recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი** (აზერ. Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi) — აზერბაიჯანელი მწერლის, განმანათლებლის, პოეტის, ფილოსოფოსისა და საზოგადო მოღვაწის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს შაქში. ამ სახლში დაიბადა ახუნდოვი და აქ გაატარა ბავშვობა და ყრმობა. ეს მუზეუმი ასევე პირველი მემორიალური მუზეუმია, რომელიც აზერბაიჯანში გაიხსნა.

ისტორია
-------

სახლი აშენდა 1800 წელს. 1811 წელს ის იყიდა მირზა ფათალი ახუნდოვის მამამ, მირზა მუჰამედ თაღიმ. აქ დაიბადა 1812 წელს მირზა ფათალი ახუნდოვი. 2 წლის შემდეგ ახუნდოვის მამა ოჯახთან ერთად თავრიზის მახლობლად მდებარე ხამნეში გადავიდა საცხოვრებლად. მირზა ფათალის მშობლები განქორწინდნენ, როდესაც ის 13 წლის იყო. მოგვიანებით, 1825 წელს, ახუნდოვი ოჯახთან ერთად შაქში დაბრუნდა. ამ პერიოდიდან დედის ბიძამ ახუნდ ჰაჯი ალასგარმა დაიწყო მისი განათლება. 1833 წელს შევიდა შაქში გახსნილ რუსულ სკოლაში, სადაც ერთი წლის სწავლის შემდეგ 1834 წელს წავიდა თბილისში.

1940 წელს ამ სახლში მუზეუმი დაარსდა. 2012 წელს, ახუნდოვის 200 წლის იუბილეს საპატივცემულოდ, მუზეუმი საფუძვლიანად განახლდა.

აღწერა
------

მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი შაქში, პირველი მემორიალური მუზეუმია, რომელიც გაიხსნა აზერბაიჯანში. მუზეუმი შედგებოდა ორი პატარა, ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთახისგან. სახლთან არის კიდევ ერთი კორპუსი. იგი მოგვიანებით აშენდა და აქ შეიქმნა დიდი მწერლის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული ექსპოზიცია. სახლ-მუზეუმი შედგება ორი შენობისგან. პირველში საექსპოზიციო დარბაზია, რომელიც ეძღვნება მის ცხოვრებას და შემოქმედებას, მეორე — სახლია, სადაც დაიბადა ახუნდოვი. 

სახლი აშენდა დაახლოებით 1800 წელს შაქის არქიტექტურული ტრადიციით, ტალახის აგურისგან, შედგება ორი ოთახისაგან, აივნისა და სარდაფისგან. სართულებს შორის არის ხის კონსტრუქცია. ბუხარი ასევე აჩვენებს, რომ შენობა აშენდა აღმოსავლურ სტილში. ოთახებში გამოფენილია უძველესი ნივთები. ერთ დროს ეზოში ქვის და აგურის კედლები იყო, აღმოსავლური სტილის აგურის თაღოვანი ჭიშკარი, მეორე ორსართულიანი სახლი ტალახის აგურით ნაგები სარდაფით, რომელიც მირზა ფათალი ახუნდოვის ბიძაშვილებს ეკუთვნოდათ.

„ექსპოზიციის" დარბაზი აშენდა 1975 წელს. მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი 2011-2012 წლებში გარემონტდა. მუზეუმში გამოფენილია 248 ექსპონატი. მათ შორისაა მწერლის და მისი ოჯახის წევრების ფოტოები, პირადი ნივთები, წიგნები. ეზოში დგას ახუნდოვის ბიუსტი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მირზა ფათალი ახუნდოვის ქანდაკება
* მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის კულტურის მუზეუმი

სქოლიო
------

1. ↑  Böyük dramaturqun ziyarətçisiz ev muzeyi - FOTO. news.milli.az (20 may 2013).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 noyabr 2013. ციტირების თარიღი: 5 mart 2020.
2. ↑  M.F.Axundovun ev muzeyi. sheki.heritage.org.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 aprel 2019. ციტირების თარიღი: 5 mart 2020.
3. ↑  Şəkidə M.F.Axundzadənin ev-muzeyi. anl.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 mart 2020. ციტირების თარიღი: 5 mart 2020.
**რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილება** — ერთ-ერთი უძველესი გეოგრაფიული სამეცნიერო ორგანიზაცია. დაარსდა 1850 წლის 27 ივლისს, პირველი საზეიმო დამაარსებელი სხდომა შედგა 1851 წლის 10 მარტს თბილისში. იარსება 1917 წლამდე. განყოფილების დანიშნულება იყო კავკასიის მხარის სისტემატური გეოგრაფიული, გეოლოგიური, ეთნოგრაფიული კვლევა, მისი ფლორისა და ფაუნის შესწავლა, რითაც საფუძველი ჩაეყარა კავკასიაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებას. განყოფილებას ხელმძღვანელობდა განმკარგულებელი კომიტეტი. განყოფილება სცემდა „ზაპისკი კავკაზსკოგო ოტდელა იმპერატორსკოგო რუსსკოგო გეოგრაფიჩესკოგო ობშჩესტვას" და „იზვესტია კავკაზსკოგო ოტდელა იმპერატორსკოგო რუსსკოგო გეოგრაფიჩესკოგო ობშჩესტვას". განყოფილების საქმიანობაში აქტიურად მონაწილეობდნენ ქართველი მკვლევრები: პლატონ იოსელიანი, დიმიტრი ბაქრაძე, ვ. სარაჯიშვილი, რაფიელ ერისთავი, მოსე ჯანაშვილი, გრიგოლ წულუკიძე, მ. გარსევანიშვილი, გიორგი ყაზბეგი, ალექსანდრე ხახანაშვილი და სხვა. განყოფილების ბაზაზე შეიქმნა გეოგრაფიული საზოგადოება გეოგრაფიული საზოგადოება საქართველოსი.

ლიტერატურა
----------

* *კაპანაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 306.
წმინდა გიორგის ეკლესია
**თელათგორის წმინდა გიორგის ეკლესია** – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელათგორის ცენტრში, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. შეკეთებულია 1982 წელს. 

ეკლესია დარბაზულია (7,25 X 4,8 მ), ნაგებია უხეშად გათლილი საშუალო ზომის ქვიშაქვის კვადრებით, წყობაში გამოყენებულია დიდი ქვებიც. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით. საკურთხევლის იატაკი ერთი საფეხურით ამაღლებულია. აფსიდის ღერძზე შიგნიდან სწორკუთხა, გარედან თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიისათვის მოგვიანებით შემოუვლიათ თაროსებრი ლავგარდანი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.

ეკლესიას დასავლეთიდან მიშენებული აქვს სწორკუთხა ეკლესია (5,5 X 4,8 მ). იგი წმინდა თევდორეს სახელს ატარებს. ეს ეკლესიაც ნაგებია ქვიშაქვით, მხოლოდ უფრო მცირე ზომის ქვებით, ვიდრე ეკლესია. მინაშენი ეკლესიას უკავშირდება ეკლესიის დასავლეთ კედელში გაჭრილი განიერი სწორკუთხა ღიობით. მინაშენიც ღარიანი კრამიტითაა გადახურული.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თელათგორის წმინდა გიორგის ეკლესია***

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990 წ.
**ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერი** (ესპ. *Francisco de Paula Santander* დ. 2 აპრილი, 1792, კუკუტა, კოლუმბია, — გ. 6 მაისი, 1840, ბოგოტა, კოლუმბია) — ახალი გრანადის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, გენერალი.

ბიოგრაფია
---------

იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტი იყო , როდესაც 18 წლისა ჩაება ახალი გრანადის დამოუკიდებლობისათვის ომში და 1813 წლიდან გახდა მისი ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1812 წელს, 20 წლის სანტანდერმა მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1821–1827 წლებში კოლუმბიის ვიცე-პრეზიდენტია, სიმონ ბოლივარის სამხედრო ლაშქრობების დროს ფაქტობრივად პრეზიდენტი იყო. 1828 წელს ბრალი დასდეს ს. ბოლივარის წინააღმდეგ შეთქმულებაში და სიკვდილი მიუსაჯეს, მაგრამ ბოლივარმა სასჯელი ქვეყნიდან გასახლებით შეუცვალა. სიმონ ბოლივარის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა კოლუმბიაში და 1832-1836 წლებში სათავეში ედგა ახალი გრანადის (კოლუმბიის) რესპუბლიკას. 1838 წლიდან სიკვდილამდე იყო კონგრესის დეპუტატი და კოლუმბიის ლიბერალური პარტიის ლიდერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერი დაარქივებული 2008-12-20 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| კოლუმბიის დროშა | *ეს სტატია კოლუმბიისა და კოლუმბიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
შერეული კრებული, ფრაგმენტი ერთ-ერთი გვერდიდან
**შერეული კრებული** (A-65) — XII-XIII საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნი. შერეული კრებული ქაღალდზე დაცული პირველი თარიღიანი ქართული ხელნაწერია, რომელიც საყურადღებოა თავისი შედგენილობით. საეკლესიო ცხოვრებისათვის მნიშვნელოვან ტექსტებთან ერთად მასში ჩართულია არაბულიდან ნათარგმნი ასტროლოგიური თხზულება.

არაბულიდან ნათარგმნ თხზულებას თან ახლავს ილუსტრაციებიც: დისკოში ჩახატული მთვარე მისი ფაზებითურთ, ვარსკვლავთა სიდიდე-სიმცირის ამსახველი დიაგრამა, ზოდიაქოთა გამოსახულებები. ეს გამოსახულებები ტექსტზე არა მისი მხატვრული შემკობის მიზნითაა დართული, არამედ ასტროლოგიური ცოდნისათვის საჭირო თვალსაჩინოების შესაქმნელად. ზოდიაქოებს ორნამენტის სახით წინ უზის მხატვრული გემოვნებით შესრულებული ქუფური შრიფტი. ხელნაწერში აგრეთვე წარმოდგენილია ჯვარცმის კომპოზიცია.

ხელნაწერი გადაწერილია 1188-1210 წლებში. წიგნის ერთი ნაწილის გადამწერია ესაია. საწერ მასალად ქაღალდია გამოყენებული. შეიცავს 214 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X30,5 სანტიმეტრი.

მოგვიანებით ხელნაწერი ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ს ეკუთვნოდა. დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-65).

ლიტერატურა
----------

* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 39
**გედსამანიის („ტბეთის") წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში სოფელ გედსამანიიდან 2 კმ-ის მანძილზე, მაღალი მთის წვერზე, გაშლილ მინდორზე.

ძეგლის აღწერა
-------------

ხარაგაულელი ავტორის, იზა ვეფხვაძის წიგნის „ხარაგაულის" მიხედვით მეცხრამეტე საუკუნის პრესის მასალებით ეკლესიას "ტბეთი" ეწოდება შავშეთში მდებარე ტბეთის ეკლესიის პატივსაცემად. ამავე მასალების მიხედვით არსებულა ხალხური გადმოცემა, რომ ეკლესია თამარ მეფეს აუგია. რადგან ადგილი მიუვალი იყო, ხალხი ჩამწკრივებულა მდინარიდან მთის წვერამდე და თოთოეული ქვის ხელი-ხელ გადაწოდებით აუზიდავთ საშენი მასალა მთის წვერზე. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ირგვლივ ასწლოვანი, უზარმაზარი ცაცხვის ხეები აქვს შემოჯარული. ინტერიერი - აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდაა, ცენტრში თაღოვანი სარკმლით, რომელშიც თუნუქია ჩასმული. აბსიდის სამხრეთ კედელში დატანებულია ოთკუთხა ნიშა, ხოლო ჩრდილო კედელში - თაღოვანი. აბსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ჩატანებულია ქვევრები. საკურთხეველში, ზედ აღმოსავლეთის კედელთან მიდგმულია ტრაპეზის მაღალი, ოთკუთხა ქვა. საკურთხევლის კედლები სანთლის დასანთებ სიმაღლეზე ძალზედ შემურულია. ყველგან შერჩენილია სანთლის ნაღვენეთები. საკურთხეველში, ნიშებში და კედლებზე განლაგებულია თანამედროვე ხატები და ჯვრები. რატომღაც, საკურთხეველშია ჩამოკიდებული თანამედროვე ზარი, ასევე დგას თვითნაკეთი კუსტარულად დამზადებული სასანთლეები. ეკლესიის ინტერიერი, გარდა საკურთხევლისა და კონქისა, შელესილია. სამხრეთის კედელში გაჭრილია თაღოვანი კარი და მომცრო ზომის თაღოვანი სარკმელი. დასავლეთის კედელს გადაუყვება თაღი. ეკლესია აშენებულია სხვადასხვა ზომის ქვებით. ეკლესიის ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სახურავის ქვემოთ, ამოკვეთილია წრეში ჩასმული ჯვარი. სახურავს შემოყვება კარნიზი. კარნიზის ქვები ბევრგან ჩამოცვენილია და სამხრეთის კედელთანაა დალაგებული. არის საშიშროება კარნიზის ქვების ჩამოცვენისა. ეკლესიის შესასვლელ კართან ორსაფეხურიანი ქვის კიბეა. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით. ამჯერად გადახურულია გოფრირებული თუნუქით (ადგილობრივი მოსახლეობის ძალებით). დასავლეთის ფასადიდან დაახ. 1მ-ის დაშორებით დგას ახლად აგებული ნაგებობა, რომელიც გადახურულია ეკლესიის ძველი, შემორჩენილი კრამიტით. სავარაუდოდ, ეს ნაგებობა „ტბეთობის" დღესასწაულზე ამოსულ მოსახლეობის, ღამისმთევლებისა და სუფრის გასაშლელად უნდა იყოს განკუთვნილი (შენობაში განლაგებულია მაგიდები და სკამები). ეკლესია არ არის მოქმედი. აქ , გიორგობის თვის პირველ ნახევარში, ორშაბათ დღეს, იმართება „ტბეთობის" დღესასწაული, რომელშიც ახლომახლო სოფლების მოსახლეობა იღებს მონაწილეობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8684
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იაშვილი**. |

**მარინე ლუარსაბის ასული იაშვილი** (დ. 20 ოქტომბერი, 1932, თბილისი — გ. 9 ივლისი, 2012, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი მევიოლინე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1967), ზ. ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1975). ლუარსაბ იაშვილის შვილი და მოწაფე.

ბიოგრაფია
---------

1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. იქვე სწავლობდა ასპირანტურაში (პროფ. მ. მოსტრასის კლასი). 1957 წლიდან „მოსკონცერტის" სოლისტია. 1958 წელს მიიწვიეს მოსკოვის კონსერვატორიის პედაგოგად. 1966 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგია. 1967-1973 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის კამერული ორკესტრის სოლისტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი საშემსრულებლო ხელოვნება გამოირჩეოდა მაღალი პროფესიული კულტურით, ტექნიკურო სრულყოფილებით, ნატიფი გემოვნებით. ხშირად მართავდა კონცერტებს საზღვარგარეთ. იგი ქართული სავიოლინო ნაწარმოებთა დიდი პროპაგანდისტი იყო. იყო მრავალი საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (იან კუბელიკის სახელობის კონკურსი, პრაღა, 1949; ჰენრიკ ვენიავსკის სახელობის კონკურსი, პოზნანი, 1952; ელისაბედის სახელობის კონკურსი, ბრიუსელი, 1955). 1975 წელს მიიწვიეს იუგოსლავიის ქ. ნოვი-სადის კონსერვატორიაში სავიოლინო კათედრის კამგედ. მუშაობდა 1979 წლამდე.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1971 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1975 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
* 1996 — პოლონეთის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე
* 1996 — ღირსების ორდენი
* 1997 — რუსეთის დამსახურებული არტისტი
* 2003 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია

ლიტერატურა
----------

* *გედევანიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 65.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მარინე იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შოთა ნადირაშვილი** (დ. 26 იანვარი, 1926 — გ. 13 აგვისტო, 2011) — ქართველი ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1968). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993). ჰუმანისტური ფსიქოლოგიის ამერიკის საერთაშორისო ასოციაციის დამფუძნებელთა საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1980-1985 წლებში იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1985 წლიდან 2006 წლამდე ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. ფსიქოლოგთა საერთაშორისო კონგრესებზე (გერმანია, საფრანგეთი, ავსტრალია, მექსიკა) განწყობის ფსიქოლოგიის სიმპოზიუმების თავმჯდომარე. მრავალი საერთაშორისო ფსიქოლოგიური ჟურნალის სარედაქციო კოლეგიის წევრი. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდის დამფუძნებელი საბჭოს წევრი.

შოთა ნადირაშვილი არის განწყობის ანთროპული თეორიის ავტორი. მისი ძირითადი კვლევები შეეხება ზოგად, პედაგოგიურ და სოციალურ ფსიქოლოგიის საკითხებს. მუშაობდა აღქმის, აზროვნების, განწყობისა და აღზრდის საკითხებზე. გამოკვეთა ქცევის სამი იერარქიული დონე: უმდაბლესი – ინდივიდისა (ცხოველის ქცევა, ან ადამიანის გაუცნობიერებელი ქცევა, საშუალო – სუბიექტისა (მეტყველი და მოაზროვნე ადამიანისა); უმაღლესი – პიროვნებისა (ნებელობის მქონე ადამიანისა). ამ სამივე დონეს აერთიანებს განწყობის ზოგადი კანონზომიერებანი, მაგრამ თითოეულს თავიანთი მახასიათებლებიც აქვთ. დიდ ყურადღებას უთმობდა ასევე გამოყენებითი ფსიქოლოგიის საკითხებს. იყო 250 სამეცნიერო შრომისა და 12 მონოგრაფიის ავტორი, რომელთაგან აღსანიშნავია: „განზოგადების უნარის განვითარება სასკოლო ასაკში" (1964); „აღქმის ფსიქოლოგიის პრობლემები"; (1976) „პიროვნებისა და სოციალური ფსიქოლოგია" (1974); პროპაგანდის ფსიქოლოგია (1980); განწყობის ფსიქოლოგია ტომი I – II (1983-1985); „განწყობა და ქცევა" (1998).

ნადირაშვილი ცნობილი იყო აგრეთვე როგორც საზოგადო მოღვაწე. იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი. აკადემიკოსი შოთა ნადირაშვილი გარდაიცვალა 2011 წელს, 85 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

თხზულებები
----------

* განზოგადების განვითარება სასკოლო ასაკის ბავშვებში. მეცნიერება. თბ. 1963;
* განწყობის ფსიქოლოგია. მეცნიერება, ტ. I. თბ. 1983;
* განწყობის ფსიქოლოგია. მეცნიერება, ტ. II. თბ. 1983;
* Установка и деятельность. «Мецниереба», Тб. 1987;
* განწყობის ფსიქოლოგიის ექპერიმენტული საფუძვლები. მეცნიერება. თბ. 2004.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შოთა ნადირაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა ნადირაშვილი საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  *გარდაიცვალა აკადემიკოსი შოთა ნადირაშვილი*[*მკვდარი ბმული*]
**ღმერთებს სწყურიათ** (ფრანგ. Les dieux ont soif) 一 ფრანგი მწერლის, ანატოლ ფრანსის 1912 წლის რომანი, რომლის მოქმედებაც 1793-1794 წლების პარიზში მიმდინარეობს და მჭიდროდაა გადაჯაჭვული საფრანგეთის რევოლუციასთან დაკავშირებულ მოვლენებთან.

ნაკვეთი
-------

წიგნის სიუჟეტი მეთვრამეტე საუკუნის მეორე ნახევრის რევოლუციურ საფრნაგეთში მიმდინარეობს. მისი მთავარი გმირი, ევარის გამელინი, პროფესიით მხატვარია, რომელიც რადიკალ რევოლუციონერად იქცევა, მხარს უჭერს ტერორს, თუმცა, საბოლოოდ, თავადვე აღმოჩნდება ამ ტერორის მსხვერპლი. წიგნში მრავალი ისტორიული პერსონაა წარმოჩენილი, განსაკუთრებით 一 მაქსიმილიან რობესპიერი.

ანალიზი
-------

გამელინის მხატვრის პროფესია სიმბოლურად აისახება თავად ნაწარმოების თემატიკაზეც. მისი მაგნუმ ოპუსი ელექტრასა და ორესტეს გამოსახულებაა, რომელთაგან ორივე თავად მხატვარს წააგავს. გამელინს, ისევე, როგორც ორესტეს, საკუთარი პრინციპების გამო, შეუძლია მოკლას საკუთარი ოჯახი. ხოლო პროტაგონისტის სიყვარულის ობიექტი, ელოდი, მოგვიანებით გაიგივებულია ელექტრასთან 一 ის საკუთარ შეყვარებულში, ერთდროულად, ძალაუფლებასა და მიმტევებლობას აფასებს, რითაც საფრანგეთს სიმბოლიზირებს.

ნაწარმოების სათაური აღებულია კამილ დესმულენის სტატიიდან, ჟურნალ Le Vieux Cordelier-ის ბოლო ნომრიდან, სადაც ის იაკობინელებს აკრიტიკებდა. ეს მონაკვეთი, თავის მხრივ, მინიშნებაა აცტეკთა ახსნა-განმარტებაზე, ადამიანის მსხვერპლშეწირვის აუცილებლობასთან დაკავშირებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანატოლ ფრანსი
* საფრანგეთის რევოლუცია
* მაქსიმილიან რობესპიერი

სქოლიო
------


1. ↑  Shaw, Harry E. (1983). *The forms of historical fiction: Sir Walter Scott and his successors*.  Cornell University Press,   გვ. 105. ISBN 0801415926.
2. ↑  Carlyle, Thomas (1902). *The French revolution: a history in three parts (III. The Guillotine)*.  G.P. Putnam,   გვ. 173.
**ჯოზეფ ლუის ბეროუ** (ინგლ. Joseph Louis Barrow; ცნობილი, როგორც **Joe Louis** ინგლ. Joe Louis; დ. 13 მაისი, 1914, ლაფაიეტი, ალაბამა, აშშ — გ. 12 აპრილი, 1981, ლას-ვეგასი, აშშ) — ამერიკელი მოკრივე, მსოფლიოს ჩემპიონი მძიმეწონოსანთა კატეგორიაში.

ჟურნალ „რინგი"-ის ვერსიით „წლის მოკრივის" ტიტულის ოთხგზის მფლობელი: 1936, 1938, 1939, 1941. 2003 წლის ჟურნალმა „რინგი" ჯო ლუისი მსოფლიოს ნომერ პირველ პანჩერად აღიარა.

ჯო ლუისი დაიბადა 1914 წლის 13 მაისს ალაბამას შტატის ქალაქ ლაფაიეტში (აშშ). მისი მამა მუშაობდა ბამბის პლანტაციში, ოჯახი მუდმივად სიღარიბეში ცხოვრობდა. 1924 წელს ჯო ლუისის ოჯახი დეტროიტში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ჯომ მამამისთან ერთად, ფორდის ქარხანაში დაიწყო მუშაობა. 

1934 წლამდე ლუისი მოყვარულთა ტურნირებზე ასპარეზობდა. 1936 წელს მან პროფესიონალი მოკრივის ლიცენზია მიიღო. დეტროიტში ჩამოსვლიდან 10 წლის შემდეგ, ჯო ლუისმა მძიმეწონოსან მოყვარულთა კატეგორიის ოქროს ხელთათმანის მოგება მოახერხა, რამაც პროფესიონალთა კრივისკენ გაუხსნა გზა.

სქოლიო
------

1. ↑  Ring Magazine Fighter of the Year.
2. ↑  The 100 Greatest Punchers of All-Time!.
3. ↑  Знаменитые боксеры : Джо Луис (Joe Louis).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-08. ციტირების თარიღი: 2016-06-06.
**ადამ იასონის ძე ბობღიაშვილი** (ფსევდონიმი — ალვანელი) (დ. 22 მაისი, 1912, სოფ. ზემო ალვანი, ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი, — გ. 18 მარტი, 1943, იქვე) — ქართველი მწერალი, ანტისაბჭოთა პოლიტიკური აქტივისტი, ეთნიკურად წოვა-თუში.

დაამთავრა ერევნის ვეტერინარული ინსტიტუტი (1935). საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა ხევსურეთში (ბარისახო), ზემო სვანეთში, შემდეგ კი შირაქის მომთაბარე ვეტპუნქტში ექიმის თანამდებობაზე. 1938 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. II მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ დაუკავშირდა საიდუმლო პოლიტიკურ ორგანიზაციას, რომლის მიზანი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენა იყო. შეთქმულების გაცემის შემდეგ ბობღიაშვილმა თუშეთს შეაფარა თავი, სადაც სათავეში ჩაუდგა „სამანელთა" ადგილობრივ იატაკქვეშა დაჯგუფებას. მოკლეს თორღვის ხეობაში.

ბობღიაშვილის პირველი ლექსი „დედის ბარათი" დაიბეჭდა ჟურნალ „ჩვენს თაობაში" (1940, № 1). მისი ლექსები პოპულარული იყო თუშეთში. 1976 წელს მისი შემორჩენილი ლექსები თვითგამოცემით ჟურნალ „ოქროს საწმისში" (№ 4) დაიბეჭდა, 1989 წლიდან კი ოფიციალურად დაუბრუნდა ქართულ მწერლობას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* გრიგალო იყუჩე... : ლექსები, მოთხრობები (ავტორი). - თბილისი, ლომისი, 1993. - 144გვ.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხეიძე რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 450.
**ჩქარი თანიფი** ან ზემოთში **თანიფი** (თათრ. Җитез Танып; ბაშკ. Тере Танып) — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში. მდინარე ბელაიის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს პერმის მხარეში არსებული ჭაობებიდან. სიგრძე 345 კილომეტრი, აუზის ფართობი 7560 კმ². საშუალო დახრილობა 0,5%. აუზის საშუალო სიმაღლე 159 მ, ჭაობიანობა 2%, ტყიანობა 25%, დაკარსტულობა 25%. ადგილის რელიეფი წარმოადგენს ბორცვიან-უვალებიან ვაკეს, ზემო წელი და მარცხენანაპირეთი მაღლდება 284 მ-მდე, ჭარბობს რუხი ნიადაგი. მდინარის აუზის ზედა და ქვედა ნაწილი იკავებს შერეულ ტყეებს, შუა ნაწილი — სასოფლო-სამეურნეო მიწებს. ძირითადად იკვებება თოვლის წყლით. შემოდგომაზე ჩამონადენი შეადგენს 66 %-ს, ზაფხულსა და შემოდგომაზე 20%-ს, ხოლო ზამთარში 14%-ს. იყინება ნოემბრის პირველ ნახევარში, ყინულისგან თავისუფლდება აპრილში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 20 კილომეტრში 44,6 მ³/წმ. მარჯვენა შენაკადებიდან აღსანიშნავია: იუგი, ვერზი, გარეიკა, მარცხენა შენაკადებიდან: იარი, კიზგანი, სიბირგანი. ზემოთში მდინარეს უბრალოდ თანიფი ეწოდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* «Вода России» - Быстрый Танып

ლიტერატურა
----------

* Балков В.А. Водные ресурсы Башкирии. Уфа, 1978.
**ჯოანა ჰოგი** (ინგლ. Joanna Hogg; დ. 20 მარტი, 1960, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. 2007 წელს გადაიღო თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი *„კავშირის გარეშე".*

ადრეული ცხოვრება
----------------

ჰოგი ბირმინგემში, ვესტ ჰიტის სკოლა-პანსიონატში სწავლობდა, სადაც მისი კლასელები ტილდა სუინტონი და უელსის მომავალი პრინცესა, დაიანა სპენსერი იყვნენ.

სკოლის დასრულების შემდგომ იგი ფოტოგრაფიის შესასწავლად ერთი წლით ფლორენციაში გადავიდა. 

15 წლის განმავლობაში ჰოგი მუსიკალურ კლიპებზე, საპნის ოპერებსა და მოკლემეტრაჟიან ფილმებზე მუშაობდა, ხოლო 2007 წელს, 47 წლის ასაკში გადაიღო სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი *„კავშირის გარეშე"*. მისი პრემიერა ლონდონის კინოფესტივალზე შედგა. 

ჰოგის შემდგომი ფილმებია *„არქიპელაგი"* (2010), *„გამოფენა"* (2013) და *„სუვენირი"* (2019). ჰოგის კინოკარიერაში ყველაზე მასშტაბური სწორედ *„სუვენირი"* გამოდგა. მისი პრემიერა შედგა 2019 წელს სანდენსის ფესტივალზე. როგორც ჰოგი ამბობს, ფილმი ავტობიოგრაფიულია. იგი ჰყვება ახალგაზრდა ქალის ისტორიას, რომელსაც ურთიერთობა აქვს უფროს კაცთან.  ჰოგის პროტოტიპის, ჯულის როლს ტილდა სუინტონის ქალიშვილი, ჰონორ სუინტონ-ბირნი ასრულებს, რომელიც ჯოანა ჰოგის ნათლულია. 

ჰოგის სტილზე გავლენა მოახდინეს ევროპელმა და აზიელმა რეჟისორებმა, როგორებიც არიან ერიკ რომერი და იასუძირო ოძუ. იგი იყენებს კამერის მინიმალისტურ მოძრაობას და დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს დიალოგს. 

2015 წელს ჰოგმა ჰაროლდ პინტერის სცენარით რადიო 4-ისთვის ფილმი გადაიღო, რომელიც კარენ ბლიქსენის მოთხრობის, *„მეოცნებე ბავშვის"* ადაპტაციაა. პროდუსერი იყო ლოურენს ბოუენი. მთავარ როლებში იყვნენ ბერტი კარველი და ლიდია ლეონარდი, რომელმაც ჰოგთან ერთად *„არქიპელაგზე"* იმუშავა.

გამოფენები
----------

2015 წლის ოქტომბერში ჰოგი კინორეჟისორ შანტალ აკერმანის კინოკარიერის მიმართ მიძღვნილი რეტროსპექციის, *„Chantal Akerman NOW"*, ერთ-ერთი კურატორი იყო. რეტროსპექცია *Ambika P3* გალერეაში გაიმართა. 

ჰოგმა 2011 წელს ადამ რობერტსთან ერთად კინო-კოლექტივი *A Nos Amours* დააარსა. ინტერვიუში ჰოგმა თქვა, რომ „ახალმა თაობამ არ იცის ისეთი რეჟისორების შესახებ, როგორიცაა, მაგალითად, ტარკოვსკი. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოტივაცია ამ კოლექტივის ჩამოსაყალიბებლად".

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2007 | ფ | *„კავშირის გარეშე"* | *Unrelated* | რეჟისორი, სცენარისტი |
| 2010 | ფ | *„არქიპელაგი"* | *Archipelago* | რეჟისორი, სცენარისტი |
| 2013 | ფ | *„გამოფენა"* | *Exhibition* | რეჟისორი, სცენარისტი |
| 2019 | ფ | *„სუვენირი"* | *The Souvenir* | რეჟისორი, სცენარისტი, პროდუსერი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯოანა ჰოგის ინტერვიუ The Guardian-თან
* ჰოგის ბიოგრაფია
* ჰოგის ინტერვიუ კინომატოგრაფის შესახებ
* Dazed Digital „სუვენირის" შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**გიზო ნიშნიანიძე** (დ. 1928, თბილისი — გ. 19 სექტემბერი, 2011, საჩხერე) — ქართველი მწერალი და პოეტი, თბილისის საპატიო მოქალაქე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში, ვერის უბანში, ზემელზე. 1963 წელს დაწერა ფილმის „ომარ ჯოხაძე" სცენარი.. პროფესიით ჟურნალისტმა ლექსების წერა 53 წლის ასაკში დაიწყო. 1980-იან წლებში ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზში დადგა სპექტაკლი, დოკუმენტური პოემა „პაემანი ვერაზე", რომელიც უდიდესი პოპულარობით სარგებლობდა. 2010 წელს მან სპექტაკლი აღადგინა. მასვე ეკუთვნის ქართული კონიაკის ფუძემდებლის, დავით სარაჯიშვილის შესახებ შედგენილი ბიოგრაფიული კრებული.

2003 წელს გიზო ნიშნიანიძე თბილისის საპატიო მოქალაქე გახდა. 2010 წლის 4 მაისს ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზის წინ გიზო ნიშნიანიძის ვარსკვლავი გაიხსნა. ნიშნიანიძე საჩხერეში სტუმრად ყოფნისას საკუთარი ლექსის წარმოთქმისას მოულოდნელად, სავარაუდოდ, გულის შეტევით დაიღუპა.

დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართველი მწერალი გიზო ნიშნიანიძე გარდაიცვალა // Presage.tv
* გარდაიცვალა ქართველი მწერალი და პოეტი გიზო ნიშნიანიძე // Information Agency 'PirWeli' დაარქივებული 2022-04-08 საიტზე Wayback Machine.
* პაემანი ვერაზე (2010) - ვიდეო

სქოლიო
------

1. ↑  მწერალი გიზო ნიშნიანიძე გარდაიცვალა // Presa.ge.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2011-09-20.
2. ↑  ომარ ჯოხაძე // ეროვნული ფილმოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2011-09-20.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* VIAF: 8823256
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 8823256

 |
რეგიონის მიახლოებითი მდებარეობა
გრან-ჩაკოს ლანდშაფტი, პარაგვაი
მშრალი სეზონი
რეგიონის დეფორესტაცია ფერმერული მეურნეობის განვითარების მიზნით, პარაგვაი
**გრან-ჩაკო** (კეჩ. *chaku* - *სანადირო მიწა*) ან **ჩაკო** (ესპ. Chaco) — მეჩხერად დასახლებული, ცხელი, ნახევრად მშრალი დაბლობი რეგიონი სამხრეთ ამერიკაში, რიო-დე-ლა-პლატის აუზში. იყოფა ბოლივიას, პარაგვაის, არგენტინასა და ბრაზილიას შორის. ბრაზილიის ტერიტორიაზე ის უერთდება პანტანალის რეგიონს.

გეოგრაფია
---------

რეგიონის ფართობი 647 500 კმ²-ია. მდებარეობს მდინარე პარაგვაის დასავლეთით და ანდების აღმოსავლეთით. დღეისათვის, პოლიტიკური საზღვრების მიხედვით, რეგიონის ნაწილებს მოიხსენიებენ როგორც არგენტინის ჩაკო, პარაგვაის ჩაკო, ბოლივიის ჩაკო.

ყველაზე განვითარებულია რეგიონის პარაგვაის ნაწილი, მდინარე ბერმეხოსა და პილკომაიოს გასწვრივ. აქ ხე ტყისა და ტანინის დიდი მარაგია, რომელსაც კებრაჩოს ხისგან იღებენ.

გრან-ჩაკოში ფიქსირდება ყველაზე მაღალი ტემპერატურა მთელს სამხრეთ ამერიკის კონტინეტნზე.

ფლორა და ფაუნა
--------------

რეგიონის ეკოსისტემა უნიკალურია და ბოლო წლებამდე, მეცნიერთა მიერ ბოლომდე შეუსწავლელი რჩებოდა. ეკოსისტემა გარკვეულწილად დაზიანებულია ადამიანთა მიერ, რაც უმთავრესად მათი სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით შემოიფარგლება.

ჩაკოს პეკარი, რომლის არსებობას მხოლოდ 1970-იანი წლებიდან გახდა ცნობილი, რეგიონში ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ენდემური ძუძუმწოვარია.

რეგიონის ადმინისტრაციული დაყოფა
-------------------------------

გრან-ჩაკოს რეგიონი მოიცავს არგენტინის, ბოლივიისა, პარაგვაისა და ბრაზილიის შემდეგ ადმინისტრაციულ ერთეულებს:

* ჩაკოს პროვინცია, არგენტინა
* ფორმოსის პროვინცია, არგენტინა
* სალტის პროვინცია, არგენტინა
* სანტა-ფეს პროვინცია, არგენტინა
* სანტიაგო-დელ-ესტეროს პროვინცია, არგენტინა
* ტუკუმანის პროვინცია, არგენტინა
* ბენის დეპარტამენტი, ბოლივია
* ჩუკისაკის დეპარტამენტი, ბოლივია
* სანტა-კრუსის დეპარტამენტი, ბოლივია
* ტარიხას დეპარტამენტი, ბოლივია
* მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატი, ბრაზილია
* ალტო-პარაგვაის დეპარტამენტი, პარაგვაი
* ბოკერონის დეპარტამენტი, პარაგვაი
* პრესიდენტე-აიესის დეპარტამენტი, პარაგვაი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Gran Chaco***

* The National Museum of Natural History's description of Gran Chaco დაარქივებული 2004-10-10 საიტზე Wayback Machine.
* Chaco ecoregion (World Wildlife Fund)
* Humid Chaco ecoregion (World Wildlife Fund)
* Food and Agriculture Organization of the United Nations' description of the Gran Chaco დაარქივებული 2006-03-27 საიტზე Wayback Machine.
* Some stamps showing the dispute over the Gran Chaco before the war დაარქივებული 2004-11-01 საიტზე Wayback Machine.
* photos
* **La Plata Basin - Gran Chaco** დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  

	* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 76.
თორთომის ციხის საერთო ხედი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
თორთომის ციხე – ხედი სამხრეთიდან  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**თორთომი**, **თორთუმი** — პროვინცია ისტორიულ საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზე (ერზრუმის პროვინციის თორთუმის რაიონი). 

პროვინციის ცენტრი, თორთომის ციხე ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი მდინარე თორთომისწყლის შუა წელზე, ახლანდელ სოფელ თორთუმკალესთან. თორთომი ტაოს მხარეში შედიოდა და მოიცავდა მდინარე ოლთისის (თურქ. ოლთუჩაი) შენაკად მდინარე თორთომისწყლის (თურქ. თორთუმჩაი) ხეობას, ეკლესიურად ექვემდებარებოდა იშხნის ეპისკოპოსს. აქ იყო ქართული კულტურის მძლავრი კერები — ოშკისა და ხახულის მონასტრები. თავისი მდებარეობის გამო თორთომს ერთ-ერთ პირველს უხდებოდა სამხრეთიდან შემოსეული მტრის იერიშის მოგერიება. XIII საუკუნეში ტაოს ერისთავმა თაყა ფანასკერტელმა თორთომის ციხესთან დაამარცხა თურქთა მომთაბარე ტომები. შემდგომში თორთომი სამცხე-საათაბაგოს შემადგენლობაში შედიოდა. 1401 წელს მოაოხრა თემურლენგმა. XVI საუკუნეში მას საქართველოს სხვა ტერიტორიის ნაწილთან ერთად ოსმალეთი დაეუფლა.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 694.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* **აფხაზეთი**
* **აჭარა**
* ბაზალეთი
* ბაიდარი
* ბამბაკი
* ბასიანი
* ბორჩალო
* გაგი
* გარდაბანი
* გარეკახეთი
* გაღმამხარი (კახეთი)
* გაღმამხარი (ქართლი)
* გაჩიანი
* გუდამაყარი
* **გურია**
* გუჯარეთი
* **დვალეთი**
* დიღმისხევი
* დმანისხევი
* ეგრისი
* ელისენი
* ერუშეთი
* ერწო
* **ერწო-თიანეთი**
* ვაკე
* ზემო აჭარა
* ზემო იმერეთი
* ზემო ქართლი
* ზენა სოფელი
* ზურტაკეტი
* თაკვერი
* თორთომი
* **თორი**
* **თრიალეთი**
* **თუშეთი**
* **იმერეთი**
* კაკი
* კამბეჩოვანი
* კანგარი
* **კახეთი**
* კლარჯეთი
* კოლა
* კოლბოფორი
* კუდარო
* კუხეთი
* **ლაზეთი**
* ლაზიკა
* **ლეჩხუმი**
* მაღრანდვალეთი
* მაჭახელი
* მესხეთი
* **მთიულეთი**
* მუხრანი
* მუხურისი
* ნიგალი
* ოდიში
* ოკრიბა
* პალაკაციო
* პარხალი
* **რაჭა**
* საარიშიანო
* საინგილო
* **სამეგრელო**
* სამურზაყანო
* **სამცხე**
* სანიგეთი
* საჩინო
* საჯავახო
* **სვანეთი**
* სპერი
* სურები
* **ტაო**
* ტაშირი
* ფოსო
* ფოცხოვი
* **ფშავი**
* ფხოვი
* ქართლი
* **ქვემო ქართლი**
* ქიზიყი
* ქსნისხევი
* ყაზახი
* შავშეთი
* **შიდა ქართლი**
* ცხავატი
* ცხრაძმისხევი
* წანარეთი
* წებელდა
* წილკანი
* წოფოფორი
* წუქეთი
* ჭართალი
* ხადა
* ხანდო
* **ხევი**
* **ხევსურეთი**
* ხერკი
* ხორტევანი
* ხორძენე
* ხუნანი
* **ჯავახეთი**
* ჯიქეთი
* ჰერეთი
 |

 |
**დიმიტრი ალექსანდრეს ძე გორდეევი** (რუს. Дмитрий Александрович Гордеев; დ. 6 იანვარი, 1978) — რუსი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი, ნოვოსიბირსკის ოლქის საკანონმდებლო ორგანოს დეპუტატი , პარტია "ედინაია როსიას" (Единая Россия) წევრი 2011 წლის 19 ოქტომბრამდე, ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. საქართველოში პოლიტიკური თავშესაფრის მაძიებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ნოვოსიბირსკის სახელმწიფო არქიტექტურულ-სამშენებლო უნივერსიტეტი ინჟინერ-მშენებლის სპეციალობით. 

ნოვოსიბირსკის ოლქის საკანონმდებლო ორგანოში წარმოადგენს ქ. ნოვოროსიისკის კალინინის რაიონს, იყო ფრაქციის "ედიანია როსია" წევრი. 

დ. გორდეევის კომპანია «მიგ-1» (Миг-1) ნოვოსობირსკში აშენებს 86 ათასი კვ. კმ. სავაჭრო-გასართობ ცენტრს "ევროპული". 

დიმიტრი გორდეევის თქმით, უშიშროების ფედერალური სამსახურის თანამშრომლები მასზე რუსეთში რამდენიმე წლის განმავლობაში მუდმივ თვალთვალს ახორციელებდნენ, ხელისუფლებისა და პრეზიდენტისგან კი დაცვას ვერ მიაღწია და იძულებული გახდა, გაქცეულიყო.

რუსული მედიის ინფორმაციით, დეპუტატმა რამდენიმე წლის წინ ერთ-ერთი სამშენებლო კომპანიისგან 11 მლნ რუბლი აიღო და სანაცვლოდ ქალაქის ადმინისტრაციაში ლობირებას დაჰპირდა, თუმცა დაპირება არ შეასრულა. გორდეევის მიმართ სისხლის სამართლის საქმე თაღლითობის მუხლით აღიძრა.

2011 წლის მარტში დეპუტატმა რუსეთის პრეზიდენტ დიმიტრი მედვედევისთვის ვიდეო-მიმართვა ჩაწერა, რომელშიც ამტკიცებს, რომ უშიშროების ფედერალური სამსახურის თანამშრომლების მხრიდან გამოძალვის მსხვერპლი გახდა. გორდეევის თქმით, სპეცსამსახურების ოფიცერი, მას დიდ თანხას სძალავდა, უარის შემთხვევაში კი ციხით ემუქრებოდა. როგორც დეპუტატი აცხადებს, დასაწყისში იგი პირობებს დასთანხმდა, თუმცა შემდეგ ახალი მოთხოვნა წაუყენეს, სისხლის სამართლის საქმე კი არ შეწყვეტილა.

გორდეევის მტკიცებით, ამის შემდეგ იგი იძულებული გახდა, რუსეთში დამალულიყო, შემდეგ ტაილანდში გადაინაცვლა და მასზე საერთაშორისო ძებნა გამოცხადდა. შემდეგ უკვე დეპუტატმა საქართველომდე ჩამოაღწია და ქვეყნის ხელისუფლებას პოლიტიკური თავშესაფარი სთხოვა.

2011 წლის 19 მარტს გორდეევი რუსეთის მმართველი პარტია "ედინაია როსიადან" გარიცხეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Депутат Гордеев, обвиненный в мошенничестве, обратился к Медведеву // Новосибирск-Ньюс დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* რუსი დეპუტატი, რომელიც საქართველოს ხელისუფლებას პოლიტიკურ თავშესაფარს სთხოვს, "ედინაია როსიადან" გარიცხეს // Information Agency 'PirWeli' დაარქივებული 2022-04-07 საიტზე Wayback Machine.
* Новосибирский депутат, объявленный в международный розыск за мошенничество, заявляет, что дело сфабриковано // Комсомольская правда

სქოლიო
------

1. ↑  ნოვოსიბირსკის ოლქის დეპუტატი საქართველოში პოლიტიკურ თავშესაფარს ითხოვს
**ჭილბები** — ერთ-ერთი ჰერული ტომი, რომელიც ბინადრობდა აღმოსავლეთ საქართველოს ისტორიული მხარის ჰერეთის მთიანეთში, მდინარე ალაზნის ზემო წელზე. ჭილბებს შეესატყვისება პლინიუს უმცროსის მიერ მოხსენიებული „სილვები". ჭილბების სახელწოდება შემორჩენილია ჰერეთის ისტორიულ ტოპონიმიკაში (ეთნონიმ „ჭილბისგან" უნდა მომდინარეობდეს მდ. ჩელთისა და სოფელ შილდის სახელწოდებები). საუკუნეთა მანძილზე ჭილბები ორგანულად შეერწყნენ აღმოსავლურ ქართულ ტომებს. შერწყმის პროცესი უნდა დასრულებულიყო IV საუკუნისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *პაპუაშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 399.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველური ტომები |
| --- |
|  |
| თანამედროვე | 
* ქართები
* სვანები
* ზანები
	+ მეგრელები
	+ ლაზები
 |
|  |
| ისტორიული | 
* აბაზგები
* აფშილები
* ბექირები
* ბიძერები
* გუგარები
* დვალები
* დრილები
* ზიდრიტები
* კოლხები
* ლბინები
* მაკრონები
* მანრალები
* მარები
* მახელონები
* მისიმიელები
* მოსინიკები
* მოსხები
* მუშქები
* ფაზიელები
* ქართები/იბერები
* სანები
* სანიგები
* სასპერები
* სედოხეზები
* სკვითინები
* სუჯები
* ტაოხები
* ტიბარენები
* ქაშქები
* წანარები
* ჭანები
* ჭილბები
* ხალიბები
* ხალდები
* ჰენიოხები
 |

 |
**ესეისის ხოცვა** (ესპ. Masacre de Ezeiza) — შეიარაღებული დაპირისპირება არგენტინაში ულტრამემარჯვენე ძალებსა და მემარცხენე რადიკალებს შორის ხუან პერონთან შეხვედრის დროს. გამოიწვია მასობრივი სისხლისღვრა და პერონისტული მოძრაობის შეუქცევადი გაყოფა. 

1973 წლის გაზაფხულზე საბოლოოდ გადაწყდა 1955 წლის სამხედრო გადატიალების შედეგად გაძევებული გენერლის ხუან პერონის სამშობლოში დაბრუნება. იგი არგენტინაში ჯერ კიდევ საკმაოდ პოპულარულ პოლიტიკოსად რჩებოდა და უკვე გადაწყვეტილი იყო ქვეყნის მეთაურად მისი არჩევა. 15 ივნისს არგენტინის პრეზიდენტი ექტორ კამპორა ესპანეთში გაფრინდა, რათა პერონთან ერთად დაბრუნებულიყო სამშობლოში. არგენტინაში საზეიმო დახვედრისთვის ემზადებოდნენ.

ამ დროისათვის პერონიზმის მიმდევრები - ხუსტისიალისტები - რამდენიმე დაპირისპირებულ ჯგუფებად იყვნენ დაყოფილი. მემარცხენე რადიკალებს მონტეროსები ეწოდებოდათ, ხოლო ულტრამემარჯვენეები ანტიკომუნისტები იყვნენ და მათ შორის სასტიკი ბრძოლა მიმდინარეობდა. თუმცა ორივე დაჯგუფება პერონს მიიჩნევდა თავის ლიდერად. თავად პერონის ინტერესები 1970-იანი წლების დასაწყისში მემარჯვენეებისაკენ გადაიხარა. 

პრეზიდენტი ექტორ კამპორა მემარცხენეებს მიეკუთვნებოდა. მათი პოზიციები ახლოს იყო გევარიზმთან. მემარჯვენეების სათავეში იდგა პერონის პირადი მდივანი ხოსე ლოპეს რეგა, სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი კამპორას მთავრობაში. 

გენერალთან შეხვედრის ცერემონიას დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა. ხუან პერონი არგენტინაში დაბრუნდა 1973 წლის 20 ივნისს. მას ასობით ათასი (ზოგიერთი მონაცემებით სამი მილიონი) ადამიანი დახვდა. შეხვედრის ორგანიზებას, რომელიც ესეისის აეროპორტში გაიმართა, ხელმძღვანელობდნენ მემარჯვენე იდეების მქონე სამხედრო პირები. მემარცხენეები სკანდირებდნენ „პერონი, ევიტა, სოციალისტური სამშობლო", ხოლო მემარჯვენეები პასუხობდნენ „პერონი, ევიტა, პერონისტული სამშობლო". სროლები და მასობროვი დაპირისპირება დაიწყო 20 ივნისის დილიდან, გრძელდებოდა მთელი დღის განმავლობაში და ღამით დასრულდა. პერონის დასახვედრად მოსული მშვიდობიანი მოსახლეობა სასტიკი ხოცვა-ჟლეტის მომსწრე გახდა. შეტაკების შედეგად ოფიციალურ მონაცემებზე დაყრდნობით გარდაიცვალა 13 (სხვა მონაცემებით - 16) და დაიჭრა 365 (სხვა ინფორმაციით - 200) ადამიანი. 

გამოკვეთილი გამარჯვებული აღნიშნულ დაპირისპირებაში არ გამოკვეთილა. მემარჯვენეებმა კარგი შეიარაღება, ორგანიზაცია და დისციპლინა აჩვენეს, ხოლო მემარცხენეებმა მასობრივი ენთუზიაზმი. 

ესეისის ხოცვა აღიქმება, როგორც ულტრამემარჯვენეების მიერ ინიცირებული აქცია. მოგვიანებით გამჟღავნდა, რომ აქციაში მონაწილეობდა არგენტინის სპეცსამსახურებიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ესპანური) *Ezeiza*, Contrapunto, Buenos Aires, 1985 დაარქივებული 2006-06-19 საიტზე Wayback Machine.  by Horacio Verbitsky
* (ესპანური) *La masacre de Ezeiza*, El Litoral, Santa Fe, 23 June 2010 დაარქივებული 22 February 2014[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები  (retrieved 2011-07-24)
* (ესპანური) *El hombre que fue izado de los pelos*, ElArgentino.com, 2008 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (retrieved 2011-07-24)

სქოლიო
------

1. ↑  Hace 25 años, la masacre de Ezeiza enlutaba a la Argentina.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-11-15. ციტირების თარიღი: 2014-06-18.
2. ↑  Video: 1973 Masacre de Ezeiza
**ჩირნეკო დელ ეტნა** (იტალ. Cirneco dell'Etna) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია იტალიაში უძველეს ხანაში.

ჩირნეკო დელ ეტნა ეგვიპტური მორბენალი ძაღლების კიდევ ერთი კლასიკური შთამომავალია, მას სუფთა სახით და შედარებით იზოლირებულად ამრავლებდნენ სიცილიაში, სადაც ის 2000 წლის წინ მოხვდა. ეს ცოცხალი, სპორტული იტალიური ძაღლი წარმომავლობით ახლოსაა ფარაონის ძაღლსა და პოდენკო იბისენკოსთან, თუმცა მათთან შედარებით ორჯერ პატარაა. ეს ჯიში თითქმის უცნობია სიცილიის ფარგლებს გარეთ. ასევე როგორც ზემოთ ნახსენები ჯიშები, ჩირნეკო დელ ეტნასაც ინტენსიური ვარჯიშები სჭირდება და ამიტომ მისი ყოლა ქალაქის პირობებში ძნელია. ეს ძაღლი არც ისე ადვილად იწვრთნება, ბავშვებს და ძაღლებს ძნელად ეგუება.

თბილ კლიმატში მას შეუძლია გარეთ ძილი და სახლის დაცვა. ჩირნეკო დელ ეტნას აქვს ყურადღებიანი თვალები, მოკლე, მბზინავი, უხეში ბალანი, გრძელი წინა ფეხები, ძლიერი თეძოები, გრძელი კუდი, რომელიც ბოლოსკენ ვიწროვდება. ჩირნეკო დელ ეტნა კარგად ეგუება სიცხეს, ბალანს კანსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩირნეკო დელ ეტნა (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჩირნეკო დელ ეტნა***
**ჭიკააანის ციხე** — არქიტექტორული ძეგლი მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, ციხეებად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ენობა გეგმით სამხრეთიდან, ჩრდილოეთისკენ ოდნავ წაგრძელებული სწორკუთხედია (7.5 x 5.3 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით, ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2.5-3 მეტრია; შიგნითა კედლების საპირე წყობა დიდ ფართობზე ჩამოშლილი აქვს. 
ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუაშია. კარი გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან კი - თარაზულად, ნაგებობის შიდა სივრცე განივი კედლით (1.5 მეტრ სიმაღლეზე შემორჩენილია დასავლეთ ნახევარის და აღმოსავლეთ ნახევრის ნაშთი) გაყოფილი იყო ორ არათანაბარ ნაწილად, რომელთაგანაც ჩრდილოეთისა თითქმის ოთხჯერ უფრო დიდია. სამხრეთ ნაწილში, ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, გვირაბში ჩასასვლელი ხვრელია მოწყობილი. შენობის აღმოსავლეთ კედელი გარედან გამაგრებულია მძლავრი კონტრფორსით, რომელსაც ნისკარტისებრი მოყვანილობა აქვს.
ციხის ახლოს შემორჩენილა კიდევ ორი, თითქმის მთლინად დანგრეული, მცენარეებით დაფარული ნაგებობა ორივე რიყის ქვით ყოფილა ნაგები ორივე შენობისგან, ალაგ-ალაგ, კედლის ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი (მაქსიმალური სიმაღლე 1.5 მეტრი) და გასუფთავების გარეშე მათი გეგმირება არ ირკვევა.

ლიტერატურა
----------

* *კიკაჩეიშვილი პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 230.
**აზერბაიჯანის საბინაო განვითარების სახელმწიფო სააგენტო** (აზერ. MIDA - Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi) — ცენტრალური აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც შექმნილია მრავალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობისთვის გამოყოფილი თანხების ეფექტურად გამოყენებისა და დაბალი და საშუალო შემოსავლის მქონე მოქალაქეებისა და მოსახლეობის საცხოვრებლით უზრუნველსაყოფად. სააგენტო ასევე ახორციელებს სახელმწიფო პოლიტიკას - არეგულირებს ურბანული დაგეგმარებას, დიზაინსა და არქიტექტურას.

სააგენტო შეიქმნა 2016 წლის 11 აპრილს. იგი ორმხრივ თანამშრომლობას ახორციელებს შესაბამის ორგანიზაციებთან გერმანიაში, სინგაპურში, თურქეთში, რუსეთში, ბრაზილიაში, მექსიკაში, მაროკოში. სააგენტო ასევე თანამშრომლობს ზოგიერთ საერთაშორისო ფინანსურ სააგენტოსთან და მსხვილ ფინანსურ კომპანიებთან.

პროექტები
---------

იასამალის კომპლექსი
**„იასამალის" საცხოვრებელი კომპლექსი**, სახელმწიფო საბინაო განვითარების სააგენტოს პირველი პროექტი, მდებარეობს ბაქოს იასამალის რაიონში.

2016 წლის 24 დეკემბერს კომპლექსის პირველ 9 სართულიან საცხოვრებელ კორპუსს და საშუალო სკოლის შენობას ჩაეყარა საფუძველი.

ბინების გარდა, კომპლექსში ასევე შედის ორსართულიანი საბავშვო ბაღი, რომელიც გათვლილია 240 ბავშვზე და სამსართულიანი საშუალო სკოლა 960 მოსწავლეზე. ბინები სრულად გარემონტებული და აღჭურვილია სამზარეულოს ავეჯით.

პირველი ეტაპის დასრულება და საცხოვრებელი კომპლექსის გახსნა 2018 წელს მოხდა.

ჰოვსანის კომპლექსი
**ჰოვსანის საცხოვრებელი კომპლექსი** მდებარეობს ბაქოს აღმოსავლეთ ნაწილში, სურახანის რაიონის სოფელ ჰოვსანთან. კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში არის 20 ჰექტარი ეკოლოგიურად სუფთა ტერიტორია, რომელიც შედგება ზეთისხილისა და ფიჭვის ხეებისგან.

საცხოვრებელი კომპლექსის გახსნა 2020 წელს მოხდა.

**განჯის საცხოვრებელი კომპლექსის** მშენებლობა 2020 წლის თებერვალში დაიწყო. კომპლექსი მოიცავს 18 მრავალბინიან კორპუსს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **- უწყების ოფიციალური ვებ-გვერდი**

სქოლიო
------

1. ↑  Международное сотрудничество
2. ↑  Ильхам Алиев принял участие в открытии жилого комплекса Государственного агентства жилищного строительства
3. ↑  Говсанcкий Жилой Комплекс
4. ↑  Ильхам Алиев принял участие в открытии жилого комплекса в Говсане
**ქაზიმლი ჰაჯი გუსი ქერბალაი ლიუთფალი ოღლი** (აზერ. Hacı Hüsü; 1839, შუშა — 1898, ასხაბადი (დღევანდელიაშხაბადი)) — აზერბაიჯანული მუსიკის ვოკალური ხელოვნების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, ჰარატ კულის მოსწავლეა.

სიცოცხლე და მოღვაწეობა
----------------------

პირველად შუშელების თვალწინ, მან ხანდემიროვის თეატრში საქველმოქმედო საღამოზე შეასრულა წარმოდგენა. ჰაჯი გუზი, ცნობილ ტარიკოს სადიხჯიანთან (მირზა სადიხთან) ერთად, ამ საღამოს ბრწყინვალედ მღეროდა მუღამ ჩარგიახს, აუღელვებლად იპყრობდა მაყურებლის გულებს. მისი სახელი სწრაფად გავრცელდა.

ჰაჯი გუსი ასევე იყო მუღამის თეორიის ექსპერტი, იცოდა აღმოსავლეთის ბევრ ქვეყანაში ამ ჟანრის შესრულების პრაქტიკა და აზერბაიჯანის მუღამის მახასიათებლები. მან გააუმჯობესა მრავალი შინაგანი მუგამის ექსპრესიულობა და ფორმირების თვისებები, შექმნა მათი ახალი ვარიანტები. ერთ-ერთი მათგანია ქურდი-შაჰნაზის მუღამი - ტრადიციულ ქურდიამდე, ჰაჯი გუზი დაამატა კიდევ ერთი მონაკვეთი - შაჰნაზი, რომელმაც ფორმას მნიშვნელოვანი მასშტაბები მისცა და გააღრმავა ემოციური და დრამატული შინაარსი. ჰაჯი გუსი ასევე იყო მუჰამ გატარის შემოქმედი.

მან მიიღო მიწვევები არა მარტო აზერბაიჯანის ქალაქებში სადღესასწაულო ღონისძიებებზე - (საყვარელი ხანანდე ნატავა, ჰაჯი გუზი მისი მეჯლისში გახშირებული მონაწილე იყო.მას ხშირად მის საღამოებზე იწვევდნენ ცნობილი მუსიკოსები - მაშადი ბაქოდან, მელიქ მანსუროვი, შამახი محمჰმუდ აგა და სხვები. ჰაჯი გუსი ასევე მისასალმებელი სტუმარი იყო ახლო და შუა აღმოსავლეთის ბევრ ქალაქში. ცნობილია, რომ ირანის შაჰმა ნასრედდინმა იგი მიიწვია ტაბრიზში შვილის ქორწილისთვის 1880 წელს. ჰაჯი გუზი თან ახლდა და თან ახლდა ტარისტ სადიხჯანი და კამანისტი ბაღდაგულ ატა. მან მღეროდა ბევრ ცნობილ ირანელ მუსიკოსთან ერთად, ხოლო ჰაჯი გუზი მიენიჭა შაჰის პირველი პრემია.

სიცოცხლის ბოლო წლებში, მექაში მომლოცველთაგან დაბრუნების შემდეგ, ჰაჯი გუსიმ, რელიგიური მოღვაწეების გავლენის ქვეშ, შეაჩერა მუგამების შესრულება და მხოლოდ შუშას მეჩეთის გოვარხარ აღადან გამოცხადებული აზანური გამოცხადება, ლოცვას ეძახდა. მაგრამ მაშინაც კი, მისმა ხმამ უამრავი მსმენელი მიიპყრო არა მარტო შუშის, არამედ მიმდებარე სოფლებისაც.
ცხრატყავა
**ცხრატყავა** (ლათ. Lonicera) — მერქნიან მცენარეთა გვარი ცხრატყავასებრთა ოჯახისა, სწორმდგომი ან გართხმული, ხვიარა, ფოთოლმცვივანი ან მარადმწვანე ბუჩქებია.

200-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევრაზიასა (მალაიზიისა და ფილიპინების კუნძულებამდე) და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში 7 სახეობა გვხვდება, აქედან ენდემური 2-ია: ბუშების ცხრატყავა (L.bushiorum) და სტევენის ცხრატყავა (L. steveniana). ინტროდუცირებულია 10 ეგზოტიკური სახეობა. 

ჩვენში ცხრატყავა იზრდება მთის შუა სარტყლამდე ტყეში, ქვეტყეში, ტყისპირას, ბუჩქნარში, ბალახოვან მცენარეულობაში და სხვა. უმრავლესობა სინათლის მოყვარული მცენარეა, ნაწილი დაჩრდილვას, სიმშრალეს და ნიადაგის დამლაშებას იტანს. სიცივისადმი გამძლეობა სახეობის მიხედვით სხვადასხვანაირია. მომწვანო-მოყვითალო ან მურა ფერის ძალზე მაგარი და მტკიცე მერქანი აქვს; ხმარობენ სახარატო საქმეში. ფოთლისა და ნაყოფისგან ამზადებენ საღებავს. 

იყენებენ ხალხურ მედიცინაში. თაფლოვანია. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება, რის გამოც მოშენებულია (L.edulis). დეკორატიულია, კარგად იტანს კრეჭას და გადარგვას. იყენებენ (ქართულსაც L.iberica) მშრალი ადგილების გასამწვანებლად. ამრავლებენ თესლით, კალმით, გადაწვენით.

ლიტერატურა
----------

* *მ. სახოკია* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 258, თბ. 1987 წელი
**მათხოჯის ბრძოლა 1789** — ბრძოლა იმერეთის სამეფო ტახტისათვის. 

1788 წელს იმერეთის მეფემ დავით გიორგის ძემ ოდიშზე გაილაშქრა და იქიდან გააძევა გრიგოლ დადიანი, რომელიც ლეჩხუმში გაიქცა. ოდიშის ფეოდალებმა გრიგოლის დაუჭირეს მხარი. მან დახმარება სთხოვა ერეკლე II-ს. ერეკლემ ჯარით გაგზავნა სოლომონ I-ის ძმისწული დავით არჩილის ძე, რომელმაც ლეჩხუმში ცოლად შეირთო გრიგოლ დადიანის და მარიამი. 

1789 წლის 11 ივლისს სოფელ მათხოჯთან მოხდა ოდიშისა და ქართლის კოალიციური ჯარის შეტაკება დავით II-ის მომხრეებთან. დავით არჩილის ძემ და გრიგოლი დადიანმა შეკრიბეს ლეჩხუმის ლაშქარი და მივიდნენ ოდიშის ხუნწს. მათ შეურთდნენ ოდიშელი მომხრეები და დაიბანაკეს იქვე. შეიტყო რა დავით II-მ აღნიშნულის თაობაზე, შეკრიბა იმერლებისაგან და ლეკებისგან ლაშქარი, გამოემართა, შეჩერდა ცხენისწყალზე გაღმა ნაპირას ხონის მახლობლად. მიუხედავად დავით მეფის ლაშქარის სიმრავლისა ქვეითმა ვერ გადმოლახა ადიდებული ცხენისწყალი. ოდიშელებმა იმამაცეს და ბუნბუას ხიდზე გაგზავნეს მეგრელთა რაზმი გიორგი ჩიქოვანის მეთაურობით. მათ შესძლეს ხიდზე გადასვლა და განლაგდნენ ხუნწის მოპირდაპირე ნაპირას მათხოჯის ქვემოთ. ხიდზე ქვეითის გადასვლამ რა წარმატებით ჩაიარა, მათ მეგრელი ცხენოსნებიც მიჰყვნენ. გაიმართა დიდი ბრძოლა ორ მხარეს შორის. დავით მეფის ლაშქარი ბრძოლაში დამარცხდა. მრავალი დაიჭრა და დაიღუპა როგორც ერთი ისე მეორე მხრიდან, მათ შორის ქაიხოსრო გელოვანის ძე მანუჩარიც. ოდიშისა და ქართლის ლაშქარმა მათხოჯში გამარჯვების შემდეგ ქუთაისი აიღეს. დავით II-მ ახალციხეს შეაფარა თავი, ხოლო იმერეთში სოლომონ II-ის სახელით დავით არჩილის ძე გამეფდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ჩხატარაშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 357-358.

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „ივერია", №5, 2 აპრილი, 1877
**ცენტრალ პარკი** ( 40°46′59″N, 73°58′20″W) ვრცელი საზოგადოებრივი ურბანული პარკია (3.41 კმ², ოთხკუთხა 4 კმ x 800 მ-ზე) მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. დაახ. 37,5 მილიონი მნახველით წელიწადში, ყველაზე პოპულარული ქალაქური პარკია აშშ-ში და მისი ხშირი გამოჩენა კინოფილმებსა თუ სატელევიზიო შოუებში მას ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ქალაქურ პარკად ხდის მსოფლიოში. პარკი ნიუ-იორკ სიტის პარკებისა და რეკრეაციის დეპარტამენტის დაქვემდებარებაშია.

ცენტრალ პარკს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ვესტ 110-ე ქუჩა, დასავლეთით მერვე ავენიუ, სამხრეთით ვესტ 59-ე ქუჩა, და აღმოსავლეთით მეხუთე ავენიუ. პარკის საზღვრების გასწვრივ ამ ქუჩებს როგორც წესი უწოდებენ ცენტრალ პარკ ნორზი, ცენტრალ პარკ ვესტი და ცენტრალ პარკ საუზი, შესაბამისად. მეხუთე ავენიუ საკუთარ სახელს ინარჩუნებს მთელი მისი აღმოსავლეთ საზღვრის გასწვრივ.

პარკის პროექტი ეკუთვნის ფრედერიკ ლოუ ოლმსტედსა და კალვერტ ვოქსს, რომელმაც მოგვიანებით ასევე შექმნა ბრუკლინის პროსპექტ პარკი. მიუხედავად იმისა, რომ პარკის უმეტესი ნაწილი ბუნებრივად გამოიყურება, ის ფაქტობრივად მთლიანად ხელოვნურად არის შექმნილი და შეიცავს რამდენიმე ხელოვნურ ტბას, საცალფეხო ბილიკებს, ორ საციგურაო მოედანს, საცხოველესა და მინდვრებს სხვადასხვა სპორტული დანიშნულებისთვის და ბავშვების სათამაშოდ. პარკი პოპულარული ოაზისია მიგრაციული ფრინველებისთვის, და შესაბამისად პოპულარულია ფრინველთა მოთვალთვალეთათვისაც. 10 კმ სიგრძის ველოსიპედის ბილიკი პარკის პერიმეტრზე პოპულარულია მორბენალთა, ველოსიპედისტთა და სკეიტერებისთვის, განსაკუთრებით უქმე დღეებში და საღამოს 7-ის შემდეგ, როდესაც საავტომობილო მოძრაობა იზღუდება.

ცენტრალ პარკის პანორამა, 2004.
ცემენტი (შეკვრა)
**ცემენტი** (გერმ. Zement < ლათ. caementum – ღორღი, მსხვრეული ქვა) — ჰიდრავლიკური მჭიდა ნივთიერებების დიდი ჯგუფის კრებითი სახელწოდება; ერთ-ერთი უმთავრესი საშენი მასალა, რომელსაც იყენებნ ბეტონისა და დუღაბის დასამზადებლად, ნაგებობის ცალკეული ელემენტების (დეტალების) დასამაგრებლად, ჰიდროსაიზოლაციოდ და სხვ.

ამ ტერმინის ზოგადი გაგებით ცემენტი ცნობილია უძველესი დროიდან. პირველი ხელოვნური მჭიდა ნივთიერებები იყო თაბაშირი და კირი, რომლებსაც ძველი ეგვიპტელები და ბერძნები იყენებდნენ მონუმენტური ნაგებობის ასაშენებლად (ზოგიერთი მათგანი დღემდეა შემონახული).
უფრო მოგვიანებით მჭიდა ნივთიერებად იყენებდნენ კირის დუღაბს, რომელშიც შედიოდა დაწვრილმანებული ვულკანური ქანების (ძველ რომში), კერამიკის ნაფხვენის (ძველ კოლხეთში) ან სუსტად გამომწვარი აგურფხვნილის (კიევის რუსეთში) დანამატები; ეს დანამატები მჭიდა მასალას ანიჭებდა წყალში გამყარების უნარს.

1795 წელს ჯ. პარკერმა მიიღო პატენტი რომანცემენტის გამოგონებისათვის, ხოლო 1824 წელს ჯ. ასპდინმა (ინგლისი) და 1825 წელს ე. ჩელიევმა (რუსეთი) ერთამანეთისაგან დამოუკიდებლად შექმნეს მჭიდა ნივთიერება, რომელიც დღეს პორტლანდცემენტის სახელწოდებითაა ცნობილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რომანცემენტი
* პორტლანდცემენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* British Cement Association (UK)
* Cembureau (EU) დაარქივებული 2010-07-04 საიტზე Wayback Machine.
* Portland Cement Association (US)
* Verein Deutscher Zementwerke e. V. (VDZ), (Germany) დაარქივებული 2011-07-19 საიტზე Wayback Machine.
* Carbon dioxide emission from the global cement industry (in 1994)[*მკვდარი ბმული*]

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 193.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |