recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დინარა ფუადის ასული ალიევა** (აზერ. Dinarə Əliyeva; დ. 17 დეკემებრი, 1980 წ. ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანისა და რუსეთის საოპერო მომღერალი (სოპრანო), რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრის სოლისტი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1980 წლის 17 დეკემებრს ბაქოში (აზერბაიჯანი). დაამთავრა მუსიკალური სასწავლებელი ფორტეპიანოს განხრით. 2004 წელს დაამთვარა ბაქოს მუსიკალური აკადემია.

2002 – 2005 წლებში იყო აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, სადაც ლეონორის (ვერდის „ტრუბადური"), მიმის (პუჩინის „ბოჰემა"), ვიოლეტას (ვერდის „ტრავიატა"), ნედიდის (ლეონკავალოს „პიაცა") პარტიები შესარულა. 
2009 წლიდან რუსეთის დიდი თეატრის სოლისტია, სადაც დებიუტი ჰქონდა ლიუს პარტიით პუჩინის „ტურანდოტში". 

მოსკოვის დიდ თეატრში მომღერლის რეპერტუარში წარმოდგენილია შემდეგი პარტიები: როზალინდა (შტრაუსის „მფრინავი ჰოლანდიელი"), - პრემიერა; მიმი (პუჩინის „ბოჰემა"), მართა (რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლე"), მიქაელა (ბიზეს „კარმენი"), ვიოლეტა (ვერდის „ტრავიატა"), იოლანტა (ჩაიკოვსკის „იოლანტა"), ელიზავეტა ვალუა (ვერდის „დონ-კარლოსი"), ამელია ( ვერდის „მასკარადი"); მთავარი პარტიის (დვორჟაკის „ქალთევზა") - პირველი შემსრულებელია დიდ თეატრში.

სქოლიო
------

1. ↑  Dinara Əliyeva Moskvada konsertdə çıxış edəcək
2. ↑  President.Az.  (27.05.2018) Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı az. President.az. ციტირების თარიღი: 2018-05-27.
**ედუარდ ბერგი** — გერმანული წარმომავლობის ბანკირი, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოხელე კავკასიაში, საიმპერიო ბანკის თბილისის ფილიალის უკანასკნელი გამგე. 

ცნობილი იყო თავისი გავლენით კავკასიელ ბანკირთა წრეში. მნიშვნელოვანი თანადგომა გაუწია ჯერ ამიერკავკასიის კომისარიატს, ხოლო შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებას საკუთარი ფულის ნიშნების შემოღების პროცესში. მის ამ დამსახურებას აღნიშნავდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრი კონსტანტინე კანდელაკი, რომელიც წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „იგი ამიერკავკასიის და საქართველოს ფინანსებში ძალიან ჩახედული იყო; მთელი თავის ცოდნით და გავლენით შეებრძოლა ბანკების წარმომადგენელთა წრეებში ნაცად და მოსალოდნელ ოინებს; მთელი თავის შეგნებით საქართველოს ხელისუფლების მხარეზე დადგა და ქართული ბონის გამოშვების წინასწარ ნიადაგის მომზადებაში დიდი როლი ითამაშა." |
|  |  |

 საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ბანკის გამგეობის თავმჯდომარე იასონ ლორთქიფანიძე თავის დღიურში არაერთხელ იხსენიებს ედუარდ ბერგს, რომელმაც რუსეთის ყოფილი საიმპერიო ბანკის თბილისის კანტორაში დაცული საფასეები საქართველოს ხელისუფლებას გადასცა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ნ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 68.
**ბორის ალექსის ძე კლოპოტოვსკი** (დ. 3 თებერვალი, 1903 — გ. 1953) — საბჭოთა გეოგრაფი, პედაგოგი და სოფლის მეურნეობის მუშაკი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

ბიოგრაფია
---------

ბორის კლოპოტოვსკიმ დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტი სწავლული აგრონომის სპეციალობით 1928 წელს. 1926 წლიდან იგი სამეცნიერო კვლევებთან ერთად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისისა და ბაქოს უმაღლესი სასწავლებლების ნიადაგთმცოდნეობის კათედრებზე.

1937 წელს დისერტაციის დაუცველად მიანიჭეს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი და დოცენტის წოდება ნიადაგთმცოდნეობის სპეციალობით. ომის პერიოდში ასრულებდა საგანგებო სამხედრო-გეოგრაფიული ხასიათის დავალებებს. შემდეგ მუშაობას იწყებს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში. იგი იკვლევდა გეობოტანიკის, ფიზიკური გეოგრფიის და მეოთხეული გეოლოგიის აქტუალურ საკითხებს.

აღსანიშნავია მისი ნაშრომები კავკასიის ნიადაგების გეოგრაფიაში, პალეოგეოგრაფიასა და გეომორფოლოგიაში. ბორის კლოპოტოვსკიმ დეტალურად შეისწავლა საქართველოს ცალკეული გეომორფოლოგიური რაიონები. მისი კვლევები ეხება კავკასიონის ძველი გამყინვარების საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომი.

სქოლიო
------

1. ↑  Краткая географическая энциклопедия, Том 5: Юдома — Яя. Дополнения. — М. 1966. — 544 с.
2. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
ფოთის მუზეუმი (ყოფ. ომერ ავგენინოს სახლი, 1907); არქიტექტორი — ედმუნდ ფრიკი.
**ედმუნდ ფრიკი** (გერმ. Edmund Fryk; ლიეტ. Edmundas Alfonsas Frykas; რუს. Эдмунд Эдмундович Фрик; დ. 10 მარტი, 1876, კოვნო, ახლანდ. კაუნასი, ლიეტუვა, — გ. 1944, გერმანია) — გერმანელ-ლიეტუველი არქიტექტორი და ინჟინერი.

არქიტექტორ ედმუნდ-ემილიონას ფრიკის შვილი. სწავლობდა პეტერბურგის სამოქალაქო-საინჟინრო ინსტიტუტში. 1902-1920 წლებში მუშაობდა საქართველოში: ჯერ ბათუმში, შემდეგ ფოთსა და ქუთაისში. 1921 წლიდან მოღვაწეობდა ლიეტუვაში, იყო კაუნასის საქალაქო მშენებლობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ფოთში 1907-1909 წლებში ქალაქის თავის ნიკო ნიკოლაძის მიწვევით იყო საქალაქო ინჟინერი. ასევე იყო ფოთის საკათედრო ტაძრის მშენებლობისათვის შემოწირულობების კომიტეტის, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. დააპროექტა საქალაქო ბიბლიოთეკა (ქალაქის პარკი, ფოთი), სასტუმრო „ბრისტოლის" შენობა (დავით აღმაშენებლის ქ. ფოთი), სახელმწიფო ისტორიის მუზეუმი (26 მაისის ქ. ფოთი), საცხოვრებელი სახლები (ვ. გეგიძის ქ. ფოთი), ყოფილი ყრუთა საზოგადოების შენობა (ტელეკომპანია „ფაზისის" ადმინისტრაციის შენობა, ფოთი), ომერ ავგენინოს საცხოვრებელი სახლი (ყოფ. ლიალინსკის ქ. ფოთი), ყოფ. სახელმწიფო უშიშროების შენობა (ქუთაისი), ასევე რკინიგზის სადგურის შენობა (მარიამპოლე, ლიეტუვა), საულის გიმნაზიის შენობა (კაუნასი), ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია (სასნავი, ლიეტუვა), სახანძროს სამსახურის შენობა (კაუნასი), ადამ მიცკევიჩის სახელობის გიმნაზია (კაუნასი), ხარების საკათედრო ტაძარი (კაუნასი) და სხვ. მის მიერ აგებული შენობების უმრავლესობა მოდერნის სტილს განეკუთვნება; ისინი წარმოადგენს ცვალებადი სიმაღლის მქონე შენობებს, რომლებიც გამსხვავებული დეკორატიული ელემენტების მიუხედავად, საერთო სახეს ატარებს.

ლიტერატურა
----------

* Nijolė Lukšionytė-Tolvaišienė. Edmundas Alfonsas Frykas. Visuotinė lietuvių enciklopedija, T. VI (Fau-Goris). – Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 2004. 264 psl.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედმუნდ ფრიკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ედუარდ გრიგორიანი** (რუს. Эдуард Григорьевич Григорян, სომხ. Էդուարդ Գրիգորյան; დ. 25 მაისი, 1925, კრასნოდარი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 11 ივნისი, 1988, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — პროფესიონალი ფეხბურთის მოთამაშე. ერევნის არარატი მწვრთნელი და მენეჯერი, სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელი, „ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის" დამსახურებული მოღვაწე, ფეხბურთის რესპუბლიკური სკოლის დირექტორი და სომხეთის ოლიმპიური „რეზერვის" სკოლის დირექტორი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ედუარდ გრიგორიანი დაიბადა 1929 წლის 25 მაისს, კრასნოდარში, რუსეთის სფსრ-ში. მისი დაბადებიდან მალევე ოჯახი საცხოვრებლად სომხეთში გადავიდა; სწორედ აქ აღიზარდა იგი.

კარიერა
-------

გრიგორიანი ფეხბურთში 8 წლის ასაკში ჩაერთო. 15 წლის ასაკში იგი მიიწვიეს სომხეთის ერთ-ერთ წამყვან კლუბ დინამო ერევანში (მოგვიანებით არარატი ერევანი). იგი დინამოსთვის 8 წლის განმავლობაში, 1944-1952 წლებში, თამაშობდა. მის საუკეთესო სეზონად 1949 წლის სეზონი ითვლება, სადაც გუნდის მიერ გატანილი 42 გოლიდან 28 თვითონ გაიტანა. აქედან მან მიიღო მეტსახელი „სომეხი ბობროვი", ცნობილი საბჭოთა თავდამსხმელის, ვსევოლოდ ბობროვის მიხედვით.

ერევნის ფიზიკური აღზრდის უნივერსიტეტში სწავლის დასრულების შემდეგ, გრიგორიანმა ფეხბურთი დატოვა და ვოროშილოვის სახელობის ერევნის საფეხბურთო სკოლაში მწვრთნელს მიჰყო ხელი. რამდენიმე წლის შემდეგ, იგი გახდა ამავე სკოლის დირექტორი. ის ასევე გახდა სომხეთის ახალგაზრდული ფეხბურთის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.

1968 წელს გრიგორიანი დაინიშნა მთავარ მწვრთნელად და მენეჯერად არარატ ერევანში. ერთი წლის შემდეგ, მან დატოვა მწვრთნელის პოსტი და გუნდის მენეჯმენტზე ფოკუსირდა. მისი ხელმძღვანელობით არარატმა შეიძინა: ლევონ იშტოიანი, ნაზარ პეტროსიანი, ედუარდ მარკაროვი, არკადი ანდრესიანი და მეკარე ალიოშა აბრაჰამიანი. 1971 წელს, მისმა გუნდმა უსსრ პრიმერა ლიგის თასზე მეორე ადგილი დაიკავა. ორი წლის შემდეგ, კლუბმა მოიგო უსსრ-ს თასი.

1976 წელს გრიგორიანი დაინიშნა სომხეთის ოლიმპიური „რეზერვის" სკოლის დირექტორად, სადაც იგი გარდაცვალებამდე (1988 წლამდე) მუშაობდა.

1985 წელს გრიგორიანმა მონაწილეობა მიიღო ფიფას 20-წლამდელთა მსოფლიო თასის ორგანიზებაში.

სომხეთში სპორტში შეტანილი წვლილისთვის, რესპუბლიკურ ფეხბურთის სკოლას ედუარდ გრიგორიანის სახელი ეწოდა. დღესდღეობით ეს სკოლა გამოიყენება, როგორც კლუბ ბანანცის სამწვრთნელო ცენტრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* FC Banants official website დაარქივებული 2015-04-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Yerevan state sports college of olympic reserve.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-23. ციტირების თარიღი: 2019-10-23.
2. ↑  Specialized children and youth football school after Eduard Grigoryan.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-23. ციტირების თარიღი: 2019-10-23.
ბოჯპური - ერთ-ერთი ბიჰარული ენა. გავრცელებულია ინდოეთის ბიჰარისა და უტარ-პრადეშის შტატებში. მიეკუთვნება ინდურ ენებს.

ზოგადი ცნობები
--------------

  

* **მოლაპარაკეთა რაოდენობა**: >35 მლნ
* **ენის კოდი**: bh
* **სახელწოდება**: bh, en - Bhojpuri, Bihari; eo - Boghpura, Bihara
* **დამწერლობა**: დევანაგარი

სტატუსი
-------

**გავრცელების არეალი**
ამ ენის გავრცელების ძირითად არეალია: ინდოეთი (ბიჰარი ), ნეპალი, მავრიკი.
ბოჯპურზე მოსაუბრე რეგიონს დასავლეთიდან ესაზღვრებიან ავადჰიზე მოსაუბრეები, ჩრდილოეთიდან ნეპალურზე, მაგაჰიზე და მაიტილიზე აღმოსავლეთიდან, და ბაგჰელი სამხრეთიდან.

ბოჯპური ნეპალში ყველაზე გავრცელებული ენაა. ბანგლადეშში ასევე არიან ბოჯპურზე მოსაუბრე მუსლიმები.

ბოჯპურიზე ასევე საუბროვბენ იმ ადამიანების შთამომავლები, რომელთა სამუშაო ძალად მიგრაცია მოხდა XIX-XX საუკუნეებში, ძირითადად კარიბებში და სამხრეთ აფრიკაში.

ქვეყნები ბოჯპურიზე მოსაუბრეების რაოდენობის მიხედვით| ქვეყანა | მოსაუბრე |
| --- | --- |
| ინდოეთი | 50,579,447 |
| ნეპალი | 1,584,958 |
| ფიჯი | 460,000 |
| სურინამი | 75,000 |
| მავრიტანია | 66,893 |
|

ლექსიკა
-------

**რიცხვები**

* 1 - e:k, 2 - du:, 3 - ti:n, 4 - cha:r, 5 - pã:ch, 6 - ch'aw, 7 - sa:t, 8 - a:t', 9 - naw, 10 - das

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Universal Declaration of Human Rights in Bhojpuri, United Nations Information Centre, India (1998)
* archived open access recordings of Bhojpuri.
ბროკჰაუზის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, 1902
**ბროკჰაუზი** (გერმ. Brockhaus) — გერმანული საგამომცემლო ფირმა. დააარსა ფრიდრიხ არნოლდ ბროკჰაუზმა 1805 წელს ამსტერდამში. 1811-1817 წლებში გადატანილი იყო ალტენბურგში, შემდეგ — ლაიპციგში. 1808 წლიდან ბროკჰაუზმა დაიწყო „ბროკჰაუზის" სახელწოდებით ცნობილი ენციკლოპედიის „Konversations-Lexikon"-ის გამოცემა (XIX საუკუნეში გამოიცა 14-ჯერ; მე-15 და მე-16 გამოცემებს ეწოდა „დიდი ბროკჰაუზი"). გდრ-ის შექმნის შემდეგ 1953 წლიდან ბროკჰაუზი არის სახალხო გამომცემლობა ლაიფციგში, გამოსცემს ცნობარებს, გეოგრაფიულ და ეთნოგრაფიულ ლიტერატურას. 1952-1957 წლებში მან გამოსცა 12 ტომიანი „დიდი ბროკჰაუზი" (გერმ. „Der Große Brockhaus") და 1962-1963 წლებში ორი დამატებითი ტომი (გერმ. „Ergänzungsbände"). 1959 — „სახალხო ბროკჰაუზის" (გერმ. „Der Volks#Brockhaus") მეორე გამოცემა. 1958-1960 წლებში 5 ტომიანი „ახალი ბროკჰაუზი" (გერმ. „Der Neue Brockhaus") და 1964 წელს მისი დამატებითი ტომი („Eränzungsband"). 1961-1962 წლებში 2 ტომიანი „მცირე ბროკჰაუზი" (გერმ. „Kleine Brockhaus"), 1966-1974 წლებში გამოვიდა „ბროკჰაუზის" მე-17 გამოცემა (გერმ. „Brockhaus Enzyklopädie") 20 ტომად.

1984 წელს მოხდა დასავლეთ გერმანიის დიდი ენციკლოპედიური გამომცემლობების „F. A. Brockhaus" და „ბიბლიოგრაფიის ინსტიტუტის" გაერთიანება. გაერთიანებული გამომცემლობის ადმინისტრაცია, რომელმაც მიიღო სახელი „Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus AG", განლაგდა მანჰაიმში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 533.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბროკჰაუზი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* CiNii: DA02089005
* GND: 4838361-2
* ISNI: 0000 0001 2151 6274
* LCCN: n98092289
* NKC: pna2007365531
* NLA: 35291531
* NLI: 000041162
* NSK: 000440424
* VIAF: 125275762
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 125275762

 |
**ბრიარი** (ფრანგ. Berger de Brie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეები/XIX საუკუნე.

ბრიარის წარმოშობა უცნობია, თუმცა ოდესღაც ამ ძაღლს ბოსერონის გრძელბალნიან სახესხვაობად მიიჩნევდნენ. ფიქრობდნენ, რომ ის ბოსერონისა და ბარბეტის შეჯვარების შედეგად გაჩნდა. ძაღლები, რომლებიც წარმოშობით პროვინცია ბრიდან არიან, მთელ საფრანგეთში გავრცელდნენ და გამოიყენებოდნენ როგორც მოდარაჯე და მეცხვარე ძაღლები. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ამერიკელმა სამხედროებმა ეს ძლიერი ძაღლი აშშ-ში ჩაიყვანეს, მაგრამ მყარი მდგომარეობის დასაკავებლად 50 წელი დასჭირდათ. დღესდღეობით ბრიარი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კომპანიონია საფრანგეთში. 1970 წელს სერიოზული ყურადღება მიექცა იმ ნერვულ აგრესიულობას და მფრთხალობას, რომელიც ზოგჯერ აღინიშნებოდა ამ ჯიშის წარმომადგენლებში.

გადარჩევის შედეგად მიიღეს მყარი ფსიქიკის მქონე ძაღლი, რომელიც შესანიშნავად გრძნობს თავს ოჯახში და შენარჩუნებული აქვს მოდარაჯის თვისებები, ასევე ბრიარი კარგი მეცხვარე ძაღლია. გრძელი ბალანი კი უამინდობისგან იცავს. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოყვითალო-ყავისფერი, ან შავი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ბრიარს აქვს მოკლე ყურები, რომელიც დაფარულია გრძელი ბალნით, გრძელი თავი, ფართო, ღრმა მკერდი, გრძელი წვერი. დიდ თვალებს მშვიდი გამოხედვა ახასიათებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრიარი***

* ბრიარი (ინგლისური)
ბრანდბერგის ინზელბერგის ხედი თვითმფრინავიდან
**ბრანდბერგი** (გერმ. Brandberg — ცეცხლოვანი მთა) — ნამიბიაში მდებარე ინზელბერგი, ნამიბის უდაბნოს კიდეზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2573 მეტრ სიმაღლეზე.

1920 წელს ორმა გერმანელმა ტოპოგრაფმა რ. მააკმა და გ. შულცმა გარემოს გადაღების სამუშაოების დროს აღმოაჩინეს, რომ მთის კედლები დაფარული იყო პეტროგლიფებით. მათზე გამოსახული იყო შუბებით და მშვილდებით მორბენალი ადამიანების და ანტილოპების ფიგურები. მათ ასევე, იპოვეს „თეთრი მანდილოსანის" გამოსახულება. ნახატების თავდაპირველი შეფასებით, მისი ასაკი დაახლოებით, — 3500 წელს შეადგენს.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* Henri Breuil, (1948) *The White Lady of the Brandberg: Her Companions and Her Guards*, «South African Archaeological Bulletin»
* Henri Breuil *et al.* (1955), *The White Lady of the Brandberg*. Faber & Faber, New York.
* Clive Cowley, *Journey into Namibia* ( დაარქივებული 2008-09-17 საიტზე Wayback Machine. )
* Basil Davidson (1963), *Old Africa Rediscovered*.

სქოლიო
------

1. ↑  Peakbagger.com
**ბოჭონას გამოქვაბული** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედში, აგებულია ძველი წელთაღრიცხვით XI ათასწლეულში.

სოფელ ქვედის ბოჭონის კირქვიან მასივში მეზოლითის ხანის ადამიანის სადგომია მიკვლეული. გამოქვაბული მდებარეობს მდინარე ჯეჯორას მარცხენა შენაკადის მდინარე ქვედრულას მარცხენა ნაპირზე, ბოჭონის მთის ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მიქცეულ დაახლოებით 30-40 მეტრის სისქის კირქვის კარსტრულ ზონაში. ზღვის დონიდან 1500მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელის სიგანე 8 მეტრს აღემატება, სიმაღლე 8,5 მეტრია. ბოჭონის გამოქვაბული 1959 წელს აღმოაჩინა კავკასიონის სამხრეთ კალთების შემსწავლელმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ალ. კალანდაძის ხელმძღვანელობით. 1974 წელს განახლდა არქეოლოგიური ექსპედიცია ლ.წერეთლის ხელმძღვანელობით. გაითხარა დაახლოებით 35 კვადრატული მეტრის ფართობი. არქეოლოგიური გათხრებისა და კვლევის შედეგად მღვიმეში სხვადასხვა პერიოდში ადამიანის ცხოვრების კვალი დაფიქსირდა. ყველაზე ადრეული გამოვლენილი ფენა მეზოლითია, ხოლო ყველაზე გვიანი ადრე შუა საუკუნეები. მეზოლითს მეოთხე კულტურული ფენა განეკუთვნება. ესაა მოყვითალო ფერის ღორღნარევი თიხნარი. მისი სიმძლავრე 45-55 სანტიმეტრს უდრის. გათხრებისას დაფიქსრდა 50-მდე კაჟის არტეფაქტი. მიუხედავად სიმცირისა, მისი ტიპოლოგიური შემადგენლობა საკმაოდ კარგად მეტყველებს ძეგლის ასაკზე და ხასიათზე.

აქ მოპოვებულია თხელწიბოიანი გვერდრეტუშიანი და თავირიბრეტუშირებული მიკროლამელები, მეზოლითური ეპოქისათვის დამახასიათებელი თავსწორრეტუშიანი მიკროსაფხეკები, სამკუთხა მოყვანილობის მცირე ზომის თხელ ლამელისებურ ანატკეცებზე დამზადებული საჭრისები, რიყის ქვისგან ატკეცილი ლამელები და ა.შ. აღნიშნული მასალის მიხედვით ბოჭონის გამოქვაბული ადრე მეზოლითური პერიოდით თარიღდება. ის როგორც ჩანს დროებითი სადგომი იყო, ამაზე მეტყველებს მცირერიცხოვანი ფაუნის ნაშთებიც, მათ შორის დაფიქსირდა თხა, მგელი, შველი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 37139
**დეპო** (ფრანგ. depot, სიტყვასიტყვით — საწყობი, საცავი) — საწარმო, რომელიც უზრუნველყოფს მოძრავი შედგენილობის (ვაგონები, ლოკომოტივები, რკინიგზისა და მეტროპოლიტენის მოტორვაგონიანი სექციები, ტრამვაები და სხვა) ექსპლუატაციასა და რემონტს. მოძრავი შედგენილობის ტიპის მიხედვით დეპო შეიძლება იყოს სპეციალიზებული (ლოკომოტივების, ვაგონებისა და სხვა) და შერეული (ელმავლების, თბომავლების, მოტორვაგონიანი მატარებლების და სხვა). დეპოს ტერიტორიაზე განლაგებულია ტექნოლოგიის, ენერგეტიკის მოწყობილობებით და ამწესატრანსპორტო საშუალებებით აღჭურვილი საწარმოო შენობები, საწყობები, ლიანდაგები და დამხმარე მოწყობილობები.

* *ლოკომოტივის დეპო* არის ძირითადი და საბრუნი. ძირითადი დეპო ემსახურება სალოკომოტივო პარკს, რომელსაც გეგმის შესაბამისად აკონტროლებს, აგრეთვე არემონტებს მოძრავ შედგენილობას. საბრუნი დეპოს დანიშნულებაა ლოკომოტივების გამოწყობა (ეკიპირება), მათი დათვალიერება და უწესრიგების აცილება.

* *მეტროპოლიტენის დეპოში* არის ლიანდაგები მოძრავი შედგენილობის თავშესაფრად და ყველა სახის რემონტის ჩასატარებლად (ძირითადი დეპო), დასათვალიერებლად და სხვა ოპერაციების ჩასატარებლად (საბრუნი დეპო). მეტროპოლიტენის ყოველ ხაზს საკუთარი დეპო აქვს. ტრამვაისა და ტროლეიბუსების დეპოებს აგრეთვე აქვთ დიდი სადგომი პარკები, სადაც ტრამვაის ვაგონებსა და ტროლეიბუსებს არემონტებენ. დეპოებს აშენებენ ტიპობრივი პროექტებით.

საქართველოში რკინიგზის მომსახურებისათვის საჭირო პირველი ნაგებობები გაჩნდა XIX საუკუნის II ნახევარში. პირველი საორთქლმავლო დეპო დაარსდა ფოთი–თბილისის სარკინიგზო ხაზის გახსნასთან დაკავშირებით სამტრედიაში 1872 წელს. შემდგომში საორთქლმავლო დეპოები აშენდა თბილისში, ხაშურში, შორაპანსა და ბათუმში. საქართველოში (და ყოფილ სსრ კავშირში) პირველი საელმავლო დეპო აიგო ხაშურში 1932 წელს, რაც უკავშირდებოდა ხაშური–ზესტაფონის უბანზე მაგისტრალური ელექტროფიცირებული ხაზის გახსნას. მოგვიანებით სალოკომოტივო დეპოები გაიხსნა სხვა ქალაქებშიც. 

2010 წლის მდგომარეობით საქართველოს რკინიგზას ემსახურებოდა 8 სალოკომოტივო დეპო (თბილისის, თბილის-მახარისხებლის, ქუთაისის, სამტრედიის, ბათუმის, სოხუმის [ოფიციალურად შეჩერებულია მუშაობა აფხაზეთის კონფლიქტის გამო], ხაშურისა და გურჯაანის) და სხვადასხვა ტიპის ვაგონების შეკეთებაზე სპეციალიზებული 4 სავაგონო დეპო (ბათუმის [1886], ხაშურის [1934], სამტრედიის [1934] და თბილისის [1964]). 1904 წელს თბილისში გაიხსნა ტრამვაის, ხოლო 1937 წელს — ტროლეიბუსების დეპოები. 2006 წლის ბოლოს თბილისში არსებული ტრამვაისა და ტროლეიბუსების დეპოები ქალაქის მერიის დადგენილებით დაიხურა. ასევე გაუქმდა საქართველოს სხვა ქალაქებში (გორში, რუსთავში, ქუთაისში, ჭიათურაში, ფოთში, საჩხერეში, ზუგდიდში, ოზურგეთსა და სხვ.) არსებული ტროლეიბუსების დეპები. თბილისის მეტროპოლიტენს აქვს ორი დეპო: „ნაძალადევი" (1965) და „გლდანი" (1985). პირველი ემსახურება საბურთალოს, მეორე — ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზს. პირველი სახანძრო დეპო დაარსდა თბილისში 1825 წელს. 2010 წელს საქართველოში მუშაობდა 104 სახანძრო დეპო, მათგან 18 — თბილისში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 473.

* *სანიკიძე ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ბერბერა** (სომალ. *Barbara*, არაბ. بربرة) — ქალაქი სომალის ჩრდილო-დასავლეთში. დღეისათვის ქალაქს აკონტროლებს თვითგამოცხადებული სახელმწიფო სომალილენდი. იგი ყველაზე უფრო დაცული პორტია ადენის ყურის სამხრეთ სანაპიროზე.

ქალაქი იყო ბრიტანეთის სომალის ადმინისტრაციული ცენტრი 1941 წლამდე.

ღრმაწყლიანი პორტის მშენებლობა დამთავრდა 1969 წელს საბჭოთა სამხედრო მშენებლების დახმარებით. სამოქალაქო ომამდე სომალიში ის გამოიყენებოდა, როგორც საბჭოთა სამხედრო-საზღვაო ბაზა, ხოლო შემდგომში მას იყენებდა აშშ. დღეისათვის გამოიყენება სავაჭრო პორტის სახით.

საზღვაო გზით დაკავშირებულია იემენის ქალაქ ადენთან, რომელიც მდებარეობს 255 კმ ჩრდილოეთით. საავტომობილო გზებით ქალაქი დაკავშირებულია სომალის ქალაქებთან — ჰარგეისასთან (150 კმ) და ბურაოსთან (120 კმ), ასევე მეზობელი ეთიოპიის დედაქალაქ ადის-აბებასთან (790 კმ).

1998 წლიდან დაწყებული, როდესაც ერიტრეამ ეთიოპია-ერიტრეის კონფლიქტის შედეგად ეთიოპიისათვის დაკეტა პორტი ასები, ბერბერას პორტი ძირითადი საექსპორტო-საიმპორტო პორტია ეთიოპიისათვის, რომელსაც არ გააჩნია ზღვაზე გასასვლელი და შესაბამისად საკუთარი პორტი. არაღიარებული სომალილენდისთვის ბერბერა უცხოური ვალუტის შემოსვლის მსხვილი წყაროა.

აეროპორტი
---------

1970-იანი წლების დასაწყისში საბჭოთა კავშირმა ქალაქში ააშენა დიდი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი საკუთარი სამხედრო-საზღვაო ავიაციისთვის, რომლის სიგრძე რეკორდულია აფრიკაში — 4140 მეტრი. 1977 წლის შემოდგომაზე ოგადენისთვის ბრძოლის დაწყების გამო პოლიტიკური სიტუაციის შეცვლის შემდეგ თანამშრომლობა საბჭოთა კავშირთან შეწყდა და მისი ადგილი მაშინვე აშშ-მა დაიკავა. ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი გადავიდა ამერიკელი სამხედროების მმართველობის ქვეშ და 1991 წელს სომალის დაშლამდე ამერიკული კოსმოსური შატლებისათვის იყო სარეზერვო დასაჯდომი ზოლის სიაში.

დღეისათვის სამოქალაქო მგზავრობის ფრენები ხორციელდება არაბთა გაერთიანებული საამიროების, კენიის და ეთიოპიის ავიაკომპანიების მიერ.

სქოლიო
------

1. ↑  Somalia City & Town Population. Tageo.com. Retrieved on 2011-12-15.
**ბრეიგელი** (*BRUEGEL - ნაწარმოები Brussels European and Global Economic Laboratory-დან*) — ევროპული კვლევითი ორგანიზაცია, ანალიტიკური ინსტიტუტი. კვლევის ძირითადი მიმართულება საერთაშორისო ეკონომიკაა. დაარსდა 2004 წელს, ბრიუსელში, არაკომერციული კვლევითი ორგანიზაციის სახით.

კვლევის ძირითად მიმართულებებს კოორდინაციას უწევს ორგანიზაციის სამეცნიერო საბჭო, რომელშიც 8 დამოუკიდებელი მეცნიერია გაერთიანებული. ძირითად მიმართულებებს წარმოადგენს: ევროკავშირის მაკროეკონომიკა, ფინანსური ბაზრების რეგულირების საკითხები, ინოვაციები (კონკურენციის განვითარება საბაზრო ურთიერთობების პირობებში).

წევრები
-------

ამ ანალიტიკური ინსტიტუტის მოღვაწეობა თავის მხრივ უნიკალურია. მასში გაერთიანებულები არიან როგორც სახელმწიფოები, ასევე მსხვილი საერთაშორისო კორპორაციები და საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები.

2015 წლის მონაცემებით, ორგანიზაციის წევრები არიან:

1. სახელმწიფოები: ავსტრია, ბელგია, კვიპროსი, დანია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, უნგრეთი, ირლანდია, იტალია, ლუქსემბურგი, მალტა, პოლონეთი, სლოვაკეთი, ესპანეთი, შვედეთი, ნიდერლანდები, დიდი ბრიტანეთი.

2. კომპანიები: BBVA, BLACKROCK, Deutsche Bank, T-Mobile , eBay, eDF, Enel, EURONEXT, GENERALI, Goldman Sachs, Google, HSBC, Huawei, IBERDROLA, ING, MECM Ltd, MetLife, Microsoft, Moody's, Morgan Stanley, NOVARTIS, Pfizer, Prudential, Qualcomm, Schroders, Shell Oil Company, Société Générale, Standard & Poor's, Standard Chartered, Telefónica, Toyota, Tudor Funds, UniCredit.

3. საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები: ევროპის საინვესტიციო ბანკი, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბრეიგელის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  ბრეიგელის წევრები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-27. ციტირების თარიღი: 2015-11-11.
**ბერგიუზარ ქორელი** (დ. 27 აგვისტო, 1982, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

ბერგიუზარ ქორელი მსახიობების, ჰული დარჯანისა და თანჯუ ქორელის ოჯახში დაიბადა. ჰყავს უფროსი და, რომელიც აშშ-ში ცხოვრობს. მამამისი 2005 წელს გარდაიცვალა კიბოთი.

ბავშვობის წლები თურქეთის ქალაქ ულუსუში გაატარა. პროფესიონალურად თამაშობდა ხელბურთს. საშუალო განათლება კოლეჯში მიიღო, რის შემდეგაც მინარ სინარის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თეატრალურ ფაკულტეტზე მოეწყო. პროფესიული უნარები სიუზან ბასტონთან დახვეწა, რომელიც ნიკოლ კიდმანისა და ტომ ჰენქსის პედაგოგი იყო.

პირველად ტელეეკრანზე 1998 წელს გამოჩნდა. მისი დებიუტი შედგა სერიალში „დამსხვრეული ცხოვრება". შემდეგ იყო ფილმი „მგლის ბილიკი: ერაყი", რომლის გადაღების დროს ექიმებმა შეატყობინეს, რომ კიბოთი დაავადებული მამის მკურნალობა უშედეგო იყო. ბერგიუზარმა თავდაპირველად როლზე უარი განაცხადა, თუმცა მოგვიანებით გადაღებებს დაუბრუნდა.

სერიალში „1001 ღამე" შეჰრაზადის როლის შესრულებისთვის 2013 წელს გადაეცა ჯილდო „ოქროს პეპელა".

ბერგიუზარ ქორელს ჰყავს მეუღლე, ჰალიტ ერგენჩი და შვილი ალი ერგენჩი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ბერგიუზარ ქორელი***

* 

* ბერგიუზარ ქორელი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ევაგრე ქართველი.** |

შიო მღვიმელი, იოანე ზედაზნელი და ევაგრე. ახტალის ტაძრის ფრესკა
**ევაგრე**, VI საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, შიომღვიმის მონასტრის წინამძღვარი; ერისკაცობაში — ქართლის სპასპეტი, ციხედიდის მთავარი. ბერად აღიკვეცა შიო მღვიმელის ზეგავლენით და მისგანვე მიიღო წინამძღვრობა. ევაგრემ მონასტერს საკუთარი სახსრებით უყიდა მამულები — სოფ. სხალტბა მიმდგომი გოროვანით. ევაგრე გამოსახულია შიოსთან ერთად ამავე მონასტრის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის (VI საუკუნის II ნახევარი) ქვის კანკელის რელიეფზე (XI ს.). მოხსენებულია ღვთისმშობლის ეკლესიის (XII ს.) გვიანდელ წარწერაში. შემონახულია შიოს და ევაგრეს ცხოვრების ამსახველი თხზულების ორი რედაქცია. პირველი, უფრო ძველი და მოკლე, ეკუთვნის კათალიკოს არსენ დიდს (IX ან X ს.), მეორე წარმოადგენს აქედან გადაკაზმულს — მეტაფრასს, შედგენილია XII საუკუნეში. ევაგრეს შესახებ ცნობები დაცულია აგრეთვე ბასილი კათოლიკოსის მიერ შიოს „სასწაულთა" შესახებ შედგენილ ნაშრომში (XII ს.) და გიორგი III-ის 1170 წლის სიგელში.

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე ბ.* შიომღვიმე, თბ. 1953;
* საქართველოს სიძველენი, ტ. 3, დამატება, ტფ. 1926;
* *ლომინაძე ბ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 29, თბ. 1979
**ბუხარის ემირის სახლი** (რუს. Дом Эмира Бухарского) — XX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. საშემოსავლო სახლი. აგებულია ნეოკლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი კამენოოსტროვსკის პროსპექტი, სახლი № 44-ბ. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1913-1914 წლებში. აშენეს ბუხარის ემირის აბდულ-ახად-ხანის დაკვეთით ს. ს. კრიჩენსკის პროექტის მიხედვით.

ისტორია
-------

კამენოოსტროვსკის ქუჩაზე მდებარე სახლის პროექტი დაამტკიცეს 1913 წელს, ხოლო მშენებლობა დაიწყო ამავე წელს და დასრულდა 1914 წელს. 

სახლის პირველი მფლობელი იყო ბუხარის ემირი სეიდ-ანდულა-ახად-ბოგოდურ-ხანი, რომელმაც მიწის ნაკვეთი 1910 წელს იყიდა კამენოოსტროვსკის პროსპექტზე. სახლი ააშენეს მისი მემკვიდირის სეიიდ ალიმ-ხანისათვის. მაგრამ ამ სახლში არ უცხოვრია არც მას და არც მის მემკვიდრეს. 1910 წლის დეკემბერში ბუხარის მმართველი გარდაიცვალა განუკურნებელი სენით, ხოლო მისი მემკვიდრე, ბუხარის უკანასკნელი ემირი, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გაიქცა ავღანეთში, სადაც მალევე გარდაიცვალა. 

1917 წლის მარტის შუა რიცხვებამდე ბუხარის ემირის სახლში განათავსეს პეტროგრადის გარნიზონის მეტყვიამფრქვევეთა პირველი სათადარიგო პოლკი, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციაში. პროექტის ავტორი ს. ს. კრჩინსკი ცხოვრობდა ამ სახლის მეოთხე ბინაში 1917-1923 წლებში.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბუხარს ემირის სახლი კომუნალურ საცხოვრებლად გადააკეთეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дом эмира Бухарского დაარქივებული 2019-02-06 საიტზე Wayback Machine.
**ევგენი დალეჯიო დ'ალესიო** (იტალ. Eugène Dallegio d'Alessio; დ. 7 ოქტომბერი, 1888, სტამბოლი, — გ. 1983?, იქვე) — იტალიელი მკვლევარი, წარმოშობით წარჩინებულ ვენეციელთა საგვარეულოდან.

დაიბადა და სწავლობდა სტამბოლში. ოცი წლის ასაკიდან ისტორიულ გამოკვლევებს ბეჭდავდა სტამბოლის ცნობილ გაზეთ „ლა ტიურკი"-ში („La Turquie"). მუშაობდა არქეოლოგიაშიც. 1918 წელს გაიცნო სტამბოლში ჩასული ქართული დიპლომატიური მისიის წევრები და მის მდივნად დაიწყო მუშაობა. შემდეგ ამავე თანამდებობაზე მუშაობდა საქართველოს საკონსულოში. იმოგზაურა საქართველოშიც, ისწავლა ქართული ენა. სტამბოლში დაბრუნების შემდეგ სწავლობდა ქალაქის ქართული დიასპორის ისტორიასა და კულტურას. ფრანგულ ენაზე დაწერა ნარკვევი „ქართველები კონსტანტინოპოლში" (სტამბოლი, 1921). ამ ნაშრომში განხილულია საქართველო-ბიზანტიის ურთიერთობა, მოცემულია ოსმალეთში მცხოვრებ ქართველთა რაოდენობა, მათი პოლიტიკური და ეკონომიკური მდგომარეობა, ქართული ენა და ქართული წესები, აღწერილია აგრეთვე ქართველების ახალშენი სტამბოლში, სასაფლაო, ფერი-კვეის ქართული სავანე და სხვ. აქვს ასევე შრომები სტამბოლის ისტორიისა და კულტურის სხვადასხვა საკითხის შესახებ.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართველები კონსტანტინოპოლში და სპარსეთში / რედაქტორი : გივი ალხაზიშვილი, თბ. 1990;
* Galata et la souveraineté de Byzance. In: Revue des études byzantines, tome 19, 1961. pp. 315-327.
* Galata et ses environs dans l'antiquité. In: Revue des études byzantines, tome 4, 1946. pp. 218-238.
* La communauté latine de Constantinople au lendemain de la conquête ottomane. In: Échos d'Orient, tome 36, n°187, 1937. pp. 309-317.

ლიტერატურა
----------

* *ყიფიანი ც.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ბრატსკის წყალსაცავი** (რუს. Братское водохранилище) — წყალსაცავი მდინარე ანგარაზე, რუსეთის ირკუტსკის ოლქში. შექმნილია ბრატსკის ჰესის კაშხალით. ავსება დაიწყო 1961 წელს, საპროექტო ნიშნულს მიაღწია 1967 წელს. ზედაპირის ფართობი 5426-5470 კმ², წყლის მოცულობა 169 კმ³. ბრატსკის წყალსაცავის სიგრძეა 570 კმ, სიგანე 25 კმ-მდე. საშუალო სიღრმე 31 მ, მაქსიმალური სიღრმე 150 მ. შედგება ორი ძირითადი ლუბრმისაგან, რომლებიც მდინარე ანგარის (547 კმ) და მდინარე ოკის (370 კმ) გაყოლებით მდებარეობს. მრავალი შენაკადის შესართავი გადაიქცა 15 კმ-მდე სიგრძის ყურედ. ბრატსკის წყალსაცავი მრავალწლიური ჩამონადენის მარეგულირებელია. ძირითადი ენერგეტიკული დანიშნულების გარდა იყენებენ სანაოსნოდ, წყლის მომარაგების მიზნით, თევზ მეურნეობისათვის. წყალსაცავის ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: ბრატსკი, სვირსკი, უსოლიესიბირსკოე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წყალსაცავი
* ბრატსკის ჰიდროელექტროსადგური

ლიტერატურა
----------

* Братское водохранилище. Инженерная геология территории, М. 1963.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბრატსკის წყალსაცავი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ბჭე**, ძველ ქართულ სამართალში — სადავო საქმის გამრჩევი, მოსამართლე. ბჭეებს ჩვეულებრივ მოდავე მხარეები ირჩევდნენ. ისინი შეიძლებოდა მეფეს ან ადგილობრივ მოხელესაც დაენიშნა. ბჭეთა რაოდენობა მოდავეების სურვილზე იყო დამოკიდებული. ისინი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ბჭეებს ან ცალ-ცალკე დაასახელებდნენ, ანდა ერთობლივ ამოირჩევდნენ. ბჭეები უმთავრესად სამოქალაქო საქმეებს არჩევდნენ, მთაში კი მძიმე სისხლისსამართლებრივ საქმეებსაც. საქმის გარჩევისას ისინი ჩვეულებითი სამართლით ხელმძღვანელობდნენ. სასამართლო პროცესი საჯაროდ მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა უმეტესობა წერილობით არ ფორმდებოდა. რაკი ბჭეები მოდავეთა სურვილით იყვნენ არჩეული, მათი გადაწყვეტილება მხარეებს უყოყმანოდ უნდა აღესრულებინათ. სადავო საქმის ამ წესით გარჩევას ზოგჯერ „ყაბულობით სამართალს" უწოდებდნენ; გადაწყვეტილება ჩვეულებრივ საბოლოო იყო და გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა. VIII—XVIII საუკუნეებში ტერმინები „მსაჯული", „ბჭე" და „მოსამართლე" ერთნაირი შინაარსით იხმარებოდა, მნიშვნელობა არ ჰქონდა იმას, ვინ არჩევდა საქმეს — მოდავეთა მიერ ამორჩეული პირი თუ მოხელე მოსამართლე. XVIII საუკუნიდან კი ქართლ-კახეთში „ბჭე" მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით მხარეთა მიერ ამორჩეული მოსამართლის აღმნიშვნელი ტერმინია. ქართლ-კახეთისაგან განსხვავებით, იმერეთის სამეფოში ბჭე ეწოდებოდა საქმის გამრჩევ ყოველ პირს, მხარეთა სურვილით ამორჩეულს თუ მოსამართლეობის ფუნქციის მქონე სპეციალურ მოხელეს და თვით მეფესაც კი.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 599.
**ესტაშ დე გრენიე** (ფრანგ. Eustache Granier) (დ. 1071 — გ. 15 ივნისი, 1123) — სიდონის ლორდი, იერუსალიმის რეგენტი და იერუსალიმის კონსტემბლი.

იგი წარმოშობით იყო ბეურაენ-შატო-დან, (ჩრდ. საფრანგეთი, მაშინდელი ფლანდრიის საგრაფო). პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს ესტაში იმყოფებოდა ჟოფრუა ბულონელის ამალაში. ამ ლაშქრობაში დიდი მონაწილეობა არ მიუღია, სამაგიეროდ ჯვაროსნებს დაეხმარა რამლის ბრძოლისა (1105) და ტრიპოლის ალყის დროს (1109). ბალდუინ I-ს დავალებით იგი მონაწილეობდა ელჩობაში, უილიამ იორდანისა და ბერტრან ტულუზელს შორის არსებული დაპირისპირების დროს, რომლებიც იბრძოდნენ ტრიპოლის ტახტისთვის. 1111 წლის 19 დეკემბერს, მას გადასცეს ქალაქი სიდონი, რომელიც ბალდუინ I-მა დაიპყრო სიგურდ I ჯვაროსანის დახმარებით. მანამდე, ესტაშს გადაეცა კესარია, რომელიც დაპყრობილი იქნა 1101 წელს. იგი დაქორწინდა ემაზე, პატრიარქ არნულფ დე როლის ძმისშვილზე და მიიღო იერიქონი და მისი გადასახადები, რომლებიც ფორმალურად ეკლესიის საკუთრება იყო. მონაწილეობა მიიღო შაიზარისა და ტვიროსის ალყებში. 1120 წელს იყო ნაბლუსის საბჭოს წევრი. ბალდუინ II-ის დავალებით საბჭომ შექმნა სამეფოს პირველი კანონები. ბალდუინის დატყვევების შემდეგ, 1123 წელს გახდა იერუსალიმის სამეფოს კონსტემბლი და რეგენტი. ესტაშმა იბნის ბრძოლაში დაამარცხა სამეფოში შემოჭრილი ფატიმიანები 1123 წლის 29 მაისს. ამავე წლის 15 ივნისს იგი გარდაიცვალა. ახალი კონსტემბლი და რეგენტი გახდა უილიამ I ბურესელი. დაკრძალულია იერუსალიმში, წმინდა მარიამ ლათინის ტაძარში. ემასთან მას ჰყავდა ორი ვაჟი: ჟერარდი და ვოლტერი. ესტაშის ქვრივი დაქორწინდა ჰუგო II-ზე.

ლიტერატურა
----------

* Fulcher of Chartres, A History of the Expedition to Jerusalem, 1095-1127, trans. Frances Rita Ryan. University of Tennessee Press, 1969
* William of Tyre, A History of Deeds Done Beyond the Sea, trans. E.A. Babcock and A.C. Krey. Columbia University Press, 1943
* Steven Runciman, A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem. Cambridge University Press, 1952
* Alan V. Murray, The Crusader Kingdom of Jerusalem: A Dynastic History 1099-1125. Prosopographia et Genealogica, 2000.
**ბრაიან მოლკო** (დ. 10 დეკემბერი, 1972) — ჯგუფ პლასიბოს ვოკალისტი, სიმღერების ავტორი და გიტარისტი. მისი მამა არის იტალიელი ფრანგული ფესვებით, ხოლო დედა შოტლანდიელია.

ბიოგრაფია
---------

მამის სამსახურის გამო ბრაიანის ოჯახი იძულებული იყო, საცხოვრებელი ადგილი ბევრჯერ შეეცვალა - იგი ცხოვრობდა შოტლანდიაში, ლიბანში, ლიბერიასა და ლუქსემბურგში.

ბრაიანი სწავლობდა ლუქსემბურგის ერთ-ერთ სკოლაში, სადაც სტივენ ოლსდლადიც დადიოდა. ბრაიანი სკოლაში არ მოსწონდათ, რადგან სპორტის მაგივრად დაკავებული იყო მეცადინეობით და თეატრალურ წრეში მოღვაწეობით.

17 წლის ასაკში ბრაიანმა გადაწყვიტა მსახიობობა. იგი გადასახლდა ლონდონში, ჩააბარა გოლდსმითსის სამსახიობო კოლეჯში. მისი მთავარი ჰობი მუსიკა იყო და საკუთარი სიმღერების წერა სულ მალე დაიწყო. მის საყვარელ მუსიკოსებსა და ჯგუფებს შორის იყვნენ: დევიდ ბოუი, იგი პოპი, სერჟ გეინსბურგი, პიჯეი ჰარვი, Dead Kennedys, Depeche Mode, Sonic Youth, ბისტი ბოიზი, The Velvet Underground, Joy Division, The Stooges და Pixies.

ბრაიანი უკრავს გიტარაზე, ბას გიტარაზე, სინთეზატორზე, საქსოფონსა და დასარტყმელ საკრავებზე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა დიჯეად კლუბებში. მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმში „ხავერდის ოქროს საბადო", სადაც შეასრულა ჯგუფ T. Rex-ის სიმღერა 20th Century Boy.

ბრაიანი დაქორწინებული იყო ჰელენა ბერგთან, რომელსაც 2009 წელს დაშორდა. მათ ეყოლათ შვილი კოუდი. თავად ბრაიანი ბისექსუალია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრაიან მოლკო***

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-22. ციტირების თარიღი: 2011-08-12.

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბენგალური კატა**, **ჯუჯა კატა**, ან **შორეული აღმოსავლეთის კატა** (ლათ. Prionailurus bengalensis) — კატისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი მცირე კატების ქვეოჯახიდან. ბენგალური კატები ბინადრობენ სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიაში. მათი სხეულის ზომა უტოლდება შინაური კატის ზომებს. გააჩნია სხეულის სხვადასხვანაირი ფერის შეფერილობა.

გარეგნობა
---------

ბენგალური კატების გარეგნობა სახეობის შიგნით ძლიერ განსხვავებულია. პრიმორიეში ისინი სულ სხვანაირად გამოიყურებიან, ხოლო ინდონეზიის კუნძულებზე სხვანაირად. სამხრეთში, მათი ბეწვის ძირითადი ფერი უფრო ყვითელია, როგორც ჯიქს აქვს, ხოლო ჩრდილოეთში დომინირებს მონაცრისფრო-ყავისფერი. ბეწვი დაფარულია შავი ლაქებით, რომელიც თავზე შავი ზოლებითაა წარმოდგენილი. ჩრდილოეთის წარმომადგენლების ლაქებს სამხრეთულისაგან განსხვავებით წრიული ფორმა აქვს. ბენგალური კატების ზომები მერყეობს 65 სანტიმეტრიდან (კუნძული იავა) - 1 მეტრამდე (პრიმორიე), კუდის ჩათვლით, რომლის სიგრძე 20-40 სანტიმეტრია.

გავრცელება
----------

ბენგალური კატები ყოველთვის ცხოვრობენ წყალთან ახლოს. ისინი ისევე კარგად ეგუებიან როგორც ტროპიკულ ტყეებს, ისე წიწვოვან ტყეებს, სავანებსა და მთებს. ბენგალური კატები გაურბიან ადამიანებთან ურთიერთობას და მხოლოდ იშვიათად იკვეთება მათი გზები.
მათი გავრცელების არეალია ამურისპირეთი, კორეა, ჩინეთი, ინდოეთი, პაკისტანი, ინდონეზია და ფილიპინები.
**ბენედიქტ დიბოვსკი** (პოლ. Benedykt Tadeusz Dybowski; რუს. Дыбовский, Бенедикт Иванович; დ. 12 მაისი [ ძვ. სტ. 30 აპრილი], 1833 — გ. 31 იანვარი, 1930) — პოლონელი გეოგრაფი, ზოოლოგი, მედიკოსი, ლინგვისტი და საზოგადო მოღვაწე. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1928). დერპში, ბრესლავსა და ბერლინში შეისწავლა მედიცინა და საბუნებისმეტყველო დარგები. ვარშავის უნივერსიტების პროფესორი პალეონტოლოგიისა და ზოოლოგის დარგში. დიდი წვლილი შეიტანა ციმბირისა და რუსეთის შორეული აღმოსავლეთის შესწავლის საქმეში. 1863 წლის პოლონეთის აჯანყების აქტიური მონაწილე, ბელორუსიასა და ლიტვაში იყო ამბოხებულების კომისარი. ჩამოხრჩობა მიუსაჯეს, თუმცა ოტო ფონ ბისმარკისა და გერმანელი ზოოლოგების მიერ მის დასაცავად გატარებული აქტიური კამპანიის შედეგად 1864 წელს სასჯელი შეუცვალეს 15 წლიანი კატორღით ციმბირში გადასახლებით. ციმბირში ყოფნისას გამოიკვლია ბაიკალის ტბა, მდინარე ამური და გაამდიდრა ზოოლოგია რიგი ახალი აღმოჩენებით. 

1877 წელს დაბრუნდა სამშობლოში, თუმცა სულ მალე კამჩატკის შესწავლის სურვილით გატაცებული ქალაქ პეტროპავლოვსკში ხდება საოლქო ექიმი. გარკვეული დროის შემდეგ ლვოვში მიენიჭა პროფესორის წოდება. მისი მრავალრიცხოვანი სტატიები ზოოლოგიის დარგში დაიბეჭდა რუსულ, პოლონურ და გერმანულ ჟურნალებში. ავტორია 175-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა. მის მიერ შედგენილი ლექსიკონები გამოიცა პოლონეთის აკადემიაში 5 ტომად. სიცოცხლის ბოლო წლებში დაკავდა ბაიკალის ტბის ფაუნის და მოლუსკების სისტემიტიკის შესწავლით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბენედიქტ დიბოვსკი – ბიოგრაფიული ლექსიკონი (რუსული)
* ბენედიქტ დიბოვსკი – დიდი ბიოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
* ბენედიქტ დიბოვსკი (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ვებ-გვერდი<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36774'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q35127'></a>
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #119401371 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
3. ↑
4. ↑  Internetowy Polski Słownik Biograficzny<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q96022943'></a>
5. ↑
**ჯგუფი D** — ევრობასკეტი 2022-ის მეოთხე ჯგუფი, სადაც წარმოდგენილნი არიან ისრაელი, ნიდერლანდები, პოლონეთი, სერბეთი, ფინეთი და ჩეხეთი. ჯგუფის მატჩები 2022 წლის 2-დან 8 სექტემბრის ჩათვლით ჩატარდება. ყველა მატჩი ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში, O2 არენაზე გაიმართება. საუკეთესო ოთხი ნაკრები პრეი-ოფში ასპარეზობის უფლებას მოიპოვებს.

ცხრილი
------


| ადგ | გუნდი | თ | მ | წ | გატ | გაშ | ქს | ქ | კვალიფიკაცია |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | სერბეთის დროშა სერბეთი (A) | 4 | 4 | 0 | 370 | 292 | +78 | 8 | პლეი-ოფის ეტაპი |
| 2 | პოლონეთის დროშა პოლონეთი (A) | 4 | 3 | 1 | 318 | 318 | 0 | 7 |
| 3 | ისრაელის დროშა ისრაელი | 4 | 2 | 2 | 317 | 328 | −11 | 6 |
| 4 | ფინეთის დროშა ფინეთი (A) | 4 | 2 | 2 | 344 | 336 | +8 | 6 |
| 5 | ჩეხეთის დროშა ჩეხეთი (H) | 4 | 1 | 3 | 328 | 358 | −30 | 5 |  |
| 6 | ნიდერლანდების დროშა ნიდერლანდები (E) | 4 | 0 | 4 | 292 | 337 | −45 | 4 |

პირველი მატჩ(ებ)ის გამართვის თარიღი:2 სექტემბერი 2022. წყარო: FIBA  
  
კლასიფიკაციის წესები: 1) ქულები; 2) ურთიერთშეხვედრის შედეგი; 3) ქულების სხვაობა; 4) აღებული ქულა.  
(A) შემდეგ რაუნდში გასული; (E) გამოთიშული; (H) მასპინძელი

სქოლიო
------

1. ↑  „FIBA EuroBasket 2022 groups confirmed, mascot unveiled". FIBA. 28 April 2021. ციტირების თარიღი: 28 April 2021.
2. ↑  Competition system
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წერეთელი**. |

**ემელიანე (ეკო) დიმიტრის ძე წერეთელი** (დ. 1882, ჭიათურა, — გ. 31 აგვისტო, 1924, შორაპანი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი, 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე.

წარმომავლობით იყო ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურთა ოჯახიდან. მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს დასავლეთის ფრონტზე იბრძოდა პიატიგორსკის 151-ე ქვეითი პოლკის რიგებში. 1915 წლის იანვარში პოდპორუჩიკი წერეთელი დაიჭრა სოფ. ზალესიესთან. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV და III და წმ. სტანისლავის III ხარისხის ორდენებით (ყველა 1915). ომის ბოლოს ჰქონდა შტაბს-კაპიტნის ჩინი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა ანტისაოკუპაციო მოძრაობაში, იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, 1922 წლიდან საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო ცენტრის" რწმუნებული იმერეთში. 1924 წლის 28 აგვისტოს ჭიათურის აჯანყების დროს გიორგი წერეთლის დროებითმა მთავრობამ კონსტანტინე (კოწია) ჩაჩანიძესთან ერთად ჭიათურის სამხედრო კომენდანტად დანიშნა. აჯანყების ჩახშობის დროს ტყვედ ჩავარდა და მოკლეს შორაპნის სადგურის მახლობლად რკინიგზის ვაგონებში პატიმართა მასობრივი დახვრეტის დროს.

ლიტერატურა
----------

* კაენ, სად არის ძმა შენი?! : ქართველთა ისტორიის სისხლიანი ფურცლები (1921-1930წწ) / ნესტან (ელისაბედ) კირთაძე ; [რედ.: ფარნაოზ ლომაშვილი, ილია ტაბაღუა]. - თბ. : მერანი, 1998. წ. 1;
* 1924 წლის ანტისაბჭოთა ეროვნული აჯანყება შორაპნის მაზრაში / ლევან ჯიქია // არქივის კვალდაკვალ - ზესტაფონი. სპეციალური საარქივო გამოცემა. - თბ. : შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი, 2014. - გვ. 17-48.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церетели Емельян Дмитриевич. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1065** მიიღეს ერთხმად 1996 წლის 12 ივლისს. საქართველოს შესახებ გაეროს წინა ყველა რეზოლუციის დადასტურებით, კერძოდ კი 1036 (1996) რეზოლუციის, საბჭომ განიხილა საქართველოსა და აფხაზეთს შორის კონფლიქტის პოლიტიკური მოგვარების მცდელობები და გადაავადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი 1997 წლის 31 იანვრამდე.

საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა ორმხვრივ მოლაპარაკებებში პროგრესის არარსებობის გამო, კერძოდ აფხაზური მხარის პოზიციის გამო. შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ და ძალების დაშორიშორების შესახებ შეთანხმებას ორივე მხარე ზოგადად იცავდა. მიუხედავად იმისა, რომ გაეროს დამკვირვებელთა მისიამ და დსთ-ს სამშვიდობო ძალებმა დიდი წვლილი შეიტანეს უსაფრთხოების დაცვის მხრივ, თუმცა გალის რაიონში სიტუაცია გაუარესდა.

კონფლიქტის მოგვარების მოლაპარაკებები გადაიდო. რეზოლუციამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა, სუვერენიტეტი და დამოუკიდებლობა და ამ პრინციპების შესაბამისად, აფხაზეთის სტატუსის განსაზღვრის აუცილებლობა. რეზოლუციამ ასევე დაადასტურა ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა უფლება, უსაფრთხოდ სახლებში დაუბრუნდეს შესახებ, ხოლო აფხაზური მხარის მიერ ამ პროცესის შეჩერება — დაგმეს. კონფლიქტის შედეგად დემოგრაფიული ცვლილებები მიუღებლად შეფასდა, ისევე, როგორც ეთნიკურად მოტივირებული მკვლელობები და ძალადობა, აგრეთვე მიწის დანაღმიანებაც.

გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი გადავადდა 1997 წლის 31 იანვრამდე და გადაიხედება დსთ-ის სამშვიდობო ძალების მანდატის შეცვლის შემთხვევაში. საბოლოოდ, გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალის დაევალა აფხაზეთში არსებული მდგომარეობისა და დამკვირვებელთა მისიის შესახებ სამი თვის შემდეგ მოხსენების წარდგენა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გაეროს მისია საქართველოში
* გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ
* აფხაზეთის ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Kohen, Marcelo G. (2006). *Secessión: international law perspectives*.  Cambridge University Press,   გვ. 117. ISBN 978-0-521-84928-9.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1996 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 1036
* 1037
* 1038
* 1039
* 1040
* 1041
* 1042
* 1043
* 1044
* 1045
* 1046
* 1047
* 1048
* 1049
* 1050
* 1051
* 1052
* 1053
* 1054
* 1055
* 1056
* 1057
* 1058
* 1059
* 1060
* 1061
* 1062
* 1063
* 1064
* 1065
* 1066
* 1067
* 1068
* 1069
* 1070
* 1071
* 1072
* 1073
* 1074
* 1075
* 1076
* 1077
* 1078
* 1079
* 1080
* 1081
* 1082
* 1083
* 1084
* 1085
* 1086
* 1087
* 1088
* 1089
* 1090
* 1091
* 1092 →
 |

 |
მარილიანი ბრეცელი
**ბრეცელი**, ანუ **კრენდელი** — გერმანიაში და საერთოდ, ევროპის ყოფილ და დღევანდელ გერმანულენოვან ქვეყნებში გავრცელებული ერთ-ერთი პურ-ფუნთუშეული პროდუქტი.

ბრეცელისა და კრენდელის სახელწოდება
----------------------------------

ჰორტუს დელიციარუმის ამ ილუსტრაციაზე (XII საუკუნე) ნაჩვენებია კრენდელის სავარაუდოდ ყველაზე ძველი გამოსახულება
თანამედროვე სალიტერატურო გერმანულ ენაზე ეს სიტყვა მიეკუთვნება მდედრობით სქესს, ანუ იტყვიან die **Brezel**, -, -n, ხოლო ავსტრიაში ამავე სიტყვას საშუალო სქესის არტიკლის თანხლებით გამოიყენებენ. 

დღევანდელი გერმანიის სამხრეთ ნაწილში, სადაც **კრენდელი** ყველაზე მეტად არის გავრცელებული, საერთო ფუძის სხვადასხვა სიტყვაფორმებით ახსენებენ; Bretzel, Brezl, Breze. 

ბავარიასა და ავსტრიაში ბრეცელს ფორმა Brezn-ით აღნიშნავენ, შვაბეთში შეხვდებით ასევე ფორმებს Bretzet-სა და Bretzga-ს, ხოლო ბადურ-ალმანურ დიალექტში კი უფრო სიტყვა Bretschl-ს გამოიყენებენ.   

ქართულ ლექსიკოგრაფიაში ამ პროდუქტს აღნიშნავენ ფორმით **„კრენდელი"**, თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად ფორმა **ბრეცელი** არის გამოყენებაში.

დახასიათება
-----------

**ბრეცელი** გახლართულ-წნული მომრგვალო ფორმისაა და სიდიდით სხვადასხვა ზომისას აცხობენ. დღესდღეობით გავრცელებული არის ძირითადად მარილიანი გემოსი, მაგრამ აგრეთვე არსებობს ტკბილი ბრეცელიც. მარილიანი ბრეცელის ცომს მწვავე ნატრის ტუტე ხსნარში ჩააწებენ-ხოლმე. მარილიანი, ან ტკბილი ბრეცელის გამოცხობამდე ფუნთუშის ცომს ბლომად წააყრიან მარილს, ან შაქარს.   

ტრადიციული ბრეცელის დასაცხობად საჭიროა შემდეგი ინგრედიენტები;  

1. პურის ფქვილი,
2. ქერის ალაო,
3. სუფრის მარილი,
4. საფუარი,
5. წყალი.

ზოგიერთ რეგიონში ამატებენ ცხიმს, ძირითადად ღორის გადამდნარი ქონისა. გარდა პურის ფქვილისა, არსებობს აგრეთვე ღერღილის, ასლის, ანდა ნარევი ფქვილისაგან გამომცხვარი ბრეცელის სხვადასხვა ვარიაციებიც. ტუტეში ამოვლებულ ცომზე წასაყრელად მეფუნთუშე ხშირად იყენებს მსხვილად დაფქულ მარილს, ანდა სეზამის თესლს.   

ბრეცელს სულ რამდენიმე წამით ნატრის ტუტეში (E 524), ანუ ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში ამოავლებენ. აქ, ცივ ნატრიუმჰიდროქსიდის ხსნარში იგულისხმება 3-დან მაქსიმუმ 5%-მდე წყალში გახსნილი ნატრიუმჰიდროქსიდი და წყლის მაჩვენებელი კი ≈ pH–14-15 არ უნდა აღემატებოდეს.) ამის შედეგად ეს ტუტისეული ფუნთუშა ცხობის პროცესშივე ყავისფერსა და თავისებურ „საპნის" გემოს დაიკრავს.

{\displaystyle 2\mathrm {NaOH} (aq)+\mathrm {CO} \_{2}(g)\longrightarrow \mathrm {Na} \_{2}\mathrm {CO} \_{3}(s)+\mathrm {H\_{2}O} (g)}

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრეცელი***

* Irene Krauß: *Gelungen geschlungen. Das große Buch der Brezel*. Silberburg-Verlag, Tübingen 2004, ISBN 3-87407-550-8.
* Barbara Kosler, Irene Krauß: *Die Brez’l – Geschichte und Geschichten*. Verlag Edition Infotainment Verlags GmbH, München 1993 (zu beziehen beim Deutschen Brotmuseum Ulm).
* *Brotrezepte aus ländlichen Backstuben*. Landbuch Verlag, Hannover 2001, ISBN 3-7842-0614-X.
* Oskar Maria Graf: *3 Bäckergeschichten nebst 150 Rezepten für die Brezelbäckerei*. Undatierter Nachdruck aus den Jahrbüchern der Firma Diamalt.
* Karl Kietz: Die Zwieback- und Brezelbäckerei in Groß- und Kleinbetrieb, o.O. o.J.
ბოლივიის მოსახლეობის პირამიდა
ბოლივიის მოსახლეობის რაოდენობა წლების მიხედვით (ათასებში)
ბოლივიის ადგილობრივი მოსახლეობა
**ბოლივიის მოსახლეობა** საკმაოდ მრავალეროვნულია. აქ წარმოდგენილია განსხვავაბული ეთნიკური წარსულის მქონე ხალხები. 
ბოლივია სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად განვითარებული სახელმწიფოა. მოსახლეობის უმრავლესობას სიღარიბეში უწევს ცხოვრება. 

ქვეყნის დაბლობში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე ერთ ადამიანზე ნაკლებია, ხოლო ქვეყნის მთიანეთში, ცნეტრალურ ნაწილში ეს მაჩვენებელი ათ ადამიანს აღწევს. 

მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი კათოლიკეა. ასევე არიან პროტესტანტებიც. ადგილობრივი მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი კი კვლავ ტრადიციულ, კოლუმბამდელ წარმართულ რელიგიებს მისდევს.მოსახლეობის დაახლოებით ნახევრისთვის, ესპანური მშობლიური ენაა. 

ბოლივიის ტერიტორიაზე მოსახლე ადგილობრივ ინდიელებს წარმოადგენენ სამი დიდი ჯგუფი: კეჩუა, აიმარა და გუარანი.თეთრი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ესპანური, ასევე ბასკური წარმოშობისაა. ასევე არიან გერმანელები, ხორვატები, იაპონელები, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების წარმომადგენლები. 

2006 წლის მონაცემებით, ბოლივიის მოსახლეობის ზრდის წლიური მაჩვენებელი 1,45 %-ს შეადგენს. ამავე დროს, ხდება ბოლივიელების ემიგრაცია ბრაზილიაში, ჩილესა და არგენტინაში, ევროპის მიმართულებით - გაერთიანებულ სამეფოსა და ესპანეთში, ასევე ჩრდილოეთ ამერიკაში - მექსიკასა და აშშ-ში.

ასაკობრივი სტრუქტურა
--------------------

* 0-14 წლის: 35%
* 15-64 წლის: 60.4%
* 65 და მეტი წლის: 4.6%

შობადობის მაჩვენებელი
---------------------

* 23.3 დაბადებული ყოველ 1,000 ადამიანზე(2006 წ.)

მოკვდავობის მაჩვენებელი
-----------------------

* 7.53 გარდაცვლილი ყოველ 1,000 ადამიანზე(2006 წ.)

მიგრაციის სალდო
---------------

-1.22 მიგრანტი ყოველ 1,000 ადამიანზე (2006 წ.)

სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა
------------------------------

* მთლიანი მოსახლეობისთვის: 65.84 წელი
	+ კაცები: 63.21 წელი
	+ ქალები: 68.61 წელი(2006 წ.)

ეთნიკური ჯგუფები
----------------

* ინდიელები 55% (კეჩუა 30%; აიმარა 25%)
* მეტისები 30%
* თეთრები 15%
* სხვა 1%

ენები
-----

ბოლივიის ოფიციალური ენებია: ესპანური, კეჩუა, აიმარა და გუარანი. ასევე გავრცელებულია 33 სხვა ადგილობრივი ენა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მონაცემები CIA World Factbook-ზე დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine.
* United States Department of State. Retrieved 2006-10-16. ბოლივიის წარსული