recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თამაზ შილაკაძე**  (დ. 19 თებერვალი, 1932) — ქართველი გამომგონებელი, ინჟინერი, მეცნიერი. ტექნიკური მეცნიერებათა კანდიდატი, ტრანსპორტის სამეცნიერო დოქტორი. საქართველოს სსრ დამსახურებული გამომგონებელი (1971), საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1986) თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003).

1955 წელს დაამთავრა საქართველოს სსრ პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1977 წლიდან მის მიერ დაარსებული ინსტიტუტის — „საქგზამეცნიერების" დირექტორია (1965 წლიდან საქართველოს საგზაო სამეცნიერო-კვლევითი სადგურის პირველი დირექტორი იყო). 1958-1996 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოსკოვსა და თბილისში. 1976 წლიდან საქართველოს ტექნიკური შემოქმედებისა და პატენთმცოდნეობის ინსტიტუტის რექტორია. 1978-1991 — საქართველოს ნოვატორთა საბჭოს, 1992 წლიდან — საქართველოს გამომგონებელთა და რაციონალიზატორთა საზოგადოების თავმჯდომარე. 1992 წლიდან — საქართველოს სახელმწიფო პატენტრწმუნებული. მრავალი შრომისა და გამოგონების ავტორი. სამეცნიერო ინტერესების სფეროს წარმოდგენს საგზაო-სატრანსპორტო სისტემების სრულყოფისა და განვითარების პრობლემათა შესწავლა და ინოვაციური მეთოდების პრაქტიკაში დანერგვა. საგზაო დარგში სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის განვითარების სამუშაოები. საგზაო-სატრანსპორტო ქსელის შემდგომი გაუმჯობესებისა და განვითარების საკითხები. საგზაო დარგისთვის საჭირო ნორმატიულ-ტექნიკური დოკუმენტაციის დამუშავება, ადგილობრივი საგზაო საამშენებლო მასალებისა და მრეწველობის ნარჩენების შესწავლა საგზაო სისტემაში დანერგვის მიზნით. გზებზე მოძრაობის უსაფრთხოების ღონისძიებების დამუშავება და ახალი ეფექტური ავტოტრანსპორტის დამცავი ნაგებობების შექმნა და მათი დანერგვა. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, სახელმძღვანელოს და გამოგონების ავტორი. არჩეულია რუსეთის ფედერაციის ტრანსპორტის, ნიუ-იორკის, კალიფორნიის (აშშ), მარკონის (იტალია) აკადემიების წევრად. 2013 წელს მიენიჭა „წლის საუკეთესო ინჟინრის" წოდება.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* საქართველოს კულტურის ფონდი, თავმჯდომარე (2017-)
* ტრანსპორტის საერთაშორისო აკადემია, პრეზიდენტი (2017-)
* საქართველოს საინჟინრო აკადემია, ნამდვილი წევრი (1992-)
* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, აკადემიკოსი, პრეზიდენტის მრჩეველი (2018-)

ჯილდოები
--------

* 1974 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1982 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, ლაურეატი (მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში)
* 1996 — რუსეთის ფედერაციის საპატიო მეგზევე
* 1999 — ღირსების ორდენი
* 2002 — ბელორუსიის საპატიო მეგზევე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ შილაკაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამაზ შავგულიძე** (დ. 28 თებერვალი, 1930 — გ. 9 მარტი, 1993) — ქართველი იურისტი, მეცნიერი და თანამდებობის პირი. იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

თამაზ შავგულიძე დაიბადა 1930 წლის 28 თებერვალს თბილისში. 1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1958 წელს მუშაობა დაიწყო მეცნიერებათა აკადემიის ინსტიტუტის სამართლის განყოფილებაში უფროს ლაბორანტად. ამავე წელს შევიდა ასპირანტურაში, რომელიც 1961 წელს დაამთვრა. 1970 წელს დაინიშნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1978 წლიდან მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამართლის დარგში. ჩამოაყალიბა სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც იყო სიცოცხლის ბოლომდე. 

1989 წლის 14 აპრილს საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით შექმნილი 9 აპრილს მომხდარი ტრაგედიის გარემოებათა გამოსაკვლევი კომისიის თავმჯდომარედ და ხელმძღვანელად დაინიშნა.

თამაზ შავგულიძეს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო მონოგრაფია. მისი სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა მოიცავდა სისხლის სამართლის, კრიმინოლოგიისა და კრიმინალური ფსიქოლოგიის სამართლებრივ პრობლემებს; მან პირველმა გამოიყენა დიმიტრი უზნაძის „განწყობის თეორია" სამართლებრივ ასპექტში.

სხვადასხვა დროს იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორი, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის სამთავრობო კომისიის თვმჯდომარე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალ „მაცნეს" სამართლის სერიის რედაქტორი, ჟურნალ „სამართლის" რედკოლეგიის წევრი.

1964 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1974 წელს სადოქტორო დისერტაცია.

ლიტერატურა
----------

* *თოდრაძე ნ.* თამაზ შავგულიძე, თბ. 2005
* მისი შემოქმედებითი წვლილი საქვეყნოდ არის აღიარებული, გაზ. საქართველოს რესპუბლიკა, თბილისი, 11 მარტი, 2003, N 64 (4443), გვ. 6

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ შავგულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამაზ შაიშმელაშვილი** (დ. 15 მარტი, 1938, ნუკრიანი — გ. 2011) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით.

1961 წლიდან მუშაობდა საქართველოს გზატკეცილების მთავარ სამმართველოში უფროს ინჟინრად, შემდეგ საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს სამუშაოთა მწარმოებლად, სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 1979-1989 წლებში იყო საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს კაპიტალური მშენებლობის განყოფილების უფროსის მოადგილე და უფროსი. 1989-1991 წლებში იყო საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტისა და გზების სამინისტროს კაპიტალური მშენებლობისა და საიჯარო სამუშაოების სამმართველოს უფროსი. 1991-1997 წლებში მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სახელმწიფო კონცერნ „საქავტოგზის" თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1997 წლიდან იყო საქართველოს საავტომობილო გზების სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. მონაწილეობდა „მცხეთა-ფასანაურის", „თბილისი-წითელი ხიდის" საავტომობილო გზების სარეკონსტრუქციო სამუშაოებში. მდინარე იუფშარასა და ცისფერ ტბაზე, ასევე „ბზიფი-რიწა-ავადხარას" გზებზე სამდინარო-სახიდე გადასასვლელებისა და გაგრის შემოსავლელი საავტომობილო გზის (3-კილომეტრიანი გვირაბით) მშენებლობაში. ხელმძღვანელობდა ჭოროხისა (სოფელ გონიოსთან) და ხრამის (აზერბაიჯანის საზღვართან) სამდინარო-სახიდე გადასასვლელების, „თბილისი-სენაკი-ლესელიძის" საავტომობილო გზის (სოფელ აღაიანის შემოსავლელი გზის მონაკვეთი), ენგურისა (სოფელ ლიასთან) და მაგანას (სოფელ ჯვართან) ხიდების, „ახალქალაქი-ნინოწმინდის" 10 კმ-იანი მონაკვეთის რეკონსტრუქციას, მდინარეებზე: ტამიშზე, ოხურეისა და ენგურზე (აფხაზეთის საზღვართან) სამდინარო ხიდების უმოკლეს ვადებში აღდგენას. მიღებული აქვს საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი და სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია.

ჯილდოები
--------

* 1998 — ღირსების ორდენი
* 1996 — ღირსების მედალი
* საპატიო მეგზევე
* საქართველოს დამსახურებული მშენებელი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 604
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1, თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2000, გვ. 438

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ შაიშმელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თინათინ ბერძენიშვილი** (დ. 31 ოქტომბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი, საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორი. არის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის (EBU) გენდერული თანასწორობის ჯგუფის ხელმძღვანელი, ევროპის მაუწყებელთა კავშირის მედიაკომიტეტის წევრი.

2002 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამაგისტრო პროგრამა კინოს და სატელევიზიო მედიის ექსპერტი. 2022 წელს დაასრულა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სადაც მიენიჭა მასობრივი კომუნიკაციის დოქტორის ხარისხი.

კარიერა
-------

1997-1999 წლებში ჟურნალისტად მუშაობდა გაზეთ „ქართული ფილმში". 1999-2000 წლებში იყო ტელერადიო კომპანია „აუდიენციას" ჟურნალისტი. 2000-2003 წლებში იყო ამავე სტუდიის გადაცემა „მეალომანიას" ავტორი და ხელმძღვანელი. 2001-2003 წლებში იყო ART-IMEDI ვიდეო პროდუქციის მენეჯერი. 2003 წელს ტელეკომპანია „იმედზე" მიჰყავდა გადაცემა „კლიპ-ლოტო". 2006-2009 წლებში აზერბაიჯანში სადაზღვევო-საბროკერო კომპანია NLI LTD-ის PR მენეჯერი იყო. 2012-2013 წლებში საზოგადოებრივ მაუწყებელზე მიჰყავდა რამდენიმე გადაცემა. 2011-2014 წლებში იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსი, 2014-2015 წლებში კი ამავე ორგანიზაციის მერკეტინგის დეპარტამენტის დირექტორი. 2015-2016 წლებში იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის მედიის და კომუნიკაციების ბლოკის დირექტორი. 2016 წლის 21 ნოემბრიდან 2017 წლის 6 იანვრამდე ასრულებდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის მოვალეობას. 2017 წლის 6 იანვრიდან 2020 წლის 18 აგვისტომდე იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის პირველი მოადგილე და მედიის და კომუნიკაციების ბლოკის დირექტორი. 2019 წლის 4 აპრილს დაინიშნა ევროპის მაუწყებელთა კავშირის გენდერული საკითხების ჯგუფის ხელმძღვანელად. ამავე დროს, არის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის მედიაკომიტეტისა და ცენტრალური ევროპის ქვეყნების კომიტეტის წევრი. 2020 წლის 18 აგვისტოდან 2020 წლის 25 სექტემბრამდე იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.

2020 წლის 25 სექტემბერს, თინათინ ბერძენიშვილი საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭომ გენერალურ დირექტორად აირჩია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია 1tv.ge
* ბიოგრაფია 1tv.ge

სქოლიო
------

1. ↑  თინათინ ბერძენიშვილი სადისერტაციო-ნაშრომი
2. ↑  თინათინ ბერძენიშვილი ევროპის მაუწყებელთა კავშირის გენდერული საკითხების ჯგუფის ხელმძღვანელად დაინიშნა. *1tv.ge* (4 აპრილი, 2019). ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2020.
3. ↑  საქართველოს პირველი არხის გენერალური დირექტორის მოვალეობას თინათინ ბერძენიშვილი შეასრულებს. *1tv.ge* (18 აგვისტო, 2020). ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2020.
4. ↑  საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭომ გენერალურ დირექტორად თინათინ ბერძენიშვილი აირჩია. *1tv.ge* (25 სექტემბერი, 2020). ციტირების თარიღი: 25 სექტემბერი, 2020.
**თიმლიჩ-ოჰინგა** — არქეოლოგიური ძეგლი კენიაში. მდებარეობს ქალაქ მიგორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 46 კილომეტრში, ტბა ვიქტორიის რაიონში, ნიანზის პროვინციაში. 2018 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. დაცულია ეროვნული მუზეუმებისა და მემკვიდრეობის კანონის საფუძველზე 2016 წლიდან და იმყოფება კენიის ეროვნული მუზეუმის დაქვემდებარებაში. იგეგმება ტურიზმის განვითარება.

ლუოს ხალხის დოლუოს ენაზე *thimlich* ითარგმნება, როგორც „საშიში, გაუვალი ტყე", ხოლო *ohinga* — „ქვის ნაგებობა".

თიმლიჩ-ოჰინგა გამაგრებული ქვის ნაგებობაა, რომელიც მშრალი წყობის მეთოდითაა აგებული. თარიღდება XVI საუკუნით. მეცნიერთა აზრით, თიმლიჩ-ოჰინგას იყენებდნენ თემისა და პირუტყვის დასაცავად. თიმლიჩ-ოჰინგა არის უდიდესი და საუკეთესოდ შემონახული ნიმუში არსებული ტრადიციული სამშენებლო კომპლექსებიდან.

კომპლექსი შედგება ოთხი ნაგებობისაგან: Kochieng, Kakuku, Koketch, Koluoch. კედლები აგებულია სხვადასხვა ზომის სუფთად გათლილი ქვებით, დუღაბის გარეშე, კედლების სიმაღლე 1,5-დან 4,5 მ-მდე, საშუალო სისქე — 1 მ.

სქოლიო
------

1. ↑  Sites from Kenya, Oman and Saudi Arabia inscribed on UNESCO World Heritage List
2. 1 2 3  Thimlich Ohinga Archaeological Site. United Nations (2019). ციტირების თარიღი: 2019-10-28.
3. ↑  Maina Kiarie. Thimlich Ohinga. Enzi. ციტირების თარიღი: 2019-10-28.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში კენიის დროშა |
| --- |
|  |
| კულტურული | 
ქალაქ ლამუს ისტორიული ცენტრი  · მიჯიკენდა  · ფორტ-ჟესუსი  · თიმლიჩ-ოჰინგა |  |
|  |
| ბუნებრივი | 
კენიის მთის ეროვნული პარკი  · ტურკანის ტბის ეროვნული პარკი  · დიდი რიფტული ხეობა |

 |
**თინათინ ლევანის ასული ასათიანი** (დ. 12 მარტი, 1918, თბილისი, — გ. 20 ივლისი, 2011, ერევანი) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი (1996).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა პროფესორ ლევან ასათიანის ოჯახში. 1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1944 წლიდან არტემ ალიხანიანის მიწვევით მუშაობს სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ერევნის ფიზიკის ინსტიტუტში (ამჟამად ატომური ენერგიის სახელმწიფო კომიტეტის ერევნის ფიზიკის ინსტიტუტი). კოსმოსური გამოსხივების ფართო ატმოსფერული ღვარების გამოკვლევისას ასათიანმა პირველმა გამოიყენა ატმოსფერული ღვართა ენერგიის გასზომვის ახალი მეთოდი. 

1959 წელს თინათინ ასათიანი იწყებს კოსმოსური მიუონების პოლარიზაციის ხარისხის ენერგიაზე დამოკიდებულების შესწავლას, ხოლო 1963 წლიდან მონაწილეობს დამუხტულ ნაწილაკთა კვლევის ახალი მეთოდიკის დამუშავებაში — განიერღრეჩოიანი ნაპერწკლოვანი კამერების შექმნაში. 

მემორიალური დაფა ერევანში სახლზე, სადაც 1950-2011 წლებში ცხოვრობდა თინა ასათიანი (ბაგრამიანის გამზირი, 18ა)
1970 წელს თინათინ ასათიანმა ალიხანიანთან და მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად მიიღო ლენინური პრემია. ამ სამუშაოს შედეგად გამოირკვა, რომ მაგნიტურ ველში განიერღრეჩოიანი კამერის მოთავსებისას ნაპერწკალი შეიძლება განვითარდეს დამუხტულ ნაწილაკთა წინასწარ არ მოცემული წრიული ტრაექტორიის გასწვრივ. ამან განაპირობა კამერების ფართო გამოყენება ნაწილაკების იმპულსის გასაზომ ხელსაწყოებად. 

თინათინ ასათიანი თანაავტორია 150-ზე მეტი ნაშრომისა. წლების მანძილზე მოღვაწეობდა ლექტორად ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1980 წელს მიენიჭა სომხეთის სსრ-ის დამსახურებელი მეცნიერის ტიტული. 1987 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება. 1994 წლიდან იყო სოროსის ფონდის საპატიო პროფესორი. გარდაიცვალა ერევანში, 2011 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 225.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თინათინ ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------
ვესტერკერკის საერთო ხედი
**ვესტერკერკი** (ნიდერლ. Westerkerk) — პროტესტანტული ეკლესია ქალაქ ამსტერდამში. აშენებულია 1620-1631 წლებში ჰენდრიკ დე კეიზერის პროექტის მიხედვით. მდებარეობს ამსტერდამის არხების ნაპირზე. ეკლესია დაგვირგვინებულია 85 მ სიმაღლის შპალით, რომელსაც ამკობს იმპერატორ მაქსიმილიანე I-ის ავსტრიის იმპერიის გვირგვინი. ეკლესიის ზარები ჩამოსხმულია ძმები პიერ და ფრანსუა ემონების მიერ 1648 წელს. ცნობილი ჰოლანდიელი მხატვარი ჰარმენს ვან რეინ რემბრანდტი 1669 წლის 8 ოქტომბერს სწორედ ვესტერკერკის ეკლესიაში დაასაფლავეს. საფლავის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია, თუმცა სავარაუდო ადგილად ჩრდილოეთი კედლის სიახლოვე მიიჩნევა. რემბრანდტის მიჯნური ჰენდრიკე სტოფელსი აგრეთვე ვესტერკერკის ეკლესიაში განისვენებს. ამას გარდა, აქ დაკრძალეს სხვა ცნობილი მხატვრები: ნიკოლას პიტერს ბერხემი, გილის ჰონდეკუტერი, მელხიორ ჰონდეკუტერი, გოვერტ ფლინკი. ეკლესიის ორგანი მორთულია გერარდ დე ლერესის მიერ. ვესტერკერკი მდებარეობს ანა ფრანკის სახლის სიახლოვეს, რომელმაც თავის დღიურებში აღწერა ეკლესია. 1966 წლის 10 მარტს ვესტერკერკში ჯვარი დაიწერეს დედოფალმა ბეატრიქსმა და კლაუს ფონ ამსბერგმა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვესტერკერკი (ნიდერლანდური)

სქოლიო
------

1. ↑  Martin Dunford (2010). *The Rough Guide to The Netherlands*.  Penguin,   გვ. 72–73. ISBN 978-1-84836-882-8.
2. ↑  The Westerkerk. Rough Guides.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 12 March 2011.
3. ↑  Rijksmonument report
ქრისტოფერის ქუჩა ვესტ ვილიჯში.
**ვესტ ვილიჯი** (ინგლ. West Village) — გრინვიჩ ვილიჯის უბნის დასავლეთი ნაწილი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. მიუხედავად იმისა, რომ ამ უბანს განსაზღვრული საზღვრები არ აქვს, ზოგადად ითვლება, რომ ის შემოიფარგლება მდ. ჰუდზონით და მეექვსე ავენიუთი და იშლება მე-14 ქუჩიდან ქვევით ჰაუსტონის ქუჩამდე. მეზობელი უბნებია ჩელსი ჩრდილოეთით, სოჰოს ჰუდზონის მოედნის ნაწილი სამხრეთით და გრინვიჩ ვილიჯის ძირითადი ნაწილი აღმოსავლეთით.

უბანი გამოირჩევა მანჰეტენისთვის ჩვეულ ცხრილს აცდენილი ქუჩებით, რაც ხშირად აბნევს ტურისტებსაც და ქალაქის მცხოვრებთაც. ეს ქუჩები დაიგეგმა მე-18 საუკუნეში, დაახლოებით მდ. ჰუდზონის პარალელურად ან ვერტიკალურად, დიდი ხნით ადრე ვიდრე 1811 წლის კომისიონერთა გეგმა შედგებოდა, რომელმაც ქალაქის მთავარი ქუჩების ცხრილი შეადგინა. ქუჩების ნორმები არეულია, მაგ. ვესტ მე-4 ქუჩა კვეთს ვესტ მე-10, მე-11 და მე-12 ქუჩებს და მთავრდება ვესტ მე-13 ქუჩასთან.

ცნობილი როგორც "პატარა ბოჰემია" 1916 წლიდან, ვესტ ვილიჯი კუნძულის ვესტ-საიდის ბოჰემური ცხოვრების სტილის ცენტრია, კლასიკური მხატვართა ლოფტებით და ახალი საცხოვრებელი მაღლივი კორპუსებით, რომლებიც ამერიკელმა არქიტექტორმა რიჩარდ მეიერმა დააპროექტა ჰუდზონის პირას 173-176 პერის ქუჩაზე. მიტპაკინგ დისტრიქტი, რომელიც ამ უბანს ემიჯნება ჩრდილოეთით, ასევე ცნობილია როგორც "განსვურტის ისტორიული უბანი", დატვირთულია მოდური ბუტიკებითა და ღამის კლუბებით.


|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ჩელსი↖
ჰუდზონი←
საუზ ვილიჯი↙ | ↑ჩელსი↑
**ვესტ ვილიჯი**
↓სოჰო↓ | ↗მიტპაკინგ დისტრიქტი
→გრინვიჩ ვილიჯი
↘სოჰო |

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მანჰეტენის უბნები (ნიუ-იორკი) |
| --- |
|  |
| 
* ალფაბეტ სიტი
* ანსონია
* ბატერი პარკ სიტი
* ბოვერი
* ჩელსი
* ჩაინატაუნი
* დაიმონდ დისტრიქტი
* ისტ ვილიჯი
* ფაინენშალ დისტრიქტი
* ფლატირონ დისტრიქტი
* გარმენტ დისტრიქტი
* გრამერსი
* გრინვიჩ ვილიჯი
* ჰამილტონ ჰაიტსი
* ჰარლემი
* ჰელზ-კიჩენი
* ჰადსონ ჰაიტსი
* ინვუდი
* კიპს ბეი
* კორიათაუნი
* ლიტლ იტალი
* ქვემო ისტ-საიდი
* ქვემო მანჰეტენი
* მანჰეტენვილი
* მარბლ ჰილი
* მიდთაუნი
* მიტპაკინგ დისტრიქტი
* მორნინგსაიდ ჰაიტსი
* მიურეი ჰილი
* ნომადი
* ნოჰო
* ნოლიტა
* რუზველტ აილენდი
* სოჰო
* ესპანური ჰარლემი
* სტაივესან ტაუნი
* ტენდერლოინი
* ტაიმს-სქვერი
* ტრაიბეკა
* ტარტლ ბეი
* ზემო ისტ-საიდი
* ზემო ვესტ-საიდი
* ვაშინგტონ ჰაიტსი
* ვესტ ვილიჯი
* იორკვილი
 |

 |
**ვახტანგ ალადაშვილი** (დ. 13 მაისი, 1921, თბილისი — გ. 20 ივლისი, 1986) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1971 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან დაავადებათა №1 კათედრის გამგე. შეისწავლიდა შინაგანი დაავადებების, ძირითადად ქრონიკული გასტრიტის, ათეროსკლეროზის, ცხიმების ცვლის მოშლის საკითხებს. სამედიცინო პრაქტიკაში დანერგა ღვიძლისა და კუჭის დაავადებების მკურნალობის ახალი მეთოდები, ადგილობრივი ნედლეულისაგან დამზადებული სამკურნალო საშუალებები, თიხა „ასკანე", უალკოჰოლო ღვინო. თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ჯილდოები
--------

* 1982 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* რა ზიანი მოაქვს თამბაქოს წევას თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1980 გვ. 83
* უმოძრაობა ჩვენი საუკუნის დაავადებაა თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1971 გვ. 23
* მწვავე მოშხამვების, ალერგიული რეაქციებისა და წამლის მიერი დაავადების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1968 გვ. 237
* ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონის და კორტიკოსტეროიდული ჰორმონული პრეპარატების გამოყენება შინაგან დაავადებათა მკურნალობაში თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966 გვ. 54
* ანემია თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1964 გვ. 175

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია თბილისი. 1977 გვ. 85

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ალადაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვოლგოგრადის სინაგოგა** (რუს. Волгоградская синагога) — სინაგოგა ვოლგოგრადში, ვოლგოგრადის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს მისამართზე: ბალახნინის ქუჩა, 2.

ისტორია
-------

XIX საუკუნეში ცარიცინში ცხოვრობდა 800 ებრაელი, ამის გამო 1888 წლის 17 ოქტომბერს გაიხსნა პირველი სკოლა-სინაგოგა, რომელიც მდებარეობდა დღევანდელი ვოროშილოვის რაიონში. 

ხელისუფლების ოფიციალურ კურსში ანტირელიგიური ტენდენციის ზრდამ გამოიწვია სამლოცველო სახლების დახურვა ქალაქის ტერიტორიაზე. ასევე დახურეს სინაგოგა პორტ-საიდის ქუჩაზე. იგი გადააკეთეს სამკურნალო დაწესებულებად. სინაგოგის დახურვით ადგილობრივი ხელისუფლება ცდილობდა ებრაული თემის დაშლას.

1999 წლიდან ვოლგოგრადის ებრაული რელიგიური თემი დარეგისტრირდა. დაიწყო საუბრები ებრაული საზოგადოებისათვის ყოფილი მეორე სინაგოგის შენობის დაბრუნების შესახებ. ადმინისტრაციას დაბრუნების პრობლემა არ ჰქონდა, მაგრამ პრობლემას წარმოადგენდა ის, რომ შენობა სრულიად იყო აღჭურვილი ფიზიოთერაპიული აპარატურით. ამის გამო გადაცემის პროცესი დროებით გადაიდო. 

2001 წელს ებრაულმა თემმა კვლავ წამოაყენა შენობის გადაცემის წინადადება, მაგრამ ახლა განიხილეს სხვა ვარიანტი - ბალახნისნის სკოლა-სინაგოგა, რასაც დაეთანხმა ხელისუფლება. 

2001 წლის 21 ივნისს თემმა გადაწყვიტა, რომ ახალი სინაგოგისათის ეწოდებინათ, ყოფილი რელიგიური ლიდერის დავიდ კოლოტილინის სახელის პატივისცემის ნიშნად ბეით-დავიდი (დავიდის სახლი).

2005 წელს სკოლა-სინაგოგის შენობაში დაიწყო მასშტაბური სარემონტო-აღდგენითი სამუშაოები. პროექტის ავტორი გახდა ვოლგოგრადის არქიტექტორ-რესტავრატორი სერგეი სენა და ისრაელის სინაგოგების მშენებლობისა და ურბანული განვითარების სპეციალისტი აარონ ოსტრაიხერი. 

2007 წელს შედგა სინაგოგის გახსნა, რომელსაც ესწრებოდა რუსეთის მთავარი რაბინი ბერლ ლაზარი, ისრაელის საელჩოს წარმომადგენლები, ვოლგოგრადის ოლქისა და ქალაქის ადმინისტრაციის წარმომადგენლები.

ამჟამად სინაგოგის მახლობლად მდებარეობს საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრი, კომპიუტერული კლას-კაბინეტები თემის მუშებისთვის, სასტუმრო ოთახები, ასევ დიდი დარბაზი საზეიმო ღონისძიებებისთვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Из истории волгоградской синагоги (рус.) // Шофар Поволжья : газета. — Волгоград, 2003. — Вып. 17 января. — № 7 (29). — С. 1.
2. ↑  Из истории волгоградской синагоги (рус.) // Шофар Поволжья : газета. — Волгоград, 2003. — № 8 (30). — С. 3.
3. ↑  Из истории волгоградской синагоги (рус.) // Шофар Поволжья : газета. — Волгоград, 2003. — № 9 (31). — С. 3.
4. ↑  Вторая жизнь синагоги (рус.) // Шофар Поволжья : газета. — Волгоград, 2007. — № 18 (110). — С. 1.
5. ↑  Символ сплочённости (рус.) // Шофар Поволжья : газета. — Волгоград, 2007. — Вып. 12 декабря. — № 19 (111). — С. 1.
**კამიშინის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საკათედრო ტაძარი** (რუს. Никольский кафедральный собор) — მართლმადიდებლური ეკლესია ვოლგოგრადის ოლქში, ქალაქ კამიშინში. ეკლესიის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1775-1825 წლებში. შენობას აქვს რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოგრადის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1771-1772 წლებში კამიშინში ჭირის ეპიდემია მძვინვარებდა. ამ პერიოდში რუსეთში ხალხს ასაფლავებდნენ ტაძრებსა და ეკლესიებში. ჭირის ეპიდემიის გავრცელების თავიდან აცილების მიზნით ქალაქის ხელისუფლებამ აკრძალა ქალაქის ეკლესიებთან მოსახლეობის დაკრძალვა. დასაკრძალავად სასაფლაოებზე გამოიყო სპეციალური ადგილი ქალაქ კამიშინთან ახლოს, სადაც ასაფლავებდნენ ჭირით გარდაცვლილებს. გამოყოფილ ადგილზე ააგეს ახალი ხის ეკლესია. იგი აკურთხეს 1775 წლის 22 მაისს წმინდა ნიკოლოზის სახელზე. 

1824-1825 წლებში ხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია გადააკეთეს ქვის ეკლესიად. ტაძარს ჰქონდა 13 მეტრიანი სამრეკლო და დახურული გალერეა. ტაძრის საერთო ფართობი იყო 339 კვადრატული მეტრი. იგი იტევდა 800 მორწმუნეს. ტაძრის შტატში ირიცხებოდა სამი მღვდელმსახური.

წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიაში ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა XX საუკუნის დასაწყისამდე. 1909 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება შენობის რეკონსტრუქციის შესახებ. შეადგინეს პროექტი, რომლის განხორციელებაც ვერ შედგა დაწყებული პირველი მსოფლიო ომისა და შემდეგ მომხდარი რევოლუციების გამო. 

1933 წლამდე ნიკოლოზის ეკლესიის მრევლი ღვთისმსახურებას ისმენდა ძველ შენობაში. წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია ამ დროისათვის ერთადერთი იყო, რომელსაც შეეძლო მრევლის მიღება. 1933 წელს აქაც აკრძალეს ღვთისმსახურება, ხოლო ეკლესიის შენობაში განათავსეს ქლორის მასალების საწყობი. რამდენიმე წლის შემდეგ დაანგრიეს ეკლესიის სამრეკლო. 

1944 წელს მოქალაქეებმა მიმართეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საქმეზე გამართულ საბჭოს, რათა გაეხსნათ ტაძარი და ამავე წელს მიიღეს თანხმობა. 1944 წლის ზაფხულში დაიწყო ტაძრის აღდგენითი სამუშაოები. 1944 წლის ოქტომბერში გარემონტებულ ტაძარში დაიწყო ღვთისმსახურება. ამავე წლის 30 დეკემბერს ეკლესია აკურთხეს. 

XX საუკუნის ბოლოს კვლავ გაიმართა შენობის რემონტი. 1980 წელს კვლავ ააშენეს სამიარუსიანი სამრეკლო, ხოლო 1985 წელს კვლავ დაკიდეს ზარები. 

2000 წელს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია გახდა საკათედრო, 2009 წელს დაამონტაჟეს 29 მეტრიანი გუმბათი და მოაოქროვეს ჯვარი. 2010-2011 წლებში ააგეს ახალი სამრეკლო.

ტაძრის წინამძღვარია ალექსი კუზნეცოვი. ტაძრის დღესასწაულია წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის დღესასწაული (22 მაისი და 19 დეკემბერი). ტაძართან მოქმედებს ხელოსნობისა და მრეწველობის საოჯახო ცენტრი.

ლიტერატურა
----------

* «Краткие сведения о церквах Саратовской епархии, существующих при них причтах и о прихожанах»: приложение к «Саратовским епархиальным ведомостям» № 8-11, 17-24 за 1895 г.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Никольский кафедральный собор. sobory.ru
* Никольский кафедральный собор[*მკვდარი ბმული*]
იიდამი
**იიდამი**, **იდამი** ან **იშთჰადევა[ტა]**(ჩინ. 神體 *შენთი*, სანს. इष्टदेवता iṣṭhadevatā), შემოკლება ტიბეტურ *ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ*-იდან) არის სრულად გასხივოსნებული არსება, რომელიც ფოკუსია მედიტირებისთვის. იიდამებთან დაკავშირებულია მედიტაციები, გამოსახულებები, ქანდაკებები და მანტრები. არიან ბრძენი, მშვიდობიანი და მრისხანე თვისებების განსხვავებული ფორმებით, ხშირად უამრავი ხელით, ფეხით, თავითა და თვალებით.

ტანტრის პრაქტიკოსი ბუდისტისთვის, იიდამი გამოსახავს გასხივოსნებულ გონებას, ბუდას თვისებას, რომლის გამოსახულებაზეც ყურადღებას აფოკუსირებენ მედიტაციის, გალობისა და ლოცვის დროს ან მთელი ცხოვრების განმავლობაში. აქედან გამომდინარე, იიდამის პოპულარული სახელები *პირადი ღვთაება* ან *მედიტაციის ღვთაება*, არც ისე კორექტულია. იიდამი არის იდეალური ფორმა მედიტაციისთვის, რომ გამოაღვიძო საკუთარი ბუდას ბუნება. ამ ფორმასთან შეჩვევა ეხმარება გონიერების შენარჩუნებაში, რასაც ბარდოს მდგომარეობაში ღრმა მედიტაციისას ან სიკვდილისას პრაქტიკოსი მიჰყავს რეალიზაციის მიღწევამდე.

იიდამები ბოდჰისატვების სხვადასხვა ფორმას იღებენ, მაგ: თანაგრძნობის განსახიერებების (ავალოკიტეშვარა ან მანჯუშრი), ოსტატების (პადმასამბჰავა, კარმაპა...), მცველების მრისხანე ფორმების (როგორბიც არიან ჰაჲაგრივა, ვაჯრაკილაჲა, ვაჯრაპანი, ჰევაჯრა, მაჰაკალა ან პალდენ ლჰამო). მაგ. არსებობს ავალოკიტეშვარას ოთხხელიანი და თერთმეტთავიანი ფორმა, ამასთანავე მისი ათასხელა ფორმაც. იიდამები იღებენ განსხვავებულ ფორმებს, მშვიდსა და მრისხანეს, ცალკე და კავშირში, შეუძლიათ იყვნენ მთასავით დიდები და მტვერივით პატარები. მაგრამ მათი არსი ყოველთვის ერთია - პრაქტიკოსის ბუდას ბუნებასთან დაკავშირება. ხშირად იიდამები ჲაბ-ჲუმის სახით გამოისახებიან.

იიდამებთან მედიტაცია ხდება მკაცრად გამომუშავებული რიტუალით. იიდამებთან მუშაობის აუცილებელი მოთხოვნილება ბოდჰისატტვათა აღთქმების მიღებაა, აუცილებლობა ყველა ცოცხალი არსებისთვის გასხივოსნების მიღწევა და სიცარიელის პრინციპის თუნდაც მცირედი გაგება. იიდამებთან მუშაობისთვის საჭიროა ლამისგან აუცილებელი ინიციაციების მიღება (*ვანგი*), რომელშიც შედის რიტუალი ტექსტების წაკითხვით (*ლუნგი*) და პრაქტიკის ახსნა (*თრი*).

ამგვარად, იიდამებს არ აქვთ რამე კავშირი ქრისტიანულ, იუდაისტურ ან ისლამურ დემონებთან, ანგელოზებთან ან რამე სახის მფარველებთან. იიდამი, უფრო ზუსტად, არის ფორმა, რომლის საშუალებითაც პრაქტიკოსს შეუძლია გახდეს ბუდა.

ესა თუ ის იიდამი „პირად ღვთაებად" ირჩევა ადამიანის ფსიქიკის, მიდრეკილებებისა და ხასიათის მიხედვით.

*ჲიდ-კჲი-დამ-წიგ* ზუსტად ნიშნავს გონების ფორმირებას (სამაჲა), გონების გამაგრება შინაგანი თავისუფლებისა და სიცხადის მდგომარეობაში.

იიდამები
--------

* ავალოკიტეშვარა
* გუჰიასამაჯა
* ვაჯრაიოგინი
* ვაჯრაკილაია
* ვაჯრასატვა
* იამანტაკა
* მანჯუშრი
* მაჰაკალა
* პალდენ ლჰამო
* ჩაკრასამვარა
* ჰაიაგრივა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბარდო
* ვაჯრაიანა
* იაბ-იუმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A View on Buddhism - Tantric practice დაარქივებული 2009-03-22 საიტზე Wayback Machine.
* Songs and Meditations of the Tibetan Dhyani Buddhas
**ზვიად ავალიანი** (დ. 5 დეკემბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი ტელეწამყვანი. 2013 წლის მაისიდან საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე" მიჰყავს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო".

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1983 წლის 5 დეკემბერს, თბილისში. 2001-2006 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. მიენიჭა პოლიტიკურ მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი. სწავლის პარალელურად ეწეოდა არასამთავრობო, საზოგადოებრივ, კვლევით და პუბლიცისტურ საქმიანობას. თანამშრომლობდა რამდენიმე აკადემიურ და მედია გამოცემასთან. 2009-2012 წლებში იყო იაპონიის საელჩოს მრჩეველი ჰუმანიტარული დახმარების საკითხებში.
2013 წლის 21 მაისიდან ზვიად ავალიანს საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე" მიჰყავს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო".

გალერეა
-------

* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თოქ-შოუ „არგუმენტების დრო" დაარქივებული 2013-08-08 საიტზე Wayback Machine. , საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხის" საიტი.
**თაქ-ქილისა** — რკინის ხანის (ძვ. წ. X-VI სს.) არქეოლოგიური ძეგლი თრიალეთში, წალკის ზეგანზე, მდ. ხრამის მარჯვენა ნაპირას. 1937 და 1948 წლებში გაითხარა (ბ. კუფტინი) 67 სამარხი, რომლებიც წარმოადგენდა 6-8 ფილაქვისაგან აგებულ, ზემოდან 2 ან მეტი მასიური ბრტყელი ქვით გადახურულ ყუთებს. მათი ძირი გრუნტზე იდო. სამარხები ძირითადად ინდივიდუალურია. თითო ყუთში იშვიათად იყო დაკრძალული 2-3 მიცვალებული გვერდზე ხელფეხმოკეცილი ან მჯდომარე. არდინდელ სამარხებში (ძვ. წ. X-IX სს.) გვხვდება მეთუნის მორგვზე დამზადებული რუხი ფერის თიხის ჭურჭელი (უმეტესად სახეებით შემკული დოქები, ქვაბ-ქოთნები, კოჭბები და სხვა), ლითონის ნაწარმი (ბრინჯაოს შუბები, გრძელყუნწიანი ისრისპირები, ორთითა, ბუნიკები, სარტყლის ფრაგმენტები, სამაჯურები, რკინის შუბები და სხვა), სარდიონის მძივები. გვიანდელი (ძვ. წ. IX-VI სს.) სამარხებში აღმოჩნდა ჩარხზე დამზადებული ჭდეული და ნაპრალები ზოლებით შემკული თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს ლაგმები, ვარდულები, სამაჯურები; რკინის გრძელმასრიანი შუბები, სამაჯურის ფრაგმენტები; სარდიონის, თეთრი პასტისა და სხვადასხვა ფერის მინის მძივები.

ხეობაში ზედაპირულად აკრეფილია პალეოლითის ხანის მასალა (ობსიდიანის 1000-ზე მეტი ნაწარმი). გვხვდება ამოღარული და ლევალუაზური ანატკეცები, ბრტყელი და ამორფული ნუკლეუსები, საჭრისები, ლამელები, საფხეკები, რომელთაგან დიდი ნაწილი მცირე ზომის ანატკეცებისაგანაა დამზადებული. აგრეთვე მიკროსეგმენტი და მიკროტრაპეცია, მუტიჟური წვეტანები და მცოცავი რეტუშით დამუშავებული ისრისწვერი. მოპოვებულია აგრეთვე ნუშისებური მოყვანილობის გვიანდელი აშელური ხელნაჯახი.

**თაქ-ქილისა** — სხვადასხვა დროის პეტროგლიფები, აღმოჩენილი სოფლის ტერიტორიაზე, წალკის სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ზე, ხეობის მარჯვენა ნაპირზე, კლდის გაშიშვლებულ ზედაპირზე. აღმოჩენილია 1976 წელს (მ. გაბუნია) კლდეზე ამოკაწრულია ცხენის, ირმის, ჯიხვის, მელიის, შვლის, ორკუზიანი აქლემის, ლომისა და სხვა ცხოველთა გამოსახულებანი. გვხვდება ფანტასტიკური ცხოველებიც (ორკუზიანი ცხენი, ფრინველისფეხებიანი კუ). აგრეთვე კომპოზიციებიც - შველის ნუკრი, რომელიც დედის ძუძუს წოვს. არის ადამიანთა გამოსახულებანიც - კაცები ჯოხით ხელში და მშვილდისრით გვერდზე. გვხვდება მზისა და ჯვრის გამოსახულებაც და გაურკვეველი დანიშნულების გეომეტრიული ფიგურები.  
 თაქ-ქილისის პეტროგლიფებში შეიმჩნევა ზურტაკეტის ბრინჯაოს ხანის გორასამარხების მშენებლობაში გამოყენებული ნიშნიანი ქვებისა და სვანეთში მიცვალებულის კულტთან დაკავშირებული გრაფიკული ხელოვნების ტრადიციები.

სქოლიო
------

1. ↑  *Куфтин Б. А.* Археологические раскопки в Триалети, кн. 1, Тб. 1941;
2. ↑  *მენაბდე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 592.
3. ↑  *გაბუნია მ.* უნიკალური ძეგლი, «კომუნისტი», 1976, 22 ოქტომბერი
4. ↑  *ჯაფარიძე ო.* არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში, თბ. 1969
5. ↑  Бардавелидзе В. В. *Древнейшие религиозные верования и обрядовое графиыеское искусство грузинских племён, Тб. 1957*
6. ↑  *გაბუნია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 592.
**ზვენიგოროდსკის ელჩობა** — 1589-1590 წლებში, რუსეთის სამეფოს ელჩობა კახეთში. 1589 წლის აპრილში რუსეთის ხელმწიფემ თედორე ივანეს ძემ კახეთის მეფის ალექსანდრე II-ისაგან ფიცის წიგნის მიღების შემდეგ კახეთში გაგზავნა ელჩობა თავად სიმონ ზვენიგოროდსლისა და დიაკ ტორხ ანტონოვის მეთაურობით. მათთან ერთად საქართველოში გამოემგზავრნენ ქართველი ელჩები თავად ყაფლან ვაჩნაძის მეთაურობით. 1589 წლის ოქტომბერში ზვენიგოროდსკის ელჩობა კახეთში ჩავიდა. ელჩებმა ალექსანდრე II-ს რუსეთის ხელმწიფის წყალობის სიგელი და საჩუქრები გადასცეს. წყალობის სიგელით ხელმწიფე კახეთის სამეფოს მფარველობაში მიღებას და გარეშე მტრებისაგან დაცვას აღუთქვამდა. მოლაპარაკების დამთავრების შემდეგ, 1590 წლის მაისში, ზვენიგოროდსკის ელჩობა კახეთიდან რუსეთში გაემგზავრა. მათ თან გაჰყვნენ ქართველთა ელჩები სულეიმანი და ხურშიტა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვაჩნაძის ელჩობა რუსეთში

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 4, თბ. 1967;

* *მაჭარაძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 518.
**ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი** (აზერ. Zivər bəy Əhmədbəyov; დ. 1873, შემახა — გ. 16 თებერვალი, 1925, ბაქო) — უმაღლესი განათლების მქონე პირველი აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, ბაქოს მთავარი არქიტექტორი 1918–1922 წლებში.

ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი დაიბადა 1873 წელს შემახაში. 1902 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამოქალაქო ინჟინერთა ინსტიტუტი. ამავე წლიდან 1917 წლამდე მუშაობდა არქიტექტორად ბაქოს გუბერნიის ადმინისტრაციაში, შემდეგ კი — ბაქოს გამგეობაში. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ, 1918 წელს ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი გახდა ქალაქ ბაქოს მთავარი არქიტექტორი და იკავებდა ამ თანამდებობას 1922 წლამდე.

1906–1918 წლებში ზივერ-ბეკის პროექტების მიხედვით აიგო მეჩეთი გოიჩაიში (1906), „იმამ-მეჩეთი" (1909), „ჯუმა-მეჩეთი" შემახაში (1909–1918; იოსიფ პლოშკოსთან ერთად), ცისფერი მეჩეთი (1912–1913), მეჩეთი „თეზე ფირ", სკოლა „საადეთ" (შემდგომში ოფთალმოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, 1911–1912), „მიხაილოვის" საავადმყოფოს ერთ-ერთი კორპუსი (ამჟამად მაშადი აზიზბეკოვის სახელობის სამშობიარო სახლის შენობა, 1900), საბავშვო საავადმყოფო ბაქოში (ამჟამად დედათა და ბავშვთა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის შენობა, 1914–1916). აჰმედბეკოვი აგრეთვე იყო ბაქოსა და შემახაში აგებული მთელ რიგ საცხოვრებელი სახლების პროექტების ავტორი.

აჰმედბეკოვმა გააერთიანა აზერბაიჯანული ხალხური ხუროთმოძღვრების და ევროპისა და აღმოსავლეთის ხუროთმოძღვრების ტრადიციები. 1917 წელს მან ო. აბუევთან ერთად დააარსა „ისლამური ხელოვნების ძეგლთა დაცვისა და მფარველობის საზოგადოება", ხოლო 1919 წელს — შემახის აღდგენის მიზნით საზოგადოება „ახალი შირვანი".

ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი გარდაიცვალა 1925 წლის 16 თებერვალს ქალაქ ბაქოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ANL
* ზივერ-ბეკ აჰმედბეკოვი დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine.
* Təzəpir məscid kompleksi istifadəyə verilmişdir დაარქივებული 2014-04-29 საიტზე Wayback Machine.  (აზერბაიჯანული)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Әһмәдбәјов / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1980. — Т. IV. — С. 257.
2. ↑  Фатуллаев-Фигаров 2013. sfn error: no target: CITEREFФатуллаев-Фигаров2013 (help)
**კარაბადინი** — ძველ საქართველოში სამკურნალო წიგნთა საერთო სახელწოდება. თავისი დანიშნულებისა და შინაარსის მიხედვით ცნობილია სამკურნალო კარაბადინი, რომელიც ძირითადად განკუთვნილი იყო პრაქტიკოსი ექიმებისათვის, საოჯახო კარაბადინი — არაექიმებისათვის და მოკლე კარაბადინი — თანამედროვე ცნობარის მსგავსი. 

საქართველოში დღემდე შესწავლილი და გამოცემულია ქანანელის „უსწორო კარაბადინი" (XI საუკუნე), ხოჯაყოფილის „წიგნი სააქიმოი" (XII საუკუნე), ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის „სამკურნალო წიგნი — კარაბადინი" (XV საუკუნე), დავით ბატონიშვილის „იადიგარ დაუდი", ი. ბაგრატიონის „წიგნი სიმართლისა და აქიმობის", აგრეთვე პეტრე კლაპიტონიშვილის „ მოკლე კარაბადინი ანუ დარიგება ადვილად წამლობისათვის მრავალთა გვართა შინაგანთა და გარეგანთა სნეულებათა" (XIX საუკუნე), მისივე „მოკლე კარაბადინი ანუ დარიგება მისთვის, თუ ვითარი ღონისძიება და შემწეობა მოიხმარონ კავთათვის ჟამსა უეცრად ჩავარდნისა და სასიკვდილოსა მდგომარეობისა შინა" (XIX საუკუნე) და სხვა. 

კარაბადინებში ქართული ეროვნული მკურნალობის მეთოდების გარდა, ასახულია შესაბამისი ეპოქების ბერძნულ-რომაული, სპარსული, არაბული და ბოლოს, რუსული ეროვნული მედიცინის მონაცემები. კარაბადინებში მოცემულია ზოგადი საექიმო პრინციპები, აღწერილია სხვადასხვა დაავადება, მათი მკურნალობისა და სამკურნალო საშუალებათა დახასიათება, განმარტებულია სანიტარული, ფიზიოლოგიური, ბიოლოგიური, ფარმაკოლოგიური, ჰიგიენური და სხვა ცნებები.

ლიტერატურა
----------

* *შენგელია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 390.
კარაგეორგიევიჩებს გერბი
**კარაგეორგიევიჩები** – XIX საუკუნეში სამთავრო, ხოლო 1903-1918 წლებში სამეფო დინასტია სერბეთში. შემდეგ სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოსა (1918-1929 წწ.) და იუგოსლავიაში (1929-45, ფაქტობრივად 1941 წლამდე). დინასტიის დამაარსებელი იყო გეორგე კარაგეორგიევიჩი (მთავარი 1808-1813 წწ.) სერბიის პირველი აჯანყების (1804-1813 წწ.) ხელმძღვანელი, მთავარსარდალი. კარაგეორგიევიჩები უკანასკნელი წარმომადგენელი პეტრე II 1941 წლის აპრილში ფაშისტური ჯარების მიერ იუგოსლავიის ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. 1943 წ. 29 ნოემბერს იუგოსლავიის სახალხო განმათვისუფლებელი ანტიფაშისტური ვეჩეს მე-2 სესიაზე ემიგრაციაში მყოფი პეტრე II-ს აეკრძალა იუგოსლავიაში დაბრუნება. დამფუძნებელმა კრებამ 1945 წლის 29 ნოემბერს მონარქია გაუქმებულად გამოაცხადა.

დინასტიის წარმომადგენლები
-------------------------

* ალექსანდრე (მთავარი, 1842-1858),
* პეტრე I (მეფე 1903-1921 წწ.),
* ალექსანდრე I (მეფე 1921-1934 წწ.),
* პეტრე II (მეფე 1934-დან).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 390.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კარაგეორგიევიჩების დინასტია***

* Official site of the Serbian Royal Family
**კარავანკე** (სლოვენ. Karavanke, გერმ. Karawanken) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ქმნის ბუნებრივ საზღვარს ავსტრიასა და სლოვენიას შორის. მაქსიმალური სიმაღლე აღწევს 2238 მ-ს (მთა სტოლი). ჩრდილოეთიდან შემოიფარგლება მდინარე დრავის ხეობით, ხოლო სამხრეთით აღწევს მდინარე სავის ხეობამდე. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. კარავანკეს შემადგენლობაშია მთის მასივი მეჟაკლა. ჩრდილოეთ მთისძირში მდებარეობს ალპური ტბა ფაკერ-ზეე (ფართობი 2,2 კმ²). აგებულია უმეტესწილად კირქვებითა და დოლომიტებით. თხემი ძლიერ დანაწევრებულია, ავსტრიის მხარეს მიქცეული კალთები ციცაბო და კლდოვანია, ხოლო სლოვენიური მხარე შემოსილია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით. დანაწევრებულია ტროგული ხეობებით. 

განვითარებულია კარსტი. ზღვის დონიდან 1700-1800 მ სიმაღლეზე გვხვდება ბუჩქნარები და ალპური მდელოები. ქედის დასავლეთ ნაწილში გადის სარკინიგზო და საავტომობილო გვირაბი კარავანკე, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქებს ფილახსა (ავსტრია) და ესენიცეს (სლოვენია). განვითარებულია ალპინიზმი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კარავანკე"** ვიკისაწყობში.

* კარავანკე — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)

* კარავანკე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**იური ევგენის ძე იარვეტი** (ესტ. Jüri Järvet; დ. 18 ივნისი 1919, ტალინი — გ. 5 ივლისი 1995, იქვე) — ესტონელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ესტონეთის დამსახურებული არტისტი (1964), სსრკ სახალხო არტისტი (1975). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1981).

ბიოგრაფია
---------

1949 წელს დაამთავრა ტალინის თეატრალური ინსტიტუტი. 1952 წლიდან იყო ტალინის კინგისეპის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი (1965-1967 წლებში მოსკოვის ახალგაზდულ თეატრში მოღვაწეობდა). იარვეტის მიერ შექმნილი სცენური სახეებიდან აღსანიშნავია: მასხარა, ვოიტინსკი (აანტონ ტამსაარეს „მეფეს სცივა", „ადამიანი და ღმერთი"), კლავდიუსი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი") და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „მკვდარი სეზონი" (1968), „მეფე ლირი" (1971), „სოლარისი" (1972) და სხვა. ითამაშა ქართულ სატელევიზიო მრავალსერიან მხატვრულ ფილმში „დათა თუთაშხია" (1979), სადაც შეასრულა გრაფი სეგედის როლი. იური იარვეტის შვილი აგრეთვე მსახიობია, რომელიც გადაღებულია რამდენიმე ფილმში.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით, აგრეთვე მედლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იური იარვეტის პროფილი ეროვნული ფილმოგრაფიის საიტზე დაარქივებული 2011-09-17 საიტზე Wayback Machine.
* იური იარვეტი – ცნობები
* 

* იური იარვეტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* იური იარვეტი – ბიოგრაფია
* იური ევგენის ძე იარვეტი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 60.
* Eesti NSV rahvakunstnik Jüri Järvet, Koost. К. Kask, [Tallinn, 1974].
**კარკარი** (ინგლ. Karkar Island) — ვულკანური კუნძული ბისმარკის ზღვაში, დაახლოებით 30 კმ-ში კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროდან. ადმინისტრაციულად შედის სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ზომებია 25 კმ სიგრძეში და 19 კმ სიგანეში. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — 1839 მეტრი (მთა ულუმანი). კუნძულის ცენტრში მდებარეობს მოქმედი ვულკანი. კუნძულიდან 18 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ბაგაბაგი.

კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ანდეზიტური ლავებით. ვულკანის 1974—1975 წლების ამოფრქვევამ ხელი შეუწყო ლავის დიდი რაოდენობით ამოსვლას, რომელმაც დაფარა შიდა კალდერის ფსკერის ფართობის დაახლოებით 70 %. 1979 წლის ამოფრქვევას არ გამოუწვევია დიდი რაოდენობით ლავის ამოსვლა.

ნიადაგი — საკმაოდ ნაყოფიერია, აქტიურად გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. მოყავთ ფუფალა, მდოგვი (ლათ. Sinápis), ლაიმი, ქოქოსის პალმა და კაკაო.

ისტორია
-------

პირველი ევროპელი, რომელმაც 1545 წლის 10 აგვისტოს დაინახა კუნძული კარკარი, იყო ესპანელი ზღვაოსანი ინიგო ორტის რეტესი, როდესაც იგი დიდი აფრიანი გემით *San Juan* ცდილობდა დაბრუნებულიყო კუნძულ ტიდორედან ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოში.

მოსახლეობა
----------

კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს დაახლოებით 65 000 ადამიანი, რომლებიც ლაპარაკობენ ენებზე ვასკია და ტაკია. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ასევე ფლობს ტოკ-პისინის ენას; სკოლებში ისწავლება ინგლისური ენა. რელიგია მოსახლეობაში უპირატესად ლუთერანული და კათოლიკურია.

სქოლიო
------

1. ↑  Global Volcanism Program, Smithsonian Institution..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-03-06. ციტირების თარიღი: 2014-10-31.
2. ↑  Karkar. www.mineral.gov.pg.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-29. ციტირების თარიღი: 2007-07-17.
3. ↑  Coello, Francisco «Conflicto hispano-alemán» *Boletín de Sociedad Geográfica de Madrid*, t.XIX. 2º semestre 1885, Madrid, p.317.
**კაროლინა ჰესენ-როტენბურგელი** (გერმ. Carolina von Hessen-Rotenburg, ფრანგ. Caroline de Hesse-Rotenbourg; დ. 18 აგვისტო, 1714 — გ. 14 ივნისი, 1741) — კონდეს პრინცესა 1728-40 წლებში როგორც ლუი ანრი I-ის მეორე ცოლი. კონდეს პრინც ლუი ჟოზეფის დედა.

ბიოგრაფია
---------

კაროლინა დაიბადა 1714 წლის 18 აგვისტოს, საღვთო რომის იმპერიაში შემავალ ჰესენ-როტენბურგის ლანდსაგრაფოს დედაქალაქ როტენბურგის სამეფო სასახლეში. იგი იყო ჰესენ-როტენბურგის ლანდგრაფ ერნესტ ლეოპოლდისა და მისი ცოლის, ლანდგრაფინია ელეონორა ლოვენშტაინ-ვერთეიმელის ქალიშვილი. იგი მისი მშობლების ათი შვილიდან მეშვიდე იყო. მისი უფროსი და, პოლიქსენა ჰესენ-როტენბურგელი შემდგომში სარდინიის დედოფალი გახდა. 

1728 წლის 24 ივლისს 13 წლის კაროლინა ცოლად შერთეს კონდეს პრინც ლუი ანრი I-ს. იგი ბურბონთა დინასტიის კონდეს შტოს წარმომადგენელი და საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ის ბიძაშვილი იყო. იგი ასევე იყო მეფე ლუი XIV-ის შვილიშვილი. ლუი ანრისათვის ეს მეორე ქორწინება იყო, ვინაიდან მისი პირველი ცოლი, მარი ანა დე ბურბონ-კონტი 1720 წელს გარდაიცვალა, თანაც ისე, რომ მას მემკვიდრე ვერ გაუჩინა, ამიტომაც დაქორწინდა იგი კაროლინაზე. 

ცნობილია, რომ სანამ მარი ანა დაიღუპებოდა, კაროლინა მეფე ლუი XV-ის ერთ-ერთ მომავალ საცოლედ მოიაზრებოდა, თუმცა გარკვეული მიზეზების გამო მოლაპარაკებები ჩაიშალა და მასზე ლუი ანრი დაქორწინდა. საფრანგეთში გადასახლებული კაროლინა არც ისე ხშირად ჩნდებოდა სამეფო კარზე. მას ერჩია, რომ თავის რეზიდენციაში, კერძოდ კი შატო დე შანტილში ყოფილიყო. კაროლინასა და ლუი ანრის არც თუ ისე მრავალწლიანი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინათ:

* ლუი ჟოზეფი (1736-1818), კონდეს პრინცი, ცოლად შეირთო ჯერ შარლოტ დე როანი, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი მარია კატერინა ბრინოლი, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა;

1740 წლის 27 იანვარს კაროლინას ქმარი გარდაიცვალა. მალევე შატო დე შანტილში კაროლინას ერთ-ერთმა სეფექალმა გააჩინა ცნობილი მარკიზ დე სადი. მთავად კაროლინა ამ ამბიდან სულ წელიწადნახევარში გარდაიცვალა, 1741 წლის ივნისში, პარიზში, 26 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* Huberty, Michel; Giraud, F. Alain; Magdelaine, F. & B (1976), L'Allemagne Dynastique (Tome I Hesse-Reuss-Saxe), Le Perreux: A. Giraud, ISBN 2-901138-01-2

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონდეს პრინცესები |
| --- |
|  |
| 
* ელეანორ დე როი *(1551-1564)*
* ფრანსუაზ ორლეანელი *(1565-1569)*
* მარია კლეველი *(1572-1574)*
* შარლოტ კატრინ დე ლა ტრემუალი *(1586-1588)*
* შარლოტ მარგარიტა დე მონმორანსი *(1609-1646)*
* კლერ კლემენს დე მაიე-ბრეზე *(1646-1686)*
* ანა ჰენრიეტა კურპფალცელი *(1686-1709)*
* ლუიზ ფრანსუაზ დე ბურბონი *(1709-1710)*
* მარი ანა დე ბურბონ-კონტი *(1713-1720)*
* კაროლინა ჰესენ-როტენბურგელი *(1728-1740)*
* შარლოტ დე როანი *(1753-1760)*
* მარია კატერინა ბრინოლი *(1798-1813)*
* ბატილდა ორლეანელი *(1818-1822)*
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კახიანოური**. |

 ქუთაისის სპორტის სასახლე
**კახიანოური** — უბანი ქუთაისის სამხრეთ ნაწილში, გაშლილია მშრალი ხიდიდან რიონის სადგურამდე.

ისტორია
-------

### უხსოვარი დრო

კახიანოური უხსოვარი დროიდან დასახლებულ პუნქტს წარმოადგენდა. ქუთაისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მკვლევართა მუშაობის შედეგად აღმოჩენილია სხვადასხვა დროს ნაპოვნი ცალკეული მასალები, რომლებიც განეკუთვნება კლასობრივი საზოგადოებისწინა ხანას და ნივთები, რომლებიც აქ საქალაქო კულტურის არსებობასაც ადასტურებენ. ასეთებია: გვიანი ბრინჯაოსა და გვიანი ბრინჯაო-ადრერინის ხანის სამეურნეო იარაღები.

### შემდგომი პერიოდი

ისტორიკოს ნოე ბალანჩივაძის მტკიცებით, ამ ადგილზე მეფეებს საზამთრო სადგომი ჰქონდათ აშენებული. ბალახუანის სამხრეთით ვახუშტი ბატონიშვილს აღნიშნული აქვს "კახნიაური", რომელსაც უწოდებს მეფის საზამთრო სადგურს. გერმანელი მოგზაურის, გიულდენშტედტის, სიტყვით, ეს ადგილი იმერეთის სამეფოს უფლისწულის საჯდომი იყო, სადაც იდგა პატარა დანგრეული ციხე კახნიაური. აქ ლითოფონის ქარხნის ტერიტორიაზე დღესაც შეიმჩნევა ქვითკირის ნაშენი კედლის ფრაგმენტები, რომელთა სიძველე ეჭვს არ ტოვებს. იგი კახნიაურის ციხე სადგომის ნაშთი უნდა იყოს.

### სახელის წარმოშობის ვერსიები

სახელი კახნიაურის წარმოშობის შესახებ სხავადასხვა აზრია გაბატონებული ქართულ საისტორიო წყარობსა და მწერლობაში. ენათმეცნიერი მიხეილ ალავიძე წერს: "კახიანაური" მიღებულია ფორმიდან "კახნიაური" ნ თანხმოვნის გადასმით.

ვახუშტი ბატონიშვილი წერს, რომ სახელი წარმოიშვა გვარი კახიანისგან, როგორც ირკვევა აზნაური კახიანები, რომელთა გვარიც სოფელ ეწერიდან მოდიოდა, კახიანოურის მიწას ფლობდნენ.

ამ ყველაფერთან დაკავშირებით ისტორიკოს ვახტანგ სიდამონიძეს სრულიად განსხვევბული ვერსია აქვს. ის გვიამბობს, რომ შესაძლოა სახელი კახნიაური წარმოიშვა XVII საუკუნის პირველ ნახევარში. როგორც ცნობილია, 1614 წელს აღმოსავლეთ საქართველოს შემოესია შაჰ-აბასი. ქართლის მეფე ლუარსაბმა და კახეთის მეფე თეიმურაზმა იმერეთის სამეფოს დროებითი თავშესაფარი სთხოვეს. იმერეთის მეფემ ისინი გულთბილად მიიღო, უმასპინძლა და შეიფარა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მაშინ წარვიდა მეფე ლუარსაბ და კახთ-ბატონი თეიმურაზ მეფე იმერეთს და მიეგება მპყრობელი იმერეთისა გიორგი, ითვისა კეთილად და მიუჩინა ალაგები და დააყენა" - ბერი ეგნატაშვილი" |
|  |  |

მალე ლუარსაბ მეფე შაჰ-აბასმა მოტყუებით გადაიყვანა იმერეთიდან ქართლში და ირანში გაიწვია. თეიმურაზი კი იმერეთში დარჩა. მართალია. თეიმურაზი 1615 წელს ისევ დაეპატრონა კახეთს, მაგრამ შემდეგ თეიმურაზი კვლავ დამარცხდა ქართლის მეფე როსტომთან ბრძოლაში და ისევ იმერეთში დაბრუნება მოუწია. მან არა მარტო მეფის სახლობა, არამედ არისტოკრატია და 700 კაციანი არმია გაიყოლა. იმერეთის მეფემ თეიმურაზს ციხე-სიმაგრე გადასცა, რათა საცხოვრებელი პირობები შეექმნა საკუთარი ხალხისთვის. ისინი აქ 7 წლის განმავლობაში დარჩნენ.

ამ ციხე-სიმაგრეს და მის სანახებს იმერლებმა უწოდეს კახნიაური, ე. ი. კახელების დასახლების ადგილი, ქართული სიტყვის მარცვალი "ური", კუთვნილების მაჩვენებელია. ამრიგად, უნდა დავასკვნათ, რომ კახნიაურის, როგორც სახელწოდების, წარმოშობა, იმერეთში კახელთა დასახლებასთან უნდა იყოს დაკავშირებული.
**ზაზა ტყეშელაშვილი** (დ. 19 მარტი, 1965) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე და წესების გარეშე მებრძოლი, 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მონაწილე. ამჟამად საქართველოს ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი.

ზაზა საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების ცენტრის, მაშინდელი შრომითი რეზერვების ცენტრის აღზრდილია. აქ მან 1978 წელს, 13 წლის ასაკში, დაიწყო ვარჯიში მწვრთნელ ვანო ნიკოლაძის ხელმძღვანელობით.

1996 წელს ზაზა იყო იმ 8 თავისუფალი სტილით მოჭიდავეს შორის რომელიც 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე გაემგზავრა. ზაზა 100 კგ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა, პირველივე რაუნდში მისი მოწინააღმდეგე რუსეთის ოლიმპიური გუნდის სახელით მოასპარეზე გამოცდილი ქართველი მოჭიდავე, ოლიმპიური ჩემპიონი ლერი ხაბელოვი იყო. დაძაბულ ბრძოლაში ზაზა 2-0 დამარცხდა, თუმცა მიუხედავად ამისა ზაზა დამარცხებულთა ტურნირში გადაერთო სადაც ჯერ პუერტო-რიკოელ დანიელ სანჩესს მოუგო, შემდეგ კი მონღოლ დოლგოსურენგიინ სუმიიააბაზართან დამარცხდა და საბოლოოდ მე-13 პოზიცია დაიკავა.

თავისუფალი ჭიდაობის პარალელურად ზაზა აქტიურად იყო ჩართული წესების გარეშე ბრძოლებშიც, სადაც ასპარეზობდა ფსევდონიმით — გრომი (Grom). 1992-2001 წლებში მან 13 მატჩი ჩაატარა, საიდან 7 მოიგო (5 ნოკაუტით), 5 მატჩში კი მარცხი განიცადა (1 ნოკაუტით).

ზაზა ტყეშელაშვილის ძმა, ასევე ყოფილი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე და წესების გარეშე მებრძოლი, კობა ტყეშელაშვილი, საქართველოს პანკრატიონის, გრაპლინგისა და ბელტ ვრესტლინგის ეროვნული ფედერაციის დამაარსებელი და პრეზიდენტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაზა ტყეშელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ზაზა ტყეშელაშვილის ოლიმპიური პასპორტი დაარქივებული 2012-12-15 საიტზე Wayback Machine. sports-reference.com (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Sports-Reference.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
2. ↑  პრეზიდიუმის წევრები, *საქართველოს ჭიდაობის ფედერაცია*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-29. ციტირების თარიღი: 2016-12-19.
3. ↑  საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრის ისტორია, *olympiccentre.ge*
4. ↑  ვინ არიან კორცხელის პოლიტიკურ დაპირისპირებაში მონაწილე ტურისტები, *presa.ge*