recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ოლაფ I მშიერი** (დან. Oluf 1. Hunger; დ. 1050 — გ. 18 აგვისტო, 1095) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ II-ის ვაჟი. ცოლად ჰყავდა ნორვეგიის მეფის ასული ინგეგერდი, თუმცა მემკვიდრე არ ჰყოლია. ტახტზე ავიდა თავისი ორი უფროსი ძმის დაღუპვის შემდეგ, მის შემდეგ კი მისი კიდევ ერთი ძმა, ერიკი გამეფდა.

ბიოგრაფია
---------

ოლაფი დაიბადა 1050 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ II-ის ერთ-ერთი უკანონო შვილი ცხრამეტიდან, რომლებიც ყველა სხვადასხვა ქალისგან ჰყავდა. 1076 წელს მეფე მისი ძმა ჰარალდი ხდება, მისი უშვილოდ სიკვდილის შემდეგ კი მისი მეორე ძმა — კნუდი, რომელმაც ოლაფს 1080 წელს იუტლანდის ერლის წოდება მიანიჭა. ამავდროულად, ოლაფი 1085 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამბოხებას თავისი ძმის წინააღმდეგ. 

1086 წლის 10 ივნისს, წმინდა ალბანის ეკლესიაში, ოლაფმა და ამბოხებულებმა ჩახოცეს მეფე კნუდი და მისი ძმა, ბენედიქტე, რის შემდეგაც დანიის მეფე ოლაფ I ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ კნუდს ვაჟი ჰყავდა, იგი დედასთან ერთად ფლანდრიაში იყო გაქცეული. წყაროებში ოლაფი აღწერილია, როგორც ხარბი და უსამართლო მმართველი. მისი მეფობის წლებს დაემთხვა საშინელი გვალვის სეზონები და მოსავლის განადგურება, რამაც საყოველთაო არეულობა და გლეხთა შიმშილობა გამოიწვია. 

ოლაფ I გარდაიცვალა 1095 წელს, იდუმალ გარემოებებში. მისი სიკვდილის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს. ზოგი ამბობს, რომ შიმშილმა იმსხვერპლა, სხვა ვერსიით იგი მისმა ძმებმა მოკლეს, კიდევ ერთი ვერსიით შიმშილით დაიღუპა, ხოლო ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, იგი ღმერთმა დასაჯა მისი ბოროტებისათვის, ჭკუიდან შეიშალა და თავი მოიკლა, თუმცა აქედან არცერთი დასტურდება. მის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა, ერიკ I ავიდა.

ლიტერატურა
----------

* Monarkiet i Danmark - Kongerækken Archived 2009-11-18 at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
* Stefan Pajung, Oluf Hunger 1050-1095 Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine, Aarhus University, January 22, 2010
* Bricka, Carl Frederik, Dansk Biografisk Lexikon, vol. XII [Münch - Peirup], 1898, pp.423-425.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დანიის მონარქები |
| --- |
|  |
| კნიტლინგები | 
* გორმი
* ჰარალდ I
* სვენ I
* ჰარალდ II
* კნუდ I
* ჰარდეკნუდი
 |
|  |
| ფაირჰეარები | 
* მაგნუს I
 |
|  |
| ესტრიდსენები | 
* სვენ II
* ჰარალდ III
* კნუდ IV
* ოლაფ I
* ერიკ I
* ნილსი
* ერიკ II
* ერიკ III
* სვენ III
* კნუდ V
* ვალდემარ I
* კნუდ VI
* ვალდემარ II
* ვალდემარ უმცროსი
* ერიკ IV
* აბელი
* კრისტოფერ I
* ერიკ V
* ერიკ VI
* კრისტოფერ II
* ვალდემარ III
* კრისტოფერ II
* ვალდემარ IV
 |
|  |
| ბიელბოები | 
* ოლაფ II
 |
|  |
| ესტრიდსენები | 
* მარგრეტე I
 |
|  |
| პომერანიელები | 
* ერიკ VII
 |
|  |
| ვიტელსბახები | 
* კრისტოფერ III
 |
|  |
| ოლდენბურგები | 
* კრისტიან I
* ჰანსი
* კრისტიან II
* ფრედერიკ I
* კრისტიან III
* ფრედერიკ II
* კრისტიან IV
* ფრედერიკ III
* კრისტიან V
* ფრედერიკ IV
* კრისტიან VI
* ფრედერიკ V
* კრისტიან VII
* ფრედერიკ VI
* კრისტიან VIII
* ფრედერიკ VII
 |
|  |
| გლიუქსბურგები | 
* კრისტიან IX
* ფრედერიკ VIII
* კრისტიან X
* ფრედერიკ IX
* მარგრეტე II
 |

 |
**ვისენტე იანიეს პინსონი** (ესპ. Vicente Yáñez Pinzón, დ. დაახლოებით 1460, პალოს-დე-ლა-ფრონტერა, ესპანეთი — გ. 1523 წლის შემდეგ) — ესპანელი მეზღვაური-მკვლევარი და კონკისტადორი, თანამედროვე ბრაზილიის ტერიტორიების აღმომჩენი. თავის ძმებთან, მარტინ ალონსო პინსონსა, რომელიც „პინტის" კაპიტანი იყო, და ფრანცისკო პინსონთან ერთად იგი ქრისტეფორე კოლუმბს ახლდა ახალ სამყაროში პირველი მოგზაურობის დროს, 1492 წელს, როგორც ხომალდ „ნინიას" კაპიტანი.

1499 წელს გაცურა სამხრეთ ამერიკის ნაპირებისკენ; მისი ხომალდი ქარიშხალში მოხვდა და 1500 წლის 26 იანვარს თანამედროვე ბრაზილიის შტატ პერნამბუკუს ნაპირებთან აღმოჩნდა. ვისენტე იანიეს პინსონმა (ზოგიერთი ცნობით, იგი დიეგო დე ლეპეს ბიძაშვილია) სამხრეთ ამერიკის ნაპირებს, კუნძულ მარაჟოს (პორტ. Marajó) მიაღწია 1500 წლის იანვარში. პინსონი პირველი იყო ევროპელთაგან, ვინც ამაზონის სათავე გამოიკვლია, თუმცა, ტორდესილასის ხელშეკრულების თანახმად, შესაძლებელი არ იყო მის მიერ აღმოჩენილი ყველა მიწის ესპანეთის იმპერიისთვის შეერთება.

პინსონისა და დიეგო დე ლეპეს მოგზაურობა ბრაზილიაში არ არის აღწერილი ბრაზილიის ოფიციალური ისტორიის მრავალ ნაშრომში, რადგან 1494 წლის ტორდესილასის ხელშეკრულებით მაშინ ჯერ კიდევ უცნობი ბრაზილიის აღმოსავლეთი ზღვისპირეთი უკვე პორტუგალიას ეკუთვნოდა.

1505 წელს პინსონი დაინიშნა ქალაქ პუერტო-რიკოს (ამჟამინდელი სან-ხუანი) გუბერნატორად, რაც ამ კუნძულის ესპანური კოლონიზაციის პროცესის დაწყების პირველი ნაბიჯი გახდა. 1508 წელს მონაწილეობდა ხუან დიას დე სოლისის მოგზაურობაში სამხრეთ ამერიკისკენ. 1523 წლის შემდეგ სანდო ცნობები მისი სიცოცხლის შესახებ არ არსებობს; ზოგჯერ მისი სიკვდილის თარიღად 1514 წელს ასახელებენ. ძმები პინსონების პატივსაცემად სახელი ეწოდა გალაპაგოსის არქიპელაგის კუნძულ პინსონს.

ლიტერატურა
----------

* Gil, Juan (Sept-Dec 1987), "Sobre la Vida Familiar de Vicente Yáñez Pinzón", *Revista de Indias* **XLVII** (181): 645:754
* Izquierdo Labrado, Julio (1987) *Palos de la Frontera en el Antiguo Régimen (1380—1830)* Huelva: Instituto de Cooperación Iberoamericana y Ayuntamiento de Palos de la Frontera
* Izquierdo Labrado, Julio (2004) *Palermos ilustres* Huelva: Ayuntamiento de Palos de la Frontera ISBN 84-606-3612-7
* Manzano y Manzano, Juan (1988), *Los Pinzones y el Descubrimiento de América* 3 vol.*, Madrid: Ediciones de Cultura Hispanica, ISBN 978-84-7232-442-8*
* Ortega, Fray Ángel (1925) *La Rábida. Historia documental y crítica* 4 vols. Sevilla.
ნორმალური განაწილება გრაფიკულად
ალბათობის თეორიაში **ნორმალური** **განაწილება** (იგივე **გაუსის განაწილება**) წარმოადგენს უწყვეტი ტიპის განაწილებას. ის აღწერს ისეთი შემთხვევითი სიდიდის განაწილებას, რომელიც კონცენტრირებულია ერთი მნიშვნელობის ირგვლივ. გრაფიკულად ნორმალურ განაწილების სიმკვრივეს ზარის ფორმა აქვს. ანალიზურად იგი შემდეგნაირად ჩაიწერება:

{\displaystyle f(x)={\tfrac {1}{\sigma {\sqrt {2\pi }}}}\;e^{-{\frac {(x-\mu )^{2}}{2\sigma ^{2}}}},}

სადაც {\displaystyle \mu } პარამეტრი წარმოადგენს განაწილების მათემატიკურ ლოდინს, ანუ x-ის იმ მნიშვნელობას, რომლის გარშემოც კონცენტრირდება განაწილება (რომლის მოხდენის ალბათობაც ყველაზე დიდია), ხოლო {\displaystyle \sigma ^{2}} ახასიათებს განაწილების დისპერსიას (იგივე **ვარიაციას**), ანუ გაფანტულობას. რაც უფრო დიდია ამ უკანასკნელის მნიშვნელობა, მით უფრო "ბრტყელია" განაწილების სიმკვრივის გრაფიკი და პირიქით. ფუნქცია სიმეტრიულია {\displaystyle x=\mu } წრფის მიმართ და სრულდება პირობა p(x)→0, როდესაც x→±∞, ანუ რაც უფრო გადახრილია მნიშვნელობა მათემატიკური ლოდინიდან, მით უფრო ნაკლებია მისი მოხდენის ალბათობა.

კერძო შემთხვევაში, თუ {\displaystyle \mu =0} და {\displaystyle \sigma ^{2}=1} მაშინ გვაქვს **სტანდარტული ნორმალური განაწილება**.

ნორმალური განაწილება ერთი-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი და ფართოდ გავრცელებული განაწილებაა, რაც განპირობებულია მისი დიდი როლით ცენტრალურ ზღვარით თეორემაში. ცენტრალური ზღვარითი თეორემის მიხედვით, დამოუკიდებელი და ერთნაირად განაწილებული გარკვეული ტიპის შემთხვევითი სიდიდეების საშუალო არითმეტიკული მიისწრაფის სტანდარტული ნორმალური განაწილებისკენ, როდესაც ამ შემთხვევითი სიდიდეების რაოდენობა უსასრულოდ იზრდება. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ იმ მოვლენათა განაწილება, რომლებზეც ბევრი დაახლოებით ერთნაირი ფაქტორი მოქმედებს, შეიძლება ჩაითვალოს სტანდარტულ ნორმალურ განაწილებად. მაგალითად, რაიმე ობიექტის სიგრძის გაზომვის ცდომილებები განაწილებულია სტანდარტული ნორმალური განაწილებით.

ნორმალური განაწილება პარამეტრებით μ და σ2 აღინიშნება როგორც {\displaystyle N(\mu ,\sigma ^{2})}. კერძოდ, სტანდარტული ნორმალური განაწილება აღინიშნება, როგორც {\displaystyle N(0,1)}.
**ნორიოს განძი** — XVII საუკუნის ბოლო მეოთხედის ვერცხლის მონეტების განძი. აღმოჩნდა 1940 წელს სოფელ ნორიოში (დღევანდელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე) ცვილით გადალესილ და ქსოვილით პირმოკრულ თიხის ქილაში. განძის საერთო წონაა 1,8 კგ. შეიცავს 495 მონეტას (130 აბაზიანი, 169 ორშაურიანი, 195 შაურიანი, ერთი ბისთი), რომელთა უმეტესობა მოჭრილია ირანის სეფიანი შაჰის სულეიმან I-ის (1667-1694) სახელით 1676 წლიდან 1687 წლამდე; მხოლოდ ორი მონეტაა შაჰ-აბას II-ისა (1642-1667) და ერთი შაჰ-თამაზის (1524-1576) დროინდელი. მონეტების უდიდესი ნაწილი თბილისის ზარაფხანის პროდუქციაა, სხვა ზარაფხანების სახელი (ერევანი, განჯა, შემახა, ჰოვეიზა, ყაზვინი) სულ 20 მონეტაზე იკითხება. ნორიოს განძი კარგად ასახავს აღმოსავლეთ საქართველოში გიორგი XI-ის (1678-1688) მეფობის დროს მიმოქცევაში არსებულ მონეტათა შემადგენლობას. ირკვევა, რომ ფულზე ქვეყნის მოთხოვნას ძირითადად თბილისის ზარაფხანა აკმაყოფილებდა. ნორიოს განძი დაფლული უნდა იყოს 1688 წლის შემდეგ, როდესაც ირანის შაჰმა ქართლის ტახტზე გიორგი XI-ის ნაცვლად ერეკლე I დაამტკიცა და ქართლ-კახეთი შინაომების ასპარეზად იქცა. განძი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* Кутелия Т. С. Клад монет XVII века из Норио. Нумизматический сборник, посвящается памяти Д. Г. Капанадзе, Тб. 1977;
* *ქუთელია თ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 477, თბ. 1984
ოკუნევის კულტურის პერიოდის ლანდშაფტური გამოსახულება (ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრული) ხაკასეთის ეროვნულ მუზეუმ-ნაკრძალში.
**ოკუნევის კულტურა** (რუს. Окуневская культура) — ბრინჯაოს ხანის კულტურა. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის პირველი ნახევრით. გავრცელებული იყო სამრეთ ციმბირში. სახელი ეწოდება ხაკასეთის სამხრეთით მდებარე სოფლის მიხედვით, სადაც ის სერგეი ტეპლოუხოვმა 1928 წელს აღმოაჩინა.

ოკუნევის კულტურას წინ უძღვოდა აფანასევოს კულტურა. მათ შორის სხვაობა აჩვენებს, რომ ოკუნევის კულტურა წარმოიშვა ტაიგის რეგიონში, ხოლო აფანასევოს კულტურა მიიჩნევა პროტოინდოევროპულად. 

ოკუნევის კულტურა წარმოდგენილია სასაფლაოების სტრუქტურებით, რომლებიც შედგენილია ზედაპირზე გაკეთებული მცირე ზომის მართკუთხა ღობეებით. თვითონ საფლავებიც ასევე შემოსაზღვრულია ქვის ფილებით. აღმოჩენილი ჩონჩხები მიეკუთვნება მონღოლოიდური რასას, რომლებიც დასაფლავებული არიან ზურგზე მწოლიარენი და მუხლებში მოხრილი ფეხებით. ზოგიერთ საფლავში აღმოჩენილია გულუხვად დეკორირებული ჭურჭელი, ვერცხლის და ბრინჯაოს დანები, სათევზაო ანკესები და ბეჭდები. ასევე ხელოვნების ნიმუშები: ადამიანის სახიანი ქვის ფიგურები და ქვის ფილებზე მიჭედებული ფრინველების და ცხოველების გამოსახულებიანი ძვლის ფირფიტები.

მოსახლეობის მთავარი საქმიანობა მეცხოველეობა იყო, ასევე მისდევდნენ მეთევზეობას და ნადირობას. არ არის გამოკვეთილი ნიშნები ქონების ან საზოგადოების ფენებად დაყოფის.

ოკუნევის კულტურა ჩაანაცვლა ანდრონოვოს კულტურამ.

ლიტერატურა
----------

* Mallory, J. P. (1997). *Encyclopedia of Indo-European Culture*.  Taylor & Francis. ISBN 1884964982.

სქოლიო
------

1. ↑  Окуневская культура[*მკვდარი ბმული*] Yandex (რუსული)
2. ↑  Okunev Culture. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (1979). ციტირების თარიღი: March 13, 2015(ინგლისური)
3. ↑  Mallory 1997, p. 4-6(ინგლისური)
**თეოფილე ხუცესმონაზონი** — XI საუკუნის II ნახევრის და XII საუკუნის დამდეგის ქართველი მწერალი, მთარგმნელი.

მოღვაწეობდა კონსტანტინოპოლში, ღვთისმშობლის მონასტერში. თავის მოძღვრად და მასწავლებლად მიიჩნევდა გიორგი მთაწმიდელს. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაუწყია მეფე გიორგი II-ის დავალებით, არაუადრეს 1073 წელს. მარიამ დედოფლისეული „ქართლის ცხოვრების" მინაწერის თანახმად, 1114 იგი ეფრემ მცირესთან, არსენ იყალთოელთან და იოანე ტარიჭისძესთან ერთად ჩამოსულა საქართველოში.

თეოფილე ხუცესმონაზონს მეტად ნაყოფიერად უმოღვაწია სასულიერო მწერლობის მრავალ დარგში. მას დიდი წვლილი მიუძღვის მეტაფრასული მწერლობის განვითარებაში. თარგმნა მეტაფრასული ხასიათის ჰაგიოგრაფიული და ჰომილეტიკური თხზულებანი, მ.შ. აღსანიშნავია სვიმეონ მეტაფრასტის საკითხავები (სექტემბრის, ნოემბრის და დეკემბრის თვეთა), აგრეთვე ეპიფანე კვიპრელის, ანასტასი სინელის, კირილე ალექსანდრიელის, იოანე ოქროპირის თხზულებანი. მასვე ეკუთვნის თეოდორიტე კვირელისა და ეპიფანე კვიპრელის დოგმატიკურ თხზულებათა თარგმანები. ეგზეტიკურ თხზულებათაგან მისი თარგმნილია იოანე ოქროპირისეული კომენტარები ძველი აღთქმის წიგნებისა. თეოფილე ხუცესმონაზონის მთარგნელობით მოღვაწეობას დიდი მნიშვნელობა აქვს ქართულ-ბიზანტიური ლიტერატურის ურთიერთობის ისტორიისათვის. ზოგი მისი ნათარგმნი თხზულების ბერძნულ დედანს ჩვენამდე არ მოუღწევია, მ.შ. უნდა აღინიშნოს თეოდორიტე კვირელის „აღსარება მართლისა სარწმუნოებისა" და ილარიონ ქართველის „ცხოვრების" მეტაფრასული რედაქცია.

ლიტერატურა
----------

* *მიმინოშვილი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 656.
**მემორიალური კომპლექსი თაყვანისცემა** (რუს. Мемориальный ансамбль «Поклон») — მემორიალური კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს სალსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, თავისუფლების მოედანზე.

ისტორია
-------

1918 წლის 23 აპრილს, თანამედროვე მემორიალური კომპლექსის მდებარეობის ადგილზე გაიმართა სამგლოვიარო მიტინგი, რომელიც ეძღვნებოდა სალსკის პირველ წითელარმიელებს, რომლებიც 20-22 აპრილს დაიღუპნენ სოფელ სრედნი-ეგორლიკთან საბჭოთა ხელისუფლებისათვის ბრძოლაში. თავდაპირველად მემორიალური კომპლექსის ადგილზე იდგა პირამიდის ფორმის ხისგან დამზადებული ძეგლი. 

დიდი სამამულო ომის პერიოდში ძმათა სასაფლაოზე დაკრძალეს საბჭოთა არმიის ჯარისკაცები, რომლებიც დაიღუპნენ 1942 წელს ქალაქ სალსკის თავდაცვისას, მისი გერმანელთა ოკუპაციისაგან გათავისუფლების დროს.

1947 წელს ძმათა სასაფლაოზე მიმდინარეობდა მისი კეთილმოწყობის სამუშაოები, სადაც დააყენეს თაბაშირისაგან დამზადებული ჯარისკაცის ფიგურა. პირამიდაზე, რომელსაც ზემოთ ხუთქიმიანი ვარსკვლავი ამშვენებდა, იყო წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „სამარადისო დიდება სამშობლოსათვის ბრძოლაში დაღუპულ გმირებს!" |
|  |  |

1967 წელს მიმდინარეობდა კომპლექსის რეკონსტრუქცია. კომპლექსის მოქანდაკე იყო ვ. ლ. გლუხოვი, არქიტექტორი - ბ. ვ. იგნატენკო, ორივე სალსკის მცხოვრები იყო. მემორიალი წარმოადგენდა სტელას, რომელიც გაფორმებული იყო ღია ვარდისფერი მარმარილოს ფილებით, სიმაღლე შვიდი მეტრი. იგი იდგა პატარა ხელოვნურ ბორცვზე. 

1972 წელს სალსკის თავისუფლების მოედანზე გააასვენეს ირანში საბჭოთა კავშირის პირველი ელჩის ი. ო. კოლომიიცევის ნეშტი, მის საფლავზე დადგეს გრანიტის ფილა. 

1975 წელს ძმათა სასაფლაოზე, ბორცვზე, ცხრა საფლავი გააკეთეს. ისინი შეარემონტეს თეთრი, ურალის მარმარილოს ფილებით, რომელზეც ამოკვეთეს 177 დაკრძალული ჯარისკაცის გვარი. 

1981 წელს სალსკის ძმათა სასაფლაოს მახლობლად დაკრძალეს საბჭოთა კავშირის გმირი, სალსკის მცხოვრები, ბორის ივანეს ძე ტერენტევი.

მემორიალურ კომპლექსთან არის ხეივანი, სადაც დაგებულია ფილები. 

2005 წელს ხეივანში დააყენეს გრანიტის კვარცხლბეკები ბარელიეფებით, რომლებზეც გამოსახულია საბჭოთა კავშირის სალსკელი გმირები: ვასილი იაკოვლევის ძე ზახაროვი, ეფიმ ივანეს ძე მანდრიკინი,აკიმ გავრილის ძე მიტიაშკინი, მიხეილ ევდოკიმეს ძე პივოვაროვი, სიმონ ვასილის ძე რიბალჩენკო, ფიოდორ ნიკოლოზის ძე სამოხვალოვი, ბორის ივანეს ძე ტერენტევი, ნიკოლოზ ივანეს ძე ფილოლენკო, რუსეთის გმირი ვიტალი ნიკოლოზის ძე გორინი. ყველა ძეგლი დამზადებულია რუსეთის მხატვართა როსტოვის განყოფილებაში (ხელმძღვანელი სერგეი ნიკოლოზის ძე ოლეშნია).

გალერეა
-------

* თავისუფლების მოედანი
* ბ. ტერენტიევის მემორიალური ფილა
* ი. კოლომიიცევის მემორიალური ფილა
* სტელა უკანა მხრიდან
* ძმათა სასაფლაო
* გმირების ხეივანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мемориальный ансамбль «Поклон»
**ოკლენდი** (ინგლ. Auckland Island) — სამხრეთ წყნარ ოკეანეში მდებარე ახალი ზელანდიის კუთვნილი, დაუსახლებელი ოკლენდის არქიპელაგის მთავარი კუნძული. ახალი ზელანდიის სხვა სუბანტარქტიკულ კუნძულებთან ერთად შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს ახალი ზელანდიის სამხრეთი კუნძულის სამხრეთით. კუნძულის ფართობია — 510 კმ². სიგრძე — დაახლოებით 42 კმ. კუნძულის სამხრეთი დაბოლოება გაგანიერებულია 26 კილომეტრამდე. აქ კუნძულს კვეთს ვიწრო არხი, რომელიც მას ადამსის კუნძულისგან გამოყოფს. გამოირჩევა თავის ჩაშვებული კლიფებითა და უხეში ზედაპირით, რომლის უმაღლესი წერტილიც ზღვის დონიდან 650 მეტრზე იწევა. აღმოსავლეთ სანაპიროზე მრავალრიცხოვანი ფიორდები და ყურეებია. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარე ლოვიტის კონცხი ხმელეთის ყველაზე დასავლეთი წერტილია, რომელიც ეკუთვნის ახალ ზელანდიას.

გალერეა
-------

* კუნძულის დასავლეთი ნაწილიკუნძულის დასავლეთი ნაწილი
* კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილიკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი
* არხი, რომელიც ოკლენდს ადამსის კუნძულისგან გამოყოფსარხი, რომელიც ოკლენდს ადამსის კუნძულისგან გამოყოფს

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Auckland Islands. Department of Conservation დაარქივებული 2013-12-04 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იდი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**იდი** (ლათ. id, ინგლ. it, გერმ. das Es — *იგი*) — ზიგმუნდ ფროიდის მიხედვით, პიროვნების სტრუქტურის ერთ-ერთი კომპონენტი. იდი ენერგიის წყაროა პიროვნების სტრუქტურის ყველა ინსტანციისათვის. იდი ლტოლვების საბადოა და მუდმივად ცდილობს, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნები. აღმოცენებული ლტოლვა, თუ ის არ დაკმაყოფილდა, დაუყონებლივ ქმნის დაძაბულობას. ლტოლვების დაკმაყოფილების შედეგად დაძაბულობა განიტვირთება. მას არ შეუძლია აიტანოს ენერგიის ზრდა, ამიტომაც იბრძვის ლტოლვების დაუყოვნებლივი დაკმაყოფილებისთვის. იდის ამოცანა არის დაძაბულობის მოხსნა ან მინიმუმამდე შემცირება, სიამოვნების გაზრდა და დისკომფორტის მოხსნა. იგი სიამოვნების პრინციპით მოქმედებს. იდის შინაარსი თითქმის მთლიანად არაცნობიერია. იდი მოიცავს პრიმიტიულ აზრებს, რომლებიც არასდროს ცნობიერდება და აზრებს, რომლებიც ცნობიერების მიერ განიდევნა მათი საშიშროების გამო. ფროიდის აზრით, განდევნილ და არაცნობიერ ინფორმაციას დიდი ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია ქცევაზე.

ლიტერატურა
----------

* Л. Д. Столяренко. Основы Психологии. — Ростов-на-Дону: «Феникс», 2005, 13-е издание.
**თეოდოსი კრასოვსკი** (რუს. Феодосий Николаевич Красовский; დ. 26 სექტემბერი 1878 — გ. 1 ოქტომბერი, 1948) — რუსი ასტრონომ-გეოდეზისტი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1939). რსფსრ მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1943). მოღვაწეობდა აგრეთვე კარტოგრაფიის დარგში.

თეოდოსი კრასოვსკიმ 1900 წელს დაამთავრა სამიჯნო ინსტიტუტი მოსკოვში, 1907 წლიდან მასწავლებელია, 1917 წლიდან პროფესორი, 1919–21 წლებში ამ ინსტიტუტის რექტორი, რომლის ბაზაზე კრასოვსკის ხელმძღვანელობით 1930 წელს შეიქმნა მოსკოვის გეოდეზიის ინსტიტუტი, რომელიც 1936 წელს გარდაიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა მოსკოვის ინსტიტუტად. კრასოვსკიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა „უმაღლესი გეოდეზიის" დისციპლინის განვითარებაში, რომელიც საფუძვლად დაედო ასტრონომგეოდეზიის სპეციალობას. 1928 წლის ბოლოს მისი ინიციატივით შეიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორი (1928–30) და დირექტორის მოადგილე (1930–37) იყო სამეცნიერო ნაწილში.

1924–30 წლებში ხელმძღვანელობდა ასტრონომ-გეოდეზიურ და კარტოგრაფიულ სამუშაოებს სსრკ-ში. 1928 წელს კრასოვსკიმ შეიმუშავა სსრკ-ის სახელმწიფო საყრდენი გეოდეზიური ქსელის აგების პროგრამა. დაამუშავა ასტრონომ-გეოდეზიური და სანიველირე ქსელების აგების, ტოპოგრაფიული აგეგმვის, გრავიმეტრიულ სამუშაოთა წარმართვისა და სხვა სამეცნიერო-თეორიული და პროგრამულ-მეთოდური საკითხები. დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები.

1940 წელს რუსმა გეოდეზისტმა ალექსანდრე იზოტოვმა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში თეოდოსი კრასოვსკის საერთო ხელმძღვანელობით გატარებული კვლევების საფუძველზე დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები, რომლის გამოყენება სსრკ-ში დაიწყეს 1942 წლიდან, ხოლო სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1946 წლის 7 აპრილის დადგენილებით, მისი გამოყენება სავალდებულო გახდა სსრკ-ში გეოდეზიური სამუშაოების შესრულებისას. ამ რეფერენც-ელიფსოიდს კრასოვსკის ელიფსოიდი ეწოდა.

კრასოვსკის ფუნდამენტური ნაშრომი: „უმაღლესი გეოდეზიის სახელმძღვანელო" (მე-2 გამოცემა, 1938) ინარჩუნებს სამეცნიერო და მეთოდოლოგიურ ღირებულებას და ფართოდ გამოიყენება სამეცნიერო-კვლევითსა და სასწავლო-მეთოდოლოგიურ სამუშაოებში. მინიჭებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943; 1952). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. დაკრძალულია მოსკოვში, ვედენსკოეს სასაფლაოზე.

თხზულება
--------

* Из­бран­ные со­чи­не­ния. М. 1953–1956. Т. 1–4.

სქოლიო
------

1. 1 2  Человек, который точно определил фигуру Земли |Феодосий Николаевич Красовский
2. 1 2  Красовский Феодосий Николаевич | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-10-11. ციტირების თარიღი: 2022-10-11.
3. ↑  Определение "Красовского эллипсоид" в Большой Советской Энциклопедии

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1014528402
* ISNI: 0000 0001 3975 5660
* NLP: A25629001
* RSL: 000129861
* VIAF: 174395719
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 174395719

 |
**თაღი** — არქიტექტურული დეტალი, კედლის ღიობის ან ორ საყრდენს (ბოძებს, სვეტებს, პილონებსა და ა. შ.) შორის მრუდწირული გადახურვა. 

თაღის საყრდენ კვეთს ქუსლი ეწოდება, ხოლო მის უმაღლეს შუა კვეთას კლიტე. მალის ზომის, დატვირთვისა და დანიშნულების მიხედვით თაღს აგებენ ქვისაგან, ლითონისა და ხისაგან. მოხაზულობის მიხედვით თაღი არის ნახევარწრიული (ყველაზე გავრცელებული), მცოცავი (სხვადასხვა სიმაღლის საყრდენებით), ნალისებრი (გავრცელებულია არაბული ქვეყნების არქიტექტურაში), კილისებრი, სამ და მრავალფრთიანი, ისრული (გოთური არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი) და სხვ.

თაღი (ქვის) პირველად ძველ აღმოსავლეთში გამოჩნდა (ქვის გამოყენების მიზეზი დიდმალიანი კოჭოვანი გადახურვისათვის გამოსადეგი ხის უქონლობა იყო). შემდეგ თაღი ფართოდ გავრცელდა ანტიკური რომის არქიტექტურაში (შენობებში, აკვედუკებში, სატრიუმფო თაღებში). იგი დღესაც ხუროთმოძღვრების მნიშვნელოვანი ელემენტია.

გალერეა
-------

* ალკობასის მონასტერის თაღები.ალკობასის მონასტერის თაღები.
* სატრიუმფო თაღი (პარიზი).სატრიუმფო თაღი (პარიზი).
* სტადინი უემბლი.სტადინი უემბლი.
* მატარებლის გაჩერება ლუცერნში.მატარებლის გაჩერება ლუცერნში.
* ხანის დინასტიის სამარხი.ხანის დინასტიის სამარხი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 592-593.
**ზემო აჩაბეთის წმინდა კვირიკეს ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო (საფორტიფიკაციო-თავდაცვითი) ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო აჩაბეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

კომპლექსი შედგება ეკლესიის, კოშკისა და გალავნის ნანგრევებისაგან. მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიის მხოლოდ გეგმა იკითხება. აღმოსავლეთით ჩანს აბსიდის რამდენიმე კვადრი და ჩრდილოეთი კედლის თლილი კვადრები სამი მეტრის სიგრძეზე. ირგვლივ მიმობნეულია თლილი შირიმის კვადრები, არის ბუნის ქვაც.

ნაეკლესიარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 8 მ-ში დგას კოშკის ნანგრევი. იგი ოთხკუთხა ყოფილა. შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთი კედლის, 6 მეტრის სიმაღლის ფრაგმენტი. კედელში პირველი სართულის დონეზე გადარჩა სამი შეწყვილებული სათოფური. სათოფურებს თავხეებად მუხის ძელები აქვს კედელში ჩატანებული. კოშკის სამი მეოთხედი, ფერდობის ჩაშლის შედეგად დანგრეულია. კოშკი ჩადგმული იყო სწორკუთხა გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში. გალავნისაგან მხოლოდ საძირკველი შემორჩა.

კოშკის და გალავნის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 82-83
იდეოგრამა იერუსალიმის ეკლესიაზე
**იდეოგრამა** (ბერძ. ἰδέα, [idea] — „იდეა" +  γράφω, [grafo] — „წერა") — გრაფიკული სიმბოლო იდეოგრაფიულ დამწერლობაში, რომელიც გამოხატავს მთელ სიტყვას ან იდეას. განვითარების თვალსაზრისით, პიქტოგრაფიის მომდევნო საფეხური. ამ სახის დამწერლობაში მიშანი (სახვითი ელემენტი) აღნიშნავს როგორც უშუალოდ საგანს, ასევე იდეებს, რომლებიც ამ ნიშანს უკავშირდებიან, — მთლიან სიტყვას ნებისმიერ გრამატკიკულ ფორმაში. მაგალითად წრე გამოხატავს არა მარტო მზეს არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე". იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს აღსანიშნავად გრაფიკული სიმბოლოებიც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძველ შუმერში (ძვ. წ. III ათასწლეული), ამერიკელ ინდიელთა ზოგ ტომთან. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX საუკუნეში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები და სხვა.

იდეოგრამები გამოყენებულია ისეთ ენებში, როგორებიცაა ჩინური და იაპონური. იგივე პრინციპი იყო გამოყენებული ძველ ეგვიპტურში. ხშირად ტერმინ *იდეოგრამას* ამჯობინებენ *ლოგოგრამას*.

იდეოგრამა განსხვავდება პიქტოგრამისგან, რომელიც კონკრეტულ საგანს წარმოადგენს ნახატით, და ფონოგრამისგან, რომელიც ბგერას გამოხატავს.

იდეოგრამებს მიეკუთვნება არაბული ციფრები, მათემატიკური ნიშნები და ა.შ. რომლებიც საერთოა ყველა ენაზე მოლაპარაკეთათვის. მათვე განეკუთვნება ე.წ. სიცილაკები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 361.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |

**ნიკოლოზ ილიას ძე კანდელაკი** (დ. 9 ივლისი, 1907, ბახვი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 25 მაისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1962).

ბიოგრაფია
---------

1929 წელს თბილისის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს ბათუმის საშუალო სპეციალურ სასწავლებელში პედაგოგად და პარალელურად ეწევა სამეცნიერო მოღვაწეობას. ამ პერიოდში გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. 1938 წელს გამოდის თბილისში და მუშაობას იწყებს სხვადასხვა თანამდებობებზე, თანამშრომლობს თელავის, ბათუმის, გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ლექტორად, კათედრის გამგედ.

ნიკოლოზ კანდელაკი ერთი პირველთაგანია, ვინც იკვლევდა ქართული მჭერმეტყველების ისტორიას. ავტორს დიდი პოპულარობა მოუტანა მისმა ნაშრომებმა: „ქართული მჭერმეტყველება. ძეგლები და მასალები" (1958), „ქართული კლასიკური მჭერმეტყველება" (1961), „ქართული მჭერმეტყველება. პირველი ქართველი ორატორები" (1975) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 364.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 204, თბ. 1994
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლეჟავა**. |

**ნიკოლოზ რომანის ძე ლეჟავა** (დ. 13 თებერვალი, 1883, თბილისი — გ. 5 იანვარი, 1927, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სარკინიგზო ტექნიკური სასწავლებელი და 1903 წელს დაინიშნა შორაპანში ამიერკავკასიის რკინიგზის მეოთხე სალიანდაგო უბანზე უფროს მუშად. ორი წლის შემდეგ გადავიდა ჭიათურაში გზის ოსტატად, შემდეგ აქვე დააწინაურეს ტექნიკოსად. 1908 წელს სათანადო გამოცდების ჩაბარების შემდეგ იღებს გზათა ტექნიკოსის წოდებას. ამავე დროს სამუშაოთა მწარმოებელია ჭიათურა-დარკვეთ-საჩხერის ხაზის მშენებლობაზე. 1911 წელს გადაჰყავთ ბაქოში, სადაც ერთი წლის განმავლობაში ასრულებს უბნის უფროსის თანაშემწის მოვალეობას.

კახეთის რკინიგზის მშენებლობის დაწყებისთანავე ნიკოლოზ ლეჟავა დაინიშნა თბილისი-ვაზიან-იორის დისტანციის უფროსად, ხოლო გზის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ პირველი სალიანდაგო უბნის უფროსად. ნიკოლოზ ლეჟავას მონაწილეობით დაარსდა 1917 წელს თბილისში ქართული ტექნიკური საზოგადოება.

1919 წელს დემოკრატიული საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით 60 სტუდენტი გაიგზავნა უცხოეთში უმაღლესი განათლების მისაღებად. აქცენტი აიღეს პრაქტიკული გამოცდილების ახალგაზრდებზე, სადაც ნიკოლოზ ლეჟავამ პირველი ადგილი მოიპოვა სტიპენდიატთა შორის. 1924 წელს წარჩინებით დაამთავრა შარლოტენბურგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მშენებლის წოდებით. სამშობლოში დაბრუნებისთანავე დაინიშნა ზაჰესის მშენებლობაზე უბნის უფროსად. შეთავსებით მუშაობდა თბილისი-კოჯრის რკინიგზის გეგმის შედგენაზე. 1926 წელს გადაჰყავთ ქლაქის აღმასკომში ტექნიკური ნაწილის გამგედ, შემდეგ დაევალა ამიერკავკასიის რკინიგზის ხაზის ხელმძღვანელობა. ამასთანავე ის კითხულობდა ლექციებს თბილისის უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 235, თბ. 1994
**იდიოტები** (დან. Idioterne) — რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის 1998 წლის ფილმი, ტრილოგია „ოქროს გულის" მეორე ფილმი. ის გადაღებულია დოგმა 95-ის მანიფესტის მიხედვით. ფილმის პრემიერა გაიმართა კანის კინოფესტივალზე.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
„იდიოტები" არის ახალგაზრდათა ჯგუფი. ისინი უკმაყოფილონი არიან საზოგადოებით და ემიჯნებიან მას. იდიოტები ერთად იკრიბებიან ცარიელ სახლში, რათა იპოვონ თავიანთი „შინაგანი იდიოტები". ისინი განზრახ იქცევიან ისე, თითქოს შეზღუდული შესაძებლობების მქონე პირები არიან. ჯგუფის ლიდერი, სტოფერი, ძირითადად ცელქი, ბედნიერი ბავშვივით იქცევა. ჯგუფის ექიმი პედი, მუდმივად ეტლში ჯდება. როდესაც იდიოტები გარეთ გადიან, ერთი ადამიანი ზედამხედველის როლს ასრულებს. ზედამხედველს ევალება ჯგუფის წევრებს მოუაროს და წინ გაუძღვეს. საზოგადოებაში ყოფნისას ისინი თავიანთი სოციალური სტატუსით მანიპულირებენ: მაგალითად ძვირადღირებულ რესტორანში ხალხს ეჩრებიან, მდიდარ მეზობლებს დანაშაულის გრძნობას უღვივებენ.

ერთ-ერთი გარეთ გასვლისას ჯგუფს უერთდება მეთერთმეტე და ბოლო ადამიანი კარენი. კარენი ჯგუფს დაუფიქრებლად უერთდება და რჩება მასთან პირადი მწუხარების გამო. კარენისთვის ეს ჯგუფი ოჯახზე უფრო ახლობელი აღმოჩნდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „იდიოტები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „იდიოტები" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* 

* „იდიოტები" — Rotten Tomatoes
* „იდიოტები" — Metacritic-ზე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კიკნაძე**. |

**ნიკოლოზ კიკნაძე** (დ. 8 აპრილი, 1885, ზარანი, შორაპნის მაზრა — გ. 18 ოქტომბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი და საბჭოთა ფუნქციონერი. ,

ბიოგრაფია
---------

1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1900-იან წლებში ჩაება რევოლუციულ მოძრაობაში. 1905 წლის დეკემბრის შეიარაღებული აჯანყების დღეებში იყო ხარაგაულში შეიარაღებული ბრძოლის ერთ-ერთი მეთაური. მუშაობდა ვლადიკავკაზის და გროზნოს ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში. ნ. ბუაჩიძესთან ერთად ხელმძღვაელობდა რსდმპ-ის თერგ-დაღესტნის კომიტეტს. ამავე პერიოდში გაემგზავრა ჟენევაში, სადაც გაიცნო ლენინი, რომელთანაც შემდგომში „სტეპკოს" ფსევდონიმით ჰქონდა მიმოწერა. ის რუსულად თარგმიდა და უგზავნიდა ქართულ პრესაში გამოქვეყნებულ მასალებს. ლენინის დავალებით კიკნაძე თანამშრომლობდა მემარცხენე სოციალისტთა გაზეთებში. 1918 წლიდან საქართველოში დაბრუნდა და განაგრძო არალეგალური მუშაობა ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში: თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში „ვოლნასა" და „კომუნისტში". მონაწილეობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ საქმიანობაში. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ იყო გაზეთ „კომუნისტის" რედაქტორი, გამომცემლობა "სახელგამის" დირექტორი, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის დირექტორის მოადგილე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 514.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ კიკნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე იაშვილი** (დ. 13 ივლისი, 1936 — გ. 29 ივნისი, 2005) — ქართველი ბიოლოგი და ნიადაგმცოდნე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1999), საქართველოს ეროვნული (2000) და ეკოლოგიურ მეცნიერებათა (2000) აკადემიების ნამდვილი წევრი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

ნიკოლოზ იაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი 1959 წელს, ხოლო 1975 წელს ამავე უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1959–91 წლებში იყო საქართველოს ნიადაგმცოდნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი, ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, სექტორის გამგე, 1976–91 წლებში მიხეილ საბაშვილის სახელობის ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო მუშაობის დარგში.

1991 წელს — საქართველოს რესპუბლიკის სოფლისა და სატყეო მეურნეობის მინისტრი, 1991–96 წლებში — კონცერნ „საქართველოს" ვიცე-პრეზიდენტი, 1996–2002 წლებში — საქართველოს პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის უფროსი და წამყვანი სპეციალისტი, 2002-2005 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული საწარმოო ძალებისა და ბუნებრივი რესურსების შემსწავლელი კომისიის განყოფილების გამგე.

ნიკოლოზ იაშვილის მეცნიერული კვლე­ვა-ძიების თემატიკა მოიცავს ძირითადად ნიადაგმცოდნეობისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის პრობლემებს. შეისწავლა სვანეთის ნიადაგები, მუ­შა­ობ­და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების იჯარის, საქართველოს მიწების რესურსების, გარემოს დაცვის და სხვა საკითხებზე. იყო საერთაშორისო ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოების წევრი, სა­ქართველოს ნიადაგ­მცოდნეთა საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი.

ნიკოლოზ იაშვილი ავტორია მრავა­ლი სამეცნიერო ნა­შრო­მისა და 4 მონოგრაფიის.

მიღებული აქვს თეოფანე დავითაიას სახელობის პრემია (1983). 2002 წელს გადაეცა საქართველოს სახელმწიფო პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში. ღირსების ორდენისა (2001) და საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი (1986).

ბიბლიოგრაფია
------------

* ტექნოგენური ლანდშაფტების რეკულტივაცია. თბილისი, ცოდნა, 2004;
* სვანეთის ნიადაგები. თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1987;
* მიწის რესურსები და მათი რაციონალური გამოყენება. თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1976.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წწ. თბ. 2012.
2. 1 2  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. თბ. 2018.
**იდარ-ობერშტაინი** (გერმ. Idar-Oberstein) — ქალაქი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, რაინლანდ-პფალცის მხარეში. 

იდარ-ობერშტაინი შედის ბირკენფელდის რაიონში. მოსახლეობა შეადგენს 30 379 კაცს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემების მიხედვით). უჭირავს 91,56 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდი — 07 1 34 045.

იდარ-ობერშტაინში დაიბადა ცნობილი ამერიკელი კინო-მსახიობი, ჰოლივუდის ვარსკვლავი ბრიუს უილისი

ქალაქი დაყოფილია 13 რაიონად, ან უბნად.

XIX საუკუნეში ამ ქალაქში ფუნქციონირებდა ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების დამამუშავებელი საამქრო ცენტრი.

ლიტერატურა
----------

* Anne-Barbara Knerr: *Zeitgeist. 100 Jahre Modeschmuck aus Idar-Oberstein.* Stuttgart 2009.
* Wilhelm Lueg (გამომც.): *Chronik der Stadt Oberstein*. Verlagsgesellschaft Nahetal-Bote, Oberstein 1921.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Deutsches Edelsteinmuseum (Idar-Oberstein)
* Idar-Oberstein in alten Ansichten დაარქივებული 2015-08-08 საიტზე Wayback Machine.
* Deutsches Mineralienmuseum (Idar-Oberstein)
* Felsenkirche Oberstein
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კახიანი**. |

**ნიკოლოზ საულის ძე კახიანი** (დ. 11 ივლისი, 1883, სოფ. როკითი, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 თებერვალი, 1928, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, საქართველოში მეცნიერული და კლინიკური ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1896 წელს ბიძამ, გიორგი კახიანმა ყმაწვილი ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარა, ხოლო 1902 წელს გადაიყვანა ვლადიკავკაზის კლასიკური გიმნაზიის მეექვსე კლასში. მისი კლასელი იყო მომავალში ცნობილი რეჟისორი ევგენი ვახტანგოვი. ვლადიკავკაზსში ნიკოლოზი „ქართველთა შორის წერა-კითხვის საზოგადოების" წევრი გახდა და ქართველ მოსწავლეებს ამეცადინებდა რუსულ ენასა და მათემატიკაში. აქვე ბიძის გავლენით გადაწყვიტა გამხდარიყო ექიმი და 1904 წელს გაემგზავრა ოდესაში, სადაც ჩაირიცხა უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე.

ნიკოლოზ კახიანმა 1910 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და ოთხი წელი იმუშავა იქვე ანატომიის კათედრაზე. ამ მოკლე ხანში იგი რამდენიმეჯერ მიავლინეს კაიროში ბალზამირების ეგვიპტური წესის შესასწავლად. ახალგაზრდა მეცნიერი ერთხანს მუშაობდა ეკატერინოსლავის უნივერსიტეტში ანატომიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1919 წელს გადმოვიდა თბილისის ახლად დაარსებულ უნივერსიტეტში ტოპოგრაფიული ანატომიისა და ოპერატიული ქირურგიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1921 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული პათოლოგიის კათედრასა და პროპედევტიკის კლინიკას. თუმცა კლინიკა იმ დროს მინიმალური ინვენტარიტაც არ იყო აღჭურვილი, კოლექტივმა ნ, კახიანის თაოსნობით სერიოზული მუშაობა გაშალა. მან თბილისში გააკეთა და შემდეგ საქართველოში დანერგა კუჭის რეზექცია წყლულოვანი დაავადების დროს, ტვინის დანამატის ამოკვეთის, თირკმლის და თირკმლისზედა ჯირკვლის რეზექციის, ტუბერკულოზით დაზიანებული თირკმლის სისხლის ძარღვების გადაკვანძის, თავის ქალის ტრეპანაციის, გულის ჭრილობების გაკერვისა და სხვა ურთულესი ოპერაციები. ნ. კახიანის კალამს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი და სახელმძღვანელო. იგი ნიადა ზრუნავდა ქართული სამედიცინო ტერმინოლოგიის შექმნისა და სრულყოფისათვის.

აღსანიშნავია, რომ მეცნიერმა დიდი ენერგია შეალი ჩვენში სოფლად მკურნალობის დრომოჭმული მეთოდების ნაცვლად ახალი მეცნიერული მკურნალობის მეთოდების დანერგვას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 211, თბ. 1994
*ამურის ჩურჩული*, ალეგორიული ნახატი, უილიამ ბუგერო, XIX საუკუნე.
**იდილია** (ბერძ. eidyllion — პატარა სურათი, უპირატესად მწყემსების ცხოვრებიდან) — ჟანრული ფორმა ლიტერატურასა და ფერწერაში.

ლიტერატურაში
------------

ბუკოლიკური პოეზიის ჟანრული ფორმა, ლექსი (იშვიათად პროზაული ნაწარმოებიც), რომელშიც მწყემსის, სოფლის მყუდრო, მშვიდ და მარტივი ცხოვრების სურათებია ნაჩვენები გრძნობიერ, მიმზიდველ ფორმებსა და ფერებში. იდილიისთვის დამახასიათებელია სოციალურობას მოკლებული ადამიანისა და ბუნების ურთიერთობა, რითაც იდილია უახლოვდება ბუკოლიკას. 

იდილიის მამამთავრად ითვლება ბერძენი მწერალი თეოკრიტე (ძვ. წ. III ს.). ანტიკური პოეზიის გავლენით იდილია ფართოდ გავრცელდა XVII–XVIII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპაში. 

ქართულ ლიტერატურაში იდილიური სურათია აკაკი წერეთლის *სიმღერა მკის დროს*, ილია ჭავჭავაძის *კაკო ყაჩაღში* მწყემსის ცხოვრების აღწერა, დავით გურამიშვილის *ქაცვია მწყემსი* და სხვა.

მხატვრობაში
-----------

მხატვრობაში იდილია არის ბუკოლიკური ცხოვრების ამსახველი ტილო. ხშირად გამოსახულია მწყემსი და მისი ცხოვრელები სოფლურ გარემოში. იდილიურ სურათებზე ხშირად სამი ძირითადი ელემენტი გვხვდება: ადამიანი, ცხოველი და ბუნება - რომლებიც ერთმანეთთან ჰარმონიულადაა შერწყმული იდილია მხატვრობაში განვითარდა XVIII საუკუნეში როკოკოს შემდეგ.

ფიგურალური მნიშვნელობა
----------------------

ფიგურალური მნიშვნელობით იდილია არის ნაზი და გულუბრყვილო სიყვარული ორ ადამიანს შორის, რომლებიც ცხოვრობენ იდეალიზირებული გრძნობით გარემოცულნი. ეს არის ურთიერთგაგებასა და ურთიერთნდობაზე დამყარებული საოცნებო ურთიერთობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იდილია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ნიკოლოზ იაკობაშვილი** (დ. 16 დეკემბერი, 1914, ჩიხა — გ. 23 ივნისი, 1989) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

1938 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი.

1943–1946 წლებში მუშაობდა კვების მრეწველობის სამინისტროს ტრესტ „საქეთერზეთში" მთავარ ინჟინრად, 1946–1959 წლებში მმართველად. 1959–1970 წლებში იყო „საქცხიმეთერზეთის" მმართველი, 1970 წლიდან საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ეთერზეთების მრეწველობის განყოფილებას. ნიკოლოზ იაკობაშვილის შრომები ეძღვნება ეთერზეთოვანი კულტურების ნედლეულის ბიოქიმიურ და ტექნოლოგიურ შესწავლას, ნედლეულის კომპლექსური გადამუშავების ტექნოლოგიას და გადამუშავების შედეგად მიღებული ნარჩენების გამოყენებას. მისი ინიციატივით და უშუალო მონაწილეობით თბილისში 1968 წელს ჩატარდა ეთეროვანი ზეთების მრეწველობის სპეციალისტთა IV მსოფლიო კონგრესი. იყო მრავალი საერთაშორისო კონკურსისა და სიმპოზიუმის მონაწილე. მიღებული აქვს სახელმიფო ჯილდოები. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1967). პროფესორი (1986). კვების მრეწველობის დარგის სპეციალისტი. საქართველოში ეთეროვანი ზეთების კვლევის ფუძემდებელი.

ჯილდოები
--------

* 1988 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1961 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ეთერზეთოვანი კულტურებისა და ზეთების წარმოება საქართველოში, თბილისი, 1982, გვ. 47

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ. 2018, გვ. 158

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ იაკობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოსელიანი**. |

**ნიკოლოზ (ჯვებე) პავლეს ძე იოსელიანი** (დ. 1 აგვისტო, 1894, კვათანა — გ. 9 მარტი, 1928, თბილისი) — ქართველი ზოოტექნიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაწყებითი განათლება მიიღო მშობლიური სოფლის სკოლაში. მალე ოჯახი გადავიდა თბილისში და ყმაწვილმა სწავლა განაგრძო ქართულ გიმნაზიაში. 1915 წელს შევიდა ხარკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომელიც ვერ დაამთავრა ჯარში გაწვევის გამო. დემობილიზაციის შემდეგ სწავლასმოწყურებული ახალგაზრდა გერმანიაში გაემგზავრა და ჩაირიცხა ბონის აგრონომიულ აკადემიაში რომელიც დაასრულა 1921 წელს პირველი ხარისხის სწავლული აგრონომის წოდებით. შემდეგ სადოქტორო დისერტაციის მოსამზადებლად გადავიდა ქ. ჰალეში. აქ, ცნობილ პროფესორ ფროლიხთან წლინახევრის ნაყოფიერი მუშაობის შემდეგ წარმატებით დაიცვა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.

ჯვებე იოსელიანი ერთ ხანს დარჩა გერმანიაში და მუშაობა განაგრძო ზოოლოგიის ცნობილ სპეციალისტთან პროფესორ გეკერთან. 1923 წელს სამშობლოში დაბრუნებული ღრმადგანათლებული ინტელიგენტი მიიწვიეს აგრონომიული ფაკულტეტის დოცენტად, მიანდვეს ზოოტექნიკის კათედრა, ხოლო შემდეგ სათავეში ჩაუდგა მის მიერვე დაარსებულ შინაურ ცხოველთა მომშენებლობასა და გენეტიკის კათედრას. იგი ფართო მეცნიერულ მუშაობას ეწეოდა მუხრანის სასწავლო მეურნეობაში, კათედრის სასწავლო-ექსპერიმენტულ ჯოგებში საფუძვლიანად შეისწავლა ცხოველთა ადგილობრივი ჯიშების გენოფონდი, ადგილობრივ ჯიშებთან შემოყვანილი ჯიშების შეჯვარება-შეგუებისა და სხვა მნიშვნელოვანი საკითხები.

1927 წელს ჯვებე იოსელიანი გადაიყვანეს საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის დირექტორის მოადგილედ, სადაც სამეცნიერო საქმიანობას განაგრძობდა იქვე, მუზეუმის ზოოლოგიის განყოფილებაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე*, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 190, თბილისი, 1994
**იდიოლექტი** — ერთი პირისთვის დამახასიათებელი მეტყველება ერთსა და იმავე თანამოსაუბრესთან ერთსა და იმავე თემაზე დროის გარკვეულ მოკლე მონაკვეთში. 

ტერმინი ხმარებაში პირველად შემოიტანა ბ. ბლოკმა. ამ ტერმინით სოციოლინგვისტიკა მკვეთრად უპირისპირდება ფერდინანდ დე სოსიურის ცნებას "ენა", რომელიც ნიშნავს მთელი სოციალური ჯგუფის ყველა წევრისთვის საერთო სისტემას. 

იდიოლექტს ახასიათებს ლექსიკური, გრამატიკული, იდიომატური და ფონეტიკური თავისებურებები დროის განსაზღვრულ მონაკვეთსა თუ განსაზღვრულ საკომუნიკაციო კონტექსტში. 

კონკრეტული ინდივიდის მიერ დაწერილი ტექსტების შემთხვევაში საუბარია იდიოსტილზე. 

კონკრეტული იდიოლექტის ზუსტ და ამომწურავ ჩაწერას ანუ ფიქსაციას სტანდარტული ლინგვისტური აღწერის ტერმინებში გრაფოლექტი ეწოდება.

იდიოლექტი და გრაფოლექტი
-----------------------

იდიოლექტისგან განსხვავებით გრაფოლექტი:

* არის ჩასწორებული ანუ არ შეიცავს შეცდომებს, ფალსტარტებს, რაც ზეპირი მეტყველებისთვის არის დამახასიათებელი.
* არის დანაწევრებული ანუ სიტყვები გამოყოფილია ერთმანეთისგან, ე.ი. გაბმული და დაუნაწევრებელი მეტყველება წარმოდგენილია ერთმანეთის მომდევნო ცალკეულ ერთეულებად.
* არის დაყოვნებული ანუ ნასწავლია ისე, როგორც სწავლობენ მეორე ენას - რამდენადაც გრაფოლექტი წერილობითია, ამიტომ მისი გამოყენება მეტ ფიქრსა და ძალისხმევას მოითხოვს, ვიდრე ზეპირი მეტყველება.
* არის სტაბილიზებული ანუ დიდი პოტენციური ძალის მქონეა, რგულარულია და სტაბილური.

გარდა ამისა, გრაფოლექტი წარმოადგენს ე.წ. "მეორად თარგმანს", რაც შესაძლებელს ხდის იგი სხვა იდიოლექტებისთვისაც იყოს გამოყენებული. გრაფოლექტში ისეთი ხარისხის სტაბილური ჩანაწერი უნდა იყოს წარმოდგენილი, რომ სხვა იდიოლექტებმა შესძლონ ამ ჩანაწერში აღმოაჩინონ მათთვის დამახასიათებელი ერთეულები. გრაფოლექტი იმდენად ერთგვაროვანი უნდა იყოს, რომ მისი საშუალებით შესაძლებელი გახდეს სხვადასხვა სახის სამეტყველო ჩვევების აღნუსხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
* The Online Dictionary of Language Terminology
* თეორიული ენათმეცნიერების კურსი. თ. გამყრელიძე. "არმაზი" პროექტის საიტზე დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
**იდელსონის აფთიაქი** (რუს. Аптека Идельсона) — უძველესი სახლი ტაგანროგში, როსტოვს ოლქი. მდებარეობს წითელ შესახვევ № 53-ში. ამჟამად ეწოდება აფთიაქი № 53. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე სახლს, რომელშიც მდებარეობდა იდელსონის აფთიაქი მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

თავდაპირველად სახლის მფლობელმა რ. ბ. იდელსონმა, სანამ სახლს ააშენებდა თავისი აფთიაქის განსათავსებლად იჯარით აიღო სათავსო თანამედროვე ჩეხოვის ქუჩაზე. შემდეგ თავისი ბიზნეს საქმიანობის განვითარებისათვის იყიდა ორსართულიანი სახლი და მის პირველ სართულზე 1884 წელს განათავსა საკუთარი აფთიაქი. დროთა განმავლობაში იდელსონის აფთიაქი ქალაქ ტაგანროგში ერთ-ერთი საუკეთესო გახდა. ჩვენს დრომდე შემორჩენილია იდელსონის აფთიაქის ეტიკეტების გამოსახულება.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. 1920 წლის 20 ივნისს მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. შემდგომში აფთიაქში მუშაობდა 9 ადამიანი. მთავარი პროვიზორის თანამდებობაზე დაინიშნა ი. ბ. ნანკინი. დაწესებულებას ეწოდა ააფთიაქი № 53 და აგრძელებდა თავის საქმიანობას. 1980-იან წლებში შევიდა კომპანია „ფარმაციის" შემადგენლობაში.

აღწერა
------

იდელსონის სახლის ფასადის ელემენტები, რომელიც გამოყენებულია მის გასაფორმებლად საკმად ასიმეტრიულია. ეს ელემენტებია ბარელიეფები, შეისრული ფანჯრები და სხვ. სახლის გარეთა ფასადი შესრულებულია გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Энциклопедия Таганрога
2. 1 2  Красный переулок, дом 23.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-05. ციტირების თარიღი: 2017-03-05.
3. ↑  Аптечные этикетки
**ნიკოლოზ მეხუზლა** (დ. 1855, გურიანთა — გ. 15 იანვარი, 1892, უჩხუბი) — ქართველი ფირალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ღარიბი ყმა-გლეხის ოჯახში დაახლოებით 1855-56 წლებში. იყო საშუალო სიმაღლის სქელი კაცი. იცვამდა ჩაქურასა და წუღა-მესტს, იხურავდა ყაბალახს, ატარებდა წვერს. იარაღად ხმარობდა ბერდენას, ორპირიან თოფს და სატევარს. 

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ვაჭართან შეკვეთილში, 1886 წლიდან მუშაობდა მანთაშევის ქარხანაში ბათუმში. შემდეგ მიატოვა სამუშაო და კონტრაბანდისტობას მიჰყო ხელი, დადიოდა ოსმალეთში, კარგად ისწავლა თურქული ენა. კონტრაბანდისტობისთვის დაიჭირეს, მაგრამ გაიქცა, გვარი შეიცვალა, გუჯაბიძე დაირქვა და გურიაში დაბრუნდა და სოფლის საქმიანობაში ჩაება, მაგრამ ოჯახის სამყოფს მაინც ვერ შოულობდა. ციხეში ცილისწამების შედეგად მოხვდა 1884 წელს. იჯდა ბათუმის ციხეში სისონა დარჩიასთან ერთად. ბათუმიდან გადაიყვანეს ოზურგეთში, შემდეგ კი ქუთაისის ციხეში, სადაც წელიწადნახევარი დაჰყო. 1888 წლის თებერვალსა თუ მარტში მეხუზლა ციხიდან გაიქცა. 

1892 წლის იანვარში მეხუზლა და ტარიელ დათუნაიშვილი აცანაში თავს დაესხნენ მღვდელ სილიბისტრო ჩხაიძეს და გაძარცვეს, გადაკვეთეს მდინარე სუფსა ნაგომართან და მიიმალნენ. 1892 წლის 15 იანვარს პოლიციის ბოქაულის თანაშემწე მგელაძე და დრუჟინის ოფიცერი გარდაფხაძე რამდენიმე ჯარისკაცით გავიდნენ ოზურგეთიდან. პირველი წავიდა უჩხუბში, ხოლო მეორე მელექედურში, სადაც ფირალების მოხმარებაში შემჩნეული სახლები უნდა გაეჩხრკათ. უჩხუბში მგელაძე დათა მაუჭაძის სახლში გადააწყდა დათუნაიშვილსა და მეხუზლას. ატყდა სროლა. მგელაძეს მიეშველა გარდაფხაძე მელექედურიდან, გამოიძახეს რაზმი ოზურგეთიდანაც. მეხუზლამ გაქცევა სცადა და ორი ადგილობრივი, მენაბდე და შაფაქიძე მოკლა. შაფაქიძე სოფლის ყოფილი მამასახლისი იყო, რომელმაც მეხუზლას შეპყრობა და თავის გამოჩენა გადაწყვიტა. მეხუზლამ ასევე დაჭრა დრუჟინის სამი ჯარისკაცი. მეხუზლამ გაიარა ორი-სამი ვერსი, მაგრამ დიდი თოვლის გამო გაქცევა მაინც ვერ მოახერხა და ის მოკლეს. 

მეხუზლა ცხემლისხიდში დაკრძალეს, თუმცა ნათესავებდმა ფარულად გადაასვენეს ბაილეთში.

ნიკოლოზ მეხუზლას თავგადასავალი აისახა ხალხურ სიმღერაში „ფირალ ნიკოლოზ მეხუზლაზე", სადაც პირველ პირშია მოთხრობილი მისი ცხოვრებისა და დაღუპვის შესახებ. ასრულებდნენ ძმები ჭიჭიკო, გიტო და გივი აროშიძეები, სოფელ ვაკიჯვარიდან.

იხლეთ აგრეთვე
-------------

* ფირალი

ლიტერატურა
----------

* მახარაძე, ი. (2008). *„გურული ფირალები"*. თბილისი:  „ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა",   გვ. 69-72. ISBN 978-9941-403-95-8.
* ხინთიბიძე, ა. (1938). *„გურული ფირალები"*. თბილისი:  საქართველოს სამხარეთმცოდნეო საზოგადოება,   გვ. 39-51.

სქოლიო
------

1. ↑  გაზეთი „ივერია" N10 გვ. 1 1892 წ.
2. ↑  გაზეთი „ივერია" N16 გვ. 3 — 1892 წ.
3. ↑  სიმღერა ფირალ მეხუზლაზე

|  |  |
| --- | --- |
|  | **გურიის პორტალი** – დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები გურიის შესახებ. |
**ნიკოლოზ თარხანოვი** (დ. 1879, თბილისი – გ. უცნობია) — სომეხი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი.

ბიოგრაფია
---------

უმაღლესი განათლება მოსკოვის უნივერსიტეტში მიიღო. სტუდენტობის პერიოდში შეუერთდა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ნაფიც ვექილად თბილისში. 1918 წლის ოქტომბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ სომეხთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში, წევრად დაასახელა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიამ. სომხეთ-საქართველოს 1918 წლის ომის პერიოდში გამოირჩეოდა ანტიქართული მოქმედებებით. 1918 წლის დეკემბერში პარლამენტის სხდომაზე დადგა მისი და მის თანაპარტიელლ ლეონ თუმანოვის სადეპუტატო უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხი. ბრალად ედებოდა, მცხეთაში ძეგვის ხიდზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის შემსრულებლებთან კავშირი.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 178.
**ირმის ნახტომი** — საქართველოს სკოლების კომპიუტერიზაციის პროგრამა საქართველოს საგანმანათლებლო რეფორმის ფარგლებში. პროგრამა 2005 წელს დაიწყო და მიზნად ისახავს 4 წლის მანძილზე საქართველოს ყველა სკოლას უზრუნველყოფას კომპიუტერული ტექნიკითა და ინტერნეტ-კავშირით, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინტეგრირებას მთელ სასწავლო პროცესში, სხვადასხვა საგნების სწავლებაში. პროექტის ბოლოსთვის საქართველოს საშუალო სკოლების მოსწავლეების 100% და პედაგოგების 70%-ზე მეტი დაეუფლება ძირითად კომპიუტერულ ჩვევებს, შეიქმნება ახალი სასწავლო კომპიუტერული პროგრამები, განხორციელდება ახალი სასკოლო პროექტები.

სასკოლო რეფორმასთან ერთად ამ პროგრამის შედეგად საქართველოს თითოეული ქალაქი თუ სოფელი ჩაერთვება საკომუნიკაციო ქსელში, სადაც სკოლა იტვირთებს სათემო ცენტრის მნიშვნელოვან ფუნქციებს. შეიქმნება მასწავლებელთა პორტალი და ქვეყნის ყველა კუთხიდან მასწავლებლებს ექნებათ პროფესიული გამოცდილების გაზიარების საშუალება. ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები შესაძლებელს გახდის ახალი კავშირების გაბმას ათასობით სკოლას შორის, საქართველოს სხვადასხვა ეროვნების მოქალაქეებს შორის და, ამგვარად, მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ქვეყნის სამოქალაქო ინტეგრაციის პროცესში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროექტის საიტი.


|  |  |
| --- | --- |
| განათლება | *ეს სტატია განათლების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |