recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კერნ-ტერიერი** (ინგლ. Cairn Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში შუა საუკუნეებში.

კერნის სამშობლოდ, როგორც ჩანს, შოტლანდიის სანაპიროებთან კუნძული სქაი უნდა ჩავთვალოთ, სადაც, ჯერ კიდევ შოტლანდიელი დედოფლის მარია სტიუარტის მეფობის დროს, ამ ძაღლებს კლდეებში დამალული მელიების მოსაძებნად იყენებდნენ. ცოტა ხნის წინ, სანამ იორკშირული ტერიერის და ვესტ-ჰაილენდ-ტერიერის პოპულარობა გაიზრდებოდა, კერნი ყველაზე პოპულარული ბრიტანული ტერიერი იყო. 

XX საუკუნის მანძილზე ცდილობდნენ შეენარჩუნებინათ კერნის შესანიშნავი მუშა თვისებები და "ბუნებრივი" გარეგნული სახე: გაბურძგნული ბალანი და ძლიერი, მოუხეშავი აღნაგობა. კერნი თავს კარგად გრძნობს ქალაქშიც და სოფელშიც. ადვილად იტანს სიცხეს და სიცივეს. არც ისე ცუდი მოდარაჯეა და, სხვა ტერიერებთან შედარებით, ადვილად იწვრთნება, თუმცა ტერიერის ხასიათს ვერსად გაექცევი: ის ცდილობს თავის ნებას დაუმორჩილოს ოჯახის წევრები და ბავშვებთან ურთიერთობისას თვალყურისდევნა სჭირდება (თუნდაც დასაწყისში). და მაინც, მცირე ზომის, კარგი ჯანმრთელობის გამო, კერნი კარგ კომპანიონად ითვლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კერნ-ტერიერი***

* კერნ-ტერიერი (ინგლისური)
**კალეპარკი** (თურქ. Kalepark), თავდაპირველად ცნობილი, როგორც **ლეონკასტრონი** (ლათ. Leonkastron), მოგვიანებით **გიუზელჰისარი** (თურქ. Güzelhisar, „ლამაზი ციხე") — შუა საუკუნეების ციხე-სიმაგრე თურქეთში, ქ. ტრაპიზონის აღმოსავლეთ ნაწილში. ციხის აგება უკავშირდება გენუელ ვაჭრებს, რომლებიც შავი ზღვისპირეთში აქტიური სავაჭრო საქმიანობით იყვნენ დაკავებული და ტრაპიზონის იმპერატორებთან მიღწეული ხელშეკრულებით უფლება მიიღეს იმპერიის დედაქალაქში ციხე აეგოთ, რათა ტრაპიზონიდან მომავალი სავაჭრო გზები დაეცვათ. ციხე კლდოვან მასივზე აიგო და გადაჰყურებდა ქალაქში მდებარე ორივე ნავსადგურს. მოგვიანებით ტრაპიზონის იმპერატორებსა და გენუელებს შორის ციხეზე კონტროლი მრავალჯერ გამხდარა მათ შორის კონფლიქტის მიზეზი.

ციხე დაზიანდა პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, როდესაც რუსეთის იმპერიის საზღვაო ძალებმა, ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლისას, ის ერთ-ერთ სამიზნედ აქციეს.

გალერეა
-------

* კალეპარკის გამოსახულება ჟიულ ვერნის „შეუპოვარი კერაბანი"-ში.
* კალეპარკი ლონდონის ილუსტრირებულ ახალ ამბებში, 1895 წელი.
* კალეპარკის ნანგრევები, ევგენი ფლანდინის ნახატი.
* „ტრაპიზონში გენუელთა საწყობის მშენებლობა" (ლეონკასტრონი). ლუკა კამბიაზოს ფრესკული ნამუშევარი პალაცო ლერკარი-პაროდიში, გენუა, 1571 წელი.

ლიტერატურა
----------

* Bryer, Anthony; Winfield, David. *The Byzantine monuments and topography of the Pontos*.  Scholarly Publishing Office, University of Michigan,   გვ. 197-198. ISBN 978-1-59740-317-7.

სქოლიო
------

1. ↑  Trabzon soul(Tr) დაარქივებული 2011-10-16 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  Ganita(Tr) დაარქივებული 2011-10-04 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Towers of Trabzon (გალერეა)
**კავშირი** — დამხმარე მეტყველების ნაწილი, რომელიც უცვლელია და აერთებს წინადადების ორ წევრს ან ორ წინადადებას.

კავშირებია: და, თუ, მაგრამ, ხოლო, თორემ, ან, რომ, თუ არა, რათა, ე. ი. (ესე იგი), ანუ...

ზოგიერთი კავშირი აერთებს როგორც ორ წევრს, ისე ორ წინადადებას.

ზოგი კავშირი მხოლოდ წინადადებებს აერთებს. ასეთი კავშირებია: რომ, რათა, რაკი, თუ არა, სანამ, ვიდრე, რადგანაც.

კავშირი ორგვარია: მაერთებელი და მაქვემდებარებელი.

მაერთებელი კავშირი აერთებს ორ ერთგვარ წევრს ან ორ ისეთ წინადადებას, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ თანასწორია. მაქვემდებარებელი კავშირი ორ ისეთ წინადადებას აერთიანებს, რომელთაგანაც ერთი მთავარია და მეორე დამოკიდებული.

მაქვემდებარებელი კავშირებია: რომ, თუ არა, რათა, რაკი, ვიდრე და სხვ. მაქვემდებარებელი კავშირებია: ვინც, რაც, რომელიც, როგორიც, სადაც, საიდანაც, საითკენაც, როდესაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კავშირი — ice.ge

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ენის მეტყველების ნაწილები |
| --- |
|  |
| 
არსებითი სახელი • ზედსართავი სახელი • ზმნა • ზმნიზედა • თანდებული • კავშირი • ნაცვალსახელი • ნაწილაკი • რიცხვითი სახელი • შორისდებული • წინდებული |  |

 |
იუტას ჩაიდანი
**იუტას ჩაიდანი** (ინგლ. Utah teapot) — მოდელი, რომელიც 3-განზომილებიანი სურათების სინთეზში გამოიყენება და რომელიც სტანდარტული ნიმუში გახდა სურათების სინთეზის ერთობლიობაში. ეს არის ჩვეულებრივი ჩაიდნის მათემატიკური მოდელი, მყარი და განსაკუთრებით მომრგვალებული ზედაპირით. შეიქმნა 1975 წელს იუტას უნივერსიტეტში, სურათების სინთეზის პიონერის, მარტინ ნიუველის მიერ.

ისტორია
-------

ნიუველს თავისი სამუშაოებისთვის ესაჭიროებოდა რაღაც მარტივი მათემატიკური მოდელი საოჯახო საგნებიდან. სანდრა ნიუველმა (მეუღლე) ურჩია რომ მოდელირება გაეკეთებინა ჩაის სერვიზისთვის. მან მოიმარჯვა ქაღალდი, ფანქარი და გააკეთა პატარა ჩანახატი-ესკიზი ამ ჩაიდნის. შემდეგ წავიდა თავის ლაბორატორიაში და შეადგინა Bezier-ეს კონტროლის წერტილები კათოდურ მილზე. მისი ციფრული ჩანაწერებით გაკეთებული ფინჯანიდან, ლამბაქიდან, კოვზიდან ცნობილი მარტო ჩაიდანი გახდა. რძის ჭურჭელიც გაუკეთებია, მაგრამ მისი მონაცემები დღესდღეობით დაკარგულია.

ამ ჩაიდნის ფორმა შეიცავს ელემენტების განსაზღვრულ რაოდენობას რომლებიც ერთობლიობაში ქმნიან იდეალურ საგანს გრაფიზმისთვის, ეს არის მრგვალი, აქვს დაბოლოებები, აქვს 0-ზე მაღალი დონე რაღაც ხვრელის გამო რომელიც წარმოქმნის მის ქვევით ჩრდილს და ასევე დამაკმაყოპილებელი იერსახე იმის გარეშეც რომ არ გამოვიყენოთ რთული ზედაპირის დამფარავი რაიმე ტექსტურა.

ნიუველი ქმნიდა მათემატიკურ მონაცემებს, რომლებიც აღწერენ ჩაიდნის გეომეტრიულობას.(3D კოორდინატების ერთობლიობას) და რომლებიც საჯაროდ ცნობილი გახდა ისე რომ შემდეგ სხვა მაძებრებმაც დაიწყეს იგივე მონაცემების გამოყენება თავიანთი სამუშაოებისათვის გრაფიზმში. მათაც იგივე საჭიროებები ჰქონდათ რაც ნიუველს და ამ ჩაიდნის გამოყენებამ თავიდან ააცილებინათ სხვა საგნის მოდელირება რომელსაც ექნებოდა იგივე მახასიათებლები. 1975 წლის შემდეგ ციფრულ მდგომარეობაში გადაყვანის ტექნიკა ძალიან განვითარდა და დღეს ეს ძალიან ცოტა სირთულეს თუ წარმოადგენს. ეს ჩაიდანი კვლავ განაგრძობს რომ იყოს სურათების სინთეზის საგანი.

ჩაიდნის ორიგინალს არ სჭირდება ქვედახედით დანახვა და მისი მოდელი არ მოიცავდა ზედაპირს რომ ბაზა წარმოედგინა, მას შემდეგ სხვა მოდელებმა ეს ბაზა შეიმუშავეს.

აპლიკაცია
---------

პროგრამები როგორიცაა AutoCAD, POV-Ray, OpenGL, Direct3D და 3D Studio Max მათ გამოიყენეს და გაავრცელეს უფასოდ ამ პროგრამებში ეს ჩაიდანი ან სცენა ამ ჩაიდანით. დამატებით GLUT გვთავაზობს ფუნქცია glutSolidTeapot თავისი ძირითადი ტრადიციული კუბებით, სფეროებით და ბიბლიოთეკით როგორც გრაფიზმის დასაწყისი. BeOS წარმოადგენს ამ ჩაიდნის დემონსტრაცია ბრუნვაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სტანფორდის კურდღელი
* ლენა
* კორნელის ყუთი
* ბლენდერ-ის სუზანა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იუტას ჩაიდანი***

* იუტას ჩაიდანი კომპიუტერის ისტორიის მუზეუმში
* იუტას ჩაიდანის მცირე ისტორია დაარქივებული 2014-11-20 საიტზე Wayback Machine.
**ჭაობის ირემი** (ლათ. Blastocerus dichotomus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. ამავე დასახელების გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძეა 195 სმ-მდე, სიმაღლე მინდაოში 120 სმ-მდე, მასა 150 კგ-მდე. თმის საფარველი გრძელი და უხეშია, ზაფხულში მოწითლო-ყავისფერი, ზამთარში რამდენადმე უფრო მუქი; ფეხების ქვედა მხარე შავია. რქები მხოლოდ მამლებს აქვთ, ძლიერ დატოტვილია. ფეხები გრძელი, ჩლიქები ფართოდ იშლება, რაც ცხოველს ჭაობებსა (აქედან სახელწოდება) და საფლობ ნიადაგებზე მსუბუქად გადაადგილების საშუალებას აძლევს. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. ბინადრობს ჭაობიან ტყეებში ნაკადულებთან, მდინარეებთან და ტბებთან ახლოს. მდინარის კალაპოტიდან გადმოსვლის დროსაც კი არ ტოვებს ჭალას, წყალში მრავალ დღეც ძლებს. ცხოვრობენ მარტო ან მცირე ჯგუფებად (6 სულამდე). დღისით მაღალ ბალახში, ბუჩქნარებსა და ლერწმნარში იმალება; ძოვს შებინდებისას და ღამით. იკვებება ჭაობისა და წყლის მცენარეებით. სქესობრივი აქტივობის პერიოდი და რქების ცვლა გარკვეულ სეზონთან დაკავშირებიული არ არის. მაკეობა 11–12 თვე გრძელდება. შობს 1 ნუკრს, რომელსაც მშრალ ადგილზე მალავს. ჭაობის ირემის საცხოვრებელი ადგილების ხელოვნურად ამოშრობისა და სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებად გადაქცევის გამო, ეს სახეობა საფრთხეში მყოფად ითვლება. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

ლიტერატურა
----------

* *Щипанов Н. А.* БОЛОТНЫЙ ОЛЕНЬ // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 733.

სქოლიო
------

1. ↑  Duarte, J.M.B.; Varela, D.; Piovezan, U.; Beccaceci, M.D.; Garcia, J.E.. *Blastocerus dichotomus*. *IUCN-ის საფრთხეში მყოფი სახეობების წითელი ნუსხა. ვერსია 3.1*. International Union for Conservation of Nature (2008). ციტირების თარიღი: 29 აპრილი, 2009
ჭაპალის ციხე
**ჭაპალის ციხე** – ციხესიმაგრე ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაპალასთან. მდინარეების მაშავერასა და ბოლნისისწყალის შესართავის მარჯვნივ 2-3 კმ-ზე.

აგებულია გაშლილ მინდორზე მდებარე დიდი კლდოვანი ბორცვის თხემზე. წყაროებში იხსენიება 1664 წლის საბუთში, რომლის თანახმად ვახტანგ V-ს ის ელიზბარ სოლოღაშვილისთვის უბოოძებია. 1749 წ. შეისყიდა თავადმა დიმიტრი ორბელიანმა. შემორჩენილია ზედაციხე და გალავნიანი ეზო სხვადასხვა ნაგებობების ნაშთებით; არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ციხის ტერიტორიაზე გამოვლინდა სხვადასხვა სამეურნეო ნაგებობის ნაშთები, წყლის საცავები (XI-XIII სს.). ციხის ძირში ნასოფლარი და ორი ეკლესიის ნანგრევია. იქვე, მდ. მაშავერაზე, XVII საუკუნის ქვის თაღიანი ხიდია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჭაპალა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. XI, თბ. 1987 წ.
* ბერძენიშვილი დ. ბოლნისის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, I, თბ. 1960 წ.
* ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 627-628 — თბილისი, 2013
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**\*წირი (მრავალმნიშვნელოვანი)**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **წირი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**წირი** — გეომეტრიული პირველსაწყისი ცნება, რომლის ზუსტი და საკმაოდ ზოგადი განსაზღვრება წარმოადგენს დიდ სიძნელეს; ამიტომ გეომეტრიის სხვადასხვა დარგში სხვადასხვანაირად განსაზღვრავენ.

თუ წირი თავისთავს კვეთს, მაშინ მას **შეკრულ წირს** უწოდებენ. შეკრული წირი სიბრტყეს ყოფს **შიგა** და **გარე არედ**.

ელემენტარულ გეომეტრიაში განიხილება წრფეები, წრფის მონაკვეთები, ტეხილი წირები, რომლებიც შედგენილია მონაკვეთებისაგან, და ზოგიერთი სხვა წირი. წირის თითოეული სახე განისაზღვრება ამა თუ უმ ხერხით (მაგ. წრეწირი განისაზღვრება როგორც იმ წერტილთა გეომეტრიული ადგილი, რომელთა მანძილი მოცემულ O წერტილამდე — წრეწირის ცენტრამდე — მუდმივია). 

ზოგჯერ წირს განსაზღვრავენ როგორც ზედაპირის ნაჭრის საზღვარს (ზედაპირი ამ დროს განისაზღვრება როგორც სხეულის საზღვარი)ან როგორც მოძრავი წერტილის ტრაექტორიას. ელემენტარულ გეომეტრიაში არ ხერხდება ამ განსაზღვრათა მკაფიო ფორმულირება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 331—332.
**ჰაიდი კლუმი** (გერმ. Heidi Klum, [ˈhaɪ̯di ˈklʊm]; 1 ივნისი 1973, გრებდიშ-ბლაგდახი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, ფრგ) — გერმანელი სუპერმოდელი, მსახიობი და ტელეწამყვანი.

კარიერა
-------

1990-იანი წლებიდან ჰაიდი ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ ცნობილ მოდელად. მისი კარიერა დაიწყო 1992 წელს, როდესაც ის აირჩეს 25 000 გოგონათა შორის. ამავე წელს გააფორმა კონსტრაქტი და უკვე 1993 წლის დასაწყისში აშშ-ში საცხოვრებლად გაემგზავრა. 1998 წელს ჰაიდი გამოჩნდა „Sports Illustrated"-ის გარეკანზე, რომლის ტირაჟი აშშ-ში 20 მილიონს აღწევს. ამასთან ერთად ის „Victoria's Secret"-ის ერთ-ერთი მთავარი „ანგელოზი" გახდა. შემდეგ იყო „Vogue-სა" და „ELLE"-ის ყდები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური), (გერმანული)
* 

* ჰაიდი კლუმი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ჰაიდი კლუმი Fashion Model Directory-პროფილი

სქოლიო
------

1. ↑  Heidi Klum: FMD. FashionModelDirectory.com. ციტირების თარიღი: 2010-03-15.
2. ↑  Heidi Klum: Models.com. Models.com. ციტირების თარიღი: 2010-03-15.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭაობი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ჭაობი ფლორიდაში
**ჭაობი** — დედამიწის ზედაპირის განსაკუთრებული ტიპი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია უტორფო ან ტორფიანი, მუდმივად ტენიანი გრუნტი და სპეციფიკური მცენარეულობა, რომელშიც გაბატონებულია ჰელოფიტები. ჭაობი, მარში, ჭანჭრობი, ტბისა და მდინარის დატბორილი ნაპირები, ესტუარი – ყველა დაჭაობებული ტერიტორიაა. ისინი მრავალ ჰაბიტატს ქმნიან მცენარეებისა და ცხოველებისთვის, რომლებიც ღრმა წყლებში და მშრალ ხმელეთზე ვერ ცხოვრობენ. ფრინველებისთვის იდეალური ადგილია: ბინადრობს უამრავი თევზი, მცენარეები და მწერი, რაც მათ საკვებ ბაზას შეადგენს; ყველგან ხარობს ლელქაში და ჭილი ბუდის გასაკეთებლად. მდინარეები გამუდმებით ლექავს მოტანულ ნაშალ მასალას, ტალახში მცენარეულობა იზრდება, ამიტომ დაჭაობებული ადგილები დროთა განმავლობაში ნელ-ნელა იერ-სახეს იცვლის. ბევრ მათგანს საფრთხე ემუქრება, რადგან ჯერ ამოაშრობენ, შემდეგ კი ფერმერული და სატყეო მეურნეობისათვის ან სამშენებლო უბნებად იყენებენ. ზოგი ჭაობი პარაზიტი მწერების, მაგალითად ქინქლების, შესამცირებლად დააშრეს.

ლიტერატურა
----------

* *ქიმერიძე კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 383-384.
* *საყმაწვილო ენც. დედამიწა, გამომც. პალიტრა L, 2010*


|  |  |
| --- | --- |
| დედამიწის სფერო | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ხელნაწერი „ჰამსე"** — აზერბაიჯანული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამი განჯევის ხელნაწერი. ინახება ბაქოში, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმში. თავდაპირველად ინახებოდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ფონდში.

ხელნაწერი პოემა „ისქანდერ-ნამეს" მხოლოდ პირველ ნაწილს — შარაფ-ნამეს (დიდების წიგნი) შეიცავს. ტექსტი დაწერილია ორ სვეტად, წვრილი ნასთალიყით, პრიალა აღმოსავლურ კრემისფერ ქაღალდზე. ტექსტი მოქცეულია წითელ- და ლურჯხაზებიან ჩარჩოში, სვეტები გამოყოფილია ერთი წითელი ხაზით.

სათაურები სინგურითაა დაწერილი. ტექსტის საწყისი არე მოვარაყებულია თხევადი ოქროთი, სინგურითა და ლურჯი საღებავით. 84ა ფურცელზე არის მინიატურა. ამ ხელნაწერის მინიატურა, რომელიც შირაზის სკოლას ეკუთვნის, ნიზამის პოემების სსრკ-ში არსებულ კრებულებს შორის უძველესი ილუსტრაცია იყო.

ხელნაწერი თარიღდება ჰიჯრით 821 წლით (1418 წ.). აქვს ღია მოყავისფრო ტყავის ყდა, სამი ნატვიფრი რომბისებრი მედალიონით.

ლიტერატურა
----------

* Хамсэ // Низами Гянджеви: Краткий справочник / Составитель Дж. В. Каграманов. — Элм, 1979. — 92 c.

სქოლიო
------

1. 1 2  Л. Н. Додхудоева. Поэмы Низами в средневековой миниатюрной живописи / Ответственный редактор О. Ф. Акимушкин. — М.: Наука, 1985. — С. 67.
2. 1 2 3  Каграманов, 1979, стр. 80
**ჭორჭოხის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორჭოხიდან აღმოსავლეთით, ქედზე 1,5 კმ-ზე. აგებულია გარდამავალი ხანაში.

საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელსაც გვიანი ხანის ჩრდილოეთი მინაშენი აქვს, კარგად დამუშავებული დიდი და საშუალო ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა აღმოსავლეთით დასრულებულია ასევე სწორკუთხა საკურთხევლით. მისი კონქის ამოსაყვანად ფიქალიც არის გამოყენებული. საკურთხევლის მხრები ბოლომდე არ ჩამოდის. როგორც საკურთხეველი, ისე კამარის მზიდი თაღიც, თხელი ფიქალის ქუსლს ეყრდნობა. ჩრდილოეთი კარის ბალავრის ზემოთ ინტერიერში ოდნავ შეისრული ლუნეტია ამოღებული. თითო სარკმელია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში. როგორც დარბაზის, ისე მინაშენის გადახურვა ჩამონგრეულია. მიწის დონე ერთი მეტრითაა აწეული. შემორჩენილია მინაშენის დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები. დარბაზის ინტერიერი მოხატული ყოფილა. ფრაგმენტულად იკითხება რამდენიმე სახე, გველეშაპის გამოსახულება და ასომთავრული წარწერები. ფერები ჩამორეცხილია. გადარჩა მხოლოდ ესკიზური ხაზები. ეკლესია ვერტიკალური ღერძიდან გადაწეულია სამხრეთით, გაბარიტები დარღვეულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 261
**ჭრაჭუნა ფანჩატური** (რუს. Скрипучая беседка) — ეგზოტიკური პავილიონი სანქტ-პეტერბურგში, ცარსკოე-სელოს საზღვარზე, ეკატერინეს პარკის პეიზაჟურ ნაწილსა და პოდკაპრიზოვოის გზას შორის, რომლის შემდეგ მდებარეობს პატარა ჩინური სოფელი.

ისტორია
-------

პავილიონი აშენებულია არქიტექტორ გეორგ-ფონ ვოლდენთის მიერ. მშენებლობა გაგრძელდა 1778 წლიდან 1786 წლამდე. სახლის კედლები გაფორმებულია დრაკონებითა და სხვა სტილიზებული ჩინური მოტივებით. პავილიონის სახელი გულისხმობს ლითონის ბანერის ზედა ნაწილში წარმოქმნილ დამახასიათებელ ხმის ჩამოსვლას, რომელიც გამოწვეული ქარისაგან.

პავილიონის პროექტი გამოირჩევა ტექნიკის მრავალფეროვნებითა და სირთულით: მრგვალი ფანჯარა და ღია კარი, აგრეთვე ლამაზი დეკორები. სახურავი ჩინურ სტილშია შესრულებული და შემკულია მოოქროვილი დრაკონებით, რომელიც მოქანდაკე პ. ი. ბრილოს მიერაა შესრულებული. 

პავილიონის ინტერიერისა და ექსტერიერის გაფორმებითი სამუშაოები დასრულდა 1788 წელს. დარბაზის ჭერის სტილიზებული გაფორმება უმაღლეს დონეზეა შესრულებული, კერძოდ აქ ვხვდებით დრაკონებს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, შენობა დაზიანდა და სარესტავრაციო 1956 წელს შესრულდა. 

შენობის ახალი რესტავრაციის პროექტი უნდა დაწყებულიყო 1992 წელს, თუმცა, რესტავრაცია 1997 წელს დაიწყო, ამის მიზეზი იყო სახელმწიფოსა და მუზეუმის ბიუჯეტის ფინანსური პრობლემები. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს შეიცვალა სახურავი, შენობის გალავანი რკინისგან დამზადებული ახალი ნაჭრებით შეკეთდა. ასევე მოხდა შიდა ინტერიერის რესტავრაციაც. ცარსკოე-სელოს 300 წლის იუბილესთან ერთად, აღნიშნული შენობა სრულად აღდგა.

ლიტერატურა
----------

* Яковкин И. Описание Села Царского. — 1825.
* Вильчковский С.Н. Царское Село. — 1911.
* Архитекторы Царского Села. От Растрелли до Данини / И. Ботт. — СПб.: Аврора, 2010. — 303 с.
* Царское Село. Путеводитель по дворцам и паркам. — СПб: Аврора, 2007. — С. 256.
ქუდუნას გახსნილი ჭოტი და დარჩენილი ტიხარი
**ჭოტი** (ლათ. siliqua) — მშრალი ცრუ ორბუდიანი პარაკარპული ნაყოფი, რომლის სიგრძე რამდენჯერმე აღემატება სიგანეს. ასეთი ნაყოფი ახასიათებს კომბოსტოსებრთა ოჯახის უმრავლესობას. ვითარდება ორი ნაყოფფოთლისაგან და იხსნება ფუძიდან წვერისკენ ორი საგდულით. გახსნის შემდეგ საგდულები ცვივა და შუაში გამჭვირვალე ტიხარი რჩება თესლებით. იშვიათად ჭოტი უხსნადი (ბოსტნის ბოლოკი) და დანაწევრებულია (ბოლოკურა). ასეთივე აგებულობის ნაყოფებს, რიმელთა წიგრძე ნაკლებია ან უდრის სიგანეს, ჭოტაკი ეწოდება.

სქოლიო
------

1. ↑  *მცხვეთაძე ჯ.*, ჭოტი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 405.
2. ↑   Стручок // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М. 2016. — стр. 346.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნაყოფის ტიპები |
| --- |
|  |
| 
* თესლურა
* კაკალი
* კაკლუჭა
* კენკრა
* კოლოფი
* კურკიანა
* პარკი
* ფოთლურა
* ფრთიანა
* ჭოტაკი
* ჭოტი
 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ნაყოფედი, ბოტანიკის პორტალი |

 |
კომედი ფრანსეზი 2005 წელს
**კომედი ფრანსეზი** (ფრანგ. La Comédie-Française), ანუ ფრანგული თეატრი დაარსდა 1680 წელს, 1799 წლიდან იგი პალე-რუაიალში, პარიზის პირველ ოლქში მდებარეობს.

ეს არის ერთადერთი სახელმწიფო თეატრი საფრანგეთში, რომელსაც ჰყავს მსახიობების მუდმივი დასი, მათ კომედი ფრანსეზის მსახიობებს უწოდებენ. ყველაზე ცნობილი დრამატურგი, რომლის სახელიც კომედი ფრანსეზს უკავსირდება არის მოლიერი, მიუხედავად იმისა, რომ იგი უკვე 7 წლის გარდაცვლილი იყო, როდესაც *მოლიერის სახლი* შეიქმნა.

ისტორია
-------

კომედი ფრანსეზი XVIII საუკუნეში
თეატრის დარბაზი XVIII საუკუნეშიკომედი ფრანსეზი დაარსდა ლუი XIV-ის 1680 წლის 21 ოქტომბრის ბრძანებით. მისი მიზანი იყო იმ დროისთვის პარიზში არსებული ორი დასის - ოტელ გენეგოსა და ოტელ დე ბურგონის დასების შეერთება. 26 აგვისტოს გაერთიანებულმა დასმა წარმოადგინა პირველი ერთობლივი სპექტაკლი, რომელიც აერთიანებდა - რასინის *ფედრასა* და ლა შაპელის *ორლეანის ეტლებს*. მეფის ბრძანებით მათ პარიზში თამაშზე მონოპოლია ეძლევათ.

1681 წლის 5 იანვარს კომედი ფრანსეზის მსახიობებს შორის იდება ასოციაციის ხელშეკრულება, რაც აწესრიგებს ხანდაზმული მსახიობების პენსიის საკითხს. ამ პერიოდისთვის რეპერტუარი შედგება ძირითადად მოლიერისა და რასინის ნაწარმოებებისგან, ასევე თამაშობენ პიერ კორნელის, პოლ სკარონისა და ჟან როტრუს ზოგიერთ პიესას.

1793 წლის 3 სექტემბერს, რევოლუციის დროს კომედი ფრანსეზი დაიხურა "საჯარო გადარჩენის კომიტეტის" ბრძანებით და მსახიობები დაპატიმრებულ იქნენ.

1799 წლის 31 მაისს ახალი ხელისუფლება მსახიობებს განკარგულებაში გადასცემს რიშელიეს დარბაზს დასის აღსადგენად.

1812 წელს იმპერატორი ნაპოლეონ I გადაწყვეტს კომედი ფრანსეზის რეორგანიზებას .

კომედი ფრანსეზის დევიზი არის *Simul et singulis* (ერთად ყოფნა და საკუთარ თავად ყოფნა).

დღეისთვის კომედი ფრანსეზის რეპერტუარი ითვლის 3000-ზე მეტ პიესას და სამ შენობას პარიზში: რიშელიეს დარბაზი (პალე რუაიალის ნაწილი), ვიე-კოლომბიეს თეატრი და სტუდიო-თეატრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-02-27 საიტზე Wayback Machine.
* კომედი ფრანსეზში დადგმული სპექტაკლები 1774-1800 წლებში დაარქივებული 2007-10-12 საიტზე Wayback Machine.
**წყალკვეთია** (ლათ. Rynchops) — ფრინველთა გვარი მეჭვავიასნაირთა რიგისა.

აღწერა
------

მათი სხეულის სიგრძეა 36–48 სმ, მასა 110–360 გრამი, მამლები ტანად დედლებზე დიდები არიან. ზრდასრული ფრინველების შებუმბვლის შეფერილობა ზურგზე შავი ან მურა-შავია; შუბლი და სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია. ნისკარტი ნარინჯისფერი ან წითელია, მისი წვერი კი ყვითელი ან შავი; გრძელი, მაღალი, გვერდებიდან შებრტყელებული; ქვედა ნისკარტი ¼-ით გრძელია ზედაზე. ფეხები — წითელია, მოკლე და აპკიანი. კისერი გასქელებული, კარგად განვითარებული მუსკულატურით. ფრთები გრძელი და წამახვილებული. კუდი მოკლე და ამოკვეთილი.

გავრცელება
----------

ცნობილია 3 ახლომონათესავე სახეობა. ბინადრობენ ზღვების სანაპიროებზე, შიდა წყალსატევებში, მდინარეების შესართავებში ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. შავი წყალკვეთია (R. niger) გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში; აფრიკული წყალკვეთია (R. flavirostris) — აფრიკაში; ინდური წყალკვეთია (R. albicollis) — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.

კვება
-----

იკვებებიან მცირე ზომის თევზებითა და კრევეტებით. ჩვეულებრივ წყალმარჩხ ადგილებში ნადირობენ, ხშირად შებინდებისას და მთვარიან ღამეს. დაფრინავენ რა საკმაოდ ახლოს წყლის დონესთან, ქვედა ნისკარტით კვეთენ წყალს (აქედან სახელწოდება) და იჭერენ ნადავლს.

გამრავლება
----------

ბუდობენ კოლონიებად ქვიშიან კუნძულებსა და ცელებზე, რომელშიც რამდენიმე ათეულიდან რამდენიმე ათას წყვილამდეა გაერთანებული. ბუდე — ორმო ქვიშაში ან ნიჟარებს შორის. დედალი 1–5 (ძირითადად 3–4) კვერცხს დებს, რომლებზეც ორივე მშობელი ზის კრუხად დაახლოებით 3 კვირის განმავლობაში. ბარტყები დაფარული არიან ხშირი მოწითურო ღინღლით; სიცოცხლის პირველივე დღიდან კარგად დარბიან და ცურავენ. ხუთი კვირის ასაკში ფრენის უნარსაც იძენენ.

სახეობები
---------

* აფრიკული წყალკვეთია (*Rynchops flavirostris*)
* ინდური წყალკვეთია (*Rynchops albicollis*)
* შავი წყალკვეთია (*Rynchops nigra*)

ლიტერატურა
----------

* *ლოსკოტი ვ. მ.*, წყალკვეთია დაარქივებული 2019-04-04 საიტზე Wayback Machine.  // დიდი რუსული ენციკლოპედია [35 ტომად], მთ. რედ. ოსიპოვი ი. ს. მოსკ.: გამომც. დიდი რუსული ენციკლოპედია, 2004–2017.
**კომბოსტოსებრნი**, **ჯვაროსნები** (ლათ. Cruciferae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, იშვიათად ნახევრად ბუჩქები და ბუჩქებია. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები აქვთ; ქვედა ფოთლები ხშირად ქმნის ფესვთანურ როზეტს. 

ნაყოფი ჭოტი ან ჭოტაკია, ყვავილედი მტევნისებრი ან ფარისებრია. კომბოსტოსებრნი ორად გაყოფილი ან ვარსკვლავისებრი, ზოგჯერ მარტივი ბეწვებით შებუსული ან სრულიად შიშველი მცენარეებია (შებუსვას მეტად დიდი მნიშვნელობა აქვს ოჯახის სისტემატიკისათვის). 

ოჯახი 380-მდე გვარის 3200-მდე სახეობას აერთიანებს. კომბოსტოსებრნი მეტწილად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არიან გავრცელებული. სახეობათა მნიშვნელოვანი ჯგუფები გვხვდება ასევე თანამედროვე და უძველესი ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონშიც. საქართველოში კომბოსტოსებრნის 64 გვარის 180-მდე სახეობა იზრდება, მათ შორის ბევრი ლაკონიური ენდემია. ოჯახში მრავალი ბოსტნეული (კომბოსტო, ბოლოკი, თალგამი და სხვა), ზეთოვანი (რაფსი, შალგი და სხვა), სანელებელი (მდოგვი, პირშუშხა), თაფლოვანი, საღებავი და სხვა მცენარეა. ბევრია სარეველაც.

ლიტერატურა
----------

* *ხინთიბიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 560.
**ხრიდოლი** — ქართული საბრძოლო ხელოვნების ერთ-ერთ სახეობა.

ისტორია
-------

ხრიდოლი, როგორც საბრძოლო ხელოვნება ძველ საქართველოში არ არსებობდა. იოსებ გრიშაშვილის გადმოცემით ხრიდოლი იყო, შერკინების წესი, ერთგვარი დუელი, სადაც გამომწვევი თავს იყენებდა დაჩაგრულ მდგომარეობაში და ცალი ხელით ებრძოდა ორი ხელით მოქმედ მეტოქეს. ხრიდოლში გამომწვევი დამარცხების შემთხვევაშიც კი არ არღვევდა ხრიდოლის წესებს და დაპირისპირების დასრულებამდე ცალხელგაკრული ერკინებოდა მოწინააღმდეგეს. ხრიდოლი ერთგვარი ოსტატობის გამოვლინება იყო. ერთი ვერსიით ცალი ხელით მებრძოლი საქართველოს განასახიერებდა, რომელსაც მუდამ თავის უპირატეს მტერთან უწევდა ბრძოლა.

იოსებ გრიშაშვილის „ქალაქურ ლექსიკონში" ვკითხულობთ:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ხრიდოლი, ხრიდონი – კრივი ცალი ხელით, ვარჯიში ერთი ხელით. ერთი ხელი ქამარში აქვთ გარჭობილი და მეორეთი ვარჯიშობენ – ჰკრივობენ." |
|  |  |

1997 წელს, ქართული საბრძოლო სისტემის აღდგენისას, ქართული საბრძოლო ხელოვნების ფედერაცია ხრიდოლის ერთ-ერთმა ჯგუფმა („იბერიელი მგლები"), „ხრიდოლი" გამოიყენა ქართული საბრძოლო სისტემის კრებით სახელწოდებად. ამ სახელის ქვეშ გაერთიანდა ქართული საბრძოლო ხელოვნების ოთხი უძველესი სახეობა: ჭიდაობა, რკენა, კრივი და ფარიკაობა.

ილეთები და წესები
-----------------

საბრძოლო ხელოვნების აღდგენისას, მთავარი საფუძველი გახდა ქართული ჭიდაობა. ქართული ჭიდაობისა და მოძიებული ეთნოგრაფიული მასალების საფუძველზე, თავდაპირველად აღდგა ქართული ჭიდაობის უძველესი სახეობა „რკენა". „რკენაში" ქართული ჭიდაობისგან შეტევა ხორციელდება ქვედა კიდურებზეც. „რკენაში" აგრეთვე დასაშვებია მტკივნეული და მახრჩობელა ილეთები. შერკინება გრძელდება ჩოქბჯენშიც. იმის გამო რომ ყველაზე მეტი ლიტერატურული და ეთნოგრაფიული მასალა, ჭდაობის ამ სახეობაზე, ხევსურეთის შესახებ არსებულ წყაროებში აღმოჩნდა, „რკენის" მეორე სახელწოდებად, ხრიდოლის ფედერაციაში, ხევსურული ჭიდაობა იხმარება. „რკენის" შემდეგ, მის საფუძველზე, აღდგა ქართული კრივი. „რკენას" დაემატა დარტყმითი ტექნიკა ხელით და ფეხით. „რკენაში" და კრივში ილეთების 90% ქართულია, მაგრამ ხრიდოლის ფედერაციამ აღნიშნულ სახეობებში შემოიტანა, საბრძოლო ხელოვნების საერთაშორისო სახეობებში არსებული ილეთები, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება „რკენაში" და კრივში არსებულ საასპარეზო წესებს. ხრიდოლის საბრძოლო სისტემაში, მეოთხე სახეობად შეიტანეს ხევსურული ფარიკაობა. თანამედროვე სპორტულ ხრიდოლში, ძველი საბრძოლო სახეობიდან ამოიღეს ის ილეთები, რომელთა შესრულება მეტოქის სიცოცხლისათვის საფრთხის შემცველია (კისრისა და კიდურების მეყსეული მოტეხვა, სხეულის დაუცველ ადგილებში შეტევა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული საბრძოლო ხელოვნების ეროვნული ფედერაცია - ხრიდოლი. www.yell.ge. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი 2016.
* ხრიდოლი – ქართული ბრძოლის ხელოვნება. www.ambioni.ge (27.05.2010). ციტირების თარიღი: 29 ივლისი 2016.
* ხრიდოლის ფედერაცია. საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო (10 თებერვალი, 2010). ციტირების თარიღი: 29 ივლისი 2016.

სქოლიო
------

1. ↑  ხრიდოლი. საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო (26 ივლისი 2006).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-01. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი 2016.
**კავკასიის მთის შროშანი** (ლათ. Lilium martagon, იგივე Lilium caucasicum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე, შროშანისებრთა ოჯახის შროშანის გვარისა.

აღწერა
------

მრავალწლოვანი ბოლქვოვანი სახეობაა, რომელიც ანთროპეგენური ზემოქმედების გამო ძლიერ შემცირდა. ყვავის მაის-ივნისში. მრავლდება თესლით, იშვიათად კი ვეგეტატიურად — ბოლქვის დაყოფით ან ნაბარტყით.

გავრცელება
----------

გავრცელებულია კავკასიონის ქედის დასავლეთით, ჩრდილო და სამხრეთ ნაწილში. კრასნოდარის მხარეში (გორიაჩი კლუჩი, აფშერონსკი, მდინარე ციცეს აუზში, შახე-მზიმთას წყალგამყოფ ქედზე) და ადიღეს რესპუბლიკაში. საქართველოში მისი გავრცელების არეალი აფხაზეთის მთიანი ნაწილი, აფიანჩას მიდამოებია. გვხვდება თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილშიც.

ეკოლოგიური თავისებურებანი და ფიტოცენოლოგია
------------------------------------------

გვხვდება მუხნარებში, წაბლნარებში, წიფლნარებში და შედარებით ნაკლებად ურთხელისა და ბზის კორომებშიც. მეზოფილური სახეობაა და გავრცელებულია მთის სარტყლების დაბალ და საშუალო ტენიან ზონაში ფართოფოთლოვანი ტყეების მიმდებარედ.

რიცხოვნობა
----------

საქართველოში შესაბამისი მონაცემები არ არსებობს, რუსეთში კი ცნობილია მისი გავრცელების 25-მდე არეალი. იქ სადაც გავრცელების ბუნებრივი არეალი ადამიანის ზემოქმედების გამო დაზიანებული არაა, სახეობის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია. 

კავკასიის მთის შროშანი დეკორატიულ მცენარედ ითვლება. ბუნებაში ადამიანების მიერ მუდმივად ნადგურდება (თხრიან ბოლქვებს, თაიგულებისათვის აგროვებენ ყვავილებს). ბოლქვებს შინაური საქონლის საჭმელადაც აგროვებენ. თუმცა, მთავარი საფრთხე ბუნებრივი გავრცელების არეალის შემცირებაა.
შეტანილია საქართველოსა და რუსეთის წითელი წიგნში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს წითელი წიგნი
* Красная книга Россий
* გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების ჩამონათვალი (წითელი ნუსხა)
კვერთხი
**კვერთხი** — სპეციალური ჯოხი. უმაღლესი იერარქის რეგალია, სამწყემსო მსახურების ნიშანი, რომელიც ეპისკოპოსებს ხელთ უპყრიათ. ამზადებენ ძვლის, ხის ან ლითონისაგან. სასულიერო პირები კვერთხს ატარებდნენ, ძველი აღთქმის პერიოდშიც და იგი მიიჩნეოდა მნიშვნელოვან აქსესუარად. 

მღვდელმთავარი კვერთხით სიმბოლურად მწყემსს გამოხატავს, ვინაიდან ისე ზრუნავს თავის სამწყსოზე, როგორც მწყემსი ფარაზე. სახარებაში თავად მაცხოვარი ამბობს: „მე ვარ მწყემსი კეთილი". მღვდელმთავარს კვერთხი გადაეცემა ეპისკოპოსად კურთხევის დროს, ლიტურგიის დამთავრების შემდეგ. იგი ეძლევა აგრეთვე არქიმანდრიტსა და იღუმენს. 

სამღვდელმთავრო კვერთხი ორნაირია, ყოველდღიური და საღვთისმსახურო: ყოველდღიური კვერთხი უფრო სადაა და უმეტესად შავი ფერის, რომელსაც ეკლესიის გარეთ ატარებს მღვდელმთავარი. ხოლო ტაძარში შესვლისთანავე გამოართმევენ ყოველდღიურ კვერთხს, შემოსავენ მანტიით და მისცემენ განსხვავებულ, გამშვენებულ საღვთისმსახურო კვერთხს, რომელიც ლიტურგიის დროს გამოიყენება.

სამღვდელმთავრო კვერთხს აქვს ღუზის ფორმის მსგავსი თავი, რომელსაც ჯვარი აგვირგვინებს. ღუზა სამღვდელმთავრო კვერთხზე მორწმუნეთა გადარჩენასა და სარწმუნოების მტრების განდევნას ნიშნავს, ხოლო ჯვარი ქრისტეს რწმენისა და გადარჩენის სიმბოლოა.

ლიტერატურა
----------

* *ჟურნალი „წყარო", N28, 1995 წ.*
* *ა. ელერდაშვილი,* „უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი", I-ლი გამოც. თბილისი, 2006 წ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
**წმინდა პიტირიმი** – წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 აგვისტო, ახალი სტილით - 1 სექტემბერი. წმიდა პიტირიმმა, ველიკოპერმელმა ეპისკოპოსმა, მოწამეობრივად აღსრულებული მღვდელმთავრის, გერასიმეს (გ. 1441 წლის შემდგომ; ხს. 6 თებერვალს) შემდეგ ჩაიბარა ველოკომპერის საეპისკოპოსო კათედრა. მანამდე ნეტარი მამა არქიმანდრიტის ხარისხში წინამძღვრობდა ჩუდოვოს მონასტერს. მოგვიანებით მან შექმნა კანონი მოსკოველი მიტროპოლიტის, წმინდა ალექსისა (ხს. 25 თებერვალს) და შეკრიბა ცნობები მისი ცხოვრების შესახებ. წმიდა პიტირიმის მოციქულებრივი ღვაწლი მალე დაეტყო ეპარქიაში შემავალ წარმართთა ცხოვრებას და ნელ-ნელა, მათი ქრისტიანობაზე მოქცევის პარალელურად, სისხლისღვრამაც იკლო.

წმიდანის ღვაწლით გაავებული ვოგულთა ტომის წარმართი მეთაური ასიკა, რომელიც თანდათან კარგავდა გავლენას ხალხზე, ერთხელ თავს დაესხა მღვდელმთავარს და სიცოცხლეს გამოასალმა. ორმოცი დღის განმავლობაში ესვენა წმიდა პიტირიმის გვამი პაპანაქება სიცხეში, მაგრამ ხრწნილება არ მიჰკარებია. იგი დაკრძალეს უსტ-ვიმის ხარების საკათედრო ტაძარში.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 194
ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა
 **ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა** (ნორვ. Nordaustlandet) — მეორე უდიდესი კუნძული შპიცბერგენის არქიპელაგში, ნორვეგია. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14 443 კმ². სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს დასავლეთი შპიცბერგენი. მისგან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა გამოყოფილია ჰინლოპენის სრუტით. კუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავია მყინვარებს, მათგან ფართობით ყველაზე დიდია აუსტფონა და ვესტფონა. კუნძულის ძირითადი ნაწილი, მოქცეულია ტუნდრაში. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა, ჩრდილოური ირემის და მორჟის საცხოვრებელი ადგილია. შპიცბერგენის არქიპელაგის ეს მიდამოები სრულიად უკაცრიელია. კუნძული დაუსახლებელია.

კუნძულის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 700 მეტრს.

ლიტერატურა
----------

ზღვის ლომების კოლონია ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწაზე
* Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა დაარქივებული 2004-12-09 საიტზე Wayback Machine.
* აღმოსავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა დაარქივებული 2004-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის რუკა დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine.
* ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის გეოლოგია დაარქივებული 2011-10-07 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ნორვეგიისა და ნორვეგიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა** (ლათ. Erethizon dorsatum) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. ამერიკულ მაჩვზღარბასებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. ჩვეულებრივ იწონის 7 კგ-მდე, თუმცა ზოგჯერ მამლები მნიშვნელოვნად დიდები ხდებიან. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა (უკუდოდ), ლუდისა — 30 სმ-მდე. მთლიანად დაფარულია 30 000-ზე მეტი ღრუ ეკლით. ხმელეთზე მსუბუქი სვლით გადაადგილდება, არ შეუძლია ახტომა; ხეებზე ცოცავს ნელა, თუმცა ბალანსს მშვენივრად ინარჩუნებს; კარგად ცურავს. როდესაც რაიმე უახლოვდება, ტანის უკანა მხარეს გამოწევს ხოლმე. თავდასხმის შემთხვევაში თავის ძლიერ კუდს მიმართავს თავდამსხმელის საპირისპიროდ. მეთევზეები ჩრდილოამერიკულ მაჩვზღარბაზე ნადირობის დროს მუცლის მხარეზე ესხმიან თავს, აგრეთვე ცნობილია, რომ ფოცხვერი და სამურავი წარმატებით ნადირობენ მასზე.

ცხოვრობს ტყეებში, მათ შორის ტყის მასივებში მდინარეთა გასწვრივ, ტუნდრაში, მდელოებზე და უდაბნოებში. მისი არეალი კანადიდან ჩრდილოეთ მექსიკამდე ვრცელდება, თუმცა აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილი არ არის. ზოგჯერ მისი ნახვა დღისითაცაა შესაძლებელი. ერთადერთი მაჩვზღარბაა თავის ოჯახში, რომელიც ბინადრობს როგორც მიწაზე, ისე — ხეზე. ღამეს ათევს ხეებზე, აგრეთვე ხის, მორის, ჯირკის ფუღუროებში, გამოქვაბულებში, კლდის ნაპრალებში, სოროებსა და თოვლის გროვაში. წიწვოვან ტყეებში მცხოვრები ინდივიდები უფრო მეტ დროს მიწაზე ატარებენ, ხოლო ფოთლოვანი და შერეული ტყეების ბინადრები უფრო ხშირად გვხვდებიან ხეებზე, რომლებიც მათ ძირითად საკვების წყაროს წარმოადგენენ.

გაზაფხულსა და ზაფხულში მის რაციონში შედის კვირტები, ყლორტები, ფესვები, ღეროები, ფოთლები, ყვავილები, კენკრა, თესლები და კაკლები; ზამთარში — მარადმწვანე გირჩები, კამბიუმის შრე და ხის შიდა ქერქი. ძვლებსა და ირმის რქებს ღრღნის კალციუმისა და სხვა მინერალების მისაღებად. ზამთრის ძილქუში არ ახასიათებს, თავის ბუნაგში რჩება განსაკუთრებით ცივი და მკაცრი ამინდის დროს. როგორც წესი, მარტოდ ცხოვრობს, თუმცა ზოგჯერ ჯგუფებადაც გვხვდება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Musser, Guy.  (08.04.2020) Porcupine. Encyclopædia Britannica. ციტირების თარიღი: 11 აგვისტო, 2020.
**წმინდა ნინოს სახელობის ქუთაისის N3 საჯარო სკოლა** დაარსდა ქალაქ ქუთაისში 1847 წელს. ის თავდაპირველად იყო ქალთა სასწავლებელი, ხოლო მოგვიანებით აქ სწავლობდნენ როგორც გოგონები, ასევე ვაჟები. სკოლა დამთავრებული აქვს საზოგადოებისათვის არაერთ ცნობილ პიროვნებას: ვერიკო ანჯაფარიძეს, ანა კალანდაძეს, რეზო ჩხეიძესა და სხვა. 1995 წლიდან სკოლა იუნესკოს ასოცირებული წევრია.

სკოლის ისტორია
--------------

წმინდა ნინოს ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებამ და ქუთაისის იმ დროინდელი გუბერნატორის მეუღლემ მარიამ ესპეხომ 1847 წლის 14 მაისს ქუთაისში ქალთა სასწავლებელი დააარსა. შენობა სასწავლებლისათვის 1857 წელს შეირჩა. მას საკუთარი ხარჯებით კავკასიის მეფისნაცვლის ვორონცოვის მეუღლე ელიზავეტა აგებდა. მშენებლობა 1863 წელს დასრულდა. სასწავლებელი, რომელიც ოლღას სახელს ატარებდა, ქუთაისში დიდი მთავრის, კავკასიის მეფისნაცვლის, მიხეილ ნიკოლოზის ძის ვიზიტთან დაკავშირებით, 1876 წელს გიმნაზიად გადაკეთდა. წმინდა ნინოს სახელი გიმნაზიას 1889 წელს დაუბრუნდა. სასწავლებლის პროექტი 1899 წელს ინჟინერმა ფონ-შულცმა შეადგინა.

##### *სკოლაში ფუნქციონირებს კლუბები*

* ახალგაზრდულ-შემეცნებითი კლუბი "თვალსაწიერი"
* კლუბი "ბაგრატი"
* კლუბი "მემატიანე"

##### *სკოლის მოსწავლეთა მიერ გამოცემული დამხმარე სახელმძღვანელოები*

* "გელათი",
* "ბაგრატი",
* "გეგუთი",
* "ვარციხე",
* "მოწამეთა"
წმინდა მერკური
**წმინდა მერკური** - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 24 ნოემბერი, ახალი სტილით - 7 დეკემბერი.

ბიოგრაფია
---------

დიდმოწამე მერკური წარმოშობით სკვითი იყო და მხედრად მსახურობდა რომაელთა ლაშქარში. უსჯულო იმპერატორმა დეციუსმა (249-251) გამოსცა კანონი, რომელიც რომის მოქალაქეებისგან წარმართული ღვთაებების თაყვანისცემას მოითხოვდა, ქრისტიანებს კი სასიკვდილო სასჯელით ემუქრებოდა. ამ დროს იმპერიას ბარბაროსები დაესხნენ თავს და დეკიუსმა ლაშქრი შეკრიბა მათთან საბრძოლველად. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს წმინდა მერკურის უფლის ანგელოზი გამოეცხადა, მახვილი გაუწოდა და უთხრა: „ნუ გეშინია, მხნედ შეებრძოლე მტერს და როცა გაიმარჯვებ, არ დაივიწყო უფალი ღმერთი შენი". წმინდა მეომარმა ამ მახვილით გაბედულად გაიკაფა გზა მოწინააღმდეგის ურდოებს შორის, ბარბაროსთა მეფეც მოკლა და რომაელებს გამარჯვება მოუტანა. მადლიერმა იმპერატორმა სიმამაცისთვის წმინდა მერკური უხვად დააჯილდოვა და მხედართუფროსად დანიშნა.

წმინდა მხედარს კვლავ გამოეცხადა უფლის ანგელოზი, შეახსენა, ვისგან ებოძა გამარჯვება და ღვთის სამსახურისკენ მოუწოდა. მაშინ წმინდა მერკურის მოაგონდა, რომ მამამისი, გორდიანე, ქრისტიანულ სარწმუნოებას აღიარებდა და თავადაც მოინათლა. მან უარი განაცხადა საზეიმო წარმართულ მსხვერპლშეწირვაში მონაწილეობაზე, რისთვისაც მრისხანე იმპერატორმა თავისთან მოიხმო. მერკურიმ დაუფარავად აღიარა, რომ ქრისტიანი იყო, უღმრთო თვითმპყრობელს ფეხებთან მიუგდო მეომრის სარტყელი და მანტია და მიწიერ პატივზე უარი განაცხადა. საპყრობილეში წმინდანს კვლავ გამოეცხადა ანგელოზი, განამტკიცა და მოუწოდა, ყოველგვარი სატანჯველი გაბედულად დაეთმინა ქრისტესთვის.

ნეტარი მარტვილი ცეცხლის ზემოთ გაჭიმეს, დანებით დასერეს და წკნელებით დაუნდობლად სცემეს. რამდენჯერაც ასე სასტიკად ნაწამები წმიდანი საპყრობილეში ჩააგდეს, იმდენჯერ სასწაულებრივი კურნება მიემადლა უფლისგან, რაც ქრისტეს სარწმუნოების უძლეველობას უმტკიცებდა უსჯულოებს. სიკვდილმისჯილ მერკურის თავად უფალი გამოეცხადა და აღუთქვა, რომ მალე დაიხსნიდა სატანჯველთაგან. დიდმოწამეს კაბადოკიის კესარიაში მოჰკვეთეს თავი. მისი პატიოსანი ცხედარი მირონისა და საკმევლის სურნელს აფრქვევდა და მრავალ სნეულს კურნავდა.

ნეტარმა მერკურიმ სიკვდილის შემდეგაც აღასრულა მხედრული სამსახური მიწიერი ეკლესიის სასიკეთოდ: მღვდელმთავარი ბასილი დიდი (ხს. 14 იანვარს) მხურვალედ ლოცულობდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის წინ და უსჯულო იმპერატორის, იულიანე განდგომილისგან (361-363) მართლმორწმუნეთა დახსნას ითხოვდა. ზეციურმა დედოფალმა შეისმინა მისი ვედრება და მედღესასწაულე ეკლესიიდან წმიდა მხედარი მერკური გამოგზავნა მებრძოლი ეკლესიის დასაცავად: ხატზე ყოვლადწმინდა მარიამის გვერდით აღბეჭდილი დიდმოწამის გამოსახულება გაქრა, შემდეგ კი კვლავ გამოჩნდა გასისხლიანებული მახვილით ხელში. სწორედ ამ დროს სპარსელებთან ომში იულიანე განდგომილი სასიკვდილოდ დაჭრა უცნობმა მეომარმა, რომელიც იმავ წამს გაუჩინარდა. სულთმობრძავი ღვთისმგმობელის უკანასკნელი სიტყვები იყო: „შენ გაიმარჯვე, გალილეველო!"

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**პანაგია ხრისოკეფალოსის ეკლესია** (ბერძ. Παναγία Χρυσοκέφαλος, სიტყვ. „*ოქროსთავიანი ღვთისმშობელი*") — ყოფილი ბიზანტიური მართლმადიდებლური ეკლესია თურქეთში, ქალაქ ტრაპიზონში, რომელიც 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის დაცემის შემდეგ, ოსმალეთის სულთანმა მეჰმედ II-მ (მმართ. 1444–1481) მეჩეთად (თურქ. Fatih Camii; **ფატიჰის მეჩეთი**) გადააკეთა, რადგან ეს იყო ადგილი სადაც მან ქალაქის დაპყრობის შემდეგ პარასკევის ნამაზი (ლოცვა) შეასრულა.

ისტორია
-------

ქალაქ ტრაპიზონის გეგმა, შუა საუკუნეები
ეკლესია დგას ძველი ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, ორტაჰისარის (შუა ციხის) უბანში. მისი ეპითეტი „ოქროს-თავი" სავარაუდოდ ღვთისმშობლის მოოქროვილი ხატისგან მომდინარეობს, რომელიც დასვენებული იყო ეკლესიაში. ისტორიული ტრადიციის თანახმად ამ ადგილას ტაძარი რომალემა იმპერატორმა ჰანიბალიანუსმა ააშენებინა მეოთხე საუკუნის დასაწყისში. X საუკუნეში აქ საეპიკოპოსო ტაძარი იდგა, ხოლო XIII საუკუნეში ის ხელახლა აშენდა. განახლების შემდეგ ტაძარი წარმოადგენდა სამნავიან ბაზილიკას, გარშემო გალერეებით, სადაც კორონაციის რიტუალები იმართებოდა. 1228 წელს კეისარმა ანდრონიკემ ზავი დადო რუმის სასულთნოსთან ტრაპიზონისადმი თავდაუსხმელობის შესახებ. ღვთისადმი მადლობის ნიშნად მან ტაძარს ოქროსთავიანი წმინდა მარიამის ხატი შესწირა, საკურთხეველი მარმარილოთი, ხოლო საკურთხევლის იატაკი მოზაიკით მოაპირკეთა. მოზაიკა ამჟამად ხის იატაკითა და ხალიჩებითაა დაფარული. 1339-1351 წლებში მოანგრიეს ორი წყვილი სვეტებისა, რაცა საკურთხევლის წინ მოზრდილი კვადრატული ფორმის სივრცე შექმნილიყო. ასე ტაძარი გადაკეთდა ჯვარ-გუმბათოვან ეკლესიად. ტრაპიზონის ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ, 1468 წელს გადაკეთდა მეჩეთად. მეჩეთის გათეთრებულ კედლებში, სავარაუდოდ, ფრესკები უნდა იყოს შემორჩენილი.

ეკლესიაში დაკრძალულია სხვადასხვა გამოჩენილი პირები, როგორიცაა იმპერატორი იოანე II მეგას კომნენოსი (მმართ. 1280–1297), მიტროპოლიტი ნიფონი (გ. 1364), იმპერატორი ალექსი IV მეგას კომნენოსი (მმართ. 1417–1429) და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი)
* ტრაპიზონის წმინდა ევგენიოსის ეკლესია

გალერეა
-------

* ინტერიერიინტერიერი
* გუმბათიგუმბათი
* ვიტრაჟივიტრაჟი
* სარკმელისარკმელი

სქოლიო
------

1. ↑  Gabriel Millet, "Les monastères et les églises de Trébizonde", *Bulletin de correspondance hellénique*, **19** (1895), p. 423

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Panayia Chrysokephalos (Golden-Headed) church, Trabzon

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხრისოკეფალოსის ეკლესია***
**კოშის ამოცანა** — დიფერენციალური განტოლებების თეორიის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანა, რომელიც სისტემატურად პირველად ო. კოშიმ შეისწავლა; 

ამოცანის არსია მოიძებნოს {\displaystyle {\frac {\partial ^{m}u}{\partial \_{t}^{m}}}=F\left(t,x,u,...{\frac {\partial ^{m\_{0}+m\_{1}+...+m\_{n}}u}{\partial \_{t}^{m\_{0}}\partial \_{x\_{1}}^{m\_{1}}...\partial \_{x\_{n}}^{m\_{n}}}}\right),(1)}

დიფერენციალური განტოლების ისეთი {\displaystyle u(x,t),x=(x\_{1},...x\_{n})} ამონახსენი, რომელიც აკმაყოფილებს ე. წ. სასაზღვრო პირობებს:

{\displaystyle {\frac {\partial ^{k}u}{\partial \_{t}^{k}}}=f\_{k}(x),t=t\_{0},x\in G\_{0},k=0,1,...m-1,(2)}

სადაც {\displaystyle G\_{0}} არის საწყისი მნიშვნელობის მატარებელი {\displaystyle -x\_{1},x\_{2},...x\_{n}} ცვლადი სივრცის {\displaystyle t=t\_{0}} ჰიპერსიბრტყის არე. როდესაც {\displaystyle F} და {\displaystyle f\_{k},k=0,1,...m-1} თავთავიანთი არგუმენტების ანალიზური ფუნქციებია, კოშის {\displaystyle (1)}, {\displaystyle (2)} ამოცანას {\displaystyle t,x} ცვლადების სივრცის {\displaystyle G\_{0}} არის მომცველ რომელიმე {\displaystyle G} არეში ყოველთვის აქვს ამონახსნი, ამასთან მხოლოდ ერთი. მაგრამ ეს ამონახსნი შეიძლება არ იყოს მდგრადი (ე. ი. საწყისი პირობების მცირე ცვლილებამ შეიძლება გამოიწვიოს ამონახსნის დიდი ცვლილება), მაგალითად, იმ შემთხვევაში, როდესაც {\displaystyle (1)} განტოლება ელიფსური ტიპისაა. როცა პირობები არაანალიზურია, კოშის {\displaystyle (1)}, {\displaystyle (2)} ამოცანამ შეიძლება დაკარგოს აზრი, თუ არ შემოვიფარგლებით იმ შემთხვევით, როდესაც {\displaystyle (1)} განტოლება ჰიპერბოლური ტიპისაა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 6.
ხაინანის სატელიტური ფოტო
**ხაინანი** (ჩინ. 海南, ფინინი Hǎinán ხაინანი (**?**·**i**)) — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ხაიკოუ. მოსახლეობა — 8,671,518 ადამიანი (28-ე ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

კუნძული გაშენებულია სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ნაპირებზე, ჩინეთის კონტინენტური ნაწილისგან ხაინანი გამოყოფილია ხაინინის სრუტის მევეობით, სრუტის მეორე მხარეს მდებარეობს ლეიჩშოუბანდაოს ნახევარკუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 33,210 კვადრატულ კილომეტრს, ხაინინი თავისი ფართობის სიდიდის მხრივ შედის მსოფლიოს უდიდეს 50 კუნძულს შორის. ეს ტერიტორია შედის ჩინეთის სამხრეთული ავტონომიის შემადგენლობაში, პროვინციის სტატუსით. საუკუნეების განმავლობაში ეს ტერიტორია შედიოდა გუანდუნის პროვინციის შემადგენლობაში, მაგრამ 1988 წელს გამოეყო გუანდუნს. კუნძულის დედაქალაქია ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ჰაიკოუ.

2009 წლის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 8,180,000 კაცი, სიმჭიდროვის თვალსაზრისით კმ²-ზე საშუალოდ 241 ადამიანი ცხოვრობს. აქ მცხოვრებთა სასაუბრო ენაა ჩინური, თუმცა კუნძულზე ასევე გავრცელებული პორტუგალიურიც. აღმსარებლობის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობა ბუდისტია. კუნძულზე არის ათი დიდი ქალაქი.

გეოგრაფია
---------

 მთავარი სტატია: ხაინანი (კუნძული).
ფართობის სიდიდით ეს კუნძული მეორეა ჩინეთში ტაივანის შემდგომ, ხაინანი ფართობით უსწრებს ბელგიას. კუნძულზე ძირითადად დაბლობებია, თუმცა არის მთებიც, უმაღლესი წერტილი შეადგენს 1,876 მეტრს, ეს არის მთა ვუზი რომელიც ხაინისნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთ ნაწილში არის ბაკბოს ყურე.

კუნძულზე არის კონტინენტური ჰავა. ჰიდროგრაფიული ქსელის მიხედვით ეს ტერიტორია საკმაოდ მდიდარია, აქ მდებარეობს რამდენიმე გრძელი მდინარე და დიდი ტბა. მათგან აღსანიშნავია მდინარე ნანდუ, ის სათავეს იღებს ჩრდილოეთიდან. მისი სიგრძე შეადგენს 314 კილომეტრს, ნანდუს უერთდება მდინარეები ხინსუ და ჩანგუე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კუნძულ ხაინანის ინციდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხაინანი***

* Hainan Government Website დაარქივებული 2013-08-08 საიტზე Wayback Machine.
* Economic profile for Hainan
* Dr Howard M Scott "Hainan"
* Resources on the Hainanese in the National Library of Singapore დაარქივებული 2011-08-20 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა |
| --- |
|  |
| პროვინციები | 
ანხოი  • განსუ  • გირინი  • გუანდუნი  • გუიჯოუ  • იუნანი  • ლიაონინი  • სიჩუანი  • ფუძიანი  • შანდუნი  • შანსი  • შენსი  • ცინხაი  • ძიანსი  • ძიანსუ  • ხაინანი  • ხებეი  • ხენანი  • ხეილუნძიანი  • ხუბეი  • ხუნანი  • ჯეძიანი |  |
|  |
| ავტონომიური რაიონები | 
გუანსი-ჯუანი  • შიდა მონღოლეთი  • ნინსია-ხუეი  • ტიბეტის ავტონომიური რეგიონი  • სინძიანი |
|  |
| მუნიციპალიტეტები | 
პეკინი  • ჩუნცინი  • შანხაი  • ტიანძინი |
|  |
| სპეციალური ადმინისტრაციული რაიონები | 
ჰონგ-კონგის დროშა ჰონგ-კონგი  • მაკაოს დროშა მაკაო |

 |
**წმინდა მიროპია** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 დეკემბერი, ახალი სტილით — 15 დეკემბერი.

წმიდა მიროპია ხშირად ნახულობდა მოციქულ ფილიპეს ასულის, წმინდა ერმიონიას (ხს. 17 სექტემბერს) საძვალეს, მისი ნაწილებიდან გადმომდინარე მირონი მიჰქონდა და სნეულებს კურნავდა. როდესაც დეციუსმა (249-251) ქრისტიანთა დევნა დაიწყო, წმიდანმა დედასთან ერთად კუნძულ ქიოსს მიაშურა სამოღვაწეოდ.

კუნძულის მმართველის ბრძანებით კეთილმსახურ მხედარ ისიდორეს (ხს. 27 მაისს) წამებით ამოჰხადეს სული. წმინდა მიროპიამ მოწამის პატიოსანი ნეშტი ფარულად წაასვენა და მიწას მიაბარა. შემდეგ მმართველთან გამოცხადდა და საჯაროდ აღიარა ქრისტე. ნეტარი სასტიკად აწამეს და საპყრობილეში ჩააგდეს. შუაღამისას საკანი გაბრწყინდა. წმინდა მოწამე ისიდორე ანგელოზების თანხლებით წარდგა ქალწულმოწამის წინაშე. საპყრობილე კეთილსურნელებით აივსო და ნეტარმა მიროპიამ სიხარულით შეჰვედრა სული უფალს (251 წელი). ამ სასწაულის მოწმე წარმართმა ციხის მცველმა მღვდელს მოუთხრო ყოველივე, ნათელ-იღო და ისიც მოწამეობრივად აღესრულა ქრისტესთვის.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამე მიროპია
**კიკი კოგელნიკი** (დ. 22 იანვარი, 1935, ბლეიბურგი, ავსტრია – გ. 1 თებერვალი, 1997, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი ფერმწერი, მოქანდაკე, ბეჭდვის ოსტატი და პოპ-არტის წარმომადგენელი. სწავლობდა ვენის სამხატვრო აკადემიაში და 1961 წელს ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. კოგელნიკი ითვლება ავსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვე პოპ-არტის წარმომადგენელად.

ცხოვრება და მოღვაწეობა (1960-იანი წლები)
----------------------------------------

კოგელნიკმა დაიწყო თავისი მოღვაწეობა ვენაში, 1961 წელს, აბსტრაქტული ნამუშევრების ჩვენებით. იგი დაქორწინდა ავსტრიელი აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმ მხატვარ არნულფ რაინერზე.

კოგელნიკი ახლოს იყო აგრეთვე სხვა აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტთან, მათ შორის ამერიკელ მხატვართან სემ ფრენსისთან და 1961 წელს მასთან ერთად გაატარა დრო ნიუ-იორკსა და სანტა-მონიკაში (კალიფორნია). კოგელნიკი 1962 წელს ნიუ–იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც იგი შეუერთდა მხატვართა ჯგუფს, რომელშიც შედიოდნენ როი ლიხტენშტეინი, კლას ოლდენბურგი, ენდი უორჰოლი, ლარი რივერსი, ტომ ვესელმანი, ჯონ მიტჩელი, რობერტ რაუშენბერგი და ჯასპერ ჯონსი. 

კიკი კოგელნიკი - „ქალი რობოტი" (1964 წელი)
ამ პერიოდში მის ნამუშევრებზე დიდი გავლენა მოახდინა პოპ-არტის ფერებმა და იმდროინდელმა მასალებმა. სწორედ ამ პერიოდში შექმნა უამრავი მკვეთრი ფერის ეიფორიული სივრცის თემატური ნახატები. 

1966 წელს კოგელნიკის ლონდონში ყოფნისას, მისი ნიუ-იორკის სტუდიაში ხანძარი გაჩნდა. იმავე წელს,კოგელნიკი დაქორწინდა სხივური თერაპიის დოქტორ, პროფესორ ჯორჯ შვარცზე ლონდონში, ვისგანაც 1967 წელს შეეძინა შვილი სახელად მონო.

ცხოვრება და მოღვაწეობა (1970-იანი წლები და შემდგომ)
---------------------------------------------------

1970-იან წლებში კოგელნიკმა ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რაც შემდეგ ქალთა ნამუშევრების სახელით გახდა ცნობილი. მხატვარი განსაკუთრებით ეხებოდა ქალის როლს, რომელიც კომერციულ რეკლამაში იყო წარმოდგენილი. ინტერესდებოდა ფემინისტური საკითხებით ირიბად. 

1974 წელს მან აგრეთვე დაიწყო კერამიკაზე მუშაობა და სკულპტურული ფორმის გამოყენება მის მხატვრობაში.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
----------------------------

კიკი კოგელნიკი სიმსივნით გარდაიცვალა 1997 წლის 1 თებერვალს ვენაში, დაკრძალულია ავსტრიის ქალაქ ბლეიბურგში. 1998 წელს კოგელნიკს სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ავსტრიის უმაღლესი ხელოვნების მედალი, ავსტრიის მეცნიერების და ხელოვნების ღირსების ჯვარი. 1995 წელს კიკი კოგელნიკს მიენიჭა ქალაქ ვენის პრემია ვიზუალური ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი