recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
სისხლის ცირკულაცია: წითელი - ჰაერით გაჯერებული არტერია, ლურჯი - ნახშირორჟანგით გაჯერებული ვენები
ჟანგბადის სატურაცია — აღწერს ჟანგბადით გაჯერებული ჰემოგლობინის რაოდენობას სისხლში. ადამიანის ორგანიზმი ფუნქციონირებისთვის საჭიროებს ზუსტი რაოდენობის ჟანგბადს. ნორმალურ არტერიულ სისხლში ჟანგბადი 95-100 პროცენტითაა გაჯერებული. თუ ეს მაჩვენებელი 90 პროცენტზე დაბალია, იწყება ჰიპოქსემია  (სისხლი ორგანოებს ვერ აწვდის საკმარის ჟანგბადს). 80 პროცენტამდე დავარდნა იწვევს ტვინისა და გულის ფუნქციონირების შეზღუდვას. მაჩვენებლის კიდევ უფრო შემცირებისას ჩერდება გული. ასეთ შემთხვევში, სისხლში ჟანგბადის საკმარისი დონის შესანარჩუნებლად ადამიანი საჭიროებს ჟანგბადის სპეციალურ თერაპიას. ჟანგბადით მომარაგება პროცესია, რომლის დროსაც ჟანგბადის მოლეკულები აღწევენ ორგანოს ქსოვილში. მაგალითად სისხლი ჟანგბადით ფილტვებში დაგროვილი ჰაერით მარაგდება.

განსაზღვრება
------------

ჰემოგლობინის სატურაციის მრუდი
მედიცინაში, ჟანგბადის სატურაცია სისხლის ნაკადში ჰემოგლობინის მიერ მიერთებული ჟანგბადის პროცენტული წილით იზომება. დაბალი წნევის რეგიონებში ჰემოგლობინი ჟანგბადისგან დაცლილია. ჟანგბადის სატურაცია, კი ჰემოგლობინის სატურაცის მრუდის მიხედვით ხდება. იმ რეგიოინებში სადაც მრუდი 100 პროცენტს აღწევს წნევა 11 კილოპასკალს აჭარბებს.

ფიზიოლოგია
----------

სხეული ჟანგბადის სატურაციის სტაბილურ დონეს, სუნთქვისა და ქიმიური გარდაქმნების საშუალებით ინარჩუნებს. ფილტვებში რესპირატორლი სისტემის დახმარებით, სისხლის წითელი უჯრედები, კერძოდ ჰემოგლობინი, აგროვებს ჟანგბადს და ანაწილებს მას სხეულის სხვა ორგანოებში. ორგანიზმში ჟანგბადის მოთხოვნის ცვლილებზე სხვადასხვა ფაქტორი მოქმედებს, მაგალითად ფიზიკური დატვირთვა, ან მაღალმთიან რეგიონებში ცხოვრება. ჟანგბადის ზედმეტად მაღალი და ზედმეტად დაბალი მოთხოვნაც არასასურველია ორგანიზმისათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Hypoxemia (low blood oxygen). *Mayo Clinic*. mayoclinic.com. ციტირების თარიღი: 6 June 2013
2. ↑  Kenneth D. McClatchey (2002). *Clinical Laboratory Medicine*. Philadelphia:  Lippincott Williams & Wilkins,   გვ. 370. ISBN 9780683307511.
3. ↑  Understanding Blood Oxygen Levels at Rest. ციტირების თარიღი: 6 June 2013
4. ↑  Ellison, Bronwyn. Normal Range of Blood Oxygen Leven. ციტირების თარიღი: 6 June 2013
5. ↑  Hypoxia and Hypoxemia: Symptoms, Treatment, Causes en. ციტირების თარიღი: 2019-03-11

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

Interactive hemoglobin saturation graph
პუკარა-დე-ტილკარის ნანგრევები
პუკარა-დე-ტილკარა
**პუკარა-დე-ტილკარა** — ინკებამდელი ციხესიმაგრე ანუ პუკარა არგენტინაში. მდებარეობს ქალაქ ტილკარის შემოგარენში, ხუხუის პროვინციაში. მისი აგებისას, ეს სტარტეგიული ადგილი სპეციალურად იქნა არჩეული კებრადა-დე-უმაუაკის ხეობის დასაცავად. 

2000 წელს, პუკარა-დე-ტილკარა არგენტინის ეროვნულ მონუმენტად გამოცხადდა. იგი ერთადერთია კებრადა-დე-უმაუაკის ხეობის არქეოლოგიურ ძეგლებს შორის, რომელიც მნახველთათვის ღიაა.

ისტორია
-------

ადამიანის დასახლების კვალი ამ ტერიტორიაზე 10,000 წელზე მეტი ხნისაა. ციხესიმაგრე XII საუკუნეში აქ მოსახლე ომაგუაკას ხალხმა ააგო. ეს ხალხი ძირითადად სოფლის მეურნეობას, ქსოვას და კერამიკის წარმოებას მისდევდა. მათ დროს ციხესიმაგრე ადმინისტრაციული და სამხედრო ცენტრის ფუნქციებს ითავსებდა. გათხრების შედეგად, მის მიმდებარე ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ცხოველთა ძვლები, რელიგიურ-სარიტუალო ადგილები და ადამიანთა სამარხები. 

ციხესიმაგრე 1908 წელს ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის პროფესორმა და მისმა სტუდენტმა აღმოაჩინეს. სამი წლის მუშაობის განმავლობაში მათ აქ 3,000 არტეფაქტი აღმოაჩინეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პუკარა-დე-ტილკარა***

* ხუხუის პროვინციის ვებ-გვერდი: პუკარა-დე-ტილკარა დაარქივებული 2009-02-03 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* Deia.com: სტატია პუკარა-დე-ტილკარაზე დაარქივებული 2008-11-02 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* La Nación article 16 Aug 2002: La Quebrada de Humahuaca se fortalece en el Pucará de Tilcara დაარქივებული 16 July 2011[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები  (ესპანური)

შენიშვნა
--------

1. ↑  სახელწოდება „ომაგუაკა" მომდინარეობს კეჩუას ენიდან და შესაძლოა ნიშნავდეს „ტყავით შემოსილ ხალხთა ადგილს"
**სკენდერ ჰუკა** (ალბ. Skënder Hyka ; დ.1944 წლის 6 სექტემბერი, ტირანა — გ. 5 ივლისი, 2018 ) — ალბანელი ფეხბურთელი, რომელიც მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში თამაშობდა თავდამსხმელად "ალბანეთის საფეხბურთო კლუბში "17 ნენტორი" კლუბში (ამჟამად "ტირანა"). სკენდერ ჰუკამ ალბანეთის ნაკრების შემადგენლობაში 1 მატჩი ჩაატარა. იყო ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 2009 წლიდან იკავებდა საკონკურსო კომისიის თავმჯდომარის პოსტს.

საკლუბო კარიერა
---------------

### ადრეული წლები

სკენდერ ჰუკა დაიბადა და გაიზარდა ალბანეთის დედაქალაქ ტირანაში. იქ დაამთავრა საშუალო სკოლა, ხოლო შემდეგ — უნივერსიტეტი. სწავლობდა ფიზიკური კულტურისა და სპორტის ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1968 წელს. ამ დროს უკვე პროფესიონალი ფეხბურთელი იყო. "17 ნენტორის" შემადგენლობაში 1957 წელს მოხვდა (იმ დროს სკენდერი 13 წლის იყო), თამაშობდა კლუბის მოზარდთა და ახალგაზრდულ გუნდებში, ხოლო 1960-იანი წლების დასაწყისში გადაიყვანეს ძირითად შემადგენლობაში.

### "17 ნენტორი"

პირველ გუნდში მოხვედრისთანავე გახდა საფეხბურთო კლუბ "17 ნენტორის" მთავარი მოთამაშე, სადაც კარიერის განმავლობაში 3-ჯერ დაეხმარა საკუთარ გუნდს ალბანეთის სუპერლიგის მოგებაში. სკენდერ ჰუკამ საფეხბურთო კარიერა 1974 წელს დაასრულა. იმ დროისთვის, 60 გოლით, კლუბის ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირად რჩებოდა (თუმცა 2012 წლის მონაცემებით, ზემოაღნიშნული მაჩვენებლით ფეხბურთელმა მე-5 ადგილზე გადაინაცვლა). მთლიანობაში სკენდერ ჰუკამ ქვეყნის დედაქალაქის ნაკრების მაისურით 400-მდე მატჩი ჩაატარა.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

მიუხედავად იმისა, რომ "17 ნენტორის "შემადგენლობაში წარმატებულად გამოდიოდა, ფეხბურთელმა მაინც ვერ შეძლო ალბანეთის ნაკრებში შეღწევა, რაც განპირობებული იყო ნაკრების შემტევ ხაზზე ადგილის მოპოვებისთვის მოთამაშეთა შორის მაღალი კონკურენციის არსებობით. განსაკუთრებით იმ ფაქტორით, რომ იმ დროს ასევე თამაშობდნენ ისეთი ცნობილი ალბანელი ფეხბურთელები, როგორებიც იყვნენ მედინ ჟეგა და პანაიოტ პანო. იმ პერიოდში სკენდერ ჰუკამ ნაკრებში მხოლოდ ერთი მატჩი ჩაატარა 1967 წლის 8 აპრილს დორტმუნდში გერმანიის ნაკრების წინააღმდეგ გამართული თამაში გერმანელების გამარჯვებით, ანგარიშით 6-0 დასრულდა გერდ მიულერის მიერ გატანილი ოთხი გოლისა და ჰანეს ლოერის გოლების წყალობით. ამის შემდეგ სკენდერ ჰუკას არასოდეს ჩაუცვია ალბანეთის ეროვნული ნაკრების მაისური.

ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაცია
-----------------------------

1992 წლიდან 1995 წლამდე ჰუკა მუშაობდა კლუბ "ატლეტიკ კლაბ ზანზიბარის" მდივნად, ხოლო 1997 წელს დაიკავა ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის გენერალური მდივნის თანამდებობა. 1992 წლიდან გახდა ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი.

პირადი ცხოვრება
---------------

სკენდერ ჰუკას ვაჟი, ენდი ასევე გახდა ორი ლიგის ტიტულის მფლობელი საფეხბურთო კლუბ "ტირანას" შემადგენლობაში 1990-იან წლებში, ხოლო მისმა ბიძაშვილმა რენისიმ გაიმეორა ზემოაღნიშნული მიღწევა1989 წელს. სკენდერ ჰუკა გარდაიცვალა 2018 წლის ივლისში.

მიღწევები
---------

### კლუბური

* ალბანეთის ჩემპიონი : 1966, 1968, 1970

### ინდივიდუალური

* ალბანეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1968 წ

სქოლიო
------

1. ↑  Skënder Hyka // Transfermarkt.com — 2000.
2. ↑  Albania — Championship Winning Teams — RSSSF
3. ↑  WorldFootball
4. ↑  Futbolli shqiptar në zi, ndahet nga jeta futbollisti i njohur i Tiranës — Panorama  (ალბან.)
**სავარცხლურები** (ლათ. Ctenophora) — ზღვის უხერხემლო ცხოველთა კლასი ნაწლავღრუიანთა ტიპისა (ზოგჯერ განიხილავენ დამოუკიდებელ ტიპს). სავარცხლურები თავისუფლად მცხოვრები ცხოველებია. მოძრაობენ სხეულის ზედაპირზე მერიდიანულად 8 რიგად განლაგებული მოსასმელი ფირფიტებით ანუ სავარცხლებით. აქვთ გამჭვირვალე, პარკის მსგავსი სხეული, რომლის ერთ ბოლოზე პირია განლაგებული, მეორეზე — წონასწორობის ორგანო. ზოგს 2 საცეცი აქვს, რომლებიც დაგრძელება-დამოკლების უნარის გამო მათ საკვების მოპოვებაში ეხმარება. პირიდან საკვები გადადის ხახაში, შემდეგ კუჭში, საიდანაც პერიფერიისაკენ მიემართება რადიალური და მერიდიანული არხების მთელი სისტემა, რომელიც ყრუდ ბოლოვდება. სხეულის კედელსა და ნაწლავს შორის გამჭვირვალე ლაბოვანი ნივთიერების შრეა (მეზოგლეა). სავარცხლურები ჰერმაფროდიტები არიან. იკვებებიან წვრილი პლანქტონური ცხოველებით. სავარცხლურების უმრავლესობა მსურავ ცხოვრებას ეწევა, ზოგი ფსკერზე დაცოცავს. ცნობილია სავარცხლურების 100-ზე მეტი სახეობა. ზოგს ფოსფორული ნათება ახასიათებს.

ლიტერატურა
----------

* *ელიაშვილი ტ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 638.
**სავლაკი** — კოლხეთის მეფე გვიანდელ ელინისტურ ხანაში. რომაელი ავტორი პლინიუს უფროსი (ახ. წ. I საუკუნე) სავლაკს იხსენიებს, როგორც აიეტის ჩამომავალს, რომელმაც უამრავი ოქრო და ვერცხლი მოიპოვა სვანების ქვეყანაში და საერთოდ ოქროს საწმისით განთქმულ თავის სახელმწიფოში. პლინიუსის თხზულებაში დაცული გადმოცემის თანახმად, „სავლაკს (სასახლეში) ჰქონდა ოქროს კამარები, ვერცხლის კოჭები, სვეტები და პილასტრები", რომლებიც მას ნადავლად წამოუღია ეგვიპტის ლეგენდარული მეფის სესოსტრისისაგან. ზოგიერთი მკვლევარი (დ. კაპანაძე, კ. გოლენკო და სხვა) კოლხეთის მეფე სავლაკს მიაწერს მონეტების ერთი ჯგუფის მოჭრას, რომელიც ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევრით თარიღდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სავლაკის მონეტა

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970;
* *Голенко К. В.*, Ещё о монетах, приписываемых Савмаху, „Вестник древней истории", 1963, № 3
* *იმნაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 642.
* მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი (2007). *საქართველოს მეფეები*. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, წიგნსაცავის განყოფილება, K 281.358/3, თბილისი:  გამომცემლობა „ნეკერი",   გვ. 9. ISBN 99928-58-36-2.

სქოლიო
------

1. ↑  სავლაკი (მეფე). საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
**სავმაკის აჯანყება** — სკვითების აჯანყება ბოსფორის სახელმწიფოში ძვ. წ. 107 წელს. სავმაკის აჯანყებამ იმ დროს იფეთქა პანტიკაპეონში, როდესაც მიმდინარეობდა მოლაპარაკება დიოფანტესთან ბოსფორის მეფე პერისად V-ის მეფის მიერ პონტოს მეფე მითრიდატე VI ევპატორისათვის ხელისუფლების გადაცემის თაობაზე. პერისად V მოკლა სავმაკმა, ხოლო დიოფანტემ გაქცევით უშველა თავს. აჯანყებულებმა ხელთ იგდეს ბოსფორის მთელი ევროპული ნაწილი. სავმაკის აჯანყება წინ აღუდგა პოლიტიკურ გარიგებას, რომლის მეშვეობითაც ბოსფორის მონათმფლობელური ზედაფენა ცდილობდა გამოსავალი ეპოვა მწვავე კრიზისიდან, შეენარჩუნებინა კლასობრივი ბატონობა, განემტკიცებინა რეჟიმი და გადაეცა ძალაუფლება მითრიდატე VI-სათვის. აჯანყებულთა ბელადი სავმაკი ბოსფორის მმართველი გახდა. მითრიდატე VI-მ ხანგრძლივი მზადების შემდეგ გაგზავნა დიდი დამსჯელი ექსპედიცია, დიოფანტეს მეთაურობით, მათ დაიკავეს ფეოდოსია, პანტიკაპეონი. აჯანყება ჩაახშეს, სავმაკი დაატყვევეს, ხოლო ბოსფორის სახელმწიფო მითრიდატე VI-ის ძალაუფლების ქვეშ მოექცა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 643.
**სავალუტო კურსის მოქნილობა** — ფულადი სისტემა, რომელიც სავალუტო კურსს მოთხოვნა და მიწოდების საშუალებით განსაზღვრავს. სავალუტო კურსის ორი ძირითადი სისტემა არსებობს, ფიქსირებული და მცურავი. თუმცა არსებობს მათ შორის არაერთგვაროვანი გადაწყვეტილებებიც. მოქნილობის შკალაზე ბრეტონ-ვუდსის მიხედვით სისტემები გამოიყურება შემდეგნაირად: სავალუტო კავშირები, დოლარიზებული სისტემა, სავალუტო საბჭო და ვალუტის ღირებულების დადგენა მოქცეულია "ფიქსირებულ რეჟიმში"; ჰორიზონტალური პროგნოზები, ფიქსირებული კურსის შეცვლის სისტემა და ფიქსირებული პროგნოზები დაჯგუფებულია როგორც "შუალებური რეჟიმები"; ხოლო მართვადი და სრულიად მცურავი კურსები როგორც "მოქნილი რეჟიმები". მუდმივად ფიქსირებული რეჟიმის გარდა ყველა სხვა შემთხვევაში ვალუტის კურსი დროის განმავლობაში ცვლილებას განიცდის.

ლიტერატურა
----------

* Coudert, Virginie, Cécile Couharde and Valérie Mignon, "Exchange rate flexibility across financial crises",

სქოლიო
------

1. ↑  Sullivan, arthur; Steven M. Sheffrin (2003). *Economics: Principles in action*. Upper Saddle River, New Jersey 07458:  Prentice Hall,   გვ. 462. ISBN 0-13-063085-3.  დაარქივებული 2016-12-20 საიტზე Wayback Machine.  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-20. ციტირების თარიღი: 2021-03-01.
**ჟანეტა ვარძელაშვილი** (დ. 26 დეკემბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002), პროფესორი (2004). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი სლავური ენების სპეციალობით.

სულხან-საბა ორბელიანის პედაგოგიური უნივერსიტეტის რუსული ენისა და ლიტერატური სწავლების მეთოდიკების კათედრის უფროსი მასწავლებელი. ამავე კათედრისა და თანამედროვე რუსული ენის კათედრის დოცენტი. დაწყებითი განათლების მეთოდიკების კათედრის გამგის მოადგილე. სლავური ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. თანამედროვე რუსული ენის კათედრის პროფესორი. „ენები და ლიტერატურა" პროგრამული მიმართულების ხელმძღვანელი. თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. ქართული და ევროპული ენების პროგრამული მიმართულების ხელმძღვანელი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის, რუსისტიკის ინსტიტუტის მოწვეული პროფესორი. დოქტორანტთა სადისერტაციო ნაშრომების ხელმძღვანელი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2022 წლიდან — საერთაშორისო ორგანიზაციის, QS Global Academic Survey-ს ექსპერტი. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები და რამდენიმე სახელმძღვანელო. მისი კვლევის ძირითადი მიმართულებებია ლექსიკოგრაფიულ პრაქტიკაში სხვადასხვა ტიპის ლექსიკონის შედგენა, ლექსიკურ-სემანტიკური თეორიის კვლევა. იყო რუსეთის ფედერაციის პედაგოგიურ და სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (2006). საქართველოს პედაგოგიური აკადემიის წევრი (2008). არის პუშკინის სახელობის საერთაშორისო პრემიის ორგზის ლაურეატი

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არსებითი სახელების კონსტრუქციულად განპირობებული მნიშნელობები", დაიცვა 1995 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სამყაროს მეტაფორული სურათი", დაიცვა 2004 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟანეტა ვარძელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სავოიის ალპები** (ფრანგ. Alpes de Savoie) — დასავლეთი ალპების ჩრდილოეთი მონაკვეთი. მდებარეობს უმეტესწილად საფრანგეთის ტერიტორიაზე (ისტორიული მხარე სავოია). მოიცავს რამდენიმე მაღალმთიან მასივს, რომელთაგან მნიშვნელოვანია მონბლანის მასივი, ვანუაზი, ბოფორი, ბელდონი და სხვა. ძირითადად აგებულია გრანიტებით, გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით. დანაწევრეულია მდინარე იზერისა და მისი შენაკადების ღრმა ტროგული ხეობებით. გრეზიდოვანის ხეობის დასავლეთით განლაგებულია კირქვიანი პრეალპები. ფერდობებზე ზღვის დონიდან 800 მ-მდე გაბატონებულია ფართოფოთლოვანი ტყე, სადაც ჭარბობს მუხა და წაბლი. 1800 მ-მდე გვხვდება შერეული და წიწვოვანი ტყე, 2800 მ-მდე მაღალმთის მდელოებია. კიდევ უფრო მაღლა ნივალური სარტყელია, სადაც გაბატონებულია მუდმივი თოვლი და მყინვარები. 

1924 წლის შეთანხმების საფუძველზე სავოიის ალპები არ განიხილება როგორც ცალკეული მთების ჯგუფი, არამედ არის გრაის ალპების და ნაწილობრივ სავოიის პრეალპების ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები
* გრაის ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სავოიის ალპები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ტუმუკ-უმაკი** (ნიდერლ. Toemoek-Hoemakgebergte, პორტ. Serra do Tumucumaque, ფრანგ. Monts Tumuc Humac) — მთათა სისტემა სამხრეთ ამერიკაში, გადაჭიმულია დაახლოებით 120 კილომეტრის სიგრძეზე ბრაზილიის, სურინამისა და საფრანგეთის გვიანის სამხრეთ საზღვართან. აპალამის და ვაიანას ხალხების ენაზე *Tumucumaque* ნიშნავს: „კლდეები, რომლებიც შამანებსა და სულებს შორის ბრძოლის სიმბოლოა". ქედი თითქმის მიუდგომელია. 

მდინარეები მარონი და ოიაროკი სათავეს ტუმუკ-უმაკის მთებში იღებენ. მარონი (ნიდერლ. Marowijne) ქმნის საზღვარს სურინამსა და ფრანგულ გვიანას შორის, ხოლო ოიაროკი (პორტ. Oiapoque) ბრაზილიასა და ფრანგულ გვიანას შორის. 

ტუმუკ-უმაკის მთები არის ტუმუკუმაქუს ნაწილი, რომელიც თავის მხრივ შედის გვიანას მთიანეთში. გეოგრაფიულად ისინი ყოფენ ამაზონის აუზს და ატლანტის სანაპიროს. ტუმუკ-უმაკის პლატო დაფარულია ტყეებით. 

ბრაზილიაში ტუმუკუმაკუს ეროვნული პარკი მოიცავს ტუმუკ-უმაკის მთიან ტერიტორიას, პარასა და ამაპას შტატებში. ეს არის ბრაზილიის უდიდესი ეროვნული პარკი და ტროპიკული ტყეების მსოფლიოში ყველაზე დიდი დაცული ტერიტორია. უმაღლესი მწვერვალი არის 701 მეტრის სიმაღლის, რომელიც მდებარეობს ამაპას შტატში.[1]

ფრანგული ფილმს *Tumuc Humac* (გადაღებული 1970-ში, რეჟისორი ჟან-მარი პერიერი), სახელი ეწოდა ამ მთების პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაიანას ქედი

სქოლიო
------

1. ↑  ბრაზილიის პორტალი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წერეთელი**. |

**სავლე ბენედიქტეს ძე წერეთელი** (დ. 1 თებერვალი, 1907, სოფ. ჯვარისა, (ამბროლაურის რაიონი) — გ. 9 აგვისტო, 1966, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაწყებითი განათლება სოფელში მიიღო. 1930 წელს დამთვარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ხოლო 1934 წელს ასპირანტურა ფილოსოფიის ისტორიის სპეციალობით. ის 14 წლის მანძილზე სათავეში ედგა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტს, რომლის შექმნასა და ორგანიზაციაში დიდი წვლილი მიუძღვის. იგი იყო მრავალმხრივი მკვლევარი, ფართო დიაპაზონის მეცნიერი, მაგრამ მისი დამსახურება განსაკუთრებით მნიშვნელობანია დიალექტიკური ლოგიკის დარგში. მეცნიერის კაპიტალური ნაშრომი „დიალექტიკური ლოგიკა" ერთადერთი სერიოზული გამოკვლევაა საბჭოთა ფილოსოფიურ ლიტერატურაში. იგი ქართულ მეცნიერებას 35 წელი ემსახურა. 1977 წელს ნაშრომისათვის „დიალექტიკური ლოგიკა" მიენიჭა (გარდაცვალების შემდეგ) საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოვებული იყო წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, სამამულო ომის მეორე ხარისხის ორდენებითა და ოთხი საბრძოლო მედლით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ნარკვევები ფილოსოფიის ისტორიაში : სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, ტ. 1 : ანტიკური ფილოსოფია, თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1973. — 452 გვ.
* ანტიკური ფილოსოფია : სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1968. — 449 გვ.
* დასაბუთების საწყისი, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1963. — 480 გვ.
* რაციონალური მარცვალი ჰეგელის დასკვნის თეორიაში, თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1959. — 337 გვ.
* ლოგიკური კავშირის დიალექტიკური ბუნების შესახებ, თბილისი: სახელგამი, 1956. — 626 გვ.
* მეცნიერების კანონთა ბუნების შესახებ, თბილისი: სახელგამი, 1955. — 156 გვ.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 405, თბ. 1994
**სადიყჯანის სახლი** (აზერ. Sadıqcanın evi) — მე-19 საუკუნეში აშენებული საცხოვრებელი კორპუსი ქალაქ შუშაში. მდებარეობს მერდინლის უბანში.
სახლი, სადაც ცხოვრობდა მირზა ასად ოღლუ სადიყი (მეტსახელად სადიყჯანი), აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, მეთარე, კომპოზიტორი. შენობა მე-19 საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია.

ისტორია
-------

სადიყ მირზა ასად ოღლუ დაიბადა ქალაქ შუშაში 1846 წელს. მისი ოჯახი ხელმომჭირნე იყო. მამამისი მუშაობდა დაცვის თანამშრომელად. სახლი, სადაც მუსიკოსი დაიბადა, ერთსართულიანი იყო და ორი ოთახისგან შედგებოდა. მოგვიანებით, როცა მირზა სადიყმა დიდება მოიპოვა, შუშას ერთ-ერთ საუკეთესო ქუჩაზე სამსართულიანი სახლი ააშენა და თავადაც რამდენიმე დღის განმავლობაში მონაწილეობდა სამშენებლო სამუშაოებში.

სადიყჯანის სახლი სომეხმა ოკუპანტებმა ქალაქ შუშას ოკუპაციის შემდეგ დაანგრიეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ შენობის ნანგრევები აღმოაჩინეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Xəlilzadə, Flora. Naleyi-ney, nəğmeyi-tar. medeniyyet.az. ციტირების თარიღი: 19 iyun 2018.
2. ↑  Абасова Э. Узеир Гаджибеков: путь жизни и творчества. — Б.: Элм, 1985. — С. 64. — 197 с.
3. ↑  Садых // Большой энциклопедический словарь. Музыка. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1998. — С. 480.
4. ↑  Т. Садыгов. Бабам һаггында ешитдикләрим (азерб.) // Әдәбијјат вә инҹәсәнәт. — Б. 1984. — 27 aprel.
**საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი** (რუს. Обелиск в честь 50-летия установления Советской власти) — ძეგლი-ობელისკი ქალაქ კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1967 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის აღსანიშნავად.

ისტორია
-------

საბჭოთა ხელისუფლება დონის მიწაზე დამყარდა თეთრგვარდიელებთან ბრძოლის შემდეგ. 1920 წლის დასწაყისში იგი საბოლოოდ დამყარდა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი დადგეს კომკავშირისა და კომუნისტური ქუჩების გადაკვეთაზე ქალაქ კონსტანტინოვსკში 1967 წლის ნოემბერში. 

ძეგლი ააგეს მუშათა და დეპუტატთა რაიონული საბჭოს 1967 წლის 21 ივნისის № 222 გადაწყვეტილების შესაბამისად. ძეგლი-ობელისკის პროექტის ავტორია როსტოველი მოქანდაკე, „ოლქარქპროექტის" ყოფილი მთავარი არქიტექტორი, როსტოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის კათედრის ხელმძღვანელი გრიგორ ივანეს ძე ვლადიმირი (1913-1996). საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკის აგებაში ასევე მონაწილეობა მიიღო ახალგაზრდებმა და ქალაქის სხვა მაცხოვრებლებმა.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი დამზადებულია სახიანი აგურისაგან და რკინის კარკასისაგან, რომლის შიგნითც ბეტონია ჩასხმული. ობელისკი შელესილია ცემენტით და გარედან მარმარილოს ფილებითაა მოპირკეთებული. 

ობელისკი არის ოთკუთხა სტელა, რომლის სიმაღლეც არის 11 მეტრი, ხოლო ზომები 1,2х1,2 მეტრი. ობელისკის ყველა მხარეზე წარწერაა: 1917 - 1967. სტელა დგას ორიარუსიან რკინაბეტონის კვარცხლბეკზე. 2015 წლის ბოლოსა და 2016 წლის დასაწყისში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკს ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი, აღადგინეს ჩამოცვენილი მარმარილოს ფილები, კეთილმოაწყვეს ტერიტორია ობელისკის გარშემო.

ლიტერატურა
----------

* Михалевич Н. Эхо революции и Гражданской войны.//Семикаракорские вести.-2013.-25 мая.
* Какурин Н. Е. Вацетис И. И. Гражданская война. 1918–1921 / Под ред. А. С. Бубнова и др. — СПб.: Полигон, 2002. — 672 с. с. — (Великие противостояния). — 5100 экз. — ISBN 5–89173–150–9.
* Родионов В. Тихий Дон Атамана Каледина — М.: «Алгоритм», 2007. — 288 с. — ISBN 978-5-9265-0416-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Обелиск шахтерам–красногвардейцам
* Обелиск шахтерам–красногвардейцам[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Григор Владимир Иванович[*მკვდარი ბმული*]
აშშ -ს არმიის საბრძოლო დახმარების საავადმყოფო, საველე საავადმყოფოს ტიპი, 2000 წელს
 წითელი ჯვრის საავადმყოფო შეიქმნა ფილიპინებში მიწისძვრის შემდეგ
**საველე საავადმყოფო** — დროებითი საავადმყოფო ან მობილური სამედიცინო პუნქტი, რომელიც ბრძოლის დროს დაშავებულებზე ზრუნავს იქამდე, ვიდრე მათ მუდმივ დაწესებულებებში გადაიყვანენ. ეს ტერმინი თავდაპირველად გამოიყენებოდა სამხედრო მედიცინაში, თუმცა სამხედრო ჰოსპიტლები შესაძლოა მოეწყოს სამოქალაქო სიტუაციაში, დაავადების აფეთქებისა და კატასტროფების დროს.

საველე საავადმყოფო წარმოადგენს სამედიცინო პერსონალს, მობილური სამედიცინო აღჭურვილობით და ხშირად კარვის მსგავსი ფართო თავშესაფრით (ზოგჯერ გასაბერი სტრუქტურა), რათა საჭიროების შემთხვევაში მარტივად მოხდეს მისი მოწყობა.ურბანულ გარემოში, საველე საავადმყოფო ხშირად იქმნება ადვილად მისაწვდომ და ძალიან თვალსაჩინო შენობაში (როგორიცაა სასახლე, რესტორანი, სკოლა და ასე შემდეგ). საველე საავადმყოფო ზოგადად უფრო დიდია ვიდრე დროებითი დახმარების სადგური, მაგრამ უფრო მცირე ვიდრე მუდმივი სამხედრო ჰოსპიტალი .

საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი, როგორიცაა ჟენევის კონვენციები კრძალავს თავდასხმას ექიმებზე, სასწრაფო დახმარების მანქანებზე, საზღვაო ჰოსპიტლებსა და იმ საავადმყოფოების შენობებზე სადაც გამოსახულია წითელი ჯვარი, წითელი ნახევარმთვარე ან სხვა ემბლემა, რომელიც დაკავშირებულია წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობასთან .

 საველე საავადმყოფო Savage– ის სადგურის ბრძოლის შემდეგ (1862)
 იტალიის არმიის საველე საავადმყოფო იტალიის ფრონტზე პირველი მსოფლიო ომის დროს
 COVID-19– ის პანდემიის დასაწყისში საკონვენციო ცენტრები იდეალური ადგილები იყო საველე საავადმყოფოებისთვის არსებული ინფრასტრუქტურის გამო (ელექტროენერგია, წყალი, კანალიზაცია).  სასტუმროები და საერთო საცხოვრებლები ასევე ჩაითვალა მიზანშეწონილად, რადგან მათ შეუძლიათ გამოიყენონ უარყოფითი წნევის ტექნოლოგია. 
COVID-19-ის პანდემიის დროს სხვადასხვა ქვეყანაში მოეწყო საველე ჰოსპიტლები. 2021 წლის აგვისტოში, გართულებული ეპიდ-სიტუაციის გამო, საველე ჰოსპიტალი მოეწყო თბილისშიც, დიღმის ოლიმპიური სპორტ კომპლექსის ერთ-ერთ არენაზე.

ცნობები
-------

1. ↑  „In pictures: Field hospitals set up around world". *BBC News*. 30 March 2020.
2. 1 2  Serbu, Jared (27 March 2020). „Army Corps sees convention centers as good option to build temporary hospitals". *Federal News Network*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 April 2020.
3. ↑  „ოლიმპიური სოფლის სპორტულ დარბაზში საველე ჰოსპიტალს აწყობენ". რადიო თავისუფლება. 2021-08-15. ციტირების თარიღი: 2021-08-15.
**რეტბა** ან **ვარდისფერი ტბა** (ფრანგ. Lac Rose; ინგლ. Retba) — მლაშე ტბა სენეგალში, მწვანე კონცხის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, დაკარის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მისი ფართობი 3კმ²-ს შეადგენს, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 3 მეტრია. ტბას ეს სახელი წყლის ვარდისფერი შეფერილობის გამო ეწოდა, რაც წყალმცენარე მლაშე დუნალიელას და ჰალოფილური არქეების არსებობითაა განპირობებული. წყალმცენარე მლაშე დუნალიელა გამოყოფს წითელ პიგმენტს, რადგან იგი სინათლის შთანთქმაში ეხმარება და აწვდის ენერგიას, რომ წარმოქმნას ადენოზინტრიფოსფორმჟავა. წყლის ფერი მკვეთრად შეიმჩნევა მშრალი სეზონის განმავლობაში (ნოემბრიდან ივნისამდე), ხოლო ნაკლებად ხილულია წვიმიანი სეზონის დროს — ივლისიდან ოქტომბრამდე.

მარილიანობა
-----------

მარილის მოპოვება
რეტბა ცნობილია მარილის დიდი მარაგით, ვინაიდან წყალში მარილის შემცველობა ზოგიერთ ადგილას 40 პრომილეს აღემატება. ეს ფაქტი გამოწვეულია იმით, რომ ტბაში აღწევს დიდი რაოდენობით ზღვის წყალი, რომელიც შემდეგ ორთქლდება, რის შედეგადაც რჩება მარილი. მკვდარი ზღვის მსგავსად, რეტბა ტივტივადობით გამოირჩევა და ადამიანებს შეუძლიათ ტივტივი. 

რეტბიდან მოპოვებული მარილი ექსპორტზე გადის მთელს რეგიონში. მას იყენებენ სენეგალელი მეთევზეები, იმისთვის, რომ თევზი უკეთესად იყოს შენახული. ასევე, იგი მრავალი ეროვნული კერძის კომპონენტს წარმოადგენს.

რეტბაში არსებული თევზები ადაპტირებულნი არიან წყლის მარილიანობაზე , მაგრამ წყალში მარილის დიდი რაოდენობით შემცველობის გამო, ისინი ნორმალურ პირობებში მცხოვრებ თევზებთან შედარებით ზომით 4-ჯერ მცირენი არიან.

უსაფრთხოება
-----------

რეტბაში ბანაობა 10 წუთზე მეტი ხნის განმავლობაში არ არის ნებადართული, ვინაიდან იგი იწვევს კანის დამწვრობას. იმის გამო, რომ სენეგალელებს მარილის მოპოვებისთვის წყალში 6-7 საათით ყოფნა სჭირდებათ, ისინი თხილის კარაქს ამზადებენ, რადგან მისი საშუალებით თავიდან იცილებენ დამწვრობის საშიშროებას.

მსოფლიო მემკვიდრეობა
--------------------

იუნესკო რეტბას განიხილავს, როგორც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰილიერის ტბა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეტბა.

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑  05/06/2012 11:08 Updated: 05/06/2012 11:10  . Lake Retba In Senegal Looks Like A Giant Strawberry Milkshake. Huffingtonpost.co.uk. ციტირების თარიღი: 2013-05-23.
3. ↑
4. 1 2  Handayani, Wuri; Tasya Paramitha. Danau Pink, Sensasi Wisata Apung di Senegal Indonesian. *VIVAnews*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 აგვისტო 2012. ციტირების თარიღი: 19 June 2012.
5. ↑  Lake Retba. Atlas Obscura. ციტირების თარიღი: 2013-05-23.
6. ↑
7. ↑
8. ↑
**სადუღა** — ადგილი სოფელ კაჭრეთის მახლობლად (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი), სადაც 1972 წელს გათხარეს (ხელმძღვანელი შ. დედაბრიშვილი) შუა ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. 2000-1800) გორასამარხები. ერთ-ერთი მათგანის დასაკრძალავ ორმოში აღმოჩნდა მდიდრული სამარხეული ინვენტარი, მათ შორის შავპრიალა და ღია ფერის სხვადასხვა ზომის თიხის ჭურჭელი. ზოგი შემკულია სიმბოლური (მაგ. მზის გამომსახველი დისკო) და დეკორატიული სახეებით. იქვე იყო ოქროს მრავალი ნივთი — ალამის („შტანდარტი") ნაწილები, სამკაული (მძივები, საკიდები, საბნევები და სხვა). განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბრინჯაოს ვიწრო მახვილის აღმოჩენა, რაც სიახლეა. შუა ბრინჯაოს ხანის კავკასიური მახვილები უფრო გვიანდელია, მათ წარმომავლობას ვარაუდობემ ეგეოსური მახვილებიდან, სადუღის მახვილი კი კავკასიური დაშნების („რაპირები") პროტოტიპია, რაც მის ადგილობრივი წარმოშობას მოწმობს.

სადუღის ბუნებრივ ბორცვზე გამოვლენილი და ნაწილობრივ შესწავლილია აგრეთვე ანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სადუღას ნამოსახლარი

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 624-625.
**სიროტინების სახლი** (რუს. Дом Сиротиных) — სართულნახევრიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველი ნახევარში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 82.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ტაგანროგში. ჩეხოვის ქუჩა 82-ში ააგეს სართულნახევრიანი სახლი. 1870-იან წლებში სახლი იმყოფებოდა მ. ფ. სიროტინას (პოეტ ნიკოლაი შჩერბინის და) კუთვნილებაში. ნიკოლაი შჩერბინი პერიოდულად სტუმრობდა ხოლმე აღნიშნულ სახლს. 

ცნობილი რუსი მწერალი ანტონ ჩეხოვი სწავლობდა სიროტინების შვილთან, ვლადიმირთან, ერთად. ისინი მეგობრობდნენ და მწერალი ზოგჯერ სტუმობდა ხოლმე ვლადიმირს. აქ იმყოფებოდა 1881 წელს, როდესაც ჩავიდა მოსკოვიდან. ვ. ა. სიროტინი იყო კაზაკთა ლეიტენანტი. მისი მეუღლის სახელი იყო მარია. სწორედ მარია ითვლებოდა სახლის მფლობელად 1890-იან წლებში. მათი ქორწინება დიდხანს არ გაგრძელებულა. ვლადიმირი და მარია განქორწინდნენ. მარია მეორედ გათხოვდა, მეორე ქორწინებიდან მიიღო გვარი სტეიგერი. 

1915 წლიდან 1918 წლამდე სახლის მფლობელი იყო ივანე აკიმის ძე რეგეტი. იგი იყო ქალაქის საჯარო მმართველობის დეპუტატი ვაჭართა წრიდან.

1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Жилой дом. Комплекс застройки улицы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-17. ციტირების თარიღი: 2017-03-17.
2. ↑  Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
3. 1 2  Дом 82, Чехова улица.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-17. ციტირების თარიღი: 2017-03-17.
**ტინა დუტა** (დ. 27 ნოემბერი 1991, კალკუტა) — ინდოელი მსახიობი და მოდელი. სახელი გაითქვა სერიალ „ორ ბედში" (*Uttaran*) შესრულებული იჩას როლით.

ბიოგრაფია
---------

ტინა დუტა დაიბადა 1991 წელს. იგი გადაღებულია ბევრ ბენგალურ ფილმსა და სატელევიზიო შოუში. სამსახიობო მოღვაწეობა 5 წლის ასაკიდან, 1992 წლიდან დაიწყო. ტინა ბავშვობიდანვე სტიუარდესობაზე ოცნებობდა, მაგრამ მსახიობი გახდა. 2005 წელს ბოლივუდში მისი პირველი დებიუტი შედგა ფილმში „Parineeta", სადაც გოგონამ ახალგაზრდა ლალიტას როლი შეასრულა. ფილმმა მრავალი კინოფესტივალი მოიარა და კრიტიკოსთა და მაყურებელთა უმაღლესი შეფასება დაიმსახურა. მსახიობი 15 წლის ასაკში აიშვარია რაისთან ერთად გადაიღეს ბენგალურ მხატვრულ ფილმში „Choker Bali". ტინა მეათე კლასში სწავლობდა, როდესაც ბენგალურ სატელევიზიო შოუში „Khela" შეთავაზეს მონაწილეობა. ამის შემდეგ, ტინა გადაიღეს სერიალებში: „Comedy Circus", „Koi Aane Ko Hai и Aahat", სატელევიზიო შოუებსა და ბენგალურ ენაზე გახმოვანებულ კინო-ფილმებში. 2008 წელს მოლაპარაკებების შემდეგ, ის ტელესერიალში „Uttaran" მონაწილეობაზე დათანხმდა, ეს 6 წლიანი ხანგრძლივი პროექტი ტელეარხ Colors TV-ის მიერ იყო ორგანიზებული და 2015 წლის 16 იანვარს დასრულდა. იჩასა და მეთის როლების შესრულებით მსახიობმა უპრეცედენტო აღიარება და მრავალი ჯილდო მოიპოვა.

ტინა დუტა თავისი თავისუფალი დროის დიდ ნაწილს მშობლიურ ქალაქ კალკუტაში ატარებს, სადაც ძირითადად წიგნების კითხვითაა დაკავებული. იგი ლიტერატურით ბავშვობიდანვე იყო გატაცებული. კალკუტაში ტინას ხშირად ამჩნევენ წიგნის ბაზრობაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ტინა დუტა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  „Tina Dutta's birthday celebrations". India Times. *ციტატა*: „Age is just a number for me and I am proud to say that I am just 23..."
2. ↑  Tina Dutta biography
3. ↑  „TV stars from Calcutta". Telegraph India.
**რეტის ალპები** (იტალ. Alpi Retiche; გერმ. Rätische Alpen) — აღმოსავლეთი ალპების ნაწილი იტალიაში, შვეიცარიაში, ლიხტენშტაინსა და ავსტრიაში. შეჭრილია იტალიის ლომბარდიისა და ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს რეგიონებში, შვეიცარიის ტიჩინოსა და გრაუბიუნდენის კანტონებში და ავსტრიის ფორარლბერგისა და ტიროლის ტერიტორიებზე. ვრცელდება შპლიუგენისა და რეზიის უღელტეხილებს შორის. სიგრძე 140 კმ. სიმაღლე 4049 მ-მდე (პიკი ბერნინა). გადაკვეთილია მრავალი ხეობით. რეტის ალპებიდან სათავეს იღებენ მდინარეები ადა და ინი. უმთავრესად აგებულია კირქვებით, მერგელებით, დოლომიტებითა და კრისტალური ქანებით. ჭარბობს ალპური ტიპის რელიეფი.

მოიცავს იზოლირებულ ორტლერის, ადამელოსა და ბერნინის მასივებს. ფლორა და ფაუნა მეტად მრავალფეროვანია. 800 მ სიმაღლემდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, 2250 მ-მდე შერეული და წიწვოვანი ტყით, 2700 მ-მდე სუბალპური და ალპური მდლოები ბუჩქნარია, უფრო მაღლა — მუდმივი თოვლი და მყინვარები. აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს შვეიცარიის ეროვნული პარკი. განვითარებულია ტურიზმი, ალპინიზმი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეტის ალპები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* რეტის ალპები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**საბჭოთა მეურნეობა** — სოფლის მეურნეობის ორგანიზების ერთ-ერთი ფორმა საბჭოთა კავშირში. საბჭოთა მეურნეობა იყო მსხვილი, მექანიზებული საწარმო მეურნეობა, რომელიც დაფუძნებული იყო სახელმწიფო საკუთრებაზე და განსხვავდებოდა კოლმეურნეობისაგან.

ისტორია
-------

საბჭოთა მეურნეობები შეიქმნა ლენინის გადაწყვეტილებით 1917 წლიდან. 1919 წლიდან საბჭოთა მეურნეობების შექმნას უფრო ორგანიზებული სახე მიეცა. ამ დროს შექმნილი იყო 3536 საბჭოთა მეურნობა. 1922 წელს მათი რაოდენობა შეადგენდა 4316-ს. საბჭოთა მეურნეობების განვითარება შეაჩერა მეორე მსოფლიო ომმა. ომის დროს განადგურდა არსებული მეურნეობების 45 %. 1954-1956 წლებში შეიქმნა ახალი საბჭოთა მეურნეობები მარცვლეული კულტურების წარმოების გადიდების მიზნით ყაზახეთში, ციმბირში, ვოლგისპირეთსა და ურალში.

საქართველოს სსრ
---------------

საქართველოს სსრ-ში საბჭოთა მეურნეობების შექმნა დაიწყო 1921 წლის აპრილში. ისინი, ძირითადად, ჩამოყალიბდა ყოფილი საუფლისწულო მამულების ბაზაზე, ასევე, ნაწილობრივ, მსხვილი კერძო მეურნეობების ბაზაზე. საბჭოთა მეურნეობები შეიქმნა საქართველოს სსრ-ის მიწის სახალხო კომისარიატის სისტემაში. ერთ-ერთი პირველი იყო წინანდლის, ნაფარეულის, მუკუზანის, ჩაქვის, მუხრანის, კარდენახის, მანავის, სკრის, ვაჭევის, ვარციხის, სალიბაურის და სხვა საბჭოთა მეურნეობები. საბჭოთა მეურნეობების მშენებლობის პროცესი გაძლიერდა 1929 წლიდან. 1940 წელს საქართველოში იყო 76 საბჭოთა მეურნეობა, 1981 წელს კი — 517. საქართველოს სსრ-ში არსებობდა ძირითადად ექვსი ტიპის საბჭოთა მეურნეობა: მევენახეობის, მეხილეობის, მეციტრუსეობის, მერძევეობის, მეკარტოფილეობის და მეჩაიეობის. საბჭოთა კავშირის დანგრევის შემდეგ განხორციელდა საბჭოთა მეურნეობების უმეტესი ნაწილის პრივატიზაცია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კოლექტივიზაცია

ლიტერატურა
----------

* *კახნიაშვილი, ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 582.
კუძნული ტიმორი
ტიმორის ფიზიკური რუკა
**ტიმორი** — კუნძული სამხრეთ აზიაში, ტიმორის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში. კუნძული გაყოფილია შუაზე, აღმოსავლეთი ტიმორი და დასავლეთი ტიმორი. დასავლეთი ტიმორი შედის ინოდნეზიის პროვინციის აღმოსავლეთ მალაის კუნძულების შემადგენლობაში.

კუნძულის ზედაპირის ფართობი შეადგენს 11 883 კვადრატულ მილს (30 777 კმ²). სახელის სხვაგვარი ვარიანტია *ტიმური*, მალაურ ენაზე.

კუნძული მდებარეობს ავსტრალიის ჩრდილოეთ ნაწილში, და ზონდის კუნძულების აღმოსავლეთით. მისი მოსახლეობა შეადგენს 2 900 000 ადამიანს, მოსახლეობით ყველაზე დიდი ქალაქია დასავლეთ ტიმორში მდებარე კუპანგა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძული ტიმორი, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* აღმოსავლეთ ტიმორის მთავრობის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2002-01-23 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ინდონეზიისა და ინდონეზიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია აღმოსავლეთი ტიმორისა და ტიმორელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტუნისის გერბი** (არაბ. شعار تونس) — ტუნისის ეროვნული სიმბოლო დროშასთან და ჰიმნთან ერთად.

აღწერა
------

გერბი წარმოადგენს ოქროსფერ ფარს, რომელზეც ზემო ნაწილში გამოსახულია გემი, ქვემო ნაწილი გაყოფილია ორად, ერთ ნაწილში გამოსახულია ლომი ხმლით, ხოლო მეორე ნაწილში სასწორი. ფარის ცენტრში, გემის ქვემოთ არაბული წარწერაა „თავისუფლება, წესრიგი, სამართლიანობა". 

გერბზე გამოსახულ ყველა სიმბოლოს თავისი მნიშვნელობა აქვს. ლომი აღნიშნავს წესრიგს, გემი - თავისუფლებას, ხოლო სასწორი - სამართლიანობას. გემი ასევე აღნიშნავს კავშირს ისტორიასთან, ვინაიდან ტუნისი ძველი კართაგენის ტერიტორიაზე მდებარეობს ხოლო კართაგენელები ცნობილი იყვნენ თავიანთი მეზღვაურობით.

გერბის ფარის ზემოთ გამოსახულია ისლამის სიმბოლო ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი.

ისტორია
-------

პირველი გერბი მიიღეს დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან მალევე 1956 წლის 21 ივნისს. გერბის პირველი ვერსია უმნიშვნელოდ განსხვავდებოდა თანამედროვე ვერსიისაგან. პირვანდელ გერბზე დამატებული იყო დროშა და ისრები, ხოლო ლომის და სასწორის მდებარეობა თანამედროვე ვერსიის პირუკუ ვარიანტი იყო. 

1987 წელს გერბის სამფეროვანი ფარი გახდა ერთფეროვანი და მიიღო თანამედროვე სახე.

გერბის ისტორია
--------------

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ტუნისის გერბი 1963—1987 წლებში** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ტუნისის გერბი 1956 წ.** |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **ტუნისის სამეფოს გერბი 1900 წ.** |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტუნისის გერბი და ემბლემა[*მკვდარი ბმული*]
**ტირიფი** (ლათ. Salix) — ფოთოლმცვივან მცენარეთა გვარი ტირიფისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი ხეები, ბუჩქები ან ჩირგვებია (პოლარული და მაღალმთის ტირიფები). გვარი მოიცავს 600-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი და ცივის ჰავის სარტყლებში. 

საქართველოში ბუნებრივად გავრცელებულია 17 სახეობა. უმეტესობა მთის შუა, სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში იზრდება, : წნორი (Salix alba), მდგნალი (Salix caprea), ვილჰელმის ტირიფი (Salix wilhelmsiana), კუზნეცოვის ტირიფი (Salix kuznetzowii), ქიქოძის ტირიფი (Salix kikodzese), ყაზბეგის ტირიფი (Salix kazbekensis), მათ შორის ქიქოძის და ყაზბეგის ტირიფი საქართველოს ენდემია. ტირიფი ეტანება ჩრდილოეთ ექსპოზიციის ფერდობებსა და ნოყიერ ტენიან ნიადაგს. დაბლობში კი, მდინარეთა ნაპირების გასწვრივ და ჭალის ტყეებში, მეტწილად გავრცელებულია წნორი ანუ თეთრი ტირიფი (ლათ. Salix Alba). მის დრეკად ყვითელყლორტებიან ფორმებს „მანეულსა" და „ყვითელ ტირიფს" — საგანგებოდ აშენებენ და საკალათე წნელად და ჭიგოდ იყენებენ. ნამდვილი საკალათე ტირიფი — მანეული (ლათ. Salix viminalis) ჩვენში ბუნებრივად იზრდება მხოლოდ ბაკურიანისა და ციხისჯვრის მიდამოებში. ტირიფის ზოგი სახეობის ქერქი შეიცავს ტანიდებს, ზოგისა — სალიცინს. 

ბევრი სახეობა დეკორატიულია: ბაღებსა და პარკებში ხშირად აშენებენ აღმოსავლეთ აზიიდან ინტროდუცირებულ ძეწნას (ლათ. Salix babylonica), რომელიც ორიგინალური, „მტირალა" ვარჯით გამოირჩევა. ზოგს ცოცხალ ღობედ და მოსილული ნაპირების დასამაგრებლად იყენებენ. თაფლოვანია.

ლიტერატურა
----------

* *ლორია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 725.
**პოლ რემლენჟე** (დ. 29 დეკემბერი, 1871 – გ. 9 მარტი, 1964) — ფრანგი ფიზიკოსი და ბიოლოგი, წარმოშობით ბერტრანჟიდან, ქ. მოზელი, ლოთარინგია, საფრანგეთი.

სწავლობდა ვალ დე გრასის სამხედრო ჰოსპიტალში, 1893 წ დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ლიონის უნივერსიტეტში თემაზე „ტუბერკულოზის მემკვიდრეობით გადაცემა". 1896 წ გახდა ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელი ტუნისში, რასაც მოყვა კონტრაქტი კონსტანტინოპოლში საიმპერიო ბაქტერიოლოგიურ ინსტიტუტში (1900). მალევე მორის ნიკოლი ჩაანაცვლა (1862-1932) ინსტიტუტის დირექტორის პოზიციაზე.

1914 წ *რემლენჟე* გადაიყვანეს ტანჟერში, სადაც ახლად დაარსებულ პასტერის სახელობის ინსტიტუტში განაგრძო მუშაობა 1957 წლამდე. პირველი მსოფლიო ომის დროს იგი მუშაობდა არგონის ტყეში, სადაც იკვლევდა ბაქტერიულ დიზენტერიას ჟულიენ დიუმასთან ერთად (1884-1965).

*რემლენჟე* წამყვანი მკლევარი იყო რაბიოლოგიასა და მის ვაქცინაციაში. 1903 წელს მან დაამტკიცა, რომ ცოფის გამომწვევი მიზეზი ბაქტერიულ ფილტრ-გამავალი ვირუსი იყო.

*რემლენჟე* რამდენიმე პროფესიულ ორგანიზაციაში იყო გაწევრიანებული, მათ შორის: *ბიოლოგიის საზოგადოების* წევრ-კორესპონდენტი (1903), ასევე *პარიზის სამედიცინო აკადემიისა* (1919) და *საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის* წევრი (1944). იგი ასევე გახლდათ, საფრანგეთის „ეგზოტიკური პათოლოგიების საზოგადოების" ნამდვილი წევრი (1934) და „მიკრობიოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოების" დამფუძნებელი წევრი (1927).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Service des Archives de l'Institut Pasteur (translated biography)
**ტიმურ მარსელის ძე საფინი** (რუს. Тимур Марселевич Сафин; დ. 4 აგვისტო, 1992) — რუსი დაშნით მოფარიკავე, იყენებს მარჯვენა ხელს. არის ევროპის ორგზის ჩემპიონი, 2016 წელს ინდივიდუალურად გახდა ევროპის ჩემპიონი, ამავე წელს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ინდივიდუალურად მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი და ნაკრებთან ერთად მოიგო ოლიმპიადა.

კარიერა
-------

დაიბადა 1992 წლის 4 აგვისტოს დაიბადა უზბეკეთის დედაქალაქ ტაშკენტში. საფინმა ფარიკაობაში ვარჯიში 1998 წელს დაიწყო. სპორტის მიდევნა კი ცხრა წლის ასაკში დაიწყო მას შემდეგ რაც ფარიკაობის მწვრთნელმა მის სკოლაში ფარიკაობის შესახებ პრეზენტაცია წარადგინა, ამან მისი ინტერესი გამოიწვია ფარიკაობისადმი. მან სწრაფად აითვისა დაშნის ხმარება და მალევე გამოავლინა თავისი ტალანტი. 2009 წელს შეუერთდა რუსეთის ახალგაზრდულ ნაკრებს. მოიპოვა ინდივიდუალური ბრინაჯოს და სანაკრებო ვერცხლის მედალი 2011 წლის ევროპის 23 წლამდელთა ჩემპიონატზე, რომელი ქალაქ ყაზანში ჩატარდა. 2012 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მოიგო ვერცხლის მედალი. ამავე წელს მოსკოვში გამართულ ფარიკაობის ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ოქროს მედალი.

უფროსებში მისი დებუიუტი 2013-14 წლების სეზონში შედგა. ეს მოხდა ფარიკაობის მსოფლიო თასზე. მან მოიგო ჩელენჯი რევენუ მას შემდეგ რაც ფინალში ოლიმპირუი ჩემპიონი ანდრეა ბალდინი დაამარცხა. 2014 წლის ფარიკაობის ევროპის ჩემპიონატში 1/16 ფინალში დამარცხდა ტურნირის მომავალ გამარჯვებულთან, ჯამეს-ენდრიუ დევისთან, მაგრამ დაეხმარა ნაკრებს გუნდური ბრინჯაოს მედლის მოპოვებაში. 2014 წლის ყაზანში გამართულ ფარიკაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე მიაღწია ნახევარ-ფინალამდე, დაამარცხა გერმანელი ჩემპიონი პიტერ იოპიხი, მაგრამ ნახევარფინალში დამარცხდა ჩინელ მა ჯიანფეისთან და მოუწია გადართვა ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაზე. მან მოახერხა მედლის მოპოვება. არის მეგობრობის ორდენის კავალერი. მინიჭებული აქვს რუსეთის სპორტის ოსტატის კლასი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Sports-Reference.com<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18002875'></a>
2. 1 2
3. ↑  INTERNATIONAL FENCING FEDERATION - The International Fencing Federation official website. ციტირების თარიღი: 2021-04-21
4. 1 2  დაარქივებული ასლი Russian. *Olimpik.ru* (10 April 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 27 მაისი 2021.
5. ↑  „La Russie triomphe". *Le Parisien* (French). 14 April 2014.
6. ↑  დაარქივებული ასლი Russian. *BashInform.ru* (20 November 2014).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 14 ივნისი 2018. ციტირების თარიღი: 27 მაისი 2021.
**ჟანგვის რიცხვი**, *ჟანგვის ხარისხი* — ელექტროსტატიკური მუხტის რიცხვითი სიდიდე, რომელიც მიეწერება ატომს მოლეკულაში იმ დაშვებით, რომ ქიმიური ბმის წარმომქმნელი ელექტრონული წყვილები მთლიანადაა წანცალკევებული ნაკლებად ელექტროდადებითი ატომებიდან ელექტროუარყოფით ატომებისაკენ. 

ჟანგვის ხარისხი შეესაბამება იონის მუხტს, ან მოლეკულაში ან ქიმიურ ერთეულში ატომის ფორმალურ მუხტს, მაგ.:

{\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{Na}}}{\stackrel {-1}{\mbox{Cl}}},} {\displaystyle {\stackrel {+2}{\mbox{Mg}}}{\stackrel {-1}{\mbox{Cl}}}\_{2},} {\displaystyle {\stackrel {-3}{\mbox{N}}}{\stackrel {+1}{\mbox{H}}}\_{3},} {\displaystyle {\stackrel {+2}{\mbox{C}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}},} {\displaystyle {\stackrel {+4}{\mbox{C}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}\_{2},}

{\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{Cl}}}{\stackrel {-1}{\mbox{F}}},} {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}{\stackrel {+5}{\mbox{N}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}\_{3},} {\displaystyle {\stackrel {-4}{\mbox{C}}}{\stackrel {+1}{\mbox{H}}}\_{4},} {\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{K}}}{\stackrel {+7}{\mbox{Mn}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}\_{4}.}

ჟანგვის რიცხვი მიეთითება ელემენტის სიმბოლოს თავზე. ატომის მუხტის მითითების წესისგან განსხვავებით, ჟანგვის ხარისხის მითითებისას ჯერ იწერება ნიშანი, შემდეგ კი მნიშვნელობა და არა პირიქით:

{\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}{\stackrel {+3}{\mbox{N}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}\_{2}} — ჟანგვის ხარისხი,

  

{\displaystyle {\mbox{H}}^{+}{\mbox{N}}^{3+}{\mbox{O}}\_{2}^{2-}} — მუხტი.

მოლეკულაში ატომების ჟანგვის ხარისხის ალგებრული ჯამი ყოველთვის 0-ის ტოლია:

{\displaystyle {\stackrel {+1}{\mbox{H}}}\_{2}{\stackrel {+6}{\mbox{S}}}{\stackrel {-2}{\mbox{O}}}\_{4},}

{\displaystyle (+1\cdot 2)+(+6\cdot 1)+(-2\cdot 4)=+2+6-8=0}

გამოყენება
----------

ჟანგვის რიცხვი გამოიყენება ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების ტოლობების შესადგენად არაორგანული ნაერთების, განსაკუთრებით კი კომპლექსნაერთების კლასიფიკაციაში. ხშირად ჟანგვის რიცხვი არ ემთხვევა არც ვალენტობას (მაგ. ორგანულ ნაერთებში ნახშირბადი ყოველთვის ოთხვალენტოვანია, ხოლო ნახშირბადატომის ჟანგვის რიცხვი CH4, CH3OH, HCOOH-ში შესაბამისად უდრის -4, -2 და +2) და არც ბმის წარმომქნელი ელექტრონების რაოდენობას. როდესაც სხვადასხვა სახის ატომების ელექტროუარყოფითობა ახლოა ერთმანეთთან, ჟანგვის რიცხვის განსაზღვრა ცალსახად არ ხერხდება.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 8 , გვ. 243, თბ. 1984

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ოფიციალური ლოგო
შენობა სადაც ტრიბუნალი მდებარეობს (ჰამბურგი).
**საერთაშორისო საზღვაო სამართლის ტრიბუნალი** — საერთაშორისო სასამართლო ორგანო, რომელიც დაარსებულია საზღვაო სამართლის შესახებ 1982 წლის კონვენციის საფუძველზე. მის იურისდიქციაში შედის კონვენციის ხელმომწერ სახელმწიფოებს შორის წარმოშობილი საზღვაო დავების განხილვა, ზღვის ფსკერის საერთაშორისო ორგანოს და წევრ სახელმწიფოს ან ფიზიკურ/იურიდიულ პირებს შორის წარმოშობილი დავების განხილვა.

ორგანიზაცია
-----------

ტრიბუნალი შედგება 21 დამოუკიდებელი მოსამართლისგან, რომლებიც კვალიფიციური და მაღალი ზნეობრივი თვისებების მქონე იურისტები უნდა იყვნენ. მოსამართლეები აირჩევიან, კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოთა კრებაზე 9 წლის ვადით, თუმცა მათი ერთიმესამედი ყოველ სამ წელიწადში გადაირჩევა. ტრიბუნალი თავისი შემადგენლობიდან ირჩევს თავმჯდომარეს და ვიცე-თავმჯდომარეებს, 3 წლის ვადით. ტრიბუნალში იქმნება ზღვის ფსკერის პალატა, რომელიც ტრიბუნალის 11 მოამართლისგან შედგება და სხვა პალატები.

ადგილმდებარეობა
---------------

ტრიბუნალის ადგილსამყოფელია ქალაქი ჰამბურგი (გერმანია), თუმცა იგი შეიძლება სხვა ადგილზეც შეიკრიბოს საჭიროებისამებრ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„საერთაშორისო საზღვაო სამართლის ტრიბუნალი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* International Foundation for the Law of the Sea
* Privileges and Immunities
„ლაპარაკობს მოსკოვი! გერმანიის შეიარაღებული ძალების კაპიტულაციის აქტი. 1945 წლის 8 მაისი". რეპროდუქცია. ჩაწერილია 1950-იან წლებში. 

**საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო** (რუს. Советское информационное бюро, შემოკლ. Совинформбюро) — საინფორმაციო-პროპაგანდისტული სამსახური სსრკ-ში. შეიქმნა 1941 წლის 24 ივნისს დიდი სამამულო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით, ფრონტის, ზურგისა და საერთაშორისო ცხოვრების მოვლენათა გაშუქებისას მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების სახელმძღვანელოდ. იყო სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს და სკპ(ბ) ცკ-ს (1941–1946), სსრკ მინისტრთა საბჭოს (1946–1953), სსრკ კულტურის სამინისტროს (1953–1957) და სსრკ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საზღვარგარეთის ქვეყნებთან კულტურული კავშირის სახელმწიფო კომიტეტის (1957–1961) დაქვემდებარებაში. განთავსებული იყო მოსკოვში (1941 წლის ოქტომბრიდან 1942 წლის მარტამდე — კუიბიშევში). საინფორმაციო ბიუროს შემადგენლობაში შედიოდა სამხედრო, თარგმანების, საერთაშორისო ცხოვრების, ლიტერატურის, აგრეთვე პროპაგანდისა და კონტრპროპაგანდის (1944 წლიდან საზღვარგარეთის ქვეყნებზე პროპაგანდის ბიურო) და სხვა განყოფილებები (1944 წლის ივნისისათვის — სულ 11). 1946–1961 წლებში წარმომადგენლობები ჰქონდა საზღვარგარეთ. ბიუროს გამგებლობაში შედიოდა ანტიფაშისტური კომიტეტები. 1941–1945 ადგენდა კრებსებს მთავარი სარდლობის მასალების მიხედვით (უშვებდნენ ყოველდღიურად გაზეთების პირველ ზოლებში, რადიოში მათ, ჩვეულებრივ, იური ლევიტანი კითხულობდა), ხელმძღვანელობდა სამხედრო კორესპონდენტთა მუშაობას, ინფორმაციით უზრუნველყოფდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საელჩოებსა და საკონსულოებს, უცხოურ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს, სსრკ-ის მოკავშირეთა საზოგადოებებს. წითელი არმიის მთავარ პოლიტიკურ სამმართველოსთან ერთად ამზადებდა ფურცლებს გერმანელი ჯარისკაცებისადმი მიმართვებით. საინფორმაციო ბიუროს ლიტერატურულ ჯგუფში შედიოდნენ ცნობილი საბჭოთა მწერლები და პოეტები: ვალენტინ კატაევი, ბორის პოლევოი, კონსტანტინე სიმონოვი, ალექსანდრე ფადეევი, მიხეილ შოლოხოვი, ილია ერენბურგი და სხვ. 1946–1961 წლებში ძირითადი ყურადღება ეთმობოდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის და სოციალისტური ორიენტაციის ქვეყნების მოვლენათა გაშუქებას. გაუქმდა სკკპ ცკ-ს 1961 წლის 5 იანვრის დადგენილებით, მის ბაზაზე შეიქმნა ბეჭდვითი სიტყვის სააგენტო „ნოვოსტი".

სქოლიო
------

1. ↑  Солдат эфира Интервью А. Шереля с Н. Левитаном. Московский Комсомолец. (2.10.2004).
2. ↑   Совинформбюро // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 560.
**ტირიფის ტალღურა** (ლათ. Leucoma salicis) — პეპელა ტალღურასებრთა ქვეოჯახისა. ფრთები თეთრი აბრეშუმისებრია, ფრთის შლილი — 40–55 მმ.

საქართველოში წელიწადში ძირითადად ერთ თაობას იძლევა, იშვიათად — ორს. გაზაფხულზე მეზამთრეობიდან მუხლუხები საშუალოდ 12°C ტემპერატურაზე გამოდიან, ხშირად — აპრილის ბოლოს. მამრებს ახასიათებთ 7 ხნოვანება, ხოლო მდედრებს — 8. ივნის-ივლისში მუხლუხები იჭუპრებენ ხის ღეროზე, ფოთლებში და ბოძებზე. დაჭუპრების წინ გროვდებიან ჯგუფებად, 10–25 ცალის ოდენობით და ეხვევიან აბლაბუდაში. პეპლები ფრენენ ივნისის ბოლოს – აგვისტოში. მდედრი პეპელა დებს 500–700, ხელსაყრელ პირობებში კი 1000 ცალამდე მომწვანო ფერის კვერცხს. კვერცხის ფაზა 20–25°C-ზე 10 დღე გრძელდება. გამოჩეკილი მუხლუხები ფოთლების დაჩონჩხვას იწვევენ, იცვლიან კანს და მეორე ხნოვანებაში გადადიან დასაზამთრებლად. ზამთრობენ ქერქის ნაპრალებში, ფუღუროებსა და ჩამოცვენილი ფოთლების ქვეშ.

მწერი გავრცელებულია ძირითადად აღმოსავლეთ საქართველოს ქარსაფარ ზოლებში: ლაგოდეხის, გორის, თეთრიწყაროს, ბორჯომის მუნიციპალიტეტებში, თბილისის მიდამოებში, ხოლო დასავლეთ საქართველოში აღინიშნება ფოთის ტყეებში. მკვებავი მცენარებია: ტირიფი, ალვის ხე, ვერხვი, მურყანი, არყი, თხილი და კომში.

გალერეა
-------

* ფრთებდაკეცილიფრთებდაკეცილი
* კვერცხებიკვერცხები
* მუხლუხიმუხლუხი

* დედალიდედალი
* მამალიმამალი

სქოლიო
------

1. ↑  *გოგინაშვილი ნ.*, *დიდმანიძე ე.*, *კერესელიძე მ.* და სხვ. მოკლე ენტომოლოგიური ორენოვანი ნომენკლატურული ლექსიკონი : ლათინურ-ქართული, ქართულ-ლათინური, თბ.: „უნივერსალი", 2012. — გვ. 112.
2. 1 2 3  *მანდარია ნ.*, *დიდმანიძე ე.*, იმერეთში გავრცელებულ ქერცლფრთიანების ზეოჯახ აბრეშუმქსოვებისებრთა (LEPIDOPTERA, BOMBYCIDOIDEA) მავნე სახეობები // აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოამბე, №2, 2013. — გვ. 161.