**დავით X** (დ. 1482 — გ. 1526) — ქართლის მეფე 1505-1525, კონსტანტინე II-ის ძე.

მისი მეფობის დროს საქართველოს მეფე-მთავრებს შორის შინაფეოდალური ბრძოლა გრძელდებოდა, 1509 წლის აგვისტოში იმერეთის მეფემ ალექსანდრე II-მ დაიპყრო ქ. გორი და ქართლის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი, რომელიც დავით X-მ 1510-ში დაიბრუნა. დავით X-ს ებრძოდა და ქართლს არბევდა კახეთის მეფე გიორგი II (ავგიორგი). მის წინააღმდეგ ბრძოლა დავითის უმცროსმა ძმამ, ბაგრატ მუხრანბატონმა იკისრა. 1513 წელს, როდესაც ბაგრატმა ავგიორგი შეიპყრო, დავით X-მ კახეთის სამეფო გააუქმა და ქართლს შემოუერთა. გიორგი მეორის მემკვიდრე, მცირეწლოვანი ლევანი მისმა მომხრე თავადებმა გადამალეს. 

1518 წელს ქართლს ირანელები შემოესიენ შაჰ ისმაილ I-ის მეთაურობით. დავით X-მ შაჰს მორჩილება აღუთქვა და ყოველწლიურად 300 საპალნე აბრეშუმის გადახდა იკისრა. კახეთის თავადებმა უფლისწული ლევანი მეფედ დასვეს. დავით X-მ კვლავ დაიპყრო კახეთი. ლევანი მაღნარის ციხეში გამაგრდა. დავით X-მ ალყა შემოარტყა ციხეს, მაგრამ ქართლში ოსმალთა რაზმის შემოსევის გამო იძულებული გახდა ალყა მოეხსნა და ქართლში დაბრუნებულიყო. ოსმალების განდევნის შემდეგ ლევანმა გაიმარჯვა. დავით X-მ ლევანი კახეთის მეფედ ცნო და მასთან მტრის წინააღმდეგ ერთობლივი ბრძოლის კავშირი დადო. 

1522 წელს დავით X-მ უარი თქვა ისლამის მიღებაზე, რის გამოც ქართლს ისევ სპარსელები შეესივნენ. დავით მეფეს ისმაილ I-ის წინააღმდეგ თელეთის ბრძოლაში დამარცხება მოუწია, რის შემდეგაც თბილისის ციხეში ყიზილბაშები ჩადგნენ. 1524 წელს ისმაილ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, დავით X-მ თბილისი აიღო და ქართლის საზღვრებში შემოსახლებული თურქმანები განდევნა. 1525 წელს ტახტი თავის ძმას — გიორგის გადასცა, თავად ბერად აღიკვეცა დამიანეს სახელით. მოგვიანებით მისმა ვაჟმა, ლუარსაბ I-მა შეძლო თავზე ქართლის გვირგვინის დადგმა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯამბურია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 336.

|
|  |
|
| წინამორბედი:კონსტანტინე II | **ქართლის მეფე**1505 - 1525 | შემდეგი:გიორგი IX |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული სამეფოების მეფეები |
| --- |
|  |
| ქართლ-იმერეთის მეფეები | 
* ბაგრატ VI
* კონსტანტინე II
 |
|  |
| კახეთის მეფეები | 
* გიორგი I
* ალექსანდრე I
* გიორგი II
* ლევანი
* ალექსანდრე II
* დავით I
* ალექსანდრე II
* კონსტანტინე I
* თეიმურაზ I
* არჩილ II
* ერეკლე I
* დავით II
* კონსტანტინე II
* თეიმურაზ II
* ერეკლე II
 |
|  |
| ქართლის მეფეები | 
* კონსტანტინე II
* დავით X
* გიორგი IX
* ლუარსაბ I
* სიმონ I
* დავით XI
* სიმონ I
* გიორგი X
* ლუარსაბ II
* ბაგრატ VII
* სიმონ II
* თეიმურაზ I
* როსტომ ხანი
* ვახტანგ V
* გიორგი XI
* ერეკლე I
* გიორგი XI
* ქაიხოსრო
* იესე
* ვახტანგ VI
* იესე
* თეიმურაზ II
 |
|  |
| ქართლ-კახეთის მეფეები | 
* ერეკლე II
* გიორგი XII
 |
|  |
| იმერეთის მეფეები | 
* დავით VI ნარინი
* კონსტანტინე I
* მიქელი
* ალექსანდრე I
* გიორგი I
* ალექსანდრე II
* ბაგრატ III
* გიორგი II
* ლევანი
* როსტომი
* გიორგი III
* ალექსანდრე III
* ბაგრატ IV
* ვახტანგ ჭუჭუნიაშვილი
* ვამეყ III დადიანი
* არჩილ II
* დემეტრე გურიელი
* ბაგრატ IV
* დემეტრე გურიელი
* ბაგრატ IV
* არჩილ II
* ბაგრატ IV
* გიორგი III გურიელი
* ალექსანდრე IV
* არჩილ II
* ალექსანდრე IV
* არჩილ II
* გიორგი IV (გოჩია)
* არჩილ II
* სიმონი
* მამია III გურიელი
* გიორგი V
* გიორგი VI
* მამია III გურიელი
* გიორგი VI
* მამია III გურიელი
* გიორგი VI
* გიორგი IV გურიელი
* გიორგი VI
* ალექსანდრე V
* გიორგი VII
* ალექსანდრე V
* მამუკა
* ალექსანდრე V
* სოლომონ I
* თეიმურაზი
* სოლომონ I
* დავით II
* სოლომონ II
 |

 |