recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ეკის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი** — X-XI საუკუნის ეკლესია საქართველოში, სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ეკში.

სოფელ ეკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მთაზე მდებარეობს იოანე ნათლისმცემლის სამონასტრო ანსამბლი, რომლის შუაში აღმართულია ეკლესია (IX-X სს) შიგნით ფრესკების ფრაგმენტებით. ეკლესია დარბაზულია. აქვს ნახევარწრიული აბსიდა და კამაროვანი გადახურვა. ტაძარი ორგანყოფილებიანია: დასავლეთი ნაწილი უფრო დაბალია, ვიდრე აღმოსავლეთი, აბსიდიანი. პირველი მეორისგან ორსვეტზე დაყრდნობილი კედლითაა გამოყოფილი. ტაძრის დასავლეთის ნაწილს გრძივ ღერძზე ორ-ორი ფართო, ხოლო დასავლეთის კედლის ღერძზე გაჭრილი ერთი სარკმელი აქვს. სარკმელთა პირები ორნამენტირებულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, რომლის პირი ასევე ორნამენტირებულია. ტაძრის ეს ნაწილი ადრეული ნაგებობაა (X-XI სს.). უფრო გვიანდელია მასზე მიშენებული მისი აღმოსავლეთი ნაწილი აბსიდითურთ. მას გრძივ კედლებსა და აბსიდის ღერძზე გაჭრილი თითო ვიწრო სარკმელი აქვს. საკურთხეველში დგას კირქვის ტრაპეზი, რომელზეც ჯვარია გამოსახული. ტაძარი მოხატული ყოფილა, რომლისგანაც მხოლოდ ცალკეული ფრაგმენტებია შემორჩენილი. 

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ადამია ი. ეკის ნათლისმცემლის სამონასტრო კომპლექსის ხუროთმოძღვრება, ძეგლის მეგობარი, 1980, N55, გვ.52-62, 1981, N57, გვ.7-19. 1981, N5, გვ.7-19*
* *ტუღუში ა. ეკის ნათლისმცემლის მონასტრის წარწერები, ძეგლის მეგობარი, 1988, N81, გვ.57-60*
* *დუნდუა გ. წირღვავა ვ. ეკის განძი, «ძეგლის მეგობარი, 1971, № 27-28;*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7929

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ღიმილი, რომელიც ასახავს სიხარულს (ხიმენა ნავარეტე, მის სამყარო 2010)
**ემოციურობა** — ემოციის ქცევითი და ფიზიოლოგიური მახასიათებელი. ემოციურობა არის ადამიანის ემოციური რეაქტიულობის საზომი, რომელსაც ის სტიმულის საპასუხოდ ავლენს. ემოციური პასუხების უმეტესობა სხვა ადამიანებმა შეიძლება შეამჩნიონ, თუმცა ზოგიერთი ემოციური რეაქცია მხოლოდ იმ ადამიანისთვისაა შესამჩნევი, რომელიც თავად განიცდის მას. მარტივად შესამჩნევ ემოციურ პასუხებს (მაგ. ღიმილს) მხოლოდ ერთი მნიშვნელობა არ აქვს. ღიმილი შეიძლება როგორც ბედნიერებას, ასევე ღელვას გამოხატავდეს; შეჭმუხნული წარბები შეიძლება გამოხატავდეს როგორც გაბრაზებას, ასევე სევდას და ა.შ. ემოციურობას ხშირად იყენებენ ფსიქოლოგი მკვლევრები, რომ კვლევებისთვის განმარტონ ემოცია.

მაგალითები
----------

ფართოდ გახელილი თვალები და აწეული წარბები, გაოცების გამომხატველი ნიშნები (ფიგურა 20 ჩარლზ დარვინის „ემოციების გამოხატვა *ადამიანებსა და ცხოველებში"*)
* სახის გამომეტყველებები
	+ ღიმილი
	+ წარბების შეკვრა
	+ შუბლის შეჭმუხვნა
	+ აწეული წარბები
	+ გაფართოებული თვალები
* ფიზიოლოგიური პასუხი
	+ კუნთების დაჭიმვა
	+ გულის რითმის აჩქარება
	+ ოფლიანობა
	+ გულისრევა
	+ ციებ-ცხელება
	+ კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი
* დაკვირვებადი ქცევა
	+ მზერის არიდება
	+ თავის არიდება
	+ აღელვება
	+ მოუსვენრობა
	+ ქოშინი

სქოლიო
------

1. ↑   (1992) *Emotion and gender: Constructing meaning from memory*. London, England:  Sage Publications,   გვ. 16–18.
2. ↑   (2000) *Gender differences in nonverbal communication of emotion*. United Kingdom:  Cambridge University Press,   გვ. 97–117.
3. ↑   (2001) *The Penguin Dictionary of Psychology*.  Penguin Books. ISBN 0-14-051451-1.
4. ↑  Darwin, Charles (1872). *The expression of the emotions in man and animals.*. London, England,   გვ. 278–309.
**მარამურეშის ხის ეკლესიები** (რუმ. *Biserici de lemn din Maramureş*) — სხვადასხვა პერიოდში ნაგები, სხვადასხვა არქიტექტურული სტილის ასამდე მართლმადიდებლური ტაძრისგან შემდგარი ჯგუფი რუმინეთში, ჩრდილოეთ ტრანსილვანიის მარამურეშის ისტორიულ რეგიონში. ეკლესიები ხისგან ნაგებ მაღალ კონსტრუქციებს წარმოადგენს, რომლებიც ხასაითდებიან მაღალი, თხელი სამრეკლოებით ნაგებობის დასავლეთ კიდეზე. ეკლესიები წარმოსახავენ ჩრდილოეთ რუმინეთის მთიანი არეალის კულტურულ ლანდშაფტს. 

მარმურეში რუმინეთის ერთ-ერთი საუკეთესოდ ცნობილი რეგიონია, რომელსაც ავტონომიური ტრადიციები ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებიდან გააჩნია, მაგრამ რეგიონი დღეს საკმაოდ მივიწყებული და ნაკლებად მონახულებადია. თავის საუკეთესოდ შემონახული სოფლებითა და ხის ეკლესიებით, ტრადიციული ცხოვრების წესითა და ადგილობრივების ფერად-ფერადი სამოსით მარამურეში ერთგვარ მიზეუმს წარმოადგენს. 

რეგიონის ხის ეკლესიების მშენებლობა XVII-XIX საუკუნეებში მიმდინარეობდა. ზოგიერთი მათგანი ძველი ეკლესიების ადგილას იგებოდა. ხის ეკლესიებით რუმინელებმა იმ გამოწვევას უპასუხეს, რომელიც იმ დროისათვის ქვის ეკლესიების აშენებას კრძალავდა. ეკლესიები სქელი მორებითაა ნაგები, რომლებიც ხშირ შემთხვევაში შიგნითა მხარეს მუქია. ისინი ადგილობრივი მხატვრების მიერ მოხატულია ბიბლიური სცენებით. ტაძრებისთვის ყველაზე მთავარი საერთო მახასიეთებელია მაღალი კოშკი შესასვლელის თავზე და მასიური სახურავი, რომლებთან შედარებითაც ეკლესიის ძირითადი ნაწილი ჯუჯას ემსგავსება. 

1999 წელს, მარამურეშის რვა ხის ეკლესია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარპატების ხის ეკლესიები სლოვაკეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარამურეშის ხის ეკლესიები***

* World Heritage Site
* Pictures, Informations and Maps of the Wooden Churches of Maramureş დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუმინეთში რუმინეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
დუნაის დელტა  · მოლდოვის ეკლესიები  · ჰორეზუს მონასტერი  · ტრანსილვანიის გამაგრებული სოფლები  · დაკიის ციხესიმაგრეები  · სიგიშოარის ციტადელი  · მარამურეშის ხის ეკლესიები · კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები · როშია-მონტანეს კულტურული ლანდშაფტი |  |

 |
**ენვერ მეჯიდ-ოღლუ ბეიბეტოვი** (აზერ. Ənvər Məcid oğlu Behbudov; 20 მარტი 1912 – 18 მარტი 1993) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა თეატრალური რეჟისორი, რსფსრ სახალხო არტისტი (1965). სსრკ სახალხო არტისტის რაშიდ ბეიბეტოვის უფროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ენვერ ბეიბეტოვი დაიბადა ქალაქ შუშაში 1912 წლის 20 მარტს აზერბაიჯანელი სახალხო მომღერლის - ხანენდე მეჯიდა ბეიბეტოვის ოჯახში. 1941 წლიდან იყო კპსს-ის წევრი. 1942 წელს დაასრულა გიტის-ის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1944-დან 1946 წლამდე იყო ულიანოვსკის თეატრის რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1946-დან 1948 წლამდე — ხაბაროვსკის, ხოლო 1948-დან 1954 წლამდე — ნოვოროსიისკის. 1954-დან 1959 წლამდე ბეიბეტოვი იყო კაჩალოვის სახელობის დიდი დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი ყაზანში, ხოლო 1959-დან 1964 წლამდე — მ. გორკის სახელობის დრამატული თეატრის როსტოვში. ამ თეატრების სცენებზე ბეიბეტოვი დგამდა ისეთ სპექტაკლებს როგორიცაა: ნიკოლაი პაგოდინის «ადამიანი თოფით», მიხეილ შოლოხოვის «აღორძინებული ყამირი», ნიკოლაი გოგოლის «მკვდარი სულები» , ედვარდ რაძინსკის «104 ფურცელი სიყვარულზე». 1965 წელს ენვარ ბეიბეტოვს მიენიჭა რსფსრ სახალხო არტისტის წოდება, გახდა პირველი აზერბაიჯანელი, ვინც ეს წოდება მიიღო[3]. 1966 წლიდან ენვერ ბეიბეტოვი იყო აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი რეჟისორი. 1968 წელს ამ თეატრის სცენაზე ბეიბეტოვმა დადგა ოპერა ცნობილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ გაჯიბეკოვის ოპერა «კიორგოლი». 1969 წლიდან ენვერ ბეიბეტოვი იყო აზერბაიჯანის რუსული დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი. აქ მან დადგა «ექვსი ივლისი» (1970, მიხაილ შატროვი), «ადამიანი გვერდიდან» (1972, იგნატი დვორეცკი), «თავისი გზით» (1973, რუსტამ იბრაგიმოვის), «შენ თუ არ დაიწვები» (1974, ნაბი ხაზრი), «განვლილ ზაფხულს ჩულინსკში» (1975, ალექსანდრე ვამპილოვი), «ერთი შეკრების პროტოკოლი» (1976, ალექსანდრე გელმანი) და სხვ. სპექტაკლები. 1978—93 წლებში - მოსკოვის სახელმწიფო კულტურის ინსტიტუტის პედაგოგი. ენვერ ბეიბეტოვი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და «ღირსების ნიშნის» ორდენებით, ასევე მედლებით.

სქოლიო
------

1. 1 2  BEHBUDOV Ənvər Məcid oğlu az. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  Бејбутов Әнвәр Мәҹид оғлу / Под ред. Дж. Кулиева. — Азербайджанская советская энциклопедия: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1978. — Т. II. — С. 129.
**ენვერ აღალის ძე ბოლქვაძე** (დ. 21 იანვარი, 1921 , ყადიოღლები, ხულოს მუნიციპალიტეტი — გ. 2004) — ქართველი პედაგოგი, ფიზიკა-მათემატიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ენვერ აღალის ძე ბოლქვაძე დაიბადა 1921 წლის 21 იანვარს ხულოს რაიონის სოფელ განახლებაში. 1939 წელს დაამთავრა ხულოს ვაჟთა სახელმწიფო პედაგოგიური სასწავლებელი. 1955 წელს ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1939-1974 წლებში მუშაობდა პედაგოგად და სხვადასხვა დროს იყო დანისპარაულის, რიყეთის, ხულოს, ოქტომბრის საშუალო სკოლების დირექტორად. იყო ხულოს რაიონის განათლების განყოფილების გამგე, ბათუმის პირველი სკოლა-ინტერნატის და 23-ე საშუალო სკოლის დირექტორი. მინიჭებული აქვს საქართველოსა და აჭარის ა/რ-ის დამსახურებული მასწავლებლის საპატიო წოდება. დაჯილდოვებული იყო საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშნით. ავტორია ბოლქვაძეების (ყადიოღლების) გვარის გენეალოგიისა (ბათუმი, 1998).

ლიტერატურა
----------

* ენვერ ბოლქვაძე. ბოლქვაძეების (ყადიოღლების) გვარის გენეალოგია. გამომცემლობა „ალიონი", ბათუმი, 1998

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენვერ ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნოშრევან (დორიან) კიტია**  (დ. 24 აგვისტო, 1927 — გ. ოქტომბერი, 2006) — ქართველი მომღერალი, მუსიკოსი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2002)

1951 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. 1951 წლიდან მუშაობდა არქიტექტურის კათედრის ასისტენტად, იყო ინსტიტუტის პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარე. აქტიურად მონაწილეობდა ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრში, როგორც მომღერალი და მუსიკოსი (უკრავდა გიტარაზე). 1957–1959 წლებში მუშაობდა საქართველოს ახალგაზრდული ორგანიზაციების კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1959–1962 წლებში იყო თბილისის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრის, ხოლო 1962–1970 წლებში — რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის დირექტორი. 1975–1981 — საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის დირექტორის პირველი მოადგილე, 1981–1989 — ფილარმონიის გენერალური დირექტორი. 1991 წლიდან მუშაობს თბილისის დიდი საკონცერტო დარბაზის პროგრამების ხელმძღვანელად. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები
--------

* 1996 — ღირსების ორდენი *(ქართული კულტურის განვითარებაში შეტანილი პირადი წვლილისა და ნაყოფიერი საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის)*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დორიან კიტია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნასიმის ძეგლი**. |

**ნასიმის ძეგლი ბაქოში** (აზერ. İmadəddin Nəsiminin heykəli (Bakı, 1980)) — XIV-XV საუკუნეების აზერბაიჯანელი პოეტის, იმადედინ ნასიმის ძეგლი, რომელიც 1980 წელს ბაქოში დაიდგა. 

1973 წელს ნასიმის 600 წლის იუბილე აღინიშნა სახელმწიფო დონეზე. ცნობილ პოეტზე დაიწერა სამეცნიერო ნაშრომები, მონოგრაფიები, ჰასან სეიდბეილიმ გადაიღო ფილმი „ნასიმი", ფიქრეთ ამიროვმა დაასრულა ბალეტი „თქმულება ნასიმიზე", ისა ჰუსეინოვმა დაწერა რომანი, გაბილ იმამვერდიევმა(აზერბაიჯანული)ქართ. — პოემა „ნასიმი". სკულპტურის შექმნა დაევალა მონუმენტური ძეგლების ოსტატს ტოკაი მამედოვს, რომელმაც სამუშაო კოლეგასთან, იბრაჰიმ ზეინალოვთან ერთად შეასრულა. სკულპტურას აქვს 69 სმ-იანი მოდელი და 2 მეტრიანი მაკეტი. მოგვიანებით, 6,5 მ. სიმაღლის ქანდაკება დაიდგა ბაქოს ერთ-ერთ ცენტრალურ ბაღში.

სქოლიო
------

1. ↑  Milli Kitabxanada "Nəsimi ili"nin ilk sərgisi açılıb
2. ↑  „Abidələşən düha"

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნასიმი |
| --- |
|  |
| სახელობითი ობიექტები | 
ნასიმის სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი  · ნასიმის რაიონი ბაქოში  · ნასიმის პარკი ბაქოში · ნასიმის ქუჩა ბაქოში  · #2 საშუალო სკოლა ბელაქანში  · |
|  |
| ძეგლები | 
ნასიმის ძეგლი ბაქოში  · ნასიმის ძეგლი სუმგაითში  · ნასიმის ძეგლი კიევში  · ნასიმის ბიუსტი კახში  · ნასიმის ბიუსტი მოსკოვში  · ნასიმის ძეგლი შემახაში  · |
|  |
| ხელოვნებასა და კულტურაში | 
თქმულება ნასიმიზე  · „ნასიმი" (ფილმი, 1971)  ·  „ნასიმი" (ფილმი, 1973)  · |
|  |
| იხილეთ აგრეთვე | 
მეტროს სადგური ნასიმი (ბაქო)  · თბომავალი „ნასიმი"  · |

 |
| პოზიტივიზმი 
ოგიუსტ კონტი  |
| --- |
| ძირითადი გაგება |
| ვერიფიკაცია, ცოდნა, ფაქტი
ინდუქცია, კონვენციონალიზმი
არასრულობის თეორემები
დიუამ-კუაინის თეზისი
მეტაენა |
| ტექსტები |
| ძირითადი საწყისი
ლოგიკურ-ფილოსოფიური ტრაქტატი |
| მიმდინარეობა |
| ემპირიოკრიტიციზმი, მახიზმი 
ვენის წრე, ნეოპოზიტივიზმი
ლვოვ-ვარშავის სკოლა |
| პერსონალები |
| კონტი, ტენი, მილი, სპენსერი
მახი, ავენარიუსი
პუანკარე, დიუამი, რასელი
შლიკი, კარნაპი, გედელი, ნოირათი
ვიტგენშტაინი |

**ემპირიოკრიტიციზმი** (ბერძ. empeiría — ცდა და kritikē — განხილვის ხელოვნება, განსჯა) — XIX საუკუნის დასასრულის პოზიტივიზმის ერთ-ერთი სახესხვაობა, კერძოდ, რიხარდ ავენარიუსის სუბიექტურ-იდეალისტური კონცეფცია, იგივე მახიზმი. ემპირიოკრიტიციზმის ამოსავალი პრინციპია „წმინდა ცდის" კატეგორია. წმინდა ცდა კი, მისი წარმომადგენლების გაგებით, სამყაროს უკანასკნელი და ამდენად „ნეიტრალური" ელემენტია, ესე იგი, იგი არ არის არც ფსიქოლოგიური და არც ფიზიკური ელემენტი და განიცდება როგორც შეგრძნებათა კომპლექსი ანუ გრძნობადი ცდის მონაცემი. ემპირიოკრიტიკოსები ფიქრობენ, რომ მის მიმართ შეუძლებელია ისეთი ფილოსოფიური კატეგორიების გამოყენება, როგორიცაა მატერია, ცნობიერება, აუცილებლობა, მიზეზობრიობა და ა.შ. ამ თვალსაზრისით ემპირიოკრიტიციზმისთვის დამახასიათებელია ავენარიუსისეული „პრინციპული კოორდინაციის" თეორია და ინტროექციის ცნება. ავენარიუსისათვის იდეალურისაგან დამოუკიდებლად არ არსებობს არავითარი მატერიალური, ე.ი. „ნეიტრალური ცდის" საფუძველზე ყოველგვარი ინტროექციისაგან თავის დაღწევა ისევ იდეალურისა და მატერიალურის უარყოფის გზითაა შესაძლებელი. ავენარიუსის აზრით, ინტროექცია არღვევს ემპირიულად მოცემული სამყაროს „ბუნებრივ მთლიანობას". ამასთან ავენარიუსი ცდილობდა შეექმნა სამყაროზე ისეთი წარმოდგენა, რომელიც მის (სამყაროს) „საერთო ნიშნებზე" იქნებოდა დამყარებული.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 140.
მთვარის ფაზები
**მთვარის ფაზები** — მთვარის ხილული ნაწილის სხვადასხვა ფორმები. მთვარის ფაზების მონაცვლეობა დაკავშირებულია ტერმინატორის (მთვარის ბადროს განათებული და გაუნათებელი ნაწილების საზღვრის) გადანაცვლებასთან, რაც თავის მხრივ დედამიწის ირგვლივ მთვარის გარემოქცევისას მთვარის, დედამიწისა და მზის ურთიერთგანლაგების ცვალებადობითაა გამოწვეული. 

განასხვავებენ ოთხ ძირითად მთვარის ფაზებს: ახალმთვარეობის მომენტში მთვარე დედამიწასა და მზეს შორისაა, ჩვენკენ გაუნათებელი ნახევრითაა მოქცეული და უხილავია. შემდეგ მთვარე მზის მიმართ აღმოსავლეთით ინაცვლებს. მეშვიდე დღეს მთვარე მზიდან 90° კუთხურ მანძილზეა და ჩანს ნახევარწრისებურად (პირველი მეოთხედი), 7 დღე-ღამის შემდეგ მთვარე მზის საწინააღმდეგო მხარესაა და ჩანს სრული დისკოს სახით (სავსემთვარეობა), კიდევ 7 დღე-ღამის შემდეგ მთვარე უკანასკნელი მეოთხედის ფაზაშია (მზისგან დასავლეთით 90°-ზე), ხოლო ციკლი მთავრდება 29.5306 დღე-ღამეში. 

მთვარის ფაზების ცვლა საფუძვლად დაედო მთვარისმიერ და მთვარე-მზისიერ კალენდარულ სისტემებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 668.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb12355638j (data)
* GND: 4273225-6
* LCCN: sh85087135

 |
**დოროთე ტვირელი** (დ. 255 — გ. 362) — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიების წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 ივნისი (ამ დღეს მოიხსენიებენ კათოლიკეები), ახალი სტილით — 18 ივნისი (ამ დღეს მოიხსენიებენ მართლმადიდებლები).

ცხოვრება
--------

წმინდა მღვდელმოწამე დოროთე ტვირის ეპისკოპოსი იყო იმპერატორ დიოკლეტიანეს (284-305) დროს. სახარებისეული შეგონების მიხედვით: „რაჟამს გდევნიდნენ თქვენ ამიერ ქალაქით, მიივლტოდეთ სხუად" მან დატოვა ტვირი და განერიდა მტარვალებს. კონსტანტინე დიდის (306-307, ხს. 3 ივნისს) მეფობისას ის დაუბრუნდა თავის საეპისკოპოსო კათედრას და 50-ზე მეტი წლის განმავლობაში ერთგულად განაგებდა სამწყსოს. როცა იულიან განდგომილის (361-363) დროს ქრისტიანთა დევნა განახლდა, წმინდა დოროთე უკვე 100-ზე მეტი წლის იყო. მან კვლავ დატოვა ქალაქი ტვირი და მიზიის ქალაქ უდს (დღევანდელ ვარანს) მიაშურა. აქ იგი მეფის კარისკაცებმა შეიპყრეს და კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვეს. წმინდანმა უარი განაცხადა. მაშინ მტარვალები შეეცადნენ სატანჯველებით მოედრიკათ მხცოვანი აღმსარებელი. წმინდანი 362 წელს წამების დროს გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
**დორის დეი** ინგლ. Doris Day (დაბ. სახელი **დორის მერი ენი კეიპელჰოფი** ინგლ. Doris Mary Anne Kappelhoff; დ. 3 აპრილი, 1922 — გ. 13 მაისი, 2019) — ამერიკელი მომღერალი, მსახიობი და აქტივისტი. 

დორისმა სამომღერლო კარიერა 1939 წელს დაიწყო, თუმცა კარიერულ წარმატებას 1945 წელს მიაღწია, როდესაც ლის ბრაუნთან ერთად ორი ჩანაწერი „Sentimental Journey" და „My Dreams Are Getting Better All the Time"-ი გამოაქვეყნა. შემდგომ მან ბრაუნთან ერთად მუშაობა შეწყვიტა და სოლო კარიერა განაგრძო. 1947–1967 წლებში მან 650-ზე მეტი სიმღერა ჩაწერა. 

დეის სამსახიობო კარიერა 1948 წელს დაიწყო, როდესაც მონაწილეობა მიიღო რომანტიკულ მიუზიკლში, „Romance on the High Seas"-ში. იგი მრავალი ჟანრის ფილმშია გადაღებული, მათ შორისაა: მიუზიკლი, კომედია, დრამა და ტრილერის ჟანრი. 1953 წელს იგი გადაიღეს მიუზიკლში, „უბედური ჯეინი"-ში. ხოლო 1956 წელს, ჯეიმზ სტიუარტთან ერთად, „ადამიანი, რომელმაც ბევრი იცოდა"-ში. 1959 წლის ფილმში „ინტიმური საუბრები" შესრულებული როლისთვის ის წარდგენილი იყო ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის. 1963 წელს, ჯეიმზ გარნერთან ერთად გადაიღეს „Move Over, Darling"-ში და „The Thrill of It All"-ში. მისი სამსახიობო კარიერის დასასრულს, 1968–1973 წლებში მონაწილეობას იღებდა „The Doris Day Show"-ში. 

დეი 1960-იანებისას, ერთ-ერთი საუკეთესო ფილმების ვარსკვლავი იყო. 2011 წელს მან გამოაქვეყნა 29-ე სტუდიო ალბომი, „My Heart"-ი, რომელიც შემდგომ შედიოდა აშშ-ს საუკეთესო 10 ალბომში.

სქოლიო
------

1. ↑  Doris Day awards and nominations, Dorisday.com
**მიქელწმინდის წმინდა მიქაელის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ მიქელწმინდაში. ეკლესია ადგილობრივი ბერძნების მიერ XIX საუკუნეშია აგებული.

ეკლესია წარმოადგენს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძლებულ დარბაზული ტიპის მოზრდილ ნაგებობას. ეკლესია ნაშენია მომწვანო ფერის ადგილობრივი ქვით, რომელიც ერთი მხრით დაუმუშავებიათ, ხოლო კარ-სარმელთა საპირეები და ტაძრის კუთხები თლილი ქვით არის ამოყვანილი. შესასვლელი კარის სამხრეთ-დასავლეთით არის გაჭრილი, კარი შიგნიდან თაღოვანია, გარედან სწორკუთხა. სამხრეთი და ჩრდილოეთ კელდებზე გაუჭრიათ საკმარისად ფართო სარკმლები, ხოლო აღმოსავლეთით აფსიდი უსარკმლოა (შესაძლოა ეს გვიანდელი ჩარების კვალს წარმოადგენდეს), დასავლეთ კედელზე ყოფილი სარკმელი, რომლის ღიობის ქვედა ნაწილი ძველი კედლის ნაწილზეა დარჩნილი, რაზედაც გვიანდელი ბეტონის კვადრებით ნაგები უფრო თხელ კედელი ამოუყვანით. ტაძარს აქვს საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდი, რომელიც ტაძრის კელდების სივრცისგან გამოყოფოლია აფსიდის კედლების გასქელებით, აფსიდში ორი მოზრდილი ნიშაა განთავსებული, კიდევ ერთი უფრო მცირე ნიშაა აფსიდის ჩრდილოეთ ნაწილზე. საკუთხეველის იატაკი დარბაზისგან მცირედით არის შემაღლებული, იგი ჩვეულებისამებრ შემაღლებული არაა. ეკლესიის აფსიდს არ აქვს კონქი, რომლიც დასავლეთი კელდისგან განსხვავებით აღარ შეუკეთებიათ და აქ ხის მასალით შეუვსიათ დანგრეული ადგილები, რომელიც დღეისათვის ჩამოვარდნილია და კედლის ნაწილი ღიადაა დარჩენილი. ინტერიერი შელესილია გაჯით და კელდები შეთეთრებულია. ტაძრის სამხრეთით, რამდენიმე მეტრში დგას ტაძრის მშენებლობის დროინდელი სამრეკლო ფანჩატური.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38176
**ელგუჯა მაღრაძე** (დ. 1 იანვარი, 1927 — გ. 23 ივნისი, 1999) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970).

ბიოგრაფია
---------

ჟურნალ „ნიანგისა" და „მნათობის" მთავარი რედაქტორი. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს" დირექტორი, საქართველოს გამსახკომის თავმჯდომარე, საქლიტფონდის დირექტორი, სხვადასხვა დროს იყო „საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის" თავმჯდომარის მოადგილე და პირველი მდივანი. 1951 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი; 1963 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „მეველე"; ინგლისურიდან თარგმნა ტომას მაინ რიდის, ჯონ გოლზუორთის, ართურ კონან დოილის, თომას მელორის და სხვათა ნაწარმოებები.

დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997), ილია ჭავჭავაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1997). ელგუჯა მაღრაძე გარდაიცვალა 1999 წლის 23 ივნისს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 647, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 506.
* *ნაცარაშვილი, ო.* „კახეთის გამოჩენილი ადამიანები" გვ. 276 — თბილისი, 2001

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელგუჯა მაღრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ძაღლები და ცხვრები იყვნენ პირველები ვინც მოიშინაურეს
**მოშინაურება**, **დომესტიკაცია** — გარეულ ცხოველთა მოჩვევა და ადამიანის სამეურნეო საჭიროებისათვის შინაურ ცხოველებად გარდაქმნა. მოშინაურება დაახლოებით 10-15 ათასი წლის წინათ დაიწყო და დასაბამი მისცა მეცხოველეობას. მოშინაურების პროცესში ცხოველები ადამიანის მიერ მათთვის შექმნილ პირობებში იცვლებიან და მით უფრო თვალსაჩინოდ, რაც უფრო მეტ შრომას ხარჯავს ადამიანი მისთვის სასურველი თვისებების მქონე ცხოველთა მისაღებად. მოშინაურების პროცესს, რომელიც მიმდინარეობს ხელოვნური გადარჩევის გავლენით და ბუნებრივი გადარჩევის განსაზღვრული მოქმედებით, თან ახლავს ცხოველთა მორფოლოგიური ცვლილებების კომპლექსი. ცხოველთა უმრავლესობა განიცდის მკვეთრ მორფოლოგიურ-ფიზიოლოგიურ დიფერენციაციას, ქცევითი რეაქციების გამარტივებას, ტვინის მოცულობის შემცირებას, ნერვული სისტემის რეაქტიულობის დაქვეითებას; სასქესო ჯირკვლების ჰიპერფუნქციას და თირკმელზედა ჯირკვლების ჰიპოფუნქციას; სხვადასხვა ორგანოსა და ქსოვილის განუვითარებლობას; ჰეტეროზიგოტულობის მატებას და ცვალებად საარსებო პირობებში მაღალ ფენოტიპურ სტაბილობას; მუტაციების ფენოტიპური გამოვლინების ცვლილებას შეცვლილი გენოფონდის გავლენით; ცვალებადობის საერთო მატებას. თუ მოშინაურებასთან დაკავშირებული ცვლილებები ღრმაა, შინაურ ცხოველთა გაველურება შეუძლებელია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შინაური ცხოველები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 151.
**ვილჰელმ რობერტ კარლ ანდერსონი** (ესტ. Wilhelm Anderson; ბელარ. Вільгельм Роберт Карл Андэрсан; დ. 28 ოქტომბერი, 1880 — გ. 26 მარტი, 1940) — გერმანული წარმოშობის რუსი-ესტონელი ასტროფიზიკოსი, რომელიც ვარსკვლავთა ფიზიკურ სტრუქტურას შეისწავლიდა.

ბიოგრაფია
---------

ვილჰელმ ანდერსონი დაიბადა 1880 წლის 28 ოქტომბერს, მინსკში, (ამჟამად ბელარუსში), ეთნიკურ გერმანელთა ოჯახში. მისი უმცროსი ძმები, აგრეთვე ცნობილი ადამიანები იყვნენ — მათემატიკოსი ოსკარ ანდერსონი (1887-1960) და ფოლკლორისტი ვოლტერ ანდერსონი (1885-1962). ახალგაზრდობის წლები, მან ყაზანში გაატარა, სადაც, მის მამას — ნიკოლაი ანდერსონს, უნივერსიტეტში ფინურ-უგრული ენების პროფესორის თანამდებობა ეკავა. 

ვილჰელმ ანდერსონი, ყაზანის უნივერსიტეტში სწავლობდა, სადაც, მან 1909 წელს, მათემატიკისა და მეცნიერების განყოფილება დაამთავრა. 1910-1920 წლებში, იგი ფიზიკის მასწავლებლად მუშაობდა სამარაში, ხოლო 1918 წლიდან — მინსკში. 1920 წელს, ძმასთან — ვოლტერ ანდერსონთან ერთად, იგი ტარტუში (ესტონეთი) გადავიდა. ტარტუს უნივერსიტეტში, 1923 წელს, ასტრონომიაში, მან მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა, ხოლო 1927 წელს, დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. 1934 წელს, ვილჰელმ ანდერსონი, უნივერსიტეტში, ჰაბილიტაციის კანდიდატი გახდა, ხოლო 1936 წელს, ტარტუს უნივერსიტეტში, მან დოცენტის წოდება მიიღო. მსგავსად ბალტიელი გერმანელების უმრავლესობისა, 1939 წლის მიწურულს, იგი კვლავ გერმანიაში გადასახლდა, ცოტა ხნის შემდეგ კი — 1940 წლის 26 მარტს, მენძიჟეჩის სანატორიუმში გარდაიცვალა. 

ანდერსონი, ყველაზე მეტად ცნობილია საკუთარი ნამუშევრით, თეთრი ჯუჯების მაქსიმალური მასის შესახებ (1929, ტარტუ), რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც *ჩანდრასექარის ზღვარი*. ბრიტანელ ფიზიკოსთან, ედმუნდ სტოუნერთან თანამშრომლობით, მან სტოუნერ-ანდერსონის განტოლება შექმნა.

ნამუშევრები
-----------

* *Über die Existenzmöglichkeit von kosmischem Staube in der Sonnenkorona.* Zeitschrift für Physik 28, Berlin, 1924.
* *Über die Grenzdichte der Materie und der Energie.* Zeitschrift für Physik 56, Berlin, 1929.

ლიტერატურა
----------

* Kuusk, P.; Martinson, I. (1997), "Tartu astrofüüsik Wilhelm Anderson", *Akadeemia* **2**: 358–375,. წაკითხვის თარიღი: 2012-11-24
* Blackman, E. (2006), "Giants of physics found white-dwarf mass limits", *Nature* **440**: 148, 2006-03-09,
* Hockey, Th. რედ. (2014), „Anderson, Wilhelm Robert Karl", *Biographical Encyclopedia of Astronomers* (2nd რედ.), Springer, ISBN 9781441999160,. წაკითხვის თარიღი: 2013-06-12

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028652658 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
3. 1 2

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1028652658
* SNAC: w66m4r2d
* VIAF: 8368759
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 8368759

 |
ვერდენის ოპერაცია
**ვერდენის ოპერაცია** – ბრძოლა გერმანიისა და საფრანგეთის ჯარებს შორის ვერდენის გამაგრებული რაიონისათვის პირველი მსოფლიო ომის დროს. მიმდინარეობდა 21 თებერვლიდან 18 დეკემბრამდე.

მსვლელობა
---------

გერმანიის უმაღლესმა სარდლობამ გადაწყვიტა 1916 წელს მთავარი დარტყმა მიეყენებინა დასავლეთის ფრონტზე ვერდენის სვერილისათის, რომელიც მთელი საფრანგეთის ფრონტის დასაყრდენი იყო. ვერდენის გამაგრებული რაიონის 112 კმ. ფრონტს საფრანგეთის რვა დივიზია იცავდა. გარღვევის უბნის მე-15 კმ-ზე ფრანგული 2 დივიზიის წინააღმდეგ გერმანიამ თავი მოუყარა6,5 დივიზიას. 21-25 თებერვალს მდინარე მეზის მარჯვენა ნაპირზე გერმანელთა შეტევას ფრანგებმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწიეს და გარღვევა არ მოხერხდა. მაშინ გერმანელებმა მთავარი დარტყმა მდ. მეზის მარცხენა ნაპირზე გადაიტანეს, მაგრამ არც ამას მოჰყოლია წარმატებები. მათ მხოლოდ 6-7 კმ-ით წაწიეს წინ. ივნისში გერმანელთა ჯარებმა კიდევ ერთხელ სცადეს ფრონტის გარღვევა, მაგრამ რუსეთის სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის წარმატებებმა და მოკავშირეთა შეტევამ მდინარე სომაზე აიძულა ისინი 2 სექტემბერს ვერდენთან თავდაცვაზე გადასულიყვნენ. 24 ოქტომბერს საფრანგეთის ჯარები კონტრშეტევაზე გადავიდნენ და 1917 წ. 20-26 აგვისტოსათვის ვერდენთან მთლიანად აღადგინეს მდგომარეობა. ვერდენის ოპერაციაში გერმანელებმა (50 დივიზია) დაკარგეს 600 ათ. ხოლო ფრანგებმა (65 დივიზია) 358 ათასი კაცი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვერდენის ოპერაცია***

* Verdun Page – English+German დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* Info from firstworldwar.com
* Verdun book excerpt დაარქივებული 2004-08-13 საიტზე Wayback Machine.
* Dutch/Flemish WW1 Forum[*მკვდარი ბმული*]
* Verdun – A Battle of the Great war.
* Pictures from battlefields of Verdun over 90 years later.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. IV, თბ. 1979. — გვ. 368-369.
**ენოტი**, *ჩვეულებრივი ენოტი* (ლათ. Procyon lotor) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ენოტისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში (მექსიკა, აშშ). მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 75 სმ, კუდისა — 25 სმ-მდე. ბეწვი ხშირია, ფერად მოყვითალო-რუხი, შავი მინარევებით; კუდზე შავ-მურა რგოლებია. სხეულის აგებულება მკვრივია, თავი ფართო, დინგი მოკლე, ყურები მომრგვალებული, თვალები კი მსხვილი და ერთმანეთთან დაახლოებულია. ბინადრობს ტყეებში, აქტიურია ღამით; დღის საათებს ბუნაგში ატარებს, რომელსაც ხის ფუღუროში აკეთებს, იშვიათად კლდეებში. ზამთრობით ძილს ეძლევა. იკვებება სხვადასხვანაირი ცხოველური და მცენარეული საკვებით. ჭამის წინ, ზოგჯერ საკვებს წყალში ავლებს. ხურაობს იანვარ–თებერვალში, მაკეობა 9 კვირა გრძელდება. ძვირფასი ბეწვეულის მქონე ცხოველია.

აკლიმატიზირებულია მრავალ ადგილას. ზოგჯერ გვხვდება საქართველოშიც, კერძოდ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენოტი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 160.
**დონი იენი** (ნამდვილი სახელი და გვარია: **ჯენ ძიდანი**; ჩინ. 甄子丹; დ. 27 ივლისი 1963) — ჩინელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი, ტრიუკებისა და საბრძოლო სცენების დამდგმელი. 

დონი იენი დაიბადა 1963 წლის 27 ივლისს ჩინეთის ქალაქ გუანჯოუში. ქალაქ გუანჯოუში დონი იენმა 2 წელი იცხოვრა, რის შემდეგაც მისი მშობლები საცხოვრებლად ჰონგ-კონგში გადავიდნენ. დონი იენის დედა დაკავებული იყო უშუთი და მშვილდოსნობით, ხოლო მამა გაზეთის რედაქტორი იყო. დონი იენის დედა — ბოუ სიმ მაკი ჰონგ-კონგში ცდილობდა საკუთარი უშუს სკოლის გახსნას, თუმცა ამის გაკეთება მან ვერ შეძლო. ამის შემდეგ იენის ოჯახი საცხოვრებლად ბოსტონში გაემგზავრა; აქ ბოუ სიმ მაკმა გახსნა საკუთარი დარბაზი Chinese Wushu Research Institute, რომელიც სულ მალე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი არა მხოლოდ ბოსტონში, არამედ მთელ ამერიკაში. 

დონი იენი უშუთი სწორედ დედამისის სკოლაში დაკავდა. იმ დროს პატარა დონის მოსწონდა ფილმები კუნგ-ფუს შესახებ (ასე ეძახდნენ უშუს ამერიკელები) და თანდათანობით ეძიებდა ახალ ილეთებს, რომლებსაც შემდგომ ვარჯიშებზე ამუშავებდა. მისი საყვარელი მსახიობები იყვნენ ბრიუს ლი და იმ დროს ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ჯეკი ჩანი. 

80-იან წლების დასაწყისში დონი იენი გახდა ეგრეთ წოდებული „საბრძოლო ზონის" ხშირი სტუმარი, სადაც იმართება არალეგალური ბრძოლები წესების გარეშე. შემდეგ, დედამისმა იგი პეკინში გაგზავნა. 

პეკინში დონი იენი მოხდა უშუს ეროვნულ ნაკრებში, რომლის მწვრთნელი იყო ცნობილი ჩინელი ოსტატი ლი იუ-მენი. დონი ორი წელი ვარჯიშობდა მასთან, ხოლო შემდეგ კვლავ აშშ-ში გადაწყვიტა დაბრუნება. თუმცაღა, პეკინიდან აშშ-ში მიმავალი გზა ჰონგ-კონგზე გადიოდა და დონი სრულიად შემთხვევით მოხდა ახალი ფილმის — „მთვრალი შაოლინელი ოსტატი"-ს კასტინგზე. ამ ფილმის რეჟისორი იუნ ვუ-პინგი აღმოჩნდა დონის დედის ძველი მეგობარი. რეჟისორმა დონის მთავარი როლი შესთავაზა. 1992 წელს ჯეტ ლისთან ერთად ითამაშა ფილმში „ერთხელ ჩინეთში 2". ამ ფილმის შემდეგ დონი იენი ჰონგ-კონგის მასშტაბით ვარსკვლავი გახდა. ამის შემდეგ, დონი იენი ტელევიზიაში წავიდა. იგი დათანხმდა ორ სერიალში მონაწილეობაზე, რომლებიც ჰიტებად იქცნენ. წარმატების ტალღაზე ყოფნისას დონი იენმა რეჟისორობა სცადა და გადაიღო ფილმი „ლეგენდა მგლის შესახებ". შემდეგ გადაიღო ფილმი „ტყვიის კოცნა". ამ ფილმისთვის ტოკიოს კინოფესტივალზე იგი ნომინირებული იყო როგორც საუკეთესო რეჟისორი-დებიუტანტი.

2008 წელს უილსონ იპმა გადაიღო ნახევრადბიოგრაფიული ფილმი იპ მანის შესახებ — „იპ მანი". შემდეგ, გამოვიდა ამ ფილმის გაგრძელდება „იპ მანი 2", რომლის პრემიერა შედგა 2010 წელს, მას მოჰყვა „იპ მანი 3", რომლის პრემიერა თავის მხრივ, შედგა 2015 წლის 16 დეკემბერს. სამივე ფილმი გადაიღო უილსონ იპმა. „იპ მანი 3"-ში მონაწილეობა მიიღო მოკრივემ მაიკ ტიასონმა.

დონი იენი ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი მეუღლე იყო ზინგ-სი ლენგი. ისინი ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1993-1995 წლებში. დონი იენი 2003 წლიდან ქორწინებაშია სისი ვანგზე. დონი იენს ჰყავს 3 შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დონი იენი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* The Official Donnie Yen Website DonnieYen.Asia
* "An Action Star Moves to the Lead," New York Times article
* Donnie Yen profile page at Hong Kong Cinemagic
**ელ-კალაფატე** (ესპ. El Calafate) — ქალაქი არგენტინაში, პატაგონიაში. მდებარეობს ლაგო-არხენტინოს ტბის სამხრეთ ნაპირზე, სანტა-კრუსის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქალაქ რიო-გალიეგოსიდან 320 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. სახელი მომდინარეობს მცენარე კალაფატესგან *(Berberis buxifolia)* — პატარა ბუჩქი ყვითელი ყვავილებითა და მუქი ლურჯი კენკრით, რომელიც ძალზე დამახასიათებელია პატაგონიისათვის. 

ელ-კალაფატე მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა და კვანძია ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკის მოსანახულებლად, სადაც მდებარეობს პერიტო-მორენოს მყინვარი, ფიცროისა და სერო-ტორეს მთები.

ისტორია
-------

ქალაქის ისტორია მეოცე საუკუნის ადრეულ წლებში იწყება. თავდაპირველად, ეს ადგილი ერთგვარი თავშესაფარი იყო მატყლით მოვაჭრეთათვის. ქალაქი ოფიციალურად 1927 წელს დაარსდა არგენტინის მთავრობის მიერ, რათა მომხდარიყო დასახლების წახალისება. 1937 წელს გაიხსნა ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკიც, რასაც ინფრასტრუქტურისა და გზების მშენებლობაც მოჰყვა.

მოსახლეობა
----------

2001 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 6 143 ადამიანს შეადგენდა, რაც 1991 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20,1%-ით იყო გაზრდილი. ტურიზმის განვითარების წყალობით, 2014 წელს მოსახლეობის რაოდენობამ 20 000-ს მიაღწია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არგენტინის ქალაქების სია

გალერეა
-------

* 
* სარეზიდენციო ნაწილისარეზიდენციო ნაწილი
* ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკილოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი
* ყინულისა და მყინვარების ინტერპრეტაციის სენტრი, გლასიერუმუყინულისა და მყინვარების ინტერპრეტაციის სენტრი, გლასიერუმუ
* პატაგონიის ტიპური ხედი პატაგონიის ტიპური ხედი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Elcalafate.gov.ar, ოფიციალური საიტი (ესპანური)
* Glaciarium Website

სქოლიო
------

1. ↑  Población El Calafate 2016 - poblacion.population.city
2. ↑  Interior Ministry: El Calafate.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-31. ციტირების თარიღი: 2016-10-17.
**ვახტანგ გორგასლის აჯანყება** — დაწყებული 482 წელს ირანის წინააღმდეგ.

ვახტანგ მეფეზე „ქართლის ცხოვრებაში" ცელკე თხზულება არის შესული „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა", რომლის ავტორია ჯუანშერი. ვახტანგ I იყო შესანიშნავი სარდალი და მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოღვაწე. იბრძოდა ქართლის განთავისუფლებისათვის ირანელთა უღლისაგან. საქართველოს გაერეთიანებისათვის, ქვეყნის ცენტრალიზაციისთვის, შეუზღუდავი სამხედრო ხელისუფლებისათვის. 60-იან წლებში ვახტანგ I ირანელებმა ქართლის ლაშქრით შუა აზიაში გაიწვიეს საომრად. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ დაიწყო აქტიური მოქმედება ქართლისან ირანელთა განდევნისათვის. ვახტანგს ძლიერი ოპოზიცია ჰყავდა, მათ ზურგს უმაგრებდა ირანი. პირველი იერიში მეფემ ეკლესიაზე მიიტანა. ჩაატარა მისი რეორგანიზაცია, შეცვალა ქართლის ეკლესიის მეთაური და ეპისკოპოსთა თავის მაგივრად კათალიკოსობა დააწესა. ქართლის ეკლესიას მოუპოვა ავტოკეფალია. შექმნა ახალი საეპისკოპოსოები. სამეფო დომენში (კახეღ-კუხეთ, ჰერეთი) ხუთი ახალი ეპისკოპოსი დანიშნა. ამ აქციით ვახტანგმა ეკლესია უფრო მეტად სამეფო ხელისუფლებას დაუქვემდებარა, მოუპოვა დამოუკიდებლობა საერთაშორისო ასპარეზზე და გაააქტიურა კავშირი კონსტანტინოპოლთან, რასაც დიდი მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა ირანის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ვახტანგმა ხელთ იგდო კავკასიონზე გადმოსასვლელები, რომლებიც მანამდე ირანელებს ეჭირათ და დაუკავშირდა ჩრდ. კავკასიის ჰუნებს. ვახტანგ I-მა მოხერხებულად ისარგებლა ირანის გართულებული ვითარებით შუა აზიაში და 482 წელს დაიწყო აჯანყება. მან მოაკვლევინა ქართლის ოპოზიციონერ ფეოდალთა მეთაური ვარსქენ პიტიახში. თავდაპირველად წარმატება აჯანყებულთა მხარეს იყო, მაგრამ ვახტანგმა ვერ მიიღო დაპირებული დახმარება ჰუნებისაგან. არც ბიზანტია დაეხმარა. ამას დაერთო შინაურ მტერთა აშლილობა და 483–484 წლებში ირანელებთან შეტაკება ვახტანგის დამარცხებით დამთავრდა.

სქოლიო
------

1. ↑  *ლორთქიფანიძე მ.*, *მეტრეველი რ.*, საქართველოს მეფეები, თბ.: „ნეკერი", 2007. — გვ. 41, ISBN 99928-58-36-2.
მერიდის საბაგირო გზა
**მერიდის საბაგირო გზა** (ესპ. Teleférico de Mérida) — საბაგირო გზა, რომელიც მოქმედებდა ვენესუელაში 1960-2008 წლებში 
წარმოადგენდა მსოფლიოში ყველაზე მაღალ საბაგირო გზას. ძირითადად მოქცეულია მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. საბაგიროს სიმაღლე აითვლება 1640 მეტრიდან, გზა მთავრდება 4765 მ სიმაღლეზე (ესპეხოს პიკი). მერიდის საბაგირო გზის მთლიანი სისტემა გაიხსნა 1960 წელს.

საბაგირო გზა გაჭიმულია ქალაქ მერიდიდან მწვერვალ ესპეხომდე. შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთხი საბაგირო გზისგან, რომელთა საერთო სიგრძე შეადგენს 12,6 კმ-ს. მარშრუტის თითოეულ სექციას გააჩნია ორი განშტოება, რომელშიც ეტევა 36 მგზავრი. საბაგირო გზის მოძრაობის სიჩქარე შეადგენდა 5 მ/წმ-ს.

დახურვა
-------

2008 წლის 11 აგვისტოს ვენესუელის ტურიზმის მინისტრმა გამოაცხადა, რომ საბაგირო დაიხურებოდა. შემდგომ დღეს მინისტრმა გააკეთა განცხადება, რომ დახურვის მიზეზი იყო ავსტრალიური ფირმის Doppelmayr Garaventa Group-ის მიერ უსაფრთხოების შესახებ გაკეთებული უარყოფითი დასკვნა. ახალი საბაგირო გზის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2012 წლიდან და საზოგადოებისთვის 2016 წლის 7 ოქტომბერს გაიხსნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მერიდის საბაგირო გზის სისტემა – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  Forward modernization project of the Mérida cable car Spanish. *Venezuelan News Agency* (January 24, 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 26, 2015. ციტირების თარიღი: January 26, 2011.
**მერიის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერიაში, „დიდი ღრომი"-ს ნასოფლერზე.

მერიის ღვთისმშობლის ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის შირიმის ქვით და კარგად დამუშავებული ადგილობრივი ჯიშის ქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია.
ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში და აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით ნახევარწრიული ფორმის ნიშებია მოთავსებული. აბსიდის კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.

საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის ფრაგმენტები. ქვის კანკელი მდიდ-რულადაა მოჩუქურთმებული. ჩუქურთმაში წარმოდგენილია გეომეტრიული წნულის მრავალსახეობა. იგი დიდი ოსტატობითაა შესრულებული. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწი-ლად იყოფა. პილასტრებს კამარის საბრჯენი თაღი და კედლის თაღები ეყრდნობა. სამხრეთი პილასტრი პირდაპირ შესასვლელის წირთხლს ებჯინება. შესასვლელს ტი-მპანი აქვს. დარბაზი ნათდებოდა სამხრეთიდან და დასავლეთიდან თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. ეკლესიას სამხრეთიდან ეკვდერი და კარიბჭე აქვს. ეკვდერი აღმოსავლეთით აბსიდ-ით სრულდება, რომლის ცენტრში სარკმელია გაჭრილი. ეკვდერი კარიბჭეს თაღოვანი გასასვლელით უკავშირდება.

ღია თაღებიან კარიბჭეს ვარსკვლავა კამარა აქვს, რომლის ცენტრში მოთავსებუ-ლია ლილვოვანი ვარდული. კარიბჭე გადახურულია ორქანობიანი სახურავით. კარიბჭეს ფართო, თაღოვანი შესასვლელი აქვს. კარიბჭე და ეკვდერი შირიმის ქვითაა მო-პირკეთებული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია დეკორატიულ მორთულობას. აღმოსავლეთ სარ-კმელს სამმაგი ლილვი აჩარჩოებს, ხოლო დასავლეთ სარკმელს - ოთხმაგი ლილვი. ამჟამად ჩარჩოების მხოლოდ ქვედა ნაწილებია შემორჩენილი. ეკლესიის კარნიზის შემორჩენილი ნაწილი თარო-ლავგარდანია. ეკლესია დაზიანებულია. კამარისა და კონქის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. იატაკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ფასადებს დიდ ნაწილზე საპირე ქვა შემოცლი-ლი აქვს. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე მორღვეულია. კედლები დაბზარულია.

ლიტერატურა
----------

* Меписашвили Р. Цинцадзе В. "Памятники V-XIвв. В кн.:"Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 114.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 146-148
მოხუცი თათი ქალი.
**თათები** — ჩრდილოეთ კავკასიაში (დაღესტანში) მცხოვრები პატარა ხალხი. ისინი აგრეთვე ცხოვრობენ აზერბაიჯანსა და ირანში. თათების თავდაპირველი განსახლების არეალია ირანი. აქ თათები ირანის მთიანეთის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს, თეირანსა და ყაზვინს შორის გაბნეულად არიან განსახლებულნი. 

თათების თვითსახელწოდებაა „თაგ". თათები ლაპარაკობენ თათურ ენაზე, რომელიც ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ ჯგუფში შედის. სამეცნიერო ლიტერატურაში იმასაც აღნიშნავენ, რომ თათური ენა ფარსის დიალექტია, რომელზედაც თავდაპირველად ლაპარაკობდნენ აღმოსავლეთ მიდიაში და ის ახლოს იყო მაზანდარანულთან, თალიშურთან, გილანურთან და დარიულთან. დღევანდელ თათურს ორი დიალექტი აქვს: სამხრეთული და ჩრდილოური. ჩრდილოური დიალექტი დაღესტნის ერთ-ერთი ლიტერატურული ენაა. დამწერლობა ეფუძნება რუსულ ანბანს. ოქტომბრის გადატრიალებამდე თათები სამწერლობო ენად სპარსულს იყენებდნენ, იმის გამო, რომ ჩრდილოეთ კავკასიელი მთის ებრაელების დედა ენა თათური ენა იყო, საბჭოთა ხელისუფლებამ XXს-ის 30-იან წლებიდან მთის ებრაელები პიროვნების დამადასტურებელ ოფიციალურ იურიდიულ დოკუმენტებში თათებად ჩაწერა. 

აზერბაიჯანში თათების ორ სოფელში ქრისტიანობის სომხური მიმართულება - გრიგორიანობა მიიღეს. საბჭოთა პერიოდში ისინი პრაქტიკულად გასომხდნენ და ყარაბახის კონფლიქტის შემდეგ სომხეთსა და რუსეთში მიგრირდნენ. დაღესტანში თათები განსახლებულნი იყვნენ ქ. დერბენტის დასავლეთით, მთისწინა ზოლში. მთიელი ებრაელები და თათები სრულიად სხვადასხვა წარმოშობის ხალხია, რომლებიც უბრალოდ ერთ ენაზე ლაპარაკობდნენ. მათი მიგრაციაც კავკასიაში სხვადასხვა დროს განხორციელდა.

ლიტერატურა
----------

* თოფჩიშვილი, როლანდ; ხუციშვილი, ქეთევან, „კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია", თბ. 2007

სქოლიო
------

1. ↑  H. Pilkington,"Islam in Post-Soviet Russia",Psychology Press, Nov 27, 2002. pg 27:
"Among other indigenous peoples of Iranian origin were the Tats, the Talishes and the Kurds"
2. ↑  R. Khanam,"Encyclopaedic Ethnography of Middle-East and Central Asia:P-Z, Volume 1",Global Vision Publishing Ho, 2005. pg 746:"The contemporary Tats are the descendants of an Iranian-speaking population sent out of Persia by the dynasty of the Sasanids in the fifth to sixth centuries."
3. ↑  T. M. Masti︠u︡gina, Lev Perepelkin, Vitaliĭ Vi͡a︡cheslavovich Naumkin, "An Ethnic History of Russia: Pre-Revolutionary Times to the Present",Greenwood Publishing Group, 1996. pg 80:""The Iranian Peoples (Ossetians, Tajiks, Tats, Mountain Judaists)"
**თაილი ღვინიანიძე** (დ. 28 თებერვალი, 1930, თბილისი) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი, გეოგრაფი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1953-1956 წლებში სწავლობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში პროფესორ გიორგი გეხტმანის ხელმძღვანელობით.

1956 წლიდან მუშაობდა უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. ამ პერიოდში ინსტიტუტში საფუძველი ჩაეყარა ეკონომიკურ-გეოგრაფიული რეგიონების შესწავლის საქმეს და ამ დარგში შრომების მეტად მნიშვნელოვანი ფონდი შეიქმნა. ეწყობოდა სამეცნიერო ექსპედიციები, რომლებშიც იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა. 1959-1962 წლებში გამოაქვეყნა შრომები ზემო იმერეთისა და აჭარის ტრანსპორტის, ვაჭრობისა და რაიონთაშორისი ეკონომიკური კავშირების შესახებ. შემდეგში კი სწავლობდა რეგიონების ისტორიულ გეოგრაფიას, რომელთა შესახებ აქვეყნებდა ნაშრომებს. მოგვიანებით შეიქმნა მონოგრაფიები სამრეწველო კვანძებზე, რაშიც იგი მონაწილეობდა. 1970-1973 წლებში ორ ტომად გამოიცა „საქართველოს სსრ ეკონომიური გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები", რომელშიც მოთავსებულია მისი ნაშრომები, ასევეა „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციული რაიონებისა და რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქების ცნობარი". 1967 წელს მოსკოვში დაიბეჭდა (რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ და პოლონურ ენებზე) „საქართველო", რომელშიც დაბეჭდილი ქვეთავები აფხაზეთსა და აჭარაზე მას ეკუთვნის. გამოქვეყნებული აქვს 20 სამეცნიერო ნაშრომი. 1981 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს სსრ საგეგმო კომიტეტში.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 264

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თაილი ღვინიანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნაბათ ხანუმ გოჯა-ბეგ ყიზი აშურბეკოვა** (აზერ. Nabat xanım Qoca qızı Aşurbəyova დ. 1795 , ბაქო — გ. 2 დეკემბერი, 1912, ბაქო) — ნავთობმწარმოებელი და მეცენატი. ააშენა თეზეპირის მეჩეთი.

ბაქოში ერთ-ერთი ქუჩა ატარებს ნაბათ ხანუმ აშურბეილის სახელს.

ბიოგრაფია
---------

ნაბათ აშურბეილი დაიბადა 1975 წელს გოჯა-ბეგ აშურბეკოვის ოჯახში. ბაბუმისი ჰაჯი იმამ ვერფი-ბეგ აშურ ხან ოღლუ იყო.

აშურბეკოვამ ბაქო-შოლარსკის წყალსადენის მშენებლობისთვის გარკვეული თანხა გამოყო. ბაქოს ერთ-ერთი ქალაქის აბანო, რომელიც მდებარეობს დღევანდელი თოფჩუბაშევის ქუჩაზე, აშენდა ნაბათ ხანუმუს მიერ. აბანო კვირაში ერთხელ მუშაობდა უფასოდ ღარიბი ოჯახებისთვის და ობოლიებისთვის.

**ოჯახი**

* მეუღლე — ჰაჯი მუსა რზა რზაევი
* ვაჟი — ჰაჯი აბას გულუ რზაევი
* ქალიშვილები — აშრაფ ხანუმ რზაევა და გიულბისტა ხანუმ რზაევა.

თეზეპირის მშენებლობა
--------------------

ნაბათ ხანუმმა დააფინანსა თანამედროვე ბაქოს ერთ-ერთი უმსხვილესი მეჩეთი, თეზეპირი. აზერბაიჯანელი არქიტექტორი ზივერ ბეგ აჰმეკებეკოვმა ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში იმოგზაურა და მეჩეთების არქიტექტურას გაეცნო. ბაქოში დაბრუნების შემდეგ, ზივერ ბეგმა მოამზადა მეჩეთის პროექტი.

მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო 1905 წლის 23 ივლისს. ნაბათ ხანუმის მეჩეთის საძირკვლის ჩაყრისთვის დაპატიჟდა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი. მანვე ბოლო ქვა ჩადო მშენებლობის დასრულებისას. მშენებლობა 1914 წლამდე გაგრძელდა. ნაბათ ხანუმმა თავად ვერ ნახა მზა მეჩეთი. მისი გარდაცვალების შემდეგ (1912 წ.), მისი ვაჟიშვილი ჰაჯი აბას-გულუ რზაევი დაკავდა მეჩეთის მშენებლობით. 

ნაბათ ხანუმი თეზეპირის მეჩეთის შესასვლელთანაა დაკრძალული. აქვე მის გვერდზე დაკრძალულია მისი ვაჟი ჰაჯი აბას გულუ რზაევი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სარა აშურბეილი

სქოლიო
------

1. ↑  Azeri Women in Transition: Women in Soviet and Post-Soviet Azerbaijan
2. ↑  В Баку появилась улица Набат ханум Ашурбековой
3. ↑  Her Story: Набат Ашурбекова
4. ↑  История города Баку
5. 1 2  Набат Ашурбекова - женщина, построившая мечеть "Тезе Пир" (фото)
6. ↑  Связь религий. Прабабушка Набат ханум
7. ↑  РОД АШУР - ХАНА.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-27. ციტირების თარიღი: 2018-11-29.
8. ↑  Мечеть Тезепир и Набат ханым Ашурбекова
**მელვილი** (ინგლ. Melville Island) — კუნძული აღმოსავლეთ ტიმორის ზღვაში, ჩრდილოეთი ტერიტორიის სანაპიროს მახლობლად, ავსტრალიაში. აბორიგენთა ენაზე კუნძულის დასახელებაა ერმალნერი. მელვილი, ბათერსტის კუნძულთან ერთად, ქმნის ტივის კუნძულებს. მდებარეობს ნახევარკუნძულ კობურგიდან დასავლეთით ნახევარკუნძულ არნემ-ლენდზე და ქალაქ დარვინის ჩრდილოეთით.

გეოგრაფია
---------

სიდიდის მიხედვით (5786 კმ²) მელვილი არის ავსტრალიის რიგით მეორე კუნძული ტასმანიის შემდეგ. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 258 მეტრს. კუნძული დაფარულია შერეული და ტროპიკული ტყით. კლიმატი ტროპიკულია და მუსონურია.

ისტორია
-------

კუნძული აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა ზღვაოსანმა აბელ ტასმანმა 1644 წელს და მას დაარქვა ვან-დიმენის მიწა. მეორე ვერსიით, კუნძული აღმოაჩინა სხვა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა პიტერ პიტერსმა (პიტერსზონმა) 1636 წელს და მან დაარქვა მას ვან-დიმენის მიწა. მაგრამ, პიტერს მელვილი ეგონა ავსტრალიის მატერიკის ნაწილი. 1818 წელს მას სახელი გადაერქვა და ეწოდა კუნძული მელვილი დიდი ბრიტანეთის საადმირალოს პირველი ლორდის რობერტ დანდასის, მეორე ვიკონტ მელვილის პატივსაცემად. მის პატივსაცემადაა დარქმეული ასევე კუნძულ მელვილის სახელიც კანადის არქტიკულ არქიპელაგში. ცოტა მოგვიანებით, 1824 წელს, ბრიტანელებმა გააკეთეს პირველი ცდები დაესახლებინათ ავსტრალიის ჩრდილოეთი სანაპიროები და დააარსეს კუნძულზე პირველი ევროპული დასახლება — ფორტ-დუნდასი.

მოსახლეობა
----------

დასახლება მილიკაპიტში ცხოვრობს — 559 ადამიანი, ხოლო პირლანგიმპიში — 440. დასახლება მილიკაპიტიდან დასავლეთით 27 კმ-ში კუნძულის სანაპიროზე ცხოვრობს 5 ოჯახი 30 ადამიანით. სულ კუნძულზე ცხოვრობს 1029 ადამიანი (2010).

სქოლიო
------

1. ↑  მაგიდოვიჩი ვ. ი. მაგიდოვიჩი ი. პ. გეოგრაფიული აღმოჩენების ისტორიის ნარკვევები. ტ. 2. მ. 1983. გვ. 372.
**მიქელა** — ქართული მხატვრული ფილმი. გადაღებული კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მიერ 1965 წელს, ალმანახიდან „წარსულის ფურცლები". საკავშირო კინოგაქირავებაში გავიდა 1966 წელს. გადაღებულია დავით კლდიაშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. რეჟისორი — ელდარ შენგელაია.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მიქელას მრავალრიცხოვან ოჯახს უკურნებელი სენი დაერევა. სიკვდილს მხოლოდ რძალი და ორი შვილიშვილი გადაურჩება. გვარის ამოწყვეტის შიშით შეპყრობილი მიქელა ბოროტი სულების განსადევნად სახლს ადგილს შეუცვლის და უმცროს შვილიშვილს სხვა სოფელში გახიზნავს. უფროსს, სპიდონას კი, რომელიც ყველას უამბობს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „უფალმა საიქიოდან მომაბრუნა და ერთი წლის შემდეგ უკან წამიყვანს" |
|  |  |

 ფაცხაში დააბინავებს. ღამე ქარიშხალი ამოვარდება. მიქელას სწამს, რომ ბავშვს ღვთის დანიშნულ დროზე ადრე არაფერი მოუვა და უყურადღებოდ მიატოვებს. მოვარდნილი ნიაღვარი კი სპიდონას დაახრჩობს.

როლებში
-------

* გრიგოლ ტყაბლაძე — მიქელა
* ზინაიდა კვერენჩხილაძე — მაია
* მიხეილ ხვიტია — სპიდონა
* მანანა მანაგაძე — ეკა
* ვარლამ წულაძე — ალექსი
* კაპიტონ აბესაძე — მღვდელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მიქელა" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ვენესუელის მოსახლეობის ზრდა მილიონებში
სქესობრივ-ასაკობრივი პირამიდა
ვენესუელელები ეროვნულ დღესასწაულზე
**ვენესუელის დემოგრაფია** — ვენესუელის მოსახლეობისა და მათი მდგომარეობის მომოხილვა. დემოგრაფიული საკითხები მოიცავს: საბაზო განათლებას, ჯანმრთელობას და მოსახლეობის რაოდენობირივ სტატისტიკას მათი რასობრივი და რელიგიური მიკუთვნების გათვალისწიბებით.

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს World Factbook-ის დემოგრაფიული მონაცემები
-------------------------------------------------------------------------

### მთლიანი მოსახლეობა

* 2011 წლის ივლისის მიხედვით 27 635 743 მაცხოვრებელი.

### სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2011 წლის მიხედვით

* მთლიანი მოსახლეობისთვის: 73,93 წელი
* მამაკაცებისთვის: 70,84 წელი
* ქალებისთვის: 77,17 წელი

### მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი

* 1,508% (2009 წლის მიხედვით).

### შობადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლები

* 18,71 დაბადება 1 000 ადამიანზე (2006 წლის მიხედვით).
* 4,92 სიკვდილი 1 000 ადამიანზე (2006 წლის მიხედვით).

### ნაყოფიერების მაჩვენებელი

* 2,42 ბავშვი 1 ქალზე (2011 წლის მიხედვით).

### ჩვილთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი

* 21,54 სიკვდილი 1 000 ცოცხლად დაბადებულზე (2006 წლის მიხედვით).

### ასაკობრივი სტრუქტურა

| ასაკობრივი ჯგუფი (წლები) | % | მამაკაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 0-14: | 29.9% | 3,909,876 | 3,667,958 |
| 15-64: | 65% | 8,287,255 | 8,209,599 |
| 65 და ზევით: | 5.1% | 590,236 | 710,357 |

### სქესის მიხედვით

| ასაკი | შეფარდება(მამაკაცი/ქალი) |
| --- | --- |
| ჯამში: | 1.02 |
| დაბადებისას: | 1.07 |
| 15-ზე ზევით: | 1.07 |
| 15-64: | 1.01 |
| 65-ზე ზევით: | 0.83 |
|

### ემიგრაციის მაჩვენებელი

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს World Factbook-ის მიხედვით ემიგრაციის მაჩვენებელი 2006 წლის მიხედვით არის ნული.

### ეთნიკური შემადგენლობა

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს World Factbook-ის მიხედვით  ვენესუელის ძირითადი მოსახლეობის წინაპრები შეადგენენ ევროპელებს, აფრიკელებს და მკვიდრ მოსახლეობას.

სქოლიო
------

1. 1 2  Venezuela დაარქივებული 2015-11-24 საიტზე Wayback Machine.  World Fact Book. CIA

ლიტერატურა
----------

* Acosta, Maruja. "Urbanizacion y clases sociales en Venezuela." *Revista Interamericana de Planificacion* Bogota , 7, No. 26, June 1973, 22-44.