**ახმეტის ეკლესიები** — ეკლესიები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ახმეტაში.

ეკლესიები
---------

### პირველი

*პირველი ეკლესია* დგას ქალაქის აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, ბითანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

XX საუკუნის 70-იან წლებში ეკლესიას საბანკეტო დარბაზი დააშენეს და შიგნიდან და გარედან ცემენტის ხსნარით შელესეს. ამის გამო ეკლესიას თავდაპირველი სახე ძლიერ შეცვლილი აქვს.

ეკლესია დარბაზულია (5,85 X 4,4 მ). სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თარაზულად გადახურული ვიწრო სარკმელია, რომლის ნაწილი კონქის ფარგლებშია შეჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვეშ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი. დარბაზის სიგანე მის სიგრძეს აღემატება, გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. დასავლეთ კედელში ერთი ვიწრო სარკმელია, რომელსაც ბრტყელი გადახურვა აქვს. ეკლესიის ფასადები ზეთის საღებავებითაა შეღებილი.

### მეორე

*მეორე ეკლესია* დგას უტოს უბნის სამხრეთით ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,3 X 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში ტლანქად დამუშავებული შირიმია გამოყენებული. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარის ზემოთკენ შევიწროებულ ღიობს მოზრდილი ქვიშაქვა ხურავს. გეგმით ტრაპეციისმაგვარი დარბაზი აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდში ერთი სწორკუთხა სარკმელი და ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. სარკმელს საფეხუროვანი , გარეთკენ შემაღლებული გადახურვა აქვს. სარკმლის ქვემოთ კედელზე მიდგმულია ქვით ნაშენი ტრაპეზი. აფსიდი გადახურულია ღორღისა და დუღაბის სხმული კონქით, რომლის თაღი სამხენტრიანია; ანალოგიური ფორმისა და მასალისაა კამარაც.

დარბაზის დასავლეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, კედლის სისქეში მოწყობილია პატარა სამალავი. ეკლესიას შირიმის თაროსებრი ლავგარდნის მცირე ნაწილი შემორჩა.

### მესამე

*მესამე ეკლესია* დგას უტოს უბნის სამხრეთით, 500 მეტრზე, ტყეში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (4,5 X 3,4 მ). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. ფასადებზე წყობის რიგების სწორხაზოვნება დაცულია. ძლიერ დაზიანებულია. დანგრეულია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები და გრძივი კედლების აღმოსავლეთი ნაწილი. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრ აფსიდში ვიწრო სარკმელია, რომელიც აფსიდის ღერძიდან რამდენადმე ჩრდილოეთითაა გადაადგილებული. შემორჩენილია დასავლეთ კედელში გაჭრილი სარკმლის წირთხლის მცირე ნაწილი.

### მეოთხე

*მეოთხე ეკლესია* დგას ხევის უბანში, ერთ-ერთი მოსახლის ეზოში. თარიღდება XIX საუკუნის I ნახევრით.

ეკლესია დარბაზულია (9,2 X 6 მ), ნაშენია რიყის ქვით, აგურით და კირის დუღაბით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. აგური კონსტრუქციული ნაწილებისა და კარ-სარკმლების წყობაშია გამოყენებული. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია კრამიტი, მონგრეულია ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე.

შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევაწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან აგურის სამთაღიანი კანკელითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ნიშებია მოწყობილი. საკურთხევლის შუაში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით.

აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონებზე აგურის წყობის შეღრმავებით თითო ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის შესასვლელის ზემოთ, წყობაში ჩასმულია ქვიშაქვის სწორკუთხა ქვა მხედრული წარწერით, რომლის თანახმადაც ეკლესია მაღალაშვილებს აუგიათ.

### მეხუთე

*მეხუთე ეკლესია* დგას სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,3 X 5,6 მ), ნაშენია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი კედლები (სიმ. 2-2,5 მ) მთლიანად მცენარეულობითაა დაფარული.

შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით გეგმით ნახევარწიული ღრმა აფსიდია, რომლის ღერძზე სარკმლის ნაშთია შემორჩენილი. აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა.

### მეექვსე

*მეექვსე ეკლესია* დგას უტოს უბანში, ბერდუკას წყაროსთან, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით კვადრატული (4 X 4 მ). ნაგებია მოზრდილი რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. შემორჩენილია განივი კედლების სამხრეთ ნახევარიდა სამხრეთ კედელი მცირე სიმაღლეზე (კედლების სისქე 1 მეტრამდეა). დანარჩენი ნაწილი მიწითა და ჯაგნარითაა დაფარული. ნახევარწრიული აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშია.

### მეშვიდე

*მეშვიდე ეკლესია* დგას უტოს უბანში. გაეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (8,8 X 5,7 მ). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. კედლები შიგნით შელესილი ყოფილა (შემორჩენილია ფრაგმენტები). ძლიერ დაზიანებულია. მთელ სიმაღლეზე მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილია შემორჩენილი; დანარჩენი კედლები მხოლოდ 1,2-1,5 მეტრის სიმაღლეზე დგანან. აღმოსავლეთით ნახევაწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზისაგან ფართო მხრებითაა გამოყოფილი. მხრების ქვედა ნახევარი ორსაფეხურიანია, ზედა — ერთსაფეხურიანი. აფსიდის ღერძზე ფართო, სწორკუთხა სარკმელია, რომლის მარჯვნივ პატარა, გეგმით ტეხილი ფორმის ღრმა ნიშია. აფსიდი წესიერი ფორმის კონქითაა გადახურული.

### მერვე

*მერვე ეკლესია* დგას ახმეტის ჩრდილო-დასავლეთით 3 კილომეტრზე, ახმეტა-მთიანეთის გზის მარჯვენა მხარეს, ვენახებში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,3 X 3,8 მ), ნაგებია რიყის ქვით, გარეთა კუთხეები და შესასვლელის წირთხლები მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული ქვებითაა ამოყვანილი. დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, ლავგარდანი და საპირე წყობის ნაწილი.

შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარს გარედან შირიმის ორი ქვისგან შედგენილი თაღი ახურავს, შიგნიდან კი ძელოვანი გადახურვა ჰქონია. აღმოსავლეთით დეფორმირებული ნახევაწრის ფორმის აფსიდში ერთი ვიწრო სარკმელია, რომელსაც თარაზული გადახურვა და ძირი აქვს. სარკმლის ქვემოთ კედელზე სწორკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. აფსიდი გადახურულია ამორფული ფორმის სხმული კონქით. აფსიდის კედელი გრძივ კედლებს უშუალოდ შეერთვის. დარბაზის სამივე კედელში თითო ვიწრო, ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. კამარა სხმულია — ტლანქი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ. ბაქრაძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 32-33.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| ახმეტა | 
* ახმეტის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
* ახმეტის ბზიანის საყდარი
* ბულულის ეკლესია
* ახმეტის ეკლესიები
* ახმეტის ელიას ეკლესია
* ახმეტის კვირაცხოვლის ეკლესია
* ახმეტის კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია
* ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ახმეტის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* ახმეტის ნინოწმინდის ეკლესია
* ორბიაანთ საყდარი
* ახმეტის სამების ეკლესია
* ახმეტის ღვთაების ეკლესია
* ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ახმეტის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
* ახმეტის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ახმეტის წმინდა გიორგის ეკლესია
 |
|  |
| დუისის თემი | 
* დუისის ეკლესია
* დუისის ეკლესია
* წინუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია
 |
|  |
| ზემო ალვანის თემი | 
* ბახტრიონის ეკლესია
* ზემო ალვანის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
* ზემო ალვანის სამების ეკლესია
* ზემო ალვანის ბზიანის ეკლესია
* ეფროსის ეკლესია
* ზემო ალვანის იახსრის ეკლესია
* ზემო ალვანის კვირაცხოვლის ეკლესია
* ზემო ალვანის ღვთაების ეკლესია
* ზემო ალვანის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ზემო ალვანის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ზემო ალვანის წმინდა მარიამის ეკლესია
* ხორბალოს ეკლესიები
* მუნის საყდარი
* ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია
* ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია
* ხორბალოს ციხისჯვრის ეკლესია
* ხორბალოს წმინდა გიორგის ეკლესია
 |
|  |
| ზემო ხალაწნის თემი | 
* დუმასტურის ეკლესია
* დუმასტურის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* ქვემო ხალაწნის ეკლესიები
* ქვემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ზემო ხალაწნის ბზიანის ეკლესია
* ზემო ხალაწნის ეკლესია
* ზემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია
 |
|  |
| ზემო ხოდაშნის თემი | 
* ზემო ხოდაშნის ბოჭორმის ეკლესია
* ზემო ხოდაშნის დედათა მონასტრის კომპლექსი
* ზემო ხოდაშნის ეკლესიები
* ზემო ხოდაშნის კვირაცხოვლის ეკლესია
* ზემო ხოდაშნის ხარების ეკლესია
* ზემო ხოდაშნის ნათლისმცემლის ეკლესია
* ტარიელაანთ საყდარი
* ზემო ხოდაშნის წამებულის ეკლესია
* ზემო ხოდაშნის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ზემო ხოდაშნის წმინდა მარიამის ეკლესია
* ბზასაყდარი
* თეთრი გიორგის ეკლესია
* საჩინის მონასტერი
* აწყურის ეკლესია
* აწყურის წმინდა ელიას ეკლესიები
* აწყურის კვირაცხოვლის ეკლესია
* აწყურის ღვთისმშობლის ეკლესია
* აწყურის წამებულის ეკლესია
* აწყურის წმინდა თევდორეს ეკლესია
* ახალდაბის ეკლესია
* ახალდაბის წმინდა გიორგის ეკლესია
 |
|  |
| მატნის თემი | 
* ახალი ხატი
* მატნის ცხრაკარას მონასტერი
* მატნის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
* ერელაანთ ეკლესია
* ბათურაანთ ეკლესია
* მატნის ბერების საყდარი
* ბზიანის საყდარი
* მატნის გუმბათოვანი საყდარი
* დამასტის ეკლესია
* დიდბატონის ეკლესია
* მატნის ეკლესიები
* მატნის ელიას ეკლესია
* მატნის თეთრი გიორგის ეკლესია
* მატნის იახსრის საყდარი
* კლდეთაუკანის საყდარი
* მერებაანთ საყდარი
* მატნის მთავარანგელოზის ეკლესია
* ჟამთა საყდარი
* მატნის სამების ეკლესია
* მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია
* მატნის ღვთისმშობლის ეკლესია
* მატნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
 |
|  |
| მაღრაანის თემი | 
* ბრმა ჯვარი
* არგოხის ეკლესია
* არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
* არგოხის ყველაწმინდის ეკლესია
* ბერიკაანთ ხატი
* მაღრაანის ბზიანის საყდარი
* მაღრაანის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* მაღრაანის ქაშვეთის ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ციხისჯვრის ეკლესია
* მაღრაანის წამებულის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ბზიანი საყდარი
* ფიჩხოვანის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ნათლისმცემლის ეკლესია
* პატარა ჯვრის ეკლესია
* ქომუს ჯვრის ეკლესია
* ფიჩხოვანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია
* ხარჭაშნის ღვთაების ეკლესია
 |
|  |
| თუშეთის თემი | 
* წყაროთგორის წმინდა გიორგის ხატი
* დართლოს ეკლესია
* იახსრის ხატი
* კოპალეს ხატი
* ლაშარის ჯვარი
* მარიამწმინდის ხატი
* შენაქოს წმინდა გიორგის ეკლესია
 |
|  |
| ოჟიოს თემი | 
* ალავერდი
* ბაიხოს სამების ეკლესია
* ოჟიოს კვირაცხოვლის ეკლესია
* ოჟიოს წმინდა ნინოს ეკლესია
* ოჟიოს წმინდა თომას ეკლესია
* ოჟიოს ღვთაების ეკლესია
* კოღოთოს ეკლესია
* კოპალას ეკლესია
* კოღოთოს უსანეთის ეკლესია
* ჭართანულების ეკლესია
* ჯანაანის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ჩაბინაანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია
* ბადრიაანთ საყდარი
* ბუის საყდარი
* ხორხელის ეკლესია
* ლომისის მთავარმოწამის ეკლესია
* ნარეკლიანთ საყდარი
* ხორხელის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ხორხელის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ხორხელის წმინდა დემეტრეს ეკლესია
 |
|  |
| საკობიანოს თემი | 
* საკობიანოს ლომისის ეკლესია
* საკობიანოს ღვთისმშობლის ეკლესია
* ბაყილოვანის ეკლესია
* კუწახტის ამაღლების ეკლესია
* კუწახტის ეკლესია
* ლომისის სალოცავი
* ქორეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ქორეთის წმინდა თევდორეს ეკლესია
* ყვარელწყლის ეკლესია
* ხევისჭალის ეკლესიები
* კურტანიძეულის წმინდა მარინეს ეკლესია
 |
|  |
| ქვემო ალვანის თემი | 
* ბაბანეურის ღვთაების ეკლესია
* ბაბანეურის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ბაბანეურის წამებულის ეკლესია
* ბაბანეურის წმინდა მარინეს ეკლესია
* ქვემო ალვანის ეკლესია
 |
|  |
| ქისტაურის თემი | 
* არაშენდის ეკლესია
* არაშენდის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ახშნის გორისჯვრის ეკლესია
* ახშნის ეკლესია
* ახშნის ელიას ეკლესია
* ახშნის მაცხოვრის ეკლესია
* ქორუბნის ეკლესია
* ქისტაურის წმინდა ნინოს ეკლესია
* ინგეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ოსიაურის ეკლესია
* ალბურუშვილების ეკლესია
* საჩალის ბზიანის საყდარი
* საჩალის ეკლესიები
* ქისტაურის ეკლესიები
* ქისტაურის ნათლისმცემლის ეკლესია
 |
|  |
| შახვეტილის თემი | 
* ბუღაანის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ვეძების ეკლესია
* პატარა ხატი
* საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია
* საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ჩაჩხრიალის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ჩაჩხრიალის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ჭართალის ეკლესიები
* შახვეტილის ეკლესიები
* შახვეტილის კვირაცხოვლის ეკლესია
 |
|  |
| ჯოყოლოს თემი | 
* ბირკიანის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ომალოს წმინდა გიორგის ეკლესია
* ჯოყოლოს ეკლესიები
* ჯოყოლოს კვირაცხოვლის ეკლესია
 |
|  |
| ტაძრები ნასოფლარებზე | 
* ბახტრიონის ციხის ეკლესია
* ბოჭორმის წმინდა გიორგის ხატი
* ჯვართანას ბატონცვარიელის ხატი
* ილიურთის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ნაციხვარის ეკლესია
* ფარსმის ეკლესია
* ფარსმის წმინდა გიორგის ხატი
* ფარსმის წმინდა თევდორეს ხატი
* კარატის ჯვარი
* ქავთარ ხაგირის სალოცავი
* ჩოფჩაურის ეკლესია
* ჩოფჩაურის სამების ეკლესია
* ჰეღოს იოანე ნათლისმცემლის ხატი
 |

 |