**ისიდორა ჟებელიანი** ( დ. 27 სექტემბერი, 1967 — გ. 29 სექტემბერი, 2020) — სერბი კომპოზიტორი და დირიჟორი. ის იყო ბელგრადის მუსიკალური აკადემიის კომპოზიციის პროფესორი და სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი.

მან მრავალი ეროვნული ჯილდო მოიპოვა თავისი მუსიკისთვის, მათ შორის 2004 წელს სტევან მოკრანიაკის ეროვნული მუსიკალური ჯილდო.

ბიოგრაფია
---------

ისიდორა ჟებელიანი კომპოზიტორის პროფესიას სწავლობდა ბელგრადის მუსიკის ფაკულტეტზე ვლასტიმირ ტრაიკოვიჩთან ( ოლივიე მესიანის სტუდენტი). 2002 წლიდან იყო ამავე ფაკულტეტის კომპოზიტორი პროფესორი. მისმა კომპოზიციებმა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ჯილდო მოიპოვა თავის ქვეყანაში, მათ შორის 2004 წელს მოკრანიაკის ჯილდო. მან მოიგო ნიუ-იორკის Civitella Ranieri Foundation-ის სტიპენდია 2005 წელს. 2006 წელს იგი აირჩიეს სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიაში (2012 წელს გახდა სრულუფლებიანი წევრი), ხოლო 2012 წელს აირჩიეს ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიაში (WAAS). 2014 წელს მან მიიღო ხმელთაშუა ზღვის საპარლამენტო ასამბლეის ჯილდო ხელოვნებაში მიღწეული წარმატებისთვის.

მან საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო თავისი ოპერით Zora D. რომელიც შეიქმნა ლონდონის Genesis Foundation-ის დაკვეთით. ოპერის პრემიერა შედგა ამსტერდამში 2003 წელს რეჟისორ დევიდ პაუნტისა და ნიკოლა რააბის მიერ. ამავე სპექტაკლმა გახსნა ვენის კამერული ოპერის 50-ე სეზონი 2003 წელს.

მან შეასრულა ნამუშევრები მაღალი დონის მუსიკალური ანსამბლებისთვის, როგორიცაა Wiener Symphoniker, The Academy of St. Martin in the Fields, ბროდსკის კვარტეტი, ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი , ჰოლანდიის კამერული გუნდი და London Brass. მისი კომპოზიციები რეგულარულად სრულდებოდა მთელ ევროპაში, ისრაელში, აშშ-სა და აზიაში. ანსამბლებსა და მუსიკოსებს შორის, რომლებიც ასრულებდნენ ისიდორა ჟებელიანის მუსიკას, არის გოტენბურგის სიმფონიური ორკესტრი, RAI Torino-ს სიმფონიური ორკესტრი, დირიჟორები პოლ დანიელი, კლაუდიო სკიმონე, დევიდ პორსელინი, კრისტოფ პოპენი, პიერ-ანდრე ვალადე, პიანისტები კიოკო ჰაშიმოტო და ალექსანდრე მაძარი, ალესანდრო კარბონარე, მევიოლინე დანიელ როულენდი და სხვები.

ისიდორა ჟებელიანი ასევე იყო თეატრისა და კინოს მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თანამედროვე სერბი კომპოზიტორი. მან დაწერა მუსიკა ოცდაათზე მეტი თეატრალური სპექტაკლისთვის სერბეთის, ნორვეგიის, ხორვატიისა და მონტენეგროს ყველა მნიშვნელოვან თეატრში. თეატრალური მუსიკის სფეროში მოღვაწეობისთვის ის სამჯერ დაჯილდოვდა. ასევე ოთხჯერ დაჯილდოვდა სცენის დიზაინის იუსტატ ბიენალეზე საუკეთესო თეატრალური მუსიკისათვის. გარდა ამისა, ისიდორა ჟებელიანმა იმუშავა მთელ რიგ ფილმებზე, მათ შორისაა გორან ბრეგოვიჩის ფილმებისთვის მუსიკის ორკესტრირება:*ბოშების დრო*, *არიზონას ოცნება* და *ანდერგრაუნდი* (რეჟისორი ემირ კუსტურიცა ), *La Reine Margot* (რეჟისორი პატრის ჩერო ) და *გველის კოცნა* (რეჟისორი ფილიპ რუსლო ). მან შექმნა მუსიკა მილოშ რადივოევიჩის ფილმისთვის *როგორ მომპარეს გერმანელებმა*. ამ პარტიისთვის მას მიენიჭა კინოფესტივალის პრიზი სოპოტში 2011 წელს (სერბეთი) და სერბეთის კინო ასოციაციის FIPRESCI პრიზი 2012 წელს.

ისიდორა ჟებელიანი ასევე რეგულარულად გამოდიოდა როგორც საკუთარი ნაწარმოებების შემსრულებელი (დირიჟორი და პიანისტი). ასრულებდა როგორც საკუთარ, ასევე სხვა, ძირითადად სერბი კომპოზიტორების, ნაწარმოებებს. იგი დირიჟორობდა კონცერტებს ლონდონში (The Academy of St Martin in the Fields) და ამსტერდამში (Muziekgebouw aan 't IJ) და გამოდიოდა როგორც პიანისტი ბროდსკის კვარტეტთან ერთად.

2017 წელს ისიდორა ჟებელიანმა ხელი მოაწერა დეკლარაციას ხორვატების, სერბების, ბოსნიელებისა და ჩერნოგორიელების საერთო ენის შესახებ. 

იგი გარდაიცვალა 2020 წლის 29 სექტემბერს ბელგრადში, სერბეთი.

ჩანაწერები
----------

2012 წელს CD ლეიბლმა Classic Produktion Osnabrück (CPO) გერმანიიდან გამოუშვა დისკი მისი საორკესტრო მუსიკით, რომელსაც ასრულებდნენ იანაჩეკის ფილარმონიული ორკესტრი, ჟებლიანის ორკესტრი და დირიჟორი დევიდ პორსელინი (CPO 7776702). 2015 წელს იმავე CD ლეიბლმა გამოუშვა დისკი ისიდორას კამერული მუსიკით სიმებიანი საკრავებისთვის, ბროდსკის კვარტეტის მიერ შესრულებული (CPO 777994-2). 2013 წელს CD ლეიბლმა Oboe Classics ლონდონიდან გამოუშვა CD *Balkan Bolero* თავისი კამერული მუსიკით ქარებისთვის (11 კომპოზიცია). სხვა დისკები ისიდორა ჟებელიანის მუსიკით გამოიცა CD ლეიბლების მიერ Deutsche Grammophon ( *The Horses of Saint Mark* by No Borders Orchestra), Chandos Records (დიდი ბრიტანეთი), Mascom Records (სერბეთი), Acousense (გერმანია) და ა.შ.

მუსიკა
------

მისი მუსიკის ექსკლუზიური გამომცემელია Ricordi-Universal .

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Isidora Žebeljan website
* Isidora Žebeljan 2015 Isidora Žebeljan's website (previous version, archived)
* Opernnetz.com: Oper experimentell
* Guardian.co.uk: National's first major video show inspires awe
* Giornaledellamusica.it: Espressionismo balcanico- Musica dai ritmi incessanti e azione a non finire per un teatro musicale appassionante- Neue Oper Wien Isidora Zebeljan 22 Ottobre 2008
* Ricord.it
* Sorekartists.com
* Genesisfoundation.com
* Моја музика, моја истина (*tr. "My music, my truth"*)
* Желела сам да „пишем" као Прокофјев (*tr. "I wanted to "write" like Prokofiev"*)
* Isidora Žebeljan: Sačuvala sam radost stvaranja (*tr. "Isidora Žebeljan: I have preserved the joy of creation"*)
* Како је Наход Симон привукао Немце (*tr. "How Nahod Simon attracted the Germans"*)
* 

* Isidora Žebeljan — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Second imdb entry

სქოლიო
------

1. ↑  Signatories of the Declaration on the Common Language. *official website*. ციტირების თარიღი: 2018-08-16
2. ↑  Preminula Isidora Žebeljan. *Blic.rs*. ციტირების თარიღი: 2020-09-29
3. ↑  „Serbische Komponistin Isidora Žebeljan gestorben" [Serbian composer Isidora Žebeljan has died]. *NMZ*. 2020-09-25. ციტირების თარიღი: 2020-10-02.