recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მარკა**. |

1 გერმანული მარკა, მონეტა
**გერმანული მარკა** (გერმ. Deutsche Mark, შემოკლებით DM, ოფიციალური კოდი DEM) — გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ოფიციალური ვალუტა 1948 წლიდან 2001 წლამდე, ასევე ოფიციალური ვალუტა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დასავლეთის საოკუპაციო ზონასა (ტრიზონია) და ბერლინის დასავლეთ სექტორში.

გერმანული მარკა 1948 წლის 21 ივლისს ტრიზონიაში, სამი დღის შემდეგ კი დასავლეთ ბერლინში სავალუტო რეფორმის საფუძველზე ოფიციალურად იქნა აღიარებული ერთადერთ კანონიერ ვალუტად ამ ტერიტორიებზე და ჩაანაცვლა მანამდე მოქმედი რაიხსმარკა. მარკა ოფიციალურ ვალუტად დარჩა 1949 წლის 23 მაისს გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დაარსების შემდეგაც. 1990 წლის 1 ივლისს გერმანულმა მარკამ შეცვალა ასევე გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მანამდე მოქმედი გდრ-ის მარკა და საერთოგერმანულ ვალუტად იქცა გაერთიანებულ გერმანიაში. 2002 წლის 1 იანვრიდან გერმანიაში ოფიციალურ ვალუტად შემოღებული იქნა ევრო, რითაც გაუქმდა გერმანული მარკა.

ლიტერატურა
----------

* Erik Hahn, Marcus Reif: Sie lebt noch, stirbt nicht – Die D-Mark ist noch immer als Gegenleistung geeignet. JURA 2008, გვ. 569–573.
* Jens Peter Paul: Zwangsumtausch. Wie Kohl und Lafontaine die D-Mark abschafften, Peter Lang Verlag, Frankfurt am Main 2010, ISBN 978-3-631-57658-8.
* Helmut Kahnt et al.: Die Geschichte der Deutschen Mark in Ost und West. Gietl, Regenstauf 2003, ISBN 3-924861-68-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გერმანული მარკა"** ვიკისაწყობში.
* გერმანული მარკის ყველა ბანკნოტი და მონეტა დაარქივებული 2011-05-21 საიტზე Wayback Machine.
* გერმანიის ვალუტის ისტორია
* გერმანული მარკის მონეტების სრული კატალოგი დაარქივებული 2009-02-01 საიტზე Wayback Machine.
* გერმანიის მარკის მუზეუმი
ნაწყვეტი მუსიკალური თემიდან
**Autumn Leaves** (ქართ. შემოდგომის ფოთლები) — მრავალჯერ ჩაწერილი სიმღერა, რომელიც გახდა ჯაზის სტანდარტი. ორიგინალი დაწერა ფრანგმა კომპოზიტორმა ჟოზეფ კოზმამ 1945 წელს, კინოსურათისთვის *Les Portes de la Nuit*, და ერქვა "Les feuilles mortes" ("მკვდარი ფოთლები"). მოგვიანებით ჯონი მერსერმა თარგმნა ლირიკა ფრანგულიდან - ინგლისურად. 1950 წლის 24 დეკემბერს ედიტ პიაფმა პირველად შეასრულა სიმღერა ორივე ენაზე. ამას მოჰყვა ნატ კინგ კოულის ქავერი, რომელიც საუნდტრეკი იყო 1956 წლის ფილმისთვის *Autumn Leaves*. კომპოზიცია არანჟირებულია: ერიკ კლეპტონის, ბილ ევანზის, ფრენკ სინატრას, სტენ გეტსის და სხვა მრავალი მუსიკოსის მიერ.

სქოლიო
------

1. ↑  ოძელაშვილი, მერაბ (2011). *ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი*,   გვ. 335.
2. ↑  Massin B. *Les Joachim – Une famille de musiciens.* Fayard, Paris, 1999.
3. ↑  The Big Show. BigShow-02. BigShow.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-26. *ციტატა:* „As carried on Internet radio at" ციტირების თარიღი: 2008-12-25.
4. ↑  ერიკ კლეპტონის ალბომი *Clapton* (2010)
5. ↑  ბილ ევანზის ალბომი *Portrait in Jazz* (1960)
6. ↑  ფრენკ სინატრას ალბომი *Where Are You?* (1957)
7. ↑  სტენ გეტსის ალბომი *Midnite Jazz & Blues* (2000)
შავკანიანი აფხაზების ოჯახი აძიუბჟიდან. *კოვალევსკი «კავკასიის ხალხები», 1914*
აფრო-აფხაზი, 1870-იანი წლები
**აფრო-აფხაზები**, *შავკანიანი აფხაზები* ან **შავკანიანი კავკასიელები**, ასევე ხალხში მიღებულია *შავი კაცი* — აფხაზების პატარა ეთნო-რასული ნეგროიდული ჯგუფი, რომელიც ძირითადად სოფელ აძუბჟაში და მდინარე კოდორის მიმდებარე სოფლებში ცხოვრობს (ჭლოუ, ფოქვეში, აგდარა, მერკულა და სხვა).

წარმომავლობა
------------

რამდენიმე ჰიპოთეზა არსებობს, თუ როგორ მოხვდნენ აფრიკელები აფხაზეთში. ისტორიკოსთა ერთი ნაწილი ვარაუდობს, რომ ისინი XVII საუკუნეში მთავარმა შერვაშიძემ იყიდა სტამბოლის მონათა ბაზარზე ციტრუსების პლანტაციებში სამუშაოდ. სავარაუდოდ, ეს იყო შავკანიანი მონების კავკასიაში ჩამოყვანის ერთადერთი და საკმაოდ უიღბლო ცდა. 

  

1927 წელს პრობლემით დაინტერესებულმა მაქსიმ გორკიმ აფხაზ მწერალთან, სამსონ ჩანბასთან ერთად მოინახულა სოფელი აძიუბჟა, სადაც შეხვდა შავკანიანებს. თავისი მოგზაურობისა და არსებული ლიტერატურის მიხედვით, ავტორმა წარმოშობის ეთიოპური ვერსია ყველაზე სწორი მიაჩნია.

### ლეგენდები

არსებობს რამდენიმე „ხალხური" ლეგენდა, რომელთაც შესაძლოა აქვთ რეალური ფესვები. ივანე ისაკოვის წერილში ნიკიტა ხრუშჩოვისადმი აღნიშნულია, რომ აფხაზეთის საზღვაო წყლებში ჩაიძირა ოსმალური გემი, რომელზეც მონები მიჰყავდათ გასაყიდად. და დღევანდელი შავკანიანი აფხაზები ჩაძირვისას გადარჩენილი აფრიკელების შთამომავლები არიან. მართალი ეს ლეგენდა ვერ ხსნის, თუ როგორ მოხდა მონებით დატვირთული გემი შავ ზღვაში, ასე შორს მონათვაჭრობის ძირითადი გზებიდან.

დღეს
----

დღეს აფრო-აფხაზები ცხოვრობენ, როგორც აფხაზეთში, ასევე რუსეთში და ევროპაში. ისინი ლაპარაკობენ ძირითადად რუსულ ენაზე. არიან ქრისტიანები, მაჰმადიანები და იუდეველები.

ლიტერატურა
----------

* *კტოროვა ა.* პუშკინის ამოცანა დაარქივებული 2011-05-24 საიტზე Wayback Machine.  — , 15 сентября 2002 года.
* *რიხტერი ზ.* ხევსურეთსა და აფხაზეთში— М.-Л.: «Физкультура и туризм», — 1930.
* *Blakely, A.* Russia and the Negro: Blacks in Russian History and Thought — Howard University Press. — 1989. — P. 201. — ISBN 978-0-88258-175-0(ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ზინაიდა რიხტერის (1930) მიხედვის სახელწოდება იკითხება, როგორც *აძიუბისა*
2. 1 2  Негры в Кодорском ущелье ჟურნალი "როდინა" (რუსული)
3. ↑  *Кторова, А.* Загадка национальных корней Пушкина დაარქივებული 2011-05-24 საიტზე Wayback Machine.  — «რუსკი ჟურნალი», 15 სექტემბერი, 2002.
4. ↑  *Анненков, В.* Сны об Апсны. Абхазия в снах и фотографиях დაარქივებული 2011-03-26 საიტზე Wayback Machine.  — «Известия науки», 25 июля 2003 года.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკა ლომიძე, ამბავი ზანგი აფხაზებისა. გაზეთი კვირის პალიტრა
**გევორგ დავთიანი** (სომხ. Գևորգ Դավթյան, დ. 4 იანვარი, 1983, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძალოსანი. დავთიანმა მიიღო სომხეთის სპორტის ოსტატის საერთაშორისო კლასის წოდება 2001 წელს, სომხეთის საუკეთესო სპორტსმენის ჯილდო 2007 წელს. 2009 წელს მიენიჭა სომხეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. მისი სიმაღლეა 165 სანტიმეტრი, წონა კი 77 კგ.

ბიოგრაფია
---------

გევორგ დავთიანი დაიბადა 1983 წლის 4 იანვარს, სომხეთის სსრ-ის ქალაქ გიუმრიში. გევორგ დავთიანმა ძალოსნობაში ვარჯიში 1994 წელს დაიწყო სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელის, ვაჰან ბიჭახჩიანის ხელმძღვანელობით დაიწყო. ოთხი წლის შემდეგ მან მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი. დავტთანმა ეს წარმატება ერთი წლის შემდეგ გაიმეორა. მან ასევე მოიპოვა ოქროს მედალი 2001 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე იუნიორთა შორის. ამის შემდეგ დავთიანმა ზრდასრულთა შეჯიბრებებში დაიწყო ასპარეზობა. 2003 წლის იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ორჭიდში დაძლია 335 კგ. ამავე 2003 წელს დისკვალიფიცირებული იქნა მსოფლიო ჩემპიონატიდან, რომელიც დიდებს შორის ჩატარდა.

გევორგ დავთიანი ზედიზედ ორგზის ევროპის ჩემპიონი გახდა 2006 წელს პოლონეთში, ვლადისლავოვოსა და 2007 წელს, სტრასბურგში, საფრანგეთში გამართულ ჩემპიონატზე. ოქროს მედალი ორივე შემთხვევაში მოიპოვა 77 კგ წონით კატეგორიაში. 2006 წელს ორჭიდში დაძლია 360 კგ, ხოლო 2007 წელს – 363 კგ.

დავითიანმა 2007 წლის ჩანგ მაიში, ტაილანდში გამართულ ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე 77 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ორჭიდში დაძლია 362 კგ.

დავთიანმა პეკინში, ჩინეთში გამართულ 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ორჭიდში დაძლია 360 კგ. მედალოსანებისთვის გამართულ პრესკონფერენციაზე დავთიანმა განაცხადა: „მინდა ჩემი მედალი მივუძღვნა ანატოლი ხრაპატის ხსოვნას, რომელიც რამდენიმე დღის წინ გარდაიცვალა. ოლიმპიური ჩემპიონი ჩემი ერთ-ერთი ყოფილი მწვრთნელი იყო".

2010 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე წარუმატებელი გამოსვლის შემდეგ გევორგ დავთიანმა დატოვა სომხეთის ძალოსანთა ნაკრები.

დავთიანს მიღებული აქვს მედალი მედალი „სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის" მე-2 ხარისხი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Lift Up

სქოლიო
------

1. 1 2  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
2. ↑  დაარქივებული ასლი ru. Mirtv.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 ივლისი 2012. ციტირების თარიღი: 29 April 2013.
3. ↑  Mirtv.ru. ru. www.ra.am. ციტირების თარიღი: 18 January 2013.
4. ↑  დაარქივებული ასლი ru. newsarmenia.am.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 ივლისი 2021. ციტირების თარიღი: 12 February 2013.
5. 1 2 3  Davtyan Gevorg. International Weightlifting Federation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 May 2011. ციტირების თარიღი: 4 May 2010.
6. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს. ru. Sport.rambler.ru. ციტირების თარიღი: 29 April 2013.
7. ↑  Men's 77 kg press conference quotes. publi.verba.hu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12 აპრილი 2013. ციტირების თარიღი: 31 December 2012.
8. ↑  Tigran V. Martirosyan, Gevorg Davtyan left out of Armenian national team. news.am. ციტირების თარიღი: 18 January 2013.
**ვანის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი** — საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ფილიალი ვანში. მდებარეობს ვანის ანტიკური ნაქალაქარის მიდამოებში.

ისტორია
-------

ვანის არქეოლოგიური მუზეუმი 1985 წლის 25 სექტემბერს დაფუძნდა ვანის არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელის, აკადემიკოს ოთარ ლორთქიფანიძის ინიციატივით. მუზეუმის გახსნას დაემთხვა შავიზღვისპირეთის პრობლემებისადმი მიძღვნილი მსოფლიო არქეოლოგთა საერთაშორისო სიმპოზიუმი, რომელიც ტარდება ყოველ მესამე წელს. 
სწორედ ოთარ ლორთქიფანიძის უდიდესი ღვაწლის გამო, რომელიც მან ვანის ნაქალაქარს და საერთოდ ქართულ არქეოლოგიას შეალია, ვანის არქეოლოგიური მუზეუმი დღეს მის სახელს ატარებს. 2020 წელს გაიხსნა მუზეუმის განახლებული შენობა, რომელიც საერთაშორისო სტანდარტების დონისაა და უსაფრთხოების დაცვის თანამედროვე სისტემებითაა აღჭურვილი.

ექსპონატები
-----------

ვანის არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება 1985 წლიდან ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალის უმეტესობა. ვანში აღმოჩენილი მდიდრული სამარხების ინვენტარის საფუძველზე 1987 წელს მუზეუმში გაიხსნა ოქროს ფონდი, რომელშიც ინახება ოქრომჭედლობის უნიკალური ნიმუშები ვანის ნაქალაქარიდან. ვანის არქეოლოგიური მუზეუმის სტაციონარული ექსპოზიცია ასახავს ვანის ტერიტორიაზე არსებული კულტურის განვითარების პერიოდს ძვ. წ. VIII ს-დან I ს-ის ჩათვლით (ბრინჯაოს ქანდაკებები, მათი ცალკეული ფრაგმენტები, ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს ნაკეთობანი, ნუმიზმატიკის ნიმუშები და სხვ.).

საკონტაქტო ინფორმაცია
---------------------

მუზეუმის მისამართია ოთარ ლორთქიფანიძის ქ. 32 (ყოფ. ვახტანგ გორგასლის ქ. 7). ტელეფონი: +995 432 221602. მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 11 სთ-დან 16 სთ-მდე.

გალერეა
-------

* ვანის ნაქალაქარის კედლებივანის ნაქალაქარის კედლები
* ანტიკური ხანის ოქროს ნივთებიანტიკური ხანის ოქროს ნივთები
* 
* ანტიკური ტაძრის ნანგრევებიანტიკური ტაძრის ნანგრევები
* მუზეუმის ინტერიერი განახლებამდემუზეუმის ინტერიერი განახლებამდე
* 
* თორმეტსაფეხურიანი საკურთხეველითორმეტსაფეხურიანი საკურთხეველი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ეროვნული მუზეუმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვანის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი***

* ვანის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი
* ვანის არქეოლოგიური მუზეუმი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გაერთიანება |
| --- |
|  |
| 
* სიმონ ჯანაშიას სახელმწიფო მუზეუმი
* შალვა ამირანაშვილის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი
* იოსებ გრიშაშვილის თბილისის ისტორიის მუზეუმი
* გიორგი ჩიტაიას ეთნოგრაფიული მუზეუმი
* საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი
* ელენე ახვლედიანის სახლ-მუზეუმი
* მოსე თოიძის სახლ-მუზეუმი
* იაკობ ნიკოლაძის სახლ-მუზეუმი
* უჩა ჯაფარიძის სახლ-მუზეუმი
* ლეო დავითაშვილის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტი
* თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი
* ვანის არქეოლოგიური მუზეუმი
* ეროვნული გალერეა
	+ **ფილიალები:** თერჯოლის სახვითი ხელოვნების გალერეა
	+ ტყიბულის სურათების გალერეა
	+ ზესტაფონის სურათების გალერეა
* დმანისის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი
* სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული მუზეუმი
 |

 |
ჯეიმზ ვულფერსონი
**სერ ჯეიმზ დევიდ ვულფერსონი** (ინგლ. James David Wolfensohn; 1 დეკემბერი 1933 — 25 ნოემბერი 2020) — ავსტრალიელი და ამერიკელი იურისტი, ბანკირი, მსოფლიო ბანკის მე-9 პრეზიდენტი (1995-2005).

ბიოგრაფია
---------

ჯეიმზ ვულფერსონი დაიბადა 1933 წლის 1 დეკემბერს ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში ებრაელი ემიგრანტების ოჯახში. მისი მშობლები ავსტრალიაში ინგლისიდან 1928 წელს ჩავიდნენ.

ვულფერსონი მსახურობდა ავსტრალიის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალებში (The **Royal Australian Air Force** - **RAAF**), 1956 წლის მელბურნის ოლიმპიურ თამაშებზე იყო ავსტრალიის მოფარიკავეთა გუნდის წევრი.

16 წლის ასაკში მან ჩააბარა სიდნეის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი Bachelor of Arts (BA) და Bachelor of Laws (LLB) 

1959 წელს ჯეიმზ ვულფერსონმა მიიღო ბიზნეს ადმინისტრირების მაგისტრის (MBA) ხარისხი ჰარვარდის ბიზნესის სკოლაში.

1980 წელს ვულფერსონი გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქე. 

1995 წლის 1 ივლის ვულფერსონი გახდა მსოფლიო ბანკის მე-9 პრეზიდენტი. ამ თანამდებობაზე ის წარადგინა აშშ პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა. 2000 წელს დირექტორთა საბჭოს მიერ ვულფერსონი მეორე ვადით იქნა არჩეული მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტად, რაც მსოფლიო ბანკისის ისტორიაში მესამე პრეცედენტია.

თავისი ცხოვრების მანძილზე ჯეიმზ ვულფერსონს არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის 1987 წელს ის გახდა ავსტრალიის ორდენის საპატიო ოფიცერი (the Order of Australia), 1995 წელს მან მიიღო ბრიტანეთის იმპერიის ღირსების რაინდის წოდება (honorary knighthood of the Order of the British Empire),1999 წელს მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტი ჯეიმზ ვულფერსონი, როგორც უცხო ქვეყნის მოქალაქემ, რომელმაც შეიტანა განსაკუთრებული წვლილი საქართველოს სახელმწიფოს აღმშენებლობაში და ქართული მეცნიერებისა და ხელოვნების განვითარებაში დაჯილდოვებულ იქნა ოქროს საწმისის ორდენით.

ჯეიმზ ვულფერსონი 2020 წელს პნევმონიით გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  Jr, Robert D. Hershey (2020-11-26). „James D. Wolfensohn, Who Led the World Bank for 10 Years, Dies at 86". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2021-04-08.
ხედი სასახლეზე ბოსფორიდან
სულთანის კარიბჭე
სასახლის ფასადი ბოსფორის მხარეს
**დოლმაბაჰჩე** (თურქ. Dolmabahçe) — თურქი სულთნების სასახლე სტამბოლში, ბოსფორის ევროპულ მხარეს. აგებულია 1842-1853 წლებში აბდულმეჯიდ I-სთვის, რომელსაც თოფქაფის შუასაუკუნეების სასახლის კომპლექსი აღარ მოსწონდა და ბაროკოს სტილის სასახლე სურდა, რომელიც XVIII საუკუნის ევროპულ სამეფო რეზიდენციებს გაუწევდა კონკურენციას. სასახლე ოსმალეთის იმპერიის მთავარი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო 1853-1922 წლებში ოცწლიანი ინტერვალის (1889-1909) გარდა, როდესაც ამ ფუნქციას ილდიზის სასახლე ასრულებდა.

ისტორია
-------

დოლმაბაჰჩეს სასახლე 1843-1856 წლებში შენდებოდა იმპერიის 31-ე სულთანი აბდულმეჯიდის ბრძანებით და ხუთი მილიონი ოსმალური ოქროს ფუნტი, დღევანდელი 35 ტონა ოქროს ეკვივალენტი, დაჯდა. თოთხმეტი ტონა ოქრო, ოქროს ფირფიტების სახით, იქნა გამოყენებული სასახლის ჭერის მოვარაყებაში. ჰაჯი საიდ აღა ხელმღძვანელობდა მშენებლობას. პროექტის მთავარი რეალიზატორები იყვნენ ევანის ყალფა, ქარაბეთ ბალიანი და მისი ვაჟი ნიკოღოს ბალიანი.

შენობის სტილი დასავლურია, ბაროკოს, როკოკოსა და ნეოკლასიკური ტრადიციებით, რომელშიც შერწყმულია ოსმალეთის ტრადიციული ხელოვნება და კულტურა თვითმყოფადი იერის მისაცემად. ფუნქციურად შენობა ესადაგება ტრადიციული ოსმალური სასახლის ცხოვრებას და ასევე თურქული სახლის ადათებს. დღემდე ის უდიდესი სასახლეა თურქეთში დარბაზების ფართობის მიხედვით.

დოლმაბაჰჩეს სასახლეში 1856 წლიდან ექვსი სულთანი ცხოვრობდა, 1924 წელს სახალიფოს გაუქმებამდე. უკანასკნელი იმპერატორი, რომელიც აქ ცხოვრობდა იყო ხალიფა აბდულმეჯიდ ეფენდი. 1924 წლის 3 მარტს მიღებულმა კანონმა სასახლე ახალი რესპუბლიკის ეროვნულ მემკვიდრეობად გამოაცხადა. მუსტაფა ქემალ ათათურქი, თანამედროვე რესპუბლიკის დამაარსებელი, სასახლეს საზაფხულო საპრეზიდენტო რეზიდენციად იყენებდა. ათათურქმა აქ გაატარა მისი უკანასკნელი დღეები და აქ გარდაიცვალა 1938 წლის 10 ნოემბერს.

მსოფლიოს უდიდესი ბოჰემიური ბროლის ჭაღი სასახლის ცენტრალურ დარბაზშია დაკიდული. ჭაღს 750 ნათურა აქვს და 4,5 ტონას იწონის. დოლმაბაჰჩეს ბოჰემიური და ბაკარას ბროლის ჭაღების უდიდესი კოლექცია აქვს მსოფლიოში. მისი მთავარი ფოიეს კიბეს ბაკარას ბროლის სახელურები აქვს.

დოლმაბაჰჩე თავდაპირველად ბოსფორის ყურეზე იდგა, თუმცა XVIII საუკუნეში მის ირგვლი ტერიტორია თანდათან შეივსო და აქ საიმპერატორო ბაღი გაშენდა, რაც სულთნების საყვარელი ადგილი იყო. სასახლის სახელი სწორედ ამ ბაღისგან მომდინარეობს: დოლმაბაჰჩე შევსებულ ბაღს ნიშნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დოლმაბაჰჩე***

* National Palaces in Turkey დაარქივებული 2022-06-03 საიტზე Wayback Machine.  official site
* დოლამბაჰჩეს სასახლე დაარქივებული 2014-08-03 საიტზე Wayback Machine.  ოფიციალური საიტი
* დოლამბაჰჩეს სასახლე ოფიციალური საიტი
**ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის მთავარი მუზეუმი. დაარსდა 1978 წელს, ხოლო 1998 წელს პირველად გაიხსნა მუზეუმის ექსპოზიცია. მუზეუმში გახსნილია არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიის და ისტორიული წარსულის ამსახველი გამოფენა. მუზეუმში რვა ათასზე მეტი ექსპონატია.

ექსპონატები
-----------

არქეოლოგიის განყოფილებაში გამოფენილია სოფელ ჯურუყვეთის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ნეოლითური ხანის ქვის იარაღები, კვირისთავები, საფხეკები, IV ათასწლეულის მეორე ნახევრის ჭოლიპას ნამოსახლარში მოპოვებული მასალა. კოლხური კულტურის პერიოდის (II ათასწლეულის II ნახევარი და I ათასწლეული) იარაღები, კოლხური ცულები შუხუთიდან, კოლხური კერამიკა სუფსიდან, VI–IV საუკუნეების იმპორტული შავლაკიანი თიხის ჭურჭელი, სინოპური ამფორები.

მუზეუმში აგრეთვე წარმოდგენილია ფეოდალური ხანის ნივთები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია VI ს-ის ბრინჯაოს ჯვარი და ბოლნური ჯვრის გამოსახულების ფილა, რომელიც სოფელ ღრმაღელის ეკლესიის გაწმენდისას აღმოძნდა. მუზეუმში წარმოდგენილია გვიანფეოდალური ხანის სოფელ ჯიხანჯირში „ნასტეფნარის" გორაზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილი მასალა: XVI–XVII საუკუნეების თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები და XVII–XIX საუკუნეების თიხის ჩიბუხები. 

მუზეუმში ინახება ლაპიდარული წარწერა ქვაზე სოფელ ეწერიდან. ქვა წარწერით „ქრისტე შეიწყალე იოანე ბერი" 1960-იან წლებში აღმოჩნდა სოფელ ეწერში. წარწერა შესრულებულია კუთხოვანი ასომთავრულით, რომელშიც ნუსხურიც ურევია. 

ეთნოგრაფიის დარბაზში წარმოდგენილია საყოფაცხოვრებო და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების შრომის იარაღები, ყოველდღიური მოხმარების საყოფაცხოვრებო ნივთები, მარნის მოწყობილობა და სხვ.

მუზეუმში აგრეთვე წარმოდგენილია გურულ თავად-აზნაურთა ფოტოგამოფენა: გურიელები, თავდგირიძეები, მაჭუტაძეები, შალიკაშვილები, ტუსკიები, ჭყონიები, ჟორდანიები, ბაჟუნაიშვილები, გუგუნავები, თავართქილაძეები, გიგინეიშვილები და სხვ. ასევე გამოფენილია გურული ცხენოსნების მოგზაურობის ამსახველი ფოტომასალა ევროპასა და ამერიკაში. წარმოდგენილია მწერლების ეგნატე ნინოშვილისა და საფო მგელაძის ფოტომასალა და ნაწარმოებები. 

მუზეუმში წარმოდგენილია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წევრ ემიგრანტთა, ნოე ჟორდანიასა და ნოე ცინცაძის ფოტომასალა და ნივთები. ასევე ლანჩუთიდან მეორე მსოფლიო ომში წასულთა პირადი ნივთები და სამკუთხა ბარათები.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გურიის მუზეუმები |
| --- |
|  |
| ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი | 
არჩეულის ეგნატე ნინოშვილის მუზეუმი  · ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი |
|  |
| ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი | 
ოზურგეთის ისტორიული მუზეუმი  · ოზურგეთის სახვითი ხელოვნების ცენტრი  · გიორგი სალუქვაძის სახლ-მუზეუმი  · დვაბზუს ეთნოგრაფიული მუზეუმი  · ექვთიმე თაყაიშვილის მუზეუმი |
|  |
| ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი | 
მოსე გოგიბერიძის სახლ-მუზეუმი  · ნიკო მარის სახლ-მუზეუმი  · ნოდარ დუმბაძის სახლ-მუზეუმი  · ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი |

 |
ანტარქტიდის უდიდესი შელფური მყინვარები.
  **როსის** (472 960 კმ²)
  **რონე-ფილჰნერის** (422 420 კმ²)
  **ეიმერის** (62 620 კმ²)
  **ლარსენის** (48 600 კმ²)
  **რისერ-ლარსენის** (48 180 კმ²)
  **ფიმბულის** (41 060 კმ²)
  **შეკლტონის** (33 820 კმ²)
  **გეორგ VI-ის** (23 880 კმ²)
  **დასავლეთის** (16 370 კმ²)
  **უილკინსის** (13 680 კმ²)
**როსის შელფური მყინვარი** (ინგლ. Ross Ice Shelf) — უდიდესი შელფური მყინვარი ანტარქტიდაში, მდებარეობს როსის ტერიტორიაზე, ეშვება როსის ზღვაში დასავლეთიდან მერი ბერდის მიწასა (ედუარდ VII-ის ნახევარკუნძული) და აღმოსავლეთიდან ვიქტორიას მიწას (როსის კუნძული) შორის. მყინვარის ფართობია 487 000 კმ² (საფრანგეთის ფართობზე ოდნავ ნაკლები). სამხრეთიდან ჩრდილოეთით გადაჭიმულია დაახლოებით 850 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთით — დაახლოებით 800 კმ-ზე.

მყინვარი აღმოაჩინა ჯეიმზ კლარკ როსის ექსპედიციამ 1841 წლის იანვარში. იქიდან გამომდინარე, რომ იგი არ აძლევდა ხომალდებს სამხრეთით გაცურვის საშუალებას, მას უწოდეს *ვიქტორიას ყინულოვანი ბარიერი* (ინგლისის დედოფლის პატივსაცემად), მაგრამ საბოლოოდ მისი სახელწოდება შეიცვალა *როსის ყინულოვან ბარიერზე*, მისი აღმომჩენის პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***როსის შელფური მყინვარი***

* British Antarctic Survey
* როსის შელფური მყინვარის ფოტოსურათები დაარქივებული 2006-09-15 საიტზე Wayback Machine.
**დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი** — ქართველი მწერლისა და დრამატურგის დავით კლდიაშვილისა (1862–1931) და მის ვაჟის, მწერლის სერგო კლდიაშვილის (1893–1986) სახლ-მუზეუმი საქართველოში, იმერეთში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა სიმონეთში. აქ დაცულია მამა-შვილის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალები: ავეჯი, ხელნაწერები, სამოსი, ჭურჭელი, სხვადასხვა პერიოდის გამოცემები, ფოტო და დოკუმენტური მასალა.

დაფუძნდა 1945 წელს, გაიხსნა 1949 წელს. სახლ-მუზეუმის მთლიანი ფართობია 267 მ², მათ შორის მუდმივი ექსპოზიციისა — 180 მ². დიდი ცისფერი იმერული ოდა დგას სოფლის შემაღლებულ ადგილზე, ხეებით გარშემორტყმულ გორაკზე. სახლში 1862 წელს დაიბადა და 1931 წელს გარდაიცვალა დავით კლდიაშვილი.

ოდა ხუთოთახიანია. ამათგან სამში გამოფენილია მწერლის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ექსპონატები. მესამე ოთახი მემორიალურია, სადაც დგას საწოლი, რომელზეც გარდაიცვალა დავით კლდიაშვილი. ყველაფერი შემონახულია პირვანდელი სახით. შენობა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლია (საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2007 წლის №3/181 ბრძანება).

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი. *georgianmuseums.ge*. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2021
2. 1 2 3  *კლდიაშვილი ნ. დ.* დავით კლდიაშვილის სახლ-მუზეუმი სოფ. სიმონეთში // დროშა : ჟურნ.  / რედ. გრ. აბაშიძე, თბ.: საქ. კპ ცენტრალური კომიტეტის გამომცემლობა, ივლისი, 1956, № 7 (60), გვ. 11.
კოსოვოს საბალეტო დასი
**კოსოვოს ეროვნული ბალეტი** (ალბ. *Baleti Kombëtar i Kosovës*) —კოსოვოს საბალეტო კოლექტივი, ჩამოყალიბდა 1972 წელს. აღსანიშნავია მისი ორი თაობა: პირველში შედიან კოლექტივის დამფუძნებლები, რომლებიც დასთან ერთად გამოდიოდნენ მის იძულებით დაშლამდე. მეორე თაობა (რომელსაც ახალს უწოდებენ) მოცეკვავეთა ჯგუფია, რომლის წევრებიც სწავლობდნენ აჰმეთ ბრაჰიმაჯის ხელმძღვანელობით და აღადგინეს ბალეტი იუგოსლავიის ომების შემდეგ.

პირველი თაობა
-------------

კოსოვოს ეროვნული ბალეტის პირველი თაობის ბალეტის მოცეკვავეები სწავლობდნენ სკოპიეს საშუალო საბალეტო სკოლაში ტატიანა პეტკოვსკას ხელმძღვანელობით. საბალეტო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 25 მოცეკვავე დაბრუნდა პრიშტინაში, სადაც კოსოვოს ეროვნული თეატრის შემადგენლობაში ოფიციალურად ჩამოაყალიბეს  კოსოვოს პირველი საბალეტო დასი, რომელმაც გასტროლები მოაწყო იუგოსლავიის მთელ ტერიტორიაზე, გამოვიდა ლუბლიანას საბალეტო ბიენალეზე და დუბროვნიკის საზაფხულო თამაშებზე. დასი იძულებით დაიშალა 1991 წელს კოსოვოში მიმდინარე ძალადობისა და იუგოსლავიის ომების დროს ეთნიკური წმენდის საფრთხის გამო.

მეორე თაობა
-----------

2001 წელს, იუგოსლავიის ომების დასრულებისთანავე, აჰმეთ ბრაჰიმაჯიმ გადაწყვიტა აღედგინა საბალეტო კოლექტივი. თავისი გეგმის განხორციელების ფარგლებში, მან დააარსა უმაღლესი საბალეტო სკოლა პრენკ იაკოვასთან, საშუალო მუსიკალურ სკოლათან თანამშრომლობით და დაიწყო ახალგაზრდების მიღება. ამ სკოლის პირველი კურსდამთავრებულები, (2006 წლის გამოშვება) ახლა კოსოვოს ეროვნული ბალეტის დასის ბირთვს წარმოადგენენ და ცნობილები არიან, როგორც მეორე ან ახალი თაობა.

დასი აქტიურად თანამშრომლობს ალბანელ ქორეოგრაფთან გერგემ პრევაზთან. დადგა ქორეოგრაფის  ოთხი  თანამედროვე  საცეკვაო პიესა: "გადასასვლელი *II"* (ალბ. *Tranzicioni II*), „არ მესმის გონგის ხმა"  (ალბ. *S'po dëgjohet gong*), «კონტრასტი» (ალბ. *Kontrast*) და  «პერფორმანსი» (ალბ. *Performance*). კოლექტივი ასევე მუშაობს ელტონ ცეფასთან კლასიკურ საბალეტო სპექტაკლებზე. მისი ხელმძღვანელობით დასი ასრულებდა ნაწყვეტებს „დონ კიხოტიდან", „კორსარიდან", „გედების ტბიდან" და „ჟიზელიდან".წარმატებული თანამშრომლობის ისტორიამ ბულგარელ პრიმა-ბალერინა სილვია ტომოვასთან საფუძველი ჩაუყარა სრულფასოვანი კლასიკური ბალეტების, მათ შორის პეტრე ჩაიკოვსკის "მძინარე მზეთუნახავის" დადგმას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Cultural heritage of Kosovo

ბმულები
-------

* baletikosoves.com დაარქივებული 2021-04-19 საიტზე Wayback Machine.  — კოსოვოს ეროვნული ბალეტის ოფიციალური გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  Conference "Dance as an expression of cultural diversities"
2. ↑  *Baleti i Kosovës* About. Baleti i Kosovës. მიმართვის თარიღი: 3 აპრილი 2021. დაარქივებულია 28 ივლისი 2013 წ.
3. ↑  *Darby, Seyward* Setting The Stage: The Kosovo National Ballet (PHOTOS) (ინგლ.). *Huffington Post* (24 July 2012). მიმართვის თარიღი: 3 აპრილი 2021.
4. ↑  Kosovo’s Ballet, no institutional ties with Albania’s Ballet დაარქივებული 2021-04-19 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლ.). *www.balkaneu.com*. მიმართვის თარიღი 3 აპრილი2021.
5. ↑  *Teatri Kombëtar* Historiku i Baletit. მიმართვის თარიღი: 3 აპრილი 2021.
**აბატონი** — წმინდა ადგილი კუნძულ ბიგეზე, ეგვიპტის სამხრეთ ნაწილში. აბატონზე მდებარეობდა ოსირისის წმინდა ნაწილის (ფეხის) სამარხი. დიოდორე სიცილიელი აბატონს „წმინდა მინდვრებად" თარგმნის. სახელწოდება ბერძნული წარმოშობისაა და „შეუღწეველს" ნიშნავს, რადგან აბატონი ოსირისის ერთ-ერთი წმინდა ნაწილის ნავსაყუდელი იყო და ყველა არ დაიშვებოდა. აკრძალული იყო მუსიკის დაკვრა, ნადირობა და თევზაობა. პლუტარქეს ცნობით, „იქ არ შეიძლება სიარული, ჩიტს არა აქვს დაფრენის, თევზს კი მის სიახლოვეს ცურვის უფლება". იგი პირველად მოხსენიებულია ნექტანებოს I-ის მიერ მეზობელ კუნძულზე, ფილეზე, ისიდასთვის აგებულ ტაძარში. აბატონი შედარებით „ახალი" სალოცავი ადგილი იყო, მაგრამ გვიანდელ პერიოდში, როგორც ოსირისის თაყვანისცემის ცენტრმა, აბიდოსი დაჩრდილა. დიდი როლი ითამაშა ისიდას მზარდმა პოპულარობამ და მისი ტაძრის სიახლოვემ კუნძულ ფილეზე. ისიდას ქანდაკებას ყოველ ათ დღეში ოსირისის სამარხთან მიაბრძანებდნენ, რის გამოც მას „აბატონის" ან „სამარხის ქალბატონს" ეძახდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *ხვედელიძე მ.*, ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია, თბ.: ქარჩხაძის გამომცემლობა, 2013. — გვ. 10, ISBN 978-9941-452-00-0.
**ნიკოლაი ნიკოლაის ძე სმეცკოი** (რუს. Николáй Николáевич Смецкóй; დ. 18 ოქტომბერი, 1852, მოსკოვი — 9 ოქტომბერი, 1931, სოხუმი) — რუსი მეცენატი და მეწარმე. სოხუმის დენდროპარკის შემქმნელი, ტუბერკულოზის სამკურნალო სანატორიუმების დამაარსებელი აფხაზეთში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა სასწავლებლის დირექტორის ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1882 წელს დაქორწინდა არქეოლოგ გეორგი ფილიმონოვის ასულზე. 7 წლის შემდეგ, ქალის ავადმყოფობის გამო, მათი ოჯახი საცხოვრებლად სოხუმში გადავიდა.

სმეცკოიმ აფხაზეთში ცხოვრებისას მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მხარის მეცნიერების, ეკონომიკისა და კულტურის განვითარებაში. აქ მან 1890-1910 წლებში გააშენა სუბტროპიკული მცენარეების მსხვილი პარკი (თანამედროვე სოხუმის დენდროპარკი) და ააშენა სანატორიუმები ფილტვების დაავადებების სამკურნალოდ (ორი კორპუსი გულრიფშში, ერთიც აგუძერაში).

ის ჩართული იყო საზოგადოებრივ და საქველმოქმედო საქმიანობაში: სმეცკოი იყო სოხუმის საქალაქო საბჭოს ხმოსანი. მან დააფინანსა ქალაქის რიგი საჯარო შენობების მშენებლობა.

გასაბჭოების შემდეგ სმეცკოის და მისი მეუღლეს დენდროპარკრთან მდებარე თავიანთსავე ყოფილ ქონებაში დარჩენის უფლება მისცეს (ისინი პირველ სართულზე ცხოვრობდნენ). ნიკოლაი სმეცკოი გარდაიცვალა ტვინში სისხლჩაქცევით 1931 წელს. 1964 წელს დენდროპარკის შესასვლელში მისი დამაარსებლის ბიუსტი დადგეს.

ლიტერატურა
----------

* А. С. Агумаа. Николай Николаевич Смецкой (1852—1931). Сухуми: 2010.

სქოლიო
------

1. 1 2  Жизнь ради здоровья людей // П. В. Романец, Забытая Кострома.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-09. ციტირების თარიღი: 2019-04-01.
2. ↑  Сухумский субтропический дендропарк // Бебия С. М. Природа, 2002, № 9. С.33-41
3. ↑  Творец зеленой Третьяковки // К. Вельяшева, Наше наследие
**ხარათ ციხე** (ჴარათ ციხე), *ახიელის ციხე* — ციხე პირიქითა ხევსურეთში, არხოტის ხეობაში, სოფელ ახიელში. ციხე ეკუთვნის ცისკარაულებს და აუშენებია მათ წინაპარს აბა ჯურჯიაულს, რომელსაც ციხის ამგებ ქისტი ოსტატისათვის 50 ძროხა მიუციაო.

ძეგლის აღწერა
-------------

ხარათ ციხე ქვა-კირით არის ნაგები და თავისი კონსტრუქციით და არქიტექტურული ფორმით სიმეტრიულია და ლამაზი. მისი საძირკველის ფართობი უდრის 5х6 მეტრს.

პირველი სართული ანუ „ქვეთვალი" წარმოადგენს დახურულ სარდაფს, რომლის სიმაღლე ორმეტრ-ნახევარია. ქვეთვალი ბნელია და ჭერში გამოჭრილი აქვს ჩასავალი („საკვამი") 34х50 სმ.

მეორე სართული „ზეთვალია", მას სამხრეთის მხარეზე გამოჭრილი აქვს შესავალი კარი 1,18х0,70 მ, რომელიც კედით იკეტება. საკედურის სიღრმე უდრის 50 სმ-ს. ზეთვალი წარმოადგენს ოთხკუთხა ოთახს, რომლის კედლები შეკრულია საფეხურის ქვებით. ოთახის ფართობის მოცულობა 3,14х3,14 მეტრია. ჭერი თაღიანია და გუმბათივით არის გამოყვანილი. ოთახის სიმაღლე უდრის 3,40 მ. იატაკზე მორებია გადებული, ზედ აყრია დატკეპნილი მიწა და მასზე ფიქალი ქვებია დაწყობილი. შუა იატაკში გამოჭრილია ქვეთვალში ჩასავალი საკვამი.

აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედელში დატანებული აქვს თითო სათოფური. სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეში დატანებული აქვს მესამე სართულში საძრომი საკვამი. ამ სართულის კედლის სისქე 80 სმ უდრის.

მესამე სართულის ანუ „მესამე თვალის" ფართობი 2,7х2,7 მეტრია. სამხრეთ დასავლეთ კუთხეში საკვამია მოთავსებული 55х58 სმ. სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებში კი თითო სათოფურია დატანებული. ამ სართულის სიმაღლე უდრის 3,40 მ. კედლის კუთხეები ქვის საფეხურებითაა შეკრული. მიწით დატკეპნილი იატაკი დაფენილია სიპი ფიქალებით, კედლის სისქე 70 სმ-ია.

მეოთხე სართული ანუ „მეოთხე თვალის" ფართობი 2,5х2,5 მ. აღმოსავლეთ-დასავლეთ-ჩრდილოეთის კედლებში სათოფურებია დატანილი, სამხრეთით მოჭედილი აქვს თაღიანი სარკმელი 60х40 სმ. ამ სართულის სიმაღლე 3,30 მ, კედლის სისქე კი 55 სმ-ია. ჭერის აღმოსავლეთ-სამხრეთის კუთხეში საკვამია გამოჭრილი 60х50 სმ, საიდანაც ხის კიბით მეხუთე სართულში ადიან.

მეხუთე სართული ან უ მეხუთე თვალის ფართობი 2х2 მ-ია. მას ოთხივე კედელში დატანებული აქვს მაღალთაღიანი და განიერი სარკმელები. ღია თაღის სიმაღლე 1,55 მ, განი 60 სმ. ციხის ჩარდახი წარმოადგენს თავ-ძირღია ყუთს, საიდანაც მეციხოვნენი ისროდნენ. ჩარდახის მოცულობა 85х60 სმ. ჩრდილოეთის მხარეზე ციხეს ორი სათოფური აქვს, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი თითო. ციხის ჭერი მაღალია და გუმბათისებრი. სართულის სიმაღლე 5,50 მ. კედლის სისქე 50 სმ.

ციხე კიბურად არის სიპი ქვებით გადახურული, რომელსაც სიპედი ეწოდება. ეს სიპედიანი სახურავი პირამიდული ფორმისაა და ათი საფეხურისაგან შედგება. ციხის სამხრეთის კედლის ზემო სართულში ჯვარია გამოსახული.

ლიტერატურა
----------

* მაკალათია ს. ხევსურეთი, თბ. 1984, გვ. 117-120
* *ა. ქალდანი*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 223.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცისკარაულების კოშკის რეაბილიტაცია
**იულია რატკევიჩი** (ბელარ. Юлія Мікалаеўна Раткевіч; ლაინკა: Julija Mikałajeŭna Ratkievič; დ. 16 ივლისი, 1985, მინსკი, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — ბელარუსში დაბადებული აზერბაიჯანელი ქალი მოჭიდავე. არის 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (55 კგ წონით კატეგორიაში). კარიერის საწყის წლებში გამოდიოდა ბელარუსის სახელით.

კარიერა
-------

2005 წელს რატკევიჩმა ბელარუსი სახელით მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი, ვარნაში, ბულგარეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. აზერბაიჯანში გადასვლის შემდეგ მოიგო 2009 ჰერნინგში, დანიის სამეფოში გამართული ერვოპის ჩემპიონატი და 2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. 2010 წელს რატკევიჩმა 55 კგ კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე (მოსკოვი, რუსეთი). 2013 წელს 59 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (ბუდაპეშტი, უნგრეთი). 2014 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი (ტაშკენტი, უზბეკეთი). ფინალში დამარცხდა მონღოლ მოჭიდავე სუხეგინ ცერენჩიმედთან. 2015 წელს 58 კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (ლას-ვეგასი, აშშ). 2012 წელს ევროპის ჩემპიონატზე დაიკავა მე-14 ადგილი (55 კგ წონითი კატეგორია). 2014 წელს კი მეშვიდე ადგილზე გავიდა (60 კგ წონითი კატეგორია).

2012 წელს რატკევიჩმა მონაწილეობა მიიღო ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 55 კგ წონით კატეგორიაში. დაამარცხა ბერძენი მარია პრევოლარაკი, მაგრამ შემდეგ დამარცხდა იაპონელ საორი იოშიდასთან. ამის შემდეგ ის გადავიდა რეპეშაჟში სადაც ამერიკელი მოჭიდავე კელსი კემპბელი დაამარცხა. ბრინჯაოს მედლის ბრძოლაში დაამარცხა რუსი ვალიერა ჟოლობოვა. 2011 წელს 59 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი (დორტმუნდი, გერმანია). 2016 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (რიგა, ლატვია).

ბატკევიჩმა აგრეთვე მიიღო მონაწილეობა რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ამჯერად ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დამარცხდა ტუნისელ მარვა ამრისთან. დაიკავა მე-5 ადგილი. 2013 წელს რატკევიჩმა მოიგო ყაზანში, რუსეთში გამართული ზაფხულის უნივერსიადა (59 კგ წონითი კატეგორია). ფინალში დაამარცა ამერიკელი მოჭიდავე ელისონ რაგანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* bio on fila-wrestling.com[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Archived copy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-04. ციტირების თარიღი: 2012-08-13
2. ↑  Archived copy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-21. ციტირების თარიღი: 2016-08-21
**ანაერობული ორგანიზმები**, *ანაერობები* (< ა... ბერძ. ἀήρ — „ჰაერი" და  βίος — „სიცოცხლე") — ორგანიზმები, რომლებსაც სიცოცხლე და განვითარება შეუძლიათ გარემოში თავისუფალი ჟანგბადის ({\displaystyle {\ce {O2}}}) არარსებობის პირობებში. ტერმინი „ანაერობები" შემოიღო ლუი პასტერმა, რომელმაც 1861 წელს აღმოაჩინა რძემჟავური დუღილის ბაქტერიები. ანაერობული ორგანიზმები ზრდისა და განვითარებისათვის ენერგიას იღებენ ორგანული ნივთიერებების (ძირითადად ნახშირწყლების) გახლეჩის პროცესში, რითაც იწვევენ მათ დუღილს, რა დროსაც წარმოიქმნება აღდგენილი ნაერთები — სპირტები და ორგანული მჟავები; ან როგორც საბოლოო აქცეპტორები იყენებენ არაორგანული ნაერთების — ნიტრატების, გოგირდის ნაერთების, ნახშირორჟანგის — ელექტრონებს, რითაც აღადგენენ მათ შესაბამისად მოლეკულურ აზოტამდე, გოგირდწყალბადამდე და მეთანამდე.

ჟანგბადის მიმართ დამოკიდებულების მიხედვით განარჩევენ ობლიგატურ (მკაცრ) და ფაკულტატურ (პირობით) ანაერობულ ორგანიზმებს. ობლიგატური ანაერობული ორგანიზმები ვითარდებიან მხოლოდ უჟანგბადო გარემოში (ზოგიერთი მათგანი იღუპება მის საცხოვრებელ გარემოში ჟანგბადის უმნიშვნელო ოდენობით მოხვედრისასაც კი). ცხოვრობენ ისეთ პირობებში, სადაც გამორიცხულია ჟანგბადის მოხვედრა (ნიადაგის ქვედა ფენები, წყალსატევთა ფსკერი, ჭრილობის ღრმა მონაკვეთები და ა.შ.). მათ რიცხვს მიეკუთვნებიან მხოლოდ პროკარიოტები: რიგი პათოგენური ბაქტერიები (მ.შ. კლოსტრიდიუმების წარმომადგენლები), ადამიანისა და ცხოველების ნაწლავებში მცხოვრები ბიფიდობაქტერიები, ერბომჟავის ბაქტერიები, მეთანოგენები. ფაკულტატურ ანაერობულ ორგანიზმებს განვითარება შეუძლიათ როგორც ჟანგბადის სრულად არარსებობის, ისე მისი არსებობის პირობებში. ეს დაკავშირებულია იმასთან, რომ ზოგიერთი მათგანი (მაგ. რძემჟავის ბაქტერიები), რომელიც ენერგიას დუღილის შედეგად იღებს, არ არის მგრძნობიარე ჟანგბადის მიმართ; სხვებში (მაგ. საფუარები და ენტერობაქტერიები) კი წყალბადის თავისუფალ ჟანგბადზე გადატანის შემძლე ფერმენტების წყალობით მეტაბოლიზმი შესაძლებელია გადაერთოს დუღილიდან სუნთქვაზე. ფაკულტატურ ანაერობულ ორგანიზმებს მიეკუთვნებიან აგრეთვე დენიტრიფიცირებადი ბაქტერიები, ჩირქმბადი კოკები, მუცლის ტიფის ჩხირები, ციმბირის წყლულის გამომწვევები, წყალსატევთა ფსკერის ბინადრები (წამწამებიანი ინფუზორიები, მცირეჯაგრიანი ჭიები, მოლუსკები და სხვ.) და ადამიანისა და ცხოველთა ნაწლავის პარაზიტები (ზოგიერთი უმარტივესი, მრგვალი და ბრტყელი ჭიები).

ტექნიკურ მიკრობიოლოგიაში ანაერობებს იყენებენ სპირტის, ორგანული მჟავების წარმოებაში, დამდგარი წყლების გასაწმენდად. ზოგიერთი ანაერობული ორგანიზმი იწვევს მწვავე ინფექციას (ტეტანუსი, აიროვანი განგრენა). თერმოფილურ ანაერობებს, რომლებიც ნაპოვნია ჰიდროთერმებში, მ.შ. ღრმაწყლოვანებში, თვლიან დედამიწის უძველეს მაცხოვრებლებად. ანაერობები ბიოსფეროში აღდგენილი ნაერთების ძირითადი მიმწოდებლები არიან, შეაქვთ რა მნიშვნელოვანი წვლილი ბუნებაში ნივთიერებების წრებრუნვაში. მრავალუჯრედიანი ევკარიოტების უმრავლესობის ქსოვილებში ადგილი აქვს ნახშირწყლების ანაერობულ გარდაქმნას, ძირითადად გლიკოლიზის გზით; ეს პროცესები ყველაზე მეტად გამოხატულია სწრაფად მზარდ ემბრიონულ და სიმსივნურ უჯრედებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანაერობიოზი
* აერობული ორგანიზმები

სქოლიო
------

1. 1 2 3   Анаэробные организм // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М. 2005. — стр. 677.
**ღეროვანი უჯრედი** (ინგლ. stem cell) — უჯრედი, რომელსაც აქვს როგორც თვითგანახლების, ასევე მომწიფებული სპეციალიზებული უჯრედების წარმოქმნის უნარი. მისი დანიშნულებაა საჭიროებისას ორგანიზმის რეგენერაცია. წყაროს მიხედვით ღეროვანი უჯრედები იყოფა ემბრიონულ, ფეტალურ და მოზრდილთა ღეროვან უჯრედებად. განვითარების რაც უფრო ადრეულ ეტაპზე იმყოფება წყარო, მით უფრო მეტი ტიპის უჯრედს უდებს დასაბამს ღეროვანი უჯრედი. ემბრიონული ღეროვანი უჯრედები მიიღება 5–14 დღის ემბრიონიდან. მათ აქვთ პოტენციალი წარმოშვან ყველა ტიპის (ან თითქმის ყველა ტიპის) უჯრედები ლაბორატორიულ პირობებში კულტურაში, თუმცა ასევე შეუძლიათ გამოიწვიონ ტერატოკარცინომა. ეს პრობლემა შესაძლოა უჯრედების წინასწარი ლაბორატორიულ პირობებში დიფერენცირებით გადაიჭრას. მოზრდილთა ღეროვანი უჯრედები კი ძირითადად იმ ქსოვილს აღადგენენ, საიდანაც წარმოიშვნენ. მათი პოტენციალი საგრძნობლად ჩამოუვარდება ემბრიონული ღეროვანი უჯრედების პოტენციალს, თუმცა მოზრდილთა სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედები უკვე მე–20 საუკუნის 60–იანი წლებიდან წარმატებით გამოიყენება კლინიკაში ლეიკემიების, ლიმფომების, თანდაყოლილი იმუნოდეფიციტებისა და ანემიების, ლიზოსომური დაავადებების სამკურნალოდ. ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია და პერიფერიული სისხლიდან მობილიზებული სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა არის მოზრდილთა სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის ორი მეთოდი. ფეტალური ღეროვანი უჯრედები მიიღება აბორტირებული ნაყოფის ქსოვილებიდან ან მშობიარობის შემდგომ პლაცენტაში დარჩენილი სისხლიდან. ეს უკანასკნელი ცნობილია ასევე ჭიპლარის ვენის სისხლის სახელით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღეროვანი უჯრედი — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნობები


|  |  |
| --- | --- |
| ცხოვრების ვარსკვლავი | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ჰოლანდიური სტილის აღორძინების მცდელობა ადრეულ XX საუკუნეში პერლის ქუჩაზე ქვემო მანჰეტენზე ქალაქის ნიდერლანდური წარმოშობის აღსანიშნავად. ახალი ამსტერდამის XVII საუკუნის არქიტექტურა სრულიად დაიკარგა და მისგან მხოლოდ არქეოლოგიური ფრაგმენტებია დარჩენილი
**ახალი ამსტერდამი** (ნიდ.: Nieuw Amsterdam) — XVII საუკუნეში ახალი ნიდერლანდების პროვინციის გამაგრებული დასახლების სახელი; დაარსდა 1624 წელს და მოგვიანებით ნიუ-იორკის ნაწილი გახდა. დაფუძნდა რა ჰოლანდიური ვესტ-ინდოეთის კომპანიის მიერ, ქალაქი მდებარეობდა მანჰეტენის კუნძულის სტრატეგიულ, გამაგრებულ სამხრეთ ბოლოში და მისი დანიშნულება იყო მდინარესთან მისასვლელის დაცვა კომპანიის ბეწვეულის ვაჭრობის წარმოებისთვის ჰუდზონის ხეობაში. ახალი ამსტერდამი გადაიქცა უდიდეს ნიდერლანდურ კოლონიურ დასახლებად ახალი ნიდერლანდების პროვინციაში, ამჟამად ნიუ-იორკის ტრაი-შტატის რეგიონი, და ნიდერლანდელთა მფლობელობაში დარჩა 1664 წლამდე, როდესაც ის ინგლისელთა ხელში ჩავარდა. ნიდერლანდელებმა უკან დაიბრუნეს იგი 1673 წლის აგვისტოში და მას ახალი სახელი „ნიუ-ორანჟი" დაარქვეს, თუმცა 1674 წლის ნოემბერში ინგლისელებმა ქალაქის წართმევა ისევ მოახერხეს. ქალაქის დაარსების წელი 1625 ამჟამად ოფიციალურად არის აღნიშნული ნიუ-იორკ სიტის ბეჭედზე (მანამდე, ბეჭედზე 1664 - ინგლისელთა მიერ ქალაქში შესვლის თარიღი იყო აღბეჭდილი).

ლიტერატურა
----------

* Schmidt, Benjamin, *Innocence Abroad: The Dutch Imagination and the New World, 1570–1670*, Cambridge: University Press, 2001. ISBN 978-0521804080

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ახალი ამსტერდამი"** ვიკისაწყობში.
* The New Amsterdam Trail დაარქივებული 2009-06-09 საიტზე Wayback Machine.
* Nieuw Amsterdam to New York
* New Amsterdam დაარქივებული 2012-12-28 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* From Van der Donck to Visscher: a 1648 view of New Amsterdam, discovered in Vienna in 1991
* Background on the Native Americans of the area
იერარქია ბიოლოგიური სისტემატიკის რვა ძირითადი ტაქსონომიურ რანგში. შუალედური კატეგორიები არ არის ნაჩვენები.

**ტიპი** (ლათ. phylum) — ტაქსონომიური იერარქიის ერთ-ერთი უმაღლესი რანგი ზოოლოგიის ტაქსონომიურ იერარქიაში. ბოტანიკურ კალსიფიკაციებში მას შეესაბამება განყოფილება (ლათ. divisio). ტაქსონომიური კატეგორიების იერარქიაში ტიპი და დანაყოფი იმყოფება კლასზე მაღლა და სამეფოზე დაბლა. XIX საუკუნის დასაწყისამდე ტაქსონომიური კატეგორიების უმაღლესი რანგი იყო კლასი, რომელიც საკმარისი იყო იმდროინდელი სისტემის დაბალი დეტალიზაციის გათვალისწინებით. ცხოველთა სამეფო შეიცავს მიახლოებით 40 ტიპს, ხოლო მცენარეთა - 12-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000 დაარქივებული 2002-12-12 საიტზე Wayback Machine. , Vienna Code, 2006(ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს
* International Code of the Zoological Nomenclature (4-е издание, 2000) დაარქივებული 2006-08-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლის 18 აგვისტოს
* International Code of Nomenclature of Bacteria (1990)(ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს
* The International Code of Virus Classification and Nomenclature (2002) დაარქივებული 2011-09-16 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)შემოწმდა 2008 წლს 18 აგვისტოს
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მთვარაძე**. |

**სიმონ ვასილის ძე მთვარაძე** (დ. 1905, საგარეჯო — გ. 24 აპრილი, 1968, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
---------

სამწერლობო ასპარეზზე გამოვიდა 1928 წელს. წლების მანძილზე იყო ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგე. დრამატურგის მრავალმა პიესამ მოიარა საქართველოს ყველა თეატრი, ხოლო პიესები „შლეგი" და „მთაგრეხილზე" დიდხანს არ ჩამოსულა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის სცენიდან. აღსანიშნავია რომ ს. მთვარაძის მიერ დანიელ ჭონქაძის მოთხრობის მიხედვით დაწერილმა პიესამ „სურამის ციხე" ხელი შეუწყო თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ახალგაზრდული კოლექტივის დიდ წარმატებას მოსკოვში, სადაც 1941 წელს გაიმართა მოზარდ მაყურებელთა თეატრების საკავშირო დეკადა.

მკითხველთა მოწონებით სარგებლობდა მწერლის პროზაული ნაწარმოებებიც: მოთხრობები „ამბავი ივრის ხეობაში", „ფალავანი", რომანები „ლეკთა სარძლო", „მძლეთა მძლე", „ჩაშლილი ქორწილი" და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მთვარაძე, სიმონ (1958). *მეცხრე შვილი*. თბ.:  ხელოვნება.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 271, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმონ მთვარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანა რეგსდეილ კემპი** (ინგლ. Anna Ragsdale Camp; დ. 27 სექტემბერი, 1982)  — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია სარა ნიულინის როლით HBO-ს ვამპირულ დრამაში *True Blood* (2009, 2013–2014); ობრი პოზენის როლი მოირგო მუსიკალურ კომედიაში *იდეალური ხმა* (2012–2017).

განმეორებადი როლები ითამაშა შემდეგ სატელევიზიო სერიალებში: *Mad Men* (2010), *კარგი ცოლი* (2011–2016), *მინდის პროექტი* (2012–2013) და *ვეგასი* (2013). მან ასევე ითამაშა ჯეინ ჰოლანდერი „Amazon Prime"-ის სერიალში *განათლებული მეამბოხენი* (2016); გამოჩნდა დრამაში *მოსამსახურე* (2011) და ვუდი ალენის ფილმში *მაღალი საზოგადოება* (2016).

2012 წელს ნომინირებული იყო Drama Desk Award-ზე.

ადრეული ცხოვრება
----------------

კემპი დაიბადა აიკენში, სამხრეთ კაროლინაში. დედამისი არის დემოკრატიული პარტიის მოხალისე, ხოლო მამამისი, თომას სიუელ კემპი, ბანკის აღმასრულებელი დირექტორი. მას ჰყავს უფროსი და, სალუდა. 

ანა კემპი გაიზარდა კოლუმბიაში, სამხრეთ კაროლინაში. სწავლობდა Meadowfield-ის დაწყებით სკოლაში; 2004 წელს დაამთავრა ჩრდილოეთ კაროლინას უნივერსიტეტის ხელოვნების სკოლა სახვითი ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით,   რის შემდეგაც ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად.

პირადი ცხოვრება
---------------

2008 წლის სექტემბერში დაინიშნა მსახიობზე, მაიკლ მოსლიზე. ისინი 2010 წელს დაქორწინდნენ, თუმცა 2013 წელს განქორწინდნენ. 2013 წელს ურთიერთობა დაიწყო ფილმის, *იდეალური ხმის* თანავარსკვლავთან, სკაილარ ესტინთან, დაინიშნენ 2016 წელს, ხოლო დაქორწინდნენ ამავე წლის 10 სექტემბერს. ისინი 2019 წელს განქორწინდნენ.

სქოლიო
------

1. ↑  ASTROLOGICAL FORECAST|September 27, 2012. *The Chronicle Herald*. September 27, 2012; retrieved October 2, 2012.
2. ↑  „Naked Camp Wishes for Potter's Invisible Cloak in 'Equus' Role". *Bloomberg*.
3. ↑  Boroff, Philip (September 5, 2008). „Naked Camp Wishes for Potter's Invisible Cloak in `Equus' Role". Bloomberg. ციტირების თარიღი: August 9, 2010. *ციტატა*: „"He said, 'We're in it together'", Camp, 25, said."
4. ↑  Boroff, Philip (January 15, 2007). „Anna Camp Swears She's No Vixen; `Child' Loves Kids: N.Y. Stage". Bloomberg. ციტირების თარიღი: August 9, 2010.
5. ↑  Weiss, Keely.  (December 27, 2008) Equus' actress Anna Camp. *Good Prattle*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 31, 2012. ციტირების თარიღი: August 16, 2010
**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსური მონიტორინგის სამსახური** (აზერ. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Monitorinqi Xidməti) — ორგანო, რომელიც ახორციელებს კანონით დადგენილ უფლებამოსილებებს დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული ფულის ან სხვა ქონების ლეგალიზაციასთან და ტერორიზმის დაფინანსებასთან ბრძოლის სფეროში.

უწყების შესახებ
---------------

ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის მთავარი მიზანია აზერბაიჯანის კანონმდებლობით განსაზღვრული დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული სახსრების ან სხვა ქონების აღკვეთისა და ტერორიზმის დაფინანსების მოთხოვნების დაცვაზე ზედამხედველობა. იგი ასევე ყურადღებას ამახვილებს შესაბამის სფეროში პოლიტიკისა და საერთო რეგულირების განხორციელებაზე, აგრეთვე მონიტორინგის უწყებების, მონიტორინგში ჩართული სხვა პირების, ზედამხედველობის ორგანოების და სხვა სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობის კოორდინაციაზე, რაც მთლიანობაში უზრუნველყოფს გამჭვირვალობასა და ეფექტურობას.

2009 წლის 10 თებერვალს კანონის №767-IIIQ „დანაშაულებრივი გზით მოპოვებული სახსრების ან სხვა ქონების ლეგალიზაციისა და ტერორიზმის დაფინანსების ლეგალიზაციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ" აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის №66 ბრძანებულებით შეიქმნა დამოუკიდებელი სტრუქტურული ქვედანაყოფი - ფინანსური მონიტორინგის სამსახური.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2016 წლის 3 თებერვლის №760 ბრძანებულებით შეიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსური ბაზრების ზედამხედველობის პალატამ და ფინანსური მონიტორინგის სამსახურმა განაგრძო.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2018 წლის 25 მაისის №95 ბრძანებულებით ფინანსური მონიტორინგის სამსახური ფინანსური ბაზრების ზედამხედველობის პალატას გამოეყო. სამსახური აგრძელებს ფუნქციონირებას, როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2020 წლის 24 თებერვლის ბრძანებულებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის წესდებაში" ცვლილებების შეტანის შესახებ, დამტკიცებული 2018 წლის 18 ივლისის №215 ბრძანებულებით ფინანსური მონიტორინგის სამსახურმა დაიწყო ფუნქციონირება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტროსთან.

სააგენტოს მმართველი ორგანოა საბჭო, რომელიც მართავს ორგანიზაციას და აკონტროლებს მის საქმიანობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* - სააგენტოს ოფიციალური ვებ-გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  **Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin yaradılması haqqında** AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-08-22. ციტირების თარიღი: 2023-08-22.
2. 1 2  В Азербайджане создана новая финансовая надзорная структура
3. 1 2  **Cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərinin və ya digər əmlakın leqallaşdırılmasına və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında[1]** AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-08-22. ციტირების თარიღი: 2023-08-22.
4. ↑  **Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 18 iyul tarixli 215 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Respublikası Maliyyə Monitorinqi Xidmətinin Nizamnaməsi"ndə dəyişiklik edilməsi haqqında** AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-08-22. ციტირების თარიღი: 2023-08-22.
5. ↑  Создана Служба финансового мониторинга Азербайджанской Республики.
გენერალი ვასილ გაბაშვილი (მარცხნიდან მეოთხე) ადიუტანტებითურთ, 1918 წ.
**ვასილ გაბაშვილი** ასევე ცნობილი, რუსუფიცირებული სახელით **ვასილი დავითის ძე გაბაევი** (რუს. Василий Давидович Габаев) (დ. 30 მარტი, 1853 – გ. 17 მარტი, 1933) — ქართველი სამხედრო მეთაური რუსეთის იმპერიის და შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამსახურში. იბრძოდა I მსოფლიო ომში და მიენიჭა პოლკოვნიკის სამხედრო რანგი.

გაბაშვილი მსახურობდა რუსეთის იმპერიის ჯარში, როგორც ოფიცერი და მონაწილეობა მიიღო რუსეთ-თურქეთის 1877-1878 წლების ომში. 1904 წლის მარტიდან 1908 წლის თებერვლამდე იყო კურინის 79–ე ქვეითი პოლკის მეთაური. 1908 წლის 28 ნოემბერს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება, ხოლო 1913 წელს – გენერალ-ლეიტენანტის. 1914 წლის სექტემბრიდან 1915 წლის ივლისამდე იყო კავკასიის მოტომსროლელთა მე–3–ე ბრიგადის მეთაური. 1915 წლის 17 მაისის უმაღლესი ბრძანებით დაჯილდოვდა წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენით 1915 წლის ივლისიდან 1916 წლის აგვისტომდე იყო კავკასიის გრენადერთა დივიზიის მეთაური. 1916 – 1917 წლებში იყო თბილისის სამხედრო კომენდანტი, რის შემდეგაც ის დაინიშნა ახლადშექმნილი ქართული სამხედრო კორპუსის მეთაურად, შექმნა საფუძველი მომავალი საქართველოს ეროვნული არმიისათვის. შეინარჩუნა უმაღლესი სამხედრო პოსტი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის განმავლობაში, მაგრამ პენსიაში გავიდა საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების ძალადობრივი დამყარების შემდეგ.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 57-58, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვასილ გაბაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  *Залесский К.А.* Кто был кто в Первой мировой войне. — М.: АСТ, 2003. — c. 839 — 840
2. ↑  (რუსული) Джавахишвили Нико (2003), Грузины под Российским Флагом: Грузинские военные и государственные деятели на службе России в 1703-1917 (*Georgians under the Russian Banner*), p. 95. Tbilisi State University Press.