**ლუსია გარუტა** ( ლატვ. Lūcija Garūta ; დ. 14 მაისი, 1902, რიგა — 15 თებერვალი, 1977, რიგა) — ლატვიელი პიანისტი და კომპოზიტორი. ლატვიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
---------

ლუსია გარუტამ მუსიკისადმი ინტერესი ბავშვობიდან გამოავლინა. გოგონამ შვიდი წლის ასაკში დაიწყო ფორტეპიანოზე დაკვრის შესწავლა ოტო ფოგელმანისთან, შემდეგ სწავლობდა მარია ჟილინსკაიასთან, ჰარმონიას ნიკოლაი ალუნანსთან ეუფლებოდა. 1924 წელს დაამთავრა ლატვიის კონსერვატორიის კომპოზიციის და ფორტეპიანოს კლასები იაზეპს ვიტოლის და ლუდმილა გომანე-დაბროვსკას ხელმძღვანელობით. ერთი წლის შემდეგ დაიწყო მუშაობა რიგის რადიოში, სადაც 1925 წლიდან 1926 წლამდე დარჩა, შემდეგ ლუსია გარუტა კვალიფიკაციის ასამაღლებლად საფრანგეთში, პარიზში, გაემგზავრა. იქ ფორტეპიანოს განხრით მისი პედაგოგები იყვნენ ალფრედ კორტო და ისიდორე ფილიპი ინსტრუმენტალიზაციას ეუფლებოდა პოლ ლე ფლემთან, ხოლო კომპოზიციას — პოლ დუკთან. როგორც სოლისტმა და აკომპანიატორმა გამართა მრავალი კონცერტი ლატვიაში და მის ფარგლებს გარეთ. შემდეგ, ავადმყოფობის გამო, იძულებული გახდა მეტწილად კომპოზიციაზე გადასულიყო. 1940 წლიდან შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ასწავლიდა მუსიკის თეორიასა და კომპოზიციას ლატვიის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, 1973 წელს გახდა პროფესორი.

ლუსია გარუტა გარდაიცვალა 1977 წლის 15 თებერვალს რიგაში. 74 წლის ასაკში. დაკრძალულია რიგაში , ტყის სასაფლაოზე .

 მემორიალური დაფა ქუჩაზე. მარიასი
დამოუკიდებელ ლატვიაში დაარსდა Garuta Foundation, რომელიც მისი მუსიკის პოპულარიზაციას ეწევა. მემორიალური დაფა დამონტაჟდა მარიჯასის ქუჩაზე მდებარე 11 სახლში, სადაც გარუტა ცხოვრობდა.

შემოქმედება
-----------

გარუტას ნაწარმოებებზე დიდი გავლენა მოახდინა გვიანდელი რომანტიული კომპოზიტორებისა და სკრიაბინის მუსიკამ. მისი შემოქმედებიდან განსაკუთრებულ მნიშვნელოვანია ორატორია „უფალო, შენი მიწა ცეცხლშია! ( *ლატვ. Dievs, Tava zeme deg!)* ტენორისთვის, ბარიტონისთვის, გუნდისთვის და ორღანისთვის, რომელიც დაიწერა1943 წელს ანდრეის ეგლიტისის ლექსებზე. ორატორიას პრემიერა შედგა 1944 წლის 15 მარტს რიგის წმინდა გერტრუდის ტაძარში, შემსრულებლები იყვნენ თეოდორ რეიტერის გუნდი მისი ხელმძღვანელობით, მომღერლები ადოლფს კაქტინში და მარის ვეტრა, თავად ავტორმა შეასრულა ორღანის პარტია; პრემიერის გადარჩენილ აუდიოჩანაწერზე ისმის დაბომბვის ხმები. საბჭოთა პერიოდში ორატორია დაკარგულად ითვლებოდა, მაგრამ 1982 წელს კომპოზიტორმა და მუსიკათმცოდნე ლონგინს აპკალნსმა გერმანული რადიოსადგურების არქივში მისი აუდიოჩანაწერი იპოვა და პარტიტურა აღადგინა; 1982 წლის 8 მაისს ორატორია კვლავ შესრულდა სტოკჰოლმში. სსრკ-ში ორატორიოს აღდგენა მოხდა 1988 წელს, მას ასრულებდა გუნდი „ ავე სოლ "იმანტ კოკარის დირიჟორობით. ამჟამად ორატორია „უფალო, შენი მიწა ცეცხლშია! » შედის ლატვიის კულტურულ კანონში.

კომპოზიციები
------------

* ოპერა "ვერცხლის ჩიტი" ( *Sidrabotais putns* ; 1938, მეორე გამოცემა 1960 )
* საფორტეპიანო კონცერტი ( 1951 )

ორკესტრისთვის
* "განსჯა" ( 1934 )
* "ჩემი სამშობლო", სიმფონიური ვარიაციები ( *Manā dzimtenē* ; 1936 )
* "ოქროს ცხენი", სიმფონიური პოემა ( *Zelta Zirgs* ; 1959 )

* 70-ზე მეტი კომპოზიცია გუნდისა და ორკესტრისთვის

კამერული მუსიკა
* ვარიაციების სამი ციკლი ფორტეპიანოსათვის ( 1921, 1933, 1951 ), პრელუდიები, ხალხური სიმღერების არანჟირება ფორტეპიანოსათვის.
* სონატა ფორტეპიანოსათვის ( 1924 )
* სონატა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის ( 1927 წ. )

ჯილდოები
--------

* მედალი "გამორჩეული შრომისთვის" (01/03/1956)
* ლატვიის სსრ დამსახურებული არტისტი (1962)

ლიტერატურა
----------

* *С. Стумбре*. Звёзды и земля: жизнь и творчество Люции Гаруты (*Zvaigznes un zeme: Lūcija Garūta dzīves un daiļrades gaitā*). — Рига, 1969

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #120490188 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. ↑  "EPTA Latvia". *www.music.lv*. Retrieved 2021-02-23.
4. ↑  "Garūta, Lūcija : Composers and Authors : Musica Baltica". *Musica Baltica*. Retrieved 2021-02-21.
5. ↑  Strimple, Nick (2005). *Choral Music in the Twentieth Century*.