recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაცია** — კარტოგრაფთა საერთაშორისო გაერთიანება. დაარსდა 1959 წლის 9 ივნისს შვეიცარიის ქალაქ ბერნში. პირველი გენერალური ასამბლეა ჩატარდა 1961 წელს პარიზში. შედის 55 ქვეყანა (1983 წლის მონაცემებით). დღიდან დაარსებისა საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციამ ყურადღება გაამახვილა 3 პრობლემაზე: კარტოგრაფიული განათლება, ტერმინოლოგია და ავტომატიზავია კარტოგრაფიაში. საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის მიზანია კარტოგრაფიული კვლევის კოორდინაცია მსოფლიო მასშტაბით, საერთაშორისო კონფერენციებისა და სიმპოზიუმების, კარტოგრაფიულ ნაწარმოებთა და კარტოგრაფიული ტექნიკის გამოფენათა მოწყობა. კონფერენციები ტარდება ყოველ 2 წელიწადში. მასალები ქვეყნდება კრებულში „International Yearbook of Cartography" (L. 1961-იდან). საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის უმაღლესი ორგანოა გენერალური ასამბლეა, რომელიც იკრიბება 4 წელიწადში ერთხელ. ასამბლებს შორის მუშაობას ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი კომიტეტი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 628.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*
**საერთაშორისო საჰაერო სამართალი** - საერთაშორისო სამართლის ნაწილია, რომელიც საჰაერო სივრცის გამოყენებასთან დაკავშირებით საერთაშორისო სამართლის სუბიექტებს შორის ურთიეთობათა მარეგულირებელი სპეციალური პრინციპებისა და ნორმების ერთობლიობაა.
საერთაშორისო საჰაერო სამართლის საგანს, თუ ამოვალთ მისი ნორმების უნიკალურობიდან, აქვს, ჯერ ერთი, საავიაციო ხასიათი და, მეორეც, იგი ეხება მხოლოდ სამოქალაქო ავიაციას.
საერთაშორისო საჰაერო სამართალი მოიცავს იმ პრინციპებისა და ნორმების სისტემას, რომლებიც სახელმწიფოებსა და საერთაშორისო საავიაციო ორგანიზაციებს შორის აწესრიგებს რეგულარული და არარეგულარული საერთაშორისო ფრენების განხორციელებასა და საერთაშორისო საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვის შესრულებასთან, სამოქალაქო ავიაციის მიერ სახელმწიფო ტერიტორიის თავზე ან მის ფარგლებს გარეთ საჰაერო სივრცის გამოყენებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს. 
საერთაშორისო საჰაერო სამართალი უპირატესად არეგულირებს სამოქალაქო ავიაციის საქმიანობას. ეს საქმიანობა მოიცავს საერთაშორისო ფრენებს, მგზავრებისა და ტვირთის საერთაშორისო გადაყვანა-გადაზიდვას ერთი ქვეყნიდან მეორეში. სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო რეგულარული თუ არარეგულარული ფრენები ხორციელდება ერთი მიზნით \_ მგზავრებისა და ტვირთის განსაზღვრული საერთაშორისო საჰაერო მარშრუტებით გადაყვანა-გადაზიდვისათვის. მსოფლიო ეკონომიკის განვითარებაში სამოქალაქო ავიაციის როლი განსაკუთრებით დიდია. ტრანსპორტის მსოფლიო სისტემა წარმოუდგენელია ავიაციის გარეშე. მისი ნებისმიერი დროებითი გაჩერებაც კი, პრაქტიკულად ტოლფასია სტიქიური უბედურებისა, რომელიც იწვევს ქვეყნის ეკონომიკისა და ყოფის პარალიზებას. სამოქალაქო ავიაცია გვევლინება როგორც საერთაშორისო საჰაერო ტრანსპორტი. ამ საქმიანობის შედეგად, სახელმწიფოთა შორის მათი ტერიტორიის თავზე რეგულარული და არარეგულარული საერთაშორისო ფრენების ორგანიზაციის გამო, აღმოცენდება სპეციფიკური სახელმწიფოთაშორისი საავიაციო ურთიერთობები. ასეთი ფრენების შესრულება რეგულირდება სპეციალური აერსანავიგაციო წესებით, რომლებიც ქმნის საერთაშორისო ფრენების რეჟიმს. მისი მთავარი ამოცანაა რეგულარული და არარეგულარული ფრენების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ადამიანთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაცვის მიზნით.
იხ. დ.გეფერიძე, საერთაშორისო საჰაერო სამართალი, თბ.2009. გამომცემლობა "მერიდიანი"

American Society of International Law Space Interest Group 2014 Board meeting
პოლ პოტი (1978)
**პოლ პოტი** (ნამდვილი სახელი და გვარი **სალოტ სარი**) (დ. 19 მაისი, 1928 — გ. 15 აპრილი, 1998) — კამბოჯის პრემიერ-მინისტრი, წითელი ქმერების ლიდერი. დაიბადა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის დროს. ადგილობრივი ფრანგული სკოლის დასრულების შემდეგ გაემგზავრა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად, სადაც მემარცხენე-რადიკალური იდეების მომხრე გახდა. კამბოჯაში დაბრუნების შემდეგ დააარსა მოძრაობა სახელწოდებით წითელი კჰმერები, რომელმაც 1967 წელს დაიწყო ანტისამთავრობო პარტიზანული ომი. 1975 წელს პოლ პოტის არმიამ აიღო დედაქალაქი პნომპენი. ქვეყანას ოფიციალურად ეწოდა *დემოკრატიული კამპუჩია*. კამპუჩიაში დამყარდა სასტიკი ტერორის რეჟიმი, რომელიც მიმართული იყო ინტელიგენციისა და მდიდარი მოქალაქეების მიმართ. ოთხწლიანი მმართველობის პერიოდში, პოლ პოტი ცდილობდა ქვეყანაში უტოპიური კომუნიზმის განხორციელებას, რასაც, არაოფიციალური სტატისტიკით, რამდენიმე მილიონი ადამინის სიცოცხლე შეეწირა. 1979 პოლ პოტის რეჟიმი დაემხო ქვეყანაში შეჭრილი ვიეტნამის ჯარის მიერ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წითელი ქმერები
* ინდოჩინეთის მეორე ომი

ლიტერატურა
----------

* Ben Kiernan: *The Pol Pot regime: Race, power and genocide in Cambodia under the Khmer Rouge*, 1975–79. New Haven, Conn: Yale University Press 1997. ISBN 0-300-06113-7
* Ben Kiernan: *How Pol Pot came to power: A history of Cambodian communism, 1930–1975*. New Haven, Conn.: Yale University Press 2004. ISBN 0-300-10262-3
* Ponchaud, François. Cambodia: Year Zero. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1978
* Vickery, Michael. Cambodia: 1975–1982. Boston: South End Press, 1984
* Pescali, Piergiorgio. Indocina. Bologna: Emil, 2010

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოლ პოტი***

* A meeting with Pol Pot - *The New York Times*
* Pol Pot and the Cambodian Genocide
**ტოუტონის ბრძოლა** (ინგლ. Battle of Towton) — ვარდების ომის ყველაზე სისხლისმღვრელი ბრძოლა, გაიმართა 1461 წლის 29 მარტს, ბზობას, იორკის მახლობლად.

ორივე მხრიდან დანაკარგმა მიაღწია 28 000-ს, რაც მაშინდელი ინგლისის დაახლოებით 1 % იყო. თვლიან, რომ ლანკასტერების მხარეზე იბრძოდა 42 000 ჯარისკაცი, ხოლო იორკების მხარეს - 36 000 ჯარისკაცი, მათ შორის 28 ლორდი. იორკების არმიას ხელმძღვანელობდა იორკის გრაფი ედუარდი, რომელსაც უკვე ინგლისის მეფედ გამოეცხადებინა თავი. ბრძოლა გაგრძელდა მთელი დღე და გამარჯვება იორკების მხარეს გადაიხარა მას შემდეგ, რაც ნორფოლკის ჰერცოგ, ჯონ დე მოუბრეის დამხმარე ძალამ ლანკასტერების მარცხენა ფლანგს დარტყმა მიაყენა. ბრძოლის შემდეგ 1461 წლის 28 ივნისს მოხდა ედუარდ IV-ის კორონაცია.

ლიტერატურა
----------

* Garvett C. Towton 1461. England’s bloodiest battle / C. Garvett. — Osprey Publishing. — 2003. — 96 p.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტოუტონის ბრძოლა***

* Towton Battlefield Society

სქოლიო
------

1. ↑  Sadler, J. *Towton: The Battle of Palm Sunday Field*, Barnsley 2011, p.78
**საერთაშორისო ახალგაზრდა დემოკრატიული კავშირი** (ინგლ. *International Young Democrat Union* (IYDU)) — მემარჯვენე ცენტრისტული ახალგაზრდული ორგანიზაციების გლობალური გაერთიანება, რომელიც თავდაპირველად დააარსეს 1981 წელს, ხოლო ხელმეორედ — 1991 წელს. იგი წარმოადგენს საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირის (IDU) ახალგაზრდულ ორგანიზაციას. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნორვეგიის ქალაქ ოსლოში.

თავისუფლების ფორუმი იმართება ყოველ წელს ივნისის თვეში. ბოლო წლებში ფორუმი გაიმართა ბათუმში (საქართველო) 2010 წელს, ბოგოტაში (კოლუმბია) 2011 წელს, რაბატში (მაროკო) 2012 წელს. 

2012 წლიდან საერთაშორისო ახალგაზრდა დემოკრატიული კავშირი ახორციელებს არჩევნების დაკვირვებას სხვადასხვა ქვეყნებში. პირველი სადამკვირვებლო მისია განხორციელდა საქართველოში 2012 წლის 1 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების მონიტორინგის მიზნით. 

IYDU-ის მშობელი ორგანიზაცია საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირი (IDU) არის საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელშიც გაერთიანებულია მსოფლიოს 80-ზე მეტი კონსერვატიული, ქრისტიან-დემოკრატიული და მსგავსი იდეოლოგიის მქონე სხვა ცენტრისტული და მემარჯვენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტიები.

საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირი შეიქმნა 1983 წელს. მისი დამფუძნებლები იყვნენ მარგარეტ ტეტჩერი, ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუში, ჟაკ შირაკი, ჰელმუტ კოლი და სხვები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Mercer, Paul (1994). *Directory of British political organisations 1994*. London:  Longman,   გვ. 174. ISBN 978-0-582-23729-2.
2. ↑   (2005) *Yearbook of International Organizations 2005/2006*. Munich:  K. G. Saur Verlag,   გვ. 2033. ISBN 978-3-598-24521-3.
3. ↑  „Ma touts Taiwan's democratic accomplishments". *Taiwan Today*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-06. ციტირების თარიღი: 14 დეკემბერი, 2014. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)
**სავათისებრნი** (ლათ. Otididae) — ფრინველთა ოჯახი სავათისნაირთა რიგისა. დიდი ან საშუალო ზომის არიან, ღია ლანდშაფტში ბინადრობენ. მასა — 1-დან 16 კგ-მდე აღწევს. გრძელი კისერი და ფეხები აქვთ, ოჯახში 11 გვარის 26 სახეობაა, რომელთაგან საქართველოში სავათი (ლათ. Otis tarda) და სარსარაკი (ლათ. Otis tetrax) მიმოფრენისას ან მოზამთრედ გვხვდება. შეტანილი არიან საქართველოს „წითელ წიგნში". სავათისებრნი მძიმედ დაფრინავენ, კარგად დარბიან, დინჯად ეძებენ საკვებს. ზანდაროზის (კუდუსუნის) ჯირკვალი არა აქვთ, რის გამოც ფრთები უსველდებათ და ყინვაში სრულიად უმწეონი ხდებიან. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. უტყეო მთებში ვერტიკალურად ზღვის დონიდან 2 ათას მ აღწევენ, გამრავლების პერიოდში მამლები ტიხტიხებენ. დედალი 1-3-5 კვერცხს დებს. წყვილობის შემდეგ მამლები ნომადობენ, დედლები კრუხობენ 1 თვემდე, ბუდობენ მიწაში ამოთხრილ პატარა ორმოში. იკვებებიან მცენარეთა მწვანე ნაწილებით, თესლით, ხოჭოებით, ჭიაყელებით, იშვიათად წვრილ-წვრილი მღრღნელებით.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 635.

სქოლიო
------

1. ↑  Otididae (TSN 176417). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
მარგარეტ ტეტჩერი
**ტეტჩერიზმი** (ინგლ. Thatcherism) — პოლიტიკური აზროვნების სისტემა, რომელსაც 1979-90 წლებში ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, მარგარეტ ტეტჩერის, მთავრობას მიაკუთვნებენ.

მიმოხილვა
---------

ტეტჩერიზმისთვის დამახასიათებელია თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკა, მონეტარისტული ეკონომიკური პოლიტიკა, სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი საწარმოების პრივატიზაცია, დაბალი პირდაპირი დაბეგვრა მაღალ ირიბ დაბეგვრასთან პარალელურად, საწარმოო გაერთიანებების (პროფკავშირები) მიმართ ოპოზიცია სახელმწიფო რეგულირებით, ნაციონალიზმი, ცენტრალიზაცია და მისთ. ტეტჩერიზმი შეიძლება შედარებულ იქნას რეიგანომიკასთან. ტეტჩერი მხარს უჭერდა ინდივიდუალიზმს და წინააღმდეგი იყო კოლექტივიზმის — მისი მთავარ მანტრა იყო თვითდახმარება.

ტეტჩერიზმთან დაახლოებული მოაზროვნეები იყვნენ კეიტ ჯოზეფი, ენოხ პაუელი, ფრიდრიხ ჰაიეკი და მილტონ ფრიდმანი. 1996 წელს საიმონ ჰეფერთან ინტერვიუში ქ-ნმა ტეტჩერმა განაცხადა, რომ ორი უდიდესი ადამიანი, რომელთა მასზე ზეგავლენა მოახდინეს იყვნენ ჯოზეფი და პაუელი. ფრიდმანმა ერთხელ ინტერვიუში განაცხადა "რასაც ადამიანები ვერ ხედავენ არის ის, რომ მარგარეტ ტეტჩერში მრწამსით არ არის ტორი. ის მე-19 საუკუნის ლიბერალია." ტეტჩერს სწამდა ეკონომიკური ლიბერალიზმის. 1996 წელს ჯოზეფის მემორიალურ ლექციაზე ქ-ნმა ტეტჩერი ამტკიცებდა, რომ "კონსერვატივიზმის ტიპი, რომელსაც ის და მე... ვუჭერთ მხარს ყველაზე უკეთ განისაზღვრება როგორც "ლიბერალული", ძველ-მოდური მნიშვნელობით. და მე ვგულისხმობ ლიბერალიზმს ბ-ნი გლადსტოუნის, და არა გვიანდელი კოლექტივისტებისა."

სქოლიო
------

1. ↑  Simon Heffer, *Like the Roman: The Life of Enoch Powell* (Phoenix, 1999), p. 958.
2. ↑  *ობზერვერი*, 29 სექტემბერი 1982
3. ↑  კეიტ ჯოზეფის მემორიალური ლექცია (11 იანვარი 1996)


|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ტეუელჩეს ბანაკი, 1838
**ტეუელჩეს ხალხი** (ესპ. Tehuelche; მაპუდუნგუნის ენაზე „*მძვინვარე ხალხი*") — საერთო სახელი პატარა ტომებისა, რომლებიც ცხოვრობენ პატაგონიაში, პამპას რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. მათ ასევე პატაგონებსაც უწოდებენ. 

ტეუელჩეს ხალხი, რომელსაც ასევე უწოდებენ აონიკენკს (Aónikenk), სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ პატაგონიის ძირძველ ხალხს წარმოადგენს. მე-18 და მე-19 საუკუნეებში ტეუელჩეს ხალხზე გავლენა მოახდინა მაპუჩეს ხალხმა. ოდესღაც მომთაბარე ტეუელჩეს ხალხის მიწების კოლონიზაცია არგენტინისა და ჩილეს მიერ მე-19 საუკუნეში დასრულდა, რამაც თანდათანობით მათი ტრადიციულ ეკონომიკისა და ცხოვრების წესის რღვევა გამოიწვია. პატაგონიაში მეცხვარეობის დიდი ფერმების დაარსება განსაკუთრებით საზიანო გამოდგა ტეუელჩეს ხალხისთვის.

ვარაუდობენ, რომ სამხრეთ ამერიკის ევროპელი ადრეული მკვლევრების მონათხრობები პატაგონებზე, აქ მცხოვრები გიგანტური ადამიანების შესახებ, სწორედ ტეუელჩეს ხალხს გულისხმობდა, რადგან ისინი მართლაც საკმაოდ მაღლები არიან (საშუალო სიმაღლე 180 სმ). 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, აქ ცხოვრობდა 4 300 ტეუელჩე.

თავდაპირველად ტეუელჩეს ხალხი ლაპარაკობდა ტეუელჩეს ენაზე, მაგრამ შემდგომში, არაუკანიზაციის შედეგად, ბევრი ტომი მაპუდუნგუნის კრებითი სახელწოდებით ცნობილ სხვადასხვა არაუკანულ დიალექტზე გადავიდა. გარდა ამისა, ტეუელჩეს ხალხის ერთი ნაწილისთვის მეორე სასაუბრო ენა იყო უელსური, რომელსაც ისინი უელსელ ემიგრანტებთან პატაგონიაში კომუნიკაციის დროს დაეუფლნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დისერტაცია ტეუელჩეს შესახებ. ვენის უნივერსიტეტი. 2002 წ. (PDF)
* პატაგონიის აბორიგენები

სქოლიო
------

1. ↑  Censo Nacional de Población, Hogares y Viviendas 2010, Capítulo 10
2. ↑  Guardianes de la lengua: Tehuelche (capítulo completo) - Canal Encuentro
**სადუნ შერბარქოს ძე მანკაბერდელი** — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XIII საუკუნის II ნახევარში, მონღოლთა მფარველობით დაწინაურებული მედროვე, წარმოშობით ქურთი, ავაგ ათაბაგის ყმა აზნაური. სადუნ მანკაბერდელმა ჰულაგუ-ხანის (1256-1265) ყურადღება მიიქცია როგორც კარგმა მოჭიდავემ და ენების მცოდნემ. 1262 წელს ჰულაგუ-ხანთან გამოძახებული დავით VII ულუს გასამართლების დროს თარჯიმნობდა და ცდილობდა მეფისა და სარგის ჯაყელის მიმართ ყაენის რისხვა შეენელებინა. მადლიერმა მეფემ სადუნ მანკაბერდელი ეჯიბად და თავისი გერის (გვანცასი და ათაბაგის შვილის) ხვაშაქის მეურვედ დანიშნა.

სადუნ მანკაბერდელმა ხვაშაქის მეუღლის აბაღა-ხანის (1265-1282) დიდი ვეზირი საჰიბ დივანი ხოჯა შამსედინ ჯუვეინის მეოხებით საქართველოს სამეფო კარზე დიდ გავლენას მიაღწია. 1278 წელს დემეტრე II-მ მონღოლების კარნახით მას ათაბაგობა უბოძა, აბაღა-ხანმა კი „საქართველოს ლაშქრობის საქმე და განგება". ანგარებით, გაიძვერობითა და მექრთამეობით სადუნ მანკაბერდელმა დიდძალი ქონება შეიძინა. დემეტრე II-ს გამოსტყუა ქალაქები თელავი, ბელაქანი, დმანისი, კარი მიმდებარე მხარეებით. მამულები ჰქონდა საქართველოს სომხურ თემებშიც. ჰყავდა 3 ცოლი, რისთვისაც ეკლესიამ შეაჩვენა.

ლიტერატურა
----------

* *კაციტაძე დ.* რამდენიმე ცნობა „ჯამი ათ-თავარიხიდან" სადუნ მანკაბერდელის შესახებ, კრ.: საქართველოს ისტორიის აღმოსავლური მასალები, ტ. 2, თბ. 1979;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3, თბ. 1979;
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ. 1966;
* *ლომინაძე ბ.* ქსე, ტ. 8, გვ. 624, თბ. 1984
**საერთაშორისო ურთიერთობების სამეცნიერო კვლევის ძირითადი დისციპლინა** შეისწავლის სახელმწიფოებსა და სხვა სუბიექტებს შორის მიმდინარე პროცესებს, რომლებიც საზღვრების გადაკვეთით ხორციელდება. საერთაშორისო ურთიერთობების, როგორც ცალკე დარგის სამეცნიერო შესწავლა დაიწყო 1919 წელს, როდესაც უელსში, აბერისთვითის უნივერსიტეტში საერთაშორისო ურთიერთობების პირველი კათედრა დაარსდა. 

საერთაშორისო ურთიერთობების ერთიანი თეორია არ არსებობს. არსებობს რამდენიმე სკოლა და პარადიგმა, რომელთა შორის მიმდინარე დებატები საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიის ბირთვს შეადგენს. თეორიის ერთ-ერთმა ფუძემდებელმა, მარტინ უაიტმა, შეიმუშავა საერთაშორისო ურთიერთობების შესახებ ნააზრევის სამი კლასიკური ტრადიცია: რეალიზმი, რაციონალიზმი და რევოლუციონიზმი. XX საუკუნეში საერთაშორისო ურთიერთობების გავლენიანი სკოლებიდან ერთმანეთს ცვლიდა რეალიზმი,ბიჰევიორიზმი,ნეორეალიზმი,ნეოლიბერალიზმი, საერთაშორისო საზოგადოების თეორია, მსოფლიო სისტემების თეორია, კრიტიკული თეორია და პოსტმოდერნიზმი. ხოლო ძირითადი, გადამწყვეტი პარადიგმატული დებატები მიმდინარეობდა ჯერ იდეალიზმსა და რეალიზმს, ხოლო შემდეგ რეალიზმსა და ბიჰევიორიზმს შორის. თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიაში ძალას იკრებს ნორმატიული მიდგომები, რომელთა განვითარება საერთაშორისო ურთიერთობების ტრადიციულ მიმდინარეობთან ახალ პარადიგმატულ დებატებს მოასწავებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განმარტება სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონში[*მკვდარი ბმული*]
**რამაზ ფალიანი** (დ. 31 აგვისტო, 1973, მესტია, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოს ჩემპიონი (2001) და ორგზის მესამე პრიზიორი (1993, 1999), ევროპის სამგზის ჩემპიონი (1996, 1998, 2000), „კეთილი ნების თამაშებში" გამარჯვებული (1994), XXV ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (1992, ბარსელონა), XXVI და XXVII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1996, ატლანტა და 2000, სიდნეი — ორივე შემთხვევაში მეხუთე ადგილზე გავიდა), ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნების ჩემპიონი (2000), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (1989). სხვადასხვა დროს გამოდიოდა რუსეთისა (1993–1996) და თურქეთის სახელით (1997–2001). არის სსრკ, რუსეთისა და თურქეთის ჩემპიონი. 2002 წლიდან გადავიდა პროფესიულ კრივში, სადაც გამოდის საქართველოს სახელით. არის ABF-ის საჩემპიონო ქამრის მფლობელი. 2012 იყო საქართველოს მოკრივეთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1989). რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითი კატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1992 | ზაფხულის XXV ოლიმპიური თამაშები | ბარსელონა, ესპანეთი | -57 კგ | 03 ﻿3rd |
| 1993 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ტამპერე ფინეთი | -57 კგ | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 141, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამაზ ფალიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

* რამაზ ფალიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* რამაზ ფალიანი — ქართული სპორტი
* რამაზ ფალიანი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
**საავტომობილო ნომერი** — ავტომობილის ინდივიდუალური სარეგისტრაციო ნიშანი (ნომერი). იგი, როგორც წესი, გამოისახება ლითონის ან პლასტმასის სინათლისამრეკლ გრავიურაზე (სანომრე ნიშანი), მანქანის წინა და უკანა მხარეზე, ან გამოისახება ქაღალდზე და თავსდება სატრანსპორტო საშუალების წინა ან უკანა მინაზე.

ხშირად საავტომობილო ნომერი მიუთითებს სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ ერთეულზე, რომელშიც დარეგისტრირებულია სატრანსპორტო საშუალება.

ბევრ სახელმწიფოში ნომრებს გასცემს ცენტრალური სარეგისტრაციო დაწესებულება, ხოლო კანადაში, ავსტრალიაში, გერმანიაში, პაკისტანსა და აშშ-ში ნომრებს გასცემს ადგილობრივი ხელისუფლების დაწესებულება. საქართველოში საავტომობილო სარეგისტრაციო ნომრებს გასცემს შსს მომსახურების სააგენტო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საავტომობილო ნომერი***

* Automobile License Plate Collectors Association (ALPCA) - Group of license plate collectors and enthusiasts, based in North America.
* European Registration Plate Association (Europlate) - Similar to ALPCA, but based in Europe.
**სპილენძა** (ლათ. Coronella) — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, ჩრდილო აფრიკაში და დასავლეთ აზიაში. გვარი ამჟამად შეიცავს 3 სახეობას. წარმოადგენენ პატარა, 60 სანტიმეტრამდე სიგრძის გველებს. თავი მხოლოდ მცირედაა გამოყოფილი კისრისაგან. ზედა ყბაზე კბილები იზრდება წინიდან უკნისაკენ. სხეული ცილინდრული ფორმისაა, გლუვი ქერცლებით დაფარული. დროის უმეტეს ნაწილს საფარველში ატარებენ. იკვებებიან ხვლიკებით, ზოგი სახეობის გველებით, მღრღნელებით. მსხვერპლს სხეულით ეხვევიან გარშემო და შხამის მეშვეობით კლავენ. ახლოს დგანან ამერიკულ მონათესავეებთან - სამეფო გველები (Lampropeltis). ერთი პერიოდი მათ საერთო გვარში აერთიანებდნენ.

სახეობები
---------

ჩვეულებრივი სპილენძა (Coronella austriaca)
* სპილენძა ჩვეულებრივი (Coronella austriaca) - ევროპა, დასავლეთი აზია
* Coronella brachyura - ინდოეთი (ჩრდილო მაჰარაშტრა)
* Coronella girondica - ევროპა, ჩრდილოეთ აფრიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სპილენძა (გვარი)***

* Southern smooth snake, *Coronella girondica* დაარქივებული 2011-09-29 საიტზე Wayback Machine.  at Reptiles & Amphibians of Europe დაარქივებული 2007-08-08 საიტზე Wayback Machine. .
ტეტრიკუს I-ის პერიოდში მოჭრილი მონეტა
**კაიუს პიუს ეზუვიუს ტეტრიკუსი** (Caius Pius Esuvius Tetricus), გალების (Imperium Galliarum) იმპერატორი 270-273 წლებში, ვიქტორინუსის მკვლელობის შემდეგ. ტეტრიკუსი, რომელიც მის ვაჟთან, ტეტრიკუს II-სთან ერთად მმართველობდა, გალების ბოლო იმპერატორი იყო.

ბიოგრაფია
---------

ტეტრიკუსი კეთილშობილ ოჯახში დაიბადა და პროვინციული მმართველის (praeses provinciae) ადმინისტრაციული რანგი ეჭირა აქიტანიაში ვიქტორინუსის სიკვდილის პერიოდში. ვიქტორინუსის დედამ, ვიქტორიამ, არმიას დიდძალი ფული გადაუხადა ტეტრიკუსის იმპერატორად გამოცხადების მხარდასაჭერად ბურდიგალიასთან (ბორდო, საფრანგეთი), რომელსაც ასევე მხარი დაუჭირეს გაულსა და ბრიტანეთში. მისი დანიშვნის შემდეგ, ტეტრიკუსმა უკუაგდო გერმანული ტომები, რომლებმაც ვიქტორინუსის გარდაცვალებით დრო იხელთეს და გალებს შემოესივნენ.

ტეტრიკუსმა სატახტო ქალაქად აუგუსტა ტრევერორუმი გამოაცხადა (ამჟამად ტრიერი, გერმანია) და საკუთარი ვაჟი, ტეტრიკუს II, კეისრად დანიშნა. ტეტრიკუსს გალების იმპერიის გავრცობისთვის არ უზურუნია, გარდა სამხრეთით აქიტანიის შემოერთებისა (რომელიც რომის იმპერიას შეუერთდა კლაუდიუს გოთიკუსის მმართველობის პერიოდში). 273 წლის ბოლოს ან 274 წლის დასაწყისში, ფაუსტინუსი, გალია ბელგიკის პროვინციის მმართველი, მას აუგუსტა რევერორუმში აუჯანყდა.

273 წელს, იმპერატორი აურელიანე იწყებს დასავლეთ რომის იმპერიის ხელახლა დაპრყობას, აღმოსავლეთში გამარჯვებებით წაქეზებული. ტეტრიკუსსა და აურელიანეს ჯარებს შორის გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა შალონ-სურ-მარნთან, სადაც ტეტრიკუსი და მისი ვაჟი აურელიანეს ჩაბარდნენ.

ლიტერატურული წყაროების მიხედვით, აურელიანემ რომში ტეტრიკუსი და მისი ვაჟი ნადავლის სახით ჩაიყვანა, თუმცა შემდეგ მათ სიცოცხლე უბოძა და თანამდებობაც კი მისცა (სამხრეთ იტალიის ერთ-ერთი რეგიონის მმართველის). ტეტრიკუსი იტალიაში გარდაიცვალა, თუმცა თარიღი უცნობია. ისტორია აუგუსტაში ის დასახელებულია რომის ოცდაათ ტირანთა შორის.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
სამხრეთ კორეელი ჯარისკაცები საერთო უსაფრთხოების ზონაში სადარაჯოზე.
**საერთო უსაფრთხოების მონაკვეთი** — კორეის დემილიტარიზებული ზონის ერთადერთი ადგილი, სადაც ჩრდილოეთ და სამხრეთ კორეის ჯარისკაცები ერთმანეთის პირისპირ დგანან. მედიაში[1][2] და სამხედრო[3] მოხსენებებში მას ხშირად „ნდობის სოფლად" მოიხსენებენ.

ზონა გამოიყენება ორ კორეას შორის დიპლომატიური მოლაპარაკებებისთვის. 1991 წლამდე ის ასევე იყო ჩრდილოეთ კორეასა და გაერთიანებული ერების სარდლობას შორის სამხედრო მოლაპარაკებების ადგილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საერთო უსაფრთხოების მონაკვეთი***

* interactive virtual tour
* The Joint Security Area (JSA) in South Korea YouTube-ზე
* Panmunjeom, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

სქოლიო
------

1. ↑  Korea Truce Village At Peace. Spacewar.com. ციტირების თარიღი: November 28, 2011.
2. ↑  Despite tensions, tourists flock to Korean DMZ. MSNBC (November 4, 2006). ციტირების თარიღი: November 28, 2011.
3. ↑  Democratic People’s Republic of Korea (DPRK). Maic.jmu.edu (December 7, 1979). ციტირების თარიღი: November 28, 2011.
ბერნარ გოლდბერგი, Marina City, ჩიკაგო
გაეროს შტაბ-ბინა, 1951, ნიუ იორკი
**საერთაშორისო სტილი** — არქიტექტურული მიმდინარეობა, რომელიც განვითარდა 1920-იანი წლებიდან 1980-იანი წლების დასაწყისამდე მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. მისი მთავარი მახასიათებელია წარსულ ტრადიციებთან ყოველგვარი კავშირის გაწყვეტა, გლუვი ზედაპირების გამოყენება და ორნამენტების მოშორება. ეს არქიტექტორები ცდილობენ რეგულარობის პრინციპი შეინარჩუნონ და გამოიყენონ ამისთვის ბეტონის მასალა. საერთაშორისო სტილს ახასიათებს მკვეთრი მოდერნისტული ტენდენციები.

ისტორიული კონტექსტი
-------------------

საერთაშორისო სტილი მომდინარეობს მოდერნიუსტული მიმდინარეობისგან და ვითარდება 1920-1940 წლებში. გერმანიაში იგი წარმოდგენილია ბაუჰაუზის სკოლის, საფრანგეთში ახალი სულისკვეთებისა და ლე კორბუზიეს სახით. იგი ხასიათდება XIX საუკუნის ბოზ-არტთან კავშირის გაწყვეტით, თუმცა აგრძელებს ვიოლე-ლე-დუკისა და ახალი ხელოვნების ფუნქციონალისტურ იდეებს.

გამოთქმა "საერთაშორისო სტილი" პირველად ჩნდება 1932 წელს ხელოვნების ისტორიკოსის, ჰენრი-რასელ ჰიჩკოკისა და ფილიპ ჯონსონის ნაშრომში, რომელიც ეხება ნიუ-იორკის MoMA-ს ექსპოზიციას, *თანამედროვე არქიტექტურა*. მოდერნისტული მიმდინარეობის გარდაქმნა საერთაშორისო სტილად მოხდა აშშ-ში ბაუჰაუზის იდეების გავრცელების შემდეგ. 1933 წელს გერმანიაში ნაცისტების მოთხოვნით ბაუჰაუზის სკოლა დაიხურა და ეს არქიტექტორები აშშ-ში გადავიდნენ. გერმანიაში მათი ნამუშევრები დაანგრიეს.

სტილის წარმომადგენლები
----------------------

* აალტო, ალვარ
* ბეკეტი, უელტონ
* გრეი, ეილინ
* გროპიუსი, ვალტერ
* ბელუჩი, პიეტრო
* ლე კორბუზიე
* რუდოლფი, პოლ
* გოლდბერგი, ბერნარ
* კანი, ლუი
* ნიემეიერი, ოსკარ
* ნეუტრა, რიჩარდ
* რაფსონი, რალფ
* ტანჟი, კენზო
* ჯონსონი, ფილიპ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვეისელჰოფის მამული
* ვეისელჰოფის მამულის ფოტოგალერეა დაარქივებული 2008-02-23 საიტზე Wayback Machine.
* თელ-ავივის თეთრი ქალაქი - მოდერნისტული მიმდინარეობა დაარქივებული 2010-09-04 საიტზე Wayback Machine.
* One Wilshire Building[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოდერნისტული არქიტექტურა |
| --- |
|  |
| 
* ახალი საგნობრიობა
* არტ-დეკო
* არტ-ნუვო
* ბლობიტექტურა
* ბრუტალიზმი
* კონსტრუქტივიზმი
* კრიტიკული რეგიონალიზმი
* დე შტეილი
* დეკონსტრუქტივიზმი
* ექსპრესიონიზმი
* ფუნქციონალიზმი
* ფუტურიზმი
* გუგი
* ჰაი-ტექი
* ინტერნაციონალიზმი
* იუგენდსტილი
* მეტაბოლიზმი
* მოდერნიზმი
* ორგანიციზმი
* პრერის სკოლა
* პოსტმოდერნიზმი
* სტრიმლაინ მოდერნი
* ეკოლოგიური
 |

 |
**სპირიდონ მიხეილის ძე ჭავჭავაძე** (დ. 3 მარტი, 1878 — გ. 1952) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918). 

დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, შემდეგ ელისავეტგრადის საკავალერიო სასწავლებელი (1-ლი თანრიგით) და ოფიცერთა საკავალერიო სკოლა (1 თანრიგით, 1913). სამხედრო სამსახურში იყო 1898 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომში გენერალ-ადიუტანტ მიშჩენკოს კორპუსის შემადგენლობაში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე ვლადიმირის ულანთა მე-13 პოლკის შემადგენლობაში. 1916 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება და მომდევნო წელს დაინიშნა იმავე პოლკის მეთაურად. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი სოფ. ოლონეცთან ბრძოლაში 1915 წლის 19 სექტემბრის ბრძოლაში, როდესაც როტმისტრის ჩინით მეთაურობდა ესკადრონის კონტრიერიშს გერმანელთა ქვეით ნაწილებზე. ამისთვის წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენი მიიღო (1916). დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. ანას IV (1906), III (1912, ხმლებითა და ბაბთით 1914), II (1914), წმ. სტანისლავის III (1906), II (1914) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1916).

1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბში (სარემონტო სექციის უფროსი). 1924 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტმა დანიშნა ანტისაბჭოთა აჯანყების მთავარსარდლად. აჯანყების მარცხის შემდეგ ქაქუცა ჩოლოყაშვილთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში. 1930-იან წლებში იყო პარიზში „ქართული ეროვნული კომიტეტის" თავმჯდომარე (ამ პოზიციაზე შეცვალა ალექსანდრე ასათიანი). 1947 წელს დაბრუნდა საქართველოში. 1951 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა და მიუსაჯა 25-წლიანი პატიმრობა. გარდაიცვალა ციხეში.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 526.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 101, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სპირიდონ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Чавчавадзе Спиридон Михайлович. «Русская армия в Великой войне».
**ტეტიშერი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი. ტაა I-ის მეუღლე, ტაა II-ის დედა და კამოსისა და იაჰმეს I-ის ბებია. 

ტეტიშერი ზოგადად მცირე აღნაგობის ქალია, წინ წამოსული კბილებით. ეს დამახასიათებელი თვისება აქვს ყველა მის დინასტიის შთამომავლებს. ტეტიშერი ატარებდა ტიტულს „მეფის მთავარი ცოლი". მისი შვილები ტაა II და გოგო იახოტეპი გახდნენ XVIII დინასტიის პირველი მმართველის. იაჰმეს I-ის მშობლები. ტეტიშერის შვილიშვილმა ბრძანა დაედგათ მისი სტელა რომელზეც წარწერა იყო: 


|  |  |
| --- | --- |
|  | „დედაჩემის დედა, მამაჩემის დედა." |
|  |  |

ტეტიშერი ზის დიდებულ პოზაში კვერთხით ხელში. შვილიშილმა ბებიასათვის შექმნა პირამიდა ბაღითა და ტბით გარშემორტყმული. მაგრამ იგი დაკრძალეს თებეში საოჯახო სამარხში. მისი მუმია ნაპოვნი იყო დეირ-ელ-ბაჰრში. ტეტიშერი იყო თებეს ეროვნულ-გამანთავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი და აქტიურად მონაწილეობდა ეგვიპტიდან ჰიქსოსების განდევნაში. სწორედ ტეტიშერი ითვლება იმ დედოფლად რომელმაც პირველმა დაამტკიცა სამეფო კარზე ძლიერი ქალის ხელისუფლება. რამაც საბოლოო ჯამში დედოფალ ჰატშეფსუტის წარმატებული მართვა გამოიწვია.

ლიტერატურა
----------

* Dodson, Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, 2004
* Porter and Moss, Topographical Bibliography of Ancient Egyptian Hieroglyphic Texts, Statues, Reliefs and Paintings, Volume V. Upper Egypt: Sites. (1st ed.) 2004
**რამანის ოთხკუთხედი კოშკი** (აზერ. Ramana qalası) — განლაგებულია ბაქოს დასახლება რამანაში.

ისტორია
-------

აღმართულია XIV საუკუნეში შირვანშაჰთა ბრძანების მიხედვით. მისი დანიშნულება იყო თავდაცვითი ფუნქციის შესრულება. კოშკის განმასხვავებელი თვისება იყო ის, რომ იგი განკუთვნილ იყო დროებითი თავშესაფრისთვის და არა გრძელვადიანი ცხოვრებისთვის. 

### კულტურაში

ციხე-სიმაგრე გამოყენებული იქნა ისეთი მხატვრული ფილმების გადაღების პროცესში, როგორებიცაა: „ქოროღლი", „ნასიმი" და „ბაბექი". „ქოროღლის" გადაღებამდე ციხე იმყოფებოდა დანგრეულ მდგომარეობაში და ამ ფილმის გადაღების მიზნით აღდგენილ იქნა. აღდგენითი სამუშაოები ჩატარდა 1956 წელს.

არქიტექტურა
-----------

კოშკის სიმაღლე შეადგენს 15 მეტრს. მას გააჩნია 4 სართული. ტერიტორიას, სადაც კოშკი მდებარეობს ეზოსა და კედლებს გრძელი მრავალწახნაგოვანი ფორმა გააჩნია. 

კოშკი აგებულია თეთრი ქვისგან. შენობის მარცხენა მხარეს ორი კიბეა. სართულებს შორის შეიძლება გადაადგილებულ იქნას მხოლოდ მისაყუდებელი კიბით. ეზოში შესასვლელი მდებარეობს დასავლეთ ნაწილში. კოშკში შესასვლელი მდებარეობს ციხის კედელს შორისა  ვიწრო უფსკრულის მხრიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის არქიტექტურა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Caspian Shore Defensive Constructions
* Möhtəşəm Ramana qalası
* Башни Апшерона
* Башни и крепости დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Ramana Tower.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-02. ციტირების თარიღი: 2018-10-04.
2. ↑  Бретаницкий Л. С. Усейнов М.А. Саламзаде А. В. История архитектуры Азербайджана. — Москва: Гос. изд. лит. по строит, арх. и стройматериалам. 1963.
3. ↑  Ramana Tower (Azerbaijan)
4. ↑  Старинные башни Баку хранят вековые тайны
5. ↑  Nuriyev A. Qapısı qıfıllı qala (азерб.) // Kaspi. — 2010. — 26 oktyabr. — S. 8
6. ↑  Замок в Селении Раманы
**სავათი** (ლათ. Otis tarda) — დიდი ზომის ფრინველი სავათისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას, ნაწილობრივ მოზამთრეობისას. მათი გადაფრენა იწყება დეკემბრიდან და გრძელდება თებერვლამდე. საქართველოს ტერიტორიაზე გვხვდება შირაქის ველზე და ივრისა და ალაზნის ირგვლივ მყოფ ველების ნახევრად უდაბურ ადგილებში, მცირე რაოდენობითაა მარნეულისა და ბოლნისის რაიონებში, აგრეთვე მდინარე რიონის დაბლობის ზოგიერთ ადგილებში. ბინადრობს ველ-მინდვრებზე, ზეგნებზე, ყამირ მიწებზე. ბუდობს წყვილებად ან მცირერიცხოვან გუნდებად. მაისში დებს 1-6 (ჩვეულებრივ 2) კვერცხს. ინკუბაცია 1 თვემდე გრძელდება. იკვებება მცენარეთა თესლით, ტუბერებით და სხვა, უფრო იშვიათად — მწერებით, მღრღნელებით. ყამირი მიწების ათვისებისა და ბრაკონიერული ნადირობის გამო მეტად იშვიათი გახდა. შეტანილია „წითელ წიგნში". მის მოსაპოვებლად საჭიროა მსხვილი საფანტის (0 ან 00) ან ფინდიხის გამოყენება.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 635.
* გ.აბულაძე, ნ.ღამბარაშვილი, ვ.ბურჯანაძე, შ.ჩახანაშვილი, პ.ჟორდანია, ნ.ლომსაძე, ლ.გუნიავა, დ.ახრახაძე, გ.ზახაროვი; „მონადირის ცნობარი", თბ. 1969.

სქოლიო
------

1. ↑  „მონადირის ცნობარი", გვ. 29-30.
**რეზისტორი** (ინგლ. resistor < ლათ. resisto — „ვეწინააღმდეგები") — ელექტრული წრედის პასიური ელემენტი, რომლის ძრითადი დანიშნულებაა გაუწიოს გარკვეული (ნომილარური) წინაღობა ელექტრულ დენს ძაბვისა და დენის ძალის რეგულირების მიზნით. რეზისტორის მთავარ ფიზიკურ მახასიათებელს წარმოადგენს მისი წინაღობის მაჩვენებელი, რომელიც იზომება ომებში.

რადიოელექტრონულ მოწყობილობებში დეტალების დაახლოებით 80% რეზისტორებია. ზოგიერთ რეზისტორს იყენებენ ტემპერატურის ან წინაღობის გასაზომად. მრეწველობის მიერ გამოშვებულ რეზისტორებს განასხვავებენ წინაღობის, სიდიდის, წინაღობის ნომინალური სიდიდიდან გადახრის და მასზე გამოყოფლი სიმძლავრის მიხედვით. იმისდა მიხედვით, თუ რა მასალისგანაა დამზადებული რეზისტორის დენგამტარი ნაწილი, რეზისტორი შეიძლება იყოს ლითონის, ნახშირბადოვანი, თხევადი, კერამიკული და ნახევრად გამტარული.

იდეალური რეზისტორი ელექტრული დენის მიმართ მხოლოდ წინააღმდეგობის უნარით ხასიათდება. ანუ მასზე მოდებული მყისიერი ძაბვა დროის ნებისმიერ მომენტში პროპორციულია მასში გამავალი დენისა 

{\displaystyle ~U(t)=R\cdot I(t)}

რეზისტორის წინაღობის სიდიდე ყოველთვის დატანილია კორპუსზე. საბჭოთა პერიოდში გამოიყენებოდა ტექსტური მარკირება, რომელზედაც ნომინალი პირდაპირ ეთითებოდა. დღესდღეობით გამოიყენება ფერის კოდი, რომელიც საშუალებას იძლევა დადგინდეს მისი წინაღობის სიდიდე, პლატაზე რეზისტორის ნებისმიერი მდებარეობის მიუხედავად. 

* საბჭოთა რეზისტორი ტექსტური მარკირებითსაბჭოთა რეზისტორი ტექსტური მარკირებით
* თანამედროვე რეზისტორი ფერის კოდითთანამედროვე რეზისტორი ფერის კოდით

რეზისტორის მეორე მთავარი მაჩვენებელია მისი სიმძლავრე. იქედან გამომდინარე, რომ ელექტრული წინაღობისას რეზისტორი იწყებს სითბოს გამოყოფას, მასზე მოდებული დენის სიმძლავრიდან გამომდნარე არჩევენ შესაბამისი გაბარიტის რეზისტორებს.

რეზისტორები არსებობს მუდმივი და ცვლადი.

* ცვლადი რეზისტორებიცვლადი რეზისტორები

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რეოსტატი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 338.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რეზისტორი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რეზისტორი***


|  |  |
| --- | --- |
| კბილანა | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
რეზინი
**რეზინი** (ლათ. resina) — ელასტიური მასალა, რომელიც კაუჩუკის ვულკანიზაციით მიიღება. სიმკვრივე — 1,2 ტ/მ3.

ისტორია
-------

რეზინის ისტორია ამერიკის კონტინენტის აღმოჩენასთან ერთად იწყება. ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის მოსახლეოაბა, რომლებიც ე.წ. კაუჩუკის ხეებიდან წვენს აგროვებდა მისგან კაუჩუკს იღებდნენ. ჯერ კიდევ კოლუმბმაც მიაქცია ყურადღება, რომ ინდოელები რომლებიც სათამაშოდ მძიმე მონოლიტურ ბურთებს იყენებდნენ, უფრო კარგად ხტოდნენ , ვიდრე ცნობილი ევროპული ბურთები.

ევროპაში კაუჩუკის გამოჩენა
--------------------------

ევროპაში კაუჩუკის არსებობა გაიგეს 1738 წელს, როცა ამერიკიდან დაბრუნებულმა მოგზაურმა კოდამინმა პარიჟის მეცნიერებათა აკადემიას წარუდგინა კაუჩუკის მასალა და აგრეთვე გაუმხილა მისი მიღების საშუალება.

კაუჩუკის პირველადი გამოყენება
-----------------------------

კაუჩუკის პირველადი პრაქტიკული გამოყენება მოხდა მაშინ როცა მისგან დაამზადეს საშლელი.

რეზინის გამოგონება
------------------

1839 წელს ამერიკელმა გამომგონებელმა ჩარლზ გუდიარმა მოახერხა ელასტიური კაუჩუკის ტემპარატურული სტაბილიზაცია - გოგირდის დამუშავებით და შემდგომი გაცხელებით. ამ მეთოდს ეწოდა ვულკანიზაცია, ხოლო პროდუქტს , რომელიც ვულკანიზაციის შედეგად მიიღება ეწოდა **რეზინი**.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რეზინი***

* ისტორია
**ტუმუკუმაკუს ეროვნული პარკი** – ეროვნული პარკი, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთ ბრაზილიაში, ამაზონის აუზში, ამაპას შტატის ტერიტორიაზე. ესაზღვრება საფრანგეთის გვიანას და სურინამს. 

ბრაზილიის მთავრობისა და ბუნებრივი რესურსების მსოფლიო ფონდის **(WWF)** თანამშრომლობით, 2002 წლის 23 აგვისტოს გამოაცხადდა ეროვნულ პარკად.

ტერიტორია მოიცავს 38,874 კმ²-ს, რითიც წარმოადგენს მსოფლიოს უდიდეს ტროპიკული ტყეების ეროვნულ პარკს. ის უფრო დიდია ვიდრე მთელი ბელგია. თუ მას დავუმატებთ მის მოსაზღვრე გვიანის ამაზონის ეროვნულ პარკსაც, რომელიც საფრანგეთის გვიანაში მდებარეობს მაშინ მათი საერთო ფართობი აღწევს 59174 კმ²-ს. ეს არის დაუსახლებელი ტერიტორია და აქვს დიდი ეკოლოგიური ღირებულება. განსაკუთრებით მისი ცხოველთა სამყაროს მრავალფეროვნებით, თევზეულობით, და ენდემური ფრინველების სახეობებით. ის არის იაგუარების, პრიმატების, წყლის კუების, არწივების და მღრღნელების გავრცელების არეალი.

ბრაზილიის ამაპას შტატის უმაღლესი მწვერვალი (701 მ.) მდებარეობს ამ პარკში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია
* ბრაზილიის გეოგრაფია
* გვიანის ამაზონის ეროვნული პარკი

სქოლიო
------

1. ↑  ბრაზილიის პორტალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამაზონიის მაცხოვრებლები
* ტუმუკუმაკუს ეროვნული პარკის მთები


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ბრაზილიისა და ბრაზილიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რამაზ გამგებელი** (დ. 24 აგვისტო, 1960, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

1988 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამშენებლო ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების წარმოების ტექნოლოგიის სპეციალობით და მიენიჭა მშენებლობის ინჟინერ-ტექნოლოგის კვალიფიკაცია.

1988-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს სამშენებლო მასალათა მრეწველობის სამინისტროს თბილისის საშენმასალათა კომბინატში, კერამიკული ფილების საამქროში, ჯერ ცვლის უფროსად, შემდეგ კი საამქროს უფროსად. 1990 წლიდან მუშაობდა შპს "სიკეთე"-ს სამშენებლო ბლოკის საწარმოს უფროსად. 1991 წლიდან შპს „იმკ91"-ს სასაქონლო ბეტონის ქარხნის დირექტორად. მისი მონაწილეობით თბილისში აშენებულ იქნა მრავალი სამრეწველო ობიექტი და საცხოვრებელი სახლები დედაქალაქი საცხოვრებელ მიკრორაიონებში, ვაშლიჯვრის დასახლებაში, ქავთარაძის ქუჩაზე და 9 აპრილის სახელობის ბაღის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ასევე დავით აღმაშენებელის მუზეუმი შოთა რუსთაველის გამზირზე. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 78

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამაზ გამგებელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ტუნდრის გნოლი** (ლათ. Lagopus muta) — ფრინველი ხოხბისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 34–39 სმ, მასა 250–600 გრამი, ფრთების შლილი 50–60 სმ, მამალი დედალზე დიდია. ზამთრის შეფერილობა თეთრია, შავი კუდის გამოკლებით; მამალს აგრეთვე აქვს შავი „ლაგამი" თვალიდან ნისკარტისკენ და წითელი კანის „წარბები". ზაფხულში ჭარბობს რუხი ტონები, თუმცა ფეხის ბრჭყალებამდე შებუმბლული ზრდასრულების მუცელი და ფრთები თეთრი რჩება. გავრცელებულია პოლარულ რეგიონებში. ბინადრობს ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზონალური ტუნდრის მშრალ ამაღლებულ მონაკვეთებზე და მთის ტუნდრაში. ზამთარში იცის ვერტიკალურად მომთაბარეობა და შედის მდინარეთა ხეობებში. უპირატესად იკვებება მცენარეულობით. ზამთარში საკვებს მოიპოვებს თოვლის გაქექვით (დიდთოვლიანი ზამთრები ტუნდრის გნოლისათვის დამღუპველია). ბუდობს ქვიან ადგილებში, მშრალ ბუჩქნარიან მონაკვეთებზე. ბუდე რაიმე საფარის ქვეშ გაკეთებული ორმოა. გაზაფხულზე მამალი ტიხტიხებს შემაღლებულ ადგილებზე, გამოსცემს რაკა-რუკის ხმებს, ასრულებს სპეციალურ ფრენებს. მამალი იცავს საბუდარ მონაკვეთს, ზოგჯერ წიწილებსაც უძღვება (ჩვეულებრივ 6–8 ცალი). სპორტული და სარეწაო ნადირობის ობიექტია.

სქოლიო
------

1. ↑  ptarmigan — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Коблик Е. А.* Тундряная куропатка // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 501.
**რობერტ როდრიგესი** (ინგლ. Robert Rodriguez; დ. 20 ივნისი, 1968, სან-ანტონიო, ტეხასი) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი,მსახიობი და კინოკომპოზიტორი. ფილმების უმრავლესობას იღებს მექსიკასა და მშობლიურ ტეხასში. მეგობრობს კვენტინ ტარანტინოსთან.

ბიოგრაფია
---------

როდრიგესი და ტარანტინომ ერთად დაიწყეს კინოკარიერა. ხშირად ტანამშრომლობდნენ ერთმანეთის პროექტებში. მისი პირველი ფილმი იყო „El Mariachi" (1993). 1996 წელს გადაღებული „From Dusk til Dawn", იყო 1990-იანი წლების ერთ-ერთი საუკეთესო ჰორორ-ფილმი. მისი სცენარი ტარანტინომ დაწერა და თავადვე მონაწილეობდა, როგორც მსახიობი. 1994 წელს გადაიღო სატელევიზიო ფილმი „Roadracers". 1995 წლის ფილმი „Desperado" წარმოადგენდა თანამედროვე ვესტერნს. ამ ფილმის რიმეიკი გამოვიდა 2004 წელს სახელით „ერთხელ მექსიკაში". ფილმები, „The Faculty" (1998) და „Spy Kids" (2001) გათვლილი იყო ბავშვებზე. როდრიგესის საუკეთესო ფილმი იყო 2005 წელს გადაღებული ნეო-ნუარის ჟანრის „ცოდვის ქალაქი", რომელიც კომიქსის ადაპტაციას წარმოადგენდა. 2007 წელს ტარანტინოსთან ერთად განახორციელა პროექტი „გრაინდჰაუსი", რომლის ფარგლებში გადაიღო ფილმი „Planet Terror". როდრიგესმა გააგრძელა ბავშვთა აუდიტორიაზე მუშაობა ფილმებით „Spy Kids 3: Game Over" (2003), „The Adventures of Sharkboy and Lavagirl" (2005), „Shorts" (2009), „Spy Kids 4: All the Time in the World" (2011).

როდრიგესის ბოლო ნამუშევრებია „მაჩეტე" (2010), „მაჩეტე კლავს" (2013) და „ცოდვების ქალაქის" გაგრძელება (2014).

ფილმოგრაფია
-----------

* 1995 - ოთხი ოთახი *(Four Rooms)*
* 2003 - ერთხელ მექსიკაში *(Once Upon a Time in Mexico)*
* 2005 - ცოდვის ქალაქი *(Sin City)*
* 2010 - მაჩეტე *(Machete)*
* 2013 - მაჩეტე კლავს *(Machete Kills)*
* 2014 - ცოდვის ქალაქი 2 *(Sin City: A Dame to Kill For)*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რობერტ როდრიგესი***

* 

* რობერტ როდრიგესი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**პუკალიპა** (კეჩ. პუკა ალპა, „წითელი მიწა") — ქალაქი აღმოსავლეთ პერუში მდინარე უკაიალის (ამაზონის მთავარი შენაკადი) ნაპირებზე. იგი არის უკაიალის რეგიონის, კორონელ-პორტილიოს პროვინციისა და კალერიას რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
-------

პუკალიპა დაარსდა 1840 წელს ფრანცისკელი მისიონერების მიერ, რომლებმაც ამ ადგილზე შიპიბო–კონიბოს ეთნიკური ჯგუფის რამდენიმე ოჯახი დაასახლა. ათეული წლების განმავლობაში პუკალიპა პატარა დასახლებად რჩებოდა, რადგან იგი დანარჩენი ქვეყნისგან ამაზონის ტროპიკული ტყით და ანდების მთაგრეხილით იყო გამოყოფილი. 1880 წლიდან 1920 წლამდე დაიწყო სარკინიგზო გზის გაყვანა, რომელსაც პუკალიპა ფეროკარილის ცენტრალური ანდინოს გავლით ქვეყნის დანარჩენი ნაწილისთვის უნდა დაეკავშირებინა, მაგრამ პროექტი რამდენიმეჯერ ჩავარდა და საბოლოოდ სრულიად შეჩერდა. პუკალიპას იზოლაციას ბოლო 1945 წელს მოეღო, როდესაც ტინგო მარიას გავლით პუკალიპა ლიმას დიდი მაგისტრალით დაუკავშირეს. მაგისტრალმა პუკალიპაში სწრაფი ეკონომიკური აყვავება და კომერციალიზაცია გამოიწვია. თუმცა, ამაზონის ტყეების თავსხმა წვიმები კვლავ პრობლემად რჩება და შესაძლოა წვიმების გამო გზის ნაწილიც კი ჩამოიჭრას.

ტრანსპორტი
----------

სასწრაფო დახმარების სერვისი პუკალიპაში
პუკალიპას საჰაერო მიმოსვლას Captain Rolden International Airport უზრუნველყოფს, ხოლო საზღვაო მიმოსვლას მისი პორტი *პუკალიპიო*, რომელიც ქალაქის ცენტრთან ახლოს მდებარეობს. მაღალი ნალექების სეზონზე პუკალიპას საზღვაო კომუნიკაციაში, წყალზე მოტივტივე პორტები *Puerto Italia* და *La Hoyada* ეხმარება. პუკალიპა ლიმას ქალაქ უანუკოსა და სერო-და-პასკოს გავლით უკავშირდება.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს უდიდესი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 
ლიმა  · არეკიპა  · ტრუხილიო  · ჩიკლაიო · უანკაიო  · იკიტოსი  · პიურა  · ჩიმბოტე  · პუკალიპა  · კუსკო  · ტაკნა · იკა  · პუნო  · ხულიაკა  · ჩინჩა-ალტა  · უანუკო  · სულიანა  · აიაკუჩო  · კახამარკა  · ტარაპოტო |

 |
სალა-ი-გომესის მდებარეობა
კუნძულის აერო-ხედი აღმოსავლეთიდან
**სალა-ი-გომესი** (ესპ. Isla Salas y Gómez) — ჩილეს კუთვნილი პატარა, დაუსახლებელი კუნძული წყნარ ოკეანეში. წარმოადგენს პოლინეზიური სამკუთხედის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე წერტილს. ადმინისტრაციულად, ის აღდგომის კუნძულის პროვინციის შემადგენლობაში შედის, რომელიც თავის მხრივ ვალპარაისოს რეგიონს მიეკუთვნება. 

კუნძულის შემომსაზღვრელი წყლები წარმოადგენს საზღვაო დაცულ ტერიტორიას, რომელსაც სალა-ი-გომესის წყლის პარკს უწოდებენ (ესპ. *Parque Marino Sala y Gómez*). პარკის ფართობი 150 000 კმ²-ია. 

სალა-ი-გომესი კონტინენტური ჩილედან 3 210 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს, ჩილეს დესვენტურადასის კუნძულებიდან 2 490 კმ-ით დასავლეთით, აღდგომის კუნძულიდან კი 390 კმ-ით ჩრდილო აღმოსავლეთით. შედგება ორი კლდისგან, რომელთაგან უფრო პატარის ფართობი მხოლოდ 4 ჰა-ია, დიდის კი 11 ჰა. ისინი ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ყელით, რომლის სიგანეც საშულალოდ 30 მეტრია. კუნძულის საერთო ფართობი 15 ჰა-ია (0.15 კმ²), სიგრძე კი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით 770 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 30 მეტრია, რომელიც ზღვის სანაპიროდან 30 მეტრის დაშორებით 10 მ სიმაღლის კლიფზე მდებარეობს. 

კუნძული გადარეცხილია მარილიანი წყლით, სანაპირო ხაზი კი გამოირჩევა მიქცევა-მოქცევის შედეგად დარჩემილი აურაცხელი ტბორით. სანაპირო ხაზი ძირითადად კლიფებისგან შედგება, რის გამოც კუნძულზე გადასვლა ყველაზე მშვიდ ამინდშიც კი საკმაოდ რთულია. 

კუნძულზე არაა მტკნარი წყლის მუდმივი წყარო, მაგრამ არსებობს აღმოსავლეთ კლდის დეპრესიაში ჩამდგარი არამუდმივი წვიმის წყლის ტბორი, რომელიც ხშირად 75 მ დიამეტრისაა. ეს ფაქტორი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს ზღვის ფრინველთა ფართო პოპულაციების არსებობაში. 

1994 წელს, ჩილეს საზღვაო ფლოტმა კუნძულზე დაამონტაჟა ავტომატური სასიგნალო შუქურა და ცუნამის განგაშის სისტემა. ამავე წელს კუნძული ბუნების ნაკრძალად გამოცხადდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩილეს კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National Monuments დაარქივებული 2007-10-06 საიტზე Wayback Machine. , Chilean government.
* document with sketch map დაარქივებული 2008-04-10 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2005-03-30 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2005-10-14 საიტზე Wayback Machine.
* Adalbert von Chamisso's *Salas y Gomez* at Gutenberg (in German)
* Parque Marino Sala y Gómez დაარქივებული 2010-10-16 საიტზე Wayback Machine.
ეკლესიის ხედი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან
**ტირძნისის ციხე** ― ციხესიმაგრე გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტირძნისში, სოფლის ცენტრში, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე, ვაკეზე. გალავნის არქიტექტურულ კომპლექსში შედის: ციხე-გალავანი კოშკებით, ეკლესია და სამრეკლო.

ციხე-გალავანი თარიღდება XVIII საუკუნის II ნახევრით. ნაგებობა გეგმით კვადრატულია (30 X 30 მ), ნაგებია რიყის ქვით. გალავნის კუთხეებში რამდენიმე ცილინდრული კოშკი მდგარა. ორი მათგანი ადრეა დანგრეული, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდგარი XX საუკუნის 40-იან წლებში დაინგრა. შედარებით უკეთ არის შემონახული ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი. იგი ორსართულიანია, საბრძოლობანიანი. ორივე სართულს ცალკე შესასვლელი აქვს ეზოდან. პირველი სართულის კედლებში რამდენიმე, კვეთით ზევით მიმართული სარკმელია. მეორე სართულის კედლებში, სარკმლებს გარდა, ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებიცაა. სართულები გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. ციხე-გალავნის კედლები ორსართულიანია (სიმაღლე 5-6 მ). ქვედა იარუსი ყრუა. ზედაზე ხის საბრძოლო ბილიკი და სათოფურები იყო.

გალავნის შიგნით დგას რიყის ქვით და აგურით ნაგები დარბაზული ეკლესია (10 X 8 მ). ეკლესიის სამრეკლოს დასავლეთ კედელზე არსებული წარწერის თანახმად, ეკლესია და სამრეკლო ერთად 1830 წელს აუგია დავით სულხანოვს (სულხანიშვილს). ეკლესიაზე დასავლეთით მიდგმულია ორსართულიანი სამრეკლო. მისი პირველი სართული კარიბჭეა, მეორე ― ზარების ჩამოსაკიდი ფანჩატური.

გალერეა
-------

* სამრეკლოსამრეკლო
* წარწერა სამრეკლოს დასავლეთ კედელზეწარწერა სამრეკლოს დასავლეთ კედელზე
* ჩრდილო-დასავლეთის კოშკიჩრდილო-დასავლეთის კოშკი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტირძნისის ციხე***

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990 წ.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
* ატენის ციხე
* გნოლიძეების ციხე
* გორის ციხე
* ვერეს ციხე
* კიკნათბერის ციხე
* მირმანოზ ერისთავის ციხე
* ტირძნისის ციხე
* ტყვიავის ციხე
* შინდისის ციხე
* ჩასარბენი ციხე
* წედისის ციხე
* ხუბაშვილების ციხე
 |

 |
**„საკუთრების ქალაქური წესი"** — 1722 წელს ვახტანგ VI-ის სიგელით შემოღებული მემკვიდრეობის წესი, რომელიც შემდეგ ერეკლე II-მ განამტკიცა. ვახტანგ VI-ის სიგელი თბილისის მკვიდრ მცხოვრებლებს ებოძა. ამ კანონით ხელი უნდა შესწყობოდა აღებ-მიცემობისა და მსხვილი ხელოსნური წარმოების განვითარებას, სავაჭრო-საწარმოო კაპიტალის ზრდასა და სიმკვიდრეს. იგი ითვალისწინებდა კანონიერ მემკვიდრეთა წრის გაფართოებას და ამგვარად, ბეითმანობის შეზღუდვას. გაუყარი სახლის წევრების, მამრობითი სქესის ნათესავების გარდა სამკვიდროს მოთხოვნის უფლება ენიჭებოდა აგრეთვე განაყარ, უფრო შორეულ ნათესავებს და მოყვრებსაც კი. მოქალაქენი, დიდვაჭრები და მსხვილი მრეწველნი, მომეტებულად მეფის ყმებად ითვლებოდნენ და, თუ უმემკვიდრეოდ გადაეგებოდნენ ახალი კანონის მიღებამდე მათი ქონება ფეოდალური წესისამებრ მეფე-ბატონს რჩებოდა.

ამიერიდან კი იგი თითქმის ყოველთვის ბრუნვაშივე იქნებოდა — გარდაცვლილის ადგილს სამკვიდროს დამსაკუთრებელი, მისი უფლება-მოვალეობის მონაცვლე დაიჭერდა. ამასთანავე მეფეს არ აკლდებოდა ყმური სამსახური, რომელიც მანამდე ქონების გარდაცვლილ პატრონს ეკისრა. „საკუთრების ქალაქური წესის" ჩამოყალიბებულად ასახავს „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულნი სჯულნი" (განსაკუთრებით მუხლი 32-34).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბეითალმანი ქონება

ლიტერატურა
----------

* *ფურცელაძე დ.* ქსე, ტ. 8, გვ. 684-685, თბ. 1984
**საბჭოთა ნონკონფორმისტული ხელოვნება**, ასევე **საბჭოთა კავშირის არაოფიციალური ხელოვნება**, ან **ალტერნატიული ხელოვნება** ან **საბჭოთა ანდერგრაუნდი** (რუს. нонконформистское искусство, подпольное искусство, андерграунд) — ამ სახელწოდებით აერთიანებენ 1950-80-იანი წლების საბჭოთა კავშირის სახვითი ხელოვნების სხვადასხვა მიმდინარეობების წარმომადგენლებს, რომლებიც პოლიტიკური თუ იდეოლოგიური ცენზურის მოსაზრებით განდევნილი იყვნენ საზოგადოებრივი ხელოვნების ცხოვრებიდან. ე.წ. მიწისქვეშა არსებობის გამო საბჭოთა კავშირის არაოფიციალური ხელოვნება მჭიდროდ უკავშირდებოდა არაფორმალურ ახალგაზრდულ მოძრაობებს (მაგ. მოსკოველი კონცეპტუალისტები და ჰიპები, პიტერის მიტკები და როკერები). 

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუსული მხატვრული მიმდინარეობები |
| --- |
|  |
| 
* სტროგანოვის სკოლა
* პერედვიჟნიკები
* აბრამცევოს კოლონია
* რუსული სიმბოლიზმი
* მირ ისკუსტვა
* კუბოფუტურიზმი
* სუპრემატიზმი
* კონსტრუქტივიზმი
* რუსული ავანგარდი
* სოცრეალიზმი
* ნონკონფორმიზმი
 |

 |