recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„**პერსონაჟი**" (ინგლ. Stranger than Fiction) — 2006 წლის ამერიკული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ დასტინ ჰოფმანი, კუინ ლატიფა, უილ ფერელი, მეგი ჯილენჰოლი, ემა ტომპსონი და სხვები. ფილმი გადაღებულია ზახ ჰელმის რეჟისურით, კინოსტუდია Columbia Pictures-ის მიერ.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
კარენ ეიფელი ამთავრებს თავის ბოლო რომანის მარტოსულ ადამიანზე ჰაროლდ კრიკზე წერას. მას აზრადაც არ აქვს, რომ მის პერსონაჟი რეალურია! ნამდვილი გაროლდ კრიკი კვდება მოწყენილობისგან, სანამ ერთ მშვენიერ დღეს არ გაიგებს კარენის ხმას, რომელიც მას უყვება, რა და როგორ უნდა გააკეთოს. კრიკის ცხოვრება იცვლება, ის კოლეგებს უახლოვდება და ქალებთან ურთიერთობასაც კი იწყებს. მაგრამ, როდესაც ჰაროლდი გაიგებს რითი აპირებს კარენი რომანის დასრულებას, ცოტა არ იყოს ნერვიულობას იწყებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „პერსონაჟი (ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  Stranger Than Fiction (2006) – Box Office Mojo. *Box Office Mojo*. ციტირების თარიღი: February 13, 2011.
ნათელა იანქოშვილის მემორიალური დაფა თბილისში
**ნათელა იანქოშვილი** (დ. 28 აგვისტო, 1918 — გ. 2008) — ქართველი მხატვარი და დაზგური გრაფიკოსი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2000), ღირსების ორდენის კავალერი (1996), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1995).

ბიოგრაფია
---------

ნათელა იანქოშვილი დაიბადა 1918 წელს ქალაქ გურჯაანში. 1943 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი ნამუშევრებიდან გამოირჩევა: პორტრეტები — „ნინო ჭავჭავაძე" (1958, ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში), „მამის პორტრეტები" (1959, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „ნუკრია" (1958, მხატვრის კუთვნილება), „ირმა ჩოფიკაშვილი" (1960, მხატვრის კუთვნილება), „ანა კალანდაძე" (1961, მხატვრის კუთვნილება), „მუხრან მაჭავარიანი" (1969, მხატვრის კუთვნილება), „მედეა ჯაფარიძე" (1976, მხატვრის კუთვნილება), „ნიკოლოზ ბარათაშვილი" (1978, მხატვრის კუთვნილება), „მიხეილ თუმანიშვილი" (1978, მხატვრის კუთვნილება); პეიზაჟები — „მცხეთის ჯვარი" (1967), „კახეთი" (1974), „შატილის კუთხე" (1980); დაზგური გრაფიკა — „მეფე თამარი" (1960), „მთვარიანი ღამე" (1945); ავტორია სერიებისა: „სვანეთი", „მექსიკა", „კუბა"; დასურათებული აქვს „ვეფხისტყაოსანი" (1964–1966, 18 ილუსტრაცია); გაფორმებული აქვს არაერთი წიგნი. თბილისში არსებობს „ერთი მხატვრის — ნათელა იანქოშვილის მუზეუმი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნათელა იანქოშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პერუს რუკა
პერუს ტოპოგრაფიული რუკა
**პერუ** — სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ეკვადორი, ჩრდილოეთით კოლუმბია, აღმოსავლეთიდან ბრაზილია, სამხრეთ აღმოსავლეთიდან კი ბოლივია და ჩილე. დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე.

ფართობი— 1 285 220 კმ².

საზღვრის საერთო სიგრძეა 5536 კმ (მათ შორის:ბოლივიასთან - 900 კმ, ბრაზილიასთან - 1560 კმ, ჩილესთან 160 კმ, კოლუმბიასთან - 1496 კმ, ეკვადორთან - 1420 კმ).

სანაპირო ზოლის სიგრძე: 2414 კმ.

რელიეფი: წყნარი ოკეანის პირა დაბლობები გარშემორტყმულია ანდების მაღალი მთებით, უზარმაზარი დაბლობი ამაზონის აუზში თითქმის გაუვალი ჯუნგლია. 

ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია უასკარანი 6768 მ.

პერუს ფაუნა
-----------

### პერუს ფრინველები

პერუს ფრინველები მოიცავს 1.856 სახეობას, რომელთაგანაც 131 ენდემურია. პერუ — მეორე ქვეყანაა ფრინველების მრავალრიცხოვნების მიხედვით მსოფლიოში, კოლუმბიის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2010-10-30 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Avibase — the world bird database (შემოწმებულია 2009 წლის 9 მაისს)
2. ↑  perubirdingroutes, Perú: Un sueño para el observador de aves (2005) დაარქივებული 2009-05-31 საიტზე Wayback Machine.  (შემოწმებულია 2009 წლის 9 მაისს)

|  |  |
| --- | --- |
| პერუს დროშა | *ეს სტატია პერუსა და პერუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთ ამერიკის ქვეყნების გეოგრაფია |
| --- |
|  |
| 
არგენტინა  · ბოლივია · ბრაზილია · გაიანა · ეკვადორი · ვენესუელა  · კოლუმბია · პანამა 1  · პარაგვაი · პერუ  · სურინამი · ტრინიდადი და ტობაგო  · ურუგვაი  · ჩილე |  |
|  |
| 
1 ქვეყნები, რომელთა ნაწილი მეორე კონტინენტზეცაა. |

 |
**ნაზღათ ციხე**, *მლეთის ციხე* — მდებარეობს საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ მთიულეთში, ზემო მლეთის შუაგულში.

არქიტექტურა
-----------

ნაზღათ ციხე ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერაა დაზიანებული. ციხე გეგმით სწორკუთხაა (20 X17,8 მ), კედლით გაყოფილი იყო ორ ნაწილად – აღმოსავლეთ და დასავლეთ ეზოებად. ციხის ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეებში, აგრეთვე ეზოს გამყოფი კედლისა და ციხის ჩრდილო კედლის გადაკვეთაზე, თითო სწორკუთხა კოშკი იდგა (შემორჩენილია დასავლეთ კედელი, სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი და ჩრდილო-დასავლეთ კოშკი). 

ჩრდილო-აღმოსავლეთ კოშკის ადგილას საცხოვრებელი სახლი დგას. ციხის აღმოსავლეთ მონაკვეთის გალავნის შემორჩენილ ფრაგმენტებში მხოლოდ ერთი ნიშია, მას სათოფე ხვრელი აქვს. ეზოების გამყოფ კედელში ჩართულ კოშკში გაჭრილი იყო ეზოების დამაკავშირებელი გასასვლელი. დასავლეთ ეზოს სამხრეთით 1მ. სიგანის არქიტრავიანი კარი აქვს. გალავნის დასავლეთ კედელი მაღალია (სიმაღლე 6 მ), მასში 4 მ. სიმაღლეზე გაჭრილია ორი სწორკუთხა საბრძოლო ხვრელი. მათგან ერთი, კოშკთნ ახლოს მდებარე, საზარბაზნეა, ხოლო მეორე – სათოფური. ციხის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხის კოშკი (3,8X4,1 მ), სანახევროდ გალავნის გარეთაა გასული, იგი ოთხსართულიანია. ნაგებია ნატეხი ქვით. I სართული ყრუკედლებიანია. შესასვლელი II სართულზეა, სამხრეთიდან. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. სართულის ოთხივე კედელში თითო სათოფურია. ჩრდილო კედელში, მაღლა, გაჭრილია პატარა სარკმელი. III სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სათოფურია, დასავლეთით – ორი. IV სართული დანარჩენებზე მაღალია. სართულის ყოველ კედელში თითო ნისკარტა სალოდე და ორ-ორი სათოფურია მოწყობილი. კოშკის I სართული ფიქლის მოზრდილი ფილებითაა გადახურული, რომელშიც დატანებულია ორი სწორკუთხა ხვრელი ჩასასვლელად. დანარჩენი სართულების გადახურვა ხის ყოფილა.

ფასადი შელესილია. კედლები დასრულებულია ფიქლის თხელი ქვების ერთი რიგისგან შედგენილი თაროსებრი ლავგარდნით. კოშკის ოთხივე კუთხეზე დაშენებულია გეგმით კვადრატული თითო დაბალი სვეტი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერა, ტ. 2, თბ. 2004

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაზღათ ციხე დაარქივებული 2017-01-29 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
**ნინოჩკა** (ინგლ. Ninotchka) — 1939 წლის ამერიკული კომედიური პროპაგანდისტული ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ პარიზში სამი რუსი დელეგატი იმყოფება, რათა გაყიდონ რუსეთის იმპერიის დროინდელი ძვირფასეულობა. თავადი სვანა, რომელიც ფლობდა ამ ძვირფასეულობას, დელეგატებს მიუგზავნის მის შეყვარებულ გრაფ ლეონს. ლეონი ართობს სამეულს რესტორნებსა და ბარებში და ცდილობს, მიიღოს მათგან ბრილიანტები. მოსკოვი საგანგებო დავალებით გაგზავნის პარიზში ნინა იანოვნას, იგივე ნინოჩკას. ნინოჩკა ჩადის საფრანგეთში მატარებლით. თითქოს მას პარიზში ეიფელის კოშკის ნახვა სურს ტექნიკური ცოდნის მიღების მიზნით. ნინოჩკა გაიცნობს ლეონს, რომელიც ქალის მოხივლას ცდილობს და შეუყვარდება ის. ლეონი ერთ-ერთი შუაღამისას აკოცებს ნინოჩკას. ლეონი ასევე ცდილობს, გააცინოს სერიოზული ქალი, უყვება მას სასაცილო ისტორიებს, რომლებზეც მთელი რესტორანი იცინის, მაგრამ უშედეგოდ. გაბრაზებული ლეონი სკამით წაიქცევა, რაც ნინოჩკას გააცინებს. საბოლოოდ ნინოჩკა დანებდება საკუთარ გრძნობებს და აღიარებს რომ ლეონი უყვარს. ამის გამო ქალი თავს დამნაშავედ და სამშობლოს მოღალატედ გრძნობს. ის სამშობლოში ბრუნდება. ლეონი ცდილობს მიიღოს სსრკ-ის ვიზა, რათა ნახოს ნინოჩკა, მაგრამ ვერ იღებს მას, რადგან საეჭვო პირად მიიჩნევენ. ამასობაში ნინოჩკას ღამის პერანგის გამო სამრეცხაოში პოლიტიკური დებატები იწყება. ნინოჩკას ამის შესახებ მის ოთახში მცხოვრები ქალი აცნობებს. ნინოჩკა პატიჟებს რუს დიპლომატებს ვახშამზე. ისინი აკრიტიკებენ საბჭოთა კავშირს და აქებენ პარიზს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ნინოჩკა***

* 

* „ნინოჩკა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „ნინოჩკა" — Rotten Tomatoes
* „ნინოჩკა" — Allmovie-ზე
* „ნინოჩკა" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
**ნათების ორგანოები** — ცხოველთა ორგანოები, რომლებიც ასხივებენ სინათლეს და ემსახურებიან თავისი სახეობის ინდივიდთა გამოცნობას, მეორე სქესის ინდივიდთა მიზიდვას, გუნდებისა და ჯგუფების კონსოლიდაციას (სასიგნალო მნიშვნელობა), ნადავლის მიზიდვასა და მტაცებლების დაფრთხობას. ნათების ორგანოები ეპიდერმული წარმოშობის სპეციალიზიბული ჯირკვლებია, რომლებიც გამოიმუშავებენ ლუციფერიანებს. ნათების ორგანოების აგებულება სხვადასხვანაირია, დაწყებული ჯირკვლოვანი უჯრედების მარტივი გროვებიდან მეტად რთულ „ფოტოფორებსა" და პარკისებრ მოწყობილობებამდე, რომლებიც შეიცავენ მანათობელ ბაქტერიებს. ნათების ორგანოების რაოდენობა, განლაგება, გამოსხივების ინტენსივობა და სპექტრი სხვადასხვა სახეობასა და ზოგჯერ სქესშიც განსხვავებულია. ჩვეულებრივ ნათების ორგანოები უფრო მოქმედია ზრდასრულ ცხოველში, განსაკუთრებით სქესობრივი გამრავლების პერიოდში. რთული ნათების ორგანოები პროჟექტორს წააგავს, სადაც სინათლეს ასხივებენ ფოტოგენური უჯრედები და მათ მიერ გამოყოფილი და მანათობელი ბაქტერიები. ნათების ორგანოებს აქვთ განტოტვილი სისხლძარღვები და ნერვები, მწერებში კი ტრაქეებიც. ნათების ორგანოების ფუნქციას არეგულირებს შინაგანი სეკრეციის ჯირკვალი და ნერვული სისტემა. ნათება ხშირად გარეგანი გაღიზიანებითაა გამოწვეული. ნათების ორგანოები აქვს მწერებს, ზოგ ჭიაყელას, მრავალფეხას და სხვა ცხოველებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ორგანიზმების ნათება
* ზღვის ნათება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 298.
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — ედინოვერული მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ლეფორტოვის რაიონის ტერიტორიაზე. მისამართი: სამოკატნაიის ქუჩა, სახლი 3/8. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძარი ააგეს 1819 წელს ამპირის სტილში და წარმოადგენს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

ისტორია
-------

სალტიკოვის ხიდთან მდებარე მოსკოვის სამების ტაძარი ააგეს 1819 წელს. 1836 წელს ტაძარი გადააკეთეს. თავდაპირველად ეს იყო ზაფხულის ეკლესია, ხოლო მის გვერდით მდებარეობდა ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ზამთრის (თბილი) ტაძარი. ორივე ტაძარი ეკუთვნის ედინოვერულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა დაახლოებით 1931 წელს. ტაძრის გუმბათი და სამრეკლო დაანგრიეს. ტაძრის ხატი, იოანე ღვთისმეტყველის გამოსახულებით გადაეცა ტრეტიაკოვის გალერეას. 1966 წლამდე ტაძრის შენობაში განთავსებული იყო საცხოვრებელი ოთახები. მოგვიანებით სამების ეკლესია ახლოს მდებარე ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ეკლესიასთან ერთად სახელმწიფო დაცვის ქვეშ მოექცა. მოსახლეები გაასახლეს შენობიდან, დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები. 1984 წლისთვის აღადგინეს მთავარი გუმბათი და ოთხიდან ორი კუთხის გუმბათი. 1990-იანი წლების დასაწყისისთვის გარე სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა. შენობა გადაეცა საბჭოთა კავშირის ინფორმატიკის პრობლემათა ინსტიტუტს. 

1992 წელს ეკლესია გადაეცა მოსკოვის საპატრირქოს, აღსდგა ღვთისმსახურება.

ახლოს მდებარე ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ეკლესიასთან ერთად ქმნის ერთიან სატაძრო კომპლექსს. შემონახულია XIX საუკუნის საეკლესიო გალავანი, რომელიც საერთოა ორივე ეკლესიისათვის.

2016 წლის აპრილიდან ტაძრის წინამძღვარია ეპისკოპოსი ტიხონ (შევკუნოვი).

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Сорок сороков. Москва в границах 1917 года. — М.: Книга и бизнес: Кром, 1995. — Т. 3. — 586 с. — ISBN 5-7119-0043-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма

სქოლიო
------

1. ↑  Введенская единоверческая община. Троицкая церковь. reestr.answerpro.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-27. ციტირების თარიღი: 2013-01-04.
2. ↑  Указ № У-02/71 от 14 апреля 2016 года.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-27. ციტირების თარიღი: 2018-05-01.
**პოსოფი** (თურქ. Posof, ქართ. ფოცხოვი) — ქალაქი და რაიონი თურქეთის არტაანის პროვინციაში. მდებარეობს არტაანიდან 75 კილომეტრზე. საქართველოს საზღვართან ახლოს. ქალაქი ცნობილია თავისი ხელნაკეთი, მორთული ქამრებითა და დანებით.

ისტორია
-------

ტერიტორია სადაც მდებარეობს ქალაქი, იყო შუა საუკუნეების საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ფოცხოვი, რომელიც ეკუთვნოდა ჯაყელთა ფეოდალურ საგვარეულოს. მოგვიანებით ჯაყელთა განაყოფი შტოს — ბოცოსძეთა სამფლობელო გახდა. XVI საუკუნეში ფოცხოვი საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად ოსმალეთმა დაიპყრო. შეიქმნა ადმინისტრაციული ერთეული ფოცხოვის ლივა. XIX საუკუნეში მოხდა რუსეთის იმპერიის მიერ ტერიტორიის დაბრუნება ისტორიულ სამშობლოში. პირველი მსოფლიო ომისა და თურქეთის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში, ქალაქის ტერიტორია იყო განვითარებული მოვლენების სცენა. 1921 წლიდან, ყარსის ხელშეკრულების თანახმად პოსოფი თურქეთის საკუთრება გახდა.

გეოგრაფია
---------

პოსოფი მდებარეობს ერუშეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე. მდინარე ფოცხოვისწყლის მარცხენა ნაპირზე. პოსოფის რაიონის შემადგენლობაში შედის 49 სოფელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  "Population of province/district centers and towns/villages by districts - 2012"
2. ↑  ბერძენიშვილი დ. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, გვ. 387, თბ. 1986 წელი.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არდაჰანის პროვინციის რაიონები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* დამალი
* კოლა
* პოსოფი
* ჩილდირი
* ჰანაქი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნინოწმინდა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ნინოწმინდა** — გალავანშემოვლებული სამონასტრო კომპლექსი - ტაძარი, აგურის ოთხსართულიანი სამრეკლო (XVI ს.), მიტროპოლიტ საბა ტუსისშვილის ორსართულიანი სასახლე (1774-1777) და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები, რომელიც შემორჩენილია კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფ. ნინოწმინდაში.

ნინოწმინდის ტაძარი VI საუკუნის საყურადღებო ძეგლია. აშენებულია წმინდა ნინოს დროსვე ძველ საკერპო ადგილას. დიდი გუმბათქვეშა სივრცის შესაქმნელად ცენტრალური კვადრატის კუთხეებში ოთხ აფსიდს შორის დიაგონალურ ღერძებზე თითო დამატებითი მცირე სადგომია ჩასმული. გარედან ტაძარი გეგმით ვარსკვლავისებრი ნაგებობა იყო, სიდიდის მიხედვით მონაცვლეობით განლაგებული ნახევარწრიული მოხაზულობის შვერილი აფსიდებით. მხოლოდ საკურთხევლის აფსიდს შუა ნაწილში, სადაც სარკმლებია გაჭრილი, აქვს წახნაგოვანი ფორმა. შენობა წარმოადგენდა ტეტრაკონქის განვითარებულ სახეს და ჯვრის ტიპის ძეგლთა უშუალო წინამორბედს. ტაძარი მრავალჯერ შეუკეთებიათ საფუძვლიანად (XI-XII სს. XVI ს.). დაინგრა 1824 და 1848 წლების მიწისძვრების დროს.

ძეგლის შესწავლა
---------------

1920 წლის 30 აგვისტოს ძეგლი მოინახულა გიორგი ჩუბინაშვილმა. ძეგლი აზომილ იქნა არქიტექტორ მ. გ. კალაშნიკოვის მიერ. ძეგლი თავიდან აიზომა 1922 წლის 22 ივნისს არქიტექტორ ნ. პ. სევეროვის მიერ. იმავე წელსვეა შესრულებული ფოტო გადაღებებიც შესრულებული მხატვარი ტ. კიუნეს მიერ, ხოლო ტაძრის წარერები შესწავლილ იქნა პროფესორ აკაკი შანიძის მიერ.

სამრეკლო
--------

მთავარი ტაძრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით აღმართულია XVI-XVIII საუკუნეების აგურის სამრეკლო. ნინოწმინდის სამრეკლო სიდიდით ერთ-ერთი პირველთაგანია საქართველოში. ქვემო სამ სართულში თითო კამაროვანი ოთახია ისრული სარკმლებით, ნიშებითა და ბუხრებით. მეოთხე სართული საკუთრივ სამრეკლოა — რვაბოძიანი თაღებით გახსნილია ფანჩატური. ფასადები დამუშავებულია აგურის წყობით გამოყვანილი და სიმეტრიულად განლაგებული ისრული თაღებით, რომბებით, ჯვრებით.

სამრეკლოს ჩრდილოეთიდან მიშენებული ჰქონდა ხის ორსართულიანი შენობა, რომელშიც ნინოწმინდელი ეპისკოპოსის რეზიდენცია იყო განთავსებული.

გალავანი
--------

მონასტრის ტერიტორიაზე განთავსებულ შენობებს გარშემორტყმული აქვს ქვის ფართო გალავანი.

მონასტერში მდიდარი წიგნთსაცავი ყოფილა, რასაც მოქმობს ჩვენს დრომდე მოღწეული ხელნაწერები. აქ მოღვაწეობდნენ მწიგნობრები და პოეტები: მღვდელმტავრები — ათონის ლიტერატურული სკოლის მოღვაწე ექვთიმე მთაწმიდლის ახლო თანამშრომელი არსენ ნინოწმინდელი (X-XI სს.), მიტროფანე ნინოწმინდელი, იოანე ნინოწმინდელი (XVIIIს.), საბა ტუსისშვილი (XVIII საუკუნის II ნახევარი), ანტონ II (1784-1784) და სხვა.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნინოწმინდის მონასტერი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 440.
* Г. Чубинашвили, «Архитектура Кахетии», 1959, გვ. 232-246

სქოლიო
------

1. ↑  П. Иоселиани, «Описание древностей города Тифлиса» 1866, გვ. 132-133
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**მოსკოვის სულიწმინდის ტაძარი** (რუს. Храм Сошествия Духа Святого) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის დონის რაიონში, დანილოვის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. ტაძრის წინამძღვარია დიაკვანი გენადი ბოროზდინი (2012 წლის 1 აგვისტოდან).

ტაძარში მოქმედებ სამი საკურთხეველი: მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სულთმოფენობის სახელზე. ეგვტერები კი წმინდა ანას (ღვთისმშობლის დედა) და ხერსონელი მღვდელმოწამეების (წმინდა მღვდელმოწამენი, ხერსონესის ეპისკოპოსები: ბასილი, ეფრემი, კაპიტონი, ევგენი, ეთერიოსი, ელპიდე, აღათოდორე) სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

დანილოვის სასაფლაო გაიხსნა 1771 წელს, შავი ჭირის ეპიდემიის დროს დანილოვის მონასტრის სლობოდაში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ ააგეს ხის ეკლესია ხერსონელი წამებულების სახელზე. ახლად აგებული ტაძარი აკურთხეს 1772 წლის 31 დეკემბერს. 

ქვის ეკლესია ააგეს მოძველებული ხის ეკლესიის ადგილზე 1829 და 1838 წლებს შორის ს. ლ. ლეპეშკინის ფინანსებითა და არქიტექტორ ფიოდორ მიხეილის ძე შესტაკოვის პროექტის მიხედვით. ტაძარი აკურთხეს 1838 წლის 25 სექტემბერს. ახალი ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სულიწმინდის გარდამოსვლის - სულთმოფენობის სახელზე, ხოლო ეგვტერები ხერსონელი წამებულებისა და წმინდა ანას მიძინების სახელზე. 1832 წელს შედგენილი ტაძრის კანკელი შემონახულია დღევანდელ დღემდე. 

### XX საუკუნე

1922 წელს ეკლესიიდან დაიტაცეს 7 ფუთი ოქროსა და ვერცხლის საეკლესიო ფასეულობები.

1929 წელს, სიმონოვის მონასტრის დახურვის შემდეგ სულიწმინდის ეკლესიაში გადაიტანეს მონასტრის სიწმინდეები: ივერიის ღვთისმშობლის ხატი, ღვთისმშობლის ხატი „მსწრაფლშემსმენელი", სერაფიმ საროველის ხატი. 

საბჭოთა ხელისუფლების დროს, 1930-იანი წლების რელიგიური დევნის პერიოდში ეკლესია არ დახურულა და იყო ერთადერთი სასაფლაოს ეკლესია მოსკოვში, რომელიც არ ჩავარდა ობნოვლენცების ხელში. 1941 წლის 13 ოქტომბერს მოსკოვიდან ევაკუაციის წინ პატრიარქის თანამოსაყდრემ მიტრპოლიტმა სერგი სტრაგოროდსკიმ ტაძრის საპატიო წინამძღვრად დანიშნა მთავარეპისკოპოსი ალექსი პალიცინი და მიანიჭა ვოლოკამსკის მთავარეპისკოპოსის ტიტული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Сошествия Святого Духа на Даниловском кладбище на сайте Донского благочиния
* Храм Сошествия Святого Духа на Даниловском кладбище на сайте «Храмы России»

სქოლიო
------

1. ↑  Храм Сошествия Святого Духа на Даниловском кладбищена сайте Донского благочиния (см. раздел «История и святыни Храма»);
2. ↑  წმიდა მღვდელმოწამენი, ხერსონესის ეპისკოპოსები: ბასილი, ეფრემი, კაპიტონი, ევგენი, ეთერიოსი, ელპიდე, აღათოდორე
3. 1 2 3 4 5  Храм Сошествия Святого Духа на Даниловском кладбище. Путеводитель по Москве и Московской области.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-05. ციტირების თარიღი: 2017-02-05.
**მოსკოვის სვიმეონ მესვეტის ეკლესია**  (რუს. Церковь Симеона Столпника) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის არბატის რაიონში. ეკლესია აგებულია მეფე თედორე III-ის მიერ. 

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელზე. ეგვტერები კი სვიმეონ მესვეტისა და დიმიტრი როსტოველის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ხის ეკლესია ამ ადგილზე იდგა ჯერ კიდევ 1625 წელს. ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად იგი აკურთხეს ბორის გოდუნოვის ჯვრისწერის წლისთავზე, რადგან იგი დაემთხვა სვიმეონ მესვეტის ხსენების დღეს.

ქვის ეკლესია ააგეს 1676 წელს მეფე თედორე ალექსის ძის ბრძნების საფუძველზე. ეკლესიას ჰქონდა ხუთი გუმბათი, სატრაპეზო, სამრეკლო და ორი ეგვტერი. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელზე იყო ნაკურთხი, ეგვტერები სიმეომ მესვეტისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. უკანასკნელი ეგვტრი 1759 წელს აკურთხეს დიმიტრი როსტოველის სახელზე. 

შენობის კედლებში შემონახულია თეთრი ქვის XVII-XVIII საუკუნეების საფლავის ქვები. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია დახურეს და 1930 წელს პრაქტიკულად დანგრევამდე მიიყვანეს. აპირებდნენ მის დანგრევას მაგრამ საზოგადოებამ იგი დანგრევას გადაარჩინა. 1966-1968 წლებში მიმდინარეობდა მისი მასშტაბური რესტავრაცია, რომლის შედეგადაც აღადგინეს ტაძარი.

1968 წელს ტაძარი გადაეცა რუსეთის ბუნების დაცვის საზოგადოებას და მასში განათავსეს მცირე ცხოველებისა და ფრინველების საგამოფენო დარბაზი.

1992 წელს სვიმეონ მესვეტის ეკლესია გადაეცა მოსახატად ახალგაზრდებს.

ტაძარი პოპულარული იყო მოსკოვის ინტელიგენციაში. 1801 წელს აქ ჯვარი საიდუმლოდ დაიწერეს გრაფმა ნიკოლოზ შერემეტიევმა და მსახიობმა პრასკოვია ჟემჩუგოვამ. აქვე 1816 წელს იქორწინეს მწერლამა სერგეი აქსაკოვმა და ოლღა ზაპლატინამ, სუვოროვის გენერალ ზაპლატინის შვილმა. 1918 წელს აქ ჯვარი დაიწერა მიხეილ ბულგაკოვის მომავალმა ცოლმა ელენა ნიურენბერგმა თავის პირველ ქმარზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Интернет-журнал Сретенского монастыря
* Описание храма на сайте «Храмы России»
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ხოროშიევო-მნიოვნიკის რაიონში, ყოფილ სოფელ ხოროშიევოში.

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

არქიტექტურა და ისტორია
----------------------

ტაძრის ძირითადი ნაწილი ერთგუმბათიანია, გუმბთის მიმდებარე სახურავი კოკოშკინებითაა მორთული. კუთხეებში სიმეტრიულად განთავსებულია ეგვტერები. ტაძრის კედლები და აფსიდი მორთულია თამასებით. 

თავდაპირველი ვიწრო ფანჯრები გააფართოვეს XVII საუკუნეში, ასევე მიაშენეს შესასვლელი. XVIII საუკუნის შუა წლებში (1764-1768 წწ.) დაშალეს მოძველებული სამრეკლო და ცალკე ააშენეს ახალი სამრეკლო, რომელიც დღევანდელ დღემდეა შემონახული. სამრეკლო მშენებლობის პროცესში, რომელიც მიმდინარეობდა ანდრეიან აფანასიევის ხელმძღვანელობით, ძლიერ შეიცვალა. ას წელზე ოდნავ მცირე ხნის შემდეგ 1845 წელს გალერეის დასავლეთი ნაწილი მოანგრის და ააშენეს სატრპეზო, რომელმაც დააკავშირა ეკლესია სამრეკლოსთან. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია 1939 წელს დახურა. დახურვის შემდეგ ეკლესიის შენობა გადაეცა ჯერ კოლმეურნეობის კლუბს, ხოლო შემდეგ ბავშვთა კონსულტაციას. 

1963-1964 წლებში არქიტექტორ ბორის ლვოვის ძე ალტშულერის ხელმძღვანელობით ეკლესია გამოიკვლიეს და გაარემონტეს, ნაწილობრივ დაუბრუნეს მას პირვანდელი სახე, მაგრამ შეუძლებელი აღმოჩნდა ზოგიერთი დეტალის აღდგენა. სამრეკლო და სატრაპეზო არ აღუდგენიათ, მასში განთავსებული იყო ოფსეტური ბეჭდვის სააამქრო.

1990-იან წლებში ეკლესია სრულიად გადაეცათ მორწმუნეებს, ღვთისმსახურება აღსდგა 1989 წლის 30 აპრილს, აღდგომის დღესასწაულზე. 

2000 წლის 26 იანვრიდან ეკლესიის წინამძღვარია მარკი (გოლოვკოვი), ამჟამად რიაზანისა და მიხაილოვსკის მიტროპოლიტი.

ტაძრის სიწმინდეა სასწაულმოქმედი საქართველოს ღვთისმშობლის ხატი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* сайт храма
* Храм во имя Святой Живоначальной Троицы в Хорошеве დაარქივებული 2007-09-18 საიტზე Wayback Machine.  сайт *Русское православие*
* Церковь Троицы Живоначальной сайт *Храмы России*

სქოლიო
------

1. ↑  *Московский церковный вестник.* — 1989. — № 2. — С. 5.
**ნესტორ კუცია (ხუცია)** (1871, სოფ. სუჯუნა, აბაშის რაიონი - 1912, აბაშა) — ქართველი მრეწველი, კომერსანტი, ქველმოქმედი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ცნობილი სასულიერო მოღვაწის, შემდგომში არქიმანდრიტის მეთოდე კუციას (ხუციას) და ეკატერინე დადიანის მსახურთუხუცესის, თავად ნიკოლოზ მიქაძის ასულის **სალომე მიქაძის** ოჯახში.

დაამთავრა ძველი სენაკის ქართული სათავადაზნაურო სკოლა (რომელიც არსებობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებასთან) და კომერციული სასწავლებელი.

1895 წელს მას მემკვიდრეობით დარჩა ბაბუამისის, - თავად ნიკოლოზ მიქაძის ხე-ტყის გადამამუშავებელი წარმოება (რომელიც იმხანად ერთ-ერთი უდიდესი ამგვარი წარმოება იყო საქართველოში) და ხე-ტყის ტარისა და ფართლეულის მაღაზიები აბაშაში, ზუგდიდში, ქუთაისსა და ფოთში. 1905 წელს 34 წლის ნესტორ კუციას მიენიჭა პირველი გილდიის ვაჭრის წოდება, რაც კომერციის დარგში მეფის რუსეთში უმაღლეს აღიარებად ითვლებოდა. აღსანიშნავია, რომ მას მჭიდრო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა საფრანგეთთან, საბერძნეთთან, თურქეთთან და სხვა ქვეყნებთან. გარდა ამისა, მას ჰქონდა გრეხილი ავეჯის ფაბრიკა, რომლის ნაწარმის ექსპორტირება ხდებოდა თურქეთში, საბერძნეთში, საფრანგეთში, ბელგიაში, ყოფილი რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ქალაქებში. საქართველოს გარდა, ევროპის და რუსეთის იმპერიის რამდენიმე მსხვილ ქალაქში ფუნქციონირებდა ფაბრიკის საფირმო მაღაზიები.

1897 წელს ცოლად შეირთო საეკლესიო აზნაურის, დეკანოზ **სოფრომ გაბილაიას** ასული **ელისაბედ (ელისა) გაბილაია** (1879-1923), რომელმაც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ თავისი ცხოვრება ქართულ მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუკავშირა და 1913-1923 წლებში იყო იღუმენია. მათ ეყოლათ ორი ასული: შემდგომში ცნობილი ექიმი-პედიატრი ანა (ანიკო) კუცია-ჩოჩია (1898-1964) და შემდგომში ცნობილი მკვლევარი-ბიბლიოგრაფი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე თამარ კუცია-ღვალაძე (1902-1986).

ნესტორ კუცია ეწეოდა ფართო საზოგადოებრივ და საქველმოქმედო მოღვაწეობას. არჩეული იყო სენაკის მაზრის თვითმმართველობის ხმოსნად (დეპუტატად) და აბაშის ოთხკლასიანი სკოლის მზრუნველთა საბჭოს თავმჯდომარედ. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. მისი ძალისხმევით გაიხსნა სამკითხველოები სუჯუნაში, აბაშასა და სენაკში. მუდმივად უწევდა ფინანსურ დახმარებას სუჯუნის წმ. გიორგის ეკლესიას. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა იმდროინდელი მოწინავე ქართველი საზოგადოების არაერთ თვალსაჩინო წარმომადგენელთან, მათ შორის შალვა დადიანთან, ვასო ურუშაძესთან, ტრიფონ თოფურიასთან, მამანტი კანდელაკთან და სხვა ცნობილ მოღვაწეებთან. აღსანიშნავია, რომ მისი უახლოესი ნათესავები იყვნენ დუტუ მეგრელი და აკაკი ხოშტარია.

ნესტორ კუცია გარდაიცვალა 1912 წელს, 41 წლის ასაკში. დაკრძალულია აბაშაში.

ლიტერატურა
----------

* თინათინ ნაკაშიძე. ქართული მეცნიერული ბიბლიოგრაფიის მოჭირნახულე (თამარ კუცია-ღვალაძე), თბილისი, 1992, გვ. 5-6.
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი-მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ღვთისმშობლის კვართის დღესასწაულის სახელზე, რომელიც აღინიშნება 14 ოქტომბერს. ტაძარი არის ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის მუდმივი ადგილსამყოფელი.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესიის მშენებლობის შესახებ ისტორიული წყაოები მიუთითებენ 1625 წელს. ქვის ტაძარი კი ააგეს 1697 წელს, მისი ავტორია ლონგინ დობრინინი. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სულიწმნდის სახელზე, ხოლო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საკურთხეველი ეგვტერში გადაიტანეს. ეკლესია 1697-1770 წლებში ეკლესიას სულიწმინდა ეწოდება, ხოლო შემდეგ მიიღო წმინდა ნიკოლოზის სახელი. 

1770 წელს სატრაპეზოში მიაშენეს ეგვტერი ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. ეგვტერის მშენებლობა დააფინანსა პირველი გილდიის ვაჭრის დემიდოვის ქვრივმა. 1834 წელს სატრაპეზო გადააკეთეს ფიოდორ შესტაკოვის პროექტის მიხედვით.

1855 წელს ეკლესიის წინამძღვრად დანიშნეს ვასილი ნეჩაევი. 1889 წლიდან კი ეკლესიის მღვდელია დიმიტრი კოსიცინი. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი 1929 წელს დახურა. 1993 წელს აღსდგა ღვთისმსახურება. 1996 წლის 8 სექტემბერს მთავარი საკურთხეველი აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ.

1997 წელს დასრულდა ტაძრის რეკონსტრუქცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* На сайте ГТГ დაარქივებული 2017-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* Храм святителя Николая в Толмачах на *russian-church.ru*
* На православие.ру

სქოლიო
------

1. ↑  На сайте ГТГ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-16. ციტირების თარიღი: 2018-04-16.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნოდარ მგალობლიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ნოდარ მგალობლიშვილი** (დ. 24 იანვარი, 1927, თბილისი — გ. დეკემბერი, 2000) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1976). 

1952 წელს დაამთავრა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტი. 1952-1962 წლებში იყო მოსკოვის საპროექტო ინსტიტუტის არქიტექტორი, სახელოსნოს ხელმძღვანელი. 1961-1970 წლებში — „თბილზნიიეპის" არქიტექტორი. 1970-1977 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტის დოცენტი, დეკანი, პროფესორი. 1977-1978 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. 1978 წელს — თბილისის მთავარი არქიტექტორი. 1993 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პროფესორი. დაჯილდოებულია: ბრნოს (ჩეხოსლოვაკია) ტექნიკური უნივერსიტეტის ოქროს მედლით (1972), ზაარბრიუკენის (გერმანია) ობერბურგომისტრის დიდი ოქროს მედლით (1979), სსრკ არქიტექტორთა კავშირის საკავშირო კონკურსის პრემიით (1986), საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით (1987), უნგრეთის სახელმწიფო პრემიით „პრო კულტურა ჰუნგარიკა" (1988), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიით (1989), გერმანიის ბუნდესტაგის მედლით. გამოქვეყნებული აქვს 130-ზე მეტი ნაშრომი, წიგნები და ბროშურები.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ამერიკულ-ქართული მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1998-2000)
* არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემია, აკადემიკოსი (1997-2000)
* თბილისის მთავარი არქიტექტურის საბჭო, წევრი
* თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის დიდი საბჭო, წევრი
* რუსეთის არქიტექტორთა კავშირი, საპატიო წევრი (1998-2000)
* რუსეთის არქიტექტურისა და მშენებლობის მეცნიერებათა აკადემია, უცხოელი წევრი (1995-2000)
* სამეცნიერო წოდებების მიმნიჭებელი საბჭო, წევრი
* საქართველოს კულტურის სამინისტროს სახვითი ხელოვნების საბჭო, წევრი
* საქართველოს მინისტრთა კაბინეტთან არსებული ლიტერატურის, ხელოვნებისა და არქიტექტურის სახელმწიფო პრემიების კომიტეტი, წევრი
* საქართველოს საინჟინრო აკადემია, აკადემიკოსი (1996-2000)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1970: მედალი „შრომითი მამაცობისთვის"
* 1976: საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
* 1985: იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
* 1986: შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1997: ღირსების ორდენი
* 1998: მემედ აბაშიძის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 526.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ მგალობლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პოსტი** (ინგლ. „post"; ქართ. „შეტყობინება") — ცალკეული შეტყობინება ინტერნეტ-ფორუმზე. 

იმისათვის, რომ დავტოვოთ შეტყობინება (ანუ „დავპოსტოთ") ინტერნეტ-ფორუმი, აუცილებელია შევავსოთ შესაბამისი ფორმა საიტზე. ფორუმის შეტყობინებებში გარდა შინაარსისა მითითებულია ავტორის სახელი (ე.წ.ნიკი), რიცხვი და ავტორტან და შეტყობინესათან დაკავშირებული ზოგიერთი სხვა მონაცემი.

ზოგიერთ ვებ–ფორუმებზე დაშვებულია შეტყობინებები ავტორის გარეშე. ასეთ შემთხვევებში საუბრობენ ანონიმურ პოსტზე ან პოსტზე ანონიმური მომხმარებლისაგან.

კომენტარები პოსტთან
-------------------

კომენტარები არ არსებობს ცალკე, პოსტისგან დამოუკიდებლად. მათი ამოცანაა: 

* სხვადასხვაგვარად შეფასდეს პოსტის ღირებულება
* დაზუსტდეს გაუგებარი მომენტები
* გამოხატოს ავტორისაგან განსხვავებული მოსაზრება.

ამასთან, ცალკეულ შემთხვევებში კომენტარს, შესაძლოა, უფრო მეტი ღირებულება ჰქონდეს, ვიდრე თავად პოსტს. 

ჩვეულებრივ, კომენტარი წარმოადგენს საკუთარ (ავტორისეულ) მოსაზრებას, რომელსაც შესაძლოა თან ერთვოდეს ციტატა რომელიმე წყაროდან ან ფოტომასალა. 

კომენტარები უმეტესწილად სუბიექტურია, გამოხატავს პირადი ხასიათის დამოკიდებულებას და არ წარმოადგენს ზუსტ ინფორმაციას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინტერნეტ-ფორუმი
* ბანი
* ჩათი
* ვებ–სერვისი
* ჰოსტინგი
* დომენი
* სერვერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* RFC 1855
**ნაზიქედა ქადინ ეფენდი** (თურქ. *Nazikedâ Kadınefendi*; დ. 1850 — გ. 11 აპრილი, 1895) — ოსმალეთის 34-ე სულთნის, აბდულჰამიდ II-ის პირველი ცოლი. ულვიე სულთნის დედა. მისი ქორწინება ემსახურებოდა ოსმალებს და ბუფერებს შორის ალიანსს. სულთნის ჰარამხანაში მისი წოდება იყო „ბაშქადინეფენდი", რაც პირველ ცოლს ნიშნავდა.

ბიოგრაფია
---------

ნაზიქედა ქადინ ეფენდი დაიბადა 1850 წელს აფხაზი უფლისწულის, არზაქან ბეი ცანბას და ესმა ქლიჩის ოჯახში. რუსეთ-თურქეთის ომის დროს ადრეულ ასაკში მიიყვანეს სასახლში, სადაც მის აღზრდა-განათლებაზე ჯემილე სულთანმა იზრუნა. ნაზიქედა იყო მაღალი, გრძელი შავი თმით და ყავისფერი თვალებით.

აბდულჰამიდ II ჯერ კიდევ შეჰზადე იყო, როდესაც ჯემილე სულთნის სასახლეში ნაზიქედა შეამჩნია და ამის შემდეგ ჯემილეს მისი ხელი სთხოვა. 1863 წელს აბდულჰამიდმა და ნაზიქედამ დოლმაბაჰჩეს სასახლეში იქორწინეს. ქორწინებიდან 5 წელიწადში ნაზიქედას შეეძინა ერთადერთი ქალიშვილი ულვიე სულთანი, მაგრამ 7 წლის ასაკში ულვიე თამაშის დროს დაიწვა და 1875 წლის 5 ოქტომბერს გარდაიცვალა. 

ნაზიქედა ქადინ ეფენდი გარდაიცვალა 1895 წლის 11 აპრილს ილდიზის სასახლეში, სტამბოლში.

სქოლიო
------

1. ↑  Turkey: The Imperial House of Osman. web.archive.org.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-05-02. ციტირების თარიღი: 2014-09-29.
2. ↑  Consorts Of Ottoman Sultans (in Turkish). Ottoman Web Page. ციტირების თარიღი: 2010-12-17.
3. ↑   (2004) *Bir Çerkes prensesinin harem hatıraları*.  L & M. ISBN 978-9-756-49131-7.
4. ↑  Genealogy of the Ottoman Royal Family.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-02. ციტირების თარიღი: 2014-09-29.
5. ↑  Christopher Buyers. The Royal Ark – Royal and Ruling Houses of Africa, Asia, Oceania and the Americas. 4dw.net.
6. ↑  The Concubine, the Princess, and the Teacher: Voices from the Ottoman Harem - Page 286
**მოსკოვის დიდმოწამე ეკატერინეს ტაძარი** (რუს. Храм Великомученицы Екатерины) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. იგი არის ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეტოქი. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმანკის რაიონში. ზაფხულის ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე. ზამთრის ტაძრის მთავარი საკურთხეველი კი მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე. ეგვტერები კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და ალექსანდრე ნეველის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პირველი ცნობები აღნიშნულ ადგილზე ხის ტაძრის მშენებლობის შესახებ თარიღდება 1612 წლით. 1657 წლისათვის ხის ეკლესია შეცვალეს ქვის ნაგებობით. 

ამჟამად არსებული ეკლესია აგებულია 1766-1775 წლებში ბაროკოს სტილში, კარლ ბლანკის პროექტის მიხედვით. სავარაუდოდ, ეკლესიის აგება ბრძანა თავად ეკატერინე II-მ თავისი კორონაციის დროს 1762 წელს. კარლ ბლანკმა ახალი ნაგებობა ააგო ძველის გვერდით. ორივე ეკლესია გააერთიანა ცენტრალური გასასვლელით, რომელსაც ზემოდან სამრეკლო დაადგა. ახალი დღემდე შემორჩენილი ეკლესია მოქმედებდა ზაფხულობით, ძველი კი - ზამთრობით. 

 1883 წლის ფოტო. ზამთრის ეკლესიის სამრეკლო და გუმბათი (მარცხნივ ფოტოზე)მოანგრიეს 1930-იან წლებში.
იმავე 1769 წელს ეკლესიას შემოავლეს ღობე, რომელიც გადააკეთეს 1812 წლის ხანძრის შემდეგ 1820-იან წლებში. გამოიყენეს ცხაურები, რომელიც დაამზადეს კრემლის ტაძრის მოედნისათვის. 

ხატები ეკლესიისათვის დაწერა რუსმა ფერმწერმა დიმიტრი ლევიცკიმ, ვ. ვასილევსკისთან ერთად. აღნიშნული ხატები დრემდა არ შემონახულა. 

თბილი ეკლესია დაიწვა 1812 წელს, ააგეს მხოლოდ 1870-1872 წლებში მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე. 1879-1880 წელს ეკლესიის ტერიტორიაზე არქიტექტორმა დ. პევნიცკიმ ააგო სათნოების სახლი. 

1920-1924 წლებში ტაძრის დღესასწაულზე მსახურებას ატარებდა პატრიარქი ტიხონი. 

1931-1932 წლებში ეკლესია დახურეს და გამოიყენებოდა სხვადასხვა კანტორისა და საცხოვრებელი ფართისათვის. სამრეკლო დაანგრიეს 1930-იან წლებში. 

1970-1983 წლებში ზაფხულის ეკლესიის ინტერიერი აღადგინეს. მაცხოვრის ხატის ეკლესიას მოხსნეს გუმბათი და გამოიყენებდნენ როგორც სამრეწველო დანიშნულებით. 

1992წელს ტაძარი გადაეცა მართლმადიდებელ მრევლს. 1994 წლიდან ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეტოქი გახდა. 

ტაძარში პირველი ლიტურგია აღევლინა 1995 წელს ხარების დრესასწაულზე. 

1999 წლის 11 ივნისს შედგა ტაძრის კურთხევა, რომელიც აღასრულა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ ვაშინგტონისა და ნიუ-იორკის მთავარეპისკოპოს, ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტ თეოდოსისთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* Москва. Памятники архитектуры XVIII — первой трети XIX века, М. «Искусство», 1975
* П. В. Сытин, «Из истории московских улиц», М. 1948

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт представительства
* Храм великомученицы Екатерины на *ortho-rus.ru* დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Храм великомученицы Екатерины на *russian-church.ru*
**ნოდარ ლომოური** (დ. 9 აგვისტო, 1926, თბილისი — გ. 3 აგვისტო, 2016) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1946 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1952 წლიდან დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. შემდეგ წლებში ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში, ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში. 1965-1971 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1969-1971 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ძველი ისტორიის კათედრის გამგე. 1971-1979 წლებში სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1981 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ბიზანტინოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1992 წლიდან შალვა ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორი. ნოდარ ლომოური 2000 წელს თბილისის საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს. აქვს გამოკვლევები უძველეს უცხოურ წყაროებში თბილისის მოხსენიების შესახებ. წლების განმავლობაში იყო სხვადასხვა არქეოლოგიური ექსპედიციის მონაწილე და ერთადერთი ხელმძღვანელი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, 18 მონოგრაფიის ავტორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა: "პტოლემაიოსის ცნობები საქართველოს შესახებ". დაიცვა 1952 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა: "საქართველოსა და რომის ურთიერთობა". დაიცვა 1969 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ლომოური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნათელა ვაჩნაძე** (დ. 21 ნოემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მკვლევარი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ნათელა ვაჩნაძე დაიბადა 1940 წლის 21 ნოემბერს, თბილისში. 1962 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორის ხარისხი მიიღო 1993 წელს. 

1963-2006 წლებში პედაგოგიურ და სამეცნიერო მუშაობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შუა საუკუნეებისა და საქართველოს ისტორიის კათედრებზე; წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი; მისი კვლევის საგანია შუა საუკუნეების ქართული საზოგადოების მენტალიტეტი, ქართული და ბერძნული ჰაგიოგრაფიული თხზულებები, ქრისტიანული სიმბოლიკა, ქართულ-ბიზანტიური ურთიერთობები, წარმართული სააზროვნო სისტემის რელიქტები, საქართველოსა და რუსეთის მუზეუმებისა და წიგნსაცავების ისტორია (XX ს. II ნახ.), ძველი ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულებების რუსულ ენაზე თარგმნა და კომენტარები, „ქართლის ცხოვრების" სახისმეტყველება, ბერძნული ეპისტოლოგრაფია. 

ნათელა ვაჩნაძე არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 5 მონოგრაფიის ავტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის „შრომების" შემდგენელი, საქართველოს ისტორიის პირველი საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს (ტომი I) თანაავტორი. მისი სამეცნიერო ნაშრომები გამოქვეყნებულია ქართულ, გერმანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.

ნათელა ვაჩნაძის მეუღლე იყო რეჟისორი გიზო ჟორდანია, რუსთაველის თეატრის დამდგმელი რეჟისორი; თბილისის ოპერისა და ბალეტისა და გრიბოედოვის თეატრების მთავარი რეჟისორი, თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის რექტორი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო". ტ.III. თბილისი, 2014. გვ.209.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნათელა ვაჩნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------
**მოსკოვის ზოსიმესა და საბატის ტაძარი** (რუს. Храм преподобных Зосимы и Савватия) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის გოლიანოვოს რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1842 წელს. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ზოსიმე და საბატი სოლოვკელების სახელზე. ეგვტერები კი წმიდა მოწამენის ადრიანეს და ნატალიას, ასევეა ღვთისმშობლის ხატის ცხოველმყოფელი წყაროს სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესია სოფელ გოლიანოვოში ააშენეს XVII საუკუნის 60-იან წლებში. ამ პერიოდში სოფელი წარმოადგენდა მეფე ალექსი მიხეილის ძის სამემკვიდრეო მამულს. 

1811 წლიდან მოყოლებულია გოლიანოვო უკვე თავად ი. ტრუბეცკის ეკუთვნის, რომელიც ასევე ფლობდა ახლო მდებარე სხვა სოფლებსაც. 1842 წელს ხის ეკლესიის ადგილზე ტრუბეცკიმ წამოიწყო და ამპირის სტილში ააშენა ახალი აგურის ეკლესია. ეკლესია ორი ნაწილისაგან შედგებოდა - ცივი ტაძარი და თბილი, ზამთრის ეგვტერი, რომლის საკურთხეველიც ნაკურთხი იყო ადრიანესა და ნატალიას სახელზე. 1889 წელს არქიტექტორ ვასილი ბარანოვის პროექტის მიხედვით ეკლესია გადააკეთეს. 

XX საუკუნის 30-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა, ხოლო შენობა გადასცეს მაკარონის ფაბრიკას. ახალმა მფლობელმა მოაშორა გუმბათი და მასში ქარხნის მილი ამოაყოფინა. დიდი ხნის განმავლობაში შენობის ერთ-ერთი მეიჯარე იყო ქიმიური ლაბორატორია, რის გამოც XX საუკუნის 90-იან წლებში ეკლესიის შენობა საშინელ მდგომარეობაში იყო. ტაძრის სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედელთან ნაგვის გორები იდგა. მიუხედავად ამისა, ეკლესიის შენობა კვლავ რჩებოდა სოფელში XIX საუკუნის პირველი მეოთხედის ყველაზე ღირებულ ნაგებობად.

75 წლიანი უმოქმედობის შემდეგ ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ეკლესია კვლავ გაიხსნა 1990 წლის 31 მარტს. აქედან იწყება ტაძრის აღდგენის პროცესიც. ეკლესიის ინტერერი მოხატეს XVII საუკუნის ფრესკების სტილში. ეკლესიაში მიმდინარე აღდგენითი სამუშაოები დასრულდა 2005 წელს. 

ტაძარში ყოველდღიურად მიმდინარეობს ღვთისმსახურება. კვირას და სადღესასწაულო დღეებში მიმდინარეობს საღვთო ლიტურგია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Преподобных Зосимы и Савватия в Гольянове
* Храм Зосимы и Савватия на *patriarchia.ru*
* Храм Зосимы и Савватия на *sobory.ru*

სქოლიო
------

1. ↑  Протоиерей Владимир Тимаков. Гольяновская святыня. Очерк истории храма Преподобных Зосимы и Савватия в Гольянове. 2009, ISBN 978-5-485-00230-5
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **პერსეპოლისი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

პერსეპოლისი ირანის რუკაზე

**პერსეპოლისი** (ბერძნ. Persepolis – „სპარსელთა ქალაქი"; სპარს. تخت جمشید/پارسه, **თახთე-ჯემშიდი,** აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჩეჰელ მინარი**) — სპარსეთის იმპერიის უძველესი დედაქალაქი. მდებარეობს 70 კმ-ში თანამედროვე ქალაქ შირაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ირანის ფარსის პროვინციაში. დააარსა დარიოს I-მა. აქემენიდების სამეფო ქალაქი, სადაც ხდებოდა მეფეთა კურთხევა და დაკრძალვა, ფიქრობენ იგი წმინდა ქალაქი იყო, სადაც უბრალო მოკვდავთ შესვლა ეკრძალებოდათ. თავის მნიშვნელობას პერსეპოლისი სასანიანთა დროსაც ინარჩუნებდა, რაზედაც მეტყველებს ნაყშე-როსთამის კლდეებზე ამოკვეთილი მრავალი რელიეფი. ძვ. წ. 330 წელს პერსეპოლისი ალექსანდრე მაკედონელმა აიღო და გადაწვა.

პერსეპოლისის ძეგლთა კომპლექსი აქემენიდური ხელოვნების და არქიტექტურის გვიანდელ სტილს ასახავს. თეთრი ქვებით ნაგებ ბაქანზე გალავნით გარშემორტყმული სასახლის – აპადანას – ნაშთია. მაღალი, თხელი სვეტნარების რიგი ოდესღაც საზეიმო დარბაზებს ამშვენებდა. სვეტის კაპიტელად ხარის თავია. შენობებს სწორკუთხედის ფორმა აქვს. სასახლის დასავლეთით ქალაქის ნანგრევებია. სასახლის კომპლექსის უკან კლდეში გამოკვეთილია აქემენიდთა უკანასკნელი მეფეების აკლდამები; დარიოსი, ქსერქსე და სხვა ორი მეფე დაკრძალულია იქვე, ნაყშე-როსთამში.

პერსეპოლისში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს დეკორატიული დანიშნულების სკულპტურული ქვის რელიეფებს. შემორჩენილია სასანური მრგვალი ქალაქის დარაბგერდის ნაშთი, ქ. ისტახრის ნანგრევები (დააარსეს აქემენიანებმა, გაუკაცრიელდა X საუკუნეში); V ათასწლეულის ნამოსახლარის - თალი-ბაქუნის ნაშთები. მრავლად არის აღმოჩენილი აქემენიდი მეფეების წარწერები და ათასობით თიხის ფირფიტა ელამური ტექსტებით.

პანორამა
--------

პერსეპოლისის პანორამა
პერსეპოლისის პანორამა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის სია აზიასა და ოკეანეთში
* პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი) -- მარჯან სატრაპის ამავე სახელწოდების კომიქსზე 2007 წელს გადაღებული ანიმაციური ფილმი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 34.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში ირანის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ჩოღა-ზანბილი · პერსეპოლისი · იმამის მოედანი  · ტახტ-ი სულეიმანი · ფასარგადი  · ქალაქი ბამი და მისი კულტურული ლანდშაფტი  · სოლთანიე  · ბეჰისთუნის წარწერა  · სომხური მონასტრები ირანში: წმინდა თადეოზის მონასტერი, წმინდა სტეფანეს მონასტერი, ძორძორი  · ბანდ-ე-კეისარი  · არდაბილის ისტორიული მონუმენტები  · თავრიზის ისტორიული ბაზარი  · სპარსული ბაღები · გონბად-ე-გაბუსი · ისპაანის დიდი მეჩეთი  · გოლესტანის სასახლე  · შაჰრი-სუჰტე · სუზა · მეიმანდის კულტურული ლანდშაფტი  · დაშთე-ლუთი · ირანის მიწისქვეშა წყალმომარაგების სისტემა · იეზდი  · ფარსის რეგიონის სასანიდური არქეოლოგიური ლანდშაფტი  · ჰირკანის ტყეები  · ტრანს-ირანული რკინიგზა  · ჰავრამანი |

 |
**ნათელა მამფორია** (დ. 3 აგვისტო, 1925, თბილისი — გ. 13 დეკემბერი, 2008) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ნათელა მამფორია დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1953–1958 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, 1958-1986 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ხოლო 1986–2001 წლებში — მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2001 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ამავე ინსტიტუტის ანატომიის განყოფილების გამგე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საშვილოსნოს სისხლის ძარღვების მაკრო და მიკროსკოპული ანატომია ნორმასა და ექსპერიმენტში", დაიცვა 1953 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ადამიანის ღვიძლის სისხლის ძარღვების და ნაღვლის გზების ინტრაორგანული აგებულება ამ ორგანოს სეგმენტური შენების თვალსაზრისით და მისი ცვლილებები სისხლის მიმოქცევის მოშლის პირობებში ექსპერიმენტში", დაიცვა 1969 წელს.

ავტორია 70 სამეცნიერო ნაშრომისა, მათ შორის გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია „საშვილოსნოს სისხლის ძარღვები" (Сосуды матки, Тб.: Изд-во АН Груз. ССР, 1958, 82 с.), „ღვიძლის სისხლის ძარღვები და ნაღვლის გზები, ორგანოს სეგმენტური შენების თვალსაზრისით" (Кровеносные сосуды и желчные протоки печени человека, Тб.: Мецниереба, 1978, 116 с.), საერთაშორისო ანატომიური ნომენკლატურა ( ლათინურ, ქართულ, რუსულ, ინგლისურ ენებზე; თბ.: შპს „პოლიგრაფი", 2009, 195 გვ. ISBN: 978-9941-0-2024-7).

ლიტერატურა
----------

* ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა, 2009, № 6 (51).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნათელა მამფორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი