recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მელი-ღელე** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ მელაანის სამხრეთით დაახლოებით 7 კმ-ზე, მელი-ღელეს მარჯვენას ნაპირას (გურჯაანის მუნიცპალიტეტი). გათხრილია სხვადასხვა დროის 2 სამლოცველო.

მელი-ღელე I თარიღდება ძვ. წ. XIV-XIII საუკუნეებით. იგი წარმოადგენს 60 მ დიამეტრის შემაღლებულ მოედანს, რომელსაც რიყის ქვები აქვს შემოვლებული და გამოყოფილია 2 მ სიგანის და 0,60 მ სიღრმის თხრილით. სამლოცველო მოედანზე აღმოჩნდა 2 დიდი ორმო, რომელშიც იყო ხის წმინდა ნაცარი და მასში შერეული სხვადასხვა ნივთი. ორმოების ცენტრში, ფსკერზე ნაცრით სავსე თიხის დიდი ჭურჭლები იდგა. მელი-ღელე I-ზე ნაპოვნია მრავალი ნივთი. თიხის ჭურჭლის ნაწილი შემკულია ნადირობის სცენებით. აღმოჩენილია ობსიდიანის ისრისპირები (მათ შორის იმიტაციებიც), სამკაული, რამდენიმე მახვილის იმიტაცია, თიხის საბეჭდავები (მათზე გამოსახულია მნათობით სიმბოლოები: სვასტიკა, ჯვარი, სპირალი და სხვა), თიხისა და ბრინჯაოს შიშველი ქალის ქანდაკებები, რომელთაგან ზოგს ნიღაბი უკეთია. ძეგლის შემაღლებული მოედნის ცენტრალურ ნაწილში ცხოველთა სტილიზებული გამოსახულებები გამოვლინდა, რომლებიც ნაცარითა და დამწვარი ძვლით იყო ინკრუსტირებული.

მელი-ღელე II უშუალოდ ებჯინება მელი-ღელე I-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და ერთგან ფარავს მას. მელი-ღელე II თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევრით. სამლოცველოს დიამეტრი 80 მ-ია, რომელიც შემოზღუდულია 1 მ სიმაღლისა და 10 მ სიგანის კედლით. ზღუდე შედგება ტერასებად სამრიგად განლაგებული რიყის ქვებისაგან. წრეებს შორის ასეთივე კონსტრუქციის ტიხრებია. ქვებს შორის ჯგუფებად განლაგებულია რკინის ნივთები (იარაღი და სამკაული). აქვე გამოვლინდა ობსიდიანის ანატკეცების რამდენიმე ჯგუფი. მსგავსი კონსტრუქციისა არაშენდასთან აღმოჩენილი ამავე დროის სამლოცველოს ზღუდე. მელი-ღელეს ცენტრალურ ნაწილში აღმოჩნდა რამდენიმე ბრტყელძირა ქვევრის ფსკერი, მამაკაცისა და ცხენის მცირე ზომის ბრინჯაოს ქანდაკება. ერთ ადგილას გამოვლინდა რიყის ქვების წრე, რომლის ცენტრალური ნაწილი შევსებული იყო წმინდა ნაცრით. მელი-ღელე II-ზე მოპოვებული მასალის მსგავსი მრავლადაა აღმოჩენილი ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე.

ლიტერატურა
----------

* *ფიცხელაური კ.* აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV-VII სს.), თბ. 1973;

* *ფიცხელაური კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 559.
მდინარის აუზის სქემატური გამოსახულება. პუნქტირული ხაზი ჰიდროგრაფიული აუზის მთავარი წყალგამყოფია
მდინარე ლატორიცის აუზის რელიეფის ციფრული მოდელი
**მდინარის აუზი** — დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, საიდანაც ზედაპირული და მიწისქვეშა წყალი წყლის ობიექტში — მდინარეში, ტბაში, წყალსაცავში, ზღვაში ან ოკეანეში ჩაედინება. ჩამონადენი ხორციელდება ხმელეთის ზედაპირზე, ნიადაგში და აგრეთვე კრისტალური ქანების ნაპრალებში, არტეზიული წყლების დაცლისას.

ჰუმიდურ რაიონებში, როგორც წესი, მთელ მდინარის აუზს აქვს ჩამონადენი, ესე იგი წყალშემკრებია. არიდულ რაიონებში მდინარის აუზის ნაწილს არა აქვს ჩამონადენი (ჩვეულებრივ, ტრანზიტული მდინარეები) ან წარმოადგენს შიგა ჩამონადენის არეს.

მდინარის აუზი როგორც წესი წყალგამყოფითაა შემოსაზღვრული; მსოფლიო ოკეანისთვის იგი დედამიწის ხმელეთის გარე ჩამონადენის არეა. ტბების, ზღვებისა და ოკეანეების წყალშემკრები აუზი ძირითადად ჩამოყალიბებულია მასში ჩამდინარე მდინარეთა წყალშემკრები აუზის ჯამის ხარჯზე. ხშირად გაგება „მდინარის წყალშემკრები აუზი" ჩანაცვლებულია გაგებით „მდინარის აუზი".

ხშირ შემთხვევაში ასეთი ჩანაცვლება დასაშვებია. თუმცა ზოგჯერ მდინარის აუზის ფართობი, რომელიც განსაზღვრულია მისი ზედაპირული (ოროგრაფიული) წყალგამყოფის ფარგლებში, შეიძლება არ დაემთხვას ამავე მდინარის წყალშემკრები აუზის ფართობს. ეს ხდება, პირველ ყოვლისა, როდესაც ზედაპირული და წყალქვეშა წყალგამყოფი მდინარეს არ ემთხვევა, წყალქვეშა ჩამონადენის ნაწილი ან გარედან მოედინება განხილული მდინარის აუზში (მეზობლად მდებარე მდინარის აუზიდან), ან მოცემული მდინარის აუზის ფარგლებიდან, რაც დამახასიათებელია მცირე მდინარეებისათვის არაღრმა ეროზიული ჩაჭრით; მეორეც, როდესაც დედამიწის ზედაპირის ნაწილი, რომელიც ფორმალურად მიეკუთვნება ამა თუ იმ მდინარის აუზს, რელიეფის თავისებურებებიდან გამომდინარე შეიძლება აღმოჩნდეს შიდა ჩამონადენის არედ და არ შედიოდეს მდინარის წყალშემკრები აუზის შემადგენლობაში. ასეთი შემთხვევები დამახასიათებელია ბრტყელი რელიეფის გვალვიანი რაიონებისთვის; მაგალითად, ჩრდილოეთ ყაზახეთში მდინარე ტობოლის აუზში გაუდინარია 16,3 ათ. კმ²-ი (მდინარის აუზის ფართობის 50%-ზე მეტი), ხოლო მდინარე იშიმის აუზში 1,75 კმ² (დაახლოებით 24%).

მსოფლიო ოკეანის წყალშემკრები აუზი შეადგენს 118,8 მლნ. კმ²-ს (ხმელეთის მთლიანი ფართობის დაახლოებით 80%), საიდანაც ატლანტის ოკეანეზე მოდის — 50,7 მლნ. კმ² (34%), წყნარ ოკეანეზე — 24,8 მლნ. კმ² (17%), ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეზე — 22,4 მლნ. კმ² (15%), ხოლო ინდოეთის ოკეანეზე — 20,9 მლნ. კმ² (14%). ტბებიდან უდიდესი წყალშემკრები აუზი აქვს კასპიის ზღვას (3,1 მლნ. კმ²-ზე მეტი), ხოლო მდინარეებიდან ამაზონს (7045 ათ. კმ²).

შესაძლებელია მომიჯნავე მდინარის აუზის გაერთიანება მდინარის ბიფურკაციის შედეგად.

სქოლიო
------

1. ↑  Drainage basin | Encyclopedia Britannica
2. 1 2 3  ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ: თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2014, გვ. 193.
3. 1 2 3  Водосборный бассейн | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-13. ციტირების თარიღი: 2021-06-17.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119310252 (data)
* LCCN: sh85145749
* NARA: 10642089
* NKC: ph124446

 |
**მმელექხანიმ მაზაჰირ-ყიზი ეიიუბოვა** (აზერ. Mələkxanım Məzahir qızı Əyyubova; დ. 5 ნოემბერი, 1962, შემახა) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, ჰანენდე, აზერბაიჯანის სახახლო არტისტი. დაიბადა 1962 წლის 5 ნოემბერს შემახაში. 1969-1979 წლებში ბაქოს №155 სკოლაში სწავლობდა, 1979-1984 წლებში — მ. ა. ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში. აგრეთვე დაამთავრა მუსიკალური ხუთწლიანი სკოლა გარმონის განხრით.

თავდაპირველად იგი ა. ჯავანშიროვის ბავშვთა გუნდის სოლისტი იყო. 1980-1985 წლებში — ფოლკლორული ანსამბლი „ირს"-ის სოლისტი, ხოლო 1985 წლიდან — აზერბაიჯანის სახტელერადიოს სახალხო ორკესტრის სოლისტი. მრავლ ქვეყანაში იყო გასტროლებზე, მათ შორის: აშშ, გერმანია, საფრანგეთი, ირანი, ავსტრალია, თურქეთი, რუსეთი. 1995 წელს ოპერაში „ლეილა და მეჯნუნი" შეასრულა ლეილას როლი.

არის აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნვიერსიტეტის დოცენტი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი, გ. ალიევის სახელობის ფონდის ლაურეატი.

სქოლიო
------

1. ↑  50-летняя Мелекханым дает концерт в Шамахы (ФОТО). *anspress.com* (12-11-2012). ციტირების თარიღი: 10 სექტემბერი, 2020.
2. ↑  Эюбова Мелекханым | Баку | Энциклопедия | Ханенде | Баку, Азербайджан
ჩჟან ძედუანის ორიგინალური ხელნაწერის ფრაგმენტი.
XVIII საუკუნის რეპროდუქცია.
**მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს** (ჩინ. 清明上河圖) — XII საუკუნის სუნის დინასტიის მხატვარ ჩჟან ძედუანის მიერ შექმნილი მრავალფეროვანი პანორამა. ხელნაწერზე ასახულია იმპერიის დედაქალაქ კაიფინის (თანამედროვე პეკინი/ბეიჯინგი) ცხოვრება ცინმინის დღესასწაულის ზეიმის დროს 5 აპრილს.

528 სმ სიგრძის მქონე ხელნაწერი ასახავს ყველა სოციალური ფენის წარმომადგენლის საქმიანობას. ხელნაწერში ასახულია როგორც გლეხთა შრომა, ასევე დედაქალაქის აურზაური. სულ შესაძლებელია 814 ადამიანის ფიგურის, 28 ხომალდის, 94 ცხოველისა და 170 ხის ხილვა. იუანის დინასტიის ერთ-ერთ იმპერატორს ეს ხელნაწერი ისე მოეწონა, რომ მან საკუთარი ხელით დახატა ლექსი ხელნაწერის უკანა მხარეს. 

შემდეგი ასწლეულების განმავლობაში იყო შექმნილი ამ თემატიკაზე რამდენიმე ვარიაცია. მინის დინასტიის დროს შეიქმნა განახლებული ვარიანტი, რომლის სიგრძე 670 სმ იყო. ცინის დინასტიის დროს ხელნაწერი შეიქმნა კიდევ უფრო მასშტაბურად განახლდა - ერთ-ერთი ვარიანტის სიგრძე იყო 11 მეტრი და მასზე 4 ათასზე მეტი ადამიანი იყო გამოსახული. XX საუკუნისთვის ხელნაწერის ცნობილება იმდენად ფართო იყო, რომ ევროპელები ხელნაწერს მხოლოდ «ჩინური მონა ლიზის» სახელით იცნობდნენ.[1]

ჩინეთის ბოლო იმპერატორმა პუ იმ წაიღო ხელნაწერი მანჩჟოუ-გოში. 1945 წელს ჩინეთის მთავრობამ იგი შეისყიდა და დღესაც იგი ინახება აკრძალული სასახლის მუზეუმში, სადაც იგი გამოაქვთ პუბლიკისთვის სანახავად დღესასწაულების დროს, როგორც წესი რამდენიმე წელიწადში ერთხელ.

სქოლიო
------

1. ↑  მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს. *ნიუ იორკ თაიმსი*. შემოწმებულია 2007 წლის 4 ივლისს.


ჩჟან ძედუანის ხელნაწერი XII საუკუნე.


XVIII საუკუნის რეპროდუქცია.
**ევა კაილი** (ბერძ. Εύα Καϊλή; დ. 26 ოქტომბერი, 1978) — ბერძენი პოლიტიკოსი და ევროპის პარლამენტის წევრი 2014-2022 წლებში. ევროპის პარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტი 2022 წლის 18 იანვრიდან 13 დეკემბრამდე. დააპატიმრეს 2022 წლის დეკემბერში კორუფციულ სკანდალთან დაკავშირებით.

ევა კაილი იყო საბერძნეთის პარლამენტის წევრი და ბერძნული ტელეარხის MEGA Channel-ის სატელევიზიო ახალი ამბების წამყვანი.

ბიოგრაფია
---------

სალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტში სწავლობდა არქიტექტურასა და სამოქალაქო მშენებლობას, შემდეგ სწავლა გააგრძელა პირეოსის უნივერსიიტეტში, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო და ევროპულ ურთიერთობებში. 2004-2007 წლებში მუშაობდა ტელეწამყვანად. 2014 წელს, პირეოსის უნივერსიტეტში მიიღო ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო ეკონომიკური პოლიტიკის სფეროში, თუმცა 2022 წლის მონაცემებით ჯერ კიდევ არ დაუმთავრებია სწავლა.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

1992 წელს შეუერთდა სრულიადბერძნული სოციალისტური მოძრაობის (PASOK) ახალგაზრდულ ფრთას. 2001 წელს იგი იყო არქიტექტურის სკოლის სტუდენტთა ასოციაციის პრეზიდენტი და 2002 წლისთვის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი იყო, რომელიც აირჩიეს სალონიკის საქალაქო საბჭოში.

2007 წელს აირჩიეს საბერძნეთის პარლამენტის წევრად სალონიკის პირველი საარჩევნო ოლქიდან, იყო სხვადასხვა კომიტეტის წევრი. იიგ ხელახლა აირჩიეს 2009 წელს და პარლამენტის წევრი იყო 2012 წლამდე.

2014 წელს აირჩიეს ევროპის პარლამენტის წევრად. 2022 წლის 13 დეკემბერს კორუფციული სკანდალის გამო, ევროპარლამენტმა 625 ხმით, მხარი დაუჭირა კაილის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადაყენებას.

სქოლიო
------

1. ↑  Εύα Ευδοξία Καϊλή EL. ციტირების თარიღი: 10 December 2022.
2. 1 2 3  Curriculum vitae Eva Kaili (25 April 2022). ციტირების თარიღი: 10 December 2022
3. ↑  „Curriculum vitae | Eva KAILI | MEPs | European Parliament" (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2022-12-12.
4. ↑  Stamouli, Nektaria (2022-12-13). „The long rise and abrupt fall of Greek MEP Eva Kaili". *Politico Europe* (ინგლისური).
5. ↑  Camut, Nicolas (13 December 2022). „EU Parliament removes VP status from Eva Kaili". *Politico Europe*.
6. ↑  „Mutanklagad Kaili bortröstad som vice talman i EU-parlamentet" [Accused of bribery, Kaili voted out as vice-president of the EU Parliament]. *SVT Nyheter*. 13 December 2022.
7. ↑  Minutes of proceedings (13 December 2022). ციტირების თარიღი: 14 December 2022
**მიზოგინია** (ძვ. ბერძნ. μῖσος — სიძულვილი, და  γυνή — ქალი), იგივე **ქალთმოძულეობა** — ქალთა და გოგონათა მიმართ არსებული უნდობლობა, სიძულვილი და უარყოფითი წინასწარგანწყობა. ეს არის სექსიზმის ფორმა, რომელსაც იყენებენ იმისთვის, რომ ქალებს კაცებზე უფრო დაბალი სოციალური სტატუსი შეუნარჩუნდეთ, რაც პატრიარქატის სოციალური როლების გაძლიერებას უწყობს ხელს. მიზოგინია ფართოდ იყო გავრცელებული ათასობით წლის განმავლობაში და ის გამოხატულია ხელოვნებაში, ლიტერატურაში, საზოგადოებრივ სტრუქტურაში, ისტორიულ მოვლენებში, მითოლოგიაში, ფილოსოფიასა და რელიგიაში მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.

ქალთა წინააღმდეგ სექსიზმსა და მიზანდრიასთან (მამაკაცთმოძულეობა) შედარებით, მიზოგინია ხშირად მიიჩნევა, როგორც ქალთა წინააღმდეგ ზოგი მამაკაცის დამოკიდებულება, თუმცა მიზოგინისტური შეხედულებები თავად ქალებსაც შეიძლება ჰქონდეთ. ფემინისტურ თეორიაში მიზოგინია პოლიტიკურ იდეოლოგიად მიიჩნევა, რასიზმისა და ანტისემიტიზმის მსგავსად, რაც ამართლებს ქალების მამაკაცებისადმი სუბორდინაციას.

მიზოგინიის მაგალითია ქალთა მიმართ ძალადობა, რომელიც მოიცავს ოჯახურ ძალადობას და, ყველაზე ექსტრემალური ფორმების შემთხვევაში, მიზოგინიურ ტერორიზმსა და ფემიციდს. მიზოგინია ხშირად ოპერირებს სექსუალური შევიწროების, იძულებისა და ქალების კონტროლისკენ მიმართული ფსიქოლოგიური ტექნიკებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიზოგინია***

* მიზოგინია
* Misogyny, Misandry, and Misanthropy

ლიტერატურა
----------

* Ellmann, Mary. *Thinking About Women*. 1968.
* Gilmore, David D. *Misogyny: the Male Malady*. 2001.

სქოლიო
------

1. ↑  Manne, Kate (2019). *Down Girl: The Logic of Misogyny*. Ithaca, New York:  Oxford University Press. ISBN 9780190604981.

|  |  |
| --- | --- |
| ფსი | *ეს სტატია ფსიქოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX527983
* BNF: cb12079116q (data)
* GND: 4155231-3
* LCCN: sh85086002
* NKC: ph122906

 |
**დელიტეს ეკლესია** — ხუროთმოძღვრული ძეგლი მთიან ინგუშეთში (რუსეთის ფედერაცია), ცეი-ლამის ქედის ძირში, ნასოფლარ ქართის ნანგრევებთან. 

ძეგლი მდებარეობს მდ. ასისა და დარიალის ხეობების დამაკავშირებელი გზის ახლოს. ინგუშურ ენაზე „დელიტე" (დოლტე) ნიშნავს „ღმერთისკენ" (მიმავალ გზას). საკულტო ნაგებობა ქვითა და დუღაბით ნაგები შენობაა, გადახურული ფიქლის საფეხურებიანი ორფერდა სახურავით. სამხრეთიდან აქვს თაღოვანი შესასვლელი. შიგა სივრცე თაღით ორ მონაკვეთად არის გაყოფილი. კედლებს შემოუყვება ქვისავე დაბალი საფეხურები. აღმოსავლეთ კედელზე შიგნიდან მიშენებულია სვეტი-საკურთხეველი, რომელშიც სიმაღლეზე 3 ნიშია განლაგებული. შუა ნიშის სიღრმეში ჯვარია გამოკვეთილი. დიდი ზომის გოლგოთიანი ჯვრებია გამოყვანილი აგრეთვე დასავლეთ და აღმოსავლეთ ფასადების ქვის წყობაში. წყაროების მიხედვით, ნაგებობაზე ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში აღმართული იყო რკინის ჯვრები. მდ. ასის ზემო წელზე, დელიტეს ეკლესიის მახლობლად შემორჩენილია ვაინახთა (ჩაჩნები და ინგუშები) რამდენიმე ციხესიმაგრე, რომელთა საბრძოლო კოშკებზე გოლგოთიანი ჯვრებია გამოსახული (გოლგოთიანი ჯვრების გამოსახულებანი საქართველოში ეკლესიებისა და ციხესიმაგრეების ფასადებზე XVI საუკუნიდან გაჩნდა). ისინი XVII–XVIII საუკუნეებით თარიღდება. მსგავს გამოსახულებათა მოტივი შემონახულია ინგუშეთის სხვა ძეგლებზეც (მიატარ-დელა, მაგოერდა და სხვ.). მიუხედავად აზრთა სხვადასხვაობისა, მკვლევართა გარკვეული ნაწილი ფიქრობს, რომ დელიტეს ეკლესია ქრისტიანული ეკლესიაა და ქართველთა და ვაინახთა პოლიტიკური და კულტურული ურთიერთობის დამადასტურებელი მაგალითია.

ლიტერატურა
----------

* ვინოგრადოვი ვ. XVII საუკუნის საქართველო- ინგუშეთის ურთიერთობის ძეგლები, «ძეგლის მეგობარი», 1982, №60;

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტყობა-ერდი
*ედუარდი, უელსის პრინცი* წვივსახვევის ორდენის რაინდი (1453)
**ედუარდ ვუდსტოკი, უელსის პრინცი, კორნუოლის ჰერცოგი, აკვიტანიის პრინცი** (დ. 15 ივნისი, 1330 — გ. 8 ივნისი, 1376) — ინგლისის მეფის, ედუარდ III-ის უფროსი ვაჟი და რიჩარდ II-ის მამა.

სახელი ვუდსტოკი ედუარდმა დაბადების ადგილის მიხედვით მიიღო, თუმცა XVI საუკუნიდან მას **შავი პრინცის** სახელით იცნობენ. ასწლიანი ომის განმავლობაში მან თავი გამოიჩინა კრესისა და პუატიეს ბრძოლებში, რითიც სამშობლოში დიდი პოპულარობა მოიპოვა. 1348 წელს ის გახდა წვივსახვევის ორდენის ერთ-ერთი დამაარსებელი რაინდი.

ედუარდი მამამისზე ერთი წლით ადრე გარდაიცვალა და არის პირველი ინგლისელი უელსის პრინცი, რომელიც ინგლისის მეფე არ გამხდარა. ტახტი ედუარდ III-ის სიკვდილის შემდეგ მის მცირეწლოვან ვაჟს, რიჩარდ II-ს გადაეცა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BBC - ისტორია
* ბიოგრაფია Britannia-ზე დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
უელსის პრინცები |
| --- |
|  |
| 
* ედუარდი
	+ 1301–1307
* ედუარდი
	+ 1343–1376
* რიჩარდი
	+ 1376–1377
* ჰენრი
	+ 1399–1413
* ედუარდი
	+ 1454–1471
* რიჩარდი
	+ 1460; დაამხეს
* ედუარდი
	+ 1471–1483
* ედუარდი
	+ 1483–1484
* არტური
	+ 1489–1502
* ჰენრი
	+ 1502–1509
* ედუარდი
	+ 1537–1547
* ჰენრი
	+ 1610–1612
* ჩარლზი
	+ 1616–1625
* ჩარლზი
	+ 1641–1649
* ჯეიმზი
	+ 1688
* ჯორჯი
	+ 1714–1727
* ფრედერიკი
	+ 1729–1751
* ჯორჯი
	+ 1751–1760
* ჯორჯი
	+ 1762–1820
* ედუარდი
	+ 1841–1901
* ჯორჯი
	+ 1901–1910
* ედუარდი
	+ 1910–1936
* ჩარლზი
	+ 1958–2022
* უილიამი
	+ 2022–დღემდე
 |

 |
**დელვიგის სახლი** (რუს. Дом Дельвига), ასევე **შიშკინის სახლი** (რუს. Дом Шишкина) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი შჩერბაკოვის შესახვევი, სახლი № 14/1, გადის ვლადიმირის მოედანზე. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1811-1813 წლებში.

ისტორია
-------

სახლი ააგეს 1811-1813 წლებში ვაჭარ ტიჩინკინისათვის არქიტექტორ მ. ა. ოვსიანიკოვის პროექტის მიხედვით, არც ერთხელ არ გადაუკეთებიათ, გადაურჩა როგორც პირველ, ასევე მეორე მსოფლიო ომებს და დარჩა XIX საუკუნის დასაწყისის ქალაქის შენობის ერთ-ერთ ორიგინალურ ნაგებობად. შენობა ორჯერ გაარემონტეს 1961 და 1990 წლებში.

ანტონ ანტონის ძე დელვიგი (1798-1831 წწ.) აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა 1829 წლის ნოემბრიდან 1831 წლის 14 იანვრამდე, აქ იგი გარდაიცვალა. სწორედ იმ წლებში, როდესაც დელვიგი ცხოვრობდა ამ სახლში, მან დაიწყო „ლიტერატურული გაზეთის" გამოცემა და თავის გარშემო გააერთიანა პუშკინის წრე. დელვიგის სალონი, რომელშიც იკრიბებოდნენ ალექსანდრე პუშკინი, ვ. ა. ჟუკოვსკი, ვ. ფ. ოდოევსკი და პ. ა. პლენტევი, თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს სანქტ-პეტერბურგის კულტურულ ცხოვრებაში. 

1980-იან წლებში დაგეგმეს სახლის დანგრევა ახალი მეტრო სადგურის „დოსტოევსკაიას" მშენებლობასთან დაკავშირებით. თუმცა, 1986 წელს, საზოგადოების აღშფოთების შედეგად დელვიგის სახლი დანგრევას გადაურჩა. 

2014 წელს სახლი კაპიტალურად გაარემონტეს ფასადის ცვლილებების გარეშე, რის შემდეგაც მასში განათავსეს ბიზნეს-ცენტრი. რემონტის შემდეგ სახლზე დაამონტაჟეს მემორიალური დაფა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дом Дельвига დაარქივებული 2019-02-04 საიტზე Wayback Machine.  на архитектурном сайте citywalls.ru
* Дом Тычинкина - Дом "Дельвига" დაარქივებული 2019-02-04 საიტზე Wayback Machine.
**ემპათია** — ადამიანის უნარი თანაუგრძნოს სხვებს და გაიგოს მათი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა.

ემპათია/ემპათიკური გაგება
-------------------------

უნარი იმისა, რომ გაგებულ იქნეს სხვა ადამიანთა ქცევა და დამოკიდებულება, რამდენადაც ისინი საკუთარ გამოცდილებაში შეიძლება არსებობდეს. სიმბოლისტ-ინტერაქციონისტები (ჯორჯ მიდი და სხვ.) ემპათიას განიხილავენ, როგორც სხვათა როლების ათვისების პროცესს, რაც სოციალიზაციის არსს შეადგენს. ემპათიის შინაარსი ვებერთან მოიაზრება ცნებაში „ფერშტეენ" (verstehen), რომელიც ნიშნავს გაგებას და თანაგანცდის მეშვეობით უზრუნველყოფს სხვათა ემოციური (არარაციონალური) ქმედებების საზრისთა ადეკვატურ წვდომას. ინტერაქციონისტებს სჯერათ, რომ ემპათიის განხორციელება თვისობრივი კვლევის მეთოდების გამოყენებითაა შესაძლებელი. თუმცა, ოპონენტები ამტკიცებენ, რომ ემპათია სხვათა ქმედებებზე ობიექტური დაკვირვების შესაძლებლობას ამცირებს.

ლიტერატურა
----------

* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20 სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]


|  |  |
| --- | --- |
| ფსი | *ეს სტატია ფსიქოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ედუარდ იულიუს ლუდვიგ ფონ ლევინსკი** (გერმ.: Eduard Julius Ludwig von Lewinski) (დ. 22 თებერვალი, 1829, მიუნსტერი — გ. 17 სექტემბერი, 1906, მისსავე სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, პრუსიის არმიის არტილერიის გენერალი.

ბიოგრაფია
---------

* 1864

დანიის წინააღმდეგ წარმოებულ ომში იგი მეთაურობდა 1-ელ გვარდიულ ასეულს.
* 1866

გერმანულ ომში ლევინსკი 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა.
* 1867

მიენიჭა მაიორის სამხედრო წოდება და გადაყვანილ იქნა გენერალურ შტაბში.
* 1870-1871

საფრანგეთის წინააღმდეგ ომში იგი ჯერ ისევ 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა, ხოლო მოგვიანებით სამხეთის არმიის ობერკვარტერმაისტერად დაინიშნა
* 1871

ლევინსკი გადაყვანილ იქნა მე-9 არმიული კორპუსის გენშტაბის შეფის თანამდებობაზე.
* 1872

მიენიჭა ვიცე-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და დაინიშნა 24-ე საარტილერიო პოლკის სარდლად.
* 1877

დაინიშნა მე-2 საველე საარტილერიო ბრიგადის მეთაურად.
* 1880

მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება.
* 1884

გადაიყვანეს მე-2 საველე საარტილერიო ინსპექციის ინსპექტორად
* 1885

მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო წოდება.
* 1889

დაინიშნა მე-6 არმიული კორპუსის ხელმძღვანელ გენერლად.

* 1890

მიენიჭა არტილერიის გენერლის წოდება.
* 1895

ლევინსკი სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.
* 1906

17 სექტემბერი : ედუარდ ფონ ლევინსკი გარდაიცვალა საკუთარ სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში.
მისი უმცროსი ძმა ალფრედ ფონ ლევინსკიც პრუსიის არმიის გენერალი იყო, ხოლო სახელგანთქმული გერმანელი გენერალ-ფელდმარშალი ერიხ ფონ მანშტაინი მისი ღვიძლი შვილი (*დაბ.*: ერიხ ფონ ლევინსკი), რომელიც მოგვიანებით ბიძამ გენერალმა გეორგ ფონ მანშტაინმა იშვილა და თავისი გვარი მისცა.
**ედუარდ ნეგრებეცკი** (დ. 24 ნოემბერი, 1908, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 30 იანვარი, 1985, ლენინგრადი, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა ჩოგბურთელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1948).

ბიოგრაფია
---------

1930–1950 წლებში ედუარდ ნეგრებეცკი იყო სსრ კავშირის ერთ-ერთი უძლიერესი ჩოგბურთელი. 1954–1960 წლებში სსრ კავშირის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. 1960 წლიდან ლენინგრადის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. დაამთავრა ლესგაფთის სახელობის ფიზკულტურისა და სპორტის ინსტიტუტი და მუსიკალური ტექნიკუმი. სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ვოკალის ფაკულტეტზე.

ჩოგბურთის თამაში დაიწყო 12 წლის ასაკში ცნობილ მწვრთნელთან — იან ჰომერთან. 1922–26 წლებში თბილისის ჩემპიონი მე-2 თანრიგოსნებში. 1927 ამიერკავკასიის რესპუბლიკების ჩემპიონი გახდა. 1928 წლის სსრ კავშირის სპარტაკიადაზე საქართველოს ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში მე-2 ადგილი დაიკავა, პირად პირველობაზე კი მეოთხედფინალს მიაღწია. 1932 წლიდან ლენინგრადში ცხოვრობდა. 

1932 წელს ერთეულთა თანრიგში პირველად გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი. ეს მიღწევა ედუარდ ნეგრებეცკიმ 1947, 1949 და 1950 წლებში გაიმეორა. არჩილ მდივანთან ერთად 1934–1936 წლებში სსრ კავშირის ჩემპიონია წყვილებში. სხავადასხვა პარტნიორებთან ნეგრებეცკი სსრ კავშირის ჩემპიონია წყვილთა თანრიგში (1934–1940, 1950–1952) და შერეულ წყვილებში (1938–39, 1947, 1950–1952). 1931–1953 წლებში ნეგრებეცკი საბჭოთა კავშირის უძლიერეს ათეულში შედიოდა. საერთაშორისო მატჩების მონაწილეა თურქეთთან (1935), ჩეხოსლოვაკიასთან (1937–1938, 1949), იუგოსლავიასთან (1946), უნგრეთთან (1949) და პოლონეთთან. 1937–1938 წლებში ანრი კოშეს ცნობილ სკოლაში სწავლობდა.

ათლეტური აღნაგობის, ფიზიკურად კარგად მომზადებული ედუარდ ნეგრებეცკი კომბინაციურ ჩოგბურთს თამაშობდა. მძლავრი ჩაწოდება, ბრწყინვალე დარტყმა მარჯვნიდან, კარგი თამაში ჰაერიდან და უნიკალური სმეში იყო ნეგრებეცკის თამაშის ძირითადი კოზირები. ედუარდ ნეგრებეცკი გარდაიცვალა 1985 წლის 30 იანვარს ლენინგრადში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედუარდ ნეგრებეცკის სრული ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  (ქართული ენა)

სქოლიო
------

1. ↑  წყვილთა თანრიგში 1937–1940 წლებში ნეგრებეცკის პარტნიორი იყო სსრ კავშირის მრავალგზის ჩემპიონი ევგენი კუდრიავცევი, 1950–1952 წლებში კი ნიკოლაი ოზეროვი. შერეულ წყვილთა თანრიგში 1938–1939 წლებში ედუარდ ნეგრებეცკის პარტნიორი იყო ზინაიდა კლოჩკოვა, 1950–1952 წლებში კი სპორტის დამსახურებული ოსტატი ტატიანა ნალიმოვა.
**ემინე ერდოღანი** (თურქ. Emine Erdoğan, *დაიბადა* – **გიულბარანი**; დ. 16 თებერვალი 1956, იუსქიუდარი, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი საზოგადო მოღვაწე, თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ემინე გიულბარანი, 1956 წლის 16 თებერვალს სტამბოლის იუსქიუდარის რაიონში დაიბადა. ეთნიკურად არაბული წარმოშობის ემინეს ოჯახი, თავდაპირველად ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პროვინციაში, სიირთში ცხოვრობდნენ, თუმცა მოგვიანებით, მისი ოჯახი საცხოვრებლად სტამბოლში გადმოვიდა. იგი ხუთშვილიან ოჯახში უმცროსია. იგი სწავლობდა „მითჰათ ფაშას" ღამის სამხატვრო სკოლაში, მაგრამ სწავლა არ დაუსრულებია.

ერდოღანი შეუერთდა „იდეალური ქალთა ასოციაცია"-ს, სადაც ერთ-ერთ საქმიან კონფერენციაზე რეჯეფ ერდოღანს შეხვდა. მოგვიანებით, 1978 წლის 4 თებერვალს, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი და ემინე გიულბარანი დაქორწინდნენ. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს: აჰმეთ ბურაქი ერდოღანი, სუიმეიე, რომელმაც ცოლად გაყვა სამრეწველო თავდაცვის ინჟინერს სელჩუქ ბაირაქტარს 2016 წლის მაისში, ნეჯმეთინ ბილალი და ესრა, რომლის მეუღლე ენერგეტიკის მინისტრი ბერათ ალბაირაქია.

პოლიტიკურ ცხოვრებაში
--------------------

ემინე ერდოღანი და მიშელ ობამა, თეთრი სახლი, 2009 წლის 8 დეკემბერი
2010 წლის 7 დეკემბერს, პრემიერ-მინისტრმა საიდ იუსუფ რაზა გილანმა, ემინე ერდოღანს პაკისტანის ორდენი მიანიჭა, სადაც აღიარეს მისი პირადი ძალისხმევა, წყალდიდობით დაზარალებულ პაკისტანელი ხალხის დახმარებისთვის. 2010 წლის ოქტომბერში, ერდოღანმა პირადად ეწვია პაკისტანის იმ ნაწილას, სადაც წყალდიდობა მოხვდა და მნიშვნელოვნად ხელი შეუწყო წყალდიდობის მსხვერპლთათვის სახსრების მოგროვებაში.

2011 წლის 16 თებერვალს, ემინე ერდოღანს გადაეცა „Prix de la Fondation" ჯილდო, „კრანს მონტანას" ფორუმის მიერ ბრიუსელში.

პირველი ლედი აქტიურად დაუპირისპირდა თურქეთში ბავშვთა ქორწინების კანონპროექტს, სადაც მან აღნიშნა, რომ „იძულებით ბავშვის ქორწინება აშკარად მიუღებელია ნებისმიერ პირობებში".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ემინე ერდოღანი***

* პირველი ლედის ბიოგრაფია პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ვებ-გვერდზე

სქოლიო
------

1. ↑  "Mrs Erdogan's many friends", *The Economist*, 12 August 2004
2. ↑
3. ↑  Emine Erdoğan Turkish. *Biyografi* (15 October 2008). ციტირების თარიღი: 15 October 2008.
4. ↑  „PM confers Hilal-e-Pakistan award on Emine Erdogan". *Associated Press of Pakistan*. 16 თებერვალი 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 July 2011. ციტირების თარიღი: 16 February 2011.
5. ↑  „Turkish PM's wife presented with women's award". *Anatolian Agency*. 16 February 2011. ციტირების თარიღი: 16 February 2011.
6. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1198398264
* LCCN: n2007228571
* VIAF: 11771446
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 11771446

 |
**მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმი** — მემორიალური სახლ-მუზეუმი, რომელიც 1991 წელს, საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას ინიციატივით და თაოსნობით დაარსდა.

ისტორია
-------

მუზეუმმა ბინა დაარსებისთანავე დაიდო ზანდუკელის ქუჩის N1-ში, მემორიალურ სახლში, სადაც 1939 წელს დაიბადა და სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა, საქართველოს ეროვნული გმირი, მერაბ კოსტავა.
სახლი ზანდუკელის ქუჩაზე, მერაბის ბაბუას, გამოჩენილ საზოგადო მოღვაწეს, პედაგოგს, რუსული ენის მრავალი სახელმძღვანელოს ავტორს – ვლადიმერ დემურიას ეკუთვნოდა.

სახლის ეზოსთან არაერთი საინტერესო ისტორიაა დაკავშირებული. აქ 1924 წელს პირველი სახელმწიფო-საზოგადოებრივი დაწესებულება „მთიელთა საბავშვო სახლი" დაარსდა. მოგვიანებით კი, პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ბიბლიოთეკა განთავსდა. ეზო თბილისის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საგანმანათლებლო ცენტრად იქცა, სადაც მუშაობდნენ ცნობილი ქართველი ფილოსოფოსები, ფილოლოგები, ფსიქოლოგები, ისტორიკოსები, პედაგოგები და სხვა. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ეზო ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთგვარ ეპიცენტრად იქცა და დღემდე „მერაბის ეზოდ" მოიხსენებენ.

სახლ-მუზეუმს გახსნის დღიდან სიცოცხლის ბოლომდე (2003 წლამდე) ხელმძღვანელობდა მერაბ კოსტავას დედა – ოლღა დემურია-კოსტავა, რომელმაც საკუთარი ბინის ნაწილი, ორი ოთახი, სახელმწიფოს მემორიალური სახლ-მუზეუმის გახნის მიზნით გადასცა.

მერაბ კოსტავას მემორიალურ სახლ-მუზეუმში დაცულია მერაბ კოსტავას პირადი ნივთები, მემორიალური ავეჯი, ბიბლიოთეკა, ხელნაწერები, ნოტებისა და გრამფირფიტების კოლექცია, XX საუკუნის II ნახევრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ფოტო და დოკუმენტური მასალა, პირადი წერილები, მისი თაოსნობით გამოცემული არალეგალური ჟურნალ-გაზეთები და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის მუზეუმები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის მუზეუმების გაერთიანება |
| --- |
|  |
| 
* თბილისის ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი
* თბილისის გალაკტიონ ტაბიძის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
* თბილისის ვახტანგ ჭაბუკიანის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
* თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის მემორიალური სახლ-მუზეუმი
* თბილისის მერაბ კოსტავას მემორიალური სახლ-მუზეუმი
* თბილისის ნიკოლოზ ბარათაშვილის მემორიალური სახლ-მუზეუმი
* თბილისის მიხეილ ჯავახიშვილის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
* თბილისის თოჯინებისა და სათამაშოების მუზეუმი
* თბილისის კოტე და სოსო წერეთლების მუზეუმი
 |

 |
მაიმანსინგჰი
**მაიმანსინგჰი** (ბენგ. – ময়মনসিংহ) — ქალაქი ბანგლადეშის ჩრდილოეთში, იმავე დასახელების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
-------

ქალაქი დაარსდა 1787 წლის 1 მაისს ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიის მიერ. მას აქვს მდიდარი კულტურული და პოლიტიკუერი ისტორია. მის მცხოვრებთა უმეტესობა ინდუსია. ბრიტანეთის სამეფოში მას მეორე სახელი ნასირბადი უწოდეს. XX საუკუნის დასაწყისში ქალაქში ბევრი მუსლიმი ჩამოსახლდა. 1947 წელს ინდოეთის დაშლის დროს ინდუსთა მრავალი ოჯახი გადასახლდა აქედან. 1965 წელს ინდო-პაკისტანური ომის შემდეგ ინდუსი მოსახლეობა მეორედ გახდა დევნილი.

კლიმატი
-------

ქალაქს არ აქვს მკაცრად განსაზღვრული გეოგრაფიული საზღვრები. 1980-იანი წლებიდან მოხდა ქალაქის სწრაფი ურბანიზაცია. მაიმანსინგჰი მდებარეობს მდინარე ბრაჰმაპუტრას სანაპიროზე. 

მისი კლიმატი ზომიერია, ბევრად უფრო მაგარია, ვიდრე დაკას კლიმატი, რადგან მაიმანსინგჰი ახლოსაა ჰიმალაის მთებთან. ნალექები იწყება მაისში ან ივნისში და გრძელდება აგვისტომდე. ხშირია მუსონური წვიმები. წვიმს მძიმედ და ზოგჯერ მთელი დღე-ღამეები. ზაფხულის მუსონების განმავლობაში ტემპერატურა მერყეობს 15-დან 20 გრადუსამდე. ზამთრის ტემპერატურა ეცემა 15°C, ეს ხდება დეკემბერ-იანვარში, თუმცა, სავსებით შესაძლებელია მსგავსი ტემპერატურა ნოემბრიდან თებერვლამდე გაგრძელდეს. ტემპერატურა ყველაზე მაღალია აპრილ-მაის პერიოდში. ამ დროს ტემპერატურა შეიძლება იყოს 40°C. მაღალი ტენიანობა იწვევს მძიმე წებოვნებას ამ პერიოდში. დასავლელ მოგზაურთათვის საუკეთესო ვიზიტი ნოემბრისა და თებერვლის თვეებია.

დემოგრაფია
----------

ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით 

* 1991 — 273 350
* 2001 — 332 721
* 2010 — 395 129

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* Khan Mohammad Abdullah, *Moymonsigh-er Etihash*, 1966, Mymensingh.
* Darji Abdul Wahab, *Moymonsigh-er Choritavidhan*, 1986, Mymensingh.
* F. A. Sachse, *Mymensingh Gazetteer*, Bengal Secretariat Book Depot, 1917, Calcutta.
* Asoke Mitra, *Towards Independence – 1940–1947*, 1997, New Delhi.
* Kedarnath Mojumder, *Moymonsingh-er Biboron*, 1987, Mymensingh.
* Kedarnath Mojumder, *Moymonsingh-er Etihash*, 1987, Mymensingh.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაიმანსინგჰის ოლქის ისტორიული ადგილები
* მაიმანსინგჰი
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
„ენერგია"
„**ენერგია**" (რუს. Энергия) — საბჭოთა რაკეტა-მატარებელი შექმნილი კოროლიოვის სახელობის რაკეტულ-კოსმოსური კორპორაციის „ენერგიის" მიერ კოსმოსში მძიმე ტვირთების (მათ შორის საბჭოთა მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდის „ბურანის") გასატანად. მას შეეძლო 100 ტონა ტვირთის გატანა ორბიტაზე, თუმცა მის მოდერნიზებულ ვარიანტს (რომელიც არასოდეს არ აუგიათ) შეეძლო უფრო მეტი ტვირთის გატანა ვიდრე აშშ-ის რაკეტა-მატარებელს სატურნ V.

ისტორია
-------

ენერგია პირველად 1987 წლის 15 მაისს გაუშვეს „პოლუსის" ტიპის თანამგზავრთან ერთად. თვითონ რაკეტამ უნაკლოდ იმუშავა, მაგრამ თანამგზავრმა ორბიტას ვერ მიაღწია მისი სტაბილიზაციის მოწყობილობების გაუმართაობის გამო. „ენერგიის" მეორე (და უკანასკნელი) წარმატებული გაფრენა განხორციელდა 1988 წლის 15 ნოემბერს, როცა მან ობიტაზე გაიტანა საბჭოთა მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდი „ბურანი" უპილოტო რეჟიმში.

„ენერგია-ბურანის" კომპლექსის შესაქმნელად მუშაობა დაიწყო 1976 წელს მას მერე რაც უიღბლო ნ1 პროგრამა გაუქმდა. ნ-1 ინფრასტრუქტურა გამოიყენებოდა „ენერგიის" შესაქმნელად. „ენერგიამ" ასევე შეცვალა „ვულკანის" პროექტი რომელსაც საფუძვლად უნდა გამოეყენებინა რაკეტა-მატარებელი „პროტონი" იგივე ჰიპერგოლური და შხამიანი საწვავით. სახელწოდება „ვულკანი" მოგვიანებით მიენიჭა „ენერგიის" ერთ-ერთ ნაირსახეობას რომელსაც რვა ამაჩქარებელი უნდა გამოეყენებინა და რომელიც თავად „ენერგიაზე" ბევრად მძლავრი იქნებოდა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ენერგია (რაკეტა-მატარებელი)***
**მერაბ ციციშვილის საძვალე** — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამწევრისში, წმინდა გიორგის ეკლესიის სამხრეთით, რამდენიმე მეტრზე. თარიღდება XVI საუკუნის II ნახევრით. აგებულია ამ ადგილის მფლობელ მერაბ ციციშვილისთვის მისი მეუღლისა და ძის მიერ. 1940 წელს მიწისძვრამ ნაგებობა დააზიანა — შენობას ბზარი აქვს ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, აგურები და შორენკეცები ამოცვენილია. 

საძვალე (5X3,15 მეტრზე; სიმაღლე 3,65 მეტრი) ძირითადად ნაგებია კვადრატული აგურითა, ნახმარია ნატეხი და რიყის ქვაც. ნახეავწრიულთაღოვანი შესასვლელი დასავლეთითაა. აღმოსავლეთით, სამხრეთითაა და ჩრდილოეთით თითო სარკმელია. ნაგებობის ლავგარდანი სარკმლები, შესასვლელი მორთულია აგურით გამოყვანილი დეკორატიული ელემენტებით და კერამიკული შორენკეცებით (დასავლეთის კედელზე შორენკეცები ამოყვანილია). შორენკეცების (0,2-0,25X0,5X0,07 მეტრზე; ასეთივე ზომისაა აგურიც) მორთულობა ორგვარია:ორნამენტული და სიუჟეტური. სიუჟეტური შორენკეცებით მხოლოდ საკურთხეველია შემკული. მათზე გამოსახულია წმინდანთა ფიგურები (დაზიანრბის გამო სიუჟეტის მთლიანი შინაარსი გაურკვეველია). შორენკეცების მეტ ნაწილზე მხოლოდ ორნამენტული მოტივებია. ყოველ ფილაზე დამოუკიდებელი კომპოზიციაა. ლავგარდანის პროფილი სამი, ერთმანეთზე გადმოწევით დადგმული აგურითაა მიღებული. ნაგებობა გადახურულია აგურის ორფერდა სახურავით.

გალერეა
-------

* შორენკეცებიშორენკეცები
* შორენკეცებიშორენკეცები

ლიტერატურა
----------

* *ანდღულაძე ნ. ჭეიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 389.
**ეკვატორია** (ინგლ. Equatoria, არაბ. لاستوائية) — სამხრეთი სუდანის სამხრეთი რეგიონი. თავიდან წარმოადგენდა ეგვიპტის პროვინციას და მის შემადგენლობაში შედიოდა დღევანდელი უგანდის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესი ტერიტორია ტბა ალბერტის ჩათვლით.

ეკვატორია 1870 წელს ინგლისელმა მკვლევარმა სემიუელ ბეიკერმა დააარსა. 1874 წელს რეგიონის მმართველი გახდა ჩარლზ ჯორჯ გორდონი, ხოლო 1878 წელს ემინ-ფაშა. 1889 წლის მაჰდისტების აჯანყებამ რეგიონში ეგვიპტური მმართველობა დაასრულა.

ანგლო-ეგვიპტური სუდანის პერიოდში, ეკვატორია წარმოადგენდა 8 პროვინციიდან ერთ-ერთს. ბაჰრ-ელ-ღაზალი ეკვატორიას 1948 წელს გამოეყო. 1976 წელს ეკვატორია გაყვეს ორ შტატად აღმოსავლეთ და დასავლეთ ეკვატორიად. სუდანის პირველ და მეორე სამოქალაქო ომების დროს რეგიონი ძალადობამ მოიცვა.

ლიტერატურა
----------

* R. Gray, *A History of the Southern Sudan, 1839-1889* (London, 1961).
* Iain R. Smith, *The Emin Pasha Relief Expedition 1886-1890* (Oxford University Press, 1972).
* Alice Moore-Harell, *Egypt's African Empire: Samuel Baker, Charles Gordon and the Creation of Equatoria* (Brighton: Sussex Academic Press, 2010).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეკვატორია***

* Equatorians Abroad
* Video of Equatorians Abroad
**მერს კანინგემი** (ინგლ. Merce Cunningham; დ. 16 აპრილი, 1919 — გ. 26 ივლისი, 2009) — ამერიკელი მოცეკვავე, XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ქორეოგრაფი, ცეკვის საკუთარი სტილის ჩამომყალიბებელი.

კარიერაში, რომელიც თითქმის შვიდი ათწლეული გრძელდებოდა ბატონი კანინგემი აისიდორა დუნკანთან, სერჟ დიაგილევთან, მართა გრაამთან და ჯორჯ ბალანჩინთან ერთ რანგში იდგა თითქმის სიცოცხლის ბოლომდე. 1989 წლამდე, უკვე 70 წლის ასაკში, ის მისი კომპანიის „Merce Cunningham Dance Company" თითოეულ წარმოდგენაში მონაწილეობდა. ხოლო 1999 წელს, 80 წლისამ, მიუხედავად სისუსტისა, მიხაილ ბარიშნიკოვთან დუეტში იცეკვა ნიუ-იორკის შტატის თეატრში. 2009 წელს მისი დაბადების დღეზე 90-წუთიანი „Nearly Ninety" (თითქმის ოთხმოცდაათი) მსოფლიო პრემიერის ნახვის შემდეგ ბრუკლინის მუსიკის აკადემიაში, ის საკუთარი მოცეკვავეებისთვის ქორეოგრაფობას შეუდგა, ვინაიდან, მისი თქმით, მის თავში ის კვლავაც ქმნიდა ცეკვებს.

მისი ცხოვრების ბოლო წლებში მას უკვე თითქმის საყოველთაოდ მსოფლიოს უდიდეს ქორეოგრაფს უწოდებდნენ. მრავალისთვის კი ის უბრალოდ უდიდესი ცოცხალი ხელოვანი იყო სემუელ ბეკეტის შემდეგ.

რუსერსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოტოგალერეა ნიუ-იორკ ტაიმზში


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მაკედონური ომები** — ომების სერია მაკედონიასა და რომის რესპუბლიკას შორის საბერძნეთსა და ელინისტურ სახელმწიფოებში ბატონობისათვის. ომები მიმდინარეობდა ძვ. წ. III-II საუკუნეებში. პუნიკური ომებისა და მაკედონური ომების შედეგად რომმა გაავრცელა თავისი ჰეგემონია მთელ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე.

პირველი მაკედონური ომი
----------------------

 მთავარი სტატია: პირველი მაკედონური ომი.
პირველი მაკედონური ომი მიმდინარეობდა ძვ. წ. 215-205 წლებში. მაკედონიის მეფემ ფილიპე V-მ რომის წინააღმდეგ კავშირი შეკრა ჰანიბალთან, სცადა ილირიის დაპყრობა და მცირე აზიაში საკუთთარი სამფლობელოების გაფართოება. პირველ მაკედონურ ომს ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე მნიშვნელოვანი ტერიტორიული ცვლილებები არ მოჰყოლია. ფილიპე V-მ ძვ. წ. 205 წელს დადო ზავი რომთან და ბრძოლა განაგრძო როდოსის, პერგამონისა და კარიის წინააღმდეგ.

მეორე მაკედონური ომი
--------------------

 მთავარი სტატია: მეორე მაკედონური ომი.
მეორე მაკედონური ომი დაიწყო ძვ. წ. 200 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 197 წელს. ეკონომიკურად და შინაპოლიტიკურად დასუსტებულმა მაკედონიამ წინააღმდეგობა ვერ გაუწია რომს და ძვ. წ. 197 წელს კინოსკეფალესთან სასტიკად დამარცხდნენ. მაკედონიამ დაკარგა ყველა სამფლობელო

მესამე მაკედონური ომი
---------------------

 მთავარი სტატია: მესამე მაკედონური ომი.
მესამე მაკედონური ომი გრძელდებოდა ძვ. წ. 171-168 წლებში, რომელიც თავდაპირველად მაკედონელების წარმატებებით მიმდინარეობდა, მაგრამ ბოლოს, 168 წელს პიდნასთან რომაელებმა მაკედონელები გაანადგურეს.

მეოთხე მაკედონური ომი
---------------------

 მთავარი სტატია: მეოთხე მაკედონური ომი.
მეოთხე მაკედონური ომი დაიწყო ძვ. წ. 150 წელს და მიმდინარეობდა 148 წლამდე. მაკედონური ომები დასრულდა საბერძნეთის დამოუკიდებლობის სრული დაკარგვით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 373.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ძველი რომის ომები |
| --- |
|  |
| რომის რესპუბლიკის ომები | 
 ომი ლათინელთა ლიგასთან  **·**  სამნიტური ომები  **·**  ლათინური ომი  **·**  პიროსთან ომი  **·**  პუნიკური ომები (პირველი, მეორე, მესამე)  **·**  ომები საბერძნეთთან (ილირიული, პირველი მაკედონური, მეორე მაკედონური, მესამე მაკედონური, მეოთხე მაკედონური, სელევკიდთა)  **·**  იუგურთინული ომი  **·**  კიმბრიული ომი  **·**  Servile Wars (First, Second, სპარტაკი)  **·**  Social War  **·**  Civil wars of Lucius Cornelius Sulla (First, Second)  **·**  მითრიდატეს ომები (პირველი, მეორე, მესამე)  **·**  გალიის ომები  **·**  იულიუს კეისარის სამოქალაქო ომები  **·**  რესპუბლიკის ბოლო ომი (პოსტ კეისარის, Liberators', Sicilian, Fulvia's, Final)  |  |
|  |
| რომის იმპერიის ომები | 
 Germanic Wars (მარკომანები, Alamannic, Gothic, Visigothic)  **·**  Wars in Britain  **·**  Wars of Boudica  **·**  Armenian War  **·**  Civil War of 69 **·**  Jewish Wars  **·**  Dacian Wars  **·**  Parthian Wars  **·**  Persian Wars  **·**  მესამე საუკუნის სამოქალაქო ომები  **·**  დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემი ომები |
|  |
| 
**სამხედრო ისტორია** |

 |
მელროუს სახლი, ადგილი სადაც ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა
**ვერენინგის ხელშეკრულება** (**ვერენინგის მშვიდობა**) —1902 წლის 31 მაისს დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც დაასრულა ბურების მეორე ომი.

ამ ხელშეკრულებამ დაასრულა ბურების ორ დამოუკიდებელ რესპუბლიკასა (ტრანსვაალის რესპუბლიკა, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო) და ბრიტანეთის იმპერიას შორის მტრობა. ბურებმა აღიარეს ბრიტანეთის უზენაესობა ხოლო ბრიტანეთი წავიდა რამდენიმე დათმობაზე.

ხელმომწერები
------------

გაერთიანებული სამეფოს მხრიდან ხელ მომწერები იყვნენ: მისი აღმატებულება ლორდი ალფრედ მილნერი, საგანგებო რწმუნებული და ფელდმარშალი ჰორაციო ჰელბერტ კიტჩენერი.

ტრანსვაალის რესპუბლიკის მხრიდან ბატონები: შალკ ვილემ ბურგერი, ფრანცის ვილიამ რეიტცი, ლუის ბოთა, კოს დელა რეი, ლ. მეიერი, ჯ. კროჰი.

ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის მხრიდან ბატონებმა: ხრისტიან დევეტი, ჯემს ბარი ჰერცოგი, ჰ. ოლივერი და ჯ. ბებნერი.

ხელშეკრულების პუნქები
---------------------

ეს შეთანხმება ასრულებს დაპირისპირებას და ბურები აცხადებენ ბრიტანეთის წინაშე კაპიტულაციას იმ პირობით რომ ისინი მიიღებენ თვითმმართველობის უფლებას ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერ თავისუფალ შტატში, ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიური მმართველობის ქვეშ. ბურების სახელმწიფოები დათანხმდნენ შესულიყვნენ ბრიტანეთის გვირგვინის ქვეშ სუვერენული მმართველობის უფლებით, ხოლო ბრიტანეთის მთავრობა დათანხმდა შემდეგ შემდეგ საკითხებზე:

1. ყველა ბური მებრძოლი ორივე რესპუბლიკიდან თავისუფლდებოდა პასუხისმგებლობისგან.
2. ყველა მებრძოლი განიარაღდება
3. ყველამ უნდა დაიფიცოს გვირგვინის ერთგულება
4. არ მოხდება სიკვდილით დასჯა
5. მოგხდება ზოგადი ამნესტია
6. დანიური ენის (მოგვიანებით აფრიკაანსი) გამოყენება ნებადართული იქნება სკოლებსა და სასამართლოებში.
7. საბოლოოდ მიეცეს ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის რესპუბლიკებს თვითმმართველობა. (სამოქალაქო მმართველობის არჩევის საშუალება ჰქონდათ ორჯერ 1906 და 1907 წლებში).
8. შეეჩერებინათ ადგილობრივი (შავი) მოსახლეობისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების განხილვა, მანამ სანამ ახალი მთავრობა არ აირჩეოდა.
9. გადაეხადა აფრიკანერებისათვის £3,000,000 in სარეკონსტრუქციო სამუშაოებისათვის.
10. ბურების საკუთრების უფლებებ იქნებოდა დაცული
11. არ შემოიღებდნენ მიწი გადასახადს
12. დარეგისტრირებული პირადი იარაღის ქონა იქნებოდა ნებადართული

შედეგად ბურების კოლონიებმა მიიღეს თვითმართველობა, 1910 წლის 31 მაისს შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის კავშირი. კავშირმა შედარებითი თავისუფლებ მიიღო 1926 წელს იმპერიულ კონფერენციაზე და 1931 წელს ვესტმისტერის სტატუტით. ქვეყანა გახდა რესპუბლიკა 1961 წელს და შეწყვიტა ყველანაირი კავშირი დიდ ბრიტანეთთან.

ორიგინლი ხელნაწერი
------------------

* I გვერდი
* II გვერდი
* III გვერდი
* IV გვერდი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბურების ომები
* ბურების პირველი ომი
* ბურების მეორე ომი

სქოლიო
------

1. ↑  ორიგინალი ტექსტისთვის იხილეთ ვერენინგის მშვიდობა.
2. ↑  The Unification of South Africa, 1902-1910, Book by L. M. Thompson

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „სამშვიდობო მოლაპარაკებები ბრიტანეთის წარმომადგენლებსა და ბურების რესპუბლიკებს შორის" — Project Gutenberg-ზე
**ელექტრომაგნიტური ინდუქცია** — ძაბვის გაჩენის მოვლენა ჩაკეტილ კონტურში, რომელსაც განჭოლავს დროში ცვლადი მაგნიტური ნაკადი.

მათემატიკური ფორმულირება
------------------------

მაიკლ ფარადეიმ აღმოაჩინა, რომ ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) რომელიც ჩაკეტილი გამტარის გასწვრიც იქმნება პროპორციულია მაგნიტური ნაკადის ცვლილების ტემპისა. ამასთან არ აქვს მნიშვნელობა, რით არის გამოწვეული ნაკადის ცვლილება - მაგნიტური ველის ცვლილებით თუ გამტარის მოძრაობით მაგნიტურ ველში. 

ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა უდევს საფუძვლად ისეთი ხელსაწყობის მუშაობას, როგორიცაა ელექტრული გენერატორი, ელექტრული ძრავა, ტრანსფორმატორი და სხვა.

ფარადეის ინდუქციის კანონი ამტკიცებს, რომ :

{\displaystyle {\mathcal {E}}=-{{d\Phi \_{B}} \over dt},}
სადაც:

{\displaystyle {\mathcal {E}}} არის ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) ვილტებში
ΦB არის მაგნიტური ნაკადი ვებერებში
როდესაც განტარი წარმოადგენს N ხვიისგან დახვეულ მავთულს, რომლებსაც ტოლი ფართი აქვთ ფარადეის კანონი დადის შემდეგ გამოსახულებაზე

{\displaystyle {\mathcal {E}}=-N{{d\Phi \_{B}} \over dt}}
სადაც

{\displaystyle {\mathcal {E}}} არის ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) ვოლტებში
*N* არის გამტარის ხვიების რაოდენობა
ΦB არის მაგნიტური ნაკადი ვებერებში მოსული ერთ ხვიაზე.

გამოყენება
----------

* ელექტრული გენერატორი
* ტრანსფორმატორი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაქსველის განტოლებები
* ფარადეის ინდუქციის კანონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Magnet academy
* A simple interactive Java tutorial on electromagnetic induction დაარქივებული 2008-07-25 საიტზე Wayback Machine.  National High Magnetic Field Laboratory
* R. Vega *Induction: Faraday's law and Lenz's law* - Highly animated lecture დაარქივებული 2008-05-30 საიტზე Wayback Machine.
* Faraday's Law for EMC Engineers დაარქივებული 2013-01-01 საიტზე Wayback Machine.
* Tankersley and Mosca: *Introducing Faraday's law* დაარქივებული 2012-06-17 საიტზე Wayback Machine.
* A free java simulation on motional EMF

სქოლიო
------

* David J. Griffiths (1998). *Introduction to Electrodynamics (3rd ed.)*.  Prentice Hall. ISBN 0-13-805326-X.
ვერბალური ნოტის მაგალითი
**ვერბალური ნოტა** (ლათ. verbalis — *სიტყვიერი*, ლათ. notas — წერილი) — დიპლომატიაში ხელმოუწერელი ნოტა, რომელიც უთანაბრდება ზეპირ განცხადებას. ეს არის მთავარი დოკუმენტი, რომლის საშუალებითაც საელჩო და ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სადაც საელჩო მდებარეობს ცვლიან დიპლომატიურ მიმოწერას.

დანიშნულება
-----------

ვერბალური ნოტა დიპლომატიურ მიმოწერაში წარმოადგენს ერთ-ერთ გავრცელებულ დოკუმენტს, რომელიც გამოიყენება მრავალი საკითხის გადასაჭრელად. მაგალითად, იგი განეკუთვნება პოლიტიკური, ეკონომიკური, სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და სხვა პრობლემების პოზიციების გადმოცემას, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თვალსაზრისით.
ისინი გამოიყენება ვიზების მოთხოვნის დროს, საელჩოების თანამშრომლების სხვადასხვა შემთხვევებში მონაწილეობის შესახებ, წარმომადგენლობითი ხასიათის ინფორმაციის მოსაპოვებლად, მაგალითად, ქვეყნის მასშტაბით დიპლომატიური მისიების ორგანიზება, დიპლომატების მოწვევა სხვადასხვა ღონისძიებებში და ა.შ.

დოკუმენტის სტრუქტურა
--------------------

ვერბალური ნოტა იწყება მისი გამომგზავნისა და მიმღების სრული სახელებით. მაგალითად, „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოხატავს პატივისცემას ... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და აქვს პატივი შეატყობინოს...". თუკი შედგენილი დოკუმენტი არის ადრე მიცემული ნოტის პასუხი, მაშინ დასაწყისი ოდნავ იცვლება და ყალიბდება შემდეგი რედაქციით:

„საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადასტურებს თავის პატივისცემას .... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და საელჩოს (რიცხვი, თვე, წელი) № ... ნოტასთან დაკავშირებით გაცნობებთ შემდეგს...".

ტექსტის ძირითადი ნაწილი მოიცავს ნოტის პასუხს. 

ტექსტის დასასრული მოიცავს ე. წ. საბოლოო კომპლიმენტს, რომელშიც გამოიყენება გამომგზავნის მოკლე სახელი. მაგალითად, „სამინისტრო სარგებლობს შემთხვევით, რათა გამოხატოს საელჩოსადმი თავისი ღრმა პატივისცემა"

დოკუმენტის გაფორმება
--------------------

ვერბალური ნოტა ყოველთვის იწერება მაღალი ხარისხის გერბიან ქაღალდზე. გერბის ქვეშ არის წარწერა, მაგალითად: „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო" ან კიდევ „საქართველოს რესპუბლიკის საელჩო (ქვეყნის დასახელება)". მას ენიჭება გასავლის ნომერი, კოდი და გაგზავნის თარიღი, ესმება საგარეო საქმეთა სამინისტროს ან საელჩოს ბეჭედი.

ვერბალური ნოტის ტექსტი შედგენილია მესამე პირში. მასში დაუშვებელია რიტორიკული სიტყვების, ძახილის ნიშნებისა და შემოკლებების გამოყენება (მაგალითად ...და ა. შ.). 

როგორც წესი ვერბალური ნოტა არ არის ხელმოწერილი. ამასთან ერთად, ტექსტის დასასრულს ნოტა დალუქულია გერბიანი ბეჭდით.

ლიტერატურა
----------

* ჰამლეტ ჭიპაშვილი, დიპლომატიის ანბანი, თბ. 1993
ეროვნული მოლი მაკმილანის გეგმის ცენტრალური ნაწილი იყო.
**მაკმილანის გეგმა** (McMillan Plan) — არქიტექტურული გეგმა ვაშინგტონისთვის ჩამოყალიბებული 1901 წელს კოლუმბიის ოლქის სენატის პარკების განვითარების კომისიის მიერ, რომელიც კონგრესის მიერ შეიქმნა ერთი წლით ადრე. კომისია უკეთ ცნობილი იყო როგორც "მაკმილანის კომისია", რომელსაც სახელი კოლუმბიის ოლქის კომიტეტის თავმდჯომარის მიჩიგანის სენატორი ჯეიმზ მაკმილანის დაერქვა. მაკმილანის კომისიაში იმ დროის უდიდესი არქიტექტორები გაერთიანდნენ, მათ შორის დენიელ ბარნჰემი, ფრედერიკ ლოუ ოლმსტედი, ჩარლზ მაკკიმი და მოქანდაკე ოგიუსტ გოდენი.

კომისიის შთაგონება არქიტექტორი პიერ შარლ ლ'ანფანის 1791 წლის ქალაქის გეგმა იყო, რომელიც არასდროს განხორციელებულა. კომისიის წევრები ასევე ცდილობდნენ ევროპული დედაქალაქების — პარიზის, ლონდონის და რომის — დიდებულება შეექმნათ. მათზე დიდი გავლენა იქონია მოძრაობამ "ქალაქი-მშვენიერი", პროგრესული იდეოლოგია, რომლის მიზანი მნიშვნელოვანი, მონუმენტური არქიტექტურით სოციალური თანასწორობის შექმნა იყო ურბანულ ცენტრებში.

მაკმილანის გეგმა ქალაქის განახლების ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ფორმა იყო, რომელმაც ღარიბი უბნები მოაშორა დედაქალაქს, შეცვალა რა ისინი ახალი სახალხო მონუმენტებითა და სამთავრობო შენობებით. ამ გეგმით შეიქმნა ეროვნული მოლი და ბარნჰემის პროექტის მონუმენტური იუნიონ-სტეიშენი (რკინიგზის სადგური). გეგმის განხორციელებას ხელი შეუშალა პირველმა მსოფლიო ომმა, თუმცა მშენებლობა ომის დასრულების შემდეგ გაგრძელდა და 1922 წელს დასრულდა ლინკოლნის მემორიალით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლ'ანფანის და მაკმილანის გეგმები დაარქივებული 2007-01-13 საიტზე Wayback Machine.  (ეროვნული პარკების განყოფილება)
* ვაშინგტონის დაგეგმვის ისტორია დაარქივებული 2007-07-02 საიტზე Wayback Machine.  (დედაქალაქის ეროვნული დაგეგმვის კომისია)
**მარაკანის სტადიონი** (პორტ. Estádio do Maracanã), ოფიციალურად **ჟურნალისტ მარიო ფილიოს სტადიონი** (*Estádio Jornalista Mário Filho*) — ღია ცის სტადიონი ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ეკუთვნის რიო-დე-ჟანეიროს შტატის მთავრობას. მდებარეობს მარაკანის რაიონში; სახელი ეწოდა მდინარე მარაკანისგან, რომელიც დღეს არხშია მოქცეული. გაიხსნა 1950 წელს, ფიფას მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის სამასპინძლოდ, სადაც ფინალურ თამაშში ურუგვაიმ ბრაზილია 2-1 დაამარცხა. ამის შემდეგ, სტადიონი ძირითადად საფეხბურთო მატჩებისათვის გამოიყენება რიო-დე-ჟანეიროს უმთავრეს კლუბებს შორის შეხვედრებისას; მათ შორის არიან „ბოტაფოგო", „ფლამენგო", „ფლუმინენსე" და „ვასკო და გამა". სტადიონი ასევე მასპინძლობს კონცერტებსა და სხვა სპორტულ ღონისძიებებს. მიუხედავად იმისა, რომ 1950 წლის ფეხბურთის ჩემპიონატის ფინალს მარაკანაზე 199 854 მაყურებელი დაესწრო (ამ დროისათვის მსოფლიოს უდიდესი სტადიონი იყო), ამჟამად ის 82 238 მაყურებელს იტევს. მარაკანაზე ჩატარდა 2007 წლის პანამერიკული თამაშების მთავარი ღონისძიებები, საფეხბურთო ფინალი და გახსნისა და დახურვის ცერემონიალები.

დროთა განმავლობაში, სტადიონმა მრავალმხრივი ხასიათი შეიძინა და გარდა ფეხბურთისა, მასპინძლობს სხვადასხვა შოუებსა და სპორტულ თამაშებს, მაგალითად ფრენბურთს. მოდერნიზაციის სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, ამჟამად ის 82 238 მაყურებელს იტევს და წარმოადგენს ბრაზილიისა და ზოგადად სამხრეთ ამერიკის უდიდეს სტადიონს.

ამჟამად, მარაკანა სარემონტო სამუშაოების გამო დახურულია და დასრულების შემდეგ, მისი ტევადობა 85 000 ადამიანს მიაღწევს, როდესაც იგი უმასპინძლებს 2013 წლის ფიფას კონფედერაციის თასს, 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატს, 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებსა და 2016 წლის ზაფხულის პარალიმპიურ (ინვალიდთა) თამაშებს. სტადიონი 2013 წელს გაიხსნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მარაკანა"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2018-10-18 საიტზე Wayback Machine. (პორტუგალიური)
* Photo Gallery of Museum and Game @ The Rio de Janeiro Photo Guide დაარქივებული 2009-02-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Cadastro Nacional de Estádios de Futebol.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-27. ციტირების თარიღი: 2013-09-27.

სტადიონის შიდა ხედი 2010 წლის ბრაზილიის ჩემიონატის მატჩისას ფლამენგოსა და სან-პაულუს შორის