**პაულს სტრადინიშის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკური საავადმყოფო** ( ლატვ. Paula Stradiņa klīniskā universitātes slimnīca, დაარსებული, როგორც რიგის მე-2 საქალაქო ჰოსპიტალი) — რესპუბლიკური მასშტაბის უდიდესი ამბულატორიული და სტაციონარული სამედიცინო დაწესებულება რიგაში. საავადმყოფო ასევე წარმოადგენს სამედიცინო კვლევით და საგანმანათლებლო ცენტრს .

სახელი
------

ლატვიის ამ უდიდეს ჰოსპიტალს სახელი რვაჯერ შეეცვალა: 1910 წელს გახსნის დღიდან იყო რიგის მე-2 საქალაქო საავადმყოფო, ომამდელ საბჭოთა პერიოდში 1940-1941 წლებში — სახელმწიფო კლინიკური საავადმყოფო, შემდეგ კი მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში გერმანიის ოკუპაციის დროს — ისევ რიგის საქალაქო საავადმყოფო, 1944 წლიდან 1948 წლამდე ისევ სახელმწიფო კლინიკური საავადმყოფო ეწოდა, შემდეგ რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფო, 1958 წლიდან გამოჩენილი ქირურგის და ლატვიაში ონკოლოგიის დამაარსებლის საპატივსაცემოდ დაერქვა პაულს სტრადინიშის სახელობის რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფო. აკადემიკოსი პაულს )სტრადინიშის უდროო გარდაცვალების შემდეგ .

1993 წლიდან — პაულს სტრადინიშის ეროვნული საავადმყოფო, 1995 წლიდან — ლატვიის სამედიცინო აკადემიის პაულს სტრადინიშის სახელობის საავადმყოფო. მოგვიანებით მას ეწოდა პაულ სტრადინიშის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკური საავადმყოფო. თუმცა, 1958 წლიდან, როდესაც საავადმყოფოს მიენიჭა მისი ნამდვილი შემქმნელის სახელი, რიგისა და ლატვიის მაცხოვრებლები ყოველდღიურ ცხოვრებაში საავადმყოფოს უწოდებენ სტრადინიშს.

ისტორია
-------

საავადმყოფო დაარსდა 1910 წელს, როგორც რიგის მე-2 საქალაქო საავადმყოფო 132 საწოლით. იგი აშენდა 18 ჰექტარი ფართობის ტერიტორიაზე ლიბავსკასა და ვინდავსკას ქუჩებს შორის ზადვინიეში. მშენებლობის გადაწყვეტილება მიიღეს 1898 წელს, სამუშაოები დაიწყო 1908 წელს და გაგრძელდა 1915 წლამდე. შენობები დააპროექტა არქიტექტორმა რ.შმელინგმა. საავადმყოფოში თავდაპირველად 36 ადამიანი მუშაობდა, მათ შორის 5 ექიმი და 4 ექთანი  .

პირველი მსოფლიო ომისა და ტიფის ეპიდემიის დროს ჰოსპიტალმა ერთდროულად ათასამდე პაციენტი მიიღო. 

1919-1928 წლებში საავადმყოფო არ მუშაობდა. 1928 წელს საავადმყოფოს საქმიანობა აღდგა ლუქსემბურგის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტების მოსამზადებლად. 1931 წლიდან მას ხელმძღვანელობდა ქირურგი პაველ სტრადინიში . ვინდავსკაიას ქუჩის მხარეს გალავანში შემორჩენილი იყო „სტრადინიშის კარიბჭე", რომლის მეშვეობითაც პაულს სტრადინიში საავადმყოფოში მივიდა იმავე ქუჩის მოპირდაპირე მხარეს მდებარე თავისი სახლიდან. 

ომის დროს საავადმყოფოს მცირერიცხოვანი პერსონალი ცდილობდა დაეზოგა სამედიცინო აღჭურვილობა და მასალები პაციენტების სამკურნალოდ. შენობის სარდაფში მოწყობილი იყო საოპერაციო ოთახი, სადაც მუშაობდა პროფესორი სტრადინიში. ელექტროენერგია და წყალმომარაგება შეწყვეტილი იყო, ექთნები ვედროებით ატარებდნენ წყალს ახლომდებარე ჭიდან, ხოლო საკვები და წამალი მოჰქონდათ ერთი ცხენის საშუალებით მიყვანილი ურმით. 1944 წლის შემოდგომაზე საავადმყოფოში სამუშაოდ მოვიდნენ ექიმები, რომლებმაც შეადგინეს მისი ოქროს ფონდი: ქირურგები კოლესნიკოვა, როკენსი, რადიოლოგი ბელი, პროფესორები რუძიტისი, მიკელსონსი, ბიეზისი  .

ლატვიის სსრ ნაცისტური დამპყრობლებისგან განთავისუფლების შემდეგ საავადმყოფომ აღადგინა სამედიცინო და საგანმანათლებლო ცენტრის მუშაობა. შენობები გარემონტდა, დამონტაჟდა ახალი აღჭურვილობა, გაფართოვდა ამბულატორიული დახმარება: თუ 1930-იან წლებში ამბულატორია წელიწადში 1000-ზე ცოტა მეტ ადამიანს იღებდა სამ სამედიცინო სპეციალობაში (ქირურგ, ზოგადი პრაქტიკოსი, ინფექციონისტი), 1960 წლიდან ყველა სპეციალობის ექიმები ღებულობენ 70 ათასამდე პაციენტს. 1959 წელს ამოქმედდა აკუპუნქტურის და ენდოკრინოლოგიის კაბინეტები, დაარსდა რესპუბლიკური კარდიორევმატოლოგიური ცენტრი, პირველი კონტაქტური ლინზების ოთახი ბალტიისპირეთში ასტიგმატიზმის, კერატოკონუსის, მძიმე მიოპიის დროს მხედველობის კორექციისთვის და ლატვიაში სიელმის პირველი სამკურნალო კაბინეტი. 

საავადმყოფო გადაიქცა რესპუბლიკის ექიმების მეთოდოლოგიურ ცენტრად, ამ სამუშაოს ახორციელებდა ორგანიზაციულ-მეთოდოლოგიური განყოფილება ა. მ. ფეიტელსონის ხელმძღვანელობით. 

1955 წელს საავადმყოფოს განკარგულებაში გადავიდა რესპუბლიკური საჰაერო სასწრაფო დახმარების სადგური, რომელიც შეიქმნა მისი ეგიდით, რომელიც ორგანიზებული იყო რეგიონებში გადაუდებელი დახმარების უზრუნველსაყოფად გამოცდილი სამედიცინო სპეციალისტების მიერ. 1959 წელს ასეთი დახმარება გასწია 1632 ექიმმა, რომლებმაც ადგილზე ჩაატარეს 320 კომპლექსური ოპერაცია და მოემსახურენ დაახლოებით 17 ათას ადამიანს სასწრაფო დახმარების ძალებმა რეგიონულ საავადმყოფოებში გადაიტანეს .59 კგ კონსერვირებული სისხლი. 

1957 წელს საავადმყოფოში აშენდა ახალი ექვსსართულიანი შენობა, რომელშიც მოეწყო გულმკერდის ქირურგიის განყოფილება, სადაც პროფესორ სტრადინსის ხელმძღვანელობით დაიწყო ფილტვებზე ოპერაციები . განყოფილებისთვის აშენდა საავადმყოფოს ახალი შენობა. რიგაში ქირურგთა ჯგუფი ჩავიდა პროფესორ ე. ნ. მეშალკინი, რომელიც ადგილობრივ ექიმებს ასწავლიდა ფილტვებზე და გულზე ოპერაციების ტექნიკას. მალე ქირურგებმა ეზერიეტისმა, ალექსისმა და სხვებმა დამოუკიდებლად დაიწყეს ამ ოპერაციების ჩატარება  .

1960 წლისთვის საავადმყოფოს ჰყავდა 1200 საწოლი, 197 ექიმი და 595 ექთანი 30 განყოფილებაში და მთლიანი პერსონალი 1596 კაცით.  1955-1960 წლებში შეიქმნა ახალი განყოფილებები: რევმატიული კარდიოლოგიური, ნეიროქირურგიული, ენდოკრინოლოგიური, ტრავმატოლოგიური, უროლოგიური და სხვა. ახალი აპარატურა გამოჩნდა ფიზიოთერაპიულ ოთახებში, სადიაგნოსტიკო კომპლექსებში, ბიოქიმიურ ლაბორატორიაში . ყოველწლიურად დაახლოებით 22 ათასი ადამიანი მთელი რესპუბლიკიდან იღებდა სტაციონარულ მკურნალობას საავადმყოფოში  .

1976 წელს საავადმყოფოში აშენდა ახალი 300 საწოლიანი სამედიცინო შენობა, რომელშიც განთავსებული იყო თერაპიული კარდიოლოგიური ცენტრი, კარდიოქირურგიული განყოფილება, პულმონოლოგიური განყოფილება, ასევე ანესთეზიოლოგიისა და რეანიმაციული ცენტრი 20 საწოლისთვის, რომელიც აღჭურვილი იყო თანამედროვე აპარატურით. შენობა აშენდა გაერთიანებული ლენინური სუბბოტნიკისგან მიღებული სახსრებით. ინტენსიური თერაპიის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა პროფესორი გეორგი ანდრეევი  .

1979 წელს საავადმყოფოს დაემატა კიდევ ერთი სამედიცინო შენობა .

1985 წელს სტაციონარული პაციენტების რაოდენობა წელიწადში 32000-ს აღემატებოდა  .

1988 წელს ჰოსპიტალში იყო 1520 საწოლი, 35 სტაციონარული განყოფილება 41 სამედიცინო სპეციალობაში, საჰაერო სასწრაფო დახმარება ემსახურებოდა პაციენტებს 38 სპეციალობაში. არსებობდა 17 სპეციალიზებული ცენტრი (კარდიოვასკულარული ქირურგია, გასტროენტეროლოგია, კვება, თვალის მიკროქირურგია, თირკმლის ტრანსპლანტაცია) .

კლინიკები და ცენტრები
---------------------

* ამბულატორიული ქირურგიის ცენტრი
* ანესთეზიოლოგიისა და რეანიმაციის კლინიკა
* ერთობლივი ლაბორატორია
* პროფესიული და რადიაციული მედიცინის ცენტრი
* სისხლძარღვთა ქირურგიის ცენტრი
* დიაგნოსტიკური რადიოლოგიის ინსტიტუტი
* ენდოკრინოლოგიის ცენტრი
* ფიზიკური მედიცინისა და რეაბილიტაციის ცენტრი
* გასტროენტეროლოგიის, ჰეპატოლოგიისა და დიეტოთერაპიის ცენტრი
* საკონსულტაციო სამსახური ინფექციურ დაავადებათა და ჰოსპიტალურ ეპიდემიოლოგიაში
* შინაგანი მედიცინის კლინიკა
* ძუძუს დაავადებათა ცენტრი
* ქირურგიული კლინიკა
* ლატვიის კარდიოლოგიის ცენტრი
* ლატვიის ტრანსპლანტაციის ცენტრი
* სასწრაფო სამედიცინო ცენტრი
* ნეფროლოგიის ცენტრი
* ნეიროქირურგიის კლინიკა
* ნევროლოგიის კლინიკა
* ოფთალმოლოგიური კლინიკა
* ონკოლოგიური კლინიკა
* ოტორინოლარინგოლოგიის კლინიკა
* პათოლოგიის ინსტიტუტი
* ფილტვის და გულმკერდის ქირურგიის ცენტრი
* პოლიკლინიკა
* რევმატოლოგიური ცენტრი
* ქალთა და ბავშვთა ჯანმრთელობის კლინიკა
* გულის ქირურგიის ცენტრი
* უროლოგიის ცენტრი
* პირის ღრუს, სახის და ყბის ქირურგიის ცენტრი
* იშვიათი დაავადებათა კაბინეტი

მაჩვენებლები
------------

2020 წელს საავადმყოფო გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი კერა კოვიდ-ის სამკურნალოდ, ხოლო საწოლების რაოდენობა იანვარში 864-დან დეკემბერში 726-მდე შემცირდა. მნიშვნელოვნად შემცირდა საავადმყოფოში მიყვანილი პაციენტების რაოდენობაც: საავადმყოფოში თითქმის 7 ათასი ადამიანით (მინუს 15%, 49 ათასიდან გეგმის მიხედვით 42 ათასამდე) და 25 ათასი ამბულატორიით (238 862-მდე 164-ის ნაცვლად). 210 გეგმის მიხედვით). გადაუდებელი დახმარება 21 403 პაციენტმა მიიღო, რეანიმაციაში 7 941 პაციენტი. ჩატარდა 39 849 ოპერაცია, მათ შორის ორგანოთა ტრანსპალნტაციის. 

2020 წელს საავადმყოფოში მუშაობდა 3134 თანამშრომელი, მათ შორის 882 ექიმი და 990 ექთანი. საშუალო ხელფასი ერთ თანამშრომელზე იყო 1507 ევრო , ხოლო საბჭოს თავმჯდომარის რინალდ მუცინსის ანაზღაურება წელიწადში 86 000 ევროს (თვეში 7167 ევროს) შეადგენდა. საავადმყოფოს ზარალმა 2020 წელს, 128,7 მილიონი ევროს წმინდა ბრუნვით, შეადგინა 441 ათასი ევრო, რაც 2,5 მილიონით ნაკლებია 2019 წელთან შედარებით .

ხელმძღვანელები
--------------

* 1931-1958 წწ - პ.. სტრადინიში
* 1959-1979 წწ - ლ. შჩერბაკოვა
* 1979 -… - ჰ.. რუნდი

ინციდენტები
-----------

* 2013 წლის 2 აგვისტოს 32 კორპუსში მდებარე საავადმყოფოს ჟანგბადის სადგურზე აფეთქება მოხდა, რასაც ხანძარი მოჰყვა. შემთხვევის შედეგად ორი ადამიანი (საავადმყოფოს ტექნიკური მუშაკი) დაშავდა, 170-ზე მეტი ადამიანის ევაკუაცია განხორციელდა. ზარი დილის 9:30 წუთზე შემოვიდა. ერთი საათის შემდეგ ხანძარი ლოკალიზებული იყო.

სქოლიო
------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  А.Фалькенштейн.  (1960-10-21) Больнице имени П. Страдыня — 50 лет. Ригас Балсс, Nr.251. ციტირების თარიღი: 2022-02-20
3. 1 2  А. Плата.  (1985-02-25) Всегда молодая. Ригас Балсс, Nr.47. ციტირების თარიღი: 2022-02-20
4. 1 2 3 4  Z. JAUNZEME.  (1960-12-05) Tautas veselībai. Zvaigzne, Nr.23 (05.12.1960). ციტირების თარიღი: 2022-02-20
5. ↑  Валерий Лосев.  (1977-01-15) Новый лечебный корпус. Ригас Балсс, Nr.12. ციტირების თარიღი: 2022-02-20
6. ↑  Slimnīcas struktūra. www.stradini.lv. ციტირების თარიღი: 2019-08-21.
7. ↑  Пожар в больнице Страдыня локализован, пострадало 2 человека დაარქივებული 2013-08-07 საიტზე Wayback Machine.. Управление свободного Рижского порта.