recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვენეციის კოლონიები** (*Stato da Mar* ან *Domini da Mar;* „**საზღვაო სამფლობელოები**") — ვენეციის რესპუბლიკის საზღვაო და ზღვისგადაღმა სამფლობელოების საერთო სახელწოდება, რომელიც მოიცავდა: ისტრიას, დალმაციას, ნეგროპონტეს, მორეას (მორეის სამეფო), ეგეოსის კუნძლებს (არქიპელაგოს სამთავრო), კუნძულ კრეტას (კანდიას სამეფო) და კვიპროს. ეს სამფლობელობი ქმნიდნენ ვენეციის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული მოწყობის სამიდან ერთ-ერთ ტიპს, დანარჩენი ორი კი იყო — დოჟადო, ანუ თვით ქალაქი ვენეცია და მატერიკული სამფლობელოები (*Domini di Terraferma)* ჩრდილოეთ იტალიაში.

ისტორია
-------

ვენეციის ზღვისგადაღმა იმპერიის შექმნა დაახლოებით 1000 წელს დალმაციის დაპყრობით დაიწყო და მის ზენიტს, 1204 წელს, მეოთხე ჯვაროსნულ ლაშქრობებში მიაღწია, რომლის შედეგადაც ვენეციას ბიზანტიის იმპერიის ყოფილი სამფლობელოები ერგო. მიუხედავად ამისა, ამ ტერიტორიების უდიდესი ნაწილი ვენეციის მიერ არ იმართებოდა, რადგან მას ყოფილი იმპერიის მემკვიდრე ბერძნულ/ბიზანტიური სახელმწიფოები დაეუფლნენ (ეპირის დესპოტატი, ნიკეის იმპერია და ტრაპიზონის იმპერია), ხოლო დარჩენილი ნაწილი ნიკეის იმპერიამ შთანთქა, მათ შორის კონსტანტინეპოლი, რომელიც 1261 წელს ნიკეის იმპერიამ გაათავისუფლა და შედეგად ბიზანტიისი იმპერია აღადგინა.

„საზღვაო სამფლობელოები" ბალკანეთის დასავლეთ ნაწილში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროებზე შემორჩა, რომელსაც XVII და XVIII საუკუნეემდე „*ვენეციის ზღვასაც*" უწოდებდნენ. ოსმალეთის იმპერიის აღზევებას უკავშირდება ტერიტორიების უმნიშვნელოვანესი ნაწილის დაკარგვა. ისტრია, დალმაცია და იონიის კუნძლები, 1797 წლამდე ვენეციის ნაწილად ითვლებოდა, იქამდე სანამ ვენეციის რესპუბლიკას ნაპოლეონი გააუქმებდა.

ვენეციის სამფლობელოები
----------------------

* ვენეციის ისტრია, მოიცავდა ისტრიას, დღევანდელი ხორვატია.
* ვენეციის დალმაცია, მოიცავდა დალმაციას და მცირე სამფლობელოებს მთიან ნაწილში, დღევანდელი ხორვატია.
* ვენეციის ალბანეთ, მოიცავდა კოტორის ყურეს და მცირე სამფლობელოებს მთიან ნაწილში, თანამედროვე მონტენეგრო.
* ვენეციის იონიის კუნძლები, კანდიის სამეფო და მრავალი სხვა მცირე სამფლობელოები, თანამედროვე საბერძნეთი.
* ვენეციის კვიპროსი, ყოფილი კვიპროსის სამეფო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Crowley, Roger (2011). *City of Fortune - How Venice Won and lost a Naval Empire*. London:  Faber and Faber. ISBN 978-0-571-24594-9.
* Da Mosto, Andrea (1937). *L'Archivio di Stato di Venezia*. Rome:  Biblioteca d'Arte editrice.
* Mutinelli, Fabio (1851). *Lessico Veneto*. Venice:  tipografia Giambattista Andreola.
ვენესუელის უმსხვილესი სატელევიზიო ქსელის - ვენევისიონის ლგოგო.
*ვენესუელის ტელევიზიის* ისტორია იქყება 1952 წლიდან, როდესაც დიქტატორმა მარკოს პერეს ხიმენესმა შექმნა სახელმწიფო არხი - Televisora Nacional. რითიც ვენესუელა მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო. 1963 წელს, ქვეყნის მოსახლეობის მეოთხედს ჰქონდა ტელევიზორი, ხოლო 1982 წელს 85%-ს. ვენესუელაში ტელენოველებია პოპულარული და ზოგიერთის საერთაშორისო დონეზე დისტრიბუციაც ხდება (მაგალითად -მაგალითად 1992-ის, სარა სუსია). ყველაზე ცნობილი სატელევიზიო პროგრამა იყო უგო ჩავესის ყოვლეკვირეული შოუ - Aló Presidente, რომელიც დაიწყო 2009 წელს და დასრულდა 2012-ში.

რეგულაციები
-----------

უგო ჩავესი სანქციებს ტელევიზიებისა და რადიოების წინააღმდეგ აქტიურად იყენებდა. კრიტიკისგან თავის დასაცავად უგო ჩვესმა ძალის გამოყენებით დახურა რამდენიმე რადიო სადგური და ხელში ჩაიგდო ტელევიზიები. მისი თქმით: „არ არის გასაკვირი თუ ტელევიზიები დაიხურება, რადგანც არც ჩავესის, არც მისი მინისტრების და მთავრობის უპატივცემულო უნფორმაციის გაშუქება არ შეიძლება".

სქოლიო
------

1. ↑  Swanson, David and Mancini, Paolo (1996), *Politics, media, and modern democracy: an international study of innovations in electoral campaigning and their consequences*, Greenwood Publishing, p240
2. ↑  Klein, Naomi (2003). „Venezuela's Media Coup". *Nation*. **276** (8): 10.[*მკვდარი ბმული*]
**თბილისის სამხედრო სკოლა**, *იუნკერთა სკოლა* — ქართული სამხედრო სასწავლებელი. დაარსდა თბილისში 1919 წლის სექტემბერში. მდებარეობდა პლეხანოვის (ახლანდელი დავით აღმაშენებლის) გამზირზე სამხედრო სასწავლებლის შენობაში. სკოლის შექმნის ინიციატორი დაპირველი დირექტორი იყო გენერალი გიორგი კვინიტაძე. კვინიტაძის ჩანაფიქრის მიხედვით, სასწავლებლიდან გამოსული ოფიცრობა უნდა გამხდარიყო ახალი ქართული არმიის ძირითადი საყრდენი, ამიტომ სამხედრო საქმის სწავლასთან ერთად სასწავლებელში დიდი ყურადღება ექცეოდა სამხედრო-პატრიოტულ აღზრდას.

იუნკერთა სკოლაში სასწავლო პროცესი ორწლიანი იყო — პირველ წელს ხდებოდა საერთო თეორიული და პრაქტიკული ცოდნის მიღება, ხოლო მეორე წელს სწავლება იყო დიფერენცირებული: ქვეითი ჯარის, მესანგრეთა ჯარის, ცხენოსანთა ჯარისა და საარტილერიო ჯარის დარგებად. პროგრამა ითვალისწინებდა ისეთი საგნების შესწავლას, როგორიცაა სამხედრო ისტორია, ტაქტიკა, ტოპოგრაფია, ფორტიფიკაცია, საქართველოს ისტორია, ქართული ლიტერატურა და სხვ. შტატების მიხედვით სკოლას უნდა მიეღო 180 იუნკერი, 90-90 ორი წლის განმავლობაში, აქედან 120 ქვეითი ჯარისათვის, 30 არტილერიისათვის, 10 კავალერიისათვის, ხოლო 20 საინჟინრო ნაწილების ოფიცერთა მოსამზადებლად. ნაცვალთათვის სწავლის ხანგრძლივობა 10 თვით განისაზღვრებოდა.

1919 წლის ნოემბერში მიიღეს ახალწვეულები, რომელთაგან შეიქმნა სამი ქვეითი ჯარის ასეული, ერთი მეტყვიამფრქვევთა ასეული, მესაზღვრეთა ნახევარასეული, ხოლო მოგვიანებით დაემატა საცხენოსნო პოლკის ოცეული. სამხედრო სასწავლებელს სხვადასხვა პერიოდში ხელმძღვანელობდნენ: გენერალი გიორგი კვინიტაძე, პოლკოვნიკი (შემდეგში პოლონეთის არმიის ბრიგადის გენერალი) ალექსანდრე ჩხეიძე (დირექტორი გიორგი კვინიტაძის შემდეგ), გენერალი ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი. სკოლაში მოღვაწეობდნენ კლასების ინსპექტორი ქრისტეფორე ჩხეტიანი, ივანე ჯავახიშვილი, ი. კაკაბაძე; პედაგოგები, მ. შ. ვასილ ბარნოვი.

სამხედრო სკოლის მოსწავლეებმა მნიშვნელოვანი მონაწილეობა მიიღეს რუსეთის რეგულარული არმიის წინააღმდეგ ბრძოლაში (თბილისის დაცვა, კოჯორ-ტაბახმელის ბრძოლები). ომის დროს იუნკერთა სამხედრო სასწავლებელში სიის მიხედვით ირიცხებოდა 183 იუნკერი, მათი უდიდესი ნაწილი მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში. რუსეთთან ომის დროს იუნკრები სხვა შენაერთებთან ერთად იცავდნენ თბილისის თავდაცვის მარჯვენა სექტორს. ბრძოლაში დაიღუპა ცხრა იუნკერი: ალექსანდრე ახვლედიანი, პლატონ დოლიძე, შალვა ერისთავი, პავლე იაკობაშვილი, ლევან კანდელაკი, ოთარ ლორთქიფანიძე, მიხეილ ლოლუა, ილია და იოსებ ჯანდიერები; დაიჭრა 43 იუნკერი.

სამხედრო სასწავლებელს სხვადასხვა პერიოდში ხელმძღვანელობდნენ: გენერალი გიორგი კვინიტაძე; გენერალი ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი და პოლკოვნიკი (შემდეგში პოლონეთის არმიის ბრიგადის გენერალი) ალექსანდრე ჩხეიძე. სკოლამ არსებობა შეწყვიტა 1921 წელს, რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  *ზალდასტანიშვილი მ.*, იუნკერთა სკოლა // ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 401.
2. 1 2 3 4 5  *სილაქაძე დ.*, თბილისის სამხედრო სკოლა // საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 355.
**ზოი კრავიც** (დ. 1 დეკემბერი, 1988) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. მსახიობ-მუსიკოს ლენის კრავცისა და მსახიობ ლიზა ბონეტის ქალიშვილი, კრავიცის პირველი ფილმი რომელითაც აღიარება მოიპოვა 2011 წლეს გადაღებული ფილმი *X-Men: First Class*-ია, რომელშიც ანჯელ სალვადორეს ანსახიერებს , ამას მოჰყვა როლები ფილმებში *The Divergent Series* (2014) და *Mad Max: Fury Road* (2015).

კრავიცის სამსახიობა დებიუტი შედგა 2007 წელს რომანტიკულ კომედიურ ფილმში *No Reservations*. მას შემდეგ კრავიცმა რავალ ფილმში ითამშა: *Fantastic Beasts and Where to Find Them* (2016) და მისი გაგრძელება 2018 წლის *Fantastic Beasts and Where to Find The* (ჰიტ პოტერის) ფილმი სადაც ლეტა ლესტრანესი ითამაშა, და როგორც სელინა კაილი მოგვევლინა / *Catwoman in Lego Batman Movie*-ში (2017). მან ასევე ითამაშა როლები მრავალ ფილმში, მათ შორის *Dope* (2015), *Adam Green's Aladdin* (2016) და *Gemini* (2017). გარდა ამისა, კრავციცი თამაშობდა მთავარ როლებს HBO დრამატულ სერიალში *Big Little Lies* (2017–დღემდე) და Hulu რომანტიკული კომედიების სერიაში *High Fidelity* (2020 – დღემდე).

მსახიობობის გარდა, კრავციც მუშაობდა მოდელად და მუსიკოსად. იგი *ვერა ვანგის პრინცესა* სუნამოს სახე იყო 2009 წელს, პოზიორობდა *Venus Zine* და *Elle*-სთვის. მან მიიღო მონაწილეობა ჯგუფში *Lolawolf* და გამოუშვა ალბომი *Calm Down* 2014 წელს. ჯგუფი შეიქმნა ლილი ალენისა და მაილი საირუსისთვის და მონაწილეობა მიიღო მრავალ მუსიკალური ფესტივალშ. იგი ასევე თანამშრომლობდა სხვადასხვა არტისტებთან, როგორებიცაა დრეიკი და ჯანელ მონე.

ადრეული ცხოვრება
----------------

კრავიცი დაიბადა ლოს ანჯელესში, კალიფორნიაში, მსახიობ ლიზა ბონეტის და მუსიკოს ლენზე კრავიცის ოჯახში. მისი ორივე მშობელი ნახევრად აფრო-ამერიკელი და ნახევარი აშენაზიული ებრაული წარმოშობისაა არიან. მისი ბებია, მსახიობი როქსი როკერი , და მისი დედის პაპა, ალენ ბონეტი, აფრო-ამერიკელი წარმოშბის იყვნენ, მისი ბებიის ოჯახის ზოგიერთი წარმომადგენელი ბაჰამის კუნძულებიდან იყო. მისი მამა პაპა, NBC სატელევიზიო ახალი ამბების პროდიუსერი კრავციცი და დედის ბებია, არლენ ლიტმანი, ორივე ებრაული წარმოშობის იყვნენ.

კრავიცის მშობლები დაქორწინდნენ 1987 წელს და განქორწინდნენ ექვსი წლის შემდეგ, 1993 წელს, როდესაც ზოი კრავიცი ხუთი წლის იყო. იგი დედასთან ერთად ცხოვრობდა ტოპანგას კანიონში და შემდეგ თერთმეტი წლის ასაკში მაიამიში გადავიდა საცხოვრებლად მამამისთან ერთად, დედასთან ერთად ზაფხულის ატარებდა. კრავიცს ჰყავს უმცროსი და-ძმა, ლოლა იოლანი მომია, და ნახევარძმა - ნაკოა-მგელი მანაკუაოპა ნამაკაია მონოა, მისი ნათლული არის კინორეჟისორი ბრიუს კოენი, ხოლო მისი ნათლულები მსახიობები მარიზა ტომი და კრი ზაფხულია. 

ზოი დაამთავრა მაიამის სკოლა, შემდეგ კი რუდოლფ შტაინერს სკოლას მანჰეტენში, ნიუ – იორკი, სადაც სწავლა დაამთავრა 2007 წელს. ზოიმ ამავე წელს სწავლა დაიწყო ნიუ – იორკის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მან დატოვა კოლეჯი ერთი წლის შემდეგ და გადავიდა ბრუკლინში, ნიუ – იორკი, სამსახიობა კარიერის შესაქმნელად. იგი ებრძოდა ანორექსიას დაახლოებით 24 წლის ასაკამდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ზოი კრავიცი***

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**თაგისქენი** — სამაროვანი ყაზახეთში, ამავე სახელწოდების პლატოზე, ყიზილორდის ოლქში. აღმოჩენილ იქნა 1959 წელს და გათხრილ იქნა 19601963 წლებში. 

გაითხარა ორი კომპლექსი. ჩრდილოეთ თაგისქენი ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების ბელადების ნეკროპოლია. მიცვალებულები დაკრძალულნი იყვნენ ალიზის მავზოლეუმებში. აღმოჩენილია სამკაული, იარაღი, ჭურჭელი. განათხარი მასალის მიხედვით თაგისქენის მოსახლეობას კავშირი ჰქონდა შუა აზიის სამხრეთ რაიონების მაღალ კულტურასთან. 

სამხრეთი თაგისქენი ძვ. წ. VII-V საუკუნეების საკი ტომების გორსამარხებს წარმოადგენს. დამახასიათებელია მიწისზედა ნაგებობანი, ხითა და ლელით გადახურული ორმოსამარხები. იცოდნენ მიცვალებულის როგორც დამარხვა, ასევე დაწვა. სამარხებში აღმოჩნდა ცხენის მდიდარი აღკაზმულობა, მრგვალი სარკეები, ქვის სამსხვერპლოები, ისრისპირები, ხისქარქაშიანი გრძელი სატევრები, ხელით ნაძერწი თიხის ჭურჭელი და სხვა. ნაკეთობათა უმრავლესობა ბრინჯაოსია.სამარხების კონსტრუქცია და დაკრძალვის რიტუალში ცეცხლის გამოყენება მიუთითებს კავშირზე ჩრდილოეთ თაგისთენურსა და საკურ დაკრძალვის წესებს შორის. სამხრეთ თაგისთენის მატერიალურ კულტურაში შეიმჩნევა კავშირი სამხრეთ ურალისპირეთის სავრომატებთან, ყაზახეთის სტეპების საკებთან და სამხრეთ ციმბირის სკვითური ტიპის კულტურებთან

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 558-559.
სახლის თაგვი (*Mus musculus*)
ჩვეულებრივი მემინდვრია (*Microtus arvalis*)
**თაგვისებრი მღრღნელები** — მღრღნელთა გარკვეული ჯგუფების (თაგვისებრთა, ზაზუნასებრთა, მექვიშიების წარმომადგენლების) კრებითი სახელწოდება. ტერმინი გამოიყენება აგრონომიაში, ნადირობათმცოდნეობაში, ეპიდემიოლოგიაში, იშვიათად — ეკოლოგიაში. მათ შორის არიან თაგვები, ვირთაგვები, მემინდვრიები, ზაზუნები, ლემინგები. ბინადრობენ ყველა ბუნებრივ ზონასა და სარტყელში. ხელსაყრელ პირობებში გამოირჩევიან მაღალი ნაყოფიერებითა და სწრაფი მომწიფებით (1,5–2 თვე), სიცოცხლის ხანგრძლივობა 3–4 თვიდან 2 წლამდეა. ბუნებრივ ბიოცენოზებში თაგვისებრი მღრღნელები მტაცებელი ცხოველების, მათ შორის სანადირო-სარეწაო ცხოველების (ყარყუმი, სიასამური, კვერნა, ყარსაღი) ძირითად საკვებს წარმოადგენს, უზრუნველყოფენ მათი პოპულაციების სიმტკიცეს. აგროცენოზებში გვხვდებიან ყველგან, პრაქტიკულად ყველა სასოფლო-სამეურნეო კულტურისა და სავარგულის მავნებლები არიან. ტყის მემინდვრიებს მუდმივად მაღალი რიცხოვნობის დროს შეუძლიათ ტყის განახლების პროცესების დარღვევა. თაგვისებრი მღრღნელები იკვებებიან მცენარეთა ნაწილებით, თესლებით, კენკრით, ნაყოფებით, ქერქით, აგრეთვე ლიქენებით, სოკოებით, იშვიათად — უხერხემლოებითა და მცირე ზომის ხერხემლიანი ცხოველებით.

ადამიანების გვერდით (ნაგებობებში, საცავებში) ცხოვრებისას ჭამენ და აფუჭებენ შენახულ პროდუქტს, ანადგურებენ პლასტიკურ და ხის ტარას, ზიან აყენებენ ელექტროგაყვანილობას, კაბელებს, ავეჯს და თვითონ ნაგებობებსაც. მრავალი თაგვისებრი მღრღნელი საშიში ინფექციის (ზოონოზის) წყაროა, მათ შორის ჰემორაგიული ცხელების თირკმლის სინდრომით, ფსევდოტუბერკულოზის, ტულარემიის, ჭირის და სხვ. მათთან ბრძოლის ღონისძიებებს დერატიზაცია ეწოდება.

სქოლიო
------

1. ↑  *ჭელიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 473–474.
2. 1 2  *Васильев А. Г.* Мышевидные грызуны // Большая российская энциклопедия. т. 21. — М. 2013. — стр. 554.
მესამე რაიხი  
1933-1945  
| 

|  |
| --- |
|  |
| კრიგსმარინეს დროშა |

 |
| **მოქმედების პერიოდი** | 1935 - 1945 |
| **შემადგენლობა** | საზღვაო ძალები |
| **სარდლები** | ერიხ რედერი (1939 - 1943)  კარლ დენიცი (1943 - 1945) |

**კრიგსმარინე** (*გერმ.* Kriegsmarine) ეწოდებოდა გერმანიის სამხედრო ფლოტს მესამე რაიხის ხანაში. 1935 წლის 1 ივლისს გერმანიის იმპერიის დროინდელ „რაიხსმარინეს" გადაერქვა სახელი და ეწოდა „კრიგსმარინე". ამ დღიდან ფლოტმა ოფიციალურად მიიღო სვასტიკიანი დროშა, რომლის მარცხენა ზედა კუთხეში რკინის ჯვარი იყო გამოსახული.

შეიარაღება
==========

წყალზედა გემები
---------------

სახაზო ხომალდები:

* ბისმარკი, ტირპიცი

მძიმე კრეისერები

* ადმირალ ჰიპერი, ბლუხერი, პრინც ეუგენი

კრეისერები, გამანადგურებლები, სატორპედო კატარღები და სხვ.

წყალქვეშა გემები
----------------

ნაცისტური გერმანიის საზღვაო ძალების მთავარი არტერია იყო წყალქვეშა ფლოტი, რომლის შეიარაღებაშიც შედიოდა რამდენიმე ტიპის წყალქვეშა ნავები: 

* II, VII, IX, XXI და სხვ.

ფლოტილიები
----------

მნიშვნელოვანი სამხედრო ოპერაციები
---------------------------------
წმ. თადეოზ მოციქული
**წმინდა მოციქული თადეოზი** – სამოცდაათ მოციქულითაგანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 აგვისტო, ახალი სტილით - 3 სექტემბერი. იგი ტომით ებრაელი იყო, იგი სირიის ქალაქ ედესაში დაიბადა. იერუსალიმში დღესასწაულზე ჩასულმა მოისმინა იოანე ნათლისმცემლის ქადაგება, მისი ხელით მიიღო სინანულის ნათლობა მდინარე იორდანეში და პალესტინაში დარჩა. შემდეგ ნეტარმა მაცხოვარი იხილა და მას დაემოწაფა. უფალმა იგი იმ სამოცდაათს შორის გამოარჩია, რომლებიც 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | „წარავლინნა... ორ-ორი წინაშე მისსა ყოველსა ქალაქებსა და დაბნებსა, ვიდრეცა ეგულებოდა მას მისლვად" (ლკ. 10,1). | "|

 იესო ქრისტეს ზეცად ამაღლების შემდეგ თადეოზი ქადაგებდა სირიასა და მესოპოტამიაში. ჩავიდა ედესაშიც და ქრისტიანობაზე მოაქცია მთავარი ავგაროზი, ხალხი და ქურუმები.

გადმოცემით, როდესაც წმიდანი პირველად შესულა ავგაროზის ოთახში, მისი სახიდან გამომკრთალი არაამქვეყნიური ნათლით გაოცებული მთავარი წინ მიგებებია და მიწამდე უცია თაყვანი. კარისკაცებს კი, რომელთათვისაც ეს ბრწყინვალება დაუნახავი დარჩა, ვერ გაუგიათ, რატომ მიაგო მათმა ხელისუფალმა ასეთი პატივი ღატაკ მწირს. თადეოზის ქადაგებას მრავალი სასწაული ახლდა თან (მათ შესახებ ავგაროზი წერდა სირიის მეფე ნერსეს). ნეტარმა მოციქულმა ედესაში ეკლესია დააფუძნა. ავგაროზს სურდა, იგი უხვად დაეჯილდოებინა, მაგრამ წმიდანმა საბოძვარზე უარი განაცხადა და სხვა ქალაქებს მიაშურა ქადაგებით. ბოლოს თადეოზი ფინიკიის ქალაქ ბირითში (ბეირუთში) ჩავიდა და მშვიდობით მიიცვალა ორმოცდაოთხი წლის ასაკში (ეს ცნობა ამოღებულია სლავური თვენიდან. სხვა წყაროების მოწმობით, წმიდა მამა ედესაში გარდაიცვალა, სომხური გადმოცემის მიხედვით კი - მრავალგვარი წამების შემდეგ მას პიტაზის ოლქში მახვილით მოჰკვეთეს თავი 50 წლის 21 დეკემბერს).

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ. გვ. 198


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული |
| --- |
|  |
| 
* აგაბო
* აკვილა
* ამპლი
* ანანია
* ანდრონიკე
* აპელი
* აპოლო
* არისტარქოსი
* არისტობულე
* არტემი
* არქიფო
* ასინკრიტე
* აქაიკი
* ბარნაბა
* გაიოზი
* დიონისე არეოპაგელი
* ევოდი
* ეპაფრასი
* ეპაფროდიტე
* ეპენტი
* ერასტი
* ერმე
* ერმი
* ზინა
* თადეოზი
* იაკობი
* იასონი
* იოსტოსი
* იროდიონი
* კარპეზი
* კვარტი
* კლეოპა
* კლიმენტი
* კოდრატე
* კრისკენტი
* კრისპე
* ლინუსი
* ლუკა მახარებელი
* ლუკი
* მარკ-იოანე
* მარკოზ მახარებელი
* მარკოზი
* ნარკისი
* ნიკანორი
* ოლიმპი
* ონისიმე
* ონისიფორე
* პარმენი
* პატროვი
* პროხორე
* პუდი
* როფე
* სილა
* სილოვანე
* სვიმეონ ნიგერი
* სვიმეონი
* სოსთენი
* სოსიპატრე
* სტაქო
* სტეფანე პირველმოწამე
* ტერტი
* ტვიქიკე
* ტიმოთე
* ტიმონი
* ტიტე
* ტროფიმე
* ურბანი
* ფილიმონი
* ფილიპე
* ფილოლოგი
* ფლეგონტი
* ფორტუნატე
 |  |

 |
**ზებედა რეხვიაშვილი** (დ. 16 თებერვალი, 1991, რუსთავი) — ქართველი ძიუდოისტი. ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013). ევროპის გუნდური ჩემპიონატის 3-გზის გამარჯვებული საქართველოს ნაკრებთან ერთად, ასევე მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონი.

არის საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის (2015, -81 კგ) და ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, -66 კგ; 2011, 2012, 2014, -73 კგ; 2017, -81 კგ), 20 წლამდელებს შორის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2008, -66კგ, 2010, -73კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -73კგ).

აგრეთვე არის ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2007, -66 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, -73 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის ვერცხლის პრიზიორი (2009, -73 კგ), ჭაბუკებ შორის ევროპის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, -60 კგ).

მთავარი შედეგები
----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| მსოფლიოს ჩემპიონატები |
| 2012 | მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი | სალვადორი, ბრაზილია | -73 კგ | 03 ﻿3rd |
| 2013 | მსოფლიო ჩემპიონატი | რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია | -73 კგ | 01 ﻿1st |
| 2014 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ჩელიაბინსკი, რუსეთი | -81 კგ | 03 ﻿3rd |
| ევროპის ჩემპიონატები |
| 2012 | ევროპის ჩემპიონატი | ჩელიაბინსკი, რუსეთი | -73 კგ | 01 ﻿1st |
| 2013 | ევროპის ჩემპიონატი | ბუდაპეშტი, უნგრეთი | -73 კგ | 01 ﻿1st |
| 2013 | ევროპის ჩემპიონატი | ბუდაპეშტი, უნგრეთი | -73 კგ | 03 ﻿3rd |
| 2017 | ევროპის ჩემპიონატი | ვარშავა, პოლონეთი | -81 კგ | 01 ﻿1st |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზებედა რეხვიაშვილი — judoinside.com.
* ზებედა რეხვიაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა.
კრეტინიზმით დაავადებული
**კრეტინიზმი** (ფრანგ. crétinisme < crétin - *ჭკუასუსტი*) — ავადმყოფური მდგომარეობა, რომელსაც ახასიათებს გონებრივი და ფიზიკური განვითარების შეჩერება და ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის პათოლოგიური დაქვეითება. კრეტინიზმი ძირითადად გავრცელებულია მთიან რეგიონებში, იქ, სადაც არსებობს ენდემური ჩიყვის კერები და სადაც სასმელ წყალსა და საკვებში იოდის ბუნებრივი დეფიციტია. კრეტინიზმით დაავადებული მამაკაცის საშუალო სიმაღლე აღწევს 146,7 სმ–ს, ხოლო ქალისა 140 სმ–ს. დამახასიათებელია არაპროპორციულად დიდი და მრგვალი თავი, მოკლე კიდურები, დიდი ყურები და ენა, რომელიც ვერ ეტევა პირის ღრუში, გამობერილი მუცელი, მეჩხერი კბილები, განუვითარებელი სასქესო ორგანოები, მშრალი კანი; ხშირია ჭიპისა და საზარდულის თიაქარი, ფარისებრი ჯირკვალი გადიდებულია, ნივთიერებათა ცვლა დარღვეული და სხვ. მკურნალობისას იყენებენ ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონებს და პრეპარატებს. პროფილაქტიკისთვის კი – იოდით მდიდარ წყალსა და სხვა საკვები ნივთიერებებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰიპოთირეოზი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 27.
**ზაჰიდ ისმაილ ოღლი ხალილოვი** (აზერ. Zahid İsmayıl oğlu Xəlilov; დ. 14 იანვარი, 1911, თბილისი — გ. 4 თებერვალი, 1974, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მათემატიკოსი და მექანიკოსი. აზერბაიჯანის სსრკ რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ყოფილი პრეზიდენტი (1962–1967).

საერთო ცნობები
--------------

1944–1960 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიულ მექანიზმების კათედრას, 1967–1974 წლებში იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკისა და მექანიკის ინსტიტუტის დირექტორი.

1957–1959 წლებში აკადემიკოს-მდივანი ფიზიკა-მათაემატიკის და ტექნიკური მეცნიერებების, შემდგომ აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი, 1962–1967 აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.

ძირითადი სამეცნიერო მოღვაწეობა
------------------------------

სამეცნიერო კვლევების ძირითად დარგებს მიეკუთვნება ფუნქციონალური ანალიზი და მისი გამოყენება ინტეგრალურ და დიფერენციალურ განტოლებებში, ავტომატური საკონტროლო სისტემების მათემატიკური თეორია და მათემატიკის სხვა სფეროები. ზ. ხალილოვი იყო აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი მათემატიკოსთანი, მან დააარსა ფუნქციონალური ანალიზის სკოლის საფუძვლები.

სქოლიო
------

ლიტერატურა
----------

* ოფიციალური საიტი ამა დაარქივებული 2007-09-25 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემია(ინგლისური)
**ზბიგნევ პრაისნერი** (პოლ. Zbigniew Antoni Preisner) (დ. 20 მაისი, 1955) — პოლონელი კომპოზიტორი. იგი საზოგადოების ფართო მასებისთვის ცნობილი გახდა ცნობილ პოლონელ კინო-რეჟისორ კშიშტოფ კისლოვსკისთან მუშაობის შედეგად.

მას, როგორც მუსიკოსს, განათლება არსად მიუღია. ის სწავლობდა კრაკოვის უნივერსიტეტში ისტორიასა და ფილოსოფიას და მუსიკალური სკოლა არავისთან და არსად აქვს გავლილი. მასზე, როგორც მუსიკოსზე, გავლენა იქონია ნიკოლო პაგანინისა და ჟან სიბელიუსის შემოქმედებამ. სწორედ მან დაწერა მუსიკა კშიშტოდ კისლოვსკის, როგორც მას უწოდებენ, უკიდურესად ამბიციური ტრილოგიისთვის „სამი ფერი: თეთრი", „სამი ფერი: ლურჯი", „სამი ფერი: წითელი", სადაც გაჟღერდა ევროპის გამაერთიანებელი სიმღერა. ამ სიმღერის ტექსტის ავტორი კი ნობელის პრემიის პრიზიორი პოლონელი პოეტი უისლავა შიმბორსკაა.

პრეისნერის არანჟირებით 2006 წელს შეიქმნა დევიდ გილმურის სოლო-ალბომი „კუნძულზე". მიუხედავად იმისა, რომ მისის სახელი ხშირად კისლოვსკის სახელთან ასოცირედებოდა, მან კისლოვკის გარდაცვალების შემდგომაც განაგრძო აქტიური მოღვაწეობა. პრეისნერი უშუალოდ მუშაობდა ისეთ ცნობილ რეჟისეორებთან, როგორებიც არიან ფრენსის ფორდ კოპოლა და სხვები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Zbigniew Preisner — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)



1. ↑
**ვენეტები და პრასინები** — მთავარი საცირკო პარტიები (დიმები) ბიზანტიის ქალაქებში; ანტიკური რომის მსგავსად, ცირკსა და იპოდრომებზე იმართებოდა შეჯიბრებები (უმთავრესად ცხენოსნობაში) და საცირკო წარმოდგენები. „გულშემატკივრები" ქმნიდნენ პარტიებს, რომლებიც მეეტლეების სამოსის ფერის მიხედვით იღებდნენ სახელწოდებას. მაგ. ვენეტები იყვნენ „ცისფერები", პრასინები „მწვანეები". დიმებს ჰყავდათ არჩევითი ხელმძღვანელობა, მოსამსახურეთა, მეეტლეთა და მსახიობთა საკუთარი შტატი, ცხენები, ჰქონდათ სახლები და ფულადი სახსრები. თავდაპირველად დიმები სპორტული ორგანიზაციები იყო, IV საუკუნის დასასრულიდან თავისებურ პოლიტიკურ პარტიებად გადაიქცა. დიმებს შორის (სულ 4 იყო) ყველაზე მნიშვნელოვანი (ერთმანეთთან მოქიშპე) ვენეტები და პრასინები იყვნენ. ვენეტების სათავეში იდგნენ ცენტრალიზაციის, ბიუროკრატიული მმართველობისა და მართლმადიდებლობის მომხრე წარჩინებული დიდებულები. პრასინებს კი სავაჭრო-ხელოსნური წრეების ზედა ფენა განაგებდა, რომელიც მოითხოვდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების გაძლიერებას და თანაუგრძნობდა მონოფიზიტებს. V საუკუნის დასაწყისიდან ამ პარტიებს მილიციის საკუთარი რაზმების ჩამოყალიბებისა და ადგილობრივ თვითმმართველობაში მონაწილეობის უფლება მისცეს. V საუკუნის დასასრულს და VI საკუნეში ვენეტებსა და პრასინებს შორის ბრძოლა გამწვავდა. ხშირად ამ პარტიების დაბალი ფენები ერთიანდებოდნენ და მთავრობის წინააღმდეგ გამოსვლებს აწყობდნენ (აჯანყება „ნიკე" 532 წელს). VIII საუკუნისთვის ვენეტებმა და პრასინებმა პოლიტიკური მნიშვნელობა დაკარგეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 360.
*Instituto Arnoldo Gabaldón* - 1984 წელს ეროვნული ისტორიულ მემკვიდრეობად გამოცხადდა.
**ვენესუელის კულტურა** მრავალფეროვანი და რთულია. ვენესუელის კულტურის განვითარებაში წვლილი ყველა იმ ადამიანს მიუძღვის ვინც ის თავის სამშობლოდ აირჩია. ვენესუელას აქვს განსხვავებული ხელოვნება, ლიტერატურა და მუსიკა.

ხალხი
-----

ვენესუელელები ეროვნულ დღესასწაულზე
ვენესუელას მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობა გააჩნია, რომელიც ვენესუელის მკვიდრი ხალხებისგან იწყება და ამერიკის ესპანური კოლონიზაციის შემდეგ ესპანელებისა და აფრიკელების მიერ გრძელდება. XVII საუკუნეში, ვენესუელაში ბევრი: იტალიელი, პორტუგალიელი, არაბი, გერმანელი, მოროკოელი ებრაელი და სხვა ემიგრანტი ჩვიდა. მოსახლეობის 93% ცხოვრობს ქალაქში და ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობს მდინარე ორინოკოს სამხრეთით, რას მთელი ქვეყნის ტერიტორისს ნახევარს შეადგენს. მოსახლეობის 96% თავს კათოლიკედ მიიჩნევს. 

ვენესუელის კულტურა დიდ გავლენას განიცდიდა კარიბების თემატიკით. ეს გამოხატულია მის ისტორიულ შენობებში, არქიტექტურაში,[1] ხელოვნებასა[2] და მონუმენტებში.

ხელოვნება
---------

*Estudio para Dante Beatriz*. 1889, კრისტობალ როხასი
ვენესუელის ხელოვნებაში თავიდან რელიგიური მოტივები დომინირებდა. XIX საუკუნიდან ჩნდება ჰეროიკული და პატრიოტული თემები, ხოლო XX საუკუნიდან მოდერნიზმი. ცნობილი ვენესუელელი ხელოვნებია: არტურო მიჩელენა, კრისტობალ როხასი, ანტონიო ჰერერა ტორო, არმანდო რევერონი.

არქიტყექტურა
------------

ვენესუელაში ყველა სახის არქიტექტურული შენობაა. შენობები ქვეყნის ცვალებადი წარსულის ყველა ეტაპიდანაა შემონახული.

ლიტერატურა
----------

რომულო გალიეგოსი
ვენესუელური ლიტერატურა ესპანური დაპყრობიდან იღებს სათავეს. დამოუკიდებლობის შემდეგ რომანტიზმი განავითარეს ვისენტე გონსალესმა და ფერმინ ტორომ. ვენესუელური ლიტერატურის გამორჩეული პოეტები იყვნენ ფერმინ ტორო და ანდრეს ელოი ბლანკო. გამოჩენილი მწერლები და ნოველისტების რიცხვს ეკუთვნიან: რომულო გალიეგოსი და ანდრეს ბელიო. ლოურეანო ვალენილა ლანმა და ხოსე გილ ფორტულმა მნიშვბნელოვანი წვლილი შეიტანეს ვენესუელუყრი პოზიტივიზმის განვითარებაში.

მუსიკა
------

ადგილობრივი მუსიკის შემსრულებელი ჯგუფეი არიან: *Un Solo Pueblo* და *Serenata Guayanesa*. ეროვნული საკრავი ინსტრუმენტია - კუატრო. მუსიკის პოპულარული სტილია - გაიტა. ეროვნული ცეკვაა - ჯოროპო.

სქოლიო
------

1. ↑  Coro and its Port. UNESCO World Heritage Centre (1993).
2. ↑  Ciudad Universitaria de Caracas. UNESCO World Heritage Centre (2000).
ინდური კობრა
**კობრის ეფექტი** — ფრაზეოლოგიზმი, რომელიც გამოიყენება ისეთი სიტუაციის აღსანიშნავად, როდესაც პრობლემის გადასაჭრელად მიღებული ზომები არათუ ვერ წყვეტს პრობლემას, არამედ მოაქვს სრულიად საპირისპირო შედეგები.

ტერმინი „კობრის ეფექტი" წარმოიშვა ინდოეთში, ინგლისური კოლონიალური მმართველობის დროს. ინგლისელებმა აღმოაჩინეს, რომ კობრები ძალიან მომრავლდნენ. შხამიანი გველების მოსაცილებლად გუბერნატორმა დააწესა ჯილდო გველის თითოეული მოკვეთილი თავისთვის. თავდაპირველად გველების რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა, თუმცა შემდგომ ინდოელებმა მატერიალური ანაზღაურების მისაღებად დაიწყეს კობრების მომრავლება. საბოლოოდ მოკლულ კობრაზე ჯილდო გაუქმდა და აღმოჩნდა, რომ მათი რაოდენობა საგრძნობლად გაზრდილიყო. 

ანალოგიური შემთხვევა დაფიქსირდა ვიეტნამში, კერძოდ კი — ჰანოიში, ფრანგული კოლონიალური მმართველობის დროს, როდესაც მმართველმა ძალამ შეიმუშავა პროგრამა ვირთხების გასანადგურებლად. შედეგად, მოსახლეობამ ფინანსური სარგებლის მისაღებად დაიწყო ვირთხების მომრავლება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სტრეიზანდის ეფექტი

სქოლიო
------

1. ↑  Brickman, Leslie H. (2002-11-01). „Preparing the 21st Century Church": 326. ISBN 978-1-59160-167-8. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
2. ↑  Vann, Michael G. (2003). „Of Rats, Rice, and Race: The Great Hanoi Rat Massacre, an Episode in French Colonial History". *French Colonial History*. **4**: 191–203.
**ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალი** (იტალ. Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica di Venezia) — უძველესი საერთაშორისო კინოფესტივალი მსოფლიოში. დაარსდა გრაფ ჯუზეპე ვოლპი დი მისურატას მიერ 1932 წელს, როგორც *„Esposizione Internazionale d'Arte Cinematografica"*, აქედან მოყოლებული ფესტივალი ყოველ წელს ტარდება აგვისტოში ადრეულ სექტემბერში, კუნძულ ლიდოზე, ვენეციაში. ეს არის მსოფლიოში ერთ–ერთი ყველაზე პრესტიჟული კინოფესტივალი და ვენეციის ბიენალეს ნაწილი, უდიდესი ბინალეს გამოფენა და თანამედროვე ხელოვნების ფესტივალი.

ფესტივალის ძირითადი პრიზები არის *Leone d'Oro* (ოქროს ლომი), რომელიც გადაეცემა ფესტივალზე წარმოდგენილ საუკეთესო ფილმს, და *Coppa Volpi* (ვოლპის თასი), რომლითაც ჯილდოვდება საუკეთესო კაცი და ქალი მსახიობი. 2002 წელს შეიქმნა ახალი ნომინაცია სან მარკოს პრიზი, რომელიც გადაეცემა ფილმს რომელიც ემსახურება *Controcorrente* (სტერეოტიპების მსხვრევას).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვენეციის კინოფესტივალი - ოფიციალური საიტი (ინგლისური) (იტალიური)
* ვენეციის კინოფესტივალი (ინგლისური)
* კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
FIAPF-ის მიერ ცნობილი კინოფესტივალები |
| --- |
|  |
| საკონკურსო | 
* ბერლინი
* კანი
* კარლოვი-ვარი
* ლოკარნო
* მოსკოვი
* სან-სებასტიანი
* სანდენსი
* ტორონტო
* ვენეცია
 |

 |
**ლეონ თუმანოვი** (დ. 11 ოქტომბერი, 1890, თბილისი — გ. 10 ივნისი, 1938, მოსკოვი) — რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის წევრი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. ეროვნებით სომეხი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ბანკის დირექტორის, თბილისელი თავადის, გიორგი თუმანოვის ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მუშაობდა ნაფიცივექილის თანაშემწედ. სტუდენტობის პერიოდში შეუერთდა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. პოლიტიკური საქმიანობის გამო 1911 წელს ოხრანკამ დააპატიმრა.

რუსეთის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აგრძელებდა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას. 1917 წელს აირჩიეს კავკასიის ფრონტის ჯარისკაცთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. რუსეთის დამფუძნებელი დუმის არჩევნებში კავკასიის ესერთა სიის მე-3 ნომერი იყო და აირჩიეს დუმაში. 1918 წელს აირჩიეს თბილისის ქალაქის საბჭოს თავმჯდომარის ამხანაგად 1918 წელს საქართველოს პარლამენტის მიერ მიღებული კანონის თანახმად, სომეხთათვის გამოყოფილი კვოტით შევიდა პარლამენტში. სომხეთ-საქართველოს 1918 წლის ომის პერიოდში გამოირჩეოდა ანტიქართული მოქმედებებით. 1918 წლის დეკემბერში პარლამენტის სხდომაზე დადგა მისი და მისი თანაპარტიელის, ნიკოლოზ თარხანოვის სადეპუტატო უფლებამოსილების შეწყვეტის საკითხი. ბრალად ედებოდა მცხეთაში, ძეგვის ხიდზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის შემსრულებლებთან კავშირი.

საბჭოთა პერიოდში ცხოვრობდა რუსეთში, მუშაობდა ჯერ სამეცნიერო მიმართულებით, ხოლო შემდეგ - საბჭოთა კავშირის უმაღლესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიაში. 1938 წელს დახვრიტეს.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 198-199.
**ლეონარდ ივანოვიჩ ბალბაშევსკი** (რუს. Леонард Иванович Балбашевский; დ. 6 ნოემბერი, 1840 — გ. 18 მარტი, 1913) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1910), სამხედრო ინჟინერი; წარმოშობით პოლონელი.

დაამთავრა ნიკოლოზის საინჟინრო სასწავლებელი (1858) და ნიკოლოზის საინჟინრო აკადემია I თანრიგით (1863). წლების მანძილზე მსახურობდა კავკასიის არმიის სამხედრო-საინჟინრო სამმართველოში. 1883 წელს დაინიშნა კავკასიის სამხედრო ოლქის საინჟინრო სამმართველოს სამუშაოების ინსპექტორად, 1907 წელს — კავკასიის სამხედრო ოლქის ინჟინერთა უფროსის მოადგილედ (ხშირად ასრულებდა უფროსის მოვალეობასაც). 1880 წელს მიიღო პოლკოვნიკის, 1904 წელს — გენერალ-მაიორის წოდება. ხელმძღვანელობდა თბილისსა და ჯულფას შორის გზის მშენებლობას, ასევე თბილისსა და ფოთს შორის კავკასიაში პირველი რკინიგზის გაყვანას. 1909 წელს იყო ყაზანის სამხედრო ოლქის ინჟინერთა უფროსი. 1910 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან გენერალ-ლეიტენანტის წოდებით.

ლიტერატურა
----------

* Волков С.В. Генералитет Российской Империи: энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II. В 2 т. – М.: «Центрополиграф», 2009. - გვ. 101.
**ზიარი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში (არაშენდის თემი), მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, გურჯაანიდან 7 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 44 კაცი.

ისტორია
-------

ზიარის ტერიტორიაზე ადამიანის დასახლების კვალი ქვედა პალეოლითიდან არსებობს. ამას მოწმობს სოფლის ტერიტორიაზე და მის შემოგარენში აღმოჩენილი ქვის ხანის არაერთი ძეგლი. წერილობით წყაროებში ზიარი XI საუკუნიდან იხსენიება, როგორც სვეტიცხოვლის კუთვნილი დიდი სოფელი. ზიარი ეპარქიულად ჭერემის საეპისკოპოსოში შედიოდა, საეპისკოპოსოს გაუქმების შემდეგ, 1757 წლიდან იგი ბოდბელ მიტროპოლიტს დაუქვემდებარეს. დაყოფის მიხედვითაც ზიარელნი ბოდბელი ეპისკოპოსის მეწინავე დროშის ქვეშ დგებოდნენ. სოფელზე გადიოდა ქიზიყიდან გადმომავალი გზა, რომელიც შემდეგ ივრის მარცხენა ნაპირს მიუყვებოდა და ჩადიოდა სოფელ ჩუმლაყში. ამ გზამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა გვიანდელ შუა საუკუნეებში შეიძინა, როდესაც ერთიანი ქართული სახელმწიფო ცალკეულ სამეფოებად დაიშალა. სოფელი ზიარი ძირითადად სახასო კუთვნილება იყო, თუმცა მოგვიანებით სოფლის ყმა-მამულები ანდრონიკაშვილებმა, ერასტიშვილებმა (მათი განაყოფია) აბაშიძეებმა, ზურაბიშვილებმა დაინაწილეს. დავით იმამყული-ხანმა ზიარში სახასო, სამონასტრო და სათავადო მფლობელობის მიჯნები დააწესა, რომელსაც ერეკლე ll-ც დაეთანხმა. 1842 წლის 13 დეკემბერს, ზიარის საბატონო გლეხები აჯანყდნენ. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა ის, რომ მემამულეებმა აღებული ფულადი ვალის გადახდა ყმა-გლეხებს დააკისრეს. გლეხებმა უარი თქვეს მემამულეების ვალის გადახდაზე. მთავრობამ გლეხთა მღელვარება რეგულარული ჯარის ნაწილების გამოყენებით ჩაახშო.

არქეოლოგიური ძეგლები
--------------------

სოფელში, დურგლიაანთ ისტორიულ უბანში, გამოვლინდა ქვედა და შუა პალეოლითის პერიოდის ღია სადგომები. „ზიარი 1", რომელიც ნაწილობრივ გათხრილი და შესწავლილ იქნა (თ. ბუგიანიშვილი) 1960-1970-იან წლებში ღია ტიპის პალეოლითური ძეგლია. „ზიარი 2" ძველი ქვის ხანის პერიოდის, სავარაუდოდ ჰომო ერქტუსებისა და ნეანდერტალელების ნამოსახლარს წარმოადგენს, რომლის ფენებში ქვის უძველესი არტეფქტები, ცხოველების ნაშთები და ცეცხლის გამოყენების უძველესი კვალი ფიქსირდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდი ლაკბე
* ზიარის სადგომი
* ზიარის უსანეთის ეკელსია
* ზიარის ღვთისმშობლის ეკლესია
* დიდი ტინები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 519.
* *კახაძე კ. მოწონელიძე ლ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 142-143.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
2. ↑  აღმოჩენა ზიარში

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გურჯაანი** | გურჯაანის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
არაშენდა · ახაშენი · ბაკურციხე · გურჯაანი · დარჩეთი · ვაზისუბანი · ვაჩნაძიანი · ველისციხე · ვეჯინი · ზეგაანი · ზემო კაჭრეთი · ზიარი · კალაური · კარდანახი · კაჭრეთი · კახიფარი · კოლაგი · მელაანი · მუკუზანი · ნანიანი · ფხოველი · ქოდალო · ყიტაანი · შაშიანი · ჩალაუბანი · ჩუმლაყი · ძირკოკი · ჭანდარი · ჭერემი · ჯიმითი |

 |
ზვიკოვის ციხე-დარბაზის ხედი სიმაღლიდან
**ზვიკოვი** (ჩეხ. Hrad Zvíkov, გერმ. Klingenberg) — ხშირად უწოდებენ „ჩეხეთის ციხე-დარბაზების მეფეს". ის მდებარეობს შემაღლებულ კონცხზე, მდინარეების ვლტავასა და ოტავას შესართავთან, სოფელ ზვიკოვსკე პოდრადისთან, პისეკიდან ჩრდილოეთით 15 კილომეტრში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარეში. სიმაგრე არის ჩეხურ მიწებზე არსებული ადრეული-გოთიკური სტილის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი.

ტერიტორიაზე ნამოსახლარები არსებობდა პრეისტორიულ დროშიც, თუმცა პირველი სიმაგრე კელტებმა. დღემდე მოღწეული ციხე-დარბაზი აშენებულია XIII საუკუნის პირველ ნახევარში, სავარაუდოდ პრჟემისლიდების დინასტიის პირველი მეფის ოტაკარ I-ის ბრძანებით. პირველი წერილობით ცნობა ციხის შესახებ თარიღდება 1234 წლით და ის ბოჰემიის მეფეების საკუთრება იყო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ორლიკის ციხე-დარბაზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ზვიკოვის ციხე-დარბაზი***

* Zvíkovské Podhradí დაარქივებული 2014-08-04 საიტზე Wayback Machine.  (ჩეხური)
* Pruvodce (ჩეხური)
* Zamky-Hrady (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Petr David, Vladimír Soukup, Lubomír Čech, Wonders of Bohemia, Moravia and Silesia, pg. 138, Euromedia Group (2004), ISBN 978-80-242-2455-8
**ზიარის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიარის შუაში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,5x3,3 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. გარეთა კუთხეებში გამოყენებულია შედარებით წესიერი ფორმის ლოდები. წყობა ირეგულარულია. ძლიერ დაზიანებულია. მთლიანადაა ჩამონგრეული კამარა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. 1990 წელს სოფლის მაცხოვრებლებს ეკლესიის აღდგენა დაუწყიათ, მაგრამ აღარ დაუმთავრებიათ.

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა (ორივე წირთხლი ნატეხი ქვითა და ცემენტის ხსნარითაა აღდგენილი), კარი კვადრატული აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში, მაღალი, ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშაა. ჩრდილოეთით მდებარე ნიშა სწორკუთხაა, სამხრეთით მდებარე კი – თაღოვანი. სარკმელის ქვემოთ კედელზე მიყრდნობილი ოთხწახნაგა ტრაპეზია. აფსიდი გადახურულია წვრილი ნატეხი ქვით ნაწყობი კონქით (სამხრეთ ნახევრის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამონგრეულია), რომლის თაღს კვერცხისებრი ფორმა აქვს. ეკლესიის გრძივი კედლები სადაა. დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში თარაზულად გადახურული დაბალი სარკმელია. ინტერიერის ნაწილი ტლანქადაა მობათქაშებული ცემენტით.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 145.
**ზვიგენები** — ხრტილიანი თევზები ზვიგენისნაირთა რიგისა. არსებობს 3 ქვერიგი: ნამდვილი ზვიგენები, უძველესი ზვიგენები და რქოვანი ზვიგენები. აქვთ თითისტარისებრი სხეული, ხუთ-ხუთი სალაყუჩე ხვრელი (ექვს-ექვსი — მხოლოდ ტროპიკულ ცხვირხერხას და ზოგ პრიმიტიულ ზვიგენებს), ორი ზურგის ფარფლი. კუდქვეშა ფარფლი არ აქვს მხოლოდ ქიცვიან ზვიგენებს ანუ კატრანს, პოლარულ ზვიგენებს, ცხვირხერხას და ზღვის ანგელოზს. ზვიგენების სხეული დაფარულია პლაკოიდური ქერცლით. პირი დიდია, თავის ქვემო ნაწილში მოქცეული. საცურავი ბუშტი არ გააჩნიათ. ბინადრობენ ტროპიკულ, ზომიერ და არქტიკულ ზღვებში. ნამარხი ფორმები ცნობილია კარბონული პერიოდიდან. ამჟამად რიგში გაერთიანებულია 10 ოჯახი. ზვიგენების სხეული სხვადასხვა ზომისაა: გიგანტური ზვიგენების (Cetorhinus maximus) სიგრძე 20 მ აღწევს, კატისებრი ზვიგენების (Scyliorhinus canicula) — 1 მ, ხოლო შავი ქიცვიანი ზვიგენებისა (Spinax spinax) — 47 სმ. ზვიგენების უმრავლესობა (კატისებრი ზვიგენები, ბოლოხერხა და სხვა) კვერცხისმდებელია (კვერცხი დაფარულია რქოვანი შალითით), ზოგი ცოცხლადმშობია (კვერნისებრი ზვიგენები, ქაშაყისებრი ზვიგენები, ქიცვიანი ზვიგენები და სხვა). ზვიგენების უმეტესობა მტაცებელია. იკვებებიან უმთავრესად წვრილი თევზებით, ფსკერის უხერხემლოებით, კანეკლიანებით, მოლუსკებით, ჭიებით. ზოგი თავს ესხმის ადამიანსაც. შავი ზღვის საქართველოს ფარგლებში გვხვდება კატისებრი და ქიცვიანი ზვიგენები.

ზვიგენების ღვიძლისაგან ამზადებენ თევზის ქონს, ზოგიერთის ხორცი იჭმევა. ჩონჩხისაგან აკეთებენ წებოს, ტყავისაგან სხვადასხვა საგანს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 518.
* *Никольский Г. В.*, Частная ихтиология, 2 изд. М. 1954
**თუთუბოსებრნი** (ლათ. Anacardiaceae) — ფარულთესლოვან ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. ორსქესიანი, იშვიათად ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია საგველა ყვავილედებად. ნაყოფი კოლოფი ან კურკიანაა, რომელსაც სხვადასხვა გასავრცელებელი სამარჯვი აქვს.

ოჯახში გაერთიანებულია 80-მდე გვარის 600-მდე სახეობა, რომლებიც ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ზომიერი ჰავის ზონებშია გავრცელებული. საქართველოს მშრალ და თბილ რაიონებში ბუნებრივადაა გავრცელებული 3 გვარი — საკმლის ხე, თუთუბო და თრიმლი. შავი ზღვის სანაპიროზე კულტივირებულია ერთი სამხრეთ ამერიკის გვარი Schinus.

თუთუბოსებრთა ოჯახში ბევრი სასარგებლო მცენარეა. მანგოს, აკაჟუს და ფსტის ნაყოფი და თესლი იჭმება; თუთუბო და კვებრახო (კებრახო) მთრიმლავ ნივთიერებებს შეიცავს; იაპონური თუთუბოს ქერქიდან მიღებულ წვენს ლაქის დასამზადებლად იყენებენ; თუთუბოსებრნისგან ბევრი შეიცავს ფისს, გუმფისს, საღებავ ნივთიერებებს, ნაწილი შხამიანი, ზოგს ძვირფასი მერქანი აქვს, ზოგს აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 7.
**თუთუბო** (ლათ. Rhus) — ფოთოლმცვივანი, იშვიათად მარადმწვანე ხეებისა და ბუჩქების გვარი თუთუბოსებრთა ოჯახისა. აქვს პატარა ერთ- ან ორსქესიანი ყვავილი, წითელი კურკიანა ნაყოფი. 

გვარის 150-მდე სახეობა გავრცელებულია სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ტროპიკული ჰავის ზონებში. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული თუთუბოს ერთი სახეობა *Rhus coriaria*, რომელიც ველურად იზრდება. თუთუბო პატარა ხე ან ბუჩქია. 

გვხვდება ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე, მშრალ ქვიან ფერდობებზე და გამეჩხერებულ ბუჩქნარებში. მისი ფოთლები და ნორჩი ყლორტი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ფოთლების, ღეროს ქერქისა და ნაყოფისაგან მიიღება სხვადასხვა ფერის საღებავი. 

ნაყოფს მომჟავო გემო აქვს და საჭმლის საკაზმად იხმარება. მრავლდება თესლით და ფესვის ამონაყარით. თუთუბოს ზოგიერთი სახეობის მერქანი, ფოთოლი და ნაყოფი შეიცავს ტოქსიკურ ნივთიერებებს. საქართველოში კულტივირებულია რამდენიმე უცხოური სახეობა.

გალერეა
-------

* თუთუბო (Rhus coriaria Gerbersumach)თუთუბო (Rhus coriaria Gerbersumach)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 7.
**ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი** (რუს. Высоковский Успенский монастырь) — მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კოვერნინის რაიონის სოფელ ვისოკოვოში. მდებარეობს მდინარე დიდი უტრუსის მაღალ ნაპირზე, ნიჟნი-ნოვგოროდიდან 160 კმ-ში. დაარსებულია 1784 წელს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს გოროდეცკის ეპარქიას.

ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი ერთ-ერთი იმ მონასტერთაგანია რომელიც ხასიათდება კლასიციზმის პერიოდის საინტერესო არქიტექტურით.

ისტორია
-------

დონელი კაზაკი გრიგორი ივანოვი 38 წლის ასაკში წავიდა სტაროობრიადულ კომაროვსკის სკიტეში, სადაც მან მიიღო სახელწოდება გერასიმე და ცხოვრობდა 10 წელი. 1784 წელს ბერ პაისთან ერთად იგი განდეგილის ცხორებას შეუდგა მდინარე უტრუსის ტყიან ნაპირზე. ახალ დასახლებას ეწოდა ვისოკოვოს სკიტე, ახლომდებარე სოფლის სახელის მიხედვით. ვისოკოვოს სკიტეში ნელ-ნელა თავი მოიყარეს ღვთისმსახურებმა. მალევე მიირეს გადაწყვეტილება აეშენებინათ ხის სამლოცველო სახლი. 1800 წლისათვის აქ უკვე 50 მაცხოვრებელი მოითვლებოდა. 

1804 წლის 10 აგვისტოს წმინდა სინოდმა გამოიტანა დადგენილება ვისოკოვოს სკიტეში სამლოცველოს ეკლესიად გადაკეთებისა და კურთხევის შესახებ. ამ პერიოდისათვის სკიტეში ცხოვრობდა 18 მღვდელი და 168 მორჩილი. 

1807 წლის 7 ივნისს კოსტრომის სასულიერო კონსისტორიის დადგენილებით მიიღეს ეკლესიის კურთხევის ნებართვა. ამავე წლის 13 აგვისტოს შედგა პირველი ხის ეკლესიის კურთხევის ცერემონია. 

1820 წლიდან იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა მონასტერს ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების სახელი უწოდა. 

1825 წლის 6 იანვარს ეპისკოპოსმა სამუელმა გერასიმე აიყვანა იღუმენის ხარისხში, ხოლო ამავე წლის 29 ივნისს არქიმანდრიტის ხარისხი მიენიჭა. 

მონასტრის ტერიტორიაზე დააარსეს სამი ეკლესია: მიძინების ეკლესია, ნიკოლოზის ეკლესია და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

1910 წელს ეკლესიაში ითვლებოდა სამი მღვდელმონოზონი, ერთი დიაკვანი, ოთხი ბერი და 14 მორჩილი. 

1929 წელს მონასტერი დახურეს. მის ტერიტორიაზე გაიყვანეს ასფალტის გზა, ხოლო მოედანზე ააგეს მაღაზიები. მონასტრის შენობა გადასცეს კოლექტივს. მიძინების მონასტერში ინახავდნენ თივას, სამების ეკლესიაში ხისგადამამუშავებელი საწარმო გახსნეს, წინამძღვრის სახლში კოლმეურნეობის კანტორა და საცხოვრებელი ოთახები. კოლექტივის გადატანის შემდეგ სამონასტრო შენობა მიტოვებული აღმოჩნდა.

1979 წელს გორკის საოლქო აღმასკომის გადაწყვეტილებით შემონახული არქიტექტურული ანსამბლი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს, როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ხოლო 1995 წელს მიანიჭეს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

1996 წლიდან იწყება მონასტრის აღორძინება. 2000 წლის 19-20 აპრილის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით ეკლესიაში სამონასტრო ცხოვრება აღსდგა.

2002წელს ეკლესიის წინამძღვრად ალექსანდრე ლუკინის დანიშვნის შემდეგ იწყება მონასტრის აქტიური აღდგენა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Подростки помогают восстанавливать монастырь დაარქივებული 2014-08-11 საიტზე Wayback Machine.  (фото), Нижегородская епархия, 20 июля 2004 года
* Моя родина над Узолой, где людям приснились сказочные цветы
**ლეონ ოჰანეზის ძე დარბინიანი** (დ. 10 აპრილი, 1905, სოფ. ალასტანი, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, — გ. 28 დეკემბერი, 1943, ქ. ჟიტომირი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (1 იანვარი, 1944, სიკვდილის შემდეგ). პოლკოვნიკი.

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, 1921-1924 წლებში, მუშაობდა მილიციაში. მონაწილეობდა ანტისაოკუპაციო მოძრაობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1924 წლიდან საბჭოთა არმიაში იყო. დაამთავრა გაერთიანებული სომხური სამხედრო სკოლა (1927) და თბილისის ამიერკავკასიის ქვეითთა სკოლა (1928), შემდეგ უმაღლესი საოფიცრო კურსები „ვისტრელი" და ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. მეორე მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა გვარდიის მე-3 სატანკო არმიის 69-ე მექანიზებულ ბრიგადას. კიევის, ჟიტომირის, შევჩენკოს და სხვა ქალაქებისა და დასახლებული პუნქტებისთვის ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. გარდაიცვალა ბრძოლის დროს მიღებული მძიმე ჭრილობისაგან. დაკრძალულია ქ. ჟიტომირში. მიღებული აქვს ლენინის ორდენი (ორგზის), წითელი ვარსკვლავის ორდენი (ორგზის), სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი და სხვა ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *ჩინჩილაკაშვილი ტ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 321.

სქოლიო
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 января (№ 3 (263)). — С. 1
**ალფონს მარი ვენსან ლეონ დოდე** (ფრანგ. Alphonse Marie Vincent Léon Daudet; დ. 16 ნოემბერი 1867 — გ. 30 ივნისი 1942) — ფრანგი მწერალი, პუბლიცისტი, პოლიტიკოსი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, პოლემისტი, რომანებისა და მემუარების ავტორი. ცნობილი ფრანგი მწერლის, ალფონს დოდესა (1840-1897) და მისი მეორე ცოლის, ჟულია ალარის უფროსი ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

ლეონ დოდე ლიტერატორთა ოჯახში იზრდებოდა. დედ-მამის სანაცნობოს წყალობით, იგი ბავშვობიდან მოხვდა XIX საუკუნის კულტურის გამორჩეული წარმომადგენლების წრეში. საკუთარი შემოქმედებითი კარიერა ლეონმა პარიზული გაზეთის „თავისუფალი სიტყვის" (La Libre parole) მთავარი რედაქტორის თანამდებობით დაიწყო. მოგვიანებით შარლ მორასსთან ერთად დააარსა „აქსიონ ფრანსეზი" (l'Action française, „ფრანგული ქმედება"), რომელიც ეროვნული და მონარქისტული პოზიციის მქონე ყოველდღიური გამოცემა იყო. ეს გაზეთი მალე გადაიქცა ანტირესპუბლიკური მოძრაობის — ფრანგული ქმედების მთავარ ბეჭდურ ორგანოდ და მისი წევრების რუპორად.

1920-1924 წლებში ლეონ დოდე აირჩიეს პარიზის დეპუტატად სამთავრობო საბჭოში.

ოჯახი
-----

ლეონის პირველი ცოლი ვიქტორ ჰიუგოს შვილიშვილი, ჟანა ჰიუგო იყო. ისინი 1891 წელს დაქორწინდნენ. მათ ჰყავდათ ერთი ვაჟი, შარლ დოდე (1892-1960), რომელიც მოგვიანებით ბიბლიოთეკარი გახდა. 1895 წელს ლეონი და ჟანა ერთმანეთს დაშორდნენ.

1903 წელს ლეონი მეორედ დაქორწინდა. ამჯერად მან საკუთარი დეიდაშვილი, მარტა ალარი (1878-1960) შეარჩია, რომელიც ყველაფერში მისი ჭკუის გამოდგა. მარტაც ჟურნალისტი იყო და პამპილას ფსევდონიმით ბეჭდავდა სტატიებს ყოველდღიურ გაზეთ „აქსიონ ფრანსეზში". ცოლ-ქმარი თავგადაკლული მონარქისტები იყვნენ.

მათ სამი შვილი ჰყავდათ: ფრანსუა დოდე (1915-1970), ფილიპ დოდე (1909-1923) და კლერ დოდე (1918-1969). უფროსი, ფრანსუა ექიმი და ჟურნალისტი გახდა.

უმცროსი, ფილიპი დღემდე გაურკვეველ ვითარებაში გარდაიცვალა 14 წლის ასაკში.

კლერი ცოლად ჰყავდა ექიმ პოლ ბიარდოს (1910-1990). მოგვიანებით ედმე მეორედ გათხოვდა და ცოლად გაჰყვა მასსავით ლიტერატორსა და ლექტორს, რობერ შოვლოს.

ფილიპ დოდეს საქმე
-----------------

1923 წლის 24 ნოემბერს, შაბათს, დღის 4 საათზე ტაქსი, რომელშიც ფილიპ დოდე იჯდა, რესპუბლიკის მოედნის მიმდებარე მაჟენტას ბულვარის 126 ნომერთან გაჩერდა. მძღოლმა მგზავრს მოხედა და ჯერ გულწასული ეგონა, მაგრამ მალევე მიხვდა, რომ ყმაწვილი თავში იყო დაჭრილი.

ლეონი შვილის სიკვდილში ანარქისტულ დაჯგუფებას, მესამე რესპუბლიკის მთავრობასა და ფრანგულ პოლიციას ადანაშაულებდა. დოდეების ოჯახი გამოძიების დასკვნას, მოზარდის თვითმკვლელობის შესახებ, არ ეთანხმებოდა.

ლიტერატურა
----------

* 1988: Jean-Paul Clébert, Les Daudet, une famille bien française, 1840—1940, Paris, Presses de la Renaissance ISBN 978-2-85616-454-9
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ინვერსია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ინვერსია
**ინვერსია** (ლათ. inversio — გადასმა) — ტროპოსფეროში ჰაერის ტემპერატურის მატება სიმაღლის ზრდასთან ერთად ნაცვლად ჩვეულებრივი კლებისა. ინვერსიას ახასიათებენ ჰაერის ინვერსიული ფენის სიმაღლით მიწის ზედაპირიდან, ფენის სისქით და ტემპერატურათა სხვაობით ფენის ზედა და ქვედა საზღვრებს შორის. 

წარმოქმნის პირობების მიხედვით განარჩევენ რადიაციულ, ანტიციკლონურ, ოროგრაფიულ, დინამიურ და სხვა ინვერსიებს. თერმოდინამიკური თვალსაზრისით 
ინვერსიული ფენები ძალზე მდგრადია და ხელს უშლის ატმოსფეროში ჰაერის ვერტიკალური ნაკადების გავრცელებას; თუმცა ხელშემწყობია ბურუსის, ნისლის, სმოგის, ღრუბლებისა და მირაჟების წარმონაქმებისა.

ინვერსია დიდად არის დამოკიდებული რელიეფის ადგილობრივ პირობებთან. ინვერსიის ფენაში ტემპერატურა 15—20°C და მეტია. 
დიდი სიმძლავრე გააჩნია ნიადაგთან ახლო მდებარე ინვერსიულ ტემპერატურებს (აღმოსავლეთი ციმბირი, ანტარქტიდა). 

ტემპერატურული ინვერსია
კონვექციის ნორმალური პროცესის შეწყვეტას მოსდევს ატმოსფეროს ქვედა ფენების დაბინძურება. ეს ყოველივე იწვევს პრობლემებს, რომელიც დაკავშირებულია ქალაქებში დიდი მოცულობის გამონაყოფებთან. 

ინვერსიული ეფექტები ხშირად წარმოიქმნება ისეთ დიდ ქალაქებში როგორებიცაა: მუმბაი (ინდოეთი), ლოს-ანჯელესი (აშშ), მეხიკო (მექსიკა), სან-პაულუ (ბრაზილია), სანტიაგო (ჩილე), თეირანი (ირანი). უფრო მცირე მასშტაბით გვხვდება მსოფლიოს სხვა ქალაქებშიც. 

ძლიერი ინვერსიის დროს ჰაერის დაბინძურება შეიძლება გახდეს რესპირატორული დაავადებების გამავრცელებელი. 
1952 წელს დაფიქსირებული დიადი სმოგი (ლონდონი) სწორედ რომ წარმოადგენს აღნიშნული მოვლენის ცნობილ მაგალითს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Inversion de température[*მკვდარი ბმული*], une page du site de Météo France
* L'inversion, une page du site alertes-meteo.com
* Page météo დაარქივებული 2009-04-11 საიტზე Wayback Machine.  du site www.experience-parapente.com

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 163.