recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფიფია**. |

**დანიელ ფიფია** (დ. 1896, ობუჯი, წალენჯიხის რაიონი – გ. 1924) — ქართველი პოეტი. ცნობილი იყო „მეგრელი ბაირონის" მეტსახელით. 

დაიბადა პავლე ფიფიას და ქეთევან კვირკველიას ოჯახში. დანიელი ბავშვობიდანვე დაავადდა. მკურნალობის ყველა მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა. ორწლინახევრის იყო დანიელი, როდესაც მამა გარდაეცვალა. შვიდი წლის ასაკში დედაც გარდაეცვალა. ზრდიდნენ დები. დაამთავრა ორკლასიანი სკოლა მშობლიურ სოფელში და შემდეგ სწავლა განაგრძო სხვა სკოლაში. უსახსრობის გამო სწავლის შეწყვეტა მოუწია. შემდეგ დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და სოფელ ობუჯში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. ამ დროს გაიცნო ცნობილი ქართველი მოღვაწეები, კალისტრატე სალია, ლეო ქიაჩელი, ეგნატე ფიფია და მათთან ერთად ბევრი საქმე გააკეთა თავისი სოფლისთვის.

დანიელი წერდა მეგრულ ენაზე. მის კალამს ეკუთვნის ბევრი ნაწარმოები, მათ შორის პოემები: „ხუმლა კოჩი", ისტორიული პოემა „ბულათია", რომელიც შეეხება 1855-1856 წლების სამეგრელოს გლეხთა აჯანყებას და ა.შ. ასევე წერდა ლექსებს („ნამთინემც", „ბორჯი", „ჯგირი სერი", „ინა ვა ვავორექ მუთი ვორდი კინოხ" და ა.შ.), თარგმნიდა უცხოურ ნაწარმოებებს. შეადგინა მეგრულ-ქართული ლექსიკონი.

დანიელ ფიფია სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და ზუგდიდის მაზრის ერთ-ერთი მთავარი პროპაგანდისტი იყო.

1924 წლის აგვისტოში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის III კურსის სტუდენტი, 27 წლის დანიელ ფიფია, როგორც პოლიტიკურად არასტაბილური პიროვნება, ბოლშევიკებმა დახვრიტეს უდანაშაულოდ, მისი ნაშრომები კი დაწვეს და 80-იან წლებამდე მისი ხსენება ფაქტობრივად არ შეიძლებოდა. 

ჩვენამდე მოაღწია მისი ნაშრომების გარკვეულმა ნაწილმა, მათ შორის მეგრულ-ქართული ლექსიკონის მცირე ნაწილმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დანიელ ფიფია
**დეპრესია** (ლათ. depressio — „დათრგუნული") — ადამიანის ფსიქიკური აშლილობა, რომელსაც ნეგატიური განწყობა, სევდა და დათრგუნულობა ახასიათებს; ასევე გუნებისა და თვითშეფასების გაუარესება, ცხოვრებისადმი ინტერესის დაკარგვა. დეპრესია შეიძლება გამოიწვიოს ბიოლოგიურმა, ფსიქოლოგიურმა, სოციალურმა და ცხოვრების წესთან დაკავშირებულმა ფაქტორებმა. ის მოქმედებს როგორც ადამიანის ფიქრებზე, ისე გრძნობებსა და ქცევებზე.

დეპრესია მძიმე ფსიქიკური დაავადებაა, თუმცა პაციენტების 80% სრულად იკურნება. ძალიან მძიმე სახის დეპრესიამ შეიძლება ადამიანი ისე დააუძლუროს, რომ მან დაკარგოს ინტერესი ყველაფერი იმის მიმართ, რაც აინტერესებდა და მოსწონდა (ანჰედონია). დეპრესიის დიაგნოსტირებას ახდენს ფსიქიატრი ან ფსიქოთერაპევტი. დეპრესიის მკურნალობა მოიცავს როგორც ფსიქოთერაპიას, ისე მედიკამენტურ ან პროცედურულ მკურნალობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დეპრესიის სიმპტომები და გამომწვევი მიზეზები
* დეპრესიის მკურნალობის გზები

ლიტერატურა
----------

* Simon, Karen Michele; Freeman, Arthur M.; Epstein, Norman (1986). *Depression in the family*. New York:  Haworth Press. ISBN 0-86656-624-4.


|  |  |
| --- | --- |
| ფსი | *ეს სტატია ფსიქოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბენარის ფაუნა** — ოლიგოცენის ნამარხ ხერხემლიანთა ფაუნა, რომლის ადგილსამყოფელი სამხრეთ საქართველოა, კერძოდ ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფ. ბენარის მიდამოები. ბენარის ფაუნაში შედის როგორც ევრაზიაში გავრცელებული გვარები, რომელთა დიდი ნაწილი დგას დასავლეთ ევროპაში უკვე შუა ოლიგოცენში ამოწყდა (ჰიენოდონი, თავისებური კენტჩლიქოსანი სქიზოთერიუმი, ღორისმაგვარი ენტელოდონი და ანთრაკოთერიუმი, არქაული მცოხნელი ლოფიომერიქსი და სხვა), ისე საკუთრივ აზიური ელემენტი (გიგანტური მარტორქა ბენარათერიუმი, მორბენალი მარტორქა არდინია, ტაპირისნაირი კოლოდონი და სხვა). ბენარის ფაუნა წარმოდგენილია უმთავრესად ორი ეკოლოგიური დაჯგუფების — ტენიანი ტყისა და ჭაობის, აგრეთვე შედარებით მშრალი სავანის ცხოველებით. ბენარა არის ოლიგოცენის ხერხემლიანთა ერთადერთი მნიშვნელოვანი ადგილსამყოფელი უზარმაზარ ტერიტორიაზე დასავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიას შორის. ბენარის ფაუნის შესწავლამ პირველად გვიჩვენა, თუ რა გზით შეიძლებოდა განხორციელებულიყო კავშირი ევროპისა და აზიის პალეოგენის ხმელეთის ძუძუმწოვართა შორის. 

ბენარის ფაუნა აღმოაჩინა და შეისწავლა ლეონიდე გაბუნიამ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 302.
**ბაილეთის ეკლესია** — მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია გურიაში, მდებარეობდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირას, სუფსის ჭალაში, დღევანდელ სოფელ სილაურის ტერიტორიაზე, გურიელის სასახლის გვერდით.

ძეგლის აღწერა
-------------

მისი აგების შესახებ ცნობა დაცულია XVI-XVIII საუკუნეებში გადაწერილ ჟამნ-გულანის მინაწერში. აშენებულია აგურითა და ნატეხი ქვით 1609 წელს. გუმბათი, რომელიც XIX საუკუნეს ეკუთვნის, ნაგებია თლილი ქვით. ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილი სამწახნაგოვანი ნახევარწრის ფორმისაა. ეკლესია 1827 წელს მოუხატავთ და განსაკუთრებით მდიდარია გურიელთა საგვარეულოს პორტრეტებით. 

ბაილეთი მამათისა და ჩეხედანას ეკლესიებთან ერთად იერუსალიმის უფლის საფლავისთვის იყო შეწირული და იერუსალიმის საპატრიარქოს კუთვნილი ტაძარი იყო. მას ჯვარისმამა განაგებდა. მამია III გურიელმა იგი შესწირა თავისი მეუღლის, თინათინის სულის საოხად. თინათინი მოხსენიებულია ტაძარში დაცულ ღვთისმშობლისა და მიქაელ მთავარანგელოზების ხატების წარწერებზე. ეს შეწირულობა მომდევნო მთავრებმაც განაახლეს და დაამტკიცეს. აქ ინახებოდა ძვირფასი ხატები წმ. თევდორეს, მიქაელ მთავარანგელოზის, ღვთისმშობლის, მაცხოვრის, წმ. თევდორესა და წმ. გიორგის, ასევე ღვთისმშობლის ხატი წმინდა ნაწილებით. აღსანიშნავია ასევე ვერცხლის ჯვარი, რომლის წარწერიდანაც ვიგებთ გურიის სამთავროში მოღვაწე ერთ-ერთი ოქრომჭედლის ომანის სახელს. 

ეკლესია დაანგრიეს 1958-1962 წლებში, მისი ქვები კი ჯუმათის საშუალო სკოლისა და ბოსლის მშენებლობაზე გამოიყენეს. ახლა ამ ადგილას ჯაგნარით დაფარული პატარა ბორცვია დარჩენილი. ამჟამად ნაგებობის ფრაგმენტები იკითხება საძირკვლის დონეზე. ნანგრევები დაფარულია ბალახით. შემორჩენილია ძეგლის პასპორტი, რომელიც ო. ღამბაშიძეს 1953 წლის 4 აპრილს შეუდგენია.

ეკლესიასთან მდებარეობდა ციხე. ციხე ამჟამად ძლიერ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. წარმოადგენდა სწორკუთხა, მცირე ზომის სათავდაცვო ნაგებობას. ნაგებია ნატეხი ქვით კირხსნარზე. შემორჩენილია გალავნის ჩრდილოეთის კედლის ნაწილი და დასავლეთის კედლის ფრაგმენტები. სამხრეთის კედელთან ყოფილა გვირაბი. იგი სწორკუთხა ქვით ამოყვანილი და გადახურული ნაგებობაა, რომლის დასავლეთ ნაწილში ჩასასვლელი ღიობია დატოვებული. მიწაში კიბეებია გაკეთებული, რომელიც სამხრეთისკენ ეშვება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 156.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 336-337.
* ქართველიშვილი თ. (2006). *გურიის საეპისკოპოსოები*. თბილისი:  „არტანუჯი",   გვ. 81. ISBN 99940-11-89-8.
* თაყაიშვილი, ე. (1907). *არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი*. ტფილისი:  „წიგნების გამომცემელ ქართველთ ამხანაგობა",   გვ. 30-31.
* ბაქრაძე, დ. [1878] (1987). *არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში*. ბათუმი:  „საბჭოთა აჭარა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10713
* ბაილეთი | საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი
**დერ ზოლდატი** (გერმანულად „Der Soldat", ქართულად „ჯარისკაცი") — ავსტრიაში გამომავალი ერთადერთი სამხედრო-პოლიტიკური სპეციალური მედია საშუალება. „დერ ზოლდატს" აქვს გაზეთის ფორმატი და გამოდის 24-ჯერ წლის განმავლობაში.

„დერ ზოლდატი" აქვეყნებს ინფორმაციებს ავსტრიისა და საერთაშორისო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის პოლიტიკის თემებზე. 

გაზეთი სამხედრო საქმით დაკავებულ, ან დაინტერესებულ მკითხველს სთავაზობს აქტუალურ რეპორტაჟებსა და კორესპონდენციებს, ფუნდირებულ ანალიზსა და სამხედრო სფეროს სპეციალისტთა განსხვავებული თვალთახედვით გაშუქებულ მიმდინარე მოვლენებს.

ეს სპეციალური სამხედრო პუბლიკაციები განკუთვნილია სხვადასხვა განხრით მომუშავე ექსპერტებისათვის, აგრეთვე მათთვის, ვინც პოლიტიკაში, ეკონომიკაში, ჯარსა და მასმედიაში საზოგადოებრივი აზრის ჩამოყალიბებით, ან გადაწყეტილებების მიღებითაა დაკავებული.

უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სფეროში ავსტრიული „დერ ზოლდატი" წარმოადგენს საინფორმაციო და საკომუნიკაციო პლატფორმას. 

გაზეთი 1956 წლიდან მჭიდროდ თანამშრომლობს ავსტრიის ქვეყნის თავდაცვის ფედერალურ სამინისტროსთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (გერმანული) Zeitung DER SOLDAT
**დისპარეუნია** — მტკივნეული სქესობრივი აქტი, რომელსაც სამედიცინო ან ფსიქოლოგიური მიზეზები იწვევს.

ტკივილი ყველაზე ხშირად შეიძლება იყოს გენიტალიის გარეგან ზედაპირზე ან მენჯის სიღრმეში, საშვილოსნოს ყელზე ძლიერად მიწოლის შემთხვევაში. სამედიცინო თვალსაზრისით, დისპარეუნია მენჯის ფსკერის დისფუნქციაა და ცხოვრების რაღაც ეტაპზე ზრდასრული ქალების 53%-ს აწუხებს, თუმცა სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი უფრო დიდი იყოს.

სქესობრივი აქტის დროს ტკივილი შეიძლება უამრავმა ფიზიკურმა, ფსიქოლოგიურმა, სოციალურმა თუ ურთიერთობასთან დაკავშირებულმა მიზეზმა გამოიწვიოს. როგორც წესი, დისპარეუნიას რამდენიმე მიზეზი ერთდროულად იწვევს. ტკივილმა შეიძლება იმოქმედოს ვულვის ან ვაგინის მცირე ნაწილზე, ან იყოს მთელ ზედაპირზე. ტკივილის გამომწვევი მიზეზის იდენტიფიცირებისთის მნიშვნელოვანია მისი ხანგრძლივობის, მდებარეობისა და ტიპის დადგენა. ტკივილი შეიძლება იყოს შეძენილი ან თანდაყოლილი. დისპარეუნიის სიმპტომები ასევე შეიძლება გამოვლინდეს მენოპაუზის შემდეგ. მკურნალობა ინიშნება გამომწვევი მიზეზის შესაბამისად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დისპარეუნია, ანუ ტკივილი სექსის დროს

სქოლიო
------

1. ↑  Vegunta S, Kling JM, Faubion SS. Sexual health matters: management of female sexual dysfunction. J Womens Health (Larchmt). 2016;25(9):952–954.
2. ↑  Wu JM, Vaughan CP, Goode PS, et al. Prevalence and trends of symptomatic pelvic floor disorders in US women. Obstet Gynecol. 2014;123(1):141–148.
3. ↑  Bump RC, Norton PA. Epidemiology and natural history of pelvic floor dysfunc-tion. Obstet Gynecol Clin North Am. 1998;25(4):723–746.
**დერვიში** (აზერ. Dərviş) — XIX საუკუნის აზერბაიჯანელი მხატვრის მირზა ქადიმ ერივანის ფერწერული ტილო (მხატვრის ადრინდელი პერიოდს მიკუთვნილი ტილო). იგი შესრულებულია ზეთით შუშაზე. ინახება ბაქოში, აზერბაიჯანის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმში.

აღწერა
------

ხელოვნების მუზეუმის საინვენტარო წიგნში ეს ნამუშევარი შეცდომით ჩაიწერა, როგორც „მამაკაცი". დღეს გამოფენილია „დერვიშის" სახელწოდებით. დერვიში გამოსახულია მთელი სიმაღლით მწვანე ფონზე. დერვიშის ტორსი გამოხატულია ფასში, ხოლო სახე — სამმეოთხედში, ფეხები კი — მთლიან პროფილში. დერვიშის სახე ახალგაზრდაა, წვერის გარეშე და ხალით მარჯვენა ლოყაზე. ხელოვნებათმცოდნე ქალბატონ ნატალია მიკლაშევსკაიას თქმით მას გააჩნია გარკვეული მსგავსება ერივანის ამავე პერიოდის სხვა ნამუშევარზე გამოსახულ მოცეკვავეს სახესთან. სახეს გამოხატულებას ანიჭებს დერვშის გამოხედვა. დერვიშს თმები დაცარცხნილი და დაშვებული აქვს მხრებამდე. 

დერვიში ჩაცმულია წითელ ჯუბეშში. საყელო, ჩექმები და წვეტიანი ქუდი მწვანე ფერშია გადაწყვეტილი; სამოსი და ქუდი მოოქროვილია. დერვიშის მარჯვენა ხელზე გადმოკიდებულია ზოლიანი ყელსახვევი, რომელშიც უკავია „თებერზინი". მეორე ხელში კი — „კეშკული". ეს ნივთები წარმოადგენენ დერვიშის აუცილებელ ატრიბუტს. ქუდზე არაბულად აწერია სიტყვა „ალაჰი".

როგორც არნიშნავს მიკლაშევსკაია „დერვიშის" შესრულების ტექნიკა ანალოგიურია ერივანის მიერ შესრულებულ „მოცეკვავესთან". ნამუშევარი კარგად არის შენახული.

სქოლიო
------

1. ↑  Azərbaycan qrafikası. XX əsrə qədər. Официальный сайт Национального музея искусств Азербайджана.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-15. ციტირების თარიღი: 2015-07-31.
**ბოტსვანის სახელმწიფო დროშა** მიღებულია 1966 წლის 30 სექტემბერს. დროშა ცისფერია და ცენტრში გასდევს შავი ზოლი, რომელსაც ზემოდან და ქვემოდან აკრავს თეთრი მცირე ზომის ზოლები. ზოლების თანაფარდობაა 9:1:4:1:9.

დროშის სიმბოლიკა
----------------

ბოტსვანის პრეზიდენტის შტანდარტი
დროშაზე ცისფერი ფერი ასახიერებს აფრიკის ცას და წყლის იმედს, რაც გამოხატულია ქვეყნის ეროვნული დევიზით: „PULA" — „იწვიმოს". შავი ზოლი ბოტსვანის ძირძველი მოსახლეობის სიმბოლოა. თეთრი ზოლები ითვლება ეთნიკური უმცირესობების სიმბოლოდ. ამ ზოლების მეზობლობა მოისაზრება, როგორც ურთიერთგაგება, ჰარმონია და მეგობრობა შავ და თეთრ რასებს შორის. ასევე, ფერთა ასეთი შეხამება მოგვაგონებს ზებრას, რომელიც გამოსახულია ქვეყნის გერბზე.

დროშის ისტორია
--------------

გამომდინარე იქიდან, რომ ბოტსვანა დიდი ხნის განმავლობაში იყო გაერთიანებული სამეფოს კოლონია, მას საკუთარი დროშა არ გააჩნდა. მხოლოდ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1966 წელს, მიიღეს ქვეყნის პირველი ეროვნული დროშა.

ზოლების ფარდობითი ზომები დროშაზე

სქოლიო
------

1. ↑  Альфред Знамиеровский. Флаги мира-БММ Москва,2002-с.100

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ბოტსვანასა და ბოტსვანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ევაგრე.** |

**ევაგრე პონტოელი** (345—394) — ადრექრისტიანული ეკლესიის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწე, ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
---------

ევაგრე დაიბადა 346 წელს მღვდლის ოჯახში, რომის იმპერიის პონტოს პროვინციის ქალაქ ებორაში. რიტორიკული განათლება მისცა ცნობილმა ფილოსოფოსმა ლიბანიუსმა. ევაგრე პონტოელი გამოირჩეოდა ლამაზი ფიზიკური გარეგნობით და კარგად ჩაცმის მოყვარული იყო. წმინდა წიგნები და ქრისტიანული რელიგია მას გააცნო და შეაყვარა გრიგოლ ღვთისმეტყველმა. ბასილი დიდმა აკურთხა ევაგრე სასამის ეკლესიის დიაკვნად. 379 წელს გრიგოლ ღვთისმეტყველმა (ან გრიგოლ ნოსელმა) ევაგრე კონსტანტინოპოლში წაიყვანა. 381 წელს ევაგრე კი არქიდიაკვანი გახდა. ევაგრე ქართველს, მისი ლამაზი და მოხდენილი გარეგნობის გამო, ყურადღება მიაქცია ერთმა წარჩინებულმა კონსტანტინოპოლელმა მანდილოსანმა, მისმა ქმარმა კი, ეჭვიანობის ნიადაგზე, ევაგრეს მოკვლა დაუპირა. ევაგრე იძულებული გახდა კონსტანტინეპოლი დაეტოვებინა და იერუსალიმში გადასულიყო საცხოვრებლად, სადაც ბერად აღიკვეცა და დაიწყო ბერული ცხოვრება. შემდეგ გადავიდა ეგვიპტეში და გარდაცვალებამდე იქ ცხოვრობდა. 

იყო ორიგენისტი, წამოყენებული ჰქონდა მოძღვრება სულთა წინასწარი არსებობის შესახებ, ქადაგებდა მონაზვნურ იდეებს. მისი შრომები ადრევე ითარგმნა ლათინურად, თარგმნა რუფინუსმა, V საუკუნის მეორე ნახევარში გენადიოს მასილიელმა დაიწუნა ძველი თარგმანი და შეაკეთა ის. VI საუკუნეში ევაგრი ორიგენესთან ერთად ოფიციალურად შეაჩვენეს და მისი შრომები ბერძნულ ენაზე დაიკარგა.

ქართველი მეცნიერები სიმონ ყაუხჩიშვილი, კორნელი კეკელიძე, მიხეილ თამარაშვილი და სხვები ბიზანტიელი ისტორიკოსების, ნიკიფორე ქსანთოპულოსის, სოზომენესა და სხვათა ცნობების ინტერპრეტაციის საფუძველზე ასკვნიდნენ, რომ ევაგრე იყო არა პონტოს ქალაქ ებორადან (იბარადან), არამედ იყო იბერი ანუ ქართველი დასავლეთ საქართველოდან.

ლიტერატურა
----------

* *ყაუხჩიშვილი, ს.*, ნიკიფორე ქსანთოპულოსი // ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. VII, თბილისი: მეცნიერება, 1967. — გვ. 104-114.
* *შ. ლომსაძე*, მიხეილ თამარაშვილი და ქართველი კათოლიკეები, თბილისი, 1964 წ.
* *კ. კეკელიძე*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. I, თბილისი, 1960 წ.
ბოტსვანის ტოპოგრაფიული რუკა
**ბოტსვანის რესპუბლიკა** — სახელმწიფო სამხრეთ აფრიკაში. რომლის ფართობია 600 370 კმ².

სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს 4013 კმ-ს. სასაზღვრო ზოლი ნამიბიასთან 1360 კმ სიგრძისაა, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან — 1840 კმ-ის, ხოლო ზიმბაბვესთან — 813 კმ-ის.

ქვეყნის დიდ ნაწილს იკავებს კალაჰარის მშრალი უდაბნო. საშუალო სიმაღლე 800—1000 მეტრია, რომელიც დასავლეთით 1200 მეტრამდე აღწევს. რელიეფი ძირითადად ვაკეა, აღმოსავლეთისკენ კი შედარებით გორაკბორცვული. ქვეყნის დიდი ნაწილი დაფარული ქვიშიანი დიუნებითა და ბარხანებით, რომელთა სიმაღლეც სამხრეთით 4-5 მეტრია და ჩრდილოეთით 30 მეტრსაც აღწევს.

მდინარეები
----------

ბოტსვანის უდიდესი მდინარეა ოკავანგო. ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთით იგი მდორედ მიედინება და შიდაკონტინენტურ დელტას ქმნის (ფართობი დაახლოებით 16 ათასი კმ²-ა). ოკავანგოს დელტაში რამდენიმე ტბაა, მათ შორის უდიდესია ნგამი.

ქვეყნის სამხრეთ აღმოსავლეთით მდინარე ლიმპოპოს მარცხენა შენაკადები მიედინება, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით \_ მდინარე ჩობეს მარჯვენა შენაკადები. ქვეყნის დანარჩენ ტერიტორიაზე არსებობს შრობადი მდინარეები, რომელნიც მხოლოდ წვიმიანი სეზონების შემდეგ ჩნდებიან.

კლიმატი
-------

ბოტსვანის კლიმატი ძირითადად ტროპიკულია, უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი სუბტროპიკული, მკვეთრად გამოხატული კონტინენტური ჰავის მახასიათებლებით. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 22-დან 27 °C-მდე მერყეობს, ხოლო ივლისის 14—16 °C-ია; ტემპერატურის დღეღამური ამპლიტუდა აღწევს 22 °C-ს. ქვეყნის ბევრ რაიონში ყველაზე ცხელ თვედ ოქტომბერი ითვლება, ხოლო წვიმიანი სეზონის დასაწყისში, რომელიც უმეტეს რაიონებში ნოემბერ-მარტის პერიოდშია, საშუალო ტემპერატურა 1,5—2 °C-მდე ეცემა. წლიური საშუალო ნალექიანობა 200—700 მმ-ია. ყველაზე მეტი სიმშრალით გამოირჩევა სამხრეთ-დასავლეთი ოლქი (250 მმ-ზე ნაკლები წელიწადში). ყველაზე მეტი ნალექი კი სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონებში მოდის (500—700 მმ წელიწადში).

ფლორა
-----

ქვეყნის დიდი ნაწილი გაუდაბნოებულ სავანებს უჭირავს. ბოტსვანის სამხრეთ-დასავლეთით ქვიაშიანი ნახევარუდაბნოა, სადაც გვხვდება ეკლიანი ბუჩქნარები და ნახევარბუჩქნარები. სამხრეთ აფრიკის საზღვართან ვხვდებით „ცოცხალ ქვებს", ლითოპსებს. ბოტსვანის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილების სავანებში ხარობს მარცვლოვანი მცენარეები, რომლებსაც ნაწილობრივ ცხოველების გამოსაკვებად და მიწათმოქმედებისთვის იყენებენ. ამ რაიონებში განვითარებულია ეროზია. ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთ რაიონებს იკავებს მეჩხერტყიანი სავანები, სადაც გავრცელებულია აკაცია, ბაობაბი, კომიფორა, პურის ხე და სხვ. ოკავანგოს დელტის ჭაობებში იზრდება ლერწამი, პაპირუსი და სპილოს ბალახი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
**ბერლინის ელექტრონული მუსიკის სკოლა**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ბერლინის სკოლა** — 1970-იან წლებში ცნობილი ელექტრონული მუსიკის მოძრაობა, რომელშიც მონაწილეობდნენ კლაუს შულცე, Tangerine Dream და Ashra.

ბერლინის სკოლის ჟანრის მუსიკალური კომპოზიციების ხანგრძლივობა 20-დან 30 წუთამდე მერყეობს, ანუ იკავებს ვინილის ფირფიტის ერთ გვერდს. ეს ჟანრი იმდენად მჭიდროდ ასოცირდება მუსიკის ხანგრძლივ ფორმებთან, რომ 1980-იან წლებში სხვადასხვა მუსიკოსის მიერ პრიორიტეტად უფრო მოკლე კომპოზიციების არჩევამ უარყოფითად იმოქმედა მოძრაობის არსებობაზე. თუმცა, კომპაქტ-დისკების გამოჩენის შემდეგ "რეტრო" შემსრულებლებისათვის აღარ არსებობდა შეზღუდვები. უკანასკნელი წლების სხვადასხვა კომპოზიციის ხანგრძლივობა 80 წუთამდეც ადის.

როგორც კრაუტროკიდან წარმოშობილი ჟანრი, ბერლინის სკოლა ასეთ სახელწოდებას ატარებს, ვინაიდან მისი წარმომადგენლების დიდი ნაწილი წარმოშობით ბერლინიდან იყო. მოხდა ჟანრის გაიგივება კოსმოსურ მუსიკასთან. თავისი ჟღერადობით ბერლინის სკოლის მუსიკოსები გამოირჩევიან უფრო მეტად პერკუსიასა და რითმზე ორიენტირებული დუსელდორფის სკოლისგან (Can, Cluster, Kraftwerk, Neu!).

მიუხედავად ყველაფრისა, ბერლინის სკოლის ჟანრი კვლავ არსებობს, თუმცა არ აქვს ისეთი გავლენა მსოფლიო მუსიკაზე, როგორც, მაგალითად, Kraftwerk-ის კომპოზიციებს. მასში თავმოყრილია ემბიენტი, ელექტრონიკა, ნიუ ეიჯი და ტრანსი. ბერლინის სკოლა სხვადასხვა წრეებში ითვლება ნიუ ეიჯის ან ემბიენტის ქვეჟანრად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელექტრონული მუსიკის ენციკლოპედია
* ბერლინის სკოლა საიტზე Synthtopia


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დისჟეის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს აღმოსავლეთით, 4-5 კილომეტრის მოშრებით, დისჟეის მთაზე. გამოკვლეული თიხის ჭურჭლის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევრით.

ძეგლი დააზიანა აქვე განლაგებულმა სამხედრო ნაწილმა, რომელმაც ძეგლის თავდაცვითი თხრილი გაჭრა და მთის ძირიდან თხემამადე სამანქანო გზა გაიყვანა. 

ძეგლი 1980 წელს დაზვერა კახეთის არქეოლოგიურიმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. 

აქ მოგროვებული კერამიკისათვის დამახასიათებელია: ქვიშანარევი, მტკიცე კეცი, ლეგა გამოწვა, მოგლუვებული, თუმცა მაინც უხეში ხაოიანი ზედაპირი. ორი ფრანგმენტი დანარჩენებისაგან გამოირჩევა კარგად გაპრიალებული შავი ზედაპირით, თეთრი, წმინდა, ჩანართებიანი კეცით და წაბლისფერი შიდაპირით. არის ისეთი ლეგა ჭურჭელიც, რომლის ზედაპირიც კონცენტრული, ამოღარული ხაზებითაა დაღარული, ხოლო მხარზე მოკლე, ირიბი ნაჭდევები შემოსდევს. შეგროვებულ მასალაში ასევე არის პირგადაშლილი ლანგრის ფრაგმენტიც, რომლის კეცი, მეორადი გამოწვის გამო ვარდისფერია.

ლიტერატურა
----------

* *ვარაზაშვილი ვ. კინწურაშვილი შ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 310.
ბორჯომის ხეობა
ბორჯომის ხეობა ქალაქ ბორჯომთან
**ბორჯომის ხეობა** — მდინარე მტკვრის ხეობა, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში, სოფელ აწყურიდან (სამხრეთ-დასავლეთი) სოფელ ტაშისკარამდე (ჩრდილო-აღმოსავლეთი). მისი სიგრძეა დაახლოებით 60 კმ. ხეობის ფერდობებს ქმნის მესხეთისა და თრიალეთის ქედები. ბორჯომის ხეობა ახალციხის ქვაბულს შიდა ქართლის ბართან აკავშირებს. გენეტურად ტექტონიკური-ეროზიული ღრმა (1300-1500 მ) გამკვეთი ხეობაა, მდებარეობს ზღვის დონიდან 710-900 მ. აგებულია ძლიერი დანაოჭებული პალეოგენური, უმთავრესად ანდეზიტური ტუფბრექჩიებით და ფლიშური წყებებით. ბაკურიანის ლავური ნაკადის ბოლო ქალაქ ბორჯომთან მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირამდე აღწევს.

ბორჯომის ხეობის გაგანივრებულ ტერასულ უბნებს ციცაბოფერდობებიანი ვიწრობები ენაცვლება. ხეობის ფერდობები დასერილია ხევებით. ბევრგანაა მეწყრები და გაშიშვლებული კლდეები. ბორჯომის ხეობა მდიდარია გრუნტის წყლებითა და წყაროებით, რომელთა შორის ბევრი მინერალური წყაროა. ხეობის მარცხენა მხარის დიდი ნაწილი ბორჯომის სახელმწიფო ნაკრძალს უჭირავს.

ბორჯომის ხეობაში გადის ელექტროფიცირებული რკინიგზა და საავტომობილო გზატკეცილი. მთის ზომიერი ჰავა და უნიკალური სამკურნალო წყაროები საკურორტო მეურნეობისათვის ხელსაყრელ ბუნებრივ პირობებს ქმნიან. ხეობაში და მიმდებარე ტერიტორიაზე მნიშვნელოვანი კლიმატური-ბალნეოლოგიური კურორტებია: ბორჯომი, ბაკურიანი, ახალდაბა, წაღვერი, ციხისჯვარი, ცემი, ტბა და სხვა.

ისტორიულ-გეოგრაფიული ბორჯომის ხეობა უფრო ვრცელ ტერიტორიას მოიცავს. სახელწოდება „ბორჯომის ხეობა" პირველად 1819 წლის საბუთში გვხვდება. მანამდე მას სადგერი ხეობა ეწოდებოდა (XV საუკუნიდან) და მტკვრის (ტაშისკარიდან აწყურამდე), საკუთრივ სადგერის (მოიცავდა სოფელ სადგერიდან წაღვერ-კიმოთესუბანსა და თორ-ბაკურიანს) და გუჯარეთის ხეობებისგან შედგებოდა. არქეოლოგიური კვლევა-ძიებით დასტურდება, რომ ბორჯომის ხეობაში პირველყოფილ ადამიანს უცხოვრია. II-IV საუკუნეებში აქ თორის საერისთავო დაარსდა, რომელსაც XV საუკუნემდე თორის მხარე ეწოდებოდა. XV საუკუნეში აქ ავალიშვილთა სათავადო (საავალიშვილო) შეიქმნა. XV საუკუნის ბოლოს ბორჯომის ხეობა სამცხე-საათაბაგოსთან ერთად ოსმალეთმა მიიტაცა, მოსახლეობა ნაწილი მტერთან ბრძოლაში დაიღუპა, დანარჩენი ზემო ქართლსა და იმერეთს შეეხიზნა.

XVIII საუკუნის ბოლოსათვის ბორჯომის ხეობა მთლიანად გაუკაცრიელდა. აქ არსებული მატერიალური კულტურული ძეგლები დაინგრა, ბევრი მთლიანად განადგურდა. ახალციხის საფაშოს მოშლისა და სამცხე-საათაბაგოდან თურქ დამპყრობთა განდევნის შემდეგ (1829) დაიწყო ბორჯომის ხეობის ხელახალი დასახლება. XIX საუკუნის 50-60 წლებში ზემო იმერეთიდან და ზემო ქართლიდან ბორჯომის ხეობაში 205 კომლი გადმოსახლდა. შემდგომში აქ უკრაინელი და ბერძენი მოახალშენენიც დასახლდნენ. 1871 წელს ბორჯომის ხეობა დიდი მთავრის მიხეილ ნიკოლოზის ძე რომანოვის საუფლისწულო მამული გახდა. ამ დროიდან აქაური გლეხობის მდგომარეობა გაუარესდა, რასაც 1899 წაღვერისა და კიმოთესუბნის გლეხთა აჯანყება მოჰყვა. 1918 წლის 7 მარტს ამიერკავკასიის სეიმმა ბორჯომის ხეობა სახელმწიფო საკუთრებად გამოაცხადა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1921 წლის 20 მაისის დეკრეტით ბორჯომის ხეობა სახელმწიფო მნიშვნელობის კურორტად გამოცხადდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაყელი ქ. აბულაძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 480.
**ბჭე-მედიატორთა სასამართლო** — ბჭეთა, ანუ მედიატორთა სასამართლო აღმოსავლეთ საქართველოში, რუსეთთან შეერთების წინ. ბჭეები მხარეთა მიერ არჩეული მოსამართლეები იყვნენ, რომლებიც მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით განიხილავდნენ საქმეებს. შეეძლოთ აერჩიათ ერთი-ორი, სამ-სამი ან მეტი ბჭე. ბჭეების ძირითადი ფუნქცია მხარეთა მორიგება იყო. ისინი საქმეებს განიხილავდნენ სანივთო ურთიერთობების სფეროში, ვალდებულებით დავებს ურთიერთანგარიშსწორების შესახებ და მემკვიდრეობით დავებს. ბჭეთა სასამართლო ყოველთვის კოლაგიალური იყო. იგი ჩვეულებით სამართალს ეყრდნობოთა. ბჭე-მედიატორთა სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა, თუმცა ეს არ გამორიცხავდა საქმის ხელმეორედ განხილვის შესაძლებლობას. სასამართლო პროცესი, როგორც წესი, ზეპირად მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა წერილობითი გაფორმება სავალდებულო არ იყო. ბჭედ შეიძლებოდა არჩეულიყო ნებისმიერი სასულიერო და საერო პირი.

ლიტერატურა
----------

* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004

სქოლიო
------

1. ↑  ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004, გვ. 410
**ბორის მიხეილის ძე კოზო-პოლიანსკი** (8(20) იანვარი,1890, აშხაბადი — გ. 21 აპრილი, 1957, ვორონეჟი) — რუსი საბჭოთა ბოტანიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1932). მოსკოვის უნივერსიტეტის დასრულების (1914) შემდეგ მუშაობდა ვორონეჟის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, 1918 წლიდან — ვორონეჟის უნივერსიტეტში (1920 წლიდან პროფესორი). იყო უნივერსიტეტის ბოტანიკური ბაღის ორგანიზატორი და დირექტორი (1937-დან). მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება უმაღლეს მცენარეთა ფილოგენეტიკურ სისტემატიკასა და მორფოლოგიას, ევოლუციას. კვლევები სისტემატიკის შესახებ ეფუძნება მთელი მცენარეთა სამყაროს ანალიზს. განავითარა ყვავილის წარმოშობის ეუანტური თეორია (ყლორტიდან სახეშეცვლილი ფოთლის სახით) და მასზე დაყრდნობით შეიმუშავა ფარულთესლოვანთა (ყვავილოვანთა) ორიგინალური სისტემა. განსაკუთრებული ყურადღება მიაპყრო ქოლგოსანთა ოჯახის ფილოგენიის კვლევას და შუა რუსეთის მაღლობის ცარცული ფლორის რელიქტების შესწავლას. ევოლუციის თეორიის საკითხებით დაკავების შემდეგ დარვინიზმის დამცველად და ნომოგენეზის სწავლების წინააღმდეგ გამოდიოდა. ერთ-ერთმა პირველმა გაუწია პროპაგანდა სიმბიოგენეზის თეორიას, იკვლევდა მცენარეებში ბიოგენეტიკური კანონის გამოვლინებებს, ევოლუციის ტემპების უთანაბრობას (ე.ი. ნიშან-თვისებათა ჰეტეროქრონიის კანონს). ავტორია რიგი შრომებისა ბოტანიკის ისტორიის შესახებ. დაჯილდოებულია ორი ლენინის ორდენით.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Козо-Полянский Борис Михайлович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. ↑  *Сытин А. К.* Козо-Полянский, Борис Михайлович // Большая российская энциклопедия. т. 14. — М. 2009. — стр. 427.
**ბუხუტი ლაზარიაშვილი** (დ. 21 იანვარი, 1935, თელავი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1958 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი სამთო-სამარკშეიდერო სპეციალობით.

1959-1969 წლებში მუშაობდა რუსთავის ქიმიური ქარხნის მექანიკოსად, საამქროს ცვლის უფროსად, საკონსტრუქტორო განყოფილების უფროსის მოადგილედ; 1969 წელს 3 წლით მივლინებული იყო მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკაში სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად; მონღოლეთიდან დაბრუნების შემდეგ მუშაობა განაგრძო რუსთავის ქიმიურ ქარხანაში, საიდანაც საქართველოს მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით გადმოყვანილ იქნა ქ. თბილისში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სპეცსამონტაჟო სამუშაოთა მთავარი სამმართველოს „საქმონტაჟსპეცმშენის" საწარმოო სამართველოს უფროსად; შემდეგ მუშაობდა მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ; აქტიურად მონაწილეობდა რესპუბლიკის მნიშვნელოვანი სამრეწველო და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტების მშენებლობაში, მათ შორის: რუსთავის ქიმიური, ქუთაისის საავტომობილო, ზესტაფონის ფეროშენადნობთა და ახალქალაქის საბაგირო გზების დანადგართა ქარხნების მშენებლობაში; ოპერატიულად უწევდა კოორდინაციას მემონტაჟეთა მრავალათასიანი კვალიფიციური კოლექტივების საქმიანობას; დაჯილდოებულია მონღოლეთის რევოლუციის 50 წლისთავის საიუბილეო მედლით; 2013 წლის ბოლომდე მუშაობდა სააქციო საზოგადოება „მონტაჟსპეცმშენის" გენერალური დირექტორის მოადგილედ.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 334

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბუხუტი ლაზარიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბორის თედორეს ძე დობრინინი** (რუს. Добрынин, Борис Федорович; დ. 26 მაისი [ძვ. სტ.14 მაისი], 1885, მინსკი — გ. 4 სექტემბერი, 1951, კიევი) — რუსი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1935). 1916 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი, 1931 წლიდან — პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ბორის დობრინინი იყო სახელგანთქმული გეოგრაფი და მოგზაური, რომელმაც რუსეთში პირველმა აირჩია სამოღვაწეო ასპარეზად ფიზიკური ქვეყანათმცოდნეობის სპეციალობა. მისი ინიციატივით შეიქმნა საზღვარგარეთის ქვეყნების ფიზიკურ გეოგრაფიული კათედრა (1938-1941 წლებში ამ კათედრის გამგე). 1934-1939 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიული ინსტიტუტის განყოფილების გამგე; 1942-1950 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) პროფესორი და ფიზიკური ქვეყანათმცოდნეობის კათედრის გამგე; 1950-1951 წლებში კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკური გეოგრაფიის კათედრის გამგე. 

დობრინინმა იმოგზაურა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებსა (1908-1911) და მექსიკაში (1925). 
ძირითადი საველე გამოკვლევები ჩაატარა ყირიმში, კავკასიასა და აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ზოგიერთ რაიონში. შეისწავლა კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროს რელიეფის ფორმები და ამიერკავკასიის ლანდშაფტები; საფუძვლიანად გამოიკვლია კარპატები. მონაწილეობდა კავკასიის, ყირიმისა და რუსეთის ვაკის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონებისა და გეომორფოლოგიური რუკების შედგენაში, რომლებიც გამოქვეყნებულია „მსოფლიოს დიდ საბჭოთა ატლასში".

თსუ-ში გამოზარდა ლანდშაფტმცოდნე სპეციალისტები და ხელი შეუწყო ამ დარგის განვითარებას საქართველოში. დობრინინი ავტორია ევროპისა და აზიის ფიზიკური გეოგრაფიის სახელმძღვანელოებისა, რომელთა ნაწილი ქართულადაც არის გადმოთარგმნილი. დობრინინის სახელი მიენიჭა ერთ-ერთ საბჭოთა ყინულმჭრელს.

თხზულებები
----------

* География Дагестанской С. С. Республики, Буйнакск, 1926;
* Геоморфологические и почвенные районы Юго-Восточной части Московской области, М. 1931 (совм. с И. З. Имщенецким);
* Физическая география СССР. Европейская часть и Кавказ, 2 изд. М. 1948;
* Физическая география Западной Европы, М. 1948.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 600.
* Лукашева Е. Н. Б. Ф. Добрынин, "Землеведение. Новая серия", 1957, т. 4(44);
* Отечественные физико-географы и путешественники, М. 1959.



1. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
**ბუჯის ციხის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა საზანოში.

ქვედა საზანოს ბუჯის ციხის კომპლექსი მდებარეობს მდინარე ბუჯისა და მდინარე მაზარულას ხერთვისში. იგი აგებულია კლდოვანი მთის თხემზე. კომპლექსში გამოიყოფა: ძველი ეკლესია და გალავან შემოზღუდული სხვადასხვა დანიშნულების სათავსოები. თავდაპირველი ნაგებობა ეკლესიაა. იგი დაშენებულია დაახლოებით 2,5 მ. პოსტამენტზე. ორნავიანი ეკლესია აგებულია კარგად გათლილი საფასადე ქვებით. ინტერიერში შეიმჩნევა შელესილობის კვალი. სამხრეთის ნავი ცენტრალური ნაწილისაგან გამოყოფილია ორი კარგად დამუშავებული ექსვსკუთხა სვეტით. კაპიტელს სვეტთან შეერთების არეში შემოუყვება გრეხილი ორნამენტი. ეკლესიას აქვს სამი კარები. ორი კარი (ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან) მთავარ სივრცეში და ერთიც (დასავლეთიდან) სამხრეთის ნავში შესასვლელი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში: გაჭრილია ერთი სარკმელი და ამოღებულია ორი მაღალი ნიშა. თითო–თითო სარკმელი გაჭრილია სამხრეთის მინაშენში. ჩრდილოეთის ფასადზე კარის თავზე დატანებულია ორნამენტირებული მცირე ზომის მრგვალი სარკმელი. ეკლესიის ცენტრალური ნავის თაღი ჩამონგრეულია. ინტერიერში იატაკი თითქმის 0,5 მეტრამდე ქვა–ღორღითაა დაფარული. ეკლესიის ზედა ნაწილს ეტყობა გადაკეთების კვალი, რომელიც სავარაუდოდ გვიანი შუასაუკუნეების უნდა იყოს. ზედაპირული დაზვერვების შედეგად, კომპლექსის ტერიტორიაზე თავდაპირველად კარგად დამუშავებული საფასადე ქვებით ნაგები ორნავიანი ეკლესია უნდა მდგარიყო, რომელიც შესაძლოა ხეობის კონტროლის ფუნქციასაც ითავსებდა. კომპლექსის მშენებლობის მომდევნო ეტაპი გვიანი შუასაკუნეებისა უნდა იყოს. ამ პერიოდში ეკლესია თავისი პოსტამენტით წარმოადგენს ზღუდე–გალავანის შემადგენელ ნაწილს. სწორედ გვიან შუასაუკუნეებში უნდა მომხდარიყო მასზე სართულის დამატება. ვფიქრობთ, რომ ეკლესიაზე დამატებული ფლეთილი ქვით ნაგები კედლის ნაშთი კოშკურა ნაგებობის უნდა ყოფილიყო. გვიანი შუასაუკუნეების გალავანი აგებულია ფლეთილი ქვით. და მისი სიგანე 1.5 მეტრამდეა. გალავანში მოქცეულია რამდენიმე სათავსო. ციხის შიდა ეზო თითქმის მთლიანად დაფარულია ჩამოქცეული კედლებით. ეზოს ცენტრალურ ნაწილში ფიქსირდება სასმელი წყლის არსებობა. იგი გადაფარულია ჩამონგრეული კედლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 24504
**დორეთკარის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეთკარში. აგებულია IX-X საუკუნეებში, მოხატულობაც ამავე საუკუნეებით თარიღდება. 

ეკლესიაში აქ გვხვდება წმინდა ბარბარეს ამსახველი ოთხი სცენა. საქართველოში წმინდა ბარბარეს ცხოვრების სცენები სხვაგან არსად არ არის შემორჩენილი. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე გამოსახულია აბანოს მშენებლობის სცენა და წმინდა ბარბარე განრისხებული მამის წინაშე. სამხრეთ კედელზე გაგრძელებულია თხრობა, რომელიც გვიჩვენებს წმინდა ბარბარეს თავის კვეთას და წმინდანის შერაგნილი ცხედრის თაყვანისცემის კომპოზიციას. 

თხრობა იმ ეპიზოდით იწყება, როცა ხუროებმა ბარბარეს მამის ბრძანებით გაასრულეს აბანოს მშენებლობა, რომელსაც ორად–ორი სარკმელი ჰქონდა. მამის არყოფნის დროს ბარბარე, რომელმაც ამ დროისათვის მალულად აღიარა ქრისტიანობა, ხუროებს მესამე სარკმლის გაჭრასაც სთხოვს – „განმიღეთ მესამეცაო", რითაც ერთარსება სამების არსებობას მიანიშნებს. ბარბარემ შეძლო ხუროების დაყოლიება და ნაგებობას სამი სარკმელი დააყოლეს. ბარბარეს ქრისტიანობა ასე გაცხადდა. მოგზაურობიდან დაბრუნებული, ბარბარეს მამა შვილის საქციელით განრისხებული შვილისგან მრწამსის უარყოფას მოითხოვს. 

მოწამის ცხოვრების მონათხრობიდან, ეკლესიის დასავლეთმა კედელმა სახვითად ერთიან კომპოზიციად გამთლიანებული ორი, ერთმანეთის თანმიმდევრული ეპიზოდის ილუსტრაცია შემოგვინახა. ჯერ, მარცხენა ფრთაზე, როტონდის მსგავსი მცირე გუმბათიანი ნაგებობაა (წარწერით „აბანოი") და მის წინ წელში მოხრილი ხურო წარმოგვიდგება, შემდეგ კი საპირისპიროდ მდგომი წმინდა ბარბარე, რომლის გაწვდილი ხელიც შენობის მესამე სარკმლისკენაა მიმართული. მცირეოდენი ინტერვალით მომდევნო ეპიზოდია ასახული – განრისხების ნიშნად ხელაღმართული ბარბარეს მამა და დასასჯელად განწირული მოწამის ფიგურა. თხრობა სამხრეთით გადაინაცვლებს, სადაც მოწამის ამქვეყნიური ცხოვრების დამასრულებელი ეპიზოდი – თავის კვეთა და მისი შეგრაგნილი ცხედრისადმი თაყვანისცემაა ასახული.

ლიტერატურა
----------

* *ხუსკივაძე ი.* დორეთკარი – წმ. ბარბარეს ეკლესიის მოხატულობა, საქართველოს სიძველენი, № 13, 2009
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბროდვეი**. |

ხედი ბროდვეიზე 1909 წელს
**ბროდვეი**, როგორც თავად სახელი მიუთითებს, არის განიერი ქუჩა ნიუ-იორკში, და ყველაზე ძველი ჩრდილოეთ-სამხრეთის მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა ქალაქში, მომდინარე ჯერ კიდევ პირველი ახალი ამსტერდამის დასახლებიდან. სახელწოდება "ბროდვეი" ინგლისური თარგმანია ჰოლანდიური "Breede weg"-ის. ეს ქუჩა ასევე განთქმულია, როგორც ამერიკის თეატრალური ინდუსტრიის სახე.

ბროდვეის დასაბამი მისცა ინდიელთა მიერ გაკვალულმა ბილიკმა მანჰეტენის გაუვალ ეკალ-ბარდებში სახელად *ვიკქუსგეკის ბილიკი*. ის თავდაპირველად მანჰეტენის სამხრეთიდან ჩრდილოეთში ჭაობებსა და ქვა-კლდეებს შორის გადიოდა. ჰოლანდიელთა ჩამოსვლის შემდეგ ეს ბილიკი სწრაფად გადაიქცა მთავარ გზად კუძულის გასწვრივ, რომლის სამხრეთ ბოლოში *ახალი ამსტერდამი* იყო. პიველად ეს ბილიკი ნახსენებია ჰოლანდიელი მკვლევარის და მეწარმის დევიდ დე ვრის მიერ საკუთარ დღიურში 1642 წელს - "ვიკქუასგეკის გზა, რომელზეც ინდიელები ყოველდღიურად გადიოდნენ".

  



|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბრანდენბურგი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ბრანდენბურგის კარიბჭე
**ბრანდენბურგის კარიბჭე** (გერმ. Brandenburger Tor) — ყოფილი ქალაქის კარიბჭე და ბერლინის სიმბოლო. მდებარეობს პარიზერ პლაცზე და ერთადერთი შემორჩენილი შემოსასვლელი კარიბჭეა ისტორიულ ქალაქში. ჩრდილოეთით ერთ ბლოკში რაიხსტაგი მდებარეობს. კარიბჭე მონუმენტური დასასრულია უნტერ დენ ლინდენის (ცაცხვების ხეივანი-ბულვარი), რომელიც სამეფო რეზიდენციამდე იშლებოდა. კარიბჭე შეუკვეთა ფრიდრიხ ვილჰელმ II-მ, როგორც მშვიდობის სიმბოლო და აიგო კარლ გოტჰარდ ლანგანსის მიერ 1788-1791 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბრანდენბურგის კარიბჭე***

* ბრანდენბურგის კარიბჭე
* Stiftung Denkmalschutz Berlin (ბერლინის მონუმენტები) დაარქივებული 2011-10-17 საიტზე Wayback Machine.
* ბრანდენბურგის კარიბჭე ისტორიულ კონტექსტში დაარქივებული 2004-04-07 საიტზე Wayback Machine.
* Panorama Brandenburg Gate - ბრანდენბურგის კარიბჭის პანორამული ხედი


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბროლისკალოს წმინდა გიორგის ხატი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მუცოს ზედა, მესამე ტერასაზე, ბროლისკალოზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შედგება დარბაზისა და საჯარისაგან. ნაშენია ნატეხი ქვით. დარბაზი გეგმით სწორკუთხაა. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს. კარი ოთხკუთხაა - ნაოთხალებიანი. კარის წინ პატარა კარიბჭეა, რომელიც ორი მხრიდან კედლითაა შემოზღუდული, ხოლო ცალ მხარეს ერთიანი კილისებრი თაღითაა გახსნილი. ანალოგიური ფორმა აქვს დარბაზის კამარასაც. კამარა გრძივ კედლებს კი არ ეყრდნობა, არამედ იატაკიდან იწყება. ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში ნიშებია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელს, იატაკიდან 0,5 მეტრ სიმაღლეზე. 25 სანტიმეტრი სიგანის ფიქლის თარო გასდევს. დარბაზი დასრულებულია საფეხურებიანი სახურავით (სიპედი), რომელსაც ერთ მხარეს შვიდი საფეხური აქვს, მეორე მხარეს - ხუთი. დარბაზს სამხრეთ-დასავლეთიდან აკრავს საჯარე (მეთემეთა შესაკრებელი), რომლის კედლების წყობის მხოლოდ ქვედა რიგია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 277.
**ბოლშაია-ორლოვკის შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Христова) — მართლმადიდებლური ეკლესია მარტინოვის რაიონის სლობოდა ბოლშაია-ორლოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. 

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მარტინოვის რაიონი, სტანიცა ბოლშაია-ორლოვკა.

ისტორია
-------

პირველი ხის ტაძარი დიდ ორლოვკაში აშენდა 1790 წელს. იგი აუწყობელი სახით გადმოიტანეს სხვა გუბერნიიდან და ადგილზე ააწყვეს. 

მომდევნო ქრისტეშობის ხის ტაძარი სლობოდა ბოლშაია-ორლოვკაში გადმოიტანეს კაზანის სოფლიდან 1796 წელს. 1798 წელს, ის ააშენეს კავალერიის გენერალ ვასილ პეტრეს ძეს საშუალებით. 1799 წელს იგი აკურთხეს. 1821 წელს ტაძარი განაახლეს და ზომაშიც დაპატარავდა. 1904 წელს, ტაძართან მიაშენეს ხის სამრეკლო, სატრაპეზო და გვერდითი საკურთხევლები. 

თავის დროზე ქრისტეშობის ტაძარს ეკუთვნოდა ხის საყარაულო სარდაფით, ასევე ქალთა სასულიერო სკოლა. ქალთა სასულიერო სკოლა გაიხსნა 1890 წელს. 1938 წელს ტაძარი დახურეს. 1942 წელს სოფლის დაბომბვის შედეგად ტაძარი დაზიანდა, მოგვიანებით კი აღადგინეს. 

1943 წელს, სოფელში მომსვლელებისთვის, საეკლესიო მსახურებისთვის გადაეცათ მდინარე სალთან მდებარე ბეღელი. მომლოცველებმა ბეღელი სამლოცველო სახლად გადააკეთეს. 1947 წელს, სამლოცველო სახლთან გააკეთეს მიშენება, შენობის ფართობის 95 კვ. მეტრამდე გადიდებით. 1959 წელს, ტაძარი დაიხურა, ხატები და კანდელები გადასცეს სოფელ ბოლშაია-მარტინოვკის სამების ტაძარს.

2006 წლის ივნისში ქრისტეშობის ტაძრის მოწყობისთვის გადაეცათ კანტორის შენობა, 23 ივნისს იქვე ჩატარდა სამუშაოების დაწყებისთვის ლოცვა. ტაძარში ვდალიმირ ოვჩინიკოვისა და სამების საკათედრო ტაძრის წინამძღვრის, ალექსია ოვჩინიკოვის ძალებით, მომლოცველები დროდადრო ატარებდნენ კეთილმოწყობით სამუშაოებს. არემონტებდნენ სახურავს და ბათქაშებს.

ტაძრისთვის დააამზადეს ხატის დასადგმელი. ტაძარს აქვს საკვირაო სკოლა. ეკლესიის წინამძღვარია თედორე (სტუროვი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Большая Орловка. Церковь Рождества Христова.
* Церковь Рождества Христова
ბრონისლავ კომოროვსკი
**ბრონისლავ მარია კომოროვსკი** (პოლ. Bronisław Maria Komorowski; დ. 4 ივლისი, 1952) — პოლონელი პოლიტიკოსი, პოლონეთის პრეზიდენტი 2010 წლის 6 აგვისტოდან 2015 წლის 6 აგვისტომდე. (პარტია სამოქალაქო პლატფორმა), 2000-2001 წლებში თავდაცვის მინისტრი, 2007 2010 წლებში პოლონეთის სეიმის მარშალი (თავმჯდომარე). სმოლენსკში მომხდარი ავიაკატასტროფის შემდეგ, რომელშიც დაიღუპა პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკი, 2010 წლის 10 აპრილიდან პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. პრეზიდენტად არჩეული იქნა არჩევნების მეორე ტურის შედეგად, ხმათა 52%-ით.

ბავშვობა და ახალგაზრდობა
------------------------

დაიბადა 1952 წლის 4 ივნისს პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხრეთ დასავლეთში, არისტოკრატულ ოჯახში. იყო პოლონეთის პიონერთა ორგანიზაციის წევრი. 1977 წელს, დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1977–1980 წლებში ჟურნალის რედაქციაში მუშაობდა.

დისიდენტური და პოლიტიკური მოღვაწეობა
------------------------------------

კომუნისტური რეჟიმის დროს დემოკრატიული ოპოზიციის მოქმედებებში მონაწილეობდა, 1979 წლის ნოემბერში, დემონსტრაციაში მონაწილეობისათვის ერთი თვით პატიმრობა მიესაჯა. თანამშრომლობდა მოძრაობა სოლიდარობასთან, 1981–1989 წლებში ასწავლიდა ისტორიას.

პოლონეთის განთავისუფლების შემდეგ, იყო მესამე რესპუბლიკის ყველა მოწვევის სეიმის წევრი. 2007 წელს აირჩიეს მარშლად, ლეხ კაჩინსკის დაღუპვის შემდეგ ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. 

|
|  |
|
| წინამორბედი:ლეხ კაჩინსკი | **პოლონეთის პრეზიდენტი**2010 – | შემდეგი: |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bronisław Komorowski — oficjalna strona posła PO

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  პოლონეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში ბრონისლავ კომაროვსკიმ გაიმარჯვა[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოლონეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუზეფ პილსუდსკი
* გაბრიელ ნარუტოვიჩი
* მაცეი რატაი
* სტანისლავ ვოიცეხოვსკი
* მაცეი რატაი
* იგნაცი მოსციცკი
* ბოლესლავ ბერუტი
* ვოიცეხ იარუზელსკი
* ლეხ ვალენსა
* ალექსანდრე კვასნევსკი
* ლეხ კაჩინსკი
* ბრონისლავ კომოროვსკი
* ანჯეი დუდა
 |

 |
**ბრანდენბურგის კარიბჭე** (რუს. Бранденбургские ворота; გერმ. Brandenburger Tor) — ქალაქ კალინინგრადის შვიდი შემონახული კარიბჭიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ბაგრატიონის ქუჩის ბოლოში და გადის სუვოროვის ქუჩაზე (ყოფილი ბერლინის ქუჩა), ქალაქის ისტორიული რაიონის ჰაბერბერგის საზღვარზე.

ბრანდენბურგის კარიბჭე ქალაქის ერთადერთი კარიბჭეა, რომელიც დღემდე თავისი პირდაპირი დანიშნულებით გამოიყენება.

ისტორია
-------

ბრანდენბურგის კარიბჭე ააშენეს კენიგსბერგში 1657 წელს პირველი დიდი კედლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილზე, ბრანდენბურგის ციხესიმაგრისკენ მიმავალ გზაზე. სახსრების სიმცირისა და შესაბამისი პროექტის არქონის გამო ააგეს ხის კარიბჭე. საიმედო დაცვისათვის მის წინ გაავლეს ორმო და ამოავსეს წყლით. 

ასი წლის შემდეგ, პრუსიის მეფე ფრიდრიხ II-ის ბრძანებით, მოძველებული სტრუქტურა მოარღვიეს და მის ადგილზე ააგეს მასიური აგურის ნაგებობა ორი გასასვლელით, რომლებიც შეისრული გადახურვით სრულდებოდა. ახალი ქვის ნაგებობა სრულიად კეტავდა გზას სამხრეთისაკენ (ამჟამად სუვოროვის ქუჩა) და ემსახურებოდა ქალაქის საიმედო დაცვას. სქელი კედლები კარგი თავშესაფარი იყო მცირე გარნიზონისათვის. აქვე განთავსებული იყო საოფისე ნაწილი, დამხმარე სათავსოები, სასაწყობე ფართები და ამწევი მექანიზმები. 1843 წელს მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს კარიბჭე სერიოზულად გადააკეთეს და გააფორმეს დეკორატიული ფრონტონებით, ჯვრის ფორმის ყვავილის ფორმებით, სტილიზებული ფოთლებით, გერბებით და მედალიონებით. კარიბჭეზე დაამონტაჟეს სამხედრო მინისტრის, რუსეთის არმიაში მიმდინარე რეფორმების მონაწილის, ფელდმარშალ გერმან ფონ ბოიენის სკულპტურული პორტრეტი. მარჯვნივ საინჟინრო კორპუსის ხელმძღვანელის, მეორე გამაგრებითი კედლის ერთ-ერთი ავტორის, ერნსტ ფონ ასტერის გამოსახულება. 

ბრანდენბურგის კარიბჭე ერთადერთია, რომელიც დღესაც თავის ადრინდელ სატრანსპორტო ფუნქციას ასრულებს. ნაგებობა გაარემონტა და იცავს სახელმწიფო, როგორც არქიტექტურულ ძეგლს.

არქიტექტურა
-----------

კარიბჭეს აქვს ორი გასასვლელი. მიუხედავად იმისა, რომ XIX საუკუნის შუა წლებში კენიგსბერგის ყველა კარიბჭე აშენებული იყო ნეოგოთიკურ სტილში, გოთური არქიტექტურის მოტივები განსაკუთრებით გამოხატულია ბრანდენბურგის კარიბჭეში.

კარიბჭე მდიდრულადაა შემკული დეკორატიული ელემენტებით, მაგალითად, ჰორელიეფები და სტილიზებული ქვის ყვავილები.

ლიტერატურა
----------

* *В. Н. Строкин*. Памятники ратного прошлого. Путеводитель по памятным местам Калининградской области. Калининград: Калининградское книжное издательство, 1995.
* *Авенир Овсянов*. В казематах королевского форта. Калининград: Янтарный сказ, 1999.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კალინინგრადის კარიბჭეები |
| --- |
|  |
| 
* აუსფალსკის კარიბჭე
* ბრანდებურგის კარიბჭე
* ზაკჰაიმის კარიბჭე
* რკინიგზის კარიბჭე
* როსგარტენის კარიბჭე
* სამეფო კარიბჭე
* ფრიდლანდის კარიბჭე
 |

 |
**ბარდუბნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარდუბანში.

ძეგლი სოფლის სასაფლაოზე მდებარეობს და XIX საუკუნის დიდ დარბაზულ ეკლესიას წარმოადგენს. იგი ნაშენია ქვიშა-ქვით, კირის დუღაბზე. კედლის პერანგი მოგებულია კარგად თლილი კვადრებითა. მკაცრადაა დაცული წყობის თარაზულობა. კამარა და კონქი ჩანგრეულია. კედლები დეფორმირებული და დახეთქილია. ეკლესია აღმართულია ორსაფეხურიან ცოკოლზე. ფასადები გაფორმებულია. დასავლეთი კარის თავზე სამკუთხა ჩარჩოში ჩასმულია რელიეფური ჯვარი. სამხრეთი კარის მაღლა ჯვრის, ხარისა და ფარშევანგის რელიეფური გამოსახულებებია. ამავე კარის თავზე ეკლესიის სამშენებლო მხედრული წარწერაა ქვაში ამოკაწრული. ეკლესიაში შესასვლელი სამივე კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან კი თაღოვანია. გეგმით წაგრძელებული, სწორკუთხა დარბაზი აღმოსავლეთით ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აბსიდით ბოლოვდება, რომლის ღერძზე გაჭრილია სამი თაღოვანი სარკმელი. საკურთხევლის კედლებში დატანილია თაღოვანი ნიშები. აბსიდს აქვს სოლეა. დარბაზის გრძივი კედლები გაყოფილია სამ თანაბარ ნაწილად ერთსაფეხურიანი პილასტრებით, რომელთა პროფილირებულ კაპიტელებზე გადაყვანილია თაღები. კამარა საბჯენი თაღებით იყო შემაგრებული, რომლებიც კრონშტეინებს ეყრდნობოდა. კამარა ამჟამად ჩანგრეულია, კრონშტეინები კი შემორჩა. ეკლესიის სარკმლები თაღოვანია. იატაკი ფიქალის ფილებითაა მოგებული. ძეგლი სარესტავრაციო სამუშაოებშია ჩასმული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9215
**ბრაიან ედვარდ თელბოისი** (ინგლ. Brian Edward Talboys; დ. 7 ივნისი, 1921 უონგანუი, ახალი ზელანდია — გ. 3 ივნისი, 2012 ინვერკარგილი, ახალი ზელანდია) — ახალი ზელანდიის სახელმწიფო მოღვაწე, ვიცე-პრემიერი და ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1975-1981).

ბიოგრაფია
---------

ბრაიან თელბოისი დაიბადა 1921 წლის 7 ივნისს. დაამთავრა უონგანუის სკოლა და ჩაირიცხა უონგანუის საუნივერსიტეტო სკოლაში. შემდეგ სწავლა განარგძო მანიტობას უნივერსიტეტში, კანადაში. ახალ ზელანდიაში დაბრუნების შემდეგ სწავლა დაასრულა ვილინგტონის დედოფალ ვიქტორიას სახელობის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ხელოვნებაში. მუშაობდა კერძო სატრანსპორტო კომპანიაში, ასევე მუშაობდა რედაქტროის დამხმარეთ გაზეთში, რომელიც ფერმერთა შესახებ იყო.  მეორე მსოფლიო ომის დროს თელბოისი ახალი ზელანდიის საჰაერო ძალებში მსახურობდა და დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ფერმერებად საუთლენდში.

2012 წელს გარდაიცვალა 90 წლის ასაკში, ინვერკარგილში, საკუთარ სახლში.

ჰყავდა მეუღლე - პატი და სამი შვილი.

### პოლიტიკური მოღვაწეობა

მისი პოლიტიკური კარიერა 1957 წელს დაიწყო, როდესაც ის ნაციონალური პარტიის წარმომადგენელთა პალატის წევრად აირჩიეს. 1981 წლამდე დეპუტატი იყო. 1961 წელს მან და კიდევ პარტიის 10 წევრმა მხარი დაუჭირეს ლიბერალური პარტიის ინიციატივას მკვლელობისთვის სიკვდილით დასჯის გაუქმების შესახებ.

1980 - ზოგიერთმა კაბინეტის წევრმა წარუმატებელი მცდელობით პრემიერ-მინისტრის რობერტ მულდოინის თანამდებობიდან გადაყენება სცადეს და მისი შეცვლა თელბოისით გადაწყვიტეს, რომელიც ცნობილია როგორც „პოლკოვნიკების შეთქმულება". ეს დემარში თელ ბოისს ვიცე-პრემიერის პოსტად უღირდა.

1981 წელს გადადგომის შემდეგ წყნარი ოკეანის დემოკრატიული კავშირის პირველ თავმჯდომარე აირჩიეს.

### თანამდებობები

* 1962—1969 — სოფლის მეურნეობის მინისტრი;
* 1964—1972 — განათლების მინისტრი;
* 1972 — მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრი;
* 1974—1980 — ნაციონალური პარტიის თავმჯდომარის მოადგილე;
* 1975—1980 — ვიცე-პრემიერი;
* 1975—1981 — ახალი ზელანდიის საგარეო საქმეთა მინისტრი.

ახალი ზელანდია, 1978 წელი
### ჯილდოები

* ავსტრალიის კავალერის ორდენი (1982)
* ბრიტანეთის ბანის ორდენი (1991)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sir Brian Talboys
* Former Deputy PM Sir Brian Talboys

სქოლიო
------

1. ↑  Gustafson, Barry (1986). The First 50 Years : A History of the New Zealand National Party. Auckland: Reed Methuen. ISBN 0-474-00177-6.
2. ↑  Former Deputy PM Sir Brian Talboys dies
**ემელიან ალექსანდრეს ძე ცინცაბაძე** (დ. 8 მარტი, 1903, ზომლეთი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ეკონომისტი (1968).

ბიოგრაფია
---------

ხუთი წლის ასაკიდან იზრდებოდა ქობულეთში, იქ ოჯახის გადასვლის გამო. დაწყებითი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ბათუმის ქართულ გიმნაზიაში, რომელიც შემდგომ ჰუმანიტარულ ტექნიკუმად გადაკეთდა. 1923 წელს ტექნიკუმის დამთავრებისთანავე აჭარის ასსრ სახალხო კომისართა საბჭომ გაგზავნა ქ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში უმაღლესი განათლების მისაღებად და დაენიშნა გაძლიერებული სტიპენდია. 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოც-ეკონომიკური ფაკულტეტი და დაბრუნდა ბათუმში.

1928 წლიდან აჭარის მიწსანკომის საბჭოთა მეურნეობის სამმართველოს პირველი საბჭოთა მეურნეობის (შემდგომში ახალშენის ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობა) გამგეა. 1930 წლიდან აჭარის ადგილობრივი მრეწველობის კომისარიატის საგეგმო განყოფილებაში ეკონომისტის თანამდებობაზეა. 1930–1959 წლებში გაიარა გზა რიგითი მგეგმავი ეკონომისტიდან საგეგმოგანყოფილების გამგემდე. 1959 წლიდან აჭარის ყრუ-მუნჯთა საზოგადოებაში მუშაობდა უფროს ეკონომისტად. 

ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს დავალებით მსახურობდა ქობულეთის, ხულოს, შუახევის, ქედის რაიონებში. 1964 წლიდან მუშაობდა უფროს ეკონომისტად საქართველოს სამხატვრო ფონდის აჭარის სამხატვრო საწარმოო განყოფილებაში.

გარდაიცვალა 1978 წელს თბილისში, დასაფლავებულია ბათუმში ფერიის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* ნეკროლოგი, გაზ. „საბჭოთა აჭარა", 1978 წ, # 228