recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ებრაული სამოსი** — საუკუნეების განმავლობაში სხვადასხვა ქვეყანაში მცხოვრები ებრაელები იძულებულნი იყვნენ, ჩაეცვათ ან ჰქონოდათ რაიმე აქსესუარი, რომელიც მათ მოსახლეობის დანარჩენი ნაწილისაგან გამოარჩევდა. ჩაცმის თაობაზე თავად ებრაელების მიერ შექმნილ ნორმებს ჰალახის კოდექსი და „ცნიუტის" წესი არეგულირებს. ებრაელებში განირჩევა ტანისამოსის სადა ფერი, სიგრძე, ქამრის ადგილი, თმის საბურავი მამაკაცებისა და ქალებისთვის. დაშვებულია და მკაცრად აკონტროლებენ სხეულის კანის დაფარვას გარკვეულ ადგილებში. მიზანშეწონილია ნაკლები სამკაული და ა. შ. სწორედ ყველაფერი აქედან გამომდინარე შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ეს ყველაფერი ებრაელთა მოკრძალებულობასა და სისადავეს უსვამს ხაზს და განურჩევლად სქესისა, ამ წესს ყველა ორთოდოქსი ებრაელი იცავს. 

საინტერესოა ებრაული ქუდი, ამ პატარა, მრგვალ ქუდს, რომელიც კეფის ზედა ნაწილს ფარავს, კიპას ეძახიან.თავდაპირველად, თავსაბურავი ღმერთთან კონტაქტის სიმბოლოდ მიაჩნდათ. უფლის მსახურება (ლოცვა, კურთხევა, თორას შესწავლა) მხოლოდ თავსაბურავით ხდებოდა. მოგვიანებით, ზოგიერთმა ებრაელმა საერთოდ უარი თქვა კიპას მოხსნაზე. ამით ებრაელები იმის დემონსტრირებას ახდენენ, რომ მათი ყოველი ქმედება ღვთის მსახურებისკენაა მიმართული, რომ უფლის არსებობას აღიარებენ და მას საკუთარ თავზე მეტად აფასებენ. კიპა მამაკაცის ტრადიციული ქუდია, თუმცა მას თანამედროვე, კონსერვატიული იუდაიზმის მიმდევარი ქალებიც ატარებენ. 

ებრაული წესის - ჰალახის მიხედვით, დაქორწინებულმა ქალმა თმა უნდა დაიფაროს, რათა გარშემომყოფმა მამაკაცებმა იცოდნენ, რომ მას ქმარი ჰყავს. ტრადიციის მიმდევარი დაქორწინებული ქალები კი ატარებენ ქუდებს, ბერეტებსა და პარიკებს განსხვავებული ორნამენტებითა და ფერებით. 

ძირითადად უნდა აღინიშნოს, რომ ქალები იცვამენ ზედა სამოსს, რომლის მკლავებიც იდაყვის ქვემოთ მთავრდება. ეს სამოსი ტანზე მომდგარი არ უნდა იყოს და მას ქამარიც ხალვათად უნდა ერტყას. სისადავის კანონი ფერებზეც ვრცელდება. კაბები და ქვედატანები, რომლებსაც ტრადიციის დამცველი იცვამენ, მუხლს ქვემოთ სიგრძისაა. ზოგიერთი ქალი მამაკაცებს საზოგადოებაში შარვალს არ ატარებს. 

შაბათობით ტრადიციის მიმდევარი ქალები თეთრ წინსაფარს ატარებენ (რეპროდუქციული ორგანოების სიწმინდის დასაცავად), სინაგოგაში კი კონსერვაციულად აცვიათ.

ტრადიციული ებრაელების უმეტესობა არ ატარებს ღია ფეხსაცმელს, სანდალში კი წინდას იცვამს. 

საინტერესოა ასევე, აბრეშუმის გრძელი პალტო ბეკიშესხასიდი ებრაელები მას ატარებენ ძირითადად შაბათობით, ებრაულ დღესასწაულებზე, ქორწილებზე. 

მას შემდეგ, რაც XX საუკუნეში ბეწვი მოდიდან გადავიდა, ისრაელში თახვის ტყავის ქუდმა სახეცვლილება განიცადა და ჰომბურგად გადაკეთდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მას ბეწვის საბურველი აღარ ჰქონდა. ჰომბურგის ქვეშ ტრადიციული ებრაელები კულულებს ატარებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩაცმის წესები[*მკვდარი ბმული*]
* ებრაული სამოსი
გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემია თბილისში
**გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემია** (ინგლ. The Guivy Zaldastanishvili American Academy in Tbilisi ან *GZAAT*) — კერძო ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისში, რომელიც 2001 წელს დაარსდა გივი ზალდასტანიშვილისა და დონალდ თომასის მიერ. აკადემიაში დღეს 345 მოსწავლე სწავლობს, რომლებიც არიან მერვე ან მერვეზე მაღალი კლასის მოსწავლეები.

ადმინისტრაცია
-------------

გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემიის პირველი პირი არის მისი დირექტორი, დღევანდელი დღით Andres J. Cruz. აკადემიის პირველი დირექტორი დონალდ თომასი იყო, რომლის სახელობის ბიბლიოთეკა (Donald W. Thomas Library) სკოლაში დღესაც ფუნქციონირებს.

სწავლება
--------

გივი ზალდასტანიშვილის ამერიკული აკადემიის სწავლების მეთოდი განსხვავდება სხვა სკოლებისგან. აკადემიაში ყველა საგანი, გარდა რუსულისა და ქართულისა, ინგლისურ ენაზე ისწავლება. დიდი ყურადღება ექცევა გაკვეთილზე აქტიურობას. განსხვავებით სტანდარტული სკოლის მერხებისა, აკადემია სასწავლებლად ჰარკნესის მაგიდას (და შესაბამისად ჰარკნესის მეთოდს) იყენებს. ხსენებული მეთოდი უზრონველყოფს აქტიურ საგაკვეთილო დისკუსიებსა და მოსწავლეთა სრულ ჩართულობას.

აკადემიის კიდევ ერთი დამახასიათებელი არის მისი საკლასო გადანიწილების სისტემაა. ქართული საკლასო სისტემისგან განსხვავებით (სადაც 15-30 ბავშვი ყველა გაკვეთილს, 12 წლის განმავლობაში, ერთად ესწრება), აკადემიაში 75 ბავშვის ერთმანეთში არევა ხდება, რადგან მოსწავლეების სოციალური წრე მხოლოდ 15 ბავშვით არ იყოს შემოფარგლული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
**ებრაული სამზარეულო** — ერთ-ერთი უძველესი ეროვნული სამზარეულო მსოფლიოში. ებრაული სამზარეულო გამორჩეულია და მდიდარია ბევრი ტრადიციული რეცეპტებით. ისრაელში სამზარეულო ისეთივე მრავალფეროვანია, როგორიც მისი მოსახლეობა. 

ერთმანეთს შერწყმულია ე. წ. აშკენაზური (აღმოსავლეთ ევროპული) და სეფარდული ტრადიციული სამზარეულო. 

ებრაული კულინარიული კულტურა მჭიდროდ არის გადაჯაჭვული რელიგიურ წეს-ჩვეულებებთან და ათასწლეულების მანძილზე გადაეცემოდა თაობიდან თაობას. სწორედ კულტურათა შერწყმის პროცესში ყალიბდებოდა შედარებით განსხვავებული, მაგრამ მაინც ებრაულ ტრადიციებზე დაქვემდებარებული და დამახასიათებელი კულინარიული რეცეპტები. ასევე შეიძლება ითქვას, რომ ებრაული კულინარია განიცდიდა სხვადასხვა ქვეყნის კულტურის ზეგავლენას, მაგრამ ეს სულაც არ უშლიდა ხელს, რომ შეენარჩუნებინა ტრადიციულობა და გამორჩეული დამახასიათებელი სახე.

ებრაულ კერძებში საკმაო ადგილი უკავია იხვითა და ბატით მომზადებულ კერძებს. ფარშირებული ბატის კისერი, ფარშირებული იხვი და ინდაური ებრაული სადღესასწაულო სუფრის უმთავრესი შემადგენელი ნაწილია. ებრაულ კერძებში, სადაც წარმოდგენილია ფარში, სწორედ მის შემადგენლობაში ხშირად გვხვდება: ბრინჯი, ქიშმიში, სხვადასხვა ჩირი, სტაფილო და სხვა პროდუქტები.

ებრაულ კულინარიაში ძალიან პოპულარულია თევზეულიც. ამ მხრივ გამორჩეულია და ებრაელები კერძებში ძირითადად იყენებენ კობრს, საზანს და ქარიყლაპიას. ებრაელებში განსაკუთრებული მოწონებით სარგებლობს ფარშირებული თევზიც, რომელსაც ყველა ებრაელი დიასახლისი თავისებურად ამზადებს. სხვადასხვანაირად ფარშირებულ თევზს ზოგი ხარშავს, ზოგი წვავს და ზოგიც კი ღუმელში აცხობს. 

რაც შეეხება ბოსტნეულისგან დამზადებულ კერძებში გამოირჩევა ციმსი, იგი არის სხვადასხვა ბოსტნეულით, ჩირითა და ფქვილით მომზადებული ბრაწულა, რომელსაც ზოგჯერ მსხალსა და ვაშლსაც უმატებენ. ეს კერძი საკმაოდ სპეციფიკური გემოსია. ხილის, ჩირისა და ბოსტნეულის შერევით მიღებული გემო შედარებით უცხოა. 

ებრაული კერძები ძირითადად ოხრახუშით, კამით, ქინძითა და მწვანე ხახვით ზავდება. მოიხმარნენ სხვადასხვა სანელებელსაც, როგორიცაა დარიჩინი, შავი პილპილი და დაფნის ფოთოლი. 

ებრაული სამზარეულოს თავისებურებას წარმოადგენს ცომეულისგან მომზადებული მარაგი, რომელიც დიდხანს ძლებს. ცომეულში ებრაელები ხშირად იყენებენ მანანის ბურღულს.

ცალკე განხილვის საგანია მაცა. უმარილოდ, ხორბლის ფქვილისა და წყლისაგან მომზადებული თხელი ხმელი ფირფიტები, რომელსაც მაცას უწოდებენ და მაცასგან დამზადებული ფქვილი - მაცამელი ებრაული სარიტუალო პურობის განუყოფელი ნაწილია. მათ ებრაელები მიირთმევენ პასექის დღესასწაულზე, ვინაიდან ამ დროს აკრძალულია საფუარზე დამზადებული პროდუქტების მიღება. მაცას ფირფიტებს დანამავენ მდუღარე წყლით, მოასხამენ კვერცხს, გამოაცხობენ და ასე მომზადებულ მაცას მიირთმევენ პურის ნაცვლად. 

ებრაული სადღესასწაულო კერძია ყალია, რომელსაც საგულდაგულოდ ამზადებენ, ძირითადად იხვის ხორცისგან. მსხვილად დაჭრილ ნაჭრებს თავისსავე ცხიმში თუშავენ, ამატებენ წყალს, აყრიან ბლომად გარჩეულ ბროწეულს, ხახვს და ხორცი რომ მომზადდება, კერძი მზადაა. საქართველოში მცხოვრები ებრაელები ამ კერძს ხშირად უმატებენ დაფნის ფოთოლს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ებრაული სამზარეულო დაარქივებული 2019-11-16 საიტზე Wayback Machine.
* სამზარეულო[*მკვდარი ბმული*]
* ებრაული სამზარეულო
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაჩეიშვილი**. |

**გივი ალექსანდრეს ძე ვაჩეიშვილი** (დ. 22 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ. 22 ნოემბერი, 1964, იქვე) — ქართველი კრიმინალისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის ალექსანდრე ვაჩეიშვილის ოჯახში. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის მე-15 საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1946 წელს ნიჭიერი ახალგაზრდა გაიგზავნა საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან არსებულ უმაღლეს დიპლომატიურ სკოლაში. მან აქაც წარმატებით ჩააბარა მისაღები გამოცდები, გაიარა ორკლასიანი კურსი, მაგრამ ავადმყოფობის გამო თავი დაანება და საქართველოში დაბრუნდა. 1948-1952 წლებში დაინიშნა საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივნის ტანაშემწედ. მომდევნო წლებში მუშაობდა რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს სამეცნიერო კვლევით კრიმინალისტურ ლაბორატორიაში მთავარი ექსპერტის თანამდებობაზე. 1959 წელს წარჩინებით დაამთავრა მოსკოვის ექსპერტ-კრიმინალისტების უმაღლესი კურსები.

ტრაგიკულად დაიღუბა თავის ძმასთან კონსტანტინე ვაჩეიშვილთან ერთად. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 145, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ვაჩეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გივი ახვლედიანი** (დ. 17 ივლისი, 1918, ტფილისი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 29 აგვისტო, 2003, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი ფრენბურთელი და კალათბურთელი, მწვრთნელი. ფრენბურთს თამაშობდა თბილისის „ნაუკასა" და „ლოკომოტივში", მოსკოვის ცსკა-ში (1952–1955) და სსრკ ნაკრებში (1951–1952). 1960–70-იან წლებში იყო სსრკ ვაჟთა და ქალთა ნაკრებების, ასევე მოსკოვის ცსკა-ს ვაჟთა და მოსკოვის „დინამოს" ქალთა გუნდების მთავარი მწვრთნელი.

მსოფლიოსა (1952) და ევროპის (1951) ჩემპიონი, სსრკ ოთხგზის ჩემპიონი (1952–1955). მისი ხელმძღვანელობით სსრკ ქალთა ნაკრები გახდა XIX და XX ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (1968, მეხიკო და 1972, მიუნხენი), მსოფლიოს ჩემპიონი (1970), ევროპის სამგზის ჩემპიონი (1967, 1971, 1975). სსრკ ვაჟთა ნაკრები მისი თავკაცობით ორჯერ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი (1960, 1962). მისივე ხელმძღვანელობით ცსკა-მ (1960, 1962) და „დინამომ" (1968, 1972) ორ-ორჯერ მოიგეს ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასი.

ფრენბურთის საერთაშორისო ფედერაციამ აღიარა მსოფლიოს XX საუკუნის საუკეთესო მწვრთნელად. შეყვანილია ქალაქ ჰოლიოკში (აშშ) მდებარე ფრენბურთის დიდების დარბაზში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1951), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1960).

კალათბურთს თამაშობდა თბილისის ოფიცერთა სახლის გუნდის გუნდში, [*წყარო არ არის მითითებული 356 დღე*] რომლის შემადგენლობაში 1946 წელს სსრ კავშირის ჩემპიონი გახდა.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1951 | ევროპის ჩემპიონატი | პარიზი, საფრანგეთი | 01 ﻿1st |
| 1952 | მსოფლიო ჩემპიონატი | მოსკოვი, სსრკ | 01 ﻿1st |

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 297.
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 327, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ახვლედიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გივი ახვლედიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გივი ახვლედიანი — ქართული სპორტი
**გივი ბადრიშვილი** (დ. 12 სექტემბერი, 1934, თბილისი) —  ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1992). გიორგი ბადრიშვილის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

1959 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის, მეხილეობისა და მებოსტნეობის ფაკულტეტი. 1968-1973 სოფ. სკრის მეხოლეობის საცდელი სადგურის დირექტორი. 1976-1982 საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1982-1988 სოფ. გალავნის ექსპერიმენტული მევენახეობა-მებაღეობის მეურნეობის, ხოლო 1989-1991 სოფ. წინამძღვრიანთკარის ი. წინამძღვრიშვილის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის დირექტორი. 1992-იდან საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების გამგეა. ბადრიშვილმა დაამუშავა ხეხილის ნერგის წარმოების ინტენსიური ტექნოლოგია, რომელიც გამოირჩევა ორიგინალურობით და გულისხმობს ღია გრუნტში ხეხილის ნამყენი ნერგის გამოყვანას. ავტორია გამოგონებისა და მინიჭებული აქვს საქართველოს დამსახურებული რაციონალიზატორის საპატიო წოდება. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 324.
**დავით (დათიკო) სტეფანეს ძე დვალი** (დ. 1875, სოფ. პატარა ონი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, მუშა.

1882 წლიდან ზეინკლად მუშაობდა თბილისის რკინიგზის სახელოსნოებში. 1896 წლიდან მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში და 1902 წლიდან იყო მუშათა გაფიცვების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, თბილისის რკინიგზის პირველი მარქსისტული წრის წევრი. 1905 წლიდან კი თავისი ძმის — ალექსის სახლში მართავდა პარტიულ არალეგალურ კრებებსა და შეხვედრებს, რაშიც მას დიდ დახმარებას უწევდნენ, მეუღლე ვალენტინა ლომთაძე და რძალი რესიმე დვალი, რევოლუციონერთა იარაღს ინახავდა სახლში. იმავე წელს ამბაკო ჭელიძესთან ერთად თბილისში დააარსა რაჭა-ლეჩხუმის დამხმარე სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფი, რომლის გამგეობის წევრიც იყო. განაგებდა პარტიის სალაროსა და ფინანსებს. 1906 და 1909 წლებში დააპატიმრეს, როგორც მებრძოლი რაზმის წევრი და არალეგალური რევოლუციური ლიტერატურის გამავრცელებელი. ამიერკავკასიის სამხედრო-საოლქო სასამართლომ ოთხი წლით კატორღა მიუსაჯა, გადასახლებაში გაჰყვა მეუღლეც. 1913 წელს, განთავისუფლების შემდეგ საცხოვრებლად გაგზავნეს ირკუტსკის გუბერნიაში, სადაც კვლავ აგრძელებდა რევოლუციურ მუშაობას. საბოლოოდ განთავისუფლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. არჩეული იყო თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს წევრად. საბჭოთა ხელისუფლების დროს, როგორც მენშევიკი, დახვრიტეს 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობის ბრალდებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I ა-დ / იოსებ იმედაშვილი.-თბ.2018.-გვ.858.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დათიკო დვალი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* დათიკო დვალი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
**„გურჯუსტანი"** (აზერ. Gürcüstan, „საქართველო") — ყოველკვირეული დამოუკიდებელი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი აზერბაიჯანულ ენაზე. დაარსდა 1921 წელს თბილისში. სხვადასხვა დროს ერქვა: „იენი ფიქირი" („ახალი აზრი", 1922), „იენი ქენთი" („ახალი სოფელი", 1927–38), „სოვეტ გურჯუსტანი" (1938-1990). 1946–1960 წლებში გაზეთი არ გამოდიოდა. საბჭოთა პერიოდში იყო პარტიული და სახელმწიფო ბეჭდვითი ორგანო. 1990 წლიდან ჰქვია „გურჯუსტანი". სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ: მ. ნასირი, მ. მურადოვი, ყ. ყულიევი, მ. რასულ-ზადე, ჰ. საბრი, მ. ჰუსეინოვი, თ. ჯაფარლი, სულეიმან სულეიმანოვი (1972-2014). გაზეთი აშუქებს საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ცხოვრების, ეკონომიკის, კულტურის და სხვა საკითხებს. რედაქცია დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" (სსრკ, 1972) და ღირსების (საქართველო, 1997).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

სქოლიო
------

1. ↑  განცხადება[*მკვდარი ბმული*], საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო. 30 ივნისი, 2014.
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №588, „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე". 18 ოქტომბერი, 1997.
**დაგონი** — ძველ ცივილიზებულ სემიტთა პანთეონის ერთ-ერთი მთავარი ღვთაება. განსაკუთრებით ადიდებდნენ ფილისტიმელები და ფინიკიელები, რომელნიც ზღვის ღმერთადაც აღიარებდნენ. უსწორდება შუმერ-აქადთა ეას და ანუს, გმირია მარდუკივით და თანაც პირველი კულტურის დამფუძნებელი, ხოლო ბალდაგონას სახით ხვნა-თესვის შემომღებიცაა. მიწათმოქედების მამამთავარი (დემეტრეს მსგავსად). ამ შერწყმის ჟამს ცისა და მიწის შვილად ითვლება და უტოლდება ზევს-აროტრიოსს (ბერძნ აროტრიონ — გუთანი, აროტრ - მიწათმოქმედი). იმდროის ასირიულ-ფინიკიური მონეტებზე გამოსახულია თევზის სახით, ან ხელებში თევზები უჭირავს. რითაც ხსნიან თვით სახელწოდებას (ძვ. ებრ. „დაგ" თევზი). ამ სახით ფინიკიელმა ზღვაოსნებმაც თავიანთ მთავარ ღვთაებად აღიარეს.

ბიბლიის მიხედვით მთავარი სამლოცველო ჰქონდა გზასა და აზოთში. როდესაც ისრაელნი მოსრეს და სჯულის კიდობანი გაიტაცეს, დაგონის ტაძარში შეიტანეს: „და წარიღეს უცხო თესლთა კიდობანი ღვთისა... აზოთსა შინა და შეიღეს იგი ტაძარსა შინა დაგონისასა", მეორე დღეს კი „შევიდეს ტაძარსა შინა დაგონისასა და იხილეს, და აჰა დაგონ დაცემული ქვეყანასა ზედა წინაშე კიდობნისა აღთქმისა უფლისასა". დაგონის კერპი ისევ თავის ადგილზე დადგეს, და ისევ იხილეს დავარდნილი, დამსხვრეული, „დამძიმდა ხელი უფლისა აზოთს ზედა, მოსრნა იგინი სენითა, განამრავლა თაგვი და იქმნა შეძრწუნება სიკვდილისა". (მეფეთა, 5, 1-7). აქ საბაოთი იმარჯვებს წარმართთა ღმერთზე. შემდეგ აზოთის ტაძარი იონათანმა ცეცხლს მისცა (მაკაბელთა 1, 10, 83). ხელოვნებაში დაგონი ასახულია, როგორც ადამიანის მსგავსი თევზი, ხელებიანი (ფინიკიაში, დერკეტოს მსგავსად). ასირიაში და ბაბილონიაში დაგონი დიდ პატივში ჰყავდათ, ალბათ იონთან აურიეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb14593954k (data)
* LCCN: sh2003000336
* SUDOC: 074779648
* VIAF: 2669158127382715150007
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 2669158127382715150007

 |
**დემინა-კაჩონის სახლი** (რუს. Дом Деминой-Качони) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1860-იანი წლების დასაწყისში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. ნაგებობამ სახელი მიიღო მისი ყველაზე ცნობილი ორი მფლობელის მიხედვით. ეს მფლობელები იყვნენ: მარგარიტა კაჩონი (ზოგიერთ ვერსიით გვარი იკითხება როგორც კაჩუონი) და ალექსანდრა დემინა.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 47.

ისტორია
-------

ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა № 47-ში მდებარე დემინოი-კაჩონის სახლი ააგეს 1860-იან წლების დასაწყისში აგურის სტილში. მისი პირველი მფლობელი იყო მარგარიტა კაჩონი - რუსეთ-ოსმალეთის მეორე ომში შავი ზღვის ფლოტის გმირის ქვრივი. მისი ქმარი ალესანდრე კაჩონი იყო წარმოშობით ბერძენი, ლამბროს კაცონის შვილიშვილი. 1906 წელს სახლი შეიძინა და მისი ახალი მფლობელი გახდა თავადის ცოლი ალექსანდრა ვასილის ასული დემინა, რომელიც ერთი ვერსიით სახლს ფლობდა 1915 წლამდე, ხოლო მეორე ვერსიით სახლი მის მფლობელობაში იყო 1925 წლამდე. 1926 წელს შენობაში მოქმედებდა ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა ქალაქ ტაგანროგში მცხოვრები პოლონელებისათვის. სკოლაში სწავლა იწყებოდა 27 სექტემბერს. 1992 წლიდან სახლი კულტურულ ძეგლადაა გამოცხადებული და დაცულია კანინის მიერ.

აღწერა
------

ფასადი გაფორმებულია სანდრიკებით და კლდის ქვით.

სქოლიო
------

1. 1 2  Объекты культурного наследия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-21. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
2. 1 2 3 4  Деминой-Качони дом//Энциклопедия Таганрога
3. 1 2  Дом 47. Греческая улица.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-21. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
**დათია ბადალაშვილი** (დ. 29 სექტემბერი, 1989, დიდი თონეთი, თეთრიწყაროს რაიონი) — ქართველი მწერალი და ბიბლიოთეკარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1989 წლის 29 სექტემბერს, მანგლისში. 2018 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 

მშობლიურ სოფელ დიდ თონეთში დაბრუნებულმა დათია ბადალაშვილმა მიტოვებული ბიბლიოთეკიდან წიგნები მოაგროვა და ქართული საზოგადოების თანადგომით ვაჟა-ფშაველას სახელობის ახალ ბიბლიოთეკა გახსნა, სადაც მუშაობს კიდეც ბიბლიოთეკარად. თავის სოფელშივე აპირებს იმ დანგრეული შენობის აღდგენას, რომელშიც 1886-1888 წლებში მასწავლებლად მუშაბოდა ვაჟა-ფშაველა.

მისი მინიატურები დაიბეჭდა: ჟურნალი „ცისკარში" (2015, 2017), „ლიტერატურულ გაზეთში" (2016), „ლიტერატურულ მესხეთში" (2016, 2017). 

არის 2018 წლის პენ-მარათონის ფინალისტი და „წინანდლის პრემიის" 2019 წლის ლაურეატი.

წიგნები
-------

* *ფიჭვები შორს იყო* (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2019
* *ლეკვების სამოთხე* (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2022

პრემიები
--------

* გაზეთ „ივერიის" პრემია, 2017
* „წინანდლის პრემია" ნომინაციაში „მხატვრული ლიტერატურა (პროზა)", წიგნისათვის „ფიჭვები შორს იყო", 2019

სქოლიო
------

1. ↑  ფიჭვები შორს იყო
2. ↑  წინანდლის პრემიამ 2019 წლის გამარჯვებულები გამოავლინა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათია ბადალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შენგელაია**. |

**დემნა კონსტანტინეს ძე შენგელაია** (დ. 21 მაისი [ ძვ. სტ. 9 მაისი], 1896, სოფელი საჭილაო, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 დეკემბერი, 1980, თბილისი) — ქართველი მწერალი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969).

ბიოგრაფია
---------

თავდაპირველად სასწავლებლად თბილისის რკინიგზის სკოლაში მიაბარეს, შემდგომ კი ქართულ გიმნაზიაში გადაიყვანეს, რომელიც 1917 წელს დაასრულა. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ დემნა შენგელაია სწავლის გასაგრძელებლად მოსკოვში გაემგზავრა, თუმცა რამდენიმე თვეში უკან დაბრუნდა და 1917–1919 წლებში, როგორც საქართველოს შეიარაღებული არმიის რიგითი ჯარისკაცი, მონაწილეობას იღებდა სამხრეთის ფრონტზე მიმდინარე საომარ ოპერაციებში, სადაც დაჭრილა კიდეც.

1920 წელს სწავლა გააგრძელა თბილისის უნივერსიტეტის სიტყვიერების ფაკულტეტზე, მაგრამ 1922 წელს სწავლას თავი დაანება და აქტიურ ლიტერატურულ საქმიანობას შეუდგა. 1932 წელს დემნა შენგელაია სასწავლებლად შედის თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში გეოლოგიის ფაკულტეტზე. მიუხედავად იმისა, რომ გატაცებით ეუფლებოდა ახალ სპეციალობას, სამი წლის შემდეგ თავი მიანება სწავლას და შემოქმედებით მოღვაწეობაზე გადაერთო.

სხვადასხვა დროს იყო სამწერლო ორგანიზაციის პრეზიდიუმისა და ლიტერატურული ჟურნალ–გაზეთების რედკოლოგიათა წევრი, „მწერალთა რესპუბლიკურ და საკავშირო ყრილობათა" დელეგატი, პროზისა და მთარგმნელობითი სექციების ხელმძღვანელი, გამომცემლობა „ზარია ვოსტოკას" მთავარი რედაქტორი, მეორე მსოფლიო ომის წლებში ფრონტული გაზეთის რედაქტორი და სხვ.

აქტიური ლიტერატორული და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის დემნა შენგელაია დაჯილდოებული იყო ორდენებითა და მედლებით. 1969 წელს აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დაკრძალულები არიან:

* მეუღლე — **ქეთევან პლატონის ასული გოგოძე** (დ. 26 სექტემბერი, 1907, ქუთაისი — გ. 27 ნოემბერი, 1968, თბილისი).
* ვაჟიშვილი — **გოჩა დემნას ძე შენგელაია** (დ. 1936 — გ. 4 აგვისტო, 1947, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 369, თბ. 1994
* *ცისკარიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 715.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დემნა შენგელაია — ქართველი ავტორები
**გურჯაანის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გურჯაანის სამხრეთით განაპირას. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (9,8x9,5 მეტრი), ნაგებია რიყის მსხვილი და ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1 მეტრია.

შუა ეკლესიის გვერდით ეკლესიებზე თითქმის ორჯერ უფრო განიერია და მათ თითო კარით უკავშრდება. შესასვლელი შუა ეკლესიას დასავლეთდან აქვს (შემორჩენილია ორივე წირთხლი). აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. საკურთხევლის ჩრდილოეთით მცირე ზომის, შვერილაფსიდიანი (ჩრდილოეთ გვერდი მონგრეულია) სათავსია, რომელსაც შუა ეკლესია ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი კარით უკავშირდებოდა.

სამხრეთ ეკლესია აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდის წინ, დაახლოებით 1,3 მეტრ მანძილზე, შემორჩენილია შუა ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიშენებული სწორკუთხა ბოძის ნაწილი (სიმაღლე – 0,5 მეტრი).

2010–2012 წლებში, კახეთის სამხარეო ადმინისტრაციის მხარდაჭერით, ეკლესია აღადგინეს (პროექტის ავტორი ნ. მინდორაშვილი) და ჩრდილოეთ მხრიდან მიაშენეს ორფერდა სახურავით გადახურული კარიბჭე.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 49.
**გუსე ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იელში.

დარბაზ-მაჩუბი დაქანებულ რელიეფზე დგას, რამაც განაპირობა ჩრდილოეთი ფასადის პირველი სართულის და დასავლეთის ფასადის ნაწილის მიწით დაფარვა. სამხრეთი ფასადი ეზოსკენ არის მოქცეული, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე ამ მომენტში ბლოკით აგებული საცხოვრებელი სახლია მიდგმული. იგი აგებულია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე და ამ მომენტში გადახურვისთვის გამოყენებულია თუნუქის საბურავი. ის საკმაოდ გადაკეთებულია და ასევე მძიმე მდგომარეობაშია. გადაკეთება ყველაზე კარგად ჩანს სამხრეთ ფასადზე სადაც მთელ სიგრძეზე მიშენებებია. მეორე სართულს დარბაზის ფუნქცია შენარჩუნებული აქვს სადაც, ჩრდილოეთის ფასადიდან შევდივართ, მაგრამ პირველ სართულს დაკარგული აქვს მაჩუბის ფუნქცია. ავთენტური სახე მხოლოდ დასავლეთ კედელმა შეინარჩუნა, რომელიც მძიმე მდგომარეობაშია. ფასადის ჩრდილოეთი მონაკვეთის კედლის კუთხე დაძრულია და მონგრევის პირასაა, სამხრეთ მონაკვეთზეც იგივე მდგომარეობაა და ასევე მრავლადაა გამჭოლი ბზარები ფასადის მთელ სიგრძეზე. გუსე ფანგანის დარბაზ-მაჩუბი დღესდღეობით საკმაოდ სახე ცვლილია, მართალია დაკარგული აქვს პირვანდელი პროპორციები აღმოსავლეთის და სახმრეთის მიშენებების გამო, მაგრამ ნაგებობა უბნის დასვალეთი კიდის ბოლო დარბაზ-მაჩუბს წამროდგენს, რომელიც ერთგვარ უბნის დამასრულებლად გვევლინება და ორგანულად ეწერება უბნის საერთო განაშენიანებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 36129
**დათა ხიზამბარელი** (დ. 1849, ნოსტე, კასპი — გ. 1874, იქვე) — უძლეველი ქართველი ფალავანი. გამოირჩეოდა დიდი ფიზიკური ძალით, შეუპოვრობით, იშვიათი ოსტატობით. ხელობით მეტივე იყო. ჯმუხი, ცოტათი მოხრილი და დათვურად ნაკვეთი. მისი თანამედროვე მწერალი და პუბლიცისტი ანტონ ფურცელაძე წერდა: „მე ამ დღეობაში ვნახე ერთი თვრამეტი-ცხრამეტი წლის მოჭიდავე. არ შეგიძლიან წარმოიდგინოთ მისი სისხარტე ჭიდაობაში. რამდენნაირი ხერხი და ოსტატობა აქვს გამზადებული თავისი მოწინაღმდეგების წასაქცევად. ვისაც ხიზამბარელის ჭიდაობა უნახავს, ადვილად შეუძლია წარმოიდგინოს, სადამდის განვითარებულა ჩვენში ჭიდაობა" (გაზეთი „დროება", 1867 წელი). მოგვიანებით, 1888 წელს, გაზეთი „ივერია" ასე ახასიათებდა ხიზამბარელს: „საქართველოში ბევრი გამოჩენილი ფალავანი ყოფილა, მაგრამ ხიზამბარელივით კი სახელი არავის გაუთქვამს. თითქმის სახალხო გმირად გადაიქცა. ტანზე, სადაც არ უნდა მოგევლო ხელი, იტყოდი თუ ხე არისო, ანუ ქვა და არა ხორცი. ზეზე კისრული იცოდა და რაღა-კი წამოიღებდა, იტყოდა ხოლმე „ახლა თუ გინდათ ხარ-კამეჩიც მოუბით, ვეღარ შეიმაგრებთ, გადავიტანო".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათა ხიზამბარელი — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine.
**დიმიტრი (დემიკო) ლოლაძე** (დ. 1944) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიისა და იურიდიული ფაკულტეტები. გამოცემული აქვს ხუთ ათეულზე მეტი წიგნი და კრებული, მათ შორის: „შოთა იამანიძე", „მიხეილ მესხი", „სლავა მეტრეველი", „ვლადიმერ ბარქაია", „სერგო კოტრიკაძე", „გივი ჩოხელი", „ბორის სიჭინავა", „ილია დათუნაშვილი", „მურთაზ ხურცილავა", „ვიტალი დარასელია", „ალექსანდრე ჩივაძე", „ოთარ გაბელია", „ნოდარ ახალკაცი", „სერგო კუტივაძე", „ძმები ნოდიები", „სახელოვანი ორმოცდაათიანელები", „ბორის პაიჭაძე" (ოთარ გაგუასთან ერთად), „ვაჟა აზარაშვილი", „დიუსელდორფის რაიინშტადიონზე",„ფეხბურთი ნახატებსა და შარჟებში". ფოტოალბომები: „მიხეილ კვირიკაშვილი", „კონსტანტინე შანიძე", „დავით ყიფიანი", „1985 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ფეხბურთში იუნიორთა შორის", „დიუსელდორფი-თბილისი ოცი წლის შემდეგ", „დრო და ადამიანები" (I და II ნაწილი), „ჩვენ ვნახეთ პელე, მხოლოდ 12 წუთით კი გარინჩა" და სხვა. ორი კრებული მიუძღვნა ქვეყნის ეროვნულ გმირს ჟიული შარტავას.

ჯილდოები
--------

* 1999 — ღირსების ორდენი ახალგაზრდობის აღზრდა-განათლებაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და სპორტულ ჟურნალისტიკაში ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის
* სპორტის დამსახურებული მუშაკი
* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი
* გიორგი ნიკოლაძის სახელობის მედალი
* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი
* თბილისზე მზრუნველის წოდება
* თბილისის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
* ჰაიდარ აბაშიძის სახელობის პრემია
* ტბელ აბუსერიძის სახელობის პრემია
* მიხეილ კაკაბაძის სახელობის პრემია
* დავით აღმაშენებლის სახელობის პრემია
* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
* მემედ აბაშიძის სახელობის პრემია
* სერგეი მესხის სახელობის პრემია
* ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემია
* საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი
* 2017 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 2018 — ღირსების ორდენი საქართველოში ფეხბურთის განვითარების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის მაღალპროფესიული ჟურნალისტური და პუბლიცისტური საქმიანობისათვის

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დემიკო ლოლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დრავიდული ენები** — ენათა ოჯახი, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია ინდოეთის სამხრეთ ნაწილში. სულ მოიცავს 30-ზე მეტ ენას და იყოფა სამ, სამხრეთულ, ცენტრალურ და ჩრდილოურ ჯგუფებად. დღესდღეობით, დრავიდულ ენებზე მოსაუბრეთა რიცხვი 220 მილიონს აღწევს. დრავიდულ ენებზე საუბრობენ დრავიდები.

ენები
-----

გამოარჩევენ 4 ძირითად დრავიდულ ენას. ესენია:

* ტელუგუ — 85 000 000 მოსაუბრე
* ტამილი — 70 000 000 მოსაუბრე
* კანადა — 49 000 000 მოსაუბრე
* მალაიალამი — 38 000,000 მოსაუბრე

აღნიშნული ენები ინდოეთში ტამილნადუს, კერალას, მაისური და ანდჰრა-პრადეშის შტატების ოფიციალური ენებია. ოთხივე მათგანს გააჩნია გარკვეული ლიტერატურული ტრადიციები, თუმცა მათგან მხოლოდ ტელუგუს ენას აქვს დამწერლობა, რომელიც შეიქმნა მე-19 საუკუნეში.

გრამატიკა
---------

ფონოლოგიაში გაირჩევა ხმოვანთა სიგრძე-სიმოკლე, უხვადაა რეტროფლექსიური თანხმოვნები, არ აღინიშნება ფონემატური მახვილი, სიტყვას თავსა და ბოლოში მოუდის ხმოვნები, იშვიათ შემთხვევაში ზოგიერთი თანხმოვანიც. მორფოლოგიაში სჭარბობს სუფიქსური აგლუტინაცია. მკვიდრი დრავიდული სიტყვების ძირი ერთმარცვლიანია. სახელებში განარჩევენ 2 რიცხვსა და ბრუნვებს. სქესის კატეგორია ლექსიკურ-გრამატიკული ხასიათისაა, განირჩევა თითქმის ყველა დრავიდულ ენაში. ნაცვალსახელი მრავლობითი რიცხვის პირველ პირში განასხვავებს ინკლუზივისა და ექსკლუზივის ფორმებს. ზედსართავი სახელი ფორმაუცვლელია. ზმნას აქვს ცალკე ფორმები პოზიტივისა და ნეგატივისათვის, ასევე ნატვრითი, პირობითი და პოტენციალისის კილოთა მწკრივები. ზმნის გვარი არ განირჩევა. ნაზმნარ სახელთა და მიმღეობათა მდიდარ ფორმებს, სქესის, რიცხვისა და ბრუნვის გარდა აქვთ პირის კატეგორია.

ნათესაობა სხვა ენებთან
----------------------

დრავიდულ ენებში სინტაქსი ტოპოლოგიურად თურქული და მონღოლური ენების მსგავსია. ამავდროულად ზოგიერთი მეცნიერი (რ. კოლდუელი, ჰ. ფენრიხი) შესაძლებლად თვლის დრავიდული ენების იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახთან უძველეს ნათესაობას.

ლიტერატურა
----------

* *Caldwell R.*, A comprative grammar of the Dravidian or South-Indian family of languages, 3ed. L. 1913
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 631.

სქოლიო
------

1. ↑   (2013) "Dravidian", *Glottolog*. Leipzig:  Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
**გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი** (თურქმ. Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedow; დ. 29 ივნისი 1957, სოფ. ბაბარაპი, თურქმენეთის სსრ, სსრკ), ატარებს ტიტულს **არკადაგი** (თურქმ. Arkadag — „მფარველი") — თურქმენეთის პრეზიდენტი 2006 წლის 21 დეკემბრიდან —2022 წლის 19 მარტამდე, სახელმწიფო მოღვაწე, თურქმენეთის მინისტრთა კაბინეტის თავმჯდომარე, შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი, არმიის გენერალი, მედიცინისა და ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი, თურქმენეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე 2007-2013 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1957 წლის 29 ივნისს თურქმენეთის სსრ-ის სოფელ ბაბარაპში, პედაგოგის ოჯახში. იგი ექვსშვილიან ოჯახში ერთადერთი ვაჟი იყო. არაოფიციალური ინფორმაციით მისი ნამდვილი მამა იყო თურქმენეთის ყოფილი მუდმივი პრეზიდენტი საფარმურატ ნიაზოვი.

1979 წელს დაასრულა თურქმენეთის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიის ფაკულტეტი, შემდეგ ასპირანტურა.

სამსახურეობრივი კარიერა დაიწყო 1980 წელს. 1980-1982 წლებში მუშაობდა სოფელ ერიკ-ყალის ამბულატორიის ექიმ-სტომატოლოგად. 1982-1985 წლებში აშხაბადის რაიონის მთავარ სტომატოლოგად. 1990-1995 წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიული სტომატოლოგიის კათედრის ასისტენტია. 1995-1997 წლებში თურქმენეთის ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სტომატოლოგიური ცენტრის დირექტორია. 1997-2007 წლებში კი ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი. 2001 წლიდან მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილეა. 2006 წლის ნოემბერში თურქმენეთს წარმოადგენდა დსთ-ის სამიტზე.

პრეზიდენტ საფარმურატ ნიაზოვის გარდაცვალების შემდეგ გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. კონსტიტუციის თანახმად ეს თანამდებობა ეკუთვნოდა ოვეზგელდი ატაევს, რომლის წინააღმდეგაც მოულოდნელად აღძრეს სისხლის სამართლის საქმე. 2007 წელს 89,23 %-ით აირჩიეს პრეზიდენტად და გახდა ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი. პირველი ოფიციალური ვიზიტით ეწვია საუდის არაბეთს, მოინახულა ისლამური სამყაროს სიწმინდეები. 2012 წლის არჩევნებში მიიღო ხმების 97,14 %.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2013-09-19 საიტზე Wayback Machine.
* Turkmenistan Votes for Presidential Successor დაარქივებული 2007-02-13 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Второму президенту Туркменистана придумали титул «Аркадаг» // centrasia.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-19. ციტირების თარიღი: 2016-04-02.
2. ↑  Бердымухамедов вышел из своей партии // lenta.ru (17 августа 2013 года)
3. ↑  Президент Туркмении Сапармурат Ниязов: «Я покину пост главы государства ещё при жизни» — Известия
4. ↑  EurasiaNet: Когда Бердымухамедов назначит себя пожизенным президентом Туркмении?

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თურქმენეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* საფარმურატ ნიაზოვი
* გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი
* სერდარ ბერდიმუჰამედოვი
 |

 |
**დრამატურგია** (ძვ. ბერძნ. δραματουργία - *დრამატული ნაწარმოებების შექმნა ან დადგმა*) — დრამის აგების თეორია, აგრეთვე ასეთი ნაწარმოების სიუჟეტის მსგავსი კონცეფცია.

დრამატურგიას აგრეთვე უწოდებენ ცალკე მწერლის, ქვეყნის თუ ერის ან ეპოქის დრამატული ნაწარმოებების ერთობლიობას, 

დრამატურგიული ნაწარმოების ძირითადი ელემენქტების და დრამატურგიის პრინციპების გაგება ისტორიულად ცვალებადი მოვლენაა. დრამა განიმარტებოდა, როგორც მოქმედება, რომელიც მიმდინარეობს (და არა უკვე დასრულებულია) მოქმედი პირების ხასიათის და მდგომარეობის მიხედვით.

მოქმედება წარმოადგენს დროის გარკვეულ მონაკვეთში მიმდინარე ცვლილებას. დრამატურგიაში ასეთი ცვლილების ანალოგია ცვლილებები ბიოგრაფიაში, კომედიურ ჟანრში - მხიარული, ხოლო ტრაგედიაში - სევდიანი. დროის მონაკვეთი ან რამდენიმე საათს მოიცავს (როგორც ფრანგულ კლასიკურ დრამაში), ან მრავალ წელს (როგორც უილიამ შექსპირის შემოქმედებაში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰოლივუდის დრამატურგია და თანამედროვე სცენარების სტრუქტურა დაარქივებული 2006-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* Dramaturgy Online დაარქივებული 2015-08-22 საიტზე Wayback Machine.
გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი – ორიგინალი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი** — ოსმალეთის ხელისუფალთა მიერ 1595 წელს ფისკალური მიზნით შედგენილი წიგნი. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი" მნიშვნელოვანი წყაროა XVI საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედის სამცხე-საათაბაგოს სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური ისტორიისა და ისტორიული გეოგრაფიის არაერთი საკითხის შესასწავლად. შეიცავს ეკონომიკური ხასიათის მდიდარ მასალას სამხრეთ საქართველოს იმ ნაწილის შესახებ, რომელიც ოსმალებმა დაიპყრეს და „გურჯისტანის ვილაიეთი" უწოდეს. დავთრის მიხედვით გურჯისტანის ვილაიეთი 8 ადმინისტრაციულ ერთეულად — ლივად (სანჯაყად) იყოფოდა. ესენი იყო: ახალციხის, ხერთვისის, ახალქალაქის, ჩილდირის, ფოცხოვის, პეტრას, ფანაკისა და დიდი არტაანის ლივები. თავის მხრივ ლივები ნაჰიებად (რაიონებად) იყო დანაწილებული, დასახლებული პუნქტების საერთო რიცხვი 1160-ს შეადგენდა. როგორც დავთრიდან ჩანს, მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სოფლის მეურნეობა იყო. 

თითოეული სოფლისათვის მოცემულია გადასახადის საერთო რაოდენობა. შემდეგ ჩამოთვლილია გადასახადთა სახეები თანხის აღნიშვნით. მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნეობის ერთი და იმავე პროდუქტებითაა დაბეგრილი. სხვადასხვა მიზეზის გამო გურჯისტანის ვილაიეთის 53 სოფელი საერთო აღწერის გარეშე იყო დარჩენილი და არ ექვამდებარეობა ოსმალურ საგადასახადო სისტემას. დავთარში მრავლად გვხვდება ოსმალური მიწისმფლობელობისათვის დამახასიათებელი ტერმინები: ვაკუფი, თიმარი, ზიამეთი, რაც სამცხე-საათაბაგოში ოსმალური ინსტიტუტების შემოღებაზე მიუთითებს. აქ წარმოდგენილი ცნობები საგვარეულო სამემკვიდრეო საკუთრების შესახებ სანდო წყაროა ოსმალური გადასახადებისა და საგადასახადო სისტემის შესასწავლადაც. გადასახადების გარდა, მასში დასახელებულია გამოსაღებები საქონელზე, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებზე, წისქვილზე, კომლზე, აგრეთვე საქორწინო გამოსაღები და სხვა. აღნიშნულია სხვადასხვა საბეგრო ვალდებულებანიც. დავთარი ყურადღებას იქცევს პალეოგრაფიული და ლინგვისტური თვალსაზრისითაც. გამოსცა, თარგმნა და კომენტარი დაურთო ს. ჯიქიამ (წგნ. 1-3, 1941-1958).

ლიტერატურა
----------

* *ჯიქია ს.*, „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი", საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბ. 1958.
* *გამყრელიძე გ.* „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი" როგორც დემოგრაფიული-სტატისტიკური ძეგლი, „თსუ შრომები", 1948, ტ. 34;
* *სვანიძე, მ.* სამცხე-საათაბაგოს ადმინისტრაციული დაყოფა და სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობა „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" მიხედვით, იქვე, 1967, ტ. 121. აღმოსავლეთმცოდნეობის სერია;
* *შენგელია, ნ.* ოსმალური გადასახადები და ვალდებულებანი „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" მიხედვით, იქვე, ტ. 91. აღმოსავლეთმცოდნეობის სერია, 2;
* *Тверитинова А. С.* Аграрный строй Османской империи ХV-ХVII вв. М. 1963, с. 158-162;
* *Fekete L.* Arbeiten der grusinischen Orientalistik auf den Gebieten der türkischen und persischen Paläografie und die Frage der Formel sözümöz, «Acta orientalia Academiae scientiarum Hungaricae». 1957, t. 7, fasc. 1;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის ციფრული გამოცემა. ილიას უნივერსიტეტი. 2016.

სქოლიო
------

1. ↑  გოგოლიშვილი ო. სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის ადმინისტრაციულტერიტორიულ მოწყობაში 1878 წლამდე, საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, XVI, თბ. 2020, გვ. 168
**გურამ რევაზის ძე საღარაძე** (დ. 21 მარტი, 1939, თბილისი) — ქართველი თავისუფალი სტილის მოჭიდავე. პირველი საშუალო და ქვესაშუალო წონითი კატეგორია (78 კგ). ტოკიოს ოლიმპიადის ვიცე-ჩემპიონი (1964, 78 კგ). მსოფლიოს ჩემპიონი (1963, სოფია, 78 კგ; 1965, მანჩესტერი, 78 კგ) და ვიცე-ჩემპიონი (1966, ტოლიდო, 78 კგ; 1967, დელი, 78 კგ). ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1968, სკოპიე; 78კგ) და სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1967). სსრკ ჩემპიონი (1964, ბაქო; 1965, თბილისი; 1966, ალმა-ატა) და ვიცე-ჩემპიონი (1967, მოსკოვი). სსრკ ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1968, მახაჩყალა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1965). სპორტის რაინდი (2013). მეხიკოს 1968 წლის ოლიმპიადის წინ წონა შეიცვალა, მძიმე, 82 კგ წონით კატეგორიაში აინაცვლა, თუმცა ოლიმპიურ გუნდში ვერ მოხვდა და სპორტსმენის კარიერა დაასრულა. გამოირჩეოდა დიდი ფიზიკური ძალით, რასაც ემყარებოდა მისი ჭიდაობის ტექნიკა. სკკპ წევრი 1968 წლიდან. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი, საპატიო ნიშნის, ფილას, ღირსებისა და ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენების კავალერი. 2003 წელს გურამ საღარაძეს თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა.

1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კვების მრეწველობის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი.

საერთო შედეგები
---------------

| დისციპლინა | ადგილმდებარეობა | წონითი კატეგორია | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| თავისუფალი ჭიდაობა |  სკოპიე, იუგოსლავია | -78 კგ | ევროპის ჩემპიონატი 1968 | 03 ﻿3rd |
| თავისუფალი ჭიდაობა |  დელი, ინდოეთი | -78 კგ | მსოფლიო ჩემპიონატი 1967 | 02 ﻿2nd |
| თავისუფალი ჭიდაობა |  ტოლედო, აშშ | -78 კგ | მსოფლიო ჩემპიონატი 1966 | 02 ﻿2nd |
| თავისუფალი ჭიდაობა |  მანჩესტერი, დიდი ბრიტანეთი | -78 კგ | მსოფლიო ჩემპიონატი 1965 | 01 ﻿1st |
| თავისუფალი ჭიდაობა |  სოფია, ბულგარეთი | -78 კგ | მსოფლიო ჩემპიონატი 1963 | 01 ﻿1st |
| თავისუფალი ჭიდაობა | ტოკიო, იაპონია | -78 კგ | ზაფხულის XVIII ოლიმპიური თამაშები 1964 | 02 ﻿2nd |

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 199.
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 107, თბილისი: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურამ საღარაძე (სპორტსმენი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გურამ საღარაძე (სპორტსმენი) — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გურამ საღარაძე — ქართული სპორტი
ევრაზიის სუპერკონტინენტის ევროპისა და აზიის კონტინენტებად დაყოფა პირობითია, ვინაიდან მათს შორის რაიმე მკვეთრად გამოხატული ფიზიკურ-გეოგრაფიული ან გეოლოგიური მსაზღვრელი არ არსებობს. ამდენად ზოგადად და საერთოდ ეს დაყოფა უპირატესად კულტურულ-ცივილიზაციური ხასიათისაა. 

შუა საუკუნეებისა და ახალი ისტორიის დიდ ნაწილში - როდესაც ტერმინი ევროპა ფართოდ დაინერგა და საერთაშორისო ცნება გახდა - ევროპა გაიგივებული იყო „საქრისტიანოსთან" (დღესაც კი დიდი ზომით ნებისმიერი დაყოფით ევროპა არსებითად სწორედ ტრადიციულ ქრისტიანულ ქვეყნებსა და ტერიტორიებს მოიცავს).

დაყოფის პირობითობა იქიდანაც ჩანს, რომ საზღვარი გაჰყავთ ურალის ქედის წყალგამყოფზე (ყველა ვარიანტში), მაგრამ - არა კავკასიონის ქედის წყალგამყოფზე, არამედ - ვთქვათ - კავკასიის ჩრდილოეთით მდებარე კუმა-მანიჩის დეპრესიის (დაბლობის) ხაზზე.

გეოგრაფებს შორის არსებობს (არსებითად პოლიტიკური შეხედულებებიდან გამომდინარე) 5 სხვადასხვა ვარიანტი, რომლებიც შეეხებიან ევროპასა და აზიას შორის პირობითი საზღვრის დადგენის საკითხს. ამ ვარიანტების მიხედვით, საზღვარი გადის:

კავკასია
**(1) კუმა-მანიჩის ხაზზე.**
ეს არის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ერთეულებს შორის არსებული გეოლოგიური საზღვარი. ამ ვარიანტით მთელი კავკასია მოთავსებულია აზიაში.
**(2 ა) კავკასიონის მთავარ ქედზე.**
ეს ქვევარიანტი ეფუძნება ტერიტორიის ყველაზე არსებით ოროგრაფიულ ანუ გეოლოგიურ გაყოფას კავკასიონის წყალგამყოფის გასწვრივ. ამ შემთხვევაში ჩრდილოეთი კავკასია მდებარეობს ევროპაში, ხოლო სამხრეთი კავკასია - აზიაში. **ამ შემთხვევაში საქართველოს ზოგი ნაწილი - მაგალითად ყაზბეგის რაიონი და თუშეთი ევროპაში იგულისხმებიან**.
**(2 ბ) კავკასიონის მთავარ ქედზე.**
ეს ქვევარიანტი ეფუძნება კლიმატურ პირობებს შორის განსხვავებას. ამ შემთხვევაში ჩრდილოეთი კავკასია მდებარეობს ევროპაში, ხოლო სამხრეთი კავკასია - აზიაში. ამ შემთხვევაშიც კლიმატური საზღვარი კავკასიონის წყალგამყოფს ემთხვევა და საქართველოს ზოგი ნაწილი - მაგალითად ყაზბეგის რაიონი და თუშეთი ევროპაში იგულისხმებიან.
**(3) მდინარეებზე რიონი, ყვირილა, მტკვარი.**
ეს ვარიანტი, რომელიც საქართველოს ორ ტოლ ნაწილად ჰყოფს, ეკუთვნის ძველ ბერძენ ისტორიკოსს ჰეროდოტეს. ამ შემთხვევაში თბილისის მარცხენა სანაპირო (გლდანი-ნაძალადევი, დიდუბე-ჩუღირეთი, ისანი-სამგორი) ევროპაში მდებარეობს, მარჯვენა (ვაკე-საბურთალო, ძველი თბილისი, დიდგორი) კი აზიაში.
**(4) კავკასიონის მცირე მთიანეთზე.**
ამ ვარიანტში გამყოფი ხაზის ჩრდილოეთით მოქცეულია საქართველო და ჩრდილოეთი კავკასია ანუ ტიპური ევროპული პეიზაჟების ტერიტორია.
**(5) ყოფილი სსრ კავშირის სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ.**
ეს არის წმინდა პოლიტიკური ვარიანტი, რომლის თანახმადაც მთელი კავკასია მოქცეულია ევროპაში.
როგორც აქედან ჩანს, (1) და (5) ვარიანტები ორ უკიდურესობას წარმოადგენს, დანარჩენები კი კომპრომისულია.
**გურჯაანის შინმოუსვლელთა მემორიალი** — ისტორიულ მონუმენტარული ხელოვნების ძეგლი მდებარეობს ქალაქ გურჯაანის დასავლეთ განაპირას, ფერდობზე. მემორიალი გაიხსნა 1978 წლის 9 მაისს. ეძღვნება 1941-45 წლებში ფაშიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაღუპულთა ხსოვნას. კომპოზიცია რელიეფის შესაბამისად იარუსებადაა განლაგებული. I იარუსზე შერჩეული რიყის ქვის სწორი რიგებით ნაგები 5 ბურჯია, რომლებიც სიმბოლურად ომის ხანგრძლივობის 5 წელს აღნიშნავს. ბურჯებს შორის II იარუსზე ასასვლელი განიერი კიბეებია. II იარუსზე განლაგებულია შადრევნები და მოგებულია რკინა-ბეტონის ფილებით. III იარუსს წარმოადგენს მწვანე ფერდობი მასში ჩაწერილი განიერი კიბეები მიემართება IV იარუსზე მდებარე მარადისობის ორიკედლისაკენ. მათ გარდა ამ იარუსზე განლაგებულია: მუზეუმი, თეატრონი ესტრადით და კინო-საპროექციო ჯიხური. მარადისობის ერთ კედელზე, რომელიც ბოლნისის ტუფითაა მოპირკეთებული, ამოკვეთილია მშვიდობიანობისა და ომის ამსახველი სცენები. ამ კედლის მეორე მხარე წარმოადგენს ეკრანს. მის წინ მოწყობილია თეატრონი ესტრადით 3500 მაყურებელზე. მარადისობის მეორე კედელი ბაზალტის ფილებით წრიულად შემოფარგლავს ტერასას, რომლის შუაში მოთავსებულია მარადიული ცეცხლი. კედელი ორივე მხარეს მოპირკეთებულია ბაზალტის ფილებით. ინტერვალით ჩართულია ბოლნისის ტუფის იმდენი ფილა, რამდენი სოფელიცაა მუნიციპალიტეტში. ფილებზე ამოკვეთილია სოფლის სახელები, ხოლო მიმდებარე ბაზალტის ფილებზე შინმოუსვლელთა გვარები და ინიციალები. კედელი უერთდება მუზეუმს, რომლის წინა მხარე მთლიანად შემინულია. მას ზემოთ გასდევს ბოლნისის ტუფით მოპირკეთებული ფრიზი, რომელზეც გამოსახულია მეორე მსოფლიო ომის სცენები. ფერდობის უმაღლეს ტერასაზე აღმართულია ბრინჯაოს მონუმენტი ჯარისკაცის მამა, რომელსაც ხელში ტანკისტის ქუდი და ჯარისკაცის ფარაჯა უჭირავს. ქანდაკება დგას შერჩეული რიყის ქვის სწორი რიგებით აგებულ ოთხკუთხა პორტამენტზე.

ლიტერატურა
----------

* *მოსულიშვილი ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 51.
**დაგვის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დაგვაში. აგებულია XX საუკუნეში.

სოფელ დაგვას ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის გუმბათიანი ეკლესია, იგივე "მარიამის ეკლესია", სასაფლაოს ტერიტორიაზე, შემაღლებული ბორცვის თავზე დგას. მე-20 საუკუნის დასაწყისში აგებული ტაძარი ბერძნული თემის ატიურობას უკავშირდება. ჩაწერილი ჯვრის ტიპის გეგმარების ტაძარი დაპროექტებულია ბიზანტიური საეკლესიო არქიტექტურის გავლენით. ეკლესია ცხოველხატულად ეწერება გარემოში. სამაფსიდიანი და გუმბათაღდგენილი ტაძარი ნაგებია მოშავო-მონაცრისფრო ფლეთილი ქვით. ეკლესია განახლებულია და მთლიანად მოხატულია მისი ინტერიერი. ეკლესია ფუნქციონირებს. მისი ეზო კეთილმოწყობილი და მოვლილია. საბჭოთა პერიოდში, 1930-იან წლებში, ნაგებობა ნაწილობრივ დაანგრიეს - გუმბათი და კამარები ჩამონგრეული იყო. 1990-1992 წლებში, ნიკოლოზ ცაცანიდისა და ხრისტო პაპანდოპულოს თაოსნობით იგი აღდგა. ამ პერიოდშივე მიაშენეს სამრეკლო. ეკლესიაში იოანე ნათლისმცემლისა და მიქაელ მთავარანგელოზის ხატები ინახებოდა, რომლებიც დაიკარგა საბჭოთა პერიოდში, თუმცა 1992 წელს ქსენია პაპანდოპულომ ეკლესიას გადასცა ეს ხატები. ტაძრის. ქვა მოშავო-მონაცრისფროა. წყობა კი სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით სამი შვერილი, ღრმა აბსიდით. პასტოფორიუმებია მთავარი აბსიდის ორივე მხარეს. გვერდითა აბსიდებში თაღოვანი ნიშებია გაჭრილი. საკურთხეველი პასტოფორიუმებს უკავშირდება თაღოვანი გასასვლელებით. სამივე აბსიდში თაღოვანი სარკმლებია გაჭრილი. კონქები ფლეთილი ქვის რადიალური რიგებით არის ამოყვანილი. საკურთხევლის წინ არის ორსაფეხურიანი სოლეა. სატრიუმფო თაღი კი წახნაგოვან სვეტებს ეყრდნობა. იატაკზე მრგვალი სვეტების ბაზისები იყო შემორჩენილი იყო, რომლებსაც ცენტრალური სივრცე ეყრდნობოდა. დასავლეთ და სამხრეთ კედლებზე თაღების საყრდენი კრონშტეინები არის შემორჩენილი. ეკლესიის გრძივ კედლებზე სარკმლები სიმეტრიულადაა განლაგებული. სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა ქვის სამსაფეხურიანი შესასვლელები. გარედან არქიტრავული, შიგნიდან - თაღოვანი. მაღალი, თაღოვანი სარკმელია დასავლეთ შესასვლელის თავზე. ორივე კარი რკინისაა და შეღებილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11767
**გიორგი ზანთარია** (დ. 21 ოქტომბერი, 1987, გალი) — ქართული წარმოშობის უკრაინელი ძიუდოისტი. ასპარეზობდა -60 და -66კგ წონით კატეგორიაში. არის ევროპის სამგზის (2011, 2017, 2019) და მსოფლიოს ერთგზის (2009) ჩემპიონი. 2019 წელს მოიგო ევროპული თამაშები. 2009 წელს, თბილისში ჩატარებულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2010 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის მსოფლიო ჩემპიონატის ოთხგზის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2011, 2013, 2014, 2018). ევროპის ჩემპიონატზე უკრაინის ნაკრებთან ერთად მოპოვებული აქვს ორი ბრინჯაოს (2013, 2015) და ერთი ოქროს (2011) მედალი.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

ზანთარაია არის პარტია „ხალხის მსახურის" კიევის ქალაქის საბჭოს წევრობის კანდიდატი.

რესურები ინტერნეტში
-------------------

* judoinside.com

სქოლიო
------

1. ↑   Yevhenia Kuleba headed the list of "Servants of the People" in the Kyiv City Council elections, Ukrayinska Pravda (20 September 2020)
2. ↑  Rada appoints next elections to local self-govt bodies for Oct 25, Interfax-Ukraine (15 July 2020)
**დაურ ბარგანჯია** (დ. 17 თებერვალი, 1958, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზი პოლიტიკოსი. აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი (1991-1992), აფხაზეთის რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი (1992-1996), აფხაზეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის თავჯდომარე (1996-1998).

ბიოგრაფია
---------

დაურ ბარგანჯია დაიბადა 1958 წლის 17 თებერვალს ქ. სოხუმში. დაამთავრა სოხუმის საალო სკოლა. 1975-1980 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტზე. 1980-1982 და 1986-1998 წლებში იყო აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, დოცენტი. 1982-1986 წლებში იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტის ასპირანტი. 1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო მინიმუმი. 1990-1991 წლებში კოპენჰაგენის უნივერსიტეტში ეკონომიკის ფაქკულტეტზე გაიარა სამეცნიერო სტაჟირება. 1991 წლის 29 სექტემბერს მონაწილეობდა აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს არჩევნებში, სადაც გამოდიოდა ქ. სოხუმის №8 საარჩევნო ოლქის დეპუტატობის კანდიდტად. დაურ ბარგანჯიამ პირველსავე ტურში მიიღო ამომრჩეველთა ხმათა უმრავლესობა. 1991-1992 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი, ხოლო 1992-1996 წლებში კი სეპარატისტული აფხაზეთის რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1992-1993 წლებში აფხაზეთის ომის დროს იყო საპარლამენტო კომისიის თავჯდომარის მოადგილე ეკონომიკის საკითხებში. 1992 წლის ნოემბერ-დეკემბერში მონაწილეობდა აფხაზეთის რესპუბლიკის თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს კანონპროექტის შემუშავებაში. 1993 წლის 18-20 სექტემბერში მონაწილეობდა ადლერში ქართულ-აფხაზურ სამშვიდობო მოლაპარაკებებში. 1994-1995 წლებში იყო აფხაზეთის რესპუბლიკის ეკონომიკის მინისტრი. 1996 წლის 14-15 ნოემბერს ე. შევარდნაძესა და ი. მენაღარიშვილთან მონაწილეობდა თბილისში ქართულ-აფხაზურ მოლაპარაკებებზე. 1996-1998 წლებში იყო აფხაზეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის თავჯდომარე. 1999 წლიდან „ალფა-ბანკის" მენეჯერია მოსკოვში.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „აფხაზეთის ხმა", №159, 8 ოქტომბერი, 1991 წელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Барганджия Даур Андреевич
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი თავაძე**. |

**გიორგი ვახტანგის ძე თავაძე** (დ. 1882 ― გ. 1930) — ქართველი გენერალი. 

დაამთავრა თბილისის ქვეითთა სამხედრო სასწავლებელი (1896). რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომის მონაწილე. კაპიტანი 1913 წლიდან. პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1917-1918 წლებში იყო კავკასიის მე-3 მსროლელთა პოლკის უფროსი. გახდა პოლკოვნიკი. წმ. ანას მე-4 ხარისხის ორდენის კავალერი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეირაღებულ ძალებში. 1918 წლის დეკემბერში მონაწილეობდა სომხეთთან ომში. თელავის ქვედანაყოფის მეთაური. 1919 წელს გახდა გენერალი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, წავიდა ემიგრაციაში საფრანგეთში.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 175.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 33, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი თავაძე (გენერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი