**უნაბი** (ლათ. Zizyphus) — მცენარეთა გვარი ხეჭრელისებრთა ოჯახისა. გვარში დაახლოებით 40 სახეობაა. გავრცელებულია აზიის, აფრიკის და ავსტრალიის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში. ყველაზე ცნობილია უნაბის ერთ-ერთი სახეობა, რომელსაც „იუბას" (ლათ. Zizyphus jujuba) უწოდებენ. დიდი ხეებია, სიმაღლით 15 მ-მდე, ცოცლობენ 300 წლამდე. აქვს კვერცხისებრი, ოვალური ან ლანცეტა ფოთოლი, ორსქესიანი, ჯვარედინმტვერია ყვავილი. ყვავილობს მაისში, რაც 1,5—2 თვეს გრძელდება. 

9 მ სიმაღლის დატოტვილი ბუჩქი ან ხეა დაკუთხულ-დაბრეცილი ყლორტებით, რომლებზეც 3 სმ-მდე სიგრძის გრძლად წაწვეტებული ეკლებია განლაგებული. ქერქი ღეროზე მუქი მოშავოა, ყლორტებზე კი მოყავისფრო. ფოთლები განიერი ლანცეტა ან კვერცხირსებრი, ზემოდან მბრწყინავი, ქვემოდან ბაცი, კიდეწვრილ-ხერხისებრდაკბილული, არათანაბარგვერდებიანი, მეტად მოკლე ყუნწიანი, წვრილ ყლორტებზე ორმწკრიივადაა განლაგებული. ხუთწვერიანი პატარა ყვითელი ყვავილები სამ-სამ ყვავილიან მჭიდრო თანაყვავილედებად შეჯგუფული ფოთლების უბეებშია განლაგებული. ჯვარედინმტვერია ყვავილი. ყვავილობს მაისში, რაც 1,5—2 თვეს გრძელდება. ნაყოფი კურკიანაა, რბილობი — სქელი, ფერად ღია მწვანე ან თეთრი. ნაყოფს იძლევა მე-3—მე-4 წელს. საქართველოში მსხვილნაყოფა უნაბის ცნობილი ჯიშებია ტა-იან-ძაო და ლი, რომლებიც 1930 წელს შემოიტანეს კალიფორნიიდან. ამჟამად ამ ჯიშების გასამრავლებლად სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობა მიმდინარეობს. ნაყოფი მრგვალი ან მოგრძო ოვალური ფორმის მბრწყინავკანიანია, მუქი-მოწითალო ან მოყავისფრო, ხორციანია, სიგრძით 4 სმ-მდე, დიამეტრით 2,5 სმ-მდე, წონით 45 გ-მდე, კურკა ქვისებრია.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

ნაყოფის მშრალ რბილობში არის 40%-მდე ნახშირწყლები, 5%-მეტი პროტეინი, 1,5% ქარვის და ვაშლის მჟავები, 5,8%-მდე – პექტინოვანი ნივთიერებები, 2%-ზე მეტი ფისები, 1,2% მთრიმლავი ნივთიერებები. ნაყოფები ძალიან მდიდარია ვიტამინებით (C 1100 მგ.%-მდე, P 100 მგ.%-მდე). ფოთლები აგრეთვე შეიცავს დიდი რაოდენობით ასკორბინის მჟავას.

უნაბის ნაყოფი

გამოყენება
----------

იყენებენ ნედლად, კომპოტის, პასტილისა და მურაბის დასამზადებლად, მომჭნარი, გამხმარი და კონსერვირებული სახით, იყენებენ საკონდიტრო ნაწარმოებში და სასმელებში. უძველესი დროიდან გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში როგორც მსუბუქი სასაქმებელი, ამოსახველებელი, მატონიზირებელი და შარდმდენი საშუალება. ფოთლებს გააჩნია მაანესთეზირებელი თვისებები (მათი დაღეჭვისას იკარგება სიტკბოს, სიმწარის და ა.შ. შეგრძნება). გამოიყენება აგრეთვე ვიტამინური ჩაის დასამზადებლად.

ჯიშები და სახეობები
-------------------

შედგება 40 სახეობისაგან:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * *Ziziphus angolito*
* *Ziziphus apetala*
* *Ziziphus attopensis*
* *Ziziphus celata*
* *Ziziphus cinnamomum*
* *Ziziphus fungi*
* *Ziziphus funiculosa*
* *Ziziphus glabarrima*
* *Ziziphus guaranitica*
* *Ziziphus horrida*
* *Ziziphus hutchinsonii*
* *Ziziphus incurva*
* *Ziziphus joazeiro*
* *Ziziphus laui*
 | * *Ziziphus lotus*
* *Ziziphus mairei*
* *Ziziphus mauritiana*
* *Ziziphus melastomoides*
* *Ziziphus mexicana*
* *Ziziphus mistol*
* *Ziziphus montana*
* *Ziziphus mucronata*
* *Ziziphus nummularia*
* *Ziziphus obtusifolia*
* *Ziziphus oenoplia*
* *Ziziphus oxyphylla*
* *Ziziphus parryi*
 | * *Ziziphus pubinervis*
* *Ziziphus reticulata*
* *Ziziphus rignonii*
* *Ziziphus robertsoniana*
* *Ziziphus rugosa*
* *Ziziphus saeri*
* *Ziziphus spina-christi*
* *Ziziphus spinosa*
* *Ziziphus talanai*
* *Ziziphus taylorii*
* *Ziziphus trinervia*
* *Ziziphus xiangchengensis*
* *Ziziphus xylopyrus*
* *Ziziphus zizyphus* (სინონიმი *Ziziphus jujuba*)
 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იმერეთის სამკურნალო ფლორა დაარქივებული 2007-10-17 საიტზე Wayback Machine.
* Flora Europaea: *Ziziphus*
* USDA Plants Profile: *Ziziphus*
* Flora Brasiliensis: *Ziziphus* species list
* Flora of China: *Ziziphus* species list