recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჰაინრიხ მეკლენბურგ-შვერინელი** (გერმ. Heinrich zu Mecklenburg, ნიდერლ. Hendrik van Mecklenburg-Schwerin; დ. 19 აპრილი, 1876, მეკლენბურგ-შვერინი, გერმანიის იმპერია — გ. 3 ივლისი, 1934, ჰააგა, ნიდერლანდების სამეფო) — გერმანელი მთავარი. ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი 1901-1934 წლებში როგორც დედოფალ ვილჰელმინას მეუღლე. ნიდერლანდების დედოფალ იულიანას მამა. იგი ნიდერლანდების ისტორიაში ყველაზე დიდი ხნის განმავლობაში იყო კონსორტი.

ბიოგრაფია
---------

ჰაინრიხი დაიბადა 1876 წლის 19 აპრილს შვერინში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის დიდი ჰერცოგის, ფრიდრიხ ფრანც II-ისა და მისი მესამე მეუღლის, პრინცესა მარია შვარცბურგ-რუდოლშტადტელის ნაბოლარა ვაჟი. 

1901 წლის 7 თებერვალს, ჰააგაში იგი ნიდერლანდების დედოფალ ვილჰელმინაზე დაქორწინდა, რის შემდეგაც მიენიჭა ნიდერლანდების კონსორტი პრინცის წოდება. მიუხედავად მათი ქორწინების ხანგრძლივობისა, ის საკმაოდ უიღბლო იყო. მას შემდეგ, რაც 1909 წელს დედოფალმა ქალიშვილი, პრინცესა იულიანა გააჩინა წყვილს სარეცელი აღარ გაუყვია და მთელი დარჩენილი ცხოვრება ცალ-ცალკე ცხოვრობდნენ. აღსანიშნავია, რომ 1948 წელს ჰაინრიხის ერთადერთი ქალიშვილი ნიდერლანდების რიგით მეორე ქალი მონარქი გახდა. 

1901-1924 წლებში სხვადასხვა სამეფო ოჯახისაგან ჰაინრიხი დაჯილდოვებულ იქნა 30-ზე მეტი ღირსების ორდენით. იგი ასევე ფლობდა სამხედო ოფიცრის წოდებას, თუმცა არცერთ ომში არ მიუღია მონაწილეობა. 

ჰაინრიხი გარდაიცვალა 1934 წლის 3 ივლისს ჰააგაში, სამეფო კარიდან მოშორებით, 58 წლის ასაკში. ამის შემდეგ დედოფალი ვილჰელმინა აღარ გათხოვილა.

შვილები
-------

დედოფალ ვილჰელმინასთან შეეძინა ერთი ქალიშვილი:

1. იულიანა (1909-2004), ნიდერლანდების დედოფალი 1948-1980 წლებში. ცოლად გაჰყვა პრინც ბერნჰარდ ფონ ლიპე-ბიეშტერფელდს, რომელთანაც შეეძინა ოთხი ქალიშვილი, მათ შორის მომავალი დედოფალი ბეატრიქსი;

გარდა ამისა, მას თავისი უამრავი საყვარლისგან ჰყავდა დაახლოებით ათი შვილი, რომელთაგან ყველაზე არაა ცნობები, ამიტომაც მათი ზუსტი რაოდენობა დღემდე სადავოა.

ლიტერატურა
----------

* Hof- und Staatshandbuch des Herzogtums Braunschweig für das Jahr 1908. Braunschweig 1908. Meyer. p. 9
* Justus Perthes, Almanach de Gotha (1922) page 71
* "The London Gazette, Issue: 28000 Page: 1463". The London Gazette. Retrieved 7 August 2019.
* "Grand Crosses of the Order of the Tower and Sword". Retrieved 2018-10-31.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიდერლანდების კონსორტები |
| --- |
|  |
| 
* ჰორტენზია დე ბოარნე *(1806-1810)*
* ვილჰელმინა პრუსიელი *(1815-1837)*
* ანა პავლეს ასული რომანოვა *(1840-1849)*
* სოფია ვიურტემბერგელი *(1849-1877)*
* ემა ცუ ვალდეკ უნდ პირმონტი *(1879-1890)*
* ჰაინრიხ მეკლენბურგ-შვერინელი *(1901-1934)*
* ბერნჰარდ ცურ ლიპე-ბისტერფელდი *(1948-1980)*
* კლაუს ფონ ამსბერგი *(1980-2002)*
* მაქსიმა სორეგიეტა *(2013-დღემდე)*
 |

 |
ჰაინრიხ მიულერი (ხელმარჯვნივ)
**ჰაინრიხ მიულერი** (გერმ. Heinrich Müller) (დ. 28 მაისი, 1900, მიუნხენი, გერმანია — გ. უცნობია, 1945 წლის მაისიდან ითვლება დაკარგულად) — გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გესტაპოს შეფი 1939 - 1945 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

მიულერი დაიბადა მიუნხენში (*ბავარია*), ჟანდარმერიის მოხელის კათოლიკურ ოჯახში. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ სწავლა განაგრძო საავიაციო-საინჟინრო სასწავლებელში. 1917 წელს იგი მოხალისედ წავიდა პირველ მსოფლიო ომში. 1919 წელს მიულერი სამხედრო სამსახურიდან დაითხოვეს უნტეროფიცრის წოდებით. ომის შემდგომ პრაქტიკას გადიოდა მინხენის პოლიიცის განყოფილებაში და 1929 წელს იგი პოლიტიკური პოლიციის მდივნად ინიშნება. მის დანიშნულებაში შედის კომუნისტური ორგანიზაციების წინააღმდეგ ბრძოლა. 1934 წელს მიულერი სს-ის წევრი გახდა და გადაყვანილ იქნა ბერლინში საიდუმლო პოლიციის განყოფილებაში სამუშაოდ. 

1936 წელს მიულერი დაინიშნა რაიხის უშიშროების პოლიციის მთავარი სამმართველოს პოლიტიკური პოლიციის განყოფილების უფროსის მოადგილედ. 1939 წლიდან იგი გადაიყვანეს ებრაელთა გასახლების საქმეთა მმართველის თანამდებობაზე. იმავე წლის ოქტომბერში მიულერი დაინიშნა რაიხის უშიშროების მთავარი სამმართველოს (*RSHA*) IV განყოფილების (*საიდუმლო პოლიცია*) შეფად და მიენიჭა სს-ის გრუპენფიურერის და პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტის წოდება.

იმყოფებოდა რა გესტაპოს შეფის თანამდებობაზე, მიულერი იყო თითქმის ყველა იმ დანაშაულის თანამონაწილე, რომელიც რაიხის უშიშროების მთავარ სამმართველში დაიგეგმა, მომზადდა და შესრულებული იქნა. 1939 წლის სექტემბრიდან მისი ბრძანებით დაიწყო პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების მიამართ ე.წ. "საგანგებო მოპყრობა" (გერმ. Sonderbehandlung), რაც მიზნად ისახავდა მათ საკონცენტრაციო ბანაკებში ჩასმას და ფიზიკურ განადგურებას. მიულერის დაქვემდებარებაში იყო და მისი უშუალო თანამონაწილეობით გატარებულ იქნა ადოლფ აიხმანის მიერ მომზადებული „ებრაელთა რეფერატი IV B 4". მიულერი პასუხისმგებელი იყო სს-ის მიერ სსრკ-ის ტერიტორიაზე ჩატარებული გენოციდის შედგების დეტალურ დამუშავებაზე, შეჯამებაზე და მოხსენებაზე, შეფების რაინჰარდ ჰაიდრიხის და შემდგომში ერნსტ კალტენბრუნერის წინაშე.

1945 წლის მაისიდან მიულერი უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლება. მითები იმის თაობაზე, თითქოს მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ იგი ერთი მხრივ აშშ-ის, მეორე მხრივ სსრკ-ის აგენტად მუშაობდა არ დასტურდება.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰაინრიხ მიულერი***
**შემასმენელი** — წინადადების ძირითადი წევრი, რომელიც გადმოსცემს ქვემდებარის მოქმედებას ან მდგომარეობას. ქართულ ენაში შემასმენელი გამოიხატება ზმნით ან ზმნისა და სახელის შეერთებით. შემასმენელი შესაძლოა იყოს მარტივი და შედგენილი. მარტივი შემასმენელია ზმნა, რომელსაც შესაძლოა ახლდეს ნაწილაკიც და მეშველი ზმნაც. შედგენილი შემასმენელი შეიცავს ზმნას და მასთან მიერთებულ სახელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქვემდებარე
* სახელზმნა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 708.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წინადადება |
| --- |
|  |
| 
**წინადადების სახეები** |
|  |
| შინაარსის მიხედვით | 
* თხრობითი
* კითხვითი
* ბრძანებითი
* ძახილის
* კითხვით–ძახილის
 |  |
|  |
| აგებულების მიხედვით | 
* მარტივი
* შერწყმული
* რთული
 |
|  |
| 
**წინადადების წევრები** |
|  |
| მთავარი | 
* შემასმენელი
* ქვემდებარე
* პირდაპირი დამატება
* ირიბი დამატება
 |
|  |
| არამთავარი | 
* უბრალო დამატება
* განსაზღვრება
* გარემოება
 |

 |
**ჰაირაბეტოვების სახლი** (რუს. Особняк Гайрабетовых), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ისკიდაროვის სახლი** (რუს. Дом Искидарова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს თავისუფლების მოედანზე. აგებულია 1880 წელს. თავდაპირველად ეკუთვნოდა ვაჭარ კარპ ჰაირაბეტოვის ნათესავებს. საუკუნის დასაწყისში გადაეცა მეწარმე ფრანკ ისკიდაროვს. 2011 წლიდან შენობაში განთავსებულია რუსულ-სომხური მეგობრობის მუზეუმი. შენობა აგებულია კლასიციზმისა და მოდერნის სტილში და გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

სახლი ააშენეს 1880 წელს დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი) ვაჭარ კარპ ჰაირაბეტოვის მემკვიდრეების დაფინანსებით. XX საუკუნის დასაწყისში სახლი გადაეცა მეწარმეს, ნახიჩევანის საქალაქო საზოგადოების ბანკის დირექტორს მარკ ისკიდაროვს, რომელმაც რეკოსტრუქცია ჩაუტარა შენობას.

1920 წელს მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მასში განათავსეს ვრუბელის სახელობის დონის ნახიჩევანის სამხატვრო სკოლა, რომელიც დააარსა მწერალმა მარიეტა შაგინიანმა და მისმა დამ მაგდალინამ. 1920-იანი წლების ბოლოს ნაგებობის პირველ სართულზე განათავსეს პუშკინის სახელობის საქალაქო ბიბლიოთეკა, ხოლო მეორე სართულზე პიონერთა კლუბი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაწილობრივ დაზიანდა ნაგებობის სახურავი და ფასადის გარკვეული ნაწილი. 1947 წელს შენობა გადაეცა ბიბლიოთეკას. 1950-იან წლებში დაშალეს აივანი, რომელიც მთელი ტროტუარის სიგრძეზე გამოდიოდა. 2000-იანი წლების ბოლოს შენობა იმყოფებოდა ავარიულ მდგომარეობაში და საჭიროებდა რემონტს.

2007 წელს დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია დაუბრუნდა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას და რუსეთ-სომხეთის მეგობრობის მუზეუმი, რომელიც ადრე მდებარეობდა ამ ტაძრის შენობაში, გადმოიტანეს ჰაირაბეტოვების სახლში. დაიწყეს შენობის რესტავრაცია, რომელიც დასრულდა 2011 წელს. 2011წლის 25 ნოემბერს რუსეთ-სომხეთის მეგობრობის მუზეუმი კვლავ გაიხსნა.

არქიტექტურა
-----------

ორსართულიან აგურის სახლს აქვს Г-ფორმის გეგმა. არქიტექტურაში და ფასადების გაფორმებაში გამოიყენება სხვადასხვა სტილი. მარმარილოს გაფორმება, რკინა-ბეტონის კონსტრუქცია, პირველი სართულის დიდი ფანჯრები დამახასიათებელია ტიპური მოდერნისათვის. ფასადების რთული რიტმული გაფორმება კი - კლასიციზმისათვის.

ლიტერატურა
----------

* Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — ISBN 5-8456-0489-3.
* Волошинова Л. Ф. Бульварная площадь. — Ростов-на-Дону: Донской издательский дом, 2001. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87-688-202-X.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Пролетарский район. Памятники архитектуры района. Официальный портал городской Думы и Администрации города. ციტირების თარიღი: 2013-11-09.
2. 1 2 3 4 5  Черницына В.А..  (2011-11-28) Особняк Гайрабетовых (Искидарова). voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2013-11-09.
3. ↑  В Ростове-на-Дону открылся Музей русско-армянской дружбы. yerkramas.org (2013-11-27).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-09. ციტირების თარიღი: 2013-11-09.
4. ↑  Анна Лебедева. В Ростове-на-Дону открылся Музей русско-армянской дружбы. noev-kovcheg.ru. ციტირების თარიღი: 2013-11-09.
5. ↑  რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი 6100035000 № 6100035000
**ქესაურის კოლექცია** — კერძო კოლექცია ცნობილი მხატვრების (რენესანსიდან ჩვენს დღემდე) ნამუშევრების, რომლებიც განაპირობებენ თანამედროვე ხელოვნების განვითარებას. კოლექცია ინახება ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში, ნამუშევრები კოლექციიდან რეგულარულად არიან გამოფენილი ევროკავშირის მრავალ სახელმწიფო მუზეუმებსა და გალერეებში ცალკე თემატური გამოფენების სახით. 2013 წლიდან 2019 წლის დასაწყისამდე უკვე მოეწყო კოლექციაში შენახული ნამუშევრების 68 გამოფენა.

კოლექციის შეგროვება
-------------------

კოლექცია შეიქმნა კერძო პირებისა და აუქციონებზე შესყიდვისა და საჩუქრად მიღების გზით მხატვრული ნამუშევრების, რომლებიც არის შესრულებული სხვადასხვა ტექნიკასა და ჟანრში, როგორც უნიკალური, ასევე სერიული — ლითოგრაფიისა, ქანდაკების, ბარელიეფის, მედალის, ძვირფას ლითონებსა და აბრეშუმზე სერიგრაფიის, დიზაინერული ნამუსევრებისა, იუველირულ ნაწარმის ტექნიკაში. კოლექციაში არის მემორიალური და უნიკალური ნივთები მხატვრების,ხელოვნებისა და კულტურის სამყაროს გამოჩენილი პიროვნებების.

კოლექციის შემადგენლობა
----------------------

კოლექცია შეიცავს 2300 ნივთზე მეტს, მათ შორისაა სალვადორ დალის 1400 ნივთი, მარკ შაგალის, ჯორჯიო დე კირიკოს, რენე მაგრიტის, ჰენრი მურის, ედგარ დეგას, ანრი დე ტულუზ-ლოტრეკის, ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის, ეჟენ დელაკრუაა, კაცუსიკა ჰოკუსაია, ლეონორ ფინის, რენატო გუტუზოს, ედუარ მანეს, კამილ პისარო, პოლ სეზანისა და სხვა ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, აგრეთვე ვლადიმერ ვისოცკის და მარინა ვლადის მემორიალური ნივთები. და კინოვარსკვლავთა 70-მდე ნამუშევარი.

სქოლიო
------

1. ↑  Рижский коллекционер приобрел на аукционе в Париже вещи, принадлежавшие Высоцкому. press.lv. ციტირების თარიღი: 2018-03-07.
2. ↑  Сенсация: наследие Высоцкого оказалось в Риге - версия для печати. vesti.lv.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-07. ციტირების თარიღი: 2018-03-07.
**შემოდგომის ერთა თასი** (ცნობილი როგორც **8 ერი**) — სარაგბო ტურნირი რომელიც ჩატარდა 2020 წლის 13 ნოემბრიდან 6 დეკემბრამდე. ტურნირში მონაწილეობას მიიღებენ „ექვსი ერის" მონაწილეები და დამატებით ორი გუნდი. ტურნირზე მონაწილეობა იაპონიას უნდა მიეღო, მაგრამ სამგზავრო შეზღუდვების გამო იაპონიის ნაკრები საქართველოს ნაკრებმა ჩაანაცვლა. 8 ნაკრები გუნდი ორ ოთხგუნდიან ჯგუფში გადანაწილდა. ტურნირში გაიმარჯვა ინგლისმა. ინგლისელები ფინალში ფინალში დაამარცხეს ფრანგები ანგარიშით 22-19. მესამე ადგილისათვის შეხვედრაში ირლანდიამ დაამარცხა შოტლანდიის ნაკრები ანგარიშით 31-16. საქართველომ ტურნირზე ბოლო, მე-8 ადგილი დაიკავა. მე-8 ადგილისთვის თამაშში საქართველოს ნაკრები ფიჯისთან დამარცხდა, ანგარიშით 24-38.

მონაწილე ქვეყნები
-----------------

* ინგლისის დროშაინგლისი
* საქართველოს დროშასაქართველო
* ირლანდიის დროშაირლანდია
* უელსის დროშაუელსი
* ფიჯის დროშაფიჯი
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი
* იტალიის დროშაიტალია
* შოტლანდიის დროშაშოტლანდია

ჯგუფი A
-------

| გუნდი | მატჩი | მოგება | ფრე | წაგება | ლელოები | გატანილი | გაშვებული | +/− | BP | ქულა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ინგლისის დროშაინგლისი | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| საქართველოს დროშასაქართველო | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| ირლანდიის დროშაირლანდია | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| უელსის დროშაუელსი | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |

ჯგუფი B
-------

| გუნდი | მატჩი | მოგება | ფრე | წაგება | ლელოები | გატანილი | გაშვებული | +/− | BP | ქულა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ფიჯის დროშაფიჯი | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| იტალიის დროშაიტალია | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |
| შოტლანდიის დროშაშოტლანდია | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | **0** |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტურნირის ოფიციალური გვერდი Twitter-ზე
**ემფიზემატოზური კარბუნკული**, *ემკარი*, *ჭრიჭინა* — მწვავე ინფექციური დაავადება კლოსტრიდიოზების ჯგუფიდან. ძირითადად ავადდება მსხვილი რქოსანი საქონლის მოზარდეული. ხასიათდება კუნთოვან ქსოვილში კრეპიტაციული (პალპაციისას გამოსცემს ტკაცუნა, ჭრიჭინა ხმას) შეშუპებების წარმოქმნითა და მაღალი ლეტალობით. დაავადება ენზოოტიურია განსაზღვრული ტერიტორიებისათვის, რაც განპირობებულია ნიადაგში გამომწვევის სპორების ხანგრძლივი შენარჩუნებით. ინფექციის გამომწვევის წყაროა დაავადებული ცხოველები და მძორები. დასნებოვნება ხდება ალიმენტური გზით და დაზიანებული კანის მეშვეობით. დიაგნოზი ისმება ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევისა და ბიოსინჯის საფუძველზე. მკურნალობისას დაავადების საწყის სტადიაზე იყენებენ ანტიბიოტიკებს. პროფილაქტიკა: საძოვარზე გარეკვამდე 2 კვირით ადრე ვაქცინაცია; დაავადების გაჩენის შემთხვევაში — კარანტინი, დაღუპული საქონლის მძორების დაწვა, დეზინფექცია და სხვ. დაავადებული საქონლის სახორცედ დაკვლა და მძორიდან ტყავის აცლა აკრძალულია.

სქოლიო
------

1. ↑  მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის დაავადებათა პროფილაქტიკა და მკურნალობა. აგროკავკასია (24 მაისი, 2023). ციტირების თარიღი: 3 აგვისტო, 2023
2. ↑   Эмфизематозный карбункул // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 376–377.
ჰიპოკამპუსი ტვინის შუა საფეთქლის წილში მდებარეობს. ადამიანის თავის ტვინის ამ გვერდხედში შუბლის წილი მარცხნივაა, კეფის წილი — მარჯვნივ, ხოლო საფეთქლისა და თხემის წილები ამოჭრილია, რათა ჰიპოკამპუსი გამოჩნდეს
**ჰიპოკამპუსი** (სახელი ეწოდა ზღვის ცხენთევზასთან მსგავსების გამო, ბერძნული ἱππόκαμπος — „ცხენთევზა". ἵππος *hippos* — „ცხენი"; და κάμπος *kampos* — „ზღვის ურჩხული") — ადამიანისა და სხვა ხერხემლიანების თავის ტვინის მთავარი კომპონენტი. ადამიანებსა და სხვა ძუძუმწოვრებს ორი ჰიპოკამპუსი აქვთ, თითო-თითო ტვინის თითოეულ ნახევარსფეროში. ჰიპოკამპუსი მიეკუთვნება ლიმბურ სისტემას და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მოკლევადიანი მეხსიერებისა და გრძელვადიანი მეხსიერების ინფორმაციების გაერთიანებაში, აგრეთვე სივრცულ მეხსიერებაში, რომელიც ნავიგაციას ხდის შესაძლებელს. ჰიპოკამპუსი მდებარეობს დიდი ნახევარსფეროების ქერქის ქვეშ (ალოკორტიკული),[1][2][3] ხოლო პრიმატებში — შუა საფეთქლის წილში. იგი შედგება ორი ძირითადი, ურთიერთდაკავშირებული ნაწილისგან: ამონის რქისა[4] და დაკბილული ხვეულისგან.

სქოლიო
------

1. ↑  Martin, JH (2003) "Lymbic system and cerebral circuits for emotions, learning, and memory", *Neuroanatomy: text and atlas*, third,  McGraw-Hill Companies,   გვ. 382. ISBN 0-07-121237-X.
2. ↑  Amaral, D; Lavenex, P (2007) "Hippocampal neuroanatomy", *The hippocampus book*, first, New York:  Oxford University Press,   გვ. 37. ISBN 978-0-19-510027-3.
3. ↑  Anderson, P; Morris, R; Amaral, D; Bliss, T; O'Keefe, J (2007) "The hippocampal formation", *The hippocampus book*, first, New York:  Oxford University Press,   გვ. 3. ISBN 978-0-19-510027-3.
4. ↑  Pearce, 2001
**შემოქმედის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი** — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შემოქმედში.

წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას გარეთ განზიდული ნახევარწრიული აფსიდით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კუთხეები, კარისა და სარკმლის მოჩარჩოება გათლილი ფილებითაა გაკეთებული. ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის კედლები ძლიერ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთის კარს თაღოვანი მოჩარჩოება აქვს, რომელშიც იმპოსტია ჩადგმული. სამხრეთის და დასავლეთის კედელში ორ-ორი ფართო, მაღალი და თაღოვანი სარკმელია. კარებების და ფანჯრების მოჩარჩოებაში გამოყენებულია სვეტების იმიტაცია, რომელთაც ბაზისები და კაპიტელები აქვთ. ასეთივე იმიტაციაა გამოყენებული ფასადების კუთხეებში. კედლები სრულდებოდა ქვის ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით. დასავლეთიდან ტაძარს სტოა უნდა ჰქონოდა. შემორჩენილია მხოლოდ იატაკი.

ეკლესია აშენებულია XIX საუკუნის ბოლოს ან XX საუკუნის დასაწყისში. მასში დაცული იყო ქედის ეკლესიის იოანე ნათლისმცემლის ხატი. ხატზე იყო სამშენებლო წარწერა, რომლის მიხედვით ქედის ეკლესია აღადგინა მამია IV გურიელმა 1758-1759 წლებში. წმინდა გიორგის ეკლესიაში ინახებოდა ასევე აკიშის საყდრის იოანე ნათლისმცემლის ხატი.

ლიტერატურა
----------

* *თაყაიშვილი ე.*, არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, ტფილისი: „წიგნების გამომცემელ ქართველთ ამხანაგობა", 1907. — გვ. 36-37.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16121
აპოკალიპტიკა რამშტაინთან ერთად კონცერტზე
**ჩელო როკი** და **ჩელო მეტალი** — როკისა და მძიმე მეტალის ქვეჟანრები, რომელთაც ახასიათებთ ჩელოების გამოყენება (ისევე, როგორც სხვა ხემიანი საკრავების, როგორებიცაა ვიოლინო და ალტი) ძირითად ინსტრუმენტად, ისეთი უფრო მეტად ტრადიციული როკ ინსტრუმენტების თანხლებით, როგორებიცაა ელექტრო გიტარა, ბას გიტარა და დასარტყმელი საკრავები.

ჩელოები, ხშირად ჯგუფურად სამი ან მეტი, ქმნიან ნაცნობი როკ-მუსიკის ანალოგიურ ჟღერადობას, რიტმს და ტექსტურას, რომელიც გაჯერებულია ჩელოების (და სხვა ხემიანი საკრავების, რომელსაც იყენებენ) უნიკალური ტემბრით და ხემიანი საკრავების უფრო ტრადიციული ჟანრებით. ჩელოები და სხვა ხემიანი საკრავები ხშირად გაძლიერებული და მოდიფიცირებულია ელექტრონულად, ხოლო იკვრება ისინი ძირითადად ელექტრო გიტარის ჟღერადობის იმიტაციის მანერით. ეს ყველაფერი ხშირად ერწყმის სხვა, უფრო ტიპურ როკ-მუსიკის ელემენტებს, როგორებიცაა როკის სტილის ვოკალი და დასარტყმელი საკრავები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნეო-კლასიკური მეტალი
* სიმფონიური მეტალი

ლიტერატურა
----------

* Hal Leonard Corporation (2003). *Rock Solid: Cello (Play Along)*. ISBN 978-0634057465.
* მეტალიკა (2009). *Best of Metallica for Cello: 12 Solo Arrangements with CD Accompaniment*.  Cherry Lane Music. ISBN 978-1603781251.
* Hal Leonard Corporation (2010). *Classic Rock: Cello (Instrumental)*.  Cherry Lane Music. ISBN 978-1603782227.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sweet Child of Mine - rock cello and guitar YouTube-ზე
* ინფორმაცია საიტზე activemusician.com
ჰიპერიდის ბიუსტი
**ჰიპერიდი** (დ. ძვ. წ. 390 – გ. ძვ. წ. 322) — ანტიკური ათენის მჭერმეტყველი. მისი ბიოგრაფიის შესახებ მწირი ცნობებია. ცნობილია რომ ის იყო გლაუსიპუსის ვაჟი, სწავლობდა ლოგოგრამას. ასევე მხარს უჭერდა დემოსთენეს ფილიპე II მაკედონელის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალების შემდეგ ჰიპერიდი ხალხს მაკედონური მმართველობის წინააღმდეგ ბრძოლისკენ მოუწოდებდა. მიჩნეულია რომ სწორედ მისმა საჯარო გამოსვლებმა გამოიწვია ლამიის ომი. კრანონის ბრძოლის შემდეგ ჰიპერიდი და სხვა ორატორები მაკედონელთა მხარდამჭერმა ათენელებმა შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. მის დამარხვამდე კი მისი სხეული პირადად ანტიპატრეს ანახეს.

ლიტერატურა
----------

* Whitehead, David (2000). Hypereides: The Forensic Speeches. Oxford University Press. ISBN 0-19-815218-3.
* Herrman, Judson (ed. trans. comm.). Hyperides. Funeral oration. Oxford, Oxford University Press, 2009. xiv, 148 p. (American Philological Association. American Classical Studies, 53).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰიპერიდი***

* The Speeches of Hypereides - links to online translations \*
**ჩხორთოლის ეკლესია** — ეკლესია სოფელ ჩხორთოლში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო.

ეკლესია აგებულია XI-XIX საუკუნეებში.

ეკლესია წარმოადგენს XVIII-XIX საუკუნეების მოზრდილ დარბაზულ ნაგებობას, ადრინდელი, XI საუკუნის საძირკვლით, შვერილი აფსიდით. ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს კარიბჭე, რომლის მეორე სართული გახსნილი იყო როგორც ტაძრის შიგნით, ასევე ფასადისკენ, დიდი თაღით. ტაძრის საკურთხეველში გაჭრილია სამი დიდი ზომის სარკმელი. აქვე, საკურთხევლის ჩრდილოეთ ნაწილში, არის თაღოვანი ნიში. თითო-თითო სარკმელია გაჭრილი ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე, თითო კარის ეკლესიის სამ კედელზე. გვერდითი კედლების კარი სწორკუთხა მოხაზულობისაა, ხოლო დასავლეთისა- თაღოვანი. ეკლესიის ინტერიერში გვერდითი კედლები ნაწევრდება თითო, მძლავრად გამოწეულ პილასტრზე გადასული ორი თაღით. პილასტრები სრულდება პროფილირებული კაპიტელებით.ეკლესიის სახურავი მთლიანად ჩამონგრეულია. სავარაუდოდ, მას კოჭოვანი გადახურვა უნდა ჰქონოდა, ვინაიდან ეკლესიის კედლები ერთ სიმაღლეზეა „გადაჭრილი", ხოლო კონქი ან კამარის კვალი არსადაა.
ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩხორთოლის ეკლესია.
**ჯულია ო’ჰარა სტაილზი** (ინგლ. Julia O'Hara Stiles; დ. 28 მარტი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა შესრულებული როლებით ფილმებში: „ჩემი სიძულვილის 10 მიზეზი" (1999), „მხოლოდ მე და შენ" (2000) და „ბოლო ცეკვა ჩემზეა" (2001). მის კინოკარიერაში მნიშვნელოვანი იყო ფილმები „უცნობების ბიზნესი" (2001), „მონა ლიზას ღიმილი" (2003) და „ომენი" (2006). აღსანიშნავია აგრეთვე ტრილოგია ჯეისონ ბორნზე: „ბორნის იდენტიფიკაცია" (2002), „ბორნის უპირატესობა" (2004), „ბორნის ულტიმატუმი" (2007).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა დედამისის — მეთუნის ჯუდით ნიუკომბ სტაილზისა და მამამისის — ბიზნესმენის ჯონ ო’ჰარას ოჯახში. აქვს ინგლისური, ირლანდიური და გერმანული გენეალოგია. პატარაობიდანვე იყო დაინტერესებული სამსახიობო ხელოვნებით. 11 წლის ასაკში შედგა მისი დებიუტი ნიუ-იორკის ერთ-ერთ თეატრალურ სცენაზე. 1996 წელს ითამაშა ფილმში „მიყვარხარ, აღარ მიყვარხარ". 1997 წელს პატარა როლი მიიღო ფილმში „ეშმაკის საკუთრება". ერთი წლის შემდეგ მთავარი როლი მიიღო ფილმში „ავი". მნიშვნელოვანი იყო ფილმი „ჩემი სიძულვილის 10 მიზეზი", სადაც თამაში მოუწია ჰით ლეჯერთან. 2000-იან წლებში გამოჩნდა ფილმებში: „წვეულება" (2003), „პრინცი და მე" (2004), „ბუს ყვირილი" (2009), „იმედის სხივების კრებული" (2012) და სხვა. გადაღებულია აგრეთვე სერიალში „დექსტერი".

2005 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი ინგლისური ლიტერატურის სეციალიზაციით. სტაილზი ვეგეტარიანელია, წარსულში ვეგანი იყო. უყვარს ბეისბოლი და არის ნიუ-იორკ მეტსის გულშემატკივარი. თავის თავს ფემინისტს უწოდებს და 2004 წელს ფემინიზმზე დაწერა სტატია The Guardian-ში. სტაილზი რომანტიკულ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობთან ჯონათან კრამერთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯულია სტაილზი***

* 

* ჯულია სტაილზი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ჯულია სტაილზი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
**ქურთისტანის მაზრა** (რუს. Курдистанский уезд; აზერ. Kürdüstan qəzası), ასევე ცნობილი იყო როგორც **წითელი ქურთისტანი** (რუს. Красный Курдистан; აზერ. Qızıl Kürdüstan; ქურთ. Курдьстана Сур) — ყოფილი საბჭოთა კავშირის ადმინისტრაციული ერთეული , რომელიც სულ ექვსი წლის მანძილზე არსებობდა, 1923 წლიდან 1929 წლამდე. იგი აზერბაიჯანის სსრ-ის ნაწილი იყო. მისი ადმინისტრაციული მდებარეობდა ქალაქ ლაჩინში.

ისტორია
-------

ქურდისტანის მაზრა დაარსდა 1923 წლის 7 ივლისს. რეგიონში ქურთების უმეტესი ნაწილი იყო შიიტი მუსულმანი, განსხვავებით ნახიჩევანის მაზრაში მხოვრებლებისა და შუა აღმოსავლეთის სხვა რაიონებში განსახლებულ სუნიტი ქურთებისგან. 1926 წლის საბჭოთა აღწერის თნახმად, უეზდში მოსახლეობა საერთო ჯამში 51 426 ადამიანს შეადგენდა, აქედან ეთნიკური ქურთების რაოდენობა მთელი მოსახლეობის 72,3%-ს ან 37 182 მოსახლეს შეადგენდა. ამავე აღწერის თანახმად, უეზდის მოსახლეობის 92,5% მათ მშობლიურ ენად მიიჩნევდა აზერბაიჯანულ ენას.

1929 წლის 8 აპრილს მაზრა დაიშალა. 1930 წლის 30 მაისს ამავე ადგილზე კვლავ დაარსდა ქურთისტანის ოკრუგი. ოკრუგის ტერიტორიის შემადგენლობაში შედიოდა როგორც ყოფილი უეზდის ტერიტორია, ასევე მთელი ზანგილანის ოლქისა და ჯაბრაილის რაიონის ნაწილი. ოკრუგის შექმნა საბჭოთა კავშირის ხელისუფლებამ იმისათვის, რომ მეზობელ ირანისა და თურქეთში მცხოვრები ეთნიკური ქურთების კეთილგანწყობა მოეპოვებინა, რათა ესარგებლა ამ ქვეყნებში ქურთული მოძრაობებით. შემდგომში, საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პროტესტის გამო, რომელიც გულისხმობდა რომ ქურთული მოძრაობის ღია მხარდაჭერამ შეიძლება ზიანი მიაყენოს ურთიერთობებს თურქეთთან და ირანთან, ამან ოკრუგის გაუქმება გამოიწვია 1930 წლის 23 ივლისს. 1930-იანი წლების ბოლოს საბჭოთა ხელისუფლებამ აზერბაიჯანისა და სომხეთის ქურთების მოსახლეობის უმეტესობა იძულებით ყაზახეთში გადაასახლა, ხოლო საქართველოში მცხოვრები ქურთები 1944 წელს გახდნენ სტალინის მიერ ორგანიზებლი გადასახლების მსხვერპნლი. 1961 წლიდან, როდესაც ერაყსა და ქურთებს შორის პირველი ომი დაიწყო, ბაქოში მყოფი მეჰმედ ბაბაევის მეთაურობით დეპორტანტთა დახმარება და მათი უფლებების აღდგენა ხორციელებოდა, მაგრამ საბოლოოდ ცდა უშედეგო აღმოჩნდა.

1992 წელს, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური ძალების მიერ ლანჩინის დაკავების შემდეგ, ლანჩინის ქურთთა რესპუბლიკა სომხეთში გამოცხადდა ქურთი დაჯგუფებების მიერ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვეკილ მუსტაფაევი. ამასთან, რადგან ამ რეგიონის ქურთების უმეტესობა სახლობდა იყო ეთნიკურ აზერბაიჯანელებთან ერთად, ამიტომაც აზერბაიჯანის სხვა რეგიონები უნდა გამხდარიყო მათთვის თავშესაფარი, ეს მცდელობა ჩავარდა, ხოლო მოგვიანებით ვეკილ მუსტაფაევმა თავშესაფარი იტალიაში იპოვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Laçın. Tarixi haqqında qısa məlumat.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — თებერვალი 2, 2017. ციტირების თარიღი: November 5, 2014.
2. ↑  Курдистанский уезд (1926 г.) Родной язык.. ციტირების თარიღი: November 5, 2014.
3. ↑  Партизаны на поводке.
4. ↑  Russia and the problem of Kurds.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-12. ციტირების თარიღი: 2019-11-07.
5. ↑   Kurdistana Sor
6. ↑  Lachin Kurdish Republic is declared.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ოქტომბერი 4, 2013. ციტირების თარიღი: ნოემბერი 7, 2019.
**ცეცე**, **ტიკ-ტიკი** (ლათ. Glossina) — მწერების გვარი Glossinidae-ს ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 6–16 მმ აღწევს. აქვთ გრძელი და ფართო ყბის საცეცები და გრძელი, მჩხვლეტავი ხორთუმი. 

ოჯახში 22 სახეობაა. გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ აფრიკაში. ცეცეს ყველა სახეობა ცოცხლადმშობია, ამასთანავე ერთიმეორეს ჰქვანან. ბინადრობენ ტენიან ადგილებში, უმთავრესად ნესტიან ტყეებში, თუმცა ზოგჯერ ღია ადგილებშიც გვხვდება. გადააქვთ ძილის დაავადების, აგრეთვე შინაური ცხოველების დაავადების ნაგანას გამომწვევი. 

ძირითადად იკვებება ძუძუმწოვრების სისხლით. ცეცე თავის სიცოცხლის მანძილზე სულ 8–10-ჯერ დებს ლარვას. მკერდი ფერად მონაცრისფრო-მოყვითალოა და ოთხი მოგრძო ყავისფერი ზოლი დაჰკრავს, მუცელი კი მოყვითალო-მონაცისფრო აქვს. ცეცეს მიერ გადამტანი აფრიკული ტრიპანოსომოზით წელიწადში დაახლოებით 250,000–300,000 ადამიანი ავადდება. 

საშიშროების გამო საგანგებოდ იყვნენ შესწავლილები. სამედიცინო თვალსაზრისით, ცეცეს სახეობებიდან აღსანიშნავია Glossina palpalis და Glossina morsitans. პირველი უპირატესობას ანიჭებს ხშირ მცენარეულობას, ხოლო მეორე გაშლილ, ტყიან ადგილებს. 

ორივე სქესის წარმომადგენელი სისხლით თითქმის ყოველდღიურად იკვებება, განსაკუთრებით დღის ცხელ პერიოდში. მზის ჩასვლასთან ერთად, ცეცე როგორც წესი, კარგავს აქტიურობას, აგრეთვე პასიური ხდება 15.5 °C ნაკლებ ტემპერატურაზე. ადამიანებს კბენს უმეტესწილად მამალი, ხოლო დედალი ბუზი ცხოველებს ეტანება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცეცე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ციმლიანსკის წყალსაცავი** (რუს. Цимлянское водохранилище) — წყალსაცავი რუსეთში, როსტოვისა და ვოლგოგრადის ოლქებში, მდინარე დონზე. წარმოიქმნა ციმლიანსკის ჰესის კაშხლით. შეივსო 1952–1955 წლებში. ფართობი 2700 კმ², მოცულობა 23,9 კმ³, სიგრძე 260 კმ, უდიდესი სიგანე 38 კმ, საშუალო სიღრმე 8,8 მეტრი. დონის ძირითადი შენაკადების — ციმლის, ჩირის და სხვათა შეერთების ადგილებში წარმოქმნილია 5 კმ სიგანისა და 15–30 კმ სიგრძის ყურეები. გამოიყენება სანაოსნოდ. შეიქმნა როგორც ვოლგა-დონის სამდინარო გზის შემადგენელი ნაწილი. ახორციელებს ჩამონადენის მრავალწლიურ რეგულირებას. წყალსაცავის საშუალებით ირწყვის 600 ათასი ჰექტარი და გაწყლოვანდა 2 მილიონი ჰექტარი ნაყოფიერი მიწა. განვითარებულია თევზჭერა (კაპარჭინა, ლურჯი კაპარჭინა, წერი და სხვ.). იყენებენ რეკრეაციული დანიშნულებითაც.

სქოლიო
------

1. ↑   Цимлянское водохранилище // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 28 — М. 1978.
2. ↑   Цимлянское водохранилище // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 338.
**ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია** (დ. 15 ივნისი, 1919, სოფელი აჭანდარა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 22 აპრილი, 1985, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო მოხელე, სკპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრი, აფხაზეთის ასსრ-ის IV-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

ვლადიმერ ჯგონატის ძე კვარჭელია დაიბადა 1919 წლის 15 ივნისს სოფელ აჭანდარაში, გლეხის ოჯახში. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1938 წელს მასწავლებლად მშობლიურ სოფელში. 1944 წელს შევიდა სკკპ რიგებში.

1940 წელს გაწვეულ იქნა საბჭოთა არმიაში, სავალდებულო სამსახურში. იგი იყო მეორე მსოფლიო ომის, ქალაქ ლენინგრადის დაცვის აქტიური მონაწილე. საბჭოთა არმიიდან დემობილიზაციის შემდეგ, 1945 წელს ვ. კვარჭელია შევიდა სოხუმის ა. გორკის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1949 წელს.

1949-1954 წლებში მუშაობდა პარტიის გუდაუთის რაიონული კომიტეტის ინსტრუქტორად, პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგის მოადგილედ, პარტკაბინეტის გამგედ, შემდეგ ჯერ პარტიის გუდაუთის, შემდეგ ახალი ათონის რაიონული კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგედ. 1954 წელს ვ. კვარჭელია დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის კულტურის მინისტრად. 1967-1973 წლებში ვ. კვარჭელია აფხაზეთის ასსრ-ის შრომითი რესურსების გამოყენების სახელმწიფო კომიტეტის თავჯდომარეა. 1973 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო აფხაზეთის ასსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრი.

ვლადიმერ კვარჭელია 1955 წლიდან იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ყველა მოწვევის უმაღლესის აბჭოს დეპუტატი, არჩეული იყო საქართველოს კომპარტიის გუდაუთის და ახალი ათონის რაიონული კომიტეტების წევრად.

ვლადიმერ კვარჭელია გარდაიცვალა 1985 წლის 22 აპრილს. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

დაჯილდოებული იყო:

* წითელი ვარსკვლავის ორდენი;
* შრომის წითელი დროშის ორდენი;
* საპატიო ნიშნის ორდენი;
* მედალი „მამაცობისათვის".

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №81 (11947), 25 აპრილი, 1985

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Кварчелия Владимир Джгунатович (1919-1985)
**ცრუდინგნიჩაბა** (ლათ. Pseudoscaphirhynchus) — თევზების გვარი ზუთხისებრთა ოჯახისა. აქვთ დიდი პირი, ბრტყელი და ფართო დინგი, რომელიც ნიჩაბს წააგავს. კუდის ღერო მოკლეა, ანალური ფარფლის წვერი გადადის ან თითქმის გადადის კუდის ფარფლის დასაწყისამდე. ზურგის ფარეკლები ტანის ბოლომდე გრძელდება, ბოლოსკენ მათი სიგანე სიმაღლეს აღემატება, ერთმანეთში არ ირწყმევა და ჯავშანსაც არ წარმოქმნის. სხეული ფარეკლების რიგებს შორის დაფარულია მარცვლებით. აქვთ ულვაშები. თვალები ძალიან მცირე ზომისაა. გვარში გაერთიანებულია 3 სახეობა: ამუდარიის დიდი ცრუდინგნიჩაბა (ლათ. Pseudoscaphirhynchus kaufmanni), ამუდარიის მცირე ცრუდინგნიჩაბა (ლათ. Pseudoscaphirhynchus hermanni) და სირდარიის ცრუდინგნიჩაბა (ლათ. Pseudoscaphirhynchus fedtschenkoi). გავრცელებული არიან არალის ზღვის აუზში (სირდარია და ამუდარია). აქვთ მცირეოდენი სარეწაო მნიშვნელობა. ახლოს მდგომი გვარია დინგნიჩაბა, მისი წარმომადგენლებისგან განსხვავდებიან ბევრად მოკლე კუდის ღეროთი.

სქოლიო
------

1. 1 2   Ложнолопатоносы // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 14 — М. 1973.
2. 1 2  *დემეტრაშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 243.
3. 1 2  *Берг Л. С.* Рыбы пресных вод СССР и сопредельных стран. — 4-е издание, часть 1 — М.-Л.: Издательство Академии наук СССР, 1948. — стр. 104, 467 c. 3000 экз.
**შედარებითი უპირატესობის თეორია** (ინგლ. theory of comparative advantage) — ინგლისელი ეკონომისტ დავიდ რიკარდოს მიერ XIX საუკუნის დასაწყისში შექმნილი ეკონომიკური მოდელი.

ქვეყანა ფლობს შედარებითი უპირატესობას კონკრეტული საქონლის წარმოებაში, თუ მოცემული საქონლის წარმოების ალტერნატიული დანახარჯი გამოხატული სხვა საქონლით ამ ქვეყანაში უფრო დაბალია, ვიდრე სხვა ქვეყანაში.

რიკარდოს მაგალითი
-----------------

განვიხილოთ შედარებითი უპირატესობის თეორია რიკარდოს მაგალითის საფუძველზე. ავტორმა სიმარტივისათვის დაუშვა, რომ ეკონომიკა შედგება მხოლოდ ორი, A და B ქვეყნისგან და იწარმოება მხოლოდ ორი საქონელი — ხორბალი და ავტომობილები. A ქვეყნის მიერ გაწეული დანახარჯები საკმარისია ან 10 000 ტონა ხორბლის, ან 500 ავტომობილის საწარმოებლად, ხოლო B ქვეყნის მიერ დახარჯული რესურსები საკმარისია ან 10 000 ტონა ხორბლის, ან 300 ავტომობილის საწარმოებლად. აქედან გამომდინარე, ერთი და იმავე რესურსების დახარჯვისას, 10 000 ტონა ხორბლის წარმოების შემთხვევაში B ქვეყნის ალტერნატიული დანახარჯი გამოხატული ავტომობილებით უფრო ნაკლებია, ვიდრე A ქვეყნისა. შეიძლება ითქვას, რომ B ქვეყანას ხორბლის წარმოებაში გააჩნია შედარებითი უპირატესობა.

|  | ხორბალი | ავტომობილი |
| --- | --- | --- |
| ქვეყანა A | 10 000 ტონა | 500 ცალი |
| ქვეყანა B | 10 000 ტონა | 300 ცალი |

მოდელის შეზღუდვები
------------------

როგორც ყველა ეკონომიკურ მოდელს, რიკარდოს შედარებითი უპირატესობის მოდელს გააჩნია გარკვეული შეზღუდვები.

* არსებობს მხოლოდ ორი, A და B ქვეყანა.
* გამოიყენება წარმოების მხოლოდ ერთი ფაქტორი — შრომა.
* იწარმოება მხოლოდ ორი საქონელი — ხორბალი და ავტომობილები.
* შრომის ფასი (საათობრივი ხელფასი — w) ორივე ქვეყანაში ტოლია.
* ორივე ქვეყანა ფლობს ერთსა და იმავე ტექნოლოგიებს.
სახლის თაგვი, ობლიგატური სინანთროპი.
**სინანთროპული ორგანიზმები** (< ბერძ. σύν — „ერთად" და  ἄνϑρωπος — „ადამიანი") — მცენარეები და ცხოველები, რომელთა ცხოვრების ნირი დაკავშირებულია ადამიანთან, მის საცხოვრისთან, მის მიერ შექმნილ ან შეცვლილ ლანდშაფტთან. ობლიგატური სინანთროპული ორგანიზმები მჭიდროდ არიან დაკავშირებული ადამიანთან და მისი სამოსახლოს მიღმა, ჩვეულებრივ, არ გვხვდებიან (სახლის თაგვი, ვირთაგვა, ტარაკანები, საწოლის ბაღლინჯო და სხვ.). ფაკულტატური სინანთროპული ორგანიზმები ნაკლებად არიან მიჯაჭვულნი ადამიანს და როგორც წესი ნათესებსა და ნარგავებში ცხოვრობენ (მ.შ. ჩვეულებრივი მემინდვრია, ზოგიერთი მცირე ზომის მტაცებელი, ბეღურასნაირი და ქათმისნაირი ფრინველები). სინანთროპულ ორგანიზმებს მიეკუთვნება მრავალი სარეველა და ადამიანის მიერ კულტივირებული მცენარეები. ჩვეულებრივ, ტერმინი „სინანთროპული ორგანიზმები" გამოიყენება ზოოლოგიურ ლიტერატურაში.

სქოლიო
------

1. ↑   Синантропные виды // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 213.
წიგნის გვერდების გაფორმება
**შაჰნამე** — „მეფეთა წიგნი" ანუ „წიგნი მეფეთა შესახებ", ძველ ირანელ მეფეთა ისტორიული ქრონიკების, ეპიკური თხზულებების, მითოლოგიური გადმოცემებისა და ლეგენდების კრებული. ჯერ კიდევ სასანიანთა ეპოქაში შეიქმნა ფალაური ქრონიკების ციკლი „ხვატაინამაკი". გარდა ისტორიული ცნობებისა აქ თავმოყრილი იყო ირანელი ხალხების მიერ შეთხზული მითებისა და ლეგენდების ფრაგმენტები. VIII-IX საუკუნეებში არაბულ ენაზე გაჩნდა ფალაური ძეგლის ათამდე თარგმანი („ხოდაინამე" — „მეფეთა ცხოვრება"). არც ორიგინალს, არც არაბულ თარგმანებს ჩვენამდე არ მოუღწევია, წყაროებმა (ალ-მასუდი, ალ-ისტახრი) შემოგვინახეს მხოლოდ მთარგმნელთა სახელები (იბნ ალ-მუკაფა, ბარმაქი და სხვა) და ცალკეული დეტალები. „სპარსთა მეფეთა ცხოვრებას" იყენებს და იხსენიებს ქართველი ისტორიკოსი ლეონტი მროველი. ფალაური და არაბული წყაროების ხარჯზე გაჩნდა „შაჰნამეს" ახალი პროზაული და პოეტური ციკლები ახალ სპარსულ (დარი) ენაზე (მასუდ მარვაზი, აბუ ლ-მუაიად ბალხი, აბუ მანსური, აბუ-ალი ბალხი). მათი სისტემატიზაციის პირველი ცდა ეკუთვნის დაყიყის, რომლის დაწყებული საქმე წარმატებით დააგვირგვინა ფირდოუსიმ.

ლიტერატურა
----------

* *გვახარია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 697-698.
* Бартольд В. В. К истории персидского эпоса, Соч. т. 7, М. 1971.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„შაჰნამე"** ვიკისაწყობში.
**ვოლფარტის ბუზი** (ლათ. Wohlfahrtia magnifica) — მწერი ხორცის რუხი ბუზების ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 8–14 მმ-ია, შეფერილია ნაცრისფრად; კვერცხისებრი მუცლის შუაში გასდევს შავი ზოლი კუთხოვანი კონტურებით, გვერდებზე მომრგვალო ლაქებია. გავრცელებულია ცენტრალურ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, მონღოლეთში, რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთში, დასავლეთ ციმბირში, უპირატესად მესაქონლეობის რაიონებში. ზრდასრული ბუზი იკვებება ნექტრით. მატლები პარაზიტობენ ჩლიქოსნებზე, ზოგჯერ ადამიანზეც, რომელზეც ხვდებიან ღია ცის ქვეშ ძილის დროს. ბუზი 180-მდე მატლს ყრის ერთდროულად მასპინძლის ჭრილობებზე, დაბეჟილობებზე და ლორწოვან გარსებზე; ისინი ჭამენ მის რბილ ქსოვილებს, რითაც იწვევენ მძიმე დაავადებებს — მიაზებს. 3–5 დღის შემდეგ ტოვებენ მასპინძელს; ჭუპრდებიან ნიადაგში. ადამიანის (განსაკუთრებით ბავშვის) დასნებოვნებას შესაძლოა მოჰყვეს ლეტალური შედეგი.

სქოლიო
------

1. ↑  *გოგინაშვილი ნ.*, *დიდმანიძე ე.*, *კერესელიძე მ.* და სხვ. მოკლე ენტომოლოგიური ორენოვანი ნომენკლატურული ლექსიკონი : ლათინურ-ქართული, ქართულ-ლათინური, თბ.: „უნივერსალი", 2012. — გვ. 121.
2. ↑  *Фарафонова Г. В.* Вольфартова муха // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М. 2006. — стр. 693.
უსაფრთხო წყლების აღმნიშვნელი ნიშნები
უსაფრთხო წყლების ნიშანი ლიმფიორდში, დანიაში
**უსაფრთხო წყლების ნიშანი** (ასევე ცნობილი როგორც **ფარვატერის დასაწყისისა და შუახაზის მაჩვენებელი ნიშანი**; **ღერძული ნიშანი**; ინგლ. Safe Water Mark) ― საზღვაო სანავიგაციო ნიშანი, რომელიც გამოიყენება ნაოსნობისთვის უსაფრთხო წყლების მისათითებლად. უსაფრთო წყლების ნიშნების სერიით წყალმარჩხ ადგილებში უსაფრთხო მარშრუტის მონიშვნაა შესაძლებელი.

აღწერა
------

ღია სანაოსნო ტერიტორიაზე უსაფრთხო წყლების ნიშნები უსაფრთხო, რეკომენდებულ გზაზე მიანიშნებს. ნიშნები მიუთითებენ ფარვატერის უღრმეს ნაწილზე ან ხიდის ქვეშ ყველაზე ღრმა უსაფრთხო გასასვლელზე. იგი შეიძლება მიჯნავდეს მოძრაობის გამყოფი სისტემების მიმართულების ზოლებსაც.

უსაფრთხო წყლების ნიშნების გარჩევა შესაძლებელია წითელი და თეთრი ვერტიკალური ზოლებით. ჩვეულებრივ, დამაგრებული აქვს სფეროს ფორმის წითელი ქიმი. ღამით ანათებს თეთრი ფერის მკრთოლვარე, იზოფაზურ, ხანგრძლივად ელვარე შუქს 10 წამიანი ინტერვალით და A მორზეს კოდის შესაბამის შუქს (ერთი მოკლე, ერთი გრძელი გაელვება).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარდინალური ნიშანი
* ლატერალური ნიშანი
* სპეციალური ნიშანი
* განცალკევებული საშიშროების ნიშანი
* ჩაძირული გემის აღმნიშვნელი საგანგებო ბუი

ლიტერატურა
----------

* ციცქიშვილი, გ. (2021). *ნავიგაციური საფრთხეების შემოფარგვლის სისტემები* (წიგნში *საზღვაო საქმე*). ბათუმი. გამომცემლობა „აჭარა".
* IALA. (2023). *Navguide 2023: Marine Aids to Navigation Manual (9th ed.)*. International Association of Marine Aids to Navigation and Lighthouse Authorities.

სქოლიო
------

1. ↑  NOAA Chart 37222.  დაარქივებული 2012-03-24 საიტზე Wayback Machine.  See the vicinity of "Hubertgat"
2. ↑  ციცქიშვილი, გ. (2021). *ნავიგაციური საფრთხეების შემოფარგვლის სისტემები* (წიგნში *საზღვაო საქმე*). ბათუმი. გამომცემლობა „აჭარა".
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ირემაძე**. |

**ქეთევან ნიკოლოზის ასული ირემაძე** (დ. 8 სექტემბერი, 1912, თბილისი — გ. 19 აგვისტო, 1945, იქვე) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს წარმატებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი და დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა. ხალას ნიჭთან ერთად გამოირჩეოდა უდიდესი შრომისმოყვარეობით. მან მკითხველს გააცნო რუსი და ევროპელი კასიკოსების ქმნილებები. მან ქართულად აამეტყველა აბატ პრევეტოს „მანონ ლესკო", ბალზაკის „ოცდაათი წლის ქალი", დიდროს „რამოს ძმისწული", მერიმეს „კარმენი", დიუმას „ქალი კამელიებით", კოსტანის „ადოლფი", ტანიანოვის „კიუხლია" და სხვა. ქართულიდან რუსულად თარგმნა ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობები.

მას დაწერილი აქვს მონოგრაფიები ბარბარე ჯორჯაძეზე, ნინო ორბელიანზე, ეკატერინე გაბაშვილზე, ჭოლა ლამთათიძეზე, შიო არაგვისპირელზე და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 192, თბ. 1994
**ძეძილეთის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეძილეთში. მდებარეობს მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა სანაპიროდან დაახლოებით 670 მეტრი დაშორებით. იგი გამართულია შემაღლებულ კლდოვან ბორცვზე. 

აგებულია ფლეთილი ქვითა და კირხსნარით. ციხე ორნაწილიანია. შედგება ციტადელისა და სამეურნეო ნაწილისაგან. ციტადელი, ბორცვის აღმოსავლეთით, შედარებით შემაღლებულ მხარესაა აგებული. ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია კედლებში ორგანულად შერწყმული მრგვალი კოშკის ნანგრევი. ნანგრევებში შეინიშნება მშენებლობის ორი შრე. ციტადელის დასავლეთ კედელთან გამართულია ქვიტკირით ნაშენი წყლის რეზერვუარი. ციხის სამხრეთით მდებარე მოსახლის ეზოში დღემდე არის შემორჩენილი წყლის მილის მაგისტრალი, რომელიც მიემართებოდა ციხისაკენ. ადგილობრივთა გადმოცემით დაახლოებით 10 წლის წინ წყლის მილი ფუნქციონერებადი იყო და მასში მოედინებოდა სასმელი წყალი. ციხე ისტორიულ წარსულში წარმოადგენდა სალორთქიფანიძეოს საკუთრებას, რომელიც ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება როგორც გვაშტიბის ციხე (ვახუშტი ბაგრატიონთან გოსტიბე). ციხე უხილავს გიულდენშტედტს და მას აღწერს, როგორც სალორთქიფანიძეო ციხეს. ციხის სამხრეთით თანამედროვე სახლსა და ციხის კოშკს შორის მოვაკებულ ადგილზე მოსჩანს ძველი საძირკვლის ნაშთი. ადგილობრივთა თქმით ამ ადგილზე მდგარა სათავადო სახლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39267
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქეთევან ანდრონიკაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ქეთევან ელეფთერის ასული ანდრონიკაშვილი** (ქალიშვილობის გვარი *ზურაბიშვილი*) (დ. 27 ოქტომბერი, 1862, ყვარელი — გ. 1 თებერვალი, 1941, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თელავის წმინდა ნინოს სასწავლებელი. 1881–1882 წლებში მონაწილეობდა თელავის სცენისმოყვარეთა წრის წარმოდგენებში. 1884–1891 წლებში მუშაობდა თბილისის თეატრებში, 1892–1917 წლებში ბაქოს ქართულ თეატრში. 1921 წლიდან მუშაობდა საქართველოს თეატრებსა და კინოსტუდიაში. როლები: ქეთევანი ( დავით ერისთავის „სამშობლო"), ოროსმე (ავქსენტი ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ"), მარინე ( ვალერიან გუნიას „და-ძმა"), თამარი (აკაკი წერეთლის „თამარ-ცბიერი") და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 451.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 153.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქეთევან ანდრონიკაშვილი (მსახიობი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჩიპოლინოს თავგადასავალი** - მწერალ ჯანი როდარის მიერ 1951 წელს გამოცემული ზღაპარი-რომანი, რომელიც მის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებად ითვლება.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
უფლისწული ლიმონი სასტიკი მმართველია. ერთ დღეს იგი ეწვევა თავისი ქვეყნის ერთ-ერთ სოფელს, რათა გაიცნოს გლეხები. მოხუცი ჩიპოლონე (ხახვი) მას შემთხვევით აბიჯებს ფეხზე, რის გამოც მას იჭერენ და ციხეში უკრავენ თავს. მისი ბიჭუნა, ჩიპოლინო, დარწმუნებულია, რომ ოდესმე გაათავისუფლებს მამას. იმ დროიდან მისი ცხოვრება იცვლება.

სიუჟეტი უფრო რთულდება, როდესაც საბრალო გოგრა აშენებს პატარა სახლს (აგურებით, რომლებსაც მთელი ცხოვრების მანძილზე აგროვებდა). ლიმონის რწმუნებული, პომიდორი, ირწმუნება, რომ მას ამის უფლება არ აქვს, ვინაიდან ეს მიწა სხვებს ეკუთვნის. გოგრას ასახლებენ, მაგრამ ჩიპოლინო, რომელიც, ფაქტობრივად, აჯანყების ერთ-ერთი ინიციატორია, არ ჩერდება და ბოლომდე იბრძვის უდანაშაულო ხალხის განთავისუფლებისათვის და უსამართლო მმართველების დამხობისათვის.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**არაქსი სარიან-არუთუნიანი** (სომხ. Արաքսի Սարյան, დ. 17 აგვისტო, 1937, ლენინკანი — გ. 26 სექტემბერი, 2013, ერევანი) — სომეხი მუსიკოლოგი, ხელოვნების ისტორიის კანდიდატი, ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი, სომხეთის ხელოვნების დამსახურებული მუშაკი (2008). სომხეთის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი (1966).

ბიოგრაფია
---------

არაქსი სარიანი (არუთუნიანი) დაიბადა 1937 წლის 17 აგვისტოს ქალაქ ლენინკანში (ამჟამინდელი გიუმრი), მსახიობი არცუნ არუთუნიანის ოჯახში რომელიც მსახიობი ლენინკანის დრამის თეატრის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო. მისი დედა იყო მასწავლებელი. 1995 წელს არუთუნიანი გახდა ერევნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სტუდენტი, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ დატოვა ინსტიტუტი და სწავლა განაგრძო ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1962 წელს არაქსი გახდა ეთნოგრაფიისა და ფოლკლორის ინსტიტუტის ასპირანტი სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის მუსიკათმცოდნის რობერტ ათაიანის ხელმძღვანელობით. 1969 წელს მან დაიცვა დისერტაცია სათაურით „სომხური ქალაქების მე-19/მე-20 საუკუნის", ამის შემდეგ ის გახდა მუსიკათმცოდნეობის კანდიდატად. კონსერვატორიაში სწავლის დროს, არაქსი პარალელურად მუშაობდა მუსიკის ლიტერატურის მასწავლებლად თ. ჩუხაჯიანის სახელობის მუსიკალურ საშუალო სკოლებში და ერევნის ჩაიკოვსკის მუსიკალური სკოლაში. მუშაობდა სახელმწიფო რადიო კომიტეტის მუსიკალურ რედაქტორად. 1968 წლიდან იყო ლექტორი მუსიკის ისტორიის კურსებზე ერევნის კომიტას სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1995 წლიდან ხელმძღვანელობდა მუსიკის ისტორიის განყოფილებას. 1966 წელს გახდა სომხეთის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი და იყო კავშირის წევრი გარდაცვალებამდე. 2004 წლიდან იყო მუსიკათმცოდნეობის განყოფილების ხელმძღვანელი. .

არაქსი სარიანის საქმიანობის სფერო მოიცავდა სამეცნიერო, პედაგოგიურ, საგანმანათლებლო და ჟურნალისტურ სფეროს. მან ლექციები წაიკითხა სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის მრავალ კონფერენციაზე, კომპოზიტორთა კავშირში, კონსერვატორიაში. 2003 წელს მან მონაწილეობა მიიღო გრიგოლ ნარეკაცის ლექსის 1000 წლისთავისადმი მიძღვნილ სამეცნიერო კონფერენციებში, რომელიც ქალაქ პარიზში ჩატარდა. წაიკითხა ლექცია „გრიგოლ ნარეკაცის მონოდური თვისებები და მუსიკალურ ნიშნები".
არაქსი სარიანი აქვეყნებდა სტატიების რესპუბლიკურ პრესაში, სომხური მუსიკის ხელოვნების შესახებ. არაქსი სარიანს ჰქონდა საკუთარი გადაცემა სომხური, რუსული და ევროპული მუსიკის შესახებ. 2004 წლიდან სარიანი იყო კომისიის პრეზიდენტი, რომელიც ეწეოდა მუსიკალურ სფეროში „RA"-ს პირზების გაცემას.

ჯილდოები
--------

* RA-ს დამსახურებული ხელოვნების მუშაკი, 2008
* სომხეთის ეროვნული ასამბლეის მედალი, 2011

ოჯახი
-----

1968 არაქსი არუთუნიანი დაქორწინდა ლაზარ საირანზე. ჰყავდათ ორი ქალიშვილი: ლუსიკ სარიანი და სოფი სარიანი.

სქოლიო
------

1. ↑  Honorary Titles of the Republic of Armenia.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-01-30. ციტირების თარიღი: 2021-05-28.
2. ↑  Who is who? Armenians Biographical Encyclopedia, 2 volumes, Armenian Encyclopedia. 2005.
3. ↑  Araksi Sarian
**ჩირიკოვის სახლი** (რუს. Дом Чирикова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს ბუდიონოვის პროსპექტზე. სახლი აშენდა 1913 წელს არქიტექტორ ლეონიდ ებერგის პროექტის მიხედვით ეკლექტიკის სტილში. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: დონის როსტოვი, ბუდიონოვის პროსპექტი № 46.

ისტორია
-------

სავაჭრო სახლის მშენებლობა ტაგანროგის (ამჟამად ბუდიონოვის) პროსპექტზე დაიწყო XX საუკუნის დასაწყისში, ფაბრიკანტის, ქალაქის საბჭოს წევრის ვლადიმირ ჩირიკოვის დაკვეთით. შენობის პროექტის ავტორი იყო როსტოველი არქიტექტორი ლეონიდ ებერგი, იგი ასევე ხელმძღვანელობდა ნაგებობის სამშენებლო სამუშაოებს. 1912 წელს ლეონიდ ებერგმა მოინახულა სამშენებლო მოედანი, ამის შემდეგ გადაწყვიტეს ფასადზე დაემატებინა ორი სვეტი. არქიტექტორმა გააპროტესტა კოლონების დამატება, რადგან ნაგებობა გადაწყვეტილი იყო რენესანსის სტილში. რაზეც ჩირიკოვმა უპასუხა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „შენ ფულს ვინ გიხდის? რენესანსი თუ მე?" |
|  |  |

 ებერგმა სხვა ვერაფერი გააწყო და იძულებული იყო დაემატებინა ორი სვეტი ფასადზე.

1913 წელს გაზეთი „Приазовский край" წერდა, რომ ჩირიკოვის სახლი ერთ-ერთი ყველაზე დიდებული შესახედი იყო არქიტექტურის კუთხით როსტოვის სხვა სახლებს შორის. პირველი სართულის სათავსოები იქირავეს მაღაზიებმა. ჩირიკოვის სახლის ბინებს ჰქონდათ 4, 5, 6, და 7 ოთახი. შენობაში მოქმედებდა ლიფტი. 

1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლის შემდეგ შენობაში განათავსეს საქალაქო საბჭო. ამჟამად ჩირიკოვის სახლში განთავსებულია დონის როსტოვის ლენინის რაიონის პოლიციის განყოფილება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Швецов С. Д. На высоком донском берегу: Очерки из прошлого Ростова. — Ростов, 1982. — С. 71—72.
2. ↑  Кукушин B. C. Эклектика // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
3. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-28.
4. ↑   Ребайн Я. А. Ростов-на-Дону. — М.: Государственное издательство архитектуры и градостроительства, 1950. — С. 14. — (Архитектура городов СССР).
5. ↑  Довоенная открытка 1939 года. temernik.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-13. ციტირების თარიღი: 2013-12-16.
**ნიკოლოზ კალენიკეს ძე გუძი** (რუს. Никола́й Калли́никович Гудзи́й, უკრ. Мико́ла Кале́никович Гудзі́й; დ. 21 აპრილი, 1887, მოგილიოვ-პოდოლსკი, უკრაინა, — გ. 29 ოქტომბერი, 1965, მოსკოვი) — უკრაინელი ლიტერატურათმცოდნე. უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945).

დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი (1911). იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი (1922 წლიდან). იკვლევდა ძველ რუსულ ლიტერატრას („ამბავი იგორის ლაშქრობისა", XVI საუკუნის პუბლიცისტიკა, აბაკუმის თხზულება), XVIII–XX საუკუნეების რუსულ და უკრაინულ ლიტერატურას (თეოფან პროკოპოვიჩი, მიხეილ ლომონოსოვი, ალექსანდრე პუშკინი, ნიკოლოზ გოგოლი, ლევ ტოლსტოი, თედორე ტიუტჩევი, ვალერი ბრიუსოვი, ტარას შევჩენკო, ივან ფრანკო), ტექსტოლოგიურ საკითხებს და ფილოლოგიის ისტორიას. მუშაობდა რუსულ-ქართული ლიტერატურის ურთიერთობის საკითხებზეც. დაინტერესებული იყო ძველი რუსული თხზულებით „მოთხრობა დინარაზე", მას მიუძღვნა ნაშრომი „ამბავი საქართველოს დედოფალ დინარას შესახებ".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.