**ია გიასი** (დ. 1989 ) — განელი წარმოშობის ამერიკელი რომანისტი. მისმა სადებიუტო რომანმა Homegoing, რომელიც გამოიცა 2016 წელს, 26 წლის ასაკში მოიპოვა წიგნის კრიტიკოსების ეროვნული წრე ჯონ ლეონარდის ჯილდო საუკეთესო პირველი წიგნისთვის, PEN/Heმინგუეის ჯილდო პირველი მხატვრული წიგნისთვის, წიგნის ეროვნული ფონდი. 2016 წლის "5 წლამდე 35 "ჯილდო და ამერიკული წიგნის ჯილდო. მას მიენიჭა ვილჩეკის პრემია ლიტერატურაში შემოქმედებითი დაპირებისთვის 2020 წელს  გიასი ცხოვრობს ბერკლიში, კალიფორნია .

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მამპონგში, განაში.  ის არის კვაკუ გიასის, ჰანტსვილის ალაბამას უნივერსიტეტის ფრანგული ენის პროფესორის და სოფიას ქალიშვილი, რომელიც მედდაა.   მისი ოჯახი შეერთებულ შტატებში გადავიდა საცხოვრებლად 1991 წელს, როდესაც მამამისი ამთავრებდა დოქტორანტურას ოჰაიოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში.  ოჯახი ასევე ცხოვრობდა ილინოისსა და ტენესში, ხოლო 10 წლის ასაკიდან გიასი გაიზარდა ჰანტსვილში, ალაბამა .

გიასი იხსენებს, რომ ბავშვობაში მორცხვი იყო, ძმებთან ახლოს იზრდებოდა ალაბამაში ემიგრანტ ბავშვებთან ერთად და წიგნებს მოიხსენიებს, როგორც მის „უახლოეს მეგობრებს". მისთვის წამახალისებელი აღმოჩნდა ლევარ ბარტონის მიერ ხელმოწერილი მიღწევის სერტიფიკატი მის მიერ დაწერილი პირველი მოთხრობისთვის, რომელიც მან წარადგინა Reading Rainbow Young Writers and Illustrators კონკურსზე. 17 წლის ასაკში, როცა გრისომის საშუალო სკოლაში სწავლობდა, გიასიმ წაიკითხა ტონი მორისონის სოლომონის სიმღერა და ნაწარმოებმა შთააგონა, რომ წერა კარიერის სახით გაეგრძელებინა. 

მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ინგლისურ ენაში სტენფორდის უნივერსიტეტში და სახვითი ხელოვნების მაგისტრის წოდება აიოვას მწერალთა სახელოსნოდან, შემოქმედებითი წერის პროგრამა აიოვას უნივერსიტეტში.

კარიერა
-------

სტენფორდის დამთავრებიდან მალევე მან დაიწყო სადებიუტო რომანი და მუშაობდა სტარტაპ კომპანიაში სან-ფრანცისკოში, მაგრამ მას არ მოეწონა მუშაობა და მიატოვა ეს სამსახური მას შემდეგ, რაც 2012 წელს აიოვაში მიიღეს. 

მისი სადებიუტო რომანი *Homegoing* შთაგონებული იყო 2009 წელს განაში მოგზაურობით. ეს იყო გიასის პირველი მოგზაურობა განაში მას შემდეგ, რაც ბავშვობაში ქვეყანა დატოვა. რომანი დასრულდა 2015 წელს და გამომცემლების მხრიდან თავდაპირველი წაკითხვის შემდეგ, მას უამრავი შეთავაზება ჰქონდა იქამდე ვიდრე Knopf- ისგან შვიდნიშნა ავანსს მიიღებდა.  ტა-ნეჰისი კოუტსმა აირჩია *Homegoing* ეროვნული წიგნის ფონდის 2016 წლის ჯილდოსთვის „5 under 35",  და რომანი ასევე არჩეული იყო წიგნის კრიტიკოსების ეროვნული წრის მიერ ჯონ ლეონარდის ჯილდოზე, PEN/ჰემინგუეის ჯილდოზე საუკეთესო პირველი წიგნისთვის და ამერიკული წიგნის ჯილდო ამერიკულ ლიტერატურაში მრავალფეროვნებაში შეტანილი წვლილისთვის.   

მისი ნაწერი ასევე გამოჩნდა ისეთ პუბლიკაციებში, როგორიცაა *აფრო-ამერიკული მიმოხილვა*,  *Callaloo*,   *The Guardian*,  და *Granta*. 

გიასი საკუთარ შთაგონებად ასახელებს ტონი მორისონს ( სოლომონის სიმღერა ), გაბრიელ გარსია მარკესს ( *მარტოობის ასი წელი* ), ჯეიმს ბოლდუინს ( წადი უთხარი მთაზე), ედვარდ პ. ჯონსს ( *ქალაქში დაკარგული* ) და ჯუმპა ლაჰირს ( *მიუჩვეველი დედამიწა* ).  

2017 წელს გიასი აირჩია *Forbes-* მა მათი "30 წლამდე 30-ის სიაში". 

2020 წლის თებერვალში Knopf-მა გამოსცა გიასის მეორე წიგნი *Transcendent Kingdom*.   სარა კოლინზმა *The Guardian-* იდან აღწერა ეს, როგორც „*Homegoing-*ის ღრმა გაგრძელება",  *USA Today-მა* თქვა, რომ "ის მალულად დამღუპველია"  და *The Vox*,  *Chicago Review of Books*,  და *The New Republic* ასევე დადებითად განიხილა. წიგნში წარმოდგენილია გმირები მოთხრობიდან სახელწოდებით "Inscape", რომელიც გიასიმ გამოაქვეყნა ჟურნალ გერნიკაში 2015 წელს, თუმცა გმირები განსხვავებულ სიტუაციებში არიან.

2021 წლის მარტში მან დაწერა ნარკვევი „შეკითხვა კითხვის ბიზნესზე, თუ როგორ ვკითხულობთ, რატომ ვკითხულობთ და რას *აკეთებს* კითხვა ჩვენთვის". მან დაწერა: „მიუხედავად იმისა, რომ მე ღრმად მჯერა ლიტერატურის ძალისა, რომელსაც შესწევს უნარი გამოიწვიოს, გააღრმავოს და შეცვალოს, მე ასევე მჯერა, რომ შავკანიანი ავტორების წიგნების ყიდვა მხოლოდ თეორიული, სასტიკად დაგვიანებული და სრულიად გაღარიბებული პასუხია მრავალსაუკუნოვან ფიზიკურ და ემოციურ ზიანზე ."

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ია გიასი, "მე ვარ განელი ამერიკელი. ვარ შავი?", *The New York Times SundayReview* Opinion, 2016 წლის 8 ივნისი
* ინტერვიუ *Daily Show-* ში ტრევორ ნოესთან (ვიდეო, 5:43), 2016 წლის 16 აგვისტო.
* ინტერვიუ სეთ მეიერსთან *გვიან ღამით* (ვიდეო, 3:15), 2 აგვისტო, 2016 წ.
* ინტერვიუ Tavis Smiley-ზე (ვიდეო, 11:34) და ტრანსკრიპტი, 2016 წლის 2 ივნისი
* ქეით კელავეი, "იაა გიასი: "მონობა არის ხალხის გონებაში. ის კვლავ მოქმედებს ' , *The Guardian*, 2017 წლის 8 იანვარი.
* "იაა გიასი" ფოილში.
* ალეკ რასელი, "იაა  : "რასიზმი კვლავ ამერიკის დრამია ', 2018 წლის 20 აპრილი.

სქოლიო
------

1. ↑  Yaa Gyasi en-US. ციტირების თარიღი: 2020-02-03
2. 1 2 3 4  Wolfe, Eli (June 28, 2016). „How Yaa Gyasi found her story in slavers' outpost". *San Francisco Chronicle*. ციტირების თარიღი: March 1, 2017.
3. 1 2  PEN/Hemingway Award for Debut Fiction en-US.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 15, 2017. ციტირების თარიღი: April 23, 2017
4. ↑  „100 Notable Books of 2016". *The New York Times*. November 21, 2016. ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: December 2, 2016.
5. 1 2  Maloney, Jennifer (May 26, 2016). „*Homegoing* by Yaa Gyasi, Born in Ghana and Raised in the U.S.". *Wall Street Journal*. ISSN 0099-9660. ციტირების თარიღი: December 2, 2016.
6. ↑  Anderson-Maples, Joyce (December 2, 2016). „UAH welcomes Yaa Gyasi, author of *The New York Times* best-selling book *Homegoing*". The University of Alabama in Huntsville. ციტირების თარიღი: December 2, 2016.
7. ↑  Haskin, Shelly (August 28, 2016). „How an Alabama author's debut novel landed her on 'The Daily Show'". *AL.com*. ციტირების თარიღი: December 4, 2016.
8. 1 2 3  Yaa Gyasi, author of *Homegoing*, 5 Under 35, 2016, National Book Foundation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 3, 2016. ციტირების თარიღი: December 2, 2016
9. ↑  „Debut novelist among winners of American Book Awards". *The Washington Times* (ინგლისური). Associated Press. August 4, 2017. ISSN 0190-8286.
10. ↑  Alter, Alexandra (January 17, 2017), "Zadie Smith and Michael Chabon Among National Book Critics Circle Finalists", *The New York Times*.
11. ↑  *AAR* *African American Review.*
12. ↑  "Yaa Gyasi", National Book Festival, Library of Congress.
13. ↑  Gyasi.  (2015-06-15) Inscape. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
14. ↑  "Yaa Gyasi: 'I write a sentence. I delete it. I wonder if it's too early for lunchთარგი:'", *The Guardian*, October 28, 2017.
15. ↑  Gyasi, Yaa, "Leaving Gotham City", *Granta 139: Best of Young American Novelists* 3, April 25, 2017.
16. ↑  Begley, Sarah.  (June 5, 2016) A 26-Year-old Looks to the Past for Her Literary Debut.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 26, 2020. ციტირების თარიღი: December 2, 2016
17. ↑  30 Under 30 2017: Media en. ციტირების თარიღი: 2022-10-14
18. ↑  Transcendent Kingdom by Yaa Gyasi. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
19. ↑  Transcendent Kingdom. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
20. ↑  Collins, Sara (2021-02-24). „Transcendent Kingdom by Yaa Gyasi review – a profound follow-up to Homegoing". *The Guardian* (ინგლისური). ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: 2023-10-27.
21. ↑  Review: Yaa Gyasi's 'Transcendent Kingdom' a profound story of faith, addiction and loss. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
22. ↑  In the lovely new novel Transcendent Kingdom, a neuroscientist searches for the soul. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
23. ↑  Generational Trauma and Reconciliation in *Transcendent Kingdom*. ციტირების თარიღი: 2023-10-27
24. ↑  Gyasi, Yaa.  (2021-03-20) White people, black authors are not your medicine. ციტირების თარიღი: 2021-03-21