recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დავოსი** (გერმ. Davos; იტალ. Tavate) — ქალაქი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში, გრაუბიუნდენის კანტონის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 1560 მ სიმაღლეზე. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით დავოსში ცხოვრობდა 11,166 ათ. ადამიანი. მდებარეობს რეტის ალპებში, წიწვიანი ტყითა და ალპური მდელოებით შემოსილი მაღალი მთებით შემოსაზღვრულ განიერ ხეობაში. ცნობილი სამთო-სათხილამურო კურორტი. ევროპის ყველაზე მაღლა მდებარე ქალაქი. აქ ყოველწლიურად იმართება მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი, რომელსაც ხშირად დავოსის ფორუმს უწოდებენ. აერთიანებს 2 სოფელს: *დავოს-პლაცს* და *დავოს-დორფს*, რომლებიც დავოსის ხეობაში ვრცელდებიან, მდინარე ლანდვასერის ნაპირზე. ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1160 და 1213 წლებში. იმ დროს დავოსი რეტორომანულ ენაზე მოსაუბრე ხალხით დასახლდა, თუმცა მოგვიანებით, კერძოდ XIII საუკუნეში ამ ტერიტორიაზე გერმანულენოვანმა ხალხმა მოიკიდა ფეხი. 1860 წლიდან ხდება ფეშენებელური კურორტი, ხოლო XX საუკუნიდან მოყოლებული სპორტის ზამთრის სახეობებათა და სათხილამურო სპორტის საერთაშორისო ცენტრი. 

1971 წელს დავოსში პირველად გაიმართა მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმი, სადაც მიმდინარეობს მსოფლიო ეკონომიკური, პოლიტიკური და სოციალური პრობლემების განხილვა. 

დავოსის ფართობია 254.5 კმ². ტერიტორიის 37,1% გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო მიზნებში, ტყეებს 19,7% უკავია. გზებსა და შენობა-ნაგებობებზე მოდის 2,2%, ხოლო 41% მდინარეებზე, მყინვარებსა და მთებზე. 

დავოსი მაღალმთიანი კლიმატური კურორტია. იცის უღრუბლო და უქარო ამინდი, დამახასიათებელია მზის ინტენსიური რადიაცია, ზომიერად რბილი ზამთარი და ზომიერად გრილი ზაფხული. ყველაზე ნოტიო თვეა აგვისტო. წყლის ყველაზე მშრალი თვეა აპრილი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით 1000 მმ-მდე. 

სამკურნალო საშუალება: კლიმატოთერაპია, ჰიდრო- და ელექტროთერაპია და სხვა; სამედიცინო ჩვენება: ფილტვების ტუბერკულოზი, სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი (ბრონქიტი, პლევრიტი, ბრონქული ასთმა და სხვა). არის სანატორიუმები, სასტუმროები, თეატრები, საკონცერტო დარბაზები, სპორტული ნაგებობანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავოსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Swiss Federal Statistics Office – STAT-TAB Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (German) accessed 10 December 2011.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 სექტემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 1 იანვარი 2021.
3. ↑  Bestmountaintowns.com დაარქივებული 2014-02-26 საიტზე Wayback Machine. , Retrieved on 2010-01-27
**სერგო ლუკას ძე გერსამია** (დ. 11 ივნისი, 1892, ქუთაისი, — გ. 8 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი თეატრმცოდნე, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია (1911). იმავე წელს გამოსცა იუმორისტული ალმანახები „მაშხალა" და „ნემსი". 1913 წლიდან სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში ათავსებდა საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ხასიათის წერილებს. 1914 წელს იყო ქუთაისში გამომავალ გაზეთ „ჩვენი ერის" რედაქტორ-გამომცემელი. იმავე წელს მთავრობამ გაზეთი სამუდამოდ დახურა, თავად გერსამიას კი ათი დღის პატიმრობა მიუსაჯა. 

1918-1921 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა პირველი რესპუბლიკის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" ქუთაისის განყოფილების, დრამატული საზოგადოების, სამუსიკო საზოგადოების და საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი; დასავლეთ საქართველოში ერობათა კავშირის რწმუნებული. საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა სხვადასხვა კულტურულ დაწესებულებაში, 1938–1957 წლებში — საქართველოს თეატრის მუზეუმში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* სოხუმის თეატრი (ავტორი). - სოხუმი, საქპოლიგრაფგამომც. სტ. ქ. სოხუმში, 1951.
* გიორგი ერისთავის თეატრი (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1950.
* აკაკი წერეთელი და ქართული თეატრი (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1949.
* ქუთაისის თეატრი (1861-1920) (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1947.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 601.
* „ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი": იოსებ იმედაშვილი // I ტომი. - თბილისი, ეროვნული ბიბლიოთეკის გამომცემლობა, 2018. - გვ. 567.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო გერსამია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი ევგენის ძე ჯინორია** (დ. 1 დეკემბერი, 1887, ქ. ფოთი, — გ. ივლისი, 1938) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, იურისტი.

ჰქონდა უმაღლესი იურიდიული განათლება. I მსოფლიო ომის დროს მობილიზებული იყო არმიაში. 1917-1918 წლებში პრაპორშჩიკად მსახურობდა რუსულ საექსპედიციო კორპუსში საფრანგეთში, იყო საფრანგეთში რუსეთის ჯარების სარაზმო კომიტეტის თავმჯდომარე და რევოლუციური თავდაცვის რუსული ლიგის კომიტეტის წევრი. შემდეგ მუშაობდა ნაფიც ვექილად. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი 1904 წლიდან. 1919 წლის ივნისში იყო საქართველოს წარმომადგენელი მოკავშირე და ნეიტრალური ქვეყნების კოოპერატივთა კონგრესზე პარიზში (გამოვიდა მოხსენებით). 1920-იანი წლების დასაწყისში იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის და მასთან არსებული „სამხედრო კომისიის" წევრი და ანტისაბჭოთა საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში საბჭოთა ხელისუფლებამ კომიტეტის სხვა წევრებთან ერთად დააპატიმრა შიომღვიმეში. 1925 წელს საქართველოს სსრ უზენაესმა სასამართლომ მიუსაჯა დახვრეტა, რომელიც შეეცვალა 10-წლიანი პატიმრობით და „სასტიკი იზოლაციით". 1934 წელს მიესაჯა 5-წლიანი გადასახლება. ცხოვრობდა ქ. ბიისკსა (ალთაის მხარე) და ტურუხანსკში (კრასნოიარსკის მხარე). თავს ფიზიკური შრომით ირჩენდა. გადასახლებაში დაქორწინდა ასევე რეპრესირებულ ეპრაქსია რამიშვილზე (საქართველოს „პოლიტიკურ წითელ ჯვრის" ორგანიზაციის წევრი). 1938 წლის თებერვალში ჯინორია დააპატიმრეს. გარდაიცვალა ციხეში 1938 წლის ივლისში. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.

ლიტერატურა
----------

* 1924 წლის აჯანყების მონაწილეთა სასამართლო პროცესი. დოკუმენტები და მასალები (1925 წლის ივლისი-აგვისტო). გამოსაცემად მოამზადა და შესავალი წერილი დაურთო ლევან ჯიქიამ. გამომცემლობა „უნივერსალი", თბილისი, 2012;
* ი. ხვადაგიანი, საქართველოს პოლიტიკური წითელი ჯვარი: დაკარგული ისტორია, თბ. 2016. - გვ. 182;
* Книга памяти жертв политических репрессий Красноярского края. Том 3 (Д-И). Красноярск: Издательские проекты, 2005. ISBN 5-98399-021-7.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჯინორია — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
* Джинория Георгий Евгеньевич. «Единая база данных жертв репрессий в СССР».

სქოლიო
------

1. ↑  Необходима самая серьезная и энергичная борьба с эсерами…». Доклад подполковника М.С. Алексеева в личную канцелярию командующего войсками Приамурского военного округа о военно-политической деятельности социалистов-революционеров в 1918–1919 гг. დაარქივებული 2020-09-17 საიტზე Wayback Machine.  / Чубыкин И.В. // Отечественные архивы, № 1, - 2020. - с. 89-103.
**ჰეკლა** (ისლ. Hekla — თავსაბურავი) — მოქმედი სტრატოვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ რეიკიავიკის აღმოსავლეთით 111 კმ-ში. სიმაღლე 1488 მ. ჰეკლა ვულკანური ქედის ნაწილია, რომელიც 40 კილომეტრზეა გადაჭიმული. თუმცა ამ ადგილის ყველაზე აქტიურ უბანს ნაპრალი წარმოადგენს (Heklugjá), რომლის სიგრძე 5,5 კმ-ია.

ჰეკლა წარმოქმნილია ხაზობრივი ნაპრალიდან მრავალჯერ ამოფრქვევის შედეგად. 874 წლიდან მოყოლებული დაახლოებით 20-30 ჯერ ამოიფრქვა და ამრიგად წარმოადგენს ისლანდიის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. ვულკანური ფერფლის კვლევებმა უჩვენა, რომ ჰეკლა აქტიურია უკანასკნელი 6600 წლის განმავლობაში. ბოლო ამოფრქვევა დაფიქსირდა 2010 წლის 28 თებერვალს.

ჰეკლის მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა მოხდა 1947-1948 წლებში, რომლის შედეგად ყველა მიმართულებით დაეშვა ბაზალტური ლავის ნაკადი, მწვერვალი ამაღლდა 1447 მეტრიდან 1502 მეტრამდე. შემდეგ დადაბლდა კრატერის კიდეების ჩანგრევის გამო.

პირველი ამონთხევა ფიქსირებულია 1104 წელს. ყველაზე დამანგრეველი იყო 1766 წლის ამოფრქვევა, რომელსაც ახლდა ადამიანთა მსხვერპლი.

ჰეკლამ სახელწოდება მიიღო იმის გამო, რომ მისი მწვერვალი ხშირი ღრუბლოვანი საფრით არის გახვეული. ტერმინი „ჰეკლა" (Hekla) აღნიშნავს თავსაბურავს, მოსასხამს.

ვულკანის მიდამოები ოდესღაც დაფარული იყო ხეებით. ზედაპირი ეროზიისადმი არის მიდრეკილი. შემუშავებული იყო პროექტი, რომლის მიხედვით უნდა აღდგენილიყო ტყის 90 000 ჰა (ძირითადად, არყი, ტირიფი).

გალერეა
-------

* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისლანდიის ვულკანების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰეკლა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ჰეკლა (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან
**ჯეიმს უილიამ მაკ-ქუინი** (დ. 15 აპრილი, 1866 - გ. 20 აპრილი, 1925) — ამერიკელი ბიზნესმენი. 1918 წლიდან 1925 წლამდე იყო Sloss-Sheffield Steel & Iron Company- ის პრეზიდენტი.

მაკ-ქუინი დაიბადა 1866 წლის 15 აპრილს სოსიეტი ჰილში, სამხრეთ კაროლინაში, ჯონ მაკქუინისა და სარა პიკენსის ოჯახში. 1816 წლიდან მამამისი იყო კონგრესის წევრი და 1861 წლიდან 1865 წლამდე მსახურობდა კონფედერაციულ კონგრესში. დედამისი, სარა პიკენსი იყო რევოლუციური ომის გმირისა და კონგრესის წევრისენდრიუ პიკენსის შვილიშვილი.

მაკქუინი გაიზარდა იუტაუში, ალაბამაში,  და ადრეული განათლება მიიღო კერძო სკოლებში ცნობილი პედაგოგების დანიელ კოლიერისა და ჯოზეფ ა. ტეილორის ქვეშ. 16 წლის ასაკში მან იუტაუს ბანკში კლერკად დაიწყო მუშაობა. 1884 წელს დაიწყო მუშაობა Alabama Great South Railroad- ში და მსახურობდა აგენტად Eutaw-ში, Tuscaloosa-ში და ხაზის გასწვრივ სხვა პუნქტებში 1890 წლამდე, სანამ გადავიდა ბირმინგემში, ალაბამაში, სადაც მატარებლის დისპეტჩერის თანამდებობა დაიკავა. 

1891 წელს მან დაიწყო სამსახური Sloss-Sheffield Steel & Iron Company-ში - მაშინ Sloss Iron & Steel Company - ერთ-ერთი უდიდესი ინდუსტრიული კომპანია სამხრეთ შეერთებულ შტატებში. სატრანსპორტო განყოფილებაში დაიწყო მუშაობა, მაგრამ ერთ წელიწადში ანიის აუდიტორი გახდა. მაკ-ქუინი სამსახურში სწრაფად დაწინაურდა დამაღალი რანგის თანამდებობასაც მალევე მიაღწია. 1897 წელს გახდა მდივანი და ხაზინადარი, ხოლო 1902 წელს გახდა ვიცე-პრეზიდენტი.  საბოლოოდ, 1918 წელს იგი აირჩიეს კომპანიის პრეზიდენტად.   როგორც სლოს-შეფილდის აღმასრულებელი დირექტორი, მაკ-ქუინმა დიდი ყურადღება დაუთმო კომპანიის კერძო საკუთრების განვითარებას.  ბევრი ობიექტი აშენდა ან გადაკეთდა მაკ-ქუინის დროს, მათ შორის კოქსის ღუმელები ჩრდილოეთ ბირმინგემში.  გარდაცვალებამდე მსახურობდა სლოს-შეფილდის პრეზიდენტად. 

თავის პირად ცხოვრებაში მაკ-ქუინი იყო ბევრ სამოქალაქო და სოციალური კლუბის წევრი და მონაწილეობას ღებულობდა ბირმინგემის ბეისბოლის ასოციაციაში. მან 1990 წელს თავისი წილი ბირმინგემის ბარონებში მიჰყიდა რიკ ვუდვორდს. მაკ-ქუინმა ლიდია ედვარდსზე 1899 წლის 11 აპრილს იქორწინა და მათ შეეძინათ ორი შვილი (Giles E. და James W.).

მაკქუინი გარდაიცვალა 1925 წლის 20 აპრილს ნიუ-იორკში მდებარე ვალდორფ ასტორიაში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
2. ↑  Armes, Ethel (1910). *The story of coal and iron in Alabama*. Birmingham, Alabama:  Chamber of Commerce,   გვ. 458–59. ISBN 9780722226865. OCLC 772845402.
3. ↑
**ანადირის დაბლობი** (რუს. Анадырская низменность) — დაბლობი რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, მდინარე ანადირის ქვემო წელზე. დასავლეთიდან შემოფარგლულია პეკულნეისა და რარიტკინის ქედებით, აღმოსავლეთიდან ეკვრის ბერინგის ზღვის ანადირის ყურე. სიგრძე 270 კმ. სიმაღლე 100 მ-მდე. ბრტყელი ვაკის რელიეფში გამოიყოფა შთენილი და დაბალმთიანი მასივები: უშკანის ჭიუხი, ოქროს ქედი (სიმაღლე 1012 მ-მდე) და სხვ. ყველგან გავრცელებულია მრავალწლოვანი მზრალობა და მასთან დაკავშირებული რელიეფის ფორმები. ბევრია ტბა (მ.შ. თერმოკარსტულები), ნამდინარევი და ჭაობი. მიედინება მდინარეები ანადირი, კანჩალანი, ველიკაია და სხვ. გავრცელებულია ბუჩქნარიანი, ბალახ-კოლბოხოვანი ტუნდრა მარცვლოვნიანი მდელობებით. აღმოსავლეთ ნაწილში მურყნისა და ტირიფის ბუჩქებია, დასავლეთში — ქონდარა ფიჭვისა. კენჭნარიან ჭალებში გვხვდება ალვიან-ჩოზენიიანი ტყეები.

სქოლიო
------

1. ↑   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 20.
2. ↑   Анадырская низменность // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М. 2005. — стр. 648.
3. ↑   Анадырская низменность // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 1 — М. 1969.
**გიორგი წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი** — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება თბილისში, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნაწილი.

დაარსდა 1960 წლის 1 ივლისს თბილისში, როგორც საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი სხვადასხვა სამეცნიერო დაწესებულებაში აღმოსავლეთმცოდნეობის დარგში მომუშავე განყოფილებათა და ჯგუფების ბაზაზე. 1973 წელს მიენიჭა ინსტიტუტის შექმნის ინიციატორის და პირველი დირექტორის (1960-1973) გიორგი წერეთლის სახელი. წერეთლის შემდეგ ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდნენ: თამაზ გამყრელიძე (1973-2010) და გიორგი სანიკიძე (2010 წლიდან). 2010 წელს აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს შეუერთდა. 

ინსტიტუტი შეისწავლის ძველი, ახლო და შუა აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორიას, კულტურას, ლიტერატურას და ენებს, აღმოსავლეთის ხალხთა სოციალურ-ეკონომიკურ ისტორიას, საქართველოს და აღმოსავლეთის ხალხთა კულტურულ-ისტორიულ და პოლიტიკურ ურთიერთობას და სხვ.

ინსტიტუტში ფუქციონირებს ძველი აღმოსავლეთის ენათა, სემიტოლოგიის, ინდურ-ირანული, სპარსული ფილოლოგიის, თურქოლოგიის, ბიზანტიოლოგიის, ახლო აღმოსავლეთის შუა საუკუნეების ისტორიის, ახლო და შუა აღმოსავლეთის ახალი და უახლესი ისტორიის, განყოფილებები და ზოგადი ფონეტიკისა და აღმოსავლურ ენათა ტიპოლოგიის ლაბორატორია. 1993 წელს აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტთან დაარსდა აღმოსავლეთ-დასავლეთის ურთიერთობათა კვლევის საერთაშორისო ცენტრი, 1991 წელს — გ. ჩიქოვანის ინიციატივა თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი, რომელიც 2008 წელს თავისუფალი უნივერსიტეტის შემადგენლობაში გადავიდა. 

ძირითადი შრომები და თემატური კრებულები: „აღმოსავლური ფილოლოგია: (ტ. 1–5, 1969–83), „მახლობელი აღმოსავლეთის ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები" (ტ. 1–2, 1975–76), „სემიტოლოგიური შტუდიები" (ტ. 1–5, 1983–91). „ტიპოლოგიური ძიებანი" (ტ. 1, 1987), „სპარსულ-ქართული ცდანი" (I–II, 1983– 87), პერიოდული გამოცემები და კრებულები: „ახლო აღმოსავლეთი და საქართველო" (1991 წლიდან), „თანამედროვე ახლო აღმოსავლეთი" (2013 წლიდან) და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* გიუნაშვილი ჯ. აკად. გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი, «მაცნე». ენისა და ლიტერატურის სერია, 1987, № 3.
* 

* *ახვლედიანი ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი წერეთლის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ვებგვერდი.
**აღმოსავლეთ პონტოს მთები** (თურქ. Doğu Karadeniz Dağları) — ქედების სისტემა თურქეთსა და საქართველოში. წარმოადგენს პონტოს მთების აღმოსავლეთ ნაწილს. გადაჭიმულია შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, დასავლეთით — მდინარე მელეთიდან აღმოსავლეთით — მდინარე ჭოროხის ხეობამდე. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი, სიგანე 50–110 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 3937 მ (მთა ქაჩქარი). შედგება გირესუნის, გიუმიუშანეს, ზიგანის, ტრაპიზონისა და ლაზეთის ქედებისაგან. წარმოიქმნა ალპური დანაოჭების შედეგად. გეოლოგიური თვალსაზრისით, ნაოჭა-ლოდა მთებია, რომელიც დანაწილებულია მრავალრიცხოვანი განივი რღვევებით. მაღალ მწვერვალებზე არის თანამედროვე გამყინვარება. აგებულია კრისტალური, მეტამორფული და ვულკანური ქანებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა განივი ხეობებით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა ჩრდილოეთ კალთებზე წელიწადში 3000 მმ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პონტოს მთები

სქოლიო
------

1. ↑  Doðu Karadeniz Daðlarý | Ekocoðrafya
2. ↑  Бойнагрян В. Р. Геоморфология Армянского нагорья, Ереван, 2016. — 650 с.
**ფარელის ქედი** — რელიეფში კარგად გამოხატული საშუალომთიანი ქედი საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში. დასავლეთით ესაზღვრება მდინარე ცხენისწყლის ხეობა, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ლაჯანურის ხეობა. ფარელის ქედის სიგრძეა 6 კმ, სიგანე 1 კმ-ზე მეტი. მაქსიმალური სიმაღლე 1354,1 მ (მთა ფარელი).

დასავლეთით იწყება ცხენისწყლის მარცხენა მხარეზე, ქალაქ ცაგერის ჩრდილოეთით. ვრცელდება ჯერ აღმოსავლეთით, ხოლო შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით და მთავრდება მდინარე ლაჯანურის მარჯვენა მხარეზე, ორბელის კლდეკართან, სოფელ ორბელის სიახლოვეს. აგებულია ცარცული და ეოცენური კირქვებითა და ნაწილობრივ მერგელებით.

კარსტი და ჰიდროგრაფიული ქსელი სუსტად არის განვითარებული. ტექტონიკურად რაჭა-ლეჩხუმის სინკლინის ჩრდილო ფრთის შემადგენლობაშია. ქედის სამხრეთ-დასავლეთი საზღვარი კარგად არის გამოხატული და გადის დაახლოებით ორბელ–ცაგერის შემაერთებელი გზის გასწვრივ. კარგად იკვეთება საზღვარი ჩრდილო-აღმოსავლეთითაც, განსაკუთრებით მის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, ხოლო შუაში, სადაც ხდება ამ ქედის დაკავშირება მთა ფარელიდან გამოყოფილი ტოტით ჩრდილოეთით მდებარე ქედთან, — შედარებით სუსტად.

ქედის თხემური ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი ვიწროა, ხოლო მთა ფარელის შემდეგ, მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი რამდენადმე ვაკიანია. ქედი დაფარულია ტყით და მისი ფერდობები ფლატიანია. მთა ფარელის ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქედის თხემური ნაწილი თანდათანობით დაბლდება და ცხენისწყალსა და ლაჯანურთან მიახლოებისას ციცაბოდ წყდება დაახლოებით 400 მ-ანი სიმაღლის ფლატით.

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები, გეოგრაფიულ-გეოლოგიურ მეცნიერებათა სერია, ტ. 90. თბ. 1963
2. ↑  Топографическая карта, лист K-38-50. Масштаб 1:100000. Издание 1989 г.
3. ↑  კაჭარავა ი. რაჭა-ლეჩხუმის აუზი და მოსაზღვრე რაიონები პალეოგენის დროს. გეოლოგიური სერია, ტ. II (VIII), თბ. 1944
4. 1 2  ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის შრომები : ტომი XX, თბ. 1964
**წითელი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელსოფელში, სოფლიდან 2-3 კილომეტრის მოშორებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ორ ხევს შუა ამოზრდილ ბორცვის თავზე.

აგებულობა
---------

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ჩრდილოეთის მინაშენით. ტაძარი ნაგებია შერეული მასალით. აღმოსავლეთის ფასადი თლილი ქვითაა მოპირკეთებული. ასეთივე უნდა ყოფილიყო სამხრეთის ფასადიც, რომლის მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი. ამ ორ ფასადს აერთიანებდა ფერადოვანი ზოლები, რაც შემდეგი სახით არის მოღწეული: სულ ქვევით არის მუქი წითელი ქვებისაგან შემდგარი სარტყელი, რომელიც აღმოსავლეთი ფასადიდან სამხრეთისაზე გადმოდის. მას მოჰყვება მოვარდისფრო ზოლი, შემდეგ ისევ მუქი წითელი. სულ ზევით ღია ვარდისფერი. დასავლეთი ფასადი სხვადასხვა ზომის, დაუმუშავებელი ქვით არის ნაგები, კირის სქელ სხნარზე. ასეთივეა ეკლესიის შიდა კედლები.

წარწერები
---------

პირველი წარწერა ამოკვეთილია ტაძრის ჩრდილოეთ კედელზე, კარნიზის ქვემოთ მდებარე ქვაზე. წარწერიანი ქვის ზომებია: 62,5 X 60 სმ.. წარწერა იკითხება ასე: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქ(რისტ)ე, შ(ეიწყალ)ე მ(ა)ხ(ა)რ(ე)ბ(ე)ლი ამ{ი}ს წ(მიდი)სა ეკლ(ესიი)სა მაშ{ე}ნ{ე}ბ{ე}ლი." |
|  |  |

 წარწერა თარიღდება X-XI საუკუნეებით.

მეორე წარწერა ამოკვეთილია ტაძრის სამხრეთი შესასვლელი კარის მარცხნივ, მიწის დონიდან 195 სმ-ის სიმაღლეზე; წარწერიანი
ქვის ზომებია: 33 X 20 სმ. წარწერა იკითხება ასე: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „დ(ავით) გ(ა)ლ(ატო)ზი." |
|  |  |

 ეს წარწერაც თარიღდება X-XI საუკუნეებით.

ლიტერატურა
----------

* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ. 2014 გვ. 82-83
* ბერძენიშვილი დ. გიორგიძე მ. ჩაჩხუნაშვილი ც. ჭანიშვილი გ. არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი `გუჯარეთი, თბ. 1987
* მაკალათია ს. ბორჯომის ხეობა, თბ. 1957

1. 1 2  გოგოლაძე თ. თორის ხეობის ეპიგრაფიკული კორპუსი, როგორც საისტორიო წყარო, თბ. 2019, გვ. 32-35
**პავლე გიორგის ძე გილაშვილი** (დ. 2 მაისი, 1918, თბილისი ― გ. 1 ოქტომბერი, 1994, იქვე) — კომუნისტური პარტიის აქტიური წევრი და სახელმწიფო მოღვაწე. სკკპ-ის წევრი 1939 წლიდან. 1956 წელს დაამთავრა სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1934-1937 წლებში თბილისის სტალინის სახელობის ორთქლმავალ-ვაგონშემკეთებელ ქარხანაში მუშაობდა ზეინკლად. 1937-იდან კომკავშირულ სამუშაოზეა, 1939-იდან — წითელ არმიაში. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 

დემობილიზაციის შემდეგ ისევ პარტიულ სამუშაოს უბრუნდება: საქართველოს კომუნისტური პარტიის თბილისის ლენინის სახელობის რაიკომის მეორე, შემდეგ პირველი მდივანი, ცხინვალის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების გამგე, რუსთავის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, სკკპ ცკ-ის ინსტრუქტორი. 1967-იდან აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, 1972-იდან საქართველოს კომპარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1976-1989 — საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. იყო საქართველოს სსრ-ის IV, X, XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, აგრეთვე სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე, სკკპ ცენტრალური სარევიზიო კომისიის წევრი, სსრკ VIII-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ოქტომბრის რევოლუციის, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 154.
* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 617, თბ. 1997

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* პავლე გილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* პავლე გილაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* პავლე გილაშვილის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
* პავლე გილაშვილის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარეები  |
| --- |
|  |
| 
* ფილიპე მახარაძე  (10 ივლისი, 1938 — 10 დეკემბერი, 1941)
* გიორგი სტურუა  (3 იანვარი, 1942 — 26 მარტი, 1948)
* ვასილ გოგუა (26 მარტი, 1948 — 6 აპრილი, 1952)
* ზაქარია ჩხუბიანიშვილი  (6 აპრილი, 1952 — 15 აპრილი, 1953)
* ვლადიმერ ცხოვრებაშვილი (15 აპრილი, 1953 — 29 ოქტომბერი, 1953)
* მირონ ჩუბინიძე (29 ოქტომბერი, 1953 — 17 აპრილი, 1959)
* გიორგი ძოწენიძე (18 აპრილი, 1959 — 26 იანვარი, 1976)
* პავლე გილაშვილი (26 იანვარი, 1976 — 29 მარტი, 1989)
* ოთარ ჩერქეზია (29 მარტი, 1989 — 17 ნოემბერი, 1989)
* გივი გუმბარიძე (17 ნოემბერი, 1989 — 14 ნოემბერი, 1990)

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგაძე**. |

**გრიგოლ გრიგოლის ძე გიორგაძე** (დ. 28 ივლისი, 1927, ქუთაისი — გ. 2 აპრილი, 2005, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, აღმოსავლეთმცოდნე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993)

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1952 წელს. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1991), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე (1988–იდან). თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ასირიოლოგიის კათედრის გამგე (1991–იდან). ქართული ენციკლოპედიის რედაქციის ძველი ისტორიისა და რელიგიის სამეცნიერო–საკონსულტაციო სექციის თავმჯდომარე. 

მუშაობდა ძველი აღმოსავლეთის ისტორიაში, კერძოდ, ხეთოლოგიასა და მომიჯნავე დარგებში. გიორგაძის სამეცნიერო შრომები ეძღვნება ძირითადად ხეთების სახელმწიფო სოციალურ–ეკონომიკური ისტორიის, სახელმწიფოებრივი წყობის, მათი პოლიტიკური და ეთნიკური ისტორიის, ისტორიული გეოგრაფიის, სამართლის საკითხებს. იკვლევდა ხეთურ და ქართველურ ენათა, ხეთური და ძველ ქართული რელიგიური პანთეონის, ხეთებისა და ქართველურ ტომთა კულტურული ურთიერთობის საკითხებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Борьба хеттов за Северную Сирию в период Древнехеттского царства, «Вестник древней истории», 1964, №1;
* Очерки по социально- экономической истории Хеттского государства, Тб. 1973;
* Производство и применение железа в Центральной Анатолии по данным хеттских клинописных текстов, «Древний Восток», М. 1985;
* Неиндоевропейские этнические группы (хатты, каски) в древней Анатолии, კრ.: Разыскания по истории Абхазии, Тб. 1999;
* Two Forms of Non-slave Labour in Hittite Society, «Labour in the Ancient Near East», New Haven, 1987.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 13.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისტორიული კალენდარი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* „გრიგოლ გიორგაძე — ღვაწლმოსილი მეცნიერი და პედაგოგი". „ანალები" #1, 2007: 415-418
**ნაბუქოდონოსორ II** (არაბ. نِبُوخَذنِصَّر დ. ძვ. წ. 634 — გ. ძვ. წ. 562) — ახალი ბაბილონის მეფე ძვ. წ. 605 — ძვ. წ. 552 წლებში. ბიბლიის თანახმად, მან დაიპყრო იუდეა და იერუსალიმი, საიდანაც გადაასახლა ებრაელები. მას მიეწერება ბაბილონის დაკიდებული ბაღების აშენება და სოლომონის ტაძრის დანგრევა. იგი მოხსენიებულია დანიელ წინასწარმეტყველისა და ბიბლიის რამდენიმე წიგნში.

ეგვიპტესთან ბრძოლა
------------------

ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 601 წლის დეკემბერში ნაბუქოდონოსორი ეგვიპტის საზღვარს მიუახლოვდა. სასტიკ ბრძოლაში ეგვიპტელებმა გაიმარჯვეს. ნაბუქოდონოსორი ვალდებული გახდა უკან დაეხია და დაბრუნებულიყო ბაბილონში. ამ ბრძოლის შედეგად ნაბუქოდონოსორის ლაშქარი ძალიან დასუსტდა, მათ 20 თვე დასჭირდათ ბრძოლისუნარიანობის აღდგენისთვის. ეგვიპტემაც აგრეთვე დიდი ზარალი მიიღო, ამ ბრძოლის შემდეგ ნექომ გადაწყვიტა არ ეომა ბაბილონთან აზიური პროვინციებისთვის.

იერუსალიმის აღება
-----------------

ჩვენ წელთაღრიცხვამდე 586 წ. ზაფხულს აპრიის ლაშქარი ისევ აღმოჩნდა სამხრეთით, ის ემუქრებოდა ბაბილონს რომელმაც, იერუსალიმს ალყა შემოარტყა მაგრამ, განიდევნა და 586 წლის 18 ივლისს ეპიდემიითა და შიმშილით დასუსტებული იერუსალიმი დაეცა.

მხედართმთავრებს შორის რომლებიც, მონაწილეობას იღებდნენ იერუსალიმის აღებაში გამოირჩეოდა ნეგრალ-შარ-უცური, ბაბილონის მომავალი მეფე. მეფე სედეკიამ სცადა გაქცევა მაგრამ ის იერიხონთან დაიჭირეს, და ბრმად დააბრუნეს ბაბილონში. სოლომონის ტაძარი დაანგრიეს, ხოლო იერუსალიმი დაწვეს. ომის შემდეგ გადარჩენილი მოსახლეობა ტყვედ წაიყვანეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Inscription of Nabuchadnezzar. *Babylonian and Assyrian Literature*
* Nabuchadnezzar Ishtar gate Inscription
* Jewish Encyclopedia on Nebuchadnezzar
* Nebuchadnezzar II on Ancient History Encyclopedia
**შინაგანი მედიცინა**, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც **ზოგადი შინაგანი მედიცინა** თანამეგობრობის ქვეყნებში — სამედიცინო სპეციალობა სამედიცინო ექიმებისთვის, რომელიც ორიენტირებულია მოზრდილებში შინაგანი დაავადებების პროფილაქტიკაზე, დიაგნოზსა და მკურნალობაზე. შინაგანი მედიცინის პრაქტიკოსებს თანამეგობრობის ქვეყნებში მოიხსენიებენ, როგორც **ინტერნისტებს** ან **ექიმ თერაპევტებს**.  ინტერნისტებს აქვთ სპეციალიზებული ცოდნა მრავალსისტემური დაავადების მქონე პაციენტების მკურნალობაში. ისინი უზრუნველყოფენ მკურნალობას როგორც ჰოსპიტალიზებულ (სტაციონარულ) და ამბულატორიულ (ამბულატორიული) პაციენტებს და ხშირად მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს სწავლებასა და კვლევაში. ინტერნისტები არიან კვალიფიციური ექიმები, რომლებმაც გაიარეს დიპლომისშემდგომი განათლება შიდა მედიცინაში და არ უნდა აგვერიოს "სტაჟიორებთან" ან/და უმცროს ექიმებთან, ტერმინი, რომელიც ჩვეულებრივ გამოიყენება ექიმისთვის, რომელსაც აქვს მიღებული ზოგადი სამედიცინო ხარისხი, მაგრამ ჯერ არ აქვს მედიცინის საქმიანობის ლიცენზია.  

შეერთებულ შტატებსა და თანამეგობრობის ქვეყნებში ხშირად არის დაბნეულობა შინაგან მედიცინასა და ოჯახის ექიმს შორის, ადამიანები შეცდომით თვლიან მათ ერთიდაიგივე ფუნქციის მქონე ექიმებად.

ინტერნისტები ძირითადად მუშაობენ საავადმყოფოებში, რადგან მათი პაციენტები ხშირად არიან მძიმედ ავად ან საჭიროებენ ლაბორატორიულ, ინსტრუმენტულ და ფუნქციურ კვლევებს. ინტერნისტებს აქვთ სუბსპეციალური ქვესპეციალობები, რომლებიც გავლენას ახდენენ კონკრეტულ ორგანოებზე ან ორგანოთა სისტემებზე. სერტიფიცირების პროცესი და ხელმისაწვდომი სუბსპეციალობა შეიძლება განსხვავდებოდეს სხვადასხვა ქვეყანაში.

გარდა ამისა, შინაგანი მედიცინა აღიარებულია, როგორც სპეციალობა კლინიკურ ფარმაციაში და ვეტერინარულ მედიცინაში .

სქოლიო
------

1. ↑  What Is Internal Medicine? en (2019-12-10). ციტირების თარიღი: 2023-06-13
2. ↑  What is an Internist - Doctors for Adults. *American College of Physicians*. ციტირების თარიღი: 4 Apr 2012
3. ↑  Glossary of Terms.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ნოემბერი 2012. ციტირების თარიღი: 2 December 2012
კუნძული კალიმანტანი
**კალიმანტანი** (ინდონ. Kalimantan, ასევე **ბორნეო** (მალ. Borneo)) — მსოფლიოში სიდიდით მესამე კუნძული; ერთადერთი კუნძული რომელსაც სამი სახელმწიფო იყოფს: ინდონეზია, მალაიზია და ბრუნეი. კუნძულის ფართობია — 743 330 კმ². კუნძული იმყოფება მალაის არქიპელაგის ცენტრში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.

კუნძულის ყველაზე დიდი ნაწილია ადმინისტრაციული რეგიონი „კალიმანტანი" (ინდონეზიის შემადგენლობაში), რომელიც 4 პროვინციად იყოფა.

ისტორია
-------

XV საუკუნეში კუნძული დამოუკიდებელი გახდა ინდონეზიის იმპერიისაგან. ინდუისტური სახელმწიფოს ხელმძღვანელი ნაგარა დიპა, მცხოვრები კილიმანტანზე ჯუნგჯუნგ ბუი, ცოლად გაჰყვა იავანიის პრინცს - სურიანატს, რომლებიც ერთად მართავდნენ სახელმწიფოს.

ჩრდილო კალიმანტანი XV-დან XVII საუკუნემდე ბრუნეის სასულთნოს შემადგენლობაშ შედიოდა. 1703 წელს კუნძულის დიდი ნაწილი გადაეცა სულთან სულუს, განლაგებულს სამხრეთ ფილიპინებზე. 1857 წელს სულთანმა სულუ ჯამალულ ახლამ კირამიმ (1863—1881), ჩრდილო კალიმანტანი არენდით გადასცა ბრიტანულ კომპანიას. ეს ნაწილი დღეს მალაიზიის შემადგენლობაში შედის. ტერიტორიის შიდა ნაწილი უცხოელებით დასახლდა. დღეს კუნძულზე 3 სახელმწიფო ესაზღვრება ერთმანეთს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კალიმანტანი"** ვიკისაწყობში.
* Borneo: Eco Warriors დაარქივებული 2006-05-17 საიტზე Wayback Machine.  — Online documentary
* კორაბლიკნოვის სტატია დაარქივებული 2012-07-26 საიტზე Wayback Machine.
* ვიდეო სიუჟეტი კალიმანტანის შესახებ
***ჩვენ ანგელოზები არ ვართ (ინგლ. We're No Angels)*** — 1989 წლის ამერიკული კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია ნილ ჯორდანი. ის1955 წლის ამავე სახელწოდების ფილმის რიმეიქია. ფილმში მთავარ როლებს რობერტ დე ნირო, შონ პენი და დემი მური ასრულებენ.

სიუჟეტი
-------

1935 წელს დიდი დეპრესიის ეპოქის მსჯავრდებულები, ნედი და ჯიმი, რომლებიც ციხეში ჩასვეს დაუზუსტებელი ბრალდებებით, ციხიდან გაქცევას მოახერხებენ სასტიკი მკვლელის დამსახურებით, რომელიც ელექტრო სკამს გაურბის.

ისინი აღმოჩნდებიან ნიუ-იორკის პატარა ქალაქში, კანადა-აშშ-ს საზღვართან, სადაც ადგილობრივ მონასტერში ხვდებიან სხვა 2 მღვდლის ნაცვლად, რომელთაც იქ ელიან. მათ უნდათ კანადაში გაქცევა, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზთა გამო ეს თითქმის შეუძლებელი ხდება.

ნედი და ჯიმი აგრძელებენ მონასტერში ცხოვრებას და საბოლოოდ ისინი ცხოვრებაში თავიანთ ადგილს პოულობენ.

როლებში
-------

რობერტ დე ნირო - ნედი
შონ პენი - ჯიმი
დემი მური - მოლი
ჯეიმს რუსო - ბობი

კრიტიკა
-------

ფილმმა არაერთგვაროვანი შეფასებები დაიმსახურა. Rotten Tomatoes-მა შეარჩია 21 რეცენზენტი და შეაფასა მიმოხილვების 48% დადებითად, საშუალო ქულით 5.2/10.  CinemaScore- ის მიერ გამოკითხულმა აუდიტორიამ ფილმს მიანიჭა ნიშანი „B" A-დან F-მდე შკალით.



1. ↑  We're No Angels. Rotten Tomatoes. ციტირების თარიღი: 11 January 2024
2. ↑  Hollywood's Star Vehicles Sputter at the Christmas Box Office : Movies: 'Blaze,' 'We're No Angels' and 'Family Business' opened with high holiday hopes. Despite their six bankable male leads, the films have fallen flat..
**ფარახეთის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფარახეთში.

აღწერა
------

ფარახეთის სამების ეკლესია ახალი აღდგენილია. ამ ადგილას შუა საუკუნეებში აგებული ეკლესიის ნაშთი იყო, რომლის ადგილას ახალი ეკლესია ააშენეს. ეკლესია ნაგებია კარგად დამუშავებული კვადრებით, გამოყენებულია ცემენტის ხსნარი. ეკლესიის გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია თუნუქით. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, საკმაოდ მოზრდილი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ კედელშია დატანილი. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთით და აღმოსავლეთით დატანილი თითო-თითო და სამხრეთ კედელში დატანილი ორი ვიწრო სარკმლით. დასავლეთ ფასადზე, არქიტრავის ქვაზე ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. ეკლესიის ჩრდილოეთით რამოდენიმე მეტრში 4 სვეტზე დაყრდნობილი ღია თაღოვანი სამრეკლოა აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთით პატარა ნაგებობაა ჩადგმული, რომელსაც საცხოვრებლის, კელიის ფუნქცია აქვს. ეკლესიის ეზოში სავარაუდოდ ძველი ეკლესიის კაპიტელი და რამოდენიმე არქიტექტურული დეტალია განთავსებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16706
ბარდა სკლიაროსის გამოცხადება იმპერატორთან
**ბარდა სკლიაროსი**, **ბარდა სკლეროსი** (ბერძ. Βάρδας Σκλήρος; დ. 917 — გ. 991, თრაკია) — X საუკუნის ბიზანტიელი პოლიტიკური მოღვაწე, პატრიკიოსი, აღმოსავლეთ სხოლათა დომესტიკოსი, უზურპატორი. დაწინაურდა იმპერატორი იოანე ციმისკეს დროს (969-976 წწ.). პირველად მასვე აუჯანყდა, მაგრამ დამარცხდა და შეიწყალეს. 976 წელს ხელახლა აჯანყდა მცირეწლოვანი ბასილი II-ისა და კონსტანტინე VIII-ის დროს. მალე თითქმის მთელი მცირე აზია სკლიაროსის განმგებლობაში აღმოჩნდა და საფრთხე შეექმნა დედაქალაქსაც. იმპერიის მმართველმა სასწრაფოდ გამოიძახა ექსორიაში მყოფი სარდალი ფოკა ბარდა და აჯანყების ჩახშობა დაავალა. მაგრამ ფოკა ბარდაც დამარცხდა. მაშინ ბიზანტიის მთავრობამ საქართველოს განმგებელს დავით კურაპალატს მიმართა ათონის ივერთა მონასტერში მყოფი თორნიკე ერისთავის საშუალებით. თორნიკე ერისთავმა 12 ათასი რჩეული ქართველი მეომრით ფოკა ბარდასთან ერთად დაამარცხა ბარდა სკლიაროსი (979 წლის მარტი). სკლიაროსმა აღმოსავლეთის ერთ-ერთ მთავარს შეაფარა თავი და იქ დიდხანს იყო ტყვეობაში. 987 წელს სკლიაროსი შეუერთდა აჯანყებულ ფოკა ბარდას, მაგრამ ამ უკანასკნელმა იგი მოატყუა და დაატყვევა. 989 წელს ფოკა ბარდას სიკვდილის შემდეგ, აჯანყებულმა სკლიაროსმა იმპერატორს მორჩილება და პატიების თხოვნა შეუთვალა, რაც მიღებულ იქნა კიდეც. უკვე ხანდაზმული სკლიაროსის შემდგომი ბედი აღარა ჩანს.

ლიტერატურა
----------

* *ღუდუშაური გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 425.
**ბაგრატ მუხრანბატონი** — კონსტანტინე II-ის ძე. ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVI საუკუნის I ნახევარში, მწერალი, მეფე დავით X-ის ძმა, ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოსა და სათავადოს ფუძემდებელი, ქართლის სამეფოს მემარცხენე სადროშოს სარდალი. 

ბაგრატ მუხრანბატონმა ითავა კახეთის მეფის ავგიორგის (გიორგი II-ის) ქართლში გამუდმებული თარეშის ალაგმვა; 1512 მეფეს საუფლისწულოდ გამოსთხოვა მუხრანი და სადროშო, რაც საფუძვლად დაედო სამუხრანბატონოს შექმნას. ბაგრატ მუხრანბატონი სოფ. ციხისძირის თავს, მის მიერვე აგებულ ქსნის ციხეში გამაგრდა. ავგიორგი 3 თვის უშედეგო ალყის შემდეგ იძულებული გახდა გაბრუნებულიყო. 1513 ქართლში ერთ-ერთი ლაშქრობის შემდეგ უკან მიმავალი გიორგი II ძალისსა და ჭაპურს შუა (ახლანდელი მცხეთის რაიონი) ხევში ჩასაფრებულმა ბაგრატ მუხრანბატონმა შეიპყრო და ციხეში დაამწყვდია, სადაც იგი გარდაიცვალა (ერთი ვერსიით — მიაშთვეს). ბაგრატ მუხრანბატონი დავით X-თან ერთად ცდილობდა კახეთის სამეფოს გაუქმებას და ქართლთან შეერთებას. 20-იანი წლების ბოლოსა და 30-იანი წლების დასაწყისში ბაგრატ მუხრანბატონი ბარნაბეს სახელით ბერად შედგა.

ბაგრატ მუხრანბატონს ეკუთვნის ძველი ქართული მწერლობის პოლემიკური ჟანრის ერთ-ერთი საყურადღებო ნაწარმოები, ანტიმაჰმადიანური თხზულება „მოთხრობაჲ სჯულთა უღმერთოთა ისმაილიტთაჲ". ავტორი განიხილავს მაჰმადიანური სარწმუნოების ისტორიას და ქრისტიანობის აპოლოგეტის პოზიციიდან განაქიქებს ამ რელიგიას. თხზულება აგრეთვე შეიცავს მოკლე ცნობებს ძველ ქართველ მთარგმნელთა შესახებ. მასში პირველად არის მოხსენებული ქართველი საერო მწერლობის ცნობილი ძეგლი „ამირანდარეჯანიანი".

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ. ონიანი შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 132.

|
|  |
|
| წინამორბედი:დაფუძნება | **მუხრანბატონი**1512–1539 | შემდეგი:აშოთან მუხრანბატონივახტანგ მუხრანბატონი |
**გიორგი ჯაბაური** (დ.20 დეკემბერი, 1874 — გ. 1962, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და პოეტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950).

1893 წელს დაამთავრა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელი და იქვე დაიწყო მუშაობა.

1903-1933 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. სცენაზე პირველად 1891 წელს გამოვიდა სცენისმოყვარეთა სპექტაკლში. ის აქტურ მონაწილეობას იღებდა პირველი სახალხო თეატრის, ე. წ. „ავჭალის აუდიტორიის" დაარსებაში. 1909-1933 წლებში მუშაობდა ზუბალაშვილების მიერ აშენებულ თბილისის სახალხო თეატრში. გიორგი ჯაბაური ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს: გიჟუა, ნიკალა, ტიმოთე(ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ", „ციმბირელი", „ხანუმა"), გაიოზ ფაღავა (ვალერიან გუნიას „და-ძმა"), ვანო (იონა გედევანიშვილის „მსხვერპლი"), ილიკო მენაბდიშვილი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები"), ნიკალა (ი. გულისაშვილის „დრონი მეფობენ"), პეპო, მოსესიანი(გ. სუნდუკიანის „პეპო" და „ხათაბალა"), ჰერტი (ჰეიერმესის „იმედის დაღუპვა") და სხვა. მისი პიესა „მამის ბრალია" 1906 წელს დაიდგა „ავჭალის აუდიტორიაში", 1956 წელს დაიბეჭდა მისი „მოგონებანი", ლექსების კრებული გამოიცა 1906 და 1920 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჯაბაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------



1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1950. №19. გვ. 19
**Binance** — კრიპტოვალუტის ბირჟა, რომელიც არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი ბირჟა კრიპტოვალუტების ყოველდღიური ვაჭრობის მოცულობით. ის დაარსდა 2017 წელს და რეგისტრირებულია კაიმანის კუნძულებზე.

Binance დააარსა Changpeng Zhao-მ, დეველოპერმა, რომელმაც მანამდე შექმნა მაღალი სიხშირის სავაჭრო პროგრამული უზრუნველყოფა. Binance თავდაპირველად ჩინეთში იყო დაფუძნებული, მაგრამ მოგვიანებით მისი სათაო ოფისი ჩინეთიდან გადავიდა ჩინეთის მთავრობის მიერ კრიპტოვალუტის მზარდი რეგულირების შემდეგ.

2021 წელს, Binance-ს ჩაუტარდა გამოძიება შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტისა და შიდა შემოსავლების სამსახურის მიერ ფულის გათეთრებისა და საგადასახადო დანაშაულების ბრალდებების გამო. გაერთიანებული სამეფოს ფინანსური ქცევის ორგანომ Binance-ს უბრძანა 2021 წლის ივნისში შეეწყვიტა ყველა რეგულირებადი საქმიანობა გაერთიანებულ სამეფოში.

2022 წლის თებერვალში, Binance-მა 10 მილიონი დოლარი შესწირა უკრაინაში ჰუმანიტარული საჭიროებისთვის, 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის ფონზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Binance.
2. ↑  „Crypto Exchange Binance Under IRS and DOJ Investigation". *Daily Newsbrief*.
3. ↑  Binance Faces Probe by U.S. Money-Laundering and Tax Sleuths (2021-05-13). ციტირების თარიღი: 2021-05-13
4. ↑  Binance under investigation by Justice Department, IRS - Bloomberg News (2021-05-13). ციტირების თარიღი: 2021-05-13
5. ↑  Consumer warning on Binance Markets Limited and the Binance Group (2021-06-26). ციტირების თარიღი: 2021-12-08
6. ↑  How the Ukraine conflict became a turning point for cryptocurrency en. ციტირების თარიღი: 2022-03-07
ეშტორილი
**ეშტორილი** (პორტუგ. Estoril) — ფრეგეზია (იგივე პორტი, სანავსადგურო რაიონი) და დასახლებული პუნტი პორტუგალიაში. შედის მუნიციპალურ ოლქში ცენტრით კაშკაიში.

მოსახლეობა — 23 769 ადამიანი (2001), ფართობი — 8,79 კმ².

მდებარეობს კაშკაის ყურეში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე ლისაბონიდან 15 კმ-ის მანძილზე. დედაქალაქთან დაკავშირებულია ელექტრომატარებლით. 

ეშტორილი არის ერთ-ერთი მთავარი საკურორტო ქალაქი პორტუგალიაში. ფართოდ არის ცნობილი ეშტორილის კაზინო, რომელიც არეკლამირებს საკუთარ თავს, როგორც ევროპის ყველაზე დიდ კაზინოს. ეშტორილი ცნობილია, ასევე მისი პარკით. ნოემ,ბრის დასაწყისში აქ ყოველთვის ტარდება კინოფესტივალები.

ისტორია
-------

თანამედროვე ეშტორილის ადგილას პირველი დასახლებები გაჩნდა დაახლოებით 2 ათასი წლის წინ. დიდხანს ის წარმოადგენდა მხოლოდ მეთევზეთა პატარა დასახლებას. XIX - XX ს. ს. მიჯნაზე გარადიქმნა ეშტორილის მთელი მზიანი სანაპირო მსხვილ ტურისტულ ცენტრად. 

1975 წელს პორტუგალიის იეჰოვას მოწმეებმა მრავალწლიანი აკრძალვების შემდეგ აქ შეიძინეს 20-ოთაიანი შენობა, რომელიც წარმოადგენს იეჰოველთა მსოფლიო ორგანიზაციის ფილიალს. ეს ცენტრი პასუისმგებელია იეჰოვას მოწმეების მოღვაწეობაზე მადეირაზე, აზორის კუნძულებზე, ანგოლასა და სან-ტომეში.

აქაური კლიმატი სუბტროპიკულია და წააგავს ლისაბონის კლიმატს.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

საინტერესო ადგილთა შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია წმ. ანტონიას ეკლესია (პორტ. Igreja Santo António do Estoril). იგი აგებულია XVI ს. დასაწყისში (აღდგენილია ორჯერ 1755 წ. მიწისძვირით განადგურების და 1927 წლის ხანძრის შემდეგ).

აღმოჩენილია რომაული ვილების ნანგრევები, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. 1-ლი ათასწლეულით.

სპორტი
------

ეშტორილს აქვს ფეხბურთისა და კალათბურთის კლუბები.

1990 წლიდან აქ ტარდება ჩოგბურთის ტურნირი „Estoril Open" (1998 წლიდან აქ ტარდება ქალთა ტურნირებიც). მამაკაცთა ტურნირის გამარჯვებული მრავალი ცნობილი სპორტსმენია. მაგ: სერხი ბრუგერა (1991), ანდრეი მედვედევი (1993), ტომას მუსტერი (1995, 1996), ალექს კორეტჰა (1997), კარლოს მოია (2000), ხუან კარლოს ფერერო (2001), დავიდ ნალბანდიანი (2002, 2006) და სხვ. 

ქალაქის მახლობლად მთიან პლატოზე ააგეს ავტოდრომი 1972 წ, რომელმაც 1984—1996 წ.წ. მან მიიღო პორტუგალიის გრან-პრი.

ცნობილი ადამიანები
------------------

* ლუიზა იზაბელ ალვარეს დე ტოლედო

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეშტორილში მრავალი ცნობილი ემიგრანტი ცხოვრობდა:

* ალექსანდრე ალიოხინი - მე-4 მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში (გარდაიცვალა ეშტორილში 1946 წელს);
* კაროლ II — რუმინეთის მეფე 1930-1940 წწ. (გარდაიცვალა ეშტორილში 1953წ.);
* მიკლოშ ჰორტი — უნგრეთის რეგენტი 1920—1944 (გარდაიცვალა 1957წ.);
* ხუანი, ბარსელონას გრაფი — ესპანეთის პრინცი, სამეფო ტახტის ერთ-ერთი პრეტენდენტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეშტორილის საიტი დაარქივებული 2007-01-10 საიტზე Wayback Machine.
* ეშტორილი დაარქივებული 2015-03-22 საიტზე Wayback Machine.
* ეშტორილი რუკაზე დაარქივებული 2011-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* ეშტორილი დაარქივებული 2015-03-21 საიტზე Wayback Machine.
* ეშტორილი დაარქივებული 2015-04-29 საიტზე Wayback Machine.
* ეშტორილ-კაზინო
* ეშტორილ-ფესტივალები
**ოროჯოლარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოროჯოლარში.

აღწერა
======

ოროჯოლარის მონოფიზიტური ტაძარი სოფელში დაბალი გალავნით შემოზღუდულ ველზე დგას. აგებულია სხვადასხვა ზომის ტუფის ქვით. წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, რომელიც ხის თაღნარით სამ ნავადაა გატიხრული. გადახურვა კოჭოვანია. კედლებში მეორადი გამოყენებით ჩატანებულია შუა საუკუნეების საფლავის ქვები და ტოლკმლავა ჯვრის რელიეფი. აღმოსავლეთის ფასადში სარკმლის ქვეშ ჩადგმულია ადრეშუა საუკუნეების სტელის სვეტი წიწვისებური ორნამენტით. ტაძრის აღმოსავლეთ კედელში ჩადგმული იყო დიდი ბარელიეფი ანგელოზისა და ქტიტორის გამოსახულებით, რომელიც ამჟამად ვარძიის მუზეუმ-ნაკრძალშია დაცული. ბარელიეფი X საუკუნით თარიღდება. გამოსახულებებს ახლავს დაქარაგმებული წარწერები: "დრნგ", "მჴეცი", "დლკ", "სიმონ"; სავედრებელი წარწერა: "ქრისტე შეიწყალე მჴეცი". ტაძარი განათებული იყო ფართო, თაღოვანი და სწორკუთხა სარკმლებით. საკურთხეველი ნახევარწრიული და აწეულია. გვერდითი დამხმარე ოთახები არ აქვს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16881
ჰომარი დალმაციურად.
**ხორვატული სამზარეულო** არაერთგვაროვანი და რეგიონისთვის დამახასიათებელია. ხორვატიის ყველა რეგიონს აქვს მისთვის დამახასიათებელი კულინარიული ტრადიციები. მისი ფესვები ანტიკური ხანიდან მოდის. საკვები პროდუქტებისა და მათი მომზადების ფორმების შერჩევაში სხვაობა განსაკუთრებით ჩანს მატერიკის და ზღვისპირა რეგიონებს შორის.

მატერიკული სამზარეულო ხასიათდება ადრეული სლავური ტრადიციებით და შედარებით ახალი მეზობელი კულტურების გავლენით. მისთვის დამახასიათებელია ღორის ქონის გამოყენება და ისეთი სუნელების გამოყენება როგორიცაა: შავი პილპილი, წიწაკა, ნიორი.

ზღვის რეგიონის სამზარეულო განიცდის როგორც ბერძნულ და რომაულ ასევე მოგვიანებით ხმელთაშუა ზღვის სამზარეულოს (განსაკუთრებით იტალიური) გავლენას. აქ გამოიყენება ზეითუნის ზეთი და შემდეგი სუნელები: როზმარინი, პიტნა, დაფნა, შაშკვლავი, მაიორანი, დარიჩინი, მიხაკი, ჯავზი, ლიმონი, ფორთოხალი.

გლეხური კულინარიული ტრადიციები ეფუძნება ისეთ ძირითად საკვებ პროდუქტებს როგორიცაა: მარცვლეული კულტურები, ბოსტნეული კულტურები, რძის პროდუქტები, ხორცი და თევზი.

ხორვატული სამზარეულო შეიძლება დაიყოს შემდეგი ისტორიული რეგიონების მიხედვით: ისტრია, დალმაცია, დუბროვნიკი, ლიკა, გორსკი-კოტარი, ხორვატიის ზაგორიე, მეჯიმურსკა, პოდრავინა და სლავონია. კერძების უმეტესობა გავრცელებულია მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ატარებს რეგიონებისთვის დამახასიათებელ თვისსებებს.

გალერეა
-------

* მლინჩიმლინჩი
* შტრუკლიშტრუკლი
* ჟგანჩიჟგანჩი

ლიტერატურა
----------

* "Hrvatska za stolom - mirisi i okusi Hrvatske", Ivanka Biluš et al. Zagreb:Alfa, Koprivnica: Podravka, 1996, 192 p. illustrated in color, (Biblioteka Anima Croatarum, 2) ISBN 953-168-104-X
* "Hrvatska vina" (Croatian wines), Fazinić Nevenko, Milat Vinko, illustrated, 159 p. 1994, ISBN 953-173-061-X
* "Nova hrvatska kuhinja" (New Croatian cuisine), Davor Butković, Ana Ugarković, Profil international, Zagreb, 2005, 272 p. ISBN 953-12-0164-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Croatian cuisine***

* CroatianFood - iOS & Android mobile application დაარქივებული 2017-10-12 საიტზე Wayback Machine.
* Croatian Food blog - Blog about Croatian cuisine დაარქივებული 2013-12-04 საიტზე Wayback Machine.
* Taste Of Croatia დაარქივებული 2016-04-22 საიტზე Wayback Machine.
* Dalmatian Cooking დაარქივებული 2014-05-28 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Manjada - Istrian Food and Wine დაარქივებული 2019-03-27 საიტზე Wayback Machine.
* Croatian cuisine
* Croatian Wine Roads დაარქივებული 2013-09-05 საიტზე Wayback Machine.
"ჩინური ოცნების" სლოგანი, რომელშიც ნათქვამია "ძლიერი ქვეყანა, ეროვნული გაახალგაზრდავება და ხალხის ბედნიერება" სამხრეთ ტბის პარკში, პანჭოუ, გუეიჭოუ, ჩინეთი, 2019 წლის ნოემბერი.
**ჩინური ოცნება** (ჩინ.: 中国梦; ჩინ.: 中國夢; ფინინი: *Zhōngguó Mèng*) — ცნობილი, როგორც **ჩინეთის ოცნება**. ტერმინი მჭიდროდ კავშირშია სი ძინფინგის, ჩინეთის კომუნისტური პარტიის (CCP) გენერალურ მდივნის პოლიტიკურ კამპანიასთან. სი ძინფინგმა ამ ფრაზის, როგორც სლოგანის პოპულარიზაცია დაიწყო 2012 წლის ნოემბერში, ჩინეთის ეროვნულ მუზეუმში გამოფენაზე სიტყვით გამოსვლის დროს, მას შემდეგ რაც ის ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ლიდერი გახდა. იმ დროს გამოფენას ეწოდებოდა "გზა ეროვნული გაახალგაზრდავებისკენ. სი ძინფინგმა განაცხადა, რომ **ჩინური ოცნება** *არის "ჩინელი ერის დიდებული გაახალგაზრდავება"* (ჩინ.: 中华民族伟大复兴; ჩინ.: 中華民族偉大復興).

სქოლიო
------

1. ↑  "Chasing the Chinese dream", *The Economist*, 4 May 2013, pp. 24–26
2. ↑  Roach, Stephen (2022). *Accidental Conflict: America, China, and the Clash of False Narratives*.  Yale University Press. DOI:10.2307/j.ctv2z0vv2v. ISBN 978-0-300-26901-7.
3. ↑  Xie, Tao. Opinion: Is President Xi Jinping's Chinese dream fantasy or reality? – CNN. CNN (14 March 2014). ციტირების თარიღი: 9 March 2021
4. ↑  Allison, Graham.  (31 May 2017) What Xi Jinping Wants. The Atlantic. ციტირების თარიღი: 9 March 2021
**გურამ გიორგის ძე გველესიანი** (დ. 23 თებერვალი, 1928, თბილისი, — ივნისი, 2008) — ქართველი მეცნიერი მეტალურგიის დარგში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1988; წევრ-კორესპონდენტი 1979), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიისა და ქიმიური ტექნოლოგიების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი (1988). ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985).

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიის ფაკულტეტი. 1953–1957 წლებში მუშაობდა მოსკოვში, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ა. ბაიკოვის სახელობის მეტალურგიის ინსტიტუტში, 1957 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში, ჯერ უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ (1961–1980) მეტალურგიული პროცესების ფიზიკური ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად, 1980–1988 წლებში იყო დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში.

გველესიანის სამეცნიერო შრომები ეხება მაღალტემპერატურული მეტალურგიული პროცესების თეორიის აქტუალურ საკითხებს, მყარი არაორგანული ნაერთების თერმოდინამიკურ კონსტანტებს. მიენიჭა გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია (1984), პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია (1992), შრომათა ციკლისათვის ავტორთა ჯგუფთან ერთად — საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1993). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 607.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურამ გველესიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თბილისის სპორტის სასახლე
**გივი კარტოზიას სახელობის თბილისის სპორტის სასახლე** — სპორტული დარბაზი საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. დარბაზი დიდი დასწრებადობით მასპინძლობს საკალათბურთო, სახელბურთო, საჩოგბურთო, ძიუდოს, კრივის შეხვედრებს. 1957 წელს დაწყებული მშენებლობა დასრულდა 1961 წელს. შენობა გაიხსნა იმავე წელს. მშენებლობას ხელმძღვანელობდნენ არქიტექტორები ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი, იური კასრაძე, თემო ჯაფარიძე და კონსტრუქტორი დავით ქაჯაია.

შენობა თავიდანვე გამოიყენებოდა საკალათბურთო შეხვედრებისათვის, მასპინძლობდა თბილისის „დინამოს" საშინაო შეხვედრებს. საკალათბურთო კლუბი „დინამო თბილისი".</ref> 2007 წელს არენა აღადგინეს და გაიხსნა იმავე წლის 22 აგვისტოს. ეს რეკონსტრუქციის პირველი ფაზა იყო. შემდეგ შეკეთებულ იქნა ნაგებობის სახურავი და დასაჯდომი ადგილები. დარბაზის სრული რეკონსტრუქცია 5 მილიონი ამერიკული დოლარი დაჯდა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  აღდგენილი სპორტის სასახლე დაარქივებული 2011-07-25 საიტზე Wayback Machine. , 22 აგვისტო, 2007
3. ↑  The Georgian times, Mayor inspects Tbilisi Sport Palace after reconstruction
4. ↑  სპორტის სასახლის რეკონსტრუქცია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-20. ციტირების თარიღი: 2010-05-09.