recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ოქუმის ფარდული** — აფხაზეთის გალის რაიონში, ოქუმის ხეობის მარჯვენა ნაპირზე, ღუმურიშიდან 12 კმ-ზე. ითხრებოდა 1968-1970 წლებში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის შავიზღვისპირეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ ნიკოლოზ ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით. ოქუმი კლდოვან ფარდულთა რიცხვს მიეკუთვნება. იგი კარსტული წარმოშიბისაა. გამოქვაბულის ფართობია 8 x 5 კვმ. შესასვლელი სამხრეთ- აღმოსავლეთიდან აქვს. დადგინდა 8 კულტურული ჰორიზონტი საერთო სიმძლავრით 1,5 მ. ქვედა ჰორიზონტი პალეოლითურ ნიშნებს შეიცავს. ზემოთა — VI და II ფენები შეცემენტებული ბრეკჩიებია, ხოლო მათ შორის მოთავსებულია ჰუმუსივანი შავი და ნაცრისფერი ნიადაგი, რომელიც ენეოლითური კულტურულ ნაშთებს შეიცავს. ფენის სიმძლავრეა 15-20 სმ. მიუხედავად იმისა, რომ ფენა თხელია და მასალასაც შესაბამისად მცირერიცხოვანი, მისი სტრატიგრაფიული მდებარეობა ორ ბრეკჩიის ფენას შორის ამ მცირე მასალას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს. მონაპოვარი წარმდგენილია კერამიკით, ქვისა და კაჟის იარაღ-ანატკეცებით. ძვლისა და რქის იარაღის აღმოჩენის ფაქტი არ ყოფილა.

კერამიკა ხელით ნაძრეწია, სუსტად გამომწვარი, შლადი, მურამოვარდისფრო ან ლეგა-მონაცრისფრო. გვაქვს ერთფრად გამომწვარი, ასევე ორ და სამფენიანი ფრაგმენტებიც.

გამოირჩევა ყურმოყრილი ჯამები, ყელიანი ქოთნები და ქილების ფორმები. ჭურჭელთა უმეტესობა ანგობირებულია და სუსტად ნაპრიალები. შემკულობა იშვიათია და წარმოდგენილია წერტილ-ფოსოებით. პირის ქვეშ, ან ამოკაწრული გემოეტრიული ხაზებით მხარზე.

ქვის იარაღებიდან აღსანიშნავია სატეხის ნამზადი და რიყის ქვის საპრიალებელი შუაში ღარით.

ქვის იარაღებიდან საყურადღებოა მიკროლითები: ორი ტრაპეცია. სეგმენტი, ზურგდაბლაგვებული ლამელაა. გარდა ამისა, კომპლექსშია თავსწორი და რეტუშირებული ლამელებიც (5 ც); საფხეკები უპირატესად ანატკეცებზეა ჩამოყალიბებული (12 ც) და რეტუში მრავალ ნაწილს შემოუყვება.
არის ნუკლეუსზე დამზადებული სახოკიც. ბევრია წარმოების ნაშთები ქერცლისებული ანატკეცების სახით, რაც გვიჩვენებს, რომ იარაღის ადგილზე კეთდებოდა.

პარალელური მასალების საფუძველზე ოქუმის ფარდულის ზემოაღწრილი მასალები ენეოლითის ხანით არის განსაზღვრული.
მასალები ინახება გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქეოლოგია, ტ. II, გამომცემლობა „მეცნიერება", თბ. 1992, გვ. 261-262.
**ბევერლი ჰილზი, 90210** (ინგლ. Beverly Hills, 90210) — ამერიკული ტელესერიალი და თინეიჯერული დრამა, აარონ სპელინგის პროდიუსერობით. მისი პრემიერა გაიმართა 1990 წლის 4 ოქტომბერს. იგი შედგება 10 სეზონისგან. შოუ საკმაოდ დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მთელ მსოფლიოში, წარმოადგენდა რა თინეიჯერული დრამის ჟანრის ერთ-ერთ პირველ ნიმუშს.

სერიალი მოგვითხრობს ტყუპი უოლშების (ბრენდასა და ბრენდონის) ისტორიას, რომლებიც ცივი მინესოტიდან კალიფორნიაში გადადიან საცხოვრებლად. ახალი სახლი, ახალი სკოლა, ახალი მეგობრები და უამრავი პრობლემა ჩნდება. 90210 მოიცავდა ალკოჰოლიზმის, სუიციზმის, ძალადობის, ჰომოსექსუალთა უფლებების, ანტისემიტიზმის, ნარკომანიისა და სხვა საზოგადოებრივ პრობლემებს. შოუს პოპულარობამ პიკს მიაღწია 1991 წლის ზაფხულში, როდესაც ტელეკომპანია ’ფოქსის’ ეთერში გადიოდა ე,წ. ’ზაფხულის სეზონი’.

შოუს საწყის სამსახიობო ფლოტს შეადგენდნენ: ჯეისონ პრისლი, შენონ დოერთი, ჯენი გართი, იან ზერინგი, გაბრიელა კარტერისი, ლუკ პერი, ბრაიან ოსტინ გრინი და ტორი სპელინგი. სერიალი 1990-იანების სატელევიზიო სიმბოლოდ იქცა, ხოლო შოუს ვარსკვლავები. ჯეისონ პრისლი და განსაკუთრებით ლუკ პერი თინეიჯერთა კუმირები გახდნენ. სწორედ შოუს ასეთმა პოპულარობამ განაპირობა ის ფაქტი, რომ გადაწყდა მისი გადამუშავებული ვერსიას გადაღება, სადაც პრაქტიკულად 10 წლიანი ლოდინის შემდეგ შენონ დოერთი, ჯენი გართი და ტორი სპელინგი დაბრუნდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ბევერლი ჰილზი, 90210 საიტზე SOAPnet.com*
* *Beverly Hills, 90210* საიტზე TV.com
* 

* „ბევერლი ჰილზი, 90210" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 90210-ს ადგილები


|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
***Adagio Biagio*** — იტალიელი მომღერალ და მუსიკოს ბიაჯო ანტონაჩის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც 1991 წლის 14 იანვარს გამოვიდა ლეიბლზე Philips. მისი პროდიუსერი რობერტო კოსტა იყო. ალბომში შესული ყველა სიმღერის ავტორი ბიაჯო ანტონაჩია. თუმცა, ცნობილია, რომ სათაური, *Adagio Biagio*, ანტონაჩის 1927 წელს ანჯელო რამირო ბორელასა და ვიტორიო მასკერონის მიერ პაოლო ბერნარდისთვის დაწერილმა იმავე სახელწოდების სიმღერამ შთააგონა. მუსიკოსმა მასში, როგორც ალბომის გამხსნელ სიმღერაში, გარკვეული ცვლილებები შეიტანა.

ანტონაჩის სადებიუტო ალბომის მსგავსად, განსაკუთრებული წარმატება ვერც *Adagio Biagio*–ს ხვდა წილად, მაგრამ, სიმღერებმა Danza sul mio petto და Però ti amo სხვადასხვა რადიოს ეთერში წარმატება იქონიეს და მომღერალმა მსმენელის გარკვეული ყურადღება დაიმსახურა.

სიმღერების სია
--------------

1. Adagio Biagio - 0:29
2. Se tu fossi come - 4:27
3. Danza sul mio petto - 4:59
4. Però ti amo - 4:00
5. Baciami stupido - 3:20
6. Cercasi disperatamente amore - 4:28
7. Tra le righe - 5:27
8. Orchidea - 3:46
9. Il festival di Gabicce Mare - 3:56
10. Terremoto - 4:12
11. Yvette, Yvette - 3:46

სქოლიო
------

1. ↑
მარტყოფი
**მარტყოფის აკლდამა** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ მარტყოფში. აკლდამა მდებარეობს „მამა ანტონის" მთის დასავლეთ ფერდზე, მარტყოფის მონასტრიდან 150 მეტრის დაშორებით. შემთხვევით აღმოჩნდა 1985 წელს მიწის სამუშაოების დროს. აკლდამა შეჭრილი იყო კლდოვან ქანში. გეგმით სწორკუთხაა (4,25 X 2,75 მ, სიმაღლე 2,25 მ). აღმოსავლეთი, დასავლეთ და სამხრეთი კედლები ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვებით კირხსნარზე. აქვს თაღოვანი გადახურვა. თაღი ნაგებია უფრო თხელი ქვის ფილებით. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. აკლდამის ცენტრალურ ნაწილში მოწყობილი იყო დასაკრდძალავი კამერა (1,7 X 0,7 მ). კამერაში ჩადიოდა 2,4 მ სიგრძისა და 0,6 მ სიგანის დაქანებული ბილიკი. კამერის იატაკზე აღმოჩნდა 50-მდე მიცვალებულის ერთმანეთში არეული ჩონჩხი. მიუხედავად იმისა, შეიმჩნეოდა, რომ მიცვალებულთა დაკრძალვა ხდებოდა ქრისტიანული წესით — ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით, მკერდზე გადაჯვარედინებული ხელებით. აკლდამაში აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალით, აგრეთვე დავით VIII-ის და ყაზან ყაენის მონეტების მიხედვით ჩანს, რომ აკლდამა XIII-XIV საუკუნეებშიცაკლდამა ფუნქციონირებდა.

აღწერილი აკლდამის გარდა აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში ფართოდაა გავრცელებლი ქვით ნაგები აკლდამები, რომელთა კედლები შიგნითაა თანდათან გადაწეული და ქმნიან ცრუ თაღს. ამგვარი აკლდამების ანალოგები ფართოდაა ცნობილი არაგვის აუზიდან, სადაც ისინი ძირითადად XI-XIV საუკუნეებით დარიღდება. მთაში აკლდამების მასიური გამოჩენა ბარიდან მთაში ქრისტიანობის ფართოდ გავრცელებას მიეწერება. ამის დასტურია ის ფაქტი, რომ აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელები ამ სამარხ ნაგებობებს აკლდამებს უწოდებენ. აკლდამები ფართოდაა მთელს აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში: ხევში, ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთ-გუდამაყარში, თუშეთში და სხვ.

მრავალრიცხოვანი ინვენტარით ყურადღებას იმსახურებს აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთს სამაროვნები. მათგან აღსანიშნავია ხევსურეთის სოფ. ხახმატის მოდამოებში ნაწილობრივ შესწავლილი გორისყანის, ღელისკარის, სალიქოკოსა და ბალთანის სამაროვნები. სამარხთა ტიპებია: ქვის სამარხები, ამოშენებულკედლიანი სამარხები და აკლდამები. სამივე ტიპის სამარხი დამხრობილია აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე. მათში ვხვდებით რამდენიმე ჩონჩხს. ბოლო მიცვალებული დაკრძალულია ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით. ადრე დაკრძალულთა ძვლები სამარხის ბოლოში ან გვერდით კედელთანაა მიხვეტილი. სამარხებში ხშირად ჩნდება ნახშირი, რაც სამარხის ცეცხლით განწმენდის კვალი უნდა იყოს. ამ რიტუალს ხევსურეთში უკანასკნელ ხანებამდე ასრულებდნენ. ბარის თანადროული სამაროვნების უმრავლესობისგან განსხვავებით, ამ სამაროვნებზე მიცვალებულთათვის ნივთების ჩატანების წესი კვლავ გავრცელებული ყოფილა.

მიცვალებულთათვის ჩაუტანებიათ: ვერცხლის, ბრინჯაოს მინის სამკაულები; საყურეები, სამაჯურები, სასაფეთქლეები, ბეჭდები, რგოლები, ხვიები, მშვილდსაკინძები, მინის მძივები; საყოფაცხოვრებო და საბრძოლო დანიშნულების რკინის ნივთები — დანები, ჯაჭვის ჩაბალახის ფრაგმენტი, რკინის შუბისპირი. უფრო იშვიათია თიხის ჭურჭელი. ბალთანას სამაროვნის აკლდამაში ლითონის ნივთებთნ ერთად გვხვდება ჩალისფრად გამომწვარი ცალყურა სასმისი და წელში გამოყვანილი ჭრაქი. სამარხეული ინვენტარი თარიღდება XII-XIV საუკუნეებით.

ლიტერატურა
----------

* მინდორაშვილი დ. საქართველოს არქეოლოგია, ნაწილი II-III, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი", ბათუმი, 2015, გვ. 116-117
**იოანე შავთელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). ერეკლე II-ის მოედნიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩამდე. შუა საუკუნეების თბილისის ერთ-ერთი ძირითადი მაგისტრალი. აქ, ახლანდელი შავთელის, ერეკლე II-ისა და სიონის ქუჩების გასწვრივ, მიემართებოდა ძველი თბილისის ძირითად ქუჩათა სისტემა. ამ ღერძის გაყოლებით იყო განლაგებული უმნიშვნელოვანესი სასულიერო, საზოგადოებრივი და საცხოვრებელი ნაგებობები. XVII-XVIII საუკუნეებში ქუჩის მონაკვეთს, ახლანდელი ბარათაშვილის ქუჩიდან ანჩისხატის ეკლესიამდე, წყლის კარის ქუჩა ერქვა (აქ მდებარე ქალაქის ერთ-ერთი კარის — წყლის კარის გამო). ქუჩის ინტენსიური განაშენიანება როსტომ მეფის სასახლის აშენებით დაიწყო.ძირითადად ცხოვრობდნენ ფეოდალური არისტოკრატიისა და უმაღლესი სასულიერო იერარქიის წარმომადგენლები. 

XIX საუკუნის 30-იან წლებიდან მთელ ქუჩას ანჩისხარის ქუჩა ეწოდა (დატანილია თბილისის 1851 წლის გეგმაზე). სახელწოდებაა უკავშირდება აქ აღმართულ ანჩისხატის ეკლესიას (VI საუკუნე), 1923 წელს იოანე შავთელის სახელი დაარქვეს. XIX საუკუნიდან იოანე შავთელის ქუჩაზე დაიწყო 2-3-სართულიანი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა. XX საუკუნის 20-30-იან წლებში ზოგი იატორიული შენობა აიღეს. დღეისათვის იოანე შავთელის ქუჩა გამოცხადებულია არქიტექტურულ ნაკრძალად. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად (1956-1957) დადასტურდა გვიანდელი შუა საუკუნეების საკანალიზაციო სისტემის არსებობა იოანე შავთელის ქუჩის იმ მონაკვეთზე, რომელიც ბარათაშვილის ქუჩასა და ანჩისხატის ეკლესიას შორის არის მოქცეული და არსებითად ფეხით მოსიარულეებს ეთმობა. დღემდე შემონახულია მრავალი საინტერესო შენობა, მათ შორის XIX საუკუნის I ნახევრის საცხოვრებელი სახლები (№15, 17), რომელთაც შესასვლელი ქუჩიდან აქვთ, ხოლო ეზოები გახსნილია სანაპიროსკენ. 1981 წლის რეკონსტრუქციის შემდეგ (არქიტექტორი გ. ჯაფარიძე) ერთ-ერთი საცხოვრებელი სახლი გადაკეთდა მარიონეტების თეატრად (ახლანდელი თეატრ-სტუდია რევაზ გაბრიაძის ხელმძღვანელობით). თეატრის წინ გაგანიერებული ქუჩის ნაწილი შემდეგ საგრძნობლად ვიწროვდება (10 მ-მდე და უფრო ნაკლები ტროტუარებიანად) და ამ სახით აღწევს ერეკლე II-ის მოედნამდე. განსაკუთრრებით საინტერესოა ქუჩის მარცხენა (ბაზილიკის მოპორდაპირე) მხარე, რომელზედაც გამოდის ჩახრუხაძის ქუჩის სახლების უკანაფასადები, მათ შორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახლიც — ქუჩისკენ გახსნილი ეზოთი და აივნების რიგით. ქუჩის თავში, ერეკლე II-ის მოედანზე, დგას წმინდა გიორგის კარის ეკლესია (1710/1712). ქუჩაზეა თ. თუმანიშვილის სახელობის საბავშვო სათამაშოების მუზეუმი. აქვს 1 დაღმართი, 1 შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც შავთელის ჩიხი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 186, ISBN 978-99928-20-35-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კრავეიშვილი**. |

**ბათუ (ბართლომე) ირაკლის ძე კრავეიშვილი** (დ. 16 დეკემბერი, 1914, სამტრედია — გ. 14 ივნისი, 1970, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
---------

თავდაპირველად თბილისში პროფესორ ვ. ვრონსკისთან ეუფლებოდა ვოკალს, მაგრამ ისე მოხდა, რომ 1935 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტი, თუმცა სცენაზე ფიქრი არ განელებია. საბოლოოდ სასწორმა ხელოვნებისაკენ გადასძლია. 1937 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია და იმავე წელს დებიუტი ჰქონდა თბილისის საოპერო სცენაზე, დაისში შეასრულა კიაზოს პარტია. 1939 წელს გაიმარჯვა კონკურსში და ჩაირიცხა მოსკოვის დიდი თეატრის დასში, სადაც წარმატებით იმღერა ჟერმონის, ელეცკის და სხვა პარტიები.

1941 წლიდან ბათუ კრავეიშვილი კვლავ თბილისშია მან განვლო დიდი და ნაყოფიერი შემოქმედებითი გზა — შექმნა მრავალი დასამახსოვრებელი საოპერო სახე. შეასრულა 42 წამყვანი საოპერო პარტია : კიაზო, მურმანი, აბდუშაჰილი, გოჩა, თავადი იგორი, ელეცკი, ონეგინი, რობერტი, ჟერმონი, ამონასრო, სკარპია, ვალენტინი და სხვა.

ბ. კრავეიშვილმა კინოში სულ რამდენიმე სახე შექმნა: ლაზარია „დაკარგულ სამოთხეში" და კოტე „ქეთო და კოტეში". 

დაჯილდოებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 225, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბათუ კრავეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ბათუ კრავეიშვილი
* 

* ბათუ კრავეიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**რაშიდ ბეჰბუდოვის ქუჩა** (აზერბ. Rəşid Behbudov küçəsi) — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარე ერთ–ერთი ცენტრალური ქუჩა. აღნიშნული ქუჩის სიგრძეა 2.16 კილომეტრი. იგი იწყება ბაქოს საბაიილის რაიონის სამხრეთ ბოლოდან და გრძელდება ჩრდილოეთით და მთავრდება ბაკიხანოვის ქუჩის გადაკვეთაზე, რომელიც კვეთს უზეირ ჰაჯიბეკოვის ქუჩას.

ისტორია
-------

ქუჩას დაარსების დღიდან რამდენიმე სახელი ჰქონდა, მათ შორის: ბუდაგოვსკაია, კასპიური, ლეიტენანტი შმიდტი, დღეს კი მას აზერბაიჯანელი ცნობილი მომღერალ-ტენორისა და მსახიობის რაშიდ ბეჰბუდოვის პატივსაცემად მისი სახელი მიენიჭა. ის იყო წარმოშობით აზერბაიჯანელი მომღერალი, დაბადებული 1915 წელს ტიფლისში. მომღერლის სიმღერის რეპერტუარი ძალიან ფართო იყო. მის ძირითად ადგილს აზერბაიჯანული კომპოზიტორების, აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების ნამუშევრები იკავებდა. მან რამდენიმე მხატვრულ ფილმში ითამაშა. იგი იყო ეროვნებათა საბჭოს დეპუტატი სსრკ-ს უმაღლეს საბჭოში ნახიჩევანის ავტონომიური რესპულიკიდან. რაშიდ ბეჰბუდოვი 1989 წლის 9 ივნისს მოსკოვში გარდაიცვალა წარუმატებელი ოპერაციის შემდეგ. იგი ბაქოში ღირსების ხეივანზეა დაკრძალული.

გარდა აღნიშნული ქუჩისა 1996 და 2005 წლებში რაშიდ ბეიბუთოვის პატივსაცემად გამოვიდა საფოსტო მარკები.

2016 წლის ივნისში ბაქოში სახელმწიფო სიმღერის თეატრის შენობის წინ დადგეს ბეჰბუდოვის ძეგლი. სკულპტურის ავტორი ფუად სალაევია.

შენობები
--------

რაშიდ ბეჰბუდოვის ქუჩაზე განთავსებულია არაერთი ისტორიული და მნიშვნელოვანი აზერბაიჯანული არქიტექტურის შენობები, მათ შორის:

ბაქოს II მუსიკალური სკოლა, რაშიდ ბეჰბუდოვის სახელობის;
რაშიდ ბეჰბუდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრი;
ბაქოს VIII საშუალო სკოლა;
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკი;
აზერბაიჯანის ეროვნული უსაფრთხოების სამინისტრო (ყოფილი შაჰრიარის სახელობის კულტურის სახლი და ძერჟინსკის სახელობის კულტურის სასახლე);
მუსიკალური ხელოვნების მუზეუმი;
ჯაზ ცენტრი;
აკვა პარკი;
აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტი;
აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი;
რაშიდ ბეჰბუდოვის ძეგლი;
26 კომისრის მემორიალი

გარდა ამისა,რაშიდ ბეჰბუდოვის ქუჩაზე საკმაოდ ბევრი რევოლუციამდელი არქიტექტურული ნაგებობაა. აქ ასევე განთავსებულია არაერთი ბრენდული ტანსაცმლის ბუტიკი, საიუველირო მაღაზიები და ძვირადღირებული რესტორნები. 

ქუჩასთან მდებარე უახლოესი მეტროსადგური სახილის სადგურია. რაშიდ ბეჰბუდოვის ქუჩა ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Старые наименования улиц и площадей Баку.
* რაშიდ ბეიბუთოვის ქუჩა
* ქუჩის ისტორია
„**იღბლიანი ჯენტლმენები**" (რუს. Джентльмены удачи) — საბჭოთა ერთსერიანი, მხატვრული კომედიური ფილმი, რომელიც გადაიღო რეჟისორმა ალექსანდრე სერიმ 1971 წელს. 1972 წელს იგი 65 მილიონმა მაყურებელმა ნახა და მალევე ფრაზები ფილმიდან გავრცელდნენ საბჭოთა ხალხის მეტყველებაში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
შუა აზიაში იმალება სამი დამნაშავე. ისინი გათხრებისას არქეოლოგებს ჰპარავენ ალექსანდრე მაკედონელის მუზარადს. პროფესორი მალცევი, არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელი, ამის შესახებ მოსკოვში, მილიციაში განაცხადებს. მას უჩვენებენ მათ დოსიეს. იგი განსაკუთრებით დიდ ყურადღებას მიაქცევს მათი მეთაურის, დოცენტის იერს.

მოგვიანებით ავტობუსში მალცევი ამჩნევს ევგენი ტროშკინს - საბავშვო ბაღის პედაგოგსა და გამგეს. წარმოიშვება გაუგებრობა - მალცევს ჰგონია, რომ იგი დოცენტია. მას შემდეგ, რაც ყველაფერი ირკვევა, აღმოჩნდება, რომ ნამდვილი დამნაშავეები დაიჭირეს, მაგრამ მუზარადი ვერ უპოვეს - მათ იგი უბრალოდ დამალეს. მილიციის სახელით მალცევი ტროშკინს სთხოვს, დაეხმაროს საქმის ბოლომდე გახსნაში. მიუხედავად წინააღმდეგობისა, ევგენი საბოლოოოდ თანხმდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***იღბლიანი ჯენტლმენები***

* 

* იღბლიანი ჯენტლმენები — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ხოხობი** (ლათ. Phasianus) — დიდტანიან (სხეულის სიგრძე 85 სმ-მდე, მასა – 2 კგ-მდე) ფრინველთა გვარი ქათმისნაირთა რიგისა. მამალი მკვეთრადაა შეფერილი, ბუმბულზე ლითონისებრი ბზინვარება გადაკრავს. დედალი მონაცისფრო-ქვიშისფერია. მოიცავს 2 სახეობას: მწვანე ხოხობი (Phasianus vesicolor), რომელიც ბინადრობს იაპონიაში და ჩვეულებრივი ხოხობი (Phasianus colchicus), რომლის გავრცელების საზღვრები იწყება კავკასიიდან, გადის ვოლგის დელტაზე, შუა და ცენტრალურ აზიის გავლით გრძელდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთამდე და პრიმორიეს მხარემდე. ხოხობი უძველესი დროიდან არის ცნობილი საქართველოში. 

ლეგენდის მიხედვით ხოხობი არგონავტებმა გაიყვანეს კოლხეთიდან და ამის შემდეგ გავრცელდა იგი მთელ ევროპაში. ხოხობი ბინადრობს ტყეში, ჭალაში, ტყის მდინარისპირა ბუჩქნარში. ბუდეს მიწაზე იკეთებს, აპრილში დებს 10-12 (20-მდე) კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია გრძელდება 22-24 დღე-ღამე. იკვებება ძირითადად მცენარეული საკვებით, უფრო იშვიათად (გაზაფხულზე) — ხოჭოებით და სხვა მწერებით. სპორტული ნადირობის ობიექტია. ნადირობა რეგლამენტირებულია, ნებადართულია ლიცენზიით.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 506.
აბდერა თრაკიაში
აბდერა. ანტიკური ქალაქის ნაშთები.
**აბდერა** (ბერძ. Άβδηρα) — ძველბერძნული ქალაქი თრაკიაში, თანამედროვე ქალაქ ავდირას (ქსანთის ნომი, საბერძნეთი) მახლობლად, ეგეოსის ზღვის სანაპიროზე, მდ. მესტის შესართავთან. 

გადმოცემის მიხედვით აბდერა დაუარსებიათ ძვ. წ. VII საუკუნეში. დაახლ. ძვ. წ. 540 წელს აქ გადმოსახლდა იონიის ქალაქ თეოსის მოსახლეობა მას შემდეგ, რაც მათი სამშობლო სპარსელთა მეფე კიროსმა დაიპყრო. აბდერამ ცხოველი სავაჭრო ურთიერთობები დაამყარა თრაკიის შიდა რეგიონებთან. ძვ. წ. V საუკუნეში დელოსის კავშირის ერთ-ერთი მდიდარი და წარმატებული წევრი იყო. ძვ. წ. IV საუკუნეში თრაკიელთა თავდასხმების გამო აბდერა თანდათან დაკნინდა და უმნიშვნელო დასახლებად იქცა. აბდერადან იყვნენ ძველბერძენი ფილოსოფოსები — პროტაგორა და დემოკრიტე. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა ანტიკური ქალაქის კედლის და სიმაგრეების, თეატრის, რომის ეპოქის აბანოების ნანგრევები, ნეკროპოლი, ასევე მოზაიკები, ქანდაკებები, წარწერები და ადგილობრივი წარმოების ტერაკოტის ფიგურების მდიდარი კოლექცია.

ლიტერატურა
----------

* აბდერა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
40°11′43″ ჩ. გ. 26°24′18″ ა. გ.﻿ / ﻿40.19528° ჩ. გ. 26.40500° ა. გ.﻿ / 40.19528; 26.40500კოორდინატები: 40°11′43″ ჩ. გ. 26°24′18″ ა. გ.﻿ / ﻿40.19528° ჩ. გ. 26.40500° ა. გ.﻿ / 40.19528; 26.40500

აბიდოსი და მიმდებარე ტერიტორია ანტიკურ ხანაში.
**აბიდოსი** (ძვ. ბერძნ. Ἄβυδος, ლათ. Abydus) — ანტიკური ქალაქი ანატოლიაში, დარდანელის სრუტის (ძველი ჰელესპონტი) აღმოსავლეთ სანაპიროზე, თურქეთის თანამედროვე ქალაქ ჩანაქკალეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. 

თავდაპირველად სავარაუდოდ თრაკიელთა დასახლებას წარმოადგენდა. დაახლოებით ძვ. წ. 670 წელს აქ მილეტელი ბერძნები დასახლდნენ. ძვ. წ. 480 წელს აბიდოსის მიდამოებში ნავებისგან აგებული ხიდით გადალახა ჰელესპონტი სპარსელთა მეფე ქსერქსე I-მ, რომელიც საბერძნეთის დასაპყრობად მიემართებოდა. ქალაქი ასევე ცნობილია მედგარი წინააღმდეგობით, რომელიც აბიდოსელებმა მეორე მაკედონური ომის დროს, ძვ. წ. 200 წელს გაუწიეს მაკედონელთა მეფე ფილიპე V-ს. ძველბერძნულ მითოლოგიაში აბიდოსში ვითარდება ჰეროსა და ლეანდრეს ამბავი. ბიზანტიის ეპოქაში აბიდოსი საბაჟო პუნქტი იყო ჰელესპონტზე.

ლიტერატურა
----------

* აბიდოსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ნიჟნეკუნდრიუჩენსკაიის ქრისტეს შობის ტაძარი** (რუს. Храм Рождества Христова) — მართლმადიდებლური ტაძარი უსტ-დონეცკის რაიონის სოფელ ნიჟნეკუნდრიუჩენსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. აგებულია 1906 წელს. რამდენიმე მონაცემის მიხედვით ითვლება ევროპაში ყველაზე დიდ სოფლის მართლმადიდებელ ეკლესიად.

ტაძრის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, უსტ-დონეცკის რაიონი, სოფელი ნიჟნეკუნდრიუჩენსკაია.

ისტორია
-------

სტანიცა ნიჟნეკუნდრიუჩენსკაია იყო დონის კაზაკთა რეგიონში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი დასახლება.მისი მოსახლეობა XX საუკუნის დასაწყისში იყო 7 000 ადამიანი. 

ქრისტეს შობის ტაძარი იყო მესამე, რომელიც ააგეს სტანიცაში. მანამდე XVIII საუკუნეში ააგეს ორი ხის ეკლესია.

გადაწყდა, რომ ახალი ტაძარი აეშენებინათ აგურისაგან. 1902 წელს არქიტექტორისა და მთავარი მშენებლის ივან როდომსკის ხელმძღვანელობით დაიწყო სამშენებლო სამუშაოები. თავდაპირველად გადაწყვიტეს ჩაერჭოთ 4 000 ოთხ მეტრიანი ხიმინჯი ფუნდამენტისათვის, ამ შრომატევად საქმეს მოუნდნენ ერთი წელი. მიუხედავად ამისა, სამუშაოები საკმაოდ სწრაფად მიმდინარეობდა. მის მშენებლობაში პრაქტიკულად ყველა მოსახლე მონაწილეობდა. ახლად აშენებული ეკლესია 1906 წელს აკურთხეს. 

1930-იან წლებში ხელსუფლებამ არაერთხელ მიიღო ეკლესიის დახურვის გადაწყვეტილება, რაც აწყდებოდა ადგილობრივი მოსახლეობის მკვეთრ წინააღმდეგობას. 1933 წელს ნკვდ-ს ძალებმა დაშალეს ეკლესიის დამცველები, რასაც მოჰყვა დაპატიმრებები სოფელში. ეკლესია დახურეს და გაქურდეს. ზარი გააგზავნეს გადასადნობად.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკელსიაში ღვთისმსახურება აღსდგა, თუმცა 1961 წელს ეკლესია მეორედ დახურეს და მას გამოიყენებდნენ, როგორც სპორტულ დარბაზს, შემდეგ კი კოლმეურნეობის საწყობად.

1990 წელს ეკლესია კვლავ გაიხსნა, ამავე წელს დაიწყო მისი აღდგენითი სამუშაოები, რომელიც გაგრძელდა 2008 წლამდე.

ტაძრის აღწერა
-------------

ეკლესიას გააჩნია სამი საკურთხეველი: მთავარი საკურთხეველი ქრისტეს შობის სახელზეა ნაკურთხი, ჩრდილოეთისა ― წმინდა სამების სახელზე, ხოლო სამხრეთისა ―ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. 

ეკლესიას უკავია 940 კვ. მ. ფართობი, კედლის სიმაღლე ― 56 მეტრი, სიმაღლე მიწიდან ჯვრის ჩათვლით 76 მეტრი. 

ეკლესია მოხატული არ არის.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  О храме | Храм Рождества Христова станица Нижнекундрюченская. hram-rogdestva.cerkov.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-12.
2. 1 2  Ст.Нижне-Кундрюченская, храм – Нижний Дон, ч.6. ციტირების თარიღი: 2017-02-12.
**ობლივსკაიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი სტანიცა ობლივსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრირქოს შახტინის ეპარქიას. წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ობლივსკის რაიონი, სტანიცა ობლივსკაია, ლენინის ქუჩა 70-ა.

ისტორია
-------

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის სამწყსოს ისტორია იწყება XIX საუკუნის შუა წლებიდან, როდესაც სტანიცა ობლივსკაიაში ააგეს ხის ეკლესია. ეკლესია გადახურული იყო თუნუქის ფილებით, რომელიც შეღებილი იყო მწვანე საღებავით. მოოქროვილ გუმბათებზე კი იდგა ოქროსფერი ჯვრები. 

1869 წლიდან ეკლესიასთან მუშაობდა სასწავლებელი 33 ადამიანისთვის, სამრევლო სკოლა, სადაც სწავლობდა 70 მოსწავლე. 

XX საუკუნის დასაწყისში ობლივსკაიაში უკვე 500 კომლი და დაახლოებით 5 000 კაზაკი ცხოვრობდა. სამწყოსსათვის უკვე აუცილებელი იყო ახალი ეკლესიის მშენებლობა. 1915 წელს ააგეს ქვის ეკლესია, რომლის ფართობი იყო 228 კვ. მ. ეკლესია ააშენეს ადგილობრივი ვაჭრებისა და მოქალაქეების სახსრებით. ახალი ეკლესია ააგეს წითელი აგურით. კედლებზე იყო ფრესკები. ტაძრის მშენებლობა დაჯდა 50 000 რუბლი. ეკლესიასთან მოქმედებდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც იყო 145 წიგნი. 

საბჭოტა მმართველობის პერიოდში ეკლესია ორჯერ დაიხურა. 1942 წელს ეკლესია გაიხსნა მრევლისთვის. 1960 წელს ეკლესიაში განთავსებული იყო სპორტული დარბაზი და ავეჯის საწყობი.

1989 წელს ადგილობრივი მაცხოვრებლების თხოვნით, რელიგიის საქმეთა საბჭოს გადაწყვეტილებით 24 მაისს ეკლესია უფასოდ გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ამჟამად ეკლესიაში რეგულარულად არევლინაბა ღვთისმსახურება. 2001 წლიდან ეკლესიასთან მუშაობს საკვირაო სკოლა. ეკლესია არქიტექტურის ძეგლია და შეტანილია ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლების სიაში. 

ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ალექსანდრე (ბრალგინი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Николая Чудотворца დაარქივებული 2018-08-19 საიტზე Wayback Machine.
* Приход свт. Николая Чудотворца, ст. Обливская.
* Обливская. Церковь Николая Чудотворца.
* Церковь Николая Чудотворца[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Свято-Никольский храм станицы Обливской.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-23.
**კერასუნტი**, ასევე **კერასუსი** (ძვ. ბერძნ. Κερασοῦς) — ანტიკური ქალაქი შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე (ახლანდელი ქ. გირესუნის ადგილზე), ისტორიული პონტოს რეგიონში, ტრაპიზონის დასავლეთით. დღეს მდებარეობს გელიდა კალესთან ახლოს. ადმინისტრაციულად შედის გირესუნის პროვინციაში, თურქეთის შავი ზღვის რეგიონში. ქსენოფონტის ცნობით პირველი ელინური ქალაქი, სადაც ათი ათასი ბერძენი მეომარი დაიხია იყო ტრაპიზონი, საიდანაც ისინი მესამე დღეს კერასუსში მოვიდნენ, ეს იყო „ელინური ქალაქი ზღვასთან, სინოპის კოლონია კოლხეთის ქვეყანაში". რავენელი ანონიმის „კოსმოგრაფია" კერასუსს კორალადან აღმოსავლეთით, 60 *სტადიის* მანძილზე და იერონ ოროსიდან დასავლეთით, 90 სტადიის მანძილზე ათავსებს. ელინისტურ ეპოქაში დასახლებას **ფარნაკია** ეწოდა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Richard Talbert, ed. (2000). Barrington Atlas of the Greek and Roman World. Princeton University Press. გვ. 87
2. ↑  University of Gothenburg, Digital Atlas of the Roman Empire.
3. ↑  ქსენოფონტი. „*ანაბაზისი. 5.3.2.*"
4. ↑  სტრაბონი, *„გეოგრაფიკა*" გვ. 548. ისააკ კასუბონის (Isaac Casaubon) გამოცემა
**ერიადორი** — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში დიდი რეგიონი შუახმელეთის ჩრდილო-დასავლეთით. დასავლეთით მდებარეობდა ლინდონი და ლურჯი მთები. აღმოსავლეთით - როვანიონი და ნისლიანი მთები.

ერიადორი დასახლებული იყო შუახმელეთის თავისუფალი ხალხების მიერ. მეორე და მესამე ეპოქებში აქ დატრიალდა უამრავი მნიშვნელოვანი მოვლენა. მესამე ეპოქის დასასრულს ერიადორში ძირითადად ჰობიტები (შაირი, ახლო ტერიტორიები) სახლობდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ერიადორი — საიტზე Tolkien Gateway

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამეფოები ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმიდან პირველ ეპოქაში |
| --- |
|  |
| ნოლდორული | 
* დორთონიონი
* გონდოლინი
* ჰითლუმი
* ნარგოთრონდი

 |
|  |
| სინდარული | 
* დორიათი

 |
|  |
| ავარული და ნანდორული | 
* ლოთლორიენი
* ოსირიანდი
* ნან ელმოთი

 |
|  |
| ენტური | 
* ფანგორნი
* ერიადორი

 |
|  |
| ჯუჯების | 
* მორია

 |
|  |
| მტრული | 
* ანგბანდი

 |
|  |
| დაკავშირებული | 
* ბელერიანდი
	+ მეორეხარისხოვანი ადგილები
* შუახმელეთის მეორეხარისხოვანი ადგილები
* მეორეხარისხოვანი ადგილები არდაში

 |

 |
**შავქუდიანი ჰაკერი** — ჰაკერი, რომელიც „არღვევს კომპიუტერულ უსაფრთხოებას მცირე მიზეზების გამო, მუქარის ან პირადი მოგებისთვის".

ტერმინი შემოიღო ჰაკერული კულტურის თეორეტიკოსმა რიჩარდ სტოლმანმა. შავქუდიანი ჰაკერი არის თეთრქუდიანი ჰაკერების საპირისპირო, რომლებიც იცავენ სისტემებს და აკეთებენ მათ.

შავქუდიანი ჰაკერები არიან სტერეოტიპურად უკანონო ჰაკერული ჯგუფები, რომლებსაც ხშირად უწოდებენ „საზოგადოების შიშის ეპიცენტრს". ისინი ხშირად ტეხავენ უსაფრთხო ქსელებს, რათა გაანადგურონ და მოიპარონ მონაცემები ან შეუძლებელი გახადონ ავტორიზებული ქსელის გამოყენება მომხმარებელთათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Moore, Robert (2005). *Cybercrime: Investigating High Technology Computer Crime*.  Matthew Bender & Company,   გვ. 258. ISBN 1-59345-303-5.
2. ↑  O'Brien, Marakas, James, George (2011). *Management Information Systems*. New York, NY:  McGraw-Hill/ Irwin,   გვ. 536–537. ISBN 978-0-07-752217-9.
3. ↑  Moore, Robert (2006). *Cybercrime: Investigating High-Technology Computer Crime*, 1st, Cincinnati, Ohio:  Anderson Publishing. ISBN 978-1-59345-303-9.
4. ↑  Here Are The Top 5 Hackers Arrested in 2016.
**კიტიონი** (ძვ. ბერძნ. Κίτιον, ფინიკ. 𐤊‬𐤕 *kt* ან  𐤊‬𐤕𐤉‬ *kty*, ლათ. Citium) — ძველი ქალაქი კუნძულ კვიპროსზე, ახლანდელ ქალაქ ლარნაკასთან ახლოს, მისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის სანაპიროზე. ყველაზე ადრეული ნაშთები განეკუთვნება მიკენური ხანის ბერძნულ კოლონიას (დაახლ. ძვ. წ. 1400–1100 წწ.). შემდგომში გახდა ფინიკიელთა კოლონია. ძველბერძნული სახელი წარმოშობილია ფინიკიურიდან. ბიბლიაში მოხსენიებული „ქითიმი", რომელიც ამ სახელს უკავშირდება, მთლიანი კუნძულის აღსანიშნავადაც გამოიყენება. აღმოჩენილ წერილობით წყაროებზე დაყრდნობით ივარაუდება, რომ კიტიონი ტვიროსს ექვემდებარებოდა. ასურეთის მეფე სარგონ II-ის აქ აღმოჩენილი სტელა მიუთითებს იმაზე, რომ ასურელთა მმართველობის პერიოდში (ძვ. წ. 709–668 წწ.) ქალაქი კვიპროსის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. ძვ. წ. 499, 386 და შემდგომი წლების, ასევე 353 წლის ბერძენთა აჯანყებების დროს კიტიონი სპარსელთა ერთგულებას ინარჩუნებდა. მნიშვნელოვან ქალაქად დარჩა ალექსანდრე მაკედონელის მიერ სპარსეთის დაპყრობის შემდეგაც. თუმცა არაერთხელ დაზარალდა მიწისძვრების შედეგად. შუა საუკუნეებში ნავსადგური ლამით ამოივსო, მოსახლეობა კი გადასახლდა იქ, სადაც ახლა ლარნაკაა.

გალერეა
-------

* ალექსანდრე დიდის სტატერიალექსანდრე დიდის სტატერი
* ზევსის ქანდაკებაზევსის ქანდაკება
* რიტონირიტონი
* სარგონ II-ის სტელასარგონ II-ის სტელა

* ტაძრის ნანგრევებიტაძრის ნანგრევები
* ნავსადგურინავსადგური

სქოლიო
------

1. ↑   ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1985. — გვ. 57.
2. 1 2  Yon, Marguerite; Childs, William A. P. (November 1997). „Kition in the Tenth to Fourth Centuries B. C.". *Bulletin of the American Schools of Oriental Research*. **308** (308): 11. doi:10.2307/1357405. JSTOR 1357405. S2CID 156694103.
3. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). „თარგი:Cite wikisource/make link". *Encyclopædia Britannica* (ინგლისური). **6** (11th ed.). Cambridge University Press. p. 397.
4. 1 2  Citium. Encyclopedia Britannica online (2011-11-18). ციტირების თარიღი: 8 იანვარი, 2022
ვარძიის ოთხთავი
**ვარძიის ოთხთავი** ანუ **სახარება** — XII-XIII საუკუნეების ქართული საზეიმო ხასიათის ხელნაწერი სახარება. სავარაუდოდ ეკუთვნოდა თამარ მეფეს. XVI საუკუნემდე ვარძიაში ინახებოდა; სპარსელების მიერ ვარძიის გაძარცვის შემდეგ ლევან კახთა მეფის ვაჟმა გამოისყიდა და ისევ ვარძიას შესწირა. დღეს ვარძიის ოთხთავი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში ინახება (Q-899).

საწერ მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარიხის თეთრი ეტრატი. ხელნაწერი შეიცავს 289 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X18 სანტიმეტრი. წიგნს ჰქონია ვერცხლის ყდა ღვთისმშობლის მინანქრიანი ხატით, რომელიც მოგვიანებით შემოუძარცვავთ და სხვა ყდით ჩაუნაცვლებიათ.

ვარძიის ოთხთავში სახარების ტექსტი გადაწერილია კლასიკური კალიგრაფიული ნუსხურით, ორ სვეტად. სათაურები შესრულებულია სინგურით ასომთავრულად. ტექსტის მნიშვნელოვანი ადგილები და საზედაო ასოები ოქრომელნითა და ფერადებითაა შესრულებული. ხელნაწერი გამორჩეულია თავისი მდიდრული და ორიგინალური გაფორმებით. მახარებელთა გამოსახულებები შესრულებულია ტექსტიან ფურცლებზე და მცირე ადგილს იკავებს. მინიატიურები ორიგინალური ორნამენტებითაა შემკული.

* ოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვიოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვი
* ოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვიოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვი
* წმ. დემეტრეს მინანქრის მინიატურა. ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმიწმ. დემეტრეს მინანქრის მინიატურა. ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმი
* ოთხთავის ყდა. ერმიტაჟი, რუსეთიოთხთავის ყდა. ერმიტაჟი, რუსეთი

ლიტერატურა
----------

* ქართული ხელნაწერი, V-IX საუკუნეები, ალბომი, თბილისი, 2012, გვ. 75

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეილა ხუსკივაძე — ვარძიის ოთხთავის ყდის მორთულობა YouTube-ზე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ოთხთავები |
| --- |
|  |
| ზოგადი სტატიები | 
სახარება • ოთხთავი • ქართული ხელნაწერი სახარებები
 | 
თავსამკაული ვანის ოთხთავიდან |
|  |
| ცალკეული ოთხთავები | 
ადიშის ოთხთავი • ალავერდის ოთხთავი • ანჩის ოთხთავი • ბერთის I ოთხთავი • ბერთის II ოთხთავი • ბიჭვინთის ოთხთავი • გელათის ოთხთავი • ვანის ოთხთავი • ვარძიის ოთხთავი • იერუსალიმის ოთხთავი • ლაბეჭინის ოთხთავი • ლაბსყალდის ოთხთავი • ლარგვისის ოთხთავი • მარტვილის ოთხთავი • მესტიის ოთხთავი • მოქვის სახარება • პარხლის I ოთხთავი • პარხლის II ოთხთავი • სამების ოთხთავი • ტბეთის I ოთხთავი • ტბეთის II ოთხთავი • ყანჩაეთის ოთხთავი • შიომღვიმის ოთხთავი • წყაროსთავის I ოთხთავი • წყაროსთავის II ოთხთავი • ხანმეტი ოთხთავი • ჯრუჭის I ოთხთავი • ჯრუჭის II ოთხთავი
 |
|  |
| 
იხილეთ ქართულ ოთხთავთა სრული სია |

 |
**ორქომენი** - **1.** ძველი ბეოტიის სახელგანთქმული ქალაქი, კორინთოსა და ევბეის უბეებს შორის გაშლილი მხარის ცენტრში, მიკენური კულტურის ბურჯი, თითქმის მთელი დას. ბეოტიის მპყრობელი (II ათასწლ. ძვ.წ.), რომლის დამაარსებელნი იყვნენ კლასიკურ ხანაში ძლიერი მეფე მინიასი და მისი შვილი ორქომენე. მინიასის საგანძური მიკენელ ატრევსის სასაფლაოს საგანძურს უტოლდება. ბევრი ნანგრევი დღემდე შემორჩენილა. აღმოჩენილია ფრესკები, თაღები... ერთ დროს ორქომენი თებეს ექიშპებოდა, მერე თებემ სძლია, ტროას ომის დროისათვის უკვე დაქვეითებულია, თუმცა ამ ომში მაინც 30 გემი წაიყვანა. ბოლოს თებემ სულაც დააქცია და მოსახლეობა წაასხა (363 ძვ.წ.). ამ ქალაქში განსაკუთრებით ადიდებდნენ ქარიტებს და ჰერაკლეს, რომელსაც აქ ტაძარი ჰქონდა. 
**2.** არკადიელი მინიების ძველი დედაქალაქი პელოპონესის შუაგულში, ბეოტიის ორქომენიდან დიდად დაშორებული (სამხრეთით); 
**3.** ლიკაონის ძე;
**4.** თიესტეს შვილი.

სქოლიო
------

* აპოლოდ. 2, 2, 11.
* აპოლოდ. ეპ. 2, 13.


|  |  |
| --- | --- |
| დრაკონი | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გორელოვკა** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: გორელოვკა, ეფრემოვკა, ორლოვკა, ჟდანოვი, სამება, სპასოვკა).

გეოგრაფია
---------

სოფელი მდებარეობს ჯავხეთის ზეგანზე, მდინარე ბუღდაშენის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 2065 მეტრი. სოფელში არის ვულკანური წიდის საბადო.

ისტორია
-------

ადგილობრივი სომხები გორელოვკის ძველ სახელწოდებად ბუღდაშენს ასახელებენ. სიძველეებიდან ამ დიდ სოფელში ახლა აღარაფერია შემორჩენილი, თუმცა XX საუკუნის 30-იან წლებში ადგილობრივ მოსახლეობას კიდევ ახსოვდა, რომ გორელოვკა ძველი სოფლის ნანგრევებზე იყო აშენებული (ეკლესიის ნანგრევი, ძვ. სასაფლაო დიდი ბრტყელი ლოდებით, ზეთის სახდელი ნაგებობა და სხვ.). გორელოვკის მახლობლად, ბუღდაშენის ტბის აღმოსავლეთ ნაპირზე, ძველი ნასოფლარია, სადაც შემორჩენილია ნასახლართა დიდი ბუდეები და სასაფლაო ძველი დაუმუშავებელი ლოდებით, ეკლესიის კვალი კი აღარსადაა. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში" (1595) ეს ადგილები სრულიად დაუსახლებელი ჩანს. XIX საუკუნის 40-იან წლებში რუსეთის მთავრობამ ჯავახეთში გადმოასახლა დუხობორები ტავრიისა და ვორონეჟის გუბერნიებიდან. სახელი „გორელოვკა" მათი შერქმეულია. დასახლებისთანავე მათ ააშენეს ობოლთა სახლი, რუსულ-უკრაინული ტიპის ხატა და 1946-1947 წლებში ევროპულ ყაიდაზე ააგეს სამლოცველო სახლი. 1895 წელს 2000-მდე დუხობორმა ძალადობის მიმართ პროტესტის ნიშნად იარაღი დაწვა. მეფისნაცვალმა ვორონცოვმა დუხობორები ამ ფაქტის გამო დასაჯა, სოფელში კაზაკთა პოლკი მიავლინა. ყველა მამაკაცი გაშოლტეს, ნაწილი კი ციმბირში გადაასახლეს. 90-იან წლებამდე დუხობორების რიცხვი ოთხი ათასს აღწევდა, თუმცა 1990-იანებში მათმა უმეტესობამ საქართველო დატოვა.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1165 კაცი, მათგან დუხობორების რაოდენობა 125 ადამიანია. სოფელში არის სამი საჯარო სკოლა და დუხობორების ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 109-110.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 225.
* ბერძენიშვილი დ. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი: თორი, ჯავახეთი, თბ. 1985.
* ბერძენიშვილი ნ. საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგ. 1, თბ. 1964;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დუხობორები სახალხო დამცველის ტოლერანტობის ცენტრის ფილმი
* გორელოვკა – დუხობორების დაცლილი სოფელი დაარქივებული 2014-01-30 საიტზე Wayback Machine.  ფოტოგალერეა

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**ნინოწმინდა**
 | 
ნინოწმინდის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
ახალი ხულგუმო · განძანი · გორელოვკა · დიდი არაქალი · დიდი გონდრიო · დიდი ხანჩალი · დილიფი · ეფრემოვკა · ეშტია · ვლადიმიროვკა · თორია · კათნატუ · მამწვარა · ორლოვკა · ოროჯოლარი · პატარა არაქალი · პატარა გონდრიო · პატარა ხანჩალი · პატარა ხორენია · ჟდანოვი · როდიონოვკა · სათხე · სამება · საღამო · სპასოვკა · ტამბოვკა · უჯმანა · ფოკა · ყაურმა · ყულალისი · ჯიგრაშენი
 |

 |
**დერტოსის ბრძოლა** ( ასევე ცნობილია, როგორც **იბერის ბრძოლა**, ძვ. წ. 215) — ბრძოლა რომაულ და კართაგენულ ჯარებს შორის, მეორე პუნიკური ომის დროს. რომაელების მიერ მიღწეულმა გამარჯვებამ, ხელი შეუშალა ჰანიბალისა და ჰასდრუბალის ჯარების გაერთიანებას იტალიაში და რომის შესაძლო დამარცხებას.

პრეისტორია
----------

ომი ესპანეთში დაიწყო ძვ.წ 218 წელს. ამავე წელს გნეუს კორნელიუს სციპიონი, არმიითა და ფლოტით, გაგზავნილი იქნა ესპანეთში. მან მდინარე ებროს ჩრდილოეთით მცხოვრებ რამდენიმე ტომთან დაამყარა კავშირი. სციპიონის წინააღმდეგ გაილაშქრა კართაგენელმა მხედართმთავარმა განონმა, რომელიც მასთან ბრძოლაში დამარცხდა. ესპანეთში მდებარე კართაგენის ჯარების მთავარსარდალმა, ჰანიბალის ძმამ, ჰასდრუბალმა, რომელმაც გადალახა მდინარე ებრო, შეიტყო რა განონის დამარცხების შესახებ, გაბრუნდა უკან.

მთლიანობაში, ესპანეთში მიმდინარე ომი (ძვ.წ 218-216) იყო გაცილებით წარმატებული ვიდრე იტალიაში. ძვ.წ 217 წელს სენატმა ესპანეთში გაგზავნა კიდევ ერთი ჯარი პუბლიუს კორნელიუს სციპიონის მეთაურობით.

ძვ.წ 215 წელს ჰასდრუბალმა კართაგენიდან მიიღო ბრძანება, გამგზავრებულიყო იტალიაში ჰანიბალის დასახმარებლად. ჰასდრუბალს ეს ბრძანება მოეჩვენა გაუმართლებლად, მაგრამ ის მაინც დაემორჩილა მას და დაიწყო მომზადება გასამგზავრებლად. სციპიონმა შეიტყო ჰასდრუბალის სამზადისის შესახებ და გაემართა მის წინააღმდეგ.

ბრძოლა
------

კართაგენის ჯარის ცენტრში იდგნენ ესპანელები, გვერდებზე - კართაგენელი ქვეითები და აფრიკელები. ფლანგებს კეტავდა ნუმიდიელების მხედრობა. პირველივე შეტაკების შემდეგ ესპანელები გაიქცნენ. როდესაც რომაელებმა გაარღვიეს მოწინააღმდეგის ჯარების ცენტრი, მათ ფლანგებიდან შეუტიეს აფრიკელებმა და კართაგენელებმა, მაგრამ რომაელებმა მოიგერიეს ფლანგებიდან შემოტევები და გაანადგურეს ისინი. ნუმიდიელმა მხედრებმა დაინახეს კართაგენის ჯარის ცენტრის მარცხი და უკან დაიხიეს.

შედეგები
--------

რომზე არსებული საშიშროება მოხსნილი იქნა: ჰანიბალისა და ჰასდრუბალის გაერთიანება ვერ შედგა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან (წიგნი)
* ტიტუს ლივიუსი

ლიტერატურა
----------

* Bagnall, Nigel (1990). *The Punic Wars*. ISBN 0-312-34214-4.
* Leonard Cottrell (1992). *Hannibal: Enemy of Rome*.  Da Capo Press. ISBN 0-306-80498-0.
* John Francis Lazenby (1978). *Hannibal's War*.  Aris & Phillips. ISBN 0-85668-080-X.
* Adrian Goldsworthy (2003). *The Fall of Carthage*.  Cassel Military Paperbacks. ISBN 0-304-36642-0.
* John Peddie (2005). *Hannibal's War*.  Sutton Publishing Limited. ISBN 0-7509-3797-1.
* Serge Lancel (1999). *Hannibal*.  Blackwell Publishers. ISBN 0-631-21848-3.
* G. P. Baker (1999). *Hannibal*.  Cooper Square Press. ISBN 0-8154-1005-0.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები |
| --- |
|  |
| 
* საგუნტი
* ლილიბეუმი
* რონა
* ტიცინო
* ტრებია
* ცისი
* ტრაზიმენის ტბა
* ებრო
* აგერ-ფალერნე
* გერონეა
* კანე
* ნოლა (1)
* ბალკანეთი
* დერტოსი
* ნოლა (2)
* კორნუსი
* ნოლა (3)
* ბენევენტუმი (1)
* სირაკუზის ალყა
* ტარენტუმი (1)
* კაპუა
* ბენევენტუმი (2)
* სილარი
* ჰერდონია (1)
* ზემო ბეტისი
* ჰერდონია (2)
* ნუმისტრონი
* კანუზიუმი
* ტარენტუმი (2)
* კარტახენა
* ბეკულა
* გრუმენტე
* მეტავარი
* ილიპი
* კროტონი
* უტიკა
* ბაგრადასი
* ცირტა
* პოს ხეობა
* ზამა

 |

 |
**სტანოვოი** (რუს. Становой хребет) — ქედების სისტემა აღმოსავლეთ ციმბირში, მდინარე ოლიოკმის შუაწელიდან მდინარე უჩურის სათავეებამდე. სიგრძე დაახლოებით 700 კილომეტრი, სიგანე 100-180 კილომეტრი, სიმაღლე 1500-2000 მეტრი, მაქსიმალური — 2412 მ. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანისა და წყნარი ოკეანის მდინარეთა აუზების წყალგამყოფს. აგებულია არქეული და პროტეროზოური კრისტალური ფიქლებითა და გნაისებით. აქვს ოქროს, იშვიათი ლითონებისა და რკინის საბადოები. დამახასიათებელია გუმბათისებრი და ბრტყელმწვერვალიანი ქედები, განიერი ხეობები. თხემურ ნაწილში გვხვდება მყინვარული ცირკები და ტროგები.

ჰავა მკაცრია, კონტინენტური, იცის ცივი და ხანგრძლივი ზამთარი (ყინვები -30-40 °C). ზაფხულში ჰაერის საშუალო დღეღამური ტემპერატურა +10 °C-ის ზევით დაახლოებით 2 თვეა. ნალექები დაახლოებით 500 მმ წელიწადში. კალთები შემოსილია ტაიგით (ლარიქსი), გვხვდება აიანის ნაძვის ტყე, 1200 მეტრზე მაღლა — ქონდარა ფიჭვი, თხემურ ნაწილში — მთის ტუნდრა, ხეობების ძირზე — მდელო და ტორფიანი ჭაობი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 549.
| სისტემა,პერიოდი | სექცია,ეპოქა | სართული,საუკუნე | საუკუნე (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| **მომდევნო** | **მომდევნო** | **მომდევნო** | **უფრო ახალგაზრდა** |
| ტრიასული | ზედა ტრიასული | რეტული | 199,6–203,6 |
| ნორიული | 203,6–216,5 |
| კარნიული | 216,5–228,7 |
| შუა ტრიასული | ლადინური | 228,7–237 |
| ანიზური | 237–245,9 |
| ქვედა ტრიასული | ოლენიკური | 245,9–249,5 |
| ინდური | 249,5–251 |
| **წინა** | **წინა** | **წინა** | **უფრო ძველი** |
| პალეოგენური სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა,სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისიის მიხედვით |

**ტრიასული სისტემა (პერიოდი)**, მეზოზოური ჯგუფის რიგით პირველი სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის მეზოზოური ერის პირველი ჯგუფის პერიოდი). აბსოლუტური გეოლოგოგიური ქრონოლოგიით ტრიასული სისტემა დაიწყო 230 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 35 მლნ. წელი. ტრიასული სისტემა იყოფა სამ სექციად, დასავლეთ ევროპაში ამ სექციებს, ძირითადად გერმანიის აუზის ფარგლებში, უწოდებენ ბუნტზანდშტაინს (ჭრელი ქვიშა), მუშელკალკს (ნიჟარიანი კირქვა) და კოიპერს. სართულებად დაყოფა რეგიონების მიხედვით მეტ-ნაკლებად განსხვავებულია.

ტრიასული სისტემის დასაწყისში აღინიშნება ზღვის მნიშვნელოვანი რეგრესია, რომელიც მალე ტრანსგრესიით შეიცვალა. მან მაქსიმუმს მიაღწია გვიანდელ ტრიასულ ეპოქაში; ამავე ეპოქაში ამავე ეპოქაში შეიმჩნევა ყველაზე ინტენსიური ტექტონიკური მოძრაობები. შუა და გვიანდელ ტრიასულ ეპოქებში წყნარი ოკეანის პერიფერიაზე აღნიშნულია ინტენსიური ფუძე ვულკანიზმი. საკმაოდ მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა ფაუნაში - გაჩნდა ბელემნიტები, წყლის პირველი რეპტილიები, მცირე ზომის პირველი ძუძუმწოვრები. მცენარეთაგან ჭარბობდნენ გვიმრები, გინკგოსნაირნი და წიწვიანები.

ტრიასული სისტემის ნალექები მეტ-ნაკლებად ყველა კონტინენტზეა ცნობილი. საქართველოში ტრიასული სისტემის ნალექებს მიეკუთვნება დიზის წყების ზედა ნაწილები (სვანეთი, კახეთის კავკასიონი).

ტრიასული სისტემის ნალექებთან დაკავშირებულია ქვანახშირის (ყოფილი სსრკ, აშშ, იაპონია, ავსტრალია და სხვა, ნავთობისა და აირის (ყოფილი სსრკ, დიდი ბრიტანეთი, აშშ და სხვა), ალმასის (ყოფილი სსრკ), ურანის (აშშ), ქვამარილის (ცენტრალური ევროპა), მარმარილოს (იტალია —კარარა) და სხვა საბადოები.

ლიტერატურა
----------

* ჯანელიძე ა. ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ. 1963;
* ქსე, ტ. ,10 გვ. 46-47, თბ. 1986

სქოლიო
------

1. ↑  ICS Timescale Chart.
**ვანგუნუ** (ინგლ. Vangunu) — ვულკანური კუნძული ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების, სოლომონის არქიპელაგის ჯგუფში. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების დასავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების რუკა.
ვანგუნუს კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. კუნძულიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული ახალი გეორგია, დასავლეთით — კუნძული რენდოვა, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — კუნძული სანტა-ისაბელი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — რასელის კუნძულები და გუადალკანალი.

ვანგუნუ წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც ზოგიერთ ადგილას გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით და თავისი ფორმით ჰგავს ოვალს. ვანგუნუ შედგება საკმაოდ დასერილი ვულკანური კონუსისგან დიდი კრატერით. კუნძულის ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია *ვანგუნუს მთა*, რომლის სიმაღლეა 1082 მეტრი. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ლაგუნა *როვიანა*.

კუნძულზე კლიმატი ტროპიკული და ნოტიოა. ვანგუნუზე ხდება მიწისძვრები და ციკლონებია.

ისტორია
-------

1893 წლის 15 მარტს კუნძულზე დამყარდა ბრიტანეთის იმპერიის პროტექტორატი
 და 1971 წელს იყო ბრიტანეთის დასავლეთ-წყნარი ოკეანის ტერიტორიების ნაწილი.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში, 1943 წლის 30 ივნისს, ამერიკელებმა დაიწყეს გადასვლა ვანგუნუს და რენდოვას კუნძულების ჩრდილოეთ დაბოლოებებზე.

1978 წლიდან ვანგუნუს კუნძული სოლომონის კუნძულების სახელმწიფოს ნაწილია.

მოსახლეობა
----------

1999 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 2212 ადამიანს. კუნძულელები ლაპარაკობენ ორ მელანეზიურ ენაზე: *მაროვო* (8094 მოლაპარაკე 1999 წელს; ასევე გავრცელებულია კუნძულ ახალი გეორგიის სამხრეთ ნაწილში, კუნძულ ნგატოკაეზე) და *ვანგუნუზე* (907 მოლაპარაკე 1999 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში).

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  სოლომონის არქიპელაგის კუნძულები. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-03-17. ციტირების თარიღი: 2014-12-14.
2. 1 2  [John Seach. ვანგუნუს კუნძული. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-01-20. ციტირების თარიღი: 2014-12-14. John Seach. ვანგუნუს კუნძული. (ინგლისური)]
3. 1 2  Worldstatesmen. სოლომონის კუნძულები. (ინგლისური)
4. ↑  ჰარა ტ. სამურაის ოდისეა. თავი «არათანაბარი ბრძოლები».
5. ↑  Ethnologue. სოლომონის კუნძულების ენები. (ინგლისური)
**სტეფანიდინოდარის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ სტეფანიდინოდარში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 2009-2012 წლებში.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი სტეფანიდინოდარი, მშვიდობის ქუჩა № 43-ბ.

ისტორია
-------

სოფელ სტეფანიდინოდარში პირველი ეკლესიის აგების თარიღი უცნობია, სავარაუდოდ ეს უნდა იყოს 1870-იანი წლები. ამ პერიოდში აგებული ეკლესია იყო ხისა, რომელსაც ჰქონდა სამი გუმბათი და სამრეკლო. ეკლესიის ეზოში მდებარეობდა აგურის საყარაულო შენობა. 

ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციასა და რუსეთის სამოქალაქო ომს, თუმცა ეკლესია დაანგრიეს 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში. ეკლესიის ახალი ისტორია იწყება საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. ეკლესიის მორწმუნეებმა გამოყეს სახლი, რომელიც გადააკეთეს სამლოცველოდ. 

2009 წელს დაიწყეს ხის ეკლესიის მშენებლობა და დალოცეს სამახსოვრო ფუნდამენტის ქვა. სოფლის მოსახლეობას ეკლესიის მშენებლობაში დახმარება გაუწია კაზაკების გაერთიანებამ ვიქტორ პეტრეს ძე ვოდოლაცკის მეთაურობით, რომელიც სტეფანიდინოდარში იყო დაბადებული. ეკლესია შენდებოდა სამი წლის განმავლობაში და უკვე დასრუებული აკურთხა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტმა მერკურიმ. 

ამჟამად ეკლესიაში მოქმედებს საკვირაო სკოლა, მიმდინარეობს წვრთნები სამხედრო ხელოვნებაში. 2016 წლის ივლისში ეკლესიაში ბავშვებისთვის გაიხსნა სამხედრო-პატრიოტული კურსები.

ეკლესიის წინამძღვარია სერგეი (ვასილევი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Рождества Богородицы села Стефанидинодар Азовского района
* Азовское благочиние - храмы

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Рождества Пресвятой Богородицы (Стефанидинодар)
2. ↑  История прихода
3. ↑  Церковь Рождества Пресвятой Богородицы
4. ↑  На территории храма Рождества Пресвятой Богородицы с. Стефанидинодар Азовского района состоялось открытие военно-патриотических сборов.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-13. ციტირების თარიღი: 2017-04-05.
5. ↑  Иерей Васильев Сергей Александрович.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-13. ციტირების თარიღი: 2017-04-05.
**ტაფაჰი** (ინგლ. Tafahi) — მომცრო კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ისტორიული დასახელებაა — *ქოქოს-ეილანტი* (ნიდერლ. Cocos Eylant) და *ბოსკავენი* (ნიდერლ. Boscawen). მდებარეობს 9 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ ნიუატოპუტაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

გეოგრაფია
---------

ტაფაჰის და ნიუატოპუტაპუს კუნძულების კოსმოსური ხედი. ტაფაჰის კუნძული გამოსახულია ზემოთ, მარჯვნივ.
ტაფაჰის კუნძული გამოსახულია ზემოთ, მარჯვნივ.
ტაფაჰის კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და სტრატოვულკანისთვის ტიპური კონუსის ფორმა. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა *პიუ-ო-ტაფაჰი* (*Piu-ʻo-Tafahi*) — 560 მეტრი. ნიადაგს ასევე აქვს ვულკანური წარმოშობა და იდეალურია ვანილის და კავის მოყვანისათვის, რითაც დაკავებულია ტაფაჰის მოსახლეობა. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს უბე.

ისტორია
-------

ტაფაჰის კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა ვილემ სხაუტენმა და იაკობ ლემერმა, რომლებმაც კუნძულს დაარქვეს *ქოქოს-ეილანტი* (ნიდერლ. Cocos Eylant), ანუ ქოქოსის კუნძული. მაგრამ კუნძულზე გადასვლა ზღვაოსნებმა ვერ შეძლეს, სათანადო ადგილის არარსებობის გამო. მიუხედავად ამისა საკუთარ გემის ჟურნალში ნიდერლანდელებმა აღწერეს ადგილობრივი მოსახლეობა, როგორც საკმაოდ მეგობრულები და ყველაფრით დაინტერესებულები. მოსახლეობა გულუხვად სთავაზობდა მოგზაურებს ქოქოსს და იამსს, ხოლო სანაცვლოდ იღებდნენ ლითონის ნაკეთობებს (ძირითადად ლურსმნებს).

მოსახლეობა
----------

2011 წელს ტაფაჰის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 43 ადამიანს. ტაფაჰის ერთადერთი დასახლება მდებარეობს მთის ჩრდილოეთი ნაწილის პლატოზე. კუნძულზე არსებობს სახელმწიფო დაწყებითი სკოლა.

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive: Tonga