recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვესტეროსი** (შვედ. Västerås) — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში. მდებარეობს ვესტმანლანდის პროვინციაში, სტოკჰოლმიდან 100 კმ-ით დასავლეთით, მელარენის ტბის პირას. ქალაქის მოსახლეობა 110 877 ადამიანს შეადგენს (2010), მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 137,207-ს (2010). ვესტეროსი ვესტეროსის მუნიცილაპიტეტის ცენტრი, ვესტმანლანდის ლენის დედაქალაქი და საეპისკოპოსო ცენტრია.

ისტორია
-------

ვესტეროსი შვედეთისა და მთლიანად ჩრდილოეთ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. სახელი მომდინარეობს *ვესტრა აროსიდან*, რაც მდინარე სვარტონის შესართავს აღნიშნავს. არეალი დასახლებულია ნორდიკული ვიკინგების ხანიდან, ჯერ კიდევ ახ. წ. 1000 წლიდან. XI საუკუნის დასაწყისში ის შვედეთის მეორე უდიდესი ქალაქი იყო, XII საუკუნიდან კი საეპისკოპოსოს ცენტრი გახდა.

ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს ანუნდშოგი, შვედეთის უმსხვილესი სამარხი მიწაყრილი. იგი აგებულია ახ. წ. დაახლოებით 500 წლისთვის, სიგანეში 74 იარდია, სიმაღლეში — 10 იარდი.

მომდევნო საუკუნეებში აიგო კათედრალი და მონასტერი. ქალაქის პირველი ტავდაცვითი ნაგებობები XIII საუკუნის დასასრულს მიეკუთვნება.

შვედეთის მეფე გუსტავ ერიქსონ ვაზამ ვესტეროსში რიქსდაგი მოიწვია, რა დროსაც გადაწყდა შვედეთის პროტესტანტულ სახელმწიფოდ გარდაქმნა და კათოლიკური ეკლესიისთვის ძალაუფლების ჩამორთმევა.

ვესტეროსში მდებარეობს შვედეთის უძველესი საშუალო სკოლა — *Rudbeckianska Gymnasiet*, რომელიც 1623 წელს იოჰანეს რუდბეკიუსმა ააგო.

XVIII-XIX საუკუნეებში ამ ტერიტორიაზე პოპულარული გახდა კიტრის მოშენება, რის გამოც ქალაქმა ზედმეტსახელი *გურკსტადენი* მიიღო (Gurkstaden − კიტრის ქალაქი), რაც მას დღემდე შემორჩა.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ფინეთის დროშა ლაჰტი, ფინეთი 1940
* დანიის დროშა რანდერსი, დანია 1947
* ნორვეგიის დროშა ოლესუნი, ნორვეგია 1947
* ისლანდიის დროშა აკურეირი, Iceland 1953
* ჩეხეთის დროშა ჩესკე-ბუდეიოვიცე, ჩეხეთი 1964
* ბოსნია და ჰერცეგოვინის დროშა ბანია-ლუკა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა 1969
* გერმანიის დროშა კასელი, გერმანია 1972
* აშშ-ის დროშა ფენიქსი, აშშ

გალერეა
-------

* ვაზას პარკივაზას პარკი
* ქალაქის სასტუმროქალაქის სასტუმრო
* ტურბინებიტურბინები
* ზამთრის ვესტეროსიზამთრის ვესტეროსი
* ანუნდშოგიანუნდშოგი
* 
* ქალაქის ცათამბჯენიქალაქის ცათამბჯენი
* ქალაქის ABB არენა, უდიდესი შვედეთშიქალაქის ABB არენა, უდიდესი შვედეთში

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვესტეროსის რიქსდაგები
* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Local portal for Västerås, articles, pictures etc
* Westeraas, Ancient See of - სტატია კათოლიკურ ენციკლოპედიაში
**დავით იესეს ძე ჩუბინაშვილი** (რუს. Давид Йессеевич Чубинов; დ. 26 სექტემბერი, 1814 — გ. 5 ივნისი, 1891) — ქართველი ლექსიკოგრაფი, ენათმეცნიერი და ქართული ლიტერატურათმცოდნე. 1839 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური სიტყვიერების ფაკულტეტი. 1844 წლიდან ასწავლიდა ქართულ ენას ამავე უნივერსისტეტში. 1855-71 წლებში ახლად დაარსებული ქართული ენისა და სიტყვიერების კათედრის გამგე და პროფესორი იყო; 1860 წლიდან რუსეთის გეოგრაფიული, ხოლო 1869 წლიდან საიმპერატორო არქეოლოგიური საზოგადოების წევრი და ფილოლოგიის საზოგადოების საპატიო წევრი. იყო აგრეთვე „ქართველთა შორის წერა–კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" წევრი. თანამშრომლობდა ქართულ („ივერია", „დროება") და რუსულ პრესაში.

გამოქვეყნებული ნაშრომები
------------------------

ჩუბინაშვილმა 1840 წელს გამოსცა ქართულ-რუსულ-ფრანგული ლექსიკონი, 1846 წელს კი − რუსულ-ქართული ლექსიკონი, რომელსაც წაუმძღვარა ქართული ენის გრამატიკის ნარკვევი, 1855 წელს რუსულ ენაზე გამოაქვეყნა „მოკლე ქართული გრამატიკა", რომელშიც ძირითადად მოცემულია ახალი ქართული ენის ანალიზი; 1887-91 წლებში გამოსცა ქართულ-რუსული ლექსიკონი. 

ჩუბინაშვილმა დიდი შრომა გასწია ძველი ქართული მწერლობის ძეგლთა შესწავლა-გამოცემაში. მონაწილეობდა ვეფხისტყაოსნის 1841 წლის გამოცემაში, დაურთო ლექსიკონი. 1842 წელს გამოაქვეყნა მნიშვნელოვანი რუსთველოლოგიური კვლევა – „ქართული პოემის ვეფხისტყაოსნის შესახებ". მკვლევარმა იმდროინდელი საქართველოს საზოგადოებრივ–პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის მეცნიერული დახასიათების საფუძველზე დაასაბუთა ვეფხისტყაოსნის შექმნისა და საერო მწერლობის დიდი აღმავლობის ისტორიული კანონზომიერება. მას წვლილი მიუძღვის ი. ბარტდინსკის მიერ პოემის პოეტური თარგმნის მომზადებაში (1845). ჩუბინიშვილმა შეადგინა ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია (პეტერბურგი, ნაწ. I, II, 1846;1860-63).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 165.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჩუბინაშვილის ბიოგრაფია
**Vestel A.Ş.** — თურქული ტექნიკის მწარმოებელი კომპანია, რომელიც შედგება 18 კომპანიისგან და სპეციალიზირებულია საყოფაცხოვრებო ტექნიკასა და საინფორმაციო ტექნოლოგიებზე.

ვესტელის შტაბი და საწარმოო ქარხანა მდებარეობს მანისაში, ხოლო კომპანიის მშობელია სტამბულში დაფუძნებული კონგლომერატი Zorlu Holding.

ვესტელი, თავის შვილობილ ბრენდებთან ერთად, ფლობს მნიშვნელოვან წილს სამომხმარებლო ელექტრონიკისა და საყოფაცხოვრებო ტექნიკის ევროპულ ბაზარზე, კერძოდ ტელევიზორებში. 2006 წლის მონაცემებით, „ვესტელი" ევროპაში ყველაზე დიდი სატელევიზიო მწარმოებელი იყო, რომელმაც 8 მილიონზე მეტი ტელევიზორი გაყიდა, რაც ევროპის ბაზარზე გაყიდვების მეოთხედი იყო. ვესტელი აგრეთვე ფლობს შვილობილ სავჭრო მარკას Vestfrost, რომელიც აწარმოებს ბიტური ტექნიკის გაყიდვებს ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნები. 2014 წელს Vestel-მა დაიწყო სმარტფონების წარმოება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Vestel (Vestel R&D Corp) დაარქივებული 2017-08-13 საიტზე Wayback Machine.
* Vestel Defence Industry დაარქივებული 2018-07-08 საიტზე Wayback Machine.
* Ayesas-ის საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Businessweek: "The Unknown TV Giant".  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 იანვარი, 2012.
დანიელ არაპ მოი
**დანიელ არაპ მოი** (ინგლ. Daniel arap Moi) (დ. 2 სექტემბერი, 1924 — გ. 4 თებერვალი, 2020) — კენიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. განათლება მიიღო მასწავლებელთა ადგილობრივ კოლეჯში. 1957 წელს ჩაება პოლიტიკურ მოღვაწეობაში, აირჩიეს საკანონმდებლო საბჭოში. 1960 წელს კენიის აფრიკელთა დემოკრატიული კავშირის პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე. 1961–1962. განათლების მინისტრი, 1962–1964. ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრი. 1964 წელს კენიის აფრიკელთა დემოკრატიული კავშირის პარტიის დაშლის შემდეგ, შეუერთდა კენიის აფრიკელთა ეროვნულ კავშირს. 1967 წლის იანვრიდან – 1978 წლის ოქტომბრამდე კენიის რესპუბლიკის ვიცე–პრეზიდენტი. 1978 წლის ოქტომბრიდან 2002 წლის დეკემბრამდე პრეზიდენტი. 1978 წლიდან აირჩიეს მმართველი პარტიის კანუს თავმჯდომარედ.

გარდაიცვალა 2020 წლის 4 თებერვალს ნაირობის ჰოსპიტალში, 95 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Moi Africa Institute დაარქივებული 2007-12-13 საიტზე Wayback Machine.
* State House Kenya დაარქივებული 2014-07-05 საიტზე Wayback Machine.  Profile of Daniel Toroitich arap Moi

სქოლიო
------

1. ↑  „Daniel Toroitich arap Moi, Who Ruled Kenya for Decades, Dies at 95". *The New York Times*. 4 February 2020.
2. ↑  PRESIDENTIAL PROCLAMATION - With Respect To - THE DEATH OF H.E. DANIEL TOROITICH arap MOI, C.G.H.. State House (Kenya) (4 February 2020).

|
|  |
|
| წინამორბედი:ჯომო კენიატა | **კენიის პრეზიდენტი**1978 – 2002  | შემდეგი:მვაი კიბაკი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კენიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯომო კენიატა
* დანიელ არაპ მოი
* მვაი კიბაკი
* უჰურუ კენიატა
* უილიამ რუტო
 |

 |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კენიის ვიცე-პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯარამოგი ოგინგა ოდინგა
* ჯოზეფ მურუმბი
* დანიელ არაპ მოი
* მვაი კიბაკი
* ჯოზეფატ კარანჯა
* ჯორჯ საიტოტი
* მუსალია მუდავადი
* მაიკლ კიჯანა
* მუდი ავორი
* კალონზო მუსიოკა
* უილიამ რუტო
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩარკვიანი**. |

**დავით ჩარკვიანი** (დ. 17 ივლისი, 1944, თბილისი) — ქართველი ფსიქოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. დიმიტრი უზნაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი.

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1969-1974 წლებში იყო ტექნიკური ესთეტიკის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის სოციალური ფსიქოლოგიის ჯგუფის ხელმძღვანელი; 1972–1974 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის შრომისა და საინჟინრო ფსიქოლოგიის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1976–1981 წლებში ამავე ინსტიტუტის გამოყენებითი ფსიქოლოგიის ლაბორატორიის გამგე; 1990 წლიდან დღემდე არის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი; 1998 წლიდან დღემდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომის ფსიქოლოგიის კათედრის პროფესორი; 2007–2009 წლებში დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის ზოგადი ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კომუნიკატორული წინააღმდეგობა და სოციალური განწყობის შეცვლა", დაიცვა 1973 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სოციალური განწყობების ფუნქციური და სტრუქტურული მახასიათებლები", დაიცვა 1989 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ექსპერიმენტული სოციალური ფსიქოლოგიის საფუძვლები = Foundations of Experimental Social Psychology (ავტორი). - თბილისი, "ენა და კულტურას" სტ. 2004. - 374გვ.
* ფსიქოლოგია ინდუსტრიულ ორგანიზაციებში : თეორია, კვლევა, პრაქტიკა (ავტორი). - თბილისი, 2001. - 410გვ.. - ISBN 99928-832-9-4

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჩარკვიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დანკალი** — ნასოფლარი ისტორიულ ზემო ჯავახეთში. მდებარეობდა ჯავახეთის პლატოზე, კუმურდოსა და გოგაშენს შორის, მტკვრის კანიონის ნაპირას.

დასახლება წინაისტორიულ ხანაში გაჩენილა, რასაც მოწმობს გამაგრებული გორანამოსახლარი და კერამიკული ნაწარმის ფრაგმენტები გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრინდელი რკინის ხანისა. ნასოფლარის ტერიტორიაზე დგას X–XI საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. იგი ნაგებია გათლილი ქვებით და კირხსნარით. შესასვლელები ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ჰქონია, სამხრეთიდან მინაშენია, რომელშიც გასვლა შეიძლება მთავარი ნავიდან. სახურავი ჩაქცეულია. ეკლესიის ირგვლივ სასაფლაოა. ეკლესიაში აღმოჩნდა ადრინდელი ფეოდალური ხანის სტელათა ფრაგმენტები, აგრეთვე სტელის კუბური ბაზისი, რომელზედაც წრეში ჩასმული ტოლმკლავა ჯვარია ამოკვეთილი. ერთ სტელაზე ადამიანის ფიგურა, ტოლმკლავა ჯვარი და ყვავილის რელიეფური გამოსახულებანი ყოფილა, რომელიც V–VI საუკუნეების მიჯნით თარიღდება. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" მიხედვით (XVI საუკუნის ბოლო), ახალქალაქის ლივის აქშეჰირის ნაჰიეში შემავალი სოფელი დანკალი მოსახლეობისაგან დაცლილია. 1972 წელს იქ ჯერ კიდევ იყო შერჩენილი სამი კომლი.

დანკალთან არის დაკავშირებული ჯავახეთში გავრცელებული ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც თმოგვის ციხე ღალატით დაეცა. მოღალატე იყო თმოგველის ცოლი, რომელიც უმკაცრესად დასაჯა თვით მომხმდურმავე. ეს სასჯელი იმდენად მძიმე იყო, რომ – „დამკალითო" – იძახდა ქალი.

ლიტერატურა
----------

* ელიზბარაშვილი ი. დანკალის ორნავიანი ეკლესია //ძეგლის მეგობარი.-1993.-გვ.17-21;
* მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002. გვ. 335-404;

* *ბერძენიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ზუნდაგის საწნახელი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე ზუნდაგისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზუნდაგში. იგი სოფლის გარეუბან ბაბუჩოღლების უკიდურეს ჩრდილო-­აღმოსავლეთ მონაკვეთში, სოფლიდან 150 მეტრითაა დაცილებული. საკუთრივ ბაბუჩოღლები კი ძაღლაურისა და ცივწყაროსთავის ქედების ძირში არსებულ მოვაკებაზეა გაშლილი. 

საწნახელი ძაღლაურის ქედის ბოლო მონაკვეთის კლდოვან ქანშია ნაკვეთი. იგი საკმაოდ კარგადაა შემონახული. აბაზანის შიდა ზომებია: სიგრძე ­2,07 მ, სიგანე თავთან დასავლეთით­ — 1 მ, საპირისპირო მხარეს აღმოსავლეთით — ­95 სმ. სიღრმე უკანა კედელთან 95 სმ, წინა კედელთან — 45 სმ. საწნახელი ტკბილის სადინარისაკენ აღმოსავლეთით შედარებით ვიწროა და ეს კანონზომიერიცაა. ძირი ტკბილის სადინარისაკენ — 10 სმ­-ზეა დახრილი. სადინარი ხვრელი წრიული ფორმისაა და ისარნის შიგნით კედლიდან 5­7 სმ-­ით წინაა წაწეული და ღარისებრი შვერილით ბოლოვდება. მისი დიამეტრი 10 სმ­ია. ისარნა განთავსებულია საწნახელის გაგრძელებაზე აღმოსავლეთით. მისი ზომებია: სიგრძე - ­80 სმ, სიგანე მარცხენა მხარეს (დასავლეთით) 35 სმ, შუა ნაწილში — 55 სმ და ბოლოს ­— 50 სმ. სიღრმე — ­90 სმ. საწნახელის უკანა კედლის დასავლეთ მონაკვეთში ძირიდან 70 სმ­-ზე დატანილია ოთხკუთხა ფორმის (20X15X25სმ) ფოსო. იგი ჭაჭის საქაჩავი ძელისთავისათვის უნდა ყოფილიყო განკუთვნილი. საწნახელში საწვიმარი წყლების ჩადინების თავიდან აცილების მიზნით ჩრდილოეთით მთელ სიგრძეზე და ნაწილობრივ აღმოსავლეთით კლდეშივე ამოუკვეთიათ ღარი. ძირში კლდეშივე გაუჭრიათ 95 სმ სიგრძის საფეხური. იგი საწნახელში ყურძნის ჩაყრის გაიოლების მიზნით ჩანს გამოყენებული. დასავლეთ და უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში არის ასევე კლდეში ნაკვეთი წრიული ფორმის ფოსოები. ისინი ,როგორც ჩანს, სახეხი საშუალებების შენახვისათვის უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.

ლიტერატურა
----------

* კახიძე ა. მამულაძე შ. აჭარის არქეოლოგიური ძეგლები, თბ. 2016, გვ. 117
**ზუმბა**, იგივე **ზუმბალენდი** — ქართული მუსიკალური ჯგუფი. დაარსდა 1994 წელს. შემადგენლობა დროდადრო იცვლებოდა, თუმცა უცვლელი რჩებოდა მისი მთავარი წევრი, ზაზა კორინთელი.

1994 წელს ჯგუფი აქტიურად მონაწილეობდა ქუჩის კონცერტებსა და ფესტივალებში. 1995 წელს გამოსცა სადებიუტო სტუდიური ალბომი *მე ველოდები განთიადს* და ჩაატარა კონცერტები საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში.

1997 წელს ჯგუფის შემადგენლობა შეიცვალა. მისი წევრები მოღვაწეობდნენ პოლონეთში. ჯგუფში შედიოდნენ სხვა ეროვნებათა წარმომადგენლებიც (უკრაინა, პოლონეთი, ამერიკა). 2000 წელს პოლონეთში გამოიცა ჯგუფის მეორე ალბომი *Project Union*. თბილისში დაბრუნებული კოლექტივი თანამშრომლობდა ჯგუფებთან 33ა, ინსაითი, მთვარის კლუბი, აუტსაიდერი, Soft Eject, მწვანე ოთახი და სხვებთან. იმავე წელს მონაწილეობდა მოსკოვში გამართულ ფესტივალში „Мир на Кавказе".

2001 წელს გამოიცა ჯგუფის მესამე ალბომი, *ევრორემონტი*, რომელიც შესამჩნევად სატირულ ხასიათს ატარებდა. იმ პერიოდში დიდი წარმატება მოიპოვეს ალბომის სიმღერებმა „ვაშლის გამყიდველო" და „ფერხული", ხოლო რამდენიმე წლის შემდეგ - „ბაია"-მ (რომელიც მანამდე უკვე იყო შეტანილი ჯგუფის პირველ ალბომში). 2003 წელს გაიმართა კოლექტივის კონცერტები საქართველოს რეგიონებში.

*ჟოლო*, ზუმბას მეოთხე ალბომი, გამოვიდა 2004 წელს. ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო საზაფხულო ფესტივალში „არტ-გენი" და ფესტივალ „ტრანსკავკასიაში" (პოლონეთი).

2005 წელს კოლექტივი კვლავ გამოვიდა „არტ-გენზე". აგრეთვე შედგა მისი გამოსვლა ფესტივალზე „Джаз в Старом Городе" (მოსკოვი). 2006 წელს გამოიცა მეხუთე ალბომი *ადილა*, რასაც მოჰყვა გასტროლები კიევში, მოსკოვში და კვლავ საზაფხულო გამოსვლა ფესტივალ „არტ-გენზე".

დისკოგრაფია
-----------

* *მე ველოდები განთიადს* (1995)
* *Project Union* (2000)
* *ევრორემონტი* (2001)
* *ჟოლო* (2004)
* *ადილა* (2006)
* *MultiTest* (2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია Radio.ge-ზე[*მკვდარი ბმული*]
**დინამოს სტადიონი** — საფეხბურთო სტადიონი სტავროპოლში, რუსეთი. ეს ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბ დინამოს საშინაო არენაა. ოციალურად გაიხსნა 1920 წლის 1 მაისს. სტადიონი ასევე არის მეორე დივიზიონის სამხრეთ ზონის მატჩების ერთ-ერთი ასპარეზი.

ადგილმდებარეობა
---------------

სტავროპოლის სტადიონი „დინამო" მოედნის სიახლოვეს მდებარეობს. ლენინის რაიონში, ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ასევე მდებარეობს სტავროპოლის ტერიტორიის სათათბირო, სტავროპოლის ტერიტორიის მთავრობისა და გუბერნატორის რეზიდენცია, რეგიონალური ბიბლიოთეკა, ლერმონტოვი, დიდი სავაჭრო ცენტრები და ქალაქის პარკი მომიჯნავე სტადიონის აღმოსავლეთ მხარეს.

მთავარი ტროლეიბუსი და ავტობუსი მარშრუტები გადის სტადიონის მახლობლად. ტრანსპორტის ყველაზე გავრცელებული სახეობებიდან - მიკროავტობუსები აქ შეიმჩნევა.

ამრიგად, ქალაქის ნებისმიერი უბნიდან არის მისასვლელი. სტადიონიდან შვიდი წუთის სავალზე არის ავტობუსის სადგური. 10-15 წუთის სავალზე არის რკინიგზის სადგური. სტადიონი დინამო სტავროპოლის საერთაშორისო აეროპორტიდან ნახევარი საათის სავალზეა.

ინფრასტრუქტურა
--------------

საზაფხულო კაფეები მდებარეობს დასავლეთის სტენდის პირდაპირ. სტადიონი კლასიკური განლაგების შესაბამისად მდებარეობს ცენტრალური დასავლეთის და აღმოსავლეთის ტრიბუნებით. სტადიონის უფრო ტევად აღმოსავლურ ტრიბუნაზე ყვითელი სავარძლებით გამოკვეთილია წარწერა „დინამო" და ფეხბურთელის ორი პიქტოგრამაა ასახული. დასავლეთის ტრიბუნზე ორი ასოა „D". გამოყოფილია ცალკე VIP ტრიბუნაც. 

შესანიშნავი ხედი იშლება სტადიონის თითქმის ნებისმიერი ადგილიდან (გარდა ცენტრალური კოშკების უშუალოდ მიმდებარე ადგილებისა).

ინდივიდუალური სავარძლები საკმაოდ კომფორტულია, მაღალი ზურგით. თითოეულ ტრიბუნაზე შესვლა შესაძლებელია სტადიონის ნებისმიერი შესასვლელიდან, ტრიბუნის შესასვლელის ადგილი საკმაოდ ფართოა.

გამოსაცვლელი ოთახები ფართოა, არის საშხაპეები და ტუალეტები, არის მსაჯის ოთახი გასახდელებიდან შორს. აქ ასევეა მძლეოსნობის ასპარეზი. 

რადიო კომუნიკაცია კარგია, სტადიონის ნებისმიერი ნაწილიდან მოსმენა ნორმალურ დონეზეა. ადეკვატური განათება მეორე და პირველი განყოფილებების მატჩებისთვის.

სტადიონის ტევადობა 15589 მაყურებელია. სტადიონის არქიტექტორი იური მახროვია. 

სტადიონის გაზონი მაღალ დონეზეა. მომსახურე პერსონალი მასზე საკმაოდ პროფესიონალურად ზრუნავს, მაგრამ ბუნებრივი ზედაპირის დარღვევები მაინც არსებობს.

სტავროპოლის 230-ე წლისთავის აღსანიშნავად, 2007 წლის 29 სექტემბერს კონცერტი გაიმართა, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ალა პუგაჩოვამ, ფილიპ კირკოროვმა და იულია სავიჩევმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Стадион «Динамо» на redwhite.ru

სქოლიო
------

1. ↑  Динамо
**დავით ღვალაძე** (დ. 1775, სვერი, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 აპრილი, 1863, იქვე) — ქართველი სამხედრო და სასულიერო მოღვაწე, კეთილმოწესე დეკანოზი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ზემო იმერეთის სოფელ სვერში (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი), სვერის ციხის ნაცვალის (გარნიზონის უფროსის თანაშემწე) ოჯახში. მიიღო საერო (ოჯახში) და სასულიერო განათლება.

### მოღვაწეობა

დავით ღვალაძე 1795-1810 წლებში იყო სვერის ციხის უკანასკნელი ნაცვალი (გარნიზონის უფროსის თანაშემწე). ცარისტული რუსეთის მიერ იმერეთის სამეფოს გაუქმების და იმერეთის ანტიცარისტული ამბოხების (რომლის აქტიური მონაწილე იყო) ჩახშობის შემდეგ, 1811 წელს, იგი აღიკვეცა და 1814 წლამდე მსახურობდა სვერის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში, რომელიც 1800 წელს მისი თაოსნობით იქნა აგებული. 1814-1838 წლებში იყო სოფელ სკინდორის (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი) წმ. გიორგის სახელობის ეკლესიის წინამძღვარი. 1853 წელს განამწესეს სოფელ მორძგვეთის (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი) წმ. გიორგის სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად. იქ მსახურობდა გარდაცვალებამდე. 

დავით ღვალაძე გარდაიცვალა 1863 წელს, დაკრძალულია სვერის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესიაში.

### ოჯახი

ღვალაძეს ჯაფარიძის ქალისაგან ჰყავდა 7 შვილი. მისი პირდაპირი შთამომავლები (შვილიშვილის შვილები) იყვნენ პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე ელეფთერ ღვალაძე (1879-1955), ბიოქიმიის ქართული სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პროფესორი ვარლამ ღვალაძე (1893-1944) და ადვოკატი და პუბლიცისტი, 1921-1937 წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი ევგენ ღვალაძე (1900-1937).

ლიტერატურა
----------

* მ. კეზევაძე. ეგზარქოსობის დროინდელი იმერეთის ეკლესიები და მღვდლები, ქუთაისი, 2008
ზუმბის ბიუსტი ქ. ბრაზილიაში.
**ზუმბი** (პორტ. Zumbi; დ. 1655 — გ. 20 ნოემბერი, 1695, ალაგაოსის შტატი, ბრაზილია) — ქილომბო დოს პალმარესის (გაქცეულ მონათა თავშესაფარი) ბოლო ლიდერთაგანი.

კაპოეირა, ანუ საომარი ცეკვა, იოჰან რუგენდასი, 1835
ქილომბო დოს პალმარესი ბრაზილიის პორტუგალიური დასახლებებიდან გაქცეულ შავკანიანთა თვითმყოფადი რესპუბლიკა იყო - მიახლ. პორტუგალიის ზომის რეგიონი ბაიას შიდა რაიონში. მისი არსებობის პიკში, პალმარესის მოსახლეობამ 30.000-ს მიაღწია. იძულებულნი იყვნენ რა თავი დაეცვათ ჰოლანდიელი და პორტუგალიელი კოლონიური ძალების შემოტევებისგან, პალმარეს მეომრები კაპოეირას (მე-16 საუკუნეში ბრაზილიაში აფრიკელ მონათა მიერ შექმნილი საბრძოლო ხელოვნება) ექსპერტები იყვნენ.

აფრიკელი, ცნობილი როგორც ზუმბი, პალმარესში 1655 წელს თავისუფლად დაბადებული, პორტუგალიელებმა დაიჭირეს და მისიონერ მამა ანტონიო მელოს მიჰყიდეს, როდესაც ის დაახლოებით 6 წლისა იყო. ფრანცისკოდ მონათლულ ზუმბის ასწავლეს სახარება, პორტუგალიური და ლათინური ენები და ყოველდღიურ მესაზე დამხმარედ ამუშავებდნენ. მისი "ცივილიზების" მცდელობის მიუხედავად, ზუმბი 1670 წელს, 15 წლის ასაკში, გაქცევას ახერხებს და მშობლიურ ადგილს უბრუნდება. ზუმბი მალევე ცნობილი გახდა მისი ფიზიკური შესაძლებლობებისა და საბრძოლო ტექნიკის მეოხებით და 20 წლის ასაკისთვის სახელმოხვეჭილი სამხედრო სტრატეგი იყო.

1678 წელს პერნამბუკოს ოლქის მმართველმა პედრო ალმეიდამ, პალმარებთან ხანგრძლივი კონფლიქტით თავგაბეზრებულმა, მათ ლიდერ განგა ზუმბას დაზავება შესთავაზა. ალმეიდა ყველა გაქცეულ მონას თავისუფლებას შეჰპირდა, თუ პალმარები პორტუგალიის მმართველობას სცნობდნენ. განგა ზუმბა შემოთავაზებაზე დათანხმდა. თუმცა თავად ზუმბი პორტუგალიელებს არ ენდობოდა. დანარჩენ აფრიკელთა მონომის პირობებში მხოლოდ პალმარეს ხალხის თავისუფლება მიუღებელი იქნებოდა. ამიტომ ზუმბიმ უარყო ალმეიდას პირობა და განგა ზუმბას ლიდერობა ეჭვქვეშ დააყენა. პორტუგალიურ ზეწოლაზე წინააღმდეგობის გაგრძელების მოწოდებით ზუმბი პალმარესის ახალი ლიდერი გახდა.

ზუმბის მმართველობის 15 წლის თავზე პორტუგალიელმა სამხედრო მეთაურებმა ჟორჟ ველომ და ვიეირა დე მეიომ ქილომბოზე არტილერიული იერიში მიიტანეს. 1694 წლის 6 თებერვალს, პალმარესის კაფუცოებთან 67 წლიანი განუწყვეტელი კონფლიქტის შემდეგ პარტუგალიელებმა მოახერხეს სერკა დე მაკაკოს (რესპუბლიკის ცენტრალური დასახლება) განადგურება. პალმარესის მებრძოლები პორტუგალიურ არტილერიას ვერ გაუმკლავდნენ; რესპუბლიკა დაეცა და ზუმბი დაჭრილ იქნა. თუმცა ჭრილობებს გადაურჩა და გაქცევა მოახერხა, ზუმბი ორი წლის შემდეგ მოღალატეებმა გასცეს. მას დაჭერის ადგილზევე თავი მოჰკვეთეს 1695 წლის 20 ნოემბერს. პორტუგალიელებმა ზუმბის თავი რესიფეში წაიღეს, სადაც იგი ცენტრალურ მოედანზე საჩვენებლად გაიტანეს, იმის დასამტკიცებლად, რომ პოპულარული ლეგენდის მიუხედავად ზუმბი უკვდავი არ ყოფილა. ძველი ქილომბოსის ნარჩენმა მოსახლეობამ კიდევ დაახლოებით ასი წელი იარსება.

ამჟამად 20 ნოემბერი აღინიშნება ძირითადად რიო დე ჟანეიროში, როგორც ეროვნული ღირსების დღე. ამ დღეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს აფრო-ბრაზილიელებისთვის, რომელთათვის ზუმბი თავისუფლებისთვის მებრძოლი გმირი და თავისუფლების სიმბოლო არის.
**თავგადასავლების მაძიებლები** (ფრ. *Les Aventuriers*) — ჟოზე ჯოვანის რომანის მიხედვით 1967 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი რობერ ენრიკო.

სიუჟეტი
-------

ახალგაზრდა ხელოვანი-აბსტრაქციონისტი ლეტიცია გაიცნობს ავტომექანიკოს როლანს და მის მეგობარს, პილოტ-ინსტრუქტორს მანიუს. მათი ნაცნობობა მეგობრობაში გადაიზრდება. სამივე განძის საძიებლად გაემგზავრება, რომელიც ბელგიელ ბიზნესმენს კონგოდან მიჰქონდა და ავიაკატასტროფის დროს კონგოს სანაპიროსთან ზღვაში ჩაიძირა. განძის ძიებისას ისინი ჩაძირული ვერტმფრენის პილოტს ხვდებიან, რომელიც ზუსტად უთითებს ავიაკატასტროფის ადგილს. მანიუ და როლანი განძს იახტაზე ამოიტანენ. მაგრამ მალე განძის სხვა მაძიებელთა თავდასხმისას იღუპება ლეტიცია.

როლანი და მანიუ ლეტიციას წილ განძს მის 11 წლის დეიდაშვილს უფორმებენ, რომელიც თავის მხრივ ეუბნება, რომ მანაც აღმოაჩინა განძი და აჩვენებს სანაპიროდან ახლოს მდებარე მიტოვებულ საზღვაო ფორტში გერმანელების მიერ ომის წლებში შენახული იარაღის საწყობს. როლანი შეიძენს მიტოვებულ ფორტს ლეტეციას ხსოვნის პატივსაცემად.

პარიზში დაბრუნებულ მანიუს განძის მაძიებლები უთვალთვალებენ, რომლებმაც ჩაძირული ვერტმფრენის პილოტი დაიჭირეს და მოკლეს. მანიუ როლანს ეძებს გასაფრთხილებლად და მას ფორტზე პოულობს, სადაც მკვლელთა ბანდა დაესხმება მათ თავს. შეტაკებისას მანიუ იღუპება.

როლებში
-------

* ალენ დელონი — მანიუ ბორელი
* ლინო ვენტურა — როლან დარბანი
* ჯოანა შიმკუსი — ლეტიცია ვაისი
* სერჟ რეჯანი — ვერტმფრენის პილოტი
* ჰანს მაიერი — დაქირავებული მკვლელი
* გი დელორმი — დაქირავებული მკვლელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***თავგადასავლების მაძიებლები***
* 

* „თავგადასავლების მაძიებლები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**თავი და მხრები** (ინგლ. Head and Shoulders) 一 ამერიკელი მწერლის, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, გაზეთ *Saturday Evening Post-*ში, 1920 წელს გამოქვეყნდა, ფიცჯერალდის მეგობრისა და აგენტის, ჰაროლდ ობერის დახმარებით. მოგვიანებით, ის ავტორის ანთოლოგიაში 一 ფლაპერები და ფილოსოფოსები 一 გაერთიანდა. 

ნოველა მოგვითხრობს პრინსტონელი ნიჭიერი ახალგაზრდის შესახებ, რომელსაც სიცოცხლით სავსე მოცეკვავე შეუყვარდება. გამოცემის წელსვე, ნაწარმოები ადაპტირდა მუნჯ კინოშიც, რომელშიც მთავარი როლი ვიოლა დანამ და გარეთ ჰიუმ შეასრულეს.

საკუთარი შემოქმედებისთვის ტრადიციულად, ფიცჯერალდი ყურადღებას ამახვილებს სასიყვარულო ინტერესების უცნაურ შეხამებაზე იმ ადამიანების ფონზე, რომელთაც სურთ, ჰპოვონ ის, როგორც ეს ავტორის გამორჩეულ რომანში 一 *დიდი გეტსბი* 一 აისახა.

სიუჟეტი
-------

ჰორასი ტარბოქსი ახალგაზრდა და პერსპექტიული პიროვნებაა, რომელიც გამუდმებით სწავლა-განათლებაშია ჩაფლული. ერთ დღესაც, მას გაეცნობა მარშა, რომელიც ორასისთვის თვალის გახელის და სამყაროს სხვაგვარად დანახვის შესაძლებლობას მისცემს. მათი ეს ურთიერთობა გადაიზრდება ფილოსოფოსსა და მოცეკვავეს არსებულ სასიყვარულო რომანში. მარშა სთხოვს ჰორასის, რომ მის სასცენო დადგმებზე იაროს, თავის მხრივ, მამაკაციც მოხიბლულია და ამ გზით გამოხატავს საკუთარ ემოციასა და სიყვარულს საყვარელი ქალის მიმართ. მარშა ამ ემოციას ანალოგიურადვე უბრუნებს, რაც გახდება „ბავშვური სიყვარულის" წამოწყების მიზეზი. სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად, საბოლოოდ, იცვლება ორი პერსონაჟის როლი 一 ჰორასი ხდება წარმატებული ტანმოვარჯიშე, ხოლო მარშა წარმატებას მწერლობაში ჰპოვებს. 

სათაური მომდინარეობს მარშას იმ იდეიდან, რომ ის განასახიერებს „მხრებს", როგორც სიმბოლოს ცეკვისა და ხელოვნებისა, ხოლო ჰორასი „თავს" 一 როგორც სიმბოლოს აზროვნებისა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bruccoli, Matthew J. (2002). *Some Sort of Epic Grandeur: The Life of F. Scott Fitzgerald*, 2nd rev. Columbia, South Carolina:  University of South Carolina Press. ISBN 978-1-57003-455-8.
* Fitzgerald, F. Scott (February 21, 1920). „Head and Shoulders". *Saturday Evening Post*. Philadelphia, Pennsylvania: Curtis Publishing Company. **192** (34). ციტირების თარიღი: December 29, 2021 – წარმოდგენილია HathiTrust-ის მიერ.
* Fitzgerald, F. Scott (1998). *The Short Stories of F. Scott Fitzgerald*. New York:  Scribner's. ISBN 0-684-84250-5.
* Milford, Nancy (1970). *Zelda: A Biography*. New York:  Harper & Row. ISBN 1-57003-455-9.
* Mizener, Arthur (1951). *The Far Side of Paradise: A Biography of F. Scott Fitzgerald*. Boston, Massachusetts:  Riverside Press.
* Turnbull, Andrew (1962). *Scott Fitzgerald*. New York:  Charles Scribner's Sons.

სქოლიო
------

1. ↑  Fitzgerald 1920.
2. ↑  Fitzgerald 1998, p. 23.
3. ↑  Mizener 1951, p. 330.
**დებუბი**, ან **სამხრეთის პროვინცია**, (ტიგ. ዞባ ደቡብ, ინგლ. Debub) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ერიტრეის ეთიოპიასთან სახელმწიფო საზღვრის მონაკვეთის გასწვრივ. მისი ფართობია — 8000 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 952 100 ადამიანს.

გეოგრაფია
---------

დასავლეთიდან ესაზღვრება გაშ-ბარკის პროვინციას, ჩრდილოეთიდან — მაეკელის (ცენტრალური) პროვინციას, აღმოსავლეთით — სემიენავი-კეი-ბაჰრის პროვინციას.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მენდეფერა (ყოფილი ადი-უგრი). დებუბის პროვინციის სხვა ქალაქებია — ადი-კეიჰი, ადი-კუალა, დეკემჰარე, დებარვა და სენაფე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:

* ადი-კეიჰი
* ადი-კუალა
* არეზა
* დებარვა
* დეკემჰარე
* კუდო-ბეური
* ტერა-ემნი
* მაი-მნე
* მენდეფერა
* სეგენეიტი
* სენაფე
* ცონორა
* ჰადიდია
* შიკეტი

არქეოლოგია
----------

პროვინციის ტერიტორიაზე ასევე არსებობენ არქეოლოგიური ობიექტები მატარა და კოჰაიტო.

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-24. ციტირების თარიღი: 2015-10-24.
2. ↑  Citypopulation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერიტრეის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* ანსება
* გაშ-ბარკა
* დებუბავი-კეი-ბაჰრი
* დებუბი
* მაეკელი
* სემიენავი-კეი-ბაჰრი
 |

 |
**ზურაბ გეგენავა** (დ. 23 იანვარი, 1973, თბილისი) — ქართველი ბიზნესმენი და საზოგადო მოღვაწე. კომპანია „ინოვატორის" გენერალური დირექტორი. არის კინო- და ტელე ოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს თვალი" და ინოვაციური ტექნოლოგიების საერთაშორისო ფონდის (IFIT) დამფუძნებელი. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ბიოგრაფია
---------

ზურაბ გეგენავა დაიბადა 1973 წლის 23 იანვარს ქალაქ თბილისში. 1995 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ინჟინერ-ეკონომისტის სპეციალობით. 

1993-1995 წლებში საქართველოს ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფონდი „პროგრამა ხსოვნას კოორდინატორი"; 1994-1996 წლებში იგი საერთაშორისო სატელევიზიო ფესტივალ „მანას" ვიცე-პრეზიდენტი იყო; 1995-1996 წლებში მუშაობდა ვიცე-პრემიერის თანაშემწედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში; 1996-1997 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიაში სახელმწიფო მინისტრის მოადგილის თანაშემწე; 2000-2003 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო მაუწყებლობის თავმჯდომარის სამდივნოს უფროსი. 2003-2004 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო მაუწყებლობის ადმინისტრაციის უფროსი; 2004-2005 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივი ტელე-რადიო მაუწყებლობის ტექნიკური დეპარტამენტის დირექტორი; 2005-2006 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივი ტელე-რადიო მაუწყებლობის სერვის ცენტრის დირექტორი.

2006 წელს დააარსა კომპანია „ინოვატორი" (ყოფილი „ინდენტი"), რომელიც სატელეკომუნიკაციო სფეროში მუშაობს, მისი ძირითადი მიმართულებებია: თანამედროვე სამაუწყებლო ტექნიკის დისტრიბუცია; სისტემური ინტეგრაცია; საგარანტიო და პოსტსაგარანტიო მომსახურება.

2010 წელს დააარსა ინოვაციური ტექნოლოგიების საერთაშორისო ფონდი (IFIT), რომლის მიზანია საქართველოსა და კავკასიის რეგიონში ხელი შეუწყოს თანამედროვე ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვასა და განვითარებას.

2009 წელს დააარსა კინო და ტელეოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალი „ოქროს თვალი", რომლის მიზანია მოტივაცია მისცეს ოპერატორებს, ტელე- და კინო ინდუსტრიაში მომუშავე ადამიანებს და ხელი შეუწყოს მათ პროფესიულ განვითარებას.

2014 წელს დააარსა სამაუწყებლო ტექნიკის საერთაშორისო გამოფენა, რომელიც ფესტივალ „ოქროს თვალის" ფარგლებში გაიმართა. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ტიპის გამოფენა საქართველოში პირველად ჩატარდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამაუწყებლო ტექნიკის პირველი საერთაშორისო გამოფენა [*მკვდარი ბმული*]
* "ოქროს თვალი"[*მკვდარი ბმული*]
* კომპანია ინოვატორი ევროპის რეგიონების ასამბლეის ბიზნეს ასოციაციის თანადამფუძნებელი გახდა დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**დედაკაცების ფერხული** — უძველესი ქართული ხალხური ცეკვა, ქალთა ფერხული, რომელიც სრულდებოდა სამხმიანი სიმღერის თანხლებით. დათვის სამოსელში გამოწყობილი „დათო-ბერიკა" ქალთა ფერხულში ჩადგებოდა და ასრულებდა სიმღერის შინაარსის შესაბამის მოძრაობებს. მეფერხულე დედაკაცები წრეში იმწყვდევდნენ დათვისნიღბიან მამაკაცს, უმღეროდნენ მას და აიძულებდნენ განესახიერებინა სიმღერის ტექსტი. ბერიკა ხშირად ტექსტისგან დამოუკიდებელ, იმპროვიზებულ მოძრაობებსაც აკეთებდა, რის გამოც დედაკაცები დაირცხვენდნენ და წივილ-კივილით დაიშლებოდნენ. ცეკვას ზოგჯერ დათოსაც უწოდებდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *თათარაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 347.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ცეკვები |
| --- |
|  |
| 
* აფხაზური
* აჭარული
* ბაღდადური
* ბუქნა
* განდაგანი
* გერგეტულა
* გურული ფერხული
* დავლური
* დაისი
* ზილგა
* კინტოური
* ლალოინი
* ლამპრული
* მელია-ტელეფია
* მთიულური
* მთიულური დავლური
* მირმინკელა
* მოხეური
* მხარდავედრა
* მხარული
* მხედრული
* მხუჯიში
* ნარნარი
* ოსური
* რაჭული
* სართულიანი ფერხული
* სამაია
* სამყრელო
* სიმდი
* ფარცაკუკუ
* ფერხისა
* ფერხული
* ქართული
* ცანგალა და გოგონა
* ხორუმი
* ჯეირანი
 |

 |
**თავზეხელაღებული** (ინგლ. Daredevil) — Marvel Comics-ის გამოგონილი პერსონაჟი. მისი შემქმნელები სცენარისტი სტენ ლი და მხატვარი ბილ ევერეტი არიან. მის შექმნაში ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის ჯეკ კირბის. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა კომიქსში „თავზეხელაღებული #1".

სიუჟეტით, ნიუ-იორკში, ჯოჯოხეთის სამზარეულოში მცხოვრები მეტ მერდოკი დაბრმავებულია მანქანიდან გადმოვარდნილი, რადიოაქტიური ნივთიერებისგან. მას აღარ შეუძლია ხედვა, მაგრამ რადიოაქტიური ნივთიერების გავლენა მის დარჩენილ გრძნობებს აძლიერებს ზეადამიანურ დონემდე. მამამისი ჯეკ მერდოკი, ახალგაზრდობაში ეხმარება. მაგრამ ჯეკს მოგვიანებით მოკლავენ განგსტერები, რომლებსაც უარი უთხრა თამაშის ჩაწყობაზე. თავისი წითელი და ყვითელი, მოგვიანებით კი მთლიანად შავი და წითელი ფერის კოსტიუმის ჩაცმით, თავზეხელაღებული ცდილობს შური იძიოს მამამისის მკვლელებზე, თავის მეტოქეებთან, მათ შორის დაღიანსა და კინგპინთან, ბრძოლაში. თავზეხელაღებულის მეტსახელია „უშიშარი ადამიანი" .

თავზეხელაღებულზე ისეთი ცნობილი მხატვრები მუშაობდნენ, როგორები არიან ევერეტი, კირბი, უოლი ვუდი, ჯონ რომიტა უფროსი და ჯენე კოლანი. მაგრამ პერსონაჟმა ყველაზე დიდი პოპულარობა და მნიშვნელოვანი ადგილი მარველის კომიქსების სამყაროში დაიკავა, 1980-იან წლებში, მასზე შექმნილი ფრენკ მილერის ისტორიებით. მას შემდეგ პერსონაჟი გამოჩნდა სხვადასხვა მედიაში, ანიმაციურ ფილმებსა და ტელესერიალებში, სათამაშო ფიგურების, ვიდეო თამაშების და ა.შ. სახით. 2003 წელს სრულმეტრაჟიან მხატვრულ ფილმში მისი როლი ბენ აფლეკმა შეასრულა, ხოლო ჩარლი კოქსი განასახიერებს Netflix-ის ტელესერიალში.

### მეტოქეები

ადრეულ წლებში თავზეხელაღებული ებრძოდა უამრავ კოსტიუმიან სუპერბოროტმოქმედს. პირველი მათგანი იყო ელექტრო, *თავზეხელაღებული #2*-ში. ის ცნობილი იყო, როგორც ადამიანი ობობას მტერი. წლების განმავლობაში სერიაში შეიქმნა უამრავი რეგულარული ბოროტმოქმედი: ბუ, ალისფერი-კაცი, ბატონი შიში , გლადიატორი, ჯესტერი, სიკვდილის-მწვრთნელი და სხვები. აგრეთვე ცნობილია კობრას და მისტერ ჰაიდის წყვილი. თავზეხელაღებულის ფსიქოპატი მოწინააღმდეგე დაღიანი პირველად სერიის #131-ე ნომერში გამონდა, მარვ ვულფმანის ავტორობით და ხშირად ასრულებდა მთავარი ანტაგონისტის როლს სერიაში, მომდევნო ექვსი წლის განმავლობაში.

ფრენკ მილერის ავტორობის გამოცემებში იშვიათად გამოიყენებოდა თავზეხელაღებულის ტრადიციული მეტოქეები. სანაცვლოდ მილერმა თავზეხელაღებულის მთავარ მეტოქედ აქცია კინგპინი, რომელმაც მისი ვინაობა იცოდა. მილერმა აგრეთვე შექმნა ელექტრა, რომელიც თავდაპირველად დაქირავებული მკვლელი, შემდგომში კი მეტ მერდოკის შეყვარებული იყო. ამ პერსონაჟს ერთ-ერთი მთავარი ადგილი უკავია თავზეხელაღებულის მითოლოგიაში. დამსჯელი ფრენკ კასტლი სერიაში ჩნდება როგორც თავზეხელაღებულის მეტოქე, დროდადრო — მოკავშირეც. თავზეხელაღებულის 254-ე ნომერში, ენ ნოცენტიმ წარმოადგინა პერსონაჟი სისხლიანი მერი, რომელიც კინგპინის დაქირავებული მკვლელი იყო, პიროვნების გაორებით, რამაც თავზეხელაღებულის მეტოქედ აქცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თავზეხელაღებული Marvel-ის სამყაროს ვიკიში

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-07. ციტირების თარიღი: 2013-04-07.
3. ↑  Daredevil 6 (February 1965)
**დედა** (ინგლ. A Mother) — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ ნოველათა კრებულში დუბლინელები.

მოთხრობა
--------

ამბავი იწყება მისტერ ჰოლოჰანის მოკლე აღწერით, რომელიც მუშაობს ირლანდიის კულტურული საზოგადოებისთვის და აწყობს ღონისძიებებს. მას ახლაც დაგეგმილი აქვს კონცერტების სერია. ჰოლოჰანს ცუდი ფეხი აქვს. ჩვენ ნოველაში ასევე ვეცნობით მისის კერნეის, რომელიც ჩამოყალიბებული ქალბატონი იყო პატარა ასაკიდანვე. მას აშინებდა თავისი კლასის მამაკაცებთან ურთიერთობა და სწორედ ამიტომ, მათ „ჯინაზე", ცოლად გაჰყვა მუშათა კლასის წარმომადგენელ მისტერ კერნეიზე. მისი ქალიშვილი კეტლინი დადის ძვირადღირებულ სკოლაში და სწავლობს პიანინოზე დაკვრას. მისის კერნეი გადაწყვეტს გამოიყენოს ირლანდიის აღორძინების დღე, ოჯახური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. მოახერხა, რომ მისი ქალიშვილი კეტლინი მისტერ ჰოლოჰანს ყურადრების ცენტრში მოხვედრილიყო. მისტერ ჰოლოჰანმა ის კონცერტების სერიაში ჩასვა და მისის კერნეისთან ერთად დაიწყო გოგონას გამოსვლის დაგეგმვა. პირველ კონცერტს ცოტა დამსწრე ჰყავდა. მეორე კონცერტს გაცილებით მეტი დამფინანსებელი ჰყავდა, თუმცა მისის კერნეი ღელავდა დამსწრე საზოგადოების განწყობაზე და კულტურის სამსახურის მდივანზე, მისტერ ფიცპატრიკზე. მესამე კონცერტი საერთოდ გაუქმდა. მისის კერნეი ეჭვობდა, რომ მის ქალიშვილს კონტრაქტით დადგენილ თანხას არ გადაუხდიდნენ, თუმცა გადაჭრით კითხვაზე პასუხი ვერც ფიცპატრიკისგან მიიღო და ვერც ჰოლოჰანისგან. ბოლო კონცერტზე მისის კერნეი ქმართან ერთად მივიდა მოსალოდნელი კამათის გამო. ვერც კონცერტის საღამოს მიიღო მისის კერნეიმ თანხმობა თანხის სრულად გადახდასთან დაკავშირებით და დაჟინებით მოსთხოვა შვილს არ დაერკა იქამდე მანამ არ გადაუხდიდნენ. დავის გაგრძელებას ხელი შეუშალა ფიცპატრიკმა, რომელიც ქალს დაპირდა რომ თანხას აუცილებლად გადაუხდიდნენ ოღონდ ნაწილ-ნაწილ. მიუხედავად იმისა, რომ კონცერტის პირველმა ნაწილმა წარმატებით ჩაიარა, ფიცპატრიკმა შემსრულებლები დაახასიათა როგორც არაპროფესიონალები და მლიქვნელები. მისის კერნეის, შესვენების დროს უთხრეს რომ თანხას რამდენიმე დღეში მისცემდნენ რაზეც ქალბატონი აღშფოთდა, ქალიშვილს დაკვრა აუკრძალა და ოჯახთან ერთად დატოვა კონცერტი. ნოველაში ასახულია დედის გაუმაძღრობა და ფხუკიანობა, ასევე მისი გამოუცდელობა და „კულტურული" საზოგადოების მანკიერი მხარეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი
**დედაბოძი** — მთლიანი ხისაგან გამოთლილი დიდი, თავფართო სვეტი, ქართული დარბაზული სახლის ცენტრალური ბოძი, რომელსაც ეყრდობოდა გვირგვინიანი გადახურვა. დედაბოძზე იყო განიცი კოჭი, თავხე. ბოძსა და თავხეს შორის სიმძიმის გასანაწილებლად დებდნენ ე. წ. „ბუღაურას", ანუ „დათვას", ხის გრძელ ბალიშს, რომელიც დედაბოძთან ერთად მთლიან ელემენტს ქმნიდა. დედაბოძზე გამოსახავდნენ გეომეტრიულ ორნამეტებს, ფრინველებს, ცხოველებს, ადამიანის ხელს, სხვადასხვა ტიპის ჯვარს, რადიალურად განსხივებულ მზეს, ბორჯღალას, კონცენტრულ წრეებს, ვარსკვლავებს და სხვა.

ხალხის წარმოდგენით, დარბაზული სახლის კერა, დედაბოძი და გვირვინი ერთ კომპლექსს შეადგენდა და ოჯახის წმინდათაწმინდად იყო მიჩნეული. ყველა რიტუალი სახლში დედაბოძისა და კერის გარშემო სრულდებოდა. დედაბოძის წარმოშობაზე არსებული ხალხური თქმულებები მიუთითებენ, რომ დედაბოძის თაყვანისცემა უკავშირდება ჩვენში ოდესღაც გავრცელებულ ხის კულტს (ერთ-ერთი თქმულების თანახმად, ღვთაება კერაში ამოსული, გველშემოხვეული ხის სახით გამოეცხადებოდა თავის საყმოს) და სიცოცხლის ხის მოტივს. ძველ ქვეყნებში და, კერძოდ, კავკასიაში სიცოცხლის ხე წარმოდგენილი ჰქონდათ ცის საყრდენად, მნათობთა სადგურად და ღვთაებათა მშობლად. სწორედ ასეთი ხის ყველაზე სრულყოფილი სიმბოლო ჩვენში დედაბოძი იყო. ხალხური წარმოდგენით, იგი ისე ებჯინებოდა გვირგვინს, როგორც სიცოცხლის ხე ცას. არქეოლოგიური მონაცემებით, საცხოვრებლის წმინდა სვეტების თაყვანისცემა საქართველოს ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ ადრინდელი სამიწათმოქმედო ხანაში ყოფილა გავრცელებული.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 420-421.
* *კიკნაძე ზ.*, ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 69, ISBN 978-99940-27-10-1.
* *ჯავახიშვილი ივ.* მასალები ქართველი ერის მატერიალური კულტურის ისტორიისათვის, ტ. 1 - მშენებლობის ხელოვნება ძველ საქართველოში, თბ. 1946
* *ჩიტაია გ.* გლეხის სახლი ქვაბლიანის ხეობაში, «მიმომხილველი», 1926, ტ. 1;
* *ჩუბინაშვილი გ.* ქართლის დარბაზი, ნაკვ. 1-4, ტფ. 1926-1927;
დედაბრული ხელის ნიმუში
**დედაბრული ხელი** — ქართული მხედრული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში ჩამოყალიბდა. 

დედაბრული ხელის სახელწოდება უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ იგი ძირითადად ქალებს შორის იყო გავრცელებული. დედაბრული ხელით შესრულებულია როგორც პირადი წერილები (მაგალითად ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელნაწერი H-1258), აგრეთვე ისტორიული საბუთები (Qd-3351, Qd-3366, Qd-3578, Qd-3580) და ხელნაწერი — კარაბადინი (H-1258). არსებობს აგრეთვე დედაბრული ხელით შესრულებული წერილი თურქულ ენაზე. 

დედაბრული ხელის პირველი ზოგადი დახასიათება, რომელიც ორსტრიქონიან ნიმუშთან ერთად გამოქვეყნდა 1878 წელს, ეკუთვნის დიმიტრი ბაქრაძეს. თავად ტერმინი „დედაბრული ხელი" პიველად 1946 წელს გამოიყენა სიმონ ჯანაშიამ. 1949 წელს დედაბრული ხელი გამოიკვლია და მას ცალკე ნაშრომი უძღვნა თ. ხაჟომიამ.

დედაბრული ხელისათვის დამახასიათებელია მხედრულ ასოთა კუთხოვანი მოყვანილობები. ცალკეულ შემთხვევებში მხედრულად ნაწერ ტექსტში ზედმეტად ჩართულია ნუსხური, უ, ი ან სხვა ასოები. ანის, განის, ენისა და სხვა ზოგიერთ ასოთა მოხაზულობა ემსგავსება XI საუკუნის ადრეულ მხედრულ მოხაზულობებს. დედაბრული ხელით შესრულებული ძეგლები XIX საუკუნით თარიღდება; მეცნიერთა ნაწილი ადრეულ მხედრულთან მსგავსების გამო ვარაუდობს, რომ წერის ეს სახე გაცილებით ადრე უნდა ჩამოყალიბებულიყო.

ლიტერატურა
----------

* ს. ჯანაშია, გიორგი შარვაშიძე, თბილისი, 1946
* თ. ხაჟომია, ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი თავისებური სახე, „მიმომხილველი", I, თბილისი, 1949, ტაბ. I-X
* ვ. სილოგავა, ენციკლოპედია ქართული ენა, თბილისი, 2008, გვ. 138
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორგილაძე**. |

**ზურაბ ჰასანის ძე გორგილაძე** (დ. 5 მაისი, 1937, სოფ. ხალა, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 8 აპრილი, 2006, ბათუმი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ გორგაძეებში 1944-1948 წლებში. 1956 წელს დაამთავრა სოფელ ხალას საშუალო სკოლა და იმავე წელს გახდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი. აღნიშნული უმაღლესი სასწავლებელი დაამთავრა 1961 წელს. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა პიონერთა და მოსწავლეთა პარკში ქართული ენისა და ლიტერატურის წრის მასწავლებლად.

1963 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართევლოს მწერალთა კავშირის აჭარის ორგანიზაციასთან არსებულ ჟურნალ „ჭოროხის" სარედაქციო საბჭოში მხატვრულ რედაქტორად. ასევე 1992-1994 წლებში მუშაობდა ქობულეთის რაიონის სოფელ გორგაძეების საშუალო სკოლაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1961 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „ნედლი სალამური". ავტორია პოეტური კრებულებისა: „დიდი თვალები" (1964), „ლირიკული პოემები" (1969), „ზღვიდან აკრეფილი კენჭები" (1970), „ლექსები" (1973), „სინაზე" (1977), „ლირიკა" (1979), „მოფერება" (1984) და სხვ. ლექსების ძირითადი თემატიკაა სიყვარული, აჭარის ისტ. წარსული და პოეტის მშობლიური კუთხის მკვიდრთა სულიერი სამყარო. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1997).

პოეტის სიცოცხლეში გამოიცა 16 წიგნი, ხოლო გარდაცვალების შემდეგ კი სამი წიგნი. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირისა და მემედ აბაშიძის პრემიების ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 102.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ გორგილაძე[*მკვდარი ბმული*]
**თარხნიშვილების სასახლე**, *მარშლიანთ სასახლე* — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში. მდებარეობს მთის ფერდობის გავაკებულ ადგილზე და სოფელ ახალქალაქის ქვედა უბანს გადაჰყურებს. აგებულია XIX საუკუნის 30-იან წლებში. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის სასახლე და ორგუმბათიანი აბანო.

თარხნიშვილების სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

სასახლე
-------

სასახლე ორსართულიანია, პირველი სართული ნაგებია რიყის ქვით, მეორე კი აგურით. ასევე აგურისგანაა ნაშენი სწორკუთხა სარკმლების წირთხლები, თაღები, სვეტები, ტიხრები და შენობის კუთხეები. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ამ მხარეს, პირველ სართულზე, შენობის შუა ნაწილში თაღებით გახსნილი ლოჯიაა, რომელშიც გვერდის ოთახებისა და დიდი დარბაზის კარები გამოდის. აღმოსავლეთის შუა ოთახში მეორე სართულზე ასასვლელი კიბეა. მეორე სართულს გარს აკრავს აივანი. მეორე სართულზე, ისევე როგორც პირველზე კედლებში ნიშები და ბუხარია. 

1965 წელს სასახლე გადაეცა სამხატვრო აკადემიას, რომელიც მას შემოქმედებით ბაზად იყენებს. რამდენიმე უპროექტო გადაკეთების შედეგად სასახლემ და აბანომ ძლიერ შეიცვალა პირვანდელი სახე. თავდაპირველი სახით შემორჩა მხოლოდ საზეიმო ოთახის ჭერი, კედლები მოხატულობის ნაშთებით და თაბაშირის სტალაქტიტებით მორთული ფრიზი.

აბანო
-----

სასახლის ეზოში, მისგან ჩრდილოეთით, ნახევრად მიწაში ჩამჯდარი, აგურით აგებული აბანო დგას. იგი შედგება ორი, გეგმით კვადრატული გუმბათოვანი სათავსისაგან — გასახდელისა და სააბაზანოსაგან. სათავსები ერთმანეთს კარით უკავშირდება. ორივე ოთახის კედლებზე თაღები გადადის.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 144-145.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5207

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
დედამიწის დღის დროშა. ავტორი: ჯონ მაკკონელი.
**დედამიწის დღე** — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელიც 22 აპრილს აღინიშნება. ამ დღეს მსოფლიოს გარშემო იმართება გარემოს დაცვის მხარდასაჭერი ღონისძიებები. ის პირველად აღინიშნა 1970 წელს, დღესდღეობით კი დედამიწის დღის ქსელის მიერ მსოფლიო მასშტაბითაა კორდინირებული და ყოველწლიურად აღინიშნება 193 ქვეყანაზე მეტში.

2016 წლის დედამიწის დღეზე ამერიკის შეერთებული შტატების, ჩინეთის და სხვა 120 ქვეყნის მიერ ხელი მოეწერა ისტორიული მნიშვნელობის მქონე „პარიზის შეთანხმებას", რის შედეგადაც უნდა ამოქმედდეს ისტორიული კლიმატის დაცვის შეთანხმება, რომელიც 2015 წლის გაეროს კლიმატის ცვლილების კონფერცენციის მონაწილე 195 სახელმწიფომ დადო პარიზში.

1969 წელს სან-ფრანცისკოში გამართულ იუნესკოს კონფერენციაზე, მშვიდობის აქტივისტმა ჯონ მაკკონელმა წამოაყენა აზრი შექმნილიყო დედამიწის და მშვიდობის ცნების პატივსაცემი დღე და ის პირველად აღნიშნულიყო 1970 წლის 21 მარტს, გაზაფხულის პირველ დღეს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში.  მოგვიანებით მაკკონელმა ამ დღის შესახებ გამოაქვეყნა ოფიციალური განცხადება, რომელსაც ხელი მოაწერა გაეროს გენერალურმა მდივანმა უ ტანმა. ერთი თვის შემდეგ შეერთებული შტატების სენატორმა გეილორდ ნელსონმა გარემოზე სამსჯელოდ დააფუძნა ცალკე დედამიწის დღე, რომელიც პირველად 1970 წლის 22 აპრილს გაიმართა. ნელსონმა მისი სამსახურისთვის მოგვიანებით თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი მიიღო. 22 აპრილის დედამიწის დღე კონცენტრირებული იყო შეერთებულ შტატებზე, თუმცა დენის ჰეიესმა, რომელიც 1970 წელს თავდაპირველი საყოველთაო ორგანიზების კოორდინატორი იყო, შექმნა ორგანიზაცია, რომელმაც ამ დღეს საერთაშორისო სახე მისცა და 141 ქვეყანაში გაუკეთა ორგანიზება. მრავალი გაერთიანება დედამიწის კვირას აღნიშნავს, ერთ კვირიანი აქტივობები, რომელიც გარემოს იმ პრობლემებს ეხება, რის წინაშეც მსოფლიო დგას.

სქოლიო
------

1. ↑  Earth Day International.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 15, 2010. ციტირების თარიღი: April 15, 2013.
2. ↑  Earth Day | Care2 Healthy Living. Care2.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 23, 2013. ციტირების თარიღი: April 24, 2013.
3. ↑  Staff — The Builtt Foundation. Bullitt.org. ციტირების თარიღი: April 22, 2011.
4. ↑  The Rumpus Interview With Earth Day Organizer Denis Hayes. The Rumpus.net. ციტირების თარიღი: April 22, 2011.
**თამაზ მიხეილის ძე ვაშაძე** (დ. 2 მაისი, 1939, ჭიათურა) — ქართველი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოხელე, პროფესიონალი ინჟინერ-მშენებელი; ქალაქ თბილისის მერი 1991 წლის 2 ოქტომბრიდან 1992 წლის 6 იანვრამდე. 

თამაზ ვაშაძე დაიბადა ქართველი მსახიობის, საქართველოს სახალხო არტისტის მიხეილ ვაშაძის ოჯახში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1963). 1954 წლიდან მუშაობდა საინჟინრო-სამშენებლო სამუშაოებზე ჭიათურის მაღაროში, 1962 წლიდან — თბილისში. 1969-1991 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო სამშენებლო ტრესტ „მაღლივმშენის" მთავარი ინჟინერი, თბილისის სამშენებლო სამმართველოს უფროსი, საქართველოს სსრ მშენებლობის სამინისტროს მე-8 ტრესტის მთავარი ინჟინერი, 74-ე და მე-11 ტრესტების ხელმძღვანელი. 1991 წელს დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის მშენებლობის მინისტრის მოადგილედ. იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა რესპუბლიკის მშენებლობის საგანგებო შტაბს; მეთვალყურეობდა სალიკვიდაციო აღდგენით სამუშაოებს ბუნებრივი სტიქიით დაზარალებული რაჭის, იმერეთისა და შიდა ქართლის რეგიონეში, აჭარაში, აგრეთვე ფოთში წყალსათხილამურო სპორტის კომპლექსის მშენებლობას.

1991 წლის 2 ოქტომბერს თამაზ ვაშაძე პრეზიდენტმა ზვიად გამსახურდიამ დანიშნა თბილისის მერად. 1992 წლის 6 იანვარს, სამხედრო გადატრიალების შედეგად, ვაშაძე იძულებული გახდა საქართველო დაეტოვებინა. ხანგრძლივად ცხოვრობდა საბერძნეთში. 2001 წელს დაბრუნდა საქართველოში, ჩამოშორებული იყო აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. 2010 წლის მაისში მოძრაობა „სოლიდარობის" სახელით კენჭს იყრიდა თბილისის მერის არჩევნებზე, მიიღო ხმათა 0.65 %.

სქოლიო
------

1. 1 2  თამაზ ვაშაძე (პოლიტიკური მოძრაობა „სოლიდარობა"). ivote.ge.
2. ↑  თამაზ ვაშაძე. „სივილ ჯორჯია". 5 მაისი, 2010.
3. ↑  თბილისის მერის 2010 წლის არჩევნების შედეგები[*მკვდარი ბმული*]. ცენტრალური საარჩევნო კომისია.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბდუშელიშვილი**. |

**დავით ანდრიას ძე აბდუშელიშვილი** (დ. 1847 — გ. 1919, ქუთაისი) — ქართველი პუბლიცისტი, კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. იყო ვექილი. თანამშომლობდა ჟურნალ „იმედში", გაზეთ „დროებაში", იყო ქუთათური გაზეთის „შრომის" ორგანიზატორთა ჯგუფში, იზიარებდა ქართველი რევოლუციუნერი ხალხოსნების იდეოლოგიას. მისი კრიტიკულ-პუბლიცისტური წერილები იბეჭდებოდა ხალხოსანთა ორგანოში „იმედში" და გაზეთ „დროებაში". საინტერესოა აბდუშელიშვილის რამდენიმე წერილი („იმედი", 1881 წ, №1), რომელშიც გამოთქმულია როგორც მისი ხალხოსნური შეხედულებანი და ესთეტიკა, ისე დამოკიდებულება მის თანამედროვე პუბლიცისტიკასთან (გ. თუმანიშვილის წერილის „შარშანდელი რუსეთის" მიმოხილვა, ი. როსტომაშვილის წერილის „განათლება და ვაჭრობის" განხილვა, ე. გაბაშვილის, ვ. ორბელიანის, ა. წერეთლის მხატვრულ თხზულებათა კრიტიკული ანალიზი, ა. პუშკინის პოემის „ბახჩისარაის შადრევნის", მ. თუმანიშვილისეულ, ა. ბუვიეს „იზას" ი. ჭავჭავაძისეულ და ო. გოლდსმითის „ვეკფილდის მოძღვრის" ლ. რაზიკაშვილისეულ თარგმანთა ანალიზი). აბდუშელიშვილმა გაიზიარა ხალხოსან პუბლიცისტთა და კრიტიკოსთა ძირითადი, ნიჰილისტური და ნატურალისტური შეხედულებანი (კერძოდ ა. პუშკინის შემოქმედების მიმართ).

აქვს წერილები მაშინდელი განათლების სისტემისა და სასწავლებელტა მდგომარეობაზე („დროება"). საჩხერის სკოლაზე, აგრეთვე სასამართლოს საქმიანობაზე, ქართველ გლეხობის ეკონომიკურ მდგომარებაზე და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ს. ხუციშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 27.