**გალის მუნიციპალიტეტი** (აფხ. Гал амуниципалитет) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში, კერძოდ, აფხაზეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, შავი ზღვის სანაპიროზე. 

1917 წლამდე გალის რაიონი შედიოდა ქუთაისის გუბერნიის სოხუმის ოკრუგში სამურზაყანოს მაზრის სახელწოდებით, 1925 წლის 1 აპრილიდან — გალის მაზრა, ხოლო 1939 წლიდან — გალის რაიონის სახელწოდებით.

გალის რაიონს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ოჩამჩირის, აღმოსავლეთით — წალენჯიხის, სამხრეთით — ზუგდიდის რაიონები, დასავლეთით — შავი ზღვა. ფართობი 1003 კმ2. რაიონული ცენტრი — ქ. გალი. 2008 წლის 23 ოქტომბრის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ კანონის საფუძველზე, ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი.

ბუნება
------

### რელიეფი

გალის ჩრდილო-აღმოსავლეთი მთიანია, სამხრეთ-დასავლეთი — ვაკე-დაბლობი. მთიანი ნაწილი აგებულია ცარცული ასაკის კირქვებით; უკიდურესი ჩრდილოეთი ზოლი — იურული პორფირიტებით, ტუფ-ქვიშაქვებით, ტუფ-ბრექჩიებით; გორაკ-ბორცვიანი ზონის აგებულებაში მონაწილეობს პალეოცენ-ეოცენური, მიოცენ-პლიოცენური კირქვები, მერგელები, თიხები, კონგლომერატები და ქვიშაქვები. სამურზაყანოს ვაკე-დაბლობი აგებულია მეოთხეული ასაკის რიყნარით, ქვიშებითა და თიხებით. რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს საშუალო სიმაღლის ინტენსიურად დაკარსტული ოხაჩქუის და ოისირედ ქედები, აგრეთვე აკიბის ქედი, სამხრეთით მოსდევს გორაკ-ბორცვიანი ზონა. ქ. გალის სამხრეთ-აღმოსავლეთით აღმართულია ანტიკლინური სერი სატანჯო (506 მ), კიდევ უფრო სამხრეთით, მდინარე ენგურამდე, გადაჭიმულია 20-30 მ სიმაღლის სამურზაყანოს ვაკე-დაბლობი. ზღვის ნაპირის გასწვრივ განვითარებულია დიუნები, მათ მიღმა სანაპირო ალაგ-ალაგ დაჭაობებულია. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია თაბაშირის (ოქუმი) საბადო.

### ჰავა

გალის რაიონში ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა. სამურზაყანოს დაბლობსა და გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთში იცის რბილი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 4-6°C, ივლისი 24°C, აბსოლუტური მინიმალური — 10-12°C, აბსოლუტური მაქსიმალური 34-36°C. ნალექები 1646-1760 მმ წელიწადში. ნალექების მაქსიმუმი მოდის ზაფხულსა და შემოდგომაზე. მუსონური ხასიათის ქარები. მთიან ზონაში იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2-იდან 0°C-მდეა, ივლისის 18-20°C, აბსოლუტური მინიმალური — 12-14°C. აბსოლუტური მაქსიმალური 32-34°C. ნალექები 1600-1800 მმ წელიწადში. აკიბისა და ოხაჩქუის ქედების თხემურ ნაწილში ჰაერის ტემპერატურა კიდევ უფრო დაბალია: იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0-იდან — 2°C-მდეა, ივლისის 16°C; აბსოლუტური მინიმალური 14,-16°C, აბსოლუტური მაქსიმალური 32°C. ნალექები 1800-2000 მმ წელიწადში.

მოსახლეობა
----------

| მხარე / რაიონი-მუნიციპალიტეტი | 1959 წ. აღწ. | 1970 წ. აღწ. | 1979 წ. აღწ. | 1989 წ. აღწ. | 1991' | 2002 წ. აღწ. |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| გალის | 59,619 |  73,256 |  75,538 |  79,440 |  79,600 |  ოკ. რუს. ფ. |

მმართველობა
-----------

ეკონომიკა
---------

კულტურა
-------

ცნობილი ადამიანები
------------------

* ილია ვეკუა (დ. 1907, პირველი შეშელეთი — გ. 1977, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და მექანიკოსი.
* აკაკი ჩხენკელი (დ. 1874, ოქუმი — გ. 1959, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი.

ღირსშესანიშნაობანი
------------------

სქოლიო
------

1. ↑  газ. «Трудовая Абхазия», №74 (1105), 4 апрель, 1925
2. ↑  Georgia division

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გალის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გალი** |  |
|  |
| სოფლები | 
აგვავერა · აკვარიქვა · ანარია · აჩიგვარა · ბედია · ბოგვეთი · ბულიშხინჯი · გაგიდა · განახლება · გუდავა · დიხაგუძბა · დიხაზურგა · ეწერი · ვეშკუდელი · ზარწუფა · ზემო ბარღები · ზემო გალი · ზემო ღუმურიში · ზემო ცხირი · ზენი (დიხაზურგის თემი) · ზენი (ნაბაკევის თემი) · ზენი (ჭუბურხინჯის თემი) · თაგილონი · თხინაშკარი · კოხორა · ლეკუმხარა · ლეკუხონა · ლეჭარაიე · მახუნჯია · მეორე აკვაღა · მეორე გუდავა · მეორე ოტობაია · მეორე შეშელეთი · მზიური · მუხური · ნაბაკევი · ნაკარღალი · ნაჭკადუ · ნახინგუ · ნაჯიხური · ოკვინორე (განახლების თემი) · ოკვინორე (ოტობაიის თემი) · ოქუმი · ოცარცე · ოხურეი (აჩიგვარის თემი) · ოხურეი (გუდავის თემი) · პატრახუწა · პირველი აკვაღა · პირველი გუდავა · პირველი ოტობაია · პირველი შეშელეთი · ჟირღალიშქა · რამი · რეფო-ეწერი · რეჩხი · საბერიო · საბუთბაიო · საბულისკირიო (მუხურის თემი) · საბულისკირიო (ოქუმის თემი) · საბჭოთა ჩაი · სალხინო · სამარქვალო · სამელაიო · სამქვარი · საშამუგიო · სახახუბიო · სიდა · ტოგონი · ფართონოხორი · ფართოღალი (პირველი გალის თემი) · ფართოღალი (ღუმურიშის თემი) · ფიჩორი · ფიცარღალი · ფუწყური (აჩიგვარის თემი) · ფუწყური (წარჩის თემი) · ფშაური (ბედიის თემი) · ფშაური (წარჩის თემი) · ქვემო ბარღები · ქვემო ღუმურიში · ქვიშონა · ღვაშიგვერდი · შაშიკვარა · შქაშისუკი · ჩხორთოლი · ცხირი · წარჩე · ჭუბურხინჯი · ჭყონხუმლა · ხოლე · ხუმენი-ნათოფური · ხუმუშქური |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფხაზეთის ადმინისტრაციული დაყოფა |
| --- |
|  |
| მუნიციპალიტეტები | 
აჟარა\* · გაგრა · გალი · გუდაუთა · გულრიფში · ოჩამჩირე · სოხუმი |  |
|  |
| ქალაქები | 
გაგრა · გალი · გუდაუთა · ახალი ათონი · ოჩამჩირე · სოხუმი · ტყვარჩელი |
|  |
| დაბები | 
ბიჭვინთა · განთიადი · ლესელიძე · კოლხიდა · გულრიფში · ლიხნი · მიუსერა · ფსხუ |

 |