recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნარმერის ფილა** (ძვ. წ. XXX ს.) — ერთ-ერთი უძველესი რელიეფია, რომელიც მოგვითხრობს ეგვიპტის გაერთიანების ისტორიას. იგი თანმხლები წარწერების გარეშეა, მაგრამ თავად წარმოადგენს ამბის თხრობას, პიქტოგრამას. ფილის ორივე მხარეს გამოსახულია რელიეფები. ერთ მხარეს დატანილი გამოსახულება იშიფრება შემდეგნაირად: „მეფემ 6000 ტყვე გამოიყვანა ბრძოლის ველიდან", მეორე მხარეს კი — „მეფე ანგრევს სიმაგრეებს, ანადგურებს მტერს".

ნარმერის ფილის ორივე მხარე ხაზებით ჰორიზონტალურ არეებადაა დაყოფილი, რომლებზეც ცალკეული სცენებია გამოსახული. 

ერთ მხარეს, ყველაზე დიდ არეზე, წარმოდგენილია ჩრდილო ეგვიპტის ფარაონი ნარმერი, რომელიც მის წინ მუხლებზე დაცემულ, სამხრეთის ფარაონს კომბალს უღერებს. აქვეა ნილოსის დელტის სიმბოლო, რომელზეც ჰორი, ღვთაებრივი შევარდენი ზის და თოკზე გამობმულ დამარცხებული ფარაონის თავს მიართმევს გამარჯვებულს. ფილის ქვედა, ვიწრო, არეზე დამარცხებული მეომრების გაქცევაა წარმოდგენილი. ფილის ზედა ნაწილში ცის ქალღმერთის, ფარაონის მფარველის, ჰათორის სიმბოლური გამოსახულებებია — ქალის სტილიზებული სახეები ორი რქითა და ყურებით.

მეორე მხარეს ჰორიზონტალურ სარტყლებად სამი სცენაა მოცემული. სულ ზემოთ, გამარჯვებული ფარაონი თავის მხლებლებთან ერთად ბრძოლის ველის დასათვალიერებლად მიემართება, რომელიც მოწინააღმდეგეთა თავმოკვეთილი გვამებითაა მოფენილი. შუა სცენა წარმოგვიდგენს ორ ფანტასტიკურ ცხოველს, რომელთა გრძელი, გადახლართული კისრები სცენის ცენტრში წრეს ქმნიან. წრე, შესაძლოა, ქვეყნის გაერთიანების სიმბოლო იყოს და ამავე დროს მარადიულობისა და უსასრულობის დატვირთვაც ჰქონდეს. ქვედა ნაწილში კი გამოსახულია ფარაონი ხარის სახით, რომელიც დამარცხებულს თელავს და ანგრევს მტრის ციხეს.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ყველგან, სადაც გამარჯვებული ფარაონია გამოსახული, იგი ზომით ყველა სხვა ფიგურას მნიშვნელოვნად აღემატება.

ლიტერატურა
----------

* Brier, Bob. *The First Nation in History*. History of Ancient Egypt (Audio). The Teaching Company. 2001.
* Kinnaer, Jacques. "What is Really Known About the Narmer Palette?", *KMT: A Modern Journal of Ancient Egypt*, Spring 2004.
* Wilkinson, Toby A. H. *Early Dynastic Egypt* Routledge, London 1999, ISBN 0-415-18633-1.
* Grimal, Nicolas Christophe *A history of Ancient Egypt*. Wiley-Blackwell, London 1996, ISBN 0-631-19396-0.
* Kemp, Barry J. *Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization* Routledge, London 2005, ISBN 0-415-23550-2.
* Davis, Whitney *Masking the Blow: The Scene of Representation in Late Prehistoric Egyptian Art.* Berkeley, Oxford (Los Angeles) 1992, ISBN 0-520-07488-2.
* Hendrickx, Stan. Narmer Palette Bibliography დაარქივებული 2017-09-23 საიტზე Wayback Machine.. 2017.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნარმერის ფილა***

* Narmer Palette დაარქივებული 2008-06-11 საიტზე Wayback Machine.  - Archaeowiki.org
* High resolution photograph of the Narmer Palette
* Good images of Narmer Palette Scroll down to the drawing of the Palette and take the link to the photographs published by Francesco Rafaele.
* The Narmer Palette: The victorious king of the south
* Narmer Palette (weber.ucsd.edu) დაარქივებული 2003-12-26 საიტზე Wayback Machine.
* Narmer Palette (ancient-egypt.org)
* Corpus of Egyptian Late Predynastic Palettes Images of more than fifty such palettes with various motifs
* *Narmer Catalog* (Narmer Palette)
**მებორნე** (ლათ. Actitis hypoleucos) — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 19–21 სმ, ფრთის შლილი 38–41 სმ; მასა 33–70 გ აღწევს. დედალი მცირედ აღემატება მამალს. აქვს მოხდენილი აგებულება. ფეხები გრძელია, ფერად ჭუჭყიანი ყვითელი. ნისკარტი სწორი, საშუალო სიგრძის, ფერად ყავისფერი და ბოლოში მუქია. საქორწინო შეფერილობაში ზურგი მომწვანო-ყავისფერია ყავისფერივე შტრიხებით, მუცელი — თეთრი. ზამთრის შეფერილობა ერთფეროვანი მურაა. ცხოვრობს მარტო, მცირე გუნდებად მიგრაციის დროს და დასვენების ადგილებში იკრიბებიან. ბუდობს თითქმის მთელი ჩრდილოეთი ევრაზიის ტყის მდინარებთან ახლოს, შედის ნახევარუდაბნებსა და სამხრეთ ტუნდრაში, მაღალ მთაში ადის 4000 მ სიმაღლეზე; საქართველოში მობუდარ ფრინველად გვხვდება. იზამთრებს აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით), სამხრეთ-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ინდონეზიასა და ავსტრალიაში. იკვებება მწერებით, მათი ლარვებით, ობობებით, მოლუსკებით, თავკომბალებით, პატარა თევზებითა და კიბოსნაირებით. მონოგამები არიან. ბუდე მიწა აკეთებენ, რომელიც ან ორმოა, ან ფოთლებისგანაა შემდგარი; დედალი დებს 4 კვერცხს, ინკუბაცია 21–22 დღე გრძელდება. ბარტყები თვითონ მოიპოვებენ საკვებს მშობელთა დაცვის ქვეშ; ფრენას 22–28 დღის ასაკში იწყებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მებორნე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 330.
2. ↑  მებორნე — *დიდი ქართულ-ინგლისური ლექსიკონი* // საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
3. ↑  მებორნე // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
ხედი არგენტინის მხრდიან
არგენტინის მხარეს აღმართული ობელისკი
**ტრიპლე-ფრონტერა** (ესპ. La Triple Frontera; პორტ. Tríplice Fronteira) — სამმაგი საზღვარი სამხრეთ ამერიკაში, პარაგვაის, არგენტინასა და ბრაზილიას შორის, მდინარე იგუასუსა და პარანის შერწყმის ადგილას. ამ არეალში განთავსებულია ქალაქები: სიუდად-დელ-ესტე (პარაგვაი), პუერტო-იგუასუ (არგენტინა) და ფოზ-დუ-იგუასუ (ბრაზილია). ახლოსვე მდებარეობს იგუასუს ჩანჩქერი და იტაიპუს კაშხალი.

მოსახლეობა
----------

სამმაგი საზღვრის მოსახლეობა თავს იყრის სამ ქალაქში. მათ შორის უდიდესია პარაგვაის ქალაქი სიუდად-დელ-ესტე, სადაც 2010 წლის მონაცემებით 390 000 ადამიანი ცხოვრობს, ბრაზილიის ფოზ-დუ-იგუასუში 300 000, ყველაზე პატარა კი არგენტინის ქალაქი პუერტო-იგუასუა 82 000 მცხოვრებით. არეალში მნიშვნელოვანია არაბი და აზიელი იმიგრანტების წილი, რომელთა საერთო რაოდენობაც 50 000-ს აღწევს.

ტურიზმი
-------

სამმაგი საზღვარი მნიშვნელოვანი ტურისტული არეალია. ვიზიტორებს შესაძლებლობა აქვთ ნახონ ე. წ. „ძმობის ხიდი", რომელიც ერთმანეთთან არგენტინის ქალაქ პუერტო-იგუასუსა და ბრაზილიის ქალაქ ფოზ-დუ-იგუასუს აკავშირებს. სამივე ქვეყნის მხარეს აღმართულია ობელისკი, რომელიც იმ ქვეყნის დროშის ფერებშია გადაწყვეტილი, რომლის მხარესაც მდებარეობს. თითოეული ამ ობელისკიდან შესაძლებელია სამივე ქვეყნის ტერიტორიის დანახვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

25°35′33″ ს. გ. 054°35′35″ დ. გ.﻿ / ﻿25.59250° ს. გ. 54.59306° დ. გ.﻿ / -25.59250; -54.59306

* CNBC Trish-Regan's Diary From a Dangerous Place
* CNBC In Paraguay Piracy Bleeds US Profits Aids Terrorists დაარქივებული 2012-10-14 საიტზე Wayback Machine.
* Pulitzer Center on Crisis Reporting დაარქივებული 2007-09-02 საიტზე Wayback Machine.  Clouds Over Iguaçu (Video)
* South America's regional centre for illegal activities დაარქივებული 2007-11-03 საიტზე Wayback Machine.  Jane's Intelligence Review, 26 September 2006

სქოლიო
------

1. ↑  „Paraguay's Ciudad del Este and the New Centers of Gravity". Foreign Military Studies Office. April, 2002. ციტირების თარიღი: April 2006. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)[*მკვდარი ბმული*]
**მურზილკა** (რუს. Мурзилка) — რუსული საბავშვო ჟურნალი. გამოიცემა 1924 წლის 16 მაისიდან. გათვლილია 6-დან 12 წლამდე ასაკის ბავშვებზე. ჟურნალის მთავარი რედაქტორია ტატიანა ანდროსენკო.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის ბოლოს კანადელი მხატვრისა და მწერლის პალმერ კოქსის მიერ შეიქმნა „ბრაუნის" სახელით ცნობილი ხალხის შესახებ ლექსების ციკლი. მოგვიანებით რუსმა მწერალმა ანა ჰვოლსონმა დაწერა მოთხრობები ტყის კაცუნებზე, რომელთა შორის მთავარი იყო მურზილკა (ეს სახელი მან თავად მოიფიქრა) — ფრაკით, ჯოხით და მონოკლით აღჭურვილი არსება.

1924 წლის 16 მაისს საბჭოთა კავშირში პირველად გამოვიდა ჟურნალ „მურზილკას" ნომერი. აქ მურზილკა წარმოდგენილი იყო როგორც პატარა თეთრი ძაღლი და დაჰყვებოდა თავის პატრონს, ბიჭუნა პეტიას.

1927-1928 წლებში გამოდიოდა „მურზილკას გაზეთი".

1937 წელს მხატვარ ამინადავ კანევსკის მიერ შეიქმნა მურზილკას ცნობილი იმიჯი — ყვითელი არსება წითელი ბერეტით, ფოტოაპარატითა და ყელსახვევით.

ჟურნალში ქვეყნდებოდა სხვადასხვა ცნობილი მწერლის ნაწარმოები. მათ შორის იყვნენ სამუილ მარშაკი, სერგეი მიხალკოვი, ბორის ზახოდერი, ნიკოლოზ ნოსოვი და სხვები.

წლების მანძილზე ჟურნალში კომიქსების სახით ქვეყნდებოდა მურზილკას თავგადასავლები.

1993 წელს გამოიცა ჰვოლსონის წიგნი „მურზილკასა და ტყის კაცუნების თავგადასავალი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალის ძველი საიტი დაარქივებული 2009-03-01 საიტზე Wayback Machine.
* ჟურნალის ახალი საიტი
* ჟურნალის რამდენიმე ორიგინალური ნომერი
* ინფორმაცია საიტზე ’ძველი ჟურნალები’
* ინფორმაცია პორტალზე LiveJournal[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑
**ადელის მიწა** (ფრანგ. Terre Adélie) — ანტარქტიდის სექტორი, რომელზეც პრეტენციას აცხადებს საფრანგეთი, საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების განსაკუთრებული სტატუსის მქონე ზღვისიქითა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წარმონაქმნის — სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის ადმინისტრაციული ოლქია. ტერიტორიის საზღვრები გადის ანტარქტიდის სანაპიროზე წერტილებს შორის კოორდინატებით 66°12′ ს. გ. 136°11′ ა. გ. და 66°48′ ს. გ. 142°02′ ა. გ. ამ წერტილებიდან საზღვარი მიდის კონტინენტის სიღრმეში 2600 კმ-ზე თვით სამხრეთ პოლუსამდე. სანაპირო ხაზის საერთო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 350 კმ-ს. ამ ტერიტორიას უკავია 432 ათას კმ²-ზე მეტი ფართობი, რომელიც თითქმის მთლიანად დაფარულია ყინულით.

სანაპირო 1837 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ზღვაოსანმა ჟიულ-სეზარ სებასტიენ დიუმონ-დიურვილმა და მან ამ ტერიტორიას (მიწას) თავისი მეუღლის პატივსაცემად უწოდა ადელი.

1956 წლის 12 იანვრიდან ტერიტორიაზე მოქმედებს მთელი წლის განმავლობაში მოქმედი მუდმივი ფრანგული სამეცნიერო-კვლევითი პოლარული სადგური — დიუმონ-დიურვილი, რომელიც მდებარეობს ანტარქტიდის სანაპიროზე კოორდინატებით 66°40′ ს. გ. 140°01′ ა. გ. მოსახლეობა ზამთარში შეადგენს 33 ადამიანს და ზაფხულში 78 ადამიანს. პირველივე ფრანგული სადგური პორტ-მარტინი დაარსდა 1950 წლის 9 აპრილს წერტილში კოორდინატებით 66°49′04″ ს. გ. 141°23′39″ ა. გ. მაგრამ გაანადგურა ხანძარმა 1952 წლის 23 იანვარ 24 იანვრის ღამეს. პორტ-მარტინის ზამთრის მოსახლეობა შეადგენდა 11 ადამიანს 1950 წელს და 17 ადამიანს 1951 წელს.

საფრანგეთს ასევე ჰქონდა კიდევ ერთი პოლარული ბაზა — შარკოს სადგური, რომელიც მდებარეობს კონტინენტის სიღრმეში ანტარქტიდის ყინულოვან ფარზე 2400 მეტრ სიმაღლეზე, 320 კმ-ში სადგურ დიუმონ-დიურვილიდან, კოორდინატებია 69°22′ ს. გ. 139°01′ ა. გ. სადგური გაიხსნა 1957 წელს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის წინ და იარსება 1960 წლამდე. სადგურის პერსონალი სულ შედგებოდა სამი ადამიანისგან. ბაზა უპირველეს ყოვლისა წარმოადგენდა თოვლში შეჭრილ სივრცეს, ძლიერი ქარისგან დასაცავად.

ადელის მიწა ორივე მხრიდან ესაზღვრება ავსტრალიის ანტარქტიდულ ტერიტორიას, კერძოდ კლარის სანაპიროს (უილკსის მიწის ნაწილი) დასავლეთით და გეორგ V-ის მიწას აღმოსავლეთით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 87.
**ადელაიდა მამედოვა** (დ. 22 აგვისტო, 1922, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 25 აპრილი, 2015, ბაქო, აზერბაიჯანი) — სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორი, საზოგადო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდიანტი. ადელაიდა მამედოვა მუზეუმის ორგანიზაციისთვის და აზერბაიჯანის კულტურული მემკვიდრეობის პროპაგანდისთვის დაჯილდოებულია ორდენით „შოჰრატი" და „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო დიპლომით".

ბიოგრაფია
---------

ადელაიდა მამედოვა დაიბადა 1922 წლის 22 აგვისტოს ქალაქ თბილისში. სკოლის დამთავრების შემდგომ მან განათლება მიიღო საქართველოს რესპუბლიკის სახალხო კომისარიატთან არსებულ თბილისის იურიდიულ სკოლაში. შემდგომ იგი შეუდგა შრომით მოღვაწეობას.

1977 წელს ადელაიდა მამედოვა დაინიშნა სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორად. თავისი მოღვაწეობის შედეგად მუზეუმი რესპუბლიკაში გავიდა პირველ ადგილზე. აქ მოგროვებულია და ფონდებში დაცულია 6 ათას დოკუმენტზე მეტი, რომლებიც ასახავენ აზერბაიჯანელი მომღერლის პირად და საზოგადოებრივ ცხოვრებას.

დირექტორობის დროს ადელაიდა მამედოვა იმავდროულად იკვლევდა ბულბულის მემკვიდრეობას. იგი არის შვიდი წიგნისა და ბულბულის მოღვაწეობის შესახებ უამრავი სტატიის ავტორი.

ადელაიდას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქალაქ შუშაში ბულბულის მუზეუმის შექმნაში.

ადელაიდა მამედოვა გარდაიცვალა 93 წლის ასაკში 2015 წლის 25 აპრილს.

სქოლიო
------

1. ↑  Мамедова Аделаида Рза кызы. Маэстро Бюльбюль. Баку. Нагыл Еви 2009. 247
2. ↑
3. ↑  Скончалась Аделаида Мамедова - мать Полада Бюльбюль оглу
**ადელარ ბათელი** (ლათ. Adelardus Bathensis, ინგლ. Adelard of Bath; დაახლოებით 1080 — 1160) — მე-12 საუკუნის ინგლისელი ფილოსოფოსი, ნატურფილოსოფოსი და სქოლასტიკოსი. გარდა იმისა, რომ საკუთარ ორიგინალურ თხზულებებს წერდა, არაბული და ბერძნული წყაროებიდან ლათინურ ენაზე თარგმნიდა ფილოსოფიურ, ასტროლოგიურ და მათემატიკურ ნაშრომებს.

შემოქმედება
-----------

ადელარის ორი ფილოსოფიური თხზულებაა დღემდე მოღწეული: „De eodem et diverso" („იმავესა და განსხვავებულისათვის") და „Quaestiones naturales" („ბუნებითი საკითხები"). ამ თხზულებების ძირითადი მიმართულება პლატონურია: 

> „არისტოტელე მართებულად თვლის, რომ სახეები და გვარები იმანენტურნი არიან ინდივიდთა მიმართ, ვინაიდან გრძნობადი ობიექტები ინდივიდუმებად, სახეებად და გვარებად გვევლინებიან იმის მიხედვით, თუ რა თვალსაზრისით განვიხილავთ მათ, ესე იგი, მათ ინდივიდუალურ არსებობაზე გავამახვილებთ ყურადღებას, თუ იმაზე, რაც ერთგვაროვანია მათში, მეორე მხრივ, პლატონიც მართებულად ამტკიცებს, რომ წმინდა სახით ისინი მხოლოდ გრძნობად საგანთა გარეშე, ღვთაებრივ გონებაში არსებობენ."
> 
>

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნეოპლატონიზმი
* შარტრის სკოლა
* ბერნარ შარტრელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

 
ვიკიწყაროში**?** არის ტექსტი 1911 *Encyclopædia Britannica*-ს სტატიებიდან თემაზე:
***ადელარ ბათელი***

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ადელარ ბათელი***

* ადელარ ბათელი[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. 1 2  MacTutor History of Mathematics archive<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
2. ↑  შტეკლი ა. შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორია. ბაჩანა ბრეგვაძის თარგმანი, თბილისი, 1994.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90504850
* BNE: XX1214797
* BNF: cb118855703 (data)
* CANTIC: a10036003
* GND: 118847155
* ISNI: 0000 0001 1844 7888
* LCCN: n84218229
* NKC: ola2002113814
* NLA: 36155692
* NLI: 000262690
* NTA: 071792694
* RERO: 02-A000003736
* The SBN id PUVV219063 is not valid.
* SELIBR: 175006
* SNAC: w67f30n4
* SUDOC: 026647915
* Trove: 1221228
* ULAN: 500330567
* VIAF: 35253721
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 35253721

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მწვანე თეატრი**. |

**მწვანე თეატრი** (რუს. Зелёный театр) — ღირსშესანიშნაობა და ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის როსტოვის დრამის თეატრის ნაწილი. მდებარეობს დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, დონის როსტოვი, თეატრის მოედანი № 1.

ისტორია
-------

1957 წელს განხორციელდა მაქსიმ გორკის სახელობის თეატრის რეკონსტრუქცია, რომლის შედეგდაც გააფართოეს მაყურებელთა დარბაზი. 1960 წელს კი გააფართოეს საკონცერტო მოედანი არქიტექტორ ვ. რაზუმოვსკის პროექტის მიხედვით. ამის შემდეგ ნაგებობამ მიიღო სახელწოდება „მწვანე თეატრი". დამატებული სცენის ტევადობა იყო 3 000 ადამიანი, ხოლო თავად მოედანი 300 კვადრატული მეტრით გაზარდეს. თეატრის დეკორაციის შესაქმნელად მოიწვიეს მოქანდაკეები მოსკოვიდან, სანქტ-პეტერბურგიდან და დონის როსტოვიდან. თეატრმა თავისი სახელწოდება მიიღო იმის გამო, რომ მის სიახლოვეს მდებარეობს ძალიან ბევრი ხე. 2000 წლის მონაცემებით შენობა ავარიული მდგომარეობაშია. მისი დაცვის სტატუსი დღემდე გაურკვეველია. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების საოლქო რეესტრში იგი შეტანილია, როგორც ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის როსტოვის მაქსიმ გორკის სახელობის დრამის თეატრის ნაწილი, ხოლო რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტროს მონაცემებით, ეს ინფორმაცია რეალობას არ შეესაბამება.

2003 წელს შენობის რეკონსტრუქცია კვლავ არ დაწყებულა, სწორედ აღნიშნული სტატუსის გაურკვევლობის გამო. ჩანიშნული შემდეგი სარემონტო სამუშაოები უნდა გამართულიყო 2012 და 2013 წელს, მაგრამ არც ეს რესტავრაცია ჩატარებულა. 2016 წლის მონაცემებით რესტავრატორების გეგმაში შედის სასცენო მოედნის გაფართოება და სათვალთვალო ბორბალის დადგმა. 2017 წლის მონაცემებით შენობის რესტავრაციისათვის საჭიროა 110 მლნ რუსული რუბლი. ამჯერად ნაგებობა კვლავ ავარიულ მდგომარეობაშია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Зелёный театр на Викимапии

სქოლიო
------

1. 1 2 3  «О Ростовском театре замолвите слово»
2. ↑  Вернут ли городу «Зеленый театр»?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-28. ციტირების თარიღი: 2017-11-09.
3. ↑  Зеленый театр в Ростове реконструируют и дополнят колесом обозрения
4. ↑  «Агроком» реконструирует «Зеленый театр» в Ростове
**Z3** — პირველი მრავალფუნქციური პროგრამულად მართვადი და ორობით კოდში მცურავი წერტილით თავისუფლად პროგრამირებადი გამომთვლელი მანქანა, რომელსაც გააჩნია თანამედროვე კომპიუტერის ყველა მახასიათებელი. შექმნილია გერმანელი ინჟინრის კონრად ცუზეს მიერ.

ისტორია
-------

Z3 სამეცნიერო საზოგადოებას წარედგინა 1941 წლის 12 მაისს. დღეს ბევრს ის მიაჩნია პირველ რეალურად მოქმედ პროგრამირებად კომპიუტერად, თუმცა ცუზეს პირველი მანქანის Z1-გან (1938) მთავარი განმასხვავებელი თვისება იყო ის, რომ შეეძლო კვადრატული ფესვის გამოანგარიშება.

მანქანა წარმოადგენდა ორობით გამოანმგარიშებელს პროგრამირების შეზღუდული უნარით, დაფუძნებულს სატელეფონო რელეებზე. ამგვარ რელეებზე იყო შექმნილი მონაცემთა შემნახველი მოწყობილობაც. მათი საერთო რაოდენობა აღწევდა 2200-ს. Z3-ს ტაქტური სიხშირე იყო 5,33 ჰერცი.

ცუზეს Z3 აგებული იყო მისი წინამორბედი Z1 და Z2-ის ბაზაზე და თავის მხრივ წარმოადგენდა უფრო სრულყოფილი კომპიუტერის Z4-ის საფუძველს.

1942 წელს ცუზეს ავსტრიელ ინჟინერ-ელექტრიკოს ჰელმუტ შრაიერთან თანამშრომლობით Z3-ის ბაზაზე უნდა აეგო ახალი ტიპის კომპიუტერი, სადაც სატელეფონო რელეები შეცვლილი იქნებოდა ვაკუუმურ-ელექტრონული ნათურებით, რაც ძლიერ აამაღლებდა მანქანის სისწრაფისა და საიმედოობის კოეფიციენტს. ახალი კომპიუტერი მეტად გამოსადეგარი იქნებოდა დაშიფრული შეტყობინებების გაშიფრვისა და კრიპტოგრაფიისთვის, თუმცა ომის პერიოდში ხანგძლივი სამეცნიერო სამუშაოების აკრძალვის მიზეზით ინჟინერთა ეს წამოწყება არ დააკმაყოფილეს.

გარკვეული დროის შემდეგ სხვადასხვა ქვეყნებშიც გამოჩნდნენ პირველი გამომთვლელი მანქანები. ესენი იყვნენ "მარკ 1", "კოლოსი" და "ენიაკი". ამავე დროს კონრად ცუზეს მანქანა იკავებდა გაცილებით პატარა ადგილს და ღირდა უფრო იაფი, ვიდრე ორი წლის შემდეგ შექმნილი ამერიკული კომპიუტერი "მარკ 1".

Z3 გამოიყენებოდა გერმანული აეროდინამიკის კვლევითი ინსტიტუტის მიერ თვითმფრინავებისა და მართვადი რაკეტების კონსტრუქციათა გამოთვლებისათვის (გერმ. *Aerodynamische Versuchsanstalt*). კომპიუტერის ერთადერთი ეგზემპლარი ცუზეს სხვა ადრეულ გამოგონებებთან ერთად განადგურდა 1945 წელს საბჭოთა ავიაციის მიერ დაბომბვის შედეგად.

1960 წელს კომპანია Zuse KG-ის მიერ ჩატარდა Z3-ის რეკონსტრუქცია. ამ მოდელს დიდი ინტერესით შეხვდნენ 1967 წელს მონრეალის გამოფენაზე, ხოლო ამჟამად ის განთავსებულია მიუნხენის "გერმანულ მუზეუმში".

სპეციფიკაცია
------------

* სიხშირე: 5,3 ჰც
* არითმეტიკული მოწყობილობა: მცურავი წერტილით, 22 ბიტი, +, -, \*, /, კვადრატული ფესვი
* გამოთვლის საშუალო სიჩქარე: მიმატება — 0,8 წამი, გაყოფა — 3 წამი
* ენერგიის მოხმარება: 4 კვტ.
* წონა: 1000 კგ.
* ელემენტები: 2600 რელე, 600 — არითმეტიკულ მოწყობილობაში, 2000 — მეხსიერების მოწყობილობაში. მილტიპლექსორი მეხსიერების მისამართების შერჩევისათვის.
* მეხსიერება: 22 ბიტი სიგრძის 64 სიტყვა.
* შეტანა: ათობითი რიცხვები მცურავი მძიმით
* გამოტანა: ათობითი რიცხვები მცურავი მძიმით
* ღირებულება: 50 ათასი რეიხსმარკა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Horst Zuse. The Life and Work of Konrad Zuse — Konrad Zuse’s Z1 and Z3 Computers დაარქივებული 2008-06-01 საიტზე Wayback Machine.
* Raúl Rojas. How to Make Zuse’s Z3 a Universal Computer დაარქივებული 2014-07-14 საიტზე Wayback Machine.
* Z3 (computer) დაარქივებული 2012-07-03 საიტზე Wayback Machine.
**ტშინეცის კულტურა** — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური კულტურა (XV—XII სს. ძვ. წ.ა.).

გეოგრაფია
---------

გავრცელებულია პოლონეთის, უკრაინის, ბელარუსის, და რუსეთის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო ტშცინცის (Trzciniec) ლუბლინის სავოევოდო (პოლონეთი) დასახლების ნაშთების მიხედვით.

გენეტიკური კავშირები
--------------------

გენეტიკურად კავშირშია საბრძოლო ნაჯახების კულტურასთან. შემდგომში ის შევიდა, როგორც შემადგენელი ნაწილი ლუჟიცის და ბელოგრუდის (რომლებიც სავარაუდოდ ლაპარაკობდნენ პალეობალკანურ ენებზე) და მილოგრადის კულტურებში, ასევე გავლენა იქონია (ლებედოვსკი კულტურის საშუალებით) იუხნოვის კულტურაზე]]. რიბაკოვის აზრით, ტშცინეცკის კულტურა იყო «წინასლავური» კულტურა, ანუ წარმომადგენლები უკვე ლაპარაკობდნენ სლავურ ენებზე და იყვნენ სლავების წინაპრები.

დასახლება
---------

დასახლებები — დაუცველი, გამაგრების გარეშე. საცხოვრებელი — მიწურები და მცირე მიწის ზედა ნაგებობები.

მატერიალური კულტურა
-------------------

სამაროვნები ყორღანიანი და მის გარეშეც, დასაფლავება - ნეშთი მწოლიარეა. ნაპოვნია: სხვადასხვანაირი კერამიკული ნაკეთობები, კაჟისა და ქვის იარაღები, ძვლებისა და ბრინჟაოს ნაკეთობები. ტომების ძირითადი საქმიანობა იყო — მეცხოველეობა და მიწათმოქმედება.

საზოგადოებრივი წყობა — გვაროვნული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
* ბერეზანსკაია ს. ს. ბრინჯაოს ხანის შუა პერიოდი ჩრდილოეთ უკრაინაში, კ. 1972
* Gardawski A. Plemiona kultury trzcinieckiei w Polske, «Materialy starozytne», Warszawa, 1959, t. 5, s. 7—189.

სქოლიო
------

1. ↑  სტეციუკი ვ. აღმოსავლეთ ევროპის წინაისტორიული ეთნოგენეტიკური პროცესების კვლევები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-29. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.


|  |  |
| --- | --- |
| {{{alt}}} | *ეს სტატია არქეოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ბიოლოგიას** ეხება. *არტილერიის შესახებ* იხილეთ **ტყუპები (არტილერია)**. |

ტყუპი დები, ადამიანებში ორი ტყუპი ყველაზე ხშირია შემთხვევაა.
**ტყუპები** — ძუძუმწოვრებისა და ადამიანის ორი ან მეტი ნაშიერი (ბავშვი). ტყუპები ჩნდებიან თითქმის ერთდროულად ერთი დედისგან. არსებობს ტყუპების ორი ტიპი: ერთკვერცხისეული იდენტური და სხვადასხვაკვერცხისეული არაიდენტური. არაიდენტური (სხვადასხვაკვერცხისეული) ტყუპები დროს ნაყოფიერდება 2 ან მეტი კვერცხუჯრედი; ამათგან თითეული დამოუკიდებელ ორგანიზმად ვითარდება. ჩანასახის ნაწილების არასრული დაცილების დროს ვითარდებიან სიამის ტყუპები. იდენტურ (ერთკვერცხისეულ) უჯრედებს აქვთ საერთო პლაცენტა, ერთნაირი გენოტიპი, ყოველთვის ერთი სქესისანი არიან, აქვთ სისხლის ერთი და იგივე ჯგუფი და ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს. სხვადასხვაკვერცხისეული ტყუპების წარმოშობა შესაძლებელია ორი ან მეტი კვერცხუჯრედის ერთდროულად მომწიფების შემთხვევაში. ისინი შეიძლება იყვნენ როგორც განსხვავებული, ისე ერთი სქესისანი, ერთმანეთს ისე ჰგვანან, როგორც ჩვეულებრივი და-ძმა. ერთკვერცხისეულ ანუ იდენტურ ტყუპებს ერთნაირი გემოვნება, ჩვევები მისწრაფებები აქვთ. უპირატესობას ერთსა და იმავე ტანსაცმელს, თმის ვარცხნილობას ანიჭებენ. მოსწონთ ერთი და იგივე წიგნი, სპექტაკლი. იმ შემთხვევაში თუ მათ დაბადებისთანავე ერთმანეთს დააშორებენ და ცალ ცალკე გაიზრდებიან ხშირად ერთსა და იმავე პროფესიას ირჩევენ, ერთი და იმავე დაავადებით და თითქმის ერთდროულად ავადდებიან. 

ამერიკის ქალაქ ტვინსბურში ტყუპების მსოფლიო ფესტივალს ატარებენ, ზოგჯერ იქ დიდი ხნის უნახავი ტყუპები ხვდებიან ერთმანეთს, რომელთა მონაყოლიდან ირკვევა რომ ისინი თითქმის ერთნაირად ცხოვრობენ. ზოგჯერ ჩანასახის ნაწილები ერთმანეთს სრულიად არ სცილდება და ამიტონ ტყუპები ერთმანეთთან დაკავშირებულნი იბადებიან, მათ სიამის ტყუპებს უწოდებენ, ზოგჯერ სიამის ტყუპები ერთმანეთისგან ზომითა და განვითარებით განსხვავდებიან, ერთი მათგანი სრულიად ნორმალურია, ხოლო მეორე-მხოლოდ ნაწილობრივ განვითარებული და პირველზე მიკრული. სიამის ტყუპების უმრავლესობა დაბადების თანავე იღუპება, თუმცა გადარჩენის შემთხვევაში სიცოცხლისუნარიანია. დღეს წარმატებით ხორციელდება მათი დაშორება ქირურგიული გზით


|  |  |
| --- | --- |
| პეპელა | *ეს სტატია ბიოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ფათქინეთის წმინდა ელიას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფათქინეთში. აგებულია XIV-XV საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია პერანგშემოცლილია, შემავსებელ მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. დუღაბზე შეინიშნება რიგების სწორხაზოვნება.

ნაგებობა გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია კოლოფა აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დევს. აბსიდის სამხრეთი ფრაგმენტის სიმაღლე 50 სმ-ს აღწევს. ჩრდილოეთით შემორჩენილია სატრიუმფო თაღის ქვედა ნაწილი, რომელიც პილასტრს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ქვის კანკელია. გრძივი კედლები დაყოფილია პილასტრების საშუალებით. დასავლეთი შესასვლელი თაღოვანია. შესასვლელის თავზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი.

კედლების სიმაღლე 5-6 მეტრს აღწევს, ზოგან უფრო ნაკლებია.

ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები დაბზარულია. იატაკი ამოვსებულია მიწით. ინტერიერში და ძეგლის გარშემო ყრია ჩამონაშალი ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**უძრაობის მასა**, ან **ინვარიანტული მასა** ან უბრალოდ **მასა** არის სკალარული ფიზიკური სიდიდე რომელიც ფარდობითობის თეორიაში ახასიათებს სხეულის ინერტულობას. როდესაც სისტემა არ გადაადგილდება როგორც მთლიანი, მისი ენვარიანტული მასა ტოლია სისტემის ენერგიის ფარდობისა *c*2-ზე (აქ *c* სინათლის სიჩქარეა ვაკუუმში), რაც მასისა და ენერგიის ექვივალენტობის პრინციპის გამოხატულებაა. თუ სისტემა ერთი ნაწილაკისგან შედგება, მაშინ ინვარიანტულ მასას **უძრაობის მასას** უწოდებენ. 

ნაწილაკის 4-იმპულსი. **ერთს** ნულოვანი უძრაობის მასა აქვს, ხოლო **მეორეს** ნულისგან განსხვავებული.

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში
---------------------------------

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში ნაწილაკის ინვარიანტული მასა არის მისი ენერგიისა (*E*) და იმპულსის (**p**) გარკვეული ფუნქცია, რომელიც ტოლია ნაწილაკის მასისა მისი უძრაობის სისტემაში:

{\displaystyle (mc^{2})^{2}=E^{2}-\|\mathbf {p} c\|^{2}\,}
ვინაიდან ინვარიანტული მასა არის იმ სიდიდეების ფუნქცია, რომლებიც ინახებიან ნაწილაკების გაფანტვის დროს, ჩაკეტილი სისტემისთვის იგი ასევე შენახვადი სიდიდეა. ნაწილაკების სისტემის ინვარიანტული მასა გამოისახება ფორმულით: 

{\displaystyle \left(Wc^{2}\right)^{2}=\left(\sum E\right)^{2}-\left\|\sum \mathbf {p} c\right\|^{2}}
სადაც

{\displaystyle W} არის სისტემის ინვარიანტული მასა.
{\displaystyle \sum E} არის ნაწილაკების სრული ენერგია.
{\displaystyle \sum \mathbf {p} } არის ნაწილაკების სრული იმპულსი.

უძრაობის ენერგია
----------------

ელემენტარული ნაწილაკის **უძრაობის ენერგია** {\displaystyle E} განიმარტება როგორც:

{\displaystyle \ E=m\_{0}c^{2}},
სადაც {\displaystyle c} არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში. ხშირ შემთხვევაში საინტერესოა მხოლოდ ენერგიის სხვაობა. ასეთ დროს უძრაობის ენრგია ენერგიის ათვლის ნულოვან დონეს განსაზღვრავს. 

უძრაობის ენერგიის შემოღება განპირობებულია ფარდობითობის ზოგადი თეორიით, რომლის მიხედვით სხეულის მასა იცვლება მისი ენერგიის ცვლილების პროპორციულად, როგორც:

{\displaystyle dm={\frac {dE\_{k}}{c^{2}}}},
ამ თანაფარდობას მივყავართ აინშტაინის ცნობილ დასკვნამდე, რომ მასა და ენერგია ექვივალენტური სიდიდეებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფარდობითობის თეორია

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-23. ციტირების თარიღი: 2010-04-20.
2. ↑  Modell, Michael; Robert C. Reid (1974). *Thermodynamics and Its Applications*. Englewood Cliffs, NJ:  Prentice-Hall. ISBN 0-13-914861-2.
**ნარიყალას წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია თბილისში, მდებარე ნარიყალას ციხეში.

თბილისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია ნარიყალაზე თავდაპირველად აშენდა XIII საუკუნეში, წმინდა მეფე დემეტრე თავდადებულის დროს. პლატონ იოსელიანიც თვლის, რომ მეტეხის ეკლესიის პარალელურად აშენდა ნარიყალას ნიკოლოზის კარის ეკლესია. ციხის ეკლესია დატანილია ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ 1735 წლის გეგმაზე „მაღალს ციხეში არს ეკლესია გუმბათიანი წმიდის ნიკოლოზისა...". საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ნარიყალამ ადრინდელი მნიშვნელობა დაკარგა და 1818 წელს გენერალმა ერმოლოვმა ტაძარი დენთის საწყობად აქცია. დენთის საწყობის მძლავრმა აფეთქებამ ეკლესია თითქმის საძირკვლამდე დაანგრია. 

1966 წელს დაწყებული არქეოლოგიური გათხრების დროს გამოვლინდა თლილი ქვით შემოსილი და უხვად მოჩუქურთმებული ტაძრის ნაშთი. გაირკვა, რომ ეს ყოფილა „ჩახაზული ჯვრის" ტიპის ეკლესია საკურთხევლის მხრებსა და ორ მრგვალ ბურჯზე დამყარებული გუმბათით. შიგნით, აგურის ერთ სვეტზე შელესილობის ნაშთი და მოხატულობის კვალი აღმოჩნდა. ტაძარს ემჩნეოდა ძლიერი ცეცხლისა და აფეთქების კვალი. 

ნარიყალას ციხის მთავარ შესავლელთან შემოინახა დიდი თლილი ქვებით ნაგები VI საუკუნის კედლის ფრაგმენტი. აღმოსავლეთ კედელში ჩართულია XVII საუკუნის მრგვალი კოშკი აგურის წყობაში გამოყვანილი რომბებით. 

1996 წლის აპრილში თბილისის დედაციხეზე დაიწყო ძველ საძირკველზე წმინდა ნიკოლოზის ახალი ტაძრის მშენებლობა. ახალ ნაგებობაში XIII საუკუნის გადარჩენილი ნაშთებია ჩართული. დედაციხის ტაძარს გეგმით ოდნავ წაგრძელებული სწორკუთხედის მოყვანილობა აქვს, ნაშენია ქართული აგურით და დაკუთხული ქვებით. შენობა გარედან ღია ფერის ქვათლილებითაა შემოსილი და ჩუქურთმებითაა შემკული. ინტერიერი მთლიანად მოხატულია. ტაძრის ახლოს დარჩენილია მეფის სასახლის პირველი სართული, რომლის აღდგენაა განსაზღვრული. რესტავრირებულია გალავანი, საიდუმლო გვირაბები, ციხე-კოშკები. 1990-1997 წლებში ძეგლზე განახლების პროექტსა და რეალიზაციაზე მუშაობდა ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი ტარიელ კიპაროიძე.

წმინდა ნიკოლოზის ახალი ტაძარი იკურთხა 1997 წლის ბზობის დღესასწაულზე, საზეიმო წირვა ჩაატარა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ.

ლიტერატურა
----------

* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები", ტ. I, თბ. 2010 გვ. 166-173
**ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის მახლობლად. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია „თავისუფალი ჯვრის" ტიპის ნაგებობაა. შენობის გეგმა ჯვარისებრია. აღმოსავლეთ მკლავი მხოლოდ აფსიდს მოიცავს დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებში სიღრმით თანაბარია და გვერდითებზე ოდნავ ღრმაა, რის გამოც აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძი ოდნავ ჭარბობს სამხრეთ-ჩრდილოეთ ღერძს. გარედან ოთხივე მკლავს სწორკუთხა მოხაზულობა აქვს. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის და ნატეხი ქვით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. აგურითაა ნაწყობი გუმბათქვეშაა საბჯენი თაღები, სარკმელთა დიდი ნაწილი - გადახურვირთურთ. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა, ხოლო გარედან — შებათქაშებული. ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ოთხივე მკლავის გარეთა კედლბის (განსაკუთრებით სამხრეთ მკლავის) ზედა ნაწილები, მონგრეულია (მთელ სიმაღლეზე) გუმბათის ყელის ჩრდილოეთ ნაწილი, სამხრეთ შესასვლელის თავზე ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთ და სამხრეთ მკლავების ცენტრში. დასავლეთ კარი თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთისა გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნით - სწორკუთხა. საკურთხევლის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდში ისრულთაღვანი სარკმელია გაჭრილი, რომლის ჩრდილოეთით ერთი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ წყობიდან შვერილი აგურების ორი რიგით გამოყვანილია 20 სანტიმეტრიანი სიგანის თარო, რომელიც აფსიდის წინ, დაახლოებით 0,7 მეტრზე. აგებულია აგურის კანკელი - შუაში აღსავლის კარით. მეორე კარი კანკელის ჩრდილოეთ ბოლოშია მოწყობილი. კარის წინ, ჩრდილოეთ მკლავის აღმოსავლეთ კუთხე ოდნავ მომრგვალებულია. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში თითო ისრულთაღოვანი სარკმელია. 

გუმბათის ყელი შიგნიდან მრგვალია, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი. იგი ეყრდნიობა ოდნავ შეისრული ფორმის ოთხ საბჯენ თაღს, თაღები - მკლავების გადაკვეთით შექმნილ ოთხ კუთხეს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ლავგრანდინის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასვლა აგურით ნაწყობი აფრების საშუალებით განხორციელებული. გუმბათის ველში ოთხი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გარედან გუმბათის ყელი დასრულებულია საფეხუროვანი ლავგრანდით, რომელიც შედგება ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურის რიგების მონაცვლეობით. ანალოგიურად გამოყვანილი ლავგარდნით ყოფილა დასრულებული ეკლესიის კედლებიც (მცირე ნაწილი შემორჩენილია დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელზე). გუმბათი გადახურულია პირამიდული ფორმის სახურავით. დასავლეთ ფასადის კარის არქიტრავზე გამოსახულია გეომეტრიული სახეები (სამკუთხედები, წრეები).

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 200-201.
**ფხოველის კვირიკეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელი ფხოველი სოფლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით, დაზიანებულია: სამხრეთ და დასავლეთ კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია, მონგრეულია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე. ჩრდილოეთ ფასადის საპირე წყობა მთლიანად ჩამოშლილია, ჩამონგრეულია კამარის დასავლეთ ნახევარი და აღმოსავლეთ ნახევრის სამხრეთ გვერდი, გარედან კედლების დიდი ნაწილი მიწითა და მცენარეულობითაა დაფარული. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა,აღმომოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში, სხვადასხვა დონეზე, ორი ოთხკუთხა ნიშაა: მათგან ზედა, კედლის სისქეში მოწყობილ ოვალური მოყვანილობის სამალავს უკავშირდება. სფერული კონქის სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. შემორჩენილია აგურის კანკელის ფრაგმენტები, ჩრდილოეთ კედლის შუაში აგურით ნაწყობი ერთსაფეხურიანი პილასტრია. თითო თაღოვანი სარკმელია დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში. სამხრეთ სარკმელი დაზიანებულია. ეკლესიის ირგვლივ აღმოჩნდა გვერდებაკეცილი კრამიტის ნამტვრევები, პატარა რელიეფური ჯვრის გამოსახულებით.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 199.
**ფხოველის ლომისის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველისა და სოფელ ზიარის საზღვარზე, ეგრედ წოდებულ კიკოს ტყეში, სასაფლაოზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,6x4,3 მეტრზე), ნაგებია მოზრდილი ლოდებითა და კირის ხსნარით, წყობა ირეგულარულია. შიგნით კედლების წყობაში გაცილებით მცირე ზომის ქვაა გამოყენებული. ძლიერ დაზიანებულია: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე- მთლიანად და აღმოსავლეთ ფასადის სამხრეთ ნახევარზე ჩამოშლილია საპირე ქვები, ჩამოშლილია საბურავი და ლავგარდანი.

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის გადახურვა და მის ზემოთ კედლის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი (მოგვიანებით ამოუშენებიათ), სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე მიშენებული ტრაპეზის ნაწილია შემორჩენილი. კონქის თაღი ნახევარწრიულია: გრძივ კედლებს (დასალეთ ნაწილში) და დასავლეთ კედელს (მთელ სიგრძეზე) საფეხური ( სიმაღლე - 0.3 მეტრი) გასდევს. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული ფორმის სხმული კამარით. ეკლესია მოხატული ყოფილა. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდზე შემორჩენილია წითელი და ნარინჯისფერი ზოლები.

ლიტერატურა
----------

* *კუპრეიშვილი ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 199-200.
თარგი:ინფოდაფა ნიდერლანდები ოლიმპიადაზე

ნიდერლანდებიდან მელბურნის 1956 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ერთადერთი სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი, ეს იყო 68 წლის გადამდგარი პოლკოვნიკი ალექსის ფანჩულიძევი (ალექსი ფანჩულიძე). მან ამ ოლიმპიადაზე ცხენის გაწვრთნაში იასპარეზა და 36 მონაწილეს შორის 28-ე ადგილი დაიკავა. აღსანიშნავია ის, რომ 1956 წლის ოლიმპიადა ორ სხვადასხვა კონტინენტზე ჩატარდა. ამის მიზეზია ის არის, რომ ავსტრალიის კანონმდებლობით, ცოცხალი ცხოველის ამ ქვეყანაში შესაყვანად მან ექვსთვიანი კარანტინი უნდა გაიაროს. ამის გამო ცხენოსანთა შეჯიბრის გამართვა მელბურნში შეუძლებელი გახდა. 1954 წლის 13 მაისის ათენში გამართულ სესიაზე საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ცხენოსანთა შეჯიბრის მასპინძელ ქალაქად სტოკჰოლმი აარჩია. ცხენოსანთა ასპარეზობები სტოკჰოლმში 1956 წლის 10-17 ივნისს გაიმართა, დანარჩენი ასპარეზობები მელბურნში მოგვიანებით გაიმართა. რადგანაც ნიდერლანდებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს საბჭოთა კავშირს 1956 წელს უნგრეთში შეჭრის გამო. ცხენოსანთა ტურნირი ამ დროისთვის უკვე ჩატარებული იყო, ასე რომ, ნიდერლანდების სრულყოფილი ბოიკოტი მაინც არ შედგა.

ლიტერატურა
----------

*პაატა ნაცვლიშვილი*, „ალექსი ფანჩულიძე - კიდევ ერთო ქართველი ოლიმპიელი", „ოლიმპიელი", №35, 2013.
**მე ვარ ომეგა** (ინგლ. I Am Omega) — 2007 წლის ამერიკული პოსტაპოკალიფტური სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმი, რომლის რეჟისორია გრიფ ფერსტი, სცენარი ეკუთვნის ჯოფ მიდის. მთავარ როლს ასრულებს ამერიკელი მსახიობი მარკ დაკასკოსი. ფილმი წარმოადგენს რიჩარდ მეთისონის რომანის, „მე ვარ ლეგენდა" არაოფიციალურ ადაპტაციას. ფილმი გამოვიდა, „მე ვარ ლეგენდას" პრემიერის შემდეგ, იმ მიზნით რომ მასთან გაენაწილებინა შემოსავალი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სიუჟეტი მიმდინარეობს პოსტაპოკალიფტურ ლოს-ანჯელესში, სადაც გენეტიკური ვირუსის გავრცელების შემდეგ ადამიანები იქცნენ სისხლის მსმელ ზომბებად. ფილმი არ იძლევა ინფორმაციას იმის შესახებ, დაინფიცირებულია თუ არა მთელი მსოფლიო, თუმცა სავარაუდოდ ინფექცია გლობალურია, ვინაიდან, ფილმიდან ვიგებთ, რომ მთავარი გმირი უშედეგოდ ცდილობს რადიოსიგნალების აღმოჩენას და სხვა ადამიანებთან დაკავშირებას ინტერნეტის მეშვეობით. რიჩარდი იძულებულია ებრძოლოს ზომბებს გადარჩენისთვის. ერთ დღესაც, ინტერნეტის საშუალებით მას დაუკავშირდება სხვა გადარჩენილი, ბრიანა, რომელიც ასევე იმყოფება ლოს-ანჯელესში და ცდილობს დაუკავშირდეს გადარჩენილთა ბანაკ „ანტიოქიას". საბოლოოდ რიჩარდი ბომბის მეშვეობით აფეთქებს ქალაქს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* „მე ვარ ლეგენდა"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „მე ვარ ომეგა" დაარქივებული 2017-07-07 საიტზე Wayback Machine.  The Asylum-ზე
* 

* „მე ვარ ომეგა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Movie 'Mockbusters' Put Snakes on Trains, National Public Radio, December 8, 2007.
2. ↑  And if You Can't Catch 'Cloverfield'... დაარქივებული 2019-04-01 საიტზე Wayback Machine.  by GRADY HENDRIX, The NY Sun, January 18, 2008.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რიჩარდ მეთისონის „მე ვარ ლეგენდა |
| --- |
|  |
| ადაპტაციები | 
* „უკანასკნელი ადამიანი დედამიწაზე" (1964)
* „ადამიანი ომეგა *(1971)*
* „მე ვარ ლეგენდა *(2007)*
* „მე ვარ ომეგა" (2007)
 |

 |
**ადილ რზა ოღლუ ისქენდეროვი** (აზერ. Adil Rza oğlu İsgəndərov; დ. 10 მარტი, 1912 — გ. 18 სექტემბერი, 1978) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა რეჟისორი, თეატრისა და კინოს მსახიობი, პედაგოგი, სახალხო არტისტი (1959). მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1948).

ბიოგრაფია
---------

ადილ ისქენდეროვი 1912 წლის 10 მარტს (სხვა წყაროებით 1910 წლის 10 ოქტომბერს ან 10 მაისს) ელიზავეტპოლში (ამჯამინდელი განჯა, აზერბაიჯანი) ბეგის ოჯახში დაიბადა.

მონაწილეობდა მუშათა დრამატულ წრეში განჯაში.

1931 წელს ბაქოს თეტარალური ტექნიკუმი დაამთავრა (ამჟამინდელი აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი). სტუდენტობის წლებში მონაწილეობას იღებდა მის მიერ დადაგმულ სპექტაკლებში. 1936 წელს დაამთავრა ლუნაჩარსკის სახელობის რუსეთის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტი. 1932–1936 წლებში ვახტანგოვის თეატრის (მოსკოვი) პრაქტიკანტი რეჟისორი იყო.

1936 წლიდან აზერბაიჯანის ეროვნული სახელმწიფო აკადემიური დრამატული თეატრის (ბაქო) რეჟისორია, 1938–1960 წლებში — მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1954 წლიდან კი დირექტორი.

გადაღებულია ფილმებში. მუშაობდა რეჟისორად კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში", 1966–1974 წლებში კი მისი დირექტორი იყო.

1937 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ბაქოს თეატრალურ ტექნიკუმში (1945 წლიდან – აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი); 1956 წლიდან — პროფესორი.

იყო სკპ(ბ) წევრი 1940 წლიდან და აზერბაიჯანის მე-4 და მე-5 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ადილ ისქენდეროვი გარდაიცვალა 1978 წლის 18 სექტემბერს. დაკრძალულია საპატიო ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  Искендеров Адиль Рза оглы // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
2. ↑  Искендеров Адиль
**Trybuna Ludu** (პოლ. Trybuna Ludu; „ხალხის ტრიბუნა") — პოლონეთის გაერთიანებული მუშათა პარტიის ბეჭვდითი ორგანო. პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის ერთ-ერთი უმსხვილესი გაზეთი. გამოდიოდა 1948 წლის 16 დეკემბრიდან. მუშაობა შეწყვიტა 1990 წლის 28 იანვარს. შეიქმნა პოლონეთის სოციალისტური პარტიის „რობოტნიკისა" (პოლ. Robotnik) და პოლონეთის სახალხო პარტიის „გლოს ლუდუს" (პოლ. Głos Ludu) გაზეთების შერწყმის შედეგად და ამ პარტიების გაწევრიანებით პოლონეთის გაერთიანებულ მუშათა პარტიაში.

პოლონეთში დემოკრატიული გარდაქმნის პერიოდში გაზეთს ეწოდებოდა „ტრიბუნა კონგრესოვა" (პოლ. Trybuna Kongresowa). 1981 წლისათვის ტრიბუნა ლუდუს ტირაჟი შეადგენდა 1 *მლნ*. ეგპემპლარს, 1984 წლისათვის დაახლოებით 800 ათას ეგზემპლარს. პოლონეთის გაერთიანებული მუშათა პარტიის დაშლის შემდეგ გაზეთი ოფიციალურად დაიხურა.

მთავარი რედაქტორები
-------------------

| სახელი | ვადის დაწყება | ვადის დასრულება |
| --- | --- | --- |
| ლეონ კასმანი | 1948 | 1953 |
| ვლადისლავ მატვინი | 1953 | 1957 |
| ლეონ კასმანი | 1957 | 1967 |
| სტანისლავ მოიკოვსკი | 1967 | 1972 |
| იუზეფ ბარეცკი | 1972 | 1980 |
| ვესლავ ბეკი | 1980 | 1985 |
| ეჟი მაიკა | 1985 | 1990 |

სქოლიო
------

1. ↑  „Poland: Pressing On". *Time*. **118** (9). August 31, 1981. დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 22, 2011. ციტირების თარიღი: August 27, 2011.
2. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 47.
3. ↑  Matwin was absent for a short while in 1956. During that time, Roman Werfel, Jerzy Morawski, and Walenty Titkow served as acting chief editors.
**ულტრაფუძე ქანები**, **ულტრაბაზიტები**, **ჰიპერბაზიტები** — მაგმური ქანები, რომლებიც უმთავრესად აგებულია რკინამაგნიუმიანი სილიკატების — ოლივინისა და პიროქსენისაგან; მცირე რაოდენობით შეიცავს აგრეთვე ქრომიტს, მაგნეტიტს და სხვა მინერალებს. ულტრაფუძე ქანები სხვა ქანებთან შედარებით ღარიბია SiO2-ით (45%-ზე ნაკლები) და მდიდარია Mg-ით (MgO-ზე გადათვლით 42%-ზე მეტი). არსებობს ულტრაფუძე ქანების მრავალი სახეობა, რომელთაგან აღსანიშნავია დუნიტი, პერიდოტიტი, პიროქსენიტი და პიკრიტი. ულტრაფუძე ქანები იკავებს დედამიწის ზედაპირის დაახლოებით 1%-ს. სიღრმესთან ერთად მათი როლი მკვეთრად იზრდება. იყოფა სამ: ნორმალურ, სუბტუტე და ტუტე ჯგუფებად.

ულტრაფუძე ქანები ფართოდაა გავრცელებული მასივების სახით მაგმური ქანების განვითარების ყველა მხარეში. ისინი გვხვდება აგრეთვე შუაოკეანური ქედების მხარეებშიც. ულტრაფუძე ქანები ხშირად ასოცირდება გაბროსთან, ტუტე ქანებთან და კარბონატიტებთან. 1970-იანი წლების დასაწყისში ავსტრალიაში შეისწავლეს ულტრაფუძე ქანების ლავური ნაკადები. ეფუზიური ულტრაფუძე ქანები აღმოჩენილია ციმბირსა (მეიმეჩიტები) და კამჩატკაზე.

დედამიწის ზედა მანტიის ქანები უმთავრესად წარმოდგენილია პერიდოტიტებით, ხოლო 600-700 კმ და უფრო მეტ სიღრმეზე სხვა ულტრაფუძე ქანებით (ცნობები მათ შესახებ მეტად არასრულია). აქვთ საყურადღებო მეტალოგენიური მნიშვნელობა. ულტრაფუძე ქანებთან დაკავშირებულია ქრომიტის, პლატინის, სულფიდური სპილენძ-ნიკელის და სილიკატური ნიკელის, რკინის მადნების და იშვიათი ლითონების, ქარსის, ასბესტის, ნეფრიტის, ალმასისა და სხვათა საბადოები.

სქოლიო
------

1. 1 2  ულტრაფუძე ქანები — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
2. ↑  ულტრაფუძე ქანები — ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ (რუსული)
3. ↑  ულტრაფუძე ქანები — დიდი რუსული ენციკლოპედია დაარქივებული 2019-11-05 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაგმური ქანების შედგენილობა |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ტიპი** | **ულტრაფუძე<45% SiO2** | **მელანოკრატული45–52% SiO2** | **შუალედური52–63% SiO2** | **შუალედურ-ფელზიტური63–69% SiO2** | **ფელზიტი>69% SiO2** |
|  |
| 
**ვულკანური ქანები:****ჰიპაბისალური ქანები:****სიღრმული ქანები:**
 | 
კომატიტი, პიკრიტიკიმბერლიტი, ლამპროიტიპერიდოტიტი
 | 
ბაზალტიდიაბაზი (დოლერიტი)გაბრო
 | 
ანდეზიტიდიორიტი
 | 
დაციტიგრანოდიორიტი
 | 
ლიპარიტიაპლიტი-პეგმატიტიგრანიტი
 |

 |

 |
**მუსტიეს კულტურა**, *მუსტიეური ეპოქა* — ქვედა პალეოლითის ხანის ყველაზე გვიანდელი ხანა, რომელმაც შეცვალა აშელის კულტურა. მრავალი მეცნიერი მას „შუა პალეოლითს" უწოდებს. XIX საუკუნის 60-იან წლებში პირველად შეისწავლა გ. მორილიემ. სახელი ეწოდა სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში (დორდონის დეპარტამენტი) მდებარე გამოქვაბულის ლე-მუსტიეს (le Moustier) მიხედვით. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, კავკასიაში, ახლო აღმოსავლეთსა და შუა აზიაში (ჩრდ. განედი 54° სამხრეთით).

გეოლოგიურად თარიღდება ზედა პლეისტოცენით, რისვიურმის გამყინვარებათა შორისი პერიოდის დასასრულით და ევროპის უკანასკნელი, ვიურმის გამყინვარების I ნახევრით. რადიო-ნახშირბადის მეთოდით გვიანდელი მუსტიეს კულტურა ევროპაში დათარიღებულია ძვ. წ. 53-33 ათასწლეულით; მუსტიეს კულტურის წარმოშობა კი, ალბათ, 100-80 ათასწლეულს განეკუთვნება. ქვის დამუშავების ტექნიკისათვის დამახასიათებელია დისკოსებრი და ერთფუძიანი ნუკლეუსები (გულგულები), რომელთაგანაც მიღებულია საკმაოდ ფართო ანატკეცები. ამ ანატკეცებიდან ნაპირების რეტუშით მზადდებოდა სხვადასხვა იარაღი (სახოკები, წვეტანები, სახვრეტები, დანები და სხვა). ძვლის დამუშავება სუსტადაა განვითარებული. 

ცნობილია მუსტიეს კულტურის მრავალი ნაირსახეობა, რომლებიც ხანდახან ერთსა და იმავე ტერიტორიაზეა გავრცელებული.

საქართველოში მუსტიეური ხანის 200-ზე მეტი ძეგლია. მათ შორის სტრატიფიცირებული, ძირითადად თავმოყრილია რიონ-ყვირილის აუზში და ისტორიულ შიდა ქართლის ტერიტორიაზე. გამოიყოფა 4 კულტურა:

* წოფი;
* ცუცხვათის მღვიმეთა ჯგუფი;
* ჯრუჭულა, კუდაროს მუსტიეს კულტურა;
* ცხინვალის მესტიეური ხანის ღია ტიპის ძეგლების ჯგუფი.

მუსტიეს კულტურის მატარებელი იყვნენ ნეანდერტალელები. ისინი ცხოვრობდნენ მღვიმეებში და ღია ცის ქვეშ, ზოგჯერ მამონტის ძვლისა და ტყავისაგან ნაგებ შენობებში. ნადირობდნენ მამონტზე, მღვიმის დათვზე და სხვა. ეწეოდნენ აგრეთვე შემგროვებლობას. ნეანდერტალელთა სამარხების გაჩენა პირველყოფილი რელიგიის ჩასახვაზე მეტყველებს.

ლიტერატურა
----------

* *Григорьев Г. П.*, Начало верхнего палеолита и происхождение Homo sapiens Л. 1968;
* *Ефименко П. П.*, Первобытное общество, 3 изд. К. 1653;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 211.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) Zdeněk Burian - შუა პალეოლითი : ფერადი სურათები
დენიელ ჩესტერ ფრენჩის "რესპუბლიკა", რომელიც ექსპოზიციის ცენტრალური ქანდაკება იყო.
**მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია** (World's Columbian Exposition, ასევე **ჩიკაგოს უნივერსალური გამოფენა**) — მსოფლიო გამოფენა, რომელიც ჩიკაგოში ჩატარდა 1893 წელს, ქრისტეფორე კოლუმბის მიერ ახალი მსოფლიოს აღმოჩენიდან 400 წლის აღსანიშნავად. ჩიკაგოს გეგმამ აჯობა ნიუ-იორკის, ვაშინგტონისა და სენტ-ლუისის განაცხადებს, და ამ საპატიო გამოფენის მასპინძელი გახდა. ექსპოზიციას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა არქიტექტურაზე, ხელოვნებაზე, ჩიკაგოს იმიჯზე და ამერიკის ინდუსტრიულ ოპტიმიზმზე. ეს ექსპოზიცია, უმეტესწილად, დაგეგმა დენიელ ბარნჰემმა. ზოგადად, ეს იყო პროტოტიპი იმის, თუ რა უნდა ყოფილიყო ქალაქი ბარნჰემისა და მისი კოლეგების წარმოდგენით. სტილით ის ბოზ-არტის პრინციპებს ეყრდნობოდა, რომელშიც უმთავრესი სიმეტრია და ბალანსი იყო.

ექსპოზიცია 600 აკრზე იყო გაშლილი და მასში 200-ზე მეტი ახალი შენობა იყო წარმოდგენილი მსოფლიოს მრავალი კუთხიდან. გამოფენას ექვსი თვის განმავლობაში 27 მილიონზე მეტი მნახველი ესტუმრა. მისმა მასშტაბმა და დიდებულებამ ბევრად გაუსწროა მანამდე ჩატარებულ ყველა ექსპოზიციას და იმ დროს ამომავალი ამერიკული ექსცეპციონალიზმის სიმბოლო გახდა, დაახლოებით ისევე, როგორც დიდი გამოფენა გახდა დიდ ბრიტანეთში ვიქტორიანული პერიოდის სიმბოლო.

სურათები
--------

* საწარმოები და ლიბერალურ ხელოვნებათა შენობა სამხრეთდასავლეთიდან.
* ჰორტიკულტურის შენობა, ილინოისის შენობა უკანა ხედზე.
* ხედი სამანქანო ჰოლიდან.
* ადმინისტრაციული შენობა.
* მიდუეი პლეზანსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიცია***

* მსოფლიო კოლუმბიური ექსპოზიციის ინტერაქტიული მეგზური დაარქივებული 2007-06-30 საიტზე Wayback Machine.
* 1893 წლის მსოფლიო გამოფენა დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine.
* ამერიკული კულტურის ექსპოზიცია.
**„მსახიობის დღე"** — ქართული გაზეთი, მსახიობთა ყოველწლიური ორგანო. გამოდიოდა 1920, 1921 და 1923 წლებში. გამომცემელი — სრულიად საქართველოს მსახიობთა კავშირი. რედაქტორი — შალვა დადიანი. გამოიცემოდა თბილისში, მსახიობის დღის აღსანიშნავად. 2 იანვარი ქართული თეატრის დაბადების დღეა, სწორედ ამ დღეს, 1920 წელს, გაიმართა ქართველ მსახიობთა ყრილობა.

გაზეთის 1920 წლის მეორე ნომერი მთლიანად ეძღვნება სრულიად საქართველოს მსახიობთა კავშირის ისტორიას. პირველივე გვერდზე დაბეჭდილია განცხადება მსახიობის დღის აღნიშვნის შესახებ და თბილისში წარმოდგენილი 14 სპექტაკლის ჩამონათვალი. საგაზეთო პუბლიკაციები ეხმიანება მსახიობთა დღესასწაულს. ამ მოვლენას ეძღვნება გ. ახალციხელის „მსახიობთა დღე – ჩვენი დღესასწაულიც არის", დ. ჭიაბერაშვილის „სალამი", აგრეთვე ე. ანდრონიკაშვილის „ოცნება... და მხოლოდ ოცნება" და სხვ. იოსებ იმედაშვილის სტატიაში „ქურუმი ეროვნებისა" საუბარია ქართული სამსახიობო სკოლის განვითარებისა და ჩამოყალიბების ეტაპებზე. ავტორი საზოგადოებას ულოცავს დღესასწაულს და მას ქართული კულტურისათვის მნიშვნელოვან მოვლენად მიიჩნევს. ამავე ნომერში დაიბეჭდა ანკეტა, რომელიც მსახიობთა საბჭომ დაუგზავნა თავის წევრებს. 1923 წლის ექვსგვერდიანი გამოცემა თავს უყრის ქართული თეატრის დაარსების 73-ე წლისთავისადმი მიძღვნილ მწერალთა და მსახიობთა სტატიებს. ქართული თეატრის მდგომარეობას, განვითარების პერსპექტივასა და პრობლემებს ასახავს დ. კანდელაკის „განათლების სახალხო კომისარის წერილი" და გრ. რობაქიძის „ქართული თეატრი". გაზეთში დაიბეჭდა ინტერვიუ იმჟამად საქართველოში მყოფ ალ. სუმბათაშვილ-იუჟინთან, რომელსაც ესაუბრა მსახიობი ვ. ჯიქია. საუბარი შეეხო თეატრის აწმყოს, ამოცანებს, ქართულ დრამატურგიას, თეატრალური სკოლების დაარსების საკითხს. ქართული თეატრის იუბილეს ეძღვნება აკაკი ფაღავას წერილი „73". გაზეთში დაიბეჭდა ივ. გომართელის სტატია „ქართული ხელოვნება", ალ. ახმეტელის „ახალი სახიობა", კ. აბაშიძის „ქართული დრამის მოკლე მიმოხილვა", დ. ლიხელის „ქართული თეატრი", ალ. წუწუნავას „მისალოცი ქართული თეატრისადმი", ვ. ფალიაშვილის „ოპერა" და სხვ. ახლაფეხადგმულ კინოხელოვნებას ეხებოდა ვ. ბარსკის „წერილი კინემატოგრაფიაზე". გაზეთი აქვეყნებდა მ. ბალანჩივაძის მუსიკალური ნაწარმოების „ზღაპრის" ნოტებს, აქვე დაიბეჭდა 
ს. შანშიაშვილის, შიო მღვიმელისა და ვ. რუხაძის ლექსები.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი მ*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 286.