recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კარლოს ბაკა** (ესპ. Carlos Arturo Bacca Ahumada; დ. 8 სექტემბერი, 1986, პუერტო-კოლუმბია, კოლუმბია) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. ამპლუით თავდამსხმელი, თამაშობს მილანში.

საკლუბო კარიერა
===============

### ატლეტიკო ხუნიორი

ბაკამ პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 2006 წელს ატლეტიკო ხუნიორში სადაც სათამაშოდ ბევრი შანსი არ ეძლეოდა.

ფეხბურთის თამაშის პარალელურად ბაკა მუშაობდა ავტობუსის მძღოლის ასისტენტად დამატებით ფულის გამოსამუშავებლად რადგანაც მისი ოჯახი ძალიან გაჭირვებული იყო. 2007 წელს იგი იჯარის სახით გადავიდა ბარანკილიაში სადაც 27 თამაშიდან 12 გოლი გაიტანა.შემდეგ კი ვენესუელულ კლუბ მინერვენში გადავიდა ერთ წლიანი იჯარით. ბაკამ გუნდი ლიგაში მეორე ადგილას გაიყვანა გაიტანა რა 12 გოლი 29 მატჩში. 2008 წელს ბაკა კვლავ დაბრუნდა ბარანკილიაში სადაც 14 გოლი გაიტანა 19 მატჩში.

ატლეტიკო ხუნიორში დაბრუნების შემდეგ ბაკამ სწრაფად მოიპოვა ძირითად შემადგენლობაში ადგილი და გახდა 2009 წლის კოლუმბიის თასის ბომბარდირი.2010 და 2011 წლებში ბაკა გახდა პრომერა A-ს ბომბარდირი.

ბაკას ეს გაბრწყინება შეუმჩნეველი არ დარჩენიათ ისეთ ევროპულ კლუბებს როგორებიც არიან მოსკოვის ლოკომოტივი და კიევო. მოსკოვის ლოკომოტივი ძალიან ახლოს იყო ბაკასთან კონტრაქტის გაფორმებასთან მაგრამ მათ არჩევანი ეკვადორელ თანდამსხმელ ფელიპე საისედოზე შეაჩერეს.

### ბრიუგე

2012 წლის დასაწყისში ბაკამ ხელი მოაწერა 3 წლიან კონტრაქტს ბელგიურ კლუბ ბრიუგესთან.

ბაკას დებიუტი შედგა 21იანვარს 2012 წელს, შეცვალა რა ლიორ რაფაელოვი 68 წუთზე.

### სევილია

9 ივლისს 2013 წელს ბაკა შეუერთდა ესპანურ კლუბ სევილიას. მისი პირველი გოლი ევროპა-ამერიკის თასზე გაუტანა ბარსელონა ს.კ.-ს 26 ივლისს.

2014 წლის უეფა-ს ევროპის ლიგა მოიგო გაიტანა პენალტი ბენფიკას კარში

2014 წლის 30 სექტემბერს ბაკამ 2018 წლამდე გაახანგრძლივა კონტრაქტი. და ზედიზედ მეორედ მოიგო უეფა-ს ევროპის ლიგა.

### მილანი

2015 წლის 2 ივლისს ბაკა შეუერთდა იტალიურ გრანდ მილანს €30 მილიონის სანაცვლოდ.

მისი დებიუტი შედგა ინტერის წინააღმდეგ ქალაქ შენძენში, ჩინეთში. ბაკას ოფიციალური დებიუტი შედგა იტალიის საფეხბურთო თასზე 17 აგვისტოს პერუჯას წინააღმდეგ სან სიროზე. პირველი გოლი კი 29 აგვისტოს გაიტანა ემპოლის წინააღმდეგ.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

ბაკამ პირველი გოლი ნაკრების შემადგენლობაში გაიტანა დებიუტშივე 11 აგვისტოს 2010 წელს ბოლივიის ნაკრების წინააღმდეგ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Carlos Bacca at Topforward
**სოფიო აგუმაა** (დ. 20 დეკემბერი, 1939, დურიფში) — საბჭოთა და აფხაზი მსახიობი, თეატრის რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1981), აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი (1985).

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს სწავლა დაიწყო თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში სამსახიობო ფაკულტეტზე (პედაგოგები: ა.ხორავა, ა. ფაღავა). ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, 1960 წლიდან 1994 წლამდე მუშაობდა აფხაზეთის ჭანბას სახელობის დრამატული თეატრში. იყო წამყვანი მსახიობი.

თეატრში მუშაობის პერიოდში სწავლობდა სოხუმის მუსიკალურ სასწავლებელში „გუნდის დირიჟორის" ფაკულტეტზე. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სასწავლებელში მუშაობდა „სავალდებულო დირიჟორობის" საგნის პედაგოგად.
მსახიობმა 70-ზე მეტი როლი განასახიერა აფხაზურ დრამატულ სცენაზე. ასევე მონაწილეობდა მხატვრულ ფილმებში. გადაღებულია ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „შავი ზღვის ნაპირზე" (1975), „ხავერდოვანი სეზონი" (1978), „ოგარიოვის 6" (1980), „კანონიერი ქურდები" (1989) და სხვა.

1995 წელს სათავეში ჩაუდგა თავისივე ინიციატივით შექმნილ, აფხაზეთის კულტურულ ცენტრ „აბაზასთან" არსებულ კერძო თეატრს. 

აფხაზეთის სახტელერადიოკომიტეტთან თანამშრომლობით, როგორც დამდგმელმა რეჟისორმა და სცენარისტმა და მსახიობმა, გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმები.

1999 წლის სოფიო აგუმაას ინიციატივით აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე გაიხსნა სპეციალური განყოფილება: „თეატრისა და კინოს მსახიობი".

2014 წლის აგვისტოში დაინიშნა აფხაზეთის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1971 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1981 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1985 — აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი

ლიტერატურა
----------

* Аргун А. Х. Софа Агумаа. — Сухум, 1995.
* Абхазский биографический словарь. Под ред. В. Ш. Авидзба. АбИГИ. Сух. — М. 2015. — с.38-39.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოფიო აგუმაა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Жизнь от трагедии до комедии: творческий путь Софы Агумаа
* Софа Агумаа отмечает 80-летний юбилей

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1971. №6. გვ. 239
2. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1981 №14. გვ. 20
**აზერბაიჯანული ნაგაზი** ან **გურდბასარი** (ასევე აზერბაიჯანული მწყემსის ძაღლი, ხალხში მწყემსის ძაღლი; აზერ. Qurdbasar, Azərbaycan çoban iti, Çoban iti) — ძაღლის ენდემური სახეობა აზერბაიჯანში. ძირითადად გამოიყენება მეცხვარეობაში, ცხვრის ფარის დაცვისთვის.

გავრცელება
----------

ძაღლის ეს სახეობა ჩამოყალიბდა და გავრცელდა ძირითადად აზერბაიჯანში, განსაკუთრებით ყარაბაღის ტერიტორიაზე: ფიზულიში, გუბადლიში, ლაჩინსა და ქალბაჯარში. ასევე იყენებენ გუბას, ხიზის, შამახის, ისმაილისა და ყაზახის რაიონების სამეურნეო საქმიანობაში. ძირითადად იყენებენ ზაფხულის და ზამთრის საძოვრებზე. ადაპტირებულებია როგორც ვაკეზე, ასევე მთაში.

მომსახურების სფერო
------------------

პატარა გურდბასარები
თავდაპირველად აზერბაიჯანულ ნაგაზს იყენებდნენ ქარავნების, ცხვრის ფარის, საკუთარი სახლების და მიწის ნაკვეთების დასაცავად. გამოირჩევიან მეპატრონისა და ოჯახის ერთგულებით. მაღალი დონის ფიზიკური მზადება და ერთგულება არის მიზეზი იმისა, რომ ძაღლის ეს სახეობა მოთხოვნადია. დღეისათვის ისინი ძირითადად გამოიყენებიან ცხვრის ფარის გარეული ცხოველებისგან დაცვაში.

### თვისებები

როგორც წესი, საშუალო და მსხვილი ტანი აქვთ. ზრდასრულად 3 წლისას ითვლებიან. ძირითადად, ცხოვრობს 15 წელს.

აქვთ დიდი და დაკუნთული თავი. ქვედა ყბა აქვთ კარგად განვითარებული და შეუძლიად ფართოდ გახსნან. ცხვირი დიდი და შავი ფერისაა. თვალები და ყურები პროპორციული აქვთ. თეთრი კბილები კარგად აქვთ განვითარებული. აქვთ ძლიერი კისერი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* И. Гасымзаде, К. Колотилова Азербайджанский волкодав - гурдбасар // Собачий остров : журнал. — СПб: Благотворительный фонд "Верность", 2012. — № 1(15). — С. 8-13.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აზერბაიჯანული ნაგაზი***

* Qurdbasar.
* Azərbaycan qoyun itinin (Qurdbasar) rəsmi saytı
* Azərbaycan milli it növləri
**ამირან ქანთარია** (დ. 12 სექტემბერი, 1953, ლანჩხუთი) — ქართველი ექიმი, თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, ლანჩხუთის რაიონის მთავარი თერაპევტი.

ბიოგრაფია
---------

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981-1983 წლებში იყო მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის პირველი სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1985-1990 წლებში მოსკოვის ბაკულევის სახელობის გულ-სისხლძარღვთა ქირურგიის ინსტიტუტის ასპირანტი. ავტორია 7 სამეცნიერო ნაშრომისა დისერტაციის თემაზე. 1990 წელს ლანჩხუთში აღმოაჩინა და შეისწავლა სამკურნალო მინერალური წყალი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ებშტეინის ანომალიით დაავადებულთა ტაქიკარდიის რადიკალური მოცილების დიაგნოსტიკა და შედეგები", დაიცვა 1990 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 281

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამირან ქანთარია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სან-ფრანცისკოს საერთაშორისო აეროპორტი ღამით
**საერთაშორისო აეროპორტი** — აეროპორტი, რომელიც ახორციელებს საერთაშორისო საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვების მომსახურებას და უზრუნველყოფილია საბაჟო, სასაზღვრო და სანიტარიულ-საკარანტინო კონტროლით. თანამედროვე აეროპორტი ტექნიკური თავალსაზრისით წარმოადგენს საინჟინრო-ტექნიკური მოწყობილობების რთულ კომპლექსს, რომელიც შეიცავს აეროდრომს, სამგზავრო ტერმინალს, რომელიც განკუთვნილია გაფრენამდე და გაფრენის შემდეგი მომსახურებისათვის, სატვირთო ტერმინალი, სამოსამსახურეო ტექნიკური ტერიტორია, აეროდრომის წინა ტერიტორია და სხვა. იურიდიული თვალსაზრისით „აეროპორტი" განისაზღვრება, როგორც ავიასაწარმო, რომელიც ახორციელებს მგზავრების, ხელბარგის, ტვირთების მიღებას და გაგზავნას და საჰაერო ხომალდების მომსახურებას. სხვა სახელმწიფოების კანონმდებლობაში „აეროპორტის" განსაზღვრება არ არის მოცემული, თუმცა მასში თვით ეს ტერმინი ზოგჯერ გამოყენებულია. აეროპორტში საერთაშორისო რეისების მგზავრებთან დაკავშირებით ეროვნული წესები ითვალისწინებს საბაჟო – ადმინისტრაციული ფორმალობის დაცვას, რომელსაც წარმოადგენს საბაჟო შემოწმება; სანიტარული – საკარანტინო კონტროლი, საპასპორტო კონტროლი; სპეციალური კონტროლი. საბაჟო კონტროლი შედგება საბაჟო დეკლარაციის შევსებისაგან და საკუთარი ტვირთის წარმოდგენისაგან საბაჟო დეკლარაციაში და პასპორტის შემოწმება საბაჟო ინსპექტორის მიერ. სანიტარული-საკარანტინო კონტროლი შედგება პირად შემოწმებისაგან, ჩამოფრენილი და გასაფრენი მგზავრების შემოწმებას (სამედიცინო სერტიფიკატი, რომელიც აუცილებელია ქვეყანაში ტრანზიტის შეტანისათვის). აცრების დამადასტურებელი სერტიფიკატის გარეშე მგზავრი შეიძლება არ დაიშვას გაფრენისთვის. საპასპორტო კონტროლი გულისხმობს, ჩამოსასვლელი და წამსვლელი ვიზების სინამდვილესთან შემოწმებას და ასევე ტრანზიტული ვიზის არსებობას განსაკუთრებულ შემთხვევაში. სპეციალური კონტროლი გულისხმობს იმას, რომ მგზავრები გადიან ფრენის უსაფრთხოებისათვის შემოწმებას, რომელიც შედგება მგზავრის ნივთების შემოწმებით, არის თუ არა ფრენისათვის დაშვებული ნივთები საჰაერო ტრანსპორტში. მასში ნაგულისხმევია ცეცხლსასროლი და ცივი იარაღი, საბრძოლო და არაფეთქებადი ხელსაწყოები, საწამლავი, შხამიანი, ფეთქებად საშიში და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* At the airport, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* Airport World
**კონსტანტინე თავზარაშვილი** (დ. 15 აგვისტო, 1957, გორი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი და პოლიტიკოსი. გორის მუნიციპალიტეტის მერი 2017–2021 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა ქ. გორის №3 საშუალო სკოლა. 1981 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1975–1982 წლებში იყო გორის რაიონის საპროექტო ბიუროს არქიტექტორი, 1982–1985 წლებში — ქ. გორის საქალაქო კომიტეტის საორგანიზაციო განყოფილების ინსტრუქტორი, 1988–1991 წლებში — ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების პარტიული კომიტეტის მდივანი, 1991–1992 წლებში — ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების მშნებლობის განყოფილების უფროსი, 1992–1998 წლებში — გორის სასურსათო კომბინატის დირექტორის მოადგილე, 1998–2002 წლებში — შპს „მარინის" დირექტორი. 2002–2004 წლებში იყო ქალაქ გორის გამგებლის მოადგილე, 2004–2006 წლებში გამგებლის მოვალეობას ასრულებდა. 2013–2014 წლებში იყო „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს" გორის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე, არჩევნების კოორდინატორი და შტაბის უფროსი. 2014 წლიდან 2017 წლის 14 ნოემბრამდე იყო გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე, ამავე დღიდან იყო გორის მუნიციპალიტეტის მერი.

ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

ფლობს ქართულ და რუსულ ენებს.

სქოლიო
------

1. 1 2  კონსტანტინე თავზარაშვილი — თანამდებობის პირის ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია. წაკითხვის თარიღი: 22 იანვარი, 2020.
2. 1 2 3 4  კონსტანტინე თავზარაშვილი. ძლიერი თვითმმართველობა — ძლიერი საქართველო. ციტირების თარიღი: 22 იანვარი, 2020.
3. 1 2 3  კონსტანტინე თავზარაშვილი. გორის მუნიციპალიტეტის მერია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-22. ციტირების თარიღი: 22 იანვარი, 2020.
„**შემცდარი**" — ირლანდიელი რომანისტისა და კინორეჟისორის, ნილ ჯორდანის რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა 2011 წელს  ჯონ მიურეის მიერ დიდ ბრიტანეთში და Soft Skull Press-ის მიერ აშშ-ში. მან მოიგო როგორც Irish Book Award, ასევე Kerry Group Irish Fiction Award-ი.

მოკლე შინაარსი
--------------

რომანი მოთხრობილია კევინ ტანდერის თვალთახედვით, რომელიც იზრდება 1960-იანი წლების დუბლინში, ბრემ სტოკერის სახლის მეზობლად. კევინს ჰყავს ორეული, ჯერალდი, რომელშიც ხშირად ცდებიან. ჯერალდი ცხოვრობს უფრო დახვეწილ პალმერსტონის პარკში და სწავლობს ბელვედერის კოლეჯში. თხრობა იწყება ჯერალდის დაკრძალვით, სადაც კევინი შეხვდება ჯერალდის ქალიშვილ ემილის. რომანის დარჩენილი ნაწილი ემილისათვის დაწერილი ახსნის ფორმას იღებს იმის შესახებ, თუ როგორ იყო გადაჯაჭვული მისი და მამამისის ცხოვრება წლების განმავლობაში.

გამოცემის ისტორია
-----------------

* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, ISBN 1-84854-418-9, გამოცემის თარიღი 06 იანვარი 2011
* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, ISBN 1-84854-420-0, გამოცემის თარიღი 06 იანვარი 2011
* 2011, დიდი ბრიტანეთი, ჯონ მიურეი, ISBN 1-84854-419-7, გამოცემის თარიღი 23 ივნისი 2011
* 2011, აშშ, Soft Skull Press, ISBN 1-59376-433-2, გამოცემის თარიღი, 20 დეკემბერი 2011

სქოლიო
------

1. ↑  "Neil Jordan, great Irish novelist" The Irish Times. 2010-12-24. Retrieved 2011-01-04.
2. 1 2  www.fantasticfiction.co.uk Retrieved 17 Nov 2013
3. ↑  Cían Nihill (2 June 2011). „Neil Jordan wins major literary award for second time". The Irish Times. ციტირების თარიღი: 23 September 2011.
**მურატ გასაევი** (ასევე ითარგმნება როგორც **მურად გაზაევი**) — ეთნიკურად ჩეჩენი, რუსეთის ინგუშეთის რესპუბლიკიდან ლტოლვილი იყო ესპანეთში. 2008 წლის დეკემბერში ის გადაეცა რუსეთის ხელისუფლებას მიუხედავად უფლებადამცველი ორგანიზაციების, მათს შორის Amnesty International-ისა და Human Rights Watch- ის პროტესტის მიუხედავად. გასაევს წამებისა და არასათანადო მოპყრობის საფრთხე ემუქრებოდა, ისევე როგორც სამართლიანი სასამართლოს უარყოფა რუსეთში წამების დროს მოპოვებული მტკიცებულებების პოტენციური გამოყენების საფუძველზე. 

რუსეთის ექსტრადიციის მოთხოვნა, როგორც ჩანს, ეყრდნობოდა რუსეთში პატიმრობაში მყოფი პირის განცხადებებს, რომელმაც გასაევი 2004 წლის ივნისის მოვლენებში (2004 წლის ნაზრანის დარბევა ინგუშეთის სამთავრობო შენობებში) მონაწილეობაზე დაადანაშაულა, უშიშროების ფედერალური სამსახურის მიერ დაკითხვის დროს. დაკავებულმა, იდრის მატიევმა, მოგვიანებით უარყო განცხადება იმის მტკიცებით, რომ მას სცემდნენ, აწამებდნენ ელექტროშოკით და ოჯახით ემუქრებოდნენ.  გასაევი ამტკიცებდა, რომ ის ინგუშეთში 2004 წლის აგვისტოში დააკავა ხუთმა ნიღბიანმა ოფიცერმა, რომლებმაც იგი ინგუშეთში FSB-ის ცენტრალურ ოფისში მიიყვანეს, აწამეს და დაკითხეს თავდასხმის შესახებ. მისთვის ბრალი არ წაუყენებიათ და სამდღიანი წამების შემდეგ გაათავისუფლეს.

გასაევი რუსეთიდან გაიქცა და საბოლოოდ 2005 წელს ესპანეთს შეაფარა თავი. თუმცა, მისი მოთხოვნა თავშესაფრის თაობაზე უარყვეს „ესპანეთის ხელისუფლების მიერ მიღებული კონფიდენციალური ინფორმაციის" საფუძველზე. 2006 წლის დეკემბერში იგი ესპანეთის ხელისუფლებამ რუსეთის მოთხოვნით დააკავა, როგორც დარბევაში ეჭვმიტანილი. ევროპის საბჭოს წამების პრევენციის კომიტეტისთვის ცნობილი არ ყოფილა კონსულტაციები რუსეთის პროკურორის მიერ მიცემული „დიპლომატიური გარანტიების" შესახებ მანამ, სანამ ესპანეთის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ექსტრადიციის მოთხოვნა. ექსპერტების აზრით, „გარანტით თუ მის გარეშე, ჩეჩენი, რომელსაც ბრალად ედება პოლიციელების მკვლელობა, დიდხანს არ რჩება ცოცხალი რუსულ ციხეში". 

2008 წლის 31 დეკემბერს გასაევი წამების საწინააღმდეგო გარანტიების გარეშე გაგზავნეს რუსეთში.. Amnesty International-მა განაცხადა, რომ ექსტრადიციით ესპანეთმა დაარღვია თავისი ვალდებულებები ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კანონმდებლობით, მათ შორის, წამების წინააღმდეგ გაეროს კონვენციით. 

2009 წლის 30 ივნისს, საქმეზე პასუხისმგებელმა უფროსმა რუსმა გამომძიებელმა დაადგინა, რომ ყველა ბრალდება უნდა მოხსნოდა გასაევს, რომლის ალიბიც ხუთმა მოწმემ დაადასტურა. ის 28 აგვისტოს, რუსეთში 10 თვიანი პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს. „დიდი შვებაა, რომ გასაევი პატიმრობიდან გავიდა, მაგრამ პირველ რიგში ის იქ არასოდეს უნდა ყოფილიყო", - თქვა ტანია ლოკშინამ, HRW-ის მოსკოვის დირექტორის მოადგილემ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Document - Spain: Fear of forcible return/Fear of torture or other ill-treatment: Murad Gasayev (m), Amnesty International, 11 December 2008
2. 1 2  Spain: Halt Extradition to Russia Spain: Halt Extradition to Russia, Human Rights Watch, December 16, 2008 (UNHCR)
3. ↑  Spain Prepares To Extradite Chechen To Russia, Radio Free Europe, December 15, 2008
4. ↑  Spain sends 'militant' to Russia, BBC News, 31 December 2008
5. ↑  Russia: Extradited Chechen Terrorism Suspect Freed, Human Rights Watch, September 1, 2009
**ქართული კუპონი** — საქართველოს ფულის ერთეული 1993 წლის 5 აპრილიდან 1995 წლის 2 ოქტომბრამდე. 1993 წლის 20 აგვისტოდან წარმოადგენდა გადახდის ერთადერთ კანონიერ საშუალებას საქართველოს ტერიტორიაზე. თავდაპირველად კურსი რუბლის თანაბარი იყო, სწორედ რომლის შემცვლელიც იყო ეს ვალუტა. გამოდიოდა მხოლოდ ბანკნოტები, რაოდენობით 1-დან 1 000 000 კუპონამდე (მათ შორის მეტად უცნაური ნომინალებით — 3, 3000, 30 000, 150 000 კუპონი). კუპონი ჰიპერ ინფლაციის ქვეშ ექცეოდა (678,4 % 1995 წელს) და შეცვლილი იყო ახალი ეროვნული ვალუტის მიერ — ლარი კოეფიციენტით 1 000 000 : 1.

ბანკნოტების გალერეა
-------------------

### პირველი გამოშვება 1993 წელი

ამ გამოშვების ბანკნოტებზე არ არის წელიწადის აღნიშვნა. სერიის მნიშვნელში ციფრი ერთია. ყველა ბანკნოტის ზომაა 105×53 მმ.

* 5 კუპონი5 კუპონი
* 10 კუპონი10 კუპონი
* 50 კუპონი50 კუპონი
* 100 კუპონი100 კუპონი
* 500 კუპონი500 კუპონი
* 1000 კუპონი1000 კუპონი
* 5000 კუპონი5000 კუპონი
* 10 000 კუპონი10 000 კუპონი

### მეორე გამოშვება 1993 წელი

ამ გამოშვების ბანკნოტებზე არ არის წელიწადის აღნიშვნა. სერიის მნიშვნელში ციფრი ორია. ყველა ბანკნოტის ზომაა 105×53 მმ. ასევე დამატებულია გრაფიკული ელემენტები საფასურის აღმნიშვნელთან.

* 1 კუპონი1 კუპონი
* 3 კუპონი3 კუპონი
* 5 კუპონი5 კუპონი
* 10 კუპონი10 კუპონი
* 50 კუპონი50 კუპონი
* 100 კუპონი100 კუპონი

### მესამე გამოშვება 1993 წელი

ამ გამოშვების ბანკნოტზე არის წელიწადის აღნიშვნა. მნიშვნელში ციფრი სამია. ბანკნოტის - 10 000 კუპონის ზომაა 105×53 მმ, დანარჩენი — 127×57 მმ.

* 10 000 კუპონი10 000 კუპონი
* 25 000 კუპონი25 000 კუპონი
* 50 000 კუპონი50 000 კუპონი
* 100 000 კუპონი100 000 კუპონი

### მეოთხე გამოშვება 1993 წელი

ყველა ბანკნოტის ზომაა 114×55 მმ.

* 250 კუპონი250 კუპონი
* 2000 კუპონი2000 კუპონი
* 3000 კუპონი3000 კუპონი
* 20 000 კუპონი20 000 კუპონი

### მეხუთე გამოშვება 1994 წელი

ყველა ბანკნოტის ზომაა 114×55 მმ.

* 20 000 კუპონი20 000 კუპონი
* 30 000 კუპონი30 000 კუპონი
* 50 000 კუპონი50 000 კუპონი
* 100 000 კუპონი100 000 კუპონი
* 150 000 კუპონი150 000 კუპონი
* 250 000 კუპონი250 000 კუპონი
* 500 000 კუპონი500 000 კუპონი
* 1 000 000 კუპონი1 000 000 კუპონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ეროვნული ბანკი
* კუპონისა და ლარის ისტორიული კურსები (1993—2000) დაარქივებული 2010-12-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  http://www.clevelandfed.org/research/Inflation/World-Inflation/index.cfm.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-15. ციტირების თარიღი: 2017-08-23.
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **აბბასი.** |

ქართული აბაზი
**აბაზი** — ქართული ფულის ერთეული, ვერცხლის მონეტა. შემოიღო ირანში აბას I-მა (აქედან სახელწოდება). აბაზი სწრაფად გავრცელდა მეზობელ ქვეყნებში. კერძოდ, საქართველოში. აბას I-ის დროინდელი აბაზის წონა 7,8 გ–ს უდრიდა (XVIII საუკუნის ბოლოს 3 გ-მდე შემცირდა). შეიცავდა 2 მაჰმუდს (უზალთუნს). აბაზის შუბლზე წარწერილი იყო შაჰის სახელი, ტიტულატურა, მოჭრის ადგილი და დრო, ზურგზე — რელიგიის ფორმულა. საქართველოში აბაზს ჭრიდნენ XVII საუკუნის I მეოთხედიდან XVIII საუკუნის მიწერულამდე. რევოლუციამდელ და საბჭოთა საქართველოში „აბაზი" ზოგჯერ ოცი კაპიკის აღმნიშვნელ სიტყვად იხმარებოდა. დღესაც აბაზი, არცთუ იშვიათად, 20 თეთრის აღმნიშვნელ ტერმინად იხმარება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შაური
* თუმანი

|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:აბაზი
 | აბაზი ვიქსიკონში |

ლიტერატურა
----------

* *კაპანაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 11-12.
* *კაპანაძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 11.
**ბელა ბელეცკაია** (რუს. Белла Георгиевна Белецкая; დ. 1903 — გ. 1960) — თეატრისა და მუნჯი კინოს საბჭოთა მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
---------

უკრაინაში თამაშობდა თეატრის სცენებზე და კინოფილმებში. 1926 წელს, უკვე პოპულარული მსახიობი, სპეციალურად, გადასაღებად მოიწვიეს საქართველოში — ვლადიმერ ბარსკის ფილმ-ტრილოგიაში მ. ლერმონტოვის ნაწარმოებების მიხედვით: „თავადის ასული მერი" (1926), „ბელა" (1927) და „მაქსიმ მაქსიმიჩი" (1927). 

ბელეცკაია იყო თბილისის რუსული თეატრების („წითელი არმიის" და „გრიბოედოვის თეატრის") ერთ-ერთი წამყვანი მსახიობი.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1926 — თავადის ასული მერი (ვერა)
* 1927 — ბელა (ციხის ხაზინადარის ცოლი)
* 1927 — მაქსიმ მაქსიმიჩი (ჩერქეზის ქალი)
* 1928 — ქალი ბაზრობიდან (ელენ ვეი, ფერმერის მესამე ცოლი)
* 1926 — ხანუმა
* 1929 — სევილი (ადილა)
* 1930 — ვისი ბრალია?

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1943 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელა ბელეცკაია — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ბელა ბელეცკაია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ლაი ცინგ დე** (ჩინ.: 賴清德; დ. 6 ოქტომბერი, 1959, ასევე ცნობილი **უილიამ ლაის** სახელით) — ტაივანელი პოლიტიკოსი და ექიმი, ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტი და არჩეული პრეზიდენტი 2024 წლის ტაივანის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ.

ლაი დაიბადა ტაიპეის ვანლის უბანში. თავდაპირველად სწავლობდა რეაბილიტაციასა და საზოგადო ჯანდაცვას ტაიპეიში, შემდეგ, 2003 წელს, მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი. ექიმების მხარდაჭერის ეროვნული ასოციაციის პრეზიდენტობის შემდეგ, ლაი 1996 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა თაინანის მაჟორიტარულ ოლქში. მომდევნო წლებში ოლქში რამდენიმე გამარჯვების შემდეგ, 2010 წელს ლაი ქალაქ თაინანის მერი გახდა. 2014 წელს განმეორებით არჩევის შემდეგ, პრეზიდენტმა ცაი ინ-ვენმა ლაი 2020 წელს პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.

2018 წლის 24 ნოემბერს ლაი გადადგა პრემიერის პოსტიდან 2018 წლის ადგილობრივი არჩევნების შემდეგ, რომელშიც მისი პარტია, დემოკრატიული პროგრესული პარტია (DPP), სასტიკად დამარცხდა. 2019 წელს მან წამოაყენა საკუთარი კანდიდატურა შიდაპარტიულ არჩევნებში, თუმცა ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ გახდა მისი პარტნიორი 2020 წლის არჩევნებში. ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ ლაი ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშა. 2023 წლის აპრილში DPP-იმ ლაი 2024 წლის არჩევნებში საკუთარ კანდიდატად წამოაყენა, რომელშიც მან 40.05%-ით გაიმარჯვა.

ლაი მხარს უჭერს ტაივანის საკითხში სტატუს-კვოს შენარჩუნებას, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავებას და სხვა ლიბერალურ დემოკრატიებთან კავშირების დამყარებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ომი თუ მშვიდობა", „დემოკრატია თუ ავტოკრატია"? - რა არჩევანი აქვს ტაივანს, ლუკა პერტაია, იანვარი 05, 2024

სქოლიო
------

1. ↑  Taiwan premier, cabinet to quit after local election trouncing en. Channel NewsAsia (10 January 2019).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2019. ციტირების თარიღი: 11 January 2019
2. ↑  林佳龍掌交部、陳良基接教長 蘇內閣下周一上工 zh. United Daily News (12 January 2019). ციტირების თარიღი: 12 January 2019
3. ↑  陪同高雄立委聯合登記 賴清德：國會過半 蔡總統更有實力守護台灣 卓榮泰：再次八仙過海，贏下高雄戰場 zh-tw (19 November 2019). *ციტატა:* „民主進步黨主席卓榮泰今（19）日早前往高雄，與副總統參選人賴清德，出席「八仙過海、高雄大贏」民進黨高雄市8席立委聯合登記記者會，與民進黨8位高雄市立委參選人邱議瑩、邱志偉、劉世芳、林岱樺、李昆澤、趙天麟、許智傑和賴瑞隆登記參選。" ციტირების თარიღი: 21 November 2019
4. ↑  Beijing 'interferes daily' in Taiwan's election, says Tsai Ing-wen (19 November 2019). *ციტატა:* „China sailed an aircraft carrier group through the sensitive Taiwan Strait on Sunday, the same day Tsai announced her running mate, former premier Lai Ching-te, who has angered Beijing with his pro-independence comments." ციტირების თარიღი: 21 November 2019
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩვენებურები (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ჩვენებურები** — ქართული ფოლკლორული ანსამბლი, შეიქმნა 2001 წელს. 2004 წლამდე ანსამბლის ხელმძღვანელი იყო საქართველოს სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლ „ერისიონის" სოლისტი ნუგზარ კურცხალია. 2004 წლიდან ანსამბლმა „ჩვენებურებმა" დამოუკიდებელი მოღვაწეობა განაგრძო. არის მრავალი ფესტივალისა თუ კონცერტის მასპინძელი და მონაწილე.

2004 წელს ანსამბლი „ჩვენებურები" იყო საერთაშორისო ფესტივალ „ჩვენებურების" ერთ-ერთი მასპინძელი და აქტიური მონაწილე. ამავე წლიდან, ანსამბლი აქტიურად მონაწილეობს ფოლკლორულ ფესტივალ „არტ-გენის" ორგანიზებაში.

მომდევნო, 2005 წელს, ანსამბლმა კონცერტები გამართა უკრაინის ქალაქებში, ხოლო 2008 წელს – ესტონეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიწვევით – ქ. ტალინში. ამავე წლის დეკემბერში მიწვევით იმყოფებოდა პოლონეთში დაგეგმილ საქართველოს მხარდასაჭერ აქციაზე. 2009 წელს „ჩვენებურებმა" კონცერტები გამართა ესტონეთსა და ლატვიაში.

2006 წლის 23 ნოემბერს, ჩრდილო-ატლანტიკური ალიანსის (ნატო) წევრი ქვეყნების რიგის სამიტის დროს „ჩვენებურებმა" საქართველოს მხარდასაჭერი კონცერტი ჩაატარა ქ. რიგაში.

2007 წლის 26 მაისს, ანსამბლი „ჩვენებურები" ქართველ მუსიკოს და კომპოზიტორ ზაზა კორინთელთან (ზუმბა) ერთად, მისივე სიმღერით „გამარჯობა აფხაზეთო შენი", გახდა ეროვნული კონკურსის „პატრინოტის" გამარჯვებული.

წევრები
-------

* გიორგი გობეჯიშვილი (2001 წლიდან)
* სოლომონ გოგაშვილი (2001 წლიდან)
* ბაჩუკი მუკბანიანი (2002 წლიდან)
* დავით ზურაბიანი (2002 წლიდან)
* ირაკლი აფხაიძე (2003 წლიდან)
* ვლადიმერ ჩალაძე (2004 წლიდან)
* გიორგი სახოკია (2007 წლიდან)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანსამბლ ჩვენებურების ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-03-02 საიტზე Wayback Machine.
**კალიპეს ციკლი** ({\displaystyle 27759} დღე-ღამე) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის 76 წლიანი ციკლი, რომელიც გამოიყენებოდა მთვარისმიერი თვისა და მზისიერი წელიწადის შესათანხმებლად ძველ ბერძნულ კალენდრებში. შემოღებულ იქნა ათინელი მეცნიერის კალიპეს მიერ. კალიპეს ციკლი წარმოადგენდა ოთხ მეტონის ციკლს იმ განსხვავებით, რომ ბოლო წელი იყო არა ნაკიანი, არამედ უბრალო წელი.

ისტორია
-------

ძვ. წ. III საუკუნეში კალიპემ აღმოაჩინა მეტონის ციკლში უზუსტობები და შეიტანა მასში რიგი ცვლილება. მან აიღო ოთხი მეტონის 19-წლიანი ციკლი და შეამცირა ერთი დღით, ანუ ბოლო ნაკიანი წელი გამოაცხადა უბრალო წლად, რის შედეგადაც 76 წელიწადში საშუალოდ გამოუვიდა 365,25 დღე-ღამე. 

{\displaystyle (4\times 6940-1)/76=27759/76=365,25} დღე-ღამე

კალიპეს ციკლი მიუხედავად იმისა, რომ წარმოადგენდა 19-წლიანი კალენდარული ტიპის ოთხი ციკლის ერთობას და იყო 12- და 13-თვიანი წლების ერთობა, მისი საშუალო წლიური სიდიდე უდრიდა ძვ. წ. 46 წელს მიღებული იულიუსის კალენდრის საშუალო წლიურ მნიშვნელობას — 365,25 დღე-ღამეს.

კალიპეს ციკლი თავდაპირველად იყენებდა თვეების სახელებს ანტიკური კალენდრიდან. მოგვიანებით ასტრონომებმა, როგორიცაა ჰიპარქე, უპირატესობა მიანიჭეს სხვა კალენდრებს, მათ შორის ძველ ეგვიპტურ კალენდარს. ასევე ჰიპარქემ გამოიგონა საკუთარი ჰიპარქეს ციკლი, როგორც კალიპეს ციკლის გაუმჯობესებული ვარიანტი.

ჰიპარქეს ციკლი
--------------

 მთავარი სტატია: ჰიპარქეს ციკლი.
ძვ. წ. II საუკუნეში ჰიპარქემ შესთავაზა კალიპეს ციკლის (76 წლის) კორექტირება, რომელიც თავის მხრივ იყო შემოთავაზებული, როგორც მეტონიური ციკლის (19 წლის) კორექტირებული ვარიანტი. მზებუდობის დაკვირვებებიდან ჰიპარქმა აღმოაჩინა, რომ ტროპიკული წელი დაახლოებით 1⁄300 დღით მოკლეა, ვიდრე კალიპეს 365,25 დღე-ღამე. ამიტომ მან შეიტანა 1-დღიანი შესწორება ოთხ კალიპეს ციკლში, რითაც მიიღო 304 წელი = 3760 სინოდური თვე = 111035 დღე-ღამე, ანუ საშუალო წლიური ხანგრძლივობა — 365,24671 დღე-ღამე.

ლიტერატურა
----------

* Паннекук А. История астрономии. М.: Наука, 1966.
* Рожанский И. Д. История естествознания в эпоху эллинизма и Римской империи. М.: Наука, 1988.
* Neugebauer O. History of ancient mathematical astronomy, v. 1-3. Berlin: Springer, 1975.
* van der Waerden B. L. The Motion of Venus, Mercury and the Sun in Early Greek Astronomy. Archive for History of Exact Sciences, 26, 1982, p. 99-113.
* van der Waerden B. L. Greek astronomical calendars II. Callippos and his calendar. Archive for History of Exact Sciences, 29, 1984, p. 115—124.
**ელენე საყვარელიძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1924, ქუთაისი — გ. 2006) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქუთაისში 1924 წლის 26 დეკემბერს. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის მე-15 საშ. სკოლა. 1946 წელს კი საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი, 1971 წელს — იმავე ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1970–1991 წლებში თბილისის საესტრადო ხელოვნების სასწავლებელში კითხულობდა მსახიობის ოსტატობისა და მეტყველების კურსს. 1946–1953 წლებში მუშაობდა სოხუმის თეატრის ქართულ დასში, ხოლო 1954 წლიდან თბილისის რუსთაველის თეატრში.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1949 — ბედნიერი შეხვედრა — მასწავლებელი
* 1966 — შეხვედრა წარსულთან — ექთანი
* 1967 — ქალაქი ადრე იღვიძებს
* 1969 — დიდოსტატის მარჯვენა
* 1970 — სემირამიდას ბაღები
* 1977 — დათა თუთაშხია — ივლიტა

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1958 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელენე საყვარელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ელენე საყვარელიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ელენე საყვარელიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------
ლოგიკური ცდომილების ფორმათარგი:SHORTDESC:ლოგიკური ცდომილების ფორმა
სათამაშო „კლაკერები" აშშ-ში არალეგალურია, თუმცა არა ამორალური.
**აპელირება კანონზე** (ლათ. ***argumentum ad legem***) — არაფორმალური ცდომილება, რომლის გამოყენებისას ადამიანი რაიმე ქმედებას იცავს ან ამართლებს მისი კანონიერობის მიხედვით, სხვა სიტყვებით, ქმედების მორალურობას განსაზღვრავს მის ლეგალურ სტატუსზე დაყრდნობით. აზროვნების ასეთი ფორმა მცდარია, ვინაიდან, მიუხედავად სამართლის კანონების მნიშვნელობისა, ისინი ყოველთვის არ ასახავს ქმედების მორალურობასა და ლოგიკურობას. რეალურად, კანონით აკრძალული მრავალი ქმედება არის *malum prohibitum* („მცდარი [რადგანაც] აკრძალული") და არა *malum in se* („არსებითად მცდარი").

მაგალითები
----------

* „ეზოს დარტსის ტყორნცა ამორალურია."
* „მერე რა, რომ ქმარს ვუღალატე? არაერთგულება უკანონო არ არის!"
* „ფერმის ცხოველების მოკვლა მთელ ქვეყანაშია ლეგალური, შესაბამისად, ეს მორალურია."

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აპელირება შედეგებზე
* არგუმენტი ავტორიტეტიდან
* კანონიერი მუქარა
* წრიული აზროვნება

სქოლიო
------

1. ↑  'Well, It's Not Illegal!' | University of Central Florida News en-us (2019-05-22). ციტირების თარიღი: 2022-06-07
2. ↑  Appeal to the Law en. ციტირების თარიღი: 2022-06-07
3. ↑  Appeal to Legality: Is it Moral if it's the Law? en-US (2020-02-21). ციტირების თარიღი: 2022-06-07
4. ↑  Ethics and Law. ციტირების თარიღი: 2022-06-07


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლოგიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დილან თომასის პრიზი** — წამყვანი პრიზი ახალგაზრდა მწერლებისთვის. გაიცემა ყოველწლიურად. პრიზს სახელი უელსელი მწერლისა და პოეტის დილან თომასის პატივსაცემად უწოდეს. ლაურეატს გადაეცემა 30 000 გირვანქა სტერლინგი. გაიცემა 40 წლამდე ასაკის ინგლისურ ენაზე მომუშავე მწერლებისათვის. პრიზი თავდაპირველად ორ წელიწადში ერთხელ გაიცემოდა, მაგრამ 2010 წელს გახდა ყოველწლიური ჯილდო.. პრიზზე განაცხადის შეტანა შეუძლიათ გამომცემლებს, რედაქტორებს ან წარმომადგენლებს, თეატრალური დადგმებისა და სცენარისათვის — პროდიუსერებს.

დილან თომას ლიტერატურული პრემია პირველად გაიცა 1980-იან წლებში, ეწოდებოდა დილან თომას ჯილდო, უესტმინსტერის სააბატოში პოეტის მემორიალური დაფის გახსასთან დაკავშირებით. თანმდევ კონცერტზე შეგროვებული ზედმეტი თანხით დააწესეს ყოველწლიური ჯილდო 1000 ფუნტი სტერლინგის ოდენობით. რამდენიმე წლის შემდეგ პრიზის გაცემა ფინანსების ნაკლებობის გამო შეწყდა. განსხვავებული ფორმით აღდგა 2004 წელს, Electronic Data Systems-ის სპონსორობით, რომელიც იმ დროს Swansea-ს ერთ-ერთი უმსხვილესი დამსაქმებელი იყო.

პრიზი გაიცემა ლიტერატურის იმ სხვადასხვა სფეროში, რომელშიც დილან თომასი გამოირჩეოდა, მათ შორის პოეზია, პროზა, მხატვრული დრამა, მოთხრობების კრებულები, რომანები, ნოველები, თეატრალური პიესები და სცენარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Dylan Thomas Prize, official website

სქოლიო
------

1. ↑  Dylan Thomas shortlisted writers reach out to young. *BBC News Wales* (29 November 2010). ციტირების თარიღი: 11 January 2012.
2. ↑  Aboutდაარქივებული 2012-04-12 საიტზე Wayback Machine. , The Dylan Prize website
**ჯენი კიმი** (კორ. 김제니; დ. 16 იანვარი, 1996), ცნობილი როგორც **ჯენი** — სამხრეთკორეელი მომღერალი, რეპერი და მსახიობი. დაიბადა და გაიზარდა სამხრეთ კორეაში. 8 წლის ასაკიდან ხუთი წლის განმავლობაში სწავლობდა ახალ ზელანდიაში. ამის შემდეგ 2010 წელს დაბრუნდა სამხრეთ კორეაში. 2016 წლის აგვისტოში შედგა მისი დებიუტი გოგონათა ჯგუფში Blackpink. 2018 წლის ნოემბერში შედგა მისი სოლო დებიუტი სინგლით „Solo". სიმღერამ დიდი კომერციული წარმატება მოიპოვა საერთაშორისო მასშტაბით და მოახერხა Gaon Digital Chart-სა და Billboard-ის ჩარტებში ერთ-ერთი წამყვანი ადგილის დაკავება. 2023 წელს ჯენი პირველად გამოჩნდა როგორც მსახიობი, სასცენო სახელით „ჯენი რუბი ჯეინი", HBO-ს სერიალში „კერპი".

ჯენის 2023 წლის სინგლმა „You & Me" მიაღწია პირველ ადგილს *Billboard* Global Excl. U.S.-ში, აშშ-სა და სამხრეთ კორეის საუკეთესო ხუთეულში და იქცა კორეელი ქალი შემსრულებლის პირველ სიმღერად, რომელიც მოხვდა UK Singles Downloads Chart-ში. 2023 წლის ნოემბერში ჯენიმ დააარსა საკუთარი ლეიბლი Odd Atelier.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* YG Entertainment
* 

* ჯენი (მომღერალი) Instagram-ზე
* ჯენი (მომღერალი) Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
2. ↑  Kang, Haeryun (May 26, 2022). „Jennie on Blackpink's Unique Brand of Hip-Hop and What People Get Wrong About Her". *Rolling Stone* (ინგლისური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — May 26, 2022. ციტირების თარიღი: August 11, 2023.
გიორგი მუხრანბატონი
**გიორგი კონსტანტინეს ძე მუხრანბატონი** (დ. 1821, სოფ. მუხრანი — გ. 1877, პარიზი) — ცარიზმის მოხელე, 1853-იდან მრჩეველი კავკასიის მეფისნაცვლის სამმართველოში, 1855-იდან მეფისნაცვლის საბჭოს წევრი. 1858—1868 მეფისნაცვლის მთავარი სამმართველოს სასამართლო საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორი, სენატორი (1864), სტატს-ინსპექტორი (1872). მუხრანბატონის მტკიცების თანახმად, კაცობრიობის პროგრესი გულისხმობდა მცირე ერების მოსპობას, დიდი ხალხების გაბატონებასა და დიდი მოცულობის "სახალხო ორგანიზმების" შექმნის აუცილებლობას. პატარა ხალხები, მუხრანბატონის აზრით, განწირული იყვნენ, მათ არ შეეძლოთ სრულყოფილი სახელმწიფო ორგანიზმის შექმნა, ამიტომ მსხვილ ეროვნულ ერთეულებში უნდა გათქვეფილიყვნენ. პატარა ხალხისათვის დიდ ხალხთან ყოველგვარი შეერთება-შერწყმა ნიშნავდა საკუთარი ენის დაკარგვას. მცირე ხალხების მისწრაფება ინდივიდუალური არსებობის შენარჩუნებისაკენ მუხრანბატონს არა მარტო უიმედოდ, არამედ მავნედაც მიაჩნდა. მისი ეს შეხედულებანი მკაცრად გააკრიტიკეს ქართველი მოწინავე საზოგადოების წარმომადგენლებმა: ილია ჭავჭავაძემ, აკაკი წერეთელმა, სერგეი მესხმა, პეტრე უმიკაშვილმა, იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) და სხვებმა. ქართული პუბლიცისტიკამ აღნიშნა, რომ ცარიზმის ამ ერთგული მსახურის შეხედულებები იყო რუსეთის დიდმპყრობლური, რეაქციული ეროვნული პოლიტიკის თეორიული დასაბუთებისა და გამართლების ცდა.

თხზულება
--------

* «О существе национальной индивидуальности и об образовательном значении крупных народных единиц», Тфл. 1872

ლიტერატურა
----------

* *უთურაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 230.
გრავიტაციული მუდმივა *G* მსოფლიო მიზიდულობის კანონის ნაწილია.
**გრავიტაციული მუდმივა** — პროპორციულობის *G* კოეფიციენტი ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონის გამომსახველ ფორმულაში 

{\displaystyle F=G{\frac {m\_{1}m\_{2}}{R^{2}}}},
სადაც *F* არის მიზიდულობის ძალა, *M* და *m* — ურთიერთქმედ სხეულთა მასები, *r* — მათ შორის მანძილი. გრავიტაციული მუდმივას სხვა აღნიშვნებია: *γ* ან *f* (იშვიათად *k2*). გრავიტაციული მუდმივას რიცხვითი მნიშვნელობა დამოკიდებულია სიგრძის, მასის, ძალის ერთეულთა სისტემის შერჩევაზე. 

* ერთეულთა CGS სისტემაში G=(6.673±0.003)·10-8 *დნ·სმ*2·*გ*-2 ან *სმ*3·*გ*-1·*წმ*-2;
* ერთეულთა SI სისტემაში G=(6.673±0.003)·10-11 *ნ·მ*2·*კგ*-2 ან *მ*3·*კგ*-1·*წმ*-2.

გრავიტაციული მუდმივას ყველაზე უფრო ზუსტი მნიშვნელობა მიღებულია ცნობილი მასის ორ სხეულს შორის მიზიდულობის ძალის ლაბორატორიული გაზომვისას გრეხითი სასწორის მეშვეობით.

დედამიწის მიმართ ციურ სხეულთა (მაგ. თანამგზავრთა) ორბიტების გამოთვლისას იყენებენ გეოცენტრული გრავიტაციული მუდმივას — გრავიტაციული მუდმივის ნამრავლს დედამიწის მასაზე (მისი ატმოსფეროს ჩათვლით):

*GE*=(3,98603±0,00003)·1014*მ*3·*წმ*-2 მზის მიმართ ციურ სხეულთა ორბიტების გამოთვლისას იყენებენ ჰელიოცენტრულო გრავიტაციული მუდმივას — გრავიტაციული მუდმივის ნამრავს მზის მასაზე:

*GEs*=1,32718·1020 *მ*3·*წმ*-2.
*GE*-ს და *CSs*-ის ეს მნიშვნელობები შეესაბამება 1964 საერთაშორისო ასტრონომთა კავშირის ყრილობაზე მიღებულ ფუნდამენტურ ასტრონომიულ მუდმივებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 246.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4593074-0

 |
**დიმიტრი (ჯუნა) მიქატაძე** (დ. 6 მაისი, 1932, თბილისი — გ. 2005) — ქართველი მოქანდაკე, მხატვარი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1969), საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1985), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1998).

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტი.

1963-1966 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სასწავლო ოსტატი, 1966-1971წწ. უფროსი მასწავლებელი, 1971-1978წწ. დოცენტი, 1978 წლიდან პროფესორი. არის „გორგასლის"(1957), „მზეჭაბუკის" (1964), „რუსთაველის მონუმენტის" (1967), „რუსთაველის პორტრეტის" (1971), „გალაკტიონ ტაბიძის" (1979), „მარი ბროსეს" (1995), „იოანე პეტრიწის" (1996), „ლადო გუდიაშვილის" (1999) და სხვათა ძეგლების ავტორი. 1957 წლიდან სისტემატურად მონაწილეობდა საშემოდგომო, საგაზაფხულო, რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებში. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. ჯ. მიქატაძე მოღვაწეობდა კინემატოგრაფიაშიც. დიდი იუმორით დაჯილდოებული, ის სახასიათო როლების ბრწყინვალე შემსრულებელი იყო. ითამაშა ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „კუჩხი ბედინერი" (რეჟ. გურამ პატარაია), „ოტელო"(რეჟ. ნანა ჯანელიძე). მონაწილეობდა სხვადასხვა კონკურსებში, მათ შორის: კონკურსი შოთა რუსთაველის ძეგლისთვის (1967, II პრემია), კონკურსი ვახტანგ გორგასლის ძეგლისთვის (III პრემია).

ჯილდოები
--------

* 1988 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯუნა მიქატაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შაჰ-დილი** (აზერ. Şah Dili) — ცელა აზერბაიჯანში, აფშერონის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთში. კონტინენტური აზერბაიჯანის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი. ადმინისტრაციული დაყოფით მიეკუთვნება ბაქოს ბინას დაბას.

გეოგრაფია
---------

ცელას აქვს გრძელი და ვიწრო ფორმა. ტერიტორიაზე მოცემულია მარილიანი ჭაობები და ტბორები. ზღვის დონის აწევა, ახსნაა ტერიტორიაზე მოცემული მარილიანი გრუნტის წყლების. კლიმატი ხასიათდება ძლიერი ქარებით.

აფშერონის ეროვნული პარკი
------------------------

ცელას ტერიტორიაზე განლაგებულია აფშერონის ეროვნული პარკი. ეროვნული პარკისა და ცელას ტერიტორიაზე ბინადრობენ ტურები, მაჩვები, კურდღლები, ხოლო კასპიის ზღვია აკვატორიაში თევზები და ფრინველები, მათ შორის მელოტა, გარეული იხვი, დიდი ოყარი და სხვა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Азербайджан: Общегеографическая карта / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2005 г.; гл. ред. Г. В. Поздняк; ред. Г. Ф. Кравченко, Н. Р. Монахова. — 1:750 000, 7,5 км в 1 см. — М. 2005 (М.: ПКО «Картография»). — ISBN 5-85120-235-1
2. ↑  ეროვნული პარკები
**თიხა** — დანალექი და ჰიდროთერმულად შეცვლილი ქანი, რომელიც ძირითადად შედგება თიხის მინერალებისაგან. თიხებში რელიქტური და ტერიგენული მინერალების — კვარცი, მინდვრის შპატი, ქარსი და სხვა — ჯამური რაოდენობა არ უნდა აღემატობედეს 30-40 %-ს. ძირითადად ცემენტის როლს ასრულებს წმინდადისპერსიული თიხის მინერალები (კაოლინიტი, მონტმორილონიტი, ჰიდროქარსი და სხვა). თიხის მინერალთა დიდი კონცენტრაცია განაპირობებს მის მაღალ ხარისხს. თიხის მინერალოგიური და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები (იონთა გაცვლის უნარი, კოლოიდურობა, წყლიანი სუსპენზიების ტიქსოტროპიულობა, პლასტიკურობა, ცეცხლგამძლეობა და სხვა) განსაზრვრავს მის ეფექტურ გამოყენებას კერამიკული, სამსხმელო, ნავთობის, კომბინირებული საკვების წარმოებაში, აგრეთვე ქანდაკების ორიგინალის შესაქმნელად და სხვა.

მეტამორფიზმის შედეგად თიხა გარდაიქმნება არგილითად, თიხაფიქლად, ფილიტად.

მონტმორილონიტიანი თიხების საბადოები ცნობილია საქართველოში, უკრაინაში, სომხეთში, აზერბაიჯანში, თურქმენეთში, ყაზახეთში, მექსიკაში, იტალიაში, რუმინეთში, აშშ-ში და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თიხის მინერალები
* თიხაფიქალი
* თიხნარი
* თიხით მკურნალობა
* თიხოვანი ხსნარი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თიხა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *მაჩაბელი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 686.
**„ცოცხლად დარჩენის მიზეზები"** — რომანი და მემუარი, რომლის მწერალია მეტ ჰეიგი. წიგნი გამოქვეყნდა 2015 წლის 5 მარტს. იგი ეფუძნება მის გამოცდილებას, რომელიც სავსეა დეპრესიითა და შფოთვითი აშლილობით,ეს პრობლემები მას აწუხებდა 24 წლის ასაკიდან.ეს იყო პირველი შემთხვევა,როდესაც მან თავისი გაუსაძლისი პრობლემების შესახებ საჯაროდ დაწერა.

რომანი მიმოხილული იქნა The Sunday Times, The Daily Telegraph, The Guardian Star Tribune  და Toronto Star-ის მიერ .

შინაარსი
--------

ერთ დღეს, 1999 წლის სექტემბერში, მეტ ჰეიგმა იგრძნო, რომ მისი ძველი თავი გარდაიცვალა. ის იმ დროს 24 წლის იყო და დეპრესიის შესახებ არაფერი იცოდა და საერთოდ არ ესმოდა მისი. ბნელი ღრუბლის შთაბეჭდილებამ, რომელიც უსაზღვრო წვიმას ასხამდა მას, აგრძნობინებდა თავს, როგორც "დაცემულს". მას შეეშინდა, რადგან არ იცოდა რა ხდებოდა თავის გონებაში.

სამი დღის უძილობისა და საკვების გარეშე, ვეღარ გაუძლო იმ ტკივილს, რომელსაც გრძნობდა. ყველაფერი, რასაც გრძნობდა, რასაც ხედავდა, სულ უფრო და უფრო დეპრესიულს ხდიდა. ის გრძნობდა, რომ ცხოვრებას ძალიან დიდი ტკივილი მოჰქონდა და ერთადერთი გზა, რომ არ ეგრძნო ეს ტკივილი, იყო მისი სიცოცხლის დასრულება.

ის კლდის კიდეზე მივიდა და მხოლოდ ერთი ნაბიჯი აშორებდა მთელი თავისი ტკივილისა და ტანჯვის დასრულებას. კლდის პირას იდგა და ფიქრობდა ყველა იმ ადამიანზე, ვისაც ის უყვარდა და ფიქრობდა სიკვდილზე. ცდილობდა გამბედაობა მოეგროვებინა, რომ ერთხელ და სამუდამოდ დაესრულებინა ყველაფერი, მაგრამ ამის ძალიან ეშინოდა, ფიქრობდა, რომ თუ გადარჩებოდა, შესაძლოა სამუდამოდ პარალიზებული დარჩეს, "სხეულში ჩაკეტილი". მან ჩათვალა, რომ ასეთი ტრაგედიის გადარჩენა მხოლოდ მეტ ტანჯვას მოიტანდა; ასე რომ, ამ ფიქრებმა ხელი შეუშალა მას, რომ სიცოცხლე დაესრულებინა.

იმ მომენტიდან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჯერ კიდევ ძალიან ავად იყო, მის ძალიან მცირე ნაწილში იპოვა ძალა, ებრძოლა ამ სნეულებისათვის და არ მიეცა ამისათვის უფლება, რომ მთლიანად შეეთანთქა ის. თითქმის თვითმკვლელობის ეპიზოდის შემდეგ, მან შემდეგი სამი წელი გაატარა დეპრესიასთან ბრძოლაში. მიზეზები ცოცხლად დარჩენისათის მიზნად ისახავს მკითხველებს ასწავლოს, რომ არასოდეს დაკარგონ რწმენა და დაიჯერონ საკუთარ შესაძლებლობებშ. მეტი მოუწოდებს მკითხველებს, რომ დატკბნენ პატარა სიხარულითა და ბედნიერების მომენტებით, რაც ცხოვრებას მოაქვს და გვეუბნება, რომ ჯერ კიდევ არსებობს სიცოცხლის დარჩენის შესაძლებლობა. მეტ ჰეიგი ცდილობს დაარწმუნოს მკითხველი, რომ დროს შეუძლია განკურნოს ყველაფერი, რომ ამ ყველაფრის "გვირაბის" ბოლოს არის სინათლე, თუნდაც დიდი ხნის განმავლობაში ის არ ჩანდეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Reasons to Stay Alive. ციტირების თარიღი: 13 September 2017
2. ↑  Merz, Theo (5 March 2015). „Matt Haig: ‘People handle you differently when they know you’re depressive’". *The Daily Telegraph*. ციტირების თარიღი: 12 September 2016.
3. ↑  Kennedy, Lettie (31 January 2016). „Reasons to Stay Alive by Matt Haig review – one man’s battle with depression". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 12 September 2016.
4. ↑  Filgate, Michele (1 April 2016). „Review: 'Reasons to Stay Alive,' by Matt Haig". *Star Tribune*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 აპრილი 2016. ციტირების თარიღი: 13 September 2016.
5. ↑  Wiersema, Robert (31 January 2016). „Matt Haig's book on depression could help save lives: review". *Toronto Star*. ციტირების თარიღი: 13 September 2016.
**ჰიპერბოლა** (ძვ. ბერძნ. ὑπερβολή [hyperbolē] — „გაზვიადება") — მხატვრული გამოსახვის ხერხი, გამომსახველობის გასაძლიერებლად რაიმეს განზრახ გაზვიადება, რითაც მოვლეის (საგნის, ხასიათის, თვისების) ესა თუ ის მხარე წარმოჩენილია ხაზგასმით. მაგალითად, ამირანს „სადილად ბუღა-კამეჩი, ვახშმად არც ორი ეყოფა" (ხალხური). „მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა" (შოთა რუსთაველი). ჰიპერბოლა ხშირად შერწყმულია სხვა ტროპებთან, მაგალითად, გვაქვს ჰიპერბოლური შედარება („...ელვისა მსგავსად შვენოდა", შოთა რუსთაველი), ჰიპერბოლა-მეტაფორა („...მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე", შოთა რუსთაველი). ჰიპერბოლური შეიძლება იყოს ხასიათი (ნაცარქექია, ყვარყვარე თუთაბერი), სიტუაცია (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი", „დარისპანის გასაჭირი"). ჰიპერბოლა შეიძლება იყოს პათეტიკურიც და კომიკურიც. ჰიპერბოლის ექსპრესიული ეფექტი, მისი სახეობრივ-ემოციური შინაარსი განსაკუთრებულ მხატვრულ ფუნქციას ასრულებს ნაწარმოებებში. ჰიპერბოლას იყენებენ ორატორულ ხელოვნებაშიც (მაგალითად, სოლომონ ლიონიძის სიტყვა ერეკლე მეფის გარდაცვალებაზე).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტროპი
* ლიტოტესი

ლიტერატურა
----------

* *იაშვილი პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 664.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Examples of hyperbole in poetry დაარქივებული 2017-06-26 საიტზე Wayback Machine.
CERN-ის ლოგო
**ბირთვული კვლევების ევროპული ორგანიზაცია** - **CERN** (აკრონიმი ფრანგ. **Conseil Européenne pour la Recherche Nucléaire**) — მსოფლიოს უდიდესი ლაბორატორია ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში. ცენტრი განლაგებულია ქალაქ ჟენევის დასავლეთით, ნაწილობრივ შვეიცარიის და ნაწილობრივ საფრანგეთის ტერიტორიაზე. ორგანიზაცია ასევე ცნობილია, როგორც მსოფლიო აბლაბუდის დაბადების ადგილი. დაფუძნდა 1954 წლის 29 სექტემბერს წევრ ქვეყანათა ხელმოწერით. ბკეო-ს თავდაპირველად 12 წევრი ჰყავდა, რაც დღეისთვის 20-მდე გაიზარდა.

მისი მთავარი ფუნქცია ბირთვული აქსელერეტორების მოწოდებაა მაღალი ენერგიის ფიზიკის კვლევებისთვის და უამრავი ცდასთვის, რომელიც აკეო-ს საერთაშორისო კოლაბორატორთა მიერ იქნა აშენებული საერთო გამოყენებისთვის. მთავარ ლაბორატორიაში მდებარეობს ვრცელი კომპიუტერული ცენტრი უძლიერესი მონაცემთა დამმუშავებელი მოწყობილობებით, რომელთა ძირითადი დანიშნულება ექსპერიმენტულ მონაცემთა ანალიზია; და ვინაიდან ეს ცენტრი მკვლევართა დიდი ქსელისთვის უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, ის ისტორიულად იყო (და დღემდე რჩება) უდიდეს და უმთავრეს ქსელურ გამანაწილებლად.

ამჟამად ბკეო-ში სრული დატვირთვით 3000-მდე თანამშრომელი მუშაობს. 6500-მდე მეცნიერი და ინჟინერი (500 უნივერსიტეტიდან და 80 ქვეყნიდან), მსოფლიოს ბირთვულ ფიზიკოსთა დაახ. ნახევარი, ბკეო-ში წარმოებულ ექსპერიმენტებზე მუშაობს.

ლაბორატორიას ძლიერ გაუწია პოპულარიზაცია დენ ბრაუნის ბესტერლერმა რომანმა „ანგელოზები და დემონები", რომლის პირველი თავი აქ თითქოსდა მომხდარ მოვლენებს ეძღვნება. მიკროკოსმოსის საგამოფენო ცენტრი ღიაა საზოგადოებისთვის, ასევე გიდის მეშვეობით შესაძლებელია ზოგიერთი მიმდინარე ცდას დათვალიერება.ნახვამდის ალივი დერჩი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Recruitment and training opportunities at CERN


|  |  |
| --- | --- |
| ორგანიზაცია | *ეს სტატია ორგანიზაციის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქამელეონისებრნი** (ლათ. Chamaeleontidae) — ქვეწარმავალთა ოჯახი ხვლიკების ქვერიგისა.მათი სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს. აქვთ შებრტყელებული გვერდები, მოკლე კისერი, როგორც წესი, გრძელი და მჭიდი კუდი, გრძელი ხუთთითიანი ფეხები, კეფაზე — ქედები და ბორცვები. ზოგიერთ სახეობას (უმთავრესად მამლებს) დინგზე უვითარდება ქერცლით დაფარული კანის გამონაზარდი. სხეული დაფარულია რქოვანი მარცვლებითა და ბორცვებით. დაფის აპკი არ გააჩნიათ. აქვთ დიდი თვალები დაფარული სქელი, ურთიერთშეზრდილი ქუთუთოებით, რომლებშიც პატარა ხვრელია გუგისათვის. ენა მეტად გრძელია და ხშირად სხეულის ნახევარს აღემატება, ღრუიანია და მშვიდ მდგომარეობაში — შეკუმშული. ენის ელვისებურ გამოსროლას განაპირობებს რგოლური კუნთების სწრაფი შეკუმშვა. ლავიწი არ გააჩნიათ. აქვთ მუცლის ნეკნები. უმრავლესობის ფილტვები ყრუ გამო9ნაზარდებით ბოლოვდება, რის გამოც ქამელეონისებრნი იბერებიან. განათების, ტემპერატურის გაღიზიანების საპასუხოდ ქამელეონისებრნი სწრაფად იცვლიან ფერს, რაც დაკავშირებულია სპეციალურ უჯრედებთან (ქრომატოფორებთან), რომლებიც შეიცავენ მუქ-ყავისფერ, მოწითალო და ყვითელ პიგმენტებს. ფერს იცვლის როგორც მთელი სხეული, ისე ცალკეული ნაწილებიც.

ოჯახში 4 გვარია, რომლებიც აერთიანებს 90-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან უმთავრესად აფრიკაში, კუნძულ მადაგასკარზე, აგრეთვე სამხრეთ ევროპაში, დასავლეთ და სამხრეთ აზიაში. ბინადრობენ ძირითადად ხეებსა და ბუჩქებზე. საათობით არიან უძრავად ან მეტად თავისებურ მოძრაობებს (სხეულით ან თვალებით) ასრულებენ. იკვებებიან უხერხემლოებით, მსხვილი ფორმები — წვრილ-წვრილი ხერხემლიანებითაც. დებენ 15–80 კვერცხს. ზოგი კვერცხცოცხლადმშობია. აღსანიშნავია ჩვეულებრივი ქამელეონი (Chamaeleontidae chamaeleon), რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ ესპანეთში, ხმელთაშუა ზღვის ზოგიერთ კუნძულზე, სამხრეთ თურქეთსა და სირიაში. რამდენიმეჯერ ნაპოვნია სოხუმსა და ფოთში, რაც გემით ჩამოყვანით უნდა აიხსნას.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 451.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ქართული ენა) ქამელეონები

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ქამელეონისებრნი***
**ემანუელ გოლდსტეინი** — ჯორჯ ორუელის ანტიუტოპიური (დისტოპიური) რომანის, „1984"-ის პერსონაჟი. გოლდსტეინი ოკეანიის მმართველი სისტემის, ინგსოცისა და „დიდი ძმის" მთავარ მტრად ითვლება. გოლდსტეინს რომელსაც ადანაშაულებენ საძმოს მართვაში, რომელიც კონტრ-რელოვუციურ აგენტურულ საქმიანობას ეწევა და პარტიას უპირისპირდება. გოლდსტეინი შიდა პარტიის ყოფილი წევრია, რომელიც მონაწილეობა პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლასა და რევოლუციურ პროცესებში, თუმცა მზარდი ავტორიტარიზმის გამო დატოვა პარტია და ჩამოაყალიბა საძმო, რომელიც რეჟიმს დაუპირისპირდებოდა. სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ის სახელმწიფოს მტერია. ყოველდღიურად მოქალაქეებისთვის გამოყოფილა „სიძულვილის ორი წუთი", რა დროსაც ისინი იკრიბებიან ტელეეკრანთან რომელზეც გამოსახულია გოლდსტეინი, გარკვეულ შემთხვევებში ევრაზიელ და აღმოსავლეთაზიელ მეომრებთან ერთად (სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ოკეანია ამ ორიდან ერთ-ერთ სახელმწიფოსთან მუდმივ ომშია, თუმცა დროის სხვადასხვა მონაკვეთში მტრად ორივე სახელმწიფო მონაცვლეობით ირიცხება). „სიძულვილის ორი წუთის" მიზანია ადამიანებმა გამოხატონ განრისხება გოლდსტეინის მიმართ და მოიხსენიონ იგი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „1984"