recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტოომას ჰენდრიკ ილვესი** (დ. 26 დეკემბერი, 1953, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ესტონელი პოლიტიკოსი დიპლომატი და ჟურნალისტი. ევროპარლამენტის ყოფილი წევრი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილი ხელმძღვანელი და ამჟამად წევრი. ესტონეთის პრეზიდენტი 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2016 წლის 10 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტად აირჩიეს 2006 წლის 23 სექტემბერს მოქმედი პრეზიდენტის არნოლდ რუიტელის დამარცხების შედეგად.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში, სადაც საბჭოთა რეჟიმს გაქცეულმა ილვესის მშობლებმა 1944 წელს შეაფრეს თავი. მოგვიანებით ოჯახი აშშ-ში გადასახლდა, სადაც მომავალმა პრეზიდენტმა ბავშვობისა და ახალგაზრდობის წლები გაატარა. საშუალო სკოლა 1972 წელს დაამთავრა, 1976 წელს კი დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი და მიიღო ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1978 წელს პენსილვანიის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი - მაგისტრის ხარისხი.

1984-1988 წლებში მუშაობდა რადიო თავისუფლების ინგლისურენოვან განყოფილებაში. 1988-1993 წლებში კი ესტონურენოვან განყოფილებაში წამყვანად.

1991 წელს, დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთანავე ილვესი დაბრუნდა ესტონეთის რესპუბლიკაში. 1993-1996 წწ. იყო ესტონეთის ელჩი აშშ-ში, კანადასა დ მექსიკაში. 1996-1998 და 1999-2002 წწ. ეკვა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 2004-2006 წლებში ევროპარლამენტის წევრია. 2006 წლიდან კი ქვეყნის პრეზიდენტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტოომას ჰენდრიკ ილვესი***

* ესტონეთის პრეზიდენტის საიტი დაარქივებული 2006-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* პირადი საიტი დაარქივებული 2007-02-21 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი:არნოლდ რუიტელი | **პრეზიდენტი**2006–დღემდე | შემდეგი: |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესტონეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
კონსტანტინ პიატსი · ლენარტ მერი · არნოლდ რუიტელი · ტოომას ჰენდრიკ ილვესი · კერსტი კალიულაიდი · ალან კარისი |

 |
**ყვარლის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. დარბაზულია. ნაგებია ქვით, კირის დუღაბითა და აგურით. დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის სახურავი. ფასადების მნიშვნელოვან ნაწილზე ჩამოცვენილია ნალესი. ეკლესიის სამი სწორკუთხა შესასვლელი აქვს დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით. აღმოსავლეთით ღრმა ნალისებრი აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია სხვადასხვა ზომის, ორ-ორი სწორკუთხა ნიშა. აფსიდის იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითააა შეღრმავებული, რამდენიმე წირწამოწეულია და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. აფსიდის სარკმლის გარდა, თითო ფართო, სწორკუთხა სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ შესასვლელის თავზე. დარბაზი გადახურულია შეისრული ფორმის კამარით,რომელიც ეყრდნობა ორ საბჯენ თაღს. მათგან ერთი დარბაზის შუაშია და მეორე დასავლეთ კედელთან. ეკლესიის ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხუროვანი ლავგარდნით. დასავლეთის კედელზე დადგმული ყოფილა აგურისავე სამრეკლო, რომლის საფუძველიცაა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 333.
**ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომი** — 2003 წლის 18 ნოემბერს ჟურნალ „როლინგ სტოუნის" მიერ სიის სახით გამოცემული სტატია, სადაც შესულია ხმის ჩაწერის მთელი ისტორიის მანძილზე შექმნილი საუკეთესო მუსიკალური ალბომები. სიის შექმნაში მონაწილეობა მიიღო 273-მა ადამიანმა, რომელთა შორისაც იყვნენ ცნობილი მუსიკოსები, კრიტიკოსები, პროდიუსერები და სხვა გავლენიანი პირები მუსიკალურ ინდუსტრიაში — ყოველმა მათგანმა ჟურნალს შესთავაზა თავისი საყვარელი 50 ალბომი. ხმის მიცემის შედეგებს აქვეყნებდა კომპანია Ernst & Young, მისმა ექსპერტებმა ამ მოვლენისათვის საგანგებოდ შეიმუშავეს შედეგების დათვლის განსაკუთრებული სისტემა, რის დახმარებითაც დამუშავებულ იქნა 1600-ზე მეტი განსხვავებული დასახელება. მიღებულ სიას არ გააჩნდა ჟანრობრივი შეზღუდვები, მის პუნქტებს შორის შეხვდებით პოპს, როკს, პანკს, სკას, მძიმე მეტალს, სოულს, ბლიუზს, ფოლკს, ჯაზს, ჰიპ-ჰოპს და აგრეთვე, ამ სტილთა სინთეზის ყველანაირ ვარიანტს. 2005 წელს სია გამოიცა წიგნის სახით. ეს ვარიანტი წინა ვარიანტისაგან ბევრით არ განსხვავდებოდა — მასში დამატებულ იქნა სტივენ ვან ზანდტის მიერ დაწერილი შესავალი.

ქვემოთ მოყვანილია „როლინგ სტოუნის" მიერ გამოქვეყნებული სიის ნაწილი.

საუკეთესო 20-ეული
-----------------


| პოზ. | ალბომი | შემსრულებელი | გამოცემის თარიღი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | *Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* | The Beatles | ივნ 1, 1967 |
| 2 | *Pet Sounds* | The Beach Boys | მაი 16, 1966 |
| 3 | *Revolver* | The Beatles | აგვ 5, 1966 |
| 4 | *Highway 61 Revisited* | ბობ დილანი | აგვ 30, 1965 |
| 5 | *Rubber soul* | The Beatles | დეკ 3, 1965 |
| 6 | *What's Going On* | მარვინ გეი | მაი 21, 1971 |
| 7 | *Exile on Main St.* | როლინგ სტოუნზი | მაი 12, 1972 |
| 8 | *London Calling* | კლეში | დეკ 14, 1979 |
| 9 | *Blonde on Blonde* | ბობ დილანი | ივლ 4, 1966 |
| 10 | *The Beatles* | The Beatles | ნოე 22, 1968 |
| 11 | *The Sun Sessions* | ელვის პრესლი | მარ 22, 1976 |
| 12 | *Kind of Blue* | მაილს დეივისი | აგვ 17, 1959 |
| 13 | *The Velvet Underground & Nico* | The Velvet Underground და ნიკო | მარ 12, 1967 |
| 14 | *Abbey Road* | The Beatles | სექ 26, 1969 |
| 15 | *Are You Experienced* | The Jimi Hendrix Experience | აგვ 23, 1967 |
| 16 | *Blood on the Tracks* | ბობ დილანი | იან 17, 1975 |
| 17 | *Nevermind* | ნირვანა | სექ 24, 1991 |
| 18 | *Born to Run* | ბრიუს სპრინგსტინი | აგვ 25, 1975 |
| 19 | *Astral Weeks* | ვენ მორისონი | სექ 12, 1968 |
| 20 | *Thriller* | მაიკლ ჯექსონი | ნოე 30, 1982 |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომი" *როლინგ სტოუნის საიტზე*



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**უესელის კუნძულები** (ინგლ. Wessel Islands) — კუნძულების ჯგუფი არაფურის ზღვაში.

გეოგრაფია
---------

უესელის კუნძულები მდებარეობს ნახევარკუნძულ არნემ-ლენდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ყველაზე დიდი კუნძულია — კუნძული მარჩინბარი (ინგლ. Marchinbar Island). დანარჩენი კუნძულებია — ელჩო (ინგლ. Elcho Island), რიმბიჯა (ინგლ. Rimbija Island), გულუვურუ (ინგლ. Guluwuru Island), რარაგალა (ინგლ. Raragala Island), სტივენსი (ინგლ. Stevens Island), ბურგუნგურა (ინგლ. Burgunngura Island), ჯეერგარეე (ინგლ. Djeergaree Island), იარგარა (ინგლ. Yargara Island), დრისდეილი (ინგლ. Drysdale Island), ჯირგარი (ინგლ. Jirrgari Island), გრეჰემი (ინგლ. Graham Island), ელჯერი (ინგლ. Alger Island), აბოტი (ინგლ. Abbott Island) და ჰაუარდი (ინგლ. Howard Island).

კუნძულები წარმოადგენენ გრძელი და ვიწრო კუნძულების ჯაჭვს. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილი აღწევს 130 მეტრს და მდებარეობს კუნძულ რარაგალაზე. კუნძულების ქვეშ ქანების ჯიშები შედგება კამბრიული სისტემის დანალექებისაგან. დაფარულია მწირი მცენარეულობით.

ისტორია
-------

კუნძულები აღმოაჩინეს ნიდერლანდელებმა 1636 წელს, რომლებმაც კუნძულებს სახელი დაარქვეს მათივე გემის პატივსაცემად.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

კუნძულები ადმინისტრაციულად შედის ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიის შემადგენლობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძულის აღწერა დაარქივებული 2007-10-27 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ტრასტამარას დინასტია** (ესპ. Casa de Trastámara) — ესპანეთის სამეფო დინასტია. ტრასტამარას დინასტია წარმოადგენდა ივრეას დინასტიის განშტოებას. ტრასტამარას დინასტია დააფუძნა მეფე ენრიკე II-მ 1366 წელს. ტრასტამარები მეფობდნენ კასტილიაში, ლეონში, არაგონში, ნეაპოლში, სიცილიაში, ნავარაში, ვალენსიაში, ბარსელონასა და მაიორკაში. ტრასტამარების მმართველობის პერიოდში გაერთიანდა დაშლილი ესპანური სამეფოები. ისინი გაერთიანდა დედოფალ ისაბელ კასტილიელისა და მეფე ფერდინანდ არაგონელის ქორწინებით. ორივე მათგანი ტრასტამარა იყო. მათი ქალიშვილი ხუანა I კი გახდა ამ საგვარეულოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. ხუანა გათხოვილი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ I ჰაბსბურგზე, ხუანას გარდაცვალების შემდეგ კი 1555 წელს ტრასტამარები ჰაბსბურგებმა შეცვალეს. 

ტრასტამარების მეფობის პერიოდს მიეკუთვნება ესპანეთის ისტორიაში მომხდარი გარდამტეხი მოვლენები, როგორებიცაა რეკონკისტას დასრულება და არაბების იბერიის ნახევარკუნძულიდან გაძევება, ესპანეთის გაერთიანება და კოლუმბის მოგზაურობის დაფინანსება, რასაც ახალი კონტინენტის აღმოჩენა და ესპანეთის კოლონიურ სახელმწიფოდ გარდაქმნა მოჰყვა.

კასტილიისა და ლეონის მეფეები
----------------------------

* ენრიკე II - 1369-1379
* ხუან I - 1379-1390
* ენრიკე III - 1390-1406
* ხუან II - 1406-1454
* ენრიკე IV - 1454-1474
* ისაბელ I - 1474-1504
* ხუანა I - 1504-1516

არაგონისა და სიცილიის მეფეები
-----------------------------

* ფერდინანდ I - 1412-1416
* ალფონსო V - 1416-1458
* ხუან II - 1458-1479
* ფერდინანდ II - 1479-1516

ნეაპოლის მეფეები
----------------

* ალფონსო I - 1435-1458
* ფერდინანდ I - 1458-1494
* ალფონსო II - 1494-1495
* ფერდინანდ II - 1495-1496
* ფედერიგო I - 1496-1501
* ფერდინანდ III - 1501-1516

ნავარის მეფეები
---------------

* ჟან II (დე ფაქტო) - 1425-1441, 1442-1479
* ელეონორ I - 1479
* კარლ IV - 1479-1461
* ბლანკა II - 1461-1464

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტრასტამარას დინასტია (უფასო აუდიო მასალა YouTube-ზე)
*
**ფრენკ ბენტონი** (ინგლ. Frank Benton; დ. 5 ივლისი, 1852 — გ. 28 თებერვალი, 1919, ფორტ-მაიერსი, აშშ) — ამერიკელი ენტომოლოგი, მკვლევარი, მეფუტკრეობის ნოვატორი და ავტორი.

ბენტონი დაიბადა ქოლდუოთერსში, მიჩიგანში. სწავლობდა მიჩიგანის სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში. მიიღო ბაკალავრის და მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. მოგვიანებით სწავლობდა ტენესის უნივერსიტეტში, მიუნხენის უნივერსიტეტსა და ათენის უნივერსიტეტში. იყო ამერიკის შეერთებული შტატების სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ენტომოლოგიის ბიუროს, ვაშინგტონის ენტომოლოგიური საზოგადოების, ჩრდილოეთ ამერიკის მეფუტკრეთა ასოციაციის, ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოებისა და მეცნიერების განვითარების ამერიკის ასოციაციის წევრი. ბენტონი ასევე ცნობილია დედა ფუტკრის გადასაზიდი სპეციალური საფოსტო გალიის გამოგონებით (ე. წ. ბენტონის გალია). ბენტონი არის ორი წიგნის ავტორი, „მეფუტკრეობა" და „მეთაფლია ფუტკარი" (1896)..

ფრენკ ბენტონი და ილარიონ ქავთარაძე, საქართველო, დაახლოებით 1905 წ.
სხვადასხვა ფუტკრის შესასწავლად და საუკეთესო ჯიშების გამოსავლენად ბენტონი ბევრს მოგზაურობდა მსოფლიოში. 
1905 წელს ბენტონი ჩამოვიდა საქართველოში ქართული ფუტკრის (ლათ. Apis Mellifera Caucasia) უკეთ შესასწავლად. ადგილობრივმა ფუტკარმა თავისი უნიკალური თვისებების წყალობით დიდი მოწონება დაიმსახურა და შემდგომში ბენტონი აქტიურად უჭერდა მხარს ქართული ფუტკრის იმპორტს შეერთებულ შტატებში.

ინდოეთში დიდი ზომის ფუტკრების (ლათ. Apis dorsata) კვლევისას მას „ჯუნგლების ცხელება" შეეყარა. ბენტონი გარდაიცვალა ფორტ-მაიერსში, 1919 წლის 28 თებერვალს.

შრომები
-------

* „მეფუტკრეობა" (1896);
* „მეთაფლია ფუტკარი" (1896).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* gutenberg.org — ფრენკ ბენტონი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Status of breeding practices and genetic... (PDF Download Available). ციტირების თარიღი: 2018-05-22.
3. ↑  http://www.nationalgeographic.ge.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-05. ციტირების თარიღი: 2018-05-26
**ტაილანდური კრივი**, იგივე **მუაი ტაი** — ტაილანდური საბრძოლო ხელოვნება.

ისტორია
-------

ტაილანდური კრივი სათავეს ასეულობით წლების წინ იღებს. მისი წარმოქმნა განაპირობა საზოგადოების მძარცველებისგან დაცვის აუცილებლობამ. მოგვიანებით, 1584 წელს, ტაილანდის მეფემ (ნარისუანმა), მუაი ტაის საბრძოლო მოქმედებებში გამოყენება გადაწყვიტა; ამ დროიდან ტაილანდის არმიის თვითოეულ ჯარისკაცს დაევალა აღნიშნული საბრძოლო ხელოვნების სრულყოფილი შესწავლა. იდეაში, მოდერნიზებული მუაი ტაის ფუნქცია იყო მოწინააღმდეგის გასანადგურებლად გამოეყენებინა ნებისმიერი საშუალება, რაც ადამიანს ბუნებით დაჰყვა, და ეს იმ შემთხვევაში, თუ იგი ხელჩართული ბრძოლის დროს უიარაროდ დარჩებოდა. ტაილანდურ არმიაში მუაუ ტაის ძირითადი ფუნქცია იყო თავდაცვა/თავდასხმის რეფლექსის სრულყოფა. მუაი ტაი ასევე უზრუნველყოფდა დაკავებული პოზიციის შენარჩუნებას, რაც თავის მხრივ დისციპლინის დონის ამაღლებას იწვევდა.

არსებობს გადმოცემა იმის შესახებ, რომ ტაილანდის მეფე პრეცაო სუო (მეფე ვეფხვი) იმდენად იყო გატაცებული ამ საბრძოლო ხელოვნებით, რომ იგი ფარულად გადიოდა სასახლიდან და მონაწილეობას იღებდა სოფლებში გამართულ შეჯიბრებებში. რაც ყველაზე მთავარია მისი საყვარელი საქმიანობას ადგილობრივი ჩემპიონების ცემა წარმოადგენდა. მეფე რამა V-ის დროს ტაილანდურმა კრივი სამეფო სპორტი გახდა; აღსანიშნავია, რომ ტურნირების გამარჯვებულებს სამხედრო წოდებები ეძლეოდათ. შემდგომ პერიოდში სპორტის პოპულარობამ მისთვის არენის შექმნის აუცილებლობა გამოიწვია. აღნიშნულ საკითზე რამა V-ის შთამომავალმა, რამა VI-მ იზრუნა: საბრძოლო არენა თოკებით შემოასაზღვრინა. ბრძოლისთვის საჭირო დროის დასადგენად კი გახვრეტილ ქოქოსის ნაყოფს იყენებდნენ, რომელიც წყლით სავსე თასში ტივტივებდა და ჩაძირვისთანავე მთავრდებოდა რაუნდი.

მაშინდელი მუაი ტაის მებრძოლები მკლავსა და თავზე ერთვარ მარყუჟს ატარებდნენ. ეს აღჭურვილობა იფრო იდეოლოგიურ დატვირთვას ატარებდა და მებრძოლის რწმენას განაპირობებდა. 1921 წელს პირველი ოფიციალური რინგის (სიუან კულარპში) აშენების შემდეგ მსაჯების ოფიციალური ინსტიტუტი დაარსდა. მოგვიანებით აიკრძალა ხელზე დახვეული თოკით ბრძოლა, რადგან ხშირ შემთხვევაში მისი გამოყენება სიკვდილის მიზეზი ხდებოდა. შორეულ წარსულში მებრძოლი ხელზე დახვეულ წებოვან თოკს მინის ნამსხვრევებში ავლებდა, რაც დარტყმას პოტენციურად უფრო ეფექტურს და გამანადგურებელს ხდიდა. მოგვიანებით, მართალია შეჯიბრებებში მინის ნამსხვრევების გამოყენება აიკრძალა, თუმც XIX საუკუნემდე თოკი კვლავ აქტიურად გამოიყენებოდა. დღეს მებრძოლები უფრო დაცული და სტანდარტული ხელთათმანებით არიან აღჭურვილნი.

ზოგადად მუაი ტაის არსი დაფუძნებულია 8 საბრძოლო ელემენტის უნიფიკაციაზე. კერძოდ: 2 ხელის, 2 ფეხის, 2 იდაყვისა და 2 მუხლის გამოყენების ტექნიკაზე. საქრთველოში ოფიციალური ტურნირები ამ სპორტის სახეობაში არ ტარდება, ქვეყანაში არის ისეთი ადგილები, სადაც სპორტის ხელოვნების შესწავლა შეიძლება. სპორტის აღსანიშნავი ლეგენდაა ტონი ჯაა.

წესები
------

კრივის მსგავსად მუაუ ტაიშიც თითო დარტყმა თითო ქულაა. დაშვებულია გდებები, მუხლის დარტყმა, ხელით დაჭერილი მოწინააღმდეგის მუხლისა და იდაყვების დარტყმა. ტარდება 3-5 რაუნდი; რაუნდების ხანგრძლოვობაა 2 ან 3 წუთი.

სამოყვარულო და პროფესიონალური სპორტის წესები თითქმის ერთნაირია, თუმცა სამოყვარულოში აცვიათ დამცავები როგორიცაა შლემი და ჟილეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაილანდური კვირი east-warriors.weebly.com-ზე
* ტაილანდური კრივი ambioni.ge-ზე
**სტავროპოლის მაღლობი** (რუს. Ставропольская возвышенность) — მაღლობი რუსეთში, სტავროპოლის მხარეში. განლაგებულია წინაკავკასიის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარეებს ყუბანსა და კუმას და კუმა-მანიჩის ღრმულს შორის. სუბგანედურად მისი სიგრძე 300 კმ აღწევს, სიგანე სუბმერიდიანულად 200 კმ. სიმაღლე 831,8 მ-მდე (მთა სტრიჟამენტი). სამხრეთ ნაწილში შუამდინარეთის ვაკეები მდებარეობენ ზღვის დონიდან 400–500 მ სიმაღლეზე, ხოლო შთენილი პლატოსებრი სერები 500–600 მ და მეტსაც აღწევენ. მაღლობის შუა ნაწილის აბსოლუტური სიმაღლეა 400–450 მ.

მაღლობი მდინარეთა ფართო ხეობებითა და ხევებით დანაწევრებულია ცალკეული პლატოსებრი მასივებითა და სერებით; დასავლეთ ნაწილში — სენგილეევის ქვაბულია, რომელიც უკავია ამავე სახელწოდების წყალსაცავს. სტავროპოლის მაღლობი აგებულია თიხებით, ქვიშაქვებით, კირქვებითა და თიხნარით. საძირკვლად უდევს დანაოჭებული და შემდეგ მოსწორებული პალეოზოური ქანების თაღური სტრუქტურა, რომელიც ალბური ხანიდან იძირება, ხოლო მიოცენში აზევება იწყო. აზევება გრძელდებოდა პლიოცენ-მეოთხეულშიც. ერთდროულად ხდებოდა ეროზიული დანაწევრება.

სტავროპოლის მაღლობსა და კავკასიონს შორის მოქცეულია მათ შორის გარდამავალი ოროგრაფიული ერთეული — პიატიგორიე, რომელიც საკმაოდ მაღალი, განცალკევებული მთებით დაგვირგვინებულ ზეგანს წარმოადგენს.

მაღლობისთვის დამახასიათებელია ზომიერად კონტინენტური კლიმატი რბილი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –5 °С) ზამთრითა და მშრალი თბილი ზაფხულით (ივლისის საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 24 °С); ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 200–600 მმ წელიწადში (აღმოსავლეთით). მაღლობიდან სათავეს იღებენ მდინარეები ეგორლიკი, კალაუსი, ტომუზლოვკა; გაწყლოვანებულია სტავროპოლის დიდი არხითა და ყუბან-ეგორლიკის სისტემით. სტეპი მოხნულია; მთის მასივებზე — ტყესტეპია ფართოფოთოვანი ტყის მონაკვეთებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Ставропольская возвышенность | Географическая энциклопедия
2. ↑  Топографическая карта масштаба 1:100 000 L-38-109
3. 1 2 3  ლევან მარუაშვილი, კავკასიის ფიზიკური გეოგრაფია: ნაწილი 2: მეცნიერება, თბილისი, 1981.
4. 1 2  Ставропольская возвышенность | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-12. ციტირების თარიღი: 2020-06-16.
**უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი** (ინგლ. West Highland White Terrier), საზოგადოდ ცნობილი როგორც **უესტი** (ინგლ. Westie) — ძაღლის ჯიში, გამორჩეული თავისი თეთრი ბეწვით. ამ ძაღლის გამოსახულებიანი ლოგო გამოყენებულია შოტლანდიური ვისკის *თეთრი და შავის* რეკლამაში და ასევე ფართოდ გავრცელებული ძაღლების საჭმლის *ცეზარის* ლოგოდ.

თეთრ ტერიერს აქვს შავი ლამაზი თვალები, რომელიც ღრმად და ფართოდ არის ჩასმული თავის ქალაში. ყურები აქვთ პატარა მოცულობის, დაცქვეტილი და ვერტიკალური.

მამრის წონა საშუალოდ 7-იდან 10 კილოგრამამდე მერყეობს, მდედრებში კი 6-იდან 8 კილოგრამის ფარგლებში. მათი სიმაღლე არის საშუალოდ 28 სანტიმეტრი. როგორც კენელ კლუბი აცხადებს, წმინდა სისხლის თეთრ ტერიერს აქვს „სტაფილოსებრი ფორმის" კუდი რომელიც არ იდრიკება. კუდი უნდა იყოს დაახლოებით 12-დან 15 სანტიმეტრამდე.

ამ ჯიშის ძაღლებს აქვთ ღრმა და განიერი მკერდი, მკვრივი კიდურები და დიდი თავის ქალა, ფაქტობრივად მათი ყბა არის მაკრატლისებრი. დაბლა ყბა იხურება მაღლა ყბით, წინა კბილების გადახურვით და მაღლითი საკბეჩი კბილები იხურება დაბლითა საკბეჩი კბილების გადახურვით). კბილები ტანთან შეფარდებით დიდი ზომის აქვთ. ვესტის აქვთ კარგად ჩამოყალიბებული მკვრივი ძვლური აღნაგობა. მათ აქვთ ფუმფულა შიდა ბეწვი და გარეთა უხეში ბეწვი რომელიც დაახლოებით 5 სანტიმეტრია და საჭიროებს განუწყვეტლივ ვარცხნას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი დაარქივებული 2014-02-02 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ტასო (ანასტასია) ვასილის ასული აბაშიძე** (დ. 29 მარტი [ ძვ. სტ. 17 მარტი], 1881, თბილისი — გ. 15 სექტემბერი, 1958, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1943). ვასო აბაშიძისა და მაკო საფაროვ-აბაშიძის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

განათლება პარიზში ედ. შავანიას მუსიკალური დეკლამაციის სასწავლებელში მიიღო. სადებიუტო როლი 1899 წელს ითამაშა (მაშო, აზიანის „ფული და ხარისხი") და თბილისის დრამატულ დასში ჩაირიცხა. 1921–1925 წლებში რუსთაველის სახელობის თეატრში მოღვაწეობდა, 1926–1927 — ჭიათურის თეატრში, 1933–1948 — მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში. განასახიერა 100-მდე როლი. აღსანიშნავია მისი გაიანე (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), ნუცა (ვალერიან გუნიას „აღლუმი"), ბეატრიჩე (უილიამ შექსპირის „აურზაური არაფრის გამო"), დირინა (მოლიერის „ტარტიუფი"), ჟიზეფი (ბაიარისა და ვანდერბურხის „პარიზელი ბიჭი"). მონაწილეობდა ოპერეტებსა და საოპერო სპექტსკლებშიც, მღეროდა კარმენის (ჟორჟ ბიზეს „კარმენი"), ქერუბინოს (ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „ფიგაროს ქორწინება"), ბეტინას (ოდრანის „მასკოტა"), პერიკოლას (ჟაკ ოფენბახის „მოჭიკჭიკე ჩიტები" — „პერიკოლა") და სხვა პარტიებს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 21.
* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 25.
* *დადიანი შ.* ტასო აბაშიძე, ტფ. 1924;
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, "მამულიშვილთა სავანე", გვ. 23, თბ. 1994

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ტასო აბაშიძე
**სტაბიჰუნი** (ნიდერლ. Stabij) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ნიდერლანდებში XVI საუკუნეში.

ჩრდილოეთ ნიდერლანდების პროვინცია ფრისლანდიაში საუკუნეების მანძილზე არსებობდა სტაბიჰუნი, რომელიც მჭიდრო ნათესაურ კავშირშია როგორც ჰოლანდიურ პარტრიჯდოგთან, ასევე, პატარა მიუნსტერლენდერის წინაპრებთან. როდესაც XIX საუკუნეში პოინტერები და სეტერები ფართოდ გავრცელდნენ, სტაბიჰუნის პოპულარობა ძლიერ შემცირდა. მიუხედავად იმისა, რომ სტაბიჰუნის პირველი წერილობითი მოხსენიება მხოლოდ XIX საუკუნეში მოხდა, სრულიად შესაძლებელია, რომ ის მომდინარეობდეს ნიდერლანდებში ესპანელი დამპყრობლების მიერ ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში შემოყვანილი სპანიელებისგან. დღესდღეობით სტაბიჰუნი ნიდერლანდებშიც კი იშვიათობაა (ყოველ წელს ჩნდება მხოლოდ 200 ლეკვი), კიდევ უფრო იშვიათია ეს ჯიში ნიდერლანდის საზღვრებს გარეთ. ეს ძაღლი ბევრი თვალსაზრისით იდეალური კომპანიონია.

ეს არის აზარტული მონადირე ძაღლი, რომელსაც ნანადირევი წყლიდან დაუზიანებლად ამოჰყავს, ის არანაკლები ენთუზიაზმით დასდევს ჩოგბურთის ბურთს ქალაქის ბაღებსა და პარკებში. სტაბიჰუნი კარგად უძლებს სიცივეს. ადვილად იწვრთნება და კარგი მონადირეა. ბალანი გლუვია და შეიძლება იყოს ნარინჯისფერი, ყავისფერი, ან შავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტაბიჰუნი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სტაბიჰუნი***
**ტასოს ნიკოლაუ პაპადოპულოსი** (ბერძ. Τάσσος Νικολάου Παπαδόπουλος; დ. 7 იანვარი, 1934, ნიქოზია — გ. 12 დეკემბერი, 2008, ნიქოზია) — კვიპროსელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 2003-2008 წლებში. 

1950-იანი წლების ბოლოდან კვიპროსის დამოუკიდებლობის აქტივისტია. დამოუკდებლობის მიღების შემდეგ მსახურობდა მაღალ პოლიტიკურ თანამდებობებზე. 2003 წელს აირჩიეს კვიპროსის პრეზიდენტად. 2004 წელს პრეზიდენტი პაპადოპულოსი გამოვიდა გაეროს გენრალური მდივნის კოფი ანანის მიერ შემუშავებული კონფლიქტის მოგვარების გეგმის წინააღმდეგ. ითვლება, რომ პრეზიდენტის პოზიციია გახდა ანანის გეგმის წარუმატებლობის მიზეზი. 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხდა დიმიტრის ქრისტოფიასის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

2009 წლის 11 დეკემბერს, პრეზიდენტის გარდაცვალებიდან ერთი წლის თავზე საფლავიდან მოიპარეს მისი სხეული. 2010 წლის 8 მარტს ის ქვეყნის დედაქალაქთან ახლოს მდებარე სასაფლაოზე იპოვეს. დანაშაულის მოტივი დღემდე გაურკვეველია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კვიპროსის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტასოს პაპადოპულოსი***

* Cyprus Elections & Politics

სქოლიო
------

1. ↑  Leichnam des Ex-Präsidenten Papadopoulos gestohlen(გერმანული)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვიპროსის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მაკარიოს III
* ნიკოს სამპსონი
	+ მ/შ
* გლაფკოს კლირიდისი
	+ მ/შ
* მაკარიოს III
* სპიროს კიპრიანუ
* გეორგიოს ვასილიუ
* გლაფკოს კლირიდისი
* ტასოს პაპადოპულოსი
* დიმიტრის ქრისტოფიასი
* ნიკოს ანასტასიადესი
* ნიკოს ქრისტოდულიდისი
 |

 |
**ტიერადენტრო** (ესპ. Tierradentro) — ეროვნული არქეოლოგიური პარკი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტის ინსის მუნიციპალიტეტში. 

ეს ადგილი ერთ-ერთი კარგად შესწავლილია კოლუმბამდელი ცივილიზაციების ნაკვალევთაგან. აქ ჩატარებულია მრავალი არქეოლოგიური გათხრა, რის საფუძველზეც, კომპლექსი დაყოფილია მრავალ არქეოლოგიურ მონაკვეთად. 

აქ გვხვდება სპირალური კიბეები, რომელთაც ჩავყავართ მთავარ ოთახში, ზედაპირიდან 7-8 მეტრით დაბლა. ოთახი შემოფარგლულია სხვა მცირე ოთახებით, სადაც მუმიებია აღმოჩენილი. ოთახების კედლები მოხატულია გეომეტრიული, ანთროპომორფული თუ ზოომორფული ფიგურებით წითელ, თეთრ და შავ ფერებში.

კოლუმბამდელი ცივილიზაცია, რომელმაც შექმნა ეს სამარხი, ამ ადგილებში დასახლებული იყო ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველი ათასწლეულის განმავლობაში. ტიერადენტროს არქეოლოგიური კომპლექსი კი უფრო კონკრეტულად VI-IX საუკუნეებს განეკუთვნება.

პარკი ძალიან დიდ დაინტერესებას იწვევს როგორც კოლუმბიელ, ისე უცხოელ ტურისტებში, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ადგილობრივი ეკონომიკისათვის. ძეგლი 1995 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Unesco's website on Tierradentro
* A professional introduction to Tierradentro Park დაარქივებული 2009-10-15 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაშიკოლუმბიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* სანტა-კრუს-დე-მომპოსი
* ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი
* მალპელო
* ტიერადენტრო
* კარტახენა
* სან-აგუსტინის არქეოლოგიური პარკი
* ყავის კულტურული ლანდშაფტი
* ინკების საგზაო სისტემა
* ჩირიბიკეტეს ეროვნული პარკი
 |

 |
**ტრაქეოტომია** (ტრაქეა და ბერძ. στóμα — გაჭრა, გაკვეთა) — სასულის გაკვეთა, გადაუდებელი ოპერაცია სუნთქვის დარღვევის დროს; რეანიმაციის მეთოდი. ტრაქეის განვლადობის დარღვევისას (ანთებითი შეშუპება, სიმსივნე, სახმო იოგების სპაზმი, ტრავმა, უცხო სხეულის მოხვედრა) დაბრკოლების ქვემოთ საჰაერო გზებში ჰაერის მოსახვედრად იყენებდნენ XVI საუკუნიდან, თუმცა იგი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ასკლეპიადეს და გალენოსის დროს. თანამედროვე სამედიცინო პრაქტიკაში ტრაქეოტომიას მიმართავენ მაშინაც, როცა სასუნთქი გზები თავისუფალია (მაგალითად, ცნობიერების დაკარგვისას, როცა გაქრება ხველებისა და სუნთქვის რეფლექსები; ფილტვის შეშუპების, ან გულმკერდის ტრავმის შედეგად სუნთქვის დარღვევის დროს და სხვა). ტრაქეას კვეთენ გასწვრივად (უფრო ხშირად) ან განივად ფარისებრი ჯირკვლის ყელის ზემოთ (ზემო ტრაქეოტომია) ან ქვემოთ (ქვემო ტრაქეოტომია). ტრაქეის განაკვეთში შეჰყავთ მაღალხარისხოვანი ლითონის ან პლასტიკატისგან დამზადებული ორმაგი მილი. შიგნით მდებარე მილს ხანდახან იღებენ სტერილიზაციის მიზნით, ხოლო ტრაქეის ხვრელიდან (ტრაქეოსომა) ხდება პრეპარატების მიწოდება და სუნთქვითი რეანიმაცია. ტრაქეოსტომის ლიკვიდაცია (დეკანულაცია) ხდება სუნთქვის აღდგენის შემდეგ. ტრაქეის დეფექტი ჩვეულებრივ გართულებების გარეშე ხორცდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 42.
**ფური** (დან. Fur) — პატარა კუნძული დანიაში; მდებარეობს ლიმფიორდში. ფართობი 22 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 900 ადამიანს შეადგენს. 

ქვეყნის კონტინენტურ ნაწილთან ფური დაკავშირებულია 24 საათიანი საბორნე მიმოსვლით, რასაც 3–4 წუთი სჭირდება.

კუნძული ცნობილია დიატომიტის დეპოზიტებით. პოპულარული საქმიანობაა ნამარხებზე ნადირობა; დიატომიტებში აღმოჩენილი ზოგიერთი ნამარხი 55 მლნ წლისაა. კუნძულთან დაკავშირებული მახასიათებლები, ძირითადად ნამარხები გამოფენილია ფურის მუზეუმში.

2010 წელს, დანიური გაზეთის „Kristeligt Dagblad" მკითხველმა ფური „დანიის ყველაზე საოცარ კუნძულად" დაასახელა ლესეს და ერეს წინ.

ფური ადმინისტრაციულად სკივეს მუნიციპალიტეტს მიეკუთვნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fursund turistinformation დაარქივებული 2008-05-26 საიტზე Wayback Machine.
* ახალი ამბები ფურის შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  Fursund turistinformation - Fursund Ferry Service.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-04-26. ციტირების თარიღი: 2012-07-16.
2. ↑  Fursund turistinformation - Fossil Hunting.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-09. ციტირების თარიღი: 2012-07-16.
3. ↑
**ტალღები** (ინგლ. The Waves) — ვირჯინია ვულფის 1931 წელს გამოცემული რომანი. „ტალღები" ვულფის ყველაზე ექსპერიმენტული რომანია. მასში ექვსი მთავარი გმირია, რომლებიც ამბავს პირველ პირში გადმოსცემენ. რომანის მიხედვით გადაღებულია ფილმი (1982, რეჟ.: ანეტ აპონი)

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
რომანის გმირები სამი მამაკაცი და სამი ქალი არიან. ტექსტი დაყოფილია ცხრა თავად, რომლებიც ქრონოლოგიურად დაკავშირებულია გმირების ცხოვრების სხვადასხვა პერიოდთან. პირველი თავი ეთმობა ბავშვობას, როცა ჯინი, ლუისი, სიუზენი, როდა, ნევილი და ბერნარდი ჯერ კიდევ პატარები არიან და საკუთარი თავი არ აქვთ შეცნობილი. შემდეგ ორ თავში მათი ხასიათები ინდივიდუალურ ნიშან-თვისებებს იძენენ. იწყება მათი სოციალური გათიშვა ერთმანეთისგან. მეორე თავში გოგონები და ბიჭები სხვადასხვა სკოლაში სიარულს იწყებენ. მესამე თავში თითოეული საკუთარ ცხოვრებისეულ გზას ირჩევს: ლუისი ბიზნესმენი ხდება, ბერნარდი და ნევილი სწავლას უნივერსიტეტში აგრძელებენ, სიუზენი მშობლიურ სოფელში ბრუნდება, როდა და ჯინი კი ლონდონში აგრძელებენ ცხოვრებას. მეოთხე თავში გმირები, რომლებიც ერთამნეთისგან განსხვავებული ადამიანები გახდნენ, ერთად იკრიბებიან, თუმცა მაინც საკუთარ სამყაროში ჩაკეტილ არსებებად რჩებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Francesco Mulas (2002), *Virginia Woolf's The Waves: A Novel of "Silence" დაარქივებული 2014-05-31 საიტზე Wayback Machine.* .
* Jocelyn Rodal (2006). *"One World, One Life": The Politics of Personal Connection in Virginia Woolf's *The Waves**.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **საპიტიახშო**. |

**ქართლის საპიტიახშო** — იბერიის (ქართლი) სამეფოს დიდმოხელის — ქართლის პიტიახშის — საგამგეო ერთეული, რომელიც ძველ ქართულ წყაროებში დადასტურებულ გაჩიანის ანუ სამშვილდის საერისთავოს ტერიტორიას მოიცავდა. ქართლის პიტიახში, ფაქტობრივად, სამშვილდის ერისთავი უნდა ყოფილიყო. ეს ტერიტორია ხშირად სომხეთის სამეფოს პოლიტიკური გავლენის ქვეშ ხვდებოდა, რის გამოც მის გამგებელს სომხურ წყაროებში ხან ქართლის, ხანაც გუგართა პიტიახში ეწოდებოდა (იხ. გუგარები, გოგარენე). არსებობს მოსაზრება, რომ გუგართა საპიტიახშო (ქართლის საპიტიახშო) უნდა წარმოქმნილიყო ძვ. წ. I საუკუნეში, ტიგრან II-ის ინიციატივით, როგორც სომეხთა სამეფოს ჩრდილოეთ განაპირა ადმინისტრაციული ერთეული, რომელსაც უნდა დაეცვა სამეფოს ჩრდილოეთი საზღვრები.

III-IV საუკუნეებში ჩრდილოეთისაკენ (ქართლისაკენ) სომხეთის ექსპანსიის შედეგად ფართოვდებოდა გუგართა საპიტიახშოს ტერიტორიაც. სომხეთის წყაროების მიხედვით, გუგარქი უკვე მოიცავს არა მხოლოდ დებედის ხეობას, არამედ ძველი ქართული პროვინცია გაჩიანს და მთელ გვიანდელ ზემო ქართლსაც (მესხეთს). IV საუკუნის მეორე ნახევარში გუგარეთი კვლავ ქართლს შეუერთდა და მის მმართველს ამიერიდან ეწოდებოდა ქართლის პიტიახში, რომელიც ფაქტობრივად იგივე სამშვილდის ერისთავი იყო. V საუკუნეში ცნობილი არიან ქართლის პიტიახშები არშუშა და ვარსქენი, ხოლო VI საუკუნეში — არშუშა პიტიახში. ფეოდალური ურთიერთობის განვითარების შედეგად თანდათან მოისპო ქართლის სამეფოს ძველი ადმინისტრაციული ერთეული, მათ შორის ქართლის სამეფოც. გადაგვარდა პიტიახშის ინსტიტუტიც. VIII საუკუნის 70-იან წლებში სამშვილდის მფლობელნი, ქართლის პიტიახშთა ჩამომავალნი, ფეოდალური ქართლის ჩვეულებრივი მთავრები არიან.

ქართლის პიტიახიშები
-------------------

| პიტიახშთა სია |
| --- |
| სახელი | მმართველობის წლები | შენიშვნები |
| პუბლიკიოს აგრიპა | 58-მდე |  |
| ზევახი „უფალი" | 30–50-იანები |  |
| შარაგასი | 58–106 | ზევახის ძე |
| იოდმანგანი | 106–116 | პუბლიკიოს ძე, ზევახის სიძე |
| ასპარუგი | 117–138 | შარაგასის ძე |
| ზევახი „მცირე" | II ს.-ის მიწურული | ასპარუგის ძე |
| ბერსუმა | III ს.-ის პირველი ნახევარი |  |
| ზევახი | III ს.-ის მეორე ნახევარი |  |
| ? | – |  |
| ფეროზი | 330–361 | გარდმანის მთავარი |
| უცნობი | 361–394 | უცნობი ქალიშვილი, დაქორწინდა ვარაზ-ბაკურზე |
| ბაკურ I | 394–400 | ცოლად შეირთო ვახტანგ გორგასლის და ხვარანზე |
| არშუშა I | 400–430 |  |
| ბაკურ II | 430–455 |  |
| არშუშა II | 455–470 |  |
| ვარსქენი | 470–482 | ალბანეთის გამგებელი |
| არშუშა III | 482–540 |  |
| არშუშა IV | 540–608 |  |
| ვაჰრამ-არშუშა V | 608–627 | ტყვედ ჩავარდა ნინევიის ბრძოლაში (627) |
| ? | 627–??? |  |
| არშუშა VI | ???–748 | ცოლად შეირთო მირის ქალიშვილი |
|

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.* ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ. 1979;
* *მუსხელიშვილი დ.* საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკიტხები, ნაწ. 1, თბ. 1977;
* *მისივე,* Из исторической географии Грузии, Тб. 1982;
* *Marquart J.* Erānshahr nach der Geographie dea Ps. Moses Xorenaeiçi, B. 1901;
* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 94.
**ტრაპიზონის ალყა** — 1282 წლის აპრილში, იმერეთის მეფის, დავით VI ნარინის მეთაურობით, ტრაპიზონის იმპერიის წინააღმდეგ გამართული ექსპედიციის ფარგლებში, ამავე სახელით ცნობილი, ტრაპიზონის დედაქალაქის ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა.

წინაპირობა
----------

მე-13 საუკუნის მეორე ნახევარში, როდესაც საქართველოს პოლიტიკური მთლიანობა დაირღვა და სახელმწიფო ორ სამეფოდ გაიყო, ქართული გავლენა ტრაპიზონის სამეფოში კლებას იწყებს და ტრაპიზონის მმართველი წრეების ცალკე ჯგუფებში თავს იჩენს პრო-ბიზანტიური ტენდენციები. ამას შედეგად მოჰყვა ბრძოლა პოლიტიკური ჰეგემონიისათვის ტრაპიზონის სამეფოში ქართულ და ბიზანტიურ პარტიებს შორის, რაც წლები გაგრძელდა. 1281 წელს ტრაპიზონში მოხდა გადატრიალება, ორგანიზებული ქართული პარტიის მიერ. მეფე იოანე II, რომელიც სიძე გახდა ბიზანტიელ პალეოლოგთა სამეფო სახლისა, მეფობიდანა გადააყენეს და დაატყვევეს კიდეც. შემდეგ იგი თუმცა განათავისუფლეს პატიმრობიდან, მაგრამ ტრაპიზონში დარჩენის ნება აღარ მისცეს და გადაყენებული მეფე გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში.

ისტორია
-------

1284 წელს, იოანეს ტრაპიზონში არყოფნის პერიოდში, მისმა ნათესავმა, საქართველოს მეფე დავით VI ნარინმა სცადა აღედგინა საქართველოს გავლენა იმპერიაში და ალყა შემოარტყა დედაქალაქს. ალყის წარუმატებლობის შემდეგ ქართველთა არმიამ დაიკავა იმპერიის რამდენიმე პროვინცია, მათ შორის ისტორიული ჭანეთი და იოანეს დას თეოდორას, მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის რუსუდის შვილს, დაეხმარა ხელისუფლების ხელში ჩაგდებაში, თუმცა მალევე 1285 წელს იოანე II დაბრუნნდა იმპერიაში და ხელისუფლება დაიბრუნა, ხოლო დედოფალმა თეოდორამ საქართველოს შეაფარა თავი.

ლიტერატურა
----------

* „ჭანეთ-ლაზეთის ისტორიის გამო" დაარქივებული 2018-09-04 საიტზე Wayback Machine. , პავლე ინგოროყვა.
**ტოლათსოფლის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტოლათსოფელში, ძველ სასაფლაოზე. ნაგებობის უმეტესი ნაწილი XlX საუკუნის მიწურულს განეკუთვნება. იგი დაშენებულია ადრე არსებული ეკლესიის შემორჩენილ კედლებზე. შენობის ეს ორი სამშენებლო ფენა ერთმანეთისგან განსხვავდება როგორც მასალით, ისე წყობის ხასიათითაც. ეკლესიის თავდაპირველი კედლები რიყისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაგები, განახლებული ნაწილები კი - კვადრატული აგურითა და რიყის ქვით. ეკლესია დარბაზულია (8,2x5,9 მეტრი). ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავი და ლავგარდნის ნაწილი, კედლების ზედა ნაწილები ალაგ-ალაგ მონგრეულია. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. სამხრეთის კარი აგურით ნაწყობი ბრტყელი თაღითაა გადახურული, დასავლეთისა - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით აფსიდის ღერძზე საკმაოდ განიერი სარკმელია. მსგავსი ორი სარკმელია სამხრეთით, ხოლო სამი - ჩრდილოეთით. სარკმლები ბრტყელი თაღითაა გადახურული და შიგ რკინისგისოსებიანი ხის ჩარჩოებია ჩასმული. დარბაზს ხის კამაროვანი გადახურვა ჰქონია. ფასადები დასრულებული ყოფილა შირიმის ქვის თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დაშენებული იყო აგურის სამრეკლო, რომლისგანაც კვადრატული საფუძველიღა შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 416-417.
სრულგაბარიტიანი ფურგონები


ფიატის „დუკატო" — საქართველოში აღჭურვილი სასწრაფოს მანქანად

ფორდის „ტრანზიტი" — ქარხნულად გადაკეთებული მიკროავტობუსად თბილისისთვის

**ფურგონი** (ფრანგ. fourgon; ინგლ. van) — დახურული ძარას მქონე ავტომობილის სახეობა მაღალი ტევადობით, დიდი ოდენობით ხალხის ან ტვირთის გადასაზიდად. ფურგონი ზომით, ჩვეულებრივ აღემატება მსუბუქ ავტომობილებს და ჩამოუვარდება სატვირთოებს. სახეობის მიხედვით კი სპორტულ უნივერსალზე შეიძლება დიდიც იყოს და პატარაც.

ფურგონის ტიპის მანქანას, რომელიც მსუბუქ ავტომობილზეა დაფუძნებული, უნივერსალი ეწოდება. გაზრდილი ტევადობის უნივერსალს — მინი-ფურგონი (მინივენი), ხოლო კიდევ უფრო დიდი სიგრძისა და მოცულობის, ოთხკუთხა ფორმის, სატვირთოს მსგავსი პლატფორმისა და ძალური გადაცემის მქონეს — სრულგაბარიტიანი ფურგონი.

ტერმინის წარმომავლობა და გამოყენება
-----------------------------------

სახელწოდება „ფურგონი" მომდინარეობს ფრანგული სიტყვისგან *fourgon*, რაც ნიშნავს საბარგო ვაგონს. ხოლო ინგლისურში გავრცელებული დასახელება *van* მომდინარეობს სიტყვისგან *caravan* (ქართ. *ქარავანი*) და აღნიშნავს გადახურული საზიდრების მწკრივს, რომლის მეშვეობითაც სავაჭრო საქონელი გადაჰქონდათ შორ მანძილზე აღმოსავლეთის ქვეყნებში (თანამედროვე ინგლისურში „ქარავანს" საცხოვრებელ ფურგონსაც უწოდებენ).

დღესდღეობით, ფურგონები უმეტესად მცირე საწარმოებისა და დაწესებულებების მიერ გამოიყენება, ხალხის ან ტვირთის გადასაზიდად და მომხმარებლებისთვის მომსახურების გასაწევად. მაგალითად, თანამშრომლებისა და ტექნიკის დანიშნულების ადგილამდე ტრანსპორტირებისთვის, აგრეთვე საწყობებიდან საქონლის სავაჭრო წერტილებამდე მიწოდებისა და განაწილებისთვის, საფოსტო ამანათების ჩასაბარებლად და ა. შ.

### სრულგაბარიტიანი ფურგონი

ფორდის ფურგონი განცალკევებული შასით, საქონლის გადასაზიდად
სრულგაბარიტიან ფურგონებს უწოდებენ გაზრდილი სამგზავრო-სატვირთო სივრცის მქონე, მაღალჭერიან სახეობებს, რომელთაც გააჩნია მცირე ზომის კაპოტი, ძრავას სათავსის დიდი ნაწილი კი სალონშია შეჭრილი და წინა დასაჯდომი სავარძლები, შედარებით მაღლაა განთავსებული.

სრულგაბარიტიან ფურგონებს, უმეტესად დამატებული აქვს საგანგებო აღჭურვილობა, ქარხნულად ან ცალკე კომპანიების მეშვეობით და გამოიყენება სასწრაფო დახმარების მანქანებად, სატელევიზიო სადგურებად, მოძრავ სტუდიებად, სამაცივრე სატვირთოებად, აგრეთვე საცხოვრებელ ფურგონებად, ხალხის ბარგიანად ტრანსპორტირებისთვის სასტუმროებსა და აეროპორტებში, სკოლის მოსწავლეთა გადასაყვანად და ზოგჯერ მიკროავტობუსებადაც.

ამერიკაში, მეტად პოპულარულია ფურგონი განცალკევებული შასით, რომელიც უფრო მეტად ჰგავს სატვირთო ავტომობილს, ვინაიდან მძღოლის არე სრულადაა გამოყოფილი უკანა სივრცისგან, რაც უკანა სატვირთო-სამგზავრო ნაწილის მოხსნისა და ასევე სურვილისამებრ გაზრდის საშუალებას იძლევა.

სქოლიო
------

1. ↑  W. Haajanen, Lennart. *Illustrated Dictionary of Automobile Body Styles*,   გვ. 170. ციტირების თარიღი: 2019-03-6.
2. 1 2  N. Jazar, Reza. *Vehicle Dynamics: Theory and Application*,   გვ. 30. ციტირების თარიღი: 2019-03-6.
3. ↑  Definition of fourgon. ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
4. ↑  Sfetcu, Nicolae. *The Car Show*. ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
5. ↑  Goldasz, Stephen.  (2017-6-20) What is a commercial vehicle?. ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
6. ↑  Vehicle Conversions. ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
7. ↑  Cab-Forward vs. Cutaway Van (2011-9-6). ციტირების თარიღი: 2019-3-7.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ზღვისა და ოკეანის ტალღებს** ეხება. *ზოგადი ფიზიკური მოვლენის შესახებ* იხილეთ **ტალღა**. |

ოკეანეში წარმოქმნილი ტალღა
ტალღა
**ტალღები** — ზღვისა და ოკეანის ზედაპირზე წარმოქმნილი წყლის დიდი მასები. ტალღების გამომწვევი მიზეზებია მთვარისა და მზის მიზიდულობის ძალები, ქარი, ატმოსფერული წნევის ცვალებადობა, წყალქვეშა მიწისძვრები და ზღვის ფსკერის დეფორმაცია. 

ამ მიზეზების შესაბამისად განარჩევენ მოქცევის, ქარისმიერ, ბარიულ და სეისმურ ტალღებს. 

ტალღები, რომლებიც განუწყვეტლივ განიცდის ენერგიის ზემოქმედებას, იძულებითია, ხოლო ტალღები, რომლებიც გამომწვევი ძალების ზემოქმედების შეწყვეტის შემდეგაც განაგრძობს მოქმედებას, თავისუფალია. ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ტალღებში ნაწილაკების მოძრაობას და ტალღების ფორმის ხილულ მოძრაობას, რაც გამოიხატება მათი პროფილის გადაადგილებით სივრცეში. ნაწილაკები ტალღებში გადაადგილდება დახშული ან თითქმის დახშული ტრაექტორიებით. 
ზღვის ტალღების ძირითადი მახასიათებელია: 

* სიმაღლე – ვერტიკალური მანძილი ტალღების თხემსა და ძირს შორის,
* სიგრძე – ჰორიზონტალური მანძილი ტალღების ორ მეზობელ თხემსა თუ ძირს შორის.

ტალღების გადაადგილების სიჩქარე ანუ ფაზური სიჩქარე არის ტალღების პერიოდი. ქარისმიერი ზღვის ტალღების პერიოდი 30 წმ არ აღემატება, ბარიული და სეისმური ზღვის ტალღების პერიოდია წუთები, ათეული წუთები და საათები. მოქცევის ტალღების პერიოდი განისაზღვრება საათებით. 

ქარისმიერი ტალღები იძულებითი ტალღებია. ღია ზღვაში მათი სიგრძე ზოგჯერ 400 მ აღწევს, სიმაღლე 12-13 მ, ხოლო სიჩქარე 14-15 მ/წმ. ღრმა ზღვაში ტალღების ხასიათს განაპირობებს ქარის სიჩქარე და ხანგრძლივობა. 

მარჩხ ზღვაში ტალღების წარმომქმნელი დამატებითი ფაქტორებია ზღვის სიღრმე და ფსკერის რელიეფი; მცირე სიღრმე ზღუდავს ტალღების ზრდას. თუ ღელვის გამომწვევი ქარი ჩადგა, ქარისმიერი ტალღები თანდათან თავისუფალ ტალღებად გარდაიქმნება და წარმოიქმნება ლივლივი.

ზღვის ტალღების შესწავლას დიდი პრაქტიკული მნიშნვნელობა აქვს ნაოსნობისათვის, საზღვაო ჰიდროტექნიკური მშენებლობისათვის, გემთმშენებლობისათვის და ა.შ. ქარისმიერ ტალღებზე დაკვირვება წარმოებს ტალღასაზომი ლარტყმებით, ტალღასაზომებით და ტალღაჩასაწერებით. გრძელპერიოდიან მოქცევის ტალღებზე დაკვირვებას აწარმოებენ მარიოგრაფებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მიქცევა და მოქცევა
* მკვლელი ტალღები
* სეიშები
* ცუნამი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 648.
* Снежинский В. А. Практическая океанография, Л. 1951.
ქართული წარმოების უპილოტო საფრენი აპარატი
ქართული წარმოების პირველი უპილოტო საფრენი აპარატი შეიქმნა სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა"-ში 2012 წელს. მისი საჯარო პრეზენტაცია 2012 წლის 10 აპრილს ვაზიანის პოლიგონზე შედგა. 

თვითმფრინავი განეკუთვნება საშუალო მანძილზე მოქმედი ტაქტიკური სადაზვერვო უპილოტო თვითმფრინავების კლასს. მისი პირდაპირი დანიშნულებაა ბრძოლის ველის მონიტორინგი ონლაინ რეჟიმში, მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის და საბრძოლო ტექნიკის ზუსტი კოორდინატების დადგენა. 
თვითმფრინავის გამოიყენება ასევე სამოქალაქო დანიშნულებითაც.

გამოყენების მიზნები
-------------------

* სასაზღვრო პატრულირება
* დაზვერვა/თვალთვალი
* საჰაერო ფოტოგადაღება
* დაზვერვა გეოფიზიკური მეთოდებით
* სტიქიური უბედურებების მონიტორინგი
* სანაპირო დაცვის უზრუნველყოფა
* რადიაციის შემოწმება/კონტროლი
* დღის/ღამის დაზვერვა
* ბრძოლის ველის მეთვალყურეობა
* სამიზნის ზუსტი კოორდინატების დადგენა
* რადიო და რადიოტექნიკური დაზვერვა
* ბრძოლის ველზე ზარალისა და მსხვერპლის შეფასება

ტექნიკური მხარე
---------------

ქართული უპილოტო საფრენი აპარატის კორპუსი კომპოზიციური მასალებითაა დამზადებული, მისი სტარტი სპეციალური პნევმატური კატაპულტის საშუალებით ხდება, რაც საშუალებას იძლება თვითმფრინავის გაშვება სპეციალურად მოუმზადებელი ადგილიდან ან ავტომანქანის ძარიდან განხორციელდეს. მიწაზე დაშვებისას კორპუსის და სადაზვერვო ოპტიკური მოწყობილობების დაზიანებისგან დასაცავად თვითმფრინავს ეხსნება სპეციალური პარაშუტი და საჰაერო ბალიში. 
თვითმფრინავს აქვს ფრენის ორი რეჟიმი: ონლაინ რეჟიმში რადიომართვით და სრულ რადიოსიჩუმეჩი ავტონომიურად. 
ონლაინ რეჟიმში თვითმფრინავის მართვა რადიოსიხშირით ხორციელდება, მისი ჩახშობის შემთხვევაში კი ფრენა ავტონომიურ რეჟიმში ავტოპილოტით გრძელდება.
სადაზვერვო ოპტიკური მოწყობილობები თვითმფრინავის წინა ნაწილშია დაყენებული, სპეციალურ გიროსტაბილიზებულ პლატფორმაზე დღე ღამური ხედვის 2 სიბრტყეში მოძრავი კამერაა დამონტაჟებული. ფოტოგადაღებისთვის კი თვითმფრინავი აღჭურვილია ფოტოაპარატით. 
თვითმფრინავის ძალურ დანადგარს წარმოადგენს 3,5 ცხენის ძალის მქონე შიდაწვის ძრავი.
თვითმფრინავთან ერთად კომპლექტში შედის რადიომართვის ანტენა, პნევმატური გამშვები მექანიზმი და მართვის კომპიუტერული სისტემა.

ტაქტიკურ-ტექნიკური მონაცემები
-----------------------------

* ფრენის ხანგრძლივობა – 6-8 საათი
* ფრენის სიმაღლე – 100-3000 მეტრი
* სიჩქარე – 60-160 კმ/სთ
* მოქმედების რადიუსი - 150 კმ.
* საწვავის ტევადობა - 3 ლიტრი
* ცარიელი მასა - 12 კგ
* ფრთაშლილობა - 3075 მმ
* სიგრძე - 1960 მმ

გალერეა
-------

* თვითმფრინავის დაშვება პარაშუტით
* უპილოტო საფრენი აპარატის რადიომართვის ანტენა
* ქართული უპილოტო საფრენი აპარატზე დაყენებული ROTO 35 FS-ის ტიპის შიგაწვის ძრავა
* ქართული წარმოების უპილოტო საფრენი აპარატები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული წარმოების უპილოტო საფრენი აპარატი, სამხედრო ანალიტიკური საიტი www.geo-army.ge;
**ფურცლებგანცალკევებულნი** (ლათ. Choripetalae) — ორლებნიან მცენარეთა ქვეკლასი. მასში გაერთიანებულია ისეთი ოჯახები, რომელთა წარმომადგენლების ყვავილს აქვს ჯამი და ფურცლებგანცალკევებული გვირგვინი (ჯვაროსნები, ვარდისებრნი) ან მარტივი ყვავილსაფარი არ გააჩნია (კაზუარინასებრნი). 

ტერმინი „ფურცლებგანცალკევებულნი" შემოიღო გერმანელმა ბოტანიკოსმა ავგუსტ ვილჰელმ აიხლერმა 1876 წელს. მოგვიანებით კი 1892 წელს გემანელმა მეცნიერმა ადოლფ ჰაინრიხ გუსტავ ენგლერმა მცენარეთა ამ ჯგუფს პირველადსაფრიანები უწოდა, რადგან ფურცლებგანცალკევებულობას უძველეს ორლებნიანთა დამახასიათებელ ნიშნად მიიჩნევდა. ფურცლებგანცალკევებულნი ეწოდება პირველადსაფრიანების მხოლოდ იმ ოჯახებს, რომელთაც აქვთ ორმაგი ყვავილსაფარი ფურცლებგანხალკევებული გვირგვინით. 

ავსტრალიელმა ბოტანიკოსმა ს. ენდლიხერმა 1839 წელს ეს ოჯახები გააერთიანა Dialypetalae-ს ჯგუფში, უყვავილსაფრო ან მარტივყვავილსაფრიან მცენარეთა ოჯახები კი — ერთსაფრიანებში. უკანასკნელ წლებში მეცნიერთა უმატესობა ფურცლებგანცალკევებულნით და ფურცლებშეზრდილთ ცალკე ქვეკლასებად არ გამოყოფს, ვინაიდან დამტკიცდა, რომ ორლებნიანთა ევოლუციის პროცესში შეზდრილფურცლებიანობა რამდენიმეჯერ წარმოიქმნა მცენარეთა სხვადასხვა ჯგუფში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 431.
**ქართული ხმები** — ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი, საქართველოს სახელმწიფოს პრემიის ლაურეატი (1996 წ.).

დაარსდა „ჟურნალისტის" სახელწოდებით საქართველოს ტელევიზიისა და რადიო მაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტთან 1985 წელს გოგი დოლიძისა და თემურ ჭკუასელის ინიციატივით. „ქართული ხმები" 1991 წელს ეწოდა. 1992 წლიდან ანსამბლის ხელმძღვანელია ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე რობერტ გოგოლაშვილი. ამავე წლიდან ანსამბლი ჩამოყალიბდა ასეთი შემადგენლობით: გია ჭირაქიძე, დავით აბესაძე (საქართველოს სახალხო არტისტი), გოგი დოლიძე, გურამ თამაზაშვილი, თემურ ჭკუასელი, დავით გოგიაშვილი, ზურაბ ლოლაძე, ზაურ ბოლქვაძე, მალხაზ თალაკვაძე, გივი ჭიჭინაძე, რობერტ გოგოლაშვილი.

1996 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბაზაზე შეიქმნა ანსამბლი „უნივერსიტეტი", შემდეგი შემადგენლობით: კახა გრიგალაშილი, დათო კიკაბიძე, გიგა აბესაძე, გივი ბაკურაძე, ზურა ბაკურაძე, დათო უგრელიძე, იასონ მეუნარგია, ლევან ვეშაპიძე. 2000 წელს გამოუშვეს პირველი ალბომი – „გაზაფხულდა აყვავილდა ნუში", 2002 წელს მეორე ალბომი – „მიწა და ზეცა"

2004 წელს ანსამბლ ქართული ხმებში მოიწვიეს ანსამბლ უნივერსიტეტის სრული შემადგენლობა, პირველმა ხმამ ზაურ ბოლქავაძემ ახლგაზრდებს სიმბოლური გასაღები გადასცა და ასპარეზი შემდეგ თაობას გადააბარა.

„ქართული ხმების" სიმღერა გამოირჩევა ეროვნული თვითმყოფობით, მაღალი პროფესიული კულტურით, თავისებური მანერით. საქართველოს ყველა კუთხის უძველესი ხალხური სიმღერების გარდა რეპერტუარშია ქართველ კომპოზიტორთა სიმღერები. ანსამბლს გასვლებით შემოვლილი აქვს მრავალი ქვეყანა. გამოშვებული აქვთ მრავალი ფირფიტა 3 კომპაქტდისკი, აუდიოკასეტები და 7 თითო საათიანი ვიდეოკასეტა სახელწოდებით: „ქართული ხმები" სცენაზე და სცენის მიღმა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ,. 2002, გვ.892

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასნამბლი „ქართული ხმები" (უმცროსი თაობა)
**შეხვედრა** (ინგლ. An Encounter) — რიგით მეორე ნოველა, ჯეიმზ ჯოისის ნოველათა კრებულში დუბლინელები.

ნოველა
------

ამ ამბის გმირი ორი ბიჭია, ერთი თავად მთხრობელი და მეორე მისი მეგობარი მაჰონი, რომლებიც თავგადასავლებს ეძებენ მოსაწყენი ცხოვრების გასაფერადებლად და ამიტომ გადაწყვეტენ სკოლის გაცდენას და სანაპიროზე გაპარვას. როგორც მთხრობელი ამბობს,„საღამოობით ომობანას თამაშიც ისევე მოსაბეზრებელი მეჩვენებოდა, როგორც დილაობით გაკვეთილებზე ჯდომა, იმიტომ, რომ მსურდა ნამდვილ ხიფათს გადავყროდი; მაგრამ მჯეროდა, რომ ნამდვილ ხიფათს ვერ გადაეყრება ის, ვინც დღენიადაგ შინ ზის ფეხმოუცვლელად."

სიუჟეტი ამ გასეირნების და იმ ხალხის გარშემო ტრიალებს რომლებსაც ბიჭები ხვდებიან. ბიჭები მოწმენი ხდებიან ძალიან ბევრი სოციალური ფაქტის. მაგალითად, ადგილობრივი ბავშვებს ისინი პროტესტანტებში შეეშლებათ. მთხრობელი ასევე აღნიშნავს რომ ბევრი ბავშვი "არათანაბარი" და ძალიან საბრალოა.

დღის ბოლოსკენ, ბიჭები ხვდებიან ერთ მოხუც კაცს, რომელიც მათ უცნაურ გრძნობას უჩენს. თავდაპირველად, როგორც მკითხველიც ხვდება, კაცი გულის-ყურით აკვირდება და აფასებს ბიჭებს და მხოლოდ ამის შემდეგ იწყებს საუბარს ისეთ თემებზე როგორიცაა, მაგალითად სერ უოლტერ სკოტი და ახალგაზრდა შეყვარებულები.

ნოველა შესანიშნავად აღწერს იმ დროინდელი დუბლინის საზოგადოებას — დაპირისპირებას და ძალადობას პროტესტანტ და კათოლიკე მოსახლეობას შორის, ირლანდიის ხელისუფლებას, გარყვნილ მოხუც კაცს, უცხოელებს და სკოლის მოსწავლე ბიჭებს. ნოველაში, ბიჭები ფართო წარმოდგენას უქმნიან მკითხველს დუბლინზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი
**ტივის კუნძულები** (ინგლ. Tiwi Islands) — კუნძულების ჯგუფი ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიის სანაპიროსთან 80 კმ-ში ჩრდილოეთით ქალაქ დარვინიდან, არაფურის და ტიმორის ზღვების შეერთების ადგილას.

გეოგრაფია
---------

ტივის კუნძულები შედგება ორი დიდი კუნძულისგან: მელვილი, ბათერსტი და 9 პატარა დაუსახლებელი კუნძულისაგან (Buchanan, Harris, Seagull, Karslake, Irritutu, Clift, Turiturina, Matingalia და Nodlaw), რომელთა საერთო ფართობი შეადგენს 8320 კმ²-ს. მელვილი — ფართობის მიხედვით მეორე კუნძულია ავსტრალიაში.

კუნძულების სანაპიროები უპირატესად კლდოვანი და ციცაბოა. ნოტიო სეზონი გრძელდება ოქტომბრიდან მარტის ჩათვლით, მშრალი სეზონი — აპრილიდან აგვისტოს ჩათვლით.

ჯგუფის ორივე დიდი კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ხშირი მცენარიული საფარით (ძირითადად ევკალიპტის ტყეებით). ზოგიერთ ადგილებში მდებარეობენ მანგროს ტყეები. ფაუნა წარმოდგენილია ცხოველებით, რომლებიც ფართედაა გავრცელებული მთელ ავსტრალიაში: ვალაბები (ლათ. Wallabia), კუსკუსები, ბანდიკოტები (ლათ. Bandicota), გველები და ხვლიკები.

ისტორია
-------

ტივის კუნძულები 1644 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა. 1705 წლის აპრილში ტივის კუნძულებზე გადმოვიდა ნიდერლანდელების ჯგუფი. 1824 წელს მელვილის კუნძულზე დაარსდა ბრიტანული სამხედრო დასახლება, რომელიც არსებობდა 1829 წლამდე.

1911 წლის ივნისში ბათერსტის კუნძულზე გადმოსხდნენ პირველი კათოლიკე მისიონერები და დასახლდნენ ქალაქ ნგუიუში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წლის 19 თებერვალს, ტივის კუნძულებზე საჰაერო იერიში მიიტანა იაპონიის ავიაციამ.

ადგილობრივი თვითმმართველობა
---------------------------

1912 წელს ტივის კუნძულები გამოცხადდა ავსტრალიელი აბორიგენების რეზერვატად. 1980 წელს კუნძულების მართვა გადაეცა ტივის აბორიგენთა მიწის საბჭოს. 2001 წლის 12 ივლისს ჩამოყალიბდა ტივის კუნძულების თვითმმართველობის რაიონი.

მოსახლეობა
----------

კუნძულები დასახლებულია ავსტრალიელი აბორიგენებით — ტივი, რომლებიც იქ ცხოვრობდნენ ევროპელების გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე. 1996 წელს კუნძულების მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენდა 2033 ადამიანს, რომელთაგან 93,8 % იყო ავსტრალიელი აბორიგენი. 2011 წელს კუნძულების მოსახლეობა გაიზარდა 2579 ადამიანამდე. კუნძულებზე ძირითადი სასაუბრო ენაა — ტივის ენა, შემდეგ ინგლისური.

ყველაზე დიდი დასახლებებია — *ნგუიუ* (ბათერსტის კუნძული), *პირლანგიმპი* და *მილიკაპიტი* (მელვილის კუნძული).

კულტურა და სპორტი
-----------------

ტივის კუნძულები ცნობილია თავისი ტრადიციული კულტურით, წარმომადგენლობითი მრავალი ცეკვებით, სიმღერებით და ცერემონიებით.

კუნძულებზე საკმაოდ პოპულარულია ავსტრალიური ფეხბურთი (ტივის კუნძულებზე არსებობს საკუთარი ლიგაც).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია კუნძულების შესახებ დაარქივებული 2018-10-23 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Census QuickStats: Tiwi Islands. Australian Bureau of Statistics (2011-08-09).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-19. ციტირების თარიღი: 2012-09-05.