recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ალფონსო IV, მხატვრის წარმოსახვა
**ალფონსო IV თავმდაბალი** (ესპ. Alfons el Benigne; დ. 1299 — გ. 24 იანვარი, 1336) — არაგონის მეფე 1327-1336 წლებში. ხაიმე II-სა და ბლანკა ანჟუელის ვაჟი. 1314 წელს იქორწინა ტერეზია ურგელზე, 1329 წელს ელეონორაზე, კასტილიის მეფის ფერდინანდ IVს ასულზე. 

ვინაიდან ალფონსო ორჯერ იყო დაქორწინებული, მან გადაწყვიტა სამეფოს გაყოფა და ერთი ნაწილის გადაცემა თავისი ვაჟისთვის ელეონორასგან, ფერდინანდისთვის. ამ მიზნით მან შექმნა მარკიზატი ტორტოსუ, რომელშიც ვალენსიის ტერიტორიები შევიდა. ვალენსიელთა უკმაყოფილებამ იგი აიძულა გაეუქმებინა მარკიზატი, მაგრამ მან მაინც მისცა ელეონორას არაგონის ქალაქების ნაწილი, რამაც ამ უკანასკნელს დაეხმარა ალფონსოს უფროსი შვილის პედრო IVს წინააღმდეგ ეომა.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალფონსო IV (არაგონი)***

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия — Все монархи мира — Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არაგონის  მეფეები |
| --- |
|  |
| ხიმენესების დინასტია | 
* რამირო I
* სანჩო I
* პედრო I
* ალფონსო I
* რამირო II
* პეტრონილა არაგონელი
 |  |
|  |
| ბარსელონის დინასტია | 
* ალფონსო II
* პედრო II
* ხაიმე I
* პედრო III
* ალფონსო III
* ხაიმე II
* ალფონსო IV
* პედრო IV
* ხუან I
* მარტინი
 |
|  |
| ტრასტამარის დინასტია | 
* ფერდინანდ I
* ალფონსო V
* ხუან II
* ფერდინანდ II
* ხუანა I
 |
|  |
| ჰაბსბურგები | 
* ფილიპე I
* კარლოს I
* ფილიპე II
* ფილიპე III
* კარლ II
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb14606991t (data)
* CANTIC: a1116203x
* GND: 118859080
* ISNI: 0000 0000 9609 462X
* LCCN: n80032175
* NLI: 000427197
* SELIBR: 174766
* SUDOC: 137045239
* VIAF: 57908129
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 57908129

 |
**ბრეიგელის მთვარე** — თამაზ ჭილაძის 2007 წლის რომანი. მიეკუთვნება მაგიური რეალიზმის ჟანრს, ფსიქოლოგიური რომანისა და სამეცნიერო ფანტასტიკის ელემენტებით.

შინაარსი
--------

შუახნის ფსიქიატრის — ლევანის ცხოვრებაში კრიზისული ხანა დგება: მას ტოვებს მეუღლე — ია, რომელიც პატარა ქალიშვილთან ერთად საქართველოდან აშშ-ში გადადის საცხოვრებლად. ოჯახის დანგრევა და შვილთან განშორება ლევანზე მძიმედ მოქმედებს. იგი დეპრესიაში ვარდება და ერთხანს ალკოჰოლს ეძალება, მაგრამ, მალე მისი ცხოვრება ისევ რადიკალურად იცვლება, მოულოდნელად გამოჩენილი ორი ადამიანის გამო. ერთი მათგანი შუახნის ქალბატონი ნუნუა, რომელსაც ლევანი, იმ დროს ჯერ კიდევ დამწყები ექიმი, 27 წლის წინ მკურნალობდა, მეორე კი — ერთ-ერთი უცხო ქვეყნის ელჩის ახალგაზრდა მეუღლე — ანა-მარია, რომელსაც ექიმი ჯერ ისე ეცნობა, როგორც საელჩოში გამართული მიღების მასპინძელს, შემდეგ კი — უკვე როგორც პაციენტს. უცნაური დამთხვევების წყალობით, ექიმი მიდის დასკვნამდე, რომ ანა-მარიას პირადი განცდების გასაღები, შესაძლოა, ქალბატონ ნუნუს ჩანაწერებში იმალებოდეს…

სახელწოდება
-----------

რომანის სახელწოდება უკავშირდება შუა საუკუნეების ნიდერლანდელი მხატვრის, პიტერ ბრეიგელის ცნობილი ტილოს, „ნიდერლანდური ანდაზების" ერთ-ერთ ფრაგმენტს, სადაც მამაკაცი მთვარეს აშარდავს. ანდაზა (ნიდ. Tegen de maan pissen) გადატანითი მნიშვნელობით ნიშნავს „ფუჭად გარჯას".

თარგმანები
----------

ინგლისურ ენაზე რომანი 2015 წელს თარგმნა მაია ყიასაშვილმა და გამოსცა Dalkey Archive Press-მა. ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული ლიტერატურული ჟურნალი Word Literature Today ამ წიგნის გამოცემასთან დაკავშირებით წერდა: „სტალინის შემდგომი ეპოქის იმ მწერალთა შორის, ვინც ქართულ ლიტერატურას ახალი, თანამედროვე მიმართულება მისცა, თამაზ ჭილაძეს გამორჩეული ადგილი უჭირავს". გამომცემლობა Dalkey Archive Press, თავის მხრივ, ასე წარუდგენდა მკითხველს ქართველ მწერალს: „თამაზ ჭილაძემ ლექსების პირველი კრებული 1956 წელს გამოსცა. მართალია, დღეს ის უფრო ცნობილია როგორც დრამატურგი, თუმცა მისი მოთხრობები და რომანები ქართული ლიტერატურის კლასიკად მიიჩნევა".

წიგნის ეროვნული ცენტრის ხელშეწყობით, რომანი ითარგმნა და გამოიცა ალბანურ (გამომცემლობა Fan Noli) და არაბულ (ეგვიპტური გამომცემლობა – Sefsafa Publishing) ენებზეც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ბრეიგელის მთვარე***

სქოლიო
------

1. ↑  ნიდერლანდური ანდაზები.
2. ↑  დე, ახალი წელი ადამიანობის ნიშნით იყოს აღბეჭდილი! - ამერიკაში თამაზ ჭილაძის "ბრეიგელის მთვარე გამოსცეს. კვირის პალიტრა (31 დეკემბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი, 2018.
3. ↑  Dalkey Archive Press.
4. ↑  გამომცემლობა ინტელექტი.
5. ↑  გამომცემლობა "ინტელექტი".
**ალფონსო დე ალბუკერკე** (პორტ. Afonso de Albuquerque; დ. 1453, ვილა-ფრანკა-დე-შირა — გ. 1515, ძველი გოა) — პორტუგალიელი მთავარსარდალი. მისმა ექსპედიციებმა პორტუგალია წითელი ზღვიდან და აღმოსავლეთ აფრიკიდან სამხრეთ ჩინეთის ზღვასა და სანელებლების (მოლუკის) კუნძულებამდე გადაჭიმულ იმპერიად აქცია. 1503 წელს ალბუკერკემ ინდოეთისკენ გაცურა და კოჩინში სიმაგრე ააგებინა. 1506-09 წლებში დაიპყრო აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე არაბული ნავსადგურები და არაბეთის ნახევარკუნძული. 1510 წელს დაიპყრო გოა, 1511 წელს მალაკის სრუტე და სპარსეთის ყურის უკიდურეს აღმოსავლეთში მდებარე ჰორმუზის სრუტე.

პირველი მოგზაურობა
------------------

1503 წელს ალფონსო ალბუკერკე ინდოეთის ოკეანეში პირველად შეუდგა მოგზაურობას. მას კოჩინსა და კვილონში, რომლებსაც პილპილის პორტებს უწოდებდნენ ციხესიმაგრეების აშენება ევალებოდა.

მიღწევები
---------

1510 წელს ალბუკერკემ ხელთ იგდო გოა და ამით უფრო გაამყარა პორტუგალიის ექსპანსიონისტური მისწრაფებანი. მართალია, გოაში სანელებლები არ იყო, მაგრამ სამაგიეროდ ხელსაყრელი ადგილმდებარეობა ჰქონდა და მისი მეშვეობით შეიძლებოდა აღმოსავლეთ-დასავლეთის სავაჭრო გზის გაკონტროლება, ვიდრე ინდოეთის დასავლეთ სანაპირომდე. მან გოა თავის შტაბბინად გამოაცხადა და პორტუგალიელებს მოუწოდა, იქ დასახლებულიყვნენ. ნებადართული იყო ადგილობრივ მოსახლეობასთან ქორწინება და ცდილობდნენ კათოლიციზმი უფრო პრივილეგირებული ყოფილიყო.

იგი გარდაიცვალა 1515 წელს, ძველ გოასთან ცურვისას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალბუკერკე დაარქივებული 2006-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* ალფონსო დე ალბუკერკე — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
**ალთეა გიბსონი** (ინგლ. Althea Gibson)(დ. 25 აგვისტო, 1925 — გ. 28 სექტემბერი, 2003) — ამერიკელი ჩოგბურთელი და პროფესიონალი გოლფის მოთამაშე, ერთ-ერთი პირველი შავკანიანი სპორტსმენი, რომელმაც გადალახა საერთაშორისო ჩოგბურთის ფერადი ხაზი. 1956 წელს, იგი გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი რომელმაც მოიპოვა გრანდ სლემის ტიტული. მომდევნო წელს მან მოიგო როგორც უიმბლდონი, ასევე აშშ-ის ნაციონალური ჩემპიონატი, შემდეგ კვლავ მოიგო ორივე ტიტული 1958 წელს. და ორივე წელს მიიღო წლის ქალი სპორტსმენის ჯილდო. მთლიანობაში, მან მოიგო 11 გრანდ სლემის ტურნირი, მათ შორის ხუთი სინგლის ტიტულები, ხუთი დუბლის ტიტული და ერთი შერეული დუბლის ტიტული. გიბსონი შეყვანილია ჩოგბურთის დიდების საერთაშორისო დარბაზში და ქალთა საერთაშორისო დიდების დარბაზში. 1960-იანი წლების დასაწყისში იგი ასევე გახდა პირველი შავკანიანი მოთამაშე, რომელმაც კონკურენცია გაუწია თეთრკანიან ქალებს პროფესიონალურ ტურნირზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ალთეა გიბსონი***
* გიბსონის სიბერე
* გიბსონის სიკვდილი
**ბორჯომის პლატოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. აგებულია X-XV საუკუნეებში. 

ბორჯომის პლატოს ეკლესია მთის მოსწორებულ ბაქანის კლდეზეა მიშენებული. ეკლესია მდებარეობს პლატოზე არსებული ტურბაზის ბოლოში, ძველი საბაგიროს შენობის კუთხეში ჩაუყვება პატარა ბილიკი კლდის გასწვრივ რომელიც მიდის ეკლესიამდე. ეკლესია გვიანი შუასუკუნეებით თარიღდება. ნაგებია უხეში რუხი ფერის ქვებით და ისეა შეხამებული კლდესთან და დაფარული ნაძვის ხეებით, რომ თითქმის შეუმჩნეველია, ხოლო ეკლესიის ტერიტორიიდან იშლება შესანიშნავი პანორამა(პარკი, მდინარე ბორჯომულა,მაღლა აზიდული მწვანე ხეები). თვითონ ძეგლმა დიდი დანაკარგი განიცადა სახურავი და კამარა ჩაქცეულია. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლის მოვალეობას ასრულებს კლდე რაზეც მიშენებულია ეკლესია. კლდის ცენტრში ღრმა ნაპრალია რაც სავარუდოთ საკურთხეველის მოვალეობას ასრულებდა. აქვეა მართკუთხედის ფორმის დამუშავებული ქვა რაზეც ამოკვეთილია გვიანი შუასაუკუნეებისათვის დამახასიათებელი რელიეფური ჯვარი. თაღოვანი ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ დეკორს. დასავლეთის ვიწრო თაღოვანი სარკმელი, გარედან მარტივ, ასევე გვიან შუასაუკუნეებისათვის დამახასიათებელ ჩარჩოშია ჩასმული. დასავლეთ კედელთან მინაშენის (საძვალეს) საძირკველის კვალია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35024
**აპრაკოსი** — ლიტურგიკული წიგნი, რომელშიც შედის გამოკრებილი მუხლები ახალი აღთქმიდან. იკითხება მთელი წლის განმავლობაში. აპრაკოსში მუხლებისა და პასაჟების მიმდევრობა არ მისდევს ბიბლიის კანონიკურ რიგს და ეკლექტურად არის შერჩეული თითოეული დღის საკითხავს.

ტერმინი
-------

ბერძნ. *πράξ* - „საქმე", *απόστολος* - „მოციქული"; *πραξαπόστολος* იგივეა, რაც „საქმე მოციქულთა".

> „საქმე მოციქულთას" შემოკლებულ — πράξ-ის გენეტივის ფორმას — წინ დაერთვის უარყოფითი ენკლიტიკური ნიშანი, რაც იმას მიუთითებს, რომ წინამდებარე საკითხავი „საქმენი" არ არის, არამედ რაღაც სხვაა, „მოციქულთას "გარდა"[1]. 
> 
> 

ბერძნული წარმოშობის მიუხედავად ტერმინი სლავურ სივრცეშია შექმნილი. შუასაუკუნეების ქართულ ლიტურგიკულ სივრცეში ტერმინი „აპრაკოსი" არ გვხვდება. ქართულში ამ საკითხავების სახელდება როგორც შინაარსმა, ისე ფუნქციამ განსაზღვრა და მოიხსენიება, როგორც „სამოციქულო გამოკრებული "და „სახარება საწელიწდო გამოკრებული.[2]" არსებობს მეორე, განსხვავებული მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც აპრაკოსი მომდინარეობს სიტყვიდან *άπρακτος* (άπρακτος εβδομάς - ძვ. დიდმარხვის ბოლო კვირა, როცა არ არის მიზანშეწონილი საქმის კეთება. შესაბამისად აქედან: πράξ — საქმე და უარყოფის ენკლიტ. ნიშანი α-). სემანტიკურად მიანიშნებს „კვირაზე" (ვნების კვირას[3]).

ერთმანეთისგან სხვაობს აპრაკოსი სახარებები და სრული აპრაკოსები. აპრაკოსი სახარება მხოლოდ ოთხთავის ტექსტს შეიცავს, ხოლო სრული აპრაკოსი როგორც ოთხთავის, ისე ახალი აღთქმის სხვა წიგნებსაც („საქმე მოციქულთასა" და „აპოკალიპსისის" გამოკლებით). 

> „შინაარსის გარდა, აპრაკოსები ერთმანეთისგან სხვაობს მოცულობითაც. მოკლე აპრაკოსები შეიცავს საკითხავებს მხოლოდ შაბათ-კვირისთვის, ხოლო სრული აპრაკოსები - კვირის მთელ პერიოდს წლიურ ციკლს უზრუნველყოფს. ამათ გარდა, გამოიყოფა სადღესასწაულო, რომელიც დამატებითი საკითხავის ფუნქციას ასრულებს პერიოდულად"[4].
> 
> 

X საუკუნიდან ლექციონარული საკითხავები ორად იყოფა: ერთ ნაწილში შედის ახალი აღთქმის გამოკრებილი ტექსტები: უმეტესად სახარებიდან და ნაკლებად — სამოციქულოდან. ასეთ საკითხავებს ბიზანტიურ სივრცეში „აპრაკოსები" ეწოდა, ძველი აღთქმის საკითხავებს – „პროფიტოლოგიონები", (იგივეა რაც „საწინასწარმეტყველონი") და „პარიმიონები".

სქოლიო
------

1. ↑  გაბიძაშვილი ე. ძველი ქართული მწერლობის ნათარგმნი ძეგლები, ბიბლიოგრაფია, (ლიტურგიკა, ჰიმნოგრაფია), თბილისი, თბილისის სასულიერო სემინარიისა და აკადემიის გამომცემლობა, 2011, ტომი V, გვ. 215.
2. ↑  კეკელიძე კ. ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, თბილისი, გამომცემლობა „მეცნიერება," 1980, ტომი I, გვ. 578.
3. ↑  **Алексеев А.** Текстология славянской библии, С.-Петербург, 1999,  с. 13.
4. ↑  ცხვედაძე ს. ლახუშტის აპრაკოსი და მისი ადგილი ლიტურგიკულ პრაქტიკაში, თბილისი, 2017 წ. გვ. 10.
ალფონსო III
**ალფონსო III** (ესპ. Alfonso III; დ. 1265 — გ. 18 ივნისი, 1291) — არაგონის მეფე 1285–1291 წლებში. პერდო III-ისა და კონსტანცია სიცილიელის ვაჟი.

ალფონსოს მემკვიდრეობით ერგო სიცილიის გამო ნეაპოლთან ომი და არაგონელ და კატალონელ დიდებულებთან უთანხმოებები, რომლებმაც ქალაქები უნიად გააერთიანეს. ორივეგან მას დათმობებზე წასვლა მოუწია. 1291 წელს ტარასკონში დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომლითაც სიცილიის მეფე გახდა ალფონსოს ძმა ხაიმე. ხოლო დიდებულებს 1287 წელს მეფემ ახალი პრივილეგიები მისცა, რის შედეგადაც მეფის ხელისუფლება არაგონში საგრძნობლად შეიზღუდა, ყველა მნიშვნელოვანი საქმისთვის მეფეს კორტესების თანხმობა უნდა მიეღო. ამის გარდა მეფეს არ შეეზლო უნიის წევრის დასჯა სასამართლოს და კორტესების დადგენილების გარეშე, წინააღმდეგ შემთხვევაში, უნია მეფეს ძალაუფლებას ჩამოართმევდა.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). Энциклопедия - *Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არაგონის  მეფეები |
| --- |
|  |
| ხიმენესების დინასტია | 
* რამირო I
* სანჩო I
* პედრო I
* ალფონსო I
* რამირო II
* პეტრონილა არაგონელი
 |  |
|  |
| ბარსელონის დინასტია | 
* ალფონსო II
* პედრო II
* ხაიმე I
* პედრო III
* ალფონსო III
* ხაიმე II
* ალფონსო IV
* პედრო IV
* ხუან I
* მარტინი
 |
|  |
| ტრასტამარის დინასტია | 
* ფერდინანდ I
* ალფონსო V
* ხუან II
* ფერდინანდ II
* ხუანა I
 |
|  |
| ჰაბსბურგები | 
* ფილიპე I
* კარლოს I
* ფილიპე II
* ფილიპე III
* კარლ II
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 13039367
* BNE: XX1249265
* CANTIC: a11174584
* GND: 123000564
* ISNI: 0000 0000 6118 9645
* LCCN: nr90002089
* NTA: 140672842
* SUDOC: 137043856
* VIAF: 3368648
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 3368648

 |
ალფონსო II არაგონელი
**ალფონსო II** (ესპ. Alfonso II) (1157 - 1196) — არაგონის მეფე 1162 - 1196 წლებში, რაიმუნდ ბერენგარ ბარსელონელისა და დედოფალ პეტრონილას ვაჟი. იქორწინა მატილდა პორტუგალელზე და 1174 წელს სანციაზე, კასტილიის მეფის ალფონსო VII-ს ასულზე (1154 - 1208).

ალფონსო გულადი მეფე იყო და ტრუბადურებისადმი მოწყალე. იგი წარმატებით იბრძოდა მუსლიმების წინააღმდეგ და სამხრეთ საფრანგეთში, 1167 წელს, თავისი ბიძაშვილის გარდაცვალების შემდეგ მას მემკვიდრეობით ერგო საჰერცოგო პროვანსი. 1172 წელს მან დაისაკუთრა საგრაფო რუსილიონი, ხოლო 1187 წელს მისი ვასალები გახდნენ ბეარნისა და ბიგორის გრაფები. არაბებთან ბრძოლისას მან აიღო კასპე. ხოლო 1170 წელს დააარსა ქალაქი ტერუელი. ალფონსომ მოიგერია მავრთა თავდასხმა ტერაგონას პროვინციაზე. 1179 წელს არაგონმა და კასტილიამ ხელშეკრულება დადეს, რომლითაც იყოფდნენ ესპანეთის ჯერ კიდევ დაუპყრობელ მიწებს.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). Энциклопедия - *Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არაგონის  მეფეები |
| --- |
|  |
| ხიმენესების დინასტია | 
* რამირო I
* სანჩო I
* პედრო I
* ალფონსო I
* რამირო II
* პეტრონილა არაგონელი
 |  |
|  |
| ბარსელონის დინასტია | 
* ალფონსო II
* პედრო II
* ხაიმე I
* პედრო III
* ალფონსო III
* ხაიმე II
* ალფონსო IV
* პედრო IV
* ხუან I
* მარტინი
 |
|  |
| ტრასტამარის დინასტია | 
* ფერდინანდ I
* ალფონსო V
* ხუან II
* ფერდინანდ II
* ხუანა I
 |
|  |
| ჰაბსბურგები | 
* ფილიპე I
* კარლოს I
* ფილიპე II
* ფილიპე III
* კარლ II
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 12052648
* BNE: XX1183336
* BNF: cb13178560c (data)
* CANTIC: a11178358
* GND: 119503379
* ISNI: 0000 0000 9599 7480
* LCCN: n80164751
* NTA: 157185656
* RERO: 02-A012349688
* SUDOC: 035278676
* VIAF: 86951155
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 86951155

 |
ალფონსო IV
**ალფონსო IV ბერი** (ესპ. Alfonso IV el Monje; დ. 899 — გ. 933) — ლეონის მეფე 925-931 წლებში. ორდონიო II-ს ვაჟი.

ალფონსო ღვთისმიერი კაცი იყო და არ იყო განწყობილი საერო საქმიანობისთვის. ხუთწლიანი მეფობის შემდეგ იგი ბერად აღიკვეცა და დიდებულებმა მეფედ მისი ძმა რამირო II აღიარეს. ახალმა მეფემ არაბებთან ომი დაიწყო. დატოვა თუ არა მან ლეონი, ალფონსომ ინანა აღკვეცა, დაბრუნდა ლეონში და ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება. რამირომ ალყით აიღო ლეონი, აიძულა ძმა დანებებულიყო და დააბრმავა იგი.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ანონიმი ავტორი.. Испанские средневековые хроники: Хроника Карденьи I. Хроника Карденьи II. Анналы Толедо I. Анналы Толедо II. Анналы Толедо III.. www.bloknot.info (А. Скромницкий).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-02. ციტირების თარიღი: 2011-09-28.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლეონის მეფეები  |
| --- |
|  |
| პერესის დინასტია | 
* გარსია I
* ორდონიო II
* ფრუელა II
* ალფონსო IV
* რამირო II
* ორდონიო III
* სანჩო I
* ორდონიო IV
* რამირო III
* ბერმუდო II
* ალფონსო V
* ბერმუდო III
 |  |
|  |
| ხიმენესების დინასტია | 
* ფერდინანდ I
* ალფონსო VI
* სანჩო II
* ურაკა
 |
|  |
| ბურგუნდიული დინასტია | 
* ალფონსო VII
* ფერნანდო II
* ალფონსო IX
* ფერნანდო III
* ალფონსო X
* სანჩო IV
* ფერნანდო IV
* ალფონსო XI
* პედრო I
 |
|  |
| ტრასტამარის დინასტია | 
* ენრიკე II
* ხუან I
* ენრიკე III
* ხუან II
* ენრიკე IV
* ისაბელა I და ფერნანდო V
* ხუანა I შეშლილი და ფილიპე I
 |
|  |
| ჰაბსბურგები | 
* კარლოს I
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1428176
* GND: 121114147
* VIAF: 57462021
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 57462021

 |
**ბუხარის ოლქი** (ვილაეთი) (უზბეკ. Buxoro viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუხარა.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობი 39.4 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა. მდებარეობს ზარაფშანის ქვემო დინებასა და ყიზილყუმის უდაბნოს სამხრეთ ნაწილში. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უდაბნო საძოვრებს უჭირავს. არის სარწყავი მიწათმოქმედება. სათესია მიწის ფონდის დაახლოებით 2%. მეურნეობის მთავარი დარგებია მებამბეობა, ყარაქოლის ცხვრის ჯიშის მოშენება, მეაბრეშუმეობა, ბამბასაწმენდი, აბრეშუმის სახვევი, კარაქ-ცხიმის, ღვინის, ხორცის მრეწველობა, სამშენებლო მსალათა წარმოება და სხვა. განვითარებულია ბუნებრივი აირის მოპოვება (უდიდესი საბადო — ღაზლი), ნავთობის, ქიმიური, ენერგეტიკული და ოქროსმოპოვებითი მრეწველობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 595.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 უზბეკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა |
| --- |
|  |
| დედაქალაქი | 
ტაშკენტი |
|  |
| რესპუბლიკა | 
ყარაყალპაკეთი |
|  |
| ოლქები | 
ანდიჯანი **·** ბუხარა **·**  კაშკადარია  **·**  ნავოი **·**  ნამანგანი  **·**  სამარყანდი **·**  სურხანდარია **·**  სირდარია  **·**  ტაშკენტი **·** ფერღანა **·** ხორეზმი  **·** ჯიზახი |

 |
**ბუჭუნა მოშიაშვილი** (ებრ. בוצ'ונה מושיאשווילי; დ. 21 იანვარი, 1951 — გ. 14 აგვისტო, 2015) — ქართველი ებრაელი კომპოზიტორი და მომღერალი.

ანზორ (ბუჭუნა) მოშიაშვილი დაიბადა 1951 წლის 21 იანვარს ვანში, ტრადიციულ ებრაულ ოჯახში და იქვე ეზიარა მუსიკის სიყვარულს. 1966 წელს, ასევე ქართველი ებრაელის, მიშა თეთროქალაშვილის ხელმძღვანელობით შეიქმნა ვანის სამუსიკო სკოლასთან არსებული ანსამბლი „საჩინო", რომელიც ადგილობრივი შემსრულებლებით დაკომპლექტდა. 1974 წელს ანსამბლის წევრი გახდა ბუჭუნა მოშიაშვილი, ის ანსამბლში 10 წელი მოღვაწეობდა, ეს პერიოდი ანსამბლის ერთგვარი ოქროს ხანა იყო, ჰქონდათ კონცერტები, როგორც საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებში, ასევე საზღვარგარეთ. მათ მიერ შესრულებული სიმღერებიდან აღსანიშნავია „საჩინო" და „ფიროსმანი".

ანსამბლ საჩინოს პარალელურად მუსიკალური დუეტის სახით მოღვაწეობდნენ ბუჭუნა და ასევე საჩინოს მუსიკოსი თამაზ ნემსაძე, დუეტი ასრულებდა, როგორც უკვე ცნობილ ქალაქური ჟანრის სიმღერებს, ასევე ახალ სიმღერებსაც, რომლესაც დუეტისთვის თავად ბუჭუნა და ბორის შხიანი ქმნიდნენ.

90-იანი წლების ბოლოს მომღერალი ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მან მიიღო ასევე ებრაული სახელი აბრაამი. ამავე პერიოდში ისრაელში წავიდა დუეტის მეორე წევრიც, ეთნიკურად ქართველი თამაზ ნემსაძეც და დუეტმა მუსიკალური კარიერა ისრაელში გააგრძელა. 2010-იან წლებში ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის იუმორისტული გადაცემა კომედი შოუს ფარგლებში ჩამოყალიბდა ბუჭუნას და თამაზის შარჟირებული დუეტი ბუთქუნა და თამაზა, მსახიობების ნიკა არაბიძის და ვახო ბიჭიკაშვილის შემადგენლობით, რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობს მაყურებელში.

2015 წლის 14 აგვისტოს ისრაელში, ქალაქ აშდოდში, საკუთარ სახლთან სეირნობისას, ბუჭუნა მოშიაშვილი ტრაგიკულად, თავის არეში მიღებული ტრავმით გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბუჭუნა მოშიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ვანის კულტურის ცენტრში ბუჭუნა მოშიაშვილის ხსოვნის საღამო გაიმართა *Imerlebi.ge*[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ცნობილი ქართველი მომღერალი ბუჭუნა მოშიაშვილი გარდაიცვალა, *ashdod10.co.il*[*მკვდარი ბმული*] (ებრაული)
3. ↑  გარდაიცვალა ცნობილი ხელოვანი ანზორ (ბუჭუნა) მოშიაშვილი, *ქართველ ებრაელთა კონგრესი* (ქართული ენა) (ებრაული) (ინგლისური)
ცნობილი არგენტინელები
**არგენტინელები** — ხალხი, არგენტინის ძირითადი მოსახლეობა. არგენტინაში მრავალეთნიკური საზოგადოებაა, რადგან აქ შერეულია სხვადასხვა ეთნიკური წარსულის ხალხი. 2001 წლის აღწერის მიხედვით, ქვეყანაში 36 260 130 ადამიანი ცხოვრობდა, ამათგან 1 527 320 მლნ (4,2%) იმყოფებოდა საზღვარგარეთ. 

მოსახლეობის 60%-ზე მეტი იტალიური წარმოშობისაა. სულ, თეთრკანიანი მოსახლეობა შეადგენს მთელი მოსახლეობის 86,4%-ს. 3.5 მლნ არაბული წარმოშობისაა, 600 000 (1,5%) ადგილობრივი წარმოშობის ინდიელია, ძირითადად მაპუჩეს, ვიჩისა და ტობას ხალხი.

დიდი რაოდენობით არგენტინელი ცხოვრობს ესპანეთში, აშშ-ში, პარაგვაიში, ჩილესა და ისრაელში. 

* **სახელები:** თვითწოდება — argentinos, ინგლისურად — argentinians.
* **საერთო რაოდენობა:** 36 260 130 (2001)
* **ენა:** ესპანური (ოფიციალური), იტალიური, კეჩუა.
* **მორწმუნეები:** 76,5% კათოლიკეები, 9% პროტესტანტები, 1,2% იეჰოვას მოწმეები, 0,9% მორმონები, 11,3% არარელიგიური

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არგენტინის დემოგრაფია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არგენტინის მოსახლეობა www.Argentina.gov.ar-ზე დაარქივებული 2010-07-15 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  World Statesmen.org: Argentina
2. ↑  INDEC.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-11. ციტირების თარიღი: 2011-01-19.
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის შტანდარტი
**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის შტანდარტი** (აზერ. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ştandartı (bayrağı)) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ოფიციალური დროშა. საპრეზიდენტო შტანდარტი დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2008 წლის 15 სექტემბრის ბრძანებულებით, როგორც პრეზიდენტის ოფიციალური სიმბოლო.

აღწერა
------

აღწერის ბრძანებაში დამტკიცებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის შტანდარტი. ეს არის კვადრატული ორმხრიანი ცალმხრივი ქსოვილი, რომელიც შედგება სამი თანაბრად ფართო ჰორიზონტალური ზოლისაგან. ზოლის ფერები აზერბაიჯანის დროშის ფერებშია: ლურჯი, წითელი და მწვანე. საპრეზიდენტო დროშა შემოსაზღვრულია ოქროსფერი მაქმანით. წითელი ზოლის ორივე მხარეს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ემბლემის გამოსახულებაა. დროშა ერთვის ბოძს, რომელიც მიბმულია წვერზე ნახევარმთვარის სახით და რვაკიდურიანი ვარსკვლავით. სახელურზე აღინიშნება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის გვარი, სახელი, მამის სახელი და მისი არჩევის თარიღი სახელმწიფო მეთაურის პოსტზე. განკარგულების ტექსტში, დროშის ზომა არ არის მითითებული.

გამოყენების წესი
----------------

საპრეზიდენტო შტანდარტის ორიგინალი ინახება პრეზიდენტის სასახლეში. შტანდარტის დუპლიკატები შეიძლება გამოყენებულ და აწეულ იქნას საპრეზიდენტო სასახლისა და საპრეზიდენტო რეზიდენციების შენობებზე; შეიძლება განთავსდეს საპრეზიდენტო სასახლის ან საპრეზიდენტო რეზიდენციების დარბაზებში ან ოთახებში თუ რომელიმე ოფიციალური ღონისძიება იგეგმება პრეზიდენტის მონაწილეობით; შენობებში, სადაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტი სტუმრობს; დარბაზებში ან შენობაში, სადაც ოფიციალური ან სხვა სახის ღონისძიებები ტარდება აზერბაიჯანის პრეზიდენტის მონაწილეობით; პრეზიდენტის სატრანსპორტო საშუალებებზე.

საპრეზიდენტო დროშა ასევე გამოიყენება საზეიმო ცერემონიაზე, ასევე ინაუგურაციის ცერემონიის დროს საზეიმო მარშის თანხლებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის პრეზიდენტი
* აზერბაიჯანის დროშა

სქოლიო
------

1. ↑  Указ о штандарте (флаге) Президента Азербайджанской Республики - **რუსული**
2. ↑  Указ Президента Азербайджанской Республики о штандарте (флаге) Президента Азербайджанской Республики (15 сентября 2008) - PDF - **რუსული**
3. ↑  აზერბაიჯანის პრეზიდენტის შტანდარტის შესახებ დაარქივებული 2018-04-19 საიტზე Wayback Machine.  - **აზერბაიჯანული**
4. ↑  Official inauguration of Ilham Aliyev, who has been elected President of the Republic of Azerbaijan, was held - **ინგლისური**
**ბოლივია-საქართველოს ურთიერთობები** – წარმოადგენს ურთიერთობებს ბოლივიასა და საქართველოს შორის. ბოლივიასთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1998 წლის 20 ნოემბერს.

ბოლივიის რესპუბლიკის ელჩი საქართველოში
--------------------------------------

* გონსალო პრადო 2002 -2004 წლებში რეზიდენციით მოსკოვში;

ვიზიტები და შეხვედრები
----------------------

2010 წლის 23 აპრილს ქალაქ ლა-პასში გაიმართა პოლიტიკური კონსულტაციები საქართველოსა და ბოლივიის საგარეო უწყებებს შორის, მინისტრის მოადგილეების დონეზე. შეხვედრისას განხილულ იქნა საქართველო-ბოლივიას შორის პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობების განვითარების პერსპექტივები. შეხვედრის ფარგლებში ხელი მოეწერა საქართველოსა და ბოლივიის საგარეო უწყებებს შორის პოლიტიკურ და ტექნიკურ საკითხებზე კონსულტაციების ჩატარების თაობაზე ურთიერთგაგების მემორანდუმს.

ვიზიტის ფარგლებში, ბოლივიის მხარის მოწვევით, საქართველოს დელეგაცია დაესწრო ბოლივიის ქალაქ კოჩაბამბაში გამართულ საერთაშორისო კონფერენციას კლიმატური ცვლილებების თაობაზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოლივიის დიპლომატიური მისიები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ბოლივიასთან ურთიერთობის შესახებ დაარქივებული 2010-12-18 საიტზე Wayback Machine.
* ბოლივიის საგარეო საქმეთა სამინისტრო დაარქივებული 2012-04-15 საიტზე Wayback Machine.
**აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკა** — მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის საჩუქარი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისს. მათ საჩუქრად გადასცეს მთელი ინვენტარი და ტექნიკა, მათ შორის: წიგნების თაროები, საკითხავი მაგიდები და კომპიუტერები. აღნიშნული ბიბლიოთეკა დაარსდა 1997 წელს.

ფონდი
-----

აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკის წიგნის ფონდი 6,600 ასლი წიგნია და ბროშურა. აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკის ფონდში არის: 3500 წიგნის ასლი აზერბაიჯანულ ენაზე, ასევე 2200 ეგზემპლარი რუსულ ენაზე. აღნიშნული ბიბლიოთეკის წიგნის ფონდის შევსება ხორციელდება იურიდიული დეპოზიტის ასლებისა და ახალი ლიტერატურის შეძენის გზით.

ბიბლიოთეკაში გამოწერილია 42 პერიოდული გამოცემა და 77 ჟურნალი, რაც მკითხველს ხელმისაწვდომი აქვს. საბიბლიოთეკო ფონდის 80% შედგება იურიდიული ლიტერატურის, საკანონმდებლო აქტების, გამოკითხვის ლიტერატურისგან. გარდა ამისა, ბიბლიოთეკის ფონდი აისახება ლიტერატურაში. წიგნის ფონდის ორგანიზატორები არიან მეცნიერების დარგები.

წიგნის ფონდის ორგანიზატორები არიან მეცნიერების სხვადასხვა დარგის წარმომადგენლები. პარლამენტის ბიბლიოთეკა ეხმარება აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტს და აზერბაიჯანის ეროვნული ასამბლეის აპარატს მუშაობაში.

ბიბლიოთეკა წელიწადში იღებს დაახლოებით 1000-1200 მკითხველს. მნიშვნელოვან მოვლენებთან დაკავშირებით ბიბლიოთეკაში ხშირად ორგანიზებულია წიგნის გამოფენები, წიგნის პრეზენეტაციები, კონფერენციები და სტენდები.

პარლამენტის ბიბლიოთეკა მუდმივად აფართოებს საერთაშორისო ურთიერთობებს. ამრიგად, 2000 წლის მაისში სანქტ-პეტერბურგში დსთ-ს რესპუბლიკების საპარლამენტო ბიბლიოთეკების კონფერენციაზე, მათ ხელი მოაწერეს თხოვნას დსთ-ს საპარლამენტო ასამბლეის ხელმძღვანელობასთან „უზრუნველყონ დსთ-ს ქვეყნების საპარლამენტო ბიბლიოთეკებს შორის ინფორმაციის წიგნების გაცვლა." აღნიშნულ ბიბლიოთეკას აქვს ურთიერთობა არამარტო რეგიონში განთავსებულ ბიბლიოთეკებთან არამედ უცხოეთის ცნობილ ბიბლიოთეკებთანაც.

სწორედ ამ მიზნით შეიქმნა საკოორდინაციო ცენტრი დსთ-ს ქვეყნების საპარლამენტო ბიბლიოთეკებს შორის ოფიციალური დოკუმენტების, წიგნების და სხვა ბეჭდური მასალების გაცვლისთვის. ბიბლიოთეკა გაცვლის ოფიციალურ დოკუმენტებს და ბეჭდურ გამოცემებს რუსეთის ფედერაციის დუმის ბიბლიოთეკასთან, უკრაინის, ბელარუსის, მოლდოვას, ყაზახეთისა და ტაჯიკეთის საპარლამენტო ბიბლიოთეკებთან.

აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკას თავის მხრივ ურთიერთობა აქვს აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკასთან, რომელიც ქვეყანაში ყველაზე დიდ და ერთ-ერთ უდიდესი ბიბლიოთეკასთან ამიერკავკასიაში. აღნშნული ბიბლიოთეკა მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში და დაარსდა 1922 წელს. 

აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკა ინტერნეტთან არის დაკავშირებული. სწორედ ამ მიზნით, სამკითხველო დარბაზში კომპიუტერი ხელმისაწვდომი გახდა მკითხველებისთვის, რაც პოზიტიურ როლს ასრულებს შემოსული მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანის პარლამენტის ბიბლიოთეკა

სქოლიო
------

1. ↑   Milli Məclis, Kitabxana
**აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი** (აზერ. Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı) — საზოგადოებრივი შემოქმედებითი ორგანიზაცია. კავშირი აერთიანებს კინემატოგრაფიის მოღვაწეებს.

ისტორია
-------

1958 წლის იანვარში შეიქმნა აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის საორგანიზაციო ბიურო. შემოქმედებითი ორგანიზაციის თავმჯდომარედ კინორეჟისორი ლატიფ საფაროვი აირჩიეს, მოადგილედ კი კინორეჟისორი ჰუსეინ სეიდზადე.

საორგანიზაციო ბიუროს შექმნისას აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირში 82 ადამიანი შედიოდა.

1960 წლის 10 თებერვალს კინოს სახლი გაიხსნა კავშირთან. მისი აქტივისტები გახდნენ კინორეჟისორები, მწერლები, მხატვრები, კომპოზიტორები, მსახიობები.

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი საბოლოოდ ჩამოყალიბდა 1963 წლის 11 იანვარს რესპუბლიკური კინემატოგრაფიის მუშაკთა I დამფუძნებელ ყრილობაზე.

ამჟამად აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე კინომსახიობი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი რასიმ ბალაევია.

საქმიანობა
----------

დღეს აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი არის დამოუკიდებელი ორგანიზაცია, რომელიც მოქმედებს საკუთარი წესდების საფუძველზე, რაც თავის მხრივ არ ეწინააღმდეგება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციასა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონს „არასამთავრობო ორგანიზაციების შესახებ" სამართლებრივი და სხვა უფლებებით. 

კავშირის მთავარი მიზანია ეროვნული კინოს, როგორც ეროვნული კულტურისა და მსოფლიო კინოს განუყოფელი ნაწილის განვითარება. 

ორგანიზაცია ამყარებს უშუალო შემოქმედებით და საქმიან კონტაქტებს სხვა ქვეყნების კინემატოგრაფიულ ორგანიზაციებთან, წარმოადგენს მისი წევრების ინტერესებს საზღვარგარეთ, იცავს მათ პროფესიულ, სამოქალაქო და სოციალურ უფლებებს. 

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი თანმიმდევრულად და მიზანმიმართულად თანამშრომლობს სხვა შემოქმედებით და საზოგადოებრივ ორგანიზაციებთან, რესპუბლიკის სახელმწიფო ორგანოებთან აზერბაიჯანული კინემატოგრაფიის განვითარების ტენდენციების ანალიზისა და შეჯამების მიზნით ეროვნული და მსოფლიო კულტურის კონტექსტში, ეროვნული კულტურის განვითარების კონცეფციების შემუშავებაში. 

კავშირი მოქმედებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთელ ტერიტორიაზე. 

აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირი არის დსთ-სა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების კინემატოგრაფისტთა გაერთიანებების კონფედერაციის წევრი.

კავშირის მიერ დაარსებულია ბაქოს კინოს სკოლა, რომელიც პროფესიული განათლების მიღების შანსს ათეულობით ახალგაზრდას აძლევს.

ორგანიზაციის მიერ დაწესებულია კინოს ეროვნული დღის ყოველწლიური ჯილდო.

კავშირის შემოქმედებითი სახლი ქალაქ შაქიში ფუნქციონირებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* - **აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის ოფიციალური ვებ-გვერდი**

სქოლიო
------

1. ↑  Энциклопедия / "Неизвестные" бакинцы
2. ↑  Rasim Balayev Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri seçilib
**აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირი** (აზერ. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı) — შემოქმედებითი საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მოქმედ პროფესიონალ მხატვართა და ხელოვნებათმცოდნეთა — შემოქმედებით მუშაკთა ნებაყოფილობითი გაერთიანება.

ისტორია
-------

1920 წლიდან, რესპუბლიკაში დაიწყო ორგანიზაციული მოწყობა ხელოვნების სფეროში, რომელიც 1932 წელს აზერბაიჯანის საბჭოთა მხატვართა კავშირის შექმნით დასრულდა. 2006 წელს აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირმა თავისი დაარსების 65-წლისთავი აღნიშნა. იუბილესთან დაკავშირებით მოეწყო ექსპოზიციის გახსნა, მიძღვნილი გამომსახველობითი ხელოვნების განვითარებისადმი რესპუბლიკაში ბოლო ათწლეულების განმავლობაში.

აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის შენობა ბაქოში საქმიანობა
--------------------------------------------------------

ორგანიზებას უკეთებს რესპუბლიკურ გამოფენებს, კონკურსებს, უცხოელ მხატვართა გამოფენებს აზერბაიჯანში, მართავს პროგანდისტული და ესთეტიკური აღზრდის საქმიანობას. მხატვართა კავშირის კურაციის ქვეშ მოქმედებს ახალგაზრდა მხატვართა და ხელოვნებათმცოდნეთა გაერთიანება. საექსპლუატაციოდ ჩააბარა მხატვართა სახლი გათვლილი 130 სახელოსნოსთვის. თავისში ითვლის კავშირის დაახლოებით 800 წევრს. ყოველწლიურად ორგანიზებას უკეთებს გამოფენებს მიძღვნილს გაზაფხულისადმი, «ნოვრუზის»-დმი, რესპუბლიკის დღისადმი, «28 მაისისადმი», ახალგაზრდა მხატვართა ნაწარმოებების ჩვენებისადმი, და ასევე ნორჩი მხატვრების გამოვლინებისადმი, რომელიც ბავშვთა დაცვის საერთაშორისო დღესთან არის დაკავშირებული.

ყოველწლიურად მონაწილეობას ღებულობს «არტ - სალონებში», მხატვართა კავშირების მიერ ჩატარებულ საერთაშორისო კონფერენციებზე.

პრემიის დაწესება
----------------

აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის მიერ დაწესებულია სპარსელი მხატვრის — XVI ს. მინიატურისტის სოლტან მუჰამედის სახელობის პრემია, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ ენიჭებათ მხატვრებსა და ხელოვნებათმცოდნეებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Союз художников Азербайджана.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-20. ციტირების თარიღი: 2010-01-24.
**არასოციალისტურ პარტიათა გამაერთიანებელი კონფერენცია** — კონფერენცია გაიმართა თბილისში 1921 წლის 23-27 იანვარს, დაესწრო 220 დელეგატი, მათგან 150 ეროვნულ-დემოკრატი იყო, 50 ეროვნულ პარტიას წარმოადგენდა, 15 რადიკალ-დემოკრატიულს, ხოლო 5 უპარტიოთა კავშირს. კონფერენცია პარტიის უხუცეს წევრმა ვასილ წერეთელმა გახსნა. პრეზიდიუმში აირჩიეს: სპირიდონ კედია, გრიგოლ ვეშაპელი, ალექსანდრე ასათიანი, კოტე აფხაზი და სანდრო შანშიაშვილი, რომელიც მორიგეობით თავჯდომარობდნენ სხდომებს. კონფერენციამ ერთხმად მიიღო რეზოლუცია. რომელთაც დადასტურა არასოციალისტურ პარტიათა პაქტი. ახლად გაერთიანებულ პოლიტიკურ ორგანიზაციას ეწოდა „საქართველოს დემოკრატიული პარტია". კონფერეციამ აირჩია დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტი 36 წევრის შემადგენლობით. 

კონფერენციამ მიიღო პარტიის ახალი პროგრამაც პროგრამა 6 მცირე განაყოფილებისაგან შედგება და შეიცავს 36 მუხლს. პროგრამის თანახმად, „საქართველო არის სუვერენულისახელმწიფო - დემოკრატიული რესპუბლიკა. უმაღლესი ძალაუფლება რესპუბლიკაში ეკუთვნის სრულიად საქქართველოს ხალხს". პროგრამა მოითხოვდა სასამართლოს ადმინისტრაციისაგან დამოუკიდებლობას, ყოველგვარი უფლებრივიდავის დავის სასამარეთლო წესით გადაწყვეტას და მოხელეების და თვით მთავრობის უკანონო მოქმედებათა გასაჩივრების შესაძლებლობას. რესპუბლიკას უმამულო და მცირემამულიანი მოქალაქენი სახაზინო მიწის ფონდიდან უნდა დაეკმაყოფილებინა. მიწის ნაკვეთები გლეხობას შეღავათიანი ფასით სრულ საკუთრებაში უნდა გდასცემოდათ. ვაჭრობისა და მრეწველობის განვითრებაში უპირატესობა თავისუფალი პიროვნების კერძო ინიციატივას ენიჭებოდა, სახელმწიფოს კი თავისი ქვეყნოს აღებმიცემობა და მეწარმეობა უცხო კონკურენციისაგან უნდა დაეცვა და სხვ. 

მემარჯვენე ძალათა კონსოლიდაცია სოციალისტურმა პარტიებმა კრიტიკულად აღიქვეს. მათი გამაერთიანებელი კონფერენცია მმართველი უმრავლესობის ოფიციოზმა, გაზეთმა „ერთობამ" რეაქციულ ძალთა თავმოყრად შაფასა. ასეთივე იყო ქართველ სოციალისტურ-რევულუციონერთა დამოკიდებულებაც, რომლებმაც მომხდარ ფაქტს „ბურჟუზიულ-რეაქციონურიელემენტების ძალის მოკრება". „ფეოდალური კონტრრევოლუციისრაზმების გაერთიანება" უწოდეს. მემარჯვენე ძალების კონსოლიდაციას მოწონებით არც ფედერალისტები შეხვედრიან. პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი სამსონ ფირცხალავა მიიჩნევდა,რომ ბურჟუაზიული პარტიების არსებობამ დრო მოჭამდა და მათი მოღვაწეობა დღევანდელ სინამდვილეს აღარ შესაბამება. მისი სიტყვით, ქართული ბურჟუაზიული პარტიების „შეიარღებამ და ფაცი-ფუცმა ქართველი ხალხის საჭის ხელში ასაღებად" მეტად დააგვიანა და იგი მხოლოდ „პათეტიკურ ახმაურებას" წარმოადგენდა. თვით გაერთიანებული პარტიის მესვეურები მემარჯვენე სპექტრის შეკავშირებას ოპტიმისტურად უცქერდნენ და მომავალ საპარლამენტო არჩევნებში წარმატების იმედიც ჰქონდათ. არასოციალისტური პარტიების ერთ პოლიტიკურ ორგანიზაციაში გაერთიანება პროგრესული მოვლენა იყო. ამით საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ სისტემის დახვეწისა და სრულყოფის გზაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადაიდგა. ქვეყნის მშვიდობიანი განვითარების პირობებში დაწყებულ პროცესს შეიძლებოდა ხელი შეეწყო დამოუკიდებლობის შემდგომი განმტკიცებისა და დემოკრატიული სახელმწიფოებრივი აღმშენებლობისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე ო.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 32-33.
**არას ბულუთ ინემლი** (დ. 25 აგვისტო, 1990) — თურქი მსახიობი.

დაიბადა სტამბოლში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მიიღო განათლება სტამბოლის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც 5 წლის სწავლის შემდეგ მიიღო ავიაციის ფაკულტეტის დიპლომი.

დაიბადა ოჯახში, სადაც პატივს სცემენ თანამედროვე და კლასიკურ ხელოვნებას. მისი ძმა თურქეთში ცნობილი მწერალია და არა ერთი ფილმის სცენარისტია. ხოლო და არის ცნობილი ვოკალისტი. არასის მშობლები წარმოშობით არიან კავკასიიდან. [*წყარო არ არის მითითებული 327 დღე*]

მსახიობი ცნობილია სერიალებით „დაკარგული დრო", რომელშიც ასრულებს მეთე აქარსუს როლს და „დიდებული საუკუნე", სადაც ასრულებს უფლისწული ბაიაზიდის როლს.

| ფილმის/სერიალის სახელი | წელი | როლი |  |
| --- | --- | --- | --- |
| დაკარგული დრო | 2010–13 | მეთე აქარსუ | ტელესერიალი |
| *მაჰმუთი და მერიემი* | 2013 | მაჰმუთი | ფილმი |
| დიდებული საუკუნე | 2013–14 | შეჰზადე ბაიაზიდი | ტელესერიალი |
| *ჩვენ კარგად ვართ?* | 2013 | იჰსანი | ფილმი |
| მარალი ჩემი ლამაზი ისტორია | 2015 | სარფი | ტელესერიალი |
| შიგნით | 2016–17 | უმუთ ილმაზი/მერთ ქარადაღი | ტელესერიალი |
| ორმო | 2017– | იამაჩ ქოჩოვალი | ტელესერიალი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არას ბულუთ ინემლი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Twitter-ზე
**არაქალკედონური მართლმადიდებელი ეკლესიები** — ქრისტიანული ეკლესიები, რომლებიც აღიარებენ მონოფიზიტობას. ამ ეკლესიებმა არ აღიარეს 451 წლის ქალკედონის საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებები. ამ ეკლესიებში მოიაზრებიან ასევე ნესტორიანელებიც, რომლებმაც არ აღიარეს 431 წლის ეფესოს საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებები. მონოფიზიტებმა და ნესტორიანელებმა შექმნეს საკუთარი ეკლესიები.

ეკლესიათა ერთიანობის, ანუ პენტარქიის დროს თანდათან ჩნდებოდა საერთო რწმენისგან განსხვავებული წარმოდგენები. ამის გამო იქმნებოდა სხვადასხვა ეკლესიების წარმომადგენელთა კომისიები, რათა ამ რწმენა-თეორიების ბუნება დაზუსტებულიყო. თუ ისინი უპირისპირდებოდნენ ქრისტიანობის მთავარ ღერძს, ცხადდებოდნენ ერესად ანუ მწვალებლობად. ეს ნიშნავდა მათი მიმდევრების ეკლესიიდან გარიცხვას. გარიცხულები საკუთარ ეკლესიას აარსებდნენ. 433 წელს ბიზანტიის იმპერიაში ჩაისახა მონოფიზიტობა. ამ მიმდინარეობის მამამთავარი იყო კონსტანტინოპოლი ერთ-ერთი მონასტრის არქიმანდრიტი ევტიქი. 451 წელს ქალკედონის საეკლესიო კრება ზე დაგმეს მონოფიზიტობა, მის მიმდევრებს კი დევნა დაუწყეს, როგორც ერეტიკოსებს. დავა დასრულდა განკვეთილების მიერ დამოიკიდებელი ეკლესიების დაარსებით.

არაქალკედონური ეკლესიებია:

* სომხური სამოციქულო ეკლესია
* კოპტური მართლმადიდებელი ეკლესია, ნუბიის და ეთიოპიის ეკლესიების ჩათვლით
* სირიის მართლმადიდებელი (იაკობიტური) ეკლესია, რომელიც მალაბარის სირიულ ეკლესიასაც მოიცავს
* აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მონოფიზიტობა
* ქალკედონის საეკლესიო კრება

ლიტერატურა
----------

* „რელიგიები საქართველოში", თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 186-187, ISBN 978-9941-0-0902-0.


პროტესტანტიზმი
რესტავრაციონიზმი
ბაპტიზმი
კალვინიზმი
ანგლიკანობა
ლუთერანობა
*რომის კათოლიკური ეკლესია*
*აღმოსავლეთის კათოლიკური ეკლესიები*
მართლმადიდებლობა
არაქალკედონური ეკლესიები
ასურეთის ეკლესია
პროტესტანტული რეფორმაცია
*(XVI საუკუნე)*
დიდი სქიზმა
*(XI საუკუნე)*
ეფესოს კრება 431
ქალკედონის კრება 451
ადრეული ქრისტიანობა
უნია
| Metropolitana di Genova |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა |  იტალია |
| ქალაქი | გენუა |
| გახსნის თარიღი | 1990 წ. |
| ხაზის სიგრძე | 7,1 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 8 |
| ხაზთა რაოდენობა | 1 |
| მგზავრები დღეში | n/a |
| მგზავრები წელიწადში | n/a |
| ხაზების სქემა |
|  |

**გენუის მეტროპოლიტენი** (იტალ. Metropolitana di Genova) — გენუის მსუბუქი მეტრო შემდგარი 1 ხაზისგან, რომელიც აკავშირებს გენუის ცენტრს რივაროლოსთან და ქალაქის ცენტრის ჩრ.-დას. ნაწილს. დღესდღეობით ემსახურება კომპანია Azienda Mobilità e Trasporti, რომელიც უზრვენლყოფს სრულიად საქალაქო ტრანსპორტს გენუაში.

ხაზების საერთო სიგრძეა 7,1 კმ.. მეტრო გაიხსნა 1990 წ.-ს ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის.

ხაზები
------

გენუის მეტროპოლიტენი
ამჟამად მოქმედი სადგურები:

* **Brin-Certosa**
* **Dinegro**
* **Principe**
* **Darsena**
* **San Giorgio-Caricamento**
* **Sant’Agostino-Sarzano**
* **De Ferrari**
* **Brignole**

ახალი სადგურები
---------------

დღესდღეობით დაგეგმარების პროცესშია 2 სადგური Corvetto-Acquasola და Brignole. სამუშაოების დასრულება მოსალოდნელია 2011 წლისთვის. ბოლო სადგური უნდა გახდეს Brignol. ამასთან, იგეგმება ხაზის გაფართოება სადგურ Brin-დან Val Polcevera-მდე და ორი კვანძის გაყვანა Brignole-დან San Martino-ს საავადმყოფომდე და სტადიონ Luigi Ferraris-ამდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია
**აპოფთეგმები** (ბერძ. ἀπόφθεγμα — სხარტი, ღრმააზროვანი გამონათქვამი) — ფილოსოფოსთა და გამოჩენილ ადამიანთა გამონათქვამების, აგრეთვე მათი ცხოვრების ამსახველი ამბებისა და თქმულებების ძველი კრებულები, რომელთა მიზანი იყო მკითხველთა ზნეობრივი დარიგება და განსწავლა. აპოფთეგმებს საფუძველი ჩაეყარა ანტიკურ საბერძნეთში და ფართოდ გავრცელდა როგორც ძველ სამყაროში, ისე შუა საუკუენეებში. 

საქართველოში ჯერ კიდევ X საუკუნეში ითარგმნა საკეტურ-მისტიკური ხასიათის აფორიზმები და სენტენციები, იოანე ოქროპირის "ფუტკარი" (თარგმანი სტეფანე ათონელისა), ნილის სინელის "ღნომანი სწავლათანი სარგებელად სულისა" და "ღნომანი განმაყენებელნი განხრწნადთაგან და შემაერთებელნი უხრწნელთა თანა". აღორძინების ხანის ქართული ლიტერატურის მოღვაწენი თარგმნიდნენ აღმოსავლეთისა და საბერძნეთის ფილოსოფოსთა, მეფეთა და ცნობილ პირთა აპოფთეგმურ კრებულებს (სპარსული "ყაბუსნამეს" ქართული პროზაული და ლექსითი ვერსიები და სხვა). XVIII საუკუნეში აპოფთეგმები ითარგმნა რუსულიდან, მათ შორის ყველაზე სრულია "აპოფთეგმატა", რომელიც ერასტი თურქისტანიშვილს გადმოუღია, რუსული დედანი კი, თავის მხრივ, ბენიაშ ბუდნის (XVII ს.) პოლონური კრებულიდან არის თარგმნილი. ეს კრებული ოთხი სხვადასხვა რედაქციით გაულექსავს ვახტანგ VI-ს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 516.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***აპოფთეგმები***
**გენო წულაია** (დ. 17 იანვარი, 1930, სოხუმი, საქართველოს სსრ — გ. 18 სექტემბერი, 2000)— ქართველი რეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). საკავშირო კინოფესტივალის ლაურეატი (1985).

ბიოგრაფია
---------

გენო წულაია დაიბადა 1930 წლის 17 იანვარს სოხუმში. 1948 წელს დაამთავრა სოხუმის მუსიკალური სასწავლებელი. 1948-1950 წლებში სწავლობდა ოდესის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1957 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (მიხეილ ჭიაურელისა და იური გენიკას სახელოსნო). 1957 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის" რეჟისორია. 1981 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი. ფილმებს იღებდა მეუღლესთან, კინორეჟისორ ნელი ნენოვასთან ერთად. 1993 წლიდან ცხოვრობდა ბულგარეთში.

ფილმოგრაფია
-----------

### მსახიობი

* 1983 — ყვითელი ჩიტი
* 1988 — ოპერაცია „ვუნდერლანდი"

### დამდგმელი რეჟისორი

* 1959 — წარსული ზაფხული
* 1963 — ცეროდენა რაინდები
* 1965 — დრო იწურება განთიადისას
* 1971 — რერო მასპინძლობს
* 1973 — მოვდივართ და მოვიმღერით
* 1977 — პეპელა
* 1979 — ქორწინება იმერულად
* 1981 — ყოჩაღად, პაპებო!
* 1984 — ჩიორა
* 1988 — მეტიჩარა

### სცენარის ავტორი

* დრო იწურება განთიადისას
* მოვდივართ და მოვიმღერით
* რერო მასპინძლობს
* ქორწინება იმერულად
* ყოჩაღად, პაპებო!

### კომპოზიტორი

* პეპელა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გენო წულაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გენო წულაია — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* გენო წულაია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**განჯა-ყარაბაღული კულტურა** — გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანის არქეოლოგიური კულტურა აზერბაიჯანის დასავლეთ რაიონებში, ცნობილია *ხოჯალი-ქედიბეკური (გადაბეიური)* კულტურის სახელწოდებითაც. მისი შესწავლა დაიწყო XIX საუკუნის 90-იან წლებიდან. ძეგლები 3 ჯგუფად იყოფა: *ყარაბაღის* (მთიანეთი და მთისპირა ადგილები), *ქედაბეკის (გადაბეის)* (მცირე კავკასიონის ჩრდილოეთი ნაწილი და მთისპირა ზოლი) და *კიროვაბად-ხანლარისა* (მტკვრის მარჯვენა ნაპირის დაბლობი). ეს ძეგლებია: დიდი და მცირე მიწაყრილიანი, ქვაყრილიანი გორასამარხები, ე. წ. ქვაყუთები და ორმოსამარხები, გამაგრებული (მთისპირას) და ღია ნამოსახლარები (მთისპირას და დაბლობში), ლითონსამსხმელო (ლენინქენდთან) და კაჟის ნაკეთობათა (ქილიქ-დაღზე) სახელოსნოები. ყარაბაღ-ქედაბეკის (გადაბეის) ჯგუფებს განეკუთვნება ციკლოპური სიმაგრეები. მიცვალებულებს უმეტესად ხელფეხმოკეცილს, იშვიათად - გაშოტილს ან მჯდომარეს მარხავდნენ. გვხვდება კრემაციაც, დანაწევრებული სახით დაკრძალვა და სხვა.

ამ კულტურაში გამოიყოფა 3 ეტაპი: 

* *ადრინდელი* - ძვ. წ. XIII-XI საუკუნეები (დამახასიათებელია წვერკაუჭებული დანები, შედგენილტარიანი სატევრები, ლურსმნისებრი საკინძები და სხვა. კიროვაბად-ხანლარის ჯგუფში - ფართოპირიანი დანები, მასრიანი შუბისპირები, საფეთქლე რგოლები, სფერულტარიანი ჭურჭელი, ხელადები, ინკრუსტირებული გეომეტრიული სახეებით შემკული ჯამები და სხვა);
* *განვითარებული* - ძვ. წ. XI-IX საუკუნეები (დამახასიათებელის ბრინჯაოს ბრტყელი და ჩუგლუგის ტიპის ცულები, „წინააზიური" ტიპის სატევრები, მახვილები, მასრიანი ფოთლისებური შუბისპირები, ორთითბი, ღეროიანი ისპირისპირები, ოთხნაწილადი ლაგმები, გრავირებული სარტყლები; ორნამენტებირებული და მოხატული შავი და მონაცისფრო თიხის ჭურჭელი);
* *გვიანდელი* — ძვ. წ. IX-VII საუკუნეები (დამახასიათებელია რკინის მასრიანი და ყუნწიანი ვიწრო შუბისპირები, სატევრები, დანები, ბრინჯაოს ორნაწილედი ლაგმები; მონაცრისფრო თიხის ჭურჭელი, იშვიათად - ინკრუსტირებული; შემორჩენილია ადრინდელი ტიპის ბრინჯაოს სატევრები, შუბისპირები, ისრისპირები, ლაგმები, სამკაული).

განჯა-ყარაბაღული კულტურის მატარებელი ტომები დაკავშირებული ყოფილან ადგილობრივ ქედაბეკისა (გადაბეისა) და ყარაბაღოის სპილენძის საბადოებსა და მთის საძოვრებთან; მათ ურთიერთობა ჰქონდათ მეზობელ საწარმოო რაინებთანაც. აშკარაა ყარაბაღის ძეგლების, განსაკუთრებით ხოჯალისა და არჩაძორის მდიდრული სამაროვნების, მჭიდრო კონტაქტი ძველ აღმოსავლეთთან. როგორც ჩანს, მესაქონლეობის აღმავლობასთან ერთად ამ ტომებში დამკვიდრდა პატრიარქატი, გაღრმავდა ქონებრივი უთანასწორობა, სიმდიდრით გამოირჩევა პატრიარქთა, საგვარეულო და სატომო არისტოკრატიის სამარხები - დიდი გორასამარხები, რომლებშიც აღმოჩენილია მრგვალი ოქროს ნივთი. შეწირული მონის, მსახურის და შეიარაღებული რაზმელის ჩონჩხები (ახმახის, ადამიანის გორასამარხები). ამ პერიოდის სამაროვნები მოწმობენ ცალკეულ ტომთა ქონებრივ გამორჩეულობასაც. ამ სოციალურ-ეკონომიკური ძვრებით გამოწვეული საომარი სიტუაციით აიხსნება ციკლოპური ციხესიმაგრეებისა და გამაგრებული ნამოსახლარების გამოჩენა ცენტრალურ ამიერკავკასიაში.

ლიტერატურა
----------

* *ფიცხელაური კ.* აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV-VII სს.), თ. 1973;
* *გოგაძე ე.* ქსე, ტ. 2, გვ. 691, თბ. 1977
**ბრანიმირი** (ხორ. Branimir; გ. 892) — ხორვატიის თავადი (879-892 წწ.). დომაგოევიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. დამოუკიდებელი ხორვატიის სამთავროს პირველი მთავარი. სრულიად დამოუკიდებელი იყო ფრანკებისაგან და ბიზანტიისაგან. რომის პაპ იოანე VIII-საგან მიიღო ხორვატიის მთავრის (Dux Chroatorum) ტიტული. 

რიგი ისტორიკოსების ცნობით იგი არ მიეკუთვნებოდა ტრპიმიროვიჩების დინასტიას დაიყო თავად დომაგოის შთამომავალი. ასევე ნაწილი ისტორიკოსებისა თვლის, რომ მის მეუღლეს ერქვა მარუშა (მარია). 

ბრანიმირი ტახტზე ავიდა რომის პაპთან მოკავშირეებისა და ბიზანტიის მოწინააღმდეგეების მხარდაჭერით. 879 წელს ბრანიმირის წინამორბედი, თავადი ზდესლავი, მისმა მომხრეებმა მოკლეს კნინთან ახლოს. მალევე რომის პაპისაგან მიიღო ხორვატიის თავადის ტიტული, რაც, ფაქტობრივად, ნიშნავდა სამთავროს დამოუკიდებლობის აღიარებას. ბრანიმირის რეზიდენცია იყო ქალაქი ნინი. 

ბრანიმირი გარდაიცვალა 892 წელს, მისი მემკვიდრე გახდა ტრპიმირ I-ის შვილი მუნციმირი.

ლიტერატურა
----------

* Klaić, Vjekoslav (1985). *Povijest Hrvata: Knjiga Prva, Druga, Treća, Četvrta i Peta* (Croatian). Zagreb:  Nakladni zavod Matice hrvatske. ISBN 978-86-401-0051-9.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დომაგოევიჩების დინასტია |
| --- |
|  |
| 
* დომაგოი (864-876)
* ილიაკო (876-878)
* ბრანიმირი (879-892)
 |

 |
**ამირსპასალარი** (არაბ.-სპარს. ამირ — უფროსი, სპარს. სეფაჰსალარ — სარდალი) — გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს ვეზირი, მთავარსარდალი. განაგებდა მუდმივ ჯარს, მეფის მონა-სპას, სახასო მამულებიდან და საფეოდალოებიდან გამოწვეულ ლაშქარს და სხვა ქვეყნებში დაქირავებულ რაზმებს. ომის დროს ჯარის უშუალო ხელმძღვანელი იყო მეფის შემდეგ, ებარა სახელმწიფო დროშა და წინ მიუძღოდა ლაშქარს. სავაზიროს სხდომაზე სამხედრო საქმეთა განხილვისასაც მეფის შემდეგ პირველი სიტყვა მას ეკუთვნოდა. მეფედ კურთხევისას მას უნდა შემოერტყა მეფისთვის ხმალი. 
ამირსპასალარი ვეზირთა პირველ სამეულში შედიოდა ათაბაგსა და მანდატურთუხუცესთან ერთად. ზოგჯერ კი შეიძლებოდა ათაბაგის ან მანდატურთუხუცესის თანამდებობაც სჭეროდა. ჰყავდა პირადი მხლებელი. ამირსპასალარი პირველად გიორგი III-ის დროს წყაროებში იხსენიება (მანამდე ცნობილი იყო სპასალარი, რომელიც ადგილობრივი სამხედრო საქმეებს განაგებდა), მაგრამ ამ თანამდებობის არსებობა სავარაუდოა უკვე იმ დროიდან, როდესაც დავით აღმაშენებელმა სახელმწიფო წესწყობილებაში რეფორმები განახორციელა და მუდმივი ჯარი შექმნა. ამირსპასალარის სახელწოდების შემოღებამდე მთავარსარდალს სპასპეტი ეწოდებოდა, შემდეგ კი სპასპეტი აღნიშნავდა საერთოდ მხედართმთავარს. ამირსპასალარის უწყებაში შედიოდნენ ამილახორი, ზარდახნისუხუცესი და მათდამი დაქვემდებარებული მოხელეები. საქართველოს პოლიტიკური დაშლა-დანაწილების შედეგად ამირსპასალარის თანამდებობა მოისპო.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 399.