recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ედუარდი** (ინგლ. Lake Edward) — ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში, უგანდასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე ნილოსის აუზში, აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტული სისტემის დასავლეთ განშტოებაზე არსებულ ტექტონიკურ ღრმულში, ზღვის დონიდან 912 მ სიმაღლეზე. ფართობი — 2325 კმ², მაქსიმალური სიღრმე — 112 მ. სიგრძე — 77 კმ, სიგანე — 40 კმ. ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაპირები დაბალია. ტბიდან გამოდის მდინარე სემლიკი და ერთვის ალბერტის ტბას. ჩრდილო-აღმოსავლეთით უერთდება ჯორჯის ტბას. ტბის აკვატორია შედის ვირუნგისა და კუინ-ელიზაბეთის ეროვნულ პარკებში. ბინადრობენ ბეჰემოთები.

1973-1979 წლებში, უგანდის დიქტატორის იდი ამინის პატივსაცემად ეწოდებოდა იდი-ამინ-დადა. ტბას სახელი „ედუარდი" უწოდა ჰენრი მორტონ სტენლიმ, ედუარდ VII-ის პატივსაცემად. მდიდარია თევზით. განვითარებულია თევზჭერა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ედუარდი"** ვიკისაწყობში.
* ედუარდი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის დიდი ტბები |
| --- |
|  |
| 
* ვიქტორია
* ტანგანიიკა
* ნიასა
* ტურკანა
* ალბერტი
* კივუ
* ედუარდი
 | აფრიკის დიდი ტბები რუკაზე |

 |
მდებარეობა კარიბებში
დიდი ანტილის კუნძულები
**დიდი ანტილის კუნძულები** — კუნძულთა ჯგუფი კარიბის ზღვაში. მოიცავს კუნძულებს - კუბას, იამაიკას, ისპანიოლას და პუერტო-რიკოს. დიდი ანტილი მოიცავს ვესტ-ინდოეთის 90%-ს. კუნძულთა საერთო ფართობია 207,435 კმ2.

კარიბის ზღვის კუნძულები, რომლებიც ასევე ცნობილია, როგორც ვესტ-ინდოეთი, შედგება ბაჰამის, დიდი ანტილისა და მცირე ანტილის კუნძულებისაგან. 

დიდი ანტილის კუნძულები, გარდა ამ ოთხი ძირითადი კუნძულისა, ასევე შედგება სხვა მრავალი პატარა კუნძულისაგან, რომლებიც ამ ძირითადი კუნძულების გარშემო მდებარეობენ და შედიან მთავარი კუნძულის ქვეყნის შემადგენლობაში. ხშირად, კუბასთან სიახლოვის გამო, კაიმანის კუნძულებსაც დიდი ანტილის შემადგენელ ნაწილად მოიაზრებენ. 

კუნძულებს მექსიკისგან გამოყოფს იუკატანის სრუტე, ხოლო აშშ-ისგან ფლორიდის სრუტე. 

დიდი ანტილის ჩრდილოეთ კიდეში, მდებარეობს ე.წ. „ბერმუდის სამკუთხედის" სამხრეთ ნაწილი.

დიდი ანტილის კუნძულების სუვერენული სახელმწიფოები
------------------------------------------------

დიდი ანტილის კუნძულებზე მდებარეობს შემდეგი სუვერენული სახელმწიფოები:

* კუბის დროშაკუბა
* იამაიკის დროშაიამაიკა
* ჰაიტის დროშაჰაიტი
* დომინიკელთა რესპუბლიკის დროშადომინიკელთა რესპუბლიკა
* პუერტო-რიკოს დროშაპუერტო-რიკო

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მცირე ანტილის კუნძულები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი ანტილის კუნძულები — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
**მიეშკო I**, *მეჩისლავ I* (პოლ. Mieszko I, დ. დაახლ. 935 — გ. 25 მაისი 992, პოზნანი, პოლონეთი) — პოლონეთის ისტორიულად დადასტურებული პირველი მთავარი (960-992), პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი. ნახევრადლეგენდარული თავადის ზემომისლის შვილი. დედის სახელი უცნობია. მის დროს დაიწყო პოლონეთის სამეფოს ჩამოყალიბება. ებრძოდა ლუტიჩებს პომორიესათვის, ბოჰემიას — სილეზიისა და მცირე პოლონეთისათვის. ბოჰემიის მთავარ ბოლესლავთან ერთად ცდილობდა საღვთო რომის იმპერიის დასუსტებას. 966 წელს შემოიღო ქრისტიანობა. 968 წელს დააარსა პირველი პოლონური საეპისკოპოსო ქალაქ პოზნანში.

ქორწინება და შვილები
--------------------

* 965 წელს ბოჰემიის თავად ბოლესლავ I-ის ქალიშვილ დუბრავკასთან ქორწინების შედეგად:

ბოლესლავ I მამაცი, პოლონეთის თავადი (993—1024) და მეფე (1024—1025).
სვიატოსლავა (გ. დაახლ. 1014 г.), შვედეთის მეფე ერიკ VI-ის ცოლი, მოგვიანებით — დანიის მეფე სვენ I-ის ცოლი.
* 979 წელს ჩრდილოეთის მარკის მარკგრაფის ქალიშვილ ოდასთან ქორწინების შედეგად:

მეშკო (გ. 992 წლის შემდეგ)
სვიატოპოლკი (გ. 992 წლის შემდეგ)
ლამბერტი (გ. 992 წლის შემდეგ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Opis państwa Mieszka I Ibrahima ibn Jakuba დაარქივებული 2013-06-12 საიტზე Wayback Machine.
* Raport z odkrycia palatium Mieszka I დაარქივებული 2011-10-09 საიტზე Wayback Machine.
ედუარდ ჰარტმანი
**კარლ რობერტ ედუარდ ფონ ჰარტმანი** (გერმ. Karl Robert Eduard von Hartmann) (დ. 23 თებერვალი, 1842, ბერლინი ― გ. 5 ივნისი, 1906, გროსლიხტერფელდე) — გერმანელი ფილოსოფოს-იდეალისტი, ირაციონალისტი. მთავარ შრომაში "არაცნობიერის ფილოსოფია" (1869) ამტკიცებს, რომ პირველადია არაცნობიერი სულიერი საწყისი, რომელიც მთელი სინამდვილის ერთიანობას განსაზღვრავს, ხოლო სამყაროში მიმდინარე აღმავლითი პროცესები განსაზღვრულია არაცნობიერი საწყისით, ნებით. ამ თვალსაზრისის საფუძველზე უარყოფილია მატერიალიზმი და დიალექტიკა. ა. შოპენჰაუერის პესიმიზმის გავლენით ჰარტმანი ეთიკაში უარყოფდა ბედნიერების როგორც მიწიერ, ისე რელიგიურ გაგებას, აგრეთვე ბედნიერების, სიკეთის განხორციელებისაგან მიმართულ სოციალურ პროცესს. ევოლუციის საბოლოო შედეგი, მისი აზრით, სამყაროს აუცილებელი მოსპობაა, რადგან, როდესაც არაცნობიერი ამაღლდება ცნობიერების დროზე და თავისი შექმნილის შემეცნებას დაიწყება, მას შეაფასებს როგორც უმიზნო, უგონოსა და მოსპობის ღირსს.

ლიტერატურა
----------

* *ჭელიძე მ.*, ჰეგელის დიალექტიკის კრიტიკის ძირითადი თავისებურებანი ბურჟუაზიულ ფილოსოფიაში, თბ. 1966;
* *Кюльпе О.*, Современная философия в Германии, М. 1903;
* *ჭელიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 605.
**მიზანსცენა** (ფრანგ.: Mise en scène [mizɑ̃sɛn]) მრავლისმომცველი ტერმინია და მას კინოკრიტიკაში "უდიდეს განუმარტავ ტერმინს" უწოდებენ მისი მრავალი განსხვავებული განსაზღვრებისა და მათზე კონსენსუსის უქონლობის გამო.

ტერმინი მომდინარეობს თეატრიდან, სადაც, ფრანგულში mise en scène ნიშნავს "სცენაზე დადგმულს". კინემატოგრაფიაში მიზანსცენა მიუთითებს ყველაფერზე რაც კი ხდება კამერამდე, ანუ სამზადისი - სცენები, მსახიობები, კოსტიუმები და განათება. მიზანსცენა ასევე მოიცავს მსახიობთა განლაგებასა და მოძრაობას გადაღების მოედანზე, რასაც კოლოქვიალურად "ბლოკინგს" უწოდებენ.

ტერმინის ამგვარი ვიწრო განსაზღვრება ყველა კრიტიკოსის მიერ მიღებული არ არის. ზოგიერთის აზრით, ის ასევე მოიუთეითებს ვიზუალური სტილის ყველა ელემენტზე, ანუ სცენის, მოედნის ელემენტებთან ერთად კამერაზეც. სხვათათვის, როგორიცაა ენდრიუ სარისი, ის ასევე იღებს მისტიურ მნიშვნელობებსაც, რაც ფილმის ემოციურ ტონალობასთან არის დაკავშირებული.

მასვე უკავშირდება სტილი, რომლითაც სცენის ინფორმაცია გადმოცემულია ძირითადად ერთი კადრით - ხშირად მოძრავი კამერით. მას განასხვავებენ მონტაჟური სტილის კინოგადაღებისგან, სადაც მრავალი კუთხიდან გადაღებული სცენა ერთმანეთს უკავშირდება მონტაჟის პროცესში.

1910-20-იანი წლების გერმანულ კინემატოგრაფიაში განწყობის, მნიშვნელობისა და ხმოვანი ონფორმაციის გადმოცება მიზანსცენის მეშვეობით ხდება. შესაძლოა ყველაზე განთქმული მაგალითი ამისა იყოს "ექიმი კალიგარის კაბინეტი" (1920), სადაც პერსონაჟის შინაგანი სულიერი განწყობა გამოხატულია გადასაღები მოედნის დიზაინითა და ბლოკინგით.

ლიტერატურა
----------

* Bordwell, David; Thompson, Kristin (2010) "Chapter 6 – The Shot: Mise-en-Scène", *Film Art: An Introduction*, 9th, New York:  McGraw–Hill,   გვ. 175–228. ISBN 978-0-07-122057-6. OCLC 456179577.  Also OCLC 690437186. Has a concise definition of mise-en-scène.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mise En Scene Analysis – 15 Essential Points დაარქივებული 2012-11-09 საიტზე Wayback Machine.
* The Straight Dope: What do artsy film critics mean by
* Mise-en-scène Explained დაარქივებული 2018-05-25 საიტზე Wayback Machine.
* Yale University Film Analysis Site: "mise-en-scene" დაარქივებული 2013-01-20 საიტზე Wayback Machine.
* Indy Mogul 4 Minute Film School: Mise en Scene დაარქივებული 2008-03-25 საიტზე Wayback Machine.
**დალი ნიკოლაიშვილი** (დ. 29 მაისი, 1963, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1986-1989 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა სპეციალობით — ფიზიკური გეოგრაფია, ლანდშაფტების გეოფიზიკა და გეოქიმია.

1980 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ჯერ ლაბორანტად, შემდეგ მეცნიერ-თანამშრომლად აეროკოსმოსური მეთოდებით ბუნებრივი გარემოს მდგომარეობების შესწავლის სამეცნიერო კვლევით ლაბორატორიაში. 1998 წლიდან საქართველოს გეოგრაფიის კათედრის დოცენტია. 1993 წლიდან კითხულობს ლექციებს. არის სამხრეთ კავკასიის ბუნებრივი რესურსების მონაცემთ ბაზის პროექტის კოორდინატორი. მისი კვლევის სფეროებია: ლანდშაფტების სივრცე-დროითი ანალიზი, ლიმოლოგია და გის-ტექნოლოგიები. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობს სალექციო კურსებს: გეოგრაფიის კვლევის მეთოდები, გეოინფორმაციული და ექსპერტული სისტემები, კავკასიის ბუნებრივი რესურსები, მდგრადი ეკოლოგიური განვითარება და საქართველოს ლანდშაფტების კადასტრი. ჟურნალების „კავკასიის გეოგრაფიული ჟურნალი" და „საქართველოს გეოგრაფია" სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საქართველოს ეროვნული ატლასის (2012) რედკოლეგიის წევრი, „თსუ ნორჩ გეოგრაფთა სკოლის" კოორდინატორი, გეოგრაფიაში ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს წევრი. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 20-ზე მეტ საერთაშორისო (UNEP, WWF,WB, CEU, GTU, GTZ, GEF/UNDP და სხვ.), თუ ადგილობრივ პროექტებში. გეოგრაფიის დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის გეოგრაფიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი. 

სკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კავკასიის საშუალო მთის ტყის ლანდშაფტები (ლანდშაფტურ-გეოფიზიკური ანალიზი)", დაიცვა 1995 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ივანე ჯავახიშვილის კარტოგრაფიული მემკვიდრეობა : გამოფენის მეგზური, თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2016, გვ. 90 ISBN 9789941135040
* ბუნება, თბილისი, პალიტრა L, 2013, გვ. 295 ISBN 9789941198977
* ფშავ-ხევსურეთის დაცული ტერიტორიების ლანდშაფტური დაგეგმარება, თბილისი, უნივერსალი, 2012, გვ. 132 ISBN 9789941176326
* საქართველოს ლანდშაფტების სივრცე-დროითი ანალიზი, თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009, გვ. 432 ISBN 9789941131103
* საქართველოს საზღვრები, თბილისი, 2009, გვ. 135
* გეოინფორმაციული და ექსპერტული სისტემები: დამხმ. სახელმძღვ. გეოგრ. სპეც. სტუდ. თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2004, გვ. 371 ISBN 9994020706
* საქართველოს ფიზიკურ-გეოგრაფიული ობიექტების ახსნა-განმარტებანი, თბილისი, დედაენა, 2000, გვ. 192 ISBN 9992881518

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 208

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალი ნიკოლაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ეგვიპტის ფიზიკური რუკა
**ეგვიპტის გეოგრაფია** — ეგვიპტე მდებარეობს ორ კონტინენტზე, ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს აფრიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ხოლო სინის ნახევარკუნძული აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილია. ფართობის მხრივ ეგვიპტე აფრიკაში 12 ქვეყანაა 1,002,450 კმ²-ით. მას სამი სახმელეთო მეზობელი ჰყავდა და ფართო გასასვლელი აქვს მსოფლიო ოკეანეში. 

ყველაზე გრძელი საზღვარი ეგვიპტეს აქვს სუდანთან 1273 კილომეტრი, ყველაზე მოკლე კი ისრაელთან 266 კმ. ეგვიპტეს ფართო გასასვლელი აქვს როგორც ხმელთაშუა ზღვაზე, ასევე წითელ ზღვაზე. ქვეყნის აფრიკულ და აზიურ რეგიონებს ერთმანეთისგან გამოყოფს სუეცის არხი , არხის სიგრძე 160 კილომეტრია (პორტ საიდიდან სუეცამდე). იგი აკავშირებს ხმელთაშუა და წითელ ზღვებს. არხი მწყობრში ჩადგა 1869 წელს. 1956 წელს მოხდა მისი ნაციონალიზაცია.

ქვეყნის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი წარმოადგენს პლატოს, რომლის სიმაღლე მერყეობს 300 მ-დან 1000 მეტრამდე. პლატო შედგება ლიბიის, ნუბიის და არაბეთის უდაბნოებისაგან. სასარგებლო წიაღისეულებიდან ეგვიპტეში მოიპებ ფოსფორატები, რკინის მადანი, ნავთობი და გაზი, მანგანუმი და ა.შ. ქვეყნის კლიმატი ცხელი და მშრალია ქვეყნის ძირითად ნაწილზე გაბატონებულია ტროპიკულ კონტინენტური, ხოლო სანაპირო ზოლზე სუბტროპიკული კლიმატი. ეგვიპტეში ძალზე მცირეა ნალექები. ქვეყნის ერთ-ერთი მუდმივი დინების მქონე მდინარეა ნილოსი, რომელიც ქვეყანას კვეთს სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით დაახლოებით 1500 კმ მანძილზე. ქვეყნის ტერიტორიის ძირითად ნაწილზე ფლორა და ფაუნა უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს წარმომადგენლებით ხასიათდება.

ეგვიპტის უმაღლესი მწვერვალია ჯებელ-ქათრინა 2637 მ სიმაღლით, მდებარეობს სინაის ნახევარკუნძულზე. ქვეყნის ყველაზე დაბალი ადგილია კატასას ვარდნობი, რომელიც ზღვის დონიდან 133 მ-ზე დაბლა მდებარეობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეგვიპტის ქალაქები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Map
* Ancient Egyptian Geography
„დიდი ვაშლი"
**„დიდი ვაშლი"** (ინგლ. Big Apple) — ქალაქ ნიუ-იორკის მეტსახელი ან ალტერნატიული ტოპონიმი. მეტსახელის პოპულარობა განაპირობა 1970-იან წლებში ნიუ-იორკის კონვენციისა და ვიზიტორთა ბიუროს პრომო-კამპანიამ. მისი ადრეული წარმოშობის ისტორია ნაკლებად ცნობილია. ყველაზე სანდო ვარაუდია 2004 წელს ნიუ-იორკის ისტორიული საზოგადოების ვერსია, რომლის მიხედვით ეს მეტსახელი პირველად პოპულარიზებული იყო ჯონ ფიცჯერალდის მიერ, რომელმაც ის პირველად გამოიყენა „ნიუ-იორკ მორნინგ ტელეგრაფის" ცხენით ჯირითის სიახლეების გვერდზე, 1921 წელს. შემდეგში მან მეტსახელის წარმოშობა 1924 წლის 18 თებერვლის სტატიაში ახსნა, მიანიჭა რა მისი მოგონება შავკანიან ამერიკელ მეჯინიბეს ნიუ-ორლეანიდან:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „დიდი ვაშლი. ყველა ვაჟკაცის ოცნება, რომელსაც კი ოდესმე ფეხი გადაუსვრია ჯიშიან ცხენზე, და ყველა ცხენოსნის მიზანი. არსებობს მხოლოდ ერთი დიდი ვაშლი. ეს ნიუ-იორკია..." |
|  |  |

1920-იან წლებში ნიუ-იორკის საცხენოსნო ჯირითები ყველაზე პრესტიჟულად ითვლებოდა, ასე რომ ნიუ-იორკში ჯირითზე მოხვედრა, დიდი პატივი, ჯილდო, ანუ ალეგორიულად — „დიდი ვაშლი", იყო.

ერთი დეკადით გვიან მრავალი ჯაზის მუსიკოსი ქალაქს, განსაკუთრებით კი ჰარლემს, „დიდ ვაშლს" უწოდებს, გულისხმობენ რა მასში მსოფლიოს ჯაზის დედაქალაქს. მალე ეს მეტსახელი ნიუ-იორკ სიტისა და მისი კულტურული ნაირფეროვნების სინონიმი გახდა. ადრეულ 1970-იანებში ამ სახელმა დიდი როლი შეასრულა ქალაქისთვის ტურისტული ეკონომიკის წამოწევის კამპანიაში. ამჟამად ეს მეტსახელი ქალაქის საერთაშორისო განსაზღვრებად იქცა და ასოცირდება ნიუ-იორკის კულტურულ და ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებთან. დასავლეთ 54-ე ქუჩისა და ბროდვეის კუთხე, სადაც ჯონ ფიცჯერალდი ცხოვრობდა 1934-1963 წლებში, ამჟამად „დიდი ვაშლის კუთხედ" იწოდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Giuliani creates Big Apple Corner from the February 1997 Archives of the Mayor's Press Office
* The Big Apple Research on the term's history from amateur etymologist Barry Popik
* Straight Dope article
**დალექვა** (უკრ: *відстоювання*, ინგლ: *settling, gravity sedimentation*) — ეს არის თხევადი დისპერსიული სისტემების (ჰიდრონარევები, სუსპენზიები, ემულსიები) დაყოფა ფაზებად მიზიდულობის ძალის მოქმედებით. ამ მეთოდით შეიძლება წყალში ან სითხეში უხსნადი, ერთმანეთში უხსნადი, თუკი მათ აქვთ სხვადასხვა სიმკვრივე და მყარი ნივთიერებების გამოყოფა. მაგალითად, რომ განვაცალკეოთ რკინისა და ხის ნახერხი ერთმანეთისაგან მას ყრიან წყალში და ურევენ, შემდეგ ელოდებიან სანამ დაილექება. რკინის ნახერხი ფსკერზე ილექება ხოლო ხის ნახერხები წყლის ზედაპირზე რჩება, თუ წყალს ხის ნახერხთან ერთად გადავსხამთ დარჩება მხოლოდ რკინა. მრეწველობაში თუკი ნივთიერებათ სიმკვრივეები მკვეთრად განსხვავდებიან გამოიყენებენ გამდინარე წყალს. ასე ხდება ოქროს მოპოვება ოქროშემცველ ქვიშასი, იგივეს იყენებენ ქვანახშირის მოპოვებისას. ამ მეთოდს გამოიყენებენ უხსნად ან ნაკლებადხსნადი სითხეების გამოსაყოფად. მაგალითად, წყლისა და ბენზინის ნარევს ასხამენ გამყოფ ძაბრში და ელოდებიან დალექვს, ამის შემდეგ ონკანით უშვებენ წყალს.

პროცესის მექანიზმი
------------------

დალექვის პროცესში ნაწილაკები (წვეთები) დისპერსიული ფაზისას ილექება თხევადი დისპერსიული გარემოდან ფსკერზე ან ტივტივდებიან ზედაპირზე. როგორც ზემოთაა აღნიშნული დალექვის მეთოდს იყენებენ სითხის გასაწმენდად მექანიკური მინარევებისაგან. დალექვის პროცესში არ უნდა იყოს ინტენსიური არევა, ძლიერი კონვექციური დინებები, ასევე სტრუქტურის შექმნა, რაც ხელს უშლის დალექვის პროცესს. 

სფეროს ფორმის სხეულის დალექვისას მოქმედი ძალები, სტოქსის კანონი
ყველაზე ელემენტარულ შემთხვევაში სფერული ნაწილაკის თავისუფალი მოძრაობისას დალექვის (ამოტივტივების) სიჩქარე განისაზღვრება **სტოქსის კანონით**. პოლიდისპერსიულ სუსპენზიებში პირველად ილექება უფრო დიდი ნაცილაკები ხოლო მწვრილი ნაწილაკები ქმნიან ნალექის სიმღვრივეს. 
კონცენტრირებულ სუსპენზიებში შეინიშნება არა თავისუფალი, არამედ სოლიდარული დალექვა, ან კოლექტიური დალექვა, რომლის დროს დიდი ნაწილაკები ჩქარი დალექვისას თან იტაცებენ წვრილ ნაწილაკებს, რითაც სითხის ზედაპირს ასუფთავებენ. 
სისტემაში კოლოიდურ-დისპერსიული ფრაქციის არსებობის შემთხვევაში, როგორც წესი, თანდევს ნაწილაკების გამსხვილება, კოაგულაციის ან ფლოკულაციის შედეგად.

გამოყენება
----------

მრეწველობაში დალექვას აწარმოებენ დასალექ აუზებში, (რეზერვუარებში), ქვაბებში) და სხვადასხვა კონსტრუქციის სპეც. აპარატებში. 

დალექვა ფართოდ გამოიყენება წყლის გაწმენდისას ჰიდროტექნიკურ ნაგებობებში, წყალმომარაგებაში, კანალიზაციაში; ნედლი ნავთობის წყლისაგან გამონთავისუფლებისას; ბევრ ქიმიურ თექნოლოგიებში.

გრავიტაციული დალექვა
--------------------

გრავიტაციული დალექვა,(რუს.*гравитационное отстаивание;* ინგლ. *gravity sedimentation;* გერმ. Gravitationsabsetzen n, Gravitationsklärung f) – ორი ფაზის მექანიკური ნარევების დაყოფა, მაგ. ნავთობის და შრული წყლების მათი სიმკვრივეების განსხვავების გამოყენებით ჰერმეტულ და ნედლეულის რეზერვუარებში (გახურებით ან მის გარეშე).

ლიტერატურა
----------

* ბურინსკაია ნ.ნ. ქიმია, კიევი, 1997 - გამ. ირპენი
დიდი დანიური ენციკლოპედია
**დიდი დანიური ენციკლოპედია** (დან. Den Store Danske Encyklopædi) — ყველაზე მრავლისმომცველი დანიურენოვანი ენციკლოპედია დღეისათვის. ენციკლოპედიის 20-ტომელი 1994 წლიდან 2001 წლებში გამოიცემოდა. დამატებითი ერთი ტომი 2002 წელს, ხოლო საინდექსო 2 ტომიც 2003 წელს გამოვიდა. ენციკლოპედიაში 115 000 სტატიაა, დაწყებული ერთხაზიანი ინფორმაციული შენიშვნით, დამთავრებული 130 გვერდიანი სტატიით დანიის შესახებ. სტატიები შექმნილია 4000 აკადემიკოს-ექსპერტის მიერ მთავარ რედაქტორ Jørn Lund-ის ხელმძღვანელობით. ვრცელ სტატიებს ქვეშ ავტორის ხელმოწერა აქვს. სტატიათა უმრავლესობა ილუსტრირებულია. 
ენციკლოპედია დაიბეჭდა *დანიის ეროვნული ენციკლოპედიის რედაქციის* (Danmarks Nationalleksikon A/S) მიერ დანიის უდიდეს და უძველეს საგამომცემლო სახლ Gyldendal-ში, რომელიც საგანგებოდ იქნა მომზადებული ამ მიზნით. ენციკლოპედია, ფაქტობრივად, შექმნილია თანადროული შვედური ენციკლოპედიური ლექსიკონის მიხედვით და ფინანსურად სუბსიდირებულია Augustinus Foundation-ის მიერ. გარდა ამისა, ხელისუფლებამ ხელმომწერთა წინასწარი გადასახადიც საენციკლოპედიო ფონდში გადარიცხა. შედეგად, 35 000 ეგზემპლარი გაიყიდა პირველივე წლებში.

არსებობს ენცკლოპედიის CD და ონლაინ ვერსიები, რომლებიც 2008 და 2009 წლებში შეიქმნა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Den store Danske
**დიდი ელჩობა** — რუსეთის სამეფოს დიპლომატიური მისია ევროპაში 1697-1698 წლებში, რომლის ინიციატორი და ხელმძღვანელი იყო პეტრე I დიდი. მისიის მთავარი მიზანი იყო ანტიოსმალური კოალიციის შექმნა, დასავლეთ ევროპის ტექნიკური და სამეცნიერო მიღწევების გაცნობა, სამხედრო მასალის და იარაღის შეძენა. მისია სამი თვით ეწვია ინგლისსაც, სადაც გაეცნო გემთმშენებლობას და საარტილერიო საქმეს, მაგრამ მოსკოვში მეთოფეთა აჯანყების გამო მისია შეწყვიტა და რუსეთში დაბრუნდა. 

დიდმა ელჩობამ მიზანს ვერ მიაღწია. პეტრე I დარწმუნდა, რომ ვერ შექმნიდა ანტიოსმალურ კოალიციას, რადგან ევროპის ქვეყნები დაკავებულნი იყვნენ ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის სამზადისით. პეტრემ შეცვალა საგარეო პოლიტიკური მიმართულება და ყურადღება გადაიტანა ბალტიისპირეთზე, მოელაპარაკა პოლონეთის მეფე ავგუსტ II-ს და შეკრა ანტიშვედური კავშირი. დიდი ელჩობის საშუალებით რუსული დიპლომატია უშუალოდ გაეცნო დასავლეთ ევროპის საერთაშორისო მდგომარეობას. დიდ ელჩობაში მონაწილეობდა ქართველი ბატონიშვილი ალექსანდრე ბაგრატიონი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 523.
**მდაბიო**, *მდაბიური*, *მდაბური* — „დაბის" (უმცირესი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულისა და დასახლებული ადგილის) მკვიდრი. რადგან — „დაბა" (თავდაპირველად გვაროვნული-თემური ერთეული უნდა ყოფილიყო) ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სასოფლო-სამეზობლო თემს წარმოადგენდა, „მდაბიო" ამ დროს სოციალური ტერმინი იყო და ამ „დაბაში" მცხოვრებ მეთემეს აღნიშნავდა. ტერმინი „მდაბიო" ჩვენამდე მოღწეულ ძეგლთაგან პირველად გვხვდება „ ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში" „მდაბურის" ფორმით და აღნიშნავს საქალაქო ეთნიკურ-რელიგიური თემის წევრს (გიორგი მელიქიშვილი).

მდაბიო დრინდელ ფეოდალურ ხანაში მატერიალური დოვლათის ძირითადი მწარმოებელი იყო, იგი ემსახურებოდა „დაბების" მფლობელ ფეოდალს. მდაბიოთა უმთავრესი მოვალეობა იყო აგრეთვე ლაშქრობა. ამ ნიშნით სამეცნიერო ლიტერატურაში იხმარება ტერმინი მდაბიორ-მოლაშქრენი (ნიკოლოზ ბერძენიშვილი) მსუბუქად შეიარაღებულ ქვეით მეომართა აღსანიშნავად, რომლებიც მძიმედ შეჭურვილ თავიანთ „უფლებს" ახლდნენ. VIII-IX საუკუნეებში „დაბების" ანუ სასოფლო-სამეზობლო თემების ადგილს იკავებს მთლიანად ფეოდალების მიწათმფლობელობასა და ექსპლუატაციაში შესული „სოფლები". ამ პროცესის შესაბამისად მდაბიოთა სოციალურმა ფენამ გაქრობა იწყო და მისი ადგილი თანდათანობით „გლეხმა" დაიჭირა, როგორც ამ სახეცვლილი გაერთიანების მკვიდრმა და თემის გარეშე მდგომმა არათავისუფალმა მწარმოებელმა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1-2, თბ. 1970-1973;

* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 527-528.
ყვავილოვანი მდელო
**მდელო** — ეკოსისტემის ტიპი, რომლის ავტოტროფული კომპონენტი წარმოდგენილია უპირატესად მეზოფილური და მეზოტროფული მრავალწლიანი ბალახებით, რომლებიც მთელი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში უწყვეტად ვითარდებიან. მდელოების უმრავლესობა გაჩნდა ჭრისა და ხანძრების შედეგად ამოყრილი ტყეებისა და ბუჩქნარების, დამშრალი ჭაობებისა და ტბების ადგილას. ბუნებრივი მდელოები ყალიბდებიან ხანგრძლივად წყლით დაფარულ ჭალებში, ზღვის სანაპიროებსა და ლიმანების ნაპირებზე სტეპის რეგიონებში, მთის ზედა სარტყლებში და სხვ. მდელოსათვის დამახასიათებელია ნიადაგის ზედა ფენის — კორდის წარმოქმნა, რომელშიც ჩაზრდილია ბალახების ფესვები და ფესურები. მთლიანი ფიტომასიდან მიწისქვეშა ნაწილი, ჩვეულებრივ, 3–5 და მეტჯერ აჭარბებს მიწისზედას. მდელოს საზოგადოებებში, ძირითადად, დომინირებენ მარცვლოვნები და ისლისებრნი. მდელო ძვირფასი საკვები სავარგულია, გამოიყენება როგორც სათიბი და საძოვარი; დამახასიათებელია მკვეთრად გამოხატული სეზონური და სხვადასხვაწლიური ცვალებადობა და სწრაფი ცვლილებები ძოვების, თიბვისა და მელიორაციის ზემოქმედების შედეგად. განარჩევენ კონტინენტურ, ჭალის და მაღალმთიან მდელოებს.

*კონტინენტური მდელოები* მდინარეთა ჭალებს გარეთ მდებარეობს. განირჩევა მშრალი ხეობების (წყალგამყოფებზე და ფერდობებზე, დატენიანებული მხოლოდ ატმოსფერული ნალექების ხარჯზე) და ბარის (ახლო გრუნტისწყლებიან დაბლობებზე) მდელოები. მშრალი ხეობის მდელო წარმოიქმნება ტყის ზონაში ნატყევებზე, ტყის ეწერ და რუხ ნიადაგებზე. ბარის მდელოები გავრცელებულია ტყის, ტყესტეპისა და სტეპის ზონებში; მისი ნიადაგი უფრო მდიდარი, ხოლო ბალახთდგომა უფრო მოსავლიანია. *ჭალის მდელოები* დაკავშირებულია წყალდიდობის დროს დატბორილ მდინარეთა ხეობებთან. გავრცელებულია ტუნდრიდან უდაბნოებამდე; ყველაზე დიდი ფართობით წარმოდგენილია ტყისა და ტყესტეპის რაიონებში. ისინი უფრო მოსავლიანი და სახეობრივი შემადგენლობით მრავალფეროვანია, ვიდრე კონტინენტური მდელოები. *მაღალმთიანი მდელოები* (სუბალპური და ალპური) გავრცელებულია ტენიანი, საკმაოდ თბილი კლიმატის მქონე მთის რაიონებში (მ.შ. ალპები, კარპატები, კავკასიონი, ტიან-შანი, ალთაი, ურალი და სხვ.), ტყის ზედა საზღვრის მაღლა და ტყის სარტყელში, განადგურებული ტყეების ადგილზე. სუბალპური მდელო შედარებით მაღალი ბალახითაა წარმოდგენილი და გამოიყენება როგორც სათიბი და საძოვარი. იგი ალპურ მდელოზე უფრო მოსავლიანია. ამ უკანასკნელს დაბალი ბალახთდგომა აქვს, იყენებენ საძოვრად. პროდუქტიულობის გაზრდის მიზნით მდელოებს აკულტივირებენ (ასწორებენ ბურცობებს, აფხვიერებენ კორდს, შეაქვთ სასუქები, თესენ ძვირფას ბალახებს და ა.შ. ტენის ნაკლებობის შემთხვევაში რწყავენ, ჭარბად დატენიანებულ მდელოებს აშრობენ).

* მშრალი ხეობის მდელო (კონტინენტური)მშრალი ხეობის მდელო (კონტინენტური)
* ჭალის მდელო წყალდიდობისასჭალის მდელო წყალდიდობისას
* ალპური მდელო (მაღალმთიანი)ალპური მდელო (მაღალმთიანი)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Баландин С. А.* Луг // Большая российская энциклопедия. т. 18. — М. 2011. — стр. 95.
**ევკომია** (ლათ. Eucommia) — მცენარის გვარი ევკომიასებრთა ოჯახისა. ერთადერთი სახეობაა თელისფოთოლა ევკომია (ლათ. Eucommia ulmoides). 15-20 მ სიმაღლის ორსახლიანი ხეა. მოგრძო ელიფსური ფოთლები ტოტებზე მორიგეობითაა განლაგებული. ყვავილი წვრილია, ნაყოფი ერთბუდიანი. 

ევკომია ველურად იზრდება დასავლეთ და ცენტრალურ ჩინეთის მთიან რაიონებში. ევკომიის ნარგაობა არის საქართველოში, აზერბაიჯანში, ტაჯიკეთსა და კრასნოდარის მხარეში. მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს (%-ობით) გუტას (საიდანაც გუტაპერჩს იღებენ); ფოთოლი 3-6, ტანისა და ტოტების ქერქი 2-8, ფესვი 7-14. ნაყოფი 8-14. 6-7-წლიანი პლანტაციიდან 1 ჰა-ზე იღებენ 100კგ-მდე გუტაპერჩნს, რომელსაც ტექნიკასა და მედიცინაში იყენებენ. 

ევკომიის ბუჩქის ქერქიდან ამზადებენ წამლებს ჰიპერტონიული დაავადების სამკურნალოდ. ევკომია სწრაფმზარდი, სინათლისა და სითბოს მოყვარული, შედარებით ყინვაგამძლე მცენარეა. მრავლდება თესლითა და ევგეტატიურად. მოსავალს დარგვიდან მეოთხე წელს იღებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიქვანაია ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 33-34.
**მატიე კერეკუ** (ფრანგ. Mathieu Kérékou; დ. 2 სექტემბერი, 1933, კუაფრა, საფრანგეთის დაგომეა — გ. 14 ოქტომბერი, 2015, კოტონუ, ბენინი) — ბენინის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1972-1991 და 1996-2006 წწ. ეკავა ბენინის პრეზიდენტის თანამდებობა.

ბიოგრაფია
---------

სამხედრო განათლება მიიღო მალიში და სენეგალში. 1972 წლის 26 ოქტომბერს მოახდინა სამხედრო გადატრიალება. თავდაპირველად ეკავა ეროვნული პოლიტიკა, 1974 წლიდან კი ქვეყანას უწოდა ბენინი და აიღო კურსი მარქსიზმ-ლენინიზმისაკენ. 1990 წელს არადგინა მრავალპარტიული მმართველობა და ქვეყანა გადავიდა საბაზრო ეკონომიკაზე. 1991 წელს წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები ნისეფორ სოგლოსთან. 1996 წელს მატიე კერეკუმ მცირე უპირატესობით გაიმარჯვა კონკურენტზე და აირჩიეს პრეზიდენტად. 2001 წელს აირჩიეს მეორე ვადით. გააგრძელა ლიბერალური რეფორმების კურსი. 2006 წელს გადადგა თანამდებობიდან რადგან ქვეყნის კონსტიტუცია უკრძალავდა მესამე ვადით არჩევას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოკლე ბიოგრაფია

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბენინის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუბერ მაგა
* კრისტოფ სოგლო
* სურუ-მიგან აპიტი
* ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინი
* ტაირუ კონასუ
* კრისტოფ სოგლო
* ალფონს ამადუ ალი
* ემილ ზინსუ
* პოლ-ემილ დე სუზა
* იუბერ მაგა
* ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინი
* მატიე კერეკუ
* ნისეფორ სოგლო
* მატიე კერეკუ
* იაიი ბონი
* პატრის ტალონი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მარანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ეპისკოპოსის სასახლის მარანი ნეკრესის მონასტერში.
**მარანი**, *საღვინე სახლი* — ღვინის დასაყენებელი და შესანახი ნაგებობა. ხალხურმა ტრადიციამ საქართველოში დღემდე შემოინახა 2 სახის მარანი: დახურული და ღია.

დახურული მარანი
---------------

დახურული მარანი უპირატესად აღმოსავლეთ საქართველოშია გავრცელებული. საღვინე ქვევრები მარანშივეა ჩაფლული. აქვეა მეღვინეობის ინვენტარიც, წურავენ ყურძენს, აყენებენ და ინახავენ ღვინოს. ამგავრი მარანი კარგადაა შეხამებული აღმოსავლეთ საქართველოს ბუნებრივ პირობებთან: შენობა იფარავს ღვინოს ზამთარში ყინვისაგან, ზაფხულში - სიცხისაგან. ქართლ-კახური მარანი მოქცეულია საცხოვრებლის კომპლექსში - ორსართულიანი ქვიტკირის სახლების პირველ სართულზე. ძველად ქართლში დარბაზული სახლის ერთ-ერთ კომპონენტს ხშირად მარანი შეადგენდა. მარნიანი დარბაზული სახლები ქვემო ქართლში, თრიალეთში და მესხეთ-ჯავახეთში დღემდეა შემორჩენილი. ურბნისის ტერიტორიაზე მრავლადაა გათხრილი VI-VIII საუკუნეების ალიზით ნაგები, ბანიანი სახლები, რომლებსაც უშუალოდ ებმის მარნები. ქართლ-კახეთში ტრადიციული მარანი გამოირჩევა კედლის ლამაზი წყობით, წინა მხრიდან კედლებში ჩაყოლებული აგურის ჯვრებითა და ზოლებით, თაღიანი შესასვლელითა და მასიური ორფრთიანი კარით. მარანს 2 ნაწილად ყოფს თაღებიანი კედელი ან მდიდრულად მოჩუქურთმებული ბალიშიანი დედაბოძი. მარნის უკანა ნაწილში ყურძნის დასაწური განყოფილებაა. კედელთან მთელს სიგრძეზე მიშენებულია ქვიტკირის საწნახელი, ჩვეულებრივ ორგანყოფილებიანი.

ღია მარანი
----------

ღია მარანი ძირითადად დასავლეთ საქართველოსთვისაა დამახასიათებელი. მარნის წინ, ღია ცის ქვეშ, მიწაში ჩაყრილია ქვევრები, შემოკავებულია შქმერის ღობით და დაჩრდილულია ვაზის ტალავერით ან კომშის ხეებით. ღია მარანი შეგუებულია დასავლეთ საქართველოს ჰავისა და ნიადაგის ჭარბტენიანობას. აქ დახურულ მარანში ღვინის შენახვა საზიანოცაა. მარნის ცალკეულ კუთხეებში სრულდებოდა რიტუალები და წეს-ჩვეულებანი. დასავლეთ საქართველოს მხოლოდ მთიან მხარეებში გვხვდება დახურული ჭურ-მარანი.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარანი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 427-428.
**მარალ იუსიფ ყიზი რაჰმანზადე** (აზერ. Maral Yusifqızı Rəhmanzadə); (1916—2008) — აზერბაიჯანელი გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო მხატვარი (1964), მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1965).

ბიოგრაფია
---------

მარალ რაჰმანზადე 1916 წლის 23 ივლისს ბაქოში დაიბადა. 1930-1933 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ტექნიკუმში სწავლობდა. 1934-1940 წლებში სწავლა განაგრძო ვ. ი. სურიკოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში. რაჰმანზადე - პირველი აზერბაიჯანელი ქალია, რომელმაც პროფისიული სამხატვრო განათლება მიიღო. იგი განსაკუთრებით პროდუქტიულად მუშაობდა გრაფიკის ჟანრში. მარალ რაჰმანზადე პირველი მხატვარი იყო, რომელიც ნავთობსაბადოებზე სამუშაოდ წავიდა. მენავთობეების გვერდით ყოფნისას, აკვირდებოდა რა მათ ყოველდღიურ ყოფას, კასპიის პეიზაჟებს, ესტაკადების მშენებლობას, ნავთობის რეზევუარებს, კოშკებს, ნავთობის ამოხეთქვას ხატავდა. ნახატებზე და აკვარელებზე, რომლებიც მან საანგარიშო გამოფენაზე წარმოადგინა უმეტესად კასპიის მენავთობეთა შრომითი ყოფისათვის დამახასიათებელი ეპიზოდები იყო გამოსახული.

რაჰმანზადეს ილუსტრირებული აქვს თარგმანების გამოცემები: პუშკინის „ევგენი ონეგეინი", ლერმონტოვის „ჩვენი დროის გმირი". 1950-იანი წლების ბოლოს რაჰმნაზადემ ფერადი ლითოგრფაიების სერია შექმნა სახელწოდებით „ბაქო". ამ ფურცლებზე გამოსახულია ქალაქის პარკები, მოედნები, საზღვაო ნავთობრეწვის პანორამები. სერია „ბაქო" პირველად 1958 წელს აჩვენეს მოსკოვში აზერბაიჯანის ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადის ფარგლებში ჩატარებულ გამოფენაზე. ამ დროს რაჰმანზადე ჩეხოსლოვაკიისადმი მიძღვნილ ავტოლითოგრაფიებზე მუშაობდა. მომდევნო წლებში იგი ლინოგრავიურის ტექნიკაზე მუშაობდა. ამ ტექნიკით შესრულებელული პირველი ნამუშევრები მან ორი ახალი ქალაქის - სუმგაითისა და რუსთავის გიგანტურ ქარხნებს მიუძღვნა. ორი სერიიდან ყოველი მეორე შედგება ექვსი ინდუსტრიული და ქალაქური პეიზაჟებისაგან და წარმოების მოწინავეთა ორ-ორი პორტრეტისაგან. 1960-იან წლებში მხატვარი აზერბაიჯანის შორეულ რაიონებში იმყოფებოდა. ამის შედეგად ფერადი ლინოგრავიურების ახალი სერიები - „ჩემი ქვეყანა" და „აზერბაიჯანი" გაჩნდა. 1956 წელს ბაქოში მამედ საიდ ორდუბადის ისტორიული რომანი „მახვილი და კალამი" რაჰმანზადეს ილუსტრაციებით გამოიცა. 1963 წელს მან აკადემიური გამოცემა „აზერბაიჯანული ზღაპრების" ილუსტრაციები შექმნა.

სქოლიო
------

1. ↑  Artists of the World Online, Allgemeines Künstlerlexikon Online, AKL Online / Hrsg.: A. Beyer, B. Savoy — B: K. G. Saur Verlag, Verlag Walter de Gruyter, 2009. — ISSN 2750-6088 — doi:10.1515/AKL<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q64'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41640909'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q496126'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19276262'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q324303'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98818'></a>
მადარას მუდმივი მანგეკიო შარინგანი
**მადარა უჩიჰა** (იაპონ. うちはマダラ *Uchiha Madara*?) — ნარუტოს მანგის პერსონაჟი. უჩიჰას კლანის ლიდერი იყო, რომელმაც ჰაშირამა სენჯუსთან ერთად კონოჰაგაკურე დააარსა. ობიტო უჩიჰას დახმარებით იგი მთვარის თვალის გეგმის განხორციელებას შეეცადა, რათა მსოფლიოს ერთპიროვნული მმართველი გამხდარიყო, თუმცა დამარცხდა. 

თავის დროზე, მადარა ერთ-ერთ უძლიერეს შინობად იყო მიჩნეული. იგი უჩიჰას კლანის უძლიერესი წევრი იყო. მადარა განსაკუთრებით ძლიერი და ბოროტი ბუნების ჩაკრით დაიბადა, რაც თვით კურამასაც კი აშინებს. მეოთხე მსოფლიო ომის დროს მადარა ხუთივე კაგეს ერთდროულად შეებრძოლა და ყველა მათგანი დაამარცხა. რინეგანის გამოყენების დროს მადარას სუსანოს გამოყენება შეუძლია. მეტეორის ტექნიკის წყალობით, მეოთხე მსოფლიო ომის დროს მან მეოთხე დივიზიის დიდი ნაწილი გაანადგურა.

მადარა უჩიჰა ჩნდება სერიალის მიხედვით გადაღებულ ფილმებში და სხვა მედიაში — თამაშებში და ორიგინალურ ანიმაციურ ვიდეოებში (OVA).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***მადარა უჩიჰა***
* პერსონაჟის აღწერა „ნარუტოპედიაში"


|  |  |
| --- | --- |
| ნარუტო | *ეს სტატია ნარუტოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
***მარანების ცეცხლოვანი ღმერთი*** (რუს. Огненный бог Марранов) — მწერალ ალექსანდრე ვოლკოვის მიერ ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ დაწერილი რომანების სერიის მეოთხე ტომი.

სიუჟეტი
-------

ურფინ ჯუსი, განდევნილი ზურმუხტის ქალაქიდან, კვლავ ოცნებობს დიდ ძალაუფლებაზე. იგი გადაარჩენს გიგანტურ არწივ კარფაქსს, რომელიც სანაცვლოდ დახმარებას ჰპირდება. ურფინი ატყუებს მას და მისი საშუალებით აშინებს მარანებს - ძველ ხალხს, რომლებიც მიწისქვეშეთში ცხოვრობდა, მაგრამ ზედაპირზე დასახლდა. იგი მათ ბელადად იქცევა, ასწავლის ცეცხლის გამოყენებასა და სახლების შენებას, მაგრამ ეს მხოლოდ მათ უხუცესებზე ვრცელდება. უფრო დაბალ ფენას ჯუსი იყენებს 2000 კაციანი ჯარის შესაქმნელად. მაგრამ კარფაქსი მიხვდება, რომ ჯუსი ატყუებდა და ბრუნდება შინ. ჯუსი იპყრობს რკინის შეშისმჭრელს, შემდეგ კი - ზურმუხტის ქალაქსა და მის მმართველ საფრთხობელას. მარანები იწყებენ დაპყრობილი მიწების აოხრებას.

ამასობაში ჯადოსნურ ქვეყანაში სტუმრად მოდიან ენი (ელის და) და მისი მეგობარი ტიმი. მელიების ქვეყანაში ისინი გადაარჩენენ ადგილობრივ მეფეს, რომელიც გოგონას სჩუქნის ჯადოსნურ ვერცხლისფერ სალტეს. მისი დახმარებით შესაძლებელი ხდება გაუჩინარება. ჯადოქარ ვილინასთან შეხვედრისას ბავშვები შეიტყობენ, რომ დამპყრობელზე გასამარჯვებლად შეიძლება ჯადოსნური ყუთის გამოყენება, რომელიც ვილინამ ოდესღაც საფრთხობელას უსაჩუქრა.

ენი და ტიმი ჯადოსნური სალტეს დახმარებით მარანთა პატრულს ემალებიან და შედიან ზურმუხტის ქალაქში. ყვავ კაგი-კარის დახმარებით ტიმი იპარავს ჯადოსნურ ყუთს და ბავშვები დაადგენენ, თუ სად ჰყავს ჯუსს დამწყვდეული ელის მეგობრები. მათი გათავისუფლების შემდეგ ყველა იასამნისფერ ქვეყანაში მიემართება. ურფინის საქმეები ამ დროს სულ უფრო ცუდად არის - იასამნისფერი ქვეყნის მაცხოვრებლები თავად იჭერენ დაპყრობლებს. ლურჯი ქვეყნის დასაპყრობად გაგზავნილი ჯარის დამარცხება მიწისქვეშა მემაღაროებმა შესძლეს. დარჩენილ მარანთა შორის დაპირისპირებები იწყება. იასამნისფერ ქვეყანაში აჯანყების დასახშობად ურფინი აცხადებს, რომ იქაურმა მკვიდრებმა მარანები სასტიკად გაანადგურეს. თუმცა ტიმის ინიციატივით იმართება ფრენბურთის მატჩი, სადაც მარანები საკუთარ „დაღუპულ მეგობრებსაც" იხილავენ. „ცეცხლოვანი ღმერთი" დამარცხებულია, მას შორს აძევებენ. ენი და ტიმი შინ ბრუნდებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურმუხტის ქალაქის მოყვარულთა გვერდი დაარქივებული 2017-07-28 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრე ვოლკოვის წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ |
| --- |
|  |
| წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ | 
* *ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი*
* *ურფინ ჯუსი და მისი ხის ჯარისკაცები*
* *მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე*
* *მარანების ცეცხლოვანი ღმერთი*
* *ყვითელი ნისლი*
* *მიტოვებული ციხე-სიმაგრის საიდუმლო*
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* *ჯადოსნური ქვეყანა*
 |

 |
**დავით სიმონის ძე მესხი** (დ. 26 იანვარი, 1860, ქ. ქუთაისი — გ. 26 დეკემბერი, 1943, სოფ. რიონი, ახლანდელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მთარგმნელი, ჟურნალისტი, დრამატურგი.

ბიოგრაფია
---------

დავითმა ლათინური ენის პედაგოგთან უსიამოვნების გამო ქუთაისის გიმნაზია ვერ დაამთავრა. 1880 წლიდან მუშაობდა თბილისში, გაზეთ  „დროების" რედაქციაში თავის ძმასთან სერგეი მესხთან. 1908 წელს რედაქტორობდა გაზეთ „შრომას", თანამშრომლობდა სხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებთან. 1879 წლიდან დაუკავშირდა ქართულ თეატრს, რომლის სცენაზეც დაიდგა მის მიერ გადმოკეთებული პიესები: „სიკოია დენშჩიკი", „სუსტი მხარე", „მედეა", ორგინალური კომედია „გემრიელი ლუკმა" და სხვა. იგი იყო აგრეთვე მსახიობი, თეატრის დეკორატორი და რეკვიზიტორი. 1935 წელს ჟურნალ „მნათობში" დაბეჭდილი მისი „მოგონებანი" ცალკე წიგნად გამოიცა 1940 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* იმერული სცენები „გასართობი" : პროზა და ლექსი. - ქუთაისი, ვ. ბეჟანეიშვილის გამოცემა, 1902. - 54გვ.
* გასართობი იმერული სცენები პროზათ და ლექსათ. - ქუთაისი, ი. კილაძის და ი. ხელაძის სტ. 1900. - 44გვ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 602.
* ეფემია მესხი: მოგონებები, სტატიები და წერილები მსახიობისა / შემდგ. შეს. სტატია და შენიშვნები მაყვალა ცხომარიასი. - თბ. : ხელოვნება, 1957

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით მესხი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით მესხის მოგონებანი
**დიფის რეგიონი** (ფრანგ. Diffa) — ნიგერის რეგიონი, რომლის ფართობია 156 906 კმ², ხოლო 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 593 821 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიფა.

გეოგრაფია
---------

დიფის რეგიონი მდებარეობს ნიგერის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მისგან ჩრდილოეთში მდებარეობს აგადესის რეგიონი, დასავლეთში — ზინდერის რეგიონი. მისგან აღმოსავლეთში გადის ნიგერის სახელმწიფო საზღვარი ჩადთან, სამხრეთით — ნიგერიასთან. რეგიონის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობს ჩადის ტბა.

მოსახლეობა
----------

დიფის რეგიონის ტიპური პეიზაჟი
მოსახლეობის 85 % ადგილზეა დამაგრებული, ხოლო 15 % — მომთაბარეა. რეგიონის მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — ექსტენსიური სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა ჩადის ტბაში. ტბაში წყლის დონის მუდმივი კლების გამო დიფის რეგიონის მოსახლეობის ეკონომიკური მდგომარეობა უკანასკნელ ათწლეულში მკვეთრად გაუარესდა და მოსახლეობა ტოვებს რეგიონს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

დიფის რეგიონის დეპარტამენტები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით რეგიონი დაყოფილია 3 დეპარტამენტად და 1 მუნიციპალიტეტად (ქალაქი დიფა)..

დიფის დეპარტამენტი (Diffa):

* ფართობი: 7563 კმ²
* მოსახლეობა: 209 249 ად. (2011 წელი)

მენ-სოროას დეპარტამენტი (Maïné-Soroa):

* ფართობი: 16 338 კმ²
* მოსახლეობა: 202 534 ად. (2011 წელი)

ნგიგმის დეპარტამენტი (N’Guigmi):

* ფართობი: 133 005 კმ²
* მოსახლეობა: 77 748 ად. (2011 წელი)

სქოლიო
------

1. ↑  Niger: Regions, Major Cities & Urban Centers — Statistics & Maps on City Population. Citypopulation.de. ციტირების თარიღი: 25 April 2014.
2. ↑  *Annuaire statistique des cinquante ans d’indépendance du Niger*, p.49.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ნიგერის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აგადესი **·**  დიფა **·**  დოსო **·**  ზინდერი **·**  მარადი **·**  ნიამეი **·**  ტაჰუა **·**  ტილაბერი **·**  |

 |
**მარათონის ბრძოლა** — ბრძოლა სპარსელებსა და ბერძნებს შორის, რომელიც ძვ. წ. 490 წელს მარათონის ველზე გაიმართა. ის იყო დამაგვირგვინებელი შეტაკება სპარსელების პირველი შეჭრისა საბერძნეთში, რომელიც წარმოადგენდა სპარსელების საპასუხო რეაქციას იონიელების აჯანყებაზე. ბერძნების არმია შედგებოდა ათენისა და პლატეას კოალიციური ძალებისაგან, რომელთაც მეთაურობდა მილტიადესი და პოლემარქოსი კალიმაქოსი. სპარსეთის მეფის დარიოს I-ის არმიას კი მეთაურობდა მიდიელი მხედართმთავარი დატისი. რიცხვობრივ უმცირესობაში მყოფმა ბერძნებმა მიმართეს ტაქტიკურ მანევრს. მოწინააღმდეგეთა ცენტრალური ძალების შეტაკების შემდეგ, ბერძნებმა უკუსვლა იწყეს და ამით სპარსელები მახეში მოაქციეს. დანარჩენმა ათენელებმა კი ფლანგებიდან შემოუარეს მტერს, ალყაში მოაქციეს ისინი და საბოლოოდ დაამარცხეს. ბრძოლაში მიღებულმა დანაკარგებმა სპარსეთის არმიას ბრძოლისუნარიანობა დააკარგვინა. დარიოსი სპარსეთში გაბრუნდა და ახალი არმიის შეკრება დაიწყო, თუმცა გარდაიცვალა. ამის მიუხედავად სპარსელებმა მეორედ მაინც ილაშქრეს საბერძნეთში დარიოსის შვილის ქსერქსეს მეთაურობით.

ლეგენდის თანახმად, შეტაკების შემდეგ ბრძოლის ველიდან ათენელი მაცნე ფიდიპიდესი გაიქცა ათენში და სიკვდილის ფასად ამცნო ხალხს ბერძნების გამარჯვება. მან დაფარა 42 კილომეტრი, რაც შემდეგ გახდა ოლიმპიური მარათონის ფუძემდებელი.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარათონის ბრძოლა***

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბერძენ-სპარსელთა ომები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლივიუსი - სტატიები ძველი ისტორიის შესახებ, მარათონის ბრძოლა დაარქივებული 2008-09-20 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბერძენ-სპარსელთა ომები |
| --- |
|  |
| 
* ნაქსოსის ალყა
* იონია
* ეფესო
* ლადე
* ნაქსოსის ალყა
* ერეტრია
* მარათონი
* თერმოპილე
* არტემისია
* სალამინი
* პოტიდეა
* ოლინთი
* პლატეა
* მიკალე
* სესტი
* ბიზანტიონი
* ეიონი
* ევრიმედონტი
* ეგვიპტე
* კიტიონი
* სალამინი
 |

 |
**დავით მდივანი** (*დევიდ მენორი*; დ. 1902 — გ. 1984) — ქართველი ბიზნესმენი, მეწარმე.

ბიოგრაფია
---------

და–ძმა მდივნების — სერგის (სერჟ), დავითის, ნინოს, ალექსის, რუსუდანის (რუსი) წინაპარი ერეკლე II–ის თანამებრძოლი, კავკასიაში რუსების შემოსვლის მოწინააღმდეგე სოლომონ მდივანი იყო. მამა — ზაქარია მდივანი რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ II-ის ამალის გენერალ-მაიორი და დემოკრატიული საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე, დედა — კი პოლონეთის აჯანყების დროს საქართველოში გადმოსახლებული პოლონელების შთამომავალი, ნახევრად ქართველი ელისაბედ სობოლევსკა იყო. 1921 წელს ზაქარია მდივნის ოჯახი რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ოჯახმა თურქეთის გავლით პარიზს შეაფარა თავი. დავით მდივანმა გახმაურებული და სკანდალური ქორწინებების წყალობით მოახერხა, რომ მე-XX საუკუნის 20-30-იანი წლების ევროპული და ამერიკული პრესის გამუდმებული ყურადღების ცენტრში ყოფილიყო. იგი ამერიკაში ჩავიდა, თავის ძმასთან, სერგისთან ერთად. ისინი ჯერ ნიუ-იორკში გაემგზავრნენ სამუშაოდ, შემდეგ კი ოკლაჰომაში და მუშაობა დაიწყეს ედუარდ დოენის ნავთობის საბადოებში, სადაც დიდძალი ფული იშოვეს. დავით მდივანი დაქორწინებული იყო მსახიობ მეი მიურეიზე, მათ შეეძინათ შვილი კორან დავითი. წყვილი იმდენ ფულს ხარჯავდა, რამდენიც ეს საბანკო ანგარიშებს შეეძლო აეტანა და ნელ-ნელა ფინანსური მარაგები ამოიწურა, ამასთან ერთად გაჩნდა სერიოზული უთანხმოებებიც. 1933 წელს დავითმა გაღარიბებულ მსახიობთან განქორწინება გადაწყვიტა და ცნობილ ფრანგ მსახიობს არლეტს დაუახლოვდა. 1926 წელს დავით მდივანი დევიდ მენორის სახელით გადაიღეს ჰოლივუდურ ფილმში „პატარა ქალაქის პრინცესა", რომელიც ეკრანებზე 1927 წელს გამოვიდა. 1944 წელს იქორწინა „Sinclair Oil"-ის დამფუძნებელის ჰარი ფორდ სინკლერის ქალიშვილზე ვირჯინია სინკლერზე, მასთან შეეძინა შვილი მაიკლი (1945-1990). 1964 წელს ვირჯინია და დავითი ერთმანეთს დაცილდნენ. ვირჯინია სინკლერ-მდივანი 1979 წელს გარდაიცვალა და შვილს 30-მილიონიანი ქონება დაუტოვა. დავით მდივანი 1984 წელს, ხანდაზმულ ასაკში გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული გენი უცხოტომელთა სამსახურში: 100 რჩეული ბიოგრაფია: მონოგრაფია, ზურაბ ქუთათელაძე, თბ. 2011, გვ. 119

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მდივანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დოროთეა გონძაგა** (იტალ. Dorothea Gonzaga; დ. 6 დეკემბერი, 1449 — გ. 20 აპრილი, 1467) — გონძაგას დინასტიის წარმომადგენელი. მონფერატოს მარკიზ ლუიჯი III-ისა და ბარბარა ბრანდენბურგელის ასული. მილანის ჰერცოგინია 1466-68 წლებში როგორც გალეაცო მარია სფორცას პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
---------

დოროთეა დაიბადა 1449 წლის 6 დეკემბერს. იგი იყო მონფერატოსა და მანტუას მარკიზ ლუიჯი III გონძაგასა და მისი ცოლის, ბარბარა ბრანდენბურგელის რვა შვილიდან შუათანა. მას სახელი დეიდამისის, დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთის დედოფალ დოროთეა ბრანდენბურგელის პატივსაცემად დაარქვეს. 

დოროთეას უფროსი და, სუზანა სამი წლის ასაკშივე დანიშნეს მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ისა და ბიანკა მარია ვისკონტის უფროს ვაჟზე, გალეაცო მარია სფორცაზე. მაგრამ, როდესაც სუზანა გაიზარდა, მისი სხეული დეფორმირდა, რის გამოც მილანელებმა ეს ნიშნობა გააუქმეს და მის ნაცვლად 1457 წელს გალეაცოზე დოროთეა დანიშნეს. ქორწინებამდე ცოტა ხნით ადრე, სამეფო ოჯახის ექიმმა დოროთეას რამდენიმე ტესტი ჩაუტარა, საიდანაც დაასკვნა რომ უბიწო იყო და სფორცას ოჯახი არ შერცხვებოდა. ამ ყოველივემ მანტუელები განარისხა და დროებით ნიშნობაც კი გააუქმეს, თუმცა 1466 წელს, ფრანჩესკო I-ის დაღუპვის შემდეგ დოროთეა და გალეაცო მარია დააქორწინეს, რომელთაც პირველად ერთმანეთი სწორედ ქორწილში ნახეს. 

იგი მართალია ქორწინებით მილანის ჰერცოგინია იყო, თუმცა მილანში არასდროს ყოფილა. ქორწილიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1467 წლის 20 აპრილს იგი მშობლიურ მანტუაში გარდაიცვალა, 17 წლის ასაკში, რის გამოც გალეაცო მალევე მეორედ დაქორწინდა.

ლიტერატურა
----------

* Notizie su Dorotea Gonzaga, Archivio Storico Lombardo, 887 e 1889.
* La deformazione alla colonna vertebrale fu trasmessa alla dinastia Gonzaga da Paola Malatesta, moglie di Gianfrancesco Gonzaga

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მილანის ჰერცოგინიები |
| --- |
|  |
| ვისკონტები(1395-1447) | 
* კატერინა ვისკონტი
* ანტონია მალატესტა
* ბეატრიჩე ლასკარისი
* მარია სავოიელი
 |
|  |
| სფორცები(1450-1499) | 
* ბიანკა მარია ვისკონტი
* დოროთეა გონძაგა
* ბონა სავოიელი
* იზაბელა არაგონელი
* ბეატრიჩე დ’ესტე
 |
|  |
| ვალუები(1499-1525) | 
* ანა ბრეტონელი (ორჯერ ზედიზედ)
* კლაუდია დე ვალუა (ორჯერ ზედიზედ)
 |
|  |
| სფორცები(1525-1535) | 
* კრისტინა დანიელი
 |
|  |
| ჰაბსბურგები(1535-1700) | 
* მარია პორტუგალიელი
* მერი ტიუდორი
* ელიზაბეტ დე ვალუა
* ანა ავსტრიელი
* მარგარეტ ავსტრიელი
* ელიზაბეტ ფრანგი
* მარიანა ავსტრიელი
* მარია ლუიზა ორლეანელი
* მარია ანა ნოიბურგელი
 |
|  |
| ბურბონები(1700-1706) | 
* მარია ლუიზა სავოიელი
 |
|  |
| ჰაბსბურგები(1707-1780) | 
* ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი
 |
|  |
| ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები(1780-1800) | 
* მარია ლუისა ესპანელი
* მარია ტერეზა სიცილიელი
 |

 |
მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი
**მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი** — დაიდგა ბაქოში ისტიგლალიათის ქუჩაზე 1958 წელს შენობა „ისმაილიას" მახლობლად არსებულ ბაღში. სკულპტორი - დ. გარიაგდი, არქიტექტორები - გ.ალიზადე და ა.ისმაილოვი.

ისტორია
-------

ძეგლი დადგმულია აზერბაიჯანელი პოეტის მირზა ალექპერ საბირის პატივსაცემად. პირველი ძეგლი დაიდგა 1922 წელს პოეტის გარდაცვალების 10 წლისთავთან დაკავშირებით. ეს ძეგლი შესრულებული იქნა სკულპტორ იაკოვ კეილიჰესის და არქიტექტორ ია. სირიშჩევის მიერ. რკინაბეტონის სკულპტურის კვარცხლბეკის სიმაღლე შეადგენდა 3,75 მეტრს, ხოლო თვითონ პოეტის სკულპტურა შესრულებული იყო მისი სიმაღლის შესაბამისად. კვარცხლბეკი შესრულებული იყო ეროვნული ხუროთმოძღვრობის ტრადიციების შესაბამისად ოთხკუთხა საფუძველით, რომელიც დამუშავებული იყო სტალაქტიტებით და მასში გაკეთებული ჭრილებით. ეს იყო პირველი სკულპტურული ძეგლი, რომელიც დაიდგა ბაქოში.

გარკვეული დროის შემდეგ, იმის გათვალისწინებით, რომ ძეგლს გააჩნდა რამდენიმე ნაკლი, გადაწყდა მონუმენტის შეცვლა ახლით. 1958 წლის 30 აპრილს გაიხსნა პოეტ მირზა ალექპერ საბირის ახალი ძეგლი იმავე ადგილას სადაც იდგა ძველი. ახალი ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც შეასრულა სკულპტორმა ჯალალ გარიაგდიმ და არქიტექტორებმა გ.ალიზადემ და ა. ისმაილოვმა აღმართულ იქნა შავ პოლირებულ გრანიტის- ლაბრადორის კვარცხლბეკზე.

სქოლიო
------

1. ↑  М. Тарланов. Р. Эфендиев. Изобразительное искусство Азербайджанской ССР. Советский художник. 1957. 32
2. ↑  Агаев Н. [  Неподвластный волнам времени] Бакинский рабо­чий 2008.- 24 мая.
3. ↑  Кейлихис (Кейхилис) Яков Израилевич (Иосифович) დაარქივებული 2011-12-16 საიტზე Wayback Machine.  artru.info 2013-06-14
**დახურული სააქციო საზოგადოება** — სააქციო საზოგადოების ფორმა. სააქციო საზოგადოება შეიძლება იყოს ღია ან დახურული.

დახურული სააქციო საზოგადოება თავის აქციებს ანაწილებს მხოლოდ საზოგადოების დამფუძნებლებს ან წინასწარ განსაზღვრულ პირთა შორის.

დახურული სააქციო საზოგადოებები ვალდებული არიან გამოაქვეყნონ წლიური ანგარიში, საბუღალტრო ბალანსი, მოგებისა და ზარალის ანგარიში მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში.

დამფუძნებლების მიერ საწესდებო კაპიტალის წინასწარი შევსება აუცილებელია დახურული სააქციო საზოგადოებისთვისაც. გარდა ამისა, არცერთ აქციონერს, დამფუძნებელთა ჩათვლით, არავითარ შემთხვევაში არ აქვს უფლება გათავისუფლდეს შეძენილი აქციის რეალური საფასურის გადახდის ვალდებულებისაგან. ამით უნდა გამოირიცხოს არაფრით უზრუნველყოფილი აქციების გაყიდვისა და სააქციო საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის ფორმირების შესაძლებლობა, მისი დამფუძნებლების მონაწილეობის გარეშე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იურიდიული სტატიების ალმანახი საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე
* სასამართლო გადაწყვეტილებების კრებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს საიტზე
**მდგმური** — ჯემალ ქარჩხაძის პირველი რომანი. პირველად გამოქვეყნდა 1979 წელს.

რომანის შესახებ
---------------

მთავარი პერსონაჟი — „მდგმური" — ახალაზრდა კაცია, რომელიც მაღალი იდეალებითა და საკუთარი თავისადმი დიდი მოთხოვნებით ცხოვრობს, მაგრამ მას არაერთი გამოცდა ელის. რომანში ერთმანეთს ცვლის რეალური, წარმოსახვითი და იგავური განზომილებები, რომელთა ორგანული შერწყმა — საკმაოდ გაბედული ექსპერიმენტი — ოსტატურად არის გადაჭრილი. რომანი ქართული მაგიური რეალიზმის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია.

სიუჟეტი
-------

„მდგმური" ეს ის რომანია, რომლის სათაურიც ზუსტად შეეფერება მის შინაარსს. ერთი ჩვეულებრივი ინჟინერი კაცის ისტორია, რომელიც ხან ვის შეეკედლება საცხოვრებლად და ხან — ვის. რომანის მთავანი გმირი ეგვიპტეზეა შეყვარებული, ნეფერტიტის გამოსახულებით გადარეულს ცხოვრებაში ყველაზე ძვირფასად აღმოსავლური სული და სამყარო მიაჩნია. რომანში მრავალი ფილოსოფიური პრობლემაა განხილული. მთხრობელი სვამს მრავალ ზოგადსაკაცობრიო მნიშვნელობის კითხვას და თავადვე ნაწილობრივ სცემს პასუხს. რომანის გმირს ერთ ჩვეულებრივ დღეს ბინის გამოცვლა მოუწევს და უცნობ ქუჩაზე მოხუცებული ქალისგან იქირავებს ბინას. დააწყობს გეგმებს მოგზაურობისათვის და დაიწყებს ფულის შეგროვებას. თუმცა ყველაფერი შეიცვლება მაშინ, როდესაც მაკას გაიცნობს. ახალგაზრდა სტუდენტზე შეყვარებული მისი სიყვარულის გარდა ვერაფერს ამჩნევს. მალევე გამოჩნდება მეორე ქალი — სავსე, ვნებიანი და მიმზიდველი და მას არჩევანის გაუწევს. რომანში დიდი ადგილი ეთმობა ხორცისა და სულის დაპირისპირებასაც. ამ ყველაფრის ფონზე იშლება დასავლეთ და აღმოსავლეთ ცივილიზაციების, იდეოლოგიებისა და კულტურების ჭიდილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი saba.com.ge-ზე
* რომანი Goodreads-ზე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯემალ ქარჩხაძე |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* მდგმური (1979)
* ქარავანი (1984)
* ანტონიო და დავითი (1987)
* ზებულონი (1988)
* იუპიტერის სინანული (1994)
* განზომილება (2001)
 |
|  |
| მოთხრობები | 
* აბზიანიძეების ოჯახი
* ისტორიული რომანი
* სასწაული
* გიგანტი
* მარიანა
* ოპერაცია „დეიდა ტასო"
* კაპიტონ მანაგაძის ბოლო ექსპერიმენტი
* მეთერთმეტე მცნება
* იგი
* დღე ერთი
* მაღალი კაცი
* დრო
* ბედნიერების მაძიებელი უფლისწული
* გუბე
* სოლომონიანი
* რაჰათ-ლუხუმი
* ბიძაჩემი იონა
* ჭოლა
* ზღაპარი ხელმწიფის პატარა ქალისა და მწყემსი ბიჭისა
* მაგნოლიის ყვავილი ანუ ბებია ანას გარდაცვალება
 |
|  |
| მოთხრობების კრებულები | 
* სასწაული (1967)
* მეთერთმეტე მცნება (1979)
* დღე ერთი (1982)
 |

 |