recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თამარ გურჩიანი** (დ. 27 იანვარი, 1980) — ქართველი იურისტი, სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარე. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

თამარ გურჩიანმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის იურიდიული ფაკულტეტი 2003 წელს; ვირჯინიის უილიამისა და მერის კოლეჯის სამაგისტრო პროგრამა. 2004–2010 წლებში მუშაობდა საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში ინფორმაციის თავისუფლებისა და ანტიკორუფციული პროგრამების კოორდინატორად; 2007–09 წლებში იყო ადამიანის უფლებათა ინსტრუქტორი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიაში; 2010–11 წლებში მიიღო სამართლის მაგისტრის ხარისხი უილიამისა და მერის კოლეჯში (ვირჯინია, აშშ); ამავე პერიოდში სტაჟირება გაიარა ორგანიზაციებში: ეროვნული უსაფრთხოების არქივი და Sunlight Foundation (ვაშინგტონში, აშშ); 2011–15 წლებში სხვადასხვა ქვეყანაში მუშაობდა კონსულტანტად შემდეგ სფეროებში: ადამიანის უფლებები, არჩევნების მონიტორინგი და სამოქალაქო ორგანიზაციების შესაძლებლობათა განვითარება; არის „რადიო თავისუფლების" ქართული ბიუროს ბლოგერი და რეგულარულად წერს ადამიანის უფლებების შესახებ; აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის „სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებისა და მოქალაქეების ჩართულობის პროექტის" (ACCESS) ორგანიზაციული განვითარების მენეჯერი; ის არის არასამთავრობო ორგანიზაციების გამგეობის წევრი: სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია „ორბელიანი". სამეცნიერი ინტერესის სფეროები: ადამიანის უფლებათა სამართალი, ანტიდისკრიმინაციული სამართალი; ადმინისტრაციული სამართალი, შესავალი სამართალმცოდნეობაში. სამართლის სკოლის ასოცირებული პროფესორი საჯარო სამართლის მიმართულებით, ადამიანის უფლებათა მიმართულების ხელმძღვანელი.

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები, 2012 : რადიო „თავისუფლების" პროექტი. თბ. გვ. 263, წ. 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ გურჩიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბიოგრაფია თამარ გურჩიანი
* თამარ გურჩიანი
ნიკარაგუის სახელმწიფო წყობილების ფორმაა ხელისუფლების კონსტიტუციური დემოკრატია, აღმასრულებელი, საკანონმდებლო, სასამართლო და საარჩევნო განშტოებებით. ნიკარაგუის პრეზიდენტი არის როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაური. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლება ეროვნული ასამბლეის პრეროგატივაა. სასამართლო და საარჩევნო სისტემა კი თავისუფალია საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან. უზენაესი სასამრთლოსა და უმაღლესი საარჩევნო საბჭოს წარმომადგენლები ინიშნებიან პრეზიდენტის შერჩევიტა და ეროვნული ასამბლეის დამტკიცებით.

აღმასრულებელი ხელიუფლება
------------------------

ნიკარაგუის დღევანდელ აღმასრულებელ ხელისუფლებას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი დანიელ ორტეგა და ვიცე-პრეზიდენტი ხაიმე მორალეს კარასო. მინისტრებს, სამთავრობო სააგენტოების დირექტორებსა და ავტონომიის უფლებით აღჭურვილ პირებს ირჩევს პრეზიდენტი და ამტკიცებს ეროვნული ასამბლეა.

საკანონმდებლო ხელისუფლება
-------------------------

 მთავარი სტატია: ნიკარაგუის ეროვნული ასამბლეა.
საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ეროვნული ასამბლეას. იგი არის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო, რომელიც შედგება 92 დეპუტატისგან. ამათგან 90 კომპლექტდება პირდაპირი არჩვენებითა და პროპორციული სისტემის საფუძველზე (20 ეროვნული და 70- ნიკარაგუის დეპარტამენტებისა და ავტონომიური რეგიონების წარმომადგენლები). დარჩენილი ორი კანდიდატი კი არ ირჩევა – ერთს ნიშნავს პრეზიდენტი, მეორეს კი არჩევნებში დამარცხებული პრეზიდენტობის კანდიდატი, რომელიც მეორე ადგილზე გავიდა ხმათა რაოდენობით. ეროვნულ ასამბლეას ირჩევენ ხუთი წლის ვადით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკარაგუის საკანონმდებლო ხელისუფლება
* ნიკარაგუის სასამართლო ხელისუფლება
იერუსალიმის ჯვარი
**იერუსალიმის ჯვარი**, ან **ჯვაროსანთა ჯვარი** — ჰერალდიკური ჯვარი და ქრისტიანული სიმბოლო. სიმბოლოზე ცენტრში გამოსახულია ბერძნული ჯვარი, რომლის ირგვლივ თითო კვადრატში გამოსახულია 4 მცირე ბერძნული ჯვარი.

საქართველოს დროშა 
სიმბოლოს გამარტივებული ფორმა ცნობილია *„ჯვაროსანთა ჯვრის"* სახელით. ეს სიმბოლო ჯვაროსნებს მისცა პაპმა ურბან II-ემ პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს და იგი ასევე გახდა იერუსალიმის გერბი ჯვაროსნების იერუსალიმის სამეფოს არსებობის დროს. 4 მცირე ჯვარი არის ზოგადქრისტიანული სიმბოლო, რომელიც გამოსახავს 4 მოციქულს და მსოფლიოს ოთხ მხარეს, სადაც გავრცელდა ქრისტიანობა იერუსალიმიდან. ეს სიმბოლო ასევე გამოიყენება საქართველოს დროშაზე.

იუნიკოდი
--------

ბერძნულ ჯვარს გააჩნია საკუთარი კოდი იუნიკოდში - ეს არის U+2629 CROSS OF JERUSALEM და იგი ასე გამოიყურება ☩.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იერუსალიმის ჯვარი***

* Jerusalem Cross Tattoo - What Does It Mean? დაარქივებული 2009-04-15 საიტზე Wayback Machine.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს დროშა
* იერუსალიმის გერბი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქრისტიანობის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ჩემბერლენი მიუნხენიდან დაბრუნების შემდეგ.
**მიუნხენის 1938 წლის შეთანხმება** (საბჭოთა ისტორიოგრაფიაში — **მიუნხენის შეთქმულება;** ჩეხ. Mnichovská dohoda; სლოვაკ. Mníchovská dohoda; ინგ. Munich Agreement; გერ. Münchner Abkommen; ფრ. Accords de Munich; იტალ. Accordi di Monaco) — მიუნხენში 1938 წლის 29 სექტემბერს შედგენილი შეთანხმება. ხელი მოაწერეს იმავე წლის 30 სექტემბერს დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის ნევილ ჩემბერლენის, საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრის ედუარდ დალადიეს, გერმანიის რაიხსკანცლერის ადოლფ ჰიტლერისა და იტალიის პრემიერ-მინისტრის, ბენიტო მუსოლინის მიერ. შეთანხმება ეხებოდა ჩეხოსლოვაკიის მიერ გერმანიისთვის სუდეტის ოლქის გადაცემას.

ლიტერატურა
----------

* Peter Bugge, *Czech Democracy 1918–1938. Paragon or Parody?*, in *Bohemia*, Vol 47, no. 1 2006/2007
* Cole, Robert A. "Appeasing Hitler: The Munich Crisis of 1938: A Teaching and Learning Resource," *New England Journal of History* (2010) 66#2 pp 1–30.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიუნხენის შეთანხმება***

* The Munich Agreement
**ნიკო (დიდი ნიკო) ზურაბის ძე ჭავჭავაძის სახლი** — არქიტექტურულ-ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარლის ცენტრში. რუსთაველის ქუჩაზე. ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმის მოპირდაპირე მხარეს.

აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში. სახლი დროთა განმავლობაში სხვადასხვა დანიშნულებისათვის გამოიყენებოდა, რის შედეგადაც მნიშვნელოვნად შეეცვალა თავდაპირველი სახე. ერთხანს აქ სკოლა იყო, შემდეგ — კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმს გადაეცა დამხმარე ნაგებობად. ამჟამად შენობის ორი ოთახი მუზეუმის ადმინისტრაციას უკავია, ნაწილი საწყობადაა გამოყენებული.

აღწერა
------

სახლი ერთსართულიანია, დანაშენით შუა ნაწილზე. ნაშენია აგურით. შენობა გეგმით სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებითაა წაგრძელებული და მთავარი ფასადით მიმართულია ეზოსკენ. ოთახები სწორკუთხაა, განლაგებულია ანფილადურად. შუა ნაწილის პირველ სართულში ლოჯია, რომელიც ეზოს მხარეს გახსნილია სამი განიერი და მაღალი თაღით. მათგან შუა თაღი ღიაა, ხოლო გვერდითებში ადრე ხის ჭვირული მოაჯირი იყო ჩასმული. შუა თაღის წინ სამსაფეხურიანი კიბეა. კავშირი შენობის დანარჩენ ნაწილთან, ლოჯიდან ხდებოდა. მეორე სართულზე ასასვლელი ხის კიბეც სწორედ ლოჯის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში იყო მოწყობილი.

სახლის მთავარი, ეზოსკენ მიმართული ფასადი შელესილია. ლოჯის სამივე თაღი დამუშავებულია ნალესობაში გამოყვანილი რუსტებით. მეორე სართულის საფასადო სიბრტყე, რომელიც პირველისგან პროფილირებული ლავგარდნითაა გამოყოფილი, სადა პილასტრებით დაყოფილია სამ ნაწილად, შუა ნაწილში გადმოკიდებულ აივანზე გამოსასვლელი კარით. გვერდით ნაწილებში კი - თითო ვიწრო, მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი. ფასადი დასრულებულია მაღალი, საფეხუროვანი ლავგარდნით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 351-352.
**ვიგოზერო**, **ვიგოზეროს წყალსაცავი** (რუს. Выгозеро) — წყალსაცავი რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. შეიქმნა 1933 წელს თეთრი ზღვა-ბალტიის არხის მშენებლობის დროს ვიგოზეროსა და მდინარე ქვემო ვიგის წყლის შეგუბებით. ზედაპირის ფართობი 1143 კმ² (საკუთრივ ვიგოზეროსი 560 კმ²), მაქსიმალური სიღრმე 18 მ. სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია. ტბაში სულ 529 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 126 კმ². საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის დონის რყევა 0,5–1,3 მ. იყინება ოქტომბრის ბოლოსა და ნოემბრის დასაწყისში, ყინულძვრა შუა მაისშია. ერთვის მდინარეები: ზემო ვიგი, ვოჟმა, სეგეჟა და ონდა. გამოედინება მდინარე ქვემო ვიგი, რომელიც მთლიანად დარაბვულია. არეგულირებს სეზონურ ჩამონადენს სანაოსნო და ენერგეტიკული მიზნით. განვითარებულია თევზჭერა. გვხვდება თევზის 11 სახეობა, რომელთაგან ძირითადი სარეწაო მნიშვნელობისაა კაპარჭინა, ევროპული ჭაფალა, წერი, ღლაბუტა, ქორჭილა და ნაფოტა. ამჟამად ტბაში აკლიმატიზებულია ჩვეულებრივი ფარგა. ვიგოზეროს აღმოსავლეთ ნაპირზეა ქალაქი სეგეჟა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუსეთის ტბები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიგოზერო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  Выгозеро // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
2. ↑  Выгозеро // Большая советская энциклопедия
**ნაქალაქევის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაქალაქევში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფელში დგას წმ. გიორგის მცირე ზომის ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია, ნაგებია ძირითადად შირიმის ქვით. გამოყენებულია ყორე-ქვაც. ეკლესიას ღრმა, შვერილი, ხუთწახნაგა აბსიდა აქვს. ინტერიერში აბსიდის ჩრდი-ლოეთით ერთი თაღოვანი ნიშაა. საკურთხევლის წინ სოლეაა. ეკლესიას მოკლე მკლავები აქვს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წახნაგოვან ყელზე გადასვლა განხორციელებულია აფრების საშუალებით. აბსიდის კონქი ამოყვანილია მცირე ზომის, შირიმის ქვით. აღმოსავლეთით ერთი სწორკუთხა ნაოთხალი სარკმელია. ეკლესიას სამივე მხრიდან კარიბჭე აქვს. ამათგან დასავლეთისა თითქმის განადგურებულია. ისინი სამივე მხრიდან თაღებითაა გახსნილი. სამხრეთი კარიბჭით თუ ვივარაუდებთ, გადახურვა ნახევარსფერულია. აღმოსავლეთი კედლიდან სარკმლის საპირე ქვები ჩამოყრილია. ეკლესიას დეკორატიული მორთულობა არ გააჩნია, გარდა გუმბათის წახნაგებში მოთავსებული თაღე-დისა. ეკლესიას სამი მხრიდან ფრონტონები აქვს. ნაგებობას ასრულებს თარო ლავგარდანი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 148-149
**მიუსერის ნაკრძალი** — ნაკრძალი შავი ზღვის სანაპიროზე აფხაზეთში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. შეიქმნა 1934 წელს შავიზღვისპირეთის ფლორისა და ფაუნის დაცვა-შენარჩუნების მიზნით. ფართობი 2300 ჰა, რელიეფი მთაგორიანია. ნაკრძალის 2254,6 ჰა დაფარულია ტყით. ტყის ძირითადი ჯიშებია ქართული მუხა, რცხილა, ცაცხვი, წიფელი, წაბლი; ქვეტყეში ხარობს ხისებრი მანანა, წვავი, შქერი, მინდი, ზღმარტლი, ზღვისპირა კლდოვან კომპლექსებზე გვხვდება ბიჭვინთის ფიჭვი, მდინარეთა ნაპირებს ფარავს ლაფანი და მურყანი, ლიანებიდან — კოლხური სურო და ეკალღიჭი. ნაკრძალში ხემარწყვა (ხმელთაშუაზღვისპირეთის ფლორის ელემენტი) ერთეულ ხეებადაა გავრცელებული. 

ცხოველებიდან გვხვდება გარეული ღორი, შველი, კავკასიური ციყვი, ტელეუტერი ციყვი, კავკასიური კურდღელი, მგელი, მელა, ტურა, კვერნა და სხვა ცხოველები. ბევრია მგალობელი ფრინველი. მიუსერის ნაკრძალში შედის აგრეთვე კავაკლუკას შემაღლებაზე გავრცელებული ლიძავის მუხნარი, რომლის ფართობია 1319 ჰა. აქ ქართული მუხას ერევა ბიჭვინთის ფიჭვი, რცხილა, ჯაგრცხილა, ხისებრი მანანა, ხემარწყვა და სხვა მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* *მამისაშვილი კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 23.
**ნაღვარევის წმინდა გიორგის ეკლესია** — გვიანი შუა საუკუნეების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაღვარევში. მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1293 მ სიმაღლეზე. ნატეხი ქვით ნაგები ეკლესია უაფსიდოა, მისი ზომაა 7x4,8. ეკლესიას დასავლეთიდან მიდგმული აქვს კარიბჭე, რომელიც სამი მხრიდან თაღებითაა გახსნილი. თაღებში შირიმის ქვებია გამოყენებული. კარიბჭეს თავზე ფანჩატურიანი სამრეკლო ადგას. ინტერიერში, ჩრდილო კედელზე კედლის მხატვრობისა და ასომთავრული წარწერის კვალია. ეკლესიაში ალაგ-ალაგ შემორჩენილია გადალესილობისა და შეთეთრების კვალი, რის ქვეშაც კედლის მხატვრობა უნდა იყოს. მხატვრობა შესასწავლია. ეკლესიას რესტავრაცია 2009 წელს ჩაუტარდა. გადმოცემის თანახმად, სამასმა არაგველმა კრწანისის ბრძოლის წინ ფიცი ამ ეკლესიაში დადო. საკუთრივ გეოგრაფიული პუნქტი „ნაღუარევი" იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა" (ქც 4: 355,7) და იოანე ბაგრატიონის „ქართლ-კახეთის აღწერა" (ბაგრატიონი 1986: 35). 2020 წელს ნაღვარევის ეკლესიის მახლობლად მშენებლობა წარმოებდა, რასაც ადგილობრივების პროტესტი მოჰყვა.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 284.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი
2. ↑  ნაღვარევის ეკლესიასთან უკანონო მშენებლობა შეაჩერეს
**ნიკელის(II) მოლიბდატი** ― არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით NiMoO4. აქვს მწვანე ფერი; წყალში უხსნადია. გამოიყენება კატალიზატორად ნავთობწარმოებაში.

მიღება
------

მიიღება ოქსიდების რეაქციით ან ნიკელის ხსნადი მარილისა და ხსნადი მოლიბდატის ხსნარების შერევით:

{\displaystyle \mathrm {NiO+MoO\_{3}\ \longrightarrow {}\ NiMoO\_{4}} }
{\displaystyle \mathrm {NiCl\_{2}+(NH\_{4})\_{2}MoO\_{4}\ \longrightarrow {}\ NiMoO\_{4}\downarrow \ +\ 2\ NH\_{4}Cl} }

ქიმიური თვისებები
-----------------

უსუნო, მწვანე ფერის მყარი ნივთიერებაა. წყალბადით აღდგენის დროს 400-600 ° C-ზე მიიღება შემდეგი ოქსიდები: NiO, MoO2 და Mo2O5. ამიაკთან წარმოქმნის ნაერთებს ფორმულით NiMoO4·5NH3·H2O და NiMoO4·6NH3.

ლიტერატურა
----------

* Dale L. Perry. Handbook of Inorganic Compounds. - CRS Press, 1995 .-- 439 p. - ISBN 0-8493-8671-3 .

სქოლიო
------

1. ↑  Dale L. Perry: Handbook of Inorganic Compounds, Second Edition. CRC Press, 2016, ISBN 978-1-4398-1462-8, S. 291 (eingeschränkte Vorschau in der Google-Buchsuche).
2. ↑  Dữ liệu Nickel molybdenum oxide, 98% từ AlfaAesar (PDF)
3. ↑  Bulletin de la Société chimique de France (Société chimique de France; Masson, 1921), trang 1487. Truy cập 28 tháng 2 năm 2021.
დათვისსოკოს ნაყოფსხეული
სოკოს **ნაყოფსხეული** — ჩანთიანი და ბაზიდიუმიანი სოკოების უმეტესობის სპორების მატარებელი ორგანოების სათავსი; წარმოქმნილია მიცელიუმის ჰიფებისაგან, რომლებიც ერთმანეთში მჭიდროდაა გადახლართული. სოკოს ყველაზე თვალსაჩინო ნაწილია. ჩანთიანი სოკოები ნაყოფსხეული ძირითადად 3 ტიპისაა:

* *კლეისტოკარპიუმი* — სფეროსებრი და მთლიანად დახშული, ჩანთები მოთავსებულია ნაყოფსხეულში, ხშირად ყოველგვარი კანონზომიერების გარეშეა განლაგებული;
* *პერითეციუმი* — გარეგნულად ბოთლს ან ყელიან გოგრას წააგავს, ნახევრად დახურულია და ყელზე პატარა ნახვრეტი აქვს;
* *აპოთეციუმი* — ჯამისებრი ან ლამბაქისებრი, ცილინდრული ფორმის ჩანთები განლაგებულია ე. წ. ჰიმენიალურ შრეზე.

უმაღლესი ბაზიდიუმიანი სოკოების ნაყოფსხეული ნაირგვარია: ენისებრი, ბუჩქისებრი, ჩლიქისებრი, ფირფიტისებრი, ქოლგისებრი, ბურთისებრი და სხვა. სპორები მოთავსებულია მილებში, ხორკლებზე, ფირფიტებზე ან ნაყოფსხეულში. თავისი კონსისტენციით ნაყოფსხეული არის მაგარი, კორპისებრი, რქოვანი ან ხორცოვანი. ნაყოფსხეული არ აქვს უმდაბლეს სოკოებს (ქიტრიდიომოცეტები, ზიგომიცეტები, ოომიცეტები), ზიგიერთ ჩანთიან (მაგ. საფუარა სოკოები) და ბაზიდიუმიან სოკოს (გუდაფშუტა და ჟანგა სოკოები), აგრეთვე ყველა უსრულ სოკოს.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 337.
**ნიკოლოზ სეხნიაშვილი** (დ. 9 დეკემბერი, 1993) — ქართველი პროფესიონალი მოკრივე.

სეხნიაშვილის დებიუტი პროფესიონალურ კრივში 2018 წლის 29 აპრილს შედგა. იგი ამჟამად ამერიკაში, ფლორიდის შტატში ცხოვრობს და ცნობილი მწვრთნელის, ხავიელ სენტენოს მეთვალყურეობის ქვეშ ვარჯიშობს. შეერთებულ შტატებში გამგზავრებამდე, სეხნიაშვილი საბერძნეთში ასპარეზობდა. 

2019 წელს სეხნიაშვილს მსოფლიო ლიდერმა კომპანიამ Top Rank-მა გაუფორმა ხელშეკრულება.  Top Rank-ის ხელმძღვანელმა, ბობ არუმმა Boxing Scene-ს განუცხადა, რომ იგი დარწმუნებულია იმაში, რომ სეხნიაშვილი მისი პირველი მსოფლიო ჩემპიონი გახდება საქართველოდან. 

2019 წლის ნოემბერში, Top Rank-ის ბანერის ქვეშ სეხნიაშვილის სადებიუტო ბრძოლა შედგა ამერიკელ ედი გეითსის წინააღმდეგ, ფლორიდაში, ორლანდოში. მან მოწინააღმდეგე ნოკაუტით დაამარცხა.

მისი შემდეგი ბრძოლა ლას-ვეგასში, MGM Grand-ში შედგა სადაც მან ამერიკელი მეტოქე, ისაია ჯონსი დიდი უპირატესობით დაამარცხა. 

სეხნიაშვილის მომდევნო ბრძოლა დაგეგმილია 2021 წლის 3 აგვისტოს მედისონ-სკვერ-გარდენი-ის ლეგენდარულ არენაზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Nikoloz Sekhniashvili.
2. ↑  ბობ არუმმა ქართველ მოკრივეს კონტრაქტი გაუფორმა და მსოფლიო ჩემპიონობა უწინასწარმეტყველა!.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Nikoloz Sekhniashvili Inks Promotional Pact With Top Rank!.
4. ↑  ქართველმა მოკრივემ ნიკოლოზ სეხნიაშვილმა MGM-ის ეგიდით სადებიუტო შეხვედრა გამარჯვებით დაასრულა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-07-21. ციტირების თარიღი: 2021-07-28.
5. ↑  იოლი გამარჯვება - სადებიუტო ბრძოლაში სეხნიაშვილმა ისაია ჯონსი დაამარცხა.
6. ↑  Michael Hunter vs. Mike Wilson - TrillerVerz Event Details For August 3.
7. ↑  Triller Fight Club 'TrillerVerz' Series Launches Tuesday, Aug.3 At Madison Square Garden — Boxing News.
8. ↑  Tuesday 3, August 2021Madison Square Garden Theater.
**ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის მედალი** (რუს. Медаль имени Н. М. Пржевальского) — რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ჯილდო. 1891 წელს ნიკოლოზ პრჟევალსკის პატივსაცემად რუსეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააწესა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის დიდი ვერცხლის მედალი. პირველად იგი გაიცა 1891 წელს (კარლ ბოგდანოვიჩი, მიხეილ გრუმ-გრჟიმაილო, პეტრე კოზლოვი, ვსევოლოდ რობოროვსკი). პრჟევალსკის პრემია პირველად გადასცეს გრიგორ გრუმ-გრჟიმაილოს. 1946 წლის 29 აგვისტოს დაწესდა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი, რომელიც 2 წელიწადში ერთხელ გაიცემოდა. მედალი სამაგიდოა და ფუტლარში ინახება. ავერსზე გამოსახულია ნიკოლოზ პრჟევალსკის პორტრეტი, ხოლო რევერსზე მითითებულია ის, თუ ვისი დაწესებულია მედალი. 1972 წელს ქართველ გეოგრაფ — პროფესორ ლევან მარუაშვილს მიენიჭა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ჯილდოები დაარქივებული 2009-06-30 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების მედლები და პრემიები (რუსული)
* ჟურნალი „დედამიწა და ადამიანები" (რუსული)
ბრაზილიის სანაპირო
**ნაპირის ზონა**, *ოკეანისა და ზღვისა* — ხმელეთისა და ზღვის თანამედროვე ურთიერთმოქმედების არე. იყოფა წყალზედა ნაწილად (საკუთრივ ნაპირი) და წყალქვეშა კალთად. კალთის საზღვარი პირობითად იმ სიღრმეზე გაჰყავთ, რომელიც მოცემული რაიონისათვის ჩვეული უდიდესი შტორმული ტალღის გაორკეცებული სიმაღლის ტოლია.

ნაპირის ზონის განვითარება გამყინვარების შემდგომ პერიოდში დაიწყო, როდესაც მსოფლიო ოკეანის დონე 90-100 მ-ით აიწია და გასტაბილურდა.

ნაპირის ზონის თანამედროვე რელიეფის ჩამოყალიბებაში დიდ როლს თამაშობს ზვირთცემა და მოქცევის დინებები; მათი ზემოქმედება გართულებულია ადგილობრივი კლიმატური (გაბატონებული ქარები, ყინვა, ყინულსაფარი და სხვა), ფიზიკური, ქიმიური და ბიოგენური ფაქტორებით. ნაპირის ზონის განვითარება მიმართულია წონასწორობის პროფილის (ნაპირთან ციცაბო და ფსკერისაკენ დამრეცი ჩაზნექილი მრუდი) გამომუშავებისაკენ. აბრაზიულ ნაპირთან პროფილის ნაპირისპირა ნაწილი ჩაჭრილია დედაქანებში, ხოლო ფსკერისაკენ ხმელეთის ნგრევის პროდუქტებია დალექილი. აკუმულაციურ ნაპირთან, სადაც ზღვა ტერასას ან სანაპირო ბარს ქმნის, დანალექი ქანები ნაპირისპირა ნაწილშია, ფსკერისაკენ კი პროფილი შესაძლებელია დედაქანებშიც იყოს გამომუშავებული. ნაპირის ზონის მოხაზულობა დამოკიდებულია ნატანის ნაპირის გასწვრივ 

ახალი ზელანდიაგადაადგილებაზე პლაჟსა და წყალქვეშა კალთაზე. ნაპირის ზონის რომელიმე მონაკვეთზე გაბატონებულია ნაპირისადმი ირიბად მიმართული ღელვა, მაშინ ნაპირისგასწვრივ ნაკადს მოცემულ კვეთში შეუძლია წლის განმავლობაში 100 ათ. მ³-ზე მეტი რიყნარი და დაახლოებით 1 მლნ. მ³ ქვიშა გადაიტანოს.

იქ, სადაც ნაპირის ექსპიზიციის შეცვლის გამო ნაკადი შესუსტებულია, ნატანი ნაწილობრივ ილექება და წარმოიქმნება ნაპირის ზონის აკუმულაციური ფორმები (ცელა, ისარა, ზვინული და სხვა). თუ ნაპირისგასწვრივი ნაკადი გაძლიერდა, მაშინ შესაძლებელია ნაპირის ზონაში ნალექები წაირეცხოს, გაქრეს პლაჟი და დაიწყოს ნაპირის ამგები დედაქანების ნგრევა. ხშირად ამ შედეგამდე მივყავართ სამშენებლო მიზნით პლაჟიდან ნატანის არაგეგმაზომიერ გატანას.

ნაპირის ზონაში ვითარდება ისეთი ორგანიზმების სპეციფიკური ბიოცენოზები, რომლებიც შეგუებული არიან ზვირთცემას. ზოგიერთი მათგანი თავდაცვის მიზნით თავშესაფარს დედაქანებშიც თხრის და ამით აჩქარებს ნაპირის ნგრევის პროცესს. წყალმცენარეთა სიუხვე ნაპირის ზონაში ხელსაყრელ პირობებს ქმნის სარეწაო ცხოველთა მოსაშენებლად. ნაპირის ზონის ცვლილებებს ითვალისწინებენ ნავიგაციაში, აგრეთვე ნავსადგურებისა და ზღვის არხების მშენებლობის დროს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სანაპირო ხაზი
* ნაპირი
* პლაჟი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნაპირის ზონა***

* Wild Coast USA. Sierra Club.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-25. ციტირების თარიღი: 2008-12-11.
* Data Explorer. NOAA's National Ocean Service.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-21. ციტირების თარიღი: 2008-12-11.

ლიტერატურა
----------

* *ზენკოვიჩი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 315-316.

სქოლიო
------

1. ↑  „Coast". *The American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition*. 2000. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-01. ციტირების თარიღი: 2008-12-11.
**ნაპო მესხია** (დ. 28 მაისი, 1938, ოტობაია, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, შემდეგ მოსკოვის საკავშირო სამედიცინო აკადემიის ნ. ბურდენკოს სახელობის ნეიროქირურგიის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატურა და ასპირანტურა, რომლის დამთავრებამდე დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის მოსაპოვებლად. 1979 წელს მისი თაოსნობით აფხაზეთის რესპუბლიკური ფსიქო-ნევროლოგიური საავადმყოფოს ბაზაზე გაიხსნა ნეიროქირურგიული განყოფილება, რომელსაც წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა. მისი ინიციატივით აფხაზეთის რესპუბლიკურ საავადმყოფოსთან აშენდა ნეიროქირურგიული კორპუსი, შეიქმნა აფხაზეთის ჯანდაცვის რესპუბლიკური ნეიროქირურგიული ცენტრი, რომლის დირექტორიც იყო თვითონ. მისი თაოსნობით აფხაზეთში შეიქმნა საზოგადოებრივი-სამედიცინო საქველმოქმედო ასოციაცია „გულმოწყალება", რომლის პრეზიდენტიც ასევე თვითონ იყო. ავტორია არაერთი გამოგონებისა და სამეცნიერო შრომის.

1991 წელს არჩეული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „აფხაზეთის ხმა", 19 სექტემბერი, 1991 წელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაპო მესხია \_ ღვაწლმოსილი დასტაქარი, წინდახედული პოლიტიკოსი, ჭეშმარიტი ერისკაცი
ნიკოლოზ საღარაძე, 1930 წ.
**ნიკოლოზ საღარაძე** (დ. 1877, ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1963) — ქართველი ფოტოგრაფი.

ბიოგრაფია და მოღვაწეობა
-----------------------

დაიბადა ხონში და ადრეულ ასაკში დაობლებული 1889 წელს ქუთაისში ჩაიყვანეს გიმნაზიაში მისაბარებლად. ნიკოლოზ საღარაძე თავისივე სურვილით შეუდგა ფოტოგრაფიის შესწავლას ალექსანდრე მიხაილოვთან (ნათესავი). მიხაილოვის გარდაცვალების შემდეგ (1912) მისი საქმის გამგრძელებელი და სახელოსნოს მფლობელი გახდა. 

საღარაძე იღებდა თითქმის ყველა მნიშვნელოვან კულტურულ მოვლენას, რაც ქუთაისში იმართებოდა. 1934 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში და 1936-1944 წლებში მუშაობდა „სოიუზფოტოში" (საკავშირო ცენტრალიზებული ფოტოორგანიზაცია) ხოლო შემდეგი ათი წლის განმავლობაში — პიონერთა სასახლის ფოტოკაბინეტის პედაგოგი იყო.

კოლექცია
--------

ნიკოლოზ საღარაძემ ალექსანდრე მიხაილოვისა და მის მიერ გადაღებული ფოტოები, სულ 8496 პოზიტივი და ნეგატივი გადასცა საქართველოს ეროვნულ არქივს. ეს კოლექცია ცნობილია მიხაილოვ-საღარაძის კოლექციის სახელით. კოლექციაშია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე გადაღებული ფოტოები, მათ შორის ცნობილი ადამიანების: იმერეთის ეპისკოპოსი გაბრიელი (ქიქოძე), კომპოზიტორი კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი,  აკაკი წერეთელი, შალვა დადიანი, ლადო ალექსი-მესხიშვილი, ნუცა ჩხეიძე, მარო მდივანი. 
კოლექციის ძირითადი ნაწილი გაუშიფრავია და წარმოადგენს დასავლეთ საქართველოში იმ დროისათვის მცხოვრებთა ეთნოგრაფიულ სურათს. აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა ასაკის, პროფესიის, სოციალური ფენის და ეთნიკური წარმოშობის ადამიანთა ინდივიდუალური და ჯგუფურ პორტრეტები.

ლიტერატურა
----------

* სტატია მელქონ კაჩუხაშვილი, ალექსანდრე მიხაილოვი და ნიკოლოზ საღარაძე დაარქივებული 2010-12-19 საიტზე Wayback Machine.. საქართველოს ფოტოგრაფიის მუზეუმი.
* სტატია „ღვაწლმოსილი ოსტატი", „საბჭოთა ხელოვნება", 1964, N 3.
* ეროვნული არქივის კინოფოტოფონოდოკუმენტების ცენტრალური არქივის მიხაილოვ-საღარაძის კოლექციის აღწერა.
* „ნიკოლოზ საღარაძე. ეროვნული არქივის ფოტოკოლექცია". თბილისი, 2014
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოხუა**. |

**ნოდარ კაზიმირის ძე ბოხუა** (დ. 27 დეკემბერი, 1941 — გ. 24 მარტი, 1995) — ქართველი ქირურგ-ანგიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1985). საქართველოს მთავარი ანგიოლოგი (1982). საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).

ბიოგრაფია
---------

ნოდარ ბოხუამ დაამთავრა ორენბურგის სამედიცინო ინსტიტუტი 1964 წელს. 1982 წლიდან თბილისში განაგებდა სისხლძარღვთა ქირურგიის რესპუბლიკურ ცენტრს, ერთდროულად 1988–90 წლებში იყო სსრკ-არაბეთის ერთობლივი წარმოების სამეცნიერო-პრაქტიკული და სასწავლო ცენტრის „ანგიოს" გენერალური დირექტორი.

შექმნა ახალი მიმართულება კლინიკურ ანგიოლოგიაში. სისხლძარღვთა ქირურგიის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის დაჯილდოებულია იტალიის გულ-სისხლძარღვთა ასოციაციის ოქროს მედლით.

1976 წელს ქირურგიის ინსტიტუტში ნოდარ ბოხუამ დააარსა საბჭოთა კავშირში ერთ-ერთი პირველი სისხლძარღვთა მიკროქირურგიის ლაბორატორია, რომლის ბაზაზეც 1980 წელს რკინიგზის საავადმყოფოში ჩამოყალიბდა სისხლძარღვთა ქირურგიის ცენტრი. 6 გამოგონებისა და მრავალი რაციონალური წინადადების ავტორია. შეისწავლიდა გულის იშემიური დაავადების, ვაზორენალური ჰიპერტონიის, მაობლიტირებელი ენდარტერიიტის, მამაკაცთა სისხლძარღვოვანი იმპოტენციის, რეკონსტრუქციული მიკროქირურგიის საკითხებს. დანერგა სისხლძარღვთა შუნტირების მრავალი ოპერაცია და სხვა.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ნოდარ ბოხუა ტრაგიკულად დაიღუპა 53 წლის ასაკში, 1995 წლის 24 მარტს. მისი სახელობისაა სისხლძარღვთა და გულის დაავადებათა ცენტრი. თბილისში არის ნოდარ ბოხუას ქუჩა.

თხზულება
--------

* მამაკაცთა არტერიული იმპოტენციის დიაგნოსტიკა და ქირურგიული მკურნალობა, «საბჭოთა მედიცინა», 1989, №4.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 476–477.
2. ↑  ბოხუას სახელობის კარდიოვასკულარული ცენტრი
3. ↑  ეს ამბავი 1995 წლის 24 მარტს მოხდა და პროფესორ ნოდარ ბოხუას სიცოცხლე შეეწირა!
4. ↑   ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 36, ISBN 978-99928-20-35-3.
**მინისტერიალები** (ლათ. ministeriales, ლათ. ministerium-დან — სამსახური, თანამდებობა) — შუა საუკუნეების ევროპაში (ძირითადად გერმანიაში) მცირე რაინდობის წარმომადგენლები, რომლებიც ფლობდნენ პატარა ფეოდებს და ჰქონდათ სამხედრო სამსახურის ვალდებულება მონარქის ან მსხვილი ფეოდალისადმი. XI საუკუნიდან მინისტერიალებს გერმანიაში შეადგენდნენ დინსტმანების (Dienstmannen) განსაკუთრებული ფენა, რომელიც მოქალაქეებსა და სოფლის თავისუფალ მოსახლეობაზე უფრო მაღლა იდგა, თუმცა თავისუფალ რაინდებზე დაბლა. მათი არათავისუფალი მდგომარეობის მაჩვენებელი იყო ის, რომ მათ არ შეეძლოთ საკუთარი სურვილით სამხედრო სამსახურის დატოვება. განსაკუთრებული მნიშვნელობა გერმანიაში მინისტერიალებმა მიიღეს XII-XIV საუკუნეებში, როდესაც მოიპოვეს ცალკეული ფენის უფლებები, პირადი თავისუფლება და გერმანიის სამთავროებში ცენტრალური ძალაუფლების ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი გახდნენ.

ლიტერატურა
----------

* «Министериалы». БСЭ, 3-е издание.
* Arnold, Benjamin. German Knighthood 1050—1300 (Oxford: Clarendon Press, 1985) (ინგლისური)
**თეთრ-ლურჯ-თეთრი დროშა** (რუს. Бело-сине-белый флаг, БСБ) — დროშა, რომელიც გახდა უკრაინაში 2022 წელს რუსეთის შეჭრის საწინააღმდეგო საპროტესტო გამოსვლების სიმბოლო რუსეთში. დროშა პირველად Twitter- ზე 2022 წლის 28 თებერვალს იყო ნახსენები, რის შემდეგაც იგი ფართოდ გავრცელდა რუსულ ოპოზიციურ წრეებში. აქტივისტების თქმით, დროშა უპირველეს ყოვლისა არის მშვიდობისა და თავისუფლებისთვის ხალხის გაერთიანების სიმბოლო. ასევე აღინიშნა უწყვეტობა ველიკი ნოვგოროდის დროშის ვერსიასთან. ნოვგოროდის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამთავრობო ინსტიტუტი იყო „ნოვგოროდის პალატა", რომელიც ზღუდავდა მმართველის უფლებამოსილებებს ვლადიმერ-სუზდალის სამთავროსგან განსხვავებით.

ზომისა და ფერის სტანდარტიზაცია
------------------------------

| ფერი | თეთრი | ლურჯი | თეთრი |
| --- | --- | --- | --- |
| CMYK | 0,0,0,0 | 100,41,5,0  | 0,0,0,0 |
| RGB | 255,255,255 | 0,131,214 | 255,255,255 |
| HTML | #FFFFFF | # 0083D6  | #FFFFFF |

წინააღმდეგობა ხელისუფლების მხრიდან
----------------------------------

2022 წლის 6 მარტს მოსკოვის მკვიდრი, ანა დუბკოვა, პოლიციამ დააკავა მის მანქანაზე თეთრ-ლურჯ-თეთრი დროშის გამო. ოქმში აღნიშნულია, რომ დროშა არის „...ოპოზიციურ ძალებში გავრცელებული ომის საწინააღმდეგო პროტესტის სიმბოლო". სასამართლომ ანა დუბკოვას რუსეთის ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 19.3 მუხლით 15-დღიანი პატიმრობა შეუფარდა.

გალერეა
-------

* სურათები 2022 წელს გამოყენებული საპროტესტო აქციებიდან.
* ლიმასოლი, კვიპროსილიმასოლი, კვიპროსი
* თბილისი, საქართველოთბილისი, საქართველო

მსგავსი დროშები
---------------

* არგენტინის პროვინციის ტუკუმანის დროშაარგენტინის პროვინციის ტუკუმანის დროშა
* შვეიცარიის კანტონის ზუგის დროშაშვეიცარიის კანტონის ზუგის დროშა
* ველიკი ნოვგოროდის დროშა 1994–2006 წწველიკი ნოვგოროდის დროშა 1994–2006 წწ
* ნოვგოროდის რეგიონის ჩუდივის რაიონის დროშა 1997–2008 წწნოვგოროდის რეგიონის ჩუდივის რაიონის დროშა 1997–2008 წწ
* ვეიშნორიას ვირტუალური სახელმწიფოს დროშავეიშნორიას ვირტუალური სახელმწიფოს დროშა

სქოლიო
------

1. ↑ . ციტირების თარიღი: 2022-03-07
2. ↑  Флаг прекрасной России будущего. ციტირების თარიღი: 2022-03-06

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დროშის საიტი
**თეთრად მბოლავი აზოტმჟავა** (**WFNA**) შენახვადი თხევადი მჟანგავია, რომელიც ნავთთან ან ჰიდრაზინთან ერთად გამოიყენება, როგორც სარაკეტო საწვავი. ის შედგება თითქმის სუფთა აზოტმჟავისაგან (HNO3). WFNA-ს შემადგენლობაში ჩვეულებრივ არ შედის 2%-ზე მეტ წყალი და 0.5%-ზე მეტ გახსნილი აზოტის დიოქსიდი.

WFNA ძირითადად ინჰიბიტორ ნივთიერებებთან ერთად გამოიყენება მისი კოროზიული თვისების შესამცირებლად. ამ როლისათვის როგორც წესი ფთორწყალბადს ხმარობენ. ინჰიბიტორების გარეშე WFNA-ში კოროზიას თითქმის ყველა მეტალი განიცდის. ინჰიბირებულ WFNA-ს ხშირად **IWFNA**-საც ეძახიან. ფთორწყალბადის დამატებით მეტალების ზედაპირზე დამცავი ფენა იქმნება, რომელიც კოროზიის შემდგომ განვითარებას უშლის ხელს.

WFNA როგორც მჟანგავი ოდნავ უფრო სუსტია, ვიდრე წითლად მბოლავი აზოტმჟავა (RFNA), მაგრამ მასთან მუშაობა გაცილებით უსაფრთხოა. იმის გათვალისწინებით, რომ ის ძალიან კოროზიულია, მასში ძალიან ცოტაა ან თითქმის არაა გახსნილი აზოტის დიოქსიდი, რომელიც ექსტრემალურად ტოქსიკური და აგრესიული ნაერთია. ინჰიბირების გარეშე WFNA-ს თითქმის ყველა მეტალთან და ზოგიერთ ორგანულ ნაერთთან შეხებისას გამოიყოფა აზოტის დიოქსიდი. იმისათვის, რომ WFNA გადაიქცეს RFNA-დ, საჭიროა ის უბრალოდ რამდენიმე საათით გარეთ დავტოვოთ დაბალ ტემპერატურაზე.

WFNA ასევე გამოიყენება ასაფეთქებელი ნივთიერების, ნიტროგლიცერინის წარმოებაში. ის მიიღება WFNA-ს შერევით კონცენტრირებულ გოგირდმჟავასთან იმისათვის, რომ წარმოიქმნას ნიტრონიუმის იონი NO2+ და შემდეგ გლიცერინის დამატებით. მაგრამ ეს ხერხი თითქმის ამოღებულია ხმარებიდან და ჩანაცვლებულია ოლეუმისა და აზეოტროპული აზოტმჟავის (70%) ხსნარით. 

WFNA და IWFNA ჰიპერგოლურები არიან საწვავების დიდი სიის მიმართ. მაგალითად:

* UDMH
* ჰიდრაზინი
* ფურფურილის სპირტი
* ბენზინი
* ანილინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეთრად მბოლავი აზოტმჟავის გამოყენება
* National Pollutant Inventory – Nitric Acid Fact Sheet
* 2013/2014 data within Australia - Nitric acid from All Sources

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**ნომოგენეზი** (ბერძ. nomos — კანონი და ...გენეზი) — ანტიდარვინისტული, იდეალისტურ-ტელეოლოგიური ევოლუციის ჰიპოთეზა, რომელსაც საფუძვლად უდევს ორგანული სამყაროს თავდაპირველი მიზანშეწონილობის იდეა. წამოაყენა გეოგრაფმა და ბიოლოგმა ლევ ბერგმა 1922 წელს. ნომოგენეზის თანახმად, ევოლუციის საფუძველია შინაგანი კანონზომიერებები, რომლებიც განაპირობებენ ორგანიზმების განვითარებას განსაზღვრული მიმართულებით; ამის გამო ბუნებაში არსებული მიზანშეწონილობა პირველადია; ორგანიზმები ერთმანეთის დამოუკიდებლად ჩნდებიან, რის გამოც მათ შორის განსხვავებები პირველადია, მსგავსებები კი — მეორეული. ნომოგენეზის ჰიპოთეზა გამოქვეყნებისთანავე მკაცრად გააკრიტიკეს როგორც ავტოგენეზის ერთ-ერთი სახე. ნომოგენეზი ამკვიდრებდა პრინციპს ცოცხალი სამყაროს თავდაპირველი მიზანშეწონილობის შესახებ, რაც ბერგის აზრით განპირობებული იყო პროტოპლაზმის ცილების სტერეოქიმიური თვისებებით. მოგვიანებით ნომოგენეზის თეორიის იდეებს ავითარებდა ფილოსოფოსი, ბიოლოგი და ენტომოლოგი ალექსანდრე ლიუბიშევი.

ლიტერატურა
----------

* Берг Л. С. Номогенез или эволюция на основе закономерностей, П. 1922;
* Теория номогенеза. Сб. критических ст. М. 1928.

სქოლიო
------

1. ↑  ნომოგენეზი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
2. ↑  *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 469.
3. ↑  ნომოგენეზი — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები
4. ↑  ნომოგენეზი — დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი
**მიტროფანე გრეკოვის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Дом-музей М. Б. Грекова) — სახლ-მუზეუმი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლში 14 წელი ცხოვრობდა საბჭოთა მხატვარი მიტროფანე გრეკოვი. სახლ-მუზეუმი არის ნოვოჩერკასკის დონის კაზაკთა ისტორიის მუზეუმის ფილიალი. შენობა არის რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მუზეუმის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნოვოჩერკასკი, გრეკოვის ქუჩა № 124.

ისტორია
-------

მიტროფანე გრეკოვის (1882-1934 წწ.) ცხოვრებისა და მოღვაწეობის დიდი ნაწილი წარიმართა ქალაქ ნოვოჩერკასკში. მხატვარი ქალაქში ცხოვრობდა 14 წლის განმავლობაში ამ პერიოდში მან შექმნა 92 ტილო, მათ შორის „ბუდიონის რაზმში" (1923 წ.),„ტაჩანკა" (1925 წ.), „კავალერიის შეტევა" (1927 წ.), „ეგორლინკის ბრძოლა" (1927-1928 წწ.), პირველი საბჭოთა დიორამა „როსტოვის აღება". მხატვარი სახლში ცხოვრობდა 1918 წლის ივნისიდან 1931 წლამდე. ამ დროიდან ოთხი წელი და სამი თვე მსახურობდა საომარ ნაწილებში, დანარჩენი პერიოდი კი ხატავდა სურათებს. საბჭოტა მხატვარ-ბატალისტისათვის ნოვოჩერკასკში ცხოვრების პერიოდი იყო საკმაოდ ნაყოფიერი. ამ პერიოდში მან შექმნა 74 ცნობილი ნახატი. 

მხატვარი მიტროფანე მარტიშჩენკო, რომელიც მუშაობდა ფსევდონიმით მ. გრეკოვი, დაიბადა 1882 წელს ხუტორ შარპაევკაში. ფერწერას სწავლობდა ოდესის სამხატვრო სასწავლებელში, პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. გახდა საბჭოთა ბატალისტიკისა და საბჭოთა პანორამული ხელოვნების დამაარსებელი. მისი მემორიალური სახლ-მუზეუმი გაიხსნა 1957 წელს მხატვრის გადაცვალებიდან 23 წლის შემდეგ. სახლში დაცულია ის ავეჯი და ნივთები რომელსაც იყენებდა მხატვარი. მემორიალის შემადგენლობაში შედის სახლი, რომელშიც იგი ცხოვრობდა, ფლიგელი, მცირე ხეხილის ბაღი. სახლში დაცულია მისი ნახატები, ესკიზები, ეტიუდები, მხატვრის პირადი ნივთები. 

მხატვრის სახელოსნოში დაცულია მისი მოლბერტი, სკამით, დივანი, მეტალის სავარძელი, კარადა. სახელოსნოს კედლებზე ჰკიდია მისი ნახატები. სახლ-მუზეუმის ექსპოზიციაში ერთ-ერთი განყოფილება ეძღვნება მის ბატალისტურ ნახატებს. 

მემორიალური სახლ-მუზეუმის ეზოში დგას მ. გრეკოვის ბიუსტი. 

მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო მხატვრის ძმისშვილი ელენა ტერენტის ასული გრეკოვა, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის სახლ-მუზეუმის ჩამოყალიბებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Музей Митрофана Борисовича Грекова в Новочеркасске
* Мемориальный дом-музей художника-баталиста М.Б. Грекова. დაარქივებული 2017-01-23 საიტზე Wayback Machine.
* Музей М. Б. Грекова

სქოლიო
------

1. ↑  УСАДЬБА, В КОТОРОЙ ЖИЛ ХУДОЖНИК-БАТАЛИСТ М.Б.ГРЕКОВ[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Дом-музей М.Б. Грекова. Музеи России. ციტირების თარიღი: 2017-01-02.
3. ↑  Музей Митрофана Борисовича Грекова в Новочеркасске. Novocherkassk.net. ციტირების თარიღი: 2017-01-02.
4. ↑  Студия военных художников имени М.Б. Грекова
**თეთრამიწა** — მრავალფენიანი გორანამოსახლარი მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ქალაქ ქუთაისში, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზვის დონიდან 297-298 მეტრზე. სახელი ეწოდა თეთრი კირქვებით აგებული გორის მიხედვით. თეთრამიწას ჩრდილოეთიდან ჩამოუდის მდინარე ოღასკურა.

არქეოლოგიური ნაშთები პირველად შემთხვევით აღმოჩნდა 1924 წელს (პ. ჭაბუკიანი). გათხრები მიმდინარეობდა 1964-1966 წლებში. თეთრამიწაზე ადამიანის არსებობის კვალი ჩანს მუსტიეს ეპოქაში. აღმოცენილია ამ დროის კაჟის იარაღი: სხვადასხვა ტიპის სახოკები, წვეტანები, დისკოსებრი ნუკლეუსები, ფოთლისებრი ფირფიტა-ანატკეცები და სხვა. თეთრამიწაზე აღმოჩენილი სხვადასხვა სამეურნეო დანიშნულების ქვის (კაჟი, ობსიდიანი, არგილიტი, ბაზალტი, ქვიშაქვა და ა. შ.) იარაღი ძირითადად ნეოლითის ხანისაა, თუმცა გვხვდება ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალაც. იარაღ-ხელსაწყოთა დიდი ნაწილი (ქვის თოხები, წალკატები, ხელსაფქვავები, მარცვლეულის სასრესები, ნამგლის პირის გასამართი მიკროიარაღები და სხვა) ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურას განეკუთვნება. მრავალი იარაღი (ცულები, საჭრეთლები, სათლელები და სხვა); გვხვდება შუბისპირები, ისრისპირები და ქვის სამაჯურის ნაწილები. ცოტაა ობსიდიანისა და კერამიკის ნაწარმი. თეთრამიწაზე გადანაყარის აღმოჩენა მოწმობს, რომ ქვის იარაღს ადგილობრივ ამუშავებდნენ.

მასალა დაცულია ქუთაისის აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის სახელობის ინსტიტუტის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში და აკად. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 637-638.
* *ბერძენიშვილი ნ.* ქვედაპალეოლითური ნაშთები ქუთაისის მიდამოებიდან, «მასალები საქართველოს კავკასიის არქეოლოგიისათვის», 1975, ტ. 6;
* *ნებიერიძე ლ.* დასავლეთ ამიერკავკასიის ნეოლითი, თბ. 1972;
* „საქართველოს არქეოლოგია", თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 56-57.
* *კილაძე ნ.*, ახალი ქვის ხანის ძეგლები თეთრამიწიდან, // მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის, ტ. XXIX, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1951. — გვ. 213-262.
თეთრი არწივის ორდენი
**თეთრი არწივის ორდენი** (პოლ. Order Orła Białego) — პოლონეთის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო ერთ–ერთი უძველესი პოლონური ორდენი. დაარსებულია 1705 წელს.

ისტორია
-------

### 1705—1831

თეთრი არწივის ორდენი (XVIII საუკუნე)
ორდენი დაარსებულია 1705 წლის 1 ნოემბერს საქსონიის კურფიურსტის და პოლონეთის მეფის ავგუსტის მიერ. ავგუსტმა წამსვე გამოაცხადა 8 ადამიანი ორდენის კავალრებადː 4 პოლონელი მაგნატი, არჩევნებზე მისი მხარდამჭერები (მათ შორის თავადი ლიუბომირსკი, თავადი ორინსი, თავადი რაძივილა. სამი რუსი გენერალი( ა. დ. მენშიკოვი, ა. ი. რეპნინი, გ. ვ. ოგლილვი), აგრეთვე ჰეტმანი ივანე მაზეპა.
მოგვიანებით კავალერიის მფლობელები გახდა მრავალი რუსი გენერალი. 

1712 წელს ორდენის კავალერი გახდა პეტრე I. მას შემდეგ ბევრი რუსი გენერალი დაჯილდოვდა ამ ორდენით. კერძოდː

* კ. ე. პენე
* ი. ბ. ბრიუსი
* ბ. პ. შერემეტევი
* ვ. ვ. დოლგორუკოვი.
* ხ. ა. მინიხი
* პ. პ. ლასი

თეთრი არწივის ორდენი(XVIII საუკუნე)]]ორდენი წარმოადგენდა პოლონეთის უმაღლეს ჯილდოს და ჰქონდა პირველი ხარისხი. ეს იყო მედალიონი პოლონური თეთრი არწივის გამოსახულებით და დევიზითː «PRO FIDE, REGE ET LEGE» (რწმენის, მეფისა და კანონისათვის). სამკერდე ორდენი იყო თეთრი ფერის ლენტაზე წითელი ბოლოებით. 

რეჩ პოსპოლიტას მესამე გაყოფის შედეგად 1795 წელს პოლონეთის სახელმწიფოებრიობა ლიკვიდირებულ იქნა. ორდენიც გაუქმდა. 1807 წლის ტილზიტის ზავის თანახმად, პოლონეთის მიწებზე შეიქმნა ახალი სახელმწიფო – ვარშავის საჰერცოგო, სადაც თეთრი არწივის ორდენი იქნა აღდგენილი უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოს რანგში. 1815 წელს ვენის კონგრესის გადაწყვეტილების თანახმად ვარშავის საჰერცოგო კვლავ გააუქმეს. მისი ტერიტორიები შევიდა რუსეთის იმპერიაში პოლონეთის სამეფოს სახით. 1815– 1831 წლებში თეთრი არწივის ორდენი ითვლებოდა. სულ 1705 წლიდან 1831 წლამდე პერიოდში 1017 ადამიანი გახდა დაჯილდოებული.

1931 წელს ორდენი ჩარიცხულ იქნა რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო ჯილდოების სიაში, როგორც თეთრი არწივის საიმპერატორო და სამეფო ორდენი.

1921–1989
---------

1921 წელს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ორდენიც აღსდგა, როგორც პოლონეთის უმაღლესი ჯილდო. დევიზი შეიცვალაː «ZA OJCZYZNĘ I NARÓD» («სამშობლოსა და ხალხისათვის»). 1939 წელს მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო პოლონეთის ლიკვიდაცია მოხდა. ლიკვიდაციის შემდგომას განაგრძობდა ჯილდო არსებობას. დევნილობაში მყოფი პოლონეთის მთავრობა მაინც გადასემდა ამ ორდენებს. 1945 წელს გერმანული ჯარებისაგან პოლონეთის გათავისუფლების შემდეგ დაარსდა პოლონეთის სახალხო–დემოკრატიული რესპუბლიკა, მაგრამ ჯილდოთა სისტემაში ეს ორდენი აღარ იყო.

თანამედროვეობა
--------------

1992 წელს ორდენი აღდგენილი იქნა, როგორც პოლონეთის უმაღლესი ჯილდო. ორდენს გადასცემს პოლონეთის პრეზიდენტი. აღდგენილი ორდენის პირველი კავალრები გახდნენ შვედეთის მეფე კარლ XVI გუსტავი და რომის პაპი იოანე–პავლე II (1993; რომის პაპს ორდენი გადაეცა მისი სამწყსო მოგზაურობის დროს პოლონეთში 1995 წლის 22 მაისს).

თეთრი არწივის ორდენი
 ნიკოლოზ I–ის საკორონაციო ორდენი პოლონეთზე ბატონობის აღსნიშნავად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლონური წარმოშობის ჯილდოები
* თეთრი არწივის უძველესი ორდენები დაარქივებული 2005-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* ჯილდოების ინტერნეტარქივი
**ნორიოს დარბაზული ეკლესია მთავარანგელოზი** — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნორიოში.

ეკლესია (4,9 X 7,7 მეტრი) დარბაზულია. ის სწორკუთხა აფსიდიანი და სფერულ კონქიანი ეკლესიაა და ნაშენებია ფლეთილი და რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, კედლები 1- 0,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი, აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილო ნახევარი კამარის საფუძვლამდეა გადარჩენილი, კამარა და კონქი ჩამონგრეულია. ინტერიერში აფსიდის წინ, ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია პილასტრის ფრაგმენტი, რომელიც სავარაუდოდ ტრიუმფალური თაღის საბჯენადაც იყო გამოყენებული. აფსიდას ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. აფსიდის დანგრევის მიუხედავად მაინც იკითხება სარკმელის კვალი. აფსიდის ჩრდილოეთ მონაკვეთიდან ჩრდილოეთ კედელზე გადაყვანილია შირიმის ქვის მოზრდილი ტრომპი, რომლის საშუალებითაც ხდება კონქისქვეშა სიმრგვალეზე გადასვლა. აფსიდის იატაკზე ორიოდე ქვის ფილა მოჩანს, როგორც ჩანს, აქაც და დარბაზშიც ქვის ფილებით იყო მოწყობილი იატაკი. გრძივი კედლებიდან ჩრდილოეთის და დასავლეთისა 1 მეტრამდეა შემორჩენილი, სამხრეთისა - 0,5 მეტრზე. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში იყო (ოდნავ იკითხება დასავლეთი წირთხლის ნაშთი). დარბაზის იატაკი მიწის სქელი ფენითაა დაფარული. „მთავარანგელოზის" სახელობის ეკლესია თავისი ეპოქის რიგითი ძეგლია და იმსახურებს უძრავი ძეგლის სტატუსს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 40453
**ნაპირის ყინული** — ნაპირთან მიბჯენილი ზღვის ყინული, რომელიც წარმოიქმნება გვიან შემოდგომაზე, მიეყინება სანაპიროს, წყალმარჩხ ადგილებში — ფსკერსაც, და ზაფხულის დასაწყისამდე უძრავია. უმეტესად განვითარებულია არქტიკასა და ანტარქტიკაში, შეჭრილ-შემოჭრილი სანაპიროების გასწვრივ და კუნძულებს შორის. ნაპირის ყინული უძრავი ყინულია, რომელიც არ ასრულებს ჰორიზონტალურ მოძრაობებს, მაგრამ მონაწილეობს წყლის დონის ვერტიკალურ რყევებში.

ზღვებში ნაპირის ყინული წარმოიქმნება მყინვარული ბარიერის ნაპირებთან და სხვა. შეიძლება ჩამოყალიბდეს მარილიანი წყლიდან ან ნებისმიერი ასაკის მოდრეიფე ყინულის ნაპირთან მიყინვის შედეგად. ნაპირის ყინულის სიგანე, ისევე როგორც არსებობა, ჩვეულებრივ სეზონურია და დამოკიდებულია ყინულის სისქეზე, ოკეანის საგების რელიეფსა და კუნძულებზე. მისი სიგრძე რამდენიმე მეტრიდან ასეულობით კილომეტრამდეა.

ნილასის ან ახალი ყინულისაგან შემდგარ ნაპირის ყინულს ჩამოყალიბების საწყის სტადიაზე, 200 მ სიგანემდე ყინულოვან ყინულნაპირის ან უბრალოდ ყინულნაპირის უწოდებენ. მრავალწლიან ნაპირის ყინულს გრენლანდიის ფიორდებში მოიხსენიებენ ესკიმოსური ტერმინით სიკოზაკით ან სიკუსაკით.

თუ ნაპირის ყინული ესაზღვრება სუფთა წყალს, მაშინ მის საზღვარს ნაპირის ყინულის პირს უწოდებენ; თუკი ის ესაზღვრება მოდრეიფე ყინულს, მაშინ მათი გამყოფი ხაზი ატარებს ნაპირის ყინულის საზღვრების სახელწოდებას. ნაპირის ყინული ფართოდაა განვითარებული ანტარქტიდის ნაპირებთან, ხოლო ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში ყველაზე მეტ გავრცელებას პოულობს ციმბირის ჩრდილოეთ სანაპიროსა და კანადის არქტიკულ არქიპელაგში.

ზამთარში ნაპირის ყინული ფარავს სრუტეებს, უბეებსა და ზღვის აკვატორიებს რამდენიმე ასეულ კილომეტრზე (აღმოსავლეთ ციმბირის, ლაპტევებისა და სხვა ზღვები), სისქე — 2,5–3 მ. მაღალ განედებში ზოგან წლობით ძლებს და სისქე 10–20 მ აღწევს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Гляциологический словарь / Под ред В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 528 с.
2. ↑  Leppäranta, M. 2011. The Drift of Sea Ice. Berlin: Springer-Verlag.
3. ↑  Припай | Большая советская энциклопедия
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნოლის ბრძოლა**. |


**ნოლის ბრძოლა** — რომისა და კართაგენის ბრძოლა მეორე პუნიკური ომის პერიოდში. ქალაქ ნოლასთან გამართული სამიდან მეორე ბრძოლა. 

ჰანიბალმა ძვ. წ. 216 წელს სცადა აეღო ნოლა, რომელსაც იცავდა რომის კონსული მარკუს კლაუდიუს მარცელიუსი, მაგრამ მარცხი განიცადა. მარცელიუსი დარჩა ნოლაში და ზაფხულში თავს დაესხა სამნიუმს, რომელთა მაცხოვრებლებიც ჰანიბალის ხარეზე იყვნენ გადასულები. სამნიტებმა ჰანიბალს ელჩი გაუგზავნეს დახმარების სათხოვნელად. ჰანიბალი დასთანხმდა თხოვნს და გაემართა ნოლისაკენ. თავდაპირველად ჰანიბალი ელჩ ჰანონის მეშცეობით ცდილობდა ნოლის მაცხოვრებელთა გადმობირებას, მაგრამ მათ რომაელებთან დიდი ხნის ნეგობრობა აკავშირებდათ და ჰანიბალის შეთავაზებაზე უარი თქვეს. 

ჰანიბალმა ალყა შემოარტყა ქალაქს. მარცელიუსმა გადაწყვიტა გამოსავალი ენახა. იგი თავს დაესხა კართაგენელებს და გაიმართა სისხლისმღვრელი ბრძოლა. ბრძოლის დასრულებას ხელი შეუშალა თავსხმა წვიმამ, რომელიც მთელი რამე გრძელდებოდა. 

სამი დღის შემდეგ ჰანიბალმა თავისი რაზმები გააგზავნა ნოლანელების მიწების გასანადგურებლად. მარცელიუსმა მოამზადა ჯარი, ჰანიბალმაც მიიღო გამოწვევა. ბრძლა რომაელთა სასარგებლოდ წარიმართა. მათ მოახდინეს ზეწოლა კართაგენელებზე და ბანაკისკენ განდევნეს. მარცელიუსმა აქ გასცა უკან დახევის ბრძანება. ჰანიბალმა კი აპულიისკენ დაიხია. 

ტიტუს ლივიუსის მიხედვით კართაგენელებმა დაკარგეს 5 000 მებრძოლი და 600 ჯარისკაცი ტყვედ ჩავარდა, ხოლო რომაელტა ხარეს ზარალი იყო 1 000 დაღუპული.

ლიტერატურა
----------

* ტიტუს ლივიუსი, რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან, წიგნი XXII და XXIII.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები |
| --- |
|  |
| 
* საგუნტი
* ლილიბეუმი
* რონა
* ტიცინო
* ტრებია
* ცისი
* ტრაზიმენის ტბა
* ებრო
* აგერ-ფალერნე
* გერონეა
* კანე
* ნოლა (1)
* ბალკანეთი
* დერტოსი
* ნოლა (2)
* კორნუსი
* ნოლა (3)
* ბენევენტუმი (1)
* სირაკუზის ალყა
* ტარენტუმი (1)
* კაპუა
* ბენევენტუმი (2)
* სილარი
* ჰერდონია (1)
* ზემო ბეტისი
* ჰერდონია (2)
* ნუმისტრონი
* კანუზიუმი
* ტარენტუმი (2)
* კარტახენა
* ბეკულა
* გრუმენტე
* მეტავარი
* ილიპი
* კროტონი
* უტიკა
* ბაგრადასი
* ცირტა
* პოს ხეობა
* ზამა
 |

 |
**თაღლითა** (ლათ. Alburnus) — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 20 სმ-მდეა, წონა — 60 გ-მდე. აქვთ თხელი მბზინვარე ქერცლით დაფარული, გვერდებიდან შებრტყელებული და წაგრძელებული სხეული. მტკნარი წყლის ქარავნული თევზებია. გავრცელებულია ევროპაში, კავკასიაში, მცირე აზიაში, სირიაში და ჩრდილოეთ ირანში. შეიცავს 6 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება მტკვრის თაღლითა (Alburnus filippi), თეთრულა (Alburnus alburnus) და ჩრდილოკავკასიური თაღლითა (Alburnus charusini). მცირე სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ.

საქართველოში თაღლითას სახეობებს ხშირად **„ნაფოტას**" უწოდებენ (შდრ. ნაფოტა).

ლიტერატურა
----------

* *დემეტრაშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 593.

სქოლიო
------

1. ↑  ეპიტაშვილი, გ.; ჯაფოშვილი, ბ.; მუმლაძე, ლ.; ყულჯანიშვილი, თ.; კალოუსი, ლ. (2020). „საქართველოში გავრცელებული მტკნარი წყლის თევზების ახალი სახეობები და მათი ქართული სამეცნიერო სახელები". *ველური ბუნება*. **36** (11): 63. ციტირების თარიღი: 15 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
**იერვანდ II** (სომხ. Երվանդ Բ) — იერვანდ I-ის ვაჟი, ერვანდუნების დინასტიის წევრი და სომხეთის სატრაპიის მეფე. სომხეთს მართავდა ძვ. წ. 336 წლიდან ძვ. წ. 331 წელამდე. ძვ. წ. 336 წელს არტაქსერქსე IV-ის გარდაცვალების შემდეგ სპარსეთის იმპერიის სამეფო ტახტზე კოდომანი ავიდა და დარიოს III გახდა. იერვანდს კი სამართავად სომხეთის სატრაპია გადაეცა. ძვ. წ. 331 წელს იერვანდი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრძოდა მეფეთ-მეფე დარიოს III-ის მხარეს, მარჯვენა ფლანგზე. ბრძოლაში იერვანდი 40 000 ქვეითსა და 7 000 ცხენოსანს მეთაურობდა. საბოლოოდ ბრძოლა ალექსანდრე დიდის გამარჯვებით დასრულდა, იერვანდ II კი ბრძოლაში დაიღუპა. ირონიული, მაგრამ მისი ვაჟი მიჰრანისი, ლიდიის სატრაპი ძვ წ. 334 წელს სარდისთან ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ ალექსანდრე II დიდის მხარეს გადავიდა. მოგვიანებით ისიც იბრძოდა გავგამელის ბრძოლაში ალესანდრეს მხარეს. ბრძოლის შემდეგ ალესანდრემ მას სომხეთის სატრაპის ტიტული უბოძა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine.
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები

სქოლიო
------

1. ↑  Lang, David Marshall. „Iran, Armenia and Georgia: Political Contacts". *Cambridge History of Iran*. **3**.
**თემურ კენკებაშვილი** (დ. 19 ოქტომბერი, 1995) — ქართველი ისტორიკოსი. „საქართველოს ახალგაზრდა მეცნიერთა საზოგადოების" წევრი, ამავე საზოგადოების საქართველოს ისტორიისა და კულტურის კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელი. იკვლევს საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიოგრაფიისა და წყაროთმცოდნეობის პრობლემებს. აგრეთვე ქვემო ქართლის ისტორიულ გეოგრაფიას, საქართველოს ეკლესიის ისტორიას, საქართველოს ისტორიის ქრონოლოგიის საკითხებს. არის ოცამდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

სწავლობდა ინფორმაციული კვლევებისა და ანალიზის ცენტრში. დაამთავრა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის კრიმინალისტიკისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. 

თემურ კენკებაშვილი 12-13 წლის ასაკიდან შეისწავლის საქართველოს ისტორიის აქტუალურ პრობლემებს. იგი ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა თავისი გამოკვლევით, რომელიც თამარ მეფის გარდაცვალების თარიღსა და მისი საფლავის ადგილმდებარეობას ეხებოდა.

იყო „საქართველოს ახალგაზრდა მეცნიერებათა საზოგადოების" საქართველოს ისტორიისა და კულტურის კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელი, „სამართლის თაობის" თანამშრომელი, „ამერიკული აკადემიის" ტრენერი, შპს „ორიენტირისა" და „ბიზნესისა და ტექნოლოგიების" აკადემიის ლექტორი. ამჟამად, არის კომპანია „სვეტის" პიარ-მენეჯერი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* გარდაცვალება და დაკრძალვა თამარ მეფისა, თბილისი, უნივერსალი, 2010;
* კოჯრის ისტორია, - თბილისი, უნივერსალი, 2010.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თემურ კენკებაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თემურ კენკებაშვილი[*მკვდარი ბმული*]