recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ალექსანდრა კურლინას სახლი** (რუს. Особняк Александры Курлиной) — ისტორიული შენობა რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ სამარაში, კრასნოარმეისკაიასა და ფრუნზეს ქუჩების კვეთაზე. მოდერნის სტილის სახლი ქალაქის არქიტექტურის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ამჟამად შენობაში მოდერნის მუზეუმია განთავსებული.

ისტორია
-------

შენობა 1903 წელს I გილდიის ვაჭარმა ალექსანდრე კურლინმა თავისი მეუღლე ალექსანდრა კურლინასთვის ააგო, რომლის სახელსაც არაოფიციალურად ის დღეს ატარებს. სახლი სამარაში მდებარე ერთ-ერთი პირველი მოდერნისტული ნაგებობა იყო. შენობის პროექტი არქიტექტორ ალექსანდრე ზელენკოს ეკუთვნის.

1918 წლის სამოქალაქო ომის დროს სამარა ბოლშევიკების წინააღმდეგ აჯანყებულმა ჩეხოსლოვაკურმა კორპუსმა დაიკავა, ხოლო კურლინას სახლში ჩეხოსლოვაკური არმიის კონტრდაზვერვა განთავსდა. 

1941-დან 1943 წლამდე დიპლომატიური კორპუსის მოსკოვიდან კუიბიშევში ევაკუაციის დროს, შენობაში შვედეთის საელჩო იყო განთავსებული.

1966 წელს კუიბიშევის საოლქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის დეპუტატების გადაწყვეტილებით, კურლინას სახლი დაცვის ქვეშ მყოფი შენობების სიაში შეიტანეს როგორც „სახლი, რომლის სარდაფშიც 1918 წელს ბელო-ესეროვის კონტრდაზვერვის მიერ მრავალი წითელარმიელი დახვრიტეს". შენობაზე განთავსდა მემორიალური დაფა წარწერით „მუშათა კლასი პატივს მიაგებს, 1918 წელს ამ სახლის სარდაფში ჩეხური კონტრდაზვერვის მიერ მხეცურად ნაწამები მუშათა კლასის გმირების ნათელ ხსოვნას". 1990-იან წლებში დაფის დემონტაჟი განხორციელდა.

1970-იან წლებში შენობა საოლქო მხარედმცოდნეობის მუზეუმს გადაეცა. 1995 წელს რუსეთის პრეზიდენტ ბორის ელცინის განკარგულებით „კურლინების სახლ-კარს" ფედერალური მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

არქიტექტურა
-----------

შენობაში 22 ოთახია, თავის მხრივ თითოელი მათგანი უნიკალური და ინდივიდუალურია. მეორე სართულზე ლითონის კიბე ადის. მოპირკეთებულია შორენკეცის ფერადი ფილებით. 

შენობის ფასადი ცისფერი მოელვარე ფილებით არის მოპირკეთებული, რომელიც ჰარმონიულად ერწყმის მქრქალ ცოკოლსა და შორენკეცის მწვანე ჩანართებს. ფასადზე წარმოდგენილია რელიეფი: ქალის თავი (სახლის დიასახლისი) ფრონტონზე და ფანჯრის თავზე გრძელი ღეროების მქონე მცენარე. რკინის გისოსები პეპლის ფრთებს განასახიერებს. ჭრიჭინა სახურავზე და ბადისებრი კარები სახლს განუმეორებელ და ჰაეროვან იერსახეს აძლევს.

ლიტერატურა
----------

* *Е. Борисова, Г. Стернин.* Русский модерн.

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* მუზეუმის ოფიციალური საიტი
* მოდენის მუზეუმის ოფიციალური ჯგუფი „Вконтакте"-ში
* მოდენის მუზეუმის ოფიციალური გვერდი „Facebook"-ზე
* *Ирина Крамарева* Загадки дома Курлиной. журнал «Самара и Губерния», № 6#2003—1#2004 (декабрь—январь)

სქოლიო
------

1. ↑  Музей «Усадьба Курлиных» — О музее.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-02-09. ციტირების თარიღი: 2018-03-26.
2. ↑   Дом Курлиной
3. ↑  *Андрей Артёмов* В списках значатся. Как охраняли самарские памятники истории и культуры полвека назад. интернет-журнал «Другой город», 31 января 2017
4. ↑  *Андрей Артёмов* И мальчики кровавые в глазах. 6 страшных случаев из истории Самары. интернет-журнал «Другой город», 13 мая 2016
იმერული ყველი
**იმერული ყველი** — ქართული ყველის სახეობა, რომლის დამზადება ძირითადად იმერეთის მხარეში არის პოპულარული. იმერული ყველი მოუხარშავ ყველთა ჯგუფს განეკუთვნება და ძროხის რძისგან მზადდება. რადგან იგი ხელით ამოჰყავთ ხელურ, ხელეურ (აჭარ.) ყველს უწოდებენ.

წარმოების ტექნოლოგია
--------------------

იმერული ყველის წარმოებაში მთავარ მოქმედებას ძროხის რძის დაკვეთა, შედედება წარმოადგენს, რისთვისაც იხმარება საკიდელი, დვრიტა (საქონლის, ცხვრის ან ღორის კუჭი) ან სადედი.
კარგად იკვეთება ახალმოწველილი თბილი რძე, იმ სითბოთი როგორიც გამოიწველება და ეს სითბო უნდა შეუნარჩუნდეს საკიდელის მოქმედების მთელ პერიოდში. როცა რძის მასა სათანადოდ შედედდება, ხელს ჩაყოფით ხდება მისი მორევა, ამის შემდეგ იწყება მასის შეგუნდავება, ამოყვანა. ორივე ხელით ნელ-ნელა წურვით, მასას ათავისუფლებენ ზედმეტი შრატისგან, მაგრამ ისე რომ შერჩეს საკმაო სისველე, რაც ყველის დამწიფების ერთ-ერთი მთავარი პირობაა. გაწურულ, მომრგვალებულ ფორმის ყველს ხის ან თიხის ჯამზე დადებენ, სადაც ის აფუვდება. დილით ამოყვანილ ყველს საღამომდე ჯამში ამყოფებენ და მერე მოაყრიან ქვამარილს, რომელიც ბევრად სჯობს ზღვის მარილს. კენჭი ან ხვირიში მარილით ფრაქციის მარილი ყველში ნელ-ნელა, ზომიერად შედის, რაც ყველის დამწიფებასა და თვლების განვითარებას უწყობს ხელს. თიხის ჯამზე შემაგრებული და დამარილებული ყველი ამის შემდეგ გადადის დიდ სათავსოში ხალამში, დერგში, ჯურუკაში და ინახება საგანგებოდ გაკეთებულ წაქეში, წათხში. ყველიან დერგებს ინახავდნენ სამეურნეო სათავსში, ბნელ ადგილას, ანდა მიწაში ჩაყრილ ჭურუკებში, ქოცოებში (საერთოდ, სიბნელე და თავდახურულობა ყველის შენახვის ერთ-ერთი გარანტიაა), სადაც ერთ წლამდე გემოშეუცვლელად ინახებოდა. საზამთროდ შესანახ ყველს აგვისტო-სექტემბერში აგროვებდნენ და ყველიერში გაიხმარდნენ.

სხვადასხვა ტექნოლოგია
---------------------

ყველიან დერგებში არომატიან ყველის მიღების მიზნით ტარხუნის ან პიტნის კონებს ჩადებდნენ. გურიაში ყველის აფუების მიზნით, ზამთრობით დერგში დოლბანდში გამოკრულ ხორბალს დებდნენ.

სქოლიო
------

1. ↑  ყველი იმერული
2. ↑  ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი = Ethnoraphic dictionary of the georgian material culture = Das ethnographisce Lexikon der georgischen materiellen Kultur = Le dictionnaire ethnologique de culture materielle = Этнографический словарь грузинской матриальной културы / საქ. ეროვნ. მუზეუმი ; [პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.]. - თბ. : მერიდიანი, 2011. - 610 გვ. : ფოტოილ. ; 30 სმ.. - თავფურ. შესავალი ქართ. ინგლ. გერმ. ფრანგ. და რუს. ენ.. - ეძღვნება აკად. გიორგი ჩიტაიას ხსოვნას. - ISBN 978-9941-10-489-3
3. ↑  ლიტ: ნ. თოფურია, იმერული ყველის დამზადების ხალხური ტექნოლოგია, მსმ, ტ. XIX, 1978; А. Калантар, Молочное дело на Кавказе, 1901. ვ. პეტრიაშვილი, რძე და მისი სხვადასხვაგვარი გამოყენება, 1898. 
ე.ნ.
**იმიერალაის ქედი** (ყირგ. Чоң-Алай кырка тоосу) — ქედი ყირგიზეთსა და ტაჯიკეთში. წარმოადგენს პამირის ერთ-ერთ უმაღლეს ქედს. გადაჭიმულია განედური მიმართულებით მდინარე ყიზილსუს გასწვრივ 240 კმ-ზე, სამხრეთიდან საზღვრავს ალაის ხეობას. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 7134 მ (ლენინის პიკი). ჭარბობს მაღალმთიანი რელიეფი; ჩრდილოეთ კალთაზე მთის ძირთან განვითარებულია თიხის კარსტი. ჩრდილოეთი კალთა უფრო დამრეცია, სამხრეთი მოკლე და ციცაბო. ფირნის ხაზი ამაღლებულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ: ჩრდილოეთ კალთებზე 4200–4500 მ-მდე, სამხრეთისაზე 4500–5400 მ-მდე. ცნობილია 550-ზე მეტი მყინვარი. გამყინვარების საერთო ფართობია 1330 კმ². მყინვარებიდან მნიშვნელოვანია: კორჟენევსკის მყინვარი, ოქტომბრის მყინვარი, დიდი და პატარა საუქდარის მყინვარები. კალთების ქვედა ნაწილში გავრცელებულია მთის სტეპი და მთის მდელო. 40 გადასასვლელიდან ყველაზე მეტად ხელმისაწვდომია დერანგი, თერს-აგარი და ყიზილ-ართი (4280 მ), რომელზედაც გადადის პამირის ტრაქტი. განვითარებულია მთის ტურიზმი და ალპინიზმი. სახელწოდება შემოგვთავაზა 1871 წელს რუსმა მკვლევარმა ალექსეი ფედჩენკომ.

სქოლიო
------

1. ↑  Заалайский хребет // Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-07. ციტირების თარიღი: 2020-11-01.
2. ↑  Заалайский хребет // Географическая энциклопедия
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მირცხულავა**. |

**ილია მირცხულავა** (დ. 21 მარტი, 1913 — გ. 27 ივლისი, 1976, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965).

ბიოგრაფია
---------

1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1941 წელს დაამთავრა საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული პარტიული სკოლა. 1938 წელს; საკ. კპ (ბ) ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა 1941 წელს. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1958-1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. 1964-1970 წლებში იყო საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის დირექტორის მოადგილე; 1970 წლიდან საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივი მეცნიერების დარგში სამეცნიერო ინფორმაციის სექტორის დირექტორი. 

იკვლევდა საქართველოსა და ამიერკავკასიის პარტორგანიზაციების, რევოლუციური მოძრაობის, საბჭოთა პერიოდის საქართველოს ისტორიას და აგრარული ურთიერთობის პრობლემებს.

ნაშრომები
---------

* 1905-1907 წლების რევოლუცია საქართველოში, 1975
* ლენინური კოოპერაციული გეგმის განხორციელება საქართველოში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1968
* ოქტომბრის რევოლუცია და აგრარულ-გლეხური საკითხი საქართველოში 1917-1921 წლებში, თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1965

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 14.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია მირცხულავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კარა ბუონო** (ინგ. Cara Buono დ. 1 მარტი, 1971 წელი) ამერიკელი მსახიობი ქალია. იგი ცნობილია დოქტორ ფეი მილერის როლით AMC -ის დრამატული სერიალის მეოთხე სეზონში Mad Men. მისი ნიჭი, მხოლოდ მსახიობობით არ შემოიფარგლება. ის არის მწერალი, რეჟისორი და პროდიუსერი. მან გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი სახელწოდებით "Baggage", რომლის მსოფლიო პრემიერაც შედგა "ედინბურგის საერთაშორისო კინოფესტივალზე". 

Cara Buono

ადრეული წლები
-------------

კარა ბუონო დაიბადა 1971 წლის 1 მარტს, ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ ბრონქსში, მისი მშობლები იტალიელები არიან. კარას ჰყავს ორ ძმა და ერთი და. 

მშობლებმა იგი გაგზავნეს ნიუ იორკის ერთ-ერთ საუკეთესო საშემსრულებლო ხელოვნების სკოლაში. იგი იყო ბრწყინვალე სტუდენტი და წარმატებით დაამთავრა "კოლუმბიის უნივერსიტეტი", ორმაგი სპეციალობით - ინგლისურ ლიტერატურასა და პოლიტიკურ მეცნიერებაში. 

მან თეატრის მაგია პირველად განიცადა 12 წლის ასაკში, როდესაც შეუერთდა ჰარვი ფიერშტეინის 1984 წლის სპექტაკლს "Spook House".

პირადი ცხოვრება
---------------

ბუონო დაქორწინებულია პიტერ ტუმზე, მეწარმეზე, რომელიც ყველაზე უკეთ ცნობილია კომპანიის Ethos Water - ის შექმნით. მოგვიანებით კომპანია შეიძინა Starbucks – მა და მისი შეძენის დღიდან კომპანიას 6 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავალი ჰქონდა. წყვილს ჰყავთ ქალიშვილი და ცხოვრობენ ნიუ იორკის გრინვიჩ ვილიჯში.

მრავალი მსახიობის მსგავსად, კარა აქტიურია სოციალური ქსელებში, Twitter- ის ანგარიშის საშუალებით. იგი ძირითადად იყენებს პლატფორმას ზოგიერთი მისი ადვოკატის პოპულარიზაციისთვის, ასევე აჩვენებს თავის ბოლოდროინდელ და უახლოეს პროექტებს. მას ასევე აქვს ინსტაგრამის ანგარიში, რომელზეც ათავსებს რამდენიმე ფოტოს და ვიდეოს, ოჯახის წევრებთან ერთად. ასევე სურათებს, როდესაც ის საქველმოქმედო საქმიანობას ეწევა და ღონისძიებებში მონაწილეობს.

კარიერა
-------

კარა ბუონო დადიოდა Fiorello H. LaGuardia- ს საშუალო სკოლაში. შემდეგ იგი ჩაირიცხა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, რომელიც სამ წელიწადში დაამთავრა ინგლისურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ორმაგი სპეციალობით, რის შემდეგაც მან სამსახიობო კარიერა დაიწყო.

მისი პირველი დებიუტი შედგა სპექტაკლში "Spook House". 1992 წელს მისი დებიუტი შედგა ფილმში "Waterland", საიდუმლოებით მოცული ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია 1983 წელის გრემ სვიფტის ამავე სახელწოდების რომანზე. იგი ასევე ჩაერთო სხვადასხვა დამოუკიდებელ კინოპროექტებში, მათ შორის კომედიურ ფილმში "Chutney Popcorn", "Happy Accidents" და "Next Stop Wonderland".

ბუონომ დაიწყო ახალი ათასწლეული პრემიუმ სატელევიზიო შოუებით, როგორიცაა "Family Law" (2001), "Law & Order" (2002), "Miss Match" (2003).

2007 წელს ბუონომ განაგრძო მუშაობა პოპულარულ შოუებზე, როგორიცაა "Law & Order", "Queens Supreme" და "The Dead Zone". The Dead Zone არის სტივენ კინგის რომანის მიხედვით გადაღებული.

2011 წელს კარამ მონაწილეობა მიიღო ისეთ პოპულარულ შოუებში, როგორიცაა "Brothers & Sisters", "Hawaii Five-0" და "A Gifted ". იგი ასევე მონაწილეობდა ფილმებში "Castle" (2013), The Good Wife '(2013),' Elementary '(2014). 

2017 წელს ბუონოს მიერ პროფესიონალურად შესრულებულმა რომლა ფილმში - "Stranger Things", მას მოუტანა ჯილდო - "Screen Actors Guild Award".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------
**ილია ლაზარეს ძე ოქრომჭედლიშვილი** (სერებრიაკოვი, ოქრომჭედელი) (დ. 24 აპრილი, 1838, სიღნაღი — გ. 3 იანვარი, 1898, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ქველმოქმედი.

ბიოგრაფია
---------

ობოლი ბავშვი თბილისში ჩამოიყვანეს და შეგირდად სავაჭრო დუქანში მიაბარეს. აქედან მოყოლებული, რასაც მიაღწია, მიაღწია დაუცხრომელი შრომით. აი რას ამბობდა მის შესახებ ილია ჭავჭავაძე: „რაც დრო შესწევდა, თვითონ შეუდგა წიგნების კითხვასა და სწავლას; არც მასწავლებელი ჰყოლია, არც ხელმძღვანელი, არც სადმე სასწავლებელი ჰღირსებია. თავისით გაიხსნა გონება იმდენად, რომ ყურადრება მიიქცია მაშინდელ ქართველ ყმაწვილკაცობისა". ნიჭიერ ახალგაზრდას შეუგროვეს ფული და 1860 წელს პეტერბურგში გაგზავნეს. აქ ნიჭიერმა და შრომის მოყვარე ყმაწვილმა ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები, მიიღო გიმნაზიის დამთავრების ატესტატი და ჩაირიცხა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტზე. 1868 წელს ი. ოქრომჭედლიშვილმა დაამთავრა უნივერსიტეტის ქართულ-სომხური განყოფილება და წარდგენილი ნაშრომისათვის „თემურ ლენგის ლაშქრობა საქართველოში" მიენიჭა კანდიდატის ხარისხი. გამოჩენილი მეცნიერის დავით ჩუბინაშვილის რეკომენდაციით მუშაობა დაიწყო მოსკოვის ლაზარევის ინსტიტუტში ქართული ენის მასწავლებლად, შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტში ქართული ენის კათედრის დოცენტად. 

ილია ოქრომჭედლიშვილი გამოირჩეოდა მედსენატობითაც. მან დიდი დახმარება გაუწია გიგო გაბაშვილს, მოსე თოიძეს, ალექსანდრე ბერიძეს და სხვებს. 1884 წელს მისი ხელშეწყობით გამოიცა „ვისრამიანი". ასევე დიდძალი თანხა მოახმარა „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოადოების" წინამძრვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელს, ქართულ თეატრს, ქართული ხელნაწერების გამოცემას. რუსეთში ყოფნისას ილია ოქრომჭედლიშვლი მუდმივად თანამშრომლობდა ქართულ პერიოდიკაში — აქვეყნებდა სხვადასხვა ხასიათის სამეცნიერო სტატიებს და წერილებს. 1889 წელს იგი პენსიაზე გავიდა და თავისი ადგილი ახალგაზრდა ალექსანდრე ხახანაშვილს დაუთმო, თვითონ კი სამშობლოში დაბრუნდა. აქ ხელი მიჰყო პრაქტიკულ სამეურნეო საქმიანობას. სამტრედიასთან, სოფელ საჭილაოში ააგო ხე-ტყის სახერხი ქარხანა, რომელიც ქუთაისის გუბერნიაში ყველაზე დიდი და საუკეთესოდ აღწურვილი იყო. ამ საქმიდან შემოსულ ფულს ილია ოქრომჭედლიშვილი უანგაროდ ახმარდა მშობლიური კულტურის განვითარებას. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 296, თბ. 1994
**ილია ბენედიქტის ძე წივწივაძე** (დ. 20 მარტი, 1881 ― გ. 15 მარტი, 1938) — ქართველი კომუნისტი პოლიტიკოსი, რუსული რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. დაიბადა ხონში, გლეხების ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის თეოლოგიურ სემინარიაში, რომელიც 1902 წელს მიატოვა რევოლუციური პროპაგანდისტული საქმიანობის გამო. 1903 წელს შეუერთდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მშრომელთა პარტიას. 1905–1907 წლების რევოლუციის პერიოდში სამხრეთ კავკასიაში ეძებდა თანამოაზრეებს, ასევე იყო ბოლშევიკური გაზეთის „დროს" რედაქტორი. 1911 წლიდან მოსკოვში განაგრძო პარტიული საქმიანობა. 1915 წელს ირკუტსკის გუბერნიაში გადაასახლეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მოსკოვის კომუნისტური პარტიის წევრი და რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მშრომელთა პარტიის ზამოსკვორეჩიეს რაიკომის პასუხისმგებელი ორგანიზატორი გახდა. 1917 წლის დეკემბრიდან იყო მოსკოვის საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი და მოსკოვის რევოლუციური ტრიბუნალის თავმჯდომარე. 1921 წლიდან საქართველოს საბჭოთა სოციალური რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოში მუშაობდა, იყო თბილისის აღმასრულებელი კომიტეტის საბჭოს თავმჯდომარე. 1923 წლიდან მოსკოვში განაგრძო საქმიანობა. 1937 წელს დააპატიმრეს და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *დანელია, ფ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 316-317.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია წივწივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Сахаровский центр
2. ↑  დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
*უსასრულო დაყოფადობა* 1942
**რეიმონდ ჯორჯეს ივ ტანგი** (Yves Tanguy; დ. 5 იანვარი, 1900 — გ. 15 იანვარი, 1955) — სიურეალისტი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა პარიზში, საფრანგეთში. მისი ორივე მშობელი ბრეტონული წარმომავლობის იყვნენ.

1918 წელს ივ ტანგი შეუერთდა სავაჭრო ფლოტს მანამ, სანამ მას გაიწვევდნენ ჯარში, სადაც იგი მხარდაჭერას უცხადებდა ჟაკ პრევერს. მისი საჯარო მოღვაწეობის ბოლოს, 1922 წელს ივი დაბრუნდა პარიზში, სადაც იგი მუშაობდა შემთხვევით შემხვედრ სამუშაოებზე. სრულიად შემთხვევით ის გადაეყარა ჯორჯო დე კირიკოს ნამუშევარს და ისე იყო შთაბეჭდილებული, რომ მან გადაწყვიტა გამხდარიყო მხატვარი, მიუხედავად მისი არასათანადო განათლებისა.

ტანგის ჰქონდა ჩვეულება, სრულიად ყოფილიყო ჩაფლული მხატვრობის ტალღაში, რომელზედაც ის მოქმედებდა.

მისი მეგობრის, ჟაკ პრევერის მეშვეობით, დაახლოებით 1924 წელს იგი მოხვდა ანდრე ბრეტონის გარშემო მყოფი სიურეალისტი მხატვრების ჯგუფში. ტანგიმ მალევე შეძლო განევითარებინა საკუთარი უნიკალური მხატვრობის სტილი, რამაც მას 1927 წელს მისცა საშუალება პირველი გამოფენა ჩაეტარებინა პარიზში. ბრეტონმა კონტრაქტი დაუდო ტანგის, რათა მას 12 ნაწილი გაეკეთებინა წელიწადში, მაგრამ მისი შემოსავლების მიხედვით ტანგი უფრო ნაკლებს აკეთებდა და მან მხოლოდ 8ხელოვნების ნიმუში შექმნა ბრეტონისთვის.

1930-იანი წლების განმავლობაში, ტანგი ეწეოდა ბოჰემურ ცხოვრებას, რამაც მისი პირველი ქორწინება შეიწირა. 1928 წლიდან ტანგი მეთვალყურეობს მხატვარ კეი სეიჯს, რის შედეგადაც ტანგი მეორედ ქორწინდება.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ სეიჯი მიმეგზავრება მშობლიურ ქალაქ ნიუ-იორკში და ტანგი, რომელიც ბრძოლისთვის გამოუდეგარი აღმოჩნდა, მასთან ერთად მიდის. მათ გადააკეთეს სოფლის ერთ-ერთი სახლი მხატვრების სახლად ვუდბერში, კონეკტიკუტის შტატში. 1948 წელს ტანგი გახდა აშშ-ის მოქალაქე.

1955 წელს ტაგიმ გადაიტანა ფატალური დარტყმა ვუდბერში. მის სხეულს გაუკეთეს კრემაცია და შენახული იყო სეიჯის სიკვდილამდე, 1963 წლამდე. მისი ფერფლი გაფანტა მისმა მეგობარმა პიერ მატისმა დოუარნენნეზის სანაპიროზე, მის საყვარელ ბრეტონეთში, ტანგის ორივე მეუღლის ფერფლთან ერთად.

ტანგის სურათები ფლობენ უნიკალურ, ადვილად ამოსაცნობ სტილს, არწარდგენილი სიურეალიზმისა. დიდად შეზღუდული ფერების პალიტრაში მხოლოდ ხანდახან ფეთქდება კონტრასტული ფერადი მხარეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* DoddsNet : ივ ტანგის არქივი
* ივ ტანგის გამოფენების სია
* ივ ტანგი ვებმუზეუმში
* ტეიტის კოლექციის გვერდი დაარქივებული 2008-06-21 საიტზე Wayback Machine.
* მომას კოლექციის გვერდი
**იესოს წმინდა გულის საკათედრო ტაძარი** (ბოსნ. , ხორ. Katedrala Srca Isusova) — კათოლიკური საკათედრო ტაძარი სარაევოში. ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის უდიდესი კათოლიკური ტაძარი, ვრხბოსნას კათოლიკური არქიეპარქიის ცენტრი.

ისტორია
-------

1881 წელს ვრხბოსნას კათოლიკურმა ეპარქიამ არქიეპარქიის სტატუსი მიიღო. მაშინ იქნება მიღებული გადაწყვეტილება აეგოთ ახალი ტაძარი, რომელიც არქიეპარქიის ცენტრალური კათედრის ფუნქციას შეასრულებდა. მშენებლობის ინიციატორი იყო არქიეპისკოპოსი იოსიპ სტადლერი. ტაძრის მშენებლობის პროექტი არქიტექტორმა იოსიპ ვანცაშმა ნეოგოთიკურ და ნეორომანულ სტილში, პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის არქიტექტურის გავლენით შექმნა. საძირკვლის გაჭრა 1884 25 აგვისტოს დაიწყეს, ხოლო მშენებლობა სამი წლის შემდეგ, 1887 წლის 9 ნოემბერს დასრულდა. ტაძარი 1889 წლის 14 სექტემბერს აკურთხეს იესოს წმინდა გულის სახელზე, რომელიც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კათოლიკური კონცეფციაა. ტაძრის კურთხევას მატო ვოდოპიჩი, დუბროვნიკის ეპისკოპოსიც ესწრებოდა.
ტაძარში 1932 და 1985 – 1989 წლებში ჩატარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. სარაევოს ალყის დროს ტაძარი დაზიანდა, ეს დაზიანებები ომის დასრულების შემდეგ აღადგინეს. 1997 წელს ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში ვიზიტის ფარგლებში ტაძარს ეწვია პაპი იოანე პავლე II.

სიმბოლიკა
---------

შენობა ბევრისთვის სარაევოს სიმბოლოა. მთავარი შესასვლელის თავზე არსებული სიმბოლო სარაევოს კანტონის დროშასა და გერბზეა გამოსახული. ტაძარში დაკრძალულები არიან ვრხბოსნას არქიეპისკოპოსები იოსიპ სტადლერი, ივან შარიჩი და მარკო იოზინოვიჩი. იოსიპ სტადლერის კანონიზაციის მოთხოვნა 2002 წლის 20 ნოემბერს წმინდა საყდარში სწორედ ამ საკათედრო ტაძრიდან გაიგზავნა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Katedrala Srca Isusova u Sarajevu. *Katolička Tiskovna Agencija*. ციტირების თარიღი: 19/05/2015.
**იესე იოსების ძე ფალავანდიშვილი** (რუს. Евсевий Осипович Палавандов. გ. 1857, სოფ. უსტ-ცილმა, ახლანდ. კომის რესპუბლიკა, რუსეთის ფედერაცია) — 1832 წლის შეთქმულების გამცემი, თავადი. რუსეთში ცნობილი იყო, როგორც ევსევი ოსიპოვიჩ ფალავანდოვი (Евсевий Осипович Палавандов).

1832 წლის შეთქმულების მზადების დროს ფალავანდიშვილმა მოინდომა თავისი ძმის, თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორის, ნიკოლოზ ფალავანდიშვილის ჩაბმა შეთქმულებაში, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. ძმის გავლენით თვითონვე გასცა შეთქმულება. 

გადაასახლეს ფინეთში, შემდეგ ასტრახანში, სადაც იძულებით სამხედრო სამსახურს გადიოდა. შემდეგ მსახურობდა ტყეების ადმინისტრატორად პეჩორის ოლქში, სადაც თავისი მოღვაწეობითა და ეკოლოგიაზე ზრუნვით ადგილობრივი მოსახლეობის პატივისცემა დაიმსახურა. ყირიმის ომის (1853-1856) დროს მონაწილეობდა სანაპიროების გამაგრებაში, რისთვისაც წმ. სტანისლავის III ხარისხის ორდენი მიიღო. 

გარდაიცვალა პეჩორის ოლქში, სოფელ უსტ-ცილმაში; დაკრძალულია იქვე.

ლიტერატურა
----------

* 

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 214.
* „პეჩორის თავადი" — მოგონება იასე ფალავანდიშვილზე / თამაზ ჯოლოგუა ; [რედ. როსტომ ჩხეიძე]. - თბ. : არტანუჯი, [2013]. - 262 გვ. ; 20 სმ.. - საძ: გვ. 233-262. - ISBN 978-9941-445-22-4
* Палавандов, Евсевий Осипович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თოფურია, თეა (სექტემბერი 14, 2022). მოღალატე? წმინდანი? იესე ფალავანდიშვილი 1832 წლამდე და მერე. რადიო თავისუფლება, RFE/RL.
**იური ბერიშვილი** (დ. 18 ოქტომბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი მხატვარი.

დაიბადა 1958 წლის 18 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი. 

გამოფენებში მონაწილეობა დაიწყო 1982 წლიდან. პერსონალური გამოფენები: საქართველოს ეროვნული გალერეა (თბილისი, 1994), „აბსურდის ილუზია" (N გალერეა, თბილისი, საქართველო, 1999); „Fecit", გალერეა „TMS" (თბილისი, საქართველო, 2000); კლუბი „ალი ბაბა და ყაჩაღები" (თბილისი, საქართველო, 2001); „ემიგრაცია" (აშშ-ის საელჩო საქართველოში, თბილისი, 2002); გალერეა „TMS" (თბილისი, საქართველო, 2004); გალერეა „TMS" (თბილისი, საქართველო, 2007); „ბაია გალერეა" (თბილისი, საქართველო, 2008); გალერეა 9 (თბილისი, საქართველო, 2009).

იური აგრეთვე მონაწილეობს ჯგუგურ გამოფენებში. მისი ნამუშევრები დაცულია: მსოფლიო ბანკის კოლექცია (ვაშინგტონი, აშშ); ნენსი და ნორტონ დოჯის ფონდი, ზიმერლის ხელოვნების მუზეუმი (ნიუ ჯერსი, აშშ); თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (თბილისი, საქართველო); საქართველოს ეროვნული მუზეუმი — ეროვნული გალერეა (თბილისი); ამერიკის შეერთებული შტატების საელჩო საქართველოში; ქორთიარდ მარიოტი (თბილისი, საქართველო).

პრიზები
-------

* 1994 — პრიზი წლის საუკეთესო ნამუშევრისთვის
* 1996 — პრიზი წლის საუკეთესო ნამუშევრისთვის
* 1997 — პრიზი წლის საუკეთესო ნამუშევრისთვის

ლიტერატურა
----------

* ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 47, თბ. 1998-1999.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იური ბერიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კარიპე** (ესპ. Caripe) — ქალაქი აღმოსავლეთ ვენესუელაში, მონაგასის შტატში, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს კარიბის ზღვის სიახლოვეს, ხეობაში, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი მთებით. გაბატონებულია სუბტროპიკული კლიმატი (ტემპერატურა 22 °C). იზრდება ყავა, ფორთოხალი. ტურიზმი და ვაჭრობა განსაზღვრავს ქალაქის ეკონომიკის ბედ-იღბალს.

1799 წელს ქალაქი კარიპე მოინახულეს ცნობილმა გეოგრაფებმა ალექსანდერ ჰუმბოლდტმა და ემე ბონპლანმა. კარიპეში იმყოფებოდნენ ასევე მოგზაურები აგუსტინ კოდაცი (1835) და ფერდინანდ ბელერმანი (1843).

XIX საუკუნის ბოლოს ქალაქი დაიკავეს იმიგრანტებმა, რომელთა შორის იყვნენ იტალიელი და კორსიკელი ხალხი. მათ შექმნეს ყავის პლანტაციები; ასევე დაიწყეს მეღვინეობის წარმოება.

1769 წელს დასრულდა კარიპეს პირველი ეკლესიის მშენებლობა, ხოლო 1806 წელს მომხდარმა მიწისძვრამ დაანგრია ეკლესიის დიდი ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) ინფორმაცია ქალაქის შესახებ დაარქივებული 2012-07-16 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) ქალაქ კარიპეს შესახებ დაარქივებული 2018-12-18 საიტზე Wayback Machine.
**კანე კორსო** (იტალ. Cane corso italiano) — უძველესი იტალიური ჯიშის ძაღლი. მას იყენებდნენ დიდ ცხოველებზე სანადიროდ, სასახლეების და ეკლესია-მონასტრების დასაცავად, პირად მცველებად და ბრძოლებში. ეს ჯიში სამოცდაათიანი წლების ბოლოს გადაშენების პირას იყო, მაგრამ იტალიელი მეცნიერის ჯოვანი ბონატის ძალისხმევით გადარჩა. დღეს მას მრავალი ქვეყნის ძაღლთსაშენებში ამრავლებენ.

კანე კორსოს აქვს მსხვილი ძვლები და კარგად განვითარებული მუსკულატურა. აქვს განიერი თავი ,სამკუთხედი ჩამოკიდებული ყურები, ყურებს და კუდს ხშირ შემთხვევაში უკეთებენ კუპირებას. შეფერილობა შავი, რუხი, ალისფერი და ვეფხვისფერი.

კანე კორსო არის პატრონის და მისი ოჯახის ერთგული ძაღლი, გაწონასწორებული ფსიქიკით, ადვილად იწვრთნება. არის უაღრესად მამაცი და არასდროს არ იხევს უკან. საფრთხის დროს ყოველთვის იღებს სწრაფ და სწორ გადაწვეტილებას.

კანე კორსო მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სასამსახურო ძაღლია. მას იყენებენ ობიექტების დასაცავად, პირად მცველებად, აგრეთვე იყენებენ პოლიციაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Cane Corso Italiano***

* კანე კორსო Open Directory Project-ზე დაარქივებული 2012-03-28 საიტზე Wayback Machine.
* კანე კორსო American Kennel Club-ზე დაარქივებული 2012-03-16 საიტზე Wayback Machine.
**ლუბა** ანუ **სან-კარლოს-დე-ლუბა** (ესპ. Luba) — ქალაქი ეკვატორულ გვინეაში, სამხრეთ ბიოკოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
-------

ლუბის ყურე 1471 წელს აღმოაჩინა პორტუგალიელმა ზღვაოსანმა ფერნანდო პომ. 1778 წლის 24 ოქტომბერს დონ ფერნანდო ფელიპე დე ლოს სანტოს ტორომ, რომელიც მეთაურობდა ექსპედიციას გემებით "სანტა კატალინა", "სოლედადი" და "სანტიაგო" გადასხდა ბოლოკოს ყურეში, რათა საკუთარი მეფის კარლ III-ის სახელით დაეკავებინა კუნძული ბიოკო და გვინეის ყურის ყველა სხვა კუნძული და ეს ტერიტორიები სან-ილდეფონსოს და ელ-პარდოს შეთანხმებების თანახმად შეეყვანა ესპანეთის სამეფოს შემადგენლობაში, რის შემდეგაც პორტუგალიის სამეფო ამ მიწებს გადასცემდა ესპანეთის სამეფოს. აქ მან დააარსა პატარა დასახლება და მეფის პატივსაცემად დაარქვა სან-კარლოსი.

ფრანსისკო მასიას ნგემას დიქტატურის დროს ქალაქს სახელი გადაერქვა და ეწოდა სან-კარლოს-დე-ლუბა, ბელად ლუბას პატივსაცემად, რომელიც 1910 წელს მეთაურობდა აჯანყებას ესპანელების წინააღმდეგ.

დემოგრაფია
----------

ქალაქის მოსახლეობა წლების მიხედვით:

| 1983 | 2001 | 2010 |
| --- | --- | --- |
| 2450 | 9011 | 7889 |

ტრანსპორტი
----------

ქალაქში მისვლა შესაძლებელია ან ზღვით, ან მთავარი გზით, რომელიც ლუბას აკავშირებს ქვეყნის დედაქალაქ მალაბოსთან. ცოტა ხნის წინ ქალაქის მახლობლად გაიხსნა თავისუფალი პორტი, რომლითაც შესაძლებელი გახდა იქ უფრო დიდი გემების შესვლა, კერძოდ ნავთობის მრეწველობის უზრუნველყოფის გემების.

სქოლიო
------

1. ↑  Luba. World Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-13.
**ივ ფარჟი** (ფრანგ. Yves Farge; დ. 19 აგვისტო, 1899 — გ. 30 მარტი, 1953) — ფრანგი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ივ ფარჟი დაიბადა 1899 წლის 19 აგვისტოს სალონ-დე-პროვანსში. 1927–1931 წლებში მაროკოში ცხოვრობდა. საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას გრენობლსა და ლიონში. საფრანგეთის ოკუპაციის წლებში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა "წინააღმდეგობის" მოძრაობაში.

1948 წლიდან ფარჟი ერთ-ერთი ორგანიზატორი და სულისჩამდგმელია მშვიდობის დაცვის მოძრაობისა საფრანგეთში. 1952 წელს მან მიიღო საერთაშორისო ლენინური პრემია "ხალხთა შორის მშვიდობის განმტკიცებისათვის". რამდენიმეჯერ იყო საბჭოთა კავშირში.

ფარჟს დაწერილი აქვს რამდენიმე საინტერესო წიგნი: *"ჯოტო - ადრინდელი რენესანსის მხატვარი"*, *"პური და კორუფცია"*, *"ჰიტლერის ომი გრძელდება"* და უამრავი სტატია, რომლებშიც განხილულია ეპოქის საჭირბოროტო და მტკივნეული საკითხები: *"რესპუბლიკას საფრთხე მოელის"*, *"მშვიდობა აუცილებელია"* და სხვა. იგი ავტორია მოთხრობებისა და ნოველების, რომლებიც იბეჭდებოდა ფრანგულ ჟურნალ-გაზეთებში.

ფარჟი დაიღუპა 1953 წლის 31 მარტს საავტომობილო კატასტროფაში, ქალაქ თბილისში.

ლიტერატურა
----------

* ფრანგული ნოველა, ტომი 2; "საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1976; გვ. 555

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. 1 2 3 4 5  The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. ↑
იესეს ხე. შარტრის საკათედრო ტაძარი, საფრანგეთი. 1145 წ.
**იესეს ხე** აღნიშნავს ძველი აღთქმის პირველმღვდელმთავართა, წინასწარმეტყველთა და წმინდანთა წარმომავლობას იესესგან და მისი ძე დავით წინასწარმეტყველისგან მესიამდე - იესო ქრისტემდე. 

იესეს ხე პირველად მოხსენებულია ძველ აღთქმაში, წინასწარმეტყველ ესაიას წიგნში:

*"და გამოვიდეს კუერთხი ძირისაგან იესესსა და ყუავილი ძირისაგან აღმოჴდეს. და განისვენოს მის ზედა სულმან ღმრთისამან"* (ეს. 11:1).

ახალ აღთქმაში იესო ქრისტეს წარმომავლობას აღწერენ წმ. მათე და წმ. ლუკა მახარებლები. ლუკას სახარებაში მოცემულია იესო ქრისტეს გენეალოგია ადამიდან (ლუკ. 3:22). მათე მახარებელი თავის სახარებაში იესო ქრისტეს წარმომავლობას აღწერს აბრაამიდან : 

*"წიგნი შობისა იესუ ქრისტესი, ძისა დავითისი, ძისა აბრაჰამისი"* (მათ.1:1).

იესეს ხე ქრისტიანულ ხელოვნებაში მრავალფეროვნად არის დამუშავებული და წარმოდგენილია როგორც იკონოგრაფიაში, ისე საეკლესიო ფრესკებზე, მოზაიკებზე და ბარელიეფებზე. 

  

* იესეს ხე. იორკის ტაძარი, ინგლისი, 1150 იესეს ხე. იორკის ტაძარი, ინგლისი, 1150
* იესეს ხე. სენ-ეტიენის ეკლესია, საფრანგეთი, 1522-1524. იესეს ხე. სენ-ეტიენის ეკლესია, საფრანგეთი, 1522-1524.
* იესეს ხე. ფრაგმენტი.  ყველაწმინდას ტაძარი, სასექსი, ინგლისი. იესეს ხე. ფრაგმენტი. ყველაწმინდას ტაძარი, სასექსი, ინგლისი.
* იესეს ხე. რელიეფი. წმ. პეტრეს საკათედრო ტაძარი, ვორმსი, გერმანია იესეს ხე. რელიეფი. წმ. პეტრეს საკათედრო ტაძარი, ვორმსი, გერმანია

სქოლიო
------

1. ↑   ძველი აღთქმა
მცხეთური ხელნაწერის მიხედვით
2. ↑   სახარებაჲ ლუკაჲს
3. ↑   სახარებაჲ მათეს

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიბლიის წინასწარმეტყველები |
| --- |
|  |
| დიდი წინასწარმეტყველები | 
ეზეკიელი, იერემია, ესაია, დანიელი |  |
|  |
| მცირე წინასწარმეტყველები | 
აბაკუმი, აბდია, ანგია, ამოსი, ზაქარია, იოველი, იონა, მალაქია, მიქეა, ნაუმი, ოსე, სოფონია. |
|  |
| სხვადასხვა | 
მოსე, არონი, დავითი, სოლომონი, ელისე, ნათანი, გედეონი, ელია |

 |
**ლუგა** (რუს. Луга) — ქალაქი (1777 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. ლუგის რაიონისა და ლუგის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი, „სამხედრო დიდების ქალაქი" (2008 წლის მაისიდან). მდებარეობს მდინარე ლუგის სანაპიროზე, სანქტ-პეტერბურგის სამხრეთით. ლუგის რაიონის უმსხვილესი დასახლებული პუნქტი. ქალაქის მუდმივი მოსახლეობა 2010 წლის აღწერით 38 593 ადამიანს შეადგენდა, თუმცა ზაფხულობით ქალაქის მოსახლეობა დამსხვენებლების ხარჯზე მნიშვნელოვნად იზრდება.

ქალაქი დაარსდა 1777 წელს, ეკატერინე II-ის მმართველობის დროს. 1781 წელს შევიდა ლუგის მაზრაში. ქალაქი მდიდარია მინერალური წყაროებით. 1927 წელს ქალაქი გახდა ლუგის რაიონისა და ლუგის ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი, ლენინგრადის ოლქის შემადგენლობაში. 1939 წელს გახდა დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეული. 2006 წელს ლუგის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრიც გახდა.

ქალაქის გერბი მიღებულია 2003 წლის 27 იანვარს, სანომრე ნიშნით — 1159.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* ქალაქი ლენინგრადის ოლქის რუკაზე
* ქალაქი ისტორია დაარქივებული 2013-11-26 საიტზე Wayback Machine.
* ქალაქის გერბის ისტორია

სქოლიო
------

1. ↑  Геральдика.ру — *Герб города Луга и Лужского района*

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
**მათემატიკური მუდმივა** განსაკუთრებული მნიშვნელობის რიცხვია (ხშირად ნამდვილი რიცხვი), რომელიც მათემატიკის რომელიმე დარგში იჩენს თავს. ფიზიკური მუდმივებისგან განსხვავებით, მათემატიკურ მუდმივას არ გააჩნია საზომი ერთეული.

ზოგიერთი მათემატიკური მუდმივა — მაგალითად, *e* და *π* — მათემატიკის მრავალ დარგში იჩენს თავს. ზოგი მუდმივა კი — მაგალითად, გრეჰემის რიცხვი და სკიუზის რიცხვი — უფრო ვიწრო კონტექსტში გამოიყენება, თუმცა მათ მაინც მუდმივის სტატუსი აქვთ სხვადასხვა თვისებების ქონის გამო: ზოგიერთი რიცხვთა გარკვეული კლასის ყველაზე ადრე აღმოჩენილი წარმომადგენელია, ზოგი — უმცირესი ან უდიდესი წარმომადგენელი. მრავალ მათემატიკურ მუდმივას საკუთარი სახელი აქვს. მიიჩნევა, რომ მუდმივები მათემატიკაში „ბუნებრივად" ჩნდება, თუმცა, ცხადია, რიცხვისთვის მუდმივის სტატუსის მინიჭება სუბიექტური გადაწყვეტილებაა და უმთავრესად გემოვნების საკითხია. ზოგიერთი მათემატიკური მუდმივა მისი ისტორიითაა უფრო ცნობილი, ვიდრე მათემატიკური თვისებებით.

შესაძლებელია მუდმივების დალაგება მათი ზომის მიხედვით, თუმცა კლასიფიკაციის სხვა გზებიც არსებობს (მაგალითად, უწყვეტი წილადის ფორმულების მიხედვით).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ლუარსაბ გერასიმეს ძე ბოცვაძე** (დ. 16 იანვარი [ძვ. სტ. 4 იანვარი], 1866, სოფელი ნოღა, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 24 ივნისი, 1919, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია და იმავე წელს დაადგა მასწავლებლობის რთულ გზას. პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო წყალტუბოს სკოლაში, სადაც 3 წელი დაჰყო, რის შემდეგ წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში გადაიყვანეს. 1908 წელს დააარსა ყოველთვიური პედაგოგიური ჟურნალი „განათლება", რომელსაც რედაქტორობდა 1908–1918 წლებში. 1890-იდან გარდაცვალებამდე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თვალსაჩინო წევრი. ბოცვაძეს ეკუთვნის 350-მდე პედაგოგიური ნაშრომი და სტატია, სასწავლო პროგრამები სახალხო სკოლებისათვის. ბოცვაძის პედაგოგიური შეხედულებების საფუძველია ხალხურობის იდეა: საყოველთაო სავალდებულო და უფასო სწავლება ყველა ბავშვისათვის; ქალისა და ვაჟის ტანასწორი განათლება; სწავლება რეალური, ცხოვრების მოთხოვნილებათა გათვალისწინებით; მშობლიური ენის მთავარი ადგილი სწავლებაში; პატრიოტიზმისა და შრომისნოყვარეობის აღზრდა; რუსული ენის სწავლება რუსული და ევროპული კულტურის დაუფლებისათვის. ბოცვაძე აკრიტიკებდა „თავისუფალი აღზრდის" თეორიას; აღზრდა მიაჩნდა ორგანიზებულ, მიზანმიმართულ პროცესად, რომელიც მიმდინარეობს მასწავლებლის ხელმძღვანელობით. ის დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა გონებრივსა და მორალურ არძრდას, მაგრამ ვერ ითვალისწინებდა მორალის კლასობრივ არსს და შეცდომით ქადაგებდა ერთნაირ ზნეობრივ ნორმებს კლასობრივი საზოგადოების ყველა წევრისათვის, აღზრდის მთავარ საშუალებად ბოცვაძეს მიაჩნდა შრომა; შრომითი აღზრდის მიზანი, მისი აზრით, პროფესიული მომზადება კი არ იყო, არამედ აღსაზდრელის შრომითი ჩვევების, შრომის უნარის გამომუშავება. მოზარდი თაობის აღზრდის საქმეში ბოცვაძე წამყვან როლს ანიჭებდა სკოლას. მან გააკრიტიკა მაშინდელი სკოლა, წამოაყენა ახალი სკოლის პრინციპები: სკოლის კავშირი ცხოვრებასთან, სწავლების საერო ხასიათი, სკოლისა და ოჯახის კავშირი აღზრდის საქმეში, მასწავლებლის წამყვანი როლი აღზრდისა და სწავლების პროცესში, მასწავლებლის მუშაობის ჰუმანური მეთოდები. ბოცვაძე სწავლებისა და განათლების თეორიაში კ. უშინსკისა და ი. გოგებაშვილის მიმდევარი იყო.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ნინო იოსების ასული ბაქრაძე** (დ. 1883, თბილისი — გ. 5 სექტემბერი, 1971, იქვე).

თხზულებანი
----------

* ლ. ბოცვაძე. პედაგოგიური თხზულებანი, თბილისი, 1982.

ლიტერატურა
----------

* *ი. ჭკუასელი*. ლუარსაბ ბოცვაძე, თბილისი, 1954.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 474.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 88, თბ. 1994
მადაგასკარის ფიზიკური რუკა
**მადაგასკარი** — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კუნძულის დასავლეთი სანაპირო გაშენებულია მოზამბიკის სრუტის სანაპირო ზოლში. მადაგასკარი მსოფლიოს მეოთხე კუნძულია ფართობის მხრივ. უმაღლესი წერტილია მთა მარუმუკუტრუ (2876 მ), რომელიც მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, ცარატანანის მთის მასივში. დედაქალაქი ანტანანარივუ განლაგებულია ჰაუტსის პლატოებში, კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. მადაგასკარის ფართობი შეადგენს 587 040 კვადრატულ კილომეტრს, საიდანაც 581 540 კვადრატული კილომეტრი არის ხმელეთი და 5500 კვადრატული კილომეტრი უკავია წყალს.

მადაგასკარი აღმოცენებულია უძველესი გონდვანის კონტინენტისგან. მისი დასავლეთი სანაპირო ზოლი ჩამოყალიბდა მაშინ, როდესაც აფრიკა გამოეყო გონდვანის კონტინენტს 135 მილიონი წლის წინ. მადაგასკარი საბოლოოდ მოწყდა ინდოეთს 88 მილიონი წლის წინ.

მადაგასკარის ტერიტორია იყოფა ხუთ გეოგრაფიულ რეგიონად: აღმოსავლეთი სანაპირო, ცარატანის მასივი, ცენტრალური ზეგანი, დასავლეთი სანაპირო და სამხრეთ-დასავლეთი. კუნძულზე საკმაოდ ბევრი მდინარე მიედინება, რომლებიც მეტწილად ინდოეთის ოკეანის აუზს განეკუთვნებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მადაგასკარი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  Bureau of African Affairs.  (3 May 2011) Background Note: Madagascar. U.S. Department of State.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 აგვისტო 2011. ციტირების თარიღი: 24 August 2011.
2. ↑  University of Berkeley: Understanding Evolution.  (October 2009) Where did all of Madagascar's species come from?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 მარტი 2011. ციტირების თარიღი: 19 March 2011.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფურცელაძე**. |

**ისაია იოველის ძე ფურცელაძე** (დ. 1851, სოფ. მერეთი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 1924) — ქართველი აგრონომი (მეხილე), მემამულე, საზოგადო მოღვაწე (სახალხო მასწავლებელი) და საქართველოში მეხილეობის ერთ-ერთი პიონერი. ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1900–1918).

ბიოგრაფია
---------

აგრონომიული განათლება საფრანგეთში მიიღო; შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა, ჩამოიტანა ხეხილის ახალი ჯიშები და ნამყენები და თავის სოფელში, საგვარეულო კარმიდამოში ხეხილის ბაღების გაშენება დაიწყო. იმდროინდელ პრესაში შემონახულია ინფორმაცია ისაია ფურცელაძის ხეხილის ბაღებზე, სანერგე მეურნეობასა და სამეურნეო სკოლაზე:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „პატარა ლიახვის ხეობაზე ისაია ფურცელაძის ბაღი ყველას გაუგონია. მართლაც შესანიშნავია ოცდაათზე მეტი დღიური საუკეთესო ვაშლით, მსხლით და ატმით არის სავსე. ამოდენა ხეხილის ბაღს ძნელად შეხვდებით ქართლში" |
|  | (ჟურნალი „მოსავალი", №6, 1910) |

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ცნობილ მეურნეს ისაია ფურცელაძეს გორის მაზრის სოფელ მერეთში ფრიად კეთილი საქმე დაუწყია: უზარმაზარ ჭალაში, რომელიც სამოც დესატინას შეიცავს, აშენებს ხილის დიდ სასოფლო ბაღს თავის ხარჯებით. ბ-ნ ფურცელაძეს გადაწყვეტილი აქვს, აქვე დააარსოს სამეურნეო სასწავლებელიმ რომლის ხარჯიც დაიფარება ამ უზარმაზარი ბაღის შემოსავლით" |
|  | („სასოფლო გაზეთი", 1914) |

მან ხეხილის ბაღები მერეთის ერთ-ერთუბანში, ხაშილაურში გააშენა. თანასოფლელებს ნერგებს უფასოდ ურიგებდა. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მისი ბაღები კოლმეურნეობის გამხდარა.

მის სახელს უკავშირდება ისეთი ახალი ჯიშების გამოყვანა, რომლებსაც დღესაც აშენებენ; მას ხეხილის ბაღში 200-მდე ჯიში ჰქონდა დარგული: მსხლის ჯიშები — ჟოზეფინა დე-მალინ, მადამ დიუპუი, შარლ კონიე, ბერგამოტ ესპერინა (მსხალი), ვაშლისა — ბანანი, ლანზბერგის რენეტი, ვაგნერის რენეტი, ედელბემერი (ტიროლისა). ვაშლის სხვადასხვა ჯიშის დამყნობით „მერეთულა" გამოიყვანა.

მართავდა წარმოდგენებს. მისი ხელმძღვანელობით ლიზა ჩერქეზიშვილმა პირველად ითამაშა 1885 წელს ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმაში".

1900 წლის 4 ივნისს აირჩიეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრად.

ისაია ფურცელაძის საფლავი მის მიერ გაშენებული ბაღების ტერიტორიაზე მდებარეობს.

სქოლიო
------

1. 1 2  ისაია ფურცელაძე — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
2. 1 2  „კაცი თუ გონიერია, სოფელი ღონიერია". კახეთის ხმა (17 ნოემბერი, 2016). ციტირების თარიღი: 16 თებერვალი, 2020.
3. 1 2  სოფელ მერეთის სიძველეები და წარწერები. გოიას არქივი (15 აგვისტო, 2012). ციტირების თარიღი: 16 თებერვალი, 2020.
4. ↑  ჟურნალი „მოსავალი" 1912 წ.
5. ↑  ისაია იოველის ძე ფურცელაძე. ქშწკგ საზოგადოების პროსოპოგრაფიულ მონაცემთა ბაზა. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი.. ციტირების თარიღი: 16 თებერვალი, 2020.
**ლუარსაბ თათქარიძე** – 2003 წელს ჩატარებული ლიტერატურული კონკურსი. გაიმართა ჟურნალ „ომეგას" თაოსნობით. კონკურსის სახელი შეარჩიეს ილია ჭავჭავაძის ნაწარმოების კაცია ადამიანი?!–ს მიხედვით. გარდა ამისა, ასეთი სახელწოდების შერჩევისკენ კონკურსის ორგანიზატორებს უბიძგა 1950–1970–იან წლებში გორში არსებული ბოჰემური გაერთიანების სახელწოდებამ – „ლუარსაბ თათქარიძის სახელობის მეარტალეთა საზოგადოება". კონკურსის გამარჯვებულები ხდებოდნენ საუკეთესო ნოველების შემქმნელები თემაზე – გასტრონომია ლიტერატურაში. ჟიურის თავმჯდომარე იყო როსტომ ჩხეიძე, იდეის ავტორი ნატო ჩხეიძე. სულ ჟიურიმ მიიღო 97 ნამუშევარი. I პრემია და 1000 ლარი მიიღო ნუგზარ შატაიძემ ნოველისთვის „სტუმარი ღვთისაა". მეორე პრემია მიიღო ორმა ავტორმა: ირაკლი სამსონაძემ („მექათმე გაბრიელის ბაღი") და თამრი ფხაკაძემ ნოველისთვის „ჟამი არს რისა?" მესამე პრემია მიენიჭა ვანო ჩხიკვაძეს ნაწარმოებისთვის იყო... ჟიურიმ საგანგებო პრიზით აღნიშნა ვოვა კიკალიშვილის „გარდასულ დღეთა მოგონებები". ნაწარმოებები გამოქვეყნდა გაზეთში ჩვენი მწერლობა.

სქოლიო
------

1. ↑  ვინ მოიპოვებს ლუარსაბ თათქარიძის პრემიას?, „ჩვენი მწერლობა", 12–18 სექტემბერი, 2003, გვ. 1
2. ↑  შდრ. ნაწყვეტი „კაცია ადამიანიდან": „არტალაზედ როგორა ხარ? – უჰ, უჰ, შენმა მზემ კარგი რამ მოიგონე. არტალაზედ? ვაცივითა ვარ, ვაცივით". ჟურნალ ომეგას ლიტერატურული კონკურსი ლუარსაბ თათქარიძე, „ჩვენი მწერლობა", 2003, № 24(54) გვ. 5
3. ↑  ლიტერატურული კონკურსი ლუარსაბ თათქარიძე, „ჩვენი მწერლობა", № 39 (169), გვ. 3
4. ↑  გამარჯვებული ნაწარმოები იხ. ჩვენი მწერლობა, 2003, № 41(171), გვ. 6–7
ტაკაჰატა ისაო
**ისაო ტაკაჰატა** (高畑 勲 Takahata Isao) (დ. 29 ოქტომბერი, 1935 — გ. 5 აპრილი, 2018, პრეფექტურა ტოკიო) — იაპონური ანიმაციური ფილმების - ანიმეს ერთ-ერთი წამყვანი რეჟისორი.

დაიბადა უძიამადეში (ამჟამად ისე), მიეს პრეფექტურა, იაპონია, დიდი ხნის განმავლობაში თანამშრომლობდა ჰაიაო მიაძაკისთან, რომელთან ერთადაც დააფუძნა „Studio Ghibli". მსოფლიოში ყველაზე უკეთ ცნობილია მისი ოთხი ანიმაციური ფილმი შექმნილი ამავე სტუდიაში: სამხედრო დრამა "ციცინათელების საფლავი", რომანტიკული დრამა "მხოლოდ გუშინ", კომედია "ჩემი მეზობლები იამადები" და სათავგადასავლო "პომ-პოკო". მათ შორის "ციცინათელების საფლავი" საყოველთაოდ მოიაზრება როგორც დღემდე შექმნილი საუკეთესო ანიმაციური ფილმი.

1959 წელს ტოკიოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ტაკაჰატა მუშაობას იწყებს ახლად ჩამოყალიბებულ ანიმაციურ კომპანიაში ტოეი დოგა (ტოეი ანიმაცია), სადაც მოკლე ხანში მიაძაკის ხვდება. აქვე იღებს მის პირველ ფილმს "მზის პრინცი". ფილმის ფინანსური კრახის გამო კომპანიაში მიღებული კრიტიკით ტაკაჰატა და მიაძაკი ტოვებენ სტუდიას და ერთად იწყებენ მუშაობას. 

სხვა ანიმეს რეჟისორთაგან განსხვავებით ტაკაჰატა არასდროს ხატავს და ანიმატორად არასდროს უმუშავია რეჟისორად გახდომამდე.

ლიტერატურა
----------

* Odell, Colin, and Michelle Le Blanc. *Studio Ghibli: The Films of Hayao Miyazaki and Isao Takahata*. Harpenden, Hertfordshire, England: Kamera, 2009. ISBN 9781842432792.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Takahata information at nausicaa.net
* GhibliWorld.com: a Personal Conversation with Isao Takahata დაარქივებული 2007-10-17 საიტზე Wayback Machine.
* ისაო ტაკაჰატა საიტის Anime News Network ენციკლოპედიაში
* 

* ისაო ტაკაჰატა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ინდო–სკვითების სამეფოს რუკა
**ინდო-სკვითების სამეფო** — ელინიზმის პერიოდში საკების (სკვითების) მესაქონლე ტომების აღმოსავლეთ განშტოების მიერ ბაქტრიის, სოგდიანის, არაქოზიის, განდჰარას, ქაშმირის, პენჯაბის, რაჯასტანის და გუჯარათის ტერიტორიებზე შექმნილი, საზღვრების თვალსაზრისით, ამორფული სახელმწიფო.

ძვ.წ. II სამხრეთისკენ მოძრაობისას საკები დასახლდნენ თანამედროვე ავღანეთის ტერიტორიაზე ე.წ. საკასტანში. დაახლოებით ძვ.წ. 80 წ. ინდო–სკვითების მეფე მაი დაიძრა აღმოსავლეთისაკენ და დაეუფლა განდჰარას და ტაქსილას ზუსტად 20 წლის შემდეგ ინდო–სკვითებმა აიღეს მაშინდელი ინდოეთის უმსხვილესი ქალაქი – მატჰურუ. აღმოსავლეთით მათი თარეში აღწევდა პატალიპუტრამდე. დაახლოებით ძვ.წ. 10 წ. ინდო–სკვითების ზეწოლით დაეცა ინდო–ბერძნული სამეფო.

ოთხი ასეული წლის მანძილზე ემეზობლებოდნენ ინდო–სკვითები ინდო–ბერძნულ და ინდო–პართიულ სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნებს. მათ დაგვიტოვეს საკუთარი საიუველირო ხელოვნება სკვითებისათვის დამახასიათებელი ცხოველთა სტილით. 

სკვითის გამოსახულება ბამიანიდან
I ს. ისინი იძულებული იყვნენ გადაადგილებულიყვნენ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაძრული ქუშანების — იუეჩჟეის ტომების განშტოების ზეწოლით. ადრე ინდო–სკვითების მიერ დაპყრობილ მიწებზე მათ შექმნეს უძლიერესი ქუშანების სამეფო.

ინდოეთში სკვითების არსებობის უკანასკნელ ეტაპს წარმოადგენს დასავლეთ ქშატრაპების დინასტია, რომელიც მართავდა დასავლეთ დეკანს 110 — 395 წ.წ. მათ დედაქალაქს წარმოადგენდა ინდუსტა წმ. ქალაქი უჯაინი. IV ს დასასრულს ქშატრაპების დინასტიას თავისი დამპყრობლური ლაშქრობებით ბოლო მოუღო გუპტას დინასტიის წარმომადგენელმა ჩანდრაგუპტა II–მ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინდო–სკვითური დინასტია
* ინდო–სკვითური მონეტები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ირაკლი ბათიაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ირაკლი დიმიტრის ძე ბათიაშვილი** (დ. 31 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 18 ოქტომბერი], 1902, თბილისი ― გ. 16 მარტი, 1982, იქვე) — ქართველი ენტომოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1940), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

1925 წელს დაამთავრა თსუ აგრონომიის ფაკულტეტი. 1931 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1945 წლიდან ენტომოლოგიის კათედრის გამგე იყო; 1950–1958 წლებში ინსტიტუტის პრორექტორი სასწავლო ნაწილში. ბათიაშვილმა გამოიკვლია უმთავრესად სუბტროპიკული კულტურების და კონტინენტური ხეხილის მავნე ენტომოფაუნა და მისი მთავარი სახეობების ბიოეკოლოგია. თანაავტორია ენტომოლოგიის სახელმძღვანელოსი. ბათიაშვილი იყო საქართველოს ენტომოლოგიის საზოგადოების თავმჯდომარე (1968). დაჯილდოებულია სამი შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *თოდუა გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 147.
* *თოდუა გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 328.
**ირაკლი ელიავა** (დ. 23 დეკემბერი, 1928, თბილისი — გ. 30 ნოემბერი, 2021) — ქართველი ბიოლოგი. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ბიოლოგია-ნიადაგმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1953-1955 წლებში იყო ზოოლოგის ინსტიტუტის ლაბორანტი, 1958-1962 წლებში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1962-1972 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1972-1982 წლებში ლაბორატორიის გამგე, 1982-1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიის კათედრის გამგე, 1987-1989 წლებში ბიოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი, 1989-2005 წლებში ზოოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, 2005-2006 წლებში ამავე ინსტიტუტის დირექციის მრჩეველი. 2006 წლიდან არის ნემატოლოგიის ლაბორატორიის გამგე.

1984 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „დორილაიმიდას რიგის ნემატოდების სისტემატიკა, ფილოგენია და ეკოლოგია".

1985 წელს მიანიჭეს პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია, ხოლო 2001 წელს ღირსების ორდენით დააჯილდოეს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მწერთა სახელები ზოგიერთ ძველ და თანამედროვე ქართულ დამწერლობაში : ცნობარი-ლექსიკონი (რედაქტორი). - თბილისი, ემ-პი-ჯი, 2012. - 104გვ.
* ბიოლოგია : სახელმძღვ. ბიოლ. პროფ. პედაგოგებისათვის (რედაქტორი). - თბილისი, გამოცდების ეროვნ. ცენტრი , 2011. - 291გვ.
* ეკოლოგიის საფუძვლები (ავტორი). - თბილისი, უნ-ტის გამ-ბა, 1992. - 368გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ელიავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი