recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კოლონის დეპარტამენტი** (ესპ. *Departamento de Colón*) — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. შეიქმნა 1881 წელს. დედაქალაქია ტრუხილიო, სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქია ტოკოა. სწორედ ტრუხილიოში მოხდა პირველი კათოლიკური მისების შესვლა ამერიკაში, მას შემდეგ, რაც 1502 წელს ქრისტეფორე კოლუმბმა ჰონდურასის ნაპირებს მიაღწია. 

კოლონის ძირითადი მოსახლეობა გარიფუნას ხალხია. გამოირჩევა სუფთა პლაჟებითა და წვიმის ტყეებიანი ეროვნული პარკებით. ტრუხილიოში მდებარე კოლონიურ პერიოდში აშენებულ სანტა-ბარბარას ციხესიმაგრეში განხორციელდა ამერიკელი სამხედრო ავანტურისტის უილიამ უოლკერის სიკვდილით დასჯა; მისი ნეშტი ქალაქის სასაფლაოზე მარხია. 

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 284 900 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 8 875 კმ²-ია. 

კოლონის დეპარტამენტი 10 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰონდურასის დეპარტამენტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰონდურასის ინტერაქტიული რუკა დაარქივებული 2012-03-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰონდურასის დეპარტამენტები |
| --- |
|  |
| 
ატლანტიდა · ჩოლუტეკა · კოლონი · კომაიაგუა · კოპანი · კორტესი · ელ-პარაისო · ფრანსისკო-მორასანი · გრასიას-ა-დიოსი · ინტიბუკა · ისლას-დე-ლა-ბაია · ლა-პასი  · ლემპირა · ოკოტეპეკე  · ოლანჩო  · სანტა-ბარბარა · ვალიე · იორო |

 |
**მძლეოსნობა** — სპორტის ოლიმპიური სახეობა. მოიცავს სხვადასხვა დისტანციაზე რბენას და სპორტულ სიარულს, ხტომას, ტყორცნას, მძლეოსნურ მრავალჭიდს. მძლეოსნობა სპორტის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი, პოპულარული და მასობრივი სახეობაა. მძლეოსნობა კაცობრიობის ისტორიის ადრეულ პერიოდში ჩაისახა. შედიოდა ძველი საბერძნეთის ოლიმპიადების პროგრამაში. ძვ. წ. 708 წლიდან თამაშების პროგრამაში იყო პენტატლონი — რბენა, სიგრძეზე ხტომა, შუბის, ბადროს ტყორცნა და ჭიდაობა.

თანამედროვე მძლეოსნობის განვითარება XIX საუკუნის 30–40-იანი წლებიდან დაიწყო. პირველი შეჯიბრება 1837 წელს გაიმართა ინგლისში. 1880–90 წლებში ბევრ ქვეყანაში გაჩნდა მძლეოსნობის მოყვარულთა კლუბი. ევროპის ჩემპიონატი იმართება 1934 წლიდან; მსოფლიოს ჩემპიონატი 1983 წლიდან.

ოლიმპიური თამაშების პროგრამაშია: 1896 წლიდან — კაცები, 1928 წლიდან — ქალები. 1912 წელს შეიქმნა მძლეოსნობის საერთაშორისო ფედერაცია (IAAF), რომელიც აერთიანებს მსოფლიოს 212 ქვეყანას. საქართველოს მძლეოსნობის ფედერაცია დაარსდა 1991 წლის 30 აპრილს. იგი 1992 წლის 30 მაისიდან IAAF-ის წევრია.

ჩვენამდე მოღწეული ცნობების მიხედვით შეჯიბრებები მძლეოსნურ სახეებში (სიარული, რბენა, ხტომა, შუბის ტყორცნა და სხვა) ჯერ კიდევ წარმართულ ქართულ ხალხურ დღესასწაულებზე იმართებოდა, რისთვისაც სპეციალური ადგილები იყო გამოყოფილი. მძლეოსნურ ვარჯიშებს, როგორც სამხედრო მომზადების საშუალებას, ფართოდ იყენებდნენ მეფის რუსეთის დროინდელ საქართველოში. პირველი პროფესიონალური მძლეოსნური ჯგუფი 1918 წელს თელავში ჩამოყალიბდა და მას გიორგი ჩიკვაიძე ჩაუდგა სათავეში. იქვე ჩატარდა პირველი შეჯიბრებები რამდენიმე მძლეოსნურ სახეობაში.

საქართველოს მძლეოსანთაგან ყველაზე დიდ წარმატებას მიაღწიეს ვიქტორ სანეევმა, რობერტ შავლაყაძემ, ლევან სანაძემ, ნინო დუმბაძემ, ნადეჟდა დვალიშვილი-ხნიკინამ და სხვებმა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  მძლეოსნობა | საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-12. ციტირების თარიღი: 2021-12-22.
2. ↑  მძლეოსნობა | გზამკვლევი მასწავლებლებისთვის.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-29. ციტირების თარიღი: 2021-03-03.
**კოლსონ უაიტჰედი** (ინგლ. Colson Whitehead; დ. 6 ნოემბერი, 1969, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მწერალი, ორგზის პულიცერის პრემიის ლაურეატი 2017 და 2020 წლებში კატეგორიაში „საუკეთესო მხატვრული წიგნი".

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1969 წლის 6 ნოემბერს ნიუ-იორკში, ბავშვობა მანჰეტენზე გაატარა. სწავლობდა ტრინიტის სკოლაში (მანჰეტენი). 1991 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. პროზის წერა დაიწყო პოპ კულტურის მიმომხილველად ყოველკვირეულ გაზეთ „The Village Voice"-ში მუშაობის დროს.

1999 წელს გამოქვეყნდა მისი სადებიუტო რომანი „ინტუიციონისტი", რომელიც მოგვითხრობს ინსპექტორ ლილუ მეი უოტსონზე, რომელიც ცდილობს გაარკვიოს ლიფტის დაცემის მიზეზი.

2001 წელს გამოქვეყნდა „ჯონ ჰენრის დღეები". რომანში მოქმედება ვითარდება ასი წლის წინ, როდესაც ჟურნალისტი ჯ. სატერი სტუმრობს ლეგენდარული ტრეკმენის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ფესტივალს.

შემდეგი რომანი, „აპექსი მალავს ჭრილობას", გამოვიდა 2006 წელს და მოგვითხრობს კონსულტანტის შესახებ, რომელმაც უნდა შეაფასოს სახელების ვარიანტები ქალაქის სახელწოდების შესაცვლელად.

2009 წელს გამოიცა რომანი „საგ ჰარბორი" იმის შესახებ, თუ როგორ გაატარეს 80-იან წლებში ორმა შავმა ძმამ ზაფხულის არდადეგები საგ ჰარბორში — ქალაქში, სადაც ძირითადად თეთრი მოსახლეობა ცხოვრობს. 2011 წელს მწერალმა გამოაქვეყნა პოსტპოკალიპტიკური რომანი ზონა ნომერი ერთი — ნაწარმოები ვირუსის შესახებ, რომელიც აინფიცირებს ხალხს და ზომბად აქცევს მათ.

2016 წელს გამოიცა რომანი „მიწისქვეშა რკინიგზა", რომელშიც მოთხრობილია ორი მონის შესახებ, რომლებიც მოახერხებენ პლანტაციიდან თავის დაღწევას საიდუმლოებით მოცული სისტემის წყალობით, რომელსაც ეწოდება მიწისქვეშა რკინიგზა. წიგნმა ავტორს მრავალი ჯილდო მოუტანა: წიგნის ეროვნული ჯილდო (2016), ენდრიუ კარნეგის მედალი (2017), არტურ კლარკის პრემია (2017).

ნამუშევრები
-----------

### რომანები

* *The Intuitionist* (1999)
* *John Henry Days* (2001)
* *Apex Hides the Hurt* (2006)
* *Sag Harbor* (2009)
* *Zone One* (2011)
* *The Underground Railroad* (2016)
* *The Nickel Boys* (2019)
* *Harlem Shuffle* (2021)

სქოლიო
------

1. ↑  *Maus D. C.* Understanding Colson Whitehead — 2 — გვ. 2. — ISBN 978-1-64336-175-8<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q108406073'></a>
2. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  BlackPast.org — 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30049687'></a>
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑  2017 Pulitzer Prize Winners and Nominees. The Pulitzer Prizes. (ინგლისური)
8. ↑  2020 Pulitzer Prizes. The Pulitzer Prizes. (ინგლისური)
9. ↑  Purcell, Andrew (May 20, 2017). "Colson Whitehead: 'The truth of things, not the facts'". *Western Advocate*. Retrieved June 12, 2017.
10. ↑  „10 лауреатов Пулитцера, которых вам давно пора прочитать".
**მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი** (რუს. Дача Михаила Зощенко) — აგარაკი სესტრორეცკში, სანქტ-პეტერბურგი, რომელშიც 1946 წლიდან 1958 წლამდე ცხოვრობდა გამოჩენილი რუსი მწერალი მიხეილ ზოჩშენკო. ლენინგრადის საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 5 დეკემბრის № 963 გადაწყვეტილებით არის რეგიონალური მნიშვნელობის ისტორიის ძეგლი.

ისტორია
-------

მიხეილ ზოშჩენკომ ეს სახლი ცოლის სახელზე შეიძინა 1939 წელს, სადაც მისი ოჯახის წევრები ზაფხულის თვეებში მიემგზავრებოდნენ. აქ მწერალი ძალიან ბევრს წერდა. აქვე გარდაიცვალა კიდეც 1958 წელს 62 წლის ასაკში.

მწერლის გარდაცვალების შემდეგ მის ოთახში 1970 წლამდე იგივე პირადი ავეჯი იყო განთავსებული. აქ მოდიოდნენ ტურისტები დასასვენებელი სახლებიდან, სანატორიუმებიდან, სტუმრობდნენ ლენინგრადელები. ლენინგრადის მოგზაურობისა და ექსკურსიების ბიუროს მეთოდისტმა ი. რუდიცკაიამ წამოაყენა წინადადება მწერლის სახლში მემორიალური მუზეუმის მოწყობის შესახებ, ხოლო ძეგლთა დაცვის საზოგადოების პასუხისმგებელმა მდივანმა ბ. მაქსიმოვმა გააგზავნა წერილი ლენინგრადის ძეგლთა დაცვის საქალაქო საზოგადოებაში. 

1990-იანი წლების დასაწყისში აგარაკი დაიწვა, დაინგრა და შემდეგ გაიყიდა. 2008 წელს მის ადგილზე ააგეს სხვა შენობა. აგარაკის მაკეტი დადგეს სესტრორეცკის საკურორტო რაიონის მ. მ. ზოშჩენკოს სახელობის ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში. ბიბლიოთეკაში შეგროვილია მწერლის ცხოვრებისა და შემოქმედების ექსპონატები. 

ბიბლიოთეკის შენობის წინ მწერლის ძეგლი დადგეს 2003 წლის 14 სექტემბერს. მოქანდაკე ვ. ფ. ონეშკო. არქიტექტორი ნ. ნ. სოკოლოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Постановление Оргбюро ЦК ВКП(б) о журналах "Звезда" и "Ленинград"
* Зощенко М. М. - Россия
* Михаил Михайлович Зощенко
**მიხეილ თარაშვილი** (დ. თებერვალი, 1905, გურჯაანი — გ. 17 დეკემბერი, 1990) — ქართველი ბიზნესმენი.

ბიოლოგია
--------

მიშა 5 წლისა იყო, როცა მამა გარდაეცვალა ფილტვების ანთებით. დედა სულ ახალგაზრდა დაქვრივდა, მაგრამ შვილებისთვის არაფერი დაუკლია. მიხეილი ზამთრობით თბილისში ცხოვრობდა დეიდებთან და სათავადაზნაურო გიმნაზიაში სწავლობდა, არდადეგებს კი სოფელში ატარებდა. ემიგრაციაში მიხეილ თარაშვილი 1921 წელს წავიდა. საფრანგეთში იგი „თეთრი გიორგის" მოძრაობას მიეკედლა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა გერმანიის ჯარში. იბრძოდა ყირიმში, ჩრდილო კავკასიაში. სამოქალაქო ცხოვრებას მხოლოდ 1943 წელს დაუბრუნდა. მისი ცხოვრების ამ ეპიზოდზე დაწერილი აქვს მოგონება „ვაკანსი იალტაში", რომელიც დაიბეჭდა ჟურნალ „გუშაგში". ომის შემდეგ მიხეილ თარაშვილი დასახლდა საფრანგეთის პატარა ქალაქ სენტ-ამანდ-მონტროში, ცოლად ფრანგი ქალი შეირთო და ხელი მიჰყო ვაჭრობას. ამ ქალაქში ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე და აქვე გარდაიცვალა 1990 წლის 17 დეკემბერს.

ლიტერატურა
----------

* თარაშვილი, მიხეილ. ბავშვობისა და ყრმობის მოგონება : [1917-1921 წლების მოვლენები] / მიხეილ თარაშვილი // გუშაგი. პრ. 1986.
* მიხეილ თარაშვილი // ილია ემიგრანტთა თვალით : ტ. 2 / შემდგ.-რედ.: დალი სინჯარაძე, ნათია ბებიაშვილი. - თბ. 1996. გვ.267
* თარაშვილი, მიხეილ. ილია არ შემცდარა / მიხეილ თარაშვილი // ილია ემიგრანტთა თვალით : ტ. 2 /შემდგ.-რედ.: დალი სინჯარაძე, ნათია ბებიაშვილი. - თბ. 1996. გვ. 149-151; გუშაგი. პრ. 1987. გვ.41-44

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ თარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლაბირინთი** — ასე ეწოდებოდა ძველად სასახლეებს, საიდანაც მრავალი და არეული გამოსასვლელების გამო მეტად ძნელდებოდა გარეთ გამოსვლა. ძველი მწერლები და ისტორიკოსები იცნობენ 4 ლაბირინთს: 

1. კრეტის ლაბირინთი, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, დედალოსმა ააგო მინოტავრისთვის;
2. ეგვიპტის ლაბირინთი ფაიუმის ოაზისში, რომელიც სამი ათასამდე ოთახს ითვლიდა;
3. სამოსის ლაბირინთი, რომელიც პოლიკრატეს ბრძანებით უნდა აეგოთ;
4. იტალიის ლაბირინთი, რომელიც ეტრუსკების მეფის, პორსენის სამარხი უნდა იყოს.

არქეოლოგიური გათხრები ცხადად მეტყველებს იმაზე, რომ მითებს ლაბირინთების შესახებ რეალური საფუძვლები უნდა ჰქონდეს. მაგალითად, კრეტის ლაბირინთზე არსებული მითი კრეტის სახელმწიფოს აყვავების პერიოდში უნდა იყოს შექმნილი (ძვ. წ. მეორე ათასწლეულში). სიტყვა ლაბირინთის წარმომავლობაზე მეცნიერებაში ორი აზრი არსებობს. ერთი ვარაუდობენ, რომ ეს სიტყვა წარმოსდგება ორმაგი ცულის — ლაბიროსის სახელწოდებიდან, რომლის გამოსახულებანი მრავლად გვხვდება კრეტის ლაბირინთის კედლებზე. ხოლო მეორენი ფიქრობენ, რომ ეს სიტყვა ეგვიპტის ფარაონის, ამენემჰეტ III-ის მეორე სახელიდან (ლამარესი) უნდა მომდინარეობდეს, რომლის ბრძანებითაც ააგეს ეგვიპტის ლაბირინთი. 

თანამედროვე გაგებით, სიტყვა ლაბირინთი გამოხატავს არა მარტო ძნელად გასასვლელ ოთახებსა თუ მიწისქვეშა დარბაზებს, არამედ აგრეთვე არეულ, გამოუვალ მდგომარეობას, ძნელ სიტუაციას, საიდანაც ძნელია თავის დაღწევა.

ლიტერატურა
----------

* მითოლოგიური ლექსიკონი, თბ. 1972, გვ. 171
ტიმ დანკანი, ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის (NBA-ის) ისტორიაში ერთ-ერთი ფართოდ აღიარებული მძიმე ფორვარდი.
**მძიმე ფორვარდი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **მეოთხე ნომერი** — კალათბურთში ხუთიდან ერთ-ერთი პოზიცია. მძიმე ფორვარდი თამაშის დროს ცენტრის მსგავს როლს ასრულებს. ამ პოზიციაზე მოთამაშე კალათბურთელები შეტევაში ძირითადად ფარისკენ ზურგით თამაშობენ. მათ თამაშის დროს მრავალი პასუხისმგებლობა გააჩნიათ; მათგან ერთ-ერთია ფარიდან ასხლეტილი ბურთის მოხსნა. აგრეთვე, მათი მოვალეობაა ზონური და პერსონალური დაცვის თამაში მოწინააღდეგე გუნდის მძიმე ფორვარდის (და არა მარტო) წინააღმდეგ.

NBA-ში მძიმე ფორვარდების სიმაღლე ძირითადად 2,03–2,13 მ შუალედში მერყეობს ხოლო WNBA-ში მათი სიმაღლე 1,85–1,93 მ-ია. ზოგიერთი მძიმე ფორვარდი ხშირად ცენტრის პოზიციაზე თამაშობს და ამის უნარებიც გააჩნია, თუმცა მათ ხშირად ცენტრისთვის აუცილებელი სიმაღლე აკლიათ.

ნეისმიტის მემორიალური საკალათბურთო დიდების დარბაზში მრავალი ფორვარდია ფორვარდია შესული; მათ შორის არიან: კარლ მელოუნი, დენის კარი, დოლფ შეიესი, კევინ მაკჰეილი, ჩარლზ ბარკლი, ელვინ ხეიზი, ბობ პეტიტი, დენის როდმანი, კატრინა მაკლეინი.

სქოლიო
------

1. ↑  ESPN.com's Greatest Power Forwards. *ESPN*. ESPN Internet Ventures (June 2, 2005). ციტირების თარიღი: June 17, 2007.
2. ↑  Rosen, Charley.  (July 18, 2005) Best all-time power forwards. *Fox Sports*. MSN.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — July 19, 2005. ციტირების თარიღი: January 31, 2008.
3. ↑  DuPree, David.  (June 7, 2007) Tim Duncan: Best power forward ever?. *USA Today*. Gannett Company. ციტირების თარიღი: June 17, 2007.
4. ↑  NBA.com - Players and Positions.
**მიხეილ კავსაძე** (დ.1880, ხოვლე, გორის მაზრა — გ. 10 მაისი, 1951, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, სახალხო გუნდის ლოტბარი.

ბიოგრაფია
---------

1888-1894 წლებში სწავლობდა გორის სასულიერო სემინარიაში, 1895-1899 წლებში კი - თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. მუსიკალური განათლება არ მიუღია. 1897 წელს ილია ჭავჭავაძის რჩევით, მომღერალთა გუნდი ჩამოაყალიბა. 1900-1903 წლებში კონცერტებს მართავდა თბილისის მუშათა უბნის თეატრებში. ასრულებდა რევოლუციურ სიმღერებს („მარსელიეზა", „ჩვენ ვართ მჭედელნი", „ძმებო, დროშა გაიშალა!"). საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდულ გამოცემებში მის შესახებ არაერთი წერილი და ფოტო გამოქვეყნდა. რეგულარულად მართავდა კონცერტებს. 1918 წლის 31 ივლისს კონცერტი გამართა დემოკრატიულ კლუბ მუშტაიდში. 1918 წლიდან ქართული სიმღერა-გალობის კურსები ჩამოაყალიბა. 1923-1926 წლებში ხელმძღვანელობდა ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტის გუნდს. 1936 გორის მომღერალთა ეთნოგრაფიულ გუნდს, 1938 - კასპის, 1940 კი - თბილისის მომღერალთა გუნდებს. აგროვებდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს, აქვეყნებდა წერილებს ქართული ხალხური მუსიკის შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* *ჭანტურიძე ს.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 210-211.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ კავსაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლიბანის კედარი** (ლათ. Cedrus libani) — კედარის გვარის ხე ფიჭვისებრთა ოჯახისა.

ბოტანიკური აღწერა
-----------------

ლიბანის კედარი მარადმწვანე წიწვოვანი მცენარეა. ხელსაყრელ პირობებში მისი სიმაღლე 40-50 მ-ს აღწევს, ღეროს დიამეტრი — 2,5 მ-მდე. ახალგაზრდა მცენარის ვარჯი კონუსისებურია. ასაკის მატებასთან ერთად იგი ფართო, შებრტყელებულ, ქოლგისებურ ფორმას იღებს.

წიწვები მწვანედან რუხ-მოცისფრო-მომწვანომდე ფერისაა. ახასიათებს მათი კონა, რომელიც 30-40 წიწვს მოიცავს. მათი სიგრძეა 3,5 სმ. ისინი ხეზე რჩებიან ორი წლის განმავლობაში.

ორ წელიწადში ერთხელ მსხმოიარობს. მსხმოიარობას იწყებს 25-30 წლის ასაკიდან. გირჩები ცილინდრისებური ფორმისაა, ფერით ღია ყავისფერია. მათი სიგრძეა 12 სმ, ხოლო სიგანე — 4-6 სმ. თესლი სიგრძეში 15-18 მმ-ს, ხოლო სიგანეში 5-7 მმ-ს აღწევს. ისინი საჭმელად უვარგისი და ფისოვანია. ვრცელდება ქარის დახმარებით.

მერქანი მუქი რუხი და ქერცლისებურია.

მეორეული მერქანი წითელი ფერისა, მტკიცე და არომატული, მარტივი და საკმაოდ რბილია.

ლიბანის კედარი ნელა იზრდება. უძლებს მოკლე დროით დაცემულ ტემპერატურას -30°C-მდე, მაგრამ ხანგრძლივი უარყოფითი ტემპერატურის დროს იღუპება. იგი სინათლის მოყვარული მცენარეა. უძლებს გვალვებს. ნიადაგის მხრივ მომთხოვნი არ არის. ძლიერ განიცდის გადაჭარბებულ ტენიანობას.

გავრცელება და ეკოლოგია
----------------------

ლიბანის კედარი იზრდება ლიბანის მთის ფერდობებზე (აქედან მოდის მისი სახელი). ველურ ბუნებაში იგი გვხვდება ზღვის დონიდან 1000-2000 მ-მდე. ბუნებრივი ზრდა-განვითარების არეალში პრაქტიკულად განადგურებულია. შემორჩენილია სულ 6 კედრის კორომში.

ტაქსონომიურად ლიბანის კედარს ზოგჯერ უკავშირებენ რამდენიმე სხვა სახეობას და მის ქვესახეობებად განიხილავენ. მაგალითად ასეთია თურქული კედარი (ლათ. Cedrus stenocoma), რომელიც ტავრის მთებშია გავრცელებული.

მნიშვნელობა და გამოყენება
-------------------------

წარსულში ლიბანის კედარი ფართოდ გამოიყენებოდა როგორც სამშენებლო მასალა, კერძოდ გემთმშენებლობაში. ლიბანის კედრით აგებული გემებით გადიოდნენ ხმელთაშუა ზღვაში ფინიკიელი ზღვაოსნები. ლიბანის კედრით იყო დამზადებული ეგვიპტის ფარაონთა გემები.

კედრის ზეთი გამოიყენება ანტისეპტიკურ საშუალებად.

ეს სახეობა კულტურაში 1683 წლიდანაა; უძველესი პლანტაციები თარიღდება XVII საუკუნის მეორე ნახევრით, ამ დროს რამდენიმე ხე დაცული იყო იტალიასა და სამხრეთ საფრანგეთში. სამხრეთი ევროპის ბაღებში ლიბანის კედარი ფართოდ გავრცელდა.

ლიბანის კედარი ფართოდ გავრცელდა ყირიმის სამხრეთი ნაპირზე, კავკასიური შავი ზღვის სანაპიროზე, სამხრეთ კავკასიასა და შუა აზიაში.

კედარი ლიბანის ერობნული სიმბოლოა. იგი გამოსახულია გერბზე, დროშაზე, ბანკნოტებსა და მონეტებზე. აგრეთვე ლიბანის უმაღლესი ჯილდოა კედარის ეროვნული ორდენი. ლიბანში მდებარეობს სამეფო კედრების ტყე, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.

ტაქსონომია
----------

ლიბანის კედარი მოიცავს ორ ქვესახეობას:

* საკუთრივ ლიბანის კედარი — Cedrus libani libani
* თურქული კედარი — Cedrus libani stenocoma

ლიტერატურა
----------

* კედარი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* კედარი // სსრკ-ის ხეები და ბუჩქები, ტ. 1, М.—Л. 1949.
* Walter Н. Die Vegetation der Erde in SYMBOL 111 \f «Arial» \s 12oko-physiologischer Betrachtung, Bd 2, Jena, 1968.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიბანის კედარი დაარქივებული 2014-01-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური): საიტზე GRIN.
**კოლონი** (ესპ. Colón) — პანამის ქალაქი და საზღვაო პორტი, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. ქალაქი მდებარეობს კარიბის ზღვასთან ახლოს, პანამის არხის შესასვლელთან. წარმოადგენს კოლონის პროვინციის დედაქალაქს და ტრადიციულად ითვლება პანამის მეორე ქალაქად. თავიდან კოლონი მთლიანად განთავსებული იყო მანსანილიოს კუნძულზე. პანამის არხის ზონის გაუქმების შემდეგ მას შეუერთდა დასახლებები: კრისტობალი, რეინბოუ-სიტი და ასევე ამერიკის არმიის ყოფილი ბაზები: კოკო-სოლო და ფორტ-გულიკი.

ისტორია
-------

ქალაქი 1850 წელს დააარსეს ამერიკელებმა, როგორც პანამის არხის რკინიგზის ბოლო სადგური. ქალაქის მნიშვნელოვანი ამერიკული მოსახლეობა მას უწოდებდა *ასპინვალს*, თუმცა სახელი მაინც ესპანურენოვანი მოსახლეობის მიხედვით შერჩა, რომლებიც მას ქრისტეფორე კოლუმბის პატივსაცემად კოლონის უწოდებდნენ. ქალაქი ორჯერ მთლიანად გადაიწვა, პირველად კოლუმბიის სამოქალაქო ომის დროს 1885 წელს, ხოლო მეორედ ხანძრის გამო 1915 წელს.

1948 წელს მანსანილიოს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე გამოცხადდა კოლონის თავისუფალ სავაჭრო ზონად. ქალაქის აყვავების პერიოდში მიმდინარეობდა აქტიური კულტურული ცხოვრება. 1960 წლების არეულობების დროს მოხდა ქალაქის ცენტრალური ზონის დანგრევა და დაიწყო მისი დასუსტება. სამოციანების ბოლოდან დაიწყო კოლონის სწრაფი ეკონომიკური დაცემა. უმუშევრობის დონემ გადააჭარბა 40%-ს, რამაც გამოიწვია სიღარიბე და კრიმინალური მდგომარეობის გაუარესება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პანამის ქალაქების სია

ლიტერატურა
----------

* Mellander, Gustavo A. (1999). *Charles Edward Magoon: The Panama Years*. Río Piedras, Puerto Rico:  Editorial Plaza Mayor. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390.
* Mellander, Gustavo A. (1971). *The United States in Panamanian Politics: The Intriguing Formative Years*. Danville, Ill.:  Interstate Publishers. OCLC 138568.
* Military Railroads on the Panama Canal Zone by Charles S. Small, Railroad monographs 1982

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Colón City Panama
* MSN Map[*მკვდარი ბმული*]
* MSN Map[*მკვდარი ბმული*]
* Map of Fort De Lesseps

შესასვლელი პანამის არხში
**ნადური** — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა, კოლექტიური სიმღერა. გამოირჩევა სინკრეტული ხელოვნების პლასტებით (მოქმედება, სიმღერა, ლექსი). ნადური ორ-, სამ- და ოთხმიანია, ამასთანავე — ორმხრივიც. სრულდება ანტიფონიურად — ერთმანეთის შენაცვლებით. მუშობის დამთავრებამდე გრძელდება მუსიკალური პოეტური შეჯიბრი. ნადურით მდიდარია გურია და აჭარა, განსაკუთრებით ქობულეთის რაიონი, სადაც მრავლადაა წარმოდგენილი ორხმიანი ნადურის ნიმუშები. ისინი პირველად 1958 წელს ჩაიწერეს (აღსანიშნავია „ქალი ვიყავ აზნაური", „ჩიორა", „ბერიკაცი ჩაჩნაბერი", „ყარანაი", „საჯავახურაი" და სხვა). სიმღერას იწყებს მთქმელი, აჰყვება პირველი მხარე, შემდეგ მეორე მხარე ჩამოართმევს. თითო მხრეზე 6 მომღერალია; ერთი გამყივანი, ერთი მთქმელი, 2 შემხმობარი, 2 ბანი. სიმღერის პირველი მონაკვეთი მიჰყავს 3 ხმას, ოთხმიანობა ჩნდება მეორე მონაკვეთში, დასასრულს კვლავ 3 ხმა რჩება და სიმღერა უნისონში მთავრდება. პოეტური 3 ხმა მღერის შეძახილებიო:„ჰოაა, იაო, ჰიო, ჰაი და ჰოჰე, ჰაო" და ა. შ. ნადურის ტექსტად იყენებენ სხვადასხვა თემატიკის (საწესჩვეულებო, საგმირო, საყოფაცხოვრებო, სატრფიალო) ლექსებს, რომელთაც გურიაში, აჭარასა და სამეგრელოში „საჩივარს" („საჩიარს") უწოდებენ. 1970-იან წლებში მოსკოვის ფონოარქივებში აღმოჩენილ იქნა 1907 წელს გაკეთებული გურული ოთხხმიანი ნადურის ჩანაწერი, რომელსაც გიგო ერქომაიშვილის გუნდი ასრულებს იგივე ჩანაწერი დაცულია ლონდონში.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხიკვაძე გ. ჭელიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 288.
* *ჩიქოვანი მ.* ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, ტ. 1, თბ. 1975;
* *ოქროშიძე თ.* ქართული ხალხური შრომის პოეზია, თბ. 1963;
* *ინაიშვილი ა. ნოღაიდელი ჯ. ჩხიკვაძე გ.* აჭარული ნადური სიმღერების ოთხმიანობის თავისებურების შესახებ, „ლიტერატურული აჭარა", 1960, №　1;
* *ნოღაიდელი ჯ.* ეთნოგრაფიული ნარკვევი აჭარელთა ყოფა-ცხოვრებიდან, ტფ. 1935;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავქსენტი მეგრელიძე - გურული ნადური

სქოლიო
------

1. ↑  *ერქომაიშვილი, ა*. „ჩემი წინაპარი", ჟურნალი „მნათობი", N1-2, 2000 წ. გვ. 130
**ნადირობათმცოდნეობა** — მეცნიერება ნადირობისა და სამონადირეო მეურნეობის რაციონალური გაძღოლის შესახებ. ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის ბოლოს – XX საუკუნის დასაწყისში ნადირობის მრავალსაუკუნოვან გამოცდილებაზე დაყრდნობით. შემდგომში ნადირობათმცოდნეობა განვითარდა მდგრადი ბუნებათსარგებლობის პრინციპებზე, ფუნდამენტურ და სხვა გამოყენებით მეცნიერებებთან (ზოოლოგია, ბოტანიკა, ეტოლოგია, ეკოლოგია, ბიოგეოგრაფია, ეკონომიკა) მჭიდრო კავშირში; ამასთანავე გამოიყენებოდა მორფოლოგიის, ფიზიოლოგიისა და გენეტიკის, ვეტერინარული მედიცინის, ტყის მართვის, სოციოლოგიისა და სამართლის მეთოდიკური არსენალი. ნადირობათმცოდნეობაში გამოიყოფა შემდეგი დარგები: ბიოლოგიური საწყისები (პოპულაციის მდგომარეობის სტრუქტურა, დინამიკა, პროგნოზირება და მათი მართვა); სანადირო სავარგულების კლასიფიკაცია, ტიპოლოგია, ბონიტირება, ნადირობის მოწყობა (სანადირო ცხოველთა რაციონალურ, ფაუნის ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შემცირების არმომტან გამოყენებაზე, მათ დაცვაზე მიმართული ღონისძიებების კომპლექსი, კვლავწარმოება და მიმაგრებული სავარგულების ისეთ მდგომარეობაში შენახვა, რომ იგი სამონადირეო მეურნეობის წარმოებისათვის ხელსაყრელი იყოს); ბიოტექნია; სამონადირეო მეურნეობის ტექნიკა და ტექნოლოგია; საქონელმცოდნეობა და მეურნეობის პროდუქციის (ბეწვეული, ხორცი, სამკურნალო-ტექნიკური ნედლეული, ნადავლი) შეფასება; მეურნეობის ეკონომიკა და ორგანიზაცია, მარკეტინგი; სამონადირეო კანონმდებლობა. ნადირობათმცოდნეობაში კვლევის ძირითადი მეთოდებია: ვიზუალური და დისტანციური დაკვირვება ცხოველებზე თანამედროვე ტექნიკური საშუალებების გამოყენებით; ნადირ-ფრინველის დანიშვნა და ექსპერიმენტული მოპოვება; მათი რიცხოვნობის აღრიცხვა და ექსპერიმენტები ბუნებაში, ბიოლოგიური და სტატისტიკური მასალების ლაბორატორიული დამუშავება მომიჯნავე მეცნიერებათა მეთოდების გამოყენებით.

სქოლიო
------

1. ↑  *Сафонов В. Г.* Охотоведение // Большая российская энциклопедия. т. 24. — М. 2014. — стр. 728.
**ნოვონიკოლაევკის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მატვეევო-კურგანის რაიონის სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1911-1913 წლებში. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მატვეევო-კურგანის რაიონი, სოფელი ნოვონიკოლაევკა.

ისტორია
-------

ნოვონიკოლაევკის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია მდებარეობს სოფლის ცენტრში. იგი პირველად მოიხსენიება 1899 წელს. 1911 წელა ადგილობრივმა მოსახლეობამ შეაგროვა ფინანსები, რათა აეშენებინათ საკუთარი ეკლესია. თავისი წვლილი ეკლესიის მშენებლობაში შეიტანა ასევე ადგილბრივმა მემემულე მანიჩმა. ორი წლის შემდეგ ეკლესია ააშენეს. ეკლესიის კურთხევა მოხდა პირველი მსოფლიო ომის წინ ბრწყინვალე შვიდეულში. 

რუსეთის სამოქალაქო ომის შემდეგ, 1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს — ჯვარი ჩამოხსნეს და გუმბათი დაანგრიეს. ეკლესია გადააკეთეს ხორცის საწყობად, ხოლო სამი შენობა, რომელიც ეკლესიასთან მდებარეობდა გადააკეთეს ბიბლიოთეკად, ამბულატორიად და მაღაზიად. ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, მაგრამ ნიკიტა ხრუშჩოვის მმართველობის პერიოდში, 1960-იანი წლების დასაწყისში ეკლესია კვლავ დახურეს. 

ეკლესია გაიხსნა მხოლოდ 30 წლის შემდეგ, როდესაც 1991 წლის 15 თებერვალს აღდგენილ ეკლესიაში გაიმართა საღვთო ლიტურგია. ამჟამად ღვთისმშობლის შობის ეკლესია არის მოქმედი. ეკლესიის შემადგენლობაში შედის ირგვლივ მდებარე ორი მცირე აგურის ნაგებობა. ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი პავლე სვიატენიუკი.

ეკლესიის შენობა
---------------

ღვთისმშობლის შობის ეკლესია აგურისგანაა აგებული, ერთსაკურთხევლიანია, აქვს სატრაპეზო და ორიარუსიანი სამრეკლო, დასრულებულია ოთხფერდა სახურავით. თავისი არქიტექტურული კომპოზიციით მიეკუთვნება ე. წ. სატრაპეზო ეკლესიას, სადაც სატრაპეზო და სამლოცველი დარბაზი გაერთიანებულია. ეკლესიას ადგას მასიური გუმბათი. 

სამრეკლო ორიარუსიანია. იგი აღადგინეს 1989-1990 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine.
* Сайт храма
* Храмы Матвеево-Курганского благочиния

სქოლიო
------

1. ↑  Храм Рождества Пресвятой Богородицы, с. Новониколаевка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-21. ციტირების თარიღი: 2017-04-10.
2. ↑  Приход Рождества Пресвятой Богородицы с. Новониколаевка
**კუტლუმუსიუს მონასტერი** (ბერძ. Μονή Κουτλουμουσίου) — მამათა მონასტერი ათონის მთაზე, იერარქიით უკავია მეექვსე ადგილი.

მდებარეობა
----------

მონასტერი მდებარეობს ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ადგილი რომელზეც ეს წმინდა მონასტერი იმყოფება ჰქვია კამეგრა და ივერიონისგან აღმოსავლეთით აშორებს ნახევარი საათის სავალი გზით. კამაგრა ეს ერთგვარი პორტია რომელზეც ჩერდებიან ათონზე მიმავალი გემები. მონასტერი მართკუთხა ფორმისაა და გარემოცულია სამი სართული კელიებით. ზედა იარუსის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს სატრაპეზო. მონასტრის ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი ფერისცვალების სახელობისაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუტლუმუსიუს მონასტერი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კუტლუმუსიუს მონასტერი***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Orthodox crossათონის მთის 20 მონასტერი |
| --- |
|  |
| 
დიდი ლავრა **·** ვატოპედი **·** ივერონი **·** ქილენდარი **·** დიონისე **·** კუტლუმუსიუ **·** პანტოკრატორი **·** ქსეროპოტამი **·** ზოგრაფი **·** დოქიარი **·** კარაკალა **·** ფილოთეი **·** სიმონოპეტრა **·** წმ. პავლე **·** სტავრონიკიტა **·** ქსენოფონტე **·** გრიგორიატი **·** ესფიგმენი **·** პანტელეიმონი **·** კასტამონიტი |

 |
**ლეონ ჭედია** (დ. 24 დეკემბერი, 1903, წალენჯიხა, ზუგდიდის მაზრა — გ. 1990) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1903 წლის 24 დეკემბერს წალენჯიხაში პროვიზორის ოჯახში. ქუთაისის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის დრამატულ სტუდიაში. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის დრამატული სტუდია (ხელმძღვანელი დ. კობახიძე). 1926-1936 წლებში მსახიობად მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრში, 1936 წლიდან იყო სომხური თეატრის ქართულ დასში. ასრულებდა დრამატულ და კომედიურ როლებს. მათ შორის აღსანიშნავია: სიკო (ნინო ნაკაშიძის „ვინ არის დამნაშავე?"), იაგორი (გ. მდივნის „სამშობლო"), ონისე (ალ. ყაზბეგის "ხევისბერი გოჩა"), ყვარყვარე (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი"), ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო"), ურიელი (კ. გუცკოვის "ურიელ აკოსტა"), სულთანბეგი (უ. ჰაჯიბეკოვის "არშინ-მალ-ალან") და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია მ. ჯაფარიძის „ლამპარი", ვ. შკვარკინის „ნაბიჭვარი", გარსია ლორკას "მეწაღის ჯადოქარი ცოლი" და სხვა.

1946 წლის 9 თებერვალს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში დეპუტატად ქალაქ სოხუმის საქართველოს №12 საარჩევნო ოლქიდან, რომელზეც ხმების უმრავლესობით გახდა აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

* კავკასიის დაცვისათვის
* მამაცური შრომისათვის 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 388.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეონ ჭედია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №17 (2702), 24 იანვარი, 1947
**კუტაფიის კოშკი** (რუს. Кутафья башня) — მოსკოვის კრემლის ერთადერთი შემონახული სარინი კოშკი. მდებარეობს კრემლის სამების კოშკის პირდაპირ, სამების ხიდის წინ.

ისტორია
-------

კუტაფიის კოშკი ააგეს 1516 წელს მილანელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის (უფროსის) ხელმძღვანელობით. დაბალ, მდინარე ნეგლინაიით და თხრილით გარშემორტყმულ კოშკს ერთადერთი კარი ჰქონდა, რომელიც საფრთხის შემთხვევაში იკეტებოდა ხიდის საშუალებით. კოშკი იყო მრისხანე დაბრკოლება ციხესიმაგრის ალყის შემოსარტყმელად. კოშკს ჰქონდა სათოფურები და მაშიკულები. 

ძველ დროში კუტაფიის კოშკი, ისევე როგორც კრემლის სხვა კოშკები, სრულდებოდა ორრქიანი კბილანებით და კარვისებური სახურავით. 1685 წელს მას დაადგეს ბადისებრი გვირგვინი - პარაპეტი თეთრი ქვის გვირგვინით. XVIII საუკუნეში დაანგრიეს კოშკის კამარა. 

XVI-XVII საუკუნეებში მდინარე ნაგლინაიაში წყლის დონემ მოიმატა და კოშკი ყველა მხრიდან წყალში მოექცა. კოშკში შესვლა მხოლოდ ქალაქის მხრიდან მხოლოდ ხიდის საშუალებით შეიძლებოდა. ამჟამად კოშკის ქვევა ნაწილი ამოვსებულია. მისი თავდაპირველი სიმაღლე დედამიწის ზედაპირის დონიდან იყო 18 მეტრი, ამჟამად მხოლო 13,5 მეტრია მისი სიმაღლე. 

სახელწოდება კუტაფიის წარმოშობაზე არსებობს ორი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ვერსია. ერთი ვერსიის თანახმად სიტყვა „кут" ნიშნავს თავშესაფარს, კუთხეს, ან მეორე ვერსიის თანახმად სიტყვა „кутафья" აღნიშნავს სრულ, მოუქნელ ქალს. თუმცა პირველი საეჭვო ჩანს, რადგან სიტყვა „кут"-ისაგან მიიღება სახელწოდება „Кутовая" და არა „Кутафья".

2001 წელს კოშკის ნაპირებზე დაიწყო თანამედროვე პავილიონის მშენებლობა, რომელიც სპეციალისტების შიშის მიხედვით, რომლებიც იცავენ კულტურულ მემკვიდრეობას, დაამახინჯებდა ძეგლის ისტორიულ სახეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალექსანდრეს ბაღი

ლიტერატურა
----------

* Москва: Архитектурный путеводитель / И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач. — М.: Стройиздат, 1997. — 512 с. — ISBN 5-274-01624-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Кутафья башня на официальном сайте Московского Кремля
* Кутафья башня на Российском общеобразовательном портале დაარქივებული 2007-08-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Московский Кремль. Путеводитель. — М.: «Московский рабочий», 1990. — С. 40.
2. ↑  Московский Кремль могут исключить из списка шедевров ЮНЕСКО — Известия.
3. ↑  Архнадзор » Архив » Реконструкция Кутафьи-башни.
4. ↑  Архнадзор » Архив » Кремль не сразу строился…
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მუხათგვერდის სამაროვანი**. |

**მუხათგვერდის მეორე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მცხეთა-თბილისის საავტომობილო გზის მე-19 კილომეტრზე. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე.

ძეგლი 1976-1980 წლებში გათხარა მცხეთის მუდმივმომქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ა. აფაქიძის ხელმძღვანობით. ადგილზე გამოვლინდა სამი ქრონოლოგიური ფენა: ადრინდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელის რკინის და ადრინდელი ანტიკური-ადრინდელი ელინისტური ხანის.

ადრინდელ ბრინჯაოს ხანის ფენაში გამოვლინდა ქვაყრილიანი სამეურნეო ორმოები, რომლებშიც აღმოჩნდა სხვადასხვა ზომის შავპრიალა, ვარდისფერსარჩულიანი თიხის ჭურჭელი, ობსიდიანის ანატკეცები და სხვა.

გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანის ფენაში დადასტურდა ქვაყრილიანი, ქვიშაქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები. სამარხებში მიცვალებულებიესვენა კიდურებ მოკეცილი, მამაკაცები მარჯვენა, ქალები კი მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ. ადგილზე აღმოჩნდა სამარხი კენოტაფებიც. სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, იარაღი და სამკაულები.

ადრინდელ ანტიკური-ადრინდელი ელინისტური ხანის ფენაში დადასტურდა ქვაყუთები. მიცვალებულები ესვენა ხელფეხმოკეცილი, მარჯენა ან მარცხენა გვერდზე. ქვაყუთებში აღმოჩნდა კერამიკა, თიხის ჭურჭლები და მძივები.

ლიტერატურა
----------

* *ხეცულიანი ლ. ჭანიშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 296.
**ლაქაში** (ლათ. Typha) — ერთლებნიან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ლაქაშისებრთა ოჯახისა. მათი სიმაღლე 70 სმ-4 მ აღქევს. აქვთ ფართო ან ვიწროხაზური, კიდემთლიანი ფოთლები. 

20 სახეობა გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა. ლაქაში. იზრდება ტბებისა და მდოვრე მდინარეების წყალმარხ სანაპიროებზე, ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე. საქართველოში უფრო ხშირად გვხვდება ლაქაშის 2 სახეობა — Typha latifelia და Typha angustifolia, რომლებიც ქმნიან ფიტოცენოზებს კოლხეთის და სხვა დაბლობის მდინარისპირული ლარტაფების წყალუხვ ადგილებში, ბაზალეთისა და ლისის ტბების სანაპიროებზე, ზაჰესის საგუბრის ნაპირზე, ზურტაკეტის ზეგნის ტბების წყალმარხ, ლამიან სანაპიროებზე და სხვაგან. ლაქაშიანები საქართველოში არსად არ არის დიდ ფართობზე გავრცელებული. 

ლაქაშს სასილოსედ იყენებენ, მისგან თოკს, ჭილობსა და ჩანთებს ამზადებდნენ. ყვავილთანური ბეწვები მაღალი ხარისხის ცელულოზის მისაღებად იხმარება, ხოლო მატყლთან ერთად მას ქეჩისა და ფეტრის წარმოებაში იყენებენ. მთელ მცენარეს — საქაღალდე მასალად, ფესურებს კი — სახამებლის მისაღებად.

ლიტერატურა
----------

* *ქიმერიძე კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 144.
პირველი გვერდი, № 17, 1891

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნივა (ჟურნალი)***

**„ნივა"** (რუს. «Ни́ва») — რუსული ყოველკვირეული ილუსტრირებული ლიტერატურულ-სამხატვრო და სამეცნიერო-პოპულარული ჟურნალი. გამოდიოდა სანქტ-პეტერბურგში 1870–1918 წლებში ადოლფ მარქსის გამომცემლობაში, გათვლილი იყო მასობრივ მკითხველზე. „ნივაში" იბეჭდებოდა ა. ა. ბლოკის, პ. დ. ბობორიკინის, ი. ა. ბუნინის, ი. ა. გონჩაროვის, ნ. ს. ლესკოვის, დ. ნ. მამინ-სიბირიაკის, დ. ს. მერეჟკოვსკის, ვ. ი. ნემიროვიჩ-დანჩენკოს, ი. ნ. პოტაპენკოს, ლ. ნ. ტოლსტოის (1899 წელს — რომანი „აღდგომა"), ა. ა. ფეტის, ა. პ. ჩეხოვის და სხვათა ნაწარმოებები. ქვეყნდებოდა პუბლიკაციური ნარკვევები კულტურის მსხვილ მოღვაწეებზე, ბიბლიოგრაფიული ცნობები, სტატიები არქეოლოგიაზე, ბუნებისმცოდნეობაზე, გეოგრაფიაზე, პედაგოგიკაზე, სპორტსა და სხვ. 1891 წლიდან „ნივაზე" უფასო დამატებების (დანართების) სახით გამოსცემდნენ მრავალი რუსი და საზღვარგარეთის ქვეყნის მწერლის ნაწარმოებებს, რაც უზრუნველყოფდა ჟურნალის ტირაჟსა და პოპულარობას.

ლიტერატურა
----------

* *Торопов А. Д.* Систематический указатель литературного и художественного содержания журнала «Нива» за 30 лет (1870–1899). СПб. 1902;
* *он же.* 1-е прибавление за 5 лет (1900–1904) к систематическому указателю литературного и художественного содержания журнала «Нива». СПб. 1906;
* НИВА // Большая российская энциклопедия. т. 22. — М. 2013. — стр. 571.
**ნასიბა ჯანგირ-ყიზი ზეინალოვა** (აზერ. Nəsibə Cahangir qızı Zeynalova; დ. 20 აპრილი 1916, ბაქო — გ. 10 მარტი 2004, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1967), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1974 და 1981). სახელი გაითქვა თავისი კომედიური როლებით.

ცხოვრება
--------

დაიბადა 1916 წლის 20 აპრილს ბაქოში ვაჭრისა და მსახიობის ჯანგირ ზეინალოვის ოჯახში.

1918 წლის მარტის მოვლენების დაწყებამდე ზეინალოვების ოჯახი ირანში გაიქცა. ჯანგირი 1918 წლის ნოემბერში სახლისკენ მომავალი ხომალდში ტიფისაგან გარდაიცვალა, როდესაც გოგონა ორი წლის იყო.

სკოლის პერიოდიდან დაკავებული იყო ხალხური ცეკვებით. 1932 წელს რზა თაჰმასიბის დრამწრეში ჩაირიცხა. 1937 წელს თეატრალური ჯგუფის შემადგენლობაში აზერბაიჯანის ქალაქებში იყო გასტროლებზე. 1938 წლის 4 აპრილს იგი მიიღეს აზერბაიჯანის მუსკომედიის თეატრში, პირველი კატეგორიის მსახიობად. იმავდროულად ჩაირიცხა თეატრალურ ტექნიკუმში სამსახიობო ფაკულტეტზე, რომელიც 1942 წელს დაამთავრა.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში მუსიკალური თეატრის განვითარებაში შეტანილი დიდი წლილისათვის 1960 წლის 24 მაისს — დამსახურებული არტისტის საპატიო წოდება, ხოლო 1967 წელს სახალხო არტისტის საპატიო წოდება მიენიჭა.

გარდაიცვალა 2004 წლის 10 მარტს, ბაქოში. დაკრძალულია საპატიო ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  (აზერბაიჯანული) Nasiba Zeynalova: Biography დაარქივებული 2019-04-19 საიტზე Wayback Machine.. *Nasiba-Zeynalova.az*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2021-10-18 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ნინო ზაქარიას ასული აბაშიძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1910, სოფელი ვეჯინი, გურჯაანის რაიონი — გ. 1997) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

1934 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფარმაკო-ქიმიური ფაკულტეტი. პირველი მოთხრობა — „ალაზნის პირას" გამოაქვეყნა 1947 წელს. 1953 წელს გამოვიდა კრებული: „მოთხრობები", 1963 წელს — „შეხვედრა თერგზე", 1974 წელს კიდევ მოთხრობები და სხვა. მისი ბოლო ნაწარმოები „დრო და სასჯელი", ეძღვნება კომუნისტური რეჟიმის პირობებში გადატანილ პირად უდიდეს ტკივილს. მასში ასახულია 20-იანი წლების საქართველოს ისტორია; ეს იყო დევნა ქართველი თავად-აზნაურობისა, მათი სრული განადგურების მიზნით. აღნიშნული ნაწარმოები მისი გარდაცვალების შემდეგ დაიბეჭდა ჟურნალ „კლდეკარში" (1997,2(11)). ნინო აბაშიძე იყო პირდაპირი შთამომავალი კრწანისის ომის გმირის, იოანე კახთ-აბაშიძისა. ისტორიულ ფაქტებზე დაყრდნობით, მას შექმნილი აქვს მოთხრობები ილია ჭავჭავაძეზე, დავით გურამიშვილსა და ლესია უკრაინკაზე.

1953 წლიდან იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ერთი დღე დროთა ბრუნვაში : მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, მერანი, 1987. - 131გვ.
* შეხვედრა თერგზე : მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1983. - 170გვ.
* ალაზნის პირას : მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, ნაკადულლი, 1969. - 214გვ.
* მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1953. - 205გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 24.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნინო აბაშიძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*



1. ↑
**ნინო აბესაძე** (ებრ. נינו אבסדזה; დ. 12 აპრილი 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ისრაელის პოლიტიკოსი, ქნესეთის დეპუტატი პარტია „კადიმის" რიგებიდან 2009-2013 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ნინო აბესაძე დაიბადა 1965 წლის 12 აპრილს თბილისში, რეჟისორ ოთარ აბესაძისა და სვეტლანა რაბინოვიჩის (მოლდოველი ებრაელი) ოჯახში. 23 წლის ასაკში მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიაში. 

ისრაელში რეპატრიაცია მოახდინა 1996 წელს, რის შემდეგაც მუშაობა დაიწყო ისრაელის ტელევიზიის 33-ე არხის რუსულენოვან ტელევიზიაში. ისრაელში გამგზავრებამდე მან ურთიერთობა გააბა საქართველოსა და სომხეთში ისრაელის ელჩთან ბარუხ ბენ-ნერიასთან.

2008 წლის 18 ნოემბერს ნინო აბესაძემ გამოთქვა ქნესეთის წევრად კენჭისყრის სურვილი და გაწევრიანდა პარტია კადიმაში. პარტიის ლიდერი ციპი ლივნი მიესალმა მის ამ გადაწყვეტილებას. 

თავდაპირველად ნინო აბესაძე ვერ გახდა სიით პარლამენტის წევრი, მაგრამ მოგვიანებით მან ადგილომონაცვლეობით დაიკავა ცახი ჰანგების მანდატი და შევიდა პარლამენტში. 

2013 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ მან დატოვა პარტია და გადავიდა პარტია ავოდაში. ახალი პარტიის საარჩევნო სიაში დაიკავა მე-19 ადგილი, მაგრამ პარტიამ მხოლოდ 15 მანდატი მოიპოვა და ნინო აბესაძე ვეღარ გახდა პარლამენტის წევრი. 

ფლობს ივრითს, ფრანგულ, რუსულ და ქართულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო აბესაძე ქნესეთის გვერდზე

სქოლიო
------

1. ↑  Встреча в «Бейт Бессарабии»
2. ↑  Абесадзе Нино.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2018-03-08.
3. ↑  „Грузинская журналистка Нино Абесадзе станет членом кнессета". // georgians.ru. 13.11.2010. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  „Нино Абесадзе выступила публично против поселений". // izrus.co.il. 16 мая 2010 года. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
5. ↑  „Нино Абесадзе пошла в "Кадиму"". 7 канал. 18 ноября 2008 года. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-01-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
6. ↑  Праймериз в Аводе.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-03. ციტირების თარიღი: 2018-03-08.
**მოკავშირეთა პირველი სადესანტო არმია** (ინგლ.:. First Allied Airborne Army) იყო 1944-1945 წლებში ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაში მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალების უმაღლესი მთავარსარდლობის შტაბის ნაწილი და ყველაზე დიდი საჰაერო სამხედრო ძალების შენაერთი კაცობრიობის ისტორიაში.

ისტორია
-------

არმია დაარსებულ იქნა 1944 წლის 2 აგვისტოს. პირველი კომენდანტი იყო აშშ-ის არმიის საჰაერო ძალებია გენერალ-ლეიტენანტი ლუის ჰაიდ ბრერეტონი, მეორე კომენდანტი ბრიტანელი გენერალ-ლეიტენანტი ფრედერიკ ბროუნინგი.

ოპერაციები
----------

არმიის დაარსებამდე, რომელიც უფრო ადრო იყო დაგეგმილი, 82-ე და 101-ე ამერიკულმა სადესანტო დივიზიებმა და მე-6 ბრიტანულმა დივიზიამ მონაწილეობა მიიღეს დი-დეის მომზადებაში. ისინი გადასროლილ იქნენ საფრანგეთის ტერიტორიაზე «ვერმახტის» პოზიციების უკან.

პირველი და ყველაზე ცნობილი ოპერაცია, როლეიც მოკავშირეთა 1-მა სადესანტო არმიამ ჩაატარა იყო ოპერაცია «მარკეტ გარდენი». პირველი ბრიტანული, 82-ე და 101-ე ამერიკული სადესანტო დივიზიები და პირველი პოლონური პარაშუტისტთა ბრიგადა გადასროლილ იქნენ ნიდერლანდებში. მათ ევალებოდათ ზიგფრიდის თავდაცვითი ხაზის შემოვლა და ქვემო რაინის გადალახვით გერმანიის ტერიტორიაზე შეჭრა.

არმიის ნაწილებმა მონაწილეობა მიიღეს არდენებზე შეტევაში, თუმც არავითარი წარმატებისათვის არ მიუღწევიათ. მომდევნო და უკანასკნელი სადესანტო ოპერაცია, რომელიც მოკავშირეთა 1-ელმა სადესანტო არმიამ ჩაატარა იყო ოპერაცია «ვარსიტი», როლის დროსაც 6-ე ბრიტანული და 17-ე ამერიკული სადესანტო დივიზიები გადასროლილ იქნენ გერმანიაში. მათ ევალებოდათ სახმელეთო ჯარების დახმარება რაინის გადალახვისას.

შემადგენელი ნაწილები
--------------------

Operational Channels, First Allied Airborne Army, 28 November 1944.Operational Channels, First Allied Airborne Army, 28 November 1944.
* მე-18 ამერიკული სადესანტო კორპუსი
* მე-17 ამერიკული სადესანტო დივიზია
* 82-ე ამერიკული სადესანტო დივიზია
* 101-ე ამერიკული სადესანტო დივიზია
* 13-ე ამერიკული სადესანტო დივიზია
* პირველი ბრიტანული სადესანტო კორპუსი
* პირველი ბრიტანული სადესანტო დივიზია
* მე-6 ბრიტანული სადესანტო დივიზია
* ბრიტანული 52-ე დივიზია
* პირველი ბრიტანული საჰაერო სპეცდანიშნულების ბრიგადა
* პირველი დამოუკიდებელი პოლონური პარაშუტისტთა ბრიგადა
* მე-9 სამხედრო ტრანსპორტირების ჯგუფი (შშასძ)
* 38-ე ტრანსპორტირების ჯგუფი (რაფ)
* 46-ე ტრანსპორტირების ჯგუფი (რაფ)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ღოღობერიძე**. |

**ლევან დავითის ძე ღოღობერიძე** (დ. 17 ივლისი, 1898, გოჩაჯიხაიში — გ. 1937, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, რეპრესირებული, რეჟისორ ლანა ღოღობერიძის მამა.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა პეტროგრადის პოლიტექნიკუმი. 1915 წლიდან რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდა ჯარში. 1917 წელს თბილისში თანამშრომლობდა გაზეთ „კავკაზსკი რაბოჩიში". 1918-1920 წლებში ბაქოში მოღვაწეობდა: იყო ბაქოს რევკომის თავმჯდომარე (1920), შემდეგ ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო პოლიტსაგანმანათლებლო განყოფილების გამგე, პარტიის ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ გახდა თბილისის რევკომის თავმჯდომარე; პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი (1922); 1923-1924 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე; 1926-1930 წლებში პარტიის აჭარის საოლქო კომიტეტის მდივანი. 1930-1934 წლებში სწავლობდა მოსკოვში წითელი პროფესურის ინსტიტუტში; 1934 წლიდან პარტიის ეისკის რაიკომის მდივანი, ქარხანა „როსტრესელმაშის" პარტკომის მდივანი; იყო პარტიის XV-XVI ყრილობის დელეგატი. 1936 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს სიკვდილით დასაჯეს. მისი მეუღლე ნუცა ღოღობერიძე გადაასახლეს.

ავტორია ნაშრომისა „ქართული ემიგრაცია და ანტისაბჭოთა პარტიების მუშაობა".

ლიტერატურა
----------

* *თოიძე, ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 598.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან ღოღობერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
**საქართველოს სსრ-ის კომპარტიის ცკ-ის პირველი მდივნები** |
| --- |
|  |
| 
საქართველოს სსრ გერბი | 
მამია ორახელაშვილი (1921-1922) · მიხეილ ოკუჯავა (1922-1922) · ბესარიონ ლომინაძე (1922-1924) · მიხეილ კახიანი (1924-1930) · ლევან ღოღობერიძე (1930) · სამსონ მამულია (1930-1931) · ლავრენტი ქართველიშვილი (1931) · ლავრენტი ბერია (1931-1932, პირველი ვადით) · პეტრე აღნიაშვილი (1932-1934) · ლავრენტი ბერია (1934-1938, მეორე ვადით) · კანდიდ ჩარკვიანი (1938-1952) · აკაკი მგელაძე (1952-1953) · ალექსანდრე მირცხულავა (1953) · ვასილ მჟავანაძე (1953-1972) · ედუარდ შევარდნაძე (1972-1985) · ჯუმბერ პატიაშვილი (1985-1989) · გივი გუმბარიძე (1989-1990) · ავთანდილ მარგიანი (1990-1991) · ჯემალ მიქელაძე (1991) | საქართველოს სსრ დროშა |

 |
**მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი** (ლათ. Delphinus delphis) — ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 2,5 მ აღწევს, წონა 60-იდან 75 კგ-მდე. ზურგი შავი ან მოყავისფროა, მუცელი ღია ფერისაა. გვერდებზე ზოლები გასდევს, რომელიც ღია-მოყვითალოდან ნაცრისფერში გადადის. ვიწრო და გრძელი დინგი აქვს, წვრილი კბილები. ფართოდ არის გავრცელებული თბილი და ზომიერი სარტყლის ზღვებში. მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი — ღია ზღვის მობინადრეა. ძირითადად იკვებება წვრილი თევზებით, ჯოგებად ცხოვრობს. შავ ზღვაში შეწყვილება ხდება ივლის-აგვისტოში. მაკეობა გრძელდება 10-11 თვე. ჩვეულებრივ, დედალი შობს ერთ ნაშიერს, რომლის სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 90 სმ. მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი რეწვის ობიექტია; გამოიყენება მისი ქონი და ტყავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი ბიოტექნოლოგიური ინფორმაციის ეროვნული ცენტრი (ინგლისური)
* მოკლედინგა ჩვეულებრივი დელფინი დაარქივებული 2012-05-11 საიტზე Wayback Machine. სიცოცხლის ენციკლოპედია (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ურუშაძე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ურუშაძე**. |

**ლევან ურუშაძე** (დ. 7 თებერვალი, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 21 ოქტომბერი, 2013) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტოლოგი და პუბლიცისტი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2006). საქართველოს ეროვნული მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმის კურატორი, ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (WAAS) ნამდვილი წევრი. 1986 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი.

1986-1989 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის წყაროთმცოდნეობის განყოფილების ასპირანტი; 1989-1995 წლებში ამავე განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი; 1991-1995 წლებში გაზეთის „თავისუფალი საქართველო" კორესპონდენტი; 1991 წელს რადიო „თავისუფალი საქართველო"-ს პოლიტიკური მიმომხილველი; 1992-1993 წლებში გაზეთის „საქართველოს სამრეკლო" პასუხისმგებელი მდივანი; 1992-1993 წლებში არალეგალური გამოცემის „ქართული აზრი" ერთ-ერთი გამომცემელი; 1995 წლიდან დამოუკიდებელი საინფორმაციო-ანალიტიკური ბიულეტენის „ადამიანის უფლებები" რედაქტორ-გამომცემელი. 2008 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ოკუპაციის მუზეუმის დირექტორად. გამოქვეყნებული აქვს 150-ზე მეტი საგაზეთო წერილი.

იგი იყო 130-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 8 მონოგრაფიის ავტორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (გარდაცვალების შემდეგ). ლევან ურუშაძე ავტოსაგზაო შემთხვევისას გარდაიცვალა, 49 წლის ასაკში. ლევან ურუშაძე იყო ბიოფიზიკოსის ზურაბ ურუშაძისა და ბოტანიკოსის გურანდა ღვალაძის შვილი.

2005 წლიდან 2013 წლამდე იყო ქართული ვიკიპედიის მონაწილე; პირველი რედაქტირება ვიკიპედიის ქართულენოვან განყოფილებაში შეასრულა 2005 წლის 10 ივნისს, ხოლო უკანასკნელი — 2013 წლის 17 სექტემბერს. ვიკიპედიის ქართულენოვან განყოფილებაში დაწერილი აქვს 25 სტატია (ორი ანგარიშით) და განხორციელებული აქვს ასობით რედაქტირება. იყო ქართული ვიკიპედიის ერთ-ერთი პირველი რედაქტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან ურუშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  ლევან ურუშაძე — ქართველი ავტორები
2. ↑  დოქტორი ლევან ურუშაძე (Curriculum Vitae)
3. 1 2  პრეზიდენტმა ლევან ურუშაძე გარდაცვალების შემდეგ ღირსების ორდენით დააჯილდოვა[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ავტოავარიაში ლევან ურუშაძე დაიღუპა
5. ↑  User Analysis for ლევზურ
6. ↑  მომხმარებლის წვლილი
7. ↑  Pages that have been created by a user
8. ↑  Pages that have been created by a user
ლა სკალა
**ლა სკალა** (იტალ. Teatro alla Scala — სიტყვასიტყვით „თეატრი კიბეზე") — ოპერის შენობა მილანში, იტალიაში.

ისტორია
-------

შენობა ააგეს ორ წელიწადში არქიტექტორ ჯუზეპე პიერმარინის მიერ, მარი-ტერეზა ავსტრიელის შეკვეთით მას შემდეგ, რაც ხანძრის გამო განადგურდა ძველი საჰერცოგო თეატრი. ლა სკალა გაიხსნა 1778 წლის 3 აგვისტოს ანტონიო სალიერის ოპერით *l'Europa riconosciuta*.

ამ შენობაში იდგმებოდა დომენიკო ჩიმაროზას, ჯუზეპე ვერდის და სხვათა ოპერები. ეს ქორეოგრაფიული ხელოვნების მთავარი ადგილი იყო. ყოველ წელიწადს მასში უამრავი ბალეტი იდგმება კალასიკური ცეკვის უდიდესი ოსტატების მონაწილეობით. ამის გამო ლა სკალამ თითქმის მითოლოგიური მნიშვნელობა შეიძინა. 

შენობის ახალი ინტერიერი
1943 წელს ლა სკალის შენობა დაიბომბა და მისი ხელახალი გახსნა 1946 წელს მოხერხდა.

ლა სკალის ყველაზე ცნობილი მთავარი დირიჟორი იყო არტურო ტოსკანინი. 1972 წელს იგი შეცვალა კლაუდიო აბადომ, 1986 წელს კი - რიკარდო მუტიმ.
2002 წლის 19 იანვარს შენობა დაიხურა განახლებისთვის საჭირო სამუშაოების გამო. განახლებას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი მარიო ბოტა. ხელახალ გახსნას ადგილი ჰქონდა 2004 წლის 7 დეკემბერს სალიერის იმავე ოპერით, რითაც თავდაპირველად გაიხსნა.

ლა სკალაში მუსიკალური სეზონი ტრადიციულად იხსნება 7 დეკემბერს, მილანის მფარველი წმინდა ამბროზის დღეს. ამავე შენობაში არის ლა სკალას მუზეუმი, სადაც ინახება სასცენო ნახატების, დეკორაციების, ქანდაკებების, კოსტიუმების უდიდესი კოლექცია.

ლა სკალას მუსიკალური ხელმძღვანელები
-----------------------------------

ლა სკალას თეატრი ღამით
ლა სკალას თეატრის ნეოკლასიკური ფასადი
* ბარენბოიმი, დანიელ, (2006 -)
* მუტი, რიკარდო, (1986 - 2005)
* აბადო, კლაუდიო, (1968 - 1986)
* 1956-დან 1968 წლამდე მუსიკალური ხელმძღვანელი არ ჰყოლია
* კანტელი, გვიდო, (1956)
* ჯიულინი, კარლო მარია, (1953 - 1956)
* საბატა, ვიქტორ დე, (1929 - 1953)
* ტოსკანინი, არტურო, (1921 - 1929)
* 1918-დან 1920 წლამდე ლა სკალა დახურული იყო
* სერაფინი, ტულიო, (1917 - 1918)
* სერაფინი, ტულიო, (1909 - 1914)
* ტოსკანინი, არტურო, (1898 - 1908)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მილანის ლა სკალას ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-04-08 საიტზე Wayback Machine.
* ტოსკანინის რეფორმები ლა სკალაში დაარქივებული 2006-02-05 საიტზე Wayback Machine.