კლოდ ნობსი, მონტრეს ჯაზ-ფესტივალის დირექტორი
„**Smoke on the Water**" — ჯგუფ Deep Purple-ის სიმღერა და სინგლი, შეტანილი 1972 წლის სტუდიურ ალბომში *Machine Head*. 2004 წელს ჟურნალმა *Rolling Stone* იგი დაასახელა ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერის სიის #426 პოზიციაზე, ხოლო 2005 წლის მარტში ჟურნალმა *Q* - ყველა დროის საუკეთესო საგიტარო სიმღერების სიის #12 პოზიციაზე.

კომპოზიციური წყობა
------------------

„Smoke on the Water" ყველაზე მეტად ცნობილია ცენტრალური მუსიკალური თემით, ბლუზური ტიპის მელოდიით, რომელიც პარალელურ მეოთხედებში არის ჰარმონიაში მოყვანილი. რიფი შესრულებულია ფენდერ სტრატოკასტერის გიტარაზე, რიჩი ბლეკმორის მიერ. მას უერთდება იენ პეისის პერკუსია, შემდეგ - ბას გიტარა და საბოლოოდ, იენ გილანის ვოკალი

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „*We all came out to Montreux, on the Lake Geneva shoreline*
*To make records with a mobile, we didn't have much time*
(ქართ: ჩვენ მონტრეში შევიკრიბეთ, ჟენევის ტბის ნაპირთან
მობილური სტუდიით ჩასაწერად, ბევრი დრო არ გვქონდა" |
|  |  |

რიფი სიმღერიდან Smoke on the Water სიმღერაში გამოყენებულია ჯგუფის The Stooges-ს კომპოზიციის Loose რამდენიმე მუსიკალური ელემენტი. აღნიშნული ნომერი გამოიცა 2 წლით ადრე მის 1970 წლის ალბომზე Fun House.

ჯონ ლორდი გიტარის პარტიის უნისონად ასრულებს პარტიას ჰემონდის ორგანზე. მასზე შეერთებულია მარშალის ფირმის გამაძლიერებელი, რომელიც ორგანს ანიჭებს გიტარის ტონალობას. ბლეკმორი ამ მონაკვეთში დაკვრისას იყენებს ორ თითს - ამით მელოდია სინქრონულად ერწყმის ლორდის ორგანს

სიმღერის წყობა არის ასეთი: შესავალი (რიფი)-სტროფი-მისამღერი-რიფი-სტროფი-მისამღერი-რიფი-სოლო-რიფი-სტროფი-მისამღერი-რიფი-სოლო. პირველ სოლოს ასრულებს რიჩი ბლეკმორი, ხოლო საბოლოო ჯონ ლორდს ეკუთვნის და ჟღერს სიმღერის ბოლომდე.

შექმნის ისტორია
---------------

მუსიკალური ნაწყვეტები:

„Smoke on the Water"

სიმღერის „Smoke on the Water" ნაწყვეტი, ალბომიდან *Machine Head* (1972). ეს სიმღერა ცნობილია თავისი ძირითადი თემით, ოთხ-ნოტიანი „ბლუზური სკალით", რომელიც პარალელური მეოთხედებით არის ჰარმონიულად დაბალანსებული.

---

*ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი.*

სიმღერაში საუბარია რეალურ მოვლენებზე. 1971 წლის დეკემბერში კოლექტივი ეწვია შვეიცარიას, ქალაქ მონტრეს, რათა როლინგ სტოუნზის ცნობილ პორტატულ სტუდიაში ახალი ალბომი ჩაეწერა. ჩანაწერის განხორციელება გადაწყვიტეს მონტრეს სამორინეში (სიმღერაში აღნიშნულია, როგორც the gambling house (სამორინე), სადაც გარდა Deep Purple-ისა, სხვა მუსიკოსებიც ხშირად გამოდიოდნენ. ხმისჩამწერი სესიის წინა დღეს, შაბათს, 4 სექტემბერს იქ შედგა ფრენკ ზაპას და ჯგუფის The Mothers of Invention ევროპული ტურის ფარგლების კონცერტი. ეს იყო ზაპას იმ ტურის უკანასკნელი შოუ, რის შემდეგაც სტუდია Deep Purple-ს უნდა მოეწყო. გაუგებრობის თავიდან აცილების მიზნით Deep Purple საკუთარ ტექნიკას ჯერ არ აყენებდა.

კონცერტის დაწყებიდან ერთი საათის შემდეგ, როდესაც ზაპა ასრულებდა სიმღერას King Kong, ბამბუკის შეკიდული ჭერიდან გამოჩნდა ნაპერწკლები, შემდეგ კი - ცეცხლი. სავარაუდოდ, ერთ-ერთმა მაყურებელმა (რომელიც პოლიციამ ვერ იპოვა) მცირე ზომის მაშხალა პირდაპირ ჭერს ესროლა (სტრიქონი some stupid with a flare gun). ზაპამ მაშინ მშვიდად წარმოთქვა - ’პანიკის გარეშე, ჩვენ ხანძარი გაგვიჩნდა’. ამის შემდეგ მუსიკოსებმა დატოვეს სცენა. მოხდა მაყურებელთა სასწრაფო ევაკუაცია. ყველაფერმა მსხვერპლის გარეშე ჩაიარა. სიმღერაში ნახსენებია funky Claude, რომელიც შერბოდა და გამორბოდა. ეს არის მონტრეს ჯაზ-ფესტივალის დირექტორი კლოდ ნობსი, რომელიც მაყურებლებს ეხმარებოდა. Deep Purple-ის წევრები თავად გახდნენ მომხდარის მოწმეები. როჯერ გლოვერი იხსენებდა, რომ ხანძარი თავდაპირველად სუსტი იყო, იმდენად, რომ მან მოასწრო დარბაზში ზაპას ახალი სინთეზატორების ახლოს დათვალიერება.

ხანძრის შედეგად განადგურდა სამორინეს მთელი მრავალსართულიანი კომპლექსი, რასაც დაემატა საკონცერტო დარბაზი და The Mothers-ის აპარატურა (ეს უკანასკნელი დაზღვეული იყო, მაგრამ საფრანგეთსა და ბელგიაში დაგეგმილი კონცერტი გაუქმდა). სასტუმროს Europe Hotel ნომრიდან Deep Purple-ის წევრები საკუთარი თვალით ხედავდნენ ამ ხანძარს და ბოლს ჟენევის ტბაზე.

ჯგუფს, რომელსაც დაქირავებული ჰქონდა სტუდია, ჩასაწერი ადგილის მოძიება ესაჭიროებოდა. ნობსმა თავად მოძებნა თეატრი ’პავილიონი’, რომელიც ქალაქის ცენტრში მდებარეობდა. იქ გადატანილი იქნა მთელი ტექნიკა. დაიწყეს მუშაობა სიმღერაზე ჯერ კიდევ დაუდგენელი სათაურით. აპარატურის საკუთარ გემოვნებაზე მორგებასა და არანჟირების დამუშავებას მთელი დღე დასჭირდა, ხოლო დუბლების ჩაწერა მხოლოდ ღამით დაიწყეს. ყველაზე მეტად მოეწონათ მესამე დუბლი. მაგრამ ამასობაში აღმოჩნდა, რომ კარს მიღმა პოლიცია იდგა, რომელიც გამოიძახეს ხმაურის გამო. თუმცა, სასტუმროს პერსონალი მათ თავად აკავებდა და სიმღერის დასრულება მხოლოდ ამ მიზეზით მოასწრეს.

მოგვიანებით ჯგუფმა ახალი დარბაზის ძიება დაიწყო. ერთ-ერთ დღეს გლოვერმა გაიღვიძა და უბრალოდ წარმოთქვა ’ბოლი წყალზე’. როდესაც მან მოგვიანებით. როდესაც მან იგივე გაუმეორა გილანს, იანმა უთხრა, რომ ფრაზას ’ნარკომანული’ ჟღერადობა აქვს. ვინაიდან Deep Purple თავს უფრო მეტად ’მსმელად’ თვლიდა. ეს სიტყვები არ იქნა გამოყენებული.

დასრულდა იმით, რომ მთლიანად იქირავეს სასტუმრო Grand Hotel - თითქმის დაცარიელებული და გათბობის გარეშე (We ended up at the Grand Hotel, / It was empty, cold and bare). პირველ სართულზე მოეწყო სტუდია. სპეციალურად დამზადდა ხის ფარი, რომელიც ფოიეს კედლად გამოდგებოდა. ეს ფარი ლეიბებით იქნა გამაგრებული. იქირავეს სპეციალური გასათბობი, რომელსაც დრო და დრო იყენებდნენ. მობილური სტუდიიდან სასტუმროში ხაზები იქნა გაყვანილი. ვინაიდან ფოიეში დიდი ფარი იდგა, მუსიკოსები შედიოდნენ და გამოდიოდნენ ქუჩაში სპეციალური დამატებითი გასასვლელით და ერთმანეთთან შეერთებული სასტუმროს ნომრების აივნებით. ჩაწერის დროს იმპროვიზებულ სტუდიაში იდგა სპეციალური გასანათებელი მოწყობილობები წითელი შუქით, რათა გარემოც შემოქმედებითი ყოფილიყო (With a few red lights and a few old beds / We made a place to sweat). დასარტყამი ინსტრუმენტების პარტიები ჩაიწერეს დერეფანში, ვინაიდან პეისს მოსწონდა რევერბერაციის ეფექტი, რომელიც ბუნებრივად იქმნებოდა.

ამ პირობებში ჩაწერილი იქნა მთელი ალბომი. თუმცა, ’პავილიონში’ ჩაწერილი ფირი მაინც გამოიყენეს - ძირითადად, Smoke on the Water-ის მისამღერის მონაკვეთი.

საგულისხმოა, რომ სიმღერა იყო უკანასკნელი ამ ალბომიდან, რომელიც შეიტანეს 1972 წლის საკონცერტო პროგრამაში - ეს მოხდა მაისის ბოლოს.

სიმღერების სია
--------------

| 7" სინგლი, Purple Records, 1C 006-94 583 |
| --- |
| # | სახელწოდება | ხანგრძლივობა |
| 1. | „Smoke on the Water" | 3:47 |
| 2. | „Smoke on the Water" (საკონცერტო ვერსია) | 4:32 |

| გერმანული გამოცემა, 1985, პრომო სინგლი (EMI Electrola, 20 0477 6) |
| --- |
| # | სახელწოდება | ხანგრძლივობა |
| 1. | „Smoke on the Water" | 5:36 |
| 2. | „Living Wreck" | 4:28 |
| 3. | „No, No, No" | 6:50 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმღერის ტექსტი*[დაარქივებული]* საიტზე MetroLyrics

სქოლიო
------

1. ↑  Christe (2003), pg. 13, "*Though Deep Purple's "Smoke on the Water" was a bona fide metal anthem and the first basic riff of a longhairded guitarist's repertoire, the band did not consider itself heavy metal.*"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Deep Purple |
| --- |
|  |
| 
* **იენ პეისი**
* **როჯერ გლოვერი**
* **იენ გილანი**
* **სტივ მორსი**
* **დონ ეირი**

* ჯონ ლორდი
* რიჩი ბლეკმორი
* როდ ევანზი
* ნიკ სიმპერი
* გლენ ჰიუზი
* დევიდ კოვერდეილი
* ტომი ბოლინი
* ჯო ლინ ტერნერი
* ჯო სატრიანი
 |
|  |
| სტუდიურიალბომები | 
* *Shades of Deep Purple* (1968)
* *The Book of Taliesyn* (1968)
* *Deep Purple* (1969)
* *Deep Purple in Rock* (1970)
* *Fireball* (1971)
* *Machine Head* (1972)
* *Who Do We Think We Are* (1973)
* *Burn* (1974)
* *Stormbringer* (1974)
* *Come Taste the Band* (1975)
* *Perfect Strangers* (1984)
* *The House of Blue Light* (1987)
* *Slaves and Masters* (1990)
* *The Battle Rages On...* (1993)
* *Purpendicular* (1996)
* *Abandon* (1998)
* *Bananas* (2003)
* *Rapture of the Deep* (2005)
* *Now What?!* (2013)
* *Infinite* (2017)
* *Whoosh!* (2020)
* *Turning to Crime* (2021)
 |
|  |
| საკონცერტოალბომები | 
* *Concerto for Group and Orchestra*
* *Made in Japan*
* *Made in Europe*
* *Last Concert in Japan*
* *Deep Purple in Concert*
* *Live in London*
* *Nobody's Perfect*
* *Scandinavian Nights*
* *In the Absence of Pink: Knebworth '85*
* *Gemini Suite Live*
* *Come Hell or High Water*
* *King Biscuit Flower Hour Presents: Deep Purple in Concert*
* *California Jamming*
* *Mk III: The Final Concerts*
* *Live at The Olympia '96*
* *Total Abandon: Australia '99*
* *In Concert with the London Symphony Orchestra*
* *Live at the Rotterdam Ahoy*
* *This Time Around: Live in Tokyo*
* *Live in Paris 1975*
* *Inglewood: Live in California*
* *Space Vol 1 & 2*
* *Perks and Tit*
* *Live in Europe 1993*
* *Live Encounters...*
* *Live at Montreux 1996*
* *Live in Montreux 69*
* *Live in Denmark 1972*
* *Live at Montreux 2006: They All Came Down to Montreux*
* *Live at Montreux 2011*
* *Phoenix Rising*
* *Perfect Strangers Live*
* *Now What?! Live Tapes*
* *Graz 1975*
* *Celebrating Jon Lord: The Rock Legend*
* *Live in Verona*
* *Long Beach 1971*
* *From The Setting Sun… (In Wacken)*
* *...To The Rising Sun (In Tokyo)*
 |
|  |
| კომპილაციები | 
* *Purple Passages*
* *24 Carat Purple*
* *Powerhouse*
* *When We Rock, We Rock, and When We Roll, We Roll*
* *The Mark II Purple Singles*
* *Deepest Purple*
* *The Anthology*
* *The Deep Purple Singles A's and B's*
* *30: Very Best of Deep Purple*
* *Shades 1968-1998*
* *Days May Come and Days May Go*
* *Smoke On The Water & Other Hits*
* *Listen, Learn, Read On*
* *Winning Combinations: Deep Purple and Rainbow*
* *The Early Years*
* *The Platinum Collection*
* *BBC Sessions 1968–1970*
 |
|  |
| სინგლებიდა სხვასიმღერები | 
* Hush
* Mandrake Root
* Kentucky Woman
* Black Night
* Speed King
* Child in Time
* Strange Kind of Woman
* Fireball
* Highway Star
* Maybe I'm a Leo
* Never Before
* Smoke on the Water
* Lazy
* Space Truckin'
* When a Blind Man Cries
* Burn
* Mistreated
* Soldier of Fortune
* Perfect Strangers
* Knocking at Your Back Door
* Call of the Wild
* King of Dreams
* Love Conquers All
* The Battle Rages On
* Anya
* Vavoom: Ted the Mechanic
* Any Fule Kno That
* Haunted
* House of Pain
* Rapture of the Deep
* All The Time in The World
* Vincent Price
* Above & Beyond
* Time for Bedlam
* All I Got Is You
* Johnny's Band
 |
|  |
| ვიდეოგრაფია | 
* *Concerto for Group and Orchestra*
* *Doing Their Thing*
* *Live in Concert 72/73*
* *Live in California 74 (California Jam)*
* *Rises Over Japan*
* *Heavy Metal Pioneers*
* *Special Edition EP*
* *Come Hell or High Water*
* *Bombay Calling*
* *Live at Montreux 1996*
* *Total Abandon: Australia '99*
* *In Concert with the London Symphony Orchestra*
* *New, Live & Rare*
* *Perihelion*
* *Live Encounters...*
* *Classic Albums: Deep Purple - Machine Head*
* *Live at Montreux 2006*
* *Around the World Live*
* *History, Hits & Highlights '68–'76*
* *Phoenix Rising*
* *Live at Montreux 2011*
* *Perfect Strangers Live*
* *Celebrating Jon Lord At The Royal Albert Hall*
* *Live In Verona*
* *From The Setting Sun...(In Wacken)*
* *...To The Rising Sun (In Tokyo)*
 |
|  |
| ტურნეები | 
* სადებიუტო ტურნე
* Shades of Deep Purple
* The Book of Taliesyn
* Deep Purple
* In Rock
* Fireball
* Machine Head
* Deep Purple
* Burn
* Stormbringer
* Rockupation '75
* Come Taste The Band
* Perfect Strangers
* The House of Blue Light
* Slaves and Masters
* 25 წლის იუბილეს აღსანიშნავი მსოფლიო ტურნე
* Deep Purple-ის და ჯო სატრიანის ტურნე
* საიდუმლო მექსიკური ტურნე
* აშშ-ის საიდუმლო ტურნე
* Purpendicular
* A Band On
* Concerto
* მსოფლიო ტურნე (2001–2003)
* Bananas
* Rapture of the Deep
* The Songs That Built Rock
* Now What?
* 2016 წლის მსოფლიო ტურნე
* The Long Goodbye
 |
|  |
| დაკავშირებული შემსრულებლები | 
* The Artwoods
* The Outlaws
* The Flower Pot Men
* Episode Six
* Trapeze
* Zephyr
* James Gang
* Dixie Dregs
* Captain Beyond
* Warhorse
* Ian Gillan Band
* Gillan
* რეინბოუ
* Blackmore's Night
* Whitesnake
* Coverdale•Page
* Paice Ashton Lord
* Black Sabbath
* გერი მური
* ინგვი მალმსტინი
* Hughes Turner Project
* Living Loud
* WhoCares
 |
|  |
| დაკავშირებულისტატიები | 
* დისკოგრაფია
* შემადგენლობები
* Deep Purple Tribute
* Funky Junction
* ჯონ კოლეტა
* Montreux Jazz Festival
* Purple Records
* Re-Machined: A Tribute to Deep Purple's Machine Head
* Rock Aid Armenia
* Green Bullfrog
* მარტინ ბირჩი
 |

 |