recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტომსკის ისტორიის მუზეუმი** (რუს. Музей истории Томска) — მუზეუმი ქალაქ ტომსკში. დაარსდა 1997 წლის 16 ივლისს ტომსკის საქალაქო ადმინისტრაციის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

ისტორია
-------

ტომსკის ისტორიის მუზეუმი შეიქმნა 1997 წელს. 6 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა მოსამზადებელი სამუშაოები: შენობის რეკონსტრუქცია, კოლექციის ფორმირება და ა. შ. 2003 წლის 7 ივნისს საზეიმო ღონისძიების შემდეგ მუზეუმი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. სტუმრების ყურადღება მიიპყრობ პირველმა დროებითმა გამოფენამ „ძველი ტომსკის პორტრეტი", ერთი წლის შემდეგ მუზეუმში გაიხსნა მუდმივი ექსპოზიცია „ტომსკის პირველი საუკუნე".

ამჟამად მუზეუმში განთავსებულია ექსპონატების ფართო კოლექცია, სულ 4 206 ერთეული. მუზეუმი სტუმრებისთვის გახსნლია ყოველდღე 10:00-დან 19:00-მდე, გარდა ორშაბათისა. ბილეთის ღირებულებაა 15-დან 105 რუბლამდე.

ტომსკის ციხესიმაგრე
-------------------

ტომსკის ციხესიმაგრე დაარსდა 1604 წელს რუსეთის მეფე ბორის გოდუნოვის ბრძანებით, რამდენჯერმე გადააკეთეს და XVIII საუკუნეში დაანგრიეს საჭრიოების არ ქონის გამო. 2004 წელს მუზეუმის ტერიტორიაზე ააგეს ტომსკის ციხესიმაგრის სპასკის კოშკის რეკონსტრუქცია და ასევე კედლის ნაწილი.

შენობა
------

მუზეუმის შენობა აგებულია 1856 წელს ინჟინერ ვ. კ. ფადეევის პროექტის მიხედვით. თავდაპირველად შენობაში განთავსებული იყო პოლიციის სამმართველო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт დაარქივებული 2023-12-20 საიტზე Wayback Machine.
* Музей истории Томска на официальном портале МО «Город Томск»[*მკვდარი ბმული*]
* Музей истории Томска на Яндекс Афише
* Музей истории Томска сайте http://relax.ngs70.ru
* Музей истории Томска на сайте http://gorod70.ru/
* Музей истории Томска на портале http://tomsk.ru/ დაარქივებული 2018-07-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  «О Музее» официальный сайт МБУ «Музей истории Томска».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-04. ციტირების თარიღი: 2019-01-17.
**ვახ აბდალაძე** (დ. 6 თებერვალი, 1996, ქუთაისი) — ქართული წარმოშობის ირლანდიელი მორაგბე, რომელიც თამაშობს დუბლინის ლენსტერში ბურჯის პოზიციაზე. აბდალაძე დაიბადა ქალაქ ქუთაისში (საქართველო) და გაიზარდა ირლანდიაში.

5 წლის იყო, როდესაც მისი ოჯახი ქუთაისიდან ირლანდიაში გადავიდა საცხოვრებლად და დასახლდა დუბლინის გარეუბანში, სადაც აბდალაძემ დაიწყო რაგბის თამაში. თავდაპირველად მისი პოზიცია იყო შუამარბი, მოგვიანებით კი გადაინაცვლა შერკინებაში. აბდალაძე გამოძახებული იყო საქართველოს 17-წლ. ნაკრებში და სადაც 8 ნომრის პოზიციაზე ითამაშა.

პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი აბდალაძემ გააფორმა 2018 წელს, ლენსტერთან. მას შემდეგ კი დღემდე თადარიგის ბურჯად ითვლება და იშვიათად ეძლევა თამაშში ჩართვის საშუალება

2016 წელს, აბდალაძე გამოიძახეს ირლანდიის 20-წლ. ნაკრებში, 2016 წლის 20-წლ. მსოფლიო თასის მოსამზადებელ პერიოდში. ამ ტურნიში ირლანდიამ თავისი საუკეთესო შედეგი აჩვენა და ფინალში გასვლა მოახერხა, სადაც მასპინძელ ინგლისთან დამარცხდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეინსტერის პროფილი
* Pro14-ის პროფილი
* ვახ აბდალაძე — *European Professional Club Rugby*

სქოლიო
------

1. ↑  Early starts and competitive edge helping Abdaladze to achieve his goals. *Leinsterrugby.ie* (6 მარტი, 2018). ციტირების თარიღი: 21 ოქტომბერი, 2018.
**ფუად ბაბაევი** (აზერ. Fuad Babayev, სრული სახელი: *Fuad Yavər oğlu Babayev*; დ. 14 აგვისტო, 1967, ბაქო — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1967 წლის 14 აგვისტოს ბაქოში. 1984 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის ინჟინერ-მშენებელთა ინსტიტუტის სამშენებლო-ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 1985-1987 წლებში სამხედრო სამსახურში იყო ჩეხოსლოვაკიაში, დასრულების შემდეგ სწავლა კვლავ განაგრძო ინსტიტუტში. ბაქოს შავი ინვრის ტრაგედიის დროს იყო მე-4 კურსის სტუდენტი.

### სიკვდილი

იმ ღამეს სროლის ხმაზე გავიდა გარეთ. XI წითელი არმიის მოედანზე მშვიდობიანი მოქალაქეების მიმართულებით ცეცხლის გახსნის ამბავის გაგების შემდეგ 23-მა ახალგაზრდამ იქ ჩასვლა და დაჭრილების დახმარება გადაწყვიტა. ჩასვლისას სროლაში მოყვნენ, ფუადი ცდილობდა რკინის ჯიხურს ამოფარებოდა. ტყვიები მოხვდა მუხლში, კისერში და ხერხემალი დაუზიანდა. მისმა ძმამ ჯაბარმა ფუადის ცხედარი რესპუბლიკურ საავადმყოფოში იპოვა.

დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17(აზერბაიჯანული)
2. ↑  AzMİU-nun 20 Yanvar Şəhidləri.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-09-27. ციტირების თარიღი: 2021-01-19(აზერბაიჯანული)
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17(აზერბაიჯანული)
4. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05(აზერბაიჯანული)
**მარი გერეკმეზიანი** (სომხ. Մարի Կերեքմէզեան; დ. 1913 — გ. 1947) — სომეხი მოქანდაკე. მას მიიჩნევენ, როგორც პირველ ქალი მოქანდაკე თურქეთში და ცნობილი თურქი პოეტის და მხატვრის, ბედრი რაჰმი ეიუბოღლუს შემოქმედების მოყვარული.

ბიოგრაფია
---------

სომხური წარმოშობის მოქანდაკე, მარი გერეკმეზიანი დაიბადა 1913 წელს, სოფელ ტალასში, კაისერთან ახლოს. თავდაპირველად, იგი ვართ ბასრიგის დაწყებით ადგილობრივ სომხურ სკოლაში სწავლობდა. მოგვიანებით, იგი კონსტანტინოპოლში გადავიდა, სადაც იესაიანის სომხურ სკოლაში აგრძელებდა სწავლას. იესაიანის სკოლაში სწავლის პერიოდში, გერეკმეზიანი თურქ მწერალს — აჰმედ ჰამდი ტანპინარს შეხვდა. ტანპინარმა იგი შთააგონა, რომ ფილოსოფიის ხარისხი მოეპოვებინა. ამის შემდეგ, მან სწავლა სტამბოლის უნივერსიტეტში განაგრძო და ამავდროულად, Güzel Sanatlar Akademisi-ს (ხელოვნების დიდი აკადემია) სკულპტურული განყოფილების სტუდენტი გახდა. აკადემიაში, მისი ლექტორი იყო ცნობილი გერმანელი მოქანდაკე — რუდოლფ ბელინგი.

მარი გერეკმეზიანი გეტრონაგონის და იესაიანის სომხურ უმაღლეს სასწავლებლებში ხელოვნების და სომხური ენის მასწავლებელი იყო.

35 წლის ასაკში, იგი ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. დაკრძალულია შიშლის სომხურ სასაფლაოზე.

2012 წლის დეკემბერში, ცნობილმა სომეხმა ფოტოგრაფმა — არა გიულერმა, უხელმძღვანელა მარი გერეკმეზიანის ნამუშევრების გამოფენას გეტრონაგანის სომხურ უმაღლესი სკოლაში, სტამბოლში.

ნამუშევრები
-----------

მარი გერეკმეზიანის ნამუშევრების უმეტესობა დაკარგულია. მისი შემოქმედების დანარჩენი ნაწილი კი Resim ve Heykel Müzesi-ში (მხატვრობის და სკულპტურის მუზეუმი), სტამბოლშია ნაპოვნი. ასევე, ეიუბოღლუს ოჯახის პირად კოლექციაში ნაპოვნია გერეკმეზიანის მიერ შექმნილი ბედრი რაჰმის ბიუსტი. მარი გერეკმეზიანის ცნობილი ნამუშევრებია:

* პროფესორ ნეშეთ იუმერის ბიუსტი (1943);
* პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტი (1943);
* შეკიპ ტუნჩის ბიუსტი (1943);
* პატრიკ მესრობ ტინის ნიღაბი (1944);
* იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტი (1945);
* ბედრი რაჰმის ბიუსტი.

ჯილდოები
--------

მარი გერეკმეზიანს მიღებული აქვს ანკარის სკულპტურული გამოფენის ჯილდო მის მიერ შექმნილი პროფესორ ნეშეთ იუმერის და პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტებისთვის. ანკარის მთავრობის სახვითი ხელოვნების ნამუშევრების გამოფენაზე, გერეკმეზიანმა პირველი ადგილი დაიკავა იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტის შექმნისთვის.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Ziflioğlu, Vercihan (December 12, 2012). „Exhibit marks Turkey’s first female sculptor". *Hurriyet*. ციტირების თარიღი: 22 May 2013.
2. 1 2  HALİS, MÜJGAN (2012-12-09). „Bedri Rahmi'nin 'kara dutu' Mari için sergi". *Sabah* (Turkish). ციტირების თარიღი: 22 May 2013.
3. 1 2 3  Mari Gerekmezyan. Istanbul Woman's Museum. ციტირების თარიღი: 22 May 2013.
**ზვიადისტები** — 1991-1993 წლების საქართველოს სამოქალაქო ომში ჩამოგდებული ყოფილი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდიას მომხრეთა არაფორმალური სახელი.

პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია ჩამოგდებულ იქნა სისხლიანი გადატრიალებით, რის გამოც 1991 წლის 20 დეკემბერსა და 1992 წლის 6 იანვარსა შორის თბილისის ცენტრი თითქმის მთლიანად განადგურდა. მისმა მომხრეებმა, ე.წ. ზვიადისტებმა მასიური დემონსტრაციები მოაწყვეს საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში გადატრიალების შემდეგ მოსული მთავრობის წინააღმდეგ, რომელსაც სათავეში ყოფილი კომუნისტი ლიდერი ედუარდ შევარდნაძე ედგა. ზვიადისტების მიერ შექმნილი შეიარაღებული დაჯგუფებები ხელს უშლიდნენ სამთავრობო ჯარებს სამეგრელოს გაკონტროლებაში. შეტაკებები პრო- და ანტიგამსახურდიას ძალებს შორის გრძელდებოდა 1992-1993 წლების განმავლობაში და სრულმასშტაბიან ომში გადაიზარდა 1993 წლის სექტემბერში გამსახურდიას დასავლეთ საქართველოში დაბრუნების შემდეგ. ზვიადისტი აჯანყებულები საბოლოოდ დამარცხებულ იყვნენ, ხოლო გამსახურდიამ 1993 წლის დეკემბრის ბოლოს სავარაუდოდ თავი მოიკლა (ეს ფაქტი დღემდე სადაოა).

გამსახურდიას სხეული აღმოაჩინეს და მისი გარდაცვალება დაადასტურეს 1994 წლის 15 თებერვალს.

გამსახურდიას გარდაცვალების შემდეგ მის მომხრეებს ერთიანი პარტია არასდროს შეუქმნიათ, ნაცვლად ისინი სხვადასხვა პოლიტიკურ ორგანიზაციებსა და სოციალურ მოძრაობებს შეუერთდნენ. ზოგიერთი მათგანი კვლავაც აგრძელებდა ედუარდ შევარდნაძის მთავრობის წინააღმდეგ ბრძოლას.

1998 წლის ოქტომბერში ზვიადისტმა ოფიცრებმა მოაწყვეს ბუნტი ედუარდ შევარდნაძის მთავრობის დასამხობად. ამბოხება გადაიზარდა სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელ მცდელობაში. მისი ხელმძვანელების უმრავლესობა დააკავეს, ხოლო ამბოხების მთავარი სულისჩამდგმელი აკაკი ელიავა მძევლების გათავისუფლების მიზნით მოწყობილი სპეცოპერაციის დროს მოკლეს. ეს იყო უკანასკნელი შემთხვევა, როდესაც ზვიადისტები გაერთიანდნენ და ქვეყნის სათავეში მოსვლა სცადეს.
**„გლდანის დევნილი ეპარქია"** — მართლმადიდებლური დაჯგუფება საქართველოში, რომელიც სქიზმაში იმყოფება საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიასთან. ჩამოყალიბდა 1994 წელს. ეკლესიის წინამძღვარია დეკანოზი ბასილ მკალავიშვილი, რის გამოც მას **მკალავიშვილის მრევლის** ან **მკალავიშვილის ჯგუფის** სახელთაც იხსენიებენ. ჯგუფის თვითდასახელებაა „*გლდანის დევნილი ეპარქია*". გლდანის დევნილი ეპარქია ზვიად გამსახურდიას მომხრეთა მიერ შექმნილი ანტიეკუმენური გაერთიანებაა, რომელიც რადიკალიზმით გამოირჩეოდა. ცნობილია იეჰოვას მოწმეების მიმართ განხორციელებული თავდასხმებით. 2008 წლისთვის მისი მიდევრების რიცხვი დაახლოებით 2 ათას ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
-------

1991-1995 წლებში ზვიად გამსახურდიას მომხრე სასულიერო პირთა ნაწილი დაუპირისპირდა საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია II-ს და დაადანაშაულა ის ეკუმენიზმში. მათ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მონაწილეობას ეკუმენისტურ მოძრაობაში ერესის კვალიფიკაცია მისცეს და პატრიარქს მოუწოდეს მონანიებისკენ. განსაკუთრებით აქტიურობდა დეკანოზი ბასილ მკალავიშვილი. 1994 წელს მისი საქციელი დაგომა საქართველოს ეკლესიის სინოდმა და მკალავიშვილს სინანულისკენ მოუწოდა. 

მკალავიშვილი არ დაემორჩილა სინოდს, რის გამოც განკვეთილ იქნა მღვდლობისგან. საპასუხოდ, მკალავიშვილმა გაწყვიტა ზიარებითი კავშირი საქართველოს ეკლესიასთან. ის და მისი მრევლი დაუკავშირდა ერთ-ერთ ბერძნულ სქიზმატურ ეკლესიას, ე.წ. კვიპრიანეს ფრთას და მისი იურისდიქციის ფარგლებში შექმნა გლდანის ეპარქია. ისინი თავდაპირველად იკრიბებოდნენ გლდანში, საბავშვო ბაღის ეზოში, შემდგომში კი ააშენეს წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი. ეპარქია გამოსცემდა გაზეთს „ლომისა" და რელიგიურ-პოლიტიკურ ლიტერატურას. 1997 წელს გლდანის ეპარქიამ წამოაყენა ლოზუნგი „მართლმადიდებლბა ან სიკვდილი" და ფართოდ გაშალა სხვა აღმსარებლობების საწინააღმდეგო კამპანია, რაც გადაიზარდა თავდასხმებში, დარბევებში, რელიგიური ლიტერატურის საჯარო განადგურებაში. 

1999-2003 წლებში მისი მიმდევრების რაოდენობა ათი ათას ადამიანს აღწევდა. 2003 წლის 24 იანვარს ეპარქიის მრევლმა ძალადობრივად დაშალა ეკუმენური ლოცვა თბილისის ევანგელურ-ბაპტისტურ ეკლესიაში. ლოცვას ესწრებოდნენ საქართველოში მყოფი უცხოელი დიპლომატებიც, რის გამოც ინციდენტის შესახებ ინფორმაცია მთელ მსოფლიოში გავრცელდა. მომხდარის გამო დაიწყო გამოძიება და 2003 წლის 4 ივნისს თბილისის სასამართლომ მკალავიშვილს და მის რამდენიმე მომხრეს პატიმრობა შეფარდა, თუმცა განაჩენი არ აღსრულებულა. მკალავიშვილი და მისი მიმდევრები დაპატიმრებულ იქნენ მხოლოდ 2004 წლის 12 მარტს, სამართლდამცავი ორგანოების მიერ გლდანის წმინდა გიორგის ეკლესიის შეტევით აღების და მრევლის ფიზიკური წინააღმდეგობის გადალახვის შემდგომ. 

მკალავიშვილის და ზოგიერთი აქტივისტის დაპატიმრების შემდეგ გლდანის ეპარქიის რადიკალიზმი შენელდა. მკალავიშილი გათავისუფლდა 2008 წლის 25 ივლისს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სქიზმატური ეკლესიები

ლიტერატურა
----------

* „რელიგიები საქართველოში", თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 179-180, ISBN 978-9941-0-0902-0.
**ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი** (რუს. Спасо-Преображенский собор) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტამბოვის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი ქალაქ ტამბოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. იგი არის ტამბოვის პირველი ქვის ტაძარი და ტამბოვის ოლქის უძველესი მართლმადიდებელი ეკლესია.

ისტორია
-------

ქვის ტაძრის მშენებლობა ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყო 1694 წელს ტამბოვის ეპისკოპოსმა პიტირიმმა, მაგრამ საბოლოოდ იგი დასრულდა 1783 წელს ტამბოველი ვაჭრის მატვეი ბოროდინის ფინანსებით.

1809 წელს ეპისკოპოსმა თეოფილ რაევმა ტამბოვის სასულიერო კონსისტერიას შესთავაზა და დაარწმუნა ისინი ძველი სამრეკლოს ადგილზე ახლის აშენებაში. დაიწყო სახსრების შეგროვება. 1811 წელს დასრულდა ახალი, ქვის სამრეკლოს მშენებლობა.

XX საუკუნის დასაწყისში ტაძარს სტუმრობდა იმპერატორი ნიკოლოზ II, დიდი თავადი ელისაბედ თევდორეს ასული და იოანე კრონშტადტელი.

1929 წელს საკათედრო ტაძრის შენობაში განათავსეს ტამბოვის საოლქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1931-1932 წლებში დაშალეს ეკლესიის სამრეკლო. ტამბოვის საოლქო აღმასკომის 1974 წლის 14 მაისის № 309 დადგენილების საფუძელზე იცავს სახელმწიფო, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლს.

1991 წლის 18 აგვისტოს ტამბოვის სახალხო დეპუტატთა საოლქო საბჭოს № 196 გადაწყვეტილებით ფერისცვალების ეკლესია გადაეცა მორწმუნეებს. 1993 წელს გუმბათზე დაადგეს ჯვარი. 6 აგვისტოს მთავარეპისკოპოსმა ევგენიმ აკურთხა ქვედა ტაძრის საკურთხეველი.

1993 წლის 8 აგვისტოს ტაძარს დაუბრუნდა ქალაქ ტამბოვის ზეციური მმართველის წმინდა პიტირიმის ნეშტი და ასევე სხვა სიწმინდეები.

1993 წელს საკათედრო ტაძარი დაუბრუნდა ტამბოვის ეპარქიას. გადაცემის ცერემონია საბოლოოდ დასრულდა ტამბოვში პატრიარქ ალექსი II-ის პირველი ვიზიტის პერიოდში.

1994 წელს დარეგისტრირდა ტაძრის რელიგიური საზოგადოება. 2002 წლის 9 აგვისტოს პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა რამსთევის მსახურება. 10 აგვისტოს, ქალაქის მფარველის, პატრიარქ პიტირიმის ხსენების დღეს, გაიმართა საღვთო ლიტურგია. 2011 წლის 18 მაისს კი გაიმართა ლიტურგია და აკურთხეს ჯვარი სამრეკლოს მშენებლობის ადგილზე.

ამჟამად სამრეკლო აგებულია და მოქმედებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Спасо-Преображенский Кафедральный собор დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* Возле Вечного огня в Тамбове построят колокольню.

სქოლიო
------

1. ↑  Управление культуры и архивного дела Тамбовской области. Списки объектов культурного наследия..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-21. ციტირების თარიღი: 2018-11-01.
2. ↑  Журнал Московской Патриархии. № 9. 2002 г. Пастырский визит Святейшего Патриарха Московского и всея Руси Алексия в Тамбов.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Освящение креста на месте воссоздания соборной колокольни..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-29. ციტირების თარიღი: 2018-11-01.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი***
**ლუთერიანული ეკლესია** (აზერ. Lüteran kilsəsi) — ელენდორფის (დღ. გოიგოლის) გერმანულ კოლონიაში 1857 წელს აშენებული ეკლესია. ამჟამად გამოიყენება როგორც ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმი. გოიგოლის ბუნებრივ ნაკრძალთან ერთად რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ობიექტია.

ისტორია
-------

1817 წელს რუსეთის იმპერიის ტერიტორიაზე იმპერატორ ალექსანდრე I-ის გადაწყვეტილებით, რამდენიმე ათასი შვაბიიდან გადმოსახლებული, სარწმუნოებით ლუთერან-პიეტისტი ოჯახი ჩამოვიდა. ამიერკავკასიაში დაარსდა რამდენიმე კოლონია, მათ შორის ელენენდროფიც. ამ პერიოდშივე დაარსდა ლუთერანული თემი. თავდაპირველად შეკრებებს უძღვებოდა მასწავლებელი, 1832 წელს კი ჰანოვერიდან აქ ჩამოვიდა პასტორი.

1854 წელს გადაწყდა ქვის შენობის აშენება. სამუშაოებმა გასტანა სამი წელი და 1857 წლის 10 მარტს შედგა ახალი კირხის (ეკლესიის) კურთხევა, რომელმაც მიიღო წმინდა იოანეს სახელი.

ეკლესია დაიკეტა 1941 წელს რეგიონიდან გერმანელების დეპორტაციის შემდეგ. სხვადასხვა დროს აქ მდებარეობდა სამხედრო ჰოსპიტალი და სპორტული სკოლა. 2005 წლიდან მოქმედებს რეგიონის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი. 2008 წელს გერმანული საზოგადოების ტექნიკური თანამშრომლობის დახმარებით, შენობა რესტავრირდა.

* Церковь в 1908 годуЦерковь в 1908 году
* Интерьер зданияИнтерьер здания
* Портал. Вид изнутриПортал. Вид изнутри

სქოლიო
------

1. ↑  Интерес к Гейгель в летнем сезоне увеличился в 4 раза. Сайт 1 news.az
2. ↑  Azərbaycanın Xanlar rayonunda Lüteran kilsəsinin açılış mərasimi keçirilib.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-09-09.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გოიგოლის ლუთერანული ეკლესია***
**შოთა ხეცურიანი** (დ. 10 მაისი, 1929, ოჩამჩირე, აფხაზეთის სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ — გ. 12 აპრილი, 2021, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი პოლიტიკოსი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
---------

შოთა ხეცურიანი დაიბადა 1929 წლის 10 მაისს ოჩამჩირეში. სოხუმის სუბტროპიკული კულტურების ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ 1948 წელს ჩაერიცხა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში აგრონომიულ ფაკულტეტზე. 1953-1966 წლებში მუშაობდა აგრონომად ოჩამჩირის რაიონის სხვადასხვა კოლმეურნებებში. 1966-1971 წლებში იყო ოჩამჩირის რაიონის სოფელ კოჩარის კოლმეურნეობა „საქართველოს" მთავარი ეკონომისტი. პარალელურად დაამთავრა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მიწათმოქმედების ინსტიტუტის ეკონომიკური განყოფილების ასპირანტურა და 1966 წელს დაიცვა დისერტაცია ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის მოსაპოვებლად. 1971 წელს სამუშაოდ მიიწვიეს საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტში. 1991 წლის 29 ნოემბერს კენჭს იყრიდა ოჩამჩირის რაიონის კოჩარის №56 საარჩევნო ოლქში აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად. იყო აფხაზეთის ასსრ-ის XII მოწვევის დეპუტატი.

შოთა ხეცურიანს გამოქვეყნებული ჰქონდა 15-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა და მრავალი სტატია სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის აქტუალურ საკითხებზე. შოთა ხეცურიანი იყო აფხაზეთის კულტურის დამსახურებული მუშაკი.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „აფხაზეთის ხმა", 25 სექტემბერი, 1991

სქოლიო
------

1. ↑  ქონებრივი დეკლარაცია
2. ↑  გარდაიცვალა აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი შოთა ხეცურიანი
**ხათუნა თოთლაძე** (დ. 18 თებერვალი, 1980) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1980 წლის 18 თებერვალს. 2002 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით. 2002 წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 2002-2003 წლებში იყო საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრის სპეციალისტი. 2003-2005 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის ატაშე. 2005-2006 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის პირველი მდივანი. 2006-2007 წლებში საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის სახელშეკრულებო სამმართველოს უფროსი. 2007-2012 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2012-2014 წლებში იყო საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის დირექტორი. 2004 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. არის ათამდე სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. 2014 წლის 17 ნოემბერიდან არის საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. ფლობს ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებს. მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის დიპლომატიური რანგი

პირადი ცხოვრება
---------------

მისი მეუღლეა მოდის დიზაინერი ავთანდილ ცქვიტინიძე. ჰყავს ერთი შვილი — ანასტასია ცქვიტინიძე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საიტზე დაარქივებული 2020-10-01 საიტზე Wayback Machine.
* 

* ხათუნა თოთლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ხათუნა თოთლაძის ქონებრივი დეკლარაცია
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **მწერალს** ეხება. *ჩოგბურთელის შესახებ* იხილეთ **ლეილა მესხი (ჩოგბურთელი)**. |

**ლეილა მესხი** (დ. 3 იანვარი, 1938- გ. 26 იანვარი, 2024) — ქართველი მწერალი, აკაკი წერეთლის, ნიკო ლორთქიფანიძისა და ნიკოლოზ ბარათაშვილის პრემიების ლაურეატი.

ბიოგრაფია და ოჯახი
------------------

დაიბადა 1938 წლის 3 იანვარს, სოფელი ახალბედისეულში), (ხონის მუნიციპალიტეტი) ლევან მესხისა და პაშა ლორთქიფანიძის ოჯახში.

მშობლების დაშორების შემდეგ, მამა თავის მშობლიურ სოფელს დაუბრუნდა, ხოლო დედამ მარტო აღზარდა სამი ქალიშვილი.

1956 წელს დაამთავრა ხონის მეორე საშუალო სკოლა, ხოლო 1965 წელს მოსკოვის ისტორიულ-საარქივო უნივერსიტეტი.

1960 წელს ლეილა მესხი დაქორწინდა ანზორ ღვინერიაზე. მათ შეეძინათ ქალ-ვაჟი, მამუკა და ნინო.

მოღვაწეობა
----------

იუბილე ხონის რაიონში, 2018 წ.
1971 წელს დაინიშნა ქუთაისის ისტორიული არქივის დირექტორად. 1985-2005 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა „მერანის" უფროს რედაქტორად.

ლეილა მესხი აკაკი წერეთლის, ნიკო ლორთქიფანიძისა და ნიკოლოზ ბარათაშვილის პრემიის ლაურეატია. 2018 წელს საუბილეო შეხვედრები მოეწყო ხონის რაიონში (სოფ. ახალბედისეულში, #2 საშუალო სკოლასა და ხონის ხელოვნების სასახლეში),ასევე აღსანიშნავია საუბილეო შეხვედრა თბილისის ლიტერატურის მუზეუმში.

ბიბლიოგრაფია
------------

ამჟამად 18 ლიტერატურული კრებულის ავტორია.

* 1973 — „მზე ხელისგულზე"
* 1974 — „ჩემი ახლობლები"
* 1978 — „ლანდი გაორთქლილ მინასთან"
* 1983 — „დუმილის დედა"
* 1986 — „ფაიფურის თოჯინა"
* 1998 — „ამერიკელი სიძე"
* 2008 — „მოთხრობები"
* 2015 — „მთავარი სასეირ(ნ)ო ქუჩა"
* 2015 — „ფიქრის კრიალოსანი"
* 2016 — „სიზმრის ანგელოზები"
* 2018 — „ფიქრის კრიალოსანი" სრულყოფილი სახით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გადაცემა ლეილა მესხის შესახებ საქართველოს პირველი რადიოს ეთერში[*მკვდარი ბმული*]
დაკიდებული ბაღები
**ბაბილონის დაკიდებული ბაღები** — ქალაქ ბაბილონში ნაბუქოდონოსორის მიერ აგებული კონსტრუქცია, რომელშიც ათასგვარი მცენარე ხარობდა. შედის მსოფლიოს შვიდ საოცრებაში.

ბაღების შენობა ოთხიარუსიანი იყო. მას დააყარეს იმ სისქის მიწა, რომ ყველაზე დიდ მცენარეებსაც შეეძლოთ, ეხარათ. მისთვის შორეული ქვეყნებიდან მოჰქონდათ ლამაზი მცენარეები. სარწყავი სისტემა წყალსაცავიდან მილების საშუალებით წყალს ოთხივე იარუსს აწვდიდა. 

დაკიდებულმა ბაღებმა ჩვენს დრომდე ვერ მოაღწია. ძველმა ბერძნებმა დაკიდებული ბაღების აგება დედოფალ სემირამიდას დაუკავშირეს და მის სახელსაც უწოდებდნენ. თუმცა, დედოფალი სემირამიდა მოღვაწეობდა ძვ. წ. IX საუკუნეში, შენობა კი ნაბუქოდონოსორმა ძვ.წ. VI საუკუნეში ააგო, დედოფალ ამიტასათვის. ის მდებარეობს დღევანდელი **ერაყში**

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მსოფლიოს შვიდი საოცრება დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Cartwright M (ივლისი, 2018). „Hanging Gardens of Babylon". *World History Encyclopedia*. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი 2018. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბაბილონის დაკიდებული ბაღები***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მსოფლიოს შვიდი საოცრება |
| --- |
|  |
| 
* ხეოფსის პირამიდა
* ბაბილონის დაკიდებული ბაღები
* ზევსის ქანდაკება
* ეფესოს ტაძარი
* ჰალიკარნასის მავზოლეუმი
* როდოსის კოლოსი
* ალექსანდრიის შუქურა

 |

 |
**არამ რამაზიანი** (დ. 6 დეკემბერი, 1978, ერევანი) — სომეხი მოკრივე. ის ასპარეზობდა სომხეთის მოკრივეთა ეროვნულ ნაკრებში 1990-იანი წლების შუა პერიოდიდან 2000-იანი წლების დასაწყისამდე, მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი, საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული და მედალოსანი, სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე. 2003-2008 წლებში ასპარეზობდა პროფესიონალურ კრივში.

ბიოგრაფია
---------

### სამოყვარულო კარიერა

მისი საერთაშორისო დებიუტი შედგა 1995 წელს უნგრეთში გამართულ ახალგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატზე. ერთი წლის შემდეგ იგი კუბაში გაემგზავრა ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მონაწილეობის მისაღებად.

პირველ სერიოზულ წარმატებას ზრდასრულთა საერთაშორისო ტურნირებზე მან 1997 წელს მიაღწია, როდესაც შეუერთდა სომხეთის ნაკრების მთავარ გუნდს და ეწვია ბუდაპეშტის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც დამარცხდა ნახევარფინალში, შესაბამისად მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

1998 წელს მინსკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მეოთხედფინალში გავიდა და პეკინში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა.

1999 წელს გახდა ნეაპოლის საერთაშორისო ტურნირის „Trofeo Italy"-ს და ათენის აკროპოლისის თასის ვერცხლის მედალოსანი, ბუქარესტის „ოქროს ქამრის" ტურნირზე ბრინჯაოს მედალი აიღო და მონაწილეობა მიიღო ჰიუსტონში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2000 წელს ჰალეში გამართულ თასზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა და ტამპერეში ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლის აღება მოახერხა, ნახევარფინალში თურქეთის წარმომადგენელმა აგასი აგაგიულოღლუმ დაამარცხა. წარმატებული გამოსვლების სერიის წყალობით, მას მიენიჭა ოლიმპიური ლიცენზია სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, მაგრამ უკვე 54 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. პირველ ბრძოლაში ანგარიშით 9:12 დამარცხდა, მისი მეტოქე იყო საქართველოს წარმომადგენელი თეიმურაზ ხურცილავა

სიდნეის ოლიმპიადის შემდეგ რამაზიანი გარკვეული დროით დარჩა სომხეთის მოკრივეთა ნაკრებში და განაგრძო მონაწილეობა დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. 2001 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ჰელსინკიში გამართულ Gee-Bee-ის საერთაშორისო ტურნირზე, ხოლო 2003 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ვარშავაში, ფელიქს სტამის მემორიალურ შეჯიბრზე. 

### პროფესიონალური კარიერა

2003-2008 წლებში, არამ რამაზიანი პროფესიონალურ დონეზე საფრანგეთში წარმატებით იბრძოდა. 2005 წლის დეკემბერში იგი შეხვდა დაუმარცხებელ ვენესუელელ ედვინ ვალეროს (16-0), მომავალ მსოფლიოს მრავალგზის ჩემპიონს და ნოკაუტით წააგო პირველ რაუნდში. ჯამში მან პროფესიონალურ დონეზე 22 ბრძოლა ჩაატარა, საიდანაც 14 მოიგო, 6 წააგო, ორ შემთხვევაში კი ფრე დაფიქსირდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sports-Reference.com

სქოლიო
------

1. ↑  Sports-Reference.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
2. ↑   Boxrec
**კლაუდიო ანდრეს ბრავო მუნიოსი** (ესპ. Claudio Andrés Bravo Muñoz; დ. 13 აპრილი, 1983, ვილუკო, ჩილე) — ჩილელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „რეალ ბეტისისისა" და ჩილეს ეროვნული ნაკრების მეკარე.

კარიერა
-------

კლაუდიო ბრავო თავდაპირველად მამამ „კოლო-კოლოს" სკოლაში მიიყვანა. მისი დებიუტი პროფესიონალურ ფეხბურთში 2002 წელს შედგა. „კოლო-კოლოს" ძირითადმა მეკარემ ედუარდო ლობოსმა ტრავმა მიიღო და კლაუდიო მის ნაცვლად შევიდა მოედანზე.

ჩილეს ჩემპიონატში გამარჯვების შემდეგ, 2006 წელს, კლაუდიო ბრავო „რეალ სოსიედადში" გადაბარგდა, სადაც 2014 წლამდე ითამაშა. შემდეგ კი „ბარსელონაში" გადავიდა.

### რეალ სოსიედადი

2006-2007 წლის სეზონში ბრავომ 5-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა ესპანურ „რეალ სოსიედადთან". ის გახდა ესპანეთის ლა ლიგის ყველაზე ახალგაზრდა მეკარე.

2010 წლის 14 თებერვალს ბრავომ თავის კარიერაში პირველი გოლი გაიტანა, საჯარიმო დარტყმით, „ხიმნასტიკი"ს კარში. ცოტა ხნის შემდეგ მან ტრავმა მიიღო და სეზონის ბოლომდე ჩამოშორდა მოედანს.

2012-13 წლის სეზონში, კლაუდიო ბრავო გუნდთან ერთად ესპანეთის ჩემპიონატში მე-4 ადგილზე გავიდა და მომდევნო სეზონში უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე დაიწყო თამაში.

### ბარსელონა

2014 წლის 18 ივნისს 4 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა კატალონიის „ბარსელონასთან", მისი ტრანსფერი კლუბს 12 მილიონი ევრო დაუჯდა. ალექსის სანჩესის შემდეგ ბრავო არის მეორე ჩილელი ფეხბურთელი, რომელსაც „ბარსელონას" რიგებში აქვს ნათამაშები. გუნდთან ერთად სეზონის დაწყებისთანავე მან დაამყარა რეკორდი, 8 მატჩში (720 წუთი) გოლი არ გაუშვია.

ტიტულები
--------

### საკლუბო

ჩილეს დროშა **კოლო-კოლო**:(1)

* ჩილეს ჩემპიონი (1): 2006

ესპანეთის დროშა **რეალ სოსიედადი**:(1)

* სეგუნდა დივიზიონი: 2009-10

ესპანეთის დროშა **ბარსელონა**:(8)

* ესპანეთის ჩემპიონატი: 2014–15, 2015–16
* ესპანეთის თასი: 2014–15, 2015–16
* ესპანეთის სუპერთასი: 2016
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2014–15
* უეფა-ს სუპერთასი: 2015
* მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2015

ინგლისის დროშა **მანჩესტერ სიტი**:(6)

* **პრემიერ ლიგა**: 2017–18, 2018–19
* **ინგლისის ლიგის თასი**: 2017–18, 2018–19
* **ინგლისის ასოციაციის თასი**: 2019
* **ინგლისის სუპერთასი**: 2018

### სანაკრებო

ჩილეს დროშა **ჩილე**:(2)

* **კოპა ამერიკა**: 2015, 2016

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კლაუდიო ბრავო***

* Claudio Bravo — ფიფას ჩანაწერი*[დაარქივებული]*
* პროფილი ბარსელონას ოფიციალურ საიტზე
* პროფილი BDFutbol-ზე
* პროფილი National-football-teams.com-ზე

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩილეს შემადგენლობა  –  2017 წლის კონფედერაციის თასი |
| --- |
|  |
| 
* 1 ბრავო (კ)
* 2 მენა
* 3 როკო
* 4 ისლა
* 5 სილვა
* 6 ფუენსალიდა
* 7 სანჩესი
* 8 ვიდალი
* 9 საგალი
* 10 პედრო ერნანდესი
* 11 ვარგასი
* 12 ტოსელი
* 13 დიასი
* 14 გუტიერესი
* 15 ბოსეჟური
* 16 მარტინ როდრიგესი
* 17 მედელი
* 18 ხარა
* 19 ვალენსია
* 20 არანგისი
* 21 დიასი
* 22 პუჩი
* 23 ერერა
* მწვრთნელი: პიცი

 | 
ჩილეს დროშა |

 |
**სელმა რიზა ფერაჯელი** (თურქ. Selma Rıza Feraceli; დ. 5 თებერვალი, 1872, ოსმალეთის იმპერია — გ. 5 ოქტომბერი, 1931, სტამბოლი, თურქეთი) — პირველი თურქი ქალი ჟურნალისტი. აგრეთვე, ის იყო თურქეთის ადრეული ნოველისტებიდან ერთ-ერთი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ნათესავებმა ფარაჯელის გვარი აიღეს, შედეგად, ზოგჯერ იგი ასევე ცნობილია, როგორც სელმა რიზა ფერაჯელი.

ბიოგრაფია
---------

რიზა დაიბადა 1872 წლის 5 თებერვალს. მამამისი, ალი რიზა, ოსმალეთის იმპერიის დიპლომატი იყო ავსტრია-უნგრეთში, ხოლო დედამისი, ნაილე ავსტრიელი იყო.

კონსტანტინოპოლში კერძო პედაგოგებთან განათლების მიღების შემდეგ, ის 1898 წელს პარიზში გადავიდა, სადაც თავის ძმას, აჰმეთ რიზას შეხვდა, რომელიც ახალგაზრდა თურქთა მოძრაობის წევრი იყო. სწავლობდა სორბონის უნივერსიტეტში და იყო კავშირისა და პროგრესის კომიტეტის (CUP) წევრი, სადაც კომიტეტის ერთადერთი ქალი წევრი იყო. წერდა პარიზში CUP-ის მიერ გამოცემულ ორ გაზეთში, კერძოდ, ფრანგულენოვან *Mechveret Supplément*-ისა და თურქულენოვან *Şura'i Himmet*-სთვის. 1908 წელს დაბრუნდა სტამბოლში, სადაც ასევე ორი გაზეთისთვის წერდა, კერძოდ, *Hanımlara Mahsus Gazete*-სა („გაზეთი ქალბატონებისათვის") და *Kadınlar Dünyası*-სთვის („ქალბატონების სამყარო"). ასევე თურქეთის წითელი ნახევარმთვარის გენერალური მდივანი იყო, 1908-1913 წლებში. ოსმალეთის იმპერიის უკანასკნელ წლებში, იგი აქტიურად მუშაობდა ადილე სულთანის სასახლის გადმოცემის საკითხზე, რადგან სურდა შენობაში გოგონების სკოლა დაერსებინა. მისი ძმის დახმარებით, მან წარმატებას მიაღწია და სასახლე გამოყენებული იყო, როგორც კანდილის ანატოლიის უმაღლესი სკოლა გოგოებითვის , რომელმაც არსებობა 1986 წლამდე გააგრძელა, როდესაც ის ნაწილობრივ დაწვეს.

გარდაიცვალა 1931 წლის 5 ოქტომბერს, სტამბოლში.

1892 წელს, როდესაც იგი მხოლოდ ოცი წლის იყო, დაწერა გამოუქვეყნებელი რომანი სახელწოდებით *Uhuvvet* („მეგობრობა"). რომანი, 1999 წელს, კულტურის სამინისტროს მიერ გამოქვეყნდა, მისი სიკვდილიდან ხანგრძილივი დროის შემდეგ.

სქოლიო
------

1. 1 2  [Writers of turkey page (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-31. ციტირების თარიღი: 2018-03-22. Writers of turkey page (თურქული)]
2. 1 2  [Women's movement page (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-11. ციტირების თარიღი: 2018-03-22. Women's movement page (თურქული)]
3. 1 2   ქალთა მუზეუმის საიტი
4. ↑  [Adile sultan palace page (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-28. ციტირების თარიღი: 2018-03-22. Adile sultan palace page (თურქული)]
**მიტროფანე იონას ძე კუჭავა** (დ. 6 ივნისი, 1906, გურიფული, რუსეთის იმპერია — გ. 6 ნოემბერი, 1999, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. საკავშირო ალკკ-ის წევრი (1923), საკავშირო კპ(ბ) წევრი (1937).

ბიოგრაფია
---------

მიტროფანე კუჭავა დაიბადა 1906 წლის 6 ივნისს სოფელ გურიფულში, გლეხის ოჯახში. 8 კლასი დაამთავრა ხობში. შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისში, სადაც სკოლის დირექტორი და ლოგიკა-ფსიქოლოგიის მასწავლებელი იყო პროფესორი შალვა ნუცუბიძე. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.

1930-1941 წლებში მუშაობდა თბილისის სტალინის სახელობის ორთქმავალ-ვაგონშემკეთებელ ქარხანაში რიგ თანამდებობაზე. 1941-1947 წლებში მუშაობდა გაგრის რაიკომის მდივნად. 1948-1951 წლებში სწავლობდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. 1951-1953 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის რაიკომის მდივნად. 1953-1976 წლებში მუშაობდა: საქართველოს პროფსაბჭოს თავმჯდომარედ; საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ; საგარეო საქმეთა მინისტრად; სოფლის მეურნეობის მინისტრად; პარტიული სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ, ერთსა და იმავე დროს საქართველოს კპ ცკ მდივნად და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ; სახალხო კონტროლის კომიტეტის თავმჯდომარედ; საქართველოს სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1953-1970 წლებში იყო საქართველოს კპ ცკ ბიუროს წევრი

მიტროფანე კუჭავა იყო საქართველოს სსრ-ს II-III და აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1953 წლის დეკემბერში იყო ბერიას წინააღმდეგ სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს სპეციალურის სასამართლო პროცესის წევრი.

გარდაიცვალა თბილისში 1999 წლის 6 ივნისს.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

* ლენინის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი 4 ცალი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* მედალი „კავკასიის დავცისათვის"
* მედალი „1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის"
* მედალი „1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის"

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №22 (3735), 2 თებერვალი, 1951
* მიტროფანე კუჭავა - ბერია, გამომცემლობა „ინტელექტი", 1996 და „არტანუჯი" 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიტროფანე კუჭავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიტროფანე კუჭავა - „ლავრენტი ბერიას და მის თანამზრახველთა სასამართლო პროცესი (სასამართლო წევრის დღიურიდან)"
**საბირ აბასოვი** (აზერ. Sabir Abbasov, სრული სახელი:*Sabir Rzaqulu oğlu Abbasov*; დ. 8 დეკემბერი, 1967, Binə — გ. 20 იანვარი, 1990, Binə) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1967 წლის 8 დეკემბერს ბაქოში. ჯერ დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო მარდაკანის 117-ე საშუალო სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა შუვალინის 42-ე ტექნიკურ-პროფესიული სასწავლებელი. განათლების მიღების შემდეგ მსახურობდა ჯარში, ჯერ უკრაინის სსრ-ში, შემდეგ უნგრეთში. 1989 წლის იანვარში დაბრუნდა სამხედრო სამსახურიდან. მუშაობდა აეროპორტში გამყიდველად..

შავი იანვრის დღეს დაიჭრა, ტყვია ფეხში შევიდა და მუცლიდან გამოვიდა. არხში ჩავარდნის შემდეგ წყალი მის სისხლში შევიდა. მეგობრებმა საბირი საავადმყოფოში შუაღამისას მიიყვანეს, თუმცა მიყვანიდან 10 წუთში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ბინის სასაფლაოზე (ბინა — დაბა ბაქოს მახლობლად).

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
2. 1 2  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05(აზერბაიჯანული)
3. 1 2  Qulu Kəngərli, "Qara Yanvar şəhidləri", Bakı, "Gənclik", 1992.. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
**შალვა კირთაძე** (დ. 20 აპრილი, 1968, ქუთაისი) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (აწსუ) რექტორი 2023 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1986-93 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტზე. 2001-2005 წლებში — ქუთაისის სამართლისა და ეკონომიკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 

1995-1997 წლებში საერო ინსტიტუტ „გელათის" მოსამზადებელი ფაკულტეტის დეკანია. 2001 წლიდან ქუთაისის სამართლის და ეკონომიკის უნივერსიტეტის მასწავლებელი. 1999-2010 წლებში იყო ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობის დირექტორი. 2005 წელს დაამთავრა ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურა. 2006 წლიდან ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატია. 2014 წლიდან არის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2010-2022 წლებში იყო აწსუ-ს რექტორის მოადგილე, 2023 წლის 22 თებერვლიდან კი — რექტორი.

მონაწილეობა აქვს მიღებული რესპუბლიკურ და საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში, არის მრავალი სამეცნიერო პუბლიკაციების ავტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა კირთაძის ბიოგრაფია
* 

* შალვა კირთაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* facebook გვერდი
წერეთლების გერბი
**წერეთლები** — ფეოდალური საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში. 

წყაროებში იხსენიება XVI საუკუნიდან. მათი თავდაპირველი სამყოფელი იყო მდინარე ტანას ხეობის სოფლები დიდი და მცირე წერეთი. XVI საუკუნის შუა ხანებიდან ჩანს წერეთლების ორი შტო, იმერეთისა და ქართლის. XVII საუკუნეში წერეთლები იხსენიებიან როგორც იმერეთის სამეფო კარის მაღალი მოხელეები: სახლთუხუცესი, სარდალი, მანდატურთუხუცესი, ასრულებდნენ იმერეთის მეფის მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და დიპლომატიურ დავალებებს. წერეთლებს თავიანთ თხზულებებში იხსენიებენ ფეშანგი, არჩილი, ბეიკი.

წერეთელთა სათავადო იყო საწერეთლო, რომელიც მდებარეობდა ზემო ქვეყანაში. მათი რეზიდენცია საჩხერე XVIII საუკუნეში იყო მრავალეროვანი დაბა. სოლომონ I-ის მიერ აბაშიძეთა სათავადოს დაკნინების შემდეგ წერეთლები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ. წერეთლები ფლობდნენ მოდინახესა და სხვა ციხეებს, ერთ-ერთ საძვალედ ჰქონდათ ჯრუჭის მონასტერი. საწერეთლოში XIX ს. დამდეგს 57 სოფელი შედიოდა, რომლებშიც 1000 კომლზე მეტი ყმა-გლეხი ცხოვრობდა. რუსეთის მიერ იმერეთის დაპყრობის პერიოდში (1810) წერეთლების ნაწილი იმპერიას მიემხრო, ნაწილი კი სოლომონ II-ს ერთგულობდა.

წერეთლების ერთი შტო 1724 წ. ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ს რუსეთში გაჰყვა და იქ დამკვიდრდა. ეს შტო ცნობილი იყო ცერტელევების გვარით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წერეთელი

ლიტერატურა
----------

* *რეხვიაშვილი მ.*, იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989. — გვ. 269-270.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***წერეთლები***
* გვარის ისტორია — Nobility.pro
შულუკების სამეფო ყვითლად და მისი მეზობლები.
**შილუკები** — სამხრეთ სუდანში მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი. მათ 1490–1865 წლებში სამხრეთ სუდანის ტერიტორიაზე ჰქონდათ შილუკების სამეფო. სამეფო 1800–იანი წლებიდან განიცდიდა ოსმალების თავდასხმებს, ხოლო მოგვიანებით ის გახდა ანგლო-ეგვიპტური სუდანის ნაწილი. მათი მეფე ტრადიციულად წინასწარმეტყველად მიიჩნეოდა, დღეს ის წარმოადგენს არაოფიციალურ ტომის ლიდერს როგორც სუდანში ასევე სამხრეთ სუდანის ზემო ნილოსის შტატში. შუუკების უმეტესობა ქტისტიანია. 381,000 ადამიანის რაოდენობით შილუკები მიიჩნევა სამხრეთ სუდანის სიდიდით V ეთნიკურ ჯგუფად.

ქალაქი კოდოკი წარმოადგენს შულუკების მეფის საცერემონიო ქალაქს სადაც მათი კურთხევა ხდება. კოდოკი მიიჩნევა დგილად სადაც ჯუოკის (შულუკების ტრადიციული ღმერთი), ნიიკანგოს (შულუკების სამეფოს დამაარსებელი და მათი სულიერი წანამძღოლი) ასევე გარდაცლილი და ცოცხალი მეფეების სულები იკრიბებიან მედიაციისთვის.

ლიტერატურა
----------

* Corbett, Greville G. (2000). *Numbers*. Cambridge, UK ; New York:  Cambridge University Press,   გვ. 156–158. ISBN 0-521-64970-6.  This section discusses number systems in *Dhok-Chollo*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***შილუკები***

* The Shilluk people, their language and folklore (1912)
* The Gateway to Shilluk Community დაარქივებული 2022-04-12 საიტზე Wayback Machine.
* Library of Congress Photo of two Shilluk men, dated 1936
* Mayhem in Sudan's Shilluk Kingdom
**გოძილა** (იაპონ. ゴジラ *გოჯირა*?) (/ɡɒdˈzɪlə/;) — ურჩხული, რომელიც პირველად გამოჩნდა ამავე სახელწოდების იაპონურ ფილმებში. მისი დებიუტი შედგა იშირო ჰონდას 1954 წლის ფილმში „გოძილა". შემდგომში პერსონაჟი პოპულარული კულტურის სიმბოლოდ იქცა, გამოჩნდა რა არა მხოლოდ 29 იაპონურ ფილმში, არამედ ჰოლივუდის სამ სურათში და მრავალ ვიდეო თამაშში, რომანში, კომიქსსა თუ ტელესერიალში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გოძილა***

* გოძილა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კინგ კონგი |
| --- |
|  |
| ფილმები | 
* *კინგ კონგი* (1933)
* *კინგ კონგის შვილი* (1933)
* *კინგ კონგი გოძილას წინააღმდეგ* (1962)
* *კინგ კონგის გაქცევა* (1967)
* *კინგ კონგი* (1976)
* *კინგ კონგი ცოცხალია* (1986)
* *კინგ კონგი* (2005)
* *კონგი: თავის ქალის კუნძული* (2017)

 |
|  |
| პერსონაჟები | 
* კინგ კონგი
* კარლ დენემი
* ჯეკ დრისკოლი
* მექანი-კონგი
* გოროზავრი
* გოძილა

 |
|  |
| ადგილები | 
* თავის ქალის კუნძული

 |

 |
**ტარიელ აბდულაევი** (აზერ. Tariyel Abdullayev, სრული სახელი:*Tariyel Hacıbala oğlu Abdullayev*; დ. 25 თებერვალი, 1965, ლენქორანი — გ. 26 იანვარი, 1990, აზერბაიჯანის სსრ) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1967 წლის 8 დეკემბერს ლენქორანში.ჯერ 10 წლიანი დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო ლენქორანის 2-ე საშუალო სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა 169-ე ტექნიკურ-პროფესიული სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნების შემდეგ, კალინინის სახელობის ტექნიკის მწარმოებელ ქარხანაში მუშაობდა მუშად.

1990 26 იანვარს ლენქორანში, ჰაფთონის ტყეში სამხედროებმა სახალხო ფრონტის ხუთი წევრი დახვრიტეს, 46 ადამიანი დააკავეს და ვერტმფრენით ბაქოში გაგზავნეს. დაკავებულთა შორის იყო ტარიელიც. ჯარისკაცებმა დაკავებულებს ხელ-ფეხი მავთულით კისრებზე მიუბეს. ტარიელი მავთულის მოჭერით ვერტმფრენში გაიგუდა. ერთი დღის შემდეგ მისი ცხედარი ბაქოს ცენტრალურ მორგში გადაასვენეს.

31 იანვარს შეჰიდთა ხეივანში დაკრძალეს. თავდაპირველად ის ალის სახელით დაკრძალეს, მაგრამ რადგანაც მისი ფოტო დაკრძალვამდე გადაღებული ჰქონდათ, ტარიელის ვინაობა მოგვიანებით გაირკვა. მშობლებმა მისი გარდაცვალების შესახებ მხოლოდ 12 თებერვალს შეიტყვეს.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
2. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს კახა გალდავა.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: იანვარი 14, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

ჭაგნის მთავარანგელოზთა ტაძარი — დარბაზული ტიპის ხის ეკლესია საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში სოფელ ჭაგანში.

ძეგლის ისტორია
--------------

ჭაგნის მთავარანგელოზთა ტაძარი აგებულია 1880 წელს. XX საუკუნის 20 - იან წლებში ტაძარი კომუნისტებს დაუნგრევიათ, მისი აღდგენა სოფლის მოსახლეობამ მოახერხა. აღდგენილი ტაძარი 2003 წელს აკურთხა ხონისა და სამტრედიის მიტროპოლიტმა საბამ. ტაძარს აქვს ბეტონის გალავანი. ტაძარში დაცულია დავითის ფსალმუნი, რომელიც 1800 წელსაა შექმნილი. უნიკალური ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც 100 წელზე მეტს ითვლის.
**იერჟი ჰენრიკ დუდეკი** (პოლ. Jerzy Henryk Dudek; დ. 23 მარტი, 1973) — ყოფილი პოლონელი ფეხბურთელი, მეკარე

კარიერა
-------

იერჟი დუდეკის კარიერა „სოკოლი ტიჩიდან" იწყება. ეს გუნდი პოლონეთში მეშახტეებს ეკუთვნით. დუდეკის მამაც მეშახტე იყო. თავიდან დუდეკი „კონკორდიას" ახალგაზრდულ გუნდში ასპარეზობდა, რის შემდეგაც ის „სოკოლში" მიიწვიეს. 16 მატჩის შემდეგ მან „ფეიენოორდის" სკაუტების ყურადღება მიეპყრო. დუდეკი როტერდამში მიიწვიეს სინჯებზე, სადაც მან თავი კარგად წარმოაჩინა და ჰოლანდიური გრანდის მაისურიც მოირგო. ფეიენოორდში დუდეკის კარიერა კარგად აეწყო, მან გულშემატკივრების სიმპათიაც დაიმსახურა და მალე, 1998 წელს პოლონეთის ნაკრებშიც გამოიძახეს. ნიდერლანდებში გატარებული წლების განმავლობაში დუდეკი წლის საუკეთესო მეკარედ და ფეხბურთელად დაასახელეს.

ჰოლანდიაში გატარებული 5 სეზონის შემდეგ, დუდეკით ინგლისური „ლივერპული" დაინტერესდა და მალე გადაიბირა კიდეც. დუდეკის პრემიერლიგური დებიუტი 2001 წლის 8 სექტემბერს შედგა, „ასტონ ვილასთან" მატჩში. იმ სეზონში დუდეკმა 35 მატჩი ჩაატარა. მომდევნო 2 სეზონში 30-30, ხოლო მისთვის საუკეთესო 2004-2005 წლების სეზონში დუდეკმა პრემიერ ლიგაში შედარებით ცოტა, 24 მატჩი ჩაატარა. სამაგიეროდ, ჩემპიონთა ლიგაში იასპარეზა 10-ჯერ. იმ წელს ლივერპულმა ჩემპიონთა ლიგა მოიგო, რაშიც დუდეკმა საკუთარი წვლილი შეიტანა. ჩემპიონთა ლიგის ფინალში, „მილანის" წინააღმდეგ დუდეკმა დიდებულად იასპარეზა და დამატებით დროში რამდენიმე ურთულესი დარტყმა აიღო. თერთმეტმეტრიანების სერიაში კი შევჩენკოს, სერჟინიოსა და პირლოს დარტყმები მოიგერია და ლივერპული ჩემპიონი გახადა.

ამის შემდეგ დუდეკის საქმეები თანდათან უკან წავიდა, რადგან „ლივერპულმა" პეპე რეინა იყიდა, რომელსაც რაფაელ ბენიტესი უზომოდ ენდობოდა. 2007 წლის ზაფხულში დუდეკი „რეალ მადრიდში" გადაბარგდა. სამეფო კლუბის გარდა მას ყოფილი გუნდი „ფეიენოორდი" და გერმანული „ვოლფსბურგიც" ეპატიჟებოდნენ, თუმცა პოლონელმა რეალი აირჩია. დუდეკმა თავისი კარიერა მადრიდში დაასრულა.

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
--------------------------

დუდეკს ჰყავს მეუღლე მირელა, რომელთანაც 1996 წელს იქორწინა. წყვილს 3 შვილი ჰყავთ: ბიჭი ალექსანდრი და 2 ქალიშვილი - ვიქტორია და ნატალია. დუდეკს ასევე ჰყავს ძმა, დარიუში, რომელიც ასევე ფეხბურთელია. 2004 წელს, რომის პაპთან, იოანე პავლე II-სთან შეხვედრისას, რომელიც ახალაგაზრდობაში ფეხბურთის თამაშისას ასევე მეკარე იყო, დუდეკს უთხრა, რომ ის მისი დიდი გულშემატკივარი იყო და მას მსოლფიოს ერთ-ერთ საუკეთესო გოლკიპერად თვლიდა.

ტიტულები
--------

### საკლუბო

* ჰოლანდიის ჩემპიონი: 1998-99
* ჰოლანდიის სუპერთასი: 1999-00
* ინგლისის ლიგის თასი: 2002-03
* ინგლისის ასოციაციის თასი: 2005-06
* ინგლისის სუპერთასი: 2006-07
* ჩემპიონთა ლიგა: 2004-05
* ევროპის სუპერთასი: 2005
* ლა ლიგა:2007-2008

### ინდივიდუალური

* ჰოლანდიის წლის საუკეთესო მეკარე 1998-99
* ჰოლანდიის წლის საუკეთესო მოთამაშე 1999-00

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„იერჟი დუდეკი"** ვიკისაწყობში.
* Official website დაარქივებული 2007-03-25 საიტზე Wayback Machine. (პოლონური)
* იერჟი დუდეკი — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
* Liverpool FC player profile
* BDFutbol profile
* Official Real Madrid profile
**სამი ტუომას ჰიუპია** (ფინ. Sami Tuomas Hyypiä [ˈsɑmi ˈhyːpiæ]; დ. 7 ოქტომბერი, 1973, პორვოო, ფინეთი) — ფინელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური მცველი.

კარიერა
-------

სამი ჰიუპია დაიბადა 1973 წელს ფინეთის ქალაქ პორვოოში. ინგლისური კარიერა 1999 წელს ჟერარ ულიეს ლივერპულში დაიწყო. ათი წელი ითამაშა პრემიერლიგაში ცენტრალური მცველის პოზიციაზე, გაიტანა 35 ბურთი. მას მეორე სართულზე ძლიერად თამაშის გამო, ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორ ჰაერის მეფეს. ჰიუპია 2000-01 სეზონში კაპიტნობდა ლივერპულს, რადგან გუნდის კაპიტანი ჯეიმი რედნაპი სეზონის ბოლომდე დამტვრეული იყო, ხოლო რობი ფაულერი უმეტესწილად შეცვლაზე შემოდიოდა.

სამი ჰიუპიამ ლივერპული 2009 წელს დატოვა და ლევერკუზენის ბაიერში გადავიდა, მისი ბოლო მატჩი ლივერპულის მაისურით შედგა ენფილდზე, ტოტენჰემის წინააღმდეგ.

ფინეთის ნაკრების მაისურით ჩაატარა 105 შეხვედრა. არის ფინეთის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდების მრავალგზის მფლობელი.
საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ, 2012-2014 წლებში, ჰიუპია წვრთნიდა ლევერკუზენის ბაიერს, 2014 წელს ბრიტანულ საფეხბურთო კლუბ ბრაიტონს, 2015 წლიდან დაიკავა შვეიცარიული ციურიხის მთავარი მწვრთნელის პოსტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სამი ჰიუპია"** ვიკისაწყობში.
* სამი ჰიუპია – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური)
* სამი ჰიუპია — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
* სამი ჰიუპია — ფიფას ჩანაწერი*[დაარქივებული]*

სქოლიო
------

1. ↑  IPA ტრანსკრიფცია ფინური და ესტონური ენებისთვის (ქართულ მასმედიაში ხშირად მოიხსენიებენ დამახინჯებული ფორმით, როგორც **სამი ჰიიპია** ან **სამი ჰიპია**)
**ენტონი ფაუჩი** (ინგლ. Anthony Stephen Fauci; დ. 24 დეკემბერი, 1940, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მეცნიერი და იმუნოლოგი, რომელიც აშშ-ის ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა ეროვნული ინსტიტუტის (NIAID) დირექტორი და პრეზიდენტის მთავარი სამედიცინო მრჩევლია.

ჯანდაცვის ეროვნული ინსტიტუტის ექიმის სახით ფაუჩი ორმოცდაათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობს ამერიკის საზოგადოებრივ ჯანდაცვის სექტორში და რონალდ რეიგანის შემდეგ აშშ-ის ყველა პრეზიდენტის მრჩეველი იყო. 1984 წლიდან არის ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა ეროვნული ინსტიტუტის დირექტორი და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აივ/შიდსის კვლევაში და იმუნოდეფიციტის სხვა დაავადებების მკურნალობაში, როგორც მკვლევარი და როგორც NIAID-ის ხელმძღვანელი. 1983 წლიდან 2002 წლამდე ფაუჩი იყო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ციტირებული მეცნიერი ყველა სამეცნიერო ჟურნალში. 2008 წელს, პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშმა, შიდსისგან დახმარების პროგრამაზე მუშაობისთვის ის თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით დააჯილდოვა, რომელიც აშშ-ის უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდოა.

COVID-19 პანდემიის დროს, ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციაში, როგორც თეთრი სახლის კორონავირუსის სამუშაო ჯგუფის ერთ-ერთ წამყვან წევრად მუშაობდა. ტრამპი ხშირად ეწინააღმდეგებოდა ფაუჩის რჩევას, ხოლო ტრამპის მხარდამჭერები ამტკიცებდნენ, რომ ფაუჩი ცდილობდა პოლიტიკურად შეარყიოს ტრამპის პოზიციები არჩევნებში. ზოგიერთი კი ამტკიცებდა, რომ ის მონაწილეობდა ვირუსის შექმნაში, ჩინურ ლაბორატორიაში. ჯო ბაიდენის მიერ პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავების შემდეგ, ფაუჩიმ დაიწყო მუშაობა თეთრი სახლის COVID-19 რეაგირების ჯგუფის ერთ-ერთ ლიდერად. ფაუჩი ასევე მუშაობს ბაიდენის მთავარ სამედიცინო მრჩევლად.

სქოლიო
------

1. ↑  Alba, Davey; Frenkel, Sheera. Medical Expert Who Corrects Trump Is Now a Target of the Far Right (March 28, 2020). ციტირების თარიღი: April 9, 2020
2. ↑  „Anthony S. Fauci Awarded the Highest Honor of the Association of American Physicians". National Institutes of Health. April 15, 2007. ციტირების თარიღი: January 26, 2022. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
3. ↑  „Fauci: The Virus Hunter". *PBS* (Special Documentary). 2021.
4. ↑  Alba, Davey; Frenkel, Sheera. Medical Expert Who Corrects Trump Is Now a Target of the Far Right. *The New York Times* (March 28, 2020).
5. ↑  Swanson, Ian.  (July 13, 2020) White House goes public with attacks on Fauci.
6. ↑  No, Dr. Anthony Fauci did not fund research tied to COVID-19 'creation' (February 1, 2021).
7. ↑  Choi, Matthew.  (December 3, 2020) Biden asks Fauci to stay on Covid team, become chief medical adviser. ციტირების თარიღი: December 7, 2020
8. ↑  Baltimore, Kenya Evelynin (December 4, 2020). „Fauci accepts offer of chief medical adviser role in Biden administration". *The Guardian*. ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: December 7, 2020.