recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ტაძარი** (რუს. Храм иконы Божией Матери «Знамение») — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილოეთის ადმინისტრაციული ოლქის ლევობერეჟნის რაიონში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

20 წელზე მეტი ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, რომელიც მოსწავლეებს ასწავლის საეკლესიო სიმღერას.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესია სოფელ აქსინინოში ააგეს 1708 წელს თავად მიხეილ გოლიცინის ფინანსებით. ტაძარი იყო ფიჭვისაგან აგებული, მუხის საფუძველზე, სატრაპეზოსთან და კოშკოვან სამრეკლოსთან ერთად. სამრეკლოზე ეკიდა ექვსი ზარი. ტაძრის კანკელი იყო ოთხიარუსიანი, მოოქროვილი, ხოლო ტაძრის მთავარი ხატი „ზეციური სასწაული" ვერცხლის მოჭედილობით იყო გაფორმებული. 

1812 წელს ნაპოლეონის ჯარებმა სოფელი გაძარცვეს, მაგრამ ეკლესია გადარჩა.

1874 წელს ტაძარი დაიწვა. ახალი ტაძრის პროექტი დაუკვეთეს მოსკოველ არქიტექტორს ალექსანდრე ვეიდენბაუმს (1840-1909 წწ.). გეგმის მიხედვით მშენებლობისას უნდა გამოეყენებინათ ძველი ტაძრის საკურთხევლის კედელი, მაგრამ არქიტექტორის გადაწყვეტილებით გეგმა შეცვალეს და აგურის ეკლესია ააგეს მნიშვნელოვნად მარჯვნივ. დამწვარი ეკლესიის საკურთხევლის ადგილზე დააყენეს მცირე სამლოცველო კანდელით. 

ქვის ეკლესია ააგეს 1884 წელს, ტაძრის კანკელი დაასრულეს 1899 წელს, ხოლო ინტერიერის მოხატვა გაგრძელდა 1900 წლამდე. 

### XX საუკუნე

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია არ დახურულა. სავარაუდოდ ალბათ იმიტომ, რომ მდებარეობდა ქალაქგარეთ, პატარა სოფელში და ვერ მიიპყრო ხელისუფლების ყურადღება. 

1918 წლის 20 იანვარს ახალმა ხელისუფლებამ მიიღო დეკრეტი, სახელმწიფოსაგან ეკლესიის გამოყოფის შესახებ, რომლის ძალითაც ადგილობრივ მღვდელს სახლი ჩამოართვეს, რომელშიც განათავსეს სასოფლო საბჭო, კინოთეატრი და სამკითხველო (ეს სახლი დაიწვა 1960 წელს).

როდესაც დაიწყო ეკლესიების მასობრივი დანგრევა და დახურვა, ზეციური სასწაულის ტაძარში მეზობელმა სამრევლოებმა აქსინინში შეიტანეს მეტნაკლებად ღირებული ხატები და ჭურჭელი. ამჟამად თითქმის ყველა ხატი დაბრუნებულია კვლავ გახსნილ ეკლესიებში. 

1982 წელს ეკლესიას მიაშენეს ჩრდილოეთის ეგვტერი და სანათლავი სამხრეთის ეგვტერთან.

ტაძრის მთავარი სიწმინდეა ყაზანის ღვთისმშობლისა და ზეციური სასწაულის ხატი.

არქიტექტურა
-----------

ქვის ტაძარი თავდაპირველად დაგეგმეს ბიზანტიურ სტილში, მაგრამ შემვეგ ააშენეს ფსევდორუსულ სტილში. შენობა ასიმეტრიულია, აქვს მხოლოდ ერთი ეგვტერი (სამხრეთით), სატრაპეზო და სამრეკლო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма иконы Божией Матери «Знамение» в Аксиньине
* Храм иконы Божией Матери «Знамение» в Аксиньине на сайте «Храмы России»

სქოლიო
------

1. ↑  Знаменская церковь в Аксиньино
**უნარ-ჩვევა** — ადამიანის მიერ სათანადო მოქმედებით ნაწარმოები, თანდაყოლილი უნარიდან განვითარებული შესაძლებლობა.

თუ ადამიანი აწარმოებს სათანადო მოქმედებას, მას თანდაყოლილი უნარიდან გარკვეული უნარ-ჩვევა განუვითარდება, ხოლო თუ მას არ ექნება სათანადო პირობები, თუ არ ისწავლის, არ იმუშავებს სათანადო მიმართულებით, მაშინ მას ეს უნარ-ჩვევა აღარ განუვითარდება. უნარ-ჩვევა
იგივე უნარია, რომელიც ძირითადად ნასწავლია და წვრთნის შედეგადაა განვითარებული. იგი მოიცავს ისეთი ქმედებების განხორციელებას, რომლებიც მიზნად ისახავს სასურველი შედეგის მიღწევას. 

განასხვავებენ შემდეგ უნარ-ჩვევებს: 

* აკადემიური - კითხვა, წერა, კრიტიკული აზროვნება, შემოქმედებითი აზროვნება და სხვა
* პიროვნული ურთიერთობის - მოსმენა, საუბარი, ვერბალური და არავერბალური კომუნიკაცია, სხვა)
* მოტორული - ძერწვა, ხატვა, ჭიდაობა, მიზანში სროლა და სხვა;

დიმიტრი უზნაძე უნარ-ჩვევას უწოდებს ნიჭს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.1, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
* ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
* მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები
**ღვთისმშობლის საკრებულო ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია. იდგა ძველი თბილისის ზემო უბანში, ანჩისხატის მახლობლად. ეკლესია 1680 წელს აუგიათ ძველი ეკლესიის ნანგრევებზე; დ. კარიჭაშვილის კატალოგი ეკლესიის აგების თარიღად 1960 წელს ასახელებს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„ტფილისსა და შინა არის ეკლესია მცირე სიონური ქვით-კირისა 1690-სა წელსა აღშენებული სარდრის ალექსანდრე ციციანოვი დედის, მეფის ვახტანგ მეხუთისა, შაჰნავასად წოდებულისა, ასულისა ელენე ბატონიშვილისაგან და შემდგომად მისსა დაქცეული კვალად პირველსავე საძირკველსა ზედა მისსა დაშენებით განახლებული მეფის ირაკლი მეორის ასულისა ... ბატონიშვილისა მარიამისაგან წელსა 1780-სა"" |
|  |  |

 (პ. იოსელიანის მიხედვით, ეს მომხდარა 1775 წელს). 1835 წელს (პ. იოსელიანის მიხედვით - 1840 წელს) ეკლესია შეუკეთებია თავად ფარსანად ციციშვილს. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„... და არის ესე ტაძარი ღვთისმშობლის..."." |
|  |  |

 მართალია, ეკლესია აღადგინეს, მაგრამ იქ წირვა-ლოცვა არ სრულდებოდა. ამჟამად ღვთისმშობლის საკრებულო ეკლესია აღარ არსებობს.

ლიტერატურა
----------

* ჯანაშვილი მ. საქართველოს დედაქალაქი ტილისი, ქუთ. 1899;
* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 904
**საიბაი** (ინგლ. Saibai Island) — ტორესის სრუტის კუნძულებიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ავსტრალიისა და კუნძულ ახალი გვინეას შორის.

მოსახლეობა 337 კაცს (2006 წლის მონაცემებით). კუნძულის მთავარ სოფელში, რომელიც მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთით, ცხოვრობს 171 კაცი. მეორე სოფელი, ჩურუმი, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთში და მისი მოსახლეობა შეადგენს 128 კაცს.

გეოგრაფია
---------

საიბაი წარმოადგენს პატარა დაბლობ კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ტორესის სრუტის ჯგუფის კუნძულების ჩრდილოეთ ნაწილში, კუნძულ ახალი გვინეის (პაპუა-ახალი გვინეის ტერიტორია) სანაპიროსთან ახლოს, რომლისგანაც დაშორებულია ვიწრო სრუტით (4 კმ). კუნძულიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული ბოიგუ, ავსტრალიის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე დასახლებული კუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 107,9 კმ²-ს. სანაპირო ზოლის სიგრძე — 53,9 კმ. კუნძულის სიგრძე — დაახლოებით 20 კმ, სიგანე — 6 კმ.

კუნძული ფორმირებულია ალუვიონური ნალექებისგან, რომლებიც სრუტეში მოხვდნენ ახალი გვინეის მდინარეებიდან და თანდათან შეეთვისნენ მარჯნის პლატფორმას. იმის გამო, რომ კუნძული დაბლობია (უმაღლესი წერტილი აღწევს მხოლოდ 3 მეტრს), საიბაის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაჭაობებულია. საიბაის ცენტრალური ნაწილი დააშრეს და გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსაყვანად (უპირატესად ტარო). მან უზრუნველყო აქტიური ვაჭრობა სრუტის სხვა კუნძულებთან, ასევე ახალ გვინეასთან.

კუნძულის ზედაპირი წარმოდგენილა ალუვიონური დაბლობებით და დაჭაობებული ადგილების დიდი რაოდენობით. საიბაიზე ხშირია წყალდიდობები.

მოქმედებს აეროდრომი.

ისტორია
-------

1871 წელს, ლონდონის მისიონერთა საზოგადოების მისიონერების მოსვლით, კუნძულის მოსახლეობამ მიიღო ქრისტიანობა.

1913 წელს საიბაის კუნძულზე გამოჩნდა კარგოს კულტი, რომელმაც გასტანა 1914 წლამდე.

1948 წელს, დიდი წყალდიდობის შემდეგ, კუნძულელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი გადაასახლეს ავსტრალიის კონტინენტურ ნაწილზე, სადაც 1954 წელს საიბაიდან გადმოსახლებულებმა დააარსეს დასახლება ბამაგა.

მოსახლეობა
----------

2006 წლის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობის რიცხვი შეადგენდა 337 ადამიანს. მათ შორის 315 ადამიანი იყო ავსტრალიის ძირძველი მოსახლეობის წარმომადგენელი: 305 ადამიანი — ტორესის სრუტის კუნძულელი, 3 ადამიანი — ავსტრალიელი აბორიგენი. ადგილობრივი მოსახლეობის სასაუბრო ენაა კალა-ლაგავ-ია (2006 წელს ამ ენაზე საუბრობდა 196 ადამიანი). კუნძულიდან გადმოსახლებულთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ცხოვრობს ბამაგას დასახლებაში, კეიპ-იორკის ნახევარკუნძულზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
2. ↑  *Stuart B. Kaye.*, The Torres Strait, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 9041105069.
3. ↑  *Stuart B. Kaye.*, The Torres Strait, Martinus Nijhoff Publishers, 1997, ISBN 9041105069.
4. ↑  Saibai Island. Torres Strait Regional Authority.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
5. ↑  *Stuart B. Kaye.*, The Torres Strait, Aboriginal Studies Press, 1997, ISBN 9041105069.
6. ↑  2006 Census QuickStats : Saibai (IC) (Indigenous Area). Australian Bureau of Statistics.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
7. ↑  Bamaga Community. Torres Strait Regional Authority.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
**ყარა-ბოიუქ-ხანიმი** (აზერ. Qara Böyük Xanım bürcü) – შუშის ორი უძველესი ციხესიმაგრიდან დღემდე შემორჩენილი ერთ-ერთი ციხესიმაგრე (მეორე ფანაჰალი ხანის ციხეა).

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განკარგულებით, ციხესიმაგრე, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი, სახელმწიფოს მიერაა დაცული.

მშენებლობის აღწერა და ისტორია
-----------------------------

შუშის ციხესიმაგრის მშენებლობის დროს, ქალაქის ჩრდილოეთ პლატოზე კედლების მშენებლობისას, იგებოდა ფანაჰალი ხანისა და მისი მომხრეების ციხესიმაგრეები. ეს ციხესიმაგრეები პლატოს აღმოსავლეთ ნაწილში, მაღლობ და ციცაბო კლდოვან მხარეს, ბუნებრივ ზღუდეებზე შენდებოდა. შუშაში ციხეები შაჰბულაგის ციხესიმაგრის გავლენით იგებოდა, სადაც არსებობდა თავდაცვითი კედლები, რომლეთა კუთხეებში სამმეოთხედიანი კოშკები იყო განთავსებული. ციხის შიგნითა კედლებზე საცხოვრებელი ნაგებობი იყო მიშენებული.

სქოლიო
------

1. 1 2  Авалов Э. В. Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика / ред. А. В. Саламзаде. — Баку: «Элм», 1977. — С. 23—25.
**ყანდაარის ალყა**— საბრძოლო დაპირისპირება სეფიანთა ირანსა და დიდ მოგოლთა იმპერიას შორის, რომლის დროსაც სპარსელებმა მუზაფარ ჰუსეინ-ხანის სარდლობით ალყაში მოაქვიეს მოგოლების მიერ წართმეული ქალაქი ყანდაარი, მაგრამ ვერ აიღეს.

მიმდინარეობა და შედეგები
------------------------

სეფიანთა შაჰმა, აბას I-მა ოსმალების წინააღმდეგ გაჩაღებული ომის პარალელურად დიდ მოგოლთა იმპერიის წინააღმდეგაც დაიწყო ბრძოლა. 1605 წელს, იმპერატორ აქბარის გარდაცვალების შემდეგ, ჰერათის პროვინციის მმართველმა ჰუსეინ-ხანმა შაჰის ბრძანებით, შეუტია ყანდაარს. მოგოლებს ყანდაარის დასაცავად არ ეცალათ, რადგან შიდა დაპირისპირება მიმდინარეობდა ჯაჰანგირსა და მის ვაჟს, ხუსრავუ მირზას შორის. 

სპარსელებმა ყანდაარის ალყა დაიწყეს ოქტომბერში. ქალაქს იცავდა მოგოლი სარდალი, შაჰ ბეგ-ხანი. მისი სწორი სტრატეგიის წყალობით ქალაქმა 8 თვიან ალყას გაუძლო და 1606 წლის ივლისში, იმპერატორ ჯაჰანგირის მიერ გამოგზავნილმა ჯარმა სპარსელები განდევნა ავღანეთიდან.

უშედეგო ლაშქრობის გამო, შაჰ-აბასმა მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი სიკვდილით დასაჯა. ჯაჰანგირს ლმობიერი წერილი მისწერა და მთელი ყურადღება ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლისკენ გადაიტანა. ორივე მხარეს შორის დროებითი მშვიდობა დამყარდა 1622 წლამდე, მოგოლ-სეფიანთა ომის დაწყებამდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოგოლ-სპარსელთა ომები
* ყანდაარის ალყა (1595)
* მოგოლ-სეფიანთა ომი (1622-1623)

წყარო
-----

* KANDAHAR iv. From The Mongol Invasion Through the Safavid Era. Encyclopædia Iranica. ციტირების თარიღი: 13 October 2011.

|  მოგოლ-სპარსელთა ომები   |
| --- |
| ყანდაარის ალყა (1595) — ყანდაარის ალყა (1605-1606) — მოგოლ-სეფიანთა ომი (1622-1623)  ყანდაარის ალყა (1638) — მოგოლ-სეფიანთა ომი (1649-1653) — ნადირ-შაჰის ლაშქრობები ინდოეთში |
ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარი
**ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის საკათედრო ტაძარი** — მთავარი შუა საუკუნეების ტაძარი ქალაქ ფამაგუსტაში, კვიპროსის აღმოსავლეთ სანაპიროზე (დე-ფაქტო ჩრდილოეთი კვიპროსი). აგებულია XIV საუკუნეში, რეიმსის საკათედრო ტაძრის მიხედვით, გოტიკურ სტილში. ტურისტულ ბუკლეტებში მოიხსენიება, როგორც „კვიპროსის რეიმსი".

წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი 1328 წელს ეკურთხა და მას შემდეგ გამოიყენებოდა ლუზინიანების იერუსალიმის სამეფო ტახტზე ასვლის დროს, კორონაციისათვის. ძლიერ დაზიანდა ზარბაზნების ჭურვებით 1571 წლის ფამაგუსტის ალყის დროს ოსმალთა მიერ. თურქებმა გაანადგურეს ტაძრის სიმბოლური სკულპტურული გაფორმება და გადააკეთეს მეჩეთად. თავდაპირველად „მაგუსის აია-სოფია" ეწოდა. 1954 წელს სახელი შეეცვალა და მუსტაფა ლალა-ფაშას მეჩეთი (ან **ლალა მუსტაფა-ფაშას მეჩეთი**) ეწოდა. მუსტაფა ლალა-ფაშა 1571 წლის ალყას ხელმძღვანელობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფამაგუსტის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი***

* ლალა მუსტაფა-ფაშას მეჩეთი (წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი)
* Cypnet page with sources relating to the Ottoman occupation and invasion plans
* Aerial photograph
* Flickr photograph
* Interior photo of the nave დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* Cyprus travel guide
* St Peter and Paul Church (Sinan Pasha Mosque) Famagusta დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
**ყანჩავეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყანჩავეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, რომელიც შემდეგ შელესილი იყო. კუთხეებში გამოყენებულია ქართული აგური. დარბაზული ეკლესია გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყოფა. ნახევარცილინდრული კამარის დასავლეთის საბჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა, ხოლო ცენტრალური თაღი კედლის წყობაში იძირება.

დასავლეთი შესასვლელი თაღოვანია, ხოლო სამხრეთისა — არქიტრავული. დარბაზი განათებულია სამხრეთის ორი თაღოვანი და ერთი სწორკუთხა სარკმლით.
ეკლესიის კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. სამხრეთიდან შეიმჩნევა მინაშენის კვალი. ფასადებზე ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. კედლები დაბზარულია. კარ-სარკმლები დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 188-189
**საიდ ფაშა** (არაბ. سعيد باشا; დ. 1791 — გ. 1817) — წარმოშობით ქართველი ერაყის მამლუქი მართველი 1813-1817 წლებში. სულეიმან ბუიუქის შვილი. 

მამის გარდაცვალების შემდგომ (1813) საიდმა მიიღო ფაშას წოდება (ქართულად: გუბერნატორი). რადგანაც საიდი სასახლეში აღიზარდა, მას არ მოუწია ებრძოლა ფაშობისთვის, შესაბამისად ის არ გამოირჩეოდა გამოცდილებით და ძლიერი ნებისყოფით, რის გამოც თავს ვერ ართმევდა ერაყის მართვას.[1] ამის გამო 1814 წელს მისმა ოპოზიციონერმა ჰამად-აღამ მოუწყო შეთქმულება. მან საიდის დედა დაარწმუნა, რომ დაუდი, რომელიც საიდის მარჯვენა ხელი იყო, გეგმავდა აჯანყებას, ამის გამგონე დედამ საიდი, ბევრი ცდის შემდგომ, დაითანხმა და დაუდი მოახსნევინა დავთადარის პოსტიდან.[2] ამ გადაწყვეტილებამ საკმაოდ დაძაბა ვითარება ერაყის საფაშოში. აჯანყებამდე მივიდა საქმე, როდესაც დაუდმა ბევრი მომხრე გაიჩინა, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ საიდით. 

საიდი, 1816 წლისთვის, ვეღარ ინახავდა ჯარს, რის გამოც გადაწყვიტა ფულის მოჭრა. მან ამ მიზნით ებრაელი ბანკირი აზრა მოიწვია. აზრას შურისძიების სურვილი ამოძრავებდა საიდის მიმართ, რადგან საიდმა, რამდენიმე წლის წინ, ის არ დანიშნა ბაღდადის სავაჭრო კორპორაციის მეთაურად.[3] ამ შურის ძიების მიზნით, აზრამ მონეტას ოსმალეთის სულთნის, მაჰმუდ II-ის ნიშნის მაგივრად, საიდის სახელი დააწერა და გააგზავნა სტამბოლში სულთანთან. ამაზე სულთანი განრისხდა და საიდს უბრძანა დაეტოვებინა ფაშას პოსტი. ეს მომენტი დაუდმა გამოიყენა და თავისი კანდიდატურა წარადგინა ამ თანამდებობაზე. სულთანი დასთანხმდა ამას, თუმცა საიდი არ ნებდებოდა ამ პოსტს. 

საბოლოოდ საქმე იქამდე მივიდა რომ, 1817 წლის თებერვალში საიდის ბანაკი შიგნიდან გატყდა და დაუდმა მოახერხა ბაღდადში შესვლა, რითაც ერაყის უკანასკნელი მამლუქი ფაშა გახდა.[4]

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე დ.*, *სილაგაძე ბ.*, ქართველი მამლუქები ეგვიპტესა და ერაყში, თბ. 1967;
* *ბეი-მამიკონიანი გ.*, ქართველ მამელუკთა მბრძანებლობა ერაყში XVIII და XIX საუკუნეებში, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე", ტ. 5, № 7, 1944.

სქოლიო
------

1. ↑  *სილაგაძე ბ.*, „ქართველი მამლუქები ერაყში", თბილისი, 1967, გვ. 228
2. ↑  იქვე, გვ. 229
3. ↑  იქვე, გვ. 231
4. ↑  იქვე, გვ. 238
**ყანობი** — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, გორისციხის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2040 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 17 კილომეტრი. სოფელი საისტორიო წყაროებში იხსენიება XIV საუკუნიდან. იყო სვეტიცხოვლის კუთვნილება.

ისტორია
-------

სოფლის სახელწოდება მოდის სიტყვა ყანიდან და ნაყანარს უნდა ნიშნავდეს. ქართულ საისტორიო წყაროებში ყანობი მოიხსენიება 1398 წლიდან. იგი სვეტიცხოვლის კუთვნილება იყო. სოფელი სამების ტაძრის „სულის მატიანეშიც" (1439 წ.) არის მოხსენიებული. დოკუმენტი ცხადყოფს, რომ ხევისბერთა მმართველობის მიუხედავად, სოფელზე მტკიცედ ვრცელდებოდა სამეფო ხელისუფლება. 1781 წლის აღწერით, სოფელი არაგვის საერისთავოშია მოხსენიებული. აქ 17 კომლი ცხოვრობდა. სოფლის პირდაპირ მდებარე მწვერვალის („ქაბარჯინა") ერთ ფერდობზე („ასახედი") შემორჩენილია ნამოსახლარის ნაშთები, ადგილობრივი მაცხოვრებლები ამ ნამოსახლარს სოფლის ადრეულ სამოსახლოდ თვლიდნენ. 1903 წელს სოფელში გაიხსნა ერთკლასიანი სკოლა, რომელიც მოგვიანებით 6-წლიანად გადაკეთდა.

სალოცავები
----------

სოფლის სალოცავებია მთავარანგელოზის ხატი, არყოვნის წმინდა გიორგი და კვირე. არყონის წმინდა გიორგი მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, გორაკზე. ესაა ოთხკუთხა სვეტის მსგავსი მასიური ნაგებობა, რომელიც ნაგებია ფიქალის და რიყის ქვით, მშრალი წყობით. მთავარი ფასადი აღმოსავლეთითაა. ამავე სახელწოდების ნიში დგას სოფლის შუაში. ესაა ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ენობა, რომელიც ნაგებია ფიქალის ქვით, მშრალი წყობით. მთავარი ფასადი ჩრდილოეთითაა. ყანობელები ხურთისელებთან ერთად ტრადიციულად აღნიშნავდნენ გაზაფხულის გიორგობას.

მოსახლეობა
----------

სოფელში გავრცელებული გვარებია კობიაშვილი, ჭიალაშვილი, ითონიშვილი, ტატიშვილი, კურკუმული, ვარდიშვილი, აიდარიშვილი.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1926 | 285 | 131 | 154 |
| 2002 |  182 | 94 | 88 |
| 2014 |  86 | 45 | 41 |

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 622.
* *ღამბაშიძე ნ. ალავერდაშვილი ქ.* (2018). *აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ტრადიციული კულტურა*. თბილისი:  ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი,   გვ. 262-264.
* *ჭყონია თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 484.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 27 ივლისი 2016.
2. ↑  სერგი მაკალათია, „ხევი", ტფილისი, სახელმწიფო სასწავლო-პედაგოგიური გამომცემლობა, 1934 წ. გვ. 19.
3. ↑  საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| დაბა | 
**სტეფანწმინდა** | ყაზბეგის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
აბანო · ალმასიანი · არშა · აჩხოტი · ახალციხე · გარბანი · გველეთი · გორისციხე · გუდაური · ვარდისუბანი · კარკუჩა · კობი · სიონი · სნო · ტყარშეტი · ფანშეტი · ფხელშე · ქვემო ოქროყანა · ქოსელი · ქუმლისციხე · ყანობი · ცდო · ხურთისი · ჯუთა |

 |
**ფალუნი** (შვედ. Falun) — შვედეთის ქალაქი დალარნას პროვინციაში (Dalarnas län). ეს ქალაქი არის მთავარი ადგილი ქვეყნის ამავე სახელწოდების თემისა. ფალუნი არის ცნობილი თავისი საბადოებით, რომელიც მუშათა დასახლებებითა და სამრეწველო ლანდშაფტით იუნესკოს მსოფლიო კულტურულ მემკვიდრეობას მიეკუთვნება.

ისტორია
-------

ფალუნი დაახლ. 1700 წლისათვის (ერიკ დალბერგის გრავიურა (Erik Dahlberg))
საბადო ფალუნში.
ქალაქი ვითარდებოდა სპილენძის მთის საბადოს განვითარების კვალად, რომელიც ისტორიულად XI საუკუნეში ტისკასიებერგთან დასტურდება. ამ საბადოზე სამუშაოებს თავდაპირველად გლეხები ასრულებდნენ. XIV საუკუნეში მდინარე ფელუანის (შვედ. Faluån) ქვედა დინებასთან ალაგ-ალაგ, დროგამოშვებით სახელდახელოდ ეწყობოდა მცირე ვაჭრობები, რომლებიც მოგვიანებით სავაჭრო მოედნებად ჩამოყალიბდა, ხოლო ამ მოედნების ირგვლივ კი ნელ-ნელა პატარა დასახლებები ჩნდებოდა.

ფალუნის საბადოს სულ უფრო მზარდ მნიშვნელობასთან ერთად იზრდებოდა დასახლება ისე, რომ 1641 წელს ამ დასახლებული პუნქტს უკვე ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. ქალაქი ფალუნი ამ დროსათვის 6 000 მცხოვრებს ითვლიდა და წარმოდგენდა შვედეთის ერთ-ერთ დიდ ქალაქს. აქ, ფალუნის მაღაროებიდან მსოფლიო პროდუქციის დაახლ. 2/3 იწარმოებოდა. წიაღისეულის სიმდიდრის მოპოვება დაუგეგმავად მიმდინარეობდა, რის გამოც 1687 წელს მაღაროს დიდი ნაწილი ჩაიქცა. ეს ნგრევა გახდა პირველი სიგნალი ფალუნის აყვავების დასასრულისა.

1761 წელს ხანძარმა ორჯერ გაანადგურა ძირათიდად ხისგან ნაშენები ქალაქის 2/3 ნაწილი. მოგვიანებით აღდგენილი იქნა ქვის მნიშვნელოვანი შენობები, მაგრამ მოსახლეობის რიცხვი დღითიდღე მცირდებოდა. 1850 წელს ქალაქში ცხოვრობდა მხოლოდ 4 000 კაცი.

რკინიგზის მშენებლობამ ახალი სიცოცხლე შესძინა ქალაქს. ფალუნს ორი სარკინიგზო ხაზი დაუკავშირდა. გაჩნდა ახალი ფაბრიკები. სამთო-სამადნო სეგმენტმა XX საუკუნეში მთლიანად ამოწურა თავისი შესაძლებლობები. 1992 დაიხურა ბოლო შახტი. გასულ საუკუნეში ქალაქი ფალუნი სულ უფრო იქცეოდა ქვეყნის ადმინისტრაციულ და სასკოლო-საგანმანათლებლო ცენტრად.

XX საუკუნის ნახევარში ქალაქის ცენტრს იერი შეუცვალეს, თუმცა ისტორიული მნიშვნელობის შენობები შენარჩუნებული იქნა. 
ქალაქის სამი მუშათა დასახლება, რომელიც XVII საუკუნეში ხანძარს გადაურჩა, ისევე როგორც მაღაროების ირგვლივ არსებული სამრეწველო და საყოფაცხოვრებო-კულტურული ლანდშაფტი 2001 წლიდან მსოფლიო მემკვიდრეობის საგანძურს მიაკუთვნეს.

ფალუნს ისტორიულად აქვს ზამთრის სპორტული სახეობების მდიდარი ტრადიცია.

ფალუნის საბადომ ასახვა ჰპოვა მრავალი მწერლის შემოქმედებაშიც.

* ფალუნი (ცენტრი).
* სახლი ფალუნში.
* ფალუნის ხედი.
* დიდი სპილენძის მთის ეკლესია XIV საუკუნის II ნახევარი.

პარტნიორი ქალაქები
------------------

ფალუნს განსაკუთრებული ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობები აკავშირებს ევროპის რამდენიმე ქალაქთან. ამ პარტნიორი, ანუ დაძმობილებული ქალაქები რიცხვშია ჰამინა (Hamina) ფინეთში, რეროსი (Röros) ნორვეგიაში, გიუტერსლო (Gütersloh) გერმანიაში, და გრუჯიონძი (Grudziądz) პოლონეთში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფალუნის საბადო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Falun***

* ფალუნის ოფიციალური საიტი  (გერმ. ინგლ. ფრანგ. შვედ. ენებზე)
**საყლაპავი მილის დაცობა** (ლათ. Opturatio Oesophagia) ჩვეულებრივ ხდება კარტოფილით, ჭარხლითა და სხვა უცხო სხეულებით.

კლინიკური ნიშნები
-----------------

დაავადების სიმპტომები ჩნედება უეცრად, ცხოველი წყეტს საკვების მიღებას, წუხს, ხშირად აკეთებს ყლაპვით მოძრაობას, თავს წინ და ძირს სწევს. პირიდან გადმოდის ქაფიანი ნერწყვი, ვინაიდან ცხოველს უწყდება ცოხნა და ამობოყინება, მას უვითარდება ფაშვის ტიმპანია. მუცელზე ირტყამს უკანა კიდურებს. ჩნდება ქოშინი, გულმკერდის ტიპის სუნთქვა და ზოგჯერ ლორწოვანი გარსების ციანოზი. თუ დაცობა კისრის ნაწილშია, დათვალიერებით და პალპაციით მარცხენა მხარეს, საუღლე ვენის არხის არეში გარდა შესამჩნევი შემსივნების, შეიგრძნობა მკვრივი უცხო სხეული. საყლაპავი მილის გულმკერდის ნაწულის დაცობას ადგენენ ანდგენე ან ზონდის შეყვანით ან რენტგენული გამოკვლევით (საკონსტრანსტო მასის გამოყენებით).

მკურნალობა
----------

მიმართულია უცხო სხეულის სწრაფი ამოღებისაკენ, წინასწარ საყლაპავ მილში შეგვაქვს 150-200 გ. ვაზელინის ზეთი ან ლორწოვანი გამონახარში, ხოლო საყლაპავი მილის კრუნჩხვით შეკუმშვები უნდა მოვხსნათ გოგირდმჟავა-ატროპინის, პლატიფილინის კანქვეშ შეშხაპუნებით ან ვენაში ქლორანჰიდრირატის შეყვანით. ამის შემდეგ საჭიროა შევეცადოთ საყლაპავ მილში დაცობილი უცხო სხეული ამოვიღოთ ხახიდან, საუღლე ვენის ღარის არეში (ქვევიდან ზემო მიმართულებით )მასაჟით, თუ უცხო სხეულის ამოღება ხახიდა არ ხერხდება ან უცხო სხეული გჩერებული გულმკერდის ქვედა ნაწილში, იგი უნდა ჩავაგდოთ ფაშვში ზონდის საშუალებით. ცხოველზე მანიპულაციების (ხელისა და ზონდის შეყვანა) დაწყებამდე იგი კარგად უნდა დაფიქსირდეს და გაუკეთდეს პირსაღები. იმ შემთხვევაში თუ ჩატარებულმა ხერხებმა დადებითი შედეგი არ გამოიღო, მიმართავენ ოპერაციულ ჩარევას. იმი გამო, რომ ფაშვში განვითარებული მეტეორიზმი ქმნის ასფიქსის საშიშროებას, ფაშვს ხვრეტენ ტროაკარით და შიგ რამდენიმე საათით ტოვებენ ჰილზას.
**„საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი"** — საპატიო წოდება, დაარსებული 1936 წლის 27 მაისს. მას საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი გადასცემდა გამოჩენილ ხელოვანებს, რომელთაც განსაკუთრებული წვლილი შეჰქონდათ თეატრის, მუსიკისა და კინოს განვითარებაში. წოდება ენიჭებოდა, როგორც წესი, საპატიო წოდებების: „საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის" ან „საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის" მინიჭებიდან არა უადრეს ხუთი წლისა. აღიარების შემდეგი საფეხური იყო წოდება „სსრკ სახალხო არტისტი".

სტატუსის დაარსებამდე (1936 წლამდე) საბჭოთა რესპუბლიკებში რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდებას ანიჭებდნენ. მისი სტატუსი გაურკვეველი იყო, დავალებებს იღებდნენ საბჭოთა კავშირის პრეზიდიუმები და განათლების სახალხო კომისარიატის გამგეობები სსრკ-ს, საკავშირო და ავტონომიური რესპუბლიკების დონეზე. ტიტული ერთიანი იყო, რესპუბლიკის მითითების გარეშე, მაგრამ დაჯილდოვებულთა სიები და რეესტრები არ ინახებოდა. ბიოგრაფები, სტატუსების მსგავსების გამო, ხშირად აიგნორებდნენ ამ ტიტულებს.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველოში ტიტული „საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი" შეიცვალა წოდებით „საქართველოს სახალხო არტისტი", ხოლო წოდების მფლობელებმა შეინარჩუნეს ყოფილი საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს სსრ-ის კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობები ჯილდოებზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტების სია

ლიტერატურა
----------

* Жалейко Б. А. Звания почётные // Юридический энциклопедический словарь. — 2-е издание. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — С. 139—143.

სქოლიო
------
**საშინელებათა ფილმი** — კინემატოგრაფიული ჟანრი, რომლის მიზანია მაყურებელში შიშისა და მღელვარების გამოწვევა. საყოველთაოდ ცნობილი საშინელებათა ფილმებია: „ფრანკენშტეინი", „დრაკულა", „კივილი", „საშინელება თელების ქუჩაზე", „პარასკევს 13-ში" და სხვ.

ისტორია
-------

### მუნჯი კინო

საშინელებათა ფილმები კინოს შექმნის პირველივე წლებიდან იღებს სათავეს. პირველი მუნჯური საშინელებათა ფილმები იყო ჟორჟ მელიეს *ეშმაკის ციხე-სიმაგრე* (1896), რომელიც ვამპირებზე მოგვითხრობს. გერმანელმა პოლ ვეგენერმა 1913 წელს გადაიღო ფილმი Der Golem, რომელმაც 1930-იანი წლებიდან შთააგონა ჰოლივუდს მონსტრებზე ფილმები.

მეორე ფილმი, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა საშინელებათა ფილმების განვითარებაზე არის ისევ გერმანული ფ.ვ. მურნოს *ნოსფერატუ ვამპირი* (1922), რომელიც ვამპირებზე შექმნილი ერთ-ერთი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმია. რობერ ვეინის *დოქტორ კალიგარის კაბინეტს* კინორეჟისორები დღესაც მოდელად მიიჩნევენ.

### ხმოვანი კინო

1930-იან წლებში Universal Pictures-მა აშშ-ში რამდენიმე საშინელებათა ფილმი აწარმოა, რომლებშიც „გოთური" ატმოსფერო იყო გამეფებული. ამ ფილმებს შორისაა *დრაკულა* და *ფრანკენშტეინი*.

1950-იანი წლებიდან საბჭოთა კავშირსა და აშშ-ს შორის ცივი ომისა და ატომური ბრძოლის შიშმა გავლენა იქონია საშინელებათა ფილმებზე, რომლებშიც ჩნდებიან უცხოპლანეტელები, რადიაციით ან მეცნიერული ექსპერიმენტებით მიღებული მუტანტები და გიგანტი მწერები.

1960-იანი წლებიდან საშინელებათა ფილმები უფრო შოკისმომგვრელი ხდება. ხშირად ურჩხულების მაგივრად ფსიქიკურად არასტაბილური ადამიანებია გამოყვენილი, როგორც ეს ხდება *ფსიქოში*. 60-იანი წლების დასასრულისთვის საშინელებათა ფილმების ბიუჯეტი საგრძნობლად გაიზარდა.

1990-იანი წლებიდან ამ ჟანრის ფილმებში ჩნდება პაროდიული და ირონიული ტონი, ამის მაგალითია *კივილი*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საშინელებათა ფილმების ისტორია დაარქივებული 2006-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* კინემატოგრაფიის ჟანრების ვირტუალური ენციკლოპედია
**ფაროფამიზი** — მთათა სისტემა დასავლეთ აზიაში, ავღანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (ჩრდილოეთი მთისწინეთი ბადხიზი და ყარაბილი ნაწილობრივ თურქმენეთის ტერიტორიაზეა). შედის ირანის მთიანეთის ჩრდილო განაპირა მთების შემადგენლობაში. სიგრძე დაახლოებით 600 კმ, სიგანე 250 კმ-მდე. 

ქედების გაბატონებული სიმაღლეები 3000-3500 მ აღწევს. მაქსიმალური სიმაღლეა 4755 მ (მთა სიქარამი). ჩრდილოეთი მთისწინეთი დაფარულია ტყით, გადადის სამხრეთით საფეხურისებრ დაბალ- და საშუალომთიანეთში. ფაროფამიზი შედგება სუბგანედურად განლაგებული ქედებისაგან: საფედქოჰი (4755 მ), ბანდი-თურქესტანი (სიმაღლე 3530 მ) და სიაჰქოჰი (3314 მ), რომლებიც გაყოფილია მდინარეების ჰარირუდისა და მურღაბის ზემო დინებათა ხეობებით. 

კლიმატი სუბტროპიკულია, კონტინენტური; ხეობებში ივლისის ტემპერატურა უდრის 24-30 °С,-ს, იანვარში 0-8 °С-ს. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა მთისწინეთში 100-200 მმ, ხოლო მთებში 350 მმ და მეტი; მაქსიმალური ზამთარსა და გაზაფხულზეა. ფაროფამიზი უმეტესწილად აგებულია კირქვებითა და ფიქლებით, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით ძირითადად გრანიტებითა და გნაისებით. ფართოდ არის გავრცელებული ნაყარები. ფაროფამიზის ჩრდილოეთი ნაწილის მთისწინეთი უკავია ისლიან-მარცვლოვან უდაბნოებს, რომლებიც სიმაღლესთან ერთად ბალიშა ბუჩქნარებისა და ღვიის მეჩხერი რაყების მონაცვლეობით შერეულია ნახევარუდაბნოებსა და სტეპებთან. გვხვდება ალპური მდელოების ლაქები; სამხრეთ კალთებზე გაბატონებულია ეფემერული უდაბნოები. 

ფაროფამიზის ინდოეთის მუსონების გავლენის ქვეშ მყოფი სამხრეთი ნაწილები ადგილ-ადგილ დაფარულია ფოთოლმცვივანი ტყით სამხრეთ კალთებზე და წიწვოვანი ნაძვნარ-სოჭნარით ჩრდილოეთ კალთებზე; 2700 მ ზემოთ ჭარბობს ღვიის მეჩხერი ტყე, 4300 მ ზემოთ გაბატონებულია ალპური მდელო. 

ტყე დიდწილად გაკაფულია, ალაგ-ალაგ გვხვდება ფსტის მეჩხერი ტყე, ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი ტყის ნაკვეთები. ამუშავებენ ხორბალს, სუბტროპიკულ და ბოსტნეულ კულტურებს. მთებში მისდევენ მომთაბარე მესაქონლეობას. მთათაშუა ხეობებში არის ოაზისები, რომელთაგან უდიდესია ჰარირუდის ხეობაში არსებული ჰერათის ოაზისი, საიდანაც მორწყვისას მოჰყავთ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების 2 მოსავალი წელიწადში. 

ფაროფამიზი, „პარაპანისის" ფორმით პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. V საუკუნის ძველბერძნულ თხზულებაში. ფაროფამიზის ჩრდილოეთით აგრეთვე არსებობდა ძველი ისტორიული ოლქი ბაქტრია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფაროფამიზი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
გუსტავ დორეს ილუსტრაცია – ყორანი
**საშინელებათა ლიტერატურა** — მხატვრული ლიტერატურის ჟანრი, რომლის მთავარი ფუნქციაა მკითხველთა შეშინება, დაზაფვრა და გაოცება. ჯონ კადონი მას ახასიათებს როგორც სულის შემძვრელ, ზოგჯერ კი ზიზღისა და სიძულვილის გამომხატველ ლიტერატურად. საშინელებათა ლიტერატურა, გოთიკური პროზიდან იღებს საწყისს და მას, ძირითადად მიაკუთვნებენ ფანტასტიკას, რადგან ფანტასტიკის მონოდეფინიციური განმარტება არ არსებობს და მრავალ ჟანრს მოიცავს. საშნელებათა ლიტერატურაში ფანტასტიკის ელემენტები ხშირადაა გამოყენებული, თუმცა გვხვდება ნიმუშებიც, სადაც ყველაფერი რეალურია.

ისტორია
-------

საშინელებათა ჟანრი უძველესი დროიდან იღებს სათავეს, როცა იბადებოდნენ მითები სიკვდილზე, საიქიოსა და ბნელ ძალებზე. უძველესი ხალხები თხზავდნენ ისტორიებს მკვდრეთით აღმდგარ ადამიანებზე, მითების უმეტესობა კი მოგვითხრობდა ვამპირებზე, მაქციებსა და მოჩვენებებზე. ასევე საშინელებათა ჟანრს შეიძლება მივაკუთვნოთ დრაკონები. 

XVIII საუკუნის გოთიკური პროზა იწყება ჰორაციუს უოლპოლის რომანიდან „ოტრანტოს ციხე-კოშკი". უოლპოლი პირველი იყო, ვინც რეალიზმს გასცდა და თანამედროვეობაში შემოიტანა ზებუნებრივი ელემენტები. თავდაპირველად, ავტორმა იცრუა და ფსევდონიმის ქვეშ გამოაქვეყნა წიგნი, როგორც შუა საუკუნეების იტალიური სასიყვარულო რომანი, გამოგონილი მთარგმნელის მიერ აღმოჩენილი. წიგნი, მკითხველთა ნაწილმა მდაბიურად მონათლა, ნაწილმა კი მალევე აიტაცა და პოპულარობაც მოუპოვა. მას შემდეგ გოთიკურ რომანს ისეთი წიგნების ტალღა მოაწვა, როგორებიცაა უილიამ ბექფორდის — ვატეკი (1786), ენ რედკლიფის უდოლფოს საიდუმლოება (1794), იტალიელი (1796) და მეთიუ ლიუსის — ბერი (1797). გოთიკური პროზის უმეტესობა მდედრი ავტორების ნამუშავარია და მიჩნეულია ქალურ ლიტერატურად, რადგან პროტაგონისტები, ძირითადად არიან პირქუშ სასახლეში გამომწყვდეული ქალები.

XVIII საუკუნეში გოთიკური ლიტერატურა დააგვირგვინა საშინელებათა ჟანრმა. სწორედ ამ საუკუნის ნამუშევრებზეა დაყრდნობილი თანამედროვე საშინელებათა ლიტრეტურა და ისინი ამ ჟანრის მაგნუმ ოპუსად ითვლებიან. ესენი არიან მერი შელის „ფრანკენშტეინი" (1818), ედგარ ალან პოს მოთხრობები, შერიდენ ლე ფანუს ნამუშევრები, რობერტ ლუის სტივენსონის დოქტორი ჯეკილისა და მისტერ ჰაიდის უცნაური ისტორია (1886), ოსკარ უაილდის დორიან გრეის პორტრეტი (1890) და ბრემ სტოკერის დრაკულა (1897). თანამედროვე დროში ამ ჟანრის ცნობილი წარმომადგენლები არიან სტივენ კინგი, დინ კუნცი, უილიამ პიტერ ბლეტი, აირა ლევინი და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„საშინელებათა ლიტერატურა"** ვიკისაწყობში.
* HWA's Horror Reading List დაარქივებული 2015-11-04 საიტზე Wayback Machine.
ბრიტანელი და გერმანელი ჯარისკაცები ნეიტრალურ ზოლზე საშობაო დაზავების დროს
**საშობაო დაზავება** (ფრანგ. Trêve de Noël, ინგლ. Christmas truce) — სამხედრო მოქმედებების მოკლე, მაგრამ საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული არაოფიციალური შეწყვეტის შემთხვევა, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს დასავლეთ ფრონტზე მოხდა შობის წინა ღამესა და შობაზე. შობამდე ერთი კვირით ადრე ინგლისელი და გერმანელი ჯარისკაცების ნაწილმა თხრილების მეშვეობით დაიწყო საშობაო მილოცვების გაცვლა და სიმღერა; ცალკეულ შემთხვევეში დაძაბულობა იმ დონემდე შემცირდა, რომ ჯარისკაცები ფრონტის ხაზს გადადიოდნენ, რათა მოწინააღმედეგეებს გასაუბრებოდნენ და საჩუქრები გაეცვალათ მათთან. შობის წინა დღესა და შობაზე ორივე მხარის ჯარისკაცები, აგრეთვე, უფრო მცირე რაოდენობით, ფრანგები, დამოუკიდებლად გამოდიოდნენ ნეიტრალურ ზოლზე, სადაც ირეოდნენ, ცვლიდნენ კვების პროდუქტებსა და სუვენირებს. ტარდებოდა აგრეთვე დაღუპულთა დამარხვის ერთობლივი ცერემონიები, ზოგიერთი შეხვედრა მთავრდებოდა საშობაო სიმღერების ერთობლივი გალობით. ორივე მხარის ჯარი იმდენად მეგობრულად იყო ერთმანეთის მიმართ განწყობილი, რომ ნეიტრალურ ზოლზე ზოგჯერ ერთმანეთში ფეხბურთსაც კი თამაშობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საიტი, რომელიც ამ მოვლენას ეძღვნება დაარქივებული 2015-01-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* დაზავების მონაწილეების წერილები The Times-ის არქივიდან (ინგლისური)
* სიმღერა „Christmas in the trenches-ის" შექმნის ისტორია და ტექსტი დაარქივებული 2014-07-02 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირი** — საქართველოს სსრ-ის მწერალთა გაერთიანება. შეიქმნა „ლიტერატურულ-მხატვრული ორგანიზაციების გარდაქმნის შესახებ" სკპ (ბ) სკ-ის 1932 წლის 23 აპრილის დადგენილების საფუძველზე, რომელმაც გააუქმა მანამდე არსებული „სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების ფედერაცია" და მასში შემავალი ორგანიზაციები, მ. შ. „საქართველოს პროლეტარ მწერალთა ასოციაცია". ამავე წლის 27 ივნის მწერალთა კავშირის საგანგებო ყრილობამ აირჩია საბჭო (გამგეობა), საბჭომ — პრეზიდიუმი და თავმჯდომარე (მალაქია ტოროშელიძე), თავმჯდომარის მოადგილეები (სანდრო ეული, ნიკოლო მიწიშვილი) და მდივანი (ბ. ჯღენტი).

საქართველოს მწერალთა კავშირის უმაღლესი ხელმძღვანელი ორგანო იყო რესპუბლიკური ყრილობა, აღმასრულებელი ორგანო — გამგეობა, რომელიც თავისი შემადგენლობიდან ირჩევდა პრეზიდიუმსა და სამდივნოს. აფხაზეთისა და აჭარის ასს რესპუბლიკებში, სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, ქუთაისსა და გორში იყო ადგილობრივი მწერალთა ორგანზაციები, რომლებიც საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის ხელმძღვანელობით მუშაობდნენ.

მწერალთა კავშირთან შექმნილი იყო აფხაზური და ოსური ლიტერატურის საბჭოები, ახალგაზრდა მწერლებთან მომუშავე, საზღვარგარეთის მწერლებთა ურთიერთობის დამყარებისა და მეგობრობის განმტკიცების, კინოდრამატურგთა და მწერალთა წევრად მიღების კომისიები; პროზის, პოეზიის, დრამატურგიის, საბავშვო ლიტერატურის, კრიტიკისა და ლიტერატურათმცოდნეობის, პუბლიცისტიკის, სომხური ლიტერატურის, რუსული ლიტერატურის და თარგმანის შემოქმედებითი სექციები. მწერალთა კავშირის ბეჭდვითი ორგანოები იყო: გაზ. „ლიტერატურული საქართველო", ჟურნალები — „მნათობი", „ცისკარი" (საქართველოს სსრ ალკკ ცკ-თან ერთად), „ლიტერატურნაია გრუზია", (რუსულ ენაზე), „ალაშარა" (აფხაზურ ენაზე), „ჭოროხი", „ფიდიუაგ" (ოსურ ენაზე); ალმანახები — „საუნჯე", „კრიტიკა", „განთიადი", „დომ პოდ ჩინარამი" (რუსულ ენაზე), „კამურჯი" (სომხურ ენაზე). მწერალთა კავშირის გამომცემლობა „მერანი" გამოსცემდა წიგნებს ქართულ და რუსულ ენებზე. მწერლათა კავშირთან არსებობდა საქართველოს სსრ მხატვრული თარგმანისა დალიტერატურული ურთიერთობების საქმეთა მთავარი სარედაქციო კოლეგია და ლიტერატურული ფონდი. 1981 წელს საქართველოს მწერალთა კავშირში გაერთიანებული იყო 471 წევრი. შედიოდა სსრკ მწერალთა კავშირში.

ჩატარებული ყრილობები
--------------------

1. 1932 წელს
2. 1939 წელს
3. 1946 წელს
4. 1953 წელს
5. 1959 წელს
6. 1962 წელს
7. 1971 წელს
8. 1976 წელს
9. 1981 წელს

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ. 1981. — გვ. 345.
**საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა** — რესპუბლიკური მთავრობა საფრანგეთში 1946–1958 წლებში. მისი ისტორია 1946 წლის 13 ოქტომბერს, დამფუძნებელი კრების მიერ კონსტიტუციის მიღებით იწყება. მეოთხე რესპუბლიკა ფაშისტურ ოკუპაციამდე არსებული მესამე რესპუბლიკის აღდგენის მცდელობად ითვლება. ორივეში საპარლამენტო მმართველობა, სუსტი პრეზიდენტი და თითქმის იდენტური კონსტიტუცია იყო.

პერიოდის დახასიათება
--------------------

მეოთხე რესპუბლიკის დროს ეკონომიკა სწრაფად ვითარდებოდა. აღდგა ომის დროს განადგურებული სოციალური ინსტიტუტები და ინდუსტრიული სექტორი, მოხდა საფრანგეთის ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაცია, დაიწყო და თითქმის დამთავრდა დეკოლონიზაციის პროცესი, 1945–1954 წლებში მიმდინარეობდა ომი ვიეტნამთან. შიდაპოლიტიკური ვითარება არასტაბილური და დაძაბული იყო, ხშირად იცვლებოდა მთავრობა, წელიწადში 2–3 პრემიერ–მინისტრი მიდიოდა თანამდებობიდან. პერიოდის დასაწყისში პოპულარობით სარგებლობდნენ კომუნისტები (მემარცხენეები), შემდეგ უკვე, ალჟირის კრიზისის დროს მემარჯვენეები.

1958 წელს პრემიერ–მინისტრი გახდა შარლ დე გოლი, მან მხარი დაუჭირა საპრეზიდენტო მმართველობას და მის მიერ წარმოდგენილი კონსტიტუციის ახალი პროექტი ოქტომბერში რეფერენდუმით მიიღეს, პრეზიდენტმა კოტმა მას ხელი მოაწერა და შეიქმნა საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში შარლ დე გოლი პრეზიდენტად აირჩიეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 157.
**ფემტო...** (ინგლ. femto- < დან. femten — „თხუთმეტი"; აღნიშვნა: **ფ**, **f**) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. გამოიყენება მეტრიულ და სხვა გაზომვის ერთეულებთან ერთად. აღნიშნავს ამოსავალი ერთეულის 10−15 ნაწილს. 

წარმოიშვა დანიური სიტყვა *femten*-სგან, რომელიც ნიშნავს თხუთმეტს.

1964 წელს ზომა-წონის მეთორმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

მაგალითები
----------

* 1 ფწ (ფემტოწამი) = 10−15 წ.
* 1 ფჯ (ფემტოჯოული) = 10−15 ჯ.
* 1 ფკ (ფემტოკულონი) = 10−15 კ

რეალური ზომების მაგალითი:

* პროტონის დიამეტრია 1.6 — 1.7 ფემტომეტრი.

ასაღნიშნია რომ "ფემტომეტრი" (10−15 მ) აქვს იგივე აღნიშვნა (ფმ), როგორც არასისტემურ ერთეულს ფერმი, რომელიc ექვივალეცაა, ხშირად გამოიყენება ბირთვულ ფიზიკაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 249.

სქოლიო
------

1. ↑  12th meeting of the CGPM

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი თავსართები |
| --- |
|  |
| ჯერადი | 
* დეკა- (**101**)
* ჰექტო- (**102**)
* კილო- (**103**)
* გიგა- (**106**)
* გიგა- (**109**)
* ტერა- (**1012**)
* პეტა- (**1015**)
* ექსა- (**1018**)
* ზეტა- (**1021**)
* იოტა- (**1024**)
* რონა- (**1027**)
* ქვეტა- (**1030**)
 |
|  |
| წილადი | 
* დეცი- (**10−1**)
* სანტი- (**10−2**)
* მილი- (**10−3**)
* მიკრო- (**10−6**)
* ნანო- (**10−9**)
* პიკო- (**10−12**)
* ფემტო- (**10−15**)
* ატო- (**10−18**)
* ზეპტო- (**10−21**)
* იოქტო- (**10−24**)
* რონტო- (**10−27**)
* ქვექტო- (**10−30**)
 |

 |
სერაფიმი სტამბულის აიასოფიის ტაძრიდან
**სერაფიმნი** (ცეცხლოვანი, ღვთისადმი სიყვარულით ალმოდებული) — ერთ-ერთი წოდება ზეციური იერარქიიდან. ღმერთთან ყველაზე ახლოს მყოფი (ეს. 11, 26) არსებები. სერაფიმები გარშემორტყმულები არიან უფალს, ისინი ორი ფრთით იფარავენ სახეს, როგორც უღირსნი უფლის ცქერისა, ორით იფარავენ ფეხებს, რომ მათ არ უცქიროს ღმერთმა და ორით დაფრინავენ, რათა შეასრულონ მეუფის ყველა განკარგულება, თან განუწყვეტლივ გალობენ და ადიდებენ ღმერთს. ისინი ყველაზე უმაღლესი სულიერი არსებანი არიან და იერარქიაში პირველ ადგილს იკავებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* orthodoxy.ge — საეკლესიო ტერმინთა მცირე განმარტებითი ლექსიკონი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მამა ღმერთი • ძე ღმერთი • სულიწმინდა ღმერთი  |
| --- |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა პირველი სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
სერაფიმნი • ქერუბიმნი • საყდარნი |

 |

 | საქართველო |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მეორე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
უფლებანი • ძალნი • ხელმწიფებანი |

 |

 |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მესამე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
მთავრობანი |
|  |
| მთავარანგელოზნი | 
მიქაელი • გაბრიელი • რაფაელი • ურიელი • სელაფიელი • იეგუდიელი • ვარახიელი • იერომიელი |
|  |
| 
ანგელოზნი |

 |

 |

 |
**საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული პარტიული სკოლა** — პარტიულ, საბჭოთა და კომკაშირულ მუშაკთა კადრების მოსამზადებელი სასწავლებელი. გაიხსნა 1921 წლის 19 ივნისს თბილისში. პარტიულ სკოლაში იღებდნენ 18—25 წლამდე ასაკის კომუნისტებსა და კომკავშირლებს პარტიული და კომკავშირული კომიტეტების რეკომენდაციით. სკოლაში 2 განყოფილება იყო — პროპაგანდისა და პსარტიულ-საორგანიზაციო მუშაობისა (ქართული და რუსული სექტორები). თავდაპირველად სკოლაში სწავლების ვადა 2—3 თვე იყო, შემდეგ სასწავლო პროგრამები გაფართოვდა და სწავლების ვადა ჯერ 1, შემდეგ 2 და 3 წელი გახდა. სკოლაში მუშაობდა პროპაგანდის, პირველადი პარტიული ორგანიზაციის მდივნების, პროფკავშირული მუშაკებისა და სხვათა კურსები. 1937 წელს იგი გადაკეთდა პროპაგანდისტტა სკოლად, 1938 — ერთლიან რესპუბლიკურ პარტიულ კურსებად, 1946 წლიდან — ორწლიან, ხოლო 1952 წლიდან — სამწლიან პარტიულ სკოლად, რომელმაც 1958 წლის აგვისტომდე იარსება. აღნიშნულ სკოლაში იყომარქსიზმ-ლენინიზმის, ეკონომიკური მეცნიერებათა, დიალექტიკური და ისტორიული მატერიალიზმის, ისტორიის მეცნიერებათა , ენებისა და ლიტერატურის კათედრები. ცალკე თემებზე ლექციებს კითხულობდნენ პასუხისმგებელი პარტიული მუშაკები.

ლიტერატურა
----------

* *გუკასიანი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 175.
**ფენი** (ბენგალ. ফেনী নদী) — მდინარე ინდოეთის შტატ ტრიპურასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბანგლადეშში. სათავეს იღებს სამხრეთ ტრიპურის რაიონში და მიედინება ქალაქ საბრუმისკენ, რის შემდეგაც შედის ბანგლადეშში. შესართავის სიახლოვეს ერთვის მდინარე მუჰური, იგივე პატარა ფენი. მდინარე სანაოსნოა პატარა ნავებისთვის მთელი წლის მანძილზე, რამგარჰიდან 80 კმ-ით ზემოწელამდე.

1958 წლიდან სათავეს იღებს დავა მდინარის წყლების თაობაზე ინდოეთსა და პაკისტანს (შემდეგში ბანგლადეში) შორის. 

ნაწყვეტი პაკისტანური მხარის მოხსენებიდან: „ინდოეთი ცდილობს ფენის წყლების საირიგაციო პროექტებში გამოყენებას, რაც ბანგლადეშის მხარეს ეროზიის პრობლემებს იწვევს".

აღნიშნული პრობლემა 2006 წელს გადაიჭრა, როდესაც ინდოეთისა და ბანგლადეშის წყლის რესურსების მინისტრებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას მდინარეზე არსებული პირობების ინსპექტირების ერთობლივი კომისიის ჩამოყალიბების თაობაზე".

2010 წლის დეკემბერში, ფენიზე დაიწყო 150 მეტრიანი ხიდის მშენებლობა, რომელიც საბრუმსა და რამგარჰს აკავშირებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Sabroom Feni River Canal. Forum Twipra.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-05. ციტირების თარიღი: 2007-12-18.
2. ↑  Chowdhury, Saiful Quader. *Feni River*. *Banglapedia*. Asiatic Society of Bangladesh. ციტირების თარიღი: 2007-12-18.
3. ↑  India-Bangladesh Political Relations. *Sharing of River Waters*. Ministry of External Affairs, Government of India, February 2007.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-25. ციტირების თარიღი: 2007-12-18.
**საქართველოს სსრ ჟურნალისტთა კავშირი** — საქართველოს სსრ პერიოდულ გამოცემათა (გაზეთები, ჟურნალები), ტელევიზიის, რადიომაუწყებლობის, საინფორმაციო სააგენტოს, გამომცემლობათა, აგრეთვე შესაბამისი საკავშირო ორგანოებისა და უწყებების რესპუბლიკურიგანყოფილებების პროფესიონალი მუშაკების ნებაყოფლობითი შემოქმედებითი საზოგადოებრივი ორგანიზაცია. შეიქმნა 1959 წელს, როგორც სსრკ ჟურნალისტთა კავშირის რესპუბლიკური ორგანიზაცია.

კავშირის მთავარი მიზანი იყო ხელი შეეწყო საქართველოს ჟურნალისტთა აქტიურ მონაწილეობისათვის კომუნისტური მშენებლობის საქმეში, მათი იდეურ-თეორიული დონის ამაღლებასა და პროფესიულ დაოსტატებას.

უმაღლესი ხელმძღვანელი ორგანო იყო რესპუბლიკის ყრილობა, რომელსაც წელიწადში ერთხელ იწვევდნენ. ყრილობათა კავშირის მოღვაწეობას ხელმძღვანელობდა გამგეობა, შემოქმედებით და ორგანიზაციულ მუშაობას - სამდივნო. ქალაქებსა და რაიონებში შექმნილი იყო რეგიონალური განყოფილებები, აგრეთვე აფხაზეთის ასსრ ჟურნალისტთა კავშირი, აჭარის ასსრ ჟურნალისტთა კავშირი და სამხრეთ ოსეთის აო ჟურნალისტთა ორგანიზაცია.

1980 წლის 1 იანვარს კავშირში 2 ათასამდე წევრს ითვლიდა. თბილისში ჰქონდა ჟურნალისტთა სახლი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ. 1981. — გვ. 345.
**ფენომენოლოგია** — ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც გამოცდილებისა და ცნობიერების სტრუქტურებს სწავლობს. მისი ამოსავალი წერტილია სუბიექტის მიერ ფენომენის ინტუიციური განცდა.

ფენომენოლოგია, როგორც ფილოსოფიური მიმდინარეობა, XX საუკუნის დასაწყისში დაფუძნდა ედმუნდ ჰუსერლის მიერ. მოგვიანებით მიმდინარეობა ჰუსერლის მიმდევრების წრემ გერმანიაში, გეტინგენისა და მიუნიხის უნიევრსიტეტებში განავრცო. მომდევნო პერიოდში ფენომენოლოგია გავრცელდა საფრანგეთსა და აშშ-ში და ხშირ შემთხვევაში მნიშვნელოვნად დაშორდა ჰუსერლის ადრეულ ნაშრომებს.

 

ფენომენოლოგიაა არაა ერთიანი მიმდინარეობა, არამედ სხვადასხვა ავტორების საერთო მოსაზრებათა ერთიანობაა, რომლებიც ამასთანავე მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისგან. გაბრიელა ფარინა ფენომენოლოგიის შესახებ აღნიშნავს:

> ფენომენოლოგიის საბოლოო განსაზღვრება სახიფათო და ამასთანავე პარადოქსულიც კია, რადგან მას არ გააჩნია თემატური ფოკუსი. რეალურად, ეს არც დოქტრინაა და არც ფილოსოფიური სკოლა, არამედ ესაა აზროვნების სტილი, ესაა მეთოდი, ესაა ღია და მუდმივად განახლებადი გამოცდილება, რომელიც ყოველ ჯერზე ახალ-ახალ შედეგებს იძლევა, ამან კი შესაძლოა დააბნიოს ისინი, ვინც ფენომენოლოგიის საზრისის განსაზღვრას ეცდება.
> 
> 

ფენომენოლოგიის ინტერესის საგანია ცნობიერების არსი, რომელიც კონკრეტული ადამიანის – სუბიექტის – მიერ განიცდება. ჰუსერლის კონცეფციით, ფენომელონოლოგის არსი, ესაა ცნობიერების სტრუქტურებისა და ცნობიერების აქტის დროს გამოვლენილი ფენომენების სისტემური რეფლექსია და შესწავლა.

მიმოხილვა
---------

ყველაზე საბაზისო ფორმით, ფენომენოლოგია ცდილობს შექმნას ისეთი საკითხების ობიექტური შესწავლის პირობები, რომლებიც ჩვეულებრივ შემთხვევაში სუბიექტურად მიიჩნევა: ესენია ცნობიერება და ცნობიერი გამოცდილებები, როგორიცაა აღქმა, ემოციები და განსჯა. მიუხედავად იმისა, რომ ფენომენოლოგია მეცნიერულობისკენ მიისწრაფვის, ის არ ცდილობს ცნობიერების შესწავლას კლინიკური ფსიქოლოგიის ან ნევროლოგიის პერსპექტივიდან. ნაცვლად ამისა, იგი სისტემური რესფლექსიის საშუალებით ცდილობს განსაზღვროს გამოცდილების არსებითი თვისებები და სტრუქტურები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* What is Phenomenology?
* About Edmund Husserl
* Phenomenology – Internet Encyclopedia of Philosophy
* Cognitive Phenomenology – Internet Encyclopedia of Philosophy
* Phenomenology – Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Organization of Phenomenology Organizations
* Romanian Society for Phenomenology
* Phenomenology Online
* Dialectical Phenomenology
* The New Phenomenology
* Springer's academic Phenomenology program[*მკვდარი ბმული*]
* Phenomenology and First Philosophy
* Meta: Research in Hermeneutics, Phenomenology, and Practical Philosophy
* *Studia Phaenomenologica* დაარქივებული 2020-06-09 საიტზე Wayback Machine.
* Phenomenology Research Center
* Open Commons of Phenomenology

სქოლიო
------

1. ↑  Zahavi, Dan (2003), *Husserl's Phenomenology*, Stanford: Stanford University Press
2. ↑  Farina, Gabriella (2014) Dialogues in Philosophy, Mental and Neuro Sciences, 7(2):50-62.Some reflections on the phenomenological method
3. ↑  Menon, Sangeetha (2014) *Interdisciplinary Perspectives on Consciousness and the Self*. New Youk, Dordrecht, London:  Springer,   გვ. 172. ISBN 978-81-322-1586-8.
**უფეხო ამფიბიები** (ლათ. Apoda ან ლათ. Gymnophiona) — ამფიბიების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 1 მ-ს აღწევს. აქვთ ჭიისებრი უკიდურებო, განივი ღარებით რგოლებად დაყოფილი სხეული, განუვითარებელი თვალები. დაფის აპკი არ გააჩნიათ. მარცხენა ფილტვი წაგრძელებულია, მარჯვენა — დამოკლებული. კარგად აქვთ განვითარებული შეხებისა და ყნოსვის ორგანოები — თავზე სპეციალური მგრძნობიარე საცეცი აქვთ, რომელსაც ხშირ-ხშირად ყოფენ გარეთ. მალების რიცხვი 300 აღწევს. ახასიათებთ შინაგანი განაყოფიერება. საკოპულაციო ორგანოს როლს კლოაკა ასრულებს. რიგში ერთი ოჯახია — ჭიამაგვარისებრნი (Caeciliidae), აერთიანებს 20-მდე გვარსა და 70-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ტროპიკულ სარტყელში. ბინადრობენ მიწის ქვეშ, ზოგი — წყალში. იკვებებიან წვრილი ცხოველებით. დებენ ცოტა რაოდენობის კვერცხებს. ლარვები ვითარდებიან წყალში ან კვერცხშივე. არიან ცოცხალმშობნიც. ცეილონის გველთევზა (Ichthyophis glutinosus) გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში. მისი სიგრძე 38 სმ. დედალი კვერცხებს სხეულით ეხვევა და ასე რჩება ლარვების გამოსვლამდე.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 190.
**ფერადი მეტალურგია** — მრეწველობის ერთ–ერთი უძველესი დარგი. ტექნოლოგიური თვალსაზრისით, მეურნეობის ეს დარგი მოიცავს ფერადი, კეთილშობილი და იშვიათი ლითონების მოპოვებას, მათ გამდიდრებას და გამოდნობას. ფერადი მეტალურგიის დარგების განლაგების თავისებურებაზე გავლენას ახდენს მთელი რიგი ბუნებრივი და ეკონომიკური ფაქტორები.

#### ისტორია

წარსულში ფერადი მეტალურგიის საწარმოები ძირითადად ნედლეულის მოპოვების ადგილებთან ახლოს იქმნებოდა, რადგანაც მაშინ საქმე ჰქონდათ ძირითადად მძიმე და ფერადი ლითონების მეტალურგიასთან.
მე–20 საუკუნის შუა პერიოდიდან დაიწყო ალუმინის მრეწველობის სწრაფი ზრდა, ამიტომაც დარგის განლაგების ორიენტაცია შეიცვალა და გადაიხარა ენერგეტიკული მიმართულებისაკენ. მსუბუქი ფერადი ლითონების გამოსადნობად – ალუმინი, ტიტანი – საჭიროა დიდი რაოდენობის ელექტროენერგია, ამდენად, მათი საწარმოების განლაგება მოსახერხებელია ენერგიის იაფ წყაროებთან. დღეისათვის ფერადი მეტალურგია აწარმოებს 70 სხვადასხვა სახეობის ლითონს, საიდანაც 96% მოდის ალუმინზე, სპილენძე, ტყვიასა და თუთიაზე. განვითარებულ ქვეყნებში ფერადი მეტალურგიის რესურსებისა და მოპოვების უდიდეს პოტენციალს ფლობენ აშშ, ავსტრალია, ჩინეთი, კანადა და სარი.
მსოფლიოს სხვადასხვა განვითარებულ ქვეყნებში მეურნეობის ეს დარგი ძირითადად იმპორტულ ნედლეულზე ვითარდება. ამიტომაც ამ ქვეყნებში დარგის განლაგების გეოგრაფია ნაკლებად ეყრდნობა სანედლეულო ფაქტორს და მეტწილად სატრანსპორტო–ენერგეტიკული და სამომხმარებლო ფაქტორების გათვალისწინებით ვითარდება. განვითარებადი სამყაროს ქვეყნები მდიდარია ფერადი ლითონებით, თუმცა, აქ მათი წარმოება და გამოყენება მნიშვნელოვნად მცირეა.