ნიკიფორე გრიგორა (გვიანდელი პორტრეტი)
**ნიკიფორე გრიგორა** (გრიგორასი, ბერძ. Νικηφόρος Γρηγοράς; დ. 1290/1291 – გ. 1360) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი, თეოლოგი, ფილოსოფოსი და მეცნიერი. შეადგინა კალენდრის რეფორმის პროექტი. იყო პლატონის თაყვანისმცემელი და წერის მანერითაც მას ბაძავდა.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა პონტოს ჰერაკლეაში. ბავშვობაში დაობლდა და აღზარდა ბიძამ, იოანეჰ, ჰეარკლიის ეპისკოპოსმა. პირველი განათლება ბიძის ხელმძღვანელობით მიიღო ჰერაკლეაში. 20 წლის ასაკში ბიძამ სასწავლებლად გაგზავნა კონსტანტინოპოლში. იქ მას ასწავლიდნენ იოანე გლიკა და თეოდორე მეტოხიტი. გლიკასგან ისწავლა გრამატიკა და რიტორიკა, ხოლო თეოდორე მეტოხიტისაგან ფილოსოფია და ასტრონომია. თეოდორე მეტოხიტმა გრიგორასი წარუდგინა იმპერატორ ანდრონიკე II-ს. 1326 წელს იმპერატორმა ის გაგზავნა ელჩად სერბეთში. 1328 წელს ნიკიფორემ მთავრობის რისხვა დაიმსახურა და ჩამოშორდა საზოგადოებრივ ცხოვრებას ორი წლით, 1330 წლამდე. შემდგომში ის აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ეკლესიათა უნიის გარსემო წარმოებულ მოლაპარაკებებში და გრიგოლ პალამას წინააღმდეგ ბრძოლაში.

მისი ისტორიული თხზულება „რომის ისტორია" მოიცავს პერიოდს 1204 წლიდან 1359 წლის ჩათვლით. თხზულების პირველ ნაწილში (1204-1320) ძირითადად აკროპოლიტეს და პაქიმერეს ეყრდნობა, თუმცა დამატებით წყაროებსაც იყენებს; დანარჩენი ამბების უშუალო მომსწრე და მონაწილე თავად იყო. დაწვრილებით გადმოსცემს 1320-1359 წლის ამბებს. ამ მონაკვეთში ნიკიფორე გრიგორა უფრო მემუარისტად გვევლინება, ვიდრე ქრონისტად. დიდ ყურადღებას უთმობს საეკლესიო ბრძოლას. მოვლენებს სუბიექტურად აფასებს. მტრულად ეკიდება ზილოტების გამოსვლას. 

მნიშვნელოვანია გრიგორას ცნობები ტრაპიზონის იმპერიის შესახებ. ტრაპიზონის მეფეებს „კოლხების ქვეყნის მფლობელად", „კოლხთა და ლაზთა ქვეყნის მფლობელად", „ლაზებად" მოიხსენიებს. აღსანიშნავია აგრეთვე გრიგორას ცნობები ტრაპიზონის მეფეთა დინასტიურ ქორწინებების, აბაზგებისა და საქართველოში თათარ-ხვარაზმელთა შემოსევის შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* *ლომოური ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 163.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 428.
* *ყაუხჩიშვილი, ს.*, ნიკიფორე გრიგორასი // ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. VII, თბილისი: მეცნიერება, 1967. — გვ. 119-158.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკიფორე გრიგორა, რომის ისტორია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიზანტიელი ისტორიკოსები |
| --- |
|  |
| V საუკუნე | 
* ანანია ალექსანდრიელი
* ეუნაპიუსი
* იოანე რუფუსი
* მალქოს ფილადელფიელი
* ოლიმიოდორუს თებელი
* პანოდორუს ალექსანდრიელი
* ფილოსტორგიუსი
* პრისკე პანიონელი
* საბინუს ჰერაკლეელი
* სოკრატე კონსტანტინეპოლელი
* სოზომენი
* თეოდორეტ კირიელი
 |
|  |
| VI საუკუნე | 
* აგათია სქოლასტიკოსი
* ევაგრიოს სქოლასტიკოსი
* ისიქიოს მილეთელი
* იოანე ეფესელი
* იოანე ეპიფანელი
* იორდანისი
* იოანე მალალა
* ლიბერატუს კართაგენელი
* მარცელინუს კომესი
* მენანდრე პროტიქტორი
* პეტრე პატრიკიოსი
* პროკოპი კესარიელი
* თეოდორე ლექტორი
* თეოფანე ბიზანტიონელი
* ზაქარია რიტორი
* ზოსიმე
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* ტრაიანე პატრიკიოსი
* თეოფილაქტე სიმოკატა
* იოანე ანტიოქიელი
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* იპოლიტუს თებელი
 |
|  |
| IX საუკუნე | 
* თეოფანე აღმსარებელი
* გიორგი სინკელე
* ნიკიფორე
* გიორგი ამარტოლი
 |
|  |
| X საუკუნე | 
* კონსტანტინე VII
* იოსებ გენესიოსი
* იოანე კამინიატე
* ლეონ დიაკვანი
* სიმონ მეტაფრასტი
* თეოფანეს გამგრძელებელი
 |
|  |
| XI საუკუნე | 
* მიქაელ ატალიატე
* გიორგი კედრენე
* მიქაელ ფსელოსი
* იოანე სკილიცე
* იოანე ქსიფილინე
* იაჰია ანტიოქიელი
 |
|  |
| XII საუკუნე | 
* ნიკიფორე ვრიენიოსი
* ნიკიტა ქონიატე
* ევსტათი თესალონიკელი
* მიქაელ გლიკასი
* ანა კომნენე
* იოანე კინამე
* კონსტანტინე მანასე
* იოანე ზონარა
* იოანე ცეცე
 |
|  |
| XIII საუკუნე | 
* გიორგი აკროპოლიტი
* გიორგი პაქიმერე
 |
|  |
| XIV საუკუნე | 
* ნიკიფორე გრიგორა
* ნიკიფორე ქსანთოპულოსი
 |
|  |
| XV საუკუნე | 
* იოანე ანაგნოსტე
* იოანე კანანე
* ლაონიკე ქალკოკონდილე
* მიქაელ კრიტობულე
* დუკა
* გიორგი ფრანძესი
 |

 |