციხეში გატარება.

დიქტატურის დასრულების შემდეგ, ახალ დემოკრატიულ ქვეყანაში, პარტია გახდა ძლიერი პოლიტიკური ძალა, ძირითადად მუშთა კლასში. მიუხედავად სოციალისტური ბანაკის დაცემისა, პარტია მაინც ინარჩუნებს პოპულარობას პორტუგალიის საზოგადოებაში. განსაკუთრებით ალენტეჟუსა და რიბატეჟუს სოფლებში, ასევე ლისაბონისა და სეტუბალის ინდუსტრიულ ზონებში სადაც პარტიას აღებული აქვთ რამდენიმე მუნიციპალიტეტის მმართველობა.

პარტია უშვებს ყოველკვირეულ გამოცემას (პორტ. *Avante!* – მოწინავე), რომელიც დაარსებულია 1931 წელს. პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაცია არის პორტუგალიის ახალგაზრდა კომუნისტები, რომელიც დემოკრატი ახალგაზრდების მსოფლიო ფედერაციის წევრია.

პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის ისტორია
---------------------------------------

### პარტიის დაარსება

პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს 1918 წელს, პორტუგალია ჩავარდა ღრმა ეკონომიკურ კრიზისში. ძირითადად პირველ მსოფლიო ომში პორტუგალიის მონაწილეობის გამო. მუშა კლასმა საცხოვრებელი პირობების გაუარესებას გაფიცვებით უპასუხა, რომელსაც მხარს აღორძინებადი მუშთა მოძრაობა უჭერდა. მშრომელებმა ზოგიერთ მიზანს მიაღწიეს, მაგალითად 8 საათიან სამუშაო დღეს.

1919 წლის სექტემბერში, მუშთა მოძრაობამ დააარსა პირველი პროფკავშირი პორტუგალიაში, მუშთა ერთიანი კონფედერაცია. პოლიტიკური ძალის უქონლობამ, პოლიტიკური სტრატეგიის უქონლობამ და ოქტომბრის რევოლუციის მზარდმა პოპულარობამ, გამოიწვია პორტუგალიის მაქსიმალისტთა ფედერაციის ჩამოყალიბება (რევოლუციური მოძრაობა). პმფ-ის მიზანი იყო სოციალური და რევოლუციური იდეების პოპულარიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*პორტუგალიურად*:

* პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის ოფიციალური საიტი
* პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის ახალგაზრდული ფრთის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-05-10 საიტზე Wayback Machine.
* Avante Festival! ოფიციალური საიტი
* Avante! ონლაინ გაზეთი
* Comunic website,პარტიის ონლაინ რადიო დაარქივებული 2017-03-01 საიტზე Wayback Machine.

*ინგლისურად*:

* პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის საიტი დაარქივებული 2008-10-21 საიტზე Wayback Machine.
* პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის პროგრამა დაარქივებული 2006-01-11 საიტზე Wayback Machine.
* პორტუგალიის კომუნისტური პარტიის ახალგაზრდული ფრთის საიტი დაარქივებული 2005-12-10 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  პორტუგალიის კომუნისტური პარტია (2005). *Program and Statutes of the Portuguese Communist Party*. Edições Avante!. ISBN 972-550-307-4
2. ↑  Cunhal, Álvaro (1997). *O caminho para o derrubamento do fascismo*. Edições Avante!. ISBN 972-550-262-0
3. ↑  Câmaras Municipais de Presidência CDU, პორტუგალიის კომუნისტური პარტია, URL accessed 20 June 2006
4. 1 2  *Como nasceu o Partido Comunista Português*, პორტუგალიის კომუნისტური პარტია, URL accessed 20 June 2006