recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სახელის დარქმევის სერბული ტრადიციები** — სტატია ეძღვნება ეთნიკური სერბების სახელების დარქმევის კულტურას. სერბული სახელები იწერება დასავლური ტიპის რიგითობით, როდესაც გვარი საკუთარი სახელის შემდეგ მოდის. აღმოსავლური წყობა, როდესაც ჯერ გვარი იწერება ხოლო შემდეგ სახელი, შეიძლება გამოიყენებოდეს სიებში ან ოფიციალურ დოკუმენტაციაში სადაც გვარი მთავრული ასოებით იწერება.

სახელი
------

როგორც უმეტეს ევროპულ კულტურაში ბავშვს სახელს ურჩევენ მშობლები ან ნათლია. დაწერისას ან წარმოთქმისას ჯერ მოდის სახელი და შემდეგ გვარი. სერბული სახელების უმეტესობას სლავური ფესვები აქვს. 

სახელები, რომლებიც არ არის სლავური წარმოშობის უმეტესად დაკავშირებულია ქრისტიანულ წმინდანებთან. ასეთი სახელები ძირითადად არის ებრაული ან ბერძნული.

სერბეთიში ისეთი გერმანული სახელები როგორიცაა: იგორი, ოლივერი და ოლგა რუსეთის გავლენით შევიდა.

გვარი
-----

სერბული გვარების დაახლოებით ორი მესამედი სრულდება სუფიქს - იჩი-თ (*ić*). ić არის სლავური კნინობითი სუფიქსი და გამოიყენებოდა საგვარეულო სახელის შესაქმნელად. მაგალითისთვის: პეტროვიჩი აღნიშნავს პეტარის პატარა ბიჭს. სერბული გვარების უმეტესობა გადაეცემათ მამის ხაზით. 

სხვა ხშირად გამოყენებული სუფიქსებია: ივი (ov), ევი (ev), ინი (in) და სკი (ski), რომლებიც სლავური ენების ნათესაობითი ბრუნვის სუფიქსებია. შეიძლება ასევე გვხვდებოდეს ორი სუფიქსის გაერთიანება ყველაზე ხშირად ეს არის ოვიჩი (ović). 

ქორწინების დროს ქალი უმეტესად ქმრის გვარზე გადადის, მან შეიძლება ასევე შეინარჩუნოს საკუთარი და ორი გვარი ატაროს.

ისტორია
-------

დემეტროს ხომატენოსმა (ოჰრიდის მთავარეპისკოპოსი, 1216-1236 წ.) აღწერა ბიზანტიაში მცხოვრები სამხრეთი სლავების სახელების დარქმევის კულტურა. XI-XII საუკუნეებში ბიზანტიაში გვარის ტარება უფრო სტაბილური და საზოგადო გახდა, თუმცა სამხრეთი სლავები ინარჩუნებდნენ მხოლოდ პირადი სახელის და მამის სახელის ტარების ტრადიციას. ამ პერიოდისთვის ცნობილია მხოლოდ ორი გვარის შესახებ, ბოგდანოპულოსი და სერბოპულოსი. ორივე შემთხვევაში სერბული სახელი X საუკუნის, პელოპონესური წარმოშობის ბერძნული სუფიქს - ოპულოსით (όπουλος).

XIX საუკუნებდე სერბეთში გავრცელებული იყო სახელთან და გვართან ერთად მამის სახელის ტარებაც.

ლიტერატურა
----------

* Milica Grković (1977). *Rečnik ličnih imena kod Srba*.  Vuk Karadžić.
* Radojica Jovičević (1985). *Lična imena u staroslovenskom ǰeziku*.  Filološki fakultet Beogradskog Univerziteta.
* Katarina Stojanović (2007). *Srpska imena: narodna i hrišćanska*.  Gramatik. ISBN 978-86-84421-51-9.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-12. ციტირების თარიღი: 2016-03-26.
**პრასლინი** (ფრანგ. Praslin) — კუნძული სეიშელის კუნძულებში. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში. 2009 წლის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობა 6500 კაცს შეადგენდა. სიმჭიდროვე 171,053 კაცი/კმ².

გეოგრაფია
---------

კუნძულ პრასლინის რუკა.
სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი კუნძულიდან, კუნძულ მაედან, დაშორებულია 36 კილომეტრით. კუნძულის ფართობი შეადგენს 38 კმ², ხოლო მისი ზომებია 11 კმ 4 კმ-ზე.

მიუხედავად იმისა, რომ პრასლინი მდებარეობს კუნძულ მაესთან ახლოს, მისი რელიეფი შედარებით უფრო მთიანია და აქვს თავისი უნიკალური თავისებურებები, რომელთაგან მთავარია ტყე, რომელსაც არ შეუცვლია თავისი იერსახე ჯერ კიდევ პირველყოფილი დროიდან, ანუ რამდენიმე მილიონი წლის პერიოდში.

ამ ბუნებრივი მშვენიერების მთავარ ღირსებად ითვლება სეიშელის კუნძულების სიამაყე — პალმა Coco de Mer, რომლის ნაყოფი არა მარტო გამოირჩევა დიდი ზომებით და არაჩვეულებრივი ფორმით, არამედ სახელმწიფოსთვის მოაქვს გარკვეული შემოსავალი. მის გატანაზე შეზღუდვების დაწესებით და ასევე ამ იშვიათი ჯიშის პალმის კერძო პირების მიერ მოყვანით, სეიშელის კუნძულების მთავრობამ შეინარჩუნა იგი პირველად მდგომარეობაში მხოლოდ ამ ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
----------

კუნძულზე ცხოვრობს 6500 ადამიანი. მოქმედებს პრასლინის კუნძულის აეროპორტი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ადმინისტრაციულად პრასლინის კუნძული იყოფა 2 ოლქად: ბე-სენტ-ანი და გრანდ-ანსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პრასლინი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* Fotos de Praslin დაარქივებული 2009-10-15 საიტზე Wayback Machine.
* Mapa de Praslin
* Playas de Praslin დაარქივებული 2010-06-05 საიტზე Wayback Machine.
* Praslin, La Digue Fotogalerie დაარქივებული 2011-08-27 საიტზე Wayback Machine.
**პორლამარი** (ესპ. Porlamar) — ქალაქი ვენესუელაში. მდებარეობს კუნძულ მარგარიტაზე, ნუევა-ესპარტის შტატში. წარმოადგენს კუნძულის უდიდეს ქალაქს. დაარსდა 1536 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მანამ სანამ პორლამარი მგზავრობისთვის ხელმისაწვდომი გახდებოდა, იგი იყო მეთევზეთა სოფელი. ამის შემდეგ პორლამარი გახდა კუნძულის ცენტრალური კვანძი, მაღაზიებით, რესტორნებითა და ღამის კლუბებით. გაბატონებულია ძირითადად ადგილობრივი და ევროპული ტურიზმი. 

ქალაქში თავმოყრილია კუნძულ მარგარიტას მოსახლეობის 1/3. იგი აგრეთვე კუნძულის მთავარი სავაჭრო ცენტრია.
პორლამარში მდებარეობს გენერალ სანტიაგო მარინოს სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელსაც გააჩნია რეგულარული საავიაციო კავშირები აშშ-ის, კანადისა და ევროპის ქალაქებთან, ასევე ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასთან. აეროპორტი ქალაქის ცენტრიდან 20 კილომეტრითაა დაშორებული.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* კანკუნი – მექსიკის დროშამექსიკა
* კარტახენა – კოლუმბიის დროშაკოლუმბია
* მაიამი – აშშ-ის დროშააშშ

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* San Francisco Chronicle article

სქოლიო
------

1. ↑  Instituto Nacional de Estadística — 1871.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q55457540'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5478709'></a>
**სამოსწავლო საბჭო** — შეიქმნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, გაუქმებული კავკასიის სამოსწავლო კომისარიატის ნაცვლად. 

სამოსწავლო საბჭოს დებულების პროექტი შეადგინა და 1919 წლიის 15 ივნისს განსახილველად წარუდგინა განათლების მინისტრს ჯავახიშვილმა. დებულების პროექტი სამინისტრომ დაამტკიცა. სამოსწავლო საბჭო პირველად 20 ივნისს შეიკრიბა. სხდომას ესწრებოდნენ საბჭოს წევრები: მიხეილ ზანდუკელი, სარგის კაკაბაძე, ალ. ჯავახიშვილი, ე. ჭოღოშვილი, პ. დგებუაძე, კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს ალ. ჯავახიშვილი, მდივნად - ს. კაკაბაძე. სამოსწავლო საბჭოს „სამეცნიერო კომიტეტი" უნდა ჩარიცხულიყო განათლების სამინისტროს შემადგენლობაში. მასში შედიოდნენ ცნობილი მეცნიერები, პედაგოგები, ხელოვნების მუშაკები. სამოსწავლო საბჭოს ჰქონდა განყოფილებები: საზოგადო ისტორიის; საქართველოს ისტორიის; ქართული ენისა და ლიტერატურის; უცხოური ლიტერატურების; მათემატიკის; ფიზიკისა და ქიმიის; გეოგრაფიის; ბიოლოგიურ მეცნიერებათა; ჰიგიენის; ფილოსოფიური საგნების და სხვ. კომიტეტი შეადგინა განათლების სამინისტრომ. კომისიის წევრები გაწეული მუშაობისათვის გარკვეულ ჰონორარს იღებდნენ.

ლიტერატურად
-----------

* *ჭუმბურიძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 349.
* სცსა, ფ. 1935, ანაწ. 1, საქ. 37
**პრაქტიკული აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი** (რუს. Институт практического востоковедения, (რუსული აბრევიაციით ИПВ) — უმაღლესი პროფესიული განათლების არასახელმწიფო საგანამანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც დაფუძნებულ იქნა აღმოსავლეთმცოდნეობითი განათლებისა და მეცნიერების თანაქმედების ფონდის მიერ 1993 წელს. ინსტიტუტი მდებარეობს მოსკოვში.

პრაქტიკული აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში შეასწავლიან შემდეგ ენებს: არაბული, ვიეტნამური, ინდონეზიური, ჩინური, კორეული, მალაიზიური (მალაიური), თურქული, ჰინდი, იაპონური ენები. აქვე ფუნქციონირებს მოსამზადებელი კურსები.

ინსტიტუტის 30 მასწავლებლიდან 5 პროფესორია, ხოლო 21 დოცენტი. მასწავლებელთა უმეტესობა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის კურსდამთავრებულები არიან, რომელთაგან არაერთი ორივე სასწავლო დაწესებულებაში ასწავლის შესაბამის დარგებს.

სტუდენტები ინსტიტუტის დასრულებისთანავე იღებენ აღმოსავლეთმცოდნეობის, აფრიკანისტიკის ბაკალავრის ხარისხს, ხოლო 2007 წელს ინსტიტუტში გაიხსნა მაგისტრატურა, რომელიც აკრედიტებულია 2009 წლიდან.

პრაქტიკული აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი მჭიდროდ თანამშრომლობს აღმოსავლეთის ქვეყნების უმაღლეს სასწავლებლებთან, რის გამოც სტუდენტებს საშუალება ეძლევათ ენობრივი სტაჟირება გაიარონ შესასწავლი ენის ქვეყანაში. ზოგ ქვეყანაში (ვიეტნამი, კორეა, ირანი, თურქეთი) აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის სტუდენტები უფასოდ სწავლობენ ორმხრივი სახელმწიფოთაშორისო შეთანხმებების საფუძველზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პრაქტიკული აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ოფიციალური საიტი

ლიტერატურა
----------

* Труды Института практического востоковедения / Ред. колл.: В. В. Бойцов, Г. М. Бонгард-Левин, Л. Г. Губарева, Д. В. Деопик (предс.), Б. А. Захарьин, А. М. Карапетьянц, Е. В. Маевский, А. В. Меликсетов, Д. В. Микульский, Л. В. Посувалюк, А. Л. Федорин; Отв. ред. тома: Д. В. Микульский, В. В. Орлов; Институт практического востоковедения. — М.: Восточная литература, 2005. — Т. I: Сборник статей к 10-летию ИПВ. — 296 с. — 400 экз. — ISBN 5-02-018470-5.

1. 1 2 3 4  GRID Release 2017-05-22 — 2017-05-22 — 2017. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.5032286<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30141628'></a>
ვენის პრატერი
**ვენის პრატერი** ან უბრალოდ **პრატერი** (გერმ. Wiener Prater) ვრცელი საჯარო პარკია ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში, ლეოპოლდშტადტის რაიონში. დღემდე ძირითადად მოიცავს მდინარისპირა ტყის ლანდშაფტებს. 

პრატერი დოკუმენტურად პირველად 1162 წელს დასტურდება, სიტყვა *პრატერი* კი მის აღსანიშნავად 1403 წლიდან გამოიყენება. პარკის ტერიტორიაზე ბევრ მფლობელს ეკუთვნოდა მიწები, ასევე იყო მონასტრებიც. 1560 წლიდან მოყოლებული მთავარი ჰერცოგი მაქსიმილიანი (1564 წლიდან იმპერატორი) წარმატებულად ცდილობდა შეეძინა ეს კერძო საკუთრებები და პრატერის ტერიტორიაზე შემოღობილი სანადირო ადგილი შეექმნა. პრატერში ნადირობა 1920 წლამდე იყო დაშვებული.

თავდაპირველად პრატერი მხოლოდ დუნაის ერთ-ერთ პატარა კუნძულს ერქვა; საუკუნეთა განმავლობაში სიტყვის მნიშვნელობა გაფართოვდა და მიმდებარე მდინარის ნაპირებსაც ეწოდა. ეტიმოლოგიურად სიტყვა „პრატერი" სავარაუდოდ უკავშირდება ლათინურ სიტყვას *pratum*, ან *prato*, რაც მდინარის სანაპიროს ნიშნავს.

ლიტერატურა
----------

* Georg Wacks: Die Budapester Orpheumgesellschaft. Ein Varieté in Wien 1889-1919. Vorwort von Gerhard Bronner. Verlag Holzhausen, Wien 2002, ISBN 3-85493-054-2.
* Christian Dewald, Werner Michael Schwarz (Hrsg.): Prater, Kino, Welt. Der Wiener Prater und die Geschichte des Kinos. Filmarchiv Austria, Wien 2005, ISBN 3-901932-70-4.
* Hermann Prossinagg, Gottfried Haubenberger: Kaiserliche Jagdreviere in den Donau-Auen. Ein jagdgeschichtlicher Rückblick. Österreichischer Jagd- und Fischerei-Verlag, Wien 2007, ISBN 978-3-85208-063-5.
* Kurt Zukrigl: Die Waldvegetation im ehemaligen Augebiet des Wiener Praters. In: Forstarchiv 66, 1995, ISSN 0300-4112, გვ. 175-182.
* Wiener Prater დაარქივებული 2016-02-24 საიტზე Wayback Machine.. In: Arbeiter-Zeitung. Beilage 1. Wien 17. April 1981, გვ. 1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

 **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***პრატერი***

* ინფორმაცია ვენის პრატერის შესახებ
**სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა** — პოლიტიკური ხასიათის მოძრაობა და ადამიანის უფლებათა დაცვის ერთ-ერთი ალტერნატიული საშუალება. სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა არის პროტესტის გამოხატვის არაძალადობრივი ფორმა, როდესაც მოქალაქეთა ერთი ნაწილი ან მთელი მოსახლეობა არ ემორჩილება ხელისუფლებას, მოქმედ კანონმდებლობას (მათ შორის, გადასახადების გადახდას), ახდენს სხვადასხვა დაწესებულებისა ან უწყების მუშაობის პარალიზებას. 

სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის იდეა მუშავდებოდა და გამოიყენებოდა ანტიკური დროიდან, იმ პერიოდში, როდესაც ეროვნული თუ საერთაშორისო საშუალებები არ არსებობდა. თუმცა XIX საუკუნემდე იგი აღიქმებოდა, როგორც კანონისადმი უბრალო დაუმორჩილებლობა. დღეს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობას ოდნავ განსხვავებული კვალიფიკაცია მიენიჭა. კანონისადმი დაუმორჩილებლობა ჯერ კიდევ ძველი საბერძნეთის დროიდან აღვივებდა ფართო ინტერესს. დაუმორჩილებლობის დილემა აღწერილია მითოლოგიაში, ტრაგედიებსა და რელიგიურ მოძღვრებებში. 

იურიდიული და პოლიტიკური თეორიების თვალსაზრისით, ეს საკითხი მჭიდროდაა დაკავშირებული ბუნებითი სამართლის ფილოსოფიასთან. არისტოტელე, სოკრატე, წმინდა თომა აკვინელი და წმინდა ავგუსტინი ამართლებდნენ დაუმორჩილებლობას, თუკი დაწერილი კანონი არ შეესაბამებოდა ბუნებით სამართალს. ჯონ ლოკი აღიარებს დაუმორჩილებლობის შესაძლებლობას, თუკი სახელმწიფო არღვევს სოციალური კონტრაქტით გათვალისწინებულ ვალდებულებებს. XIX საუკუნეში ჰენრი დევიდ ტორომ ერთ-ერთი ეპოქალური ნამუშევარი შექმნა დაუმორჩილებლობის დარგში და შემოიტანა ტერმინი „სამოქალაქო". XX საუკუნეში დაუმორჩილებლობის იდეა ფართოვდება და აქტიურად ინერგება. მაჰათმა განდისა და მარტინ ლუთერ კინგის ნამუშევრებმა დიდი წვლილი შეიტანა იდეის განვითარებაში. გარდა ამისა, რამდენიმე სხვა გამოჩენილმა ფილოსოფოსმა, როგორებიც არიან ჯონ როულზი, რონალდ დვორკინი, ჰუგო ადამ ბედო და ჰანა არენდტი, წარმოადგინა თავისი მოსაზრება ამ საკითხთან დაკავშირებით. 

სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის იდეის მომხრეები ამტკიცებენ, რომ სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა, გარკვეული კვალიფიკაციით, შეიძლება ხელს უწყობდეს დემოკრატიულ პროცესებს, თუმცა ოპონენტები მისი უარყოფისას ძირითადად არგუმენტად ასახელებენ მასობრივი უკანონობის საშიშროებას. უკანასკნელი დროის მოვლენებმა სერბეთში, საქართველოში და მიმდინარე პროცესებმა უკრაინაში კიდევ უფრო ინტენსიური გახადა ეს დებატები პოლიტიკურ წრეებშიც. სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა შეიძლება გამართლებული იყოს ყველანაირი პოლიტიკური წყობის პირობებში, თუ მას სისხლისღვრა არ მოჰყვება.

ლიტერატურა
----------

* აქტიური მოქალაქეობის სახელმძღვანელო, თბ. 2005
დნმ-ის რეპლიკაცია. რნმ პრაიმერი აღნიშნულია.
**პრაიმერი** (ინგლ. primer) — ნუკლეინის მჟავის (ოლიგონუკლეოტიდის) მოკლე ფრაგმენტი, რომელიც კომპლემენტარულია დნმ-ან რნმ-სამიზნისა და წარმოადგენს გამშვებს (სინთეზის დამწყებს) კომპლემენტარული ჯაჭვის სინთეზისა, რომელიც ხორციელდება დნმ-პოლიმერაზის (დნმ-ის რეპლიკაციისას) მეშვეობით. დამშვები ესაჭიროებათ დნმ-პოლიმერაზებს ახალი ჯაჭვის სინთეზის ინიციაციისთვის, პრაიმერის 3'-ბოლოდან (ჰიდროქსილის ჯგუფიდან). დნმ-პოლიმერაზა პრაიმერის 3'-ბოლოს თანმიმდევრობით უმატებს ნუკლეოტიდებს, რომლებიც მატრიცული ჯაჭვის კომპლემენტარულია. დნმ-ის რეპლიკაციის უმეტეს შემთხვევაში დნმ-ის სინთეზის პრაიმერს წარმოადგენს რნმ-ის მოკლე ფრაგმენტი. ამგვარი რიბონუკლეოტიდური პრაიმერი იქმნება ფერმენტ პრაიმაზას მიერ და საბოლოოდ ჩანაცვლდება დეზოქსირიბონუკლეოტიდური პოლიმერაზით, რომელიც ასრულებს რეპარაციის ფუნქციებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დნმ-ის რეპლიკაცია

სქოლიო
------

1. ↑  *Кнорре Д. Г. Мызина С. Д.*, Биологическая химия, 3, Москва: Высшая школа, 2000. 7000 ეგზ. ISBN 5060037207.
2. 1 2  *Глик Б. Пастернак Дж.*, Молекулярная биотехнология. Принципы и применение, Москва: Мир, 2002. ISBN 5030033289.
**საქართველოს საზღვაო სანაოსნო** — საზღვაო სამინისტროს ადმინისტრაციული ერთეული საბჭოთა კავშირში. ჩამოყალიბდა 1967 წელს. სამმართველოში ქ. ბათუმში იყო. სსრკ-ის ტერიტორიაზე სანაოსნები ემსახურებოდა შავი და აზოვის ზღვის აუზებს, ბალტიის ზღვის აუზს, ჩრდილოეთის აუზს, შორეული აღმოსავლეთის აუზსა და კასპიის ზღვის აუზს. მცირე კაბოტაჟური (შიდა) გადაზიდვის თვალსაზრისით ერთ ერთეულად განიხილებოდა შავი და აზოვის ზღვები, თეთრი ზღვა და ყინულოვანი ოკეანე, იაპონიის, ოხოტისა და ბერინგის ზღვები. სანაოსნოს პირველი ხელმძღვანელი იყო კაპიტანი ანატოლი კაჭარავა.

საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს გემები სპეცილიზებული იყო ჩასასხმელი ტვირთის (ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების) გადასაზიდად. სანაოსნოს გემები (ტანკერები), რომლებიც აგებული იყო საზღვაო ფლოტის თანამედროვე ტექნიკის დონეზე, დედამიწის ბევრ ზღვასა და ოკეანეს სერავდნენ. საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს ჰქონდა ორი მცურავი სახელოსნო და 10 ათასი ტონა ტვირთამწეობის დოკი. ხომალდების კაპიტალური და პროფილაქტიკური რემონტი საქართველოს ნავსადგურებში წარმოებდა.

საზღვაო სანაოსნოს უფროსები
--------------------------

* ანატოლი კაჭარავა 1967-1979
* გიორგი ჩხეიძე 1979-1982
* ჯემალ ჭიღვარია 1982-1991
* რომან ახობაძე 1991-1993
* ბიჭიკო ვარშანიძე 1993-1999
* სულიკო სურმანიძე 2000-2004

ლიტერატურა
----------

* *ბუაჩიძე გრ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 1982.
**პიერ ჟან-ჟაკ გასლი** (ფრანგ. Pierre Gasly წარმოთქმა ფრანგულად: ​[pjɛʁ ɡasli]; დ. 7 თებერვალი, 1996) — ფრანგი მრბოლელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს ფორმულა 1-ში ალპაინის გუნდისათვის. მოგებული აქვს 2016 წლის GP2 სერიის ჩემპიონატი. მეორე ადგილი დაიკავა 2014 წლის ფორმულა რენო 3.5 სერიის და 2017 წლის სუპერ ფორმულას ჩემპიონატში.

ფორმულა 1-ში გასლის დებიუტი შედგა 2017 წლის მალაიზიის გრან პრიზე, ტორო როსოსთან ერთად. 2019 წელს ის Red Bull Racing-ში გადავიდა, თუმცა მალევე ჩამოქვეითდა კვლავ ტორო როსოში უნგრეთის და ბელგიის რაუნდებს შორის. მიუხედავად ამისა, 2019 წლის ბრაზილიის გრან პრიზე მან მეორე ადგილი დაიკავა, და პირველად ავიდა პოდიუმზე. 2020 წელს მან მოიგო იტალიის გრან პრი, რითიც მოიპოვა პირველი გამარჯვება, როგორც თავისთვის, ისე AlphaTauri-სთვის. 2021 წლის აზერბაიჯანის გრან პრიზე გასლი კვლავ ავიდა პოდიუმზე, როდესაც მესამე ადგილი დაიკავა რბოლის გამარჯვებულის, სერხიო პერესისა და სებასტიან ფეტელს შემდეგ.

2023 წლის სეზონისთვის ის ალპაინში გადავიდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Gasly to race for Alpine alongside Ocon in 2023 (8 October 2022). ციტირების თარიღი: 8 October 2022
2. ↑  „Toro Rosso confirms Gasly for next races". *Motorsport.com* (ინგლისური). 26 September 2017. ციტირების თარიღი: 26 September 2017.
ისტორია
-------

საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია (აკრონიმი GIEC) ჩამოყალიბდა როგორც დამოუკიდებელი კომპანია 2005 წლის 11 ივლისს. კორპორაცია წარმოადგენს საქართველოს ერთ–ერთი წამყვანი ინდუსტრიული ჯგუფის Georgian Industrial Group (აკრონიმი GIG) წევრს. საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია ახალგაზრდა კომპანიაა და შედარებით მოკლე დროში მოიპოვა ღირსეული ადგილი ენერგობიზნესში და საიმედო პარტნიორად აღიარება. საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაციის მომხმარებლებია როგორც ჰოლდინგის წევრი კომპანიები, ისე სხვა კომერციულ ორგანიზაციები.

საქმიანობის სფერო
-----------------

### ბუნებრივი აირი

საქართვლეოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია (სსეკ) აწარმოების გაზის იმპორტს და მიწოდებას 30-ზე მეტ მომხმარებელზე. გაზის იმპორტი ხორციელედება აზერბაიჯანიდან და რუსეთიდან. სსეკ-ი აწვდის ბუნებრივ გაზს, როგორც მოსახლეობას აგრეთვე ცემენტის, აგურის, მინის და მეტალურგიულ წარმოებებს, გაზგასამართ სადგურებს და საწარმოებს.

### ელექტროენერგია

სსეკ-ი ახორციელებს ელექტროენერგიის გენერაციას და მიწოდებას საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. სსეკ-ის მომხმარებლები არიან მსხვილი კვალიფიციური მომხმარებლები და საქართველოს ელექტროსისტემის კომერციული ოპერატორი.

### დიზელი

სსეკ-ი ეწევა დიზელის იმპორტს აზერბაიჯანიდან და მის რეალიზაციას ქვეყნის მასშტაბით. კომპანიის მომხარებლები ძირითად მსხვილი ინდუსტრიული და სადისტრიბუციო კომპანიები არიან.

დაგეგმილი ინვესტიციები საქართველოს ენერგეტიკაში
-----------------------------------------------

* ახალციხის თბო-ელექტრო სადგური  

 სიმძლავრე: 300 მეგავატი  

 აგრეგატების რაოდენობა: 2x150  

 წლიური გამომუშავება: 2,2 მლრდ. კვ/სთ  

 ნახშირის წლიური მოხმარება: 1,9 მლნ. ტონა  

 მშენებლობის ვადა: 3-4 წელი
* ხოფას თბო-ელექტრო სადგური  

 სიმძლავრე: 150 მეგავატი  

 აგრეგატების რაოდენობა: 1x150  

 წლიური გამომუშავება: 1,1 მლრდ. კვ/სთ  

 ნახშირის წლიური მოხმარება: 600 ათასი ტონა  

 მშენებლობის ვადა: 3 წელი
* გარდაბნის თბო-ელექტრო სადგური  

 სიმძლავრე: 300 მეგავატი  

 აგრეგატების რაოდენობა: 2x150  

 წლიური გამომუშავება: 2,2 მლრდ. კვ/სთ  

 ნახშირის წლიური მოხმარება: 1,5 მლნ. ტონა  

 მშენებლობის ვადა: 4 წელი
* ტყიბულის თბო-ელექტრო სადგური  

 სიმძლავრე: 600 მეგავატი  

 აგრეგატების რაოდენობა: 2x300 - 4x150  

 წლიური გამომუშავება: 4 მლრდ. კვ/სთ  

 ნახშირის წლიური მოხმარება: 2,4 მლნ. ტონა  

 მშენებლობის ვადა: 3-4 წელი


|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სოლოლაკის ხეივანი** — მდებარეობს თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). მარო მაყაშვილის აღმართიდან თბილისის ციხემდე. გაშენდა სოლოლაკის ქედზე 1935 წელს და მას კომკავშირის ხეივანი ეწოდა. სოლოლაკის ხეივანი დაერქვა 1990 წელს. 

ხეივნის 1 კმ სიგრძის მოასფალტებული გზა იმ ძველი კერამიკული წყალსადენის ტრასას მიუყვება, რომელსაც სათავე წავკის-ოქროყანის მიდამოებში ჰქონდა და რომლითაც ფეოდალურ პერიოდში სასმელი წყლით მარაგდებოდა თბილისის „დედა ციხე" (ნარიყალა). სოლოლაკის ხეივნის შუა ნაწილში შემორჩენილია შუა საუკუნეების თბილისის ზღუდის ერთ-ერთი ბასტიონის — შაჰტახტის ნანგრევები. გადმოცემით, თბილისის ერთ-ერთ დამპყრობ შაჰს იგი თავის სადგომად აურჩევია — ტახტი დაუდგამს (აქედან მომდინარეობს სახელწოდება „შაჰტატი"). ვარაუდობენ, რომ ქართლში არაბების ბატონობის ხანაში ციხის ამ ნაწილში მოწყობილი იყო ობსერვატორია. ხეივანზე აგებულია რამდენიმე გადმოსახედი ბაქანი, საიდანაც იშლება ქალაქის შესანიშნავი ხედი. მეორე მხარეს, წავკისისწყლის ხეობის ფერდობზე, გაშენებულია ბოტანიკური ბაღი. ხეივანზე აღმართულია მონუმენტი „ქართვლის დედა" (მოქანდაკე — ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტექტორი — ს. მეგრელიშვილი). აქვეა ხალხური და გამოყენებითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი. XX საუკუნის 90-იან წლებში ძველ ნაფუძარზე აშენდა წმინდა ნიკოლოზის ახალი ეკლესია.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 164, ISBN 978-99928-20-35-3.
**ჟასმინი** (ლათ. Jasminum) — მცენარეთა გვარი ზეთისხილისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 300-მდე სახეობას, რომელიც უმთავრესად გავრცელებულია აზიის, აფრიკის და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. 

ყოფილ სსრკ-ში ველურად იზრდება 3 სახეობა, კერძოდ საქართველოში 2: სამკურნალო ანუ ნამდვილი ჟასმინი (ლათ. Jasminum officinale) ფოთოლმცვივანი ან ნახევრად მარადმწვანე მხოხავი ბუჩქია, რომლის სიმაღლე 10 მ-ს აღწევს. ნახევარქოლგა ყვავილები აქვს. 

სინათლის მოყვარული და საკმაოდ გვალვაგამძლეა. იზრდება მთის ქვემო სარტყელში, ბუჩქნარებსა და ტყის პირებზე. ხარობს ზომიერად ტენიან ნიადაგებზე. ყვავილობს ივლისიდან ოქტომბრამდე. კარგი დეკორატიული მცენარეა. რგავენ ბაღებსა და პარკებში, იყენებენ კედლების, აივნებისა და ტალავრების გასამწვანებლად. ყვავილებიდან იღებენ სურნელოვან ეთეროვან ზეთს. ტანდაბალი ანუ ბუჩქოვანი ჟასმინი (ლათ. Jasminum fruticans) სწორი ან რკალისებრტოტებიანი ბუჩქია. 

მისი სიმაღლე 1-1,5 მ აღწევს. ყვითელი ყვავილები აქვს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოში მთის შუა სარტყლამდე, ბუჩქნარებში, ღვიიანებსა და მეჩხერ ტყეებში. გამოიყენება მშრალი ფერდობების გასამწვანებლად, ბორდიურად, ცოცხალ ღობედ. ეგზოტიკური სახეობებიდან უფრო გავრცელებულია ჩინური ანუ შიშველყვავილა ჟასმინი (ლათ. Jasminum nudiflorum).

ლიტერატურა
----------

* *იმედაძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 344.
**სოლომონ ლაფაური-იობაშვილი** (დ. 4 ოქტომბერი, 1929 — გ. 12 აპრილი, 2007) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს ტელევიზიის და რადიომაუწყებლობის გუნდის დამაარსებელი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. დატოვებული აქვს მდიდარი არქივი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თელავის იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი 1951 წელს; 1959 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1947–1951 წლებში მღეროდა ფირუზ მახათელაშვილის გუნდში. საქართველოს ტელე-რადიო მაუწყებლობის დაარსების დღიდან (1956 წლის 30 დეკემბერი) მისი თანამშრომელი. მისი ხელმძღვანელობით მუსიკის რედაქციაში შეიქმნა სხვადასხვა სატელევიზიო ფორმატები. ხალხური რედაქციის დამაარსებელი (1979 წლიდან) და ხელმძღვანელი. მისი იდეით და ხელმძღვანელობით დაარსდა და შეიქმნა სხვადასხვა სახალხო დღესასწაულები „გარეჯობა", „საბაობა", „აფხაზეთი ტელეეკრანებზე", „სულიკო, სსრკ–ში პირველი ქართული ტელეოპერა „გამზრდელი" (1960 წელი, კომპოზიტორი ნოდარ გიგაური) და სხვა. რაიონებში მუშაობის შედეგად მისი იდეით შეიქმნა და ტარდებოდა თბილისის ფილარმონიაში „ხალხური შემოქმედების საღამოები", რომელსაც ვახუშტი კოტეტიშვილი მოდერირებდა. 1967 წლის 27 დეკემბერს, სოლომონ ლაფაურის ინიციატივით მოეწყო პირველი ქართული ტელერეპორტაჟი და ტრანსლიაცია ქუთაისიდან. (მანამდე მოძრავი ტელესადგურები არ არსებობდა, იმ დროისათვის მოსკოვმა გადასცა საქართველოს ნახმარი ტელესადგური, რომელიც თბილისში შეკეთებული იქნა) ქუთაისის ოპერის თეატრის გახსნასთან დაკავშირებით (დაიდგა „აბესალომ და ეთერი").

2017 წლის 14 აპრილს, თბილისში, მიცკევიჩის 11-ში სოლომონ ლაფაურის მემორიალური დაფა გაიხსნა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* სოლომონ ლაფაური (1964). *დები იშხნელები*. თბილისი:  საბჭოთა საქართველო,   გვ. 26.
* სოლომონ ლაფაური (1975). *ცისფერი ეკრანი და მუსიკალური*. თბილისი:  ხელოვნება,   გვ. 31.
* სოლომონ ლაფაური (2002). *კისიხევი და კისისხეველები*. თბილისი,   გვ. 207.
* სოლომონ ლაფაური (2008). *მიტროფანე ცაგურია*. თბილისი,   გვ. 240.

ლიტერატურა
----------

* რუსუდან ქუთათელაძე, მზია ჯაფარიძე (2016). *ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი*. თბილისი:  საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო,   გვ. 280.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოლომონ ლაფაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სოლომონ ლაფაურის არქივი

სქოლიო
------

1. ↑  სოლომონ ლაფაური. old.radio1 (10 თებერვალი, 2014).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-30. ციტირების თარიღი: 30 სექტემბერი, 2019.
2. ↑  სოლომონ ლაფაურის მემორიალური დაფა თბილისში. old.1tv.ge (18 აპრილი, 2017).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-30. ციტირების თარიღი: 30 სექტემბერი, 2019.
**სახელზმნა** — სიტყვა, რომელსაც აქვს როგორც არსებითი სახელის, ისე ზმნის ნიშნები. სახელზმნა ბრუნვიანი სიტყვაა და წინადადებაში გამოიყენება როგორც სახელი (შეიძლება იყოს სუბიექტი, ობიექტი, მეორეხარისხოვანი წევრი), ზმნასთან კი აერთიანებს ლექსიკური შინაარსი, წარმოება, გამოყენება III სერიის ფორმათათვის და წარმოქმნის ზოგი კატეგორია (გეზი, ორიენტაცია, ასპექტი და სხვა).

ეტიმოლოგია
----------

სიტყვა ანტონ კათალიკოსმა შემოიღო და აღნიშნავს „ქმნის და ვნების" გამომხატველ სიტყვას („წერა", „კეთება" ...), რომელიც სახელის ნიშნებსაც ატარებს და ზმნისაც (იმას, რაც დღეს *საწყისით*, *მასდარით* აღინიშნება). შემდგომ გრამატიკოსთა (სოლომონ დოდაშვილი, თედო ჟორდანია და სხვა) სახელზმნას არსებით სახელებში ათავსებდა, მეორე (დავით ყიფიანი და სხვა) ზმნის სისტემას მიაკუთვნებდა. აკაკი შანიძემ გააფართოვა ტერმინის ხმარების არეალი და იგი მიმღეობაზეც გაავრცელა, ნაზმნარი არსებითი სახელი კი აღნიშნა ტერმინით საწყისი; დღეისათვის სახელზმნა მოიცავს საწყისსაც და მიმღეობასაც.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სუბიექტი
* ობიექტი
* ზმნა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაზმნარი სიტყვა: მიმღეობა და მისი წარმოება
**სახელმწიფო დროშის მუზეუმი და მოედანი** (აზერ. Naxçıvan Bayraq Meydanı Muzeyi) — მუზეუმი აზერბიჯანის ქალაქ ნახიჩევანში (ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში).

ისტორია
-------

სახელმწიფო დროშის მუზეუმი დაარსებდა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისის თავმჯდომარის 2014 წლის 22 აგვისტოს განკარგულებით «ნახიჩევანის სახელმწიფო დროშის მოედნისა და მუზეუმის შესახებ». მუზეუმი 2014 წლის 17 ნოემბრიდან გახსნილია დამთვალიერებელთათვის.

ექსპოზიცია
----------

მუზეუმში წარმოდგენილია დადგენილების ასლი «ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო სიმბოლოების შესახებ», მიღებული 1990 წლის 17 ნოემბერს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს მიერ ჰეიდარ ალიევის ინიციატივით, და ფოტოგრაფიები, რომლებიც ამ დღეს ეძღვნება. მუზეუმში განთავსებლია ისტორიულად არსებული

სახელმწიფოების აღდგენილი დროშები, გერბები და ადმინისტრაციული რუკები, ასევე ნახიჩევანის სახანოს, დროშები, ნახიჩევანის სახანოს კავალერისტების სამხედრო ფორმა, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სხვადასხვა პერიოდში მიღებული კონსტიტუციები, ძველი ბანკნოტებისა და ასევე ნახიჩევანში მოჭრილი მონეტების ფოტოსურათები.

უმაღლესი მეჯლისის თავმჯდომარემ მუზეუმს აჩუქა სუვენირები აზერბაიჯანის რესპუბლკის სახელმწიფო ჰიმნისა ტექსტისა და სახელმწიფო გებრის გამოსახულებით.

სქოლიო
------

1. ↑  МУЗЕЙ ГОСУДАРСТВННОГО ФЛАГА
2. ↑  В Нахчыване открыты Площадь Государственного флага и музей
**სლიმონია** (ლათ. Slimonia) — სილურული პერიოდის ევრიპტერიდების გვარი. ახლოს იდგა ცნობილ გვართან Pterygotus. ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით, სლიმონიას სხეული უფრო პატარა და შევიწროებული იყო. კუდის ნემსისებური წანაზარდი Pterygotus შედარებით გრძელი გააჩნდათ. სლიმონია ცხოვრობდა განსაკუთრებით მტკნარ წყლებში, როდესაც Pterygotus ზღვებში ბინადრობდა. საკვებად იყენებდა მტკნარი წყლის თევზებს, როგორებიცაა Heterostraci და ადრინდელი Osteostraci. ქელიცერების მეშვეობით მტაცებელი სლიმონია თევზების სხეულს გლეჯდა. სლიმონიას ყველაზე დიდი წარმომადგენელი სიგრძით 2 მეტრს აღწევდა, ფსკერზე გრძელი ფეხების მეშვეობით გადაადგილდებოდა. სავარაუდოდ მსხვერპლს უსაფრდებოდა და უცაბედი მოძრაობით იჭერდა. სლიმონიას ნაკეცებად ჩამწკრივებული ფილტვები მდებარეობდა სხეულის ქვედა ნაწილზე. ბასრი ქელიცერების მეშვეობით მტაცებელი ადვილად გლეჯდა სილურული თევზების სხეულის ჯავშანს. სავარაუდოდ სლიმონია ფლობდა ნადირობის პრიმიტიულ ტექნიკებს.

სახეობები
---------

* S. acuminata (ტიპური სახეობა. სალტერი, 1856)
* S. boliviana
* S. metastoma

სქოლიო
------

1. ↑  რიჩარდ ა. ფორტი (1998). *სიცოცხლე დედამიწაზე პირველი 4 მილიარდი წლის განმავლობაში*. ნიუ იორკი:  ალფრედ კნოპფი,   გვ. 146-7. ISBN 0-375-40119-9.
სოუტომაიორების ოჯახის ციხე-სიმაგრე.
**პედრო მადრუგა**; *პედრო ალვარეს დე სოუტომაიორი (კამინის ჰერცოგი)*; (ესპ. Pedro Álvarez de Sotomayor); (დაახ. დ. 1430, პონტევედრა, კასტილია — გ. 1486, ალბა-დე-ტორმესი, კასტილია) — შუა საუკუნეების გალისიის ერთ ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა და ტიპური ევროპელი ფეოდალური რაინდი.

ერთი თეორიის მიხედვით ქრისტეფორე კოლუმბი და პედრო ერთი და იგივე პიროვნება არიან.[1] 1486 წელს მისი გარდაცვალების შესახებ ცნობის გავრცელება შესაძლებელია იყოს სპეციალურად დაგდებული ჭორი მისი მტრების კათოლიკე მონარქებისგან თავის დაღწევის მიზნით. არსებობს დოკუმენტები, რომლებიც 1486 წლის შემდეგ პედროს სიცოცხლეს ადასტურებს და ასევე აჩვენებს, რომ პედროს და კოლუმბის შვილი ასევე ერთი და იგივე პიროვნებას წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* Vasco de Aponte; Recuento de las Casas antiguas del reino de Galicia. Santiago de Compostela, 1986.
* García Oro, J; La Nobleza Gallega en la Baja Edad Media. Las casas nobles y sus relaciones estamentales, Santiago de Compostela, 1981.
* Vila, Suso; A Cidade de Tui durante a Baixa Idade Media. Noia, 2009.
* Vila, Suso; A casa de Soutomaior (1147-1532). Noia, 2010.
* Cota, Rodrigo; Colón, Pontevedra, Caminha. Pontevedra, 2009.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bibliografía de Pedro Álvarez de Sotomayor (Pedro Madruga) (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  ´Tras un peritaje caligráfico 80 expertos indican que Colón y Pedro Madruga son la misma persona´
**სახელო** — თანამდებობა ძველ საქართველოში. მოხელის „გასაგებელი" (საბა). „საჴელოი" „ჴელიდან" (იხ. ხელი) წარმოდგა. „სახელოთა სჯანი" ანუ მართვა-გამგეობის საქმეთა წარმართვა მეფის საზრუნავს შეადგენდა. გაერთიანების ხანის საქართველოში (ნაწილობრივ გვიანდელ ფეოდალურშიც) ცენტრალური სამოხელეო აპარატი დარგებად იყო დაყოფილი (ვეზირი, სავეზირო). შემუშვდა სახელოთა სიმბოლური ნიშნები, რომელთაც გადასცემდა მეფე უწყებათა მთავარ მოხელეებს (მგ. ოქროს ლომისთავიან არგანსა და ხმალს — ამირსპასალარს, „თვალედ" ბეჭედს — მოლარეთუხუცესს). 

დასტურლამალით განსაზღვრულია სახელოების განაწესი, მათი „წესითა შემსგავსებითა" გამგებლობა. დიდი სახელოები მსხვილ ფეოდალებს ეჭირათ (ხშირად ერთ კაცს რამდენიმე სახელო ეკავა). სახელო მოხელის შემოსავლის ფრიად მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენდა, მის ერთგვარ საკუთრებად იყო მიჩნეული და ზოგჯერ კიდეც იყიდებოდა. ჩვეულებრივ სახელო მემკვიდრეობით გადადიოდა, რასაც აჯის საფუძველზე მეფე წყალობა-ბოძების სპეციალური აქტით განამტკიცებდა. „სახელოს გაცემის" საბუთს მეფეს სახლთუხუცესი წარუდგენდა. დაკანონებული იყო სახელოს „სისხლი" მოხელის დაჭრისა და მკვლელობის საგანგებო საზღაური. საფეოდალოებში სახელმწიფოსაგან განკერძოებული სახელოები არსებობდა.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ. 1952;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1-2, ტფ. 1928-1929;
* *ფუტკარაძე ი.*, ქსე, ტ. 9, გვ. 253, თბ. 198
**სლავიანკის ღვთისმშობლის სწრაფშემსმენელი ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь иконы Божией Матери «Скоропослушница») — მშენებარე მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 2013-2015 წლებში. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სლავიანკის ახალი მიკრორაიონის დაგეგმარების დროს, მის ერთ-ერთ მოედანზე, გადაწყვიტეს აეშენებინათ ახალი ქვის სატაძრო კომპლექსი. იმისათვის, რომ რაიონის სწრაფად მზარდ მოსახლეობას საშუალება ქონოდათ დასწრებოდნენ ღვთისმსახურებას, სახლებთან ახლოს დაიწყო ახალი ხის ეკლესიის მშენებლობა. 2011 წლის 3 სექტემბერს პოლოცკისა და როსტოვის ქუჩის გადაკვეთაზე მდებარე მოედანზე შედგა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის სამლოცველო ტაძრის საფუძვლის ჩაყრის ცერემონიალი. სამშენებლო კომპანია „Балтрос"-ის დახმარებით ჩაასხეს ტაძრის საფუძველი, გაიყვანეს კომუნიკაცია და გადახურეს ტაძარი. შენობის კედლები თავად მრევლის დამსახურებით ამოიყვანეს. მშენებლობა დასრულდა სამი თვის შემდეგ, პირველი ღვთისმსახურება კი შედგა ამავე წლის 4 დეკემბერს, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების დღესასწაულზე. 

2013 წლის აღდგომის დღესასწაულზე მრევლის მამაკაცთა ბრიგადამ სამრეკლოზე ზარები დაკიდეს. 

2013 წლის 22 ნოემბერს შედგა ტაძრის საზეიმო სარძიკვლის ჩაყრა, რომელიც აღასრულა ცარსკოე-სელოს ეპისკოპოსმა მარკელ ვეტროვმა.

არქიტექტურა
-----------

ქვისგან აგებული ტაძრის პროექტი შემუშავებული იყო მკაცრ ბიზანტიურ არქიტექტურულ სტილში. ტაძრის ტევადობა იყო 1 000 კაცი. შენობის სიმაღლე ჯვრის ჩათვლით 51 მეტრია, ხოლო საერთო ფართობი 2 500 კვ. მ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт прихода
**სახე** – ქართული მუსიკალური პოპ-ბენდი, რომელიც თბილისში 1997 წელს დათო ფორჩხიძემ, დათო ხუჯაძესთან და გოგა ხაჩიძესთან ერთად შექმნა. ჯგუფის პროდიუსერი შალვა რამიშვილი გახლდათ.

ჯგუფის ჰიტები 1997-2000 წლებშია დაწერილი და არანჟირებულია დათო ფორჩხიძის მიერ, ესენია: „თოვლი მოსულა", „შენ რა სექსი ხარ", „რომ შემეძლოს მე", „ამაღამ", „როგორ მინდა მოგეფერო", „ახლა შენი დროა" , „მაღლა ხელები", „წვიმად გადავიქეცი" „Poetry ‘N’ Motion"-თან ერთად. მალევე გაკეთდა ამ ჰიტების რიმეიქები. სახეს გამოუჩნდნენ მიმდევრები, შეიქმნა სხვადასხვა ჯგუფები  და პოპ კულტურის ნამდვილ პიონერებად იქცნენ. „სახემ" ქართულ პოპ მუსიკაში გადატრიალება მოახდინა. ეს იყო პირველი და ყველაზე პოპულარული ბოიბენდი, რომელმაც შეცვალა ქართველი მსმენელის მენტალიტეტი, დაამკვიდრა შესრულების ახალი, პოპ მანერა და არანჟირება.

გამოშვებული აქვთ ალბომი – „ძალიან მაგარი კასეტა" და სინგლი „შენ რა სექსი ხარ".

2015 წლამდე ჯგუფი ერთად ფატქობრივად აღარ გამოჩენილა და „სახე"-ს წევრებმა კარიერა სხვადასხვა სფეროში განაგრძეს, თუმცა, 2015 წელს დათო ხუჯაძე და დათო ფორჩხიძე ისევ დაუბრუნდნენ დიდ სცენას ჯგუფის სახელით და „ჰით ბათუმი 2015" -ზე გამოჩნდენ.

2017 წელს  20 წლის იუბილეზე, ჯგუფს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ ვარსკვლავი გაუხსნეს. სახემ მაყურებელს კონცერტი შესთავაზა, სადაც ჯგუფს კვლავ წარმოადგენდა ორი წევრი - დათო ხუჯაძე და დათო ფორჩხიძე, ხოლო გოგა ხაჩიძის ნაცვლად მესამე წევრი კახაბერ ცისკარიძე იყო. კონცერტმა ანშლაგით ჩაიარა, იუბილეს აღსანიშნად თბილისში ჩამოვიდა  და კონცერტში მონაწილეობა მიიღო  ჯგუფმა „Poetry’N’Motion", რომელიც „სახესთან" ერთად ასრულებდა სიმღერას „წვიმად გადავიქეცი".

ამავე წელს ჯგუფმა მასშტაბური ტურნე მოაწყო.

ახალმა პროექტმა „Poetry’N’Motion"-თან ერთად ჩაწერა სიმღერა „ჩემო თბილის ქალაქო", გადაიღეს ვიდეორგოლიც, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა.

2018 წლის აგვისტოში გამართეს ყველაზე მასშტაბური სოლოკონცერტი „ბლექ სი არენაზე".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------
**რაზაყ ჰამრაევი**  (დ. 2 მაისი, 15 მაისი, 1910, პეროვსკი, ახლანდელი ყიზილ-ორდა — გ. 5 მაისი, 1981, ტაშკენტი) — უზბეკი მსახიობი და რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1969).

1954 წელს დაამთავრა ტაშკენტის თეატრალური-სამხატვრო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1934-იდან უზბეკეთის მ. მუყიმის სახელობის მუსიკალური დრამისა და კომედიის თეატრის (ტაშკენტი) რეჟისორი და მსახიობი (1959-იდან მთავარი რეჟისორი). დადგა სპექტაკლები:  იაშენის „ორი კომუნისტი" (1932), შილერის „ვერაგობა და სიყვარული" (1939), ფათჰულინის და საგდულას „სამშობლოს სიყვარული" (1957),  ჰამიდ ღულამის „შეყვარებული თაშბოლთა" (1961, ითამაშა მელიბაის როლი) და სხვა. 1945-იდან იღებდნენ კინოში. 1954-იდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. სსრკ სახეკმწიფო პრემიის ლაურეატი (1948), უზბეკეთის სსრ ჰამზას სახელობის სახელმწიფო პრემია (1972). დაჯილდოებულია 4 ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 599.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რაზაყ ჰამრაევი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პუერტო-კაბელიო** (ესპ. Puerto Cabello) — ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე. მდებარეობს კარაბობოს შტატში, კარაკასიდან 75 კმ-ით დასავლეთით. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 154 000 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქში მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი საზღვაო პორტი, რომელიც სასიცოცხლო ფუნქციას ასრულებს ქვეყნის ვრცელ ნავთობინდუსტრიაში. 

მისი მდებარეობსი გამო, პუერტო-კაბელიო ხშირად ხდებოდა მეკობრეების თავდასხმის ობიექტი, ამავე დროს XVII საუკუნეში წარმოადგენდა ჰოლანდიელი კონტრაბანდისტების პოპულარულ ბაზარს. კონტრაბანდისტული საქმიანობის უმეტესი ნაწილი მოიცავდა კაკაოთი ვაჭრობას მეზობელ კუნძულ კურასაოსთან, რომელიც ჰოლანდიის მიერ იყო კოლონიზებული. ამ პერიოდში პუერტო-კაბელიოც ჰოლანდიელთა კონტროლის ქვეშ ომყოფებოდა. 

1730 წელს პორტი ესპანელებმა აიღეს და აქ გადმოიტანეს სავაჭრო კომპანია რეალ კომპანია *გიპუსკოანა დე კარაკასი* (ესპ. *Compañía Guipuzcoana de Caracas*). ეს კომპანია აშენებდა საწყობებს, ნავმისადგომებსა და ფორტების სიმაგრეებს ნავსადგურის დაცვის მიზნით. 1770-იან წლებში პუერტო-კაბელიო ვენესუელის სანაპირო ზოლის ყველაზე დაცული ქალაქი იყო, ისე რომ 1743 წელს გაუძლო ბრიტანეთის ძალების შემოტევას პუერტო-კაბელიოს ბრძოლისას. შემორჩენილია ამ პერიოდის ორი ფორტი. ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში, იგი იყო ესპანელი როიალისტების უკანანსკნელი დასაყრდენი, რომელიც 1823 წელს ხოსე ანტონიო პაესმა აიღო. 

1962 წელს პუერტო-კაბელიოში მიმდინარეობდა ფიდელ კასტროს მომხრე საზღვაო ოფიცრების აჯანყება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Press Photo of the Year award winner from 1962 rebellion. დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „Venezuela: Siege of Puerto Cabello". *The New York Times*. June 15, 1962. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2011. ციტირების თარიღი: 28 December 2009.
**რავის შეთანხმება** — საკავშირო მოლაპარაკებები რუსეთის მეფე პეტრე I-სა და პოლონეთის მეფის და საქსონიის კურფიურსტ ავგუსტ II-ს შორის, რომელიც შედგა 1698 წლის10-14 აგვისტოს უკრაინულ ქალაქ რავაში, როდესაც პეტრე დაბრუნდა დიდი ელჩობიდან.

ხელმწიფეების შეხვედრა რავაში იყო მომზადებული წინასწარი მოლაპარაკებებით პეტრე I-სა და ავგუსტ II-ის წარმომადგენლებს შორის. ამ აბსოლუტურ საიდუმლო შეხვედრაზე პირველად განიხილავდნენ საკითხს კოალიციის შექმნის შესახებ, იმ მიზნით რომ ბრძოლით დაებრუნებინათ შვედეთის მიერ ოდესღაც მითვისებული ბალტიისპირეთის მიწები. საუბრის შინაარსის შესახებ ეჭვი არ ჰქონდათ თვით პოლონელ მაღალჩინოსნებსაც კი. ორივე მხარე იყო ძალიან დაინტერესებული ახალი კავშირის დადებაზე. რუსეთისთვის იგი ხსნიდა პერსპექტივას ბალტიის ნაპირებისკენ გასვლაზე, რაც შესაბამისად ევროპისაკენ ფანჯრის გაჭრას ნიშნავდა.

დიდი ელჩობის მოლაპარაკებების წარუმატებლობა მოკავშირეების მოძებნასთან დაკავშირებით ოსმალეთთან ომში, აიძულა პეტრეს ძირეულად გადაეხედა თავისი საგარეო პოლიტიკა. რავის მოლაპარაკების შემდეგ რუსული დიპლომატიის აქტიურობამ მკვეთრად შეიცვალა მიმართულება. ავგუსტ II- ჯერ კიდევ მყარად არ გრძნობდა თავს პოლონეთის ტახტზე, პეტრე კი ხვდებოდა, რომ ვერ დაიწყებდა ახალ ომს თურქეთის ომის დამთავრებამდე. საკავშირო მოლაპარაკებები შვედეთის წინააღმდეგ განახლდა უკვე მოსკოვში, დანიის ჩრდილოეთის კავშირში ჩაბმის შემდეგ და დამთავრდა 1699 წლის 21 ნოემბერს პრეობრაჟენსკის ხელშეკრულების ხელმოწერით.

ლიტერატურა
----------

* *Молчанов Н. Н.* Дипломатия Петра Великого. — М. 1990

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთის ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* რავა (1698)
* დრეზდენი (1699)
* პრეობრაჟენსკი (1699)
* ტრავენდალი (1700)
* ბირჟაი (1701)
* ნარვა (1704)
* ვარშავა (1705)
* ალტრანშტედტი (1706)
* ალტრანშტედტი (1707)
* შვედური შეთანხმება (1709)
* დრეზდენი (1709)
* კოპენჰაგენი (1709)
* ტორუნი (1709)
* ჰანოვერი (1710)
* ესტონეთისა და ლივონიის კაპიტულაცია (1710)
* ლუცკი (1711)
* პრუტი (1711)
* ადრიანოპოლი (1713)
* შვედტი (1713)
* შტეტინი (1715)
* ბერლინი (1715)
* გრეიფსვალდი (1715)
* ამსტერდამი (1717)
* სტოკჰოლმი (1719-1720)
* საუკუნო ზავი (1720)
* ფრედერიკსბორგი (1720)
* ნიშტადტი (1721)
 |

 |
სამოქალაქო საქმეები საქართველოში პირველი ინსტანციით განიხილება რაიონულ ან საქალაქო საერთო სასამართლოებში. დღეს საქართველოში სულ 70 პირველი ინსტანციის საერთო სასამართლოა, აქედან 64 \_ რაიონული, 6 კი \_ საქალაქო (თბილისის, რუსთავის, ქუთაისის, ბათუმის, სოხუმის და ფოთის).

როგორც წესი, სამოქალაქო საქმეს პირველი ინსტანციით ერთი მოსამართლე იხილავს. თუმცა, თუ საქმე განსაკუთრებით რთულია ან განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, მოსამართლემ შეიძლება მოითხოვოს საქმის განსახილველად 3–კაციანი მოსამართლეთა კოლეგიის დანიშვნა (მისი მონაწილეობით).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია ზედა ინსტანციის სასართლოში. აჭარის და აფხაზეთის რაიონული და საქალაქო სასამართლოებისათვის ეს არის შესაბამისად აჭარის და აფაზეთის უმაღლესი სასამართლოები, დანარჩენი დასავლეთ საქართველოსათვის \_ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო, აღმოსავლეთ საქართველოსათვის კი \_ თბილისის სააპელაციო სასამართლო.

მეორე ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია საკასაციო სასამართლოში. საქართველოში ეს არის უზენაესი სასამართლო. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა. იგი არ საჩივრდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს საერთო სასამართლოების ჩამონათვალი და მათში მოქმედ მოსამართლეთა გვარები დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* საქართველოს უზენაესი სასამართლო
პიაცა დელ პოპოლო რავენაში
**რავენა** (იტალ. Ravenna) — ქალაქი და კომუნა იტალიის ემილია-რომანიას რეგიონში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის მახლობლად, თუმცა არა მის სანაპიროზე, ზღვასთან დაკავშირებულია არხით. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 157000 კაცს.

ისტორია
-------

რავენა ისტორიულ ანალებში ჩანს ძვ. წ. 89 წლიდან. ის თავის დროზე წარმოადგენდა რომაული საზღვაო ფლოტის უმნიშვნელოვნეს ბაზას. 402 წელს დასავლეთ რომის იმპერატორმა ჰონორიუსმა იმპერიის დედაქალაქი მილანიდან რავენაში გადაიტანა.   
 493 წელს რავენას იღებს ოსტგუთების ბელადი თეოდორიხ დიდი და აქცევს მისი სამეფოს დედაქალაქად. იტალიაში ოსტგუთების ბატონობას ბოლო მოუღო ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა და მთელი იტალია ბიზანტიას დაუმორჩილა. შემდგომში იმპერატორ მავრიკიოსის მმართველობისას ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში ჩამოყალიბდა ნახევრადდამოუკიდებელი რავენის საეგზარქოსო. ამ სტასუსით მან იარსება 751 წლამდე. როდესაც ბიზანტიის სამფლობელოებს იტალიაში დაეპატრონნენ ლანგობარდები.

ღირსშესანიშნაობანი
------------------

რავენაში ადრექრისტიანული ხანის რვა არქიტექტურული ძეგლია, რომელიც იუნესკოს მიერ შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. ესენია: 

* გალა პლაციდიას მავზოლეუმი
* მართლმადიდებლური ბაპტისტერიუმი
* არიანული ბაპტისტერიუმი
* სანტ-აპოლინარე-ნუოვოს ეკლესია
* სანტ-აპოლინარე-ინ-კლასეს ეკლესია
* სან-ვიტალეს ეკლესია
* თეოდორიხის მავზოლეუმი
* რავენის საარქიეპისკოპოსო კაპელა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 289.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რავენას ოფიციალური საიტი
* ტურიზმო რავენა დაარქივებული 2010-11-20 საიტზე Wayback Machine.
* ტურისტის მეგზური

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რავენის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
გალა პლაციდიას მავზოლეუმი  · მართლმადიდებლური სანათლავი  · არიანული სანათლავი  · სანტ-აპოლინარე-ნუოვოს ეკლესია  · სანტ-აპოლინარე-ინ-კლასეს ეკლესია · სან-ვიტალეს ეკლესია  · თეოდორიხის მავზოლეუმი  ·  საარქიეპისკოპოსო კაპელა |

 |
**საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი პლებისციტი (2008)** — პლებისციტი საქართველოში, რომელიც მიმდინარეობდა 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად.

საფუძველი
---------

 მთავარი სტატია: საქართველოს პოლიტიკური კრიზისი (ნოემბერი 2007).
2007 წლის ოქტომბერსა და ნოემბერში საქართველოს ოპოზიციური პარტიების გაერთიანების, გაერთიანებული ოპოზიციის მიერ გამართულ აქციებზე ერთ-ერთი ძირითადი მოთხოვნა იყო საქართველოს პარლამენტის არჩევნების ჩატარება 2008 წლის გაზაფხულზე. მოთხოვნას არ ეთანხმებოდა საქართველოს ხელისუფლება. გამართული აქციები 2007 წლის 7 ნოემბერს დემონსტრაციების აღკვეთით და საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის გადადგომით დასრულდა. 2008 წლის 5 იანვარს დანიშნული საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად დაინიშნა საქართველოს საპარლამენტო არჩევნების თარიღის დასადგენი და საქართველოს ნატოში გაწევრიანების პლებისციტი (2008).

შედეგები
--------

რეფერენდუმის კითხვა განსაზღვრული იყო შემდეგნაირად: „თანახმა ხართ თუ არა, რომ საქართველოს პარლამენტის მორიგი არჩევნები ჩატარდეს 2008 წლის გაზაფხულზე?"

|  | დიახ | არა | სულ |
| --- | --- | --- | --- |
| ხმების რაოდენობა | 1,410,269 | 358,328 | 1,768,597 |
|  % | 79.17 | 20.82 | 100.00 |

საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, პლებისციტს სავალდებულო ძალა არ გააჩნია, მიუხედავად ამისა, 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნები დაინიშნა 21 მაისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შემაჯამებელი ოქმი დაარქივებული 2011-12-11 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დროშა **არჩევნები და რეფერენდუმები საქართველოში** |
| --- |
|  |
| საპრეზიდენტო არჩევნები | 
* 1991
* 1995
* 2000
* 2004
* 2008
* 2013
* 2018
 |
|  |
| საპარლამენტო არჩევნები | 
* 1919
* 1990
* 1992
* 1995
* 1999
* 2003
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016 (2019)
* 2020
* *2024*
 |
|  |
| ადგილობრივი არჩევნები | 
* 1919
* 1991
* 1998
* 2002
* 2006
* 2010
* 2014
* 2017 (2020)
* 2021
 |
|  |
| რეფერენდუმები და პლებისციტები | 
* 1991
* 2003
* 2008 (არჩევნების თარიღი)
* 2008 (ნატოში გაწევრიანება)
 |
|  |
| აჭარის დროშა  აჭარის არ | 

|  |  |
| --- | --- |
|  რესპუბლიკის მეთაურის არჩევნები | 
* 2001
 |
|  |
|  საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები | 
* 1991
* 1996
* 2001
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016
* 2020
* *2024*
 |

 |
|  |
| 
აგრეთვე იხილეთ: საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია; საქართველოს საარჩევნო კოდექსი |

 |
**რადუჟნი** (რუს. Радужный) — ქალაქი რუსეთში, ვლადიმირის ოლქში, დახურული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წარმონაქმნი. 18 471 მცხოვრები (2018). მდებარეობს ვლადიმირიდან 25 კმ-ში, მთავარი საავტომობილო გზის გვერდით, ტყის მასივში. დაარსდა 1971 წელს როგორც საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიურო „რადუგას" (შექმნილი სსრკ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით; 25 თებერვალი, 1971) თანამშრომელთა დაბა; პირველი საცხოვრებელი სახლი 1972 წლის 16 მაისს (ეს დღე მიიჩნევა ქალაქის დაარსების ოფიციალურ თარიღად). 1977–1991 წლებში იყო დაბა **ვლადიმირ-30**. 1991 წლიდან ქალაქი რადუჟნი. 1998 წელს გარდაიქმნა დახურულ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ წარმონაქმნად. ქალაქში მდებარეობს რუსეთის ახალწამებულთა და აღმსარებელთა ხის კარვისებრი ეკლესია (2000-იანი წლების 1-ლი ნახევარი), სამხედრო და შრომითი დიდების მუზეუმი (2000), ქალაქწარმომქმნელი საწარმო — ლაზერული პოლიგონი „რადუგა" (სამეცნიერო-კვლევითი და საცდელ-საკონსტრუქტორო და ექსპერიმენტალური სამუშაოები ლაზერული ფიზიკის, ოპტიკის, ელექტრონიკისა და სხვა დარგებში). განვითარებულია ავტომატიკისა და ნავთობმომპოვებელი მოწყობილობების სამართების, ენერგეტიკის ობიექტთა დისტანციური მართვის ავტომატიზირებული კომპლექსებისა და ავტოდასაკომპლექტებლების წარმოება.

რადუჟნის ჩრდილო-აღოსავლეთ გარეუბანთან ახლოს მდებარეობს სოფ. ბორისოგლების ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ეკლესია (კურთხეული 1790 წელს).

ლიტერატურა
----------

* РАДУЖНЫЙ დაარქივებული 2019-07-12 საიტზე Wayback Machine.  // Большая российская энциклопедия. Том 28. Москва, 2015, стр. 160.

სქოლიო
------

1. 1 2  Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. Дата обращения 25 июля 2018. Архивировано 26 июля 2018 года.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **არქიტექტურას** ეხება. *ფილოსოფიური მიმდინარეობის შესახებ* იხილეთ **რაციონალიზმი**. |

**რაციონალიზმი** (ასევე **რაციონალური არქიტექტურა**), XX საუკუნის I ნახევრის არქიტექტურულ მიმართულებათა ერთიანობა, რომელიც პროგრამულად მოიცავდა თანამედროვე მეცნიერულ და ტექნიკურ მიღწევებს. ფართო გაგებით, რაციონალიზმი ზოგჯერ გაიგივებულია „თანამედროვე არქიტექტურის ცნებასთან". მას საფუძველი ჩაეყარა ჯერ კიდევ XIX საუკუნის დასასრულს (ლ. ჰ. სალივენი, აშშ-ში; ჰ. პ. ბერლაგე ნიდერლანდში; ო. პერე საფრანგეთში და სახვები). რაციონალიზმის ჩამოყალიბებას დიდად შეუწყო ხელი საფრანგეთში ლე კორბუზიემ, გერმანიაში ვ. გროპიუსმა. რაციონალიზმის განვითარება მოიცავს ძირითადად 20-50-იან წლებს. რაციონალიზმის ქალაქთმშენებლური იდეები აისახა ე. წ. ათენის ქარტიაში (1933), ხოლო 50-იანი წლების საერთო არქიტექტურულმა პრინციპებმა წარმოქმნა ე. წ. საერთაშორისო სტილი (ლ. მის ვან დერ როე და სხვები). 50-იანი წლების დასასრულს კრიზისის მიზეზი გახდა მის წარმომადგენელთა არქიტექტურულ აზროვნების დოგმატიზმი და სოციალისტური-რეფორმისტული უტოპიზმი.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 8, გვ. 312, თბ. 1984

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არქიტექტურის ისტორია |
| --- |
|  |
| 
არქიტექტურის ისტორია · ქრონოლოგია · მშენებლობის ისტორია |
|  |
| 
ნეოლითური · ძველეგვიპტური · სომხური · კოპტური · ჩინური · დრავიდული · მაიას · შუმერული · კლასიკური · მეზოამერიკული · ძველბერძნული · რომაული · ინკების · სასანიდების · ბიზანტიური · ისლამური · ნევარის · ბუდისტური · Pre-Romanesque · სპარსული · Romanesque · გოტიკური · ჰოისალას · ვიჯაიანაგარას · Western Chalukya · რენესანსი · ოსმალეთის · ბაროკო · ნეოკლასიკური · ნეორენესანსი · გოტიკური აღორძინების · რაციონალიზმი · მოდერნისტული · პოსტმოდერნისტული |

 |