recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
***მერი პოპინსი*** (ინგლ. Mary Poppins) — რვა წიგნისგან შემდგარი საბავშვო წიგნების სერია, დაწერილი პამელა ტრევერსის მიერ, 1934—1988 წლებში. სერიის ორიგინალური ილუსტრატორია მერი შეპარდი. წიგნის მთავარი პერსონაჟია ინგლისელი გადია, მერი პოპინსი. იგი ყოველთვის ჩნდება ალუბლების ქუჩის 17 ნომერთან, როდესაც აღმოსავლეთის ქარი უბერავს და უვლის ბენქსების ოჯახის შვილებს. მისი სტუმრობისას ბავშვები ხვდებიან სხვადასხვა პერსონაჟს, თუმცა წიგნის ბოლოს მერი ყოველთვის მოულოდნელად ქრება. როგორც ტრევერსი აღნიშნავს წიგნის „მერი პოპინსი პარკში" წინასიტყვაობაში, „უსასრულოდ შეუძლია მოსვლა და წასვლა",

1964 წელს უოლტ დისნეის სტუდიებმა გადაიღეს წიგნის ნაწილობრივი ეკრანიზაცია, ჯულია ენდრიუსის და დიკ ვან დაიკი მონაწილეობით. გარდა სხვადასხვა მიუზიკლისა, ცნობილია საბჭოთა მხატვრული მუსიკალური ფილმი „მერი პოპინს, ნახვამდის", გადაღებული ლეონიდ კვინიხიძის მიერ. 2018 წელს გამოვა ფილმი „მერი პოპინსი ბრუნდება", მთავარ როლში ემილი ბლანტის მონაწილეობით.

სქოლიო
------

1. ↑  „Mary Poppins in the Park", *P. L. Travers*, Librarything.com,. წაკითხვის თარიღი: 2 January 2015
2. ↑  Travers, Pamela Lyndon (2000), *Mary Poppins in the park*, Harcourt, Brace & World, p. xiii.
**მასიმილიანო სფორცა** (იტალ. Massimiliano Sforza; დ. 25 იანვარი, 1493 — გ. 4 ივნისი, 1530) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და ბეატრიჩე დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მილანის ჰერცოგი 1512-15 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

მასიმილიანო დაიბადა 1493 წლის 25 იანვარს. იგი იყო მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და მისი ცოლის, ბეატრიჩე დ’ესტეს უფროსი ვაჟი. მას სახელი საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. როდესაც იგი სამი წლის იყო, განიხილებოდა მისი და ინგლისის მეფე ჰენრი VII-ის ნაბოლარა ასულის, პრინცესა მერი ტიუდორის ქორწინება, თუმცა მოლაპარაკებები ჩაიშალა, რის შემდეგაც მერი საფრანგეთის მეფეზე დაქორწინდა, მასიმილიანო კი დაუქორწინებელი დარჩა. 1497 წელს, მშობიარობას გადაჰყვა დედამისი.

1500 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XII-მ მამამისის მმართველობა დაამხო, რის შემდეგაც ლუდოვიკო თავის ვაჟებთან ერთად ავსტრიაში გაიქცა, სადაც ავსტრიის ერცჰერცოგ მაქსიმილიან I-ს ცოლად მასიმილიანოს ბიძაშვილი, ბიანკა მარია სფორცა ჰყავდა. აქ გატარებული წლების შემდეგ, 1512 წელს მასიმილიანო დიდი ჯარით დაბრუნდა მილანში, გააძევა ფრანგები და თავად ჰერცოგი გახდა. მისი მმართველობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 

1515 წელს ფრანგები ახალი მეფის, ფრანსუა I-ის მეთაურობით შეიჭრნენ მილანში, მასიმილიანო მარინიანოს ბრძოლაში დაამარცხეს და დაამხეს, ტახტზე კი ფრანსუა ავიდა. აღსანიშნავია, რომ ფრანსუამ მასიმილიანოს 30,000 დუკატი გადაუხადა, რის შემდეგაც მან სამუდამოდ თქვა უარი მილანის ტახტზე და საფრანგეთში ცხოვრების ნება მიიღო. ამის შემდეგ იგი პარიზის სამეფო კარზე დასახლდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1530 წლის 4 ივნისს, 37 წლის ასაკში, უცოლ-შვილოდ.

ლიტერატურა
----------

* Alexander, J. J. G. Italian Renaissance Illuminations, (1978) ISBN 9780701122706
* Frieda, Leonie. The Deadly Sisterhood: A Story of Women, Power and Intrigue in the Italian Renaissance, Weidenfeld & Nicolson, (2012)
* Perry, Maria, Sisters to King Henry VIII, (1998)
**მასატლანი** (ესპ. Mazatlán) — ქალაქი მექსიკაში, სინალოის შტატში. წარმოადგენს მასატლანის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, კალიფორნიის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთი წერტილის გასწვრივ. 

*მასატლანი* ნაჰუატლის ენაზე „ირმების ადგილს" ნიშნავს. ქალაქია 1531 წელს ესპანეთის არმიამ და ინდიელმა მოსახლეებმა დააარსეს. XIX საუკუნის შუა წლებში ჩამოსახლდა დიდი რაოდენობით გერმანელი იმიგრანტი, რომლებმაც მასატლანი აყვავებულ სავაჭრო ნავსადგურად აქციეს, საიდანაც ახლომდებარე ოქროსა და ვერცხლის მაღაროებისათვის აღჭურვილობა შემოდიოდა. 1859-1873 წლებში მასატლანი სინალოის შტატის დედაქალაქი იყო. გერმანელებმა გავლენა ასევე იქონიეს ადგილობრივ ბანდზე, რომელიც ბავარიული ფოლკლორის ალტერნატივაა. 1900 წლის 14 მარტს, მათვე დააარსეს ლუდსახარში Pacífico. 

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 438 434 ადამიანს შეადგენს, მუნიციპალიტეტის 489 987-ს. ამ მაჩვენებლით მასატლანი შტატში სიდიდით მეორე ქალაქია. 

მასატლანი საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში. პლაჟების გასწვრივ ჩამწკრივებულია სასტუმროები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მექსიკის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მასატლანი საიტზე Curlie
* Instituto de Cultura
* Carnaval of Mazatlan დაარქივებული 2007-08-23 საიტზე Wayback Machine.
* Ayuntamiento de Mazatlán

სქოლიო
------

1. ↑  Ayuntamiento Municipal de Mazatlán]
2. ↑  Benchwick, G & Hecht, J (2009). *Puerto Vallarta and Pacific Mexico*.  Lonely Planet,   გვ. 320. ISBN 1-74104-806-0.
**მთავართას კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბუჩაანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე. მაღალი მთის წვერზე, მთიულეთიდან ფშავში გადასასვლელ გზაზე. კომპლექსში შედის წმ. გიორგის ეკლესია, რამდენიმე საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობა და გალავანი. კომპლექსის ნაგებობები მძლავრი გალავნით შემოვლებულ თითქმის წრიულ ფართობზე ორ ჯგუფადაა განლაგებული. ერთ ჯგუფს შეადგენს ეზოს შუაში მდებარე წმ. გიორგის ეკლესია და მასზე სამხრეთიდან და დასავლეთიდან მიშენებული რამდენიმე ნაგებობა. მეორე ჯგუფს კი - ეზოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდგარი ორსართულიანი საცხოვრებელი, რომელსაც აღმოსავლეთიდან ოროთახიანი ნაგებობა ეკვრის. ნაგებობები ძლიერ დაზიანებულია. მათი უმრავლესობა ნანგრევებადაა ქცეული და ხშირი მცენარეულობითაა დაფარული.

ეკლესია განეკუთვნება გარდამავალ ხანას. დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. გარეგანი კუთხეებისა და კონსტრუქციული ნაწილების წყობაში შირიმია გამოყენებული. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარა და კონქის უმეტესი ნაწილი, მონგრეულია კედლების ზემოთა ნაწილები და სხვა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე მცირე თაღოვანი სარკმელია, რომლის მარჯვნივ ერთი კვადრატული ნიშია. აფსიდი დარბაზის გრძივი კედლებიდან სხვადასხვა სიგანის მხარეებითაა გამოყოფილი: მათგან ჩრდილოეთისაში, რომელიც სამხრეთისას თითქმის სამჯერ აღემატება, ღრმა ნიშია მოწყობილი. იგი სამკვეთლოს ფუნქციას ასრულებდა. ნიშს ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღი ხურავს, რომლის ქუსლებთან შირიმის მარტივპროფლიანი იმპოსტებია გამოყობილი. მსგავსი პროფილისაა ეკლესიის აფსიდის თაღის შემორჩენილი სამხრეთის იმპოსტიც. ნიშის ზემოთ, კედლის სისქეში, სამალავია. დარბაზის გრძივ კედლებზე გამოყოფილიათით მარტივი პილასტრი, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში მოწყობილია პატარა ღიობი, საიდანაც რამდენიმე საფეხური ეშვება კამაროვან გვირაბში, რომელიც ჩრდილოეთით მიემართება. გვირაბი აგებულია კლდის ქვებითა და დუღაბით.

საცხოვრებელი ნაგებობა დგას ეზოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, გეგმით სწორკუთხაა. შემორჩენილია მისი I სართული II-ის ნახევარი. შენობის ჩრდილო კედელი გალავანშია ჩართული. I სართული კაპიტალური კედლებით რამდენიმე ოთახადაა დაყოფილი. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარე ოთახი დანარჩენებისგან იზოლირებულია და აღმოსავლეთიდან დამოუკიდებელი ქვისკიბიანი შესასვლელი აქვს. ოთახის ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში თითო ვიწრო სარკმელია. ოთახს ნატეხი ქვით ნაწყობი ორფერდა ჭერი აქვს. საცხოვრებელი ნაგებობის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი ორი სარკმლით. რომლებსაც საფეხურად დამუშავებული ძირი აქვთ. ერთი მსგავსი სარკმელი შენობის დასავლეთ კედელშია, იგი სამხრეთ-დასავლეთ ოთახს ანათებდა. ამ სართულის კედლებში რამდენიმე სწორკუთხა ნიშია. ნაგებობის მეორე სართულის კედლებიდან მხოლოდ მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი. შენობას აღმოსავლეთიდან ეკვრის ერთ გრძივ ღერძზე განლაგებული ორი მოზრდილი სადგომი, რომელთაც დამოუკიდებელი შესასვლელი აქვს ჩრდილოეთიდან. ორივე სადგომი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. გალავანი წრიული მოხაზულობისაა ნაგებია ნატეხი ქვით. მთავარი შესასვლელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილშია, მეორე, შედარებით მომცრო, - სამხრეთ-დასავლეთით. ეს უკანასკნელი მოზრდილი ქვითაა გადახურული. გალავანი აღმოსავლეთ ნაწილში რამდენიმე საისრეა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 235.
***მონანიება*** (2001) (ინგლ. Atonement) — ბრიტანელი ავტორის იენ მაკიუენის 2001 წლის მეტაფიქციური რომანი.

რომანი ოთხი ნაწილისა და დროის სამი მონაკვეთისგან შედგება. ტალისების მრავალრიცხოვანი ოჯახის უმცროსი ქალიშვილი, ცამეტი წლის ბრაიონი საბედისწერო შეცდომას უშვებს. ნაწარმოებში აღწერილია, თუ როგორ ცვლის ეს შეცდომა შეყვარებული წყვილის - სესილია ტალისისა და რობი ტერნერის ცხოვრებას სამუდამოდ, ხოლო ბრაიონის დიდი ძალისხმევა სჭირდება მონანიებისათვის. მწერალი ნაწარმოებში იყენებს რამდენიმე სტილისტურ ტექნიკას, მათ შორის მეტაფიქციასა და ფსიქოლოგიურ რეალიზმს.

„მონანიება" ფართოდაა მიჩნეული, როგორც მაკიუენის ერთ–ერთი საუკეთესო ნაწარმოები. რომანი წარდგენილი იყო 2001 წლის ბუკერის პრემიაზე (მოხვდა საუკეთესო ექვსეულში). 2010 წელს ჟურნალმა „The Times"-მა „მონანიება" დაასახელა 1923 წლიდან 100 საუკეთესო ინგლისურენოვან რომანს შორის.

2007 წელს გამოვიდა წიგნის ეკრანიზაცია, რომელიც ოსკარის მფლობელი გახდა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1935 წლის ზაფხულის ერთ დღეს 13 წლის ბრაიონი ტალისი თავისი უფროსი დის, სესილია ტალისისა და სამხედრო მსახურის ვაჟის, რობი ტერნერის სასიყვარულო ურთიერთობის მომსწრე ხდება. ეს ფაქტი იმდენად დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ბრაიონიზე, რომ საბოლოოდ მას დანაშაულის გზაზე აყენებს; დანაშაულის, რომლის შემდგომაც მისი და მის გარშემო მყოფთა ცხოვრება რადიკალურად იცვლება; დანაშაულის, რომლის მონანიებასაც მეორე მსოფლიო ომის ქაოსი გასდევს თემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია ავტორის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2006-03-06 საიტზე Wayback Machine.
* იენ მაკიუენი — „მონანიება"[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑   *Atonement*,. წაკითხვის თარიღი: 1 July 2013

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |
| --- |
| ნაწილი პოლიტიკური სერიისა |
| **მმართველობის ძირითადი ფორმები**
 |
| ძალაუფლების წყაროს მიხედვით |
| 
ავტოკრატია

* დესპოტიზმი
* დიქტატურა (სამხედრო, პროლეტარული
* რუსული ავტოკრატია
* ტირანია

 |
| 
ოლიგარქია

* არისტოკრატია
* პლუტოკრატია

 |
| 
დემოკრატია

* ლიბერალური
* წარმომადგენლობითი
* ორპარტიული
* პირდაპირი

 |
| 
სხვა

* ანარქია
* თეოკრატია
* მერიტოკრატია
* ოხლოკრატია
* პოლიციური სახელმწიფო
* ტექნოკრატია

 |
| ხელისუფლების დანაწილების მიხედვით |
| 
რესპუბლიკა

* საპარლამენტო
* საპრეზიდენტო
* სოციალისტური
* შერეული

 |
| 
მონარქია

* აბსოლუტური
* არჩევითი
* კონსტიტუციური
* დუალისტური

 |
| რეგიონული მოწყობის მიხედვით |
| 
მარტივი

* დეცენტრალიზებული
* უნიტარული
* ცენტრალიზებული

 |
| სუვერენიტეტის მიხედვით |
| 
სუვერენული
სუვერენული სახელმწიფო
 |
| 
დამოკიდებული

* ასოცირებული სახელმწიფო
* ბუფერული სახელმწიფო
* დომინიონი
* კოლონია
* პროტექტორატი

 |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**მონარქია** (ლათ. monarcha; ბერძ. μονάρχης:  μόνος „მონოს" — ერთი, ერთადერთი;  ἀρχων „არქონ" — მმართველი, ლიდერი) — სახელმწიფო მმართველობის ფორმა.

მონარქია არის მმართველობის ისეთი ფორმა, როდესაც ძალაუფლება არის ერთი ადამიანის, მეფის ხელში. (ქრ.შ-მდე 2000-800 წწ. საბერძნეთის უმეტეს ქალაქ-სახელმწიფოებს მართავდა მონარქი ანუ მეფე, ბერძნულ დასახლებებს არ მართავენ დედოფლები) თავდაპირველად, მეფეს ირჩევდა ხალხი. მოგვიანებით, მეფეებმა თავისი ძალაუფლების გადაცემა დაიწყეს მემკვიდრეობით უფროს ვაჟზე. საბერძნეთში მეფეებს დიდი ძალაუფლება ჰქონდათ: გამოსცემდნენ კანონებს და იყვნენ მოსამართლეები, ისინი იყენებდნენ ჯარისკაცებს იმ ხალხის წინააღმდეგ, რომელიც არ ეთანხნებოდა კანონებს და არ იხდიდა გადასახადებს.

არსებობს მონარქიის ორი ტიპი: კონსტიტუციური მონარქია - რომლის დროს მონარქის ძალაუფლება შეზღუდულია კონსტიტუციით და აბსოლუტური მონარქია - რომლის დროს მონარქი შეუზღუდავ ძალაუფლებას ფლობს.

შუა საუკუნეებში მონარქია იყო სახელმწიფო მმართველობის ყველაზე უფრო გავრცელებული ფორმა. თანამედროვე მონარქიების დიდი ნაწილი (კერძოდ ევროპული მონარქიები) კონსტიტუციურია. თანამედროვე ფაქტობრივი აბსოლუტური მონარქიებია: ბრუნეი, ბჰუტანი, ესვატინი, ომანი და საუდის არაბეთი. ვატიკანი არის თეოკრატიული მონარქია, რომლის მონარქია რომის პაპი.

  კონსტიტუციური მონარქია  სამეფოთა თანამეგობრობა  ნახევრად კონსტიტუციური მონარქია  აბსოლუტური მონარქია  მონარქია ზოგიერთ სუბნაციონალურ ერთეულში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მონარქია. CIVIL ენციკლოპედიური ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
* მონარქისტების საერთაშორისო ლიგა


|  |  |
| --- | --- |
| პოლიტიკა | *ეს სტატია პოლიტიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მატვეი პლატოვის ძეგლი** (რუს. Памятник М. И. Платову) — პირველი ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი აღმართულია ქალაქის დამაარსებლის, 1812 წლის სამამულო ომის მონაწილის, კავალერიის გენერალ მატვეი პლატოვის პატივსაცემად.

ისტორია
-------

მატვეი პლატოვის პირველი ძეგლი დადგეს ატამანის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, 1853 წლის 9 მაისს, ქალაქ ნოვოჩერკასკში, ნიკოლოზ I-ის მმართველობის პერიოდში. ძეგლის შექმნაზე მუშაობდნენ მოქანდაკე პეტრე კლოდტი და არქიტექტორი ა. ივანოვი. ძეგლი აღმართეს ქალაქის ცენტრში, ატამანის სასახლის წინ ატამანის სკვერში. 

ძეგლის შექმნისათვის დაიწყეს შემოწირულობების შეგროვება. ძეგლის შექმნაზე მუშაობდა ცნობილი მოქანდაკეების ჯგუფი. ძეგლი გაიხსნა 1853 წლის 9 მაისს. ამ მოვლენის აღსანიშნავად ქალაქის საკათედრო ტაძარში აღევლინა საზეიმო ლიტურგია.

კვარცხლბეკზე იდგა ატამანი მთელი ტანით და ეცვა გენერლის მუნდირი. მარცხენა ხელში ეჭირა კვერთხი, ხოლო მარჯვენაში - შიშველი ხმალი. კვარცხლბეკზე იყო წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ატამან, გრაფ პლატოვს 1770-1816 წლების სამხედრო გმირობისათვის. მადლიერი დონელები" |
|  |  |

 ძეგლს გარს ერტყა რკინის ღობე. 

მატვეი პლატოვის ძეგლის გახსნის ცერემონია შვედმა მხატვარმა კარლ მაზერმა აღბეჭდა თავის ნახატზე „პლატოვის ძეგლის გახსნა". 

70 წლის შემდეგ, 1923 წელს, რსფსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭოს 1918 წლის 12 აპრილის დადგენილების შესაბამისად, რადგან ძეგლი დაკავშირებული იყო მეფის ხელისუფლებასთან, იგი კვარცხლბეკიდან ჩამოიღეს და გააგზავნეს დონის კაზაკთა მუზეუმში. 1925 წელს მის კვარცხლბეკზე დადგეს ლენინის ძეგლი. 

1988 წლის 18 მარტს რსფსრ-ის მინისტრთა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება აღედგინათ ძეგლი. ახალი ძეგლის ავტორები იყვნენ ალექსანდრე ტარასენკო და ა. სკნარინი.

1993 წელს მეორედ გახსნეს პლატოვის ძეგლი იმავე ადგილზე და იმავე კვარცხლბეკზე. ძეგლის მეორედ გახსნის თარიღი, 1993 წლის 16 მაისი დონელი კაზაკების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დღესასწაულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник атаману М.И. Платову

სქოლიო
------

1. ↑  Мазер К. "Открытие памятника Платову"
2. ↑  Исторические памятники города Новочеркасска.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-06. ციტირების თარიღი: 2017-03-16.
3. ↑  Памятник М.И. Платову. Памятники Дона. ციტირების თარიღი: 2017-01-17.
მუჰამედ ნაგიბი
**მუჰამედ ნაგიბი** (არაბ. محمد نجيب; დ. 20 თებერვალი, 1901 — გ. 29 აგვისტო, 1984) — ეგვიპტის პირველი პრეზიდენტი, ქვეყნის სათავეში იდგა 1953 წლის 18 ივნისიდან 1954 წლის 14 ნოემბრამდე. გამალ აბდელ ნასერისთან ერთად, იგი იყო 1952 წლის ეგვიპტის რევოლუციის ერთ-ერთი მთავარი ლიდერი, რომელმაც დაამხო მუჰამედ ალის დინასტიის მმართველობა ეგვიპტესა და სუდანში. ნასერისთან აზრთა სხვადასხვაობის გამო იგი იძულებული გახდა წასულიყო სამსახურიდან და შემდგომი 18 წელი გაატარა პატიმრობაში, მანამ პრეზიდენტმა ანვარ ელ-სადათმა არ გაათავისუფლა იგი 1972 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მუჰამედ ნაგიბი***

* დავიწყებული პრეზიდენტი დაარქივებული 2005-10-30 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
მუჰამედ ნაგიბი (1953–1954) • გამალ აბდელ ნასერი (1954–1970) • ანვარ ალ-სადათი (1970–1981) • სუფი აბუ ტალიბი (1981) • ჰოსნი მუბარაქი (1981–2011) • ატიფ ებიდი (2004) • მოჰამედ ჰუსეინ ტანტავი (2011-2012) • მუჰამედ მურსი (2012-2013) • ადლი მანსური (2013-2014)(მ/შ) • აბდულ-ფათაჰ ალ-სისი (2014-) |  |

 |
**მუჰამედ ნადირ-შაჰი** (პუშტუ امحمد نادر شاه‎‎ დ. 1883 — გ. 1933) — ავღანეთის მეფე, პუშტუნების ეთნოსის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

1919 წლიდან, ამანულა ხანის ავღანეთის მეფის ტახტზე ასვლიდან ჰქონდა გენერლის წოდება. ბრიტანეთ-ავღანეთის მესამე ომში იყო ავღანეთის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. შემდეგ იკავებდა ავღანეთის სამხედრო მინისტრის თანამდებობას. 1920-იანი წლების დასაწყისში იყო ავღანეთის ელჩი საფრანგეთში. ამანულა ხანის წინააღმდეგ მოწყობილი წარუმატებელი აჯანყების შემდეგ მიდის ემიგრაციაში ინდოეთში. აქ იღებს ბრიტანელების მხარდაჭერას, ბრუნდება ავღანეთში, სათავეში უდგება პუშტუნთა ტომებს და იწყებს ბრძოლას ამანულა ხანის წინააღმდეგ. ამანულა ხანის დმარცხების და ქვეყნიდან გაძევების შემდეგ თავს აცხადებს ავღანეთის მეფედ. ქვეყანაში იწყებს დემოკრატიული რეფორმების გატარებას. მისი მეფობის დროს, 1931 წელს მიიღეს ახალი კონსტიტუცია, სადაც გათვალისწინებული იყო ადგილობრივი ტომების უფლებები. გამოაცხადა სახელმწიფოებრივი ნეიტრალიტეტი, თუმცა რეალურად ეკავა პრობრიტანული პოზიცია. დაამყარა მმართველობის მკაცრი ფორმა, რამაც მკვეთრად გაზარდა მოსახლეობის უკმაყოფილება. მოკლეს 1933 წელს ერთ-ერთი საზეიმო ცერემონიის დროს. მის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი შვილი მუჰამედ ზაჰირ-შაჰი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მუჰამედ ნადირ-შაჰი***

* Afghanistan Online: Biography – Mohammad Nadir Shah დაარქივებული 2013-01-26 საიტზე Wayback Machine.
* Bārakzay dynasty - Encyclopædia Britannica
დინასტიის ემბლემა (მონი).
**მინამოტო** (იაპონ. 源) — შუა საუკუნეების იაპონიის სამხედრო ფეოდალ-გამგებელი, სიოგუნების პირველი დინასტია (1192-1333). დააარსა იორიტომო მინამოტომ. მინამოტოს სიოგუნატის სამხედრო-ფეოდალური წოდება დაუპირისპირდა ძველ არისტოკრატიას (იმპერატორის მეთაურობით), რომლის მიწების მნიშვნელოვანი ნაწილი იორიტომო მინამოტომ დაურიგა თავის მომხრეებს ლენის სახით. ფორმალურად იმპერატორის ხელისუფლება არ იყო გაუქმებული, სიოგუნები ნომინალურად იმპერატორის სახელით მოქმედებდნენ. მინამოტოს სიოგუნატის დროს თანდათან წარმოიშვა სახელოსნო ამქრები და სავაჭრო გილდიები (ძა), შეიქმნა ბაზრები, შემოიღეს ერთიანი ფულადი სისტემა. XIV საუკუნის 30-იან წლებში მინამოტოს სიოგუნები შეცვალა ასიკაგას სიოგუნების დინასტიამ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იაპონიის ისტორია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 706.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მინამოტო***

* Heian Period: Minamoto Clan history დაარქივებული 2016-11-13 საიტზე Wayback Machine.
* 

**მატვეევ-კურგანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** (რუს. Матвеево-Курганский краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი სოფელ მატვეევ-კურგანში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

მუზეუმის მისამართი: 346500, როსტოვის ოლქი, სოფელი მატვეევ-კურგანი, პირველი მაისის ქუჩა № 18.

ისტორია
-------

მატვეევო-კურგანის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა 1999 წლის 10 თებერვალს როსტოვის ოლქის მატვვეო-კურგანის რაიონის ადმინისტრაციის უფროსის № 79 განკარგულების შესაბამისად. ამ პერიოდისთვის სოფელში იდგა საჭიროება გადაერჩინათ და დაეცვათ რაიონის კულტურული მემკვიდრეობის მასალები. 

მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის პირველი ექსპონატები ჩამოყალიბდა მას შემდეგ, რაც საბრძოლო დიდების მუზეუმმა გადასცა მას რამდენიმე ნივთი სოფლის მოსახლეობის პირადი არქივიდან. მუზეუმის გახსნა გაიმართა 2000 წელს და მიეძღვნა მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა კავშირის გამარჯვების 55-ე წლისთავს. 

მატვეევო-კურგანის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს გააჩნია ოთხი საგამოფენო დარბაზი. 

დარბაზებში „მიუს-ფრონტი 1941-1943 წწ." და „რევვოლუცია. სამოქალაქო ომი", „ავღანეთი. ჩეჩნეთი. სულის ტკივილი" გამოფენილია ომის ისტორიის ექსპონატები: სამოქალაქო ომისა და მეორე მსოფლიო ომის, ავღანეთისა და ჩეჩნეთის მოვლენები და მათში მატვეევო-კურგანის მოსახლეთა მონაწილეობის ამსახველი მასალები. 

მესამე დარბაზში წარმოდგენილია რაიონის ისტორია 1917 წლამდე. აქვეა წარმოდგენლი კაზაკთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველი ელემენტები - უთოები, ჭურჭელი, ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმელი, ქალის კაბები. 

მეოთხე დარბაზში წარმოადგენილია რაიონის განვითარება საბჭოთა მმართველობის პერიოდში, შეგროვებული მასალა ასახავს კომპანიების ისტორიას, საზოგადოებრივი ორგანიზაციების საქმიანობას რაიონში, გამოფენილია ნუმიზმატიკის მასალები, საათები, ანტიკვარული რადიოები და ა. შ. 

ამჟამად მუზეუმის ფონდი მოითვლის 2 900 ექსპონატს. მათ შორისაა ფოტოები, დოკუმენტები, ხატები, ნუმიზმატიკა და სხვ. 

მუზეუმში მიმდინარეობს ექსკურსიები სკოლამდელი ასაკისა და დაბალი კლასის მოსწავლეთათვის. 

მუზეუმის დირექტორია ლიუბოვ ივანეს ასული სემერიჟნაია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Матвеево-Курганский районный краеведческий музей დაარქივებული 2016-12-09 საიტზე Wayback Machine.
* История Матвеево-Курганского района დაარქივებული 2017-03-31 საიტზე Wayback Machine.
1864 წელს ალჟირში, საჰარის უდაბნოში ნაპოვნი მეტეორიტული რკინა. იწონის დაახლოებით 500 კგ-ს. ინახება საფრანგეთის ვულკანიის მუზეუმში
**მეტეორიტული რკინა** — პლანეტათაშორისი სივრციდან დედამიწაზე ვარდნილი ლითონის სხეული, რკინისა და ნიკელის შემადგენლობით. რომელიც მეტეორული სხეულის ნარჩენია. მათთვის დამახასიათებელია გლუვშვერილებიანი კუთხოვანი ან კონუსური ფორმა, რომელსაც ატმოსფეროში მოძრაობისას იძენს.

რკინის მეტეორიტის გაპრიალებული და აზოტის ან სხვა რომელიმე მჟავათი დამუშავებული ზედაპირი რთულ ნახაზს უჩვენებს, რომელსაც ვიდმანშტეტენის ფიგურები ეწოდება. ამ ფიგურების წარმოშობა იმით აიხსნება, რომ ნიკელიანი რკინა შედგება ორი ფაზა-მინერალისაგან — კამასიტისა და ტენიტისაგან, რომლებზეც მომწამვლელი მჟავა სხვადასხვანაირად მოქმედებს. კამასიტის ზოლები რვაწახნაგა ფიგურას — ოქტაედრს ქმნის. იშვიათია რკინის მეტეორიტი, რომელთა შიდა კრისტალური სტრუქტურა კუბსა ჰგავს. მათ ჰექსაედრებს უწოდებენ. ასევე იშვიათია უნახატო რკინის მეტეორიტები (ატაქსიტები).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტეორი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 611.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მეტეორიტული რკინა"** ვიკისაწყობში.
* Meteorite articles, including discussions of iron meteorites, in Planetary Science Research Discoveries
* Iron Meteorite images from Meteorites Australia
**მეტამონაცემის წაშლის პროგრამა** არის ისეთი ტიპის ჩაშენებული პროგრამა, რომელიც ეხმარება მის მომხმარებლებს კონფიდენციალურობის დაცვის საფრთხის შემცველი მეტამონაცემების წაშლაში, იქამდე სანამ ეს მონაცემები გაზიარდება სხვა პირებთან, მაგ. მათთვის მიმაგრებული ფაილის სახით ელ. ფოსტის გაგზავნის ან ინტერნეტში განთავსების გზით.

მეტამონაცემების მოძებნა შესაძლებელი არის ბევრი ტიპის ფაილში, როგორიც არის დოკუმენტები, ცხრილები, პრეზენტაციები, სურათები, აუდიო და ვიდეო. ისინი შესაძლოა შეიცავდნენ ისეთ ინფორმაციას როგორიც არის ფაილის ავტორის მონაცემები, ფაილის შექმნისა და რედაქტირების თარიღები, გეოგრაფიული ლოკაცია, დოკუმენტის გადახედვის ისტორია, მინი სურათები და კომენტარები. მეტამონაცემების დამატება ფაილებში შეუძლიათ მომხმარებლებს, მაგრამ ზოგიერთი მეტამონაცემის დამატება ავტომატურად ხდება ფაილებში აპლიკაციებისთვის უფლების მინიჭებით ან მოწყობილობებით, რომლებიც ფაილების წარმოებისთვის გამოიყენება მომხმარებლის ჩარევის გარეშე.

რადგანაც მეტამონაცემი ხშირად ნათლად არ ჩანს აპლიკაციების ავტორიზების დროს (დამოკიდებულია აპლიკაციასა და მის პარამეტრებზე), არსებობს რისკი, რომ მომხმარებელს არ ეცოდინება მისი არსებობის შესახებ ან დაავიწყდება ის და თუ მოხდება ფაილის გაზიარება, კერძო ან კონფიდენციალური ინფორმაცია უნებურად იქნება გამჟღავნებული. მეტამონაცემის წაშლის პროგრამის დანიშნულება არის ასეთი ინფორმაციის გაჟონვის რისკის მინიმიზირება.

მეტამონაცემის წაშლის პროგრამა, რომელიც დღეს არსებობს, შეიძლება დაიყოს ოთხ ჯგუფად:

* ინტეგრალური მეტამონაცემის წაშლის ხელსაწყო, რომელიც შედის ზოგიერთ აპლიკაციაში, როგორიც არის Document Inspector Microsoft Office-ში
* ბაჩური მეტამონაცემის წაშლის ხელსაწყოები, რომელსაც შეუძლია დაამუშაოს რამდენიმე ფაილი ერთდროულად
* ელ. ფოსტის კლიენტის დამატებები, რომელიც შექმნილია ელ. ფოსტაზე მიმაგრებული ფაილებიდან მეტამონაცემების წასაშლელად, მანამ სანამ მოხდება მათი გაგზავნა
* სერვერზე დაფუძნებული სისტემები, რომლებიც შექმნილია ქსელის გამავალ კარში გასაგზავნი ფაილებიდან მეტამონაცემების ავტომატურად წასაშლელად

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Importance of Using Metadata Removal Software
* Document Metadata, the Silent Killer...
ხატი „საქართველოს დიდება", ავტ. მ. საბინინი.
**მიხეილ (გობრონ) პავლეს ძე საბინინი** (საბინაშვილი) (რუს. Михаил Павлович [Гоброн] Сабинин, დ. 1845 — გ. 10 მაისი, 1900, მოსკოვი) — ქართველი  ბერი, ხატმწერი, ქართული ეკლესიის ისტორიკოსი და მოამაგე.

ბიოგრაფია
---------

მისი მამა, ტვერელი მღვდელი პავლე საბინინი იყო, დედა — ქართველი ეკატერინე მირზაშვილი. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მრავალგზის ვედრებით მაწვია მე ქმნად ისტორიაჲ ყოვლად დიდებულთა ღუაწლთა წმიდისა დედოფლისა ქეთევანისათა, დედის დამან ჩემმან, მეფის ირაკლის პირუჱლისა ასულმან ღირსმან ენკრატისმან მაკრინა..." |
|  | (მ. საბინინი, „საქართველოს სამოთხე", გვ. 597) |

XIX საუკუნის 60-იან წლებიდან 1868 წლამდე თბილისის კლასიკურ გიმნაზიაში სწავლობდა, შემდეგ კი — პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში. პეტერბურგში ყოფნისას ბერად აღიკვეცა და მეორე სახელად აირჩია *გობრონი*. საბინინს ეკუთვნის ცნობილი ხატი „საქართველოს დიდება" („ქართული ეკლესიის დიდება"), რომლის ლითოგრაფიაც პირველად ლაიფციგში (1889) და შემდეგ ბერლინში (1895) დაბეჭდა. ხატის კომპოზიცია შემდეგია: ცენტრში ანგელოზს აღუმართავს სასწაულთმოქმედი სვეტი, რომლის ზემოთაც გამოსახულია მაცხოვარი ორმაგი კურთხევით, ქვევით — მწოლიარე სიდონია უფლის კვართთან ერთად, მარჯვნივ და მარცხნივ — შარავანდედით მოსილი ქართველი მეფეები და წმინდანები. 

1881 წელს მისი ინიციატივით, დოდორქის დანგრეული მონასტრიდან დავითის ლავრაში გადმოასვენეს დოდო გარეჯელის წმინდა ნაწილები. მონასტერს ასევე შესწირა რუსეთიდან ჩამოტანილი ხის კანკელი და სხვა საეკლესიო ინვენტარი.

გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით, დაკრძალულია წმინდა დანიელის მონასტერში, მოსკოვში. მისი საფლავის კვალი დღეს მთლიანად გამქრალია.

ბიბლიოგრაფია
------------

საბინინს აქვს შრომები ქართული ეკლესიის ისტორიის შესახებ. 

* 1871 წელს რუსულად გამოაქვეყნა „ქართული ეკლესიის წმინდანების ცხოვრებათა სრული აღწერილობა"
* 1877 წელს, ასევე რუსულად, „ქართული ეკლესიის ისტორია".
* 1882 წელს — „საქართველოს სამოთხე".

ბიბლიოგრაფია
------------

* Сабинин Гоброн (Михаил). История грузинской церкви до конца VI века. С.-Петербург, 1877
* Сабинин Гоброн (Михаил). Полное жизнеописание святых грузинской церкви, Оп. в 2-х частях в СПб. 1871. დაარქივებული 2011-08-11 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიხეილ საბინინი***

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***მიხეილ საბინინი***

* ისტორიის გვერდი - საქართველოს მეგობრები - მიხეილ საბინინი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ფსევდონიმების ლექსიკონი — მიხეილ გობრონი
2. ↑  Михаил Сабинин: Полные жизнеописания Святых Грузинской Церкви
3. ↑  მიხეილ საბინინი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მიხეილ მოლოდენსკი** (რუს. Михаил Сергеевич Молоденский; დ. 16 ივნისი, 1909 — გ. 12 ნოემბერი, 1991) — რუსი გეოფიზიკოსი, გეოდეზისტი, გრავიმეტრისტი და ასტრონომი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1946). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1946). სერგეი ბლაჟკოსა და თეოდოსი კრასოვსკის მოწაფე. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ოტო შმიდტის სახელობის დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი (1956–1960).

მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების (1932) შემდეგ მუშაობდა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში; 1946 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, 1956 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტში. მისი ძირითადი ნაშრომები ეხება უმაღლესი გეოდეზიისა და გეოფიზიკის საკითხებს. სსრკ-ში პირველი ზამბარიანი გრავიმეტრის ავტორი და დედამიწის ფიგურის თანამედროვე თეორიის შემქმნელი, რომელიც ცნობილია „მოლოდენსკის ამოცანების" სახელწოდებით.

1953–1961 წლებში მოლოდენსკიმ პირველმა შექმნა კორექტული მათემატიკური თეორია დედამიწის მოქცევისა და დედამიწის ნუტაციური მოძრაობის შესახებ, რომელიც საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მიიღო როგორც საბაზისო თეორიული მოდელი 1979 წელს. 1961–91 წლებში მოლოდენსკიმ განაახლა და დააზუსტა მოქცევების თეორია და მბრუნავი დედამიწის საკუთარი რხევა. ლენინური (1963) და სსრკ სახელმწიფო პრემიის (1946, 1951) ლაურეატი.

თხზულებები
----------

* Инструкция по гравиметрическим работам для общей основной гравиметрической (маятниковой) съёмки СССР (соавт. 1935);
* Теория нутации и суточных земных приливов» (соавт, 1961);
* Смещения при приливах в упругой Земле с учётом сил Кориолиса (1970).

სქოლიო
------

1. ↑  Молоденский, Михаил Сергеевич | Летопись Московского университета
2. 1 2  Молоденский, Михаил Сергеевич | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-10-19. ციტირების თარიღი: 2022-10-19.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 123911443
* ISNI: 0000 0003 8208 6495
* LCCN: n83828868
* VIAF: 264293442
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 264293442

 |
**მიხეილ ოჰანჯანოვი** (დ. 1870 — გ. 1916) — არქიტექტორი, მოღვაწეობდა XIX საუკუნის დასარულისა და XX საუკუნის დასაწყისში, მისი პროექტები პირველად 1898 წელს გამოჩნდა. ამ დროიდან მოყოლებული პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წლები) წლებამდე თბილისში ბევრი საცხოვრებელი, შემოსავლიანი სახლი და საზოგადოებრივი შენობა ააგო. აქტიურად ნერგავდა მოდერნის სტილის ფასადებს, რომლებიც სხვა ქალაქებში შემუშავებული რეცეპტებით იყო შედგენილი. მას ეკუთვნის ფინანსთა სამინისტროს (ყოფილი სახელმწიფო ბანკის კანტორის, 1910, ლადო გუდიაშვილის 11) და ეროვნული ბანკის შენობების, ბავშვთა საავადმყოფოს თამარ აბაკელიას ქუჩაზე (1902-1906 წლები), საცხოვრებელი სახლის (დანიელ ჭონქაძის 12, ყველაზე დამახასიათებელი მოდერნული ფასადით თბილისში (თანაავტორი ი. კოლჩინი) პროექტები და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 727, თბ. 2002 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ოჰანჯანოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  მიხეილ ოჰანჯანოვი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-04. ციტირების თარიღი: 2019-07-18.
**მაცხვარიშის მაცხოვრის ეკლესია** — X-XI საუკუნეების ეკლესია სვანეთში. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაცხვარიშში, ლატალის თემში. 

მაცხოვრის ამაღლების სახელზე აშენებული ტაძარი X-XI საუკუნეებით თარიღდება. თავდაპირველად მას სამხრეთიდან გარშემოსავლელი ჰქონია (ამჟამად დარჩენილია მხოლოდ მცირე ნაწილი). ეკლესია შიგნით კედელკამარიანად მოხატულია. ეკლესიის სახელწოდებიდან წარმოდგება სოფლის სახელიც — მაცხვარიში. ტაძარს შემორჩა ორნამენტებით შემკობილი ძველი ხის კარები. ფრესკული წარწერების საფუძველზე დადგენილია, რომ ეკლესია მოიხატა დემეტრე I-ის მეფობის მე-15 წელს, ესე იგი 1140 წელს, „ხელითა მიქაელ მაღლაკელისათა". ეკლესიის გვერდით აღმართული სამრეკლო XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 511.
* ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ. 1991
* *Долидзе И.* Мацхвариши // Православная энциклопедия. — М. : Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2016. — Т. XLIV : «Маркелл II — Меркурий и Паисий». — С. 417-419. — 752 с. — 30 000 экз. — ISBN 978-5-89572-051-6.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**მეჰდი ასადულა-ოღლუ მამედოვი** (აზერ. Mehdi Əsədulla oğlu Məmmədov; 1918, შუშა — 1985, ბაქო) — საბჭოთა, აზერბაიჯანელი მსახიობი, თეატრალური რეჟისორი, პედაგოგი, პუბლიცისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1974).

ბიოგრაფია
---------

მეჰდი მამედოვი დაიბადა ქალაქ შუშაში 1918 წლის 22 მაისს. 1936 წელს დაამთავრა ბაქოს თეატრალური ტექნიკუმის სამსახიობო განყოფილება (ამჟამად — აზერბაიჯანული კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი). 1941 წელს დაამთავრა გიტის-ის სარეჟისორო ფაკულტეტი (ნ. მ. გორჩაკოვის კლასი). 1941-1945 წლებში — ჯ. ჯაბარლის სახელობის კიროვაბადის დრამატული თეატრის რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1945—1956 წლებში — რეჟისორი, 1960‒1963 წლებში — მთავარი რეჟისორი მ. აზიზბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანული დრამატული თეატრისა, 1956—1960 წლებში — მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი რეჟისორი, 1978—1982 წლებში — ს. ვურგუნის სახელობის აზერბაიჯანის რუსული დრამატული თეატრის რეჟისორი. 1946 წლიდან მ. ა. ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის თეატრალურ ინსტიტუტში ასწავლიდა (ამჟამად — კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი) (1960 წლიდან — პროფესორი, სარეჟისორო კათედრის გამგე), 1963‒1970 წლებში — ბაქოს უნივერსიტეტში. 1971—1976 წლებში — აზერბაიჯანის თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე (ამჟამად თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირი).

მთელი რიგი შრომების ავტორი ხელოვნების თეორიაში და ესთეტიკაში, თარგმანები. გარდაიცვალა ბაქოში 1985 წლის 28 იანვარში. დასაფლავებულია საპატიო ხეივანში.

სქოლიო
------

1. ↑  M.Ə.Məmmədova SSRİ xalq artisti fəxri adı verilməsi haqqında SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7 avqust 1974-cü il tarixli **Fərmanı** — **anl.az**
2. ↑  თეატრალური ენციკლოპედია
**მეჯლისი-უნსი** (აზერ. Məclisi-Üns — „მეგობრობის საზოგადოება") – ლიტერატურული წრე. მომქმედებდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქ შუშაში აზერბაიჯანელი პოეტი ქალის ხურშიდბანუ ნათავანის ხელმძღვანელობით.

ლიტერატურული წრე ჩამოყალიბდა 1864 წელს შუშაში, პოეტ ჰაჯი აბას აგაჰის სახლში, პოეტ რაჰიმ-ბეი ფენის ინიციატივით. მეჯლისი-უნსი მოქმედებდა 1897 წლამდე. წრის გავლენიანი წევრები იყვნენ თვითონ რაჰიმ-ბეი ფენა, ნათავანი, მებომბექი მამაი, მირზა ალესქერ ნოვრესი, ა. იუზბაშევი, მ. ს. პირაი და სხვ.

1872 წელს წრეს სათავეში ჩაუდგა ხურშიდბანუ ნათავანი. ამის შემდეგ მიიღო ფართო აღიარება და მცირეოდენი დროის შემდეგ მისი წევრების რაოდენობამ ოცდაათს მიაღწია. წრე ისეთი კლასიკოსების პროპაგანდას ახდენდა, როგორიცაა ნიზამი განჯევი, ხაკანი შირვანი, ფუზული, ნასიმი, მოლა პანაჰ ვაგიფი, ვიდადი, სეიდ აზიმ შირვანი.

სქოლიო
------

1. ↑  Шушинский Ф. Шуша. — Б.: Азернешр, 1968. — С. 87. — 164 с.
2. ↑  История Азербайджана / Под ред. И. А. Гусейнова. — Б.: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1960. — Т. II. — С. 388.
3. ↑  АСЭ, 1982, с. 545.
4. ↑  Абасова Э. Узеир Гаджибеков: путь жизни и творчества. — Б.: Элм, 1985. — С. 30. — 197 с.
**მოლინუა** (ფრანგ. Malinois) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში XIX საუკუნეში.

მოლინუა იყო პირველი ბელგიური ნაგაზი, რომელიც გადაარჩინეს ჯიშის გასამრავლებლად და ამ ჯიშის სხვა ძაღლების შეფასებისთვის ეტალონად იქცა. ჯიშმა სახელი მიიღო მოლინის ოლქის მიხედვით, სადაც ეს სახეობა ყველაზე მრავლად იყო გავრცელებული. აღნაგობით მოლინუა უფრო ახლოსაა გერმანულ ნაგაზთან, ვიდრე ბელგიურთან. მოლინუას ბალანი ჰგავს გლუვბალნიანი ჰოლანდიური ნაგაზისას, მაგრამ ტემპერამენტით ეს ძაღლი, უფრო ლაკენუას ჰგავს. ეს არის აქტიური, მუდამ მზადყოფნაში მყოფი, მოდარაჯის და დამცველის ინსტინქტის მქონე ცხოველი. მოლინუა ოდნავ უფრო პოპულარულია, ვიდრე ლაკენუა, თუმცა ეს ორი ჯიში, შესაძლოა ნაკლებ შესამჩნევია, ვიდრე გრიუნენდალი და ტერვიუნენი. მათი მცირე გავრცელება, როგორც ჩანს, განპირობებულია იმით, რომ მათ კონკურენციას უწევს მათი მსგავსი გერმანული ნაგაზი.

მიუხედავად ყველაფრისა, მოლინუა ძალიან საზრიანი ძაღლია, რომელსაც სულ უფრო ხშირად იყენებენ პოლიციაში. მოლინუას აქვს მოკლე, უხეში ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ნაცრისფერი, მოყვითალო-ყავისფერი, მოწითალო-ჟღალი. ადვილად ეგუება ბავშვებს, სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება და კარგი მოდარაჯეა. აქვს არც ისე ფართო, მაგრამ ღრმა მკერდი, ვიწრო, აუცილებლად შავი დრუნჩი. წყნარ მდგომარეობაში კუდი დაშვებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოლინუა (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მოლინუა***
**პატაგონიის ანდები** (ესპ. Andes patagónicos) — სამხრეთ ამერიკის ანდების უკიდურესი სამხრეთი დაბოლოება. ვრცელდება ჩილესა და არგენტინაში, ს. გ. 39°-დან სამხრეთით. მისი სიმაღლე 2-3 ათასი მეტრია. დამახასიათებელია აქტიური სეისმური მოძრაობები და ვულკანიზმი. გაბატონებულია ძლიერ ნოტიო და გრილი ზომიერი ჰავა. ყველაზე თბილი თვის — იანვრის ტემპერატურა +11,+12 გრადუსია, ხოლო ზამთრის +7, +8°. ნალექების რაოდენობაა წელიწადში 5000 მმ-ზე მეტი. მცენარეულობა ქვედა სარტყელში მძლავრი და გაუვალი მარადმწვანე ტყეებით (ჰემიჰილეებით) არის წარმოდგენილი. აქ ხემცენარეების სიმაღლე 50-60 მეტრს აღწევს. ბუნებრივი პირობები მცენარეულობის განვითარებისთვის ძალზე ხელსაყრელია.

ზღვის დონიდან 300-400 მეტრზე მარადმწვანე ტყეებში ფოთოლმცვენი სახეობები ჩნდება, 600 მეტრიდან იწყება მეჩხერი და ტანბრეცილა ტყეები, ხოლო 800 მეტრიდან — მთის ტუნდრა. პატაგონიის ანდებში მყინვარები 1400-1500 მეტრიდან იწყება, ხოლო უფრი სამხრეთით, ცეცხლოვანი მიწის რეგიონში, ოკეანის დონემდე ეშვებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პატაგონიის ანდები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ომარაანის ეკლესია**. |

**ომარაანის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ომარაანში, სოფლის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებუა ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. სახურავის საფარი და ლავგარდანი ჩამოშლილია, მონგრეულია ღიობების წირთხლები შენობის კამარას და განივ კედლებს ფართო ბზარი დაუყვება. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. ორივე კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნით სწორკუთხა. ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია.სარკმლის ორივე მხარეს ორ - ორი ნიშია, სამხრეთის ორივე ნიში სწორკუთხაა, ჩრდილოეთის ნიშებიდან ერთი სწორკუთხაა, მეორე კი სამკუთხა თაღითაა დასრილებული. საკურთხევლის კონქის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა. ნახევარწრიულია კამარაც. ეკლესიას სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ღერძზე თითო სწორკუთხა სარკმელია.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 396.
**მერედით ლი მონრო** (ინგლ. Meredith Leigh Monroe; დ. 30 დეკემბერი, 1969) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია ენდი მაკფეის როლით ამერიკულ თინეიჯერულ დრამაში – *„Dawson's Creek"* (1998-დან 2003 წლამდე), ჰეილი ჰოჩნერის როლით *„კრიმინალურ აზროვნებაში"* და ქეროლინ სტენდალის როლით სერიალში – *„13 Reasons why"*.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

მონრო დაიბადა 1969 წლის 30 დეკემბერს ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში.   როდესაც ის ორი წლის იყო, მისი მშობლები განქორწინდნენ. შემდგომში ის იზრდებოდა ჰინსდეილში, ილინოისში.  ის სწავლობდა ჰინსდეილის ცენტრალურ საშუალო სკოლაში და სკოლის დამთავრების შემდეგ გადავიდა ნიუ-იორკში, სამოდელო კარიერის გასაგრძელებლად.  1995 წელს იგი გამოჩნდა უამრავ სატელევიზიო და ჟურნალის რეკლამაში, როგორებიცაა: L'Oreal-ის თმის მოვლის, Disney Resort-ის, Huffy-ის ველოსიპედების, ფორდის მანქანებისა და Mattel-ის სათამაშოების რეკლამები. 

1996 წელს, მას შემდეგ რაც მერედითს გადასცეს ტრეისი დალკენის როლი ABC-ს სერიალში *„Dangerous Minds"*, მონრომ სამსახიობო კარიერაზე გადაინაცვლა. მალევე მან მიიღო ორსული მოზარდის, რეიჩელის, როლი სერიალში – *„Sunset Beach"*. შეიძლება ითქვას, რომ ამან განაპირობა ენდის როლიც *„Dawson's Creek-ში"*. 

იგი ასევე ცნობილია თავისი როლით *„კრიმინალურ აზროვნებაში"*, როგორც ჰეილი ჰოჩნერი, აარონ ჰოჩნერის ცოლი. მონრომ სერიალი დატოვა მას შემდეგ, რაც მისი პერსონაჟი მოკლა ბოროტმოქმედმა, ბოსტონ რეპერმა, მე-100 ეპიზოდში. 2018 წელს ის გამოჩნდა სერიალში – *„13 Reasons Why"*, კერძოდ მეორე სეზონში, როგორც კაროლინი, ალექს სტენდალის დედა.

ფილმოგრაფია
-----------

ფილმი| წელიწადი | სათაური | როლი |
| --- | --- | --- |
| 1997 წ | *ნორვილი და ტრუდი* | ტრუდი კოკენლოკერი |
| *კუნძულის ძლიერი ბიჭები* | ამინდის გოგონა |
| 1998 წ | *დაცემული თაღები* | კარისა |
| 2002 წ | *წელიწადი, რომელიც ცახცახებდა* | ჯუდი ვუდსი |
| *ახალი საუკეთესო მეგობარი* | ჰედლი ეშტონი |
| *უმცირესობის ანგარიში* | საჯარო სამსახურის გამომცხადებელი |
| *სრული გასეირნება* | ემი ლირი |
| 2003 წ | *კაცობრიობა* | კლერი |
| 2004 წ | *ჩრდილის კაცი* | ქალბატონო მაკკენა |
| 2005 წ | *ვამპირები: შემობრუნება* | ამანდა |
| 2008 წ | *შავი ნახევარმთვარე* | სუზი ბიკონი |
| 2009 წ | *Გამოღვიძება* | ფედრა |
| *არსად დასამალი* | სარა კრეინი |
| 2011 წელი | *Lift, TheThe Lift* | მერი ლინდსი |
| *ტრანსფორმერები: მთვარის ბნელი მხარე* | ინჟინერის ცოლი |
| *დაიბადე ცუდი* | კეტრინ დუნკანი |
| 2013 წელი | *საიდუმლო კავშირი* | სამანტა სიმსი |
| 2016 წელი | *მეჩვიდმეტე ზღვარი* | გრირ ბრუნერი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მერედით მონრო — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Hollywood.com

სქოლიო
------

1. ↑  "Meredith Monroe."
2. 1 2 3 4   (1999) *They Don't Wanna Wait: The Stars of Dawson's Creek*.  ECW Press,   გვ. 33–36. ISBN 978-1-55022-389-7.
3. ↑  Petski, Denise (2017-08-10). „‘13 Reasons Why’: Jake Weber, Brenda Strong, Meredith Monroe & RJ Brown Join Season 2 Cast". *Deadline* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2018-05-19.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb15088161x (data)
* GND: 1075155533
* ISNI: 0000 0003 6499 7906
* LCCN: no2009040965
* VIAF: 229378297
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 229378297

 |
მონტესუმა I „დიდი"
**მონტესუმა I** *იგივე* **მონტეკუჰსომა ილჰუიკამინა** (ესპ. Montecuhzoma Ilhuicamina; ნაუატ. „ის ვინც თავისი მრისხანებით მბრძანებლობს და ცაში ისვრის"; დ. 1390, ტენოჩტიტლანი, მექსიკა — გ. 1469, იქვე) — აცტეკთა ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ტლატოანი 1440-1469 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

იგი იცკოატლის ძმისშვილი და ჩიმალპოპოკას და ტლაკაელელის ძმა იყო. მისი თაოსნობით შეიკრა სამხედრო ალიანსი ტლაკოპანთან სა ტეხკოკოსთან, რის შედეგადაც აცტეკებმა დიდი ტერიტორია დაიპყრეს. მათი სახელმწიფოს საზღვარმა პირველად მექსიკის ყურეს მიაღწია. მონტესუმამ მოახერხა ჩალკოს, ჰუასტეკებისა და ტოტონაკების დამორჩილება.

მისი მმართველობის დროს აცტეკებში დაინერგა ყვავილების ომის ტრადიცია და აშენდა ორმაგი აკვედუკი ჩაპულტეპეკიდან ტენოჩტიტლანისაკენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 105.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აცტეკების იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
* აკამაპიჩტლი
* ჰუიცილიჰუიტლი
* ჩიმალპოპოკა
* იცკოატლი
* მონტესუმა I
* აშაიაკატლი
* ტისოკი
* აჰუიცოტლი
* მონტესუმა II
* კუიტლაუაკი
* კუაუტემოკი
 |  |

 |
ღვიძლის მაკროპრეპარატი, მრავალრიცხოვანი მეტასტაზებით
**მეტასტაზი** (ბერძნ. μετάστασις; გადანაცვლება, გადასვლა) — მეორეული პათოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც ვითარდება ორგანოში ან ქსოვილში პირველადი კერიდან მაავადებელი ფაქტორის (სიმსივნური უჯრედი, ინფექციური აგენტი და სხვ.) გადანაცვლების შედეგად.

წარმოადგენს სინსივნური ქსოვილის იმპლანტს, რომელიც ვრცელდება სიმსივნის ძირითადი კერიდან სხვა ორგანოებში. კეთილთვისებიანი სიმსივნეები მეტასტაზირებას არ განიცდიან. ავთვისებიანი სიმსივნეების დროს ადგილობრივი ინვაზია განაპირობებს სისხლმილებში, ლიმფურ მილებში, ღრუებში, სიმსივნური უჯრედების პენეტრაციას და გავრცელებას.

მეტასტაზირება ჩვეულებრივ ხდება სისხლის ნაკადით (ჰემატოგენური მეტასტაზი) და ლიმფით (ლიმფოგენური მეტასტაზი). კიბოს უჯრედები უმეტესად ლიმფოგენური გზით ვრცელდება, სარკომისა კი — ჰემატეგენურად. მეტასტაზი შეიძლება განვითარდეს აგრეთვე სიმსივნური უჯრედების ჩანერგვით მეზობელ საღ ქსოვილში (იმპლანტაციური მეტასტაზი). 

მეტასტაზირების პროცესი სამფაზიანია : სიმსივნური უჯრედის შეღწევა სისხლძარღვებში ან ლიმფურ სადინარებში, მისი გადატანა სისხლის ან ლიმფის ნაკადით უახლოეს ან შორეულ ორგანოში; მეტასტაზური სიმსივნის განვითარება ახალ კერაში.

მეტასტაზი სიმსივნური პროცესის ავთვისებიანობის მაჩვენებელია და განსაზღვრავს დაავადების მიმდინარეობას. სიმსივნეთა უმრავლესობის მეტასტაზები უახლოეს რეგიონალურ ლიმფურ კვანძებში ვითარდება, თუმცა ავთვისებიანი სიმსივნის მეტასტაზებს ახასიათებს არჩევითი ლოკალიზაცია: მაგ. ძვლის სიმსივნე უმეტესად იძლევა მეტასტაზებს ფილტვებში; სარძევე, ფარისებრი და წინამდებარე ჯირკვლების კიბო - ძვლებში, ფილტვის კიბო - ღვიძლსა და თავის ტვინში და სხვ. 

თავისი აგებულებით მეტასტაზი პირველადი სიმსივნის აგებულებას იმეორებს. ზოგჯერ მეტასტაზური კვანძის ჰისტოლოგიური სტრუქტურის მიხედვით შეიძლება შეუმჩნეველი სიმსივნის პირველადი კერის აღმოჩენა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 609-610.
* Успехи в изучении рака, пер. с англ. под ред. Л. М. Шабада, т. 1—10, М. 1955—1971;
* Клиническая онкология, под ред. Н. Н. Блохина и Б. Е. Петерсона, т. 1—2, М. 1971.
O ტიპის კოლბიანი მეტალჰალოგენური ნათურა
400-W სიმძლავრის მეტალჰალოგენური ნათურა
**მეტალჰალოგენური ნათურა** — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. იგი მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურის მსგავსია, იმ განსხვავებით, რომ მის კაფსულაში ვერცხლისწყლის ორთქლთან და ინერტულ აირებთან ერთად ასევე გახსნილია მეტალჰალოგენები (მეტალის ბრომიდები ან იოდიდები). მეტალჰალოგენური ნათურა მაღალი წნევის ნათურაა. გამოიგონეს 1960-იან წლებში. ის ჰგავს მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურას, თუმცა მისი კვარცის კაფსულაში დამატებული მეტალჰალოგენი ზრდის მის ეფექტურობას (იგივე ენერგოდანახარჯით აქვს მეტი შუქგაცემა). მეტალჰალოგენებიდან ყველაზე ხშირად გამოიყენება ნატრიუმის იოდიდი. ამ ტიპის ნათურების შუქგაცემა დაახლოებით 1 ვატზე 75–100 ლუმენია.

ლიტერატურა
----------

* Hordeski, Michael F. (2005). Dictionary of energy efficiency technologies. USA: CRC Press. pp. 175–176. ISBN 0-8247-4810-7.
* Grondzik, Walter T.; Alison G. Kwok; Benjamin Stein; John S. Reynolds (2009). Mechanical and Electrical Equipment for Buildings, 11th Ed. USA: John Wiley & Sons. pp. 555–556. ISBN 0-470-57778-9.
**პოლონური ნაგაზი** (პოლ. Polski Owczarek Nizinny) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პოლონეთში XIII საუკუნეში.

როგორც ჩანს, ეს საშუალო ზომის, ძლიერი ნაგაზი უნგრეთის დაბლობებში მცხოვრები დახვეულბალნიანი, უძველესი მეცხვარე ძაღლების და მომცრო, გრძელბალნიანი, მთის მეცხვარე ძაღლების შთამომავალია. მეორე მსოფლიო ომმა პოლონური ნაგაზი გადაშენების პირას მიიყვანა. სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ პოლონური ნაგაზი დამაკავშირებელი რგოლია 1000 წლის წინ ევროპაში ჩამოყვანილ აზიურ, დახვეულბალნიან, უძველეს მეცხვარე ძაღლებსა და უფრო თანამედროვე მეცხვარე ძაღლებს შორის, როგორიცაა, მაგალითად, წვერიანი კოლი და ჰოლანდიური სჰაპენდუსი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, დაუღალავი მუშაობის შედეგად პოლონელებმა შეძლეს ამ შესანიშნავი ჯიშის აღდგენა. პოლონური ნაგაზი პოპულარულია პოლონეთში და მის ფარგლებს გარეთაც.

ჩვეულებრივ, ის კომპანიონად ჰყავთ, თუმცა დღემდე ინარჩუნებს მეცხვარე ძაღლის შესანიშნავ თვისებებს. პოლონურ ნაგაზს აქვს განიერი წელი, კარგად განვითარებული კუნთებით, განიერი, დაკუნთული თეძოები, სწორი და განიერი ზურგი. სხეულს ფარავს გრძელი, ხშირი ბალანი, ბევრი ბალანია შუბლზე, ლოყებსა და ნიკაპზეც. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. პოლონური ნაგაზი კარგად ეგუება სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, არ უყვარს სიცხე, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოლონური ნაგაზი***

* პოლონური ნაგაზი (ინგლისური)
მეტასტაბილურობა ბურთის მაგალითზე ორმოში
**მეტასტაბილური მდგომარეობა** (ბერძ. μετα «საშუალებით, გზით» და ლათ. stabilis «მდგრადი»), არის ფიზიკური სისტემის არამდგრადი წონასწორობის მდგომარეობა, რაშიც სისტემა შეიძლება იყოს დიდი ხნის განმავლობაში.

მეტასტაბილური მდგომარეობა ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში და გამოიყენება მეცნიერებაში და ტექნიკაში. მეტასტაბილურ მდგომარეობასთანაა დაკავშირებული, მაგალითად, მაგნიტური, ელექტრული და დრეკადი გისტერეზისის მოვლენები, გადაჯერებული ხსნარების შექმნა, ფოლადის წრთობა, მინის წარმოება და სხვა.

თერმოდინამიკაში
---------------

მეტასტაბილური მდგომარეობა შეესაბამება სისტემის თერმოდინამიკური პოტენციალის ერთ-ერთ მინიმუმს მოცემული გარე პირობებში. მდგრად (სტაბილურ) მდგომარეობას პასუხობს ყველაზე მინიმუმი. ერთსახოვანი სისტემა მეტასტაბილურ მდგომარეობაში აკმაყოფილებს თერმოდინამიკური წონასწორობის მდგრადობის პირობებს {\displaystyle C\_{P}>C\_{V}>0}, {\displaystyle (dP/dV)\_{T}<0}, ფიზიკური პარამეტრების მცირე ცვლილებებში, (თერმოდინამიკური ენტროპია, სიმკვრივე და სხვა). მცირე ცვლილებებისას სისტემა გადადის აბსოლუტურად მდგრად მდგომარეობაში. მეტასტაბილური მდგომარეობის დიდი კლასი დაკავშირებულია 1-ი სახის ფაზურ გადასვლასთან (კრისტალი {\displaystyle \leftrightarrow } სითხე {\displaystyle \leftrightarrow } აირი).

კვანტურ სისტემებში
------------------

მეტასტაბილური მდგომარეობა კვანტურ სისტემებში — არის მდგომარეობა არსებობის დროით ({\displaystyle \tau }), აღზნებული მდგომარეოაბ ატომური სისტემის უფრო მეტი არსებობის დროით состояний ({\displaystyle ~10^{-8}} с). ჩვეულებრივ მეტასტაბილურად თვლიან აღზენბულ მდგომარეობას, გამოსხივებას (რადიაცია).

ლიტერატურა
----------

* ლ.დ. ლანდაუ, ე.მ. ლიფშიცი: სტატისტიკური ფიზიკა,გამომც. "მეცნიერება", მ, 1964 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატია БСЭ
**მეტემფსიქოზი** (ბერძნ. „სულთა გადასახლება") — რელიგიურ–მისტიური შეხედულება სულის გადასახლებაზე მიცვალებულის სხეულიდან ახლადშობილის ან მეორე არსების სხეულში, სულის რეინკარნაცია.

რწმენა უძვ. დროისაა, გავრცელება ჰპოვა აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის ინდიელთა შორის და სხვა, მაგრამ მთელი სისრულით დამუშავდა ინდოეთში. წინაპრის სული მეტემფსიქოზის კანონის ძალით შესახლდება მემკვიდრეში, თანაც ეს წინაპარი ხშირად ტოტემური, ცხოველისეულია. ადამიანი მოვალეა იყოს მართლმორწმუნე, ესწრაფოს სრულყოფას, რის შედეგადაც მისი სული შესახლდება უფრო მაღალ, სრულყოფილ სხეულში, ან თუ მიაღწია კარმას, მოქმედების სრულყოფას, თავისი "მომავლისათვის ზრუნვას", მაშინ შეიძლება სულაც შეწყდეს სანსარა – გარდაქმნა და სულის გადასახლება, შეწყდება ნირვანა და ადამიანი ქრება, როგორც ჭრაქი, რომელშიაც ზეთი ილევა. ის თავისუფლდება ყოველგვარი გარდაქმნისა და მიწიერი ვნებისაგან. ბუდისტები სულის უკვდავებას და გადასახლებას უარყოფენ, მაგრამ ადამიანის სულიერი, ფსიქიკური და ფიზიკური ძალების კომპლექსი გარდაცვალების შემდეგ კვლავ შეიყრებიან და ახალი პიროვნება წარმოიქმნება. თუ ადამიანი ცოდვილია და უღირსი, ინდუიზმის მიხედვით მისი სული გადასახლდება უფრო დაბალ არსებაში, ან ცხოველში და მწერში, ასპიტშიც კი. ამისი შიში მრავალ მორწმუნეს აიძულებს, თავის ნირვანას შეეწიროს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამსარა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Columbia Encyclopedia: Transmigration of souls or Metempsychosis დაარქივებული 2008-08-21 საიტზე Wayback Machine.
* The Catholic Encyclopedia: Metempsychosis
* Jewish view of reincarnation
* Did Plato Believe in Reincarnation?