recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მაიონეზი** (ფრანგ. Mayonnaise) — ფრანგული წარმოშობის ცივი საწებელი, რომლის დასამზადებლადაც საჭიროა მაღალი ხარისხის მცენარეული ზეთი, კვერცხის გული, ძმარი, მდოგვი და შაქარი, გამოიყენება ასევე სანელებლებიც.

საფრანგეთში მაიონეზის შექმნისა და სახელის წარმოშობაზე უამრავი ვერსია არსებობს, თუმცა არცერთი დაზუსტებული, ლიტერატურაში პირველად მე-18 საუკუნის ბოლოდან მოიხსენიება. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ცრუ ლეგენდის თანახმად, 1757 წელს ფრანგების ჯარმა, ბალეარების ერთ-ერთ უდიდეს კუნძულ მენორკაზე ლაშქრობისას, ალყა შემოარტყა ინგლისელების მიერ დაკავებულ ქალაქ მაოს. გამანადგურებელი იერიშის შემდეგ ფრანგებმა მოწინააღმდეგე ქალაქიდან განდევნეს და გამარჯვება იზეიმეს, თუმცა ალყის დროს სურსათის მარაგი ძლიერ იყო შემცირებული. ფრანგების არმიის მეთაურის, ჰერცოგ ლუი დიუ პლეს რიშელიეს, კარდინალი რიშელიეს დისწულის შვილის, ბრძანებით, არმიის მზარეულმა ადგილობრივი რეცეპტის გამოყენებით დაამზადა ცივი საწებელი, რომლის ინგრედიენტებად ინდაურის კვერცხი, პროვანსული ზეთი, ლიმონის წვენი და წითელი წიწაკა გამოყენა, საწებელს ქალაქის პატივსაცემად მაონეზი უწოდეს.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 90.
*ლირიკული პოეზია* (1896), ჰენრი ოლივერ ვოლკერი, კონგრესის ბიბლიოთეკა, ვაშინგტონი
**ლირიკა** (ბერძ. lyrikos < lyra — მუსიკალური საკრავი, რომლის თანხლებითაც სრულდებოდა ლექსითი ნაწარმოებები) — მხატვრული ლიტერატურის გვარი ეპოსთან და დრამასთან ერთად, უსიუჟეტო ან მკრთალსიუჟეტიან ლექსით ნაწარმოებში. თუ ეპოსში სინამდვილე, გმირის ცხოვრება, გადმოცემულია თხრობით, დრამაში ადამიანის ქცევა-ხასიათი ნაჩვენებია მოქმედებაში, ლირიკაში სინამდვილე განსახიერებულია პოეტის მიერ მიღებული შთაბეჭდილებების პრიზმით, გადმოცემულია ადამიანის ცალკეული განცდა, გრძნობა, აზრი, განწყობილება, მაგრამ ისე, რომ იგი არა მხოლოდ პირადული განცდა-სატკივარია, არამედ გამოსახულია საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი გრძნობები. იგი შორდება განზოგადებულობით ავტორის პიროვნებას და წარმოადგენს ყველას სათქმელს.

ლირიკული ნაწარმოების გმირი მეტწილად ავტორია. ამიტომ ასეთი სახე გარკვეულ ცნებად იქცა, რადგან ადგილი აქვს მხატვრულ გამონაგონსაც. ის გვხვდება პროზაულ ნაწარმოებშიც (ლირიკული გადახვევა). ლირიკოსები: დ. გურამიშვილი, ბესიკი, ბარათაშვილი, აკაკი, ვაჟა, გალაკტიონი, გოგლა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *გაჩეჩილაძე, გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 250.
* *გაჩეჩილაძე, გ.* „ლიტერატურისმცოდნეობის საფუძვლები", თბილისი, 1953
* Wilhelm, James J. (editor), *Lyrics of the Middle Ages : an anthology*, New York : Garland Pub. 1990. ISBN 0-8240-7049-6
**ლისაბონის ოქმი** — ხელშეკრულება საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვაზე, რომელსაც ხელი მოეწერა ლისაბონში 1992 წლის 23 მაისს. პროტოკოლს ხელს აწწრდნენ რუსეთის, აშშ-ის, უკრაინის, ბელარუსისა და ყაზახეთის წარმომადგენლები.

ლისაბონის ოქმი იყო სსრკ-აშშ-ის სტრატეგიული შეტევითი იარაღის შემცირების ხელშეკრულების დამატება, რომელსაც 1991 წელს მოაწერეს ხელი.

ხელმომწერები
------------

ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს წარმომადგენელი ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ან მოვალეობის შემსრულებელმა:

* ბელარუსიდან — პიოტრ კრავჩენკო,
* ყაზახეთიდან — ტულეგენ ჟუკეევი,
* რუსეთიდან — ანდრეი კოზირევი,
* უკრაინიდან — ანატოლი ზლენკო,
* აშშ-დან — ჯეიმზ ბეიკერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Протокол к Договору о сокращении и ограничении стратегических наступательных вооружений (txt)დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine. , (PDF)
* Protocol to the Treaty on the reduction and limitation of strategic offensive arms (PDF)
**ლენინის რაიონი** — ქალაქ სტავროპოლის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი.

გეოგრაფია
---------

რაიონი მდებარეობს ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. იგი სტავროპოლის ცენტრალური რაიონია, რადგან მის ტერიტორიაზე კონცენტრირებულია მთავარი ფედერალური ინსტიტუტები და ხელისუფლების ორგანოები. ლენინის რაიონი, ეს ის მნშვნელოვანია ადმინისტრაციული ერთეულია, რომელიც უზრუნველყოფს სტავროპოლის კაპიტალური ფუნქციების განხორციელებას. 

რაიონის ტერიტორია 5600,88 ჰექტარია; საზღვრების სიგრძე 57,2 კმ. მოსახლეობა - 132 002 ადამიანს შეადგენს 2020 წლის მონაცემებით.

ისტორია
-------

ლენინის რაიონი შეიქმნა რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1962 წლის 26 ივნისის განკარგულების საფუძველზე და სტავროპოლის სახალხო დეპუტატების საკრებულოს 1962 წლის 20 ივლისის ბრძანების თანახმად .

სტრუქტურა
---------

სტავროპოლის ტერიტორიის 04.10.2004 წლის კანონის შესაბამისად. No84-KZ ქალაქ სტავროპოლის, ტერიტორიის მუნიციპალური წყობის საზღვრის დამყარების შესახებ გააფართოვა თავისი საზღვრები სოფელ დემინოს ნაწილის ანექსიით.
ლენინის რაიონი მოიცავს 11 მიკრორაიონს, რომლებსაც მართავენ რაიონული საბჭოები (ტერიტორიული საზოგადოებრივი თვითმმართველობის საბჭოები), რომლებიც აერთიანებენ 700-ზე მეტ საშინაო საბჭოს , ქუჩის კომიტეტებს, რომლებიც ორგანიზებას უწევენ მოსახლეობას შორის, მოსახლეობის ფართო ჩართვას რაიონის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

ამჟამად ლენინის რაიონის ტერიტორიაზე 52 ათასამდე ადამიანი მუშაობს. 2003 წელს შექმნილი ლიდერების საბჭო აქტიურად მონაწილეობს რაიონის ცხოვრებაში. ეს არის კოორდინატორი ურთიერთობის საწარმოს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს შორის მუნიციპალურ და სახელმწიფო ორგანოებთან სოციალური პრობლემების მოგვარებაში.

რეგიონში 16 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, სადაც 30 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს.

ლენინის რაიონის საგანმანათლებლო დაწესებულებები ღირსეულად წარმოადგენენ ქალაქს ფედერალურ და რეგიონალურ დონეზე.

ინფრასტრუქტურა
--------------

რაიონის ტერიტორიაზე განლაგებულია არაერთი მნიშვნელოვანი დანიშნულების ძეგლი, თუ დაწესებულება, მათ შორის: 

* საგანმანათლებლო დაწესებულებები:

18 უმაღლესი და საშუალო პროფესიული სასწავლებელი, 3 გიმნაზია, 1 ლიცეუმი, 5 საშუალო საგანმანათლებლო და 2 სპეციალური გამოსასწორებელი სკოლა, 28 საბავშვო ბაღი, 20 კვალიფიციური სამედიცინო დაწესებულება.

* სპორტული ობიექტები:

დინამოს სტადიონი, საფეხბურთო სპორტული სკოლა, ძიუდოს და სამბოს უმაღლესი სპორტული უნარების სკოლა.

* სხვადასხვა მნიშვნელობის ობიექტები:

კულტურული მემკვიდრეობის 10-მდე ობიექტი, ურბანული დაგეგმარებისა და არქიტექტურის, ხელოვნებისა და არქეოლოგიის ძეგლები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლენინის რაიონი

სქოლიო
------

1. ↑  Сборник "Промышленность Ставропольского края в архивных документах (1945—1991 гг.).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2020-10-02.
2. ↑  История города
3. ↑  Микрорайоны Ленинского района
Coat of arms of Malaysia.svgმალაიზიის გერბი
**მალაიზიის გერბი** — გამოხატავს უკანა ფეხზე მდგარ ორ ვეფხვს. ვეფხვი წარმოადგენს სიმამაცისა და ძალის სიმბოლოს. თითოეული ვეფხვი ცალი ფეხით ეყრდნობა ყვითელ ლენტს, რომელსაც აწერია დევიზი მალაიურ ენაზე — "ძალა ერთობაშია!" დევიზი ორჯერ მეორდება — ლათინურზე და "ჯავიზე" (არაბიზირებულ დამწერლობაზე), დანარჩენი თათებით კი იჭერს ფარს. ფარს თავზე ადგას ყვითელი მთვარე და ვარსკვლავი, რომლიდანაც 14 თანასწორი სხივი გამოედინება. ფარზე გამოსახულია 5 ეროვნული ხანჯალი. ისისნი წარმოადგენს 5 არაფედერაციულ მალაიურ სამთავროს (ჯოჰორი, ფედაჰი, პერლისი, კელანტანი და ტრენგანუ). მარცხნივ, ფარის თავზე გამოსახულია ქოქოსის პალმა და ხიდი წყალზე. ხიდი წარმოადგენს პენანგის შტატის სიმბოლოს, მარჯვნივ გამოსახულია მალაკის ხე — მალაკის შტატის სიმბოლო, რომლებიც ადრე შედიოდნენ სტრეიტს-სეტლმენტსის კოლონიაში. ცენტრში მარცხნიდან მარჯვნივ თანაბარი ზომის წითელი, შავი, თეთრი და ყვითელი სწორკუთხედები — ყოფილი მალაკის ფედერაციულ სამთავროთა ფერები: თეთრი და შავი — პახანგის, წითელი და ყვითელი — სელანგორის, შავი, თეთრი და ყვითელი — პერაკის, წითელი, შავი და ყვითელი — ნეგერი-სემბელანის. ქვემოთ და მარცხნივ — საბაჰის შტატის სიმბოლო, მარჯვნივ ფრინველი — მარტორქა, სარავაკის შტატის სიმბოლო, მათ შორის მოთავსებულია ეროვნული ყვავილი — ჰიბისკუსი („ბუნგა რაია").

გალერეა
-------

* 1946-1963
* 1963-1965
* 1965- დღემდე
**ლოგარითმი** — ფუნქცია მათემატიკაში, რომელიც იღებს იმ რიცხვით მნიშვნელობას რომელიც საჭიროა რომ ავიყვანოთ ლოგარითმის ფუძე და მივიღოთ მისივე მნიშვნელი, აღნიშნავენ სამი ლათინური ასოთი log. თუ a>0,a≠1, დადებით b რიცხვის ლოგარითმი a ფუძით ეწოდება ისეთ c რიცხვს (და ეს რიცხვი ერთადერთია), რომლისთვისაც {\displaystyle a^{c}=b}, აღნიშნავენ logab=c. სხვანაირად რომ ვთქვათ, რიცხვის ლოგარითმი a ფუძით ეწოდება ხარისხის მაჩვენებელს, რომელშიც უნდა ავახარისხოთ a, რომ მივიღოთ b. მაგალითად log10010=0.5, რადგან 100 უნდა ავიყვანოთ 0.5 (ანუ ამოვიღოთ ფესვი) ხარისხად, რომ მივიღოთ 10. ლოგარითმის განმარტების ძალით გამომდინარეობს ეს:
{\displaystyle a^{\log \_{a}b}=b}

ლოგარითმული ფუქნციის თვისებებიდან გამომდინარეობს, რომ ყოველ დადებით რიცხვს შეესაბამებაერთადერთი ნამდვილი ლოგარითმი მოცემული ფუძით. ლოგარითმი უარყოფითი რიცხვის არის კომპლექსური რიცხვი.

ლოგარითმის ძირითადი თვისებებია:

* {\displaystyle \log \_{a}MN=\log \_{a}M+\log \_{a}N}
* {\displaystyle \log \_{a}{\frac {M}{N}}=\log \_{a}M-\log \_{a}N}
* {\displaystyle \log \_{a^{n}}b^{m}={\frac {m}{n}}\log \_{a}b}

და ახალ ფუძეზე გადასვლის ფორმულა:
{\displaystyle \log \_{a}N={\frac {\log \_{b}N}{\log \_{b}a}}}

ლოგარითმს, რომლის ფუძეა 10 აღნიშნავენ ორი ასოთი lg. ასევე გავრცელებულია ლოგარითმი, რომლის ფუძეშია ტრანსცენდენტური რიცხვი რიცხვი e და აღნიშნავენ ორი სიმბოლოთი ln, ხოლო უწოდებენ ნატურალურ ლოგარითმს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 273.
**ლოგონი**, *ლოგონე* (ფრანგ. Logone) — მდინარე ჩადში და კამერუნში, მდინარე შარის მარცხენა შენაკადი.

მდინარე ლოგონის დასავლეთი განშტოების სათავე მდებარეობს კამერუნის აღმოსავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთის განშტოების — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. აქედან მდინარე მიედინება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის და ჩადის ტერიტორიებზე. მის ქვედა დინებაში მდინარე ლოგონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ჩადსა და კამერუნს შორის. კამერუნის ქალაქ კუსერისთან სიახლოვეს მდინარე ლოგონი უერთდება მდინარე შარის, რომელიც შემდეგ ჩაედინება ჩადის ტბაში.

მდინარეების შარის და ლოგონის აუზი.
მდინარე ლოგონის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1000 კმ-ს. მისი აუზის ფართობია — 78 ათასი კმ². ყველაზე უფრო დიდი შენაკადებია — მდინარეები მაიო-კები და ტანჯილე. მდინარის დინებაზე დაკვირვებები სწარმოებს 38 წლის (1951-1984) განმავლობაში ჩადის ქალაქ ბონგორში, დაახლოებით 450 კმ-ით ზემოთ მდინარე შარის შესართავიდან. ამ პერიოდში ბონგორში დაფიქსირებულმა საშუალო წყლის ხარჯმა შეადგინა 492 მ³/წმ.

XVIII—XIX საუკუნეებში მდინარე ლოგონის ქვედა დინების აღმოსავლეთ ნაპირზე კოტოკოს ტომის ხალხმა შექმნა რამდენიმე სასულთნო, რომლებიც დამოკიდებულები იყვნენ ბორნოს და ბაგირმის იმპერიებზე. დღეისათვის ეს ტერიტორიები შედიან კამერუნის შემადგენლობაში.

მდინარე ლოგონის სახელი დარქმეული აქვთ ჩადის ადმინისტრაციულ რეგიონებს — აღმოსავლეთი ლოგონი და დასავლეთი ლოგონი.

სქოლიო
------

1. ↑  GRDC - Chari Basin : Der Logone in Bongor
**ლოგოგრამა** (ბერძნ. λόγος « სიტყვა" და γράμμα, „ასო") — ერთი გრაფემა, რომელიც აღნიშნავს მთელ ლემას და არა მხოლოდ მისი ფონემების ერთ ნაწილს. უმეტეს შემთხვევაში ლოგოგრამაში არაფერი მიანიშნებს მის აღმნიშვნელზე (როგორ უნდა იქნას წარმოთქმული). ეს არის ერთი წერილობითი ნიშანი, რომელიც მთელ სიტყვას აღნიშნავს კონკრეტული ენისგან დამოუკიდებლად. 

ლოგოგრამა, რომელიც რეალობის აბსტრაქტულ ელემენტს აღნიშნავს (როგორიცაა ცნება, ლემა, მორფემა) არის იდეოგრამა. ხოლო ნიშანი, რომელიც პირდაპირ, ხატვით წარმოადგენს რეალობის კონკრეტულ ელემენტს არის პიქტოგრამა.

ლოგოგრაფიკული სისტემები
-----------------------

ეგვიპტური იეროგიფები, რომლებიც დამწერლობის ლოგოგრაფიკულ სისტემას წარმოადგენს.
ლოგოგრაფიკული სისტემა დამწერლობის ყველაზე ძველი სისტემაა. მას იყენებდნენ ახლო აღმოსავლეთის, აზიის, სამხრეთ ამერიკის უძველესი ცივილიზაციის წარმომადგენლები, როგორებიცაა:

* ანტიკური ეგვიპტის იეროგლიფები
* ლუვიტურ ენაში არსებული იტიტური იეროგლიფები.
* შუმერულ, აქადურ და სხვა სემიტურ ენებში გამოყენებული ლურსმნული დამწერლობა
* ჩინურ, იაპონურ, კორეულ, ვიეტნამურ ენებში არსებული სინოგრამები.
* მაიას დამწერლობა, რომელიც გამოიყენებოდა მაიას ენებში.

ევროპულ ენებში გამოყენებული ლოგოგრამები
---------------------------------------

ლათინური დამწერლობის მქონე ევროპულ ენებში ძალიან მცირე რაოდენობით გვხვდება ლოგოგრამები. თუმცა არის ისეთებიც, რომლებიც ძალიან ხშირად გამოიყენება. ასეთებია, მაგალითად, არაბული ციფრები. მაგ. ლოგოგრამა 1 სხვადასხვა ენაში სხვადასხვა აღმნიშვნელს შეესაბამება: ფრანგულ ენაში un, une; ინგლისურში – one; ქართულში - ერთი და ა.შ. ასევეა სხვა ციფრების შემთხვევაშიც. 

ციფრების გარდა ცნობილია სხვა ლოგოგრამებიც, როგორიცაა მაგ. & (ქართ. „და", ინგლ. „and", ფრანგ. „et" და ა.შ); @ (ფრანგ. "chez", ინგლ. "at"); € და ა.შ. 

ლოგოგრამების თავისებურებას წარმოადგენს ის, რომ სხვადასხვა ენის წარმომადგენლებისთვის ერთნაირად გასაგებია.
**ლურჯფერა შაშვი** (ლათ. Myophonus caeruleus) — ფრინველი შაშვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 31–35 სმ, მასა 170–200 გ. აქვს მაგარი ნისკარტი, ძლიერი, გრძელი ფეხები და საკმაოდ გრძელი მომრგვალებული ბოლო. შეფერილობა მუქია, დაჰკრავს ლურჯ-იისფერი ელფერი, აყრია ღია ლურჯი ლაქები, ნისკარტის ფერი გეოგრაფიულად იცვლება ყვითლიდან უფრო მუქ ფერამდე; დედალი უფრო მკრთალია. ხმა ძლიერი და ლამაზია. კარგი იმიტატორია, ტყვეობაში რთულ მელოდიებსაც სწავლობს. 

გავრცელებულია აზიის მთათა სისტემებში — პამირ-ალაიდან და ტიან-შანიდან ჰიმალაიმდე, აღმოსავლეთ ჩინეთამდე, სუმატრისა და იავის კუნძულებამდე. ახასიათებს სეზონური ვერტიკალური მომთაბარეობები; ზამთარში მთისწინებისკენ ეშვება, ზაფხულში ზღვის დონიდან 5100 მეტრამდე ადის. ეტანება ნაკადულთა ქვიან სანაპიროებს, კალაპოტისპირა ტყეებსა და ბუჩქნარებს. გადაადგილდება დიდი ნახტომებით, თავს კუდით აბალანსებს. 

კვების რაციონში შედის კენკრა, თესლები, ჭიები, მოლუსკები, ფეხსახსრიანები; ბარტყებს უპირატესად ლოქორებით კვებავს. დედალი მასიურ ჯამისებურ ბუდეს აშენებს, რომელიც ძნელადმისაღწევ ადგილზე მდებარეობს (იგი შესაძლოა რამდენიმე წლის განმავლობაშიც გამოიყენოს). დებს 3–6 კვერცხს, კრუხობს მხოლოდ დედალი. ტროპიკებში ერთ სეზონზე 2 თაობას ჩეკს. ხშირად ჰყავთ ტყვეობაში.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* СИНЯЯ ПТИЦА // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 261.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 68, 167, 193.
**ლოხ-დერგი** (ირლ. Loch Deirgeirt; ინგლ. Lough Derg) — მტკნარწყლიანი ტბა ირლანდიაში. მდებარეობს მდინარე შენონის ხეობაში, ზღვის დონიდან 33,5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 130 კმ², საშუალო სიღრმე 7,6 მ, მაქსიმალური სიღრმე 36 მ. სამხრეთ-დასავლეთით აკრავს კლერის საგრაფო, ჩრდილო-დასავლეთით გოლუეის საგრაფო, ხოლო აღმოსავლეთით ტიპერარის საგრაფო. გრძელი და ვიწრო ტბაა. გადაჭიმულია დაახლოებით 40 კმ სიგრძეზე.

ლოხ-დერგი მდინარე შენონის აუზის სამი მთავარი ტბიდან ყველაზე სამხრეთით მდებარე ტბაა. ტბაზე გაედინება მდინარე შენონი, რომელიც მას ჩრდილოეთიდან ერთვის, ხოლო სამხრეთიდან გამოედინება.

ნაპირები უმეტესწილად დაბალია, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ციცაბო და კლდოვანი. იქ, სადაც მდინარე შენონი ლოხ-დერგს უერთდება მდებარეობს დუნასის ჩანჩქერი. სიახლოვესაა არდნაკრუშის ჰიდროელექტროსადგური, რომლის მშენებლობა დაიწყო 1925 წელს და იმ დროს უდიდესი იყო მსოფლიოში. XIX საუკუნეში ლოხ-დერგი იყო მნიშვნელოვანი არტერია ლიმერიკის პორტიდან დუბლინამდე. ტბა სრულად, 40 კმ სიგრძეზეა სანაოსნოდ ვარგისი. დღეს პოპულარულია კრეისერებისა და ზომამცირე გემებისათვის. განვითარებულია ნავით სეირნობა და თევზჭერა. გვხვდება თევზის მრავალი სახეობა. ფართოდ არის გავრცელებული ყავისფერი კალმახი ანუ კუმჟა და ქარიყლაპია.

ლიმერკის უნივერსიტეტს კილალოს ჩრდილოეთით ტბაზე გააჩნია საქმიანობის ცენტრი, სადაც წარმოდგენილია კანოე, კაიაკი, ვინდსერფინგი და სხვა სარეკრეაციო საშუალებები. 2012 წელს ლოხ-დერგის კუნძულზე პირველად შენიშნეს თეთრკუდა ფსოვი. 2016 წელს ირლანდიაში პირველად ლოხ-დერგის ტბაში იყო რეგისტრირებული წყალმცენარე Nitellopsis obtusa. ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთი სანაპირო კონსერვაციის სპეციალურ ზონას წარმოადგენს.

ტბაში არის კუნძულები, რომელთაგან აღსანიშნავია ჰოლი-აილენდი, რომელზედაც შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები. მნიშვნელოვანია აგრეთვე კუნძული სტეიშნ-აილენდი, რომელიც მომლოცველების ადგილი იყო და რომელიც უძველესი დროიდან მოყოლებული ცნობილია როგორც წმინდა პატრიკის სალხინებელი.
ტბის სახელწოდება აღმოცენდა ირლანდიური „Loch Deirgdheirc"-დან, რომელიც იყო ირლანდიური მითოლოგიის ღვთაების — დაგდას ერთ-ერთი სახელწოდება, რაც სიტყვასიტყვით ნიშნავს „წითელ თვალს". ტბასთან გაშენებულია შემდეგი სოფლები და ქალაქები: პორტამნა, კილალო, ბალინა, დრომინირი, ტერიგლასი, მაუნტშენონი და გარიკენედი.

სქოლიო
------

1. ↑  International Lake Environment Committee Foundation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-30. ციტირების თარიღი: 2007-09-30.
2. 1 2  www.discoverloughderg.ie
3. ↑  Lough Derg | Encyclopedia Britannica
4. ↑  The Building of the Shannon Hydro-Electric Scheme
5. ↑  Lough Derg - Ask About Ireland
6. ↑  Fishing in Ireland // Lough Derg
7. ↑  Lough Derg fishing - Shannon Breeze B&B.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-24. ციტირების თარიღი: 2019-02-25.
8. ↑  Conservation objectives for Lough Derg (Shannon)
9. ↑  St. Patrick's Purgatory
10. ↑  MacKillop, James. Myths and Legends of the Celts. Penguin, 2006. p. 137
**ლოწობანი** — ისტორიული ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე, სოფ. იკოთიდან (ახალგორის მუნიციპალიტეტი) ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ დაშორებით აღმართულ კლდეზე. 

ააგო კახეთის ქორეპისკოპოსმა ფადლა II-მ (X საუკუნე). ლოწობანი გაბატონებული იყო მდინარეების ქსანსა და არაგვს შორის მოქცეულ ტერიტორიაზე. მასთან გადიოდა კახეთიდან მდინარე ქსნის შუა წელისაკენ მიმავალი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული გზა. X საუკუნის შუა წლებში, კახეთის მთავარ კვირიკე II-ისა და აფხაზეთის მეფის გიორგი II-ის ბრძოლის დროს, ლოწობანი დაიკავა კვირიკე II-ის მოღალატე ფეოდალმა ივანე არშის ძემ, ქართლელ და კახელ აზნაურთა დახმარებით კვირიკე II-მ მალე აიღო ლოწობანი და ახალ აგებულ შურის ციხესთან ერთად დაანგრია. ამით აფხაზთა მეფეს გამოეცალა მნიშვნელოვანი საყრდენი პუნქტები ქართლში გასაბატონებლად. 1072-1073 წლებში საქართველოს მეფე გიორგი II-მ კლდეკარის ერისთავს ლიპარიტ ივანეს ძეს რუსთავის სანაცვლოდ ლოწობანი გადასცა. იმავე ხანებში ლოწობანს კახეთის მეფე აღსართან I დაეუფლა. XIV საუკუნის დასაწყისში ლოწობანი შალვა ქსნის ერისთავმა დაიკავა. ამით ქსნის ერისთავებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი მდინარე ქსნის ხეობის შუა წელზე.

შემორჩენილია ფრაგმენტები ლოწობნის ციხის კედლებისა, რომლებიც ბუნებრივი სიმაგრის დანამატები იყვნენ. შეიმჩნევა კედლის ორგვარი სამშენებლო წყობა, რაც შეიძლება სხვადასხვა პერიოდისა იყოს.

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.* ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3;
* *მუსხელიშვილი დ.* კახეთ-ჰერეთის პოლიტიკური გეოგრაფიის საკითხები XII-XIII საუკუნეებში, იქვე;
* *გვასალია ჯ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 300, თბ. 1983
**ნიკოლოზ ტროიანოვი** (დ. 16 დეკემბერი, 1921, კოსიცკოე, — გ. 25 მარტი, 2016) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი.

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა სოფელ კოსიცკოეს საშუალო სკოლა. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1946-1950 წლებში სწავლობდა მოსკოვის მცირე თეატრთან არსებულ მ. შჩეპკინის სახელობის სათეატრო სასწავლებელში.

1950-1960 წლებში მსახიობად მუშაობდა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო თეატრში. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: პეტრე (მ. გორკის „უკანასკნელნი"), ნიკოლაი კორშუნოვი (ვ. დარასელის „კიკვიძე"), ნეზნამოვი (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), ტრეპლიოვი (ა. ჩეხოვის „თოლია"), ზვინარი (სტეპანოვის „პორტარტური"), თორღვა (ა. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა"), დონ ხუანი (კალდერონის „სიყვარულთან არ ხუმრობენ") და სხვა. ამავე პერიოდში პარალელურად მუშაობდა ყოფილ პლეხანოვისა და ა/კ რკინიგზის სამმართველოს კლუბთან არსებულ დრამატულ წრეებში, როგორც რეჟისორი, სადაც დადგა სპექტაკლები: ა. ოსტროვკის „ჭექა-ქუხილი", „შულგინას ქორწინება", ა. აფინოგენოვის „მაშენკა" და სხვა. 1960 წლიდან იყო ქ. ნიკოლაევის (უკრაინა) ვ.პ. ჩკალოვის სახელობის თეატრის მსახიობი; 1964 წელს დააარსა მშენებელთა კულტურის სახლთან არსებული დრამატული სტუდია, 1969 წლიდან — სახალხო დრამატული თეატრი; 1974 წელს დატოვა თეატრის პროფესიონალურ სცენა და გააგრძელა მოღვაწეობა თავის დაარსებულ სახალხო თეატრში, სადაც ასზე მეტი სპექტაკლი დადგა (ერთაქტიანი და მრავალაქტიანი, უმეტესად კლასიკოსი მწერლების); მის კალამს ეკუთვნის ოცამდე პიესა, გამოსცა ექვსი წიგნი, გამოაქვეყნა თორმეტი ნაწარმოები თეატრისთვის.

ლიტერატურა
----------

* საიუბილეო თარიღები: თეატრი, მუსიკა, კინო. თბ. 1991. გვ. 49
* ვიკიპედია — თავისუფალი ენციკლოპედია:

ჯილდოები
--------

* 2001 — ქ. ნიკოლაევის საპატიო მოქალაქე
* 1957 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ტროიანოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ოსლოს კათედრალი
**ოსლოს საკათედრო ტაძარი** ან **ოსლოს კათედრალი** (თავდაპირველად მაცხოვრის ეკლესია) დასრულდა 1697 წელს. მდებარეობს სტორტორვეტის მოედანზე კარლ იოჰანის ჭიშკრიდან ჩრდილო-დასავლეთით. კათედრალის ქვემო მხარე გარშემორტყმულია ბაზარით, რომელიც მოხრილი, გრძელი შენობაა და კირკერისტენი ეწოდება (დასრულებულია 1860 წელს. კარლ იოჰანის მხარეს სახანძრო საგუშაგოა განლაგებული, რომელიც ოსლოს უმთავრესი სახანძრო სადგური იყო 1860-დან 1939 წლამდე. კათედრალი, ბაზარი და კოშკი წითელი ფერის აგურით არის ნაგები. სახანძრო საგუშაგოს მწვანე სპილენძით გადახურული კოშკი აქვს. საკათედრო ტაძარი ნაგებია ლათინური ჯვრის ფორმით.

ოსლოს კათედრალი ქალაქის საეპისკოპოსოს უმთავრესი ეკლესია და ქვემოს ოსლოს სამრევლო ეკლესიაა. ნორვეგიის სამეფო ოჯახი და მთავრობა ოსლოს საკათედრო ტაძარს საზოგადო მოვლენების დროს იყენებს, მაგალითად, ქორწილების ან პანაშვიდების დროს.

ნიდაროსის საკათედრო ტაძარი ნორვეგიის არქიეპისკოპოსისთვის კათოლიკურ ხანაში მთავარი სამყოფელი იყო, ამიტომაც, ნიდაროსის კათედრალი ნორვეგიის ერთ-ერთ უმთავრეს ღირსშესანიშნაობად მიიჩნევა.

ისტორია
-------

  


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ნიშნობა**, *დანიშვნა*, *დაწინდვა*, *დაბელგვა* — ვაჟის მიერ ქალის საცოლედ დაბევება. გავრცელებული იყო მსოფლიოს მრავალ ხალხში და ქორწინების ერთ-ერთ სავალდებულო წინაპირობას წარმოადგენდა. ნიშნობამ დროთა ვითარებაში ქართველებშიც და სხვა ხალხებშიც მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა, მაგრამ ბოლომდე მაინც წესად დარჩა ვაჟის მიერ საცოლისათვის რაიმე ნივთიერი ნიშნის (ძველი ქართული *წინდი*, *ნიშანი*, ბელგა) მიტანა.

საქართველოში ისტორიულად ქალის დაწინდვის ანუ დანიშვნის სხვადასხვა წესი იყო ცნობილი (აკვანში დანიშვნა, მცირეწლოვანთა დანიშვნა, გარიგებით დანიშვნა და სხვა). თუმცა ნიშნობის ეს წესები საქართველოს ცალკეულ რეგიონებში გარკვეული თავისებურებებით ხასიათდებოდა, მთავარი მომენრები მაინც საერთო ჰქონდათ: მოყვრობაზე შეთანხმების ინიციატორად გამოდიოდა ვაჟის მხარე, რაც გამოიხატებოდა ქალის ოჯახში მისი შუაკაცის მისვლით და საპატარძლოს თხოვნით. მატერიალური პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა ვაჟის ოჯახს, რომელიც ვალდებული იყო, ადგილობრივი წეს-ჩვეულების შესაბამისად, ქალის ოჯახისა და საპატარძლოსათვის მიერთმია საჩუქრები და ძღვენი (მ. შ. უპირველეს ყოვლისა, სანიშნო ბეჭედი). ქალის ოჯახის მიერ ნიშნის მიღება დამოყვრების ნიშნად ნიშნობის რიტუალის შესრულება და ქალ-ვაჟის დალოცვა ქორწინების აუცილებელ პირობად იყო მიჩნეული და მისი დარღვევა დანაშაულად ითვლებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ითონიშვილი ვ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 453, თბ. 1984
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიღაბი (რიტუალი)**. |

***ნიღაბი*** (ინგლ. The Mask) — 1994 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფანტასტიკური კომედიური ფილმი, რომელიც ეფუძნება Dark Horse Comics-ის მიერ გამოშვებული კომიქსების სერიას „ნიღაბი". ფილმის რეჟისორია ჯეკ რასელი. იგი გადაღებული იქნა Dark Horse Entertainment-ის მიერ, New Line Cinema-ის დისტრიბუციით. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1994 წლის 29 ივლისს.

ფილმში მთავარ, სტენლი იპკისის როლს ასრულებს ჯიმ კერი. იგი განასაიხერებს მამაკაცს, რომელიც პოულობს ლოკის ნიღაბს, რომელიც მას *ნიღბად*, მხიარულ და მაგიური თვისებებით აღჭურვილ არსებად აქცევს. ფილმში დამატებით როლებს ასრულებენ პიტერ გრინი (მაფიის ლიდერი დორიან ტაირელი), ემი იასბეკი (პრესის რეპორტიორი), პიტერ რიგერტი და ჯიმ დუგანი (დეტექტივები), რიჩარდ ჯენი (სტენლის მეგობარი), ორესტეს მატაკენა (ღამის კლუბის მფლობელი), ბენ სტაინი (ფსიქოლოგი) და კამერონ დიასი (ტინა კარლაილი).

ფილმი წლის ერთ-ერთ შემოსავლიან სურათად იქცა, გაამყარა კერის ამ პერიოდის ერთ-ერთი დომინანტი კომიკოსი მსახიობის როლი და დიასი, რომლისთვისაც ეს იყო დებიუტი სრულმეტრაჟიან კინოში, აქცია ვარსკვლავად. ამ როლისთვის კერი ნომინირებული იქნა ოქროს გლობუსზე, ხოლო ფილმი - ოსკარზე საუკეთესო ვიზუალური ეფექტების კატეგორიაში, თუმცა მას „ფორესტ გამპმა" მოუგო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ნიღაბი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ნიღაბი" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* „ნიღაბი" — Allmovie-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  The Mask (1994). *Box Office Mojo*. ციტირების თარიღი: March 27, 2013.
**დასაკრძალავი ნიღაბი**, მიცვალებულის სახეზე დასაფარებელი. წინაპართა კულტთან და საიქიო ცხოვრებაზე წარმოდგენებთან დაკავშირებული ეს ჩვეულება ფართოდ იყო გავრცელებული სხვადასხვა ხალხში სხვადასხვა დროს. ხის, თიხის, თაბაშირისა და ოქროს ნიღბები. ნაპოვნია ძველი ეგვიპტის სამაროვნებზე, ოქროს ნიღბები — მიკენის შახტურ სამარხებში (ძვ. წ. XVI საუკუნე), ირანის ტერიტორიაზე და კუნძულ სამოსზე (ძვ. წ. VI საუკუნე). ნიღბები აღმოჩენილია ნინევიაში, კართაგენში და სხვა ადგილებში, აგრეთვე ძველ მექსიკისა და პერუს სამარხებში.

ნიღაბს ხმარობდნენ ეტრუსკებიც და მოგვიანებით ძველი რომაელებიც. ძვ. წ. I ათასწლეულის დასასრულიდან ახ. წ. VII-VIII საუკუნამდე მიცვალებულთა სახის ნიღბებით დაფარვის ჩვეულება ჰქონია ციმბირის ზოგიერთ ხალხსაც. ნიღაბი უმეტესად პორტრეტულია. 

ნიღბის თავისებურ, გამარტივებულ სახეობად შეიძლება ჩაითვალოს ლითონის (ჩვეულებრივ ოქროს) ფორფიტები, რომლებსაც მიცვალებულს ბაგეებსა და თვალებზე აფარებდნენ ძველ სამყაროს მთელ რიგ ქვეყნებში, მათ შორის საქართველოშიც ძვ. წ. II ათასწლეულიდან ანტიკური ხანის დასასრულამდე. საქართველოში აღმოჩენილია ადრინდელი ანტიკური ხანის (ძვ. წ. V-IV სს.) ბაგეებისა და თვალის საფარები — ელექტრუმისა და ვერცხლის რომბული ფირფიტები (ალგეთისა და ყანჩაეთის სამარხები). ოქროს თხელი ფურცლისაგან გამოჭრილი ოვალური ბაგის საფარი და წყვილი თვალის საფარი აღმოჩნდა მცხეთაში, 1958 წელს გათხრილ ერთ-ერთ მდიდრულ ქვის სამარხში. ასეთივე მაგის საფარები ნაპოვნია მცხეთის, ურბნისის სამაროვნების რამდენიმე სამარხში, რომლებიც I საუკუნით თარიღდება.

ლიტერატურა
----------

* *გაგოშიძე ი.* ქსე, ტ. 7, გვ. 451, თბ. 1984
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიღაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**თეატრალური ნიღაბი**, სახეზე ასაფარებელი ან თავზე ჩამოსაცმელი გამოსახულება ადამიანის პირისახისა, ცხოველის, ფრინველის ან მითოლოგიურ არსებათა თავ-პირისა. ამზადებენ ქაღალდისაგან, პაპიემაშესაგან, ტყავისა და სხვა მასალისაგან. იყენებენ შრომით საქმიანობასთან, ცხოველთა და მიცვალებულთა კულტთან დაკავშირებულ უძველეს წეს-ჩვეულებებში. მოგვიანებით შეიჭრა თეატრში, როგორც მსახიობის გრიმის ელემენტი. ნიღაბი წარმოადგენდა ბერძნულ-რომაული თეატრის აქსესუარს. ნიღაბს ატარებდა იტალიურ კომედია დელ არტეს კომიკურ პერსონაჟთა უმეტესობა. მან დიდი გავრცელება პოვა აზიის ხალხთა თეატრებში. ნიღაბი ქართულ ხალხურ იმპროვიზაციული თეატრის ბერიკაობის ძირითადი ატრიბუტი იყო. მას საქართველოში ხისგან, ტყავისგან, მწარე ბლის კანისაგან, გოგრისა და სხვა მასალისაგან ამზადებდნენ. არსებობს ბერიკული ნიღაბი კოსტიუმი, ტყავის ქუდ- ნიღაბი, ხელში დასაჭერი ან თითებზე ჩამოსაცმელი ნიღაბი ზოგჯერ ყეენობაშიც იყენებდნენ. ნიღაბს ამჟამად იშვიათად იყენებს „ცოცხალი თეატრი", სამაგარიეროდ მან ფართო ადგილი დაიკავა თოჯინების თეატრში.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ქსე, ტ. 7, გვ.451-452, თბ. 1984
**პარმენ ლორია** (დ. 30 აგვისტო, 1898 — გ. 8 მარტი, 1978) — ქართველი მწერალი.

პარმენ ლორია დაიბადა 1898 წლის 30 აგვისტოს, სამტრედიის რაიონის სოფელ ქვაყუდეში. დაასრულა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი. 14 წლის ასაკში გაეშურა ჯერ ჩაქვის მეურნეობაში სამუშაოდ, შემდეგ ბათუმის პორტში, ბოლოს ნოვოროსიისკის ცემენტის საბადოებში. 19 წლის მეფის არმიაში გაიწვიეს. პირველი მსოფლიო ომის დროს ირანისა და ოსმალეთის პროვინციებში მოუხდა ბრძოლა. იმსახურა დემოკრატიული საქართველოს ჯარში. ცხოვრების ეს მონაკვეთი აღწერილი აქვს ავტობიოგრაფიულ რომანში „დაზგიდან დაზგანდე". ნაწარმოები ავტობიოგრაფიულია და დოკუმენტური სიზუსტით ასახავს მწერლის მიერ განვლილ გზას. მუშაობას იწყებს ბათუმის ახალდაარსებულ სახალხო მილიციაში. აქვეყნებდა კორესპონდემციებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. მუშაობს პროფკავშირეული კლუბის ხელმძღვანელად. 

1924-36 წლებში ქმნიდა აგიტ-მხატვრულ ბრიგადას და მოგზაურობდა აჭარის სოფლებში. დღიურები ასახულია წიგნში „კვალდაკვალ". აქტიურად მოღვაწეობს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, უფრო მეტად ფსევდონიმით „პ. ობოლი". 1932-1956 წლებში საქართველოს აჭარის მწერალთა კავშირის განყოფილების პირველად მდივანი და შემდგომ ამ განყოფილების თავმჯდომარე. 1936 წელს გამოაქვეყნა პირველი რომანი „ჩაი". იმდროინდელი აჭარის ცხოვრებას ასახავს პარმენ ლორიას მეორე წიგნი „დელი მურადი", რომელსაც შენდგომ „განთიადი ხევში" უწოდა. 1941 წელს მკითხველმა მიიღო რომანი „მევლუდი", რომანი ეკრანიზებულია. ამავე ეპოქას ეძღვნება რომანი „საუკუნის დაბადება". 1951 წელს პარმენ ლორია აქვეყნებს თავის ერთ-ერთ პოპულარულ რომანს „ნაირა", რომელიც შემდგომ ბათუმის სახელმწიფო თეატრში სპექტაკლად დაიდგა. ქვეყნდება მისი სხვა რომანები და მოთხრობების კრებულები.

რუსულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანები: „განთიადი ხევში", „შვილები" და „ჩაი".

გარდაიცვალა 1978 წლის 8 მარტს. დაკრძალულია ქალაქ ბათუმში მწერალთა კავშირის პანთეონში.

აჭარის საზოგადოებამ დიდი სიყვარული და პატივისცემა გამოხატა მწერლისადმი, 1956 წელს გადაუხადეს 60 წლისთავი, 1976 წელს — 80 წლისთავი, ხოლო 2006 წელს მწერლის დაბადებიდან 100 წლისთავი აღნიშნა.

ნაწარმოებთა გამოცემები
----------------------

* ჩაი (ორ წიგნად) (1936, 1938)
* დელი მურადი („განთიადი ხევში") (1939, 1980, 1986)
* მევლუდი (1941, 1996)
* ფრონტზე და ზურგში (1943)
* საუკუნის დაბადება (1946)
* ნაირა (1951, 1992)
* ალისფერი დილა (1951)
* ტალღები (1953)
* შვილები (ორ წიგნად) (1953, 1960)
* მაღაროებში (1954)
* ერთტომეული (1957)
* დაზგიდან დაზგამდე (გზები და ბილიკები) (1958, 1962)
* დაბადების დღე (1961, 1966)
* ჩემი პატარა ოჯახი (1962, 1976, 1984)
* საიმედო მომავალი (1965)
* სართიჭალელი ჭაბუკი (1968)
* თზულებებანი (ორ ტომად) (1970, 1971)
* კეთილშობილება (1974)
* ერთი დიდი საუკუნე (1978)
* კვალდაკვალ (1982)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარმენ ლორია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პარმენიდე ელეელი
**პარმენიდე ელეელი** (ბერძნ. Παρμενίδης; დ. ძვ. წ. 540 ან ძვ. წ. 515 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 450) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, ელეელთა სკოლის წარმომადგენელი.

იყო ქსენოფანე კოლოფონელის მოწაფე; იკვლევდა არსისა და არარსის, არსისა და აზრის დამოკიდებულებას. პარმენიდე ავტორია ფილოსოფიური
პოემისა „ბუნების შესახებ", რომლის სრულ ტექსტს მხოლოდ VI ს-მდე მოუღწევია. პოემის ნაწილებია: პროლოგი, ჭეშმარიტების გზა და ცდუნების გზა.

უმთავრესია მეორე ნაწილი, რომელშიც პარმენიდე წინააღმდეგ ჰერაკლიტესი, ამტკიცებს არსისა და არარსის შეუთავსებლობას და ადგენს არსის არსებით ნიშნებს (ერთი, უცვლელი და სხვ.).

პარმენიდეს თვალსაზრისით, არსი სინამდვილის მეტაფიზიკური არსებაა, აზრის საგანია; აზრი არ არსებობს არსის გარეშე. პარმენიდეს ამ დებულებას იდეალიზმიც იყენებს და მატერიალიზმიც. პარმენიდემ ვერ შეძლო ბუნების მრავალფეროვნების ახსნა, არსის მეტაფიზიკა დაუპირისპირა ფიზიკას, როგორც ბუნების ფილოსოფიას. ბუნება პარმენიდესთვის არც არსია და არც არარსი, ის მათი ნარევია, „მოჩვენებაა", ფიზიკური შედგენილობით კი ორელემენტოვანია (ცეცხლი, მიწა. პარმენიდემ ერთმანეთს მოწყვიტა არსი და მოვლენები, ერთი და მრავალი, მეტაფიზიკა და ფიზიკა, რადგან წინასწარ უარყო ერთიანობასთან მისასვლელი დიალექტიკური გზა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 693.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Lecture Notes: Parmenides", S Marc Cohen, University of Washighton
* Parmenides and the Question of Being in Greek Thought
* Parallel text of three translations (two English, one German)
* Parmenides Bilingual Anthology (in Greek and English, side by side)
* Fragments of Parmenides

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სოკრატემდელი ფილოსოფოსები |
| --- |
|  |
| მილეტის სკოლა | 
* თალესი
* ანაქსიმანდრე
* ანაქსიმენე
 |
|  |
| პითაგორელები | 
* პითაგორა
* ფილოლაოსი
* ალკმეონი
* არქიტე
* ტიმაიოსი
 |
|  |
| ეფესოს სკოლა | 
* ჰერაკლიტე
 |
|  |
| ელეატელთა სკოლა | 
* ქსენოფანე
* პარმენიდე
* ძენონ ელეელი
* მელისე სამოელი
 |
|  |
| პლურალისტური სკოლა | 
* ანაქსაგორა
* ემპედოკლე
 |
|  |
| ატომისტური სკოლა | 
* ლევკიპე
* დემოკრიტე
 |
|  |
| სოფიზმი | 
* პროტაგორა
* გორგია
* პროდიკე
* ჰიპია
* დიოგენე აპოლონიელი
* ფერეკიდე
 |

 |
**ლენინის ძეგლები** (რუს. Памятники Ленину) — საბჭოთა პერიოდში დონის როსტოვში ლენინის რამდენიმე ძეგლი იდგა. პირველი ძეგლი გახსნეს 1929 წელს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. 1960 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს რკინიგზის რაიონის სავაგონო დეპოს ტერიტორიაზე. 1963 წელს მონუმენტი გახსნეს ლენინის მოედანზე. ლენინის ერთ-ერთი საკმაოდ ტირაჟული ქანდაკება დადგეს გვარდიის მოედანზე ტყავის ქარხნის შესასვლელთან. დონის როსტოვის ძეგლებიდან ორი მათგანი სახელმწიფო დაცვაზეა აყვანილი.

ლენინის ძეგლი კიროვის პარკთან
-----------------------------

ქალაქში პირველი ლენინის ძეგლი გაიხსნა 1929 წლს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე მაქსიმ გორკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პაკის შესასვლელთან. ძეგლის ავტორები არიან მოქანდაკე გიორგი ნეროდა და არქიტექტორი პ. ანდრეევი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ძეგლი დაინგრა, მაგრამ ომის დასრულების შემდეგ აღადგინეს.

ბრინჯაოს ძეგლი დგას გრანიტის მაღალ კვარცხლბეკზე. მოქანდაკე ნეროდამ ლენინი გამოსახა სიტყვის წარმოთქმის მომენტში. მისი მარჯვენა ხელი გაშვერილია წინ ხელისგულით ზემოთ. მისი ქურთუკის კალთები ისეა თითქოს არხევს ქარი. სკულპტორი შეეცადა გადმოეცა „მსოფლიო პროლეტარიატის ბელადის" ენერგია. კვარცხლბეკის ძირში დამონტაჟებულია ქვის ტრიბუნა. ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ლენინის ძეგლი ლენინის მოედანზე
------------------------------

1963 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს ოქტომბრის რაიონის ერთ-ერთ მოედანზე. მოედანს და მიმდებარე ქუჩას ეწოდა ლენინის სახელი. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქნდაკე ისააკ ბროდსკი და არქიტექტორები ნ. მილოვიდოვი და ს. ოჟეგოვი. ლენინის ბრინჯაოს გამოსახულება დგას კვარცხლბეკზე, რომელიც მოპირკეთებულია გრანიტის ფილებით. ძეგლის საერთო სიმაღლე შეადგენს 12,5 მეტრს. კვარცხლბეკზე წარწერაა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „საბჭოთა სახელმწიფოს დამაარსებელი, კომუნისტური პარტიის შემქმნელი" |
|  |  |

 ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 6110004000

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Андрианов В. И. Терещенко А. Г. К. Марксу, Ф. Энгельсу и В. И Ленину // Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981.
2. 1 2 3  Елена Николаева Трижды Ленин // Ростов Официальный. — 2011. — № 5 (844).
3. ↑  Валерий Иванов.  (2013-01-16) Кто помоет памятники?. rostov.mk.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-07.
4. ↑  Биография Г. В. Нероды. skulptura-neroda.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-07.
5. ↑  г. Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). donland.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-07.
6. ↑  г.Ростов-на-Дону. Объекты культурного наследия (памятники истории и культуры) государственного (федерального) значения. donland.ru. ციტირების თარიღი: 2013-09-07.
**მალინ ოკერმანი** (შვედ. Malin Åkerman; დ. 12 მაისი, 1978, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედური წარმოშობის კანადელი კინომსახიობი, მოდელი და მომღერალი. დაიბადა შვედეთის დედაქალაქში, კანადაში კი ორი წლიდან ცხოვრობს. ჯერ კიდევ ადრეულ ბავშვობაში ჩნდებოდა ტელერეკლამებში, თექვსმეტი წლის ასაკში კი სამოდელო სააგენტოსთან მოაწერა კონტრაქტს ხელი. ოკერმანის კინოდებიუტი 1997 წელს სერიალში „დედამიწა: საბოლოო კონფლიქტი" შედგა. ამის შემდეგ ქერათმიანი ლამაზმანი არაერთ კანადურ ტელეპროექტში მიიწვიეს. ცნობილია კომედიური როლებით.

ადრეული კარიერა
---------------

მალინი სტოკჰოლმში დაიბადა. დედამისი, პია, მოდელი იყო, მამა , მაგნუს ოკერმანი კი — სადაზღვევო ბროკერი. როდესაც მალინს ორი წელი შეუსრულდა, ოჯახი სტოკჰოლმიდან კანადაში გადავიდა საცხოვრებლად და ტორონტოში დაიდო ბინა. რამდენიმე წელიწადში ცოლ-ქმარი განქორწინდა. მაგნუსი შვედეთში დაბრუნდა, პია კი ქალიშვილთან ერთად კანადაში დარჩა. სკოლის დამთავრების შემდეგ მალინმა იორკის უნივერსიტეტში ჩააბარა. 16 წლისამ სამოდელო სააგენტოში Ford Models შერჩევა გაიარა და რამდენიმე წლიწადი ამ სააგენტოს წამყვან მოდელადაც მუშაობდა. შემდეგ კალიფორნიაში გადავიდა და ჰოლივუდური კინოკარიერა დაიწყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* მალინ ოკერმანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* მალინ ოკერმანიTwitter-ზე
**მალი-მიშკინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი ხუტორ მალი-მიშკინში, აქსაის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ხუტორი მალი-მიშკინი.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასაწყისში 2,5 კმ-ში ნოვოჩერკასკიდან ხუტორ მალი-მიშკინში მდებარეობდა პლატოვების ადგილმამულები. 

1817 წლის ბოლოს ატამანი მატვეი პლატოვი ავადმყოფობის გამო მთელ დროს თავის ქალაქაგარეთ ბინაში ატარებდა. იგი გარდაიცვალა 1818 წლის 2 იანვარს. მისი ნეშტი გადაასვენეს მშობლიურ სახლში და დაკრძალეს პლატოვების საგვარეულო აკლდამაში. 1830-იან წლებში მის საფლავზე დადგეს ძეგლი, რომლის ავტორიც იყო მოქანდაკე ივან მატროსი. 

ატამანის შვილი ივანე გახდა მიშკინის აგარაკის მფლობელი. 1825 წელს აგარაკს სტუმრობდა იმპერატორი ალექსანდრე I.

მოგვიანებით მალი-მიშკინის აგარაკზე ცხოვრობდა ატამანის შვილიშვილი მართა ივანოვნა. 1849 წელს მართამ მიმართა დონისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოს იოანეს, რომ საკუთარი ხარჯებით უნდოდა ხუტორში აეშენებინა ახალი ეკლესია. ეკლესიამ მშენებლობის ნებართვა გასცა. 

ახალი ეკლესია ააგეს არქიტექტორ ივან ვალპრედეს პროექტის მიხედვით მდინარე აქსაისთან. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1856 წლიდან 1865 წლამდე. ეკლესია აკურთხეს ღვთისმშობლის შობის სახელზე. 

ეკლესიის სარდაფში მოაწყვეს აკლდამა, რომელშიც ივან მატვეის ძე ფიქრობდა მშობლებისა და ოჯახის სხვა წევრების გადასვენებას, რომლებიც დაკრძალულნი იყვნენ ნოვოჩერკასკის საგვარეულო აკლდამაში. მშენებარე ტაძარი ორჯერ დაინგრა, რაც გამოწვეული იყო მცოცავი ნიადაგის გამო და იყო ვარაუდი, რომ მშენებლობა გადაეტანათ სხვა ადგილზე. ტაძარში მშობლების გადასვენება ივან პლატოვმა ვერ მოახერხა რადგან თავად დაიღუპა 1874 წელს. დაკრძალეს ღვთისმშობლის შობის ტაძრის აკლდამაში. ამის შემდეგ მიშნკინის აგარაკს ეწოდა მთავარეპისკოპოსის აგარაკი.

1875 წელს ატამან მ. პლატოვისა და მისი ოჯახის წევრების ცხედრები დაკრძალეს მთავარეპისკოპოსის აგარაკის ეკლესიის სასაფლაოზე. 

ღვთისმშობლის შობის ტაძარი დროთა განმავლობაში დაძველდა. 1981 წელს აქსაის რაიაღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება მისი რესტავრაციის შესახებ. თუმცა მას მოანგრიეს გუმბათი. ჩაფიქრებული იყო რესტავრაციის შემდეგ მასში გაეხსნათ დონის კაზაკთა მუზეუმის ფილიალი. 

XX საუკუნის დასაწყისში ტაძრიდან მხოლოდ ნანგრევები დარჩა, დაინგრა ასევე პლატოვების საგვარეულო განსასვენებელი. 1970-იან წლებში ადგილობრივმა მთავრობამ გადაწყვიტა მთლიანად დაენგრიათ შემორჩენილი ნანგრევებიც. მაგრამ ადგილობრივი მხარეთმცოდნებების ძალისხმევით დანგრევა შეცერდა. 1973 წლიდან ეკლესია სახელმწიფოს დაცვის ქვეშაა და ითვლება ისტორიისა და არქიტექტურის ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლად. 2000 წელსდაიწყეს ტაძრის აღდგენა, რომელიც დაასრულეს 2008 წელს. აღდგენის შემდეგ პირველი ღვთისმსახურება ჩატარდა 2009 წლის 28 ივნისს. 

ეკლესიის ძირითადი დღესასწაულია 21 სექტემბერი - ღვთისმშობლობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Малый Мишкин. Церковь Рождества Пресвятой Богородицы.
* Церковь Рождества Пресвятой Богородицы в Малом Мишкине.
* Церковь Рождества Пресвятой Богородицы в хуторе Малый Мишкин (Россия, Ростовская область) — История одной церкви. დაარქივებული 2017-01-11 საიტზე Wayback Machine.
* Архитектура культовых зданий

სქოლიო
------
**მალთუსიანელობა** — თეორია, რომელიც ჩამოაყალიბა ინგლისელმა ეკონომისტმა და მღვდელმა თომას მალთუსმა 1778 წელს ნაშრომში „ტრაქტატი მოსახლეობაზე". 

ეს თეორია ეძღვნება ბუნების „მუდმივი" კანონების მოქმედებას, რომლებიც განაპირობებენ არსებობის საშუალებათა ზრდის ჩამორჩენას მოსახლეობის რაოდენობის ზრდასთან შედარებით. მალთუსის თანახმად მოსახლეობა იზრდება გეომეტრიული პროგრესიით, ხოლო არსებობის საშუალებანი არითმეტიკული პროგრესიით. აღნიშნულმა ნაშრომმა ჩარლზ დარვინს და რ. უოლესს ევოლუციის მამოძრავებელი ძალების დადგენის და ევოლუციის თეორიის ჩამოყალიბების გასაღები მისცა. მალთუსი მოსახლეობის ზრდის ტემპების შეჩერების, მოსახლეობის ზრდასა და არსებობის საშუალებით მის უზრუნველყოფას შორის ბალანსის შენარჩუნების საქმეში ხაზს უსვამდა ისეთი ფაქტორების მნიშვნელობას, როგორიცაა ავადმყოფობა, შიმშილი, ძალადობა, მოსახლეობის ზრდის პოზიტიური კონტროლი, თავშეკავება სექსუალური ცხოვრებისაგან, გვიანი ქორწინება, ზნეობრივი შეზღუდვები. მალთუსი ცდილობდა მოსახლეობის ზრდის პროცესების ბიოლოგიური და სოციალური ფაქტორები „მოსახელობის კანონის" სახით ჩამოეყალიბებინა. მალთუსის ამ მოსაზრებების განახლება და განვითარება XX ს-ის 50-იან წლებში სცადა გ. მაკენროტმა (1903–1955).

ლიტერატურა
----------

* *შურღაია, ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 387.
* *გოგიჩაძე გ*. ლექსიკონი ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები - თბილისი, მერიდიანი, 2011 ISBN 978-9941-10-427-5
* *ელერდაშვილი, ა.* უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი - თბილისი, ფანტაზია, 2006
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი - თბილისი, ლოგოს პრესი, 2004 ISBN 99928-926-9-2
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მრევლიშვილი**. |

**მალიკო ნიკოლოზის ასული მრევლიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1900, ონი — გ. 3 იანვარი, 1984, თბილისი) — ქართველი თეატრალური მოღვაწე, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, პროფესორი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

განათლება მიიღო ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის სასწავლებელში, ხოლო შემდეგ ისმენდა ლექციებს პეტროგრადის ქალთა უმაღლეს კურსებზე.

1918 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე, მაგრამ საბოლოო არჩევანი მაინც თეატრზე შეაჩერა და უკვე 1922 წლიდან იგი აკაკი ფაღავას თეატრალური სტუდიის მსმენელია. 

მალიკო მრევლიშბილის სახელმძღვანელოებმა „ქართული სასცენო მეტყველების ფონეტიკური საფუძვლები", „მხატვრული კითხვის ხელოვნება", „მხატვრული კითხვის მასალების კრებული" და სხვა, დიდი როლი შეასრულეს ქართული სასცენო მეტყველების მეცნიერული და მეთოდოლოგიური პრინციპების შემუშავებაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში მისი მეუღლის პოლიკარპე მურღულიას გვერდით.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 278, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალიკო მრევლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პატაგონიის პეიზაჟი
**პატაგონია** — გეოგრაფიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთის თითქმის მთლიან, საკმაოდ დიდ ნაწილს. მდებარეობს არგენტინასა და ჩილეში. მოიცავს ანდების მთების სამხრეთ ნაწილს. იწყება მდინარე რიო-კოლორადოს ნაპირებიდან და მიემართება სამხრეთისაკენ. ასევე მოიცავს ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგსაც. 

რეგიონის სახელი მოდის სიტყვა *„პატაგონიდან"*, რომელიც პირველად მას 1520 წელს მაგელანმა უწოდა თავისი მოგზაურობისას, აღწერა რა აქ მცხოვრები გიგანტური ზომის ხალხი *პატაგონები*. დღეისათვის დამტკიცებულია, რომ პატაგონები მაგელანმა უწოდა ტეუელჩეს ხალხს, რომლებიც იმ დროის ესპანელებთან (*საშუალო სიმაღლე 155 სმ*) შედარებით ბევრად მაღლები ყოფილან (*საშუალო სიმაღლე 180 სმ*).

პატაგონიის არგენტინის ნაწილი მოიცავს არგენტინულ პროვინციებს: ნეუკენის პროვინცია, რიო-ნეგროს პროვინცია, ჩუბუტის პროვინცია და სანტა-კრუსი, ასევე ცეცხლოვანი მიწის არგენტინის კუთვნილ აღმოსავლეთ ნაწილს.

პატაგონიის ჩილეს ნაწილი მოიცავს ვალდივიის სამხრეთ ნაწილს, ლოს-ლაგოსის რეგიონს, კუნძულ ჩილოეს, ქალაქ პუერტო-მონტს, არქეოლოგიურ ძეგლ მონტე-ვერდეს. ასევე სამხრეთის რეგიონების - აისენისა და მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის ფიორდებსა და კუნძულებს, ცეცხლოვანი მიწის ჩილეს კუთვნილ ნაწილსა და ჰორნის კონცხს.

გალერეა
-------

* უშუაიაუშუაია
* ნაუელუაპის ტბა, არგენტინანაუელუაპის ტბა, არგენტინა
* მყინვარი პერიტო-მორენო, არგენტინამყინვარი პერიტო-მორენო, არგენტინა
* ლაკარის ტბა, არგენტინალაკარის ტბა, არგენტინა
* კუერნოს-დელ-პაინეკუერნოს-დელ-პაინე
* პუელოს ტბა, არგენტინაპუელოს ტბა, არგენტინა
* ვალდესის ნახევარკუნძულივალდესის ნახევარკუნძული
* მდინარე ნეუკენიმდინარე ნეუკენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალი პატაგონია
* დაარქივებული 2010-12-22 საიტზე Wayback Machine.
* პატაგონიის ალპინისტური ისტორია დაარქივებული 2008-12-06 საიტზე Wayback Machine.
* პატაგონიის აბორიგენები
* პატაგონია დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine.
**ლიველინ გრაფიდის ძე** (დ. დაახლ. 1223 — გ. 11 დეკემბერი, 1282) — უელსის უკანასკნელი დამოუკიდებელი მმართველი, პრინცი 1258–1282 წლებში. უელსის პრინც ლიველინ ბრწყინვალის შვილიშვილი, გრაფიდის ძე. ტახტზე ავიდა ინგლისელთა მიერ მამამისის მკვლელობის შემდეგ. მან უელსის უმეტესი ნაწილის დამორჩილება შესძლო, მაგრამ ინგლისის მეფე ედუარდ I-მა (1272–1307) უელსის საბოლოო დამორჩილება გადაწყვიტა, ლიველინი მოკლეს და ტახტი ედუარდ I-მა დაიკავა 1283 წელს. მან უელსის პრინცად თავისი ვაჟი ედუარდი აკურთა 1301 წელს. ედუარდ I-ის ინიციატივით 1283 წლიდან ჩრდილოეთ უელსში მრავალი ციხესიმაგრე აშენდა. აჯანყებულები რომლებიც თავისუფლებისთვის თავდაუზოგავად იბრძოდნენ დამარცხდნენ. უელსმა დამოუკიდებლობა დროებით დაკარგა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Llywelyn. Garth Celin. Ymddiriedolaeth Aber (Aber Trust).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-20. ციტირების თარიღი: 2009-11-07.
* Jones Pierce, Thomas. Llywelyn ap Gruffydd. National Library of Wales.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-28. ციტირების თარიღი: 2009-11-07.
* Thomas, Jeffrey L. Llywelyn ap Gruffydd. Castles of Wales Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-28. ციტირების თარიღი: 2009-11-07.
* 21. Llywelyn ap Gruffudd (Llywelyn the Last/ Llywelyn Olaf). Culturenet Cymru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-28. ციტირების თარიღი: 2009-11-07.
**ლუსაკის შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ** დაიდო კონგოს მეორე ომის დასასრულს, რათა შეწყვეტილიყო ცეცხლი, გაეთავისუფლებინათ სამხედრო ტყვეები და ასევე სამშვიდობო ძალების დაბრუნება გაეროს ეგიდით. ანგოლის, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის, ნამიბიის, რუანდის, უგანდის, ზამბიისა და ზიმბაბვეს სახელმწიფოს მეთაურებმა შეთანხმებას ხელი მოაწერეს 1999 წლის 10 ივლისს ზამბიის დედაქალაქ ლუსაკაში.

მოლაპარაკებები
--------------

სამხრეთ აფრიკის განვითარების საზოგადოების, აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის და გაეროს წარმომადგენლები 1999 წლის 21-27 ივნისს შეხვდნენ ლუსაკაში და შეიმუშავეს ხელშეკრულება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. კონფლიქტში მონაწილე ქვეყნების თავდაცვისა და საგარეო საქმეთა მინისტრები შეთანხმების განსახილველად ერთმანეთს შეხვდნენ 29 ივნისიდან 7 ივლისამდე. 

ხელშეკრულების ხელმოწერაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მშვიდობის დამყარებისათვის რეგიონალური ინიციატივის წარმომადგენელმა, ზამბიის პრეზიდენტმა ფრედერიკ ჩილუბამ.

შეთანხმების პირობები
--------------------

მხარეები შეთანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტაზე ხელმოწერიდან 24 საათის განმავლობაში. აიკრძალა ნებისმიერი შემდგომი სამხედრო გადაადგილება ან იარაღის გადატანა ბრძოლის ველზე, ყველა სახელმწიფოს მოუწოდება, პატივი სცენ ადამიანის უფლებებს და მოქალაქეების დაცვას. უნდა გათავისუფლებულიყო ყველა სახელმწიფო ტყვე. წითელი ჯვრის საერთაშორისო ორგანიზაციას უფლება მისცეს ემკურნალა დაჭრილებისთვის.

ხელშეკრულების მიხედვით გადაეცა თხოვნა აფრიკის ერთობის ორგანიზაციას, გაეროს სამშვიდობო ძალების ჩამოსვლამდე უზრუნველყო მშვიდობის დაცვა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.

ხელშეკრულების რეალიზაცია
------------------------

1999 წლის 15 ივლისს გაეროს გენერალურმა მდივანმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომლის მიხედვითაც რეკომენდებულად ჩაითვალა სადამკვირვებლო მისიის გაგზავნა კონგოს დრ-ში. 23 ივლისს აშშ-ის სახელმწიფო საბჭომ გამოაცხადა სამშვიდობო მისიის მხარდაჭერა. კონგოს განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ ხელშეკრულებას ხელი 1 აგვისტოს მოაწერა. ხუთი დღის შემდეგ გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია 1258 ოფიცრების გაგზავნის შესახებ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების საფუძველზე. მოძრაობამ კონგოლეზიური დემოკრატიისათვის ხელშეკრულებას ხელი 31 აგვისტოს მოაწერა. გაეროს 1273-ე რეზოლუციის მიხედვით ჩამოყალიბდა გაეროს მისია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Заявление Председателя Совета Безопасности. Совет Безопасности ООН (26 January 2000).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-14. ციტირების თარიღი: 2011-05-14.
* Резолюция 1273, принятая Советом Безопасности на его 4060-м заседании, 5 ноября 1999 года. ციტირების თარიღი: 2011-05-14.[*მკვდარი ბმული*]
* Виктор Онучко.  (11/03/2002) Совет министров Евросоюза призвал все стороны Лусакского соглашения соблюдать условия о прекращении огня. РИА "Новости".  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-14. ციტირების თარიღი: 2011-05-14.

სქოლიო
------

1. ↑  Democratic Republic of the Congo (the) DR Congo: Lusaka Ceasefire Agreement. ReliefWeb.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-31. ციტირების თარიღი: 2011-05-14.
2. 1 2  Laurent Baregu, Mwesiga; Chris Landsberg. From Cape to Congo: Southern Africa's Evolving Security Challenges. — International Peace Academy, 2003. — P. 214.
**ნალია** — ღომის თაველის გასახმობი შენობა, „საღომე სახლი" (საბა), რომელშიც სხვა მარცვლეულ კულტურებსაც აშრობდნენ. XIX-XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო დასავლეთ საქართველოში, უპირატესად გურია-სამეგრელოსა და იმერეთში. ნალია იყო მოწნული, ძელური და ფიცრული. იგი სასიმინდეს წააგავდა, მაგრამ უფრო დაბალი და გრძელი იყო. ნალიას მართავდნენ ხის 4 ბოძზე, რომლებზედაც გადებული იყო კოჭები, კოჭებზე აწყობდნენ ჭერს ან ჩელტს თაველის დასაფენად. კოჭებზე აღმართული იყო მორის ან მოწნული დაბალი კედელი. ნალია ორფერდა მაღალი სახურავით — ისლით ან ღომის ჩალით იყო დახურული. ნალიაში გასახმობ თაველს ლასტებით აწყობდნენ ჭერზე ან ჩელტზე. ზოგან ღომის თაველს აშრობდნენ ნელი ცეცხლის შებოლვით. სითბოს შენარჩუნების მიზნით ნალიას ბოძებსა და სხვენის თავს ნეშოთი, გვიმრით ან სიმინდის ფუჩეჩით ფუთავდნენ. დასავლეთ საქართველოს რაიონებში (გურია, ზემო იმერეთი, ქვემო სვანეთი) ნალია სასიმინდესაც ერქვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სასიმინდე

ლიტერატურა
----------

* *რუხაძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 304.
* *რუხაძე ჯ.* ხალხური აგრო-კულტურა დასავლეთ საქართველოში, თბ. 1976;