recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გარდამავალი პერიოდი ეკონომიკაში** აღნიშნავს გეგმური ეკონომიკიდან თავისუფალ საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლის პროცესს. ყოფილი საბჭოთა ბლოკის ქვეყნები მოიაზრება გარდამავალ ეკონომიკურ სივრცეში. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა, კამბოჯა და ვიეტნამიც ასევე ხშირად ამ სიაში ერთიანდება. ეს ეკონომიკები და მათი დინამიკა ინტენსიური შესწავლის საგანია ეკონომიკური განვითარების პროპონენტთა მიერ მსოფლიო ბანკსა და მრავალ უმსხვილეს ეკონომიკურ კვლევით ინსტიტუტებში.

გარდამავალი ეკონომიკის ინდიკატორები
-----------------------------------

კერძო საკუთრებაზე უფლებების არსებობა საბაზრო ეკონომიკის საბაზისო ელემენტია და, შესაბამისად, ამ უფლებათა დაკანონება გარდამავალი პროცესის მთავარი ინდიკატორია.

ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკს (EBRD) ჩამოყალიბებული აქვს გარდამავალ პერიოდში პროგრესის გამოთვლის ინდიკატორები. კლასიფიკაციის სისტემა თავდაპირველად ამ ბანკის 1994 წლის გარდამავალი პერიოდის ანგარიშში გამოქვეყნდა, თუმცა მომდევნო წლების ანგარიშებში ის რამდენიმეჯერ შესწორდა და დაიხვეწა. ეს ინდიკატორებია:

* ფართომასშტაბიანი პრივატიზაცია
* მცირე ზომის საწარმოთა პრივატიზაცია
* მთავრობისა და სამეწარმეო რესტრუქტურიზაცია
* ფასთა ლიბერალიზაცია
* სავაჭრო და საგარეო გაცვლითი სისტემების რეორგანიზაცია
* კონკურენციის წახალისების პოლიტიკა
* საბანკო რეფორმა და საპროცენტო განაკვეთების ლიბერალიზაცია
* ფასიანი ქაღალდების ბაზრებისა და არასაბანკო ფინსნსური ინსტიტუტების განვითარება
* ინფრასტრუქტურის რეფორმა

ქვეყნები გარდამავალი ეკონომიკით
-------------------------------

ზემოთაღნიშნეული კლასიფიკაციით ამჟამად გარდამავალ ეკონომიკათა სიაში 25 ქვეყანა მოიაზრება:

**აზია**

* ვიეტნამი
* კამბოჯა
* ლაოსი
* მონღოლეთი
* ჩინეთი

**ცენტრალური/აღმოსავლეთ ევროპა**

* ალბანეთი
* ბოსნია და ჰერცეგოვინა
* ბულგარეთი
* ჩრდილოეთი მაკედონია
* მონტენეგრო
* რუმინეთი
* სერბეთი
* ხორვატია

**თანამეგობრობის ქყვენები (დსთ)**

* აზერბაიჯანი
* ბელარუსი
* თურქმენეთი\*
* მოლდოვა
* რუსეთი
* საქართველო
* სომხეთი
* ტაჯიკეთი
* უკრაინა
* უზბეკეთი
* ყაზახეთი
* ყირგიზეთი

შენიშვნა: \*თურქმენეთი გამოვიდა თანამეგობრობიდან 2005 წლის 26 აგვისტოს და მხოლოდ ასოცირებული წევრია.

გარდამავალი პერიოდი საქართველოში
--------------------------------

საქართველოს ეროვნული ხელისუფლების ეკონომიკური დოქტრინა, რომელსაც უნდა უზრუნველეყო საბჭოთა სისტემაში მთლიანად ინტეგრირებული ცენტრალიზებულად გეგმვადი ეკონომიკური სისტემიდან დამოუკიდებელი ქვეყნის სოციალურად ორიენტირებულ საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლა გარდამავალ პერიოდში, წარმოდგენილი იქნა „მრგვალი მაგიდის" 1990 წლის უზენაესი საბჭოს საარჩევნო პროგრამაში და 1991 წელს საქართველოს პრეზიდენტის არჩევნებზე ზვიად გამსახურდიას პროგრამაში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბორის ფურცხვანიძე** (დ. 1901, ქუთაისი, — გ. 1984) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1952-1954).

ბიოგრაფია
---------

ბორის ზაქარიას ძე ფურცხვანიძე დაიბადა 1901 წელს ქუთაისში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, 1923 წელს, შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე.

1944 წლიდან რესპუბლიკის პროკურატურის ორგანოებშია. 1947 წელს დაინიშნა რესპუბლიკის პროკურორის პირველ მოადგილედ.

1952 წელს აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1954 წლამდე პარალელურად მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მუშაობდა ჯერ დოცენტის, შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე, განაგებდა სისხლის სამართლის კათედრას, იყო იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, მონოგრაფიები. გარდაიცვალა 1984 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები |
| --- |
|  |
| საქართველოს დრ | 
* დავით ხელთუფლიშვილი (1919–1921)
 |
|  |
| საქართველოს სსრ | 
* გალაქტიონ ვაშაძე (1921–1923)
* კონსტანტინე ცინცაძე (1924–1926)
* ალექსანდრე კაჭარავა (1926–1928)
* ილარიონ ტალახაძე (1928–1931)
* ივანე ბოლქვაძე (1931–1937)
* მიხეილ ისაკაძე (1937–1938)
* აკაკი ჯავახია (1938–1949)
* მიხეილ ლომიძე (1949–1951)
* ბორის ფურცხვანიძე (1952–1954)
* ისიდორე დოლიძე (1954–1957)
* მიხეილ ლომიძე (1957–1959)
* მიხეილ ვეფხვაძე (1959–1961)
* ემენ ტაკიძე (1961–1962)
* ვლადიმერ მაისურაძე (1962–1970)
* სერგო ქაჯაია (1970–1972)
* აკაკი კარანაძე (1972–1990)
 |
|  |
| საქართველო | 
* მინდია უგრეხელიძე (1990–1999)
* ლადო ჭანტურია (1999–2004)
* კონსტანტინე კემულარია (2004–2005)
* კონსტანტინე კუბლაშვილი (2005–2015)
* ნინო გვენეტაძე (2015–2018)
* *მზია თოდუა* (2018–2020; მ/შ)
* ნინო ქადაგიძე (2020-დან)
 |

 |
**ბანდოვანი** (აზერ. Bəndovan burnu; ქართ. ბანდოვან ბურნუ – *სიტყვასიტყვით* **ბანდოვანის კონცხი**) — კონცხი აზერბაიჯანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული დაყოფით ქალაქ ბაქოს ყარადაღის რაიონის შემადგენლობაშია. კონცხის ტერიტორიაზე განლაგებულია *ბანდოვანის აღკვეთილი*.

გეოგრაფიული დახასიათება
-----------------------

შირვანის დაბლობის ყველაზე აღმოსავლეთი ნაწილია. კონცხზე მდებარეობს ამავე სახელწოდების გეიზერული ვულკანი, რომელმაც დიდი გავლენა იქონია კონცხის რელიეფის ფორმირებაში.

კონცხის ყველაზე მაღალი წერტილია — 47,2 მეტრი ზღვის დონიდან, საიდანაც იშლება ლამაზი ხედი კასპიის ზღვაზე.

კონცხის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზემო შირვანის არხი მდებარეობს.

ქალაქი
------

 მთავარი სტატია: ბანდოვანი.
ჯერ კიდევ 1840 წელს, აზერბაიჯანელი ისტორიკოსი აბასკული აღა ბაქიღანოვი აღნიშნავდა წყალქვეშა ქალაქიის ნარჩენებს, ბანდოვანის ტერიტორიაზე. 1970 წელს, ბანდოვანის კონცხის სანაპიროზე Cაღმოაჩინეს უძველესი ქალაქის ნაშთები, დათარიღებული IX-XIII საუკუნეებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბანდოვანის კონცხი

სქოლიო
------

1. ↑  ბანდოვანის კონცხი
**გარდა** (იტალ. Lago di Garda ან Benaco) — იტალიის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბრეშასა და ვერონას, ასევე ვენეციასა და მილანს შორის. ამ რეგიონში მყინვარები ბოლო გამყინვარების დასასრულს ჩამოყალიბდა. ტბა და მისი სანაპირო ზოლი ვერონის, ბრეშისა და ტრენტოს პროვინციებს შორის იყოფა. ტბა ადვილად მისაღწევია ჩრდილოეთიდან, ბრენერის უღელტეხილის გავლით, რის გამოც ის უმნიშვნელოვანესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და მის სანაპიროებზე განლაგებულია მრავალი პირველხარისხოვანი სასტუმრო და კურორტი.

გეოგრაფია
---------

ტბის ჩრდილოეთი ნაწილი ყველაზე ვიწროა და გარსშემორტყმულია მთებით, რომელთა უმრავლესობას გრუპო-დელ-ბალდოს მასივს მიეკუთვნება. ტბის მოხაზულობა ტიპიურია მორენული ხეობისთვის და სავარაუდოდ ჩამოყალიბდა მყინვარების ზემოქმედებით პალეოლითის ხანაში. მიუხედავად იმისა, რომ მყინვართა ნაკვალების ხილვა დღეასაცაა შესაძლებელი, ბოლო წლებში განიხილავენ ჰიპოთეზას, რომლის მიხედვითაც მყინვარებს უფრო წინ არსებული დეპრესია ეკავათ, რომელიც დინების ეროზიამ შექმნა 5-6 მლნ წლის წინ.

ტბაში მრავალი პატარა კუნძული მდებარეობს, ამათგან უმთავრესი ხუთია, რომელთა შორისაც უდიდესია იზოლა-დელ-გარდა. მასთან ახლოს, სამხრეთით, მდებარეობს იზოლა-სან-ბიაჯო, იგივე იზოლა-დეე-კონიგლი (კურდღლების კუნძული). ორივე მათგანის სიახლოვეს, დასავლეთით მდებარეობს კუნძული სან-ფელიჩე-დელ-ბენაკო. ტბაში ჩამდინარე მთავარი მდინარეა სარკა, გამოსვლით კი მხოლოდ ერთი გამოდის — მინჩო.

კურორტები და ღირსშესანიშნაობები
-------------------------------

ტბის სამხრეთით მდებარეობდა უძველესი თავდაცვითი ქალაქი სირმიონე, რომელიც დღეს განსაკუთრებით პოპულარულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. აქ განლაგებულია მრავალი სასტუმრო, რესტორანი, ბარი, მოდის სალონი თუ მაღაზია. თვალწარმტაცი სკალიგერის ციხესიმაგრე XIII საუკუნით თარიღდება. აქ ვილა ჰქონდა რომაელ პოეტ კატულს. მნახველებს საშუალება აქვთ დაათვალიერონ რომაული აბანოს ნანგრევები, რომელსაც გროტე-დი-კატულო ეწოდება, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებონს არანაირი მტკიცებულება, რომელიც ამ შენობას პოეტს დაუკავშირებდა. ტბაში შეჭრილი ნახევარუკუნძულის წვერზე გამოედინება გოგირდის წყაროები, რომელსაც ლორწოვანი გარსის ანთების სამკურნალოდ იყენებენ. მის სიახლოვეს მდებარეობს გარდალენდი — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თემატური პარკი იტალიაში.

გალერეა
-------

* ტბის ხედი კოსმოსიდანტბის ხედი კოსმოსიდან
* ტრემოზინე-სულ-გარდატრემოზინე-სულ-გარდა
* ვალ-დი-სონგოვალ-დი-სონგო
* პუნტა-სან-ვიჯილოპუნტა-სან-ვიჯილო
* ხედი კარნანოდანხედი კარნანოდან
* ხედი მალკეზინედანხედი მალკეზინედან
* რივა-დელ-გარდარივა-დელ-გარდა
* მზის ჩასვლა ტორი-დელ-ბენაკოდანმზის ჩასვლა ტორი-დელ-ბენაკოდან
* ლაციზეს პორტილაციზეს პორტი
* სალო მზის ჩასვლისასსალო მზის ჩასვლისას
* კომუნა ნაგო-ტორბოლეს ხედიკომუნა ნაგო-ტორბოლეს ხედი
* პანორამა პეშიერა-დელ-გარდადანპანორამა პეშიერა-დელ-გარდადან
* ტოსკოლანო-მოდრენოტოსკოლანო-მოდრენო
* დესენძანო-დელ-გარდას ძველი პორტიდესენძანო-დელ-გარდას ძველი პორტი


ტბის პამორამა
ტბის პამორამა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გარდა (ტბა)***

* Lake Garda at the Open Directory Project დაარქივებული 2011-10-12 საიტზე Wayback Machine.
* Ferry Services on Italian Lakes - Lake Garda დაარქივებული 2010-04-04 საიტზე Wayback Machine.
**ბაჯითის სამების ეკლესია** − ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაჯითში. 

ბაჯითის სამების ძველი ეკლესია ერთნავიანი მცირე ბაზილიკაა. აგებულია თლილი ქვისა და კირისგან. ძეგლზე გიორგი ბოჭორიძის მუშაობის დროს ტაძრის სიძველეები იყო: კარედი ხატიდან დარჩენილი შუა ნაწილი უკარებოდ ფიცარზე ნახატი ხატებით ხარებისა, შობისა და სხვ. რომლის ზომებიცაა 26 სმ X 19,5 სმ, და დაზიანებული, ნათლისმცემლის ხატი, რომელიც ფიცარზეა დახატული (ზომები: 11,25 სმ X 8,75 სმ), ხუცურად ნაწერი, ფურცელნაკლები კურთხევანი.

ბაჯითის სამების ეკლესია X-XI სს.-ით თარიღდება. ეკლესიაზე არის ცხრასტრიქონიანი ლაპიდარული წარწერა, რომელიც ნუსხურითაა შესრულებული. სამხრეთის კარის მარჯვნივ წარწერა შემდეგნაირად იკითხება:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | [წ(წმიდა)ო სა]მებ-

აო ... მედ- 
...... მისე
...... სამ[ე]
5.ბ(ი)ს .. შუაი
დიყ .. ესექ
[ვაი] ან .. მ
და | "|

კარის მარცხენა მხარეს წარწერა შემდეგნაირად იკითხება:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | წ(მიდა)ო სამებ-

აო შ(ეიწყალ)ე გ(იორგ)ი
....უც(?) ეკ[ლ]ეს
...... აე | "|

დასავლეთის სარკმლის მარჯვნივ შემდეგი წარწერაა:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ............
გჲ(ორ)გი ესე ქ-
ვაი მ(ა)თ მა-
(ი)კჲ და | "|

სარკმლის მარცხენა მხარეს წარწერა ასე გამოიყურება:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ....ყოშ. მ.

... ეა. მ-
ისი (ა)რს ქ(რისტ)ე, შ(ეიწყალ)ე
გ(იორგ)ი. | "|

ამ წარწერის სამხრეთით კიდევ ერთი წარწერაა:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ............

............
....მ...ლით
...ამას ეკლესიას
5. ... ირ ველს ავუ
... ძეგლის მე შა(ლ)ვამან დავ-
დევ
ქ(რისტ)ე, შ(ეიწყალ)ე. | "|

კიდევ ერთი წარწერა სამხრეთის კოზმიდზეა გაკეთებული:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ............

.ე..ვანე
და.... | "|

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ბაჯითის სამების ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* ბოჭორიძე, გ. (1995). *იმერეთის ისტორიული ძეგლები*. „მეცნიერება", თბილისი. გვ, 216-218. ISBN 5-520-01575-9.

რესურსები ინეტერნეტში
---------------------

* *საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ*, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.

სქოლიო
------

1. ↑  ამ სტრიქონზე ასოების ზედა ნაწილი მთლიანად წაჭრილია
აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გერბი
**აშშ-ის უზენაესი სასამართლო** — აშშ-ის უმაღლესი სასამართლო ინსტანცია. სასამართლოს შემადგენლობაში შედის 9 მოსამართლე, რომელთაგან ერთ-ერთი თავჯდომარეა. მოსამართლეებს სამუდამო ვადით ნიშნავს პრეზიდენტი სენატის თანხმობით. 

უზენაესი სასამართლო დაარსდა 1789 წელს. თავისი პირველი გადაწყვეტილება 1792 წელს გამოიტანა. 1835 წლამდე უზენაესის სასამართლოს წევრები იყვნენ მამაკაცი-პროტესტანტები. 1835 წელს ენდრიუ ჯექსონმა მოსამართლედ დანიშნა კათოლიკე როჯერ ტოუნი. 1916 წელს პრეზიდენტმა ვუდრო უილსონმა მოსამართლედ დანიშნა ებრაელი ლუის ბრანდესისი. 1967 წელს ტარგუდ მარშალი გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებს შორის. 1981 წელს რონალდ რეიგანმა მოსამართლედ დანიშნა პირველი ქალი უზენაესი სასამართლოს ისტორიაში - სანდრა დეი ო’კონორი. 2009 წლის აგვისტოში უზენაესი სასამართლოს წევრად პირველად დანიშნეს ლათინოამერიკული წარმოშობის სონია სოტომაიორი.

მოსამართლეები
-------------

2005 წლიდან, სასამართლოს უწოდებენ „რობერტსის სასამართლოს" (ინგლ. Roberts Court), გამომდინარე თავმჯდომარის, ჯონ რობერტსის გვარიდან.

* სასამართლოს თავმჯდომარეჯონ რობერტსი(2005-დან; დანიშნა ჯორჯ უოკერ ბუშმა)სასამართლოს თავმჯდომარე  
**ჯონ რობერტსი**  
(2005-დან; დანიშნა ჯორჯ უოკერ ბუშმა)
* მოსამართლეკლარენს ტომასი(1991-დან; დანიშნა ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუშმა)მოსამართლე  
**კლარენს ტომასი**  
(1991-დან; დანიშნა ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუშმა)
* მოსამართლერუთ ბადერ გინსბურგი(1993-დან; დანიშნა უილიამ ჯეფერსონ კლინტონმა)მოსამართლე  
**რუთ ბადერ გინსბურგი**  
(1993-დან; დანიშნა უილიამ ჯეფერსონ კლინტონმა)
* მოსამართლესტიფენ ბრაიერი(1994-დან; დანიშნა უილიამ ჯეფერსონ კლინტონმა)მოსამართლე  
**სტიფენ ბრაიერი**  
(1994-დან; დანიშნა უილიამ ჯეფერსონ კლინტონმა)
* მოსამართლესამუელ ალიტო(2006-დან; დანიშნა ჯორჯ უოკერ ბუშმა)მოსამართლე  
**სამუელ ალიტო**  
(2006-დან; დანიშნა ჯორჯ უოკერ ბუშმა)
* მოსამართლესონია სოტომაიორი(2009-დან; დანიშნა ბარაკ ჰუსეინ ობამამ)მოსამართლე  
**სონია სოტომაიორი**  
(2009-დან; დანიშნა ბარაკ ჰუსეინ ობამამ)
* მოსამართლეელენა კაგანი(2010-დან; დანიშნა ბარაკ ჰუსეინ ობამამ)მოსამართლე  
**ელენა კაგანი**  
(2010-დან; დანიშნა ბარაკ ჰუსეინ ობამამ)
* მოსამართლენილ გორსაჩი(2017-დან; დანიშნა დონალდ ჯონ ტრამპმა)მოსამართლე  
**ნილ გორსაჩი**  
(2017-დან; დანიშნა დონალდ ჯონ ტრამპმა)
* მოსამართლებრეტ კავანო(2018-დან; დანიშნა დონალდ ჯონ ტრამპმა)მოსამართლე  
**ბრეტ კავანო**  
(2018-დან; დანიშნა დონალდ ჯონ ტრამპმა)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აშშ-ის უზენაესი სასამართლო***

* Официальный сайт Верховного Суда Соединённых Штатов Америки დაარქივებული 2006-09-23 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* О становлении Верховного суда США დაარქივებული 2006-07-10 საიტზე Wayback Machine.
**ბუგეულის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუგეულში. თარიღდება XIV-XV საუკუნეებით. 

ეკლესია ერთნავიანია. შემოსილია რუხი ფერის უხეშად გათლილი ნათალ ქვიშაქვის კვადრებით. სამხრეთ და დასავლეთ კარებს, ისევ როგორც ამავე ფასადებისა და აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლებს, მოჩუქურთმებული საპირეები ამკობს. შიგნით ეკლესიის კედლები, კამარა და კონქი მთლიანად დაფარული XVI-XVII საუკუნეების ფრესკული მხატვრობით. მხატვრობაში ტრადიციულ რელიგიურ სიუჟეტებთან ერთად მრავლად არიან წარმოდგენილი საერო პირებიც. 

ჩრდილოეთ ფასადის წარწერიდან ჩანს, რომ ეკლესია 1837 წელს შეუკეთებიათ. 1991 წლის 29 აპრილის მიწისძვრის დროს ეკლესია დაინგრა. 

ბუგეულის ღვთისმშობლის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი მ. ბერაძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 488.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ბუგრები** (ლათ. Aphidodea), მცენარეთა პარაზიტი მწერების ქვერიგი ტოლფრთიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 0,3-იდან 7,5 მმ აღწევს; შეფერილობა ჩვეულებრივ შეხამებულია იმ მცენარის ფერთან, რომელზედაც ბუგრები პარაზიტობენ. ხშირად დაფარული არიან ცვილისებრი მტვრით ან ღინღლით. 

ბუგრებს ახასიათებს პართენოგენეზისა და სქესობრივი გამრავლების მონაცვლეობა. პარაზიტობს გარკვეულ მცენარეზე და მცენარის გარკვეულ ნაწილებზეც კი. ზოგი ბუგრი კულტურული მცენარის საშიში მავნებელია (ვაზის ფილოქსერა, კომბოსტოსა და ბურტყლა ბუგრები), ზოგი - მცენარეთა ვირუსული დაავადებების სახეობა, რომლებიც უმთავრესად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში არიან გავრცელებული. 

საქართველოში გავრცელებულია ბუგრების მრავალი სახეობა, ბუგრები ხშირად სიმბიოზურ დამოკიდებულებაშია ჭიანჭველებთან, რომლებსაც ბუგრების ტკბილი გამონადენი იზიდავს. ბუგრების მრავალი სახეობის უხვი გამონადენი მცენარეზე ქმნის ე. წ. ცვარტკბილს, რომელსაც ფუტკრები ღალის ნაკლებობის დროს იყენებენ. ზოგი ბუგრი სასარგებლოა - მათ მიერ მცენარეებზე (ფსტასა ან ბუსტუღზე) წარმოქმნილი გალებიდან იღებენ ძვირფას მღებავ და მთრიმლავ ნივთიერებებს. მავნე ბუგრებს ებრძვიან ქიმიური, აგროტექნიკური და ბიოლოგიური მეთოდებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 549.
გაი რიჩი და მადონა, 2005 წელი
**გაი სტიუარტ რიჩი** (ინგლ. Guy Stuart Ritchie; დ. 10 სექტემბერი, 1968) — ინგლისელი სცენარისტი, რეჟისორი და პროდიუსერი. გადაღებული აქვს ფილმები „დიდი ფსონი", „რევოლვერი", „შერლოკ ჰოლმზი" და სხვა.

ბიოგრაფია
---------

გაი სტიუარტ რიჩი 1968 წლის 10 სექტემბერს, ჰარტფორდშირის საგრაფოს ქალაქ ჰატფილდში, დაიბადა. ბავშვობაში დისლექსიით იყო დაავადებული. 15 წლის ასაკში სკოლიდან ნარკოტიკების მოხმარების გამო გარიცხეს. შემდგომ, გაი რიჩიმ ყურადღება კინოზე გადაიტანა და 1995 წელს თავისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, — „The Hard Case", — გადაიღო.

1998 წელს დადებითი შეფასება ხვდა წილად გაი რიჩის პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმს „კარტი, ფული და ორი ლულა". 2000 წელს გადაიღო კიდევ ერთი წარმატებული ფილმი, — „დიდი ფსონი", — რომელშიც ცნობილი ჰოლივუდელი მსახიობები, ბრედ პიტი, ბენისიო დელ ტორო და დენის ფარინა, მონაწილეობენ.

2000 წელს გაი რიჩი ამერიკელ მომღერალზე, მადონაზე, დაქორწინდა. მათ ვაჟი როკო ჯონ რიჩი (დ. 2000) შეეძინათ და დევიდ ბანდა რიჩი იშვილეს (დ. 2005). გაი რიჩი და მადონა 2008 წელს გაიყარნენ. 2011 წელს რეჟისორს მოდელ ჯეკი ეინსლისაგან კიდევ ერთი ვაჟი შეეძინა — რაფაელ რიჩი.

ფილმოგრაფია
-----------

სრულმეტრაჟიანი ფილმები

| წელი | ფილმი | პოზიცია |
| --- | --- | --- |
| 1998 | *კარტი, ფული და ორი ლულა* | რეჟისორი |  | სცენარისტი |
| 2000 | *დიდი ფსონი* | რეჟისორი |  | სცენარისტი |
| 2002 | *წაღებულნი* | რეჟისორი |  | სცენარისტი |
| 2005 | *რევოლვერი* | რეჟისორი |  | სცენარისტი |
| 2008 | *როკ-ენ-როლერი* | რეჟისორი | პროდიუსერი | სცენარისტი |
| 2009 | *შერლოკ ჰოლმზი* | რეჟისორი |  |  |
| 2011 | *შერლოკ ჰოლმზი: ჩრდილების თამაში* | რეჟისორი |  |  |
| 2015 | *კაცი U.N.C.L.E.-დან* | რეჟისორი |  |  |
| 2017 | *მეფე ართური: ხმლის ლეგენდა* | რეჟისორი |  |  |
| 2019 | *ჯენტლმენები* | რეჟისორი | პროდიუსერი | სცენარისტი |

მოკლემეტრაჟიანი ფილმები

| წელი | ფილმი | პოზიცია |
| --- | --- | --- |
| 1995 | *The Hard Case* | რეჟისორი | სცენარისტი |
| 2001 | *The Hire: Star* | რეჟისორი |  |
| 2007 | *Suspect* | რეჟისორი |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გაი რიჩი"** ვიკისაწყობში.
* გაი რიჩი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური).
* ბიოგრაფია დაარქივებული 2015-07-21 საიტზე Wayback Machine.. biography.com.
**გალიჩიცის ეროვნული პარკი** (მაკედ. Национален парк Галичица) — ჩრდილოეთ მაკედონიის სამი ეროვნული პარკიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს რესენისა და ოჰრიდის თემების ტერიტორიაზე, ჩრდილოეთ მაკედონიის უდიდეს ტბებს — ოჰრიდსა და პრესპას შორის. ეროვნულ პარკთან ახლოს მდებარეობს ქალაქები ოჰრიდი და რესენი.

ტერიტორია, რომელზეც პარკი მდებარეობს, დაცულია სახელმწიფოს მიერ 1952 წლის შემდეგ. 1958 წელს მას მიენიჭა ეროვნული პარკის სტატუსი. პარკის ფართობი შეადგენს 22 750 ჰექტარს. პარკის უმაღლესი წერტილია მწვერვალი მაგარო (2254 მ).

გალიჩიცის ეროვნული პარკი განსაკუთრებით გამოირჩევა ფლორის სიმდიდრით. ამჟამად მის ტერიტორიაზე ნაპოვნია მცენარის 1000-ზე მეტი ჯიში, რომელთაგან უმეტესობაც ენდემური, გადაშენების პირას მყოფი ან იშვიათია. მათგან 12 იზრდება მხოლოდ პარკის ტერიტორიაზე.

გალიჩიცის ეროვნული პარკი
პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს 18 სოფელი, რომელთაგან 14 (ელშანი, კონსკო, ტრპეიცა, ლიუბანიშტა, პეშტანი, რაჩა, ველესტვო, რამნე, შიპოკნო, ლაგადინი, დოლნო კონსკო, ისტოკი, ელეშეცი და ჩრდ. სტეფანი) ეკუთვნის ოჰრიდის თემს, ხოლო დანარჩენი 4 (ოტეშევო, ლესკოეცი, სტენიე და კონსკო) რასენისას. მოსახლეობის საერთო რაოდენობა, 2001 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, შეადგენს დაახლოებით 5400 ადამიანს. ადგილობრივი მცხოვრებლების ძირითადი საქმიანობა მესაქონლეობა და მიწათმოქმედებაა, ასევე ტურისტებისთვის სხვადასხვა მომსახურების გაწევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გალიჩიცის ეროვნული პარკი"** ვიკისაწყობში.
* გალიჩიცის ეროვნული პარკის ოფიციალური საიტი (მაკედონური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 
* გალიჩიცა
* მავროვო
* პელისტერი
 |

 |
საქართველოს დროშა
გაიანის დროშა
**გაიანა-საქართველოს ურთიერთობები** – წარმოადგენს ურთიერთობებს გაიანასა და საქართველოს შორის. გაიანასთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 2012 წლის 23 აპრილს. დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ ერთობლივ კომუნიკეზე ხელმოწერის ცერემონიალი გაიმართა ქალაქ ნიუ-იორკში, საქართველოს მუდმივ წარმომადგენლობაში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან.

4 დეკემბერს ბრაზილიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა (რეზიდენციით ქ. ბრაზილია) ოთარ ბერძენიშვილმა რწმუნებათა სიგელები გადასცა გაიანის კოოპერატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტს დონალდ რამოტარს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გაიანასთან ურთიერთობის შესახებ[*მკვდარი ბმული*]
* გაიანის საგარეო საქმეთა სამინისტრო

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველომ და გაიანამ დიპლომატიური ურთიერთობები დაამყარეს[*მკვდარი ბმული*]. 2012 წლის 23 აპრილს, საქართველომ და გაიანის რესპუბლიკამ ხელი მოაწერეს ერთობლივ კომიუნიკეს დიპლომატიური და საკონსულო ურთიერთობების დამყარების შესახებ. 2012 წლის 24 აპრილი.
2. ↑  საქართველოს ელჩმა გაიანას რესპუბლიკის პრეზიდენტს რწმუნებათა სიგელები გადასცა
*ბურგუნდიის სიამაყე*, სამგზავრო და სატრანსპორტო ბორანი, რომელსაც ერთდროულად 600 მანქანის გატანა შეუძლია, მოძროაბს ლა-მანშის სრუტეზე
**ბორანი** — თვითმავალი ან არათვითმავალი მოტივტივე ნაგებობა მდინარის, სრუტის, ტბის ერთი ნაპირიდან მეორეზე ხალხის გადასაყვანად და ტვირთისა და ტრანსპორტის გადასაზიდად. არათვითმავალი ბორანი 100 მეტრამდე სიგანის არასანაოსნო მდინარეზე მოძრაობს ნაპირებს შორის გაბმული ბაგირის, ხოლო დიდ სანაოსნო მდინარეებზე — ფსკერზე გადებული კაბელის საშუალებით. არათვითმავალი ბორანი საბუქსირო გემებით და ნიჩბებითაც დაჰყავთ. ბორნის სატვირთო ბაქანი დამაგრებულია მოტივტივე საყრდენებზე (ნავები, პონტონები, ბარჟები). ბორნებს უწოდებენ აგრეთვე სპეციალურად აგებულ ან გადაკეთებულ გემებს, რომლებსაც იყენებენ ფართო სრუტეებსა და ტბებზე, მაგ: კასპიის ზღვაზე,ბალტიის ზღვაზე და ა. შ. მიმოდის დიზელ-ელექტრომავალი, რომელსაც გადააქვს რკინიგზის მატარებლის მთელი შემადგენლობა, სამშენებლო და სხვადასხვა მძიმე წონის მასალები. მსგავსი ბორანი მოძრაობს ქერჩის სრუტეზე. საქართველოში ბორნებს იყენებენ მტკვარზე, რიონზე, ალაზანზე, სუფსაზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 467.
ბენი გუდმენი
**ბენი გუდმენი** (Benny Goodman, დაბ. Benjamin David Goodman, დ. 30 მაისი, 1909 — გ. 13 ივნისი, 1986) — ამერიკელი ჯაზის მუსიკოსი, ცნობილი როგორც "სვინგის მეფე", "კლარნეტის პატრიარქი", "პროფესორი", და სხვ.

დაიბადა ჩიკაგოში; პოლონეთიდან ემიგრირებული ღარიბი ებრაელების ოჯახში თორმეტიდან მეცხრე შვილი იყო, და მაქსუელ სტრიტის უბანში ცხოვრობდა. მამამისი, დევიდ გუდმენი, მკერავი იყო ვარშავიდან, დედა, დორა რეზინსკი, კი — კაუნასიდან. მისი მშობლები ბალტიმორში, მერილენდი, შეხვდნენ და ჩიკაგოში ბენის დაბადებამდე გადავიდნენ.

როცა ბენი 10-ს გახდა, მამამისმა მის ორ უფროს ძმასთან ერთად მუსიკის გაკვეთილებზე შეიყვანა ჰელელა იაკობის სინაგოგაში. მომდევნო წელს ბიჭების გუნდს შეუერთდა ჯეინ ადამსის სკოლაში, სადაც მას გაკვეთილებს ჯეიმზ სილვესტერიც უტარებდა. ამ პერიოდში ასევე მნიშვნელოვანი იყო ფრანც შოეპთან კლარნეტის გაკვეთილები.

მის ადრეულ გავლენათა შორის იყვნენ ჯაზის კლარნეტზე შემსრულებლები ჩიკაგოდან, მათ შორის ჯონი დოდსი, ლეონ როპოლო, და ჯიმი ნოუანი. გუდმენი სწრაფად სწავლობდა და ჯერ კიდევ შორტებში უკვე პროფესიონალი დამკვრელი გახდა.

16 წლისა უკვე ჩიკაგოს საუკეთესო ბენდებში უკრავდა, მათ შორის ბენ პოლაკის ორკესტრში, რომელთანაც მან საკუთარი პირველი ჩანაწერი გააკეთა 1926 წელს. საკუთარი სახელით პირველი ჩანაწერი კი ორ წელიწადში გააკეთა. პოლაკთან გუდმენი 1929 წლამდე დარჩა, თუმცა ამასთან ჩანაწერებს აკეთებდა გახმაურებულ ჯგუფებთან, როგორიცაა Mills' Musical Clowns, Goody's Good Timers, The Hotsy Totsy Gang, Jimmy Backen's Toe Ticklers, Dixie Daisies, და Kentucky Grasshoppers.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ყარაია (მრავალმნიშვნელოვნება)**. |

ყარაია ვახუშტის რუკაზე
**გარდაბნის ვაკე**, *ყარაიის ვაკე*, *ყარაიაზი*, *ყარაიას ველი*, *ყარაია* — ქვემო ქართლის ვაკის აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეზე. ივრის ზეგანს (ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით), მდინარე მტკვარსა (დასავლეთით) და საქართველოს და აზერბაიჯანის საზღვარს (სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით) შორის. გარდაბნის ვაკე აკუმულაციური ტერასული ვაკეა. სიმაღლე 260-450 მ, აგებულია ძველი და ახალგაზრდა ალუვიური ნალექებით (რიყნარი, ქვიშნარი, თიხნარი). ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 12,9 °C, იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0,3 °C, ივლისი 25,3 °C. აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა - 25 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 41 °C. ნალექები 422 მმ წელიწადში.მაქსიმალური მაისშია (68 მმ), მინიმალური - იანვარში (16 მმ). გარდაბნის ვაკე მდინარეებით ღარიბია. დასავლეთით ჩამოუდის მდინარე მტკვარი, ტერიტორიის დიდი ნაწილი ირწყვის გარდაბნის არხით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ჯანდარის ტბა. გარდაბნის ვაკეზე ჭარბობს სხვადასხვა სახის წაბლა ნიადაგი. ტაფობებსა და ურწყავ უბნებში გავრცელებულია დამლაშებული და ბიცობიანი ნიადაგები, მდინარე მტკვრის გაყოლებით - ალუვიური ნიადაგი.

მცენარეულ საფარში გაბატონებულია მშრალი ველისა და ნახევარუდაბნოს ასოციაციები. დამახასიათებელია უროიანი და ავშნიან-უროიანი ველები. ფართოდაა გავრცელებული ავშანი და მლაშობის მცენარეები. მტკვრის სანაპიროზე ფრაგმენტებად შემორჩენილია ჭალის ტყეები.

გარდაბნის ვაკის გარფლებში განვითარებულია ჭალის ტყის, ტერასული ვაკის ველისა და ნახევარუდაბნო-მშრალი ველის ლანდშაფტები. ვაკის დიდი ნაწილი გადახნულია, გამოყენებულია მარცვლეული და ბაღჩეულ-ბოსტნეული კულტურებისათვის, ურწყავ ადგილებზე საძოვრებია.

ისტორიულად ცნობილი იყო, როგორც საზამთრო საძოვრები და ქართველ მეფეთა სანადირო ადგილი. გვიანდელ შუა საუკუნეებში აქ თურქმანული მესაქონლე ტომები დასახლდნენ, რომლებიც XIX საუკუნის I ნახევარში ქვემო ქართლში გადავიდნენ. ამის შემდეგ ყარაიას საზამთრო საძოვრებად იყენებდნენ ქართველი მთიელები (ხევსურები).

მოხსენიებულია მრავალ საისტორიო წყაროში, მათ შორის ვახუშტი ბატონიშვილის საქართველოს გეოგრაფიაში და დატანილია მის ატლასებზეც.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ნაგების აღმოსავლით და სამხრით არს ველი დიდი ყარაიისა, სავსე ქურციკითა, რომელსა მოინადირებენ მეფენი წლითი-წლად" |
|  | (*ვახუშტი ბატონიშვილი* „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა" გვ. 331 – თბილისი, 1973) |

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 624.
* *ჯაყელი ქ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 556.
**ბახჩისარაიცევის სახლი** (რუს. Дом Г. Х. Бахчисарайцева) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს სოციალისტური ქუჩისა და ბუდიონოვსკის პროსპექტის გადაკვეთაზე. შენობა ააგეს XX საუკუნის დასაწყისში და ეკუთვნოდა როსტოვის საქალაქო საბჭოს წევრს და როსტოვის სასამართლო ოლქის მოსამართლეს, გრიგორ ბახჩისარაიცევს, რომელიც ცნობილი იყო, როგორც მოყვარული მებაღე. ამჟამად შენობაში განთავსებული არის არქიტექტურის ძეგლების რეესტრი.

ისტორია
-------

ბახჩისარაიცევის სახლი ააგეს მოდერნის სტილში XX საუკუნის დასაწყისში. XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის სავაჭრო სახლებისათვის დამახასიათებელია პირველ სართულზე განთავსებული სავაჭრო ოთახები. პირველი სართული არენდით ჰოქნდა აღებული სავაჭრო-სამრეწველო ამხანაგობას „Звено-ს", ავტომობილების გაყიდვით დაკავებულ კომპანია „Лорелей"-სა და სააქციო საზოგადოება „Рудольф Лей-ს". 

1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. ზედა სართული გამოიყენეს საცხოვრებელი მიზნებისათვის, ხოლო სარდაფში განათავსეს სტუდენტური სასადილო, პირველ სართულზე კვლავ სავაჭრო დაწესებულებები იყო განთავსებული. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ბახჩისარაიცევის სავაჭრო სახლი ძლიერ დაზიანდა, ხოლო მისი მეობელი სახლები პრაქტიკულად მთლიანად დაინგრა და არ ექვემდებაებოდნენ აღდგენას (მაგ.; პუსტოვოიტოვის სახლი და ჩერნოვის სახლი). 

ბახჩისარაიცევის სახლის სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 2005 წელს. ამჟამად შენობის პირველ სართულზე განთავსებულია ბეწვის მაღაზია, კაფე და წიგნების სუპერმარკეტი.

სქოლიო
------

1. ↑  [ Землевладельцы Российской империи и их
имения 1870-1918 гг.].  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-27. ციტირების თარიღი: 2017-02-13.
2. ↑  г.Ростов-на-Дону. Объекты культурного наследия (памятники истории и культуры) государственного (федерального) значения - Правительство Ростовской области. www.donland.ru. ციტირების თარიღი: 2015-11-12.
3. ↑  Под защитой химер. - Из истории Ростова - Ростов со всех сторон - Статьи, очерки, зарисовки - Ростовберег.ру. www.rostovbereg.ru. ციტირების თარიღი: 2015-11-12.
4. ↑  Весь Ростов н/Д на 1923 г.. [Ростов н/Д, 1923]. *Донская электронная библиотека*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-06. ციტირების თარიღი: 2017-02-13.
**ბამიანი** (დარი. بامیان *Bāmiyān*) — ქალაქი ავღანეთის ცენტრალურ ნაწილში, ბამიანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 125 ათ. მცხოვრები (2005). მდებარეობს ბაბის ქედის ძირში, ზღვის დონიდან 3000 მეტრზე მაღლა, მდინარე ბამიანზე (ყურდუზის აუზი), ქაბულიდან 130 კილომეტრით ჩრდილო-დასავლეთით. ცნობილია ახ. წ. I საუკუნიდან, ძველჩინურ წერილობით მოწმობებში გვხვდება V საუკუნიდან. VII საუკუნეში არაბთა მიერ დაპყრობამდე ბუდიზმის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. ბამიანის სიახლოვეს შემორჩენილია I–VIII საუკუნის კლდეში ნაკვეთი ბუდისტური სამონასტრო კომპლექსი. 2000-ზე მეტი გროტი (ტაძრები, კელიები, შეკრების დარბაზები და სხვა გამოქვაბულები) ერთმანეთთან დაკავშირებულია კიბეებითა და გადასასვლელებით; მორთულია ბუდას ქანდაკებებით, მოხატულობებითა და ქვაში ამოჭრილი ორნამენტებით. განსაკუთრებით ცნობილია ბუდას ორი გიგანტური ქანდაკება (35 და 53 მეტრი, II–III სს. და V ს.), რომლებიც ქვის ნიშებშია გამოკვეთილი (2001 წლის მარტში თითქმის მთლიანად გაანადგურეს თალიბებმა). ბამიანის სიძველეები წარმოადგენს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს. ქალაქში არის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

ლიტერატურა
----------

* *Hackin J.* Nouvelles recherches archéologiques а̀ Ba̅miya̅n. P. 1933;
* Ba̅miya̅n: art and archaeological researches on the Buddhist cave temples in Afghanistan, 1970–1978 / Ed. by T. Higuchi: In 4 vol. Kyoto, 1983;
* БАМИАН // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М. 2005. — стр. 737.

სქოლიო
------

1. ↑  *ელერდაშვილი ა.*, ბამიანი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
**გარგარი** (ლათ. Prúnus armeniáca) — ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ხის სიმაღლე 15 მ აღწევს. ფოთოლი ელიფსური ან განიერკვერცხისებრია; ყვავილი თეთრი ან ვარდისფერი და ფოთოლზე ადრე იშლება. ნაყოფი კურკიანია, ხორცოვანი ან მშრალი; აქვს ხავერდოვანი, იშვიათად გლუვი კანი.

გარგარის ყვავილობა. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, საქართველო
გარგარი სინათლისა და სითბოს მოყვარული, გვალვაამტანი მცენარეა. კარგად ხარობს ალუვიურ-კარბონატულ მსუბუქ ნიადაგზე. მოსავალს იძლევა მყნობიდან მესამე-მეოთხე წელს. ხელსაყრელ კლიმატურ პირობებში მოსავლიანობა ყოველწლიურად 8-12 ტონა 1 ჰა-ზე.

გარგარი კულტივირებულია ჩრდილოეთ ინდოეთში, ირანში, ჩინეთში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ავსტრალიაში, შუა აზიაში, ამიერკავკასიაში. გარგარის ნაყოფი შეიცავს შაქრებს (4-20 %), ვაშლის, ლიმონისა და სხვა მჟავებს; პექტინოვან ნივთიერებებს (0,38-1,27 %); კაროტინს (10 მგ %-მდე); თესლი — 29-58 % ცხიმს. იყენებენ ნედლად, ჩირად და დაკონსერვებულს (კომპოტი, წვენი და სხვა). 

საქართველოში გარგარს კურკოვან კულტურათა ნარგაობის 2 % უკავია. გავრცელებულია უმთავრესად კახეთსა და ქართლში. დასავლეთ საქართველოში ჭარბი ტენის გამო ნაკლებად ხარობს. დარაიონებული ჯიშებია: შალახი, ქართული აღჯანაბადი, ალიპრიალა (ხალხური სელექციით შექმნილი ადგილობრივი ჯიში). გარგარის დაავადებებია: კლასტეროსპრიოზი, ბაქტერიული კიბო, ნაცრისფერი სიდამპლე; მავნებლებია — ცხვირგრძელები და პეწიანები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 694.

სქოლიო
------

1. ↑  "*Prunus armeniaca*", *Germplasm Resources Information Network (GRIN)* (სასოფლო-სამეურნეო კვლევის სამსახური (ARS), შეერთებული შტატების სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი (USDA)),. წაკითხვის თარიღი: 2012-06-22
2. ↑  The Plant List, *Prunus armeniaca* L.
**გარდაბნის აირტურბინული ელექტროსადგური** — თბოელექტროსადგური საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. იგი უახლესი ენერგეტიკული ტექნოლოგიების დანერგვის პირველი წარმატებული მცდელობა იყო. წარმოადგენს Pratt and Whitney Power Systems FT8 ტიპის აირტურბინების ბაზაზე აშენებულ ენერგეტიკულ ობიექტს.

ელექტროსადგურის დადგმული სიმძლავრეა 110 მეგავატი. გამომდინარე იქიდან, რომ გარდაბნის აირტურბინული ელექტროსადგური წარმოადგენს კომბინირებული ციკლით მომუშავე ორთქლაირული ელექტროსადგურის აირტურბინულ ზედნაშენს, მისი გამომუშავება ახალი ინვესტიციის შემთხვევაში შეიძლება კიდევ გაიზარდოს.

გარდაბნის აირტურბინული ელექტროსადგური ექსპლუატაციაში შევიდა 2006 წლის 23 იანვარს. ექსპლუატაციის ვადა 25 წელია. განხორციელებული ინვესტიციის საერთო ღირებულება 53 800 000 დოლარია. 2010 წლის დეკემბერში შპს „ჯიფაუერმა" სადგური კომპანია „ენერჯი ინვესტი"-სგან შეიძინა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  გარდაბნის აირტურბინული ელექტროსადგური. საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტრო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-26. ციტირების თარიღი: 2021-02-26.
2. ↑  საქართველოს ენერგეტიკული ბალანსი 2017. საქსტატი. ციტირების თარიღი: 26 თებერვალი, 2021
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 881** მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 4 ნოემბერს. ქართულ-აფხაზური ომის შესახებ, უშიშროების საბჭოს წინა 849 (1993), 854 (1993), 858 (1993) და 876 რეზოლუციების დადასტურებით, საბჭომ გადაავადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი საქართველოში (UNOMIG) 1994 წლის 31 იანვრამდე.

საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა აფხაზეთსა და საქართველოს შორის მიმდინარე კონფლიქტის გამო, რომელიც რეგიონში მშვიდობისა და სტაბილურობის საფრთხეს უქმნის და მიესალმა გენერალური მდივნის, ბუტროს ბუტროს-გალის, მისი სპეციალური წარმომადგენლის, ეუთოს თავმჯდომარის, რუსეთის მთავრობის ძალისხმევას, რომელთა ერთობლივი ძალისხმევით 1993 წლის ნოემბრის ბოლოს, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში, ორივე მხარის მონაწილეობით გაიმართება შეხვედრა.

ორივე მხარეს კვლავ მოსთხოვეს თავი შეიკავონ ძალის გამოყენებისგან და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევისგან, საბჭომ კიდევ ერთხელ გაეცნო ბუტროს-გალის მიერ გამოგზავნილი ფაქტების შემსწავლელი მისიის შედეგებს. დამტკიცდა UNOMIG-ის მუდმივი ყოფნა ხუთი სამხედრო დამკვირვებლისა და დამხმარე პერსონალისგან შემდეგი მანდატით:

(ა) აფხაზურ, ქართულ და რუსულ სამხედრო კონტინგენტებთან კონტაქტის შენარჩუნება;
(ბ) სიტუაციის მონიტორინგი და გაეროს ძალისხმევით პოლიტიკური მოგვარების ხელშეწყობის მიზნით, განვითარებული მოვლენების შესახებ ანგარიშების მომზადება.
გაეროს დამკვირვებელთა მისია 1994 წლის 31 იანვრამდე არ გადავადდება, თუ გენერალურმა მდივანმა არ განაცხადა, რომ მიაღწიეს გარკვეულ პროგრესს ან მანდატის გადავადება ხელს შეუწყობს სამშვიდობო პროცესს. საბოლოოდ, გენერალურ მდივანს შესთავაზეს მიეღო შესაბამისი ზომები, რათა განათავსოს დამატებითი პერსონალი გაეროს დამკვირვებელთა მისიის თავდაპირველი უფლებამოსილების ფარგლებში, თუ რეგიონში არსებული მდგომარეობა ხელს უწყობს ამას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოხუმის დაცემა
* გაეროს მისია საქართველოში
* გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ
* აფხაზეთის ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Bothe, Michael (2002). *International Peacekeeping: The Yearbook of International Peace Operations*.  Martinus Nijhoff Publishers,   გვ. 212. ISBN 978-90-411-1920-9.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1993 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 800
* 801
* 802
* 803
* 804
* 805
* 806
* 807
* 808
* 809
* 810
* 811
* 812
* 813
* 814
* 815
* 816
* 817
* 818
* 819
* 820
* 821
* 822
* 823
* 824
* 825
* 826
* 827
* 828
* 829
* 830
* 831
* 832
* 833
* 834
* 835
* 836
* 837
* 838
* 839
* 840
* 841
* 842
* 843
* 844
* 845
* 846
* 847
* 848
* 849
* 850
* 851
* 852
* 853
* 854
* 855
* 856
* 857
* 858
* 859
* 860
* 861
* 862
* 863
* 864
* 865
* 866
* 867
* 868
* 869
* 870
* 871
* 872
* 873
* 874
* 875
* 876
* 877
* 878
* 879
* 880
* 881
* 882
* 883
* 884
* 885
* 886
* 887
* 888
* 889
* 890
* 891
* 892 →
 |

 |
**გენადი მიხასევიჩი** (ბელარ. Генадзь Мадэставіч Міхасевіч) — საბჭოთა სერიული მკვლელი. 1971-1985 წლებში ე.ი. 14 წლის განმავლობაში მოკლა დაახლოებით 36 ადამიანი. კლავდა ქალებს, მოქმედების მოტივი სექსუალური. დანაშაულის ადგილი მოიცავდა ვიტებსკს, პოლოცკის და ბელორუსიის რამდენიმე სასოფლო-სამეურნეო ადგილს.

გენადი მიხასევიჩი დაიბადა 1947 წელს, ვიტებსკის ოლქში. ჯარში ჰეპატიტის გამო არ წაუყვანიათ. ბელორუსიაში ქარხანაში მუშაობდა. ცხოვრობდა უბრალოდ, ჰყავდა ოჯახი. პირველი მკვლელობა ჩაიდინა 1971 წლის 14 მაისს. მკვლელობას ხშირად თან სდევდა გაუპატიურება. მკვლელობის საკუთარი მეთოდით მოქმედებდა; მოძრაობდა წითელი ფერის ზაზ-968-ით, გზაზე ეძებდა ქალებს, მიჰყავდა ადამიანებით დაუსახლებელ ადგილებში და ახრჩობდა მათ. მსხვერპლს ძარცვავდა, თან მიჰქონდა ძვირფასეულობა, ფული და აგრეთვე სხვადასხვა წვრილმანები. მიხასევიჩის მიერ ჩადენილი დანაშაულებისათვის შეცდომით გაასამართლეს 14 ადამიანი. მიხასევიჩის დაჭერა მხოლოდ 1985 წლის 9 დეკემბერს მოხერხდა. სასამართლომ მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გენადი მიხასევიჩი — მოკლე ინფორმაცია დაარქივებული 2011-11-27 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* გენადი მიხასევიჩი (ინგლისური)
* გენადი მიხასევიჩი — ფოტოსურათები (რუსული)
* გენადი მიხასევიჩი დოკუმენტური ფილმი — ლეონიდ კანევსკისთან ერთად (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  საბჭოთა სერიული მკვლელი — გენადი მიხასევიჩი / ბიოგრაფია (რუსული)
ბურების ოჯახი, 1886
**ბურები**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **აფრიკანერები** — ნიდერლანდელ გადმოსახლებულთა შთამომავლები სამხრეთ აფრიკაში. ძველნიდერლანდურ ენაზე სიტყვა *ბურ* აღნიშნავდა გლეხს. ბურების ენას ეწოდება აფრიკაანსი.

XVII საუკუნეში ჰოლანდიურმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ დაიწყო კეთილი იმედის კონცხის გამოყენება საჭმლისა და წყლის მარაგების შესავსებად აღმოსავლეთში მგზავრობის დროს. 1652 წელს კომპანიის 60-მა მოხელემ იან ვან რიბეკის ხელმძღვანელობით დააფუძნეს პირველი ნიდერლანდური დასახლება. გადმოსახლებულთა შორის გამოჩენილი პიროვნება იყო საიმონ ვან დერ სტელი, სტელენბოშის დამფუძნებელი. XVII საუკუნის ბოლოს, ლუდოვიკო XIV-ის მიერ ნანტის ედიქტის გაუქმების შემდეგ აფრიკის სამხრეთით თავშესაფარი ნახეს ფრანგი ჰუგენოტების ოჯახებმა. ნიდერლანდელებსა და ფრანგებს შორის მომხდარი შეტაკებების გამო ჰოლანდიურმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ აკრძალა იმიგრაცია.

XVIII საუკუნეში ჩრდილოეთით ბურებმა მიაღწიეს მდინარე ორანჟს. ამ მდინარის ნაპირებზე ბურებს დახვდა ბანტუენოვანი მოსახლეობა, რომელმაც ბურებს სამხედრო წინააღმდეგობა გაუწია.

საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი დიასპორების საკითხებში მირზა (პაპუნა) დავითაიამ აფრიკაში ვიზიტით ყოფნისას ბურ ფერმერებთან გაფორმებული მემორანდუმი ჩამოიტანა. მემორანდუმის ყველაზე მნიშვნელოვანი მუხლი არის შემოთავაზება, რომელიც ეხება ბური ფერმერების ბიზნესის გადმოტანას საქართველოში. 40 000 ბური ფერმერის სახელით საქართველოში ჩამოვიდა ბურ ფერმერთა დელეგაცია, რომელსაც საქართველოს პოლიციის ეფექტურობა პირადად შინაგან საქმეთა მინისტრმა გააცნო. ბურ ფერმერთა შესაძლო ჩამოსახლებამ გამოიწვია სერიოზული კამათი ქართულ საზოგადოებაში და ინტერნეტ სივრცეში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აფრიკანერები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BBC - საქართველოში ჩამოსვლამ ბურებს იმედები გაუცრუა // Presa.ge, 03.03.2011 დაარქივებული 18.10.2015, საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ენციკლოპედია "მსოფლიოს ირგვლივ", ბურები, შემოწმდა 2010 წლის 14 ოქტომბერს.
2. 1 2 3  ტელეკომპანია რუსთავი 2, "პოსტ-სკრიპტუმი".
3. ↑  Грузинские лейбористы не хотят "переселения в Грузию южно-африканских буров" დაარქივებული 2010-10-16 საიტზე Wayback Machine. ; newsgeorgia.ru.
**გენდერული იდენტობა** — ადამიანის შინაგანი, პირადი გრძნობა, რომელიც ამა თუ იმ გენდერისადმი მიკუთვნებულობას ეხება. ტრანსგენდერი ადამიანების შემთხვევაში, დაბადებისას მინიჭებული სქესი და მათი შინაგანი გენდერული იდენტობა არ ემთხვევა ერთმანეთს.

გენდერული იდენტობის აშლილობა
----------------------------

გენდერული იდენტობის აშლილობა — ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაციის მიერ გამოცემულ მენტალურ დაავადებათა მეოთხე დიაგნოსტიკურ და სტატისტიკურ სახელმძღვანელოში შესული საკამათო დიაგნოზი, რომელიც ტრანსგენდერი და სხვა გენდერულად ცვალებად ადამიანებს ენიჭება. იქიდან გამომდინარე, რომ ამ დიაგნოზის მიხედვით ტრანსგენდერი ადამიანების მდგომარეობა „აშლილობად" მოიხსენიება, ტერმინი „გენდერული იდენტობის აშლილობა" ხშირად დამამცირებლად მიიჩნევა. დიაგნოზი ხშირად ენიჭებათ ბავშვებს, რომლებიც არ არიან მათთვის მიწერილი გენდერული ნორმების მიმართ კონფორმულები ჩაცმულობის, თამაშისა და ქცევის მხრივ. ასეთ ბავშვებს ინტენსიურ ფსიქოთერაპიას უქვემდებარებენ, ისევე, როგორც ქცევის შეცვლასა და ინსტიტუციონალიზაციას. გენდერული იდენტობის აშლილობა ცვლის უფრო მოძველებულ „გენდერული დისფორიის" ტერმინს.

გენდერული თვითგამოხატვა
-----------------------

გენდერული თვითგამოხატვა — ადამიანის გენდერული იდენტობის გარეგანი გამოხატვა, რომელიც ხშირად „ფემინურ", „მასკულინურ" ან გენდერულად ცვალებად ქცევაში, ჩაცმის სტილში, ვარცხნილობაში, ხმასა ან სხეულებრივ მახასიათებლებში გამოიხატება. როგორც წესი, ტრანსგენდერი ადამიანები ცდილობენ საკუთარი გენდერული თვითგამოხატვა შეუსაბამონ თავიანთ გენდერულ იდენტობას და არა თავიანთ ბიოლოგიურ სქესს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გენდერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გენდერული იდენტობა
* სქესი, გენდერი და გენდერული იდენტობა

სქოლიო
------

1. ↑   (2006) "Sexual Orientation and Gender Identity Expression.", *Sexual orientation and gender expression in social work practice: working with gay, lesbian, bisexual, and transgender people*. New York:  Columbia University Press,   გვ. 3–17 (8). ISBN 978-0-231-50186-6. „Gender identity refers to an individual's personal sense of identity as masculine or feminine, or some combination thereof."
გაზი-გაზი
**გაზი-გაზი** ან **გაზ-გაზი** (აზერ. Qazı-qazı) — აზერბაიჯანული ხალხური გუნდური ცეკვა-თამაში, ცეკვა იალლი-ს ერთ-ერთი სახეობა. გავრცელებულია აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. იალლი, ყველა სხვა სახეობასთან შედარებით, ყველაზე ხალხმრავალი და ხანგრძლივია.

ეტიმოლოგია
----------

ცეკვის დასახელება, მუსიკათმცოდნე ბაირან ჰუსეინლის (აზერბ.)რუს. თანახმად, სიტვა წარმოსდგება სიტყვსაგან „გაზ" (აზერბ. qaz), ნიშნავს „იხვს". ცეკვის მეორე ნაწილის დასასრულს მოცეკვავეებს მაგრად აქვთ ჩაჭიდული ხელები, შემდგომ თითოეული ერთ ფეხს ჩაჭიდულ ხელებზე ჩამოსდებს და ერთ ფეხზე მიმდინარეობს ცეკვა-თამაში იალლი. ასეთი ქორეოგრაფიული მოქმედება ბატის გადაადგილებას მოგაგონებთ.

აღსრულება
---------

„გაზი-გაზი"-ს მხოლოდ მამაკაცები ცეკვავენ. მოცეკვავეებს საკუთარი ნეკა თითებით შეერთებული ხელები მკერდის დონეზე უჭირავთ და ერთ მწკრივად ეწყობიან. რიგის წინამძღოლსა („იაკკიბაში") და ჩამკეტს („აიაგჩი") ხელში ტროსტი უკავიათ, რომლითაც სჯიან „დამნაშავეს". ცეკვა სამი ნაწილისაგან შედგება: ნელი, საშუალო და სწრაფი. „იალლიბაში"-ს ყველა მოქმედება ზუსტად უნდა იყოს შესრულებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოცეკვავეს ტროსტით სჯიან. ცეკვის დასაწყისში მოცეკვავეები ერთ ხაზზე განლაგდებიან, შემდგომ, შესრულების პროცესში კი, წრეს კრავენ. ეს იალლი იწყება მძიმე და მტკიცე ნაბიჯებით.

„გაზი-გაზი" სიმღერის ფონზე მიმდინარეობს და მუსიკალური ინსტრუმენტებით სრულდება. ცეკვის დასაწყისიდან ბოლომდე შესრულებას თან ახლავს ზურნაზე დამკვრელი მუსიკოსები. ისინი გარს ერტყმიან მოცეკვავეებს და მოცეკვავეების მიერ წარმოქმნილი წრის ცენტრში თავსდებიან. ცეკვის პირველ ნაწილში შემსრულებლები ერთდროულად გუნდურად მღერიან.

ეს თამაში-იალლი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულ და ხალხისათვის საყვარელ ცეკვას წარმოადგენს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. შახბუზის რაიონში თამაშში-იალლი „გაზი-გაზი" შემოინახეს პანტომიმის ელემენტები.

სქოლიო
------

1. ↑  Зейналов 1981, p. 90. sfn error: no target: CITEREFЗейналов1981 (help)
2. 1 2 3  Алекперова 1994, p. 10. sfn error: no target: CITEREFАлекперова1994 (help)
3. ↑  Astaire to Zopy-Zopy en. The New York Times (7 1998).
4. 1 2 3 4 5  Naxçıvan tacı az. Kaspi.
5. 1 2 3  Гусейнли 1965, p. 18. sfn error: no target: CITEREFГусейнли1965 (help)
6. ↑  Гусейнли 1965, p. 19. sfn error: no target: CITEREFГусейнли1965 (help)
7. ↑  Гусейнли 1965, p. 20. sfn error: no target: CITEREFГусейнли1965 (help)
8. 1 2 3  Гусейнли 1965. sfn error: no target: CITEREFГусейнли1965 (help)
იოსებ სტალინი
**გენერალისიმუსი** (ლათ. Generalisimus) — უმაღლესი სამხედრო წოდება ზოგი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. ენიჭებოდათ მხედართმთავრებს, რომლებიც ომის დროს სარდლობდნენ რამდენიმე არმიას (უფრო ხშირად მოკავშირეთა არმიებს) ან სამეფო დინასტიის ოჯახის წევრებს და სახელმწიფო მოღვაწეებს, როგორც საპატიო წოდება.

ტერმინი სათავეს იღებს ლათინური სიტყვიდან *Generalisimus* (ყველაზე მთავარი). პირველად, 1569 წელს საფრანგეთის მეფე შარლ IX-მ გენერალისიმუსის წოდება მიანიჭა თავის 18 წლის ძმას (შემდეგ მეფე ანრი III). მას შემდეგ ეს წოდება ჰქონდათ: საფრანგეთში — ჰერცოგ ა. დე გიზს (1550—1588), პრინც ლ. კონდეს (1621—1688), ჰერცოგ კ. ლ. ვილარს (1653—1734), ჰერცოგ ა. რიშელიეს (1696—1788); ავსტრიაში — თავად რ. მონტეკუკოლის (1609—1680), პრინც ოიგენ (ევგენი) სავოიელს (1663-17369, გრაფ ლ. დაუნს (1705—1766), ერცჰერცოგ კარლს (1771—1847), თავად ფ. შვარცენბერგს (1771—1820); გერმანიაში — გრაფ ა. ვალენშტაინს (1583—1634); რუსეთში — მხედართმთავარ ა. შეინს (1662—1700), თავად ა. მენშიკოვს (1673—1729), პრინც ანტონ ულრიხ ბრაუნშვაიგელს (1714—1774), ა. სუვოროვს (1729—1800); სსრკ-ში საბჭოთა კავშირის გენერალისიმუსის წოდება შემოიღეს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1945 წლის 26 ივნისის ბრძანებულებით და 1945 წლის 27 ივნისს მიანიჭეს ი. ბ. სტალინს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 44.
**ბენიამინ გოგიშვილი** (დ. 6 აპრილი, 1925, სოფ. მარანი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 ოქტომბერი, 1982, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, გეოლოგ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიულ-გეოლოგიური ფაკულტეტი. 1955 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ა. თვალჭრელიძის სახელობის კავკასიური მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტში; 1976 წლიდან იყო ჰიდროთერმული პროცესებისა და მინერალთა სინთეზის განყოფილების გამგე. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და 4 მონიგრაფიის ავტორი; საქართველოში ორი ახალი მიმართულების (ჰიდროთრმულად შეცვლილი ქანების პეტროლოგია და ექსპერ. მინერალოგია) ფუძემდებელი; შეისწავლა კავკასიური სხვადასხვა ტიპის ენდოგენური საბადოები, შეიმუშავა რეგიონული მეტალოგენიური ანალიზისა და საბადოების პროგნოზირების ახლებური საფუძვლები, დაადგინა ფერადი იშვიათი და კეთილშობილი ლითონების ფორმირების კანონზომიერებები; მისი გამოკვლევები საფუძვლად დაედო საქართველოს ზოგიერთ რეგიონში ოქროს საბადოების ძებნასა და პროგნოზირებას; შეიმუშავა ბუნებრივი მორდენიტის ტიპის ცეოლითის, ნატრიუმიანი მეტასილიკატისა და ვულკანური მინისაგან მინერალების მიღებისა და გალენიტის გადამუშავების იაფი და ეფექტიანი მეთოდი; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Некоторые вопросы генезиса рудных месторождений Сомхитско-Карабахскоий и Гагра-Джавской тектонических зон (ავტორი). - Тбилиси, 1979

ლიტერატურა
----------

* *გიგიაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 63-64.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბენიამინ გოგიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გამარ ჰაჯიაღა-ყიზი ალმასზადე** (აზერ. Qəmər Hacıağa qızı Almaszadə დ. 10 მარტი 1915 — გ. 7 აპრილი 2006) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ბალერინა, ბალეტმაისტერი და პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი ქალი (1959). აზერბაიჯანის პირველი ბალერინა.

ბიოგრაფია
---------

გამარ ალმასზადე დაიბადა 1915 წლის 10 მარტს ბაქოში ბებიაქალის ოჯახში. პირველად შევიდა ბალეტზე 6 წლის ასაკში, კერძო სტუდიაში (მოგვიანებით კი ოპერის თეატრთან არსებულ სკოლაში, დღეს ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი).

სწავლის დასრულების შემდეგ 1930 წლიდან ბალერინა — მირზა ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრში. 1932 წელს ითამაშა მეორე სახის როლი რეინგოლდ გლიერის „შაჰსენემის" ოპერაში.

1933-1936 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის ქორეოგრაფიულ ტექნიკუმში (დღეს აგრიპინა ვაგანოვას სახელობის რუსული ბალეტის აკადემია), მარია რომანოვა (ულანოვას) (ბალერინა გალინა ულანოვას დედის) კლასში. 

1936 წლიდან — მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი ქალი. 

გ. ალმასზადეს და ა. ბადალბეილის ქორწილი, 1931 წელი.
1937 წელს სათავეში ჩაუდგა აზერბაიჯანის ფილარმონიასთან არსებულ სიმღერისა და ცეკვის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ანსამბლს, ხელმძღვანელობდა ანსამბლის საცეკვაო ჯგუფს, დგავდა სახალხო ცეკვებს. მონაწილეობდა ექსპედიციებში აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ხელმძღვანელობით სახალხო ცეკვების შეგროვების მიზნით, რათა შემდგომ დაედგათ დიდ სცენაზე..

1953 წლიდან — მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი ბალეტმეისტერი, 1972 წლიდან კი — საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი. იმყოფებოდა გასტროლებზე საფრანგეთში, ინდოეთში და ნეპალში..

მემორიალური დაფა სახლზე, რომელშიც ცხოვრობდა გამარ ალმასზადე 1937-2006 წლებში. 1936 წლიდან ასწავლიდა ბაქოს ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, შემდგომ გახდა მისი დირექტორი (1990-იანი წლების ბოლომდე).

1970 წელს მოწვეულ იქნა ერაყის კულტურის სამინისტროს მიერ ბაღდადში, სადაც მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა ერაყის სახალხო ცეკვების ანსამბლი.

აზერბაიჯანის ბალეტთან დაკავშირებული რამდენიმე სტატიის ავტორი.

1945 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

1931 წელს იქორწინა აფასიაბ ბადალბეილიზე, მაგრამ მათი ოჯახი დაიშალა ბალეტ „ქალწულის კოშკზე" ერთობლივი მუშაობის პროცესში (1940).

გარდაიცვალა 2006 წლის 7 აპრილს. დაკრძალულია ბაქოში, საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  Женщины Азербайджана: Гамер Алмасзаде - 1NEWS.AZ
2. ↑  Гамэр Алмасзаде в энциклопедии балета
3. ↑  Center Stage: My Life as Azerbaijan's First Ballerina by Gamar Almaszadeh. *Azerbaijan International*. #10.3. Autumn 2002
4. ↑  Театральная Энциклопедия. драма опера балет оперетта цирк эстрада драматург режиссёр
5. ↑  Первая балерина Азербайджана. Нонна де Гюбек. *Baku Pages*. 1 июля 2005