სურინის კუნძულების ეროვნული პარკი
**სურინის კუნძულები** (ტაი: หมู่เกาะสุรินทร์; — ხუთი კუნძულისაგან შემდგარუ არქიპელაგი ანდამანის ზღვაში, ტაილანდიდან 60 კმ-ის მოშორებით. ადმინისტრაციულად კუნძულები ტაილანდს, ფანგ ნგას პროვინციას, ხურა ბურის რაიონს ეკუთვნის და ტამბონ კო ფრა თონგის შემადგენელი ნაწილია. 

კუნძულებსა და მის ირგვლივ მდებარე წყლებს მუ კო სურინის ეროვნული პარკი (ტაი:อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะสุรินทร์) კრავს. პარკი დაახლოებით 141.25 კმ² ტერიტორიას მოიცავს. დაცული ტერიტორიის 80%, 108 კმ² ოკეანეა. პარკი 1981 წლის 9 ივლისს დაარსდა და ტაილანდის 29-ე ეროვნული პარკი იყო. ყოველწლიურად, წვიმების სეზონის დროს, 1 მაისიდან 31 ოქტომბრამდე პარკი დახურულია.

გეოგრაფია
---------

სურინის კუნძულების წყალქვეშა სამყარო
სურინის კუნძულებია: კსურინ ნუეა, სურინ ტაი, რი, კაი და კლანგი. არქიპელაგის მთავარი კუნძულებია კსურინ ნუეა და სურინ ტაი. ტაი-ბირმის საოკეანო საზღვარი პარკის ჩრდილოეთით რამდნეიმე კმ-ში მდებარეობს. ბირმის უკიდურესი სამხრეთ-დასავლეთი წერტილი სურინ ნუეადან 18 კმ-თაა დაშორებული, ხოლო მუ კო სიმილანის ეროვნული პარკი დაახლოებით 100 კილომეტრით სამხრეთით მდებარეობს.

რიშელი კლდე, რომელიც ზღვის შუაში, სურინიდან სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ში მდებარეობს, ხშირად მსოფლიოში საუკეთესო 10 დაივინგ წერტილთა შორის მოიხსენიება. კლდეს სახელი ეწოდა დანიელი საზღვაო ოფიცრის, ტაის საზღვაო ძალების პირველი (და ერთადერთი უცხოელი) ადმირალის, ანდრეას დუ პლესის დე რიშელიეს პატივსაცემად. შორეული კლდე ზღვის დიდი ძუძუმწოვრების სახლია. დაივინგ წერტილებს შორის აღსანიშნავია ჰინ კონგი, კო ტორინლა და კო ჩი.

კლიმატი
-------

ცხელი სეზონი თებერვლის შუაში იწყება და მაისამდე გრძელდება. წვიმების სეზონი შუა მაისიდან ოქტომბრამდე, ყველაზე წვიმიან თვემდე გრძელდება. საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობა 3000 მმ-ია, ხოლო საშუალო ტენიანობა 83%-ს უტოლდება. ყოველწლიურად 1 მაისიდან 31 ოქტომბრამდე პარკი დაკეტილია.

ყვინთვისთვის საუკეთესო პერიოდი დეკემბრიდან აპრილამდეა, როდესაც სიმშრალე, მინიმალური ქარის და წყლის საშუალო ტემპერატურა 29 °C-ია. თებერვლიდან აპრილამდე პერიოდში ღია ზღვის დიდი ცხოველების დასაკვირვებლად საუკეთესო დროა. საზღვაო კონსერვაციის ინიციატივების გამო ეროვნული პარკის განსაზღვრულ ადგილებში დაივინგი არ არის დაშვებული.

მოკენის ხალხი
-------------

მოკენების ნავი
სურინის კუნძულებზე ეთნიკური უმცირესობი, მოკენის ორი პატარა თემი ცხოვრობს, რომელთაც „ზღვის ბოშების" სახელითაც მოიხსენიებენ. სურინის კუნძულებზე დაახლოებით 150 მოკენი ცხოვრობს.

მოკენის ხალხი ანდამანის ზღვის სამი ადგილობრივი ტომია: მერგუის არქიპელაგის, ფანგ ნგას პროვინციისა და ურაკ ლავოის მოკენები. ავსტრონეზიული ფესვების გამო მათი ენა, კულტურა და ცხოვრების სტილი უნიკალურია და მახლობელ კონტინენტზე მცხოვრებლებთან მშვიდობიანი თანაცხოვრების ისტორია აქვთ. ზღვაზე მომთაბარული ცხოვრების წესის გამო მოკენები საცხოვრებლად ტრადიციულ ნავებს, *კაბანგებს* იყენებენ, რითიც ქარისა და ამინდის შესაბამისად, ყურიდან ყურეში დაცურავენ. მუსონური წვიმების დროს ოჯახები დაცულ სანაპიროზე გადადიან და დროებით სოფელს ქმნიან. 

მოკენებს დამწერლობა არა აქვთ და მათი ისტორია თაობიდან თაობას ზეპირად, ფოლკლორის მეშვეობით გადაეცემა. ოჯახური კავშირები ძლიერი და მყარია. მოკენების ენაში იდივიდუალური კუთვნილების გამომხატველი სიტყვები არ არის, რაც მათ გამზიარებელ და გამცემ კულტურაზე მიუთითებს.

მოკენები ანიმისტები არიან და მათ ბუნებას დიდ პატივს სცემენ. წარსულში მოკენები მონადირე-შემგროვებლები, ნიჟარებითა და თევზით მოვაჭრეები იყვნენ, რითიც ბრინჯსა და სხვა საჭირო პროდუქტებს იძენდნენ. ისინი საკვებისთვის 80-ზე მეტი სახეობის მცენარეს იყენებენ, 28 სახეობის მცენარეს სამედიცინო დანიშნულებით იყენებენ, ხოლო 105 სახეობის მცენარეს თავშესაფრების ასაგებად, ხელსაქმისა და სხვა საქმიანობისთვის.

ფლორა
-----

დელფინები სურინის კუნძულების მახლობლად
პარკის უდიდეს ტერიტორიას პირველადი წვიმიანი ტყეები ფარავს. სანაპიროებზე სანაპირო ტყეებია, სადაც *Barringtonia* და *Cerbera odollam* ხარობს. მანგროს ტყეები მაი იაის ყურის მცირედ მარილიან წყლებში მდებარეობს.

ფაუნა
-----

ჩატარებული კვლევების მიხედვით, სურინის კუნძულებზე 91 სახეობის ფრინველი ბინადრობს, რომელთა შორის 57 ადგილობრივი სახეობისაა, დანარჩენები კი მიგრატორი სახეობებია. კუნძულებზე ბინადრობს 22 სახეობის ძუძუმწოვარი, მათ შორის 12 სახეობის ღამურა. ზღვის ძუძუმწოვრებიდან კუნძულის ირგვლივ წყლებში ბრაიდის ვეშაპები ცხოვრობენ. კუნძულებსა და ზღვაში 6 სახეობის ქვეწარმავალი, მათ შორის სცინკისებრნი და პითონები ბინადრობენ. სურინის კუნძულებზე ჯერ კიდევ სახლობენ ზღვის კუები, რომელთა შორისაცაა კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი ჰოუკსბილის ზღვის კუ და მწვანე კუები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სურინის კუნძულები***

* Phang Nga Tourist Association დაარქივებული 2020-01-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Mu Ko Surin National Park.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 30 ნოემბერი 2019.
2. 1 2  Mu Koh Surin National Park.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 თებერვალი 2017. ციტირების თარიღი: 23 May 2016.
3. ↑  ENVIRONMENTAL, SOCIAL AND CULTURAL SETTINGS OF THE SURIN ISLANDS. UNESCO.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 April 2016. ციტირების თარიღი: 23 May 2016.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტაილანდის ეროვნული პარკები, ტყე-პარკები და ჭარბტენიანი ტერიტორიები |
| --- |
|  |
| ეროვნული პარკები | 
* ბუდო-სუნგაიპადი
* ჩაე-სონი
* ჩალოემ-რატანაკოსინი
* დოი-ინტანონი
* დოი-კჰუნ-ტანი
* დოი-ლუანგი
* დოი-ფა-ჰომ-პოკი
* დოი-ფუ-კჰა
* დოი-ფუ-ნანგი
* დოი-სუთეფ-პუი
* ერავანი
* ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაი
* ჰოი-ნამ-დანგი
* კენგ-ჩეთ-ქვე
* კენგ-კრაჩანი
* კენგ-კრუნგი
* კენგ-ტანა
* კჰაო-ქჰითჩაქუთი
* კაო-კჰო
* კჰაო-ლემი
* კჰაო-ლაკ-ლამ-რუ
* კჰაო-ლამპი-ჰათ-თაი-მუანგი
* კჰაო-ფანომ-ბენჩი
* კჰაო-პჰრა-ვიჰანი
* კჰაო-სოკი
* კჰაო-იაი
* კჰლონგ ლანი
* კჰლონგ ფანომი
* კჰლონგ ვანგ ჩაო
* ქჰუნ სრინაგარინდა
* ქჰუნ ჩე
* ქჰუნ ქჰანი
* ქჰუნ ფავო
* კუი ბური
* ლამ ნამ ნანი
* ლან სანგი
* მაე ჩარიმი
* მაე პინგი
* მაე ვა
* მაე ვონგი
* მაე იომი
* ნამ ნაო
* ნამ ფონგი
* ნამტოკ ჩატ ტრაკანი
* ნამტოკ ჩეთ საო ნოი
* ნამტოკ მაე სურინი
* ნამტოკ ფილიო
* ნამტოკ სამ ლანი
* პპ ლანგი
* პა ჰინ ნგამი
* პანგ სიდა
* ფა დანგი
* ფა თამი
* ფუ ჩონგ-ნა იოი
* ფუ-ჰინ-რონგ-კლა
* ფუ კაო-ფუ ფან კჰამი
* ფუ კრადუნგი
* ფუ ლენ კჰა
* ფუ ფა მანი
* ფუ ფანი
* ფუ ფა თოეპი
* ფუ რუე
* ფუ სა დოკი
* ფუ სანგი
* ფუ სოი დაო
* ფუ ტოი
* ფუ ვიანგი
* რამკჰამჰანგი
* საი თონგი
* საი იოკი
* სალავინი
* სი ლანა
* სი ნანი
* სი ფანგ ნგა
* სი სათჩანალაი
* სირინათი
* ტა ფრაია
* ტაი რომიენი
* ტაკსინ მაჰარათი
* თათ მოკი
* თათ თონი
* თალე ბანი
* თჰამ ფლა-ნამტოკ ფა სუეა
* თჰანსადეთ-კო ფა-ნგანი
* თჰაპ ლანი
* თონგ ფა ფუმი
* თუნგ სალენგ ლუანგი
* ვიანგ კოსაი
 |
|  |
| საზღვაო ეროვნული პარკები | 
* აო-პჰანგ-ნგა
* ჰათ-ჩაო-მაი
* ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფი
* კჰაო-ლემ-ია-მუ-კო-სამეთი
* კჰაო-სამ-როი-იოტი
* ლემ სონი
* მუ კო ანგ თონგი
* მუ კო ჩანგი
* მუ კო ლანთა
* მუ-კო-ფეთრა
* მუ-კო-სურინი
* ტარუტაო
 |
|  |
| ტყე-პარკები | 
* კჰაო კრადონგი
* ფაე მუანგ ფი
* ფუ ჩი ფა
* ფუ ლანგკა
* ფუ ფრა ბათ ბობო
* პრან ბური
* სა ნანგ მანორა
 |
|  |
| ჭარბტენიანი ტერიტორიები | 
* ბუენგ-ბორაფეთი
* დონ-ჰოი-ლოთი
* კრაბი
* კრაბური
* ფაიაუს ტბა
* თალელუანგი
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის მემკვიდრეობის პარკები |
| --- |
|  |
| ბრუნეი (1) | 
* ტასეკ-მერიმბუნი
 |
|  |
| კამბოჯა (2) | 
* პრეჰ-მანივონგის ეროვნული პარკი
* ვირაჩეის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ინდონეზია (7) | 
* გუნუნგ-ლიოსერის ეროვნული პარკი
* კერინჩი-სებლატის ეროვნული პარკი
* ლორენცის ეროვნული პარკი
* ვაი-კამბასის ეროვნული პარკი
* ათასი კუნძული (ინდონეზია)
* ვაკატობის ეროვნული პარკი
* ბანტიმურუნგ-ბულუსარაუნგის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ლაოსი (1) | 
* ნამ-ჰაის ეროვნული დაცული ტერიტორია
 |
|  |
| მალაიზია (3) | 
* გუნუნგ-მულუს ეროვნული პარკი
* კინაბალუს ეროვნული პარკი
* ტამან-ნეგარა
 |
|  |
| მიანმარი (8) | 
* ალაუნგდავ-კათაპის ეროვნული პარკი
* ინდავგუის ტბის ველური ბუნების თავშესაფარი
* ინლეს ტბის თავშესაფარი
* ჰკაკაბორაზის ეროვნული პარკი
* ლამპის საზღვაო ეროვნული პარკი
* მეინმაჰლა-კიუნის ველური ბუნების თავშესაფარი
* ნატმატანგის ეროვნული პარკი
* ჰტამანთის ველური ბუნების თავშესაფარი
 |
|  |
| ფილიპინები (9) | 
* აპო
* ჰამიგუიტანი
* იგლიტ-ბაკოს ეროვნული პარკი
* კიტანგლადის მთიანეთი
* მაკილინგი
* მალინდანგი
* ტიმპუნგისა და ჰიბოკ-ჰიბოკის ერონული ძეგლი
* ტუბატაჰის რიფი
* აგუსანის მარშების ველური ბუნების თავშესაფარი
 |
|  |
| სინგაპური (2) | 
* ბუკიტ-ტიმაჰის ნაკრძალი
* სუნგეი-ბულოჰის ნაკრძალი
 |
|  |
| ტაილანდი (7) | 
* აო-პჰანგ ნგის-სურინის კუნძულების-სიმილანის კუნძულების ეროვნული პარკები
* კენგ-კრაჩანის ეროვნული პარკი
* კჰაო-იაის ეროვნული პარკი
* კჰაო-სოკის ეროვნული პარკი
* ტარუტაოს ეროვნული პარკი
* ჰათ-ჩაო-მაის ეროვნული პარკი
* მუ-კო-ანგ-თონგის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ვიეტნამი (10) | 
* ბა-ბეს ეროვნული პარკი
* ბაი-ტუ-ლონგის ეროვნული პარკი
* ჩურ-მომ-რეის ეროვნული პარკი
* ჰოანგ-ლიენის ეროვნული პარკი
* კონ-კა-კინის ეროვნული პარკი
* უ-მინ-თიონგის ეროვნული პარკი
* ბიდუპ-ნუი-ბაის ეროვნული პარკი
* ვუ-ქუანგის ეროვნული პარკი
* ლო-გო-ხა-მათის ეროვნული პარკი
* კონ-ტუმის ნაკრძალი
 |

 |