recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტენერიული კულტურა** — ისტორიამდელი კულტურა, რომელიც არსებობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით V-III ათასწლეულში საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე. ეს უდაბნოს ისტორიაში იყო ნოტიო პერიოდი, ცნობილი როგორც ნეოლითური სუბპლუვიალი.

პირველად ტერმინი „ტენერიული კულტურა" გამოიყენა რეიგასმა (Reygasse) 1934 წელს.

ამ კულტურასთან დაკავშირებული ადამიანის ნაშთები, პირველად აღმოაჩინეს აირის მთებში, ასევე მოგვიანებით, 2000 წელს ნიგერის ტენერეს უდაბნოში, გობეროს მახლობლად.

2000 წელს დინოზავრზე მონადირეთა ექსპედიციამ აღმოაჩინა გობეროს არქეოლოგიური ძეგლი, სადაც ნაპოვნი იქნა ორი ერთმანეთის მიმდევრობით არსებული კულტურის კვალი. კიფიური კულტურა წინ უსწრებდა ტენერიულს და გაქრა ხანგრძლივი გვალვების შედეგად ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 6 ათას წელს. გვალვა საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე გრძელდებოდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 4600 წლამდე, რის შემდეგაც კლიმატი ისევ ნოტიო გახდა; ამ პერიოდს მიეკუთვნება ტენერიული კულტურის ყველაზე უფრო ადრეული ძეგლები, რომლის ანთროპოლოგიური ტიპი განსხვავდებოდა კიფიური კულტურისგან. გობეროში აღმოჩნდა ტენერიული კულტურის წარმომადგენლების დაახლოებით 200 ჩონჩხი.

ტენერიული კულტურის არსებობის დროს საჰარა იყო ნაყოფიერი, ამიტომ ტენერიელები მისდევდნენ მეცხოველეობას, თევზჭერას და მონადირეობას. დაკრძალვის ადგილები მეტყველებენ, რომ ტენერიელები თაყვანს სცემდნენ ზებუნებრივ არსებებს, თავიანთ გარდაცვლილებს კრძალავდნენ არტეფაქტებთან ერთად (ბეჰემოთის ეშვის და კერამიკის მორთულობები). განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 3,3 ათასი წლის წინ დათარიღებული 3 ადამიანის ნამარხი: მოზრდილი ქალის და 2 ერთმანეთზე ჩახუტებული ბავშვის, რომელთა ასაკი კბილების მიხედვით განისაზღვრა, როგორც 5 და 8 წელი. სავარაუდოდ სამივე გარდაიცვალა ერთ დღე-ღამეში, მაგრამ ჩონჩხებზე არ აღმოჩნდა ძალადობრივი სიკვდილის კვალი. მდიდრული დაკრძალვის მიხედვით, ისინი ავადმყოფობის გამო არ უნდა ყოფილიყვნენ გარდაცვლილნი, შედეგად მათი სიკვდილის მიზეზი დღეისათვის გაუგებარი რჩება. ჩონჩხების ანალიზმა აჩვენა, რომ ტენერიელები, ნიგერის თანამედროვე მოსახლეობისგან განსხვავებით, მიეკუთვნებოდნენ ხმელთაშუაზღვისპირულ რასას.

ჩვენს წელთაღრიცხვამდე III ათასწლეულში საჰარის რეგიონი ხელახლა გაუდაბნოვდა და ტენერიული კულტურა უკვალოდ გაქრა. სავარაუდოდ, მისი წარმომადგენლები გადასახლდნენ კლიმატურად უფრო მეტად ხელსაყრელ ადგილებში.

ლიტერატურა
----------

* Gwin, Peter. «Lost Tribes of the Green Sahara.» National Geographic, September 2008, 126—143
* Sereno, Paul, and others. «Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5,000 Years of Holocene Population and Environmental Change», en:PLOS ONE, August 14, 2008

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gobero and the Green Sahara
* Африка раскрыла живые тысячелетия зелёной Сахары დაარქივებული 2009-06-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Sereno PC, Garcea EAA, Jousse H, Stojanowski CM, Saliège J-F, Maga A; et al. (2008). „Lakeside Cemeteries in the Sahara: 5000 Years of Holocene Population and Environmental Change" (PDF). *PLoS ONE*. **3** (8): e2995. doi:10.1371/journal.pone.0002995. PMC 2515196. PMID 18701936. ციტირების თარიღი: 8 May 2016.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
2. ↑  Wilford, John Noble (14 August 2008). „In the Sahara, Stone Age graves from greener days". New York Times. ციტირების თარიღი: 10 June 2016.
**ექვსკბილა ქერქიჭამია** (ლათ. Ips sexdentatus) — მავნე მწერი ქერქიჭამიების ოჯახისა. აქვს 6-7,7 მმ სიგრძის შავი სხეული. ზედა ფრთების ბოლოები ჩაღრმავებულია და გვერდებზე 6=6 კბილი აქვს (აქედან წარმოდგება სახელწოდება). მატლი თეთრია, რკალივით მოხრილი, კვერცხი ბრჭყვიალა, თეთრი, მრგვალი. აზიანებს ფიჭვს, იშვიათად — ნაძვს. საქართველოში ნაძვის ტიპური მავნებელია. ხოჭო სახლდება ღეროზე ქერქქვეშ და აკეთებს სადედე და სანაღმე სავალებს. დაზამთრებისას ხოჭო სანაღმე სავალიდან ჩადის 3-4 სმ-ზე მერქნის სიღრმეში. დაზიანებულ მერქანზე ვითარდება მერქნის სიდამპლის გამომწვევი სოკოები. სადედე სავალში ხოჭო დებს 100-150 კვერცხს. აქვს ერთ- ან ორწლიანი გენერაცია. *ბრძოლის ღონისძიებანი*: სანიტარული-პროფილაქტიკური საშუალებები, ახლად დაზიანებული ხეების აღრიცხვა და დამუშავება, გაქერქვის ადგილებზე ჰექსაქლორანიანი ზეთის 20%-იანი ემულსიის შესხურება, საჭერი ხეების (ხელოვნური, ბუნებრივი, ქიმიური) გამოყენება.

ლიტერატურა
----------

* *მუხაშავრია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 249.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ექვსკბილა ქერქიჭამიას შესახებ (ინგლისურ ენა)
**ეფროსინია პოლოცკაია** (დ. 1101–1105 შორის, პოლოცკი, პოლოცკის სამთავრო — გ. 23 მაისი ან 25 მაისი, 1167, იერუსალიმი) — ვიტებსკის მთავრის სვიატოსლავ ვსესლავიჩის შვილი და ვსესლავ ბრიაჩისლავიჩის შვილიშვილი, პოლოცკის სამთავროს განმანათლებელი. 

სრულწლოვნების მიღწევისას უარი თქვა დინასტიურ ქორწინებაზე და მონასტერში წავიდა. სოფიას მონასტერში გადასახლების შემდეგ აქტიურად ჩაერთო სამშვიდობო და საგანმანათლებლო საქმიანობაში. საკუთარი ხარჯებით ააშენა ორი ეკლესია პოლოცკში, დააარსა დედათა და მამათა მონასტრები, რომლებიც გახდნენ განათლების კერები პოლოცკის სამთავროში. 

1167 წელს გარდაიცვალა იერუსალიმში, წმინდა მიწის მოლოცვის დროს. დაკრძალულია წმინდა თეოდოსიას მონასტერში. მისი კანონიზირება მოხდა 1984 წელს. არის ბელარუსის მფარველი წმინდანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Euphrosyne of Polotsk დაარქივებული 2020-10-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Мельников А.А. «Жыціе» і жыціё Еўфрасінні, ігуменні Полацкай. Адраджэнне: Гіст. альманах.. — Мн.: Універсітэцкае, 1995. — 259 с. — ISBN 985-09-0088-1.
2. ↑  Kasaty, Peter. Saint Euphrosyne of Polatsk (1110 - 1173). ციტირების თარიღი: 2012-07-16.
3. ↑  "Euphrosyne of Polotsk", Republic of Belarus.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-25. ციტირების თარიღი: 2016-05-24.
**ტერეზა ბენედიქტა ბავარიელი** (გერმ. Theresa Benedikta von Bayern; დ. 6 დეკემბერი, 1725, მიუნხენი, ბავარია — გ. 29 მარტი, 1743, ფრანკფურტი, ჰესენი) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ამალია ავსტრიელის ასული.

ბიოგრაფია
---------

ტერეზა ბენედიქტა დაიბადა 1725 წლის 6 დეკემბერს მიუნხენში. იგი იყო ბავარიის კურფიურსტისა და საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VII-ისა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. დედის მხრიდან მისი პაპა-ბებია საღვთო რომის იმპერატორი იოზეფ I და დედოფალი ვილჰელმინა ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი, ხოლო მამის მხრიდან ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან II ემანუელი და პოლონეთის მეფე იან III-ის ქალიშვილი, პრინცესა ტერეზა კუნეგუნდა სობიესკა იყვნენ. დედამისი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას ღვიძლი ბიძაშვილი, რითაც ტერეზა ბენედიქტა ბიძაშვილად ერგებოდა საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტს.

დედამისმა სულ შვიდი ბავშვი გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ ოთხი გადაურჩა ბავშვობაში სიკვდილს. მისი და-ძმები იყვნენ: ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან III, საქსონიის კურფიურსტი მარია ანტონია და ბადენ-ბადენის მარკგრაფინია მარია ანა.

ტერეზა ბენედიქტა გარდაიცვალა 1743 წლის 29 მარტს ფრანკფურტში, 17 წლის ასაკში. მისი მოულოდნელი გარდაცვალების მიზეზად ჩუტყვავილა სახელდება.

ლიტერატურა
----------

* Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 40.
* *Historischer Verein von Oberbayern: Oberbayerisches Archiv für vaterländische Geschichte*. Band 56, 1912: 12.
**სტეფან სარქისიანი** (სომხ. Ստէփան Սարգսյան; დ. 15 სექტემბერი, 1962, შამუტი, რუსეთი) — კარიერადასრულებული საბჭოთა სომეხი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. არის ოლიმპიური ვერცხლის მედალოსანი და ევროპის ჩემპიონი. 1988 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.

ბიოგრაფია
---------

სტეფან სარქისიანი დაიბადა 1962 წლის 15 სექტემბერს, საბჭოთა სომხეთის სოფელ შამუტში. 1976 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად ვანაძორში გადავიდა; აქ მან დაიწყო თავისუფალი სტილით ჭიდაობა პედაგოგის, იაკობ გენძიანას ხელმძღვანელობით. 1981 წელს მოიგო ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატი.

სსრკ თავისუფალი სტილით მოჭიდავეთა ეროვნულ გუნდს სარქისიანი 1984 წელს შეუერთდა. იმავე წელს მან ჭიდაობის მსოფლიო თასის (გუნდურ შეჯიბრში) ოქროს მედალი მოიპოვა: ფინალში მან დაამარცხა ამერიკელი ლეროი სმიტი. 1988 წელს საქრისიანს ძალიან წარმატებული კარიერა ჰქონდა: იგი პირველად სწორედ ამ დროს გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი. მოგვიანებით სარქისიანმა მოიპოვა ოქროს მედალი 1988 წლის ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატში. როგორც ევროპის ჩემპიონმა, სარქისიანმა მონაწილეობა მიიღო სეულში 1988 წელს გამართულ ამავე წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში. მან ფინალამდე ყველა მოწინააღმდეგე მარტივად დაამარცხა, ხოლო ბოლო ეტაპზე იგი ჯონ სმიტს, ლეროის უმცროს ძმას დაუპირისპირდა. სარქისიანმა მოწინააღმდეგის დამარცხება ვერ შეძლო და ამგვარად, ვერცხლის მედალი მიენიჭა.

შემდეგ წელს სარქისიანმა მოჭიდავეთა მსოფლიო თასზე მოიგო თავისი მეორე ოქროს მედალი; ფინალში მისთვის ნაცნობი მოწინააღმდეგე, ჯონ სმიტი დაამარცხა. მომდევნო წელს იგი 1989 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობდა, თუმცა სმიტთან ტურნირის ადრეულ ეტაპზე წაგების გამო მან მე-6 ადგილი დაიკავა. 1990 წელს, სიეტლში გამართულ გუდვილის თამაშებში მოიგო ვერცხლის მედალი. საბჭოთა ნაკრები სტეფან სარქისიანმა 1990 წელს დატოვა; 1991 წელს დაასრულა მოჭიდავის კარიერა. მოგვიანებით ის მუშაობდა სპორტის ოფიციალურ წარმომადგენლად ამჟამად უკვე დამოუკიდებელ სომხეთში.

თავისუფალი სტილით ჭიდაობის საერთაშორისო ტურნირი, რომელიც ეძღვნება სტეფან სარქისიანს, ტარდება 1996 წლიდან, სომხეთის ქალაქ ვანაძორში, სარქისიანის მშობლიურ ქალაქში. ტურნირში ასპარეზობენ სომხეთიდან, საქართველოდან, რუსეთიდან, უკრაინიდან და ირანიდან მიწვეული მოჭიდავეები. სარქისიანი იყო სომხეთის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი 1998-2002 წლებში, ხოლო 2002 წელს გახდა საპატიო პრეზიდენტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sports-Reference.com დაარქივებული 2020-04-18 საიტზე Wayback Machine.
* Миндиашвили Д.Г. Антология вольной борьбы: даты, события, имена. — Красноярск, 2010. — 367 с.

სქოლიო
------

1. ↑  Armenian wrestlers win Stepan Sargsyan international tournament. PanARMENIAN.Net. ციტირების თარიღი: 13 October 2012.
2. ↑  Stepan Sargsyan wrestling tournament completed in Armenia. PanARMENIAN.Net. ციტირების თარიღი: 13 October 2012.
**სტასის გირენასი** (ცნობილი როგორც სტენლი თ. გირენასი; დაიბადა სტასის გირსკისი; 4 ოქტომბერი, 1893, ვიტოგალა, კოვნოს გუბერნია — გ. 17 ივლისი, 1933, სოლდინი, გერმანია) — ლიეტუველი-ამერიკელი მფრინავი, რომელიც გარდაიცვალა ლიტუანიკით ნონ-სტოპ ფრენისას, როდესაც მიფრინავდა ნიუ-იორკიდან კაუნასში, ლიეტუვა, 1933 წელს.

ბიოგრაფია
---------

გირენასი დაიბადა ვიტოგალაში, მაშინდელი რუსეთის იმპერიის კოვნოს გუბერნიის შემადგენლობაში. 1910 წელს, როდესაც ის 17 წლის იყო, იგი ემიგრაციაში წავიდა შეერთებულ შტატებში და დასახლდა ჩიკაგოში. ახალგაზრდობაში ის სტამბაში მუშაობდა. 1917 წელს, როდესაც ამერიკა ჩაერთო პირველ მსოფლიო ომში, ის ჩაირიცხა შეერთებული შტატების არმიაში, სადაც გაწვრთნილი იყო მექანიკოსად. 1919 წელს, საპატიო განთავისუფლების შემდეგ, იგი მუშაობდა ტაქსის მძღოლად და ამავე დროს ისწავლა ფრენა. მან თვითმფრინავი 1925 წელს შეიძინა. მიუხედავად იმისა, რომ ავიაკატასტროფაში დაშავდა, მან ფრენა და მუშაობა განაგრძო სამოქალაქო ავიაციაში. 1931 წელს მან მოიგო პირველი პრიზი ჩიკაგოს საჰაერო ფესტივალზე გამორთული ძრავით თვითმფრინავის საუკეთესო დაჯდომისთვის.

გარდაცვალება
------------

1933 წლის 15 ივლისს, იგი სტეპონას დარიუსთან ერთად, შეეცადა შეუჩერებელი ფრენა ჩაეტარებინა ნიუ – იორკიდან, კაუნასამდე, ლიეტუვა - სულ 7,186 კმ (4465 მილი), ბელანკის CH-300-ის კარდიოსტიმულატორის თვითმფრინავით, სახელწოდებით „ლიტუანიკა". 37 საათსა და 11 წუთში ატლანტის ოკეანის წარმატებით გადაკვეთის შემდეგ, მათი თვითმფრინავი ჩამოვარდა 17 ივლისს, 0:36 საათზე (ბერლინის დროით) სოფელ კუჰდამთან, სოლდინთან, გერმანია (ახლანდელი Pszczelnik, მიულიბორცის ოლქი, პოლონეთი). რთული ამინდის პირობები, ძრავის დეფექტებთან ერთად, ოფიციალური გამოძიების შედეგები იყო. ავარიის შედეგად ორივე ავიატორი დაიღუპა. მათ დაფარეს 6,412 კილომეტრის (3,984 მილი) მანძილი დაშვების გარეშე, მხოლოდ 650 კმ (400 მილი) აშორებდათ მათ საბოლოო დანიშნულების ადგილისაგან. ნიუ იორკში, 1957 წელს, მფრინავები გაიხსენეს გრანიტის მემორიალური დაფით, რომელზეც წყვილი იყო გამოსახული ბარელიეფით. ძეგლი მდებარეობს ლიტვის მოედანზე, ბრუკლინში, უილიამსბურგში.

ლიტერატურა
----------

Steponas Darius, Stasys Girenas 1933-1993 - Vytauto Didžiojo karo muziejus, 1993

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kauno Stepono Dariaus ir Stasio Girėno gimnazija, Lithuania დაარქივებული 2021-04-17 საიტზე Wayback Machine.  - artsandculture.google.com/
* Steponas Darius and Stasys Girėnas Monument, Kaunas - researchgate.net/

* Lithuanian Aviation Museum, Lithuanian Museum Association

სქოლიო
------

1. ↑  "288961 Stasysgirenas (2004 TZ19)" *Minor Planet Center*. Retrieved September 11, 2019.
2. ↑  Dotting the Parks, Monuments to the Famous or Forgotten, by Lisa W Foderaro, 12 January 2014, New York Times
წმინდა ეკატერინე
**დიდმოწამე ეკატერინე** (ბერძ. ἡ Ἁγία Αἰκατερίνη ἡ Μεγαλομάρτυς; დ. 287— გ. 305) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, [ხსენების დღე — 24 ნოემბერი (7 დეკემბერი)].

ბიოგრაფია
---------

დიდმოწამე ეკატერინე ეგვიპტის ალექსანდრიის მმართველის, კონსტის ასული იყო. იგი დაიბადა 287 წელს ალექსანდრიაში. 

ეკატერინე მოწამეობრივად აღესრულა იმპერატორ მაქსიმინუსის (305-313 წწ.) მმართველობის პერიოდში. ალექსანდრიაში ჩასული იმპერატორი წარმართულ დღესასწაულს დაესწრო. 

მსხვერპლად ადამიანებსაც სწირავდნენ - დაუნდობლად ყრიდნენ ცეცხლში ქრისტეს მიმდევრებს. ეკატერინემ თვით იმპერიის მთავარ ქურუმებსა და უღმრთო იმპერატორ მაქსიმინეს მიმართა. მან ვინაობა განაცხადა, დაუფარავად აღიარა თავისი სარწმუნოება და ბრძნულად ამხილა წარმართები. ეკატერინეს სილამაზემ მეფე მოხიბლა. იმპერატორმა იმპერიის ორმოცდაათ ყველაზე განსწავლულ ბრძენკაცს მოუხმო, მაგრამ ეკატერინემ სიტყვიერ პაექრობაში დაჯაბნა ისინი და ყველანი ქრისტიანობაზე მოაქცია, რის შემდეგაც იმპერატორის ბრძანებით ისინი ცეცხლში დაწვეს.

იმპერატორმა საწამებლად შეაგდო ეკატერინეც, შემდეგ კი საპყრობილეში გამოამწყვდია. დედოფალმა ავგუსტამ, რომელსაც ბევრი სმენოდა ეკატერინეს შესახებ, მისი ხილვა მოიწადინა. დედოფალი გააოცა მისმა სულის სიმტკიცემ. 

მომდევნო დღეს ეკატერინე კვლავ სამსჯავროზე წარადგინეს, ბორბალზე წამებით დაემუქრნენ და კიდევ ერთხელ მოსთხოვეს ქრისტეს უარყოფა და ცრუღვთაებებისთვის მსხვერპლის შეწირვა. მან კიდევ ერთხელ აღიარა მაცხოვარი. იგი თავად მიუახლოვდა ბორბლებს, მაგრამ ანგელოზმა შემუსრა წამების იარაღები და მიმოფანტულმა ნამსხვრევებმა ბევრი წარმართი იმსხვერპლა. ეს სასწაული რომ იხილეს, დედოფალმა ავგუსტამ და მხედართუფროსმა პორფირიმ ორას მეომართან ერთად დაუფარავად აღიარეს ქრისტიანობა, რისთვისაც ყველა სიკვდილით დასაჯეს. მაქსიმინე ისევ შეეცადა ეკატერინეს ცთუნებას და ამჟამად ცოლობა შესთავაზა მას, მაგრამ პასუხად უარი მიიღო. ეკატერინემ მტკიცედ განაცხადა, რომ ქრისტეს ერთგული რჩებოდა, ლოცვა აღავლინა მისადმი და თავად დადო თავი ჯალათის კუნძზე. უსჯულოებმა მარტვილს თავი მოჰკვეთეს. ეკატერინეს ცხედარი სინას მთაზე გადაიტანეს. VI საუკუნეში მიაკვლიეს მის პატიოსან თავსა და მარცხენა ხელს და გადააბრძანეს იმპერატორ იუსტინიანეს (527-565; ხს. 27 ნოემბერს) მიერ აგებულ სინას მონასტრის ტაძარში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბ. 2003

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკატერინე
**ტრელებორგი** (შვედ. Trelleborg) — ქალაქი შვედეთში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 28 290 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს შვედეთის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქს.

წყაროებში პირველად 1257 წელს მოიხსენიება. 1260 წელს, დანიის მეფე ერიკ IV-მ ტრელებორგი და მალმო შვედეთის მეფე ვალდემარ I-ს უსაჩუქრა, რადგან მისი ქალიშვილი სოფია ამ უკანასკნელის ვაჟს მიჰყვებოდა ცოლად. მიუხედავად ამისა, სულ მალე ტრელებორგი სკონეს მთლიან პროვინციასთან ერთად კვლავ დანიის შემადგენლობაში დაბრუნდა. 1619 წლის ხანძრის შემდეგ მან ქალაქის სტატუსი დაკარგა. 1658 წლის როსკილის ხელშეკრულებით იგი ისევ შვედეთს გადაეცა. 1840 წელს სავაჭრო დასახლების სტატუსი მიიღო, 1867 წელს კი ქალაქის.

ტრელებორგში მდებარეობს რეზინის პროდუქტების მწარმოებელი კომპანია Trelleborg AB-ის სათავო ოფისი. ქალაქის ნავსადგური ერთ-ერთი უდიდესია შვედეთში. ქალაქს გადაკვეთს ევროპული ავტომაგისტრალები — E22 და E06. პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი „ტრელებორგი" შვედეთის უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობს.

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომელიც შუა საუკუნეების ტაძრის ადგილას არქიტექტორმა ჰელგო ზეტერვალემმა ააშენა 1881-1883 წლებში.

გალერეა
-------

* ქალაქის პანორამაქალაქის პანორამა
* წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაწმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Mitt Trelleborg დაარქივებული 2006-09-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
**სუთიდა ბაჯრასუდჰაბიმალალაკსჰანა** (ტაი. สุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ), დაბადების სახელია **სუთიდა ტიჟაი** (ტაი. สุทิดา ติดใจ; დ. 3 ივნისი, 1978) — ტაილანდის დედოფალი 2019 წლის 1 მაისიდან დღემდე, როგორც მეფე მაჰა ვაჩირალონგჯორნის მეოთხე მეუღლე. ქორწინებამდე იგი ტაილანდის სამეფო არმიაში მსახურობდა და გენერლის წოდებაც ჰქონდა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

სუთიდა დაიბადა 1978 წლის 3 ივნისს სონგკლაში, ტაილანდში. მან განათლება ჰატიავიტაიალაის საშუალო სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა ტაილანდის სახელმწიფო უნივერსიტეტში განაგრძო, რომელიც 2000 წელს დაამთავრა ხელოვნებათმცოდნეობის განხრით. 2000-2003 წლებში სუთიდა იაპონიის საჰაერო ძალებში მსახურობდა, 2003 წლიდან კი ტაილანდის საჰაერო ძალებში გადავიდა, სადაც 2008 წლამდე დარჩა.

კრონპრინცის დაცვა
-----------------

2014 წლის აგვისტოში სუთიდა ტაილანდის კრონპრინც ვაჩირალონგჯორნის დაცვის წევრი გახდა. მათ დაახლოვება პრინცისა და მისი ცოლის, შრირაშმი სუვადის განქორწინების შემდეგ დაიწყო. 2016 წლის ოქტომბერში მათი ახლო ურთიერთობა გასაჯაროვდა და მედია სუთიდას უკვე უწოდებდა პრინცის „კონსორტს".

2017 წლის 13 ოქტომბერს მან პირველი სამეფო ორდენი მიიღო, თუმცა სამხედრო კარიერას არ წყვეტდა და მალევე გახდა ტაილანდის ისტორიაში პირველი ქალი ოფიცერი.

ტაილანდის სამხედრო არმია
------------------------

2016 წლის 1 დეკემბერს იგი მეფის დაცვის სპეციალური ოპერაციებისათვის განკუთვნილი ქვედანაყოფის კომანდირი გახდა, რასაც მალევე მოჰყვა გენერლის ჩინის მიღება. ექვსწლიანი სამსახურის შემდეგ მან თავისი ოცნება აიხდინა და გენერალი გახდა.

2017 წლის 1 ივნისს იგი დაინიშნა ტაილანდის სამეფო სამხედრო დეპარტამენტის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებლად, სამეფო უსაფრთხოების სარდლობის რეორგანიზაციის შემდეგ.

ტაილანდის დედოფალი
------------------

2019 წლის 1 მაისს სუთიდა და მეფე მაჰა ბანგკოკში დაქორწინდნენ. ამის შემდეგ იგი ტაილანდის დედოფალი გახდა, რასაც მოჰყვა 4 მაისს მისი კორონაცია. ეს ქორწინება მეფისათვის მეოთხეა, თუმცა ამავე წელს მან კიდევ ერთი ცოლი შეირთო, რომელსაც სექტემბერშივე გასცილდა, რის გამოც სუთიდა მისი ერთადერთი მეუღლეა. ამის შემდეგ იგი ამფორნის სამეფო სასახლეში გადავიდა, სადაც ასრულებს თავის ახალ, წოდებრივ-წარმომადგენლობით მოვალეობებს.

აღსანიშნავია, რომ მეფე მაჰას თავის პირველ სამ ცოლთან (სოამსავალი კიტიაკარა, იუვადჰიდა პოლპრასერთი და შრირაშმი სუვადი) ჰყავს შვიდი შვილი, აქედან სამი გოგონა და ოთხი ვაჟი, რის გამოც დედოფალი სუთიდა ბავშვების გაჩენას არ აპირებს.

დედოფალ სუთიდას ტაილანდის სამეფო ოჯახისგან მინიჭებული აქვს ცხრა საპატიო ორდენი, თუმცა არცერთი სხვა სამეფო კარისგან. უნდა აღინიშნოს, რომ მას საკმაოდ კარგი ურთიერთობა აქვს გერებთან და დედამთილთან, დედოფალ სირიკიტთან.

ტიტულები და წოდება
------------------

* **3 ივნისი, 1978 - 13 ოქტომბერი, 2017:** *ქალბატონი სუთიდა ტიჟაი;*
* **13 ოქტომბერი, 2017 - 1 მაისი, 2019:** *თან ფუ ინგ სუთიდა ვაჯირალონგკორნი ნა აიუდჰაია* (ტაი. ท่านผู้หญิงสุทิดา วชิราลงกรณ์ ณ อยุธยา);
* **1 მაისი, 2019 - დღემდე:** *მისი უმაღლესობა დედოფალი;*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* დაარქივებული 2019-05-02 საიტზე Wayback Machine.
* 
* 
* 
* 
* 
* დაარქივებული 2017-04-25 საიტზე Wayback Machine.
*
კლასტოკარსტული ნაზოდელავოს მღვიმე
კუმისის ტბა
**ფსევდოკარსტი** (ბერძ.  pseudos — სიცრუე და კარსტი) — დედამიწის მიწისქვეშა და ზედაპირული გეოლოგიური მოვლენები, რომელიც გარეგნულად კარსტულ მოვლენებს წააგავს, თუმცა წარმოშობის მიხედვით განსხვავდება ამ უკანასკელისაგან. ფსევდოკარსტი წარმოიქმნება ლავებში, ყინულში, მარილში, მზრალ, ნატეხსა და ფოროვან გრუნტებში.

ფსევდოკარსტის განვითარებაში მთავარ როლს თამაშობს ყინულის დნობა, წყლის ნაკადის მექანიკური მოქმედება, ფხვიერი გრუნტიდან მარილების გამოტუტვა და ა.შ. ფსევდოკარსტი ქმნის რელიეფის სხვადასხვა ფორმებს: მღვიმეებს, ძაბრებს, ბუნებრივ ხიდებსა და სხვა. ფსევდოკარსტი იყოფა 3 ჯგუფად: კლასტოკარსტი, თერმოკარსტი და ლიოსის კარსტი.

ფსევდოკარსტულ მოვლენებს მიეკუთვნება აგრეთვე ზოგიერთი ქანის შესაძლებლობა სწრაფად და მნიშვნელოვნად შემჭიდროვდეს დასველების დროს. ასეთი შესაძლებლობა გააჩნიათ ლიოსისებრ ქანებსა და დამარილებულ გრუნტებს. პირველი მჭიდროვდება მათი მიკროფოროვანი ნგრევის, ხოლო მეორე — მარილების გახსნის შედეგად. ამ პროცესის მორფოლოგიური შედეგია ფსევდოკარსტული ჭებისა და იშვიათად ძაბრების წარმოქმნა. კლასტოკარსტი ეწოდება მიწისქვეშა წყლების ქიმიურ და ძირითადად მექანიკურ ზემოქმედებას ნატეხ დანალექ ქანებზე, თერმოკარსტი თავის მხრივ, წარმოიქმნება მზრალსა და ყინულის გრუნტებში, ხოლო ლიოსის კარსტი ლიოსებში გამომუშავებული რელიეფის ფორმებისა და პროცესების ერთობლიობაა.

საქართველოში ფსევდოკარსტი ფართოდაა განვითარებული, სახელდობრ: აღმოსავლეთ საქართველოს მშრალ რაიონებში განვითარებულია თიხნარი ქანების ფსევდოკარსტული წარმონაქმნები, რომლებიც წარმოქმნილია სუფოზიის შედეგად და გარეგნულად კარსტს მოგვაგონებენ. კლასტოკარსტი კარგად არის გამოხატული დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ, აფხაზეთსა და სამეგრელოში. აკადემიკოს, ალექსანდრე ჯანელიძის მიხედვით, კუმისის ტბა ფსევდოკარსტული წარმოშობისაა.

აღსანიშნავია აგრეთვე სოფლებს მუხათგვერდსა და დიღომს შორის, ზღვის დონიდან 550-600 მ სიმაღლეზე მდებარე „ჭერმის კლდეები", რომელიც ფსევდოკარსტული მოქმედებითაა შექმნილი. აქვე გვხვდება რამდენიმე ათეული ქვაბისებრი ფორმის ჩაღრმავება. ცოტა მოშორებით მშრალ ხევში მდებარეობს 3 მეტრის სიგრძის „ბუნებრივი ხიდი".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კლასტოკარსტი
* თერმოკარსტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფსევდოკარსტი (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 409.
2. 1 2  Д. А. Тимофеев, В. Н. Дублянский,. Т. З. Кикнадзе. Терминология карста, М.: Наука, 1991. — 260 с.
3. ↑  Г. И. Рычагов. Геоморфология, 2018. — 396 с.
4. ↑  ლევან მარუაშვილი, საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, გამ. „ცოდნა", თბ. 1964, გვ. 66-265
5. ↑   საქართველოს წითელი წიგნი, თბ. 1982.
**დიდიე რაცირაკა** (ფრანგ. Didier Ratsiraka; დ. 4 ნოემბერი, 1936, ბატუმანდრი, მადაგასკარი — გ. 28 მარტი, 2021, ანტანანარივუ, მადაგასკარი) — მადაგასკარის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1975-1993 და 1997-2002 წწ. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მჭიდრო კავშირები დაამყარა სსრკ-სთან. დააარსა პარტია მალაგასიის რევოლუციის ავანგარდი და დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა უმაღლესი სახმედრო-საზღვაო სასწავლებელი. მსახურობდა სამხედრო-საზღვაო ფლოტში. 1972-1975 წლებში გაბრიელ რამანანცუას პრეზიდენტობის პერიოდში ეკავა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 1975 წლის თებერვლიდან იყო სამხედრო დირექტორიის ერთ-ერთი წევრი, ხოლო ამავე წლის ივნისიდან ქვეყნის პრეზიდენტი.

საბჭოთა კავშირის დაშლამ და საბჭოური დახმარების შეწყვეტამ ქვეყანაში კრიზისი გამოიწვია, რასაც საპროტესტო აქციები მოჰყვა. რაცირაკა იძულებული გახდა 1992 წლის ნოემბერში ჩაეტარებინა მრავალპარტიული საპრეზიდენტო არჩევნები. მეორე ტური გაიმართა 1993 წლის თებერვალში, რომელშიც სოლიდური უპირატესობით დამარცხდა ალბერტ ზაფისთან (ზაფიმ მიიღო ხმების 66,74 %, ხოლო რაცირაკამ - 33,26 %). ამის შემდეგ გაემგზავრა საფრანგეთში. სამშობლოში დაბრუნდა 1996 წელს და მონაწილეობა მიიღო მომდევნო საპრეზიდენტო არჩევნებში, ამჯერად არჩევნების მეორე ტურში ალბერტ ზაფისთან მიაღწია მცირედ უპირატესობას (50,71 % და 49,29 %) და დაიკავა ქვეყნის მეთაურის თანამდებობა. მისმა კონკურენტებმა ამაოდ სცადეს მისი იმპიჩმენტი 1998 წელს.

2001 წელს დიდიე რაცირაკას ავტორიტეტი კვლავ დაეცა. მან წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები მარკ რავალომანანასთან, მაგრამ მისი მომხრეები კიდევ რამდენიმე თვე აწარმოებდნენ შეიარარებულ ბრძოლას ხელისუფლების შენარჩუნებისათვის. 2003 წელს გაიქცა საფრანგეთში და დაუსწრებლად გაასამართლეს სახელმწიფო ბიუჯეტის გაფლანგვისათვის.

მისი ძმისშვილი როლან რაცირაკა ასრულებს მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის პოლიტიკაში, იყო ქალაქ ტუამასინის მერი და მონაწილეობდა 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მიიღო ხმების 10,14 % და დაიკავა მესამე ადგილი.

გარდაიცვალა 2021 წლის 28 მარტს 84 წლის ასაკში.

სქოლიო
------

1. ↑  მადაგასკარის 1992-1993 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები
2. ↑  მადაგასკარის 1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები
3. ↑  მადაგასკარის 2001 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები
4. ↑  მადაგასკარის 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები
5. ↑  Asala, Kizzi (28 March 2021). „Madagascar's ex-president Didier Ratsiraka dies at 84". *Africanews*. ციტირების თარიღი: 28 March 2021.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მადაგასკარის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ფილიბერ ცირანანა
* გაბრიელ რამანანცუა
* რიჩარდ რაციმანდრავა
* ჟილ ანდრიამააცო
* დიდიე რაცირაკა
* ალბერტ ზაფი
* ნორბერტ რაცირაონანა
* დიდიე რაცირაკა
* მარკ რავალომანანა
* ანდრი რაძოელინა
* ერი რაძაუნარიმამპიანინა
* რივო რაკოტოვაო
 |

 |
* 

**სუვოროვის ძეგლი** (რუს. Памятник Суворову) — ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2004 წელს. ძეგლის ავტორია მოქანდაკე სერგეი ოკუნევი.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქში შემთხვევით არ დგას ალექსანდრე სუვოროვის 10-ზე მეტი ძეგლი. მისი სახელი ეწოდება ქუჩებსა და სასწავლო დაწესებულებებს. სუვოროვი მუშაობდა და ხშირად სტუმრობდა დონის მხარეს. გენერალ-პორუჩიკი ალექსანდრე სუვოროვი 1777 წელს დაინიშნა ყუბანის კორპუსის აზოვისპირეთის კომენდანტად. ყუბანის გზაზე აუცილებლად უნდა გაველო წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე, რომელიც ომის დროს იყო რუსეთის ჯარების ბაზა. სუვოროვმა ყუბანში სამთვიანი ყოფნის პერიოდში მოახდინა გამაგრების სისტემის მოწყობა, მოახდინა თავდაცვის ხაზის ორგანიზება. მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირზე მოახდინა ოთხი ციხესიმაგრის აგება.

სუვოროვი დონის მხარეს მეორედ ესტუმრა 1782 წელს ოჯახთან ერთად. ამ პერიოდში წმინდა დიმიტრი დონელის ციხესიმაგრეში განთავსებული იყო სამხედრო კორპუსის შტაბი. 

სუვოროვის თხოვნით იმპერატორ ეკატერინე II-სადმი, ყირიმელი სომხები დაასახლეს დონის ტერიტორიაზე, მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები: ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.

ნოვოჩერკასკში 2004 წელს სუვოროვის კიდევ ერთი ძეგლი დადგეს. იგი მდებარეობს რუსეთის შინაგან სამინისტროს სუვოროვის სახელობის სამხედრო სასწავლებლის მახლობლად.

აღწერა
------

ნოვოჩერკასკში სხვადასხვა დროს მუშაობდა სუვოროვის ორი სამხედრო სასწავლებელი. ერთი ფუნქციონირებდა 1943 წლიდან 1963 წლამდე, ხოლო მეორე ამჟამადაც ფუნქციონირებს. მეორე სასწავლებლის ხელმძღვანელობა, მასწავლებლები და მოსწავლეები იყვნენ ქალაქში გენერალისიმუსის ძეგლის დადგმის ინიციატორები. სუვოროვის სახელს ატარებს შსს-ს სასწავლებელი. 

ძეგლის დასადგემლად გამოაცხადეს კონკურსი. კონკურსის განმარჯვებულები გახდნენ მოქანდაკეთა კოლექტივი დონის როსტოვიდან, რომელთაც ხელმძღვანელობდა ტატიანა იაგოდიცნაია. პროექტის განხორციელება დაევალა მოქანდაკე სერგეი ოკუნევს. 

ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2004 წლის 17 დეკემბერს შსს-ს სასწავლებლის კედელთან. 

ძეგლი ბრინჯაოს ბიუსტია, რომელიც დგას მრგვალ, მარმარილოს კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკზე არის წარწერა „გენერალისიმუსი ალექსანდრე ვასილის ძე სუვოროვი 1730-1800". ძეგლის ახლოს ორივე მხარეს დგას თითო ქვემეხი.

ლიტერატურა
----------

* Агуренко Б. Александр Суворов, гениальный полководец/ Б. Агуренко// Вечерний Ростов.- 2002.- 4 февр.-С. 2.
* Бормотов В. «Потомство мое прошу брать мой пример»/ В. Бормотов// Резонанс.- 1999.- № 10.
* Вартанов Э. Он был необъяснимым чудом/ Э. Вартанов// Наше время.- 2010.- 22 янв.
* Корольченко А. В крепости Ростовской/ А. Корольченко//Приазовский край.- 1993.- 19 авг.
* Рудик Ю. Из фельдмаршалов – в генералиссимусы/Ю. Рудик// Вечерний Ростов.-1999.- 1 марта.
* Чеботарев В. Александр Суворов на Дону и Северном Кавказе/ В. Чеботарев// Приазовский край.- 2005.- 24 нояб.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Описание Памятник А.В. Суворову
* Памятник Суворову
**დოლიანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი  ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში, „ახშადურას" უბანში, „დოლიანის ნასოფლარზე", სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი ნაგებია საშუალო ზომის რიყის ქვით და კირის ხსნარით და განეკუთვნება მცირე ზომის ცალნავიან დარბაზულ ეკლესიათა რიგს. გეგმაში სწორკუთხაა და ოდნავ კოლოფისებრი ფორმის საკურთხეველი აქვს. საკურთხევლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ნიშაა. თითო ნიშაა აგრეთვე დარბაზის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშიც. საკურთხეველი დარბაზისგან აბსიდის მხრებით იყოფა. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ამავე კედელზე შემორჩა კარის ზედა სარკმელი.
ძეგლის ტექნიკური მდგომარეობა არასახარბიელოა. მთლიანად ჩამოქცეულია კამარა, სატრიუმფო თაღი და საკურთხევლის კონქი; ნაწილობრივ ჩამონგრეულია აღმოსავლეთი კედელი; დანარჩენი სამი კედელი მხოლოდ 1,5-დან 3 მეტრამდეა შემორჩენილი.  ეკლესიაში და მის გარშემო ჩამოვარდნილია კედლის ფრაგმენტები.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 19
**წმიდა დიდმოწამე არტემი** – ერთ-ერთი გამოჩენილი მხედართმთავარი, ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მოციქულთასწორი იმპერატორის, კონსტანტინე დიდის , შემდეგ კი - მისი ძისა და მემკვიდრის, კონსტანციუსის (337–361) ზეობისას. ერთგული სამსახურისა და გამბედაობისათვის წმიდანს ხშირად აჯილდოებდნენ, ბოლოს კი ეგვიპტის მეფისნაცვლადაც დანიშნეს. ამ ძალაუფლებაში ნეტარმა არტემიმ ბევრი იღვაწა ეგვიპტეში ქრისტიანობის განსამტკიცებლად.

ამასობაში ტახტზე ავიდა იულიანე (361-363). განდგომილი, რომელსაც იმპერიაში წარმართობის აღორძინება სურდა. მან შეურიგებელი ბრძოლა გამოუცხადა ქრისტიანობას. იგი დაუნდობლად გზავნიდა სასიკვდილოდ ასობით ქრისტიანს. ანტიოქიაში უსჯულომ ბრძანა, ეწამებინათ სიწმიდით განთქმული მღვდელმთავრები, ევგენი და მაკარი. ქალაქში ჩასული არტემი შეესწრო მათ მარტვილობას და საჯაროდ ამხილა იულიანე უღმრთოებასა და სისასტიკეში. მაშინ განრისხებულმა იმპერატორმა ისიც ჯალათებს გადასცა. წამების შემდეგ არტემი საპყრობილეში ჩააგდეს. როდესაც მარტვილი ლოცულობდა, მის წინაშე თავად ქრისტე წარდგა ანგელოსთა დასის თანხლებით და უთხრა: „*მხნე იყავნ, არტემი! მე შენ თანა ვარ. უკვე გიმზადებ გვირგვინს დიდებისა, რამეთუ ვითარცა შენ მაღიარე წინაშე კაცთა, მეც აღგიარო წინაშე მამისა ჩემისა ზეცათასა. მხნე იყავნ და გიხაროდენ - ჩემ თანა იყო სამოთხესა"*.

ნეტარი მოთმინებით იტანდა ტანჯვას. მან იულიანეს უწინასწარმეტყველა, რომ ქრისტიანების მიმართ ჩადენილი ბოროტებისთვის მალე დაისჯებოდა. ამან კიდევ უფრო გაამხეცა თვითმპყრობელი და მარტვილის წამება გააძლიერა, მაგრამ როდესაც იხილა, რომ წმიდა არტემის მოსადრეკად ყოველი ღონე ამაო იყო, მისთვის თავის მოკვეთა ბრძანა.

ქრისტიანებმა დიდმოწამის ნეშტი მიწას მიაბარეს. წმიდა არტემის სიკვდილის შემდეგ მისი წინასწარმეტყველება იულიანეს მოახლოებული აღსასრულის შესახებ ახდა: განდგომილი იმპერატორი ანტიოქიიდან გავიდა სპარსელებთან საბრძოლველად. ქალაქ ქტეზიფონის მახლობლად მას შეხვდა ერთი მოხუცი სპარსელი, რომელმაც თანამემამულეთა გაყიდვა და მეგზურობის გაწევა აღუთქვა. იულიანე მიენდო მოხუცს, ამ უკანასკნელმა კი იგი მხედრობითურთ კარმანიტის უდაბნოს გაუვალ ადგილებში შეიყვანა, სადაც არც წყალი იპოვებოდა და არც საზრდელი. შიმშილითა და წყურვილით გათანგულ და განახევრებულ ლაშქარს მტერმა სასტიკი დამარცხება აგემა. თავად იმპერატორსაც ღვთივმოვლენილი სასჯელი ეწია: უჩინარმა ხელმა გულში უჩინარი იარაღი უგმირა. იულიანემ მძიმედ ამოიოხრა და წარმოთქვა: „შენ გაიმარჯვე, გალილეველო!"

მწვალებელი იმპერატორის მიცვალების შემდეგ წმიდა დიდმოწამე არტემის ნეშტი პატივით გადააბრძანეს ანტიოქიიდან კონსტანტინოპოლში.

ლიტერატურა
----------

*წმიდათა ცხოვრებანი* (ივლისი–დეკემბერი), წიგნი მეორე, თბილისი, 2008 წელი.
**ევგენი კრინოვი** (რუს. Евгений Леонидович Кринов; დ. 3 მარტი 1906 — გ. 2 იანვარი 1984) — საბჭოთა ასტრონომი და გეოლოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1961). მრავალი სამეცნიერო საზოგადოების წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1926-1930 წლებში მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მინერალოგიური მუზეუმის მეტეორიტულ განყოფილებაში. ლეონიდ კულიკის ხელმძღვანელობით აქტიურად აწარმოებდა ტუნგუსკის მეტეორიტის კვლევას. მონაწილეობდა ექსპედიციებში. მისი უმთავრესი შრომები შეეხება მეტეორიტების კვლევის საქმეს, მორფოლოგიური შედგენილობისა და სტრუქტურის, მათი დაცემის პირობებს დედამიწაზე. შეისწავლა ქანების, სხვადასხვა მინერალებისა და მეტეორიტების სპექტრული არეკვლის პირობები. ჩამოაყალიბა მათი სპექტროფოტომეტრიული კლასიფიკაცია. 

ევგენი კრინოვმა შეიმუშავა ასევე მეტეორიტების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია. შემოგვთავაზა ახალი მორფოლოგიური მეთოდი, რომელიც შეეხება მეტეორიტების ვარდნას დედამიწაზე. შეადგინა სიკაშკაშის სპექტრული კოეფიციენტის კატალოგი და ატლასი. კრინოვმა მონაწილეობა მიიღო ასევე სიხოტე-ალინის მეტეორიტის კვლევის საქმეში. 

ავტორია მონოგრაფიებისა: „მეტეორიტები" (1948), „ტუნგუსკის მეტეორიტი" (1949), „მეტეორიტიკის საფუძვლები" (1955) და სხვა.
1966 წელს ერთ-ერთ მეტეორიტულ მინერალს — უჩვეულო სილიკატს (Na,Mg,Cr) კრინოვის პატივსაცემად *კრინოვიტი* ეწოდა. მისი სახელობისაა აგრეთვე ასტეროიდი № 2887. სტალინური პრემიის ლაურეატი (1952). დაჯილდოებულია ამერიკის მეტეორიტული საზოგადოების ფ. ლეონარდის მედლით (1971).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ევგენი კრინოვის ბიოგრაფია (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* Колчинский И.Г.Корсунь А.А.Родригес М.Г. Астрономы.Биографический справочник — Киев: Наукова думка, 1986.



1. ↑
წმ. **ევგენი ტრაპიზონელი** — ქრისტიანობისთვის წამებული და კულტი ტრაპიზონში. ხსენების დღეა 21 იანვარი. ევგენი სხვა ქრისტიან მოწამეებთან — კანდიდუსთან, ვალერიანთან და აქვილასთან — ერთად იმპერატორების დიოკლიტიანესა და მაქსიმიანეს მმართველობის დროს ეწამა. ოთხივე მათგანი თავდაპირველად ტრაპიზონის მთებს აფარებდნენ თავს, მაგრამ ისინი მხედართმთავარმა ლუციუსმა იპოვა, რომელმაც მათი დატყვევება და სიკვდილით დასჯა ბრძანა. ევგენის მიაწერენ „ნაცრისფერ გორაზე" გამოსახულების განადგურებას, რომელიც ქალაქს გადაჰყურებდა, მოგვიანებით მას მითრატის სახელით იცნობდნენ.

მემკვიდრეობა
------------

ტრაპიზონის იმპერიის კომნენოსმა მმართველებმა წმინდანი ქვეყნის მფარველად გამოაცხადეს. ადგილობრივთა რწმენით, მის სახელთან დაკავშირებული სასწაულები 1224 წელს ტრაპიზონს ეხმარებოდა თურქ-სელჩუკებისგან ქალაქის დაცვაში. მას ხშირად გამოსახავდნენ ტრაპიზონის მონეტებზეც. ტრაპიზონის გარეთ მის სახელზე კულტი და პილიგრიმობა არ განვითარებულა. XIV საუკუნეში ტრაპიზონის მიტროპოლიტმა იოანე ლაზაროპულოსმა იოსების სახელით, წმინდანი ევგენიოსის სასწაულები შეაგროვა და ერთ წიგნად შეკრა. მის სახელზე ტრაპიზონში არსებობდა მონასტერი.

სქოლიო
------

1. ↑  Orthodox Church in America: Martyr Eugene at Trebizond
2. ↑  William Miller, *Trebizond: The last Greek Empire of the Byzantine Era: 1204-1461*, 1926 (Chicago: Argonaut, 1969), p. 10
3. ↑  Miller, *Trebizond*, p. 22
4. ↑  Miller, *Trebizond*, p. 66

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* NKC: jn20031111007
* VIAF: 84101068
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 84101068

 |
ვალერი გერგიევი
**ვალერი გერგიევი** (დ. 2 მაისი, 1953, მოსკოვი) — რუსი დირიჟორი, მარიინსკის თეატრის გენერალური დირექტორი; ასევე ასოცირებული მეტროპოლიტენ ოპერასთან, როტერდამის ფილარმონიულ ორკესტრთან და ლონდონის სიმფონიურ ორკესტრთან.

დაიბადა მოსკოვში ოსურ ოჯახში; გაიზარდა ვლადიკავკაზში, ოსეთი, ჩრდილო კავკასია. ბავშვობაში განსაკუთრებული ნიჭით არ გამოირჩეოდა, ფორტეპიანოზე დაკვრა საშუალო სკოლაში ისწავლა. შემდეგ სანქტ-პეტერბურგში (იმჟამად ლენინგრადი) მიენგზავრება კონსერვატორიაში სასწავლებლად.

1978 წელს ის კიროვის ოპერის დირიჟორის ასისტენტი ხდება იური ტემირკანოვის ხელმძღვანელობით. აქვე იმართება მისი დებიუტი, სადაც ის სერგეი პროკოფიევის "ომსა და მშვიდობას" დირიჟორობს. 1981-1985 წლებში სომხეთის სახელმწიფო ორკესტრის მთავარი დირიჟორი იყო.

1991 წელს გერგიევი პირველად მართავს კონცერტს დასავლეთ გერმანიაში ბავარიის სახელმწიფო ოპერაში მიუნხენში მოდესტ მუსორგსკის ბორის გოდუნოვის შესრულებით. ამავე წელს იმართება მისი ამერიკული დებიუტი - სან-ფრანცისკოს ოპერაში ასრულებს "ომი და მშვიდობა"-ს. მას შემდეგ ის საოპერო და საორკესტრო რეპერტუარს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ასრულებს. გერგიევი დაკავშირებული მრავალ მუსიკალურ ფესტივალთან. მას ჩაწერილი აქვს მრავალი შესრულება როტერდამისა და მარიინსკის გუნდებთან. ამჟამად მუშაობს შოსტაკოვიჩის სიმფონიების სერიაზე.

1988 წელს ხდება კიროვის მთავარი დირიჟორი და სამხატვრო დირექტორი. 1996 წელს უკვე გადარქმეული მარიინსკის თეატრის გენერალური დირექტორი ხდება, რუსეთის მთავრობის დანიშვნით. პარალელურად, 1995 წელს როტერდამის ფილარმონიული ორკესტრის მთავარი დირიჟორი ხდება, ხოლო 1997 წელს ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ ოპერის მთავარი მოწვეული დირიჟორი.

2005 წელს ის დასახელდა ლონდონის სიმფონიური ორკესტრის მომდევნო მთავარ დირიჟორად, შეცვლის რა ამ პოსტზე სერ კოლინ დეივისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვალერი გერგიევი***

* გერგიევის ოფიციალური საიტი
* გერგიევის ფესტივალი
* კონცერტი კალენდარი
მუზეუმის მთავარი შესასვლელი
**ეგვიპტური ანტიკურობის მუზეუმი**, შემოკლებით **ეგვიპტის მუზეუმი** — ფარაონთა პერიოდის ანტიკური ნიმუშების უდიდესი და უმნიშვნელოვანესი კოლექცია მსოფლიოში, მდებარეობს კაიროში. მუზეუმის კოლექციაში არსებული ასობით ათასი ხელოვნების ნიმუშისა თუ საყოფაცხოვრებო ნივთიდან გამოფენილი მხოლოდ 136.000 საგანია.

მუზეუმის წინამორბედი ეგვიპტის მთავრობის მიერ 1835 წელს დაფუძნდა, როგორც ეგვიპტური ანტიკური ნიმუშების სამსახური, რათა შეეზღუდათ უძველესი ისტორიული ნივთების ძარცვა არქეოლოგიური გათხრების ადგილებიდან. თავად მუზეუმი გაიხსნა 1858 წელს ფრანგი არქეოლოგის ოგიუსტ მარიეტის მიერ შეგროვებული კოლექციით. კოლექცია 1880 წლიდან ისმაილ ფაშას სასახლის ფლიგელში იყო გამოფენილი, 1900 წლიდან კი მუზეუმის ამჟამინდელ ნეოკლასიკური სტილის შენობაში გადმოვიდა თაჰრირის მოედანზე, კაიროს ცენტრში.

კოლექციის მთავარი ნაწილია ფარაონ ტუტანხამონის სამარხიდან გამოტანილი ნიმუშები. ეს სამარხი თითქმის ხელუხლებად იპოვა ჰოვარდ კარტერმა მეფეთა ხეობაში 1922 წელს.

მუზეუმის სამეფო მუმიათა ოთახი, რომელშიც ფარაონთა ეპოქის 27 სამეფო მუმია ინახება, პრეზიდენტ ანვარ სადათის ბრძანებით 1981 წელს დახურეს. 1985 წელს ოთახი ისევ გაიხსნა ოდნავ სახეცვლილი ფორმით, თუმცა მუმიათა უმრავლესობას ფარდა აქვს აფარებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეგვიპტის მუზეუმი (ტურინი)
* ეგვიპტის მუზეუმი (ბერლინი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუზეუმის საიტი დაარქივებული 2008-11-21 საიტზე Wayback Machine. .
* ეგვიპტის მუზეუმის გალერეა დაარქივებული 2019-12-09 საიტზე Wayback Machine. .

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ძველი ეგვიპტის თემები |
| --- |
|  |
| 
All the Giza pyramids | 

არქიტექტურა **·** 
ხელოვნება **·** 
დაკრძალვის ადათი ·
ქრონოლოგია ·
სამზარეულო **·** 
დინასტიები **·** 
გეოგრაფია **·** 
ისტორია **·** 
ლიტერატურა **·** 
მათემატიკა **·** 
მედიცინა **·** 
რელიგია **·** 
ფარაონები **·** 
ხალხი **·** 
ენა **·** 
მდებარეობა **·** 
ტექნოლოგია **·** 
დამწერლობა **·** 
იეროგლიფები
ეგვიპტოლოგია **·** 
ეგვიპტოლოგისტები **·** 
ეგვიპტის მუზეუმი **·** 
ძველი ეგვიპტის პორტალი
 |

 |
**ეტოლიის კავშირი** — თავდაპირველად ეტოლიის თემების ტომობრივი გაერთიანება, შემდგომში — შუა საბერძნეთის მთელი რიგი ქალაქ-სახელმწიფოების მსხვილი პოლიტიკური გაერთიანება. ეტოლიის კავშირის მნიშვნელობა გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ძვ. წ. III საუკუნიდან კავშირს შეუერთდა იონიის კუნძულები, აკარნანიის, თესალიისა და არკადიის ნაწილები. ეტოლიის კავშირში უმეტესად დემოკრრატიული წყობა იყო. სხვა კავშირებისაგან განსხვავებით, ეტოლიის კავშირს ჰეგემონი არ ჰყავდა, კავშირის წევრები თანაბარი უფლებებით სარგებლობდნენ. ჰქონდათ საერთო მოქალაქეობა, საერთო მუდმივად მოქმედი ორგანოები. ეტოლიის კავშირის სათავეში იდგა მოქალაქეების საერთო საკავშირო კრება (რომელსაც ყოველწლიურად შემოდგომობით ქ. თერმონში აპოლონის ტაძართან იწვევდნენ) და კავშირის წევრი ქალაქ-სახელმწიფოების წარმომადგენლების მუდმივად მოქმედი საკავშირო საბჭო. კრებაზე ირჩევდნენ (ერთი წლით) კავშირის თანამდებობის პირებს, ამტკიცებდნენ კანონპროექტებს, განიხილავდნენ ომისა და მშვიდობის საკითხებს და სხვ. ეტოლიის კავშირის წევრები შინაგან საქმეებში ავტონომიას ინარჩუნებდნენ. ძვ. წ. 200—197 წლებში ეტოლიის კავშირი მაკედონიის წინააღმდეგ გამოდიოდა და რომის მხარეზე იყო; ხოლო ძვ. წ. 192 წელს ანტიოქე III-თან ერთად რომის წინააღმდეგ იბრძოდა. ძვ. წ. 189 წელს ეტოლიის კავშირი რომმა დაამარცხა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 243.
**ანჯელო ფაუსტო კოპი** (იტალ. Fausto Coppi; დ. 15 სექტემბერი, 1919, კასტელანია — გ. 2 იანვარი, 1960) — იტალიელი ველომრბოლელი. მისი მეტსახელი იყო „ჩემპიონთა ჩემპიონი". მას მოგებული აქვს ჯირო დიტალია ხუთჯერ (1940, 1947, 1949, 1952, 1953) და ტურ დე ფრანსი ორჯერ (1949, 1952). ასევე არის 118 რბოლის გამარჯვებული პროფესიონალებში და 20 მოყვარულებში. მათ შორის აღსანიშნავია ისეთი კლასიკური რბოლები, როგორიცაა: ჯირო დი ლომბარდია (5-ჯერ), მილან-სან რემო (3-ჯერ), პარიზი-რუბე და ფლეშ-ვალონი.

ადრეული წლები
-------------

ანჯელო ფაუსტო კოპი იყო დომენიკო კოპისა და ანჯოლინა ბოვერის ხუთი შვილიდან ერთ-ერთი. დედას სურდა მისთვის დაერქვათ ანჯელო, ხოლო მამას ფაუსტო. საბოლოოდ მან ორივე სახელი მიიღო, თუმცა ცნობილი იყო როგორც ფაუსო კოპი. მის ველოსიპედისტად ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ყოფილმა მოკრივემ ჯუზეპე კავანიმ. მას შემდეგ, რაც კავანიმ დაკარგა მხეხველობა, იგი მუშაობდა მასაჟისტად. ერთ-ერთი ველოსიპედისტის რჩევით, კოპი დადიოდა კავანისთან. მისი დახმარებით ფაუსტომ აიღო ლიცენზია, რომლითაც მას შეეძლო როგორც პროფესიონალების ასევე მოყვარულების რბოლებში გამოსვლა. პირველი გამარჯვება მან 1939 წელს ვარციში მოიპოვა. აქედან დაიწყო მისი კარიერული წინსვლა.

სპორტული კარიერა
----------------

1940 წელს მან 20 წლის ასაკში პირველად გაიმარჯვა ჯირო დიტალიაზე. მისი კარიერა მეორე მსოფლიო ომის გამო დროებით შეწყდა. ფაუსტო კოპი იყო პირველი ველომრბოლელი, რომელმაც ერთი წლის განმავლობაში ორი დიდი ტურნირი მოიგო. ეს იყო 1949 და 1952 წლის ჯირო დიტალია და ტურ დე ფრანსი. ჯიროზე გამარჯვებათა რაოდენობით იგი რეკორდსმენია ედი მერკსთან და ალბერტო ბინდასთან ერთად. 1953 წელს მან ჯიროსთან ერთად მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფაუსტო კოპის საიტი
* procyclingstats.com
* CycleBase

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. 1 2  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
3. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>
4. 1 2  Munzinger Personen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
**ფატოს ნანო** (ალბ. Fatos Nano; დ. 16 სექტემბერი, 1952, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის სამგზის პრემიერ-მინისტრი (1991, 1997-1998 და 2002-2005 წწ.). სოციალისტური პარტიის წევრი. 

დაიბადა ტირანაში. იყო შრომის პარტიის წევრი. 1991 წელს დაიკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. მალევე იძულებული გადახდა გადამდგარიყო საპროტესტო დემონსტრაციების გამო. 1993 წელს მიუსაჯეს პატიმრობა კორუფციაში ბრალდების გამო. 1997 წელს ალბანეთის ხელისუფლებაში მოდის სოციალისტური პარტია და ნანოს მთავარი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე სალი ბერიშა იძულებული გახდა გადამდგარიყო. პრემიერ-მინისტრად კვლავ დაინიშნა ფატოს ნანო, მაგრამ ოპოზიციის ლიდერის მკვლელობის გამო 1998 წელს გადადგა. მესამედ პრემიერ-მინისტრად დანიშნეს 2002 წელს, 2005 წელს სოციალისტურმა პარტიამ დაკარგა უმრავლესობა პარლამენტში, ნანომ ვერ შეძლო მთავრობის ფორმირება. 2005 წლის 1 სექტემბერს გადადგა როგორც პრემიერ-მინისტრის, ასევე პარტიის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან.

ლიტერატურა
----------

* Nano, Rexhina (2008). *Te Jetosh Kohen*.  Botime DUDAJ. ISBN 978-99943-0-045-7.
ეპირის დესპოტატი 1205-1230 წლებში.
**ეპირის დესპოტატი** (ბერძ. το Βασίλειο της Ηπείρου) — ბიზანტიური სახელმწიფო. დააარსა მიქაელ ანგელოს დუკა კომნენოსმა 1204 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ. მოიცავდა შუა და სამხრეთ მაკედონიას, თესალიასა და ეპირს. დედაქალაქი – არტა. 

ეპირი ბიზანტიისა და სხვა პროვინციებისაგან მკვეთრად გამოირჩეოდა თავისი ეთნიკური სიჭრელით: შუა და სამხრეთ მაკედონიაში სლავური ელემენტები ჭარბობდა, სამხრეთ ეპირში და თესალიაში – ბერძნული, ხოლო ჩრდილოეთ ეპირში უმრავლესობას ალბანელები შეადგენდნენ. გარდა ამისა, მრავლად იყვნენ მომთაბარე და ბინადარი ვლახები. ეპირის დესპოტატმა მემკვიდრეობით მიიღო მმართველობის ბიზანტიური სისტემა (ბიზანტიის მემკვიდრეობისათვის ბრძოლაში იყო ჩაბმული ლათინთა და ნიკეის იმპერიებთან და ბულგარეთთან). ეპირის დესპოტატის ტერიტორიისათვის ერთმანეთს ეომებოდნენ ნეაპოლის სამეფო და ბიზანტიის იმპერატორები – პალეოლოგოსები. XIV საუკუნის I ნახევარში ეპირის დესპოტატი ბიზანტიის გავლენაში მოექცა, შემდეგ სერბებს, ალბანელებსა და იტალიელებს დამორჩილდა. 1468 წელს ეპირის დესპოტატი ოსმალებმა დაიპყრეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 168.
სხეულის დისმორფიული აშლილობის მქონე პაციენტი (ნახატი), რომელიც სარკეში საკუთარი თავის დამახინჯებულ გამოსახულებას ხედავს
**სხეულის დისმორფული აშლილობა** (სდა), ზოგჯერ ასევე ეწოდება *დისმორფოფობია* — ფსიქიკური აშლილობა, რომელსაც ახასიათებს ობსესიური იდეა, რომ საკუთარი სხეულის რომელიმე ნაწილი ან ზოგადი გარეგნობა უკიდურესად ნაკლოვანია და, შესაბამისად, ადამიანი ცდილობს, რომ ის დამალოს ან გამოასწოროს. სდა-ს დელუზიურ ვარიანტში ეს ნაკლოვანება წარმოსახვითია. თუკი ნაკლოვანება მართლა არსებობს, მისი მნიშვნელობა უკიდურესად გაზვიადებულია. ორივე შემთხვევაში ფიქრები მის შესახებ ყოველისმომცველი და აკვიატებულია და, შესაძლოა, დღის განმავლობაში რამდენიმე საათითაც კი დააკავოს გონება, რაც იწვევს უკიდურესს დისკომფორტსა და ადამიანის ნორმალური აქტივობებისთვის ხელის შეშლას. *DSM-5*-ის მიხედვით, სდა კატეგორიზირდება ობსესიურ-კომპულსიურ სპექტრზე და ის განსხვავდება ანორექსია ნერვოზასგან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სხეულის დისმორფული აშლილობა

სქოლიო
------

1. ↑  Cororve, Michelle; Gleaves, David (August 2001). „Body dysmorphic disorder: A review of conceptualizations, assessment, and treatment strategies". *Clinical Psychology Review*. **21** (6): 949–970. doi:10.1016/s0272-7358(00)00075-1. PMID 11497214.
2. 1 2  Bjornsson AS; Didie ER; Phillips KA (2010). „Body dysmorphic disorder". *Dialogues Clin Neurosci*. **12** (2): 221–32. doi:10.31887/DCNS.2010.12.2/abjornsson. PMC 3181960. PMID 20623926.
**ეპისკოპოსის სახლი** (რუს. Архиерейский дом) ასევე **კირსანოვის სახლი** (რუს. Дом Кирсанова) — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნეში, 1824 წელს. ეპისკოპოსის სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 129.

ისტორია
-------

ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი აგებულია 1824 წელს და წარმოადგენდა გენერალ კირსანოვის საკუთრებას. 1917 წლამდე ანუ ოქტომბრის რევოლუციამდე, სახლში განთავსებული იყო ეპისკოპოსის ბინა, აქვე იყო მისი კანცელარია და აგრეთვე კარის ეკლესია. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეპისკოპოსის სახლში განათავსეს კომუნალური ბინები.

აღწერა
------

ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლის პირველი სართული რუსტირებულია. კოლონები დაკავშირებულია ბალუსტრადასთან მეორე სართულის დონეზე. შენობის კარნიზს მთელ სიგრძეზე გასდევს კბილანები, რომელთაც გააჩნიათ სწორკუთხა ფორმა. ზედა მთლიან სართულზე დიდი ნახევრაწრიული ფორმის ფანჯრებია თამასებით, რომელიც ორივე მხარეს რუსტირებულია. შენობას აქვს გადახურული აივანი, რომლის გადახურვაც დაფუძნებულია ოთხ დორიულ კოლონაზე. ფრიზზე დგას ატიკი, რომელზეც ოთხი ნიშია. ორი მათგანი ფასადზეა განთავსებული, ხოლო დანარჩენი ორი კუთხის კედლებზე. ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი ერთ-ერთი იმ შენობათაგანია ტაგანროგში, რომელიც აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Русский классицизм
2. ↑  Объекты культурного наследия регионального значения г. Таганрог
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჟოფრუა სენტ-ილერი**. |

ჟოფრუა სენტ-ილერი
**ეტიენ ჟოფრუა სენტ-ილერი** (ფრანგ. *Étienne Geoffroy Saint-Hilaire*; დ. 15 აპრილი, 1772, ეტამპი — გ. 19 ივნისი, 1844, პარიზი) — ფრანგი ზოოლოგი, ევოლუციონისტი, ჩარლზ დარვინის ერთ-ერთი წინამორბედი, საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1807). 1791–1801 წლებში მონაწილეობდა ეგვიპტის ექსპედიციაში, რის შედეგადაც აღწერა ძუძუმწოვრების, ამფიბიების, ქვეწარმავლებისა და თევზების მრავალი ახალი გვარი და სახეობა. ხერხემლიან ცხოველთა ცალკეული კლასების შიგნით შედარებით-ანატომიური გამოკვლევების საფუძველზე ამტკიცებდა ორგანიზმთა აღნაგობის ერთიანობას. ხერხემლიანთა სხვადასხვა კლასს შორის მორფოლოგიური ერთიანობის დასადგენად სწავლობდა ჩანასახების შედარებით მორფოლოგიას, რითაც საფუძველი ჩაუყარა ევოლუციურ ემბრიოლების მტკიცებებს, ბიოგენეზურ კანონს, „ანალოგების თეორიას". შეიმუშავა ე. წ. სინთეზური მორფოლოგია, რომელიც გამოიყენა თავის „ანატომიის ფილოსოფიაში" (ტ. 1, 1818); ცდილობდა რა ცხოველთა აღნაგობის ერთიანი გეგმის მოძღვრების დასაბუთებას, ჟოფრუა სენტ-ილერმა დაუშვა მთელი რიგი სერიოზული შეცდომები (მაგ. ფეხსახსრიანთა გარეგანი ქიტოვანი ჩონჩხი გააიგივა ხერხემლიანი ცხოველების შინაგან ძვლოვან ჩონჩხთან). ჟოფრუა სენტ-ილერის მოძღვრება ცხოველთა სამყაროს ყველა ტიპის ორგანიზაციის ერთიანი გეგმის შესახებ მეტაფიზიკური იყო, მაგრამ ხელი შეუწყო წარმოშობის ერთიანობის იდეის განმტკიცებას. 1830 წელს გაილაშქრა ჟორჟ კიუვიეს მოძღვრების წინააღმდეგ სახეობათა უცვლელობის შესახებ. მკაცრად გააკრიტიკა კიუვიეს თეორია ცხოველთა სამყაროს აგებულების 4 იზოლირებული ტიპის შესახებ. 1831 წელს ჟოფრუა სენტ-ილერი გამოვიდა ევოლუციური იდეის დასაცავად, რისთვისაც გამოიყენა ემბრიოლები, პალეონტოლები, შედარებითი ანატომიური და სისტემატიკის მონაცემები. მას შექმნა თეორია სიმახინჯეებზე, როგორც ბუნებრივ მოვლენებზე („ანატომიის ფილოსოფია", ტ. II, 1822). საფუძველი ჩაუყარა ტერატოლოგიას, ცხოველთა აკლიმატიზაციას.

ლიტერატურა
----------

* *ო. ჟორდანია*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 257.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეტიენ ჟოფრუა სენტ-ილერი***