recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვიშნი-ვოლოჩოკი** — ქალაქი რუსეთში, ტვერის ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილში. ვიშნი-ვოლოჩოკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, წარმოქმნის საქალაქო ოკრუგს. ოლქის მნიშვნელოვანი კულტურული და სამრეწველო ცენტრი. მდებარეობს ვალდაის მაღლობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს, ვიშნი-ვოლოჩოკის წყალსაცავის აღმოსავლეთ ნაპირზე, მდინარე ცნაზე. რკინიგზის სადგური; ქალაქზე გადის ფედერალური ავტოტრასა „როსია" (მოსკოვი – ტვერი – სანქტ-პეტერბურგი).

პირველად მოიხსენიება 1437 წელს როგორც სოფელი ვოლოჩოკი ტორჟოკსა და ნოვგოროდს შორის; მასზე ასევე გადიოდა ძველი სავაჭრო სანაოსნო გზა, აქ იყო ნავსათრევი მდინარეებს ცნასა და ტვერცას შორის. XV საუკუნის მე-2 ნახევარში აქ იყო იამი (მაშინდელი საფოსტო სადგური), XVI საუკუნის ბოლო მეოთხედში — პოგოსტი (ერთგვარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული). XVII საუკუნის შუა ხანებში ვიშნი-ვოლოჩოკში მდებარეობდა პატრიარქ ნიკონის სასახლე. ვიშნი-ვოლოჩოკის საწყლოსნო სისტემის წყალობით, XVIII საუკუნეში სოფელი სწრაფად განვითარდა. 1770 წელს გამოცხადდა ნოვგოროდის გუბერნიის სამაზრო ქალაქად, 1775 წლიდან იყო ტვერის გუბერნიაში. XVIII საუკუნის შუა ხანებიდან ვიშნი-ვოლოჩოკში და მის შემოგარენში აშენდა სამხერხაოები, წისქვილები, სამჭედლოები; განვითარდა გემთმშენებლობა. მოსახლეობა ძირითადად დაკავებული იყო საწყლოსნო სისტემის გემების მომსახურება. საფოსტო და სანაოსნო საქმე დაკნინდა ტვერ – ვიშნი-ვოლოჩოკის (1850) და კოლპინო – ვიშნი-ვოლოჩოკის (1851) სარკინიგზო ხაზების ამოქმედების შემდეგ, ასევე მარიას საწყლოსნო სისტემის მოდერნიზაციის შედეგად. 1857 წელს ქალაქის სიახლოვეს აშენდა ბამბის სართავი ფაბრიკა, რომელიც ეკუთვნოდა სავაჭრო სახლს „ა. შილოვი და ვაჟები". 1869 წელს შეიძინა პ. რიაბუშინსკიმ, 1887 წლიდან კი ეკუთვნოდა მანუფაქტურების ამხანაგობას „პ. რიაბუშინსკი ვაჟებთან ერთად". გახდა რიაბუშინსკების მთავარი საწარმო, რომელიც წელიწადში 3715 ათასი მანეთის პროდუქციას უშვებდა (1899; ახლანდ. „ვიშნევოლოცკი ტექსტილ"). XIX საუკუნის ბოლოს ქალაქში მუშაობდა 15 ფაბრიკა და ქარხანა (მ.შ. ტყავის, თუჯსასხმელი, აგურის). 1917 წლამდე პოლიტიკური გადასახლებების ადგილი იყო (აქ იხდიდნენ სასჯელს ვლადიმერ კოროლენკო, ვიქტორ ობნორსკი). 1929 წლიდან დასავლეთის ოლქის რაიონული ცენტრი იყო, 1935 წლიდან კალინინის ოლქშია (1990-დან ეწოდება ტვერის).

მდინარე ცნის მარჯვენა ნაპირზე, გრანიტის რაბთან შემორჩენილია ქვის ორსართულიანი სახლი (1703–1719), სადაც მოსკოვიდან პეტერბურგში მიმავალი პეტრე I გაჩერდა; არხების სანაპიროები (XVIII ს.); ფერისცვალების ეკლესია (1783); სავაჭრო რიდები (1837, 1852), ნათლისღების ტაძარი (XIX ს.-ის II ნახევარი); ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის დედათა სამონასტრო კომპლექსი (1880-იანი წწ.). დგას ალექსი ვენეციანოვის ძეგლი (1980; მოქანდაკე ო. კომოვი).

ქალაქში არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (1932), დრამატული თეატრი (1896). მუშაობს სხვადასხვა ფაბრიკა-ქარხანა (მანქანების ნაწილების, ავეჯის, მინის, ბამბეულის, ტრიკოტაჟის, პურის და სხვ.

ვიშნი-ვოლოჩოკიდან 25 კმ-ში მსტინოს ტბაზე მდებარეობს ხელოვანთა სახლი — ილია რეპინის სახელობის „აკადემიური აგარაკი" (დაარსდა 1884 წელს, სამხატვრო აკადემიის სტუდენტთა საზაფხულო პრაქტიკისათვის; დგას რეპინის ძეგლი, 1974, მოქანდაკე ო. კომოვი).
**თევდორე (თედო) ისაკაძე** (დ. 27 ივნისი, 1966, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბიზნესმენი, საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე 1999–2002 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1986 წლიდან, სტუდენტობის პერიოდში ეწეოდა ანტისაბჭოთა პროპაგანდას და საქმიანობას. 1987 წელს ანტისაბჭოთა სტუდენტური მოძრაობის და პირველი სტუდენტური დისიდენტური არაფორმალური ორგანიზაციის „თსუ სტუდენტური პრეს-კლუბის" დამფუძნებელი და აქტივისტი. 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის „ქართული ქრისტიანული კულტურის სამეცნიერო ლაბორატორიის" თანამშრომელი აქვეყნებს სტატიებს ლიტერატურათმცოდნეობის, პოლიტოლოგიის, ხელოვნებათმცოდნეობის, არქეოლოგიის, არქეოგენეტიკის (პალეოგენეტიკის) დარგებში. 1990 წლიდან პარალელურად ეწევა ბიზნეს საქმიანობას. 1993 წლიდან გამოსცემს საქართველოს პირველ დამოუკიდებელ ყოველდღიურ გაზეთს „ივერია ექსპრესს". იმავე წელს თანამოაზრეებთან ერთად აფუძნებს მოძრაობას „პოლიტიკური კლუბი".

1992–1995 წლებში საქართველოს ახალგაზრდობის საქმეთა სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე. 1995–1999 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებული რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში (გუბერნატორი). 1999–2002 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე (ვიცე-პრემიერ მინისტრი). 2003 წლიდან აგრძელებს ბიზნეს საქმიანობას, არის დამფუძნებელი და სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე კომპანიების, „მისტერ გრინი" (HoReCa, კეტერინგა), „ინტერკატალოგი" (გამომცემლობა). 2011 წლიდან კომპანიების „ისტერნ ენტერფრაიზ გრუპი"-სა და „კინგ ენტერფრაისის ჯის" პრეზიდენტი.

2016 წლიდან არის ქალაქ თბილისის საკრებულოს წევრი (პროპორციული წესით, საარჩევნო ბლოკი „ქართული ოცნება"). სატრანსპორტო საკითხთა კომისიის თავმჯდომარე. ურბანული დაგეგმარებისა და საქალაქო მეურნეობის კომისიის წევრი. 2020 წლის 15 დეკემბრიდან წლიდან საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 1996-97. — გვ. 98.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თედო ისაკაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია: თევდორე ისაკაძე. *declaration.gov.ge* (11 დეკემბერი, 2019).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29.06.2020. ციტირების თარიღი: 27 ივნისი, 2020.
2. ↑  თევდორე ისაკაძე. თბილისის საკრებულო. ციტირების თარიღი: 15 აგვისტო, 2021.
3. ↑  „დღეს საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე და რამდენიმე კომისიის თავმჯდომარე დაამტკიცეს". თბილისის საკრებულო. 15 დეკემბერი, 2020. ციტირების თარიღი: 15 აგვისტო, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**ეკატერინა ალექსის ასული ფურცევა** (რუს. Екатерина Алексеевна Фурцева; დ. 7 დეკემბერი, 1910, ვიშნი-ვოლოჩოკი — გ. 24 ოქტომბერი, 1974, მოსკოვი) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. 1954–1957 წლებში იყო საქალაქო კომიტეტის საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. 1957–1961 წლებში ცენტრალური კომიტეტის საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი, 1960–1974 წლებში იყო სსრკ კულტურის მინისტრი.

დაიბადა 1910 წელს ტვერის გუბერნიის ქალაქ ვიშნი-ვოლოჩეკში, მუშის ოჯახში. მამამისი დაიღუპა პირველ მსოფლიო ომში. 1924 წელს ფურცევა ჩაირიცხა კომკავშირში. 1928–1930 წლებში დედამისთან ერთად მუშაობდა ქსოვილების ფაბრიკაში. 20 წლის ასაკში ჩაირიცხა პარტიაში. დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ქიმიური ტექნოლოგიის განხრით. ფურცევა ორჯერ იყო დაქორწინებული, მისი პირველი მეუღლე იყო მფრინავი პეტრე ბიტკოვი (1935–1944). 1956 წელს დაქორწინდა ნიკოლოზ ფირიუბინზე, რომელიც პროფესიით დიპლომატი იყო. 
ეკატერინა ფურცევა მოულოდნელად გარდაიცვალა 1974 წლის 24 ოქტომბერს, გულის უკმარისობით. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

2004 წელს მოსკოვის ტვერის ქუჩაზე გაიხსნა ეკატერინა ფურცევას მემორიალური დაფა. დაჯილდოებული იყო ლენინის 4 ორდენით, შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკატერინა ფურცევა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ეკატერინა ფურცევა — ცნობები (რუსული)
* ეკატერინა ფურცევა — ცნობები (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ეკატერინა ფურცევა / ბიოგრაფიული ცნობები დაარქივებული 2011-12-19 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
2. ↑  ეკატერინა ფურცევას საყვარელი მამაკაცები დაარქივებული 2010-03-29 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb127772428 (data)
* GND: 13268568X
* ISNI: 0000 0000 5548 113X
* LCCN: n97866029
* LNB: 000161167
* NARA: 10573825
* NKC: js2007400461
* NTA: 310163633
* SELIBR: 187706
* SNAC: w63k9gzc
* SUDOC: 15300844X
* VIAF: 55314536
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 55314536

 |
**ხრისტიან დე ვეტა** (ფრანგ. Christiaan Rudolf de Wet ; დ. 7 ოქტომბერი, 1854, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო — გ. 5 თებერვალი, 1922, დევეტსდორფი) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი, გენერალი ბურების მეორე ომში.

ბიოგრაფია
---------

დე ვეტა წარმოშობით იყო ჰუგენოტების ოჯახიდან. 1889–1898 წლებში იყო ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს პარლამენტის წევრი. ბურების მეორე ომის დასაწყისში იგი არნოლდ კრონიეს დანაყოფში კომენდანტის ასისტენტად დანიშნეს. 1900 წელს ბრიტანელების წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისა და გამჭრიახობისათვის იგი ორანჟის არმიის მეთაური ხდება. 1900 წლის 24 ნოემბერს ერთ-ერთ ბრძოლაში მან ტყვედ ჩაიგდო 450 ბრიტანელი. 1901 წლის 25 დეკემბერს მან ხელში ჩაიგდო ბრიტანელთა ბანაკი. ხრისტიანის ძმა პიტერ დე ვეტა ასევე ბურების გენერალი იყო, მაგრამ ერთ-ერთ ბრძოლაში ტყვედჩავარდნილი მოგვიანებით ბრიტანელებს შეუერთდა და იბრძოდა თავისი ძმის წინააღმდეგ. მიუხედავად ხრისტიანის წარმატებებისა 1902 წლის 11 მაისს იგი იძულებული გახდა იაკობ დე ლა რეისა და ლუი ბოტასთან ერთად ევროპულ ემიგრაციაში წასულიყო. 1907 წელს ხრისტიან დე ვეტა დაბრუნდა სამშობლოში და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პოსტი დაიკავა. პირველ მსოფლიო ომში იგი ცდილობდა მოეწყო გერმანელების მხარდასაჭერად აჯანყება. ამის გამო იგი 1914 წელს მთავრობამ 6 წლით დააპატიმრა.

ლიტერატურა
----------

* Der Kampf zwischen Bur und Brite – Der dreijährige Krieg. (Leipzig, 1902)



1. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. 1 2  Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168'></a>
3. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
**მარსია ნეუგებაუერი** (ინგლ. Marcia Neugebauer, დ. 27 სექტემბერი, 1932, ნიუ-იორკი, ამერიკის შეერთებული შტატები) — გამოჩენილი ამერიკელი გეოფიზიკოსი. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა კოსმოსის კვლევაში. მარსია ნეუგებაუერის პიონერული კვლევის შედეგად მოხერხდა მზის ქარის პირველი პირდაპირი გაზომვები. ამ კვლევამ ნათელი მოჰფინა მის ფიზიკურ ბუნებას და ურთიერთქმედებას კომეტებთან.

ბიოგრაფია
---------

მარსია ნეუგებაუერი დაიბადა ნიუ-იორკში (აშშ). მომავალი მეცნიერი დადიოდა Burr and Burton Academy-ს (შემდგომში Burr and Burton Seminary) კერძო სკოლაში მანჩესტერში (ვერმონტის შტატი), სადაც თამაშობდა კალათბურთს და ამავე დროს სწავლობდა თხილამურებით სრიალს. მიიღო ბაკალავრის ხარისხი (BA) ფიზიკაში კორნელის უნივერსიტეტიდან 1954 წელს, შემდეგ კი — მაგისტრის ხარისხი (MS) ფიზიკაში ურბანა-შამპეინის ილინოისის უნივერსიტეტიდან 1956 წელს. 1998 წელს მას მიენიჭა ნიუ-ჰემფშირის უნივერსიტეტის ფიზიკის საპატიო დოქტორის წოდება. 

მარსია ნეუგებაუერი იყო პირველი მკვლევარი, რომელმაც გამოიყენა პლანეტათაშორისი სადგურის Mariner 2-ის პლაზმური ანალიზატორი მზის ქარის პირველი ფართომასშტაბიანი გაზომვების გასაკეთებლად და მისი თვისებების დასადგენად. მან ასევე შეიმუშავა ანალიტიკური მოწყობილობები, რომელთაგან ზოგიერთი გაუშვა დედამიწის ორბიტაზე, სხვები მთვარეზე აიტანეს აპოლოს ასტრონავტებმა, ხოლო დანარჩენი გაგზავნეს ჰალეის კომეტაზე ევროპის ინტერპლანეტურ სადგურ "ჯოტოზე".

NASA-ში თავისი ხანგრძლივი კარიერის განმავლობაში მეცნიერი ჩართული იყო არაერთ კოსმოსურ კვლევაში და ეკავა რამდენიმე წამყვანი თანამდებობა რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორიაში, მათ შორის იყო ფიზიკისა და კოსმოსური ფიზიკის დეპარტამენტების ხელმძღვანელი, Mariner Mark II კვლევითი ჯგუფის ხელმძღვანელი. ის ასევე იყო პროგრამების რეინჯერი (აპარატები 1 და 2), კომეტათა პაემანი და ასტეროიდების შეჯახების (CRAF) მეცნიერ-თანამშრომელი.

1967 წელს მეცნიერებისა და მრეწველობის მუზეუმმა ნეიგებაუერი დაასახელა წლის "კალიფორნიელ მეცნიერ ქალად". მას მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო NASA-სგან, მათ შორის განსაკუთრებული ჯილდო, გამორჩეული სამეცნიერო მიღწევებისთვის მედალი და გამორჩეული ლიდერობისთვის ( NASA-ს უმაღლესი ჯილდო).

მარსია ნეუგებაუერი იყო ამერიკის გეოგრაფიული კავშირის პრეზიდენტი და მისი ჟურნალის Reviews of Geophysics ("გეოფიზიკის მიმოხილვა") მთავარი რედაქტორი. ის ასევე იყო ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მზის ფიზიკის და კოსმოსური ფიზიკის კომიტეტის წევრი.

2010 წელს მარსია ნოუგებაუერს მიენიჭა ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების მზის ფიზიკის განყოფილების ჯორჯ ელერი ჰეილის პრიზი "მზის ქარის" აღმოჩენაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის, ასევე მზის ჰელიოსფერული ფიზიკაში შეტანილი მისი წვლილისთვის.

მარსია ნეუგებაუერის მეუღლე იყო ამერიკელი ასტროფიზიკოსი ჯერალდ ნეუგებაუერი.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგრბა**. |

**რაზამბეი მიხეილის ძე აგრბა** (დ. 9 მაისი, 1913, სოფ. ყულანურხვა, ახლანდელი გუდაუთის რაიონი — გ. 10 სექტემბერი, 1980, სოხუმი) — აფხაზი საბჭოთა მსახიობი. აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი (1954), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1958). სკკპ წევრი 1946 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1934 წელს დაამთავრა სოხუმის თეატრალური სტუდია. 1931 წლიდან სოხუმის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობია. აფხაზურ სცენაზე ლენინის სახე პირველად აგრბამ შექმნა (დადიანის „ნაპერწკლიდან", პოგოდინის „კრემლის კურანტები"). განასახიერა აფხაზი რევოლუციონერის ლაკობას (ჭანბას „ქერაზი"), პოლკოვნიკ ზახაროვის (ლაკერბაის „დანაყაი"), ქვანათის (ფაჩალიას „გუნდა"), ბატალბეის (სარქისიანის „უბრწყინვალესი მხეცები"), ძანთემირის (შავლოხოვის „სასიძო") და სხვა დრამატული და კომედიური როლები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 67-68.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 45.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაზამბეი აგრბა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
***Revue des Études Arméniennes*** — რეცენზირებული აკადემიური ჟურნალი, რომელიც გამოსცემს სტატიებს კლასიკური პერიოდისა და შუა საუკუნეების სომხეთის ისტორიის, ხელოვნების ისტორიის, ფილოლოგიის, ენათმეცნიერებისა და ლიტერატურის შესახებ.

ისტორია
-------

*Revue* დაარსდა 1920 წელს ფრანგი მეცნიერების ფრედერიკ მაკლერისა და ანტუან მეილეტის ინიციატივით. ჟურნალის ფორმირების წლებში (1920-1933) მეილეტი თავად წერდა მრავალ სტატიებს, რომელიც ჩვეულებრივ მოიცავდა სომხეთის ისტორიას, გრამატიკას და ფოლკლორს. *Revue* არ ქვეყნდებოდა 1934 და 1963 წლებს შორის.

1964 წელს, პარიზში დაფუძნბეული სომეხი მეცნიერის ჰაიგ ბერბერიანის (1886-1978) წყალობით, ჟურნალი განახლდა. ბერბერიანმა მოახერხა გალუსტ გულბენკიანის ფონდისგან ჟურნალის პუბლიკაციებისთვის ფინანსური მხარდაჭერის უზრუნველყოფა, და პირველი თავი „Nouvelle série" გამოჩნდა მისი რედაქციით 1964 წელს. პირველი სერიისგან განსხვავებით, ჟურნალმა სომხეთის ისტორიის თანამედროვე პერიოდის შესახებ სტატიების გამოქვეყნებაზე უარი განაცხადა და მას შემდეგ ის შემოიფარგლა სომხეთის ისტორიის ადრეული ახალი დროით (ანუ პერიოდი XVIII საუკუნემდე).

1933 წლამდე, სტატიები ქვეყნდებოდა ფრანგულ ენაზე, მაგრამ როცა პუბლიკაციები განახლდა სტატიები ინგლისურ და გერმანულ ენაზეც იწრებოდა. სამეცნიერო სტატიებთან ერთად ის ასევე გამოსცემს წიგნის რეცენზიებს.

ჟურნალისტ ყოფილი რედაქტორები იყვნენ ჟაკ ბენვენისტე, ჟორჟ დიუმეზილი (1975-1980) და სირაპია დერ-ნერსესიანი (1981-1989). მისი ამჟამინდელი რედაქტორია არამ მარდიროსიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2  PEETERS ONLINE JOURNALS. ციტირების თარიღი: 2021-05-15
2. 1 2 3 4  Mahé, Jean-Pierre. *«Ռևյու դեզ էթյուդ Արմենիեն»* [Revue des Études Arméniennes]. სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია. ერევანი: სომხეთის მეცნიერების აკადემია, 1983, ტ. 9, გვ. 649.
3. ↑  Kouymjian, Dickran. "Preface" in *In Memoriam: Haïg Berbérian*, ed. Dickran Kouymjian. Lisbon: Calouste Gulbenkian Foundation, 1986, pp. xi-xii.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb344040117 (data)

 |
ოტსის ნაპირი — ანტარქტიდაოტსის ნაპირიოტსის ნაპირიოტსის ნაპირი
**ოტსის ნაპირი** (ინგლ. Oates Coast) — ვიქტორიას მიწის ჩრდილოეთ სანაპიროს ნაწილი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში, რომელიც გაწოლილია აღმოსავლეთ გრძედის 156° და 166° შორის.

ოტსის ნაპირი გადაჭიმულია დაახლოებით 600 კმ-ზე. ნაპირი თითქმის მთლიანად ყინულითაა დაფარული, მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილშია ყინულისაგან თავისუფალი მთების ჯგუფი.

ოტსის ნაპირი აღმოაჩინა რობერტ სკოტის ინგლისურმა ექსპედიციამ 1911 წლის თებერვალში და ეწოდა ამ ექსპედიციის ერთ-ერთი წევრის — კაპიტან ლოურენს ოტსის სახელი, რომელიც სკოტთან ერთად დაიღუპა სამხრეთ პოლუსიდან დაბრუნების დროს. ნაპირი ჰაერიდან პირველად აგეგმეს 1946-1947 წლებში აშშ-ის ექსპედიციის დროს. 1958 წელს აგეგმა და პირველად გამოიკვლია საბჭოთა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ. 

1971 წლის თებერვლიდან 1991 წლის მარტამდე ოტსის ნაპირის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებდა საბჭოთა ანტარქტიდული სადგური — ლენინგრადსკაია, რომელიც 1991 წლის მარტიდან დაკონსერვებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოტსის ნაპირი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა — ოტსის ნაპირი დაარქივებული 2020-02-19 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
ცესარ–ბორის ღვთისმშობლის ხატი**ცესარ–ბორის ღვთისმშობლის ხატი** – უძველესი დროიდან სასწაულმოქმედად ითვლებოდა. ამ ხატის გამოჩენის შესახებ ცნობები არ არსებობს, მაგრამ გადმოცემის მიხედვით ცნობილია, რომ ხატი იპოვეს ვიტებსკის გუბერნიაში, უსვიატში, სასაფლაოს მახლობლად იმ ადგილას, რომელსაც ბორი ერქვა და ამიტომ ეს ხატი ბორის ღვთისმშობლის სახელით არის ცნობილი. ცესარისა ეწოდება მას, რადგან წარმოადგენს ზუსტ და უძველეს ასლს ცესარის ხატისა, რომელიც 792 წელს სასწაულთმოქმედებით განდიდდა და რომლის ხსენება 22 აპრილს აღესრულება.

სასაფლაოს ეკლესიიდან ხატი უსვიატში გადააბრძანეს, სადაც დღემდე მაცხოვრის ფერისცვალების ტაძარში იმყოფება.  
ხატის მიერ აღსრულებული სასწაულებისა და ნიშების შესახებ მრავალი ზეპირი და წერილობითი მოწმობა არსებობს.   
1859 წელს უსვიატსა და მის შემოგარენში გავრცელდა ძლიერი ქოლერა, რომლითაც ყოველდღიურად ბევრი ავადდებოდა და კვდებოდა. როდესაც კაცთა შემწეობის ყოველგვარი იმედი დაკარგეს, ადამიანებმა დახმარებისათვის ზეციურ დედოფალს მიმართეს და ღრმა სარწმუნოებით აღვსილმა უბედურებაში ჩავარდნილი ყოველი კუთხე ღვთისმშობლის ხატთან ერთად ლიტანიით შემოიარეს, მხურმალე და ერთსულოვან ლოცვას სწირავდნენ მას.ყველას გასახარად ქოლერა შენელდა.მეორე დღეს ლოტანია კვლავ აღესრულა. მასში მთელი მოსახლეობა მონაწილეობდა და ეპიდემიაც შეწყდა.  
იმავე 1859 წელს უსვიატის მცხოვრებთა საერთო თხოვნით, წმინდა სინოდმა ცესარ–ბორის ღვთისმშობლის ხატის დღესასწაული 11 ივნისს დაადგინა.
ცესარ–ბორის ხატი შემკულია ვერცხლის მოჭედილობითა და მოოქროვილი გვირგვინით, ამშვენებს ძვირფასი ქვები. მოოქროვილ პატარა დაფაზე არის წარწერა, რომელიც ღვთისმშობლის შემწეობისადმი უსვიატის მოსახლეობის საერთო მადლიერებას ადასტურებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უსვიატის ფერისცვალების ეკლესია დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**ვირჯინია ელენა რაჯი** (ინგლ. Virginia Elena Raggi; დ. 18 ივლისი 1978, რომი, იტალია) — იტალიელი ადვოკატი და რომის მერი, არჩეული 2016 წელს. რაჯი წარმოადგენს ანტიკორუფციულ ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობას (M5S) და არის პირველი კანდიდატი ამ პარტიიდან და აგრეთვე პირველი ქალი, რომელიც აირჩიეს რომის მერად.

ბიოგრაფია
---------

რაჯი დაიბადა და გაიზარდა რომის „Appio Latino"-ს რაიონში და სწავლობდა სამართალზე რომის ტრეს უნივერსიტეტში, "სასამართლო და არასასამართლო სამოქალაქო სამართლის" სპეციალიზაციით. რაჯი ადრე იყო ადგილობრივი რაიონის საბჭოს წევრი სანამ შევიდა „ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობაში", რომის XIV რაიონიდან 2011 წელს.

2013 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს, რაჯი იყო ერთ-ერთი „ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობის" იმ ოთხი წევრიდან, რომლებიც აირჩიეს რომის საკრებულოში.

რაჯი და მისი პარტია გავიდა რომის მერის არჩევნებში პირველ ადგილზე კენჭისყრის პირველ ტურში (5 ივნისი 2016), რა დროსაც ქვეყნის მასშტაბით 35-ზე მეტი პროცენტი დააგროვა. რაჯი მეორე რაუნდი (19 ივნისი 2016) მოიგო 67,2 პროცენტით, რაც ნიშნავს 770,000 ამომრჩეველი მის მხარეს იყო. იგი რომის პირველი ქალი მერია.

### პირადი ცხოვრება

რაჯი თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობს რომის *ოტავიას* რაიონში. ის M5S წევრი ანდრეა სევერინის (თანაპარტიელი) მეუღლეა, რომელთანაც მას ერთი შვილი ჰყავს (დ. 2009 წელს).

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-23. ციტირების თარიღი: 2016-06-22.
2. 1 2  Rosie Scamell (20 June 2016). „Anti-establishment candidates elected to lead Rome and Turin". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 20 June 2016.
3. 1 2 3  Marco Damilano.  (16 March 2016) Virginia Raggi, chi è la donna che spaventa Renzi e Berlusconi Italian. *L'Espresso*. ციტირების თარიღი: 11 June 2016.
4. ↑  Raggi, Virginia. Chi Sono - Virginia Raggi Italian. Five Star Movement. ციტირების თარიღი: 11 June 2016.
5. ↑  Rosie Scammell, "Rubbish on the streets, corruption in the air: Rome looks for a clean-up candidate", *The Guardian*, 12 June 2016
6. 1 2  „Five Star Movement candidate Virginia Raggi could become Rome's mayor". *The Age*. 5 June 2016. ციტირების თარიღი: 11 June 2016.
**ეგვიპტე-ოსმალეთის ომი** ან **ეგვიპტე-ოსმალეთის პირველი ომი** — ომი ოსმალეთის იმპერიასა და ოსმალურ ეგვიპტეს შორის.

წინაპირობები
------------

მუჰამედ ალის მმართველობის პერიოდში ეგვიპტე ფაქტობრივად დამოუკიდებელი იყო ოსმალეთის იმპერიისაგან. ეგვიპტემ ოსმალეთის იმპერიას მხარი დაუჭირა ომში საბერძნეთის დამოუკიდებლობისათვის. ამის გამო მუჰამედ ალიმ ოსმალეთის სულთან მაჰმუდ II-ს სირია სთხოვა, მაგრამ სულთანმა შესთავაზა მას კრეტის გუბერნატორი გამხდარიყო. იცოდა, რომ ამ კუნძულზე წესრიგის შენარჩუნებას მისი ფინანსების გამოფიტვა მოჰყვებოდა, მუჰამედ ალიმ ეს წინადადება უარყო და სირიის დაკავება თავად გადაწყვიტა.

ომის მსვლელობა
--------------

1831 წელს მუჰამედ ალის შვილი იბრაჰიმ-ფაშა სირიაში შეიჭრა არმიასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ ეგვიპტის დატოვებამდე ქოლერისაგან დაკარგა 5000 ჯარსკაცი, იგი მაინც მიუახლოვდა სირიის სანაპიროს, აიღო ღაზა, იაფა, ხაიფა და ამავე წლის ნოემბერში ალყა შემოარტყა ქალაქ აკრას. ორი შეტევა წარუმატებელი გამოდგა. ქალაქის დასახმარებლად მოდიოდა ალეპოს მმართველი, ადმირალი ოსმან-ფაშა, მაგრამ იბრაჰიმ-ფაშა მოულოდნელად თავს დაესხა ოსმან-ფაშას, იგი გააქცია და მთელი თავისი ძალები შეკრიბა ქალაქ აკრასთან და იგი აიღო 1832 წლის 27 მაისს. დაიკავა დამასკო, ოსმალები დაამარცხა ჰომსში. დაიპყრო მთელი სირია. ეგვიპტიდან დამხმარე ძალები მიიღო და დეკემბრის შუა პერიოდში კონიასთან შეხვდა სერასქირ რეშიდ მეჰმედ-ფაშას. მიუხედავად ძალების სიმცირისა იბრაჰიმ-ფაშამ დაამარცხა ოსმალები და სერასქირი ტყვედ ჩაიგდო 9 ათას ჯარისკაცთან ერთად. დაიპყრო მთელი მცირე აზია და კონსტანტინოპოლს ექვსი დღის სავალზე მიუახლოვდა.

იბრაჰიმ-ფაშას შეეძლო აეღო კონსტანტინოპოლიც, ეგვიპტიდან რომ არ მოსვლოდა მუჰამედ ალი-ფაშას ბრძანება ბრძოლის შეწყვეტისა და დამხმარე ძალისათვის დალოდების შესახებ. რუსეთის იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ოსმალების დასახმარებლად გააგზავნა ფლოტი ბოსფორის ექსპედიციის ფარგლებში. დიდმა სახელმწიფოებმა დაიწყეს მოლაპარაკებები და 1833 წლის 4 მაისს ქუთაჰიის ზავის მიხედვით მუჰამედ ალი გახდა სირიისა და ადანის მმართველი. ივლისში რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებმა ხელი მოაწერეს უნქიარ-ისქელესის შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ორმა სახელმწიფომ ერთმანეთს დახმარება აღუთქვა ომიანობის ჟამს.

ომის შედეგები
-------------

დათმობებმა, რომელიც განხორციელდა მშვიდობის შენარჩუნების გამო, უკმაყოფილება გამოიწვია ორივე მოწინააღმდეგის ბანაკში. შედეგად, მუჰამედ ალიმ გადაწყვიტა ეგვიპტის დამოუკიდებლობის გამოცხადება, რამაც ეგვიპტე-ოსმალეთის მეორე ომი გამოიწვია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Кэролайн Финкель.* История Османской империи. Видение Османа. — М.: АСТ, 2010. — ISBN 978-5-17-043651-4
* Египетско-турецкие конфликты. Большая Российская энциклопедия. Том 9. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2007. — ISBN 978-5-85270-339-2
* Египетские кризисы დაარქივებული 2017-10-02 საიტზე Wayback Machine.. Дипломатический словарь. — М.: Государственное издательство политической литературы, 1948.
* Египетские кризисы 1831-33 и 1839-41 დაარქივებული 2017-10-02 საიტზე Wayback Machine.. Советская историческая энциклопедия. — М.: Государственное научное издательство «Советская энциклопедия», 1964.
**გელენჯიკი** (რუს. Геленджик) — საკურორტო ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში. მდებარეობს შავი ზღვის გელენჯიკის უბის ნაპირზე, მარკოთხის ქედის დასავლეთი ნაწილის მთისძირას, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნოვოროსიისკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. 2013 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 61 391 ადამიანი. გელენჯიკი საკურორტო რაიონის ცენტრია. ამ რაიონშია ზღვისპირა კლიმატური კურორტები და სამკურნალო ადგილები: დივნომორსკოე, ჯანხოთი, კაბარდინკა, არხიპო-ოსიპოვკა. ჰავა ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა, ზაფხული ძალიან თბილია, ზამთარი რბილი. ნალექები 750 მმ წელიწადში. სამკურნალო საშუალებანია: აეროთერაპია, მზით მკურნალობა, ზღვაში ბანაობა, ტალახით მკურნალობა, ყურძნით მკურნალობა. სამედიცინო ჩვენება: სუნთქვის ორგანოთა და ნერვული სისტემის დაავადებანი, სისხლის მიმოქცევის მოშლა. არის სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები, პანსიონატები. 

შეიქმნა 1864 წელს როგორც დასახლებული პუნქტი. ქალაქია 1915 წლიდან. არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გელენჯიკი"** ვიკისაწყობში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 38.
**ბულა** (ლათ. bulla, „მრგვალი ბეჭედი", სიტყვასიტყვით „ბურთულა") — შუა საუკუნეებში შეკიდული ბეჭედი, რომლითაც მოწმდებოდა სახელმწიფო და საეკლესიო ხასიათის სიგელები, აქტები და სხვა საბუთები. შემდეგ ეს სახელი გავრცელდა თვით ამ საბუთებზეც. ამავე მნიშვნელობით „ბულა" გამოიყენება ასევე რომის პაპის განსაკუთრებული მნივნელობის ეპისტოლეების აღსანიშნავად. ბულებს სწავლობს სფრაგისტიკა.

პაპ გრიგოლ IX-ის (1227-1241) ბულა
ბულა წარმოადგენდა პლასტიკური ლითონის (ჩვეულებრივ, ტყვიის) ან სხვა მასალის (მაგალითად, ცვილის) მრგვალ ფირფიტას, რომლის ორივე ზედაპირზე განსაკუთრებული ხელსაწყოთი დაჭდეული იყო გამოსახულებები. რომის პაპის ბულის შუბლზე გამოსახული იყო პეტრე და პავლე მოციქულების თავები, ზურგზე კი — პაპის სახელი და სიტყვები: „უფლის მონათა მონა" (Servus servorum Dei). განსაკუთრებული მნიშვნელობის საბუთებს ოქროს ბულით ამკობდნენ. ბიზანტიის იმპერიაში მათ „ხრისობულოსი" (ოქრობეჭდები) ერქვა.

საქართველოში ბულის აღმოჩენის შემთხვევები იშვიათია. აქედან ცნობილია:

* 1954 წელს ბიჭვინთაში აღმოჩენილი VIII საუკუნის ტყვიის ბულა, რომელიც აბაზგიის მთავარს კონსტანტინეს (კონსტანტინე I ან კონსტანტინე II) ეკუთვნოდა. მის შუბლზე მოთავსებულია ბერძნული ზედწერილი „კონსტანტინოს", ხოლო ზურგზე — „აბასგიას".
* 1960 წელს ბიჭვინთაში აღმოჩენილი ადრინდელი შუა საუკუნეების ბულა, რომლის შუბლზე წმინდა სოფიოს გამოსახულებაა, ხოლო ზურგზე — ბერძნული ზედწერილი „თეოდორუ ეპისკოპუ" (ე. ი. „თეოდორე ეპისკოპოსისა").

ფართო მნიშვნელობით არქეოლოგიაში ბულა ეწოდება ნებისმიერი მასალის გუნდას, რომელზედაც შერჩენილია საბეჭდავების ანაბეჭდი. ასეთი ბულა იხმარებოდა სანოვაგიანი ჭურჭლის და სხვა ნივთების დასაბეჭდად. ძვ. წ. IV ათასწლეულის თიხის ბულა აღმოჩენილია არახლოს გორაზე, I საუკუნის და V–VI საუკუნეების თიხის ბულები — დედოფლის გორაზე, ხოლო IV–VII საუკუნეების სასანური საბეჭდავების ანაბეჭდებიანი თიხის ბულები — ურბნისში.

ლიტერატურა
----------

* *დუნდუა გ. გაგოშიძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.
**პორტ-ჟანტილი** (ფრანგ. Port-Gentil) — მოსახლეობის რაოდენობის სიდიდით მეორე ქალაქი გაბონში, ოგოუე-მარიტიმის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. სახელი დაერქვა საფრანგეთის კოლონიალური ადმინისტრატორის და აფრიკის მკვლევარის ემილ ჟანტილის პატივსაცემად.

ისტორია
-------

ქალაქი აშენდა 1885 წელს დასახლება მონჯი-ორუნგუს ადგილას, როგორც საფრანგეთის სავაჭრო ფაქტორია.

გეოგრაფია
---------

ქუჩა პორტ-ჟანტილში
პორტ-ჟანტილი მდებარეობს გაბონის უკიდურეს დასავლეთში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ლოპესის კონცხის მახლობლად. ქალაქი მდებარეობს დაახლოებით 144 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ლიბრევილიდან, 80 კმ-ით სამხრეთით ეკვატორიდან.

კლიმატი
-------

ქალაქის კლიმატი ხასიათდება, როგორც სუბეკვატორული. ნალექების წლიური ნორმა შეადგენს 1953 მმ-ს, ამასთამ ნალექების თითქმის მთელი რაოდენობა მოდის ოქტომბრიდან მაისის ჩათვლით.

მოსახლეობა
----------

1947 წელს პორტ-ჟანტილის მოსახლეობის რაოდენობა არ აღემატებოდა 4500 ადამიანს, 1960 წლისთვის ის გაიზარდა 21 000 ადამიანამდე. 2013 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 136 462 ადამიანს.

ეკონომიკა
---------

პორტ-ჟანტილი — ქვეყნის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის წარმოების ცენტრი და მსხვილი საზღვაო პორტია. დღეისათვის ქალაქი თევზჭერის და თევზის წარმოების მსხვილი ცენტრია, მისი პორტის საშუალებით ხორციელდება ყავის, კაკაოს და ტყის ექსპორტი. პორტ-ჟანტილში SOGARA-ს ფირმამ ააშენა ქვეყანაში ყველაზე დიდი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა. ქალაქში ფუნქციონირებს ზოოპარკი, უკანასკნელ წლებში აშენდა თანამედროვე ოტელები, კაზინო, არსებობს მშვენიერი პლაჟები.

ცნობილი მაცხოვრებლები
---------------------

* სტეფან ლასმე — გაბონელი პროფესიონალი კალათბურთელი;
* ფანი კოტანსონი — ფრანგი მსახიობი;
* დიდიე ოვონო — გაბონელი ფეხბურთელი.

სქოლიო
------

1. ↑  Port-Gentil, Gabon Page. Fallingrain
2. ↑  Port-Gentil, Gabon. Voodoo Skies. ციტირების თარიღი: 4 November 2013.
3. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (RGPL-2013).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-31. ციტირების თარიღი: 2016-12-24.
4. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (geohive).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-06. ციტირების თარიღი: 2016-12-24.
**ნიკოლოზ ნიკოს ძე ვახანია** (დ. 28 აგვისტო, 1930, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 ივლისი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მათემატიკოსი და ალბათისტი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1971), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988), აკადემიკოსი (2001); საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტის ალბათობის თეორიისა და ფუნქციური ანალიზის განყოფილების გამგე (1961-დან); ამავე ინსტიტუტის დირექტორი (1978-2006); ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე (2008 - 2013); თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანი (1970 - 73); თსუ შემთხვევით პროცესთა თეორიის კათედრის გამგე (1964 - 2006); საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის და ფიზიკის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნის მოადგილე; საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრი (2003 - 2006); საქართველოს და უცხოეთის სამეცნიერო საზოგადოებების ჟურნალებისა და გამოცემების სარედაქციო კოლეგიების წევრი; ენციკლოპედია "საქართველოს" მთავრი სამეცნიერო-საკონსულტაციო საბჭოს თავმჯდომარე (1992-დან); გამოთვლითი მათემატიკის საერთაშორისო საკოორდინაციო კომიტეტის წევრი; საერთაშორისო ინოვაციის ფონდის წევრი; საერთაშორისო სტატისტიკური ინსტიტუტის წევრი; ნაციონალური გეოგრაფიის საზოგადოების წევრი.

ნიკო ვახანიას ძირითადი შრომები ეხება ალბათობის თეორიისა და ფუნქციური ანალიზის, აგრეთვე გამოთვლითი მათემატიკის დიფერენციალურ განტოლებათა თეორიის პრობლემებს. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია: "ალბათური განაწილებები წრფივ სივრცეებში" (1971, თბილისი, რუსულ ენაზე), "ალბათური განაწილებები ბანახის სივრცეებში" (მოსკოვი, 1985, რუსულ ენაზე. ამ დარგის ერთ-ერთი ყველაზე ციტირებული ნაშრომი). ორივე მონოგრაფია თარგმნილია ინგლისურ ენაზე და გამოქვეყნდა "ნორთ ჰოლანდისა" და "რეიდელის" გამომცემლობების მიერ (1981, 1987).

ჯილდოები: ნ. მუსხელიშვილისა (1992) და ა. რაზმაძის (2003) სახელობის პრემიები; ივანე ჯავახიშვილის ორი მედალი (1976, 2000); ღირსების ორდენი (2000).

ლიტერატურა
----------

* К Юбилею Н.Н. Вахания "Теориа Вероятностей и ее применения" (2005, Москва)
* ვინ ვინ არის საქართველოში (1996-97, 1998-99, 2006, 2009)
* თბილისი, ენციკლოპედია (2002)
* საქართველო. ენციკლოპედია (ტ-3, 2014)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საიტი დაარქივებული 2015-10-11 საიტზე Wayback Machine.
* საიუბილეო კრებული
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აფრინი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**აფრინი** (არაბ. عفرين) — ქალაქი სირიაში. მდებარეობს ალეპოს მუჰაფაზის აფრინის მინტაკაში. 2004 წელს ქალაქის მოსახლეობა 36 562 კაცს შეადგენდა.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს მუჰაფაზის ჩრდილო-დასავლეთ ნაილში, მდინარე აფრინის ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 215 მეტრზე.

ქალაქი აფრინი ალეპოდან ჩრდილო-დასავლეთით მვებარეობს 38 კილომეტრში, ხოლო დევაქალაქ დამასკოდან ჩრდილოეთით 332 კილომეტრში. უახლოესი აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ ააზაზში.

მოსახლეობა
----------

1981 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 11 914 ადამიანი.
მოსახლეობის დინამიკ წლებბის მიხედვით კი ასეთია :

| 1960 | 1970 | 1981 | 2003 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 6330 | 10 074 | 11 914 | 44 121 | 54 451 |

ქალაქის მოსახლობის ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ სუნიტი ქურთები.

ისტორია
-------

რომაული მმართველობის დროს ქალაქზე გადიოდა გზა. ოსმალების მმართველობის დროს კი ქალაქში იყო საფუნდუკე.

1922 წელს ქალაქი გადავიდა საფრანგეთის მმართველობაში, ხოლო 1946 წელს გახდა დამოუკიდებელი სირიის ნაწილი. 

201 წლიდან აკონტროლებს ქურთების სახალხო თავდაცვის დანაყოფები და შედის როჟავის (სირიის ქურთისტანის) შემადგენლობაში.

2018 წლის იანვრიდან მიმდინარეობს თურქეთის ოპერაცია „ზეთისხილის რტო".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სირიის ქალაქები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2021-12-29 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  Физико-географические данные(ინგლისური)
3. ↑  World Gazetteer(ინგლისური)
4. ↑  შეფასება
5. ↑  გამოთვლა
6. ↑  The Name and the History of Afrin დაარქივებული 2010-04-05 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
7. ↑  Война в Африне повторяет сценарий Донбасса-2014. Курды стали разменной монетой в российско-турецкой газовой сделке // НГ, 22 янв 2018
**ბალაბაბა ჰუსეინაღა ოღლი რზაევი** (დ. 10 ივნისი, 1957, ზირა) —ღია სააქციო საზოგადოება „Azerenergy"-ს პრეზიდენტი, აზერბაიჯანის დამსახურებული ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

ბალაბაბა რზაევი დაიბადა 1957 წლის 10 ივნისს ქალაქ ბაქოში, სოფელ ზირეში.

1964-1974 წლებში სწავლობდა ქალაქ ბაქოს №120 და №168 საშუალო სკოლაში. 1974 წელს აზერბაიჯანის მ.აზიზბეოვის სახელობის ნავთობ-ქიმიური ინსტიტუტის ენერგეტიკის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. 1979 წელს დაამთავრა ინსტიტუტი ელექტრო ქსელები და სისტემები ელექტრო ინჟინრის კვალიფიკაციით.
ჰყავს ორი შვილი - ქალიშვილი და ვაჟი, ასევე ოთხი შვილიშვილი.

პროფესიული საქმიანობა
---------------------

1979 წლის 4 სექტემბრიდან მუშაობდა მელიორაციისა და წყლის რესურსების სამინისტროს აფშერონის სამელიორაციო ასოციაციის მექანიკურ წყალმომარაგების განყოფილებაში ელექტრო ინჟინრად. 1979 წლის დეკემბრიდან 1998 წლის მაისამდე ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა ბაქოს ელექტროსამონტაჟო განყოფილებაში.
2006 წლის აგვისტოდან დღემდე მუშაობს OJSC Bakuelectric Shebeke-ის გამგეობის თავმჯდომარედ.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2015 წლის 10 თებერვლის ბრძანების შესაბამისად დაინიშნა „აზერიშიგის" ღია სააქციო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარედ.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2018 წლის 4 სექტემბრის ბრძანებით, იგი გაათავისუფლეს OJSC Azerishig-ის გამგეობის თავმჯდომარის თანამდებობიდან და დაინიშნა Azerenergy Open სააქციო საზოგადოების პრეზიდენტად.

სქოლიო
------

1. ↑  B.H.Rzayevə "Əməkdar mühəndis" fəxri adının verilməsi haqqında. ციტირების თარიღი: 2018-09-05
2. ↑  B.H.Rzayevin "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri təyin edilməsi haqqında. ციტირების თარიღი: 2018-09-11
3. ↑  B.H.Rzayevin "Azərişıq" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında. ციტირების თარიღი: 2018-09-11
რომანოზ მელოდოსი, ბასილი II-ის *მენოლოგიონი*
რომანოზ მელოდოსი (ბერძნ.: Ῥωμανὸς ὁ Μελωδός, დ. 490 სირია — გ. 556, კონსტანტინოპოლი), ან რომანოზ ტკბილადმგალობელი — წმინდანი, ერთ-ერთი უდიდესი სირიული წარმომავლობის ბიზანტიელი ჰიმნოგრაფი. მას მოიხსენიებენ, როგორც „რიტმული პოეზიის პინდარეს."

ცხოვრება
--------

რომანოზ მელოდოსის შესახებ ბიოგრაფიულ ცნობებს ვიღებთ ბასილი II-ის მენოლოგიონიდან. ამას გარდა, მასზე ცნობებს გვაწვდის ორი ძველი წყარო: სვიდას ლექსიკონში ის წოდებულია „რომანოზ მელოდოსად", ხოლო იერუსალიმის ბიბლიოთეკის X-XI საუკუნის ხელნაწერში დაცულ „რომანოზის ცხოვრებაში" დამატებით ნათქვამია, რომ მის კონტაკიონთა უმრავლესობა, მისივე ხელით დაწერილი, ღვთისმშობლის ტაძარში ინახება. ამათ გარდა რომანოზის ცხოვრება აღწერილია სხვა ძეგლებშიც (*Synaxarium Claromontanum*, *Menologium Sirmondianum*, კონსტანტინოპოლის „აია სოფიას" ტიპიკონი). ამ წყაროებზე დაყრდნობით რომანოზი დაიბადა სირიის ებრაულ ოჯახში ემესაში (თანამედროვე ჰომსი) ან დამასკოში. ბეირუთში გადასვლის შემდეგ დიაკვნად აკურთხეს აღდგომის სახელობის ტაძარში. მოგვიანებით საცხოვრებლად გადადის კონსტანტინოპოლში იმპერატორ ანასტასის დროს. საფიქრალია, რომელი ანასტასი იგულისხმება აქ, ანასტასი I (491-518) თუ ანასტასი II (713-716). კარლ კრუმბახერი რამდენიმე წლის კვლევის შემდეგ რომანოზს VIII საუკუნეს მიაკუთვნებს. კონსტანტინოპოლში ცხოვრების დროს მსახურობდა აია სოფიას ტაძრის მნათედ. ცხოვრების ბოლო პერიოდი გაატარა მონასტერში, სადაც დაკრძალულია თავის მოწაფე წმინდა ანანიასთან ერთად.

მეორე მოსაზრებით, რომანოზი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ანასტასი I-ის დროს. შესაბამისად, მას ჰიმნების წერა უნდა გაეგრძელებინა იმპერატორ იუსტინიანეს (527-65) იმპერატორობის დროსაც. ცნობილია, რომ იუსტინიანე თავად წერდა ჰიმნებს. ამდენად, რომანოზი გამოდის ორი დიდი ბიზანტიელი ჰიმნოგრაფის, ანასტასისა და კირიაკოსის თანამედროვე.

შემოქმედება
-----------

რომანოზის შემოქმედებიდან მხოლოდ რამდენიმე ათეულ კონტაკიონზე შეიძლება დადებითად გადაწყდეს მისი ატრიბუციის საკითხი. ასევე მას ეკუთვნის რამდენიმე სტიქარონი, თერთმეტმარცვლიანი „ვედრება" და რამდენიმე საგალობლის ნაწყვეტი. გარდა ამისა არის რამდენიმე სრულად მოღწეული კონტაკიონი, რომლებსაც რომანოზის სახელი არ აქვს, მაგრამ შინაარსითა და აგებულებით VI საუკუნისაა და შესაძლებელია, მასვე ეკუთვნოდეს. 

კონტაკიონების სიუჟეტი ეხება ქრისტეს, მარიამს, მოციქულებს, ძველი აღთქმის წიგნთა პერსონაჟებს (ადამი და ევა, აბრაამი და ისააკი, ნოე...), წმინდანებსა და მოწამეებს. ასეთებია მაგალითად: საშობაო ჰიმნი, პეტრეს უარყოფა, განკითხვის დღე, მირქმა უფლისა, წმიდა მინა, წმიდა ტრიფონი, ორმოცი მოწამე I, ორმოცი მოწამე II, სვიმეონ სტილიტი, ათი ქალწული და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Romanos". Encyclopædia Britannica. 23 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 576–577.
2. ↑  K. Krumbacher, Umarbeitungen bei Romanos: SB d. Bayer. Akad. d. W. 1899 B. II.
3. ↑  ↑ ყაუხჩიშვილი სიმონ, ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, ბიზანტიური პერიოდის ლიტერატურა, 1973, გვ. 135-147
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოანე**. |

იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში ამ ფრესკაზე გამოსახული პიროვნება იოანე ლაზად ითვლება.
**იოანე ლაზი** *იოანე ქართველი*, *მითრიდატე*, *იეროთეოსი* (გ. დაახლოებით 464-465, სირია) — ქართველი ფილოსოფოს-თეოლოგი, პეტრე იბერის თანამოაზრე და მეგობარი. ცხოვრობდა საქართველოსა და კონსტანტინოპოლში, სადაც თანამშრომლობდა პროკლე დიადოქოსთან. პეტრე იბერთან ერთად ითვლება არეოპაგიტიკის ავტორად.

ბიოგრაფია
---------

იოანე ლაზი დაიბადა ეგრისში. სიმონ ყაუხჩიშვილის აზრით, იოანე ლაზი კოლხეთის რიტორიკული სკოლის წარმომადგენელი იყო. იგი ბავშვობის წლებიდან ასწავლიდა უფლისწულ პეტრე იბერს ( ერისკაცობაში მურვანს). იოანე ლაზი თან გაჰყვა შექმნილი პოლიტიკური ვითარების გამო კონსტანტინეპოლში, კეისარ თეოდოსი II-ის კარზე ერთგულების გარანტად მძევლად გაგზავნილ ქართველ უფლისწულს. „ქართლის ცხოვრება" გვამცნობს, რომ ბიზანტიის კეისარი თეოდოსი პეტრეს „ვითარცა ძესა თჳსსა ზრდიდა ფუფუნებითა დიდითა". პეტრე და იოანე ორივენი ბერად აღიკვეცენ იერუსალიმში და სიკვდილამდე ერთად ეწეოდნენ სამონასტრო საქმიანობას. იოანე ლაზი იყო ღრმადმორწმუნე, მორჩილებით, ზნეობით, რწმენით და თავმდაბლობით შემკული მონაზონი. იგი სიცოცხლის ბოლომდე ერთგულებდა თავის მოწაფესა და მეგობარს, სასახლეშიც და შემდგომაც - ეგვიპტეში, სირიასა და პალესტინაში, იმდროინდელი აღმოსავლური სამყაროს ინტელექტუალურ ცენტრებში, სადაც პეტრე იბერს უხდებოდა მოღვაწეობა. პეტრე იბერის ბიოგრაფის, იოანე რუფუსის ცნობით, ცხოვრების გარკვეული ნაწილი იოანე ლაზმა პეტრე იბერთან ერთად იერუსალიმის იბერთა მონასტერში გაატარა, რომელიც პეტრეს მიერ არის აგებული. ეს ფაქტი ქართული წყაროების მიხედვითაც დასტურდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოანე ლაზი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 190.
კარლ ბოუდა (გერმ. Karl Bouda; დ. 10 თებერვალი, 1901, ჰამბურგი, — გ. 31 ივლისი, 1979, ნიურნბერგი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, კავკასიოლოგი. ერლანგენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1952).

ბოუდას სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად ჩრდილოკავკასიურ ენებს ეხება. გამოსცა ხუნძური ტექსტები (1932). ცდილობდა ლექსიკურ მასალზე დაყრდნობით გამოევლინა კავკასიურ ენათა გენეტიკური თუ სტრუქტურულ-ტიპოლოგიური კავშირი ბასკურ, ჩინურ, ტიბეტურ, ფინურ-უნგრულ და პალეოაზიურ ენებთან. შედარებისას ფართოდ იყენებდა როგორც მთის კავკასიურ ენათა, ისე ქართველურ ენათა მასალას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Beiträge zur Kaukasischen und sibirischen Sprachwissenschaft, [Bd.] 3, Lpz. 1939 (Abhandlungen für die Kunde des Morgenlandes, XXIV, 1).
* Baskisch und Kaukasisch, «Zeitschrift für Phonetik und allgemeine Sprachwissenschaft», 1948, H. 3–6.
* Baskisch-kaukasische Etymologien, Hdlb. 1949.

ლიტერატურა
----------

* გუდავა ტ. [რეც.]: B o u d a K. Introducción a la linguistica Caucásica («Acta Salmanticensia. Filosofia y Letras», 1960, t. 15, № 1), «იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება», 1966, ტ. 15.
* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.}
**ლოდოვიკო დე ვართემა** (იტალ. Ludovico de Varthema; დ. 1468, ბოლონია — გ. 1517) — იტალიელი მოგზაური, თავგადასავლების მაძიებელი, მწერალი.

მოგზაურობა
----------

ექვსი წლის მანძილზე მოგზაურობდა ახლო აღმოსავლეთში, აფრიკაში, ინდოეთსა და სამხრეთ აზიაში. გამოაქვეყნა მოგზაურობის ანგარიში, რომელიც ძალიან პოპულარული იყო და თანამედროვეებზე დიდი გავლენა მოახდინა. 1503 წელს დამასკოში ჩამავალი ვართემა ჰაჯიზე მიმავალ ქარავანს შეუერთდა და ევროპელთაგან პირველი მოხვდა მედინაში.

იგი 1504 წელს შევიდა ომანის პორტ მასკატში, რომელიც სპარსეთისკენ მიმავალი ძირითადი მარშრუტი იყო. რამდენიმეჯერ სცადა სამარყანდში წასვლა, მაგრამ ყველა ცდა მარცხით დამთავრდა. ვართემას ანგარიში XVI საუკუნის რამდენიმე კარტოგრაფმა გამოიყენა, მათ შორის მარტინ ვალდზეემიულერმა, გერჰარდ მერკატორმა და სებასტიან მიუნსტერმა.

ვართემა ამტკიცებდა, რომ ირანელ ვაჭართან ერთად, რომელიც გაიცნო შირაზში, შრი-ლანკა, მიანმა და მალაის არქიპელაგი მოიარა. თუმცა ეს ფაქტი ბევრ მეცნიერს საეჭვოდ მიაჩნია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვართემა
* ლოდოვიკო დე ვართემა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
**ედით ენი ჰოუსი** (დ. 29 აგვისტო, 1872 – გ. 9 ივლისი, 1954 ) — ახალზელანდიელი მასწავლებელი, პედაგოგი და საბავშვო ლიტერატურის მწერალი. იგი იყო ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი და ლიტერატურაში გაწეული სამსახურისთვის მიიღო მეფე ჯორჯ VI კორონაციის მედალი .

ოჯახი და განათლება
------------------

იგი დაიბადა ლონდონში, ინგლისი, სესილია ბრაუნისა და უილიამ ჰოუსის, ფოსტის თანამშრომლისა და ბუღალტერის ოჯახში. ის იყო ხუთი შვილიდან ერთ-ერთი. მისი ძმა ჯორჯი ცნობილი ენტომოლოგი გახდა.

ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა ახალ ზელანდიაში, როდესაც ის ძალიან ახალგაზრდა იყო. იგი სწავლობდა კაიაპოის ბორუს სკოლაში, სადაც მოგვიანებით გახდა მოსწავლე-მასწავლებელი .

პედაგოგიური კარიერა
-------------------

1893 წელს მან დაასრულა სასწავლო კურსი და გახდა მასწავლებელი კრაისტჩერჩში. იგი ასწავლიდა რამდენიმე სხვადასხვა სკოლაში, მათ შორის ეშბარტონი, უანგანუი და მაკარევა. 1899 წელს იგი საბოლოოდ გახდა დირექტორი. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1914 წლიდან 1917 წლამდე 

1917 წელს გადავიდა ველინგტონის გოგონების კოლეჯში, სადაც იყო განყოფილების უმცროსი ხელმძღვანელი. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1919 წლამდე, სანამ არ დაასრულა მასწავლებლის კარიერა. 

ჰოუსი იყო მონტესორის მეთოდისა და საბავშვო ბაღების ფილოსოფიის ადრეული დამცველი. იგი ცნობილი გახდა, როგორც საგანმანათლებლო რეფორმატორი, რომელიც უბიძგებდა ნაკლებად ინსტიტუციონალური სასწავლო გარემოს შექმნას, რომელშიც წარმოდგენილი იქნებოდა უფრო მცირე ზომისკლასის და უფრო მშვიდი, უფრო კომფორტული საკლასო ოთახები. ის იყო ფემინისტი, რომელსაც მტკიცედ სჯეროდა, რომ უმაღლესი განათლება გადამწყვეტი იყო ქალებისთვის სამოქალაქო ცხოვრებაში სრული მონაწილეობისთვის. 

 ილუსტრაცია ჰოუსის წიგნისთვის *Wonderwings,* ალისა პოლსონის მიერ.

მწერლობა
--------

ჰოუსმა საბავშვო წიგნების წერა დაახლოებით 1910 წელს დაიწყო და თვლიდა, რომ მოთხრობები და სიმღერები ბავშვებს სწავლაში ეხმარებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მუშაობდა ზღაპრების ჟანრში, მან შეამჩნია, რომ სამეცნიერო საგნების შესახებ არ იყო საკმარისი წერილობითი მასალა ახალი ზელანდიის სკოლის მოსწავლეებისთვის, ამიტომ მიზნად ისახავდა სამეცნიერო ინფორმაციისა და ბუნებრივი ფენომენების წიგნებში ჩართვას. მაგალითად, ნაშრომში *The Cradle Ship* (1916) მან შემოგვთავაზა ჭეშმარიტი ცნობა იმის შესახებ, თუ საიდან მოდიან ჩვილები, რაც ამ წიგნს უმნიშვნელო ეტაპად აქცევს ბავშვების სექსუალურ განათლებაში. მან დაწერა დაახლოებით 30 წიგნი, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია *Fairy Rings* (1911) და *The Cradle Ship*, რომელიც ითარგმნა რამდენიმე სხვა ენაზე. 

ჰოუსი ასევე წერდა უფროსებისთვის, მათ შორის წიგნებს განათლების შესახებ ( *ზღაპრები სკოლის გარეთ* ; *დიდი ექსპერიმენტი* ), პიესები და ოპერის ლიბრეტო. იგი იყო ნომინირებული პროფესორ ფრენსის პრენდევილ უილსონის მიერ 1928 წელს ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში.  მისმა პიესამ *Rose Lane* (1936) მიიღო ბრიტანეთის დრამატული ლიგის პრიზი. 

1935 წელს მეფის დაბადების დღის აღსანიშნავად, ჰოუსი დაინიშნა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრად, საჯარო სამსახურისთვის,  და 1937 წელს დაჯილდოვდა მეფე ჯორჯ VI კორონაციის მედლით. 

იგი 1941 წელს საცხოვრებლად გადავიდა დანიდინში და ცხოვრობდა იქ სიკვდილამდე, 1954 წლის 9 ივლისამდე.

სქოლიო
------

1. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. ↑  Edith Howes en-US. ციტირების თარიღი: 2018-10-04
3. ↑  „No. 34166". *The London Gazette* (Supplement): 3611. 3 June 1935.
ტიგლათფილესერ III
**ტიგლათფილესერ III** (ასურ. თუქულთიაფალეშარი) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 745-727 წლებში.

გაატარა მნიშვნელოვანი რეფორმები: გაუქმა სამეფისნაცვლოები და შექმნა უფრო მცირე ადმინისტრაციული ერთეულები, რომელთაც სათავეში ჩაუყენა ოლქის უფროსები. შექმნა აგრეთვე მუდმივი არმია, რომელიც ივსებოდა რეკრუტირებული მოსახლეობისაგან. არმიას მთლიანად სახელმწიფო ინახავდა, რის გამოც ღარიბებსაც შეეძლოთ ჯარში ემსახურათ. რეფორმებმა განამტკიცეს ცენტრალური ხელისუფლება და ქვეყნის სამხედრო ძლიერება. ძვ. წ. 740 წელს დაიპყრო ტიგროსის ზემო დინების აუზში მდებარე ურარტუს ტერიტორიის ნაწილი, აგრეთვე ჩრდილოეთ სირიის მნიშვნელოვანი რაიონი, ძვ. წ. 735 წელს შეიჭრა ურარტუს ტერიტორიაზე და მიადგა მის დედაქალაქს ტუშფას, მაგრამ მისი აღება ვერ შეძლო. დაიმორჩილა ფინიკია და სირიის ნაწილი, ძვ. წ. 739 წელს აიღო ქ. დამასკოც. ბაბილონში მეფედ აირჩიეს *ფულუს* სახელით. ბაბილონს შეუნარჩუნა მმართველობა და მხოლოდ მოკავშირის უფლებებით გააერთიანა ასურეთთან. მის დროს გრძელდებოდა დაპყრობილი ტერიტორიებიდან მოსახლეობის ასურეთში გადმოსახლების პოლიტიკა.

ლიტერატურა
----------

* *შარაშენიძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 715-716.
**დაკარგული** (ინგლ. Missing) — 1982 წლის პოლიტიკური თრილერი. ფილმი ასახავს 1973 წელს ჩილეში მომხდარი სახმედრო გადატრიალებას და მასში აშშ-ს როლს. ფილმი აკრძალული იყო ჩილეში ავგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის დროს. მასში ჩილე და პინოჩეტი ნახსენები არაა, თუმცა ისმის ქალაქების, სანტიაგოსა და ვინია დელ მარის დასახელებები.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ახალგაზრდა ამერიკელი ჟურნალისტი ჩარლი უჩინარდება ჩილეში მიმდინარე სამხედრო გადატრიალების დროს. მისი მამა, ედ ჰორმანი და ცოლი ბეტი იწყებენ ჩარლის ძიებას. ედს ჯიუტად სჯერა საკუთარი ქვეყნის დემოკრატიულობის და არ იჯერებს, რომ აშშ-ს წარმომადგენლები ჩილეში შესაძლოა უსამართლოდ იქცეოდნენ. საბოლოოდ ის აღმოაჩენს, რომ ამერიკელები სამხედრო ხუნტასთან თანამშრომლობდნენ და გადატრიალებას უწყობდნენ ხელს. ჩარლიმ ეს გაიგო და სწორედ ამიტომ ის სიკვდილით დასაჯეს.

ჯილდოები
--------

**ოსკარი**

* საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: კოსტა-გავრასი, დონალდ სტიუარტი

**BAFTA**

* საუკეთესო სცენარი: კოსტა-გავრასი, დონალდ სტიუარტი

**კანის კინოფესტივალი**

* ოქროს პალმის რტო: კოსტა-გავრასი
* საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯეკ ლემონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „Missing" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Missing" — Allmovie-ზე
* 

* „Missing" — Rotten Tomatoes
* *Missing* ფილმის ტრეილერი YouTube-ზე
**ადიბ შიშაქლი** (არაბ. أديب بن حسن الشيشكلي, დ. 1909, ჰამა — გ. 27 სექტემბერი, 1964, სერისი, ბრაზილია) — სირიელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, სირიის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1953–1954 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქურთების ოჯახში, მსახურობდა საფრანგეთის არმიაში, მოგვიანებით სწავლობდა დამასკოს სამხედრო აკადემიაში (რომელიც შემდეგ გადაიტანეს ჰომსში). იგი ადრევე გაწევრიანდა სირიის სოციალური ნაციონალური პარტიის რიგებში. საფრანგეთისაგან სირიის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ მონაწილეობდა არაბეთ-ისრაელის 1947-1949 წლების ომში.

1953 წლის აგვისტოში მონაწილეობდა ჰუსნი ალ-ზაიმის წინააღმდეგ პუტჩში, რის შემდეგაც ქვეყნის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი გახდა ჰაშიმ ალ-ათასი. შიშაქლიმ მხარი არ დაუჭირა პრეზიდენტის ინიციატივას სირიისა და ერაყის გაერთიანების შესახებ. ჰაშიმ ალ-ათასის გადადგომის შემდეგ შიშაქლიმ მიაღწია იმას, რომ ახალი პრეზიდენტი გამხდარიყო ფავზი სელუ, დე-ფაქტო მთელი ხელისუფლება მის ხელთ იყო. შიშაქლმა პოლიტიკური პარტიები აკრძალა და დაამყარა სამხედრო დიქტატურა. გაძლიერდა კონფლიქტი დრუზებთან, რომლებიც ისწრაფვოდნენ დამოუკიდებლობისთვის. 1954 წელს ბრძანება გასცა დაებომბათ ის რაიონები სადაც ცხოვრობდნენ დრუზები, რათა შემცირებულიყო მათი წინააღმდეგობა.

1954 წელს მან დაკარგა ხელისუფლება სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. თავდაპირველად გაიქცა ლიბანში, შემდეგ ბრაზილიაში, სადაც იგი მოკლა სირიელმა დრუზმა 1964 წლის 27 სექტემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Shishakli and the Druze: Integration and Intransigence

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სირიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| საფრანგეთის მანდატი | 
* სუბჰი ბარაკატი
* ფრანსუა პიერ-ალიპი (მ/შ)
* აჰმად ნამი
* თაჯ ალ-დინ ალ-ჰასანი (მ/შ)
* ლეონ სოლომიაკი (მ/შ)
* მუჰამად ალი ალ-აბიდი
* ჰაშიმ ალ-ათასი
* ბაჰიჯ ალ-ხათიბი
* ხალიდ ალ-აზმი (მ/შ)
* თაჯ ალ-დინ ალ-ჰასანი
* ჯამილ ალ-ულში (მ/შ)
* ატა ალ-აიუბი
* შუქრი კუათლი

 |
|  |
| სირიის რესპუბლიკა | 
* შუქრი კუათლი
* ჰუსნი ალ-ზაიმი
* სამი ალ-ჰინავი (მ/შ)
* ჰაშიმ ალ-ათასი
* ადიბ შიშაქლი
* ფავზი სელუ
* ადიბ შიშაქლი
* მაამუნ ალ-კუზბარი
* ჰაშიმ ალ-ათასი
* შუქრი კუათლი

 |
|  |
| გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკა | 
* გამალ აბდელ ნასერი

 |
|  |
| სირიის არაბთა  რესპუბლიკა | 
* მაამუნ ალ-კუზბარი (მ/შ)
* ისაათ ალ-ნუსი (მ/შ)
* ნაზიმ ალ-კუდსი
* ლუაი ალ-ათასი
* ამინ ალ-ჰაფიზი
* ნურედინ ალ-ათასი
* აჰმად ალ-ხათიბი
* ჰაფეზ ასადი
* აბდულ ჰალიმ ხადამი
* ბაშარ ალ-ასადი

 |

 |