recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აბუ ლ-ქასიმი** (თურქ. Ebu'l-Kasım) — რუმის სულთანი 1086-1092 წლებში.

1084 წელს, სულთანმა სულეიმან იბნ ქუთულმიშმა აბუ ლ-ქასიმი ნიკეის მმართველად დანიშნა. სულეიმან I-ის გარდაცვალების შემდეგ, მისი შვილები სელჩუკებმა დააპატიმრეს, რის შემდეგაც აბუ ლ-ქასიმმა თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა. სულთნის უფლებამოსილება ბითინიასა და კაპადოკიაში შეზღუდული იყო, რადგან იქ მისი ძმა მმართველობდა. 
ძალაუფლების დამტკიცების შემდეგ, სულთანმა გადაწყვიტა, რომ მეზობლებზე საკუთარი გავლენა გაეძლიერებინა. ამისთვის, ყველაზე მოსახერხებელი ბიზანტიის იმპერია იყო, მაგრამ ამ მიზნით მხოლოდ აბუ ლ-ქასიმი არ მოძრაობდა – სელჩუკ ამირას, ჩაკას სურდა, რომ საკუთარი თავი იმპერატორად გამოეცხადებინა და პაჭანიკებს კონსტანტინოპოლის ერთობლივი ალყისთვის მოუწოდა. მარმარილოს ზღვაზე კონტროლის დამყარების შემდეგ, აბუ ლ-ქასიმმა გადაწყვიტა საზღვაო ფლოტის ჩამოყალიბება კიოსში და ბიზანტიის ფლოტის გამოწვევა. ბიზანტიის იმპერატორმა ალექსი კომნენოსმა მის წინააღმდეგ ორი გენერალი — მანუელ ბუტომიტე და ტატიკი გაგზავნა. სულთანის არმია და ფლოტი განადგურდა, რის შემდეგაც იგი იძულებული გახდა ხელი მოეწერა სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე. 

აბუ ლ-ქასიმის წარუმატებელმა ქმედებებმა აღაშფოთა სელჩუკთა სახელმწიფოს მმართველი და მან გადაწყვიტა, რომ პატიმრობიდან გაეთავისუფლებინა სულეიმან იბნ ქუთულმიშის შვილები. ამის შემდეგ, ქასიმის მმართველობა დაემხო და რუმის სულთანი სულეიმან I-ის შვილი — ქილიჩ-არსლან I გახდა.

ლიტერატურა
----------

* Алексиада, 1996. — გვ. 704, ISBN 5-89329-006.
* *Райс Тамара Т.*, Сельджуки. Кочевники - завоеватели Малой Азии, 2004. — გვ. 238, ISBN 5-9524-0949-0.

|
|  |
| წინამორბედი:სულეიმან იბნ ქუთულმიში | **რუმის სულთანი**1086–1092 | შემდეგი:ქილიჩ-არსლან I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუმის სულთნები (1077–1307) |
| --- |
|  |
| 
* სულეიმან I
* აბუ ლ-ქასიმი
* ქილიჩ-არსლან I
* მალიქ-შაჰი
* მასუდ I
* ქილიჩ-არსლან II
* ქეი-ხოსროვ I
* რუქნ ად-დინი
* ქილიჩ-არსლან III
* ქეი-ხოსროვ I
* ქეი-ქავუს I
* ქეი-ყუბად I
* ქეი-ხოსროვ II
* ქეი-ქავუს II
* ქილიჩ-არსლან IV
* ქეი-ყუბად II
* ქეი-ხოსროვ III
* მასუდ II
* ქეი-ყუბად III
* მასუდ II
 |

 |
**იეჟი არონიშიძე** (დ. 9 ნოემბერი, 1927, ტორუნი გ. 28 სექტემბერი, 1998) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

ქართულ-პოლონური საზოგადოების დამფუძნებელი და თავმჯდომარე იეჟი არონიშიძე [[1927 წლის 9 ნოემბერს დაიბადა ჩრდილოეთ პოლონეთის ქალაქ ტორუნში, არტემ არონიშიძისა და ლიდია კამინსკის ოჯახში. ბოლშევიკების წინააღმდეგ მებრძოლი არტემ არონიშიძე საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ სხვა ქართველ ემიგრანტებთან ერთად თავდაპირველად კონსტანტინოპოლში მოხვდა, სადაც ქართველი ოფიცრები უმძიმეს პირობებში აღმოჩნდნენ, თუმცა 1922 წელს პოლონეთის მთავრობის მიწვევით ქართველ ემიგრანტ ოფიცერთა საკმაოდ დიდი ჯგუფი მათ შორის არტემ არონიშიძეც პოლონეთში ჩავიდა და წლების მანძილზე მეოთხე დივიზისს 63-ე პოლკში მსახურობდა. 1927 წელს ცოლად შეირთო ლიდია კამინსკი, რომელიც ფეხოსანთა მე-4 დივიზიის შტაბის უფროსის, ლუციან სტალის ქვრივი იყო. პირველი ქორწინებიდამ მას ორი გოგონა რომანა და ქრისტინა ჰყავდა, მალე კი საერთო შვილი იურეკი შეეძინათ. იურეკი ცოცხალი და ენერგიული ბიჭი იყო. ჰქონდა უსაზღვრო ფანტაზია და წამოსახვის დიდი უნარი. 12 წლამდე ტორუნში იზრდებოდა. გერმანელთა მიერ ვარშავის ოკუპაციის დროს 13-14 წლის იეჟი უდიდეს დახმარებას უწვდა არმია კრაიოვას მებრძოლებს – იარაღით მომარაგება იქნებოდა ეს, ტყვია-წამლის გადატან-გადმოტნა თუ სხვა რამ.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ იეჟიმ ჯერ ლოძის მექანიკის ტექნიკუმი, შემდეგ გდინიის პოლიტიექნიკური ინსტიტუტი დაამთავრა. სწავლის პარალელურად გდინიის ნავსადგურში მუშაობდა. მან ძალზე ახალგაზრდამ, 22 წლის ასაკში შექმნა ოჯახი. რამდენიმე წლის შემდეგ ლოძში გადავიდა საცხოვრებლად და ინვესტიციების დაპროექტების სფეროში დაიწყო მუშაობა. ყვალაფერი რასაც იეჟი აკეთებდ, აკეთებდა დიდი ენთუზიაზმითა და მონდომებით. მან განსაკუთრებული სიყვარულით მოკიდა ხელი საქართველო-პოლონეთის საზოგადოების შექმნას. იგი სათუთად ეპყრობოდა ყველაფერს, რაც საქართველოსთან იყო დაკავშირებული. ამის შედეგია თუნდაც ის, რომ მისის ბინა სავსეა სამახსოვრო საჩუქრებით საქართველოდან. იეჟი იყო ძალზედ მზრუნველი მამა და უაღრესად მოსიყვარულე პაპა. იეჟის ერთადერთი ვაჟი, პეტრე 43 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იეჟიმ მამაცურად გაუძლო ბედის ამ გამოცდას, მაგრამ ვერ შეძლო დიდხანს ეტარებინა ეს ტკივილი. 1979 წელს იეჟი მეუღლესთან ერთად პირველად ესტუმრა საქართელოს. მშობლიურ სოფელ კონჩკათში მას ჯერ კიდევ ცოცხალი დახვდა მამის უმცროსი ძმა. საქართველო მეორე მოგზაურობისას შემოიარა. იეჟი არონიშიძე 1998 წლის 28 სექტემბერს გარდაიცვალა, მეუღლის ნინას გარდაცვალების წლისთავზე.

ლიტერატურა
----------

* სტალა, ვიქტორ. ჩემი ძმა იეჟი არონიშიძე / ვიქტორ სტალა // ქართელები პოლონეთში / ამბროსი გრიშიკაშვილი. თბ. 2008 გვ. 167-170.
* არონიშიძე, იანინა. ფესვების ძიებაში ანუ გოჭის ყური / იანინა არონიშიძე // ქართველები პოლონეთში / ამბროსი გრიშიკაშვილი. თბ. 2008 გვ. 170-173.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* იეჟი არონიშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ინგრიდა შიმონიტე** (ლიეტ. Ingrida Šimonytė; დ. 15 ნოემბერი 1974, ვილნიუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი, ეკონომისტი. ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 24 ნოემბრიდან. ლიტვის ფინანსთა მინისტრი 2009-2012 წლებში. ლიეტუვის პრეზიდენტობის კანდიდატი 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. პირველ ტურში მიიღო ხმების 31,43 % და დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო მეორე ტურში მხოლოდ 33,28 % მიიღო და დამარცხდა გიტანას ნაუსედასთან.

ბიოგრაფია
---------

ინგრიდა შიმონიტე დაიბადა 1974 წლის 15 ნოემბერს ქალაქ ვილნიუსში. დაასრულა ვილნიუსის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით. ბიზნეს-ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი მიიღო სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლაში. 

1997-2001 წლებში მუშაობდა ლიეტუვის ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო განყოფილებაში. 2004-2009 წლებში ფინანსთა სამინისტროს მდივანია. 2013 წელს დანიშნეს ლიეტუვის ბანკის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ. პარალელურად ასწავლიდა ეკონომიკას საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პოლიტიკური მეცნიერებების ინსტიტუტში. თანამდებობიდან გადადგა 2016 წელს, რადგან აირჩიეს ლიეტუვის სეიმის წევრად ვილნიუსიდან. 

2018 წლის 4 ნოემბერს გაიმარჯვა პრაიმერიზში და გახდა ლიეტუველი ქრისტიან-დემოკრატების კანდიდატი 2019 წლის 12 მაისის არჩევნებზე. 

2020 წლის 24 ნოემბერს ლიეტუვის სეიმმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად დაამტკიცა. მისი კანდიდატურა საკანონმდებლო ორგანოს ქვეყნის პრეზიდენტმა, გიტანას ნაუსედამ წარუდგინა. ინგრიდა შიმონიტეს კანდიდატურას 62 დეპუტატმა დაუჭირა მხარი, 10 წინააღმდეგი იყო, 41-მა თავი შეიკავა.

დაოჯახებული არაა, არ ჰყავს შვილები. გარდა ლიეტუვური ენისა თავისუფლად ფლობს ინგლისურს, რუსულსა და პოლონურს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დეპუტატის ბიოგრაფია ლიტვის სეიმის ვებგვერდზე
* ინგრიდა შიმონიტეს პირადი საიტი დაარქივებული 2019-04-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ლიეტუვას ახალი პრემიერ-მინისტრი ჰყავს
**ინგლისური ტოი-ტერიერი** (ინგლ. English Toy Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

როდესაც ერთ საუკუნეზე მეტი ხნის წინ მანჩესტერული ტერიერის ეს მინიატურული ასლი პირველად საზოგადოებაში გამოჩნდა, ნამდვილი სენსაცია გამოიწვია. შემდეგ ვნებები ცოტა დაცხრა, რადგან ძაღლებს ერიოზული მემკვიდრეობითი დაავადებები აღმოუჩინეს. 1950-იან წლებში, როდესაც ინგლისური ტოი-ტერიერი ჯანმრთელობით, კონსტიტუციით და გარეგნული იერით სერიოზულად დაკავდნენ, მდგომარეობა გამოსწორდა. 

ინგლისური ტოი-ტერიერი თავად ინგლისშიც იშვიათობაა. მისი წინაპარი იყო მანჩესტერული ტერიერი, თუმცა სიმაღლის სტაბილიზაციისთვის, როგორც ჩანს, იტალიურ გრეიჰაუნდთან შეაჯვარეს, სწორედ მას უნდა უმადლოდეს ტოი თავის სილამაზეს და ოდნავ ამობურცულ ზურგს. ხასიათით კი ის ნამდვილი ტერიერია. დღესდღეობით ინგლისური ტოი-ტერიერების გამრავლება სტაბილური გახდა, თუმცა ნაკლებსავარაუდოა, რომ ოდესმე ისეთივე პოპულარული გახდება, როგორც მისი მსგავსი მინიატურული პინჩერია. და მაინც, ინგლისური ტოი-ტერიერი შესანიშნავი ოთახის ძაღლია, რომელიც ძალიან კარგად ესადაგება ქალაქის ბინას. ის კარგად უძლებს სიცხეს, ძნელად იწვრთნება და უჭირს ურთიერთობა სხვა ძაღლებთან. კარგი მოდარაჯეა. ცუდად იტანს სიცივეს. აქვს კომპაქტური თათები, გრძელი თავი. გრძელი კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება, აქვს უჩვეულო ფორმის ყურები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ინგლისური ტოი-ტერიერი***

* ინგლისური ტოი-ტერიერი დაარქივებული 2014-10-16 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
დიმიტრი მედვედევი კატასტროფის ადგილას
**იაროსლავლის ავიაკატასტროფა** მოხდა აეროპორტ „ტუნოშნასთან", 2011 წლის 7 სექტემბერს. სამგზავრო თვითმფრინავი „იაკ-42" აფრენისას, აეროპორტიდან ორ კილომეტრში ჩამოვარდა, რის შედეგადაც ნაწილებად დაიშალა.

თვითმფრინავის ბორტზე იმყოფებოდნენ ჰოკეის გუნდის „ლოკომოტივის" მოთამაშეები, რომლებიც მინსკის მიმართულებით მიფრინავდნენ. კატასტროფის შედეგად, 43 ადამიანი დაიღუპა, ორი კი დაშავდა.

„როს-ავიაციის" ცნობით, თვითმფრინავი საჭირო სიმაღლეზე ვერ ავიდა და შუქურას შეეჯახა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სახელმწიფოთაშორისი საავიაციო კომიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  იაროსლავლში ავიაკატასტროფის შედეგად 34 ადამიანი დაიღუპა, „Presage.tv" 07.09.2011
2. ↑  Крушение самолета Як-42 в Ярославской области დაარქივებული 2012-01-17 საიტზე Wayback Machine. , „МЧС России". 07.09.2011.
3. ↑  Названа причина крушения Як-42 в Ярославле, „Lenta.Ru" 07.09.2011.
4. ↑  ავიაკატასტროფა რუსეთში[*მკვდარი ბმული*], „რუსთავი 2". 07.09.11.
**ანგელოზები და დემონები** (ინგლ. Angels and Demons) — დენ ბრაუნის ბესტსელერად ქცეული რომანი. წიგნი მოგვითხრობს ჰარვარდის პროფესორ რობერტ ლენგდონის თავგადასავლის შესახებ. წიგნი გამოიცა 2000 წელს. 2009 წელს გამოვიდა ამავე სახელწოდების ფილმი, რომლის რეჟისორია რონ ჰოვარდი.

წიგნის შესახებ
--------------

ჰარვარდის ცნობილი სიმბოლოების ექსპერტი პროფესორი რობერტ ლენგდონი ჩადის რომში, რათა ამოხსნას ერთ-ერთი ფიზიკოსის სიკვდილი. მოკლულს მკერდზე ამოტვიფრული აქვს მისტერიული სიმბოლო. პროფესორი ფიქრობს, რომ ეს შეიძლება იყოს ძველი საძმოს — ილუმინატების საიდუმლო ორდენის აღორძინება. ეს იყო ყველაზე ძლიერი მიწისქვეშა ორგანიზაცია, რომელიც ოდესმე არსებობდა. ილუმინატებმა მოიპარეს საშიში იარაღით აღჭურვილი კონტეინერი და მზად არიან გამოუცხადონ ომი მათ დაუძინებელ მტერს — კათოლიკურ ეკლესიას. ლენგდონის ეჭვები მაშინ დასტურდება, როდესაც ვატიკანის ცენტრში მოხდება აფეთქება, სადაც შეკრებილია კონკლავი ახალი რომის პაპის ასარჩევად. ლენგდონს გამოძიებაში ეხმარება იტალიელი პროფესორი ვიტორია ვეტრა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დენ ბრაუნი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანგელოზები და დემონები
* წიგნი „ანგელოზები და დემონები"
**იასამანი** (ლათ. Syringa) — მცენარის გვარი ზეთისხილისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი პატარა ხე ან ბუჩქია. 

ცნობილია 30-მდე სახეობა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აზიაში, აღმოსავლეთ ევროპაში. კულტურაში მნიშვნელოვანია ჩვეულებრივი, სპარსული, უნგრული და ჩინური იასამნები. *ჩვეულებრივი იასამანი*, 5-7 მ სიმაღლის ბუჩქი ან ხეა. მისი სამშობლოა ბალკანეთის ნახევარკუნძული და მცირე აზია. 

მუქი მწვანე წვეტიანი ფოთოლი აქვს. ფუძე გულისებრი, სურნელოვანი, თეთრი, ლილისფერი ან იისფერი ყვავილი მარტივია ან ბუთხუზა. იზრდება ნათელ ადგილებში, ყვავილობს ადრე გაზაფხულზე, ყინვა- და გვალვაგამძლეა. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. *სპარსული იასამანი* 2 მ სიმაღლის ბუჩქია. აქვს ლანცეტისებრი ფოთოლი. გვალვაგამძლეა, ცუდად იტანს ზამთარს. მრავლდება უმთავრესად ვეგეტატიურად. უნგრული იასამანი სიმაღლით 3-4 მ-იანი ბუჩქია. აქვს ელიფსური ფოთოლი, წვრილი ყვავილი ლილისფერია ან იისფერი. მრავლდება თესლითა და კალმით. გვალვაგამძლეა, კარგად იტანს ზამთრის პირობებსაც. ჩინური იასამანი ჩვეულებრივი და სპარსული იასამანის ჰიბრიდია. მრავლდება ვეგეტატიურად. იასამანი კულტივირებულია დეკორატიულ მცენარედ.

პარფიუმერიაში იყენებენ იასამნის ყვავილოს ექსტრატს, სადურგლო საქმეში — მერქანს.

ლიტერატურა
----------

* *ანთაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 63.
ხატი მთავარანგელოზთა გამოსახულებით. XIX ს.
**ანგელოზი** (ბერძ. ἄγγελος „ანგელოს" — მაცნე) — სულიერი გონიერი არსება, გამოხატავს ღვთის ნებას და აქვს არაადამიანური შესაძლებლობა და გონიერება.

ქრისტიანობა
-----------

ბიბლიაში მოხსენებული ანგელოზთა 9 დასი, რომლებიც 3 იერარქიად იყოფიან:

სერაფიმნი, ქერუბიმნი, საყდარნი
უფლებანი, ძალნი, ხელმწიფებანი
მთავრობანი (საწყისნი), მთავარანგელოზნი და ანგელოზნი.

მთავარანგელოზი მიქაელი ამარცხებს სატანას. რომი, სანტა მარია დელა კონცეზიონე
**მთავარანგელოზები**:

**მიქაელ მთავარანგელოზი** - დადგენილია ანგელოზთა დასის მთავრად. მისი სახელი ებრაულად ნიშნავს: „რომელი ვითარცა ღმერთი" - მძლეველი ყველა მტრული ძალისა. მიქაელ მთავარანგელოზისადმი ლოცულობენ დემონურ ცთუნებათა დროს. 

**გაბრიელ მთავარანგელოზი** - სიმტკიცე (ძალი) ღვთისა (დან. 8, 16; ლკ. 1, 26) - ღვთის საიდუმლოს კეთილი მაცნე, უფლის ყოვლადძლიერების მახარებელი და მსახურია. ხატებზე გაბრიელ მთავარანგელოზს გამოსახავენ სამოთხის რტოთი, რომელიც ყოვლადწმიდა ქალწულს მიართვა, ხშირად მას ცეცხლოვანი ლამპარი უჭირავს ხელში.

**რაფაელ მთავარანგელოზი** - ღვთიური მკურნალი (ტობ. 3, 16; 12, 15), სნეულებათაგან ადამიანთა დამხსნელია.

**იეგუდიელ მთავარანგელოზი** - ღვთის დიდებას ნიშნავს.ის ადიდებს უფალს, განამტკიცებს და შუამდგომლობს მოღვაწეებს. 

**სელაფიელ მთავარანგელოზი** - მლოცველს ნიშნავს. იგი ადამიანებს უხილავად შეეწევა ლოცვისას.

**ურიელ მთავარანგელოზი** - ღვთაებრივი ცეცხლი და ნათელი, განმანათლებელი (3 ეზრ. 5, 20)

**ვარახიელ მთავარანგელოზი** - კურთხევის ანგელოზს ნიშნავს. ადამიანებისთვის ღვთიური მოწყალების გამომთხოველია. 

**იერომიელ მთავარანგელოზი** - ნიშნავს ღვთისკენ ამაღლებას (3 ეზრ. 4, 36). იგი საღვთო სიყვარულის აღმძვრელია. ხატებზე გამოისახება სასწორით ხელში.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**БТР-152** - საბჭოთა ჯავშანტრანსპორტიორი შეიარაღებაში მიიღეს 1950 წელს,
БТР-152 სერიულად იწარმოებოდა 1950-1955 წლებში მისი საბოლოო გამოშვება შეწყდა 1962 წელს, სულ გამოშვებული იქნა 15000 მანქანა,შეიარაღებიდან ამოიღეს 1993 წელს რადგან 1970 წლისთვის მანქანას თითქმის აღარ ემსახურებოდა ქვეითებს და შეიარაღებაში მხოლოდ მისი სხვადასხვა ვერსიის მოფიკაციები რჩებოდა.

მოდიფიკაციები
-------------

  

**БТР-152А** (1951) - ეს არის ჰაერ საწინააღმდეგო მოდიფიკიაცია რომელიც შეიარაღებულია ЗПТУ-2 ან ოთხლულიანი ЗПТУ-4 და 14მმ ტყვიამფრქვევით პკტ

**БТР-152С**- სამეთაურო ვარიანტი

**БТР-152Б**(1955) - შექმნილია ЗИЛ-157 ბაზაზე 

**БТР-152В1**(1957) - დაუმონტაჟდა ღამის ხედვის ხელსაწყო 

**БТР-152В2** - გადაკეთებულია В1-ერთად

**БТР-152В3** - გადაკეთებულია В1-ერთად

**БТР-152Е** - მოდიფიკაცია რომელიც შეიარაღებულია როგორც БТР-152А ხოლო შასი გადაკეთებულია BTR-152V1 - ად.

**БТР-Е152В** - ექსპრიმენტალური ვერსია რომელსაც ორი უკანა ბორბლიდან ერთი შუაში ჰქონდა გადმოტანილი,ამის გამო მანქანის სიჩქარე ბევრად მატულობდა,გარდა ამისა შეეძლო ბევრად რთული ბარიერების გადალახვა რასაც ვერ შესძლებდა ძველი მოდიფიკაციები.

**БТР-152К**-გაუმჯობესებული აქ ჯავშანი,ამ მიზეზით წონა 8 ტონამდე გაიზარდა ხოლო დესანტი კი 13 ჯარისკაცი დარჩა 

**БТР-152 TCM-20** - ისრაელის ვერსია რომელიც შეიარაღებულია 20მმიანი საზენიტო ქვემეხით 

**TYPE-56** - ჩინური ასლი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***БТР-152***

* BTR-152 foto and forum დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine.
* FAS.org
* FAS.org
* Photo gallery at armyrecognition.com
* Description and photo gallery at Slujba.ru (Russian language)
* Description and photo gallery at armoured.vif2.ru დაარქივებული 2007-10-14 საიტზე Wayback Machine.
**იაკობ ბაკლანოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Я. П. Бакланову) — ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი აღმართულია კავკასიის ომის მონაწილის, გენერალ იაკობ ბაკლანოვის პატივსაცემად. ძეგლის ავტორია არქიტექტორი და მოქანდაკე ნ. ნაბოკოვი. ძეგლი თავდაპირველად იდგა სანქტ-პეტერბურგში სმოლნის მონასტრის სასაფლაოზე გენერლის საფლავზე, მაგრამ 1909 წელს ცნობილი სარდლის დაბადების 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გადაწვიტეს ნეშტი გადაესვენებინათ დონის დედაქალაქში. 1911 წელს ნეშტის გადასვენებასთან ერთად, რომელიც დაკრძალეს ნოვოჩერკასკის საკათედრო ტაძარში, ასევე გადმოიტანეს მისი ძეგლიც და კვარცხლბეკის მცირე ცვლილებების შემდეგ დადგეს ერმაკის მოედანზე. ძეგლი მდებარეობს საკათედრო ტაძრის სამხრეთით. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1911 წლის 5 ოქტომბერს.

ისტორია
-------

1873 წელს, იაკობ ბაკლანოვის გარდაცვალების შემდეგ, ატამან მიხეილ ჩერტკოვის თხოვნით დაიწყო სახსრების მოძიება ძეგლის ასაგებად. 1875 წლისათვის სულ შეაგროვეს 2 314 რუბლი და 2 კაპიკი. ატამანმა ნიკოლაი კრასნოკუტსკიმ საქმის ორგანიზაებისათვის გამოყო ორი ოფიცერი. ბაკლანოვის ძეგლის ესკიზი საჯარო ნახვისათვის გამოფინეს ნოვოჩერკასკის თავადთა კრების დარბაზში. 

პროექტი დაამტკიცა დონის ხელმძღვანელობამ და მისი შესრულება დაევალათ ქალაქის ოსტატებს. გრანიტის გაფორმებაზე მუშაობდა პეტერბურგელი ხელოსანი ეფიმოვი. ქანდაკების ბრინჯაოს ნაწილზე კი მუშაობდა ევროპაში ცნობილი მხატვარი ფელიქს შოპენი. 1877 წლისათვის ძეგლი მზად იყო. 

შეგროვილი ფულის სიმწირის გამო თუჯის იარაღი და ჯაჭვებით დაკავშირებული ღობეები შეიცვალა გრანიტის ბურთებით. 1911 წელს ძეგლი გადაიტანეს ნოვოჩერკასკში. 1995 წლის 4 ივნისს ნოვოჩერკასკის დაარსებიდან 190 წლისთავთან დაკავშირებით მოხდა ძეგლის რესტავრაცია. სარესტავრაციო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ა. ტარასენკო.

მემორიალური დაფა
----------------

ძეგლის გრანიტის ფილაზე არის მემორიალური დაფა წარწერით.: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „დონის ძალების გენერალ-ლეიტანენატი იაკობ პეტრეს ძე ბაკლანოვი დაიბადა 1809 წელს, გარდაიცვალა 1873 წელს 18 ოქტომბერს." |
|  |  |

სქოლიო
------

1. ↑  Памятник Якову Петровичу Бакланову. Novocherkassk.net. ციტირების თარიღი: 2017-01-06.
2. 1 2  Городская скульптура. Rostov Region. ციტირების თარიღი: 2017-01-06.
3. ↑  Памятник Я.П.Бакланову в г.Новочеркасске. Памятники Дона. ციტირების თარიღი: 2017-01-06.
**ივანე დიმიტრის ძე კვაჭაძე** (დ. 15 ივლისი, 1898, ორაგვე, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1963) — ქართული თეოლოგი, ფილოლოგი. პროფესორი, პედაგოგიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1962).

დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1918 წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მაგრამ სწავლა შეწყვიტა და სახალხო გვარდიის საგანგებო ბატალიონში ჩაირიცხა. მონაწილეობდა იმ დროის ყველა მნიშვნელოვან ბრძოლაში. შავიზღვისპირეთის ფრონტზე ბოლშევიკებს ტყვედ ჩაუვარდათ და დახვრეტა მიუსაჯეს, თუმცა კვაჭაძემ გაქცევა მოახერხა და კვლავ სამხედრო სამსახურს დაუბრუნდა. ამავდროულად, საქართველოს ხელისუფლების დახმარებით განზრახული ჰქონდა სწავლის საზღვარგარეთ გაგრძელება. 

1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მუ­შა­ობ­და მას­წავ­ლებ­ლად ლანჩხუთის სა­შუ­ა­ლო სკო­ლა­ში. 1924 წლი­დან ბა­თუმ­ში ხელ­მ­ძღ­ვა­ნე­ლობ­და მთა­ვარი პო­ლიტ­გა­ნის სას­კო­ლო გან­ყო­ფი­ლე­ბას. 1925 წელს სწავ­ლის გა­საგ­რ­ძე­ლებ­ლად, სტამბოლის გავ­ლით, არა­ლე­გა­ლუ­რად გა­ემ­გ­ზავ­რა საფ­რან­გეთ­ში. სწავლობდა ჯერ სორბონის უნივერსიტეტში, შემდეგ პარიზის კათოლიკურ უნივერსიტეტში. იქვე, 1933 წელს, მიენიჭა დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიურ თეოლოგიაში. 1935 წელს საქართველოში დაბრუნდა და ფრანგული ენისა და ლიტერატურის პედაგოგად დაიწყო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ერთხანს იდევნებოდა. 1950-იანი წლებიდან გარდაცვალებამდე იყო თსუ-ის ფრანგული ენისა და ლიტერატურის კათედრის გამგე. სხვადასხვა წლებ­ში აგ­რეთ­ვე მუშაობდა ი. გო­გე­ბაშ­ვი­ლის სა­ხე­ლო­ბის პე­და­გო­გი­კის ინ­ს­ტი­ტუტ­ში და ა. ს. პუშ­კი­ნის სა­ხე­ლო­ბის სა­მას­წავ­ლებ­ლო ინ­ს­ტი­ტუტ­ში. და­ა­მუ­შა­ვა ფრან­გუ­ლი ენის სწავ­ლე­ბის მე­თო­დი­კის სა­ფუძ­ვ­ლე­ბი. ავტორია არაერთი სამეცნიერო ნაშრომისა და სახელმძღვანელოსი. ქართულად თარგმნა ჟან-ჟაკ რუსოს „ე­მი­ლი ანუ აღ­ზ­რ­დის შე­სა­ხებ", იან კომენსკის „დი­დი დი­დაქ­ტი­კა" (დ. ლორ­თ­ქი­ფა­ნი­ძეს­თან ერ­თად), კონსტანტინე უშინსკის რჩე­უ­ლი პე­და­გო­გი­უ­რი თხზუ­ლე­ბები.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი თეოლოგიის პროფესორის პარიზული ისტორია : საქართველოში დაბრუნებული ივანე კვაჭაძე 13-წლიან ჩეკისტურ წნეხს შემთხვევით გადაურჩა / დალი კახიანი // ისტორიანი : ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი. - თბილისი, 2015. - ISSN 2233-3843. - ივლისი. - N7(55). - გვ.79-85.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივანე კვაჭაძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
**ანგელოსები** — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია (1185-1204 წწ.) მსხვილ მემამულეთა რიგიდან. ხელისუფლბა მოიპოვეს ანდრონიკე I კომნენოსის დამხობის შემდეგ. ანგელოსები იმპერიას განაგებდნენ რთულ საგარეო და საშინაო პოლიტიკურ ვითარებაში. ვერ შეძლეს პროვინციების სეპარატიზმის დათრგუნვა. ეყრდნობოდნენ დიდგვაროვან მოხელეთა ფენებს, გაადიდეს გადასახადები. მოიგერიეს სიცილიელი ნორმანების თავდასხმა, მაგრამ დამარცხდნენ სელჩუკებთან ბრძოლაში. ანგელოსების მმართველობის დროს განხორციელდა ჯვაროსანთა მესამე და მეოთხე ლაშქრობა, რომლებმაც მკვეთრი ანტიბიზანტიური ხასიათი მიიღო. ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის გარემოცვის დროს შეთქმულებმა ანგელოსების უკანასკნელი წარმომადგენლები ისააკ II და ალექსი IV დახოცეს. ანგელოსების დინასტია დაემხო.

იმპერატორთა სია
---------------

* ისააკ II (1185-1195)
* ალექსი III (1195–1203)
* ისააკ II (1203-1204)
* ალექსი IV (1203-1204)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 437.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიზანტიის დინასტიები |
| --- |
|  |
| 
კონსტანტინიდები **·**  ვალენტინიანუსების დინასტია **·**  თეოდოსიანიდების დინასტია **·**  ლეონიდების დინასტია **·**  იუსტინიანიდების დინასტია **·**  ჰერაკლიდების დინასტია **·**  ისავრიელთა დინასტია **·**  ნიკიფორიანთა დინასტია **·**  ამორეული დინასტია **·**  მაკედონელთა დინასტია **·**  დუკები **·**  კომნენოსები **·**  ანგელოსები **·**  პალეოლოგოსები **·**  ლასკარისები (ნიკეის იმპერიის მმართველები, 1204-1261 წწ) |  |

 |
**იაკობ ალფეს მონასტერი** — ქართველთა მონასტერი იერუსალიმში. მდებარეობს ბერძენთა საპატრიარქოს მახლობლად, აღდგომის ეკლესიის გვერდით. გადმოცემის მიხედვით, ის აგებულია წმინდა მოციქულის წამებით აღსრულების ადგილას. 

ტიმოთე გაბაშვილის მიხედვით: „ქ. იაკობ ალფეს მონასტერი, გიორგი კურაპალატის მეფისაგან აღშენებული ყოფილა". ტიმოთეს „მიმოსლვის" ხელნაწერში არის შედარებით ვრცელი ინფორმაცია: „იაკობ მოციქულის ალფეს საფლავი აღუშენებია გიორგი მეფეს ქართველთასა, აწ რომ სომეხთ უჭირავს. იტყვიან, ზარაფხანა მეფეთა ჩვენთა იმ მონასტერში ყოფილა". იგი უნდა აეშენებინათ 1072 წლამდე, გიორგი II-ის უფლისწულობის პერიოდში.

იაკობ ალფეს მონასტრის შენარჩუნებისათვის ქართველების ბრძოლის ერთადერთი და უკანასკნელი მომენტი აისახა ჯვრის მონასტრის ხელნაწერში, რომელიც 1514 წლით თარიღდება. ჯვარისმამა ბეენა ჩოლოყაშვილმა სომხებს ბრძოლა გაუმართა მონასტრის გამო. „აქა მე და სომეხნი დავისარჩლენით იაკობ წმიდისა საყდარზედა" — წერს ბეენა, მაგრამ ქართველებმა მონასტერი დიდხანს ვერ შეინარჩუნეს. 1517 წელს სულთანმა სელიმ I-მა მონასტერი იერუსალიმის პატრიარქის სოფრონიუსის მეურვეობას დაუქვემდებარა. სავარაუდოა, რომ ვერც ბერძნებმა შესძლეს იაკობ ალფეს მონასტრის ვალებიდან განთავისუფლება, რის გამოც ქართველები იძულებული გახდნენ ის სომხებისთვის მიექირავებინათ. ხელშეკრულების გაფორმებას ესწრებოდა პატრიარქი გერმანი, მაშასადამე, იაკობ ალფეს მონასტერი სომხების ხელში გადავიდა 1534–79 წლებში. დაახლოებით 1610 წელს სომხებმა იაკობის მონასტერში სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დროს იპოვეს დიდძალი განძი. ჩანს, მართალი იყო ტიმოთე გაბაშვილი, როცა წერდა, რომ იაკობ ალფეს მონასტერში საქართველოს მეფეთა ზარაფხანა იყო.

წყარო
-----

* ტიმოთე გაბაშვილი, მიმოსლვა, ე. მეტრეველის გამოც. თბ. 1956.

ლიტერატურა
----------

* *ე. მამისთვალიშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 158.
* მარი ნ. იერუსალიმის ბერძნული საპატრიარქო წიგნსაცავის ქართული ხელნაწერების მოკლე აღწერილობა, ე. მეტრეველის გამოც. თბ. 1955;
* ჯეჯელავა ლ. წმ. იაკობის ქართული მონასტერი იერუსალიმში, წგ.: ამიერკავკასიის ისტორიის პრობლემები, თბ. 1991.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თულაშვილი**. |

ტფილისის სამუსიკო სასწავლებელი. ცენტრში - დირექტორი ნ. ნიკოლაევი და პიანისტი ანა თულაშვილი. 1910 წ.
**ანა ივანეს ასული თულაშვილი** (დ. 24 თებერვალი, 1874, თბილისი — გ. 27 მაისი, 1956, იქვე) — ქართველი პიანისტი, პედაგოგი, ქართული საფორტეპიანო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941), ალოიზ მიზანდარის მოწაფე.

ბიოგრაფია
---------

1894-იდან სწავლობდა პარიზის კონსერვატორიაში პროფესორ ლ. დიმერთან. 1903 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში, მონაწილეობდა კონცერტებში. 1917 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი (1925-იდან - პროფესორი, პირველი ქართველი პროფესორი ქალი). თულაშვილმა მცირეწლოვანთათვის გამოიგონა „საბავშვო პედალი" (1929). მოწაფეები: რ. კერერი, მ. როგოვსკაია, თ. ამირეჯიბი, ე. ექსანიშვილი, მ. მაჭუტაძე, გ. ქავთარაძე, ვ. შიუკაშვილი, მ. ჩხეიძე, ო. ბარამიშვილი და სხვა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშისა ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *ექსანიშვილი ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 8.
* *ექსანიშვილი ე.* ანა თულაშვილი, «საბჭოთა ხელოვნება», 1976, № 3;
* *ვაჩნაძე მ.* ნარკვევები ქართული საფორტეპიანო მუსიკის ისტორიიდან, თბ. 1973;
* *კილაძე ნ.* ანა თულაშვილი, «საბჭოთა ხელოვნება», 1969, № 1.
ი. ისარლიშვილი (1861 წელს კრონშტადტში დაპატიმრებულ ქართველ სტუდენტთა ჯგუფური ფოტოსურათის ფრაგმენტი)
**იაკობ პეტრეს ძე ისარლიშვილი (ისარლოვი)** (დ. დაახლ. 1842 — გ. 1917 შემდეგ) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი.

მესხეთიდან გადმოსახლებულ წარჩინებულ ქართველ კათოლიკეთა საგვარეულოს წარმომადგენელი; პუბლიცისტ რაფიელ ისარლიშვილის და გენერალ-მაიორ ილარიონ ისარლიშვილის ძმა. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში, შემდეგ პეტერბურგის უნივერსიტეტში. ახლოს იყო ნიკოლოზ ჩერნიშევსკის მიმდევარ ხალხოსნურ წრეებთან. სხვა ქართველებთან (ნიკო ნიკოლაძე, გიორგი წერეთელი, კირილე ლორთქიფანიძე, აბელ ჩოლოყაშვილი და სხვ.) ერთად მონაწილეობდა 1861 წლის სტუდენტურ არეულობებში, რის გამოც 1861 ოქტომბრიდან დეკემბრამდე დაპატიმრებული იყო კრონშტადტის ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ ცხოვრობდა პეტერბურგში. შემდეგ სამუდამოდ დასახლდა თბილისში. აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების და სათავადაზნაურო სკოლის მუშაობაში. ეწეოდა კომერციულ საქმიანობასაც. 1890-იან წლებში ორჯერ წარუმატებლად იყარა კენჭი თბილისის საკრებულოში.

ლიტერატურა
----------

* Т. 1: От предшественников декабристов до конца "Народной воли" : Ч. 2 : Шестидесятые годы / Сост. А. А. Шилов, М. Г. Карнаухова. - 1928. - XVI, [4] с. 496 стб. : фот.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაკობ ისარლიშვილი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
**ისქანდერნამე** ("ალექსანდრე მაკედონელის წიგნი"), ალექსანდრე მაკედონელის შესახებ ფსევდოკალისთენეს რომანის აღმოსავლური რედაქციები. ფალური, სირიული და არაბული ქრონიკები საფუძვლად დაედო ახლ სპარსულ ენაზე შექმნილ მრავალრიცხოვან ვერსიებს (ბალამი, ფირდოუსი, ხალხური რომანები). პირველი ვრცელი პოემა "ისქანდერნამე" ეკუთვნის ნიზამი განჯევის (XII ს.), რომელსაც წერილობითი წყაროების გარდა გამოუყენებია ამიერკავკასიაში გავრცელებული ზეპირი გადმოცემები. პოემაში ნახსენებია აფხაზთა (ქართველთა) სამეფოც. შემდგომში შექმნილ ვერსიათაგან აღსანიშნავია ხოსროვ დეჰლევის (XIII ს.), ჯამის (XV ს.) და ნავოის (XV ს.) პოემები. ქართულად ჯერ კიდევ XI საუკუნემდე უნდა არსებულიყო უშუალოდ ბერძნულიდან გადმოღებული ვერსია ("ალექსანდრეს რომანი"). XVIII საუკუნეში შექმნილი ქართული "ალექსანდრიანის" პროზაული (არჩილის) და პოეტური (პეტრე ჩხატარაისძის) ვერსიები სერბიულ-რუსულ წყაროებს უკავშირდება.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958
* *Бертелье Е. Э.* Роман об Александре и его главные версии на Востоке, М. -Л. 1948
* *გვახარია ა.* ქსე, ტ. 5, გვ. 252, თბ. 1980
**ანა დოღონაძე** (გერმ. Anna Dogonadze; დ. 15 თებერვალი, 1973) — ქართული წარმოშობის გერმანელი ათლეტი (ბატუტზე ხტომა), რომელმაც 2004 წლის ათენის ოლიმპიადაზე ოქროს მედალი მოიპოვა. 1996 წლიდან ცხოვრობს გერმანიაში, 1998 წლიდან გამოდის ამ ქვეყნის სახელით. ათენის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (2004), მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1990 გუნდური, 1998 სინქრონული, 2001 პირადი), მსოფლიოს თასის მფლობელი, ევროპის ხუთგზის ჩემპიონი, ევროპის აბსოლუტური ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1988). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. ღირსების ორდენის კავალერი. იგი პროფესიით მასწავლებელია. ჰყავს ერთი ქალიშვილი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| ბატუტზე ხტომა | ესენი, გერმანია | მსოფლიო ჩემპიონატი 1990 | 01 ﻿1st |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანა დოღონაძე — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* ანა დოღონაძე დაარქივებული 2014-02-22 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ანა დოღონაძე[*მკვდარი ბმული*]. ქართული სპორტი.
ატენის სიონის წარწერა ბუღა თურქის ლაშქრობისა და საჰაკის სიკვდილით დასჯის შესახებ.
**ისჰაკ იბნ-შუაბი** (ქართულ წყაროებში *საჰაკი*; გ. 853) — თბილისის საამიროს ამირა 830-853 წლებში. ისმაილ იბნ-შუაბის შვილი. მის შესახებ ცნობები მოგვეპოვება, როგორც ქართულ, ისე არაბულ წყაროებში. არაბული წყაროებიდან ირკვევა, რომ იგი ადრეც იბრძოდა ხელისუფლების მოსაპოვებლად და ცოტა ხნით კიდეც წაართვა ამირობა მუჰამედ იბნ-ათაბის. საჰაკი 23 წლის მანძილზე უწყვეტად მართავდა თბილისის საამიროს. არაბი ისტორიკოსი ალ-ტაბარი მის შესახებ წერს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ის იყო მსუქანი მოხუცი, დიდი თავით, მელოტი და ელამი.. ისჰაკის მეუღლე იყო სარირის მფლობელის ასული." |
|  |  |

 საჰაკი რამდენიმეჯერ განუდგა ხალიფას, საბოლოოდ ის სიკვდილით დასაჯა ბუღა თურქმა 853 წელს, თბილისის აღების შემდეგ. საჰაკი იყო უკანასკნელი ამირა შუაბინთა დინასტიიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ. 2008

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ამირები |
| --- |
|  |
| შუაბიანები | 
* ისმაილ იბნ-შუაბი
* მუჰამედ იბნ-ათაბი
* ალი იბნ-შუაბი
* ისჰაკ იბნ-შუაბი
 |
|  |
| შაბანიანები | 
* მოჰამედ იბნ ხალიდა
* ისე იბნ აშ-შეიხ აშ-შაბანი
* აბრაჰამ შაბანი
* გაბულოცი
 |
|  |
| ჯაფარიანები | 
* ჯაფარ I იბნ-ალი
* მანსორ იბნ-ჯაფარი
* ჯაფარ II იბნ-მანსორი
* ალი იბნ-ჯაფარი
* ჯაფარ III იბნ-ალი
* აბულ-ჰეიჯა იბნ-ჯაფარი
* სითილარაბი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადგილის დედა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ადგილის დედა** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში, სოფლის განაპირას, სასაფლაოსთან. სავარაუდოდ თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია დაუმუშავებელი, მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვიშაქვითა და კირის ხსნარით. გარედან კედლების საპირე წყობაში მოქცეულია ბრტყელი ქვა.თითქმის მთლიანაა დანგრეული, მისგან ფაქტობრივად აღმოსავლეთ კედელიღა დგას. თუმცა, მასაც დიდი ნაწილი აკლია. ინტერიერში ამოსულია დიდი ხე. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ზემოთკენ ოდნავ შევიწრვებული, თარაზულად გადახურული სარკმელი. სარკმლის სამხრეთით ნიშაა, რომელიც ტლანქად დამუშავებული ოთხი ქვითაა გამოყვანილი. გარედან, საკურთხევილს სარკმელი, გადახურულია ქვიშაქვის ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღით, რომელსაც თავდაპირევლი ფორმა, დაზიანების გამო შეცვლილი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 193-194.
**იტოროროს ბრძოლა** — პარაგვაული ომის ერთ-ერთი შეტაკება.

1868 წლის 6 დეკემბრის დილას, ბრაზილიის არმიის მარშალი, კაშიასის მარკიზი ლუიშ ალვიშ დი ლიმა ი სილვა ორ დანაყოფად დანაწილებულ 13 000 კაცთან ერთად პარაგვაის ქალაქ ვილიეტის ასაღებად გაემართა, საიდანაც პარაგვაის არმიაზე შემდგომ შეტევებს გეგმავდა უკნიდან. თუმცა, პარაგვაის პრეზიდენტმა და არმიის მთავარსარდალმა ფრანსისკო სოლანო ლოპესმა მოკავშირეთა შემოსვლია ამბავი და მათი გეგმები შეიტყო. 

მოკავშირეთა ნელი სვლის გამო მან უპირატესობა მოიპოვა და პატარა მდინარე იტოროროს ვიწრო გადმოსასვლელზე მტრის შესაჩერებლად პოლკოვნილი ბერნარდინო კაბალიერო გაგზავნა. კაბალიერომ თავისი ძალები ისე განალაგა, რომ მარკიზის ჯარებს მხოლოდ ერთი გასასვლელით გაევლო (ხიდზე) მძიმე სასტიკი ცეცხლის ქვეშ. გასასვლელის ყოველ მხარეს მან ოთხი ზარბაზანი განათავსა. სხვა დანაყოფი ასევე ოთხი ზარბაზნით ახლომდებარე ბორცვზე განლაგდა. 

ბრძოლა გვიან დილას დაიწყო და ხიდის გასაკონტროლებლად მიმართული შეტევებითა და კონტრშეტევებით ხასიათდებოდა. შუადღის 1 საათზე, მძვინვარე ბრძოლის შემდეგ, მოკავშირეებმა ხიდი აიღეს და ვილიეტისკენ მიაშურეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* http://www.geocities.com/Pentagon/Camp/2523
* Historia del Ejército Argentino.
* Campaña de Pikysyry. დაარქივებული 2013-07-18 საიტზე Wayback Machine.
* Monumento de Ytororó. დაარქივებული 2010-07-16 საიტზე Wayback Machine.
* La primera jornada de la debacle paraguaya.[*მკვდარი ბმული*]
* La batalla de Ytororó.[*მკვდარი ბმული*]
**ადგილობრივი თვითმმართველობა** — ადგილობრივი მმართველობის ფორმა, რომელიც ხორციელდება ადგილობრივ დონეზე არჩეული ორგანოების მეშვეობით. ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება თვითმმართველ ერთეულებში. თვითმმართველი ერთეული შესაძლოა იყოს ერთი დასახლება, დასახლების ნაწილი, ან დასახლებათა ერთობლიობა. თვითმმართველი ერთეულები სხვადასხვა სახელმწიფოში განსხვავდებიან სახელწოდებით, ზომით და მინიჭებული უფლებამოსილებებით. „ადგილობრივი თვითმმართველობის ევროპული ქარტიის" ქვეყნებში თვითმმართველობაში წამყვანი როლი ენიჭება თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოს.

ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში
----------------------------------------

საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობა შემოღებულია 1998 წლიდან. მანამდე ის შერეული იყო ადგილობრივ მმართველობასთან. საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება საქართველოს მუნიციპალიტეტში. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებია მერი და საკრებულო. მერი და საკრებულო აირჩევა მოსახლეობის მიერ, პირდაპირი წესით, 4 წლის ვადით. საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობის ფინანსების ძირითადი წყაროა ქონების გადასახადი და სახელმწიფო ტრანსფერები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თვითმმართველობა
* ადგილობრივი მმართველობა

ლიტერატურა
----------

* „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014", თბილისი, 2015
* „ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი და წარმომადგენლობითი ორგანოების საქმიანობის სამართლებრივი საფუძვლები", თბილისი, 2014

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი
Paramecium aurelia, ერთ-ერთი ინფუზორია
ქალამანას (*Paramecium caudatum*) აგებულება
**ინფუზორიები** (ლათ. Infusoria) — უმარტივესთა კლასი. აქვთ ორი, განსხვავებული სტრუქტურისა და ფუნქციის მქონე ბირთვი, მრავალრიცხოვანი წამწამებით დაფარული სხეული. ზომა მერყეობს 12 მკმ-იდან 3 მმ-მდე. განასხვავებენ მოძრავ, ფსკერულ, წყლის წყალმცენარეებზე მცხოვრებ, ცალად, კოლონიურ, კუმშვად, დატოტვილ, დაუტოტავ და ჯავშნიან ინფუზორიებს. ზოგ ინფუზორიას აქვს ნიჟარა. ინფუზორიების სხეული შედგება ექტოპლაზმისა და ენდოპლაზმისაგან, დაფარულია თხელი და ელასტიკური გარსით (პელიკულით). ექტოპლაზმა შეიცავს საწამწამე აპარატს, ტრიქოცისტებს, მიონემებს, ნეიროფანებს და საყრდენ ბოჭკოებს, ენდოპლაზმას ბირთვებით, ვაკუოლებს და სხვადასხვა ტიპის გრანულებს. საჭმელი პირის ხვრელით (ციტოსტომით) გადადოს ხახაში. საკვების გადასამუშავებლად ენდოპლაზმაში წარმოიქმნება მონელებული საკვები შეიწოვება ენდოპლაზმაში, მოუნელებელი კი — სპეციალური ხვრელით გამოიდევნება. ზოგი ოსმოსურად იკვებება, უმეტესობა კი — ბაქტერიებით, წვრილი წყალმცენარეებით და სოკოებით, ზოგიერთი მათგანი მტაცებელია.

ინფუზორიების უმეტესობას აქვს უჯრედის ოსმოსური წნევის მარეგულირებელი ერთი ან რამდენიმე მფეთქი ვაკუოლი. ინფუზორიები მრავლდებიან უსქესოდ — ორად, განმეორებითი გაყოფით, ერთდროულად მრავალგზის გაყოფით, დაკვირტვით. სქესობრივი პროცესი სახეცვლილია და გამრავლებასთან არ არის დაკავშირებული, ზოგიერთი ინფუზორიის ბირთვი იშლება ინდივიდების კონტაქტის გარეშე, ავტოგამიისა და ენდომიქსიის გზით. ინფუზორიების კლასის 6 ათასამდე სახეობა გაერთიანებულია 5 ქვეკლასში. ინფუზორიები ბინადრობენ მტკნარ წყალსა და ზღვაში, შედის ბენთოსისა და პლანქტონის შემადგენლობაში, გვხვდება ნიადაგში, ხავსში და სხვაგან. მჯდომარე ინფუზორიები უმეტესად შეგუებული არიან ექტო-, ენდოკომენსალიზმსა და პარაზიტიზმს. პარაზიტობენ პრაქტიკულად წყლის ყველა და ხმელეთის მრავალ ცხოველზე (გარდა ფრინველებისა). ზოგიერთი პარაზიტული ინფუზორიები პათოგენურია: ტრიქოდინები, იქთიოპთირიუსი, ქილოდონელა თევზებისათვის, ბალანტიდიუმი — შინაური ცხოველებისა (ღორი) და ადამიანისათვის. ინფუზორიების გავრცელებას ხელს უწყობს ინცისტირების უნარი. ვარაუდობენ, რომ ინფუზორიები წარმოიშვნენ უფერული ჰეტეროტროფული შოლტოსნებისაგან.

ლიტერატურა
----------

* *ყურაშვილი ბ.* უხერხემლოთა ზოოლოგია, თბ. 1973;
* *Догель В. А. Полянский Ю. И. Хейсин Е. М.* Общая протозоология, М.—Л. 1962;

* *გოგებაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 185-186.
**იაკანასებრნი** (ლათ. Jacanidae) — ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ცნობილია 6 გვარის 8 სახეობა. მათი სხეულის სიგრძეა 20–58 სმ, მასა 80–170 გრამი. შეხედულებითა ცხოვრების წესით წინტალებს წააგვანან. ნისკარტი შედარებით მოკლეა, ფეხები არათანაზომიერად დიდი, აქვთ ძალიან გრძელი თითები და ბრჭყალები, რის დახმარებითაც თავისუფლად შეუძლიათ სირბილი მცურავი მცენარეულობით დაფარულ წყალსატევებზე. ფრთები შედარებით მოკლე და ფართოა, მტევნის ნაკეცზე ჩვეულებრივ განვითარებულია რქოვანი დეზი. შეფერილობა კაშკაშა და კონტრასტულია, აქვთ კანის საყურეები და შუბლის ბალთები. დედალი მამალზე რამდენადმე დიდია, რაც დაკავშირებულია სქესობრივი როლების დივერსიასთან: რიგ სახეობებში კრუხობს და ბარტყებზე ზრუნავს მამალი. დედალი 4 კვერცხს დებს. იკვებებიან წყლის და წყლისმახლობელი უხერხემლოებით, თავკომბალებით, ლიფსიტებით, თესლებით. მკვიდრი ფრინველებია, გავრცელებული არიან მთელი მსოფლიოს ტროპიკების მტკნარ წყალსატევებზე.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* ЯКАНОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 659.

სქოლიო
------

1. ↑  Jacanidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
ალბანეთის რუკა
ტირანა, ალბანეთის დედაქალაქი
დურესი
ვლორა
ელბასანი
შკოდერი
ფიერი
ბერატი
**ალბანეთის ქალქების სია** გადმოცემული ალბანეთის სტატისტიკის ინსტიტუტის მიერ. ალბანეთის დედაქალაქია ტირანა. ის წარმოადგენს უდიდეს ქალაქს და ალბანეთის ყველაზე მსხვილ სამრეწველო და ეკონომიკურ ცენტრს. სიდიდით მეორე ქალაქია საპორტო ქალაქი დურესი. გარდა ამისა, არსებობს მცირე ქალაქები, რომლებიც შიდა ადმინისტრაციულ მცირე ერთეულებად არ იყოფიან.

ადგილი მოსახელობის რაოდენობით
-----------------------------

| **№** | **ქალაქი** | **2013 წლის აღწერის მონაცემებით**  |
| --- | --- | --- |
| 1 | **ტირანა** | 622,190 |
| 2 | **დურესი** | 203,917 |
| 3 | **ვლორა** | 135,032 |
| 4 | **ელბასანი** | 124,179 |
| 5 | **შკოდერი** | 111,686 |
| 6 | **კორჩა** | 86,994 |
| 7 | **ფიერი** | 84,638 |
| 8 | **კამეზი** | 81,688 |
| 9 | **ბერატი** | 63,132 |
| 10 | **ლუშნია** | 53,507 |
| 11 | **სარანდა** | 40,736 |
| 12 | **პასკუქანი** | 39,553 |
| 13 | **კავაია** | 39,478 |
| 14 | **პოგრადეცი** | 38,642 |
| 15 | **გიროკასტრა** | 33,346 |

სივრცითი დაგეგმარება
--------------------

2000-ან წლებამდე ალბანეთის ქალაქები ინარჩუნებდა ძველ იერ-სახეს. 2009 წელიდან ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის დაფინანსებითა და თანამონაწილეობით დაიწყო მათი ყოველმხრივი განახლება, მათ შორის ქუჩაში მოძრაობის ნიშნების დადგმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალბანეთის ურბანული განვითარების ფორუმი
* ინფორმაცია ალბანეთის მთავარი ქალაქების შესახებ
* Bertaud, Alain. ალბანეთის ურბანული განვითარება, 2006. დაარქივებული 2011-10-11 საიტზე Wayback Machine.
ინტერსტეიტ-80, აშშ-ის სიგრძით მეორე შტატთაშორისი ავტომაგისტრალი, რომელიც კალიფორნიასა და ნიუ-ჯერსის აკავშირებს.
**ინფრასტრუქტურა** (ლათ. infra — ქვედა, ქვე, და ლათ. structura — ნაგებობა, განლაგება) — ურთიერთდაკავშირებული მომსახურე სტრუქტურების კომპლექსი, რომლებიც გარკვეული ამოცანის (პრობლემის) გადაჭრას უზრუნველყოფს. ტერმინი ნასესხებია სამხედრო ლექსიკიდან, სადაც ის საომარი მოქმედებების, სწავლებისა და განშლისთვის დანიშნული სტაციონარული ობიექტების სისტემას ნიშნავს.

ტერმინი ტიპურად მიუთითებს ტექნიკურ სტრუქტურებზე, რომლებიც საზოგადოების ფუნქციონირებას უჭერს მხარს, მაგალითაც, გზებზე, წყალგაყვანილობაზე, კანალიზაციაზე, ელექტროგადამცემ ხაზებზე, სატელეკომუნიკაციო ქსელებზე და სხვა. ფუნქციური თვალსაზრისით, ინფრასტრუქტურა უზრუნველყოფს საქონლისა და მომსახურების წარმოებას. მაგალითად, გზები ფაბრიკა-ქარხნებში მასალის ტრანსპორტირების საშუალებას იძლევა, ასევე იქიდან გასაღების ბაზრებზე მზა პროდუქციის გატანის. გარკვეულ კონტექსტში, ამ ტერმინმა შეიძლება მოიცვას ძირითად სოციალური სამსახურები, როგორიცაა სკოლები და საავადმყოფოები. 

  



|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ზურაბ ტაბატაზე** (დ. 15 მარტი, 1926, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1948 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1950-1956 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის რკინიგზის სახლის მშენებლობაზე — მშენებელ ოსტატად, უბნის უფროსად; მუშაობდა შორეულ აღმოსავლეთში (სსრ კავშირის რკინიგზის ჯარებში სამსახურის დროს), ბატალიონის ინჟინრად, რკინიგზის ნაგებობათა კომპლექსის მშენებლობაზე — უფროს ინჟინრად, საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსის მოადგილედ; 1957 წლიდან 21 წლის განმავლობაში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის" სისტემაში: იყო ტრესტ „თბილგაზმშენის" N1 სამმართველოს მთავარი ინჟინერი, უფროსი, გაერთიანება „მთავართბილმშენის" მთავარი ინჟინრის მოადგილე, გაერთიანების უფროსის მოადგილე ეკონომიკის საკითხებში; 1977 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტში (შემდგომ ეკონომიკის სამინისტროში) ჯანდაცვის, სოცუზრუნველყოფისა და სამედიცინო მრეწველობის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად, განყოფილების უფროსად; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* შრომის ვეტერანი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 524

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ტაბატაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იზოლირებული ენები** — უაფიქსო ენები, რომლებიც სხვა ენათაგან მორფოლოგიურადაა გარჩეული. სიტყვა მეტწილად ერთი მარცვლისაგან შედგება. საგანთა შორის გრამატიკული მიმართებები გამოიხატება დამხმარე სიტყვებისა და ნაწილკაკების მეშვეობით, ინტონაციით (ჩინური), სიტყვათა თანმიმდევრობით ან მახვილით. ისევე როგორც სხვა ტიპის ენები (მორფოლოგიურ კლასიფიკაციაში), აქაც წმინდა სახის იზოლირებული ენა არ გვხვდება. ზოგ იზოლირებულ ენაში შეიძლება შეგვხვდეს ფუძის საწარმოებელი აფიქსები.

იზოლირებულია ჩინური, ვიეტნამური და ბირმული ენები. 

იზოლირებულ ენებში მორფემები ცალ-ცალკე, ერთმანეთისგან იზოლირებულად არსებობს. აქედან გამომდინარე ყოველი იზოლირებული სიტყვა მორფემას წარმოადგენს. ამრიგად, თითოეული იზოლირებული სიტყვა გრამატიკული მნიშვნელობის მატარებელი აფიქსია, რომელიც ლექსიკური მნიშვნელობის სიტყვის გარეთ დგას. გრამატიკული კატეგორიები განისაზღვრება სიტყვათა თანმიმდევრობით (მაგ. შემასმენლისა და ქვემდებარის ინვერსია კითხვით ფრაზაში) ან დამატებითი სიტყვების შემოტანით. ასეთ ენებში კონტექსტი და სინტაქსი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე მორფოლოგია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სინთეზური ენები
* პოლისინთეზური ენები
* ანალიზური ენები
* ინკორპორაცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 99.
**ამბროსე** — XV-XVI საუკუნეების ქართველი მხატვარი-კალიგრაფი, წარმოშობით სამცხედან, ათაბაგ ქაიხოსრო I ჯაყელის (1498-1500) გაზრდილი.

1498 წელს ამბროსეს გადაუწერია და შეუმკია „ფსალმუნნი". 1500 წელს მას ახლადაღსაყდრებულმა ათაბაგმა მზეჭაბუმა დაავლა ქაიხოსრო I-ის სულის მოსახსენიებლად შეწირულობების განაწილება აღმოსავლეთ საქრისტიანოს სამონასტრო კერებისთვის. ამბრისე ეწვია ათონის მთას, სადაც მოაჭედინა ან თვით მოჭედა პორტაიტის ღვთისმშობლის ხატი. 1501 წელს ამბროსე გაემგზავრა იერუსალიმს და აქ ოთხთავი გადაწერა. შესაძლოა ის იყოს XVI საუკუნის I ნახევარში ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასის ერთ-ერთი ანდერძ-მინაწერში მოხსენიებული ამავე მონასტრის წინამძღვარი ამბროსე.

ლიტერატურა
----------

* XVI საუკუნის I ნახევარში ალასტნის ჭალთა წმ. გიორგის მონასტერში გადაწერილი მეტაფრასი (A-613//S5226) და მისი ანდერძ-მინაწერები (მასალები ჯავახეთის სამწიგნობრე ისტორიისათვის) დაარქივებული 2014-04-07 საიტზე Wayback Machine.  / თემო ჯოჯუა // ქართული წყაროთმცოდნეობა. - თბილისი, 2011/2012. - ISSN: 1987-9563. - [ტ.] XIII-XIV. - გვ.103-152.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადგილის დედა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ადგილის დედა** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ასკილაურის ჩრდილო-დასავლეთით, ექვსასიოდე მეტრზე ტყით დაფარულ მთაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (5,25 x 3,42 მ.) ნაგებია სხვადასხვა ზომის სრულიად დამუშავებული ქვიშაქვით. წყობაში ალაგ-ალაგ, მოზრდილი, თხელი ქვებიცაა ჩართული, რომლებიც ბრტყელი პირით ფასადის მხარესაა მიქცეული. კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. წყობა ძირითადად ქაოსურია. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია, კერძოდ, ჩამოქცეულია გადახურვა, არსებული კედლებიდან, ყველაზე ნაკლები დანაკარგებით, ჩრდილოეთ კედელია შემორჩენილი. სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი დანგრეულია, აღმოსავლეთით კედლის დარჩენილი ნაწილი კი მთელ სიმაღლეზეა გახეთქილი. ინტერიერში და კედლებზე ამოსულია ხეები. ერთადერთი შესასვლელი (შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლი) ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსალეთით აფსიდია, რომელიც დარბაზის კედლებიდან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელი, გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. აფსიდის სამხრეთ გვერში მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშაა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 78.
**ზურაბ ორაგველიძე** (დ. 1 ივლისი, 1949, შუხუთი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი, ხიდების და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით ხოლო 1981 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი მშენებლობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-ეკონომისტის კვალიფიკაცია.

1972 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს სსრ საავტომობილო გზების სამინისტროს საპროექტო-კვლევით კანტორაში ინჟინრად; 1973-1979 წლებში მუშაობდა იმავე სამინისტროს გზების ინვენტარიზაციის სექტორის უფროს ინჟინრად; 1979 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს გზათა სამეცნიერო-კვლევით და საწარმოო-ტექნოლოგიურ კომპლექსურ უნივერსიტეტში, ხელოვნურ ნაგებობათა განყოფილების უფროს ინჟინრად; 1986 წლიდან არის გაერთიანება „საქგზამეცნიერების" ხელოვნური ნაგებობების განყოფილების ხიდსაცდელი ლაბორატორიის უფროსი. 1978 იდებისა და გვირაბების კათედრის დოცენტი; 1999 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სატრანსპორტო სპეციალობებში სამეცნიერო საბჭოს სწავლულ მდივნად; იყო „თბილისი-სენაკი-ლესელიძის" საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზის 28-95 კმ-ის მონაკვეთებზე რეკონსტრუქცია-მოდერნიზაციის საპროექტო სამუშაოების უფროსი ექსპერტი; გამოქვეყნებული აქვს 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ; გამოცემული აქვს ორი სახელმძღვანელო ხიდების სპეციალობისათვის; მონაწილეობდა მრავალ კონკურსში. ამ მხრივ აღსანიშნავია 1990 წელს ჩატარებული კონკურსი, მდ. მტკვარზე ქ. თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში სახიდე გადასასვლელის პროექტზე, რომელმაც დაიმსახურა პირველი პრემია; არის მრავალი გამოგონების და რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი; მის მიერ დამუშავებულია გასახსნელ-დასაკეცი, მოძრავშპრენგლიანი ხიდის ახალი სახეობა, რომელიც წარმატებითაა დანერგილი საავტომობილო გზების სისტემაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თრმა — დაიცვა 1984 წელს „მეწყერების მექანიკური დამაგრება ნაბურღნატენი ხიმინჯების დახმარებით".

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2005 წელს „საქართველოს რეგიონებისათვის საავტომობილო საგზაო ნაგებობათა კონსტრუქციების ოპტიმიზირება რთული გეოლოგიური პირობების გათვალისწინებით".

ბიბლიოგრაფია
------------

* ავტოგზის ხიდის წინასწარ დაძაბული რკინაბეტონის მალის ნაშენის გაანგარიშება : დამხმ. სახელმძღვ. (ავტორი), თბ. ტექნიკური უნ-ტის გამ-ბა, გვ. 112

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 470

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ორაგველიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ამბროსი პერტია** (დ. 5 სექტემბერი, 1968, ბათუმი) — ქართველი გეოგრაფი ასევე ექიმი ონკო-უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2006), პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1992-1993 წლებში იყო უროლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის ინტერნი. 1993 წელს — ბათუმის ცენტრალური საავადმყოფოს ექიმი-უროლოგი; 1993-1995 წლებში — უროლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის კლინიკური ორდინატორი ხოლო 1995 წლიდან — ამავე უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა, რომლებიც ეხება შარდის ბუშტის ინვაზიური კიბოს მკურნალობის საკითხებს. უროლოგიის ეროვნული ცენტრის კლინიკური დირექტორი, ლაპარასკოპიული სამსახურის ხელმძღვანელი, ასოცირებული პროფესორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1997 წელს „მამაკაცებში შარდის ბუშტის კიბოს შარდსადენ მილში გავრცობისა და ურეთრექტომიის საკითხისათვის".
სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2006 წელს „თირკმელუჯრედოვანი კიბოს მკურნალობა და პროგნოზირების აქტუალური საკითხები".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* ევროპის უროლოგთა ასოციაცია, წევრი (1996-)

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 233
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი. თბ. 2012, გვ. 360

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამბროსი პერტია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი