recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტერ-აბრამიანის სახლი** (რუს. Дом Тер-Абрамяна) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. სახლი აშენდა 1886 წელს ბაროკოს სტილში. ნ. სოკოლოვის პროექტის მიხედვით. როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის 2009 წლის 1 იანვრის დადგენილების მიხედვით შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურისა და ისტორიის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: დონის როსტოვი, დიდი სადოვაიის ქუჩა № 51.

ისტორია
-------

ტერ-აბრამიანის სავაჭრო სახლი (მარჯვნივ) რევოლუციამდელ ფოტოზე
XIX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში როსტოველი მეწარმე ტერ-აბრამიანი ფლობდა რამდენიმე სახლს, რომლებშიც ვაჭრობდა წიგნებით და დაკავებული იყო საგამომცემლო საქმიანობით. 1880 წლამდე მისი სტამბა და რედაქცია განთავსებული იყო ნაქირავებ ფართებში. იმისათვის რომ გაეფართოვებინა საგამომცემლო საქმიანობა, გადაწყვიტა აეშენებინა საკუთარი სახლი და იქ განეთავსებინა სტამბა და რედაქცია. 

ამ პერიოდისათვის დიდი სადოვაიის ქუჩა ითვლებოდა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩად. სწორედ ამ ქუჩაზე სემაშკოსა და გაზეთის შესახვევების გადაკვეთაზე ააშენეს სამსართულიანი აგურის შენობა წიგნის გამომცემელ ივანე ტერ-აბრამიანისათვის. ეს სახლი იყო მეორე მრავალსართულიანი სახლი დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. სახლს ჰქონდა ორი გუმბათი. 

ტერ-აბრამიანის ფინანსებით აგებულ სახლს ჰქონდა მორთული ფასადი. მის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა ძირითადი შესასვლელი. მის თავზე მეორე და მესამე სართულის სიმაღლეზე განთავსებული იყო დეკორაციული გაფორმებული პორტალები. ზედა სართული მთავრდებოდა ჩაზნექილი ფრონტონით. ფრონტნზე ამოკვეთილია აგების თარიღი „1886".

სავაჭრო სახლი აშენებული იყო სანქტ-პეტერბურგის სამოქალაქო ინჟინერიის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულის ნიკოლაი სოკოლოვის პროექტის მიხედვით, რომელიც 1887 წლიდან იყო ქალაქის მთავარი არქიტექტორი. მშენებლობის დამტავრების შემდეგ იჯარით გაიცა სახლის სათავსოები. პირველ სართულზე განტავსდა მაღაზიები და ფოტოატელიე. შენობაში ასევე მუშაობდა ტერ-აბრამიანის სტამბა. 

ივან ტერ-პეტროსიანი გარდაიცვალა 1899 წელს. შენობა და სტამბა გადავიდა მისი შვილის, არამ ტერ-აბრამიანის საკუთრებაში, რომელმაც განაგრძო მამის საქმიანობა. 1910 წელს სტამბაში მუშაობდა 50 ადამიანი. არამ ტერ-აბრამიანი გარდაიცვალა 1919 წელს და სტამბა დაიხურა. 

1920-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. პირველ სართულზე განათავსეს მაღაზიები, ხოლო ზედა სართულებზე განასახლეს მაცხოვრებლები. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაზიანდა სახლის გუმბათი, თავად შენობა კი გადარჩა. ომის შემდეგ შენობა აღადგინეს, მაგრამ გუმბათების გარეშე. ფასადი გადაათეთრეს. ამჟამად სახლის პირველ სართულზე განთავსებულია მაღაზიები, ხოლო ზედა სართულები კვლავ დასახლებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Доходный дом А.Тер-Абрамяна (1886 г.) .
* ДОХОДНЫЙ ДОМ КНИГОИЗДАТЕЛЯ И. А. ТЕР-АБРАМИАНА დაარქივებული 2017-07-26 საიტზე Wayback Machine.
**ულმის დროებითი ზავი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ულმის ხელშეკრულება**) — ხელი მოაწერეს ულმში, 1647 წლის 14 მარტს, საფრანგეთს, შვედეთს და ბავარიას შორის. ხელშეკრულება შემუშავდა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა და შვედეთმა დაიპყრეს ბავარია ოცდაათწლიანი ომის მიმდინარეობის პერიოდში. ორივე ოკუპანტმა მხარემ ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან I აიძულა, რომ დაედო ზავი და უარი ეთქვა თავის ალიანსზე იმპერატორ ფერდინანდ III-თან ერთად. თუმცა, მაქსიმილიანმა დაარღვია ზავის პირობები და დაუბრუნდა ალიანსს ფერდინანდთან 1647 წლის შემოდგომაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Thirty Years' War დაარქივებული 2009-10-21 საიტზე Wayback Machine.
* The Encyclopedia of World History 2001 დაარქივებული 2007-10-26 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოცდაათწლიანი ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* ნიკოლსბურგი (1621)
* კომპიენი (1624)
* ჰააგა (1625)
* პრესბურგი (1626)
* ფრანცბურგი (1627)
* ლიუბეკი (1629)
* შტეტინი (1630)
* ბერვალდე (1631)
* ფონტენბლო (1631)
* პრაღა (1635)
* ვისმარი (1636)
* ჰამბურგი (1638)
* ულმი (1647)
* ვესტფალია (1648)
 |

 |
ტენჯიკუ ტოკუბეი
**ტენჯიკუ ტოკუბეი** (იაპონ. 天竺徳兵衛; დ. 1612 — გ. 1992) — XVII საუკუნის იაპონელი მოგზაური და მწერალი. მან იმოგზაურა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში და სამხრეთ აზიაში. 

ტენჯიკუ დაიბადა 1612 წელს ვაჭრის ოჯახში სენდო-მაჩიში, ტაკასაგო-ჩოში, დღევანდელ ჰიოგოს პრეფექტურაში.

მოგზაური
--------

იაპონური ხომალდის 1634 წლის მოგზაურობა
1626 წელს 15 წლის ასაკში ტენჯიკუ დაიქირავა სავაჭრო გემის ეკიპაჟმა კიოტოში.

1627 წელს ტოკუბეიმ იმოგზაურა ჩინეთში, ვიეტნამში და სიმაში (დღევანდელ ტაილანდში). ის რაღაც დროით დარჩებოდა სიამში და შემდეგ ჰოლანდიელ მოგზაურ ჯან ჰუსტენ ვან ლოდესტეინის ერთ-ერთი ხომალდით გააგრძელებდა მოგზაურობას. მდინარე განგის საშუალებით, მან ასევე იმოგზაურა ინდოეთში და მაგადჰაში და უკან დიდი სიმდიდრით და დიდძალი ამბებით დაბრუნდა.

მის იაპონიაში დაბრუნებას და იზოლირებული პოლიტიკის გაცნობის შემდეგ, მან დაწერა ნაშრომი სახელად „ტენჯიკუ ტოკაი მონოგატარი" (天竺渡海物語) თავის მოგზაურობებზე სხვა ქვეყნებში, რომელიც ძალიან პოპულარული გახდა იაპონიაში. 

ტენჯიკუ ტოკუბეი გარდაიცვალა 80 წლის ასაკში თავის მშობლიურ ქალაქ ტაკასაგოში.

კაბუკის პერსონაჟი
-----------------

ტენჯიკუ ტოკუბეი კაბუკიში, XVIII საუკუნის ნამუშევარი
ტენჯიკუ ტოკუბეიმ მონაწილეობა მიიღო პოპურალური სპექტაკლებში კაბუკიში და ძორურიში ჯადოქრის როლში, რომელიც XVIII საუკუნესა და XIX საუკუნეში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. 

1795 წელს კუნიტარომ ითამაშა ტენჯიკუს მეუღლის როლი სპექტაკლში „ტენჯიკუ ტოკუბეი კიკიგაკი იორაი", რომლის დროსაც ტოკუბეის როლს არაში კოროკუ III თამაშობდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Kansai Kippo News Vol.11 No.490 Wednesday, February 23, 2005.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 13, 2008. ციტირების თარიღი: მაისი 17, 2015.
2. ↑  *The Russo-Japanese War: A Photographic and Descriptive Review* by Richard Harding Davis - Page 458 "Tokubei travelled in India as far as the source of the Ganges"
3. ↑  "When he was fifteen years old, in 1626, he was employed by a trading company in Kyoto worked in Siam (Thailand) and Magadha (India). After that, in 1630, he went to India again in a Dutch ship, with Jan Joosten, a Dutchman, and traded there." Takasago City website  დაარქივებული 2009-11-13 საიტზე Wayback Machine.
4. ↑  Kabuki; the Popular Stage of Japan - Page 187 by Zoë Kincaid 1965 "Tokubei sailed away on unknown seas to India and returned with wealth greater 
than that of a daimyo, many strange tales to relate..."
**ფაშვის გადავსება** (ლათ.DILATATION RUMINIS) — ცხოველის მიერ უკონტროლო ჭამის შედეგად დიდი რაოდენობით კონცენტრული (ქერი, ჭვავი, ხორბალი,სიმინდის მარცვალი და სხვა) და უხეში მშრალი სახის (ნამჯა, ბზე, ჩენჩო ) საკვების დაგროვება.

გამომწვევი მიზეზი
-----------------

ავადმყოფობის განვითარებას ხელს უწყობს წყლის, მოციონის, ვიტამინების, მინერალური ნივთიერების უკმარისობა და გამჭლევება.

კლინიკური ნიშნები
-----------------

დაავადების კლინიკური ნიშნებია საკვების მიუღებლობა, ცხოველი წუხს, მუცელზე იყურება, დგას მოკუზული, მუცელზე ირტყამს უკანა კიდურებს, მოუსვენრობს(ზოგჯერ წევს, წამოდგება), ბღავის, ცოხნა და ბოყინი უწყდება, ეწყება ნერწყვდენა, იშვიათად პირღებინება. მარცხენა საშიმშილე ფოსო უსწორდება კუკუხოს ზედაპირს. ფაშვის შიგთავსი მკვრივი კონსისტენციისაა, ხელის დაწოლისას წარმოიშობა ორმო (ფოსო), რომელიც ნელ-ნელა ქრება (ამოივსება), ფშვის შეკუმშვები სუსტდება და იშვიათი ხდება, ზოგჯერ ქრება კიდეც. სუსტდება წიგნარის ხმები, მაჭიკისა და ნაწლავების პერისტალტიკა. დეფეკაცია იშვიათია, განავალი მაგარია, დაფარულია ლორწოთი და აქვს მოშავო-მორუხო ფერი. ავადმყოფობის ხნგრლივი მიმდინარეობის შემთხვევაში ცხოველი მოწყენილია, ახასიათებს კუნთების ფიბრილური კანკალი. მოძრაობის დროს ბარბაცებს. პულსი გახშირებულია და სუსტი, სუნთქვა ხშირია, ლორწოვანი გარსები ციანოზურია.

მკურნალობა
----------

დაავადების დასაწყისში ცხოველს უნიშნავენ 1-2 დღიან მშიერ დიეტას, წყალს არ უზღუდავენ, გაზების წარმოშობის საწინააღმდეგოდ ასმევენ იქტიოლს, 1 ლიტრა ფორმალინის 1%-იან ხსნარს, აწარმოებენ ფაშვის ამორეცხვას სუსტი მადეზინფიცირებელი ხსნარებით, უკეთებენ ფაშვის მასაჟს, დიათერმიას, აძლევენ საფაღარათოებს, რუმინატორულ საშუალებებს.

ლიტერატურა
----------

* "ზოგადი ვეტერინარული ქირურგია"; ვლადიმერ თვალიაშვილი.
**ვედროს ომი** ან **მუხის ვედროს ომი** (იტალ. Guerra della secchia rapita) — შეიარაღებული კონფლიქტი ბოლონიას და მოდენას ქალაქ-სახელმწიფოებს შორის, 1325 წელს. ომი მოხდა ემილია-რომანიას რეგიონში, ჩრდილოეთ იტალიაში. ეს ომი იყო ეპიზოდი 300 წლიანი ბრძოლიდან გველფებისა და გიბელინების შორის. ამ ომში იყო მხოლოდ ერთი ბრძოლა (ზაპოლინოს ბრძოლა), რომელიც მოიგო მოდენამ და ვედრო დარჩა ამ სახელმწიფოში. დღესდღეობით ეს ვედრო ისევ მოდენაშია.

გავრცელებული მითი, თუ რატომ დაიწყო ეს ბრძოლა, არის, რომ მოდენელებმა მოიპარეს ვედრო ბოლონიელების ჭიდან, მაგრამ, ეს მცდარია, რადგან ვედრო, მრავალი სარწმუნო მონაცემის მიხედვით, მოდენელებმა აიღეს, როგორც ჯილდო ომში გამარჯვებისთვის. ომი, სინამდვილეში, მოხდა, რადგან მოდენამ დაიპყრო ბოლონიელების ციხესიმაგრე მონტევეგლიო.

ფონი
----

შუა საუკუნეებიდან რენესანსამდე, ჩრდილოეთ იტალია დაყოფილი იყო მხარეებად, რომლებიც მხარს უჭერდნენ საღვთო რომის იმპერატორის (გიბელინები) და რომის პაპის (გველფები) ურთიერთსაწინააღმდეგო პოლიტიკურ პრეტენზიებს. მოდენა იყო გიბელინების, ხოლო ბოლონია იყო გუელფების. პოლიტიკური განსხვავება ამწვავებდა ბუნებრივ კონფლიქტს სასაზღვრო ტერიტორიებზე.

1776 წელს, ფიდრიხ ბარბაროსა დამარცხდა ლენიანოს ბრძოლაში ლომბარდიის ლიგასთან, რომელიც მხარს უჭერდა პაპ ალექსანდრე III-ს. ეს იყო დასაწყისი გაჭიანურებული კონფლიქტისა იტალიაში გუელფებსა და გიბელინებს შორის. ორმა მოწინააღმდეგე მხარემ დაიწყო ომი ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ. მოდენა მტკიცე მხარდამჭერი იყო საღვთო რომის იმპერიისა და ფიცი დადეს რომ ყოფილიყვნენ გიბელინების ქალაქი. ჩჩრდილოეთის ქალაქი ბოლონია იყო გუელფების ქალაქი და მას ხელმძღვანელობდა პაპი, რადგან ისინი მხარს უჭერდნენ მას.

აცო VIII დ'ესტე, ფერარას მარკიზი აკონტროლებდა მოდენას 1293-დან 1308 წლამდე და ის დაუპირისპირდა ბოლონიას ნაწილობრივ იმისთვის, რომ გაეზარდა მისდამი მხარდაჭერა მოდენენას დიდებულებს შორის. მისი არჩეული მემკვიდრე, მანტუელი პასერინო ბონაკოლსი, იყო აგენტი იმპერატორ ლუდვიგ IV ბავარიელისა. მან განაგრძო გიბელინების ომის პოლიტიკა, ამავდროულად, პარმა და რეჯო-ემილია მას ხელში ჰქონდა ჩაგდებული. პაპმა იოანე XXII-მ ბონაკოლსი ეკლესიის წინააღმდეგ ამბოხებულად გამოაცხადა და უბოძა ჯვაროსნების შესაფერისი ინდულგენციები ყველასთვის, ვინც ზიანს მიაყენებდა მის პიროვნებას ან მის საკუთრებას.

ომის დაწყებამდეც კი, საზღვრების ბრძოლა გამრავლდა. აგვისტოში, ბოლონილებმა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პოდესტა, გაატარეს ორი კვირა მოდენას მიწების განადგურებაში. სექტემბერიში, მანტუამ თავისი რიგი აიღო, და თვის ბოლოს, როკა მონტევგლიოს უღალატეს მალკონტენტსებმა. ორ ამბოხებულ კასტელანებს თავი მოაჭრეს

სქოლიო
------

1. ↑  La battaglia di Zappolino e la storia della secchia rapita it-IT.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-01-23. ციტირების თარიღი: 2019-09-23
2. ↑  Called „creatura di Ludovico il Bávaro" by Salvatore Muzzi, *Compendio della storia di Bologna*, 1875: ch. xxiv:104.
3. ↑  *Messer Passerino Signor di Modena ribelle di Santa Chiesa, fosse lecito a ciascuna persona di poter danneggiarlo nell’avere e nella persona, dando a chiunque certa perdonanza, come se andassero oltra mare a ricuperare il Sepulcro* (*Scriptores Rerum Italicum* vol. XVIII, column 338, quoted in Angelo Namias, *Storia di Modena e dei paesi circostanti* 1894, book v, c. XIX:220)
**ზურაბ ნარმანია** (დ. 20 იანვარი, 1955, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 12 აგვისტო, 2000, თბილისი, საქართველო) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, ესეისტი.

ბიოგრაფია
---------

ზურაბ კოკის ძე ნარმანია დაიბადა 1955 წლის 20 იანვარს, ქალაქ თბილისში.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი.

პირველი ლექსები: „ჩემი სახლია...", „მიიძინებენ ლაჟვარდების ლურჯი ბაღები...", „სივრცის მსუბუქი...", „ღამეს მშიერი მისდევს ავაზა...", „თუმცა არ ვიცი..." გამოაქვეყნა ჟურნალ ცისკრის 1977 წლის მეოთხე ნომერში.

პირველი პოეტური კრებული „უსაფეხურო კიბე" 1986 წელს გამოსცა „მერანშ". 1992 წელს ამავე გამომცემლობამ დასტამბა ზურაბ ნარმანიას მიერ თარგმნილი აბდურახმან ავტორხანოვის „სტალინის სიკვდილის საიდუმლო", ხოლო 1998 წელს წიგნად გამოსცა ქართულად თარგმნილი მაქსიმილიან ვოლოშინის პოემა „კაენის გზით" (მატერიალური კულტურის ტრაგედია).

1983–2000 წლებში იყო ჟურნალ „ცისკრის" თანამშრომელი.

გარდაიცვალა 2000 წლის 12 აგვისტოს.

წიგნები
-------

* „უსაფეხურო კიბე", „მერანი", 1986
* „მფრინავი ჭიანჭველა", გამომცემელი: ჟურნალ „ცისკრის" რედაქცია, 2001

თარგმნილი წიგნები
-----------------

* აბდურახმან ავტორხანოვი – „სტალინის სიკვდილის საიდუმლო", „მერანი", 1992
* მაქსიმილიან ვოლოშინი – „კაენის გზით" (მატერიალური კულტურის ტრაგედია) (პოემა), „მერანი", 1998

კინოროლი
--------

* ზურა (ლიკა ქავჟარაძის პარტნიორი) – სატელევიზიო მუსიკალური ფილმი „სიყვარული, ივერია და...", კომპანია „ქართული ტელეფილმი", რეჟისორი – ზაალ კაკაბაძე – 1975

ჯილდოები
--------

1998 წლის 7 მარტს დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით", საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება # 132 (ჟურნალ „ცისკრის" 150 წლის იუბილესთან დაკავშირებით — საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკის" 1998 წლის 15 მარტის ნომერში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფილმოგრაფია დაარქივებული 2012-03-15 საიტზე Wayback Machine.
* კადრები ფილმიდან „სიყვარული, ივერია და..."
* დრო ერთხელ მოცემული[*მკვდარი ბმული*]
* მწვერვალები არ ჩამოვლენ, მწვერვალებზე ადიან[*მკვდარი ბმული*]
* ბიბლიოგრაფია


1. ↑
* 

**ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი** (რუს. Мемориал «Жертвам фашизма») — მემორიალური კომპლექსი, მდებარეობს ხუტორ ერიკოვსკში, დუბოვსკის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში გერმანელმა ფაშისტებმა სოფელ ერიკოვსკთან საბჭოთა ჯარისკაცებისთვის საკონცენტრაციო ბანაკი შექმნეს.

სამხედრო ტყვეების განადგურების მიზნით გერმანელა ფაშისტებმა ფრონტის ხაზთან შექმნეს მობილური საკონცენტრაციო ბანაკი, შემდეგ ეტაპზე შექმნეს სატრანზიტო ბანაკი („დულაგი" — გერმანული სიტყვისაგან „Durch lager") რკინიგზის სადგურთან ახლოს. ერიკოვსკის ბანაკი მიეკუთვნებოდა დულაგების ჯგუფს და მას ეწოდებოდა „დულაგი-124" და ეს იყო ნამდვილი საკონცენტრაციო ბანაკი. 

პირველი სამხედრო ტყვეები ბანაკში გაიგზავნა ოკუპაციიდან ძალიან მალევე. ხუტორში დაიწყო ბარაკების მშენებლობა. სამხედრო ტყვეებს ეძინათ ორიარუსიან ტახტებზე, რომლებიც წკნელებისგან იყო დამზადებული. ტყვეების დიდი ნაწილი ადგილების არ ქონის გამო პირდაპირ ქუჩაში იწვა. დაღუპულებს მარხავდნენ საერთო საფლავში, რომლის ზომაც იყო 6X4 მეტრზე. 

ბანაკში მუდმივად იყო აბანო, სადაც ტყვეებს შეეძლოთ დაბანვა, თუმცა აბანოდან არავინ დაბრუნებულა ცოცხალი. 

ბანაკის ხელმძღვანელობა სასტიკად ექცეოდა პატიმრებს. ერთხელ საბჭოთა ტყვეს ჩააცვეს გერმანელი სამხედრო მოსამსახურის ტანსაცმელი და გაწვრთნილი ძაღლი არც მიკარებია, მაგრამ როდესაც იმავე ტყვეს საბჭოთა ჯარისკაცის ფორმა ჩააცვეს ძაღლმა იგი დაგლიჯა. პატიმრებს დამწვარ მარცვლეულს აჭმევდნენ, რომელიც საბჭოთა ჯარისკაცებმა დაწვეს, რათა ხელში არ ჩავარდნოდათ გერმანელებს. სარდაფებში გამოკეტილი ჰყავდათ 200-ზე მეტი ტყვე, რომელთაგან უმეტესობას მჯდომარეს ან მდგომარეს ეძინათ. ერთ-ერთი ბარაკი წვიის შედეგად ჩამოიქცა და ცოცხლად დამარხა ყველა ტყვე. 

1942 წელს გერმანელებმა დაიწყეს სამხედრო ტყვეების ევაკუაცია. უკან დახევის დროს ტყვეები დაყვეს ოთხ ნაწილად და გადაიყვანეს სოფელ ზიმოვნიკში. 1943 წლის 1 იანვარს დუბოვსკის რაიონი გაათავისუფლეს ფაშისტებისაგან. დაავადებული და დასუსტებული ტყვეები გააგზავნეს ჰოსპიტალში სამკურნალოდ. 

ბანაკის არსებობის პერიოდში დაახლოებით 18 000 ადამიანი გააწამეს. ყოველდღიურად ბანაკში წამებისაგან, შიმშლისაგან და აუტანელი შრომისაგან იღუპებოდა 100-200 ადამიანი. დახვრიტეს 5 000 ადამიანი, მათ შორის დუბოვსკის რაიონის 46 მაცხოვრებელი. 

„დულაგი-124"-ის სამხედრო ტყვეების დაკრძალვის ადგილზე 1987 წელს დადგეს ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი, რომლის ავტორები იყვნენ ლენინგრადელი არქიტექტორები მ. ხადაძე და ი. სტეპანიუკი. მასთან ახლოს ააგეს მემორიალური პარკი. მემორიალის ძირითადი ნაწილი შედგება სამი სამხედრო ტყვის თეთრი გამოსახულებისაგან, რომლებიც ხელებით არიან დაკიდებულნი. მასთან ახლოს საკონცენტრაციო ბანაკის მავთულხლართებიანი კვარცხლბეკი დგას, რომელზეც წარწერაა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „1942. Памяти жертв концлагеря. Советским воинам" |
|  |  |

 ყოველწლიურად ძეგლის მიმდებარე ტერიტორიაზე იმართება მიტინგი, რომელიც ეძღვნება ფაშიზმზე გამარჯვების დღეს და დაღუპულთა ხსოვნას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мемориал «Жертвам фашизма» დაარქივებული 2017-06-03 საიტზე Wayback Machine.
* Мемориал «Жертвам фашизма» (на месте бывшего немецкого концлагеря)
* Мемориал на Викимапии
**ვალენტინ ანდრიას ძე აფაქიძე** (დ. 17 მარტი, 1904, სოფ. ფახულანი, ახლანდელი წალენჯიხის რაიონი ― გ. 29 ოქტომბერი, 1969, მოსკოვი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1945). რუსეთის სამოქალაქო ომისა და მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცრის ოჯახში. 1918 წელს მოხალისედ ჩაირიცხა რუსეთის წითელ არმიაში. 1922–1924 წლებში იბრძოდა შუა აზიაში ბასმაჩების წინააღმდეგ. 1928 წელს დაამთავრა თბილისის ქვეითთა სამხედრო სკოლა. 1940 წლიდან მეთაურობდა 112-ე მსროლელთა დივიზიის 524-ე მსროლელ პოლკს. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ბალტიისპირეთში. 1941 წლის ივლისში მძიმედ დაიჭრა. განკურნების შემდეგ იზო პოდოლსკის სამხედრო სასწავლებლის უფროსი. 1947–1948 წლებში დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიასთან არსებული დივიზიის მეთაურთა კურსები; 1953-1960 წლებში მუშაობდა სსრკ თავდაცვის სამინისტროს აპარატში. 1960 წლიდან თავდარიგში გავიდა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 2 წითელი დროშის, სამამულო ომის I ხარისხის, წითელი ვარსკვლავის ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *კალაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 13-14.
ტეპუი კუკენანი
**ტეპუი** — მაგიდა მთები, რომელიც ვრცელდება გვიანის ზეგანზე, მეტწილად ვენესუელასა და დასავლეთ გაიანაში. სიტყვა „ტეპუი" პემონის ადგილობრივ ენაზე აღნიშნავს „ღმერთების სახლს". პემონის ტომი უმთავრესად გრან-საბანის ტერიტორიაზე სახლობს. ტეპუი რელიეფში გვხვდება როგორც იზოლირებული ობიექტი, სადაც ფართოდ არის გავრცელებული ენდემური მცენარეულობა და ცხოველთა ნაირსახეობა. აღსანიშნავია მაგიდა მთები: სერო-დე-ლა-ნებლინა, სერო-აუტანა, აუიან-ტეპუი და რორაიმა. 

ჩვეულებრივ, აგებულია კამბრიუმამდელი კვარციანი ქვიშაქვებით, რომლებიც მკვეთრად არის აზიდული ჯუნგლების თავზე, რითაც თვალწარმტაც ბუნებრივ ლანდშაფტებს ქმნის. აუიან-ტეპუი დასაბამს აძლევს მსოფლიოში ყველაზე მაღალ ჩანჩქერს — ანხელს.

მორფოლოგია
----------

კარსტული ძაბრი
ტეპუი წარმოადგენს ვრცელი ქვიშაქვიანი პლატოს რელიქტს, რომელიც ოდესღაც ფარავდა გრანიტული ფუნდამენტის კომპლექსს ამაზონის აუზისა და ორინოკოს ჩრდილოეთ საზღვრებსა და ატლანტის სანაპიროსა და რიო-ნეგროს შორის. ეს ტერიტორია სუპერკონტინენტ გონდვანის კვალის ნაწილია. დედამიწის ისტორიის მთელი დროის განმავლობაში პლატო ეროზირებული იყო, ხოლო მონადნოკების რელიქტებიდან ჩამოყალიბდა ტეპუი. 

სამხრეთ-აღმოსავლეთ ვენესუელაში, გაიანისა და ბრაზილიის საზღვართან, გრან-საბანის ტერიტორიაზე გვხვდება 115 ტეპუი, რომლებიც გარემომცველი ტერიტორიებიდან 1000-3000 მ-მდეა ამაღლებული. ამ 115 ტეპუის საერთო ფართობია დაახლოებით 5000 კმ². დიდი ასაკის გამო, ტეპუისთვის დამახასიათებელია კირქვებში გამომუშავებული კარსტული რელიეფი. აქვე გვხვდება მსოფლიოს უღრმესი კვარციტული მღვიმე აბისმუ-გუი-კოლეტი. ზოგიერთი ტეპუისთვის ნიშანდობლივია დიდი კარსტული ძაბრები.

ფლორა და ფაუნა
--------------

რორაიმა
ტეპუი მთლიანად არის იზოლირებული ტყისგან, რის გამოც ისინი „ეკოლოგიურ კუნძულებად" გვევლინებიან. დიდი სიმაღლეების გამო განვითარებულია კლიმატის სხვადასხვაგვარობა. მაღალ ადგილებში განვითარებულია გრილი ჰავა, ხშირი კოკისპირული წვიმით, ქვემო ნაწილში არის ტროპიკული, თბილი და ნოტიო კლიმატი. საშუალო ტემპერატურა უდრის 8-20°C-ს, ყველაზე მაღალ ადგილებში ტემპერატურა ეცემა 0°C-მდე. ნიადაგი ოლიგოტროფულია.
მთების იზოლირებამ განაპირობა ადგილობრივი ფლორისა და ფაუნის განვითარება. ხშირად ტეპუის მოიხსენიებენ როგორც გალაპაგოსის კუნძულებს, რამეთუ ტეპუიზე იზრდება დიდი რაოდენობით უნიკალური მცენარეულობა, ხოლო ფაუნის ზოგიერთი წარმომადგენელი მხოლოდ ტეპუიზეა გავრცელებული. 

ტეპუის უმრავლესობა მდებარეობს კანაიმის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტეპუი***

* The Making of: "The Lost World: Tepuis"

სქოლიო
------

1. ↑  Biogeography of the Lost World (Pantepui region, northeastern South America): Insights from bryophytes
2. ↑  Tepuis. Terrestrial Ecoregions. World Wildlife Fund
3. ↑  Rull, Valenti (18 May 2005). "Biotic diversification in the Guayana Highlands: a proposal". Journal of Biogeography. 32 (6): 921–927.
4. ↑  Tepuis — Terrestrial Ecoregions, WWF
ვალენტინა ტერეშკოვა
**ვალენტინა ვლადიმერის ასული ტერეშკოვა** (რუს. Валентина Владимировна Терешкова; დ. 6 მარტი, 1937, სოფ. დიდი მასლენიკოვო, ტუტაევის რაიონი, იაროსლავლის ოლქი) — პირველი ქალი-კოსმონავტი, პოლკოვნიკ-ინჟინერი, საბჭოთა კავშირის გმირი (22 ივნისი, 1963).

ბიოგრაფია
---------

1954 — 1960 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა ადგილას. კოსმონავტთა რაზმშია 1962 წლიდან. 1963 წლის 16—19 ივნისს ქალთა შორის პირველმა იფრინა კოსმოსში. ხომალდ „ვოსტოკ-6-ით" ვალერი ბიკოვსკისთან ჯგუფური ფრენისას 48-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 1969 წელს ტერეშკოვამ დაამთავრა ნ. ჟუროვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო საინჟინრო აკადემია.

სსრკ VII—X მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. საბჭოთა ქალთა კომიტეტის თავმჯდომარე (1968-1987), ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1969-). ქალთა მსოფლიო საბჭოს წევრი. სკკპ XXIV ყრილობაზე აირჩიეს სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციისა და მრავალი უცხოური ორდენით. აქვს საპატიო წოდებები. მისი სახელი მიეკუთვნა მთვარის უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს.

1982 წლამდე ანდრიან ნიკოლაევთან გაყრამდე ატარებდა ორმაგ გვარს ნიკოლაევა-ტერეშკოვას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 429.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვალენტინა ტერეშკოვა"** ვიკისაწყობში.
* ვალენტინა ტერეშკოვას ბიოგრაფია — ენციკლოპედია „კოსმონავტი"
**ზაალ კაკაბაძე** (დ. 18 იანვარი, 1935, ბათუმი — გ. 10 ივნისი, 2012) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფისტების ინსტიტუტი სარეჟისორო ფაკულტეტი.

სწავლობდა მოსკოვის ტრანსპორტის ინსტიტუტში 1953-1954 წლებში. 1954-1957 წლებსი კი სწავლა გააგრძელა ლენინგრადის ზუსტი მექანიკისა და ოპტიკის ინსტიტუტში. მუშაობდა საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარულ და დოკუმენტური ფილმების სტუდიაში 1960-1968 წლებში, ხოლო 1968 წლიდან საქართველოს სატელევიზიო ფილმების სტუდიაში. იგი იყო კომპანია „ქართული ტელეფილმის" მხატვარი და ფილმების განყოფილების უფროსი 1996 წლიდან. ქართულ კინემატოგრაფიაში ის იყო პირველი ვინც შექმნა ახალი ჟანრი კინო-ბალეტი, მის კინო-ფილმ-ბალეტებს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო, მათ შორისაა: „მწირი", „პრომეთეოსი", „მეთორმეტე ღამე, ანუ როგორც გენებოთ". გადაღებული აქვს აგრეთვე მუსიკალური კინოფილმები: „ორერა, სრული სვლით!" 1970 წელს, ხოლო „მზიური", „სიყვარული, ივერია და…" 1975 წელს. დოკუმენტური ფილმები ქართველ მუსიკოსებზე: „ლაურეატები", „ვიოლინოს რაფსოდია", „პიანისტთა მეორე" და „სამშობლოს სახელით".

ჯილდოები
--------

* 1986 - საერთაშორისო კინოფესტივალი "ARABESQUE" და "GOLDEN FLEECE-88", გრან-პრი, კინო-ფილმ-ბალეტი "მეთორმეტე ღამე, ანუ როგორც გენებოთ"
* 1984 - კიევის საკავშირო კინოფესტივალი, I პრემია, კინო-ფილმ-ბალეტი "პრომეთეოსი"
* 1977 - ნიუ-იორკისა და ჩიკაგოს საერთაშორისო კინოფესტივალი, გრან პრი, კინო-ფილმ-ბალეტი "მწირი"

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 233;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაალ კაკაბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზურაბ გიორგის ძე ნათიშვილი**, *ნათიევი* (დ. 20 აგვისტო, 1869, — გ. 30 ივლისი, 1937, პარიზი) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1915), I მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე.

დაიბადა თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახში. სწავლობდა თბილისის კადეტთა კორპუსში (არ დაუმთავრებია), შემდეგ — ელიზავეტგრადის იუნკერთა საკავალერიო სასწავლებელსა და სანკტ-პეტერბურგის საოფიცრო-საკავალერიო სასწავლებელში. სამხედრო სამსახურში იყო 1886 წლიდან. მსახურობდა ტვერის მე-16 დრაგუნთა პოლკში, შემდეგ — ნიჟეგოროდის მე-17 დრაგუნთა პოლკში. 1912 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, 1915 წელს — პოლკოვნიკის წოდება. მსოფლიო ომის ფრონტებზე თავის გამოჩენისთვის მიღებული ჰქონდა „გიორგის იარაღი" (1918). დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. სტანისლავის III (1901) და II (1914; მახვილებით, 1916), წმ. ანას III (1910) და II (მახვილებით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) და III (მახვილებით, 1916) ხარისხის ორდენებით. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო საფრანგეთში, სადაც არჩეული იყო ნეჟიგოროდის დრაგუნთა პოლკის ოფიცერთა კავშირის თავმჯდომარედ. გარდაიცვალა პარიზში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Натиев (Натишвили) Зураб Георгиевич — Русская армия в Первой мировой войне.
* 

* ზურაბ ნათიშვილი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
ვულკანური ფერფლი
ვულკანური ფერფლი. ეტნა
**ვულკანური ფერფლი** — ლავის პატარა ნაწილაკები, ცალკეული მინერალებისა და ზოგჯერ გარეშე ქანების ნატეხები, რომლებიც გამოიყოფა ვულკანის ამოფრქვევისას. წარმოადგენს პიროკლასტურ მასალას, ანუ ტეფრას. ძლიერი ამოფრქვევის დროს ვულკანური ფერფლი დიდ მანძილზე ვრცელდება და ზოგჯერ სტრატოსფეროს მაღალ ფენებში აზიდულია წვრილი ფერფლის სახით, რომელიც იწვევს განსაკუთრებულ მოვლენებს: მანათობელ ღამის ღრუბლებს, ბიშოპის რგოლებსა და სხვა. აგრეთვე ოპტიკური ფენომენის ჰალოს გამომწვევია. შედგება ფერფლისა და ქვიშის ნაწილაკებისაგან, რომელთა დიამეტრია 2 მმ. შესუნთქვისას წარმოადგენს დიდ საშიშროებას ადამიანისა და ცხოველებისათვის. ვულკანური ფერფლი სახიფათოა აგრეთვე თვითმფრინავებისათვის. აფერხებს საჰაერო მიმოსვლებს. მდიდარია მიკროელემენტებით, რის გამოც ვულკანთან არსებული ნიადაგი მეტად ნოყიერია. მაგალითად, ვეზუვისა და ეტნის მიდამოებში განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. ქმნის მტკიცე მარკირებულ ჰორიზონტებს. ასე მაგალითად, ვულკან ბეზიმიანის ამოფრქვევისას ვულკანური ფერფლი დიდ ბრიტანეთამდე მივიდა, ხოლო კრაკატაუს 1883 წლის ამოფრქვევის დროს წამოსულმა ვულკანურმა ფერფლმა დედამიწას თითქმის ორჯერ შემოუფრინა. ვულკანური ფერფლის ეს თავისებურება გამოიყენება სტრატიგრაფიაში (ქანის ფენების კორელაციის ტეფროქრონოლოგიური მეთოდი). ვულკანები ყოველწლიურად საშუალოდ ისვრიან 3•109 ტ ვულკანურ ფერფლს. ვულკანურ ფერფლს იყენებენ მსუბუქი ბეტონის დასამზადებლად, სითბოიზოლაციის მასალებისათვის და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვულკანური ფერფლი"** ვიკისაწყობში.
* ვულკანური ფერფლი — სამთო ენციკლოპედია (რუსული)
* ვულკანური ფერფლი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2014-09-15 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
**ერსტედი** (ქართული შემოკლება **ერს**, საერთაშორისო **Oe**) — მაგნიტური ველის დაძაბულობის ერთეული გაუსის ერთეულთა სისტემაში.

ისტორია
-------

ერსტედი შემოღებული იქნა საერთაშორისო ელექტროტექნიკური კომისსიის მიერ 1930 წელს. ერთეულს სახელი ეწოდა დანიელი ფიზიკოსის ჰანს ქრისტიან ერსტედის პატივსაცემად.

განმარტება
----------

SI სისტემის ერთეულებში ერსტედი განიმარტება შემდეგნაირად:

1000/4π (≈79.5774715) ამპერი/მეტრი
ერსტედი ახლო კავშირშია გაუსთან, რომელიც გაუსის ერთეულთა სისტემაში არის მაგნიტური ინდუქციის განზომილება. ვაკუუმში

1 გს = 1 ერს
ხოლო გარემოში რომლის გამტარებლობა არის {\displaystyle \mu }, ამ კავშირს აქვს სახე

1 გს = 1 {\displaystyle \mu } ერს
1 ერსტედი ასევე ტოლია

{\displaystyle H({\mbox{Oe}})={\frac {1000}{4\pi }}{\frac {I({\mbox{A}})}{l({\mbox{m}})}}}

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სანტიმეტრი-გრამი-წამი ერთეულთა სისტემა
* გაუსის ერთეულთა სისტემა
* გაუსი

სქოლიო
------

1. ↑   დაარქივებული 2019-05-21 საიტზე Wayback Machine.  IEC history
2. ↑  Magnetic Conversion Factors
3. ↑  EMF Fundamentals.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-04-07. ციტირების თარიღი: 2010-03-27.
4. ↑  oersted@Everything2.com
5. ↑  Derived CGS Units with Special Names
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ეროზია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ეროზიული პროცესების შედეგი
ეროზია ერთ-ერთ კანიონში (აშშ)
**ეროზია** (ლათ. erosio — ამოჭმა) — წყლის ნაკადის დამანგრეველი ზემოქმედება კალაპოტის ამგებელ ქანებსა და ნიადაგზე. გაპირობებულია წყლის ჭავლის და ნაკადში ატივტივებული მყარი მასალის უშუალო მექანიკური მოქმედებით კალაპოტზე. აღნიშნული პროცესები, ჩვეულებრივ, ერთდროულად მიმდინარეობს. ნაკადის ეროზიულ უნარს განსაზღვრავს წყლის მასა, დინების სიჩქარე და მყარი მასალის რაოდენობა.

ხანგრძლივი ეროზიული მოქმედების შედეგად ნაკადი გამოიმუშავებს ისეთ გასწვრივ პროფილს, რომლის დახრილობა მატულობს შესართავიდან სათავისაკენ. ესაა წონასწორობის პროფილი, რომლის ქვემო წერტილს ეროზიის ბაზისი ეწოდება.

ეროზიის ბაზისის დაწევა იწვევს ეროზიის გაძლიერებას, აწევა კი — შენელებას. ეროზიის შედეგად დედამიწის ზედაპირზე წარმოიქმნება ხაზობრივი გავრცელების მქონე ეროზიული ფორმები — ხრამი, ხევი, ხეობა, კანიონი და სხვა.

ეროზიის ზემოქედება რელიეფის მსხვილ ელემენტებზე (ქედი, მთის მასივი) იწვევს მათ დანაწევრებას და ეროზიული რელიეფის შექმნას, რელიეფის დანაწევრების სიღრმეს განსაზღვრას დედამიწის ქერქის ტექტონიკური მოძრაობის ხასითი. ფართო გაგებით ეროზია მოიცავს ეგზოგენური პროცესების დამანგრეველ ზემოქმედებას. ეროზიულ პროცესებს მოყვება ეროზიული რელიეფის შექმნა, რომელიც მსოფლიოში საყოველთად არის გავრცელებული. გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს.

საქართველოში ეროზიული რელიეფი მეტად ფართოდაა გავრცელებული. ეროზიული ფორმების უქონლობა მხოლოდ ისეთ სივრცეებს ახასიათებს, სადაც ამჟამად აკუმულაცია მიმდინარეობს (კოლხეთის დაბლობის შუა, დაოჭაობებული ნაწილი). კავკასიონის მაღალ ნაწილებში და ანტიკავკასიონის უმაღლეს მასივებზე ისინი გარდაქმნილია ყინულის მექანიკური მოქმედებით და ნაწილობრივ ამოვსებულია მყინვარებითა და ფირნის მინდვრებით, ხოლო კირქვულ სუბსტრატზე მათ კარსტული დრენაჟის შედეგად წყლის ნაკადი დაუკარგავთ და „მკვდარი ხეობების" სახით გვევლინებიან. ასეთი რელიქტური ეროზიული ხეობები, კარსტული მხარეების გარდა, სხვა რეგიონებშიცაა მდინარეული მოტაცებებისა და ჰავის გამშრალების შედეგად.

ცნება ეროზია შემოიღო ამერიკელმა გეოლოგმა გროვ კარლ ჯილბერტმა 1877 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეროზია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ნიადაგის ეროზიის შესახებ (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *მარუაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 207.
* Маккавеев Н. И. Русло реки и эрозия в ее бассейне, М. 1955;
* Вопросы эрозии и стока. (Сборник), М. 1962;
* 3вонкон В. В. Водная и ветровая эрозия Земли, М. 1962;
* Мирцхулава Ц. Е. Инженерные методы расчета и прогноза водной эрозии, М. 1970.
* 

**ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი** (რუს. Мемориал «Жертвам фашизма») — მემორიალური კომპლექსი, მდებარეობს ქალაქ შახტში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

ქალაქი შახტი მეორე მსოფლიო ომის დროს ოკუპირებული იყო გერმანელი ფაშისტების მიერ 1942 წლის 22 ივლისიდან 1943 წლის 12 თებერვლამდე. ფაშისტებმა ქალაქში თავიანთი წესრიგი დაამყარეს, თუმცა ქალაქის მაცხოვრებლები მათ ეწინააღმდეგებოდნენ. ოკუპანტებს უნდოდათ სწრაფად აღედგინათ ქვანახშირის მრეწველობა, თუმცა ამის წინააღმდეგაც აქტიურად ილაშქრებდნენ ქალაქელები. ფაშისტებმა მასობრივი დაპატიმრებები დაიწყეს. საძმო სასაფლაოზე მათ გააკეთეს კრასინის სახელობის შახტის შურფი. ადგილობრივებს სპეციალურად გამოყოფილ ტერიტორიებზე ხვრეტდნენ. 1942 წლის 5 ოქტომბერს დააპატიმრეს შახტინს იატაკქვეშეთის ერთ-ერთი ლიდერი ივანე ტიმოთეს ძე კლიმენკო. ფაშისტებმა წაიყვანეს იგი შახტის შურფისკენ რათა დაესაჯათ. მან ფაშისტებს ამაყად განუცხადა, რომ „სულ ერთია, გამარჯვება მაინც წითელ არმიას დარჩებოდა". ივანე კლიმენკომ დაიჭირა გერმანელი ფაშისტი და მასთან ერთად გადაეშვა შახტის ჭაურში. იგივე გააკეთა იატაკქვეშეთელმა ოლღა მეშკოვამ. 1942 წლის ზამთარში ოლღა საიდუმლოდ დაბრუნა ოჯახში. თუმცა დაიჭირეს გესტაპოელებმა და დახვრეტის წინ ისიც გესტაპოელთან ერთად გადაეშვა შახტის ჭაურში. ამჟამად მის სახელს ატარებს კულტურის სახლი ოქტომბრის რევოლუციის დასახლებაში. 3 500-ზე მეტი შახტელი დაიღუპა კრასინის შახტის ჭაურში ოკუპაციის პერიოდში.

1943 წლის 10 მარტს მიიღეს დადგენილება გმირი შახტელების გმირობის უკვდავსაყოფად. ტრაგიკული მოვლენების ადგილზე კრასინის სახელობის შახტის ჭაურთან დადგეს ფაშიზმის მსხვერპლთა პირველი ძეგლი. ეს იყო ხის პირამიდა, რომელიც ბოლოვდებოდა ვარსკვლავით. 1959 წელს მის ადგილზე დადგეს ობელისკი (ავტორი ს. კომაროვი), ხოლო 1975 წელს გამარჯვების 30-ე წლისთავთან დაკავშირებით ააშენეს ფაშიზმის მსხვერპლთა ახალი, თანამედროვე ძეგლი.

აღწერა
------

მემორიალის ცენტრში განთავსებულია 8-მეტრიანი მწუხარე მეშახტის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ორ ობელისკს შორის. შახტიორს ხელში უჭირავს ფიალა მუდმივი ცეცხლით. სკულპტურული ჯგუფის გვერდით დასაკრძალი კედელია. მის ნიშში მდებარეობს მეშახტეების ჩაჩქანები. აქვეა ლაბრადორიტისაგან დამზდებული ფაშიზმის მსხვერპლთა ხსოვნის მემორიალური ფიალა. მემორიალის ავტორები არიან როსტოველი არქიტექტორი რ. მუროდიანი და მოქანდაკე ი. რეზნიჩენკო. ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი ერთ-ერთი უდიდესი ძმათა სასაფლაოა აღმოსავლეთ დონეცის ტერიტორიაზე.

ლიტერატურა
----------

* Ершова, Н. Опалённые огнём войны: [мемориал жертвам фашизма в пос. им. Красина]/ Н.Ершова // Шахтинские известия. — 2007. — № 85 (5 мая.). — С. 2.
* Захаров, А. Вечная слава героям: [открытие мемориала жертвам фашизма на шахте им. Красина]/ А.Захаров // Ленинское знамя. — 1975. — 10 мая. — С. 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქი შახტი ისტორიულ ძეგლებში: მხარეთმცოდნეობითი ნარკვევი დაარქივებული 2017-01-28 საიტზე Wayback Machine.
* ისტორიისა და კულტუის ძეგლები
**თეთრი კვადრატი** (რუს. Белый квадрат) — რუსული კინოპრემია. დაწესებულია 2004 წლიდან. რუსეთის კინოოპერატორების გილდია მისით აჯილდოებს საუკეთესო საოპერატორო ნამუშევარს სრულმეტრაჟიან მხატვრულ ფილმებში. პრემიის გადაცემა მიმდინარეობს ყოველწლიურად, მარტი-აპრილის პერიოდში, ავტორიტეტული ჟიურის კენჭისყრის შედეგების მიხედვით.

პრემიის ლოზუნგია: „კინო შემოქმედებითი ხელოვნებაა" — მიხეილ რომი.

პრემიის დამფუძნებლები არიან რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრო, რუსეთის კინემატოგრაფისტთა კავშირი, რუსეთის კინემატოგრაფისტთა კავშირის კინოოპერატორების გილდია, რუსეთის კულტურის ფონდი, კინოკომპანია „ВВП Альянс" — რუსეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ნაციონალური აკადემიის მხარდაჭერით.

ცერემონიის მომზადებისა და ჩატარების ორგანიზატორია კინოკომპანია „ВВП Альянс", პრემიის პრეზიდენტი — იგორ კლებანოვი, პროდიუსერები: ანა მიხალკოვა და მაქსიმ კარალიოვი, არტ-დირექტორები: ალექსეი აგრანოვიჩი და იგორ გუროვიჩი.

„თეთრი კვადრატის" პირველი დაჯილდოების ცერემონია გაიმართა 2004 წლის 24 მარტს მოსკოვის საერთაშორისო მუსიკის სახლში (ММДМ).

სქოლიო
------

1. ↑  Премия "Белый Квадрат"
**თეთრი თოლია** (ლათ. Pagophila eburnea) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგის თოლიასებრთა ოჯახისა. შეფერილობა თეთრია, ახალგაზრდებს მუქი წინწკლები აყრია. ნისკარტი ყვითელია და მწვანე ძირი აქვს; მოშიშვლებული რგოლი თვალის გარშემო წითელია; ფეხები შავი. სხეულის სიგრძეა 45 სმ. ცხოვრობს არქტიკის მაღალი განადების კუნძულებზე. ბუდობენ კოლონიებად, უმთავრესად კლდეებზე. შეჯვარებას იწყებენ ივლისის დასაწყისში. ბუდეში 1–2 კვერცხია. კრუხობს ორივე მშობელი დაახლოებით ერთი თვის განმავლობაში. ბარტყები იჩეკებიან ღინღლით შემოსილები. უკვე ცხოვრების პირველი წლის ბოლოს იმოსებიან ზრდასრულის მსგავსი ბუმბულით. იკვებებიან ზღვის უხერხემლო ცხოველებით, ლეშით, სელაპების, მორჟებისა და თეთრი დათვის ექსკრემენტებით. ფრენენ მსუბუქად და სწრაფად, მიწაზე კარგად გადაადგილდება; ცურავს, მაგრამ წყალში უხალისოდ ცურავს.

ლიტერატურა
----------

* Птицы Советского Союза, под ред. Г. П. Дементьева и Н. А. Гладкова, т. 3, М. 1951.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეთრი თოლია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑   Белая чайка // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 3 — М. 1970.
მარწყვის კრეპი
კრეპი ფრანგული დესერტია. იგი ძალიან თხელ ბლინს წარმოადგენს. კრეპი საფრანგეთში შეიქმნა, კერძოდ "ბრიტანიში". ეს რეგიონი მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთ საფრანგეთში. ფრანგული კრეპი პოპულარულია სხვა ბევრ ქვეყანაშიც მსოფლიოს მასშტაბით: ბელგიაში, კანადაში, ნიდერლანდებში, ბრაზილიასა და არგენტინაში, ჩრდილოეთ აფრიკის კონტინენტზე არსებულ ქვეყნებში. უამრავი სახის შიგთავსი არსებობს, რომლითაც კრეპი მიირთმევა. იგი შეიძლება იყოს უმარტივესი, მაგალითად, მხოლოდ შაქრის შიგთავსი. თუმცა არსებობს მრავალი ინგრედიენტისგან შემდგარი კრეპის გაფორმებაც. ზოგჯერ გამოყენებულია ალკოჰოლიც (ძირითადად ლიქიორი).

ტრადიციები
----------

საფრანგეთში 2 თებერვალი "კრეპის დღეა". 2 თებერვალი რელიგიური დღესასწაულია, ამ დღეს ფრანგები აუცილებლად მიირთმევენ კრეპს. 

ასევე ფრანგებში გავრცელებულია მოსაზრება, რომ თუ კრეპის მომზადებისას, მას ჰაერში ააგდებთ და შემდეგ დაიჭერთ მარჯვენა ხელით, მაშინ როცა მარცხენა ხელში ოქროს მონეტა გიჭირავთ, თქვენ გამდიდრდებით მიმდინარე წელს.[1]

ხალხს მიაჩნია, რომ კრეპი თავისი მრგვალი ფორმითა და ოქროსფერი ფერით მზეს ჰგავს. 

კრეპის ტორტი

ვარიაციები
----------

ტკბილი კრეპი ხორბლის ფქვილისაგან მზადდება. ტკბილ კრეპს მიირთმევენ საუზმის დროს ან დესერტად. ტკბილი კრეპის შიგთავსი შეიძლება იყოს: Nutella (ნუტელა), მურაბა ან ჯემი, შაქრის ფხვნილი, ნეკერჩხლის სიროფი (Maple syrup), ლიმონის წვენი, ათქვეფილი კრემი, შაქრის სიროფი, დაჭრილი ხილის ნაჭრები.

კრეპებისგან შესაძლებელია კრეპის ტორტის გაკეთება. მის მოსამზადებლად საჭიროა, რომ კრეპები ერთმანეთზე დაეწყოს. [2]ყოველი ორი ფენა კრეპის შემდეგ უნდა განთავსდეს ერთი ფენა კრემი. კრეპის ტორტი დაახლოებით 15-30 ფენისგან შედგება. მისაღებია დაბადების დღის ტრადიციული ტორტის, ამ განსხვავებული სტილის ტორტით ჩანაცვლება. მის მოსართავად იყენებენ ხილს, შოკოლადს, ორცხობილებს.

კრეპერი
-------

"კრეპერი" არის ადგილი, რომელიც სპეციალურად კრეპების გასაკეთებლადაა შექმნილი. კრეპერი შესაძლოა იყოს მცირე ზომის ქუჩაში მდგარი სტენდი, სადაც შესაძლებელია კრეპის შეძენა და წაღება, სწრაფი კვების ობიექტის მსგავსად. ან იგი შესაძლოა იყოს უფრო ფორმალური ადგილი, მაგალითად, კაფე ან რესტორანი. [3]

კრეპერები ძირითადად საფრანგეთში გვხვდება, თუმცა ისინი სხვა ქვეყნებშიც ფუნქციონირებს. იმიტომ რომ კრეპი შესაძლოა საუზმის დროს მიირთვათ, კრეპერებში უმეტესწილად იყიდება ყავა, ჩაი, ვაშლის ღვინო. კრეპისა და ვაშლის ღვინის ერთად მირთმევა ერთ-ერთი პოპულარული ტრადიციაა. [4]

კრეპი ბანანის შიგთავსით

კრეპები ევროპის საზღვრებს გარეთ
-------------------------------

მექსიკელებმა კრეპის შესახებ მე-19 საუკუნეში გაიგეს ფრანგების მიერ.[5] ისინი კრეპს, როგორც დესერტს, შესქელებულ კარამელთან ერთად მიირთმევენ. არგენტინასა და ურუგვაიშიც კრეპს შესქელებულ კარამელის სოუსს უმატებენ. ეს სოუსი რძისგან მზადდება. 

პილიპინებსა და სამხრეთ ინდოეთში კრეპის შიგთავსის ერთ-ერთი ინგრედიენტი ბრინჯია.

ინგრედიენტები
-------------

ფრანგული კრეპის მოსამზადებლად საჭირო ინგრედიენტებია: კარაქი, ფქვილი, შაქარი, მარილი, რძე, კვერცხი. 

ინგრედიენტების ასათქვეფად იყენებენ ბლენდერს.

ზოგიერთი მოსაზრების მიხედვით, კრეპის ცომის მომზადების შემდეგ, უმჯობესია იგი მაშინვე არ გამოვაცხოთ. ასეთ შემთხვევაში ცომი ბევრად უფრო გემრიელი გამოვა, რადგან მასში არომატი უკეთესად გამოიკვეთება.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
**ტკბილი ნოემბერი** (ინგლ. Sweet November) — 2001 წლის რომანტიკული მელოდრამა, კიანუ რივზისა და შარლიზ ტერონის მონაწილეობით. ფილმი ეფუძნება ძველ ვერსიას, რომელიც 1968 წელს არის გადაღებული. ფილმი ნომინირებული იყო ოქროს ჟოლო 2001-ზე, როგორც „*ყველაზე ცუდი გადამუშავებული ვერსია, ან გაგრძელება*", რივზი და ტერონი კი შესაბამისად — ყველაზე ცუდ შემსრულებლებად.

სიუჟეტი
-------

ნელსონ მოსი (კიანუ რივზი) — ტიპური ბიზნესმენი, რომელიც პირად ცხოვრებას მსხვერპლად სწირავს კარიერას. იგი ხვდება სარას (შარლიზ სტერონი), რომელიც არ ჰგავს ყველა იმ ქალს, ვინც კი მანამდე შეხვედრია. მათი შემთხვევითი ნაცნობობა გრძელდება სარას ინიციატივით, რომელიც ცოტა უცნაური, მხიარული და უდარდელია. ის ცვლის ნელსონის ცხოვრებას. გოგონა ჩამოაშორებს კარიერულ ერთფეროვნებას, აჩვენებს ცხოვრებას და მისით ტკბობის საშუალებას.

ნოემბრის ყოველ დღესთან ერთად, რომელსაც ისინი ატარებენ, ნელსონს უფრო და უფრო უყვარდება სარა. მის გამო უარს ამბობს ძველ მოსაწყენ ცხოვრებასა და კარიერაზე.ნელსონი ხვდება, რომ იპოვნა ის ერთადერთი გოგო, რომელთანაც ბედის დაკავშირება შეუძლია. იგი ხელს სთხოვს სარას. ამ დროს იგებს, რომ სარა კვდება კიბოთი. გოგონა სთხოვს ნელსონს წავიდეს, რათა მის მეხსიერებაში ძლიერი და ხალისიანი დარჩეს. ამ ფორმით მას უკვდავების მოპოვება სურს.

როლებში
-------

* კიანუ რივზი — ნელსონ მოსი
* შარლიზ სტერონი — სარა დივერი
* ჯეისონ აიზეკსი — ჩეზი
* გრეგ გერმანი — ვინსი
* ლორენ გრეხემი — ანჟელიკა
* ლაია ეიკენი — ებნერი
* ფრენკ ლანჯელა — ედგარ პრაისი
* მაიკლ როზენბაუმი — ბრენდანი / ბრენდი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შემოდგომა ნიუ-იორკში (ფილმი)
* იჩქარე შეიყვარო (ფილმი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ტკბილი ნოემბერი (2001 წლის ფილმი)***

* 

* „ტკბილი ნოემბერი (2001 წლის ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ტკბილი ნოემბერი (2001 წლის ფილმი)" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* „ტკბილი ნოემბერი (2001 წლის ფილმი)" — Allmovie-ზე
**ზოტის განძი** — VIII-IX საუკუნეებით დათარიღებული განძი, რომელიც აღმოჩენილია ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოტში XX საუკუნის 90-იან წლებში. შედგება 11 მთელი მონეტისაგან და 1 რამდენიმე ფრაგმენტად დანაწილებული მონეტისაგან. განძი დაფლულია ჰიჯრით 195 წლის (გრიგორის კალენდრით 811 წელი) შემდეგ.

ისტორია
-------

განძი დამარხული ყოფილა დიდი ქვის ქვეშ და ინახებოდა ქოთანში, რომლისგანაც ამჟამად შემორჩენილია ფრაგმენტები. მისი აღმოჩენის შესახებ ადგილობრივმა სტუდენტმა მიაწოდა ინფორმაცია ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმის დირექტორს. განძი შედგებოდა დაახლოებით 150 მონეტისაგან, თუმცა განძის აღმომჩენმა საჯარო გახადა მხოლოდ 12 მონეტა. ამჟამად განძი ინახება ბათუმში, არქეოლოგიურ მუზეუმში.

აღწერილობა
----------

12 მონეტიდან 9 მოჭრილია ერაყის ზარაფხანაში, 1 — ჯიბალში და 2 — ამიერკავკასიაში. ყველაზე ადრეულია ჰიჯრით 147 წელს (გრიგორის კალენდრით 765 წელი) მოჭრილი მონეტა, ხოლო გვიანდელია ჰიჯრით 195 წელს (გრიგორის კალენდრით 811 წელი) მოჭრილი.

ლიტერატურა
----------

* ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმის შრომები, VI, ბათუმი 2016, გვ. 11-15
**ვანიონ ალექსის ძე დარასელი** (დ. 25 მაისი, 1909, კახათი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 აპრილი, 1954, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
---------

პირველდაწყებითი განათლება მშობლიური სოფლის სკოლაში მიიღო. 1923 წელს სწავლა განაგრძო ბათუმის ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს და დაიწყო მასწავლებლობა. შემდეგ გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში, სადაც 1935 წლამდე იმყოფებოდა.

1936–1940 წლებში ვ. დარასელი სწავლობდა დონის-როსტოვის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა ფილოლოგიის განხრით. ყმაწვილი ჯერ კიდევ მოწაფეობისას გაიტაცა ლიტერატურამ, ხოლო ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ ინტენსიურად მიჰყო ხელი სამწერლო მოღვაწეობას. მას შემდეგ კი როცა ქუთაისში გადავიდა საცხოვრებლად, გატაცებით ებმება ლიტერატურულ-შემოქმედებით საქმიანობაში.

1934 წელს ქუთაისში გამოდის მწერლის პირველი კრებული. დონის-როსტოვში რუსულად გამოიცა რომანი „ჩემი შვილი". აქვე დაინტერესდა და შეაგროვა მასალები ვასილ კიკვიძეზე, რასაც შედეგად მოჰყვა შესანიშნავი დრამატული ნაწარმოების „კიკვიძე", რომელმაც პოპულარობა მოუტანა ავტორს. სხვადასხვა დროს იდგმებოდა დრამატურგის პიესები „გამახარე", „უფროსი ძმა", „ოცნება" და სხვა. დაჯილდოვებული იყო წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 122, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვანიონ დარასელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზაურ პაპუაშვილი** (დ. 1 თებერვალი, 1945, დედოფლისწყარო) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1969 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით, ქ. თბილისის კ. ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1969-1973 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ "თბილქალაქპროექტში", ინჟინერ-კონსტრუქტორად; 1874-1986 წლებში მუშაობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების უნივერსიტეტში ("თბილზნიეპი") უფროს მეცნიერ მუშაკად; 1986-1998 წლებში ამავე უნივერსიტეტის სამრეწველო და სამოქალაქო შენობების სეისმური ზემოქმედებისაგან დამცავი ახალი სისტემების სექტორის ხელმძღვანელად; 1980-1986 წლებში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, შეთავსებით, სამშენებლო ფაკულტეტზე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას; კითხულობდა ლექციებს მშენებლობის ეკონომიკისა და მასალათა გამძლეობის პროგრამის შესაბამისად; 1998-2004 წლებში იყო შპს "საქბინპროექტი"-ს განყოფილების გამგე; 2004-2011 წლებში შპს "ივერკონტრაქტის" დირექტორი; 2011-2012 წლებში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოში მუშაობდა ინჟინერ-კონსტრუქტორად; 2012 წლიდან ეწევა კერძო სამშენებლო საქმიანობას, სხვადასხვა კერძო სტატუსის მქონე საპროექტო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის სახით ინჟინერ-კონსტრუქტორად და ექსპერტად; მისი მონაწილეობით დამუშავებულია მრავალი მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობის პროექტი. მათ შორის: ქ. თბილისის საკონცერტო დარბაზის (კონსტრუქციული ნაწილი), საქართველოს თეატრის, კინოსა და ქორეოგრაფიის სახელმწიფო მუზეუმის შენობის აღდგენა-რეკონსტრუქციის; აგრეთვე შესრულებული აქვს მრავალი სამრეწველო, სამოქალაქო და საკულტო ნაგებობების პროექტის კონსტრუქციული ნაწილის ექსპერტიზა, მათ შორის ბაგრატის ტაძრის ქ. ქუთაისში; გამოქვეყნებული აქვს 34-მდე სამეცნიერო ნაშრომი; ავტორია 10 დაპატენტებული გამოგონების; მონაწილეობა აქვს მიღებული საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებში, მათ შორის 1977 წელს ქ. ტოკიოში (იაპონია) გამართულ საერთაშორისო კონფერენციაში. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2. თბ. 2021, გვ. 216-217

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაურ პაპუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზედაპირული კოლონური სადგური**[1] — ზედაპირთან ახლოს მდებარე მეტროსადგური, რომლის მთავარ თავისებურებას წარმოადგენს გადახურვის გამაგრება ბურჯების საშუალებით. ბურჯები შესაძლოა დამზადებული იყოს ლითონისგან ან რკინაბეტონისგან.

განასხვავებენ ორმალიან (ერთრიგიანი სვეტებით), სამმალიან (ორრიგიანი სვეტებით) და მრავალმალიან სადგურებს. თბილისის მეტროპოლიტენის ზედაპირული კოლონური სადგურები ჩვეულებრივ სამმალიანია და გამაგრებულია რკინაბეტონის სვეტებით. 

ზედაპირული კოლონური სადგური შენდება ღია წესით, წინასწარ ჩამოსხმული ანაკრები რკინაბეტონის კონსტრუქციების მეშვეობით. ასეთ სადგურს, უმეტეს შემთხვევაში, გააჩნია ორი ვესტიბიული თითოეულ მხარეს, რომლებიც ხშირად მიწისქვეშა გადასასვლელის ფუნქციასაც ითავსებს.

გარდა სტანდარტულისა, აღსანიშნავია განსხვავებული პროექტით აშენებული სადგურებიც. მაგალითად მეტროსადგურ „ვაჟა-ფშაველაზე" ვესტიბიულთან დაკავშირება ხდება სადგურის შუაში განთავსებული კიბის საშუალებით, რაც ქმნის დამატებითი სივრცის განცდას.

თბილისის მეტროპოლიტენში ზედაპირული კოლონური სადგურებია[2]: „სამგორი", „სამედიცინო უნივერსიტეტი" და „ვაჟა-ფშაველა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზედაპირული სადგურები

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
XIX საუკუნის რეკონსტრუქცია
**ზევსის ტაძარი ოლიმპიაში** — ძველბერძნული საკულტო არქიტექტურის ძეგლი, ზევსის სალოცავის ცენტრი. ააგეს ოლიმპიაში ძვ. წ. 470 და 456 წლებს შორის, არქიტექტორი — ლიბონი ელიდიდან. წარმოადგენს დორიული ორდერის პერიპტერს (მოკლე გვერდებზე — 6, ხოლო გრძელ გვერდებზე 13 სვეტით) ბაზისით (27,68 × 64,12 მ). აგებულია ადგილობრივი კირქვით, სვეტები შემდგომი შეღებვისათვის დაფარული იყო მარმარილოს ბათქაშით. გეგმა ფორმირებულია ინტერკოლუმნიუმის სიგრძის ტოლი მოდულის საფუძველზე (5,22 მ). სვეტების სიმაღლე (10,51 მ) თითქმის შეესაბამება პართენონის სვეტთა სიმაღლეს (10,43 მ), რომლის აგების დროსაც ოლიმპიის ტაძარი ნიმუშად გამოიყენეს. ტაძრის სკულპტურული დეკორი (დღეს დაცულია ოლიმპიის არქეოლოგიურ მუზეუმსა და პარიზის ლუვრში) წარმოადგენს ადრეული კლასიკის ცენტრალურ ძეგლს. ფრონტონების ჯგუფები (აღმოსავლეთ ფრონტონზე — მითი პელოფზე, დასავლეთ ფრონტონზე — კენტავრომაქია) შექმნილია ძვ. წ. 468–456 წლებში. ცელას რელიეფურ მეტოპებზე (6–6 ტორსულ მხარეებზე) გამოსახულია ჰერაკლეს გმირობები. აკროტერიუმი შესრულებულია ძვ. წ. V საუკუნის მეორე ნახევარში ცნობილი მოქანდაკის პეონიოსის მიერ. ძვ. წ. 438 წელს მოქანდაკე ფიდიასმა ტაძრისათვის ქრისოელეფანტური ტექნიკით შექმნა ზევსის 12-მეტრიანი ქანდაკება, რომელიც შემდეგ მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთად აღიარეს. იმპერატორ თეოდოსიუს II-ის ბრძანებით (ახ. წ. 426) დაიწყო ოლიმპიის წარმართული სალოცავების განადგურება, რომელიც VI საუკუნეში მიწისძვრებმა დაასრულა. 1875 წლიდან მიმდინარეობს ტაძრის ნანგრევების სისტემატური კვლევები.

* გეგმაგეგმა
* მეტოპის დეტალი, სადაც გამოსახულია ჰერაკლე და კრეტის ხარიმეტოპის დეტალი, სადაც გამოსახულია ჰერაკლე და კრეტის ხარი
* ფრონტონის ქანდაკებები ოლიმპიის მუზეუმშიფრონტონის ქანდაკებები ოლიმპიის მუზეუმში
* ტაძრის ახლანდელი მდგომარეობატაძრის ახლანდელი მდგომარეობა

სქოლიო
------

1. ↑  *Асимов Н. Н.* Зевса храм в Олимпии // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М. 2008. — стр. 357–358.
მეჩეთის ინტერიერი
**ზოტის ჯამე** — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოტში.

ჯამე ხის ორსართულიანი შენობაა, რომელიც გუმბათის ფორმის მინარეთით მთავრდება. ინტერიერი კარგადაა განათებული, რასაც ორ რიგად განლაგებული ფანჯრები უზრუნველყოფს. აშენებულია 1904 წელს. ავთენტური ხის ფანჯრები შეცვლილი აქვთ მეტალო-პლასტმასის ფანჯრებით, შენობას შემოკრული აქვს თუნუქი. შენობას შიგნით, სამი კედლის გასწვრივ, ქანდარა გასდევს. სამხრეთ კედელში განთავსებულია მიჰრაბი. ერთ-ერთ კუთხეში კათედრა დგას. მეჩეთი ნატიფად მოხატული და მოჩუქურთმებულია. ჩუქურთმები და ფრიზი შეფერილია მწვანე, ფირუზისფერი და წითელი ფერებით. კედლები მოხატულია მცენარეული ორნამენტებით და ყვავილთა კონებით. აქ გამოყენებულია ცისფერი ფონი და ნარინჯისფერი, წითელი, მწვანე და შავი ფერები. გადმოცემის მიხედვით ინტერიერის მოხატულობა ჭან ომერს ეკუთვნის.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი ვ.*,„ზოტის მეჩეთი", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 18 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1969 წელი. — გვ. 59-62

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10827

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ზოტის ჯამე***