სიუზენ ჯეინ ჰელმსი (ინგლ. Susan Helms დაიბადა 26 თებერვალი, 1958. Charlotte, North Carolina, U.S.) - პენსიაზე გასული შეერთებული შტატების საჰაერო ძალების გენერალ-ლეიტენანტი და ნასას ასტრონავტი. იგი იყო მე -14 საჰაერო ძალების მეთაური, კოსმოსური ერთობლივი ფუნქციონალური კომპონენტის სარდლალი კალიფორნიაში, ვანდენბერგის საჰაერო ძალების ბაზაზე. ჰელმსი იყო ხუთი ხომალდის ეკიპაჟის წევრი და იყო საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის (ISS) რეზიდენტი 5 თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში. ISS Expedition 2 – ში მონაწილეობის დროს, მან და ჯიმ ვოსმა ჩაატარეს 8 – საათიანი და 56 წუთიანი კოსმოსური გასეირნება, მათ დაამყარეს მსოფლიო რეკორდი ყველაზე გრძელი კოსმოსური გასეირნებისათვის (და ქალისთვის ყველაზე გრძელი კოსმოსური გასეირნება). ჰელმსი შეერთებული შტატების საჰაერო ძალებიდან ოფიციალურად პენსიაზე გავიდა 2014 წელს.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰელმსი დაიბადა შარლოტაში, ჩრდილოეთ კაროლინაში, მაგრამ ის ორეგონის პორტლენდს თავის მშობლიურ ქალაქად თვლის. მას სიამოვნებს ფორტეპიანოზე დაკვრა და სხვა მუსიკალური საქმიანობა, სირბილი, მოგზაურობა, კითხვა, კომპიუტერული ტექნიკები და სამზარეულო. იგი ცხოვრობს კოლორადოს სპრინგსში, კოლორადო. მისი მშობლები, პოლკოვნიკი (პენსიონერი, USAF) პატ და დორი ჰელმსი, ცხოვრობენ დენვერში, კოლორადოს შტატში. მას სამი და ჰყავს.

სამხედრო კარიერა
----------------

ჰელმსმა დაამთავრა აშშ-ს საჰაერო ძალების აკადემია 1980 წელს. მან გაიარა კომისია და დაინიშნა ეგლინის საჰაერო ძალების ბაზაზე, ფლორიდაში, როგორც F-16 იარაღის გამიჯვნის ინჟინერი საჰაერო ძალების შეიარაღების ლაბორატორიაში. 1982 წელს იგი გახდა F-15 იარაღის გამოყოფის მთავარი ინჟინერი. 1984 წელს ის აირჩიეს ასპირანტურაში. 1985 წელს მიიღო სტენფორდის უნივერსიტეტის აერონავტიკისა და ასტრონავტიკის მეცნიერებათა მაგისტრის წოდება და მიენიჭა აერონავტიკის ასისტენტ პროფესორის სტატუსი აშშ-ს საჰაერო ძალების აკადემიაში. 1987 წელს მან გაიარა საჰაერო ძალების საცდელი მფრინავების სკოლა ედვარდსის საჰაერო ძალების ბაზაზე, კალიფორნია. ერთ წლიანი ტრენინგის გავლის შემდეგ, ჰელმსი დაინიშნა USAF– ის გაცვლით ოფიცრად, კოსმოსური ინჟინერიის ტესტის დაწესებულებაში, კანადის ძალების ბაზა Cold Lake– ში, სადაც ის მუშაობდა ფრენის ტესტის ინჟინრად და პროექტის ოფიცრად. იგი ასრულებდა CF-18 ფრენის მართვის სისტემის სიმულაციის შექმნას კანადის ძალებისთვის, როდესაც ასტრონავტ პროგრამაში შეირჩა.

NASA– ში 12 – წლიანი კარიერის შემდე, რომელიც 211 დღეს მოიცავდა კოსმოსში, ჰელმსი დაბრუნდა აშშ – ს საჰაერო ძალებში 2002 წლის ივლისში, HQ USAF Space Command– ში პოზიციის დასაკავებლად. კოლორადოს შტატში, კოლორადოს სპრინგსის საჰაერო ძალების კოსმოსური სარდლობის მოთხოვნების დირექტორატის კოსმოსური უპირატესობის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე მუშაობის შემდეგ, იგი მსახურობდა 45-ე კოსმოსური ფრთის მეთაურის მოადგილედ პატრიკის საჰაერო ძალების ბაზაზე კანავერალის კონცხთან, ფლორიდა. შემდეგ იგი მუშაობდა საჰაერო განათლებისა და სწავლების სარდლობის ოპერაციების დირექტორის მოადგილედ რენდოლფის საჰაერო ძალების ბაზაზე სან-ანტონიოში, ტეხასის შტატში. ჰელმსი მსახურობდა Return To Flight სამუშაო ჯგუფში კოლუმბიის ავარიის შემდეგ. იგი 2006 წლის ივნისში დაწინაურდა და დაწინაურების იმავე დღეს გახდა 45-ე კოსმოსური ფრთის მეთაური.

ჰელმსის პორტრეტი ნასაში
ჰელმსი გენერალ-მაიორის თანამდებობამდე მივიდა 2009 წლის აგვისტოში. იგი მსახურობდა აშშ – ს სტრატეგიული სარდლობის გეგმისა და პოლიტიკის დირექტორად, ნებრასკის ოფუტის საჰაერო ძალების ბაზაზე. იგი უშუალოდ პასუხისმგებელი იყო აშშ-ს სტრატეგიული სარდლობის მეთაურის წინაშე ეროვნული უსაფრთხოების პოლიტიკის შემუშავებასა და განხორციელებაში; სამხედრო სტრატეგია და ხელმძღვანელობა; კოსმოსისა და იარაღის დასაქმების კონცეფციები და პოლიტიკა; იგი ასევე პასუხისმგებელი იყო ქვეყნის სტრატეგიული ომის გეგმის, მებრძოლების მეთაურების სტრატეგიული მხარდაჭერის გეგმების და გლობალური საშიში მისიის დაგეგმვისთვის.

2011 წლის იანვარში ჰელმსი დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტად და აიღო მეთაურის, მე -14 საჰაერო ძალების, საჰაერო ძალების კოსმოსური სარდლობისა და მეთაურის და აშშ-ს სტრატეგიული სარდლობა.

როგორც ფრენის ტესტის ინჟინერი, ჰელმსი გაფრინდა 30 სხვადასხვა ტიპის აშშ და კანადის სამხედრო თვითმფრინავით.

2013 წელს ჰელმსი პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ წარადგინა საჰაერო ძალების კოსმოსური სარდლობის ვიცე მეთაურად. სენატორმა კლერ მაკკასილმა ნომინაცია დროებით დააყოვნა, რადგან ჰელმსი არ დაემორჩილა სექსუალური ძალადობის ბრალდებას, რასაც მოჰყვა მისი გათავისუფლება USAF– დან. როგორც ჰელმსის ადვოკატმა განმარტა, ჰელმსი თვლიდა, რომ პროკურატურამ ვერ დაადასტურა თავისი საქმე გონივრული ეჭვის მიღმა სტანდარტით. ობამამ საბოლოოდ მოხსნა ჰელმსის ნომინაცია და იგი პენსიაზე გავიდა საჰაერო ძალებიდან 2014 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Mentoring Into Space / Susan Helms Paperback – Illustrated, October 3, 2012 / by Terrence A. Adams (Author)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სუზენ ჰელმსი - Britannica.com

სქოლიო
------

1. ↑  "USAF Biography of Helms" Archived from the original on 2012-12-12.
2. ↑  "STS-102 Mission Control Center Status Report # 7" დაარქივებული 2006-10-14 საიტზე Wayback Machine.  NASA.
3. ↑  "Return To Flight Task Group: Members" Return To Flight Task Group. Retrieved March 23, 2014.
4. ↑  "USAF Biography of Helms" Archived from the original on 2012-12-12.
5. ↑  "1st U.S. military woman in space to be O-9 - Air Force News | News fr…" *archive.is*. 2012-07-16. Retrieved 2020-07-20.
6. ↑  "U.S. Senate: Nom in Committee (non-civ)" *Senate.gov*. Retrieved 11 April 2018.
7. ↑  "Archived copy" Archived from the original on 2010-10-05. Retrieved 2010-09-24.
8. ↑  "USAF Biography of Helms" Archived from the original on 2012-12-12.
9. ↑  Whitlock, Craig (June 7, 2013). "Senator continues to block promotion of Air Force general" *Washington Post*. Retrieved June 7, 2013.