recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ადამიანის სუნთქვის დიაფრაგმული ტიპი
**სუნთქვა** — ადამიანის, ცხოველების, მცენარეებისა და მრავალი მიკროორგანიზმის დისიმილაციის ძირითადი ფორმა. სუნთქვა არის: ფიზიოლოგიურ პროცესთა ერთობლიობა, რომლის შედეგადაც ორგანიზმი იღებს ჟანგბადს და ათავისუფლებს ნახშირორჟანგს. იგი მოიცავს ჰაერის ცვლას ატმოსფეროსა და ფილტვის ალვეოლებს შორის (ფილტვის ვენტილაცია), აირთა ცვლას ფილტვის ალვეოლების ჰაერსა და ალვეოლების სისხლძარღვებში მიმდინარე სისხლს შორის (აირთა დიფუზია ფილტვებში, გარეგანი სუნთქვა), სისხლის მიერ აირთა ტრანსპორტს (ჟანგბადისა — ფილტვებიდან ქსოვილებში, ხოლო ნახშირორჟანგისა — ქსოვილებიდან ფილტვებში), აირთა ცვლას დიდი წრის კაპილარებში სისხლსა და ქსოვილებს შორის (აირების დიფუზია ქსოვილებში).

ქსოვილებში ჟანგბადი მოიხმარება საყუათო ნივთიერებების დასაჟანგავად (ქსოვილთა სუნთქვა), რის შედეგადაც თავისუფლდება ენერგია და წარმოიშობა ნახშირორჟანგი.

სასუნთქ მოძრაობათა საშუალებით ხდება ფილტვების ვენტილაცია, ე.ი. ფილტვების ალვეოლებში ჰაერის განახლება, რათა ალვეოლურ ჰაერში О2-ის პარციალური წნევა იყოს მეტი, ხოლო ნახშირორჟანგისა — ნაკლები, ვიდრე მათი წნევა ალვეოლების ირგვლივ კაპილარებში გამავალ ვენურ სისხლში.

სქოლიო
------

1. 1 2  *ჭანიშვილი შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 605-606.
2. ↑  Pocock, Gillian; Richards, Christopher D. (2006) *Human physiology : the basis of medicine*, 3rd, Oxford:  Oxford University Press,   გვ. 311. ISBN 978-0-19-856878-0.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ჯემალ პაჭკორია** (დ. 1935, თბილისი — გ. 1997) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1959 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1959-1963 წლებში იყო კომკავშირულ სამუშაოებზე. 1963-1964 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ასფალტ-ბეტონის ქარხნის დირექტორად. 1964-1966 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის" საწარმოო კომბინატის დირექტორი. 1966-1969 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის მშენებლობის განყოფილების ინსტრუქტორად. 1969-1975 წლებში ქალაქ თბილისის ლენინის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის სამმართველოს უფროსად, თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1975-1979 წლებში იყო თბილისის სატრანსპორტო გაერთიანების უფროსის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1979-1981 წლებში საქართველოს პროფკავშირების კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსი. 1981-1983 წლებში ტრესტ „საქკურორტმშენის" მმართველი. 1983-1996 წლებში მუშაობდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს თბილისის რძის კომბინატში დირექტორის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. მონაწილეობდა მედიცინის მუშაკთა პროფკავშირებისა და სატრანსპორტო გაერთიანების ადმინისტრაციული შენობების (თბილისში), სატრანსპორტო, საკურორტო დანიშნულებისა და სხვა საწარმოო ობიექტების მშენებლობაში. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ. 2017, გვ. 478

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯემალ პაჭკორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პერან იბერიელი** — ქართლის მეფე გურგენის ძმა ან ძე, ბიზანტიელი სარდალი. ფაზა იბერიელის ბიძა და ბაკურის მამა.

პერან იბერიელის შესახებ ცნობებს გვაწვდის VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი პროკოფი კესარიელი. იგი 523 წელს ირანელების წინააღმდეგ აჯანყებულ გურგენ მეფესთან ერთად დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. ეგრისში რამდენი ხანი დაჰყო, ცნობილი არ არის, მაგრამ VI საუკუნის 30-იანი წლებიდან უკვე ბიზანტიის იმპერიაში ჩანს. 535 წლიდან იგი უკვე გამოჩენილი მხედარმთავარია ბიზანტიის იმპერიის კარზე. ბიზანტიის იმპერატორი იუსტინიანე I (527-565 წწ.) პერან იბერიელს საკმაოდ საპასუხისმგებლო სამხედრო ოპერაციების ჩატარებას ანდობდა.

პერანი 535 წელს ველისარიუსთან ერთად იბრძვის ოსტგუთთა მეფის თეოდოტის წინააღმდეგ. 537 წელს პერან იბერიელი ისევ იტალიაშია და იბრძვის ოსტგუთების წინააღმდეგ. პროკოფის თქმით, პერანმა და მისმა ჯარმა რამდენიმეჯერ იერიში მიიტანეს გუთებზე და გააქციეს ისინი.

არაერთმა წარმატებულმა სამხედრო ოპერაციამ მკვეთრად გაზარდა პერან იბერიელის, როგორც კარგი სტრატეგოსის ავტორიტეტი.

543 წელს პერან იბერიელი აღმოსავლეთის ფრონტზეა მარტიროპოლის მახლობლად. იგი ფისონის სიმაგრესთან წარმოებულ ბრძოლებში იღებს მონაწილეობას. რომაელთა ჯარს სარდლობდნენ იუსტინიანე მეფის ძმისწული და პერან იბერიელი.

544 წელს პერანი ისევ ბიზანტიელთა ჯარის სარდალია და ამჯერად სპარსელების წინააღმდეგ იბრძვის. ბიზანტიელთა ჯარი მიადგა ქალაქ ედესას, რომლისთვისაც ალყა შემოერტყათ სპარსელებს. სპარსელთა ჯარს შაჰი ხოსრო I (531-579 წწ.) სარდლობდა. პერანის ჯარმა სასტიკად დაამარცხა სასანიდი შაჰის არმია.

ბიზანტიის სახელგანთქმული სარდალი პერან იბერიელი უბედური შემთხვევის მსხვერპლი გახდა. ნადირობის დროს ცხენიდან გადმოვარდა და მოკვდა. პროკოფი კესარიელის თქმით, ეს 544 წელს მოხდა.

ლიტერატურა
----------

* გეორგიკა, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ. ტექსტები ქართული თარგმანითურთ გამოსცა ს. ყაუხჩიშვილმა, ტ. II, თბ. 1965 წ.
* გ. ტივაძე, ოსტგუთების სამეფო, ფეოდალიზმის გენეზისი დასავლეთ ევროპაში, I, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ. 1959 წ.
**ანიმაციური ფილმების მონაცემთა დიდი ბაზა** (ინგლ. The Big Cartoon DataBase, შემოკლებით BCDB) — ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა ანიმაციური მოკლემეტრაჟიანი და სრულმეტრაჟიანი, აგრეთვე ტელესერიალების შესახებ.

პროექტი დაიწყო 1996 წელს, ავტორის, დევი კოხის კომპიუტერში სიის შექმნით. მასალით სხვების მხრიდან დაინტერესების გამო, 1998 წელს ბაზა ინტერნეტში გამოქვეყნდა, როგორც ძიებას დაქვემდებარებული რესურსი, მიძღვნილი ანიმაციური ნამუშევრების შესახებ ინფორმაციის მოძიებისადმი. გარდა ამისა, საიტზე წარმოდგენილია გამხმოვანებლების, პროდიუსერების, რეჟისორების და ფილმების მიმოხილვების სექციები. 2003 წელს BCDB არაკომერციულ კორპორაციად ჩამოყალიბდა. 2009 წელს, კოხის განცხადებით, მასზე წარმოდგენილი იყო 100 000-მდე ფილმის მონაცემი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2  
Koch, Dave. About BCDB. BCDB. ციტირების თარიღი: November 12, 2009.
2. ↑  „Best Free Reference Web Sites: Eighth Annual List". *Reference & User Services Quarterly*. Reference and User Services Association. May 1, 2006. ISSN 1094-9054. დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 21, 2011. ციტირების თარიღი: November 12, 2009.
3. ↑  100K!. BCDB.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — იანვარი 2, 2013. ციტირების თარიღი: November 12, 2009.
**ბაკურ იბერიელი** ან **ბაკურ დიდი** — IV საუკუნის ბიზანტიელთა მხედართმთავარი, ფოლოსოფოსი, რიტორი. ბერძნულ-ლათინურ წყაროებში ხან მეფედ იხსენიება, ხან მეფის შთამომავლად. ამ საკითხზე არც ქართველ მეცნიერთა შორისაა შემუშავებული ერთი აზრი. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ბაკურ იბერიელი იყო იბერიის მეფე და ამ ქვეყანაში ქრისტიანობის გავრცელების პირველი ინიციატორი. საქართველოში შექმნილი პოლიტიკური ვითარების გამო ლტოლვილია ბიზანტიაში. ზოგი მას ბაკურ II-თან აიგივებს, ზოგიც ბაკურ III-თან. ალბათ უფრო მისაღებია ის მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც (გელასი კესარიელის ცნობა) ბაკურ იბერიელი მეფის შთამომავალია მხოლოდ. ბაკურ იბერიელს, როგორც სარდალს, მონაწილეობა მიუღია გუთების წინააღმდეგ ადრიანოპოლისა (378) და ტირან ევგენიოსის წინააღმდეგ (394) ბრძოლებში, სადაც დიდი სიმამაცე გამოუჩენია. პირველწყაროთა დახასიათებით ბაკურ იბერიელი იყო კაცი ფრიად სარწმუნო და ღვთისმოშიში, მეფის შთამომავალი და იბერთა შორის სახელოვანი (გელასი კესარიელი); ყოვლად ღირსეული როგორც რწმენითა და სათნოებით, ისე სულიერი ხორციელი სიკეთით (გიორგი ამარტოლი); მისთვის უცხო იყო ყოველგვარი ბოროტება და იყო გაწვრთნილი საომარ საქმეებში, სარდალთა შორის უმამაცესი (ზოსიმე); იყო იგი ბუნებრივი ნიჭით დაჯილდოებული, სამართლიანი და ზომიერების მოყვარული (ლიბანიოსი). ბაკურ იბერიელი ბიზანტიაში დაახლოებია ცნობილ ფილოსოფოს ლიბანიოსს, მის წრეს და დიდი ავტორიტეტი დაუმსახურებია. ბაკურ იბერიელისადმი მიწერილ წერილში (392) ლიბანიოსი წერს: „...ზოგი ადიდებს შენს ზომიერებას და იმას, რომ უფრო მეტად ბრძანებლობ ვნებასურვილებს, ვიდრე ჯარისკაცებს, სხვა კიდევ აქებს შენს სიბრძნეს, შენს სულს არ მიჰკარებია არავითარი შიში რაიმე საფრთხის წინაშე. მე კი შენ ღირსებათაგან ყველაზე უფრო მნიშვნელოვნად მეჩვენება ის, რომ შენ გიყვარს ლოგოსები და ისინიც, ვინც ლოგოსებს მისდევენ". ლოგოსები აქ ნახმარია რიტორიკული ხელოვნების მნიშვნელობით. არისტანეტესადმი წერილში კი ლიბანიოსი ბაკურ იბერიელზე ამბობს, რომ იგი „სხეულითაც ბრწყინავს და სულიც მას ასეთივე აქვს".

ლიტერატურა
----------

* *გოზალიშვილი გ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 162, თბ. 1977
* *ხურცილავა ბ.დიდი ბაკური, თბ. 2003*
**ლედი შალოტიდან** (ინგლ. The Lady of Shalott) 一 მეცხრამეტე საუკუნეში მოღვაწე პრერაფაელისტი ინგლისელი მხატვრის, ჯონ უილიამ უოტერჰაუსის 1888 წლის ნახატი. ნახატი ცნობილი ინგლისელი პოეტის, ალფრედ ტენისონის ამავე სახელწოდების მქონე პოემითაა შთაგონებული. აღსანიშნავია,რომ ტენისონის პოეზია დიდი პოპულარობით სარგებლობდა პრერაფაელისტებში, რომელთა რიგის ხელოვანსაც განეკუთვნებოდა თავად უოტერჰაუსიც. უოტერჰაუსმა ტენისონის პოემის პროტაგონისტს კიდევ ორი ვარიაცია დააფუძნა: 1894 და 1915 წლებში, თუმცა მიუხედავად ამისა, მხატვრის პირველი ტილო ("ლედი შალოტიდან"), ყველაზე უფრო მეტად იმსახურებს მნახველთა ყურადღებასა და მოწონებას. ნამუშევარზე ცალსახად იგრძნობა პრერაფაელიტთა საძმოს გავლენა, მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელი მხატვრის ბავშვობაშივე დაიშალა. 

უოტერჰაუსმა ტილოში – "ლედი შალოტიდან", ასახა ის ეპიზოდი, როდესაც ლედი შალოტი (ელეინი) ნავში ზის. მას ხელთ ჯაჭვი უპყრია,რომლითაც ნავი ნაპირზე არის მიბმული. აქვე სურათზე ჩანს გობელენი,რომელიც ერთ დროს მისთვის ცხოვრების უმნიშვნელოვანეს დეტალს წარმოადგენდა. ახლა კი ამ გობელენს შალოტასთვის ყოველგვარი მნიშვნელობა დაუკარგავს. გობელენის ნაწილი წყლით არის დაფარული. სურათზე გამოსახული სანთლები ერთგვარად გამოხატავს სიმბოლიზირებას სიცოცხლისა. ელეინი ამ სიუჟეტებს სასოწარკვეთით და მწუხარებით უყურებს.

იმ სამი სანთელიდან რომელიც სურათზეა გამოსახული ორი ჩამქრალია, რაც მხატვრის გრძნობებით ელეინის ცხოვრების მალე დასასრულს მოასწავებს. სურათის მიხედვით, ტილოს მთავარი გმირი მღერის – „მის გამოსამშვიდობებელ სიმღერას". მხატვარმა ტილოზე, მთელი ემოციით, შესანიშნავად და დიდებულად გადმოსცა სასოწარკვეთილი ელეინის ერთ-ერთი ამაღეკვებელი ეპიზოდი და ემოციები, რაშიც აშკარად იკითხება მისი ტრაგიკული ბედი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პრერაფაელიტები
* ჯონ უილიამ უოტერჰაუსი

ბიბლიოგრაფია
------------

* Casteras, Susan. *The Victorians: British Painting, 1837–1901*. Washington, D.C.: National Gallery of Art, 1997.
* Poulson, Christine, *The Quest for the Grail: Arthurian Legend in British Art, 1840–1920*, 1999, Manchester University Press, ISBN 0719055377, 9780719055379, google books

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Riggs, Terry.  (1998) The Lady of Shalott 1888. ციტირების თარიღი: 7 December 2013
3. ↑
**ჯუანშერ II** (გ. 787) — ქართლის ერისმთავარი VIII საუკუნის 50–60-იან წლებში. მის დროს საქართველოში და კერძოდ ქართლში არაბები ბატონობდნენ. დახარკულმა მოსახლეობამ არაბებს აჯანყება მოუწყეს. არაბები ქართველი ხალხის წინააღმდეგობას დაუნდობელი სისასტიკით პასუხობდნენ. ჯუანშერი და ფეოდალური ქართლის საზოგადოებრივი ორგანიზმი მტკიცე აღმოჩნდა და განსაცდელს გაუძლო.

ჯუანშერის მმართველობის პერიოდში, 764 წელს ხაზარებმა ამიერკავკასიაში ილაშქრეს. ხაზარეთის ხაკანს ჯუანშერის და, შუშანი მოეწონა და მისი ხელი ითხოვა, თუმცა უარი მიიღო. ხაზართა ლაშქარი, ბლუჩანის სარდლობით, კახეთს შეესია, დაატყვევა ჯუანშერი და შუშანი. ხაზარეთის გზაზე შუშანმა ბეჭდის თვალში დამალული საწამლავით თავი მოიკლა: "ჰქონდა მას ბეჭედი, აღმოუგდო მას თუალი და მოწოა იგი, რამეთუ იყო თუალსა მის ქვეშე წამალი სასიკუდინე და მუნთქუესვე მოკუდა". განრისხებულმა ხაკანმა ბლუჩანი ცხენებს გააგლეჯინა, ჯუანშერი კი სამი წლის შემდეგ გაათავისუფლა ტყვეობისგან.

ლიტერატურა
----------

* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ. 2007

სქოლიო
------

1. ↑  ერისთავთ-ერისთავი ჯუანშერ აღესრულა 787 წ. და გამთავრდა გრიგოლ (787-827 წ.).

|
|  |
|
| წინამორბედი:არჩილი | **ქართლის ერისმთავარი**718 — 787 | შემდეგი:აშოტ I დიდი |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართლის ერისმთავრები |
| --- |
|  |
| VI საუკუნე | 
* გუარამი
* ჯუანშერ I
* სტეფანოზ I
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* ადარნასე
* სტეფანოზ II
* გუარამ II
* ნერსე I
* არშუშა
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* ვარაზ-ბაკური
* სტეფანოზ III
* მირი
* არჩილი
* ჯუანშერი
* ადარნასე
* ნერსე II
* სტეფანოზ IV
* აშოტ I დიდი
 |

 |
**ზინაიდა გრეჩანი** (მოლდ. Zinaida Greceanîi; დ. 7 თებერვალი, 1956) — მოლდოველი პოლიტიკოსი, მოლდოვის რესპუბლიკის კომუნისტების პარტიის წევრი. პრემიერ-მინისტრი 2008-2009 წლებში. 2019 წლიდან მოლდოვის პარლამენტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
---------

ზინაიდა გრეჩანი დაიბადა 1956 წლის 7 თებერვალს ტომსკის ოლქში. მისი მშობლები ცხოვრობდნენ ბრიჩანის რაიონში, მაგრამ კომუნისტური რეჟიმის მსხვერპლნი აღმოჩნდნენ და გადაასახლეს ტომსკის ოლქის ბანაკში. დაამთავრა კიშინიოვის საფინანსო-ეკონომიური კოლეჯი და კიშინიოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეკონომისტის სპეციალობით. კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, 1974 წლიდან 1991 წლამდე მუშაობდა მთავარ ბუღალტრად, უფროს ინსპექტორ-რევიზორად ბრიჩანის რაიონის ფინანსურ განყოფილებაში. მსგავს თანამდებობებზე მუშაობდა 2000 წლამდე. 2000-2002 წწ. ზინაიდა გრეჩანი გახდა ფინანსთა მინისტრის მოადგილე, ხოლო 2002 წლის 26 თებერვლიდან ფინანსთა მინისტრია. 2005 წლის 10 ოქტომბრიდან კი პირველი ვიცე-პრემიერია. 2008 წლის 21 მარტს მოლდოვის პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად. 2009 წლის 13 მაისს მოლდოვის კომუნისტურმა პარტიამ ზინაიდა გრეჩანი დაასახელა პრეზიდენტის თანამდებობაზე მთავარ კანდიდატად.

გათხოვილია. ჰყავს ორი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზინაიდა გრეჩანის ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. 1 2  Page on Greceanii at government website დაარქივებული 2008-04-07 საიტზე Wayback Machine. .
2. ↑  "Moldova's Leader Nominates First Female Prime Minister" დაარქივებული 2009-04-15 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links, Associated Press (*The Moscow Times*), 24 March 2008.
3. ↑  "Moldova's Parliament approves new government", Associated Press (*International Herald Tribune*), 31 March 2008.
მყინვარული მღვიმე
მყინვარის ჩრდილოეთ დაბოლოება და ტურისტული ნავი
**პერიტო-მორენო** (ესპ. Perito Moreno) — მყინვარი სამხრეთ არგენტინაში, სანტა-კრუსის პროვინციაში, მდებარეობს პერიტო-მორენოს ეროვნულ პარკში. წარმოადგენს არგენტინის პატაგონიის ერთ-ერთ უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას.

მყინვარის ფართობია 250 კმ², სიგრძე 30 კმ. პერიტო-მორენო ერთ-ერთია ანდებში, არგენტინა-ჩილეს საზღვარზე მდებარე პატაგონიის მყინვარული მინდვრის 48 მყინვარიდან. ეს მყინვარული ველი მესამეა მსოფლიოში მტკნარი წყლის მარაგებს შორის.

პერიტო-მორენო პატაგონიის იმ სამ მყინვარს შორის შედის, რომელიც იზრდება. ზრდის მიზეზები დადგენილი არაა და გლაციოლოგებს შორის დავის საგანია.

პერიტო-მორენოს ენის სიგანე 5 კმ-ს აღწევს, საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 60 მ-ს. საშუალო სიღრმე 170 მ, ხოლო მაქსიმალური კი — 700 მ-ია. მისი გადაადგილების სიჩქარე შეადგენს 2 მეტრს დღეში (დაახლოებით 700 მ წელიწადში). მიუხედავად ამისა მისი მასის დანაკარგებიც დაახლოებით ამდენივეა, ამიტომ (მცირე გადახრების გათვალისწინების გარეშე) მყინვარის ენის სიგრძე ბოლო 90 წლის განმავლობაში არ შეცვლილა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პერიტო-მორენო***

* პერიტო-მორენო დაარქივებული 2008-08-02 საიტზე Wayback Machine.
* ლოს-გლასეიერსის ეროვნული პარკი დაარქივებული 2009-03-02 საიტზე Wayback Machine.
* ESA March/2004 Report
* მყინვაროლოგია
* Associated Press on the March 2006 breach დაარქივებული 2008-09-07 საიტზე Wayback Machine.
* Santa Cruz Sub არგენტინის ტურიზმის სამდივნო დაარქივებული 2008-05-11 საიტზე Wayback Machine.
* პერიტო-მორენოზე დაარქივებული 2007-11-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-29. ციტირების თარიღი: 2011-01-29.

  


ჩრდილოეთ ნაწილი
ჩრდილოეთ ნაწილი
არგენტინის მოსახლეობის პირამიდა
2001 წლის აღწერის მონაცემებით, **არგენტინის მოსახლეობა** შეადგენდა 36,260,130 ადამიანს. მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი 0.917% იყო, შობადობის მაჩვენებელი შეადგენდა 16.32 ადამიანს ყოველ 1.000 ადამიანზე, მოკვდავობის მაჩვენებელი 7.54 ყოველ ათასზე. უკვე 2008 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობა 40,301,927 ადამიანს შეადგენს.
მიგრაციის სალდო დადებითია და შეადგენს 0.39 იმიგრანტს ყოველ ათას მოსახლეზე. არგენტინა ერთადერთი სახელმწიფოა მთელს ლათინურ ამერიკაში, რომალსაც მიგრაციის დადებითი სალოდ აქვს. მოსახლეობის ასაკობრივი სტრუქტურა შემდეგნაირია: 

* 15 წელზე ქვემოთ - 24.6%, ამ მაჩვენებლით არგენტინა ოდნავ ჩამორჩება მსოფლიოს საშუალო მაჩვენებელს (28%)
* 65 წელზე ზემოთ - 10.8%, საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი.

ხანდაზმული ადამიანების პროცენტული მაჩვენებელი მსოფლიოს საშუალო მაჩვენებელთან შედარებით არგენტინაში მაღალია და ლათინურ ამერიკაში მხოლოდ ურუგვაის ჩამორჩება.

მოსახლეობის ზრდა არგენტინაში ყველაზე დაბალია ლათინური ამერიკის მასშტაბით, მაგრამ ასევე დაბალია მოკვდავობის მაჩვენებელი. სიცოცხლის ხანგრძლივობის საშუალო მაჩვენებელი 76 წელია.

არგენტინელთა უმრავლესობა თანამედროვე არგენტინის ტერიტორიაზე ევროპიდან კოლონიალიზმის ეპოქასა და XIX-XX საუკუნეებში დასახლდა. მოსახლეობის 86% ევროპული წარმომავლობისაა. 8%-ს შეადგენენ მეტისები, მოსახლეობის 4% არაბული და აღმოსავლეთ აზიური წარმომავლობისაა. ბოლო აღწერისას, 600,000 არგენტინელი თავს ინდიელთა შთამომავლად მიიჩნევდა (1.6 %). (*იხილეთ Demographics of Argentina#Genetic Studies სექცია).*

ყველაზე მსხვილ ეთნიკურ ჯგუფებს იტალიელები და ესპანელები შეადგენენ. მოსახლეობის 60%-ზე მეტი სწორედ იტალიური წარმოშობისაა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არგენტინელები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Population cartogram of Argentina დაარქივებული 2009-10-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Proyecciones provinciales de población por sexo y grupos de edad 2001-2015 (pdf). *Gustavo Pérez*. INDEC.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-11-09. ციტირების თარიღი: 2008-06-24.
2. 1 2  Argentina
3. ↑  CIA - The World Factbook - Argentina.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-05-13. ციტირების თარიღი: 2011-01-14.
4. ↑  Argentina.
5. ↑  *INDEC: Encuesta Complementaria de Pueblos Indígenas (ECPI) 2004 - 2005* (in Spanish), INDEC. Document dated June 26, 2006; URL accessed on March 29, 2006.
6. ↑  *Clarín*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-27. ციტირების თარიღი: 2011-01-14.
7. ↑  Travel for good: Argentina

|  |  |
| --- | --- |
| არგენტინის დროშა | *ეს სტატია არგენტინისა და არგენტინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1568-1670)** იგივე **ასტრახანის კამპანია** — პირველი საბრძოლო დაპირისპირება ოსმალეთსა და რუსეთს შორის. წარიმართა ასტრახანისა და ყაზანის სახანოების დასაპყრობად.

წინარეისტორია
-------------

რუსეთის სამეფოს პირველმა ცარმა, ივანე მრისხანემ, 1552 და 1556 წლებში მოახდინა ყირიმელი თათრების მფლობელობაში მყოფი ყაზანისა და ასტრახანის სახანოების ანექსირება, რის შემდეგაც მთლიანად დაეუფლა კასპიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილს. ამის შემდეგ მდინარე ვოლგას ნაპირზე ქალაქის გაშენებას შეუდგა. კასპიის ზღვის სანაპიროებს უზბეკი ხანები აკონტროლებდნენ, მაგრამ იმ პერიოდში ისინი თურქმენეთში იბრძოდნენ სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ. XXVI საუკუნეში მოძლიერებული ოსმალეთის იმპერია კი ევროპული ქვეყნების დამარცხების შემდეგ ჩრდილოეთში ექსპანსიას გეგმავდა.

მიმდინარეობა
------------

1568 წელს, ოსმალეთის დიდმა ვეზირმა, სოკოლუ მეჰმედ-ფაშამ სულთან სელიმ II-ს ურჩია რუსეთთან ომი დაეწყო ყაზანის სახანოსა და ასტრახანის დასაკავებლად. საბრძოლო გეგმა 1569 წლის ზაფხულში დაისახა. იმავე წლის ოქტომბერში, ოსმალეთის ვასალმა, ყირიმის ხანმა, დევლეთ გირეიმ დაარბია და გადაწვა კიევი. ივანე მრისხანემ ოსმალეთს ომი გამოუცხადა.

1570 წელს სელიმ II-მ 20,000 კაციან არმიას სათავეში ქაზიმ-ფაშა ჩაუყენა და ჩდილოეთისკენ დაძრა. ყირიმში მათ დევლეთ I გირეი შეუერთდა. ყირიმელთა არმია 30-50 ათას ჯარისკაცს ითვლიდა. ოსმალები ელვისებური სისწრაფით დაიძრნენ. გზად მათ გაძარცვეს ლეკების სოფლები და 4,000-მდე მეომარიც დაიმატეს არმიაში. ქაზიმ-ფაშა მალე ასტრახანს მიადგა. ქალაქზე ალყა უშედეგო გამოდგა, რადგან ცარის გენერალს, პიტერ სერებრიანის 30,000 კაციანი გარნიზონი ჰქონდა ჩაყენებული.

დამარცხებული ოსმალები მალევე უკუიქცნენ, მაგრამ ქაზიმ-ფაშას სტამბოლიდან მოუვიდა ბრძანება, აზოვის ზღვის პირას მცხოვრები რუსებისთვის შეეტია. მან გადარჩენილი არმია ორ ნაწილად გაყო, 10,000 მეომრით თავად დაიძრა აღმოსავლეთით და მარბიელი ლაშქრობა მოაწყო რუსულ სოფლებში, ხოლო დევლეთ გირეი 12,000 ყირიმელით კასპიის ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილს მიადგა და რუსები აიძულა მდინარე თერგზე არსებული ფლოტი გაენადგურებინათ. ამ ლაშქობებში ოსმალეთის არმიამ უამრავი მებრძოლი დაკარგა, რის გამოც სულთანმა, სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას რჩევით ომის დამთავრება გადაწყვიტა.

წარუმატებელი ლაშქრობების შემდეგ, 1570 წლის ბოლოს, კონსტანტინოპოლში (სტამბოლში) სულთნისა და ცარის ელჩებმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც რუსეთმა შეინარჩუნა მის კუთვნილებაში მყოფი ქალაქები ასტრახანში მუსლიმი ვაჭრების შეშვებისა და მდინარე თერგის პორტის განადგურების პირობით.

მოგვიანებით რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლა გააგრძელა ყირიმის სახანომ, მაგრამ ოსმალეთსა და მას შორის საომარი კონფლიქტი 1676 წლამდე არ მომხდარა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუსეთ-ოსმალეთის ომები
* ასტრახანი

ლიტერატურა
----------

* Finkel, Caroline, *Osman's Dream*, (Basic Books, 2005), 57; "Istanbul was only adopted as the city's official name in 1930..".

|  რუსეთ-ოსმალეთის ომები  |
| --- |
| 1568-1570 — 1676−1681 — 1686−1700  1710−1713 — 1735−1739 — 1768−1774  1787−1791 — 1806−1812 — 1828−1829 1853−1856 — 1877−1878 — 1914−1918 |
**ყარაყოისუ** — მდინარე რუსეთში დაღესტანში, მდინარე ავარსკის ყოზუს მარჯვენა შენაკადი. ის მიედინება შაროდინის, გუნიბსის და გერგელსის რაიონებში.

გეოგრაფია
---------

მდინარე ყარაყოისუ წარმოიქმნება დიულტი-დაგის ქედის ფერდობზე, ხალახურკაცის უღელტეხილის ჩრდილო-დასავლეთით 0.9 კილომეტრში. მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით. 

მდინარის სიგრძე 93 კილომეტრია, წყალშემკრები ფართობი 3720 კმ², მისი საშუალო სიმაღლე 2260 მ. მდინარის აუზის უმეტესი ნაწილი (80%) მდებარეობს 1500 მეტრზე მაღლა. მდინარის ზედა ნაწილში მდებარეობს დაღესტნის ბუნებრივი ძეგლი - ჩირქალიუს ჩანჩქერი. მთლიანი სიმაღლე 30 მეტრამდეა.

ძირითადად წვიმის წყალი მონაწილეობას იღებს მდინარის კვებაში. მდინარის ძირითადი ეტაპებია გაზაფხული-ზაფხული წყალდიდობა და ზამთრის დაბალი წყლის სეზონი. 

რიზორის შესართავიდან წითელ ხიდამდე (სოფელ გუნიბიდან 5 კილომეტრით), მდინარე ქმნის ღრმა ვიწრო ხეობებსა და კანიონებს, ამ მონაკვეთში მდინარის მთლიანი ვარდნა 80 მეტრამდეა.

წყალშემკრებლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შედგება თიხის ნაშალისგან, ქვიშისაგან და კირქვისგან. აუზის სიგრძე ხალახურკატის უღელტეხილიდან პირდაპირ ხაზში 75 კილომეტრია, საშუალო სიგანე კი 45 კილომეტრი. ამ ადგილას წყალშემკრები მკვეთრად ასიმეტრიულია.

წალიწადის განმავლობაში ჩამონადენი წლის განაწილება ძალიან არათანაბარია. წლიური ნაკადის მოცულობიდან დაახლოებით 50-60% მოდის ზაფხულ-შემოდგომაზე, დაახლოებით 5-6% - ზამთარში. წყლის მაქსიმალური გამონადენი ყველაზე ხშირად იქმნება ივნისს-აგვისტოში, როდესაც ძლიერი ნალექი მოდის.

ბოლო პერიოდში მდინარეზე შეინიშნება საშიში ჰიდროლოგიური მოვლენები, ხშირია მდინარისგან გამოწვეული წყალდიდობები.

მისი მარჯვენა მხარე მთლიანი ფართობის 70%-ს შეადგენს. მდინარის ყველაზე მნიშვნელოვან შენაკადებს შორის შეგვიძლია განვასხვაოთ შემდეგი მდინარეები: რისორი (38 კმ), ყარა-ლაზურგუერი (32 კმ), ბეტსორი (29 კმ), ცამითაი (28 კმ) და ყოზიუ ყაზიყუმოხი (81 კმ).

ტოპონიმი
--------

სახელი „კოისუ" მიიღო თურქულიდან (კუმიკი) „კოი სუვ" - ცხვრის წყალი და „კარა" კი ნიშნავს შავ ფერს.

ეკონომიკა
---------

მდინარის წყალი გამოიყენება სოფლებისა და მინდვრების წყალმომარაგებისა და სარწყავად. მდინარეზე აშენდა 2 ჰიდროელექტროსადგური: გერგებსკაია (დაღესტნის ჰიდროელექტროსადგური, 1940 წელს) და გუნიბსკაია (2005 წელს). რუსეთის გარემოს დაცვის სამინისტროს მიხედვით, იგი მიეკუთვნება დასავლეთ კასპიის აუზის ოლქს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Каракойсу на сайте «Скиталец».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-01. ციტირების თარიღი: 2019-04-01.
* В Дагестане будет перекрыта река Каракойсу.[*მკვდარი ბმული*]
* Бассейн Каракойсу.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-01. ციტირების თარიღი: 2019-04-01.
* На Гунибской ГЭС завершён пропуск экстремального паводка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04.
* фото места слияния рек Аварского Койсу и Каракойсу.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-25.
* Кто поедет в Гергебиль?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05.
**როზა როგომბე** (დ. 20 სექტემბერი, 1942, ლამბარენე, გაბონი — გ. 10 აპრილი, 2015, პარიზი, საფრანგეთი) — გაბონელი პოლიტიკური მოღვაწე, გაბონის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2009 წლის 10 ივნისიდან ამავე წლის 16 ოქტომბრამდე. 

დაიბადა ქალაქ ლამბარენეში, საფრანგეთში სწავლის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო მოსამართლედ. 1980-იან წლებში მუშაობდა ქალთა მოძრაობისა და ადამიანის უფლებების სამინისტროში, 2007 წელს მიიღო თეოლოგიის დოქტორის წოდება. 

2008 წელს ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში აირჩიეს მშობლიური ქალაქის კანცლერად. 2009 წლის იანვარში კი სენატორად ამავე ქალაქიდან. 16 თებერვალს აირჩიეს სენატის პრეზიდენტად. 

2009 წლის 8 ივნისს გარდაიცვალა გაბონის პრეზიდენტი ომარ ბონგო. გაბონის საკონსტიტუციო სასამართლომ კონსტიტუციის საფუძველზე დროებით პრეზიდენტად როზა როგომბე გამოაცხადა და დაევალა 45 დღეში საპრეზიდენტო არჩევნების მომზადება.

გარდაიცვალა 2015 წლის 10 აპრილს პარიზში, სადაც იგი წავიდა სამკურნალოდ რამდენიმე დღით ადრე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქალი პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Gabon: Le Sénat rend hommage à Madame le président de la République, Rose Francine Rogombé" დაარქივებული 2009-07-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Jacques Jarele Sika, "France : Rose Rogombé a tiré sa révérence à Paris", Gabonews, 10 April 2015 (ფრანგული).
2. ↑  Gabon: Francine Rogombe, the first woman senator died.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-08. ციტირების თარიღი: 2016-07-22.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ომარ ბონგო | **გაბონის პრეზიდენტი**2009  | შემდეგი:ალი ბონგო ონდიმბა |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გაბონის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ლეონ მბა
* ომარ ბონგო
* როზა როგომბე
* ალი ბონგო ონდიმბა
* ბრის კლოტერ ოლიგი ნგემა
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბანი**. |


**ბანი** (ფრანგ. Le Bani) — მდინარე მალიში, ნიგერის მარჯვენა შენაკადი.

სიგრძე — 430 კმ, მდინარის აუზის ფართობი— 101 000 კმ². ბანი წარმოიქმნება მდინარეების ბაგოესას და ბაულეს შეერთების ადგილას ბამაკოდან 160 კმ-ით აღმოსავლეთში. მდინარის სიგრძე მდინარე ბაულეს სათავიდან მდინარე ბანის შესართავამდე შეადგენს 775 კმ-ს. ბანი მთელ მის სიგრძეზე მიედინება მალის ტერიტორიაზე და ჩაედინება მდინარე ნიგერში ქალაქ მოპტისთან. მდინარის აუზის დაახლოებით 15 % მდებარეობს კოტ-დ’ივუარის ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე.

ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა მდინარის აუზში მერყეობს 500-დან 1500 მმ-მდე წელიწადში. მაგრამ რაოდენობა მკვეთრად სეზონურია — ზოგიერთ წელს ნოემბრიდან აპრილის ჩათვლით შეიძლება მოვიდეს სულ რამდენიმე მილიმეტრი წვიმა.

მდინარე მთავარ როლს თამაშობს ადგილობრივი ფაუნისათვის და მოსახლეობისათვის (სასმელი წყალი, მორწყვა, ნაოსნობა, თევზჭერა). მაგრამ, ხანგრძლივი გვალვები და ზაფხულის ძლიერი კოკისპირული წვიმები გავლენას ახდენენ მდინარის წყლის დონეზე და წყლის ხარჯზე. წყალდიდობისგან ზარალდება დაახლოებით 500 ათასი მაცხოვრებელი, ამიტომ მდინარეზე დაგეგმილია ჯებირების მშენებლობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bani River // Encyclopædia Britannica (ინგლისური)
* Photographs of the Bani River at Douna.
* *Photographs of the Talo Dam*, CGIAR Challenge Program on Water and Food: BFP Niger,. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-28 დაარქივებული 2013-02-13 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links.

სქოლიო
------

1. ↑  Mahé, Gil (2009), «Surface/groundwater interactions in the Bani and Nakambe rivers, tributaries of the Niger and Volta basins, West Africa», Hydrological Sciences-Journal des Sciences Hydrologiques 54: 704—712, doi:10.1623/hysj.54.4.704
2. ↑  Niger Basin. Douna
**ისარი** — DC კომიქსების გმირი, მრავალი წლის განმავლობაში კომიქსები ქმნიდნენ სუპერგმირებს ზებუნებრივი ძალით და სუპერსიჩქარით, თუმცა არსებობდნენ ისეთი სუპერგმირებიც რომლებიც სუპერშესაძლებლობების გარეშე ახერხებდნენ საკუთარი ქალაქისა და ქვეყნის დაცვას. სწორედ ასეთ გმირებს მიეკუთვნება ოლივერ ქუინი (ისარი). იგი პირველად კომიქსებში გამოჩნდა 1941 წელს More Fun Comics-ის 73 ნომერში, რომლის შექმნაშიც მონაწილეობა მიიღეს მორტ ვეისინგერიმორტ ვეისინგერმა და ჯორჯ პაპიმ. მისი პირველი გამოჩენისას მას ძალზედ ამგვანებდნენ მის კოლეგას გოთჰემიდან ბეტმენს. მის ამდაგვარ ჩამოყალიბებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა მისმა წარსულმა. იგი ქარაფშუტა და დროსტარების მოყვარული იყო, ერთ საღამოს იგი დათვრა ერთ-ერთ წვეულებაზე და თავი შეირცხვინა, ამიტომ გადაწყვიტა მოგზაურობა და პირად მცველს აეკიდა, მან უთხრა რომ ეს არ იყო კარგი აზრი, ოლივერმა შეამჩნია რომ მისი პირადი მცველი მას ფულს პარავდა. ამის გამო მან წინააღმდეგობის გაწევა დააპირა და თუმცა მისი მცველი პროფესიონალი ჯარისკაცი აღმოჩნდა, მან ოლივერი ცემა და კატარღიდან ზღვაში გადააგდო. დინებამ იგი კუნძულზე გამორიყა. ქუინი წლების განმავლობაში თავს ხელნაკეთი შვილდ-ისრით ირჩენდა. ერთ დღესაც მან შეამჩნია თვითმფრინავი და ეცადა მათი ყურადღება მიექცია, პასუხად კი ტყვიები დაუშინეს. ოლივერმა მოახერხა, თვითმფირავს ძრავი დაუზიანა და ჩამოაგდო. მან გაარკვია რომ იგი კუნძულზე მარტო არ ყოფილა და მის მაცხოვრებლებს ჩაინა ვაითი აშინებდა. ოლივერმა კუნძულზე არსებული ნარკოკარტელი გაანადგურა და დაიწყო ბრძოლა უსამართლობის წინააღმდეგ. მოსახლეობამ მას მწვანე ისარი შეარქვა. მან მოიმზადა სპეციალური სამოსი და შვილდ-ისარი. მას შემოუერთდნენ როი ჰარპერი (სფიდი) და შავი იადონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:აშშ
 | ***პორტალი აშშ*** |

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ისარი"** ვიკისაწყობში.
* მწვანე ისრის ვიკი
* Green Arrow at the DC Database Project
* Green Arrow's secret origin დაარქივებული 2008-08-10 საიტზე Wayback Machine. at DC Comics.com
* Earth-1 Green Arrow Index
* Earth-2 Green Arrow Index
* Index of the Earth-One adventures of Green Arrow
* Green Arrow at Don Markstein's Toonopedia. Archived from the original on August 29, 2016.
**კარმენ კასი** (ესტ. Carmen Kass; დ. 14 სექტემბერი 1978) — ესტონელი სუპერმოდელი, მსახიობი და პოლიტიკოსი. პარტია Res Publica-ს წევრი, 2000 წელს იყო ევროპარლამენტში წევრობის კანდიდატი, 2004 წელს აირჩიეს ესტონეთის მოჭადრაკეთა კავშირის პრეზიდენტად.

ბიოგრაფია
---------

კარმენი იყო არა ერთი სილამაზის კონკურსის გამარჯვებული, მათ შორის „მის პაიდე" და „მის იაავრამას მიწა". ის შემთხვევით შეამჩნია იტალიური სამოდელო სააგენტოს წარმომადგენელმა ქ. პაიდის სუპერმარკეტში..

ბავშვობიდან კარმენს მხოლოდ დედამისი ზრდიდა, ის ოფიციანტად მუშაობდა და თავისი ქალიშვილის მილანში წასვლა არ სურდა, ასე რომ კარმენ კასმა საკონსულოში შესვლამდე გააყალბა დედის ხელმოწერა.

კარიერა
-------

კარმენ კასმა დაიწყო მუშაობა „Baltic Models"-ში 14 წლის ასაკში. შემდეგ ის გახდა ისეთი ბრენდების სახე, როგორიცაა Calvin Klein, Chanel, Chloé, Christian Dior, Donna Karan, Dsquared2, Elle Sport, Emanuel Ungaro, Emilio Pucci, Fendi, General Motors, Givenchy, Gucci, Just Cavalli, Kenzo, Mango, MaxMara, Max Factor, Mercedes, Michael Kors, Omega, Ralph Lauren, Revlon, Salvatore Ferragamo, Swarovski, Tommy Hilfiger, Valentino, Versace, Victoria's Secret და Yves Saint Laurent.

2000 წელს კარმენ კასი გახდა „VH1/Vogue" წლის მოდელი»-ის გამარჯვებული, მისი წინამორბედი იყო ჟიზელ ბუნდჰენი.

2010 წელს განაცხადა, რომ უნდა დაასრულოს საშუალო განათლება და ჩააბაროს უმაღლეს სასწავლებელში..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარმენ კასი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 09.12.2012. ციტირების თარიღი: 9.02.2010.
* კარმენ კასი: FMD. ციტირების თარიღი: 9.02.2010.
* 

* კარმენ კასი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კარმენ კასი***

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Турнир в Майнце. Статья о Кармен Касс. chessbase.com. ციტირების თარიღი: 2010-02-09.
2. ↑  Кармен Кассь пообещала закончить среднюю школу.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-02. ციტირების თარიღი: 2010-08-25.
G-ცილა ნაჩვენებია წითლით და ლურჯით.
**G-ცილასთან დაკავშირებული რეცეპტორი** არის პლაზმურ მემბრანასთან დაკავშირებული რეცეპტორი, რომელიც G-ცილად წოდებული ცილის დახმარებით მოქმედებს. მრავალი განსხვავებული ცილა იყენებს G-ცილასთან დაკავშირებული რეცეპტორს, მათ შორის საფუარის შეწყვილების ფაქტორები, ეპინეფრინი და სხვა მრავალი ჰორმონი და ნეიროტრანსმიტერი. ეს რეცეპტორები განსხვავდებიან სასიგნალო მოლეკულებისა და უჯრედის შიგნით სხვადასხვა G-ცილების შესაცნობი დაკავშირების საიტებით. რეცეპტორული ცილები საგრძნობლად მსგავსნი არიან. თითოეულ მათგანს აქვს მემბრანის გამჭოლი 7 a სპირალი. 

ეუკარიოტული რეცეპტორული ცილებისთვის დამახასიათებელია მეორეული სტრუქტურა, სადაც ერთ პოლიპეპტიდს, აქვს შვიდი ტრანსმემბრანული a სპირალი, რომლებიც უფრო მეტი თვალსაჩინოებისთვის, ცილინდრისმაგვარად და ერთ მწკრივშია წარმოდგენილი. 

G-ცილასთან დაკავშირებული რეცეპტორული სისტემები უკიდურესად ფართოდ გავრცელებული და განსხვავებული ფუნქციების მქონეა, მათ შორისაა მათი როლი ემბრიონულ განვითარებასა და სენსორულ აღქმებში. მაგალითად, ადამიანებში, როგორც მხედველობა, ასევე ყნოსვა დამოკიდებულია ასეთ ცილებზე. 

G-ცილის სისტემები მონაწილეობს ადამიანის მრავალ დაავადებაში, ბაქტერიული ინფექციების ჩათვლით. დღეს გამოყენებული მედიკამენტების 60%-ზე მეტი თავიანთ ეფექტებს ავლენენ G-ცილის სასიგნალო გზაზე მოქმედებით.

G-ცილის მოქმედება
-----------------

მემბრანის ციტოპლაზმურ მხარეზე თავისუფლად მიმაგრებული G-ცილა მოქმედებს როგორც მოლეკულური ჩამრთველი, რომელიც ან ჩართულია, ან კიდევ გამორთული, იმისდა მიხედვით, გუანინის ორი ნუკლეოტიდიდან, რომელი არის მასთან მიმაგრებული, გდფ თუ გტფ. სწორედ ამის გამო ჰქვია G-ცილა. როცა გდფ დაკავშირებულია G-ცილასთან, იგი არააქტიურია. 

როდესაც შესაბამისი სასიგნალო მოლეკულა უკავშირდება რეცეპტორს უჯრედგარე მხარეზე, რეცეპტორი აქტივდება და ფორმას იცვლის, მისი ციტოპლაზმური მხარე შემდეგ უკავშირდება არააქტიურ G-ცილას და იწვევს გდფ-ის გტფ-ით ჩანაცვლებას, რაც G-ცილას ააქტივებს. 

გააქტივებული G-ცილა რეცეპტორიდან დისოცირდება და მემბრანის გასწვრივ დიფუზირდება, შემდეგ უკავშირდება ფერმენტს და ცვლის მის აქტივობას. როცა ფერმენტი გააქტივდება, მას შეუძლია უჯრედის პასუხის განმაპირობებლი გზის მოდევნო საფეხურის ჩართვა. 

ცვლილებები ფერმენტსა და G-ცილაში მხოლოდ დროებითია, რადგანაც G-ცილა ასევე მოქმედებს როგორც გტფ-აზური ფერმენტი და მასთან დაკავშირებული გტფ-ის ჰიდროლიზს ახდენს გდფ-ად. შემდეგ ისევ არააქტიური G-ცილა ტოვებს ფერმენტს, რომელიც თავის მხრივ, საწყის მდგომარეობას უბრუნდება. G-ცილის გტფ-აზური ფუნქცია მიმოცვლის გზის სწრაფად შეწყვეყის საშუალებას იძლევა იმ შემთხვევაში, როცა სასიგნალო მოლეკულა აღარ არის წარმოდგენილი.

ლიტერატურა
----------

* ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 258. თბ. 2009 წელი.
**რევაზ ჭოხონელიძე** (დ. 1 თებერვალი, 1938, თბილისი — გ. 6 ნოემბერი, 2014) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990). ღირსების ორდენის კავალერი (1997)

1957 წლიდან იყო ქართული ცეკვის თვითმოქმედ ანსამბლ „სალხინოს" მოცეკვავე (ხელმძღვანელი გ. დარახველიძე), 1965 წლიდან — რუსთავის ცეკვის ახალგაზრდა ანსამბლის მოცეკვავე–მსახიობი (ხელმძღვანელი რ. ხონელიძე, გ. დარახველიძე). 1967 წლიდან ანსამბლ „სალხინოს" ხელმძღვანელობდა. შემდეგ ამ ანსამბლს შეუერთდა ხალხური სიმღერის შემსრულებელთა ჯგუფი ანზორ ერქომაიშვილის ხელმძღვანელობით, 1971 წელს გადაკეთდა სახელმწიფო ანსამბლად და ეწოდა საქართველოს სახელმწიფო ვოკალურ–ქორეოგრაფიული ანსამბლი „რუსთავი" (სამხატვრო ხელმძღვანელი ანზორ ერქომაიშვილი, ქორეოგრაფი რევაზ ჭოხონელიძე). განახლებულ ანსამბლში მან საკუთარი ინტერპრეტაციით მრავავალი ათეული ცეკვა დადგა. მათ შორის: „ფრესკა" (საგალობლების თანხლებით), „ხორუმი" (სიმღერით), „საქორწინო სიუიტა", „ფშაური–ხანჯლებით". მოღვაწეობდა როგორც მთავარი ქორეოგრაფი საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში „ერისიონი" (სამხატვრო ხელმძღვანელი ჯემალ ჭკუასელი). 

მის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე გადაღებულია დოკუმენტური კინოფილმი. საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის, ილია II მიერ წოდებულია საუკუნის ქორეოგრაფად. 2002 წელს, პარიზში მას „თანამედროვე ქორეოგრაფიის მეტრი" უწოდეს.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1959 — ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VII მსოფლიო ფესტივალი, ლაურეატი, ოქროს მედალი (ჰელსინკი)
* 1962 — ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VIII მსოფლიო ფესტივალი, ლაურეატი, ოქროს მედალი (ჰელსინკი)
* 1968 — საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი
* 1980 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1997 — ღირსების ორდენი
* 2003 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 2006 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015. — გვ. 572.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ ჭოხონელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლქვაძე**. |

**თინათინ ბოლქვაძე** (დ. 29 ნოემბერი, 1918, ოზურგეთი — გ. 11 მარტი, 2003) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1971), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1940–1948 წლებში მუშაობდა რუსთაველის სახელობის თეატრში. 1949 წლიდან კი სოხუმის ჭანბას სახელობის თეატრის (ქართული დასი) მსახიობი იყო. შესრულებული აქვს როლები: ქსენია (ბორის ლავრენიოვის „რღვევა"), გულიკო (გენო ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი"), სმერალდინა (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური"), ნინო (მარიკა ბარათაშვილის „ჩემი ყვავილეთი"), კატრინი (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება"), ლილი ბელი (პატრიკის „უცნაური მისის რევიკი"), ნასტია (აკაკი გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში"), მარგარიტი (ანატოლ ფრანსის „მუნჯი ცოლი") და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1971: საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1976: აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
* 1998: ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 457.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თინათინ ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გაზეთი საქართველოს რესპუბლიკა, 11 მარტი, 2003, N64 (4443), გვ 8. თინათინ ბოლქვაძე: ნეკროლოგი
**ლეუარსან შარდინის ძე კასლანძია** (დ. 25 მაისი, 1912 — გ. 30 აგვისტო, 1996) — აფხაზი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

ლეუარსან კასლანძია 1929–33 წლებში სწავლობდა სოხუ­მის თეატრალურ სტუდიაში. 1931 წლიდან სო­ხუ­მის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობია. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო"), დაური (დიმიტრი გულიას „გმირის კლდე"), გიორგი (ვიქტორ გაბესკირიას „სამი მეგობარი"), ჯემალი (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები"), თარაში (გიორგი გაბუნიას „მზის ამოსვლის წინ"), მაცი (სამსონ ჭან­ბას „კე­რაზი"), მოხუცი (მ. კოვეს „კეხხაჯარათი"), კომისარი და კონტრადმირალი (ალექსანდრე კორნეი­ჩუკის „ესკადრის დაღუპვა"), განდეგილი რაში (სამსონ ჭანბას „ახმაჯირი"), ბაროვსკი (ბორის ლავრენიოვის „ვინც ზღვაშია"), კაკუტა (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი"), უჩა (ვასო პატარაიას „უჩა უჩარდია"), შაბატი (ბაგრატ შინქუბას „კლდის სიმღერა"), მეფე (ევგენი შვარცის „შიშველი მეფე"), მუროვი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), არდაშელი (ა. ლასურიას „სპეტაკი სიყვარული"), რაული (გიორგი მდივანის „კეთილი ნების ­ადამიანე­ბი"), რეჯებ ბეი (ნაზიმ ჰიქმეთის „ახირებული"), იაკობი (ქ. აგუმას „დიდი მიწა") და სხვა. 

კასლანძიას შემოქმედება გამოირჩეოდა ფართო დიაპაზონით. ის ერთნაირი სიძლიერით ქმნი­და დრამატულ, სახასიათო და კომედიურ სახე­ებს. მისი სცენური გმირები სხვა­და­სხვა ეროვნების, მსოფლშეგრძნებისა და სრულიად განსხვავებული ხასიათის ადამიანები იყვნენ, გამოირჩეოდნენ სული­ერი სიძლიერით, ჰუმანურობით, სამართლიანობისათვის ბრძოლის სულისკვეთებით და მიზნისაკენ დაუოკებელი ლტოლვით.

ლიტერატურა
----------

* არგუნი ა. ლეუარსან კასლანძია, თბ. 1970.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევარსან კასლანძია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვერტიკალური ფერმების პროექტები
**ვერტიკალური ფერმა** (ინგლ. vertical farming) — ურბანულ მაღლივ შენობებში სოფლის მეურნეობის ფორმის კონცეფცია. ამგვარ მაღლივ შენობებში სათბურის გამოყვანის მეთოდებით და რესურსების მუდმივი ხელმეორე გამოყენებით შესაძლებელია ხილის, ბოსტნეულის, თევზისა და პირუტყვის მოყვანა/გამოზრდა, რაც მომავლის ქალაქებს არსებობისთვის საკუთარ რესურსებს შეუქმნის.

ამ კონცეფციის ბოლოდროინდელი კვლევა ძირითადად ეკუთვნის კოლუმბიის უნივერსიტეტის ბუნების სიჯანსაღის მეცნიერებისა და მიკრობიოლოგიის ფაკულტეტის პროფესორ დიკსონ დესპომიეს. ამ იდეის განხორციელების ჩანაფიქრით შენობების პროექტები მოამზადეს ენდრიუ კრანისმა, კოლუმბიის უნივერსიტეტი, გორდონ გრაფმა, ვატერლოოს უნივერსიტეტი, კრის ჯეიკობსმა, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, და ფირმამ SOA Architects, პარიზი, საფრანგეთი, რომლებმაც თავის მხრივ ეს კონცეფცია მსოფლიოს ყურადღების ქვეშ მოაქციეს.

ვერტიკულური ფერმის პოტენციური დადებითი მხარეები ბევრია. უპირველეს ყოვლისა, მოსავალს არ ავნებს ამინდი. მეორე, საკვების მოყვანა შესაძლებელი იქნება მთელი წლის განმავლობაში, სეზონისდა მიუხედავად. ვერტიკალური ფერმები შეაფერხებს დეფორესტაციას (ტყის საფარის განადგურებას, გაუდაბნოებას) და სოსოფლო-სამეურნეო მიწების გავრცელებით გამოწვეულ სხვა მავნე შედეგებს. მოსახლეობის სიმჭიდროვის ცენტრებში საკვების მოყვანა ასევე გამოიწვევს საწვავის საჭიროების შემცირებას, მომხმარებლამდე საკვების მიტანის მანძილის შემცირება ასევე შეამცირებს ტრანსპორტირების მიერ წარმოქმნილ დაბინძურებას. მრავალსართულიანი სათბურის კონტროლირებული გარემო ასევე ზედმეტს გახდის პესტიციდებს, ჰერბიციდებსა და სასუქებს.

თანამედროვე წარმოდგენით, ვერტიკალური ფერმები ასევე გამოიყენებს მხოლოდ ადგილზე გენერირებულ მზის, სითბურ ან ქარის ენერგიას. ასევე მცენარეებიდან აორთქლილი წყალი ხელმეორედ იქნება გამოყენებული ნარგავების სარწყავად, ან ექსპორტირებულ იქნას ფერმიდან, როგორც სასმელი წყალი. ამჟამად, დედამიწის სუფთა წყლის 70% გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო ნარგავების მოსარწყავად, და ერთხელ გამოყენების შემდეგ ის გამოუსადეგარია ნებისმიერი სხვა დანიშნულებისთვის აგროქიმიკატებისა და პესტიციდების გამოყენების გამო.

პროფ. დესპომიეს თვალსაზრისით ამგვარი ფერმების აგების ტექნოლოგიები ამჟამად უკვე არსებობს. მისი მტკიცებით ამგვარი სისტემები მომგებიანი და ეფექტიანი იქნება, რასაც გარკვეული წინასწარი კვლევის შედეგებიც ადასტურებს. ზოგიერთი დიდი ქალაქის დეველოპერები და მთავრობების უკვე გამოთქვამენ ამგვარი ფემების აგების სურვილს. ეს ქალაქებია: ნიუ-იორკი, ლას-ვეგასი, აბუ-დაბი, დუბაი და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვერტიკალური ფერმების პროექტების გალერეა ნიუ-იორკ ტაიმსის ვებსაიტზე.
* ვერტიკალური სოფლის მეურნეობა დაარქივებული 2021-04-19 საიტზე Wayback Machine.
**თბილისის ელექტრომიმწოდებელი კომპანია** (შემოკლებით - **თელმიკო**) — ელექტრომიმწოდებელი კომპანია თბილისში. 

კომპანია საქართველოს ენერგეტიკული ბაზრის რეფორმირების შედეგად შეიქმნა და 2021 წლის 1 ივლისიდან თბილისში 600 000-ზე მეტ მომხმარებელს ემსახურება.

დღეისათვის კომპანიაში დასაქმებულია 150 ადამიანი. 

2021 წელს კომპანია მინფრასტრუქტურაში 1,7 მილიონი ლარის ინვესტიცია განახორციელა. ამუშავდა თანამედროვე ქოლ-ცენტრი, რომელიც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს მიიღონ საჭირო ინფორმაცია რეჟიმში 24/7. გაიხსნა 6 მომსახურების ცენტრი.

2022 წელს კომპანია, დაახლოებით, 2 მილიონი ლარის ინვესტიციას აპირებს და გეგმავს ციფრული სერვისების განვითარებას.

სემეკთან ურთიერთობა
-------------------

2021 წლის აგვისტოში ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელმა ეროვნულმა კომისიამ (სემეკ) „თელმიკო" 75 000 ლარით, ხოლო „თელასი" 50 000 ლარით დააჯარიმა. კომპანიებმა მოქალაქეებს 2021 წლის ივნისსა და ივლისში მოხმარებულ ელექტროენერგიაზე ტარიფი არასწორად დაარიცხეს. ჯარიმის გარდა, „თელმიკოსა" და „თელასს" დაევალათ, მოქალაქეებზე ზედმეტობით დარიცხული თანხების დააკორექტირონ.

სქოლიო
------

1. ↑  სემეკმა „თელმიკო" 75 000 ლარით, ხოლო „თელასი" 50 000 ლარით დააჯარიმა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
დემეტრიოს I ბაქტრიელი (ლითონი. მონეტა). "უძლეველი" (შესაძლოა, "უკვდავი")
**დემეტრიოს I ბაქტრიელი** (ბერძნ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, სპარს.-პუშტ. دیمتریوس بلخی‎) — ჩვ. წ. აღ.-მდე II საუკუნის ბერძენ-ბაქტრიელი მეფე. ვაჟი და, სავარაუდოდ, ძვ. წ. 200 წლიდან ევტიდემის მემკვიდრე. ძვ. წ. 187 წელს მან გაავრცელა თავისი კონტროლი ჰინდუყუშის მთების სამხრეთ ნაწილებამდე, არაქოზიის დაპყრობით, რომელიც ადრე ინდოეთის შუნგას დინასტიის კუთვნილება იყო. არაქოზიაში შეჭრის ერთ-ერთი მიზეზი იყო ბუდისტური სწავლების დაცვა.

ძვ. წ. 171 წელს ბაქტრიაში ამბოხს იწყებს სტრატეგოსი ევკრატიდი. ასე, რომ დემეტრიოს I-ს მოუწია ინდოეთის მთიანეთში დარჩენა და ინდო-ბერძნული სამეფოს წარმოქმნა. 

სხვა ვერსიის თანახმად, ევკრატიდს საქმე ჰქონდა დემეტრიოს I-ის მემკვიდრე დემეტრიოს II-სთან, რომელიც მან დაამარცხა და სწორედ მისი შთამომავლები მართავდნენ მომავალში ინდო-ბერძნულ სამეფოს მის დაცემამდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერძენ-ბაქტრიელი მეფეები დაარქივებული 2007-10-15 საიტზე Wayback Machine.
* ძველი ბაქტრიის ბუდისტური ტაძრები დაარქივებული 2016-04-27 საიტზე Wayback Machine.
* უზბეკეთის ღირსშესანიშნაობათა ისტორია
* ბაქტრიელი მეფეები
**პიერ-სენ-მარტენი** (ფრანგ. Pierre-Saint-Martin) — კარსტული უფსკრული დასავლეთ პირენეებში, საფრანგეთისა და ესპანეთის საზღვარზე. 1953-1954 და 1966-1979 წლებში ჰქონდა მსოფლიოს უღრმესი მღვიმის სტატუსი. ამჟამად მისი სიღრმე 1408 მ აღწევს. ჯამური სიგრძე დაახლოებით 80 კმ. შესასვლელთა რაოდენობა უდრის 11-ს, რომელთაგან 7 საფრანგეთის, ხოლო 4 ესპანეთის ტერიტორიაზეა. გამომუშავებულია კირქვებში. მასივი თავის დროზე შეისწავლეს ეჟენ ფურნიემ და ედუარდ ალფრედ მარტელმა. მღვიმე ცნობილი გახდა 1950 წლიდან. ერთი წლის შემდეგ, ბელგიელი ფიზიკოსის, მაქს კოზინსის ხელმძღვანელობით, 320 მ-იან ნიშნულზე ჩავიდნენ ჟორჟ ლეპინე, მარსელ ლუბანი და გარუნ ტაზიევი. 1952 წელს გაიმართა მასშტაბური ექსპედიცია, თუმცა მღვიმის შესასვლელ ჭაში ტრაგიკულად დაიღუპა მარსელ ლუბანი. 1953 წელს სპელეოლოგებმა აღმოაჩინეს უზარმაზარი დარბაზი (255 × 245 × 180 მ³). იმ დროისათვის მისი სიღრმე 734 მ აღწევდა.

1954 წელს ნორბერ კასტერემ და სხვებმა აღმოაჩინეს დარბაზი, სადაც ქარის სიჩქარე 40 კმ/სთ აღწევდა. 1955-1956 წლებში კომპანია EDF-მ მიწისქვეშა მდინარის წყლის მოტაცების მიზნით გათხარა 1 კილომეტრიანი გვირაბი, თუმცა პროექტი დიდი ხნით იქნა მივიწყებული. 1973 წლისათვის გამოკვლეული ნაწილის სიღრმე უდრიდა 1332 მ-ს. 1979 წელს პიერ-სენ-მარტენმა სიღრმის მიხედვით პირველობა დაუთმო ჟან-ბერნარის მღვიმეს (1358 მ). 2006 წელს განახლდა ჰესის მშენებლობის პროექტი, 2008 წლის 4 აპრილს გაეშვა 4 *მგვტ*-იანი ჰიდროელექტროსადგური.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეები დაარქივებული 2017-10-28 საიტზე Wayback Machine.
* ნორბერ კასტერე — ჩემი ცხოვრება მიწის ქვეშ
* პიერ-სენ-მარტენი[*მკვდარი ბმული*]
* პიერ-სენ-მარტენი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**სედირის კუნძული** (თურქ. Sedir Adası) — პატარა კუნძული გიოქოვას ყურეში, ეგეოსის ზღვაში, სამხრეთ-დასავლეთ თურქეთში. შედის მუღლის პროვინციის ულას რაიონში. ასევე არაოფიციალური სახელწოდებაა „კლეოპატრას კუნძული".

კუნძული ცნობილია თავისი იშვიათია ოქროს ქვიშიანი სანიპიროთი. ლეგენდის მიხედვით, რომელსაც ადგილობრივი გიდები მოგვითხრობენ, ეს უნიკალური ქვიშა ჩამოტანილი იყო ეგვიპტედან გალერების მიერ, სპეციალურად კლეოპატრისთვის. სავარაუდოდ კუნძულზე კლეოპატრა თავის საყვარელს, მარკუს ანტონიუსს ხვდებოდა. სანაპიროს ქვიშის ყველა მარცვლეული თითქმის სრულყოფილ სფეროს წარმოადგენს. სანაპირო დაცულია თურქეთის კულტურის სამინისტროს მიერ, როგორც ეროვნული საგანძური. ასე რომ სანაპიროზე აკრძალულია შესვლა ფეხსაცმელით და პირსახოცით, ასევე აკრძალულია მოწევა. ქვიშის რომ დარჩეს სანაპიროზე, შესასვლელთან დამონტაჟებულია საშხაპეები სუფთა წყალით. სანაპიროზე შესვლა ფასიანია. კუნძულზე *თაშბიუქიდან* ყოველ 30 წუთში მიემგზავრება ნავი.

გარდა სანაპიროსი, კუნძულზე შემორჩენილია უძველესი ქალაქის *კედრაის* ნანგრევები. უძველეს შენობებისგან შემონახულია აპოლონის სასახლე, ამფითეატრი და სამაროვანის ნაშთები. სახელი *კედრაი* ბერძნულიდან ითარგმნება როგორც კედარი, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის ცნობილი, თუ იზრდებოდა კუნძულზე ეს ხე. ქალაქს გარს კედელი. დარჩენილი კედლები და კოშკები მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. აპოლონის სასახლე აშენებულია დორულ სტილში. კარგად შემონახული ამფითეატრი მდებარეობს უძველესი ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში და ორიენტირებულია ჩრდილოეთისკენ. პელოპონესის ომის დროს, ქალაქმა ათენს დაუჭირა მხარი, ხოლო შემდეგ ქალაქი სპარტელმა მეთაურმა, ლისადერმა დაიკავა და ქალაქის მოსახლეობა დაამონა. ეს მოვლენები დეტალურადაა აღწერილი ისტორიკოს ქსენოფონტის მიერ, რომელიც აღნიშნავს, რომ კედრაის მოსახლეობის ნახევარი ბარბაროსები იყვნენ.

გალერეა
-------

* კუნძულიდან ხედი ყურეზეკუნძულიდან ხედი ყურეზე
* კლეოპატრას პლაჟიკლეოპატრას პლაჟი

ლიტერატურა
----------

* Tourism Directorate of Muğla Governorship. General information on Sedir Island, Muğla.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 20, 2008. ციტირების თარიღი: 2009-03-31.
* Forbes.com. Cleopatra's Beach in Sedir Island, Turkey.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2009-03-31.
* Marmaristown.com. About Cleopatra Island.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-28. ციტირების თარიღი: 2012-02-11.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Images of Sedir Island დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* Sedir Island-Cleopatra Beach

სქოლიო
------

1. ↑  Острова Турции: солярий на яхте, пляж Клеопатры и "спагеты" // segodnya.ua
2. ↑  Турция. Самостоятельные путешествия
3. ↑  Tourism Directorate of Muğla Governorship. General information on Sedir Island, Muğla.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-04-25. ციტირების თარიღი: 2009-03-31.