recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გიორგი სიკსეკი** (დ. 12 ივლისი, 1887 — გ. 1971, იერუსალიმი) — იერუსალიმში მცხოვრები ქართველი პედაგოგი, მთარგმნელი და საზოგადო მოღვაწე.

განათლება
---------

დაწყებითი განათლება მიიღო ბერძნულ მართლმადიდებლურ სკოლაში, შემდეგ კი წმინდა დიმიტრის სახელობის სასწავლებელში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1905 წელს. გიორგი ფლობდა: არაბულ, ბერძნულ, ინგლისურ, ფრანგულ და თურქულ ენებს.

მოღვაწეობა
----------

1905 წელს მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა რამლას მართლმადიდებლურ სკოლაში. ამის შემდეგ არაბულის მასწავლებლად იერუსალიმის საპატრიარქოს გიმნაზიაში. 1909—1914 წლებში გიორგი სიკსეკი მუშაობდა აღდგომის ტაძრის ტიპოგრაფიის სახლში არაბულად ნაბეჭდი პუბლიკაციების ინსპექტორად. სიკსეკს ურთიერთობა ჰქონდა იერუსალიმის მართლმადიდებლურ საპატრიარქოსთან და პალესტინა-იორდანიის მართლმადიდებლურ სკოლების ქსელთან. 1922 წელს დაინიშნა ბერძნული მართლმადიდებლური საპატრიარქოს სკოლების გენერალურ ინსპექტორად პალესტინა-იორდანიაში, სადაც ერთდროულად 32 სკოლას კურირებდა. მან ძველი ბერძნულიდან თარგმნა ბიზანტიური საოჯახო სამართალი, რომელიც 1930 წლის შემდეგ ხუთჯერ გამოიცა. ბერძნულიდან თარგმნა 695-გვერდიანი ლოცვანის წიგნი, რომელიც ორჯერ — 1914 და 1940 წლებში დაიბეჭდა.

1921 წელს იგი ხელმძღვანელობდა აბრეშუმის ხარისხის დამდგენ ექსპერტებს ენტონი ბირამის საკონსულტაციო ჯგუფში, 1926 წელს გახდა იერუსალიმის საარჩევნო შტაბის წევრი, 1931 წელს კი იერუსალიმის საქალაქო სასამართლოში საპატიო მოსამართლედ აირჩიეს. იმავე წელს 25 ნოემბერს გიორგი სიკსეკი დაინიშნა ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე, რვა წლის განმავლობაში. 1948 წელს ის ასრულებდა იერუსალიმის პატრიარქის არაბი მდივნის მოვალეობას.

პირადი ცხოვრება
---------------

გიორგი სიკსეკის პაპა ჯორჯი (გიორგი) (1788-1836 წწ.) და მამა — ჰანნა (იოანე) სიკსეკი (1834-1889 წწ.) მღვდლები ყოფილან. სწორედ მათი ნაწერებისგან შეიტყო გიორგი სიკსეკმა თავისი ქართული წარმომავლობის შესახებ. ცნობილია მისი შორეული წინაპრის სახელი — „სიმონი".

1910 წლის 7 ნოემბერს 23 წლის გიორგი სიკსეკი დაქორწინდა გაზეთისა და ტიპოგრაფიის მფლობელის, გიორგი ჰანანიას 16 წლის ასულ ეკატერინეზე. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ჰანნა (იოანე), ლატიფა (ჰენრიეტა) და სამაანი (სიმონი). გიორგი და ეკატერინე სიკსეკების უფროსი ვაჟი იოანე იყო იურისტი, უმცროსი სიმონი სამართლისა და ეკონომიკის სპეციალისტი. გიორგი სიკსეკის ოჯახი იერუსალიმის ქრისტიანულ უბანში დამკვიდრდა 1943 წელს. მამის გარდაცვალების შემდეგ დედას უჭირდა გაჭირვების გამო საოჯახო ბიბლიოთეკა გაუყიდია, ამგვარად დაიკარგა სიკსეკების ოჯახის დოკუმენტები. გიორგი სიკსეკი გრიგოლ ფერაძეს ესაუბრებოდა ოჯახში შენახულ ხელნაწერზე, სადაც ყოფილა აღწერილი ყოფილა იერუსალიმში ქართველთა კუთვნილი მონასტრები.

მისი შთამომავალია რანდა სიკსეკი, რომელიც ცხოვრობს საბერძნეთში.

გარდაცვალება
------------

გარდაიცვალა 1971 წელს იერუსალიმში. დაკრძალულია ბერძნულ მართლმადიდებულ სასაფლაოზე მეუღლესთან, უფროს ვაჟსა და ასულთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* *ხურცილავა ბ.* საქართველოს უცნობი ელჩი იერუსალიმში — „სიმონ მდივანი" და მისი საგვარეულოს საიდუმლოება. ჟურნ. „ისტორიანი" თბ. 2018, № 1, გვ. 16-23
**საქართველოს ახალგაზრდა მწვანეები** (ინგლ. Georgian Young Greens) — ახალგაზრდული, წევრობაზე დაფუძნებული, მემარცხენე ორგანიზაციაა. ორგანიზაცია დაფუძნდა 2008 წელს, როგორც მწვანეთა პარტიის ახალგაზრდული ფრთა, თუმცა მნიშვნელოვანი განსხვავებების გამო „ახალგაზრდა მწვანეები" პარტიას გამოეყვნენ და დამოუკიდებელ ორგანიზაციად ჩამოყალიბდნენ.

მიზნები და ამოცანები
--------------------

ორგანიზაციის მთავარ მიზნებს წარმოადგენს:

* ახალგაზრდა მწვანეების წევრებსა და საქართველოს მოსახლეობაში ეკოლოგიის, სოციალიზმის, დემოკრატიულ, თანასწორობისა და არაძალადობის საკითხებთან დაკავშირებით ცნობიერების გაზრდა.
* ახალგაზრდების აქტიური ჩართვა სოციალურ თუ პოლიტიკურ პროცესებში.
* ადგილობრივი და რეგიონალური პრობლემატიკის დროული გამოვლენა და მათზე მყისიერი რეაგირება.
* გენდერული და ეკონომიკური თანასწორობისთვის ბრძოლა.
* მწვანე ცხოვრების წესის პოპულარიზაცია.

ორგანიზაციის მთავარ ამოცანას წარმოადგენს განსხვავებულ შესაძლებლობათა მქონე ახალგაზრდებისთვის თანაბრად უსაფრთხო და კომფორტული გარემოს შექმნა თვითრეალიზაციისთვის; ახალგაზრდების ერთმანეთთან დაკავშირდების ხელშეწყობა და მათთვის კულტურულ-საგანმანათლებლო გაცვლითი პროგრამებისა თუ სხვა აქტივობების საშუალებით არააკადემიური გამოცდილების მიცემა და მწვანე პოლიტიკური ცნობიერების გამომუშავება.

აქტივობები
----------

ახალგაზრდა მწვანეების საქმიანობა მოიცავს ფესტივალებს, კითხვის კლუბებს, ფილმის ჩვენებებს, ადვოკატირების კამპანიებს, რეგიონალურ შეხვედრებს, დემონსტრაციებს, არაფორმალური განათლების პლატფორმებს, პუბლიკაციებისა თუ საინფორმაციო ბუკლეტების ბეჭდვას, ონლაინ კამპანიებს და სხვა. 
ყოველწლიურად იმართება მწვანე ფესტი, რომელიც სხვადასხვა თემატიკას ეძღვნება. მაგალითად, 2018 წელს გამართული ფესტივალის მთავარი თემა ურბანული საკითხები იყო; მოხსენებებისა და პანელ-დისკუსიების საშუალებით კი ქალაქის სხვადასხვა ასპექტის - გენდერული, სოციალური, ეკონომიკური - გაანალიზება მოხდა.

სტრუქტურა
---------

„ახალგაზრდა მწვანეების" უმაღლესი გადაწყვეტილების მიმღები ორგანო გენერალური ასამბლეაა, რომელიც წევრთა საერთო კრებას წარმოადგენს. ასამბლეაზე ხდება პოლიტიკური პლატფორმის, წესდების, სტრუქტურების, შინაგანაწესისა და სხვა დოკუმენტების მიღება/დამტკიცება. ასევე ხდება აღმასრულებელი კომიტეტისა და თანათავმჯდომარეების არჩევა, რომელიც წარმოადგენს ორგანიზაციის მმართველ სტრუქტურას გენერალური ასამბლეიდან გენერალურ ასამბლემადე.

პარტნიორები
-----------

ორგანიზაცია მჭიდროდ თანამშრომლობს ქართულ გარემოსდაცვით, მემარცხენე, ფემინისტურ და ქვიარ ორგანიზაციებსა თუ ფონდებთან. ამ დროისთვის „ახალგაზრდა მწვანეებს" არის 3 საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი: აღმოსავლეთ ევროპის თანამშრომლობისა და განვითარების ქსელი (CDN), ევროპის ახალგაზრდა მწვანეების ფედერაცია (FYEG) და მსოფლიოს ახალგაზრდა მწვანეები (Global Young Greens).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-01-26 საიტზე Wayback Machine.
**გიორგი სარდალაშვლი** (დ. 26 მაისი, 2003) — ქართველი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -60 კგ წონით კატეგორიაში.

2020 წელს პირველი ადგილი დაიკავა 50 კგ წონით კატეგორიაში, ანტალიაში ჭაბუკებს შორის გამართულ ევროპის თასზე. ერთი წლის შემდეგ პრაღაში გამართულ ევროპის თასზე (ახალგაზრდული) 60 კგ წონით კატეგორიაში პირველი ადგილის მოპოვება მოახერხა. მეორე ადგილი დაიკავა ლუქსემბურგში გამართულ 2021 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე (60 კგ).  პირველი ადგილი დაიკავა იტალიის ქალაქ ოლბიაში გამართულ ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე (60 კგ). 2022 წელს პირველი ადგილის დაკავება მოახერხა ესპანეთის ქალაქ მალაგაში გამართულ ევროპის თასზე (ახალგაზრდული). სარდალაშვილმა ტურნირზე ალეხანდრო პრიეტო სიმანკასს (ესპანეთი), რიკარდო პირესს (პორტუგალია), ფლორიან ბოეკერსა (გერმანია) და ლუის ბაროსო ლოპესს (ესპანეთი) იპონებით სძლია, ფინალში კი იაპონელუ კეიჯი ცუჯიოკას დამარცხება ვაზარით მოახერხა.  ამავე წელს დაიკავა მეორე ადგილი თბილისის გრანდ-სლემზე. 2022 წლის ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გუაიაკილში, ეკვადორში ჩატარდა, სარდალაშვილმა მეორე ადგილი დაიკავა.

არის 2022 წლის ზაგრების გრან-პრის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. ტურნირში მეორე წრიდან ჩაერთო, სადაც ტაჯიკი მუამადსოლეჰ ქუვატოვი დაამარცხა. რასაც შემდეგ ეტაპზე ბრაზილიელი მათეუს ტაკაკისას დამარცხება მოჰყვა. 1/4 ფინალში ფრანგ მაქსიმ მერლენთან ვაზარით მარცხის შემდეგ, რეპეშაჟში თურქმენი ჰაკბერდი იუმაევი დაამარცხა, გაუკეთა გდება იპონით. ბრინაჯოს მედლისთვის ბრძოლაში ესპანელი ძიუდოისტი, ფრანსისკო გარიგო იპონით დაამარცხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* JudoInside
* გიორგი სარდალაშვილი ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის საიტზე
* გიორგი სარდალაშვილი – ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑   საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი
2. ↑   europop.ge
3. ↑   europop.ge
**„დედამიწის ოცნება"** (აზერ. Torpağın arzusu, ან Torpağın həsrəti) — 1963 წელს შესრულებული, აზერბაიჯანელი მხატვრის სათარ ბაჰლულზადეს ნახატი. ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში, ბაქოში.

დეკორაციული საღებავებით შესრულებილი პეიზაჟში („დედამიწის ოცნება") ასახულია ბაქოს მახლობლად არსებული ხელოვნური ტბის — ჯეირან-ბათანის სარკისებური წყლები, რომელთა წყალობითაც უდაბნო გადაიქცა ყვავილების ბაღად. სათარ ბაჰლულზადემ ადგილობრივ ლანდშაფტში დაინახა დაფარული სილამაზე, რომელიც ადრე უხილავი იყო სხვა ასობით მხატვრისთვის. მან გადმოსცა ეს სილამაზე თავის ნამუშევარში. ყაყაჩოს მინდორი კი თვითონ მოიგონა და მიახატა. როგორც ხელოვნებადმცოდნე ზიადხან ალიევი აღნიშნავს, ბაჰლულზადე „გაიჟღინთა თითოეული ყაყაჩოს კვირთის სილამაზით, რომელიც ბოლო ძალებით მიიღწვის ცისკენ, მან განჭვრიტა ადგილობრივი მიწის ოცნება — იქცეს ძვირადღირებულ ყვავილად.."

ვადიმ პოლევოის მიერ გამოცემულ „პოპულარული მხატვრების ენციკლოპედიაში", „აზერბაიჯანის ხელოვნებაში" და „აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ხელოვნებაში" ეს ნახატია ილუსტრაციის სახით გამოყენებული სათარ ბაჰლულზადეს შესახებ სტატიაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Səttar Bəhlulzadə: rəngkarlıq və qrafika / Sattar Bahlulzade: painting and graphics. Под ред. Салима Бабуллаоглы / Edited by Emma Triller. Xalq Bank. 2012. ISBN 978-9952-8151-1-5 (აზერბაიჯანული) (ინგლისური)
2. ↑  Saleh Tahirov. Yollar. Mənzərələr. (Səttar Bəhlulzadə haqqında xatirələr) Aspoliqraf. 2009 (აზერბაიჯანული)
3. ↑   Под ред. Полевого В.М. Бахлулзаде Саттар Бахлул оглы. Советская энциклопедия. 1986
4. ↑  Алиев З. Художник-сказочник из Баку Наследие. 9 ოქტომბერი 2006
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რცხილაძე**. |

**გიორგი რცხილაძე** (დ. 21 აგვისტო, 1892, ზაქათალა — გ. 9 დეკემბერი, 1959) — ქართველი აგრონომი.

ბიოგრაფია
---------

1916 წელს დაამთავრა მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1929-1939 წლებში ეკავა სხვადასხვა სამეცნიერო-პადაგოგიური და ადმინისტრაციული თანამდებობები. 1939-1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის პროფესორად; 1946-1959წწ. - საქართველოს ზოოტექნიკურ-ვეტერინარული სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის (ახლანდელი საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო აკადემია) საკვებპროდუქტების განყოფილების გამგედ; სწავლობდა საქართველოში მეცხოველეობის საკვები ბაზის ორგანიზაციის პრობლემებს, სოფლის მეურნეობის სპეციალიზაციის საკითხებს და სხვა. ავტორია წიგნისა „მწვანე კონვეირი" (1953).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 759, ISBN 99928-20-32-2.
* *ქეშელაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 521.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი რცხილაძე (აგრონომი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დედე-აღა ნიჟარაძე**, *დედი-აღა ბასილოღლი* (დ. 1837, სოფ. ალამბარი, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1905, იქვე) — მუსულმანი ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე.

ქობულეთის მხარის მემამულეთა წარმომადგენელი. იყო ოსმალეთის სამხედრო და ადმინისტრაციულ სამსახურში, ბათუმის სანჯაყის მეჯლისის წევრი. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) დროს რუსეთის მხარეს გადავიდა და რამდენიმე ასეულ ქობულეთელთან ერთად ქართული მილიციის რიგებში ჩადგა. თავად გურიელის რაზმში ალამბრის ასეულს მეთაურობდა. მინიჭებული ჰქონდა შტაბს-კაპიტნის წოდება. გულო კაიკაციშვილთან ერთად იყო ქობულეთში პირველი ქართული სკოლის გახსნის ინიციატორი. მისი შვილი იყო იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე რეჯებ ნიჟარაძე.

ლიტერატურა
----------

* ქობულეთი, 13 სექტემბერს / ზ.ჭ. [ფსევდ.] // ივერია : საპოლიტიკო და სალიტერატურო ყოველდღიური გაზეთი. - თბილისი, 1893. - 17 სექტემბერი. - №198. - გვ.1-2.
* მისირელი გ. გუარი ესე, რომელ არს ნიჟარაძე.-თბ.2005;
* შარაძე გ. მემედ აბაშიძე: 1873-1937.-თბ.-ბათუმი,1995;
* სურმანიძე რ. თავადაზნაურობა და მათი ოჯახები ბათუმის ოლქში 1912 წ.-თბ.2016.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართველოლოგიური წიგნებისა და კრებულების ფოტომასალის (პიროვნებები, არქიტექტურული ძეგლები, ეთნოგრაფიული ნიმუშები, ხელნაწერები, ხედები, რუკები და სხვა) აღწერილობა. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გრემის ნაქალაქარის ეკლესია**. |

**გრემის ნაქალაქარის მეოთხე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის, სოფელ გრემის ნაქალაქარის სავაჭრო უბნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირას, მთის ფერდობზე. იგი თარიღდება XVI-XVII საუკუნეებით.

აღწერა
------

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით, რომელთა წყობაც არის ტლანქი. შესასვლელი აქვს დასავლეთის მხრიდან. აღმოსავლეთით არის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ღერძზეც არის სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო მის ორივე მხარეს თითო ნიშა მდებარეობს. ერთი სწორკუთხა ნიშა ასევე არის ჩრდილოეთ კედელშიც. აფსიდი გადახურულია ტლანქად ნაწყობი არაწესიერი ფორმის კონქით. კონქის თავი არის მოისრული და ასეთივე ფორმისაა კამარაც. დასავლეთ კედელში, შესასვლელის ზემოთ, არის სწორკუთხა სარკმელი.
ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დადგმულია მასიური და ტლანქად ნაგები სამრეკლო, რომლის უმეტესი ნაწილი ნატეხი ქვის არის, დანარჩენი კი-აგურის. სამრეკლოს ოთხოვე
კუთხეში არის თითო ვიწრო, შეისრული თაღოთ გადახურული ღიობი. სამრეკლოს პირამიდული ფორმის სახურავი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 366.
**გრეკოვო-ტიმოფეევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მატვეევო-კურგანის რაიონის სოფელ გრეკოვო-ტიმოფეევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1856-1858 წლებში. 

ეკლესიის მისამართი: 346970, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მატვეევო-კურგანის რაიონი, სოფელი გრეკოვო-ტიმოფეევკა, სანაპიროს ქუჩა № 4-ა.

ისტორია
-------

სოფელი გრეკოვო (რომელსაც მოგვიანებით ეწოდა გრეკოვო-ტიმოფეევკა) დაარსდა 1779 წელს. 1856 წელს დაიწყო ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც თითქმის სამი წელი გაგრძელდა. 1858 წელს ეკლესიაში შედგა პირველი ღვთისმსახურება. ეკლესია გახდა, არა მარტო გრეკოვო-ტიმოფეევკის, არამედ მიმდებარე დასახლებების სასულიერო ცენტრი. 

ეკლესია ააგეს ძველმოსკოვურ სტილში — თეთრი კედლები, ერთი მაღალი და ოთხი პატარა გუმბათი. არქიტექტურული თვალსაზრისით მსგავსი ეკლესია სამხრეთ რუსეთში სხვა არ მოიძებნება. ეკლესიასთან აგებულია ასევე კელია მღვდლისა და მეფსალმუნისათვის. მოგვიანებით ეკლესიასთან შეიქმნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

1935 წელს ეკლესიის შენობა შიროკოვის სახელობის მალოკირსანოვის სასოფლო საბჭოს კოლმეურნეობამ დაიკავა და გერმანელების მიერ სოფლის ოკუპაციამდე, 1941 წლამდე, მასში განთავსებული იყო ხორბლის საწყობი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიის შენობაში მიმდინარეობდა საეკლესიო მსახურება, რომელიც გაგრძელდა ნიკიტა ხრუშჩოვის პერიოდამდე. 1963 წლის მარტიდან ეკლესია აღარ მოქმედებდა და კვლავ ხორბლის საწყობად გამოიყენებოდა. 

ღვთისმსახურება ეკლესიაში, რომელიც დღევანდელ დღემდე გრძელდება, დაიწყო 1990-იან წლებში სსრკ-ის დაშლის შემდეგ. 1991 წელს ეკლესიაში დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, გადახურეს, დააგეს იატაკი, მოხატეს კედლები. 2014 წელს ეკლესიაზე დააყენეს ცენტრალური მოოქროვილი გუმბათი, ეკლესიის ეზოში დააგეს ასფალტი, დააყენეს ახალი კარიბჭე და ღობე.

ეკლესიის წინამძღვარია გიორგი სვეტლოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт დაარქივებული 2017-05-10 საიტზე Wayback Machine.
* Сайт храма
* Храмы Матвеево-Курганского благочиния
* "Слободский" запад Ростовской области
* Свято-Никольский храм в селе Греково-Тимофеевка отметил свой престольный праздник

სქოლიო
------

1. ↑  Никольский храм с. Греково-Тимофеевка Матвеево-Курганского района
2. ↑  Храм села Греково-Тимофеевка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-23. ციტირების თარიღი: 2017-04-10.
3. ↑  История прихода
4. ↑  Иерей Светлов Георгий Сергеевич.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-24. ციტირების თარიღი: 2017-04-10.
გრიგოლ აკნერცის თხზულების პირველი ბეჭდური გამოცემა (1870)
**გრიგოლ აკნერცი**, *გრიგოლ აკანელი* — XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, კირაკოს განძაკეცისა და ვარდან არეველცის უმცროსი თანამედროვე, მოძღვარ ვანაკანის მოწაფე. 

ადრინდელ ლიტერატურაში მალაქია აბეღას, ანუ ბერის სახელით იყო ცნობილი. მოღვაწეობდა კილიკიაში, აკნერის მონასტერში. მისი თხზულება „მოისართა ტომის ისტორია" გადმოგვცემს სამხრეთ კავკასიასა და მცირე აზიაში მონღოლთა შემოსევებისა და მათი გაბატონების ისტორიას 1220 წლიდან 1275 წლამდე. გრიგოლ აკნერცის ცნობები საინტერესო დეტალებითა და ეპიზოდებით ავსებს სხვა სომეხი ავტორებისა (ვარდან არეველცი, კირაკოს განძაკეცი, სტეფანოს ორბელიანი და სხვ.) და ანონიმური ქართველი მემატიანის — ჟამთააღმწერლის მონათხრობს ამ ხანის კავკასიის ისტორიაზე. მონღოლების ბატონობის დროინდელ საქართველოს სამეფოს აკნერცი წარმოგვიდგენს დაქსაქსულ ქვეყნად, სადაც ურთიერთმტრობა, უზრუნველობა და დროსტარებით გატაცება ქართული არისტოკრატიის დამახასიათებელი ნიშან-თვისება გამხდარა; აღწერს საგამის ველზე ქართველთა ჯარის პირველ საბრძოლო შეხვედრას მონღოლებთან და მის მონაწილეობას მონღოლთა გაუთავებელ ლაშქრობებში; დაწვრილებით გადმოგვცემს მონღოლთა წინააღმდეგ დავით ლაშას ძის მეთაურობით 1249 წლის აჯანყების მომზადებას, რომელიც გამცემლობისა და აჯანყების ხელმძღვანელთა დაუდევრობის შედეგად ჩაშლილა. თხზულებაში ცალკე ადგილი აქვს დათმობილი საქართველოში მონღოლთა ბატონობის ხანაში გაჩენილ მედროვეთაგან ყველაზე გავლენიანი პირის — სადუნ მანკაბერდელის აღზევების ამბავს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მოისართა ტომის ისტორია. სომხ. ტექსტი ქართ. თარგმ. და კომენტარით გამოსცა ნ. შოშიაშვილმა, თბ. 1961.

ლიტერატურა
----------

* მელიქსეთ-ბეგი ლ. საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროების პუბლიკაციები. კატალოგი, [ტ.] 1, თბ. 1949;
* Абегян М. История древнеармянской литературы, Ер. 1975.

* *მაისურაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბაგრატიონი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბაგრატიონი**. |

**გრიგოლ იოანეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 1789 — გ. 1830), ქართველი მწერალი, მწიგნობარი. იოანე ბატონიშვილის (ბაგრატიონის) ძე. ერეკლე II-ის შვილთაშვილი, გიორგი XII-ის შვილიშვილი.

მონაწილეობდა კახეთის 1812 წლის აჯანყებაში. აჯანყების პერიოდში გამოაცხადეს საქართველოს მეფედ გრიგოლ I-ის სახელწოდებით, მას როგორც მეფეს მოიხსენიებდნენ ეკლესიებში. მეფის მოვალეობას ასრულებდა 1812 წლის 20 თებერვლიდან 6 მარტამდე.გადაასახლეს რუსეთში და ერთხანს პატიმრად ჰყავდათ პეტროზავოდსკის ციხეში.

გადასახლებაში დაწერილი მისი ლექსები სამშობლოდან გადახვეწილი კაცის გულისტკივილს გამოხატავს. ბაგრატიონი პეტერბურგის ქართული კოლონიის თვალსაჩინო წევრი გახდა. მან ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო ქართული ზეპირსიტყვიერების ნიმუშების სისტემატური შეკრება; დაახლოებით 1819 შეადგინა "ანთოლოგია", რომელშიც შეიტანა ბესიკის, საიათნოვას, მზეჭაბუკ ორბელიანის, გლახა მნათიშვილისა და სხვათა ლექსები, აგრეთვე მცირე ზომის ფოლკლორული ნაწარმოებები.

ლიტერატურა
----------

* *მახათაძე ნ.* ქართული კულტურის კერა პეტერბურგში XVIII-XIX საუკუნეებში, თბ. 1967;
* *ჩიქოვანი მ.* ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, ტ. 1, თბ. 1975;
* *ჩიქოვანი მ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 130, თბ. 1975

სქოლიო
------

1. ↑  ნიკო ჯავახიშვილი, კახეთის 1812 წლის გმირული ეპოპეა თანამედროვეთა თვალით, ჟურნალი ისტორიანი, N 3, 2012 წ. მარტი.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დიმიტრი**. |

**დიმიტრი ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ. 1803 – გ. 1845) — ერეკლე II-ის შვილიშვილი, იულონ ბატონიშვილის ძე.

1832 წლის შეთქმულების აქტიური მონაწილე.ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ მშობლებთან ერთად რუსეთს გადაასახლეს. ცხოვრობდა პეტერბურგსა და მოსკოვში. 

XIX საუკუნის 20-იან წლებში დიმიტრი ბატონიშვილის სახლში თავს იყრიდნენ ქართველი ოფიცრები. მის სალონში აღმოცენდა 1832 შეთქმულების მომზადების იდეა. დიმიტრი ბატონიშვილის აზრით, ცარიზმმა დაარღვია საერთაშორისო სამართლის ნორმები, გააუქმა გეორგიევსკის 1783 წლის ტრაქტატი და ცალმხრივი აქტით (მანიფესტი) თვითნებურად შეიერთა ქართლ-კახეთის სამეფო. მიაჩნდა, რომ გარეშე ძალის გამოყენებით (ინგლისი, საფრანგეთი და სხვა) შესაძლებელი იყო ზეგავლენა მოეხდინა ცარიზმზე, აეძულებინათ იგი აღედგინა ქართლ-კახეთის სამეფო 1783 ტრაქტატის უფლებრივ ნორმათა საფუძველზე. დიმიტრი ბატონიშვილი ოქროპირ და თამარ ბატონიშვილებთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა შეთქმულთა საზოგადოების საქმიანობაში. შეთქმულების დამარცხების შემდეგ ჩამოართვეს ბატონიშვილის (ცარევიჩი) ტიტული.

ლიტერატურა
----------

* *ბენდიაშვილი ა.* ქსე, ტ. 3, გვ. 553, თბ. 1978
**გრემის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის სამხრეთ-დასავლეთით, 2,5 კილომეტრზე მდინარე ინწობის მარჯვენა სანაპიროდან. აგებულია XVIII საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. შესასვლელები აქვს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. დასავლეთის კარს რომელიც ორივე მხრიდან შეისრული თაღით ყოფილა გადახურული, გადახურვის უმეტესი ნაწილი ჩამონგრეული აქვს. ჩრდილოეთის კარს კი მხოლოდ წირთხლების ქვედა ნაწილებიღა შემორჩა. ეკლესიის დარბაზი კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია. აღმოსავლეთით მას ერთვის ღერძზე გაჭიმული თაღოვანი სარკმელი. იგი მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი ისე, რომ მისი ზედა ნახევარი კონქის ფარგლებშია მოქცეული. თითო თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც არის. ეს უკანასკნელი კამარის ზედაპირშია მოქცეული. აღმოსავლეთ და სამხრეთ სარკმელი ორივე მხრიდან შეისრულთაღოვანია. დასავლეთისა ნახევრადწრიული. დარბაზის კედლები სადაა, უპლასტირო. აფსიდი დასრულებულია აგურით ნაგები კონკით, რომლის თაღს ბოლოებ გაშლილი ნახევარ წრის ფორმა აქვს. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. მისი გვერდები წვრილი რიყის ქვითაა გამოყვანილი, ხოლო წვერი - მთელს სიგრძეზე - აგურით. ეკლესიის ფასადები ძირითადად ნატეხი ქვისაა. კედლები დანაწევრებულია საფეხურით შეღრმავებული, თანაბარი სიმაღლის სწორკუთხა არეებით, რომლებიც კუთხით შეჭრილი აგურებით გამოყვანილი ვიწრო ფრიზითაა დასრულებული. გრძივ ფასადებზე სამ-სამი არეა, განივ ფასადებზე ორ-ორი. არეები ერთმანეთისგან გამიჯნულია აგურით ნაგები მარტივი პილასტრებით, რომელთა წინა მხარე კედლის დანარჩენ ნაწილთან ერთ სიბრტყეშია. მსგავსი პილასტრი აუყვება შენობის ოთხივე კუთხეს. აღმოსავლეთ ფასადის პილასტრში საკურთხევლის სარკმელი გამოდის დასავლეთ არეების გამმიჯვნელი ,,პილასტრი" , რომელის სიგანით დანარჩენებს ბევრად აღემატება. იგი იმდენად განიერია რომ მასში ეკლესიის შესასვლელია მოწყობილი. ფასადები დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომლის უმეტესი ნაწილი ჩამოშლილია. ეკლესია გადახურული იყო ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 389.
„ჰუმეთის" დამფუძნებლები
**მუსლიმური სოციალ-დემოკრატიული პარტია „ჰუმეთი"** (აზერ. Hümmət — ენერგია) — პირველი მუსლიმური სოციალ-დემოკრატიული პარტია მსოფლიოში. შეიქმნა 1904 წელს რსდმპ-ის ბაქოს კომიტეტთან მუსლიმან მშრომელთა შორის პოლიტიკური მუშაობის წარმართვისა, რევოლუციურ ბრძოლებში მათი ჩაბმისა და პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის სულისკვეთებით აღზრდისათვის. იგი მასობრივ ორგანიზაციად გადაიქცა და ბაქოს ბოლშევიკური ორგანიზაციის შემადგენელი ნაწილი გახდა. აზერბაიჯანულ ენაზე უშვებდა ფურცლებს და გაზეთ „ჰუმეთს" (1904 ოქტ. — 1905 თებ.).

„ჰუმეთის" ჯგუფები შეიქმნა ელიზავეტპოლში, ნახჭევანსა და თბილისში. 1907 წლის დაპატიმრებების შემდეგ „ჰუმეთის" მუშაობა შესუსტდა, მათი აქტიური მუშაობა განახლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. რსდმპ (ბ) VI ყრილობაზე ბაქოს პარტიის ორგანიზაციასთან ერთად „ჰუმეთიც" იყო წარმოდგენილი. ყრილობამ მოისმინა ინფორმაცია „ჰუმეთის" მუშაობის შესახებ. ყრილობის დავალებით რსდმპ (ბ) ცკ მიესალმა „ჰუმეთს", როგორც მუსლიმან მუშათა შორის ბოლშევიკური მიმართულების პირველ სოციალ-დემოკრატიულ ორგანიზაციას და აღნიშნა მისი რევოლუციური დამსახურება. ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დროებით დამარცხების (1918 ივლისი) შემდეგ „ჰუმეთმა" არალეგალურად დაიწყო მუშაობა. მისი წევრები გაემგზავრნენ ასტრახანში სადაც შექმნეს ბიურო და უშვებდნენ გაზეთ „ჰუმეთს". 1918 წლის დასასრულს ბაქოში ჩავიდნენ თბილისის „ჰუმეთის" ორგანიზაციის მენშევიკი ლიდერები, ისინი სევიდნენ მუსავატელების პარლამენტში, შექმნეს სოციალისტების ფრაქცია. პარლამენტის ტრიბუნის რევოლუციის პროპაგანდიდათვის გამოყენების მიზნით, ბაქოს არალეგალური ბოლშევიკური კომიტეტი დათანხმდა შეექმნათ „ჰუმეთის" გაერთიანებული ორგანიზაცია (1919 მარტი), მაგრამ 1919 წლის ზაფხულის დამლევს, „ჰუმეთის" ბოლშევიკებმა მენშევიკებთან კავშირი გაწყვიტეს. 1920 წლის თებერვალში რკპ ბაქოს ორგანიზაცია „ჰუმეთი" და „ადალათი" გაერთიანდნენ აზერბაიჯანის კუმუნისტურ (ბოლშევიკურ) ორგანიზაციად.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 696.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Himmät party [Socialism and the national question in Russian Azerbaijan, 1904-1920]

სქოლიო
------

1. ↑  И. С. Багирова. Политические партии и организации Азербайджана в начале ХХ века. — Баку, 1997, с.30
**გრიგოლი (დადიანი)** (დ. დაახლ. 1760 — გ. 1822) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ცაიშის ეპისკოპოსი (ცაიშელი), მოგვიანებით მიტროპოლიტი; განმანათლებელი, მისიონერი, ქველმოქმედი. 

ოდიშის მთავრის კაცია ოტიას ძე დადიანის ხელშეწყობით აღადგინა და მოაშენა ცაიშის მონასტერი, შეაკეთა მთავარი ტაძარი, ააშენა ქვის სამრეკლო, აგრეთვე სახლები მღვდლებისა და სხვა სასულიერო პირებისათვის, მონასტერს შემოავლო გალავანი, შემნა ხელნაწერი და ნაბეჭდი წიგნების კოლექცია. სხვადასხვა დროს მონასტერს აუშენა 4 ტაძარი: სოფელ ლარჩავას — მთავარანგელოზის, სოფელ კოცოხს — თევდორე ტირონის, ხეთას — წმ. კვირიკესი. ხეთაში, თავისივე მამულში, ააგო სასახლე და მოაწყო კარის ეკლესია. იქვე დააარსა სასწავლებელი. თავისი სახსრებით დაიხსნა დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან მიერ გატაცებული ტყვეები, ეწეოდა სამისიონერო საქმიანობას აფხაზთა დასაბრუნებლად ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე. 1822 წლის 19 ივნისს შედგენილ მის ვრცელ ანდერძში საინტერესო ცნობებია იმდროინდელ დასავლეთ საქართველოს სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ფრ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 153.
**დიმიტრი გიორგის ძე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი** (დ. 1799 ან 1800 ― გ. 6 ნოემბერი, 1845) — რუსეთის არმიის გენერალი.

ბიოგრაფია
---------

მცირეწლოვანი დიმიტრი, ისევე როგორც მისი უფროსი ძმა  ალექსანდრე, დაპატიმრებული ჰყავდა იმერეთის მეფეს  სოლომონ II-ს, რომელსაც სურდა დაეცვა ტახტი პოტენციური პრეტენდენტებისაგან. პატიმრობიდან გაქცევის შემდეგ (1811)დასახლდა  რუსეთში. 1816 წელს დაამთავრა პაჟთა კორპუსი. სამხედრო სამსახური დაიწყო ლიტვის ულანთა პოლკში. 1817-იდან მსახურობდა ლაიბ-გვარდიის ულანთა პოლკში. თავი გამოიჩინა 1828–1829 რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1833 დაინიშნა კურლანდიის, ხოლო 1837 გროდნოს ლაიბ-გვარდიის ჰუსართა პოლკების მეთაურად. 1836 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის ჩინი. 1845-იდან მეთაურობდა II მსუბუქ ცხენოსანთა დივიზიას. დასაფლავებულია  სანქტ-პეტერბურგში,  ალექსანდრე ნეველის ლავრაში, ლაზარეს სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *გონიკაშვილი მ.* ბაგრატიონთა დასახლება და მოღვაწობა რუსეთში, თბ. 1986;
* *Елец Ю.* История лейб-гвардии Гродиенского гусарского полка, СПб. 1891;

* *ჟორდანია ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 321.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნადირაძე**. |

**გიორგი ალექსანდრეს ძე ნადირაძე** (დ. 15 აპრილი, 1902, სოფ. ქვემო მაჩხაანი, ახლანდელი სიღნაღის რაიონი — გ. 4 აპრილი, 1960, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჯერ ფილოსოფიის, შემდეგ ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სტუდენტობიდანვე ამხანაგებში გამოირჩეოდა ნიჭიერებით, შრომისმოყვარეობით და სიბეჯითით. კარგად იცნობდა დასავლეთ ევროპულ ლიტერატურას, გერმანულ კლასიკურ ფილოსოფიას, მუსიკას და თეატრალურ ხელოვნებას. ამიტომ მისმა წერილებმა თავიდანვე მიიქცია ჩვენი საზოგადოების ყურადღება. 1937 წელს გამოქვეყნდა გ. ნადირაძის პირველი მონოგრაფია ნიკო სულხანიშვილზე, სადაც გაშუქებულია კომპოზიტორის შემოქმედების ხალხურ-ეროვნული საწყისები. მომდევნო წელს დაიბეჭდა მეტად საგულისხმო მონოგრაფია ნიკოლოზ ბარათაშვილის შესახებ — „პოეტი და ადამიანი". მაგრამ მეცნიერის ინტერესები ამით არ ამოწურულა. ზედიზედ გამოქვეყნდა მისი ნაშრომები: „ბარათაშვილი და ლაიზევიცი", „ბუნების გრძნობა ბარათაშვილის პოეზიაში", „ბარათაშვილის ყვავილები", მონოგრაფია „ნ. ბარათაშვილის ცხოვრება და ესთეტიკური სამყარო".

გიორგი ნადირაძემ ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა რუსთაველის შემოქმედების კვლევის საქმეში. განსაკუთრებით აღსანიშნავიამისი ნაშრომი „რუსთაველის ესთეტიკა", რისთვისაც ავტორს ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. აღსანიშნავია, აგრეთვე გ. ნადირაძის მთარგმნელობითი მოღვაწეობაც. მან ქართველ საზოგადოებას გააცნო გოეთეს, შილერის, ლესინგის, ლაიზევიცის ქმნილებანი. ფართო ერუდიციის მეცნიერი სიკვდილამდე სათავეში ედგა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის დასავლეთ ევროპის ლიტერატურისა და ისტორიის კათედრას. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 284, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ნადირაძე (კრიტიკოსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გოჩა ტყეშელაშვილი - გადაცემის წამყვანიგადაცემა "სტუდენტური დემოკრატია" ეძღვნება ახალგაზრდობას, კერძოდ სტუდენტებს და მზადდება მათთან ერთად.

გადაცემა სტუდენტებს აძლევს საშუალებას, გამოავლინონ საკუთარი ინტელექტი, დასვან კითხვები და მოკლედ დააფიქსირონ საკუთარი მოსაზრებაც მათთვის საინტერესო: I. ისტორიულ; II. აქტუალურ და III. ე.წ. მსუბუქ თემებზე (გადაცემაში თითოეულ თემას ეთმობა 20-25 წუთი);
გადაცემაში სტუმრის სტატუსით მონაწილეობს სტუდენტებისთვის საინტერესო პიროვნება, რომლის შერჩევაც ხდება სტუდენტებთან და გადაცემის წამყვანთან ერთად. გადაცემა მიმდინარეობს კითხვა-პასუხის რეჟიმში, მშვიდ და საინტერესო გარემოში. გადაცემას ამჟამად საქართველოს სატელევიზიო სივრცეში ანალოგი არ აქვს;

გადაცემაში მონაწილეობს 4 წარმატებული უმაღლესი სასწავლებლის წარმატებული და ამავე დროს აქტიური სტუდენტების გუნდი; თითოეული გუნდი შედგება 10 სტუდენტისგან, რომელთაგან ერთი გუნდის სპიკერია. გადაცემის ბოლოს, სტუმარი აფასებს თითოეულ გუნდს მათი აქტიურობისა და მომზადების დონის მიხედვით ქულათა ოთხბალიანი სისტემით. სტუმრის შეფასება კონფიდენციალურია და ილუქება კონვერტში. ყოველი თვის ბოლო გადაცემაში ხდება აღნიშნული კონვერტების გახსნა და სტუმართა შეფასებების საფუძველზე, ყველაზე დაბალი ქულების მქონე ორი უმაღლესი სასწავლებელი ტოვებს პროექტს და მათ ენაცვლება სხვა უმაღლესი სასწავლებლები. 

გადაცემა ეთერში გადის ყოველ ხუთშაბათს, ტელეკომპანია "მზე" -ზე. საღამოს 18:35 საათზე, განმეორებით -ორშაბათს 13:00 საათზე. 
გადაცემის ავტორი და წამყვანია მედიაპროექტ "ეტალონის" ავტორი და წამყვანი გოჩა ტყეშელაშვილი;
**გრიგოლ სერგეის ძე გორდეევი** (დ. 1791 — გ. 1838) — რუსი ეთნოგრაფი, მწერალი, ტოპოგრაფი.

ბიოგრაფია
---------

1815-1838 მოღვაწეობდა საქართველოში. 1830-1832 წლებში იყო გაზეთ „ტიფლისსკიე ვედომოსტის" მთავარი რედაქტორის მოადგილე. ამ გაზეთში გამოქვეყნებული აქვს მრავალი საყურადღებო ეთნოგრაფიული ნარკვევი. აქტიურად მონაწილეობდა ეკლესია-მონასტრებში შემონახული ხელნაწერების შეგროვებაში. 1828-1829 ფეხით შემოიარა ხევი და მთიულეთი, დაწერა ნაშრომი „მთიელ ხალხთა ყოფა", რომელიც შესულია მის ოთხტომეულში — „რუსეთის იმიერკავკასიური სამფლობელოების მიმოხილვა სტატისტიკური, ეთნოგრაფიული, ტოპოგრაფიული და ფინანსური თვალსაზრისით" (ტ. 2, 1836, გვ. 79–155). აღსანიშნავია გორდეევის „ოსური მოთხრობა ზარე", რომელიც 1830 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ „ტიფლისსკიე ვედომოსტიში" (#88). ამ მოთხრობას ორი წლის შემდეგ გამოეხმაურა გ. ერისთავი გაზეთში „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი" (1832, #2–4) წერილით „ოსური მოთხრობა". 1832 წელს „ტიფლისსკიე ვედომოსტიში" (# 3–4) გორდეევმა გამოაქვეყნა კრიტიკული წერილი, რომელშიც ამხილა რეაქციონერი, შოვინისტი, ქართველთა ცილისმწამებელი ავტორები. გორდეევის თხზულებები არ იყო დაზღვეული სერიოზული ხარვეზებისგან. მისი წერილი „საქართველოს უკანასკნელ მეფეთა დაკრძალვის წესები" მწვავედ გააკრიტიკა სოლომონ დოდაშვილმა.

ლიტერატურა
----------

* *შადური ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 105.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ გორდეევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  „ტიფლისსკიე ვედომოსტი", 1832, #1
2. ↑  „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათანი", 1832, # 3
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურგენიძე**. |

**დიმიტრი ხარიტონის ძე გურგენიძე** (დ. 5 მაისი, 1918, სოფ. ბუკისციხე, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 30 ნოემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1954), პროფესორი (1980), საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1956), საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი (1981).

დაამთავრა სამასწავლებლო ინსტიტუტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1937). მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1947 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტში. იყო რედაქტორი ჟურნალისა „დაწყებითი სკოლა და სკოლამდელი აღზრდა". 1973 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. დიდი წვლილი მიუძღვის დიდაქტიკის აქტუალური პრობლემების მეცნიერულ კვლევასა და იაკობ გოგებაშვილის პედაგოგიური მემკვიდრეობის შესწავლასა და გამოქვეყნებაში. დაჯილდოებულია ი. გოგებაშვილის მედლით (1979).

ბიბლიოგრაფია
------------

* კორნელი ქაცარავა, თბ. 1971;
* დიდაქტიკის საკითხები, თბ. 1973;
* მარიამ ორახელაშვილი, თბ. 1978 (თანაავტ.);
* ივანე ჯავახიშვილის მოღვაწეობა სახალხო განათლების დარგში და მისი პედაგოგიური შეხედულებანი, თბ. 1979.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 213.
**დიმიტრი ავალიანი** (რუს. Дми́трий Евге́ньевич Авалиа́ни; დ. 6 აგვისტო, 1938 — გ. 19 დეკემბერი, 2003) — რუსი პოეტი და პალინდრომისტი.

ითვლება თანამედროვე რუსული პალინდრომის ფუძემდებლად. განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის რუსული ვიზუალური პოეზიის განვითარებაში. მან გამოიგინა და სრულყოფილებამდე აიყვანა თავისებური პოეტური ფორმა, „ლისტოვერტენი" (რუს. *листовертень*). ეს არის, როგორც წესი, მცირე ზომის ტექსტი (ჩვეულებრივ, ერთი ან რამდენიმე სიტყვა), რომელიც 90 ან 180 გრადუსით შემობრუნებისას იკითხება როგორც სხვა ტექსტი, ზოგ შემთხვევაში კი იგივენაირად, ან ორი წაკითხვის ფორმა ერთიანობაში ქმნის რითმას. დიმიტრი ავალიანმა ასევე განავითარა პანტორითმა და ანაგრამა. დაინტერესებული იყო რითმებისა და ლექსწყობის განსაკუთრებით რთული სახეებით.

დიმიტრი ავალიანი ტრაგიკულად დაიღუპა 2003 წლის 19 დეკემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი ავალიანი — Litkarta.ru (რუს.)
* დიმიტრი ავალიანი — „არაოფიციალური პოეზია" (რუს.)


|  |  |
| --- | --- |
| რუსეთის დროშა | *ეს სტატია რუსეთისა და რუსების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 128502800
* ISNI: 0000 0001 1622 9465
* LCCN: no98089435
* NKC: jo2002104878
* NTA: 239408977
* SUDOC: 07591901X
* VIAF: 37973377
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 37973377

 |
კოშკი ვაშლოვანში
**გიორგი ოსტატი** — XVIII საუკუნის დასასრულისა და XIX საუკუნის დასაწყისის ქართველი ოსტატი.

1811 სოფ. ვაშლოვანში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) აუგია კოშკი (მოხსენებულია კოშკის წარწერაში). გეგმით წრიული, სამსართულიანი კოშკი ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ყოველ სართულზე თითო ოთახია. საგანგებოდ არის დამუშავებული სამხრეთი (სოფლისაკენ მიმართული) მხარე. აგურით ნაშენ შვერილ ნაწილში ორი ღრმა თაღია. ქვედაში შესასვლელია, ზედაში კი დატანებულია დარბაზის აივნის კარი. კარს ზემოთ ორბელიანების გერბიანი ყვითელი ქვა არის ცასმული. კოშკის გარეგანი სახე, პროპორციები, ტექნიკური შესრულების მაღალი დონე მოწმობს, რომ კოშკის აშენებული გვიანფეოდალური ხანის ხუროთმოძღვრულ ტრადიციებზე აღზრდილი და დახელოვნებული ოსტატი ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 165.

* *ბერიძე ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 31.
* ბერიძე ვ. ძველი ქართველი ოსტატები, თბ. 1967;
* რჩეულიშვილი ლ. „კოშკი სალხინოდ ნაგები", «საქ. სსრ მეცნ. აკად. მოამბე», 1958, ტ. 21, #1.
ჰურენკალერტალერი, 1622 წელი
**ჰურენკალერტალერის** (გერმ. Hurenkarrentaler) სახელწოდებით გერმანულ პოპულარულ მეტყველებაში ცნობილია მონეტა, დიდი ზომის ტალერი, რომელიც 1622 წელს ქალაქ მაგდებურგშია მოჭრილი. მონეტა ქალაქის დაარსების სახსოვრად იქნა გამოცემული.

მონეტის წინა მხარეს გამოსახულია ცხენზე ამხედრებული იმპერატორი ოტო I დიდი, ხელში სკიპტრით. ქვედა ნაწილში დატანილია ბურგუნდიის, ბრაუნშვაიგისა და საქსონიის გერბები. იმპერატორის გამოსახულებას გარშემო წრიულად გასდევს წარწერა, რომელიც მას ქალაქ მაგდებურგის დამაარსებლად მოიხსენიებს:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | OTTO ∙ I ∙ IMP(erator) : AV(gustus) : MA – GDEB(urgensis) : CIVIT(atis) : FVNDAT(or)ოტო I, ბრწყინვალე იმპერატორი, ამშენებელი ქალაქ მაგდებურგისა | "|

მონეტის უკანა მხარეს გამოსახულია ოთხთვალა ურემი, რომელშიც შებმულია ორი მტრედი და ორი გედი. ურემზე დგას ქალღმერთი ვენერა ყვავილების გვირგვინით. მარჯვენა ხელში მას უჭირავს სამი მომცრო, ხოლო მარცხენაში — ერთი დიდი ზომის სფერო. ვენერას მარჯვნივ დგას სამი გრაცია. უკანა ფონზე მოჩანს ქალაქის ხედი, ხოლო ქვემოთ გაკეთებულია წარწერა, რომელიც გვამცნობს, რომ ქალაქი წარმართობისა და ვნების ნავსაყუდელი იყო, სანამ მას ოტო ქრისტიანულ, მორალსა და ჩვეულებაზე მდგომ ქალაქად აქცევდა.

ვენერა და გრაციები შიშველი სხეულებით არიან გამოსახულნი. შიშველი ქალღმერთების სურათში ხალხმა აღიქვა მეძავები; „მეძავების" ურემზე დგომა კი მათ სამაგალითო დასჯას დაუკავშირეს. ამგვარ არასწორ ინტერპრეტაციას ეფუძნება მონეტის სახალხო სახელწოდებაც — „ჰურენკალერტალერი", რაც ქართულად სიტყვასიტყვით (სტლის დაცვით) ითარგმნება, როგორც *ბოზების ურმის ტალერი*. შინაარსობრივად უფრო სწორია მონეტის მეორე, ნაკლებად გავრცელებული სახელწოდება — **ვენუსტალერი** (Venustaler).

ლიტერატურა
----------

* Heinz Fengler, Gerd Gierow, Willy Unger: *transpress Lexikon Numismatik*, Berlin 1976
* Friedrich von Schrötter, N. Bauer, K. Regling, A. Suhle, R. Vasmer, J. Wilcke: *Wörterbuch der Münzkunde*, Berlin 1970 (Nachdruck der Originalausgabe von 1930)
* Rudolf Schildmacher: *Magdeburger Münzen*, herausgegeben von der Stadt Magdeburg 2008
* N. Douglas Nicol: *Standard Catalog of German Coins 1601 to Present*, 1995
* Johann David Köhlers P. P. O. im Jahr 1750. Wöchentlich heraus gegebener Historischen Münz-Belustigung, Band 22
* Friedrich Nork: *Etymologisch-symbolisch-mythologisches Real-Wörterbuch …,* Erster Band, Stuttgart 1843

სქოლიო
------

1. ↑   Heinz Fengler, Gerd Gierow, Willy Unger: transpress Lexikon Numismatik, Berlin 1976, გვ. 152
2. ↑  Helmut Caspar: „Packe dich du Interim" - Wovon ein Magdeburger Spotttaler und weitere Gedenkmünzen erzählen, (VDDM, Berlin 2000).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-02. ციტირების თარიღი: 2016-03-17.
**გიორგი ყაფლანის ძე ნიორაძე** (დ. 12 დეკემბერი [ძვ. სტ. 30 ნოემბერი], 1886, შროშა, ზესტაფონის რაიონი — გ. 10 დეკემბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი და პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. 1921 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1910-1917 წლებში იყო ქუთაისის საქალაქო სასწავლებლისა და მუშათა საღამოს კურსების მასწავლებელი; ატარებდა ლექციებს ღარიბ მოსწავლეთა სასარგებლოდ; უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იქვე დატოვეს საპროფესოროდ მოსამზადებლად; 1920-1922 წლებში აწარმოებდა არქეოლოგიურ გათხრებს; 1922-1924 წლებში სწავლობდა ჯერ ბერლინის, ხოლო შემდეგ ჰამბურგის უნივერსიტეტში და მიიღო არქეოლოგის კვალიფიკაცია; 1925 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილების გამგე; 1926 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი; 1927 წელს მისი ხელმძღვანელობით გაითხარა ადრინდელი რკინის ხანის ორმოსამარხი ზემო ავჭალაში, 1930 წელს მტკვარ — არაქსის კულტურის ადრეული ძეგლი დიდუბეში; 1934 წლიდან არქეოლოგიის კათედრის გამგე; 1933 წლიდან პროფესორი, 1935 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი; 1935 წელს დაინიშნა საქართველოს არქეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორად; 1933–1943 წლებში განაგებდა ენის, ისტორიის და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის(შემდგომში ისტორიის ინსტიტუტი) არქეოლოგიის განყოფილებას; მისი არქეოლოგიური გამოკვლევები მოიცავს ქრონოლოგიური დიაპაზონის ძეგლებს ქვის ხანის მღვიმე საცხოვრისებიდან ფეოდალურ ხანამდე; ეთნოლოგიურ-ანთროპოლოგიური გამოკვლევები ეძღვნება ქართველების, ოსების, კავკასიისა და ციმბირის ხალხთა ყოფას, რელიგიას, ზოგადად კულტურისა და ისტორიის საკითხებს; გამოიკვლია დასავლეთ საქართველოს ხელოვნური ბორცვების ხასიათი და ასაკი, აღმოსავლურ-ქართული ბრინჯაოს კულტურის თავისებურება, ქართულ-წინააზიურ კულტურათა ურთიერთობა; გათხარა და შეისწავლა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები, ქართული არქეოლოგიის ფუძემდებელი.

ლიტერატურა
----------

* გიორგი ნიორაძე (1886-1951) : ბიობიბლიოგრაფია, გვ. 5-18, თბ. 1988 წელი;
* გიორგი ნიორაძის ცხოვრება და მოღვაწეობა, გვ. 49-52, თბ. 1989 წელი;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 441..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ნიორაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბაგრატიონი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბაგრატიონი**. |

**დიმიტრი გიორგის ძე ბაგრატიონი** (დ. 1746 ― გ. 1826) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. ბაგრატიონთა ქართლის შტოს შთამომავალი. 

მონაწილეობდა  ერეკლე II-ის ცენტრალისტური პოლიტიკით უკმაყოფილო თავადთა შეთქმულებაში, რის გამოც მამულები ჩამოართვეს და საქართველოდან გააძევეს. ცხოვრობდა მოსკოვში, განწესდა სამხედრო სამსახურში, მიიღო კაპიტნის წოდება. ზოგიერთი ცნობით, მონაწილეობდა რუსეთის 1812 სამამულო ომში. ბაგრატიონს ეკუთვნის  თეიმურაზ I-ის თხზულების მობაძვით დაწერილი „წამება ქეთევან დედოფლისა" (დაიბეჭდა პეტერბურგში, 1819; ძველი ქართულ ლიტერატურაში ბაგრატიონი პირველი პოეტია, რომლის ნაწარმოები ავტორის სიცოცხლეშივე გამოქვეყნდა); პროზაული თხზულება „ღამის ალერსი"; ლექსები „ჩემო მთვარეო", „ნანა", „სულის ყვავილი"; გალექსილი „შესაქმე" და სხვ. ბაგრატიონის შემოქმედებაში გამოვლინდა ე. წ. აღორძინების ხანის ქართული მწერლობისათვის დამახასიათებელი სოფლის მდურვის მოტივი, რომელსაც საფუძვლად სამშობლოსაგან მოშორება და პოლიტიკური მიზნების კრახი ედო. პოეტმა თავისი თხზულებები გააერთიანა კრებულში „დიმიტრიანი". ბაგრატიონი ქართული ანდაზების პირველი შემკრებია; თარგმნა რუსულიდან სამოელ რაბინის „ოქროს აღნაქვსი" და „ისტორია დაწყებისა განხეთქილებისა შორის ბერძენთა და რომაელთა გამოსცლისათვის სულისა წმიდისა".

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *ნაკაშიძე რ.* დიმიტრი ბაგრატიონი, „მაცნე",1967, № 3;
* *რუხაძე ტ.* ძველი ქართული ლირიკის ისტორიიდან, თბ. 1954;
* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 130-131.
**გომარეთის სტელები** — არქეოლოგიური და ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომარეთში. განეკუთვნებიან 

ადრექრისტიანული ხანის ქართული კულტურის უმნიშვნელოვანეს ნიმუშებს წარმოადგენენ ქვის სტელები და ქვაჯვრები, რომლებიც აღმოჩენილია სოფელ გომარეთის მიდამოებში. მათ განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვთ არა მარტო ქართული ხელოვნების, არამედ საქართველოს ეკლესიის ისტორიისთვის და წარმოადგენენ უნიკალურ წყაროთმცოდნეობით მასალას, რადგან ისინი თანადროული ეპოქისათვის დამახასიათებელი ორნამენტების გარდა შეიცავენ ლაპიდარულ წარწერებსაც და წარმოადგენენ ეპიგრაფიულ ძეგლებს. საქართველოში ქვაჯვრების ძირითადი კერა ქვემო ქართლია და ქვემო ქართლში კონკრეტულად გომარეთი. 

გომარეთიდანაა ტყემლიანის ნაქალაქარზე მდებარე სტელა, რომელიც მდებარეობს სოფელ გომარეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, 7 კმ-ის მანძილზე. ეს არის ხელის გამოსახულებიანი ასომთავრულ წარწერიანი სტელა, რომელიც ეკლესიიდან ჩრდილო-დასავლეთით ასიოდე მეტრში ერთ-ერთ ნანგრევის გვერდით აღმოჩნდა. სტელა წარმოადგენს რუხი ფერის მართკუთხა მონოლითს (165×60×45 სმ), რომლის პირის გვერდზე, ცენტრში გამოსახულია გაშლილი ხელის მტევანი, ხოლო ზემოთ — წრეში ჩასმული რელიეფური ჯვარი. სტელის ქვედა ნაწილი და მარცხენა მხარეს მთლიანად ასმოთავრული წარწერებით არის დაფარული. რელიეფური ჯვარი ფონიდან ოდნავ ამოწეულია, „ხელი" კი პირიქით სიბრტყეშია ჩაკვეთილი ორმაგი ხაზების საშუალებით. კოროზიის შედეგად წარწერები ძლიერ დაზიანებულია. გაწმენილ ზედაპირზე გაირჩევა ჯვრის მარცხნივ მხოლოდ რამდენიმე ასო და მათ შორის ე.ე. (შესაძლოა ერისთავ-ერისთვი). „ხელის" ქვემოთ კი რამდენიმე ნაკლული სიტყვაა. 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ხელი... მეფისა... რომელნიც... (სა)დიდ(ებ)ლად." |
|  |  |

სოფლის წივილაანთ უბანში, მცირე ბორცვზე, შეკრებილია მოზრდილი სტელების ფრაგმენტები, რომლებზეც რელიეფურად გამოყვანილია მცენარეული ორნამენტები.

გომარეთის სტელებს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გომარეთი
* სტელა გომარეთიდან დაარქივებული 2019-07-14 საიტზე Wayback Machine.
* დმანისური სტელა

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ელისო დადიანი** (გ. 25 დეკემბერი, 1944) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი.

ბიოგრაფია
---------

XX საუკუნის 20-იან წლებში თბილისის ლამაზმანებს შორის გამოირჩეოდა ელისო დადიანი – ცნობილი რუსი მხატვრის, საველი სორინის მუზა. ელისო დადიანს თვალს ვერ წყვეტდნენ მოხიბლული უცხოელები. უნატიფესი, ღვთაებრივი, ციური – ასეთი ეპითეტებით ამკობდნენ ისინი დადიანის ქალს.

ელისოს მამა, იოსებ დადიანი პროფესიით ინჟინერი იყო, დედა – თამარ თარხნიშვილი, მეტად განათლებული, კეთილშობილი და პატივსაცემი მანდილოსანი. დადიანების ოჯახს ექვსი ასული ჰყავდა, რომელთა სილამაზესა და განსწავლულობაზე ლეგენდებს ჰყვებოდნენ. ელისო და მისი დები: ელო, ირინე, სალომე, ეკა და რუსუდანი, მაღალი საზოგადოების სალონებსა და თავყრილობებს ამშვენებდნენ. ​ბოლშევიკებისგან გაქცეულმა და საქართველოს თავშეფარებულმა საველი სორინმა, ბინა თბილისში დაიდო. ამ პერიოდს ეკუთვნის უმშვენიერეს ქალთა პორტრეტები, რომლებიც საზღვარგარეთ გადახვეწილმა მხატვარმა თან გაიყოლა, მათ შორის, 1919 წელს შექმნილი, 17 წლის ელისო დადიანის პორტრეტიც. გოგონას პორტრეტზე მუშაობა ცნობილმა ხელოვანმა თბილისში, საქართველოს დამოუკიდებლობის უკანასკნელ დღეებში დაიწყო, მაგრამ პარიზში დაასრულა, სადაც ბედისწერის წყალობით ორივე ერთდროულად აღმოჩნდა.

საველი სორინს იმდენად უყვარდა საქართველო, რომ მეუღლეს ანდერძად დაუბარა, ქართული ჩანახატები საქართველოსათვის გადაეცა. მართლაც, ელისო დადიანის პორტრეტი დღეს საქართველოს ხელოვნების მუზეუმს ამშვენებს. 1921 წლის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ დადიანები იძულებულნი გახდნენ ემიგრაციაში წასულიყვნენ. საუცხოო გარეგნობის, საფუძვლიანი განათლებისა და მუსიკალური ნიჭით დაჯილდოებული ქართველი გოგონა იმთავითვე საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა. ელისო დადიანს ხელისა და გულის მთხოვნელები არ დაჰკლებია, მაგრამ მთავარი შეხვედრა მას წინ ელოდა. დადიანთა ოჯახის საპატივცემულოდ გამართულ ერთ-ერთ ვახშამზე ელისომ ინგლისელი დიპლომატი არნოლდ ზარბა გაიცნო, მალე დაქორწინდა და მასთან ერთად დიდ ბრიტანეთში გაემგზავრა საცხოვრებლად.

სალომეს ერთ-ერთი და, ირინე დადიანიც პარიზში გათხოვდა. მისი მეუღლე გახდა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის ოფიცერი დიმიტრი ამილახვარი. მათ ორი შვილი — თამარი და ოთარი შეეძინათ. ოჯახის ბედნიერებას მეორე მსოფლიო ომმა დაუსვა წერტილი. 1942 წლის 24 ოქტომბერს დიმიტრი ამილახვარი ეგვიპტეში ელ-ამაინთან გამართულ ბრძოლაში დაიღუპა. ეს თავზარდამცემი ამბავი ირინემ ლონდონში შეიტყო, სადაც ის შვილებთან ერთად დის ოჯახში ცხოვრობდა. საფრანგეთის პრეზიდენტის შარლ დე გოლის ბრძანებით, დიმიტრი ამილახვარი სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა „საპატიო ლეგიონის" უმაღლესი ორდენით. 1944 წ. დეკემბერში უცხოური ლეგიონის ხელმძღანელობამ ირინე დადიანი მეუღლის ხსოვნის საღამოზე დაპატიჟა. შარლ დე გოლი ოფიციალურად იწვევდა დიმიტრი ამილახვრის ოჯახის წევრებს ქართველი ემიგრანტის ძეგლის გახსნის საზეიმო ცერემონიალზე. საღამოზე დასასწრებლად დები ბავშვებთან ერთად სამხედრო მანქანით გაეშურნენ. ელისო და ირინე დადიანები საფრანგეთის ეროვნული გმირის — დიმიტრი ამილახვრის ძეგლის ახლოს დაკრძალეს.

ლიტერატურა
----------

* ჯაფარიძე, თეონა. ემიგრაცია და ნოსტალგია : Emigration / თეონა ჯაფარიძე // ამარტა. - თბ. გვ. 186-189.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელისო დადიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ელმან სულეიმან ოღლუ ჰუსეინოვი** (აზერ. Hüseynov Elman Süleyman oğlu; დ. 28 თებერვალი, 1952 — გ. 14 იანვარი, 1993) — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი; ყარაბაღის ომის მონაწილე.

ცხოვრება
--------

ელმან სულეიმან ოღლუ ჰუსეინოვი დაიბადა 1952 წლის 28 თებერვალს ტერტერის რაიონის სოფელ აზად გარაგოიუნლუშუ (ილხიჩილარ). 1958-1968 წლებში სწავლობდა და მიიღოს საშუალო განათლება სოფელ აზად გარაგოიუნლუში. 1968 წელს შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, ჰიდრო-მელიორაციის ფაკულტეტზე, 1973 წელს მიიღო ინჟინრის სპეციალობა და დაამთავრა სწავლა. 1973-1975 წლებში მსახურობდა ლეიტენანტის წოდებით საქართველოში, ქალაქ ახალქალაქში.

1980-1982 წლებში სწავლობდა და მიიღო განათლება ბაქოს პარტიის უმაღლეს სკოლაში. 1982-1985 წლებში მუშაობდა ტერტერის რაიონის სახალხო კონტროლის კომიტეტის თავმჯდომარედ, 1985-1988 წლებში იყო ტერტერის რაიონის სახალხო დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1988-1990 წლებში ტერტერჩაის ჰიდრო-კომუნიკაციის ექსპლუატაციის სამმართველოს უფროსი, შემდეგ კი მუშაობდა პარტიის კომიტეტში ინსტრუქტორის თანამდებობაზე. მრავალჯერ იყო რაიონის საბჭოს დეპუტატი.
წარჩინებით დაამთავრა მინისტრთა კაბინეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის მართვის ინსტიტუტი.

ბრძოლებში მონაწილეობა
---------------------

1991 წელს მუშაობდა მაღალ სახელმწიფო თანამდებობებზე, ამისდა მიუხედავად ტერტერის დაცვისთვის ტაბორის დაარსებასთან დაკავშირებით ნებაყოფლობით თავდაცვის სამინისტროს მიმართა, 1991 წლის სექტემბერში ტერტერის თავდაცვის შტაბის უფროსი, 1991 წლის ნოემბერში დაინიშნა ტერტერის ტერიტორიული თავდაცვის ბატალიონის მეთაურად. აქტიურად მონაწილეობდა აღდარის რაიონისა და სამეზობლო საცხოვრებელი პუნქტების სომხური მებრძოლებისგან გათავისუფლებაში. მისი პირადი ხელმძღვანელობის ქვეშ ჩატარებული საბრძოლო ოპერაციების შედეგად მოხდა მრავალი სომხური ცოცხალი ძალებისა და ტექნიკის განადგურება. ბრძოლების დროს ორჯერ იყო დაჭრილი. დაიღუპა 1993 წლის 14 იანვარს ბრძოლაში ვანგის მაღლობისთვის.

ოჯახი
-----

იყო დაოჯახებული. ჰყავს სამი შვილი.

ეროვნული გმირი
--------------

1995 წლის 15 იანვარს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით ელმან სულეიმან ოღლუ ჰუსეინოვს მიენიჭა „აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის" წოდება.
დაკრძალულია ტერტერის რაიონის სოფელ გარაგოიუნლიში, მის სახელს ატარებს ერთ-ერთი ქუჩა.
ტერტერის რაიონში დადგმულია მისი ბიუსტი. არსებობს მისი სახელობის მუზეუმი.

სქოლიო
------

1. 1 2  National heroes English.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 February 2019. ციტირების თარიღი: 18 February 2019.
2. 1 2 3  Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Elman Hüseynovun 65 illik yubileyi qeyd olundu English.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 February 2019. ციტირების თარიღი: 18 February 2019.
3. 1 2  Hüseynov Elman Süleyman oğlu English.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 February 2019. ციტირების თარიღი: 18 February 2019.
4. ↑  Tərtərdə Milli Qəhrəman Elman Hüseynovun xatirəsi anılıb English.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 February 2019. ციტირების თარიღი: 18 February 2019.