recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
თანამგზავრული ფოტო
**ასუანის კაშხალი** — ორი კაშხალი მდინარე ნილოსზე ქალაქ ასუანთან - შედარებით ახალი *ასუანის მაღალი კაშხალი* (არაბ.: السد العالي; გამოითქმის: as-Sad al-'Aly), და ძველი *ასუანის დაბალი კაშხალი*. ამ საინჟინრო გამაგრებების გარეშე მდინარე ნილოსი ყოველწლიურად წყალდილობებს იწვევდა ზაფხულობით, ვინაიდან ადიდებული წყლები აღმოსავლეთ აფრიკიდან ნილოსში ჩაედინებოდა. ამ დატბორვებს მიწის გამამდიდრებელი მინერალები და სხვა სასარგებლო ნივთიერებები ჩამოჰქონდა, რაც ნილოსის გარშემო მიწას ნაყოფიერსა და იდეალურს ხდიდა სოფლის მეურნეობისთვის.

მდინარის გასწვრივ მოსახლეობის ზრდის გამო აუცილებელი გახდა წყლის დატბორვის კონტროლი სახნავ-სათესი მიწებისა და ბამბის პლანტაციების დასაცავად. ამ პროექტის მიზანი მდინარის მოზღვავებული წყლის შეჩერება იყო, ელექტროენერგიის წარმოებასა და ირიგაციასთან ერთად.



კაშხლის პანორამა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sayed El-Sayed and Gert L. van Dijken 'The southeastern Mediterranean ecosystem revisited: Thirty years after the construction of the Aswan High Dam.' დაარქივებული 2012-04-19 საიტზე Wayback Machine.
* Aswan High Dam
* Old Aswan Dam
* The Nile Under Control
* Info on the Aswan Dam დაარქივებული 2010-02-13 საიტზე Wayback Machine.
ასპირა
**ასპირა** (ინგლ. Aspira) — 120 მეტრის სიმაღლის ცათამბჯენი სიეტლში. იგი 37-სართულიანია და ძირითადად შედგება ბინებისაგან, რომელთა რაოდენობაა 325-ია. საპარკინგე ადგილები სულ 355-ია. მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და 2009 წლის ბოლოს დასრულდა. შენობა მდებარეობს სტიუარტის ქუჩისა და ტერის გამზირის გადაკვეთასთან.

ისტორია
-------

2006 წლის ივლისში Urban Partners-მა პირველად გამოთქვა სურვილი 37-სართულიანი საცხოვრებელი და სავაჭრო ცათამბჯენის აშენებაზე გეთსიმანის ლუთერანული ეკლესიის ავტოსადგომზე, რომელიც სტიუარტის ქუჩისა და ტერის გამზირის გადაკვეთის სამხრეთით მდებარეობდა.

მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო. პროექტი დასრულდა 2009 წლის ბოლოს, 2010 წლის მარტში მოიჯარეებისთვის გაიხსნა.

2012 წლის ნოემბერში ცათამბჯენი TIAA-CREF-ს მიჰყიდეს 165,7 მილიონ დოლარად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასპირა სიეტლი ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  „State keeps two Seattle construction cranes shut down". *Puget Sound Business Journal*. June 13, 2008. ციტირების თარიღი: September 1, 2016.
2. ↑  „Aspira Apartments Open This Weekend, under Budget and Ahead of Schedule" (პრეს-რელიზი). The Keller Group. 19 მარტი, 2010. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი, 2016 – წარმოდგენილია Business Wire-ის მიერ. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  Stiles, Marc (2 ნოემბერი, 2012). „TIAA-CREF is buyer of Aspira downtown Seattle apartment tower". *Puget Sound Business Journal*. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი, 2016. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
წმინდა არეთა *(მარჯვნივ)* წმინდა ევსტრატისთან *(მარცხნივ)* ერთად. ზემოთ: თომა მოციქული *(მარჯვნივ)* და მერკური *(მარცხნივ)*. ჰარბავილის ტრიპტიქი.
**არეთა კესარიელი** (ბერძნ. Ἀρέθας, დ. 860 წ. — გ. 932 წ.) — კაპადოკიის კესარიის მთავარეპისკოპოსი (902 წლიდან), ბიზანტიელი მწერალი, ფილოლოგი, ლიტერატურის დიდი მოყვარული და კომენტატორი.

შრომები
-------

არეთა კესარიელის უშუალო ხელმძღვანელობით შედგა საეკლესიო და საერო ნაწარმოებების რამდენიმე კრებული. მისი უშუალო მხარდაჭერით გადაიწერა ხელნაწერები, რომელთა შორისაა ევკლიდეს თხზულების ხელნაწერები, რიტორ არისტიდესა და პლატონის თხზულებების ცნობილი კრებული: „პატმოსის კოდექსი." მასვე ეკუთვნის წერილები და რამდენიმე წვრილი ტრაქტატი. არეთას ასევე შენიშვნები დაურთავს მარკუს ავრელიუსის თხზულებისთვის „ფიქრები" (ახ. წ. 175 წელი). განსაკუთრებით საგულისხმოა მისი წერილები, რომლებშიც მოცემულია მნიშვნელოვანი ცნობები X საუკუნის ბიზანტიის საშინაო ვითარებასა და თვით არეთას პირად ცხოვრებაზე. 

არეთა კესარიელის შრომებს შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია მის ბერძნულ ენაზე შესრულებულ კომენტარებს „აპოკალიფსისზე". მსგავსი ტიპის შრომა მანამდე შესრულებული ჰქონდა ანდრია კესარიელს და სწორედ მისი ნაწერები უნდა გამოეყენებინა არეთას თავის სქოლიაში. ეს კომენტარები პირველად გამოვიდა 1535 წელს ეპისკოპოს ტრიკეს ეკუმენის თხზულებების დამატებად.

სქოლიო
------

1. ↑   ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1985. — გვ. 33.
2. ↑  ყაუხჩიშვილი სიმონ, ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, ბიზანტიური პერიოდის ლიტერატურა, 1973, გვ. 195
3. ↑   Gourinat, Jean-Baptiste. "Chapter 27: Ethics". In Marcel van Ackeren. A Companion to Marcus Aurelius. Blackwell Companions to the Ancient World. John Wiley & Sons. p. 420. ISBN 978-1-118-21984-3.
**ალექსანდრე ნეველის ლავრის ხარების ეკლესია** (რუს. Благовещенская церковь Александро-Невской лавры) — უძველესი შემორჩენილი მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1717-1724 წლებში ალექსანდრე ნეველის ლავრის ტერიტორიაზე. აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ტაძარში დაკრძალულები აიან საიმპერატორო ოჯახის წევრები, სახელმწიფო მოღვაწეები, მხედართმთავრები.

ტაძარი მდებარეობს მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მონასტირკას ხიდთან ახლოს. საბჭოთა პერიოდში იყო ქალაქის ქანდაკებების სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი.

ისტორია
-------

თავდაპირველად ტაძრის პროექტით დაკავებული იყო დომენიკო ტრეზინი, ხოლო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა კრისტოფ კონრადუ, რომელიც მშენებლობის ბოლო ეტაპზე შეცვალა თეოდორ შვერტფეგერმა. ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1717 წელს. ტაძრის მშენებლობა სახურავამდე დასრულებული იყო უკვე 1719 წლისათვის, მაგრამ ცალკეული საქმიანობები გაგრძელდა 1724 წლამდე. 

1720 წელს ეკლესიის სარდაფიდან დაიწყეს მიწის გატანა რათა მოეწყოთ განსასვენებელი 21 კაცზე, რომლებშიც განათავსებდნენ სამეფო ოჯახის წევრთა ცხედრებს. ქვედა ეკლესია-განსასვენებელი აკურთხეს 1725 წლის 25 მარტს. აქ პირველად დაკრძალეს დედოფალი პრასკოვია თეოდორეს ასული. გარდა ამისა პეტრე I დიდის ბრძანებით აქ გადაასვენეს მისი დის, ნატალია ალექსის ასულის და იმპერატორის შვილის პეტრე პეტრეს ძის ცხედრები, რომლებიც თავიდან დაკრძალულები იყვნენ ლაზარევის ეკლესიაში. 

1762 წელს განსასვენებლის ცენტრალურ ნაწილში დაკრძალეს იმპერატორი პეტრე III. აქვე არიან დაკრძალულები ეკატერინე II-ის ასული ანა და დედოფალი ელისაბედ ალექსის ასული, ალექსანდრე I-ის ცოლი. 

1800 წელს ლავრაში დაკრძალეს გენერალისიმუსი ალექსანდრე სუვოროვი.

საბჭოთა მმართველობის დროს საფლავის ქვები გადაიტანეს მუზეუმში და 1950 წელს მუზეუმი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. 1954 წელს მუზეუმი დახურეს სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით. 

1989-1999 წლებში მიმდინარეობდა შენობის კომპლექსური რესტავრაცია. ამჟამად მეორე სართულის დარბაზში მდებარეობს ექსპოზიცია „XVII-XX საუკუნეების პეტერბურგის მონუმენტალური ქანდაკება". 

2013 წელს სანქტ-პეტერბურგის ადმინისტრაციამ გამოაცხადა, რომ ტაძარს უბრუნებდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ლიტერატურა
----------

* В.Саитов. Петербургский Некрополь. 1913.
* Русское художественное надгробие
* Александро-Невская лавра. Описание Свято-Троицкой Александро-Невской лавры, с хронологическими списками особ, погребенных в церквах и на кладбищах Лаврских. СПб, в типографии А. Бородина и комп. 1842.
**ამანც გრესლი** (Amanz Gressly; დ. 17 ივლისი 1814, ბერშვილი — გ. 13 აპრილი 1865, ბერნი) — შვეიცარიელი გეოლოგი და პალეონტოლოგი. გრესლი თანამედროვე პალეოეკოლოგიისა და სტრატიგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელია.

ბიოგრაფია
---------

ამანც გრესლი დაიბადა ბერშვილში (შვეიცარია). 1834 წელს სტრასბურგში დაიწყო მედიცინის შესწავლა, თუმცა მოგვიენებით მოღვაწეობა გააგრძელა გეოლოგიაში. შრომაში „Observations géologiques sur le Jura Soleurois" ჩამოაყალიბა მოძღვრება ფაციესების შესახებ. ფაციესური ანალიზის მონაცემებით, გრესლიმ პირველმა მოახერხა პალეოგეოგრაფიული რუკების შედგენა. იგი იყო XIX საუკუნის გეოლოგიის ერთ-ერთი გამოჩენილი მკვლევარი. 1838 წელს შემოიღო ფაციესის ცნება დანალექი ქანებისათვის, რომლებიც ერთნაირ პირობებში არიან წარმოშობილი და ამიტომ ერთნაირი ლითოლოგიური და პალეონტოლოგიური ნიშნები ახასიათებთ. ამრიგად გრესლიმ მეცნიერებაში შემოიღო ფაქტების ახალი კატეგორია და მეცნიერებაში საფუძველი ჩაუყარა ახალ დისციპლინას — მოძღვრებას ფაციესების შესახებ. ფაციესებზე მოძღვრებას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ ჟ. მარკუ, ფ. ლანგი და სხვ. გრესლი იმ პიროვნებათა რიცხვს ეკუთვნის, რომელმაც თანამედროვე გეოლოგიას ჩაუყარა საფუძველი. თუმცა დღესაც არ არსებობს მისი იდეების ერთიანი ანალიზი. თანამედროვე დროში არსებობს ფაციესების მრავალგვარი კლასიფიკაცია.

როგორც ჩანს გრესლიმ უმძიმესი ცხოვრება გაატარა, საყოველთაო ბიოგრაფიული ცნობები მისი ცხოვრების შესახებ არ მოგვეპოვება. იქ, სადაც კი არსებობს სტატია ან თხზულება გეოლოგიაში ყველგან არის მოხსენებული გრესლი როგორც მკვლევარი, მეცნიერი რომელმაც პირველმა შენიშნა და მეცნიერულად აღწერა ფაციესური მოვლენები.

1861 წელს მოგვცა ხმელთაშუა ზღვის ფაუნის მოკლე ეკოლოგიური აღწერა. ახლოს თანამშრომლობდა ლუი აგასისთან.

ბავშვობიდანვე განიცდიდა ფსიქიკურ აშლილობას. 1860-იან წლებში მისი ჯანმრთელობა გაურესდა. 1864 წელს იწვა ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში. 1865 წლის 13 აპრილს გრესლი ინსულტით გარდაიცვალა.

თხზულებები
----------

* Observations géologiques sur le Jura Soleurois; Bde. 1-3. In: Neue Denkschriften der allg. schweizerischen Gesellschaft für die gesammten Naturwissenschaften; Bd. 2, 4, 5. Neuchâtel: Imprimerie de Petitpierre, 1838-1841.
* Amanz Gressly's Briefe = Lettres d'Amand Gressly, le géologue jurassien (1814-1865) / rassemblées et annotées par le Dr. Louis Rollier. Moutier: Imprimerie du „Petit Jurassien", 1911.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამანც გრესლის როლი თანამედროვე სტრატიგრაფიისათვის (ინგლისური)
* დინოზავრი Gresslyosaurus-ის შესახებ დაარქივებული 2006-03-25 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ამანც გრესლის შესახებ[*მკვდარი ბმული*] (გერმანული)

ლიტერატურა
----------

* Alfred Hartmann: Amanz Gressly. In: Gallerie berühmter Schweizer der Neuzeit; Bd. 1. Baden: Friedrich Hasler, 1868.
* Hugo Ledermann: Die wissenschaftliche Bedeutung von Amanz Gressly. In: Jurablätter; 27(1965), S. 70-72.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
**არევ პეტროსიანი** (სომხ. Արև Պետրոսյան; დ. 6 მაისი, 1972) — სომეხი მხატვარი, სომხეთის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2015).

ბიოგრაფია
---------

არევ (არევიკ) პეტროსიანი დაიბადა 1972 წლის 6 მაისს, მოქანდაკე ბენიკ პეტროსიანის და მევიოლინის, პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის — ელის ადამიანის ოჯახში, ერევანში, სომხეთი.

1987-1991 წლებში, პეტროსიანი პანოს ტელემეზიანის სახვითი ხელოვნების კოლეჯში, დიზაინის ფაკულტეტზე სწავლობდა, 1991-1995 წლებში — კომპიუტერულ გრაფიკას და „მართვას და ადმინისტრირებას", ხოლო 1991-1998 წლებში — ერევნის სახვითი ხელვნების სახელმწიფო აკადემიაში, კერამიკისა და ხელოვნების ფაკულკტეტზე ირიცხებოდა. 1991 წელს, არევ პეტროსიანი სომხეთის მხატვართა კავშირის წევრი გახდა.

2014 წელს, არევ პეტროსიანმა ერთ-ერთი საკუთარი ნამუშევარი ფრესნოს წმინდა სამების ეკლესიას შესწირა, ამერიკის შეერთებულ შტატებში არსებული პირველი სომხური ტაძრის 100 წლისთავისთვის. 2015 წელს, მან ერევნის ცენტრში „AREV ART GALLERY" (არევის სამხატვრო გალერეა) გახსნა. 2015 წელს, პეტროსიანმა სომხეთის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის ტიტული მოიპოვა.

1995-2007 წლებში, არევ პეტროსიანმა სომხეთის ეროვნული სატელევიზიო კომპანიის დაკვეთით რამდენიმე სატელევიზიო სტუდიის, სააგენტოების, სატელევიზიო კომპანიების („Kaym", „Paradise", „Yerkir Media", „Sharm", „Shant", „Shoghakat", „Internews", „A1+", „AR") დიზაინი შექმნა. ამასთანავე, მან შექმნა სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის საინფორმაციო პავილიონების, იურისდიქციის სამინისტროს და რადიოსადგურ „City FM"-ის დიზაინი. პეტროსიანი მუშაობდა ისეთ კომპანიებთან, როგორიცაა „iCon Communication", „Schwarzkoph" და „Coca-Cola". ამავდოულად, იგი ფილმ „Path"-ის სამხატვრო ხელმძღვანელიც იყო. მან შექმნა სცენის დიზაინი კონცერტებისთვის და კოტეჯების ინტერიერისა და ექსტერიერის დიზაინები.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official web page
* Gorgeous woman creates magnificent works of art
* Arev Petrosyan
* My Library, Arev Petrosyan
* Gala Art Gallery, Arev Petrosyan დაარქივებული 2016-04-29 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Ա. Բ. ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ՆԿԱՐՉԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ
2. ↑  Serzh Sargsyan awarded Hrant Tokhatian, Valery Osipov, Artur Aleksanyan (photos).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-08. ციტირების თარიღი: 2016-05-08.
3. ↑  Arev Petrosyan was awarded the honorary title of the Honored Artist of the Republic of Armenia
4. ↑  Fundraising, Orran
5. ↑  Friends of Orran, Golden donor.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-15. ციტირების თარიღი: 2016-05-08.
6. ↑  Fund of Armenia Children (COAF) fundraising gala evening
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორგაძე**. |

**ანთიმოზ (ალეკო) მიხეილის ძე გორგაძე** (დ. 2 ივლისი, 1924, ქუთაისი — გ. 21 იანვარი, 1970, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1962).

ბიოგრაფია
---------

1949 წელს წარმატებით დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი (პროფესორ იაკობ ნიკოლაძის კლასი), სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში, შემდეგ წლების მანძილზე ახალგაზრდა თაობის აღზრდის საქმეს ემსახურებოდა. 1951 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა გამოფენებში. სიცოცხლის ბოლო წლებში ა. გორგაძე წარმატებით იღწვოდა ლითონქანდაკების დარგში. მან მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები შექმნა და ღირსეულად დაიმკვიდრა საპატიო ადგილი ქართული სახვითი ხელოვნების ისტორიაში. მოქანდაკემ დაგვიტოვა არაერთი საგულისხმო ნაწარმოები. მისი მთავარი ნამუშევრებია „მეშახტე ბოტკოველი", „ჭაბუკის პორტრეტი", „დეკაბრისტები" და სხვა. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *მასხარაშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 101.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 111, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანთიმოზ გორგაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**არაშენდის ამაღლების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი. დგას სოფელ არაშენდის დასავლეთით 2 კმილომეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (12 x 6 მ). ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების და კედლების ზედა ნაწილებში, კარ-სარკმელთა ღიობების და კამარის წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგური. ეკლესია შიგნით და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა. აღადგინეს კედლების და ლავგარდნის დანგრეული ნაწილები, შენობა გადახურეს კრამიტით, დასავლეთ ფრონტონის წვერზე კი, დააშენეს აგურის ცილინდრული სამრეკლო, რომლის თუნუქის კონუსებრ სახურავზე რკინის ჯვარია აღმართული.

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ხის ძელით თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში გაჭრილია თაღოვანი, შიგნიდან გარეთკენ თანდათანობით დავიწროებული სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ორი ნიშაა, ერთი სწორკუთხაა, მეორე ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. კიდევ ორი ნიშა დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია - ერთიმეორის თავზე აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კოქნით, ხოლო დარბაზი - ცილინდრული კამარით. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორ-ორი მარტივი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. პილასტრების აღმოსავლეთ წყვილით და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით საკურთხეველი დარბაზისგანაა გამიჯნული. დასავლეთ კედელში შესასვლელის ზემოთ ერთი თაღოვანი სარკმელია.

დასავლეთ ფასადზე ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული. კედლები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 51-52.
გიორგი მაჩაბელი
**გიორგი ზაალის ძე მაჩაბელი** (დ. 16 სექტემბერი, 1879, ქურთა, გორის მაზრა, ახლანდ. ქურთის მუნიციპალიტეტი, — დ. 19 მარტი, 1918, ცხინვალი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რევოლუციონერი.

დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია. იყო თავადური საგვარეულოს წარმომადგენელი და გორის მაზრის შეძლებული მემამულე. მიუხედავად წოდებრივი წარმოშობისა, რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს მაჩაბელი აქტიურად მონაწილეობდა შიდა ქართლის გლეხთა მოძრაობაში. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, თუმცა მისი საქმიანობა ვიწრო პარტიულ ინტერესებს სცდებოდა; მაგალითად, მაჩაბელს პარიზიდან ჩამოჰქონდა და ხალხში ავრცელებდა ეროვნულ-დემოკრატების გაზეთ „საქართველოს" ნომრებს. ზურაბ (ზუბიკო) აბდუშელიშვილის მიერ გორის მაზრაში კონტრრევოლუციური თავადაზნაურული მილიციის („შავი რაზმის") შექმნის შემდეგ მაჩაბელმა მას „წითელი რაზმი" დაუპირისპირა. 1906 წელს მაჩაბელი დააპატიმრეს და რამდენიმე წლით ციმბირის კატორღაში გაგზავნეს. 

1915 წლიდან მაჩაბელი იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მაჩაბელი კვლავ დაუბრუნდა პოლიტიკურ საქმიანობას. მონაწილეობა მიიღო ქართული წითელი გვარდიის (შემდგომში სახალხო გვარდია) შექმნაში. მაჩაბელი იყო გორის მაზრის კომისარი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გორის კოლექტივის და მუშათა დეპუტატების საბჭოს თავმჯდომარე, ასევე გორის ქალაქის საბჭოს წევრი. 1918 წელს ხელმძღვანელობდა გორის ქართული პოლკის ამბოხებული ჯარისკაცების განიარაღებას, შემდეგ მონაწილეობდა გვარდიის ექსპედიციაში ბორჯომ-ახალციხის მხარეში. 

1918 წლის მარტში ბოლშევიკების ხელმძღვანელობით ოსების აჯანყების დაწყების შემდეგ გიორგი მაჩაბელი გორის გვარდიით დაბა ცხინვალში გაემართა. ამბოხებულებთან უშედეგო მოლაპარაკებების შემდეგ მაჩაბელი სათავეში ჩაუდგა ცხინვალის დაცვას. პირადად იბრძოდა გვარდიის პოზიციებზე ტყვიამფრქვევით. დაიჭრა და გადაიყვანეს ცხინვალის საავადმყოფოში, სადაც ხიშტებით მოკლეს შენობაში შეჭრილმა ამბოხებულებმა. ცხინვალის ქუჩებში დაიღუპნენ ასევე მაჩაბლის თანამებრძოლები — ვეტერანი სოციალ-დემოკრატი ალექსანდრე (სანდრო) კეცხოველი და ოსი კოსტა ყაზიევი. მაჩაბლის მკვლელობამ ქართულ საზოგადოებაში საყოველთაო აღშფოთება გამოიწვია. მისი ცხედარი დიდი პატივით წაასვენეს თბილისში და დაკრძალეს წმინდა ნინოს ეკლესიის ეზოში. ჰყავდა ცოლი — ალექსანდრა ილიას ასული ხარაშვილი და ქალიშვილი — დარეჯანი.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „ერთობა", №67, - 23 მარტი, 1918, - გვ. 2;
* გაზ. „ერთობა", №69, - 25 მარტი, 1918, - გვ. 2;
* გაზ. „ერთობა", №72, - 29 მარტი, 1918, - გვ. 2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი მერკვილაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი მერკვილაძე** (დ. 1 აგვისტო, 1898, შილდა — გ. 7 მაისი, 1987) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1943), საქართველოს სსრ დამსახურებული მასწავლებელი, საქართველოს სსრ ფიზკულტურის და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
---------

1921–1925 წლებში იყო ქართული დივიზიის ინსპექტორი სპორტში. 1921–1987 წლებში მუშაობდა განათლების სისტემის ორგანოებში. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოში უმაღლესი სპორტული განათლების, სპორტში სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა და, განსაკუთრებით, ბავშვთა შორის სპორტული მუშაობის ორგანიზაციისა და ფართოდ გაშლის საქმეში. 1933 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა ფიზკულტურის ფაკულტეტი; მისი თაოსნობით 1934 წელს თბილისში გაიხსნა საბჭოთა კავშირში პირველი სპორტული სკოლა. მისი სახელი ეწოდა მის მიერ დაარსებულ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატს. 

ავტორია თხზულებებისა „ქართული მოძრავი თამაშობანი" (1922), „ფიზიკური კულტურის მეთოდიკის საკითხები დაწყებით სკოლაში" (1949), „ფიზიკური აღზრდა დაწყებით კლასებში" (1980).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 661, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 589.

პერიოდიკა
---------

* *გაჩეჩილაძე, თ.* გიორგი მერკვილაძე 80 წლისაა. აზრისა და საქმის კაცი // „ლელო", 10 დეკემბერი, 1978, № 241 (6296), გვ. 3.
* *გოგელია, არჩილ.* გიორგი მერკვილაძე // „ლელო", 24 სექტემბერი, 1983, № 183 (7494), გვ. 2.
* გიორგი მერკვილაძე // „ლელო", 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2.
* *გუგუშვილი, ნოდარ.* უკანასკნელი მოჰიკანი // „ლელო", 12 მაისი, 1987, № 92 (9503), გვ. 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი მერკვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი მერკვილაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გერმოგენი** (დ. დაახლ. 1530 — გ. 17 თებერვალი, 1612) — მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი. რუსული მართლმადიდბლური ეკლესიის წინამძღვარი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 17 თებერვალი და 12 მაისი ახალი სტილით - 1 მარტი და 25 მაისი.

ბიოგრაფია
---------

პატრიარქი დონელი კაზაკების ჩამომავალი იყო. იგი ჯერ ხუცესად მსახურობდა ყაზანში, შემდეგ კი ბერად აღიკვეცა და მაცხოვრის ფერისცვალების მონასტრის არქიმანდრიტად იქნა დადგენილი. 1589 წელს გერმოგენს ეპისკოპოსადაც დაასხეს ხელი და იგი პირველი ყაზანელი მიტროპოლიტი გახდა.

წმინდანის ყაზანში მსახურების წლებში მოხდა ყაზანის ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატის გამოჩინება.

1606 წლის 3 ივლისს წმინდა გერმოგენი მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის საპატრიარქო ტახტზე აღსაყდრდა.

წმინდა გერმოგენის პატრიარქობის წლებს დაემთხვა რუსეთში ცრუ-დიმიტრისა და პოლონეთის მეფის, სიგიზმუდ III-ის შემოჭრა. წმინდა გერმოგენი თანამემამულეებთან ერთად აღსდგა ქვეყნის და ეკლესიის დასაცავად. 1610 წლის 11 დეკემბერს თვითმარქვია მოკლეს, მაგრამ მოსკოვი კვლავინდებურად საფრთხეში იყო: შიგ პოლონელები და სიგიზმუდ III-ის ერთგული, მოღალატე ბოიარები პარპაშებდნენ. პატრიარქ გერმოგენის მიერ მთელი ქვეყნის ქალაქებსა და სოფლებში დაგზავნილი ეპისტოლეები რუს ხალხს მოსკოვის განთავისუფლებისა და კანონიერი მეფის არჩევისკენ მოუწოდებდა. მოსკოველებმა ამბოხი დაიწყეს, პოლონელებმა კი პასუხად ცეცხლს მისცეს ქალაქი და კრემლში გამოიკეტნენ. მათ მოღალატეების დახმარებით პატრიარქი გერმოგენი ტახტიდან ჩამოაგდეს და გუშაგთა ზედამხედველობის ქვეშ ჩუდოვის მონასტერში გამოამწყვდიეს. ალყაშემორტყმული პოლონელები წმინდა პატრიარქთან ელჩებს ელჩებზე გზავნიდნენ და ითხოვდნენ, რუსი მოლაშქრეებისათვის ქალაქის დატოვება ებრძანებინათ. მღვდელმთავარი პასუხობდა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„რას მემუქრებით? მე მხოლოდ ღვთისა მეშინია. თუ თქვენ გახვალთ მოსკოვიდან, მე მოვუწოდებ რუს მხედრობას, რომ დატოვონ ქალაქი, მაგრამ თუ დარჩებით, ვაკურთხებ მათ, რომ წინ აღიდგნენ და მართლმადიდებლური სარწმუნოების დასაცავად სისხლი დასთხიონ"." |
|  |  |

 პატრიარქმა ერმოგენმა რუს ხალხს უკანასკნელი ეპისტოლე უკვე საპყრობილედან გამოუგზავნა: იგი აკურთხებდა მათ განმათავისუფლებელ ბრძოლას დამპყრობლების წინააღმდეგ. რუსმა მხედარმთავრებმა ურთიერთშეუთანხმებელი მოქმედების გამო ვერ შეძლეს კრემლის აღება და ერის სულიერი მამის განთავისუფლება. ცხრა თვეზე მეტი ხნის მანძილზე იტანჯებოდა იგი სატუსაღოში, სადაც 1612 წლის 17 თებერვალს შიმშილისგან ძალაგამოცლილი მოწამეობრივად აღესრულა.

რუსი ხალხის განმათავისუფლებელი ბრძოლა წარმატებით დაგვირგვინდა. მღვდელმოწამის ცხედარი მადლიერმა ხალხმა ჩუდოვის მონასტერში დაკრძალა, იქიდან კი, 1654 წელს, მოსკოვის მიძინების ტაძარში გადაასვენა. წმინდა პატრიარქის კანონიზაცია მოხდა 1913 წლის 12 მაისს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 127.
* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001
**გერმანული ნაგაზი** (გერმ. Deutscher Schäferhund) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნეში.

დღევანდელი სახით გერმანული ნაგაზი გამოიყვანა მაქს ფონ შტეფანიცმა XIX საუკუნის ბოლოს. ვიურტემბერგის, ტიურინგის და ბავარიის მეცხვარე ძაღლების შეჯვარებით ფონ შტეფანიცმა მიიღო ლამაზი, ფხიზელი, დამჯერი გერმანული ნაგაზი. 1915 წლამდე გამოფენებზე გამოჰყავდათ როგორც გრძელბალნიანი, ასევე მოკლებალნიანი ნაგაზები. დღესდღეობით უმეტეს ქვეყანაში გამოფენაზე დაიშვება მხოლოდ მოკლებალნიანი ნაგაზი. მნიშვნელობა აქვს ბალნის შეფერილობასაც. გამოფენაზე დაიშვება შავი-წითური, შავი-ნაცრისფრით და შავი შეფერილობის ძაღლები. ზოგიერთ ქვეყანაში აკრძალულია ყვითელი და კრემისფერი სახესხვაობები. ჯერ კიდევ ისტორიკოსი ტაციტი წერდა "მგლის მსგავს ძაღლზე რეინის მიმდებარე მიწებიდან". სრულებით შესაძლებელია, რომ გერმანული ნაგაზი და მისი ახლომონათესავე ჰოლანდიური და ბელგიური ნაგაზები დღევანდელი სახით ჯერ კიდევ ათასი წლის წინ არსებობდნენ. პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისისთვის გერმანული ნაგაზი ძალიან პოპულარული გახდა გერმანიაში და მალე მთელ მსოფლიოში გავრცელდა. 

უწესრიგო შეჯვარებამ გამოიწვია ფიზიკურ ჯანმრთელობასთან და ყოფაქცევასთან დაკავშირებული პრობლემები. ძალიან ხშირია ართრიტები, თვალის, კუჭ-ნაწლავის დაავადებები და სხვა. ხშირად ვლინდება ნევროზულობა, სიმხდალე, ან აგრესია სხვა ძაღლების მიმართ. გერმანული ნაგაზის თავი საკმაოდ ვიწროა, ყურებს შორის მანძილი პატარაა, ნუშისებრი თვალები შედარებით ღრმადაა განლაგებული, კუდი გრძელი ბეწვითაა დაფარული, კისერი საშუალო სიგრძისაა კარგად განვითარებული კუნთებით. მშვიდ მდგომარეობაშიც კი ძაღლს ყურადღება გამახვილებული აქვს და ენერგიითაა სავსე. გერმანული ნაგაზი კარგად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას, ასევე კარგად გრძნობს თავს ცივ კლიმატში, ადვილია მისი გაწვრთნა, კარგი მოდარაჯეა, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანული ნაგაზი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გერმანული ნაგაზი***
**გერმანული პინჩერი** (გერმ. Deutscher Pinscher) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVIII საუკუნეში.

ეს ტერიერი გერმანელი ფერმერების უნივერსალური დამხმარეა. ის ანადგურებს მღრღნელებს, იცავს შინაური ცხოველების ფარებს და ადამიანის საცხოვრებელს, გარდა ამისა, ის არის ჯუჯა პინჩერის წინაპარი და "თავისი წვლილი შეიტანა" დობერმანის შექმნაში. გერმანული პინჩერი ლამაზი, საშუალო ზომის ძაღლია მოკლე, მბზინავი ბალნით. მისგან შეიძლება გამოსულიყო იდეალური კომპანიონი, მაგრამ აუხსნელი მიზეზების გამო, ეს ჯიში დღესდღეობით იშვიათია. ცოცხალი და დამჯერი, მრავალმხრივი ნიჭით დაჯილდოებული გერმანული პინჩერი საიმედო, მაღალი ხმის მქონე მოდარაჯეა და ამასთან კარგად იწვრთნება. სხვა პინჩერების და ტერიერების მსგავსად, ის არასოდეს არიდებს თავს სხვა ძაღლებთან ჩხუბს, ამიტომ მისი "საბრძოლო" ინსტინქტების მოსათოკად პატრონის მხრიდან მკაცრი მოპყრობაა საჭირო.

გერმანულ პინჩერს აქვს გრძელი დრუნჩი, ხშირი, მოკლე, გლუვი, მბზინავი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოყვითალო ყავისფერი, შავი ხორბლისფრით, მუქი ყავისფერი. მუქი, ოვალური თვალები საშუალო ზომისაა. გერმანული პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანული პინჩერი (ინგლისური)
ოქროს „გერმანული ჯვარი"
**„გერმანული ჯვარი"** (გერმ. Das Deutsche Kreuz) — მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი გერმანული სამხედრო ჯილდო. ოფიციალურად „ომის ორდენი" (გერმ.: *Kriegsorden*). არსებობდა ორდენის 2 სახეობა: ვერცხლის და ოქროსი. იგი დაარსებულ იქნა 1941 წლის 28 სექტემბერს. 1944 წელს დამზადებულ იქნა ორდენის კიდევ ერთი სახეობა — „გერმანული ჯვარი" ბრილიანტებით, თუმცა ეს უკანასკნელი ოფიციალურად არ დაკანონებულა და ამ ორდენით არც არავინ დაუჯილდოებით.

ფორმა
-----

„გერმანული ჯვარი" წარმოადგენს რვაქიმიან ვერცხლის ვარსკვლავს. მასზე გამოსახულია ვერცხლის ან ოქროს სტილიზირებული დაფნის გვირგვინი, რომელზეც ამოგრავირებულია ორდენის დაარსების წელი. დაფნის გვირგვინში მოთავსებული იყო სვასტიკა.

დაჯილდოება
----------

„გერმანული ჯვრის" ორდენის დაარსება გამოიწვია იმ გარემოებამ, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს ვერმახტის ბევრი მებრძოლი დაჯილდოებულ იქნა I და II ხარისხის რკინის ჯვრით, რომლებიც შემდგომში „რკინის ჯვრის რაინდის ორდენით" დაჯილდოების პირობებს ვერ აკმაყოფილებდნენ.

იმისათვის, რომ ეს მებრძოლები გამოჩენილი მამაცობისათვის მომავალშიც დაეჯილდოებინათ დაარსდა „გერმანული ჯვარი". მიუხედავად იმისა, რომ „გერმანული ჯვარი" ოფიციალურად „რკინი ჯვრის" ხარისხს არ წარმოადგენდა, დაჯილდოებისათვის მებრძოლს უკვე მოპოვებული უნდა ჰქონოდა I და II ხარისხის „რკინის ჯვარი". ამის შემდეგ „მრავალჯერ ჩადენილი განსაკუთრებული მამაცობისათვის ან მრავალჯერ წარმატებული მეთაურობისათვის" ვერმახტის მებრძოლები ჯილდოვდებოდნენ :გერმანული ჯვრით".

„გერმანული ჯვარი" შეიძლება მივიჩნიოთ „ჰოენჰოლერნთა სამეფო ოჯახის ორდენის რაინდის ჯვრის" შემცვლელად რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს „რკინის ჯვრისა" და „პურ ლე მერიტის" შორის შუალედურ ორდენად ითვლებოდა. 

ოქროს „გერმანული ჯვარი" დაახ. 38 000-ჯერ გაიცა, ხოლო ვერცხლისა დაახ. 2000-ჯერ.

ტარების ფორმა
-------------

„გერმანულ ჯვარს" განსხვავებით სხვა ორდენებისაგან ატარებდნენ მარჯვენა მკერდზე. იმისათვის რომ ორდენს მებრძოლებისათვის (ტანკისტები, მფრინავები) ხელი არ შეეშალა ბრძოლაში დამზადებულ იქნა მისი სტიკერული ვარიანრიც.

გერმანული ჯვრის სტიკერული ვარიანტი
### 1945 წლის შემდეგ

გერმანიაში 1957 წლის „კანონით ტიტულების, ორდენებისა და საპატიო ნიშნების შესახებ" ორდენების ტარება ნაცისტური სიმბოლიკით აკრძალულია. აკრძალული მათი დამზადება, შეთავაზება, გაყიდვა და ზოგადად საზოგადოებაში გამოტანა. 

აქედან გამომდინარე „გერმანული ორდენის" ტარება მხოლოს სვასტიკის გარეშეა ნებადართული. ვერცხლის ორდენზე სვასტიკის ნაცვლად ჩასმულ იქნა საბრძოლო დამსახურების ჯვარი ხმლებით, ოქროს ორდენზე კი რკინის ჯვარი.

ლიტერატურა
----------

* K.-G. Klietmann (2004): *Auszeichnungen des Deutschen Reiches 1936–1945.* 11. A. Stuttgart, 47-51, ISBN 3-87943-689-4
* Klaus D. Patzwall: *Das Deutsche Kreuz*. Norderstedt, Band 1, ISBN 3-931533-46-8; Band 2, ISBN 3-931533-45-X
**გერჰარდ რიხტერი** (გერმ. Gerhard Richter; დ. 9 თებერვალი, 1932, დრეზდენი) — გერმანელი მხატვარი.

სამხატვრო განათლება მიიღო დრეზდენის ხელოვნებათა აკადემიაში (1951). მისი მასწავლებლები იყვნენ კარლ ფონ აპენი, ულრიხ ლომარი და უილ გროჰმანი. კარიერის ამ ადრეულ პერიოდში აქვს მას შექმნილი მიურალი „ზიარება პიკასოსთან" (1955), როგორც აკადემიის საბაკალავრო ნაშრომი. მას მოჰყვა მეორე მიურალი გერმანიის ჰიგიენის მუზეუმისთვის სახელწოდებით „ლებენსფროიდე" (სიცოცხლის სიხარული), როგორც სადიპლომო ნაშრომი.

ორივე ნაშრომი საღებავით დაფარეს იდეოლოგიური მოსაზრებით, მას შემდეგ რაც რიხტერი აღმოსავლეთიდან დასავლეთ გერმანიაში გაიქცა (2 თვეში ბერლინის კედლის აღმართვიდან); გერმანიის გაერთიანების შემდეგ კედლის ნახატი „ლებენსფროიდე" შემთხვევით აღმოაჩინეს მუზეუმის კიბის უჯრედის ერთ-ერთ კედელზე.

1957-61 წლებში რიხტერი მთავარ შეგირდად მუშაობს აკადემიაში და გდრ-ის მთავრობის დავალებებს ასრულებდა. ამ პერიოდში ის ინტენსიურად მუშაობდა მიურალზე „არბაიტერკამპფ" (მუშის ბრძოლა), ზეთის ტილოებზე (მათ შორის აღმოსავლეთ გერმანელი მსახიობი ანგელიკა დომროსისა და რიხტერის პირველი მეუღლის პორტრეტებზე), რამდენიმე ავტოპორტრეტსა და დრეზდენის პანორამაზე სახელწოდებით „შტადტბილდ" (ქალაქის პანორამა, 1956).

რიხტერი მოწვეული პროფესორი იყო სახვითი ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში, ჰამბურგი, და ნოვა სკოტიას ხელოვნებისა და დიზაინის კოლეჯში რამდენიმე წელი, სანამ დიუსელდორფის ხელოვნების აკადემიის პროფესორი გახდებოდა 1971 წელს. 1983 წელს რიხტერი კელნში გადადის, სადაც ის დღემდე ცხოვრობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გერჰარდ რიხტერი***

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***გერჰარდ რიხტერი***

* Official website with comprehensive image database, biography, literature list and timeline
* Gerhard Richter დაარქივებული 2006-06-14 საიტზე Wayback Machine.  at Solomon R. Guggenheim Museum
* Gerhard Richter Archive (State Art Collections Dresden, Germany)
* Gerhard Richter დაარქივებული 2009-09-04 საიტზე Wayback Machine.  at Galerie Ludorff, Düsseldorf, Germany
* Thomas Dreher: Gerhard Richter: Atlas (1989) Review of an exhibition at the Lenbachhaus Munich 1989, in German



1. 1 2 3 4 5 6 7 8  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
გრიგორი რაევი
**გრიგორი ივანეს ძე რაევი** (დ. 1863, პიატიგორსკი — გ. 1957) — რუსი ფოტოგრაფი. მოღვაწეობდა ჩრდილოკავკასიაში.

ბიოგრაფია
---------

გრიგორი რაევი დაიბადა პიატიგორსკში 1863 წელს და იქვე 15 წლის ასაკში დაიწყო ფოტოგრაფიის დაუფლება. 

რაევის პირველი დამრიგებელი იყო ფოტოგრაფი და კავკასიის მცოდნე ალექსანდრე ენგელი, „ჩემი მასწავლებელი ვენადან", როგორც ამბობდა მასზე მისი მადლიერი მოწაფე. ის თან ახლდა ენგელს კავკასიაში მოგზაურობისას. მას ასევე მოუწია მუშაობა ი. ლანგეს ხელმძღვანელობითაც.

გრიგორი რაევმა ფოტოგრაფიას მიუძღვნა თავისი ცხოვრების 75 წელი. მან სახელი გაითქვა როგორც კავკასიის ფოტოისტორიკოსმა და მხატვრული ფოტოს დიდოსტატმა.

1887 წელს რაევმა თავისი ფოტოატელიეები გახსნა პიატიგორსკში და კისლოვოდსკში. იღებდა მხოლოდ თვითონ. 1895 წელს ის დააჯილდოვეს მედალით „შრომისმოყვარეობისთვის და ხელოვნებისთვის ფინანსთა სამინისტროსგან". თავისი პირველი ჯილდო, საიმპერატორო რუსული ტექნიკური საზოგადოების ვერცხლის მედალი, 25 წლის გრიგოლ რაევმა მიიღო 1888 წელს. მის ჯილდოებს შორისაა 1909 წელს მიღებული გეგოგრაფიული საზოგადოების ვერცხლის მედალი, 4 ოქროს და 9 ვერცხლის მედალი, მრავალი დიპლომი და საპატიო ლეგიონის ფრანგული ორდენი.

რუსი ბუნებისმეტყველების და ექიმების ХII ყრილობის დროს გამართულ ალპინიზმის გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო კავკასიის მთის საზოგადოების სამკერდე ნიშანი და დროშა, მთის სღჭურვილობა, რაევის მიერ გადაღებული ფოტოების დიდი კოლექცია რომელიც მან საჩუქრად გადასცა საზოგადოებას. 

კავკასიის მთის საზოგადოების ერთ-ერთი პირველი და აქტიური წევრი, ამ საზოგადოების თავმჯდომარის ამხანაგი საექსკურსიო კომისიის წევრი გ. რაევი კარგად იცნობდა კავკასიის ყველაზე შორეულ კუთხეებსაც, ფოტოებს იღებდა ყრუ ხეობებშიც და ბუმბერაზი იალბუზის მწვერვალებზეც. დაუღალავმა მოგზაურმა რაევმა კარგად შეისწავლა ყირიმი, მოიარა ევროპის და აზიის მრავალი ქვეყანა, ფოტოებზე აღბეჭდა ისტორიის და კულტურის მრავალი ძეგლი.

რაევს ეკუთვნის ლერმონტოვის ხსოვნასთან დაკავშირებული მრავალი უნიკალური ნაწარმოები. 1881 წელს მან გადაიღო პიატიგორსკში პოეტის დაღუპვიდან 40 წლისთავის აღნიშნვა. 1889 წელს ის ავიდა სპასის ეკლესიაზე და იქიდან გადაიღო რუსეთში ლერმონტოვის პირველი ძეგლის გახსნა. მის ნამუშევრებს შორისაა პოეტის სახლის პირველი ფოტოები, მაშუკის ძირში საბედისწერო დუელის ადგილის ფოტო, ლერმონტოვის მიერ შექებული ადგილების ფოტოები.

გ. რაევმა იცხოვრა ხანგრძლივი და საინტერესო ცხოვრება, "კავკასიის ფოტოგრაფიის ბაბუამ" თავისი 90 წლის იუბილე გადაიხადა პიატიგორსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში, მეგობრებსა და კოლეგებს შორის. კიდევ 4 წლის შემდეგ მან განასრულა თავისი მიწიერი გზა. 

გრიგორი რაევი ითვლება ჩრდილოკავკასიის ფოტოგრაფად, თუმცა არაერთი ფოტო აქვს გადაღებული საქართველოს სამხედრო გზაზე საქართველოშიც. მის ფოტოკოლექციაში დაცულია ასევე სტერეოფოტოებიც.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრიგორი რაევი***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლაი მარკელოვი, „კავკასიის ფოტოისტორიკოსი გრიგორი ივანოვიჩ რაევი"
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გრიგოლ**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გრიგოლ**. |

**გრიგოლი** — მსხვილი ფეოდალი, რომელმაც ისარგებლა ქართლის ერისმთავარ ჯუანშერ არჩილის ძის გარდაცვალების (787 წ.) შემდეგ შექმნილი სიტუაციით, კახეთი დამუკიდებელ სამთავროდ გამოაცხადა და კახეთის პირველი მთავარი (787-827 წწ.) გახდა. 

კახეთის მთავრებმა თავიდანვე მიიღეს ქორეპისკოპოსის ტიტული. მკვლევართა უმეტესობის აზრით, ქორეპისკოპოსი ბიზანტიური სასულიერო ტიტულია და სასოფლო თემის განმგებელ უსამწყსოო ეპისკოპოსს ნიშნავს, თუმცა არსებობს საწინააღმდეგო მოსაზრებაც, რომლის თანახმადაც ტერმინი ადგილობრივი წარმოშობისა უნდა იყოს. კახეთის მთავრების ტიტული უნდა მომდინარეობდეს წანართა ქორეპისკოპოსის სახელწოდებიდან. წანარები დღევანდელი ხევის (ყაზბეგის რაიონის) ტერიტორიაზე მცხოვრები ტომი იყო, რომელმაც აქტიური მონაწილეობა მიიღო არაბთა წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში. სწორედ წანარებზე დაყრდნობით ატარებდა გრიგოლი თავის საშინაო თუ საგარეო პოლიტიკას. 

VIII საუკუნის დასასრულიდანვე იწყება კახეთის სამთავროს გაძლიერება. მაას შემოუერთდა კუხეთი (დღევანდელი გარეკახეთი) და გარდაბანი (მტკვრის მარჯვენა სანაპირო დებადასა და შამქორს შორის). კახეთის მთავარმა დაიპყრო შიდა ქართლიც, რის გამოც მას შეტაკება მოუხდა აშოტ I კურაპალატთან. აშოტს მიემხრო აფხაზთა მეფე, გრიგოლს კი - თბილისის ამირა. გრიგოლი დამარცხდა და იძულებული გახდა დაეთმო შიდა ქართლის დიდი ნაწილი, თუმცა ქართლის ტერიტორია მდინარე ქსნის აღმოსავლეთით კახეთის სამთავროს შემადგენლობაში დარჩა. 

გრიგოლს, როგორც ჩანს, მემკვიდრე არ დარჩენია და მისი გარდაცვალების შემდეგ კახეთის სამთავროში დღის წესრიგში დადგა ტახტის მემკვიდრეობის საკითხი.

ლიტერატურა
----------

* *პაპუაშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 267.
* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი - „საქართველოს მეფეები", 2007 წ.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ჯუანშერი | **კახეთის ქორეპისკოპოსი**787 - 827 | შემდეგი:ვაჩე |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კახეთის ქორეპისკოპოსები და მეფეები |
| --- |
|  |
| 
გრიგოლი **·** ვაჩე **·** სამოელი **·** გაბრიელი **·** ფადლა I **·** კვირიკე I **·** ფადლა II **·** კვირიკე II **·** დავითი **·** კვირიკე III  **·** გაგიკი  **·** აღსართან I  **·**  კვირიკე IV  **·**  აღსართან II |

 |
იოანე მახარობლის ეკლესია
წმინდა გიორგის ეკლესია
**გომისჯვრის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომისჯვარში, თარიღდება ფეოდალური ხანით. შემორჩენილია რამდენიმე ნასახლარი ბუდე, მიწაში ვერტიკალურად ჩადგმულია რამდენიმე დიდი ზომის ქვევრი. იპოვება გვიანდელ ფეოდალურ ხანისთვის დამახასიათებელი, მოწითალოდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. ნასოფლარის აღმოსავლეთით განაპირას ჩანს ფილაქვებით ნაგები, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დამხობილი რამდენიმე ქვაყუთი. ნასოფლარზე თავდაპირველად ყოფილა კოშკი, ერთმანეთისგან ათიოდე მეტრით დაშორებული დარბაზული ეკლესია (დღეისთვის მხოლოდ ორია შემორჩენილი), სასახლე (ნანგრევებიღაა) და თაღით გადახურული აუზიანი წყარო. ერთ-ერთი (იოანე მახარობლის) ეკლესიის წარწერის თანახმად აქ ლევან ბატონიშვილის (XVII საუკუნე) რეზიდენცია იყო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გომისჯვრის იოანე მახარებლის ეკლესია
* გომისჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* *კვიტაიშვილი რ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 149.
ჩრდილოეთ-დასავლეთი მხარე
**გომისჯვრის კოშკი** – კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომისჯვარში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, ნასოფლარის სასაფლაოზე. 

ადგილი მოსახლეობის გადმოცემით, თარხნიშვილებს ეკუთვნოდათ. სტილისტური ნიშნებით განეკუთვნება XVII საუკუნეს. კოშკი დაზიანებულია: პირველი სართული სანახევროდ მიწითაა ამოვსებული, სართულშუა გადახურვა და სახურავი ჩანგრეულია, აივნები აღარ აქვს (დარჩენილია აივნების კოჭების ბუდეები), მეოთხე სართულის აივანზე გასასვლელი კარი ამოშენებულია. შვიდსართულიანი კვადრატული კოშკი (7,15 X 7,15 მ; სიმაღლე 16,6 მ, კედლის სისქე 1,5 მ) ნაგებია რიყის ქვით, გამოყენებულია ნატეხი ქვაც. კოშკი ზემოთ თვალსაჩინოდ ვიწროვდება. შესასვლელი დასავლეთითაა, 3,5 მეტრის სიმაღლეზე, მეორე სართულის დონეზე. ამ სართულის ოთხივე კედელში ორ-ორი სათოფურია, ჩრდილო-აღმოსავლეთისა და სამხრეთ დასავლეთ კედლებში ნიშებიცაა, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში - ბუხარი. სულ ზემოთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ მხარეს თითო სალოდეა. სართულები ერთმანეთს ხვრელობებით და მისადგმელი კიბეებით უკავშირდებოდა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გომისჯვრის კოშკი***

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, 1990.
**აუგუსტო სანდინოს საერთაშორისო აეროპორტი** (ესპ. Aeropuerto Internacional Augusto C. Sandino) — მთავარი აეროპორტი ნიკარაგუის დედაქალაქ მანაგუაში. 1968 წელს გახსნილ აეროპორტს დაარქვეს **Las Mercedes Airport**, მოგვიანებით, 1980-იან წლებში ნიკარაგუის ეროვნული გმირის სანდინოს სახელი უწოდეს. 2001 წელს კი არნოლდო ალემანმა **მანაგუის საერთაშორისო აეროპორტი** დაარქვა. 2007 წელს კი კიდევ ერთხელ გადაარქვეს სახილი და ისევ სანდინოს სახელი დაარქვეს, დანიელ ორტეგას ინიციატივით.

8,015 ფუტის სიგრძის ასაფრენი ზოლი 194 ფუტის სიმაღლეზე მდებარეობს. ყოველ წელიწადში გადაჰყავს 1,1 მილიონი ადამიანი და ცენტრალური ამერიკის ყველაზე გადატვირთულ აეროპორტებს შორის მეხუთე ადგილზეა.

ისტორია
-------

1942 წლის 22 იანვარს ნიკაარგუის მთავრობამ და პანამერიკულმა ავიახაზებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის ძალითაც უნდა აეშენებინათ აეროპორტი "Las Mercedes Airport"-ის სახელით. მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 1968 წლის 4 ივლისს აეროპორტი საზეიმოდ გახსნა ანასტასიო სომოსა დებაილემ. თავის დროზე მას ბოინგ 707-ის მიღების შესაძლებლობა ჰქონდა.

1970-იანი წლების დასაწყისში იგი კიდევ უფრო დაიხვეწა და იმ დრიოს თანამედროვე სტანდარტებს მიუახლოვდა. მას გააჩნდა ოთხი ჯანმრთელობის ზედამხედველი, რვა გამცილებელი და ათი მებაჟე. სრულად იყო აღჭურვილი კონდინცირების აპარატურით, ხმის გამაძლიერებლებით. ასევე მის ტერიტორიაზე მოწყობილი იყო რესტორანი. აეროპორტს შეეძლო ერთდდროულად სამი თვითმფრინავის მიღება. ფრენებს ახორციელებდნენ პანამერიკული სამყაროს ავიახაზები, იბერია, ლანიკა ეარლაინი, ნიკარაგუის ავიახაზები და სხვა უფრო მცირე მასშტაბის ავიახაზები.

სანდინისტები გამარჯვების შემდეგ, მათ მხოლოდ სახელი შეუცვალეს. სხვა მხრივ ყურადღება რა მიუქცევიათ და ოდესღაც თანამედროვე აეროპორტმა მოძველება დაიწყო. ასე იყო 1996 წლამდე, როცა მრავალწლიანი ინტერვალის შემდეგ კვლავ გაახლეს. ამ დროს დამონტაჟდა ორი დახურული ხიდი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ნიკარაგუისა და ნიკარაგუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
აცეტილენის სამგანზომილებიანი მოდელი
**აცეტილენი** (იუპაქის მიხედვით **ეთინი**) — უჯერი ნახშირწყალბადი, ალკინის ჰომოლოგიური რიგის პირველი წევრი რომელშიც ორი ნახშირბადი და ორი წყალბადი შედის: CH≡CH. აცეტილენი აღმოაჩინა ინგლისელმა ქიმიკოსმა ედმუნდ დეივიმ 1836 წელს. სინთეზურად, ნახშირისა და წყალბადისგან მიიღო ფრანგმა ქიმიკოსმა მარსელენ ბერთლომ 1862 წელს. აცეტილენის მსოფლიო წარმოება რამდენიმე მილიონ ტონას აღწევს.

დახასიათება
-----------

უფერო აირი, დნობის ტემპერატურა — 80,8 °C, სიმკვრივე — 1,171კგ/მ³. კარგად იხსნება აცეტონში, ცუდად წყალსა და მეტ წილ გამხსნელებში. აცეტილენისა და ჰაერის ნარევი (აცეტილენი მოცულობით 2.3-80.7%) ფეთქებადია. აცეტილენს ნარკოტიკული ზემოქმედების უნარი აქვს. მას ინახავენ და გადააქვთ მაღალი წნევის ქვეშ, ფოლადის სპეციალური ბალონებით, აცეტონ–ხსნარის სახით.

აცეტილენს ახასიათებს უჯერი ნახშირწყალბადების თვისებები: ადვილად იერთებს წყალბადს, ჰალოგენებს, ჰალოგენწყალბადებს, წყალს, სპირტებსა და სხვებს.

აცეტილენის წვისას გამოიყოფა სითბოს დიდი რაოდენობა(14000 კკალ/მ³), აცეტილენ–ჟანგბადის ალის მაქსიმალური ტემპერატურაა 3150 °C. მას ხშირად იყენებენ ლითონთა დასამუშავებლად(ჭრა, შედუღება).

გამოყენება
----------

იგი მრავალი სამრეწველო პროდუქტის ნედლეულია. ასე მაგალითად, აცეტილენთან ქლორწყალბადის მიერთებით იღებენ ვინილქლორიდს CH2=CHCl – პლასტმასების წარმოების საწყის პროდუქტს; ციანმჟავას მიერთებითმიიღება აკრილონიტრილი CH2=CHCN —სინთეზური კაუჩუკებისა და ბოჭკოების წარმოების საწყისი პროდუქტი; აცეტილენის ჰიდრატაციით(იხ. კუჩეროვის რეაქცია) მიიღება აცეტალდეჰიდი CH3CHO—ძმარმჟავას წარმოების საწყისი პროდუქტი. აცეტილენისგან იღებენ აგრეთვე ვინილაცეტილენს, ვინილურ ეთერებს, პოლივინილაცეტატს, პოლივინილის სპირტს და ასე შემდეგ.

მიღება
------

ამჟამად აცეტილენს იღებენ გერმანელი ქიმიკოსის ფრიდრიხ ველერის მეთოდით (1862) — კალციუმის კარბიდზე წყლის მოქმედებით:

CaC2 + 2H2O → Ca(OH)2 + C2H2
აგრეთვე ბუნებრივი აირების, უმთავრესად მეთანის, თერმოჟანგვითი კრეკინგით:

6CH4 + 4O2 →C2H2 + 8H2 + 3CO+CO2 + 3H2O
აცეტილენის მიღება ელექტროკრეკინგითაც–ვოლტას რკალში მეთანის გატარებით(1600 °C):
2CH4→C2H2+3H2

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალკინი

სქოლიო
------

1. ↑  ქსე–ს 1977 წლის მონაცემებით

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 73.
**აძაბა**, **აძაბის მღვიმე**, **ეშერის მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ა/რ-ში,
სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეშერის პლატოზე, მდინარე გუმისთის აუზში, ზღვის დონიდან 245 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. მღვიმე იწყება მაღალი შესასვლელით (სიმაღლე 10-12 მ, სიგანე 5 მ). იგი სიღრმეში თანდათან ვიწროვდება (2-4X2-3 მ) და გვირაბის ფორმას იღებს. მღვიმის ჭერი წინა ნაწილში რამდენიმე ადგილას იხსნება. ძირითადი მაგისტრალი ინვითარებს განშტოებებს ვიწრო ნაპრალის სახით. მღვიმე ბოლო ნაწილში ორად იტოტება. ძირითადი მაგისტრალი ნახევარსიფონის შემდეგ უკავშირდება დარბაზს და შემდეგ სიფონით თავდება. მღვიმის ჯამური სიგრძე 280 მ აღწევს, ხოლო ძირითადი მაგისტრალი 160 მ. სტალაქტიტები და სტალაგმიტები სუსტადაა განვითარებული. მექანიკური ნალექებიდან გვხვდება ნგრევის ადგილობრივი მასალა (კირქვის ლოდები); ორგანოგენულიდან — გუანო. ჰავა დინამიურია. მღვიმეში გამდინარე ნაკადი ოთხ მოზრდილ ტბას აჩენს. მღვიმეში მოიპოვება ნიჩაბფეხიანი უდაბლესი კიბოები, ღამურები, ტოლფეხიანები, ობობები, მწერები და სხვა. ადვილი გასასვლელია, არსებობს გეგმა და ჭრილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აძაბის ფარდული
* აძაბის გვირაბი

ლიტერატურა
----------

* *ტატაშიძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 270.
* ყიფიანი შ. ტინტილოზოვი ზ. ოქროჯანაშვილი არს. ჯიშკარიანი ვ. საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ. 1966

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 19.
**აძიკვი** — XI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლი, მანგლისის სამხრეთ-დასავლეთით 20 კმ-ზე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი), ისტორიულ ალგეთის ხეობაში. თლილი ქვის მოზრდილი ფილებით შემოსილი ერთნავიანი ეკლესია ორი მინაშენით. როგორც ისტორიული, ისე ძველი ქართული სახვითი ხელოვნების თვალსაზრისით საყურადღებოა ბარელიეფი, რომელიც დატანებულია აძიკვის ეკლესიაზე მიშენებული ეგვტერის კედელში (1,85 × 0,85 მ, ბაზალტი, პირი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში). მასზე გამოსახულია ოთხი მამაკაცი (მკვლევართა ვარაუდით - დიდებულები). ბარელიეფს ოთხივე მხრივ შემოუყვება ასომთავრული წარწერა (პალეოგრაფიულად X-XIII სს.). ბარელიეფზე გამოსახულ პირთა სახელებს მკვლევრები სხვადასხვანაირად კითხულობენ: "ელქატმონ, შოთაჲ, გამრეკელ, ავაგ" (ინგოროყვა, პ. თხზ. კრ. ტ. 1, 1963); "შოთაჲ, გამრეკელ, ბეშქენ, ვარაზბაკურ" (ბერძენიშვილი, ნ. საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, 1964). პ. ინგოროყვას ვარაუდით, ბარელიეფზე შეიძლება გამოსახული იყო შოთა რუსთაველი. ნ. ბერძენიშვილის აზრით, ბარელიეფის ხასიათი და წარწერა თვით აძიკვის ასომთავრულ წარწერას (XI-XII სს.) უნდა უკავშირდებოდეს და იურიდიული აქტის (მიწის შეწირვის) დამტკიცება-მოწმობას გამოხატავდეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, გვ. 270, თბ. 1997
* *ციციშვილი ი.* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 75-76, თბ. 1977

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| 
აძიკვი · გოხნარის ეკლესია · გუდარეხის მონასტერი · დრანეთის ტაძარი · მანგლისის სიონი · პირღებულის მონასტერი · სამშვილდის სიონი · ფიტარეთის მონასტერი · ღოუბნის ორმოცნი
 |

 |
**ანზორ ხელაშვილი** (დ. 19 აგვისტო, 1938, გურჯაანის რაიონი, სოფელი კარდანახი) — ქართველი ფიზიკოსი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი.

1965-1969 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1969-1973 წლებში ამავე ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1973-1981 წლებში მაღალი ენერგიების ფიზიკის პრობლემური სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის თეორიული ფიზიკის ლაბორატორიის გამგე; 1981-1986 წლებში მაღალი ენერგიების ფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ველის კვანტური თეორიის ლაბორატორიის გამგე; 1986-1995 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ზოგადი ფიზიკის კათედრის გამგე; 1993-2005 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი სამეცნიერო მუშაობის დარგში; 1995-2006 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე; 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტი და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის სრული პროფესორი. 2007 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტის თეორიული ფიზიკის განყოფილების გამგე.

1998 წლიდან არის ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის წევრი.
2002 წლიდან არის ამერიკის შეერთებული შტატების ფიზიკის პედაგოგთა ნაციონალური ასოციაციის წევრი
1997 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2010 — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ი. ვეკუას სახელობის პრემია
* 2009 — საქართველოს ეროვნული პრემია
* 2005 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
* 2002 — ფრიდრიხ ნანსენის საერთაშორისო ფონდის ოქროს მედალი
* 1998 — ღირსების ორდენი
* 1983 — პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ანზორ ხელაშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ანთეოს ერასტეს ძე ასათიანი** (დ. 18 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი], 1895, ქუთაისი ― გ. 16 იანვარი, 1981, თბილისი) — ქართველი ჰიგიენისტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1950), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961)

ბიოგრაფია
---------

1921–1922 წლებში იყო გაზეთ „კომუნისტის" პასუხისმგებელი მდივანი, 1924–1925 წლებში პარტიის ახალციხის სამაზრო კომიტეტის პირველი მდივანი, 1927 საქართველოს მთავლიტის უფროსი, 1935–1936 ამიერკავკასიის ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისრის პირველი მოადგილე, 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1942–1947 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო გამომცემლობის დირექტორი. 1944–1947 თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კვების ჰიგიენის კათედრის გამგე, 1947–1952 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სანიტარიისა და ჰიგიენის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1947–1974 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სოციალური ჰოგიენის და ჯანდაცვის ორგანიზაციის კათედრას. ასათიანი საქართველოს ჰიგიენისტთა საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი (1939) და თავმჯდომარეა (1963–1968), 1968 წლიდან საქართველოს მედიცინის ისტორიკოსთა საზოგადოების თავმჯდომარე. დაამუშავა რაციონალური კვებისა და სამკურნალო პროფილაქტიკურ დაწესებულებებში სამედიცინო მომსახურების გაუმჯობესების ზოგიერთი საკითხი. დაჯილდოებულია "საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 620.

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 223.