recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბერგამასკო** (იტალ. Cane da pastore bergamasco) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი იტალიაში ანტიკურ ხანაში.

ორი ათასი წლის წინათ რომაელებმა აღწერეს იდეალური მეცხვარე ძაღლი — „ისე სწრაფი არაა, როგორიც მონადირე ძაღლები არიან, და არც ისე ძლიერი, მაგრამ საკმაოდ მოძრავი და უშიშარი იმისთვის, რომ მგელი დააფრთხოს და სდიოს". დღესაც კი ბერგამასკო, რომელსაც ეს სახელი ჩრდილოეთ იტალიაში მდებარე ბერგამოსისგან ერგო, აკმაყოფილებს ამ მოთხოვნებს.

გარეგნულად და ტემპერამენტით ბერგამასკო გამძლე, ნაკლებმომთხოვნი ძაღლია და ძალიან ჰგავს ბრიარს. თუმცა მაშინ როდესაც ბრიარები საფრანგეთში და მის ფარგლებს გარეთ პოპულარობა მოიპოვეს, ბერგამასკო თითქმის უცნობი დარჩა როგორც იტალიაში, ასევე სხვა ქვეყნებში და პერიოდულად გადაშენების პირას დგება.

დამახასიათებელი ბალანი სიცივისა და უამინდობისგან, ასევე შინაური ცხოველების ჩლიქებისგან იცავს ამ შესანიშნავ მუშა ძაღლებს. ბერგამასკო ძნელად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ასევე ვერ ეგუება სხვა ძაღლებს. გრძელი ბალანი მთელ სხეულს ფარავს, მათ შორის თათებს და თავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერგამასკო (ინგლისური)
* ბერგამასკო — *akc.org* (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბერგამასკო***
ბომბარდირი მალბროკის ციხესიმაგრეში
**ბომბარდირი** (ფრანგ. bombarde, იტალ. bombarda) — ერთ-ერთი პირველი საარტილერიო იარაღი, რომელიც გამოიყენებოდა ციხესიმაგრეების ალყისა და დაცვისათვის XIV-XVI საუკუნეებში. ბომბარდირები ასევე იყო პირველი საფლოტო იარაღი.

მოწყობილობა
-----------

ხელის ბომბარდირი (1390-1400), „არმიის მუზეუმი", პარიზი.
პირველი ქვემეხები, რომელებსაც ერქვათ ბომბარდირები, კეთდებოდა ერთად შეკრული რკინის გამოჭედილი რგოლებისაგან. მოგვიანებით ლულა ფორმდებოდა ბრინჯაოთი. ბომბარდირებს ჰქონდათ მოკლე ლულები(5-6 კალიბრი). 14-19 ტონიანი ბომბარდირები ფართოდ გამოიყენებოდა ციხესიმაგრებიის დაცვისა და ალყაში მოქცევისათვის. ისინი ისროდნენ ქვის ბირთვებს, რკინის ნაწილებსა და ისრებს, თუმცა ამტკიცებენ, რომ 1391 წელს გამოიყენებოდა რკინის ბირთვები. ამ ქვემეხის სროლის მანძილი 700 მეტრს აღწევდა. დიდი კალიბრის იარაღის გადაადგილება შესაძლებელი იყო მხოლო დაშლილ მდგომარეობაში. ბომბარდირებს არ გააჩნდათ საბნევი და ეტლი. სროლისას ბომბარდირის რკინის ან ბრინჯაოს ლულა იდებოდა სპეციალურ ხის კუნძზე. ბომბარდირიდან გასროლა ხდებოდა შემდეგი წესით: ლულაში იტენებოდა დენთი, ხოლო შემდეგ კი იდებოდა ბირთვი. ბომბარდირის უკანა მხარე იხურებოდა სახურავით. ფისტონში ტენიდნენ დენთს და ზემოდან ადებდნენ გახურებულ რკინას. აალებული დენთი დიდი ძალით ისროდა ბირთვს. ამ მეთოდით ბომბარდირის სროლის სიჩქარე ძალზედ დაბალი იყო.

ისტორია
-------

1308 წელს ფერდინანდ IV-მ ბომბარდირები გამოიყენა გიბრალტარის ალყაში. 1314 წელს ბელგიელმა ხელოსნებმა დაამზადეს იარაღი და გააგზავნეს იგი ინგლისში დენთის ასაფეთქებლებითურთ. ინგლისის მეფემ ედუარდ III-მ ბომბარდირები გამოიყენა შოტლანდიელების წინააღდმეგ 1327 წელს. 1331 წელს არტილერია გამოიყენებოდა ჩივიდალსა და იტალიაში. ინგლისის ფლოტმა არტილერიის დახმარებით გაიმარჯვა ფრანგებზე საზღვაო ომში, სლეისში 1340 წელს. კრესში ბრძოლისას 1346 წლის აგვისტოში ფრანგებს ესროდნენ სამი ბომბარდირიდან. 1359 წელს ბომბარდა დააყენეს არაგონის მეფის პედრო IV-ს ერთ-ერთ გემზე, რომელითაც მათ გამარჯვება ჰპოვეს კასტილიის საზღვაო ომში.

მოგვიანებით ბომბარდირები შეცვალეს ზარბაზნებმა (ქვემეხებმა) და ჰაუბიცებმა, მაგრამ ბომბარდირები ისევ გამოიყენებოდა XIX საუკუნის ბოლომდე.

საინტერესო ფაქტები
------------------

900 მილიმეტრიანი - მსოფლიოში ყველაზე დიდ კალიბრიანი ქვემეხი მეფე-ზარბაზანი ასევე არის ბომბარდირი.

გალერეა
-------

* გამოჭედილი რკინის 200 კილოგრამიანი ბომბარდირი(1450 წელი), მეცი, საფრანგეთი. ისროდა 6 კილოგრამიან ქვის ბირთვებს. სიგრძე 82 სანტიმეტრი.გამოჭედილი რკინის 200 კილოგრამიანი ბომბარდირი(1450 წელი), მეცი, საფრანგეთი. ისროდა 6 კილოგრამიან ქვის ბირთვებს. სიგრძე 82 სანტიმეტრი.
* მატინის ორდენის ბომბარდირი-სანაყი როდოსის კუნძულებიდან(1480-1500), „არმიის მუზეუმი", პარიზი. ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბომბარდირი, ისროდა 260 კილოგრამიან გრანიტის ბირთვებს. იწონის 3 325 კილოგრამს.მატინის ორდენის ბომბარდირი-სანაყი როდოსის კუნძულებიდან(1480-1500), „არმიის მუზეუმი", პარიზი. ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბომბარდირი, ისროდა 260 კილოგრამიან გრანიტის ბირთვებს. იწონის 3 325 კილოგრამს.
* ბომბარდირი კვიძინის ციხე ქალაქიდან(XV საუკუნის დასაწყისი). ერთადერთი შემორჩენილი ბომბარდირი, რომელსაც იყენებდა ტევტონის ორდენი.ბომბარდირი კვიძინის ციხე ქალაქიდან(XV საუკუნის დასაწყისი). ერთადერთი შემორჩენილი ბომბარდირი, რომელსაც იყენებდა ტევტონის ორდენი.
**ბოჭისგორის საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურის სამხრეთ-დასავლეთით 1,5-2 კმ-ზე, ბოჭისგორად წოდებულ მცირე გორაკზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით თითქმის კვადრატული (5,5x4 მ). ნაგებია მოზრდილი, სრულიად დაუმუშავებელი, ნატეხი ქვით (ზოგი ქვის სიგრძე 1,5 მ-ია), რომელთა შორის დარჩენილი არეები ამოვსებულია წვრილი, ნატეხი ქვებითა და ბათქაშით. კედლების ზედა ნაწილი, აქა-იქ, ტლანქად დამუშავებული, შირიმის ქვებიცაა ჩართული. შიგნითა კედლების წყობაში გამოყენებული ქვებიც ასევე შემთხევითი ფორმისაა, ოღონდ ბევრად წვრილი ზომისა. დაზიანებულია: ამჟამად ძეგლი სანახევროდღა დგას. დანგრეულია კედლების ზემოთა ნაწილები, თითქმის მთლიანად სამხრეთ კედელი. კამაროვანი გადახურვიდან მხოლოდ ჩრდილოეთი გვერდის მცირე ნაწილია დარჩენილი. ჩამოშლილია საფასადო წყობის დიდი ნაწილი. 

ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, თითქმის კვადრატული მოხაზულობის, მცირე დარბაზს აღმოსავლეთიდან ერთვის საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდა, რომლის ღერძზე გაჭრილია მცირე ზომის სარკმელი. იგი ორივე მხრიდან შირიმითაა გამოყვანილი და გადახურული ერთ, შირიმისავე ქვაში გამოკვეთილი, გაშლილი ფორმის თაღით. მსგავსი, ოღონდ გარედან სწორკუთხა სარკმელი, დასავლეთითაცაა აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, თითო, მცირე, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. დარბაზის კამაროვანი გადახურვა შირიმის გათლილი ქვებით ნაწყობ, შეკიდულ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. ინტერიერი შელესილი და მოხატული იყო. კონქისა და აფსიდის კედლის საზღვარზე ჩანს მოხატულობის გამყოფი ზოლის მცირე მონაკვეთი. აფსიდის კედელზე, სარკმლის მარჯვნივ - ერთი ფიგურის თავისა და შარავანდის ნაწილი. ამჟამად ნახატი მხოლოდ ლაქად აღიქმება.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, შელესილობაზე, მოწითალო საღებავით შესრულებული, ორნამენტული დეტალების კვალია. სავარაუდოდ ეს
იყო დაახლოებით 30 სანტიმეტრის დიამეტრის წრე, რომელსაც გარედან, ერთმანეთის სიმეტრიულად, ოთხი მარყუჟისებრი ელემენტი ებმოდა. ფასადებს თაროსებრი ლავგარდანი აგვირგვინებდა. შენობა დახურული იყო ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 307.
**დევებიანის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობდა დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟინვალის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ფერდობზე, დევებიანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება XII-XIII საუკუნეებს. ამჟამად დაფარულია წყლით. 1974 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). ფართო ხელოვნურ ტერასაზე განლაგებული იყო სამი საცხოვრებელი კომპლექსი. შენობები ნაგები იყო ნატეხი ქვით. თითოეული საცხოვრებელი კომპლექსი მოიცავდა ოთახს, მარანს და გომურს. საცხოვრებელ ოთახს დატკეპნილი თიხის იატაკი ჰქონდა, ოთახის შუაში კერა იყო მოწყობილი, კედლების მთელ სიგრძეზე — საფეხური, მარანში კი — ქვითკირის საწნახელი. გომურს ფიქლით მოგებული იატაკი ჰქონდა. ნამოსახლარზე შემორჩენილი იყო დამხმარე სათავსების ნაშთებიც. მთელ კომპლექსს შემოვლებული ჰქონდა მშრალად ნაწყობი ქვის კედელი. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 296.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ბერბენკი** — ქლიავის ჯიში. გამოყვანილია ლუთერ ბერბენკის მიერ 1883 წელს იაპონიიდან მიღებული ქლიავის კურკის დათესვით. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ საკოლექციო ნარგავებში.

ხე ძლიერ გამძლე, მოსავლიანი და საღია. ნაყოფი სხვა იაპონურ ქლიავის ჯიშებთან შედარებით, საუკეთესო გემოსია. ხე ხასიათდება ბრტყელი გაშლილი ვარჯით. ფოთოლი განიერ-ლანცეტისებრია, ძალიან წააგავს ატმის ფოთოლს. ახასიათებს ადრეული ყვავილობა. ნაყოფი მწიფდება ივლისის ბოლო რიცხვებში; საშუალო ზომისაა (4🞩4,5 სმ), მრგვალი ფორმის. კანი თხელია, მაგრამ მკვრივი. ძირითადი ფერი ყვითელია და დაფარულია წითელი შეფერვით. კანზე ემჩნევა მრავალი მსხვილი ყომრალი ფერის წერტილი. რბილობი მუქი ყვითელი ფერისაა, წვნიანი, ნაზი, მკვრივი, ტკბილი და სურნელოვანი. კურკა არ ეცლება რბილობს, წვრილია, მომრგვალო, ოვალური ფორმის. ნაყოფი კარგად იტანს ტრანსპორტირებას და დიდხანს ინახება.

ლიტერატურა
----------

* *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქლიავი (*Prunus domestica*) |
| --- |
|  |
| ჯიშები და ქვესახეობები | 

|  |  |
| --- | --- |
| რენკლოდები | 
* ალტანის რენკლოდი
* მწვანე რენკლოდი
* ონტარიო
 |
|  |
| უნგრულები | 
* ანა შპეტი
* აჟანის უნგრულა
* დიდი ჰერცოგი
* იტალიური უნგრულა
* სტენლი
* შავქლიავა
* შინაური უნგრულა
 |
|  |
| კვერცხისებრი ქლიავები | 
* ვაშინგტონი
* პრეზიდენტი
* ჯეფერსონი
 |
|  |
| ჩინურ-იაპონური ქლიავები | 
* ანჯელენო
* ბერბენკი
* ბლეკ ამბერი
* ფრიარი
 |
|  |
| მირაბელი | 
* მირაბელების დედოფალი
* ნანსის მირაბელი
* ყვითელი მირაბელი
 |
|  |
| სხვა | 
* ადრეულა
* ალიბუხარი
* ატმისებური
* ეკატერინე
* ემპრესი
* ისპოლინური
* კირკე
* პედრიგონი ჭრელი
* **ღოღნოშო**
 |

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ქლიავი (გვარი), ხილი, კურკოვანი კულტურები, ბოტანიკის პორტალი |

 |
ბრიგანტები ბრიტანეთის ტერიტორიაზე
**ბრიგანტები** (Brigantes) — ტომი ბრიტანეთის ტერიტორიაზე, კელტური ტომის წარმომადგენლები, რომლებიც წინარომაულ ხანებში აკონტროლებდნენ ჩრდილოეთ ინგლისის უდიდეს ნაწილს და ასევე მიდლენდსის მნიშვნელოვან ნაწილსაც. მათი სამეფო ცნობილი იყო როგორც Brigantia, მოგვიანებით როგორც იორკშირი. Brigantes ერთადერთი კელტური ტომი იყო, რომელიც დასახლდა როგორც ინგლისში ასევე ირლანდიაშიც, უკანასკნელად კი მათ შეეძლოთ ეცხოვრად უექსფორდის, კილკენის, და უოთერფორდის გარშემო.

ინგლისში, ტერიტორია, რომელზეც ბინადრობდნენ ბრიგანტები ესაზღვრებოდა სხვა კელტურ ტომებს: Carvetii (რომლებთანაც, შესაძლოა კავშირი ჰქონდათ) ჩრდილო–დასავლეთით, Parisii აღმოსავლეთით, Corieltauvi და Cornovii, სამხრეთით.

ეტიმოლოგია
----------

სახელწოდება ბრიგანტები (Βρίγαντες) ქალღმერთ ბრიგანტიას უკავშირდება, რაც ნიშნავს როგორც "მაღლად, აწეულად" და გაურკვეველია, უწოდეს თუ არა დასახლებას Brigantium–ის სახელის მიხედვით როგორც "მაღლები" მეტაფორული გაგებით თავადაზნაურობა, ან სიტყვასიტყვით როგორც "მთიელები", ანუ ხალხი ფიზიკურად ძლიერი და ამაღლებული.

რეუსურსები ინტერნეტში
---------------------

* ბრიგანტები დაარქივებული 2006-12-31 საიტზე Wayback Machine.  — Roman-Britain.org
* ბრიგანტები — Romans in Britain


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მსოფლიოს ხალხების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბოცვერი** (ლათ. Oryctolagus cuniculus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კურდღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 31–45 სმ-ია, კუდისა — 5–6 სმ, ყურებისა — 7 სმ; მასა 1–2 კგ. უკანა კიდურები წინებზე გრძელია. აქვს რბილი, ხშირი, ზურგზე ღია რუხი ან მოწითურო, მუცელზე კი ღია ფერის ბეწვი. კუდი ზემოდან მუქი ან ზურგის ფერისაა, ქვემოდან — თეთრი. გვხვდება რუხი, შავი ან ამლაყი ინდივიდები.

ბოცვრის სამშობლოდ ითვლება ცენტრალური და სამხრეთი ევროპა, ჩრდილოეთი აფრიკა. შუა საუკუნეებიდან დაწყებული ევროპის ბევრ ქვეყანაშია შეყვანილი, მოგვიანებით აკლიმატიზირებულია ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობს სხვადასხვა ლანდშაფტში (მ.შ. ანთროპოგენურში), უპირატესობას ანიჭებს ბუჩქნარებს. აქტიურები არიან ძირითადად ღამით. იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა და მიწისზედა ნაწილებით. დამახასიათებელია კოპროფაგია (საკუთარი ექსკრემენტების ჭამა), რაც ააქტიურებს ნაწლავის მიკროფლორას და ზრდის საჭმლის მონელების ინტენსივობას.

უპირატესად კოლონიებად ცხოვრობენ, რომლებშიც არსებობს იერარქია ყველაზე ძლიერი მამრების დომინირებით. თხრიან სოროებს, როგორც უბრალოს (მოკლე, 1–3 გასასვლელით, სიღრმით 0,6 მეტრამდე), ისე რთულს (სიგრძეში 45 მეტრამდე, დატოტვილი, მრავალი გასასვლელით, სიღრმით 3 მეტრამდე). სორო შესაძლებელია გამოიყენოს რამდენიმე თაობამ, რის გამოც ზოგჯერ 1 ჰექტრამდე ფართობის ლაბირინთთა სისტემა იქმნება. ხშირ რაყებში ბოცვერი მიწისზედა ბუდეს აკეთებს. საკვების მოსაპოვებლად სოროდან შორს არ მიდის. დარბის არც ისე სწრაფად (დაახლოებით 25 კმ/სთ სიჩქარით) და მოკლე დისტანციაზე. ტერიტორიას ნიშნავს საზარდულის, ანალური და ნიკაპის ჯირკვლების სუნიანი სეკრეტით.

ბოცვერი წელიწადში იძლევა 5-მდე თაობას. ერთ დაყრაზე შობს 2–12 (ძირითადად 6) ბაჭიას. მაკეობა 28–33 დღე გრძელდება; იბადებიან შიშვლები და ბრმები, დედა კვებავს 1 თვემდე. რიცხოვნობის მხრივ ახასიათებს მნიშვნელოვანი მერყეობა; მასიური გამრავლებისა და მტაცებლების არარსებობის პირობებში დიდ ზიანს აყენებს სასოფლო-სამეურნეო კულტურებსა და ტყის ნარგავებს, რასაც მოაქვს ბუნებრივი ბიოცენოზის დეგრადაცია. ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში ბოცვრის რაოდენობის კონტროლი მოუგვარებელი აქტუალური ამოცანაა. ხორცისა და ტყავის გამო ნადირობის პოპულარული ობიექტია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შინაური ბოცვერი
* მებოცვრეობა

სქოლიო
------

1. ↑  *ავალიანი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 80.
2. 1 2 3 4  *Щипанов Н. А. Балакирев Н. А.* Кролики // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М. 2010. — стр. 90.
**ბოღაზქოის არქივი** – ლურსმული დამწერლობით შესრულებული თიხის ფირფიტების არქივი, რომელიც 1906-1912 წლების გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს ჰ. ვინკლერმა და მაკრიდი-ბეიმ ბოღაზქოიში, ანკარის აღმოსავლეთით 145 კმ-ზე (ცენტრალური ანატოლია, თურქეთი). ძვ. წ. II ათასწლეულში აქ მდებარეობდა ხეთების სამეფოს დედაქალაქი ხათუსა. ბოღაზქოის არქივის ტექსტები 1915 წელს გაშიფრა ბ. ჰროზნიმ. ფირფიტები უმეტესწილად დაწერილია ხეთურად (ნესურად), ლუვიურად, ფალაურად და აქადურად. არქივში დაცულია ტექსტები ხათურ (პროტოხეთურ) და ხურიულ (ხურიტულ) ენებზე, რომელთაც სპეციალისტები სტრუქტურულად ამსგავსებენ ჩრდილო კავკასიურ ანდა ქართველურ ენებს. გვხვდება აგრეთვე შუმერულ ენაზე შედგენილი ფირფიტები, შემონახულია სახელები და სიტყვები არიული ენისა. ტექსტები იპოვეს ხათუსას „ბიბლიოთეკის" ორ დიდ არქივსა და რამდენიმე ტაძარში. მათი უმრავლესობა ასახავს ხეთების „ახალი სამეფოს" დროინდელ ამბებს (ძვ. წ. XV-XIII სს.), ხოლო ნაწილი ტექსტებისა ეხება „ძველ სამეფოსაც" (ძვ. წ. XVII-XVI სს.). არქივში დაცულია ისტორიულ-პოლიტიკური ხასიათის მრავალი დოკუმენტი (მატიანეები, ქრონიკები, მეფეთა სიები, სხვადასხვა ქვეყანასთან დადებული ხელშეკრულებები), სოციალურ-ეკონომიკური შინაარსის ტექსტები (კანონების კრებული, სასამართლოს ოქმები, მიწის ბოძების დოკუმენტები, მეფის ბრძანებულებები), რელიგიური ხასიათის ძეგლები (რიტუალები, შელოცვები, მითები, თქმულებები), ტექსტები მეცხენეობაზე, საბიბლიოთეკო „კატალოგები" და „ეტიკეტები", შუმერულ-აქადურ-ხეთური ლექსიკონები, საინვენტარო სიები და ა. შ. გათხრებმა რომელიც მიმდინარეობდა XX საუკუნის 30-50-იან წლებში მნიშვნელოვნად გაამდიდრა ბოღაზქოის არქივი.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 492.
**ბოში (Bosch)** — მსოფლიოში ცნობილი ტექნიკის კომპანია.

ისტორია
-------

კომპანია ბოშის (Bosch) ისტორია იწყება 1886 წლიდან, როდესაც მისმა დამფუძნებელმა გერმანელმა ინჟინერმა რობერტ ბოშმა გახსნა ელექტროტექნიკის და ზუსტი მექანიკის პატარა საწარმო ქალაქ შტუტგარტში. 

თავიდან საწარმო სპეციალიზირებული იყო ავტომობილების და ელექტროძრავების დაქოქვის სისტემებზე. 1901 წელს რობერტ ბოში აფართოებს თავის საწარმოს, გადააქვს იგი მასიურ წარმოებაზე გათვლილ ახალ შენობაში და იხსნება ბოშის მაღაზია.

ამასთანავე იგი ზრდის თანამშრომელთა რაოდენობას, ყიდულობს ახალ დანადგარებს წარმოებისთვის და იწყებს ბოშის საყოფაცხოვრებო ტექნიკის წარმოებას.

პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისისთვის კომპანია უკვე იყო საკმაოდ ცნობილი მსოფლიო ბაზარზე სწორედ საყოფაცხოვრებო ტექნიკის წარმოებით.

ტრანსპორტირების და საბაჟო ხარჯების ეკონომიის მიზნით 1910 წელს მასაჩუსის შტატ ქალაქ სპრინგფილდში იხსნება ბოშის ქარხანა Bosch Magneto Company.

1933 წელს კომპანია უშვებს თავის პირველ ორიგინალური ფორმის ბოშის მაცივარს.
იქმნება ბოშის სერვის ცენტრი.

1950 წლებიდან ფირმა ბოში ითვლება საყოფაცხოვრებო ტექნიკის ერთ–ერთ მსხვილ მწარმოებლად მსოფლიოში. 1950 წელს გამოდის ბოშის გაზქურა, 1957 წელს – საყინულე, 1958 წელს – ბოშის სარეცხი მანქანა, ხოლო 1965 წელს ბოშის ჭურჭლის სარეცხი მანქანა.

1967 წელს Robert Bosch GmbH და Siemens AG ერთიანდებიან ერთ კომპანიად, რომელსაც დაერქვა BSH Bosch und Siemens Hausgeraete GmbH.

კომპანიამ სახელი გაითქვა ასევე ავტომობილების ინდუსტრიაში. ხოლო დამატებით ახალი მიმართულების BOSCH Telecom – ის შემნის შემდეგ იწება ბოშის ფირმის ტელეფონის აპარატების წარმოება. 

განსაკუთრებული ყურადღება უნდა დაეთმოს Antibacterial სისტემას. ამ სისტემაზეა შექმნილი ბოშის მაცივრები , რომელიც ხელს უშლის მიკროორგანიზმების გამრავლებას და ინარჩუნებს ვიტამინებს პროდუქტში. 

2001 წლიდან ჟურნალი Readers’ Digest ატარებს ყოველწლიურ გამოკვლევას ყველა ევროპულ ქვეყანაში მომხმარებელთა შორის კომპანიების სანდოობასა და პოპულარობაზე. ნომინაციაში "ნდობის მარკა" საყოფაცხოვრებო ტექნიკის კატეგორიაში როგორც წლების განმავლობაში იმარჯვებს კომპანია ბოში.

ყველაფერთან ერთად კომპანია დიდ ყურადღებას უთმობს ეკოლოგიის პრობლემებს. ყოველ წელს იგი ხარჯავს 100 მილიონ ევროს გარემოს დაცვის პრობლემებზე. აქვს მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში ოფისები, რომლებშიც დასაქმებულია უამრავი ადამიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-საიტი
* Profile at Yahoo! Finance: Bosch-YF-profile
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1124** მიიღეს ერთხმად 1997 წლის 31 ივლისს. საქართველოს შესახებ გაეროს ყველა რეზოლუციის დამტკიცების შემდეგ, კერძოდ 1096 (1997) რეზოლუციის, საბჭომ გადაავადა საქართველოში გაეროს დამკვირვებელთა მისიის (UNOMIG) მანდატი 1998 წლის 31 იანვრამდე.

უშიშროების საბჭომ აღნიშნა, რომ გაეროს დამკვირვებელთა მისიის დამკვირვებლებმა და დსთ-ის სამშვიდობო ძალებმა საქართველოში, კონფლიქტის ზონის სტაბილიზაცია შეძლეს. თუმცა, გალის რაიონი დესტაბილიზებული იყო შეიარაღებული დაჯგუფებების, კრიმინალების და მიწის დანაღმიანების მიზეზით. საქართველოს და აფხაზეთს შეახსენეს, რომ საერთაშორისო თანამეგობრობის დახმარება დამოკიდებულია კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარების სურვილზე.

საბჭომ შეშფოთება გამოხატა იმ ფაქტის მიმართ, რომ მოლაპარაკებები ჯერ კიდევ ჩიხში იყო. საბჭომ მხარი დაუჭირა გენერალური მდივნის, კოფი ანანის გეგმებს, რომელიც გაეროს უფრო აქტიურ როლს ხედავდა სამშვიდობო პროცესში; დაგეგმილი იყო ჟენევაში შეხვედრა, რათა განისაზღვროს ის სფეროები, სადაც შეიძლება განხორციელდეს კონკრეტული პროგრესი. ყველა ეთნიკური მკვლელობა და ძალადობა დაგმეს, აფხაზური მხარის პოლიტიკა დაგმეს, რომელიც ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებას, პოლიტიკურ სტატუსთან აკავშირებდა. ამასთან დაკავშირებით, გაერომ აფხაზეთისგან მოითხოვა დევნილთა ნებაყოფლობითი დაბრუნების დაჩქარება, გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მიერ წარდგენილი გრაფიკის მიხედვით და საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად.

UNOMIG-ის მისიის მანდატი 1998 წლის 31 იანვრამდე გადავადდა, მაგრამ დამოკიდებული იყო დსთ-ის სამშვიდობო ძალებთან დაკავშირებული მოვლენების მიმდინარეობასთან. გენერალურ მდივანს დაევალა აფხაზეთში და საქართველოში არსებული ვითარების შესახებ მოხსენებას წარდგენა, ამ რეზოლუციის მიღებიდან 3 თვის შემდეგ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გაეროს მისია საქართველოში
* გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ
* აფხაზეთის ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  „Security Council extends mandate of observer mission in Georgia for six months, until 31 January 1998". United Nations. 31 July 1997.
2. ↑  Fawn, Rick; Cummings, Sally N. (2001). „Interests over norms in western policy towards the Caucasus: How Abkhazia is no one's Kosovo". *European Security*. **10** (3): 84–108. doi:10.1080/09662830108407507.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1997 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 1093
* 1094
* 1095
* 1096
* 1097
* 1098
* 1099
* 1100
* 1101
* 1102
* 1103
* 1104
* 1105
* 1106
* 1107
* 1108
* 1109
* 1110
* 1111
* 1112
* 1113
* 1114
* 1115
* 1116
* 1117
* 1118
* 1119
* 1120
* 1121
* 1122
* 1123
* 1124
* 1125
* 1126
* 1127
* 1128
* 1129
* 1130
* 1131
* 1132
* 1133
* 1134
* 1135
* 1136
* 1137
* 1138
* 1139
* 1140
* 1141
* 1142
* 1143
* 1144
* 1145
* 1146 →
 |

 |
**ბორის დავითის ძე დემეტრაძე** (დ. 5 იანვარი, 1934, თბილისი, — გ. 17 ივლისი, 2000, იქვე) — ქართველი სამთო ინჟინერი. პროფესორი (1985), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (2000).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1957). 1957–1959 წლებში მუშაობდა დონბასის შახტებში, 1960–1972 წლებში — სხვადასხვა პარტიულ-სამეურნეო სამუშაოზე საქართველოში. 1984–1989 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტის დეკანი, 1989 წლიდან გარდაცვალებამდე — სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების კათედრის გამგე. საქართველოს სამთო საზოგადოების თავმჯდომარე (1998), „სამთო ჟურნალის" დამაარსებელი და მთავარი რედაქტორი (1998). 1993 წელს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სასწავლო შახტი-ლაბორატორიის შექმნისათვის ავტორთა ჯგუფს, რომელსაც იგი ხელმძღვანელობდა, მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია სახელმწიფო ჯილდოებით, მათ შორის, ღირსების ორდენით (1997).

ბიბლიოგრაფია
------------

* მარგი წიაღისეულის მოპოვება, თბ. 1980;
* ქანების მასივის მდგრადობის მართვა, ნაწ. 1, თბ. 1982.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 373.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბერიძე**. |

**ბორის იოსების ძე ბერიძე** (დ. 13 ივლისი, 1888, — გ. 17 თებერვალი, 1917) — ერთ-ერთი პირველი ქართველი სამხედრო მფრინავი, რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი. პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.

აზნაური; დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში რუსეთის არმიის პოლკოვნიკის ოჯახში. 1906 წელს დაამთავრა ვორონეჟის კადეტთა კორპუსი. 1906–1908 წლებში სწავლობდა პავლეს სამხედრო სასწავლებელში, რომლის დასრულების შემდეგ პოდპორუჩიკის წოდებით გადაიყვანეს 34-ე საარტილერიო ბრიგადაში. 1915 წელს მიიღო შტაბს-კაპიტნის წოდება. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა მე-3 საარმიო საავიაციო რაზმში. დაიღუპა დასავლეთის ფრონტზე მოწინააღმდეგის პოზიციებზე სადაზვერვო ფრენის დროს: მართავდა „ვუაზენის" ტიპის აპარატს, რომელიც საჰაერო ბრძოლაში ჩამოაგდო მტრის „ფოკერის" ტიპის გამანადგურებელმა. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას II და IV, წმ. სტანისლავის II და III, წმ. გიორგის IV (1917) ხარისხის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* (რუსული) Авиаторы - кавалеры ордена Св. Георгия и Георгиевского оружия периода Первой мировой войны 1914-1918 годов: Биографический справочник / Сост. М.С. Нешкин, В.М. Шабанов. - М: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 2006

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (რუსული) РетропланЪ
**ბორის ზალიპსკი** (რუს. Залипский Борис) — საქართველოში მოღვაწე რუსი საოპერო მომღერალი. ლირიკურლი ტენორი.

ბიოგრაფია
---------

პროფესიული განათლება არ მიუღია. 1903-1904 წლებში სარატოვის, 1905, 1909 და 1913 წლებში პეტერბურგის, 1914 წელს ყაზანის საოპერო თეატრებში მოღვაწეობდა. 1913 წლიდან თბილისის ოპერის თეატრის წამყვანი სოლისტი იყო. მეტსახელად „ტკბილხმოვან ორფეოსს" უწოდებდნენ. 1915 ქ. პერმში იმღერა. იასონის როლს ასრულებდა რ. გოგნიაშვილის „ქრისტინეში". ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერის" პრემიერისას აბესალომის პარტიის პირველი შემსრულებელი იყო. 1921-1929 წლებში კვლავაც თბილისის ოპერის თეატრის სოლისტია. მას შემოქმედებით პარტნიორობას უწევდნენ: ო. ბახუტაშვილი-შულგინა; ს. ინაშვილი; გ. ქურხული; ა. ჭუმბურიძე; ფ. შალიაპინი და სხვ. 

ქართულ რეპერტუართან ერთად, უცხოელი კომპოზიტორების ნაწარმოებებსაც ასრულებდა: ფაუსტს (შ. გუნოს „ფაუსტიდან"); ვერთერს (ჟ. მასნეს „ვერთერიდნ"); ჰერცოგს (ჯ. ვერდის „რიგოლეტოდან"); ალფრედს (ჯ. ვერდის „ტრავიატადან"); ნადირის (ჟ. ბიზეს „მარგალიტის მაძიებლებიდან"); ალმავივას (ჯ. როსინის „სევილიელი დალაქიდან"); კავარადოსის (ჯ. პუჩინის „ტოსკადან"); ლენსკის, ტრიკეს, გერმანის, მასწავლებლის, ანდეის (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინიდან", „პიკის ქალიდან", „ჩერევიკიდან", „მაზეპადან"); შუისკის (მ. მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვიდან"); ბომელიის (ნ. რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლედან"); დუბროვსკის (ნაპრავნიკის „დუბროვსკიდან") და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *ლეჟავა ზ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 169.
* ქუთათელაძე რ. ჯაფარიძე მ. ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, კულტურის სამინისტრო, თბ. 2015

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Залипский Борис Израилевич (Иосифович)[*მკვდარი ბმული*]
**დასავლეთ ციმბირის ვაკე**, **დასავლეთ ციმბირის დაბლობი** (რუს. Западно-Сибирская равнина) — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი რუსეთსა და ყაზახეთში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 2500 კილომეტრზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 1000-იდან 1900 კილომეტრამდე.

ფართობი დაახლოებით 3 მლნ. კმ². ზედაპირი სუსტად დანაწევრებული ვაკეა. დაბლობის ჩრდილოეთი და ცენტრალური რაიონების სიმაღლეები 50–150 მ-ის ფარგლებში მერყეობს, ვაკის განაპირა დასავლეთი, აღმოსავლეთი და სამხრეთი რაიონები ამაღლებულია 200–300 მ-მდე. ცენტრალურ ნაწილში, ურალიდან მდინარე ენისეის ხეობამდე გადაჭიმულია მცირე მაღლობები — ციმბირის უვალები. დიდ მდინარეებს ვაკეზე გამომუშავებული აქვთ ღრმა (50–80 მ) ხეობები, რომელთა მარჯვენა ნაპირები ციცაბოა, მარცხენა — გაშლილი, ტერასებიანი. ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში არის მორენული სერები და მწკრივები.

წარმოიქმნა ეპიჰერცინული დასავლეთ ციმბირის ფილის ფარგლებში, რომლის საფუძველი აგებულია ინტენსიურად დისლოცირებული პალეოზოური დანალექებით, რომლებიც დაფარულია ფხვიერი ზღვიური და კონტინენტური მეზო-კაინოზოური ქანებით, რომელთა საერთო სიმძლავრე 1000 მ-ზეა მეტია (საფუძველის ღრმულებში 3000–4000 მ).

დასავლეთ ციმბირის ვაკის კლიმატი კონტინენტურია, მკაცრი. ტერიტორია დრენირებულია დაახლოებით 2000 მდინარით, რომელთა საერთო სიგრძე 250 ათას კილომეტრს აღემატება. ყველაზე დიდი მდინარეებია ობი, ენისეი და ირტიში. მდინარეები მეტწილად საზრდოობენ თოვლისა და წვიმის წყლით. ბევრია ტბა და ჭაობი. ტბებიდან აღსანიშნავია ჩანის ტბა, უბინსკოე და სხვა. დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე კარგად არის გამოსახული ლანდშაფტების განედური ზონალურობა. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის რეზერვუარები, ცხელი მიწისქვეშა წყლები. 1970–80-იან წლებში დასავლეთ ციმბირის ვაკის ტერიტორიებიდან დიდი რაოდენობით იქნა ამოღებული ნავთობი და ბუნებრივი აირი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთ ციმბირის ვაკე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* Западно-Сибирская низменность. Очерк природы, М. 1963;
* Западная Сибирь, М. 1963;
* Почвенный покров и земельные ресурсы Российской Федерации. М. 2001.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Западно-Сибирская равнина | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-01. ციტირების თარიღი: 2020-07-05.
ბორის გაპანოვის ძეგლი ქუთაისში
**ბორის გაპონოვი** (დ. 20 თებერვალი, 1934 — გ. 25 ივლისი, 1972) — ებრაელი ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი. ებრაულად თარგმნა შოთა რუსთაველის პოემა „ვეფხისტყაოსანი". დაიბადა ქალაქ ევპატორიაში, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941 წლიდან, ევაკუაციის შემდეგ, ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ქალაქ ქუთაისში. მისი პაპა რაბინი იყო და პატარა ბორისს ბავშვობიდან ასწავლიდა ივრითს. 1953 წელს დაამთავრა დაამთავრა ქუთაისის მე-9 საშუალო სკოლა. 1956 წლიდან სპარსულ ენას სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტთან არსებულ აღმოსავლეთმცოდნეობის უნივერსიტეტში, მაგრამ უსახსრობის გამო იძულებული გახდა სწავლისთვის თავი დაენებებინა და ქუთაისში დაბრუნებულიყო, სადაც მუშაობდა გაზეთებში. 1960-იან წლებში ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას რუსულ, ქართულ და ებრაულ ენებზე.

1969 წელს ისრაელში გამოქვეყნდა მის მიერ თარგმნილი „ვეფხისტყაოსანი". მომდევნო წელს ამ თარგმანისთვის მიენიჭა შ. ჩერნიხოვის პრემია.

1971 წელს იგი ისრაელში გაემგზავრა. იმავე წელს გამოაქვეყნა მიხაილ ლერმონტოვის რომანის „ჩვენი დროის გმირის" თარგმანი, რომელმაც ასევე მაღალი შეფასება დაიმსახურა.

ბორის გაპონოვი 15 წლის მანძილზე მუშაობდა ივრითის ფრაზეოლოგიურ ლექსიკონზე. მძიმე და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა რამათ-განში, 1972 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბორის გაპანოვი (დოვ) (1934-1972). nateba.net
* ბორის გაპონოვი. nplg.gov.ge
**ბორის ვლადიმერის ძე ასაფიევი** (რუს. Борис Владимирович Асафьев; ლიტერატურული ფსევდონიმი *იგორ გლებოვი*; დ. 29 ივლისი [ძვ. სტ. 17 ივლისი], 1884, პეტერბურგი ― გ. 27 იანვარი, 1949, მოსკოვი) — რუსი მუსიკათმცოდნე და კომპოზიტორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1946), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1943), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1943, 1948).

ბიოგრაფია
---------

1908 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1910 - კონსერვატორია (ა. ლიადოვის კლასი). 1919-1930 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში. 1925-იდან ლენინგრადის კონსერვატორიის პროფესორია. 1948 წელს ირჩევენ სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარედ. დაწერილი აქვს მრავალი მნიშვნელოვანი შრომა რუსული და დასავლეთ ევროპის მუსიკის ისტორიის საკითხებზე ("ჩაიკოვსკის ინსტრუმენტული შემოქმედება", 1922; "სიმფონიური ეტიუდები", 1922; "წიგნი სტრავინსკიზე", 1929; "ევგენი ონეგინი", 1944; "ჯადოქარი ქალი", 1947; "გლინკა", 1947; "გრიგი", 1948; "მუსიკალური ფორმა როგორც პროცესი", წიგნი 1-2, მე-2 გამოცემა, 1963 და სხვა).

ასაფიევის მუსიკალური ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია ბალეტები (სულ 28): "პარიზის ალი", (1934), "კავკასიის ტყვე" (1938), 11 ოპერა, ოთხი სიმფონია, კამერული ნაწარმოებები. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *Орлова Е.* Б. В. Асафьев. Путь исследователя и публициста, Л. 1964;
* Памяти академика Б. В. Асафьева Сб. статей о научно-критическом наследии, М.-Л. 1951;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 625.
**ვაზისუბნის მეორე ეკლესია**— არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოფელ ვაზისუბნის დასავლეთით 5-6 კილომეტრზე, ტყეში, ეგრეთ წოდებული მიჯნის საყდრიდან აღმოსავლეთით, ხუთასიოდე მეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, დანგრეულია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების დიდი ნაწილი; აღმოსავლეთ და დასავლეთ ძეგლები დააახლოებით 3 მეტრ სიმაღლეზე დგანან. აღმოსავლეთ კედელს მთელ სიმაღლეზე განიერი ბზარი დაუყვება; ეკლესიის შიგნით ხეებია ამოსული.
ეკლესია უაფსიდოა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით, რომელშიც მაღალი და ფართო, ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილები). აღმოსავლეთ კედელში, სარკმლის ორივე მხარეს კვადრატული ნიშაა. საკურთხეველი გადახურულია კონქით, რომლის ნახევარწრიული თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 75.
**ბორჩაშვილების ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მუცოში, ფერდობზე, ქვედა ტერასის ზედა ნაწილში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. სახურავი და სართულშუა გადახურვა ჩაქცეულია. ციხე-სახლი (7,3 x 7,75 მეტრი) სამსართულიანია. პირველი და მეორე სართული საცხოვრებელი იყო, მესამე - სათავდაცვო. პირველ სართულს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი მიწის პირზეა გაჭრილი, გადახურულია ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სათოფურია, სამხრეთ კედელში - სათოფური და ნიში. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელი პირველი სართულის კარის ანალოგიურია. ამავე კედელში ორი ნიში და ერთი სათოფურია, სამხრეთისაში - სარკმელი და სათოფური, აღმოსავლეთისაში - სარკმელი და ნიში. მესამე სართულზე დასავლეთით კარი, სათოფური და ნიშია, სამხრეთით - ორი დიდი სარკმელი, აღმოსავლეთით - სარკმელი და სამი ნიში. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო მოწყობილი. ციხე-სახლის სამხრეთ კედელი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხიდან დასავლეთისკენ 2 მეტრზე გრძელდება. ამ კედელზე და მის მოპირდაპირე მხარეს კლდეზე გადებული იყო მეორე და მესამე სართულების აივნების ხის კოჭები. კოშკის დასავლეთის ფასადზე კედლის წყობაში ჩასმულ ქვაზე ამოკვეთილია სპირალები და ჯვარი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 276-277.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბროდვეი**. |

თეატრები 45-ე ქუჩის გასწვრივ
**ბროდვეის თეატრი** (ინგლ. Broadway theatre; შემოკლ. ბროდვეი) — კომერციული თეატრალური ხელოვნების განსაკუთრებული ჟანრი. ტერმინი მიუთითებს თეატრალურ წარმოდგენებზე 40 მსხვილ პროფესიულ თეატრში 500 ან მეტი ადგილით, რომლებიც თეატრალურ უბანში მდებარეობს (ასევე ერთი თეატრი ლინკოლნ-ცენტრში), მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. ლონდონის უესტ-ენდის თეატრთან ერთად ბროდვეის თეატრი ინგლისურენოვან მსოფლიოში კომერციული თეატრის უმაღლეს დონეს წარმოადგენს.

ბროდვეის თეატრალური უბანი ნიუ-იორკის პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. ბროდვეის ლიგის თანახმად, ბროდვეის წარმოდგენებზე 2009-2010 წლის სეზონზე $1.02 მილიარდის ღირებულების ბილეთები გაიყიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბროდვეის თეატრი"** ვიკისაწყობში.
* ბროდვეის ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა.
* Broadway.com ბროდვეის თეატრი.

სქოლიო
------

1. ↑  განსი, ენდრიუ."Broadway Grossed Over $1 Billion in 2009-2010" playbill.com, 24 მაისი, 2010

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია თეატრის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბუბალი**, **ძროხისებრი ანტილოპა** (ლათ. Alcelaphus) — წყვილჩლიქოსანთა გვარი. გნუებთან და ბლესბოკებთან ერთად გაერთიანებულია ძროხისებრი ანტილოპების ქვეოჯახში. სიმაღლე მხრებში 110–130 სმ, მინდაო ძალიან მაღალია, ზურგი უკან არის დახრილი, თავი წაგრძელებულია; მამალსაც და დედალსაც აქვს ორ ადგილას მოხრილი და რგოლისებური შესქელებებით დაფარული რქები. სხეული შეფერილია მოწითალო-ყავისფრად. თავსა და ფეხებზე ზოგჯერ აქვთ მუქი ლაქები. გვარში 3 სახეობაა. გავრცელებული არიან აფრიკის სავანებსა და ნახევარუდაბნოებში. რამდენიმე ადგილას ძალიან მცირერიცხოვანი ან სრულიად გამქრალები არიან. შეუძლიათ სწრაფად სირბილი; ძალიან ამტანები არიან. ახასიათებთ საერთო ჯოგები გაზელებთან, ზებრებთან, სირაქლემებთან. ნადირობის ობიექტებია, იყენებენ მათ ხორცსა და ტყავს.

ადრე მოიცავდა უფრო მეტ სახეობას. ზოგიერთი წყაროს თანახმად, გვარში მხოლოდ ერთი სახეობაა (Alcelaphus buselaphus) და დანარჩენი სახეობები მის ქვესახეობად არის განხილული.

სახეობები
---------

* კაამა (*Alcelaphus caama*)
* ძროხისებრი ანტილოპა (*Alcelaphus buselaphus*)
* ლიხტენშტაინის ბუბალი (*Alcelaphus lichtensteinii*)

ლიტერატურა
----------

* ბუბალი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Wilson, D.E.; Reeder, D.M. eds. (2005). Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.
**დინარის მთიანეთი** — მთიანეთი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია იულიუსის ალპებიდან (ჩრდილოეთით) მდინარე დრინამდე (სამხრეთით) 650 კმ-ზე. სიგანე 60-იდან 230 კმ-მდე. აღმოსავლეთით ესაზღვრება შუა დუნაის ვაკე და იბარის ხეობა, დასავლეთით ადრიატიკის ზღვა. მთიანეთის სანაპიროს ყველაზე მაღალი ნაწილი აგებულია მეზოზოური კირქვებით. გავრცელებულია რელიეფის კარსტული ფორმები. შედგება ქედებითა და ხეობებით გაყოფილი ზეგნებისაგან. შედარებით მაღალი ქედები და მასივებია: სნეჟნიკი (1796 მ), ველებიტი (1757 მ), დინარა (1913 მ), დურმიტორი (2522 მ), პროკლეტიე (2694 მ) და სხვა. მთებში 2000 მ ზევით შეიმჩნევა ძველი გამყინვარების კვალი. 

მთიანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში გავრცელებულია პალეოზოური ფიქლები და ქვიშაქვები, ვულკანური და მეტამორფული ქანები. ქედები (რომანია — 1629 მ, იავორი — 1537 მ, ზლატიბორი — 1496 მ და სხვა) გაყოფილია განიერი ხეობებით. სანაპირო რაიონებში განვითარებულია სუბტროპიკული ხმელთაშუა ზღვის ჰავა, აღმოსავლეთ რაიონებში — ზომიერი კონტინენტურიდან ხმელთაშუა ზღვის ჰავისკენ გარდამავალი. ნალექები 1000-3000 მმ (ზღვისპირა კალთებზე, 4000 მმ კოტორის უბეში) და 900-1000 მმ (მთიანეთის აღმოსავლეთ კალთებზე, 500-700 მმ ქვაბულებში) წელიწადში. 

ზღვისპირა კალთების ქვედა ნაწილში გვხვდება ბუჩქნარი და ტყეები ხეშეშფოთლიანი მარადმწვანე სახეობებით, ზედა ნაწილსა და მწვერვალებზე უტყეო კარსტული სივრცეებია. აღმოსავლეთით მთები შემოსილია წიფლის, მუხისა და წიწვოვანი ტყეებით. დინარის მთიანეთის ზოგიერთი ადგილი გამოცხადებულია სახელმწიფო ნაკრძალად და სახალხო პარკად. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა მეცხოველეობა და მიწათმოქმედება. მოჰყავთ ჭვავი, ხორბალი, სიმინდი და თამბაქო. 

მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში ამუშავებენ ბოქსიტებისა და მურა ნახშირის, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში — რკინის მადნის, სპილენძის, კალის, მანგანუმის, ანტიმონიუმისა და სხვ. საბადოებს.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დინარის მთიანეთი"** ვიკისაწყობში.
* დინარის მთიანეთი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* დინარის მთიანეთი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* Грацианский А. Н. Природа Югославии, М. 1955;
* Enciklopedija Jugoslavije, t. 2, Zagreb, 1956;
* Rogic V. Zuljic S. Geografija Jugoslavije, 2 izd. Zagreb, 1961.
ბორჩლოს მაზრა თბილისის გუბერნიაში, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში
**ბორჩალო** (ყოფ. *ქურდვაჭარი*) — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე, მოიცავს დებედის ხეობას. სახელდება მომდინარეობს XVII საუკუნეში ჩამოსახლებული თურქმანული ტომის ბორჩალუსაგან.

ქურდვაჭარი
----------

მხარის უძველესი სახელწოდებაა ქურდვაჭარი, ქურდვაჭრისხევი. წყაროებში პირველად იხსენიება VIII საუკუნეში ქურდისხევის ფორმით. მასზე გადიოდა მნიშნელოვანი გზა, რომელიც საქართველოს სომხეთთან და სხვა ქვეყნებთან აკავშირებდა, რაც ზრდიდა რეგიონის სტრატეგიულ და ეკონომიკურ მნიშვნელობას. ხეობის ცენტრი იყო გაგის ციხე. XII საუკუნის ბოლოს თამარ მეფემ ხეობა ზაქარია ვარამის ძეს უბოძა და მას შემდეგ ის მხარგრძელთა საგამგეო იყო. XIII საუკუნიდან მონღოლთა შემოსევების შედეგად გაპარტახდა და მომთაბარეთა საძოვრებად იქცა. XV საუკუნიდან დასახლდნენ თურქმანული ტომები.

ბორჩალო
-------

1604 წელს შაჰ აბას I-მა აქ სახანო შექმნა და დაასახლა ბორჩალუს თურქმანული ტომი. ამიერიდან რეგიონს ეწოდა ბორჩალო. მისი ცენტრი იყო აღჯაყალა, ყოფილი გაგის ციხე. ბორჩალო XVIII საუკუნეში ქართლ-კახეთის სამეფოს დაუბრუნდა. რუსეთის იმპერიის ფარგლებში 1880 წელს ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა ბორჩალოს მაზრა ცენტრით დაბა შულავერში.

ბორჩალოური ხალიჩები
-------------------

ბორჩლოში ისტორიულად ჩამოყალიბებულია ხალიჩების ქსოვის განსაკუთრებული სკოლა:

* XX საუკუნის ხალიჩაXX საუკუნის ხალიჩა
* XIX საუკუნის ხალიჩაXIX საუკუნის ხალიჩა
* XIX საუკუნის ხალიჩაXIX საუკუნის ხალიჩა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანელები საქართველოში
* გაგი (მხარე)

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი, დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 574.
* *მუსხელიშვილი, დ.* აღჯაყალა-გაგის ციხე, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული ტ 1, 1960

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* **აფხაზეთი**
* **აჭარა**
* ბაზალეთი
* ბაიდარი
* ბამბაკი
* ბასიანი
* ბორჩალო
* გაგი
* გარდაბანი
* გარეკახეთი
* გაღმამხარი (კახეთი)
* გაღმამხარი (ქართლი)
* გაჩიანი
* გუდამაყარი
* **გურია**
* გუჯარეთი
* **დვალეთი**
* დიღმისხევი
* დმანისხევი
* ეგრისი
* ელისენი
* ერუშეთი
* ერწო
* **ერწო-თიანეთი**
* ვაკე
* ზემო აჭარა
* ზემო იმერეთი
* ზემო ქართლი
* ზენა სოფელი
* ზურტაკეტი
* თაკვერი
* თორთომი
* **თორი**
* **თრიალეთი**
* **თუშეთი**
* **იმერეთი**
* კაკი
* კამბეჩოვანი
* კანგარი
* **კახეთი**
* კლარჯეთი
* კოლა
* კოლბოფორი
* კუდარო
* კუხეთი
* **ლაზეთი**
* ლაზიკა
* **ლეჩხუმი**
* მაღრანდვალეთი
* მაჭახელი
* მესხეთი
* **მთიულეთი**
* მუხრანი
* მუხურისი
* ნიგალი
* ოდიში
* ოკრიბა
* პალაკაციო
* პარხალი
* **რაჭა**
* საარიშიანო
* საინგილო
* **სამეგრელო**
* სამურზაყანო
* **სამცხე**
* სანიგეთი
* საჩინო
* საჯავახო
* **სვანეთი**
* სპერი
* სურები
* **ტაო**
* ტაშირი
* ფოსო
* ფოცხოვი
* **ფშავი**
* ფხოვი
* ქართლი
* **ქვემო ქართლი**
* ქიზიყი
* ქსნისხევი
* ყაზახი
* შავშეთი
* **შიდა ქართლი**
* ცხავატი
* ცხრაძმისხევი
* წანარეთი
* წებელდა
* წილკანი
* წოფოფორი
* წუქეთი
* ჭართალი
* ხადა
* ხანდო
* **ხევი**
* **ხევსურეთი**
* ხერკი
* ხორტევანი
* ხორძენე
* ხუნანი
* **ჯავახეთი**
* ჯიქეთი
* ჰერეთი
 |

 |
**ბრომოს მთა** (ინდონ. Gunung Bromo) — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიის კუნძულ იავის აღმოსავლეთ ნაწილში, ტენგერის მასივში. მისი სიმაღლე 2 329 მეტრია, თუმცა იგი მასივის ყველაზე მაღალი მწვერვალი არაა. აღნიშნული მასივი აღმოსავლეთ იავის ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა ტურისტების მიერ. ვულკანი მიეკუთვნება ბრომო-ტენგერ-სეგერუს ეროვნულ პარკს. სახელი *ბრომო* მომდინარეობს ინდუიზმის მთავარი ღმერთის — ბრაჰმას იავური წარმოთქმიდან. 

ბრომოს მთა ვრცელი ვაკის შუაში მდებარეობს, რომელსაც „ქვიშის ზღვას ეძახიან". იგი 1919 წლიდან დაცული ბუნების ნაკრძალია. ბრომომდე მისასვლელი ყველაზე ადვილი გზა ახლომდებარე სოფელ სემორო-ლავანგიდან მიემართება. აქედან ვულკანამდე ფეხით მისვლა 45 წუთშია შესაძლებელი, მაგრამ ასევე შესაძლებელია ორგანიზებული ჯიპ-ტურის განხორციელება, რომელიც ასევე მოიცავს პენანჯაკანის მთასაც (2 770 მ). „ქვიშის ზღვისა" და მიმდებარე ვულკანების ხედი ბრომოდან მზის ჩასვლისას იშლება. 

უკანასკნელი ამოფრქვევა 2011 წლის 28 იანვარს მოხდა.

გალერეა
-------

* 
* კრატერის ხედი
* ბრომოს კალდერისკენ მიმავალი ბილიკი
* 2011 წლის ამოფფრქვევა
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბრომო-ტენგერ-სემერუს ეროვნული პარკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრომო***

* Photos of the 2010/11 eruption of Bromo დაარქივებული 2014-10-06 საიტზე Wayback Machine.
* Villagers use sarongs to catch offerings thrown by Hindu worshipers into the crater of Mount Bromo
**დინარა** — მთა ბოსნია და ჰერცეგოვინისა და ხორვატიის საზღვარზე. მას აქვს ორი მთავარი კარლინგი: ტროგლავი (1913 მ) და ეპონიმური დინარა (1831 მ.). დინარა არის ხორვატიის უმაღლესი მწვერვალი. მას აქვს ადამიანის თავის ფორმა. შეფარდებითი სიმაღლეა 728 მ.

მისი ლათინური სახელია „Adrian oros". ითვლება, რომ მისი დღევანდელი სახელი აქ მცხოვრები ილირიელების ენიდან მომდინარეობს. მისი სახელი ასევე წარმოადგენს დინარის მთიანეთი სახელის ფუძეს. 

დინარა ადრიატიკის ზღვიდან მხოლოდ რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს, თუმცა მისი კლიმატი საკმაოდ ცივია და ის ხორვატიის ერთ-ერთ ყველაზე ცივ ადგილს წარმოადგენს. მწვერვალზე საშუალო ტემპერატურა 2-4 °C-ია. ნალექის რაოდენობა არის მაღალი, ხოლო მზიანი საათების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს დაახლოებით 1700-1900-ს.

ყველაზე შთამბეჭდავი მასივი სამხრეთ-დასავლეთი ფერდობია. ის არის 6 კილომეტრის სიგრძის და 1700 მეტრი სიმაღლის. 

დინარა არის ენდემური ჯიშის მღრღნელების და ბალკანური თოვლის ვირთხების გავრცელების ადგილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Photographs and climbing information.

სქოლიო
------

1. ↑  *2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia*, p. 42
2. ↑  "Dinara" on Peakbagger.com Retrieved 1 October 2011
3. ↑  Geography of Croatia on Europeaklist Gives a topographic prominence of 728 based on an elevation of 1,831 m. Retrieved 1 October 2011
4. ↑  2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia, p. 36
5. ↑  *2013 Statistical Yearbook of the Republic of Croatia*, p. 37
**ვაზისუბნის თამარის ეკლესია**, *ფრთამოქცეული საყდარი* — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით სამიოდე კილომეტრზე, განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. კონსტრუქციის ნაწილებში გამოყენებულია კვადრატული აგური და შირიმი, წყობა ირეგურალურია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები, აღმოსავლეთ კედელი დაახლოებით 4 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი, დანარჩენი კედლები კი – 2.5-3 მეტრის სიმაღლეზე. ეკლესიის შიგნით ხეებია ამოსული.

შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რაშიც შირიმის ნათალი ქვებით ნაწყობი სარკმელია (შემორჩენილია ქვედა ნაწილი). აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. დარბაზის გრძივ კედლებზე, აქა-იქ, შემორჩენილია კამარის ქუსლის წყობის მცირე ნაწილი.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 54.
გერბი Borja ან Borgia
**ბორჯიები** (არაგ. Borja; კატ. Borja) — ესპანური წარმოშობის იტალიური დიდგვაროვანი ოჯახის წარმომადგენლები. ცნობილია, რომ ეს ოჯახი გარყვნილი წესებით მართავდა ე.წ. პაპობის ინსტიტუტს რენესანსის პერიოდში. სხვათა შორის, ისინი მიჩნეულნი არიან, როგორც „ისტორიის პირველი კრიმინალური ოჯახი" და იტალიური მაფიის წინამორბედნი. ოჯახის მეთაური როდრიგო ბორჯია (1431-1503) გახდა ეკლესიის ეპისკოპოსი, კარდინალი და კანცლერი. მოგვიანებით ის აირჩიეს რომის პაპად, მან აირჩია სახელი ალექსანდრე VI და შეინარჩუნა ეს პოზიცია მინიმუმ თერთმეტი წელი. ბორჯიების ოჯახის სხვა წარმომადგენლები იყვნენ: ჩეზარე ბორჯია და ლუკრეცია ბორჯია — შესაბამისად როდრიგო ბორჯიას ვაჟი და ქალიშვილი. ამ ოჯახის წინააღმდეგ წაყენებული ბევრი ბრალდებიდან რამდენიმე არის: ინცესტი, ღალატი, მკვლელობა და სკანდალი.

* ჩეზარე ბორჯია. პორტრეტი შესრულებულია ალტობელო მელოუნის მიერ. ქალაქი ბერგამო.**ჩეზარე ბორჯია**. პორტრეტი შესრულებულია ალტობელო მელოუნის მიერ. ქალაქი ბერგამო.
* ქალის პორტრეტი, ტრადიციულად ვარაუდობენ, რომ ეს არის ლუკრეცია ბორჯია.ქალის პორტრეტი, ტრადიციულად ვარაუდობენ, რომ ეს არის **ლუკრეცია ბორჯია**.
* ჯოვანი ბორჯია, განდიის მე-2 ჰერცოგი.**ჯოვანი ბორჯია**, განდიის მე-2 ჰერცოგი.
* წმინდა ფრანსის ბორჯია**წმინდა ფრანსის ბორჯია**
* ხუან კასტელარ ი დე ბორჯია**ხუან კასტელარ ი დე ბორჯია**
* ფრანსისკო დე ბორჯია**ფრანსისკო დე ბორჯია**

ლიტერატურა
----------

* Fusero, Clemente. The Borgias. New York, Praeger Publishers, 1966.
* Grun, Bernard. The Timetables of History. New York, Simon and Schusters, 1946, pp. 218, 220, 222.
* Hale, John R. Renaissance. New York, Time-Life Books, 1965, p. 85.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბორჯიების ოჯახი***

* (ინგლისური) Centropolis.homestead\_Library
* (ესპანური) Borja o Borgia დაარქივებული 2019-12-22 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) Francisco Fernández de Bethencourt - Historia Genealógica y Heráldica Española, Casa Real y Grandes de España, tomo cuarto დაარქივებული 2019-04-01 საიტზე Wayback Machine.
**დინიკის გველგესლა** (ლათ. Vipera dinniki) — შხამიანი გველების სახეობა გველგესლასებრთა ოჯახისა. ბინადრობს რუსეთში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში. საშუალო ზომის გველებია. სხეულის საერთო სიგრძეა 500-550 სმ. აქვს მოკლე კუდი (30-80 მმ). მამალი დედლისაგან განსხვავებით გამოირჩევა შედარებით მცირე ზომებით და გრძელი კუდით. თავის არის ზედა ნაწილი ჩვეულებრივ ბრტყელია. ზედა მხარეზე სხეულის შეფერილობა მონაცისფრო-მომწვანო, მოყვითალო, მოყავისფრო ან ნარინჯის ფერისაა. ზურგზე გასდევს შავი ან ყავისფერი ხაზი. ფერითა და ფორმით დინიკის გველგესლა წააგავს კავკასიურ და ველის გველგესლებს. გავრცელების არეალი მოიცავს მთების სუბალბური სარტყლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფერდობებს დაწყებული ფიშტ-ოშტენიდან (დასავლეთით) აღმოსავლეთ საქართველომდე და აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ-დასავლეთ მხარემდე (აღმოსავლეთით). დინიკის გველგესლა არ ბინადრობს დაბლობ ტერიტორიებზე. იგი უპირატესობას ანიჭებს სუბალპურ და ალპურ ზონებს, მთის ტყეებსა და მდელოებს. გვხვდება ზღვის დონიდან 1500-3000 მ სიმაღლეზე. იკვებება უპირატესად ხვლიკებითა და წვრილი მღრღნელებით, იშვიათად ფრინველებით. 

საქართველოში გვხვდება ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალში. რეგისტრირებულია აგრეთვე მდინარე ენგურის ხეობაში. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. სახელი ეწოდა რუსი ზოოლოგის ნიკოლოზ დინიკის (1847-1917) პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დინიკის გველგესლა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  McDiarmid RW, Campbell JA, Touré T. 1999. Snake Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference, vol. 1. Herpetologists' League. 511 pp. ISBN 1-893777-00-6 (series). ISBN 1-893777-01-4 (volume).
2. ↑  საქართველოს იშვიათი სახეობების წითელი ნუსხა[*მკვდარი ბმული*]
**ედუარდ აკუფო-ადო** (ინგლ. Edward Akufo-Addo, დ. 26 ივნისი, 1906, დოდოვა, ოქროს ნაპირი — გ. 17 ივლისი, 1979, აკრა, განა) — განელი პოლიტიკური მოღვაწე, განის პრეზიდენტი 1970 — 1972 წწ. 

აქტიურად იბრძოდა განის დამოუკიდებლობისათვის, რისთვისაც დააპატიმრეს კიდეც 1948 წელს. 1949-1950 წლებში ოქროს ნაპირის საკანონმდებლო საბჭოს წევრია. დამოუკიდელობის მოპოვების შემდეგ 1962-1964 წლებში განის უზაენაესი სასამრთლოს წევრია. 1970 წელს მეორე რესპუბლიკის პირველ პრეზიდენტად აირჩიეს. ქვეყანაში რეალური ხელისუფლება ეკუთვნოდა პრემიერ-მინისტრ კოფი აბრეფა-ბუსიას, აკუფო-ადოს როლი სუფთა ცერემონიალური იყო. ხელისუფლებას ჩამოაშორეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად 1972 წლის 13 იანვარს.

გარდაიცვალა 1979 წელს აკრაში გულის შეტევის შედეგად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Dr. Edward Akufo Addo", *Ghana Nation*, 15 November 2011.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
განის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* კვამე ნკრუმა
* ჯოზეფ ანკრა
* აკვასი აფრიფა
* ნიი ამაა ოლენუ
	+ მ/შ
* ედუარდ აკუფო-ადო
* იგნატიუს აჩეამპონგი
* ფრედერიკ აკუფო
* ჯერი როლინგსი
* ჰილა ლიმანი
* ჯერი როლინგსი
* ჯონ კუფუორი
* ჯონ ატა მილსი
* ჯონ დრამანი მაჰამა
* ნანა აკუფო-ადო
 |

 |
**ბორის ნიკოლოზის ძე აგაპოვი** (რუს. Бори́с Никола́евич Ага́пов; დ. 19 თებერვალი (3 მარტი),1899, თბილისი — გ. 6 ოქტომბერი, 1973) — რუსი საბჭოთა მწერალი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

1922 წელს დაამთავრა თსუ-ს სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 20-იანი წლების დამდეგს თბილისში. 1922 წლიდან ცხოვრობს მოსკოვში. შედიოდა პოეტ-კონსტრუქტივისტების ჯგუფში. წერდა ნარკვევებს საწარმოო თემაზე (წიგნები: „მასალა სამყაროს შესაქმნელად", 1933; „ტექნიკური მოტხრობები", 1936; „ნოვატორების გმირობა", 1950 და სხვა). ავტორია დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სცენარებისა: „სტალინგრადის აღორძინება" (1944; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946), „გამარჯვებული ქვეყნის დღე" (1947; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1948), «ყინულმჭრელი „ლენინი"» (1964, ლომონოსოვის სახელმწიფო პრემია) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 51.

1. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>