**მჟავები** — რთული ნივთიერებები, რომელთა მოლეკულების შემადგენლობაში შედის წყალბადატომები, ამ უკანასკნელთ მეტალის ატომებით ჩანაცვლების ან მათთან გაცვლის უნარი აქვთ.

მჟავები ისეთ ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალხსნარებში დისოცირდებიან და წარმოქმნიან წყალბად–იონებს. როგორც ქვემოთ ჩანს, მჟავების დისოციაციით წყალხსნარებში წარმოიქმნება წყალბად–იონები და მჟავას ანიონები.

მჟავათა ძალა დამოკიდებულია მათი დისოციაციის ხარისხზე.
მაგალითად:

**HCl = H+ + Cl\_**
**HNO3 = H+ + NO3-**
ან უფრო ზუსტად, 

**H2O+HNO3=H3O++NO3-**
ამიტომ მჟავა მით უფრო ძლიერია, რაც უფრო მტკიცეა არამეტალის ცენტრალური ატომის ბმა ჟანგბადთან. ცხადია, მუხტის გადიდება, ე.ი არამეტალის ცენტრალური ატომის ვალენტობის მატება და მისი რადიუსის შემცირება ადიდებს მჟავას ძალას. მაგ. სილიციუმის მჟავა სუსტია, ფოსფორმჟავა საშუალო ძალისაა, გოგირდმჟავა ძლიერი და ქლორმჟავა მეტად ძლიერია. ამასთავე ცნობილია, რომ ნახშირმჟავა სილიციუმმჟავაზე ძლიერია, ხოლო აზოტმჟავა-ფოსფორმჟავაზე.

H2CO3, HNO3
H2SiO3, H3PO4, H2SO4,
\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_
მჟავათა ძალის მატება
თუ არამეტალი რამდენიმე მჟავას წარმოქმნის, უფრო ძლიერი იქნება ის, რომელშიც არამეტალი მაქსიმალურ ვალენტობას იჩენს. მაგ, გოგირდმჟავა ძლიერია, ვიდრე გოგოირდოვანი მჟავა ან ქლორის მჟავები

### ჟანგბადიანი მჟავები

 მთავარი სტატია: ჟანგბადიანი მჟავები.
ნებისმიერი მჟავა შეიცავს წყალბადს და ელემენტს, რომელიც წყალბადთან ერთად მჟავას წარმოქმნის. ზოგიერთი მჟავა ამ ორი ელემენტის გარდა ჟანგბადსაც შეიცავს, ასეთ მჟავებს ჟანგბადიანი მჟავები ეწოდება. შესაბამისად, შედგენილობის მიხედვით გვაქვს ჟანგბადიანი და უჟანგბადო მჟავეები.
მეტალის ატომებით ჩანაცვლების უნარის მქონე წყალბადის ატომების რიცხვით განასხვავებენ ერთფუძიან, ორფუძიან და სამფუძიან მჟავებს.

ერთფუძიანია:HCl, HF, HBr, HNO3
ორფუძიანია:H2S, H2SO4, H2SO3, H2CO3
სამფუძიანია:H3PO4, H3PO3.

მჟავათა სახელწოდებები
---------------------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **მჟავა**

| მჟავას დასახელება | მჟავას ფორმულა |
| --- | --- |
| ქლორწყალბადმჟავა | HCl |
| ფტორწყალბადმჟავა | HF |
| ბრომწყალბადმჟავა | HBr |
| გოგირდწყალბადმჟავა | H2S |
| იოდმჟავა | HI |
| აზოტმჟავა | HNO3 |
| გოგირდმჟავა | H2SO4 |
| გოგირდოვანი მჟავა | H2SO3 |
| ნახშირმჟავა | H2CO3 |
| ქლორის მჟავა | HClO4 |
| ფოსფორმჟავა | H3PO4 |
| სილიციუმის მჟავა | H2SiO3 |
| მეტაფოსფორმჟავა | HPO3 |

 |

თვისებები
---------

მარილმჟავა, აზოტმჟავა, გოგირდმჟავა და ზოგი სხვა მჟავა უფერო სითხეებია. ფოსფორმჟავა, ბორისმჟავა, მეტაფოსფორმჟავა და სხვ. მყარი კრისტალური ნივთიერებებია. თითქმის ყველა მჟავა იხსნება წყალში და მიღებულ ხსნარს აქვს მჟავე გემო. მკვახე ხილის მჟავე გემო გამოწვეულია სხვადასხვა ორგანული მჟავებით.
სილიციუმის(H2SiO3) მჟავა წყალში უხსნადია.
მჟავათა ხსნარები ფერს უცვლის ინდიკატორებს.
მჟავას ხსნარში ლაკმუსი წითლდება, მეთილნარინჯი ვარდისფერი ხდება, ფენოლფთალეინი ფერს არ იცვლის.

მჟავები ქიმიურად მეტად აქტიური ნივთიერებებია. ბევრ ნივთიერებასთან ისინი ჩვეულებრივ ტემპერატურაზეც ენერგიულად რეაგირებენ:
1.მჟავა ურთიერთქმედებს ფუძესთან, მიიღება მარილი და წყალი:

**HNO3+NaOH=NaNO3+H2O**
**H2SO4+2KOH=K2SO4+2H2O**

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქიმია |
| --- |
|  |
| 
**ქიმიურ მეცნიერებათა სისტემა** |
|  |
| დარგები | 
* ანალიზური ქიმია
* არაორგანული ქიმია
* ორგანული ქიმია
* პოლიმერების ქიმია
* ფიზიკური ქიმია
* ორგანომეტალური ქიმია
 |  |
|  |
| მეცნიერებათაშორისი დისციპლინები | 
* აგროქიმია
* ატმოსფერული ქიმია
* ბიოქიმია
* გეოქიმია
* ელექტროქიმია
* მეტალურგია
* ქიმიური ტექნოლოგია
* ქიმიური ფიზიკა
* ქიმიური კინეტიკა
 |
|  |
| საერთო ცნებები და ტერმინები | 
* აირები
* არაორგანული ნივთიერებები
* ატომი
* ბირთვი
* ვალენტობა
* იონი
* კოლოიდები
* ლითონები
* მარილები
* მოლეკულა
* მჟავები
* ნეიტრონი
* ორგანული ნივთიერებები
* პოლიმერი
* პროტონი
* ჟანგბადი
* რეაქცია
* სითხე
* ფუძეები
* ქიმიური ელემენტი
* ქიმიური ნაერთი
* ქიმიური ფორმულა
* წყალი
* ხსნარები
 |

 |