recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ადიდვის პროცესის სქემატური გამოსახულება
**ადიდვა** — ლითონის ნამზადის გაწელვა საადიდვო დგანის ნახვრეტში მისი განივი კვეთის შესამცირებლად და გლუვი ზედაპირის მისაღებად (მავთულის დამზადება).

ადიდვისათვის, ლითონის ნამზადს გამოჭიმავენ (იძულებით გაატარებენ) სათანადო ფორმის ხვრეტში ადიდას თვალაკში. რადგანაც თვალაკის კვეთი ნამზადის კვეთზე ნაკლებია, ლითონი პლასტიკურ დეფორმაციას განიცდის და ნამზადი თვალაკის ფორმას იღებს, მისი კვეთი მცირდება, სიგრძე კი მატულობს. ადიდვა მიმდინარეობს ლითონის გაუხურებლად, რაც ზრდის მის სიმტკიცეს, ამცირებს პლასტიკურობას და აფერხებს შემდგომ დეფორმაციას. ლითონის პლასტიკური თვისებების აღსადგენად მიმართავენ შუალედურ მოწვას. დასამუშავებელი ნაკეთობის ერთ ბოლოს წინასწარ აწვრილებენ, რომ იგი ადვილად გავიდეს ადიდას თვალაკში. წარმოქმნილი ხახუნის ძალების შესამცირებლად დასამუშავებელი ლითონი იპოხება. ლითონის ერთ გატარებაზე გამოჭიმვის კოეფიციენტი ჩვეულებრივ 1,4-1,5 არ უნდა აღემატებოდეს. ამიტომ ნაკეთობას თანმიმდევრულად ატარებენ (მრავალჯერადი გამოჭიმვა) ადიდას რამდენიმე თვალაკში. ადიდვას ფართოდ იყენებენ მუდმივი კვეთისა და დიდი სიგრძის ნაკეთობათა (წნელები, მავთულები, მილები) დასამზადებლად.

ადიდვა ლითონის დამუშავების უძველესი წესია. საქართველოს ტერიტორიაზე ნაპოვნი, ფერადი ლითონებისაგან ადიდვით დამზადებული მავთულის უძველესი ნიმუშები ძვ. წ. II ათასწლეულის დამლევს განეკუთვნება.

ლიტერატურა
----------

* *ა. ნოზაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 92.
* „მოკლე ენციკლოპედიური ლექსიკონი საშენი მასალების, არქიტექტურისა და მშენებლობის დარგში", რედკოლეგია: მ. ნიკოლაიშვილი, გ. მეფარიშვილი, (საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტი), თბ. 1995, გვ. 2
**ტრინგა ჰიუსა** (ალბ. Tringa Hysa; დ. 8 იანვარი 1996, პრიშტინა, კოსოვო) — კოსოვოელი ალბანელი მოცეკვავე. 2011 წელს წარმოადგინა კოსოვო „ევროვიზიის ახალგაზრდა მოცეკვავეები 2011"-ზე, რომელიც გაიმართა ოსლოში, ნორვეგია. მისი საცეკვაო კარიერა 2005 წელს დაიწყო, როდესაც იგი გახდა "Studio Rudina" წევრი, რომელიც საბალეტო კურსია პრიშტინაში.

ბიოგრაფია და კარიერა
--------------------

ტრინგა ჰიუსა დაიბადა 1996 წლის 8 იანვარს კოსოვოს დედაქალაქ პრიშტინაში. სწავლობდა *სამი ფრაშერის გიმნაზიაში*, რომელიც მდებარეობს მის მშობლიურ ქალაქში, ხოლო მოგვიანებით კოსოვოს ტელევიზიამ იგი შეარჩია კოსოვოს წარმოადგენლად „ევროვიზიის ახალგაზრდა მოცეკვავეები 2011"-ზე ოსლოში, ნორვეგიაში. შერჩევა მოხდა ყველა საფეხურის გავლის შემდეგ. მთელი კოსოვოდან სულ 17 მონაწილე იყო. კოსოვოს მაუწყებლის RTK პროფესიულმა ჟიურიმ შეარჩია ტრინგა ჰიუსა და პატრიცია პრუტი. მოგვიანებით EYD კომისიამ გადაწყვიტა მხოლოდ ერთი მოცეკვავის დაშვება კოსოვოდან „ევროვიზიის ახალგაზრდა მოცეკვავეები 2011" კონკურსზე.

ტრინგა ტელევიზიებში გამოსვლა 2005 წელს დაიწყო, იგი პირველად გამოჩნდა სამ ტელევიზიაში, ესენია *კოსოვოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი*, *Kohavision* და *RTV21*, სადაც ის მონაწილეობა მიიღო საახალწლო შოუში. 2006 და 2007 წლებში მონაწილეობდა ამერიკის სავაჭრო პალატისა და "Raiffeisen Bank"-ის ჰუმანიტარულ საღამოზე, სადაც ტრინგა ქორეოგრაფიული აქტის წამყვანი ბალერინა იყო.

2007 წელს მონაწილეობდა *Studio Rudina* საბალეტო სპექტაკლში "NE ëndërra" (ოცნებებში). 2008 წელს იყო სტუმარი "Kosovo Vision", ხოლო 2008 წლის ბოლოს, "Magic Show" წევრი, რომელიც სადღესასწაულო პროგრამაა *Kohavision*-ზე, ამავე პერიოდში სადღესასწაულო პროგრამის "Të qeshim së bashku" (მოდით ერთად გავიცინოთ) კონკურსის წევრი იყო, რომელიც *კოსოვოს საზოგადოებრივი მაუწყებელზე* გადიოდა.

თამაშები
--------

* Mbretëresha e zanave - (ზღაპარული დედოფალი)
* Vdekja e mjellmës - (გედების სიკვდილი)
* Shtriga - (ჯადოქარი)
* Zana e bardhë - (თეთრი ზღაპარი)

### სხვა სპექტაკლებზე, როგორც სოლისტი

* Muzat - (მუზა)
* Kapelet - (ქუდები)
* Planetet - (პლანეტები)
* Finalja 1 - (ფინალი 1)
* Djallushet - (ის ეშმაკია)
* Vallezimi i princeshave - (პრინცესის ცეკვა)
* CAN - (შეძლება)
* Cigania - (ბოშა გოგონა)
* Zhizeli
* Fortuna
* Maskat (ნიღბები)
* Finalja 2 (ფინალი 2)
* Vera (ზაფხული)
* Dimri (ზამთარი)

და ა.შ.

სქოლიო
------

1. ↑  Tringa Hysa was selected by Kosovo.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-03. ციტირების თარიღი: 2016-09-03.
2. ↑  Tringa Hysa's Biography.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-03. ციტირების თარიღი: 2016-09-03.
მუსტაფა ლალა ფაშას ბანაკი თბილისთან. მინიატურა „ნუსრეთნამეს" ხელნაწერიდან. ბრიტანული ბიბლიოთეკა, ლონდონი
**მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა** საქართველოში 1578 წელს, იყო ირანის წინააღმდეგ დაძრული ოსმალეთის მრავალრიცხოვანი ლაშქარი მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით ამიერკავკასიის ქვეყნების დასაპყრობლად გამოემართა. 

7 აგვისტოს ოსმალებმა საქართველოს საზღვარი გადმოლახეს და ქართველთა მედგარ წინააღმდეგობას წააწყდნენ. მაგრამ საქართველოს პოლიტიკური აშლილობა ხელს უშლიდა ქვეყნის ძალების გაერთიანებას მტრის წინააღმდეგ საბრძოლველად. 9 აგვისტოს ჩილდირთან ბრძოლაში ოსმალებმა დაამარცხეს ირანელები და მათ მხარეზე მებრძოლი ქართველებიც. 10 აგვისტოს ათაბაგ მანუჩარ II-ის ძმამ, ყვარყვარემ, და სამცხის ზოგიერთმა ფეოდალმა ოსმალეთის სარდალს მორჩილება გამოუცხადეს, რამაც მტერს სამცხის ციხე-ქალაქების დაპყრობა გაუადვილა. 24 აგვისტოს ოსმალებმა თბილისი აიღეს.

დაკავებულ ტერიტორიაზე ისინი თავიანთ წესებს ნერგავდნენ. დააარსეს თბილისის (ქართლის) საბეგლარბერგო, გორის სანჯაყი. მათ გამგებლად ოსმალო მოხელეები დანიშნეს. კახეთის მეფემ ალექსანდრე II-მ მტერთან მორიგება არჩია. 1 სექტემბერს სართიჭალასთან გამართული მოლაპარაკების შედეგად კახეთში ოსმალეთისათვის ყოველწლიურად ხარკი უნდა ეძლია. სართიჭალიდან ოსმალეთის ლაშქარი შირვან-აზერბაიჯანის დასაპყრობად გაემართა. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ლაშქრობის შემდეგ მუსტაფა ლალა-ფაშა ქართლსა და სამცხეზე გავლით ნოემბერში არზრუმში დაბრუნდა. დაიწყო ქართველი ხალხის პარტიზანული ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ, 1578 წელს ირანის შაჰმა ქართლის მეფე სიმონ I ტყვეობიდან გაათავისუფლა. სიმონის ქართლში დაბრუნების შემდეგ დაიწყო ახალი ეტაპი ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

ლიტერატურა
----------

* *სვანიძე მ.* ლალა მუსტაფა ფაშას ლაშქრობა ამიერკავკასიაში (1578 წ.), «თსუ შრომები», 1965, ტ. 116 აღმოსავლეთმც. სერია, V;
* *მისივე,* საქართველო-ოსმალეთის ურთიერთობის ისტორიიდან XVI-XVII სს. თბ. 1971;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ. 1967
* *სვანიძე მ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 211, თბ. 1984.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შემოსევები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
სკვითებისა და კიმერიელების შემოსევები • პომპეუსის ლაშქრობა • სასანიანთა შემოსევები • (იბერიული ომი • ეგრისის დიდი ომი) • ხაზართა ლაშქრობები • ჰერაკლე კეისრის ლაშქრობები • ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები • ჯარაჰის შემოსევები • მურვან ყრუს შემოსევები • მუჰამად იბნ ხალიდის შემოსევა • ბუღა თურქის შემოსევა • აბულ კასიმის ლაშქრობა • ალფ-არსლანის ლაშქრობები • დიდი თურქობა  • ჯალელედინის ლაშქრობები (გარნისის ბრძოლა; ბოლნისის ბრძოლა) • მონღოლების შემოსევები • აზატ მოსეს ლაშქრობა • თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში • თურქმანთა შემოსევები (ჯეჰან-შაჰის ლაშქრობები • უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები • იაყუბ-ყაენის ლაშქრობები) • ისმაილ I-ის ლაშქრობები • თამაზ I-ის ლაშქრობები • ოსმალობა (მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა • ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში) • შაჰ აბასის ლაშქრობები • ოსმალების ლაშქრობა დასავლეთ საქართველოში (1703) • აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევა • რუსეთის შემოსევები (რუსეთ-საქართველოს ომი (1921) • რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)) |

 |
**ფანიანო** (ესპ. Lago Fagnano) ან **კამი** (ესპ. Lago Cami) — ტექტონიკურ-მყინვარული[1] წარმოშობის ტბა ცეცხლოვან მიწაზე, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 645 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 449 მ. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 98 კმ-ზე, რომელთაგან 72,5 კმ (606 კმ²) ეკუთვნის არგენტინას, კერძოდ, ცეცხლოვანი მიწის პროვინციას, ხოლო 13,5 კმ (39 კმ²) ჩილეს, კერძოდ, მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონს. სამხრეთი ნაპირი ჩრდილოეთთან შედარებით ციცაბოა. აქვს ფიორდის ფორმა.[2] ტბიდან გამოედინება მდინარე ასოპარდო. ფანიანოს აღმოსავლეთი მხარის ბოლოს არის ქალაქი ტოლუინი. ტბის არგენტინული მონაკვეთი ცეცხლოვანი მიწის ეროვნული პარკის ნაწილია. სახელი ეწოდა კათოლიკე იტალიელი მისიონერის ხოსე ფანიანოს პატივსაცემად, რომელმაც ტბის ნაპირები 1886 წელს მოინახულა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია

სქოლიო
------

1. ↑  ფანიანო // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
2. ↑  ფანიანო // ენციკლოპედიური ცნობარი „ლათინური ამერიკა" (რუსული)
**ულუ-ქიურფიუ** (აზერ. Ulu körpü — „დიდი ხიდი") — ხიდი, რომელიც განლაგებულია მდინარე ქურმუხჩაიზე, აზერბაიჯანის კახის რაიონში, სოფელ ილისუსგან ორი კილომეტრის მოშორებით.[1]

ისტორია
-------

ილისუ სულთანათის არსებობის დროს ეს ხიდი იყო ერთადერთი საშუალება, რომლითაც ილისუ უკავშირდებოდა დაბლობს.[2] ილისუს უძველესი მაცხოვრებლის, ქვის ხელოსან ნ. მაგერამოვის, სიტყვებზე დაყრდნობით ულუ-ქიურფიუ აშენებული იქნა XIX საუკუნის ბოლოს — XX საუკუნის დასაწყისში ხელოსან ომარის მიერ. ადრე ოდნავ ზევით არსებობდა მეორე ხიდიც, რომელიც ჩვენამდე არ შემორჩენილა. ამ ხიდმა კი მიიღო სახელწოდება ადრინდელი ხიდისგან, რომელიც ამ ადგილასვე იყო აშენებული.[3] ზოგიერთი ისტორიკოსი კი, ისეთები, როგორც მაგალითად ილია ადამიაა მცდარ აზრს გამოთქვამს: რომ, ვითომ, ინგილოელები ამ ხიდს „თამარ მეფის ხიდს" უწოდებენ და იგი მიეკუთვნება XII-XIV საუკუნეების ქართულ ნაგებობებს, რაც გამოირიცხა შემდგომი კვლევებით.[1]

არქიტექტურა
-----------

ხიდის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 15 მეტრს. მარჯვენა ნაპირი შემოიზღუდება კლდოვანი ნაწილით, ხოლო მარცხენა — დიდი კლდით. სიგანეში ხიდი 4,85 მეტრია. ხიდის მშენებლობაში გამოყენებულია, როგორც რიყის ქვა, ასევე გამომწვარი აგური. აგურის 4 ფენით გამოკვეთილია არკისებური თაღი, რომელიც 14,60 მეტრს შეადგენს. დამუშავებულია, მხოლოდ თაღის წინა ფასადი.[1]

ხიდის ქვედა ნაწილი ღმოსავლური ფასადის ელემენტებითაა გაწყობილი. ასეთი არქიტექტურა ხიდს აძლევს მდგრადობას სელებისა და წყალდიდობების დროსაც კი. ხიდს ელიფსური სახე გააჩნია. ამის გამო ხიდს გააჩნია ორივე მხრიდან შემჭიდროვებული ხისტი კონსტრუქციის ფორმა.[1]

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Мурадов, 1980, с. 109.
2. ↑  Летифова Э. М. Северо-западный Азербайджан: Илисуйское султанство. Алтай 1999. 109.
3. ↑  Илья Адамия. Грузинское народное зодчество. «Хеловнеба». Тбилиси. 1979, стр. 67, 68
**უმ-არ-რასასი** (არაბ. الرّصاص‎أم) — არქეოლოგიური ძეგლი იორდანიაში, რომელიც მოიცავს რომაული, ბიზანტიური და ადრეული მუსლიმური ცივილიზაციების არქიტექტურულ ნანგრევებს. ძეგლის უმთავრესი ნაწილი ჯერ კიდევ გაუთხრელია, ხოლო შესწავლილ ნაწილზე აღმოჩენილია სამხედრო ბანაკი და რამდენიმე ეკლესია. ცივილიზაციათა ამ უნიკალური ნარევის გამო, 2004 წელს ძეგლი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ძეგლზე გაკეთებული ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა წმინდა სტეფანეს ტაძარში არსებული მოზაიკური იატაკია, რომელიც 785 წლით თარიღდება (აღმოაჩინეს 1986 წელს). იგი საუკეთესოდაა შემონახული და უდიდესია იორდანიაში. ცენტრალურ პანელზე გამოსახულია ნადირობისა და თევზაობის სცენები. განსაკუთრებით დეკორირებულია მოზაიკის ჩარჩო. როგორც ირკვევა, მოზაიკაზე ექვს ოსტატს უმუშავია.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Um er-Rasas

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იორდანიაში იორდანიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
პეტრა  • ქასრ-ამრა  • უმ-არ-რასასი  • უადი-რუმის დაცული ტერიტორიები  • ალ-მაჰთასი  • ალ-სალტი |

 |
**მსახურთუხუცესი** — მაღალი სახელმწიფო თანამდებობის პირი ფეოდალურ საქართველოში. მსახურთუხუცესი პირველად XII საუკუნეში - გიორგი III-ის მეფობის ხანაში იხსენიება, მაგრამ საფიქრებელია, რომ მსახურთუხუცესობა გაცილებით უფრო ძველი თანამდებობა იყო. თავდაპირველად მსახურთუხუცესი ხელშინაურ მოხელედ ითვლებოდა. ქვეყნის გაერთიანებასთან ერთად მეფის მსახურთუხუცესი თანდათან საჯარო სამართლის საწყისებზე მოსაქმე მოხელედ იქცა. XIII საუკუნეში რუსუდან მეფემ მსახურთუხუცესი სავაზიროში შეიყვანა და ამ დროიდან იგი ვეზირად ითვლებოდა, მეჭურჭლეთუხუცესთან ერთად „ორთა ვაზირთა" ჯგუფს შეადგენდა. მსახურთუხუცესის ფუნქციები მრავალგვარი იყო და სამ ერთმანეთთან ნაკლებად დაკავშირებულ სფეროს — სალაროს, მეფის საწოლსა და მისსავე კერძო მეურნეობას მოიცავდა. მის ერთ-ერთ მოვალეობად ითვლებოდა „შეკაზმვა მეფისა". მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდნენ „მსახურნი მეფისა", მოლარეთუხუცესი, მესაწოლეთუხუცესი, ფარეშთუხუცესი, მეხილეთუხუცესი და სხვა სათანადო მოხელეები.

ლიტერატურა
----------

* *ნადარეიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 174.
* ჯავახიშვილი ივ. ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ.1, ტფ. 1928.
**მორუ** — სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფი. მათი უმეტესობა ცხოვრობს დასავლეთ ეკვატორიის შტატში. იქ მათი რაოდენობა დაახლოებით 152 000 ადამიანს შეადგენს, რითიც ისინი სამხრეთ სუდანის სიდიდით მეათე ეთნიკური ჯგუფია. მორუს ხალხის გარკვეული ნაწილი ასევე ცხოვრობს უგანდასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაშიც. მორუს ხალხი გამოირჩევა განათლების მაღალი დონით, მათგან ბევრი იღებს სამედიცინო განათლებას.

ტრადიციულად მორუს ხალხი მისდევდა მიწათმოქმედებას და არ აქვთ ჩამოყალიბებული პოლიტიკური სისტემა. ტომის მართვას ახორციელებენ ბელადები. მათი მთავარი როლია კონფლიქტების მოგვარება როგორც ოჯახებს ასევე კლანებს შორის. ტრადიციულად მათ დაპირისპირება ჰქონდათ ზანდებთან და კონგოდან შემოჭრილ მონებზე მონადირეებთან.

ლიტერატურა
----------

* ELIAS, Scopas Mägyä. (1996) Canon Ezra: My best friend in Sudan. Summer Institute of Linguistics
* EVANS-PRITCHARD, E. E. (1938) 'A note on rain makers of the Moro clan' - MAN XXXVIII
* FELKIN, W. (1883) 'Notes on the Madi or Moru Tribe.' Proceedings of the Royal Society of Edinburgh. 12. pp. 303–353.
* FRASER, K. G. (1926) 'Witchcraft and Healing in the Moru Tribe.' in The Mission Hospital.
**მოსაბრუნის მიძინების ხატის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოსაბრუნში. აგებულია ადრეულ შუა საუკუნეებში.

ძეგლევის ხევში მდებარე დარბაზული ეკლესია თანადროული სამხრეთი მინაშენით, დიდი ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. აბსიდის მხრები ოდნავაა წინ გამოწეული.

ეკლესიის დასავლეთი კედელი თითქმის დანგრეულია, დანარჩენი კედლები შემორჩენილია 2 მეტრის სიმაღლეზე, ზოგან უფრო ნაკლებია.

თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედელშია, თაღი მორღვეულია, ინტერიერში მიწის დონე საგრძნობლად აწეულია.

ეკლესიის სამხრეთიდან მიჯრილი სწორკუთხა მინაშენის კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრზე. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. შემორჩენილია სფერული კონქი და აბსიდის მხრები.

ეკლესიის შესასვლელის მარჯვენა მხარეს ჩასმულია ქვა, რომელზეც ამოკაწრულია ასომთავრული წარწერა. წარწერა დაზიანების გამო არ იკითხება. მინაშენში შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი.

აღმოსავლეთ სარკმლის თავზე ჩასმულია შირიმის ქვა, რომელზეც წარბისა და ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. წარბი მეორდება ჯვრის ზემოთაც.

ეკლესია დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 133-134
**უმა კარუნა თურმანი** (Uma Karuna Thurman; დ. 29 აპრილი, 1970) — ამერიკელი კინომსახიობი და ფოტომოდელი. დღემდე შესრულებული აქვს როლები სხვადასხვა ჟანრის ფილმებში, როგორც რომანტიკული კომედიებში, ასევე დრამატულ და სამეცნიერო-ფანტასტიკურ ფილმებსა და მძაფრსიუჟეტიან თრილერებში დამთავრებული. მის საუკეთესო ფილმებად ითვლება „სახიფათო კავშირები" (1988), „მაკულატურა" (1994), „გატაკა" (1997) და ორი ფილმი სერიიდან „მოკალი ბილი" (2003–04).

ბიოგრაფია
---------

1980-იან წლებში პროფესიონალი მოდელის კარიერის შემდეგ 1988 წელს მსახიობობა დაიწყო. მის კარიერაში მნიშვნელოვანი იყო ბეატრიქს კიდოს როლი კვენტინ ტარანტინოს ფილმებში „მოკალი ბილი". თურმანმა ამ ფილმში შეასრულა პატარძლის როლი, რომელიც შურს იძიებს მის ყოფილ შეყვარებულზე. ტარანტინომ ეს პერსონაჟი სპეციალურად თურმანისთვის შექმნა. ამ პერსონაჟის შექმნის იდეა ორთავეს ერთად მოუვიდათ „მაკულატურის" გადაღების დროს. ფილმის გადაღება თურმანის ფეხმძიმობამ გაახანგრძლივა.გადაღება 9 თვეს გაგრძელდა და 5 ქვეყანაში მიმდინარეობდა. თურმანმა ამ როლისთვის შეისწავლა საბრძოლო ხელოვნება და იაპონური ენა. „მოკალი ბილი" საკულტო კლასიკად იქცა, კრიტიკოსებმა ის დადებითად შეაფასეს, თურმანმა კი პატარძლის როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ნომინაციები.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1988 | ფ |  *ბარონ მიუნჰაუზენის თავგადასავალი*  | *The Adventures of Baron Munchausen* | ქალღმერთი ვენერა |
| 1988 | ფ |  *სახიფათო კავშირები*  | *Dangerous Liaisons* | სესილ დე ვოლანჟი |
| 1994 | ფ |  *მაკულატურა*  |  *Pulp Fiction*  | მია უოლასი |
| 1997 | ფ |  *გატაკა*  |  *Gattaca*  | ირენ კასინი |
| 1999 | ფ |  *ტკბილი და საძაგელი*  | *Sweet and Lowdown*  | ბლანში |
| 2003 | ფ |  *მოკალი ბილი, ტომი 1*  | *Kill Bill Volume 1*  | პატარძალი |
| 2004 | ფ |  *მოკალი ბილი, ტომი 2*  | *Kill Bill Volume 2*  | ბეატრიქს კიდო |
| 2013 | ფ |  *ნიმფომანი*  |  *Nymphomaniac*  | მისის ჰ. |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უმა თურმანი***

* 

* უმა თურმანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**მრეწველობა** ანუ წარმოება მიკროეკონომიკაში — საგანთა შექმნის აქტი, კერძოდ კი ისეთი პროდუქტებისა, რომელიც შემდგომში კომერციულად გაიცვლება ან გაიყიდება. მაკროეკონომიკაში მრეწველობა არის საქმიანობა, რომლითაც ტრანზაქტორები (ანუ, გაცვლის აგენტები) იყენებენ რესურსებს პროდუქციის გამოსაშვებად; უფრო სპეციფიკურად, ეკონომიკური მრეწველობა საქმიანობაა, რომელსაც კონტროლს უწევს (ასევე პასუხისმგებელი) ინსტიტუციონალური რგოლი, რომელიც იყენებს მუშახელს, კაპიტალს, საქონელსა და მომსახურებას (წარმოების ფაქტორები) სხვა საქონლისა და მომსახურების შესაქმნელად.

მრეწველობის დარგები
-------------------

* მეტალურგია
	+ შავი მეტალურგია
	+ ფერადი მეტალურგია
* ენერგეტიკა
	+ ელექტროენერგეტიკა
	+ ნავთობის მრეწველობა
	+ ატომური ენერგეტიკა
* სამთო-მოპოვებითი მრეწველობა
	+ სამთო-ქიმიური მრეწველობა
* მანქანათმშენებლობა
	+ გემთმშენებლობა
	+ ავიამშენებლობა
	+ ხელსაწყოთმშენებლობა
* ქიმიური მრეწველობა
* კვების მრეწველობა
* მსუბუქი მრეწველობა
	+ საფეიქრო მრეწველობა
	+ ტყავ-საგალანტერიო მრეწველობა
	+ სამკერვალო მრეწველობა

ლიტერატურა
----------

* Krahn, Harvey J. and Graham S. Lowe. Work, Industry, and Canadian Society. Second ed. Scarborough, Ont.: Nelson Canada, 1993.
Wow სიგნალი
**სიგნალი „wow"** — ძლიერი დაბალი სიხშირის სიგნალი რომელიც დააფიქსირა ჯერი ეიმანმა 1977 წლის 15 აგვისტოს პროექტ SETI-ზე მუშაობის პროცესსში. სიგნალი გადმოცემული სწორედ იმ სახით იყო, როგორითაც თეორიის მიხედვით, დედამიწას დაუკავშირდებოდა არამიწიერი ცივილიზაცია. სიგნალის ხანგრძლივობამ შეადგინა ზუსტად 72 წამი, რის შემდეგაც იგი შეწყდა. არაერთი მცდელობის და ძიების მიუხედავად, სიგნალი აღარ განმეორებულა. გაოცებულმა ეიმანმა მიღებული სიგნალის შესაბამისი კოორდინატები შეიყვანა კომპიუტერში, რის შემდეგაც ინფორმაცია დაბეჭდა ზედ კი დააწერა „wow", რის გამოც სიგნალს შემდეგ უწოდეს სიგნალი „wow".ამ ფაქტმა დიდი ინტერესი გამოწვია როგორც სამეცნიერო წრეებში, ისე მედიასა და საზოგადოებაში.

ადგილმდებარეობა

მდებარეობა
----------

გამოგზავნის ზუსტი ადგილმდებარეობის განსაზღვრა გართულდა, ვინაიდან რადიოტელესკოპ დიდი ყური ორი მიმღები ჰქონდა, რომლებიც სხვადასხვა მიმართულებით იყვნენ მიმართულნი. ტელესკოპს არ გააჩნდა პროგრამული შესაძლებლობა გაერკვია, თუ რომელმა მიმღებმა დააფიქსირა სიგნალი.
თუმცა, უფრო სარწმუნოდ მიიჩნევა, რომ სიგნალი გამოგზავნილი იქნა მშვილდოსნის თანავარსკვლავედიდან.

გაშიფვრა
--------

წარმოშობის თეორიები
-------------------

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* wow სიგნალის მიმოხილვა
* განხილვა BBC-ზე  დაარქივებული 2015-01-13 საიტზე Wayback Machine.
**The Sanda** (სანდა) — მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა თბილისში (საქართველო) 1993 წელს. ჯგუფის წევრები არიან ნათია ნამგალაური (კლავიშებიანი, ბექ-ვოკალი), ირაკლი ლომსაძე (კლავიშებიანი, ვოკალი), სოსო საყვარელიძე (აკუსტიკური/რითმ-გიტარა, ვოკალი), გიორგი კობერიძე (დასარტყმელი საკრავები), ზურა ლანჩავა (გიტარა) და ვანო ხიმშიაშვილი (ბასი).

ჯგუფმა დაიწყო მოღვაწეობა სოფტ-როკისა და ბლუზის ჟანრში. მოგვიანებით ჯგუფში შემოვიდა ფოლკ-როკის ელემენტები. ჯგუფის ჟღერადობაში ძირითადად სჭარბობს ბრიტანული ხალხური მუსიკის ელემენტები, მაგრამ ზოგიერთ კომპოზიციაში ქართულიც არის.

წელიწადნახევრის მუშაობის შემდეგ ჯგუფმა ჩაატარა თავისი პირველი სოლო კონცერტი („რკინიგზელთა კულტურის სახლში", თბილისი). შემდგომში კიდევ რამდენიმე სოლო კონცერტი ქალაქის სხვადასხვა სცენებზე. იყო მონაწილე და ერთ-ერთი ორგანიზატორი 1996 წელს თბილისში ჩატარებული ფესტივალებისა „ხელები" (კ/თ „ყაზბეგი") და „მარგარიტა" (ვაკის პარკი). ჯგუფის საგასტროლო არეალი მოიცავდა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებს, აგრეთვე აჭარის ზღვისპირა რაიონებს.

1997 წელს, ფინანსური პრობლემების გამო, ჯგუფმა შეწყვიტა შემოქმედებითი მოღვაწეობა. 2006 წელს იგი კვლავ შეიკრიბა და განაახლა მუშაობა. ამავე წელს მათ ჩაწერეს პირველი ალბომი Return (დაბრუნება), რომლშიც 10 კომპოზიცია შედიოდა.

2011 წლის ზაფხულში ჯგუფს დაემატა კიდევ ერთი წევრი, ნიკა მარგველაშვილი — (დასარტყმელი საკრავები), რომელმაც ჯგუფი დატოვა 2014 წელს. 2012 წლის 29 აპრილს ჯგუფმა გამოსცა რიგით მეორე ალბომი „The Smell of the Rays", რომლის პრეზენტაცია გაიმართა თბილისის ღამის კლუბ „სენატში".

2015 წლის 24 თებერვალს The Sanda გახდა კავკასიური მუსიკალური პრემია „ფენიქსის" გამარჯვებული ნომინაციაში „საუკეთესო ვიდეო".

ჯგუფის წევრები
--------------

* ნათია ნამგალაური (კლავიშებიანი, ბექ-ვოკალი)
* ირაკლი ლომსაძე (კლავიშებიანი, ვოკალი)
* სოსო საყვარელიძე (აკუსტიკური/რითმ-გიტარა, ვოკალი)
* გიორგი კობერიძე (დასარტყმელი საკრავები)
* ზურა ლანჩავა (გიტარა)
* ვანო ხიმშიაშვილი (ბასი)

ალბომები
--------

სტუდიური
* *Return* — 2006
* *The Smell Of The Rays* — 2012
* *The Sea of Dreams* — 2018

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ბიოგრაფია ოფიალურ საიტზე დაარქივებული 2018-08-29 საიტზე Wayback Machine.
* ჯგუფის ბიოგრაფია[*მკვდარი ბმული*] Radio.ge-ზე
* The Sanda — Reverbnation
* The Sanda-ს არხი YouTube-ზე
* The Sanda საიტზე MySpace

სქოლიო
------

1. 1 2 3  History of the Band. Sanda.ge.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-29. ციტირების თარიღი: 31 აგვისტო, 2018.
2. ↑  „The Sanda-ს გეგმები 25 წლის შემდეგ". „რადიო თავისუფლება" (24თებერვალი , 2017). ციტირების თარიღი: 31 აგვისტო, 2018.
3. 1 2  The SANDA. Radio.ge.[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  „ბათუმში გაიმართება როკ-კონცერტი დევიზით „არა ტერორიზმს!". sputnik-georgia.com (25 აგვისტო, 2016). ციტირების თარიღი: 31 აგვისტო, 2018.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბუხალო (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**აბუხალო** — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის სათავეში. ზღვის დონიდან 1500 მეტრი. ქარელიდან 35 კილომეტრი.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | 0 | 0 | 0 |
| 2014 | 0 | 0 | 0 |

აღწერა
------

XVIII საუკუნეში სოფ. აბუხალო ეკუთნოდა ამილახვრებს (ორბელიანი 1981: 66). სოფ. აბუხალო არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. აბუხალოს ნასოფლარი მდებარეობს დღევანდელი სოფლიდან 2,5 კმ-ის დაშორებით, მთის ზეგანზე, სადაც შემორჩენილია დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევები და წრიული ზღუდე (სძა 1990: 354). სამონასტრო კომპლექსი მდებარეობს სოფლიდან დასავლეთით, ფრიალო კლდეზე. მონასტრის დასავლეთი მხარე დაცულია მაღალი გალავნით. ძეგლი შედგება კლდეში ნაკვეთი, სხვადასხვა ზომის ერთმანეთთან დაკავშირებული 8 გამოქვაბულისგან. ეკლესია ნაგებია აგურით. აფსიდა ნახევარწრიულია. კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. სამონასტრო კომპლექსი თარიღდება XVII-XVIII სს-ით (სძა 1990: 354).

აბუხალოს ეკლესია (ქც 4: 345,4). იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა" (ქც 4: 345,4), „დასტურლამალი" (ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 279), პაპუნა ორბელიანის „ამბავნი ქართლისანი" (ორბელიანი 1981: 66).

ვახუშტი ბაგრატიონი აბუხალოს შესახებ გადმოგვცემს: „კუალად გვეძინეთის დასავლით (მდ. ძამას) მოერთვის ხევი აბუხალოსი. აქა არიან ქუაბნი გამოკვეთილნი მაღალს კლდესა შინა მრავალნი. მას შინა ეკლესია კეთილი და კაცთა შეუვალი სიმაგრით. აქიდამ გარდავალს გზა გუჯარეთს რაჭის ხევზედ. აბუხალოს დასავლით გარდავალს გზა გუჯარეთს" (ქც 4: 345, 2-5).

ეს კლდე სოფელ აბუხალოს დასავლეთ მხარესაა და აბუხალოსწყალი ჩამოუდის. ხალხი ამ ქვაბულს მონასტერს ეძახის. აბუხალოს გამოქვაბული თავდაცვითი ნაგებობა ყოფილა – განსაცდელის ჟამს მოსახლეობა მას თავს აფარებდა. იგი XVII-XVIII საუკუნეებს მიეკუთვნება.

2005 წლის 1 მაისიდან სოფელში მოქმედებს აბუხალოს დავით გარეჯელის სახელობის მამათა მონასტერი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აბუხალოს ნასოფლარი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 48.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 354.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 6 სექტემბერი, 2016.
2. ↑   საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 13.
3. ↑  საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II
4. ↑  საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ. 1990 წ. გვ.354.
Codex Argenteus, ფოლიო 16v, რომელიც შეიცავს ფრაგმენტს მარკოზის სახარებიდან, 3,26—32
**ულფილას ბიბლია**, აგრეთვე ცნობილი **გუთური ბიბლიის** სახელწოდებით — გუთი ეპისკოპოსი ულფილას (311–383 წწ.) მიერ IV საუკუნეში გუთურ ენაზე შესრულებული თარგმანი ბიბლიისა, უპირველესად კი ახალი აღთქმისა. პირველწყაროდ გამოყენებულია ბერძნულენოვანი დედანი ბიბლიისა. ულფილამ ამ თარგმანის შესასრულებლად შექმნა გუთური ანბანი, მანამდე კი გუთები რუნების საშუალებით წერდნენ. თარგმანი ეპისკოპოსმა შეასრულა ქალაქ ნიკოპოლის-ად-ისტრუმში, თანამედროვე ბულგარეთის ტერიტორიაზე. იგი გუთური ენის უმნიშვნელოვანეს წყაროდ ითვლება. 

ულფილას ბიბლიის ტექსტის შემცველი არაერთი ხელნაწერია მოღწეული VI—VIII საუკუნეებიდან, ძირითადად იტალიიდან. მათი ტექსტის დიდი ნაწილი ახალი აღთქმიდანაა, ხოლო მცირე ნაწილი — ძველი აღთქმიდან. ეს ხელნაწერებია: *Codex Argenteus* (სახარებები), რომლის დიდი ნაწილიც დაცულია უფსალის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში, *Codex Ambrosianus A*-დან *Codex Ambrosianus E*-ს ჩათვლით (ეპისტოლეები, სკირინსი, ნეემია), *Codex Carolinus* (რომაელთა მიმართ ეპისტოლე), *Codex Vaticanus Latinus 5750* (სკირინსი), *Codex Gissensis* (ლუკას სახარების ფრაგმენტები) და *Fragmenta Pannonica*, ერთი მმ სისქის მეტალის ფირფიტები, რომლებზეც დატანილია მუხლები იოანეს სახარებიდან.

ეკლესიის განვითარების ამსახველ ისტორიულ ზოგიერთ წიგნს, როგორიცაა საქმე მოციქულთა, ულფილას ბიბლიის ხელნაწერებში არ გვხვდება.

თუ არ ჩავთვლით რუნებით შესრულებულ ფრაგმენტულ წარწერებს, ულფილას ბიბლია გერმანიკული ენების პირველი წერილობითი ძეგლია, შესაბამისად მას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ენის ისტორიის კვლევაში.

გამოცემები
----------

* Wilhelm Streitberg (Hrsg.): Die Gotische Bibel. Bd 1. Der gotische Text und seine griechische Vorlage. Winter, Heidelberg 1908–1910, 2000 (7. Aufl.), ISBN 3-8253-0745-X

ლიტერატურა
----------

* Elfriede Stutz: *Das Neue Testament in Gotischer Sprache.* In: *Die alten Übersetzungen des Neuen Testaments, die Kirchenväterzitate und Lektionare – Der gegenwärtige Stand ihrer Erforschung und ihre Bedeutung für die griechische Textgeschichte*, Kurt Aland (Hrsg.). *Arbeiten zur neutestamentlichen Textforschung*, 5. de Gruyter, Berlin – Boston 1972 (Reprint 2011). ISBN 978-3-11-082701-9. S. 375–402
* Piergiuseppe Scardigli: *Frühe Bibelübersetzungen: Gotisch*. In: Harald Kittel (Hrsg.) *Übersetzung-Translation-Traduction: An International Encyclopedia of Translation Studies*, Mouton de Gruyter, Berlin/New York 2007, ISBN 978-3-11-020328-8, S. 2363–2366 (Handbücher zur Sprach- und Kommunikationswissenschaft 26, 2)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ულფილას ბიბლიის ტექსტი დაარქივებული 2016-08-01 საიტზე Wayback Machine.
* მცირე გუთურენოვანი ფრაგმენტები
* Codex Argenteus Online დაარქივებული 2012-10-25 საიტზე Wayback Machine. , უფსალაში ორიგინალის სრული ციფრული ვერსია

სქოლიო
------


1. ↑  ლიტერატურაში გვხვდება აგრეთვე უმართებულო ფორმებით: *ვულფილას* ბიბლია, *გოთური* ბიბლია
**The GNOME Project** — აერთიანებს GNOME გრაფიკულ სივრცის და მასთან ასოცირებული პროგრამული პლატფორმის უკან მდგარ თემს. თემი მოიცავს დეველოპერებს, მხატვრებს, მწერლებს, თარჯიმნებს, GNOME-ს აქტიურ მომხმარებლებს და სხვა კონტრიბუტორებს. დღესდღეობით პროექტი ძირითადად იმართება ორგანიზაცია GNOME Foundation-ის მიერ. GNOME ასევე მიეკუთვნება თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტ GNU-ს. პროექტის ძირითადი მიზანია განავითაროს GNOME გრაფიკული სივრცე და წაახალისოს თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენება.

GNOME Foundation
----------------

GNOME Foundation შეიქმნა 2000 წელს, პროქტ GNOME-ს სამართავად. GNOME Foundation-მა აიღო პასუხისმგებლობა პროექტის ადმინისტრაციულ ნაწილზე, მედიასთან და პარტნიორებთან ურთიერთობაზე. ორგანიზაცია არ არის აქტიურად ჩართული პროექტის ტექნიკურ მხარესთან, ამასთანავე GNOME Foundation კოორდინირებს პროგრამული უზრუნველყოფის გამოცემებს. ორგანიზაციაში გაწევრიანება შესაძლებელია ნებისმიერი პირისთვის, რომელსაც წვლილი აქვს შეტანილი პროექტის განვითარებაში. ორგანიზაციის წევრებს შეუძლიათ მისცენ ხმა და მიიღონ მონაწილეობა დირექტორების საბჭოს არჩევნებში.

ძირითადი პრინციპები
-------------------

პროექტი GNOME ხელმძღვანელობს ოთხი პრინციპით:

* დამოუკიდებელი - პროექტი იმართება არაკომერციული ფონდის მიერ, რომელსაც ჰყავს დემოკრატიულად არჩეული საბჭო.
* დაკავშირებული - პროექტი თანამშრომლობს სხვა თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტებთან რათა შექმნას მაღალი ხარისხის პროდუქტი.
* თავისუფალი - პროგრამული უზრუნველყოფა უნდა იყოს თავისუფალი, მისი შექმნის პროცესი კი გამჭვირვალე.
* ხალხზე ორიენტირებული - პროექტი ცდილობს შექმნას მრავალენოვანი პროგრამული უზრუნველყოფა რომელიც აღჭურვილია შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის შესაფერისი თვისებებით.

პროგრამული უზრუნველყოფა
-----------------------

პროექტი GNOME აერთიანებს მრავალ თავისუფალი პროგრამული უზრუნველყოფის პროექტს. მათ შორის:

* GDM
* Genie
* GLib
* GnomeShell
* GStreamer
* GTK+
* Metacity
* Vala

სქოლიო
------

1. ↑  GNU Software. GNU Project. ციტირების თარიღი: 2017-04-29.
2. 1 2  About Us. The GNOME project. ციტირების თარიღი: 2017-04-29.
3. ↑  Membership. The GNOME project. ციტირების თარიღი: 2017-04-29.
4. ↑  Projects. The GNOME project. ციტირების თარიღი: 2017-04-29.
აბშრა
**აბშრა** (აფხ. аҧшьырҳа — აფშირჰა) — მასიურ ხეში ამოღებული ჭურჭელი, რომელსაც აქვს ხისავე თავსახური და სალტეები სიმაგრისათვის. გამოიყენებეოდა ყველის, ერბოს, ნადუღის და მისთ. შესანახად. გამოიყენებოდა სამეგრელოშიც.

ეტიმოლოგია
----------

ბუყინი // ბუყუნი // ბუკუნი "რძის ჩასაწური" (ჯავახიშვილი, 1986, 222); "ყველის შესანახი ჭურჭელი" (ელიავა, 1989, 28); "ხისგან საგანგებოდ დამზადებული ჭურჭელი, კასრი, რომელსაც იყენებენ რძის ჩასასხმელად, მაწვნის შესადედებლად" (ქაჯაია, 2001, 273); "ხის ჭურჭელი მაწვნისათვის" (ყიფშიძე, 1914, 210; სახოკია, 1985, 366; ჭარაია, 1997, 45). შდრ. იმერ. ბოკონი "ყველის ჩასადები (ამოსაყვანი) ჭურჭელი" (ჯავახიშვილი, 1986, 184), ლეჩხ. ბოკონი "საწველელი, ხის ჭურჭელი საწველად" (გიგინეიშვილი, 1961, 675); საერთოქართველურ დონეზე აღდგენილია \*ბოყE "ხის ჭურჭელი" > ქართ. ბოყვ-ი :L ზან. ბუყუნი //ბუჸუნი < \*ბუყE-ინ-ი : სვან. ბეყE // <ბოყE (ჩუხუა, 2003, 66).

მეგრულიდან არის ნასესხები აფხაზური ა-ბყჷლ "ხის ჭურჭელი რძის შესადედებლად" (ბღაჟბა, 1964, 263; არშბა, 15; კვარჭია, 1981, 51); ბზიფურში გადმოიცემა ა-ბაკ°ჷლ სახით "ყველის დასამარილებელი და შესანახი ხის ჭურჭელი" (ბჟანია, 1962, 128; ინალ-იფა, 1986, 158); უბიხური ბაყ°ჷრ-სათვის სესხების შუალედური რგოლია აფხაზური (შაგიროვი, 1989, 139, 140).

ა-ფშჷრჷა "სარქვანი; მთლიანი ხისგან გამოთლილი ცილინდრისებური ჭურჭელი" (ჯანაშია, 1954, 284); "ყველის შესანახი ჭურჭელი" (ბჟანია, 1962, 128; არშბა, 1980, 51). სიტყვა გვხვდება აბაზურშიც ფშირჷა ფორმით.

მეგრული აფშირჷა "ხის ჭურჭელი მაწვნისთვის" (ყიფშიძე, 1914, 197); აბშირა "ახლადამოღებული სულუგუნის კალაპოტი" (ჯავახიშვილი, 1986, 223); ავშირა // აბშირა "სულუგუნის ჩასადები ჩარჩო" (ქაჯაია, 2001, 165); აბშიხა // აბშირყა "მაწვნის ჭურჭელი" (წალენჯ.) აფხაზურიდან ნასესხობად განიხილება, მაგრამ არადამაჯერებლად ჟღერს სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმული მოსაზრება: ვ. კვარჭიას ეტიმოლოგიით ტერმინი იყოფა ა-ფშ "გვერდი" და რჷა "გამოწეული, გამოზნექილი" ელემენტებად (კვარჭია, 1981, 124).

სიტყვა შეთვისებული აქვს დასავლურ-ქართველურ დიალექტებს; იმერ. აფშარა "ყველის კალაპოტი" (ჯავახიშვილი, 1986-ა, 184), ლეჩხ. აფშარა "სულუგუნის კალაპოტი" (ღლონტი, 1974, 144), გვხვდება ტოპონიმებში: აფშირაშ დჷნადგჷმ "სადაც აფშირა დადგეს" (ზედმ. "აფშირას დანადგამი") \_ ფართო მინდორი სამურზაყანოს მთაში; აფშირაშ სუკი "აფშირას სერი" \_ ბორცვი; აფშირაშ გინალ "აფშირას გადასასვლელი" \_ უღელტეხილი (ცხადაია, 1999, 229).

წყარო
-----

* მანანა ბუკია, ნარკვევები ქართველურ–აფხაზური ლინგვოკულტურული ურთიერთობის ისტორიიდან, ტ. I, გვ. 202–203
* ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი (ნაწილი I. ა–მ)
**მრეწველობის ნაციონალიზაცია** — სამრეწველო საწარმოთა და დაწესებულებათა გადასვლა კერძო საკუთრებიდან სახელმწიფო საკუთრებაზე. ნაციონალიზაციას, იმის მიხედვით თუ ვის მიერ, რომელი კლასის სასარგებლოდ და რომელ ისტორიულ ეპოქაში ხორციელდება, სხვადასხვა ეკონომიკური და პოლიტიკური შინაარსი აქვს. მაგალითად, ბურჟუაზიული მრეწველობის ნაციონალიზაცია, ცალკეულ კაპიტალისტთა კერძო საკუთრებაში მყოფი გარკვეული რაოდენობის საწარმოთა კაპიტალის სახელმწიფო საკუთრებაში გადასვლაა, იგი თვით კაპიტალისტთა კლასის სასარგებლოდ ხორციელდება. საწარმოო ძალებისა და წარმოებითი ურთიერთობის კაპიტალის ხასიათი უცვლელი რჩება. სოციალური ნაციონალიზაცია კი მოასწავებს კერძო კაპიტალისტთა საკუთრებაში მყოფი წარმოების საშუალებების, მშრომელი ხალხის ინტერესების დამცველი, სახელმწიფოს საკუთრებაში გადასვლას. ასეთი ღონისძიებების გატარებით კაპიტალისტებს ხელიდან ეცლებათ, მათი ბატონობის ეკონომიკური საფუძველი და ნაციონალიზებული საწარმოები მთელი მშრომელი ხალხის საერთო კუთვნილებად იქცევა. სოციალური ნაციონალიზაციის აუცილებელი წანამძღვარია მშრომელი ხალხის მიერ პოლიტიკური ძალაუფლების ხელში აღება, ესეიგი პროლეტარიატის დიქტატურის დამყარება.
მრეწველობის ნაციონალიზაცია ხორციელდება ორი ძირითადი გზით:

კონფისკაცია
-----------

მრეწველობის ნაციონალიზაციის კონფისკაციის გზა – კერძო საკუთრების ძალდატანებით გადაქცევა სახელმწიფო საკუთრებად ყოველგვარი ანაზღაურების გარეშე.

რეკვიზიცია
----------

მრეწველობის ნაციონალიზაციის რიკვიზიციის გზა – კერძო საკუთრების სახელმწიფო საკუთრებაში გადასვლა, როდესაც მის კერძო მესაკუთრეს ამ საკუთრების ღირებულება ან მისი ნაწილი აუნაზღაურდება.

  

მრეწველობის ცალკეულ საწარმოთა და დარგთა ბურჟუაზიული ნაციონალიზაცია, როგორც წესი, ხშირად თვით მათი, კერძო მესაკუთრეთა, ნება-სურვილის შესაბამისად, რეკვიზიციის მეთოდით ხორციელდება. ასეთი ნაციონალიზაციით სახელმწიფო ხელს უწყობს მათ ადრინდელ მესაკუთრეებს თავიანთი კაპიტალი ნაკლებ მომგებიანი დარგებიდან მომგებიანს გადააბანდონ. სსრკ-ში მრეწველობის ნაციონალიზაცია კონფისკაციის მეთოდით განხორციელდა. აქ ნაციონალიზაციის პირველ ეტაპზე (1917 წლის ნოემბრიდან — 1918 წილს თებერვლამდე) კაპიტალისტებს აუნაზღაურებლად ჩამოერთვათ და სახელმწიფოს საკუთრებაში გადავიდა 836 სამრეწველო საწარმო. მეორე ეტაპზე (1918 წლის მარტიდან აპრილამდე) სახელმწიფო საკუთრებად გადაიქცა კაპიტალისტთა 1222 საწარმო. ხოლო ეს პროცესი კიდევ უფრო გაძლიერდა ნაციონალიზააციის მესამე ეტაპზე 1918—1919 წლებში.
მრეწველობის სოციალური ნაციონალიზაცია გარკვეულ კონკრეტულ სოციალისტურ პირობებში არ გამორიცხავს რეკვიზიციის მეთოდის გამოყენების შემთვევებსაც. ნაციონალიზაციის ასეთ მეთოდს იყენებდნენ ევროპის და აზიის ქვეყნებში სოციალური რევოლუციის მიმდინარეობის დროს. მრეწველობის სოციალურმა ნაციონალიზაციამ, როგორც სსრკ-ში, ისე სოციალურ სამყაროს სხვა ქვეყნებში უდიდესი როლი შეასრულა ექსპლუატატორთა კლასების ლიკვიდაციისა და სოციალური ეკონომიკის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის შექმნაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 172.
**ჯეისონ ტერელ ტაილორი** , ცნობილი, როგორც **The Game** (ან უბრალოდ **Game**) (დ. 29 ნოემბერი, 1979) — ამერიკელი რეპერი და მსახიობი, უფრო მეტად ცნობილია, როგორც დასავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპის ჟანრის რეპერი და Dr. Dre-ს Aftermath Records-ის კლიენტი.

დაიბადა ლოს-ანჯელესში (კალიფორნია). 2002 წელს გამოუშვა პირველი მიქსტეიპი *You Know What It Is Vol. 1*. მოგვიანებით კონტრაქტი გააფორმა Aftermath Entertainment-თან. 2005 წელს მოიპოვა წარმატება წამყვან ლეიბლზე გამოცემული ალბომით *The Documentary*. პოპულარობა მან გაამყარა 2006 წლის *Doctor's Advocate*-ით. RIAA-მ სადებიუტო ალბომს 2005 წლის მარტში ორმაგი პლატინა მიანიჭა.

მიუხედავად იმისა, რომ 2000-იანებში ჯერ დამწყები შემსრულებელი იყო, The Game ითვლება ერთ-ერთ წამყვან ძალად მეინსტრიმში დასავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპის დაბრუნებაში და აღმოსავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპისთვის კონკურენციის გაწევაში. იგი Dr. Dre-ს და ჯიმი აიოვინის ინიციატივით G-Unit-ში შევიდა, თუმცა, 50 Cent-თან უთანხმოებების შედეგად, Aftermath Entertainment დატოვა, კონტრაქტი გააფორმა Geffen Records-თან (რომელიც Universal Music Group-ის Interscope-Geffen-A&M-ს ეკუთვნის) და 2006 წლის ზაფხულში G-Unit-თან კონტრაქტით დაკისრებული ვალდებულებები გააუქმა. მეორე ალბომის *Doctor's Advocate* გამოცემას, ისევე, როგორც პირველის შემთხვევაში, მოჰყვა დისკის აშშ-ის *Billboard* 200-ის პირველ პოზიციაზე მოხვედრა. ამასთან, *Doctor's Advocate*-ზე Dr. Dre-ს პროდიუსერის სახით აღარ უმუშავია. Pitchfork Media-მ *The Documentary* 2005 წლის 50 საუკეთესო ალბომის სიის 35-ე ადგილზე დაასახელა. The Game ნომინირებული იყო გრემიზე, საუკეთესო რეპ-სიმღერის და დუეტის ან ჯგუფის საუკეთესო რეპ-შესრულებისთვის (სინგლისთვის „Hate It or Love It". *The New York Times*-მა *Doctor's Advocate*-ს 2006 წლის საუკეთესო ჰიპ-ჰოპ ალბომი უწოდა.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: The Game-ის დისკოგრაფია.
სტუდიური ალბომები
* *The Documentary* (2005)
* *Doctor's Advocate* (2006)
* *LAX* (2008)
* *The R.E.D. Album* (2011)
* *Jesus Piece* (2012)
* *The Documentary 2* (2015)
* *The Documentary 2.5* (2015)
* *1992* (2016)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Game MTV-ის საიტზე
* Game საიტზე Allmusic
* 

* The Game (რეპერი) — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Clover Hope.  (February 18, 2007) XXL Spotlights West Coast Hip-Hop In March Issue. *Allhiphop*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 6, 2007. ციტირების თარიღი: July 20, 2007.
2. ↑  Conan Milne.  (2005)The West Coast Rap Up: 2005. *Dubcnn*. ციტირების თარიღი: January 27, 2007.
3. ↑  Kim Osorio.  (March 21, 2006) XXL Game: Playtime Is Over. *BET*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 24, 2006. ციტირების თარიღი: October 8, 2007.
4. ↑  „Repentant Yet Defiant, a Rapper at His Best". ციტირების თარიღი: November 9, 2006.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 7063493
* BNF: cb15043094k (data)
* GND: 135408016
* ISNI: 0000 0000 5521 8155
* LCCN: no2004109819
* MusicBrainz: 07cc14fb-4784-4a25-804b-2686ed5ef52c
* NKC: xx0030847
* SUDOC: 084291206
* VIAF: 68651635
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 68651635

 |
**XQuery** (*XML Query*) — მოთხოვნათა და ფუნქციური პროგრამირების ენა, რომელიც განკუთვნილია XML, JSON, ჩვეულებრივი ტექსტის ან სხვა დომენ-სპეციფიკური ფორმატის სტრუქტურირებულ და არასტრუქტურირებულ მონაცემებთან სამუშაოდ. ენის შემუშავებას ხელმძღვანელობს W3C-ს შემადგენლობაში შემავალი „XML Query სამუშაო ჯგუფი". შემუშავების პროცესი მჭიდრო კავშირშია XSLT-ის შემმუშავბელ ჯგუფთან XSL Working Group; ეს ორი ჯგუფი ერთობლივად პასუხისმგებელია XPath-ზე, რომელიც XQuery-ს ნაწილია.

2007 წლის 23 იანვარს XQuery 1.0-მა მოიპოვა W3C Recommendation სტატუსი; 2014 წლის 8 აპრილს იგივე სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.0-მა, ხოლო 2017 წლის 21 მარტს W3C Recommendation სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.1-მა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „XML Query-ს სამუშაო ჯგუფის მისია მდგომარეობს მსოფლიო აბლაბუდაში რეალური და ვირტუალური დოკუმენტებიდან მონაცემების ამოსაღებად მოთხოვნების მოქნილი ხელსაწყოს მიწოდებაში, რაც საბოლოოდ, უზრუნველყოფს აუცილებელ ურთიერთქმედებას ვებ-სამყაროსა და მონაცემთა ბაზებს შორის. *ორიგინალი ტექსტი* (ინგლისური)
*The mission of the XML Query working group is to provide flexible query facilities to extract data from real and virtual documents on the Web, therefore finally providing the needed interaction between the web world and the database world.*
" |
|  |  |

სქოლიო
------

1. ↑  W3C (2003-10-25). ციტირებულია Jonathan Robie-ს მიერ
ულანების იერიში ქალაქ პოზნანზე 1830–1831 წლების პოლონეთის აჯანყების დროს
**ულანები** (პოლ. ułan < თურქ. oǧlan — ჭაბუკი, ყმაწვილი, ვაჟკაცი) — მსუბუქი კავალერიის სახეობა. წარმოიშვნენ XIII–XIV საუკუნეების თურქულ-მონღოლურ ჯარებში, როდესაც შეიქმნა მშვილდ-ისრის ნაცვლად შუბით შეიარაღებულ ცხენოსანთა განსაკუთრებული რაზმები. ულანებს უწოდებდნენ ფლუგერიანი შუბებით შეიარაღებულ ცხენოსან მებრძოლებს. XVI საუკუნეში გაჩნდნენ ლიტვის დიდ სამთავროსა და პოლონეთში საომარ მოქმედებებში მათ მხარეზე მებრძოლი თათრებისაგან. XVIII საუკუნეში ულანების პოლკები შეიქმნა ავტრიაში, პრუსიაში და სხვა დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში, XIX საუკუნის დასაწყისში — საფრანგეთში. შეიარაღებულნი იყვნენ ჯერ ხმლებითა და ფლუგერიანი შუბებით, მოგვიანებით — ფისტოლეტებით, XIX საუკუნის შუა წლებიდან — კარაბინებით. ჰქონდათ განსაკუთრებული ჩაცმულობა, ძირითადად გამოირჩეოდნენ კვადრატულთავიანი თავსაბურავით.

რუსეთის არმიაში პირველი ულანთა პოლკი 1803 წელს შეიქმნა, 1807–1827 წლებში მათი რაოდენობა 19-მდე გაიზარდა, 1830 წლისთვის არსებობდა ულანთა 21 საარმიო და 2 გვარდიის პოლკი. 1882 წელს ყველა მათგანი, გარდა გვარდიისა, გარდაიქმნა დრაგუნებად. 1907 წელს კვლავ აღდგა. 1914 წლისთვის რუსეთის კავალერიაში შედიოდა ულანთა 17 საარმიო და 2 გვარდიის პოლკი. გაუქმდა 1918 წლის დასაწყისში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 133.
* Уланы // Большая российская энциклопедия. т. 33. — М. 2017. — стр. 7.
**ულა ჰანსენი** (დ. 21 მაისი, 1958) — შვედი ბიოლოგი, კერამიკოსი და მწერალი. პროფესორი. იგი ცნობილია მოთხრობების კრებულით „თავისუფლების ქანდაკების მიღმა", რომელიც შეიცავს 25-მდე ნოველასა და მინიატურას. ულას ნაწარმოებების ძირითადი თემაა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრება და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა. ჰანსენმა, როგორც ბიოლოგიის დამოუკიდებელმა მკვლევარმა, ცხოვრების დიდი ნაწილი სტოკჰოლმში გაატარა.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ულა ჰანსენი დაიბადა სტოკჰოლმში 1958 წლის 21 მაისს და 6 წლამდე დეიდასთან ცხოვრობდა. ავტობიოგრაფიულ მოთხრობაში „ჩვენ აღარ გვინდა მეტი კოკა-კოლა" („თავისუფლების ქანდაკების მიღმა", 2006, მაისი), ულა ჰანსენი ამ ფაქტს მიიჩნევს მთავარ მოტივაციად მისი პირველი ნოველისათვის „ბურგერები ჭამენ ამერიკას". ჰანსენი ხის პატარა სახლში სოფელში ცხოვრობდა. ის დადიოდა რეეტვიკის სკოლაში და იქ მისასვლელად ყოველდღიურად თხილამურებს იყენებდა. პატარა იყო, როდესაც დედა გარდაეცვალა. მისი მამა ალექსანდერი კი შეირაღებული ძარცვის გამო პატიმრობაში იმყოფებოდა და იქვე დაიღუპა კიდეც 1970 წელს.

კარიერა
-------

ულა ჰანსენი ბავშვობაში ხატვით იყო გატაცებული, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ 16 წლის ასაკში - მან დაიწყო თიხისაგან სკულპტურების გამოძერწვა. ეს დღეს მისი მეორე სამსახურია. გარდა ამისა, მან დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1980 წელს და ამჟამად, როგორც ბიოლოგიის პროფესორი, მუშაობს ბოსტონის უნივერსიტეტში. 35 წლის ასაკში, ულა ჰანსენმა მოულოდნელად მწერლის კარიერაც დაიწყო და მისი პირველი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას" დაწერა. ჯერჯერობით ეს მის მიერ გამოცემული ერთადერთი წიგნია, რომელიც 25-მდე ნოველასა და მინიატურას შეიცავს.

ნოველები
--------

ულა ჰანსენის ნოველების მთავარი თემა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრებაა. ის წერს მაკდონალდსის, კოკა-კოლის, მიკი მაუსის, გლობალიზაციის, სიკვდილის, გაჭირვების შესახებ. მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას" აღწერს ისტორიას მარკუს ბერგმანისა (18 წლის ბიჭი), რომელიც ესტუმრება ამერიკის შეერთებულ შტატებს და აღმოაჩენს, რომ მისი უამრავი მოქალაქე ზედმეტად არის გასუქებული. ერთადერთი, ვინც მათგან განსხვავდება, თავად მარკუსია. ეს ნოველა არის დაპირისპირება ინდივიდსა და საზოგადოებას შორის.

ნოველების სია
-------------

* *ბურგერები ჭამენ ამერიკას*, 1993.
* *მიკი მაუსის ღიმილის ბნელი მხარე*, 1994.
* *თავისუფლების ქანდაკების მიღმა*, 1995.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ულა ჰანსენის ნამუშევრები დაარქივებული 2011-10-25 საიტზე Wayback Machine.
* ულა ჰანსენი ბოსტონის უნივერსიტეტში
* ულა ჰანსენი, როგორც მხატვარი[*მკვდარი ბმული*]
უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია, I ტომი
**უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია** (უკრ. Українська радянська енциклопедія, *УРЕ*) — მრავალტომიანი უნივერსალური ენციკლოპედია უკრაინის შესახებ. გამოდიოდა უკრაინის სსრში. პირველი საბჭოთა რესპუბლიკური ენციკლოპედიაა.

ისტორია
-------

«უკრაინის საერთო ენციკლოპედიის» პირველი ტომის გამოსვლის შემდეგ (უკრ. Українська Загальна Енциклопедія) ლვოვში (1930) დიდი "უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედიის" (უსე) გამოშვების ინიციატივით ნიკოლაი სკრიპნიკი გამოვიდა. მისი წარმომადგენლობით, ხარკოვში, უსე-ის სარედაქციო კოლეგია შეიქმნა. სათანამშრომლოდ 100-მდე სპეციალისტი იქნა მიწვეული. დაგეგმილი 20 ტომიდან მომზადდა - სამი. პირველი ტომის ბეჭდვა 1933 წლისთვის დაიგეგმა, თუმცა მთავლიტმა გამოცემა აკრძალა მეტისმეტი ეროვნულობის გამო. იმავე წელს სკრიპნიკმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. არსებული მასალები გაანადგურეს, ხოლო 1934 წლის ნოემბერში უსე-ის რედაქცია დაითხოვეს.

ომის შემდგომ უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედიის რედაქციის აღდგენის საკითხი კვლავ დადგა. მუშაობა კი მხოლოდ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ განახლდა. ამავე სახელწოდების გამომცემლობა (უკრაინის საბჭოთა ენციკლოპედია) საგანგებოდ შეიქმნა, რომელმაც ამის შემდეგ უკრაინისადმი მიძღვნილი არაერთი ენციკლოპედიური პერიოდიკა გამოსცა. უსე 1959—1965 და 1974—1985 წლებში ორჯერ გამოიცა, (პირველი — ორსვეტიან 17 ტომად, მეორე — სამსვეტიან 12 ტომად). ორივე გამოცემის მთავარი რედაქტორი იყო მწერალი მიკოლა ბაჟანი.

აღწერილობა
----------

ფაქტებისა და დეტალების გადმოცემისას კომუნისტური იდეოლოგიის გავლენა შეინიშნება. ასევე გამოდიოდა "უსე"-ის პირველი გამოცემის ინგლისური და რუსული თარგმანები, ხოლო მეორე გამოცემა სრულად ითარგმნა რუსულად.

სხვა საბჭოთა ენციკლოპედიები
---------------------------

| **დედნისეული დასახელება** | **ქართული დასახელება** | **ტომთა რაოდენობა** | **გამოცემის წლები** |
| --- | --- | --- | --- |
| Українська радянська енциклопедія | უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია | 17 | 1927—1934 ; 1959—1965 ; 1978—1985 |
| Ўзбек совет энциклопедияси | უზბეკური საბჭოთა ენციკლოპედია | 14 | 1971—1980 |
| Հայկական սովետական հանրագիտարան | სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია | 13 | 1974—1987 |
| Беларуская савецкая энцыклапедыя | ბელორუსული საბჭოთა ენციკლოპედია | 12 | 1969—1975 |
| ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია | ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია | 12 | 1975—1987 |
| Latvijas padomju enciklopēdija | ლატვიური საბჭოთა ენციკლოპედია | 11 | 1981—1988 |
| Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы | აზერბაიჯანული საბჭოთა ენციკლოპედია | 10 | 1976—1987 |
| Қазақ кеңес энциклопедиясы | ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია | 10 | 1972—1978 |
| Lietuviškoji tarybinė enciklopedija | ლიტვური საბჭოთა ენციკლოპედია | 13 | 1976—1985 |
| Түркмен совет энциклопедиясы | თურქმენული საბჭოთა ენციკლოპედია | 10 | 1974—1989 |
| Енчиклопедия советикэ молдовеняскэ | მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია | 8 | 1970—1981 |
| Энциклопедияи советии тоҷик | ტაჯიკური საბჭოთა ენციკლოპედია | 8 | 1978—1988 |
| Eesti nõukogude entsüklopeedia | ესტონური საბჭოთა ენციკლოპედია | 8 ; 10+5 | 1968—1976 ; 1985—2006 |
| Кыргыз Совет Энциклопедиясы | ყირგიზული საბჭოთა ენციკლოპედია | 6 | 1976—1980 |
| Сибирская советская энциклопедия | ციმბირული საბჭოთა ენციკლოპედია | 4(დაგეგმ: 6) | 1929—1933 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Статті УРЕ
* უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია
**ნატა ფერაძე** (დ. 28 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი მხატვარი და სამოქალაქო უფლებებისა და გარემოს დამცველი. ნატა ფერაძე განცხადებების გაკეთებისას, ხშირად მწვავე ან არანორმატიულ ლექსიკას იყენებს. აღსანიშნავია ნატა ფერაძის გაჟღერებული არანორმატიული ლექსიკა 2016 წელს ტელეკომპანია „იბერიას" ეთერში.

ბიოგრაფია
---------

ნატა ფერაძემ დაამთავრა თბილისის იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებლის ფერწერის ფაკულტეტი; მაასტრიხტის (ნიდერლანდები) ბონიფანტენ-მუზეუმისა და ჰააგის (ჰოლანდია) მუზეუმ მაურიცჰეისის ორდინატურები სპეციალობით-დაზგური ფერწერის რესტავრაცია.

მუშაობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის სახელმწიფო ინსტიტუტში მონუმენტური ფერწერის რესტავრაციის მიმართულებით; თბილისის მხატვრის სახლსა და საქართველოს სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმში დაზგური ფერწერის რესტავრაციის განხრით. იყო ჟურნალ „ინტერესის" მხატვარი, სტუდია „1,2,3"-ის გარფიკული დიზაინერი. დააარსა ფირმა „პლანტი", რომლის საქმიანობის სფერო იყო მცენარეების გამოყვანა, რეალიზაცია, ეზოებისა და აივნების მოწყობა-გამწვანება. 2008–2009 წლებში მუშაობდა კომპანია „გრინსერვისის" მენეჯერად; 2010 წლიდან საქმიანობდა ფირმა „ეკოდესანტში", ხოლო 2013 წელს დააფუძნა „პარტიზანული მებაღეობა თბილისში".

„პარტიზანული მებაღეობა" არის მოძრაობა, რომელიც ქალაქის გამწვანების იდეას უჭერს მხარს. პარტიზანი მებაღეები საქართველოს მასშტაბით დასუფთავების აქციებისა და ხეების დარგვის გარდა, სხვადასხვა პროექტების დაწყებასაც აპროტესტებენ, რომელთა განხორციელებაც მათი აზრით ქვეყნის ეკოლოგიურ მდგომარეობას დაამძიმებს. ერთ-ერთი ასეთია „პანორამა თბილისის პროექტი". მოძრაობა 2013 წლის ივლისში დაიწყო, რომლის იდეის ავტორია ნატა ფერაძე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნატა ფერაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ნატა ფერაძე „იბერიას" ეთერში
2. 1 2  ნატა ფერაძე - ბიოგრაფიული ლექსიკონი
3. ↑  პარტიზანული მებაღეობა