recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**შირმანის სახლი** (რუს. Дом Ширмана) — შენობა დონის როსტოვში. აგებულია 1911 წელს არქიტექტორ არუთიუნ ზაკიევის პროექტის მიხედვით. მდებარეობს ვოროშილოვის პროსპექტისა და სუვოროვის ქუჩის კუთხეში. შირმანის სახლს გააჩნია რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

მ. შირმანის შემოსავლების სახლი ააშენეს 1911 წელს როსტოველი არქიტექტორის არუთიუნ ზაკიევის პროექტის მიხედვით. 1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და გახდა „პრესის სახლი". სახლში განათავსეს როსტოვის პროლეტარი მწერლების ასოციაცია და გაზეთ „Молот-ის" კორესპონდენტთა კლუბი. 1922 წელს შენობაში ჩამოყალიბდა როსტოვში პირველი პიონერული დანაყოფი „სპარტაკი". 1926 წელს პრესის სახლში სიტყვით გამოვიდა პოეტი ვლადიმერ მაიაკოვსკი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე შენობა გადაეცა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატს. ომის დასრულების შემდეგ სახლში გაიხსნა სასტუმრო „სამხრეთი", ხოლო პირველ სართულზე განთავსდა თოჯინების თეატრი.

ამჟამად შენობაში განთავსებულია გაზპრომის დონის როსტოვის განყოფილება. ზოგიერთი ინფორმაციით 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის პერიოდში უნდა გაიხსნას ოთხვარსკვლავიანი სასტუმრო.

არქიტექტურა
-----------

ხუთსართულიანი აგურის შენობა გებულია მოდერნის სტილში. იგი გეგმით სწორკუთხაა შიდა ეზოთი. მთავარი შესასვლელი ვოროშილოვის პროსპექტისა და სუვოროვის ქუჩის კუთხეშია.

მემორიალური დაფები
------------------

1983 წელს სახლის კედელზე დაკიდეს მემორიალური დაფა წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ შენობაში 1926 წლის 28 ნოემბერს სიტყვით გამოვიდა საბჭოთა ეპოქის საუკეთესო მწერალი ვლადიმერ მაიაკოვსკი (1893-1930)" |
|  |  |

მეორე მემორიალურ დაფაზე არის ასეთი წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ შენობაში 1922 წელს შეიქმნა პირველი პიონერული დანაყოფი „სპარტაკი", ქ. დონის როსტოვის ახალგაზრდა პიონერთა ცენტრალური კლუბი." |
|  |  |

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Шулепова Э. А. Материалы свода памятников истории и культуры РСФСР. Ростовская область.. — М.: Изд-во НИИ культуры, 1990. — С. 34.
2. ↑  Памятники регионального значения, находящиеся на учёте в Администрации Ростовской области на 1 января 2009г.. voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-04.
3. 1 2  Юлия Банишевская.  (2004-12-17) Неутраченный Ростов. Ворошиловский проспект. Комсомольская правда. ციტირების თარიღი: 2013-09-04.
4. ↑  8 отелей Ростова-на-Дону, которые построят к Чемпионату мира 2018. cityreporter.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-04.
* 

**ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმი** (რუს. Музей истории Заветинского района) — ისტორიის მუზეუმი ზავეტინის რაიონის სოფელ ზავეტნოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2003 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347430, როსტოვის ოლქი, ზავეტინის რაიონი, სოფელი ზავეტნოე, ლომონოსოვის ქუჩა № 28.

ისტორია
-------

ზავეტინის რაიონის მუნიციპალური საბიუჯეტო კულტურის განყოფილება „ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმი "მდებარეობს როსტოვის ოლქის სოფელ ზავეტნოეში.

მუნიციპალური მუზეუმი დაარსდა 2003 წლის 5 აგვისტოს. მუზეუმში ინახება რაიონისა და მისი მოსახლეობის ისტორიის მასალები, ისტორიული მტკიცებულება და საკოლექციო იარაღი, XVII-XX საუკუნეების საგნები. მუზეუმში მიმდინარეობს აქტიური სამეცნიერო და საძიებო სამუშაოები, რომელშიც ჩართულია დაახლოებით 200 მოსწავლე. მათი მოღვაწეობის შედეგად ყოველწლიურად იმართება სამეცნიერო კონფერენციები. 

ამჟამად ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმის ძირითადი ფონდი მოიცავს 3 240 ექსპონატს, ხოლო მისი სამეცნიერო-დამხმარე ფონდი შეიცავს 560 ექსპონატს. მუზეუმის თანამშრომლები მართავენ ექსკურსიებს ადგილობრივი მოსახლეობის, სკოლის მოსწავლეებისა და ტურისტებისათვის. 

მუზეუმს გააჩნია რამდენიმე საგამოფენო დარბაზი: ისტორიისა და ბუზნების დარბაზი; მხარეთმცოდნეობის დარბაზი; არქეოლოგიის დარბაზი; საბრძოლო დიდების დარბაზი, სადაც ინახება ომის წლების საარქივო დოკუმენტები და ექსონატები. საბრძოლო დიდების დარბაზში შესაძლებელია ზავეტინის რაიონის წარმომადგენლების ფოტოების ხილვა, რომლებმაც ფოტოები გადაირეს სამამულო ომის დროს. აქვე ვიზიტორი იხილავს ფრონტიდან გაგზავნილ წერილებს, გერმანული ოკუპაციის პერიოდში ზავეტინის რაიონში მოქმედი პარტიზანული დანაყოფის „მრისხანე დონისა" და იატაკქვეშა ახალგაზრდულ-კომკავშირუი ორგანიზაციის „ლენინელის" წევრების მოგონებებს. 

ასევე საინტერესოა დიდი სამამულო ომის პერიოდის ექსპონატები: ჯარისკაცის ქუდები, ჩაფხუტები, მათარები, ხელნაკეთი ფინჯნები, სანთებელა, პორტსიგარი იოსებ სტალინის გამოსახულებით და სხვ. მხარეთმცოდნეობის დარბაზში წარმოდგენილია რაიონის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო საგნები. მათ შორის: თეფშები, სამოვრები, ძველი რადიომიმღებები, მექანიური პატეფონი, გრამფირფიტა და სხვ. 

მუზეუმში მიმდინარეობს გამოფენები: „ომის ექო", რომელიც ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა კავშირის გამარჯვებას, ასევე გამოფენილია ადგილობრივი მხატვრების ნახატები, იმართება აქცია ღამე მუზეუმში და სხვა ღონისძიებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* МБУК «Музей истории Заветинского района»[*მკვდარი ბმული*]
* Музей истории Заветинского района დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine.
* Экскурсия для пожилых людей в музей истории Заветинского района [*მკვდარი ბმული*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბზიანიძე**. |

**ზაზა გიორგის ძე აბზიანიძე** (დ. 30 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1994). საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი (1976). გიორგი აბზიანიძის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

1963 წელს დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1966-1987 წლებში რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელია, მუშაობდა აგრეთვე კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატული თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგედ. 1987 წლიდან საქართველოს რუსთაველის სახელმწიფო თეატრისა და კინოხელოვნების ინსტიტუტის ფილოლოგიური კათედრის გამგეა. აბზიანიძეს ეკუთვნის მონოგრაფია „ადამიანის კონცეფცია თანამედროვე ქართულ ლირიკაში" (1975) და „ლიტერატურული დიალოგები" (1983). გამოქვეყნებული აქვს ლიტერატურული პორტრეტების ციკლი „ქართველი ლირიკოსები: ბესიკიდან - ანა კალანდაძემდე", მრავალი წერილი XX საუკუნის ქართული მწერლობის ტენდენციებზე, საზოგადოებრივ და ზოგადკულტურულ საკითხებზე. მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი თარგმნილია რუსულ და სხვა ენებზე. აბზიანიძის წერილები თან ერთვის ბერლინში გერმანულ ენაზე გამოქვეყნებულ თანამედროვე ქართული მოთხრობების კრებულს („შორი თეთრი მწვერვალი",1984), აგრეთვე ტერენტი გრანელის, ლადო ასათიანის, გიორგი ნიკოლაძის, გურამ ასათიანის ნაწარმოებათა გამოცემებს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 29.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაზა აბზიანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ღორიხვასნაირნი** (ლათ. Gaviiformes) — ფრინველთა რიგი, მოიცავს ერთი ოჯახის (ღორიხვასებრნი) ერთ გვარს (ლათ. Gavia), რომელშიც გაერთიანებულია 5 სახეობა: წითელყელა ღორიხვა (ლათ. Gavia stellata), შავყელა ღორიხვა (ლათ. Gavia arctica), პოლარული ღორიხვა (ლათ. Gavia immer), თეთრკისერა ღორიხვა (ლათ. Gavia pacifica) და თეთრნისკარტა ღორიხვა (ლათ. Gavia adamsii). ღორიხვასნაირნი ბინადრობენ ევრაზიისა და ამერიკის ტუნდრისა და ტყე-ტუნდრის ზოლში, ჩრდილოეთით აღწევენ შორეულ კუნძულებს. აზიაში ბინადრობენ ველისა და მაღალმთიან ტბებზედაც. სამხრეთ ნახევარსფეროში არ გვხვდებიან. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება პირველი 2 სახეობა. ტანად საკმაოდ დიდი ფრინველები არიან (მასა 1-5 კგ). ღორიხვასნაირთვის დამახასიათებელია მჭიდრო, ხშირი შებუმბლვა, გრძელი, წვრილი ნისკარტი, მოკლე ბოლო, ვიწრო, მახვილი ფრთები. ქვემოდან თეთრად არიან შებუმბვლილი, ზემოდან — შავ-მურად, ზედ თეთრი კოპლებით. იკვებებიან თევზით, წყლის უხერხემლოებით. იყენებენ მათ ბუმბულს.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 597.

სქოლიო
------

1. ↑  ღორიხვასნაირნი (TSN 174466). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ღორიხვასნაირნი (*Gaviiformes*) |
| --- |
|  |
| 
ოჯახი ღორიხვასებრნი (*Gaviidae*) |
|  |
| გვარი ღორიხვა (*Gavia*) | 
* წითელყელა ღორიხვა (*G. stellata*)
* შავყელა ღორიხვა (*G. arctica*)
* პოლარული ღორიხვა (*G. immer*)
* თეთრკისერა ღორიხვა (*G. pacifica*)
* თეთრნისკარტა ღორიხვა (*G. adamsii*)
 |

 |
**ფედერალური ომი** (ესპ. Guerra Federal; ასევე ცნობილი, როგორც **დიდი ომი** ან **ხუთწლიანი ომი**) — სამოქალაქო ომი ვენესუელაში 1859-1863 წლებში კონსერვატიულ პარტიასა და ლიბერალურ პარტიას შორის. სამოქალაქო ომი გამოწვეული იყო სამთავრობო პოზიციებსა და მიწის საკუთრებაზე კონსერვატორთა მონოპოლიითა და მათი წინააღმდეგობით რეფორმების მიმართ. ლიბერალები, ცნობილი როგორც *ფედერალისტები*, პროვინციებისთვის უფრო დიდი ავტონომიისთვის იბრძოდნენ. ესპანეთისგან ვენესუელის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1811 წლის 5 ივლისი) ფედერალური ომი ყველაზე დიდი და სისხლისმღვრელი ომი იყო ვენესუელის ისტორიაში. ომის დროს ათასობით ადამიანი დაიღუპა ძალადობის, შიმშილისა და დაავადებებისგან.

მიმოხილვა
---------

წყაროების თანახმად, ფედერალური ომი ძმების, ხოსე ტადეო მონაგასისა და ხოსე გრეგორიო მონაგასის დიქტატორულ მმართველობას მოჰყვა. მათი რეჟიმის დროს ფისკალური პრობლემები წარმოიქმნა და ცენტრალურმა მთავრობამ ვენესუელის პროვინციების ავტონომიათა უფლებები შეზღუდა.

ფედერალური ომი თავდაპირველად პარტიზანული ომი იყო, რომლის დროსაც ფედერალისტებს ცენტრალიზებული ხელმძღვანელობა არ ჰყავდათ და პარტიზანული ბრძოლებით სოციალურ უკმაყოფილებას გამოხატავდნენ. ფედერალური ომის ყველაზე მნიშვნელოვანი ბრძოლები იყო:

* სანტა ინესის ბრძოლა (1859 წლის 10 დეკემბერი) — ეზეკიელ სამორას ხელმძღვანელობით ფედერალისტთა 3 400 კაციანმა შენაერთმა ცენტრალური არმიის 2300 კაციანი შენაერთი დაამარცხა. ორივე მხრიდან 1200 ადამიანი დაიღუპა.
* კოპლეს ბრძოლა (1860 წლის 17 თებერვალი) — სამთავრობო ძალებმა გენერალ ლეონ დე ფებრეს კორდეროს ხელმძღანელობით ფედერალისტთა 4500 კაციან არმიას სძლიეს, რომელთაც ხუან კრისოსტომო ფალკონი ხელმძღვანელობდა.
* ბუჩივაკოას ბრძოლა — (1862 წლის 26-27 დეკემბერი).

საომარი მოქმედებები 1863 წლის აპრილში კოჩეს ზავით დასრულდა. ზავს ხელი მოეწერა ფალკონის გამრჯვების შემდეგ, რომელმაც ახალი კოალიცია შექმნა ანტონიო გუსმან ბლანკოსთან ერთად. ომში საერთო ჯამში 100 000-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ფედერალურმა ომმა ვენესუელის ეკონომიკა გაანადგურა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის პოლიტიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Great War: Virtual Gallery

სქოლიო
------

1. 1 2  Denova, Hollis Micheal Tarver; Tarver, H. Micheal; Frederick, Julia C. (2005). *The History of Venezuela*. Westport, CT:  Greenwood Publishing Group,   გვ. 65. ISBN 0313335257.
2. 1 2  Salas, Miguel Tinker (2015). *Venezuela: What Everyone Needs to Know®*. Oxford:  Oxford University Press,   გვ. 46. ISBN 9780199783281.
**ვოკუი-გალბიდი** (სომალ. *Woqooyi Galbeed*, არაბ. وقويي جالبيد) — რეგიონი სომალის ჩრდილოეთში. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ჰარგეისა. მდებარეობს არაღიარებული სახელნწიფო სომალილენდის ჩრდილო-დასავლეთში.

გეოგრაფია
---------

ვოკუი-გალბიდის რეგიონის ფართობი 2007 წლის მონაცემებით შეადგენდა 28 836 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობის შეფასება 2014 წლის მონაცემებით 1 242 003 ადამიანს. ოფიციალურად ესაზღვრება სომალის რეგიონებს: დასავლეთიდან ავდალს, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სანაგს და აღმოსავლეთიდან ტოგდერს, ხოლო სამხრეთიდან ეთიოპიას. ჩრდილოეთიდან მას ეკვრის ადენის ყურის წყლები. რეგიონის ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი წერტილია — ბუურაჰა ვაგარის მთა (2004 მეტრი), რომელიც აღმართულია ბერბერიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ვოკუი-გალბიდის რეგიონი დაყოფილია სამ რაიონად:

* ბერბერა
* გაბილეი
* ჰარგეისა

სქოლიო
------

1. ↑  Citypopulation (მოსახლეობის რაოდენობის შეფასება 2014 წელს)
2. ↑  მოსახლეობის რაოდენობის შეფასება 2014 წელს
3. ↑  Wooqoyi Galbeed Region. ციტირების თარიღი: 30 December 2013.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომალის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
* ავდალი
* ბაკული
* ბენადირი
* ბარი
* ბეი
* გალგუდუდი
* გედო
* ვოკუი-გალბიდი
* მუდუგი
* ნუგალი
* სანაგი
* სოლი
* ტოგდერი
* ქვემო შაბელე
* ქვემო ჯუბა
* შუა შაბელე
* შუა ჯუბა
* ჰირანი
 |

 |
**ზედა ვარძია** — XI საუკუნის I ნახევრის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ღვთისმშობლის ეკლესია სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ვარძიის ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ზე. აღმართულია მთის ფერდობზე, ხელოვნურად შექმნილ ბაქანზე. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

არქიტექტურა
-----------

მიეკუთვნება ორნავიანი ეკლესიათა ტიპს. სამხრეთით აქვს ღია სტოა. დასავლეთი მინაშენი უფრო გვიანი ხანისაა. ნაგებია კარგად გათლილი მოწითალო-იასამნისფერი ტუფანდეზიტის კვადრებით. შიგნით მოპირკეთებულია დიდრონი თლილი ქვებით. ღრმა აფსიდით დაბოლოებული მთავარი ნავი მაღალი და ფართოა, ჩრდილოეთისა კი — დაბალი და ვიწრო. ისინი ერთმანეთიდან დაკავშირებული არიან ორ ბურჯზე დაყრდნობილი თაღებით. ეკლესია შელესილი ყოფილა, შეიმჩნევა მოხატულობის კვალი. ორივე ნავი ერთიანი, ორფერდა სახურავითაა გადახურული. ეკლესია გარედან უხვადაა მორთული ჩუქურთმებით. შესასვლელის თავზე სტილიზებული ასომთავრული წარწერაა.

გალერეა
-------

* სტოის ფრაგმენტიჯაბა ლაბაძის ფოტოსტოის ფრაგმენტი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
* სტოის ფრაგმენტიჯაბა ლაბაძის ფოტოსტოის ფრაგმენტი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
* წარწერა შესასვლელის თავზეჯაბა ლაბაძის ფოტოწარწერა შესასვლელის თავზე  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო

ლიტერატურა
----------

* *ელიზბარაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 494.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ფედერალური რეზერვის შტაბ-ბინა მდებარეობს კონსტიტუციის გამზირზე ვაშინგტონში.
**ფედერალური სარეზერვო სისტემა** (ინგ.: Federal Reserve System ან **ფედერალური რეზერვი**, the Federal Reserve; არაფორმ.: The Fed) ცენტრაული საბანკო სისტემაა აშშ-ში.

ფედერალური სარეზერვო სისტემა შედგება ცენტრალური მმართველთა საბჭოსგან ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი), თორმეტი ფედერალური სარეზერვო ბანკისგან მდებარე ქვეყნის უდიდეს ქალაქებში, მრავალრიცხოვანი წევრი ბანკებისა და სხვა დაწესებულებებისგან. ამჟამად ფედერალური რეზერვის მმართველთა საბჭოს თავმჯდომარეა ჯერომ პაუელი.

ფედერალური სარეზერვო სისტემა დაარსდა 1913 წელს აშშ-ის სენატის *ფედერალური რეზერვის აქტით*. ის შეიცავს რვიდან თორმეტამდე რეგიონალურ სარეზერვო ბანკების სისტემას, რომლებიც მისი კომერციული წევრი ბანკების მფლობელობაშია და იმართება ფედერალური რეზერვის საბჭოს მიერ. საბჭო და მისი თავმჯდომარე პრეზიდენტის მიერ ინიშნება და მათ სენატი ამტკიცებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფედერალური რეზერვის ოფიციალური საიტი

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ფარფლწითელა** (ლათ. Scardinius erythrophthalmus) — მტკნარი წყლის თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 36 სმ-ს, მასა — 1 კგ აღწევს. აქვს მაღალი, გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, წითელი ფარფლები. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. საქართველოში გვხვდება დასავლეთ საქართველოს წყალმცენარეებით მდიდარ მტკნარ წყლებში, სადაც სიმცირის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. მისი სარეწაო მოპოვება ხდება ვოლგა-კასპიის რაიონში, დნეპრის დელტაში, შუა აზიაში და სხვ. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს და შებოლილს. ხელოვნურად არის შეყვანილი: ირლანდიაში, ნორვეგიაში, ესპანეთში, მაროკოში, ტუნისში, მადაგასკარში, ახალ ზელანდიაში, აშშ-ში, კანადაში. ცოცხლობს 10 წლამდე. ახალ ზელანდიაში ფარფლწითელა უკანონოდ შეიყვანეს 1960-იან წლებში და ფართოდ გავრცელდა მთელი ქვეყნის ფარგლებში. აქ იგი მიჩნეულია მავნე თევზად, რადგან ანადგურებს სხვა ჯიშის თევზებს, აგრეთვე ადგილობრივ ეკოსისტემას.

ლიტერატურა
----------

* *დემეტრაშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 234.

სქოლიო
------

1. 1 2  ფარფლწითელა – დახასიათება
2. ↑  Chadderton, W. Lindsay. Management of invasive freshwater fish: striking the right balance!. Department of Conservation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 10 May 2010.
**ფაჰრიე ევჯენი** (თურქ. Fahriye Evcen; დ. 4 ივნისი, 1986, სოლინგენი, გერმანია) — თურქი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
---------

იგი დაიბადა გერმანიაში, სოლენგენში, დედის მხრიდან ის ჩერქეზია, ხოლო მამის ოჯახი თურქეთის ემიგრანტები არიან საბერძნეთიდან, ქავალადან. ახალგაზრდა ასაკში, როდესაც ის თურქეთში შვებულებაში იმყოფებოდა, მან მონაწილეობა მიიღო ოია აიდოღანის პროგრამაში, რომელმაც ფაჰრიე პროდიუსერ იბრაჰიმ მერთოღლუს გააცნო. სანამ ის სწავლობდა სოციოლოგიას დიზელდორფის ჰაინრიხ-ჰაინის უნივერსიტეტში, მან მიიღო შეთავაზება, სერიალზე მსახიობად ეთამაშა, ფაჰრიე დათანხმდა სტამბოლში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი ერთ-ერთი პირველი თვალსაჩინო როლი იყო სერიალ Yaprak Dökümü- ს პერსონაჟი ნეკლასი. მისი პირველი კინემატო დებიუტი იყო ფილმ Cennet- თან ერთად, რომელიც გამოვიდა 2008 წელს, და ამავე წელს იგი წამყვან როლში გადაიღეს ფილმში Aşk Tutulması. რადგან ფაჰრიემ ვერ დაასრულა სწავლა გერმანიაში, იგი ჩაირიცხა ბოჟაზიჩის უნივერსიტეტში და სწავლობდა ისტორიას. მან მოგვიანებით ითამაშა პერსონაჟი ფერიდე სერიალ Çalıkuşu-ში. მოგვიანებით მსახიობობა მონაწილეობა მიიღო ფილმში Aşk Sana Benzer. 2017 წელს კი ელენე კარადმას როლი შეასრულა ერთ ერთ სერიალში ენგინ აქიურექთან ერთად. ასევე ნათამაშები აქვს ფილმში - Sonsuz Aşk.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ფაჰრიე ევჯენი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* FahriyeEvcen Facebook-ზე
**ირაკლი ნაკაიძე** (დ. 15 იანვარი, 1914, ხუცუბანი — გ. 15 აპრილი, 1972) — ქართველი გეოგრაფი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1968).

ბიოგრაფია
---------

1934 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ტექნიკუმი. 1939 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო აჭარის განათლების კომისარიატში მეთოდისტად. 1940 წელს გადავიდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრაზე. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1944 წელს დემობილიზებულ იქნა ჭრილობის გამო. კვლავ დაბრუნდა პედაგოგიურ ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრაზე. შემდეგში იყო გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანი. 1946 წელს დააწინაურეს აჭარის განათლების მინისტრად. 1949 წლიდან მუშობას იწყებს პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორის მოადგილედ დაუსწრებელი სწავლების დარგში. შემდეგ კი, ბუნებისმეტყველება-გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანად. 1962 წელს გადაიყვანეს პრორექტორად სასწავლო და სამეცნიერო დარგში. 1971 წელს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა დისციპლინების სწავლების მეთოდიკის კათედრის გამგეა. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომისა. მისი შრომები ეხება აჭარაში სოფლის მეურნეობის მდგომარეობისა და განვითარების გეოგრაფიულ ასპექტებს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აჭარის ასსრ სოფლის მეურნეობის განვითარებისა და განლაგების ზოგიერთი საკითხი", დაიცვა 1967 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 203

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ნაკაიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზედა სასუნთქი გზების მწვავე ანთება** — მეტად გავრცელებული დაავადება. სხვადასხვა დროს მას უწოდებდნენ ზედა სასუნთქი გზების კატარს, მწვავე რესპირატორულ დაავადებას, მწვავე რესპირატორულ ვირუსულ დაავადებას.

მიზეზები
--------

ზედა სასუნთქი გზების მწვავე ანთება შეიძლება გამოიწვიოს: ვირუსმა (გრიპის, პარაგრიპის ვირუსმა, ადენოვირუსმა, რინოვირუსმა, ენტვროვირუსმა). ბაქტერიამ (სტრეპტოკოკმა, მენინგოკოკმა) მიკოპლაზმამ. დაავადების ძირითადი ხემშემწყობი ფაქტორია ორგანიზმის გადაცივება.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
--------------------------

ზედა სასუნთქი გზების მწვავე ანთება ვლინდება ვირუსით გამოწვეული ინტოქსიკაციის ზოგადი, არასპეციფიკური ნიშნებით. ძირითადი სიმპტომებია ტემპერატურის მომატება, თავის ტკივილი, ძილის დარღვევა, სისუსტე, კუნთების ტკივილი, მადის დაქვეითება, გულისრევა, ღებინება. მძიმე შემთხვევაში მოსალოდნელია მოქმედებათა შენელება ან აგზნებადობა, ცნობიერების მოშლა, კრუნჩხვა.

ზედა სასუნთქი გზების მწვავე ანთებით დაავადებას ახასიათებს კატარული ნიშნებიც, რომლებიც ზედა სასუნთქი გზების ამა თუ იმ ორგანოს უპირატეს დაზიანებაზეა დამოკიდებული.

* რინიტი — ცხვირის ლორწოვანი გარსის ანთება. ვლინდება სურდოთი, ცხვირიდან გამონადენით, ცემინებით და ცხვირით სუნთქვის გაძნელებით.

* ფარინგიტი — ხახის ლორწოვანის გარსის ანთება. ავადმყოფი უჩივის ყელში ღიტინის შეგრძნებას და ყლაპვის დროს ტკივილს.

* ლარინგიტი — ხორხის ანთება. აღინიშნება ხრიწიანობა მყეფავი ხველა.

* ტონზილიტი ანუ კატარული ანგინა — ნუშურა ჯირკვლის ანთება. ავადმყოფის უჩივის ყლაპვის დროს ტკივილს. ნუშურა ჯირკვლები გადიდებულია, მათი ლორწოვანი — გაწითლებული.

* ტრაქეიტი — ტრაქეის ანთება. აღინიშნება წიწკნის შეგრძნება მკერდის ძვლის უკან, მშრალი შემაწუხებელი ხველა, რომელიც შეიძლება 2-3 დღეს გაგრძელდეს.

გამოწვევის კვალობაზე, დაავადებას აქვს განსაზღვრული სიმპტომები. გრიპით ავადობა ეპიდემიური სახისაა. მისი დასაწყისი მწვავეა. ტემპერატურა 39-40 გრადუსამდე იწევს. ყალიბდება ადგილობრივი კატარული სიმპტომები. მეტწილად ადგილობრივად გამოხატულია ტრაქეიტი და რინიტი. პარაგრიპის ვირუსისთვის დამახასიათებელია კეროვანი ეპიდემიური ავადობა. იწყება თანდათანობით. ტემპერატურა 1-2 დღის განმავლობაში 38 გრადუსამდე იმატებს. ზოგადი ნიშნები ზომიერად არის გამოხატული. ძირითადი ნიშანი ლარინგიტია. ადენოვირუსული ინფვქცია არ მიმდინარეობს ეპიდემიის სახით. იგი იწყება მწვავედ. ტემპერატურა 38-39 გრადუსამდე იმატებს და 5-14 დღის განმავლობაში გრძელდება. უმთავრესად გამოხატულია ფარინგიტი, ტონზილიტი, თვალისა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაზიანების ნიშნები.

მკურნალობა
----------

ზედა სასუნთქი გზების მწვავე ანთების მკურნალობა რამდენიმე მიმართულებით მიმდინარეობს. ზოგ შემთხვევაში შეიძლება დაავადების გამომწვევზე ზემოქმედება. გრიპის დროს ეფექტურია რემანტადინი, ადენოვირუსული ინფექციის შემთხვევაში — ინტერფერონი. თავად ანთების სამკურნალოდ აუცილებელია დაუნიშნოს ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები, მაგალითად, პარაცეტამოლი ან ზედა სასუნთქი გზების ანთების საწინააღმდეგო ზოგიერთი კომბინირებული საშუალება.

ლიტერატურა
----------

* მედიცინის დიდი ცნობარი ტომი II, სამედიცინო ტერმინოლოგიისა და დაავადებათა ენციკლოპედია, გამომცემლობა პალიტრა L, თბ 2016 წელი, გვ.363-364
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რეხვიაშვილი**. |

**ირაკლი რეხვიაშვილი** (დ. 1975) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი 2004 14 იანვრიდან 1 ივნისამდე.

ბიოგრაფია
---------

1996 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი. 1998 წელს პრინსტონის უნივერსიტეტის ვუდროუ ვილსონის სახელობის საერთაშორისო და საზოგადოებრივ ურთიერთობათა სასწავლებელი. 2000-2004 წლებში იყო ბუდაპეშტში ადგილობრივი თვითმართველობისა და საჯარო სამსახურის რეფორმების ინსტიტუტის პროგრამების მენეჯერი.

ფლობს ინგლისურ, ესპანურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი რეხვიაშვილი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „საქართველოს ეკონომიკას ახალი მინისტრი ჰყავს". *Civil.ge*. 15 იანვარი, 2004. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  „რუსეთში მოღვაწე ქართველი ბიზნესმენი საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი ხდება". *Civil.ge*. 1 ივნისი, 2004. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**ზინდისი** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, სურამისწყლის ხეობაში. მდებარეობს დღევანდელი დაბა სურამის საზღვრებში.

ისტორია
-------

ნასოფლარი იხსენიება დოროთეოს კათოლიკოსის იტრიის ეკლესიისადმი 1584 შეწირულების სიგელში. ზინდისი იტრიის ეკლესიამ თავდაპირველად ქართლის მეფე გიორგი IX-საგან იყიდა, შემდეგ კი სიმონ I-მა საკუთრებად დაუმტკიცა. ზინდისში ცხოვრობდნენ ჯინგარაძეები, მახარაძეები და ჯონჭორაულები. 

ზინდისი გვიანდელი შუა საუკუნეების ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით შედიოდა ზემო ქართლის სადროშოში. ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) ზინდისს „შინდისის" ფორმით იხსენიებს. სოფელი ზინდისი XIX საუკუნის ბოლოს გორის მაზრის სურამის საპოლიციო უბნის იტრიის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა. 1930 წელს მაზრების გაუქმების შემდეგ, ზინდისი ხაშურის რაიონში შევიდა.

1715 წლის რუისის სამწყსოს აღწერის დავთრის მიხედვით, აქ 6 კომლი მოსახლეა (აბაზაძე (3), ღაღანიძე, ნარიმანაშვილი, ლუქუნიძე). 1865 წლის აღწერით, ზინდისში 10 კომლი დროებით ვალდებული გლეხი სახლობს.

ლიტერატურა
----------

* *ცინცაძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 370.
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973
* მასალები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიისა და ტოპონიმიკისათვის, წგ. 1, თბ. 1964
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც. ტ. 3, თბ. 1970.
* ლაცაბიძე თ. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. „ხაშურის მოამბე", № 15, 15 აპრილი, 2019, გვ. 4
**ზღვის მგელი** (ინგლ. The Sea-Wolf) — ჯეკ ლონდონის 1904 წლის რომანი.

წიგნის მთავარი გმირი, ჰამფრეი ვან ეიდენი არის ოკეანეში გადარჩენილი, რომელიც ვულფ ლარსენის, ამორალური კაპიტნის და გადამრჩენელის მფარველობაში ექცევა.

მას შემდეგ, რა ჯეკ ლონდონის „წინაპართა ძახილი" გაიცნო მკითხველმა, „ზღვის მგელის" პირველი გამოცემის ორმოცი ათასი ეგზემპლარი ძალიან მალე გაიყიდა. 

ამბროსი ბიერსმა დაწერა:

 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ უდიდებულესი ქმნილების, ვულფ ლარსენის შექმნა უკვე საკმარისია ადამიანისთვის, რომ ცხოვრების ვალი მოხდილად ჩაუთვალო... სიყვარულის დამალვა არაბუნებრივი და აბსურდულია, ის ამავდროულად საშინელია." |
|  |  |

„ვოლფ ლარსენის" ანტიპოდი კაპიტანი ალექს მაკლეინი იყო. მაკლეინი, დაიბადა 15 მაისს, 1858 წელს, ქვეყნის აღმოსავლეთში, ნოვა შოტლანდიაში. ის ძირითადად, წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთით დაცურავდა თავის ძმასთან, კაპიტან დენ მაკლეინთან ერთად. ძმები ინარჩუნებდნენ კავშირს კუნძულ კეიპ-ბრეტონთან, სადაც მათ ნათესავები ჰყავდათ. ლონდონი, რომელსაც მისი ახლობლები მგელს ეძახდნენ, უბის წიგნაკით მგლის გამოსახულებას ატარებდა და თავის სასახლესაც „მგლის სახლს" უწოდებდა. ლონდონი თავის მოთხრობაში მიზნად ისახავდა იერიში მიეტანა ნიცშეს სუპერ ადამიანის ფილოსოფიაზე. ნიცშე და შოპენჰაუერი რომანის მეორე წინადადებაშივეა მოხსენიებული, როგორც საყვარელი ავტორები ერთი პერსონაჟისა, რომელიც ვულფმა მოინახულა გემის კატასტროფამდე. 

რომანში ასევე გვხვდება ჰერბერტ სპენსერი თავი: 8, 10; ჩარლზ დარვინი, თავი: 5, 6, 10, 13, ომარ ხიაიამი თავი 11, 17, 26, თავი 5, შაკიევი და ჯონ მილტონი თავი 26.

სქოლიო
------

1. ↑  The Cambridge History of American Literature
2. ↑  A much misunderstood man
**ირაკლი ლითანიშვილი** (დ. 8 მარტი, 1960, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი. არის საქართველოს გზების, ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის ასოციაციის თანადამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
---------

1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი სპეციალობით საავტომობილო გზები და ამავე ინსტიტუტის მეორადი ფაკულტეტი საერთაშორისო ურთიერთობის განხრით ამავე წელს. გაიარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფინანსური მართვის კურსი 1984 წელს.

მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს N24 საგზაო სარემონტო სამმართველოში 1982-1986 წლებში. 1986-1989 წლებში კი საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს აპარატში ინჟინრად, ეკონომიკური და ფინანსური განყოფილების მთავარ ინჟინრადაც. იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საწარმოო "საქავტომაგისტრალის" მთავარი მენეჯერის მოადგილე 1989-1999 წლებში, მოგვიანებით კომპანიის მთავარი ინჟინერი. 2000-2003 წლებში მუშაობდა კერძო ბიზნესის სფეროში მრავალფუნქციური კომპანიის აღმასრულებელ დირექტორად, საქართველოსა და რუსეთში. 2004 წლიდან იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე, დეპარტამენტის ტექნიკური საბჭოს წევრი, ასევე სატენდერო საბჭოს წევრიც. მისი მონაწილეობით განხორციელებულია მრავალი ეროვნული და საერთაშორისო პროექტი - არაბეთის ეკონომიკური განვითარების კუვეიტის ფონდის, მსოფლიო ბანკის, იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოს, აზიის განვითარების ბანკის, ევროპის განვითარებისა და საინვესტიციო ბანკის დაფინანსებით. სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, მოდერნიზაციის, რეკონსტრუქციისა და რეაბილიტაციის პროექტები.

ჯილდოები
--------

* 2012 - ღირსების ორდენი
* 2009 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 344

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ლითანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ქეთევან კინწურაშვილი**
(დ. 16 მაისი, 1956, თბილისი.) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1978 წელს ქეთევან კინწურაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების, ისტორიისა და თეორიის ფაკულტეტი. 1978–2006 წლებში იყო გ. ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის უმცროსი, შემდეგ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998–2004 წლებში სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პედაგოგი. 2005-2011 წლებში შ.რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის პროფესორი. 1995, 2004 და 2007 წლებში მაუნთ ჰოლიოკის კოლეჯის (აშშ, მასაჩუსეტსი) მიწვეული პროფესორი. პრაღის ღია საზოგადოების ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევის ხელშეწყობის (1995, 1996), საერთაშორისო სამეცნიერო გაცვლის (ვაშინგტონი, 1998), ზალცბურგის გლობალური სემინარების (1999, 2006), ოქსფორდის კოლეჯთა სამასპინძლო პროგრამის (2001), ფულბრაიტის მეცნიერთა გაცვლის (2003, 2004), კრაკოვის საერთაშორისო კულტურის ცენტრის (2022), ჰარვარდის მოწვეული მეცნიერის (2023), პოლონური ინსტიტუტის (2020, 2022) და სხვა პროგრამების თუ ორგანიზაციების სტიპენდიანტი. 

2012 წელს იყო ეროვნული კურატორი პრაღის მე-12 კვადრიენალეზე. დავით კაკაბაძის მონოგრაფიული გამოფენის სამეცნიერო კონსულტანტი (დ. შევარდნაძის საქართველოს ეროვნული გალერეა, 2013). გოეთეს ინსტიტუტის ხელშეწყობით განახორციელა საგამოფენო პროექტი — „მალშტრემი: ფრანც მარკი, გერმანული ექსპრესიონიზმი და მოდერნიზმი საქართველოში". 2023 წელს პოლონეთის კულტურისა და ეროვნული მემკვიდრეობის სამინისტრომ მიანიჭა მედალი „Gloria Artis".

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ამერიკის საგანმანათლებლო პროგრამების მონაწილეთა ასოციაცია, წევრი (1999)
* მუზეუმების საერთაშორისო კავშირი, წევრი (2008)
* საქართველოს მხატვართა კავშირი, წევრი (1981)

ჯილდო
-----

* თამარ მეფის ორდენი (2021)

ბიბლიოგრაფია
------------

* დავით კაკაბაძის ნამუშევრები „ანონიმური საზოგადოების" კოლექციის ფონზე, საუკუნის ხელოვნება (ავანგარდი) : თბ. 2005, გვ. 167-198
* საუკუნის ხელოვნება, თბ. 2005, გვ. 199

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქეთევან კინწურაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2
**ზინაიდა იუსუფოვას აგარაკი** (რუს. Дача Зинаиды Юсуповой) — ქალაქგარე აგარაკი ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). აგებულია ზინაიდა იუსუფოვას დაკვეთით 1856-1859 წლებში კარის არქიტექტორის იპოლიტ მონიგეტის მიერ. ნაგებობა ჩაფიქრებული იყო როგორც პავილიონი-ერმიტაჟი, სადაც შესაძლებელი იყო დასვენება საზოგადოებრივი ამაოებისაგან. 

აგარაკის საზეიმო ინტერიერი მდიდრულადაა გადაწყვეტილი ლუი XV-ის სტილში და დახატულია ვასილი სადოვნიკოვის მიერ (1872 წელს; ამჟამად მდებარეობს სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმის კოლექციაში).

1909-1911 წლებში აგარაკი გაარემონტეს არქიტექტორ ანდრეი ვაიტენსის პროექტის მიხედვით. მოხდა შენობის მოდერნიზაცია, გაიყვანეს ელექტროობა. ამავე 1911 წელს ვაიტენსი იუსუფოვას თხოვნით დაკავდა ეკლესიის მშენებლობით სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის შლისებურგის მაზრის „იუსუფოვას დასახლებაში", ჩრდილოეთის რკინიგზის სადგურ მგასთან.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოხდა ქონების იძულებითი გასხვისება. მისი კოლექცია გადავიდა ცარსკოე-სელოს მუზეუმ-ნაკრძალის კოლექციაში, თავად შენობაში კი განთავსდალუნაცარსკის სახელობის ბავშვთა კოლონია.

1921 წელს იუსუფოვას ყოფილი ცარსკოე-სელოს აგარაკში განათავსეს საბალეტო სკოლა. ქალაქგარე აგარაკს 1933 წლამდე გამოიყენებდნენ მოსწავლეთა საზაფხულო დასასვენებელ სახლად. 1933 წელს კი გადაეცა ნ. ვავილოვის სახელობის რუსეთის მემცენარეობის ინსტიტუტს მასში ლაბორატორიისა და თანამშრომლების საცხოვრებლების მოსწაყობად. 

დიდი სამამულო ომის დროს შენობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. სარემონტო სამუშაოების დასრულების შემდეგ მასში განათავსეს საბავშვო სანატორიუმი.

სქოლიო
------

1. ↑  Интерьер в русской графике XIX – начала XX века დაარქივებული 2017-11-11 საიტზე Wayback Machine.  //Государственный исторический музей
**ზღვის მიღმა** (Beyond the Sea) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* პირველი სეზონის მეცამეტე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1994 წლის 7 იანვარს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ამ სერიალის მოვლენები დანა სკალის მამის ირგვლივ ტრიალებს. მას შემდეგ, რაც მშობლები საშობაო ვიზიტის შემდეგ შინ მიდიან, დანა იძინებს სავარძელში, შემდეგ კი იღვიძებს და ხედავს მამას. იგი მას რაღაცას ეუბნება. ამ დროს რეკავს ტელეფონი და მამა ქრება. ყურმილში დედის ხმა ისმის. იგი ამცნობს დანას, რომ მამამისი 1 საათის წინ გარდაიცვალა გულის შეტევით. დანას მამასთან დაკავშირებულ ამ ეპიზოდში აღწერილი სხვა მოვლენები ასევე უკავშირდება ლუთერ ლი ბოგს, პატიმარს, რომელსაც ხილვები აქვს და შეუძლია მალდერს დაეხმაროს რამდენიმე ადამიანის გატაცების გამოძიებაში. ერთ-ერთი ვიზიტისას იგი უმღერის დანას ცნობილ სიმღერას "Beyond the Sea", რომელსაც მას მამა უმღეროდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Beyond the Sea — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Beyond the Sea" საიტზე TV.com


|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქეთევან ხუციშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1967) — ქართველი ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ეთნოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ქეთევან ხუციშვილი დაიბადა 1967 წლის 1 აგვისტოს, მხატვარ გოგი ხუციშვილის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

ქეთევან ხუციშვილი არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ ეთნოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორი; მისი კვლევის ინტერესებია: რელიგიები, ეთნიკური ჯგუფები, კონფლიქტები. არის სამი მონოგრაფიის, ექვს ათეულზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორი, სამი წიგნისა და ერთი სახელმძღვანელოს თანაავტორი. 5 ათეულზე მეტი საერთაშორისო კონფერენციისა და სემინარის მონაწილე. ათეულობით საველე ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მონაწილე საქართველოში, კავკასიასა და თურქეთში. თსუ-ში მუშაობს 1993 წლიდან. სხვადასხვა დროს ისტორიისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე მიჰყავდა და ამჟამადაც კითხულობს შემდეგ სალექციო კურსებს: ეთნოლოგიური კვლევის მეთოდები, შესავალი ეთნოლოგიაში, რელიგიების ისტორია, რელიგიის ანთროპოლოგია ძირითადი ანთროპოლოგიური სკოლები, ძალადობის ანთროპოლოგია, ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში, კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქეთევან ხუციშვილი - ფემინიზმი და გენდერული დემოკრატია
* ქეთევან ხუციშვილი - ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ქეთევან ხუციშვილი - ბიოგრაფია. www.nplg.gov.ge. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი, 2019.
2. ↑  ქეთევან ხუციშვილი - თსუ. www.nplg.gov.ge. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი, 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* SUDOC: 19434147X
* VIAF: 125147093761725001704
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 125147093761725001704

 |
**ზეიგარნიკის ეფექტი** — ფსიქოლოგიური ეფექტი, რომელიც მდგომარეობს იმაში, რომ ადამიანს დასრულებულ მოქმედებებზე უკეთ შეწყვეტილი ამახსოვრდება. მოცემულ კანონზომიერებას ზეიგარნიკი სწავლობდა მეხსიერების მოტივაციური კომპონენტის დარღვევების ჩარჩოებში, შემდგომში კი ეფექტი მის სახელს დაუკავშირდა. გამოკვლევები ამ სფეროში ბლუმა ვულფოვნა ზეიგარნიკის სადიპლომო ნაშრომის თემა იყო. 

დაუსრულებელი მოქმედებების აღდგენის ფენომენს იკვლევდა აგრეთვე კურტ ლევინი. მისი ველის თეორიის თანახმად მეხსიერებაში დარჩენილი კვალი აღმატებულად ხელმისაწვდომია დაძაბვის, — რომელიც წარმოიქმნება მოქმედების დასაწყისში — შენარჩუნების პირობებში და არ განიმუხტება სავსებით მოქმედების დაუსრულებლობის შემთხვევაში. მის ექსპერიმენტებში ბავშვების შემოქმედებით საქმიანობას წყვეტდნენ და მათ სხვა რამ საქმეს სთავაზობდნენ. არარეალიზებული პოტენციალის ნარჩენის არსებობის შემთხვევაში ბავშვები პირველივე შესაძლებლობის გაჩენისას ცდილობდნენ დაესრულებინათ დაუმთავრებელი საქმე.

საშუალოდ დაუსრულებელი მოქმედებების აღდგენის ხარისხი ექსპერიმენტის ჯანმრთელ მონაწილეებთან 90%-ით აღემატებოდა დასრულებული მოქმედებების აღდგენის ხარისხს. შიზოფრენიით დაავადებულებთან (მარტივი ფორმა) 10%-ით, ეპილეფსიით დაავადებულებთან — 80, ხოლო ასტენიური სინდრომის მქონეებთან — 20%-ით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Das Behalten erledigter und unerledigter Handlungen
* ზეიგარნიკის ეფექტი დაარქივებული 2016-04-12 საიტზე Wayback Machine.
**ზეიანის გორასამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავში, სოფლის სამხრეთით 5 კილომეტრზე, ზეიანად წოდებულ ადგილში. 1982 წელს კახეთის არქეოლოიურმა ექსპედიციამ სამაროვანზე გათხარა სამი გორასამარხი. ერთ-ერთი ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებს განეკუთვნება, მეორე IV ათასწლეულის II ნახევარს ხოლო მესამე I ათასწლეულის I ნახევარს. 

ზეიანში სარწყავი სისიტემის მშენებლობის დროს გორასამარხები დაზიანდა. ყველაზე დიდი მიწაყრილის მქონე ერთ-ერთ სამარხს რიყის ქვის ზვინული ჰქონდა. სამარხი ადრევე გაუძარცვავთ, რასაც მოწმობს ქვაყრილის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ძველი ჰუმუსის დონეზე არსებული ღიობი და მის გასწვრივ სამარხი ორმოს ჩანგრეული კედელი. დასაკრძალავი ორმოს ყველა კედელთან, ძველი ჰუმუსის დონეზე აღმოჩნდა ნახანძრალი ბუდეები, რაც იმას მიანიშნებს, რომ დასაკრძალავი ორმოს გაწმენდის მიზნით, მის ყველა კედელთან კოცონი დაუნთიათ.დასაკრძალავი დარბაზის სამხრეთ კუთხესთან, გვერდზე მწოლიარე, ორი ჩონჩხი აღმოჩნდა, ძლიერ მოხრილი კიდურებით. ერთი მარჯვენა გვერდზე ესვენა მეორე მარცხენა. მათი ხელის მტევნები ერთმანეთს ეხებოდა. სამარხში აღმოჩნდა სილანარევი და ქვიშანარევი თიხის ჭურჭელი. ასევე სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს ბიკონუსური ფორმის ორი მძივი და პირამიდულთა ვიანი ისრისპირი აგრეთვე ნიჟარის ფუძის ბრტყელი საკიდი. სამარხი ძვ. წ. III ათასწლეულის შუახანებით არის დათარიღებული.

მეორე გორასამარხი მიწაყრილიანია, რომლის ცენტრშიც რიყის ქვის ზვინულია. კამარის სამხრეთ ნაწილში შემაღლებულ ადგილზე, პირდაპირ ქვიან გრუნტზე დასვენებული ექვსი ადამიანის დამწვარი ძვლები აღმოჩნდა. კამარის სამხრეთით ორი კიდურმოხრილი მიცვალებული ესვენა ერთი მარცხენა გვერდზე მეორე მარჯვენაზე. მიცვალებულებს ზემოდანაც ჭილოფი და ტყავი ეფარათ. მონაპოვარი თიხის ჭურჭლის მიხედვით, სამარხი მტკვარ-არაქსის კულტურის ძეგლია.

მესამე ქვამიწაყრილიანი გორასამარხი გაძარცვული აღმოჩნდა. დასაკრძალავი დარბაზის კედელი რკინის სალტეებით და ლურსმნებით გადაბმული, ხისფიცრებით იყო მოპირკეთებული. კამერის ფსკერზე დასავლეთ კედელთან, მამაკაცის ქვის ქანდაკება იდგა.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 129-130.
**ილო** — საპორტო ქალაქი სამხრეთ პერუში. იგი უდიდესია მოკეგას რეგიონში და არის ილოს პროვინციის დედაქალაქი.

ისტორია
-------

XVI საუკუნეში ესპანელების გამოჩენამდე ეს ადგილი დასახლებული იყო ჩირიბაიას ტომის მაცხოვრებლებით, ხოლო ჩარლზ V მიწები კონკისტადორებს დაურიგა, სადაც გაშენებული იყო ზეთისხილის პლანტაციები. XX საუკუნის დასაწყისამდე სწორედ ზეთისხილის პლანტაციები იყო მთავარი შემოსავლის წყარო. მცირე დასახლებული ადგილი, პაჩოჩა გაშენებული იყო ზღვის ნაპირთან, სადაც მდინარე ოშმორი ჩაედინება წყარ ოკეანეში. საუკუნეების შემდეგ კი პაჩოჩა და მისი მოსახლეობა გადავიდა ილოს დღევანდელ სამყოფელზე და მიიღო ქალაქის დღევანდელი სახელი. მეოცე საუკუნემდე მოსახლეობა მდინარე ოშმორის ნაპირზე ცხოვრობდა და ილო იყო პორტი, რომელიც იღებდა აღმოსავლეთიდან ამერიკის შეერთებული შტატების დასავლეთ სანაპიროზე მიმავალ გემებს. 1800 წლისათვის, როდესაც მსოფლიოში კომერციული წარმოება გაიზარდა ქალაქში ჩასახლდნენ იტალიელები, ჩინელები, იაპონელები და გერმანელები. ქალაქისთვის ინტერნაციონალური ვაჭრობიდან ჩამოშორება გამოიწვია ტრანსკონტინენტული რკინიგზისა და პანამის არხის მშენებლობამ. პორტში მხოლოდ ორთლქმავლებიღა შედიოდა, რომლებსაც ჩილეს პორტებიდან პერუს პორტებში გადაქონდა საქონელი.

დღესდღეობით ქალაქი თავს მეთევზეობითა და სამთო მრეწველობით ირჩენს. სპილენძის საბადოები, რომლებსაც სამხრეთ პერუს სპილენძის კორპორაცია (SPCC) ფლობს რეგიონში უამრავ სამუშაო ადგილს ქმნის.

კლიმატი
-------

ილოში ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს 18-დან 28ºამდე, თითქმის არ წვიმს, რადგან ილო ატაკამას უდაბნოს ჩრდილოეთ ნაწილშია გაშენებული, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი სანაპირო უდაბნოა მთელ მსოფლიოში.

მუზეუმები
---------

* პერუს ფლოტის მუზეუმი
* "El Algarrobal"-ის მუზეუმი
* 

**ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** (რუს. Зимовниковский краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2003 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347460, როსტოვის ოლქი, ზიმოვნიკის რაიონი, სოფელი ზიმოვნიკი, ტრეტიაკოვის ქუჩა № 105-ბ.

ისტორია
-------

ზიმოვნიკის რაიონის კულტურისა და ხელოვნების განყოფილების ინიციატივითა და რაიონის ადმინისტრაციის მხარდაჭერით 2000 წელს ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში დაარსდა ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. მუზეუმს გადასცეს სოფლის ცენტრში 1943 წელს აშენებული შენობა. ადრე ამ შენობაში განთავსებული იყო საბავშვო ბიბლიოთეკა და კლუბი. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია შეიქმნა ბუნებისა და ისტორიის ექსპონატებით. 

მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო ი. შკურდალოვა. მუზეუმის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანა ი. სოროკინმა. სხვადასხვა დროს მუზეუმის დირექტორები იყვნენ: ი. ელისეენკო, ე. კოჟემიაჩენკო, მ. მოისეენკო. ამჟამად მუზეუმს ხელმძღვანელობს ი. კაზანცევა. 

თავდაპირველად სამუზეუმო ფონდში შევიდა რაიონის სასკოლო მუზეუმების ექსპონატები და სამხედრო ოთახის კოლექცია. მუზეუმის ფონდების შევსებაში თავისი წვლილი შეჰქონდათ სოფლის მოსახლეობას, რომლებიც მუზეუმს ჩუქნიდნენ ისტორიულ ნივთებს. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია იყო ზიმოვნიკის რაიონის სამხედრო ისტორიის შესახებ. ზიმოვნიკის რაიონის ადმინისტრაციის ეკოლოგიის სამმართველოს ფონდის დახმარებით მუზეუმში შეიქმნა ექსპოზიცია „მდინარე სალის აუზის ფლორა და ფაუნა". ექსპოზიციაში წარმოდენილი იყო მცენარეების ჰერბარიუმი, ცხოველების, ამფიბიების, რეპტილიების, თბილსისხლიანი ცხოველების ფიტულები და მწერების კოლექცია. მხარის ძველი ისტორიის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია არქეოლოგიური გათხრების მასალები.

2012 წელს მუზეუმი გადავიდა ეროვნული კულტურის ცენტრის შენობაში. სადაც განთავსდა მეორე სართულზე. 

წლების მუშაობის შედეგად მუზეუმში შეაგროვეს 5 700 ექსპონატი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა არქეოლოგიური, პალეონტოლოგიური, ნუმიზმატიკური კოლექციები, ხელოვნების ნამუშევრები. 

მუზეუმის მნიშვნელოვანი ექპონატია მეცხვარეობის კოლექცია. „საბჭოთა მერინოსი". მუზეუმის ყველაზე მსუბუქი ექსპონატია ოქროს ურდოს ხანის ჯანიბეკის მონეტა (XIV საუკუნე), რომლის წონაც სულ გრამია. მუზეუმში არის საგამოფენო დარბაზი, სადაც მიდინარეობს მუზეუმის ფონდებში დაცული ექსპონატების გამოფენა. სწორედ აქ გაიმართა მოქნდაკე ე. დერდიაშჩენკოს, მხატვრების ი. პადალკას, ა. ლოპანსკის, ვ. მოროზოვის პერსონალური გამოფენები.

მუზეუმი თანამშრომლობს როსტოვის ოლქის სხვა მუზეუმებთან. ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის კოლექცია გამოფენილი იყო ქალაქ ზერნოგრადისა და სტანიცა ჟუკოვსკაიის მუზეუმებში. თავის მხრივ მუზეუმში გამოფენილი იყო დონის როსტოვის, ვოლგოგრადის, ვოლგოდონის, ციმლიანსკისა და სემიკარაკორსკის მუზეუმების ექსპონატები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Зимовниковский краеведческий музей დაარქივებული 2022-04-08 საიტზე Wayback Machine.
* МУК «Зимовниковский краеведческий музей» დაარქივებული 2016-12-13 საიტზე Wayback Machine.
"ექიმი გაშეს პორტრეტი", ვინსენტ ვან გოგი.
**ზეთით ფერწერა** — ფერწერის სახეობა, ზეთის საღებავებით ხატვა. ზეთის საღებავებით ხატავენ უმთავრესად დაგრუნტულ ტილოზე, აგრეთვე მუყაოზე, ხეზე, ლითონზე, საგანგებოდ მომზადებულ შელესილ კედელზე (მონუმენტური ფერწერა ანუ ფრესკა). სხვა საღებავებთან შედარებით ზეთის საღებავები ქმნიან მოცულობისა და პერსპექტივის კარგ ილუზიას, ტონის სიღრმეს, ფერების სიმდიდრეს. მონასმები შეიძლება იყოს გაუმჭვირვალი, გამჭვირვალე, რელიეფური და გლუვი. XIX საუკუნამდე ზეთით ფერწერა ლაქშერეული საღებავის რამდენიმე ფენად დადებისა და შემდეგ სურათის ზედაპირის გალაქების ტექნიკას ემყარებოდა. XIX საუკუნიდან ზეთის საღებავებით ხატავენ უმთავრესად ალა პრიმას ტექნიკით (სურათის ან მისი ფრაგმენტის დახატვა ერთ სეანსზე). XV საუკუნის I მესამედში ზეთით ფერწერა ფართოდ იყო გავრცელებული დაზგულ ფერწერაში. იან ვან ეიკმა დახვეწა ზეთით ფერწერის ტექნიკა, რამაც ხელი შეუწყო მის შემდგომ განვითარებას. XVI საუკუნიდან ეს ტექნიკა წამყვანია ფერწერაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 502.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ზეინ ალ-შარაფ თალალი** (არაბ. زين الشرف بنت جميل; დ. 2 აგვისტო 1916, ალექსანდრია, ეგვიპტის სასულთნო — გ. 26 აპრილი 1994, ლოზანა, შვეიცარია) — იორდანიის დედოფალი და მეფე თალალის მეუღლე. ასევე იორდანიის მეფე ჰუსეინის დედა.

ოჯახი
-----

ზეინა დაიბადა ალექსანდრიაში, შარიფი ჯამალ ბინ ნასერის, რომელიც ჰაურანის გუბერნატორი იყო და ვიჯდან ჰანიმის ოჯახში. მამამისი მექას შარიფის, ჰუსეინ ბინ ალის ძმისშვილი იყო, ხოლო დედამისი კვიპროსის გუბერნატორის, შაქირ ფაშას ქალიშვილი და ქამილ ფაშას ძმისშვილი იყო.

ქორწინება და ბავშვები
---------------------

ზეინა 1934 წლის 27 ნოემბერს ცოლად გაყვა თავის პირველ ბიძაშვილს, პრინც თალალ ბინ აბდულაჰს, რომლისგან გააჩინა ოთხი ვაჟი და ორი ქალიშვილი:

* მეფე ჰუსეინი (14 ნოემბერი 1935 – 7 თებერვალი 1999)
* პრინცესა ასმა (გარდაიცვალა დაბადებისას 1937 წელს)
* პრინცი მუჰამედი (დ. 2 ოქტომბერი 1940)
* პრინცი ჰასანი (დ. 20 მარტი 1947)
* პრინცი მუჰსინი (გარდაცვლილია)
* პრინცესა ბასმა (დ. 11 მაისი 1951)

კარიერა
-------

დედოფალი ზეინამ, 1950-იანი წლების დასაწყისში იორდანიის სამეფოს პოლიტიკურ განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა, თავისი საქველმოქმედო საქმიანობისა და ქალთა უფლებების დაცვის განხრით.

დედოფალი მონაწილეობდა 1952 წლის კონსტიტუციის შემუშავებაში, რომელიც ქალებს გარკვეული უფლებები მისცა და ქვეყნის სოციალური განვითარება გააღრმავა. 1944 წელს შექმნა იორდანიის პირველი ქალთა კავშირი. დედოფალი ზეინა 1951 წელს აბდულა I-ის მკვლელობის შემდეგ და ახლად გამოცხადებული მეფე თალალის საზღვარგარეთ მკურნალობის დროს, შეავსო კონსტიტუციური ვაკუუმი. დედოფალი კვლავ ასრულებდა ამ როლს 1952 წლის აგვისტოში, სანამ მისი ვაჟი — ჰუსეინი 1953 წლის მაისში არ გამოცხადდა მონარქად, რომელიც 18 წლის ასაკში კონსტიტუციურად მოვალეობა მიიღო.

1948 წლის არაბულ-ისრაელის ომის შემდეგ, პალესტინელი ლტოლვილთა ჩასვლასთან ერთად, მან ათი ათასობით დევნილის დასახმარებლად ეროვნული გეგმა შეადგინა. ასევე 1948 წელს ხელი შეუწყო იორდანიის ეროვნული წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოების ფილიალის ჩამოყალიბებას. თავისი ცხოვრების განმავლობაში, დედოფალი ზეინა დიდი დრო და ენერგია დახარჯა ამანში მდებარე უმ ალ-ჰუსეინის ბავშვთა სახლისთვის.

ჯილდოები
--------

### ეროვნული

* იორდანიის დროშაიორდანია :  ალ-ჰუსეინ ბინ ალის ორდენი.

### საგარეო

* მალაიზიის დროშამალაიზია :  მამულის დამცველის ორდენის საპატიო მეთაური (24 აპრილი 1965).

სქოლიო
------

1. ↑  Her Majesty Queen Zein al-Sharaf (1916-1994)
2. ↑  Jordanian genealogy details
3. ↑  Senarai Penuh Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Persekutuan Tahun 1965..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-28. ციტირების თარიღი: 2017-06-16.
**ზინაიდა კვაჭაძე** (დ. 1921, ბათუმი — გ. მარტი, 2005) — საბჭოთა პარტიული და საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს სსრ უმარლესი საბჭოს IV–XI მოწვევების დეპუტატი.

1943 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ის საქართველოს პარტიულ, საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ორგანოებში სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე მუშაობდა. სხვადასხვა წლებში იყო: კომკავშირის რაიკომის I მდივანი, საქალაქო კომიტეტის მდივანი (1955–1956), ცენტრალური კომიტეტის მდივანი (1956–1957), საქართველოს სსრ ვაჭრობის მინისტრი (1957–1962), საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი, ქალთა რესპუბლიკური საბჭოს თავმჯდომარე (1989–2005). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1995), საპატიო ნიშნის ორდენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზინაიდა კვაჭაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ზინაიდა კვაჭაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ზინაიდა კვაჭაძის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* ზინაიდა კვაჭაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
* ზინაიდა კვაჭაძის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
* ზინაიდა კვაჭაძის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)
**ზღვის მცენარეულობა** — ზღვების და ოკეანების მცენარეები — წყალმცენარეების, ყვავილოვანი მცენარეების, ბაქტერიებისა და ნაწილობრივ სოკოების ერთობლიობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია წყალმცენარეები, რომლებიც ბინადრობენ წყლის საზრქეში მზის სხივების გავრცელების ქვედა საზღვრამდე (100-400 მ). წყალმცენარეთა ნაწილი მიკროსკოპული ფორმებია. ისინი ტივტივებენ წყლის ზედა ფენებში, სადაც ქმნიან ტავისებურ დაჯგუფებას — პლანქტიონს. ნაწილი კი დიდი ზომისაა, იზრდება წყლის ფსკერზე და ბენთოსს ქმნის. სანაპირო ზოლის ზღვის მცენარეულობის განვითარება დამოკიდებულია კლიმატურ და ლოკალურ ფაქტორებზე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ბიოგენური ელემენრები, წყლის ტემპერატურა, მარილიანობა და გამჭვირვალობა, გრუნტის ხასიათი, სიღრმე. ზღვის დიდი წყალმცენარეები — მაკროფიტები (მწვანე, წაბლა, ძოწეული), გავრცელებულია სანაპირო ზოლში მოქცევისა და უკუქცევის ზონიდან (ლიტორალი) ფსკერის მცენარეულობის ქვედა საზღვრამდე (სუბლიტორალი). მაკროფიტები — ლამინარიასნაირი და ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები წყალქვეშა „ტყეებს" ქმნიან. მათზე ეპიფიტების სახით იარუსებად სახლდება მრავალი მცირე ზომის წყალმცენარე (მათგან შედარებით სინათლის მოყვარული ხარობს მაკროფიტების ზედა ნაწილზე, ჩრდილის ამტანი — ქვედაზე). ზღვის წყალმცენარეები ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ფორმებია. მათი ზომა მერყეობს მიკროსკოპულიდან რამდენიმე ათეულ მ-მდე. ზოგიერთი მაკროფიტი ხმელეთის უმაღლეს მცენარეს მოგვაგონებს. ბევრ წყალმცენარეს აქვს დაუნაწევრებელი თალუსი — ძაფისებრი, ლენტისებრი, ფირფიტისებრი და სხვა. წყალმცენარეები ემაგრებიან ფსკერს ჩვეულებრივ რიზოიდების საშუალებით, ზოგჯერ მიუმაგრებლად ცხოვრობენ ქვიშიან ან ლამიან გრუნტზე.

ლიტერატურა
----------

* *ყანჩაველი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 550.