**ალ-სანაბრის ბრძოლა** — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და თურქ-სელჩუკებს შორის. გაიმართა 1113 წლის 28 ივნისს. იერუსალიმის მეფე — ბალდუინ I დაამარცხა სელჩუკთა სულთნის გამოგზავნილმა არმიამ მოსულელი მავდუდის მეთაურობით.

წინაპირობები
------------

1110 წელს სელჩუკთა სულთანმა მაჰმედ I-მა ბრძანება გასცა, რომ ჯვაროსნული სახელმწიფოებისთვის შეეტიათ მომდევნო ექვსი წლის განმავლობაში. „1110, 1112 და 1114 წლებში, ქალაქი ედესა იყო შეტევის მთავარი ობიექტი; 1113 წელს გალილეაში შეიჭრნენ; ხოლო 1111 და 1115 წლებში ლათინთა იმ პოზიციებზე, რომელიც მდინარე ორონტესიდან აღმოსავლეთით მდებარეობდა, ქალაქების — ალეპოს და შაიზარს შორის".

1110 წელს ედესაზე მიტანილი იერიში უშედეგო აღმოჩნდა. 1111 წელს მოსულელი მავდუდი მეთაურობდა ჯარს, რომელმაც ბალდუინ I-ს აიძულა უკან დახევა შაიზარის ბრძოლაში. ამის შემდეგ არმიის ლიდერები გაიფანტნენ, რისი მიზეზიც წარმატებების ნაკლებობა და მიმდებარე რაიონების ძარცვის სურვილი იყო. 1112 და 1114 წლების შეტევები ედესაზე ისევ წარუმატებელი აღმოჩნდა. მომდევნო ოთხ წელში ჯვაროსნულმა სახელმწიფოებმა — იერუსალიმის სამეფომ, ანტიოქიის სამთავრომ, ტრიპოლის და ედესის საგრაფოებმა ჯარები გააერთიანეს რათა თავი დაეცვათ.

ბრძოლა
------

1113 წელს მავდუდი შეუერთდა დამასკელი თუღთექინი და გაერთიანებულმა არმიამ განიზრახა გადაელახათ იორდანე, გალილეის ზღვის სამხრეთით. ბალდუინ I-მა სელჩუკებს ბრძოლა ალ-სანაბრის ხიდთან გაუმართა. მავდუდმა გამოიყენა უკან დახევის მოსატყუებელი ტაქტიკა, რათა სწრაფად ჩაერთო მისი ჯარები შეტევაში. ჯვაროსანთათვის მოულოდნელი იყო სელჩუკთა მთავარ არმიასთან შეჯახება და ისინი დამარცხდნენ.

გადარჩენილმა ჯვაროსნებმა შეინარჩუნეს ერთობა და დაიხიეს ქვეყნის შიგნით ზღვისკენ, სადაც თავისი ბანაკით გამაგრდნენ. აქ მათი პოზიციები გაძლიერდა ანტიოქიისა და ტრიპოლის დახმარებით, მაგრამ მაინც ინერტულები იყვნენ. ალ-სანაბრის შემდეგ, აგრეთვე დიდი რაოდენობით პილიგრიმი შეუერთდა არმიას.

არ არსებობდა ჯვაროსანთა განადგურების შესაძლებლობა, ამიტომ, სანამ მავდუდი მათ მთავარი არმიით უთვალთვალებდა, მან გაგზავნა მარბიელი ლაშქარი რათა აეოხრებინათ გარეუბნები და დაეპყროთ ქალაქი ნაბლუსი. მოგვიანებით სალადინმა გამოიყენა მავდუდის ტაქტიკა ორ ბრძოლაში: ბელვუარის ციხესიმაგრის ბრძოლა (1182) და ალ-ფულის ბრძოლა (1183). ამ კამპანიებმა აჩვენა, რომ ჯვაროსანთა ჯარებს შეეძლოთ მუსლიმთათვის წინააღმდეგობის გაწევა, მაგრამ არ შეეძლოთ შეეჩერებინათ მათი ასაოხრებელი ლაშქრობები თავის ნათესებისა და ქალაქების წინააღმდეგ.

შედეგები
--------

საბოლოოდ, ამ გამარჯვების შემდეგ მავდუდმა ვერ შეძლო დაეპყრო მიწები ხანგრძლივად. იგი მალევე მოკლეს და აქ-სუნქურ ბურსუქმა აიღო 1114 წლის ედესაზე მიტანილი იერიშის მეთაურობა, მაგრამ ეს მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა. 1115 წლის გაჭიანურებული კამპანიის დროს, როჯერ სალერნოელმა უკანასკნელი სელჩუკთა ლაშქრობა დაამარცხა სარმინის ბრძოლაში.

ლიტერატურა
----------

* Smail, R. C. ((1956) 1995). *Crusading Warfare 1097-1193.*.  New York: Barnes & Noble Books. ISBN 1-56619-769-4.

სქოლიო
------


|  |  |
| --- | --- |
|  |  იხილეთ პორტალი **ჯვაროსნული ლაშქრობები** |

1. 1 2  Smail 1995, გვ. 55
2. ↑  Smail 1995, გვ. 79
3. ↑  Smail 1995, გვ. 143

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯვაროსნული ლაშქრობების ბრძოლები |
| --- |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ქსერიგორდონი (1096)
* ცივეტოტი (1096)
* ნიკეა (1097)
* დორილეა (1097)
* ანტიოქია (1097-1098)
* მაარა (1098)
* იერუსალიმი (1099)
* ასკალონი (1099)
 |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* არსუფი (1099)
* მელიტენა (1100)
* მერსივანი (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* რამლა (1101)
* რამლა (1102)
* ტრიპოლი (1102-1109)
* ჰარანი (1104)
* რამლა (1105)
* არტაჰი (1105)
* სიდონი (1110)
* შაიზარი (1111)
* ალ-სანაბრა (1113)
* სარმინი (1115)
* სისხლიანი ველი (1119)
* ჰაბი (1119)
* იაფა და ტვიროსი (1123-1124)
* იბნა (1123)
* აზაზი (1125)
* მარჟ-ალ-საფარი (1126)
* ბა'რინი (1137)
* შაიზარი (1138)
* ედესა (1144)
* ბოსრა (1147)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დორილეა (1147)
* ეფესო (1147)
* მენდერესი (1147)
* კადმუსი (1148)
* დამასკი (1148)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* ინაბი (1149)
* აინტაბი (1150)
* ასკალონი (1153)
* ჰულის ტბა (1157)
* ალ-ბუქაია (1163)
* ჰარიმი (1164)
* ალ-ბაბეინი (1167)
* მონჟისარი (1177)
* მარჯ-აიუნი (1179)
* იაკობის ფონი (1179)
* ბელვუარი (1182)
* ალ-ფული (1183)
* კერაკი (1183)
* კრესონი (1187)
* ჰატინი (1187)
* იერუსალიმი (1187)
* ტვიროსი (1187)
 |
|  |
| მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იკონია (1190)
* აკრა (1189-1191)
* არსუფი (1191)
* იაფა (1192)
 |
|  |
| მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ზარა (1202)
* კონსტანტინოპოლი (1203)
* კონსტანტინოპოლი (1204)
 |
|  |
| მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იერუსალიმი (1218)
* დამიეტა (1218-1219)
 |
|  |
| მეექვსე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* იერუსალიმი (1244)
* ფორბია (1244)
 |
|  |
| მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დამიეტა (1249)
* ელ-მანსური (1250)
* ფარისკური (1250)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ტუნისი (1270)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული  ლაშქრობის შემდეგ | 
* კრაკ-დე-შევალიე (1270)
 |

 |