recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სულთან აბულ მუზაფარ იაქუბი** (აზერ. sultan yaqub; დ. 1464, დიარბაქირი — გ. 24 დეკემბერი, 1490) — აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფოს მესამე სულთანი 1478–1490 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

იაქუბი დაიბადა 1464 წელს, ქალაქ დიარბაქირში. იგი იყო უზუნ-ჰასანისა და ტრაპიზონის იმპერიის, იოანე IV კომნენოსის ქალიშვილის, დესპინა ხათუნის ვაჟი.

1478 წელს, უზუნ-ჰასანის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტი დაიკავა მისმა ნახევარძმამ, სულთან ჰალილ აყ-ყოიუნლუმ. ჰალილის მმართველობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. იმავე წლის ჰალილის ტახტზე ასვლიდან მეორე დღეს, სულთანი მისმა ნახევარძმებმა მოკლეს და ტახტი სწორედ მისმა ერთ-ერთმა ძმამ, იაქუბმა დაიკავა.

მმართველობა
-----------

იაქუბის მმართველობაზე ინფორმაცია ძალიან მწირია.

1486 წელს, იაქუბმა ილაშქრა საქართველოში. მან დაარბია სამცხე-საათაბაგოსა და ქართლის სამეფოს მხარეები და თან გაძარცვა აწყურის ტაძარი.

1488 წელს, იაქუბი დაეხმარა შირვანშაჰ ფარუჰიასარს, შეიჰ ჰეიდართან ბრძოლაში, იმიტომ, რომ, ფარუჰიასარი იყო მისი სიმამრი. შეიჰ ჰეიდარი ამ ბრძოლაში დაიღუპა.

გარდაცვალება
------------

1490 წლის 24 დეკემბერს, იაქუბი მოულოდნელად, 26 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ერთ-ერთი ვერსიით, იგი მოწამლა საკუთარმა მეუღლემ, ფარუჰიასარის ასულმა, გევჰერ სულთანმა.

ოჯახი
-----

როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ, იაქუბი დაქორწინდა შირვანშაჰ ფარუჰიასარის ქალიშვილზე, გევჰერ სულთან ბეგუმზე, რომლისგანაც ეყოლა ორი ვაჟი, რომლებიც შემდეგში აყ–ყოიუნლუს მმართველები გახდნენ.

* სულთან ბაისუნქური (1481–1492).
* სულთან მურად აყ-ყოიუნლუ (1490–1518).

ლიტერატურა
----------

* İsgəndər bəy Münşi Türkman. Dünyanı bəzəyən Abbasın tarixi (Tarixe-aləmaraye-Abbasi). Bakı, "Şərq-Qərb Nəşriyyat evi, 2010, 1144 səh.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აყ-ყოინლუს მმართველები |
| --- |
|  |
| მმართველები | 
* ფეჰლევან-ბეი ბაიანდური
* ალაედინ თურალი-ბეი
* ფაჰრ ედ-დინ ყუთლუ-ბეი
* აჰმედ-ბეი ბაიანდური
* ქარა იულუქ ოსმან-ბეი
* ჯელალედინ ალი-ბეი
* ჰამზა-ბეი ბაიანდური
* ჯაჰანგირ-მირზა აყ-ყოიუნლუ
 |
|  |
| სულთნები | 
* უზუნ-ჰასანი
* სულთან ჰალილი
* სულთან იაქუბი
* სულთან ბაისუნქური
* სულთან რუსტემი
* აჰმად გოდე

|  |  |
| --- | --- |
| დიარბექირში | 
* სულთან ქასიმი
 |
|  |
| აზერბაიჯანში | 
* შაჰ-ალვანდი
 |
|  |
| ბაღდადში | 
* სულთან მურად აყ-ყოიუნლუ
 |
|  |
| იეზდში | 
* სულთან მუჰამედი
 |

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**იაშთხვა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **იაშთხვა (სოხუმის რაიონი)**. |

**იაშთხვა** — პალეოლითური ხანის ღია ტიპის ნამოსახლარი-სახელოსნო ქ. სოხუმის ჩრდილოეთით 2 კმ-ზე, ოსტროუმოვის ხეობასა და იაშთხვისა და ბირცხის მთებს შორის, ზღვის დონიდან 80-140 მ. არქეოლოგიული კვლევა-ძიება ჩატარდა 1935-1938 წლებში (სერგეი ზამიატნინი). ძეგლზე, რომლის ფართობი რამდენიმე ჰა, ზამიატნინმა გამოჰყო 14 პუნქტი, სადაც თავმოყრილია ქვის მასალა. ნივთების დიდი ნაწილი ნაპოვნია მიწის ზედაპირზე, ნაწილი — გათხრების შედეგად. მასალად გამოყენებულია დანიური იარუსის კაჟი. იაშთხვის კოლექციაში აშელის, მუსტიეს და ზედა პალეოლითის ხანის რამდენიმე ათასი ქვის ნივთია. ანატკეცებისთვის დამახასიათებელია მასიურობა, დარტყმის დიდი მოედანი, რელიეფური ბურცობი და სქელი პატინა. ხელცულები და საჩეხი იარაღი მასიურია და პრიმიტიულადაა დამუშავებული. გვხვდება კლექტონური ანატკეცები. ლევალუაზური ნუკლეუსები და ანატკეც-ლამელები. შედარებით მცირეა შუა პალეოლითური (მუსტიეს) და ზედა პალეოლითური მასალა. მუსტიეს ხანისაა ქვის სახოკები, წვეტანები, ნაწილობრივ ორმხრივ დამუშავებული იარაღი და სხვა. ზედა პალეოლითურია სხვადასხვა სახის საჭრისები და საფხეკები.

1958 წელს იაშთხვზე აღმოჩნდა (ნიკოლოზ ბერძენიშვილი) ახალი პუნქტები, სადაც ნაპოვნია მრავალრიცხოვანი ქვის ნაწარმი (მ. შ. აშელის ადრინდელი პერიოდის ხელცულები). 1961-1965 წლებში გამოვლინდა ქვედა და შუა პალეოლითური ხანის მასალის თავმოყრის პუნქტები (ი. კორობკოვი).

ლიტერატურა
----------

* *თუშაბრამიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 65-66.
* „საქართველოს არქეოლოგია", თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 27.
* *Бердзенишвили Н. З.* Новые данные о палеолите Абхазии, «დ. გულიას სახ. აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის შრომები», 1959, ტ. 30
* *Коробков И. И.* Итоги патилетних исследований Яштухского палеолитического местонахождения, «Советская археологиа», 1957, № 4
* *Замятник Ц. П.* Палеолит Абхазии, «Труды Института абхазской культуры», 1937 в. 10;
**MycoBank** — ონლაინ-მონაცემთა ბაზა, რომლის მიზანია სოკოების მიკოლოგიური ნომენკლატურის შესახებ ცნობების, აგრეთვე მასთან დაკავშირებული მონაცემების შენახვა და რეგისტრაცია, მაგალითად, ახალი ტაქსონების აღწერები და ილუსტრაციები. პროექტს მართავს ვესტერდეიკის ინსტიტუტი, რომელიც მდებარეობს უტრეხტში, ნიდერლანდებში.

ახალი ტაქსონის სახელწოდების რეგისტრაციისას, ექსპერტები, ნომენკლაუტურული შეცდომების თავის არიდების გზით, მას ამოწმებენ ბოტანიკური ნომენკლატურის საერთაშორისო კოდექსის მოთხოვნების შესაბამისად, ამავდროულად, ავტორების მიერ შემოთავაზებული ყველა ცნობა ოფიციალურ გამოქვეყნებამდე კონფიდენციალურია.

Mycobank-ის ბაზა ინფორმაციას იძლევა სოკოების ტაქსონების აქამდე გამოქვეყნებული ყველა სახელწოდების შესახებ, რანგით სამეფოდან სახეობამდე და უფრო ქვემოთ.

MycoBank სოკოების ნომენკლატურის კომიტეტის მიერ Index Fungorum-თან და
Fungal Names-თან ერთად ნომენკლატურულ რეპოზიტორად არის აღიარებული.

ლიტერატურა
----------

* *Crous, P.W.; Gams, W.; Stalpers, J.A.; Robert, V.; Stegehuis, G.* MycoBank: an online initiative to launch mycology into the 21st century(ინგლისური), 2004, ტ. 50, გვ. 19—22, ISSN 0166-0616,  დაარქივებულია ორიგინალიდან (21 ივლისი, 2013)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Hawksworth, D. L. (2005). „Universal fungus register offers pattern for zoology". *Nature*. **438** (7064): 24. Bibcode:2005Natur.438Q..24H. doi:10.1038/438024b. PMID 16267528.
2. ↑  Redhead, Scott A.; Norvell, Lorelei L. (2013). „MycoBank, Index Fungorum, and Fungal Names recommended as official nomenclatural repositories for 2013". *IMA Fungus*. **3** (2): 44–45. doi:10.1007/BF03449512.
**Pseudomonas**  — ბაქტერიების გვარი Pseudomonadacae-ს ოჯახისა. აერთიანებს 20-ზე მეტ სახეობას. მათ შორის ერთ-ერთი ნიადაგის ბუნებრივი ბინადარია და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ნივთიერებათა წრებრუნვაში. ზოგიერთი კი ადამიანის, ცხოველებისა და მცენარეების პათოლოგიების მიზეზია.
ასეთ პათოგენურ ბაქტერიებს მიეკუთვნება: *Pseudomonas aeruginosa, Pseudomonas putida, Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas cepacia* და სხვა.

მორფოლოგია
----------

*ფსევდომონადები*
ფსევდომონადები არიან გრამუარყოფითი, სწორი ან ოდნავ მოხრილი ჩხირები მომრგვალებული ბოლოებით. მათი ზომებია 0,5 - 0,7-დან 1 - 3 მკმ-მდე, კარგად იღებებიან ანალინური საღებავებით. ძირითადად მოძრავია (მონო- ან ლოფოტრიქალური.) სპორებს არ წარმოქმნიან, კაფსულა არ გააჩნიათ, მაგრამ წარმოქმნიან ლორწოს, რომელიც ბაქტერიას გარედან ფარავს.

ეპიდემიოლოგია
-------------

ფსევდომონადები ბუნებაში ფართოდ არიან გავრცელებულნი. გვხვდებიან წყალში, ნიადაგაში, ჰაერში, ადამიანისა და ცხოველების ნაწლავში, კანსა და ლორწოვან გარსებზე.

რეზისტენტული და ბიოქიმიური თვისებები
------------------------------------

*P. aeruginosa, დამახასიათებელი ლურჯ-მწვანე პიგმენტირებით*
ფსევდომონადების გვარს რეზისტენტულია ულტრაიისფერი სხივების, ანტისეპტიკების (ფურაცილინი, რივანოლი) წინააღმდეგ. საავადმყოფოსშიდა პირობებში მტვერში ინარჩუნებს სიცოცხლისუნარიანობას 2 კვირის განმავლობაში. 60° გრადუსზე დუღილისას იღუპება 15 წუთის შემდეგ და 2%-იანი ფენოლის ხსნარით დამუშავებისას. 

ეს აერობული ბაქტერიებია, რომლებსაც გააჩნიათ მთელი რიგი ფერმენტები, რომლებიც მათი სიცოცხლისთვის აუცილებელ ფაქტორებს წარმოადგენენ (დეჰიდრაზები, ციტოქრომი, ციტოქრომოქსიდაზა). ზრდის ტემპერატურული დიაპაზონია 6°-იდან 45°-მდე, pH-ი კი 7,2-7,5. 

დამახასიათებელია ე.წ პიოციანინის გამოყოფა - სპეციფიკური პიგმენტი, რომელიც ფსევდომონადების კოლონიას ლურჯ-მწვანე შეფერილობას აძლევს. ფსევდომონადების ზოგიერთი სახეობისთვის დამახასიათებელია ყვითელი (*Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas putida*), წითელი (პიგმენტი - პიორუბინი), შავი (პიომელანინის) პიგმენტების გამომუშავება.

პათოგენობა
----------

ფსევდომონადები შეიძლება გამოივწიონ სეპსისი, მენინგიტი, ოსტეომიელიტი, ართრიტი, ოტიტი, პნევმონია (*Pseudomonas pneumonia*), პლევრიტი, თირკმლების ან ტვინის აბსცესი, შარდ-სასქესო სისტემის ანთება. ხშირად საავადმყოფოსშიდა ჭრილობების ჩირქოვანი ინფექციების მიზეზია.

სქოლიო
------

1. ↑  *Коротяев А. И.; Бабичев С. А. Медицинская микробиология, имунология и вирусология* გვ. 781
2. ↑  *Коротяев А. И.; Бабичев С. А. Медицинская микробиология, имунология и вирусология გვ. 782*
3. ↑  *Коротяев А. И.; Бабичев С. А. Медицинская микробиология, имунология и вирусология გვ. 782*
4. ↑  *Коротяев А. И.; Бабичев С. А. Медицинская микробиология, имунология и вирусология გვ. 785*
**თეჯისის მენჰირი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ თეჯისში.

ისტორია
-------

სოფელში მდებარეობს ორი ეკლესია — წმინდა ნიკოლოზი და აია კონსტანტინი, რომელნიც ნაგებია დიდი ზომის ქვებით, და მათ გარშემო კი მეგალითური წყობის ქვის გალავანია გარშემოვლებული. აია კონსტანტინის ცენტრში — შიგ ეკლესიაში დგას დიდი ზომის მენჰირი, რომელზედაც ქრისტიანულ ხანაში ჯვარი ამოუტიფრავთ.

მენჰირი წმინდა კონსტანტინეს ეკლესიაში დგას, მისი (სიმაღლე — 3.80 მ ძირის გარშემოწერილობა 2.50 მ). ნაგებობა იმდენად პატარაა, რომ მონოლითის შიგნით შეტანა შეუძლებელია, როგორც ჩანს, ეკლესია მენჰირს გარედან შემოაშენეს.ეკლესიის მახლობლად წრიული წყობის მეგალითური ნაგებობებია.

მენჰირიყველაზე მარტივი მეგალითური ნაგებობა. წარმოადგენს ვერტიკალურად მდგარ ლოდს, რომლის სიმაღლე ზოგჯერ 20 მეტრს აღწევს. მენჰირის დანიშნულება ჯერჯერობით დადგენილი არ არის, თუმცა ზოგიერთი არქეოლოგის აზრით ისინი დაკრძალვის რიტუალთან იყვნენ დაკავშირებულნი. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ეს ლოდები დადგმული იქნა რაღაც მნიშვნელოვან თარიღთან დაკავშირებით, ან როგორც სასაზღვრო ნიშანი. ეს ქვები მთელ მსოფლიოშია გაბნეული. სხვადასხვა სიმაღლის, ერთეული ან ჯგუფურად განლაგებული. ევროპაში, აფრიკაში და აზიაში გვხვდება, მაგრამ ყველაზე მეტი დასავლეთ ევროპაშია. ისინი პრეისტორიოული ხანის სხვადასხვა პერიოდებშია აშენებული და წარმოადგენენ დიდი მეგალითური კულტურის ნაწილს, რომელიც ყვაოდა ვეროპაში და მის ფარგლებს გარეთაც. ბოლოდროინდელი მონაცემებით, მენჰირები — 7 ათასი წლის წინანდელია.

თეჯისის მენჰირი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია[1].

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

მენჰირი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
| 

|  |
| --- |
|  |
| XXI ტიპის წყალქვეშა ნავი |

 |
| **მოქმედების პერიოდი** | 1943—1945 |
| **სიჩქარე (წყალზედა/წყალქვეშა)** | 17,2 - 17,9 კვანძი. |
| **მაქსიმალური სიღრმე** | 280 მ. |
| **ეკიპაჟი** | 57-60 ადამიანი |
| **შეიარაღება** | 23 -ტორპედოსაზენიტო კომ. |
| **წყალწყვა (წყალზედა/წყალქვეშა)** | 1624 ტ. - 1819ტ. |
| **სიგრძე** | 76,7 მ. |
| **სიგანე** | 8 მ. |
| **ძალოვანი აგრეგატი** | 2× MAN M6V40/46KBB4 000 ც.ძ. |

**XXI ტიპის წყალქვეშა ნავი** წარმოადგენდა ნაცისტური გერმანიის ფლოტის შეიარაღების ყველაზე თანამედროვე სახეობას. კრიგსმარინეს შეიარაღებაში შედიოდა 118 ერთეული. XXI ტიპი ყველა პარამეტრით წინ უსწრება მოკავშირეთა იმჟამად არსებულ ანალოგიურ ტექნიკას. XXI ტიპს სამჯერ მეტი სიმძლავრე გააჩნდა, ვიდრე VII ტიპს და მასზე გაცილებით ჩუმად დაცურავდა. შნორკელის მეშვეობით წყალქვეშა ნავს შეეძლო დიზელის ძრავების გამოყენებით წყალქვეშ ცურვა მაღალ სიჩქარეზე (სტატისტიკური მონაცემებით, წყალქვეშა ნავების 56% განადგურდა საჰაერო ძალების მიერ წყალზედა ცურვისას). ჰიდროდინამიკურად დახვეწილი კორპუსი უფრო მეტად აუმჯობესებდა მახასიათებლებს. XXI ტიპის წყალქვეშა ნავს შეეძლო უფრო სწაფი წყალქვეშა ცურვა, ვიდრე ზოგიერთ წყალზედა სამხედრო გემს. წყალქვეშა ნავს გააჩნდა 6 სატორპედო აპარატი და გადაქონდა 23 ტორპედო, ან 17 ტორპედო და 12 საზღვაო ნაღმი.

მიუხედავად დიდი ტექნოლოგიური უპირატესობისა, XXI ტიპის წყალქვეშა ნავი ძალზედ გვიან შევიდა შეიარაღებაში, ისევე როგორც რეაქტიული თვითმფრინავი ME-262 და მას გადამწყვეტი როლი არ უთამაშია მეორე მსოფლიო ომში. თანამედროვე ექსპერტთა ვარაუდით, XXI ტიპის წყალქვეშა ნავი მხოლოდ 2 წლით ადრე რომ შესულიყო შეიარაღებაში, გერმანია ბრძოლას ატლანტის ოკეანეში აღარ წააგებდა და დიდი ბრიტანეთის მდგომარეობა უკიდურესად დამძიმდებოდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ, მოკავშირეებმა (მათ შორის საბჭოთა კავშირმა) გამოიყენეს XXI ტიპის დიზაინი საკუთარი მოდელების გასაუმჯობესებლად.

 XXI ტიპის წყალქვეშა ნავის დიაგრამა

ღია მუზეუმი
-----------

U-2540 ბრემერჰავენში
XXI ტიპის უკანასკნელი ექსპონატი (U-2540) შემონახულია გერმანიის საზღვაო მუზეუმში ქ. ბრემერჰავენში და მისი დათვალიერება შეუძლია ყველა მსურველს. Google Earth-ის კოორდინატები: 53°32′28″ ჩ. გ. 8°34′40″ ა. გ.﻿ / ﻿53.54111° ჩ. გ. 8.57778° ა. გ.﻿ / 53.54111; 8.57778

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* German Maritime Museum[*მკვდარი ბმული*] (ინგლისური)
* www.uboat.net (ინგლისური)
* u-historia.com
შვეიცარიის ალპები. სატელიტური ფოტო.
**აარის მასივი** (გერმ. Aarmassiv) — მასივი შვეიცარიის ალპებში. აერთიანებს მრავალ მსხვილ მთათა სისტემას. სახელწოდება მომდინარეობს მდინარე აარესაგან, რომელიც სათავეს აარის მასივზე იღებს. იგი გაშიშვლებულია ბერნისა და ლეპონტინის ალპების აღმოსავლეთ ნაწილში, ლოიკერბადის დასავლეთით და მწვერვალ ტედის აღმოსავლეთით. შემდეგ, მასივის აღმოსავლეთ ნაწილში მოჩანს პატარა სარკმელი. აგებულია კრისტალური ქანებით.

აარის მასივი წარმოადგენს ალპების ჰელვეციური ზონის ნაწილს, რომელიც აგებულია ევროპის ტექტონიკური ფილების მასალებისაგან. მის ლითოლოგიას გააჩნია მთელი ევროპისათვის დამახასიათებელი პალეოზოური ფუნდამენტი, რომელიც დეფორმირებული და მეტამორფიზებულია ჰერცინულ დანაოჭებაში. პატარა ასაკის მეზოზოური დანალექი ქანები ეროზირებული იქნა იმავე ფუნდამენტში. ლითოლოგია წარმოდგენილია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებითა და ამფიბოლიტებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები

ლიტერატურა
----------

* Takeshi Uemura; Shinjiro Mizutani. Geological Structures. Chichester; United Kingdom. 1984.
**ვეძისხევის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ნასოფლარ ვეძისხევის შუაში, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. გარე კედლების ზედაპირი, გასწორებულია ბათქაშით, კედლების ზემოთა ნაწილი - შეულესავია და საპირე ქვებიც შედარებით წვრილია. 
კოშკის პირველი სართული სანახევროდ ნანგრევებითა და მიწითაა ამოვსებული. დასავლეთ კედელში სამი სათოფურია, მათგან ერთი შეწყვილებულია, ორი - ცალმაგი. 
კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. კარი გარედან თაღოვანია, გამოყვანილია აგურით. ხოლო შიგნიდან ფიცრული გადახურვა ჰქონია. შესასვლელის პირდაპირ, აღმოსავლეთ კედლის შუაში, აგურით ნაწყობი, გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ბუხარია. რომლის გვერდებზე თითო ცალმაგი სათოფურია. მსგავსი სათოფური დასავლეთ კედელში, სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთანაცაა. ორი შეწყვილებული სათოფური - სამხრეთით, თითო-თითო კი - ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშია. ჩრდილოეთ სათოფურის ორივე მხარეს თითო პატარა, შეისრულთაღოვანი თახჩაა. 
კოშკის მესამე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფურია. მათგან აღმოსავლეთ და დასავლეთ სათოფურებს შორის თითო სწორკუთხა თახჩაა მოწყობილი. ერთი მსგავსი თახჩა ჩრდილოეთ კედლის შუაშიცაა. 
მეოთხე სართულის კედლები ნაწილობრივ დანგრეულია. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების შუაში, თითო პარალელურწირთხლებიანი, თარაზულად გადახურული სარკმელია. დასავლეთ კედლის შუაში კი სწორკუთხა თახჩაა. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ორი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც - სარკმლის გვერდებზე. 
კოშკის სართულშუა გადახურვა გამართული ყოფილა ხის ძელებზე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 458-459.
**თესლოვანი მცენარეები**, *სპერმატოფიტები* (ლათ. Spermatophyta) — უმაღლესი მცენარეები, რომლებიც თესლით მრავლდებიან და ვრცელდებიან. განეკუთვნება შიშველთესლოვნები და ფარულთესლოვნები (ანუ ყვავილოვანი მცენარეები). 

თესლოვანი მცენარეებში თაობათა მორიგეობა მკვეთრად არ არის გამოხატული; გამეტოფოტი (სქესიანი თაობა) ძალზე ღედუცირებულია და ვითარდება სპოროფიტზე (უსქესო თაობა). თესლით გამრავლება სპორებით გამრავლებასთან შედარებით მცენარეთა პროგრესულ შეგუებად ითვლება. ევოლუციურ პროცესში თესლოვანი მცენარეები წარმოიშვნენ სპოროვანი მცენარეებისაგან, რასაც ცხადყოფს მათი და უმაღლესი სპოროვანი მცენარეების გამრავლების ორგანოების ჰომოლოგია. ტიპური თესლოვანი მცენარეების წინაპრები ალბათ გადაშენებული პრომიტიული თესლოვანი ლიკოპოდიუმები და გვიმრები იყო. თესლოვანი მცენარეები მცენარეთა დიდი ჯგუფია. სახეობათა რაოდენით იგი ბევრად აღემატება სპოროვან მცენარეებს, დიდი მნიშვნელობა აქვს დედამიწაზე მცენარეული საფრის შექმნისა და ადამიანის სამეურნეო საქმიანობაში. ადრე, როდესაც ჯერ კიდევ კარგად არ იცნობდნენ მცენარეთა სქესობრივ პროცესს, თესლოვანი მცენარეებს, სპოროვანი მცენარეებისაგან — ე. წ. ფარულმექორწინეებისაგან განსხვავებით, ცხადმექორწინეებს უწოდებდნენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 669-670.
დიდი საფესტივალო დარბაზი, ზალცბურგი 
**ზალცბურგის ფესტივალი** (გერმ. Salzburger Festspiele) — ზაფხულის ყოველწლიური მუსიკალური ფესტივალი ზალბურგში, ავსტრია. ფესტივალზეა საკონცერტო ნომრები, საოპერო და დრამატული სპექტაკლები.

ისტორია
-------

ზალცბურგში 1877 წლიდან არასისტემატურად ტარდებოდა მუსიკალური ფესტივალები. ფესტივალის ისტორიაში ახალი ეპოქა დაიწყო 1920 წელს ფესტივალის წინსვლისა და განვითარებისთვის ბევრს მუშაობდნენ: მწერალი ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალი, კომპოზიტორი რიხარდ შტრაუსი, რეჟისორი მაქს რეინჰარდტი, არქიტექტორ-დეკორატორი ალფრედ როლერი, ვენის სახელმწიფო ოპერის დირექტორი ფრანც შალკი და სხვები). დასაწყისში ფესტივალზე წარმოადგენდნენ კამერულ და სიმფონიურ კონცერტებს, 1922 წლიდან პროგრამაში დაამატეს მოცარტის მეოთხე სიმფონია. შემდგომ რეპერტუარში გაჩნდა ავსტრო-გერმანელი კომპოზიტორების (მოცარტის, გლუჯის, შტრაუსის და სხვები) ნაწარმოებები. უკანასკნელ წლებში ფესტივალის რეპერტუარში გაჩნდა სხვა ავტორების ნაწარმოებებიც, შესრულდა მრავალი მსოფლიო პრემიერა.

ფესტივალში მონაწილეობდნენ საუკუნის დირიჟორები: არტურო ტოსკანინი, ბრუნო ვალტერი, ვილჰელმ ფურტვენგლერი, ჰერბერტ ფონ კარაიანი და სხვ. 1967 წელს კარაიანის ორგანიზებით, ზალცბურგში გაიმართა სააღდგომო ფესტივალები. სპექტაკლები და კონცერტები იმართება დიდ საფესტივალო სასახლეში და სხვ.

„ჰოფტსალგასე", საფესტივალო ცენტრი

საფესტივალო წარმოდგენები
------------------------

მსოფლიო პრემიერების ნაწილი ზალცბურგის ფესტივალის ფარგლებში გაიმართა: ორფის „ანტიგონა" (1952 წელს), გოტფირდ ფონ ეინემის „პროცესი"(1953 წელს). პირველად სწორედ ამ ფესტივალზე, 1965 წელს დაიდგა მ. მუსორგსკის ოპერა „ბორის გოდუნოვი" (დირიჟორი ჰერბერტ ფონ კარაიანი). ბოლო წლების ფესტივალებზე წარმოდგენილი ოპერებია: რიხარდ შტრაუსის „ქალი, ჩრდილის გარეშე"(1992 წ.), იგორ სტრავინსკის „The Rake's Progress" (1994 წ.), ლიგეტის „Opera en Texans" (1997 წ.).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ზალცბურგის ფესტივალი***
**Volkswagen Aktiengesellschaft** ([ˈfɔlksˌvaːgən ˈʔakt͡si̯əngəˌzɛlʃaft]) — უმსხვილესი გერმანული საავტომობილო კორპორაცია, დაარსებული 1937 წელს ბერლინში, ამჟამად სათავო ოფისი ქვემო საქსონიის ქალაქ ვოლფსბურგში მდებარეობს.

2014 წლის მონაცემებით ფოლკსვაგენ ჯგუფი მსოფლიოში მეორე უმსხვილესი ავტომწარმოებელია და მხოლოდ ტოიოტას ჩამორჩება. 2008 წლის შემდეგ, როდესაც 77 წლიანი პირველობა დათმო ამერიკულმა კონცერნმა General Motors-მა, ფოლკსვაგენ ჯგუფი და ტოიოტა თითქმის თანაბარი რაოდენობით ჩაუდგნენ სიას სათავეში.

ბრენდები
--------

კონცერნის შემადგენლობაში გერმანიის, ევროპისა და მსოფლიოს მასშტაბით, უამრავი ბრენდი ერთიანდება, თითოეული მათგანი გამორჩეულია თავისი ინდივიდუალიზმით და ყოველ მათგანს კონცერნის რიგებში თავისი მისია აკისრია.

გამორჩეული ბრენდებია: ფოლკსვაგენი, პორშე, აუდი, შკოდა, ლამბორგინი, ბენტლი, ბუგატი, MAN, სეატი, დუკატი, სკანია და სუზუკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Volkswagen AG***

* 

* ოფიციალური საიტი
* General Motors Imagefilm (1964, Condor Films) დაარქივებული 2014-03-27 საიტზე Wayback Machine.
ვეჩიჰი ჰურკუში
**ვეჩიჰი ჰურკუში** (თურქ. Vecihi Hürkuş) (დ. 6 იანვარი, 1896, სტამბოლი — გ. 16 ივლისი, 1969) — ლეგენდარული თურქი მფრინავი, შემდგომში თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
---------

ვეჩიჰი ჰურკუში დაიბადა 1896 წლის 6 იანვარს, სტამბოლელი მებაჟის ოჯახში. 1912 წელს იბრძოდა ბალკანეთის ომში მოხალისედ. ომის დასრულების შემდეგ გადაწყვიტა გამხდარიყო მფრინავი. მან გაიარა მექანიკოსის კურსები და პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ გაიგზავნა ავიამექანიკოსად ბაღდადის ფრონტზე. საავიაციო კატასტროფისას მიღებული ჭრილობის გამო სამკურნალოდ სტამბოლში დაბრუნდა. გამოჯანმრთელების შემდეგ დაამთავრა საავიაციო სკოლა და უმცროსი ლეიტენანტის წოდებით 1917 წელს ჩაირიცხა კავკასიის ფრონტზე მოქმედ ოსმალურ მეშვიდე ავიარაზმში. 

1917 წლის 25 სექტემბერს ერზინჯანთან გამართულ საჰაერო ბრძოლაში იგი ჩამოაგდო ქართველმა მფრინავმა მიხეილ მაჭავარიანმა. ჰერკუში და მისი მფრინავ-დამკვირვებელი გადარჩნენ, თუმცა დაიჭრნენ და ტყვედ ჩვარდნენ. პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს ჰერკუშმა ერთი აზერბაიჯანელის დახმარებით გაქცევა მოახერხა და სტამბოლში ჩავიდა. 

ომის დასრულების შემდეგ ის იყო მუსტაფა ქემალ ათათურქის თანამებრძოლი. 1923 წელს, თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ იგი ხდება თურქული ეროვნული ავიაციის დამაარსებელი. 1925 წელს ქმნის პირველ თურქულ თვითმფრინავს, სამხედრო აეროპლან VECIHI K VI-ს. თვისი 52-წლიანი კარიერის განმავლობაში ვეჩიჰი ჰურკუშმა 30 ათასი საათი გაატარა ჰაერში. 1969 წლის 16 ივლისს ჰურკუში ავარიის შედეგად გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* დიმიტრი სილაქაძე, ერთი საჰაერო ბრძოლის ისტორია, ჟურნალი ისტორიანი, დეკემბერი, №12, 2013

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვეჩიჰი ჰურკუში"** ვიკისაწყობში.
* ვეჩიჰი ჰურკუშის ბიოგრაფია
**ვეძათხევის ლომისის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტში სოფელ ვერხველის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, სწორ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგურალური წყობით, საკმაოდ ტლანქად. გარეთა კედლების წყობაში ალაგ-ალაგ შირიმის თითო-ოროლა ქვაა ჩართული. ნაგებობა ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია საკურთხევლისა და დარბაზის გადახურვის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნახევარი, ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი, მთლიანადაა მორღვეული საპირე წყობა ჩრდილოეთის ფასადზე. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომლის შუაში შირიმის ქვით ნაწყობი ვიწრო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი ტლანქად ნაწყობი შეისრული კამარითაა გადახურული. მსგავსი ფორმისაა დარბაზის კამაროვანი გადახურვის შემორჩენილი ნაწილიც. გარედან კედლები დაგვირგვინებული ყოფილა შირიმის ქვისგან ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა ჩრდილოეთის ფასადს შემორჩა. შენობას ირგვლივ რიყის ქვით ნაგები წრიული მოხაზულობის გალავანი ევლებოდა, რომლისგანაც კვალიღააა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 380.
**ემირ იბნ ალ-ხატაბი** (არაბ. ابن الخطاب) (დ. 14 აპრილი, 1969, სავარ. საუდის არაბეთი — გ. 20 მარტი, 2002) — ჩეჩნეთის საველე მეთაური, მოჯახედი, ისლამისტი, ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომების წიანმძღოლი და დამფინანსებელი.

ხატაბის ზუსტი წარმოშობა უცნობია, ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით დაიბადა საუდის არაბეთში, რუსული წყაროებით წარმოშობით ამანიდანაა, იორდანია. 1988 წელს მონაწილეობდა ავღანეთისა და ტაჯიკეთის სამხერდო კონფლიქტებში, 1995 წლიდან — ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში. ხატაბის ყველაზე გახმაურებული ტერორისტული ოპერაცია (რუსულ წყაროზე დაყრდნობით) იყო 1996 წლის 16 აპრილს რუსეთის არმიის 245-ე მოტომსროლელლი პოლკის განადგურება სოფ. იარისმარდისთან; მოკლულ იქნა 95 რუსეთის სამხედრო მოსამსახურე.

ხატაბი მოკლული იქნა რუსეთის უშიშროების სამსახურის მიერ გადაბირებული დაღესტნელი ფოსტალიონის მიერ, რომელსაც მასთან პერიოდულად წერილები მიქონდა. ჩეჩნური წყაროების მიხედვით მან გადასცა მოწამლული კონვერტი რამაც გამოიწვია ხატაბის სიკვდილი. ხატაბი ჩაანაჩვლა აბუ ალ–ვალიდმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BBC notice of Khattab's death (ინგლისური)
* Khattab info from Kavkaz Center (რუსული)
* The Rise and Fall of Foreign Fighters in Chechnya, The Jamestown Foundation (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვინიალესი** (ესპ. Viñales) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციიის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. 

ქალაქი ძირითადად ერთსართულიანი ხის სახლებისგან შედგება. 

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დომინირებს კორდილიერა-დე-გუანიგუანიკოს დაბალი ქედები.

ისტორია
-------

ვინიალესის ინდიელთა გამოქვაბულები
ევროპელთა მოსვლამდე, ამ ტერიტორიაზე ადგილობრივი ტაინოს ხალხი სახლობდა.

არეალის კოლონიზაცია 1800-იან წლებში მოხდა კანარის კუნძულელი მეთამბაქოეების მიერ, რომლებიც ვუელტა-აბახოს რეგიონში დასახლდნენ. 

პირველი დასახლება ვინიალესში 1871 წლით თარიღდება და ეს იყო რანჩო, რომელიც დონ ანდრეს ერნანდეს რამოსს ეკუთვნოდა. 

ქალაქი 1878 წელს დაარსდა როგორც ტიპური საზოგადოება ეკლესიით, სკოლით, საავადმყოფოთი და გასართობი პარკით.

დემოგრაფია
----------

2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 27 129 ადამიანს შეადგენდა, 0.69%-იანი წლიური მატებით 704 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 38,5 ადამიანი კმ²-ზე.

ეკონომიკა
---------

ვინიალესის ხეობა
მანუელ რივერა ორტისი: თამბაქოს აღება, ვინიალესის ხეობა, კუბა 2002
ვინიალესი აგრარული რაიონია, სადაც მოყავთ ხილი, ბოსტნეული კულტურები. ყავას და თამბაქოს ტრადიციული მეთოდებით ზრდიან. ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს მეთევზეობას.

### ტურიზმი

სასტუმრო ვინიალესში
ტურიზმი ძირითადად კონცენტრირებულია ვინიალესის ხეობის გარშემო. ამ არეალს 1976 წლის თებერვლიდან კონსტიტუცია იცავს, 1978 წლიდან კი გამოცხადებულია ეროვნულ მონუმენტად. 1999 წლიდან ვინიალესის ხეობა შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, როგორც თვალსაჩინო კარსტული ლანდშაფტისა და ტრადიციული აგრარული არეალი, რომელიც ასევე გამოირჩევა ადგილობრივი არქიტექტურით, ხელოსნობითა და მუსიკით.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვინიალესის ხეობა
* კუბის მუნიციპალიტეტები
* კუბის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vinales Municipality დაარქივებული 2006-02-21 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* "Valle Son Music" A collection of son and salsa groups performing in Viñales
* "Viñales Tours & Accommodation" Tourist information on the town of Viñales
* "Viñales, Land to Dream" დაარქივებული 2018-05-16 საიტზე Wayback Machine.  Viñales Page Information

სქოლიო
------

1. ↑  Guerrillero:Pinar del Río. "El Templo de los Cimarrones" დაარქივებული 2008-05-08 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
2. ↑  Vinales.cu History დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  Atenas.cu.  (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური)
4. ↑  Statoids.  (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.
5. ↑  UNESCO World Heritage - Vinales Valley

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პინარ-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტები |
| --- |
|  |
| 
 კონსოლასიონ-დელ-სური · გუანე  · ლა-პალმა · ლოს-პალასიოსი  · მინას-დე-მატაამბრე · **პინარ-დელ-რიო**  · სანდინო  · სან-ხუან-ი-მარტინესი · სან-ლუისი · ვინიალესი | გუანტანამოს პროვინცია |

 |
**იაზიკ ი რეჩევაია დეიატელნოსტ** (რუს. Язык и речевая деятельность; ქართ. ენა და სამეტყველო ქმედება) — სამეცნიერო ჟურნალი რუსეთში.

გამომცემლობა
------------

სამეცნიერო ჟურნალს გამოსცემს ავტონომიური არაკომერციული ორგანიზაცია სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, პეტერბურგის ლინგვისტური საზოგადოება. ჟურნალი დაარსებულ იქნა 1998 წელს. გამოდის წელიწადში ერთხელ.

სამეცნიერო ჟურნალის მთავარი რედაქტორი არის — ვადიმ კასევიჩი (რუს. Вади́м Бори́сович Касе́вич).

სამეცნიერო ჟურნალი „იაზიკ ი რეჩევაია დეიატელნოსტ" შედის რუსეთის იმ მთავარი რეცენზირებადი სამეცნიერო ჟურნალების სიაში, რომლებშიც ქვეყნდება ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატობისა და დოქტორობის სამეცნიერო ხარისხის მაძიებელთა დისერტაციების ძირითადი სამეცნიერო შედეგები. 

სამეცნიერო ჟურნალი დამტკიცებულია რუსეთის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის პრეზიდიუმის მიერ 2010 წლის სექტემბერში.

* ISSN 1560—2974

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალის გვერდი დაარქივებული 2004-12-16 საიტზე Wayback Machine. .
* ოფიციალური საიტი.
**აზავაკი** (ფრანგ. Azawakh) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია მალიში უძველეს ხანაში.

ეს აფრიკული მწევარი თავდაპირველად ჩრდილო საჰარის ტუარეგების ტომების მიერ იქნა გამოყვანილი სადარაჯოდ და სანადიროდ. დღესდღეობით ის სამშობლოს ფარგლებს გარეთაც გვხვდება. როდესაც აზავაკს იყენებენ კურდღელზე სანადიროდ, ის აჩერებს ნადავლს, სანამ პატრონი არ მოვა. აზავაკს დარაჯობისადმი ბუნებრივი მიდრეკილება აქვს. ხშირად შეიძლება იმის ნახვა, როგორ სძინავს თავისი პატრონის, მალის მცხოვრებლების, სახლის ჩალის სახურავზე. როდესაც სახლს გიენა, ან სხვა ცხოველი უახლოვდება, აზავაკი პირველი ამჩნევს მას, ზემოდან ხტება, მას სხვა ძაღლებიც უერთდებიან. ისინი სწრაფად ერთიანდებიან და კლავენ, ან აძევებენ მომხდურს. 

აზავაკი ცოცხალი, დამოუკიდებელი და ძალიან სწრაფი ძაღლია. მას შეუძლია 60 კმ/სთ სიჩქარე განავითაროს. მისი მოკლე ბალანი ცხელ კლიმატს ესადაგება, გრძელ, სწორ წინა ფეხებზე კარგად განვითარებული კუნთები აქვს, თეძოები ბრტყელი, მკერდი ძალიან ფართო არ არის, თუმცა ღრმაა, იდაყვები მკერდთან ახლოსაა განვითარებული, ძვლები ბრტყელია. აზავაკი კარგად იტანს სიცხეს, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზავაკი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აზავაკი***
**იბრაგიმ იბრაგიმოვი** (აზერ. İbrahim İbiş oğlu İbrahimov; დ. 28 თებერვალი 1912, ყარღაბაზარი, ელიზავეტპოლის გუბერნია (ეხლანდელი ფიზულის რაიონი, მთიანი ყარაბაღი — გ. 6 ნოემბერი 1994) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მათემატიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1968), პროფესორი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1935 წელს დაამთავრა ბაქოს პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1939 წ. — მ.ვ.ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა, სადაც გაიარა დოქტორანტურა 1945—1947 წლებში. 1939 წ. იბრაგიმ იბრაგიმოვი გახდა პირველი ვინც დაიცვა საკანდიდატო მინიმუმი აზერბაიჯანში. დისერტაციის თემა იყო: „ზოგიერთი ანალიზის ფუნქციების სისტემათა სისრულე".

1939—1962 წწ. მუშაობდა აზერბაიჯანულ პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1949 წ. გახდა პროფესორი. 1957 წ. გადავიდა სამუშაოდ აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში, 1959 წ. — ჩაუდგა ამ ინსტიტუტს სათავეში.

მუშაობდა ისეთ გამოჩენილ საბჭოთა მათემატიკოსებთან, როგორებიც არიან : მ. კელდიში, ს. ბერნშტეინი, ა. გელფონდი, მ. ლავრენტევი და სხვებთან.

ლიტერატურა
----------

* Математики. Механики. Биографический справочник / Сост. А. Н. Боголюбов. — Киев: Наукова думка, 1983. — С. 193. — 639 с.
**„თოვლიანი უფსკრული"** — კარსტული უფსკრული საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. შედის ილუზია-თოვლიან-მეჟენის მღვიმურ სისტემაში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, ძინის უღელტეხილის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 1960 მ-ზე. გამომუშავებულია ზედაიურული და ცარცული ასაკის სქელშრეებრივ ძლიერ დამსხვრეულ კირქვებში. „თოვლიან უფსკრულში" ერთმანეთს ცვლიან ღრმა შახტები და დამრეცფსკერიანი ვიწრო დერეფნები. უფსკრულის სიღრმეა 1760 მ. შესასვლელების საერთო სიგრძეა დაახლოებით 32 კმ. 

დიდ დარბაზშია დიდი მიწისქვეშა თოვლნარი — თოვლიანი კონუსი ყინულიან ბირთვთან ერთად, რომლის სიმაღლე სხვადასხვა დროში პერიოდულად იცვლებოდა 25 მ-იდან მაქსიმალურ შესაძლებელ — 60 მ სიმაღლემდე. უფსკრულში თოვლი და ყინულის ნაფენებია. თოვლისა და ფირნის მოცულობა იცვლებოდა 50-დან 96 ათ. მ³-ის ფარგლებში. ფსკერულ ნაწილში განლაგებულია დიდი მიწისქვეშა დარბაზები. ფირნი და ყინულები დიდ სიღრმეზეა წარმოდგენილი. 

ჩასასვლელიდან 350 მ სიღრმეზე ჩნდება ნაკადი, რომლის დებიტი უფსკრულის ბოლოში 0,5 მ³/წმ, ხოლო ტემპერატურა 2°C აღწევს. ჩასასვლელი შახტის ჰაერის ტემპერატურა 0°C, დერეფანში 2°C, უნივერსიტეტის სახელობის დარბაზშია 3,4°C.

თოვლიანი უფსკრული აღმოაჩინეს 1971 წლის 9 აგვისტოს. 1971–72 წლებში გამოკვლეული იყო 720 მ სიღრმემდე. 1977–81 წლებში განხორციელებული ექსპედიციის შედეგად დადგინდა ახალი სიღრმე — 1335 მ. 1983 წელს გამოირკვა ახალი მისასვლელები და შეუერთდა მეჟენის მღვიმეს. 

სისტემის ჯამურმა სიღრმემ 1370 მ შეადგინა. 2005–07 წლებში ჩატარებული სამი ექსპედიციის შედეგად, შეუერთდა ილუზიის მღვიმეს. ჯამურმა ამპლიტუდამ შეადგინა 1753 მ. 2008 წლის დეკემბრის ექსპედიციის შედეგად, ფსკერულ ნაწილში აღმოჩნდა შესასვლელი და მოროზოვის ტბა, რის გამოც მღვიმის სიგრძემ 750 მ შეადგინა. 2011 წლის იანვარში განხორციელდა ჩაშვება მოროზოვის ტბაში, რის შედეგადაც მღვიმის სიღრმემ 1760 მ შეადგინა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თოვლიანი უფსკრული დაარქივებული 2014-04-22 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* თოვლიანი უფსკრული (რუსული)
* აქტუალური ტოპოგრაფიული აგეგმვა დაარქივებული 2014-09-07 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 80.
**იენს სტოლტენბერგი** (ნორვ. Jens Stoltenberg; დ. 16 მარტი 1959, ოსლო) — ნორვეგიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრი 2000-2001 და 2005-2013 წწ. ნატოს გენერალური მდივანი. თანამდებობა დაიკავა 2014 წლის 1 ოქტომბერს.

დაიბადა ცნობილი ნორვეგიელი პოლიტიკური მოღვაწის ოჯახში. მისი მამა ტურვალდ სტოლტენბერგი ნორვეგიის საგარეო საქმეთა მინისტრი იყო. 1987 წელს დაამთავრა ოსლოს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. კარიერა დაიწყო როგორც ჟურნალისტმა გაზეთში „Arbeiderbladet". 1985-1989 წლებში ხელმძღვანელობდა მუშათა პარტიის ახალგაზრდულ ფრთას. 1993 წლიდან 2013 წლამდე იყო ნორვეგიის პარლამენტის წევრი.1993-1996 წლებში გრუ ჰარლემ ბრუნტლანის კაბინეტში ეკავა ვაჭრობისა და ენერგეტიკის მინისტრის, ხოლო 1996-1997 წწ. თურბიერნ იაგლანდის მთავრობაში ფინანსთა მინისტრის თანამდებობები.

2000 წელს დანიშნეს პრემიერ-მინისტრად და ეს თანამდებობა ეკავა უახლოეს საპარლამენტო არჩევნებამდე, 2001 წლამდე რომელშიც მუშათა პარტიამ მიიღო ამომრჩეველთა ხმების მხოლოდ 24 % და აჩვენა თავისი არსებობის ისტორიაში ყველაზე უარესი შედეგი.

2002 წლიდან პარტიის ხელმძღვანელია. 2005 წელს სოციალისტურ მემარცხენე პარტიასთან ალიანსში მოიგო საპარლამენტო არჩევნები და კვალავ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. 2005-2013 წლებში მისი ხელმძღვანელობით შრომის პარტიამ ორჯერ ზედიზედ გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში. სტოლტენბერგის პრემიერ-მინისტრობის დროს ნორვეგიის ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური ტერორისტული აქტი მოხდა, როდესაც სოციალისტთა ახალგაზრდულ ბანაკს თავს დაესხა ანდრეს ბრეევიკი.

2014 წლის 1 ოქტომბრიდან ნატოს გენერალური მდივანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია cidob.org-ზე დაარქივებული 2014-03-30 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „Nato names Stoltenberg next chief". BBC News. 28 March 2014. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 მარტი 2014. ციტირების თარიღი: 9 April 2014.
**ნიკოლა ჟან პიერ დრესტი** (ინგლ. Nicolas Jean-Pierre Dresti) (დ. 1975 წლის 5 მარტი) ცნობილია რგორც **Space Cowboy**, წარმოშობით ინგლისელი სიმღერების ავტორი, დიჯეი და პროდიუსერი დაიბადა და გაიზარდა საფრანგეთში. ნიკოლა ჟან პიერმა თავისი პირველი ორი სიმღერა ჩაწერა 1992 წელს, მაშინ მას სასცენო სახელად ერქვა Vibes (2). მან 1995 წელს კვლავ შეიცვალა სასცენო სახელი და დაირქვა Nicky Fabulous რომლსი დროსაც ჩაწერა 4 სიმღერა და გამოუშვა EP ალბომი *Pussy Galore*. 1996 წლიდან 2002 წლამდე მან კვლავ გამოიცვალა რამდენიმე სასცენო სახელი DJ Supreme, Kings of Rhythm, Loop Da Loop, და DJ Chrome. 2002 წელს მან სასცენო სახელად Space Cowboy დაირქვა და გააკეთა მომღერალ პრინსის სიმღერის I Would Die 4 U ქავერი. 2003 წელს Space Cowboy-მ გამოუშვა თავისი პირველი სადებიუტო სტუდიური ალბომი *Across the Sky*, ხოლო 2005 წლის 22 ივნისს მან გამოუშვა მეორე სტუდიური ალბომი *Big City Nights*, 2006 წელს გამოუშვა მესამე სტუდიური ალბომი *Digital Rock*. 2009 წლის 20 ოქტომებრს გამოუშვა ალბომ *Digital Rock*-ის გაგრძელება მეოთხე სტუდიური ალბომი *Digital Rock Star*.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Space Cowboy-ის დისკოგრაფია.
* 2003: *Across the Sky*
* 2005: *Big City Nights*
* 2006: *Digital Rock*
* 2009: *Digital Rock Star*

ჯილდოები
--------

### გრემის დაჯილდოება

Space Cowboy ნომინირებული იყო 2010 წელს გრემის დაჯილდოებაზე ლედი გაგას სიმღერით Poker Face."

| წელი | ნომინირებული ნამუშევარი | ჯილდო | შედეგი |
| --- | --- | --- | --- |
| 2010 | "Poker Face" | წლის სიმღერა | ნომინირებული |

სქოლიო
------

1. ↑  Space Cowboy: News: GRAMMY NOMINEE SPACE COWBOY TO RELEASE "ELECTRO PIONEERS EP" JANUARY 12TH. *Interscope Records* (January 2010). ციტირების თარიღი: March 6, 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official MySpace
* discogs.com-ზე Space Cowboy
**თოთხამის ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფლების გუჯარეთისა და წითელსოფლის ჩრდილოეთით, ძამის და ტანის ხეობებში მიმავალ გზაჯვარედინზე, 2300 მეტრის სიმაღლის მთის თხემზე, მეტად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ადგილზე. მისი აგებით ხეობის ზემო წელის ციხისუფალი ხელში იღებდა კონტროლს ქართლის პროვინციებიდან ჯავახეთ-თრიალეთის საძოვრებისაკენ მიმავალ გზაზე. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნული ციხის შესახებ წერს 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „არს გუჯარეთის ჩრდილოეთ, მაღალს მთის თხემსა ზედა, ციხე თოთხამი, მჭვრეტელი ქართლ-იმერეთისა." |
|  |  |

 ადგილობრივი მოსახლეობა თოთხამის ციხეს „ბარძუნ ჯვარს", ე. ი. „მაღალ-ჯვარს" უწოდებს. 

ციხის გალავნისა და მისი ნაგებობების უმნიშვნელო ნაშთის ფონზე მაღალჯვრის მოზრდილი ეკლესიის ნანგრევი განსაკუთრებით გამოირჩევა. თოთხამის ძველ ციხეს, ჩანს, უფრო ადრე დაუკარგავს თავისი ფუნქცია, სალოცავი კი ბოლომდე შემორჩა. ამაზე მისი სახელწოდებაც „მაღალჯვარი" მიგვითითებს. თოთხამის ციხის როლის შემცირება უნდა დაწყებულიყო XIII საუკუნეში, როდესაც თორელებმა ძამის ხეობა იგდეს ხელთ და მის ციხეს დაეპატრონნენ. თოთხამის ციხე მხოლოდ გზის ჩამკეტი სეზონური ციხე არ ყოფილა. მის საციხისთავო ერთეულში უნდა ყოფილიყო მის ახლოს მდებარე ამჟამად უსახელო ნასოფლარები, მათ შორის, სოფელი გუჯარეთი და წითელსოფელი.

ეკლესია
-------

მაღალჯვრის ეკლესიას, ადვილი, ფეხით სავალი გზა დასავლეთი ფერდის მხრიდან უდგება. ნაგებობა მთის კლდოვან ნაპირზეა აშენებული. მის ჩრდილოეთით ღრმა უფრსკულია. ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში მოჩანს შენობების კვალი და გალავნის კედლების ნაშთები. საკუთარი ნანგრევებითა და მიწით ამოვსებული ეკლესია იმდენად არის სახეშეცვლილი, რომ მისი ტიპის ზუსტი გარკვევა გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია. ცენტრალური ნაწილი აღმოსავლეთით ღრმა, შვერილი აფსიდით სრულდება. გრძივ კედლებს მთელ სიგრძეზე სათავსოები ახლდა. ეკლესიის სამხრეთის კედლები მცირე სიმაღლით არის შემორჩენილი. ეკლესიის ცენტრალური ნაწილი გვერდით სათავსოებს შესასვლელებით უკავშირდება. ეკლესია ნაგებია კლდის რუხი ფერის ქვით. საკურთხეველში შემორჩენილია შელესილობის კვალი, რაც იმის მანიშნებელი უნდა იყოს, რომ ტაძარი თავის დროზე მოხატული იყო. ბათქაშის კვალი შემორჩენია ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადს. აღნიშნულ ფასადზე ამოკვეთილია დაქარაგმებით სამი გრაფემა „დლმ". პალეოგრაფიული ნიშნებისა და ასომთავრულთან ერთად ნუსხური „ლ"-ს შერევის საფუძველზე, აღნიშნული წარწერის ქრონოლოგიას IX-X საუკუნეებით განსაზღვრავენ.

ლიტერატურა
----------

* *გოგოლაძე თ.* ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ. 2014, გვ. 84-85
* *ბერძენიშვილი დ.* „ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი", თბ. 1985
* *ბერძენიშვილი დ. გიორგიძე მ. ჩაჩხუნაშვილი ც. ჭანიშვილი გ.* არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი „გუჯარეთი", თბ. 1987
* *მაკალათია ს.* ბორჯომის ხეობა, თბ. 1957
* გ*ელაშვილი ბ.* ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
იან სავერეის „დოდო"
**იან სავერეი** (ნიდ. Jan Savery 1589, ჰაარლემი – 7 აგვისტო 1654, უტრეხტი) – ოქროს საუკუნის ნიდერლანდელი მხატვარი. ხშირად მოიხსენიებენ როგორც უბრალოდ „იანს", რადგანაც თავის ცნობილ ნამუშევრებს ჩვეულებრივ ასე აწერდა ხოლმე; თუმცა მისი ტილოები ზოგჯერ ხელმოწერილია „ჰანსის" სახელითაც, რაც იოჰანსის შემოკლებული ვარიანტია.

ბიოგრაფია
---------

იან სავერეი იაკობ სავერეის (1565-1603) ვაჟი და ჰანს სავერეისა (1564-1623) და რულანტ სავერეის ძმისწული იყო. ეს სამივე მხატვარი კორტრეიკში ესპანურ ნიდერლანდებში დაიბადა, მაგრამ 1584-1586 წლებში ჩრდილოეთით, ჰარლეემში გადასახლდა. იანი ბიძამის რულანტის მოწაფე იყო, რომელსაც 1613 წელს პრაღის სამეფო სასახლეში ახლდა, 1619 წლიდან უტრეხტში მისი შეგირდი იყო, ხოლო 1639 წლიდან ბიძამისის ხელობა განაგრძო.

ჰანს სავერეი ცნობილია დოდოს ნახატის შექმნით, რომელზე მუშაობაც მან 1651 წელს დაასრულა. ტილო ოქსფორდის უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველების მუზეუმშია დაცული.

ფართოდ არის გავრცელებული წარმოდგენა, რომ ლუის კეროლი (რომელიც ოქსფორდდამთავრებული მათემატიკოსი იყო) ისე მოიხიბლა ოქსფორდში ჩამოკიდებული დოდოს ნახატით, რომ მსგავსი არსება აღწერა თავის ნაწარმოებში „ელისი საოცრებათა ქვეყანაში".

ლიტერატურა
----------

* Hans Savery II in the RKD, the Netherlands Institute for Art History.
**„იავნანა"** — ძველი ქართული ხალხური საწესო ლექსთ-სიმღერა. წარმოშობით წარმართული საკულტო რიტუალის უძველესი საგალობელი. „ნანინას" ციკლის სიმღერების მსგავსად „იავნანაც" მზისა და ნაყოფიერების ქალღმერთ ნანას სახელთან არის დაკავშირებული. 

„იავნანამ" დაკარგა პირვანდელი საწესო ხასიათი, დღეს მისი დანიშნულებაა ბავშვის დაძინება, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ზოგ ტექსტს ინფექციური დაავადებებისაგან (ე. წ. ბატონებისაგან) ბავშვს განსაკურნავადაც მღერიან. „იავნანას" ციკლის ლექსებს აქვს ისტორიულ-შემეცნებითი და დიდაქტიკურ-ესთეტიკური მნიშვნელობა. ქართულ მხატვრულ ლიტერატურაში „იავნანას„ მოტივებზე შექმნეს ლექსები: რაფიელ ერისთავმა, აკაკი წერეთელმა, ილია ჭავჭავაძემ, გალაკტიონ ტაბიძემ და სხვა. „იავნანასთვის" დამახასიათებელია მარტივი, მაგრამ შთამბეჭდავი მღერადი მელოდია, რომელსაც ასრულებს ერთი, ან მონაცვლეობით ორი მთქმელი (ქალი) გაბმული (ბურდონული) ბანის ფონზე სიმღერა ერთმუხლოვანია და მდორედ ვითარდება. იგი უმთავრესად ქართლ-კახურ მუსიკის ფოლკლორში გვხვდება. იმერულ და გურულ სასიმღერო შემოქმედებაში უფრო გავრცელებულია „საბოდიშო" ანუ „ბატონებო". „იავნანას" მელოდიას დამუშავებული სახით ვხვდებით ნ. ავალიშვილის, მელიტონ ბალანჩივაძის და სხვათა შემოქმედებაში. „იავნანაზე" შექმნილია ხალხური სიმღერაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იავნანა — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
**აბუ ისჰაკ ისმაილ იბნ ალ-კასიმ იბნ სუვაიდ იბნ ქაისანი აბუ ლ-ათაჰია** (არაბ. أبو العتاهية; დ. 748, ქუფა — გ. 826, ან 828 ბაღდადი) — არაბი პოეტი, ფილოსოფიური ლირიკის პირელი წარმომადგენელი, ზუჰდიას ჟანრის ფუძემდებელი არაბულ პოეზიაში. ახალგაზრდობაში თიხის ჭურჭლით ვაჭრობდა. შემდეგ ბაღდადში აბასიანი ხალიფების (ალ-მაჰდის, ჰარუნ ალ-რაშიდის, ალ-მამუნის, ალ-ამინის) კარის პოეტი იყო. განიცადა მანიქევლური იდეების გავლენა, ერეტიკოსობა დასდეს ბრალად. მის ღაზალებსა და ე. წ. ღვინის ლექსებს იმ დროის გამოჩენილი მომღერლები ასრულებდნენ. ღაზალებში ასახულია პოეტის უიღბლო სიყვარული სამეფო კარის მხევალ უთბასადმი. ასკეტურ ლექსებში („ზუჰდიათი") მსჯელობს სიცოცხლის აზრზე, სიკვდილის გარდაუვალობის, ამქვეყნიური ცხოვრების ამაოებისა და საოციალური უსამართლოების შესახებ. აბუ ლ-ათაჰია იყო პოეტური მეტრიკის ნოვატორი. გავლენა მოახდინა არაბული ფილოსოფიური ლირიკის უდიდეს წარმომადგენელ ალ-მაარიზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 44.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  კრუგოსვეტი — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2627728'></a>
2. 1 2 3  *G. W. T.* Abu-l-'Atahiya // *Encyclopædia Britannica*: *a dictionary of arts, sciences, literature and general information* / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 1. — P. 79.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5607942'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q84652452'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18491435'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q867541'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887'></a>
**ვეძათხევის მარიამწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეძათხევის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, პატარა გორაკზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია დიდი ზომის ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვითა და ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. გადახურვა ჩამონგრეულია, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრს არ აღემატება. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან გადახურულია მოზრდილი ქვით. ნალისებრი აფსიდის ღერძე გაჭრილ სარკმელს წირთხლები და გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. სარკმლის სამხრეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას სამხრეთიდან, დიდი ზომის გათლილი შირიმის ქვითა და ნატეხი ქვით ნაგები, გვიანდელი მინაშენი ეკვროდა. შემორჩენილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი და დასავლეთ კედლის წყობის რამდენიმე რიგი. ორივე მხრიდან თაღოვანი შესასვლელი მინაშენის სამხრეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილშია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებზედაც კამარის საბჯენი თაღი იყო დაყრდნობილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 381.
**თამილა ცაგარეიშვილი** (დ. 23 მარტი, 1940, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1970-2006 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, საქართველოს და კავკასიის ეთნოგრაფიული სექტორის სწავლული მდივანი, 1975-2000 წლებში თავმჯდომარის მოადგილე. 1988-1999 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთნოლოგიის კათედრის დოცენტი, 2000 წლიდან პროფესორი. 1986-2006 წლებში გიორგი ჩიტაიას სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ეთნოგრაფიული კაბინეტ-არქივის ხელმძღვანელი. 1995-2008 წლებში დავით ბააზოვის სახელობის საქართველოს ებრაელთა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის დირექტორი სამეცნიერო დარგში. 2002 წლიდან არის ნარკვევების — „საქართველოს ეთნოგრაფიის სერიალი" — სამეცნიერო-სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 2005 წლიდან რუსეთის ფედერაციის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის მსოფლიო ისტორიისა და ლიტერატურის ნარკვევების მთავარი მრჩეველი ეთნოგრაფიის დარგში. 2006 წლიდან საქართველოს ეროვნული ეთნოგრაფიული მუზეუმის პროექტის მენეჯერი, 2008 წლიდან ეთნოგრაფიული მიმართულების კურატორი. გამოქვეყნებული აქვს 130 სამეცნიერო ნაშრომი, აქედან 8 მონოგრაფია. არის შემდგენელ-რედაქტორი აკადემიკოს გიორგი ჩიტაიას „შრომების" ხუთტომეულისა, რომელიც შესულია ქართული ეროვნული მეცნიერების ოქროს ფონდში (1997-2004). 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მესაქონლეობა საქართველოში(ისტორიულ–ეთნოგრაფიული გამოკვლევა)", დაიცვა 1975 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ტყეთსარგებლობის ეთნოეკოლოგიური კულტურა საქართველოში", დაიცვა 2000 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2004 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართველები: ეთნოკულტურული მემკვიდრეობა, თბ. 2010, ISBN 9789941029226
* ტრადიციული კულტურა და ეკოსისტემები = Традиционная культура и экосистемы = Traditional Culture and the Ecosystem Preservation, თბ. 2000,
* გიორგი ჩიტაია - 100, თბ. 1993, ISBN 5520011591
* მესაქონლეობის ისტორიისათვის საქართველოში: (ქვემო ქართლის ეთნოგრ. მონაცემების მიხედვით), თბ. 1987
* ფერეიდნელები საქართველოში, თბ. 1981

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წწ. თბ. 2012, გვ. 194

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამილა ცაგარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი