**25 ნოემბერი - 20 დეკემბერი 1966 ჰავანა, კუბა**

ჯერ კიდევ 1963 წელს კუბამ თავისი კანდიდატურა წარადგინა XVII ოლიმპიადის მასპინძლობაზე. მომდვენო წელს ფიდემ თავის კონგრესზე თანხმობა მისცა კუბელებს და მათაც სერიოზული მზადება დაიწყეს. შეიქმნა საორგანიზაციო კომიტეტი, რომელსაც თვით ფიდელ კასტრო ხელმძღვანელობდა. მოჭადრაკეებს საცხოვრებლად 25 სართულიანი სასტუმრო ,,ჰავანა ლიბრე’’ გამოუყვეს. ამავე სასტუმროს ,,ელჩების დარბაზში’’ მიმდინარეობდა საჭადრაკო ბატალიებიც. ტურნირმა ჰავანაში დიდი ინტერესი გამოიწვია. მას ცნობილი რევოლუციონერი ჩე გევარაც კი ესწრებოდა. მონაწილეთა რაოდენობა კვლავ გაიზარდა და 52-ს მიაღწია. გუნდები ისევ შვიდ ქვეჯგუფად დაყვნენ, საიდანაც ორ-ორი გამარჯვებული გადიოდა ფინალურ ტურნირში. საბჭოთა გუნდის შემადგენლობაში იყო ერთი დებიუტანტი, ლევ პოლუგაევსკი. გუნდს მსოფლიოს ჩემპიონი, ტიგრან პეტროსიანი თავკაცობდა. მის გარდა გუნდში იყვნენ მსოფლიოს ჩემპონობის პრეტენდენტი, ბორის სპასკი, მსოფლიოს ექს-ჩემპიონი მიხეილ ტალი სსრ კავშირის ჩემპიონი ლეონიდ შტეინი და ვიქტორ კორჩნოი. ამერიკელთა გუნდს სათავეში რობერტ ფიშერი ედგა. გუნდის ხელმძღვანელობამ მეორე დაფაზე თამაში სამუელ რეშევსკის შესთავაზა, რაზედაც უარი მიიღო. კვლავ ძლიერი გუნდები ჰყავდათ იუგოსლავიას, უნგრეთს და ჩეხოსლოვაკიას. სიურპრიზი იყო დასავლეთ გერმანელების, წინა ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორების, არ ჩამოსვლა ჰავანაში.

პირველ ეტაპზე სიურპრიზები არ მომხდარა და ყველა უძლიერესი გავიდა მთავარ ფინალში. ტურნირი კარგად დაიწყეს საბჭოთა და ამერიკელმა მოჭადრაკეებმა. მათ თანდათნ ჩამოიტოვეს დანარჩენი მეტოქეები და დუეტად ლიდერობდნენ ტურნირს. საინტერსო რამ მოხდა მეორე ტურში. ტურის დაწყებამდე სამი საათით ადრე, ამერიკელთა გუნდის წარმომადგენელმა თხოვნით მიმართა მსაჯთა კოლეგიას, რათა მათ რელიგიური მიზეზით გადაეწიათ პეტროსიან - ფიშერის პარტიის დაწყების დრო. აღსანიშნავია რომ ამავე თხოვნით, მათ პირველ ტურშიც მიმართეს ორგანიზატორებს, მაგრამ დანიელი ბენტ ლარსენი წინააღმდეგი წავიდა. მაშინ ამერიკელებმა ფიშერი რობერტ ბირნით შეცვალეს. ახლა კი მათ არ სურდათ საბჭოელებთან თავიანითი ლიდერის გარეშე თამაში და მიიღეს რა უარი ორგანიზატორებისაგან ტურნეზე არ გამოცხადდნენ. ერთი საათის ლოდინის შემდეგ მსაჯთა კოლეგიამ საბჭოელებს ოთხივე დაფაზე მოგება ჩაუთვალა. მაშინ საბჭოთა დელეგაციამ მიიღო გადაწყვეტილება, თავისუფალ დღეს ეთამაშათ ეს მატჩი. იგი მოგვიანებით მართლაც გაიმართა და ოლიმპიური ჩემპიონების გამარჯვებით დასრულდა (ტალმა მოუგო ბირნს). დაწყებული მეექვსე ტურიდან სსრ კავშირის ნაკრები ნელ-ნელა ზრდიდა თავის უპირატესობას და ბოლოსწინა ტურში პირველ ადგილის ბედი უკვე გადაწყვეტილი იყო. ამერიკელები მეორენი იყვნენ, ხოლო უნგრელებმა მხოლოდ დამატებითი მაჩვენებლების (ბერგერის ცხრილით) წყალობით აჯობეს იუგოსლავიელებს.

ტექნიკური შედეგები
------------------

მონაწილეობდა 52 ქვეყნის ნაკრები გუნდი. ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე გუნდები შვიდ ქვეჯგუფში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას. ქვეჯგუფებში პირველ-მეორე ადგილებზე გასული გუნდები თამაშობდნენ მთავარ ფინალში (I-XIV ადგილები). დანარჩენები B, C და D ფინალურ ტურნირებში იბრძოდნენ XV-XXVIII, XXIX-XLII XLIII-LII ადგილებისათვის. ორივე ეტაპზე ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

პირველი ეტაპი

* I ჯგუფი: 1.დროშა: სსრკსსრკ - 24,5 2.დროშა: ესპანეთიესპანეთი - 20,5 3.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია - 18,5 4.დროშა: შვედეთიშვედეთი - 15,5 5.დროშა: ფილიპინებიფილიპინები - 13,5 6.დროშა: ურუგვაიურუგვაი - 9 7.მონაკოს დროშამონაკო - 7,5 8.ჰონგ-კონგის დროშაჰონგ-კონგი - 3
* II ჯგუფი: 1.დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია - 21 2.ისლანდიის დროშაისლანდია - 13,5 3.დროშა: ინდონეზიაინდონეზია - 12,5 4.დროშა: ავსტრიაავსტრია - 12 5.დროშა: თურქეთითურქეთი - 11 6.დროშა: მონღოლეთიმონღოლეთი - 9 7.მექსიკის დროშამექსიკა - 5
* III ჯგუფი: 1.დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატებიაშშ - 17,5 2.დროშა: ნორვეგიანორვეგია - 16,5 3.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი - 16,5 4.ისრაელის დროშაისრაელი - 15,5 5.დროშა: ეკვადორიეკვადორი - 7,5 6.დროშა: პორტუგალიაპორტუგალია - 6 7.დროშა: ბოლივიაბოლივია - 4,5
* IV ჯგუფი: 1.დროშა: არგენტინაარგენტინა - 20,5 2.დროშა: დანიადანია - 18 3.დროშა: ინგლისიინგლისი - 15 4.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი - 9,5 5.დროშა: ირლანდიის რესპუბლიკაირლანდია - 8 6.დროშა: ჩილეჩილე - 7 7.სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა - 6
* V ჯგუფი: 1.დროშა: ჩეხოსლოვაკიაჩეხოსლოვაკია - 21 2.დროშა: აღმოსავლეთი გერმანიაგდრ - 19 3.დროშა: კანადაკანადა - 18 4.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია - 9,5 5.იტალიის დროშაიტალია - 8,5 6.ლუქსემბურგის დროშალუქსემბურგი - 6,5 7.დროშა: კვიპროსიკვიპროსი - 1,5
* VI ჯგუფი: 1.დროშა: უნგრეთიუნგრეთი - 23,5 2.დროშა: კუბაკუბა - 21 3.დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები - 20,5 4.დროშა: ბელგიაბელგია - 14,5 5.ვენესუელის დროშავენესუელა - 12,5 6.დროშა: ტუნისიტუნისი - 11,5 7.პანამის დროშაპანამა - 6,5 8.ლიბანის დროშალიბანი - 2
* VII ჯგუფი: 1.დროშა: რუმინეთირუმინეთი - 22,5 2.დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 21,5 3.დროშა: კოლუმბიაკოლუმბია - 17 4.დროშა: ფინეთიფინეთი - 17 5.საბერძნეთის დროშასაბერძნეთი - 14 6.პუერტო-რიკოს დროშაპუერტო-რიკო - 12 7.დროშა: მაროკომაროკო - 6 8.დროშა: ნიკარაგუანიკარაგუა - 2

მეორე ეტაპი

* XLIII-XLII ადგილები

43.სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა - 28 44.მექსიკის დროშამექსიკა - 24,5 45.დროშა: ბოლივიაბოლივია - 22 46.მონაკოს დროშამონაკო - 20 47.დროშა: მაროკომაროკო - 19,5 48.დროშა: ნიკარაგუანიკარაგუა - 17 49.პანამის დროშაპანამა - 16,5 50.ლიბანის დროშალიბანი - 11 51.დროშა: კვიპროსიკვიპროსი - 11 52.ჰონგ-კონგის დროშაჰონგ-კონგი - 10,5

* XXIX-XLII ადგილები

29.იტალიის დროშაიტალია - 38 30.დროშა: მონღოლეთიმონღოლეთი - 33,5 31.ფილიპინების დროშაფილიპინები - 31 32.საბერძნეთის დროშასაბერძნეთი - 29 33.დროშა: ურუგვაიურუგვაი - 28 34.დროშა: ტუნისიტუნისი - 26,5 35.დროშა: თურქეთითურქეთი - 25,5 36.ვენესუელის დროშავენესუელა - 25 37.დროშა: პორტუგალიაპორტუგალია - 25 38.დროშა: ჩილეჩილე - 23,5 39.დროშა: ეკვადორიეკვადორი - 23,5 40.დროშა: ირლანდიის რესპუბლიკაირლანდია - 21 41.პუერტო-რიკოს დროშაპუერტო-რიკო - 18,5 42.ლუქსემბურგის დროშალუქსემბურგი - 16

* XV-XXVIII ადგილები

15.დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები - 37 16.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი - 31,5 17.დროშა: ავსტრიაავსტრია - 30 18.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია - 28,5 19.ისრაელის დროშაისრაელი - 28,5 20.დროშა: ფინეთიფინეთი - 28 21.დროშა: ინგლისიინგლისი - 27,5 22.დროშა: კოლუმბიაკოლუმბია - 27,5 23.დროშა: კანადაკანადა - 25,5 24.დროშა: შვედეთიშვედეთი - 24,5 25.დროშა: ბელგიაბელგია - 23 26.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი - 20 27.დროშა: ინდონეზიაინდონეზია - 18 28.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია - 15,5

I-XVI ადგილები

* 1. დროშა: სსრკსსრკ - 39,5
* 2. დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატებიაშშ - 34,5
* 3. დროშა: უნგრეთიუნგრეთი - 33,5
* 4. დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია - 33,5
* 5. დროშა: არგენტინაარგენტინა - 30
* 6. დროშა: ჩეხოსლოვაკიაჩეხოსლოვაკია - 29,5
* 7. დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 28,5
* 8. დროშა: რუმინეთირუმინეთი - 26,5
* 9. დროშა: აღმოსავლეთი გერმანიაგდრ - 25,5
* 10. დროშა: დანიადანია - 20
* 11. ისლანდიის დროშაისლანდია - 19
* 12. დროშა: ესპანეთიესპანეთი - 18
* 13. დროშა: ნორვეგიანორვეგია - 14
* 14. დროშა: კუბაკუბა - 12

ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
-------------------------------------------------

* დროშა: სსრკსსრკ

ტიგრან პეტროსიანი 12,5 (+10=3-0), ბორის სპასკი 10 (+5=10-0), მიხეილ ტალი 12 (+11=2-0), ლეონიდ შტეინი 9 (+7=4-1), ვიქტორ კორჩნოი 10,5 (+9=3-1), ლევ პოლუგაევსკი 11 (+8=6-0),

* დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატებიაშშ

რობერტ ფიშერი 15 (+14=2-1), რობერტ ბირნი 6,5 (+3=7-3), პალ ბენკო 8 (+4=8-0), ლარი ევანსი 10,5 (+6=9-0), უილიამ ადისონი 5 (+5=0-4), ნიკოლას როსოლიმო 7 (+5=4-1).

* დროშა: უნგრეთიუნგრეთი

ლაიოშ პორტიში 11,5 (+8=7-1), ლასლო საბო 11 (+7=8-0), იშტვან ბილეკი 11,5 (+8=7-0), ლევენტ ლენდიელი 4 (+2=4-4), დიოჟე ფორინტოში 8 (+7=2-3), ლასლო ბარცა 11 (+10=2-0)

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
-----------------------------------

| პირველი დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ტიგრან პეტროსიანი | დროშა: სსრკ სსრკ | 11,5 | 13 | 88,5 |
| რობერტ ფიშერი | დროშა: ამერიკის შეერთებული შტატები აშშ | 15 | 17 | 88,2 |
| ვოლფგანგ ულმანი | დროშა: აღმოსავლეთი გერმანია გდრ | 13 | 18 | 72,2 |
| კარლ ოჰანენი | დროშა: ფინეთი ფინეთი | 13 | 18 | 72,2 |

| მეორე დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ოსკარ პანო | დროშა: არგენტინა არგენტინა | 14 | 18 | 77,8 |
| ლასლო საბო | დროშა: უნგრეთი უნგრეთი | 11 | 15 | 73,3 |
| ჰეიკო ვესტერინენი | დროშა: ფინეთი ფინეთი | 14,5 | 20 | 72,5 |

| მესამე დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| მიხეილ ტალი | დროშა: სსრკ სსრკ | 12 | 13 | 92,3 |
| როსენდო ბალინასი | ფილიპინების დროშა ფილიპინები | 15,5 | 20 | 77,5 |
| იშტვან ბილეკი | დროშა: უნგრეთი უნგრეთი | 11,5 | 15 | 76,7 |

| მეოთხე დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| კრისტიან ლანგევეგი | დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდები | 12 | 15 | 80,0 |
| ალექსანდრ მატანოვიჩი | დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა იუგოსლავია | 10,5 | 14 | 75,0 |
| ლეონიდ შტეინი | დროშა: სსრკ სსრკ | 9 | 12 | 75,0 |

| პირველი სათადარიგო დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ვიქტორ კორჩნოი | დროშა: სსრკ სსრკ | 10,5 | 13 | 80,8 |
| მილან მატულოვიჩი | დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა იუგოსლავია | 12 | 15 | 80,0 |
| ჰანს რეე | დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდები | 11 | 15 | 73,3 |

| მეორე სათადარიგო დაფა | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ლასლო ბარცა | დროშა: უნგრეთი უნგრეთი | 11 | 12 | 91,7 |
| ლევ პოლუგაევსკი | დროშა: სსრკ სსრკ | 11 | 14 | 78,6 |
| ისმეთ იბრაგიმოღლუ | დროშა: თურქეთი თურქეთი | 10 | 13 | 76,9 |

### ლიტერატურა

* Ю. Авербах, Б. Туров Шахматные олимпиады. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1974
* Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990
* Шахматная Энциклопедия. Москва. 2004.
* Ханамирян Г. Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006. Ереван: 2006

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შედეგები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საჭადრაკო ოლიმპიადები |
| --- |
|  |
| არაოფიციალური  | 
* 1924
* 1926
* 1936
* 1976
 |
|  |
| ქალთა | 
* 1957
* 1963
* 1966
* 1969
 |
|  |
| ღია | 
* 1927 (I)
* 1928 (II)
* 1930 (III)
* 1931 (IV)
* 1933 (V)
* 1935 (VI)
* 1937 (VII)
* 1939 (VIII)
* 1950 (IX)
* 1952 (X)
* 1954 (XI)
* 1956 (XII)
* 1958 (XIII)
* 1960 (XIV)
* 1962 (XV)
* 1964 (XVI)
* 1966 (XVII)
* 1968 (XVIII)
* 1970 (XIX)
* 1972 (XX)
* 1974 (XXI)
* 1976 (XXII)
* 1978 (XXIII)
* 1980 (XXIV)
* 1982 (XXV)
* 1984 (XXVI)
* 1986 (XXVII)
* 1988 (XXVIII)
* 1990 (XXIX)
* 1992 (XXX)
* 1994 (XXXI)
* 1996 (XXXII)
* 1998 (XXXIII)
* 2000 (XXXIV)
* 2002 (XXXV)
* 2004 (XXXVI)
* 2006 (XXXVII)
* 2008 (XXXVIII)
* 2010 (XXXIX)
* 2012 (XL)
* 2014 (XLI)
* 2016 (XLII)
* 2018 (XLIII)
 |

 |