recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სარმატოვის ბაღი** (რუს. Сад Сарматовой) —კულტურული დასვენების ადგილი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ბაღი გაიხსნა XX საუკუნის პირველი მეოთხედში. პარკის დამაარსებელი იყო მადამ ა. ს. სარმატოვა. მისი ტერიტორია მდებარეობს იტალიის შესახვევში.

ისტორია
-------

ბერძნების ქუჩის კუთხის სახლში, რომელიც მდებარეობდა იტალიის შესახვევში ნომერ 3-ში, მდებარეობდა საზაფხულო ბაღი, ქალაქის მოსახლეობის კულტურული დასვენების ადგილი. იგი დააარსა XX საუკუნის პირველ ნახევარში ყოფილმა მოცეკვავემ და მომღერალმა ა. სარმატოვამ. ლენინის ქუჩაზე დაყენებული იყო მანიშნებელი დაფა წარწერით „სარმატოვის ბაღი". 

თავდაპირველად მადამ სარმატოვამ აღნიშნულ ტერიტორიაზე გახსნა მინიატურების თეატრი. იგი მდებარეობდა მცირე მოედანზე, რომელიც ორი ტერასისაგან შედგებოდა. ზაფხულის სახლში სარმატოვა ხშირად აწყობდა საესტრადო ნომრებს, რომლებსაც ესწრებოდნენ უცხო ქვეყნის წარმომადგენლები, ადგილობრივი ოფიცრები და იურისტები. აქვე მუშაბდა რესტორანი „Буфф".

სამოქალაქო ომის პერიოდში ბაღი არ მუშაობდა, შემდეგ კვლავ აღდგა მუშაობა. სარმატოვის ბაღი გადავიდა სახალხო განათლების კომიტეტის დაქვემდებარებაში, შემდეგ მას ხელმძღვანელობდა სამხატვრო სექცია და საზაფხულო ბაღი გახდა ტაგანროგის დრამატული თეატრის ფილიალი. საბჭოთა პერიოდში აქ გამოდიოდნენ: კლავდია შულჟენკო, ვლადიმირ კორალი, იზაბელა იურევა, იაკობ სკომაროვსკის საესტრადო ორკესტრი. 

1930-იან წლებში სარმატოვის ბაღში ესტრადა იმართებოდა ზემო ტერასაზე. ამჟამად სარმატოვის ბაღის ადგილზე აგებულია პედაგოგიური ინსტიტუტის საერთო საცხოვრებელი. ქვემო ტერასაზე განთავსებული იყო კაფე, რესტორანი და შადრევანი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
2. ↑  О. П. Гаврюшин. Гуляет старый Таганрог
3. ↑  Дом 1. Итальянский переулок.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-11.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |

**ბიძინა სიმონის ძე კანდელაკი** (დ. 7 მარტი, 1902, ქუთაისი — გ. 22 მაისი, 1970, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1924 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი და ასისტენტად დატოვეს პროფესორ პ. მელიქიშვილთან. 1927 წელს ნიჭიერი ახალგაზრდა მიავლინეს გერმანიაში, სადაც წარმატებით დაამთავრა გეტინგენის უნივერსიტეტის ქიმიური განყოფილება, შემდეგ იქვე მუშაობდა. 1929 წელს ასევე წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია, დაბრუნდა სამშობლოში და სათავეში ჩაუდგა ქიმიის კათედრებს სხვადასხვა ინსტიტუტში. 1935 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფიზიკური და კოლოიდური ქიმიის კათედრას. 1936–1939 წლებში იყო თბილისის პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ქიმიის ინსტიტუტის დირექტორი.

ბიძინა კანდელაკის შრომებმა ტრიქოტროპიული გელების სტრუქტურისა და თვისებების შესახებ, მის მიერ წამოყენებული ლაბების კლასიფიკაციამ და სხვამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს კოლოდიური ქიმიის განვითარებაში. მან გამოაქვეყნა ორმოცდაათზე მეტი ნაშრომი ჩვენში და უცხოეთში. იგი როგორც კოლოდიური ქიმიის თვალსაჩინო სპეციალისტი დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ქიმიკოსთა შორის. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **მელიტა გიორგის ასული ზურმუხტაშვილი** (დ. 9 მაისი, 1905, თბილისი — გ. 12 აგვისტო, 1991, იქვე).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 364.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 202, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიძინა კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია**. |

**გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის სამხრეთ-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. XX საუკუნის 90-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთე, შიგნიდან და გარედან შეულესავთ და ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გადახურულია შეისრული თაღით, რომელიც გარედან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია სწორკუთხა, გარეთკენ დავიწროებული სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია სწორკუთხა ტრაპეზი. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში ორ-ორი პატარა სწორკუთხა ნიშაა, შუა ნაწილში კი - თითო სწორკუთხა სარკმელი, რომელთა ქვედა ნახევარი შეკეთების დროს ამოუშენებიათ. შიგნით ეკლესია შეისრული კამარითაა გადახურული.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 58.
ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი.
**ბიჭვინთის საწინამძღვრო ჯვარი** — საწინამძღვრო ჯვარი ბიჭვინთის ტაძრიდან.

ჯვარი შეწირულია ბიჭვინთის ტაძრისადმი აფხაზეთის კათალიკოს ევდემონ ჩხეტიძის მიერ. დამზადებულია 1565 წლის ახლო ხანებში ცნობილი ოსტატის მამნეს მიერ და წარმოადგენს მის ბოლო ნამუშევარს. შედგება: ჯვრის, სიონისა და მოოქრული ვერცხლის ტარისაგან. მასალად გამოყენებულია: ოქრო მოოქრული ვერცხლი, პატიოსანი თვლები.

ზოგადი ფორმებითა და აგებულებით ჯვარი ერთიანდება საქართველოში X-XI საუკუნეებში ფართოდ გავრცელებულ ჯვრების ჯგუფში. აქვს ბოლოებგაფართოებული მკლავები, რომელთა კიდეები ფორმდება მედალიონებით. ჯვრის წინა პირზე რელიეფურად გამოსახულნი არიან: ჯვარცმული მაცხოვარი, ღვთისმშობელი, წმინდა იოანე მახარებელი, გაბრიელ მთავარანგელოზი, წმინდა ნიკოლოზ მარლიკიელი, სიონზე: ბიჭვინთის კათედრალური ტაძრის პატრონი — ყრმიანი ღვთისმშობელი (ოდიგიტრია) თანამდგომებით წმინდა პეტრეთი და პავლეთი, მთავარანგელოზები მიქაელი და გაბრიელი, საქართველოში ქრისტიანობის მქადაგებეი მოციქულები წმინდა ანდრია პირველწოდებული და სვიმონ კანანელი, ასევე წმინდა იოანე ნათლისმცემელი და წმიდნა იოანე ოქროპირი, მღვდელთმთავრები: გრიგოლ ღვთისმეტყველი და ბასილი დიდი გაშლილი გრაგნილით ხელში. ყოველ გამოსახულებას თან ახლავს ქართული ასომთავრულით შესრულებული განმსაზღვრელი წარწერა.

წარწერებში მოიხსენიებიან საერო პირებიც, ჯვრის მომგებელი — აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე, ასევე ოსტატი მამნე და მისი მეუღლე ულუმპია. ჯვარი ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* ბიჭვინთის ღვთისმშობელი, ჟურ. მრევლი, №148, 2011, გვ. 34-35
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიტაძე**. |

**გრიგოლ (გოლა) ჩიტაძე** (დ. 1871, გორი — გ. 11 თებერვალი, 1892, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი, მარქსიზმის ერთ-ერთი პირველი პროპაგანდისტი საქართველოში

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელში, 1881 წლიდან კი თბილისის სასულიერო სემინარიაში. აქტიურად მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ საქმიანობაში. 1885 წელს იძულებული გახდა სწავლისთვის თავი დაენებებინა. თავის ძმასთან შიო ჩიტაძესთან ერთად იგი მაქსიმ გორკის უახლოესი მეგობარი იყო. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ხალხოსან რევოლუციონერებთან. მისი წიგნთსაცავით სარგებლობდნენ თბილისის მოწინავე ახალგაზრდები და მუშები. დაძაბულმა მუშაობამ და მეცადინეობამ მისი ჯანმრთელობა შეარყია და იგი მალე გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 139.
* *ასათიანი, ლ.* წერილები ლიტერატურაზე, თბილისი, 1946
* *ხუნდაძე, ს.*, „მაქსიმ გორკი საქართველოში" „სალიტერატურო გაზეთი" 28 სექტემბერი, 1932

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოლა ჩიტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჭაბუკაურის კომპლექსი. მთავარი ტაძრის ნანგრევები.
**ჭაბუკაურის სატაძრო კომპლექსი** — ქართული ქრისტიანული სატაძრო ხუროთმოძღვრებისა და ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდასთან.

ჭაბუკაურის სატაძრო კომპლექსის ბაზილიკა (სიგრძე-სიგანე: 31 მ X 15 მ; 5 წყვილი სვეტით დაყოფილია 3 ნავად) ერთ-ერთი უძველესი სამნავიანი ტაძარია საქართველოს ტერიტორიაზე, რომელიც ქართლის სამეფოში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების პირველივე პერიოდში აშენდა. ბაზილიკა დგას უფრო ძველ, წარმართული ტაძრის ნანგრევებზე. ჭაბუკაურის ბაზილიკა ერთ-ერთი ის ნაგებობაა, რომელიც აღმოსავლეთ ბიზანტიური არქიტექტურული ტრადიციების გათვალისწინებით არის აგებული.

ბაზილიკის გვერდით აშენებულია სანათლავი, რაც ადასტურებს იმას, რომ საქართველოშიც, მსგავსად ბიზანტიის აღმოსავლური პროვინციებისა, ქრისტიანობის გავრცელების პირველ ეტაპზე ტაძრები იგებოდა ბიზანტიური არქიტექტურული ელემენტების გამოყენებით. ჭაბუკაურის ბაზილიკა ერთადერთია საქართველოში, რომელსაც ამ ეპოქის ძეგლებისგან განსხვავებით მართკუთხა საკურთხეველი აქვს. ტაძარი თავის დროზე გადახურული იყო ხის ძელებზე დაყრდნობილი კრამიტებით, რითაც ის გამორჩეულია ამავე პერიოდის ძეგლებისგან და ადასტურებს, რომ ტაძრები საქართველოში არა მხოლოდ ქვის კამაროვანი გადახურვით სრულდებოდა, არამედ ხის ორფერდა კონსტრუქციითაც.

ჭაბუკაურის სატაძრო კომპლექსს, ცეცხლის ტაძართან ერთად 2017 წლის 13 სექტემბერს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული ქრისტიანული სატაძრო ხუროთმოძღვრების სათავეებთან (უძველესი ბაზილიკების არქეოლოგიური კვლევა ნაქალაქარ ნეკრესში).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-09. ციტირების თარიღი: 2021-01-18.
2. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდერეობის ნუსხას ორი ძეგლი შეემატა
3. ↑  „ცეცხლის ტაძარს" და „ჭაბუკაურის ბაზილიკას" ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია განესაზღვრა
4. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება № 426, 2017 წლის 13 სექტემბერი, ქ. თბილისი, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდაში მდებარე კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლებისათვის – „ცეცხლის ტაძრისა" და „ჭაბუკაურის სატაძრო კომპლექსისათვის" ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
**ჯესიკა ელენ კორნიში** ინგლ. Jessica Ellen Cornish (დ. 27 მარტი, 1988, რედბრიჯი, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით **ჯესი ჯეი** (Jessie J). მისი ავტორობის სიმღერებს ასრულებენ ჯასტინ ტიმბერლეიკი, ალიშა კისი, კრისტინა აგილერა და სხვები. 2011 წლის ბრიტანული მუსიკის დაჯილდოებაზე მან მიიყო კრიტიკოსთა არჩევანის ჯილდო. მისი მეორე სინგლი, „Price Tag", 2011 წელს წარმატებული იყო ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები და კარიერის დაწყება

კარიერა შოუ-ბიზნესში ჯესიმ დაიწყო 1999 წელს, 11 წლის ასაკში, როდესაც დაიწყო გამოსვლა ვესტ ენდში, ენდრიუ ლოიდ უებერის მიუზიკლში „დაუსტვინე ქარის მიმართულებით". 2 წლის მანძილზე მასში როლის შესრულების შემდეგ გადაწყვიტა მუსიკალური კარიერით უფრო სერიოზულად დაკავებულიყო და ლონდონის საშემსრულებლო ხელოვნებისა და ტექნოლოგიათა სკოლაში მუსიკალური თეატრის ფაკულტეტი დაამთავრა. გარკვეული დროის მანძილზე იყო გოგონათა ჯგუფის Soul Deep წევრი.

### კარიერა

პირველი სიმღერა, „Big White Room" ჯესიკამ 17 წლის ასაკში დაწერა. მისი შინაარსი უკავშირებოდა საავამყოფოს მოგონებებსა და ურთიერთობას ბიჭთან, რომელიც სხვა პალატაში იწვა. ჯესიმ იცოდა, რომ მან გულზე ოპერაცია გადაიტანა და ლოცულობდა, რათა გადარჩენილიყო, მაგრამ შემდეგ დღეს პაციენტი გარდაიცვალა. ჯესიკას თქმით, სიმღერის დაწერა მაშინვე სურდა, მაგრამ ამისათვის თავს პატარად თვლიდა. საგულისხმოა, რომ სიმღერის ვიდეო, ატვირთული YouTube-ზე, პოპულარული გახდა და მასზე დაახლოებით 70 ქავერ-ვერსია იქნა ჩაწერილი.

17 წლის ასაკში ჯესიმ ხელი მოაწერა ლეიბლ Gut Records-თან კონტრაქტს. მაგრამ კომპანია გაკოტრდა ალბომის გამოცემამდე. შემდეგ ჯესიმ მოაწერა ხელი კონტრაქტს Sony ATV-სთან და დროებით აშშ-ში საცხოვრებლად გადავიდა. ამ პერიოდში დაწერილი რამდენიმე სიმღერა ჰიტ-სინგლად იქცა, მათ შორის, მაილი საირუსისათვის დაწერილი „Party in the U.S.A". 2008 წელს ჯესიმ მონაწილეობდა მიიღო სინდი ლოუპერის ტურნეში.

პირადი ცხოვრება
---------------

2014 წელს ინტერვიუში Daily Mirror-თან მომღერალმა ახსენა, რომ ჰქონია ურთიერთობა როგორც მამაკაცებთან, ასევე ქალებთან: „ჩემთვის ბისექსუალობა ფაზა იყო. მაგრამ არ ვამბობ, რომ იგი ყველას ცხოვრებაში ფაზა უნდა იყოს".

დისკოგრაფია
-----------

სტუდიური ალბომები
* *Who You Are* (2011)
* *Alive* (2013)
* *Sweet Talker* (2014)
* *R.O.S.E* (2018)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჯესი ჯეი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* ჯესი ჯეი საიტზე Discogs
* ჯესი ჯეი – არხი YouTube-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Hyden, Steven; Koski, Genevieve.  (3 March 2012) March 3, 2012 რჩეული This Was Pop. *The A.V. Club*. ციტირების თარიღი: 11 September 2014.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გრიგოლ საკვირველთმოქმედი**. |

**ღირსი გრიგოლ საკვირველთმოქმედი** — კიევო-პეჩორელი განდეგილი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 იანვარი, ახალი სტილით — 21 იანვარი. ცხოვრობდა XI საუკუნეში. წმინდა გრიგოლი მთელი ცხოვრების მანძილზე უმი ბალახის გარდა არაფერს ჭამდა. ამ ბალახს აძლევდა იგი შემწეობის სათხოვნელად მოსულ სნეულებსაც. ისინიც სასწაულებრივად იკურნებოდნენ.

ღირსი გრიგოლი კიევო-პეჩორის მონასტერში ბერად აღიკვეცა ღირსი თეოდოსის (გ. 1074, ხს. 16 მაისს) დროს. წმინდანი ძალიან ბევრს კითხულობდა – მის ერთადერთ ქონებას წიგნები წარმოადგენდა. ღირს გრიგოლს ქურდების გონზე მოყვანის საოცარი უნარი ჰქონდა. მძარცველები რამდენიმეჯერ შემოპარულან მასთან კელიასა და ბაღში, მაგრამ, წმინდა მამისაგან შეგონებულნი, სინანულში ჩავარდნილან და უსჯულო ცხოვრებაზე ხელი აუღიათ. ერთხელ წმინდანი დნეპრზე ჩავიდა წყლის მოსატანად. სალაშქროდ მიმავალმა მთავარი როსტისლავის ჭაბუკმა მეომრებმა სიცილი დააყარეს მას და ჯავრება დაუწყეს. ბერმა უთხრა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ყმაწვილებო, თქვენ ახლა შეშინებულები ლოცვას უნდა თხოვდეთ ყოველ შემხვედრს, რადგან უფალს განაჩენი უკვე გამოტანილი აქვს: ყველას წყალი შთანგთქავთ მთავართან ერთად!" |
|  |  |

 განრისხებული სარდლის ბრძანებით ღირს გრიგოლს ხელ-ფეხი შეუკრეს, კისერზე ქვა გამოაბეს და დნეპრში ჩააგდეს. მის წინასწართქმული მაინც ახდა: როსტისლავი ბრძოლიდან ვერ დაბრუნდა – პოლონელებისგან უკუქცეული 20 წლის მთავარი წყალმა შთანთქა.

სასწაულებრივად გადარჩენილი ღირსი გრიგოლ საკვირველთმოქმედი 1093 წელს მიიცვალა და დაკრძალულია კიევო-პეჩორის ლავრაში.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 31
**გრიგოლ ალექსის ძე ფაჩულია** (დ. 1904, ბათომი — გ. 1981) — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

გრიგოლ ფაჩულია დაიბადა 1904 წელს ქალაქ ბათომში. 15 წლის ასაკდან ის მუშაობდა ბათუმის სხვადასხვა დაწესებულებებსა და საწარმოებში — პიტოევის ქარხანაში, ნავსადგურში, სახანძრო რაზმში, გაზეთის რედაქციაში.

ბათუმში წითელი არმიის შესვლისთანავე მოხალისედ ჩაეწერა არმიის რიგებში, 1926 წლიდან განუწყვეტლად მუშაობდა გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტსამმართველო-შინსახკომის ორგანოებში. 

1935–1936 წლებში იყო დინამო თბილისის მწვრთნელი.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №13 ჩელუსკინის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

1937 წლის 16 ივლისიდან 1938 წლის 15 ნოემბრამდე იყო აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი.

გრიგოლ ფაჩულია კომკავშირის რიგებში 1923 წლებში შევიდა.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

* — 22.07.1937.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №119 (217), 26 მაისი, 1938

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Пачулия, Григорий Алексеевич
* გრიგოლ ფაჩულია
**გურამ ალექსიძე** (დ. 30 ივლისი, 1939, თელავი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

ბიოგრაფია
---------

1962 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი.

1967–1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1974–1983 წლებში და 1987 წლიდან იყო საქართველოს მცენარეთა დაცვის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1983–1987 წლებში იყო აშშ–ს მცენარეთა დაცვის ექსპერტი. მან შეისწავლა საქართველოს პირობებში ხეხილისა და ვაზის მავნებლების ბიოეკოლოგია, მათი რიცხობრიობის მარეგულირებლი ფაქტორები და დაამუშავა მათ წინაარმდეგ ბრძოლის ინტეგრირებული ღონისძიებები. პირველად საქართველოში ხეხილის აგროცენოზებისათვის დაადგინა მავნე და სასარგებლო მწერების ურთიერთდამოკიდებულება მათემატიკური მოდელირებისა და ელექტრონულ–გამომთვლელი მანქანების გამოყენებით, გამოიკვლია პესტიციდების მოქმედება მავნე და სასარგებლო მწერებზე და შეიმუშავა ეკოლოგიური თვალსაზრისით მათი უსაფრთხოდ გამოყენების მეთოდები. არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის 17 მონოგრაფიისა და 10-ზე მეტი ბროშურის, 80-ზე მეტი ნაშრომი გამოქვეყნებულია საერთაშორისო ჟურნალებში. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1989), ენტომოლოგი.

ჯილდოები
--------

1999 — ღირსების ორდენი

ბიოგრაფია
---------

* ხეხილის მავნებლები და დაავადებები, თბილისი, ლეგა, 2010, გვ. 52 + 12 ჩართ. ფ. ილ.
* მევენახე-აგრონომის ცნობარი მცენარეთა დაცვაში, თბილისი, საქართველო, 1992, გვ. 164
* ხეხილის მავნებლები და პესტიციდები, თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1979, გვ. 68
* მავნე და სასარგებლო მწერები, თბილისი, განათლება, გვ. 129

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.–თბ. 1997, გვ. 105
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2002, გვ. 277

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურამ ალექსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჟორჟ ჟაკ დანტონი
**ჟორჟ ჟაკ დანტონი** (ფრანგ. Georges Jacques Danton; დ. 26 ოქტომბერი, 1759 – გ. 5 აპრილი, 1794) — საფრანგეთის რევოლუციის ადრეული ეტაპის წამყვანი ფიგურა.

დანტონი განათლებით იურისტი იყო. დიდი ორატორული ტალანტის წყალობით რევოლუციის დასაწყისშივე ძალზე პოპულარული გახდა. იგი იაკობინელთა პოზიციებს იზიარებდა, მხარს უჭერდა 1792 წლის აჯანყებას.

მონარქიის დამხობის შემდეგ იუსტიციის მინისტრის პოსტი დაიკავა. საფრანგეთისათვის უმძიმეს დღეებში – 1792 წლის აგვისტო–სექტემბერში – დიდი გამბედაობა და ენერგია გამოამჟღავნა, როდესაც ხალხს სამშობლოს დაცვისაკენ მოუწოდებდა. 1792 წელს კონვენტში აირჩიეს. ჟირონდისტთა და იაკობინელთა ბრძოლაში შემრიგებლური პოზიცია დაიკავა. 1793-1794 წლების ზამთარში მის გარშემო ჩამოყალიბდა ოპოზიციური დაჯგუფება, რომელიც რევოლუციური ტერორის შემსუბუქებას მოითხოვდა და იაკობინელთა პოლიტიკას ეწინააღმდეგებოდა. იგი მის მომხრეებთან ერთად 1794 წლის 5 აპრილს სიკვდილით დასაჯეს.

ლიტერატურა
----------

* *კ. ანთაძე*, ახალი ისტორია, მე-8 კლასის სახელმძღვანელო, გვ. 94, თბ. "კონა", 2001.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჟორჟ ჟაკ დანტონი***
**მიტროპოლიტი საბა** (პოლ. Metropolita Sawa, ერისკაცობაში — **მიხაილ გრიცუნიაკი**, პოლ. Michał Hrycuniak; დ. 15 აპრილი, 1938, პოლონეთი) — პოლონეთის მართლმადედებელი ეკლესიის მეთაური, მიტროპოლიტი ვარშავისა და სრულიად პოლონეთისა 1998 წლის 12 მაისიდან.

ბიოგრაფია
---------

ერისკაცობაში - მიხეილ გრიცუნიაკი. დაიბადა 1938 წლის 15 აპრილს პოლონეთში. 1957 წელს დაამთავრა მართლმადიდებლური სასულიერო სემინარია. 1961 წელს დაამთავრა ვარშავის ქრისტიანული ღვთისმეტყველების აკადემია, ღვთისმეტყველის მაგისტრის ხარისხით. 1964 წელს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად. 1966 წელს აღიკვეცა ბერად, სახელით საბა და ხელდასხმულ იქნა მღვდელმონოზვანდ. 1970 წელს აღყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში. 1979 წლის 25 ნოემბერს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 1987 წელს ებოძა მთავარპისკოპოსობა. 1998 წლის 12 მაისს წმინდა სინოდის მიერ არჩეულ იქნა პოლონეთის მართლმადიდებელი ეკლესის წინამძღვრად. 1998 წლის 31 მაისს ვარშავის წმინდა მარიამ მაგდალინელის სახელობის საკათედრო ტაძარში შედგა ინთრონიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საბა (პოლონეთის მიტროპოლიტი)***

* ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
* პოლონეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების მოქმედი მეთაურები |
| --- |
|  |
| 
* ბართლომე I
	+ კონსტანტინოპოლი
* თეოდორე II
	+ ალექსანდრია
* იოანე X
	+ ანტიოქია
* თეოფილოს III
	+ იერუსალიმი
* კირილე I
	+ რუსეთი
* ილია II
	+ საქართველო
* პორფირიე
	+ სერბეთი
* დანიელი
	+ რუმინეთი
* ნეოფიტე
	+ ბულგარეთი
* ქრიზოსტომოს II
	+ კვიპროსი
* იერონიმე II
	+ საბერძნეთი
* ანასტასი
	+ ალბანეთი
* საბა
	+ პოლონეთი
* ქრისტეფორე
	+ ჩეხეთი და სლოვაკეთი
* იონა
	+ ამერიკა
* ეპიფანე
	+ უკრაინა
 |
|  |
| 
ამჟამად უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიას აღიარებენ: კონსტანტინოპოლის, ელადის, ალექსანდრიის და კვიპროსის ეკლესიები. |

 |
**გურამ ასათიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); კისისხევის ქუჩიდან გურამ ასათიანის II შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს, თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ფარკოფელის შესახვევი, 20-იან წლებში ქუჩა გახდა. 1958 წელს — ივანე სტურუას, 2003 წელს გურამ ასათიანის სახელი ეწოდა, აქვს 2 შესახვევი (I შესახვევი — ყოფილი ფარკოფელის შესახვევი). თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩის მონაკვეთი, გურამ ასათიანის I შესახვევიდან II შესახვევამდე, დატანილია როგორც ფარკოფელის გასასვლელი.

გურამ ასათიანის I შესახვევი
---------------------------

**გურამ ასათიანის I შესახვევი** — შესახვევი ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). მიხეილ მესხის ქუჩიდან ძმობის ჩიხამდე.

გურამ ასათიანის II შესახვევი
----------------------------

**გურამ ასათიანის II შესახვევი** — შესახვევი ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). მიხეილ მესხის ქუჩიდან ომარკელაპტრიშვილის შესახვევამდე.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 21, ISBN 978-99928-20-35-3.
ბოდჰნათჰის სტუპა შეწირულობებით
ბოდჰნათჰის ტაძრის ფერადი სახურავი
ტიბეტელი ბერები, 1973
**ბოდჰნათჰი** (დევანაგარი: बौद्धनाथ) (ასევე ჰქვია **ბუდდჰანათჰი** ან **ბაუდჰანათჰი** ან *ქჰასა ჩაიტჲა*) არის კატმანდუს ერთ-ერთი უწმინდესი ბუდისტური ადგილი, ნეპალი. მდებარეობს კატმანდუს ცენტრალურ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ გარეუბნებიდან 11 კმ-ში. სტუპას მასიური მანდალა ნეპალის უდიდეს სფერულ სტუპად აქცევს.

ძველი სტუპა მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესია. ბოდჰნათჰის გარშემო, ჩინეთიდან დიდი რაოდენობით ლტოლვილი მოსახლეობის გამო, 50-მდე ტიბეტური გომპაა აგებული (მონასტერი). 1979-დან ბოდჰნათჰი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია. სვაიამბჰუნათჰთან ერთად, კატმანდუში ტურისტთათვის ყველაზე პოპულარული ადგილია.

სტუპა ტიბეტიდან მომავალ ძველ სავაჭრო გზაზეა, რომლიდანაც შედის კატმანდუს ველზე. მრავალი საუკუნის განმავლობაში, ტიბეტელი ვაჭრები აქ ისვენებდნენ და ლოცვებს აღავლენდნენ. ნათქვამია, რომ სტუპაში ბრძენ კაშიაპას ნაწილებია ჩამარხული.

ისტორია
-------

*გოპალარაჯავამშავალის* მიხედვით, ბუდჰნათჰი დააარსა ნეპალის მეფე შივადევამ (590–604); სხვა მატიანეები კი მეფე მანადევას (464–505) მეფობის ხნით ათარიღებენ.

ტიბეტის იმპერატორი ტრისონგ დეცენიც (755–797) ტრადიციულად დაკავშირებულია ბოდჰნათჰის სტუპის მშენებლობასთან. ბოდჰნათჰი ჰელამბუელმა *იოლმო ნგაკჩანგ საკია ზანგპომ* აღადგინა.

გალერეა
-------

* ბოდჰნათჰის ტაძარი
* ბოდჰნათჰის ტაძარზე მოცურავე ჩრდილი
* 
* პანორამული ხედი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სვაიამბჰუნათჰი

სქოლიო
------

1. ↑  Fables of Boudhanath and Changunarayan. nepalnews.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-02-09. ციტირების თარიღი: 2007-07-30.
2. ↑  Shaha, Rishikesh. *Ancient and Medieval Nepal*. (1992), p. 123. Manohar Publications, New Delhi. ISBN 81-85425-69-8.
3. ↑  Ehrhard, Franz-Karl (1990). "The Stupa of Bodhnath: A Preliminary Analysis of the Written Sources." *Ancient Nepal - Journal of the Department of Archaeology*, Number 120, October-November 1990, pp. 1-6.
4. ↑  *The Legend of the Great Stupa and The Life Story of the Lotus Born Guru*, pp. 21-29. Keith Dowman (1973). Tibetan Nyingma Meditation Center. Dharma Books. Berkeley, California.

ლიტერატურა
----------

* *The Legend of the Great Stupa and The Life Story of the Lotus Born Guru*. Keith Dowman. (1973). Tibetan Nyingma Meditation Center. Dharma Books. Berkeley, California.
* *Psycho-cosmic Symbolism of the Buddhist Stūpa*. Lama Anagarika Govinda. (1976) Dharma Books. Berkeley, California. ISBN 0-913546-35-6; ISBN 0-913546-36-4 (pbk).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოდჰნათჰი***

* Boudhanath.com ბოდჰნათჰის სტუპა კატმანდუ ნეპალი
* ნეპალის ბოდჰნათჰის სტუპის ვიდეოგიდი
* ბოდჰნათჰის ვირტუალური ტური
* Boudhanath at Khandro.net : Information on Legends and Prophecies
* Bodhnath Stupa: Boudhanath Virtual Tourist web-site დაარქივებული 2011-06-05 საიტზე Wayback Machine.
ჟორჟ კიუვიე

|  |
| --- |
| ნაწილი სერიისა |
| ზოოლოგია |
|  |
| 
ზოოლოგიის დარგები
ანთროპოლოგია · ანთროზოოლოგიააპიოლოგია · არაქნოლოგიაანთროპოდოლოგია · კეტოლოგია კონხიოლოგია · ენტომოლოგიაეთოლოგია · ჰელმინთოლოგიაჰერპეტოლოგია · იქთიოლოგიამალაკოლოგია · თერიოლოგიამირმეკოლოგია · ნემატოლოგიანეიროეთოლოგია · ორნითოლოგიაპალეოზოოლოგია · პლანქტოლოგიაპრიმატოლოგია · ზოოარქეოლოგიაზოოსემიოტიკა
 |
| 
ცნობილი ზოოლოგები
კარლ ერნსტ ფონ ბერირიჩარდ ბენკსი · ჟორჟ კიუვიე ჩარლზ დარვინი · ჟან-ანრი ფაბრი უილიამ კირბი · კარლ ლინე კონრად ლორენცი · თომას სეი იაკობ ფონ იქსკიულიალფრედ რასელ უოლესი *მეტი...*
 |
| 
ზოოლოგიის ისტორია
დარვინამდელი · დარვინის შემდგომიზოოლოგიის ქრონოლოგია
 |
|   |
| ცხოველების პორტალი · ბიოლოგიის პორტალიკატეგორია |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**ჟორჟ კიუვიე** (ფრანგ. George Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier; დ. 23 აგვისტო, 1769, მონბელიარი — გ. 13 მაისი, 1832, პარიზი) — ფრანგი ბუნებისმეტყველი, ზოოლოგი, ცხოველთა შედარებითი ანატომიისა და პალეონტოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. სახელმწიფო მოღვაწე. 1788 წელს დაამთავრა კარლის აკადემია შტუტგარტში; 1795 და 1818 წლებში იყო საფრანგეთის აკადემიის წევრი. 
კიუვიეს გამოკვლევები ეხება უმთავრესად ხერხემლიანი ცხოველების შედარებითი ანატომიის, პალეონტოლოგიისა და აგრეთვე ბუნებისმეტყველების ზოგად საკითხებს. ცხოველთა აგებულების შესწავლის საფუძველზე მან შექმნა ორიგინალური ზოოლოგიური სისტემა. კიუვიემ შეისწავლა უაღრესად მდიდარი პალეონტოლოგიური მასალა და გამოავლინა ნამარხ ცხოველთა სტრატიგრაფიული მნიშვნელობა. დღევანდელი და ამომწყდარი ცხოველების აღნაგობის დეტალურად შესწავლისას მან დაადგინა ნაწილთა შორის კანონზომიერ თანამიმართებათა (კორელაციების) არსებობა და დიდი წარმატებით გამოიყენა ისინი უმნიშვნელო ფრაგმენტების მიხედვით მთელი ჩონჩხის რეკონსტრუქციისათვის.
კიუვიე არ ცნობდა ორგანული ბუნების ევოლუციას და კრეზციონიზმის მტკიცე მიმდევარი იყო. იგი უარყოფდა გენეზისურ კავშირს ორგანიზმების ჯგუფებს შორის; კორელაციები მას ორგანოთა შორის სტატიკურ თანამიმართებებად მიაჩნდა; სხვადასხვა გეოლოგიურ შრეში განსხვავებული ორგანიზმების არსებობის ასახსნელად კიუვიემ შექმნა ე.წ. „კატასტროფების თეორია", რომლის თანახმად, სხვადასხვა ეპოქაში სტიქიური კატასტროფები (კატაკლიზმები) სპობდა მთელ ფლორასა და ფაუნას დიდ ტერიტორიებზე, სადაც შემდეგ სხვა ადგილებიდან მოსული ახალი ორგანიზმები სახლდებოდნენ.
კიუვიეს მეცნიერული კონცეფციის უმართებულობის მიუხედავად, მან ბუნებისმეტყველების ისტორიაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. მის მიერ შესწავლილმა უმდიდრესმა მასალამ, მისმა მეთოდებმა და განზოგადებებმა კი დიდად შეუწყო ხელი ევოლუციონიზმის განვითარებას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 538.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბოდუენ (ბალდუინ) I ფლანდრიელი** (ფრანგ. Baudouin I de Flandre; დ. ივლისი, 1172 — გ. დაახლ. 1205, ტირნოვო) — ლათინთა პირველი იმპერატორი 1204 წლიდან, ენოს გრაფი **ბოდუენ VI დე ენოს** (ფრანგ. Baudouin VI de Hainaut) სახელით 1195–1205 და ფლანდრიის გრაფი **ბოდუენ IX ფლანდრიელის** (ფრანგ. Baudouin IX de Flandre) სახელით 1194–1205 წლებში. ფლანდრიის საგრაფო დედამისის — მარგარიტა I-ის გარდაცვალების შემდეგ მიიღო, მალევე, ერთ წელში კი მამამისი ბოდუენ V დე ენოც გარდაიცვალა და ბოდუენმა ენოს საგრაფოც ხელში ჩაიგდო. აქტიურად მონაწილეობდა მეოთხე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ, 1204 წლის 9 მაისს ჯვაროსნებმა ბოდუენი ახლადდაარსებული ლათინთა იმპერიის პირველ იმპერატორად აირჩიეს. კორონაცია 16 მაისს შედგა აია-სოფიას ტაძარში. მის დომენში შედიოდა საკუთრივ კონსტანტინოპოლი, ევროპული და აზიური ტერიტორიები და რამდენიმე კუნძული: ლემნოსი, ლესბოსი, ქიოსი, ტინოსი. დაპირისპირებაში აღმოჩნდა ბონიფაციუს I-თან. 1205 წელს თრაკიაში აჯანყდნენ ბერძნები, რომლებმაც დასახმარებლად ბულგარეთის მეფე კალოიანს მოუხმეს. მათ დაიკავეს ადრიანოპოლი. 1205 წლის 14 აპრილს ადრიანოპოლის ბრძოლაში ჯვაროსნები დამარცხდნენ. ბოდუენი ტყვედ ჩავარდა. გიორგი აკროპოლიტის ცნობით, იგი მოკლეს და მისი თავის ქალისაგან სასმელის ფიალა გააკეთეს. ბოდუენის მემკვიდრე მისი ძმა ანრი I გახდა, რომელიც ტახტზე დაახლ. 1 წლის დაგვიანებით ავიდა.

ლიტერატურა
----------

* Angold, Michael, *The Fourth Crusade: Event and Context*, Harlow: Pearson, 2003. ISBN 978-0582-35610-8
* Cohn, Norman (1970), *The Pursuit of the Millennium*, Oxford, UK: Oxford University Press.
* Evergates, Theodore (1999), *Aristocratic Women in Medieval France*, location=Philadelphia, ISBN 0-8122-1700-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლათინთა იმპერიის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
* ბოდუენ I
	+ 1204-1205
* ანრი I
	+ 1206-1216
* პიერ II
	+ 1216-1217
* იოლანდა
	+ 1217-1219
* რობერი
	+ 1219-1228
* *ჟან დე ბრიენი*
	+ რეგენტი, 1228–1237
* ბოდუენ II
	+ 1228-1261
 |

 |
**სიენის უნივერსიტეტი** — სამხრეთ ტოსკანის უდიდესი და იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და უძველესი უმაღლესი სასწავლებელი. დაარსდა 1240 წლის 26 დეკემბერს სტუდიუმის სახით. ტრადიციულად ცნობილია სიენის უნივერსიტეტის მედიცინისა და სამართლისმცოდნეობის ფაკულტეტები. მოიცავს 20 000-ზე მეტ სტუდენტს. თვითონ ქალაქ სიენაში არსებული ფაკულტეტების გარდა გააჩნია ფაკულტეტ-ფილიალები არეცოში (ფილოსოფიის, ფილოლოგიის, ეკონომიკის ფაკულტეტები), გროსეტოში, ვალ დელსაში (ქიმიისა და მასალათა ტექნოლოგიის ფაკულტეტი). ასევე გააჩნია წმინდა კიარას სახელობის სადოქტორანტო უმაღლესი სკოლა და უნივერსიტეტი უცხოელთათვის. სიენის უნივერსიტეტთან სხვადასხვა პროექტების საფუძველზე მჭიდროდ თანამშრომლობს ამ ქალაქისვე მონტე პასკი სიენას ბანკის ფონდი.

ცნობილი დამთავრებულები
----------------------

* ანტონიო ტაბუკი - მწერალი და პორტუგალიური ენის პროფესორი
* როზი ბინდი - პარლამენტარი და იტალიის განათლების მინისტრი
* ჯანნა ნანინი - მომღერალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უნივერსიტეტის საიტი (იტალიურ და ინგლისურ ენებზე)

სქოლიო
------

1. 1 2  Directory of Open Access Journals — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538'></a>
2. ↑  ORCID iD — 2012. — ed. size: 11496507<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q51044'></a>
3. ↑
4. ↑
**სიერა-მაესტრა** (ესპ. Sierra Maestra) — ქედი კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია აღმოსავლეთით კრუსის კონცხიდან დასავლეთით დაახლოებით გუანტანამოს უბემდე. სამხრეთი კალთები მიუყვება კარიბის ზღვის სანაპიროს. სიგრძე დაახლოებით 240 კმ, სიგანე 30 კმ. საშუალო სიმაღლე 300-იდან 1500 მ-მდე. სიერა-მაესტრა კუბის უმაღლესი მთათა სისტემაა. ქედი დაგვირგვინებულია ტურკინოს პიკით (1974 მ), რომელიც ქედის დაახლოებით აღმოსავლეთ ნაწილშია აღმართული და წარმოადგენს კუბის უმაღლეს წერტილს. აგებულია ქვიშაქვებით, კირქვებითა და ვულკანური ქანებით.[1] სანტიაგო-დე-კუბის ღრმულის მეშვეობით დაყოფილია ორ ძირითად მასივად. სამხრეთ კალთები მოკლეა, ციცაბოდ ეშვება ზღვისკენ, შემოსილია მარადმწვანე ბუჩქნარებითა და წიწვოვანი ტყეებით. ჩრდილოეთი კალთა მკვეთრად აწეულია, ძლიერ არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, შემოსილია ტროპიკული ფოთლოვანებით და მარადმწვანე ტყეებით. არის სასარგებლო წიაღისეულები, მათ შორის სპილენძი, რკინა, მანგანუმი, ვერცხლი, ქრომი, მარმარილო და სხვა. ქედის ფარგლებშია ტურკინოს ეროვნული პარკი. სიერა-მაესტრას გააჩნია პარტიზანული ომის ხანგრძლივი ისტორია. აღსანიშნავია, რომ ქედის კალთებზე მდებარეობდა ფიდელ კასტროს რევოლუციური არმიის ბაზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიერა-მაესტრა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   (რუსული) სიერა-მაესტრას ქედი/გეოგრაფიული ენციკლოპედია
ბლეზ დე ვიჟნერი
**ბლეზ დე ვიჟნერი** (ფრანგ. Blaise de Vigenère; დ. 5 აპრილი, 1523 — გ. 19 თებერვალი, 1596) — ფრანგი დიპლომატი, კრიპტოგრაფი და ალქიმიკოსი. გამოგონება შიფრისა, რომელსაც ახლა ეწოდება ვიჟნერის შიფრი, XIX საუკუნეში შეცდომით სწორედ მას მიეწერა.

ვიჟნერი დაიბადა სოფელ სან-პურსენში. 17 წლის ასაკში ის ეზიარა დიპლომატიურ კარიერას, რომელსაც მიყვებოდა ოცდაათი წლის განმავლობაში, პენსიაში გასვლამდე (1570). 24 წლის იყო როდესაც შევიდა Duc-ის მომსახურების ცენტრში. 1549 წელს ის ესტუმრა რომს დიპლომატიური მისიით, სადაც მან 2 წელი გაატარა, და დაბრუნდა 1566 წელს. ერთხელაც ამ სტუმრობის დროს მან წაიკითხა წიგნები კრიპტოგრაფიაზე და აგრეთვე კრიპტოლოგიაზე. როდესაც ვიჟნერი გავიდა პენსიაზე, 47 წლის ასაკში, მან შესთავაზა თავისი ერთი წლის პენსია და 1000 წიგნი პარიზის ღარიბებს. ის დაქორწილდა უცნობ ქალბატონზე, მარი ვარზე.

პენსიაზე გასვლის შემდეგ, მან დაწერა ოცზე მეტი წიგნი, ესენი იყო:

* *კომეტების ტრაექტორია*;
* *ციფრების ტრაექტორია* (1586).

მან *ციფრების ტრაექტორიაში* აღწერა თავისი მოსაზრება დაშიფრულ სიტყვა-გასაღებზე. ეს შიფრაციის სისტემა იყო გსატეხად ყველაზე ძნელი იმ დროისთვის.

1584 წელს ის გახდა მეფე ჰენრი მესამის მდივანი საფრანგეთში.

ბლეზ დე ვიჟნერი გარდაიცვალა 1596 წელს ყელის კიბოს დიაგნოზით. ის დაასაფლავეს წმინდა ეტიენ-მონტის ეკლესიაში, რომელიც მდებარეობს პარიზში, კერძოდ - V უბანში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Version numérique de *Traicté des Chiffres* sur le site de la bnf
**რაჭის მიწისძვრა** — 1991 წლის მიწისძვრა რაჭაში (საქართველო).

ისტორია
-------

1991 წლის 29 აპრილს 9 სთ-სა და 12 წუთზე გრინვიჩის დროით მოხდა მიწისძვრა. მიწისძვრის მაგნიტუდა იყო 6.9, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში - 9 ბალი. მიწისძვრის ეპიცენტრი რაჭისა და იმერეთის მაღალმთიან სოფლებში მდებარეობდა.

მიწისძვრის ჰიპოცენტრი იყო ღრმაკეროვანი (17 კმ.) მისი ეფექტი დედამიწის ზედაპირზე 8-9 ბალით განისაზღვრა. მიწისძვრამ დააზიანა 46,000 შენობა. მსხვერპლი 114-270 ადამიანი იყო. ზარალი მაშინდელი კურსით 100 მლნ. მანეთს აჭარბებდა. განმეორებითი ბიძგები რამდენიმე თვე მეორდებოდა, მათ შორის ყველაზე ძლიერი 1992 წლის 23 ოქტომბერს, ბარისახოში დაფიქსირდა, მაგნიტუდით 6.4

აფტერშოკები
-----------

მიწისძვრას მოჰყვა დიდი რაოდენობით აფთერშოკები. მათგან ზოგიერთი იყო საკმაოდ ძლიერი და დამატებითი ნგრევა და მსხვერპლი გამოიწვია.

რაჭის მიწისძვრიდან წელიწადნახევრის შემდეგ 1992 წლის ოქტომბერში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა მაგნიტუდა 6.5, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში 8 ბალი იყო. ეპიცენტრი ბარისახოსთან მდებარეობდა.

ლიტერატურა
----------

* ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სეისმური მონიტორინგის ცენტრის საიტი დაარქივებული 2012-10-28 საიტზე Wayback Machine.
**გდუს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გდუში, „საფერეშეთის" ხეობა. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

მდ. ალეურას ხეობაში მდებარე დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით დიდი ზომის თითო ნიშაა, რომელთაც გეგმაში ნახევარწრიული ფორმა აქვთ. სფერული კონქი გადაყვანილია შირიმის ქვის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

გრძივი კედლები ფართე პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ეყრდნობა შეისრული კამარის საბრჯენი თაღი, დასავლეთი თაღი კი კუთხის პილასტრს ებჯინება. დარბაზი განათებულია სამხრეთით ორი, დასავლეთით ერთი, ხოლო ჩრდილოეთით - ორი სწორკუთხა სარკმლით. აქედან ჩრდილოეთის და სამხრეთის თითო სარკმელი ამოშენებულია.

დასავლეთ კედელში მოწყობილი შესასვლელი შიგნით არქიტრავული, გარეთ კი თაღოვანია.

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ წყობაში ჩაძირული ჯვრის გამოსახულებაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია.

ძეგლის სახურავი აყრილია, სარკმლები დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 36-37
Boeing 737-700
Boeing 737-500
**ჯორჯიან ეარვეისი** (2004 წლამდე *აირზენა*) — ქართული კერძო ავიაკომპანია, რომელიც თბილისის საერთაშორისო აეროპორტიდან ახორციელებს რეისებს ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების მიმართულებით.

ისტორია
-------

ავიაკომპანია "აირზენა" დაარსდა 1993 წლის სექტემბერში. თავდაპირველად ავიაკომპანია ახორციელებდა ჩარტერულ რეისებს არაბთა გაერთიანებული საამიროებში, იტალიაში, ჩინეთში, ეგვიპტეში, ინდოეთში, სირიაში და ასევე რეგულარულ რეისებს ავსტრიაში (ვენაში).

1999 წელს „აირზენა" გახდა საქართველოს ფლაგმანური ავიაგადამზიდველი.

2004 წელს აგვისტოში, ავიაკომპანიამ სახელწოდება „**ჯორჯიან ეარვეის**"-ით შეცვალა, თუმცა, „აირზენა" ჯერ კიდევ ფართოდ გამოიყენება, როგორც საფირმო ბრენდი.

2000 წლის პირველ ნახევარში, ავიაკომპანიის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება ავიაპარკის განახლების შესახებ და ლიზინგით აიღო კომპანია „Hapag-Lloyd"-გან ორი BOEING 737-500 ტიპის თვითმფრინავი. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ქართულმა ავიაკომპანიამ დასავლური წარმოების საჰაერო ხომალდების ექსპლუატაცია დაიწყო. მას შემდეგ „აირზენა" მუდმივად ზრუნავს ავიაპარკის განვითარებაზე და განახლებაზე.

დღეისთვის
---------

„ჯორჯიან ეარვეისი" არის კერძო კომპანია, რომელიც აღჭურვილია თანამედროვე საშუალო დიაპაზონის Boeing 737 და CRJ თვითმფრინავებით. ავიაკომპანიის საქმიანობა ფოკუსირებულია მგზავრების და ტვირთის უსაფრთხო და საიმედო საჰაერო გადაყვანა-გადაზიდვაზე და მაღალი დონის მომსახურებაზე.

ქ.თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი წარმოადგენს ავიაკომპანიის საბაზო აეროპორტს.

ავიაკომპანია „ჯორჯიან ეარვეისის" დამფუძნებელია თამაზ გაიაშვილი. გენერალური დირექტორია გივი დავითაშვილი.

უსაფრთხოება
-----------

2010 წელს „ჯორჯიან ეარვეისი" IATA -ს (საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის) წევრი გახდა.

IATA-ში გაწევრიანებამდე ავიაკომპანიაში IATA-ს საექსპლუატაციო უსაფრთხოების აუდიტი (IOSA) ჩატარდა. ყველა IATA-ს წევრი ავიაკომპანია ექვემდებარება შემოწმებას ფრენის უსაფრთხოების სტანდარტების დაცვის მიმართულებით.

IOSA პროგრამა საერთაშორისოდ აღიარებული და მიღებული შეფასების სისტემაა, რომლის მიზანია ავიაკომპანიის ოპერატიული მართვისა და კონტროლის სისტემების შეფასება.

IOSA-ს პროგრამის მიხედვით, ავიაკომპანია შემოწმებას ექვემდებარება შემდეგ სფეროებში:

* კორპორატიული ორგანიზება და მართვა
* საფრენოსნო უსაფრთხოება
* ოპერატიული კონტროლი / ფრენების განლაგება
* თვითმფრინავის საინჟინრო და ტექნიკური მომსახურების უზრუნველყოფა
* სალონის უსაფრთხოება
* თვითმფრინავის მიწისზედა მომსახურება
* ტვირთის გადაზიდვა
* ოპერატიული საავიაციო უშიშროება

ავიაკომპანიის საქმიანობა უსაფრთხოების მიმართულებით რჩება კომპანიის უმაღლეს პრიორიტეტად. IOSA სტანდარტებთან და სახელმძღვანელო მითითებებთან შესაბამისობა, ავიაკომპანიის ყველა ძირითადი სფეროს უსაფრთხოდ და უფრო მაღალი ეფექტურობით ფუნქციონირების გარანტია.

2008 წლიდან, ავიაკომპანიამ წარმატებით გაიარა სამი IOSA-ს აუდიტი. ბოლო სერტიფიცირება მოხდა 2012 წელს ოქტომბერში და ძალაში იყო 2017 წლის მარტამდე.

ავიაპარკი
---------


**ავიაპარკი**| თვითმფრინავი | სულ |
| --- | --- |
| Embraer 190-100AR | 3 |
| Boeing 737-700 | 3 |
| Bombardier CRJ-200 | 1 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Facebook გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  ოფიციალური საიტი
2. ↑
3. ↑  ოფიციალური საიტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-21. ციტირების თარიღი: 2016-11-17.
**გარი ალექსანდრეს ძე მერკვილაძე** (დ. 16 თებერვალი, 1923, ბათუმი — გ. 2 აპრილი, 1971) — ავიაციის გენერალ-მაიორი (1966), საბჭოთა კავშირის გმირი (1945). 

დაიბადა 1923 წლის 17 თებერვალს ქ. ბათუმში. გატაცებული იყო ცურვითა და წყალბურთით. საშ.სკოლის ცხრა კლასის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის საავიაციო სასწავლებელში. 1943 წლიდან სერჟანტის წოდებით, როგორც მფრინავ-გამანადგურებელი, იბრძვის მეორე მსოფლიო ომში. განახორციელა 386 საბრძოლო გაფრენა. პირადად ჩამოაგდო მტრის 13 თვითმფრინავი. 1945 წლის მარტში მოახერხა ჩამოეგდო გერმანელთა რეაქტიული თვითმფრინავი Me-262. ამ განსაკუთრებული და უიშვიათესი წარმატებისათვის დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. 1945 წლის 27 ივნისს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება, გადაეცა ლენინის ორდენი და ოქროს ვარსკვლავის მედალი.

1952 წელს დაამთავრა უმაღლესი სამხედრო-საჰაერო აკადემია და აგრძელებდა რა სამსახურს სსრკ სამხედრო-საჰაერო ძალებში, მეთაურობდა საავიაციო-გამანადგურებელ პოლკს. დაფრინავდა რეაქტიული აპარატებითაც. მიაღწია გენერალ-მაიორის წოდებას. დაჯილდოებულია სხვადასხვა ხარისხის რიგი ორდენებითა და მედლებით. გარი მერკვილაძე გარდაიცვალა 1971 წლის 2 აპრილს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე. ბათუმში არის მისი სახელობის ქუჩა, მისი სახელი დაერქვა საქართველოს სანაოსნოს ტანკერს, ბათუმში ტარდება მისი სახელობის ტურნირი წყალბურთში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 589.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გარი მერკვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჯორჯო ვაკარო** (იტალ. Giorgio Vaccaro; დ. 12 ოქტომბერი, 1892, სან-მარცანოტო, იტალია — გ. 25 სექტემბერი, 1983, რომი, იტალია) — იტალიელი პოლიტიკოსი, იტალიის სპორტული მენეჯერი და რომის ლაციოს უდიდესი ფანი და გადამრჩენელი.

ბიოგრაფია
---------

ჯორჯო ვაკარო დაიბადა რომში. ბავშვობიდან იგი სპორტით იყო დაკავებული, განსაკუთრებით კი ფეხბურთის გულშემატკივარი იყო. გულშემატკივრობდა საფეხბურთო კლუბ ლაციოს. მას ბენიტო მუსოლინის მოღვაწეობის დროს მოუწია მსახური იტალიისთვის. იგი ასევე იტალიის რაგბის კავშირის პრეზიდენტიც იყო და აგრეთვე იტალიის ნაკრების წარმომადგენელი მსოფლიო ჩემპიონატზე 1934 და 1938 წლებში, ასევე ოლიმპიურ თამაშებზე 1936 წელს. თუმცა მან თავისი დიდი წვლილი ფეხბურთში დატოვა, კერძოდ კი ლაციოს ისტორიაში. 1927 წელს ბენიტო მუსოლინის იდეა იყო, რომ რომის ყველა საფეხბურთო კლუბი გაერთიანებულიყო და რომის ერთი ძლიერი კლუბი ჩამოყალიბებულიყო. ეს იდეა ლაციოსაც ეხებოდა, თუმცა ჯორჯო სიტყვით გამოვიდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ლაციო სულ სხვა რამეა, ლაციო უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ გუნდი, შენ ვერ აიღებ და ვერ შეუცვლი ამ კლუბს ფერებს, ლოგოს და ვერ ათამაშებ სხვა სტადიონზე, ეს არაა უბრალოდ ორგანიცაზია, რომ დაშალო და ვინმეს შეუერთო, ეს გუნდი რომის სიმბოლოა და ამიტომაც ხელს ნურავინ ახლებს ლაციოს." |
|  |  |

 ბენიტო მუსოლინის იდეა მაინც მიიყვანეს ბოლომდე და რომის რამდენიმე გუნდი მაინც გააერთიანეს. ამის მერე ვაკაროს სურათი და ბანერი არაერთხელ აფრიალებულა რომის ოლიმპიურ სტადიონზე ლაციოს თამაშის დროს.

ლიტერატურა
----------

* Calcio Romanus Sum, di Piero Strabioni, E.n.n.e B.i. 2007
*უნეტარესი* **როსტისლავი** (ერისკაცობაში — **ონდრეი გონტი**; დ. 25 იანვარი, 1978, სნინა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური 2013 წლის 9 დეკემბრიდან.

დაიბადა 1978 წლის 25 იანვარს სნინაში, სლოვაკეთში (იმჟამინდელი ჩეხოსლოვაკია). სკოლა დაამთავრა 1996 წელს. 2002 წელს დაამთავრა პრეშევოს უნივერსიტეტის მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი. 2002 წელს სწავლობდა არისტოტელეს სახელობის თესალონიკის უნივერსიტეტში.

2012 წლის ოქტომბერში აღყვანილ იქნა იღუმენის ხარისხში. 2012 წლის 18 ნოემბერს ხელდასხმულ იქნა პრეშევოს კათედრის ეპისკოპოსად. 2013 წლის 9 დეკემბერს არჩეულ იქნა ჩეხეთის მიწებისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსაყდრედ. 2014 წლის 11 იანვრიდან ეკლესიის წინამძღოლია.

სქოლიო
------

1. ↑  „Местоблюстителем Митрополичьего престола Православной Церкви Чешских земель и Словакии избран архиепископ Прешовский и Словацкий Ростислав". *Патриархия.ru*. 2013-12-10. ციტირების თარიღი: 22 დეკემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  „Избран Предстоятель Православной Церкви Чешских земель и Словакии". *Патриархия.ru*. 2014-01-11. ციტირების თარიღი: 22 დეკემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
ჯორჯო I-ს მონეტა
**ჯორჯო I** (იტალ. Giorgio I) დაბადებით **ჯორჯო კარბონე** (იტალ. Giorgio Carbone; დ. 14 ივნისი, 1936, სებორგა — გ. 25 ნოემბერი, 2009) — სებორგას თავადი 1964 წლიდან.

ჯორჯო კარბონე თავადად არჩევამდე ადგილობრივი ყვავილების გამყიდველთა ამხანაგობის საქმეთა მმართველი იყო. XX საუკუნის 60-იან წლებში მან მონაწილეობა მიიღო ისტორიულ გამოკვლევაში, რომლის მიხედვითაც „დადგინდა", რომ სებორგა არც ვენის კონგრესზე და არც იტალის რესპუბლიკის დაარსებისას (1946) არც ერთი ქვეყნის პროტექტორატის ქვეშ არ მოქცეულა და „სუვერენიტეტი" არ დაუკარგავს.

1963 წელს სებორგას მოსახლეობამ კარბონეს არგუმენტები დამაჯერებლად მიიჩნია და იგი თავადად აირჩია. ამ დღიდან ჯორჯო კარბონე ოფიციალურად იწოდება „მისი უგანათლებულესობა ჯორჯო I, სებორგას თავადი" (იტალ. SAS Giorgio I, Principe di Seborga). 1993 წელს იგი ხელმეორედ იქნა დამტკიცებული თავადად. 1994 წლიდან ჯორჯო I-ის განკარგულებით აღდგა სებორგას ვალუტის „ლუიჯინოს" მოჭრა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Obituary: "His Tremendousness Giorgio Carbone"
* Obituary: "Giorgio Carbone, Elected Prince of Seborga, Dies at 73"
**ხუან სიანფანი** (ჩინ. ტრად. 黄現璠, გამარტ. 黄现璠, ფინინი: *Huáng Xiànfán*; დ. 13 ნოემბერი, 1899 — გ. 18 იანვარი, 1982) — ჩინელი ეთნოგრაფი, საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი, ისტორიკოსი და ანთროპოლოგი. ჩინელებისა და ჯუანების (壮族) კლასიკური ისტორიის მკვლევარი, ლინგვისტი. ჯუანის ანთროპოლოგიის მამა (壮族人类学之父). მეოცე საუკუნის ანთროპოლოგიის ჩინელი სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. მისი ღირსშესანიშნავი ნაშრომია „ჯუანების მოკლე ისტორია" (Brief History of the Zhuang) და „ჯუანების ზოგადი ისტორია" (General History of the Zhuang).

ბიოგრაფია
---------

ხუან სიანფანი დაიბადა 1893 წლის 13 ნოემბერს, სოფელ ფუსუიში, პროვინცია გუანსიში. 1921 წელს დაამთავრა ფუსუის კლასიკური გიმნაზია. 1922—1925 წლებში ისტორიოგრაფია, ლინგვისტიკა და მეცნიერებ ენებს სწავლობს დუბლინის მესამე მასწავლებელი კოლეჯში. 1926 წელს ჩაირიცხა პეკინის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 1932 წელს მან დაამთავრა უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი ძველი ჩინელი ისტორიის განხრით და დაიცვა მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხი. იმავე წელს ჩაირიცხა პეკინის პედაგოგიური უნივერსიტეტის ისტორიის ინსტიტუტში და 1935 წელს დაიცვა ისტორიის მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი.

1935 წელს იგი საზღვარგარეთ გაემგზავრა სასწავლებლად და ტოკიოს იმპერიულ უნივერსიტეტში (ტოკიოს უნივერსიტეტი) აღმოსავლეთის ისტორია და იაპონელი ისტორია ისწავლა. 1937 წლის ნოემბერში ჩინეთსა და იაპონიას შორის დაწყებული ომის გამო დაბრუნდა ჩინეთში. მა ჯუვუმ (马君武) იგი დაპატიჟა გუანსის უნივერსიტეტში. 1938—40 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ლექტორი, შემდეგ ასოცირებული პროფესორი იყო.

1941 წელს კი იგი გუანჯოუში ჯონშანის უნივერსიტეტში (Sun Yat-sen University) ასწავლიდა. 1942 წელს გუილინის მასწავლებელთა სკოლაში გადავიდა და იმავე წელს დამატებით გუანსის პედაგოგიურ ინსტიტუტში მოღვაწეობდა. 1943 წელს იგი კვლავ დაპატიჟეს გუანსის უნივერსიტეტში. 1949 წელს ამ უნივერსიტეტში ჩინური ლიტერატრურის კათედრის გამგე იყო და 1950 წელს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის უფროსი.

1982 წლის 18 იანვარს იგი გარდაიცვალა.

ხუან სიანფანი ჯუანების სკოლის დამაარსებელი და ჯუანების კლასიკური ეთნოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელია.

მნიშვნელოვანი შრომები
---------------------

* ჩინეთის მოკლე ისტორიის (1932-1934)
* უცხოური ისტორია მაღალი სკოლისთვის (1933)
* გლეხთა ცხოვრება იუანის დინასტიაში (1934)
* ტანის დინასტიის საზოგადოებრივი ისტორია (1936)
* სტუდენტების მოძრაობა სუნის დინასტიაში (1936)
* კულტურული ისტორია ჩინეთში (1943)
* ლექცია ჩინეთის ისტორიაზე (1945)
* ჯუანების მოკლე ისტორია (1957)
* ჩინეთის ისტორიული კოლექცია (1962)
* ნონ ჯიგაო (侬智高) (1983)
* ჯუანების ზოგადი ისტორია (1988)
* ხუან სიანფანის აკადემიური კოლექცია (2004)
* ვეი ბაცუნის ბიოგრაფია (韦拔群评传) (2008)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოსტატი 20 საუკუნეში: ხუან სიანფანი 世界大学网 >> 大师[*მკვდარი ბმული*]
* ჩინელი ანთროპოლოგი: ხუან სიანფანი www.people.com.cn/人民网>>中国政府新闻>>政府专题>>2008年人类学民族学世界大会 დაარქივებული 2011-08-28 საიტზე Wayback Machine.
**ჯორჯო ვაზარი** (დ. 30 ივლისი, 1511 — გ. 27 ივნისი, 1574) — იტალიელი მხატვარი, მწერალი, ისტორიკოსი და არქიტექტორი, რომელიც დღესდღეობით უმეტესად ცნობილია მის მიერ დაწერილი მხატვართა, არქიტექტორთა და მოქანდაკეთა ბიოგრაფიებით — „შემოქმედთა ცხოვრება" ეს უკანასკნელი განიხილება, როგორც ხელოვნების ისტორიის მწერლობის საწყის ნამუშევრად.

ბიოგრაფია
---------

ვაზარი დაიბადა არეცოში, ტოსკანას რეგიონში. იგი საკუთარი ბიძაშვილის ლუკა სინიორელის რეკომენდაციით ადრეულ ასაკში გახდა ჯიულიემო დე მარსილიას, შუშის გამოჩენილი მხატვრის, მოწაფე. 16 წლის ასაკში, ვაზარი კარდინალმა სილვიო პასერინიმ ფლორენციაში გაგზავნა სადაც იგი ანდრეა დელ სარტოსა და მისი მოწაფეების: როსსო ფიორენტინოსა და იაკოპო პონტორმოს წრეს შეუერთდა. ამ წრის წევრობამ ვაზარის ჰუმანისტური განათლების განვითარებას ხელი შეუწყო. ვაზარი მალე მიქელანჯელო ბუანაროტიმ დაიმეგობრა, რომლის მხატვრობაც ვაზარის მხატვრობაზე გავლენას მოახდენდა.

1529 წელს ვაზარი რომს ეწვია, სადაც მან რაფაელის და სხვა რომანული მაღალი რენესანსის მხატვართა ნამუშევრები შეისწავლა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯორჯო ვაზარი***

* Biography of Vasari and analysis for four major works დაარქივებული 2007-02-23 საიტზე Wayback Machine.
* Brief *Vita* დაარქივებული 2008-04-10 საიტზე Wayback Machine.
* Giorgio Vasari



1. 1 2 3
**როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა** (რუს. Стела «Освободителям Ростова») — ძეგლი დონის როსტოვში, აღმართულია ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე ფაშისტებისაგან ქალაქის განმათავისუფლებელთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1983 წლის 8 მაისს. ძეგლი აღმართულია დონის როსტოვის 40-დღიანი განმათავისუფლებელი ბრძოლის აღსანიშნავად და ქალაქის მაცხოვრებლებსა და მის სტუმრებს მოუთხრობს ომის წლების ტრაგედიაზე.

ისტორია
-------

დონის როსტოვში განმათავისუფლებელთა ძეგლის დადგმის გადაწყვეტილება მიიღეს ჯერ კიდევ 1943 წელს, გერმანელთა ჯარებისაგან ქალაქის განთავისუფლებისთანავე, თეატრალურ მოედანზე შეკრებილი მოსახლეობის კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე. ძეგლის და მიმდებარე პარკის სამშენებლო პროექტი არაერთხელ შეიქმნა, მაგრამ ქალაქის ბიუჯეტში ვერ მოიძებნა თანხა მის განსახორციელებლად. პროექტი გაყინეს, მაგრამ 1980-იან წლებში ძეგლის აგების საკითხი კვლავ განახლდა. ამჯერად გაიმარჯვა არქიტექტორების იულიან რუკავიშნიკოვის, ა. ფილიპოვასა და ნ. მილოვიდოვის პროექტმა, რომელიც 1980 წელს დაასრულეს.

მშენებლობა
----------

პროექტის შესრულება იმ პერიოდისათვის საკმაოდ რთული იყო. მშენებლების წინაშე მრავალმა პრობლემამ იჩინა თავი, რომელიც დაკავშირებული იყო კონსტრუქციასთან, მასალების სიმცირესთან, მშენებლობის სირთულესთან. ყველა საკითხი გადაწყდა მშენებლების ტიტანური შრომის შედეგად.

ზოგიერთი ექსპერტის აზრით მსგავსი მასშტაბის ძეგლი არასოდეს აგებულა დონის როსტოვში.

2015 წლის ოქტომბერში როსტოვის ყველაზე ცნობილი ძეგლები ღამის განათებით გაანათეს. მათ შორის როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელაც.

აღწერა
------

ძეგლის სიმაღლეა 72 მეტრი და მის თავზე დამაგრებულია გემის კიჩოს მსგავსი მეტალის გამოსახულება, რომლის წინაც დამაგრებულია გამარჯვების ქალღმერთ ნიკეს ქანდაკება, ხოოლო შიდა მხარეს დამაგრებულია დიდი სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის მაკეტი. სტელის ძირში წყლის აუზია, რომლის ცენტრშიც დანტებულია მარადიული ცეცხლი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  История ростовской Ники | Городской репортер
2. ↑  40 памятников Ростова-на-Дону получат красочную подсветку. Бизнес-газета. Ростов-на-Дону. 11 сентября 2015