|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭალა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, საჩხერის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დარყა, დრბო, ზემო ქარზმანი, თედელეთი, პერევი, საკოხია, სინაგური, სპეთი, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ღონა, ჭურნალი, ჯრია, ხახეთი და ჯალაბეთი).

მდებარეობს მდინარე ყვირილის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, საჩხერიდან 11 კილომეტრი. სოფელში არის საექიმო პუნქტი და საჯარო სკოლა.

ისტორია
-------

ჭალის ტერიტორია თავისი ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობების გამო დასახლებული იყო უკვე ბრინჯაოს ხანაში, ამას ადასტურებს სამეურნეო სამუშაოების დროს ნაპოვნი სამუშაო იარაღები. ფეოდალურ ხანაში ეს ტერიტორია რაჭის საერისთავოში შედიოდა და მას კახაბერ I განაგებდა. გვიან ფეოდალურ ხანაში ჭალა აბაშიძეების სამფლობელო გახდა. მათი აღზევება XV საუკუნიდან იწყება. აბაშიძეები იმერეთში მრავალ სოფელსა და ეკლესიებს ფლობდნენ, ხოლო რეზიდენცია ჭალაში გააჩნდათ, აქ იყო მათი სასახლე, კარის ეკლესია, და საძვალე. აბაშიძეების სახელს უკავშირდება წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც XVI საუკუნის ძეგლს წარმოადგენს და ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 1502 წლით თარიღდება.

1896 წელს ჭალას ეწვია მარჯორი უორდროპი და მისი ოჯახის წევრები. ისინი თავად ნიკოლოზ აბაშიძეს სტუმრობდნენ.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა და მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 676 ადამიანი.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1908 | 775 |  |  |
| 2002 |  1179 | 608 | 571 |
| 2014 |  676 | 341 | 335 |

ცნობილი ადამიანები
------------------

სოფელში დაიბადა ქართველი მსახიობი გოჩა აბაშიძე.
და ფინანსისტი, მუსიკოსი და მოცეკვავე- ლევან ჭიტაძე

ღირსშესანიშნაობები
------------------

სოფლის მახლობლად დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – აბაშიძეების შუა საუკუნეების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. ინტერიერის მოხატულობა XV საუკუნის დასაწყისს განეკუთვნება.

სოფელში შემორჩენილია ადგილობრივი მკვიდრის, ღენტორ აბაშიძის სახლი, რომელიც იმერული ოდის ნიმუშია. ამ სახლში გადაღებულია მხატვრული ფილმი სამანიშვილის დედინაცვალი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 380.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
2. ↑  *შარაძე, გ.*, ბედნიერებისა და სათნოების საუნჯე, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1984. — გვ. 175-177.
3. ↑  Кавказскій календарь на 1910 годъ, Тифлись, 1909, стр. 409.
4. ↑  საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
5. ↑  საქართველოს ეროვნული ფილმოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-14. ციტირების თარიღი: 2011-07-24.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საჩხერის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
* **საჩხერე**
 | საჩხერის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
* არგვეთი
* ბახიოთი
* ბაჯითი
* გამოღმა არგვეთი
* გორისა
* დარყა
* დრბო
* დუნთა
* ვაკისა
* ზედა ორღული
* ზემო ქარზმანი
* თედელეთი
* ივანწმინდა
* ირტავაზა
* იცქისი
* კალვათა
* კორბოული
* ლიჩი
* მახათაური
* მერჯევი
* მოძვი
* მოხვა
* ნიგვზარა
* პერევი
* სავანე
* საირხე
* საკოხია
* სარეკი
* სინაგური
* სპეთი
* სხვიტორი
* ტბეთი
* ქვედა ორღული
* ქვემო ქარზმანი
* ქვემო ხევი
* ქორეთი
* ღოდორა
* ღონა
* შალაური
* შომახეთი
* ჩიხა
* ცხამი
* ცხომარეთი
* ჭალა
* ჭალოვანი
* ჭორვილა
* ჭურნალი
* ხახეთი
* ხვანი
* ჯალაბეთი
* ჯალაურთა
* ჯრია
 |

 |