recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სტეფანწმინდის ახალიწლის ნიში** — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სტეფანწმინდის ცენტრში, ხეთაგურების უბანში, ნაეკლესიარზე. 

შენობა გეგმით ოთხკუთხაა. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. გარედან შეთეთრებულია კირით. ნიში შედგება ორი ნაწილისაგან. მთავარი ფასადი ჩრდილოეთითაა. აქვე. კედელში, დატანებულია ოთხკუთხა თახჩა, რომლის ქვემით დამაგრებულია პატარა სპილენძის ჯვარი. ნიშს თავზე ადგას ქვის ჯვარი და აწყვია მთის ბროლის ქვები (ბურბუხჭელები). ნიში ხეთაგურების სალოცავია. ლეგენდის თანახმად, მომხდურებთან ბრძოლაში თავი უსახელებია ვინმე იასე ხეთაგურს. მეფეს მისი დაჯილდოება განუძრახავს, მაგრამ იასეს ჯილდოზე უარი განუცხადებია და სანაცვლოდ უთხოვია, რომ ყოველ ახალ წელს, დღეობისას, როცა გერგეტის სამებიდან დროშებს გამოტანდნენ, მის კარზე ჩაეტარებინათ, ეს უბრალო გლეხისთვის უდიდესი პატივი იქნებოდა. ასეც მომხდარა. მას შემდეგ ხეთაგურები საკლავითა და პურ-მარილით ხვდებოდნენ გერგეტელებს, უმასპინძლებდნენ მთელ სოფელს. ახალწლის ნიში მოხსენიებულია გერგეტის სამების სულთა მატიანეშიც.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 431.
ტურნეელვენის მდებარეობა
**ტურნეელვენი** (შვედ. Torne älv) ან **ტორნიონიოკი** (ფინ. Tornionjoki) — მდინარე ჩრდილოეთ შვედეთსა და ფინეთში. ვხვდებით დასახელების სხვადასხვა ვარიანტს : *ტურნეელვი*, *ტორნიელვი* (შვედ.) *ტორნიოიოკი*, *ტორნიო-იოკი* (ფინ.). 

მდინარის სიგრძე 565 კმ-ია, აუზი კი — 40,2 ათ. კმ². ტურნეელვენი სათავეს ტბა ტურნეტრესკიდან იღებს სკანდინავიის მთებში შვედეთ-ნორვეგიის საზღვარზე და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება ლაპლანდიის პლატოზე ბოტნიის ყურემდე. ზემო დინებაში ჩანჩქერები, ჩქერალები და მრავალრიცხოვანი ტბებია. იყინება ნოემბრიდან მაისამდე.

მდინარის ქვემო დინებაში შვედეთ-ნორვეგიის საზღვარია გავლებული. 

ტურნეელვენზე სამდინარო ტურიზმია განვითარებული. შესართავთან საზღვაო პორტები ტორნიო (ფინეთი) და ჰაპანანდაა (შვედეთი).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის მდინარეების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Län och huvudavrinningsområden i Sverige Swedish. SMHI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 სექტემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 14 July 2010.
2. ↑  „Torne älv". *Nationalencyklopedin* (Swedish). ციტირების თარიღი: 14 July 2010.
**ქლიავი** (ლათ. Prunus) — მრავალწლოვანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. სხვადასხვა კლასიფიკაციით მოიცავს 34, 250 და სხვა რაოდენობის სახეობას. გავრცელებული არიან ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ განედებში. ფოთოლმცვენი, საშუალოდ 12 მეტრამდე სიმაღლის მცენარეებია არაღრმა განტოტებული ფესვთა სისტემითა და სხვადასხვა ფორმის ვარჯით (სფეროსებრიდან ვიწროკვერცხისებურამდე). ფოთლები მარტივი და მორიგეობით განლაგებულია. ყვავილები თეთრიდან მოწითალომდე, ცალკეულები ან მტევნებში. ნაყოფი სხვადასხვა შეფერილობის (ყვითელ-მწვანიდან წითლამდე, მეწამულამდე და ლურჯ-შავამდე) მრგვალი ან ოვალური კურკიანაა, ზოგჯერ ნადებიანი. შეიცავს ნახშირწყლებს, ორგანულ მჟავებს, ვიტამინებსა და სხვ.; მოიხმარენ საკვებად როგორც ნედლი, ისე გადამუშავებული (შავქლიავი, მურაბა, კომპოტი და სხვ.) სახით. ბევრი სახეობა არათვითნაყოფიერია, ზოგიერთი ზამთარს ვერ უძლებს.

ლიტერატურა
----------

* СЛИВА // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 405.

სქოლიო
------

1. ↑  Prunus — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
**სტეფანწმინდის კოშკები**  — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დაბა სტეფანწმინდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ძველ უბანში. ადრე არსებული ოთხი კოშკიდან შემორჩენილია ორი, რომელთაგან ერთი ჩრდილო-აღმოსავლეთითაა, მეორე - სამხრეთ-დასავლეთით. ორივე კოშკი თარიღდება XVII საუკუნის II ნახევრით, ეკუთვნოდა ჩოფიკაშვილებს. 

ჩრდილო-აღმოსავლეთი კოშკი (5,2x5,2) ორსართულიანი (სიმაღლე 11 მეტრი ), ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია ნატეხი ქვით; გარეთა კუთხებში, კარის წირთხლებში და თაღზე გამოყენებულია თლილი ქვა. კედლები შიგნით და გარედან მობათქაშებულია. დაზიანებულია. შენობის მეორე სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი და გადახურვა დანგრეულია. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, 4 მეტრ სიმაღლეზე. პირველ სართულზე ჩრდილოეთით და დასავლეთით, ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთით - ერთი. კუთხეებში გამაგრების მიზნით მთელ სიმაღლეზე. ყოველ 0,8-1 მეტრზე გადადებულია ბრტყელი ფილები, რომლებიც სამკუთხა ფორმის მცირე თაროებს ქმნიან. სართული გადახურულია გუმბათოვანი კამარით, რომელიც ეყრდნობა ორ გადაჯვარედინებულ საბჯენ თაღს. კამარაში დატანებულია მცირე კვადრატული ფორმის ხვრელი. აქედან ხის მისადგმელი კიბით მეორე სართულზე ადიოდნენ. მეორე სართულის კედლებში ორ-ორი სათოფურია. კოშკის საშენი მასალისა და წყობის თავისებურების გამო სათოფურები გარედან თითქმის შეუმჩნეველია. შენობას ხის გადახურვა ჰქონია.

სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი ორსართულიანია( 5,4x5,4 მეტრი), ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია ნატეხი ქვით. კარის წირთხლებში გამოყენებულია თლილი ქვა, ფასადებზე - მცირედ დამუშავებული. დაზიანებულია. შენობის ზედა ნაწილი და გადახურვა დანგრეულია. კოშკის ქვედა ნაწილი (დაახლოებით 2 მეტრ სიმაღლეზე) მასიურია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, 4 მეტრ სიმაღლეზე. პირველ სართულზე დასავლეთით და სამხრეთით ორ-ორი სათოფურია, ჩრდილოეთით - ერთი. აქაც, კუთხებში გამაგრების მიზნით მთელ სიმაღლეზე, ყოველ 0,8-1 მეტრზე გადებულია ბრტყელი ფილები. სართული გადახურულია გუმბათოვანი კამარით, რომელიც ორ გადაჯვარედინებულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. კამარაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში, მეორე სართულზე ასასვლელი ხვრელია. მეორე სართულის კედლებში ორ-ორი სათოფურია, რომლებიც ასევე შეუმჩნეველია. ამ შენობასაც ხის გადახურვა ჰქონდა. კოშკები ერთი ოსტატის მიერ უნდა იყოს აგებული.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 431.
**სტივენ გარი „სტივ" უოზნიაკი** (ინგლ. Steve Wozniak; ცნობილია როგორც „Woz"; დ. 11 აგვისტო, 1950) — ამერიკელი ელექტრო-ინჟინერი, რომელიც არის Apple Computer Inc. (ამჟამინდელი Apple Inc.) თანადამფუძნებელი, სტივ ჯობსთან და რონალდ ვეინთან ერთად. სტივ უოზნიაკმა დააპროექტა და ააწყო Apple I და Apple II კომპიუტერები (1970-იან წლებში), რომელმაც მოახდინა მიკროკომპიუტერების რევოლუცია.

სტივ უოზნიაკი ხშირად მოიხსენიებოდა მეტსახელით „Woz" („wheels of zeus"-ის შებოკლებული ვერსია ანუ ზევსის თვლები). მან დააფუძნა კომპანია „wozniak". 1970 წელს სტივი ცნობილი იყო როგორც „Berkeley Blue".

სტეფან გარი უოზნიაკი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-ხოსეში. უოზნიაკი არის მარგარეტ ელაინისა და იაკობ ფრანცის „ჯერი" უოზნიაკის შვილი. მამის მხრიდან ის არის პოლონური და გერმანული წარმოშობის, ხოლო დედის მხრიდან ასევე გერმანული, ინგლისური და ირლანდიური წარმოშობისაა.

2007 წელს ABC News-თან ინტერვიუში, უოზნიაკმა მოყვა თუ როგორ და სად შეხვდა პირველად სტივ ჯობსს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „პირველად ჩვენ შევხვდით 1971 წელს, ჩემი კოლეჯის წლებში, სკოლის მეგობარმა მითხრა: შენ უნდა შეხვდე სტივ ჯობსს, მას უყვარს ელექტრონიკა და ერკვევა ამ სფეროში, ასე გაგვაცნო ჩვენ ერთმანეთი." |
|  |  |

1973 წლისთვის, ჯობსი მუშაობდა Atari inc.-ის არკადულ თამაშზე კალიფორნიის შტატის ქალაქ ლოს-გატოსში. ის იმიტომ დაინიშნა კომპანიაში, რომ შეექმნა ბეჭდური პლატა არკადული თამაშისთვის breakout. ატარის თანადამფუძნებელმა, ნოლან ბუშნელმა შესთავაზა $100 თითოეულ ლიკვიდირებულ ჩიპზე, მანქანაში. ჯობსს საკმარისი ცოდნა არ ჰქონდა ბეჭდური პლატის დიზაინზე, ამიტომ მან უოზნიაკს მოელაპარაკა, რომ თუ ის შეძლებდა დაეყვანა ჩიპებიის რაოდენობა მინიმუმამდე ისინი გაინაწილებდნენ გასამრჯელოს. უოზნიაკმა შეამცირა ჩიპების რაოდენობა 50-მდე, აგურისთვის განკუთვნილი ოპერატიული მეხსიერების მეშვეობით. სტივ ჯობსმა სტივ უოზნიაკს უთხრა, რომ ატარიმ მხოლოდ $700 გადაუხადა და შესაბამისად უოზნიაკს შეხვდა $350. სიმართლე თუ რამდენი გადაუხადა ატარიმ ჯობსს, უოზნიაკმა შეიტყო 10 წლის შემდეგ და თქვა, რომ ჯობსს რომ ეთქვა თუ როგორ სჭირდებოდა ფული მას მისცემდა თავის წილს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**ტრაპიზონის ალყა** — 1205–1206 წლებში რუმის სელჩუკთა სასულთნოს მიერ ტრაპიზონის იმპერიის დედაქალაქის, ქალაქ ტრაპიზონის, ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა. უილიამ მილერი ამ მოვლენას უკავშირებს „ალექსის დაუმორჩილებლობას მისი [ქეი-ხოსროვ I-ის] ბრძანებების მიმართ".

ისტორია
-------

მიშელ კურშანსკის მოსაზრებით რუმის სასულთნოს მიერ ორგანიზებული ეს წარუმატებელი ალყა პასუხი იყო ტრაპიზონის იმპერატორის მოკავშირის, თამარ მეფის (1184–1213) ქმედებებზე, რომელიც 1205 წელს ერზრუმის აღებას უშედეგოდ ცდილობდა. როდესაც რუმის სულთანმა, ქეი-ხოსროვმა (1192–1196; 1205–1211) სადამსჯელო ექსპედიცია დაიწყო ტრაპიზონის წინააღმდეგ, მისი მარშრუტი ლიმიტირებული იყო პონტოს მთიანეთის რამდენიმე ვიწრო გადასასვლელით, სადაც მისი ძალები ადგილობრივი მოსახლეობის მხრიდან შევიწროვებას განიცდიდნენ. ალექსის ასევე შეეძლო თავდასხმაზე „ზღვის გადაკეტვით" ეპასუხა, რაც ვაჭრებისთვის ყირიმში მიმავალი გზის გადაკეტვას ნიშნავდა. ალ-ასირის თანახმად ვაჭრებმა მთელი ახლო აღმოსავლეთის მაშტაბით სერიოზული ზიანი განიცადეს ტრაპიზონის ალყის შედეგად და როდესაც ისინი სივასის დიდ ბაზრობაზე აღმოჩნდნენ ხმამაღალი შეძახილებით საყვედურობდნენ სულთანს.

კურშანსკი ასევე ამტკიცებს, რომ ალყის წარუმატებლობამ განაპირობა 1214 წელს სინოპის აღება, რამაც სელჩუკ თურქებ შავ ზღვაზე გასასვლელი ს უზრუნველყო.

სქოლიო
------

1. ↑  Miller, *Trebizond: The last Greek Empire of the Byzantine Era: 1204-1461*, 1926 (Chicago: Argonaut, 1969), p. 16
2. ↑  Kuršanskis, "L'empire de Trébizonde et les Turcs au 13e siècle", *Revue des études byzantines*, **46** (1988), pp. 110f
3. ↑  Kuršanskis, "L'empire de Trébizonde", pp. 111f
2006 წლის 4 სექტემბერს, ავსტრალიელი ზოოპარკის ცხოველების მომვლელი და ტელევიზიაში მომუშავე პიროვნება სტივ ირვინი, დიდ ბარიერულ რიფში გადაღებისას ბოლოქაცვიას (სახეობა *Bathytoshia brevicaudata*) კბენის შედეგად გარდაიცვალა. თევზის ნაკბენმა გულმკერდის კედელში შეაღწია, რამაც ძლიერი ტრავმა გამოიწვია. ის იმყოფებოდა ბატ-რიფში, პორტ-დუგლასის მახლობლად, კუინზლენდში, მონაწილეობდა დოკუმენტური ფილმის *„Ocean's Deadliest*" გადაღებაში. გადაღებების დროს, რომელიც გამოწვეული იყო უამინდობის გამო, ირვინმა გადაწყვიტა ჩაძირულიყო არაღრმა წყლებში გადაღების დროს, რათა მიეწოდებინა კადრები მისი ქალიშვილის ბინდის სატელევიზიო პროგრამისთვის.

ირვინის სიკვდილი არის ხრტილოვან თევზთან დაკაშირებული ერთადერთი ფატალური შემთხვევა, რომელიც ვიდეოზეცაა ასახული, თუმცა ის საზოგადოებაში არ გავრცელებულა. ივრინის სიკვდილი ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან ადამიანთაგან, რომლებიც მის მსგავსად ნაკბენით გარდაიცვალნენ. წარმოება დასრულდა *Ocean's Deadliest*-ზე, რომელიც გავიდა შეერთებულ შტატებში Discovery Channel-ზე ირვინის გარდაცვალებიდან ოთხი თვის შემდეგ. დოკუმენტური ფილმი დასრულდა ავარიის შემდეგ რამდენიმე კვირაში გადაღებული კადრებით, მაგრამ ირვინის გარდაცვალების ხსენების გარეშე, გარდა იმისა, რომ ბოლოს ირვინის პატივი მიაგეს.

სქოლიო
------

1. ↑  „Steve Irwin: Google Doodle celebrates 57th birth anniversary of Steve Irwin, the crocodile hunter". Times of India. 22 February 2019. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 February 2019. ციტირების თარიღი: 22 February 2019.
2. ↑  „Widow: 'Croc Hunter' thought he'd die young". CNN. 27 September 2006. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28 September 2006. ციტირების თარიღი: 25 February 2019.
3. ↑  „Steve Irwin death film given to wife". Reuters. 21 January 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 March 2019. ციტირების თარიღი: 25 February 2019.
4. ↑  „Video of 'Croc Hunter's' death destroyed". *United Press International*. 2 January 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 December 2019. ციტირების თარიღი: 25 February 2019.
5. ↑  „Crocodile Hunter's final stunt with sea snake". *The Daily Telegraph*. UK. 30 December 2006. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 May 2007. ციტირების თარიღი: 15 April 2007.
6. ↑  „Crocodile Hunter's Last Show Completed". *International Business Times*. 6 January 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 January 2007. ციტირების თარიღი: 6 January 2007.
**სტეფანწმინდის ნათლისმცემლის ეკლესია**  — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სტეფანწმინდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ყოდნის ვაკეზე. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ფიქლისა და ბაზალტის დიდი ქვებით. წყობა მშრალია. კარისა და სარკმლის წირთხლები გამაგრებულია კირით. დაზიანებულია. მთელ სიმაღლეზე შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედელი. ამ კედლებშია მოწყობილი სწორკუთხა შესასვლელი, რომლის ორივე წირთხლში საურდულე ხვრელია.შესასვლელის მარჯვენა მხარეს ოთხკუთხა ნიშია. ნიშის ზემოთ კედლის წყობიდან გამოშვერილია ფიქლის ქვა , რომელიც შუაშია გახვრეტილი. აღმოსავლეთ კედელში სარკმლის მხოლოდ ქვედა ნახევარია შემორჩენილი. შიგნით, დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში თითო პატარა ნიშია. შენობა ეყრდნობოდა კედლიდან მოგლეჯილ ლოდს. შესასვლელის წინ ლოდის სიმაღლეზე. ბაზალტის წყობით შექმნილია პატარა ბაქანი, რომელსაც წინიდან ქვის კიბე ჰქონდა. ეკლესიის სამხრეთით ფიქლის მშრალი წყობით ნაგები პატარა ნიშია. ეკლესიას გარს ევლება პატარა გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 432.
სტივ ჩენი.
**სტივ ჩენი** (ტრადიციული ჩინური: 陳士駿; დ. 18 აგვისტო, 1978) — YouTube-ის დამაარსებელი და მთავარი ტექნოლოგიის ოფიცერი.

ჩენი დაიბადა ტაიბეიში, ტაივანი. 8 წლის ასაკში, მისი ოჯახი გადასახლდა აშშ-ში. აქამდე, იგი სწავლობდა ორი წლის განმავლობაში ჩინგინ შინის ელემენტარულ სკოლაში. შემდეგ მან სწავლა გააგრძელა ჯონ ჰერსის უმაღლეს სკოლაში და ილინოისის მათემატიკისა და მეცნიერების აკადემიაში. დაამთავრა ილინოისის უნივერსიტეტი ურბანას დაბლობში. თავდაპირბელად, იგი იყო PayPal-ის თანამშრომელი, სადაც გაიცნო ჩედ ჰარლი და ჯოუდ კარიმი, რომლებთანაც ერთად 2005 წელს შექმნა YouTube.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტივი — YouTube-ის პროფილი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
YouTube |
| --- |
|  |
| დამაარსებლები | 
* სტივ ჩენი
* ჩედ ჰარლი
* ჯოუდ კარიმი
 |  |
|  |
| მსგავსი სტატიები | 
* ისტორია
* საზოგადოებრივი გავლენა
* კრიტიკა
* ბლოკირება
* ჯილდოები
* CNN-YouTube-ის საპრეზიდენტო დებატები
* სახელგათქმული პიროვნებები
* Live
* ორკესტრი
* API
 |

 |
**სი ქოული ბატა** – მეგრული ხალხური სიმღერა.

სიმღერის შექმნის ლეგენდა
------------------------

ლეგენდის მიხედვით, ამ სიმღერის შინაარსი რეალური ამბების გამოძახილია. დიხაზურგა და სათანჯო გალის რაიონის სოფლებია. სათანჯო ჰქვია მთას. სათანჯოში ცხოვრობდა ვიღაც ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ადრე დაქვრივდა და მატო დარჩა პატარა ქალიშვილით, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზის პატრონი ყოფილა. გოგონას თექვსმეტი წელი შეუსრულდა თუ არა, მაჭანკალმა მას აჩვენა დიხაზურგელი ჭაბუკი, სახელად ბატა (ან ბაატა). მათ მაშინვე შეუყვარდათ ერთმანეთი. დაინიშნა ჯვრისწერის დრო. მაგრამ ქალიშვილის დედის მზაკვრული მეცადინეობით შებორკილი გოგო გამოკეტეს ცალკე სათავსოში და სასიძოს მაყრებს პატარძლის ნაცვლად მასპინძლებმა სასიდედრო გააყოლეს ცოლად. გულშეღონებული ქალიშვილი დილეგის სარკმლიდან გასცქერის სახლიდან დაძრულ მაყრიონს, მწარდ მოთქვამს, ტირის თავისი ბედის გამო და გულისამაჩუყებელი სიტყვებით ამაოდ მოუხმობს საშველად მოტყუებლ საქმროს. ეს მონოლოგი შემოინახა სიმღერამ სი ქოული ბაატა.

ლიტერატურა
----------

* გურამ თოდუა, სი ქოული ბაატა, აზრი (ზუგდიდი), სექტემბერი, 2002 წ. გვ.7
**სია დასავლეთისა**, სი-სია — სახელმწიფო, რომელიც X საუკუნის დასასრულს შექმნეს ტიბეტურ-ბირმულმა ტომებმა მინიამ (ტანგუნებმა) ახლანდელი ჩინეთის პროვინციების განსუსა და შენსეს დასავლეთ ნაწილში. 982 წელს მინიამ დაიწყო წარმატებითი ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის ჩინეთის სუნის იმპერიის წინააღმდეგ, რომელმაც სიას დამოუკიდებლობა ფაქტობრივად აღიარა1006 წელს. სია დასავლეთის გამგებლის იუან-ხაოს (1032-1048) დროს ხმარებაში შემოიღეს ორიგინალური დამწერლობა (გამოიგონა ელი ჟენიუნმა), რომელიც ამჟამად ცნობილია სი-სიას, ანუ ტანგეტური დამწერლობის სახელით. 1227 წელს სია დასავლეთისა მონღოლებმა დაიპყრეს. დამპყრობნი სასტიკად გაუსწორდნენ დამარცხებულებს. ვინც გადარჩა, მოგვიანებით ტიბეტელებს, მონღოლებსა და ჩინელებს შეერწყა. XVI-XVII სს. მიჯნაზე სი-სიას დამწერლობა დავიწყებას მიეცა. 1909 წელს პ. კოზლოვმა ხარა-ხოტოს ბიბლიოთეკაში აღმოაჩინა წიგნები და ხელნაწერები სი-სიას ენაზე. მათ ამოკითხვაში მონაწილეობა მიიღეს მრავალი ქვეყნის მეცნიერებმა, მათ შორის, საბჭოთა სწავლულმა ნევსკიმ.

ლიტერატურა
----------

* 

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 318.
შესასვლელი
**სიამ-პარკი** აკვაპარკი კუნძულ ტენერიფეზე (მის სამხრეთ ნაწილში), (კანარის კუნძულები, ესპანეთი). მთელი ატრაქციონების, შენობების, რესტორნების ჩათვლით მოიცავს 18, 5 ჰექტარ ტერიტორიას. პარკი გაფორმებულია სიამის თემატიკაზე. პარკი გახსნა ტაილანდის პრინცესამ. ჰყავს იგივე მფლობელი, რომელიც ლოპო-პარკს. ამის წყალობით, შესაძლებელია ორმაგი ბილეთის შეძენა ფასდაკლებით, რაც მნახველს საშუალებას აძლევს ორივე პარკი მოინახულოს ერთდროულად.

ისტორია
-------

პარკის პანორამა
პარკის მშენებლობა დაიწყო 2004 წელს. მის მშენებლობაზე დაიხარჯა 52 მლნ. ევრო თავდაპირველად მისის გახსნა იგეგმებოდა 2007 წლის მაისში, მაგრამ მშენებლობასტან დაკავშირებული პრობლემების გამო ის მხოლოდ 2008 წლის 17 სექტემბერს გაიხსნა. 

პარკი გაშენდა მაღლობზე, სადაც ხდება 700 მ³ ზღვის წყლის გადაქაჩვა ყოველდღიურად. მას შემდეგ, რაც წყალი გამოიყენება ატრაქციონებში, პარკი იყენებს მას მცენარეთა მოსარწყავად. 

პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტაილანდური და ადგილობრივი სამზარეულოს 5 რესტორანი. 

TripAdvisor-ის (მოგზაურთა ამერიკული საიტი) მიერ ითვლება ევროპის საუკეთესო აკვაპარკად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიამ-პარკი
**სმოლანდსტევარე** (შვედ. Smålandsstövare) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი შვედეთში XVI საუკუნეში. 

გაჩნდა სმოლანდში, სადაც მას ტყეში სამუშაოდ აშენებდნენ. ითვლება უძველეს სკანდინავიურ ჯიშად, რომლის სტანდარტები 1921 წელს შემუშავდა. ძველი სურათები და ხელნაწერები მოწმობენ, რომ კომპაქტური სმოლანდსტევარე ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში წარმატებით გამოიყენებოდა შვედეთში, მაგრამ ფორმალურად შვედეთის კენელ-კლუბმა მხოლოდ 1921 წელს აღიარა. სამშობლოს ფარგლებს გარეთ ჯიში თითქმის უცნობია. 

სმოლანდის ხშირ ტყეებში კურდღლებზე ნადირობისას ძაღლი დიდ გამძლეობას ამჟღავნებს. შვედეთში კუდის კუპირება კანონით აკრძალულია და სმოლანდსტევარე მოკლე ორიგინალურად მიმართული სელექციის შედეგია, რომელიც ჩაატარა ბარონმა ფონ ესენმა XIX საუკუნეში: ის აჯვარებდა ადგილობრივ ძაღლებს და შილერსტევარეს. 

სმოლანდსტევარეს აქვს მუქი, მშვიდად მზირალი თვალები, სქელი, გლუვი, მბზინავი ბალანი, დაკუნთული ფეხები სქელი ძვლებით, გრძელი ყურები. კუდი უჩვეულოდ მოკლეა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სმოლანდსტევარე***

სქოლიო
------

1. ↑  Smålandsstövare Information. Sarah's Dogs. ციტირების თარიღი: 19 May 2011.
**ქრისტინე იმედაძე** (დ. 26 მარტი, 1984, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მომღერალი.

მუსიკალური კარიერა პატარაობიდანვე დაიწყო სტუდია ბასტი-ბუბუში, პარალელურად ბალეტით იყო დაკავებული.

აქტიური სოლო კარიერა 2000-იან წლებში დაიწყო, რის პარალელურადაც ნინი ბადურაშვილთან, თაკო გაჩეჩილაძესთან და ქეთა თოფურიასთან ერთად ჩამოაყალიბა ჯგუფი ოთხი გოგო (4G). 2009 წელს ჯგუფი, ქეთა თოფურიას გამოკლებით, საქართველოს ევროვიზიის შიდა შესარჩევი კონკურსისთვის მომღერალ სტეფანე მღებრიშვილთან შევიდა კოლაბორაციაში და ექსპერიმენტული ჯგუფი ჩამოყალიბდა — სტეფანე და 3G. ჯგუფს მოსკოვში ჩასატარებელ კონკურსზე უნდა წარედგინა სიმღერა — „We Don’t Wanna Put in", რომელიც პოლიტიკური მიზეზების გამო კონკურსის ორგანიზატორმა, ევროპის სამაუწყებლო კავშირმა, შეუსაბამოდ ჩათვალა კონკურსისთვის და ჯგუფი კონკურსზე არ დაიშვა.

მუსიკალური კარიერის პარალელურად ქრისტინემ მსახიობობაშიც სცადა ბედი, მისი პირველი ფილმი იყო ირაკლი ჩხიკვაძის „თბილისური Love Story".

2018 წელს იმედაძემ ითამაშა ერეკლე ბადურაშვილის თურქულ-ქართულ ფილმში „ხიდი", სადაც მას პარტნიორობას მსახიობები მურატ ილდირიმი, ნინი ბადურაშვილი, ზურა ყიფშიძე, ზურაბ ცინცქილაძე, ზუზუ ბეჟაშვილი, გიორგი გურგულია და დათო დვალიშვილი უწევენ. ფილმი ორ სხვადასხვა ქვეყანაში დაბადებულ ძმაზე და საბჭოთა ტერორზე გვიამბობს.

პირადი ცხოვრება
---------------

ქრისტინე ცნობილი ქართველი მსახიობის და ტელეწამყვანის ია ფარულავას ძმისშვილია. ქრისტინემ ოჯახი 24 წლის ასაკში შექმნა. მისი მეუღლე საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელი ლაშა ჯაკობია იყო, მათმა ქორწინებამ წელიწადნახევარს გასტანა. წყვილს ქორწინებიდან ჰყავს გოგონა ტაისია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ქრისტინე იმედაძე — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ბიოგრაფია Last.FM-ზე (ინგლისური)
* „სტეფანე და 3G", ჯგუფის წევრების ბიოგრაფია — Свободная Пресса (რუსული)
ფოთოლთგანლაგების მოვლენა მზესუმზირას მაგალითზე
**ფოთოლთგანლაგება**, *ფილოტაქსისი* (ბერძ. phyllon — ფოთოლი და taxis — განლაგება, რიგი) — ფოთლების განლაგების რიგი ღეროზე; არსებობს ფოთოლთგანლაგების 3 ძირითადი ტიპი: *მორიგეობითი* ანუ *სპირალური* (ღეროს ყოველი მუხლიდან თითო ფოთოლი გამოდის), *მოპირისპირე* (ყოველ მუხლზე 2 ფოთოლი ზის) და *რგოლური* (ყოველ მუხლზე ორზე მეტი ფოთოლია). ფოთოლთგანლაგებაღეროზე გარკვეულ კანონზომიერებას ექვემდებარება. 

მორიგეობითი ანუ სპირალური ფოთოლთგანლაგების დროს ერთ ვერტიკალზე გაწყობილია რამდენიმე ფოთოლი. მათი მიმაგრების ადგილას პირობითი ხაზით შეერთების შედეგად იქმნება ძირითადი გენეტიკური სპირალი. სწორ ხაზებს, რომლებიც ერთი მეორის ზევით მდებარე ორ ფოთოლს აერთებს, ეწოდება ორთოსტიქები, ხოლო იმ ფოთლების ერთობლიობას, რომლებიც ძირითად სპირალზე და ერთ ორთოსტიქზეა განლაგებული (უკანასკნელი ფოთლის გამოკლებით) — ფოთლის ციკლი. კუთხეს, რომლითაც ფოთლები დაშორებულია ერთიმეორისაგან, დაშორების კითხე ჰქვია. სპირალური ფოთოლთგანლაგება შეიძლება გამოისახოს წილადით, სადაც მრიცხული გამოხატავს ერთი ფოთლის ციკლის ძირითადი სპირალის ხვევების რაოდენობას, ხოლო მნიშვნელი — ამ ციკლში შემავალი ფოთლების რიცხვს, რომელიც ემთხვევა ღროზე ორთოსტიქების რაოდენობას.

ფოთლები ღეროზე ისეა განლაგებული, რომ ნაკლებად ჩრდილავენ ერთმანეთს და უზრუნველყოფენ ფოტოსინთეზისათვის სრულყოფილი სინათლის მიღებას. ამას განაპირობებს ყუნწის სხვადასხვა სიგრძე. მისი მოხვევა, ფოთლის ფირფიტის სხვადასხვა ზომა და ფორმა, სივრცეში ორიენტაცია და ა. შ.

ლიტერატურა
----------

* *ღვიანიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 352.
**იმპერატორის მეუღლე სიაოცუანჩენგი** (ჩინ. 孝全成皇后; დ. 24 მარტი, 1808 — გ. 13 თებერვალი, 1840) — ჩინეთის იმპერატორ დაოგუანგის მეუღლე და მისი ოფიციალური კონსორტი 1834-1840 წლებში. იმპერატორ სიანფენგის დედა.

ბიოგრაფია
---------

სიაოცუანჩენგი დაიბადა მთვარის კალენდრის მეორე თვის 28-ე დღეს, იმპერატორ ჯიაცინგის მმართველობის მე-13 წელს, რაც ითარგმნება როგორც 1808 წლის 24 მარტს, გრიგორიანული კალენდრით. მან თავისი ბავშვობა სუჟოუს პროვინციაში გაატარა მშობლებთან და ძმასთან ერთად. ამ პერიოდში იგი ცნობილი იყო როგორც ქალბატონი ნიოჰურუ. 

მამამისი, ილინგი, იყო მესამე ხარისხის დიდებული და პირველი რანკის სამხედრო ოფიცერი. რაც შეეხება დედამისს, მას უია ერქვა და მანჩუს არისტოკრატიული საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო, რომელთაც დიდი გავლენა ჰქონდათ ჩინეთში. 

სიაოცუანჩენგი მას მხოლოდ ქორწინების შემდეგ დაერქვა, მისი დაბადების სახელი კი ისტორიაში ცნობილი არაა.

1821 წელს, სიაოცუანჩენგი ახალგაზრდა იმპერატორის, დაოგუანგის საცოლედ გამოცხადდა. აკრძალულ ქალაქში გადასვლის შემდეგ, მას „კეთილშობილი ქალბატონი ცუანი" დაარქვეს. 1822 წლის 28 დეკემბერს ის და იმპერატორი დაქორწინდნენ, თუმცა რადგან იმპერატორს უკვე ჰყავდა პირველი ცოლი, იგი მისი კონსორტი არ ყოფილა. 

1824 წლის 2 იანვარს მას მუცელი მოეშალა. ეს სიაოცუანჩენგისთვის პირველი ორსულობა იყო. 1825 წლის 8 აპრილს მან იმპერატორს მესამე ქალიშვილი გაუჩინა (თუმცა მისთვის პირველი შვილი იყო), რომელსაც დუანშუნი დაარქვეს და პირველი რანკის პრინცესობა უბოძეს, თუმცა იგი 1835 წლის 27 დეკემბერს გარდაიცვალა ნაადრევად. 

1826 წლის 12 მაისს, მან იმპერატორს მეოთხე ქალიშვილი გაუჩინა. ეს იყო პირველი რანკის პრინცესა შოუანი, რომელიც მოგვიანებით ცოლად გაჰყვა ბორჯიგიტთა კლანის წარმომადგენელს. ამას მოჰყვა 1831 წლის 17 ივლისს მომავალი იმპერატორის, სიანფენგის გაჩენა. როგორც ცნობილია, მესამე ორსულობისას მშობიარობა ვადას ხუთი კვირით გადასცდა, რის გამოც მთელი ეს დრო მან ბებიაქალისა და ექიმების გარემოცვაში გაატარა, მშობიარობის მოლოდინში. 

1833 წლის 16 ივნისს იმპერატორის პირველი ცოლი, სიაოშენჩენგი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც დაიწყო მზადება სიაოცუანჩენგის კონსორტად გამოცხადებისთვის მზადება. მას ეს წოდება მხოლოდ 1834 წლის 18 ნოემბერს მიენიჭა. ამის შემდეგ მასზე ცნობები თითქმის აღარ არსებობს. 

იმპერატორის მეუღლე სიაოცუანჩენგი გარდაიცვალა 1840 წლის 13 თებერვალს, აკრძალულ ქალაქში, 31 წლის ასაკში. მისი დაღუპვის მიზეზი უცნობია. 1840 წლის 20 ნოემბერს, იგი დაკრძალეს დასავლეთ ცინის მავზოლეუმში. 1850 წელს, მისი ვაჟი ჩინეთის იმპერატორი გახდა.

ლიტერატურა
----------

* Rawski, Evelyn S. (1998). The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions (Reprint ed.). University of California Press. ISBN 052092679X.
* Wan, Yi; Shuqing, Wang; Yanzhen, Lu; Scott, Rosemary E. (1988). Daily Life in the Forbidden City: The Qing Dynasty, 1644-1912 (Illustrated ed.). Viking. ISBN 0670811645.
* Zhao, Erxun (1928). Draft History of Qing (Qing Shi Gao) (in Chinese).
**ტროიცკოეს ჯვართამაღლების ეკლესია** (რუს. Церковь Воздвижения Креста) — მართლმადიდებლური ეკლესია ნეკლინოვის რიონის სოფელ ტროიცკოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

ეკლესიის მისამართი: 346835, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნეკლინოვის რაიონი, სოფელი ტროიცკოე, ოქტომბრის ქუჩა № 53.

ისტორია
-------

ჯვართამაღლების ეკლესიის მშენებლობა სოფელ ტროიცკოეში დაიწყეს 1820 წელს და აკურთხეს 1829 წელს. ააგეს ადგილობრივი ბუნებრივი ქვით, დუღაბის გამოყენებით, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა კვერცხის ცილა. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1922 წელს დახურეს და გამოიყენებოდა როგორც ხორბლის საწყობი. 1941 წელს გერმანელთა ოკუპაციის დროს ტაძარში რუსი სამხედრო ტყვეები მოათავსეს. 1943 წელს სოფლის განმათავისუფლებელი ბრძოლების დროს დაინგრა ეკლესიის გუმბათი და სამრეკლო. ომიდან რამდენიმე წლის შემდეგ ეკლესიას ჩაუტარდა ნაწილობრივი რემონტი და მის მარჯვენა ეგვტერში დაიწყო ღვთისმსახურების ჩატარება. 1953 წელს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტმა ბენიამინმა აკურთხა ეკლესიის ცენტრალური საკურთხეველი ჯვართამაღლების სახელზე. 1970-1980 წლებში ეკლესია სრულიად გაარემონტეს. 

2007 წელს მიმდინარეობდა გუმბათისა და სამრეკლოს რემონტი. 2008 წელს მოახდინეს ეკლესიის ფასადის რესტავრაცია. 2009 წელს დააყენეს მეტალო-პლასტმასის კარი და ფანჯრები. 

ეკლესია ორშაბათიდან პარასკევამდე ღიაა 08:00 საათიდან 14:00 საათამდე. შაბათს — 08:00 საათიდან 19:00 საათამდე, ხოლო კვირას — 08:00 საათიდან 17:00 საათამდე. მსახურება მიმდინარეობს შაბათობით და დღესასწაულების წინა დღეს 17:00 საათიდან, ხოლო წირვა კვირას 07:30 საათიდან. 

ეკლესიის წინამძღვარია ანდრია პიატნიცკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма დაარქივებული 2016-12-29 საიტზე Wayback Machine.
* Крестовоздвиженский храм с. Троицкое Неклиновского района

სქოლიო
------

1. ↑  Троицкое. Церковь Воздвижения Креста Господня.
2. ↑  Церковь Воздвижения Креста Господня (Троицкое)
**სიათის ზურგიანი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, თავდაცვითი ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიათაში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში.

ისტორია
-------

ისტორიულ წყაროებში სიათა იხსენიება ქსნის უკანასკნელი ერისთავის აჯანყებასთან დაკავშირებით. 1777 წელს გიორგი ქსნის ერისთავი მეფეს აუჯანყდა და დიდი ციხეები გაამაგრა. ერეკლემ ქსნის ხევს ბატონიშვილები გიორგი და ლევანი შეუსია, ლიახვისას კი — მილახორი, როცა ყველა ციხე დაკარგა, ერისთავმა შორს მთებში მდებარე სიათას მიაშურა. ერეკლემ მთელი ძალები სიათას შემოახვია, რასაც ერისთავმა ვერ გაუძლო და დანებდა.

აღწერა
------

მდინარე პატარა ლიახვის ხეობაში, მარჯვენა მხარეს დგას ზურგიანი კოშკი. მისთვის ისეთი სტრატეგიული ადგილია შერჩეული, საიდანაც შორ მანძილზე კარგად ჩანს მდინარის ორივე მხარე. უფრო გვიან კოშკისათვის გალავანიც მიუშენებიათ. კოშკი შვიდსართულიანია. შესასვლელი მეორე სართულზეა. პირველ სართულს აქვს სარკმელი. მესამე სართულზე კარის მხარეს, ბრტყელ კედელში ერთ ჰორიზონტზე ორი სარკმელია გაჭრილი. მეოთხე და მეხუთე სართულებზე — თითო, მეექვსე სართულის კედლების უმეტესი ნაწილი დარღვეულია, მაგრამ სარკმლის კვალი აქაც ჩანს. მეშვიდე სართულის მხოლოდ ზურგის კედელია გადარჩენილი. მასში მოჩანს კვადრატული სარკმელი.

კოშკი ზემოთ თანდათან ვიწროვდება. ხის სართულშუა გადახურვა მთლიანად ჩაქცეულია. კოშკის ფასადებს მეხუთე და მეექვსე სართულების მიჯნაზე სწორკუთხა კარნიზი გამოჰყოფს. კარნიზის ქვემოთ კოშკი ნაგებია დიდი ქვით, ზემოთ კი წვრილი ქვით სქელ დუღაბზე.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 167-168
* ზაქარაია პ. სიათა, წიგნში: "საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები". თბილისი, „მეცნიერება", 1973, გვ. 148.
**ფოკის წმინდა ნინოს მონასტერი** — მონასტერი საქართველოში. მდებარეობს სამცხე-ჯავახეთის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ფარავნის ტბის ნაპირას. სწორედ ამ ადგილიდან დაიწყო ქართველთა განმანათლებლის, წმინდა ნინოს მოღვაწეობა ჩვენს ქვეყანაში. წმინდა ნინო საქართველოში სომხეთის მხრიდან შემოვიდა და პირველად გაჩერდა ფარავნის ტბასთან, სადაც ორი დღე დაჰყო. აქ მას ჰქონდა სასწაულებრივი ხილვა: წარმოუდგა ნათელი სახის კაცი, რომელმაც მაცხოვრისაგან ბეჭედდასმული ნაწერი გადასცა და უბრძანა მცხეთაში წასულიყო და ეს ნაწერი მეფისათვის მიეცა. გამოღვიძებულმა წმინდანმა ლოცვა აღავლინა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლისადმი და ქართლისკენ გაემართა. წმიდა ქალწულმა მირიან მეფე და ნანა დედოფალიც გააქრისტიანა და სულ მალე კახეთიც მოაქცია. ამიტომაც ჩვენი ეკლესია მას მოციქულთასწორს უწოდებს.

წმინდა ნინოს საქართველოში შემოსვლის ადგილას 1989 წელს სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქის, უწმიდესისა და უნეტარესის ილია მეორის ლოცვა-კურთხევით დაარსდა მამა მონასტერი, ხოლო 1992 წელს ახლოსვე გაიხსნა დედათა მონასტერიც. ის წმინდა ნინოს ეკლესიასთან მდებარეობს.

მონასტრის დამკვიდრება მრავალ პრობლემასთან იყო დაკავშირებული. გარდა მძიმე კლიმატური პირობებისა (აქ ზამთარში ყინვა 37 გრადუსამდე აღწევს და თითქმის ექვსი თვის განმავლობაში მონასტერი სრულიად მოწყვეტილია გარე სამყაროს), აქ სხვა სირთულეებიც იყო. ისტორიული ძნელბედობის გამო ამ მხარეში სამ საუკუნეზე მეტი ხნის მანძილზე შეწყვეტილი იყო მართლმადიდებლური ღვთისმსახურება.

შავნაბადას წმინდა გიორგის მონასტრისა და მისი მრევლის ძალისხმევით, 1999 წელს მამათა მონასტერში დასრულდა წმინდა ნინოს ტაძრის მშენებლობა. თავდაპირველად ამ ადგილას ღია საკურთხეველი იყო მოწყობილი.

ფოკას დედათა და მამათა მონასტრებს 25 ჰექტარი მიწა ეკუთვნით, სადაც მოჰყავთ მარცვლეული. ყოველ ზაფხულს ფოკაში ერთი თვით ჩადიან სხვადასხვა უმაღლესი სასწავლებლის სტუდენტები და ფიზიკური შრომით შეეწევიან მონასტერს. აქ ისინი მონასტრის სულიერი ცხოვრებით ცხოვრობენ, ესწრებიან წირვა-ლოცვებს, ტარდება სხვადასხვა შეხვედრები, კონფერენციები, გასვლები ამ მხარის წმინდა ადგილების მოსალოცად.

ისტორია
-------

XVII საუკუნემდე ჯავახეთი, ისევე როგორც სრულიად საქართველო ქრისტიანული იყო, მაგრამ 1625 წელს იგი ოსმალეთმა დაიპყრო და 200 წელი იბატონა. ამ ხნის განმავლობაში ამ რეგიონის ქართველები გამაჰმადიანდნენ. 1828 წელს ჯავახეთი საქართველომ რუსეთის დახმარებით კვლავ დაიბრუნა, მაგრამ გამაჰმადიანებული ქართველები ოსმალეთში გადაიხვეწნენ და ეს მხარე დაცარიელდა. რუსებმა აქ სომხები ჩამოასახლეს.

ტრადიციულად ისინი გრიგორიანული მრწამსის მიმდევრები არიან.ფოკაში მხოლოდ XI საუკუნის წმინდა ნინოს სახელობის ტაძარი იყო შემორჩენილი, ისიც ნანგრევების სახით. დაარსებისთანავე მონასტერში აღდგა ღვთისმსახურება, რომელიც ამ მხარეში სამ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში შეწყვეტილი იყო.

დღესასწაული
-----------

ფოკას წმინდა ნინოს სახელობის მამათა მონასტრის დღესასწაული არის ახალი სტილით 1 ივნისს, წმინდა ნინოს საქართველოში შემობრძანების დღეს.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოკა - ადგილი, საიდანაც წმინდა ნინო საქართველოში შემოვიდა
* ფოკის მონასტერი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ყვარლის ეკლესია**. |

**ყვარლის მეშვიდე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარლის მიდამოებში, 3,5 კილომეტრზე. წინკლდეებად წოდებულ ადგილზე. ტყეში, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

აღწერა
------

ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი. გამონგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაწილი, ჩამოცვენილია ნალესობა.

ერთადერთი, გარედან სწორკუთხა, შიგნიდან კი თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. მის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი, რომლის ქვემოთ ქვის ტრაპეზია. ერთი მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშია - შესასვლელის ზემოთ. აფსიდის სარკმლის გვერდებზე თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშა კედლის სისქეში მოწყობილ სამალავს უკავშირდება. ერთი ოთხკუთხა ნიშა დასავლეთ კედელში, შესასვლელის სამხრეთითაცაა.

ინტერიერი მოხატული ყოფილა. მოხატულობა შედარებით უკეთ სამხრეთ კედელზეა შემორჩენილი, სადაც გველეშაპის დამლახვრელი წმინდა გიორგია გამოსახული. საკურთხეველში ეკლესიის მამების ფიგურების ფრაგმენტებია. ჩანს საღებავით შესრულებული წარწერებიც. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ნახევარწრიულია კონქის თაღიც.

შენობის ფასადები დასრულებულია აგურის წყობით გამოყვანილი ხერხულა ლავგარდნით.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 334-335.
**სმოლნის მონასტერი** (რუს. Смольный монастырь) — დედათა ყოფილი მართლმადიდებლური მონასტერი სანქტ-პეტერბურგში, რომელიც ფუნქციონირებდა 1744-1764 წლებში. ამ პერიოდში მონასტერი იმპერატრიცა ელისაბედ I-ის პირადი დაკვირვების ქვეში იყო, რომელსაც სურდა სიცოცხლის ბოლო წლების აქ გატარება. 1848 წელს ნიკოლოზ I-ის ბრძანებით ჩამოყალიბდა ახალი დედათა მონასტერი სახელწოდებით ნოვოდევიჩის აღდგომის მონასტერი.

ისტორია
-------

 მთავარი სტატია: სმოლნის საკათედრო ტაძარი.
ელსაბედ I-ს სურდა აეშენებინა სავანე მცირე სასახლის ადგილზე სმოლნის სასახლის ტერიტორიაზე, იქ სადაც იმპერატრიცა ახალგაზრდობის პერიოდში დროგამოშვებით ცხოვრობდა. სამონასტრო კომპლექსში უნდა შესულიყო ტაძარი კარის ეკლესიით და საგანგებოდ მაღალი სამრეკლო, ასევე თავადთა შვილების ინსტიტუტი.

ტაძრის პროექტის შემუშავება დაავალეს სამეფო კარის არქიტექტორს ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელის. სმოლნის საკათედრო ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს 1748 წლის 30 ოქტომბერს. 1751 წელს ანსამბლის ყველა შენობის ფუნდამენტის ჩაყრის შემდეგ დაიწყეს კედლების ამოყვანა. მალე დაიწყო შვიდწლიანი ომი პრუსიასთან, რომლის დასრულების შემდეგ მშენებლობის დაფინანსება შეუძლებელი გახდა და მშენებლობაც ნელი ტემპით წარიმართა. 

უკანასკნელი 14 მონაზვნის დაღუპვის შემდეგ 1797 წელს მონასტერი გააუქმეს. სმოლნის მონასტერი 1835 წელს დაასრულა არქიტექტორმა ვასილი სტასოვმა. მაღალი სამრეკლო თანხების არქონის გამო ვერ ააშენეს. ტაძარში ღვთისმსხურება გაგრძელდა 1923 წლამდე. 

XXI საუკუნეში ყოფილი მონასტრის შენობაში განთავსებულია სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის ფაკულტეტის სხვადასხვა განყოფილებები. 2009 წლიდან ასევე განთავსებულია სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტოლოგიის ფაკულტეტი.

კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი
--------------------------

1764 წელს ეკატერინე II-მ მონასტერთან დააარსა კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი, რომლის გახსნაც გაიმართა 1764 წლის 28 ივნისს. იგეგმებოდა გოგონებისათვის ესწავლებინათ მონაზვნებს, რომლებიც მოვიდოდნენ სხვადასხვა მონასტრებიდან. თუმცა მონაზვნებმა ეს ვერ შეძლეს. საბოლოოდ ეკატერინე II-მ აღიარა, რომ მონასტერს არ შეეძლო მომავალი თაობის აღაზრდა.

ლიტერატურა
----------

* Воскресенские монастыри // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
* Сойкин П. П. Смоленский Воскресенский ныне упраздненный монастырь // Православные русские обители: Полное иллюстрированное описание православных русских монастырей в Российской Империи и на Афоне. — СПб.: Воскресение, 1994. — С. 187. — 712 с. — 20 000 экз. — ISBN 5-88335-001-1.

სქოლიო
------

1. ↑  *Ефимов В.* Заметки о строительстве Смольного монастыря в Петербурге. // Ардис: архитектура, реставрация, дизайн и строительство : журнал. — № 1, 2(45). — 2010.
2. ↑  Воскресенскій Новодѣвичий монастырь въ С.-Петербургѣ. // Правительственный вѣстникъ. — 4 (16) ноября 1892. — № 241. — С. 2.
**ტაინ-უირის დერბი** არის ინგლისური საფეხბურთო დაპირისპირება ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისის რეგიონში, ტაინის და უირის მეტროპოლიურ საგრაფოში. დერბის მონაწილეები არიან საფეხბურთო კლუბები ნიუკასლ იუნაიტედი და სანდერლენდი, რომლებიც შესაბამისად საგრაფოს სიდიდით პირველი და მეორე ქალაქების, ერთმანეთიდან თხუთმეტი კილომეტრით დაშორებული ნიუკასლ-აპონ-ტაინის და სანდერლენდის წარმომადგენლები არიან. პირველი დაპირისპირება კლუბებს შორის 1883 წელს შედგა და მას შემდეგ სხვადასხვა რანგის ტურნირებზე კიდევ 51 მატჩი გამართეს. 

|  | ნიუკასლის გამარჯვება | სანდერლენდის გამარჯვება | ფრე | ნიუკასლის გოლები | სანდერლენდის გოლები |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ლიგა | 50 | 40 | 40 | 204 | 191 |
| თასი | 2 | 3 | 3 | 8 | 11 |
| ლიგის თასი | 0 | 1 | 1 | 4 | 4 |
| პლეი-ოფი | 0 | 1 | 1 | 0 | 2 |
| სულ | 52 | 45 | 45 | 216 | 207 |

  

  

The first meeting between the two took place in 1883, with the first competitive fixture, an FA Cup tie in 1888. The first league meeting took place at Roker Park on Christmas Eve, 1898. Newcastle drew first blood in a 3-2 victory.
**ფერენც I რაკოცი** (დ. 24 თებერვალი, 1645, ალბა-იულია, ტრანსილვანია — გ. 8 ივლისი, 1676. ზბოროვი, უნგრეთის სამეფო) — უნგრელი არისტოკრატი, ტრანსილვანიის არჩეული პრინცი და უნგრეთის ეროვნული გმირის — ფერენც II რაკოცის მამა.

ფერენც I რაკოცი იყო ტრანსილვანიის პრინცის დიორდ II რაკოცის და სოფია ბათორის შვილი. ის ტრანსილვანიის პრინცად 1952 წელს აირჩიეს. 1957 წლის კატასტროფული პოლონეთის კამპანიის გამო ოტომანთა პორტამ 1960 წელს რაკოცებს აუკრძალა ტრანსილვანიის მმართველობა.

რაკოცების ოჯახი იყო კალვინიზმის მიმდევარი. თუმცა ფერენც I-ის დედა იყო კათოლიკური ოჯახიდან და მხოლოდ ქორწინების გამო გახდა კალვინისტი, ხოლო მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ის ისევ დაუბრუნდა კათოლიციზმს და გახდა ერთ-ერთი კონტრ-რეფორმატორი უნგრეთში. ფერენც I-იც დედამისთან ერთად გახდა კათოლიკე, რთიც კათოლიკე ჰაბსბურგების კეთილგანწყობა მოიპოვა. ის 1664 წელს გახდა გრაფი.

ფერენც I 1666 წელს დაქორწინდა ხორვატ გრაფინია ილონა ზრინზე და შეუერთდა ზრინ-ფრანკოპანების შეთქმულებას, რომლის ერთ-ერთი ლიდერი იყო ილონას მამა პეტრე ზრინსკი. მალე ფერენცი გახდა შეთქმულების ლიდერი და ზემო უნგრეთში დაიწყო ჰაბსბურგების წინააღმდეგ შეიარაღებული გამოსვლა, ამ დროს სხვა შეთქმულებს უნდა ეწარმოებიათ ბრძოლა ხორვატიაში. ჰაბსბურგებმა აჯანყებულების ცუდი კოორდინაციისა და ასევე კარგი ინფორმირებულობის წყალობით მათ ადვილად შეძლეს ხორვატიაში აჯანყების ჩახშობა.

როდესაც ფერენცმა შეიტყო პეტრე ზრინსკის შეპყრობის შესახებ, მან იარაღი დაყარა და შეწყალება ითხოვა. აჯანყების ყველა სხვა ლიდერი ღალატის გამო დასაჯეს, ხოლო ფერეცი დედამისის კონტრ-რეფორმისტული დამსახურებების, 300 000 ფორინისა და რამდენიმე ციხე სიმაგრის სანაცვლოდ შეიწყალეს.

ფერენც I-ს ჰყავდა სამი შვილი: გიორგი (1667), ჯულიანა ბარბარა (1672–1717) და ფერენც II (1676–1735) რომელიც შემდგომში გახდა უნგრეთის პრინცი და სათავეში ჩაუდგა დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლას. ფერენც I გარდაიცვალა 1676 წელს, ფერენც II-ს დაბადებამდე ერთი თვით ადრე.

ლიტერატურა
----------

* (1967) *Magyar Életrajzi Lexikon*. Budapest:  Akadémiai Kiadó.
**ყვარლის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლი დგას ქალაქი ყვარლის ცენტრალურ ნაწილში, კონსტანტინე მარჯანიშვილის ქუჩაზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.

აღწერა
------

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმლების წირთხილები და თაღები, კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, ლავგარდანი და ფასადების მორთულობა აგურისაა. ეკლესია დაზიანებულია - ჩამოშლილია კრამიტის სახურავის და ლავგარდნის დიდი ნაწილი.

შესასვლელი სამია: დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით. სამივე კარი შეისრულთაღიანია და ჩასმულია სწორკუთხა შეღრმავებებში. შეღრმავებები შიგნიდან ღრმაა და ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. გარედან დასრულებულია აგურით ნაწყობი საფეხუროვანი ფრიზით. აღმოსავლეთითნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ორი სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. საკურთხეველი შეისრულთაღიანი, წესიერი ფორმის კონქითაა გადახურული. დარბაზის ყოველ კედელში თითო შეისრულთაღიანი სარკმელია. შეისრულია ეკლესიის კამარაც, რომელიც შუა შეკიდულ საბჯენ თაღსა და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ეს თაღი, შუა საბჯენი თაღისგან განსხვავებით, კუთხის პილასტრებზეა გადაყვანილი.

ეკლესიის გარეთა ქვეყნები რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებითაა ნაგები, რომლებშიც აგურის, ერთმანეთისგან თანაბარი ინტერვალებით დაცილებული, თითორიგიანი შრეებია ჩართული. სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელის ორივე მხარეს, ვერტიკალურად, აგურის წყობით გამოყვანილი სამ-სამი შეღრმავებული რომბია. აგურითვეა გამოყვანილი აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფრონტონებზე გამოსახული თითო შეღრმავებული ჯვარი. ეკლესიის კედლები დასრულებულია აგურით ნაწყობი, ოთხსაფეხურიანი ლავგარდნით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 345.
**ტაქალი** (ან ტეგალი) — სახელმწიფო ნუბიის მთიანეთში, დღევანდელი სუდანის ცენტრალურ ნაწილში. მის გარშემო მდებარე კორდოფანისგან განსხვავებით მთიანი რეგიონი გამოირჩეოდა სინოტივით და მჭიდროდ დასახლებული იყო. ქვეყანა შეიქმნა ტექალის მასივის, რეგიონის ყველაზე მაღალი მთების გარშემო. მისი ადრეული ისტორია უცნობია. ზეპირი გადმოცემების თანახმად ის შეიქმნა სენარის სასულთნოსთან ერთად. ბევრი მეცნიერი თვლის, რომ ეს მცდარი წარმოდგენაა და სახელმწიფო გვიან XVIII საუკუნეში 1750–1780 წლებში შეიქმნა. მისი პირველი მმართველები ნახევრად მითოლოგიური პიროვნებები არიან.

ითვლება, რომ მისი პირველი მმართველი იყო მუჰამედ ალ-რუბატაბი, რომელმაც დაიწყო ქვეყნის ჩამოყალიბება და მისმა შვილმა ისმაილმა დაასრულა. მიიჩნევა, რომ ის წარმოიქმნა სენარის დაცემისა და დარფურის სასულთნოს გაძლიერების დროს.

მიუხედავად მცირე ზომისა, ქვეყანა ახერხებდა შეენარჩუნებინა დამოუკიდებლობა. ტაქალს სენართან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა. სიტუაცია არც 1821 წელს ეგვიპტელების მიერ სენარის დაპყრობის შემდეგ შეიცვალა. ეგვიპტეს ტაქალის დამორჩილების სამი წარუმატებელი მცდელობა ჰქონდა. საბოლოოდ მოხდა შეთანხმება, რომლის მიხედვითავ ტექალი ინარჩუნებდა დე-ფაქტო დამოუკიდებლობას, სამაგიეროდ ეგვიპტისთვის უნდა ეხადა ყოველწლიური სიმბოლური გადასახადი და დე-იურე ეგვიპტური სუდანის ნაწილად მიიჩნეოდა.

1884 წელს მუჰამად აჰმადის ძალებმა მოკლეს უმარ I და ქვეყანას 1889 წლამდე მართავდნენ. აჰმადის ინგლისელებთან დამარცხების შემდექ ტაქალმა ისევ აღიდგინა დამოუკიდებლობა, თუმცა ახლა ის ბრიტანეთის გავლენის ქვეშ მოექცა. ბრიტანეთის მხარდაჭერით ტაქალის ტერიტორია და გავლენა კიდევ უფრო გაფართოვდა. ტაქალმა დამოუკიდებლობა საბოლოოდ 1969 წლის გადატრიალბის შემდეგ დაკარგა. დღეისთვის მაკუკებს (ტაქალის ტრადიციული პოლიტიკური ლიდერები) აღარ აქვთ პოლიტიკური ძალაუფლება და წარმოადგენენ მხოლოდ რეგიონის ხალხების რიტუალურ ლიდერებს.

ლიტერატურა
----------

* Janet J. Ewald: *Soldier, Traders, and Slaves: State Formation and Economic Transformation in the Greater Nile Valley, 1700-1885*. The University of Wisconsin Press, Madison 1990.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Ewald, Janet J. (1990). *Soldier, Traders, and Slaves: State Formation and Economic Transformation in the Greater Nile Valley, 1700-1885*. Madison:  The University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-12604-8.
**ყვარლის ცხრაკარას ეკლესია** — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ქალაქ ყვარელში. აგებულია VIII-IX საუკუნეებში.

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის და ფორმის ნატეხი ქვიშაქვით. დახურულია კრამიტით. ტაძარი მინაშენებთან შედარებით ფართო და მაღალია. მას შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ორივე კარი გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან კი თაღოვანი. ეკლესია განათებულია აღმოსავლეთის მაღალი და ფართო თაღოვანი და სამხრეთის ორი თაღოვანი სარკმლით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც დარბაზისგან მხრითაა გამოყოფილი და ერთი საფეხურით ამაღლებული. კამარასა და აბსიდის თაღს შორის შუბლია გამოყვანილი. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის სარკმლის ქვეშ კედელთან აგურით ნაგები გვიანი პერიოდის ტრაპეზია. დასრულებულია კამარით, რომელიც ტაძრის დასავლეთ კედელზე, კარის აქეთ-იქით მიშენებულ პილასტრებზე გადასულ თაღებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ ნაწილში შეკიდული საბჯენი თაღებით გამოყოფილია გეგმით კვადრატული სივრცე, რომელსაც კამარა ხურავს.

2018 წელს ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 13602

სქოლიო
------

1. ↑  ყვარლის ცხრაკარას ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-17. ციტირების თარიღი: 2019-11-17.
**ყვარყვარე IV ჯაყელი** (გ. 1581) — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი 1574-1581, ქაიხოსრო II-ის ძე.

ათაბაგი გახდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც ქვეყნის სამხრეთ თემებს თურქები არბევდნენ, სამთავროში კი შინაფეოდალური ორმი მძვინვარებდა. მესხ ფეოდალთა ერთმა ნაწილმა 1576 შეთქმულება მოაწყო ათაბაგთა ხელისუფლების წინააღმდეგ. ყვარყვარე IV-ს ენერგიულად ეხმარებოდა დედა — დედისიმედი; სამთავროში მშვიდობის ჩამოგდება სულ უფრო ძნელდებოდა. ასეთ ვითარებაში, 1578, დაიწყო ირან-ოსმალეთის ომი. ათაბაგის სახლი მებრძოლი მხარეებისადმი დამოკიდებულების გამომჟღავნებას არ ჩქარობდა, როდესაც ჩილდირის ველზე აშკარა თურქთა გამარჯვება, ყვარყვარე IV-ის ძმა მანუჩარი 6 ათასი მხედრით სარდალ მუსტაფა ლალა-ფაშას ეახლა და ვასალობა-მოხარკეობა აღუთქვა. ახალციხეში შესულ თურქებს ყვარყვარე IV ათაბაგმა მორჩილება გამოუცხადა. 1578 შემოდგომაზე, როდესაც ოსმალთა ლაშქარი შირვან-აზერბაიჯანიდან მობრუნდა და სამცხეზე გადმოიარა,ლალა-ფაშამ ყვარყვარე IV ათაბაგი და მისი ძმა მანუჩარი სტამბოლს გააგზავნა. ახლა ოსმალეთი საათაბაგოს მოხარკეობას აღარ სჯერდებოდა, გადაწყვიტა იქ ოსმალური მიწისმფლობელობა შემოეღო და მხარე სანჯაყებად დაეყო. 1579 ოსმალებმა საათაბაგოს ტერიტორიაზე ჩილდირის საფაშო შექმნეს. სტომბოლს მყოფ ყვარყვარე IV-ს თავისი საბატონო „უწყალობეს" და ქრისტიანად გამოუშვეს, მანუჩარი კი გაამაჰმადიანეს და ჩილდირის ფაშობა უბოძეს. ამ ღონისძიებით ბოლო ეღებოდა სამთავროს სუვერენიტეტს.

ლიტერატურა
----------

* *ლომსაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 638.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ქაიხოსრო II | **სამცხის ათაბაგი**1573 - 1581 | შემდეგი:მანუჩარ II |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**ქლამიდიოზი** (ძვ. ბერძნ. χλαμύδος — მოსასხამი) — სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია ადამიანებს შორის, რომლის გამომწვევია ბაქტერია „Clamydia trachomatis". ინფიცირება ხდება სქესობრივი კონტაქტისას **უროგენიტალური ქლამიდიოზით** დაავადებულ ადამიანთან. შესაძლოა ნაყოფზე გადასვლაც დაავადებული დედის საშვილოსნოში ან სამშობიარო გზების გავლისას.

სიმპტომები
----------

ქალებში უროგენიტალური ქლამიდიოზის სიმპტომები მესამედ შემთხვევებში გამოიხატება: 

* საშოდან ლორწოვანი გამონადენით.
* მუცლის ქვედა ნაწილის ტკივილით, დიზურიით, პოსტკოიტალური და მენსტრუაციებს შორის სისხლიანი გამონადენით.
* ქრონიკული ტკივილები მენჯის არეში.
* უშვილობა

უროგენიტალური ქლამიდიოზის სიმპტომები მამაკაცებში გამოიხატება:

* ლორწოვანი გამონადენი ურეტრადან
* დიზურია
* ტკივილები მუცლის ქვედა არეში
* ერექციის დარღვევა

გარდა ამისა, პათოლოგიური პროცესების ლოკალიზაციის მიხედვით ორივე სქესის პირს შესაძლოა აღენიშნებოდეს გამონადენი და დისკომფორტი ანორექტალურ არეში, ჰიპერემია კონიუნქტივას ლორწოვან გარსში, ცრემლდენა, ართრალგია, ჰიპერემია საყლაპავის ლორწოვან გარსში.

უროგენიტალური ქლამიდიოზით დაავადებულებს საჭიროა ჩაუტარდეთ გამოკვლევები სხვა ინფექციურ დაავადებებზეც.

მკურნალობა
----------

უროგენიტალური ქლამიდიოზის მკურნალობა ხელს უწყობს მძიმე გართულებების პროფილაქტიკას და სქესობრივი პარტნიორების და ჩვილების დაცვას. მედიკამენტურ საშუალებას წარმოადგენს ანტიბიოტიკები. დროული აღმოჩენის და ადეკვატური მკურნალობის შემთხვევაში პროგნოზი დადებითია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ქლამიდიოზი***

* ქლამიდიოზი საიტზე Curlie
* Chlamydia Fact Sheet -აშშ-ს დაავადებათა კონტროლის ცენტრი
* Links to chlamydia pictures - აიოვას უნივერსიტეტი
ეს არის მონღოლური სახელი. *სუხბაატარინ* — მამის სახელია, და არა გვარი. ამ ადამიანის პირადი სახელია — *იანჟმაა*.

**სუხბაატარინ იანჟმაა** (მონღ. Сүхбаатарын Янжмаа; დ. 15 თებერვალი, 1894 — გ. 1 მაისი, 1962, ულან-ბატორი) — მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, მონღოლეთის რევოლუციის ბელადის დამდინ სუხე-ბატორის მეუღლე, მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის დიდი ხურალის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1953-1954 წწ.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1894 წლის 15 თებერვალს ღარიბი მესაქონლის ოჯახში. მუშაობდა თავისი ქმრის დამდინ სუხე-ბატორის რევოლუციურ ჯგუფში. მონღოლეთის რევოლუციის შემდეგ 1921 წელს გახდა მონღოლეთის რევოლუციური კავშირის ახალგაზრდული ფრთის წევრი. 

1923 წელს სუხე-ბატორის გარდაცვალების შემდეგ გახდა მონღოლეთის სახალხო პარტიის წევრი. ქმრის პატივისცემის ნიშნად გამოიცვალა თავისი მამის სახელი ნემენდეენი და დაირქვა სუხბაატარინი.

სუხბატაარინ იანჟმაა და მისი მეუღლე დამდინ სუხე-ბატორი
სუხბაატარინ იანჟმაა იყო მონღოლეთის სახალხო-რევოლუციური პარტიის ყველა 14-ვე ყრილობის დელეგატი. 1924 წელს წარმოადგენდა მონღოლეთის დელეგაციას კომინტერნის მე-5 კონგრესზე და მესამე კომუნისტ ქალთა საერთაშორისო კონფერენციაზე. 1925 წელს მონაწილეობდა მონღოლეთში პირველი პროფკავშირის შექმნაში. 1927-1930 წლებში სწავლობდა აღმოსავლეთის მუშათა კომუნისტურ უნივერსიტეტში, მოსკოვში. 1933 წელს სათავეში ჩაუდგა ამავე წელს დაარსებულ მონღოლეთის ქალთა კომიტეტს. 

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ორგანიზებას უწევდა მონღოლეთში საბჭოთა ჯარისკაცებისათვის სახსრების შეგროვებას, რის გამოც 1946 წელს დააჯილდოეს შრომის წითელი დროშის ორდენით. 

1945 წელს იანჟმაა აირჩიეს ქალთა საერთშორის დემოკრატიული ფედერაციის საბჭოს წევრად. 

1940 წელს პარტიის მეათე ყრილობაზე აირჩიეს მონღოლეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალურ კომიტეტში. 1943-1947 წლებში შედიოდა პარტიის პოლიტბიუროში, იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. არაერთხელ აირჩიეს დიდი და მცირე სახალხო ხურალის წევრად, ასევე მცირე ხურალის თავმჯდომარის მოადგილედ. 

1953 წლის 7 ოქტომბრიდან 1954 წლის 7 ივლისამდე იყო დიდი სახალხო ხურალის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. შედეგად, ხერტეკ ანჩიმაა-ტოკას (ტუვის სახალხო რესპუბლიკის მცირე ხურალის თავმჯდომარე) შემდეგ გახდა მსოფლიოს ისტორიაში მეორე ქალი, რომელსაც ეკავა პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა.

საინტერესო ფაქტები
------------------

* იანჟინმა - ეს არის ბუდისტური ორატორობისა და ხელოვნების ქალღმერთის, ბოდჰისატვა მანჯუშრის ცოლის სარასვატის მონღოლური ტრანსკრიფცია.

ლიტერატურა
----------

* Sanders, Alan J. K. *Historical dictionary of Mongolia*. Asian historical dictionaries, No. 19. Lanham, MD: Scarecrow. 1996. ISBN 978-0-8108-3077-6
* Baabar, B. *History of Mongolia*. Cambridge: University of Cambridge. 1999