recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
საგრადა-ფამილია 2007 წელს.
საგრადა-ფამილია 2009 წელს
**საგრადა-ფამილია** (La Sagrada Família, კატალ. „წმინდა ოჯახი") — მასიური მშენებარე კათოლიკური ბაზილიკა ბარსელონაში, კატალონიაში, ესპანეთში. მისი მშენებლობა 1882 წელს დაიწყო და მისი ფორმალური სახელია „წმინდა ოჯახის საკათედრო ტაძარი" (Temple Expiatori de la Sagrada Família). ანტონიო გაუდი ამ პროექტზე 40 წელი მუშაობდა და საკუთარი ცხოვრების ბოლო 15 წელი სრულიად ამ მიზანს დაუთმო. უსაშველოდ ხანგრძლივი მშენებლობის პროცესის გამო გაუდის ხუმრობით უთქვამს „ჩემს კლიენტს არ ეჩქარება"-ო. გაუდის გარდაცვალების შემდეგ 1926 წელს, მშენებლობაზე მუშაობა გაგრძელდა დომენეკ სუგრანიესისი ხელმძღვანელობით, სანამ 1935 წელს ესპანეთის სამოქალაქო ომი დაიწყებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარი დაუმთავრებელია, იგი 2010 წელს პაპმა ბენედიქტ მეთექვსმეტემ აკურთხა და ღვთისმსახურებისთვის ვარგისიანად გამოაცხადა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საგრადა-ფამილია***

* საგრადა ფამილიას ფონდის საიტი
* საგრადა ფამილიას ფონდი – არხი YouTube-ზე


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**შალაურის ჯვარპატიოსნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ შალაურის სამხრეთით 3 კილომეტრზე თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია, რომელსაც სამხრეთიდან სწორკუთხა მინაშენი ეკვრის. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვითაა და ნატეხი ქვით. ალაგ-ალაგ, გამოყენებულია შირიმიც. ეკლესია შეკეთებულია, თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთითაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ასეთივე თითო სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. აღმოსავლეთ სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზის ქვაა მიდგმული. მეორე ტრაპეზის ქვა აფსიდის ჩრდილოეთ მხართანაა. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში მოწყობილია ერთსაფეხურიანი პილასტრები, რომელზეც კამარის საყრდენი, ოდნავ შეისრული მოყვანილობის თაღია გადაყვანილი. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი, ოთხკუთხა ნიშაა. კედლებს, მთელ სიგრძეზე, გასდევს ჩამოსაჯდომი საფეხური. კედლები შელესილია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის გადამხურავ, შირიმის ქვაზე ჯვარია გამოსახული შენობა გადახურულია ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 371.
**შაირი** (არაბ. ში'რ – ლექსი) — მონორითმული ოთხტაეპიანი კატრენი, რომელიც ხანდახან რუსთაველისეულ კატრენსაც უწოდებენ. ძველ ქართულში გამოიყენებოდა ზოგადად ლექსის აღსანიშნავად: *„გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის შაირია ამად კარგი"*. შაირს რუსთაველი იყენებს ვეფხისტყაოსანის დაწერაში. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში შაირი ეწოდებოდა გამკენწლავი ხასიათის ლექსს.

ის შედგება ოთხი თექვსმეტ მარცვლიანი რიგით, მერვე და მეცხრე მარცვლებს შორის ცეზურით. მაშინ როდესაც სტროფში არის ხუთმარცვლიანი რითმა, შაირში ძირითადად გამოიყენება ფემინინურ ან დაქტილიურ რითმას. უნდა აღინიშნოს რომ მიუხედავად ამ ტიპის რითმების გამოყენებისა ქართულ შაირში ენის თავისებურებიდან გამომდინარე მახვილი არის ძალიან მსუბუქი, რადგან ქართული არის ძალიან დინამიური ენა და ძალიან სუსტი მახვილი კეთდება ბოლოდან მესამე მარცვალზე სამ ან მეტ მარცვლიან სიტყვებზე და ბოლოს წინა მარცვალზე ორ მარცვლიან სიტყვებზე.

ტიპები
------

არსებობს რვა მარცვლიანი შაირის ორი სახეობა: მაღალი (ქორეულ–პეონური) და დაბალი (ქორეულ–დაქტილიური) შაირები. რუსთაველს აქვს გამოყენებული ორივე.

### მაღალი შაირი

რვა მარცვლიან მაღალ შაირს აქვს მცირე ცეზურა ოთხი მარცვლის შემდეგ. ხაზები დაყოფილია ოთხ მარცვლიან ნაწილებად, სადაც ცეზურა გამოიყენება მეორე ნაწილის შემდეგ: xxxx xxxx//xxxx xxxx.
გაორკეცებული რვა მარცვლიანი მაღალი შაირი გვაძლევს 16 მარცვლიან მაღალ შაირს რომლის მთავარი ცეზურა არის რვა მარცვლის შემდეგ.

### დაბალი შაირი

8 მარცვლიან დაბალ შაირში ხაზები დაყოფილია ხუთ და სამ მარცვლიან ნაწილად, ცენზურით მეორე ნაწილის შემდეგ:xxxxx xxx//xxxxx xxx. 
გაორმაგებული რვა მარცვლიანი დაბალი შაირი ქმნის თექვსმეტ მარცვლიან შაირს მთავარი ცეზურით რვა მარცვლის შემდეგ და დამხმარე ცეზურებით სამი ან ხუთი მარცვლის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Shairi: პოეზიის ბაზა/ პოეზიის სასწავლო მასალები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 676.
28 გმირი პანფილოველების სამახსოვრო დაფა პანფილოველების სახელობის პარკში (ალმა-ატა, ყაზახეთი)
**პანფილოველები** (იგივე, 28 გმირი პანფილოველები, გმირი პანფილოველები) — წითელი არმიის 316-ე მსროლელი დივიზიის მეომრები, რომლებმაც თავი ისახელეს დიდ სამამულო ომში, შეიქმნა ალმა-ატაში (ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) სამხედრო კომისარ ივანე ვასილის ძე პანფილოვის მეთაურობით, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს 1941 წელს რუსეთის დაცვაში.
ყველაზე მეტად 28 მებრძოლია სახელგანთქმული გმირობისთვის 1075-ე მსროლელი პოლკის მე-2 ბატალიონის მეოთხე ასეულიდან პოლიტხელ ვ. კლოჩკოვის მეთაურობით. გავრცელებული ლეგენდის თანახმად, 1941 წლის 16 ნოემბერს, როდესაც დაიწყო განახლებული თავდასხმა მოწინააღმდეგეებისა მოსკოვზე, მეოთხე ასეულის მებრძოლებმა დუბოსეკოვის მიმდებარე ტერიტორიაზე დაცვისას განახორციელეს ოთხსაათიანი ბრძოლა, რომლითაც გაანადგურეს მოწინააღმდეგის 18 ტანკი. 28-ვე მებრძოლი გარდაიცვალა, რომელთაც საჭოთა კავშრის გმირობა მიანიჭეს.
საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკური კავშირისს სამხედრო პროკურატურის მიერ შესწავლილ იქნა ეს ამბავი 1948 და 1988 წლებში, რომლითაც ოფიციალური ვერსიის თანახმად ეს ფაქტი არ დადასტურდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მთავარი სამხედრო პროკურატურის დასკვნა „28 პანფილოველის შესახებ (რუსულად)[*მკვდარი ბმული*]
* საბჭოთა მითი და სინამდვილე „პანფილოველებზე"
**პოლიკარპე მაჭარაძე** (დ. 1878 სოფ. ივანდიდი, ხონის საზოგადოება — გ. ?) — ქართველი სოციალ-დემოკრატი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის ოჯახში. ერთი წლის ასაკში მამა გარდაეცვალა. წერა-კითხვა ისწავლა სოფლის დიაკვანთან. შემდგომში სწავლა გააგრძელა ორკლასიან სკოლაში, თუმცა ოჯახის უსახსრობის გამო სწავლის მიტოვება მოუხდა. 14 წლის ასაკიდან დაიწყო მუშაობა თბილისის რკინიგზის სახელოსნოში. 1895 წლიდან დაუახლოვდა „მესამე დასს". საუკუნის მიწურულს ქალაქ ბაქოში ნიკო კეცხოველთან ერთად მოაწყო არალეგალური სტამბა. შემდგომში დაბრუნდა სამშობლოში. პარტიის დავალებით, 1901 წლის მუშათა გამოსვლებისას დახატა წითელი დროშა მარქსის, ენგელსისა და ლასალის ფოტოებით. 1902 დააპატიმრეს და გაასახლეს ხონში. მეორედ 1903 წელს დააპატიმრეს და 3 წლით გადაასახლეს. 1905 წელს შეეხო ამნისტიის აქტი და დაბრუნდა თბილისში. 1906 წელს მუშაობდა რკინიგზის სახელოსნოში. 1907 წელს კვლავ დაიჭირეს და გადაასახლეს, თუმცა გაპარვა შეძლო და არალეგალურ საქმიანობას მიჰყო ხელი. 1914 წელს კვლავ დაიჭირეს.
1917 წლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და შეუდგა აქტიურ პარტიულ მუშაობას. იყო მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. დამოუკიდებლობის პერიოდში იყო რკინიგზის მუშათა გაერთიანების ერთ-ერთი ლიდერი. 1918 წელს სოციალ-დემოკრატების სიით შევიდა ეროვნულ საბჭოში. იყო ეროვნული საბჭოს საკონსტიტუციო კომისიის წევრი. 1918 წლის 15 ოქტომბერს ეროვნული საბჭო დატოვა. 1919 წლის დამფუძნებელი კრების არჩევნებზე კენჭს იყრიდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიით, თუმცა დეპუტატის მანდატი ვერ მოიპოვა. პარტიულ სიაში 129-ე ადგილი ეკავა. საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომი პერიოდის ცნობები არ მოიძებნება.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 263.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლიკარპე მაჭარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პაოლო დე მატეისი** (დ. 9 თებერვალი, 1662, პიანო-ვეტრალე — გ. 26 იანვარი, 1728, ნეაპოლი) — ბაროკოს პერიოდში მოღვაწე იტალიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა პიანო-ვეტრალეში, ამჟამად სალერნოს პროვინციაში, ხოლო გარდაიცვალა ნეაპოლში. სწავლობდა ფრანჩესკო დი მარიასთან ნეაპოლში, მოგვიანებით კი ლუკა ჯორდანოსთან. 1702-1705 წლებში მუშაობდა პარიზში, კალაბრიასა და გენუაში. ამის შემდეგ იგი დაბრუნდა ნეაპოლში. ამ პერიოდში იგი ასრულებდა დეკორატიულ სქემებს ნეაპოლის ეკლესიებში, მან ამ პერიოდში არაერთი ეკლესია მოხატა, მათ შორის ჯესუ ნუოვო. 1723-1725 წლებში იგი ცხოვრობდა რომში, სადაც რომის პაპ ინოკენტი XIII-საგან დავალება მიიღო. მისი მოსწავლეები იყვნენ: იგნასიო დე ოლივიერა, ბერნანდეს პერესი, ჯუზეპე მასტროლეო, ჯოვანი პანდოცი, ნიკოლას დე ფილიპსი და სარნელის ოჯახის წევრები: ფრანჩესკო, ჯენარო, ჯოვანი და ანტონიო.

გალერეა
-------

* 
*

ლიტერატურა
----------

* Hobbes, James R. (1849). *Picture collector's manual; Dictionary of Painters*.  T. & W. Boone, 29 Bond Street, London; Digitized by Googlebooks (2006) from Oxford library,   გვ. 153.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია გრეტის მუზეუმის ვებ-გვერდზე
* Artnet biography from Grove encyclopedia of Art.

სქოლიო
------

1. ↑  Storia della pittura in Napoli ed in Sicilia dalla fine del 1600 al principio del 1800, Volume 1, by Carlo Tito Dalbono, 1859, Naples, page 154.
2. ↑  J.R. Hobbes p. 154
**„ბახვის მანიფესტი"** — ბახვის თემის გლეხთა მოთხოვნები, რომლებიც წაუყენეს კავკასიის მთავარმართებლობის წარმომადგენელს 1905 წლის თებერვალში. 

1905 წლის 9 იანვრის სისხლიანმა კვირამ დიდი გამოხმაურება ჰპოვა საქართველოში, განსაკუთრებით კი გურიაში. ხელისუფლება იძულებული იყო ანგარიში გაეწია ქვეყანაში შექმნილი რევოლუციური მდგომარეობისათვის, ამიტომ ჯერ მშვიდობიანი გზით სცადა აჯანყებულ „მცხოვრებთა შთაგონება". ამ მიზნით გურიაში გაიგზავნა მთავარმართებლობის საბჭოს წევრი სულთანი კრიმ-გირეი, ჯარი კი ნატანებში შეაჩერეს. კრიმ-გირეიმ 12 თემი მოიარა (ამ დროს ოზურგეთის მაზრა 25 თემად იყო დაყოფილი), რათა გამოერკვია, „რას მოითხოვდა ხალხი მთავრობისაგან".

1905 წლის 23 თებერვალს კრიმ-გირეი ჩავიდა ბახვში. შეკრება გაიმართა სოფლის სასამართლოს წინ, მოედანზე. შეკრებილმა 500-მდე გლეხმა აირჩია 12 წარმომადგენელი (უმთავრესად სოციალ-დემოკრატები), რომლებმაც წამოაყენეს შემდეგი ძირითადი მოთხოვნები: საუფლისწულო, საეკლესიო, სამონასტრო მიწების კონფისკაცია და მათი უსასყიდლოდ გადაცემა მშრომელი ხალხის სარგებლობაში; ყოველგვარი საბატონო, საეკლესიო თუ სახელმწიფო ბეგარისა და ყველა არაპირდაპირი გადასახადის გაუქმება; სიტყვის, კრების, ბეჭდვის თავისუფლება; პიროვნების ხელშეუხებლობა; საყოველთაო, სავალდებულო უფასო დაწყებითი სწავლება ქართულ ენაზე. წარმომადგენლებმა ამასთან განაცხადეს, რომ არსებული მთავრობა ვერ შეძლებს დააკმაყოფილოს ყველა ეს მოთხოვნა, ამიტომ საჭიროა მთელ რუსეთში შეიცვალოს წესწყობილება და სახალხო მთავრობა აირჩეს საყოველთაო, პირდაპირი და ფარული კენჭისყრით.

გურიის ამბებზე ვრცელი სტატიები დაიბეჭდა როგორც ადგილობრივ, ისე რუსეთის ჟურნალ-გაზეთებში. ბახვის გლეხობის მოთხოვნებზე კორესპონდენცია (სათაურით „გურიაში") დაიბეჭდა, აგრეთვე ლენინურ გაზეთ „ვპერიოდში" („Вперёд") 16 (29) მარტს, N12-ში, რომელიც საზღვარგარეთ გამოდიოდა და არალეგალურად ვრცელდებოდა რუსეთში. კორესპონდენციაში ბახვის გლეხთა მოთხოვნები მანიფესტად იყო მოხსენიებული. ამის გამოც დაერქვა მას „ბახვის მანიფესტი".

მანიფესტის მოთხოვნათა შეუსრულებლობა გახდა ერთ-ერთი წინაპირობა 1905 წელს გურიაში შეიარაღებული ამბოხების დაწყებისა, რაც გურიის რესპუბლიკის გამოცხადებით და შემდეგ ამბოხის სასტიკი ჩახშობით დამთავრდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 253—254.
* *მახარაძე ი.* „გურული ფირალები", გვ 111-112 — თბილისი, 2008 წ, ISBN 978-9941-403-95-8,

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯავახიშვილი ივ.*, პოლიტიკური და სოციალური მოძრაობა მე-19 საუკუნის საქართველოში, თბ.: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, 2016 [1906]. — გვ. 63-64, ISBN 978-9941-13-503-3.
**პოლი პლამენოვა გენოვა** (ბულგ. Поли Пламенова Генова; დ. 10 თებერვალი 1987, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი მომღერალი, რომელიც წარმოადგინა თავისი ქვეყანა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011-ზე გერმანიაში. გენოვამ შეასრულა თავისი სიმღერა „Na inat" (ჯინაზე) მეორე ნახევარფინალზე. იგი ასევე წარმოადგენს ბულგარეთს მეორედ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე სტოკჰოლმში, შვედეთი, სიმღერით „If Love Was a Crime".

კარიერა
-------

პოლიმ დაამთავრა ბულგარეთის „ლუბომირ პიპკოვი"-ს ეროვნული მუსიკალური სკოლა, კლარნეტის მიმართულებით. ახლა იგი არის მესამე სასწავლო წლის კურსზე, კინორეჟისორის მიმართულებით. მიუხედავად ამისა, მან განაგრძობს მომღერლის კარიერას და ჩართულია რამდენიმე პროექტში. გენოვა UNICEF-ის საქველმოქმედო პროექტის „The Magnificent Six"-ის მონაწილეა. 2005 და 2006 წლებში მან მონაწილეობა მიიღო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ეროვნული შერჩევის ტურის წევრად „Melody" ტრიოში. 

### ევროვიზია 2011

2011 წელს იგი წარადგინა ბულგარეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2011-ზე, თავისი სიმღერით „Na inat", მაგრამ ვერ გადავიდა ფინალში. მისი სადებიუტო ალბომი გამოიცა იმავე წელს.

### ევროვიზიის შემდეგ

პოლი იყო მოსამართლედ „The X Factor"-ის ბულგარული ვერსიის პირველ სერიებში.

2015 წლის 21 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ პოლი უმასპინძლებდა საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2015-ს.

### ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016

2016 წლის 19 თებერვალს, გამოცხადდა, რომ პოლი წარმოადგენს ბულგარეთს კიდევ ერთხელ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Busa, Alexandru.  (24 February 2011) Poli Genova to represent Bulgaria in Düsseldorf. ESCToday. ციტირების თარიღი: 24 February 2011.
2. ↑  Brey, Marco.  (19 February 2016) Bulgaria: Poli Genova returns to Eurovision. European Broadcasting Union. ციტირების თარიღი: 19 February 2016.
3. ↑  Fisher, Luke.  (2015-10-21) Meet your host... Poli Genova!. European Broadcasting Union. ციტირების თარიღი: 2015-10-21.
4. ↑  Brey, Marco.  (19 February 2016) Bulgaria: Poli Genova returns to Eurovision. European Broadcasting Union. ციტირების თარიღი: 19 February 2016.
**შალაურის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ შალაურის სამხრეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ნაგებობას აშკარად ეტყობა მოგვიანებით ჩატარებული, აღდგენითი სამუშაოების კვალი, რომლის დროსაც, იმხანად დანგრეული დასავლეთ კედლის ნაცვლად, ახალი კედელი აუგიათ, ოღონდ არა თავდაპირველი კედლის ადგილზე, არამედ მისგან აღმოსავლეთით, დაახლოებით 1-1,5 მეტრ მანძილზე. ამის გამო დარბაზი ძლიერ არის დამოკლებული. იმდენად, რომ მისი სიგრძე თითქმის ორჯერ უფრო მეტია სიგრძეზე განახლებული კედელი საკმაოდ სქელია. იგი გრძივ კედლებს შორისაა ჩაშენებული ისე, რომ მათ ბოლოებთან ერთ ხაზზე კი არ არის, არამედ რამდენადმე წინაა წაწეული. ეკლესია ნაგებია წვრილი, რიყის ქვით, რომლებიც წესიერ, სწორხაზოვან რიგებადაა დაწყობილი. მოგვიანებით განახლებული კედელიც რიყის ქვისაა. შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი ორივე მხრიდან თარაზულადაა გადახურული. შიგნით, შესასვლელის ჩრდილოეთით, მოწყობილია მცირე, სწორკუთხა ნიშა. აღმოსავლეთით ღრმა, გეგმით ოდნავ გაბრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდია, რომლის კედელი, იატაკიდან 2 მეტრ სიმაღლეზე, დარბაზის გრძივი კედლებიდან მოკლე, პატარა მხრებითაა გამოყოფილი ზემოთ კი იგი უშუალოდ ერწყმის დარბაზის გრძივ კედლებს, ხოლო კონქი — კამარას. აფსიდის შუაში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ერთი, მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედელშიცაა. აფსიდის სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, აგურით ნაწყობი, კუბური ფორმის ტრაპეზია მიყრდნობილი. საკურთხეველი დარბაზისგან გამიჯნულია მოგვიანებით აგებული რიყის ქვის კანკელით. 1990 წელს ძეგლზე ჩატარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. ფასადებზე აღდგა ჩამოშლილი საპირე წყობა და აგურის თაროსებრი ლავგარდანი, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 370-371.
**ასლანდერეს ხიდი** — ხიდი თურქეთში, სოფელ ასლანდერეში. ზღვის სანაპიროდან 6 კილომეტრში.

მდინარეზე გადებული ხიდები განკუთვნილი იყო ტაოსთან, კერძოდ კი იუსუფელთან დასაკავშირებლად. ხიდი ოთხცენტრიანი ნაგებობაა და ასახულობით მოგვაგონებს ტიუდორების თაღს. მისი სამხრეთ-დასავლეთის ქუსლები უზადოდ გათლილი კვადრებითაა ამოყვანილი და ერთი მეტრის სიმაღლის ბურჯს ეყრდნობა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთისა უშუალოდ კლდეს. ასევე უზადოა თაღის წყობაც და მისი კონტურის შემომსაზღვრელი სარტყელიც.

ხიდის თაღის ქუსლები ზღვის დონიდან 246 მეტრზე კლდოვან მასივზეა დაფუძნებული. ცხადია, რომ ხიდის სახეს და კონსტრუქციას განაპირობებს ორი ერთმანეთისაგან განსხვავებული რადიუსი და ეს ორ სხვადასხვა დონეზე გამართულ სამშენებლო ბაქანსაც თხოულობს სხვადასხვა ქარგალის წარმოსაქმნელად. ეს დასტურდება კიდევაც თაღის ქუსლებზე.

სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის ქუსლებს შორის მანძილია — 19,8 მეტრი, ხიდთა ქუსლებიდან სასიარულო დონემდე სიმაღლე — 7,8 მეტრი, ხიდის სიგანე, ბორდიურების ჩათვლით — 2,6 მეტრი.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2014, გვ. 68-69 ISBN 978-9941-0-6458-6.
**პანჩენკოს სახლი** (რუს. Дом Панченко) — ძველი ორსართულიანი სახლი კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1910 წელს. როსტოვის საოლქო კომიტეტის 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 გადაწვეტილების თანახმად მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: კონსტანტინოვსკი, კარტაშოვის ქუჩა № 35.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში როსტოვის ოლქის ქალაქ კონსტანტინოვსკში შენდებოდა ბევრი შენობა ეკლექტიკის სტილში. ეს სტილი ერთ შენობაში აერთიანებდა როკოკოს, ბაროკოს, რენესანსისა და მოდერნის დეკორატიულ ფორმებს. ასეთ სტილშია აშენებული ორსართულიანი აგურის სახლი კონსტანტინოვსკში, რომელიც ეკუთვნოდა ვაჭარ პანჩენკოს. ეს სახლი ააგეს 1910 წელს ქალთა რეალური სასწავლებლისათვის, პირველი გილდიის ვაჭარ, ქაღალდის ფაბრიკის მფლობელის, მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქის ივანე პანჩენკოს სახსრებით. 

ივანე პანჩენკო იყო საზოგადოებრივი მოღვაწე, როსტოვის საქალაქო საბჭოს წევრი დიდი ხნის განმავლობაში. მისი თანხებით შენდებოდა ეკლესია და საავადმყოფოები. 

თავის დროზე შენობის პირველ სართულზე განთავსებული იყოსაწყობი და სააფთიაქო მაღაზია, აქვე შეიძლებოდა სამედიცინო დახმარების მიღება. სახლის მეორე სართული კი ეკავა ქალთა რეალურ სასწავლებელს. 

ამჟამად 25 ოქტომბრის ქუჩისა და კარტაშოვის ქუჩის გადაკვეთაზე მდებარე სახლში განთავსებულია საყოფაცხოვრებო სახლი. 2002 წლიდან პანჩენკოს სახლი რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლია.

აღწერა
------

ორსართულიანი აგურის სახლი აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. სახლის კუთხის ნაწილი რუტირებულია. ფანჯრები მართკუთხაა და გაფორმებულია სანდრიკებით. შენობას აქვს ორი შესასვლელი ორივე ქუჩიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дом купца Паненко
* Архитектурная память Константиновска

სქოლიო
------

1. ↑  Панченко Иван Степанович
2. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
F-14B „ტომქეთი" ავიამზიდ USS John F. Kennedy-ის გემბანიდან აფრენისას
**საგემბანო ავიაცია** ან **საგემბანო ბაზირების თვითმფრინავები** — ეს არის სამხედრო თვითმფრინავების ერთობლიობა, რომელიც სპეციალურად დაპროექტებულია ავიამზიდიდან ოპერაციების ჩასატარებლად. ტერმინი ძირითადად გამოიყენება უძრავფრთიანი თვითმფრინავების აღსანიშნავად, საზღვაო ბაზირების შვეულმფრენებს ოპერაციების ჩატარება უფრო ფართო სპექტრის საზღვაო ჰომალდებიდან შეუძლიათ. ავიამზიდური ბაზირების თვითმფრინავებს წაეწენება მაღალი მედეგობის მოთხოვნები რათა გაუძლონ ავიამზიდური ოპერაციების სპეციფიკას.

საგემბანო თვითმფრინავს უნდა შეეძლოს აფრენა მოკლე გარბენის პირობებში, უნდა იყოს სათანადოდ გამძლე, რათა გაუძლოს იმ ძალებს, რომლებიც წარმოიქნება თვითმფრინავის გემბანიდან გაშვებისას და დამუხრუჭებისას, ასევე, ასეთ თვითმფრინავებს ძირითადად უნდა ეკეცებოდეთ ფრთები, ჰომალდის ბორტზე მაქსიმალურად დიდი რადენობის თვითმფრინავების დასატევად.

ასეთი ტიპის თვითმფრინავებს ფართო სპექტრის ამოცანების შესრულება შეუძლიათ, მათ შორის საჰაერო ბრძოლების და სახმელეთო დარტყმების წარმოება, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო მოქმედება, საძიებო-სამაშველო ოპერაციების შესრულება, ტრანსპორტირება, ჰიდრომეტეოროლოგიური დაკვირვება, დაზვერვა და საჰაერო ბაზირების ადრეული შეტყობინების და მართვის სისტემის მოვალეობის შესრულება.

ისტორია
-------

პირველი გაფრენა USS Birmingham-ის გემბანიდან
მას შემდეგ რაც 1903 წელს გამოჩნდა პირველი უძრვაფრთოანი თვითმფრინავი, მის კვალდაკვალ 1910 წელს გამოჩნდა პირველი საზღვაო ბაზირების თვითმფრინავიც, რომელმაც პირველი გაფრენა აშშ-ის საზრვაო ძალების ავიამზიდ USS Birmingham-ის გემბანიდან განახორციელა. მას მოყვნენ ჰიდროთვითმფრინავები და ჰიდროთვითმფრინავების მხარდაჭერის გემები. ასე დაიწყო ბრტყელგემბანიანი გემების ეპოქა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ისეთი გემები, როგორებიცაა HMS Argus (1918), Hōshō (1922), USS Langley (1922), და Béarn (1927).

საჰაერო ძალების მნიშვნელობა მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისისთვის თავის პიკს მიაღწია, გაიზარდა თვითმფრინავების თვირთამწეობა, მოქმედების სიშორე, გაიზარდა საგემბანო ავიაციის ეფექტურობა. მე-2 მსოფლიო ომის პერიოდში ავიაციის მნიშვნელობა იმდენად გაიზარდა, რომ შეუძლებელი იყო მისი უგულვებელყოფა, განსაკუთრებით ისეთი საჰაერო ოპერაციების ჩატარების შემდეგ, როგორიცაა HMS Prince of Wales-ის ჩაძირვა და იერიში ტარანტოზე, თავდასხმა პერლ-ჰარბორზე და ა. შ. ომის დასრულები შემდეგ იზრდებოდა საგემბანო ოპერაციების ზომა და მნიშვნელობა.
**პაოაის ეკლესია** — კათოლიკური სამრევლო ეკლესია ფილიპინებში, ილოკოს-ნორტეს პროვინციაში, პაოაის მუნიციპალიტეტში. ეკლესიის მშენებლობა 1710 წელს დასრულდა. ცნობილია განსხვავებული არქიტექტურით; ნაგებობის ორივე მხარეს და უკან აღმართულია უზარმაზარი საყრდენები. 1993 წელს, ეკლესია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძგელთა სიაში შეიტანა, როგორც ფილიპინების ბაროკოს სტილის ეკლესიების ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუში. 

პაოაის ეკლესია მიწისძვრის ბაროკოს არქიტექტურის უპირველესი ნიმუშია; ბაროკოს ეს სტილი ფილიპინურ ინტერპრეტაციას წარმოადგენს, ქვეყნის სეისმური პირობების გათვალისწინებით. ფილიპინებისთვის დამახასიათებელია გამანადგურებელი მიწისძვრები, რომელთაც ყვეყნის მასშტაბით არაერთი ადრეული ეკლესია ემსხვერპლა. გარდა ბაროკოსი, ეკლესიის ფასადი ასევე შეიცავს იავური არქიტექტურის ნიმუშებს, რითაც ის ბორობუდურს წააგავს.

ისტორია
-------

ქალაქ პაოაის თავდაპირველად „ბომბეი" ერქვა, რადგან მის პირველ მაცხოვრებლებს სჯეროდათ, რომ ინდოეთიდან იყვნენ მოსულნი. მიმდებარე არეალის შესახებ პირველი წერილობითი დოკუმენტები 1593 წლით თარიღდება, 1686 წელს კი ის დამოუკიდებელი ავგუსტინური სამწყსო გახდა. ამჟამინდელი ეკლესიის მშენებლობა 1694 წელს ავგუსტინელთა საძმოს მღვდელმა ანტონიო ესტავილიომ დაიწყო, საბოლოოდ მშენებლობა 1710 წელს დასრულდა.

გალერეა
-------

* ეკლესია და უზარმაზარი საყრდენებიეკლესია და უზარმაზარი საყრდენები
* სამრეკლოსამრეკლო

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფილიპინების ბაროკოს სტილის ეკლესიები
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Heritage profile
* Paoay Church, Ilocos Norte, more pictures of the church including the interior

სქოლიო
------

1. ↑  "Baroque Churches of the Philippines". World Heritage Convention. Retrieved on 2011-07-09.
2. ↑  "Paoay Church". Pasyalang Ilocos Norte.Retrieved on 2011-07-09.
3. ↑  "Paoay Church". Heritage Conservation Society. Retrieved on 2011-07-09.

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფილიპინებში ფილიპინების დროშა |
| --- |
|  |
| 
ფილიპინების ბაროკოს სტილის ეკლესიები  • ტუბატაჰის რიფი  • ბანაუს ბრინჯის ტერასები  • ვიგანი  • პუერტო-პრინსესა  • ჰამიგუიტანის მთის ნაკრძალი |  |

 |
**პანჩევო** (სერბ.-ხორ. Pánčevo) — ქალაქი სერბეთში. მდებარეობს ვოევოდინის ავტონომიურ მხარეში, სამხრეთ-ბანატის ოლქისა და პანჩევოს თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 76 203 კაცი. ბელგრადიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

ისტორია
-------

უძველესი სახელწოდება დასახლებისა, რომელიც მდებარეობდა მდინარე ტიმიშისა და დუნაის შერთების ადგილზე, იყო პანუკა. ისტორიის მანძილზე ამ სტრატეგიული ადგილის მფლობელები (რომაელები, კელტები, ჰუნები, ვარები, სლავები, უნგრელები, თატრები, თურქები, გერმანელები) უცვლიდნენ სახელს დასახლებულ პუნქტს და მისი მნიშვნელობაც იცვლებოდა. X საუკუნეში ქალაქს ერქვა პანუცეა ან პანუჩა, XII საუკუნეში — ბანსიფი, XV საუკუნეში — პანჩელი და პენსეი, XVII საუკუნეში — პაიჩოვა და ბანჩოვა, XVIII საუკუნის დასაწყისში — ჩომბა. 

პირველად მოიხსენიება 1153 წელს, როგორც სავაჭრო ქალაქი. XV საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს ოსმალებმა და მათი მმართველბის ქვეშ დარჩა 1716 წლამდე. შემდეგ შევიდა ავსტრია-უნგრეთის შემადგენლობაში. 1918 წელს შევიდა იუგოლსავიის შემადგენლობაში და ეწოდა თანამედროვე სახელი. 1999 წელს არაერთხელ დაბომბა ნატოს ავიაციამ.

გალერეა
-------

* მიძინების ეკლესიამიძინების ეკლესია
* კათოლიკური ეკლესიაკათოლიკური ეკლესია
* ევანგელისტური ეკლესიაევანგელისტური ეკლესია
* ეროვნული მუზეუმიეროვნული მუზეუმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The local entertaiment portal Pancevo Online დაარქივებული 2016-05-04 საიტზე Wayback Machine.
* The local radio television station
* Official local government site
* South Banat district portal K-013 with all informations from Pancevo and region.(serbian,english...)
* Pančevo web portal - Provides all city information's
* Pancevo on the internet
* The unofficial pancevo site დაარქივებული 2016-08-12 საიტზე Wayback Machine.
* The local newspaper "Pančevac"
**ბიძინა ქუთათელაძე** (დ. 1895 — გ. 5 მაისი, 1969) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

ქართული ეროვნული ჯარისა და პოლონეთის ეროვნული არმიის მაიორი ბიძინა ქუთათელაძე 1895 წელს დაიბადა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ანექსია-ოკუპაციამდე იგი იყო ქართველ ოფიცერთა სამხედრო სასწავლებლის პედაგოგ-ინსტრუქტორი და იუნკერთა ასეულის მეთაური. 1921 წლის თებერვალში მონაწილეობდა კოჯორ-ტაბახმელას ბრძოლებში. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ბიძინა ქუთათელაძე ჯერ თურქეთში გადავიდა, შემდეგ კი — პოლონეთში. 1923 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა პოლონეთის გენშტაბის სამხედრო აკადემია. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე მცირე ხნით ადრე მიიღო გენშტაბის მაიორის სამხედრო ხარისხი და დაინიშნა დივიზიის შტაბის საოპერაციო დარგის უფროსად. ამ თანამდებობაზე მოუსწრო მას ომმა. იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ვარშავის დაცვაში. პოლონეთის ოკუპაციის შემდეგ ბიძინა ქუთათელაძე მსახურობდა დასავლეთის ფრონტზე, ინგლისის არმიის შემადგენლობაში. 1950-იანი წლების დამდეგს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. მიღებული ჰქონდა ინგლისის არმიის კაპიტნის ხარისხი, პოლონეთისა და დიდი ბრიტანეთის არაერთი სამხედრო ჯილდო. გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ლონდონში. ბიძინა ქუთათელაძე გარდაიცვალა 1969 წლის 5 მაისს, 74 წლის ასაკში. დაკრძალულია ლონდონის გარეუბანში.

ლიტერატურა
----------

* ურუშაძე, ლევან. ბიძინა ქუთათელაძე // ევროპა და ქართული პოლიტიკური ემიგრაცია / ლევან ურუშაძე. - თბილისი, 2005. - გვ. 23

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბიძინა ქუთათელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სამეფო ტახტის საყრდენი პალენკედან ადამიანის გამოსახულებით, რომელიც ბაკაბის მსგავსად იქცევა. ამერიკის მუზეუმი, მადრიდი, ესპანეთი.
**ბაკაბები** (ოთხი ძმა) — ზეცის ღმერთები, რომლებიც წარმოადგენდნენ ცის საყრდენს. განაწილებულნი იყვნენ კომპასის 4 ძირითად მხარეზე. (4 ძმა შესაძლოა ერთი ღვთაების განსახიერებაც ყოფილიყო). ისინი იყვნენ ღვთაება - იხამნისა და იშჩელის შთამომავლები. თითოეული ძმა ყოველ 4 წელიწადში ერთ წელიწადს წარმართავდა. მაიას ტომი ყოველთვის დიდი სიხარულით ელოდა წელიწადს, რომლის წარმართვაც ძმებს შორის უზენაესს ხვდებოდა წილად. ღვთაებათა განლაგება და მათი შესაბამისი ფერები (აღმ. - წითელი, ჩრდ. - თეთრი, დას. - შავი, სამხ. - ყვითელი) უდიდეს როლს თამაშობდნენ მაიას კულტურასა და რელიგიაში.

ლიტერატურა
----------

* Robert Redfield and Alfonso Villa Rojas,*Chan Kom*. Chicago University Press.
* Ralph L. Roys, *The Book of Chilam Balam of Chumayel*. Norman: University of Oklahoma Press.
* Ralph L. Roys, *Ritual of the Bacabs*. Norman: University of Oklahoma Press.
* David Stuart, *New Year Records in Classic Maya Inscriptions*, The PARI Journal 5(2):1-6. Fall 2004.
* Karl Taube, *The Major Gods of Ancient Yucatan*.
* J.E.S. Thompson, *The Bacabs: Their Portraits and Their Glyphs*.
* A.M. Tozzer, *Landa's Relación de las Cosas de Yucatan. A Translation*.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაიას მითოლოგია |
| --- |
|  |
| 
* აჰ პუჩი
* ბაკაბები
* გუკუმაცი
* ეკ ჩუა
* ეკაჰაო
* იტცამნა
* იქსბალანქი
* იშჩელი
* კიზინი
* კინიჩ აჰაუ
* კუკულკანი
* ჩააქი
* ციტ ბოლონ ტუმი
* ჰუნ ჰუნაჰპუ
* ჰურაკანი
 |

 |
**გასროლა** — სერიალის *ტიფლისი* მეშვიდე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 2015 წლის 3 იანვარს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ამილახვარი და გრიგოლი ოსმალ ვაჭარს შეხვდებიან, რომელიც მათ ტიფლისში დაბრუნებას მოუწოდებს და თანაც შეპირდება, რომ მატინოვი ცოცხალი აღარ დახვდებათ. აქვე გაიცნობენს დიმიტრი სოროკინს. ასეც მოხდება, მატინოვს მოწამლავენ. ორბელიანის ოჯახში წვეულებისთვის ემზადებიან. ანატოლი, რომელიც გაზეთს კითხულობს წააწყდება ცნობას, რომელშიც ნათქვამია, რომ დაიწვა გორის სემინარია და დაიღუპა სტუდენტი იოსებ ჯუღაშვილი(სტალინი). ჟანდარმერიაში მისულ სისოს გიგო პატარა ბავშვს დაახვედრებს, რომელიც მატარებელს გამოყვა და ისე ჩამოვიდა ტიფლისში მამის მოსაძებნად. სისო მამის პოვნას შეპირდება, ხოლო გიგო ბავშვს თავის ოჯახში წაიყვანს. გამომცემლობაში საბა მიშო ძიას შესთავაზებს აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის დახმარებას, თუმცა უარს მიიღებს. მიშო ძია თავის თანამშრომლებთან ერთად სმას განაგრძობს. საროსკიპოდან წამოყვანილი ქალები ორბელიანების ერთ–ერთ ოთახში მოეწყვნენ და თავს კარტის თამაშით ირთობენ. არჩილი და აბრაგები მთიულებს შეხვდებიან და მათი აჯანყების სურვილს შეიტყობენ. საუბრის ძირითადი თემა იარაღი იქნება. სისო თავის ცოლს და შვილს მოინახულებს. შეპირდება, რომ ამის შემდეგ ხშირად ნახავს მათ. წვეულებამდე ელენე და ლუკა ეტლით გაისეირნებენ, სადაც აბრაგი სიყვარულში გამოტყდება. ცხვირა შეყვარებულის სახლში შეიპარება, სადაც შეიტყობს, რომ არჩილის მოკვლას აპირებენ. ქუჩაში გავა და თავადის ძმიშვილსა და მის მეგობარს სცემს. მოკვლაში ხელს სისო შეუშლის. ბალზე ყველასთვის მოულოდნელად ახალ მეფისნაცვალს, სოროკინს წარადგენენ. ის კი თავის მხრივ გაამართლებს და საზოგადოებაში გამოიყვანს ლევან ამილახვარს. ლუკა ვეღარ მოითმენს და ესვრის. თავადი მოკვდება. ორმხრივ სროლაში დაიღუპება ელენეც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* The Shot — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* გასროლა
**გარუეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარუეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

სოფლიდან აღმოსავლეთით 3 კმ. მთაზე მდებარე ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია ფლეთილი ქვაც.

დარბაზული ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით გააჩნია ნახევარწრიული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი - გარედან არქიტრავული სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა. სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ნიშაა. კონქი სფერულია, მისი დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის მარცხენა ნაწილი. აბსიდის ხარისხი მისსავე მოხაზულობას იმეორებს.

ეკლესიის სამხრეთის კედელი თითქმის ჩამონგრეულია. შეისრული კამარის მხოლოდ ჩრდილოეთი მხარეა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედელს ხარისხი გასდევს. ამავე კედლებშია გაჭრილი სწორკუთხა სარკმლები. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. შესასვლელის კვალი არ ჩანს.

ჩრდილოეთის ფასადზე შემორჩენილია მარტივპროფილიანი შირიმის კარნიზი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 34-35
**ხარი** (ინდონ. Batang Hari, სხვა სახელწოდებები **ბათანგხარი**, **ჯამბი**) — ინდონეზიაში კუნძული სუმატრას ყველაზე გრძელი მდინარე (სხვადასხვა აღწერით 600-დან 800-მდე კმ). ის სუმატრას აღმოსავლეთ სანაპიროზე მინანგკაბაუს მაღალმთიანეთიდან ხვდება.

არწერა
------

მდინარე სათავეს იღებს 1 531 მეტრი ზღვის დონიდან მთა გუგონგ რასას ფერდობზე (2585 მ, ბარისანის ქედი) დასავლეთ სუმატრას პროვინციაში. თავიდან სამხრეთით, შემდგომ აღმოსავლეთით უხვევს და ძირითადად დაჭაობებულ ადგილებზე მიედინება. იგი გვხვდება პროვინცია სუმატრას დასავლეთ რამდენიმე ოლქში (სამხრეთი სოლოკი, დჰასმარაია) და ჯამბი (ბუნგოს ოლქი, ტებო, ბათანგხარი, მუარო-ჯამბი, აღმოსავლეთ ტანჯუნგ-ჯაბუნგი), შედის სრუტე ბერხალაში, რომელიც მიეკუთვნება სამხრეთ - ჩინეთის ზღვის აუზს. მსხვილი შენაკადებია ტებო, ტაბირი, მერანგინი, ტემბესი და ეისა.

მდინარე ხარის აუზი არის სიდიდით მეორე მდინარეების აუზთა შორის ინდონეზიაში, და იკავეს მიახლოებით 40 000 კმ² ფართობს (სხვა მაჩვენებლებით 49 000 კმ²). წყალშემკრების საშუალო ფართობის დაახლოებით 76 % მდებარეობს პროვინცია ჯამბიში, დანარჩენი 24 % — დასავლეთ სუმატრას პროვინციაში. მდინარის სიგრძე წარმოადგენს 600 კმ (სხვა მაჩვენებლებით 800 კმ).

მდინარე საზღვაო ნავებისთვის სანაოსნოა ქალაქ ჯამბიმდე (155 კმ ნაპირიდან). მდინარის პირას მყოფი უდიდესი ქალაქი და პორტია — ჯამბი (586 930 მცხოვრები). ტრანს სუმატრას გზატკეცილი (AH25) გადაკვეთს მდინარეს ქალაქ ჯამბასთან.

მდინარის აუზში არსებობს ოქროს საბადოები, სწორედ რომლის გამოც აქვს კუნძულს სახელი *Swarnadwipa*, რაც სანსკრიტიდან თარგმნისას ნიშნავს „ოქროს კუნძულს".

ძველად, მდინარის პირას არსებობდა კომერციული პორტი, ცნობილი როგორც *მელაიუ*. 686 წელს დატყვევებული იყო შრიბიჯაიას სამეფოს მიერ. X საუკუნის დასაწყისში ჯამბის დინებიდან 26 კილომეტრით დაბლა გაჩნდა კომპლექსი ინდო - ბუდისტური რწმუნების. ინდური გავლენა შეეტყო მდინარის სახელწოდებას (*ხარი* — ეს არის ერთ-ერთი სახელი ვიშნუსა და კრიშნის ინდუიზმში).

სამთო საწარმოების მუშაობა და ტყეების გაჩეხვა მდინარის აუზზე მის დინებაზე მოქმედებს, იწვევს და ზრდის მდინარის პირას ნიადაგის ეროზიას, ასევე ზრდის მდინარის აღრევას განსაკუთრებით ქვედა დინებაში. რამაც ეს ყველაფერი მიიყვანა იქამდე, რომ წყალი მდინარეში უეცრად მატულობს წვიმის სეზონის დროს და პირიქით, სწრაფად ვვარდება მშრალი სეზონისას. წყლის მოხმარების საშუალო რაოდენობა უდრის 1500 მ³/წმ.

ბუნების დაცვისთვის მდინარის პირებზე გააშენეს ეროვნული პარკები ქერენჩი - სებლატ (დასავლეთით, ფართობი 1 375 000 ჰა) და ბერბაკი (162 700 ჰა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. 

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***Batang Hari River***

სქოლიო
------

1. ↑  Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд. перераб. и доп. — М. : Недра, 1986
2. ↑  Reviving Batanghari’s heyday.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 2 August 2014.
3. 1 2 3 4 5 6  Introduction to Jambi. indahnesia.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-17. ციტირების თარიღი: 2016-11-15.
4. 1 2 3 4  Хари
5. ↑  Большой атлас мира, издание четвертое, The reader’s Digest World Atlas, 2007, ISBN 978-5-89355-169-3, стр. 98
6. 1 2  DAS Batanghari. academia.edu. ციტირების თარიღი: 2016-11-17.
Heckler & Koch-ის MP5, დღეისთვის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მსოფლიოში.
**პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი** — მჭიდიანი ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელიც პისტოლეტის ტყვიებს ისვრის. ამ ტიპის იარაღის აღმნიშვნელი პირველი ტერმინი — „submachine gun" (პირდაპირი თარგმანით „ქვეტყვიამფრქვევი") თავდაპირველად დაამკვიდრა ამერიკელმა ჯონ ტ. ტომპსონმა, ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიაფმრქვევის გამომგონებელმა, რათა საკუთარი გამოგონება დაეხასიათებინა, როგორც ავტომატური იარაღი, რომელიც ტყვიამფრქვევზე ბევრად ნაკლები სიძლიერის იყო, თუმცა ტყვიამფრქვევის მსგავსად, ავტომატურ რეჟიმში ისროდა. ზოგ ენაში, მათ შორის გერმანულში, რუსულსა და ქართულში, ეს სახელი დამკვიდრდა არა როგორც „ქვეტყვიამფრქვევი", არამედ, როგორც „პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი". რადგანაც სტანდარტული ტყვიამფრქვევი იყენებს შაშხანის ვაზნას და არა პისტოლეტისას, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები არ ითვლება ტყვიამფრქვევებად.

აშშ-ს ელიტური „ზღვის ლომების" ორი წევრი, შეიარაღებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით.
პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა პირველი მსოფლიო ომის დროს, როგორც ახლო მანძილზე საიერიშო იარაღი, რომელიც გამოიყენებოდა სანგრების მოწინააღმდეგეთაგან გასაწმენდად. დღევანდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების პირველი წინაპარი იყო გერმანული MP 18. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გამოყენებამ პიკს მიაღწია მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, როცა მილიონობით პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მზადდებოდა რეგულარული არმიების, კომანდოსებისა და პარტიზანებისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი გამორჩეული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები და მათი სხვადასხვა ვარიანტები იყო ამერიკული ტომპსონი, გერმანული MP 40 და საბჭოთა PPSh-41, რომლებიც ბრძოლის ველზე ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები იყო. ომის შემდეგ ბევრი ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა, როგორებიცაა, მაგალითად, გერმანული Heckler & Koch-ის MP5 და მისი სხვადასხვა ვარიანტები, თუმცა 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული დღემდე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გამოყენება შემცირდა, რადგან უპირატესობა მიენიჭა საიერიშო შაშხანებს, რომლებსაც გააჩნიათ სროლის უფრო დიდი ეფექტური მანძილი და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან განსხვავებით, შეუძლიათ ჩაფხუტისა და ჯავშანჟილეტის გახვრეტა. ამის მიუხედავად, დღეისთვის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები მაინც გამოიყენება ელიტური სამხედრო დანაყოფებისა და პოლიციის სპეცრაზმების მიერ ახლო მანძილზე ბრძოლებში, განსაკუთრებით შენობებში, ვინაიდან პისტოლეტის კალიბრიანი ავტომატური იარაღი კომპაქტური, სროლისას ადვილად გასაკონტროლებელი და მაღალი საცეცხლე სიხშირისაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Thompson submachine gun
* Submachine Guns (SMG’s): Outpaced by Today’s Modern Short-Barreled Rifles (SBR’s)/Sub-Carbines, or Still a Viable Tool for Close Quarters Battle/Close Quarters Combat (CQB/CQC)?

ლიტერატურა
----------

* Military Small Arms Of The 20th Century. Ian Hogg & John Weeks. Krause Publications. 2000. გვ. 93
ჩრდილოეთ პოლუსისკენ მიმავალი ატომური ყინულმჭრელი „იამალი". 2001 წელი
რუსული ყინულმჭრელი კრასინი ამერიკულ მომმარაგებელ გემს ანტარქტიკისკენ, მაკ-მერდოს სადგურისკენ მიუძღვება
**ყინულმჭრელი** — სპეციალური დანიშნულების გემი ან ნავი, რომელიც ყინულით დაფარულ წყლებზე სანაოსნოდ და სხვა ნავებისთვის და გემებისთვის უსაფრთხო წყლითსავალი გზის გასაკვალადაა შექმნილი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერმინი ძირითადა ყინულმჭრელ გემებს გულისხმობს, ასევე შესაძლებელია შედარებით პატარა მცურავი საშუალებებიც იგულისხმებოდეს, მაგალითად ყინულმჭრელი ნავები, რომლებიც ოდესღაც გაერთიანებული სამეფოს არხებზე გამოიყენებოდა.

იმისათვის, რომ გემი ყინულმჭრელად ჩაითვალოს, უნდა ჰქონდეს ისეთი სამი თავისებურება, რომელიც ჩვეულებრივ გემებს არ აქვთ: გამაგრებული კორპუსი, ყინულის ჭრის შემძლე ფორმა და ყინულში გავლის სიმძლავრე.[1]

ყინულმჭრელი გზას პირდაპირ ყინულის ზონებში გავლით და მათზე მიწოლით ასუფთავებს. წყლის ყინული ძალიან სუსტია და მარტივად იმტვრევა, თუმცა ძალიან სქელი ყინულის შემთხვევაში, ყინულმჭრელს შეუძლია ყინულს ცხვირით დააწვეს და გასატეხად გემის წონა გამოიყენოს. ვინადაიანაც გემს ყინულს ჭრაზე ბევრად მეტად წინ დაგროვებული ნამსხვრევები ანელებს, ყინულმჭრელს ასეთი შემთხვევებისთვის გამიზნული კორპუსი აქვთ, რომელიც ყინულის ნამსხვრევებს მის გვერდით ან ქვემოთ ამისამართებს. დაზიანებების რისკი გემის მამოძრავებელ სისტემაზე (ფრთიანი ხრახნი, ფრთიანი ხრახნების ლილვები, ა.შ.) ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე თვითონ მის კორპუსზე, ყინულმჭრელის უნარი, წარმატებით იმოძრაოს ყინულზე, გატეხოს ის და შემდეგ გზიდან ნამტვრევები ჩამოიშოროს, მისი უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია.[2]

სქოლიო
------

1. ↑  Riska, K. Design of Ice Breaking Ships (pdf). ციტირების თარიღი: 2012-10-27.
2. ↑  Chapter 5 Ship Design and Construction for Ice Operations.
**პერიფერიული მოწყობილობა** (ინგლ. *peripheral*) — კომპიუტერზე მისაერთებელი გარე მოწყობილობა, რომელიც კომპიუტერში ინფორმაციის შეტანის ან მისგან მიღების საშუალებას იძლევა. ასეთი მოწყობილობები არ ითვლება ძირითადად და მათი გათიშვა კომპიუტერიდან არ იწვევს მისი მუშაობის შეფერხებას. მაგრამ კომპიუტერების უმრავლესობა მუშაობს პერიფერიულ მოწყობილობებთან ერთად (მაგ. პრინტერი, სკანერი, პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი და სხვ.)

პერიფერიული მოწყობილობები იყოფა სამ ტიპად:

* შემტანი მოწყობილობები (თაგუნა, მიკროფონი, სენსორული ეკრანი და ა.შ.)
* გამომტანი მოწყობილობები (პრინტერი, დინამიკები, მონიტორი და ა. შ.)
* შემნახველი მოწყობილობები (HDD, FDD, USB და ა. შ.)

ზოგჯერ ერთი პერიფერიული მოწყობილობა ერთდროულად მიეკუთვნება სხვადასხვა ტიპს. მაგ. დისკის ჩამწერ-წამკითხველი მოწყობილობა, ინტერაქტიული დაფა, მოდემი და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* ა. ბენაშვილი, გ. ბენაშვილი, ს. სულხანიშვილი, კომპიუტერის პერიფერიის ორგანიზაცია (სახელმძღვანელო). თბილისი. საქ.უნ-ტი. 2016.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კომპიუტერის პერიფერიული მოწყობილობები
აჩოლი ბავშვები.
**აჩოლი** — ხალხი რომელიც უგანდასა და სამხრეთ სუდანის აღმოსავლეთ ეკვატორიის შტატის დასავლეთ ნაწილში ცხოვრობს. ისინი აჩოლის ენაზე საუბრობენ. 2013 წლის მონაცემებით სამხრეთ სუდანში დაახლოებით 60 000 აჩოლი ცხოვრობს, ხოლო უგანდაში 1.6 მილიონი.

აჩოლების ხალხის ბელადებს ეწოდებათ *რვოდი*. ბელადი აერთიანებს რამდენიმე ნათესაურ კლანს. ტრადიციულად ითვლებოდა, რომ რვოდებს ზებუნებრივი ძალები ჰქონდათ, თუმცა გადაწყვეტილების მიღება უხუცესთა საბჭოზე ხდება. წარმომადგენელთა საბჭო განიხილავს კლანებს შორის წარმოქმნილ უთანხმოებებს.

საქორწილო რიტუალი ახალგაზრდა მამაკაცის მიერ გოგოს მხრიდან სიმპატიის მოპოვების მერე ნიშნობით გრძელდება. ნიშნობის დროს ახალგაზრდას გოგოს მამასთან მიაქვს მცირე გამოსასყიდ ხოლო ქორწილამდე მან მთლიანად უნდა გადაიხადოს პატარძლის ღირებულება, რომელიც როგორც წესი მსხვილფეხა ან წვრილფეხა საქონელია.

აჩოლის ხალხს სწამს ერთი უმაღლესი ძალის *ნიარუნბაგასი*, რომელიც ადამიანის მოკვლას კრძალავს. მკვლელობის შემთხვევაში მსხვერპლის ოჯახი აწარმოებს სისხლის გამოსასყიდის რაოდენობაზე მოლაპარაკებას. ამის შემდეგ ტარდება მკვლელთან შერიგების რიტუალი. დღეისთვის აჩოლების უმეტესობა ქრისტიანია.

აჩოლების მიწა *ნგომ კვარო* არ ეკუთვნის ინდივიდებს და ზოგადად კლანის საკუთრებად ითვლება. მიწა გამოიყენება როგორც სოფლის მეურნეობის ასევე ნადირობისთვის, კლანებს შორის უთანხმოებებს აგვარებენ რვოდები.

აჩოლები თავიდან ბაჰრ-ელ-გაზალში ცხოვრობდნენ, თუმცა XVII საუკუნეში სამხრეთით მიგრირდნენ და დღეისთვის უგანდის ერთ–ერთ უმსხვილეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ.

ლიტერატურა
----------

* Atkinson, Ronald Raymond (1994) *The roots of ethnicity: the origins of the Acholi of Uganda before 1800*. Kampala: Fountain Publishers. ISBN 9970-02-156-7.
* Dwyer, John Orr (1972) 'The Acholi of Uganda: adjustment to imperialism'. (unpublished thesis) Ann Arbor, Michigan: University Microfilms International .
* Girling, F.K. (1960) *The Acholi of Uganda* (Colonial Office / Colonial research studies vol. 30). London: Her majesty's stationery office.
* Latigo, James, "The Acholi Traditional Conflict Resolution in Light of Current Circumstances:" *National Conference on Reconciliation, Hotel Africana, Kampala*, *Law Reform Journal* (Uganda Law Reform Commission), 4 September 2006)
* Webster, J. (1970) 'State formation and fragmentation in Agago, Eastern Acholi', *Provisional council for the social sciences in East Africa; 1st annual conference*, vol 3. p. 168-197.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აჩოლი (ხალხი)***

* Acholi Web Site The Acholi Business and Social Network Portal დაარქივებული 2015-02-21 საიტზე Wayback Machine.
* South Sudanese Acholi community at Gurtong Peace Project დაარქივებული 2009-02-18 საიტზე Wayback Machine.
* Rupiny დაარქივებული 2010-01-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Acholi გვ. 1. Gurtong.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 თებერვალი 2014. ციტირების თარიღი: 3 Feb 2014.
2. ↑  Mitigating Land Conflicts in Northern Uganda გვ. 9, Volume IV. URI & ARLPI, Supported by IFA/ZIVIK (2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 თებერვალი 2014. ციტირების თარიღი: 3 Feb 2014.
**ბამბის რიგი** — ქუჩა კრწანისის რაიონში. ძველ თბილისში ბამბით, მატყლითა და ჩითით მოვაჭრეთა ქუჩა (ბაზაზხანა); ჩაისახა გვიან შუა საუკუნეებში. მელიქის ქარვასლის ადგილას, რომელიც სიონის ქუჩის დასაწყისში მდებარე დიდი ჩორსუსკენ (გადახურული ბაზარი) იყო მიმართული, 1904 წელს თბილისელმა არქიტექტორმა ღაზარ სარქისიანმა მანთაშევის რიგი ააშენა.

სავაჭრო რიგი მოდერნის სტილის ორი ნაგებობისგან შედგება. ერთი ყოფილ არწრუნის ქარვასლას ემიჯნება, მეორე კი ბამბის რიგისა და შარდენის ქუჩის, ყოფილი ბნელი რიგის, გამყოფ ზღუდედ აღიქმება. ორივე ნაგებობა ქუჩის მრუდ მოხაზულობას მიჰყვება. ფასადებს ყოფილი დუქნების ღიობები ანაწევრებს. სავაჭრო რიგის მთავარ მხატვრულ აქცენტს არწრუნის ქრვასლის მომიჯნავე შენობის ფასადზე არაცენტრალურად მოთავსებული რიზალიტი წარმოადგენს. რიზალიტს ამკობს კარის სამცენტრიანთაღოვანი თავსართი, ადამიანის სახის სიმბოლურგამოსახულებიანი საჭექი ქვით. თავსართი რუსტრირებულ სიბრტყეზეა მოთავსეული, მის ზემოთ კი ფართო ნალისებული სარკმელია. განაშენიანების აღქმისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს სიონის ქუჩისკენ მიმართულ ვიწრო ფასადებსაც. ბამბის რიგისა და შარდენის ქუჩის რეკონტრუქცია 1981 წელს განხორციელდა (არქიტექტორი გიორგი ბათიაშვილი).

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი, 2006 წ. მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0.
* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985.
**ბამბის ნაყინი** -  ფხვიერი კონსისტენციის საკონდიტრო ნაწარმი, რომელიც ფიზიკური თვისებებით ბამბას წააგავს. მზადდება მდნადი შაქრისგან, რომელიც ისხმევა ცივ მოტრიალე მეტალის თეფშზე ან კონუსში. ამის შედეგად დამზადებული თხელი ძაფები გუნდად გროვდება. მსუბუქი კონსისტენციის გამო ჩვეულებრივი პორცია დიდი ზომისაა - აღემატება ზრდასრული ადამიანის თავის ზომას. შეიძლება დაემატოს არომატიზატორი და საკვები საღებავი. თავდაპირველად ბამბის ნაყინი თეთრია, მაგრამ მისი ყველაზე პოპულარული და ცნობადი ფერი ღია ვარდისფერია, ევროპაში და ამერიკაში გავრცელებულია ღია ცისფერი, იასამნისფერი, ყვითელი. წითელი და სხვა ფერის ბამბის ნაყინებიც. გაიცემა პლასტმასის ან ქაღალდის ჯოხზე, დახვეულ ქაღალდში ან ქაღალდის ან მუყაოს ცელოფანში. იყიდება მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, აზიის სხვადასხვა ქვეყნის სამზარეულოში არსებობს მსგავსი კერძები - კორეული კკულ-ტარაე, ირანული ფაშმაკი და სხვა.

ისტორია
-------

ბამბის ნაყინის წინაპარი შეიძლება იყოს მე-19 საუკუნის ევროპაში დამზადებული დახვეული შაქარი. შაქრის დახვევა რთული, შრომატევადი და ძვირი პროცესი იყო და ჩვეულებრივ მოსახლეობას არ ჰქონდა ამის შესაძლებლობა. ზოგი წყარო მე-15 საუკუნის იტალიაზე მიგვითითებს როგორც კერძის სამშობლოზე. შაქრის დახვევის პირველი მექანიზმი 1897 წელს ინგლისელმა სტომატოლოგმა უილიამ მორისონმა გამოიგონა, დააპატენტა და წარადგინა საქალაქო გასართობ ღონისძიებაზე. მიუხედავად იმ დროისთვის მაღალი ფასის (დღევანდელი მიახლოებით 7$), კერძმა დიდი წარმატება იქონია და პოპულარობა სწრაფად მოიპოვა. მორისონის დაპატენტებული მექანიზმი დღემდე გამოიყენება როგორც უმარტივესი შაქრის დასახვევი მანქანა. შემდეგ მსგავსი ხელსაწყო დააპატენტა ჯოზეფ ლასკომ სხვა სახელწოდებით, რომელითაც ბამბის ნაყინი ახლა ცნობილია ინგლისურენოვსნი ქვეყნების უმეტესობაში. 1970-იან წლებში შეუქმნა პირველი მანქანა, რომელსაც შეეძლო ბამბის ნაყინის შექმნისთანავე ავტომატიზირებული შეფუთვა, რამაც გაამარტივა მისი მსოფლიოში გავრცელება და გაყიდვა კარნავალებზე და სხვა ქუჩის ღონისძიებებზე.

დღეს ბამბის ნაყინი გვხვდება ბევრ, უმეტესად საბავშვო ღონისძიებაზე, ცირკებში, პარკებში და ქუჩებში. ასევე ზოგ ქვეყანაში მზადდება ქარხნებში მაღაზიებისთვის, არსებობს კერძო პირებისთვის განკუთვნილი ხელსაწყოებიც. უმეტესად პოპულარობით ბავშვების შორის სარგებლობს. შეერთებულ შტატებში ბამბის ნაყინის ეროვნული დღე 7 დეკემბერს აღინიშნება.
**წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი** (რუს. Дом общества Красного Креста) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულიაXIX საუკუნის მეორე ნახევარში. მიეკუთვნება არქიტექტურის ძეგლების ნუსხას. ამჟამად მასში განთავსებულია ქალაქის № 2 პოლიკლინიკა. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 104.

ისტორია
-------

ბერძნების ქუჩა 104-ში მდებარე შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ბერძენი კომერსანტის ალექსოპულოს სახსრებით. 

1817-1837 წლებში სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ზახაროვს. 1837-1887 წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის ცოლს ადელაიდა ალექსოპულოს, ხოლო 1890-1898 წლებში - მალტიადე ალექსოპულოს, რომლისგანაც სახლი იყიდა ეპომინონდ ალაფუზოვმა. 

1880-იან წლებში აქ განთავსებული იყო მეხუთე სათადარიგო საარტილერიო ბრიგადის ლაზარეთი.

სახლის მფლობელმა ე. ალაფუზოვმა 1902 წელს სახლი საჩუქრად გადასცა ტაგანროგის წითელი ჯვრის თემს ამბულატორიისა და საავადმყოფოს ასაშენებლად, რის გამოც ალაფუზოვი დააჯილდოვეს წმ. ანას სახელობის მეორე ხარისხის ორდენით. საავადმყოფოს კურთხევა მოხდა 1904 წლის 14 მაისს. 

თვით ეპომინონდ ალაფუზოვმა დააარსა ტაგანროგის წითელი ჯვრის საზოგადოება. საზოგადოების პირველი წევრები იყვნენ ანა ბესჩინსკაია, პავლე ფილიპევსკი და სხვ. საზოგადოების მთავარი ექიმი იყო ვლადიმირ შიმანოვსკი. 

XX საუკუნის 20-იან წლებში სახლში განათავსეს პირელი ცენტრალური პოლიკლინიკა. მოგვიანებით შენობას მიაშენეს ახალი კორპუსი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფასადზე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფასადზე მიაშენეს აგურის ნაგებობა. 

XX საუკუნის მეორე ნახევარში აქ მუშაობდა ქალაქის საავადმყოფო № 3, რომელსაც 2003 წელს უწოდეს ქალაქის პოლიკლინიკა №2. 

ამჟამად სახლი გარემონტებულია, შეღებეს წითელი საღებავით, კოლონები - თეთრად, ჩამოხსნეს ეზოს კარიბჭე. შენობა შეტანილია ტაგანროგის არქიტექტურული ძეგლების რეესტრში.

არქიტექტურა
-----------

წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი აგებულია აგურისაგან პროვინციული კლასიციზმის პერიოდში. სამკუთხა ფრონტონი ზემოდან ადგას ოთხ დორიულ სვეტს.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0
* *Гаврюшкин О. П.* По старой Греческой… — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Историческая справка о здании городской поликлиники №2 დაარქივებული 02.02.2017, საიტზე Wayback Machine.
* Памятники архитектуры Таганрога на старых открытках и фотографиях
* МБУЗ "Городская поликлиника №2" г. Таганрог