recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**იმიშლის რაიონი** (აზერ. İmişli rayonu)— ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის სამხრეთით. მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი იმიშლი.

ისტორია
-------

1930 წლის აგვისტოში დაარსდა ყარადონლუს რაიონი. ჯერ კიდევ ცარის რუსეთში დაარსებული ყარადონლუს ეკუთვნოდა სალიანის მაზრა, შემდეგ კი ჯავადის მაზრა. ყარადონლუ არის რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი სოფელი. ის ვაჭრობისა და ქარავნის გზებზე მდებარეობა, მდინარე არაქსის ნაპირებზე, წყლის სიმრავლე, ნაყოფიერი მიწა იყო სოფლის მეურნეობის წარმოების განვითარების, განსაკუთრებით კი მოსავლის წარმოების უმთავრესი მიზეზი. ოქტომბრის რევოლუციამდე დიდი ხნით ადრე, ამ ტერიტორიებზე განხორციელდა ფართო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, აშენდა სარწყავი ობიექტები, და ჩამოყალიბდა ინტენსიური მორწყვის მოსავლის წარმოება. 1906 წელს ყარადონლუში პირველმა სკოლამ დაიწყო ფუნქციონირება, აშენდა საცხოვრებელი კორპუსები, სასტუმროები, ქარხნები, მაღაზიები. ყარადონლუს რაიონის შექმნის შემდეგ აქ აშენდა საექსპლუატაციო შენობები, საავადმყოფოები და სხვა სოციალური ობიექტები. 1933 წელს აშენდა მანქანა - ტრაქტორული სადგური ყარადონლუ.

ალიათ-მინჯივანის რკინიგზის მშენებლობამ საფუძველი შეუქმნა უბნის ცენტრის სარკინიგზო სადგურზე გადატანას და ამ მიზნით, სოფელ იმიშლისა და ყარადონლუს შორის მიმდებარე ტერიტორიაზე დააპროექტეს ორსართულიანი აგურის შენობა, აქ მოხდა უბნის ცენტრის გადატანა, ხოლო უბანი გახდა იმიშლის. მაშინ ეს ტერიტორია იყო დაფარული ტყეებით და ბუჩქებით, მაგრამ ახალმა მოსახლეობამ, ტერიტორიის გაწმენდის შედეგად, ააშენა შენობები და ქუჩები. სოფელი იმიშლიმ, როგორც რაიონის ცენტრმა, სწრაფად დაიწყო გაფართოება, აქ აშენდა მრავალი ოპერატიული შენობა, სოფლის ხედი მთლიანად შეიცვალა.

1944 წელს სოფელ იმშლიმ მიიღო ქალაქური ტიპის დასახლების სტატუსი, ხოლო 1960 წელს ქალაქის სტატუსი. 1959 წელს, ამ პერიოდისთვის უნიკალური წყალგაყვანილობის პროექტირება შეიქმნა დღევანდელი ბაჰრამთეფეს ტერიტორიაზე, მდინარე არაქსზე. ბაშ მუღანისა და აზიზბეკოვის არხები ამარაგებენ არა მხოლოდ იმიშილის რეგიონს, არამედ საათლის, საბირაბადისა და ბილასუვარის კულტურებს. ამავდროულად, სოფლის ტერიტორიაზე გაიხსნა ქვიშა-ხრეშის სახელოსნო და რკინაბეტონის პროდუქტების ქარხანა.

სქოლიო
------

1. ↑
**კაბუ-დელგადუს პროვინცია** (პორტ. Cabo Delgado) — პროვინცია მოზამბიკში.

კაბუ-დელგადუს პროვინცია მოზამბიკის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. მისგან ჩრდილოეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკსა და ტანზანიას შორის. პროვინციის დასავლეთით მდებარეობს ნიასის პროვინცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნამპულის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ინდოეთის ოკეანე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პემბა (141 316 მცხოვრები 2006 წლის მონაცემებით). ფართობი — 82 625 კმ². მოსახლეობა — 1 632 065 ადამიანი (2007). ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კაბუ-დელგადუ იყოფა 16 რაიონად და 3 ოლქად. პროვინცია ძირითადად დასახლებულია მაკუასა და მაკონდეს ხალხებით.

მოზამბიკის დამოუკიდებლობის ომის წლებში კაბუ-დელგადუ ძირითადი ბაზა იყო ფრელიმოს პარტიზანებისთვის, რომლებიც დახმარებას იღებდნენ ტანზანიიდან.

კაბუ-დელგადუს პროვინციას მიაკუთვნებენ კვირიმბასის არქიპელაგს, რომელიც 2008 წლიდან დასახელებულია იუნესკოს მსოფლიოს მემკვიდრეობის კანდიდატად. არქიპელაგის მთავარი ქალაქი იბო (დაახ. 3,5 ათასი მცხორვრები) 1761-1929 წლებში კაბუ-დელგადუს კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო (შემდეგ დედაქალაქი გადაიტანეს პორტ-ამელიაში, ახლა — პემბა). იბოში შემონახულია პორტუგალიური ფორტი *სან-ჟუანი* და კოლონიალური ადმინისტრაციის დროინდელი ნაგებობები.

### პროვინციის რაიონები

* ანკუაბის რაიონი
* ბალამის რაიონი
* ჩიურის რაიონი
* იბოს რაიონი
* მაკომიის რაიონი
* მეკუფის რაიონი
* მელუკუს რაიონი
* მოსიმბოა-და-პრაიას რაიონი
* მონტეპუეზის რაიონი
* მუედის რაიონი
* მუიდუმბის რაიონი
* ნამუნუს რაიონი
* ნანგადის რაიონი
* პალმის რაიონი
* პემბა-მეტუჟის რაიონი
* კისანგის რაიონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაბუ-დელგადუს პროვინციის ოფიციალური საიტი (პორტუგალიური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოზამბიკის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* გაზა
* ზამბეზია
* ინიამბანე
* კაბუ-დელგადუ
* მანიკა
* მაპუტუ
* ნამპულა
* ნიასა
* სოფალა
* ტეტე
 |  |

 |
კეიპ-პოინტი
კოორდინატები: 34°21′26″ ს. გ. 18°29′51″ ა. გ.﻿ / ﻿34.35722° ს. გ. 18.49750° ა. გ.﻿ / -34.35722; 18.49750
**კეიპ-პოინტი** (აფრ. Kaappunt, ინგლ. Cape Point) — კონცხი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

კეიპ-პოინტი, კეთილი იმედის კონცხთან ერთად, კაპის ნახევარკუნძულის სამხრეთი უკიდურესი წერტილია. კონცხი მდებარეობს კეთილი იმედის კონცხის აღმოსავლეთით და კეიპტაუნის სამხრეთით. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის დასავლეთ კაპლანდის პროვინციას.

კონცხი 1488 წელს კეთილი იმედის კონცხთან ერთად აღმოაჩინა პორტუგალიელმა მეზღვაურმა ბარტოლომეუ დიაშმა.

სანაპირო ზოლი კეიპ-პოინტის აღმოსავლეთით მკვეთრად უხვევს ჩრდილოეთისკენ, ქმნის ცრუ ყურეს, რომლის მოპირდაპირე ნაპირზე მდებარეობს დასახლებული პუნქტი პრინგლ-ბეი.

კონცხზე მოქმედებს 1857 წელს აშენებული შუქურა.

კეიპ-პოინტიდან კეიპტაუნამდე ტარდება ტრადიციული ტრეილრანინგი — *Peninsula Ultra Fun Run*. მისი სიგრძეა — დაახლოებით 80 კმ, შეჯიბრში ერთმანეთთან შერწყმულია კროსის და მთაში სირბილის ელემენტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***კეიპ-პოინტი***

სქოლიო
------

1. ↑  დასვენება ორ ოკეანეზე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-24. ციტირების თარიღი: 2016-08-01.
2. ↑  Cape Point, Atlantic Seaboard
3. ↑  wiki in eng about Peninsula Ultra Fun Run
4. ↑  Peninsula Ultra Fun Run.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-09. ციტირების თარიღი: 2016-08-01.
კლოპენი ანიმაციურ ფილმში „კუზიანი ნოტრ-დამიდან".
**კლოპენ ტრუიეფუ** (pronounced: [klɔ.pɛ̃ tʁuj.fu], Clopin Trouillefou) — ლიტერატურული პერსონაჟი ვიქტორ ჰიუგოს რომანიდან „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი".

ვიქტორ ჰიუგოს რომანში
---------------------

ნაწარმოებში კლოპენი პიერ გრენგუარს ჩაუშლის პიესას, როდესაც დააყაჩაღებს მაყურებლებს. იმავე ღამით კი გრენგუარი მიეჭრება "საოცრებათა სასახლეში", სადაც კლოპენი წარმოჩნდება არა როგორც ქურდბაცაცა, არამედ უსახლკაროების მეფე. 

კლოპენი გრენგუარს საზღვრის დარღვევის გამო ("საოცრებათა სასალეში" შესვლა პატიოსან ადამიანებს ეკრძალებოდათ) ჩამოხრჩობას მიუსჯის, თუმცა მშვენიერი ესმერალდა მას სიკვდილისგან იხსნის, იმით რომ ფორმალურად ცოლად გაჰყვება. ნაწარმოების ბოლოს კი, კლოპენი გებულობს ესმერალდას სასიკვდილო განაჩენის შესახებ, კაპიტან ფებუსის მოკვლის მცდელობის ბრალდებით. მისი გადარჩენის მიზნით, კლოპენი თავისი ხალხით გარს შემოარტყამს პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარს, რათა კათედრალზე იერიში მიიტანოს და გამოიხსნას ესმერალდა, რომელიც კვაზიმოდოს ჰყავს შეფარებული. იერიშის საპასუხოდ კვაზიმოდო თავს იცავს ქვებით, კუნძებით და გამდნარი ტყვიით. საბოლოოდ, ავტორი აღნიშნავს, რომ კლოპენი მამაცურად დაიღუპა ტაძარზე თავდასხმის დროს.

ადაპტაციები
-----------

| მსახიობი | ვერსია |
| --- | --- |
| ჯონ ვებ დილონი | 1917 წლის გადაკეთება |
| ერნესტ ტორენსი | 1923 წლის ვერსია |
| თომას მიტჩელი | 1923 წლის ვერსია |
| ფილიპ კლეი | 1956 წლის ვერსია |
| უილფრიდ ლაუსონი | 1966 წლის ვერსია |
| ტონი ქაუნთერი | 1977 წლის ვერსია |
| დევიდ საჩეტი | 1982 წლის ვერსია |
| პოლ კანდელი (გახმოვანება) | 1996 წლის ვერსია |
| ჯიმ დეილი | კუზიანი (1997) |
| ლუკ მერვილი | 1997-2002, მიუზიკლი |
| დომენიკ პირონ | 1999 პაროდია |
| ჩარლ კოლბურნი | 2009 წლის ვერსია |

დისნეის ანიმაციური ფილმი
------------------------

კლოპენი აგრეთვე წარმოჩენილია უოლტ დისნეის ფილმში „კუზიანი ნოტრ-დამიდან", სადაც იგი არის ბოშა. ფილმში კლოპენი ჰიუგოსეულ კლოპენტან შედარებით არის მეტად მხიარული და ნაკლებად ავბედითი. მის პერსონაჟს ახმოვანებს პოლ კანდელი.
**კოდილის ციხე** — ციხე თურქეთში გუმუშჰანეს დასავლეთით 23 კმ–ზე სოფ. დიბერდის ჩრდილო–დასავლეთით მდებარე დიდ კლდეზეა აგებული. ციხე საშენი მასალისა და მშენებლობის ხელოვნების მიხედვით შუა საუკუნეებისაა. იგი საკმაოდ სტრატეგიულ ადგილასაა აშენებული და ალთინფინარ–შირან–თორულ–გუმუშჰანეს გზების დამცველია. შესაბამისად ერთდროულად აქ გამავალი გზების გასაკონტროლებლად და ამასთანავე თავდაცვითი მიზნებისთვისაა აგებული. ციხე ზღვის დონიდან დაახლოებით 1450 მ სიმაღლეზეა. აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლების სისქე 1,80–2 მ–ია. შესასვლელი სამხრეთ–დასავლეთით აქვს. იგი თაღოვანია. მისი სიმაღლე 3,40 მ, სიგანე — 2,10 მ. მშენებლობაში თავსართად თითო მეტრიანი ხის მასალაცაა გამოყენებული. ციხის საერთო სიგრძე აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 40 მეტრია. შიდა ტერიტორიაზე დღემდე დაცულია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთები. შედარებით კარგად იკითხება ერთი სათავსოს და აღმოსავლეთით ორი კედლის ნანგრევები სამხრეთ–დასავლეთით 100 მეტრში, კლდეში ნაკვეთი 2,10 X1,90 და 1, 10 მ სიღრმის წყლის ცისტერნაა. ცისტერნის დასავლეთით კი — 7,40 მ სიგრძის კედლის 13 საფეხურია.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2019, გვ. 46 ISBN 978-9941-8-1990-2
**კეი ელენ აივი** (ინგლ. Kay Ellen Ivey; დ. 15 ოქტომბერი,  1944, კემდენი, ალაბამა — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. ალაბამის შტატის 54-ე გუბერნატორი 2017 წლიდან. იგი არის მეორე ქალბატონი აღნიშნულ თანამდებობაზე. ალაბამის შტატის პირველი გუბერნატორი ქალბატონი იყო ლიორლინ უოლესი (1967-1968 წწ.).

ბიოგრაფია
---------

კეი აივი დაიბადა 1944 წლის 15 ოქტომბერს ალაბამის შტატის პატარა ქალაქ კემდენში, რომლის მოსახლეობაც 1000 ადამიანზე ნაკლებია, ამ მის ბაბუას ჰქონდა მესაქონელობის ფერმა. 1960 წელს მას პირველად ჰქონდა შეხება პოლიტიკასთან როდესაც წარმოადგენდა ოლქის საშუალო სკოლას შტატის დონეზე. შემდეგ წარმოადგენდა ალაბამას ვაშინგტონში, სადაც გაიცნო სენატორი მარგარეტ ჩეიზ-სმიტი — პირველი ქალი აშშ-ის ისტორიაში, რომელიც სხვადასხვა დროს იყო აშშ-ის კონგრესის ორივე პალატის წევრი. აივიმ დაასრულა ობერნის უნივერსიტეტი, სწავლის განმავლობაში იყო საზოგადოება „ალფა-გამა-დელტა"-ს პრეზიდენტი, ასევე ოთხი წლის განმავლობაში იყო სტუდენტური თვითმმართველობის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა ლიორლინ უოლისის წინასაარჩევნო კამპანიაში, რომელიც 1967 წელს გახდა პირველი ქალი-გუბერნატორი ალაბამაში. ამავე წელს კეი აივი გათხოვდა და საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიაში. მოგვიანებით დაბრუნდა მშობლიურ შტატში და მუშაობა დაიწყო Merchants National Bank-ში სადაც კურირებდა სკოლებში ფინანსური განათლების პროგრამას. 1979 წელს დატოვა საბანკო საქმიანობა და დაუბრუნდა პოლიტიკას, დაიწყო მუშაობა გუბერნატორ ფობ ჯეიმსის აპარატში, ხოლო მოგვიანებით ალაბამის უმაღლესი განათლების კომისიაში. 2010 წელს აირჩიეს ალაბამის ვიცე-გუბერნატორად, ხოლო 2014 წელს — გუბერნატორად.

ალაბამის გუბერნატორი
--------------------

2017 წლის 10 აპრილს გუბერნატორი რობერტ ბენტლი გადადგა თანამდებობიდან, რადგან მის წინააღმდეგ დაიწყო იმპიჩმენტის პროცედურა, ადანაშაულებდნენ ფინანსურ მაქინაციებში და კავშირში დამხმარესთან. ამავე დღეს გუბერნატორის თანამდებობას კეი აივი იკავებს, როგორც შტატის ლეიტენანტ-გუბერნატორი (კონსტიტუციით გუბერნატორის შემდეგ პირველი თანამდებობის პირი). 2018 წლის 6 ნოემბერს გაიმარჯვა გუბერნატორის არჩევნებში, რომელშიც მისი მოწინააღმდეგე იყო დემოკრატი უოლკერ მედოქსი. დამკვირვებლების აზრით აივის გამარჯვებას ხელი შეუწყო ალაბამაში უმუშევრობის დაბალმა მაჩვენებელმა. 
2019 წლის 15 მაისს ხელი მოაწერა შტატის კანონს, ბილიკ 314 „აქტი ადამიანის ცხოვრების დაცვის შესახებ", რომელიც ეხებოდა აბორტის თემას და აშშ-ში 1979 წლიდან მოყოლებული ყველაზე მკაცრი იყო. აქტი აბორტის გაკეთებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში უშვებდა, თუ ორსულობა ქალისთვის სასიკვდილო საფრთხეს შეიცავდა, არ წარმოადგენდა გამონაკლისს გაუპატიურებისა და ინცესტის მსხვერპლთათვის. კანონი ასევე ითვალისწინებდა ექიმების წინააღმდეგ სანქციებს. ოპერაციის უკანონოდ ჩატარების შემთხვევაში მიესჯებოდათ 99 წლამდე ვადით პატიმრობა.

პირადი ცხოვრება
---------------

აივი გათხოვილი და ქმარს დაშორებულია ორჯერ და შვიულები არ ჰყავს. მისი პირველი ქმარი იყო ბენ ლარავია. 2019 წელს დაუდგინეს ფილტვის კიბო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Governor of Alabama official government site
* Kay Ivey for Lt. Governor დაარქივებული 2021-07-29 საიტზე Wayback Machine.  official campaign site
* Biography დაარქივებული 2019-06-13 საიტზე Wayback Machine.  at the Alabama Department of Archives and History
კოდიკოლოგიური ნიშნები
**კოდიკოლოგია** — ხელნაწერ წიგნთა შემსწავლელი მეცნიერება, რომელიც იკვლევს ხელნაწერი წიგნის შექმნის, შენახვის, გავრცელებისა და გამოყენების პროცესებს. მასვე ევალება გადამწერთა სოციალური და პროფესიული შემადგენლობის შესწავლაც.

1949 წელს ფრანგმა მეცნიერმა ალფონს დენმა გამოაქვეყნა წიგნი — „ხელნაწერები", რომელშიც ხელნაწერი წიგნის შემსწავლელი მეცნიერების სახელწოდებად ახალი ტერმინი — კოდიკოლოგია (ლათ. codex წიგნი) გამოიყენა. ალფონს დენმა არა მხოლოდ შემოიღო ახალი ტერმინი, არამედ, ამასთანავე განსაზღვრა ახალი დისციპლინის ურთიერთობა პალეოგრაფიასთან. ალფონს დენის მიხედვით, პალეოგრაფია არის ძველი დამწერლობის შემსწავლელი მეცნიერება, კოდიკოლოგია კი შეისწავლის ხელნაწერს მთლიანად და არა მხოლოდ დამწერლობას. დენმა თავის წიგნში განსაზღვრა კოდიკოლოგიის და პალეოგრაფიის ამოცანები. კოდიკოლოგიის ამოცანებია: ხელნაწერთა ისტორია, კატალოგის შედგენა და კატალოგის ბიბლიოგრაფირება, ხელნაწერებით ვაჭრობის შესწავლა, ხელნაწერთა გამოყენება და ა.შ. პალეოგრაფიის ამოცანად კი მიიჩნია მასალის (რაზედაც წერდნენ) და დამწერლობის შესწავლა.

ალფონს დენის მიერ შემოღებული ტერმინი უმალვე მიიღეს და შეითვისეს დასავლეთ ევროპაში პალეოგრაფებმა ხელნაწერი წიგნის დამზადებასთან დაკავშირებულ საკითხთა კომპლექსის -ფორმატის, გარეკანის, ტექსტის განლაგების და ა.შ. მისი შემდგომი ბედის აღსანიშნავად. შემდგომში კოდიკოლოგიას ხელნაწერ წიგნთა არქეოლოგიაც კი უწოდეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Medieval and Renaissance Manuscripts, 12 – 17th century, Center for Digital Initiatives, University of Vermont Libraries დაარქივებული 2011-02-18 საიტზე Wayback Machine.
**ანჯელა ნანეტი** (იტალ. Angela Nanetti, დ. 8 ნოემბერი, 1942, ბუდრიო, ბოლონიის პროვინცია, იტალია) — იტალიელი მწერალი. 

დაამთავრა რა სკოლა მშობლიურ მხარეში, სწავლა განაგრძო უნივერსიტეტში, სადაც შუასაკუნოვან ისტორიას შეისწავლიდა. მოგვიანებით გადავიდა პესკარაში, სადაც უფროს კლასებში მასწავლებლად მუშაობდა, დაკავებული იყო კვლევით და სხვადასხვა ექსპერიმენტული პროგრამით. წერა დაიწყო 1984 წელს, თუმცა 1995 წლამდე აქტიური ლიტერატურული კარიერით ვერ დაკავდა. ცნობილი გახდა პირველი რომანით „ადალბერტოს მოგონებები", რომელშიც განიხილება, თუ როგორც გრძნობს თავს 11 წლის ბავშვი, რომელიც იზრდება. 2003 წელს მიიღო ჰანს კრისტიან ანდერსენის ეროვნული პრემია ნომინაციაში „იტალიის საუკეთესო მწერალი". 

მისი კიდევ ერთი ცნობილი ნაწარმოებია „ბაბუაჩემი ალუბლის ხე იყო". სიუჟეტის მიხედვით, მოხუცი ოტავიანო რგავს ალუბლის ხეს, რომელიც შემდგომში მისი შვილიშვილის საუკეთესო მეგობრად იქცევა. წიგნი ნათარგმნია 20-ზე მეტ ენაზე და მიღებული აქვს მრავალი საერთაშორისო ჯილდო.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #133266974 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანწლი** (ლათ. Sambucus ebulus) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ადოქსასებრთა ოჯახისა. გამოირჩევა უსიამოვნო სუნით. აქვს სწორი ღერო, რომელიც სიმაღლეში 80-150 სმ-ია, იგი დაღარულია, მარტივი ან სუსტად დატოტვილი, ძირითადად – შიშველი. ფოთოლი კენტფრთისებურია, 5–11 მოგრძოლანცეტა ფოთოლაკით, კიდეებზე ხერხკბილა. ყვავილედი კენწრული ფარისებური საგველაა. გვირგვინი თეთრი ფერისაა, ზოგჯერ მოვარდისფრო ან მომწვანოც გვხვდება. ნაყოფი ფერად შავია. ყვავილობს ივნის-აგვისტოში, ნაყოფს იძლევა აგვისტო-ოქრომბერში. გავრცელებულია კავკასიაში (მ.შ. მთელ საქართველოში), ევროპაში, შუა და მცირე აზიაში, ირანსა და ერაყში. იზრდება დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე მდინარეთა ნაპირებზე, ტყისპირებზე, ქვიან ადგილებში.

გურულად და იმერულად ეწოდება ანწლიკა; ჭანურად — ანწკლი, ინჭირა, ინჭირი; მეგრულად — ინჭირია, ინჭილია, ინჭირი; სვანურად — განჭვ, განჭვ.

სქოლიო
------

1. 1 2  *მაყაშვილი ა.*, ანწლი // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო", 1961.
2. ↑  *სუხიტაშვილი კახაბერ*, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 12.
**აღმოსავლეთი კარპატები** (რუმ. Carpații Orientali; სლოვაკ. Východné Karpaty; პოლ. Karpaty Wschodnie; უკრ. Східні Карпати) — კარპატის მთათა სისტემის შუა მონაკვეთი ტილიჩის (ჩრდილოეთით) და პრედიალის (სამხრეთით) უღელტეხილებს შორის. განფენილია რუმინეთის, სლოვაკეთის, პოლონეთისა და უკრაინის ტერიტორიებზე. სიგრძე დაახლოებით 750 კილომეტრი, სიმაღლე 2305 მ (მთა პიეტროსი). 

აგებულია უმთავრესად ცარცული და პალეოგენ-ნეოგენური ასაკის თიხებითა და ქვიშაქვებით, თხემურ მასივზე ზოგან გაშიშვლებულია კამბრიულისწინა კრისტალური ფიქლები და კვარციტები. დასავლეთ ნაწილში აღმართულია კრისტალური (როდნის მასივი) და ვულკანური ნეოგენური ქანებით აგებული მასივები (ჰარგიტა, კელიმანი და სხვა). აღმოსავლეთი კარპატები ფართო და ღრმა მდინარეული ხეობებით დანაწევრებულია ცალკეულ ქედებად და მასივებად (მარამურეში, გორგანი, ჩორნოჰორა, ბეშჩადები, როდნა, კელიმანი, ვრანჩა, ტარკეუ და სხვა). 

მოიპოვება მანგანუმის მადანი, სპილენძი, ნავთობი, აირი, ქვამარილი. ზღვის დონიდან 2000 მ-ზე მაღლა შემორჩენილია გამყინვარების კვალი. მთათა კალთებზე შერეული და წიწვიანი ტყეებია (წიფელი, ნაძვი, ფიჭვი, სოჭი). მთისწინეთში წიფლის ტყეებია, თხემურ ნაწილში — მთის მდელოები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღმოსავლეთი კარპატები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**აღმოსავლეთი მისამისი** (სებ. Sidlakang Misamis; ტაგალ. Silangang Misamis) ― ფილიპინების პროვინცია. მდებარეობს ჩრდილოეთ მინდანაოს რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქი, უდიდესი ქალაქი და პროვინციული ცენტრია კაგაიან-დე-ორო, რომელიც პროვინციისგან დამოუკიდებლად იმართება.

ისტორია
-------

XVI საუკუნეში აღმოსავლეთ მისამისის ტერიტორიის მცხოვრებლები იძულებული იყვნენ, მუსლიმი მმართველებისთვის ხარკი ეხადათ. სანაპიროსთან მცხოვრები ლუმადები ისლამზე მოექცნენ ან იმ ეთნიკურმა ჯგუფებმა ჩაანაცვლეს, რომლებმაც უფრო ადრე მიიღეს ისლამი. პროვინციის შიდა ტერიტორიებზე მცხოვრებმა ტომებმა ადგილობრივი რწმენა-წარმოდგენები შეინარჩუნეს.

### სებუს პროვინცია

ესპანური კოლონიური ხანის დროს აღმოსავლეთ მისამისი დასავლეთ მისამისთან ერთად სებუს პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა. 1818 წელს მისამისი სებუს გამოეყო და დამოუკიდებელ პროვინციად ჩამოყალიბდა, რომლის დედაქალაქად კაგაიან-დე-მისამისი (კაგაიან-დე-ორო) გამოცხადდა. შემდეგსი პროვინცია რამდენიმე ნაწილად დაიყო: კაგაიანის (*Partido de Cagayan*), კატარმანის (*Partido de Catarman*), დაპიტანის (*Partido de Dapitan*) და მისამისის (*Partido de Misamis*) დანაყოფად. გვიან XIX საუკუნეში მისამისის პროვინცია მინდანაოს რაიონების ნაწილი იყო. პროვინციის ტერიტორია დასავლეთით დაპიტანადე, აღმოსავლეთით გინგოოგმდე და სამხრეთით ლანაომდე და კოტაბატომდე იყო გადაჭიმული.

ადგილობრივი მმართველობა
-----------------------

პროვინციის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური გუბერნატორია. საკანონმდებლო ორგანოს პროვინციული საბჭო (Sangguniang Panlalawigan) წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-გუბერნატორი ხელმძღვანელობს, რომელიც გუბერნატორის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. გუბერნატორი, ვიცე-გუბერნატორი და პროვინციული საბჭო სამი წლის ვადით აირჩევა და ზედიზედ სამჯერ შეიძლება იქნენ არჩეული. პროვინციის ამჟამინდელი გუბერნატორი ევგენი ვინსენტე ბ. ემანოა, ხოლო ვიცე-გუბერნატორი — ხერემი ხონამარ გ. პელაესი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website of the Province of Misamis Oriental დაარქივებული 2022-03-25 საიტზე Wayback Machine.
* Philippine Standard Geographic Code
* Local Governance Performance Management System

სქოლიო
------

1. ↑  2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President — Philippine Statistics Authority, 2021.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107442757'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17067223'></a>
**ახალსოფლის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის განაპირას. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. მოგვიანებით გადაუკეთებიათ.
ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. აქვს სამი შესასვლელი - დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით. მათგან ბოლო ორი ამოშენებულია. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი. თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიცაა. აფსიდში, სარკმლის სამრეთით, ერთი სწორკუთხა ნიშაა.
ეკლესიას სამხრეთით მთელ სიგრძეზე ეკვრის გეგმით სწორკუთხა, ნალისებრ-აფსიდიანი მინაშენი, რომელიც სამხრეთით მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილი ორი ვიწრო თაღით იყო გახსნილი. მოგვიანებით სამხრეთი კედლის შუაში განიერი, სწორკუთხა შესასვლელი მოუწყვიათ. ერთი მსგავსი კარი დასავლეთ კედელშიცაა, რომლითაც მინაშენი მასზე დასავლეთიდან მიდგმულ სათავსს უკავშირდებოდა. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში გამოყვანილია ორ სწორკუთხა ბოძზე დაყრდნობილი სამი სხვადასხვა სიგანის თაღი. მათგან შუა თაღის გვერდები ეკლესიის შესასვლელის წირთხლებთან ერთ სიბრტყეშია.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 359.
**ანწლი** (ლათ. Sambucus) — ყვავილოვან მცენარეთა გვარი ადოქსასებრთა (ადრე ცხრატყავასებრთა) ოჯახისა. ბუჩქები ან მცირე ზომის ხეებია, იშვიათად კი მრავალწლოვანი ბალახები. ანწლის ფოთლები ფრთისებრია, მოპირისპირედ განლაგებული, ყვავილები ხუთწევრიანი, აქტინომორფული, ფარის ან ქოლგის მსგავსად შეკრებილი. ნაყოფი წვნიანი, შავი ან წითლი კენკრაა. გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ ზონებში (გარდა ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკისა). ცნობილია 40 სახეობა. მათ შორის საქართველოში 2 — დიდგულა (Sambucus nigra) და საკუთრივ ანწლი (Sambucus ebulus), რომელიც მყრალი ბალახოვანი მცენარეა. აქვს სწორი 0,5–1,5 მ სიმაღლის დაღარული ღერო, საგველასებრ ყვავილედებად შეკრებილი ყვავილები, მრგვალი შავი ნაყოფი. იზრდება ტყის სარტყელში - ფოთლოვან ტყეებში. ტყის პირებზე და სხვა ადგილებში, ზოგჯერ ქმნის რაყას. ყვავილი შეიცავს ეთეროვან ზეთს; ნაყენს მედიცინაში იყენებენ.

გალერეა
-------

* ანწლი, Sambucus ebulusანწლი, *Sambucus ebulus*

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 504.

სქოლიო
------

1. ↑  ანწლი (TSN 35315). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
**ანჯეი დუდა** (პოლ. Andrzej Sebastian Duda; დ. 16 მაისი, 1972) — პოლონეთის პრეზიდენტი. იურისტი და ევროპარლამენტის წევრი. პოლონეთის პრეზიდენტობის კანდიდატი კანონი და სამართლის პარტიიდან პოლონეთის 2015 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2015 წლის 24 მაისს მან არჩევნებში დაამარცხა მისი წინამორბედი ბრონისლავ კომოროვსკი.

ბიოგრაფია
---------

ანჯეი დუდა დაიბადა კრაკოვში მეცნიერებისა და მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის AGH უნივერსიტეტის პროფესორების, იანინა მილევსკას და იან ტადეუშ დუდას ოჯახში. ანჯეის ცოლი, აგატა კორნჰაუსერ-დუდა უმაღლესი სკოლის მასწავლებელია, რომელიც ასწავლის გერმანულს კრაკოვის იან III სობესკის უმაღლეს სკოლაში. დუდას სიმამრი არის პოლონელ-ებრაელი მწერალი, თარჯიმანი და ლიტერატურული კრისიტიკოსი იულიან კორნჰაუსერი.

ის სწავლობდა სამართლის ფაკულტეტზე იაგელონის უნივერსიტეტში. 2001 წლის ოქტომბერში დაინიშნა იაგელონის უნივერსიტეტის ადმინისტრაციის სამართლის დეპარტამენტის პროფესორის თანაშემწედ. 2005 წლის იანვარში დუდამ მიიღო PhD-ის სამართლის ხარისხი იმავე უნივერსიტეტში.

მან თავისი პოლიტიკური კარიერა 2000-იანებამდე თავისუფლების კავშირის პარტიაში დაიწყო, მაგრამ 2005 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ თანამშრომლობა დაიწყო კანონის და სამართლის პარტიასთან. 2006 წლიდან 2007 წლამდე ის იყო იუსტისიის მინისტრის მოადგილე. 2007—2008 წლებში დუდა პოლონეთის სახელმწიფო სასამართლოს წევრი იყო. 2008—2010 წლებში ლეხ კაჩინსკის პრეზიდენტობის დროს, ის პოლონეთის რესპუბლიკის კანცელარიის წევრი იყო.  2010 წელს ანჯეი დუდა იყო წარუმატებელი კანდიდატი, რომ გამხდარიყო ადგილობრივი კრაკოვის პრეზიდენტი, როგორც PiS კანდიდატი, მაგრამ მან დიდ წარმატებას მიაღწია 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნებში, სადაც მან მიიღო 79 981 ხმა კრაკოვში, ამგვარად გახდა სეიმის წარმომადგენელი. 2014 წელს აირჩიეს ევროპარლამენტის წევრად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Mularczyk, Arkadiusz. Lista kandydatów na zastępców przewodniczącego i członków Trybunału Stanu pl. ციტირების თარიღი: 31 January 2015.
2. ↑  Andrzej Duda Elected Poland's New President, Incumbent Bronislaw Komorowski Concedes Defeat. *The Huffington Post*. ციტირების თარიღი: 25 May 2015.
3. ↑  Teachers.
4. ↑  Marek Bartosik, Andrzej Duda: spóźniony pociąg do polityki Gazeta Krakowska 2010-11-19 (პოლონური)
5. ↑  Andrzej Duda był działaczem Unii Wolności.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-23. ციტირების თარიღი: 2015-05-26.
6. ↑  Andrzej Duda. *andrzejduda.pl*.
7. ↑  Serwis PKW – Wybory 2010.
8. ↑  Serwis PKW – Wybory 2011.
9. ↑  Serwis PKW – Wybory 2014.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოლონეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუზეფ პილსუდსკი
* გაბრიელ ნარუტოვიჩი
* მაცეი რატაი
* სტანისლავ ვოიცეხოვსკი
* მაცეი რატაი
* იგნაცი მოსციცკი
* ბოლესლავ ბერუტი
* ვოიცეხ იარუზელსკი
* ლეხ ვალენსა
* ალექსანდრე კვასნევსკი
* ლეხ კაჩინსკი
* ბრონისლავ კომოროვსკი
* ანჯეი დუდა
 |

 |
რაიონის მდებარეობა
**აღმოსავლეთი დიდი ბაჰამა** (ინგლ. East Grand Bahama) — ბაჰამის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს კუნძულ დიდი ბაჰამის აღმოსავლეთ ნაწილში. 

ადგილობრივი თვითმმართველობა განთავსებულია პაწაწინა ქალაქ ჰაი-როკში, რომელიც ფრიპორტიდან 40 მილით აღმოსავლეთით მდებარეობს. რაიონის სხვა მნიშვნელოვანი დასახლებებია: როკი-კრიკი, პალიკან-პოინტი, გემბიერ-პოინტი და სვიტინგ-კი. მრავალი წლის მანძილზე, ჰაი-როკის სიახლოვეს აშშ-ის საჰაერო ძალები ინარჩუნებდა რეაქტიული მონიტორინგის სადგურს, რომელიც გამოიყენებოდა ფლორიდიდან, კეიპ-კანავერალიდან ნასას მიერ გაშვებული ყველა პილოტირებული კოსმოსური ხომალდის კავშირისთვის. სადგური ამჟამად გამოიყენება კინოსტუდიად, სადაც გადაიღეს დისნეის ფილმები: *კარიბის ზღვის მეკობრეები: მიცვალებულის კუბოს საიდუმლო* და *კარიბის ზღვის მეკობრეები: სამყაროს დასასრულთან*. ბაჰამის კუნძულების ფილმების სტუდიას ღია წყალზე გადაღებების ერთ-ერთი უდიდესი შესაძლებლობები აქვს მთელ მსოფლიოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) *Statoids.com - ბაჰამის კუნძულების რაიონები*
* Film Studio Bahamas Website დაარქივებული 2008-09-25 საიტზე Wayback Machine.
* Bahamas Film Commission
**არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი** (ინგლ. International Union of Architects, UIA) — საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელშიც ამჟამად 124 ეროვნული არქიტექტურული სექტორი და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მილიონზე მეტი არქიტექტორია გაწევრიანებული.

ისტორია
-------

1946 წლის სექტემბერს, ლონდონში, გაიმართა არქიტექტორთა საერთაშორისო შეხვედრა, მათ შორის საბჭოთა კავშირის დელეგატებიც იყვნენ. ამ შეხვედრაზე, გადაწყდა „არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის" შექმნა. ორგანიზაცია ოფიციალურად დარეგისტრირდა ქალაქ ლოზანაში (შვეიცარია) 1948 წელს.

დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის მონაცემებით, ორგანიზაციის მიზანი ხალხისთვის ხელსაყრელი საცხოვრებელი პირობების შექმნა, ძეგლების, არქიტექტურული ნაგებობების მხატვრული ფუნქციების და საინჟინრო თვისებების გასაუმჯობესებლად ბრძოლა იყო. UIA-ის უმაღლესი ორგანოა გენერალური ასამბლეა, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იკრიბება. გენერალური ასამბლეა ირჩევს UIA-ს აღმასრულებელ კომიტეტს. UIA-ს იუნესკოსთან და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან აქვს საკონსულტაციო სტატუსი და მუდმივი კონტაქტი მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციასთან.

არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის ამჟამად მოქმედი (2021-2023) პრეზიდენტი მექსიკელი ხოსე ლუის კორტესია. UIA გენერალური სამდივნო მდებარეობს პარიზში (საფრანგეთი).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო არქიტექტურის დღე
* საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  1 ОКТЯБРЯ - ВСЕМИРНЫЙ ДЕНЬ АРХИТЕКТУРЫ
**კილოგრამი** (აღნიშვნა: **კგ**, **kg**) — მასის ძირითადი საზომი ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. უდრის საერთაშორისო პროტოტიპის მასას, რომელიც ინახება ზომებისა და წონების საერთაშორისო ბიუროში (ქ. სერვი, პარიზთან) და წარმოადგენს პლატინა-ირიდიუმის შენადნობის ცილინდრს.

ისტორია
-------

საზომთა მეტრული სისტემის შექმნისას, XVIII საუკუნეში კილოგრამს განსაზღვრავდნენ, როგორც 1 დმ³ გამოხდილი წყლის მასას უდიდესი სიმკვრივის ტემპერატურაზე (4°C), ხოლო 1799 წელს კილოგრამის პროტოტიპი დაამზადეს პლატინისაგან საწონის სახით. კილოგრამის პროტოტიპის მასა ≈ 0,028 გრამით მეტი აღმოჩნდა 1 დმ³ წყლის მასაზე. 1889 წელს მიიღეს კილოგრამის არსებული განსაზღვრა და კილოგრამის საერთაშორისო პროტოტიპად დაამტკიცეს პლატინა {\displaystyle {\ce {Pt}}} (90%) — ირიდიუმის {\displaystyle {\ce {Ir}}} (10%) შენადნობისაგან დამზადებული R-ნიშნიანი (გოთიკური მთავრული „კ") საწონი, რომელსაც 39 მმ სიმაღლისა და დიამეტრის მქონე ცილინდრის ფორმა აქვს. პროტოტიპიდან დამზადებული 40 ასლიდან ორი (№12 და №26) გადაეცა რუსეთს. №12 ეტალონი სსრკ-ში მიღებული იყო მასის სახელმწიფო პირველად ეტალონად, ხოლო №26 — ეტალონ ასლად.

კილოგრამის ჯერადი და წილობითი ერთეულების დასახელების მისაღებად „გრამს" უმატებენ თავსართებს: მეგაგრამი (მეგგ, Mg), მილიგრამი (მგ, mg) და სხვა.

* 1 მეგგ = 10-9 კგ;
* 1 მგ = 10-6 კგ;
* 1 გ = 0,001 კგ;
* 1 ც = 100 კგ;
* 1 ტ = 1000 კგ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 516.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The International System of Units (SI)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი ერთეულები |
| --- |
|  |
| ძირითადი ერთეულები | 
* ამპერი
* კანდელა
* კელვინი
* კილოგრამი
* მეტრი
* მოლი
* წამი
 |  |
|  |
| წარმოებული ერთეულები | 
* ბეკერელი
* ვატი
* ვებერი
* ვოლტი
* ჰენრი
* ჰერცი
* ცელსიუსი
* გრეი
* ჯოული
* ზივერტი
* კატალი
* კულონი
* ლუქსი
* ლუმენი
* ნიუტონი
* ომი
* პასკალი
* რადიანი
* სიმენსი
* სტერადიანი
* ტესლა
* ფარადა
 |
|  |
| გამოიყენება ასევე სი სისტემასთან ერთად | 
* ანგსტრემი
* ასტრონომიული ერთეული
* ჰექტარი
* გრადუსი (მინუტი, სეკუნდი)
* დალტონი
* ბელი
* ლიტრი
* ნეპერი
* დღე-ღამე (საათი, წუთი)
* ტონა
* ელექტრონვოლტი
 |
|  |
| იხ. აგრეთვე | 
* სი თავსართები
* ერთეულთა გარდაქმნა
* სი ძირითად ერთეულთა განსაზღვრებების ცვლილება (2019)
* მეტრული სისტემის ისტორია
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4163779-3
* LCCN: sh2007003156

 |
|  |  |
| --- | --- |
| Koreanischer Name | **გაითვალისწინეთ:** ეს არის სტატია ადამიანზე, რომლის სახელი და გვარი დაკავშირებულია კორეასთან. კორეაში არსებული ტრადიციის შესაბამისად, პირველ ადგილზე იწერება გვარი, ხოლო შემდეგ — სახელი. გაითვალისწინეთ, რომ ამ ადამიანის გვარი არის **კიმი**,  ხოლო სახელი — **კე გვანი**. |

 
**კიმ კე გვანი** (კორ. 金桂官; დ. 6 ივლისი, 1943, კუმოიამა, კორეა, იაპონიის იმპერია) — კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე. ჩრდილოეთ კორეის სახელით აწარმოებს ბირთვული იარაღის პროგრამის ყველა საკვანძო მოლაპარაკებას.

2010 წლის დეკემბერში კიმ კე გვანმა ჩრდილოეთ კორეაში მოიწვია ნიუ-მექსიკოს შტატის (აშშ) გუბერნატორი ბილ რიჩარდსონი, რათა განეხილათ კუნძულ იეპიენდოს დაბობმვის შემდეგ, ნოემბერში კორეის ნახევარკუნძულზე კონფლიქტის ეგზალტაციასთან დაკავშირებული საკითხები. 19 დეკემბერს რიჩარდსონმა განაცხადა, რომ ჩრდილოეთკორეელ პოლიტიკოსთან მოლაპარაკებებში „ძალიან დაძაბული სიტუაციის" განსამუხტად „გარკვეულ პროგრესს მიაღწია".

სქოლიო
------

1. ↑  North Korea Leadership Watch: «Kim Kye Gwan»(ინგლისური)
2. ↑  РБК: „ბ. ობამა: ჩრდილოეთ კორეამ განზრახვების სერიოზულობა უნდა აჩვენოს"[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Aljazeera: „US governor visits North Korea"(ინგლისური)
4. ↑  Voice of America: «UN Security Council in Emergency Talks on Korean Tensions»(ინგლისური)
**კიმ კარდაშიანი** (ინგლ. Kim Kardashian, სომხ. Քիմ Քարդաշյան; სრული სახელი: **კიმბერლი ნეოლ კარდაშიან უესტი**; დ. 21 ოქტომბერი, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — სომხური წარმოშობის ამერიკელი ბიზნესმენი, მსახიობი და მოდელი. იგი ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც გავრცელდა მისი და ყოფილი შეყვარებულის, რეი ჯეის სექს-ფირები და ტელეარხზე E! ნაჩვენები რეალიტი შოუ მისი და მისი ოჯახის წევრების მონაწილეობით. მისი მამა რობერტ კარდაშიანი, გარდაცვლილია. კიმს ჰყავს ორი და: კლო და კორტნი კარდაშიანები. 2021 წლის 6 აპრილს მისმა ქონებამ 1 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა.

ადრეული ცხოვრება
----------------

კიმ კარდაშიანი 2020 წელს
კიმ კარდაშიანი დაიბადა 1980 წლის 21 ოქტომბერს, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, ის არის რობერტ კარდაშიანისა და კრის ჯენერის საერთო შვილი. კარდაშიანს ჰყავს ორი და: კლო და კორტნი კარდაშიანები, და უმცროსი ძმა რობ კარდაშიანი. კიმის დედა ჰოლანდიური, ინგლისური, ირლანდიური და შოტლანდიური ფესვებისაა, მისი მამა კი მესამე თაობის სომეხი ამერიკელი იყო. მისი მშობლები ერთმანეთს 1991 წელს დაშორდნენ, მისი დედა იმავე წელს დაქორწინდა 1976 წლის ზამთრის ოლიმპიურ ჩემპიონ კეიტლინ ჯენერიზე, ამ ქორწინების შედეგად კიმს ჰყავს ნახევარძმები: ბარტონი, ბრენდონი, ბროდი და ნახევარდები: ქეიზი, კენდალი და კაილი. ის სწავლობა მერიმაუნთის უმაღლეს სკოლაში, ეს არის კათოლიკე გოგონათა სასწავლებელი ლოს-ანჯელესში.

რელიგია
-------

კიმ კარდაშიანი ქრისტიანია, ის თავის თავს „ძალიან რელიგიურ ადამიანს" უწოდებს. 2019 წლის 30 ოქტომბერს, სომხეთში, ეჩმიაძინის მონასტერში მისი სამი უმცროსი შვილი ბაპტისტად მოინათლა.

პირადი ცხოვრება
---------------

2000 წელს 19 წლის ასაკში დაქორწინდა მუსიკალურ პროდიუსერ დეიმონ ტომასზე, რომელსაც 2004 წელს დაშორდა. 2011-2013 წლებში დაქორწინებული იყო ამერიკელ NBA-ს კალათბურთელ კრის ჰამფრისზე. 2014 წელს დაქორწინდა ამერიკელ რეპერ კანიე უესტზე რომელთანაც 4 საერთო შვილი ჰყავს. მათი მესამე და მეოთხე შვილი სუროგაციით დაიბადა. 2021 წლის აპრილის მონაცემებით კარდაშიანის ქონება 1 მილიარდ ამერიკულ დოლარს შეადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***კიმ კარდაშიანი***

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კიმ კარდაშიანი"** ვიკისაწყობში.
* კიმ კარდაშიანის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-08-22 საიტზე Wayback Machine.
* კიმ კარდაშიანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  Berg, Madeline (April 6, 2021). „Kim Kardashian West Is Officially A Billionaire". *Forbes* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 6 აპრილი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
კიცუნეს ქანდაკება ტაძარ ინარიში, განლაგებული ბუდისტურ ტაძარ ტოდაიძის მახლობლად. ქალაქი ნარა, იაპონია. 
**კიცუნე** (იაპონ. 狐) — მელას იაპონური სახელწოდება და იაპონური ფოლკლორის მნიშვნელოვანი გმირი. იაპონიაში ბინადრობს მელას ორი ნაირსახეობა - ნარინჯისფერი მელა )(Vulpes japonica, *ჰონდო კიცუნე*, ძირითადად ბინადრობს კუნძულ ჰონსიუზე;) და ჰოკაიდოს მელა (*კიტა კიცუნე*, ბინადრობს ჰოკაიდოზე; *Vulpes schrencki*).

წარმოშობა
---------

ფართოდ აღიარებული მოსაზრების თანახმად ბევრი მითი კიცუნეს შესახებ იაპონიაში ჩინური, კორეული ან ინდური ფოლკლორიდან შევიდა. ჩინურსა და კორეულ მითოლოგიებში არსებობს ცხრაკუდიანი სულები, რომლებსაც ჩინელები *ჰული ძინს*, ხოლო კორეელები *კუმიჰოს* უწოდებენ. მრავალი უძველესი მითი კიცუნეს შესახებ შემორჩა წიგნში „კონძაკუ მონოგატარიში", რომელიც არის XI საუკუნის ჩინური, ინდური და იაპონური მითების [1]

დღემდე გრძელდება კამათი იმის შესახებ, არის თუ არა კიცუნე საკუთრევ იაპონური ფოლკლორის წარმომადგენელი. იაპონელი ფოლკლორისტი კიოსი ნოძაკი მიიჩნევს, რომ კიცუნე იაპონიაში ძვ.წ. V საუკუნეში არსებობდა, ხოლო ჩინეთიდან და კორეიდან მხოლოდ კიცუნეს უარყოფითი თვისებები გადმოვიდა.[2] იგი მიიჩნევს, რომ XVI საუკუნის ჩანაწერების წიგნ *ნიჰონ რიაკის* თანახმად ადამიანები და მელები უძველეს იაპონიაში თანაცხოვრობდნენ და მრავალი ადგილობრივი ლეგენდა წარმოიშვა როგორც ამ თანაცხოვრობის შედეგი.[3]

ინარის შემსწავლელკი მეცნიერი კარენ სმაიერსი მიიჩნევს, რომ მელის კავშირი ბუდზიმთან და მისი წარმოდგენა, როგორც მაცდენელი არსების, იაპონურ ფოლკლორში შევიდა მსგავსი ჩინური მითების გავლენით, თუმცა მყისვე აღნიშნავს, რომ ზოგი მითი საკუთრივ იაპონურია და აქედან გამომდინარე უნიკალურია.[4]

ეტიმოლოგია
----------

სიტყვა *კიცუნეს* სრული ეტიმოლოგია უცნობი. სიტყვის გამოყენების პირველი მაგალითი გვხვდება 794 წლის ტექსტში *სინუაკუ კეგონკიო ონგი სიკი*. ძველი წყაროებიდან ასევე აღსანიშნავია *ნიჰონ რიოიკი* (810–824) და *ვამიო რუიჯუსო* (მიახ. 934). ეს უძველესი წყაროები დაწერილია მანიოგანით, რომელიც ნათლად აჩვენებს ისტორიულ წარმოთქმას - *კი1ტუნე*. შემდგომში რამდენიმე დიქრონულმა ფონოლოგიურმა ცვლილებამ გამოიწვია სიტყვა "კუტუნეს" ევოლუცია და დღეს იგი გამოითქმის როგორც "კიცუნე".

სქოლიო
------

1. ↑  Goff, Janet. "Foxes in Japanese culture: beautiful or beastly?" *Japan Quarterly* 44:2 (April–June 1997).
2. ↑  Nozaki, Kiyoshi. *Kitsune — Japan's Fox of Mystery, Romance, and Humor*. Tokyo: The Hokuseidô Press, 1961. 5
3. ↑  Nozaki. *Kitsune*. 3
4. ↑  Smyers 1999, pp.127–128
**ამსტერდამ-ნიუ-ვესტი** („ახალი დასავლეთი") — ერთ-ერთი რაიონი (stadsdeel) ნიდერლანდების დედაქალაქ ამსტერდამში, რომელიც მოიცავს ქალაქის უკიდურეს დასავლეთ მხარეს. რაიონს სტატუსი 2010 წელს მიენიჭა, მას შემდეგ, რაც გაერთიანდა სამი რაიონი Osdorp, Geuzenveld-Slotermeer და Slotervaart. 2013 წლის აღწერით, რაიონში ცხოვრობდა თითქმის 142 000 მოსახლე.

ამსტერდამის ყველაზე დასახლებული უბანი, აშენდა, მას შემდეგ, რაც 1950 წელს დამტკიცდა ქალაქის გაფართოების გეგმა, რომელიც დაფუძნებული იყო ქალაქ-ბაღნარის კონცეფციაზე.

ისტორია
-------

ამსტერდამ-ნიუ-ვესტი არის გაშლილი, მჭიდროდ დასახლებული დასახლება დასავლეთ ამსტერდამში. იგი მდებარეობს ამსტერდამის ყოფილი მუნიციპალიტეტის სლოტენის ადგილას, ქალაქის დათარიღებულია 1063 წლით, რომელიც გახდა რაიონის ნაწილი. ქალაქის დასავლეთ ნაწილი განვითარება დაიწყო 1935 წელს, როდესაც მიიღეს ქალაქის გაფართოების გენერალური გეგმა (Algemeen Uitbreidingsplan). რაიონის ცენტრში არის ტბა სლოტერპლასი (Sloterplas), რომელსაც გარს აკრავს დიდი პარკი სლოტერპარკი (Sloterpark). 
უძველესი ქალაქ-ბაღნარის უბნებია: Slotermeer, Geuzenveld, Slotervaart, Overtoomse Veld და Osdorp. 1990-იან წლებში, კიდევ რამდენიმე უბანი განვითარდა: Oostoever, Nieuw Sloten და De Aker.

უბნები
------

ამსტერდამ-ნიუ-ვესტი ოფიციალურად შედგება შემდეგი ცხრა უბნისგან, როგორც განსაზღვრული რაიონის ადმინისტრაცია:

* De Aker
* Geuzenveld
* Nieuw-West Midden
* Osdorp West
* Sloten en Nieuw-Sloten
* Slotermeer Oost
* Slotermeer West
* Slotervaart Noord
* Slotervaart Zuid

სქოლიო
------

1. ↑  Stadsdelen in cijfers 2013 (Dienst Onderzoek en Statistiek). Research and Statistics Department, City of Amsterdam (2013-10-01).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-13. ციტირების თარიღი: 2014-08-08.
2. ↑  De negen wijken van Nieuw-West. Borough of Amsterdam Nieuw-West.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-23. ციტირების თარიღი: 21014-08-09.
**ამერეთი** — ტერმინი, რომელსაც ქართველი ისტორიკოსი ივანე ჯავახიშვილი ხმარობს ამიერსაქართველოს — აღმოსავლეთ საქართველოს აღსანიშნავად. გერმანული წყარო, რომლის ავტორია ჰანს შილტბერგერი, ჩვენს ქვეყანაში „ერთადერთ სამეფოდ (Königreich) საქართველოს (Gursy) ასახელებს" ანუ იგი ერთიანი პოლიტიკური ერთეულია. თუმცა ის აფხაზეთსა და სამეგრელოსაც ასახელებს, მაგრამ ცხადია, რომ დასავლეთ საქართველო („აფხაზეთი" და „სამეგრელო") პოლიტიკურად წინანდებურად „ამერეთთანვე" ყოფილა დაკავშირებული — აღნიშნავდა ივანე ჯავახიშვილი. 

ასეთი მსჯელობა ამ ტერმინის შესახებ მის ნაშრომებში არაერთია; „საქართველოს ეკონომიურ ისტორიაში" ჯავახიშვილი აღნიშნავს, თუ დასავლეთ საქართველოს XV–XVIII საუკუნეების საბუთებში ღომი მართლაც ყველგან გვხვდება, პირიქით, აღმოსავლეთ საქართველოში არც ერთი საბუთი არ მოიპოვება, სადაც იგი იხსენიებოდეს. მისი ხსნება არც სხვა რომელიმე ძეგლში ჩანს XVIII საუკუნემდე. ამაზე უფრო მნიშვნელოვანია, რომ ამ მცენარის კულტურის შესახებ „ამერეთში" არც რომელიმე ევროპელ მოგზაურსა და რუს დესპანს მოეპოვება რაიმე ცნობა. საინტერესოა, რომ ივანე ჯავახიშვილი დასავლეთ საქართველოს აღსანიშნავად ხმარობს ტერინს „იმერი": „ჴელმწიფის კარის გარიგების" ავტორს რომ აღმოსავლეთ საქართველოში ეცხოვრა მაშინ ბედიელისა და ქუთათელის შესახებ ის იტყოდა „იმერი"-ო.

ლიტერატურა
----------

* ჯავახიშვილი ივ. ქეი, წგ. 3, ნაწ. 1. – თხზ. ტ. 3, თბ. 1982;
* ჯავახიშვილი ივ. სეი, წგ. 1. – თხზ. ტ. 4, თბ. 1996;
* ჯავახიშვილი ივ. ქსი, წგ. 1. – თხზ. ტ. 6, თბ. 1982.
ამერიკის მთავრობის პოზიცია არამიწიერ სიცოცხლეზე და სამი მთავარი მცდელობა მის მოსაძებნად. საათის ისრის მიმართულებით მარცხნივ, ზემოდან:  

1. ეგზოპლანეტების ძებნა  

(ფოტო: კეპლერის ტელესკოპი)  

2. არამიწიერი სიგნალების მოსმენა  

(ფოტო: ალენის მასივი)  

3. მზის სისტემის რობოტული კვლევა  

(ფოტო: მარსმავალი „კურიოზიტი" მარსზე)
**არამიწიერი სიცოცხლე** — დედამიწის გარეთ წარმოქმნილი სიცოცხლე. მას ასევე უცხო სიცოცხლესაც უწოდებენ. სიცოცხლის ჯერ კიდევ ჰიპოთეტური ეს ფორმები ვრცელდება მარტივი ბაქტერიის მსგავსი ორგანიზმებიდან ადამიანზე რთული სტრუქტურის მქონე არსებებამდე. ასევე არის ვარაუდი, რომ არსებობს არამიწიერი ვირუსებიც.

არამიწიერი სიცოცხლის ჰიპოთეზის განვითარება და ტესტირება ცნობილია, როგორც „ეგზობიოლოგია" ან „ასტრობიოლოგია", მიუხედევად იმისა, რომ ასტრობიოლოგია ასევე მოიცავს დედამიწაზე არსებულ სიცოცხლეს ასტრონომიულ კონტექსტში. მრავალ მეცნიერს არამიწიერი სიცოცხლე შესაძლებლად მიაჩნია, მაგრამ მისი არსებობის არც ერთი პირდაპირი მტკიცებულება არ მოიპოვება. მეოცე საუკუნის შუა პერიოდიდან არამიწიერი სიცოცხლის ნიშნებზე მიმდინარე კვლევები დღესაც გრძელდება: დაწყებული რადიოებიდან, რათა დააფიქსირონ არამიწიერი სიგნალები, ტელესკოპებამდე, რომელსაც პოტენციურად სასიცოცხლო ეგზოპლანეტების მოსაძებნად იყენებენ. არამიწიერ სიცოცხლეს სამეცნიერო ფანტასტიკაში დიდი გავლენა აქვს.

სქოლიო
------

1. ↑  Griffin, Dale Warren (14 August 2013). „The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses?". *Astrobiology (journal)*. **13** (8): 774–783. Bibcode:2013AsBio..13..774G. doi:10.1089/ast.2012.0959. ციტირების თარიღი: 6 September 2013.
2. ↑  Davies, Paul (18 November 2013). „Are We Alone in the Universe?". *New York Times*. ციტირების თარიღი: 20 November 2013.
3. ↑  Overbye, Dennis (January 6, 2015). „As Ranks of Goldilocks Planets Grow, Astronomers Consider What’s Next". *New York Times*. ციტირების თარიღი: January 6, 2015.
**ამერიკანკა** — ლეო ესაკიას 1930 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის მოქმედება ვითარდება რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს მოსკოვში. მეფის ოხრანკა ამაოდ ცდილობს ჩაშალოს ბოლშევიკების არალეგალური სტამბის მუშაობა, სადაც სისტემატურად იბეჭდება რევოლუციური ლიტერატურა. პატარა საბეჭდ მანქანა „ამერიკანკას", რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ოქტომბრის რევოლუციის გამარჯვებაში, ცვლიან მრავალტირაჟიანი სწრაფსაბეჭდი მძლავრი მანქანები.

როლებში
-------

* ზაქარია ბერიშვილი — ხილის დუქნის მეპატრონე
* არკადი ხინთიბიძე — გიორგი სტურუა
* ა. გრომოვი — არალეგალური სტამბის მუშა
* გიორგი მდივანი — არალეგალური სტამბის მუშა
* ა. კუსაკოვა — არალეგალური სტამბის მუშა
* ნ. სმირნიკოვი — არალეგალური სტამბის მუშა
* იური ლავროვი— მემამულე

გადაღება
--------

ფილმის სცენარზე მუშაობდა არალეგალური სტამბის ყოფილი მუშა გიორგი სტურუა, რომელიც ამავე დროს ტერორისტი და რევოლუციონერი იყო. მისი როლი არკადი ხინთიბიძემ შეასრულა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ამერიკანკა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კერატი**. |

**კერატი** (ლათ. Ceratonia siliqua) — მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. 15 მ-მდე სიმაღლის მარადმწვანე ხეა. ფოთლები წყვილფრთართულია. ყვავილებს უსიამოვნო სუნი ასდის, ჯამი ადრევე სცილდება, ფურცლები რედუცირებულია, შეკრებილია მტევანში. ნაყოფი პარკია (სიგრძე 30 სმ-მდე, სიგანე 4 სმ-მდე). მიიჩნევა, რომ ველური სახით იზრდება აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის კუნძულებზე. ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აზიის, აფრიკის, ავსტრალიისა და ამერიკის სუბტროპიკებში ძველთაძველი დროიდანაა კულტივირებული როგორც საჭმელი, საკვები და სამკურნალო მცენარე; ხშირად ველურდება. ერთ ხეს წელიწადში დაახლ. 200 კგ ნაყოფის მოცემა შეუძლია. წყვეტენ მოუმწიფებელ პარკებს, მზეზე გამოშრობის შემდეგ იძენს მუქ ყავისფერ ფერს და წვნიან ტკბილ რბილობს (დაახლ. 50% შაქარი), რომელიც გამოიყენება საკონდიტრო ნაწარმის, სიროფებისა და სპირტის დასამზადებლად. ნაყოფი შეიცავს პოლისაქარიდ პოლიგალაქტომანანს, რომელიც განაპირობებს მის სიმაგრეს და თესლის მასის მუდმივობას (დაახლ. 200 მგ), რის გამოც ძველთაგანვე იყენებენ მასის საზომად, მიახლოებით უდრის კარატს. გამხმარი ჭოტების თესლებისგან მიღებული ფხვნილი (კერობი) იხმარება კაკაოს ფხვნილის სუროგატად (არ შეიცავს კოფეინს). მოყვითალოცილიანი და ყავისფერ-წითელგულიანი მერქანი მძიმეა, ადვილად პრიალდება. მრავალი ხალხი თაყვანს სცემს როგორც წმინდა ხეს. კერატთან ერთად გვარში შედის მეორე სახეობა — *C. oreothauma*, რომელიც სომალის ტყეებში იზრდება.

გალერეა
-------

* ყვავილედიყვავილედი
* ფოთლებიფოთლები
* მომწიფებული პარკებიმომწიფებული პარკები
* ბოტანიკური ილუსტრაციაბოტანიკური ილუსტრაცია

სქოლიო
------

1. ↑  carob — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Крупкина Л. И.* Рожковое дерево // Большая российская энциклопедия. т. 28. — М. 2015. — стр. 600.
ამუნდსენ-სკოტის სადგური.
**ამუნდსენ-სკოტის სამხრეთ პოლუსის სადგური** ამერიკული კვლევითი სადგურია დედამიწის სამხრეთ პოლუსთან ანტარქტიკაში.

სადგური წარმოადგენს უკიდურეს სამხრეთ მუდმივად დასახლებულ წერტილს პლანეტაზე. სადგურს სახელი 1911-12 წლებში სამხრეთ პოლუსის პირველ აღმომჩენთა რუალ ამუნდსენისა და რობერტ სკოტის პატივსაცემად დაერქვა.

სადგური თავდაპირველად აშენდა 1956 წლის ნოემბერში საერთაშორისო გეოფიზიკის წლის მხარდაჭერისთვის (1957), და მუდმივად ფუნქციონირებს მას შემდეგ. ამჟამად მდებარეობს გეოგრაფიული სამრეთ პოლუსიდან 100 მეტრში და პოლუსისკენ მიცოცავს დაახ. 10 მ/წელიწადში სიჩქარით.

თოვლის აკუმულაცია დაახ. 6-8 სმ-ია წელიწადში. სადგური დგას 2.835 მ სიმაღლეზე (ზღვის დონიდან) შიდა ანტარქტიკის თითქმის ბრტყელ ყინულის ბაქანზე, რომელიც დაახ. 2,850 მ. სისქისაა ამ ადგილას. ტემპერატურა მერყეობს −13.6 °C (7.52 °F) და −82.8 °C (−117 °F) შორის. წლიური საშუალოა −49 °C (−56.2 °F); თვიური საშუალო მერყეობს: −28 °C (−18.4 °F) დეკემბერში, −60 °C (−76 °F) ივლისში. საშუალო ქარის სიჩქარეა 5.5 მ/წმ; პიკური რეკორდია 24 მ/წმ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამუნდსენ-სკოტის სადგურის ვებ-გვერდი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კამპუჩიის სახალხო რესპუბლიკა** (ქმერ. សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា), *კსრ* — სახელმწიფო თანამედროვე კამბოჯის ტერიტორიაზე. არსებობდა 1979—1989 წლებში, ჩამოყალიბდა კამპუჩია-ვიეტნამის კონფლიქტის პერიოდში ვიეტნამის ჯარების მიერ, წითელი ქმერების სახელმწიფო დემოკრატიული კამპუჩიის დამხობის შემდეგ. ქვეყანა არსებობდა ვიეტნამის ოკუპაციისა და პარტიზანული ომის პერიოდში. სახელმწიფო შენდებოდა „რეალური სოციალიზმის" მოდელის მიხედვით. კამპუჩიის კონფლიქტის დარეგულირების შემდეგ ჩამოყალიბდა კამბოჯის სახელმწიფო.

წინარე ისტორია
--------------

1970 წლის 18 მარტს გენერალმა ლონ ნოლმა დაამხო ნოროდომ სიანუკი და გამოაცხადა ქმერის რესპუბლიკა. კამბოჯის სამოქლაქო ომი კიდევ ხუთი წელიადი გაგრძელდა და შედეგად 1975 წელს ხელისუფლებაში მოვიდნენ წითელი ქმერები. მათ მიერ პოლ პოტის ხელმძღვანელობით შექმნილ დემოკრატიულ კამპუჩიაში დამყარდა ტერორისა და გენოციდის რეჟიმი. 1975-1978 წლებში სხვადასხვა მონაცემებით მოკლეს 1-დან 3 მილიონამდე ადამიანი. 

წითელი ქმერების შეტევამ ვიეტნამზე მიიღო ფართომასშტაბიანი შეიარაღებული კონფლიქტის სახე. თვით კამპუჩიაში 1975 წლის ბოლოდან უკვე ჩამოყალიბდა ოპოზიციური მოძრაობები. 1977 წლიდან პოლ პოტის რეჟიმმა დაიწყო პარტიულ-სახელმწიფოებრივი აპარატისა და მისი ხელმძღვანელობის მკაცრი წმენდა. ამიტომ კამპუჩიიდან ვიეტნამში მოხდა პოლიტიკური ლიდერების გაქცევა, მათ შორის ისეთების, როგორიცაა ჰენგ სამრინი, ჩეა სიმი, ჰუნ სენი და სარ კენგი. 

1978 წლის 2 დეკემბერს ვიეტნამში გაიმართა კამპუჩიის ეროვნული ხსნის ერთიანი ფრონტის დამფუძნებელი კრება. ამ ორგანიზაციამ გააერთიანა პროვიეტნამური განწყობილების კამპჩიელი კომუნისტები, რომლებსაც ხელმძღვანელობდა ჰენგ სამრინი. მალევე დაიწყო ვიეტნამის მასიური შეტევა კამპუჩიაზე, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლე დიკ ანი. 1979 წლის 7 იანვარს ვიეტნამის არმიამ დაიკავა პნომპენი. პოლ პოტისა და იენგ სარის რეჟიმი დაემხო.

სახალხო რესპუბლიკა
------------------

კამპუჩიის სახალხო რესპუბლიკის (კსრ) შექმნა გამოცხადდა 1979 წლის 10 იანვარს. კსრ-ის ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო გახდა სახალხო რევოლუციური საბჭო, რომელიც შეიქმნა ეროვნული ხსნის ერთიანი ფრონტის ხელმძღვანელობისაგან. სახალხო რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარე გახდა ჰენგ სამრინი. იგი ასევე სათავეში ჩაუდგა კამპუჩიის სახალხო რევოლუციურ პარტიას (კსრპ).

ახლად ცამოყალიბებულ სახელმწიფოს დახმარებას უწევდა სსრკ და სოციალისტური ბანაკის სხვა ქვეყნები. აღდგა პოლ პოტის რეჟიმის მიერ გაუქმებული სკოლები, საავადმყოფოები და კულტურული დაწესებულებები. შეწყდა ბუდიზმის მიმდევრების დევნა, პირიქით ისინი გამოიყენეს პროპაგანდისათვის.

პარტიული სისტემა
----------------

1981 წლის მაისის დასაწყისში პნომპენში გაიმართა სახალხო რევოლუციურ პარტიის ყრილობა. ყრილობის გადაწყვეტილების მიხედვთ ქვეყანამ კურსი აიღო პროვიეტნამიური ერთპარტიული სისტემისაკენ. პარტიის იდეოლოგიად გამოცხადდა მარქსიზმ-ლენინიზმის იდეები. 

1981 წლის 27 ივნისს მიიღეს კსრ-ის კონსტიტუცია. 1989 წელს სახელმწიფოს ეწოდა კამბოჯის სახელმწიფო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National anthem of the PRK (tune) დაარქივებული 2016-09-13 საიტზე Wayback Machine.
* Puangthong Rungswasdisab, *Thailand's Response to the Cambodian Genocide*
* Kenneth J. Conboy, *Hanoi's Newest Friend: Tokyo* დაარქივებული 2009-10-12 საიტზე Wayback Machine.
* Peacemakers Trust დაარქივებული 2009-03-12 საიტზე Wayback Machine.
**კო-პანი** (ტაი. เกาะปันหยี) — სოფელი ტაილანდში. მდებარეობს ფანგნგის პროვინციაში. სოფელში დგას ინდონეზიელი მეთევზეების მიერ ოჩოფეხებზე აგებული სახლები. მოსახლეობა შეადგენს 360 ოჯახს ანუ 1 685 ადამიანს.

კო-პანის დასახლება დააარსეს მალაიელმა მეთევზეებმა XVIII საუკუნის ბოლოს. სოფელს მალაურ ენაზე პულაი-პანჯი ეწოდება. 

სოფელში არის მუსულმანური სკოლა სადაც ერთად სწავლობენ გოგონები და ვაჟები. ამ განათლების არაფორმალური სახის გამო ზოგიერთი ვაჟი სასწავლებლად დადის ფუკეტში. სოფელში არის მოცურავე საფეხბურთო მოედანი, რომელიც 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შთაგონებით ააშენეს ბავშვებმა ჯართისაგან, ხეებისაგან და ტივებისგან. 

XX საუკუნეში მოსახლეობისათვის მეთევზეობა უკვე აღარ იყო შემოსავლიანი და მოთხოვნილებამ განაპირობა ტურიზმის განვითარება.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Thailand: Ko Panyi's rooms with a sea view დაარქივებული 2013-01-11 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Phang-nga : Attractions / Phang-nga Town.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-01. ციტირების თარიღი: 2016-08-05.