recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაზი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**აირი**, *გაზი* (ფრანგ. gaz) — ნივთიერების აგრეგატული მდგომარეობა, რომელშიც მისი ნაწილაკები ერთმანეთთან ძალიან სუსტად არიან დაკავშირებული ურთიერთქმედების ძალებით, თავისუფლად მოძრაობენ და ავსებენ მათთვის დათმობილ სივრცეს. ნივთიერება აირისებრ მდგომარეობაში ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში. აირები ქმნიან ატმოსფეროს; არის მყარ ქანებში, ოკეანის, ზღვისა და მდინარის წყლებში.; მზე, ვარსკვლავები, ვარსკვლავთშორისი ნივთიერების ღრუბლები შედგება ნეიტრალური ან იონიზებული აირებისაგან. ბუნებრივ პირობებში აირი ინდივიადუალური აირების ნარევია.

აირს საკუთარი ფორმა და მოცულობა არა აქვს; იმ ჭურჭლის მოცულობასა და ფორმას ღებულობს, რაშიც არის მოთავსებული. აირის მოცულობა და წნევა არსებითად დამოკიდებულია ტემპერატურაზე. ჩვეულებრივ პირობებში (0 — 100°C) აირის მოცულობითი გაფართოების კოეფიციენტი მეტია, ვიდრე სითხისა და საშუალოდ 0.003663 გრად–1 უდრის. აირის სიმკვრივე ნორმალურ პირობებში გაცილებით (1000-ჯერ) ნაკლებია იმავე ნივთიერების სიმკვრივეზე მყარ ან თხევად მდგომარეობაში, მაგრამ ატმოსფერულზე 1017-ჯერ ნაკლები წნევის დროს აირის სიმკვრივე {\displaystyle \sim }10–20 გ/სმ3. კოსმოსურ პირობებში აირის სიმკვრივე შეიძლება უფრო ნაკლები იყოს ({\displaystyle \sim }10–30 გ/სმ3). მეორე მხრით, გარეშე მაღალი წნევის გავლენით შეიძლება შედარებით დიდი სიმკვრივის აირის მიღება. თუ აირის ტემპერატურას გარკვეულ მნიშვნელობამდე შევამცირებთ (ყოველი აირისთვის არსებობს თავისი კრიტიკული ტემპერატურა), მაშინიგი შეიძლება თხევად ან მყარ მდგომარეობაში გადავიდეს. ნივთიერება, რომელიც ზეკრიტიკულ ტემპერატურაზე შეიძლება აირად ჩავთვალოთ, მაღალი წნევის დროს უზარმაზარის იმკვრივით ხასიათდება (მაალითად, ზოგიერთი ვარსკვლავის ცენტრში {\displaystyle \sim }109 გ/სმ3). პირობების მიხედვით იცვლება აგრეთვე აირის თბოგამტარობა, სიბლანტე და სხვა.

აირის ნაწილაკები (მოლეკულები ან ატომები) განუწყვეტლივ მოძრაობენ ქაოსურად. აირთა თვისებები აიხსნება ქაოსურად მოძრავი მოლეკულების ურთიერთქმედებით. აირს, რომლის მოლეკულები შეიძლება ჩავთვალოთ არაურთიერთქმედ მატერიალურ წერტილებად, ეწოდება იდეალური აირი. იდეალური აირისთვის მართებულია ბოილ-მარიოტის კანონი, გეი-ლუსაკის კანონი და ავოგადროს კანონი. სიმკვრივის გაზრდისას იცვლება აირის თვისებები — იგი აღარ შეიძლება ჩაითვალოს იდეალურ აირად. არაიდეალური, ანუ როგორც ხშირად უწოდებენ, რეალური აირის თერმოდინამიკური თვისებების შესწავლისას სარგებლობენ მდგომარეობის სხვადასხვა განტოლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 237.
**გიორგი (გოგი) დოლიძე** (დ. 20 აპრილი 1934, ქუთაისი) — ქართველი კინომცოდნე, კინოკრიტიკოსი, კინორეჟისორი, ლიტერატორი, ჟურნალისტი. პროფესორი (1992). ნ. ნიკოლაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი (2002). 

1959 დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის ინგლისური და ფრანგული ენების ფაკულტეტი. 1961-1970 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა გამომცემლობაში. 1970 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1992-2005 წლებში ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი იყო. მისი რეჟისორობით 1981-1987 აღდგენილია 18 ძველი ქართული მხატვრული ფილმი, მათ შორის ალექსანდრე წუწუნავას „ორი მონადირე", „ხანუმა", კოტე მარჯანიშვილის „ამოკი", „კრაზანა", „კომუნარის ჩიბუხი"; მიხეილ ჭიაურელის „საბა"; დავით რონდელის „უგუბზიარა"; მიხეილ გელოვანის „ნამდვილი კავკასიელი"; ორად ორი შემორჩენილი ფილმი ლადო ალექსი-მესხიშვილის მონაწილეობით: „შურისმაძიებელი ღმერთი" და „ორლოვების ოჯახის სირცხვილი". 

გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო და კრიტიკული წერილები ქართული კინოს ისტორიის საკითხებზე. ნათარგმნი აქვს მარკ ტვენის „იუმორისტული მოთხრობები და პამფლეტები", მაინ რიდის „ოკეანეში დაკარგული" და სხვა. 2005 წლიდან ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის სრულიად საქართველოს „ჩოხოსან რაინდთა დასის" გამგეობის თავმჯდომარე და საზოგადოების ჟურნალ „რაინდის" გამომცემელი და მთავარი რედაქტორია.

2012 წელს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საგამოფენო დარბაზში გაიმართა გოგი დოლიძის წიგნის „ვასილ ამაშუკელი - კავკასიური კინოს პიონერი" პრეზენტაცია. გოგი დოლიძის მიერ ერთ წიგნად შეკრულ სხვადასხვა პერიოდის პუბლიცისტურ მასალებს თან ერთვის უნიკალური ფოტომასალა და სახელთა საძიებელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოგი დოლიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* კინომცოდნე გოგი დოლიძის წიგნის პრეზენტაცია
**მიხეილ თედორეს ძე ასტანგოვი** (რუს. Михаи́л Фёдорович Аста́нгов) (ნამდვილი გვარი *რუჟნიკოვი*); დ. 3 ნოემბერი [ძვ. სტ. 21 ოქტომბერი], 1900, ვარშავა — გ. 20 აპრილი, 1965, მოსკოვი) — რუსი მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1955). სტალინური პრემიის სამგზის ლაურეატი (1948, 1950, 1951)..

ბიოგრაფია
---------

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1920 შალიაპინის სახელობის სტუდიაში. 1925–1927 და 1930–1941 მოსკოვის რევოლუციური თეატრის, 1943–1945 მოსსაბჭოს სახელობის თეატრის მსახიობია. 1945-იდან მოღვაწეობდა ვახტანგოვის სახელობის თეატრში. გამოირჩეოდა მაღალი აქტიორული კულტურით, დახვეწილი ოსტატობით, ძლიერი ტრაგიკული ტემპერამენტით, ღრმა ინტელექტუალობით. მსახიობის ეს თვისებები განსაკუთრებით მკაფიოდ გამოვლინდა როლებში: გრიგორი გაი (პოგოდინის „ჩემი მეგობარი", 1932), სირანო დე ბერჟერაკი (როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი", 1945), მათიას კლაუზენი (ჰაუპტმანის „მზის ჩასვლის წინ", 1955), ჰამლეტი (შექსპირის „ჰამლეტი", 1957) და სხვა. ასტანოვი გარდასახვის დიდი ოსტატი იყო და წარმატებით ასრულებდა სახასიათო გროტესკულ როლებსაც (კერენსკი, კორნეიჩუკის „სიმართლე", 1937; ჰიტლერი, კინოფილმი „სტალინგრადის ბრძოლა", და სხვ.). სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი (1948, 1950, 1951). დაჯილდოებულია ორი ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 642.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ ასტანგოვი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ასტანგოვის გახსენება

სქოლიო
------

1. ↑  Русский драматический театр: Энциклопедия / Под общ. ред. М. И. Андреева, Н. Э. Звенигородской, А. В. Мартыновой и др. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001. — 568 с.: ил. ISBN 5-85270-167-X
2. ↑  Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 2. Анкилоз — Банка. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — 766 с.: ил.: карт.
**FGM-148 Javelin** (IPA:/ˈdʒævlɪn/, იკითხება: *ჯევლინ* — „სასროლი შუბი", **ჯაველინი**) — ამერიკული გადასატანი ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი სარაკეტო კომპლექსი ტანდემური კუმულაციური ქობინით. რაკეტის მიზანზე გაყვანა ხორციელდება ავტომატურ რეჟიმში ინფრაწითელი გამიზვნის სისტემით, რითაც კომპლექსში უზრუნველყოფილია „გაისროლე-დაივიწყეს" პრინციპი. სხვა სახეობის ტსმრ-ებისგან განსხვავებით, გასროლის შემდეგ „ჯაველინი" სრულად ავტონომიურ მართვაზე გადადის, რაც საშუალებას იძლევა მსროლელემა დაუყონებლივ შეიცვალოს პოზიცია საპასუხო ცეცხლის ასარიდებლად. ჯაველინის რაკეტას აქვს გასროლის ორი რეჟიმი: შეტევა კიდური ტრაექტორიით, როდესაც რაკეტა მიზანს ხვდება ზემოდან, და პირდაპირი შეტევა. რაკეტის კიდური ტრაექტორია განსაკუთრებულად ეფექტიანია ტანკების წინააღმდეგ სახურავის თხელ და ნაკლებად დაცულ ჯავშანში მოხვედრისას და უზრუნველყოფს ყველა თანამედროვე და პერსპექტიული ტანკების მწყობრიდან გამოყვანას მაღალი ალბათობით. პირდაპირი შეტევის რეჟიმი გამოიყენება როგორც ტექნიკის, ასევე გამაგრებული პოზიციების და პორტიფიკაციური ნაგებობების გასანადგურებლად. ბოლო მოდიფიკაციის „ჯაველინის" სროლის ეფექტიანი მანძილი 4 750 მეტრია.

ოპერატორები
-----------

* აშშ-ის დროშააშშ — სტანდარტული ტანკ-საწინააღმდეგო გამშვები აშშ-ს შეიარაღებულ ძალებში.
* ავსტრალიის დროშაავსტრალია — 92 გამშვები შეიარაღებაში.
* ახალი ზელანდიის დროშაახალი ზელანდია — 24 გამშვები
* ბაჰრეინის დროშაბაჰრეინი — 13 გამშვები.
* ესტონეთის დროშაესტონეთი — 120 გამშვები და 350 რაკეტა შეიარაღებაში.
* იორდანიის დროშაიორდანია — 30 გამშვები და 116 რაკეტა.
* ლიეტუვის დროშალიტვა — 40 გამშვები.
* უკრაინის დროშაუკრაინა — 35 გამშვები და 210 რაკეტა.
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი — 76 გამშვები და 260 რაკეტა.
* საქართველოს დროშასაქართველო — შეიარაღებაში მიღებული იქნება 72 გამშვები, 410 რაკეტა, ჯაველინის სისტემები უკვე შეიარაღებაშია მე-4 მექანიზირებულ ბრიგადაში.
* საუდის არაბეთის დროშასაუდის არაბეთი — 20 გამშვები
* ჩეხეთის დროშაჩეხეთი — მცირე რაოდენობა შეიარაღებაში, გამოიყენება სპეციალური ოპერაციის ძალების მიერ.

სქოლიო
------

1. ↑  Javelin Portable Anti-Tank Missile. დაარქივებული ასლი, სტატიის ორიგინალი, წაკითხვის თარიღი: 08.03.2018
**მიქაელ არსენის ძე თავრიზიანი** (დ. 27 მაისი [ ძვ. სტ. 14 მაისი], 1907, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 17 ოქტომბერი, 1957, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი დირიჟორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1956).

დაამთავრა ლენინგრადის კონსერვატორია ალტისა (1932) და სადირიჟორო (1934, ა. გაუკის კლასი) განხრებით. 1925 წლიდან უკრავდა ლენინგრადში ოპერისა და ბალეტის თეატრის ორკესტში და აგრეთვე სომფონირ ორკესტრებში. 1934 წელს იყო თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირიჟორი, 1935 წლიდან — ერევნის სპენდიარიანის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირიჟორი, 1938-იდან კი — მთავარი დირიჟორი. ერევნის ოპერის თეატრში მისი დირიჟორობით დაიდგა როგორც ეროვნული, ისე რუსული და დასავლეთ ევროპული კლასიკური ოპერები (ჩუხაჭიანის „არშაკ II", სტეფანიანის „გმირი ქალი", ვერდის „ოტელო" და „აიდა", გლინკას „ივან სუსანინი", ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი" და „იოლანტა" და სხვა). გამოდიოდა როგორც სიმფონიის დირიჟორი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1946, 1951). სსრკ IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და შრომის წითელი დროშის ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 569.
იმანუელ კანტი - *ius cosmopoliticum*-ის (კოსმოპოლიტური კანონი) ავტორი.
**კოსმოპოლიტიზმი** — მსოფლიო მოქალაქეობის იდეოლოგია, რომელიც კაცობრიობის ინტერესებს ცალკეული ერის ინტერესებზე მაღლა აყენებს. კოსმოპოლიტიზმი სხვადასხვა ეპოქაში სტიქიურად თუ მიზანდასახულად ყალიბდებოდა ამა თუ იმ (ვთქვათ, ალექსანდრე მაკედონელმას ან რომის) იმპერიის იდეოლოგიად. შუა საუკუნეებში კოსმოპოლიტიზმს ნერგავდა კათოლიკური ეკლესიაც. განმანათლებლობის ეპოქაში კოსმოპოლიტიზმის საშუალებით ინერგებოდა ინდივიდუალური თავისუფლებების იდეა. მას ხშირად უპირისპირებენ ნაციონალიზმს, როგორც მის სრულ ანტიპოდს, რადგან კოსმოპოლიტიზმი უარყოფს ეროვნული თვითმყოფადობისა და ერი-სახელმწიფოს კონცეფციებს.

საბჭოთა კავშირში კოსმოპოლიტიზმი განიხილებოდა როგორც პროლეტარულ ინტერნაციონალიზმთან დაპირისპირებული, რეაქციული ბურჟუაზიული იდეოლოგია, რომელიც გავრცელდა იმპერიალიზმის ეპოქაში და გამოხატავს კაპიტალის ინტერნაციონალიზაციის ობიექტურ ტენდენციებს. კოსმოპოლიტიზმის წინააღმდეგ კამპანია ფართოდ გაიშალა იოსებ სტალინის მმართველობის ბოლო წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოსმოპოლიტიზმი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა)
* Entry by Pauline Kleingeld and Eric Brown in the Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Living in the World Risk Society by Ulrich Beck at the London School of Economics დაარქივებული 2008-03-07 საიტზე Wayback Machine.
* Значение слова Космополитизм в Большой Советской Энциклопедии, БСЭ
ვასილ ბებუთოვი
**ვასილ იოსების ძე ბებუთოვი** (ბებუთაშვილი) (დ. 1789 ან 1791, თბილისი ― გ. 1858, იქვე) — ინფანტერიის გენერალი. იოსებ ბებუთაშვილის ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

აღიზარდა პეტერბურგის I კადეტთა კორპუსში. 1809-1811 წლებში მსახურობდა საქართველოს მთავარმართებელთან. მონაწილეობდა 1812 სამამულო ომში. 1817 წელს თან ახლდა ა. ერმოლოვს სპარსეთში ელჩობისას. 1825 წელს იმერეთის მმართველად დანიშნეს. 1828 გენერალ ი. პასკევიჩთან ერთად მონაწილეობდა ახალციხის აღებაში, რის შემდეგ ახალციხის მმართველად დაინიშნა. 1843 წელს გენერალ-ლეიტენანტის ჩინით სარდლობდა დაღესტნის ჯარებს. 1847-1853 წლებში ამიერკავკასიის მხარის მთავარი სამმართველოს უფროსი და თავმჯდომარე იყო. 1853-1856 წლებში მონაწილეობდა ყირიმის ომში. მისი მეთაურობით რუსეთის ჯარებმა ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვეს ოსმალებზე ბაშკადიკლარის (1853 წლის 19 ნოემბერი) და ქურუქ-დარის (1854 წლის 24 ივლისი) ბრძოლებში. 1857 წელს ბებუთოვი სამსახურიდან გადადგა.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვასილ ბებუთოვი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 262.
**„ვიდრე ჰხვალ?"**, (*"Quo vadis", „საით მიდიხარ?"*) — პოლონელი მწერლის ჰენრიკ სენკევიჩის ისტორიული რომანი, რომელიც იწერებოდა 1894-1896 წლებში და პერიოდულ პრესაში ქვეყნდებოდა. მალევე ითარგმნა თითქმის ყველა ევროპულ ენაზე, რამაც ავტორს უდიდესი წარმატება მოუტანა. სულ რომანი ნათარგმნია 50-ზე მეტ ენაზე.

1893 წელს სენკევიჩმა იტალიაში იმოგზაურა. 1894 წლიდან უკვე სერიოზულად სწავლობდა ძველ რომელ ისტორიკოსებს, განსაკუთრებით ტაციტუსს. ამ ნაწარმოების აშკარა კათოლიკურმა ტენდენციამ სენკევიჩს ვერ მოუპოვა პროგრესული კრიტიკის მხარდაჭერა, მაგრამ ვერც კლერიკალურ-არისტოკრატიული წრეების გული მოიგო.

ლიტერატურა
----------

* სენკევიჩი, ჰენრიკ, „ვიდრე ჰხვალ?" — „ლიტერატურა და ხელოვნება", თბილისი, 1964

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ვიდრე ჰხვალ?" — Project Gutenberg-ზე
* *ვიდრე ჰხვალ?*
* *ვიდრე ჰხვალ?*
* *ვიდრე ჰხვალ?*
* *ვიდრე ჰხვალ?* დაარქივებული 2014-04-17 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვიდრე ჰხვალ?! |
| --- |
|  |
| პერსონაჟები | 
* ლიგია
* მარკუს ვინიციუსი
* გაიუს პეტრონიუსი
* ნერონი
* ტიგელინუსი
* პოპეა საბინა
* ხილონ ხილონიდი
* აქტეა
* ავლუს პლავციუსი
* პომპონია გრეცინა
* ურსუსი
* პეტრე
* პავლე
 |

 |
**წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი** — საქართველოში პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა, რომელიც დაარსებულია 1883 წელს ილია წინამძღვრიშვილის თაოსნობითა და მოწინავე ქართველი ინტელიგენციის მხარდაჭერით მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამძღვრიანთკარში. 

სკოლაში სწავლა იაკობ გოგებაშვილის მიერ შედგენილი წესდებით და ნიკო ცხვედაძის მიერ შემუშავებული პროგრამებით მიმდინარეობდა. სკოლაში ისწავლებოდა შემდეგი საგნები: მიწათმოქმედება, მებაღეობა, მევენახეობა, მეღვინეობა, მებოსტნეობა, მეაბრეშუმოება, მესაქონლეობა, მეფრინველეობა, მეფუტკრეობა და მეტყევეობა.

1924 წელს სკოლას დაემატა სპეციალური კლასი და სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდა, 1928 წლიდან უკვე წინამძღვრიანთკარის ცენტრალური საცდელ-საჩვენებელი სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდება. 1933 წლიდან სასწავლებელს ეწოდა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი, ხოლო 1966 წლიდან ეწოდება წინამძღვრიშვილის სახელობის წინამძღვრიანთკარის საბაზო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი.

1993 წლიდან სასწავლებელი გადაკეთდა წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის სახელობის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიურ კოლეჯად, ხოლო 2008 წლიდან ორი სასწავლებლის რეორგანიზაციის (მცხეთის პროფესიული ლიცეუმის და წინამძღვრიანთკარის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიური კოლეჯის) შედეგად, ჩამოყალიბდა სსიპ წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის პროფესიული სწავლების ცენტრი. 2010 წელს მოხდა სასწავლებლის ლიკვიდაცია.

2014 წლის 17 ივნისს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ბრძანებით დაფუძნდა საჯარო-სამართლის იურიდიული პირი — ილია წინამძღვრიშვილის სახელობის საზოგადოებრივი კოლეჯი.

2015 წლის 22 მაისს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, ხოლო
2020 წლის 29 ოქტომბერს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ც.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 343-344.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოლეჯის ისტორია დაარქივებული 2021-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* წინამძღვრიანთკარის პროფესიული სასწავლებელი
* როგორ გაიხსნა პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა საქართველოში

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანება № 2/104, 2015 წლის 22 მაისი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტებისათვის კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე
2. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №653 2020 წლის 29 ოქტომბერი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის თაობაზე
რუსეთის სამხედრო ბაზები

რუსეთის საზღვრებს გარეთ
-----------------------

### სომხეთი

რუსეთის 102-ე სამხედრო ბაზა, გიუმრი, სომხეთი. სამხედრო პერსონალის რაოდენობა შეადგენს 3,214 - 5,000 ადამიანს.

### საქართველო


რუსეთის სამხედრო ბაზები აფხაზეთში (2016 წლის მონაცემი)

რუსეთის სამხედრო ბაზები ცხინვალის რეგიონში (2015 წლის მონაცემი)

რუსეთის ფედერაციამ ცალმხრივად მიიღო გადაწყვეტილება სამხედრო ბაზების მშენებლობასთან დაკავშირებით მის მიერ ოკუპირებულ საქართველოს რეგიონებში: აფხაზეთში და სამხრეთ ოსეთში. მთლიანობაში დაახლოებით 8,000 ადამიანი.

### ყირგიზეთი

სამხედრო ბაზე CSTO შეთანხმებით, კანტი, ყირგიზეთი.

### მოლდოვა

რუსეთის სამხედრო ბაზა ტრანსნისტრიაში, დსთ-ს სამშვიდობო ძალები. დაახლოებით 1,500 სამხედრო მოსამსახურე.

### ტაჯიკეთი

რუსეთის 201-ე მოტო-მსროლელი დივიზია. ასევე ვრცელი სამოქალაქო/სამხედრო აეროპორტი დუშანბესთან, რომელსაც შეუძლია ემსახუროს ყველა სახის სამხედრო სატრანსპორტო თვითმფრინავს. რუსეთის და ტაჯიკეთის საჰაერო ძალები დაბანაკებულია დუშანბეში, ფარხორის საჰაერო ბაზის ირგვლივ. დაახლოებით 7,500 მოსამსახურე.

### უკრაინა

შავი ზღვის ფლოტი (2017?-მდე), სევასტოპოლი, უკრაინა. დაახლოებით 26,000 ჯარისკაცი.

სქოლიო
------

1. ↑  Margarete Klein.  (12 October 2009) Russia's military capabilities. Stiftung Wissenschaft und Politik.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 დეკემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 17 December 2015.
2. ↑  „Medvedev Secures Long-Term Foothold in Armenia". The Moscow Times. 23 August 2010. ციტირების თარიღი: 15 December 2014.
**მეკვერნე** — ძაღლის ერთადერთი ქართული სანადირო ჯიში; გამოყვანილია დასავლეთ საქართველოში, ძირითადად გურიასა და აჭარის მაღალმთიან ზონაში. ასევე გვხვდება თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ტაო-კლარჯეთში. მიეკუთვნება ყეფიების ჯიშურ ჯგუფს, მაგრამ გარეგნულად მათგან განსხვავებულია.

ტანად პატარაა (სიმაღლე მინდაოში 45–50 სმ). ახასიათებს სოლისებური ფორმის თავი, სწორმდგომი დაცქვეტილი ყურები, მოკლე და მკვრივი კისერი, სწორი და პარალელური წინა და სახსარში მოხრილი უკანა კიდურები, მოკლე კუდი. ბალანი მოკლე და უხეში აქვს. დამახასიათებელია მხოლოდ ერთი შეფერილობა — ყავისფერი, სხვადასხვა ელფერით. განსაკუთრებული ნიშანია თეთრი ზოლისებური საყელო კისერზე და კუდის თეთრი ბოლო. ცალკეულ ინდივიდებში თეთრი წინწკლები ასევე გვხვდება მკერდზე, მუცელზე და კიდურებზე. გამორიჩევა ყნოსვის კარგი უნარით. როგორც სახელიდან ჩანს, გამოიყენება კვერნაზე და გარეულ კატებზე სანადიროდ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ქართული მეკვერნე" — უნიკალური თვისებების მონადირე ძაღლი
* მეკვერნე YouTube-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  ქართული მეკვერნე. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება. *catalog.elkana.org.ge*. ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო, 2022.
მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი
**მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **მესიე 24**, **M24**, **IC 4715**) — ვარსკვლავთგროვა მშვილდოსნის თანავარსკვლავედის მიმართულებით; განფენილია დაახლოებით 600 სინათლის წლის მანძილზე. 1764 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ. ხანდახან, **მშვილდოსნის დიდი ვარსკვლავური ღრუბლისგან** განსხვავების მიზნით, იხსენიებენ **მშვილდოსნის მცირე ვარსკვლავური ღრუბლის** სახელით.

მშვილდოსნის ვარსკვლავთგროვა და მისი შემადგენელი ობიექტები წარმოადგენს ჩვენი გალაქტიკის, „ირმის ნახტომის" მშვილდოსნის მკლავის ნაწილს. მესიეს აღწერის მიხედვით, M24 ეს არის „დიდი ნისლიანობა, რომელიც მრავალ ვარსკვლავს შეიცავს", ზომად კი ფრანგი ასტრონომი 1,5°-ს ასახელებდა.

ვარსკვლავთგროვის მოცულობა დაახლოებით 10 000-16 000 სინათლის წელია. წარმოადგენს ყველაზე მჭიდრო ვარსკვლავთგროვას ინდივუდუალური ვარსკვლავების თვალსაზრისით იმ გროვებს შორის, რომელთა დანახვაც ბინოკლითაა შესაძლებელი. მხოლოდ ერთი კუთხით შეხედვისას, შესაძლებელია დაახლოებით 1000 ვარსკვლავის ხილვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Messier 24, SEDS Messier pages
* Merrifield, Michael. M24 – Sagittarius Star Cloud. *Deep Sky Videos*. Brady Haran.

კოორდინატები: ცის რუკა 18სთ 16.5წთ 00წმ, −18° 29′ 00″

სქოლიო
------

1. ↑  Crossen, Craig; Rhemann, Gerald (2004) *Sky Vistas: Astronomy for Binoculars and Richest-Field Telescopes*.  Springer. ISBN 3211008519.
**„სამართალი ბერძული"**, ბერძნულ-რომაული (ბიზანტიური) სამართლის ქართული ვერსია, ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულში მეორე ნაწილად შეტანილი საკანონმდებლო ძეგლი. ვახტანგ VI-მ „ძიება-ყო საბერძნეთით" და „მოიშოვა" იქაური „წიგნი სასამართლონი". ასეთი „ფრიადითა შრომითა" მოპოვებული ბერძნული კანონები გადმოაქართულეს „ბრძენთა კაცთა" თვით ვახტანგ VI-ის აქტიური მონაწილეობით. დედნიდან ეპისკოპოს კვიპრიანე სამთავნელს (ერისკაცობაში კოზმა არაგვის ერისთავი) უთარგმნია. ეს არის თავისუფალი თარგმანი. ალაგ-ალაგ გავრცობილი ან შემოკლებული.

ძეგლი წარმოადგენს, მათე ბლასტარის იურიდიულ ტრაქტატის - „ალფაბეტური სინტაგმის" შემოკლებულ რედაქციას, რომელიც კანონთა მოკლე პრაქტიკულ სახელმძღვანელოდან - არმენოპულოსის „ექვსწიგნეულიდან" და სხვა წყაროებიდან გამონაკრები კანონმდებლობებითაა შევსებული. იგი 418 მუხლისაგან შედგება ბერძნულ-რომაული სამართლის უმნიშვნელოვანეს აქტებს მოიცავს (სახელმწიფო, ადმინისტარიული, საეკლესიო, სამოქალაქო, სისხლის, საოჯახო, მემკვიდრეობითი სამართლის ნორმები, ბატონ-ყმათა ურთიერთობა, სასამართლო წყობილება და სამართალწარმოების წესები). კანონთა შინაარსი, დედნის შესაბამისად, დალაგებულია ბერძნული ანბანის რიგზე.

„სამართალი ბერძული" არის ბერძნულ-რომაულ სჯულმდებლობასთან ქართული სამართლეებრივი კულტურის მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციის ურთიერთობის საყურადღებო შედეგი და გამოხატულება. იგი წარმოაჩენს ბერძნულ-რომაული სამართლის მდგომარეობას თურქთა ბატონობის ხანაში და მისი რეცეფციის ხასიათს აღმოსავლეთის მართლმადიდებლურ ქვეყნებში.

ძეგლი ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის სხვა ნაწილებთან ერთად გამოსცა ი. დოლიძემ (1963). ბერძნული დედანი გამოავლინა და კანონები (ქართულ-ბერძნული პარალელური ტექსტები) ცალკე გამოაქვეყნა თ. ბრეგაძემ (1964). „სამართალი ბერძული" ვახტანგის სამართლის წიგნთა კრებულის შემადგენელი ნაწილის სახით XIX საუკუნეში ითარგმნა და ორჯერ გამოიცა რუსულად (რუს. სენატის სამსახურებრივი გამოცემა — Законы грузинские; ა. ფრენკელისა და დ. ბაქრაძის 1887 წლის გამოცემა — Сборник законов грузинского царя Вахтанга VI).

ლიტერატურა
----------

* *ფუტკარაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 702–703.
**მოა** (ინგლ. Moa Island) — კუნძული ავსტრალიის შტატ კვინსლენდში. იგი არის ტორესის სრუტის კუნძულებიდან ერთ-ერთი.

კუნძულზე ორი დასახლებაა, კუბინი და წმ. პოლსი, რომლებიც ბიტუმენისა და გრაველის გზითაა დაკავშირებული ერთმანეთს.

გეოგრაფია
---------

მოა წარმოადგენს დიდ კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ტორესის სრუტის დასავლეთ ნაწილში, დაახლოებით პაპუა-ახალი გვინეასა და ავსტრალიის შუაში. უახლოესი კუნძული, ბადუ, მისგან გამოყოფილია სამკილომეტრიანი სრუტით. მოას ფართობი შეადგენს 171,7 კმ²-ს (ეს სიდიდით მეორე კუნძულია ტორესის სრუტეში). სანაპირო ზოლის სიგრძე — 52,6 კმ. უმაღლესი წერტილი აღწევს 399 მეტრს.

გეოლოგიური თვალსაზრისით კუნძულები მოა და მისი მეზობელი ბადუ წარმოადგენენ პლეისტოცენის პერიოდში არსებულ ერთიანი ხმელეთის ნაწილის ნარჩენს კუნძულ ახალი გვინეასა და კონტინენტ ავსტრალიას შორის, ასევე კეიპ-იორკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთის დაბოლოვებაა, რომლის წარმოშობაც დათარიღებულია დაახლოებით გოლოცენის პერიოდით. თვითონ კუნძული მოა გამოეყო ნახევარკუნძულს დაახლოებით 8-6 ათასწლეულში ჩვენს ერამდე.

მოას ზედაპირი უპირატესად კლდოვანია და დაფარულია იშვიათი მცენარეულობით.

ისტორია
-------

1908 წელს კუნძულზე დაარსდა ანგლიკანური ეკლესიის მისია.

მოსახლეობა
----------

2006 წლის მონაცემებით კუნძულ მოაზე ცხოვრობდა 439 ადამიანი. კუნძულზე არსებობს ორი დასახლებული პუნქტი: კუბინი (201 ადამიანი 2006 წელს)), რომელიც განლაგებულია მოას სამხრეთ სანაპიროზე, და წმ. პოლსი (238 ადამიანი 2006 წელს) კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. კუბინი უპირატესად დასახლებულია უელსის პრინცის კუნძულიდან და სხვა ახლომდებარე კუნძულებიდან 1870-იან წლებში გადმოსახლებულებით. წმ. პოლსში ძირითადად ცხოვრობენ წყნარი ოკეანის კუნძულებიდან გადმოსახლებულნი.

წყარო
-----

* დაარქივებული 2015-03-31 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
2. ↑  *David, Bruno; McNiven, Ian; Mitchell, Rod; Orr, Meredith; Haberle, Simon; Brady, Liam; Crouch, Joe* Badu 15 and the Papuan-Austronesian settlement of Torres Strait, სიდნეი: Archaeology in Oceania, 2004, ტ. 39, № 2.
3. 1 2  Kubin Community - Moa Island. Torres Strait Regional Authority.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
4. ↑  Buchanan, Florence Griffiths (1861 - 1913). Australian Dictionary of Biography.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
5. ↑  St Pauls Community - Moa Island. Torres Strait Regional Authority.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ავსტრალია | *ეს სტატია ავსტრალიისა და ავსტრალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
მხატვრის წარმოსახვა, რომელიც ასახავს ოორტის ღრუბელსა და კოიპერის სარტყელს
**ოორტის ღრუბელი** *(ან ურტის ღრუბელი, ან ოპიკ-ორტის ღრუბელი)* — პლანეტოშენადედებით დასახლებული სფერული ღრუბელი, რომელსაც ჰოლანდიელი ასტრონომის ჯან ორტისა და ესტონელი ასტრონომის ერნესტ ოპიკის სახელი ჰქვია, მიჩნეულია, რომ მზეს გარს აკრავს დაახლოებით 50 000 ასტრონომიული ერთეულის (0,8 სინათლის წელიწადი) მანძილზე. ღრუბელი პროქსიმა კენტავრის მანძილის მეოთხედითაა დაშორებული, ეს უკანასკნელი კი მზესთან მდებარე უახლოესი ვარსკვლავია. კოიპერის სარტყელი და მიმოფანტული დისკო, ტრანს-ნეპტუნისეული ობიექტების სხვა ორი რეზერვუარი, ორტის ღრუბლის მანძილის მეათასედითაა დაშორებული მზეს. ორტის ღრუბლის გარე ლიმიტი განსაზღვრავს მზის სისტემისა და მზის გრავიტაციული დომინირების რეგიონის კოსმოგრაფიულ საზღვარს.

მიჩნეულია, რომ ორტის ღრუბელი ორ რეგიონს წარმოქმნის: სფერულ გარე ორტის ღრუბელს და დისკოს ფორმის შიდა ორტის ღრუბელი, ან ბორცვის ღრუბელი. ორტის ღრუბელში არსებული ობიექტები შედგება ყინულებისაგან, როგორებიცაა წყალი, ამიაკი და მეთანი.

ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ ორტის შემადგენელი მატერია წარმოიქმნა მზესთან შედარებით ახლოს და შემდეგ შორეულ კოსმოსში გაიფანტა გიგანტური პლანეტების გრავიტაციული ეფექტების გამო მზის სისტემის ადრეულ ევოლუციაში. მიუხედევად იმისა, რომ ორტის ღრუბლლის არსებობის არც ერთი დადასტურებული პირდაპირი მტკიცებულება არ არსებობს, მეცნიერთა ვარაუდით, ის არის ყველა გრძელ პერიოდიანი, ჰალეის ტიპის და იუპიტერის ოჯახის კომეტებისა და კენტავრების წყარო, რომლებიც შიდა მზის სისტემაში შემოიჭრება. გარე ორტის ღრუბელი სუსტად არის დაკავშირებული მზის სისტემასთან და, აქედან გამომდინარე, ადვილად ზემოქმედებს მასზე სხვა ვარსკვლავებისა და თვითონ „ირმის ნახტომის" გალაქტიკის გრავიტაციული ეფექტები. ეს ძალები შემთხვევით მოაცილებს ხოლმე კომეტებს თავიანთი ორბიტებიდან და შიდა მზის სისტემის მიმართულებით გზავნის. მოკლე პერიოდიანი კომეტების უმეტესობა შესაძლოა მიმოფანტული დისკოდან მოდიოდეს, თუმცა, ზოგიერთი შესაძლოა მაინც ორტის ღრუბლიდან წამოვიდეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Whipple, F. L.; Turner, G.; McDonnell, J. A. M.; Wallis, M. K. (1987-09-30). „A Review of Cometary Sciences". *Philosophical Transactions of the Royal Society A*. Royal Society Publishing. **323** (1572): 339–347 [341]. Bibcode:1987RSPTA.323..339W. doi:10.1098/rsta.1987.0090.
2. 1 2 3 4  Alessandro Morbidelli (2006). "Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs of water ammonia and methane.". arXiv:astro-ph/0512256 [astro-ph].
3. ↑  Kuiper Belt & Oort Cloud. *NASA Solar System Exploration web site*. NASA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-05. ციტირების თარიღი: 2011-08-08.
4. 1 2  V. V. Emelyanenko, D. J. Asher, M. E. Bailey (2007). „The fundamental role of the Oort Cloud in determining the flux of comets through the planetary system". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*. **381** (2): 779–789. Bibcode:2007MNRAS.381..779E. doi:10.1111/j.1365-2966.2007.12269.x.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
**ოქროპირ მაგრაქველიძე** (დ. 1948) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით.

1972-1977 წლებში იყო სამშენებლო-სარემონტო ტრესტ „საქკომუნრემმშენის" სპეციალიზებული სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს ბრიგადირი. 1977-1978 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის" საინჟინრო ნაგებობათა სამშენებლო სამმართველოში ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. 1978-1986 წლებში ჟინვალის ჰიდროენერგოსადგურის მშენებლობაზე სამშენებლო უბნის ოსტატად და უფროსად. 1987-1993 წლებში იყო სსრ კავშირის სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „კავგვირაბმშენის" N23 საგვირაბო რაზმის (სამმართველოს) უფროსის მოადგილე, სამშენებლო ტრესტ „საქგვირაბმშენის" N25 საგვირაბო რაზმის მთავარი ინჟინერი, ამავე რაზმის უფროსი. 1993-1995 წლებში იყო დახურული ტიპის სს „N2 საგვირაბო რაზმის" გენერალური დირექტორი. 1995-2001 წლებში სააქციო საზოგადოება „N44 საგვირაბო რაზმის" მოსკოვის N2 ფილიალის დირექტორი. 2001 წლიდან შპს სამშენებლო სამმართველო „ხიდებისა და გვირაბების" გენერალური დირექტორია. ხელმძღვანელობდა კავკასიონის ქედის ზონაში საუღელტეხილო რკინიგზის, ქალაქი მოსკოვისა და მისი შემოგარენის მაგისტრალურ გზებზე ხელოვნურ ნაგებობათა მშენებლობას, ასევე, მოსკოვის მეტროპოლიტენის სასადგურო კვანძების მშენებლობას.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ. 2017, გვ. 359

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოქროპირ მაგრაქველიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბეჰრუზ ქანგარლი
**ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი** (აზერ. Bəhruz Kəngərli muzeyi) — აზერბაიჯანელი მხატვრისა და გრაფიკული არტისტის, ბეჰრუზ ქანგარლის მემორიალური მუზეუმი. ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ ნახიჩევანის მახლობლად, ათათურქისა და იშთიგლალის ქუჩების კვეთაში.

ისტორია
-------

ბეჰრუზ ქანგარლის მუზეუმი 2001 წლის 22 მაისს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი ასამბლეის თავმჯდომარის ბრძანებით, აზერბაიჯანის სახვითი ხელოვნების გამოჩენილი ფიგურის სახელის უკვდავსაყოფად აიგო. მუზეუმის გახსნის ცერემონია 2002 წლის 18 ივნისს გაიმართა. ცერემონიას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, ჰეიდარ ალიევიც ესწრებოდა. მუზეუმს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა და ხელახლა 2013 წლის 24 ივნისს გაიხსნა.

მუზეუმის შენობა
---------------

ბეჰრუზ ქანგარლის გამოსახულება აზერბაიჯანულ მარკაზე (2012)
მუზეუმის შენობა ისტორულ-არქიტექტურული ძეგლია. იგი 1897 წელს აიგო და თავდაპირველად მასში ნახიჩევანის გოგონათა სკოლა იყო განთავსებული. 

შენობას საერთო ჯამში 560 მ² ფართობი უკავია და აღმოსავლური და დასავლური არქიტექტურის სინთეზითაა აგებული. შენობა ორსართულიანია: პირველ სართულზე 7 ოთახია, მეორეზე კი 5. ორივე სართულზე ოთახებში შესასვლა დერეფნიდან შეიძლება. მეორე სართულზე დასავლეთით გამავალი აივანია. კლიმატიდან გამომდინარე, შენობა მშრლაი ქვითაა აგებული, ფასადი კი შეღებილი ქვითაა დაფარული. კედლების სიგანე 90 სმ-ია. შენობაში შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდანაა. მეოცე საუკუნეში შენობა საგანმანათლებლო დაწესებულებად გამოიყენებოდა: თავდაპირველად შენობაში პედაგოგიკური ტექნიკური სკოლა, შემდეგში კი ჰეირან ხანიმის სამედიცინო ტექნიკური სკოლა იყო განთავსებული.

გამოფენა
--------

ნეჰრზ ქანგარლის ნამუშევრების უმრავლესობა მის სახლ-მუზეუმსა და აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმშია დაცული, მათ შორის ქანგარლის ალბომი, „ნახიჩევანის მოგონებები". 2012 წლის 13 აპრილს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა ბეჰრუზ ქარგილის დაბადებიდან 120 წლისთავის იუბილის აღნიშვნის ბრძანებას მოაწერა ხელი. ბრძანების შესაბამისად, ნახიჩევანის უზენაესმა ასამბლეამ მოქმედებათა გეგმა შეიმუშავა. მოქმედებათა გეგმის შესაბამისად, აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში დაცული ხელოვანის 191 ნამუშევრის ასლი ბეჰრუზ ქარგილის მუზეუმში გადაიტანეს.

დღეისთვის მუზეუმში 350-ზე მეტი კულტურული ნიმუშია დაცული და გამოფენილი. მათგან 58 ქანგარლის ორიგინალი ნამუშევარია, ხოლო 300 ფოტოასლი, მისი ოჯახის, ცხროვრებისა და შემოქმედების დოკუმენტი, საყოფაცხოვრებო ნივთი და სხვა ნიმუშია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჯალილ მამედყულიზადეს სახლ-მუზეუმი (ნახიჩევანი)

სქოლიო
------

1. ↑  Bəhruz Kəngərli az. nrb.nakhchivan.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 თებერვალი 2018. ციტირების თარიღი: 24 February 2018.
2. 1 2  Bəhruz Kəngərli Muzeyində tədbir keçirilib az. serqqapisi.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 ივნისი 2017. ციტირების თარიღი: 24 February 2018.
3. ↑  Bəhruz Kəngərlinin 120 illik yubileyi haqqında დაარქივებული 2018-02-24 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული) Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 aprel 2012-ci il tarixli, 2155 nömrəli Sərəncamı. e-qanun.az
4. ↑  Bəhruz Kəngərli Muzeyinin binası istifadəyə verilmişdir az. serqqapisi.az. ციტირების თარიღი: 24 February 2018.[*მკვდარი ბმული*]
**კაქტუსისებრნი**, **კაქტუსები** (ლათ. Cactaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ხისებრი, ბუჩქისებრი და ლიანისებრი ფორმებია, იშვიათად — დაბალი ხეები. აქვთ ეკლით, ბუსუსით ან ქერქლით დაფარული წვნიანი ხორცოვანი ღერო, რომელიც სფეროსებრი, კვერცხისებრი, ცილინდრული და სვეტისებრია, ზოგჯერ კი განრტყელებულია და დაყოფილია ნაწილებად. ფოთლები რედუცირებული აქვთ. ფოტოსინთეზი და ტრანსპირაცია ხდება ღეროთი, რომელშიც მძლავრადაა განვითარებული წყლის შემცველი პარენქიმა (დიდ კაქტუსებში 2000-მდე ლ წყალი გროვდება). 

ბევრ კაქტუსისებრნს ცვილისებრი ნაფიფქი აქვს ან ქეჩისებურად არის შებუსვილი. თითქმის ყველა კაქტუსისებრნს აქვს წიბოებიანი დვრილები. განსაკუთრებით დამახასიათებელია ე. წ. არეოლები (მკვეთრად შემოსაზღვრული ბუსუსიანი და ეკლიანი უბნები, რომლებიც ალბათ უბის კვირტებისგანაა წარმოშობილი). ყვავილები მეტწილად დიდი და კაშკაშაა, მარტოული, იშვიათად კენწრულ ყვავილედებად შეკრებილი. 

მრავალთესლიანი ნაყოფი კენკრისებრია, ზოგჯერ მშრალი. ყვავილები, ჩვეულებრივ, იშლება საღამოს ან გვიან ღამით. ცნობილია კაქტუსისებრთა 85 გვარი (სხვა მონაცემებით 50 — 220) და 2000-ზე მეტი სახეობა. გავრცელებულია თითქმის მხოლოდ ამერიკაში (აქედან ნახევარი — მექსიკაში), მხოლოდ ერთადერთი გვარი — ლათ. Rhipsalis — გვხვდება ტროპიკულ აფრიკაში (გზადმოყოლილია). 

კაქტუსისებრნი იზრდება ტროპიკულ და სუბტროპიკულ უდაბნოებში (ზოგან მთებშიც 4500 მ-მდე), იშვიათად ტროპიკულ წვიმის ტყეებში, ზღვის სანაპიროებსა და სავანებშიც. ზოგი კაქტუსისებრნი (უმეტესად ოპუნციას სახეობები) გავრცელდა ავსტრალიაში, სადაც იგი სათიბ-საძოვრის ძლიერ სარეველად იქცა, ჩინეთში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო ქვეყნებში, ყიტიმის სამხრეთ სანაპიროზე და სხვა. საქართველოში ძირითადად მხოლოდ ბოტანიკურ ბაღებშია. თბილისის ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე გვხვდება თვითნათესი ოპუნციები.

ბევრი კაქტუსის ნაყოფი და ღეროს რბილობი იჭმება. ზოგს იყენებენ საქონლის საკვებად (უეკლო ოპუნციები), სათბობად და მსუბუქ საშენ მასალად (გამერქნებული ღეროები), ცოცხალ ღობედ (ეკლიანი ოპუნციები და ზოგი ცერუესი). ბევრ სახეობას (მამილარია, ოპუნცია, ცერეუსი, ცეფალოცერეუსი და სხვა) აშენებენ ოთახებსა და სათბურებში.

ლიტერატურა
----------

* *Дьяконов В. М. Курнаков Н. И.* Кактусы и их культура в комнатных условиях, Л. 1953;
* *Пажоут Ф. Валичек З. Шубик Р.* Кактусы, пер. с чешск. Прага, 1936;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 441-442.
სულთანი მეჰმედ II
**სულთანი** (არაბ. سلطان‎ — ძალაუფლება: ხელმწიფე, მბრძანებელი) — ხელმწიფის ტიტული ზოგიერთ მაჰმადიანურ ქვეყანაში. თურქეთში შემორჩა 1922 წლამდე. მაროკოში — 1957 წლამდე. სულთანი იყო ეგვიპტის მმართველი XIII—XVI საუკუნეებში და 1914—1922 წლებში. სულთანის ტიტულს ატარებენ მსხვილი ფეოდალები დასავლეთ აფრიკის მუსულმანულ ქვეყნებში. ომანის მმართველი, ზოგი ტომის ბელადი სამხრეთ არაბეთში.

თავდაპირველად ეს სიტყვა არაბულში აბსტრაქტული ზედსართავი იყო და ნიშნავდა „ძალას", „ავტორიტეტს" ან „მმართველობას", წარმოებული არაბული სიტყვიდან سلطة - *სულთაჰ*. მოგვიანებით ის ზოგიერთი მაჰმადიანი მმართველის წოდება გახდა, რომელსაც აბსოლუტური ძალაუფლება ეპყრა ხელთ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ამირა
* ათაბაგი
* ბაი
* შაჰი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 600.

რესუესები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სულთანი***

* RoyalArk - see each nation, e.g. here Oman
* WorldStatesmen - see each present nation

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**სოფიო დვალიშვილი** (დ. 27 ნოემბერი , 1990) — ქართველი ეკონომისტი და ფინანსისტი. საქართველოს გენერალური აუდიტორის მოადგილე 2023 წლის 11 აპრილიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი 2011 წელს. საქართველოს უნივერსიტეტში მოპოვებული აქვს საჯარო მმართველობის მაგისტრის (MPA) ხარისხი 2016 წელს.

2014-2016 წლებში, ეფექტიანობის აუდიტის დეპარტამენტში ჯერ აუდიტორის, შემდეგ კი უფროსი, წამყვანი და მთავარი აუდიტორის პოზიციები ეკავა. 2012-2014 წლებში კი, სოციალური სფეროს აუდიტის დეპარტამენტში, აუდიტორ-ასისტენტად მუშაობდა.

2011 წლიდან სოფიო დვალიშვილი აქტიურადაა ჩართული სახელმწიფო აუდიტის სამსახურისა და პარტნიორი ორგანიზაციების (შვედეთის ეროვნული აუდიტის ოფისი (NAO), GIZ, USAID, World Bank) ერთობლივ პროექტებში. გავლილი აქვს არაერთი ტრენინგი საჯარო აუდიტის სხვადასხვა საკითხზე როგორც საქართველოში, ისე გერმანიაში, მონტენეგროსა და კორეაში. 

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გენერალური აუდიტორის მოადგილე სოფიო დვალიშვილი[*მკვდარი ბმული*] — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური

სქოლიო
------

1. ↑  გენერალურ აუდიტორს ახალი მოადგილეები ჰყავს დაარქივებული 2023-04-27 საიტზე Wayback Machine.  bm.ge
**ლორეს ნეიტრალური ზონა** — სადავო ბუფერული ტერიტორია სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. შეიქმნა 1919 წლის იანვარს სომხეთ-საქართველოს ომის შედეგებისა და ბრიტანეთის შუამავლობით. ადმინისტრაციულად ექვემდებარებოდა ბრიტანეთის გენერალ-გუბერნატორს. 

1920 წლის ნოემბერში თურქეთის სომხეთის შეჭრის შემდეგ, სომხეთის მთავრობასთან შეთანხმებითა და თურქული ოკუპაციის მოლოდინით, ნეიტრალური ზონა ქართულმა მხარემ დაიკავა. თუმცა ქართული ჯარები აქ არ გაჩერებულან და განაგრძეს სვლა სამხრეთით და აიღეს ტერიტორიები, რომლზედაც თბილისს დამოუკიდებლობის მოპოვების დღიდან ჰქონდა პრეტენზიები. ადგილზე ნაჩქარევად გამართული პლებისციტის შედეგად საქართველომ მათი ანექსია მოახდინა.

1921 წლის 12 თებერვალს ლორეში პრო-კომუნისტურმა ძალებმა მოაწყვეს ამბოხი, რაც წითელარმიელებისთვის საბაბი გახდა რათა საქართველოს ტერიტორიაზე შეჭრილიყვნენ. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, ლორეს ზონა, ჯერ საქართველოს შემადგენლობაში რჩებოდა (რაც გარკვეულწილად განპირობებული იყო „1921 წლის თებერვლალში შიდა ქართული აჯანყების" მითის შესანარჩუნებლად), მოგვიანებით კი „ეთნიკური ნიშნით" სომხეთის სსრ-ს გადაეცა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის ისტორია / მეტრეველი რ. თბ.: ქართული უნივერსიტეტი, 2015. — გვ. 157-236, ISBN 978-9941-9450-0-7.
* Цуциев, А. (2007). *Атлас этнополитической истории Кавказа (1774–2004)*. Москва:  Европа,   გვ. 128. ISBN 5-9739-0123-8.
ესპანური არმადა და ინგლისელთა გემები, 1588 წლის აგვისტო. XVI საუკუნის ინგლისური სკოლის უცნობი მხატვრის ნამუშევარი
უძლეველი არმადის მიერ განვლილი გზა
**ესპანური არმადა**, ასევე **უძლეველი არმადა** (ესპ. *Grande y Felicísima Armada* — „*დიდი და უბედნიერესი არმადა*", უკეთ ცნობილი როგორც „უძლეველი" — Armada invencible) — სამხედრო-საზღვაო ფლოტი (130 მძიმე ხომალდი), შექმნილი და თავმოყრილი ესპანეთის მიერ 1586-88 წლებში ინგლისური ფლოტის გასანადგურებლად და ინგლისის დასაპრყობად ინგლის-ესპანეთის ომის (1587-1604) პერიოდში ალონსო პერეს დე უასმანის, მედინა-სიდონიის ჰერცოგის მეთაურობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ესპანური არმადა***

* The Defeat of the Spanish Armada. Insight into the context, personalities, planning and consequences. Wes Ulm დაარქივებული 2012-01-18 საიტზე Wayback Machine.
* English translation of Francisco de Cuellar's account of his service in the Armada and on the run in Ireland
* Elizabeth I and the Spanish Armada დაარქივებული 2020-02-19 საიტზე Wayback Machine.  – a learning resource and teachers notes from the British Library
* The story of the Armada battles with pictures from the House of Lords tapestries


|  |  |
| --- | --- |
| ესპანეთის დროშა | *ეს სტატია ესპანეთისა და ესპანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
უჯრედის კედლის მდებარეობა ეუკარიოტულ უჯრედში
**უჯრედის კედელი** — მცენარეების, აგრეთვე ბაქტერიების, ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებისა და სოკოების უჯრედების ზედაპირზე მოთავსებული მკვრივი გარსი. 

უჯრედის კედელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვან როლს ასრულებს: ის წარმოადგენს გარეგან ჩონჩხედს, დამცავ გარსს, უზრუნველყოფს მცენარეული უჯრედების ტურგორს; კედლის გავლით უჯრედში შედის წყალი, მარილები, ბევრი ორგანული ნივთიერების მოლეკულები.

ცხოველთა ზედაპირული უჯრედების გარეთა შრე მცენარეთა უჯრედის კედლისაგან განსხვავებით, ძალზე თხელი და ელასტიურია. ის არ ჩანს სინათლის მიკროსკოპში და სხვადასხვა პოლისაქარიდისა და ცილისგან შედგება. ცხოველთა უჯრედების ზედაპირულ შრეს გლიკოლიქსს უწოდებენ.

გლიკოლიქსი, უპირველეს ყოვლისა, გარემოსთან და ყველა მის გარემომცველ ნივთიერებასთან ცხოველთა უშუალო კავშირის ფუნქციას ასრულებს. ცხოველთა უჯრედის კედელი, რომელსაც უმნიშვნელო სისქე (1 მკმ-ზე ნაკლები) აქვს, არ ასრულებს საყრდენ როლს, როგორც ეს მცენარის უჯრედის კედლისათვის არის დამახასიათებელი. გლიკოლიქსის, ისევე როგორც მცენარეთა უჯრედის კედლის, წარმოქმნა თვით უჯრედების ცხოველქმედების შედეგად ხდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Cell wall ultrastructure
* The Cell Wall დაარქივებული 2007-03-25 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბოტანიკა |
| --- |
|  |
| დარგები | 
* ეთნობოტანიკა
* პალეობოტანიკა
* მცენარეთა ანატომია
* მცენარეთა ეკოლოგია
* მცენარეთა მორფოლოგია
* მცენარეთა ფიზიოლოგია
 |  |
|  |
| მცენარეები | 
* მცენარეთა ევოლუცია
* წყალმცენარეები
* ხავსისნაირნი
* გვიმრანაირნი
* შიშველთესლოვნები
* ყვავილოვანი მცენარეები
 |
|  |
| მცენარეთა ნაწილები | 
* ფესვი
* ღერო
* ფოთოლი
* ნაყოფი
* ყვავილი
* ბაგე
* მერქანი
* მერისტემა
* ყლორტი
* ვარჯი
 |
|  |
| მცენარეთა უჯრედები | 
* უჯრედის კედელი
* ქლოროფილი
* ქლოროპლასტი
* ფოტოსინთეზი
* მცენარეთა ჰორმონები
* პლასტიდი
* ტრანსპირაცია
 |
|  |
| მცენარეთა რეპროდუქცია | 
* მეტაგენეზი
* გამეტოფიტი
* Plant sexuality
* ყვავილის მტვერი
* დამტვერვა
* თესლი
* სპორა
* სპოროფიტი
 |
|  |
| მცენარეთა ტაქსონომია | 
* ბოტანიკური სახელი
* ბოტანიკური ნომენკლატურა
* ჰერბარიუმი
* IAPT
* ICN
* *Species Plantarum*
 |
|  |
| ტერმინოლოგიური სიტყვარი | 
* ბოტანიკური ტერმინების ლექსიკონი
* მცენარეთა მორფოლოგიური ლექსიკონი
 |
|  |
| 
**პორტალი** |

 |
**სიჩქარე** (აღნიშვნა: {\displaystyle v}) — ვექტორული სიდიდე, რომელიც ახასიათებს წერტილის გადაადგილებას. განისაზღვრება, როგორც {\displaystyle r} რადიუს-ვექტორის პირველი წარმოებული {\displaystyle t} დროით.

{\displaystyle v={\frac {dr}{dt}}}
სიჩქარე არის წერტილის მოძრაობის ერთ-ერთი ძირითადი კინემატიკური მახასიათებელი, რომელიც თანაბარი მოძრაობისას რიცხობრივად უდრის დროის ერთეულში გავლილ გზას: {\displaystyle v={\frac {s}{t}}}, სადაც {\displaystyle s} არის გავლილი გზა. ზოგად შემთხვევაში {\displaystyle v={\frac {dr}{dt}}}. სიჩქარის ვექტორი მიმართულია წერტილის ტრაექტორიის მხების გასწვრივ. თუ წერტილის მოძრაობა მოცემულია ისეთი განტოლებებით, რომლებიც გამოსახავენ მისი დეკარტის {\displaystyle x,y,z} კოორდინატების დამოკიდებულებას {\displaystyle t} დროზე, მაშინ {\displaystyle v={\sqrt {{v}\_{x}^{2}+{v}\_{y}^{2}+{v}\_{z}^{2}}}}, სადაც {\displaystyle v\_{x}={\frac {dx}{dt}},v\_{y}={\frac {dy}{dt}},v\_{z}={\frac {dz}{dt}}}, ხოლო იმ კუთხის კოსინუსები, რომლებსაც სიჩქარის ვექტორი ადგენსკოორდინატთა ღერძებთან, შესაბამისად უდრის {\displaystyle {\frac {{v}\_{x}}{v}},{\frac {{v}\_{y}}{v}},{\frac {{v}\_{z}}{v}}}, სიჩქარის ცვლილება დროის ერთეულში არის აჩქარება. სიჩქარის განზომილებაა {\displaystyle LT^{-1}}, მისი ერთეულებია SI სისტემაში მ/წმ, ხოლო CGS სისტემაში — სმ/წმ, კმ/სთ და სხვა.

ფიზიკაში, ეს არის სიდიდე, რომლის გარშემოც და რომელზეც არის აწყობილი თანამედროვე ფიზიკა, კერძოდ აინშტაინის ფარდობითობის თეორია. ამ თეორიის მიხედვით, სიჩქარის სიდიდე არის შემოსაზღვრული, აქვს მაქსიმუმი და მასზე მეტი სიჩქარის არსებობა თეორიულად არის შეუძლებელი. მისი მაქსიმუმი არის ე. წ. „სინათლის სიჩქარე". ეს არის ელექტრომაგნიტური ტალღის გავრცელების (ფოტონის) სიჩქარე ვაკუუმში. მას ტრადიციულად აღნიშნავენ ლათინური ასოთი — {\displaystyle c} და მისი მნიშვნელობა არის 299 792 458 კილომეტრი წამის განმავლობაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 410.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Rapidez vs. Velocidad, en profisica.cl დაარქივებული 2007-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Bureau International des Poids et Mesures - The International System of Mesures
* National Institute of Standards & Technology - Guide for the Use of the International System of Units (SI)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119762787 (data)
* GND: 4020574-5
* LCCN: sh85126486
* NKC: ph872791

 |
**პარგოლოვოს პეტრე და პავლე მოციქულების ეკლესია** (რუს. Церковь Петра и Павла в Парголове) — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში, პარგოლოვოს დასახლებაში, შუვალოვის პარკში. ეკლესია აგებულია 1831-1840 წლებში. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1820-იან წლებში პარგოლოვოს ფლობდა პავლე შუვალოვის ქვრივი ვარვარა შუვალოვა, რომელიც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ცოლად გაყვა იმპერატორის კარის ცერემონმაისტერს, გრაფ ადოლფ პოლეს. 1830 წელს მეორე მეუღლის გარდაცვალებამ სერიოზულად იმოქმედა გრაფინიაზე. მან გადაწყვიტა უკვდავეყო მისი ხსოვნა. ვარვარა შუვალოვას თხოვნით არქიტექტორმა ალექსანდრე ბრიულოვმა შეიმუშავა მისი მეუღლის დასაკრძალავი აკლდამისა პროექტი. აკლდამა იმ წელსვე ააგეს, თაღოვან შესასვლელთან. 

ძალიან მალევე ვარვარა პეტრეს ასულმა თხოვნით მიმართა სასულიერო კონსისტორიას, რათა ნება მიეცათ აკლდამაზე აეშენებინა ქვის ეკლესია იმავე ბრიულოვის პროექტის მიხედვით. პასუხად მან მიიღო გადაწყვეტილება, რომ არამართლმადიდებელი გრაფის ნეშტი უნდა ყოფილიყო ტაძრის გარეთ. თავდაპირველად ფიქრობდნენ ტაძარი ეკურთხებინათ დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე, მაგრამ თავიდანვე ეკლესიას თვლიდნენ მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელობის ტაძრად. 

ტაძრის საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა 1831 წელს, მაგრამ მფლობელის მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 10 წელი. კიდევ ხუთი წლის შემდეგ, 1846 წლის 9 ივლისს, ტაძარი აკურთხა იოაკიმე კოჩეტოვმა. ამ მომენტიდან პეტრესა და პავლეს ეკლესია გახდა შუვალოვ-ვორონცოვების საოჯახო ეკლესია. 1872 წლის 12 ივლისს ტაძარში ჯვარი დაიწერა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვმა და ნადეჟდა პურგოლდმა. 

1917 წლის შემდეგ ეკლესია მიაწერეს პარგოლოვოს ტაძარს და შემდეგ საბოლოოდ დახურეს 1935 წელს. დახურვისთანავე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, სამრეკლოს ზედა იარუსი და მეტალის წვეტი მოხსნეს. კანკელი და მოციქულთა ქანდაკებები გაანადგურეს გოთიკური ფანჯრები შეცვალეს ჩვეულებრივი ფანჯრებით. გადატიხრეს სართულებს შორის. ტაძრის შენობაში განათავსეს ფიზიოთერაპიული კაბინეტი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში ეკლესია არ დაზიანებულა.

ინტერიერის რესტავრაცია დაიწყო 1954 წელს. 1957 წელს მოხსნეს სართულთშორისი გადატიხვრა და აღდგინეს გოთიკური ფანჯრები. რესტავრაციის მეორე ეტაპი დაიწყო 1977 წელს. 1980-იანი წლების ბოლოს შენობა იმყოფებოდა ჩამონგრეულ მდგომარეობაში. 

1991 წელს ამ სახით ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, დაიწყო რესტავრაცია, რომლის შედეგადაც შენობამ მიიღო თავდაპირველი სახე.

ლიტერატურა
----------

* Оль Г. А. Александр Брюллов. — Л. 1983. — С. 45—47.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Русские церкви
* Энциклопедия Санкт-Петербурга
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კობახიძე**. |

**გრიგოლ კობახიძე** (დ. 15 მაისი, 1910, ხეთა — გ. 1990) — ქართველი პედაგოგი, სსრკ-ის სახალხო მასწავლებელი (1979).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკური ფაკულტეტი 1933 წელს. 1930–1936 წლებში მუშაობდა ფიზიკის მასწავლებლად თბილისის სხვადასხვა სკოლაში; 1941–1943 წლებში იყო მე–17 საშუალო სკოლის დირექტორი; 1943 წლიდან – ვაჟთა 24–ე საშუალო სკოლის დირექტორი. სკოლა (ამჟამად მე–5 გიმნაზია) კობახიძის სახელობისაა. ავტორია შრომებისა სკოლათმცოდნეობისა და ფიზიკის სწავლების მეთოდიკის დარგებში.

ჯილდოები და წოდებები
--------------------

* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი
* სსრკ-ის სახალხო მასწავლებელი (1979)
* ლენინის ორდენი
* ნ. კ. კრუპსკაიას მედალი
* საპატიო ნიშანი

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 603, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 565.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ კობახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალფონსო II** (იტალ. Alfonso II; დ. 4 ნოემბერი, 1448 — გ. 18 დეკემბერი, 1495) — ნეაპოლის მეფე არაგონის მეფეების დინასტიიდან 1494 - 1495 წლებში. ფერდინანდ I-ის ვაჟი.

ალფონსო ისეთივე სასტიკი და ვერაგი იყო, როგორც მამამისი, თუმცა მამის კარგი მხარეები მას არ გამოყვა. მიუხედავად ფერდინანდის ყოველგვარი მცდელობისა მიეცა ვაჟისთვის განათლება, იგი გაიზარდა უხეში, ყოველგვარ სათნოებას მოკლებული. იგი დესპოტურად და უკანონოდ მმართველობდა, არ ჩერდებოდა თვითნებური სიკვდილით დასჯებისა და მკვლელობების წინაშე. ამის გარდა მან გააუპატიურა და შეაცდინა ბევრი წარჩინებული ქალი. რომისნ პაპმა ინოკენტი VIII-მ ჯერ კიდევ ფერდინანდი ცოცხალი იყო, როდესაც ეკლესიისგან განკიცხა და წაართვა ტახტზე უფლებები ალფონსოს. ნეაპოლელებს იგი სძულდათ, მაგრამ მის ჩამოსაგდებად არ ჰქონდათ ძალა.

ნეაპოლის სამეფოს ძველი მტრები ანჟუელები ამ დროისთვის გადაშენდნენ. საფრანგეთის მეფეს ლუი XI, რომელიც ანჟუელთა მემკვიდრე იყო, მემკვიდრეობით ნეაპოლზე ფეოდალური უფლებებიც მიიღო, მაგრამ იგი ნამეტანი ჭკვიანი პოლიტიკოსი იყო, ამით რომ ესარგებლა. ლუის სიკვდილიდან 10 წლის შემდეგ შარლ VIIIმ გამოაცხადა თავისი პრეტენზიები ნეაპოლის სამეფოზე და დაიწყო ლაშქრობისთვის მზადება. იგი ძლიერი და საშიში მტერი იყო. ალფონსის ყველა მოწინააღმდეგემ მას მხარი დაუჭირა. ფრანგული პარტია იმდენად ძლიერი იყო, რომ ალფონსომ ვერ გაბედა წინააღმდეგობის გაწევა. ნეაპოლის ჯარებმა რომი უბრძოლველად დატოვეს 1495 წელს, როდესაც ქალაქში შარლი შევიდა. 1495 წლის იანვარშივე ალფონსომ ტახტზე უარი თქვა, თავისი ვაჟის, ფერდინანდის სასარგებლოდ და სიცილიაში გაიქცა. იგი იმავე წელს მოკვდა მესინაში.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნეაპოლის მონარქები |
| --- |
|  |
| 
* კარლო I
* კარლო II
* რობერტო
* ჯოვანა I და ლუიჯი I
* კარლო III
* ლადისლაო I
* ლუიჯი II
* ლადისლაო I
* ჯოვანა II
* რენე I
* ალფონსო I
* ფერდინანდ I
* ალფონსო II
* ფერდინანდ II
* ფედერიკო I
* ლუიჯი III
* ფერდინანდ III
* ჯოვანა III
* კარლო IV
* ფილიპე I
* ფილიპე II
* ფილიპე III
* კარლო V
* კარლო VI
* კარლო VII
* ფერდინანდ IV
* ჯუზეპე I
* ჯოაკინო I
* ფერდინანდ IV
 |

 |