recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამილახვარი**. |

**პაპუნა იოთამის ძე ამილახვარი** (გ. 1625) — XVII საუკუნის I მეოთხედის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

ბიოგრაფია
---------

ცოლად ჰყავდა სიმონ I-ის ასული თამარი. 1605 წელის ოქტომბერში ქართლის მეფის გიორგი X-ის ბრძანებით დაეხმარა დედოფალ ქეთევანს ტახტის მიმტაცებელ კონსტანტინეს წინააღმდეგ ბრძოლაში. პაპუნა ამილახვარი დაამდაბლა ბაგრატ VII-მ. 1614 წელს ამილახვრობა აბას I-მა უბოძა ანდუყაფარ ბარძიმის ძეს. პაპუნა ამილახვარმა მარტყოფის ბრძოლის დროს მხარი დაუჭირა აჯანყებულ ქართველებს და ანდუყაფარი დააპატიმრებინა. პაპუნა ამილახვარი ანდუყაფარმა მოაკვლევინა ქსნის ერისთავმა იესეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 392.
* *კარბელაშვილი პ.*, „ამილახვართა საგვარეულოს ისტორიული გუჯრები" // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე. ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 101-138.
პარაგვაის სახელმწიფო გერბი
**პარაგვაის პოლიტიკური სისტემა** წარმოდგენილია საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკითა (სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური პარაგვაის პრეზიდენტია) და მრავალპარტიული სისტემით. სახელმწიფო კონსტიტუციით ხელისუფლება სამ შტოდ იყოფა. აღმასრულებელ ხელისუფლებას მხოლოდ და მხოლოდ პრეზიდენტი ახორციელებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება ორპალატიან ეროვნულ კონგრესს ექვემდებარება. სასამართლო ხელისუფლებას კი ახორციელებენ ტრიბუნალები, სამოქალაქო სამართლის სასამართლოები და ცხრა წევრისგან შემდგარი უზენაესი სასამართლო. იურიდიული ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლოსგან.

კონსტიტუცია
-----------

პარაგვაის ძლიერ ცენტრალიზებული ხელისუფლება ფუნდამენტურად შეცვალა 1992 წლის კონსტიტუციამ, რომელმაც გააძლიერა ძალაუფლების შტოებად დაყოფა, რაც წინა ორი კონსტიტუციის შემთხვევაში, ძირითადად ქაღალდზე არსებობდა.

აღმასრულებელი ხელისუფლება
-------------------------

5 წლიანი ვადით ხალხის მიერ არჩეული პრეზიდენტი ნიშნავს კაბინეტს. პრეზიდენტი ახდენს მინისტრთა საბჭოს ნომინირებას. 2008 წლის 20 აპრილის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ფერნანდო ლუგომ — კათოლიკე ეპისკოპოსმა, რომლის საეკლესიო მოვალეობებიც მისივე თხოვნით ვატიკანმა შეაჩერა. უკანასკნელი 61 წლის მანძილზე პირველად მოხდა, რომ პარაგვაის კოლორადოს პარტიამ საპრეზიდენტო არჩევნები წააგო, და მხოლოდ მეორედ, როდესაც პრეზიდენტი მემარცხენე გახდა. 

პრეზიდენტის სამუშაო ადგილს წარმოადგენს პალასიო-დე-ლოს-ლოპესი ასუნსიონში. პრეზიდენტის რეზიდენცია — მბურუვიჩა როგა ასევე ასუნსიონში მდებარეობს. 

სამსახურიდან წასული პრეზიდენტი კონსტიტუციის თანახმად ხმის უფლების არმქონე სამუდამო სენატორი ხდება (სიცოცხლის ბოლომდე). 

### პირველი ლედი

პარაგვაიში, პირველი ლედის თანამდებობა ოფიციალურია, შესაბამისად, შექმნილია პარაგვაის რესპუბლიკის პირველი ლედის სამსახური. 

კანონმდებლობის თანახმად, ეს სამსახური სტრუქტურულად და ფინანსურად რესპუბლიკის პრეზიდენტს ექვემდებარება. იგი ძირითადად სოციალურ საქმიანობებს ახორციელებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პარაგვაის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* nationsencyclopedia.com
* Paraguay - POLITICS
**სუნჯონგი** (დ. 25 მარტი, 1874 — გ. 25 აპრილი, 1926) — კორეის იმპერიის მეორე და უკანასკნელი იმპერატორი. იგი იყო იმპერატორ კოჯონის მეოთხე ვაჟი. ორი წლის ასაკში უკვე გამოცხადებული იყო სამეფო პრინცად, ანუ მომავალ იმპერატორად. კორეის იმპერიის დაარსების შემდეგ 1897, იმპერატორი გოჯონგი იაპონიის იმპერია იძულებული გახადა გადამდგარიყო, რის შემდეგაც სუნჯონგმა შექმნა კორეის იმპერია. სუნჯონგის მმართველობა კორეაში, თანდათანობით იზღუდებოდა იაპონიის მიერ. მართალია იგი 1907 წელს გამოცხადდა კორეის იმპერატორად, მაგრამ იაპონიამ იმავე წელს აიძულა სუნჯონგს ხელი მოეწერა იაპონია-კორეის ხელშეკრულებაზე. ამ ხელშეკრულებით იაპონია ერეოდა კორეის მმართველობასა და ადმინისტრაციულ რეფორმებში. იაპონიის ზედამხედველობის ქვეშ, კორეის არმია გათავისუფლდა საჯარო ფინანსების რეგლამენტის არქონის გამო. 1909 წელს იაპონიამ განახორციელა იაპონია-კორეის პროტოკოლი რითაც მოიხსნა კორეის სასამართლო ხელისუფლება. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ არსებობდა ქაღალდი იაპონია-კორეის ხელშეკრულებისა, სუნჯონგმა მოახერხა და ბოლო მოუღო იაპონიის ძალაუფლებას კორეაში. კორეის ტახტზე სხვა იმპერატორის ასვლის შემდეგ, ყოფილი იმპერატორი სუნჯონგი და მისი მეუღლე, მთელი დანარჩენი ცხოვრება იმყოფებოდნენ ჩანკდეოკუნგის სასახლეში, რომელიც პირობებით არ განსხვავდებოდა ციხისგან.

ლიტერატურა
----------

* Bruce Cummings: Korea's Place in the Sun. A Modern History. Updated Edition. W.W. Norton & Company, New York/ London 2005, ISBN 0-393-04011-9.
**ჟან ელიზაბეტ სმარტი** ((ინგლ. Jan Smart; დ. 13 სექტემბერი, 1951 წელი, სიეტლი, ვაშინგტონი, აშშ) - ამერიკელი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

სმარტი დაიბადა და გაიზარდა სიეტლში, ვაშინგტონი, აშშ. კატლენ მარი "ქეის" და დუგლას ალექსანდრე სმარტის, ქალიშვილი. ის ოთხი შვილიდან მეორეა. სმარტს პირველი ტიპის დიაბეტის დიაგნოზი დაუსვეს, როდესაც ის ცამეტი წლის იყო. სატელევიზიო შოუს მე -10 სეზონში ვინ ფიქრობთ რომ ხართ?, სმარტმა აღმოაჩინა, რომ ის არის დორკას ჰოარის პირდაპირი შთამომავალი, ერთ-ერთი ბოლო ქალი, რომელიც ნასამართლევი იყო ჯადოქრობისთვის სალემის ჯადოქრების სასამართლო პროცესების დროს. 

მან 1969 წელს დაამთავრა სიეტლის ბალარდის საშუალო სკოლა; სწორედ იქ დაინტერესდა დრამატულ პროგრამაში მსახიობობით. მან დაამთავრა ვაშინგტონის უნივერსიტეტის პროფესიონალ მსახიობთა მომზადების პროგრამა BFA– ში. სმარტი არის ვაშინგტონის უნივერსიტეტის Alpha Delta Pi გუნდის წევრის წევრი.

კარიერა
-------

წყნარი ოკეანის ჩრდილო – დასავლეთის რეგიონალურ თეატრში კარიერის დაწყების შემდეგ, იგი 1981 წელს გამოჩნდა ბროდვეიზე, როგორც მარლენ დიტრიხი, ბიოგრაფიულ პიესაში „პიაფი". მოგვიანებით სმარტმა წამყვანი როლი შეასრულა, CBS-ს სიტკომში დიზაინერი ქალებში, რომელშიც მან ითამაშა 1986-დან 1991 წლამდე. სმარტი ნომინირებული იყო ტონის პრემიაზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის 2000 წლის ბროდვეის ფილმში "ადამიანი, რომელიც ვახშმად მოვიდა" , ასევე მოიგო ორი პრემია ემის ჯილდოს NBC-ს სიტკომის Frasier- ში ლანა გარდნერის როლისთვის (2000–01). 

მან მოიგო მესამე ემის ჯილდო ABC- ის სიტკომის Samantha Who- ში რეჯინა ნიულის როლის შესრულებისთვის (2007–09). მან ასევე განასახიერა მართა ლოგანი სამოქმედო დრამატულ სერიალში 24 (2006–07). ფლოიდ გერჰარტის როლის შესრულებისთვის ნოა ჰოულის FX კრიმინალურ სერიალში Fargo (2015), მან მიიღო კრიტიკოსთა არჩევანის სატელევიზიო ჯილდო და პრემია ემის ჯილდოს ნომინაციები. 2017 წლიდან 2019 წლამდე მან ითამაშა როგორც Melanie Bird, FX სამეცნიერო ფანტასტიკის სერიალში Legionხოლო 2019 წელს ითამაშა Laurie Blake (შვილის იუსპეციკი) Watchmen- ში. სმარტის ფილმებში შედის Homeward Bound: The Incredible Journey (1993), The Brady Bunch Movie (1995), Guinevere (1999), Sweet Home Alabama (2002), Garden State (2004), I Heart Huckabees (2004), Youth in Revolt (2009), ბუღალტერი (2016) და მარტივი რჩევა (2018).

პირადი ცხოვრება
---------------

სმარტი დაქორწინებულია მსახიობ რიჩარდ ჯილილენდზე, რომელიც მან გაიცნო დიზაინერ ქალთა გადასაღებ მოედანზე მუშაობის დროს (მან შეასრულა ჯ.დ. შეკელფორდი, ენი პოტის პერსონაჟის, მერი ჯო შიველი, შეყვარებული). მათ ჰყავთ ვაჟი, კონორ დუგლასი (დაიბადა 1989 წელს), და ქალიშვილი, ბონი კეტლინი (ჩვილად იშვილეს 2009 წლის მაისში). ჯილილანდმა ითამაშა კაპიტან სტენ კოტერის 24-ში, ხოლო სმარტმა მოგვიანებით ითამაშა პირველი ლედი მართა ლოგანი იმავე სერიალში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟან სმარტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  AGAINST THE ODDS. www.chicagotribune.com. (21 დეკემბერი, 2020).
2. ↑  Who Do You Think You Are?'. www.tvinsider.com. (21 დეკემბერი, 2020).
3. ↑  Jean Smart on Playing *Watchmen*’s Hard-Boiled Laurie Blake. /www.vanityfair.com. (21 დეკემბერი, 2020).
4. ↑  *The Accountant* Review: Ben Affleck Crunches Numbers and Crushes Enemies in Enjoyable Thriller. people.com. (21 დეკემბერი, 2020).
**სრულიად საქართველოს საბჭოების V ყრილობა** (8 — 15 აპრილი, 1929, თბილისი) — საქართველოს საბჭოების რიგით მეხუთე ყრილობა. ესწრებოდა 392 დეპუტატი გადამწყვეტი, 66 — სათათბირო ხმით. მათ შორის იყო 316 ქართველი, 53 სომეხი, 24 რუსი, 22 თურქი, 16 აფხაზი 12 ოსი, 7 ბერძენი, 1 გერმანელი, 1 ებრაელი, 6 სხვა ეროვნების წარმომადგენელი. 364 სკკპ წევრი და წევრობის კანდიდატი, 9 ალკკ წევრი, 85 უპარტიო, 80 გლეხი, 75 საწარმოს მუშა, 214 მოსამსახურე, 9 მოჯამაგირე.

დღის წესრიგი: საქართველოს სსრ მთავრობის ანგარიში (ფილიპე მახარაძე), სოფლის მეურნეობის განვითარებისა და სოფლად კოოპერატიულიი მშენებლობის შესახებ (ს. ჯუღელი), მრეწველობის განვითარების ხუთწლიანი გეგმა(ბ. ჭიჭინაძე), საქართველოს სსრ დარაიონების შესახებ (გ. მგალობლიშვილი), არჩევნები.

ყრილობამ მიიღო დადგენილება საქართველოს სსრ მშენებლობის განვითარების I ხუთლიანი გეგმის შესახებ. გადაწყვეტილებაში საქართველოს სსრ დარაიონების შესახებ განსაზღვრა სამსაფეხურიანი ადმინისტრაციული სისტემა: ოლქი, რაიონი, სოფლის საბჭო.

საქართველოს ცაკის სხდომები
--------------------------

* საქართველოს ცაკის V მოწვევის პირველი სესია — 15.4.1929, თბილისი;
* საქართველოს ცაკის V მოწვევის მეორე სესია — 15 - 17.1.1930, თბილისი.

ლიტერატურა
----------

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 181.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* V Всегрузинский Съезд Советов (Тифлис)

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს სსრ–ის დროშა საქართველოს საბჭოების ყრილობები |
| --- |
|  |
| 
I (1922 • დელეგატები) • II (1923 • დელეგატები) • III (1925 • დელეგატები) • IV (1927 • დელეგატები) • V (1929 • დელეგატები) • VI (1931 • დელეგატები) • VII (1935 • დელეგატები) • VIII (1936 • დელეგატები) |
|  |
| 
სსრკ საბ. ყრ. • რუსეთის საბ. ყრ. • უკრაინის საბ. ყრ. • ამიერკავკასიის საბ. ყრ. • (საქართველოს საბ. ყრ. [*აფხაზეთის საბ. ყრ.* • *აჭარისტანის საბ. ყრ.* • *სამხრეთ ოსეთის საბ. ყრ.*] • აზერბაიჯანის საბ. ყრ. • სომხეთის საბ. ყრ.) |

 |
**სუნტარ-ხაიატა** (რუს. Сунтар-Хаята) — ქედი რუსეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, ადმინისტრაციულად იაკუტიასა და ხაბაროვსკის მხარეში. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი, სიგანე 60 კმ-მდე. აგებულია ვულკანური ქანებითა და გრანიტებით. ცენტრალურ ნაწილში მაღალმთის რელიეფია: კლდოვანი თხემები და მწვერვალები (უმაღლესი წერტილი — მუს-ხაია, 2969 მ), ღრმა ცირკები და კარები, კანიონები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებში საშუალო სიმაღლის ჯაჭვები და მასივებია ეროზიული რელიეფით. ყველგანაა მთის ტერასები და კურუმები. მაღალმთაში 200-ზე მეტი მყინვარია, უპირატესად ხეობის ტიპისა; საერთო ფართობი 201,6 კმ². დამახასიათებელია სქელი მრავალწლოვანი მინაყინები (საერთო ფართობი დაახლ 800 კმ²) 1000–1650 მ სიმაღლეზე. ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანესა (ინდიგირკა, ლენა) და ოხოტის ზღვაში ჩამდინარე მდინარეების წყალგამყოფია. ფერდობებზე ფოთლოვანი მეჩხერი ტყეების ლანდშაფტებია, 1400–1500 მ-ზე მაღლა — მთის ბუჩქნარიანი ტუნდრა. დიდი მდინარეების ხეობებში გავრცელებულია ლარიქსისა და ხეობის (ვერხვი, ჩოზენია) ტყეები. განვითარებულია ტურიზმი.

სქოლიო
------

1. ↑   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 195.
2. ↑   Сунтар-Хаята // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М. 2016. — стр. 430.
**პეტერგოფის პეტრე-პავლეს ეკლესია** (რუს. Петропавловская церковь) — ამჟამად დანგრეული მართლმადიდებლური ტაძარი პეტერგოფში. აგებული იყო 1836-1839 წლებში. მდებარეობდა ახალ პეტერგოფში, მოედანზე, რომელიც ჩამოყალიბდა ნიკოლსკის, მარინსკისა და ალექსანდროვსკის ქუჩების გადაკვეთისას (ამჟამად ავროვის მოედანი).

ისტორია
-------

ტაძრის მშენებლობას საფუძველი ჩაუყარეს 1836 წლის 11 ივლისს პეტრესა და პავლეს ხსენების დღეს. მშენებლობა მიდიოდა სახელმწიფო ფინანსებით და არქიტექტორ კონსტანტინ ტონის პროექტის შესაბამისად.

ტაძრის კურთხევა გაიმართა 1839 წლის 11 ივლისს, ასევე პეტრესა და პავლეს ხსენების დღეს. კურთხევა შეასრულა იმპერატორის მოძღვარმა, პროტოპრესვიტერმა ნიკოლოზ მუზოვსკიმ, ცერემონიალს ესწრებოდა თავად იმპერატორი ნიკოლოზ I და მისი მეუღლე ალექსანდრე თედორეს ასული.

ტაძარი თავდაპირველად იყო ეპარქიის დაქვემდებარებაში. 1876 წლის იანვარში ეკლესია გადაეცა მისი უდიდებულესობის ლეიბ-გვარდიას. აღნიშნულის შედეგად ტაძრის სამრევლო შტატი გაერთიანდა პოლკთან, ხოლო 1877 წელს გადავიდნენ სამხედროების დაქვემდებარებაში. ტაძრის სამრევლოს საზღვრები მსგავსი ქმედებების გამო არ შეცვლილა. 

1890 წელს მოხდა ტაძრის რესტავრაცია და გადააკეთეს არქიტექტორ ივან შაპოშნიკოვის პროექტის მიხედვით და ნიკოლაი ნიკონოვის მონაწილეობით. ეკლესიას მიაშენეს უფლის ამაღლების ეგვტერი, რომლის შემდეგაც 17 ივნისს იგი კვლავ აკურთხა სამხედრო და საზღვაო ფლოტის პროტოპრესვიტერმა ალექსანდრე ჟელობოვსკიმ მისი უდიდებულესობის მონაწილეობით.

საბჭოთა ხელისუფლების დამარების შემდეგ 1922 წელს ეკლესია დახურეს, 1930 წლის 31 ოქტომბერს კი დაანგრიეს.

ლიტერატურა
----------

* Историко-статистические сведения о С.-Петербургской епархии. — СПб. 1885. — Т. 10. — С. 18—21.
* Петропавловская церковь в Новом Петергофе // Лавры, монастыри и храмы на Святой Руси. Санкт- Петербургская епархия. — СПб. 1908. — Т. V. — С. 29—32.
* М. И. Путеводитель по Петергофу, СПб, 1909, сс. 234—236
* Цитович Г. свящ. Храмы армии и флота: Историко-статистическое описание. В двух частях. — Пятигорск: Типо-литография б. А. П. Нагорова, 1913. — С. 83—85.
* Сурков С. А. Судьбы храмов, духовенства и мирян Петергофа в годы испытаний. — СПб. 2005. — С. 13—18.
**პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია** — სამართლებრივი დოკუმენტი, უმეტესწილად, ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს საავტორო უფლებებით დაცული პროგრამული უზრუნველყოფის გავრცელებასა და გამოყენებას. ჩვეულებრივ, ლიცენზია მის მფლობელს აძლევს პროგრამული უზრუნველყოფის ერთი ან რამდენიმე ასლის გამოყენების უფლებას, რაც სხვაგვარად გამომცემლის საავტორო უფლებების შელახვა იქნებოდა. პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია წარმოადგენს იმის გარანტიას, რომ საავტორო უფლებების მფლობელი არ უჩივლებს მისი პროგრამული პროდუქტის მომხმარებელს სასამართლოში.

პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიების დაყოფა შესაძლებელია თავისუფალ და არათავისუფალ (*ან* ღია და დახურული კოდის) ლიცენზიებად, რაც არსებითად მნიშვნელოვანია მომხმარებლისთვის. თავისუფალი ლიცენზიით გამოსული პროდუქტი ექვემდებარება თავისუფლად გავრცელებასა და მოდიფიკაციას მითითებული პირობების დაცვით, თუ საერთოდ მითითებულია რაიმე პირობა, ხოლო არათავისუფალი ლიცენზიის მქონე პროგრამა არც მოდიფიკაციას ექვემდებარება და არც თავისუფლად ვრცელდება.

ლიტერატურა
----------

* Jon Gillespie-Brown. What is Software licensing?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011.07.21. ციტირების თარიღი: 2014.11.17.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Free/Open Source Software — ვიკიწიგნებში არის გვერდი თავისუფალ ლიცენზიებზე (ინგლისური)
* თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის ფონდი. Various Licenses and Comments about Them.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012.03.17. ციტირების თარიღი: 2008.08.19.
* Dan Bricklin. Software licensing for a small ISV and the issue of open source.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012.03.17. ციტირების თარიღი: 2008.08.19.
**სუნიანი** — ქალაქი განაში, ბრონგ-აჰაფოს რეგიონის დედაქალაქი და სუნიანის მუნიციპალიტეტის ცენტრალური ქალაქი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 248 496 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
-------

სუნიანი გარშემორტყმულია სამხრეთ აშანტის ტყიანი მაღლობებით. XIX საუკუნეში, ქალაქი ერთგვარ სადარაჯო პოსტად გამოიყენებოდა სპოლოებზე მონადირეთა მიერ. სახელი „სუნიანი" მომდინარეობს აკანის ენის სიტყვა „ოსონოდან", რაც *სპილოს* ნიშნავს. 1924 წელს, ბრიტანეთის იმპერიის ხელისუფლებამ სუნიანი რაიონის მთავარ ქალაქად გამოაცხადა. ქალაქ კუმასისთან დამაკავშირებელი გზის გაყვანის შემდეგ, სუნიანი კაკაოს, კოლას კაკლისა და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების დისტრიბუციის მნიშვნელოვანი კვანძი გახდა. ამჟამად სუნიანი სუფთა ქალაქია საკმაოდ ძლიერი ეკონომიკით.

განათლება
---------

სუნიანში ფუნქციონირებს განის რამდენიმე უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, მათ შორის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების უნივერსიტეტი, განის კათოლიკური უნივერსიტეტის კოლეჯი. გარდა ამისა, ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის სხვა უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების ფილიალები. სუნიანში სტუდენტები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჩადიან სასწავლებლად.

ეკონომიკა
---------

ქალაქის ეკონიმიკა ძირითადად აგრარულ სექტორს ეფუძნება, რომელშიც მოსახლეობის 48%-ია ჩართული. მოსახლეობის დაახლოებით 24% მომსახურების სფეროშია დასაქმებული. მას მოსდევს კომერცია და მრწეველობა 15% და 13%-ით.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ტასკალუსა აშშ-ის დროშააშშ

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* განის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sunyani cleanest city in Ghana
* Sunyani population data
* Encyclopædia Britannica blub
* Sunyani Profile დაარქივებული 2006-06-28 საიტზე Wayback Machine.
* District: Sunyani Municipal from statoids.com
* Notre Dame Senior Secondary School დაარქივებული 2011-10-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  World Gazetteer online. World-gazetteer.com.
2. ↑  World City populations – Ghana
3. 1 2 3 4  Touring Brong Ahafo Region.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-17. ციტირების თარიღი: 2016-08-18.
„**სუპერ 8**" (ინგლ. Super 8) — 2011 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური საშინელებათა ჟანრის ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი, თანაპროდიუსერი და რეჟისორია ჯეი ჯეი აბრამსი, ხოლო პროდიუსერი – სტივენ სპილბერგი. მთავარ როლებს ფილმში ასრულებენ ჯოელ კორტნი, ელ ფენინგი და კაილ ჩენდლერი. ისინი განასახიერებენ მოზარდებს, რომლებიც სუპერ 8-იან ფირზე იღებენ საკუთარ ფილმს, მაგრამ ამ დროს ხდებიან მატარებლის კატასტროფის მომსწრენი, რასაც ქალაქში საშინელი ამბები მოჰყვება. ფილმი გადაიღეს უირტონში (დასავლეთი ვირჯინია) და იქვე მდებარე ადგილებში.

„სუპერ 8" გამოვიდა 2011 წლის 10 ივნისს სტანდარტულ და IMAX-ის კინოთეატრებში. კრიტიკოსებმა მას დადებითი შეფასება მისცეს, აღნიშნეს რა ნოსტალგიური ელემენტები, ვიზუალური ეფექტები, მუსიკა და მსახიობთა გუნდის, განსაკუთრებით ფენინგის და კორტნის შესრულება. თავად ფილმი შეადარეს ჟანრის კლასიკურ ნამუშევრებთან „უცხოპლანეტელი", „დარჩი ჩემთან" და „ლენჩები". „სუპერ 8" აგრეთვე კომერციულად წარმატებული იყო და 50 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით 260 მილიონი მოიპოვა. მას მიენიჭა მრავალი ჯილდო და ნომინაცია, ტექნიკურ და სპეციალურ ეფექტებთან დაკავშირებულ კატეგორიებში, ჯაკინოს მიერ დაწერილი მუსიკისთვის და კორტნის და ფენინგის სამსახიობო შესრულებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „სუპერ 8" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „სუპერ 8" — Allmovie-ზე
* „სუპერ 8" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „სუპერ 8" — Rotten Tomatoes

სქოლიო
------

1. ↑  Kaufman, Amy (June 9, 2011). „Movie Projector: 'Super 8' faces off against 'X-Men'; both will destroy 'Judy Moody'". *Los Angeles Times*. Tribune Company. ციტირების თარიღი: June 11, 2011.
2. 1 2  „სუპერ 8" — Box Office Mojo-ზე
პანსექსუალის დროშა
**პანსექსუალი** — ადამიანი, რომელიც განიცდის სექსუალურ, რომანტიკულ, ფიზიკურ, და/ან სულიერ ლტოლვას ყველა სქესისა და იდენტობის მატარებელი ადამიანების მიმართ და არა მხოლოდ მათ მიმართ, ვინც ორ სტანდარტულ გენდერს მიეკუთვნება (ანუ ქალები და მამაკაცები). ეს არის ინდივიდი, რომელსაც შეიძლება ხიბლავდეს ქალები, კაცები, არაბინარული თუ ინტერსექსი ადამიანები.

პრეფიქსი „pan" ბერძული ენიდან მომდინარეობს და ნიშნავს „ყველას" ან „ყოველს". ტერმინი „პანსექსუალი" 1990-იან წლებში გაჩნდა, მაგრამ პოპულარული მხოლოდ ბოლო დროს გახდა. პანსექსუალობა, როგორც მოვლენა, აქტიურად განიხილება 2010 წლიდან. სექსოლოგ ნიკი გოლდშტაინის აზრით, ამის მიზეზი არის ის, რომ თანამედროვე ახალგაზრდები მეტად უფიქრდებიან საკუთარ სექსუალობას და მის ნიუანსებს, ვიდრე წინა თაობა.

ლიტერატურა
----------

* ლექსიკონი, შ. გაბუნია, ჟურნალი 17 მაისი.

სქოლიო
------

1. ↑  Gender Identity/Expression and Sexual Orientation Resource Center - Pansexuality. *Washington State University*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 ივლისი 2014. ციტირების თარიღი: 17 July 2014.
2. ↑  A Storied Glossary of Iconic LGBT Flags and Symbols (13 June 2014). ციტირების თარიღი: 17 July 2014.
3. ↑  Mashable publishes an up-to-date compilation of LGBT flags and symbols. *GLAAD* (16 June 2014). ციტირების თარიღი: 17 July 2014.

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ლგბტ პორტალი** – დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები ლგბტ თემებზე. |
სუპერგის ბაზილიკა
**სუპერგის ბაზილიკა** (იტალ. Basilica of Superga) — ეკლესია ჩრდილო-დასავლეთ იტალიაში, პიემონტში, ტურინის სიახლოვეს მდებარე სუპერგას მთაზე.

ეკლესია აგებულია 1717-1731 წლებში, სუპერგის მთის წვერზე, სავოის ჰერცოგის, შემდგომში სარდინიის პირველი მეფის ვიტორიო ამადეო II-ს ბრძანებით ტურინის ბრძოლის მიმდინარეობისას, მას შემდეგ რაც ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის ფარგლებში, მოალყე საფრანგეთის სამეფოს არმია დაამარცხეს. ბაზილიკა დაპროექტებულია ცნობილი იტალიელი არქიტექტორის ფილიპო იუვარას მიერ, არქიტექტორმა ძველებურ სტილს შეურწყა ბაროკოს თანამედროვე ელემენტები.

ბაზილიკასთან მდებარეობს პანთეონი, სადაც სავოიის საჰერცოგოს, სარდინიის სამეფოს და იტალიის სამეფოს მმართველები და მათი ოჯახის წევრები არიან დაკრძალული. ბაზილიკას ტურინის გარეუბან სასისთან აერთებს ტრამვაის ხაზი, რომელიც ასევე ტურინის კოლორიტად ითვლება.

1949 წელს სუპერგას გორაკზე მოხდა ცნობილი ავიაკატასტროფა, როდესაც ლისაბონიდან გამოფრენილი ტორინოს საფეხბურთო კლუბის თვითმფრინავი დაშვებისას ბაზილიკის უკანა კედელს დაეჯახა და ჩამოვარდა. შემთხვევისას დაიღუპა თვითმფრინავში მსხდომი ყველა პიროვნება, იტალიის მაშინდელი საფეხბურთო ფლაგმანის, მოქმედი და ხუთგზის ჩემპიონი გუნდის ფეხბურთელები და საწვრთნელი შტაბის წევრები, მათ შორის ნამდვილი საფეხბურთო სუპერვარსკვლავი ვალენტინო მაცოლა. კედელი, რომელსაც თვითმფრინავი შეეჯახა, ტრაგედიის სამახსოვროდ არ შეუკეთებიათ და დღემდე ისეა შემონახული, როგორც კატასტროფამ დააზიანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკლესიის ოფიციალური საიტი
**სეგადორების აჯანყება,** *მომკელთა ომი* (კატ. Guerra dels Segadors, ესპ. Guerra de los Segadores) — აჯანყება კატალონიაში ესპანეთის აბსოლუტიზმის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა 1640-1652 წლებში. უშუალო საბაბი გახდა სახელმწიფო გადასახადების ზრდა, კატალონიელების ძალდატანებითი გაწვევა იტალიაში მყოფ ესპანურ არმიაში და სხვა. 1640 წლის 22 მაისს რამდენიმე ათასი შეიარაღებული გლეხი ბარსელონაში შევიდა. აჯანყება მთელ კატალონიას მოედო. აჯანყებულებმა მუდმივი კავშირის ხელშეკრულება (1640 წლის დეკემბერი) დადეს საფრანგეთთან. 1640 წლის დამლევს საფრანგეთის ჯარები კატალონიაში შევიდნენ. 1641 წლის იანვარში კატალონიის კორტესმა უარყო ესპანეთის მეფე ფილიპე IV და საფრანგეთის მეფე ლუი XIII ბარსელონის გრაფად გამოაცხადა. 1651 წელს ესპანეთის ჯარებმა ალყა შემოარტყეს ბარსელონას. ფრანგები დამარცხდნენ. 1652 წლის ოქტომბერში ბარსელონამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1653 წელს ფილიპე IV იძულებული გახდა დაედასტურებინა კატალონიის უფლებები ზოგიერთი გამონაკლისის გარდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 263.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩხიკვაძე**. |

**პანტელეიმონ ჩხიკვაძე** (დ. 17 იანვარი, 1903, ბუკისციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 15 აპრილი, 1940, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ღარიბი გლეხის, მელიტონ ჩხიკვაძის ოჯახში. დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სკოლა, შემდეგ სწავლობდა დაფნარის სამასწავლებლო სასწავლებელში, საჭამიასერის უმაღლეს პირველდაწყებით სასწავლებელში და ჩოხატაურის გიმნაზიაში. 1922 წლის ივლისიდან ცხოვრობდა თბილისში. ჯერ მუშაობდა საქონლის სადგურში მტვირთავად, შემდეგ მუშათა პროფკავშირში. 1924 წელს აგვისტოს აჯანყების დროს გურიაში დააპატიმრეს. 1924 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე თბილისში. 1931 წლიდან სწავლობდა მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტში, მაგრამ ავადმყოფობის გამო 1933 წელს სწავლა შეწყვიტა. 1927-1928 წლებში ტროცკისტობის ბრალდებით გარიცხული იყო პარტიიდან. 1925 წლიდან აქვეყნებდა ლიტერატურულ ნაწარმოებებს. 

ქართულ საბჭოთა ლიტერატურაში ერთ-ერთმა პირველმა განასახიერა ინდუსტრიალიზმის თემა (რომანები „სართულები" და „ამხანაგი ბუთხუზი" ორივე 1931); გურია-სამეგრელოში 1905 წლის რევოლუციას მიუძღვნა რომანი „ნაბიჯები" (1933), საკოლმეურნეო მშენებლობას რომანი „ახალი ხმელეთი". საბჭოთა თემატიკას ეხება პანტელეიმონ ჩხიკვაძის მოთხრობები („რომანტიკული ამბავი", 1932; „შეძლებული ცხოვრებისაკენ", 1934; „მეცხრე ცაზე", 1936 და სხვა) და ნარკვევები მწერლის თხზულებებს პოპულარობა მოუტანა აქტუალურმა პრობლემატიკამ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 177.
* (2013) "პანტელეიმონ ჩხიკვაძე", *მწერალთა ავტობიოგრაფიები*, წიგნი II. თბილისი:  ლიტერატურის მუზეუმი,   გვ. 146-150. ISBN 978-99940-28-85-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პანტელეიმონ ჩხიკვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პაროსი ეგეოსის ზღვაში
**პაროსი** (ბერძ. Πάρος) — კიკლადების ერთ–ერთი კუნძული საბერძნეთის შემადგენლობაში. ფართობი 196 კმ², სიმაღლე 724 მ-მდე. ნაქსოსისგან გამოყოფილია 6-კილომეტრიანი სრუტით. ძირითადი მთიანი მასივი წარმოადგენს პაროსის მარმარილოს, რომლითაც შემკულია ელადის დიდებული სასახლეები და გამოქანდაკებულია ცნობილი ნამუშევრები.

ისტორია
-------

ძვ. წ. VII ს. მარმარილოს ვაჭრობით გამდიდრებულმა პაროსელებმა მოახდინეს მარმარილოს ზღვის ნაპირების კოლონიზაცია. სამასი წლის შემდეგ დასახლდნენ თანამედროვე ხორვატიის ნაპირებთან, ერთ-ერთ კუნძულზე. ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს ისინი შეუერთდნენ სპარსელებს, რის გამოც მილტიადე უკიდურესად წარუმატებლად ცდილობდა დაესაჯა ისინი. ელინიზმის ეპოქაში პაროსს ფლობდნენ ეგვიპტელი პტოლემეები. მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ კუნძული მოწყდა ბიზანტიას და გადავიდა ვენეციელთა ხელში. 1389 წ. დაარსდა ცალკე სამთავრო. 1537—1830 წლებში კუნძული შედიოდა ოსმალეთის იმპერიაში. 1627 წ. კუნძულზე აღმოჩნდა პაროსის ქრონიკა.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

მსხვილ დასახლებულ პუნქტებს წარმოადგენს

* ქალაქი პაროსი (პარიკია) — 4522 ადამიანით
* ქალაქი აუზა (ნაუსა) — 2316 ადამიანით
* სოფელი მარმარა — 543 ადამიანით
* სოფელი ლევკესი — 519 ადამიანით
* სოფელი მარპისა — 519 ადამიანით
* სოფელი ალუკა — 504 ადამოანით
* სოფელი პროდრომოსი — 311 ადამიანით
* სოფელი აჰკაირია — 271 ადამიანით

ქალაქი პაკირია მდებარეობს ყურის სანაპიროზე კუნძულის ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილში, ძველი ქალაქის – პაროსის ადგილას. ქალაქის სიახლოვეს მდებარე პორტი წარმოადგენს მნიშვნელოვან სატრანსპორტო ცენტრს, საიდანაც გადის რეისები თვით ქალაქ ათენამდე, აგრეთვე, ჰერაკლიონამდე (კრეტა) და კუნძულებამდე ნაქსოსი, იოსი, სანტორინი და მიკონოსი.

სოფელ მარპისაში მდებარეობს ნიკოს პარანტინოსის მუზეუმი, სადაც წარმოდგენილია ამ მოქანდაკის ნამუშევრები.

გალერეა
-------

* კიკლადის კუნძულებიკიკლადის კუნძულები
* კ. პაროსიკ. პაროსი
* კ. პაროსი ჰაერიდანკ. პაროსი ჰაერიდან
* კ. პაროსი (კოლჟი)კ. პაროსი (კოლჟი)
* ეკლესია კ. პაროსზეეკლესია კ. პაროსზე
* ანტიკური კარიერი კუნძულზეანტიკური კარიერი კუნძულზე
* კ. პაროსის ხედიკ. პაროსის ხედი
* მცირე სატრანსპორტო კატარღები კ. პაროსზემცირე სატრანსპორტო კატარღები კ. პაროსზე
* პარიკია (პაროსი)პარიკია (პაროსი)
* თევზსაჭერი გემები ნაუსადანთევზსაჭერი გემები ნაუსადან
* ლევკესის ტრადიციული ქუჩალევკესის ტრადიციული ქუჩა
* სოფელ ლევკესის პანორამასოფელ ლევკესის პანორამა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუნიციპალიტეტის გვერდი[*მკვდარი ბმული*]
* პაროსზე[*მკვდარი ბმული*]
* პაროსის ეკლესია
* კუნძულები[*მკვდარი ბმული*]
* კუნძულები[*მკვდარი ბმული*]
* პაროსის ვებ-გვერდი
* პაროსზე[*მკვდარი ბმული*]
* პაროსის ვებ-გვერდი დაარქივებული 2013-10-04 საიტზე Wayback Machine.
* 2012წ. 31 ივლისი. სტატისტიკა პაროსზე დაარქივებული 2015-09-09 საიტზე Wayback Machine.
**პოლისინთეზური ენები** ენათა მორფოლოგიურ კლასიფიკაციის მიხედვით ისეთი ენებია, რომლებსაც ახასიათებთ სიტყვაში გრამატიკულ კატეგორიათა აღმნიშვნელი ელემენტების (აფიქსების) სიჭარბე. უპირისპირდება სინთეზურ და ანალიზურ ენებს. პოლისინთეზურია, მაგალითად, ჩუკოტკურ-კამჩატკური, აფხაზურ-ადიღური და სხვა ერგატიული ენები. მაგალითად, აფხაზურში ჲ-ს-ზ-ა-ლა-ბ-ზ-დ-მ გ-რ-ჳიტ ქართულად ნიშნავს: მე ვერ ვაიძულე ისინი, შენთვის იმით დაეწერათ ის. *ჳიტ* არის ძირი, ხოლო დანარჩენი აფიქსები. პოლისინთეზურობა არ უნდა შეგვეშალოს ინკორპორაციაში. ინკორპორაციულ ენათა ზმნაში ჩართული ელემენტები კონკრეტული მნიშვნელობის მატარებლები არიან, პოლისინთეზურ ენებს კი აფიქსები აქვთ (მათ კი მნიშვნელობა ვერ ექნებათ). თუმცა, ინკორპორაციულ ენას შეიძლება პოლისინთეზურობა ახასიათებდეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინკორპორაცია
* სინთეზური ენები
* ანალიზური ენები
* აგლუტინაციური ენები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 136.

სქოლიო
------

1. ↑  Советский энциклопедический словарь 1982; გვ.1040-1041
წეროები
ტრადიციული ორიგამის წერო და იგივე ზომის ფურცლები, რომლებიც მის შესაქმნელად გამოიყენება
**ორიგამი** — ქაღალდისაგან სხვადასხვა ფიგურების ან სხვა საგნების კეთების ტრადიციული, იაპონური ხელოვნებაა. ხელოვნების მიზანია შეიქმნას წარმოდგენა საგნის, გეომეტრიული ნაკეცების, ძირითადად, წებოს და ქაღალდის გაჭრის გარეშე, მხოლოდ ერთი ფურცლის გამოყენებით.

ორიგამიში გამოიყენება ცოტა ნაკეცი, მაგრამ შეიძლება მათი გაერთიანება ბევრი გზით, რათა მივიღოთ ქაღალდის ჩახლართული დიზაინი. მისი ყველაზე ცნობილი ფორმაა იაპონური „რუხი წეროს" ფორმა.

ჩვეულებრივად, ეს დიზანი იწყება ოთხკუთხედი ფურცლით, რომლის გვერდები შეიძლება იყოს სხვადასხვა ფერის ან ამონაბეჭდის. ყველაზე პოპულარული ნდობის მიუხედავად, ტრადიციული ორიგამი, რომელიც ხორციელდება ედო (1603-1867) ეპოქიდან, ზოგჯერ ნაკლებად მკაცრი იყო ამ კონვენციების მიმართ და ზოგჯერ, დიზაინის შექმნის დროს, ფურცელს ჭრიდნენ.

ორიგამი პირდაპირ დაკავშირებულია ქაღალდის გამოგონებასთან. როგორც ცნობილია ქაღალდი ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე გამოიგონეს ჩინეთის იმპერიაში. VI-VII საუკუნემდე ქაღალდის დამზადება მკაცრად იყო გასაიდუმლებული. VII საუკუნეში მოგზაურმა, ბუდისტმა, მონარქმა დან-ხომ მიაღწია იაპონიამდე და იქ საიდუმლოც გაამხილა. ის შესანიშნავად ფლობდა ქაღალდის ტექნოლოგიას. ეს მოხდა 610 წელს, 100 წლის შემდეგ კი იაპონელებმა იმდენად დახვეწეს ქაღალდის წარმოება, რომ ჩინელებსაც აჯობეს. ორიგამი, სათავეს იაპონიაში მე-8 საუკუნიდან იღებს. ამ დროს ხელნაკეთი ქაღალდი ძალიან ძვირფასი იყო, ამიტომ მას მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში იყენებდნენ. თავიდან მას რელიგიური დანიშნულება ჰქონდა. ქაღალდის კოლოფებში აწყობდნენ ცოტაოდენ თევზს, ბოსტნეულს და შინტოისტურ ტაძრებში მიჰქონდათ. ასეთ ყუთებს სანდო ეწოდებოდა. XVI-XVII საუკუნიდან ორიგამი გასართობ საშუალებად იქცა. მისი კლასიკური მოდელი იაპონური წერო-ცურუ ბედნიერების და დღეგრძელობის სიმბოლო გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ორიგამი***

* History of Origami დაარქივებული 2015-03-17 საიტზე Wayback Machine.. Origami Resource Center (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| მონა ლიზა | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ორია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ორია**, ოდია ან უტკალი (ლათ. Uri) — ეთნიკური ჯგუფი ინდოეთში, შტატ ორისის ძირითადი მოსახლეობა. რაოდენობა — 31 მლნ. ადამიანზე მეტი. ენა — ორია, ეკუთვნის ინდოევროპული ენობრივი ოჯახის ინდოირანული შტოს ინდოარიული ჯგუფის აღმოსავლეთ ქვეჯგუფს. ორიის წინაპრები ძველად დასახლებული იყვნენ კალინგაში, შემდეგ შედიოდნენ მაურიების იმპერიის, გუპტის იმპერიის, ჰარშის (VII საუკუნე) შემადგენლობაში, XVI-XIX საუკუნეებში კი — დიდ მოგოლთა იმპერიაში. დამოუკიდებელ ინდოეთში ორიის ეროვნული ტერიტორია გამოყოფილია ცალკე შტატად. ორიის ხალხის 90%-ზე მეტი ცხოვრობს სოფლებში და დაკავებულია მიწათმოქმედებით (ძირითადად ბრინჯი და ფეტვი); აგრეთვე ამუშავებენ პალმებსა და ბეტელს. ორია — მარჯვე ოქრომჭედლები და ქვის მჭრელები არიან. რელიგიის მიხედვით დაახლოებით 95% ინდუისტია. ორიის ტაძრებს ბჰუბანეშვარში, პურსა და კონარაკში ინდური ხელოვნების საუკეთესო მაგალითებს მიაკუთვნებენ.

ლიტერატურა
----------

* Народы Южной Азии. - М. 1963.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* www.odia.org ორიის საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **პარკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**პარკი** — მცენარის ნაყოფი; ვითარდება ზედა ნასკვიდან და ერთი ნაყოფფოთლისაგან. აქვს პარკოსნების ოჯახის მცენარეებს. პარკი მშრალი ნაყოფის ტიპს მიეკუთვნება. ზოგ შემთხვევაში იგი ისხნება 2 საგდულით ზემოდან ქვემოთ (ბარდა, ლობიო, ცერცველა და სხვ.), მაგრამ არსებობს თვითუხსნადი პარკიც (ძიძო, ზოგი სამყურა და სხვ.). არაქისის პარკი ნიადაგში მწიფდება და არ იხსნება. პარკი მეტწილად მრავალთესლიანია. გვხვდება წვნიანი (თამარინდი, კერატონია), ერთთესლიანი (ძიძო, ესპარცეტი, სამყურა), ცრუორბუდიანი (გლერძი), დანაკვთული (კრიალოსანა, ყვავისფრჩხილა) პარკები. მისი ზომა, ფორმა და აგებულება მრავალგვარია; სახეობათა უმრავლესობას სწორი, მეტ-ნაკლებად ბრტყელი აქვს (ბარდა, ლობიო და სხვ.), სხვებს — მომრგვალო, მოკაკვული ან სპირალურად დახვეული. ზოგიერთი პარკოსნის პარკის საგდულები უცებ იგრიხება და თესლები გადმოიფანტება.

* ბარდა — იხსნება ორი საგდულითბარდა — იხსნება ორი საგდულით
* მიმოზა — იხსნება ნაწევრებითმიმოზა — იხსნება ნაწევრებით
* იონჯა — დაგრეხილი პარკიიონჯა — დაგრეხილი პარკი
* ესპარცეტი — კაკლუჭისებრი პარკიესპარცეტი — კაკლუჭისებრი პარკი
* არაქისი — ორთესლიანი პარკიარაქისი — ორთესლიანი პარკი

სქოლიო
------

1. 1 2   პარკი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 691.
2. ↑   Боб // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 620–621.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნაყოფის ტიპები |
| --- |
|  |
| 
* თესლურა
* კაკალი
* კაკლუჭა
* კენკრა
* კოლოფი
* კურკიანა
* პარკი
* ფოთლურა
* ფრთიანა
* ჭოტაკი
* ჭოტი
 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ნაყოფედი, ბოტანიკის პორტალი |

 |
**პარმენ მარგველაშვილი** (დ. 30 აპრილი, 1943, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და ქართველი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1943 წლის 30 აპრილს, ქალაქ ქუთაისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1971-1975 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის ასისტენტი. 1993 წლიდან 2005 წლამდე — თბილისის 55-ე საჯარო სკოლის დირექტორი. 1998 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს ღირსების ორდენით პრეზიდენტის მიერ. 1997-2005 წლებში იკავებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორის თანამდებობას. 1991-2007 იყო თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის რექტორი. 2007 წელს საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქის ილია II-ს კურთხევით დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის რექტორად, ამ თანამდებობას ის დღემდე იკავებს. 1975-1982 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალგაზრდა მეცნიერული საბჭოს თავმჯდომარე, ხოლო 1989-1991 წლებში — საბჭოთა კავშირის დეპუტატი.

გამოქვეყნებული აქვს 60 სამეცნიერო ნაშრომი და პუბლიკაცია: „დავით კაკაბაძის არქივიდან" (1988, 2001, 2009), „რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია" (1992), „ტაძარი, The Templ" (2000), „Shotha Rustaveli, მ. უორდროპის თარგმანის გამოცემა მე-17 საუკუნის უცნობი მინიატურებით" (2005); „შოთა რუსთაველი, ვეფხისტყაოსანი" (2005), „რუსთაველის მსოფლმხედველობა" (2008), აგრეთვე გამოცემული აქვს დავით კაკაბაძის ნაშრომი „ქართული ჩუქურთმის გენეზისი" თავისი წინასიტყვაობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარმენ მარგველაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჟან-ჟორჟ ნოვერი
**ჟან-ჟორჯ ნოვერი** (Jean-Georges Noverre; დ. 29 აპრილი, 1727 — გ. 19 ოქტომბერი, 1810) — ფრანგი მოცეკვავე და ბალეტმაისტერი, მიმდინარეობა *Ballet d'action* ან ბალეტი-პანტომიმის დამაარსებელი, რომელიც XIX საუკუნის სიუჟეტური ბალეტის წინამორბედად მიიჩნევა. მისი დაბადების დღეს ამჟამად აღინიშნება ცეკვის საერთაშორისო დღე.

მისი საცეკვაო დებიუტი ფენტენბლოში შედგა 1743 წელს, ხოლო 1747 წელს მან მისი პირველი ბალეტი დადგა კომედიური ოპერის ეროვნული თეატრისთვის პარიზში. 1748 წელს ის ბერლინში მიიწვია პრუსიის პრინცმა ჰენრიმ, თუმცა ის სტრასბურგში წავიდა, სადაც 1750 წლამდე დაჰყო. რამდენიმე წელი ლიონში მოღვაწეობის შემდეგ 1755 წელს ის ლონდონში მიიწვიეს, სადაც ის ორ წელიწადს დარჩა.

1758–1760 წლებში მან რამდენიმე ბალეტი დადგა ლიონში და გამოაქვეყნა მისი "Lettres sur la danse et les ballets". სწორედ ამ პერიოდს მიეკუთვნება რევოლუცია ბალეტის ხელოვნებაში, რომელშიც უმნიშვნელოვანესი წვლილი ნოვერს მიუძღვის. 1775 წელს ის პარიზის ოპერის თეატრის ბალეტის მეტრად დანიშნეს დედოფალი მარია ანტუანეტას მოთხოვნით. მომდევნო წელს ერთი წლით ვენაში ბრუნდება, თუმცა 1776 წელს ისევ პარიზში გადადის და იმავე პოსტს იჭერს, სანამ საფრანგეთის რევოლუცია მას ყველაფერს დააკარგვინებს. ის სიღარიბეში გარდაიცვალა სენ-ჟერმენ-ან-ლეიში.

ნოვერის ახლო მეგობრებს შორის იყვნენ ვოლტერი, მოცარტი, ფრედერიკ დიდი, დევიდ გერიკი (რომელიც მას "ცეკვის შექსპირს" უწოდებდა). მის გამორჩეულ ბალეტთა შორის იყო "La Toilette de Venus", "Les Jalousies du sérail", "La dour corsaire" და "Le Jaloux sans rival". "ცეკვისა და ბალეტის წერილების" გარდა, ნოვერს დაწერილი აქვს "Observations sur la construction d'une nouvelle salle de l'Opéra" (1781); "Lettres sur Garrick écrites a Voltaire" (1801); და "Lettre à un artiste sur les flies publiques" (1801).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბალეტი |
| --- |
|  |
| ზოგადი ინფორმაცია | 
ბალეტის ისტორია · ბელტის ქრონოლოგია · ბალეტის ტერმინოლოგია · ბალეტების სია · ბალეტის მუსიკა · საბალეტო დასი · ბალეტის პორტალი |  |
|  |
| ჟანრები | 
კლასიკური ბალეტი · თანამედროვე ბალეტი · ნეოკლასიკური ბალეტი |
|  |
| რეგიონების მიხედვით | 
ფრანგული ბალეტი · რუსული ბალეტი |
|  |
| ბალეტის ტექნიკა | 
ბალანჩინის მეთოდი · ცესკეტის მეთოდი · ვაგანოვას მეთოდი · პუანტი |

 |
**პემბა**, ძველად *პორტუ-ამელია* (პორტ. Pemba) — ქალაქი მოზამბიკში. პემვა კაბუ-დელგადუს პროვინციის მთავარი სამრეწველო და ადმინისტრაციული ცენტრია. მოსახლეობა — 141 316 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები).

გეოგრაფია და ეკონომიკა
----------------------

ქალაქი პემბა ინდოეთის ოკეანის მოზამბიკის სანაპიროების ჩრდილოეთით მდებარეობს, კაბუ-დელგადუს პროვინციაში, პემბის ყურეში მდებარე ნახევარკუნძულზე. მოსახლეობა ძირითადად შედგება მაკუას, მაკონდესა და მვანის ხალხებისგან.

პემბა იყოფა ორ ნაწილად: ძველი და ახალი ქალაქი. ძველი ქალაქი წარმოადგენს ტიპურ არაბულ-ტუზურ დასახლებას აღმოსავლეთის ბაზრითა (*სუკი*) და ვიწრო მრუდე ქუჩებით, რომლებიც გარშემო ბაობაბის ყანებითაა შემოსაზღვრული. ახალ ქალაქში პორტუგალიის კოლონიალური შენობა თანამედროვე ბეტონის სახლების გვერდით დგას.

ქალაქში განვითარებულია თევზჭერა და თევზების გადამამუშავებელი ინდუსტრია, ასევე ვაჭრობა მეზობელ ტანზანიასთან, რომლის ინტენსიური განვითარებაც მოსალოდნელია სასაზღვრო მდინარე რუვუმაზე მშენებარე ხიდის გახსნის შემდეგ. შესანიშნავი პლაჟებისა (*Praia de Wimbe*) და კარგად განვითარებული ინფრასტრუქტურის ხარჯზე სწრაფი ტემპით ვითარდება საერთაშორისო ტურიზმი.

ისტორია
-------

აფრიკულ სანაპიროზე XIV საუკუნიდან მოყოლებული პემბა ცნობილია, როგორც სავაჭრო პუნქტი. XVII საუკუნიდან ის პორტუგალიური სავაჭრო ფაქტორიაა. 1904 წლიდან იღებს ქალაქის სტატუსს სახელით — *პორტუ-ამელია* — პორტუგალიის მაშინდელი დედოფლის პატივსაცემად. ამავე წელს პემბაში დამყარდა ანგლო-პორტუგალიური ნიასის კომპანიის (Companhia do Niassa) მმართველობა. 1843 წელს პემბის მიდამოებში მოხდა ადგილობრივი ტომების აჯანყება პორტუგალიის ბატონობის წინააღმდეგ.

დემოგრაფია
----------

| წელი | მოსახლეობა |
| --- | --- |
| 1986 | 50 215 |
| 1997 | 88 149 |
| 2007 | 141 316 |

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

პემბას მეგობრული ურთიერთობები აქვს შემდეგ ქალაქებთა:

| ქალაქი | ქვეყანა | თარიღი | ბმული |
| --- | --- | --- | --- |
| პორტუგალიის დროშა ავეირუ | პორტუგალია | 1995 |  |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოზამბიკის ქალაქები

სქოლიო
------

1. ↑  Mozambique: largest cities and towns and statistics of their population. *World Gazetteer*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2008-06-18.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოზამბიკის პროვინციების დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* მაპუტუ
* მატოლა
* კაბუ-დელგადუ
* გაზა
* ინიამბანე
* მანიკა
* ნამპულა
* ნიასა
* სოფალა
* ტეტე
* ზამბეზია
 | მოზამბიკის დროშა |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **პელოპონესის პერიფერია.** |

**პელოპონესი** (ბერძ. Πελοπόννησος) — ნახევარკუნძული და გეოგრაფიული რეგიონი საბერძნეთის სამხრეთ ნაწილში. 1893 წლიდან, მას შემდეგ რაც გაიყვანეს კორინთოს არხი, იგი ტექნიკურ კუნძულად იქცა. გვიანდელი შუა საუკუნეების საბერძნეთში ოტომანთა ბატონობის დროს, ნახევარკუნძული ცნობილი იყო როგორც *მორეა* (ბერძ. Μωρέας). ეს დასახელება სასაუბრო თურქულში დღემდე გამოიყენება.

ნახევარკუნძული 1987 წლის რეფორმამდე საბერძნეთის ადმინისტრაციული რეგიონი იყო, ამჟამად კი მისი ტერიტორია სამი პერიფერიის შემადგენლობაშია მოქცეული: უდიდესი ნაწილი ეკუთვნის პელოპონესის პერიფერიას, ხოლო დანარჩენი ნაწილები დასავლეთ საბერძნეთის და ატიკას პერიფერიებს.

გეოგრაფია
---------

პელოპონესის ნახევარკუნძულის ფართობი შეადგენს 21 549.6 კმ²-ს და წარმოადგენს საბერძნეთის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ნაწილს. ნახევარკუნძული დანარჩენ საბერძნეთს ორი სახმელეთო გზით უკავშირდება, ერთი — კორინთოს ყელით და მეორე — რიო-ანტირიოს ხიდით (აგებულია 2004 წელს).

არკადიის ხედი
ნახევარკუნძულის შიდა ნაწილი მთებითაა დაფარული, ხოლო სანაპირო საკმაოდ ღრმაა და დაკბილული. უმაღლესი მწვერვალია ტაიგეტუსი (2 409 მეტრი). ნახევარკუნძული თავისმხრივ მოიცავს ოთხ სამხრეთისკენ მიმათულ ნახევარკუნძულს: მესენიას ნახევარკუნძული, მანის ნახევარკუნძული, მალეას კონცხი და არგოლიდის ნახევარკუნძული.

პელოპონესის ნახევარკუნძულთან მდებარეობს კუნძულების ორი ჯგუფი: სარონიკის კუნძულები აღმოსავლეთით და იონას კუნძულები დასავლეთით. მისგან სამხრეთით მდებარეობს კუნძული კიტირა.

ისტორია
-------

ნახევარკუნძულის ტერიტორია, ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდანაა დასახლებული. მისი თანამედროვე სახელი მომდინარეობს ბერძნული მითოლოგიიდან, კონკრეტულად მითიდან გმირ პელოპის შესახებ, რომელმაც მთლიანი ნახევარკუნძული დაიპყრო. სახელი Peloponnesos ნიშნავს „*პელოპის კუნძულს*".

პირველი ბერძნული ცივილიზაცია, აქ ბრინჯაოს ხანაში, ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში გამოჩნდა. სავარაუდოდ, ეს იყო ეგეის ან მიკენის კულტურა. ანტიკურ ხანაში, პელოპონესი ძველი საბერძნეთის გულს წარმოადგენდა. აქ მდებარეობდა ისეთი ქალაქ-სახელმწიფოები, როგორებიცაა სპარტა, კორინთო, არგოსი და მეგალოპოლისი. ნახევარკუნძული ჩართული იყო ბერძენ-სპარსელთა ომებში. სწორედ აქ მიმდინარეობდა ძვ.წ. 431-404 წლებში პელოპონესის ომები. ძვ.წ. 146 წელს, პელოპონესმა ვერ გაუძლო რომის იმპერიას და მისი გაფართოების მსხვერპლი გახდა, გადაიქცა რა მის ერთ-ერთ, აქაიას პროვინციად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პელოპონესი - ბრიტანიკა
* ოფიციალური რეგიონული საიტი დაარქივებული 2008-09-15 საიტზე Wayback Machine.
* 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბერძნეთის გეოგრაფიული რეგიონები |
| --- |
|  |
| 

ეგეოსის კუნძულები **·** 
ატიკა **·** 
ცენტრალური საბერძნეთი **·** 
კრეტა **·** 
ეპირი **·** 
იონიის კუნძულები **·** 
მაკედონია **·** 
პელოპონესი **·** 
თესალია **·** 
თრაკია
 | საბერძნეთის დროშა |

 |
**ჟან-ბერნარი** (ფრანგ. Gouffre Jean-Bernard) — კარსტული უფსკრული საფრანგეთში, ზემო სავოიაში. მდებარეობს სავოიის ალპებში. მსოფლიოს ერთ-ერთი უღრმესი და საფრანგეთის სიღრმით მე-2 მღვიმე (−1602 მ). 1979-1998 წლებში ჰქონდა პლანეტის უღრმესი მღვიმის სტატუსი. პირველი შესასვლელი მღვიმურ სისტემაში აღმოაჩინა ჯგუფ „ვულკანის" ორმა სპელეოლოგმა ჟან დიუპონმა და ბერნარ რაფიმ 1959 წელს. 1963 წელს ისინი ტრაგიგულად დაიღუპნენ გულე-დე-ფუზუბიეს მღვიმის კვლევის დროს, ხოლო ჟან-ბერნარმა სახელი მიიღო მღვიმის პირველაღმომჩენების პატივსაცემად. 1975 წელს სხვა მღვიმეებთან შეერთების შედეგად მღვიმური სისტემის სიღრმემ 1208 მ მიაღწია, ხოლო 1976 წელს — 1290 მ.. 1979 წელს ჟან-ბერნარმა მოიპოვა მსოფლიოს უღრმესი მღვიმის სტატუსი, რომლის ნიშნულმა შეადგინა −1358 მ. 1981 წელს მღვიმის სიღრმე უდრიდა 1455 მ. 1983 წელს დაძლეულ იქნა 1,5 კმ-იანი ნიშნული. 1989 წელს C-37 მღვიმესთან შეერთების შედეგად მღვიმის ნიშნულმა −1602 მ-ს მიაღწია. მასთან დაკავშირებულია ლეგენდები და მითები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Worlds Deepest Caves დაარქივებული 2017-10-28 საიტზე Wayback Machine. , compiled by Bob Gulden.
2. ↑  Histoire de la speleologie francaise დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine. .
3. ↑  L'évolution de la profondeur des 10 plus grandes cavites mondiales.
4. ↑  L'histoire du Jean-Bernard[*მკვდარი ბმული*].
**სომხეთის ტავრი**, **აღმოსავლეთი ტავრი** (თურქ. Güneydoğu Toroslar) — ქედი თურქეთში. ტავრის აღმოსავლეთი ნაწილი. განლაგებულია ანატოლიის ზეგნისა და სომხეთის მთიანეთის სამხრეთი კიდის გასწვრივ. განედური მიმართულებით დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 500 კმ-ზე, სიგანე 35–100 კმ. გეგმაში რკალისებრია, ახასიათებს ასიმეტრიულობა.

სომხეთის ტავრი მდინარეების მურათისა და ტიგროსის აუზების წყალგამყოფია. საშუალო სიმაღლეები 2200–2300 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 3090 მ. უღელტეხილების სიმაღლე ზოგადად არ აჭარბებს 1500 მ-ს. სტრუქტურულ-ეროზიული ნაგებობაა.

შუა და აღმოსავლეთი ნაწილი აგებულია პალეოზოური მეტამორფული ქანებით, ხოლო დასავლეთი ნაწილი კარბონული და პერმული ასაკის ქანებით. სამხრეთი კალთების გასწვრივ შეინიშნება ცარცული ასაკის დანალექი ქანები. შედგება აჰირის, ენგიზექის, მალათიის, ერგანის, ნურჰაკის, ჰაჩრეშის, ბითლისდაღისა და ჰაქიარის ქედებისაგან. დანაწევრებულია მდინარეების ჯეიჰანის, ევფრატისა და ტიგროსის გამჭოლი ხეობებით.

ჩრდილოეთი მშრალი კალთების ქვედა სარტყელში გავრცელებულია ნახევარუდაბნო, უფრო ზევით სტეპი. სამხრეთი კალთები შემოსილია მაკვისის ტიპის რაყებით, ზევით მუხის პარკული ტყე ფსტისა და ღვიის ნათელი ტყეები, მთის სტეპი და ალპური მდელოებია. ბითლისისა და ფაზარჯიქის გასასვლელებში გაყვანილია სარკინიგზო და საავტომობილო გზები. არის რკინის მადნის, ქრომიტების, სპილენძის, სამხრეთ მთისწინეთში ნავთობის საბადოები.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Бойнагрян В.Р. Геоморфология Армянского нагорья. ЕГУ, Ереван, 2016 г. 254 стр.
2. 1 2  Армянский Тавр | Большая российская энциклопедия
დანაშაულში ეჭვმიტანილი ორი ალქაჯი, ენ უიტლ (ჩატოქს) და მისი ქალიშვილი ენ რედფერნე. უილიამ ჰარისონ აინსვორთი-ს ილუსტრაცია 1849 წლის ნოველიდან, *ლანკასტერის ალქაჯები*.
**პენდელის ალქაჯების სასამართლო პროცესი** (1612 წ) — ყველაზე ცნობილი ალქაჯების სასამართლო პროცესი ინგლისის ისტორიაში და ყველაზე კარგად ჩაწერილი 17-ე საუკუნეში. 12 განსასჯელი ცხოვრობდნენ პენდელ ჰილიში, ლანკაშირში, და იყვნენ ეჭვმიტანილნი 10 ადამიანის მკვლელობაში, ჯადოქრობის დახმარებით. ყველა, ორის გარდა გაასამართლეს ლანკასტერში სასამართლოში, 1612 წლის 17–19 აგვისტოს სამლესბურ ალქაჯებთან და სხვებთან ერთად, რის გამოც ამ სასამართლო პროცეს დაერქვა ლანკაშირის ალქაჯების სასამართლო პროცესი. დანარჩენი ორიდან, ერთ-ერთი გაასამართლეს იორკში 1612 წლის 27 ივლის, ხოლო მეორე მოკვდა ციხეში. 11 პენდელელი ალქაჯიდან, რომელიც წარდგნენ სასამართლოს წინაშე - ცხრა ქალი და ორი კაცი - მათგან 10 ცნეს დამნაშავედ და ჩამოახრჩვეს, ხოლო ერთი ცნეს უდანაშაულოდ.

ლანკაშირის ალქაჯების სასამართლო მაშინდელი ინგლისისთვის უჩვეულო იყო ორი მხრივ: თომას პოტსის, სასამართლო კლერკის, ოფიციალური პუბლიკაციები სასამართლო პროცესზე, *საოცარი აღმოჩენები ალქაჯებზე ლანკასტერიდან* და ერთად ჩამოხრჩობილი ალქაჯების რაოდენობა: ათი ლანკასტერში და ერთი იორკში. ცნობილია რომ ინგლისში 15-18 საუკუნეებში 500-ზე მეტი ალქაჯი იყო მოკლული, ხოლო ეს პროცესი რომელიც შედგა 1612 წლის ზაფხულში და სამი დღე გაგრძელდა, გამოდის 2%-ით მეტი, ვიდრე მაშინდელი პროცესი.

ექვსი ალქაჯი პენდელი წარმოდგენილი იყო ორი ოჯახიდან, რომელთაც სათვეში ჰყავდათ 80 წლის ქალები, სასამართლო პროცესის დროს: ელიზაბეტ სოუთერნსი (აგრეთვე ცნობილი როგორც დემდაიკი), მისი ქალიშვილი ელიზაბეტ დევაისი და მისი შვილიშვილები, ჯეიმზ და ალიზონ დევაისები; ენ უიტლე (აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩატოქსი), და მისი ქალიშვილი ენ რედფერნე. სხვა განსასჯელები იყვნენ ჯეინ ბულოცკი და მისი ვაჟი ჯონ ბულოკი, ალის ნატერი, კატერინ ჰიუიტი, ალის გრეი, და ჯენეტ პრესტონი.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **პარნასი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**პარნასი** (ფრანგ. Parnasse) — XIX საუკუნის მეორე ნახევარში საფრანგეთში წარმოშობილი პოეტური მიმდინარეობა. სახელწოდება პირველად დაფიქსირდა 1866 წელს ალფონს ლემერის მიერ გამოცემულ პოეტურ ანთოლოგიაში „თანამედროვე პარნასი". 

პარნასი დაახლოებით იგივე მიმდინარეობაა პოეზიაში, რაც რეალიზმი პროზაში. როგორც რეალიზმზე, ამ მიმდინარეობაზეც გავლენა მოახდინა ოგიუსტ კონტის პოზიტივიზმმა, რაც ფაქტების მკაცრ შესწავლას ეფუძნება. პარნასი ერთგვარი აღდგენაა კლასიკური სულისკვეთებისა, რომელიც სიმკაცრით, წესრიგითა და გონებით გამოირჩევა. პარნასი არის სახელწოდება საბერძნეთში მდებარე მთისა, რომელიც, მითოლოგიის თანახმად აპოლონის სამფლობელო იყო, აპოლონი კი მშვენიერების განსახიერებას წარმოადგენდა. ამ ტერმინის არჩევა იმაზე მიანიშნებს, რომ მშვენიერება არ არის ყველასათვის ხელმისაწვდომი, არამედ მის მისაღწევად საჭიროა შრომა. პარნასელთა მამამთავრად ითვლება თეოფილ გოტიე, რომელიც ამტკიცებს პოეტური წესების აუცილებლობას და ფორმის მნიშვნელობას. ფორმა უნდა იყოს მყარი და დახვეწილი და არავითარ შემთხვევაში დაუდევარი. 

პარნასის პოეზიის ძირითადი პრინციპები შემდეგია:

* გრძნობის უარყოფა: პოეტი არ უნდა უმღეროდეს საკუთარ „მე"-ს. აქედან გამომდინარეობს პარნასული პოეზიის უპიროვნობა, არაპერსონალურობა, რაც უპირისპირდება რომანტიზმისთვის დამახასიათებელ გადაჭარბებულ მგრძნობელობასა და პათეტიკას. თუმცა პარნასელთა რიგებშიც კი დიდი პოეტები მთლიანად ვერ უკუაგდებდნენ შინაგან „მე"-ს, ვერ აღწევდნენ აბსოლუტურ გაუპიროვნებას.
* ფორმის კულტი: პოეტი არ უნდა მიენდოს მხოლოდ შთაგონებას, არამედ უნდა იმუშაოს ფორმაზე. თუკი რომანტიზმი სპონტანურობასა და ბუნებრიობას ეძებს, პარნასელები აბსოლუტური მშვენიერების გამოხატვას ცდილობენ და ამისთვის იდეალურ ფორმას ეძებენ. ეს ძიება კი ხშირად ფორმის უბრალო გართულებით მთავრდება.
* მარადიული, იდეალური, აბსოლუტური მშვენიერების ძიება.
* მეცნიერებისადმი ნდობა, რაც, მათი აზრით, უფრო მეტად უხსნის კარს წარმოსახვასა და სიახლეს, ვიდრე გრძნობიერება.

ძირითადი წარმომადგენლები
------------------------

* თეოფილ გოტიე
* ლეკონტ დე ლილი
* ხოსე-მარია ერედია
* პრიუდომი, სიული
* თეოდორ ბანვილი
* მენდესი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარნასი
**სუსინიოსი** (ამჰარულად: ሱስንዮስ; სამეფო ტიტული: **መልአክ ሰገድ**, **მალაკ საგად III** თარგმანში: „ის ვისაც ანგელოზები ემორჩილებიან"; დ. 1572 — გ. 7 სექტემბერი, 1632 წელი.) — ეთიოპიის იმპერატორი 1606–1632 წლებში. მამისი იყო ფასილიდესი, დავით II ეთიოპიელის უფროსი შვილი, რომელსაც გონდერის დამაარსებლად მიიჩნევენ.

მემკვიდრე
---------

1630 წელს ბგემდერის მეფის ნაცვალმა, სარსა კრესტოსმა სუსინიოსის შვილი ფასილიდესი გამოაცხადა იმპერატორად, რისთვისაც ის დაიჭირეს და სასწრაფოდ ჩმოახრჩვეს. ამ ინციდენტის მიუხედავად მათი ურთიერთობა არ გაფუჭებულა. შეწყნარების აქტის გამოცხადების შემდეგ, სუსინიოსმა ტახტი მისი შვილის ფასილიდესის სასარგებლოდ დატოვა. ის გენეტა იესუსის ეკლესიაში დაკრძალეს.

ლიტერატურა
----------

* Richard K. P. Pankhurst. *ეთიოპიის მეფეთა ქრონიკები*. ადის აბება: Oxford University Press, 1967.
* ე. ა. უელს ბუჯი. *ეთიოპიის ნუბიის და აბისინის ისტორია*, 1928. Oosterhout, ნიდერლანდები: ანთროპოლოგიური გამოცემები, 1970.

სქოლიო
------

1. ↑  Paul B. Henze, *Layers of Time* (New York: Palgrave, 2000), pp. 98f

|
|  |
|
| წინამორბედი:იაკობი | **ეთიოპიის იმპერატორები**1606 - 1632 | შემდეგი:ფასილიდესი |