recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა** (ფრანგ. Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu wa za Banga; დ. 14 ოქტომბერი, 1930, ლისალა, ბელგიის კონგო — გ. 7 სექტემბერი, 1997, რაბატი, მაროკო) — კონგოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ზაირის (ამჟამინდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის) პრეზიდენტი 1965–1997 წლებში.

ხელისუფლების სათავეში მოექცა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად და 32 წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. მან 1971 წელს შეუცვალა ქვეყანას სახელწოდება და უწოდა ზაირი. მისი მმართველობა ხასიათდება მოსახლეობის ცხოვრების დონის მკვეთრი დაცემით და კორუფციის მაღალი დონით.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ბელგიის კონგოში, ქ. ლისალაში. მიეკუთვნება ნგბანდის ეთნიკურ ჯგუფს. მიიღო კათოლიკური განათლება ლეოპოლდვილში.

1972 წელს ავთენტურობის კამპანიის ფარგლებში მობუტუმ სახელი ჟოზეფ დეზირე გადაირქვა და მობუტუ სესე სეკო კუკუ ნგბენდუ ვა ზა ბანგა დაირქვა, რაც ითარგმნება როგორც „ყოვლისშემძლე და დაუმარცხებელი მებრძოლი, რომელიც თავისი სიმტკიცისა და გამარჯვებისადმი ურყევი ნების წყალობით დაპყრობიდან დაპყრობისკენ მიდის და უკან ცეცხლის კვალს ტოვებს".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мобуту на сайте Congo On-Line დაარქივებული 2008-03-22 საიტზე Wayback Machine.
* Интервью с Мобуту на сайте Metroactive.com
* Статья «Inside Mobutu’s Court» на сайте Africasia.co.uk დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine.
* Статья «Mobutu’s legacy: Show over substance» на сайту BBC.co.uk

სქოლიო
------

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| კონგოს რესპუბლიკა (1960–1971) | 
ჟოზეფ კასავუბუ |  |
|  |
| ზაირი(1971–1997) | 
მობუტუ სესე სეკო |
|  |
| კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა(1997–დღემდე) | 
ლორან-დეზირე კაბილა **·** ჟოზეფ კაბილა **·** ფელიქს ჩისეკედი |

 |
ტრადიციული სექსუალური პოზა, ედუარ-ანრი ავრილი
ლომების შეჯვარება, მაასაი მაა, კენია
**სქესობრივი აქტი** ან უბრალოდ **სექსი** — გენიტალური კონტაქტი ორ ინდივიდს შორის გამრავლების მიზნით ან სქესობრივი ლტოლვის დაკმაყოფილებისთვის. ბიოლოგიური თვალსაზრისით, ეს არის აქტი, რომლის დროსაც მამაკაცის რეპროდუქციული ორგანო (ადამიანებში ან ზოგიერთ ცხოველებში) შეიყვანება ქალის რეპროდუქციულ ტრაქტში, რომელსაც ასევე კოიტუსს უწოდებენ. აქტში მონაწილეები შეიძლება საპირისპირო სქესის იყვნენ, ან ჰერმაფროდიტები, როგორც მაგალითად ლოკოკინას შემთხვევაში.

ტრადიციულად, სქესობრივ აქტს განიხილავდნენ, როგორც სქესობრივი კონტაქტის ბუნებრივ დასასრულს კაცსა და ქალს შორის და დღემდე ამ განსაზღვრებით განიხილება. თუმცა ტერმინის მნიშვნელობა ბოლო წლებში უფრო ვრცელი გახდა და სულ მცირე სამი სხვადასხვა სახის აქტს მოიცავს. ესენია: ვაგინალური სექსი, რომელიც საშოში მამაკაცის სასქესო ასოს შეყვანას მოიცავს; ორალური სექსი, რომელიც სქესობრივ ორგანოებთან ორალურ კავშირს მოიცავს; და ანალური სექსი, რომელიც მამაკაცის სასქესო ასოს მისი პარტნიორის ანუსში შეყვანას მოიცავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***სქესობრივი აქტი***

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სქესობრივი აქტი***

* სექსუალურობის ენციკლოპედია დაარქივებული 2006-01-12 საიტზე Wayback Machine.
* კლინიკური სექსოლოგიის სიტყვარი დაარქივებული 2016-03-26 საიტზე Wayback Machine.
* ცხოველთა რეპროდუქცია დაარქივებული 2006-02-16 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| სექსოლოგია | *ეს სტატია სექსოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პუბლიუს კორნელიუს ემილიანუს სციპიონ აფრიკელი** (დ. ძვ. წ. 185 — გ. ძვ. წ. 129) — რომაელი მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე, ემილიუსების პატრიციული ოჯახიდან. სციპიონ უფროსის შვილობილი. პირველად თავი გამოიჩინა მესამე მაკედონურ ომში, პიდნასთან ბრძოლაში (ძვ. წ. 168 წელი). წარმატებით იბრძოდა ესპანეთში ძვ. წ. 151 წელს. აირჩიეს კონსულად და მთავარსარდლად ძვ. წ. 146 წელს. მისი მეთაურობით რომაელებმა კართაგენი აიღეს და გაანადგურეს. ძვ. წ. 142 წელს როგორც ცენზრმა ბრძოლა გამოუცხადა ფუფუნებას, მაგრამ ამაოდ. ძვ. წ. 133 წელს მეორედ აირჩიეს კონსულად და მთავარსარდლად გაგზავნეს ესპანეთში ნუმანციის აჯანყების ჩასაქრობად. აჯანყება ჩააქრო. იგი მტრულად შეხვდა თავისი ცოლისძმის, ტიბერიუს გრაკქუსის აგრარულ რეფორმას. გარდაიცვალა მოულოდნელად სახალხო კრებაზე დანიშნული გამოსვლის წინ. იყო თავისი დროის განათლებული ადამიანი ბერძნული ენისა და კულტურის დიდი მცოდნე და თაყვანისმცემელი. მის გარშემო თავს იყრიდნენ იმდროინდელი რომის კულტურის მოღვაწენი, მწერალნი, ხელოვანნი, ისტორიკოსნი („სციპიონის წრე").

ლიტერატურა
----------

* *სანიკიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 625.
ალგორითმის ანიმაციური ვიზუალიზაცია.
**სწრაფი სორტირება** — დახარისხების ეფექტიანი ალგორითმი, რომელიც 1959 წელს შეიმუშავა ბრიტანელმა კომპიუტერულმა მეცნიერმა ტონი ჰოარმა. ეს ალგორითმი დღესდღეობით ყველაზე გამოყენებადი ალგორითმია. მიჩნეულია, რომ კარგად იმპლემენტირებული სწრაფი სორტირების ალგორითმი 2-3-ჯერ სწრაფია მის მთავარ კონკურენტებზე,შერწყმით სორტირებასა და გროვის სორტირებაზე. 

სწრაფი სორტირების მათემატიკური ანალიზი აჩვენებს, რომ საშუალოდ, ეს ალგორითმი {\displaystyle O(n\log n)} შედარებას აკეთებს. თუმცა, უარეს შემთხვევას თუ განვიხილავთ, ის თითქოს არაფრითაა განსაკუთრებული, რადგან {\displaystyle O(n^{2})}-ში შედარებას აკეთებს. უნდა აღვნიშნოთ, რომ ეს მომენტი ძალიან იშვიათია, სწორედ ამიტომაა ის ყველაზე ეფექტიანი.

ალგორითმი
---------

სწრაფი დახარისხების ალგორითმი „დაჰყავი და იბატონეს" პრინციპით მუშაობს. ის ჯერ აირჩევს კონკრეტულ ელემენტს მოცემულ სიმრავლეში, შემდეგ სიმრავლეს სამ ნაწილად დაჰყოფს, არჩეულ ელემენტებზე ნაკლებ, ტოლ და მეტ ელემენტებად. ალგორითმი რეკურსიულად მოქმედებს ამ პრინციპით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Animated Sorting Algorithms: Quick Sort. ციტირების თარიღი: 25 November 2008 – graphical demonstration
* Animated Sorting Algorithms: Quick Sort (3-way partition). ციტირების თარიღი: 25 November 2008
* Open Data Structures – Section 11.1.2 – Quicksort, Pat Morin
* Interactive illustration of Quicksort, with code walkthrough
ტექტონიკური რუკა
**ტექტონიკური რუკა** — რუკა, რომელზეც გამოსახულია დედამიწის ქერქის ან მისი ნაწილის სტრუქტურა და განვითარების ისტორია. ტექტონიკურ რუკას ადგენენ გეოლოგიური რუკის საფუძველზე, იყენებენ აგრეთვე გეოფიზიკურ და სხვა მონაცემებს. არსებობს ტექტონიკური რუკების ორი ძირითადი ტიპი: სტრუქტურული რუკები და საკუთრივ ტექტონიკური რუკები. პირველზე გამოსახულია მხოლოდ სტრუქტურული ერთეულების მორფოლოგია; მეორეზე — ამ ერთეულების ჩამოყალიბების ძირითადი ეტაპები, ტექტონიკური მოძრაობებისა და დეფორმაციების ხასიათი, აგრეთვე დანალექი და მაგმური ფორმაციები, მეტამორფული ფაციესები. ტექტონიკურ რუკაზე დანაოჭების ძირითადი ეპოქის, ასაკისა და ტექტონიკური რეჟიმის ხასიათის მიხედვით ასახულია ტერიტორია, ტექტონიკური დარაიონება, ხოლო განვითარების ძირითადი ეტაპების მიხედვით გამოყოფილია სტრუქტურული სართულები. დანიშნულების მიხედვით ტექტონიკური რუკები შეიძლება იყოს მიმოხილვითი (მასშტაბი 1:10000000 და უფრო წვრილი) და რეგიონული (მასშტაბი 1:00000-1:200000).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 709.
**სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენები ეკვრის. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ეკლესიის საფასადო წყობა მოზრდილი ქვებისაა. შიგნითა საპირე ქვები გაცილებით წვრილია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ორივე მინაშენი, ჩამონგრეულია ეკლესიის კამაროვანი გადახურვა, მონგრეულია კედლები სმნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩაფლული. შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა. შემორჩენილია შესასვლელის მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილი.

აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალბული ღრმა საკურთხეველია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში შემორჩენილია მაღალი, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული სარკმლის ქვედა ნახევარი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის ნიშია. საკურთხეველში დგას ერთ ქვაში გამოკვეთილი კუბური ფორმის ტრაპეზი. თითო პატარა ნიშით სამხრეთ და ჩრდილოეთ წახნაგებში. ეკლესიის ინტერიერში აღმოჩნდა ქვიშაქვის ქვა რელიეფური გირჩის გამოსახულებით. სამხრეთ მინაშენი ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა. მისგან მხოლოდ დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი, რომელიც ეკლესიის დასავლეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. ეკლესიის დასავლეთ მინაშენის მხოლოდ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. ეკლესიის ირგვლივ რამდენიმე ნაგებობის კვალი შეიმჩნევა.

ლიტერატურა
----------

* *კიკაჩეიშვილი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 314.
**ტვა**, ასევე **ბატვა** - დიდი ტბების რეგიონში მცხოვრები პიგმეების ხალხი. ისინი რეგიონის უძველეს შემორჩენილ მკვიდრ ხალხად ითვლებიან. დღეისთვის ბანტუს კასტას წარმოადგენენ. ცხოვრობენ: რუანდაში, ბურუნდიში, უგანდაში და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთში. 2000 წლის მონაცემებით მათი რაოდენობა შეადგენდა 80,000-ს, რითიც ისინი აღნიშნულ ქვეყნებში ჰუტუს და ტუტსის შემდეგ სიდიდით მესამე ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ.

ანთროპოლოგიური ლიტერატურის მიხედვით ტერმინი *ტვა* ზოგადად დიდი ტბრბის რეგიონს აღნიშნავს. კონგოს ტყეებში ტვას ხალხის სხვა ჯგუფებიც არსებობს. ტვა მოსახლეობა ასევე არის სამხრეთით ჭაობიან დაბლობებსა და უდაბნოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Pygmies of Central Africa ფოტოები და ეთნოგრაფიული მონაცემები
* The Right to Learn: Batwa Education in the Great Lakes Region of Africa - 2008

სქოლიო
------

1. ↑  Johnstone, Patrick, and Jason Mandryk. *Operation World*. Waynesboro, Georgia Paternoster Lifestyle, 2001.
2. ↑  Minorities Under Siege: Pygmies today in Africa IRIN In-Depth [This article does not necessarily reflect the views of the United Nations or its agencies.]
**Standard ML** (SML, Standard Meta Language - სტანდარტული მეტა ენა) არის ფართო სფეროიანი, ფუნქციური, ბრძანებით, მოდულარული, პროგრამირების ენა რომელშიც ცვლადების ტიპები კომპილირების დროს არიან დასკვნილი. იგი პოპულარულია კომპილატორების და პროგრამირების ენების შემქნელთა წრეებში, და აგრეთვე მათემატიკური დამტკიცებისთვის.

SML-ი არის ML პროგრამირების ენის თანამედროვე წარმომავალი. უფრო მეტად გავრცელებული პროგრამირების ენების განსხვავებით იგი დაფუძნებულია სპეციფიკაციის მიხედვით, *The Definition of Standard ML* (1990, განახლებული და გამარტივებული: *Definition of Standard* 
ML (Revised)*, 1997 წელს).*

მაგალითები
----------

ფაქტორიალი:

```
fun factorial 0 = 1
  | factorial n = n \* factorial (n-1)

```

დახარისხების ალგორითმი Quicksort-ი

```
  fun quicksort << xs = let
     fun qs [] = []
       | qs [x] = [x]
       | qs (p::xs) = let
          val (less, more) = List.partition (fn x => << (x, p)) xs
          in
            qs less @ p :: qs more
          end
     in
       qs xs
     end

```

მოკლე ენის მაგალითი, დააკვირდით რა მარტივად არის შექმნილი.

```
  exception Err
 
  datatype ty
    = IntTy
    | BoolTy
 
  datatype exp
    = True
    | False
    | Int of int
    | Not of exp
    | Add of exp \* exp
    | If of exp \* exp \* exp
 
  fun typeOf (True) = BoolTy
   | typeOf (False) = BoolTy
   | typeOf (Int \_) = IntTy
   | typeOf (Not e) = if typeOf e = BoolTy then BoolTy else raise Err
   | typeOf (Add (e1, e2)) = 
        if (typeOf e1 = IntTy) andalso (typeOf e2 = IntTy) then IntTy else raise Err
   | typeOf (If (e1, e2, e3)) = 
        if typeOf e1 <> BoolTy then raise Err
        else if typeOf e2 <> typeOf e3 then raise Err
        else typeOf e2
  
  fun eval (True) = True
   | eval (False) = False
   | eval (Int n) = Int n
   | eval (Not e) = 
     (case eval e
          of True => False
           | False => True
           | \_ => raise Fail "type-checking is broken")
   | eval (Add (e1, e2)) = let
        val (Int n1) = eval e1
        val (Int n2) = eval e2
        in
          Int (n1 + n2)
        end
    | eval (If (e1, e2, e3)) = 
        if eval e1 = True then eval e2 else eval e3
 
  fun chkEval e = (ignore (typeOf e); eval e) ''(\* will raise Err on type error \*)''

```

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) What is SML?
* (ინგლისური) What is SML '97?
* (ინგლისური) successor ML (sML) დაარქივებული 2009-01-07 საიტზე Wayback Machine.  is intended to provide a vehicle for the continued evolution of ML, using Standard ML as a starting point.
* (ინგლისური) at Scholarpedia, curated by Mads Tofte.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პროგრამირების ენები |
| --- |
|  |
|  ობიექტზე-ორიენტირებული | 
* გრუვი
* D
* ეიფელი
* პითონი
* რუბი
* Objective-C
* C++
* C#
* ჯავა
* ჯავასკრიპტი
 |
|  |
|  ბრძანებითი | 
* ასემბლერი
* კობოლი
* ლუა
* პერლი
* PHP
* C
 |
|  |
|  ფუნქციური | 
* ობიექტური კამლი
* Clojure
* F#
* Standard ML
 |
|  |
|  თანადროული | 
* ადა
* ერლანგი
 |

 |
**სინოდი-პოპოვის სახლი** (რუს. Дом Синоди-Попова) — სართულნახევრიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი. ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1840-იან წლებში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურრული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 84.

ისტორია
-------

XVIII საუკუნის შუა წლებში სინოდი-პოპოვების წინაპრები ვაჭრობდნენ ტემერნიკის მახლობლად. ტაგანროგელი სინოდი-პოპოვების გვარის დამფუძნებლად ითვლება ბერდიანსკელი ვაჭარი გიორგი სინოდი-პოპოვი, რომელიც დაიბადა 1775 წელს.. არ არსებობს სარწმუნო და ზუსტი წყაროები, რომლებიც აღნიშნული გვარის წარმომავლობაზე მიგვითითებს. 

1840-იან წლებში ბერძნების ქუჩის 84-ში სინოდი-პოპოვების ოჯახმა ააშენა ახალი სახლი. დაბადების რეგისტრაციის წიგნში 1853 წელს არის ინფორმაცია დიმიტრის შვილზე და მის მამა მინაი პოპოვზე, მაგრამ სხვა წყაროებში, რომლებიც ეკუთვნის XIX საუკუნის პირველ ნახევარს, უკვე ვხვდებით ორმაგ გვარს. 

ცნობილია, რომ ტაგანროგში ცხოვრობდა ორი ძმა პოპოვი: სემიონ და მინაი პოპოვები. ორივე მათგანი მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქე იყო.

მინაის ცოლი იყო მარია დიონისევნა. მათ შეეძინათ რამდენიმე ბავშვი: ეკატერინა, ელენა, გიორგი, ეგორი, დიმიტრი. სემინის ცოლი იყო ოლიმპიადა პალამა. მათ შეეძნათ ორი გოგო: ანა და ანფია. სემიონ პოპოვი იყო ნიდერლანდის საკონსულოს წარმომადგენელი ტაგანროგში, ხოლო 1872 წლიდან წარმოადგენდა პორტუგალიის საკონსულოსაც. 

ოჯახის ერთ-ერთმა ცნობილმა წარმომადგენელმა, მხატვარმა დიმიტრი მინაის ძე სინოდი-პოპოვმა სახლის ქვედა ცოკოლის სართულზე გახსნა სახელოსნო. 1873-1880 წლებში სახლი ეკუთვნოდა სინოდი-პოპოვებს, 1890-1898 წლებში სემიონ სინოდი-პოპოვი იყო სახლის მფლობელი. 1906 წლიდან სახლის მფლობელები არიან მინაია ეგორის ძე და ანფია სემიონის ასული სინოდი-პოპოვები. 

სახლი სინოდი-პოპოვების მფლობელობაში იყო ოქტომბრის რევოლუციამდე. შემდეგ გახდა გერმანელი ფ. დრეილინგის საკუთრება და იგი მას ფლობდა 1925 წლამდე. 1992 წლიდან არქიტექტურული ძეგლია და იცავს კანონი.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Жилой комплекс. Комплекс застройки улицы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-18. ციტირების თარიღი: 2017-03-17.
2. 1 2  Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
3. ↑  Дом 84, Греческая улица.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-18. ციტირების თარიღი: 2017-03-17.
**სწორფრთიანები** (ლათ. Orthoptera ანუ saltatoria) — იმ მწერების რიგი, რომელთაც ახასიათებს არასრული გარდაქმნა. აქვთ მოგრძო, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, მღრღნელი პირის ორგანოები. სწორფრთიანების უმეტესობას აქვს ორი წყვილი ფრთა, ზედა ვიწროა და მკვრივი, გამოხატულად დაძარღვული, უკანა — ფართო, სიფრიფანა, მარაოსებრ იკეცება. ზოგს ფრთები დამოკლებული ან სულ არ აქვს. უკანა კიდურები სახტომია. მუცელი 10-ნაწევრიანია, ბოლოვდება დაუნაწევრებელი დანამატებით — ცერკებით. ზოგი სახეობის დედლებში — კვერცხსადებით.

კლასიფიკაცია
------------

სწორფრთიანების რიგი იყოფა ორ ქვერიგად — გრძელულვაშებიანებად (Dolichosera, ანუ Ensifera, კუტკალიები, ჭრიჭინები), რომელთაც აქვთ გრძელი ანტენები და კვერცხსადებები, და მოკლეულვაშიანებად (Brachicera ანუ Caelifera, კალიები), რომელთაც აქვთ მოკლე ულვაშები და კვერცხსადები. რიგში ოცი ათასამდე სახეობაა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული ევრაზიის კონტინენტზე, ყოფილ სსრკ-ში 700-ზე მეტი სახეობა აღირიცხებოდა. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია სწორფრთიანები სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში (ყირიმი, კავკასია).
სწორფრთიანების უმეტესობა მცენარეებით იკვებება, ზოგი მტაცებელი ან ნაირჭამიაა. ზოგი სწორფრთიანები, მაგალითად კალიები, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების საშიში მავნებელია. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება მწვანე, ჩვეულებრივი, გრძელი, რუხლაქებიანი, თეთრშუბლა და სხვა ნაირჭამია კუტკალიები, რომლებიც აზიანებენ ციტრუსებს, ჩაის ბუჩქებს, თამბაქოს, ხორბალს და სხვა სახეობის კულტურებს. კალიებიდან ჩვენში ყველაზე საშიშია მავნებელია ეგვიპტური კალია, გვხვდება აგრეთვე იტალიური კალია, უდაბნოს კალია და სხვა, რომელთაც განსაკუთრებით დიდი ზიანი მოაქვთ აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებისთვის. ჭრიჭინებიდან საქართველოში შედარებით მავნე სახეობებია ველის, სახლის, მინდვრის, ვაზის ჭრიჭინები, აგრეთვე მახრა ანუ ბოსტანა და სხვა, რომლებიც გავრცელებული არიან მთელ საქართველოში და ზიანს აყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 627.
**სჯულდება მეფისა და დიდი მთავრისა ალექსი მიხეილის ძისა** — 1649, რუსეთის სახელმწიფო კანონთა კრებული. შედგება 25 თავისა და 967 მუხლისაგან. მისი პროექტი შეადგინა კომისიამ ნიკიტა ოდოევსკის ხელმძღვანელობით (1497 და 1550 სამართლის წიგნების, ლიტვური 1588 სტატუტის, მეფის ბრძანებებისა და ზოგიერთიი სხვა აქტის საფუძველზე) და დაამტკიცა საერობო ყრილობამ. „სჯულდებამ" ასახა ქვეყნის სერიოზული სოციალური-ეკონომიკური ძვრები, დააკმაყოფილა თავადაზნაურობისა და ქალაქის ზედაფენის მოთხოვნები. იურიდიულად გააფორმა გლეხთა დაყმევეების პროცესი; მემამულემ მიიღო გლეხის გასამართლების, მისი პიროვნებისა და ქონების განუსაზღვრელი განკარგვის უფლება. „სჯულდება" აწესრიგებდა სასამართლოს ორგანიზაციასა და სამართალწარმოებას, სისხლის სამართლის საკითხებს. სახელმწიფო დანაშაულისათვის დადგენილი იყო სიკვდილით დასჯა. „სჯულდების" დამახასიათებელი თავისებურებაა სისხლის სამართლს რეპრესიის საერთო გაძლიერრება (გამახეიბრებელი სასჯელები — ხელ-ფეხის, ყურების, ენის მოკვეთა და სხვა). „სჯულდება" VII—XVIII საუკუნეების რუსეთის ფეოდალური სამართლის ძირითად კოდექსს წამოადგენდა.

„სჯულდება" ქართულად ორჯერ ითარგმნა — 1729 (ვახტანგ VI-ის თაოსნობით) და 1760 (ერეკლე II-ის ბრძანებით). მის ზოგი დებულება ერთგვარად აისახა იმ წლების ქართულ ნორმატულ აქტებში, უფრო კი XVIII საუკუნის დამლევის სარეფორმო კანონპროექტებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 632.
მილი ბალაკირევი
**მილი ალექსის ძე ბალაკირევი** (რუს. Милий Алексеевич Балакирев) (დ. 2 იანვარი, 1837 [ძვ. სტ. 21 დეკემბერი, 1836], ნიჟნი-ნოვგოროდი — გ. 29 მაისი [ძვ. სტ. 16 მაისი], 1910, პეტერბურგი) —რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი, დირიჟორი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

პირველდაწყებითი მუსიკალური განათლება მიიღო ნიჟნი-ნოვგოროდში (ახლანდელი გორკი). 1853–1855 წლებში იყო ყაზანის უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტის თავისუფალი მსმენელი. 1856 წელს პეტერბურგში შედგა ბალაკირევის როგორც პიანისტისა და დირიჟორის დებიუტი. ბალაკირევის იდეურ-ესთეტიკურ პოზიციების ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა იქონია კრიტიკოსმა ს. სტასოვმა. ბალაკირევის ინიციატივით 60-იანი წლების დასაწყისში შეიქმნა მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც ცნობილია „ახალი რუსული მუსიკალური სკოლის", „მძლავრი ჯგუფის", „ბალაკირევის წრის" და „ხუთეულის" (უცხოეთში) სახელით. 1862 წელს გ. ლომაკინთან ერთად ბალაკირევმა პეტერბურგში ჩამოაყალიბა „უფასო მუსიკალური სკოლა", რომელიც მასობრივი მუსიკალური განათლების კერად იქცა. 1867–1869 წლებში იყო „რუსული მუსიკალური საზოგადოების" მთავარი დირიჟორი. 1862 წელს იმოგზაურა კავკასიაში.

მ. ბალაკირევის საფლავი, ტიხვინის სასაფლაოზე (სანქტ-პეტერბურგი)
ბალაკირევმა დიდი ინტერესი გამოიჩინა კავკასიური მუსიკის ფოლკლორისადმი, რაც შემდგომში განვითარდა და გაღრმავდა "მძლავრი ჯგუფის" სხვა კომპოზიტორთა შემოქმედებაშიც. ქართული თემატიკა დაედო საფუძვლად ბალაკირევის სიმფონიურ პოემას "თამარს" (1882, ლერმონტოვის ამავე სახელწოდების ლექსის მიხედვით). ბალაკირევმა სამჯერ იმოგზაურა კავკასიაში (1862, 1863, 1868), მეორე და მესამე მოგზაურობისას იყო თბილისშიც. მან პირველმა დაიწყო კავკასიური მელოდიების (მ. შ. ქართული ჰანგების) ჩაწერა, აღსანიშნავია აგრეთვე მის მიერ დაწერილი "ქართული სიმღერა" (პუშკინის ლექსის „ნუ მიმღერ ლამაზოს" მიხედვით). 1865 ბალაკირევმა „რუსული სამუსიკო საზოგადოების" მთავარი დირექციისაგან მიიღო დავალება თბილისში გაეხსნა ამ საზოგადოების განყოფილება. შეადგინა პროგრამა კონცერტებისა ( ლუდვიგ ვანბეთჰოვენის, რობერტ შუმანის , გლინკას, ფრანც შუბერტის , ჰექტორ ბერლიოზის ნაწარმოებები), რომლებიც მისივე დირიჟორობით უნდა ჩატარებულიყო თბილისში. მაგრამ ბალაკირევმა ეს განზრახვა ვერ შეასრულა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 164-165.
**ნასირ ად-დინ მაჰმუდი** იგივე **მაჰმუდ I** (თურქ. Nasıreddîn Mahmud; დ. 1088 – გ. ისპაჰანი, სავარაუდოდ 1094) – სელჩუკთა იმპერიის ნომინალური სულთანი 1092-1094 წლებში, მალიქ-შაჰის ვაჟი და მემკვიდრე. 

4 წლის ასაკში ტახტზე აიყვანა დედამისმა, თურქენ ხათუნმა. მას ჰყავდა უფროსი ძმები, რის გამოც სელჩუკთა სახელმწიფოში ტახტისათვის ბრძოლა და არეულობა დაიწყო. ანატოლიაში მალიქ-შაჰის მემკვიდრე გახდა ქილიჩ-არსლან I, რუმის სულთანი, ხოლო სირიაში თავი სულთნად გამოაცხადა მაჰმუდის ბიძამ, თუთუშმა. ერთ-ერთი შეტაკების დროს, მისი მეორე ძმის, ბერქიიარუქის მომხრეებმა დაამარცხეს მაჰმუდის არმია. ნიზამ ალ-მულქის ოჯახის წევრებმა 6 წლის მაჰმუდი დედასთან ერთად შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. სელჩუკთა სახელმწიფო ხანგრძლივმა ქაოსმა მოიცვა, რაც კარგად გამოიყენეს მის მფლობელობაში მყოფი ქვეყნების მმართველებმა, განსაკუთრებით დავით აღმაშენებელმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სელჩუკთა სახელმწიფო
* მალიქ-შაჰი

ლიტერატურა
----------

* International encyclopaedia of Islamic dynasties, Ed. Nagendra Kr Singh, (Anmol Publication PVT Ltd. 2005), 1076.
* Asbridge, Thomas S. The Crusades: The Authoritative History of the War for the Holy Land, (Harper Collins, 2010), 22.
* Asbridge, Thomas S. The First Crusade: A New History, (Oxford University Press, 2004), 334.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სელჩუკთა იმპერიის სულთნები |
| --- |
|  |
| 
* თოღრულ-ბეგი
* ალფ-არსლანი
* მელიქ-შაჰი
* მაჰმუდ I
* ბერქიაროქი
* მელიქ-შაჰ II
* მაჰმედ I
* აჰმედ სენჯერი
 |

 |
**ტექსელი** (ნიდერლ. Texel) — უდიდესი კუნძული დასავლეთ ფრიზის კუნძულების ჯგუფში. ეკუთვნის ნიდერლანდებს (ჩრდილოეთი ჰოლანდიის პროვინცია). კუნძულზე ვრცელდება ამავე სახელწოდების ადგილობრივი თემი. ფართობი 463.28 კმ². 2007 წლის 1 იანვრის მონაცემების მიხედვით მოსახლეობა უდრის 13 617 ადამიანს. ზედაპირი ტალღოვანი ვაკეა; სიმაღლე 36 მ-მდე. განვითარებულია დიუნები და წარმოადგენს ბუნებრივ ბარიერს ჩრდილოეთის ზღვასა და ვადენზეეს შორის. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ორნითოლოგიური ნაკრძალია. ეკონომიკის ძირითადი სფეროა სოფლის მეურნეობა. განვითარებულია მეცხვარეობა, მეყვავილეობა, მეთევზეობა. ეკონომიკის 70 % ტურზმზეა დაფუძნებული. არის მეთევზეთა პორტი. გარე სამყაროსთან კავშირი მყარდება აეროპორტის მეშვეობით ან ბორანით. ბორანისთვის განკუთნვილი პორტი მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. აღმოსავლეთ სანაპიროსთან არის იახტ-კლუბი. სულ არის 7 დასახლება. პლაჟები.

1415 წელს ტექსელმა მიიღო საქალაქო უფლებები. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს 1945 წლის 6 აპრილს — 21 მაისს ტექსელზე მოხდა ქართველი საბჭოთა ტყვეების ბატალიონის აჯანყება გერმანელი ფაშისტი დამპყრობლების წინააღმდეგ. გერმანელბმა კუნძულზე დიდი ძალები გადასხეს, ბატალიონის ხელმძღვანელობამ დახმარებისათვის ინგლისს მიმართა, მაგრამ მან აჯანყებულებს დახმარება არ გაუწია. მოწინააღმდეგის ჭარბ ძალებთან ბრძოლაში დაიღუპა 522 ქართველი მებრძოლი და მრავალი ადგილობრივი პატრიოტი. ადგილობრივი მოსახლეობის თავგანწირული დახმარებით შესაძლებელი გახდა 228 კაცის გადარჩენა. 21 მაისს ტექსელზე გადავიდა კანადის საექსპედიციო კორპუსის ნაწილი და ბრძოლა შეწყდა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართველთა აჯანყება ტექსელზე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტექსელი***

* ოფიციალური საიტი (ნიდერლანდური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 707.
მაჰმუდ აბასი
**მაჰმუდ აბასი** (არაბ. محمود عباس‎‎), პარტიული მეტსახელი „აბუ მაზენი" (ابو مازن‎) (დ. 26 მარტი, 1935, ცფათი) — პალესტინელი პოლიტიკოსი, პალესტინის პრეზიდენტი 2005 წლიდან.

დაამთავრა დამასკის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და პატრის ლულუმბას სახელობის მოსკოვის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტის ასპირანტურა, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა პატრის ლულუმბას სახელობის მოსკოვის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტში. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის მოსკოვის ფილიალში თემაზე „საიდუმლო კავშირი ნაციზმსა და სიონიზმს შორის" (სამეცნიერო ხელმძღვანელი ევგენი პრიმაკოვი), რომლის ძირითადი იდეები ზოგიერთმა პოლიტიკოსმა ჰოლოკოსტის უარყოფად შერაცხა. 

1950-იანი წლების ბოლოს იყო პალესტინელ არაბთა პოლიტიკური ორგანიზაცია „ფათხის" ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მონაწილეობდა პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის სამხედრო ოპერაციებსა და პოლიტიკურ საქმიანობაში. მოგვიანებით ისრაელთან მოლაპარაკებების დროს მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა პალესტინელების დიპლომატიურ სტრატეგიაზე, რასაც მოჰყვა 1993 წელს ოსლოს სამშვიდობო შეთანხმება. 2003 წელს მოკლე დროით ეკავა პალესტინის ადმინისტრაციის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 2003 წლიდან იყო პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის თავმჯდომარე, 2005 წლის 9 იანვარს კი აირჩიეს პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაციის პრეზიდენტად. მისი მმართველობის დროს მოხდა შიდა კონფლიქტი რადიკალურ ისლამისტურ ორგანიზაცია „ჰამასთან" და ქვეყნის ფაქტობრივი გაყოფა: დასავლეთ ნაპირის ტერიტორია დარჩა ფათხის მმართველობაში, ხოლო ღაზის სექტორი გადავიდა ჰამასის კონტროლქვეშ. 2009 წელს აბას პრეზიდენტობა უვადოდ გაუხანგრძლივეს. 2013 წლიდან ოფიციალურად იწოდება პალესტინის სახელმწიფოს პრეზიდენტად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაჰმუდ აბასი***

* მაჰმუდ აბასი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Mahmoud Abbas' speech at UN დაარქივებული 2012-03-20 საიტზე Wayback Machine.
**სხლოვანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხლოვანის სამხრეთით, 0,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,1x4,5 მეტრი), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით, გარეთა კუთხეები გათლილი შირიმის ქვისაა. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია, დანგრეულია ჩრდილო კედელი. შემორჩენილია კონქისა და კამარის სამხრეთ გვერდის მცირე ნაწილი. არქიტრავიანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. მისგან სამხრეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას სამხრეთიდან ეკვრის თანადროული აფსიდიანი მინაშენი (6,1x2,2 მეტრი). იგი აგებულია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. მინაშენის გადახურვა ჩამონგრეულია, მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის შირიმის ქვით ნაგები ჩრდილოეთის მხარი და კამაროვანი გადახურვის მცირე ნაწილი. მინაშენს შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესია მინაშენს უკავშირდებოდა სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარით. ძეგლის აღმოსავლეთით, 40-50 მეტრის დაშორებით, სხვა ნაგებობათა ნაშთებიცაა.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 416.
**სხიერის მონასტერი** – მონასტერი სოფელ სხიერში, ონის მუნიციპალიტეტში. მონასტერში მდებარეობს „მირიანეული უძრავი" წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. მეცნიერთა ვარაუდით, სამონასტრო ცხოვრებას აქ საფუძველი IX საუკუნეში ჩაეყარა. ეკლესია ერთნავიანი შენობაა (7X4 მ.), აგებულია ქვითკირისგან. ეკლესიიის მხატვრობა მხოლოდ ტაძრის მაღლითა ნაწილშია შემორჩენილი. გიორგი ბოჭოიძის თქმით, „ეკლესიაში ინახებოდა ქვის ფიცარი (86X71 სმ.), რომელიც ძველი ეკლესიის ან მისი ერთადერთი შენობის კედელში უნდა ყოფილიყო გაკეთებული; მასზე ნაქანდაკევია ანგელოზებისა და საერო–სასულიერო პირთა სახეები ხუცური წარწერით. ქანდაკებისა და წარწერების თვალსაზრისით ძეგლი ეკუთვნის IX-X საუკუნეებს". ტაძარს გააჩნია უნიკალური კანკელი, რომელიც IX საუკუნით თარიღდება და კანკელთა აღმართვის უძველეს ეტაპს განეკუთვნება. შემორჩენილია 2 კილომეტრიანი წყალგაყვანილობის ნაშთები, რომლითაც სასმელი წყალი მიუყვანიათ მონასტრამდე.

ლიტერატურა
----------

* **ვაჟა გობეჯიშვილი**, *რაჭის მონასტრები*, თბ. 2006, გვ. 28–29

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რაჭის ეკლესია-მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* ბარაკონის ეკლესია
* ბეთლევის ეკლესია
* ბუბის მონასტერი
* გლოლის ბერის საყდარი
* დვალთის დედათა მონასტერი
* ველტყევის მონასტერი
* თამარ დედოფლის საყდარი
* ლაბეჭინის მონასტერი
* ლეკნარის მონასტერი
* მეჭვრეთის მონასტერი
* მიქარწმინდის მონასტერი
* მოტყიარის ბერის წყარო
* მრავალძალი
* ნიკორწმინდის ტაძარი
* საკაოს სამზიარის უდაბნო
* სორის მონასტერი
* სხიერის მონასტერი
* ფუტიეთის მონასტერი
* ღადიშის მონასტერი
* ღვიარის მონასტერი
* შეუბნის მონასტერი
* შოდის მონასტერი
* ცხომის დედათა მონასტერი
* ჭელიში
* ჭოლევის მონასტერი
 |  |

 |
**„მორიდებული ზურმუხტი"** — აკა მორჩილაძის 2013 წელს, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის მიერ, გამოცემული რომანი. ამავე წელს გამოიცა ავტორის კიდევ ორი წიგნი: ქართულის რვეულები - XIX საუკუნის სურათები და აკა მორჩილაძე სარბიელში 2.

რომანის შესახებ
---------------

რომანში თბილისს ფოთი ჰქვია, ფოთს კი — თბილისი. იმპერატორის საგანგებო ბრძანებით გადაურქმევიათ სახელები ქალაქებისთვის და ამაში მეტად ჩახლართული აზრი ჩაუდიათ. რომანშიც ყველაფერი ასეა ჩახლართული. გასაოცარი ამბავი დიდი ამბოხებისა, რომელიც თითქმის მთელ საქართველოს მოიცავს — თბილისსაც, ფოთსაც, ქუთაისსაც და დაუსახლებელ ტყეებსაც, ერთი მხრივ, სრულიად დაუჯერებელია, თუმცა, იმდენად დამაჯერებლადაა მოთხრობილი, რომ მის ნამდვილობაში მკითხველს ეჭვი ერთი წამითაც არ ეპარება. წიგნს არაფერი აქვს საერთო რეალობასთან, მის პერსონაჟებს არ იცნობს საქართველოს ისტორია, თუმცა კითხვისას მყარია შთაბეჭდილება – „ისტორიულ რომანს ვკითხულობ". ასევე მყარია შთაბეჭდილება – „ეს პასაჟი მეცნობა". საიდან? ამის გაგებაში მკითხველს ბოლო გვერდზე მოცემული „გამოყენებული ლიტერატურა" დაეხმარება. „მორიდებული ზურმუხტი" უამრავ ალუზიას შეიცავს.

სქოლიო
------

1. ↑  ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა „მორიდებული ზურმუხტი"
**მიხეილ ლავროვსკი** (დ. 15 ნოემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, პედაგოგი, სსრკ სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი.

იყო მოსკოვის დიდი თეატრის საბალეტო დასის წამყვანი სოლისტი 1961 წლიდან, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი 1982–1984 წლებში. ეკუთვნის ქართული დადგმები: დავით თორაძე, ტელეფილმი სიმფონია–ბალეტი „მწირი", დამდგმელი ქორეოგრაფი და მთავარი პარტიის შემსრულებელი (1977), პრემიერა გაიმართა სსრკ ცენტრალურ ტელევიზიაში. ჯორჯ გერშვინი–მიხეილ ოძელი „პორგი და ბესი" (1984). სხვა რეპერტუარი: გრაფი ალბერტი, პრინცი ზიგფრიდი, მაკნატუნა, რომეო, ფრონდოსო, ბაზილი, დომ კიხოტი, ბაიადერა, სპარტაკი, მაჯნუნი, ვლადიმირი. იგი იყო ბალეტის ცნობილი მოცეკვავეების ლეონიდ ლავროვსკისა და ელენე ჩიკვაიძის ვაჟიშვილი და მოწაფე.

ჯილდოები
--------

* 1979 — ჩიკაგოს საბალეტო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალი
* 1978 — ნიუ–იორკის VI საერთაშორისო ფესტივალი, გრან პრი
* 1977 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
* 1976 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1970 — ლენინური პრემია
* 1965 — ვ. ნიჟინსკის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 276

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ ლავროვსკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ ლავროვსკი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* მიხეილ ლავროვსკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**მორიგე ჯარი**, *მორიგე ლაშქარი* — სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების სახეობა XVIII საუკუნის II ნახევრის ქართლ-კახეთის სამეფოში. წარმოადგენდა რეგულარული არმიის სისტემაზე გარდამავალ საფეხურს. ჩამოაყალიბა XVIII საუკუნის 50-იან წლებში ერეკლე II-მ. საბოლოოდ გაფორმდა 1774 წელს მორიგის ლაშქრობის განაჩენით და მორიგე ჯარში გაუსვლელობისათვის 1776 წელს დამატებით გამოცემული განწესებით. 

აღწერილ იქნა ქართლ-კახეთის სამეფოს მამრობითი მოსახლეობა. ქვეყანა დაიწყო 12 ერთეულად. მორიგე ჯარში უნდა ემსახურა ყველა წოდების სრულწლოვან მამაკაცს წელიწადში ერთი თვე თავისი ხარჯითა და იარაღით. მოლაშქრე გლეხი სასურსათო გადასახადისაგან თავისუფლდებოდა. ხელმოკლე გლეხი ბატონს სურსათითა და იარაღით უნდა უზრუნველყო. მორიგე ჯარისგან თავისუფლდებოდნენ მხოლოდ ვაჭრები და ზოგიერთი ხელოსნები. მორიგე ჯარი იყოფოდა ცალკე ერთეულებად, რომელთა მეთაურს მეფე ნიშნავდა. საერთო ხელმძღვანელი იყო ლევან ბატონიშვილი. ერეკლე II-მ თბილისში გახსნა ზარბაზნების, ყუმბარებისა და ტყვია-წამლის დასამზადებელითოფხანა, რომლის ხელმძღვანელადაც დანიშნა რუსეთსა და ევროპაში განსწავლული არტილერისტი პაატა ანდრონიკაშვილი. 

მორიგე ჯარის შექმნით ერეკლე II წოდებრივ ფეოდალურ ლაშქარს შლიდა და აწესებდა საყოველთაო სამხედრო სამსახურს მოწინავე ქვეყნების წაბაძვით. მორიგე ჯარმა შესაძლებელი გახადა სამეფოში ერთდროულად 5 ათასი მოლაშქრის გამოყვანა. ის მეფის ხელისუფლების განმტკიცებისა და გარეშე მტრებისაგან ქვეყნის თავდასაცავად იყო შექმნილი და სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური პროგრესის საქმეს ემსახურებოდა. მორიგე ჯარის შექმნის შედეგად ლეკთა შემოსევები შემცირდა, მოსახლეობა სამალავიდან გამოვიდა და მშვიდობიან შრომას შეუდგა, სოფლები მოშენდა, მაგრამ ქართლ-კახეთის სამეფოს ჩამორჩენილი ვაჭრობა-მრეწველობის და ბურჟუაზიის არარსებობის გამო სამეფოს არც ბიუჯეტი და არც ადამიანური რესურსი არ გააჩნდა მსგავსი რეფორმის სიმტკიცისთვის. მორიგე ჯარის არსებობა ხელსაყრელი არ იყო თავადებისათვის, ვინაიდან გლეხი ჯამაგირზე მყოფი სამხედრო მოხელის საშუალებით უშუალოდ მეფეს დაექვემდებარა და იგი ბატონისაგან ხსნას მეფის ხელისუფლების გაძლიერებაში ეძებდა. მორიგე ჯარის დასუსტებაში თავისი როლი ითამაშა 1781 წელს ჯარის მხედართმთავრის, ლევან ბატონიშვილის, სიკვდილმაც. 1787 წლისთვის ქვეყნის რეაქციული ძალების საერთო მცდელობის შედეგად, მორიგე ლაშქარი შემცირდა. მისი ადგილი დაიკავა დაქირავებული ჯარის თავისებურმა სახეობამ — მორიგე ყარაულმა.

ლიტერატურა
----------

* *ნადარეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 124-125.
* *ბერძენიშვილი ნ.* საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 6, თბილისი, 1973;
* *კლიმიაშვილი ა.* მორიგე ლაშქრის საკითხისათვის XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოში, «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1963, ტ. 5;
* *ქიქოძე, გ.*, „ერეკლე II", თბილისი: სახელგამი, 1942. — გვ. 153-163.
**სინონიმები** (ძვ.ბერძ. სინ 'συν' = პლუს, ონომა 'όνομα' = სახელი) — იდენტური მნიშვნელობის, საგნობრივი მიმართებით ერთგვარი, სხვადასხვა სიტყვები. (შეადარეთ ანტონიმები; სინონიმი და ანტონიმი ანტონიმებია). მაგ. სინონიმებია სიტყვები: „პროსპექტი" და „გამზირი", რადგან ორივე ერთსა და იმავეს აღნიშნავს. აგრეთვე სინონიმებია „მოსწავლე" და „მოწაფე", „ავადმყოფი" და „სნეული", „ლამაზი" და „მომხიბლავი" და ა.შ. 

სინონიმები ერთმანეთისგან შეიძლება განსხვავდებოდნენ ემოციური ელფერით (მაღალი, ახოვანი, აყლაყუდა), შეხამებულობით(სიტყვას *მინა* ყოველთვის ვერ ჩავანაცვლებთ სიტყვით *შუშა*; მაგ. *ლამპის შუშა*), ხმარების მეტ-ნაკლები სიხშირით (მაგ. *ყალიონი* და *ჩიბუხი*), ხმარების სფეროს მიხედვით(მაგ. *ციება* და *მალარია*) და სხვა. სინონიმებს რომლებიც ერთმანეთისგან არაფრით განსხვავდებიან *დუბლეტები* ეწოდებათ (ასეთებია: *არქიტექტურა* და *ხუროთმოძღვრება*).

სინონიმების თავმოყრისას ენაში შეინიშნება მათი თავიდან აცილების ტენდენცია — ერთ-ერთი იკარგება (მაგ. „ასანთი" და „წუმწუმა") ან მნიშვნელობას იცვლის (მაგალითად, სიტყვა ასლი თავდაპირველად *დედანს* ნიშნავდა).

სინონიმები მიახლოებულ მნიშვნელობას კონტექსტის მიხედვით იძენენ და ამგვარი კონტექსტის შეცვლის შედეგად შესაძლოა ხშირად სინონიმის მნიშვნელობა დაკარგონ. ამგვარად, ზოგი ლექსიკოგრაფი ამტკიცებს, რომ არ არსებობენ სინონიმები რომელთაც შეიძლება ზუსტად ერთი და იგივე მნიშვნელობა ჰქონდეს ეტიმოლოგიის, ორთოგრაფიის, ფონეტიკური მახასიათებლების, ორაზროვნებისა და გამოყენების სპეციფიურობის გამო. სხვადასხვა სიტყვას, რომელთაც მსგავსი მნიშვნელობა აქვს ხშირად რაღაც მიზეზის გამო განსხვავდება. სინონიმები ხანდახან ევფემიზმების წყაროა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანტონიმია
* ომონიმია
* პარონიმია
* მეტონიმია

სქოლიო
------

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 374.
**მილოვან ჯილასი** (სერბ. Милован Ђилас;დ. 12 ივნისი, 1911, პოდბიშჩე, ჩერნოგორიის სამეფო — გ. 20 აპრილი 1995, ბელგრადი) — იუგოსლავიის პოლიტიკური მოღვაწე და ლიტერატორი. წარმოშობით ჩერნოგორიელი. იუგოსლავიის საკავშირო ფედერალური სკრუპშჩინის თავმჯდომარე 1953-1954 წლებში.

დაიბადა 1911 წელს. სწავლობდა ლიტერატურასა და სამართალს ბელგრადის უნივერსიტეტში. 1932 წელს გახდა იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა პარტიზანულ ბრძოლებში ფაშისტების წინააღმდეგ. 1953-1954 წლებში იყო იუგოსლავიის პარლამენტის თავმჯდომარე. 1956 წელს სააგენტო ფრანს-პრესისათვის მიცემული საჯარო განცხადების შემდეგ, რომელიც გმობდა სსრკ-ის შეჭრას უნგრეთში, დააპატიმრეს და მიუსაჯეს სამი წელი. 1957 წელს ჩამოართვეს სახალხო გმირის ორდენი, რომლითაც 1953 წელს დააჯილდოეს.

ციხეში დაკავებული იყო ლიტერატურული საქმიანობით და თარგმნით. გათავისუფლების შემდეგ საზღვარგარეთ გამოსცა წიგნი „საუბრები სტალინთან", რომელიც კიდევ ერთი, ამჯერად ხუთწლიანი დაპატიმრების საბაბი გახდა. 1966 წელს მოახდინეს მისი ამნისტია. ამის შემდეგ განაგრძო დისიდენტური მოღვაწეობა.

გარდაიცვალა 1995 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Milovan Đilas and Serbian political emigration
* Nije bio ideološki pisac
* Milovan Djilas writings at the Hoover Institution Archives
**სხლითის ეკლესია** — არქიტექურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხლითში. აგებულია VIII-IX საუკუნეებში.

სოფლის სამხრეთით სასაფლაოზე მდებარე დარბაზული ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის უხეშად თლილი ქვით; ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. ჩრდილოეთით ერთი ნიშია. აბსიდის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი პილასტრებით.

გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყოფა. პილასტრების გვერდითა საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობა; დასავლეთით თაღები კრონშტეინებს ებჯინება.

სამხრეთ კედელში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ამავე კედელშია არქიტრავული შესასვლელი, რომლის შუა, ჩაკვეთილი არე დაბალი თაღითაა აქცენტირებული. ინტერიერი შელესილ-შეთეთრებულია. იატაკი მიწაყრილია. ეკლესიის ფასადები სადაა. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შიფერით გადაუხურავს.

ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ფასადებზე საპირე ქვები ბევრგან შემოცლილია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**ტერმინი** (გვიანდ. ლათ. terminus - ტერმინი < ლათ. terminus — ზღვარი, საზღვარი):

**1.** სიტყვა (ან შესიტყვება), რომელსაც იყენებენ რომელიმე სპეციალური დარგის ცნების ან სპეციალური საგნის აღსანიშნავად. ამა თუ იმ ენაში ტერმინი შეიძლება იყოს ნასესხები ან  კალკირებული საერთაშორისო სიტყვა (მაგ. ქართული გრამატიკის ტერმინებიდან „სუბიექტი" ნასესხებია, „ქვემდებარე" - კალკირებული). ტერმინი შეიძლება საგანგებოდ შეიქმნას (მაგ. „თურმეობითი") ან კიდევ არსებული, ჩვეულებრივ სახმარი სიტყვა გამოყენებულ იქნეს ტერმინად (მაგ. „ბრუნვა").

**2.** ლოგიკაში იგივეა, რაც „ტერმი" — ფორმალური ენის ისეთი გამოსახულება, რომელიც აღნიშნავს ან რომელსაც შეუძლია აღნიშნოს საგანი.  არისტოტელეს  სილოგისტიკასა და ტრადიციულ ლოგიკაში ტერმინი ეწოდება მსჯელობისა და და დასკვნის ( სილოგიზმის) იმ შემადგენელ ნაწილებს, რომლებიც აღნიშნავენ საგანთა თვისებებს ან კლასებს. მაგ. მსჯელობაში „ყველა ადამიანი არის მოკვდავი არსება" — „ადამიანი" და „მოკვდავი არსება" ტერმინებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტერმინოლოგია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 698.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტერმინი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
**მილკო ფუდი** (2014 წლამდე **ეკო-ფუდი**) — შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება. რძის პროდუქტების მწარმოებელი ქართული კომპანია. დაარსდა 2004 წელს, თბილისში. აღჭურვილია თანამედროვე მანქანა-დანადგარებითა და ლაბორატორიით, სადაც მოწმდება ნედლეული და პროდუქცია. უშვებს 40-მდე დასახელების პროდუქციას: რძეს, მაწონს, არაჟანს, კარაქს, კეფირს, ხაჭოს, მაიონეზსა და სხვა. „მილკო ფუდმა" პირველმა დაიწყო საქართველოში მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში ფართოდ დამკვიდრებული ბიოლოგიურად აქტიური ბიფიდო ბაქტერიებით გამდიდრებული პროდუქტების, კერძოდ, ბიფიდო-მაწვნის, ბიფიდო-კეფირის წარმოება, რომლებიც ხელს უწყობს ადამიანის ორგანიზმში ნივთიერებათა ცვლის მოწესრიგებას, იცავს ალერგიისაგან, აღადგენს ენერგიას.

კომპანიას რძე მიეწოდება სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში არსებული რძის შემგროვებელი პუნქტებიდან. საწარმოს დღე-ღამეში 70—75 ტონა რძის გადამუშავება შეუძლია. მზა პროდუქციის რეალიზაცია ხდება მთელ საქართველოში. კომპანიას აქვს თავისი საფირმო მაღაზიები, თბილისში 4 და მცხეთაში 2. 2005 წლიდან სავაჭრო მარკა „ეკო-ფუდის" მესაკუთრე გახდა კომპანია შპს **„ჯორჯიან ეკო"**. კომპანია ფლობს სურსათის უვნებლობისა (ISO 22000:2005) და ხარისხის მართვის (ISO 9001:2008) საერთაშორისო სერტიფიკატებს (2007 წლიდან).

ლიტერატურა
----------

* „ენციკლოპედია საქართველო", თბილისი, ტომი 2, 2012 წელი, *ლ.აბრამიშვილი*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მილკო ფუდის ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2018-04-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ბიოწარმოების კანონმა „ეკო-ფუდსა" და „ბიო-ბიოს" სახელის შეცვლა აიძულა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-07. ციტირების თარიღი: 2015-04-12.
სნოს ციხე  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**სნოს ციხე**, *ღუდუშაურის ციხე* — ციხესიმაგრე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ სნოში. მდინარე სნოსწყლის მარჯვენა ნაპირზე, განცალკევებით მდგარ კლდოვან გორაზე. მიმდინარეობს კოშკის რესტავრაცია.

ისტორია
-------

სნოს ციხის ამგების ან მეპატრონის შესახებ ისტორია დუმს. სნოს ციხე XVI საუკუნის მიწურულში უნდა იყოს აგებული. წყაროებში პირველად იხსენიება XVIII საუკუნის 30-იან წლებში, როცა მას დაღესტნელთა ლაშქარიი მოადგა. არაგვის ერისთავი ბარძიმი ატყობინებს რუსეთში მყოფ ვახტანგ VI-ს ქვეყნის პოლიტიკურ მდგომარეობას და ჩივის ლეკთა გამუდმებულ თავდასხმებზე. ერთ-ერთი შემოსევის დროს ათი ათასი ლეკი მოადგაო სნოსა და არშას. სნოს ციხე კონტროლს უწევდა ხევიდან მიმავალ მოკლე გზას, რომელიც გადიოდა ხევსურეთზე, ფშავზე და გუდამაყრის ხეობით მთიულეთზე. გადმოცემის თანახმად, სნოს ციხე ეკუთვნოდა შიოლა ღუდუშაურს, რისთვისაც არაგვის ერისთავს აზნაურობა უბოძებია.

არქიტექტურა
-----------

შედგება თითქმის წრიული გალავნისა და ერთი კოშკისაგან. თვით გალავანი მრავალი თავდაცვითი ელემენტისაგან შედგება. ციხის ერთადერთი შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. 

კოშკის სიმაღლე ოც მეტრამდე ყოფილა, დღეს მას რამდენიმე მეტრი აკლია. პირველი სართული, ერთადერთი შესასვლელით, ექვსი მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს; მეორე სართულის კედლებში ხუთი სათოფურია განლაგებული, მესამე სართული დაზიანებულია და საბრძოლო ელემენტებისგან კვალიღაა დარჩენილი. 

კოშკი და ციხის გალავანი ნაგებია ადგილობრივი კლდის ქვით. თლილი ქვა გამოყენებულია კოშკის კუთხეებზე და კარ-ფანჯრების ირგვლივ.
ციხის ანალოგიებთან შედარება საშუალებას იძლევა იგი XVI საუკუნის მეორე ნახევრით, ან მომდევნო საუკუნის დასაწყისით იქნას დათარიღებული.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სნოს ციხე***

* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ. 1973
* *ბერიძე ვ.*, XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრება,ტ.I, თბ.1983
* *ზაქარაია პ.*, ქართული ციხე-ქალაქები ციხესიმაგრეები ციხე-დარბაზები ციხე-გალავნები კოშკები, თბ. 2001.
* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები, თბ. 1988.
* *ზაქარაია პ.*, არაგვისა და თერგის ხეობა, თბ. 1972.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.2, თბ. 2004.
* *მაკალათია ს.* ხევი, ტფ. 1934

* *გვასალია ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 446.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
არშის ციხე · გველეთის ციხე · დარიალის ციხე · სნოს ციხე |

 |
**The Rasmus** — ფინური როკ-ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 1994 წელს ქალაქ ჰელსინკიში, ამ დროს ჯგუფის წევრები ჯერ კიდევ სკოლის მოსწავლეები იყვნენ. ჯგუფი ჩამოაყალიბეს: ლაური ილონენმა (ვოკალი), ერო ჰეინონენმა (ბასი), პაული პანტასალმმა (გიტარა), იანე ჰეისკანენმა (დასარტყმელი საკრავები). 1998 წელს ჯგუფი დატოვა იანე ჰეისკანენმა, ჯგუფს მალევე შეუერთდა აკი ჰაკალა.

1996 წელს The Rasmus-მა გამოუშვა თავისი პირველი ალბომი Peep, რომელსაც დიდი პოპულარობა არ მოჰყოლია. ამის შემდეგ ჯგუფმა კიდევ ორი ალბომი გამოუშვა, რომლებიც ასევე არ იყო პოპულარული. 2001 წელს The Rasmus-მა გამოუშვა ახალი ალბომი Into, რომელიც საკმაოდ პოპულარული გამოდგა. 2003 წელს მან გამოუშვა ალბომი Dead Letters, რომელიც ყველა დანარჩენ ალბომზე პოპულარული გამოდგა, The Rasmus ახალგაზრდებში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჯგუფი გახდა. ამ დროისათვის მას უკვე გამოშვებული ჰქონდა 21 სინგლი, რომლებიც ჩარტებში პირველ ადგილს ინარჩუნებდნენ — „Liquid", „F-F-F-Falling", „In the Shadows", „First Day of My Life", „Funeral Song" , „No Fear", „Sail Away", „Livin' in a World Without You", და „Justify".

2003 წელს ჯგუფმა MTV-ს დაჯილდოებაზე საუკეთესო სკანდინავიური ჯგუფის ტიტული მიიღო. 2005 წელს კი საუკეთესო ფინური ჯგუფის.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: The Rasmus-ის დისკოგრაფია.
სტუდიური ალბომები
* *Peep* (1996)
* *Playboys* (1997)
* *Hell of a Tester* (1998)
* *Into* (2001)
* *Dead Letters* (2003)
* *Hide from the Sun* (2005)
* *Black Roses* (2008)
* *The Rasmus* (2012)
* *Dark Matters* (2017)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***The Rasmus***

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Jeffries, David. The Rasmus. Allmusic. ციტირების თარიღი: 7 August 2015.
2. ↑  Live Review: The Rasmus – O2 Academy, Islington – 21/05/12. Hit the Floor (22 May 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 აგვისტო 2019. ციტირების თარიღი: 7 August 2015.
3. ↑  Deming, Mark. The Rasmus - Best of the Rasmus: 2001-2009. Allmusic. ციტირების თარიღი: 7 August 2015.
4. ↑  Simpson, Dave.  (6 April 2004) The Rasmus. *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 7 August 2015.
5. ↑  Champ, Hamish (June 2003). „European Review". *Billboard*. **115** (26): 20.
**მარტინ ვაინეკი** (გერმ. **Martin Weinek**; დ. ლეობენი, ავსტრია, 30 ივნისი, 1964 წელი) — ავსტრიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, ცნობილია ინსპექტორი ფრინც კუნცის როლით, ტელესერიალში „ინსპექტორი რექსი". ის აგრეთვე ავსტრიაში აწარმოებს ღვინოს.

1983—1986 წლები ვაინეკი, პროფესორ იოსტის ხელმძღვანელობის ქვეშ, ეუფლებოდა სამსახიობო ხელობას.

1986 წლიდან ის იყო ვენის თეატრის „ჯგუფ 80"-ის წევრი და პატარა როლი, ლიფტის მომუშავე, შეასრულა ფილმში „Nachsaison" (სეზონის შემდეგ).

1987 წელს მან მიიღო მონაწილეობა რეკლინგსჰაუსენის თეატრალურ ფესტივალში, სადაც გეორგ მიტენდრაინის სპექტაკლში „Der Lechner Edi schaut ins Paradies" შეასრულა მთავარი როლი. 1988—1989 წლებში ვაინეკი თამაშობს იური სოიფერის სახელობის თეატრში, ვენაში, აგრეთვე იღებს მონაწილეობას სხვადასხვა თეატრალურ დადგმებში. ის აგრეთვე გვევლინება რეჟისორის, პროდუსერისა და დამდგმელის როლში. 1989 წელს, ტელესერიალ „Calafati Joe"-ში გადაღების შემდეგ, ის ხდება ჰერნალზერის თეატრის ხელმძღვანელი.

სამსახიობო კარიერის გარდა, მას ასევე, თავის ცოლთან — ევასთან ერთად, მოჰყავს ღვინო. ჰაილიგენბრუნის მახლობლათ, 3 ჰექტარზე გადაჭიმულია მისი ვენახი.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1989: „Calafati Joe" (სატელევიზიო სერიალი)
* 1999 — 2004, 2008-დან : „ინსპექტორი რექსი" (სატელევიზიო სერიალი)
* 2004: „Silentium"
* 2005: „Grenzverkehr"
* 2006: „Unter weißen Segeln" (ეპიზოდი: „Träume am Horizont")
* 2007: „Die Rosenheim-Cops" (ეპიზოდი: „Liebe bis zum Ende")

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მარტინ ვაინეკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* (გერმანული) Link ORF დაარქივებული 2011-06-11 საიტზე Wayback Machine.
* (გერმანული) Weinek als Weinbauer (ვაინეკი, როგორც ღვინოს მწარმოებელი)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარტინ ვაინეკი***
წმ. მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი ტაძარი კიევში.
**უკრაინული ბაროკო** (უკრ. українське бароко, козацьке бароко); — არქიტექტურული სტილი, წარმოქმნილი უკრაინაში XVII საუკუნეში. დასავლეთევროპული ბაროკოსგან გამოირჩეოდა სადა ორნამენტულობით და გამარტივებული ფორმებით. შემორჩენილია ამ სტილის მრავალი ნიმუში, მათ შორის კიევ-პეჩერის ლავრა, სოფიოს ტაძარი, ვიდუბისა და წმინდა მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი მონასტრები კიევში, პოკროვსკი ტაძარი ხარკოვში და სხვა.

ბაროკოს ფერწერის საუკეთესო ნიმუშებად მიჩნეულია კიევ-პეჩერის ლავრის სამების ტაძრის ფრესკები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამ პერიოდში ინტენსიურად განვითარებული გრავიურა, რომელშიც გამოყენებულია სიბოლიზმის, ალეგორიის რთული სისტემა, ჰერალდიკა და მდიდრული გაფორმება. ამ სტილის გარკვეული ელემენტები შემდგომში ისესხა მონათესავე რუსულმა ბაროკომაც.

ეს სტილი არის გამოყენებული ხარკოვში 2004 წელს აგებულ არქიეპისკოპოსი წმინდამოწამე ალექსანდრეს ტაძარშიც.


|  |  |
| --- | --- |
| მონა ლიზა | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |