recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„ჰუმატ ად-დიიარი"** („სამშობლოს მცველები"; არაბ. حُمَاةَ الدِّيَار) — სირიის ეროვნული ჰიმნი. ტექსტის ავტორი — ჰალილ მარდამ-ბეი (1895—1959), კომპოზიტორი — მუჰამად ფლეიფილი (1899—1985). ჰიმნი დაამტკიცეს 1936 წელს, თუმცა, ეგვიპტესა და სირიას შორის გაერთიანებული სახელმწიფოს არსებობის დროს (გარ) არ გამოიყენებოდა. გარ-ის ეროვნული ჰიმნის შექმნა გატაწყვეტილი იყო ორი ქვეყნის ჰიმნის შერწყმით. ფედერაციის დაშლის შემდგომ 1961 წელს სირიის ეროვნული ჰიმნი მთლიანად აღადგინეს.

ტექსტი
------

### არაბული

|  |
| --- |
| حُـماةَ الـديارِ عليكمْ سـلامْ
أبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامْ
عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام
وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ
ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا
تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا
فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا
سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما
رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ
عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ
أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ
ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟
نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ
وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ
فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ
فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشـيد؟ |

### ტრანსკრიფცია სფა

ḥumaːta d-dijaːri ʕalajkum salaːm
ʔabat ʔan taðilːa n-nufuːsu l-kiraːm
ʕariːnu l-ʕuruːbati bajtun ḥaraːm
wa ʕarʃu ʃ-ʃumuːsi ḥiman laː juḍaːm
rubuːʕu ʃ-ʃaʔaːmi buruːʤu l-ʕalaː
tuḥaːkiː s-samaːʔa bi-ʕaːliː s-sanaː
fa-ʔarḍun zahat bi-ʃ-ʃumuːsi l-wiḍa
samaːʔun la-ʕamruka ʔaw ka-s-samaː
rafiːfu l-ʔamaːni wa χafqu l-fuʔaːd
ʕalaː ʕalamin ḍamːa ʃamla l-bilaːd
ʔamaː fiː-hi min kulli ʕajnin sawaːd
wa min dami kulːi ʃahiːdin midaːd
nufuːsun ʔubaːtun wa maːḍin maʤiːd
wa ruːhu l-ʔaḍaːḥi raqiːbun ʕatiːd
fa-minːaː l-waliːdu wa minːaː r-raʃiːd
fa-lim laː nasuːdu wa lim laː naʃiːd
### პირდაპირი ნათარგმნი

სამშობლოს მცველებო, მშვიდობა თქვენ!
დაგვემდებარებას ეწინააღმდეგება ამაყი სულები (ჩვენი).
არაბების ადგილი, წმინდა სახლი
და მზის ტახტი, რომელსაც არ უწერია იყოს დაპყრობილი.

ლევანტის მტები, როგორც მაღალი ცათამბჯენები
რომლებიც დიალოგში არიან ცის ზენიტთან.
მიწა მშვენიერია კაშკაშა მზეებით,
სხვა ზეცის გახდომით ან თითქმის მისით.

იმედის მღელვარება და გულის ცემა-
დროშა, ქვეყნის გამაერთიანებელი,
ის არაა ყველა თვალის გუგა (შავი ხაზი დროშაზე),
და ის არაა ყოველი წამებულის სისხლის წვეთი (წითელი ხაზი დროშაზე)?

(ჩვენი) სული ყოვლისშემძლეა (ჩვენი) და ისტორია ძლიერი,
და ჩვენი წინაპრების სულები შესანიშნავი მცველები.
ჩვენგან ალ-ვალიდი და ჩვენგან არ-რაშიდი,
რატომ არ ავყვავილდეთ და რატომ არ განვითარდეთ?

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Syria: *Homat el Diyar* - Audio of the national anthem of Syria, with information and lyrics
* Lyrics, sheet music, and Audio
**ტროპიკული ფაუნა** — ეკვატორულ, სუბეკვატორულ და ტროპიკულ სარტყლებში ცხოველების ერთობლიობა. ხმელეთის ტროპიკული ფაუნა წარმოდგენილია ნოტიო ტროპიკული და ეკვატორული ტყეების, მარადმწვანე ხეშესფოთლოვანი და ფოთოლმცვივანი ტროპიკული ტყეების, სავანებისა და სხვა მცენარეულ თანასაზოგადოებებში მობინადრე ცხოველებით. ტროპიკული ფაუნის წარმომადგენლებს ახასიათებთ მთელი რიგი საერთო ნიშნები: სითბოს მოყვარულობა, ნაკლები ნაყოფიერება. სახეობების მიხედვით ტროპიკული ფაუნა სჭარბობს სხვა განედების ფაუნებს. ზოგიერთი ჯგუფი საკმაოდ გამოირჩევა თავისი მრავალრიცხოვნობით — ანტილოპები (სავანებში), ჭიანჭველები (ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში), ტერმიტები (ყველგან). ზოგიერთი ჯგუფი მხოლოდ ტროპიკებშია გავრცელებული. ძუძუმწოვრებიდან ტროპიკულია მაიმუნების თითქმის ყველა სახეობა, ნახევრად მაიმუნები, სპილოები, მარტორქები, ჟირაფები, ტაპირები, პანგოლინები, ჭიანჭველაჭამიები, ზარმაცები, ხილიჭამია ხელფრთიანები და სხვა. ფრინველებიდან ტროპიკული ფაუნასთვის დამახასიათებელია თუთიყუშები, გუგულები, ტროგონები, ცხვირრქოსანი ფრინველები, ტუკანები, მენექტრები, კოლიბრების უმრავლესობა; ქვეწარმავლებიდან — იგუანები, ქამელეონები, გველები (უმეტესობა), ნიანგები; ამფიბიებიდან — ჭიამაგვარები, ვასაკები, ბაყაყები და სხვა. უხერხემლო ცხოველებიდან მრავალფეროვანია მორიელები, ობობები, ხოჭოები, პეპლები, სწორფრთიანები, ამათვე ეკუთვნის ბუზი ცეცე და სხვა. ოკეანის ტროპიკული ფაუნა ხასიათდება დიდი ნაირფეროვნებით. მხოლოდ (ან უმეტესად) ტროპიკებში გვხვდება ზვიგენები, სკაროსები, ზღვის კუები, ზღვის გველები, მემერგალიტე მოლუსკები და სხვა. ტროპიკული ზღვების სანაპიროებში ბინადრობენ ფრინველები — ფაეტონები და ფრეგატები. ტროპიკულ ზღვაში ძუძუმწოვრებიდან ცხოვრობენ დიუგონები და ლამანტინები.

როგორც ხმელეთის, ისე ოკეანის ტროპიკული ფაუნა წარმოდგენილია უძველესი ფორმებით. ადამიანის მოქმედების ზეგავლენით ხმელეთის ტროპიკული ფაუნა მნიშვნელოვნად დაზიანდა — მრავალი სახეობა ამოწყდა. ტროპიკული ფაუნის დაცვას დიდი მნიშვნელობა აქვს გენოფონდის შესანარჩუნებლად.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 59.
**ეკატერინბურგის ინოკენტი მოსკოველის ტაძარი** (რუს. Храм Святителя Иннокентия Московского) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ეკლესია დაარსდა 2001 წლის 18 სექტემბერს. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ნათლისღების საკათედრო ტაძრის საფუძვლის ქვა აღმოჩენილი გათხრების დროს. დგას ეკატერინბურგის ინოკენტი მოსკოველის ტაძართან
ტაძარი დაარსდა 2001 წელს მოსკოვის მიტროპოლიტ ინოკენტის სახელზე. 2001 წლის 18 სექტემბერს მისმა მაღალუსამღვდელოესობამ ეკატერინბურგისა და ვერხოტურეს ეპარქიის მთავარეპისკოპოსმა ვიკენტიმ ლენინის პროსპექტის ნომერ 11ა-ში აკურთხა კარის ეკლესია წმინდა ინოკენტის, მოსკოვის პატრიარქის სახელზე. ტაძრის წინამძღვრად დანიშნეს მისიონერული და კატეხიზაციის განყოფილების წევრი ვლადიმირ ზაიცევი. მრევლის ცხოვრების მთავარი სულისჩამდგმელი იყო მღვდელი ალექსანდრე იგონინი. ძალიან მალე ახალი ტაძრის თემის რაოდენობამ მიაღწია 100 მუდმივ მრევლს. წელიწადში ორჯერ აღნიშნავდნენ ტაძრის ძირითად დღესასწაულს: დიდ და მცირეს (13 აპრილი და 6 ოქტომბერი).

2010 წლიდან ტაძრის წინამძღვრად დაინიშნა ილია ალექსანდროვი. 2011 წლის სექტემბრიდან ტაძარში ასევე მსახურობდა დიაკვანი იგორ კონსტანტინოვი, რომელიც მღვდლად აკურთხეს ქალაქ არამილის ტაძარში. 

ამჟამად ტაძარში მსახურობს წინამძღვარი ანდრეი სკორმინი, რომელიც მღვდლად ხელდასხმულ იქნა 2012 წელს.

აღმოსავლეთ უკრაინაში ომის დააწყების შემდეგ და რუსეთის მიერ ამ ტერიტორიების ოკუპაციისას წმინდა ინოკენტის ტაძარი ასევე გამოიყენებოდა ჰუმანიტარული დახმარების შესანახად, რომელიც იგზავნებოდა გაეროს მიერ არაღიარებულ ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკაში. ტაძარზე გამოფინეს ე. წ. ნოვოროსიის დროშა. ტაძარში ასევე იკრიბებოდნენ მოხალისეები, რომლებიც იბრძოდნენ აღმოსავლეთ უკრაინაში. ისინი აღმოსავლეთ უკრაინაში ტაძრის წინამძღვრის დახმარებით იგზავნებოდნენ.

2015 წლის 11 მარტს მამა ვლადიმირ ზაიცევმა განაცხადა, რო მოხალისეები მიემგზავრებიან იქ, სადაც „წყდება რუსეთის ბედი".

ამ ამბებიდან მალევე შეიკრიბა ეპარქიული საბჭო, რომელმაც მიტროპოლიტ კირილის ხელმოწერით მიიღო გადაწყვეტილება და მამა ვლადიმირს აუკრძალა ღვთისმსახურება. იგი გააგზავნეს განინა-იამის მონასტერში. ამ გადაწყვეტილებამ უკმაყოფილება გამოიწვია ურალის საზოგადოებაში და უკვე 2015 წლის აპრილში მღვდელი დააბრუნეს ძველ ადგილზე ღვთისმსახურებისათვის, რომელმაც განინა-იამის მონასტერში სულ ორი კვირა დაჰყო.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Кто, как и на какие деньги организует трафик добровольцев с Урала на Донбасс
2. ↑  В защиту запрещенного в служении Владимира Зайцева прихожане и беженцы пишут открытые письма.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 03-10-2018. ციტირების თარიღი: 07-06-2018.
3. ↑  В Екатеринбурге священника, призывающего «бить фашистскую мразь» на Украине, отстранили от службы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 05-10-2018. ციტირების თარიღი: 07-06-2018.
4. ↑  Священник Владимир Зайцев, наказанный епархией за призывы «бить фашистскую мразь», вернулся из церковной ссылки
**ეკალღიჭი** (ლათ. Smilax) — მცენარეთა გვარი ეკალღიჭისებრთა ოჯახისა. ლიანასებრი ფესურიანი ბუჩქებია ეკლიანი ყლორტებით (სიგრძე 30–40 სმ-მდე); ხშირად წარმოქმნიან ძნელად გასავლელ ბარდებს; იშვიათად შედარებით დაბალი ბალახებია. ფოთლებს ყუნწის ძირში, ჩვეულებრივ, მოსაჭიდი ულვაშების წყვილი აქვს. ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია იღლიურ ყვავილედებში. ნაყოფი კენკრაა. ცნობილია 300-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში, იშვიათად ორივე ნახევარსფეროს თბილზომიერ და ჭარბტენიან რაიონებში. საქართველოს ჭალის ტყეებში ფართოდ არის გავრცელებული *Smilax excelsa*. სამკურნალო (*S. officinalis*), ჩინური (*S. china*) და სხვა სახეობის ეკალღიჭის ფესვები შეიცავს სტეროიდული ხასიათის საპონინებს, სახამებელს, ფისს და ძველი დროიდან გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Smilax — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. 1 2  *Левичев И. Г.* Смилакс // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 479.
3. ↑   ეკალღიჭი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 62.
* 

**სუვოროვის ძეგლი** (რუს. Памятник Суворову) — ძეგლი აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2014 წელს.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქში სუვოროვის დაახლოებით ათი ძეგლი დგას. მისი სახელი ეწოდება ქუჩებსა და სასწავლო დაწესებულებებს. სუვოროვის სახელი განუყოფლადაა დაკავშირებული ქალაქ აზოვის ისტორიასთან. 1778-1779 წლებში ალექსანდრე სუვოროვი ახდენდა აზოვი-მოზდოკის გამაგრებული ხაზის მშენებლობის ინსპექტირებას, რომელიც ააგეს 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ. ამ პერიოდში იგი რამდენიმეჯერ სტუმრობდა აზოვის ციხესიმაგრეს. რუსეთ-ოსმალეთის ომების ძირითადი ოპერაციები მიმდინარეობდა სუვოროვის ხელმძღვანელობით.

ალექსანდრე სუვოროვის თხოვნით იმპერატრიცა ეკატერინე II-მ დონის მიწაზე ჩაასახლა სომხები. აქ მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.

2014 წლის 19 ივნისს ქალაქ აზოვში სუვოროვის პატივისცემის გამოხატვის ნიშნად დადგეს მისი ძეგლი. ძეგლის გახსნის თარიღი დაამთხვიეს რუსეთის მიერ აზოვის საბოლოოდ მიერთების თარიღს. ძეგლი დაიდგა XVIII საუკუნის სამხედრო-საინჟინრო ხელოვნების ნიმუშის დენთის სარდაფის ტერიტორიაზე.

აღწერა
------

ძეგლზე გამოსახულია სუვოროვის ბიუსტი, რომელიც დგას სწორკუთხა კვარცხლბეკზე. მისი ბიუსტი შექმნეს პროექტ „რუსული დიდების ხეივანი"-ს ფარგლებში. ბიუსტი დგას დენთის სარდაფის ახლოს, იმ სახლთან ახლოს, რომელშიც თავის დროზე შეჩერდა მხედართმთავარი. კვარცხლბეკზე არის წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ალექსანდრე ვასილის ძე სუვოროვი 1730-1800. დიდი რუსი მხედართმთავარი, გენერალისიმუსი, იტალიის თავადი, რიმინის გრაფი." |
|  |  |

 კვარცხლბეკის გვერდებზე მიმაგრებულია დაფები სადაც აღწერილია სუვოროვის მოღვაწეობა. ძეგლის ორივე მხარეს დგას ძველი ზარბაზნები.

ბიუსტი დაამზადეს ქალაქ კროპოტკინში და საჩუქრად გადასცეს აზოვის ისტორიულ-არქეოლოგიურ და პალეონტოლოგიურ მუზეუმ-ნაკრძალს.

ლიტერატურა
----------

* Агуренко Б. Александр Суворов, гениальный полководец/ Б. Агуренко// Вечерний Ростов.- 2002.- 4 февр.-С. 2.
* Бормотов В. «Потомство мое прошу брать мой пример»/ В. Бормотов// Резонанс.- 1999.- № 10.
* Вартанов Э. Он был необъяснимым чудом/ Э. Вартанов// Наше время.- 2010.- 22 янв.
* Корольченко А. В крепости Ростовской/ А. Корольченко//Приазовский край.- 1993.- 19 авг.
* Рудик Ю. Из фельдмаршалов – в генералиссимусы/Ю. Рудик// Вечерний Ростов.-1999.- 1 марта.
* Чеботарев В. Александр Суворов на Дону и Северном Кавказе/ В. Чеботарев// Приазовский край.- 2005.- 24 нояб.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Открытие памятника Суворову в Азове 21 07 14
* А. В. Суворов в Азове. Торжественное открытие бюста А.В. Суворова. დაარქივებული 2017-10-15 საიტზე Wayback Machine.
* В Азове установили бюст Суворову
**სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობები** (სომხ. Հայ-ռուսական հարաբերություններ, რუს. Русско-армянские отношения — მოიცავს სომხეთისა და რუსეთის ფედერაციის შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. ორმხრივი ურთიერთობები თანამედროვე სომხეთსა და რუსეთს შორის დამყარდა 1992 წლის 3 აპრილს, თუმცა რუსეთი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა სომხეთში მე-19 საუკუნის დასაწყისიდან. 

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, სომხეთმა გაიზიარა რუსეთის მიდგომა, რაც მოიცავდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოების თანამეგობრობის გაძლიერებას. ორივე ქვეყანა არის სამხედრო ალიანსის „კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის" (CSTO-ს) წევრი, ოთხ სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყანასთან ერთად. 2015 წლის 2 იანვარიდან, სომხეთი არის ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის სრულუფლებიანი წევრი.

მუდმივი დიპლომატიური მისიები
----------------------------

* რუსეთს აქვს საელჩო ერევანში და გენერალური საკონსულო გიუმრში.
* სომხეთს აქვს საელჩო მოსკოვში და გენერალური საკონსულოები დონის როსტოვსა და სანქტ-პეტერბურგში, ასევე საკონსულო ოფისი სოჭში.

* რუსეთის საელჩო ერევანში.რუსეთის საელჩო ერევანში.
* სომხეთის საელჩო მოსკოვში.სომხეთის საელჩო მოსკოვში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობები***

* Armenia signs a cooperation agreement with Russia Alrosa
* Российско-армянские отношения (МИД РФ)
* Торгово-экономическое сотрудничество[*მკვდარი ბმული*]
* Гуманитарное сотрудничество[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------
**ეკატერინბურგის ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარი** (რუს. Александро-Невский собор) — საკათედრო მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ტაძარი შენდებოდა 1838-1854 წლებში. მდებარეობს ნოვო-ტიხვინის მონასტრის ტერიტორიაზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოავალი საკათედრო ტაძრის შენებლობა დაიწყეს 1838 წლის 26 ივნისს. იგი იყო ქვისგან აშენებული და სამსაკურთხევლიანი. საფუძვლის ჩაყრიდანვე წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით მას საკათედროს სტატუსი აქვს. აგებულია კლასიციზმის სტილშიმიხეილ მალახოვის არქიტექტორობით. მშენებლობა დასრულდა 1848 წელს. მთავარი ტაძარი აკურთხეს 1852 წლის 21 სექტემბერს მთავარ ალექსანდრე ნეველის სახელზე. მარცხენა ეგვტერი აკურთხეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე 1853 წლის 8 ივნისს. თითქმის ერთი წლის შემდეგ 1854 წლის 23 მაისს მარჯვენა ეგვტერი აკურთხეს ქრისტეს აღდგომის სახელზე. სამრეკლოზე დაკიდეს მხოლოდ ერთი პატარა ზარი.

1921 წელს, ნოვო-ტიხვინის მონასტრის დახურვის შემდეგ, ტაძარი გახდა სამრევლო. 1930 წელს საკათედრო ტაძარი საბოლოოდ დახურეს. ამავე წელს ტაძრის გარშემო ჯერ კიდევ XVIII საუკუნიდან მოქმედი სასაფლაოც გაანადგურეს. 1942 წელს შემდეგი გამოყენებისათვის კაპიტალურად გადააკეთეს შენობა და მასში განათავსეს სამხედრო საწყობი. 1961 წლიდან დაწყებული საკათედრო ტაძრის შენობა გამოიყენებოდა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფონდსაცავად. 

1991 წელს რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ დაიბრუნა. დაბრუნების შესახებ გადაწყვეტილება მიირეს 1991 წლის 10 სექტემბერს ერთთვიანი შიმშილობის შემდეგ. 1992 წელს მრევლს დაუბრუნდა ტაძრის პირველი სართული და აღსდგა ღვთისმსახურება. 1994 წლიდან ტაძარი კვლავ სამონასტრო გახდა. ამავე წელს იოანე ნათლისმცემლის საკათედრო ტაძრიდან საზეიმოდ გადააბრძანეს ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატი. 

ამჟამად საკათედრო ტაძარი მთლიანად ეკატერინბურგის ეპარქიას ეკუთვნის. მიმდინარეობდა შენობის სრულფასოვანი რეკონსტრუქცია. ტაძარი 2013 წელს აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა კირილემ.

სქოლიო
------

1. ↑  В Екатеринбурге открыли собор Александра Невского
სუეცის არხის ხედი დედამიწის ორბიტიდან, გადაღებული ნასას მიერ.
**სუეცის არხი** (არაბ.: قناة السويس‎, Qanā as-Suways, ფრანგ.: Le Canal de Suez), სინაის ნახევარკუნძულის დასავლეთით, 163 კმ სიგრძისა და მის ყველაზე ვიწრო ყელთან, 300 მ სიგანის სანაოსნო არხია ეგვიპტეში. მის ერთ ბოლოში ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსთან მდებარეობს პორტ-საიდი, ხოლო მეორე ბოლოს წითელ ზღვაზე - სუეცი. (ალ-სუვაის)

არხი ორმხრივ, ჩრდილო და სამხრეთ საწყლოსნო ტრანსპორტირების საშუალებას იძლევა ევროპასა და აზიას შორის აფრიკის შემოვლის გვერდის ავლით. არხის 1869 წელს გახსნამდე, საქონელი ხშირად გემებიდან სახმელეთო ტრანსპორტზე გადაჰქონდათ ხმელთაშუა და წითელ ზღვებს შორის.

არხი ორი ნაწილისგან შედგება - დიდი ბიტერის ტბის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილები, რომლებიც ამ ტბას ხმელთაშუა ზღვასა და სუეცის ყურესთან აერთებს წითელ ზღვაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სუეცის არხი***

* სუეცის არხის ოფიციალური საიტი
* სუეცის არხის კონსტანტინოპოლის კონვენცია, 1888 წ დაარქივებული 2010-09-15 საიტზე Wayback Machine.
*Daucus carota subsp. maximus*
**სტაფილო** (ლათ. Daucus) — მცენარის გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ორწლოვანი, იშვიათად ერთ- ან მრავალწლოვანი მცენარეა. აქვს მრავალგზის ფრთისებრ განკვეთილი ფოთლები. 

ცნობილია სტაფილოს 60-მდე სახეობა. უფრო გავრცელებულია ორწლოვანი მცენარე — კულტურული სტაფილო (ლათ. Daucus sativus, Daucus carota), რომელიც იყოფა სასუფრე და საკვებ სტაფილოდ. სტაფილო პირველ წელს ივითარებს ფოთლების როზეტსა და ძირხვენას, მეორე წელს — საყვავილე ღეროს. საკვები სტაფილოს ძირხვენა ხორციანია, ფერად თეთრი, ყვითელი ან მუქი იისფერი, ფორმით მომრგვალო-ცილინდრული, კონუსისებრი ან თითისტარისებრი; სიცივე და გვალვაგამძლეა; მოითხოვს ნეშომპალით მდიდარ ქვიშნარ და თიხნარ ნიადაგებს. 

თესავენ ერთ მწკრივად ან ზოლებად. სასუფრე სტაფილო შეიცავს (საშუალო %-ობით) — 88,8 წყალს, 1,1 აზოტოვანნივთიერებებს, 0,2 ცხიმს, 9,2 ნახშირწყლებს, 0,7 ნაცარს; მდიდარია A, B, B2, PP ვიტამინებით; იყენებენ კულინარიაში. ცხოველთა საუკეთესო საკვებია. საქართველოში დარაიონებული ჯიშებია ნანტური, გორული, გერანდა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 557.
**ეგვტერი**, *ეკვდერი* (ბერძ. εὑκτήριον [eukterion] — „სამლოცველო") — ორი მნიშვნელობა აქვს: 

* ეკლესიის მოშორებით ცალკე აგებული ან ეკლესიას მიშენებული მცირე ნაგებობა; სამლოცველო.
* ეკლესიას მიდგმული საგვარეულო სასაფლაო, საძვალე.

შუა საუკუნეების საქართველოში ეკლესიებზე მიშენებული ეგვტერები უმთავრესად დიდ ფეოდალთა კერძო სამწირველო-ეკლესიები და იმავე დროს ამ ფეოდალთა საგვარეულო სასაფლაო იყო. აღმოსავლეთის ქრისტიანულ ქვეყნებში საეკლესიო კანონმდებლობა კრძალავდა სალოცავ ეგვტერში წირვის (ლიტურგიის) შესრულებას. მთავარი მიზეზი ამ აკრძალვისა იყო ეკონომიკური კონკურენციის თავიდან აცილება, რასაც ამ შემთხვევაში ეგვტერები უწევდნენ საერთო-კათოლიკე ეკლესიებს (ეკლესიას აკლდებოდა მწირველზე დაკისრებული შესატანი). VI მსოფლიო საეკლესიო კრებამ (680-681) ნება დართო ეგვტერეში წირვა შეესრულებინათ, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ თანახმა იქნებოდა ადგილობრივი ეპისკოპოსი და ის ასეთ ეგვტერს ეკლესიად აკურთხებდა. 

საქართველოში ეს აკრძალვა IX-X საუკუნეებშიც იყო ძალაში. მაგ. ხანძთის მონასტერში წინამძღვარმა ბერებს წესად დაუდო ეგვტერები ააეგოთ სენაკებთან მხოლოდ სამლოცველოდ და არა საწირავად (ეკლესიად), მაგრამ XI საუკუნიდან საქართველოში ეგვტერები, როგორც სამწირველო-ეკლესიები, ფართოდ ვრცელდება, რასაც უკავშირდება ქართული ფეოდალიზმისათვის დამახასიათებელი საეკვდრო-საწინამძღვრო ფეოდალური მიწისმფლობელობის თავისებული ფორმის წარმოშობა. XV საუკუნიდან დიდ საეკლესიო სამონასტრო ცენტრებში — მცხეთაში, ალავერდში, შიომღვიმეში, გელათში, ბიჭვინთაში და სხვა. შეიქმნა რამდენიმე საეკვდრო ფეოდაური ორგანიზაცია მცირე სენიორიების სახით. თითოეულ ეგვტერს მთავარი დიდი ეკლესიისაგან დამოუკიდებლად ჰყავდა საკუთარი წინამძღვარი და სხვა მსახური, ეგვტერში პატრონის, დიდი ფეოდალის — შემწირველის, სახელზე სრულდებოდა სხვადასხვა სახის რიტუალი (წირვა-ლოცვა და სხვა). ეგვტერს დამოუკიდებლად ჰქონდა შეწირულება გლეხებისა და მამულების სახით, რომლის შემოსავალი მხოლოდ ეგვტერის საჭიროებას ხმარდებოდა. XV საუკუნიდან ეგვტერს ეწოდება აგრეთვე „საწინამძღვრო".

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე ბ.* სამწირველო XIII საუკუნეში «მიმომხილველი», 1949, ტ. 1;
* *მისივე,* ფეოდალური მიწისმფლოვბელობის ისტორიიდან. „საწინამძღვრო", «მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის», 1954, ნაკვ. 31;

* *ლომინაძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 21.

* *ლომინაძე ბ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 537.

* **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ეგვტერი***
**ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონები**, *გაუდაბნოებული სავანები* — ტროპიკების ბუნებრივი ზონები, სადაც გაბატონებულია ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. ვრცელდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტროპიკულ უდაბნოების სამხრეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ასეთივე უდაბნოების ჩრდილოეთ პერიფერიის გასწვრივ, შიგაკონტინენტურ და დასავეთ ოკეანისპირა სექტორებში, აგრეთვე უდაბნო ღრმულების განაპირა უფრო ნოტიო ნაწილში.

გავრცელებულია აფრიკაში — საჰარის სამხრეთით, აგრეთვე ნამიბის უდაბნოს დანესტიანებულ უბნებზე და კალაჰარის უდაბნოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით; აზიაში — არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ინდოეთსა და პაკისტანში (თარის ვაკის გარე ფართო ზოლი); სამხრეთ ამერიკაში — ატაკამის უდაბნოს ჩრდილოეთ და ბრაზილიის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილებში (სადაც „კაატინგას" უწოდებენ); გვხვდება აგრეთვე ავსტრალიის ცენტრალური დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში.

გარდა ამისა, წარმოქმნის სიმაღლებრივ სარტყელს მთის ქვედა ნაწილებში (ეთიოპიისა და მექსიკის მთიანეთში). ჰავა ცხელია და მშრალი. ზაფხულის თვეების საშუალო ტემპერატურებია 30°C-მდე, მაქსიმალური 50°C-მდე, ზამთრობით 12—20°C-მდე კლებულობს. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 670—837 კჯ/სმ² (160—200 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 200—250 მმ წელიწადში, მთებში — 400—500 მმ-მდე. ზედაპირული ჩამონადენი უმნიშვნელოა; მუდმივი მდინარეები ცოტაა. ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონებში ჭარბობს წითელ-მურა ნიადაგი. მცენარეულობა უმთავრესად ქსეროფილური კორდიანი მარცვლოვანები და ბუჩქნარია, ზოგან გამეჩხერებული ჯუჯა ხეებია. ცხოველები უდაბნოსი და სავანისაა. განვითარებულია მომთაბარე მესაქონლეობა, სარწყავი მიწათმოქმედება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 58.
სტაფორდშირის განძის ნაწილი
**სტაფორდშირის განძი** (ინგლ. Staffordshire Hoard) — უდიდესი ანგლოსაქსური ოქროს განძი ნაპოვნი 2009 წლისთვის, აღმოჩენილი სტაფორდშირის ველზე, ინგლისში, 2009 წლის 5 ივლისს. განძი შედგება 5.1 კგ ოქროსა და 1.4 კგ ვერცხლისგან. განძში 1500-ზე მეტი ნივთია, რომელთა უმეტესი ნაწილი სამხედრო დანიშნულებისაა. ნაკეთობები წინასწარი შეფასებით, VII ან VIII საუკუნეებით თარიღდება, რაც მათ წარმოშობას მერსიას სამეფოს მიაკუთვნებს. ჯერჯერობით გაურკვეველია წარმართულია ეს ნაკეთობები თუ ქრისტიანული.

ლიტერატურა
----------

* Burghart, Alex (14 October 2010) *Mud and gold in Staffordshire: the richest hoard of Anglo-Saxon treasure ever discovered*. ციტირების თარიღი: 17 February 2011.
* Fern, Chris; Dickinson, Tania; Webster, Leslie (2019) *The Staffordshire Hoard. An Anglo-Saxon Treasure*.  Society of Antiquaries of London. ISBN 978-1-52723-350-8.


|  |  |
| --- | --- |
| დიდი ბრიტანეთის დროშა | *ეს სტატია გაერთიანებული სამეფოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ეგზარქოსი** (ბერძნ ἔξαρχος — ხელმძღვანელი, დამოუკიდებელი ხელისუფალი) — 1 ძველ საბერძნეთში თანამდებობა ქურუმთა წოდებაში

2. ბიზანტიაში — იმპერატორის მოადგილე იტალიის სამფლობელოებში, იჯდა ქალაქ რავენაში. დიოცეზის მმართველი ეპისკოპოსი, იჯდა დიოცეზის მთავარ ქალაქში, შემდეგში ეგზარქოსი პატრიარქად იწოდებოდა. XI საუკუნიდან კონსტანტინოპოლის პატრიარქის მოხელე, რომელიც მართავდა და მეთვალყურეობდა კონსტანტინოპოლის ეპარქიის გარეთ, იმპერიის სხვა ადგილებში მდებარე საპატრიარქო და სხვათა კუთვნილ მონასტრებს; პატრიარქის მოადგილედ წარგზავნილი მაღალი წოდების იერარქი, რომელსაც ევალებოდა პატრაირქის სახელით საეკლესიო საქმეების მოგვარება.

3. სახელმწიფოში მაღალი წოდების იერარქი, რომელიც მართავს ადმინისტრაციულ-ეთნიკურად განსხვავებულ დიდ საეკლესიო ეპარქიას.

ეგზარქოსობა საქართველოში
------------------------

საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის გაუქმებას მოჰყვა 1811 წლის საქართველოს საეგზარქოსოს დაარსება, რომლის მმართველად დაინიშნა ეგზარქოსი. საქართველოს ეგზარქოსს ჰქონდა წოდება ქართლისა და კახეთის მიტროპოლიტისა, შემდეგში არქიეპისკოპოსისა. საქართველოს ეგზარქოსი იყო სინოდის წევრი და დიკასტერიის უფროსი, შემდეგში დიკასტერიის მაგიერ 1814 წელს დაარსებული „საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის" (გაიხსნა 1815 წ.) უფროსი და იწოდებოდა „ქართლისა და იმერეთის ეგზარქოსად" ან მოკლედ „საქართველოს ეგზარქოსად". 1814 წელს ტფილისში დაარსდა ეგზარქოსის კანცელარია. საქართველოს პირველი ეგზარქოსი იყო ვარლამი (ერისთავი) 1811-17, შემდეგში რუსეთიდან მოვლინებული არქიერები. საქართველოს საეგზარქოსოს კომპეტენციაში შემავალი ტერიტორიები უფრო და უფრო ფართოვდებოდა, XIX საუკუნის დასასრულს მასში შედიოდა მთლიანად ამიერკავკასია, ჩრდილოეთი კავკასია და კასპიის ზღვის აღმოსავლეთი მხარეც. ეგზარქოსის თანამდებობა გაუქმდა 1917 წელს, როდესაც ქართველმა სამღვდელოებამ აღადგინა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 21.
**სტატკულონი** (ქართული შემოკლება **სტატკ**, საერთაშორისო **statC**) ანუ **ფრანკლინი** (ქართული შემოკლება **ფრ**, საერთაშორისო **Fr**) — ელექტრული მუხტის ერთეული სანტიმეტრი-გრამი-წამი ერთეულთა სისტემის სხვადასხვა ვარიანტებში, მაგალითად გაუსის ერთეულთა სისტემაში. სტატკულონი წარმოებული სიდიდეა. გაუსის ერთეულთა სისტემის საბაზისო ერთეულებით ის გამოისახება როგორც

1 სტატკ = 1 გ1/2 სმ3/2 წმ−1 = 1 ერგი1/2 სმ1/2.
SI სისტემის შესაბამისი ერთეულია კულონი. კავშირი ამ ერთეულებს შორის ასეთია 

1 კულ = 2 997 924 580 სტატკ.
მიახლოებით ფორმულებს კი შემდეგი სახე აქვს:

1 კულ ≈ 2.997 109სტატკ,
1 სტატკ ≈ 3.336 10-10 კულ.
სტაკულონის განმარტება შემდეგნაირია: ორი უძრავი სხეული, რომლებიც ატარებენ 1 სტატკ მუხტს და დაშორებული არიან ერთმანეთს 1 სანტიმეტრით, განიზიდავს ერთმანეთს 1 დინი ძალით. ეს ძალა განისაზღვრება კულონის კანონით, რომელსაც გაუსის ერთეულთა სისტემაში აქვს სახე:

{\displaystyle F={\frac {q\_{1}q\_{2}}{r^{2}}}}
სადაც *F* არის ძალა, *q*1 და *q*2 არიან მუხტები, ხოლო *r* არის მანძილი მუხტებს შორის.

1 კულონი ძალიან დიდი მუხტია, რომელიც თითქმის არასოდეს გავხვდება რეალურ პირობებში. ხოლო სტატკულონი არის მუხტის ერთეული, რომელიც უფრო ახლოა ყოველდღიურ პირობებში დამზერად მუხტებთან.

განზომილებითი კავშირი სტატკულონსა და კულონს შორის
-------------------------------------------------

SI სისტემის ერთეულებში კულონის კანონს ასეთი სახე აქვს:

{\displaystyle F={\frac {q\_{1}q\_{2}}{4\pi \epsilon \_{0}r^{2}}}}
ვინაიდ ვაკუუმის შეღწევადობა *ε*0 არ არის უგანზომილებო, კულონის განზომილება სტატკულონისგან განსხვავებით არ არის [მასა]1/2 [სიგრძე]3/2 [დრო]−1. SI სისტემის სპეციფიურობის გამო საერთოდ შეუძლებელია კულონის მხოლოდ მასით, სიგრძითა და დროით გამოსახვა.

შესაბამისად, თანაფარდობა 1 კულ ≈ 2.997 109სტატკ სიფრთხილით უნდა მოვეკიდოთ, რადგან მარჯვენა და მარცხენა მხარეების განზომილება არ არის ეკვივალენტური.
**სკოტ უილსონი** (ინგლ. Scott Wilson), *დაბადების სახელი* **უილიამ დელანო უილსონი** (ინგლ. William Delano Wilson; დ. 29 მარტი, 1942, თომასვილი, ჯორჯია, აშშ — გ. 6 ოქტომბერი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, ოქროს გლობუსის პრემიის ნომინანტი 1981 წელს.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა პატარა ქალაქ თომასვილში, ჯორჯიის შტატში. 1961 წელს, 19 წლის ასაკში ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად. 1967 წლიდან დაიწყო მსახიობად მუშაობა. დებიუტი შედგა ფილმში „შუაღამის სიცხე". კარიერის ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა რიჩარდ ბრუკსის ფილმში „ცივსისხლიანი მკვლელობა". მთელ მის კარიერაში შეასრულა 60-ზე მეტი როლი, რომელთაგან უმრავლესობაში მეორე პლანზე ითამაშა. 2007 წელს მიიღო კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო. 2001–2006 წლებში მონაწილეობდა ტელესერიალ „CSI: დანაშაულის ადგილში", აგრეთვე „საიდუმლო მასალებსა" და „სამართალი და წესრიგში". 2011 წელს ითამაშა ჰერშელ გრინის როლი ტელესერიალ მოსიარულე მკვდრებში, რომლისთვისაც კრიტიკოსებისაგან კარგი შეფასება დაიმსახურა. წესით მას სერიალი მეორე სეზონის ბოლოს უნდა დაეტოვებინა, მაგრამ ამ შეფასების წყალობით იგი ჯერ მესამე, ხოლო შემდეგ მეოთხე სეზონშიც გამოჩნდა.

1977 წლიდან დაქორწინებული იყო ჰარვენლი უილსონზე. მათ შვილი არ ჰყოლიათ.

2018 წლის 6 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ სკოტ უილსონი სერიალის მე-9 სეზონშიც დაბრუნდებოდა, მაგრამ ამავე დღესვე იგი გარდაიცვალა. გარდაცვალების მიზეზი ლეიკემია გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სკოტ უილსონი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Scott Wilson- Biography. *Yahoo!*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-31. ციტირების თარიღი: 2012-09-16.
2. ↑  Bruce Fretts.  (28 ноября 2011) Cheers & Jeers: The Walking Dead's Great Scott Wilson. *TV Guide*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-31. ციტირების თარიღი: 2012-09-16.
3. ↑  Lesley Goldberg.  (18 марта 2012) 'The Walking Dead' Dissection: Glen Mazzara and Robert Kirkman Spill on the Bloody Finale. *The Hollywood Reporter*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-31. ციტირების თარიღი: 2012-09-16.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1122151
* BNF: cb13901230v (data)
* GND: 1022545523
* ISNI: 0000 0001 0802 6369
* LCCN: n85199170
* NKC: xx0085253
* NTA: 240403452
* SUDOC: 113635176
* VIAF: 85864986
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 85864986

 |
ერბო
**ერბო** — საკვები პროდუქტი, რომელიც კარაქის გადადნობით მიიღება. არის თეთრი ან ღია ყვითელი ფერის და რბილი კონსისტენციის, პლაზმისგან გათავისუფლებული სუფთა რძის ცხიმი. შეიცავს 98% ცხიმს, 1% წყალს და 1% სხვა ნივთიერებებს (ცილა, რძის შაქარი, მინერალური მარილები).

ერბოს იღებენ დეფექტიანი კარაქისგან. დეფექტს იწვევს პლაზმის, წყლიანი ნაწილის, ცვლილება. გადადნობის შემდეგ პროდუქტს პლაზმა სცილდება და მისი საგემოვნო და არომატული თვისებები უმჯობესდება. ერბო დიდხანს ინახება. რძის ცხიმის შედგენილობაში შედის 50%-ზე მეტი ნაჯერი ცხიმოვანი მჟავები, 27-43% ოლეინის მჟავა და 7%-მდე პოლიუჯერი მჟავები. სხვა ცხოველურ ცხიმებთან შედარებით რძის ცხიმი დიდი რაოდენობით (0,3-0,5%) შეიცავს ქოლესტერინს.

საქართველოში ერბოს დამზადების ერთ-ერთ ხერხს წარმოადგენს შემდეგი: ხანგრძლივად ადუღებენ ძროხის რძისაგან დამზადებულ კარაქს. დუღილის შედეგად წარმოიქმნება თეთრი ფერის ნალექი. ამის შემდეგ ხდება ადუღებული მასის გაწურვა საცერში, რის შემდეგაც გასუფთავებულ სითხეს კვლავ ადუღებენ და უმატებენ მარილს გემოვნებით. მას შემდეგ რაც მარილი გაიხსნება ცხელ სითხეს ასხამენ ჭურჭელში და აცივებენ. [*წყარო არ არის მითითებული 147 დღე*]

სქოლიო
------

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 176.
**სტეფანო მაური** (იტალ. Stefano Mauri; დ. 8 იანვარი, 1980, მონცა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს სერია ა-ს კლუბ ლაციოში.

საკლუბო კარიერა
---------------

მაურიმ კარიერა 16 წლის ასაკში ბრუჰერიოში დაიწყო, თუმცა 2 წლის შემდეგ ეგრევე მედაში გადაბარგდა. 2001 წელს იგი უკვე მოდენას შეუერთდა და 2002 წელს კი დებიუტი სერია ა-ში ჰქონდა მილანის წინააღმდეგ. ემილია-რომანას კლუბში სტეფანომ 2 ბრწყინვალე სეზონი გაატარა, თუმცა 2003 წელს იგი ბრეშაში გადავიდა, სადაც მხოლოდ 1 სეზონი დაჰყო. 2004 წელს იგი უდინეზეში გადავიდა სადაც გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი გახდა და მალევე მისი კარგი თამაში რომში დაფასდა, რის გამოც იგი ლაციომ იყიდა.

დებიუტი მაურის ინტერის წინააღმდეგ ჰქონდა იტალიის თასზე, მან ძალიან კარგად ჩაატარა შეხვედრა და მალევე გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელიც გახდა. დელიო როსი მაურის ტრეკვარტისტად ათამაშებდა გორან პანდევის და ტომაზო როკის უკან და იგი ბრწყინვალედ ართმევდა თავს. 2010 წლამდე მაური სტაბილურად გამოდიოდა რომის კლუბში, მართალია ტრავმებიც აწუხებდა, მაგრამ მთლიანობაში ლაციოში კარგი სტაბილური ფეხბურთელი იყო.

2010/11 სეზონში ედოარდო რეიას მოსვლისას მაური განაგრძობდა ბრწყინვალედ თამაშს შეტევის ხაზში და გუნდისთვისაც იდეალურ ფორმაში იყო. 

2011/12 სეზონში მაურიმ ტრავმა მიიღო და სეზონის სტარტი გაუცდა, თუმცა სეზონის მე-2 ნახევარში დაბრუნებისას მაური ისევ ბრწყინვალედ განაგრძობდა თამაშს და მისი "მაკრატელა" ნაპოლის კარში ყველას დაანახა რომ იგი დონე ფეხბურთელია. იგი ასევე ჩეზარე პრანდელიმ ნაკრებშიც გამოიძახა.

2012 წლის ზაფხულს მაური დაპატიმრებული იქნა კარაბინიერების მიერ მატჩების ჩაწყობის სკანდალში. ეს დაპატიმრება მაურისთვისაც გამაოგნებელი იყო და დღემდე ვერ ხვდება, თუ რატომ იქნა დაპატიმრებული, მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე ხნის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს. 

2012/13 სეზონი მაურიმ კარგად დაიწყო, თუმცა ნელ-ნელა მოუკლო თამაშს, მაგრამ დერბიში გატანილმა გოლმა ყველას დაანახა რომ მაურისნაერი ფეხბურთელები არ ჩერდებიან და ბოლომდე თამაშობენ.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

მაურის დებიუტი ნაკრებში ნოემბერში 2004 წელს ფინეთის ნაკრების წინააღმდეგ შედგა. საბოლოოდ მას ნაკრებში 11 მატჩი აქვს ჩატარებული.

მიღწევები
---------

* კოპა იტალია (2008-09)
* იტალიის სუპერ-თასი (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-04-23 საიტზე Wayback Machine.
**სტეფანე ხირსელი**, *სტეფანე ქიზიყელი* — VI საუკუნის შუა წლებში ხირსაში (ქიზიყი) მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი (ხს. დღე — 27 დეკემბერი (9 იანვარი)). დააარსა ხირსის მონასტერი, დასაფლავებულია იქვე.

ცხოვრება
--------

სტეფანე ხირსელის ცხოვრების ამსახველმა წერილობითმა წყაროებმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. გადმოცემით ცნობილია რომ ის იოანე ზედაზნელის მოწაფე იყო და სამოღვაწეოდ მან შეარჩია ცივ-გომბორის ქედზე მცირე ფერდი, რომელიც იმ დროს უსიერი ტყით იყო დაფარული.

წმინდა სტეფანემ „აღაშენა სამყოფელი თჳსი ხირსის სოფლის მოახლო, სახელსა ზედა წმ. სტეფანესა". თუმცა ცალკეული მაგალითები ხირსის სასწაულმოქმედი ცხოვრებისა აღარ არსებობს, უდავოა, რომ მან „ურიცხუნი ძალნი და ნიშნი აღასრულნა ქვეყანასა ზედა, ვინათგან მრავალ არიან სასწაულნი" ქმნილნი ასურელ მამათ მიერ. „შემდეგ მრავალს მიუღუაწებია ქვემო კახეთს", ნეტარი მამა მშვიდობით აღესრულა. მის მიერ აშენებულ მონასტერში „დაიდვა წმინდა გვამი მისი სავსე სასწაულებითა და ნიშებითა".

ხსენების დღე
------------

საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა სტეფანეს ხსენების დღეს 9 იანვარს [ძვ. სტ. 27 დეკემბერი] აღნიშნავს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 567.
* ვახუშტი, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა", წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973
* ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები", თბ. 2015, გვ. 161

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ასურელი მამები |
| --- |
|  |
| ასურელი მამები | 
* იოანე ზედაზნელი
* დავით გარეჯელი
* შიო მღვიმელი
* ანტონ მარტყოფელი
* იოსებ ალავერდელი
* აბიბოს ნეკრესელი
* ისიდორე სამთავნელი
* ისე წილკნელი
* მიქაელ ულუმბოელი
* პიროს ბრეთელი
* თადეოზ სტეფანწმინდელი
* ზენონ იყალთოელი
* სტეფანე ხირსელი
* *პიმენი*
* *ნათანე*
* *იოანე*
* *დოდო*
* *ლუკიანე*
* *ილია დიაკონი*
 |
|  |
| ეკლესია-მონასტრები | 
* ზედაზნის მონასტერი
* დავითგარეჯა
* შიომღვიმის მონასტერი
* მარტყოფის ღვთაების მონასტერი
* ალავერდი
* ნეკრესის მონასტერი
* სამთავისის ტაძარი
* წილკნის ტაძარი
* ულუმბის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია
* თეთრახევის მამების ეკლესია
* იყალთოს მონასტერი
* ხირსის მონასტერი
 |

 |
**სომხეთის არქიტექტურას** მდიდარი ტრადიციები აქვს. მაღალი სამშენებლო კულტურით გამოირჩევს ურარტუს სამეფოს მრავალი საერო და საკულტო ნაგებობა (ძვ. წ. IX—VI საუკუნეები). ელინიზმის ხანის შესანიშნავი ძეგლიაგარნისის წარმართული ტაძარი (ახ. წ. I საუკუნე). XXI საუკუნემდე შემოინახა გეგმით სწორკუთხა, ხის გვირგვინით დასრულებული უძველესი ხალხური საცხოვრებელი — „გლხატუნი".

ფეოდალური ურთიერთობის განვითარებასა და გაქრისტიანებას სომხეთში დიდი საერო და საეკლესიო აღმშენებლობა მოჰყვა: შენდება ციხე-დარბაზები, სასახლეები (დვინი, ზვართნოცი), ტაძრები და ეკლესიები. შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ძეგლთა შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა: ერერუიქის ტაძარი (V ს.), ეჩმიაძინის კათედრალი (V ს.), რიფსიმესა და გაიანეს ტაძრები ეჩმიაძნშივე (VII ან IX სს.), ზვართნოცის (VII ს.), ოძუნის (VI ს.), ტათევის (IX ს), აღთამარის (X ს.) ტაძრები; სამონასტრო კომპლექსები სანაინში, ახპატში (X-XII ს), გეღარდში (XIII საუკუნე) და ასე შემდეგ. მრავალი ციხესიმაგრე, ტაძარი და სასწავლებლის შენობა აიგო კილიკიის სომეხთა სახელმწიფოშიც. სომხეთის ფარგლებში მდებარეობს XIII საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების საყურადღემო ნიმუშებიც — ახტალის, ქობაირის, აქორის ეკლესიები და სხვა. XIV საუკუნის შუა ხანებიდან მონღოლ-თათართა შემოსევებისა და სომხეთის თურქებისა და სპარსელების მიერ დაპყრობის შემდეგ მონუმენტური მშენებლობა თითქმის შეწყდა. აღმოსავლეთ სომხეთის რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქალაქებში აგებდნენ საცხოვრებელ სახლებს. 1924 წელს არქიტექტორმა ა. თამანიანმა შეიმუშავა ერევნის განაშენიანების პირველი გენერალური გეგმა, რომელიც შემდგომში საფუძვლად დაედო დედაქალაქის ყველა მომდევნო გეგმას. მან დააგეგმარა ერევნის მნიშვნელოვანი საზოიოგადოებრივი ნაგებობები (მთავრობის სახლი, ოპერისა და ბალეტის თეატრი, პოლიტექნიკუმი და ზოოვეტერინალური ინსტიტუტები და სხვა), რომელთაც განსაზღვრეს საქალაქო ანსამბლის სახე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სომხეთში
**სტეფანე მელიქიშვილი** (დ. უცნობი, თბილისი — გ. 1887, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, გაზეთ „დროების" პირველი გამომცემელი, სტამბის დამაარსებელი საქართველოში. 1879-1887 წლებში ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი.

ბიოგრაფია
---------

სტეფანე დაიბადა თბილისში გრიგორ მელიქიშვილის ქართველი კათოლიკის ოჯახში. სტეფანე მელიქიშვილის მშობლები გასული საუკუნის ორმოციან წლებში ახალციხიდან (მესხეთი) თბილისში გადმოსახლებულან. მისი უფროსი ძმა იყო პეტრე მელიქიშვილი. 

მთელი ოჯახი იმ ქართველ პატრიოტთა პატარა ჯგუფს ეკუთვნოდნენ, რომელთაც დააარსეს პირველი კერძო სტამბა ქართული ჟურნალ-გაზეთების გამოსაცემად. ეს მაშინ დიდი პატრიოტული საქმე იყო. ამ ჯგუფს ეკუთვნოდნენ, გარდა მამა-შვილები მელიქიშვილებისა, ისტორიკოს-არქეოლოგი დიმიტრი ბაქრაძე, ცნობილი საზოგადო მოღვაწე ნიკო ღოღობერიძე და ვახტანგ თულაშვილი. სტეფანე ვენაში იყო გაგზავნილი სტამბის მაშინების და მოწყობილების შესაძენად და ქართული ასოების ჩამოსასხმელად. საქართველოს ჟურნალ-გაზეთობა სულ ამ შრიფტით იბეჭდებოდა, რომელსაც ვენის შრიფტი დაერქვა. ეს შრიფტი განირჩევა აკადემიური შრიფტისაგან. სტამბა გაიხსნა 1864 წელს. 1866 წლიდან იყო გაზეთი „დროების" გამომცემელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტეფანე მელიქიშვილი — პარლამენტის ბიბლიოთეკა

სქოლიო
------

1. ↑  სტეფანე მელიქიშვილი. iverieli. ციტირების თარიღი: 22 აპრილი, 2018.
2. ↑  სტეფანე გრიგოლის ძე მელიქიშვილი. პარლამენტის ბიბლიოთეკა. ციტირების თარიღი: 22 აპრილი, 2018.
**სტეფანე რაზინის ძეგლი** (რუს. Памятник Степану Разину) — ძეგლი დონის როსტოვში. ძეგლი ეძღვნება სტეფანე რაზინს, დონელ კაზაკს, რომელიც ხელმძღვანელობდა 1670-1671 წლების გლეხთა აჯანყებას. გაიხსნა 1972 წელს სერგეი კონიონკოვის პროექტის მიხედვით.

ისტორია
-------

სტეფანე რაზინი არის XVII საუკუნის უდიდესი გლეხთა და კაზაკთა აჯანყების ხელმძღვანელი. იგი დაიბადა და გაიზარდა დონში. სწორედ აქედან ჩაუდგა სათავეში მეფის საწინააღმდეგო აჯანყებას. დონში არის უამრავი ისტორიული ადგილი, რომელიც დაკავშირებულია ლეგენდარულ დონელ ატამანთან. სოფელ სტაროჩერკასკაიაში დაცულია სახლი სადაც დაიბადა სტეფანე რაზინი. ნოვოჩერკასკის დონის კაზაკთა მუზეუმში დაცულია და გამოფენილია სტეფანე რაზინის სკულპტურა (ავტორი ე. ვუჩეტიჩი). წლების განმავლობაში ლეგენდარული ატამანის გარშემო უამრავი ლეგენდა და მითი შეიქმნა, რომელიც გამოიყენა არაერთმა კულტურის მოღვაწემ. ერთ-ერთი მათგანი იყო საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი სერგეი კონიონკოვი (რომელმაც ვერ იცოცხლა ძეგლის დადგმამდე, თუმცა მან შექმნა მისი ხის მოდელი) და არქიტექტორი ლ. ლობანი, რომელმაც მოახდინა ატამანისადმი მიძღვნილი ძეგლის პროექტის გადამუშავება. ძეგლის ყველა ქანდაკება ჩამოსხმულია ბეტონისაგან ადგილობრივ ქარხანაში. 1972 წლის 5 ივნისს, სანაპიროზე, საზღვაო სასწავლებლის მახლობლად აღმართეს სტეფანე რაზინისა და მისი ერთგული მეგობრების ძეგლი.

ძეგლის აღწერილობა
-----------------

ძეგლი შედგება შვიდი ქანდაკებისაგან. უმთავრესია სტეფანესა და სპარსეთის პრინცესის ქანდაკება. ასევე ძეგლი მოიცავს 5 ერთგულ მეგობარს, რომლებიც სხედან ნავზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ძეგლის ფოტოები

სქოლიო
------

1. ↑  „Памятник Степану Разину, Ростов-на-Дону". *Изготовление памятников* (რუსული). ციტირების თარიღი: 2017-01-08.
2. 1 2  Елена Александровна Пугачёва, Алексей Сергеевич Злыгостев. Ergonomic-Data.com , E-Mail webmaster@historic.ru. История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья (Кукушин В.С.). rostov-region.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-08.
3. ↑  Памятник Степану Разину в Ростове-на-Дону | Памятники всего мира. foretime.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-08.
**ფლაის გეიზერი** (ინგლ. Fly Geyser) — მცირე ზომის გეოთერმული გეიზერი აშშ-ის ნევადის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. განლაგებულია ზღვის დონიდან 1223 მ სიმაღლეზე. რეგიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა განისაზღვრება 300 მმ-ით წელიწადში. ამოფრქვევის სიმაღლე უდრის 1,5 მ-ს. ბორცვთან ერთად, რომელზედაც იგი „ზის" მისი სიმაღლე იქნება 3,7 მ. დიდი ხნის განმავლობაში იმყოფებოდა კერძო მფლობელობაში. 2016 წლის ივნისში ფლაის რანჩოს ტერიტორიის 1500 ჰა მათ შორის საკუთრივ გეიზერი 6,5 მლნ. აშშ დოლარად შეისყიდა არაკომერციულმა პროექტმა „Burning Man"-მა. 1916 წელს წყაროს მოსაპოვებლად ამ ადგილებში ჭაბურღილი ჩადგეს, თუმცა გეიზერს მისცეს დასაბამი. 1964 წელს მდუღარე წყალი ზედაპირზე ამოიფრქვა, რომელმაც მინერალებისაგან ლამაზი ლანდშაფტები შექმნა. გეიზერის კედლები დღესაც განიცდის ზრდას. თანდათან ღვრის მინერალებს (კარბონატის კალციუმი), წყალმცენარეებსა და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებს, რომელიც განსაზღვრავს მის შეფერილობას. მიმდებარე ტერიტორიაზე წარმოქმნის წვრილ ტბებს, რომლებიც ცივი წყლებით გამოირჩევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფლაის გეიზერი – ინფორმაცია (ინგლისური)
* ფლაის გეიზერი – ინფორმაცია დაარქივებული 2019-07-06 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Fly Ranch - Burning Man Project
**სტეფანი სეიმური** (ინგლ. Stephanie M. Seymour; დ. 23 ივლისი, 1968, კალიფორნია) — ამერიკელი სუპერმოდელი, მსახიობი. მისი სიმაღლეა 1.78 მ. თმის ფერი - ყავისფერი, თვალის ფერი — ცისფერი და მწვანე (მარჯვენა თვალი მწვანე აქვს, ხოლო მარცხენა - ცისფერი).

მან მოდელობა 16 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც მონაწილეობა მიიღო Elite Model Look-ის საერთაშორისო კონკურსზე. თანამშრომლობდა კომპანიასთან Victoria's Secret. ის დიზაინერ აზადინ ალაიას საყვარელი სუპერმოდელი იყო. სტეფანი აგრეთვე ჯანი ვერსაჩესთან თანამშრომლობდა. იგი ლეგენდარული მოდელებისგან შემდგარი ჯგუფ „Gianni's Girls"-ის წევრიც იყო. 1991 წელს სუპერმოდელი გამოჩნდა ჯგუფ Guns N' Roses-ის სამ მუსიკალურ ვიდეოში, „Don't Cry", „November Rain" და „Estranged". 1991–1993 წლებში იყო იყო ამავე ჯგუფის სოლისტ ექსლ როუზის შეყვარებული. იგი ხვდებოდა მულტიმილიონერ პიტერ ბრანტს ჯერ კიდევ ექსლთან ურთიერთობის პერიოდში. ამჟამად ბრანტთან არის დაქორწინებული და მასთან სამი შვილი ჰყავს. სტეფანის პირველი შვილი გიტარისტ ტომი ენდრიუსისგან ჰყავს, რომლის მეუღლეც 1989–1990 წლებში იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სტეფანი სეიმური — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დიდპირა ყაპყაპი** (ლათ. Eurystomus) — ფრინველთა გვარი ყაპყაპისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 25–32 სმ, მასა 90–200 გრამი, ფრთების შლილი 60–70 სმ. დიდთავიანი ფრინველებია, აქვთ მკვრივი აგებულება. ნისკარტი და ფეხები ძლიერია და მოკლეა, პირის ჭრილი გადადის თვალის დონემდე, ხახა ფართოა (აქედან სახელწოდება). თვალები დიდი, ფრთები ფართო და გრძელი, კუდი დამოკლებული. შეფერილობაში ჭარბობს მწვანე-ცისფერი, ლურჯ-იისფერი, წითური და ლილისფერი ტონები, ნიკარტი წითელი ან ყვითელია. ფრენს მანევრულად, სპეციალიზირებულები არიან ხის ტანზე დიდი ზომის მწერების დაჭერაში, ხშირად ნადირობენ ჯგუფებად. უპირატესობას ანიჭებენ ტყისპირებსა და ველობებს. ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად მაღალი ხეების ფუღუროებში. დებენ 4–6 კვერცხს. ცნობილია 4 სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკის, აზიის, ავსტრალიისა და მიმდებარე კუნძულების ტროპიკებში. ჩვეულებრივი დიდპირა ყაპყაპის (*E. orientalis*) არეალი ჩრდილოეთით ვრცელდება იაპონიამდე, კორეასა და რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთამდე. ზომიერი განედებიდან ზამთარში ტროპიკებში მიფრინავს, ბრუნდება ფოთლების გამოსვლის შემდეგ.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 198.
2. ↑  *Коблик Е. А.* ШИРОКОРОТЫ // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 42.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სხალტბა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

სხალტბის ტაძარი
**სხალტბის ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, აგურით ნაგები ერთნავიანი ეკლესია, რომელიც დგას მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფ. სხალტბის დასავლეთით. სამხრეთ კარის თავზე მოთავსებული წარწერის თანახმად, ეკლესია 1669 აუშენებია ივანე ზედგინიძის ძეს სახლთუხუცეს შიოშსა და მის მეუღლეს თამარს. სამხრეთ კარიბჭის ერთ-ერთი სვეტის წარწერაში მოხსენიებულია ოსტატი სარქარი მელქან ფურცხვანიძე. ეკლესიის სამხრეთით ფასადის მხარეს მიშენებული აქვს 4 ისრული თაღით გახსნილი კარიბჭე, რომლის 3 რვაწახნაგა ბოძი შემკულია ჩუქურთმებით და ჯვრებით. მოჩუქურთმებულია აგრეთვე ლავგარდანიც. ეკლესია შიგნით სადაა, თაღები და გადამხური კამარა ისრული ფორმისაა, რაც გვიანდელი ფეოდალური ხანის ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია. თამარ მეფის დროს (1202) სხალტბიდან შიომღვიმის მონასტრისათვის გაიყვანეს წყალსადენი, რომელიც იმ დროისათვის რთულ ჰიდროტექნიკის ნაგებობას წარმოადგენდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 628.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სხალტბის ტაძარი***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* saunje.ge
ფლამენკოს მოცეკვავე
ფლამენკოს მელოდია
**ფლამენკო** (ესპ. Flamenco) – ტრადიციული ესპანური მუსიკისა და ცეკვის ჟანრი, რომელიც წარმოიშვა ანდალუსიაში. საბოლოოდ ჩამოყალიბებული სახე მან XVIII საუკუნეში მიიღო. ფლამენკო ესპანურ, ბოშურ და არაბულ ფოლკლორის ელემენტებს შეიცავს. მისთვის დამახასიათებელია ცეკვა და სიმღერა გიტარის თანხლებით. ცეკვას თან ახლავს შეძახილები, ტაში, თითების ტკაცუნი, მამაკაცები ცეკვას ასრულებენ ფეხების ძლიერი რიტმული მოძრაობით, ქალები ხელებისა და ტანის ცეცხლოვანი მოძრაობით.

2010 წლის 16 ნოემბერს, იუნესკომ ფლამენკოს კაცობრიობის მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსი მიანიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფლამენკო***

* Agencia Andaluza para el Desarrollo del Flamenco
* Canal flamenco დაარქივებული 2011-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* FlamencoBeat Radio on FLAMENCO.CA ♯♭ 24-hour Authentic Flamenco Music Online დაარქივებული 2016-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* Flamenco Forum დაარქივებული 2011-06-13 საიტზე Wayback Machine.
* Flamenco has been proposed for Intangible Cultural Heritage of Humanity by UNESCO vote for it! დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.
* Hot Flamenco in Havana
* Flamenco - Its Origin and evolution
დიდოური ენის გავრცელების არეალი
**დიდოური ენა**, *ცეზური ენა* (დიდ. цезйас мец [t͡sɛzˈjas mɛt͡s] — „ცეზიას მეც") — იბერიულ-კავკასიური ენათა ოჯახის დაღესტნური ენების ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა ჯგუფის დიდოური ქვეჯგუფის ენა. იგი გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკის (რუსეთის ფედერაცია) წუნტის რაიონში — ისტორიულ დიდოეთში. დიდოურად ლაპარაკობს 20 ათასამდე კაცი — დიდოელები. გარდა ამისა, ამ ენით მოლაპარაკე მოსახლეობა არის თურქეთში (2 ათასამდე კაცი, გადასახლდნენ დიდოეთიდან მუჰაჯირობის დროს XIX საუკუნის 70-იან წლებში) და საქართველოში - ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლებში, ჩანთლისყურესა და სარუსოში (ასამდე კაცი). 

დიდოურში გამოიყოფა ქიდიროულ-ასახური და საჰადური დიალექტები. მათ შორის განსხვავება უმნიშვნელოა. ხსენებულ ენას ასევე ფლობენ სხვა დიდოური ტომებიც: ჰინუხელები, კაპუჭელები (ბეჟიტელები) და ჰუნზიბელები, რომლებიც ლაპარაკობენ დიდოურის მონათეესავე ენებზე.

დიდოური ენაში გამოიყოფა ორი დიალექტი: საკუთრივ დიდოური და საჰადური. საჰადურ დიალექტზე ლაპარაკობენ აულების – საჰადის, მითლუდისა და თლაცუდის მცხოვრებნი. სხვა დიდოური აულების მცხოვრებნი მეტყველებენ საკუთრივ დიდოურ დიალექტზე, რომელიც იყოფა კილოკავებად: ქიდიროული, შაიტლური, ასახური, შაფიხური, ელბოყური. დიდოური ენის ფონეტიკაში თავისებურებას ქმნის სადა ხმოვნებისა (ა, ე, ი, ო, უ) და მათი გრძელი სახეობის (ა̄. ე̄, ი̄, ო̄, უ̄) გვერდით წარმოდგენილი ვიწრო ხმოვნების (ა′, ე′, ი′, ო′, უ′ – თავისი გრძელი ვარიანტებით: აт, ეт, იт, ოт, უт), ნუნისმიერი ლატერალებისა (ლ‘ ლˊ ტ‘) და ე. წ. ფარინგალიზებული თანხმოვნების (ღ‘, ხ‘, პ‘, ყ‘) არსებობა. ხმოვანთა შერწყმაში ნათლად ჩანს დიალექტური სხვაობანი. სახელთა მორფოლოგიაში ძირითად ბრუნვებს (სახ. ერგატივი, მიც. ნათ.) შორის აღსანიშნავია ინსტრუმენტალისი (რომელიც ადამიანთა სახელებთან არ დასტურდება). დიდოური ენაში, ძირითად ბრუნვათა გარდა, წარმოდგენილია ერთ- და რამდენიმე თანდებულიანი ბრუნვა, ერთდა ორფუძიანი ბრუნება, განსაზღვრული და განუსაზღვრელი ფორმების გარჩევა ბრუნებაში. ზმნის ინფინიტივი ორი სახისაა: – ა და – დ – ა მორფემიანი. ზმნის უღვლილებაში დროთა ძირითადი ფორმებისა და კითხვითობაუარყოფითობის წარმოება დიალექტურ სხვაობათა მტკიცე სისტემას იძლევა. დიდოური ენაში წინადადების შემდეგი კონსტრუქციებია: ნომინატიური, ერგატიული, დატიური, ლოკატიური და პოსესიური. დიდოური ენაში მრავლადაა ზმნის საგარემოებო ფორმები, რაც რთული დამოკიდებული წინადადების გადმოცემის ძვ. საშუალებაა. ლექსიკაში ბევრია ხუნძურიდან შეთვისებული სიტყვები. შეიმჩნევა ქართული ენის გავლენაც. 

დიდოური უმწერლობო ენაა. დიდოელები სამწერლობო ენის სტატუსით იყენებენ ხუნძურს და ქართულს. ამ ბოლო დროს დაღესტანში არის ტენდენცია, შეიქმნას სამწერლობო ენა. ამ ენაზე ქმნიან საკუთარ ნაწარმოებებს ახალგაზრდა ავტორები: მუჰამედ ლაბაზან-ჰაჯი, რომალიავზას არსენი, აბაქარეს ხალილი და ა.შ. სხვათა შორის, დიდოური ანბანი ქართული გრაფიკის საფუძველზე შექმნა მუჰამედ ლაბაზან-ჰაჯიმ, თუმცა უფრო მეტად გავრცელებულია ხუნძურ კირილიცაზე დაყრდნობით შექმნილი ანბანი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდოელები
* დიდოეთი

ლიტერატურა
----------

* *ბურჭულაძე გ. იმნაიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 424.
* *იმნაიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 541-542.
* Ломтатидзе Э. «Гинухский диалект дидойского языка». Тб. 1963
* Дирр А. М. «Материалы для изучения языков и наречий Андо-Дидойской группы». Тиф. 1909
**სტაფორდშირული ბულტერიერი** (ინგლ. Staffordshire Bull Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

მასიური, ადამიანის მიმართ ძალიან ალერსიანი სტაფორდშირული ბულტერიერი სტაფორდშირის საგრაფოში (დიდი ბრიტანეთი) წარმოიშვა. თავდაპირველად მისი დანიშნულება იყო ბრძოლებში მონაწილეობა, თუმცა ბევრ ქვეყანაში ძაღლების ბრძოლა ჯერ კიდევ 1835 წელს აკრძალეს. გამოფენაზე სტაფ-ბულის დებიუტი 1935 წელს შედგა. საეჭვოა მოიძებნოს სხვა რომელიმე ძაღლი, რომელიც ასეთი დიდი სიყვარულით და ალერსით ეპყრობა თავის პატრონს (ზოგჯერ კი უცხო პირებს და ვეტერინარებსაც კი!), როგორც სტაფ-ბული - მასიური ძვლების და კუნთების ეს ერთობლიობა. მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანია პატრონის ქების დამსახურება. მაგრამ შეამჩნევს თუ არა სხვა ძაღლს (ან სხვა ცხოველს) სტაფ-ბული სულ სხვა სახით წარმოდგება ჩვენს წინაშე - სიკეთე და მომხიბვლელობა ადგილს უთმობს შეუქცევად სურვილს - ეძგეროს მოწინააღმდეგეს.

სელექციურმა სამუშაოებმა ოდნავ შეამცირეს სტაფ-ბულის აგრესიული მიდრეკილება, მაგრამ ბოლომდე ვერ აღმოფხვრა იგი. სტაფ-ბულტერიერი Mტელ მსოფლიოში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. სტაფ-ბულს მოკლე, გლუვი ბეწვი აქვს, წინა ფეხების ძვლები მსხვილია და სწორი, ზურგი - განიერი და ჰორიზონტალური. აქვს მოკლე მასიური თავი განიერი ქალით, საშუალო ზომის მრგვალ თვალებს კარგი მხედველობა ახასიათებს. საშუალო ზომის, ბოლოსკენ შევიწროებული კუდი ჩვეულებრივ დაშვებულია. სტაფ-ბული კარგი მოდარაჯეა. ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას, ბავშვებთან კეთილია. ძნელად ეგუება ცხელ კლიმატს, უჭირს კონტაქტი სხვა ძაღლებთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სტაფორდშირული ბულტერიერი***

* სტაფორდშირული ბულტერიერი (ინგლისური)