recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მასტერინგი**, აუდიოჩანაწერის პოსტ-წარმოების ფორმა — ხმის საბოლოო მიქსის მომზადებისა და მონაცემთა შემნახველ მოწყობილობაზე მისი გადატანის პროცესი. უკანასკნელი წყაროდან შემდგომში ხდება ყველა ასლის შექმნა. უკანასკნელ პერიოდში მსგავსი მატარებლების ფორმატების არჩევანი სხვადასხვა ანალოგური ძირითადი ჩანაწერის საშუალებით გაიზარდა. მაგალითია აუდიოფირები, რომლებიც კვლავ გამოიყენება მათ მიერ, ვინც ანალოგური მასტერინგის გზას ირჩევს.

მასტერინგი მოითხოვს ჩანაწერის ყურადღებით და კრიტიკულად მოსმენას. ამიტომ, მისი მომზადებისას სტუდიაში იმყოფება მასტერინგის ინჟინერი. ამ უკანასკნელი ეტაპის გავლაში ასეთ ტექნიკურ პერსონალს ეხმარება პროგრამული უზრუნველყოფა, მაგრამ შედეგი დამოკიდებულია მოსასმენი მონიტორების მიერ გადმოცემული შედეგების სიზუსტეზე. გარდა ამისა, ყველა სამომხმარებლო მუსიკალურ სისტემაზე ხმის გადმოცემის თანაბარი ხარისხის მისაღებად, მუსიკალური მასტერინგის ინჟინერის მიერ ჩანაწერზე გათანაბრებისა და დინამიკური გაუმჯობესების პროცესი ხორციელდება.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-05-24. ციტირების თარიღი: 2012-01-28.

|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**აუდიოსიგნალი** — წარმოადგენს ჟღერადობას, ელექტრულ ძაბვას როგორც ანალოგური სიგნალებისთვის, ისე ციფრული სიგნალებისთვის ორმაგ რიცხვს. აუდიოსიგნალებს აუდიოსიხშირის დიაპაზონში დაახლოებით 20-დან 20 000-მდე ჰერცი (Hz) გააჩნია (ადამიანის სმენის დიაპაზონი). აუდიოსიგნალები შეიძლება სინთეზირებული იყოს როგორც პირდაპირ, ისე ტრანსფორმატორზე წარმოქმნილი, როგორიცაა მიკროფონი, მუსიკალური ინსტრუმენტი, ფონოგრამის კარტრიჯი ან ფირი. ელექტრულ აუდიოსიგნალებს მოსმენად ხმად ხმის გამაძლიერებლები და ყურსასმენები გარდაქმნიან.

ციფრული აუდიოსისტემები აუდიოსიგნალებს სხვადასხვა ციფრულ ფორმატში წარმოადგენენ.[1]

**აუდიოარხი** ან **აუდიოტრეკი**, აუდიოსიგნალის შენახვის მოწყობილობასთან ან ხმის ციფრული მიქშერის საკომუნიკაციო არხს წარმოადგენს, რომელიც გამოიყენება როგორც მრავალხმიანი ჩანაწერის შესაქმნელად, ისე ხმის გასაძლიერებლად.

სიგნალის ნაკადი
---------------

სიგნალის ნაკადი არის გზა რომლის მეშვეობითაც აუდიო სიგნალი სპიკერს ან ჩამწერ მოწყობილობას გადაეცემა.

ნაკადი შეიძლება იყოს, მოკლე და მარტივი როგორც სახლის აუდიოსისტემაში, ხანგრძლივი და ციფრულად დამუშავებული ხმისჩამწერ სტუდიაში და გამაძლიერებელი სისტემის გამოყენებით უფრო მაღალი ხმა, რომლის სიგნალიც აუდიომართვის პულტის მრავალი სექცია შეიძლება გაიაროს და გარე აუდიო ტექნიკას ან სხვადასხვა სისტემას დაუკავშირდეს.

პარამეტრები
-----------

აუდიოსიგნალები შეიძლება შეიცავდეს პარამეტრებს, როგორიცაა მათი გამტარობა, დენის დეციბელი (dB) და ძაბვის დონე. დენის და ძაბვის ურთიერთდამოკიდებულება განისაზღვრება სიგნალის გზების წინაღობით, რომელიც შეიძლება იყოს ერთჯერადი ან დაბალანსებული.

აუდიოსიგნალებს აქვთ გარკვეულწილად სტანდარტიზებული დონეები, რომლებიც პროგრამის გამოყენების მიხედვით არის დამოკიდებული.

პროფესიული აუდიომართვის პულტის შედეგები მეტწილად ხაზის დონეზეა.

მიკროფონების ზოგადი შედეგები ქვედა დონეზეა რაც, საყოველთაოდ „მიკროფონის დონედ" მოიხსენიებენ.

სამომხმარებლო აუდიოაპარატურის შედეგები ასევე ქვედა ძაბვის დონეზე გამოდის.

ციფრული ეკვივალენტი
-------------------

როგორც უმეტესი, ძველი, ანალოგურმა აუდიოაპარატურამ ემულაცია განიცადა ციფრული ფორმატის აუდიოაპარატურასთან, თანამედროვე ციფრული აუდიოსისტემის აუდიოდანამატების განვითარებას, ციფრული ინფორმაციის პროგრამულ უზრუნველყოფას (აუდიოაპარატურიდან აუდიოდანამატებით აუდიოტრეკის გავლა) ასევე აუდიოსიგნალს ან სიგნალის ნაკადს უწოდებენ.

ციფრული აუდიოსიგნალი, რომელიც სადენის მეშვეობით არის გამოგზავნილი, რამდენიმე ფორმატში შეიძლება გამოყენება.

ოპტიკური (ADAT, TDIF), კოაქსიალური (S/PDIF), XLR (AES/EBU) და ეთერნეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„აუდიოსიგნალი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  Hodgson, Jay (2010). *Understanding Records*, p.1. ISBN 978-1-4411-5607-5.
**არიფ იმრან ოღლი ბაბაევი** (აზერ. Arif İmran oğlu Babayev; დაბ. 20 თებერვალი 1938, სარიგიჯილი, აგდამის რაიონი) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი ხანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1938 წლის 20 თებერვალს აზერბაიჯანის სსრ აგდამის რაიონის სოფელ სარიგაჯილში.

1963 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი. 1964-დან 1966 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში. 1966-დან 2006 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

1982-დან 1984 წლამდე ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალურ მუსიკალურ სკოლაში ასწავლიდა. 1984 წლიდან დაიწყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მუღამის სწავლება, სადაც ამჟამადაც სოლო სიმღერის კათედრის გამგეა. 1996 წელს მიიღო მუღამის პროფესორის სტატუსი.

შემოქმედებითი საქმიანობა
------------------------

თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობა 1960 წელს დაიწყო. ბაბაევმა განასახიერა სახასიათო როლები: მეჯნუნი და კერემი უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერებში «ლეილი და მეჯნუნი» და «ასლი და კერემი», აშუღი ღარიბი ზულფუგა გაჯიბეკოვის ოპერაში «აშიგ ღარიბ», ჯამალი შაფილი ახუნდოვის ოპერაში «პატარძლის კლდეში». ხანენდემ ოსტატურად შეასრულა მუღამ-დასტგიახი «შური», «სეგიახი», ზარბი-მუღამი «არაზბარი», «ყარაბახ შიქესტესი». მან იმოგზაურა სხვადასხვა ქვეყანაში, სადაც წარმოადგინა აზერბაიჯანული მუღამის ხელოვნება.

სქოლიო
------

1. ↑  Ариф Бабаев — народный артист, ханэндэ[*მკვდარი ბმული*]
2. 1 2  Бабаев Ариф Имран оглы
ანტარქტიდის ნახევარკუნძულის რუკა.  
კოორდინატები: 69°30′ ს. გ. 065°00′ დ. გ.﻿ / ﻿69.500° ს. გ. 65.000° დ. გ.﻿ / -69.500; -65.000
**ანტარქტიკის ნახევარკუნძული** — ანტარქტიდის ხმელეთის ყველაზე ჩრდილოეთი ნაწილი. წარმოადგენს ხმელეთის ზოლს უედელის ზღვიდან ეკლუნდის კუნძულამდე. 

ანტარქტიკის ნახევარკუნძულს კლიმატის ცვლილებამ მნიშვნელოვანი ცვლილებები დაამჩნია. კვლევებმა აჩვენა, რომ გლობალურმა დათბობამ რეგიონში დიდი ცვლილებები გამოიწვია. შედეგად, ამ ტერიტორიაზე გაჩნდა უამრავი კვლევითი პუნქტები, გაჩნდა ტერიტორიული პრეტენზიები სხვადასხვა ქვეყნების მხრიდან. ნახევარკუნძული ხელახალა გახდა კამათის საგანი არგენტინასა, ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის, რადგან თითოეული მათგანი მიიჩნევს, რომ ის მის ანტარქტიკულ ტერიტორიებში შედიოდა. არც ერთი მხარის პრეტენზიას საერთაშორისო აღიარება არ აქვს, საკითხის გამწვავებას მხარეებიც ერიდებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Of Ice and Men" ანტარქტიკის ნახევარკუნძულის ტურისტის ანგარიში
* ანტარქტიკის ნახევარკუნძულის ბიომრავალფეროვნება დაარქივებული 2006-02-08 საიტზე Wayback Machine.
* ანტარქტიკის ნახევარკუნძულის 89 სურათი დაარქივებული 2008-03-24 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ანტარქტიკის ნახევარკუნძული***


|  |  |
| --- | --- |
| არგენტინის დროშა | *ეს სტატია არგენტინისა და არგენტინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანდრეას გრიფიუსი** (გერმ. Andreas Gryphius; დ. 11 ოქტომბერი, 1616 — გ. 16 ივლისი, 1664) — გერმანელი პოეტი და დრამატურგი. ბაროკოს წარმომადგენელი. 30-წლიანი ომის შედეგად გამოწვეული გულგატეხილობა და პესიმიზმია გადმოცემული მის სონეტებში, სატირებში, ოდებში, ეპიგრამებსა და ლათინურ ენაზე დაწერილ სასულიერო საგალობლებში. გრიფიუსის ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია სონეტი „სამშობლოს ცრემლები" (1636), კომედიები „Absurda comica ანუ ბატონი პეტერ სკვენცი" (1657), „გამიჯნურებული ვარდი" (1660), „ჰორიბილიკრიბრიფაქსი" (1663), ისტორიული ტრაგედიები „ლეო არმენიუსი ანუ თავადის მკვლელობა" (1646), „კარდენიო და ცელინდე" (დაახლოებით 1643, გამოქვეყნდა 1657), „მოკლული უდიდებულესობა ანუ კაროლუს სტუარდუსი" (1649), საქართველოს თემაზე დაწერილი ხუთმოქმედებიანი გალექსილი ტრაგედია „ქართველი ქალი ეკატერინე, ანუ ნაცადი სიმტკიცე" (1646-1648, გამოქვეყნდა (1657), სადაც აღწერილია ირანის წინააღმდეგ საქართველოს მრავალსაუკუნოვანი ბრძოლის ერთი ეპიზოდი.

*Lyrische Gedichte* (1880)

ლიტერატურა
----------

* *ლაშქარაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 275.
* ხავთასი გ. ნარკვევები გერმანული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1 თბ. 1953;
* Бибичадзе А. А. Грифиус и его трагедия "Королева Грузии Катарина", Тб. 1950;
* Flemming W. A. Gryphius....Stuttg. — [u. a.], 1965 (имеется библ.);
* Szyrocki М. A. Gryphius... Tübingen, 1964 (აქვს ბიბლიოგრაფია).
**MAC-მისამართი** (ინგლ. **M**edia **A**ccess **C**ontrol – სივრცის ხელმისაწვდომობის კონტროლი), იგივე ფიზიკური მისამართი — კომპიუტერულ ქსელში ჩართული მოწყობილობის უნიკალური საიდენტიფიკაციო ნომერი.

Ethernet კომპიტერული ქსელის სტანდარტების ფორმულირებისას დაიგეგმა, რომ მასში ჩართულ თითოეულ ქსელურ ინტერფეისს უნდა ჰქონოდა უნიკალური ექვსბაიტიანი ნომერი (MAC-მისამართი), რომელიც მოწყობილობის დამამზადებლის მიერ იქნებოდა მასში ინტეგრირებული. MAC მისამართი გამოიყენება თითოელი მოწყობილობის იდენტიფიცირებისთვის ქსელური პაკეტების მიმოცვლისას კომპიუტერულ ქსელში. ასევე იგი შეიძლება გამოიყენოს ქსელური სისტემის ადმინისტრატორმა გარკვეული MAC მისამართის მოწყობილობებისთვის ქსელზე წვდომის შესაზღუდებლად.

MAC მისამართის სტრუქტურაMAC მისამართის სტრუქტურა
ელექტროტექნიკის და ელექტრონიკის ინჟინერების ინსტიტუტი სტანდარტულად განსაზღვრავს 48 ბიტიან (6 ოქტეტიან) MAC მისამართებს, რომელიც ოთხ ნაწილადაა გაყოფილი. პირველი სამი ოქტეტი შეიცავს 24 ბიტიან მოწყობილობის დამამზადებელი ორგანიზაციის უნიკალურ იდენტიფიკატორს (OUI). ამავდროულად, პირველ ოქტეტში OUI ნომრისთვის განკუთვნილია 6 უფროსი ბიტი, ხოლო დანარჩენ 2 უმცროს ბიტს სპეციალური დანიშნულება აქვს: ნულოვანი ბიტი, რომელიც მიუთითებს ინდივიდუალური (0) თუ ჯგუფური (1) ადრესატისთვისაა განკუთვნილი მისამართი და პირველი ბიტი, რომელიც მიუთითებს გლობალური (0) თუ ლოკალური (1) ადმინისტრირებისთვისაა განსაზღვრული მისამართი. შემდეგი სამი ოქტეტი შერჩეულია მოწყობილობის დამამზადებლის მიერ თითოეული ეკზემპლარისთვის. გლობალურად ადმინისტრირებადი MAC მისამართი გლობალურად უნიკალურია, ხოლო ლოკალურად ადმინისტრირებადი მისამართის შემთხვევაში დამამზადებლის მიერ „ჩაშენებული" მისამართი შეიძლება ჩაანაცვლის ქსელის ადმინისტრატორის მიერ მინიჭებულმა მისამართმა და იგი შესაძლოა არ შეიცავდეს OUI ინფორმაციას. ლოკალურად თუ გლობალურადაა ადმინისტრირებადი MAC მისამართი მითითებულია პირველი ოქტეტის პირველ ბიტში.

საკმაოდ გავრცელებულია შეხედულება, რომ MAC მისამართის შეცვლა შესაძლოა მხოლოდ პროგრამატორის მეშვეობით, თუმცა ეს არ შეესაბამება სიმართლეს, რადგან ქსელურ დრაივერში მითითებული MAC მისამართი უფრო პრიორიტეტულია ვიდრე „ჩაშენებული" მისამართი. თუმცა არსებობენ ხელსაწყოები, რომელთა MAC მისამართის შეცვლა მხოლოდ პროგრამატორითაა შესაძლებელი (ძირითადად ასეთი ხელსაწყოებია ტელეკომუნიკაციის მოწყობილობები, IPTV-ის კონსოლი).

კოდი, რომლის ტერმინალში მითითებისას შეიძლება საკუთარი მოწყობილობის MAC მისამართის ნახვა სხვადასხვა ოპერაციულ სისტემებში:

* Windows — `ipconfig /all`
* Windows — `getmaс /v`
* Linux — `ifconfig -a | grep HWaddr`
* FreeBSD — `ifconfig | grep ether`
* OpenBSD — `ifconfig | grep lladdr`
* HP-UX — `/usr/sbin/lanscan`
* Mac OS X — `ifconfig`, ან სისტემის პარამეტრებში.
* QNX4 — `netinfo -l`
* QNX6 — `ifconfig` или `nicinfo`

ლიტერატურა
----------

* Standard Group MAC Addresses. A Tutorial Guide დაარქივებული 2007-05-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
**„Tennis for Two"** (აგრეთვე ცნობილი როგორც „**Computer Tennis"**) — სპორტული ვიდეო თამაში, ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული თამაში, რომელიც ახდენს ჩოგბურთის სიმულაციას. შექმნა ამერიკელმა ფიზიკოსმა უილიამ ჰიგინბოთამმა 1958 წელს, ბრუკჰეივენის ეროვნული ლაბორატორიის დამთვალიერებლებთა გასართობად.

1958 წლის შემოდგომაზე ბრუკჰეივენის ლაბორატორიაში იმართებოდა საჯარო გამოფენა. ჰიგინბოთამმა იცოდა, რომ შეკრებილ სტუმრებს ფოტოგრაფიებითა და სხვადასხვა სტატიკური ექსპონატებით ვერ გააკვირვებდა. ამიტომაც მას გაუჩნდა იდეა შეექმნა ელექტრონული თამაში. ელექტრონული სქემები შეიმუშავა ჰიგინბოთამმა, ხოლო აპარატი ააწყო ლაბორანტმა რობერტ დვორჟაკმა. ოსცილოსკოპის ეკრანზე ვერტიკალურად გამოსახული იყო ჩოგბურთის კორტი მოძრავი ბურთით, რომელიც იმართებოდა ორი ალუმინის კონტროლერით. ეკრანზე არ იყო ნაჩვენები არც მოთამაშე და არც ჩოგბურთის ჩოგანი.

„Tennis for Two" იქცა მეტად პოპულარულ ექსპონატად, თუმცა ჰიგინბოთამმა, იმ დროში ვერ გაიაზრა თავისი ქმნილების ღირებულება და ამიტომაც არ დააპატენტა იგი. თამაშის პოპულარობის მიუხედავად, ორი წლის შემდეგ „Tennis for Two" დაშალეს, ხოლო ოსცილოსკოპი და ანალოგური კომპიუტერი გამოყენებული იქნა სხვა ლაბორატორიული სამუშაოებისთვის. მას შემდეგ იგი მიჩნეულია ერთ-ერთ ადრეულ ვიდეო თამაშად. 1997 წელს ბრუკჰეივენში შეიქმნა ადრინდელი მოწყობილობის ხელახალი ვერსია. ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით, „Tennis for Two" ითვლება პირველ ვიდეო თამაშად ისტორიაში. მიუხედავად იმისა, რომ მომდევნო წლებში გამოსულ თამაშებთან შედარებით ის არ გამოირჩეოდა ინოვაციური ტექნოლოგიებით, იგი შეიქმნა არა კვლევითი მიზნებისთვის, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ გართობის მიზნით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Tennis for Two"** ვიკისაწყობში.
* *Tennis for Two*-ის ვიდეო
* *Tennis for Two*-ის სიმულაცია

სქოლიო
------

1. 1 2  Lambert, Bruce (2008-11-07). „Brookhaven Honors a Pioneer Video Game". *The New York Times*. p. LI1. ციტირების თარიღი: 2009-03-23.
2. ↑  Donovan, Tristan (2010-04-20). *Replay: The History of Video Games*.  Yellow Ant,   გვ. 1–9. ISBN 978-0-9565072-0-4.
3. 1 2 3  Smith, Alexander.  (2014-01-28) Tennis Anyone?. *They Create Worlds*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-25. ციტირების თარიღი: 2016-02-03.
4. ↑  Lovece, Frank (June 1983). „The Honest-to-Goodness History of Home Video Games". *Video Review*. Viare Publishing: 40. ISSN 0196-8793. ციტირების თარიღი: 2013-09-13.
5. ↑  Smith, Alexander.  (2014-01-22) The Priesthood At Play: Computer Games in the 1950s. *They Create Worlds*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-22. ციტირების თარიღი: 2015-12-18.
6. ↑  Wolf, Mark J. P. (2012-08-16). *Encyclopedia of Video Games: The Culture, Technology, and Art of Gaming*.  Greenwood Publishing Group,   გვ. XV–7. ISBN 978-0-313-37936-9.
7. ↑  Kowert, Rachel; Quandt, Thorsten (2015-08-27) *The Video Game Debate: Unravelling the Physical, Social, and Psychological Effects of Video Games*.  Routledge,   გვ. 3. ISBN 978-1-138-83163-6.
*E pluribus unum* დატანილია აშშ-ის გერბზე.
**ე პლურიბუს უნუმ** (ლათ. E pluribus unum — ერთი მრავალთაგან) — აშშ-ის ნაციონალური დევიზია. ის თავდაპირველად მიუთითებდა 13 დამოუკიდებელი კოლონიის ერთ გაერთიანებულ სახელმწიფოდ ინტეგრაციას და შემდგომში დამატებითი მნიშვნელობა შეეძინა, იმიგრაციის შედეგად ამირიკის საზოგადოების პლურალისტური ხასიათის წყალობით. დევიზი პირველად 1776 წელს დიდი ბეჭედის კომიტეტმა შეარჩია ამერიკის რევოლუციის დასაწყისში. ამ ვარიანტის დევიზად შემოთავაზება პიერ იუჯინ დუსიმიტიერის იდეა უნდა იყოს.

1956 წელს "In God We Trust" (ღმერთის ჩვენ გვწამს) გახდა დამატებითი ნაციონალური დევიზი, თუმცა მან საწყისი დევიზე არ შეცვალა. მსგავსი დევიზი „In varietate concordia" (ერთიანობა მრავალფეროვნებაში) მიღებულ იქნა ევროკავშირის მიერ 2000 წელს.

ფრაზის წარმოშობა
----------------

ფრაზა თავდაპირველად მოვიდა პოემიდან მორეტუმ (Moretum), რომელსაც ვირგილიუსს მიაკუთვნებენ, თუმცა მისი ფაქტობრივი ავტორი უცნობია, და ის ყველის, ნივრისა და სანელებელთა რეცეპტზე იყო. პოემის ტექსტში — color est e pluribus unus — აღწერს მრავალ ფერთა ერთში შერევას.

ეს ფრაზა ასევე გამოყენებულია წმინდა აუგუსტინეს კონფესიებში (397 – 398 წწ), წიგნი IV, რომელშიც მეგობრობაა აღწერილი.

ეს დევიზი კარგად იყო ცნობილი განათლებული ამერიკელებისთვის მე-18 საუკუნეში. ის ხშირად ფიგურირებდა „ჯენტლმენთა ჯურნალში", რომელიც ყოველთვიურად იბეჭდებოდა ლონდონში 1731 წლიდან.

1994 წელს აზრთა წინააღმდეგობა გამოიწვია ფრაზის ალ გორისეულმა ინტერპრეტაციამ „ერთიდან, მრავალი" ამერიკული იდენტიკის მულტიკულტურული მოდელის წამოწევისას საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტში წარმოთქმულ სიტყვაში.

სხვა გამოყენება
---------------

ეს ფრაზა ასევე დევიზია პორტუგალიური ფეხბურთის გუნდის Sport Lisboa e Benfica მნიშვნელობით „ერთი ყველასათვის და ყველა ერთისათვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აშშ-ს სიმბოლოები. დაარქივებული 2007-11-13 საიტზე Wayback Machine.
**ლოურენს 'კრიშნა' პარკერი** (ინგლ. Lawrence Parker) ცნობილია მისი ზედმეტსახელი **KRS-One**-ით (დ. 20 აგვისტო, 1965) — ამერიკელი მუსიკოსი, ცნობილი მისი ჯგუფიდან Boogie Down Productions.

ბიოგრაფია
---------

### ბავშვობა

პარკერი დაიბადა ბრუკლინში, მაგრამ თავის ბავშვობა გაატარა ბრონქს–ის სამხრეთ ნაწილში. ახალგაზრდობაში პარკერი გახდა ვეგეტარიანელი და ვიწრო ურთერთობა ჰქონდა კრიშნაიტებთან, რის გამოც მიიღო მეტსახელი "კრიშნა". აქედანვე წარმოიშვა მაგის არტისტიული ფსევდონიმი KRS-One (შემოკლებული ფორმა Krishna Number One ან Kris Number One), რომელიც თავდაპირველად მისი გრაფიტი–ტეგი იყო. მოგვიანებით პარკერმა თავის სახელისთვის მოიგონა ბეკრონიმი: Knowledge Reigns Supreme Over Nearly Everyone ან Knowledge Reigns Supreme Over Nearly Everybody.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: KRS-One-ის დისკოგრაფია.

| სოლო ალბომები | წელი |
| --- | --- |
| *Return of the Boom Bap* | 1993 |
| *KRS-One* | 1995 |
| *I Got Next* | 1997 |
| *The Sneak Attack* | 2001 |
| *Spiritual Minded* | 2002 |
| *Kristyles* | 2003 |
| *Keep Right* | 2004 |
| *Life* | 2006 |
| *Adventures in Emceein* | 2008 |
| *Maximum Strength* | 2008 |
| *Back to the L.A.B.* | 2010 |
| *Just Like That* | 2012 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***KRS-One***

* KRS-One - ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-02-10 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემა** (ინგლ. Interactive Voice Response System) წარმოადგენს ტექნოლოგიას, რომელიც სატელეფონო ზარების ავტომატურ რეჟიმში დამუშავებისა და აბონენტებთან ინტერაქციის შესაძლებლობას იძლევა. ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემები დღეს ხშირად გამოიყენება კომპანიების მიერ მომსახურების დონის ამაღლებისა და ამავდროულად მომსახურების ღირებულების შემცირების მიზნით.

აუდიო ჩანაწერებისა და სცენარების საშუალებით, რომლებიც ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემების მთავარი შემადგენელი ნაწილია, აბონენტს შეუძლია მიიღოს სასურველი ინფორმაცია ან ჩაატაროს რაიმე ოპერაცია ტელეფონის ღილაკებზე თითის დაჭერის მეშვეობით.

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემები გამოიყენება და შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა სფეროებში, მათ შორის:

ბანკებში - ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ანგარიშების სამართავად, ვალუტის კურსის გასაგებად
ვაგზლის ან ავია სალაროებში - რეისების, ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ბილეთების დაჯავშნად
კინოთეატრებში - მიმდინარე ჩვენებების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ბილეთების დასაჯავშნად
სატელეკომუნიკაციო კომპანიებში - ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, მიმდინარე დავალიანების ან კრედიტის გასაგებად
კვლევით და მარკეტინგულ კომპანიებში - გამოკითხვების ჩასატარებლად
გართობისა და საინფორმაციო სფეროებში - ინფორმაციის ან კონტენტის მიწოდებისათვის
და ნებისმიერი სხვა პროფილის კომპანიაში - რომელიც ახორციელებს მომხმარებლების მომსახურებას.

ინტერაქტიული სისტემების გამოყენება ასევე მოსახერხებელია ავტომატური გამავალი ზარების განსახორციელებლად მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდების ან მისგან ინფორმაციის მიღების მიზნით.

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემის დაგეგმარება და შექმნა კომპლექსურ ცოდნსა და მიდგომას საჭიროებს. ეს პროცესი რამდენიმე საფეხურად იყოფა: საწყის ეტაპზე განიხილება და შეისწავლება მოთხოვნები, ტექნიკური ბაზა და შესაძლებლობები. მათი გათვალისწინებით იწყება სისტემის ტექნიკური მახასიათებლებისა და შესაძლებლობების შეთანხმება. სცენარის დაგეგმარებისა და აუდიო ჩანაწერების ტექსტების შემუშავების შემდეგ კი იწერება კონკრეტული სცენარი და პარალელურად მზადდება აუდიო ჩანაწერები. სისტემის გაშვებამდე ხორციელდება ტესტირება და ხარვეზების გასწორება ასეთის არსებობის შემთხვევაში

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემების რეალიზება და ამ გზით მომსახურების გარკვეული ნაწილის ავტომატიზაცია ეფექტურია ისეთი კომპანიებისათვის, რომლებიც მომხმარებლებს სთავაზობენ სატელეფონო მომსახურებას, სატელეფონო მხარდაჭრას ან ინფორმაციის მიწოდებას პროდუქტების/მომსახურებების შესახებ და/ან რომლებიც ყოველდღიურად დიდი რაოდენობით სატელეფონო ზარებს იღებენ.
ამერიკელი სამხედრო M3-ით
**M3 პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი** (ინგლ. M3 submachine gun) — .45 ACP (11.43×23 მმ) კალიბრის ამერიკული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, ზედმეტსახელით „**Grease Gun**" (ინგლ. მექანიკოსთა ხელის საპოხი შპრიცი), რომელიც შეიარაღებაში მიიღეს 1942 წლის 12 დეკემბერს. M3 იმავე .45 ACP ვაზნებს იყენებს, რომლებსაც ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, თუმცა ტომპსონთან შედარებით უფრო მსუბუქი და ადვილად საწარმოებელი იყო. აღსანიშნავია, რომ გავრცელებული პოპულარული შეხედულების მიუხედავად, M3 სიზუსტეში ჩამოუვარდებოდა ტომპსონს. იარაღის ზედმეტსახელი „Grease Gun" განაპირობა მისმა ვიზუალურმა მსგავსებამ მექანიკოსის ხელსაწყოსთან.

M3 განიხილებოდა, როგორც ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების ჩასანაცვლებელი ალტერნატივა და 1944 წლის შუა ხანებისთვის მეორე მსოფლიო ომის ფრონტის წინა ხაზზე გამოჩენა დაიწყო. თუმცა გარკვეული საწარმოო დაყოვნებების გამო ახალმა იარაღმა ჯარისკაცთა შორის უკვე პოპულარული ტომპსონი ბოლომდე ვერ ჩაანაცვლა და ომის დასრულებისას ტომპსონებით ფრონტზე სამჯერ მეტი ჯარისკაცი იყო შეიარაღებული, ვიდრე M3-ებით.

M3-ის მოდერნიზებული ვარიანტი M3A1 გამოიყენებოდა კორეისა და უფრო გვიან მიმდინარე ომებში.

M3 ხშირად ეშლებათ ხოლმე გერმანულ MP 40-ში ვიზუალური მსგავსების გამო, რაც მიანიშნებს კიდეც იარაღის MP 40-დან წამოსულ შთაგონებაზე.

შექმნის ისტორია
---------------

1941 წელს ამერიკელები აკვირდებოდნენ დასავლეთ ევროპულ ფრონტზე გამოყენებულ პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებს, კონკრეტულად კი 9×19 მმ პარაბელუმის ვაზნებზე მომუშავე გერმანულ MP 40-სა და ბრიტანულ სტენს. 1942 წელს მათ მოკვლევა დაიწყეს, რათა შეექმნათ სტენის ტიპის საკუთარი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და საბოლოოდ ეს მისია გერმანული წარმოშობის იარაღის კონსტრუქტორ ჯორჯ ჰაიდს დაეკისრა, რომელიც ჯენერალ მოტორსში მუშაობდა.

ლიტერატურა
----------

* Dunlap, Roy F. (1948). *Ordnance Went Up Front*. Samworth Press.
* Ingram, Mike (2001). *The MP40 Submachine Gun*. Zenith Imprint.
* Nelson, Thomas B (1963). *The World's Submachine Guns*. TBN Enterprises.
* Iannamico, Frank A. (1999). *The U.S. M3-3A1 Submachine Gun. Moose Lake Publishing.*
* Iannamico, Frank A. (2004). *United States Submachine Guns. Moose Lake Publishing.*
* Thompson, Leroy (19 May 2016). *The M3 "Grease Gun"*. Weapon 46. Osprey Publishing.
**Pride and Glory** — მეტალ-ჯგუფი, რომელიც Black Label Society-ს სოლისტმა ზაკ უაილდმა ჩამოაყალიბა .ეს უაილდის პირველი დამოუკიდებლად შექმნილი პროექტი იყო, რომელიც შექმნა მანამ, სანამ 1996 წელს ალბომ - Book of Shadows გამოუშვებდა. ამის შემდეგ მან ჩამოაყალიბა ჯგუფი Black Label Society რაც მის ამჟამინდელ ჯგუფად რჩება.

Pride & Glory შეიქმნა 1991 წელს, როდესაც მოეწყო ოზი ოსბორნის, იმ დროისთვის უკანასკნელი საალბომო ტური No More Tears. თავდაპირველად ჯგუფს ერქვა „Lynyrd Skynhead", და მისი წევრები იყვნენ ბასისტი ჯეიმზ ლომენცო და დრამერი გრეგ დეანჯელო, ორივე იყვნენ ჯგუფ White Lion-ის (თეთრი ლომი) წევრები.

1994 წლის დასაწყისში დეანჯელო შეცვალა ბრაიან ტიჩიმ, ეს მოხდა სწორედ იმ დროს, როცა ჯგუფმა სახელი შეიცვალა და Pride & Glory დაირქვა. ამავე წლის მაისში მათ გამოუშვეს თავისი სადებიუტო და ამასთან ერთადერთი ალბომი ხმის ჩამწერ სტუდია Geffen Records-ში. ივნისში, ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო იმ დროისთვის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს როკ-ფესრივალში Monsters of Rock, ინგლისში. 1994 წლის ნოემბერში, მას შემდეგ, რაც ჯგუფმა მოაწყო ტურნე იაპონიაში და 3 დღით ადრე სანამ აშშ-ში გაემგზავრებოდნენ ლომენცომ ჯგუფი დატოვა. უაილდმა ჯეიმზი თავისი დიდი ხნის მეგობარ ჯონ დესერვიოთი ჩაანაცვლა. ჯგუფმა უკანასკნელი კონცერტი ლოს-ანჯელესში, 1994 წლის 10 დეკემბერს გამართა, ამ კონცერტში მონაწილეობდნენ გიტარისტები ცნობილი როკ-ჯგუფებიდან, როგორიცაა Guns N' Roses და Velvet Revolver. მათ ჯგუფთან ერთად შეასრულეს ჯიმი ჰენდრიქსის სიმღერები - „Voodoo Child" და „Red House".

დისკოგრაფია
-----------

### სტუდიური ალბომები

* *Pride & Glory* (1994)

### კრებულები

* "Losin' Your Mind" (1994)
* "Horse Called War" (1994)
* "Troubled Wine" (1994)

### დამატებითი ჩანაწერები

* "Farm Fiddlin'" - (1991)
* "Baby Please Don't Go" - ლოს-ანჯელესი Blues Authority Vol. 1 (1992)

### მონაწილეობა

* *Black Label Society* - No More Tears (1999)
* *Black Label Society* - Kings of Damnation 98-04 (2005)
* *Black Label Society* - Skullage (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი
ბურთების განლაგება Power Snooker-ში
**Power Snooker** — სნუკერის თამაშის ახალი სახესხვაობა.

თამაში წარმოადგენს მოკლე ტურნირს (ერთი-ორი დღის ფარგლებში). ერთი მატჩის ხანგრძლივობა შეზღუდულია 30 წუთით და დამყარებულია ქულათა დაგროვებაზე. პირველი ტურნირი გაიმართა 2010 წლის 30 ოქტომბერს ლონდონში, მუსიკალურ კლუბში „IndigO2", რომელიც წარმოადგენს კომპლექს „O2-ის" ნაწილს (ტევადობა 2 410 ადამიანი). თავდაპირველად, 2001 წელს სნუკერის ტურნირს აშუქებდა ტელეკომპნაია ITV: Power Snooker პირდაპირ ეთერში აჩვენებს ბრიტანულ ტელეარხ ITV4-ზე. აგრეთვე ტურნირის ჩვენების უფლება მიიღო ტელეკომპანია ევროსპორტმა.

Power Snooker-ის მთავარი მიზანია ნოვატური პროდუქტის შექმნა, რომელიც თანაბრად კარგი საყურებელი იქნება, როგორც დარბაზში, ისე ეკრანებიდან. ტურნირზე გამოიყენება ენერგიული მუსიკალური თანხლება და სპეციალური განათება უფრო დაძაბული და თეატრალური ატმოსფერის შესაქმნელად.

Power Snooker დამოუკიდებელი პროექტია, თუმცა მსოფლიო სნუკერის ხელმძღვანელობა ამ წამოწყებას მხარს უჭერს.

ტურნირების ფინალები
-------------------

| ტურნირი | ადგილი | გამარჯვებული | ფინალისტი | ანგარიში | სეზონი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2010 | ლონდონი | ინგლისის დროშა რონი ო’სალივანი | ჩინეთის დროშა დინ ჯუნხუი | 572-258 | 2010/2011 |
| 2011 | მანჩესტერი | ინგლისის დროშა მარტინ გოულდი | ინგლისის დროშა რონი ო’სალივანი | 286-258 | 2011/2012 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური სნუკერი დაარქივებული 2010-12-30 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Power Snooker ან სნუკერი ფანკის სტილში დაარქივებული 2010-07-26 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  რონი ო’სალივანი ელვისებურ Power Snooker-ს წარმოგვიდგენს. BBC Sport.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-04. ციტირების თარიღი: 24 July 2010.
2. ↑  Анонс Power Snooker. Global Snooker.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-25. ციტირების თარიღი: 24 July 2010.
**ალფრედ კარლ ნეულანდი** (ესტ. Alfred Karl Neuland, დ. 10 ოქტომბერი, 1895 — გ. 16 ნოემბერი, 1966) — ესტონელი სპორტსმენი და ოლიმპიური ჩემპიონი ძალოსნობაში. მონაწილეობდა 1920 და 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, სადაც მან ოქროს (1920) და ვერცხლის (1924) მედლების მოპოვება შეძლო. ალფრედი პირველი ესტონელია, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე ოქროს მედალი აიღო. 1922 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი ტალინში. ძალოსნობაში დაამყარა სამი მსოფლიო რეკორდი 1920 – 1923 წლებში: ერთი ატაციში და ორი აკვრაში.

ბიოგრაფია
---------

ნეულანდი დაიბადა 1895 წლის 10 ოქტომბერს ვალგაში, ლივონიის გუბერნიაში (დღეს ესტონეთი). განათლება მიიღო რიგაში და სანქტ-პეტერბურგში. ძალოსნობაში მოღვაწეობა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, 1913 და 1914 წლებში მეორე ადგილი დაიკავა რუსეთის ჩემპიონატში. ძალოსნობაში რუსეთის ტიტული მოიგო 1915 წელს მცირეწონაში და 1916 წელს მძიმე წონაში. ამის შემდეგ იბრძოდა პირველ მსოფლიო ომში და ესტონეთის განმათავისუფლებელ ომში, დემობილიზაციის შემდეგ მოიგო ძალოსნობის ტიტული ესტონეთის ჩემპიონატში, მცირე წონაში 1921 და 1924 წლებში, ხოლო საშუალო წონაში 1923 წელს. 1923 წელს პირველი ადგილი დაიკავა გეტებორგის თამაშებში. სპორტიდან წასვლის შემდეგ მუშაობდა ბიზნესმენად, ასევე მოღვაწეობდა მწვრთნელად ძალოსნობაში, 1921 – 1940 წლებში იყო მსაჯი ვალგაში. 1950 – 1955 წლებში ტალინში ხელმძღვანელობდა ქარხანას (Estonian Experimental Soft Drinks Factory-ს). 1995 წელს ვალგაში მის პატივსაცემად დაიდგა მისი მონუმენტი, 2000 წლიდან ამავე ქალაქში ტარდებოდა მისი სახელობის ტურნირი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალფრედ ნეულანდი დაარქივებული 2016-04-14 საიტზე Wayback Machine.
* ალფრედ ნეულანდი მონუმენტი
* ალფრედ ნეულანდი (ბიოგრაფია) დაარქივებული 2010-01-31 საიტზე Wayback Machine.
* ალფრედ ნეულანდი, ესტონეთი (ძალოსნობა)

სქოლიო
------

1. 1 2  Alfred Neuland. sports-reference.com
2. ↑  Alfred Neuland. chidlovski.net
3. ↑  Neuland, Alfred Karl. Eesti spordi biograafiline leksikon
ცეზიუმის ქლორიდი — კრისტალური სტრუქტურის მაგალითი
**არაორგანული ქიმია** — მეცნიერება ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი მარტივი და რთული ნივთიერებების შესახებ. XVIII საუკუნის ბოლომდე სახელწოდება „არაორგანული ქიმია" და „ორგანული ქიმია" მიუთითებდა, თუ ბუნების რომელი „სამეფოდანაა" მიღებული ესა თუ ის ნაერთი. არაორგანული ქიმიის მთავარ ამოცანას ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი ნაერთების შესწავლა შეადგენს, რომელიც მათი ატომებისა და მოლეკულების აღნაგობის, შედგენილობისა და თვისებების ყოველმხრივი გამოკვლევის გზით ხორციელდება.

არაორგანული ქიმიის თეორიულ საფუძველს ქმნის ატომისტიკა და მენდელეევის პერიოდულობის კანონი. პირველი ცნობები არაორგანულ ნივთიერებათა — ოქროს, ვერცხლის, სპილენძის, ტყვიის, კალისა და ვერცხლისწყლის, ნახშირბადის და გოგირდის შესახებ უძველეს დროს ეკუთვნის. უკვე III-IV საუკუნეებში ცდილობდნენ არაკეთილშობილი ლითონების გარდაქმნას კეთილშობილ ლითონებად, რაც შემდგომში მთელი ალქიიის მიმართულების კვლევის საგანი გახდა. XVI-XVII საუკუნეებში ქიმიის ძირითადი ყურადღება მიმართული იყო სამკურნალო პრეპარატების დამზადებაზე, რითაც საფუძველი ჩაეყარა იატროქიმიის განვითარებას. XVII საუკუნის დასასრულს ფრანგმა ქიმიკოსმა ნიკოლა ლემერის „ქიმიის კურსში" (1675) ქიმიური ნივთიერებანი, მათი წარმოქმნის შესაბამისად დაყო მინერალურ, ცხოველურ და მცენარეულ ნივთიერებებად. აქედან წარმოიშვა სახელწოდება მინერალური ქიმია.

ლიტერატურა
----------

* *გოგორიშვილი პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 539-540.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქიმია |
| --- |
|  |
| 
**ქიმიურ მეცნიერებათა სისტემა** |
|  |
| დარგები | 
* ანალიზური ქიმია
* არაორგანული ქიმია
* ორგანული ქიმია
* პოლიმერების ქიმია
* ფიზიკური ქიმია
* ორგანომეტალური ქიმია
 |  |
|  |
| მეცნიერებათაშორისი დისციპლინები | 
* აგროქიმია
* ატმოსფერული ქიმია
* ბიოქიმია
* გეოქიმია
* ელექტროქიმია
* მეტალურგია
* ქიმიური ტექნოლოგია
* ქიმიური ფიზიკა
* ქიმიური კინეტიკა
 |
|  |
| საერთო ცნებები და ტერმინები | 
* აირები
* არაორგანული ნივთიერებები
* ატომი
* ბირთვი
* ვალენტობა
* იონი
* კოლოიდები
* ლითონები
* მარილები
* მოლეკულა
* მჟავები
* ნეიტრონი
* ორგანული ნივთიერებები
* პოლიმერი
* პროტონი
* ჟანგბადი
* რეაქცია
* სითხე
* ფუძეები
* ქიმიური ელემენტი
* ქიმიური ნაერთი
* ქიმიური ფორმულა
* წყალი
* ხსნარები
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომართელი**. |

**ანზორ გაიოზის ძე გომართელი** (დ. 10 მარტი, 1936, თბილისი — გ. 23 აპრილი, 1992, იქვე) — ქართველი მოქანდაკე. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1976).

ბიოგრაფია
---------

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, პროფესორი ნიკოლოზ კანდელაკის სახელოსნო. 1963 წლიდან იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1986 წლოვანი ნამუშევრები: ექვთიმე თაყაიშვილის (1982, ბრინჯაო, სოფ. ლიხაური, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი), ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკოს (1983, ბრინჯაო, სოფ. შემოქმედი, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი), სერგეი მესხის (1985, ბრინჯაო, ქუთაისი), დავით სარაჯიშვილის (1991, ბრინჯაო, საქართველოს მწერალთა კავშირი, თბილისი) ძეგლები; შინმოუსვლელთა მემორიალი ბოლნისსა და ხობში (1976, ქვა), მიხეილ ჯავახიშვილისა (1988, ქვა, სოფ. წერაქვი, მარნეულის მუნიციპალიტეტი) და კონსტანტინე ლესელიძის (1975, ბრინჯაო, ოზურგეთი) ბიუსტები; კომპოზიცია „დაუმთავრებელი ფანტაზია" (დაჯილდოვდა ვროცლავის მხატვართა კავშირის დიპლომით, პოლონეთი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 88.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ანზორ გომართელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანვარ მანმადხანლო** აზერ. Ənvər Məmmədxanlı(დ. 28 თებერვალი, 1913, გოქჩაი, ბაქოს პროვინცია— გ. 19 დეკემბერი, 1990) — მთავარი რედაქტორი (1946–1964), აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული მოღვაწე (1963), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მწერალი (1987).

ცხოვრება
--------

ანვარ მამამხანელი დაიბადა 1913 წლის 28 თებერვალს გოჩაში. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ბაქოს ნარიმან ნარიმანოვის სამრეწველო ტექნიკურ კოლეჯში (1926-1931). შემდეგ მუშაობდა ბაქოს მექანიკურ ქარხანაში ტექნიკოსად, ენერგეტიკისა და ელექტრიფიკაციის განყოფილების ტექნიკოსი, აზერბაიჯანის ნავთობის ინსტიტუტის სამეცნიერო ინჟინერი (1931-1934). ამავე დროს სწავლობდა აზერბაიჯანის ნავთობის ინსტიტუტში ორი წლის განმავლობაში. რედაქტორი და მთარგმნელი აზერნეცის სამხატვრო კათედრაზე (1934-1936), მოსკოვის კინემატოგრაფიის უმაღლესი ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი (1936-1938) [1] იგი იყო სპეციალური კორესპონდენტი ფრონტის გაზეთის აზერბაიჯანული გაზეთისა. ამის შემდეგ იგი რედაქტორთან ერთად სტალინგრადში გაგზავნეს. 1942 წლის ბოლოს, 416-ე განყოფილებით აზერბაიჯანელ მწერალთა ჯგუფი ეწვია ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტს. იგი მუშაობდა ბაქოში აზერბაიჯანის რადიო მაუწყებლობის კომიტეტის რედაქტორად (1943-1944). იგი კვლავ გაგზავნეს ამიერკავკასიის ფრონტზე და იქიდან სამხედრო სამსახურში ირანში. იგი მუშაობდა სპეციალურ კორესპოდენტად სამხედრო გაზეთის "სამშობლოსკენ მიმავალ გზაზე" რედაქტორში, რომელიც გამოქვეყნებულია თავრიზში (1944-1946). ჯარიდან განთავისუფლების შემდეგ, იგი იყო აზერბაიჯანული ფილმის სტუდიის სცენარის ავტორიზაციის საბჭოს მთავარი რედაქტორი (1946-1964).
**შემოქმედება**ლიტერატურული საქმიანობა დაიწყო 1930-იან წლეში. დიდი სამამულო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით, ნამუშევრები ითარგმნა ყოფილი სსრკ და უცხო ერების ენებზე. "აღმოსავლეთის დილა" ([სალიტერატურო ლიტერატურა, ჟანრი, ჟანრი, სტილი და ცხოვრების სტილი) განიცადა არაერთი ახალი ცვლილება. ის ისტორიებში, რომელიც მან ომის დროს დაწერა, ისევე როგორც იმ დროს ჩვენს პუბლიცაშიზმში, დროისა და დღის გადაუდებელი მოთხოვნები, ჩვენი ხალხის წმინდა მოვალეობა, აისახებოდა ძლიერი საღებავებით. [2] წერილი წინა მხრიდან, "დედები გზაზე", "ახალი წლის ღამე", "შეიარაღებული მთები", "სისხლიანი ბეჭედი", "ყინულის ქანდაკება", "სად არიან თქვენი ჯარისკაცები?", "დედის სიკვდილი", "ვარსკვლავები" (1947) , პიჯაკის "ცეცხლში" (1951) და "შირვან ლამაზი" (1957) ლირიკული კომედია "შირვან სილამაზეს" მიენიჭა პირველი ხარისხის დიპლომი ამიერკავკასიის თეატრის გაზაფხულზე. 1975 წელს აკადემიის დრამატულ თეატრში მისმა სპექტაკლმა მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. ამასთან, არცერთი ავტორის სახელი არ ყოფილა გამარჯვებულთა სიაში. 

ანვარ მამამხანელმა შეადგინა თარგმანები ევროპელი და რუსი კლასიკური მწერლებისგან.— იგი საბჭოთა კავშირის დელეგაციას ეწვია კუბაში (1967), თურქეთში (1968), ესპანეთში (1980). მას ორჯერ მიენიჭა ღირსების ორდენი (1946-1949) , წითელი შრომის დროშა (1980-1983) და მეორე მსოფლიო ომი (მეორე კლასი) ორდენები და მედლები.

გარდაიცვალა 1990 წლის 19 დეკემბერს ბაქოში. იგი დაკრძალეს ღირსების ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 12.
**ალექსანდროვკის მირქმის ეკლესია** (რუს. Церковь Сретения Господня) — მართლმადიდებლური ტაძარი სტანიცა ალექსანდროვკაში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

მისამართი: 344048, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. დონის როსტოვი, ბავშვთა ქუჩა № 124 (ალექსანდროვკა).

ისტორია
-------

1777 წელს დონი როსტოვთან ახლოს დაარსდა სტანიცა ალექსანდროვკა, რამდენიმე ხნის შემდეგ აქ გადასახლდნენ კაზაკები დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრიდან. ციხესიმაგრეში ისინი ლოცულობდნენ პოლკის ეკლესიაში, რომელიც იყო მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობისა. 

გადასახლების შემდეგ 1778 წელს გადაწყვიტეს ალექსანდროვკაში მთავარანგელოზის ეკლესიის გადატანაც. 1800 წელს ეკლესიას მიაშენეს ქვის სამრეკლო ძველი ხის სამრეკლოს ნაცვლად. თვით დაძველებული ეკლესიაც გადაკეთეს. გაუკეთეს ქვის ფუნდამენტი და აკურთხეს 1800 წლის 29 სექტემბერს. 

1896 წელს ძველი ეკლესია დაანგრიეს და ააშენეს ახალი ქვის ეკლესია. დღემდე ეს ეკლესია შემონახული არაა. სტანიცა ალექსანდროვკაში მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესიის გარდა მოქმედებდა ხის ეკლესია უფლის მირქმის სახელობისა. 

XX საუკუნის დასაწყისში ხის ეკლესია დაძველდა, გადაწყვიტეს შეეგროვებინათ თანხები და აეგოთ ახალი ხის ეკლესია. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1907 წელს არქიტექტორ გ. ვასილევის პროექტის მიხედვით. 

ახალი ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1911 წელს, ამავე წელს მოხდა მისი კურთხევა. ეკლესიის არქიტექტურა ტრადიციულია დონელი კაზაკებისათვის: მთავარ დასავლეთის შესასვლელზე დაშენებულია სამრეკლო, კუთხეებში კუთხის საკურთხევლებია განთავსებული.

ალექსანდროვკის მირქმის ეკლესია დაიხურა 1930-იან წლებში. მის კედლებში განათავსეს საწყობი. 1943 წელს ეკლესიაში აღსდგა ღვთისმსახურება. 

ამჟამად ეს მოქმედი ეკლესიაა. მისი გუმბათი ლურჯი საღებავითაა შეღებილი, მასზე აღმართულია მოოქროვილი მართლმადიდებლური ჯვარი, გვერდითი გუმბათებიც მოოქროვილია. ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა.

ეკლესიის წინამძღვარია ალექსი (ოსიაკი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ростов-на-Дону. Церковь Сретения Господня.
* Церковь Сретения Господня დაარქივებული 2017-01-10 საიტზე Wayback Machine.
* Храм во имя Сретения Господня г. Ростов-на-Дону დაარქივებული 2017-02-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Сретенский храм
**ალექსანდროვკის ალექსი ღვთისკაცის ეკლესია** (რუს. Церковь Алексия, человека Божия) — მართლმადიდებლური ეკლესია მატვეევო-კურგანის რაიონის სოფელ ალექსანდროვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1807-1811 წლებში. 

ეკლესიის მისამართი: 344048, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მატვეევო-კურგანის რაიონი, სოფელი ალექსანდროვკა, მოსკოვის ქუჩა № 47-ა.

ისტორია
-------

სოფელი ალექსანდროვკა დააარსა დონის კაზაკთა ატამანმა ალექსი ილოვაისკიმ. 1807 წელს უკვე ატამანის გარდაცვალების შემდეგ, მისი მფარველი ანგელოზის, ალექსი ღვთისკაცის პატივისცემის ნიშნად, მისმა ცოლმა დაიწყო ერთსაკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობა წმინდანის სახელზე. ეკლესიის მშენებლობა აკურთხეს 1811 წელს.

ეკლესია იყო ქვისგან აგებული, მას ჰქონდა დიდი აფსიდი და მცირე გუმბათი. ეკლესიაზე მიდგმულ სამრეკლოს ჰქონდა სამი იარუსი. ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციასა და რუსეთის სამოქალაქო ომს. ალექსანდროვკის ალექსი ღვთისკაცის ეკლესია 1930-იან წლებშ დაიხურა და მას გამოიყენებდნენ, როგორც ხორბლის საწყობს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიაში განთავსებული იყო ბანაკი საბჭოთა სამხედრო ტყვეებისათვის. ეკლესიის კედლების ქვეშ დასაფლავებულია გერმანელი ჯარისკაცი, შემორჩენილია საფლავის ქვა გერმანული წარწერით. 

საბჭოტა კავშირის დაშლასთან ერთად მიიღეს გადაწყვეტილება ეკლესიის აღდგენის შესახებ. 1994 წელს ეკლესიის წინამძღვარად დანიშნეს მღვდელი ანდრეი ერმოლაევი. 2007 წელს შესრულდა კედლის შელესვა-შეღებვის სამუშაოები, გადაიხურა ეკლესია, შერემონტდა იატაკი და ფანჯრები. 2008 წელს დადგეს სამრეკლო ექვსი ზარით. ეკლესია გაზიფიცირებულია, 2009 წელს დააყენეს მეტალო-პლასტმასის ფანჯრები, გამოცვალეს კარები. გაიხსნა საკვირაო სკოლა. 

ამჟამად ეკლესიის წინამძღვარია ანდრეი (ერმოლაევი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма
* Храмы Матвеево-Курганского благочиния
* Двухвековой юбилей храма დაარქივებული 2017-02-21 საიტზე Wayback Machine.
* Настоятель храма преподобного Алексия, человека Божия, Матвеево-Курганского благочиния совершил чин освящения новопостроенного детского сада и посетил школу დაარქივებული 2017-02-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Александровка. Церковь Алексия, человека Божия.
2. ↑  Приход Преподобного Алексия, человека Божия. Село Александровка.
3. ↑  Церковь Алексия, человека Божия (Александровка)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არშუშა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**არშუშა** — ქართლის ერისმთავარი, ვარაზ-ბაკურის შესაძლო ძმა.

ბიოგრაფია
---------

„მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ში შესულ "დიდ ერისთავთა" სიაში მოხსენიებულია კურაპალატის ტიტულით და აგრეთვე აბასთუმნის ეკლესიის ჯვრის კვარცხლბეკის წარწერაში ბიზანტიის იმპერატორის იუსტინინე II-ის (685–695; 705–711) მმართველობის პირველ პერიოდში "ქართველთა ერისთავად", "მამფალის" და "პატრიკოსის" ტიტულებით. არშუშას ბიზანტიური ტიტულები მოწმობენ, რომ ქართლი ამ პერიოდში ბიზანტიის პოლიტიკის გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, რაც 689 წელს ბიზანტია-სახალიფოს ზავის პირობებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. 

მის სამფლობელოში შედიოდა თრიალეთი, ტაშირი და აბოცი.

ლიტერატურა
----------

* მ.ლორთქიფანიძე, რ.მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ. 2007
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 219.

სქოლიო
------

1. ↑  ვარაზ-ბაკური (VII-VIII სს. მიჯნის მოღვაწე) qim.ge
2. ↑  *"მოქცევაჲ ქართლისაჲ"*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართლის ერისმთავრები |
| --- |
|  |
| VI საუკუნე | 
* გუარამი
* ჯუანშერ I
* სტეფანოზ I
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* ადარნასე
* სტეფანოზ II
* გუარამ II
* ნერსე I
* არშუშა
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* ვარაზ-ბაკური
* სტეფანოზ III
* მირი
* არჩილი
* ჯუანშერი
* ადარნასე
* ნერსე II
* სტეფანოზ IV
* აშოტ I დიდი
 |

 |
ანბანდიდი სახარება, IX საუკუნე
**ოთხთავი, IX საუკუნე** (საქართველოს ეროვნული არქივის ფონდი #1446, ხელნაწერი #107) 192 ფურცელი; ეტრატი; ზომა: 317x237; ასომთავრული; მელანი – ყავისფერი, გამშვენებული საზედაო გრაფემები შიგადაშიგ – სინგურით; ზოგან ნაწერი გაცხოველებულია; თავიდან ბოლომდე ნაწერი ასომთავრულით, ორ სვეტად; ზედა არშიები ნაწილობრივ მოჭრილია ისე, რომ დაკარგულია ზედა რვეულებრივი აღრიცხვის კვალი. კარგად ჩანს განკანონების ხაზები და წერტილები. ხელნაწერს ნაწილობრივ შემორჩენილი აქვს ყდის დაფები; ატყვია ადრინდელი – ტყავის საკეტების კვალი; აქვს ტყავის დასამაგრებელი ხის სოლები. 

ანბანდიდი სახარება, IX საუკუნე. გოლგოთის ჯვარიხელნაწერი გრაფემათა განსაკუთრებული სიდიდის გამო სამეცნიერო წრეებში ცნობილია ანბანდიდი სახარების სახელით. ანბანდიდი სახარება უძველეს ქართულ ხელნაწერთა სულ რამდენიმე ნიმუშს შორისაა, გამოირჩევა შესრულების სისადავის, დახვეწილობის, სიძველის, ტექსტის რედაქციულობის, მატერიალური და სულიერი ღირებულების თვალსაზრისით.

ხელნაწერის გაფორმებას მკაცრად ორგანიზებული ჩარჩო, ხელნაწერში ჩართული გოლგოთის ჯვარი (96r), დეკორირებული და სინგურით შემკული საზედაო გრაფემები, აქცენტირებული დასასრულები წარმოადგენს.

ანბანდიდი სახარება ოთხთავის შემცველ იმ იშვიათ ხელნაწერთა რიგშია (ოპიზის (913 წ.), ჯრუჭის (936 წ.), პარხლის (973 წ.), თევდორესი (X ს.) და გაბრიელ პატარაის (X ს.)) , რომლებიც თავიდან ბოლომდე ნაწერია ასომთავრულით. გაუხეშებულ, დალაქავებულ, თუმცა დღემდე მაინც კარგად მოღწეულ ეტრატის ხელნაწერს საკმაოდ დიდ გეოგრაფიულ სივრცეში მოგზაურობის კვალი ეტყობა. სახარება ჩვენი ინტელექტუალური საგანძურის უძვირფასეს ნაწილს წარმოადგენს და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს ზოგადად ხელნაწერის ისტორიის შესწავლის საქმეში. 

ხელნაწერს შიგადაშიგ ახლავს XVII-XVIII სს.-ში შესრულებული მინაწერები, ხოლო ბოლოში დართული აქვს საკმაოდ მოზრდილი სულთა მატიანე, რომელიც გვიან შუა საუკუნეებს განეკუთვნება და ჯერ კიდევ შესწავლას მოითხოვს.

ანბანდიდი სახარება მსოფლიო კულტურის მონაპოვარია და ხელნაწერი წიგნის განვითარების უმნიშვნელოვანეს საფეხურს წარმოადგენს. უდიდესია მისი როლი უძველესი თარგმანებისა და დეკორირების ელემენტების განვითარების ისტორიაშიც.

ხელნაწერი 2015 წელს იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში.

ლიტერატურა
----------

* „UNESCO-ს მსოფლიო მეხსიერების რეესტრი. საქართველოს ეროვნულ არქივში დაცული ხელნაწერები". თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.

* „ქართული მოხატული ხელნაწერები და ისტორიული საბუთები". თბილისი, 2016. რედაქტორ-შემდგენელი ქეთევან ასათიანი.
* „ანბანდიდი", სახარება-ოთხთავის IX საუკუნის ხელნაწერი. ტექსტი გამოსაცემად მოამზადა მანანა მაჩხანელმა. თბილისი, 2010.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Oldest Manuscripts Preserved at the National Archives of Georgia
* ეროვნული არქივის რვა ხელნაწერი იუნესკოს მსოფლიო მეხსიერების საერთაშორისო რეესტრში შეიტანეს დაარქივებული 2016-05-14 საიტზე Wayback Machine.
**ანაქსარხე** (ძვ.ბერძ. Ἀνάξαρχος; დ. ძვ. წ. 380 — გ. ძვ. წ. 320) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი. დაიბადა აბდერაში, თრაკიაში.

ანაქსარხე თან ახლდა ალექსანდრე მაკედონელს მაშინ როცა აზიაში აწარმოებდა საომარ მოქმედებებს. დიოგენე ლაერეტელის თანახმად ანაქსარხე ალექსანდრეს ღვთაებრივობას არაერთხელ უსვავდა ხაზს და აცხადებდა, რომ იგი ზევსის შვილი იყო. ანაქსარხე დემოკრიტეს ფილოსოფიური სკოლის წარმომადგენელი. ალექსანდრემ როცა კლიტოს შავი განგმირა, ანაქსარხემ განახცადა "ღმერთების ძეები არასდროს ცდებიან". კვიპროსის ტირანმა იმპერატორმა ნიკოკრეონმა ბრძანა მისი სიკვდილით დასჯა, ანაქსარხემ დიდებული თავდაჭერილობთ დაითმინა და ამაყად შეეგება სიკვდილს. ანაქსარხეს ცხოვრება ციცერონს და მაქსიმუს ვალერიუსსაც აქვს აღწერილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Anaxarchus entry by Tim O’Keefe in the Internet Encyclopedia of Philosophy
* Diogenes Laërtius, Life of Anaxarchus, translated by Robert Drew Hicks (1925).

1. 1 2 3  Répertoire des sources philosophiques antiques — CNRS.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111189692'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q280413'></a>
რელიეფი არდაშირის გამოსახულებით
**არდაშირ I** (სპარს. اردشیر بابکان; დ. დაახლოებით 180 — გ. 22 სექტემბერი, 239, სხვა ცნობებით 241) — სასანიანთა იმპერიიის ფუძემდებელი და მისი პირველი შაჰინშაჰი 226–241 წლებში, მისი პაპა — ანაჰიტას ტაძრის ქურუმი იყო. არდაშირ I ემსახურებოდა პარტელთა მეფე არტაბან V-ს (209–224) , შემდეგ ფარსის წარჩინებულთა და ქურუმთა მხარდაჭერით აუჯანყდა მას, 224 წლის 28 აპრილს მოიპოვა გამარჯვება და ბოლო მოუღო არშაკიდთა პართულ დინასტიას.

არდაშირ I-მა 226 წელს დააარსა სასანიანთა სახელმწიფო და მიიღო შაჰინშაჰის (მეფეთმეფის) ტიტული. შემოიმტკიცა არშაკიდთა იმპერიის თითქმის ყველა სამფლობელო, რომელთაც შემდეგ მიუმატა ხორასანი, სისტანი, მიდია, სომხეთის ნაწილი და სხვა. ომები გადაიხადა რომთან სომხეთისა და მესოპოტამიისათვის. ცდილობდა აღედგინა აქემენიდთა ტრადიციები როგორც რელიგიურ, ისე კულტურულ-სახელმწიფოებრივ სფეროში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 558-559.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სასანიანთა დინასტია |
| --- |
|  |
| 
* არდაშირ I
* შაპურ I
* ჰორმიზდ I
* ბაჰრამ I
* ბაჰრამ II
* ბაჰრამ III
* ნარსე
* ჰორმიზდ II
* ადურ ნარსე
* შაპურ II
* არდაშირ II
* შაპურ III
* ბაჰრამ IV
* იეზდიგერდ I
* ბაჰრამ V
* იეზდიგერდ II
* ჰორმიზდ III
* პეროზ I
* ბალაში
* კავად I
* ჯამასპი
* ხოსრო I
* ჰორმიზდ IV
* ბაჰრამ VI
* ხოსრო II
* კავად II
* არდაშირ III
* ფარხუნ-შაჰვარაზი
* ბორანდუხტი
* აზარმედუხტი
* ხოსრო III
* ჰორმიზდ V
* ფაროჰზად-ხოსრო
* იეზდიგერდ III
 |

 |
**აპელა** (ბერძ. άπέλλα) — სახალხო კრება სპარტაში. აპელაში მონაწილეობის უფლება ჰქონდა სპარტის ყველა სრუწლოვან მოქალაქეს. აპელას როლი სპარტის პოლიტიკურ ცხოვრებაში უმნიშვნელო იყო, რადგან საკანონმდებლო ინიციატივის დაყენება არ შეეძლო. სახალხო კრებაზე გამოსვლა მხოლოდ მეფეებსა და უმაღლესი თანამდებობის პირებს გააჩნდათ. ხმის მიცემა ყვირილის მეშვეობით ხდებოდა. უპირატესობა იმ მხარეს რჩებოდა, რომელიც უფრო ხმამაღლა იყვირებდა. იმ შემთხვევაში თუ ეს გარკვევით არ ჩანდა, მაშინ ფორმალური კენჭისყრა იმართებოდა. სახალხო კრება უფლებამოსილი იყო გადაეწყვიტა სადავო შემთხვევები, რომელიც ტახტის გადაცემას უკავშირდებოდა, დაენიშნა სამხედრო მეთაურობა, აერჩია ეფოროსები, სხვა მაგისტრატები და გერუსია, გაეწყვიტა ზავის დადების, ომის დაწყების და სამოკავშირეო ხელშეკრულებათა გაფორმების საკითხები. გარდა ამისა, აპელას თანხმობა სჭირდებოდა კანონმდებლბოაში დაგეგმილ ცვლილებების შეტანას.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი ა.*, ძველი საბერძნეთი, ტ. I, თბილისი: „განათლება", 1966.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აპელა - NPLG Wiki Dictionaries. ციტირების თარიღი: 2021-02-04
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არდონი**. |

**არდონის რაიონი** (ოსურ.Æрыдоны район) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური რაიონი, შემავალი ჩრდილოეთ ოსეთის შემადგენლობაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი არდონი, რომელიც ვლადიკავკაზიდან 39 კილომეტრში მდებარეობს. 2018 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 19 412 კაცს შეადგენს.

გეოგრაფია
---------

არდონის ოლქი მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ ნაწილში, დახრილ დაბლობზე. რაიონის ტერიტორია შეადგენს 377,08 კმ²-ს.

არდონის რაიონს ესაზღვრება: სამხრეთ-აღმოსავლეთით - პრიგოროდნიას, ხოლო სამხრეთით - ალაგირი, დასავლეთით დიგორი, ჩრდილო-დასავლეთით კიროვსკი, აღმოსავლეთში - პრავობერეჟნია.

არდონის რაიონი არის რესპუბლიკის ერთადერთი შიდა რეგიონი, რომელსაც არ აქვს საზღვრები რუსეთის ფედერაციის ან უცხო სახელმწიფოების შემადგენელ პირებთან.

რაიონში შედის არაერთი ცნობილი და მნიშვნელოვანი მდინარე, მათ შორის: არდონი, ფიაგდონი, თერგი და სხვები.

არდონის რაიონის მოსახლეობის 60,88 % ცხოვრობს ადმინისტრაციულ ცენტრში — ქალაქ არდონში.

ეკონომიკა
---------

აღნიშნულ რაიონში, არის ერთი საავტომობილო, 38 სამრეწველო და 11 სოფლის მეურნეობის საწარმო.

### სოფლის მეურნეობა

რაიონში არის ხოხბის მეურნეობა მოწყობილი. ასევე არდონში არის თევზის დიდი სარეწები. ძირითადად არის კასპიის ორაგულისა და კალმახის მეურნეობა. მთელ რაიონში ეწევიან თევზის ხელოვნურ რეპროდუქციას.

განათლება
---------

რაიონში მოქმედებს: 11 საშუალო სკოლა, 18 სკოლამდელი დაწესებულება, დამატებითი განათლების 2 სკოლა და სრული საშუალო განათლების 3 სპეციალიზებული ინსტიტუტი.

კულტურა
-------

არდონის რაიონში და მის სოფლებში განთავსებულია: კულტურის სახლი, სალამოვას სახელობის კულტურის სასახლე არდონში, არდონის ისტორიისა და კულტურის მუზეუმი არდონში, არდონის საზოგადოებრივი განათლების მუზეუმი, 2 ეროვნული თეატრი (არდონსა და ხადგარონში), არდონის რაიონის კულტურისა და დასვენების პარკი და კულტურის სახლი (7 სოფელში).

ბიბლიოთეკა
----------

რაიონში არის რამდენიმე მნიშვნელოვანი ბიბლიოთეკა, მათ შორის: საგანმანათლებლო ინფორმაციის რესურსების ბიბლიოთეკა, ქალაქის ბიბლიოთეკა, ცენტრალური უბნის ბიბლიოთეკა, რაიონის ბავშვთა ბიბლიოთეკა და სოფლის ბიბლიოთეკა.

რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
--------------------------------

არდონში არის, რამდენიმე ხუროთმოძღვრული ძეგლი, მათ შორის: წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია - ქალაქი არდონი. აშენდა XIX საუკუნეში. დიდი ერთსართულიანი სამრეკლოთი. წმინდა პანტელეიმონის სამლოცველო - ქალაქ არდონში და წმინდა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია, მდებარეობს სოფელ ხადგარონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არდონის რაიონი დაარქივებული 2014-07-26 საიტზე Wayback Machine.