recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
სტეინვეი ენდ სანს, ფორტეპიანო
**„სტეინვეი ენდ სანს"** (Steinway & Sons) — გერმანულ-ამერიკული მსოფლიოში აღიარებული როიალების მწარმოებლი კომპანია. დაარსდა 1853 წელს მანჰეტენში, გერმანელი ფორტეპიანოს მშენებლის ჰაინრიხ ენგელჰარდ შტაინვეგის მიერ (მოგვიანებით ცნობილი როგორც ჰენრი ე. სტეინვეი). კომპანია ცნობილია მაღალი ხარისხის ფორტეპიანოების დამზადებით და გამოგონებებით ფორტეპიანოს განვითარების სფეროში. „სტეინვეი ენდ სანს"-ის ფორტეპიანოებს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო.

1855 წლიდან 1862 წლამდე „სტეინვეის" როიალებმა მიიღო 35 ოქროს მედალი, მათ შორის სამი მედალი 1867 წლის საერთაშორისო გამოფენაზე პარიზში. კომპანიის ევროპული ნაწილი ფლობს დედოფალ ელისაბედ II- სამეფო ორდენს. 1996 წელს ჟურნალ The Music Trades-ის მიერ „სტეინვეი ენდ სანს" დასახელდა წლის კომპანიად.
„სტეინვეი" ფორტეპიანოებს ასევე ყიდის ორი სხვა ბრენდის სახელით — Boston და Essex, რომლებიც იყიდება უფრო დაბალ ფასებში.

როიალის კლავიშები (სტეინვეი ენდ სანს)
2015 წელს სტეინვეიმ წარმოადგინა ახალი ტექნოლოგიური ტიპი ფორტეპიანოს ციფრული სერიის შემოღებით, სახელწოდებით Spirio. ეს ტექნოლოგია 2007 წელს შეიქმნა უეინ შტანკეს, ავსტრიელი ინჟინრის მიერ, რომელიც ადრე ამზადებდა ციფრული ფორტეპიანოს სისტემებს სხვა კომპანიებისთვის, როგორიცაა Yamaha და Bösendorfer. სტეინვეის ფორტეპიანოებს ყიდის მსოფლიოს 200-მდე ავტორიზებული დილერის ქსელი, რომლებიც 300-მდე შოურუმს წარადგენს.

სტეინვეი ენდ სანს-ის ფორტეპიანოს მარკეტინგი დაყოფილია გაყიდვების ორ ზონად: ნიუ იორკის (the Queens) ქარხანა, რომელიც ამარაგებს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას, და ჰამბურგიის ქარხანა, რომელიც ამარაგებს დანარჩენ მსოფლიოს.
ნაწილები ორივე ქარხნისთვის ერთი და იგივე ადგილიდან მოდის: კორპუსის კედლისათვის გამოიყენება კანადური ნეკერჩხალი, ხოლო დეკა დამზადებულია ალასკური სიტკის ნაძვისგან (*Picea sitchensis*). მსოფლიოს საკონცერტო დარბაზების უმრავლესობა იყენებს მინიმუმ ერთ სტეინვეის როიალს, და ზოგიერთს (მაგალითად, კარნეგი ჰოლში) აქვს მოდელი D-274 როგორც ჰამბურგის ქარხნიდან, ისე ქვინსის ქარხნიდან, რათა დააკმაყოფილოს კრიტერიუმების ფართო სპექტრი.

მას შემდეგ, რაც 1999 წელს კლივლენდის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსმა აირჩია მხოლოდ სტეინვეი ენდ სანს-ის ფორტეპიანოების გამოყენება, იმავე გზას მიჰყვნენ ისეთი საერთაშორისო კონკურსები, როგორებიცაა ვან კლიბერნის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი ფორტ-უორტში (ტეხასი), ჯინა ბახაუერის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი სოლტ-ლეიკ-სიტიში (იუტა), იოჰან სებასტიან ბახის საერთაშორისო კონკურსი ლაიფციგში (გერმანია), დედოფალ ელისაბედის კონკურსი ბრიუსელში (ბელგია), ფერუჩიო ბუზონის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსი ბოლცანოში (იტალია) და Long-Thibaud-Crespin-ის კონკურსი პარიზში.

სქოლიო
------

1. ↑  Singer, Aaron (1986). *Labor management relations at Steinway & Sons, 1853–1896*.  Garland,   გვ. 14. ISBN 978-0-8240-8371-7.
**ნასერ ალ-დინ შაჰ ყაჯარი** (სპარს. ناصرالدین شاه قاجار; დ. 16 ივლისი, 1831 — გ. 1 მაისი, 1896) — ირანის შაჰი 1848-1896 წლებში. ყაჯარების მეოთხე წარმომადგენელი. მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის ვაჟი.

ნასერ ალ-დინ შაჰი დაიბადა 1831 წლის 16 ივლისს, თავრიზში. ფათალი-შაჰის მემკვიდრის, მუჰამედ-შაჰ ყაჯარისა და მელექ იაჰან ხანუმის ოჯახში.

ირანის ტახტზე ავიდა 1848 წელს, მამამისის, მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის გარდაცვალების შემდეგ.

ნასერ ალ-დინ შაჰი იყო ირანის ერთადერთი თანამედროვე მონარქი, რომელსაც ჰქონდა ვიზიტი ევროპაში. 1873 წელს და 1878 წელს. და როგორც ცნობილია, იგი აღფრთოვანებული დარჩა იქ ნანახი ტექნოლოგიით. ის გახდა ერთადერთი სპარსი მონარქი, რომელმაც მიიღო გაერთიანებული სამეფოს უდიდესი — ჩივალრის ორდერი. იგი ძალიან მოხიბლა ფოტოგრაფიამ. თავდაპირვილად, თავისთვის გადააღებინა ასზე მეტი სურათი.

ნასერ ალ-დინ შაჰის მმართველობის პერიოდში გატარებულ რეფორმათა უმრავლესობა ამირ ქაბირის პრემიერ-მინისტრობის პერიოდში გატარდა. იგი იყო ძალიან ეფექტიანი. მან დაიმორჩილა სასულიერო პირები და საერო ძალაუფლება. გააცნო მათ სატელეგრაფო და საფოსტო მომსახურება. მისი მმართველობის პერიოდში გაიხსნა პირველი სკოლა და დაიბეჭდა პირველი გაზეთი. ამირმა მოახერხა აჯანყებულების დამარცხება ირანის სხვადასხვა პროვინციებში, ააშენა რამდენიმე ქარხანა. თუმცა 1852 წელს შაჰის ბრძანებით ამირ ქაბირი ჯერ გადაასახლეს, შემდეგ კი სიკვდილით დასაჯეს. 

1872 წელს, ნასერ ალ-დინ შაჰის ბრძანებით, დაიწყო რკინიგზის მშენებლობა მთელ ირანში. ხოლო 1890 წელს, შაჰი იძულებული გახდა, რომ დაეშვა თამბაქოს ყიდვა-გაყიდვა ირანში.

ნასერ ალ-დინ შაჰს 1896 წლის 1 მაისს, თეირანში, შაჰ-აბდოლ-აზიმის მეჩეთის მოლოვცის დროს თავდასხმა მოუწყვეს. ის რევოლვერით მოკლა ქურთმა რევოლუციონერმა, მირზა რეზა ქერმანელმა.

შაჰს ჰყავდა 11 ვაჟი და 10 ქალიშვილი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ირანის ტახტზე ავიდა მისი რიგით მე-6 ვაჟი - მოზაფერ ად-დინ მირზა (მომავალში, მოზაფარ ალ-დინ შაჰი).

შვილები
-------

* შაჰზადე სულთან მაჰმუდ მირზა (1847–1849)
* შაჰზადე სულთან მასუდ-მირზა (1847–1918)
* შაჰზადე სულთან მოინ ედ-დინ მირზა (1849–1856)
* შაჰზადე მუჰამედ ქასიმ მირა (1850–1858)
* შაჰზადე სულთან ჰუსეინ მირზა (1852–1868)
* შაჰზადე მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1853–1907)
* შაჰზადე ქამრან-მირზა ყაჯარი (1856–1927)
* შაჰზადე ნუსრეთ ედ-დინ მირზა (1882–1954)
* შაჰზადე მუჰამედ რეზა მირზა (1883–1951)
* შაჰზადე ჰუსეინ ალი-მირზა (1890–1952)
* შაჰზადე სულთან აჰმად-მირზა (1891–1939)
* ფაჰრულმულქ ხანუმი (დაიბადა 1848)
* იფთიჰარედდინ ხანუმი (დაიბადა 1849)
* ისმეთედდინ ხანუმი (1855–1906)
* ზიაუსსულთანე ხანუმი (1856–1898)
* ფაჰრადდინ ხანუმი (1859–1891)
* თურანაღა ხანუმი (1862–1916)
* ზაჰრა სულთან ხანუმი (1880–1941)
* ფარაჰასსულთანე ხანუმი (1882–1899)
* თაჯასსალთანე ხანუმი (1883–1935)
* იზესსალთანე ხანუმი (1888–1982)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნასერ ალ-დინ შაჰი
* ნასერ ალ-დინ შაჰის ცოლები
* ნასერ ალ-დინ შაჰის ვიზიტი ინგლისში
* ნასერ ალ-დინ შაჰი გოლესტენის სასახლეში
* ყაჯარების დინასტიის ორდერები დაარქივებული 2021-01-26 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყაჯარების დინასტიის შაჰები |
| --- |
|  |
| 
* აღა-მაჰმად-ხანი (1794–1797)
* ფათალი-შაჰი (1797–1834)
* მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი (1834–1848)
* ნასერ ალ-დინ შაჰი (1848–1896)
* მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1896–1907)
* მუჰამედ ალი შაჰი (1907–1909)
* აჰმედ შაჰ ყაჯარი (1909–1925)
 |

 |
**მაქსიმე გვარლიანი** (დ. 21 ნოემბერი, 1914, დაბა მესტია, — გ. 19 იანვარი, 1993, დაბა მესტია) — ქართველი ალპინისტი, მეგზური, ალპინიზმის ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1951).

ბიოგრაფია
---------

მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით მოეწყო მნიშვნელოვანი ასვლები კავკასიონსა და პამირის მთიანეთში 1937 წელს, შხელდაზე 1950 წელს, შხარაზე 1952 წელს. 1954 წელს მისი ხელმძღვანელობით პირველად დაიპყრეს „გიორგი ნიკოლაძის", „თეთნულდის მსხვერპლთა ხსოვნის" და „ენგელსის" მწვერვალები, 1955 წელს პამირში მეცნიერებათა აკადემიის ქედზე მწვერვალი „როსია". 

1942 წელს კავკასიის ფრონტზე სადაზვერვო ჯგუფის შემადგენლობაში ასრულებდა სარდლობის საგანგებო დავალებებს. 

1934–1965 წლებში იყო მესტიის ეთნოგრაფიული ანსამბლის წევრი; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 604.
* *ჯაფარიძე, ივანე.*, სპორტის დამსახურებული ოსტატები, თბ. 2010.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაქსიმე გვარლიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მაქსიმე გვარლიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  არეშიძე, თამაზ.  (13 ივნისი, 2016) იქნებ ვინმემ ითავოს ქართული ალპინიზმის ისტორიის შექმნა-გამოცემა. *kvirispalitra.ge*. ციტირების თარიღი: 21 იანვარი, 2022
**ნიჟნი-ტაგილის საბრძოლო დიდების მემორიალი** (რუს. Мемориал Воинской Славы Нижнего Тагила) — ნიჟნი-ტაგილის მთავარი მემორიალური კომპლექსი, ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომში მონაწილე ნიჟნი-ტაგილელების ხსოვნას და დიდებას. ასევე საკონცენტრაციო ბანაკების, გულაგების მსხვერპლთ. მემორიალური კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში, კუშვინის შოსეს დასაწყისში, სახლი 1ა/1, ქალაქის ლენინის რაიონში, ცენტრალური როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე.

აღწერა
------

დიდი სამამულო ომის გმირების ცენტრალური ძეგლი ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში „საბრძოლო დიდების მუზეუმი" მდებარეობს როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. მემორიალური კომლექსი განთავსებულია ფართო მოედანზე, რომელიც გარშემორტყმულია ბეტონის ფილებით. მემორიალის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ომის მსხვერპლთა ძმათა სასაფლაო, რომელიც შემოსაზღვრულია ბეტონის საყრდენებით და თუჯის პილონებით, რომლებზეც ამოკვეთილია დიდი სამამულო ომის პერიოდში დაღუპული ნიჟნი-ტაგილელების სახელები. ძმათა სასაფლაოს შესასვლელს ამშვენებს მარმარილოს ფილა, რომელზეც წარწერაა: „სამარადისო დიდება სოციალიტური საზოგადოების დამცველთა ხსოვნას" და ამოკვეთილია ხუთქიმიანი საბჭოთა ვარსკვლავი. 

მოედნის ბოლოში დგას მემორიალის მთავარი ობიექტი - მონუმენტი „დედა-სამშობლო". ეს არის ქალის ქანდაკება, რომელიც განასახიერებს სამშობლოს. მაღალ რკინა-ბეტონის კვარცხლბეკზე დგას მთლიანი სხეულით გამოსახული ქალის ფიგურა. კვარცლბეკის ძირთან შავ მარმარილოს ფილაზე ანთია მუდმივი ცეცხლი, ფილას აქვს ხუთქიმიანი ვარსკვლავის ფორმა. 

მემორიალი გაიხსნა 1950 წელს, მისი გახსნა დაამთხვიეს დიდ სამამულო ომში გამარჯვების იუბილეს. მოგვიანებით, 1985 წელს, ასევე საიუბილეო თარიღს დაამთხვიეს მონუმენტის „დედა-სამშობლოს" გახსნა, რომლის ავტორიც არის მოქანდაკე ვასილი უშაკოვი. ყოველწლიურად 9 მაისს გამარჯვების დღეს მემორიალთან იმართება საზეიმო მიტინგი.

### სტალინური რეპრესიების მსხვერპლთა ძეგლი

ნეკროპოლის ტერიტორიაზე ასევე განთავსებულია სამახსოვრო სტელა, რომელიც ეძღვნება ნიჟნი-ტაგალელებს, რომლებიც იყვნენ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის პატიმრები. ძეგლი წარმოადგენს გრანიტის ფილას, რომელზეც არის წარწერა 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „Бойцам стройотряда 10-78 Тагиллаг НКВД 1941 — 1945" |
|  |  |

 წარწერიდან მარცხნივ გამოსახულია მამაკაცი ეკლიანი მავთულხლართებით. მარჯვნივ კი გამოსახულია ქრისტიანული ჯვარი. 

ძეგლი დაამონტაჟეს 1990 წლის 15 სექტემბერს. ყოველწლიურად 28 აგვისტოს რეპრესირებულთა შთამომავლები და დეპორტირებულთა ნათესავები ნიჟნი-ტაგილიდან, კუშვიდან, ნევიანსკიდან და სხვა ქალებიდან და დასახლებებიდან მიემართებიან ძეგლისაკენ და იკრიბებიან სტელასთან, რათა პატივი მიაგონ დაღუპულებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Е. В. ИЛЬИНА О ПАМЯТНИКЕ «МАТЬ РОДИНА» В НИЖНЕМ ТАГИЛЕ, 2011.
* 
* საბრძოლო დიდების მემორიალი

სქოლიო
------

1. ↑  ГСНТИ 14.01.11 О ПАМЯТНИКЕ «МАТЬ РОДИНА» В НИЖНЕМ ТАГИЛЕ
2. ↑  Репортаж телекомпании «Телекон» с митинга на Рогожино[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Статья о праздновании 71-й годовщины Великой Победы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-23. ციტირების თარიღი: 2018-06-24.
4. ↑  Перечень памятников жертвам Сталинских репрессий и депортации народов.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-19. ციტირების თარიღი: 2018-06-24.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ეგნატაშვილი**. |

**გიორგი (გურგელი) სიმონის ძე ეგნატაშვილი** (დ. 12 მარტი, 1885, თბილისი — გ. 16 იანვარი, 1962, იქვე) — ქართველი ტანმოვარჯიშე, საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1936), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი, საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი. კაზაკ იგნატიევის შთამომავალი.

ბიოგრაფია
---------

თავისი მოღვაწეობა დაიწყო ჯერ კიდევ მეოცე საუკუნის გარიჟრაჟზე, თავიდან როგორც მოქმედმა სპორტსმენმა, შემდეგ კი როგორც სპორტისა და ფიზკულტურული მოძრაობის ორგანიზატორმა. მან 1909 წელს დაამთავრა პრაღის უმაღლესი სატანვარჯიშო კურსები და დაიწყო მასწავლებლობა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1907 და 1912 წლებში გამართულ სპორტსაზოგადოება „სოკოლის" მსოფლიო შეკრებებზე თბილისის გუნდმა, რომელშიც გ. ეგნატეშვილიც შედიოდა, ჯერ მეორე და შემდეგ პირველი ადგილები დაიკავა. ეს იყო ჩვენი ტანვარჯიშული სკოლის უდავო წარმატება, რომელშიც ფასდაუდებელია გ. ეგნატაშვილის წვლილი, რადგან ამ დროისათვის იგი აქტიურ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა.

გ. ეგნატაშვილი 1918–1937 წლებში ხელმძღვანელობდა მოსწავლე ახალგაზრდობის ფიზიკურ აღზრდას თბილისის სკოლებში, 1937–1941 წლებში განაგებდა ტანვარჯიშის კათედრას ფიზკულტურის ინსტიტუტში. მომდევნო წლებში, ჯერ თბილისის უნივერსიტეტის, შემდეგ საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფიზიკური აღზრდის უფროსი მასწავლებელია.

გ. ეგნატაშვილი იყო საზოგადოება „შევარდენის" ერთ-ერთი დამაარსებელი და მეთაური. გიორგი ეგნატაშვილის სახელს ატარებს თბილისის განთლების განყოფილების ბავშვთა და მოზარდთა ცენტრალური სავარჯიშო სკოლა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ბაბუნაშვილი, ზაურ; ნოზაძე, თეიმურაზ.*, მამულიშვილთა სავანე : დიდუბის პანთეონი, თბ.: ირმისა, 1994. — გვ. 131. 449 გვ.
* *ბერიშვილი, ელგუჯა.*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, თბ.: პალიტრა L, 2013. — გვ. 169. 371 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ეგნატაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი ეგნატაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი ეგნატაშვილი — ქართული სპორტი
* გიორგი ეგნატაშვილი — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი"

სქოლიო
------

1. ↑  ისინი პირველები იყვნენ // „ლელო", 7 ნოემბერი, 1987, № 214 (9625), გვ. 2.
2. ↑  გიორგი ეგნატაშვილი - ტანმოვარჯიშე, პედაგოგი, ქართული ტანვარჯიშული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.. ფოტომატიანე „ივერიელი". ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022
ოლთისის ოკრუგის ეთნოგრაფიული რუკა
**ოლთისის ოკრუგი** (რუს. Ольтинский округ) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ისტორიულ-სამხრეთ დასავლეთ საქართველოში. შედიოდა ყარსის ოლქში.

გეოგრაფია
---------

ოლთისის ოკრუგი მოქცეული იყო ოლთისისწყლის აუზში. ოლთისისწყალი ხან სულ ვიწრო კალაპოტში მიმდინარეობს და შეყრელია კლდოვანი მადალი მთებით, ხან ქმნის ფართო ხეობებს ორი ვერსის სიგანით. ასეთია მაგალითად ხეობა ბანადან (პენეკიდან) დაწყებული ოლთისამდის. ამ ხეობაში ხშირია თიხის სილიანი გორაკები და ბორცვები, შეხამებული სულ სხვა და სხვა ფერებით. ეს მხარე ფრიად დასერილს მთიანეთს წარმოადგენს, რადგანაც წყალთგამყოფი მაღალი ქედებიდან არტაანის და ოლთისის ოკრუგების შორის გამოდიოდნენ მრავალი შტოები და ქედები. ოლთისწყალის შენაკადებს შორის უმთავრესნი არიან ბანას წყალი (ახლა პენიაკ-ჩაი), 52 ვერსი სიგრძით; ამ ბანას წყალს მოერთვის ბარდუსის წყალი, სიგრძით 55 ვვრსი. მეორე შენაკადი ბანას წყალისა არის კანლის წყალი (კანლი-სუ), სიგრძით 20 ვერსი. ოლთისისწყალის შემდეგი შენაკადია სალანურის წყალი. სიგრძით 26 ვერსი; მარცხენა შენაკადთა შორის უფრო საყურადდებოა სევრის წყალი (სევრი-ჩაი), მაგრამ ეს შემდინარე, რომელიც სევრიდაგიდან გამოდის, უმეტეს ნაწილად მოქცეული იყო ოსმალეთის საზღვრებში. მის საზღვრებში იყო აგრეთვე თორთუმის წყალი.

ოლთისისწყალი ჭოროხის მარჯვენა შენაკადია, რომელიც იწყება სევრიდაგის მთიდან და დის 145 ვერსის მანძილზე. ამათგან 25 ვერსი სათავითგან რუსთა საზღვრების შემოსვლამდის და 20 ვერსი მისი ბოლო ნაწილისა დარჩენილი იყო ოსნალეთის საზღვრებში, ხოლო დანარჩენი ნაწილი 100 ვერსის სიგრძით ეკუთვნოდა რუსეთს. ოლთისის მხარე შეადგენდა ძველი ქართული პროვინციის ტაოს ნაწილს. ტერიტორია მისი შეიცავდა 2958 კმ². მცხოვრებთა რიცხვი უდრიდა 225,450 კაცს. უმეტესობა შეადგენდა გამაჰმადიანებულ ქართველს – მესხებს. იყვნენ ბერძნები, ქურთები და სომხები. უკანასკნელები XIX საუკუნეში შემოიხიზნენ, ზოგნი აბდულ ჰამიდის ჟლეტის დროს ოსმალეთიდან გადმოხვეწნენ. ბეგები ამ მხარისა ეკუთვნოდნენ ხიმშიაშვილის გვარს. 

ოლთისისწყალი შემოდიოდა რუსეთის საზღვარში ეგრეთ წოდებული ნარიმანის კარებით. ნარიმანი ღიდი ბერძნების სოფელი იყო ალა-ბალიკ-სუს ნაპირას, რომელიც ოლთისისწყლის მეორე მარცხენა შენაკადს წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* ე. თაყაიშვილი, „არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს", პარიზი, 1938
* Д. И. Сосновский, «Ботанико-географическая изследования в Олтинском округе Карсской области» / «Записки Кавказского ИРГО», Кн. 28, вып. 5.- Тифлис, 1915. დაარქივებული 2021-06-17 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყარსის ოლქის ოკრუგები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანის ოკრუგი
* ოლთისის ოკრუგი
* ყარსის ოკრუგი
* ყაღიზმანის ოკრუგი
 |

 |
**ბაბკენ პოღოსის ძე ნერსესიანი** (დ. 18 ივლისი [ ძვ. სტ. 5 ივლისი], 1917, თბილისი — გ. 14 თებერვალი, 1986) — სომეხი მსახიობი. საქართველოს (1953) და სომხეთის (1961) სახალხო არტისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1972).

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1933 წლიდან თბილისში. 1944–1955 წლებში იყო თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი, 1956 წლიდან ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის სომხური დრამის თეატრშია. წარმატებით ასრულებს სახასიათო, კომიკურ და ტრაგიკულ როლებს: პეპო (სუნდუკიანის „პეპო"), გევორქი (ბორიანის „ერთ ჭერქვეშ") და სხვა. შექმნა ლენინის სცენური სახე (დარიანის „რესპუბლიკის თავმჯდომარე"), შ. რუსთაველის სახელობის თბილისის სახელმწიფო თეატრის სპექტაკლში „პეპო" ქართულ ენაზე შეასრულა პეპოს როლი. 1957 წლიდან მოღვაწეობს კინოში. იყო მხატვრული კითხვის ოსტატი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 394.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბაბკენ ნერსესიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* ბაბკენ ნერსესიანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ფინანსიე** (ფრანგ. Financier [fi.nɑ̃.sje]) — ნუშის ფქვილისა და კვერცხის ცილისგან დამზადებული პატარა მართკუთხედი საკონდიტრო ნაწარმი.

წარმოშობა
---------

XVII საუკუნეში, ნუშის, ფქვილის, შაქრის, კარაქისა და კვერცხის ცილისგან დამზადებული პატარა ოვალური ნამცხვრები მოამზადეს ვიზანტანელთა ორდენის დებმა ნანსიში, ლორენში. ეს პატარა ნამცხვრები, სახელწოდებით „Visitandines", მზადდებოდა ან მონასტრებში ხორცის მოხმარების აკრძალვის საკომპენსაციოდ, ან რათა ტყუილად არ გადაეყარათ კვერცხის ცილა, რომლის გულსაც ისინი საღებავის მოსამზადებლად იყენებდნენ.

რენესანსის პერიოდში ნუშის საკონდიტრო ნაწარმის უმეტესობა მწარე სუნის გამო უნდობლობას იწვევდა.

დაახლოებით 1890 წელს ნამცხვარი თავიდან დაიბადა, როდესაც პარიზის ფინანსურ რაიონში მდებარე საკონდიტროს შეფ-მზარეულმა ლასნემ ნამცხარი ოქროს ზოდების ფორმით გამოაცხო. საფონდო ბირჟასთან სიახლოვის გამო, მის საკონდიტროს ხშირად სტუმრობდნენ ფინანსისტები. სწორედ ამ ფაქტისა და ოქროს ზოდთან მსგავსების გამო დაერქვა ნამცხვარს სახელი „ფინანსიე".

სქოლიო
------

1. ↑  Thomas Keller et al. *Bouchon* (NY: Artisan, 2004), 307, available online, accessed August 28, 2012. ISBN 978-1579652395
2. ↑  Suas, Michel (2008). *Advanced Bread and Pastry*.  Cengage Learning,   გვ. 474. ISBN 978-1418011697.
მალდივური კერძი - კანდუ კულკულჰუმალდივური კერძი *- კანდუ კულკულჰუ*
**მალდივის რესპუბლიკის** ეროვნული სამზარეულო, რომელსაც აგრეთვე *დივეჰის სამზარეულოს* უწოდებენ, არის მალდიველების, კუნძულ *მინიკოისა* და ინდოეთის სამზარეულო. განიცდის ინდური და არაბული ტრადიციების ზეგავლენას გამოირჩევა გემოსა და არომატების მრავალფეროვნებით. ეს შესანიშნავი სამზარეულო წარმოუდგენელია სამი ძირითადი ინგრედიენტის ქოქოსის, თევზის და ბრინჯის გარეშე.

ქოქოსი
------

ქოქოსიქოქოსი
მწიფე ქოქოსის რბილობს იყენებენ ქოქოსის რძისა და ქოქოსის ზეთის დასამზადებლად. ქოქოსის რძე გამოიყენება დესერტებისა და ცხიმიანი სოუსების დასამზადებლად, ასევე სუპებსა და მთავარ კერძებში .ქოქოსის ზეთი გამოიყენება ვაფლის ნამცხვრების მოსართავად და მარგარინის წარმოებაში.

თევზი
-----

თინუსის კერძითინუსის კერძი
მალდივის კუნძულებზე თევზის კერძების მოსამზადებლად ყველაზე ხშირად თინუსს იყენებენ, ახალს ან ხმელს. მისგან ამზადებენ მალდივის ყველაზე საყვარელ კერძს - თინუსი ბრინჯით, სუნელით სხვადასხვა სოუსებით და წიწაკით. მსუბუქი საუზმეულის სახით პოპულარულია: თევზის ნაჭრები ჩილის სოუსში, ღვეზელები თევზით და სანელებლებით, ასევე შემწვარი თევზი ზეთში.

ბრინჯი
------

ბრინჯი მალდივის სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ინგრედიენტია და  ადგილობრივი კერძების ძირითად საფუძველს წარმოადგენს. მას მიირთმევენ მოხარშულს, ხოლო ფქვილისაგან ამზადებენ *როშის*, ადგილობრივ პურს. მას მიირთმევენ თევზის კოქტეილთან ერთად, რომელიც შენელებულია ხახვით, ჩილითა და ლაიმით. 

პოპულარული კერძია *გარუდია***-**გამომშრალი, შებოლილი თევზისაგან დამზადებული წვნიანი, რომელსაც ბრინჯთან ერთად მიირთმევენ.

კარი
----

მალდივის კუნძულებზე *კარი* მზადდება თინუსისგან სხვადასხვა სუნელების დამატებით. ასევე ფართოდ არის გავრცელებული ბოსტნეულის- ბადრიჯნის და გოგრის *კარი*. მას უმატებენ მწვანე ბანანს და ზოგიერთი მცენარის ფოთლებს.

დღესასწაულებზე პოპულარობით სარგებლობს ქათმის *კარი* - შეზავებული სხვადასხვა სანელებლებით.

დესერტი
-------

მთავარი დესერტია *ბონდი* - ქოქოსის თეთრი ჩხირები და სხვადასხვა ხილის სალათები.

სასმელები
---------

მალდივის მკვიდრნი ძირითადად სვამენ მწვანე ჩაის, რომელსაც ბევრ რძესა და შაქარს უმატებენ. ასევე, მაცხოვრებლები წყურვილს წვენებით იკლავენ ან ადგილობრივი ტკბილი რძით- *კირუ სარბატით.* რაფინირებული ქოქოსის რძისგან ამზადებენ მსუბუქ ალკოჰოლურ სასმელს, რომელსაც *გაა* ეწოდება.

ლიტერატურა
----------

* Xavier Romero-Frias, *Eating on the Islands*, Himal Southasian, Vol. 26 no. 2, pages 69–91 ISSN 1012-9804

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Eating on the Islands - As times have changed, so has the Maldives' unique cuisine and culture
* Dhumashi
* Mas huni and Masriha - Himal: Farms, Feasts, Famines; Disappearing foods
* Maldives Cuisine

სქოლიო
------

1. ↑  Xavier Romero-Frias, *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom*, Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5
2. ↑  Use of Coconut in Maldivian cooking
3. ↑  Maldives cuisine
4. ↑  Traditional Maldivian Cuisine.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-27. ციტირების თარიღი: 2020-09-12.
**პიაჩენცა** (იტალ. Piacenza) — ქალაქი და კომუნა ჩრდილოეთ იტალიაში, ემილია-რომანიის რეგიონში, პიაჩენცის პროვინციის დედაქალაქი. სახელი მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან *placēre* (მოწონება).

პიაჩენცა ემილია-რომანიისა და ლომბარდიის რეგიონების საზღვარზე მდებარეობს. ქალაქი მილანის ძლიერ გავლენას განიცდის, მათ შორის ეკონომიკურს. მასზე გაივლის მნიშვნელოვანი საავტომობილო და სარკინიგზო მაგისტრალების კვანძები. დასახლება ზღვის დონიდან 61 მეტრზეა გაშენებული იქ, სადაც მდინარე პოს ტრებია უერთდება. ქალაქიდან 15 კმ-ის სამხრეთით მდებარეობს ბორცვები, რომლებიც ნელ-ნელა იწევა და ლიგურიის აპენინებს უერთდება.

ქალაქი ძვ. წ. 218 წელს დაარსდა როგორც რომაელი სამხედროების კოლონია, სახელით *პლასენტია* (Placentia). მას მალევე დამეუქრა საფრთხე გალებისგან, რომლებიც ჰანიბალს აუჯანყდნენ პოს ხეობის გადაკვეთისას. მათ ქალაქი დაანგრიეს. ძვ. წ. 187 წელს ის ემილია-რომის გზას მიუერთდა, რამაც პიაჩენცა რომიდან ჩრდილოეთ ევროპისკენ მიმავალ გზაზე მნიშვნელოვან პუნქტად აქცია, სწორედ ეს ფაქტორი იყო მთავარი მიზეზი პიაჩენცის ეკონომიკური კეთილდღეობისა შემდგომი ათასწლეულის მანძილზე.

ახ. წ. 997 — 1035 წლებში, პიაჩენცაში საეპისკოპოსო მდებარეობდა. XII საუკუნეში მისმა მცხოვრებლებმა თვითმმართველობას მიაღწიეს და შეუერთდნენ ლომბარდიის ქალაქთა ლიგას, რომელიც პაპთან კონფრონტაციაში მხარს უჭერდა ფრიდრიხ ბარბაროსას. ამ ყველაფერმა კი პოლიტიკური სირთულეების საუკუნე მოიტანა.

1802 წელს ქალაქი ნაპოლეონის იმპერიამ შეიერთა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, პიაჩენცა მძიმედ დაიბომბა. დაინგრა რკინიგზის ხიდი და სადგური, საავადმყოფო და იარაღის ფაბრიკა, მაშინ, როდესაც ქალაქის შემოგარენში მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი ხელჩართულ ბრძოლებს აწარმოებდა გერმანულ არმიასთან.

ბოლო წლებში, ქალაქი სწრაფად ვითარდება და ურბანულად იზრდება.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ესპანეთის დროშა პლასენსია, ესპანეთი
* გერმანიის დროშა ერფურტი, გერმანია
* რუსეთის დროშა ტოლიატი, რუსეთი
* აშშ-ის დროშა პლასენტია, აშშ

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Piacenza su Open Directory Project დაარქივებული 2012-01-18 საიტზე Wayback Machine.
* Sito istituzionale del Comune
* Piacenza. Cultura. Territorio. Turismo.
* Piacenza Night
ახალგაზრდა ილია ჭავჭავაძე (ფოტო გადაღებულია 1860 წელს)
გრიგოლ ორბელიანი
**მამათა და შვილთა ლიტერატურულ-იდეური ბრძოლა** — ქართველი მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების ძველი და ახალი თაობის ლიტერატურული პაექრობის პირობითი სახელწოდება. ბრძოლა დაიწყო 1860-იან წლებში, როდესაც ჟურნალ „ცისკარში" დაიბეჭდა თერგდალეულთა წინამძღოლის, ილია ჭავჭავაძის კრიტიკული სტატია „ორიოდე სიტყვა თ. რევაზ შალვას ძის ერისთავის კოზლოვიდგან „შეშლილის" თარგმანზედა" („ცისკარი", 1861, № 4). ძველ და ახალ თაობათა პირველი ბრძოლა მიმდინარეობდა „ცისკრის" ფურცლებზე 1861-1863 წლებში. თავდაპირველად ეს ბრძოლა უმთავრესად ლიტერატურის საზოგადოებრივი დანიშნულების, აგრეთვე ენისა და სტილის საკითხებს მოიცავდა; ახალი თაობა მოითხოვდა მწერლობის ხალხთან დაახლოებას, ძველი ენობრივი ნორმების, კერძოდ, ორთოგრაფიული და გრამატიკული არქაიზმის უკუგდებას, ისინი ილაშქრებდნენ ანტონ კათოლიკოსის ავტორიტეტის წინააღმდეგ, უარყოფდნენ მაღალ სტილს და ა. შ. ყოველივე ეს „მამების" უკმაყოფილებასა და გულისწყრომას იწვევდა.

ხელმეორედ პოლემიკა ახალი სიმწვავით დაიწყო 1871 წელს. შეტაკების საბაბი გახდა ისევ ილია ჭავჭავაძის გამოსვლა, კერძოდ, მისი ცნობილი *გამოცანები* (1871 წ. დეკემბერი), რომლებიც ხელნაწერების სახით გავრცელდა საზოგადოებაში და დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია „მამებს" შორის. *გამოცანებში* იგულისხმებოდნენ ქართველი თავადაზნაურების წარჩინებული წარმომადგენლები – მარშალი რევაზ ანდრონიკაშვილი, გიორგი და ივანე მუხრანბატონები, იასე ჭავაჭავაძე, ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი, გრ. ორბელიანი და სხვ. ამ პირთ არ შეუსრულებიათ ახალი თაობის („თერგდალეულთა") ზეგავლენით სპეციალურად მოწვეული თავადაზნაურობის ყრილობის მიერ გამოტანილი დადგენილება, რომელიც ითვალისწინებდა 1871 წელს საქართველოში ჩამოსულ იმპერატორ ალექსანდრე II-სათვის ადრესის მირთმევას თბილისში უნივერსიტეტის გახსნის შესახებ. მეფისნაცვლისა და თავადაზნაურთა რეაქციული ჯგუფის ზეგავლენით ანდრონიკაშვილს შეუცვლია ადრესის პროექტი და უნივერსიტეტის ნაცვლად უთხოვია თბილისში კადეტთა კორპუსის გახსნა. 

ილიას მერვე გამოცემა ეხებოდა გრიგოლ ორბელიანს. ეს ეპიგრამა, დანარჩენი გამოცანებისაგან განსხვავებით, პოეტისადმი განსაკუთრებული პატივისცემით იყო გამსჭვალული. მიუხედავად ამისა, „გამოცანებმა" გრიგოლ ორბელიანის აღშფოთება გამოიწვია. 1872 წელს მან დაწერა „გამოცანების პასუხი", რომელიც ამჟამად „პასუხი შვილთას" პირველი ვარინტის სახითაა ცნობილი. იგი ახალი თაობისადმი მიმართული ძალზე დამამცირებელი ეპითეტებით იწყება.

გრიგოლ ორბელიანმა თავისი პასუხი დაბეჭდა ჟურნალ „ცისკარში" 1874 წელს სათაურით „პასუხი უღირსთა შვილებთა". ესაა მეორე, საბოლოო ვარიანტი *პასუხი შვილთასი*. მკვახე ტონი აქ შერბილებულია, ამოღებულია ძალზე დამამცირებელი ეპითეტებიც, რომლებიც პირველ ვარიანტში გვხვდება („კოღო – ბუზებო", „კატის კნუტებო", „ვირი წავიდა, ვირი მოვიდა" და მისთ.), სამაგიეროდ იგი უფრო გავრცობილია და იდეური თვალსაზრისით საინტერესო მასალას შეიცავს.

ცნობილია ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის საპასუხო ლექსები გრ. ორბელიანის *პასუხზე* (ილიას „პასუხის პასუხი", აკაკის „ხარაბუზა ღენერალს", „კოღო-ბუზების პასუხი", „პატრიოტის აღსარება" და სხვ).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 395.
ივან სუსანინი, (კონსტანტინ მაკოვსკი, 1914)
**ივან სუსანინი** (რუს. Ива́н Суса́нин; გ. 1613) — XVII საუკუნის დასაწყისში, არეულობის ხანის რუსი ეროვნული გმირი და მოწამე.

მტკიცებულება
------------

1619 წელს, სოფელ დომნინოს მკვიდრმა ბოგდან სობინინმა კოსტრომას მახლობლად მეფე მიხეილ I-ისგან მიიღო სოფელ დერევიშის ნახევარი. სამეფო ქარტიის თანახმად, მან ეს წყალობა მისი სიმამრის ივან სუსანინის მიერ პოლონელებისთვის მეფის ოჯახის ადგილ-სამყოფელის გამჟღავნებაზე უარის თქმისთვის მიიღო.

შემდგომი ქარტიები (1641, 1691, და 1837) იმეორებენ ტექსტს ივან სუსანინის შესახებ: „პოლონელების და ლიტველების მიერ სიკვდილამდე ნაწამებმა ივან სუსანინმა არ გასცა მეფის ოჯახის სამყოფელი". XIX საუკუნის დასაწყისში ივან სუსანის მიმართ გაიზარდა ისტორიოგრაფების ინტერესი და ის გამოცხადდა რუსეთის ეროვნულ გმირად და გლეხის მიერ მეფის მიმართ თავდადების სიმბოლოდ. მას მიეძღვნა მიხეილ გლინკას ოპერა მეფისთვის ცხოვრება.

ლიტერატურა
----------

* Figes, Orlando *A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924*. London:  The Bodley Head. ISBN 9781847922915.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ivan Susanin — Legendary hero of Russia დაარქივებული 2010-07-31 საიტზე Wayback Machine.
* IVAN SUSANIN: LIFE FOR THE CZAR
* The book „Ivan Susanin: legends and reality" written by N.A. Zontikov is dedicated to a Russian hero Ivan Susanin.

სქოლიო
------

1. ↑  Figes, p. 10
**ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი** — გამოსცა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 1985 წელს, მომზადდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დახმარებით. შემუშავდა ამ სახელების გადმოქართულების წესები სალიტერატურო ენის ნორმების გათვალისწინებით. გამოცემა განკუთვნილია პრესის, მედიის, გამომცემლობათა, განათლების მუშაკთა და სხვა დაინტერესებული მკითხველისათვის.
ლექსიკონის ძირითადი დანიშნულებაა გვიჩვენოს ბერძნულ და რომაულ საკუთარ სახელთა სწორი დაწერილობა. სახელთა ახსნა მოცემულია მოკლედ.

სარედაქციო საბჭო: ი. აბაშიძე (თავმჯდომარე), ი. გიგინეიშვილი. ი. ვარდოსანიძე, ქ. ლომთაძე (თავმჯდომარის მოადგილე), რ. მეტრეველი (თავმჯდომარის მოადგილე), ც. ცერცვაძე, მ. ჭაბაშვილი.

ლექსიკონი შეადგინა კ. გიგინეიშვილმა. რედაქცია გაუკეთა ი. გიგინეიშვილმა, ა. ურუშაძემ და მ. ჭაბაშვილმა. მასალის მომზადებაში მონაწილეობა მიიღო ლიტერატურული კონტროლის რედაქტორმა ნ. ცინცაძემ.

ლიტერატურა
----------

* „ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი", თბ. 1985.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი
**სენ-ჟერმენის ედიქტი** (ფრანგ. l'Edit de Saint-Germain) — საფრანგეთის მეფის შარლ IX-ის ედიქტი, გამოსცეს 1562 წლის 17 იანვარს. იგი არეგულირებდა ჰუგენოტების, საფრანგეთის რელიგიური უმცირესობის, სამართლებრივ სტატუსს. ამ ედიქტით საფრანგეთში საფუძველი ჩაეყარა რელიგიურ შემწყნარებლობას. 

XVI საუკუნის მეორე მესამედში საფრანგეთში აღინიშნა რეპრესიების განხორციელება ჰუგენოტების წინააღმდეგ. იგი დაიწყო 1534 წელს და თავის აპოგეას მიაღწია ანრი II-ისა (1547-1559 წწ.) და მისი შვილის ფრანსუა II-ის (1559-1560 წწ.) მეფობის პერიოდში. ექსუანის ედიქტის მიხედვით (2 ივნისი, 1559 წ.) პროტესტანტები კანონგარეშედ გამოაცხადეს. 

ფრანსუა II-ის გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთის მმართველი წრეების პოზიცია შეიცვალა. ხელისუფლებაში მოვიდა ახალი მონარქის დედა ეკატერინე მედიჩი, რომელიც ცდილობდა ქვეყანაში სტაბილურობის დამყარებას ჰუგენოტებისა და კათოლიკეების შერიგების გზით. 1562 წელს ქალაქ სენ-ჟერმენში გამართულ სამეფო საბჭოზე მიიღეს ედიქტი. პარიზის პარლამენტმა მის რეგისტრაციაზე უარი განაცხადა. 

სენ-ჟერმენის ედიქტი მოქმედებდა XVI საუკუნის ბოლომდე. 1598 წელს მიღებული ნანტის ედიქტის მიხედვით კი ფრანგ ჰუგენოტებს რწმენის თავისუფლება მიენიჭათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სენ-ჟერმენის ედიქტი დაარქივებული 2014-05-04 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
**იაკინთე ლისაშვილი** ნამდვილი გვარი *ხომერიკი* (დ. 19 სექტემბერი, 1897, ზედუბანი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 1 მარტი, 1972, თბილისი) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის, ბარნაბ ხომერიკის ოჯახში. ოჯახში შრომით საქმიანობას ადრე შეუდგა. 1913-1914 წლებში ასოთამწყობად მუშაობდა ბათუმში, თავართქილაძის სტამბაში. 1916-1917 წლებში ჯარში მსახურობდა, თუმცა ფრონტზე ყოფნა არ მოსწევია. 1918 წელს მონაწილეობდა ჩოლოქის ბრძოლაში. 1918 წელს თბილისში დამკვიდრდა და მუშაობა დაიწყო სამხედრო სამინისტროს სტამბაში ასოთამწყობად. ლიტერატურული საქმიანობას 1918 წლიდან შეუდგა. პირველი ერთმოქემედებიანი პიესა „უნაყოფო ნუგეში" 1919 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებაში". მალე ამას მოჰყვა ოთხმოქმედებიანი დრამა „ომის ბრალია", რომელიც იმავე წელს „მხედარში" დაიბეჭდა. 1920 წელს ანტისახელმწიფოებრივი საქმიანობის გამო დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს, სადაც იჯდა საბჭოთა ოკუპაციამდე.

1921-1922 წლებში იყო ქართული დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსი. 1922-1926 წლებში სწავლობდა კომუნისტურ უნივერსიტეტში 1923 წელს გამოსცა პოეტური კრებული „მანქანების ჭრაღები". მისი ლექსები იბეჭდებოდა სხვადასხვა გამოცემებში. 1926 წელს დაიბეჭდა მისი პოემა „ზვირთების ქარავანი", ხოლო 1927 წელს ლექსების და პოემების მეორე კრებული. 1926-1928 წლებში მუშაობდა სახკომსაბჭოს ინსტრუქტორად. 1928-1931 წლებში იყო ცეკავშირის გაზეთ „კოოპერაციის" რედაქტორი. 1931 წელს გამოიცა მისი ლექსების მესამე კრებული „გაშლილი ფრონტი". 1931-1936 წლებში გამომცემლობა „ფედერაციის" დირექტორი. 1933 წელს გამოიცა მისი რომანი „ვარდნილი". 1934 წელს გახდა საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. 1935 წელს გამოიცა მისი მოთხრობა „კადონა", 1937 წელს „ძახილი მთაში". 1936-1939 წლებში იყო საქლიტფონდის დირექტორი; 1939 წლიდან იყო საავტორო უფლებათა დაცვის სამმართველოს დირექტორი. 1941 წელს გამოვიდა მისი რომანი „კეცხოველი", რომელიც ითარგმნა რამდენიმე ენაზე. 1942 წელს გამოსცა წიგნი „მოთხრობები ომზე და შრომაზე". 1946 წელს გამოსცა რომანი „სიცოცხლისთვის", 1951 წელს — „ერთგულება".

დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *თევზაძე, დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 251.
* (2013) "იაკინთე ლისაშვილი", *მწერალთა ავტობიოგრაფიები*, წიგნი I. თბილისი:  ლიტერატურის მუზეუმი,   გვ. 784-790. ISBN 978-99940-28-84-9.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 237, თბ. 1994
* *ჯიბუტი, ვ.*, „რომანი სიყვარულსა და ერთგულებაზე", „მნათობი" N10, 1960

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაკინთე ლისაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბორის ნიკიტინი** (რუს. Борис Васильевич Никитин; დ. 5 მარტი, 1938, თბილისი — გ. 20 ოქტომბერი, 1984, იქვე) — საბჭოთა მოცურავე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1938 წელს თბილისში. ცურვის ოსტატობას ეუფლებოდა ვალენტინ სამარინისა და საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის ლუკა იოაკიმიდის ხელმძღვანელობით.

ზაფხულის ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1956, მელბურნი; ესტაფეტა 4X200 მ), ევროპის ჩემპიონი (1958, ესტაფეტა 4X200 მ), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი 1958 (400მ), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1956 (400 მ), 1957 (400 მ; 1500 მ), 1958 (400 მ), 1959 (400 მ), 1960 (400 მ), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1958 (1500 მ), 1963 (კომპლექსური 400 მ; კომბინირებული ესტაფეტა 4X100 მ), ახალგაზრდობის მეგობრული თამაშების ჩემპიონი (1957, 1500 მ; ესტაფეტა 4X200 მ), ახალგაზრდობის მეგობრული თამაშების ვიცე-ჩემპიონი (1957, 400მ).

1956 წლის 1 სექტემბერს სპორტის განვითარების საქმეში აქტიური მონაწილეობისა და სსრ კავშირის 1956 წლის ხალხთა სპარტაკიადაზე მაღალი სპორტული მიღწევებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| საწყლოსნო სახეობები |  ბუდაპეშტი, უნგრეთი | ევროპის ჩემპიონატი 1958 | 02 ﻿2nd |
| საწყლოსნო სახეობები |  ბუდაპეშტი, უნგრეთი | ევროპის ჩემპიონატი 1958 | 01 ﻿1st |
| საწყლოსნო სახეობები |  მელბურნი, ავსტრალია | ზაფხულის XVI ოლიმპიური თამაშები 1956 | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 216, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბორის ნიკიტინი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბორის ნიკიტინი — ქართული სპორტი
* ბორის ნიკიტინი — მემატიანე
* ბორის ნიკიტინი — InfoSport.ru

სქოლიო
------

1. ↑  XVI ოლიმპიური თამაშები 1956, 22 ნოემბერი — 8 დეკემბერი. საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი. ციტირების თარიღი: 23 იანვარი, 2022
2. ↑  საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულება // „ლელო", 05 სექტემბერი, 1956, № 73 (983), გვ. 1.
**ირმის ქვა** — ძველი მონოლითური ტიპის ქვები ირმის გამოსახულებით. გავრცელებულია თანამედროვე მონღოლეთის ტერიტორიაზე. ითვლება, რომ ირმის ქვები შეიქმნენ ბრინჯაოს ხანაში. ნახატები ქვაზე ამოკვეთილია ან დახატულია. 
ქვები თარიღდება გვიანი ბრინჯაოს ხანით. გვხვდება მონღოლეთში, ჩინეთში, ტივში, ალტაიში და სხვა ადგილებში. ზოგან ეს ქვები დაკავშირებულია საფლავებთან. შესაძლოა ისინი რაიმე კულტს, მსხვერპლშეწირვას უკავშირდებოდნენ. ა.პ.ოკლადნიკოვი სამ ძირითად ჯგუფს გამოყოფს ირმის ქვებში: მრგვალს (ცილინდრულს), მართკუთხას და უფრო ფართო, ზოგჯერ დამრეცად გადაჭრილ ქვებს. ნ. დიკოვი გამოსახულებებში, მათი სტილისტიკური თავისებურებების მიხედვით, გამოყოფს ორ ტიპს: რეალისტური გამოსახულებებს და ირმის სურათებს იხვისათვის დამახასიათებელი ნისკარტებით. 
გარდა ირმებისა, გვხვდება ასევე ცხენების, სხვადასხვაგვარი შეიარაღების, ორნამენტების და სხვადასხვა გეომეტრიული ფიგურების გამოსახულებები. ირმები გამოსახულია ადრეული რკინის ხანისათვის დამახასიათებელი მეთოდით. მათ აქვთ დიდი, დატოტვილი, უკან გადაწეული რქები. მონღოლეთში, უშკიინ-უვერში, აღმოჩენილია ირმის ქვა რომელზეც გამოსახულია ადამიანის სახე.

გალერეა
-------

* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* ნ. დიკოვი, Бронзовый век Забайкалья, ულან-უდე, 1958;
* ვ. ვოლკოვი, Оленные камни Монголии, ულან-ბატორი, 1981;

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ირმის ქვა***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მონღოლეთში მონღოლეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* ბურხან-ხალდუნი
* მონღოლეთის ალთაის პეტროგლიფები
* ორხონის ხეობა
* უბსუ-ნური
* დაურიის ლანდშაფტი
* ირმის ქვა
 |

 |
**ბორდერ-კოლი** (ინგლ. Border Collie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XVIII საუკუნეში.

მიუხედავად იმისა, რომ მეცხვარეები უძველესი დროიდან კოლის იყენებდნენ ინგლისსა და შოტლანდიის (Scottish Borders) სასაზღვრე მთიან რაიონებში სამუშაოდ, თავისი დასახელება ამ ჯიშმა მხოლოდ 1915 წელს მიიღო. დღესდღეობით ბორდერ-კოლი ჯერ კიდევ ყველაზე პოპულარული მუშა მეცხვარე ძაღლია დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში. ის ლამაზია, თუმცა ძალიან ძნელია მისი ყოლა, განსაკუთრებით ქალაქის პირობებში. ბორდერ-კოლის აქვს მკვეთრად გამოხატული მტაცებლის ინსტინქტი, მაგრამ წვრთნა მას შესანიშნავ მეცხვარედ აქცევს. მუდმივი აქტიურობის გარეშე ბორდერ-კოლი შეიძლება დესტრუქციულად მოიქცეს - "მწყემსოს" სხვა ძაღლები, ან ადამიანები, იკბინებოდეს. 

ბორდერ-კოლი კარგად ეგუება სიცივეს და ბავშვებს. აქვს სქელი, მბზინავი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი, მარმარილოსებრი (ბლუ-მერლი), სამფერიანი (შავი, ჟღალი, თეთრი), შავ-თეთრი, ყავისფერი, შავი. აქვს სწორი და ძლიერი წინა ფეხები, ძალიან დიდი თვალები, კისერს გრძელი ბალანი უფარავს, კუდი დაშვებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბორდერ-კოლი***

* ბორდერ-კოლი (ინგლისური)
**ელენე** — საქართველოს მეფის გიორგი II-ის მეუღლე, დავით IV აღმაშენებლის დედა. 

გიორგი II-ის მეუღლის შესახებ წყაროებიდან თითქმის არაფერია ცნობილი. ელენე, დავითის დედა, მოხსენიებულია მხოლოდ წყაროსთავის მათეს სახარების მინაწერში, რომლის ავტორია ეგნატი ხუცესმონაზონი: „სადიდებელად და სალოცველად ღვთივგჳრგჳნოსანთა მეფეთა ჩ~ნთა: სულითა განათლებულისა კურთხეულისა დედოფლისა მარიამისა, და ძმისა მათისა გიორგი მეფეთ მეფისა და კესაროსისა და ძისა მათისა დავით მეფისა და სევასტოსისა და სანატრელისა დედისა მათისა ელენე დედოფლისა." მინაწერში, რომელიც თ. ჟორდანიას აზრით, 1089-1091 წლებისაა, ელენე უკვე გარდაცვლილი ჩანს.

შესაძლოა ელენეზე იყოს საუბარი უფლის საფლავის ტაძრის კანტორისა და პრესბიტერის ანსელის მიერ პარიზის ეპისკოპოს გალონისა და არქიდიაკონ სტეფანესადმი გაგაზავნილ წერილში, რომელიც ლათინურ ენაზეა შედგენილი და მკვლევრები 1120 წლით ათარიღებენ. წერილი იხსენიებს ქართველ დედოფალს, რომელიც მეუღლის გარდაცვალებისა და მისი ვაჟის გამეფების შემდეგ იერუსალიმში მონაზვნად შემდგარა, თან ძელიცხოველის ნაწილებიანი ჯვარი ჩაუტანია და იერუსალიმის ლათინთა პატრიარქის გიბელინის პატრონაჟით მონასტერი დაუარსებია. ანსელი დედოფლის გარდაცვლილ მეუღლედ ქართველთა მეფე დავითს ასახელებს, თუმცა 1120 წელს დავითი ცოცხალი იყო და შესაძლოა ავტორი აქ დავითის მამას, გიორგის, გულისხმობდეს. სხვა მოსაზრებით, ანსელის მიერ მოხსენიებული დედოფალი დავით აღმაშენებლის პირველი ან მეორე მეუღლეა.

სქოლიო
------

1. ↑  ი.ანთელავა — საქართველოს სამეფო სახლის გენეალოგიიდან XI ს.//საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ.III, №2, 1983, გვ.437-440.
2. ↑  Malcolm Barber, A. K. Bate (2010), *Letters from the East: Crusaders, Pilgrims and Settlers in the 12th-13th Centuries*, pp. 40. Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 0754663566.
3. ↑  ცხოვრების რომელ ეპიზოდში შექმნა დემეტრე პირველმა საგუნდო საგალობელი - "შენ ხარ ვენახი" : ინტერვიუ / ვაჟა კიკნაძე ; ესაუბრა ეკა სალაღაია // თბილისელები. - თბილისი, 2011. - ISSN: 1987-569X. - 18-24 აპრილი. - N16(538). - გვ.16.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერთიანი საქართველოს მონარქთა მეუღლეები |
| --- |
|  |
| 
* მართა
* მარიამ ვასპურაკანელი
* ალდე ალანელი
* ელენე არგიროპაულანია
* ბორენა ალანელი
* ელენე
* გურანდუხტი
* ბურდუხან ალანელი
* იური ბოგოლიუბსკი
* დავით სოსლანი
* ღიას ად-დინი
* თამარ ამანელისძე
* თეოდორა დუკაინა პალეოლოგინა
* ჯიგდა-ხათუნი
* გვანცა კახაბერიძე
* ესუქანი
* თეოდორა ტრაპიზონელი
* სოლღარი
* ნათელა ჯაყელი
* ოლჯათი
* რიფსიმე
* სინდუხტარ ჯაყელი
* ელენე ტრაპიზონელი
* ანა ტრაპიზონელი
* ნესტან-დარეჯანი
* ნათია ამირეჯიბი
* დულანდუხტ ორბელიანი
* თამარ ბაგრატიონი
* სითი ფანასკერტელი
* თამარი
* ნესტან-დარეჯანი
 |

 |
**გენალდონი** (რუს. Геналдон; ოს. Гæналдон) — მდინარე რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 162 კმ². გიზელდონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ხოხის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მაილის მყინვარზე, ზღვის დონიდან 2350 მ სიმაღლეზე. 2002 წლის სექტემბრამდე გენალდონი წარმოიქმნებოდა მდინარეების კოლკისა და მაილიდონის შეერთების შედეგად. ტიპური მთის მდინარეა, რომელიც მიედინება სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე კაურიდონი, ხოლო მარცხნიდან კუსარდონი. საზრდოობს ძირითადად მყინვარული წყლით.

მდინარეზე კარგად არის გამოხატული ზაფხულის მაქსიმუმი, წელიწადის თბილ დროში უთანასწორო დღე-ღამური და მაღალი მყარი ჩამონადენი. ცნობილია დამანგრეველი წყალმოვარდნებითა და ღვარცოფებით. გამომუშავებული აქვს კარმადონის ხეობა, რომლის ფსკერი ნაწილობრივ დაფარულია კოლკის მყინვარის ნაფენებით. აუზის მცენარეულობა ტიპურია კავკასიონის მაღალმთიანეთის ჩრდილოეთ კალთებისათვის, თუმცა გარდაქმნილია სამეურნეო საქმიანობის შედეგად.

1902 წელს გენალდონის ხეობაში 11 კმ-ზე შეიჭრა დაახლოებით 100 მ სიმაღლის წყალყინულოვანი ნაკადი, რომელსაც მოჰყვა დიდი ნგრევა და მსხვერპლი. 2002 წლის 20 სექტემბერს კარმადონის ხეობაში კოლკის მყინვარის ჩამოწოლის შედეგად მოხდა გლაციალური ღვარცოფი, რომელმაც 19 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა, ხოლო უგზო-უკვლოდ 106 ადამიანი დაიკარგა.

სქოლიო
------

1. ↑  Поиск по данным государственного водного реестра
2. ↑  Васьков И.М. Крупномасштабные обвалы: геодинамика и прогноз, Владикавказ, 2019 г. 365 стр.
3. ↑  Бюллетень Московского общества испытателей природы. Том 83, Выпуски 2–6,
2008
4. 1 2  Рототаев К.П. Ходаков В.Г. Кренке А.Н. Исследование пульсирующего ледника Колка. - М.: Наука, 1983. 169 с.
5. ↑  Колка | Большая российская энциклопедия
6. ↑  10 лет кармадонской катастрофе: ученые спорят о том, что убило 125 человек, включая Бодрова-младшего
**ჰაირაბეტოვის თეატრი** (რუს. Гайрабетовский театр) — ყოფილი თეატრი დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის შემადგენლობაში). მდებარეობდა დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ნიკოლაევის შესახვევის (ამჟამად სემაშკოს შესახვევი) გადაკვეთაზე. შენობა მოქმედებდა 1862-1896 წლებში.

ისტორია
-------

1862 წელს გუბერნატორის ინიციატივით ადგილობრივმა მდიდრებმა კ. ჰაირაბეტოვმა, ი. გრიბანოვმა და მ. დრაშკოვიჩმა თეატრალურ დირექციას მიმართეს ქალაქში რუსეთის დრამატული თეატრის მშენებლობის ორგანიზების შესახებ. თეატრის შენობის მშენებლობა გაგრძელდა ერთი წელი. შენობა ააგეს ვაჭარ კარპ ჰაირაბეტოვისა და მარკ დრაშკოვიჩის ფინანსებით და ქალაქსაც უნდა გემოეყო სუბსიდია, მაგრამ სამინისტრომ უარი თქვა სუბსიდირებაზე. ჰაირაბეტოვმა და დრაშკოვიჩმა სასამართლოში შეიტანეს სარჩელი და საქმე მოიგეს.

ჰაირაბეტოვის თეატრი გაიხსნა 1863 წლის 23 ივნისს. 1863 წელს აქ მოღვაწეობდა რუსი მსახიობი მიხაილ შჩეპკინი. 

1882 წელს ვაჭარმა, როსტოვის თამბაქოს ფაბრიკის მფლობელმა ვ. ასმოლოვმა პირველმა ააგო ქალაქში თეატრის ქვის შენობა, რომელმაც კონკურენცა გაუწია ჰაირაბეტოვის თეატრს, რომელიც ხისგან იყო აგებული. ჰაირაბეტოვის თეატრის მფლობელები ფიქრობდნენ, რომ მათ უნდა დაედოთ ქალაქის ხელისუფლებასთან ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც არ უნდა მიეცა ქალაქის მტავრობას თანხმობა ქალაქში სხვა თეატრების აგების შესახებ. როსტოვის ქალაქის ხელისუფლება წავიდა კომპრომისზე და ასმოლოვის თეატრს უწოდეს საკონცერტო დარბაზი. ასმოლოვის თეატრის გახსნის შემდეგ ჰაირაბეტოვის თეატრი პუბლიკამ მიატოვა. ხის შენობა კი 1896 წლამდე კვლავ იდგა, რის შემდეგაც იგი დაანგრიეს. 

1897 წელს ყოფილი თეატრის ადგილზე არქიტექტორ ალექსანდრე პომერანცევის პროექტის მიხედვით ააგეს დონის როსტოვის ქალაქის საბჭოს შენობა.

არქიტექტურა
-----------

1862 წელს აშენებული გჰაირაბეტოვის თეატრი იყო დაბალი ხის შენობა. მაყურებელთა დარბაზში იყო სკამების 22 რიგი, ლოჟის ორი იარუსი და გალერეის სამი იარუსი. 

მაყურებელი ვიწრო კორიდორის გავლით შედიოდა თეატრის პარტერში. ჰაერი გარეთა კარიდან უბერავდა მაყურებელთა დარბაზში. შესასვლელის ორივე მხარეს ვიწრო დერეფანი იყო. დერეფნიდან იყო გასასვლელი ფოიეში, ბუფეტში და ტუალეტში. თეატრი განათებული იყო ნავთის ლამფებით. 

ორკესტრის ადგილზე დაჟდომა შეეძლო 15 ადამიანს.

ლიტერატურა
----------

* Сидоров В. Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону. Т.5.- Ростов-на-Дону, 1999.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰაირაბეტოვის თეატრი დაარქივებული 2017-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* ჰაირაბეტოვის თეატრი
ვალსის გამოსახულება ფენაკისტისკოპზე.
**ვალსი** (ფრანგ. Valse, გერმ. Walzer) — წყვილთა (ქალ-ვაჟთა) სამეჯლისო ცეკვა. დაფუძნებულია წინსვლით მოძრაობასთან შერწყმულ ნარნარ ტრიალზე. მუსიკალური ზომა 3/4, იშვიათად 3/8, 6/8. წარმოიშვა სამხრეთ გერმანული, ავსტრიული, ჩეხური ხალხური ცეკვებიდან.

XIX საუკუნის ევროპის საზოგადოების თითქმის ყველა ფენაში გავრცელდა. ვალსი ძალზე პოპულარული ცეკვა და მუსიკალური ჟანრი გახდა. იოზეფ ლანერის, იოჰან შტრაუსისა (მამა) და იოჰან შტრაუსის (შვილი) შემოქმედების წყალობით. განსაკუთრებით განთქმულია ვენის ვალსი. ვალსები შექმნეს კარლ ვებერმა, ფრიდერიკ შოპენმა, ფერენც ლისტმა, რობერტ შუმანმა, იოჰანეს ბრამსმა, ედვარდ გრიგმა და სხვა. რუსული სიმდონიური მუსიკისათვის გამოიყენეს მ. გლინკამ, პ. ჩაიკოვსკიმ, ა. გლაზუროვმა. ს. პროკოფიევმა. ვალსის ჟანრი შეიძლება საფუძვლად დაედოს რომანსს, საოპერო არიას, სიმფონიას. ვალს ფართოდ იყენებენ ბალეტში, ოპერეტაში, დრამისა და კინოფილმებისათვის დაწერილ მუსიკაში.

იხილე აგრეთვე
-------------

* მაზურკა
* პოლონეზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვალსი***

* Basic Steps of Waltz Dance
* Waltz video example
* The Waltz Dance Steps & Moves დაარქივებული 2013-05-31 საიტზე Wayback Machine.
* Music regarding: Waltz within traditional dances of the County of Nice (France)
* Scroll to "Five Step Waltz" for notes about probable 1847 origin and associated music published the same year.
* Thomas Wilson's 1816 Waltz Manual
**პორტუგალიური მეძებარი** (პორტ. Perdigueiro Português) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში შუა საუკუნეებში.

ოდესღაც ამ უძველეს ძაღლის ჯიშსიყენებდნენ მიმინოთი ნადირობისას. მისი წინაპარი, როგორც ჩანს, იყო დღესდღეობით გადაშენებული ესპანური მეძებარი პოდენგო დი მასტრა, ხოლო მისი პორტუგალიური სახელწოდება ნიშნავს "გნოლის ძაღლს" და მის პირვანდელ დანიშნულებაზე მიუთითებს. ესპანური მეძებრის გარეგნული სახე რამდენიმე საუკუნეა არ შეცვლილა. მრავალმხრივი მონადირეობრივი ტალანტით დაჯილდოებული დამჯერი პორტუგალიური მეძებარი შესაძლოა ინგლისური პოინტერის წინაპარია, რომელიც დიდ ბრიტანეთში, როგორც ჩანს, XVIII საუკუნის დასაწყისში შეიყვანეს. გაწონასწორებული, დამჯერი და საიმედო ეს ძაღლები დამსახურებულად სარგებლობენ დიდი პოპულარობით თავის სამშობლოში. ეს განპირობებულია როგორც მათი შესანიშნავი ხასითით, ასევე შესანიშნავი მუშა თვისებებით. პორტუგალიური მეძებარი კარგად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს, ადვილად იწვრთნება, თუმცა ცუდი მოდარაჯეა. კარგი ფიზიკური ფორმის შესანარჩუნებლად პორტუგალიურ მეძებარს მნიშვნელოვანი და რეგულარული ფიზიკური დატვირთვა სჭირდება. მისი ბალანი შეიძლება იყოს ყვითელი, ან წაბლისფერი და განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, კარგად უძლებს სიცხეს, აქვს სწორი, გრძელი წინა ფეხები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პორტუგალიური მეძებარი***

* პორტუგალიური მეძებარი დაარქივებული 2014-09-27 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ლილიანა მითაიშვილი** (დ. 17 სექტემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი ბალერინა. საქართველოს სახალხო არტისტი (1972).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში. 5 წლის იქ­ნე­ბო­და ლი­ლი­ა­ნა, რო­ცა სა­ბა­ლე­ტო სტუ­დი­ა­ში მი­იყ­ვა­ნეს, მაგ­რამ ვი­ნა­ი­დან პა­ტა­რა და სუს­ტი აგე­ბუ­ლე­ბი­სა იყო, გო­გო­ნა მაშნვე და­ი­წუ­ნეს. 

1954 წელს დაამთავრა ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის თბილისის სახელმწიფო ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (პედაგოგები ვიხოდცევა, მარგარიტა გრიშკევიჩი და ჭაბუკიანი).

1954-1979 წლებში თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის წამყვანი სოლისტი იყო. მის რეპერტუარში ბევრი გამორჩეული როლია, მათ შორის: ოდეტა-ოდილია („გედების ტბა"), ჟიზელი („ჟიზელი"), კიტრი („დონ კიხოტი"), ნიკეა („ბაიადერა"), მანიჟე („მთების გული"), ჯავარა („გორდა"), მარი („მაკნატუნა"), ლიზა („ამაო სიფრთხილე"), მზეთუნახავი („სინათლე"),ავრორა („მძინარე მზეთუნახავი"), ლაურენსია („ლაურენსია"), დეზდემონა, ემილია („ოტელო"), გალია, ნატაშა („მშვიდობისათვის"), ქალიშვილი („პოემა") და მანიჟე („მთე­ბის გულ­ში"). 

ლილიანა მითაიშვილს აქვს შესრულებული წამყვანი პარტიები ცინცაძის ბალეტში „პოემა" (1966 წელი) და ღლონტის ბალეტში „განთიადი" (1970 წელი). 

1956 წელს ლილიანა მითაიშვილმა კლასიკური ბალეტის საკავშირო (ყოფილი სსრკ) კონკურსზე ლაურეატის პირველი ხარისხის დიპლომი და ოქროს მედალი მოიპოვა. ასევე იღებდა ხშირად მონაწილეობას საგასტროლო სპექტაკლებში საზღვარგარეთ. მითაიშვილის დრამატურგია ექსპრესიით აღსავსე იყო, უნდა აღინიშნოს, რომ იგი მდიდარია გმირულ-რომატიკული სულისკვეთებითაც. 

1979 წლიდან ლილიანა მითაიშვილი თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის პედაგოგ-რეპეტიტორია.

1983-1984 წლებში მუშაობდა ულან-ბატორის (მონღოლეთი) ოპერისა და ბალეტის თეატრის პედაგოგ-რეპეტიტორად.

უნდა აღინიშნოს, რომ ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1972 წელს კი – სახალხო არტისტის წოდება. ლილიანა მითაიშვილი ასევე დაჯილდოებულია კამბოჯის სამეფოს საპატიო ორდენით. 

საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის 1997 წლის დადგენილებით ქართული ხელოვნების განვითარების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ნაყოფიერი პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის პედაგოგ-რეპეტიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი, ლილიანა მითაიშვილი დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

2014 წელს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს დადგენილებით თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი ახალ სეზონზე დავით თორაძის „გორდას" აღდგენით შეხვდა. ამ პროექტში აქტიურად მონაწილეობდა სწორედ ლილიანა მითაიშვილი. ცნობილი ქართველი კომპოზიტორის — დავით თორაძის ბალეტი „გორდა" ვახტანგ ჭაბუკიანმა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში 1949 წელს დადგა. სპექტაკლში მთავარ როლს ლეგენდური მოცეკვავე და ქორეოგრაფი თავად ასრულებდა. „გორდა" ათეული წლების განმავლობაში იყო წარმოდგენილი თეატრის რეპერტუარში. ის ბოლოს 1996 წელს აღადგინა ზურაბ კიკალეიშვილმა.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 675, ISBN 99928-20-32-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლილიანა მითაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბიოგრაფია
* ლილიანა მითაიშვილი