**მარგარეტ ტიუდორი** (ინგლ. Margaret Tudor; შოტ. Mairead Tudor; დ. 28 ნოემბერი, 1489, ვესტმინსტერის სასახლე, ლონდონი, ინგლისი, — გ. 18 ოქტომბერი, 1541, მეთვენის სასახლე, პერტშირი, შოტლანდია) — ინგლისის პრინცესა დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ტიუდორების დინასტიის წარმომადგენელი. ჰენრი VII-ისა და ელისაბედ იორკელის ქალიშვილი. 1503-1513 წლებში შოტლანდიის დედოფალი როგორც ჯეიმზ IV სტიუარტის მეუღლე. შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ V-ის დედა. შოტლანდიისა და საფრანგეთის დედოფალ მარიამ სტიუარტის ბებია.

ბიოგრაფია
---------

მარგარეტ ტიუდორის გერბი 1503-1513 წლებში
მარგარეტ ტიუდორი დაიბადა 1489 წლის 28 ნოემბერს, ინგლისის მეფე ჰენრი VII-ისა და ელისაბედ იორკელის ოჯახში. იგი მათი უფროსი ქალიშვილი იყო და ჰენრი VIII-ს დად ერგებოდა. 

ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ, 1503 წლის 8 აგვისტოს მარგარეტი დააქორწინეს შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ IV სტიუარტზე. თუმცა რეალურად ეს მხოლოდ ფორმალური მხარე იყო, მეორე დღეს კი მარგარეტი თავისი უდიდესი და უმდიდრესი ამალით დაიძრა შოტლანდიისაკენ. მათ რამდენიმე კვირით ქალაქ იორკში შეისვენეს და ამავე წლის შემოდგომაზე მარგარეტი ქალაქ ედინბურგში საზეიმოდ შევიდა სადაც მას საქმრო ელოდა. ახლა უკვე რეალურად დაიწერეს ჯვარი და ნამდვილი ცოლ-ქმარივით დაიწყეს თანაცხოვრება, ჰოლირუდის სამეფო სასახლეში. ამ ამავთან დაკავშირებით ინგლისელმა პოეტმა უილიამ დონბარმა დაწერა პოემა, სახელწოდებით *„ტილისი და ვარდები".* ავტორმა სიმბოლურად აიღო ეს სახელი ვინაიდან, ყვავილი ტილისი სტიუარტთა სიმბოლოა, ხოლო წითელი ვარდი თეთრი გულით - ტიუდორების. 

ჯეიმზსა და მარგარეტს 6 შვილი შეეძინათ, რომელთაგანაც მხოლოდ ერთმა მიაღწია სრულწლოვანებამდე მხოლოდ ერთმა მიაღწია და სწორედ ის გახდა შოტლანდიის შემდგომი ხელმწიფე ჯეიმზ V. 

შოტლანდია-საფრანგეთს შორის ალიანსი არსებობდა. როდესაც ინგლისმა საომარი მოქმედებები განახორციელა საფრანგეთის სამეფოს წინააღმდეგ, შოტლანდია იძულებული გახდა ინგლისისათვის ომი გამოეცხადებინა. 1513 წლის 9 სექტემბერს მათ შორის ფოლდენის ბრძოლა გაიმართა. მეფე ჯეიმზ IV-ც ამ ბრძოლას შეეწირა. იგი იყო უკანასკნელი მონარქი, არა მხოლოდ შოტლანდიაში, არამედ მთელ დიდ ბრიტანეთში, რომელიც ბრძოლის ველზე დაიღუპა.

ჯეიმზ IV-ის გარდაცვალების შემდეგ, შოტლანდიის ტახტი ჯეიმზ V-ს ერგო, რომელიც ჯერ ორი წლისაც კი არ იყო. ამიტომ, მცირეწლოვანი მეფის რეგენტი მისი დედა მარგარეტ ტიუდორი გახდა.

1514 წლის 6 აგვისტოს მარგარეტმა იქორწინა ანგუსის ჰერცოგ არჩიბალდ დუგლასზე. იგი ცდილობდა დუგლასთა უძლიერესი საგვარეულო რომელიც მისი ვაჟისთვის ტახტის შერყევას ცდილობდა. შოტლანდიის სამეფო საბჭომ განიხილა დედოფლის ამგვარი საქციელი, ის ჯეიმზ V-ის ინტერესების საწინააღმდეგოდ მიიჩნიეს და მარგარეტს რეგენტის ტიტული ჩამოართვეს. 

მარგარეტსა და არჩიბალდს ვაჟი შეეძინათ სახელად ალექსანდერი. 1515 წელს შექმნილი მძიმე ვითარების გამო, არჩიბალდი და მარგარეტი ანგუსიდან გაიქცნენ. ამავე წელს მარგარეტმა გოგონა გააჩინა სახელად მარგარეტ დუგლასი (რომელიც შემდგომში ჰენრი დარნლეის დედა გახდა). ამავე 1515 წელს მარგარეტს აცნობეს, რომ მისი ვაჟი ალექსანდერი სტირლინგის ციხესიმაგრეში გარდაიცვალა. ამ პერიოდში მგლოვიარე მარგარეტმა მეუღლე დატოვა და გარდაცვლილი ვაჟის საფლავზე წავიდა. მან გადაწყვიტა როგორმე დაემტკიცებინა, რომ შოტლანდიის მოღალატე არ იყო და ამასთან როგორმე უნდა ჩამოეცილებინა გათავხედებული ალბანის ჰეროგი. თუმცა ალბანი ძალიან დიდ ძალაუფლებას ფლობდა და დედოფალ მარგარეტს კვლავ გაქცევა მოუხდა. მარგარეტმა გადაწყვიტა მშობლიურ მხარეში დაბრუნება მოისურვა და იგი თავის ძმას ჰენრი VIII-ს ესტუმრა ლონდონში. 

1517 წელს ჰენრი VIII მოელაპარაკა ალბანის ჰერცოგს და მარგარეტი შოტლანდიაში დაბრუნდა. მარგარეტს მალევე გაუჩნდა განქორწინების სურვილი და დასახმარებლად ჰენრი VIII-ს მიმართა. თუმცა ჰენრიმ სასტიკი უარი განაცხადა. მარგარეტმა იმავე პრობლემით თავად ალბანის ჰერცოგსაც კი მიმართა. 1527 წელს ალბანის ჰერცოგმა მარგარეტს შუამდგომლობა გაუწია რომის პაპ კლემენტე VII-თან, რომელიც დათანხმდა მარგარეტის მოთხოვნას და ამავე წელს მარგარეტისა და არჩიბალდის ქორწინება პაპმა გაუქმებულად გამოაცხადა. 1528 წლის 3 მარტს მარგარეტი ცოლად ჰენრი სტიუარტს გაჰყვა. თუმცა ქმრით არც ამჯერად იყო კმაყოფილი ვინაიდან ჰენრიც წინა ქმრების მსგავსაც მოღალატე აღმოჩნდა. მალევე მარგარეტმა კვლავ განქორწინებისათვის ბრძოლა დაიწყო. მისმა ვაჟმა ჯეიმზ V-მ გაჰყარა იგი ქმარს და როგორც დედა დედოფალი თავისთან, ჰოლირუდის სასახლეში საცხოვრებლად მიიწვია. 

1536 წელს ჯეიმზი დაქორწინდა საფრანგეთის პრინცესა მადლენა დე ვალუაზე, რომელიც ქორწინებიდან რამდენიმე თვეში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. ამიტომაც 1538 წელს ჯეიმზი მეორედ დაქორწინდა ლოთარინგიის პრინცესა მარია დე გიზზე. მარგარეტს ძლიერ მოსწონდა თავისი ახალი რძალი მისი თვისებების გამო. ისინი მალე დამეგობრდნენ და ერთმანეთს რჩევებსაც აძლევდნენ. მარგარეტი 1541 წლის 18 ოქტომბერს გარდაიცვალა, 51 წლის ასაკში. მისი შვილიშვილი მარიამ სტიუარტი მომავალში საფრანგეთისა და შოტლანდიის დედოფალი გახდა, ხოლო შვილთაშვილი (ანუ მარიამის ვაჟი) შოტლანდიის, ინგლისისა და ირლანდიის მეფე გახდა, რითაც საფუძველი ჩაეყარა დიდი ბრიტანეთის შექმნას და სტიუარტთა დინასტიას ინგლისის ტახტზე.

ოჯახი
-----

### მეუღლეები

| პორტრეტი | სახელი | წოდება | მშობლები | დაიბადა | გარდაიცვალა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ჯეიმზ IV სტიუარტი | შოტლანდიის მეფე | ჯეიმზ III და
მარგარეტ
დანიელი | 17 მარტი 1473 | 9 სექტემბერი 1513 |
|  | არჩიბალდ დუგლასი | ანგუსის ჰერცოგი | ჯორჯ დუგლასი და 
ელისაბედ დუმონდი | 1489 | 22 იანვარი 1557 |
|  | ჰენრი სტიუარტი | მეთვენის ლორდი | ენდრიუ სტიუარტი 
და 
მარგარეტ კენედი | 1499 | 1528 |

### შვილები

| პორტრეტი | სახელი | დაიბადა | გარდაიცვალა | ტიტული |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | ჯეიმზ სტიუარტი | 21 თებერვალი 1507 | 27 თებერვალი 1508 | როთერსეის ჰერცოგი |
|  | არტურ სტიუარტი | 20 ოქტომბერი 1509 | 14 ივლისი 1510 | როთერსეის ჰერცოგი |
|  | ჯეიმზ V სტიუარტი | 10 აპრილი 1512 | 14 დეკემბერი 1542 | შოტლანდიის მეფე |
|  | ალექსანდერ სტიუარტი | 30 აპრილი 1514 | 18 დეკემბერი 1515 | როსის ჰერცოგი |
|  | მარგარეტ დუგლასი | 8 ოქტომბერი 1515 | 7 მარტი 1578 | ლენოქსის ჰერცოგინია |

წინაპრები
---------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | მარედუდ ტიუდორი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ოუვენ ტიუდორი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტ ფერჩ დაფიდი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ედმუნდ ტიუდორი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | შარლ VI დე ვალუა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | კატრინ დე ვალუა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | იზაბელა ბავარიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ჰენრი VII |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ჯონ ბეფორტი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ჯონ ბეფორტი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტე ჰოლანდიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტ ბეფორტი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ჯონ ბიშემფი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტ ბიშემფი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ედით სთოურტონი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტ ტიუდორი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | რიჩარდ კემბრიჯელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | რიჩარდ იორკელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ანა დე მორტიმერი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   |  ედუარდ IV |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | რალფ დე ნევილი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | სესილია ნევილი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ჟანა ბეფორტი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელისაბედ იორკელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | რიჩარდ ვუდვილი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | რიჩარდ ვუდვილი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეტ ბოდულგეითი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ელიზაბეთ ვუდვილი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | პეტერ I ლუქსემბურგელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | ჟესკეტ ლუქსემბურგელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | მარგარეტ დე ბეუქსი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შოტლანდიის კონსორტების სია |
| --- |
|  |
| 
* გროუჩ შოტლანდიელი
* ინგებორგ ფინსდოტირი
* მარგარეტ უესექსელი
* ეთელდრედა ნორთუმბრიელი
* სიბილა ნორმანდიელი
* მაუდ ნორთუმბრიელი
* ერმენგრადა დე ბემონტი
* ჯოან ინგლისელი
* მარი კუსი
* მარგარეტ ინგლისელი
* იოლანდე ბრეტანელი
* ელიზაბეთ დე ბურგი
* ჯოან ინგლისელი
* მარგარეტ დრუმონდი
* ეფემია როსი
* ანაბელა დრუმონდი
* ჯოან ბეფორტი
* მარია გელდერნელი
* მარგარეტ დანიელი
* მარგარეტ ტიუდორი
* მადლენა ვალუა
* მარია დე გიზი
* ფრანსუა ვალუა
* ჰენრი სტიუარტი
* ჯეიმზ ჰეპბერნი
* ანა დანიელი
* ანრიეტა მარია დე ბურბონი
* კატარინა ბრაგანსა
* მარია მოდენელი
* ჯორჯ დანიელი
 |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ინგლისის პრინცესები |
| --- |
|  |
| I თაობა | 
* მატილდა, საქსონიისა და ბავარიის ჰერცოგინია
* ელეონორა, კასტილიის დედოფალი
* ჯოანა, სიცილიის დედოფალი
 |
|  |
| II თაობა | 
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
* იზაბელა, საღვთო რომის იმპერატრიცა
* ელეონორა, პემბროკის გრაფინია
 |
|  |
| III თაობა | 
* მარგარეტი, შოტლანდიის დედოფალი
* ბეატრისი, რიჩმონდის გრაფინია
* კათრინი
 |
|  |
| IV თაობა | 
* ელეონორა, ბარის გრაფინია
* ჯოანა, გლოსტერის გრაფინია
* მარგარეტი, ბრაბანტის ჰერცოგინია
* მერი
* ელისაბედი, ჰოლანდიის გრაფინია
 |
|  |
| V თაობა | 
* ელეონორა, გელდერნის ჰერცოგინია
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
 |
|  |
| VI თაობა | 
* იზაბელა, ბედფორდის გრაფინია
* ჯოანა
* მერი, ბრეტანის ჰერცოგინია
* მარგარეტი, პემბროკის გრაფინია
 |
|  |
| VII თაობა | 
* ფილიპა, პორტუგალიის დედოფალი
* ელისაბედი, ექსტერის ჰერცოგინია
* კათრინი, კასტილიის დედოფალი
* ჯოანა, უესტმორლენდის გრაფინია
* კონსტანცია, გლოსტერის გრაფინია
 |
|  |
| VIII თაობა | 
* ბლანკა, პფალცის კურფიურსტი
* ფილიპა, დანიის დედოფალი
* ჯოანა, შოტლანდიის დედოფალი
* მარგარეტი, დევონის გრაფინია
 |
|  |
| IX თაობა | 
* ანა, ექსტერის ჰერცოგინია
* ელისაბედი, სუფოლკის ჰერცოგინია
* მარგარეტი, ბურგუნდიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| X თაობა | 
* ელისაბედი, ინგლისის დედოფალი
* მერი
* სესილი, უელესის ვიკონტესა
* ანა, ნორფოლკის ჰერცოგინია
* კათრინი, დევონის გრაფინია
* ბრიჯიტი
* მარგარეტი, სალისბურის გრაფინია
 |
|  |
| XI თაობა | 
* მარგარეტი, შოტლანდიის დედოფალი
* მერი, საფრანგეთის დედოფალი
 |
|  |
| XII თაობა | 
* მერი I, ინგლისისა და ესპანეთის დედოფალი
* ელისაბედ I, ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი
 |
|  |
| XIII თაობა | 
* ელისაბედი, ბოჰემიის დედოფალი
 |
|  |
| XIV თაობა | 
* მერი, ორან-ნასაუს პრინცესა
* ჰენრიეტა, ორლეანის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XV თაობა | 
* მერი II, ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი
* ანა, დიდი ბრიტანეთის დედოფალი
* ლუიზა მარია
 |

 |