**კიმბელის ხელოვნების მუზეუმი** — ხელოვნების მუზეუმი ფორტ-უერთში, ტეხასში, აშშ-ში. მომხმარებელს სთავაზობს ხელოვნების კოლექციებს, გამოფენებს, საგანმანათლებლო პროგრამებს და ფართო კვლევით ბიბლიოთეკას. მუზეუმი დაფუძნდა კეი და ველმა კიმბელების კერძო კოლექციის ნახატებით, რომლებმაც ასევე უზრუნველყეს კოლექციების შესანახად შენობის აშენება.

შენობა დაპროექტებულია არქიტექტორ ლუი I. კანის მიერ და ფართოდ არის აღიარებული, როგორც უახლესი დროის არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევარი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვერცხლისფერი ბუნებრივი სინათლე თაღოვანი გალერეის ჭერზე.

ისტორია
-------

კეი კიმბელი იყო მდიდარი ბიზნესმენი ფორტ-უერტში რომელმაც ააშენა 70-ზე მეტი კომპანია სხვადასხვა ინდუსტრიაში. იგი დაქორწინდა ველმა ფულერზე, რომელმაც 1931 წელს ფორტ-უერტში გამართულ სამხატვრო ჩვენებაზე კიმბელის წაყვანით, გააღვივა კეის ინტერესი ხელოვნებისადმი, ამ ჩვენებაზე კეიმ ერთ-ერთი ბრიტანული ნახატი შეიძინა. მათ შექმნეს კიმბელის სამხატვრო ფონდი 1935 წელს, რათა შექმნილიყო ხელოვნების ინსტიტუტი, ხოლო 1964 წელს მისი გარდაცვალების დროს წყვილს შეგროვებული ჰქონდა სამხრეთ-დასავლეთ შეერთებული შტატების ძველი ოსტატების საუკეთესო ნამუშევრები. კეიმ და ველმამაც თავისი ქონების დიდი ნაწილი დაუტოვეს კიმბელის ხელოვნების, რათა აშენებულიყო პირველი კლასის მუზეუმი. 

 მიქელანჯელო, *წმინდა ანტონის ტანჯვა*, 1487-1488
ფონდის სამეურვეო საბჭომ დაიქირავა რიჩარდ ფარგო ბრაუნი, მაშინდელი ლოს-ანჯელესის საგრაფო ხელოვნების მუზეუმის დირექტორი, მუზეუმის დამფუძნებელი დირექტორი, რომელსაც დაევალა დაწესებულების მშენებლობა კიმბელის ხელოვნების კოლექციის შესანახად. თანამდებობის მიღებისთანავე ბრაუნმა გამოაცხადა, რომ ახალი შენობა უნდა იყოს ძვირფასი ხელოვნების ნიმუში.  შემოთავაზებულ მუზეუმს გადაეცა 3.8 ჰექტარის ფართობის ოდენობის ადგილი, ფორტ უორთის კულტურულ უბანში, სადაც უკვე არსებობდა სამი სხვა მუზეუმი, მათ შორის ფორტ უერთის ხელოვნების მუზეუმ-ცენტრი (ახლანდელი ფორტ უერთის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ) და ამონ კარტერის მუზეუმი, რომელიც სპეციალიზირებულია ამერიკულ დასავლურ ხელოვნებაში. 

ბრაუნმა განიხილა რწმუნებულებთან დაწესებულებისა და მისი ახალი შენობის მიზნები და შეაჯამა ისინი ოთხ გვერდიან „პოლიტიკის განცხადებაში" და ცხრამეტ გვერდიან „არქიტექტურულ წინასწარ პროგრამაში", 1966 წლის ივნისში. არაერთი გამოჩენილ არქიტექტორთან გასაუბრების შემდეგ მუზეუმმა დაიქირავა არქიტექტორი ლუი I. კანი, 1966 წლის ოქტომბერში.  კანის წინა ნამუშევრებში შედიოდა ისეთ აღიარებული სტრუქტურები, როგორიცაა სალკის ინსტიტუტი კალიფორნიაში, ეროვნული ასამბლეის შენობის დიზაინი რომელიც გახდებოდა ბანგლადეშის ახალი დედაქალაქი. კიმბელის ხელოვნების მუზეუმის მშენებლობა დაიწყო 1969 წლის ზაფხულში. ახალი შენობა გაიხსნა 1972 წლის ოქტომბერში და სწრაფად მოიპოვა საერთაშორისო რეპუტაცია არქიტექტურული სრულყოფით. 

ბრაუნმა ასევე გააფართოვა კიმბელის კოლექცია, ისეთი მნიშვნელოვანი მხატვრული ნაწარმოებების შეძენით, როგორიცაა დუჩო დი ბუონინსენია, ელ გრეკო, პეტერ პაულ რუბენსი და რემბრანდტი. 

რიჩარდ ფარგო ბრაუნის გარდაცვალების შემდეგ 1979 წელს, ედმუნდ "ტედ" პილსბერი დაინიშნა მუზეუმის დირექტორად. ადრე ის იყო იელის ახლად გახსნილი ბრიტანული ხელოვნების ცენტრის დირექტორი, რომელიც, შემთხვევით, ასევე დააპროექტა ლუი კანმა. ის ასევე იყო კურატორი იელის ხელოვნების გალერეაში, კანის პირველ ხელოვნების მუზეუმში. პილსბერიმ განაგრძო ხელოვნების შეძენის პროგრამა აგრესიული, მაგრამ დისციპლინირებული გზით. რიჩარდ ბრეტელმა, დალასის ხელოვნების მუზეუმის დირექტორმა, თქვა: "ის გარკვეულწილად იყო პასუხისმგებელი იმაში, რომ კიმბელის მუზეუმი გადაკეთებულიყო დიდი შენობის მქონე დაწესებულებიდან, კოლექციაში, რომელიც შეესაბამებოდა მუზეუმის არქიტექტურას". 

1989 წელს, პილსბერიმ გამოაცხადა მუზეუმის შენობის გაფართოების გეგმა, მაგრამ გეგმა დაიშალა, რადგან ლუი კანის ორიგინალური სტრუქტურის ნებისმიერი მნიშვნელოვანი ცვლილება შეიძლება მომხდარიყო.  2007 წელს კიმბელმა ეს პრობლემა გადაჭრა, გამოაცხადა გეგმები, რომ დაეშენებინათ დამატებითი, ცალკე შენობა. დაპროექტებულია რენცო პიანოს მიერ, ახალი სტრუქტურა საზოგადოებისთვის გაიხსნა 2013 წლის ნოემბერში. 

მუზეუმი არის ქალთა და მამაკაცთა ძეგლების მუზეუმების ქსელის ნაწილი, რომელიც შეიქმნა 2021 წელს ხელოვნების შენარჩუნებისთვის, ძეგლთა მამაკაცთა ფონდის მიერ. 

კიმბელის ხელოვნების მუზეუმი დღეს მოიცავს 350 ხელოვნების ნიმუშს, მიუხედავად კოლექციის სიმცირისა, ნამუშევრები აღსანიშნავად მაღალი ხარისხისაა.

მენეჯმენტი
----------

2007–2012 წლების გლობალური ფინანსური კრიზისის პირველი წლებში მუზეუმის ქონება $ 466 მილიონიდან 398 მილიონ დოლარამდე შემცირდა.  მუზეუმს არ აქვს სპეციალური სახსრები შესყიდვებისთვის.  მუზეუმში გაწევრიანებულია 15,000-მდე ადამიანი. 2019 წელს მუზეუმმა ევროპული ხელოვნების კურატორად გიულეიმ კიენცი დანიშნა, რომელიც ადრე მუშაობდა ლუვრში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* https://kimbellart.org/ ოფიციალური საიტი
* მუზეუმის ნახვა ვირტუალურად

სქოლიო
------

1. ↑  archINFORM — 1994.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Mike Cochran (Jan 26, 1966). „New Art Museum Aids Culture in Fort Worth". *Gettysburg Times (Associated Press story)*.Mike Cochran (Jan 26, 1966). "New Art Museum Aids Culture in Fort Worth". *Gettysburg Times (Associated Press story)*.
3. ↑  Wiseman, Carter (2007). *Louis I. Kahn: Beyond Time and Style*. New York:  Norton. ISBN 978-0-393-73165-1. Wiseman, Carter (2007). *Louis I. Kahn: Beyond Time and Style*. New York: Norton. ISBN 978-0-393-73165-1.
4. ↑  McCarter, Robert (2005). *Louis I. Kahn*. London:  Phaidon Press. ISBN 0-7148-4045-9.
5. ↑  Scott Cantrell (Mar 26, 2010). „Ted Pillsbury, longtime director of Kimbell Art Museum, dies". *Dallas Morning News*.
6. ↑  David Dillon.  (July 12, 2007) Piano Designing Kimbell Expansion. Architectural Record. ციტირების თარიღი: July 7, 2010
7. ↑  David Dillon.  (May 28, 2010) Piano Conceives a Respectful Addition to Kahn's Kimbell Masterpiece. Architectural Record. ციტირების თარიღი: July 7, 2010
8. ↑  A New Museum Network Is Focusing On the Monuments Men's Long-Overlooked Postwar Cultural Contributions en-US (2021-06-17). ციტირების თარიღი: 2021-07-14
9. ↑  Jason Edward Kaufman (January 8, 2009), How the richest US museums are weathering the storm *The Art Newspaper*.
10. ↑  Judith H. Dobrzynski (March 14, 2012), How an Acquisition Fund Burnishes Reputations *New York Times*.
11. ↑  Greenberger.  (2019-01-30) Guillaume Kientz Named Curator of European Art at Kimbell Art Museum.