recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ქუთაისის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი** ან **მწვანეყვავილას პანთეონი** — პანთეონი საქართველოში, ქალაქ ქუთაისში, მწვანეყვავილას ზაქარია ქვარიანისეული მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესიის ეზოში. პანთეონს ჩვეულებრივი სასაფლაოდან ერთი ბილიკი ჰყოფს. იგი მწვანეყვავილას კონცხის პლატოზეა განთავსებული. ის ქალაქს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება და მდინარე რიონის ხეობას დაჰყურებს. 

მწვანეყვავილაზე მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი 1956 წელს დაარსდა. პირველ ეტაპზე პანთეონში გამოჩენილ ადამიანთა ნეშტები ქალაქის სხვადასხვა სასაფლაოდან გადმოასვენეს. აქ განისვენებენ: იოსებ ოცხელი, რომელმაც გახსნა პირველი ქართული გიმნაზია დასავლეთ საქართველოში, მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართული საოპერო მუსიკის ფუძემდებელი, ვალერიან მიზანდარი — ცნობილი მხატვარი და მოქანდაკე, ვასილ ამაშუკელი — პირველი კინო-დოკუმენტალისტი და სხვები. თუმცა, მათ გვერდით ნაკლებად ცნობილი პიროვნებებიც გვხვდებიან. 

პანთეონში დღეისათვის სულ 41 ადამიანია დაკრძალული. ბოლოს აქ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად ომში დაღუპული ლევან კოხრეიძე და დამსახურებული ექიმი ამური ბაბუხადია დაკრძალეს.

სქოლიო
------

1. ↑  რა ლეგენდა უკავშირდება „მწვანეყვავილას" პანთეონს?
2. ↑  მწვანეყვავილას პანთეონი[*მკვდარი ბმული*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შარაშენიძე**. |

**ლევან შარაშენიძე** (დ. 24 მარტი, 1931, თბილისი — გ. 2012) — ქართველი გენერალ-მაიორი. 1979-1989 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისარი.

ბიოგრაფია
---------

1953 წელს დაამთავრა ალმა-ათას საჰაერო-სადესანტო სამხედრო სასწავლებელი. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მსახურობდა კიევის სამხედრო ოლქში საჰაერო-სადესანტო დივიზიის, საპარაშუტო-სადესანტო პოლკის ოცმეთაურად. 1955 წელს გააგრძელა სამსახური სადესანტო ჯარებში. დაამთავრა პოლიტშემადგენლობის ცენტრალური კურსები და დაინიშნა სამხედრო-საჰაერო დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსის თანაშემწედ, შემდეგ საპარაშუტო-სადესანტო ბატალიონის მეთაურის მოადგილედ პოლიტდარგში. 1963 წელს აირჩიეს პოლკის პროპაგანდისტად და 1967 წელს გააგრძელა სწავლას ვილნიუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტზე დაუსწრებლად. 1965 წელს იგი გადაიყვანეს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში საპარაშუტო-სადესანტო პოლკის მეთაურის მოადგილედ პოლიტდარგში, შემდეგ კი საჰაერო-სადესანტო დივიზიის პოლიტ განყოფილების უფროსად. 1970 წელს დაამთავრა მოსკოვის ვ. ი. ლენინის სახელობის სამხედრო-პოლიტექნიკური აკადემია. 1969-1976 წლებში იყო საჰაერო-სადესანტო დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსი, 1976-1979 წლებში ამიერკავკასიის წითელ დროშოვანი სამხედრო ოლქის პოლიტიკური-სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1979-1989 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სამხედრო კომისარი. არჩეული იყო საქართველოს სსრ X და XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 1992 წელს საქართველოს სამოქალაქო ომის შემდეგ იყო დანიშნული დე-ფაქტო მთავრობის თავდაცვის მინისტრად იანვირდან მაისამდე, ხოლო მაისში დაინიშნა სახელმწიფოს მეთაურის მთავარ სამხედრო მრჩევლად. 1994 წელს გავიდა თადარიგში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 684.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 120, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან შარაშენიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლევან პაატაშვილი** (დ. 12 მარტი, 1926, თბილისი, — გ. 24 იანვარი, 2023) — ქართველი კინოოპერატორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1979).

დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის კინოსაოპერატორო ფაკულტეტი 1954 წელს. 1978-1981 წლებში იყო მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის, 1981-1988 წლებში — შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგი. 1980 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის" ოპერატორი. დამდგმელი ოპერატორია ფილმებისა: „სხვისი შვილები" (რეჟისორი: თენგიზ აბულაძე, 1958), „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი" (რეჟისორი: სიკო დოლიძე, 1959), „თოჯინები იცინიან" (რეჟისორი: ნიკოლოზ სანიშვილი, 1961), „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი" (რეჟისორი: ელდარ შენგელაია, 1983), „კედელი" (რეჟისორი: ზაზა ბუაძე, 1991) და სხვ. დაჯილდოებული იყო სსრკ სახელმწიფო (1985) და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემიებით (1986). ავტორია ავტობიოგრაფიული წიგნისა „ნახევარი საუკუნე ლეონარდოს კედელთან" (2006). გარდაიცვალა 2023 წლის 24 იანვარს, 96 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გვახარია, გოგი. ლევან პაატაშვილი - 80. „რადიო თავისუფლება", მარტი 13, 2006.
* ლევან პაატაშვილის მოგონებები – ბავშობა, ახალგაზრდობა და სტუდენტობა დაარქივებული 2023-01-24 საიტზე Wayback Machine.. filmmaker.ge, 2021.
* ლევან პაატაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლევან სანაძე** (დ. 16 მარტი, 1928, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 29 აგვისტო, 1998, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი სპორტსმენი (მძლეოსნობა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1957). ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში. იყო XV ოლიმპიური თამაშების მეორე პრიზიორი (1952, ჰელსინკი — ესტაფეტა 4X100 მ), ევროპის ჩემპიონი (1950 — ესტაფეტა 4X100 მ) და მესამე პრიზიორი (1954 — ესტაფეტა 4X100 მ), სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1948, 52 — ესტაფეტა 4X100 მ), ექვსგზის მეორე (1948, 52, 54 — რბენა 100 მ; 1948 — რბენა — 200 მ; 1954 — ესტაფეტა 4X100 და ესტაფეტა 4X400) და შვიდგზის მესამე (1949, 1950, 1953 — რბენა 100 მ; 1950, 1951, 1954 — რბენა 200 მ; 1950 — ესტაფეტა 4X400 მ) პრიზიორი. მსოფლიოს სტუდენტური თამაშების ორგზის ჩემპიონი (1951, 1954 — ესტაფეტა 4X100 მ) და ორგზის მეორე პრიზიორი (1951, 1954 — რბენა 100 მ), მსოფლიოს ახალგაზრდული თამაშების მეორე (1955 — ესტაფეტა 4X100 მ) და მესამე (1953 — ესტაფეტა 4X100 მ) პრიზიორი. პირადი საუკეთესო შედეგები: 100 მ — 10,3 წმ; 200 მ — 21,4 წმ.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1950 | ევროპის ჩემპიონატი | ბრიუსელი, ბელგია | 01 ﻿1st |
| 1952 | ზაფხულის XV ოლიმპიური თამაშები | ჰელსინკი, ფინეთი | 02 ﻿2nd |
| 1954 | ევროპის ჩემპიონატი | ბერნი, შვეიცარია | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 152, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან სანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლევან სანაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლევან სანაძე — ქართული სპორტი
**ოთხშაბათი** — კვირის დღე სამშაბათსა და ხუთშაბათს შორის. ძველ რომში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება მერკურის, ამიტომ იგი შემონახულია ამ დღის ფრანგულ (Mercredi), ესპანურ და იტალიურ სახელწოდებებში. ჩრდილოეთ ევროპაში მერკურის შესატყვისია ოდინი, საიდანაც მომდინარეობს ინგლისური (Wednesday) და ნიდერლანდური (Woensdag) სახელწოდებანი. იმ შემთხვევაში, თუ კვირადღეს განვიხილავთ საწყის დღედ, მაშინ ოთხშაბათი იქნება კვირის შუა დღე. აქედან მომდინარეობს ოთხშაბათის რუსული (Среда) და გერმანული (Mittwoch) სახელწოდებანი.

ცნობილი ოთხშაბათები
-------------------

* **დიდი ოთხშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც მოწაფეებმა იესოს სერობა მოუწყვეს;

ოთხშაბათი ქართველურ ენებზე
--------------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოთხშაბათი***

* მეგრული: ჯუმაშხა
* ლაზური: ჯუმაჩხა
* სვანური: ჯჷმა̈შ
* ძველქართული: ერმისა

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვირის დღეები |
| --- |
|  |
| 

ორშაბათი **·** 
სამშაბათი **·** 
ოთხშაბათი **·** 
ხუთშაბათი **·** 
პარასკევი **·** 
შაბათი **·** 
კვირა
 |

 |
**მოკალი ბილი, ტომი 1** (ინგლ. Kill Bill: Vol. 1) — კვენტინ ტარანტინოს 2003 წლის თრილერი. მთავარ როლს ასრულებს უმა თურმანი, რომელმაც შესრულებული როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ნომინაციები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის მთავარ გმირს, დანაშაულებრივი დაჯგუფების წევრს, მეტსახელად შავ მამბას (უმა თურმანი) ჯგუფის წევრები სასიკვდილოდ გასწირავენ. მას ქორწილის დღეს ცერემონიისას დაესხმიან თავს, მოუკლავენ საქმროს და მძიმე დაზიანებას მიაყენებენ. შავი მამბა ოთხ წელიწადს კომაში გაატარებს. შვილი, რომელზე ფეხმიძმედაც პატარძალი იყო, დაღუპულია. პატარძალი გადაწყვეტს შური იძიოს ბილზე, დაჯგუფების ხელმძღვანელზე და მისი გუნდის წევრებზე. პატარძალი კლავს ორენ იშისა (ლუსი ლიუ) და ვერნიტა გრინს.

როლებში
-------

* უმა თურმანი — პატარძალი, შავი მამბა
* ლუსი ლიუ — ო-რენ იში
* ვივიკა ა. ფოქსი — ვერნიტა გრინი
* მაიკლ მედსენი — ბადი
* დერილ ჰანა — ელე დრაივერი
* ჯული დრეიფუსი — სოფია ფატალე
* მაიკლ ბოუენი — ბაკი

გადაღება
--------

ტარანტინომ პატარძლის პერსონაჟი სპეციალურად თურმანისთვის შექმნა. ამ პერსონაჟის შექმნის იდეა ორთავეს ერთად მოუვიდათ „მაკულატურის" გადაღების დროს. ფილმის გადაღება თურმანის ფეხმძიმობამ გაახანგრძლივა.გადაღება 155 დღეს გაგრძელდა და 5 ქვეყანაში მიმდინარეობდა. თურმანმა ამ როლისთვის შეისწავლა საბრძოლო ხელოვნება და იაპონური ენა. სტუდია „მირამაქსი" აჩქარებდა ტარანტინოს მონტაჟის დროს, რადგან ფილმის გამოშვება სწრაფად სურდათ. საბოლოოდ ისინი ფილმის ორად გაყოფაზე შეთანხმდნენ.

შეფასება და ჯილდოები
--------------------

„მოკალი ბილი" საკულტო კლასიკად იქცა, კრიტიკოსებმა ის დადებითად შეაფასეს, თურმანმა კი პატარძლის როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ნომინაციები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოკალი ბილი, ტომი 2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მოკალი ბილი, ტომი 1" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „მოკალი ბილი, ტომი 1" — Allmovie-ზე
* „მოკალი ბილი, ტომი 1" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „მოკალი ბილი, ტომი 1" — Rotten Tomatoes

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***მოკალი ბილი, ტომი 1***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვენტინ ტარანტინოს ფილმოგრაფია |
| --- |
|  |
| სცენარისტი და რეჟისორი | 

|  |  |
| --- | --- |
| 1990-იანები | 
* *ცოფიანი ძაღლები*
* *მაკულატურა*
* *ჯეკი ბრაუნი*
 |
|  |
| 2000-იანები | 
* *მოკალი ბილი, ტომი 1*
* *მოკალი ბილი, ტომი 2*
* *სიკვდილგამძლე*
* *უსახელო ნაბიჭვრები*
 |
|  |
| 2010-იანები | 
* *ჯანგო გათავისუფლებული*
* *საძულველი რვა*
* *ერთხელ ჰოლივუდში*
 |
|  |
| მოკლემეტრაჟიანი | 
* *ჩემი საუკეთესო მეგობრის დაბადების დღე*
* *ოთხი ოთახი* (სეგმენტი „მამაკაცი ჰოლივუდიდან")
 |

 |
|  |
| მხოლოდ სცენარი | 
* *ნამდვილი სიყვარული*
* *მკვლელებად დაბადებულნი*
* *მზის ჩასვლიდან განთიადამდე*
 |

 |
**ოკავანგო** (ანგოლის ტერიტორიაზე **კუბანგო**) (ინგლ. Okavango River) — მდინარე აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთში. სიგრძის მიხედვით მეოთხე მდინარის სისტემაა სამხრეთ აფრიკაში. მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. სიგრძე — 1700 კმ. წყლის საშუალო ხარჯი — 475 მ³/წმ. სათავეს იღებს ანგოლაში, სადაც მას ეძახიან *კუბანგოს*. სამხრეთით მასზე გადის სახელმწიფო საზღვრის გარკვეული ნაწილი ანგოლასა და ნამიბიას შორის, რის შემდეგაც მიედინება ბოტსვანის ტერიტორიაზე.

ბოტსვანის ტერიტორიაზე შემოსვლამდე წინაღობების გამო, რომელიც ცნობილია როგორც *პოპის ჩანჩქერები*, მდინარის წყლის დონე ეცემა 4 მეტრით.

ოკავანგო არ უერთდება არც ზღვას და არც ტბას. იგი, იკლაკნება მრავალრიცხოვანი არხების ლაბირინთებით, აორთქლებისას კარგავს წყლის 95 %-ს და იკარგება ჭაობებში კალაჰარის უდაბნოს ჩრდილო-დასავლეთში. ამ ადგილს, როგორც წესი ეძახიან ოკავანგოს დელტას (ოკავანგოს ჭაობები), რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მდინარის დელტაა, ფართობით 15 000 კმ².

იშვიათად საკმაოდ წვიმიან პერიოდებში მდინარის წყლის ნაწილი ავსებს ნგამის ტბას. ძლიერი წყალდიდობების წლებში (საშუალოდ ერთჯერ 15-20 წელიწადში) აღწევს მლაშობ ნიადაგიან ქვაბულ — მაკგადიკგადამდე, სადაც რამდენიმე ათასი წლის წინ იყო დიდი ტბა.

ოკავანგოს აუზში მდებარეობს მორემის ნაკრძალი (ბოტსვანაში), რომელიც ცნობილია თავისი მდიდარი ველური ბუნებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნამიბიის მდინარეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Okavango River: the Flow of a Lifeline
* Safari in the Delta დაარქივებული 2007-06-02 საიტზე Wayback Machine.
* Map of the Okavango River basin at Water Resources eAtlas დაარქივებული 2012-08-13 საიტზე Wayback Machine.
* Map of the Okavango Delta at RhinoAfrica
* OKACOM Homepage
* OKACOM's EPSMO Project დაარქივებული 2015-09-21 საიტზე Wayback Machine.
* Botswana destinations დაარქივებული 2011-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* Okavango river

სქოლიო
------

1. ↑  Siyabona Africa Travel (Pty) Ltd, "Popa Falls | Okavango River | Botswana" webpage: TravelZA-PopaFalls[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  C. Michael Hogan (2008) *Makgadikgadi*, The Megalithic Portal, ed. A. Burnham
**ლაკათხევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ ლაკათხევის ჩრდილოეთით, 300-400 მეტრზე, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. სამხრეთით ორივე მხრიდან ნახევარწრიული თაღით დასრულებული შესასვლელი აქვს, აღმოსავლეთით - ნახევარწრიული აფსიდი. აფსიდის ღერძზე და დარბაზის დასავლეთ კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის სარკმლის მარცხენა მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშია. მის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. მეორე ტრაპეზი საკურთხევლის შუაში დგას. აფსიდის ნახევარწრიული თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ინტერიერი და ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესია გადახურულია თუნუქით.

ეკლესიაზე სამხრეთიდან მოგვიანებით კარიბჭე მიუდგამთ - ოთხ სწორკუთხა ბოძზე დაყრდნობილი და ოთხ მხარეს სწორკუთხა ღიობებით გახსნილი ორფერდასახურავიანი ფანჩატური. ეკლესიას ირგვლივ შემოვლებული ჰქონდა ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 269.
**ლაგანი** (რუს.  და ყალმ. Лагань) — ქალაქი რუსეთში, ყალმუხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ლაგანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 13 137 მცხოვრები (2017). განლაგებულია კასპიისპირა დაბლობზე, კასპიის ზღვიდან 9 კმ-ში, რკინიგზის სადგურ ულან-ხოლიდან 42 კმ-ში. დაფუძნდა 1870 წელს როგორც ცენტრალური რუსეთიდან გადასახლებულ გლეხთა დაბა. ყალმუხეთის ასსრ (1935–1943, 1958–1994), ასტრახანის ოლქის (1943–1957), ყალმუხეთის აო (1957–1958) და ყალმუხეთის რესპუბლიკის (1994-დან) ლაგანისა (1935–1944, 1995-დან) და კასპიის (1944–1963, 1965–1995) რაიონების ცენტრი. 1936 წლიდან მუშათა დაბაა. 1944 წელს ყალმუხების დეპორტაციისა და ყალმუხეთის ასსრ-ის ლიკვიდაციის შემდეგ სახელი შეიცვალა და **კასპიისკი** ეწოდა. 1963 წლიდან ქალაქია. 1991 წელს წინა სახელი დაუბრუნდა. ქალაქში მდებარეობს ბუდისტური ტაძარი (1995), მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (1977; პროფ. ნ. ნ. პალმოვის სახელობის ყალმუხეთის რესპუბლიკური მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფილიალი). 2008 წელს წმ. ნიკოლოზის ეკლესიის (1884; თანამედროვე დროში დანგრეულია) ადგილზე დაიწყო ტაძრის მშენებლობა. განვითარებულია სამშენებლო მასალების წარმოება; განთავსებულია მცირე ზომის კვების მრეწველობის საწარმოები (მ. შ. თევზგადამამუშავებელი). რაიონში — მეთევზეობის მეურნეობები.

ლიტერატურა
----------

* ЛАГАНЬ დაარქივებული 2019-07-12 საიტზე Wayback Machine.  // Большая российская энциклопедия. Том 16. Москва, 2010, стр. 561.

სქოლიო
------

1. 1 2  Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 июля 2017). Дата обращения 31 июля 2017. Архивировано 31 июля 2017 года.
2. ↑  Почтовые индексы России
**ლაბრადორ რეტრივერი** (იგივე **ლაბრადორი**) — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძაღლის ჯიშია. ეს ძაღლი განთქმულია, როგორც მონადირე წყლიან და ჭაობიან ადგილებში მობინადრე ნადირზე. ასევე, ფართოდაა გავრცელებული კომპანიონი ძაღლის სახით. იგი ადვილად ექვემდებარება წვრთნას. მთელ მსოფლიოში ითვლება ერთ-ერთ ინტელიგენტურ და დაჯილდოებულ ძაღლად.

აღწერა
------

### გარეგნობა

ლაბრადორი შედარებით დიდი ტანის იზრდება. მამალი საშუალოდ 29–36 კილოგრამს იწონის, დედალი კი 25-32 კგ-ს. ამ ჯიშის გარეგნული თვისებების უმრავლესობა გამომდინარეობს იქიდან, რომ თავდაპირველად იგი შეიქმნა როგორც მუშა ძაღლი. აქვს მოკლე და სწორი ბეწვი, რომელსაც წლის განმავლობაში ორჯერ იცვლის, ან რეგულარულად მთელი წლის განმავლობაში, ზომიერ სარტყელში. კუდი საკმაოდ დიდი და ძლიერი აქვს. წავისებური კუდი და აპკიანი თათები შესანიშნავ მოცურავედ აქცევს ამ ჯიშს. ამაში ხელს უწყობს ბეწვიც, რომელიც არ ატარებს წყალს. ლაბრადორი, ზოგიერთ სხვა ჯიშთან ერთად, გამოირჩევა იმით, რომ არ ხრის უკანა ფეხებს წოლისას.

ლიტერატურა
----------

* Burnam, John C. MSG Retired. *A Soldier's Best Friend; Scout Dogs and their Handlers in the Vietnam War.* Sterling Publishing, NY, 2008. ISBN 978-1-4027-5447-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლაბრადორ რეტრივერი***

* ლაბრადორ რეტრივერი საიტზე Curlie

სქოლიო
------

1. ↑  Club, American Kennel. Labrador Retriever History & Training/Temperament.
2. 1 2
3. ↑  Cassidy, Kelly M..  (1 თებერვალი, 2008) Breed Weight and Lifespan. *Dog Longevity*. ციტირების თარიღი: April 25, 2011.
**ლაიოსი** — თებეს მეფე, კადმოსის შთამომავალი, ლაბდაკეს ძე (კადმოსი-პოლიდორე-ლაბდაკე-ლაიოსი-ოიდიპოსი-ეტეოკლე და პოლინიკე). როდესაც თებეში ძალაუფლება ხელთ აიღეს ძეთოსმა და ამფიონემ, იქიდან განდევნილი ლაიოსი პელოპონესში ჩავიდა, იქ ერთი მითის მიხედვით პელოპის ლამაზი ვაჟი ქრიზიპე (ქრისიპე) მოეწონა, ეტლით რბოლას რომ ასწავლიდა, მოიტაცა, ძალა იხმარა. ყმაწვილმა კაცმა დამცირება ვერ აიტანა და თავი მოიკლა. ამ დანაშაულისათვის ლაიოსი ღმერთებმა დასწყევლეს, საკუთარი შვილის ხელით მოკვლა უწინსაწარმეტყველეს. 

ლაბდაკიდების, ატრიდების, პელოპიდების სახლზე დატეხილი უბედურებათა მთელს ჯაჭვში მისი ბედი ერთ-ერთი უსაზარლესია. ყველაზე მეტად ჰერა ჯავრობდა და ალბათ მანვე მიუგზავნა თებეს სფინქსი. ლაიოსმა შეირთო მენეკევსის ასული იოკასტა (ან ეპიკასტე), ეყოლათ ოიდიპოსი. მისანმა იგივე უწინასწარმეტყველა, რაც პერსევსის პაპას აკრისხოსს უთხრეს. იმის შიშით, რომ შვილი მოკლავდა და ტახტს წაართმევდა, ლაიოსმა ბრძანა ყრმისავის ფეხები გაეხვრიტათ და კითერონის მთებში გადაეგდოთ. ოიდიპოსი მწყემსებმა ნახეს, კორინთოს მეფეს პოლიბოსს მიჰგვარეს. უშვილო პოლიბოსმა იშვილა და გაზარდა. ერთხელ ორაკულმა ურჩია: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „გაიქეცი მამის სახლიდან! ბედის წიგნში გიწერია მამის მოკვლა და დედის ცოლად შერთვა!" |
|  |  |

 ოიდიპოსს დედ-მამის სახლში ეგონა თავი და საშინელი წინასწარმეტყველების შიშით გაიქცა, უნებურად თებეს გზას დაადგა, ამ გზაზე შეხვდა ლაიოსი. გზა არ დაუთმეს ერთმანეთს და ატყდა ჩხუბი, რომელშიაც ოიდიპოსმა მოკლა უცნობი მოხუცი მამა და დაუხოცა მხლებელნი. შემდეგ ოიდიპოსმა გზა განაგრძო, ჩავიდა თებეში და შეირთო იოკასტა, ქვრივი დედოფალი, ღვიძლი დედა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kerenyi, Karl (1959). *The Heroes of the Greeks*. New York/London:  Thames and Hudson.
* Tripp, Edward (1970). "Pelops at Olympia", *Crowell's Handbook of Classical Mythology*. New York:  Thomas Crowell Company,   გვ. 93–103.
**მუჰამად აზამ შაჰი** (დ. 28 ივნისი, 1653, ბიჯაპური — გ. 8 ივნისი, 1707, აგრა) — დიდ მოგოლთა იმპერიის მე-7 იმპერატორი 1707 წლის 14 მარტიდან 8 ივნისის ჩათვლით, აურანგზებისა და დილრას ბანუ ბეგუმის ვაჟი. თემურიდების დინასტიის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1653 წლის 28 ივნისს, ბიჯაპურში, ბაბუის, შაჰ-ჯაჰანის მმართველობის პერიოდში. 4 წლის ასაკში დედა გარდაეცვალა. 1658 წელს მამამისი, აურანგზები დიდი გადატრიალების შემდეგ გახდა დიდ მოგოლთა მე-6 იმპერატორი.

აღიზარდა დელიში. ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა სიბრძნითა და სტრატეგიული ნიჭით. 1678 წელს, 25 წლის ასაკში დაინიშნა ბენგალის გამგებლად. ეს თანამდებობა მან 1701 წლამდე შეინარჩუნა. მიუხედავად იმისა, რომ მას ჰყავდა უფროსი ძმები, 1681 წელს აგრაში გამოაცხადეს მამის ოფიციალურ მემკვიდრედ. 1683 წელს უსარდლა მოგოლებს მარათჰების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლაში, რომელშიც გაიმარჯვა. 1685 წელს ალყა შემოარტყა ბიჯაპურს და 4 თვის შემდეგ აიღო ის.

მუჰამად აზამი ღრმამორმწუნე მუსლიმი იყო და მამის მსგავსად სასტიკად ექცეოდა ქრისტიანებსა და ბუდისტებს, ასევე არ ერიდებოდა შიიტების დევნა. 1693-1697 წლებში რამდენიმეჯერ ილაშქრა დეკანში, დაარბია, გაძარცვა და გადაწვა ბუდისტებისა და ქრისტიანების ტაძრები. 1701-1706 წლებში იყო გუჯარათის მმართველი.

1706 წელს მამამისს აუჯანყდა, მაგრამ უშედეგოდ. აურანგზებმა აზამი სახელმწიფო საქმეებს ჩამოაშორა, მაგრამ 1707 წელს, 89 წლის ასაკში გარდაიცვალა ლაშქრობაში. ამით ისარგებლა აზამ შაჰმა და დროებით დაიკავა დიდ მოგოლთა საიმპერატორო ტახტი დელიში. ამ ფაქტს დინასტიური ომი მოჰყვა, რომელიც დაიწყეს მისმა ძმებმა.

მისი მმართველობა 3 თვემდეც კი ვერ გაგრძელდა. 1707 წლის 8 ივნისს, აგრას მახლობლად გამართულ ბრძოლაში დამარცხდა და ტყვედ ჩაუვარდა თავის უფროს ძმასა და მემკვიდრეს, ბაჰადურ შაჰ I-ს. აზამ შაჰი ძმის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს. მისი გადარჩენილი ვაჟები კი ნათესავებთან ბრძოლებს შეეწირნენ იმავე წლის ივლის-აგვისტოში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდ მოგოლთა იმპერია
* აურანგზები
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია

ლიტერატურა
----------

* Sir Jadunath Sarkar (1925). Anecdotes of Aurangzib. M.C. Sarkar & Sons. p. 21.
* Sarkar, Sir Jadunath (1912). History of Aurangzib Vol. I (PDF). Calcutta: M.C. Sarkar & Sons. p. 71.
* Eraly, Abraham (2007). The Mughal World: Life in India's Last Golden Age. Penguin Books India. p. 147.
* Chandra, Satish (2002). Parties and politics at the Mughal Court, 1707-1740. Oxford University Press. p. 50.
* Koch, Ebba (1997). King of the world: the Padshahnama. Azimuth Ed. p. 104

  


|
|  |
|
| წინამორბედი:აურანგზები | **დიდ მოგოლთა იმპერატორი**1707 | შემდეგი:ბაჰადურ-შაჰ I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 დიდ მოგოლთა იმპერატორები  |
| --- |
|  |
| 
* ბაბური
* ჰუმაიონი
* აქბარ I
* ჯაჰანგირი
* შაჰრიარი (*დე-ფაქტო*)
* შაჰ-ჯაჰანი
* აურანგზები
* მუჰამად აზამ-შაჰი
* ბაჰადურ-შაჰ I
* ჯაჰანდარ-შაჰი
* ფარუხსიარი
* რაფი უდ-დარაჯათი
* შაჰ-ჯაჰან II
* მუჰამად-შაჰი
* აჰმად-შაჰ ბაჰადური
* ალამგირ II
* შაჰ-ჯაჰან III
* შაჰ-ალამ II
* შაჰ-ჯაჰან IV
* აქბარ II
* ბაჰადურ-შაჰ II
 |

 |
**„კოლმეურნე"**, პროფკავშირულ-კოოპერაციული ნებაყობლობითი სასოფლო სპორტული საზოგადოება საქართველოს სსრ-ში. დაარსდა 1930 წელს, აერთიანებდა სოფლის მეურნეობის, მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის, დამზადების სამინისტროების, სასოფლო ტექნიკური და სამომხმარებლო კოოპერაციის სისტემის ორგანიზაციების მუშა-მოსამსახურეებს, კოლმეურნეებს, სოფლის მშრომელებსა და მათი ოჯახის წევრებს, სასოფლო უმაღლესი და საშუალო სპეციალური სასწავლებლების სტუდენტებსა და მოსწავლეებს. საზოგადოების წევრები გაერთიანებული იყვნენ 1387 ფიზკულტურულ კოლექტივში. 1979 წლის 1 იანვრისათვის საზოგადოებაში იყო 272521 წევრი, მათ შორის 8 სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი, 10 სსრკ-ის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი და 251 სსრკ-ის სპორტის ოსტატი. საზოგადოების განკარგულებაში იყო 21 სტადიონი, 529 ფეხბურთის, 255 კალათბურთის, 656 ფრენბურთისა და 112 ხელბურთის მოედანი, 5 ჩოგბურთის კორტი, 5 საცურაო აუზი, 37 სპორტული დარბაზი, 8 სასროლო ტირი, 9 საცხენოსნო იპოდრომი სპორტული ცხენებიანად.

„კოლმეურნეში" აღიზარდნენ: რომან რურუა, მიხეილ ხერგიანი, გ. გიორგაძე, გ. ონაშვილი, გ. ყურაშვილი და სხვები.

ლიტერატურა
----------

* *სომხიშვილი ნ.* ქსე, ტ. 5, გვ. 582, თბ. 1980
**ოკა** (რუს. Ока) — მდინარე რუსეთის ევროპულ ნაწილში, ვოლგის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1500 კმ, აუზის ფართობი 245 ათასი კმ². სათავე აქვს შუა რუსეთის მაღლობის ცენტრალურ ნაწილში. მიედინება განიერ ხეობაში, ჩრდილოეთიდან უვლის ჩრდილოეთ რუსეთის მაღლობს, ქვემოთში გადის მეშჩორაზე. მურომთან ჭალის სიგანე 20 კმ აღწევს. კალაპოტი დაკლაკნილია. ოკის მთავარი შენაკადებია: მარცხენა — უგრა, ნარა, მოსკოვი, კლიაზმა; მარჯვენა — უპა, პრონია, მოქშა და სხვა. ოკა შერეული საზრდოობის მდინარეა. აპრილ-მაისში ოკამ წყალდიდობა იცის ზემოთში, შემოდგომაზე — წვიმით გამოწვეული წყალმოვარნდები. იყინება ზემოთში ნოემბერ-იანვრის დასაწყისში, ქვემოთში — ოქტომბერ-დეკემბერში. ყინულძვრა ზემოთში მარტ-აპრილშია, ქვემოთში — მაისის დასაწყისამდე. სანაოსნოა ქალაქ ჩეკალინიდან (1200 კმ). რიაზანს ზემოთ ოკა დარაბვულია. 

ოკის ნაპირზეა ქალაქები: ორიოლი, კალუგა, სერპუხოვი, კაშირა, კოლომნა, რიაზანი, პავლოვი და სხვა. წყლის საშუალო ხარჯი ორიოლთან 18,8 მ³/წმ, შესართავთან — 1300 მ³/წმ, მაქსიმალური — შესაბამისად 2100 მ³/წმ და 20000 მ³/წმ.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოკა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**კოლომიაგის ალექსანდრე ნეველის სამლოცველო** (რუს. Часовня Александра Невского в Коломягах) — მოქმედი მართლმადიდებლური სამლოცველო სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: ნიკიტინის ქუჩა, 14. დიმიტრი თესალონიკელის ეკლესიის მახლობლად. 

მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის, მოსკოვის საპატრიარქოს, სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სამლოცველო აგებულია 1885 წელს არქიტექტორ ფ. ფ. ფონ პირვიცის პროექტის მიხედვით. სხვა მონაცემებით სამლოცველოს კურთხევა მოხდა უკვე 1883 წლის 30 აგვისტოს. მშენებლობა მიმდინარეობდა კოლომიაგის მცხოვრებთა შემოწირულობებით.

თავდაპირველად სამლოცველო გამოიყენებოდა როგორც საკურთხეველი, ხოლო მორწმუნეები ლოცულობდნენ ღია ცის ქვეშ. 1896 წელს მას მიაშენეს შემინული პავილიონი, რომელიც გათვლილი იყო 100 მომლოცველზე. 

1899 წლის 7 სექტემბერს მორწმუნეებმა მიმართეს პეტერბურგისა და ლადოგის მიტროპოლიტ ანტონის რათა ნება დაერთო აეშენებინათ თბილი ეკლესია სამლოცველოს ადგილზე. თანხმობა მიიღეს, მაგრამ არქიტექტორ ალექსანდრე ვსესლავნის პროექტი დაიწუნეს და მას მოუხდა მეორე პროექტის შედგენა. მისი პროექტით ახალი ეკლესია იყო ერთსართულიანი და ხის. 

1906 წელს დიმიტრი თესალონიკელის სახელობის ახალი ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა, სამლოცველო კი მას მიაწერეს. 

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში სამლოცველოს ნელ-ნელა შემოაცალეს აგური, მაგრამ 1989 წლამდე ნანგრევების სახით მაინც მოაღწია, ამ წელს მოხდა მისი აღდგენა, ხოლო 1990 წელს იგი აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ. 

2005 წელს, გერმანიაზე გამარჯვების 55 წლისთავთან დაკავშირებით, სამლოცველოს სამხრეთ კედელზე დაამონტაჟეს წმინდა თავად ალექსანდრე ნეველის მოზაიკური გამოსახულება. 

სამლოცველოს მისამართია: სანქტ-პეტერბურგი, კოლომიაგი, ნიკიტინის პირველი ქუჩა, სახლი 14.

სქოლიო
------

1. 1 2  Народный каталог православной архитектуры
2. ↑  Русская православная церковь. XX век.
**ნიკოლოზ კარლოს ძე რომანოვსკი** (ფსევდონიმი **კუზმა ჩორნი**, ბელარ. Мікалай Карлавіч Раманоўскі, **Кузьма Чорны**, დ. 11 (24) ივნისი 1900, ბორკი, მინსკის გუბერნია (ახლა — მინსკის ოლქის კოპილის რაიონი) — გ. 22 ნოემბერი, 1944, მინსკი) — ბელარუსელი და საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი და მთარგმნელი. სსრკ-ს მწერალთა კავშირის წევრი (1934).

ბიოგრაფია
---------

კუზმა ჩორნი, 1900 წლის 24 ივნისს, გლეხის ოჯახში დაიბადა, დაამთავრა ტიმკოვიჩის სახალხო სასწავლებელი, 1916—1919 წლებში ნესვიჟის პედაგოგიურ სემინარიაში სწავლობდა. 1923 წელს, ბელარუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ლიტერატურის განყოფილებაში ჩააბარა და იმავე წელს გაზეთში „Савецкая Беларусь" (საბჭოთა ბელარუსი), კუზმა ჩორნის ფსევდონიმით მისი პირველი ნაწარმოებები გამოქვეყნდა. 1923 წლიდან — ლიტერატურული გაერთიანების „Маладняк"-ის წევრი, 1926 წელს გადავიდა ლიტერატურულ გაერთიანებაში „Узвышша". 1925 წელს, მწერლის ნაწარმოებების პირველი ორი ნაკრები გამოიცა. 1920-იანი წლებისთვის, ლიტერატურის კრიტიკოსები მას მომავალ „ბელარუსელ დოსტოევსკობას" უწინასწარმეტყველებდნენ. 1938 წლის 14 ოქტომბერს ის დააკავეს და მინსკის ციხეში ჩასვეს, სადაც 8 თვე დაჰყო, მათ შორის 6 თვე —იზოლატორში. ციხეში ის აწამეს, რომლის შესახებ მან 1944 წლის 3 ოქტომბრის დღიურის ჩანაწერებში ისაუბრა („ეჟოვის ციხეში სარზე მაჯენდნე, თავში დიდ რკინის გასაღებს მირტყამდნენ და დაბეგვილ ადგილზე ცივ წყალს მასხამდნენ, წამომაყენებდნენ და რელსზე მიმაგდებდნენ, მუცელზე ჯოხს მირტყამდნენ, ყურებში ქაღალდის დახვეულ მილებს მიდებდნენ და მთელი ხმით ჩამყვიროდნენ, ვირთხებით სავსე საკანში გამომკეტავდნენ…"). 1939 წელს, კუზმა ჩორნი ციხიდან გაანთავისუფლეს.

1941 წლიდან ევაკუაციაში იყო, მრავალ სააგიტაციო გაზეთში მუშაობდა. 1944 წელს მინსკში დაბრუნდა, სადაც იმავე წლის 22 ნოემბერს, განმეორებითი ინსულტის შედეგად გარდაიცვალა. კუზმა ჩორნი დაკრძალულია მინსკის სამხედრო სასაფლაოზე.

საქმიანობა
----------

კუზმა ჩორნი ბელარუსულენოვანი რომანის ერთ-ერთ პიონერად ითვლება. 1927 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი რომანი „Сястра" (და), 1928 წელს — „Зямля" (დედამიწა), 1931 წელს — „Бацькаўшчына" (მამული), 1935 წელს — „Трэцяе пакаленне" (მესამე თაობა). 1941—1944 წლებში, დაწერა რომანი „Вялікі дзень" (დიდი დღე), 1943 წელს — „Пошукі будучыні" (მომავლის ძიება), 1944 წელს — უკანასკნელი რომანი „Млечны Шлях" (ირმის ნახტომი). მისი კიდევ სამი რომანის ხელნაწერი დიდი სამამულო ომის დროს დაიწვა და რამდენიმეც დაუსრულებელი დარჩა. გარდა ამისა, ის ბევრ მოთხრობას წერდა.

მწერალი ცნობილია თავისი პიესებითა და ალექსანდრე პუშკინის, ვლადიმერ კოროლენკოს, ნიკოლოზ გოგოლის, მაქსიმ გორკის და კარელ ვანეკის ნაწარმოებების ბელარუსულ ენაზე თარგმნით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუზმა ჩორნის სახელობის ქუჩა ქალაქ მინსკში (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ბელარუსული ვიკიპედია — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q877583'></a>
2. ↑  Кузьма Чорны // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі; нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. — С. 585—586.
**კოლობუსი** (ლათ. Colobus) — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. ცნობილია ხუთი სახეობა: ანგოლური (C. angolensis), აღმოსავლური ანუ გვერეცა (C. guereza), სამეფო (C. polykomos), შავი (C. satansa) და თეთრფეხა (C. vellerosus). გავრცელებული არიან ცენტრალურ აფრიკაში. სხეულის სიგრძეა 45–72 სმ, კუდისა 52–100 სმ, მასა 5,4–14,5 კგ. შეფერილობა კონტრასტულია: ბეწვი შავია, საზის კიდეები თეთრი, გვერდებზე გასდევთ გრძელი თეთრი ზოლები. კუდის ბოლოში დიდი თეთრი ფუნჯია. მტევნის დიდი თითი რედუცირებულია (აქედან სახელწოდება: ბერძ. ϰολοβός — დასახიჩრებული, გახეიბრებული). ცხოვრობენ ტროპიკულ ტყეებში, ხეებზე. დღის ცხოველებია. იკვებებიან უპირატესად ფოთლებით, მცირე რაოდენობით ხილითა და ყვავილებით. ჩვეულებრივ ცხოვრობენ მცირე ზომის ჯგუფებად, რომელშიც 1 ზრდასრული მამალი და 2–6 ზრდასრული დედალია. მაკეობა 175 დღე გრძელდება. დედლები სქესობრივ სიმწიფეს 4 წლის ასაკში აღწევენ, მამლები 6 წლის ასაკში. ტყვეობაში ცხოვრობენ 23 წელზე მეტს. აქტიურად ნადგურდებიან ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ლამაზი ბეწვის გამო, რომელიც ქალის ტანსაცმლის მოსართავად გამოიყენება. სამეფო, შავი და თეთრფეხა კოლობუსები განიხილებიან მოწყვლად სახეობებად.

სქოლიო
------

1. ↑  colobus — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Аверьянов А. О.* Толстотелы // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 249.
**ნიჟნი-ნოვგოროდის ყველაწმინდის ეკლესია** (რუს. Всесвятская церковьа) — მართლმადიდებლური ტაძარი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

სახელწოდება
-----------

ისევე როგორც სასაფლაოს ეკლესიების უმრავლესობას მასაც ყველაწმინდის სახელი ჰქვია, თუმცა მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მთავარანგელოზების პეტრესა და პავლეს სახელზე.

ისტორია
-------

ნიჟნი-ნოვგოროდის ყველაწმინდის (ან პეტრეპავლეს) ეკლესია იყო პირველი ეკლესია ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიაში. რუსეთის ქალაქების რეგულარული რეკონსტრუქცია დაიწყო 1763 წელს. 1775 წელს მოსკოვისა და პეტერბურგის ქვის მშენებლობის კომისიის დადგენილების თანახმად ქალაქ ნიჟნი-ნოვგოროდის ბარბარეს ქუჩაზე საერთო სასაფლაოსათვის გამოიყო თავისუფალი ადგილი, სადაც ჩადგეს მცირე ზომის სამლოცველო და შემოავლეს ღობე. 1781 წელს ააგეს პეტრე-პავლეს ეკლესია გუბერნის პირველი არქიტექტორის იაკობ ანანინის პროექტის მიხედვით. მთავარანგელოზების, პეტრესა და პავლეს სახელზე მთავარი საკურთხეველი მხოლოდ 1785 წელს აკურთხეს.

საბჭოთა პერიოდში ეკლესიის შენობაში განთავსებული იყო კინოთეატრი „პიონერი". ეკლესია რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს დაუბრუნდა 1990-იან წლებში.

არქიტექტურა
-----------

ეკლესიის შენობა შეიცავს ბაროკოს არქიტექტურული სტილის ელემენტებს. სამრეკლო საბჭოთა პერიოდში დაანგრიეს. მის ადგილზე 2014 წელს ააგეს ახალი, ორიარუსიანი სამრეკლო. ფანჯრის თამასები გამოყვანილია აგურისაგან. ეკლესია XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის რუსული ბაროკოს არქიტექტურული სტილის ერთადერთი შემონახული ნიმუშია ნიჟნი-ნოვგოროდში.

ლიტერატურა
----------

* *Филатов Н. Ф.* Нижний Новгород. Архитектура XIV — начала XX века. — Нижний Новгород: РИЦ «Нижегородские новости», 1994. — ISBN 5-88452-008-5
* *Храмцовский Н. И.* Краткий очерк истории и описание Нижнего Новгорода. — Нижний Новгород: Книги, 2005. — ISBN 5-94706-026-4

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Статья о Петропавловском кладбище в газете Некролог-НН[*მკვდარი ბმული*]
ადამიანის სხეულის პროპორციების ცვლილება ასაკთან ერთად
**ნეოტენია** (ბერძნ. neos — მოუმწიფებელი, ნორჩი და teino — ვწელავ, ვაგრძელებ) — ზოგიერთი ცოცხალი არსების გამრავლების უნარი ლარვულ პერიოდში ან ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე. ნეოტენია ახასიათებს ზოგიერთ ამფიბიას, ფეხსახსრიანს, ჭიებს, მრავალ მცენარეს. ნეოტენიის კლასიკური მაგალითია ამბისტომა ანუ აქსოლოტლი, რომელსაც დაკარგული აქვს მეტამორფოზის უნარი და მრავლდება ლარვის სტადიაზე. ნეოტენიის გზითაა წარმოქმნილი ზოგი კუდიანი ამფიბია (მღვიმის პროტეუსი, ბრმა ტრიტონი, სირენები და ა. შ.), რომელიც სქესმწიფე ლარვას წარმოადგენს და წყალში ცხოვრობს. მცენარეებში ნეოტენია ცნობილია ხავსებში, ლიკოპოდიუმებში, გვიმრებში, შიშველთესლოვნებსა და ფარულთესლოვნებში, მაგალითად, ლემნას მარტივად აგებული სხეული წარმოიქმნა ონტოგენეზის ადრეულ სტადიაზე განვითარების შეწყვეტის შედეგად. ნეოტენიის საინტერესო შემთხვევაა ფარულთესლოვნებში მდედრობითი გამეტოფიტის, ე. წ. ჩანასახოვანი პარკის წარმოქმნა.

ლიტერატურა
----------

* *ქორქია ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 386.
კუტბ ად-დინ აიბაკის მავზოლეუმი
**კუტბ ად-დინ აიბაკი** (გ. 1210) — დელის სასულთნოს პირველი სულთანი, მუჰამედ ღურის მხედარმთავარი. მონაწილეობდა ღურიდთა დაპყრობით ომებში ჩრდილოეთ ინდოეთში. მუჰამედის მკვლელობის შემდეგ 1206 წელს ხელთ იგდო ჩრდილო ინდოეთის მართვის სადავეები და თავი პირველ სულთნად გამოაცხადა. სათავე დაუდო ახალ, ინდოეთის სამეფოთა შორის პირველ მუსლიმანურ სახელმწიფოს რომელმაც 320 წელი იარსება. ასევე ღულამთა დინასტიას რომელიც ქვეყანას მართავდა 1206-1290 წლებში. 1210 წელს აიბაკი გარდაიცვალა და გამეფდა არამ-შაჰი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Британника. Индия: ранние тюркские султаны
* Династия Рабов и начало Делийского султаната
* Династия муиззи[*მკვდარი ბმული*]
* «История Востока» (Восток в средние века — с XIII в. х. э.) Глава IV МОНГОЛЫ И МОНГОЛЬСКОЕ ЗАВОЕВАНИЕ ДЕЛИЙСКИЙ СУЛТАНАТ В XIII в.
**ნეოტექტონიკა**, *უახლესი ტექტონიკა* — ტექტონიკის დარგი, რომელიც იკვლევს ახალგაზრდა ტექტონიკურ მოძრაობებსა და სტრუქტურებს. ნეოტექტონიკა სინონიმია აგრეთვე ალპური ოროგენეზისის გვიანდელი ოროგენული სტადიისა, როდესაც დაიწყო დედამიწის თანამედროვე რელიეფის ჩამოყალიბება. ვინაიდან დედამიწის ზედაპირის თანამედროვე რელიეფი სხვადასხვა დროს წარმოიქმნა, ამიტომ ნეოტექტონიკური სტადიის დასაწყისიდან სხვადასხვა რეგიონში სხვადასხვა დროს მიიჩნევენ (ოლიგეცენური ეპოქის დასაწყისიდან მიოცენურის ბოლომდე).

კავკასიაში ნეოტექტონიკის დასაწყისად ითვლება გვიანდელი სარმატული საუკუნე. ნეოტექტონიკა მოიცავს ყველა ტიპის ტექტონიკურ მოძრაობას (დანაოჭება, რღვევა, ეპეიროგენული, ტალღური), რომელიც წარმოქმნის რელიეფის დადებით და უარყოფით ფორმებს.

ნეოტექტონიკური მოძრაობა ორგვარია: თანამედროვე (ჰოლოცენური) და საკუთრივ ნეოტექტონიკური.

თანამედროვე მოძრაობებს შეისწავლიან გეოდეზიური (განმეორებითი ნიველება, ტრიანგულაცია), გეომოროფლოგიური (დაკვირვება ჰოლოცენური ტერასებისა და ხეობების პროფილებისა დეფორმაციაზე და ნალექთდაგროვებაზე მდინარის კალაპოტსა და პლაჟზე), გეოფიზიკური (გრავიმეტრიული, სეისმური, მაგნიტომეტრიული, ელექტრომეტრიული და სხვ.), აგრეთვე ისტორიულ-არქეოლოგიური მეთოდებით.

ნეოტექტონიკურ მოძრაობას შეისწავლიან ტრადიციული გეოლოგიური (სტრატიგრაფიულ-პალეონტოლოგიური, სტრუქტურული, პალეოგეოგრაფიული, ლითოლოგიური, ვულკანოლოგიური, პეტროლოგიური და სხვ.), გეომოროფლოგიური და გეოფიზიკური მეთოდებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 386.
ლათის სასახლე
**ლათის სასახლე** — სასახლე გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლათაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. 

სასახლე აგებულია შუა საუკუნეებში. აშენებულია ქვით და აგურით. კარები აქვს აღმოსავლეთ და ჩდილოეთ კედლებში. სასახლე შედგება 7 განყოფილებისგან. განყოფილებები ერთმანეთს კარებით უკავშირდება. ყველა განყოფილებას აქვს დიდი ზომის ფანჯარა. მეშვიდე განყოფილება რომელიც ყველაზე უკეთ არის დაცული ნაგებია ქვით და სახურავიც ქვით აქვს. იგი შესაძლოა ყოფილიყო წყალსაცავი. სასახლეს ქვის იატაკი ფქონია, რომელიც ადგილ-ადგილ ახლაც არის შემორჩენილი. გადახურვა ჩამოქცეულია. კედლების სიმაღლე 6 მეტრია ხოლო სისქე 1 მეტრი.

ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც სასახლის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.

2019 წლის ივლისში ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლათის სასახლე

სქოლიო
------

1. ↑  გულრიფშის მუნიციპალიტეტში მდებარე 19 ისტორიულ ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა
**ნიჟნი-ნოვგოროდის მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია** (რუს. Михайло-Архангельский собор) — მართლმადიდებლური ტაძარი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. ეკლესია ნაკურთხია რუსეთის სამხედროების მფარველის მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე.

ისტორია
-------

1221 წელს ააგეს ხის, ხოლო 1227 წელს ოთხბურჯიანი, სამაფსიდიანი თეთრი ქვით. ეკლესია სამი საკურთხევლით ააშენეს. ეკლესია სრულიად გადააკეთეს 1359 წელს. 1628 წლის 23 აპრილს ხუროთმოძღვარ ლავრენტი სემიონოვის ხელმძღვანელობით და მშენებელ ანტიპას მეშვეობით დაიწყო არსებული შენობის მშენებლობა, რომელიც გაგრძელდა 1631 წლამდე. 

1704 წელს კრემლის ხანძრის დროს მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია დაზიანდა. ღვთისმსახურება აღსდგა 1732 წლის 18 მარტს. ეკლესია კვლავ აკურთხეს, კურთხევის ცერემონიალი ჩაატარა ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარეპისკოპოსმა პიტირიმმა. 

1962 წელს სარესტავრაციო სამუშაოების მიმდინარეობს დროს ეკლესიაში გადაასვენეს კუზმა მინინის ცხედარი. 

2006 წლის 16 თებერვალს ნიჟნი-ნოვგოროდს სტუმრობდა რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი, რომელიც ეწვია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლს და ყვავილებით შეამკო კუზმა მინინის საფლავი. 

2008 წელს ეკლესიასთან ახლოს აღმართეს თავად იური ვსევოლოდის ძისა და ეპისკოპოს სიმონ სუზდალელის ძეგლი. მათი გახსნა გაიართა 17 თებერვალს. ნიჟნი-ნოვგოროდის სხვა ტაძრებში ამ დღეს აღევლინა საზეიმო მსახურება. ძეგლი აკურთხა ნიჟნი-ნოვგოროდისა და არზამასის ეპისკოპოსმა გიორგიმ. 

2009 წლის 16 მარტს ნიჟნი-ნოვგოროდის საკანონმვებლო კრების წევრებმა ეკლესიას გადასცეს 9 ზარი. 2009 წლის 26 მარტს სამრეკლოზე დაკიდეს დედოზარი, რომლის წონაც იყო 530 კგ. 

2009 წლის სექტემბერში ტაძარს სტუმრობდა სრულიად რუსეთისა და მოსკოვის პატრიარქი კირილე. მნ ეკლესიას საჩუქრად გადასცა ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Михайло-Архангельский кремлёвский собор (1628—1631 гг.), nne.ru
2. 1 2  Нижегородский кремль. Михайло-Архангельский собор დაარქივებული 2006-05-18 საიტზე Wayback Machine. , museum.nnov.ru
3. ↑  Kremlin.ru.  (2006-02-16) Владимир Путин посетил Нижегородский кремль. *ციტატა:* „В.Путин возложил цветы к обоим монументам и почтил память защитников Родины минутой молчания." ციტირების თარიღი: 2014-12-28.
**ნიჟნი-ნოვგოროდის ხარების მონასტერი** (რუს. Благовещенский монастырь) — უძველესი მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდში. დაარსებულია XIII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს მდინარე ოკის ნაპირზე, ვოლგასთან მისი შეერთების ადგილთან ახლოს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მონასტერი 1221 წელს დააარსეს ვლადიმირ-სუზდალის დიდმა მთავარმა იური ვსევოლოდის ძემ და ვლადიმირის ეპისკოპოსმა სიმონმა ქალაქის დაარსებასთან დაკავშირებით. 1229 წელს ერზიანელების თავადმა პურგაზმა გაანადგურა და მთლიანად გადაწვა მონასტერი, დახოცა ბერები. ასი წლის შემდეგ მონასტერი აღორძინდა, მაგრამ 1369 წლის მკაცრ ზამთარში შენობების დიდი ნაწილი დაინგრა და მოსახლეობა დაიღუპა. 

მონასტრის აღორძინება დაკავშირებულია XIII საუკუნეში მოღვაწე მიტროპოლიტ ალექსისთან. წყაროების მიხედვით იგი ოქროს ურდოსაკენ მიმავალი ეწვია ნიჟნი-ნოვგოროდს. ლეგენდის თანახმად ალექსი მიტროპოლიტი დასასვენებლად შეჩერდა მდინარე ოკის ნაპირზე მდებარე წყაროსთან, დანგრეული ხარების მონასტრის ახლოს. განადგურებული მონასტრის ხილვამ ალექსისზე ცუდად იმოქმედა და ღმერთს დაპირდა: თუ ოქროს ურდოდან წარმატებით დაბრუნდებოდა ამ მონასტერს აღადგენდა ღვთისმშობლის ხარების სახელზე. ოქროს ურდოდან მიტროპოლიტი დიდი პატივით გამოისტუმრეს, რადგან მან განკურნა თათართა ხანის ჯანიბეკის მეუღლე, რუსეთი კი ერთი გამანადგურებელი თავდასხმისაგან გადაარჩინა. მიტროპოლიტმა პირობა აღასრულა და მონასტერი აღადგინა.

აღდგენილ მონატერზე ზრუნავდა გენერალ ალექსი ერმოლოვის პირდაპირი წინაპარი ოსიპ ერმოლოვი, რომელიც მონასტერში ყოველი სტუმრობისას ბერებს გარკვეულ თანხას ჩუქნიდა. 1631 წელს ოსიპ ერმოლოვი გარდაიცვალა.

1649 წელს ეკლესიაში დაამონტაჟეს ოთხიარუსიანი კანკელი. 

XVIII საუკუნეში მონასტერში აღმოაჩინეს XII-XIII საუკუნეების კონდაკების ჩანაწერი, რომელსაც ხარების კონდაკი ეწოდა. იგი რუსული ჰიმოგრაფიის უძველესი ძეგლია. 1880-იან წლებში მონასტერს არქიტექტორ რობერტ კილევეინის ხელმძღვანელობით ჩაუტარდა რესტავრაცია.

ოქტომბრის რევოლუციისა და ხელისუფლებაში ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ მონასტერი დახურეს. 1948-2005 წლებში მონასტერში განთავსებული იყო ნიჟნი-ნოვგოროდის პლანეტარიუმი. მონასტრის აღორძინება დაიწყო 1993 წლიდან. თავვაპირველად მონასტერში გაიხსნა სასულიერო სასწავლებელი, რომელიც ორი წლის შემდეგ, წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით სასულიერო სემინარიად გადაკეთდა. მისი პირველი რექტორი გახდა კირილე პოკროვსკი. 

აღდგენილ მონასტერში 2007 წელს დააყენეს მარმარილოს კანკელი. 

2009 წლის 7 აპრილს, ხარების დღესასწაულზე მონასტერში აკურთხეს ხატი, რომელზეც გამოსახული იყო ბიბლიური პერსონაჟები: აბელი, ისააკი, ნოე, სეთი, ენოქი და აბრაამი. 

2013 წლის 23 აგვისტოს მონასტრის ტერიტორიაზე საზეიმოდ გაიხსნა იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ქანდაკება (მოქანდაკე ა. აპოლონოვი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვრდი
* Letoposi.ru[*მკვდარი ბმული*]
ლიბერიის სახელმწიფო გერბი ლიბერიულ დოლარზე, 1880 
**ლიბერიის სახელმწიფო გერბი** წარმოადგენს ოქროსფერი კანტით გარშემორტყმულ ფარს, რომელზეც გამოსახულია ლიბერიისკენ მომავალი XIX საუკუნის გემი. იგი გამოხატავს იმ გემებს, რომლებსაც მოყჰავდათ განთავისუფლებული მონები აშშ-დან ლიბერიაში. ამავე კონცეფციას ეყრდნობა დევიზი: „თავისუფლების სიყვარულმა მოგვიყვანა ჩვენ აქ" (*ინგლ. The love of liberty brought us here*). გერბის ქვედა ნაწილიზე განთავსებულია სადევიზო ლენტი, რომელზეც ქვეყნის ოფიციალური სახელწოდებაა დატანილი: „ლიბერიის რესპუბლიკა" (ინგლ. *Republic of Liberia*).

გერბის თავდაპირველი ვერსია შეიმუშავეს XVI საუკუნეში, ხოლო დამტკიცდა 1847 წლის 16 ივლისს.

სიმბოლიკა
---------

ოქროს ჩარჩოს მქონე ფარზე გამოსახულია ზღვის პეიზაჟი ხმელეთისკენ მომავალი აფრიანი გემით, რომელიც გამოხატავს ლიბერიის კოლონიზატორების მიერ მონების განთავისუფლებას. მარცხენა ზედა მხარეს თეთრი მტრედი გრაგნილით წარმოადგენს მშვიდობის სიმბოლოს, რომელსაც სხვა ქვეყნებთან მიაქვს მოკითხვის წერილი კეთილგანწყობის ნიშნად. ჰორიზონტიდან ამომავალი მზე გამოხატავს ერის დაბადებას. 

გერბის წინა პლანზე გამოსახულია პალმის ხე და ნიჩაბი გუთანთან ერთად. პალმის ხე ისტორულად ლიბერიელი ხალხის ერთ-ერთი უნივერსალური საკვები წყაროა, ხოლო ნიჩაბი და გუთანი განასახიერებს მუხლჩაუხრელ შრომას, რომლითაც ხალხი შეძლებს ნათელი მომავლის შექმნას.

გალერეა
-------

* ლიბერიის გერბი, 1889 წელილიბერიის გერბი, 1889 წელი
* ლიბერიის გერბი, 1921 წელილიბერიის გერბი, 1921 წელი
* ლიბერიის გერბი, 1963 წელილიბერიის გერბი, 1963 წელი

სქოლიო
------

1. ↑

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის გერბები |
| --- |
|  |
| 
ალჟირი · ანგოლა · ბენინი · ბოტსვანა · ბურკინა-ფასო · ბურუნდი · გაბონი · გამბია · განა · გვინეა · გვინეა-ბისაუ · ეგვიპტე · ეთიოპია · ეკვატორული გვინეა · ერიტრეა · ესვატინი · ზამბია · ზიმბაბვე · კაბო-ვერდე · კამერუნი · კენია · კომორის კუნძულების კავშირი · კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა · კონგოს რესპუბლიკა · კოტ-დ’ივუარი · ლესოთო · ლიბერია · ლიბია · მადაგასკარი · მავრიკი · მავრიტანია · მალავი · მალი · მაროკო · მოზამბიკი · ნამიბია · ნიგერი · ნიგერია · რუანდა · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა · სამხრეთი სუდანი · სან-ტომე და პრინსიპი · სეიშელის კუნძულები · სენეგალი · სიერა-ლეონე · სომალი · სუდანი · ტანზანია · ტოგო · ტუნისი · უგანდა · ჩადი · ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა · ჯიბუტი
**დამოკიდებული** **და სხვა ტერიტორიები**
დასავლეთი საჰარა ·
კანარის კუნძულები ·
მადეირა ·
მაიოტა ·
მელილია ·
პუნტლენდი ·
რეიუნიონი ·
სეუტა ·
სოკოტრა ·
სომალილენდი ·
წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია · |

 |
**ნიჟნი-ტაგილის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა XIX-XX საუკუნეებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ტაგილის ეპარქიას.

აღწერა
------

ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი მდებარეობს ქალაქის გარეუბანში, გორბუნოვის რაიონში, მდინარე ლების პირას მდებარე პატარა ჭაობის ნაპირზე, მასზე გადებული ხიდის შორიახლოს. თავდაპირველად ტაძარს ჰქონდა ურალისათვის ტიპური სავაჭრო სახლის სახე და განკუთვნილი იყო ღვინის სახლისათვის, ამიტომ იგი მართლმადიდებლური ეკლესიებისათვის არატიპიურად გამოიყურება. მოგვიანებით, როცა შენობა გადაეცა ეკლესიას, გადააკეთეს და მის არქიტექტურაში შეიტანეს რუსულ-ბიზანტიური ელემენტები. ტაძარი სამგუმბათიანია. შენობა ქვისაა, კედლები და სამრეკლო შეღებილია კრემისფერად. მთავარი შესასვლელი მდებარეობს შენობის შუაგულში და მივყავართ ღვთისმსახურების ოთახში. მეორე შესასვლელი მდებარეობს მთავარი შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს და ჩვეულებრივად მუდამ დაკეტილია. ტაძარი გარშემრტყმულია ღობით და კარიბჭით, რომელიც ავტომანქანების შესასვლელადაა განკუთვნილი.

ისტორია
-------

ტაძრის შენობა ააგეო ვაჭარმა გრიგორ მიხეილის ძე ხლესტოვმა XIX საუკუნის უკანასკნელ ათწლეულში, როგორც ღვინის ქარხანა. მოგვიანებით ვაჭარმა შენობა გადასცა ნიჟნი-ტაგილის ედინოვერულ საზოგადოებას. ქარხნის შენობა გადააკეთეს ტაძრად თავად მრევლის ფინანსებით და აკურთხეს 1900 წელს. შენობას დააშენეს სამრეკლო და მიაშენეს საკურთხევლის მხარე. 

1930-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა. შენობაში განათავსეს როგორც ახალგაზრდული კლუბი, ასევე სამრეწველო საწყობი. 1953 წლიდან ტაძრის შენობა დაიკავა სოფელ გორბუნოვოს სასოფლო კულტურის სახლი.

1996 წელს ერთმორწმუნეების სამართლით, რუსულ მართლმადიდებელ ეკლესიას შეუერთდა სტაროობრიადცების საზოგადოება, ამავე წლის მაისში ტაძრის შენობა დაუბრუნდა მორწმუნეებს. ტაძარში ღვთისმსახურება მიმდინარეობს რეფორმამდელი ღვთისმსახურების წიგნებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
*
ნერვული ქსოვილის ჭრილი
**ნერვული ქსოვილი** (ლათ. textus nervosus) — ქსოვილი, რომელიც ქმნის ნერვულ სისტემას. შედგება იმპულსების გამტარი სპეციალიზებული რთულად დიფერენცირებული უჯრედებისაგან — ნეირონებისგან. მათი ფორმა მთლიანადაა დამოკიდებული შესრულებულ ფუნქციაზე. ყოველ ნეირონს გააჩნია სხეული, რაც წარმოდგენილია, როგორც გაფართოებული ნაწილი, სადაც ლოკალიზებულია ბირთვი და ორი ან მეტი გამონაზარდი, მორჩი (აქსონი და დენდრიტები). აქსონები ატარებენ იმპულსს ნეირონის სხეულიდან პერიფერიისაკენ, ხოლო დენდრიტები — უჯრედის სხეულისაკენ.

ნეირონებთან ერთად ნერვულ ქსოვილს შეადგენენ ნეიროგლიის უჯრედები, რომლებიც უმთავრესად საყრდენ, ტროფიკულ და სხვა ფუნქციას ასრულებენ.

ნერვული ქსოვილის ყველა უჯრედი ვითარდება ერთი და იმავე ექტოდერმული უჯრედების დიფერენცირების შედეგად ნეირონების წარმომქმნელ (ნეირობლასტები) და გლიის წარმომქმნელ (გლიობლასტები ანუ სპონგიობლასტები) უჯრედებად. ნერვული ბოჭკოები და ნერვული დაბოლოებები ნერვული ქსოვილის შემადგენელი კომპონენტებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი — nplg.gov.ge
* ნერვული ქსოვილი — MedGeo.Net
**ლეონა ლუიზ ლუისი** (ინგლ. Leona Louise Lewis; დ. 3 აპრილი, 1985) — ბრიტანელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, რომლის შემოქმედებაც ძირითადად პოპისა და R&Bსაგან შედგება. პოპულარობა მოუტანა „The X Factor"-ში გამარჯვებამ 2006 წელს. მისი სადებიუტო ალბომი იყო „Spirit", რომელიც 2007 წელს გამოუშვა და ის დაახლოებით რვა მილიონ ეგზემპლარად გაიყიდა მთელ მსოფლიოში, ალბომის ყველაზე წარმატებული სიმღერა „Bleeding Love" მსოფლიოს 30 ქვეყანაში ჩარტების პირველ ადგილზე მოექცა და სწორედ ეს იყო მისი ყველაზე გაყიდვადი სინგლი 2008 წელს. შემდეგი ალბომი „Echo" გამოვიდა 2009 წელს სადებიუტო ტურით, „The Labyrinth", რომელიც გაიმართა 2010 წელს. მისი ბოლო ალბომი „Glassheart" გამოვიდა 2012 წელს სინგლით „Collide" და „Trouble".

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: ლიონა ლუისის დისკოგრაფია.
* *Spirit* (2007)
* *Echo* (2009)
* *Glassheart* (2012)
* *Christmas, with Love* (2013)
* *I Am* (2015)

ტურნეები
--------

* 2010: The Labyrinth
* 2013: Glassheart Tour
* 2016: I Am Tour

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* ლეონა ლუისი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ლეონა ლუისი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური)
**ნიუაფოოუ** (ინგლ. Niuafo'ou) — კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ისტორიული დასახელებაა — *კეთილი იმედების კუნძული* და *ტინ-კენი* (ინგლ. Tin Can island). ტონგის სამეფოს ყველაზე ჩრდილოეთი კუნძული. მდებარეობს 337 კმ-ში ჩრდილო-დასავლეთით ვავაუს კუნძულებიდან და 640 კმ-ში ჩრდილოეთით ტონგატაპუს კუნძულიდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

გეოგრაფია
---------

ხედი კოსმოსიდან.
ნიუაფოოუს რუკა
ნიუაფოოუ — ვულკანური კუნძულია, ფართობით 50,27 კმ². კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 250 მეტრ სიმაღლეს (იმ ადგილიდან შორიახლოს, რომელსაც ჰქვია მოკოტუ). ნიუაფოოუზე არსებობს ორი მტკნარი წყლის ტბა. ყველაზე დიდია — *ვაი-ლაჰი* (მდებარეობს ვულკანის კრატერში). მასში არსებობს სამი მომცრო კუნძული. მეორე ტბა — *ვაი-სიი* (ან ვაი-მატააჰო). ნიუაფოოუ დაფარულია ხშირი ტყეებით.

ისტორია
-------

კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა, რომლებმაც მას დაარქვეს *კეთილი იმედების კუნძული*.

კუნძულზე დაფიქსირებულია ვულკანის რამდენიმე ამოფრქვევა. XIX საუკუნეში ამოფრქვევები მოხდა 1814, 1853, 1867, 1886 და 1887 წლებში. 1853 წლის ამოფრქვევამ მთლიანად გაანადგურა აჰაუს დასახლება (დაიღუპა 25 ადამიანი). 1912 და 1929 წლების ამოფრქვევებმა გაანადგურა ფუტუს დასახლება. 1946 წლის დეკემბერში ნიუაფოოუდან კუნძულ ეუაზე გადაასახლეს 1300 მაცხოვრებელი და 1958 წლამდე ნიუაფოოუს კუნძული დაუსახლებელი იყო. უკანასკნელი ამოფრქვევა დარეგისტრირდა 1985 წელს.

მოსახლეობა
----------

2011 წელს ნიუაფოოუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 523 ადამიანი. ყველა სოფელი მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილში. ნიუაფოოუზე მოქმედებს აეროდრომი.

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive: Tonga