recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ღაფამა** — პოპულარული სომხური კერძი. ღაფამა საკმაოდ რთული კერძია, რომლის მომზადებაშიც ადრე მთელი ოჯახი მონაწილეობდა. ეს არის ძირძველი ტრადიციული სომხური კერძი, რომელზეც ბევრი ლეგენდაა. სომხური ღაფამა არის გოგრა, რომელშიც გულსართად გამოიყენება ბრინჯი, ჩირი, ფსტი, ზოგჯერ კი ნიგვზისა და თაფლის ნარევიც კი აქვს. 

უძველესი დროიდან დღემდე ეს კერძი სომხური საზეიმო სუფრების აუცილებელ ატრიბუტს წარმოადგენს. ღაფამა იმდენად უყვარს სომეხ ხალხს, რომ მას სიმღერაც კი მიუძღვნა. სომხურ ოჯახებში ამ კერძს დღესაც კი ხშირად ამზადებენ ახალი წლის, აღდგომის, ქორწილებისა და დაბადების დღეების სადღესასწაულო სუფრებითვის. 

სადღესასწაულო სუფრაზე ღაფამას საზეიმოდ დებენ და მღერიან: „ჰეი, ჯან ღაფამა, გემრიელო და არომატულო. ჰეი, ჯან ღაფამა, თაფლის გულსართის მქონე ღაფამავ". ეს სიმღერა პოპულარობით სარგებლობს ჰარუთ პამბუკიანის შესრულებით სომხეთში.

ღაფამას კერძში გოგრა დედამიწის სიმბოლოა, ბრინჯი მთელ კაცობრიობას განასახიერებს, ჩირი, ნიგოზი და ფსტა კი სხვადასხვა რჯულისა და ეროვნების ადამიანებს გამოსახავს. სწორედ ეს არის ამ კერძის არსი.

მომზადება
---------

ღაფამა დესერტის კერძია. უწინ ამ საჭმლის მომზადების რამდენიმე ვარიანტი არსებობდა: ზოგჯერ ღაფამას გულსართი ხორბლით, ხორცითა და ცოცხალი ხილით კეთდებოდა. თუმცა, სომხეთში დღეს ყველაზე გავრცელებული რეცეპტის მიხედვით, ეს კერძი ბრინჯით, ჩირით, ფსტით, ნიგვზითა და თაფლით მზადდება. ამ კერძის მოსამზადებლად საჭიროა: ამ კერძის მოსამზადებლად საჭიროა: გოგრა; ბრინჯი – 0,5 კილოგრამი; გარგრის ჩირი – 100 გრამი; შავი ქლიავი – 100 გრამი; ნიგოზი – 100 გრამი; შაქარი; თაფლი; დარიჩინი; ცხიმი და ფსტა. სასურველია, გოგრას თხელი კანი ჰქონდეს – ამ შემთხვევაში ნაყოფი კარგად შეიწვება და წვნიანი იქნება. ღაფამას გული საბოლოოდ ღუმელში უნდა მოიხარშოს გოგრასთან ერთად. გამოყენებული გოგრების სხვადასხვა მოცულობის და ღუმელის მახასიათებლების გათვალისწინებით, მომზადების დრო შეიძლება განსხვავდებოდეს. როგორც წესი, გამოცხობა ხდება 40 წუთიდან 1,5 საათამდე ტემპერატურა დაახლოებით 200 გრადუსამდე. როგორც წერი ამ დესერტს, ცივად მიირთმევენ წითელ ღვინოსთან ერთად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Armeniapedia — Хапама
* Хапама-рецепт
* Хапама
თალიდომიდი
**თალიდომიდი** — სედატიური დასაძინებელი სამკურნალო საშუალება, რომელიც ფართოდ ცნობილი გახდა თავისი ტერატოგენურობის წყალობით, მას შემდეგ, რაც დადგინდა, რომ 1956 წლიდან 1962 წლამდე პერიოდის განმავლობაში მრავალ ქვეყანაში სხვადასხვა ცნობებით დაიბადა 8000-დან 12000-მდე ბავშვი თანდაყოლილი ნაკლოვანებებით, რომლებიც გამოწვეული იყო იმით, რომ მათი დედები ორსულობის დროს იღებდნენ თალიდომიდის პრეპარატებს. თალიდომიდურმა ტრაგედიამ ბევრ ქვეყანას აიძულა, გადაეხედათ სამკურნალო საშუალებების ლიცენზირების არსებული პრაქტიკა და გაემკაცრებინათ მოთხოვნები პრეპარატების ლიცენზირებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თალიდომიდი***

* Thalidomid Drugs in Pregnancy and Lactation დაარქივებული 2013-12-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Thalidomide — Annotated List of Links (ინგლისური)
* WHO Pharmaceuticals Newsletter No. 2, 2003 — See page 11, Feature Article (ინგლისური)
* The Return of Thalidomide (ინგლისური)
* Thalidomide UK დაარქივებული 2012-09-19 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვარსკვლავთკარიბჭე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |


**ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო** (ინგლ. Stargate: Universe) — სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ამერიკულ–კანადური ტელესერიალი იქნება. მის შესახებ ჯერჯერობით მხოლოდ მწირი ინფორმაციაა ხელმისაწვდომი. სერიალის შემქმნელები არიან ბრედ რაიტი და რობერტ კუპერი და იგი ვარსკვლავთკარიბჭე SG-1-ის განშტოება იქნება. ეთერში მისი გასვლა დაგეგმილია 2009 წლის გაზაფხულში.

**ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო** ვარსკვლავთკარიბჭე: ატლანტისისა და ვარსკვლავთკარიბჭე SG-1-ის დარად **ვარსკვლავთკარიბჭის გამოგონილი სამყაროს** განუყოფელი ნაწილია.

კონცეფცია
---------

რობერტ კუპერის სიტყვებით *ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო* „შეინარჩუნებს *ვარსკვლავთკარიბჭის* სულისკვეთებას, მაგრამ სრულიად ახალ „სამყაროს" წარმოგვიდგენს", რომელიც არის „ცალკე, მთლიანად დამოუკიდებელი სინამდვილე". ჯოზეფ მალოზის ცნობით „*ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო* არა მხოლოდ მოხიბლავს ძველ ფანატებს, არამედ მოიზიდავს კიდეც ახალთ და მათთვის სავალდებულო არ იქნება, რომ შესძლონ ალტერანის გარჩევა ასურანისაგან", იგი „მრავალი კუთხით […] ფრენჩაიზის ბევრად უფრო ინტელექტუალური და დაღვინებული ნაშიერია. *ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო* მყარად ეფუძნება *ვარსკვლავთკარიბჭის* მითოლოგიას და მკაფიოდ ჰბადებს ახალ და აღმტყინებელ მიმართულებას".

**ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყაროს** მოქმედება ძველების ხომალდზე მიმდინარეობს. მილიონობით წლის წინ ძველები ამ ხომალდზე ატარებდნენ ცდებს, რომელთა მიზანი იყო ხომალდის გაგზავნა უცნობის გალაქტიკების საზღვრებამდე და შემდეგ ხომალდთან კავშირის დამყარება ვარსკვლავთკარიბჭის მეცხრე შევრონის მეოხებით. ამგვარად, სერიალში დიდი მნიშვნელობა აქვს მეცხრე შევრონის გამოყენების საკითხს.

ძველებმა ვერ შესძლეს ამ ცდის დასრულება, რამეთუ მთელი თავისი დრო ამაღლებას მიუძღვნეს.

სერიალი დაიწყო მილიონობით წლის წინ (პეგასის გალაქტიკაში მათ გადახვეწამდე ბევრად უფრო ადრე) ძველების მიერ ორი ხომალდის გაშვების ჩვენებით. ამ ხომალდათაგან ერთის დანიშნულებაა ვარსკვლავთკარიბჭეების დაყენება სხვადასხვა პლანეტებზე, ხოლო მეორესი კი — ვარსკვლავთკარიბჭეთა კვალზე სვლა და თან სამყაროს შესწავლა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო***

* 

* ოფიციალური საიტი საიტზე mgm.com
* 

* ოფიციალური საიტი საიტზე syfy.com
* 

* „ვარსკვლავთკარიბჭე: სამყარო" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ღაჟოსებრნი** (ლათ. Laniidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს აფრიკაში, ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და მთელ რიგ ოკეანურ კუნძულებზე გავრცელებულ 3 გვარის 32 სახეობას (არ არიან ავსტრალიაში, კუნძულ მადაგასკარზე). მათი სხეულის სიგრძე 15-30 სმ (ზოგი გრძელბოლოიანი ფორმისა 45 სმ), მასა 25-120 გ აღწევს. ნისკარტი მოღუნულია, გვერდებიდან შებრტყელებული, წვეროზე კბილაკით აქვთ მოკლე, მომრგვალო ფრთები. აგრესიული ფრინველები არიან. ბინადრობენ ტყისპირებში, მეჩხერ ტყეებში, ბუჩქნარიან ღია ადგილებში, კულტურულ ლანდშაფტში. ბუდეს იკეთებენ ხესა ან ბუჩქზე, დებენ 4-6 კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 2 კვირამდე გრძელდება. იკვებებიან მსხვილი მწერებით, წრუწუნებით, ხვლიკებით, წვრილ-წვრილი ფრინველებით, იკეთებენ მარაგს (ნადავლს ეკალზე წამოაცმევენ). საქართველოში ბუდობს 3 სახეობა: კავკასიური ღაჟო (Lanius collurio), შავშუბლა ღაჟო (Lanius minor) და წითელთავა ღაჟო (Lanius senator). უკანასკნელი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში". საქართველოში ზამთრობს რუხი ღაჟო (Lanius excubitor).

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 583.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 80, 161, 208.
2. ↑  Laniidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
3. ↑  ღაჟოსებრნი (TSN 178509). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
**შიმშილობა** (ინგლ. Hunger) — სტივ მაკ-კუინის პირველი მხატვრული ფილმი. ესაა ისტორიულ-ბიოგრაფიული დრამა, რომელიც დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე. მაკ-კუინმა ამ ფილმისთვის მიიღო ოქროს ვიდეოკამერა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმში ასახულია ბობი სენდსის ცხოვრების უკანასკნელი ექვსი კვირა. სენდსი ირლანდიის რესპუბლიკური არმიის წევრია. 1977 წელს მას ასამართლებენ და მიუსჯიან 14 წელს იმ იარაღის ფლობისთვის, რომლისგანაც ესროლეს პოლიციელებს. სენდსი შიმშილობას გამოაცხადებს. მას რამდენიმე მიზანი აქვს: სურს მიეღო უფლება, არ ატაროს ციხის სამოსი, არ იმუშაოს, მიიღოს ამანათები და მთავარი: მიაღწიოს იმას, რომ ყველა პატიმარი, რომელიც „ირა"-ს წევრია, ცნონ პოლიტპატიმრად ან სამხედრო ტყვედ და არა დამნაშავედ. ციხეში ყოფნისას სენდსს ირჩევენ ბრიტანეთის პარლამენტის წევრად. პარლამენტი დაუყოვნებლივ იღებს კანონს, რომელიც მსჯავრდებულებს დეპუტატად გახდომის უფლებას უკრძალავს. შიმშილობისგან დასუსტებული სენდსი ციხეში იღუპება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „შიმშილობა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „შიმშილობა" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „შიმშილობა" — Rotten Tomatoes

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სტივ მაკ-კუინის ფილმოგრაფია |
| --- |
|  |
| 
* *შიმშილობა* (2008)
* *სირცხვილი* (2011)
* *მონობის 12 წელი* (2013)
 |

 |
**„ვარსკვლავი კეცი"** (რუს. Звезда КЭЦ) — საბჭოთა მწერალ ალექსანდრე ბელიაევის ფანტასტიკური რომანი, რომელიც დაიწერა და დაიბეჭდა 1936 წელს. პირველად დაიბეჭდა ჟურნალში „ვოკრუგ სვეტა". იგი საბჭოთა ფანტასტიკის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოებია, რომელიც ეძღვნება კოსმოსის ათვისების საკითხს. მოთხრობა მიეძღვნა კონსტანტინე ციოლკოვსკის, რომლის გვარ-სახელის ინიციალები გახდა რომანში ორბიტალური კოსმოსური სადგურის სახელწოდება. კეც-ი (რუს. КЭЦ) იშიფრება როგორც კონსტანტინე ედუარდის ძე ციოლკოვსკი, მწერალმა თავისი წიგნი მეცნიერს მიუძღვნა. რომანში აღწერილია კოსმოსში მოგზაურობა. საზოგადოება, რომელმაც შექმნა ვარსკვლავი კეც-ი და რაკეტები, ხელმძღვანელობდა ციოლკოვსკის გამოკვლევებით. რომანში არის აგრეთვე მოგზაურობა მთვარეზე, რომლის უკანა მხარე ინგრევა და ორთქლდება და როგორც აღმოჩნდება, მთვარეზე არის სიცოცხლე მწვანე მცენარეული ფორმების სახით.

1935-1938 წლებში ბელიაევი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ლენინგრადში, მისი ავადმყოფობა პროგრესირებდა, დიდი ხნის განმავლობაში თაბაშირში იმყოფებოდა და პრაქტიკულად საწოლიდან არ დგებოდა. 1936 წელს სამკურნალოდ ევპატორიაში გაემგზავრა. ამასთან ერთად იგი აგრძელებდა კოსმოსის შესახებ წერას. მოთხრობა „ნახტომი არსად" და „ვარსკვლავი კეცი" გახდა საბჭოთა სამეცნიერო ფანტასტიკის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოებები კოსმოსის ათვისების შესახებ, რომლებიც ციოლკოვსკის მიეძღვნა. მოთხრობა „ვარსკვლავი კეცი" ციოლკოვსკის იდეების პოპულარიზაციას ახდენს, რომლის თაყვანისმცემელი ბელიაევი იყო. რომანი პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „ვოკრუგ სვეტა" (1936, № 2-11). მთავარი გმირია ლეონიდ არტემიევი. არსებობს რომანის ქართული თარგმანი გამოცემული 1970 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ბელიაევი — ვარსკვლავი კეცი (რუსული)
**ზაბიდი** (არაბ.زبيد‎) — ქალაქი იემენის დასავლეთ სანაპირო ზოლზე. მისი მოსახლეობა დაახლოებით 23 000 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს იემენის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქს. ის ქვეყნის დედაქალაქი იყო XIII-XV საუკუნეებში. ამავე დროს, ქალაქი არაბული და ისლამური სამყაროს საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენდა. აქ მდებარეობდა ისლამური განთლების ზაბიდის უნივერსიტეტი. 819–1018 წლებში, ზაბიდი ზიადიდის, ხოლო 1022–1158 წლებში ნაჯაჰიდის დინასტიის დედაქალაქი იყო. დღეისათვის კი, იემენის ერთ-ერთ ჩამორჩენილ ქალაქს წამრმოადგენს.

ქალაქის ცენტრში მდებარეობს დიდი მეჩეთი. 1993 წელს, ზაბიდი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. 2000 წელს, მან საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა. ამის მიზეზი გახდა იემენის მთავრობის განკარგულება ქალაქის კონსერვაციისა და მისთვის ხელუხლებლობის თაობაზე, რაც კიდევ უფრო აუარესებს ისედაც ღარიბი ქალაქის ყოფას. იუნესკოს გადაწყვეტილებით, თუ უახლოესი 2 წლის მანძილზე ქალაქში მის კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვა არ დაიწყება, ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსს დაკარგავს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 360° view of typical architecture in Zabid
* UNESCO World Heritage Site listing
* Encyclopaedia Britannica, Zabid

სქოლიო
------

1. ↑  World Heritage Centre/ICOMOS Zabid Joint Monitoring Mission, 17 - 26 January 2007
2. ↑  "Najahid Dynasty." Encyclopædia Britannica Online, 14 April 2006.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იემენში იემენის დროშა |
| --- |
|  |
| 
შიბამი  • სანა  • ზაბიდი  • სოკოტრის არქიპელაგი |  |

 |
**ზაურ ჩანქსელიანი** (დ. 1948) — ქართველი აგროქიმიკოსი და სოფლის-მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1994).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი აგროქიმია-ნიადაგთმცოდნეობის განხრით. 1978 წელს დაიცვა დისერტაცია სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად აგროქიმიის სპეციალობით.

1979 წლიდან მცხეთის სარაიონათშორისო საწარმო გაერთიანების „სოფლნაყოფიერების" თავმჯდომარეა. 1988 წლიდან მუშაობს სასოფლო-სამეურნეო რესურსების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად. იკვლევს სასუქების გამოყენების პირობებში რადიონუკლიდების მიგრაციას ნიადაგში, მცენარეებსა და პროდუქტებში. 1995 წლებში მუშაობდა პირველი მოწვევის პარლამენტის აპარატის აგრარულ კომიტეტში შეთავსებით. 1998 წლიდან იყო სოფლის მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი — ინსტიტუტის დირექტორი. 2001 წლიდან ამავე ინსტიტუტისა და საქართველოს აგროეკოლოგიური სამეცნიერი-კვლევითი ინსტიტუტის გაერთიანების შედეგად შექმნილი სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის აგრარული რადიოლოგიისა და ეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის, ხოლო 2008 წლიდან საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის აგრარული რადიოლოგიისა და ეკოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორად. 2010 წლიდან იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. 2000-2006 წლებში მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროფესორის თანამდებობაზე. 2014 წელს არჩეული იქნა სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ნიადაგის ნაყოფიერების კვლევის სამსახურის უფროსად. გამოქვეყნებული აქვს 150-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის სამი სახელმღვანელო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მცენარეული რადიოპროტექტორები: სახელმძღვანელო, თბილისი, 2011, გვ. 280
* რადიოლოგიის საფუძვლები: წიგნი ეძღვნება ჩემი შვილის ხათუნა ჩანქსელიანის ხსოვნას: სახელმძღვანელო, თბილისი, 2010, გვ. 107 ISBN 9789941024931
* მელიორაცია კოლხეთის მიწას ღალას მატებს, თბილისი, მერკური, 1993, გვ. 49
* აგროქიმიის ეკოლოგიური საფუძვლები, თბილისი, საქართველო, 1992, გვ. 132

ლიტერატურა
----------

* თბილისი: ენციკლოპედია, თბ. 2002, გვ. 791

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაურ ჩანქსელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ფაცხა** — სამეურნეო დანიშნულების ან საცხოვრებელი ნაგებობა. უძველესი დროიდან (დამოწმებულია ენეოლითის ეპოქაში, ტრიპოლიეს კულტურა) გავრცელებული იყო თიხით გაგოზილი წნულკედლიანი და მიწისიატაკიანი ფაცხა ტრადიციულად ჩანს საქართველოშიც — დღემდე შემონახულია მისი ნაირსახეობები, განსაკუთრებით კოლხეთში. აქ გავრცელებულია მისი 2 ვარიანტი:

1. წრიულგეგმიანი, საცხოვრებელი ან სამეურნეო ფაცხა, საცხოვრებელი ფაცხა უფრო დიდი მოცულობის იყო და გუმბათისებური გადახურვა ჰქონდა, ხოლო შედარებით მცირე ზომის სამეურნეო ფაცხებს კონუსურად ხურავდნენ. გადასახურავ მასალად გამოყენებულია ისლი ან ჩალა.

2. სწორკუთხოვანი ფაცხა, რომელიც წრიული ფაცხისგან განვითარდა. გარდამავალ ფორმებს შემორჩა წრიულობის ნიშნები. მისი წარმოქმნა განაპირობა წრიული ფართობის მოუხერხებლობამ დანაწევრებისა ან მომატებისათვის. მართი კუთხეებით აგებულ ერთგანყოფილებიან ფაცხას წინ ან ირგვლივ აივანი აქვს. ფაცხის გვერდზე დამატებითი ნაგებობების მიშენების გზით შეიქმნა ანფილადური ტიპის წნულკედლიანი ნაგებობა, ხოლო ხის დასამუშვებელი იარაღების გაუმჯობესების შემდეგ ხის საძირკველზე გამართული დგარულ-კოჭოვანი ფაცხა.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 243.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იურა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**იურის რესპუბლიკა და კანტონი** (ფრანგ. *République et Canton du Jura*) — კანტონი შვეიცარიაში. წარმოადგენს შვეიცარიის უახლეს კანტონს, რომელიც 1979 წელს შეიქმნა; მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია დელემონი. ესაზღვრება ბაზელ-ლანდის და ბერნის კანტონები, ასევე საფრანგეთის დეპარტამენტი დუ.

ისტორია
-------

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ბერნის კანტონიდან იურის გამოყოფის მოთხოვნით სეპარატისტული მოძრაობა დაიწყო. ხანგრძლივი და ნაწილობრივ შეიარაღებული ბროლის შემდეგ, რომელიც ახალგაზრდული ორგანიზაციის მხრიდან განხორციელებულ თავდასხმებსაც კი მოიცავდა, 1977 წელს კონსტიტუციაში ცვლილებები შევიდა. 1978 წელს, მას შემდეგ რაც ხალხმა ხმა მისცა, გაყოფა ოფიციალურად დამტკიცდა და 1979 წელს იურის კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციაში სრული წევრის სტატუსით შევიდა. ბერნის კანტონისგან დამოუკიდებლობის დღე 23 ივნისს აღინიშნება. თუმცა, იურის რეგიონის სამხრეთმა ნაწილმა, რომელიც ასევე ფრანგულენოვანია, მაგრამ პროტესტანტი, ახალ კანტონს არ შეუერთდა და კვლავ ბერნის შემადგენლობაში დარჩა.

გეოგრაფია
---------

იურის კანტონი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. სამხრეთით მოიცავს იურის მთების გარკვეულ ნაწილს, ჩრდილოეთით კი იურის ზეგანს. ეს უკანასკნელი ბორცვიანია და თითქმის მთლიანად ქვიშაქვებით არის აგებული. კანტონს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან საფრანგეთი ესაზღვრება.

დემოგრაფია
----------

2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 70 197 ადამიანს შეადგენს, რომელიც თითქმის მთლიანად ფრანგულენოვანია. 75% კათოლიკეა, 13% პროტესტანტი.

ეკონომიკა
---------

კანტონისთვის უმნიშვნელოვანესია სოფლის მეურნეობა. აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს, ცხენებს. მრწეველობაში წამყვანია საათების წარმოება, ტექსტილი, თამბაქო. იზრდება პატარა და საშუალო ზომის ბიზნესთა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ფრანგული)
* ტურიზმი
* საათების ხეობა დაარქივებული 2009-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* ოფიციალური სტატსიტიკა

სქოლიო
------

1. ↑  Federal Department of Statistics.  (2004)Wohnbevölkerung nach Religion (Interactive Map). ციტირების თარიღი: 2009-01-15.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 შვეიცარიის კანტონები |
| --- |
|  |
| 
აარგაუ **·** აპენცელ-აუსეროდენი **·**  აპენცელ-ინეროდენი  **·**  ბაზელ-შტადტი **·**  ბაზელ-ლანდი  **·**  ბერნი  **·**  გლარუსი **·** გრაუბიუნდენი **·**  ვალე **·**  ვო  **·** ზოლოთურნი **·** იურა **·** ლუცერნი **·** ნევშატელი **·** ნიდვალდენი **·** ობვალდენი **·** ჟენევა **·** სანქტ-გალენი **·** ტიჩინო **·** თურგაუ **·** ური **·** ფრიბური **·** შაფჰაუზენი **·** შვიცი **·** ცუგი **·** ციურიხი |

 |
**ზაურ ციხელაშვილი** (დ.23 ოქტომბერი, 1945, დმანისი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი.

1970 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი წყალმომარაგებისა და წყალარინების სპეციალობით.

1970-1971 წლებში მუშაობდა თბილისის საშენი მასალების სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად. 1971-1981 წლებში პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამრეწველო და კომუნალური წყალმომარაგებისა და წყალარინების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორისს უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო. 1981-1995 წლებში არჩეულ იყო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (შემდეგ ტექნიკური უნივერსიტეტი) წყალმომარაგებისა და წყალარინების კათედრის დოცენტად. პედაგოგიურ საქმიანობის პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ქალაქების — თბილისის, ბათუმის, გორის, ცხინვალისა და სხვა მსხვილი ქალაქების წყალმომარაგების სისტემების რეაბილიტაცია-ინტენსიფიკაციის საკითხებში. 1981-1982 წლებში სამეცნიერო სტაჟირებით იმყოფებოდა უნგრეთში, ბუდაპეშტის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც დაამუშავა წყალმომარაგების პროცესის მოდელირებისა და პროგნოზირების პირობები ქალაქი პეჩის სადისპეტჩერო სამსახურის ოპერატიულ მართვაში გამოსაყენებლად. 1999 წელს მისი ხელმძღვანელობით ტექნიკურ უნივერსიტეტში ჩამოყალიბდა „ჰიდროსაინჟინრო დარგების განვითარების ლოჯისტიკური სამეცნიერო-სასწავლო ცენტრი". მონაწილეობდა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ სიმპოზიუმებსა და კონფერენციებში. გამოქვეყნებული აქვს 90 სამეცნიერო ნაშრომი და 3 მონოგრაფია.
1976 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. 1995 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. 1995 წლიდან არჩეულ იქნა იმავე კათედრის პროფესორად.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ. 2017, გვ. 673

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაურ ციხელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იური ლოსმანი** (ესტ. *Jüri Lossmann*; დ. 4 თებერვალი, 1891 — გ. 1 მაისი, 1984) — ესტონელი მძლეოსანი, ასპარეზობდა გრძელ მანზილზე სირბილში. 1920 წელს მეორე ადგილი დაიკავა მარათონში, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც გამარჯვებულ ჰანეს კოლეჰმაინენს 13 წამით ჩამორჩა, თუმცა მესამე ადგილოსან ვალერიო არის თითქმის 4 წუთით აჯობა. 1924 ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე იური ესტონეთის გუნდის მედროშე იყო და მარათონზე მეათე ადგილი დაიკავა.

ბიოგრაფია
---------

იური ლოსმანი დაიბადა 1891 წლის 4 თებერვალს კაბალაში, ესტონეთის გუბერნიაში. თავდაპირველად ლოსმანი ფეხბურთის კლუბ *მერკურიში* თამაშობდა, თუმცა მოგვიანებით მძლეოსნობაში დაიწყო ასპარეზობა. იბრძოდა პირველ მსოფლიო ომში, სადაც დაიჭრა კიდეც, თუმცა გამოჯანმრთელება შეძლო და 1916 წელს მოიგო მარათონი ტალინში და რუსეთის ჩემპიონატი 5 000 მ დისტანციაზე. 1923 წელს მოიგო საერთაშორისო მარათონი გეტებორგის თამაშებზე, შვედეთში. 1929 წელს დაამყარა ესტონეთის რეკორდი ერთ საათიან სირბილში, ამავე წელს იასპარეზა ანტვერპენის მარათონში.

გარდა სირბილისა, ლოსმანი 1922 – 1936 წლებში მუშაობდა შოკოლადის ესტონურ ფაბრიკა კალევიში, 1930-იან წლებში ავარჯიშებდა ესტონელ გრძელ მანზილზე მორბენლებს. 1942 – 1944 წლებში მოღვაწეობდა სპორტულ ადმინისტრატორად ესტონეთში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთის ანექსირებამდე ლოსმანმა შეძლო შვედეთში გადაფრენა. ადრეულ პერიოდში როსმანს საიუველირო მომზადება ჰქონდა გავლილი და შვედეთში ჩასვლის შემდეგ ოქროსა და ვერცხლის მჭედლად დაიწყო მუშაობდა. 1964 წელს მან ვერცხლის თასი დაუმზადა შვედეთის მეფეს, გუსტავ VI-ს, რითაც გამოხატა მადლიერება შვედეთში მცხოვრები ესტონელი ხალხის სახელით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იური ლოსმანი (ბიოგრაფია)
* იური ლოსმანი, ვერცხლის მედალოსანი დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* იური ლოსმანი (ბიოგრაფია და შედეგები) დაარქივებული 2012-11-12 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Jüri Lossmann Olympic Results. *sports-reference.com*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 ნოემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 7 October 2012.
2. 1 2  Lossmann, Jüri. Eesti spordi biograafiline leksikon
**ღიმი**, *ყინტორა* (ლათ. Chaerophyllum) — ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. აქვს ორჯერ-ოთხჯერ ფრთისებრ-განკვეთილი ფოთლები და თეთრი (იშვიათად მეწამული, ვარდისფერი ან სხვა ელფერით) ყვავილები, რომლებიც შეკრებილია რთულ ქოლგებად. დაახლოებით 40 სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ამერიკაში (ამ უკანასკნელში მხოლოდ რამდენიმე). გვხვდებ კავკასიაშიც. ღიმი (*Ch. bulbosum*) საკვებად ვარგისია, აქვს სქელი ბოლქვისებრი ფესვები. დასავლეთ ევროპაში იგი კულტურაშია შეტანილი. საკვებადაა ვარგისი რამდენიმე სხვა სახეობის ფესვებიც. იყენებენ საკვებ, სასალათე და სალნელებელ მცენარეებად. მათრობელა ყინტორა (*C. temulum*), რომელიც კავკასიაშიც გვხვდება, შხამიანი მცენარეა. პრესკოტის ღიმი (Ch. prescottii) და ღიმი (*Ch. bulbosum*) მარცვლოვანთა ნათესების სარეველა მცენარეებია. საქართველოში აგრეთვე გვხვდება ყინტორა (*Ch. aureum*); სულ ჩვენში გავრცელებულია 11 სახეობა, მათ შორის 5 — Chaerophyllum humile Stev. (Ch. Kiapazi Woronow ex Schischk.), *Ch. borodinii* Albow. *Ch. roseum* Bieb. (Ch. millefolium DC.), *Ch. rubellum* Albov. *Ch. confusum* Woronow — კავკასიის ენდემია.

ლიტერატურა
----------

* *Пименов М. Г.* БУТЕНЬ // Большая российская энциклопедия. т. 4. — М. 2006. — стр. 411–412.
* Бутень // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 4 — М. 1971.

სქოლიო
------

1. ↑  გოცაძე, ნინო (28 მარტი, 2018). „ღიმი – მცენარე, რომელსაც ჩვენი წინაპრები საქართველოში კარტოფილის გამოჩენამდე მიირთმევდნენ". *sputnik-georgia.com*. Sputnik საქართველო. ციტირების თარიღი: 3 იანვარი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**იურიდიული დახმარების სამსახური** — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც უფასო სამართლებრივ დახმარებას უწევს გადახდისუუნარო მოსახლეობას. სამსახური არის დამოუკიდებელი უწყება და ანგარიშვალდებულია მხოლოდ საქართველოს პარლამენტის წინაშე.

სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახური შეიქმნა 2005 წელს. 2005-2006 წლებში-ფუნქციონირებდა სსიპ „საზოგადოებრივი (სახაზინო) ადვოკატის სამსახურის" სახით თბილისსა და ზესტაფონში. 2007 წელს მიღებულ იქნა საქართველოს კანონი „იურიდიული დახმარების შესახებ" და ჩამოყალიბდა სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახური, როგორც დამოუკიდებელი ორგანო.

იურიდიული დახმარების სამსახური უფასო მომსახურებას უზრუნველყოფს მოსახლეობისათვის ბიუროების, საკონსულტაციო ცენტრებისა და მოწვეულ საზოგადოებრივ ადვოკატთა რეესტრის მეშვეობით.

სამსახური სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსდება და მისი ყველა სერვისი ბენეფიციარებისთვის უფასოა.

ძირითადი ფუნქციები
------------------

სამსახურის სერვისებია:

* იურიდიული კონსულტაცია ყველასთვის – ნებისმიერ სამართლებრივ საკითხზე;
* სამართლებრივი დოკუმენტაციის შედგენა (განცხადება, შუამდგომლობა და სხვ.);
* საზოგადოებრივი ადვოკატის მომსახურება სისხლის სამართლის პროცესში, ბრალდებულის, მსჯავრდებულის, გამართლებულისათვის, არასრულწლოვანი დაზარალებულის და გამოსაკითხი პირი/მოწმის ინტერესების დასაცავად;
* საზოგადოებრივი ადვოკატის მომსახურება სამოქალაქო და ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე;
* წარმომადგენლობა ადმინისტრაციულ ორგანოში ადმინისტრაციული სამართლის გარკვეულ საქმეებზე;

ქვეყნის მასშტაბით ფუნქციონირებს იურიდიული დახმარების 13 ბიურო: თბილისის, ქუთაისის, ბათუმის, თელავი, ზესტაფონის, გორის, ახალციხის, ფოთის, ზუგდიდი, რუსთავის, მცხეთის, სიღნაღის და ოზურგეთის იურიდიული დახმარების ბიუროები, ასევე 39 საკონსულტაციო ცენტრი: ამბროლაურის, მესტიის, საჩხერის. ახალქალაქის. წალკის, მარნეულის, დმანისის, დუისის, დუშეთის, ყვარლის. ლაგოდეხის, შუახევის, ხულოს, ქობულეთის, წალენჯიხის, აბაშის, ჩხოროწყუს, სენაკის, მარტვილის, ხობის, ბაღდათის, წყალტუბოს, ჭიათურის, ქედის ცაგერის დედოფლისწყაროს, ონის, ახმეტის, ხაშურის და ლენტეხის საკონსულტაციო ცენტრები.
წეროვანის დევნილთა დასახლებაში ასევე ფუნქციონირებს დისტანციური მომსახურების 1 ოთახი. 

სამსახურის მართვის, მისი ფუნქციების ეფექტიანი შესრულების, სამსახურის დამოუკიდებლობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფის მიზნით შექმნილია კოლეგიალური ორგანო — იურიდიული დახმარების საბჭო. იურიდიული დახმარების სამსახურს ხელმძღვანელობს დირექტორი, რომელსაც ჰყავს სამი მოადგილე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* საბავშვო საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კანონი იურიდიული დახმარების შესახებ
**ღირსების ეთიკა** მოქმედების მორალურ ღირებულებას პიროვნების ეთიკური გადმოსახედიდან აფასებს, არა როგორც დეონტოლოგია, კონსეკვენციალიზმი, ან პრაგმატული ეთიკა. კონსეკვენციალისტმა შეიძლება ტყუილი მიიჩნიოს არასწორად მისი ნეგატიური შედეგების გამო - თუმცა კონსეკვენციალისტს ტყუილი შესაძლოა დადებით მოვლენადაც მიაჩნდეს, თუ იგი დადებით შედეგებს გამოიღებს. დეონტოლოგისტისთვის ტყუილი ყოველთვის არასწორია, მიუხედავად ნებისმიერი დადებითი შედეგისა, რომელიც შესაძლოა ამ ტყუილს მოჰყვეს. ღირსების ეთიკისტი აქცენტს არ გააკეთებს მაგალითებზე, იგი თქვა თუ არ თქვა ტყუილი პიროვნების მორალური პრინციპებიდან განსაზღვრავს. როგორც ასეთი, ტყუილი შეიძლება ემყარებოდეს ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა პირადი მოგება, ჯგუფის მოგება და განზრახვა (არის იგი კეთილმოსურნე ან არაკეთილმოსურნე). განსხვავებით ღირსების ეთიკისტისგან, პრაგმატისტი ტყუილის მორალურობას არა ინდივიდის შეხედულებებიდან, არამედ მისი საზოგადოების ეთიკური პრიციპებიდან განსაზღვრავს. ტყუილი ჩაითვლება ამორალორად თუ იგი ამორალურად მიაჩნია სოციუმს, აქედან გამომდინარე ზოგიერთ შემთხვევაში პრაგამტისტის შეხედულება შეიძლება ზევით ჩამოთვლილ რომელიმე ეთიკისტის შეხედულებას დაემთხვეს, მაგრამ ეს დროებითია, რადგან საზოგადოების მორალი პროგრესირებს, ისევე როგორც მისი მეცნიერული ცოდნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Virtue Ethics - summary, criticisms and how to apply the theory
* Legal theory lexicon: Virtue ethics by Larry Solum.
* Internet Encyclopedia of Philosophy entry on Virtue Ethics
* A clickable list of Virtues with definitions and famous quotes. დაარქივებული 2010-04-15 საიტზე Wayback Machine.
* The Four Virtues
* Stanford Encyclopedia of Philosophy
**ღირსი თეოფილაქტე ნოკომიდიელი** (გ. 842-845 შორის) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 მარტი, ახალი სტილით — 21 მარტი. ხატმებრძოლთა ერესის ბატონობის დროს ცხოვრობდა კონსტანტინეპოლში. იმპერატორ ლეონ ხაზარის (775-780) სიკვდილის შემდეგ ტახტზე კონსტანტინე VI (780-797) ავიდა, შეიცვალა პატრიარქიც: წმინდა პავლემ (ხს. 12 სექტემბერს) უარი განაცხადა მღვდელმთავრის კათედრაზე (784 წ.). ახალ პატრიარქად აირჩიეს წმ. ტარასი (ხს. 9 მარტს), რომელიც იმ დროს მეფის პირველი მრჩეველი იყო. წმ. ტარასის მოთხოვნით მოიწვიეს VII მსოფლიო კრება (787 წ.), რომელმაც დაგმო ხატმებრძოლეობის ერესი. მართლმადიდებლობას შედარებით მშვიდი ხანა დაუდგა. ისევ აივსო მონასტრები, აღსდგა სულიერი ცხოვრება.

წმიდა ტარასის ერთგული მოწაფე წმიდა თეოფილაქტე წმინდა მიხეილთან (ხს. 5 ივნისს) ერთად, პატრიარქის კურთხევით, შავი ზღვისპირა მონასტერში განმარტოვდა. ქრისტეს თავდადებულმა მსახურებმა ღვთივსათნო საქმეებისა და დაუცხრომელი ლოცვისათვის უფლისაგან სასწაულთქმედების ნიჭი მიიღეს: მათი ლოცვით ზაფხულის პაპანაქებასა და გვალვაში ყანაში მომუშავეებს სასმელი წყალი არ მოჰკლებიათ.

მონასტერში რამდენიმე წლის ცხოვრების შემდეგ პატრიარქმა წმიდა მიხეილი — სინადის ეპისკოპოსად, წმ. თეოფილაქტე კი — ნიკომიდიის ეპისკოპოსად აკურთხა.

ეპისკოპოსის ხარისხში მყოფი თეოფილაქტე დაუცხრომლად იღვწოდა თავისი სამწყსოსათვის. აშენებდა ტაძრებს, საავადმყოფოებს, გლახაკთა თავშესაფრებს, უხვად გასცემდა მოწყალებას, მფარველობდა ობლებს, ქვრივებს, უძლურებს, უვლიდა კეთროვნებს.

როცა იმპერატორის ტახტზე ავიდა ხატმებრძოლი ლეონ V სომეხი (813-820), საშინელმა ერესმა ახალი ძალით იფეთქა. იმპერატორზე გავლენა ვერ მოახდინა წმ. ტარასის შემცვლელმა წმინდა ნიკიფორემ (ხს. 15 ივნისს), რომელიც ეპისკოპოსებთან ერთად არწმუნებდა იმპერატორს, არ დაერღვია ეკლესიის სიმშვიდე. მოლაპარაკებაზე მყოფმა თეოფილაქტე ნიკომიდიელმა უშიშრად ამხილა ერეტიკოსები და ლეონ სომეხს მალე გარდაიცვალება უწინასწარმეტყველა. ამისთვის ის ტროვილის ციხესიმაგრეში (მცირე აზია) გადაასახლეს. აქ იტანჯებოდა წმიდა მღვდელმთავარი სიკვდილამდე, 30 წლის განმავლობაში; აღესრულა დაახლოებით 845 წელს.

ხატთაყვანისცემის აღდგენის შემდეგ (847 წ.), წმინდა თეოდორასა (ხს. 24 თებერვალს) და მისი შვილის, მიხეილის დროს, წმიდა ეპისკოპოსის თეოფილაქტეს ნაწილები პატივით გადაასვენეს ნიკომიდიაში.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 241-242


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ფაშისტური ეპოქის იტალიური მონეტა, თარიღდება როგორც *A. VI* (1928 წელი)
**ფაშისტური ერა** (იტალ. Era Fascista) — კალენდარული ერა (წელთაღრიცხვა), რომელიც გამოიყნებოდა ფაშისტურ იტალიაში. რომზე ლაშქრობის დროს, 1922 წლის 29 ოქტომბერს, ბენიტო მუსოლინის პრემიერ-მინისტრად დანიშვნის წელი გამოაცხადეს ფაშისტური ერის პირველ წლად. კალენდარი შეიქმნა 1926 წელს, რომელიც ოფიციალურად ძალაში შევიდა ერის მეხუთე წელს (1927 წ.). ფაშისტური ერის ყოველ წელს ერქვა ფაშისტური წელი (იტალ. Anno Fascista), შემოკლებით A. F. მრავალი იტალიური ძეგლი აქამდე კვლავ ფაშისტური ერით თარიღდება. 

ფაშისტური ერის თარიღები ხშირად შედგებოდა გრიგორიანული თარიღებისაგან და მისი წელი აღინიშნებოდა, რომაული ციფრებით. წლები ზოგჯერ იწერებოდა, როგორც Anno XIX, A. XIX, ან თან ახლდა ასოები E. F.. ფაშისტური კალენდრის მიზანი იყო „ბურჟუაზიული" გრიგორიანული კალენდრის შეცვლა იტალიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

რომზე მარშის ათ წლისთავს (Anno X) უწოდეს Decennale. ფაშისტური ერის მეხუთე წლის ცენტრალური ელემენტი იყო ფაშისტური რევოლუციის გამოფენა. 

იტალიის უდიდეს ტერიტორიაზე კალენდარმა მოქმედება შეწყვიტა 1943 წელს ფაშისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ (Anno XXI), მაგრამ მის გამოყენებას განაგრძობდნენ მარიონეტულ იტალიის სოციალურ რესპუბლიკაში მუსოლინის სიკვდილამდე, ანუ 1945 წლის აპრილამდე (Anno XXII).

სქოლიო
------

1. ↑  Edgardo Baldi, Aldo Cerchiari, *Enciclopedia moderna italiana*, p. 1306
2. ↑  Adriano Cappelli, *Cronologia, cronografia e calendario perpetuo*, Hoepli, 1998, p. 131
3. ↑  Matthew Kneale, *Rome: A History in Seven Sackings*, Simon and Schuster, 2018, p. 296
4. ↑  Catherine E. Paul, *Fascist Directive: Ezra Pound and Italian Cultural Nationalism*, 2016, ISBN 9781942954057, p. 114
5. ↑  B. Painter, *Mussolini's Rome: Rebuilding the Eternal City*, ISBN 1403976910, 2016, p. 26
6. ↑  Paolo Monelli, *Mussolini: An Intimate Life*, 1953, p. 288
**ზურაბ ნადარეიშვილი** (დ. 19 აგვისტო, 1961, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების უნივერსიტეტში, ტორონტოს(კანადა) უნივერსიტეტის სანიბრუკის ჰოსპიტლის ინსულტის კვლევის ცენტრში, აშშ-ს ნევროლოგიურ დაავადებათა და ინსულტის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

გაიარა ინტერნატურა ვაშინგტონის(აშშ) ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალ-ცენტრის შინაგან სნეულებათა კათედრაზე, ხოლო შემდეგ-რეზიდენტურა ნევროლოგიაში ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალში. მუშაობდა ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ნევროლოგიის კათედრის ასისტენტ-პროფესორად და ინსულტის ცენტრის დირექტორის მოადგილედ. 2013 წლიდან ჯონს ჰოპკინსის სამეცნიერო ქსელის ჯანდაცვის ეროვნული უნივერსიტეტის ინსულტის ცენტრის სამედიცინო დირექტორია(ბეთესდა, მერილენდი). მსოფლიოს წამყვან სამედიცინო ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს 20-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. 1991 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მიღებული აქვს კანადის ინსულტის საზოგადოების პრიზი, წლის საუკეთესო ნაშრომისათვის (1999).

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები, 2014 : რადიო „თავისუფლების" პროექტი, თბ. 2015, გვ. 285

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ღირსი გერასიმე იორდანელი** (ბერძ. Γεράσιμος ὁ ἐν ᾿Ιορδάνῃ) (გ. 475) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე 17 მარტი [ძვ. სტ. 4 მარტი] (მართლმადიდებლური კალენდრით), ხოლო 5 მარტი (კათოლიკური კალენდრით).

ცხოვრება
--------

წარმოშობით იორდანიის ლიკიიდან (მცირე აზია) იყო. იგი ბერად აღკვეცის შემდეგ თებაიდის (ეგვიპტე) უდაბნოში განმარტოვდა, სადაც მძოვარ მამათა მსგავსად მარტო ბალახეულით და წყლით იკვებებოდა.

მონასტრის დაარსება
------------------

 მთავარი სტატია: წმინდა გერასიმეს მონასტერი.
დაახლოებით 450 წელს კი, პალესტინაში ჩამოვიდა და იორდანეს ნაპირას მონასტერი დააარსა. მისი მონასტერი მისსავე სიცოცხლეში განსაკუთრებული ასკეტიზმითა და უბრალოებით გამოირჩეოდა. 

ღირსმა მამამ თავისი მორჩილებითა და სიწმინდით იმხელა სიმაღლეს მიაღწია, რომ ცხოველებიც კი ემორჩილებოდნენ მას. ასე მაგალითად გადმოცემის თანამად უდაბნოში მყოფ მამა გერასიმესთან მოვიდა ლომი რომელსაც თათში ხიჭვი შერჭოდა, რის გამოც ლომს სითხე ჰქონდა ჩამდგარი და გადაადგილება უჭირდა. წმინდა მამამ რა იხილა ლომის მდგომარეობა, გამოუღო ხიჭვი, ჭრილობა დაუმუშავა და თათი ტილოთი შეუხვია. მალე ლომი გამოკეთდა და მას შემდეგ წმინდა მამას აღარ შორდებოდა. ლომი ისე მოეჩვია მონასტერს, რომ იქ არსებული სახედრის მსგავსად წყლის კოკებს ეზიდებოდა.

წმინდა გერასიმე 475 წელს გარდაიცვალა, ხოლო მისმა მორჩილმა ლომმა შეიტყო რა წმინდა მამის გარდაცვალება მის საფლავს აღარ სცილდებოდა და წუხილისაგან მოკვდა. 

წმინდა მამა გერასიმეს ცხოვრება აღწერა წმ. საბა განწმედილის ლავრის ხუცესმა კირილე ბესალიელმა.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  ცხოვრება წმიდისა მამისა ჩუენისა გერასიმესი
**ზეთის ხიდი** (რუს. Масляный мост) — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

მდებარეობა
----------

მდებარეობს ზეთის შესახვევთან, შემოვლითი არხის სანაპიროს № 121 და № 80 სახლებს შორის.

დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზესკაია".

სახელწოდება
-----------

ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ზეთის შესახვევის მიხედით და ცნობილია 1984 წლიდან. თავის მხრივ შესახვევმა სახელი მიიღო 1939 წელს აქვე გახსნილი ზეთის ქარხანა „Красная Звезда"-ს მიხედვით.

ისტორია
-------

თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект"-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.

კონსტრუქცია
-----------

ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და გაზის ხიდს.

ლიტერატურა
----------

* Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Масляный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შემოვლითი არხის ხიდები |
| --- |
|  |
| 
* შლისელბურგის ხიდი
* ატამანის ხიდი
* ამერიკული ხიდი
* კარეტის ხიდი
* პრედტეჩენის ხიდი
* ნოვო-კამენის ხიდი
* ბოროვოის ხიდი
* იპოდრომის ხიდი
* ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი
* რუზოვსკის ხიდი
* მოჟაისკის ხიდი
* გაზის ხიდი
* ზეთის ხიდი
* ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი
* ვარშავის ხიდი
* მიტროფანოვის ხიდი
* ბალტიის ხიდი
* ნოვო-პეტერგოფსკის ხიდი
* კრასნოოქტიაბრსკის ხიდი
* ტარაკანოვსკის ხიდი
* ბორისოვის ხიდი
* ნოვო-კალინკინის ხიდი
* სტეფანე რაზინის ხიდი
 |

 |
**ფიოდოროვის სახლი** (რუს. Дом Фёдорова) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 63.

ისტორია
-------

სახლი აშენებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში არქიტექტორ პ. მაკედონსკის პროექტის მიხედვით.

1873 წლიდან 1880 წლამდე შენობის პირველი მფლობელები იყვნენ სპეციალური დავალებების ოფიცერი, კონტრ-ადმირალი პ. პერელეშინე და „კოლეჟსკი ასესორი" მიხეილ კრავცოვი.

1880 წელს შენობა კოლეჟის მდივნის იაკობ დიაჩენკოს მფლობელობაშია. მას და მის მემკვიდრეებს სახლი ეკუთვნოდათ 1898 წლამდე. 1898 წელს სახლი შეიძინა ინჟინერ-მექანიკოსის ცოლმა ლიუბოვ კროტკოვამ. კროტკოვა სახლს ფლობდა 1906 წლამდე. შენობის უკანასკნელი მფლობელი იყო გლეხი სემიონ ფიოდოროვი. იგი სახლის მფლობელი იყო 1906-1915 წლებში. 

ფიოდოროვის სახლში ცხოვრობდა ვლადიმირ მიხაილოვსკი - პედაგოგი და ბუნების ისტორიის მასწავლებელი მარინის ქალთა გიმნაზიაში და ა. გრანოვსკის კერძო სკოლაში.

აღწერა
------

ორსართულიანი სახლი აგებულია ადეული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მის მთავარ შესასვლელზე დაშენებულია დიდი აივანი.

მეორე სართულის ფანჯრებს ამშვენებს სანდრიკები, ხოლო ფანჯრის ქვეშ სწორკუთხა ნიშებია.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог ул. Греческая, 63 დაარქივებული 2017-03-01 საიტზე Wayback Machine.
**ფიონგჩანგის ოლიმპიური სტადიონი** (კორ. 평창 올림픽 스타디움) — დროებითი სტადიონი სამხრეთი კორეაში. აშენდა მხოლოდ 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისა და პარალიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიების სამასპინძლოდ. თამაშების დასრულების შემდეგ სტადიონი დაშალეს.

მდებარეობა
----------

მდებარეობდა ქალაქ დეგვალიონგ-მიონში, ფიონგჩანგის ოლიმპიური პლაზის რაიონში, კურორტ ალპენზიიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 კილომეტრში. სტადიონს ხუთკუთხედის ფორმა ჰქონდა და 35 000 მაყურებელს იტევდა.

აშენებული იყო 80 000 მ² ფართობის ტერიტორიაზე და ის სპეციალურად 2018 წლის ოლიმპიური თამაშებისთვის აიგო. სტადიონის მთლიანმა ხარჯმა მისი დემონტაჟის შემდეგ 116 მილიარდი სამხრეთკორეული ვონი (109 მილიონი აშშ დოლარი) შეადგინა. სავარაუდო სიმაღლე ზღვის დონიდან 740 მეტრს შეადგენდა.

სტადიონის სიახლოვეს მდებარეობდა ოლიმპიური საგამოფენო დარბაზი, ტრადიციული საკვების ბაზრები და მრავალი სხვა ღირსშესანიშნაობა, რომელიც მემკვიდრეობის ობიექტების სახლით დარჩა და მედალ-პლაზა რომელმაც მედლებით დაჯილდოების ცერემონიებს უმასპინძლა.

ისტორია
-------

2018 წლის ზამთრის ოლიმპიადის მასპინძლობის კანდიდატის თავდაპირველ განაცხადში, თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიების ჩატარების ადგილად ალპენზიის ტრამპლინიდან ხტომის ცენტრი იყო დასახელებული. ეს ვარიანტი 1994 წლის ზამთრის ოლიმპიადის გეგმის მგავსი იყო. თუმცა, 2012 წლის ივლისში ფიონგჩანგის 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიური და პარალიმპიური თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტმა ჩატარების ადგილის გეგმაში გარკვეული ცვლილებების შესახებ განაცხადა, რამაც ცერემონიების ჰოენგიეში გადატანა გამოიწვია. ამ გადაწყვეტილების მთავარი მიზეზი საორგანიზაციო საკითხები იყო. მათ არ სურდათ ოლიმპიადის მზადების პროცესში ხელი შეეშალათ ტრანპლინიდან ხტომის ვარჯიშებისათვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ცერემონიის თეატრი — დროებითი სტადიონი 1992 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  PyeongChang Olympic Stadium : PyeongChang 2018 Venue
2. ↑  Pyeongchang 2018 move venue for Opening and Closing Ceremonies - *Inside the Games* - 6 July 2012
**ფიორდლანდის ეროვნული პარკი** — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 12 500 კმ² ფართობით წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე დიდ ეროვნულ პარკსა და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის — ტე-ვაჰიპაუნამუს ნაწილს. მართავს ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი.

გეოგრაფია
---------

გამყინვარების პერიოდში, მყინვარებმა ბევრი ღრმა ფიორდი წარმოქმნა, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია მილფორდ-საუნდი. სხვა დანარჩენს შორის აღსანიშნავია დაუტფულ-საუნდი და დასკი-საუნდი. პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია მწვერვალი ასპაირინგი.

სანაპირო ზოლი ციცაბოა და გამოირჩევა ფიორდებით, რომლებიც სამხრეთ ალპების სამხრეთი კალთების ხეობებიდან იწყება. ჩრდილოეთ საზღვართან მდებარე ზოგიერთი მწვერვალის სიმაღლე 2 000 მეტრს აღწევს.

ველური ბუნება
-------------

პარკში გავრცელებული ველური ბუნების წარმომადგენლებს შორის არიან დელფინები, სელაპები და ფრინველები. ასევე თაგვების, ღამურების, კურდღლებისა და ირმების სახეობები. ფრინველებს შორის გამოირჩევა კაკაპო — ერთადერთი უფრთო თუთიყუში მსოფლიოში. ასევე ახალი ზელანდიის მკვიდრი კივი. წარმოდგენილია ნოტოფაგუსის ხეების უღრანი ტყეები.

საქმიანობები
------------

პარკი პოპულარულია ალპინიზმის სახეობებისა და განსაკუთრებით მოხეტიალეებს შორის. იგი მათ საკმაოდ ბევრ გამოწვევას სთავაზობს. გაყვანილია რამდენიმე ტრასა, თუმცა უდიდესი ნაწილი გზების გარეშე ხეტიალობს.

ტურისტების დიდ ნაწილს ასევე იზიდავს მილფორდ-საუნდი.

გალერეა
-------

* მილფორდ-საუნდი
* შესასვლელი
* 
* ტე-ანაუს ტბა
* მწვერვალი შირდაუნი
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფიორდლანდის ეროვნული პარკი***

* Department of Conservation information on Fiordland National Park
* Fiordland Coastal Newsletter დაარქივებული 2008-10-16 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახალი ზელანდიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| ჩრდილოეთ კუნძული | 
* ეგმონტი
* ტე-ურევერა
* ტონგარირო
* უონგანუი
 |
|  |
| სამხრეთი კუნძული | 
* აბელ-ტასმანი
* კუკის მთა
* ართურს-პასი
* ფიორდლანდი
* კაჰურანგი
* ასპაირინგის მთა
* ნელსონის ტბები
* პაპაროა
* ვესტლანდი
 |
|  |
| კუნძული სტიუარტი | 
* რაკიურა
 |

 |
**ქართუ ბანკი** — ერთ-ერთი უძველესი ბანკი საქართველოს საბანკო სივრცეში. 1996 წელს დაფუძნდა სახელწოდებით სს კომერციული ბანკი „როსიისკი კრედიტი-ქართუ", ხოლო 1998 წელს სახელი შეეცვალა და გახდა სს „ბანკი ქართუ".

2001 წელს ბანკმა შეისყიდა სს კბ „აბსოლუტ"-ის აქტივ-პასივების ნაწილი, საბარათე ბიზნესის სრული პაკეტი და გახდა საპროცესინგო ცენტრის მფლობელი. 2001 და 2002 წლებში გახდა VISA-ს საერთაშორისო საბარათე სისტემისა და MasterCard-International საგადამხდელო სისტემის ძირითადი წევრი. 2002 წელს საგამომცემლო სახლმა Georgian Times-მა ტრადიციულ ბიზნეს რეიტინგში სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუ" და მისი ხელმძღვანელი საქართველოს ოცდაერთ საუკეთესო კერძო კომპანიათა შორის დაასახელა. 2003 წელს ბანკმა მოიპოვა American Express და Diners Club ბარათების მომსახურების უფლება. 2003 წელს საგამომცემლო სახლ Georgian Times-ის მიერ ორგანიზებულ ყოველწლიურ ბიზნეს რეიტინგის საზეიმო ცერემონიალზე სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუ" დასახელდა, როგორც „წლის საუკეთესო კომპანია/ბიზნესი", დაჯილდოვდა პრიზით ნომინაციაში „სტაბილური პროგრესი და დინამიკურობა". 2006 წელს ბანკმა შესთავაზა მომხმარებელს ელექტრონული კომერციის სერვისი. 2011 წელს დანერგა ინტერნეტ ტრანზაქციების უსაფრთხოების უმაღლესი სტანდარტი — Verified by Visa. 2012 წელს ამერიკულმა ჟურნალმა „Global Finance" ბანკი ქართუ აღიარა, როგორც საუკეთესო ელექტრონული კომერციის ბანკი. 2014 წელს ბანკში დაინერგა MasterCard ბარათების უსაფრთხოების უმაღლესი სტანდარტი MSC (MasterCard Secure Code).

მფლობელი და მენეჯმენტი
----------------------

ბანკის დამფუძნებელი და მფლობელი ბიზნესმენი ბიძინა ივანიშვილია. აქციების 100% სს „ქართუ ჯგუფი"-ს საკუთრებაშია. ბანკის გენერალური დირექტორი ნატო ხაინდრავაა, სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე — ნიკოლოზ ჩხეტიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბანკის საიტი
**ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის გაერთიანებული საერთაშორისო ბიურო** (BIRPI) (ფრანგ. Bureaux Internationaux Réunis pour la Protection de la Propriété Intellectuelle) იყო საერთაშორისო ორგანიზაცია. იგი შეიქმნა 1893 წელს ბერნის კონვენციის ლიტერატურისა და მხატვრული ნაწარმოებების დაცვის შესახებ და პარიზის სამრეწველო საკუთრების დაცვის კონვენციის ადმინისტრირების მიზნით. BIRPI არის ინტელექტუალური საკუთრების მსოფლიო ორგანიზაციის (WIPO) წინამორბედი.

ისტორია
-------

### 1883 — პარიზის კონვენცია სამრეწველო საკუთრების დაცვის შესახებ

1873 წელს შემოქმედთათვის წამოიჭრა აქტუალური საკითხი. მათ ეშინოდათ, რომ სხვები მოიპარავდნენ მათ იდეებს, რადგან არ არსებობდა ასეთი საკითხების რეგულირების საშუალება. ბევრმა არჩია არ დასწრებოდა გამოგონებების საერთაშორისო გამოფენას ვენაში (ავსტრია) იმ წელს. 1883 წელს პარიზის კონვენცია სამრეწველო საკუთრების დაცვის შესახებ მივიდა ამ საკითხის გადაწყვეტამდე და ეს იყო პირველი გადადგმული ნაბიჯი ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის საქმეში.

### 1886 — ბერნის კონვენცია

პარიზის კონვენციის შემდეგ ჯერ კიდევ იყო გარკვეული ხარვეზები, ამიტომ 1886 წელს შედგა ბერნის კონვენცია ლიტერატურული და მხატვრული ნაწარმოებების დაცვის შესახებ. ეს იმას ნიშნავდა, რომ ისეთ შემოქმედებით ნამუშევრებს, როგორიცაა მუსიკა, წიგნები და ნახატები, ასევე ენიჭებოდა დაცვა.

### 1893 — BIRPI-ს დაარსება

1893 წელს პარიზის კონვენციით დაარსებული საერთაშორისო ბიურო და ბერნის კონვენციით შექმნილი საერთაშორისო ბიურო, ორივე ადმინისტრაციული ამოცანების შესასრულებლად გაერთიანდნენ და ჩამოყალიბდა BIRPI.

### 1960 — გადასვლა

თავდაპირველად ბერნში (შვეიცარია) დაფუძნებული BIRPI გადავიდა ჟენევაში 1960 წელს.

### 1970 — სახელწოდების შეცვლის კონვენცია

BIRPI ჩაანაცვლა ინტელექტუალური საკუთრების მსოფლიო ორგანიზაციამ (WIPO). კონვენციამ სახელი შეცვალა, თანაც ის სამთავრობათაშორისო ორგანიზაციად იქცა, რომელსაც წევრი სახელმწიფოები ხელმძღვანელობენ. 

BIRPI-ის ბოლო დირექტორი იყო გეორგ ბოდენჰაუზენი.

სქოლიო
------

1. ↑
**„თეთრი ეშვი"** (ინგლ. White Fang) — ამერიკელი მწერლის, ჯეკ ლონდონის 1906 წელს გამოქვეყნებული რომანი, რომლის მთავარი მოქმედი პირი გარეული მგელძაღლი - *თეთრი ეშვია*. თავდაპირველად რომანი სერიებად გამოდიოდა ჟურნალ *„Outing"*-ში. მოქმედება ვითარდება იუკონში (კანადა) 1890-იანი წლების კლონდაიკის ოქროს ციებ-ცხელების დროს და მოგვითხრობს მთავარი გმირის ცხოვრების გზაზე - ველური სამყაროდან მოშინაურებამდე. თეთრი ეშვი თემატური ანარეკლია ლონდონის 1903 წელს გამოცემული რომანისა - *„წინაპართა ძახილი"*, სადაც გატაცებული სახლის ძაღლი იბრუნებს თავისი ველური წინაპრების თვისებებს, რათა გადარჩეს.

თეთრი ეშვის ძირითადი ნაწილი დაწერილია ძაღლის გადმოსახედიდან. ამით ლონდონი ცდილობს აღწეროს, როგორ უყურებენ ცხოველები სამყაროსა და მათ გარშემო მცხოვრებ ადამიანებს. რომანში აღწერილია ველური ცხოველების ძალადობრივი სამყარო და ასეთივე ძალმომრეობითი გარემო ადამიანებისა. ნაწარმოები ასევე ეხება ზნეობისა და მონანიების თემებს.

თეთრი ეშვის მიხედვით გადაღებულია რამდენიმე ფილმი, მათ შორის ერთ-ერთში ითან ჰოუკი თამაშობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „White Fang" — Project Gutenberg-ზე
* White Fang დაარქივებული 2008-01-31 საიტზე Wayback Machine. , ტექსტი და აუდიო
**თეთრი ვეშაპი** (ლათ. Delphinapterus leucas) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კბილიანი ვეშაპების ქვერიგის ნარვალისებრთა (ადრე დელფინისებრთა) ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 6 მ-მდე, მასა 1,5 ტ-მდე. ზრდასრულები თეთრად არიან შეფერილი (აქედან სახელწოდება). გავრცელებულია წრიულპოლარულად, ბინადრობს არქტიკის ზღვებში, გვხვდება ყინულებს შორის. კანს აქვს ფხვიერი ეპიდერმისის სქელი (2 სმ-მდე) ფენა. იკვებება თევზით (მოივა, საიკა, ორაგულისებრნი, ქაშაყისებრნი და მრ. სხვ.), კიბოსნაირებითა და მოლუსკებით. თევზის დევნისას ხშირად შედის დიდ მდინარეებში (ობი, ენისეი, ლენა, ამური და სხვ.); ამურში ხშირად შედის 2000 კმ და მეტზე. ცხოვრობს ჯოგებად (რამდენიმე ათეულიდან ათას სულამდე). ასრულებს რეგულარულ სეზონურ მიგრაციებს. დედალი შობს 140–160 სმ სიგრძის ნაშიერს. თეთრი ვეშაპის შეფერილობა ასაკთან ერთად იცვლება: ახალშობილი ასპიდისფერ-ლურჯია, შემდეგ რუხი, ღია რუხი (ცისფერი); მხოლოდ ზრდასრულები არიან თეთრები. სქესობრივ სიმწიფეს 2–3 წელში აღწევენ. რეწვის ობიექტია, იყენებენ მის ტყავსა და ქონს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეთრი ვეშაპი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  white whale — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑   Белуха // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 3 — М. 1970.