recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**წმინდა გიორგის ციხე** — ციხე მდებარეობს ჟინვალის დაბის ჩრდილოეთით, 1.5-2 კმ-ზე, ჟინვალ-ანანურის გზის მარცხენა მხარეს. შედიოდა ჟინვალის ნაქალაქარის სათავდაცვო სისტემაში. ძირითადი ნაწილი XII-XIV საუკუნეებს განეკუთვნება, ნაწილი XVII-XVIII საუკუნეებს.

1975-1976 წლებში გათხარა იაე ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვ. რ. რამიშვილი).

ციხე აგებულია ციცაბო კლდოვან ფერდობზე და გეგმით თითქმის სამკუთხა მოხაზულობა აქვს. ციხის ყველაზე მაღალ (დასავლეთ) ნაწილში ციტადელია, ქვედა აღმოსავლეთ ნაწილში კი საყრდენი კედლებით შექმნილია ორი ვიწრო და გრძელი ტერასა, რომლებიც აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან მაღალი გალავნით იყო შემოზღუდული. ციხის შესასვლელი ქვედა ტერასაზეა, გალავნის ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ კიდეში. კარი ორ მძლავრ ბურჯზს შორისაა მოქცეული. ციხის ქვედა ნაწილში შემორჩენილია წმინდა გიორგის ეკლესია, ორი სწორკუთხა ნაგებობის ნანგრევები, გალავნის ჩრდილოეთი კედლის ნაწილი, სამეურნეო ორმო და წყლის რეზერვუარი.

ეკლესია დარბაზულია (4,9x4,8 მ), ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვით, რიყის ქვით და შირიმით. შეკეთებულ ნაწილებში გამოყენებულია აგური. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია 1,7 მ. სიმაღლის კედლები. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლით ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი ვიწრო სარკმელი და ორი მცირე კვადრატული ნიშია. შემორჩენილია კანკელის ნაშთი.

გათხრების შედეგად აღმოჩნდა მოუჭიქავი და მოჭიქული თიხის ჭურჭლის და კრამიტის ნატეხები, ქვევრები, აღმოჩენილი მასალა ინახება აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *კ. წერეთელი, ბ. ჯორბენაძე*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 304.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიტაძე**. |

**შიო ჩიტაძე** (დ. 4 თებერვალი, 1873, გორი — გ. 4 ივლისი, 1906, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა გორის სასულიერო სასწავლებელი 1887 წელს. შემდეგ ჩააბარა მისაღები გამოცდები თბილისის მეორე გიმნაზიაში და მესამე კლასში ჩაირიცხა. გიმნაზიაში სწავლის პერიოდში აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ-რევოლუციურ მუშობაში. გიმნაზიის სრული კურსი დაასრულა 1892 წელს და შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, მაგრამ ერთ წელიწადში გადავიდა კიევის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც იგი საუკეთესო სტუდენტად ითვლებოდა. 

კიევში აირჩიეს ქართველ სტუდენტთა სათვისტომოს გამგეობის თავმჯდომარედ. მეგობრობდა მწერალ ლესია უკრაინკასთან. უნივერსიტეტი წარმატებით დაასრულა 1897 წელს და მიიწვიეს რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად კიევის გიმნაზიაში, მათ შორის ფუნდკლეევის ქალთა კერძო გიმნაზიაში. ზაფხულობით ხელმძღვანელობდა სახალხო სკოლების მასწავლებელთა პედაგოგიური კვალიფიკაციის ამაღლების კურსებს; აქტიურ მონაწილეობას იღებდა კიევის ჟურნალ-გაზეთებში, რომლებშიც სისტემატურად ათავსებდა ფსიქოლოგიურ და ლიტერატურულ-კრიტიკულ სტატია-ნარკვევებს, ეწეოდა რევოლუციურ მუშობას. 

1904 წელს თბლისის ქართული გიმნაზიის გამგე-კომიტეტმა იგი რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად მიიწვია და მან თბილისის ქართულ გიმნაზიაში დაიწყო მუშაობა. მალე იგი გიმნაზიის ინსპექტორად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე დანიშვნისთანავე შეუდგა ქართულ გიმნაზიაში მმართველობის დემოკრატიული სისტემის შემოღებასა და სწავლა-აღზრდის ახალ პედაგოგიკურ-დიდაქტიკურ პრონციპებზე დამკვიდრებას, ამავე პერიოდში უფრო ფართოდ გაშალა რევოლუციური მუშაობა. მისი ინიციატივითა და უშუალო ხელმძღვანელობით მოეწყო 1905 წლის 13 აპრილის მასწავლებელთა ყრილობა თბილისში; მონაწილეობდა თბილისის სკოლების მოსწავლეთა მიტინგზე 1905 წლის სექტემბერში. 

იყო სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიის წევრი და ამ პარტიის გამოცემების „ცნობის ფურცლისა" და „შრომის" სარედაქციო კოლეგიის წევრი და მუდმივი თანამშრომელი. 1906 წელს მისსავე საცხოვრებელ ბინაში მოკლეს.

მისი ძმა, გოლა ჩიტაძე, მარქსისტი რევოლუციონერი იყო. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს შიო ჩიტაძის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* *ნარსია, გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 139-140.
* *ქაჯაია, ვ.* „გამოჩენილი ქართველი პედაგოგი შიო ჩიტაძე", თბილისი, 1948

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შიო ჩიტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ყარაქილისის ბრძოლა** (სომხ. Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ, თურქ. Karakilise Muharebesi *ან* Karakilise Muharebeleri) — პირველი მსოფლიო ომის კავკასიის კამპანიის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა ყარაქილისის (დღევანდელი ვანაძორი) მახლობლად ოსმალეთის იმპერიასა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1918 წლის 25-28 მაისს.

ისტორია
-------

უფრო მრავალრიცხოვანმა სომხურმა თავდაცვითმა ძალებმა მოახერხეს უკან გაებრუნებინათ შემოჭრილი ოსმალური ძალები, რომლებმაც დასავლეთ სომხეთში შეჭრით დაარღვიეს 1917 წელს ამიერკავკასიის კომისარიატთან ხელმოწერილი ხელშეკრულება. თურქებმა აიღეს ერზინჯანი, ერზურუმი, სარიყამიში, ყარსი, ალექსანდროპოლი და ყარაქილისს მიაღწიეს. აქ, ისევე როგორც, სარდარაპატსა და აპარანთან მოპოვებული გამარჯვებები ისნტრუმენტული ხასიათისა იყო და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას არსებობის საშუალება მისცა.

21 მაისს თურქებმა დაიკავეს ვორონცოვკა. თურქული რეგულარული ჯარების დარტყმების შედეგად სომხურმა შეიარაღებულმა ძალებმა უკან დახევა დაიწყეს. ოსმალურ-თურქული სამხედრო ძალების ნაწილი ერევნისაკენ, ნაწილი კი ყარაქილისისაკენ დაიძრა. ეს უკანასკნელი დაახლოებით 10 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 40 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს მოიცავდა. სომხური მოსახლეობა ტოვებდა სახლებს და სამხრეთით, ერევნისა და სიუნიქისაკენ გადაადგილდებოდა. გარეგინ ნჟდე (თავის ჯართან ერთად) ჩავიდა ყარაქილისში და მოახერხა მოსახლეობის საბრძოლველად გაერთიანება. სომხური ძალები აღწევდა 6 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 20 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს. 25-28 მაისს, ოთხდღიანი სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ორივე მხარემ სერიოზული დანაკარგები განიცადა. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალურმა არმიამ შეძლო თავს დასხმოდა ყარაქილისს და ამოეხოცა მთელი მისი მოსახლეობა (4 000 ადამიანი), მას უკვე აღარ ჰქონდა საკმარისი ძალები სომხეთის სიღრმეში შესაჭრელად.

ვეჰიბ-ფაშას საუბარი თავის შტაბთან:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ჩვენ არ გვაქვს სომხების დასამარცხებელი ძალა. სამდღიანი ბრძოლა ყარაქილისში აჩვენებს, რომ სანამ მათ სააფრთხე ემუქრებათ, ისინი ბრძოლაში სიკვდილს არჩევენ. ჩვენ არ უნდა ვიბრძოლოთ ძალასთან, რომელსაც 1 200 000 სომეხის გამოყვანა შეუძლია. თუ ბრძოლას ქართველებიც შეუერთდებიან, წინსვლა შეუძლებელი გახდება... მოკლედ, ჩვენ უნდა მოველაპარაკოთ სომხებსა და ქართველებს. | "|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყარაქილისის ბრძოლა (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Hohanissian, Richard G. (1997) *The Armenian People from Ancient to Modern Times.* New York. St. Martin's Press, 299
2. ↑  Walker, Christopher (1980). *ARMENIA: The Survival of a Nation*. New York:  St. Martin's Press,   გვ. 254. ISBN 0-7099-0210-7.
3. ↑  Reynolds, Michael. *Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires, 1908-1918*,   გვ. 211.
**ფრენკ ლენტინი** (დ. 8 ივლისი, 1884, როზოლინი — გ. 22 სექტემბერი, 1966, ჯექსონვილი) — იტალიელ - ამერიკელი ცირკის მსახიობი. ცნობილი როგორც „განუმეორებელი ფრენკი".

ბიოგრაფია
---------

ფრენკი დაიბადა სიცილიაში, თორმეტშვილიან (შვიდი და, ხუთი ძმა) ოჯახში. მსოფლიოში ცნობილი გახდა სხეულის ანომალიებით: სამი ფეხით, ოთხი ტერფით და ფეხზე 16 თითით.

ასეთი უცნაურობა გამოწველი იყო განუვითარებელი სიამის ტყუპით, რომელიც ემბრიონულ პერიოდში ფრენკს შეეზარდა. ფრენკის მესამე ფეხი სრულფასოვნად მოქმედებდა, ერთადერთი განსხვავება სხვა ფეხებთან შედარებით მოკლე ზომა იყო.

8 წლის ფრენკი ოჯახთან ერთად აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად და შოუ ბიზნესით დაკავდა, კონკრეტულად კი ცირკში დაიწყო მუშაობა. 30 წლის ასაკში ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეობა მოიპოვა. მისი კარიერა 40 წელიწადს ითვლის, ამ პერიოდში ლენტინმა არაერთი ცირკის გამოსვლებში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის ბუფალო ბილის „ველურ დასავლეთში". ლენტინის პოპულარობის გამო მისი თანატოლები ფრენკს „მეფეს" უწოდებდნენ.

ბავშვობაში ფრენკი ფეხბურთს თამაშობდა, აქედან მომდინარეობს მისი კიდევ ერთი ზედმეტსახელი „სამფეხა ფეხბურთელი". ფრენკს ჰყავდა მეუღლე ტერეზა მური და ოთხი შვილი: ჯოზეფი, ნატალი, ფრენკი, ჯეიმსი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფრენკ ლენტინი***

* James G. Mundie, "The Life History of Francesco A. Lentini, Three-legged Wonder" pitchbook pamphlet (with photos)
* J. Tithonus Pednaud, FRANCESCO LENTINI – The Three- Legged Man
* www.pinterest.com

სქოლიო
------

1. ↑  aww.ge.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-03-23. ციტირების თარიღი: 2016-05-05.
2. ↑  David Wallechinsky & Irving Wallace. Biography of Three-Legged Wonder Franceso A. Lentini Part 1. *trivia-library.com*. ციტირების თარიღი: 2012-09-26.
3. ↑  ფრენკ ლენტინი-სამფეხა ადამიანი(ნამდვილი ამბავი + ფოტოები) intermedia.ge
4. ↑  FRANCESCO LENTINI – THE THREE- LEGGED MAN www.thehumanmarvels.com
5. ↑  Mario Barresi (2010-08-29). „L'uomo di Rosolini che aveva tre gambe. E due paia di organi genitali" (იტალიური). *ragusanews*. ციტირების თარიღი: 2012-09-27.
პაოლო ვერონეზე, *იესო ქრისტეს აღდგომა* (დაახლოებით 1560 წ.).
**ქრისტოლოგია** (ბერძნ. Χριστός *Khristós* და -λογία , *-ლოგია*), ბერძნულიდან სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ქრისტეს შესწავლა" — თეოლოგიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის იესო ქრისტეს ბუნებას და მის ცხოვრებას. არსებობს განსხვავებული შეხედულებები იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორი ბუნების იყო იესო, ადამიანური, ღვთაებრივი თუ ორივე ერთად. ქრისტოლოგია ასევე შეისწავლის ქრისტეს, როგორც მესიას. 

ადრინდელ ქრისტიანული ნაწერებში იესო ქრისტე მოიხსენიება რამდენიმე სახელით, მათ შორის, როგორც: ძე კაცი, ღვთის ძე, მესია და *კირიოსი*. არსებობს ორი განსხვავებული და ერთმანეთთან დაპირისპირებული მოსაზრება. ერთ-ერთის მიხედვით, ქრისტე გახდა ადამიანი და შემდეგ დაბრუნდა ღმერთთან, ხოლო მეორე მოსაზრების, ადოპციონიზმის მიხედვით, იესო მიიჩნევა ღმერთის მიერ შვილად აყვანილად. 

მეორედან მეხუთე საუკუნემდე, ქრისტეს ადამიანური და ღვთაებრივი ბუნების ურთიერთობა იყო დებატების მთავარი საგანი. ქალკედონის კრებაზე 451 წელს დაიგმო მონოფიზიტობა, რომლის მიხედვითაც ქრისტე ერთბუნებოვანია და კიდევ ერთხელ განმტკიცდა ქრისტოლოგიური კონცეფცია, დიოფიზიტობა.  დასავლური და აღმოსავლური მართლმადიდებელი ქრისტიანების უმრავლესობა დღემდე იზიარებს ამ მოსაზრებას, თუმცა გარკვეული ნაწილი მიაფიზიტიზმის მოძღვრებას ემხრობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია ბრიტანიკა - ქრისტოლოგია
* ქრისტოლოგიის განმარტება

სქოლიო
------

1. ↑  Davis 1990. sfn error: no target: CITEREFDavis1990 (help)
**ფერდინანდო გონძაგა** (იტალ. Ferdinando Gonzaga; დ. 26 აპრილი, 1587 — გ. 29 ოქტომბერი, 1626) — იტალიელი საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე, მანტუასა და მონფერატოს ჰერცოგი 1612 წლიდან მის გარდაცვალებამდე.

ბიოგრაფია
---------

ფერდინანდო მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგის ვინჩენცო I გონძაგას მეორე ვაჟი იყო და საეკლესიო ცხოვრებისათვის ამზადებდნენ. 1605 წელს უკვე 18 წლის ასაკში იგი კარდინალი გახდა. 1612 წელს მისი უფროსი ძმა ჰერცოგი ფრანჩესკო IV უშვილოდ გარდაიცვალა და ფერდინანდო იძულებული გახდა საეკლესიო ცხოვრება მიეტოვებინა.

იმავე 1612 წელს ფერდინანდო გონძაგა მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგი გახდა. 1615 წელს მან იქორწინა კამილა რეტიჩინაზე, რომელსაც ერთი წლის შემდეგ 1616 წელს გაეყარა. 1617 წლის 16 თებერვალს ფერდინანდომ ხელმეორედ იქორწინა. ამჯერად ტოსკანას დიდი ჰერცოგის, ფერდინანდო I-ის ქალიშვილ კატერინა დე’ მედიჩიზე, რომელთანაც მას შვილი და მემკვიდრე არ შეძენია.

როცა ფერდინანდო გონძაგა 1626 წელს 39 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ერთადერთი მემკვიდრე მისი უმცროსი ძმა, ვინჩენცო II დარჩა, რომელსაც ზუსტად იმავე ნაბიჯის გადადგმა მოუწია, როგორიც ფერდინანდოს 13 წლის წინ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გონძაგას დინასტია

ლიტერატურა
----------

* Gino Benzoni: FERDINANDO Gonzaga, duca di Mantova e dei Monferrato. In: Fiorella Bartoccini (Hrsg.): Dizionario Biografico degli Italiani (DBI). Band 46 (Feducci–Ferrerio), Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 1996.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ფერდინანდო გონძაგა"** ვიკისაწყობში.
**ქიცუვათნა**, *ქიცვათნა* — ქვეყანა ძვ. წ. II ათასწლეულის მცირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონში, კილიკიის ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უძველესი დროიდან დასახლებული უნდა ყოფილიყო ინდოევროპული წარმომავლობის ტომებით, განსაკუთრებით ლუვიელებით. მოგვიანებით იქ ხურიტებიც ცხოვრობდნენ. ხეთების ძველი სამეფოს ხანაში (ძვ. წ. 1650-1500 წწ.) ქიცუვათნა დამოუკიდებელი ქვეყანა იყო. იგი ხურიტების პოლიტიკურ და კულტურულ-რელიგიურ გავლენას განიცდიდა. ძვ. წ. XIV საუკუნიდან ქიცუვათნა ხეთების ვასალური სამეფო გახდა. ქიცუვათნის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა ღვთაება ხეფათის მთავარი საკულტო ცენტრი – ქუმანი (კლასიკური ხანის კომანა). ჰ. გოლდმანმა 1935 წელს თარსუსში იპოვა ქიცუვათნის მეფის ისფუთახსუს საბეჭდავი, რომელსაც ჰქონდა ხეთური (ლუვიური) იეროგლიფური წარწერა. იგი ერთ-ერთი უძველესია ამ სახის წარწერათა შორის. ხეთების სახელმწიფოს განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. XIII საუკუნე) ქიცუვათნის ეთნიკური სურათი შეიცვალა, აქ დასახლდნენ სხვა წარმოშობის ტომები, განსაკუთრებით არამეელები.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 539.
**ფრენსის ვუდი** (ინგლ. Frances Wood; დ. 25 დეკემბერი, 1883, ინგლისი, ლონდონი — გ. 12 ოქტომბერი, 1919) — ინგლისელი ქიმიკოსი და სტატისტიკოსი. მისი სახელი მიენიჭა სამეფო სტატისტიკური საზოგადოების მედალსაც.

ცხოვრება
--------

ფრენსის ვუდ ჩიკი დიდ ოჯახში გაიზარდა, ის იყო მაქმანების დილერის სამუელ ჩიკის და ემა ჰული ჩიკის ქალიშვილი. სამუელ და ემა ჩიკებს თორმეტი შვილი ჰყავდათ, რომელთაგან ათი ბავშვობის შემდეგ გადარჩა. ათი შვილიდან შვიდი გოგონა იყო. მის დებს შორის აგრეთვე ცნობილია დიეტოლოგი ჰარიეტ ჩიკი. ფრენსის ვუდ ჩიკი სწავლობდა ნოტინგ ჰილის საშუალო სკოლაში 1897 - 1903 წლებში; შემდეგ მან შეისწავლა ქიმია ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში 1904–დან 1908 წლამდე. 

1908–1912 წლებში ფრენსის ვუდი მუშაობდა ლისტერის პროფილაქტიკური მედიცინის ინსტიტუტში, როგორც მკვლევარ ქიმიკოსი, მაგრამ ამ პერიოდში მისი ინტერესები შეიცვალა და სამედიცინო სტატისტიკის მიმართულებით განაგრძო მუშაობა. ფრენსისი 1912 წელს გახდა ლისტერში სასურსათო სამეცნიერო მეცნიერ-თანამშრომელი, 1914 წლის ომისთვის სავაჭრო საბჭოში გადავიდა, მოგვიანებით კი შეიარაღების სამინისტროში მუშაობდა, სწორედ იქ დარჩა 1919 წლის მარტამდე, სანამ თანამდებობას დატოვებდა ორსულობის გამო.

ფრენსის ვუდი დაქორწინდა სიდნეი ვუდზე, საგანმანათლებლო საბჭოს ინსპექტორზე, 1911 წლის ივლისში. მათი ქალიშვილი ბარბარე დაიბადა 1919 წლის სექტემბერში საკეისრო კვეთის შედეგად, მაგრამ ფრენსი გარდაიცვალა ორი კვირის შემდეგ სეფსისით.

წვლილი
------

ფრენსის ვუდის ადრეული ნამუშევრები ქიმიაში მოიცავს პოლიმერიზაციას და დუღილს სერ უილიამ რამსეის და შემდგომ ართურ ჰარდენის ხელმძღვანელობით. ვუდი, როგორც სამედიცინო სტატისტიკოსი საკმაოდ ცნობილია: მან შეადარა სურსათის ფასები ხელფასსა და ქირაზე, სტატისტიკური კორელაციების განზოგადება სიკვდილიანობის და სიკვდილიანობის მაჩვენებლებზე კიბოსა და დიაბეტზე. 

მისი ნამუშევრები ომის დროს კვლავ გამოუქვეყნებელი რჩება.

1913 წლებში ლონდონში ხელფასების ტენდენციების შესახებ მისი ერთადერთი ავტორის ნაშრომი წაიკითხეს სამეფო სტატისტიკის საზოგადოების შეხვედრის წინ კერძოდ 1913 წლის 18 ნოემბერს, რომელზეც კომენტარი გააკეთა პრეზიდენტმა ფრანცის ედგევორდმა. ფრენსის ვუდმა გამოაქვეყნა კიდევ ერთი სტატია RSS ჟურნალებში, 1915 წელს მუშა და მაღალი კლასის წარმომადგენლების მიერ საკვების ფასის ცვლილების შესახებ.

ჯილდოები და წოდებები
--------------------

ვუდი გახდა სამეფო სტატისტიკური საზოგადოების სტიპენდიანტი 1913 წელს. აგრეთვე მასვე მიენიჭა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრის სტატუსი 1917 წელს და ოფიცრის წოდება 1918 წელს. მისი გარდაცვალებიდან მალევე საზოგადოებამ მოიძია თანხები ორწლიანი ესეების კონკურსისთვის „მისი მეხსიერება". 2017 წელს საზოგადოებამ დააარსა ვუდის მედალი, რომელიც გაიცემა მის პატივსაცემად - ეკონომიკური ან სოციალური სტატისტიკის სფეროში შეტანილი წვლილისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ჯონ ჯ. ო’კონორი* და *ედმუნდ ფ. რობერტსონი*. Frances Chick Wood (ინგლისური) — ბიოგრაფია არქივში MacTutor.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5
2. 1 2 3
ფრენსის დრეიკი
**ფრენსის დრეიკი** (ინგლ. Francis Drake; დაახლ. 1540 — 28 იანვარი 1596) — ინგლისელი მეზღვაური და მეკობრე. პირველი ინგლისელი, რომელმაც შეასრულა მოგზაურობა დედამიწის გარშემო 1577-1580 წლებში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ესპანეთის უძლეველი არმადის დამარცხებაში. ფრენსისმა 13 წლის ასაკში შეისწავლა ზღვაოსნობა, ხოლო ათი წლის შემდეგ ფლოტში დაიწყო სამსახური და ორჯერ გაცურა აფრიკიდან ამერიკაში, სადაც მონები ჩამოჰყავდა. გზად მათ ხომალდს ესპანელები დაესხნენ თავს, რის შედეგადაც დრეიკი ესპანეთის მოსისხლე მტერი გახდა.

ელისაბედ I-ის მმართველობის ხანაში ინგლისი ესპანეთს ემტერებოდა. ელისაბედი თვალს ხუჭავდა იმაზე, რომ დრეიკი ესპანურ გემებს ძირავდა და ძარცვავდა, რადგან იგი ამას „არაოფიციალურად" აკეთებდა. დრეიკმა რამდენიმე წარმატებული ცურვა განახორციელა, რომელთა დროს სამხრეთ ამერიკასა და ვესტ-ინდოეთში ესპანეთის კოლონიებიდან განძეულს ეზიდებოდა. დრეიკი თითქმის არაფრით ჯობდა მეკობრეებს, მაგრამ სიმამაცის წყალობით ინგლისში სახელი გაითქვა.

1577 წელს დრეიკი სამწლიან მოგზაურობას შეუდგა, რომელიც არა მხოლოდ კვლევას ისახავდა მიზნად, არამედ ძარცვასაც. მისი ხომალდი, „ოქროს ფურირემი", ერთადერთი გემი იყო მთელი ფლოტიდან, რომელმაც მოგზაურობა დაასრულა, ხოლო დრეიკი პირველი ინგლისელი გახდა, ვინც მსოფლიოს შემოუარა. სამშობლოში დაბრუნებული დრეიკი ელისაბედ I–მა „ოქროს ფურირმის" გემბანზე რაინდად აკურთხა.

1587 წელს დრეიკი ესპანეთის ნავსადგურს, კადისს, დაესხა და ინგლისში შესაჭრელად გამზადებული ფლოტი დაწვა. ესპანელებმა ახალი სამხედრო ფლოტი ააგეს, რომელსაც „უძლეველი არმადა" დაარქვეს. 1588 წელს, როდესაც არმადა სალაშქროდ გაემართა, დრეიკმა სხვა კაპიტნებთან ერთად დაამარცხა იგი და გმირის სახელი მოიხვეჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფრენსის დრეიკი***

* Francis Drake დაარქივებული 2008-04-12 საიტზე Wayback Machine.
* Hand-colored map depicting Sir Francis Drake's attack on Saint Augustine from the State Archives of Florida
* In Drake's Wake – "The world's best Drake resource"
* Kraus Collection of Sir Francis Drake at the Library of Congress
* Mission to rescue Drake's body
* Oliver Seeler's website "Sir Francis Drake"


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ქლოი მორეცი *Hugo*-ს პრემიერაზე 2014 წელს.
**ქლოი გრეის მორეცი** (ინგლ. Chloë Grace Moretz, დ. 10 თებერვალი, 1997) — ამერიკელი მსახიობი. მსახიობობა 6 წლის ასაკში დაიწყო და თავდაპირველად მონაწილეობა მიიღო  საშინელებათა ფილმში სახელწოდებით *The Amityville Horror* (2005).

ახალგაზრდობა
------------

ქლოი მორეცი დაიბადა ატლანტაში, ჯორჯიის შტატში და გაიზარდა კარტერვილში, ჯორჯიის შტატში. იგი ტერი დიუკისა და მაკოი მორეცის შვილია. ქლოის ჰყავს ოთხი ძმა: ბრენდონი, ტრევორი, კოლინი და ითანი. ქლოი დედასთან და ძმასთან - ტრევორთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად ნიუ-იორკში 2002 წელს, რადგან ტრევორი მიიღეს პროფესიულ საშემსრულებლო ხელოვნების სკოლაში, რამაც შემდგომ გამოიწვია ქლოის დაინტერესება ამ სფეროთი. ამასთანავე, მსახიობი თვლის, რომ მისი ოჯახი ძალიან რელიგიურია.

სამსახიობო კარიერა
------------------

### ადრეული როლები

მისი სამსახიობო კარიერა დაიწყო ჰოლივუდში, სადაც  მოირგო მევიოლინეს როლი და ითამაშა ორი ეპიზოდი *CBS-*ის სერიალ *The Guardian*-ში. მან უფრო დიდი აღიარება 2005 წელს საშინელებათა ფილმით *The Amityville Horror*-ით მოიპოვა და მიიღო ახალგაზრდა შემსრულებლის ჯილდო.

### მოდა

მორეცს მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა ფოტო გადაღებებში, ასევე აქვს ედითორიალები, სტატიები და ქოვერები შემდეგი ჟურნალებისათვის: *Flaunt*, *Vogue*, *Teen Vogue*, *Jalouse*, *Marie Claire*, *Interview*, *Elle,* *Love*, *Crash Magazine*, *InStyle* და სხვები. ის ასევე მიიწვიეს მოდის პრესტიჟულ ატელიეზე, როგორიცაა *Dior* გაზაფხული/ზაფხული 2013 პარიზის მოდის კვირეულზე. 2012 წელს მაქს მარას ხელმოწერით ქლოის მიენიჭა „მომავლის მაქს მარას სახის" ჯილდო. 2012 წელს ის ასევე გახდა ამერიკული ტანსაცმლის *Aéropostale*-ის სახე და გამოჩნდა მათ მრავალ ვიდეოსა და რეპორტაჟებში. 2013 წელს ჟურნალმა *Elle*-მ ქლოის მიანიჭა "Next Future Icon Award" სახელი.

პირადი ცხოვრება
---------------

მორეცი ახლა Studio City-ში, ლოს ანჯელესში ცხოვრობს. მისი ძმა ბრენდონი ბიზნეს მენეჯერის თანამდებობაზეა, ტრევორი კი 2010 წლიდან ქლოის სამსახიობო კარიერაში ეხმარება და თან ახლავს მოგზაურობებსა და პრესასთან შეხვედრებში, როცა მშობლებს არ შეუძლიათ დასწრება.

ქლოი საჯაროდ უჭერს მხარს LGBT ადამიანების სრულ თანასწორბას. ის თავს ფემინისტად მიიჩნევს და უარს ამბობს იმ პერსონაჟების როლებზე, რომლებზეც თვლის, რომ სექსუალურად შევიწროეუბლნი არიან.  აღსანიშნავია, რომ 2014 წლის ოქტომბერში, ჟურნალ *Time*-ში ქლოი წლის 25 ყველაზე გავლენიან თინეიჯერების სიაში მოხვდა.

2016 წელს, კორეულ შოუში *The Brainiacs / Problematic Men* ქლოიმ საჯაროდ განაცხადა, რომ მხარს უჭეს ჰილარი კლინტონსა და ბერნი სანდერსს.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-17. ციტირების თარიღი: 2020-02-18.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-06. ციტირების თარიღი: 2020-02-18.
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-17. ციტირების თარიღი: 2020-02-18.
16. ↑
17. ↑
18. ↑
19. ↑
**შაბან კალესის ციხე** — ციხე თურქეთში მდინარე ხარშიტის წყლის მარცხენა სანაპიროზე. ცენტრალური გზიდან უნდა გადალახო მდინარე ხარშიტი და შეუყვე სოფელ დოხუზ–კონაღის აღმართებს. ამ სოფლის ძველი სახელია ზანდანი. გზაა სოფლის ცენტრამდე ძალზე ცუდია.
ციხე, უფრო ზუსტად ციხე-კოშკი სოფლის თავში, ხეობისაკენ წინ წამოზიდულ კლდოვან, პირამიდისებური ფორმის ბორცვზეა დაშენებული. აქედან შესანიშნავად მოსჩანს ხეობა, ოთხივე მხრივ კარგად მოზრდილ მანძილზე. ადგილობრივთა გადმოცემით, ხარშიტის ხეობაზე გამავალი ძველი გზები ძირითადად ხეობის მარცხენა მხარის ზედა ნაწილში იყო გამართული, რადგან აქ რელიეფი შედარებით არაა მკაცრი. ბევრია მოვაკებული ადგილები, რომლებზედაც სოფლებია გაშენებული. მათივე გადმოცემით ძველი გზა სწორედ იმ მაღლა აზიდული ბორცვის ძირში გაივლიდა, რომელზედაც ციხე იყო დაშენებული.
ძეგლი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. მხოლოდ აქა-იქ შეინიშნება საძირკვლის ნაშთები. ადგილობრივთა გადმოცემით, იგი დანგრევამდეც მცირე მოცულობის ნაგებობა იყო. როგორც ჩანს, ეს ციხე-კოშკი აქ გამავალ გზას აკონტროლებდა და ამავე დროს მას საგუშაგო-სასიგნალო დანიშნულების ფუნქციაც უნდა ჰქონოდა. ვფიქრობთ, იგი ხეობის როგორც ზედა, ისე ქვედა ზონაში არსებულ საფორტიფიკაციო ნაგებობებთან იყო დაკავშირებული და თავისი ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე შუალედურ რგოლს წარმოადგენდა. ჩანს, რომ ხეობას უკვე ადრებიზანტიური ეპოქიდან მაინც ჰქონდა ერთ ჯაჭვზე ასხმული თავდაცვის სისტემა ზღვის სანაპიროდან ხეობის სათავეებამდე.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2019, გვ. 51-52 ISBN 978-9941-8-1990-2.
**ყარაქეფექთეფე** (აზერ. Qaraköpəktəpə) — ბრინჯაოს ხანის მრავალფენოვანი ძეგლი-დასახლება კურუჩაისა და კენდელენჩაის მდინარეების აუზში ქალაქ ფიზულისთან აზერბაიჯანში.

ძეგლი აღმოჩენილი იქნა გ. ისმაილოვოვის მიერ 1961-1971 წლებში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა შუა ბრინჯაოს ხანის საგნები, რომელიც აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე იწყება ჩვ.წ. III ათასწლეულის მეორე ნახევრიდან. სხვადასხვა სახის მასალები ახასიათებს მილი-ყარაბაღის კულტურას.

ისმაილოვი ასევე მიაკუთვნებს დასახლებას ყარაბულაღის ყურღანს, რომელიც განლაგებულია კენდელანჩაის მარჯვენა ნაპირზე და რომელიც იქნა შესწავლილი ალექსანდრე ივანოვსკის მიერ 1898 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑   Вели Алиев. Культура эпохи средней бронзы Азербайджана. — «Элм», 1991. — 253 с.
2. ↑   Вели Алиев. Культура эпохи средней бронзы Азербайджана. — «Элм», 1991. — 253 с.
3. ↑   Вели Алиев. Культура эпохи средней бронзы Азербайджана. — «Элм», 1991. — 253 с.
საფავიდთა პერიოდის ქარვასლის გეგმის ნიმუში.
**ქარვასლა** (სპარს. كاروان [ქარევან] და თურქ. Saray [სარაი] *სასახლე*) — თურქულ ენებზე ქარავნის სახლს ნიშნავს — დიდი სახალხო დაწესებულება აზიის ქალაქებში, გზებზე და დაუსახლებელ პუნქტებში, რომელიც მოგზაურთა, როგორც წესი, სავაჭრო ქარავნების ღამის გასათენებელი და გასაჩერებელი ადგილის ფუნქციას ატარებდა.

ქარვასლები ზოგჯერ საკმაოდ ფუფუნებით მოწყობილი, თუმცა უფრო ხშირად ძალიან მარტივი და მოუწყობელი შენობები იყო, სადაც მოგზაურებს თავად უნდა ჰქონოდათ საწოლი ხალიჩები და სურსათი თავიანთთვის და მათი პირუტყვისთვის. ხშირად ამ დაწესებულებაში მხოლოდ წყალი იყო, რომელიც შორიდან მოჰქონდათ და დიდი შეფერხებებით. ქარვასლას აუცილებლად ჰქონდა პირუტყვის დასაბმელი თავლა. მსხვილ ქალაქებში ქარვასლა სრულფასოვან თანამედროვე სასტუმროს ჰგავდა, დამატებითი მომსახურებით — კვებით,აბანოებით და ფულის გაცვლის პუნქტებით.სავაჭრო გზებზე კი ეს იყო მარტივი კონსტრუქციის ოთხკუთხა ნაგებობა შუაში ეზოთი და მის ცენტრში კი ჭით. შენობის გარე კედლები როგორც წესი გამაგრებული იყო ავაზაკთა თავდასხმის ან ალყის მოკლე ხნით მოგერიებისთვის.

ტერმინი „ქარვასლა" საქართველოში გაბატონებულია უკვე XVII—XVIII საუკუნეებში. უფრო ადრე სასტუმრო სახლის აღმნიშვნელ ტერმინად იხმარებოდა ფუნდუკი. შენდებოდა ორ-, სამ- და ოთხსართულიანი ქარვასლები, ძირითადად კი გავრცელებული იყო შიგაეზოიანი და დარბაზული. ქარვასლას ჰქონდა საცხოვრებელი ოთახები, სავაჭრო დუქნები, საქონლის შესანახი სარდაფები, საჯინიბოები და ეზოები პირუტყვის გასაჩერებლად. XIX საუკუნეში თბილისში 13 დიდი ქარვასლა იყო. თბილისის ქარვასლებში ინახებოდა და მერე ნაწილდებოდა მთელ ამიერკავკასიაში უცხოეთიდან შემოტანილი საქონელი. ქარვასლაში გაჩერებული ვაჭარი იხდიდა ბაჟს — საქონლის ფასის 1/4-ს. გარდა სავაჭრო ოპერაციებისა, აქ ხდებოდა სავაჭრო გარიგებები, დგებოდა კომერციული ხასიათის საქმეები და სხვა. XIX საუკუნის 70-იან წლებში, სარკინიგზო ხაზის გაყვანის შემდეგ ქარვასლამ დაკარგა მნიშვნელობა.

გალერეა
-------

* სა'დ ალ-სალთანეს ქარვასლას ინტერიერი, ქაზვინი. სა'დ ალ-სალთანეს ქარვასლას ინტერიერი, ქაზვინი.
* შაჰ-აბაზის ქარვასლა, ამჟამად სასტუმრო ისპაჰანში, ხედი ეზოდან.შაჰ-აბაზის ქარვასლა, ამჟამად სასტუმრო ისპაჰანში, ხედი ეზოდან.
* ქარვასლა ყარაჯში, ირანიქარვასლა ყარაჯში, ირანი
* თბილისითბილისი
* თბილისითბილისი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის ქარვასლები
* სპარსული არქიტექტურა
* ისლამური არქიტექტურა

წყარო
-----

* *ვახუშტი,* აღწერა სამეფო საქართველოსა, წგნ.: ქართული ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ.1973

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი პ.* საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური განვითარება XIX—XX საუკუნეებში, ტ. 6, თბ. 1979;
* *Месхиа Ш.А.* Города и городской строй феодальной Грузии (ХVII—XVIIIвв,), Тб. 1959;
* *Чхетия Ш.К.* Тбилиси в ХИХ столетии, Тб. 1942;
* *გ. ჭყონია*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 458.
**ქართველ ხელოვანთა საზოგადოება** — ქართველ მხატვართა საზოგადოება, პირველი პროფესიული ორგანიზაცია (ავტონომიური უფლებით შედიოდა ლიტერატურის, თეატრის სახვითი ხელოვნების და მუსიკის სექციები). 

დაარსდა დიმიტრი შევარდნაძის თაოსნობით 1916 წელს. დამფუძნებელი კრება შედგა 11 აპრილს. პირველ თავმჯდომარედ დ. შევარდნაძის წინადადებით, აირჩიეს გ.ჟურული, მოადგილედ (ამხანაგად) დ.შევარდნაძე (რომელიც ფაქტობრივად ხელმღვანელობა საზოგადოების საქმიანობას), გამგეობის წევრებად — გ.გაბაშვილი, მ.თოიძე, იაკობ ნიკოლაძე, ა.მრევლიშვილი და პ.მამარაძე. წესდების თანახმად, ქართველ ხელოვანთა საზოგადოება დაარსდა იმ მიზნით, ,,რომ ხელი შეეწყობოდა" ა) მხატვართა, მოქანდაკეთა და ხუროთმოძღვართა დაახლოება-შეკავშირებას, ბ)ქართველთა შორის ხელოვნება სხვადასხვა დარგის გავრცელებას, გ) ,,ძველი ქართული ხელოვნების ნაშთების ეგროვებას, დაცვას და შესწავლას". საზოგადოების ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანა იყო, აგრეთვე, საგამოფენო მუშაობის გაშლა, სამხატვრო სკოლის დაარსება, ახალგაზრდების გაგზავნა საზღვარგარეთ პროფესიული განათლების მისაღებად, ხელოვნების მუზეუმის დაარსება და სხვა ხელმოკლეობის მიუხედავად ქართველთა ხელოვანთა საზოგადოებამ მოაწყო რამდენიმე გამოფენა: ძველი ქართული საეკლესიო მხატვრობისა (1917 წელს), თანამედროვე ქართველი მხატვრების ნამუშევრებისა (1919 წელს), აქ უფროსი თაობის მხატვრებთან ერთად პირველად იყვნენ ფართოდ წარმოდგენილი ახალგაზრდებიც: ელენე ახვლედიანი, ლადო გუდიაშვილი, დავით კაკაბაძე, ი.თოიძე, ვ.სიდამონ-ერისთავი, შ.ქიქოძე, ვ.ჯორჯაძე; გამოფენილი იყო, ამას გარდა, ნიკოლოზ ფიროსმანაშვილის რამდენიმე სურათიც. 1919-1922 წლებში მოეწყო დიდი გამოფენები (ეწყობოდა მცირე გამოფენებიც). ყველა ამ ვერნისაჟში მონაწილეობდნენ თბილისში მომუშავე არაქართველი მხატვრებიც. XV საუკუნეში ეკლესიის კედლის მხატვრობის პირების გადმოსაღებად მოეწყო ექსპედიცია ნაბახტევში 1916 წელს. საზოგადოების წევრები (ლადო გუდიაშვილი, დ.შევარდნაძე, მ.ჭიაურელი) 1917 წელს მონაწილეობდნენ ისტორიკოსები ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე არსებული ძეგლების შემსწავლელი ექსპედიციის (ხელმძღვანელი ექვთიმე თაყაიშვილი) მუშაობაში. პოლიტიკური სიტუაციის შეცვლის გამო 1921 წლის 25 მაისს მოიწვიეს სრულიად საქართველოს მხატვართა I კონფერენცია.იმავე წლის ივნისიდან საზოგადოებას ოფიციალურად ეწეოდა ,,საქართველოს ხელოვანთა კავშირის სახივითი ხელოვნების სექცია". 15 ივნისი მიიღეს მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება „საქართველოს ხელოვანთა კავშირის სამხატვრო აკადემიის" დაარსების შესახებ. ამავე წელს მათ გადაეცათ „დიდების ტაძარი" სამხატვრო გალერეის (მუზეუმის) მოსაწყობად (შემდგომში მისი კოლექცია საფუძვლად დაედო საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმს) 1922 წლიდან საზოგადოებას ოფიციალურ დოკუმენტებში ეწოდება „ქართველ მხატვართა საზოგადოება". 1922 წლის 14 ოქტომბერს სხდომაზე გადაწყდა: „შედგენილ იქნას ქართველ დამსახურებულ მხატვართა და პლასტიკურო ხელოვნების ყველა მოღვაწეთა ენციკლოპედია, მოახდინონ ქართველ მხატვართა და მხატვრობის მსახურთა ანკეტირება". ეს იყო პირველი ცდა ქართული დარგობრივი ენციკლოპედიის შექმნისა შექმნისა. მხატვართა II რესპუბლიკის კონფერენციაზე (1922 წლის ნოემბერი) მიიღეს ახალი წესდება ქართველ ხელოვანთა საზოგადოებამ იარსება 20-30-იანი წლების მიჯნამდე.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 884
**შაბთაი ცური** (ებრ. שבתאי צור, დაბადების სახელი: შოთა ცოციაშვილი; დ. 15 თებერვალი, 1951, ვანი) — ქართველი ებრაელი პოლიტიკოსი, დიპლომატი, საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესის თანათავმჯდომარე.

შოთა ცოციაშვილი 1951 წელს დაიბადა ვანში, 1967 წელს დაამთავრა ვანის მეორე საშუალო სკოლა და სწავლა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო, რომელიც 1974 წელს დაამთავრა.

უნივერსიტესის დასრულების შემდეგ ცოციაშვილი მეუღლესთან, ლეასთან ერთად საცხოვრებლად ისრაელში გადავიდა და აშკელონში დასახლდა. 1979 წლიდან მუშაობა დაიწყო ისრაელის ეროვნული ბანკში, ამავე დროს დაიწყო მოღვაწეობა ადგილობრივ პოლიტიკურ მოძრაობაში, რომელიც ქალაქის მმართველ ძალას წარმოადგენდა. აქ ის მაშინდელ ქალაქის მერს — ელი დაიენის და ბენი ვაკნინს დაუახლოვდა. მოგვიანებით გაწევრიანდა ლიკუდის პარტიის ადგილობრივ ორგანიზაციაში.

შაბთაი ცურის ქუჩის ბანერი ვანში
1989 წლიდან ელი დაიენი ქნესეთის წევრი გახდა ავოდას პარტიის რიგებიდან, რომელიც ლიკუდის უმთავრესი კონკურენტი იყო სახელმწიფო არჩევნებში, ქალაქის მერი ბენი ვაკნინი გახდა და ამ პოზიციას ის 2003 წლამდე იკავებდა, ამ პერიოდის განმავლობაში შაბთაი ცური ქალაქის ვიცე მერი იყო, 2003 წელს კი ქალაქის მერის პოზიცია დიკავა, თუმცა პოზიციის დატოვება მალე მოუხდა, რადგან ქალაქის მმართველობის არჩევნებში 26 წლის შემდეგ პირველად სხვა ადგილობრივმა მოძრაობამ გაიმარჯვა.

შაბთაი ცური წლების განმავლობაში იყო საქართველოს საპატიო კონსული ისრაელში. როგორც ლიკუდის პარტიის აქტიური წევრი ახლო ურთიერთობაში იმყოფებოდა პარტიის ერთ-ერთ წამყვან ლიდერთან და 2001-2006 წლებში ქვეყნის პირველ პირთან — არიელ შარონთან. 2005 წლის იანვრიდან 2008 წლის აგვისტომდე იყო ისრაელის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში, პარალელურად ის ხელმძღვანელობდა ისრაელის საკონსულოსაც ერევანში.

არის ქალაქ ვანის საპატიო მოქალაქე. 2014 წლის 4 ნოემბერს, საქართველო-ისრაელის 26 საუკუნოვანი მეგობრობის ფარგლებში ქალაქ ვანის სანაპიროს ქუჩას, სადაც დაიბადა და გაიზარდა შაბთაი ცური, სიცოცხლეშივე მიენიჭა მისი სახელი.

სქოლიო
------

1. ↑  შაბთაი ცური – ისრაელის ელჩი საქართველოში *georgianjews.org*[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ქართული დიასპორა ისრაელში *diaspora.gov.ge*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-21. ციტირების თარიღი: 2015-10-22.
3. ↑  ქუთაისის მერიაში ებრაულ დელეგაციას უმასპინძლეს. *PSnews.ge*
4. ↑  ვანში სანაპიროს ქუჩას შაბთაი ცურის სახელი მიენიჭა. *Facebook.com*
**ქარზე დაწერილი** (ინგლ. Written on the Wind) — 1956 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. დოროთი მელოუნმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1955 წლის 24 ოქტომბერს გეოლოგი მიჩ უეინი, რომელიც ჰედლის ნავთობკომპანიაში მუშაობს გაიცნობს ლუსი მურს, რომელიც მიჩის უფროსის მდივანია და ნიუ-იორკში მუშაობს. მიჩი ქალს კონფერენციაზე დაპატიჟებს ჰიუსტონში. მგზავრობისას მიჩი აღიარებს, რომ სინამდვილეში მან ლუსი ბავშვობის მეგობრივ, კაილ ჰედლის სურვილის დასაკმაყოფილებლად წაიყვანა. კაილ ჰედლი ნავთობის მაგნატის, ჯასპერ ჰედლის ალკოჰოლიკი შვილია. მიჩსა და კაილს ორთავეს შეუყვარდება ქალი. კაილი უშედეგოდ იყენებს მის ფულსა და სიმდიდრეს ლუსის მოსახიბლად. ამის შემდეგ კაილი საკუთარ გულს შესთავაზებს ქალს. ისინი დაქორწინდებიან და მოგზაურობენ აკაპულკოში. კაილი შეწყვეტს სმას. უკან დაბრუნებულ წყვილს პრობლემებს კაილის და მერილი შეუქმნის. მერილი მსუბუქი ყოფაქცევისაა და მას მიჩი უყვარს, თუმცა მიჩი მერილის დასავით უყურებს.

როლებში
-------

* როკ ჰადსონი - მიჩ უეინი
* ლორენ ბეკოლი - ლუსი მურ ჰედლი
* რობერტ სტაკი - კაილ ჰედლი
* დოროთი მელოუნი - მერილი ჰედლი
* რობერტ კეითი - ჯასპერ ჰედლი
* გრანტ უილიამსი - ბიფ მეილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ქარზე დაწერილი"** ვიკისაწყობში.
* „ქარზე დაწერილი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ქარზე დაწერილი" — Allmovie-ზე
* „ქარზე დაწერილი" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
**ხარასნაირი წყალმცენარეები** (ლათ. Charophyta) — წყალმცენარეთა განყოფილება. მათი მწვანე ფერის რთული თალუსი შედგება მთავარი ღერძისა და მასზე რგოლურა განლაგებული გვერდითი ტოტისებრი წარმონაქმნებისაგან. რგოლებს შორის ერთუჯრედიანი მუხლთშორისები აქვთ. სუბსტრატს ემაგრებიან ფესვისმაგვარი წარმონაქმნებით – რიზოიდებით. მცენარე 1 *მ*-მდე იზრდება. ვეგეტატიური გამრავლება სხეულის ნაწილებად დაყოფით ან ერთ- და მრავალუჯრედიანი კოჟრებით ხდება. სქესობრივი გამრავლების ორგანოები – ოოგონიუმი და ანთერიდიუმი მრავალუჯრედიანია. ცნობილია ხარასნაირი წყალმცენარეების 300-მდე სახეობა. ბინადრობენ მტკნარ წყალსა და ზღვის გამტკნარებულ ნაწილებში. ნამარხი ფორმები ცნობილია დევონური პერიოდიდან.

ლიტერატურა
----------

* *ქ. ყანჩაველი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 435.

სქოლიო
------

1. ↑  Lewis, Louise A.; Richard M. McCourt (2004). „Green algae and the origin of land plants". *American Journal of Botany*. **91** (10): 1535–1556. doi:10.3732/ajb.91.10.1535. PMID 21652308. დაარქივებულია ორიგინალიდან (abstract) — 2011-02-21. ციტირების თარიღი: 2015-11-09.
**ხანჭკოლა** (ლათ. Lupinus) — მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. უმთავრესად ერთ- და მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეებია. 

სამშობლოდ ითვლება ხმელთაშუაზღვისპირეთი და ჩრდილოეთი ამერიკა. გვარში 200-ზე მეტი სახეობაა. ევროპაში ფართოდაა გავრცელებული 3 ერთწლოვანი სახეობა: წვრილფოთოლა, თეთრი და ყვითელი ხანჭკოლა, აგრეთვე 1 მრავალწლოვანი სახეობა. 

აქვს სწორმდგომი დატოტვილი ღერო, რომლის სიმაღლე 1,5 მეტრს აღწევს, მთავარღერძიანი ფესვი, თათისებრ რთული ფოთოლი, ვერტიკალური მტევან-ყვავილედი, მრავალთესლიანი პარკი. ერთწლოვანთა სავეგეტაციო პერიოდი 80-155 დღეა. 

კარგად იზრდება ტენიან პირობებში, შავმიწებზე, ტყის ყომრალ ნიადაგებზე და იძლევა პროტეინით მდიდარ ვეგეტატიურ მასას. იყენებენ საქონლის საკვებად, ზოგს მწვანე სასუქად. საქართველოში ნაკლებადაა გავრცელებული.

ლიტერატურა
----------

* *ს. თედორაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 434.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხანჭკოლას სახეობების მონაცემთა ბაზა(ინგლისური)

* ხანჭკოლას შესახებ (ინგლისური)
* Hughes, C. Lupinus.pdf (ინგლისური)
* Lupins.org (ინგლისური)
**ფრანკო-მალაგასიური ომები** ან **ფრანკო-ნოვას ომები** — წარმოადგენდა 1883–1896 წლებში საფრანგეთის მადაგასკარზე ორ შეჭრას. შედეგად იმერინის სამეფოს მონარქია დაემხო და მადაგასკარი გახდა საფრანგეთის კოლონია. ნოვა მალაგასის კულტურაში უმაღლესი სოციალური სტატუსის კლასს წარმოადგენს.

პირველი ომი
-----------

 მთავარი სტატია: მადაგასკარის პირველი ექსპედიცია.
საფრანგეთი მადაგასკარში 1883 წელს შეიჭრა, რაც პირველი ექსპედიციის სახელითაა ცნობილი. დაპირისპირება 1886 წელს დასრულდა. მადაგასკარი იძულებული იყო საფრანგეთისთვის გადაეცა ანცირანანა და ყოველწლიულად 10 მილიონი ფრანკი გადაეხადა. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება საფრანგეთს ასევე აძლევდა უფლებას ემართა მადაგასკარის საგარეო პოლიტიკა.

მეორე ომი
---------

 მთავარი სტატია: მადაგასკარის მეორე ექსპედიცია.
იმერინის მეფე რაინილაიარივონი ხელშეკრულების პირობებს ბოლომდე არ ეთანხმებოდა. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა, როდესაც 1890 წელს ბრიტანეთმა აღიარა მადაგასკარი საფრანგეთის პროტექტორატად. ბრიტანეთმა სამაგიეროდ მიიღო ზანზიბარზე სრული კონტროლი. რაინილაიარივონი ემზადებოდა კუნძულის დასაცავად, მან იარაღის შესაძენად ევროპაში წარმომადგენელი გაგზავნა. 

აქტიური დაპირისპირება დაიწყო 1894 წლის 12 დეკემბერს, როდესაც ფრანგმა მეზღვაურებმა ტუამასინა დაიკავეს. ფრანგული არმის დანაყოფი "მფრინავი კოლონა" გენერალ ჯეკ დუშესნის მეთაურობით გადმოსხდა მაჰაძანგაში და დაიძრა ანტანანარივუსკენ. მათ დედაქალაქამდე 1895 წლის სექტემბრის ბოლო კვირაში მიაღწიეს. დამცველები ქალაქის სამხრეთით მთავარი გზის გასწვრივ იყვნენ განლაგებული. ფრანგული ჯარი ჩრდილოეთიდან შემოერტყა ქალაქს და დაიწყო ცრუ შეტევა. მთავარმა ძალამ შეუტია აღმოსავლეთიდან. მათ დაიკავეს მაღლობი საიდანაც შეეძლოდ დაებომბათ ქალაქის სამთავრობო შენობები, მათ შორის დედოფლის სასახლეც. სამი ჭურვის გასროლის შემდეგ ნოვას ჯარი დანებდა. გენერალი დუშესნი ქალაქში 1 ოქტომბერს შევიდა, დედოფალმა რანავალუნა III–მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას რითიც მადაგასკარი საფრანგეთის მთავრობის სრული პროტექტორატი გახდა. 1896 წელს იმერინას სამეფო გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად. მისი პირველი ხელმძღვანელი იყო გენერალ-რეზიდენტი ლაროშე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Timeline (in French) accessed 8/25/2007 დაარქივებული 2005-09-28 საიტზე Wayback Machine.
* The Quarterly Review, Vol. 184, pgs. 246-269

სქოლიო
------

1. ↑  Virginia Thompson, Richard Adloff (1965). *The Malagasy Republic: Madagascar today*.  Stanford University Press,   გვ. *504..*
**ხარაჯა** (არაბ. خراج) — მიწაზე დაწესებული გადასახადი ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებში. არაბებს ეს გადასახადი მათ მიერ დაპყრობილი სასანური ირანის ტერიტორიაზე დახვდათ, სადაც იგი კავად I - ხოსრო I ანუშირვანის რეფორმების შედეგად შემოიღეს. სახალიფოში ხარაჯა სხვადასხვა მნიშვნელობით იხმარებოდა: იგი აღნიშნავდა ზოგადად ხარკს არამუსლიმანებისაგან (როგორც მიწის გადასახადს, ისე სულად გადასახადსაც), კონკრეტულად კი მიწის გადასახადს. სახალიფოში ხარაჯის 2 სახე არსებობდა: ხარაჯა მუკასამა — გადასახადი მოსავლის რაოდენობის მიხედვით (იღებდნენ ნატურით) და ხარაჯა მისაჰა — გადასახადი ფართობის მიხედვით (იღებდნენ ფულს, ან შერეული სახით — ნატურა, ფული). ხარაჯას თავდაპირველად იხდიდნენ მხოლოდ არამუსლიმანები, შემდგომში კი — მუსლიმანი მიწათმფლობელებიც. ოსმალეთის იმპერიაში XVIII საუკუნის დასასრულიდან ხარაჯა ჯიზიას შეერწყა, ეგვიპტეში კი 1907 წელს ხარაჯა საშემოსავლო გადასახადით შეიცვალა.

ტერმინი ხარაჯა გარკვეული დროიდან ქართულშიც დამკვიდრდა. აქაც იგი რამდენიმე მნიშვნელობით იხმარებოდა: აღნიშნავდა დაპყრობილ ხალხებზე დადებულ ხარკს, მიწაზე დაწესებულ გადასახადს. XII საუკუნეში კი საერთოდ გადასახადის აღმნიშვნელ ცნებად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 436-437.
**შორენა ბეგაშვილი** (დ. 8 ივლისი, 1982, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი.

დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. მუშაობდა ვაკის თეატრალურ სარდაფში, რუსთაველის თეატრალურ სარდაფში, თეატრ „გლობუსში".

შორენას კარიერა პრაქტიკულად დაიწყო 2008 წლიდან, როდესაც ის გაშიშვლდა ქართულენოვანი „ფლეიბოისთვის". ამის შემდეგ ბეგაშვილი თამაშობდა სხვადასხვა ეროტიკულ როლებს.

2009–2010 წლებში ჰქონდა საავტორო ეროტიკული ხასიათის გადაცემა „ღამე შორენასთან" (იმედი TV). გადაცემას ბევრი კრიტიკა მოჰყვა, როგორც საზოგადოების მხრიდან, ასევე სასულიერო პირებისაგან.

„რუსთავი 2"-ის ეთერში ვანიკო თარხნიშვილთან ერთად მიჰყავდა გადაცემა „იღბლიანი ბორბალი", რომელიც დაიხურა 2017 წელს.

შორენა გახვეული იყო უამრავ სკანდალში, როგორც მისი საქმიანობის, ასევე მისი პირადი ცხოვრების გარშემო. ერთ-ერთი ყველაზე გახმოვანებული სკანდალი ეხება მისსა და საქართველოს სამეფო ტახტის მემკვიდრის დავით მუხრანელის რომანს.

2020 წლის სექტემბრიდან რუსთავი 2-ზე მიჰყავს გადაცემა „შორენას ეფექტი".

შორენა ბეგაშვილი განქორწინებულია, ჰყავს ქალიშვილი ევა.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი | ფილმი | როლი | შენიშვნები |
| --- | --- | --- | --- |
| 2009 | „ყველაფერი კარგად იქნება" | ანი | ფილმი |
| 2010 | „ოცნების ქალაქი" | მაკა | ფილმი |
| 2010 | „უშენოდ მგონი მოვკვდები" |  | ფილმი |
| 2010 | „მაიტა ნასოსი" |  | ფილმი |
| 2011 | „მამაჩემის გერლფრენდი" |  | ფილმი |
| 2011 | *„ჭამა და სექსი"*  |  | ფილმი |
| 2012 | „გაიღიმეთ" | ბაია | ფილმი |
| 2012 | „პოკერი სიყვარულის წესებით" |  | ფილმი |
| 2015 | 3+3 |  | ფილმი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შორენა ბეგაშვილი Instagram-ზე
* 

* შორენა ბეგაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* შორენა ბეგაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑
რეკონსტრუქცია. ხაზარი მეომარი ტყვესთან ერთად
**ხაზარები** — თურქულენოვანი ნახევრად მომთაბარე ხალხი თავდაპირველად ცენტრალური აზიიდან, რომლებმაც VII საუკუნეში დამოუკიდებელი სახანო შექმნეს ჩრდილოეთ კავკასიაში. აკონტროლებდნენ აბრეშუმის დიდ გზას რომელიც აკავშირებდა ჩინეთს, ცენტრალური აზიასა და კიევის რუსეთს. სამი საუკუნის განმავლობაში (650-965) აკონტროლებდნენ ვოლგისა და დონის სანაპიროებს ყირიმის ნახევარკუნძულზე. ისინი დიდი ხნის განმავლობაში მოქცეულნი იყვნენ ბიზანტიის იმპერიასა და ომაიანთა სახალიფოს შორის, მას შემდეგ, რაც დაეხმარნენ ბიზანტიის იმპერიას სასანიანების დამარცხებაში. 

ბიზანტიის იმპერიასა და ხაზარებს შორის კავშირი დაახლოებით 900 წელს გაუარესდა, რის შედეგადაც ბიზანტიამ მოუწოდა ალანებს, ხაზარები ყირიმიდან და ჩრდილოეთი კავკასიიდან განედევნათ. ამ ფაქტით ისარგებლა კიევის რუსეთის მმართველმა სვიატოსლავ I-მა, აიღო ხაზარების დედაქალაქი ატილი (965-969) და გაანადგურა ხაზარების სამეფო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ხაზარული ენა
* ხაზართა სახაკანო
* ხაზართა ლაშქრობები საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 414.
* Noonan, Thomas S. (1999). "European Russia c500-c1050", *The New Cambridge Medieval History: Volume 3, C.900-c.1024*.  Cambridge University Press,   გვ. 485–534. ISBN 978-0-521-36447-8.
* Golden, Peter Benjamin (2011). *Central Asia in World History*, New Oxford World History.  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-979317-4.

სქოლიო
------

1. ↑  Noonan 1999, p. 493
2. ↑  Golden 2011, p. 65
3. ↑  Noonan 1999, p. 498
4. ↑  Noonan 1999, p. 499,502–3.
**ხათუნა ლაგაზიძე** (დ. 24 თებერვალი, 1972, თბილისი) — ქართველი პოლიტოლოგი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიისა და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტები და ასპირანტურა, ასევე შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 

გავლილი აქვს გარმიშ-ჰარტენკირხენის (გერმანია) ჯორჯ მარშალის სახელობის ევროპის უსაფრთხოების ცენტრის „ოცდამეერთე საუკუნის ლიდერთა" კურსი საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და სტრატეგიული მართვის განხრით.1996-2001 წლებში სხვადასხვა დროს პოლიტიკურ მიმომხილველად მუშაობდა გაზეთებში: ჯორჯიან ტაიმსი, 7 დღე, კავკასიონი. 

მუშაობდა საქართველოს პრეზიდენტის წამყვან სახელმწიფო მრჩევლად სახელმწიფო უშიშროების საბჭოს ანალიტიკურ დეპარტამენტში. გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტში ალმა-მატერში ასწავლიდა სახელმწიფო მართვის თეორიისა და სისტემების კურსს. 

ავტორია სახელმძღვანელოსი „სახელმწიფო მართვის თეორიის საფუძვლები". ასწავლის სახელმწიფო მართვის სისტემებსა და პოლიტოლოგიას ბადრი პატარკაციშვილის სახელობის მედიის უმაღლეს სკოლაში.

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები, 2013 : რადიო „თავისუფლების" პროექტი, თბ. 2014, გვ.150

ბიბლიოგრაფია
------------

* სახელმწიფო მართვის თეორიის საკითხები , თბილისი, გრ. რობაქიძის სახ. უნ-ტის გამ-ბა, 2006, გვ. 200

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხათუნა ლაგაზიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ქოლქიოი** (თურქ. Kolköy) — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 88 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 23 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 200 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
-------

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ყველი (ყუელი). გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფელს ყველი ეწოდება. ამ სოფელში მდებარეობს ყველისციხე. ყველისციხე პირველად ისტორიულ წყაროებში იხსენიება 914 წელს, როდესაც მას არაბები დაესხნენ თავს. 1080 წელს ყველისციხესთან სელჩუკებმა დაამარცხეს მეფე გიორგი II.

სოფელი ოსმალებმა დაიპყრეს XVI საუკუნეში და შედიოდა ახალციხის საფაშოს შემადგენლობაში. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, სოფელში 1595 წელს 32 კომლი ცხოვრობდა. 

ყველი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ოსმალეთის მმართველობაში იყო, რუსეთის ხელში გადავიდა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. სოფლის სახელი 1886 წლის რუსულ ჩანაწერებში არის ყველი (Квель). იმ დროს სოფელში 450 ადამიანი ცხოვრობდა.

პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისა და რეგიონიდან რუსული არმიის გაყვანის შემდეგ, ყველი შევიდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში. 1921 წელს საქართველოში წითელი არმიის შეჭრის დროს თურქულმა ძალებმა აიღეს არდაჰანი და ართვინი, ხოლო დროებით ბათუმი. 1921 წლის 16 მარტს საბჭოთა მთავრობასთან ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულების თანახმად ყველი თურქეთს გადაეცა. მოგვიანებით ეწოდა ქოლქიოი.

სქოლიო
------

1. ↑  Kolköy Köy (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 Haziran 2015. ციტირების თარიღი: 28 Nisan 2020.
2. ↑  Ardahan Posof Kolköy Köy Nüfusu (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 Mart 2019. ციტირების თარიღი: 28 Nisan 2020.
3. ↑  Donald Rayfield (2000), *The Literature of Georgia: A History*, გვ. 48-9. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5.
4. ↑  "Poshov kazası (1886 Yılı)" (Rusça)
5. ↑  Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 2. cilt, s. 41

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოსოფის რაიონის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
პოსოფი |
|  |
| სოფლები | 
* ალაბალიქი
* ალქიოი
* არილი
* არმუთვერენი
* ასმაქონაქი
* აქბალი
* აშიქიუზეიირი
* აშიქზიულალი
* ბაიქენთი
* ბალგიოზიუ
* ბინბაშიემინბეი
* გიონიულაჩანი
* გიუმიუშქავაქი
* გიუნბათანი
* გიუნლიუჯე
* გიურარმუთი
* დემირდიოვერი
* დერინდერე
* ერიმი
* თაშქირანი
* თიურქგიოზიუ
* იაილაალთი
* იენიქიოი
* ინჯედერე
* იოზბაში
* იოლაღზი
* იურთბაში
* იურთბექლერი
* სავაშირი
* სარიდარი
* სარიჩიჩექი
* სიოღიუთლიუქაია
* ულუჩამი
* უჯურჯა
* ქაიინლი
* ქალეიონიუ
* ქალქანქაია
* ქირქიოი
* ქოლქიოი
* ქოფუზლუ
* ქუმლუქოზი
* ქურშუნჩავუში
* შიუნგიულიუ
* შიუთოლუქი
* ჩაქირქოჩი
* ჩამბელი
* ჩამიაზი
* ჩაიირჩიმენი
 |

 |
ხენტკაუს II სამეფო ტახტზე
**ხენტკაუს II** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი, ფარაონ ნეფერირკარა-კაკაის მეუღლე და ორი ფარაონის, ნეფერეფრასა და ნიუსერას დედა.

მისი ტიტულები იყო: „ზემო და ქვემო ეგვიპტის მეფე", „ის ვინც ხედავს ჰორსა და სეთს," „მეფის საყვარელი ცოლი", „ღმერთის შვილი", „ორი ფარაონის დედა". 

მისი პირამიდის მშენებლობა დაიწყეს ჯერ კიდევ მეუღლის მეფობის პერიოდში. ამას ადასტურებს მისი ტიტული „მეფის ცოლი". მისი პირამიდის მშენებლობა შეჩერებულა, რაც ალბათ მისი მეუღლის გარდაცვალებამ გამოიწვია, მოგვიანებით განახლდა მისი შვილების მეფობის პერიოდში. პირამიდის დასრულების პერიოდში მისი ტიტული უკვე „მეფის დედა" იყო. 

მეფის დედა ხენტკაუსი მოხსენიებულია აბუსირის პაპირუსში[1].

ლიტერატურა
----------

* Dilwyn Jones: An Index of Ancient Egyptian Titles, Epithets and Phrases of the Old Kingdom, Band 1, 427, Nr. 1578, Oxford, 2000, ISBN 1-84171-069-5
* Grajetzki, Ancient Egyptian Queens: A Hieroglyphic Dictionary, Golden House Publications, London, 2005, ISBN 978-0-9547218-9-3

სქოლიო
------

1. ↑  "The Abusir Papyri", University College, London
**ქოლოსის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხარისთვალში.

ეკლესია დგას ხელოვნურად შექმნილ მოედანზე, მრავალწლოვანი ხეებით შემოფარგლულ მთის ფერდზე, ზღვის დონიდან 1807 მეტრზე. ქოლოსის წმინდა გიორგის ეკლესია მდებარეობს სოფელ ხარისთვალის აღმოსავლეთით 1.6 კილომეტრის მანძილზე. იგი ნაგებია დიდი ზომის ქვიშაქვისა და შირიმის კვადრებით. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა და მისი გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია მეტალოპლასტმასის კრამიტით. ცენტრალურ ნავს მცირე ზომის ეკვდერი აქვს მიშენებული ჩრდილოეთ კედელზე. სამხრეთიდან შემორჩენილია მეორე მინაშენის ფრაგმენტი. ეკლესიაში შესასვლელი აკრი გაჭრილია სამხრეთ კედელში. შიდა სივრცე ნათდება სამი მცირე ზომის სარკმლით, რომლებიც დასავლეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედელშია დატანილი. ეკლესიის კამარა თაღოვანია. დანარჩენ სივრცერსთან შედარებით საკურთხეველი ერთი საფეხურით შემაღლებულია. საკურთხევლის ჩრდილოეთ ნაწილში მცირე ზომის ნიშია. კონქი ეყრდნობა აფსიდის კედელს და ერთმანეთის პარალელურ ორ პილასტრს. ასეთივე ორი ცალი პილასტრია დასავლეთ კედლის კუთხეშიც, რასაც მთლიანობაში ეკლესიის კამარა ეყრდნობა. ეკლესია მოხატულობის გარეშეა. ერთი პატარა ვიწრო სარკმელი აქვს დატანილი აღმოსავლეთ კედელში ჩრდილოეთის მინაშენსაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16421