recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სოლომონ ყუბანეიშვილი** ( დ. 9 ნოემბერი, 1901, შუამთა, ვანის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 მარტი, 1986, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1969).

სოლომონ ივლიანეს ძე ყუბანეიშვილი დაიბადა 1901 წლის 9 ნოემბერს ქუთაისის მაზრის სოფელ შუამთაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1928). სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ბათუმის, თელავის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში. 1942 წლიდან იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი, შემდეგ (1948-1979) ამავე ინსტიტუტის ტექტოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მოღვაწეობა დაიწყო 1928 წლიდან. მისი კვლევის ობიექტია უპირატესად ძველი ქართული მწერლობა. ყუბანეიშვილმა შეადგინა და გამოსცა „ძველი ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია" (1949), გამოაქვეყნა "ვეფხისტყაოსნის" ხელნაწერთა ვარიანტები (1960). აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: „დავით გურამიშვილი ქართულ ჰუსართა პოლკში" (1955), „რამდენიმე ნაკვეთი „ვეფხისტყაოსნის" ბეჭდვის ისტორიიდან" (1966, 1973, 1975) და სხვა. დიდი ამაგი დასდო ვაჟა-ფშაველას ცხოვრებისა და შემოქმედების შესწავლას. ავტორია წიგნებისა: „ვაჟა–ფშაველას ცხოვრებისა და შემოქმედების მატიანე" (1940), „ცხოვრება ვაჟა–ფშაველასა" (1961). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 660.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოლომონ ყუბანეიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, nplg.gov.ge
**სქურის ფერისცვალების ეკლესია** — ეკლესია წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, კურორტ სქურის ჩრდილოეთით.

ძეგლის აღწერა
-------------

ტაძრამდე რთული მისასვლელი გზაა. ეკლესიას აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი და მინაშენები. ეკლესია XVI საუკუნეში სამნავიან ბაზილიკად გადაუკეთებიათ. ტაძარი ნაგებია კარგად გათლილი, ნახევრად დამუშავებული და ყორე ქვით, რიგების მკაცრი დაცვით. ნაგებობას მორღვეული აქვს სახურავი. სამხრეთით, ჩრდილოეთით და დასავლთით, ფასადის მთელ სიგრძეზე, მიშენებული აქვს ეგვტერები. ტაძარს ეტყობა მრავალჯერადი გადაკეთების კვალი, სადაც ნათლად ჩანს პირვანდელი ქვების მრავალჯერადი გამოყენება. ტაძარი ნათდებოდა აღმოსავლეთით გაჭრილი სამი სარკმლით. სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთ კედლები ნაწილობრივ არის შემორჩენილი. ტაძარს შესასვლელი გაჭრილია ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით.

ძეგლი თავის დროზე მონახულებული აქვს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომლის დროსაც ჯერ კიდევ იყო შემორჩენილი წარწერები და ესვენა ადგილობრივი სასულიერო პირების „სალიების" მიერ ვერცხლით მოჭედილი ხატი.

ლიტერატურა
----------

* „მიქავა ა. სქურის ხეობის სიძველენი", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 6 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1966 წელი. — გვ. 43-44

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5166
* სქურის ეკლესია
**სოლოღაშვილები**, *სოლაღაშვილები*, *სალაღაშვილები* ფეოდალური საგვარეულო XV-XIX საუკუნეების საქართველოში.

ვახუშტის მიხედვით სოლოღაშვილები არ არიან ბარათაშვილები და მათ - თავისი მამული და სასაფლაონი აქვთო. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით სოლოღაშვილები „არიან ძველადვე ახალციხელნი კალმახის ადგილის ერისთავის გვარისანი. ამათი წინა-პარი ვინმე გათათრდა და უწოდეს სულაღად, ხოლო ამის შთამამავლობისანი, რომელითაც მიიღეს მამადიანობა, მოვიდნენ საქართველოსა შინა მეფობასა ბაგრატისასა წელსა 1375-სა და მეფემან მიიღო თავადობისა ხარისხითა და უბოძა გვარადცა სოლოღას შვილობა და არიან მუნიდგან მცხოვრებნი სომხითსა, რომელნიმე გარდმოვიდნენ რუსეთს და დაშთნენ, ხოლო სხვანი ამათნი დაშთნენ ქართლსავე შინა და აწ არიან: 1) იესეს შვილები, 2) ზაზას შვილები და სხვანი ძმანნი ამათნი, ხოლო სხვანი სოლოღას შვილები, რომელნიცა არიან თათრად, ჰსცხოვრებენ ახალციხის ნაწილსა შინა ჩირდილის კერძო ადგილსა."

გვარის ფუძემდებელი როგორც ჩანს სოლაღა/სოლოღა იყო, რომლის შთამომავლები XV საუკუნიდან ჩნდებიან ქართლის სამეფოში. სოლოღაშვილების სამფლობელო სასოლოღაშვილო XV საუკუნეში ყალიბდება და ძირითადად - ალგეთის, ვერის ხევში, ქალაქის პირის სოფლებში და ნაწილობრივ სომხითში ჰქონდათ.ასევე ყმები ჰყავდათ და მამულები ჰქონდათ თბილისშიც. საგვარეულოს მთავარი ციხესიმაგრეები იყო კოჯრის და ჭაპალას ციხეები, მოგვიანებით ციხე ააშენეს ბორბალოშიც. საგვარეულო მონასტრი და სასაფლაო იყო კაბენი.

სოლოღაშვილებს ქართლის სამეფო კარზე ეკავათ მეფის სახლთუხუცესის, დედოფლის სახლთუხუცესის, ბოქაულის, ყეენის მუღარიბის და მუსაიბის და სხვ. თანამდებობები, სოლაღაანთ სამემკვიდრეო სახელო დედოფლის სახლთუხუცესის თანამდებობა ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* *ვახუშტი ბაგრატიონი* აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება ტ. IV,ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიხედვით, თბ. 1973.
* *იოანე ბაგრატიონი* შემოკლებით აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა, თბ. 1997;
**სწორი გველის სურო** (ლათ. Vinca erecta) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქენდირისებრთა ოჯახისა. აქვს ჰორიზონტალური ხისებრი ფესურა და მისგან გამომავალი ზონარისებრი ფესვები, სწორად მდგომი უბრალო ღერო (სიმაღლეში 30–40 სმ).

მცირე ზომის მჯდომარე ფოთლები სიგრძეში 5 სმ-მდეა, სიგანეში – 2,5 სმ-მდე; აქვთ ელიფსური, ზოგჯერ კვერცხისებრი ან მომრგვალო ფორმა; მათ მკვეთრად გასდევს რამდენიმე ძარღვი. მსხვილი ყვავილები თითო-თითოდ მდებარეობენ ფოთლის უბეებში. ისინი ჩვეულებრივ ღიაა, ზოგჯერ შიგნიდან თეთრი, ხოლო გარედან ვარდისფერი. ნაყოფი, როგორც გვარის სხვა მცენარეებს, ორფოთლურაა, მცირერიცხოვანი უქოჩრო თესლებით. ყვავის მარტ-აპრილში, მსხმოიარობს უკვე მაის-ივნისში.

სწორი გველის სურო შუა აზიის ენდემია, გავრცელებულია მხოლოდ ტიან-შანისა და პამირ-ალაის მთებში. იზრდება მთების ქვიან და ღორღიან ფერდობებზე, კლდეებზე, ზოგჯერ ღვიის რაყებში. იშვიათ მცენარეებს არ მიეკუთვნება.

სამკურნალო მცენარეა. ფესვები შეიცავს 3%-მდე ალკალოიდებს, ბალახი — 2%-მდე.

სქოლიო
------

1. ↑  სამკურნალო, დეკორატიული, ტექნიკური და თანამდევი მცენარეები – წარმოება, გამოყენება, მარკეტინგი (გ). *medgeo.net*. ციტირების თარიღი: 15 ივლისი, 2020.
2. 1 2 3 4  *Гаммерман А. Ф.*, *Кадаев Г. Н.*, *Яценко-Хмелевский А. А.* Лекарственные растения (Растения-целители) : Справочник. — 3-е изд. перераб. и доп. — М.: «Высшая школа», 1984. — стр. 274, 400 c. 150 000 экз.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **იტალიის ჩამქრალ ვულკანს** ეხება. *გოგირდოვანი აირისა და გოგირდწყალბადის ჭავლის შესახებ* იხილეთ **სოლფატარი**. |

**სოლფატარა** (იტალ. Cratere Solfatara) — ჰოლოცენური ასაკის ვულკანური კრატერი იტალიაში, ქალაქ პოცუოლის მიდამოებში. გაწოლილია ქალაქ ნეაპოლის დასავლეთით. ჩამქრალი ვულკანია, თუმცა ჯერ კიდევ შეინიშნება ორთქლისა და გოგირდის გამოყოფა. კრატერის დიამეტრი უდრის 770 მ-ს. მისი ფსკერი ბრტყელია და მოფენილია თიხისებრი ქერქით. ადგილ-ადგილ გამომუშავებულია პატარა ორმოები, რომლებშიც დუღს გოგირდი და ტალახი, ასევე განუწყვეტლივ ამოდის ორთქლი, სადაც ქარს მასთან ერთად გადააქვს ნახშირორჟანგიც. კრატერის ერთ-ერთი კედელში გამომუშავებულია ე.წ. „ძაღლის გამოქვაბული" სადაც დიდი რაოდენობით გამოიყოფა აირი, რის გამოც იღუპებიან იქ მობინადრე ცხოველები. ზედაპირი გავარვარებულია. კრატერი ტურიზმის ღირსშესანიშნავი ობიექტია. განვითარებულია ფუმაროლები და ტალახიანი აბაზანები. ორთქლს სამედიცინო მიზნებისთვის იყენებდენ რომის იმპერიაში. სოლფატარა წარმოიქმნა დაახლოებით 4000 წლის წინ. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1198 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვულკანი სოლფატარა დაარქივებული 2012-01-11 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ვულკანი სოლფატარა დაარქივებული 2011-11-20 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური) (ინგლისური) (ფრანგული)

ლიტერატურა
----------

* Rollo Steffens: "Italiens Vulkane - Die schönsten Wanderungen vom Vesuv zum Ätna", Bruckmann Verlag München, 2004. ISBN 3-7654-3990-8.

სქოლიო
------

1. ↑  ვულკანი სოლფატარა/ინფორმაცია
**სწავლის მრუდი** აღწერს სწავლის მოსწრებადობას, მის ხარისხს დროსთან შეფარდებაში. სწავლის მრუდს ნასწავლი მასალის მოცულობისა და შესწავლაზე დახარჯული დროის განაყოფით გამოიანგარიშებენ.

ხშირად, ახალი დავალების დასაწყისში ჯერ ბევრ შეცდომას აქვს ადგილი. შეცდომების რაოდენობა იკლებს მოგვიანებით, სწავლის მეორე ფაზაში, ხოლო მომდევნო მესამე ფაზაში კი იწყება ე.წ. „სწავლის პლატო".

თუმცა შესაძლოა, სწავლის პროცესის შედეგი მხოლოდ შემთხვევით სწავლის მრუდზე ფიგურირებდეს ისე, რომ მსწავლელს სასწავლი დასწავლილი ეგონოს. (შდრ. არადეტერმინისტული ცდა)

ეკონომიკაში სწავლის მრუდს გამოიყენებენ პროდუქტიულობის ასამაღლებლად, ანდა მიმდინარე პროდუქციის ხარისხის ამაღლების ასახსნელად. სწავლის მრუდს მოიშველიებენ, რათა გაამართლონ განვითარებადი პროდუქციის კონევიერული დამზადების სიჩქარეები ფაბრიკა-ქარხნებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზროვნება
* დავიწყება
* ებინგჰაუსის მრუდი
* გამოცდილების მრუდი

ლიტერატურა
----------

* Wright, Theodore Paul: Factors Affecting the Cost of Airplanes. გამოცემაში: Journal of Aeronautical Sciences. Vol. 3, 1936, ISSN 0095-9812, გვ. 122−128.
ჰენრი ტოროს მემუარების, „უოლდენის" სატიტულო გვერდი. (1854)
**მემუარები** (ფრანგ. memoire, ლათ. memoria — მოგონება) — ეპიკური ჟანრის პუბლიცისტური ნაწარმოები. იმ პირთა ჩანაწერები, რომელნიც წარსულ ამბავთა მონაწილენი თუ თვითმხილველნი იყვნენ. თხრობის ფორმითა და ასახული მასალის მოწოდებით უახლოვდება დღიურს.

მემუარებში ორი მხარეა საყურადღებო:

* მწერლის პიროვნული, ავტობიოგრაფიული მომენტის წინ წამოწევა, რომლითაც შესაძლებლობა გვეძლევა გავეცნოთ მისი ცხოვრების ზოგიერთ მხარეს;
* საერთო საზოგადოებრივი ამბების, ეპოქის, ისტორიული შემთხვევების, საზოგადოებრივი აზრის განვითარების აღწერა, რომლის უშუალო მონაწილეც ზოგჯერ თვით მწერალი ყოფილა. ამიტომ, ძალზე ხშირად, მეტად მნიშვნელოვანია მემუარების ავტორის მიერ მოწოდებული ცნობები.

მემუარების ნიმუშებია: სენ-სიმონის „მემუარები", ნაპოლეონ ბონაპარტეს *მემუარები წმინდა ელენედან*, ჟან ჟაკ რუსოს „აღსარება", გერცენის „ნამყო და ფიქრები", შარლ დე გოლის მემუარები.

ქართულ ლიტერატურაში აღსანიშნავია გაბრიელ მცირის „მემუარული თხრობანი", ალექსანდრე ამილახვარის „გეორგიანული ისტორია", თედო სახოკიას „როგორ ვიზრდებოდით ძველად", შალვა დადიანის „რაც გამახსენდა", დავით კლდიაშვილის, დიმიტრი ყიფიანის და ა.შ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავტობიოგრაფია
* დღიური (ჩანაწერი)

ლიტერატურა
----------

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 568.

სქოლიო
------

1. ↑  „memoir". *Merriam-Webster.com*. Merriam-Webster. July 5, 2015.
2. ↑  „memoir". *Oxford Dictionaries*. Oxford University Press. July 5, 2015.
**სოლომონ ნიკოლოზის ძე ონიკაშვილი**, *ონიკოვი*, — ქართველი აზნაური, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1860).

დაიბადა მწიგნობარ ნიკოლოზ ონიკაშვილის ოჯახში. 1819 წლიდან რუსეთის არმიაში ოფიცრად მსახურობდა. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთის (1826-1828) და რუსეთ-ოსმალეთის (1828-1829) ომებში. თავი გამოიჩინა ახალციხის ბრძოლაში (1828), სადაც დაიჭრა. ირიცხებოდა კავკასიის არმიის ქვეით ჯარში. 1851 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1852-1853 წლებში იყო ახალი ბაიაზეთის მაზრის სამხედრო უფროსი, 1854-1856 — ერევნის მაზრის უფროსი, ხოლო 1858-1859 წლებში — ქ. ქუთაისის კომენდანტი. 1860 წელს პენსიაზე გავიდა პოლკოვნიკის წოდების მინიჭებით და მუნდირის ტარების უფლების შენარჩუნებით. 

დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV (წარწერით „მამაცობისთვის", 1826) და III (ბაბთით, 1828), წმ. ვლადიმერის IV (ბაბთით, 1829) ხარისხის ორდენებით, ოქროს იარაღით „მამაცობისთვის" (1832), წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (25-წლიანი სამსახურისთვის, 1839). მისი შვილებიდან: გიორგი იყო სამხედრო სამსახურში, კონსტანტინე — სამოქალაქოში; ქალიშვილი ბარბარე ცოლად ჰყავდა „ტიტულოვან მრჩეველ" პეტრე ნაკაშიძეს (მათი შვილი იყო პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე ილია ნაკაშიძე).

ლიტერატურა
----------

* «Кав. кал. на 1852 год», с.569; «Кав. кал. на 1853 год», с.522
* Сп. под/полк. по ст. 17.02.1856, с.133
* Сп. под/полк. по ст. 01.02.1859, с.63
* АКАК. Т.I, д.1132, с.763. – Тифлис, 1866
* «Кавказъ», 1860, №2
* Думин С. В. Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998.
**ამერიკის სამოქალაქო ომის** პერიოდში სექსუალური ყოფაქცევა და შეხედულებები, ისევე როგორც ცხოვრების სხვა ასპექტები, კონფლიქტის გავლენის ქვეშ მოექცა. ფოტოგრაფიის განვითარებამ და მედიის გავრცელების გაადვილებამ სექსუალური მასალა უბრალო ჯარისკაცისთვის ხელმისაწვდომი გახადა.

ყაზარმაში ე. წ. „ბარაკის ფავორიტები" ცირკულირებდა. ეს იყო სექსუალური შინაარსის იაფფასიანი რომანები. სიშიშვლის ამსახველი ფოტოსურათებიც ხელმისაწვდომი იყო და ჯარისკაცებიც და ოფიცრებიც ხშირად ერთობოდნენ ამით. ეს 12x15 დიუმიანი სურათები $1.20 დოლარი ღირდა 12 ცალი, ან 12 ცენტი ერთი სურათისთვის. ეს იყო ძირითადად შიშველი ქალების სურათები. სექსუალურ აქტში გადაღებული ქალები ძირითადად ფერადკანიანები (შავკანიანი ან ინდიელი) იყვნენ. ვინაიდან ჯარისკაცები შინიდან ძალიან შორს იმყოფებოდნენ, ამ სურათებს სავარაუდოდ ძირითადად მასტურბაციისთვის იყენებდნენ. ომისდროინდელ გასართობ რომანთაგან დღემდე შემორჩენილია სულ სამი. სამივე ინდიანას უნივერსიტეტის კინსლის ინსტიტუტში ინახება.

ზემოთ აღნიშნული არ ნიშნავს, რომ ქალები სექსისთვის ხელმიუწვდომნი იყვნენ. მეძავები თან დაყვებოდნენ ყაზარმებს ერთი ბანაკიდან მეორეში. მათმა რიცხვმა იმდენად იმრავლა პოტომაკის არმიაში კავშირის გენერალი ჯოზეფ ჰუკერის მეთაურობის პერიოდში, რომ ტერმინი „ჰუკერი" მათ მეტსახელად შერჩათ.

ქალები
------

ზოგიერთი ქალი ჯარისკაცი იყო, კაცად გადაცმული. კავშირის ოფიცერს ერთხელ მოუხენებია ხელმძღვანელობისთვის, თუ როგორ დაარღვია კავშირის სერჟანტმა „ყველა სამხედრო კანონი" მშობიარობის გამო, და ეს არ იყო ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც ჯარისკაცის სქესი აღმოუჩენიათ მშობიარობის გამო. მოკავშირეთა ტყვეთა ბანაკში ერთმა კონფედერატმა ჯარისკაცმა იმშობიარა, თუმცა მისი სქესი მეტუსაღეებისთვის მანამდე უცნობი იყო.

ზოგიერთ ჯარისკაცს ჯგუფური გაუპატიურების აქტებშიც მიუღია მონაწილეობა. კონფედერატების არქივები განადგურდა, თუმცა გადარჩენილი დოკუმენტების ხუთი პროცენტი ცხადყოფს, რომ გაუპატიურების გამო ოცდაათზე მეტი სამხედრო გასამართლება მოუწყვიათ. სასჯელი ამ დანაშაულისთვის ჩვეულებისამებრ ან ჩამოხრჩობა ან დახვრეტა იყო. გაუპატიურების მსხვერპლთა უმრავლესობა შავკანიანი იყო. ხშირად, საშუალო ოჯახის თეთრკანიანი ქალისთვის ფულის შეძლევა სექსისთვის გაიგივებული იყო გაუპატიურებასთან. მაგ. რიგით ილინოისელ ჯარისკაცს კემპ დენისონში ერთი თვე გაუტარებია ჰაუპტვახტში იმის გამო, რომ დედა-შვილისთვის ფული შეუძლევია. სამხრეთის შტატებში შეჭრილი ფედერალური ჯარები ხშირად სარგებლობდნენ ადგილობრივი შავკანიანების უუფლებობით. შავკანიანი ჯარსკაცები კი მსგავსი დანაშაულისთვის გაცილებით მკაცრად ისჯებოდნენ.

ჰომოსექსუალობა
--------------

ტერმინი „ჰომოსექსუალობა" მხოლოდ ომის დასრულებიდან 30 წლის შემდეგ გაჩნდა. შესაბამისად, რაიმე განსაზღვრული სასჯელი ამ სახის დანაშაულისთვის არ არსებობდა. თუმცა ამ მიზეზით 1865 წელს სამი წყვილი მეზღვაური დაუსჯიათ მოკავშირეების ჯარში.

ომის პერიოდში მამაკაცის პროსტიტუციის მხოლოდ ერთი ფაქტია აღნიშნული. 1862 წლის 13 მაისს გაზეთი „რიჩმონდ დისპაჩი" წერდა „ორივე სქესის მეძავებმზე", რომლებიც ღიად ასაღებდნენ საკუთარ თავს ვაგონებში და ტროტუარებზე.

მკვლევარებმა სცადეს გაერკვიათ სამოქალაქო ომის ცნობილ ფიგურათა შორის ჰომოსექსუალობის აღმნიშვნელი ფაქტები. ყველაზე ცნობილი მათ შორის იყვნენ კონფედერატი გენერალ-მაიორი პატრიკ კლებორნი და აშშ-ის პრეზიდენტი აბრაამ ლინკოლნი, თუმცა ორივე შემთხვევაში ამის დამადასტურებელი პირდაპირი საბუთი არ არსებობს.
**„სექსუალური განათლება"** (ინგლ. Sex Education) — ბრიტანული კომედიურ-დრამატული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც მოგვითხრობს ინგლისის ქალაქ მურდეილის საშუალო სკოლის მოსწავლეების პრობლემებზე. სერიალის პირველი სეზონი, რომელიც 8 ეპიზოდს მოიცავს Netflix-მა 2019 წლის 11 იანვარს წარადგინა. პირველმა სეზონმა Rotten Tomatoes-ზე დადებითი გამოხმაურება მიიღო მაყურებლებისგან. სერიალი ყურადღებას ამახვილებს ისეთ თემებზე, როგორებიცაა სექსუალური იდენტობა, ჰიპერექსუალობა, უნებლიე თავშეკავება, მასტურბაცია, მოზარდის სექსუალობა და მოზარდის ორსულობა.

2019 წლის 2 თებერვალს Netflix-მა ოფიციალურად გადააგრძელა სერიალი მეორე სეზონისთვის, რომლის პრემიერა დაგეგმა 2020 წლის 17 იანვარს. 2020 წლის 10 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ სერიალის მესამე სეზონიც გამოვა.

სიუჟეტი
-------

### პირველი სეზონი

სერიალის სიუჟეტი ვითარედება პატარა ქალაქ მურდელეის საშუალო სკოლაში. სიუჟეტს საფუძვლად უდევს ისეთ სიტუაციები, რომელშიც გმირის, ოტის მილბერნის კლასელები აღმოჩნდნებიან ხოლმე. ოტისი დედასთან, ჯინ მილბერნთან, სექსოლოგიისა და ურთიერთობის ფსიქოლოგიის ცნობილ ექსპერტთან ერთად ცხოვრობს. სერიალის პირველ სეზონში, სასწავლო წლის პირველ დღეებში, ოტისს მოუწევს დაეხმაროს სკოლის ხულიგანს და ბულერს მისი სექსუალურ პრობლემების გადაჭრაში, იმ პირობით, რომ მის მეგობარს თავს დაანებებს. მოზარდების ინტიმური პრობლემების გადაჭრის ნიჭი აშკარა ხდება მეევი უაილისთვის, რომელიც სთავაზობს მთავარ გმირს კონსულტაციისთვის გაუწიოს თანაკლასელებთან ფულის სანაცვლოდ. მეივთან დაახლოების მიზნით ოტისი ვალდებულია დათანხმდეს მას ამ შეთავაზებაზე.

### მეორე სეზონი

მეორე სეზონის მოქმედებები სასწავლო წლის მეორე სემესტრში ვითარდება. ოტისი იწყებს ოლასთან შეხვედრებს. გარდა ამისა, სკოლაში ახალი მოსწავლეები მოდიან, რომლებიც გაბატონებულ წესრიგს არ ურიგდებიან. ამ ყველაფერს ემატება სკოლაში ქლამიდიოზის ეპიდემიის გაჩენა.

მთავარ როლებში
--------------

* ასა ბატერფილდი — ოტის მილბერნი
* ჯილიან ანდერსონი — ჟან ფ. მილბერნი
* ნკუტი გატვა — ერიკ ეფიონგი
* ემა მაკი — მეივ უაილი
* კონორ სვინდელსი — ადამ გროფი
* კედარ უილიამს-სტერლინგი — ჯექსონ მარჩეტი,
* აიმე ლუ ვუდი — აიმე გიბსი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „სექსუალური განათლება (2019)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Джиллиан Андерсон идет в секс-терапевты — вышел первый сезон сериала «Половое воспитание». moskvichmag.ru. ციტირების თარიღი: 2019-02-27.
2. ↑  Почему все вокруг говорят про сериал «Половое воспитание». РБК.Стиль. ციტირების თარიღი: 2019-02-27.
3. ↑  Сериал Половое Воспитание от Netflix продлили на второй сезон. Роккульт. ციტირების თარიღი: 2019-02-27.
4. ↑  Kanter, Jake (2019-11-25). „‘Sex Education’: Netflix Sets Premiere Date For Season 2 Of High School Drama". *Deadline.com* ((ინგლისური)).
5. ↑  Thorne, Will (2020-02-10). „‘Sex Education’ Renewed for Season 3 at Netflix" ((ინგლისური)). Variety.
6. ↑  "Sex Education | Netflix Official Site". *www.netflix.com*. Retrieved 10 May 2020.
7. ↑  Leach, Samantha; Radloff, Jessica (7 January 2020). "Everything We Know About Sex Education Season 2". *Glamour*. Retrieved 14 January 2020.
**მზის დაბნელება 857 წლის 27 მაისს** — მზის ნაწილობრივი დაბნელება (857 წლის ძ. სტ. 27 მაისს), რომელმაც საქართველოს ტერიტორია დაფარა.

საისტორიო წყაროები
------------------

მზის დაბნელება დაფიქსირებულია წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის ქრონიკაში:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ქ~კს :ოვ: აქა მზე დაბნელდა[1] | "|

### მოსაზრებები

თედო ჟორდანიას მიხედვით საქმე გვაქვს არა 856 (248+532+76=856) წლის მოვლენასთან, არამედ წინა მოქცევის მოვლენასთან 324 (248+76=324) წელთან. მისი მოსაზრებით წყაროში მოხსენიებული თარიღი უკავშირდება 324 წლის მზის დაბნელებას (მზის დაბნელება (325 წლის 26 ივლისი)), რომლის დროსაც მირიან მეფეს მზე დაუბნელდა.

„ჩვენის გამოანგარიშებით (რომელიც არა ვგონებ გაცუდდეს) ეს მოვლენა და მირიანის სასწაულებრივი მოქცევა მოხდა 323 წელს, რომელსაც უჩვენებს ეს ქრონიკაცა, მაგრამ ერთის წლით უკან. ერთ-წლოვანი შეცდომა კი, როგორც ამ წიგნის შესავალში მოვიხსენებთ, ცხრილოვანს ქრონიკებში ადვილი მოსალოდნელია"[2].

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Partial Solar Eclipse of 857 May 27

სქოლიო
------

1. ↑  თ. ჟორდანია, ქრონიკები ტ. I, გვ. 82
2. ↑  თ. ჟორდანია, ქრონიკები ტ. I, გვ. 82-83
**მაჩუბი**, *ბაჩუბ*, *მაჩვიბ —* ძველი სვანური სახლის („ქორ") ქვედა სართული, ოჯახის ზამთრის საცხოვრებელი. ცენტრში გამართული იყო კერა. კერის მდებარეობა განსაზღვრავდა მაჩუბის გეგმას: კერის წინა მხარე მიმართული იყო შემოსასვლელი კარისაკენ, რომელიც უმთავრესად აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში იყო მოთავსებული. კერის უკანა მხარე იყო საქალებო, წინა — საკაცებო. მტკიცე წესად იყო დადგენილი კერის გარშემო ოჯახის წევრთა დასხდომა სქესისა და ასაკის მიხედვით. 

ზამთრობით ოჯახთან ერთად მაჩუბში, სპეციალურად მოწყობილ გომურში, იმყოფებოდა ბაგურ კვებაზე გადაყვანილი საქონელიც. გომური ადამიანთა სამყოფისაგან გამოყოფილი იყო ხის სქელი ტიხარით, რომელიც მაჩუბს 3 ნაწილად ჰყოფდა (საცხოვრებელი, საქონლის სადგომი და თივის დასაყრელი ბაგა). საქონლის სადგომი გომური მოწყობილი იყო ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ ხარებისათვის და დასავლეთით — ძროხებისათვის. ხშირად გომურის თავზე დაშენებული იყო წვრილფეხა პირუტყვის სადგომი. მაჩუბის აღმოსავლეთ კითხეში მიშენებული იყო ფიცრული მარანი, რომელშიც საარყე ჭურჭელს ინახავდნენ. მაჩუბის ყველა რიხარის ფასადი მოჩუქურთმებული იყო ორიგინალური გეომეტრიული, ზოომორფული, ანთროპომორფული სახეებითა და ფიგურებით. 

გარკვეულ დღეებში ტიხრებზე ხატავდნენ მაგიურ ფიგურებს, რომლებშიც ცხოველთა გამოსახულებები ჭარბობდა. მაჩუბი იყო საოჯახო კულტის ცენტრიც, სადაც დღეობებსა და უქმე დღეებში რელიგიურ წეს-ჩვეულებებსა და ლოცვა-ვედრებას ასრულებდნენ (ქალები კერასთან, მამაკაცები — სარკმელთან). კერა აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილ სარკმელთა ერთად საცხოვრებლის წმინდა ადგილად ითვლებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩართოლანი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 510.
* *ბარდაველიძე ვ.* ქსრთული (სვანური) საწესო გრაფიკული ხელოვნების ნიმუშები, თბ. 1963;
* *ჩართოლანი მ.* ქართველი ხალხის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან, თბ. 1961;
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მზიანი ღამე**. |

**მზიანი ღამე** — ნოდარ დუმბაძის მესამე და ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული რომანი. ნაწარმოების მთავარი გმირი, მთხრობელი თემო ბარამიძეა. ახალგაზრდა სტუდენტი, რომლის დედა 12-წლიანი გადასახლებიდან დაბრუნდა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
რომანის მთავარი გმირი, თემური გაუცხოვებულია საკუთარ დედასთან, რომელიც ახლახან დაბრუნდა 12-წლიანი გადასახლებიდან. ის ყოველდღიური, ჩვეულებრივი სიტუაციიდან აღმოჩნდება მორალური კონფლიქტის წინაშე: გადაარჩინოს თუ არა კაცი, რომელიც მის თვალწინ ინსულტით იღუპება, არამზადა, რომელიც მისი და მისი ოჯახის უბედურების მთავარ მიზეზს წარმოადგენს? აპატიოს თუ არა, დაეხმაროს თუ არა? ავადმყოფის თავთან მჯდომარე გმირი გრძნობს, თუ როგორ თავისუფლდება დღითიდღე მისის გული სიძულვილისგან, როგორ ივსება სიბრალულით ადამიანის მიმართ, რომელმაც მორალური თვითმკვლელობა ჩაიდინა, იქცა ორჯერ ჩამშვებ, ოჯახების გამანადგურებელ და მოღალატე ადამიანად. მიუხედავად რომანის თემის სიმძიმისა, ნაწარმოები ავტორის იუმორითაა გაჟღენთილი, რაც საკითხავად ძალიან მსუბუქს ხდის.

ლიტერატურა
----------

* *ნოდარ დუმბაძე*, რჩეული ნაწერები სამ ტომად, ტ. 2, — თბილისი, „მერანი", 1982.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რომანი პროექტ „ბუკიზე" დაარქივებული 2020-08-07 საიტზე Wayback Machine.
* მზიანი ღამე წიგნების ონლაინ-მაღაზიაში

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნოდარ დუმბაძე |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* *მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი* (1960)
* *მე ვხედავ მზეს* (1962)
* *მზიანი ღამე* (1967)
* *ნუ გეშინია, დედა!* (1971)
* *თეთრი ბაირაღები* (1973)
* *მარადისობის კანონი* (1978)
 |
|  |
| მოთხრობები | 
* *კუკარაჩა*
* *დიდრო*
* *ძაღლი*
* *Hellados*
* *ხაზარულა*
* *ბოშები*
 |
|  |
| ნაწარმოების ეკრანიზაცია | 
* *მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი* (1962)
* *მე ვხედავ მზეს* (1965)
* *გზა მშვიდობისა, ჯაყო!* (1972)
* *კუკარაჩა* (1982)
* *მარადისობის კანონი* (1982)
* *ჩემი ბოშები* (1987)
* *თეთრი ბაირაღები* (1990)
 |

 |
ტოლსტოის სახლი
**ტოლსტოის სახლი** (რუს. Толстовский дом) — არაოფიციალური, თუმცა სახლის ფართოდ გავრცელებული სახელწოდება სანქტ-პეტერბურგში (რუსეთი). არქიტექტორი თედორე ლიდვალი. აშენდა 1910-1912 წლებში გრაფის — გენერალ-მაიორის მიხეილ ტოლსტოის განკარგულებით. 1913 წელს, გრაფის გარდაცვალების შემდეგ, სახლის მეპატრონე გახდა მისი ქვრივი გრაფინია ოლგა ტოლსტოი. 

შენობა აღჭურვილია ლიდვალის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელი მაღალი რენესანსული თაღებით, ზედა სართულებზე არსებული ლოჯიებით, მკაცრი და დახვეწილი გაფორმებით, კომფორტითა და საცხოვრებელი სახლების განათებით. შენობის აშენებისთანვე გათვალისწინებული იყო სამრეცხაოს, წყლის მილისა და ლიფტის დამონტაჟება. საცხოვრებელი სახლი სხვადასხვა ფენის ხალხისთვის იყო კანკუთვნილი. არქიტექტურული სტილი მოდერნი. 

შენობის რთული გეგმა შეიცავს თაღებით შეერთებულ 3 ქუჩას, რომლებიც ფასადების მსგავსად გულმოდგინეთ არის გაფორმებული. შენობის სიახლოვეს ნაკლებად დეკორირებული ქუჩებია. ფასადი ნაგებია კირქვით, აგურითა და ბათქაშით. თავდაპირველი გასასვლელები მდებარეობდა ქუჩების ცენტრში, ხოლო პატარა გაზონებით დაკავებული იყო მხოლოდ თავისებური ქუჩის გასწვრივი ადგილი. საბჭოთა დროს ქუჩების იერ-სახე მნიშვნელოვნად შეიცვალა; ქუჩების შუაგულში გაჭრეს გაზონები, სადაც ვერხვი ხარობდა, ხოლო კლუმბის ნაცვლად დაიდგა შადრევანი.

2008 წელს შეიქმნა კონდომინიუმი — ტოლსტოის სახლი, რომლის თავმჯდომარე 2009 წლიდან არის ხელოვნებათმცოდნე მარინა კოლოტილო. კონდომინიუმი ახორციელებს რესტავრაციასა და შენობის იერ-სახის შენარჩუნებას. ამჟამად ტოლსტოის სახლი არქიტექტურული თვალსაზრისით, დამახინჯებულია. დაგეგმილია მუზეუმის შექმნა და მზადდება შენობის 100 წლისთავთან დაკავშირებული პროგრამის მომზადება.

ტოლსტოის სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტია. იგი როგორც პარამეტრი გაშუქებულია მრავალ რუსულ ფილმში. ეძღვნება აგრეთვე დოკუმენტური ფილმი. გარდა ამისა, ზოგიერთი რუსული ლიტერატურული ნაწარმოებებისა და პოეზიის ნაწილია. მასვე მიეძღვნა რამდენიმე წიგნი. ტოლსტოის სახლში ცხოვრობს მრავალი ცნობილი ადამიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტოლსტოის სახლი"** ვიკისაწყობში.
* ტოლსტოის სახლი და მისი პირველი მფლობელი მიხეილ ტოლსტოი დაარქივებული 2012-01-30 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* ტოლსტოის სახლის პირველი მფლობელი სანქტ-პეტერბურგში (რუსული)
* ტოლსტოის სახლის პირველი მფლობელი ქალი სანქტ-პეტერბურგში (რუსული)
* ტოლსტოის სახლი და ცნობილი მკვიდრნი დაარქივებული 2012-01-11 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* თედორე ლიდვალი „პეტერბურგული" ნაგებობები დაარქივებული 2020-09-25 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* ტოლსტოის სახლის შესახებ დაარქივებული 2020-11-24 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* ტოლსტოის სახლის ლეგენდა (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადაპტაცია (მრავალმნიშვნელოვნება)**. |

**სოციალური ადაპტაცია**, *ადამიანის სოციალიზაცია* — სოციალური გარემოს მატერიალურ პირობებთან, ნორმებთან და ღირებულებებთან ინდივიდის ან ინდივიდთა ჯგუფის აქტიური შეგუების მუდმივი პროცესი და ამ პროცესის შედეგი. სოციალური გარემოს კომპონენტთა ურთიერთშეთანადება დამოკიდებულია ინდივიდის ან ინდივიდთა ჯგუფის მიზნებსა და ღირებულებით ორიენტაციებზე, სოციალურ გარემოში მათი მიღწევის შესაძლებლობაზე. სოციალური ადაპტაციის მნიშვნელოვანი ასპექტია ინდივიდის მიერ სოციალური როლის მიღება. ამის გამო სოციალური ადაპტაცია შედის პიროვნების სოციალიზაციის ძირითად სოციალურ-ფსიქოლოგიურ მექანიზმთა ჯგუფში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოციალური ურთიერთჭმედება
* სოციალური ურთიერთობანი
* სოციალური ქცევა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 81.
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004
**Real World Studios** — ხმისჩამწერი სტუდია, რომელიც მდებარეობს უილტშირის საგრაფოში. იგი ექვემდებარება ხმისჩამწერ ლეიბლს Real World Records Ltd. რომელიც დაარსებულია მუსიკოს პიტერ გებრიელის მიერ. სტუდია განლაგებულია ქალაქისგან იზოლირებულ ადგილას და მუსიკოსებს უქმნის შემოქმედებით ატმოსფეროს.

სტუდიის ყველაზე ცნობილი ოთახია Big Room (დიდი ოთახი), რომელიც ითვლება მსოფლიოს სტუდიებს შორის ყველაზე დიდ საკონტროლო ოთახად. მას ერთვის ე.წ. ’ტყის ოთახი’.

სხვადასხვა დროს სტუდიაში მუშაობდნენ: ჯეი-ზი, ბიონსე ნოულსი, მიუზი, Take That, შადეი, New Order, ტომ ჯონსი, Stereophonics და კაილი მინოუგი.

* სტუდიის
* წინიდან, მთავარი მინი-შენობაწინიდან, მთავარი მინი-შენობა
* შუშის შენობაშუშის შენობა
* უკანა ხედიუკანა ხედი

სქოლიო
------

1. ↑  Wiltshire Times & Chippenham News - Comprehensive news, sport, leisure, classifieds and much more! - Studio gives 007 a shake and stir. archive.wiltshiretimes.co.uk. ციტირების თარიღი: 2009-10-23.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Real World Studios"** ვიკისაწყობში.
* Real World Studios
* Real World Records
* Real World Studios - ვიდეო ტური საიტიდან BBC Wiltshire
**მაჩაბლების სასახლე** — არქიტექტურული ძეგლი ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქურთაში. სასახლე XIX საუკუნით თარიღდებოდა. შენობა სოფლის ცენტრში იდგა. მასში გასაბჭოების პერიოდიდან 1992 წლამდე ბავშვთა თავშესაფარი ფუნქციონირებდა. სასახლე ორსართულიანი იყო. იგი პირველი ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს გაიძარცვა. ამ პერიოდში მთლიანად დაინგრა სამხრეთი ფასადის მეორე სართული და მეორე სართულის დასავლეთი ფასადი. პირველ სართულზე სარდაფები და მარანი იყო განთავსებული. მეორე სართულზე 6 დარბაზი, აღმოსავლეთით პატარა აივანი იყო. სასახლეს XX საუკუნის შუა წლებში ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან რამდენიმე ოთახიანი ფლიგელი მიაშენეს.

2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, 13 აგვისტოს, სასახლე ჯერ გაძარცვეს, შემდეგ კი ბულდოზერით მიწასთან გაასწორეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 320

სქოლიო
------

1. ↑  „ვიკიპედია უნდა იყოს „დაბომბილი" ქართველ ისტორიკოსთა ინფორმაციებით". *kvirispalitra.ge*. 22 თებერვალი, 2021. ციტირების თარიღი: 14 აგვისტო, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**მარტინე ტურელი** (ლათ. Martinus, დ. 317 ან 337 პანონია — გ. 11 ნოემბერი 397, ტური, საფრანგეთი) — კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 25 ოქტომბერი.

ცხოვრება
--------

წმინდა მარტინე მოწყალე, ტურელი ეპისკოპოსი პანონიის ქალაქ საბერიაში დაიბადა. ბერად აღკვეცამდე იგი მხედართუფროსად მსახურობდა იმპერატორ იულიან განდგომილის (361-363) ლაშქარში. როცა იმპერიას ბარბაროსები დაესხნენ თავს, იგი თავისი რაზმით ქალაქიდან გავიდა მათთან საბრძოლველად; გზად გლახაკს გადაეყარა, შეებრალა და საკუთარი სამოსელი უბოძა. ღამით მარტინეს უფალი იესო ქრისტე გამოეცხადა და მტერზე გამარჯვება აღუთქვა.

იმპერატორი ზეიმით შეხვდა გამარჯვებულს და შესთავაზა, სამადლობელი მსხვერპლი შეეწირა კერპებისთვის. მარტინემ კი მიუგო: მე მსურს მსხვერპლი შევწირო ქრისტეს, ვისი მეოხებითაც გავიმარჯვე, და ბერად შევდგეო.

წმინდა მამა მძიმე მონაზვნურ ღვაწლს შეუდგა და რამდენიმე წლის შემდეგ პუატიედან რვა ვერსის დაშორებით დააარსა ლიგუჟეს სავანე, რომელიც მალე საფრანგეთის ბერმონაზვნობის კერა შეიქნა. წმინდა ცხოვრებისათვის მარტინე საკუთარი ნების წინააღმდეგ ტურის (საფრანგეთში) ეპისკოპოსად აკურთხეს. ნეტარი მღვდელმთავარი სიმდაბლის, მოთმინების და სიმშვიდის მაგალითს აძლევდა ყველას. მან ერთი მივარდნილი და უკაცრიელი ადგილი აირჩია სამოღვაწეოდ, სადაც დააარსა სავანე (შემდგომში სახელგანთქმული მამურტიეს მონასტერი). იგი მიმოდიოდა მეზობელ ქვეყნებში, ქადაგებდა მართლმადიდებლობას და თავის სწავლებას სასწაულებით განამტკიცებდა. ყოველივე ამასთან ერთად ნეტარი მამა საოცრად გულმოწყალეც იყო. სიყვარულისა და ქველმოქმედებისთვის უწოდეს მას „მოწყალე". საკვირველთქმედებისა და წინასწარმეტყველების ნიჭმომადლებული მღვდელმთავარი მშვიდობით მიიცვალა 397 წელს, ოთხმოცი წლის ასაკში. საკუთარი მიცვალების დღე მან წინასწარ განჭვრიტა. ღირსი მამის ნაწილებთან მრავალი სასწაული აღესრულა.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |

**მემნონ კანდელაკი** (დ. 16 აპრილი 1897, ნაბოსლევი — გ. 22 აპრილი, 1972, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1943), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1924 წელს. 1930 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში, სადაც 1943-1954 წლებში ხელმძღვანელობდა ინფექციურ სნეულებათა კათედრას; 1954-1957 წლებში შინაგან სნეულებათა პროპედევტიკის კათედრას, ხოლო 1957-1972 წლებში საფაკულტეტო თერაპიის კათედრას. სწავლობდა სამხარეო პათოლოგიას, ახალი სამკურნალო პრეპარატების მოქმედებას; გულსისხძარღვთა სისტემის დაავადებათა კლინიკას, მკურნალობას და სხვ.

ნაშრომები
---------

* გრიპი და მასთან ბრძოლა, თბილისი, 1959
* დიზენტერია და მის წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალებანი, თბილისი, 1957

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 515.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 364.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მემნონ კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მემნონ კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თბილისის სინაგოგა
სინაგოგა პრაღაში
**სინაგოგა** (ბერძ. συναγωγή [synagogē] — „ყრილობა", „თავშეყრა", ებრ. בֵּית כְּנֶסֶת [bet ˈknesːet] — „თავშეყრის სახლი", იდიშ. שול [ʃuːl] — „სკოლა") — ებრაელთა სამლოცველო სახლი.

სინაგოგას, როგორც წესი, აქვს ერთი ვრცელი სამლოცველო დარბაზი, მცირე ოთახები სასწავლებლად და ხშირად საზოგადოებრივი დარბაზი და ოფისები. ზოგიერთს ასევე ცალკე ოთახი აქვს თორას სასწავლოდ, რომელსაც ბეით მიდრაშ-ს უწოდებენ — בית מדרש (ბეით მიდრაშ, „სწავლის სახლი").

სინაგოგები წმინდა ადგილი არ არის, ასევე სინაგოგა არ არის სავალდებულო სალოცავი. ებრაული ლოცვები შეიძლება ჩატარდეს იქ, სადაც ათი ებრაელი შეიკრიბება. სინაგოგა არ არის ტაძარი და არ ცვლის ნამდვილ, დიდი ხნის წინ დანგრეულ წმინდა ტაძარს იერუსალიმში.

სინაგოგა წარმოიქმნა პალესტინაში (ძვ. წ. IV ს), ეგვიპტეში (ძვ. წ. III ს). იერუსალიმის ტაძრის დანგრევის (ახ. წ. 70 წ.) და დიასპორის (პალესტინის ფარგლებს გარეთ ებრაული კოლონიები) გაფართოების შემდეგ სინაგოგები იქმნება ყველგან, სადაც კი ებრაელები ცხოვრობენ.

სინაგოგაში ასრულებენ ღვთისმსახურებას, კითხულობენ და კომენტარებს უკეთებენ ბიბლიასა და თალმუდს, მართავენ რიტუალურ ტრაპეზებს. შუა საუკუნეებში ვინც იუდეურ დოგმებს გადაუხვევდა, სინაგოგიდან განკვეთდნენ (მაგალითად: ურიელ აკოსტა, ბარუხ სპინოზა).

სინაგოგაში მსახურებისას ცენტრალურ ფიგურას რაბი (რაბინი) წარმოადგენს. სეფარადულ თემში კი ამ ფუნქციას ხახამი — რელიგიური ტრადიციის დიპლომირებული მცოდნე ასრულებს, რომელიც უფლებამოსილია დამოძღვროს კეჰილა, რელიგიურ სასამართლოში მიიღოს მონაწილეობა, ასწავლოს რელიგიურ სასწავლებელში.

სინაგოგის არქიტექტურული კომპოზიცია და დეკორი ძირითადად მავრიტანულია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის სინაგოგა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სინაგოგა — ენციკლოპედიური ლექსიკონი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სინაგოგა***

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BALaT: 101279
* BNE: XX526950
* BNF: cb11960521f (data)
* GND: 4184221-2
* HDS: 011382
* LCCN: sh85131580
* NKC: ph126360

 |
**მენაძვია** (ლათ. Pinicola enucleator) — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 20–25 სანტიმეტრი, მასა 40–65 გრამი, ფრთების შლილი 27–35 სანტიმეტრი. ნისკარტი მოკაუჭებული და გაბერილია, კუდი წაგრძელებული და ოდნავ ამოჭრილი, ფეხები მოკლე. მამალი შეფერილია ჟოლოსფერ-ვარდისფრად კვამლა-რუხი ბუნდოვანი ქერცლისებრი ნახატებით; დედალი ჟანგმიწოვან-მოყვითალოა. ხანდახან გამოსცემს ლამაზ ფლეიტისებურ ხმას. გავრცელებულია ევრაზიის ტაიგის ზონაში — სკანდინავიიდან კამჩატკასა და სახალინამდე, და ჩრდილოეთ ამერიკაში — ალასკიდან ლაბრადორამდე. მთებში აგრეთვე ბინადრობს ღვიისა და ქონდარა ფიჭვის რაყებში, სუბალპურ მრუდე ტყეებში. ზამთარში ფართოდ მომთაბარეობენ გუნდებად, ბუდობის ადგილებიდან სამხრეთით საკმაოდ შორს ინაცვლებენ.

იკვებება წიწვოვანი და ფოთლოვანი მცენარეების თესლებით, კენკრით, კვირტებით, კოკრებით; იშვიათად ჭამს მწერებსაც. წყვილები იქმნება ზამთრის და საგაზაფხულო მომთაბარეობის დროს, გამრავლებას ზაფხულში იწყებენ. მასიურ ჯამისებრ ბუდეს ხის ტანთან აშენებენ, მიწიდან 1–4 მეტრზე; მასალად იყენებენ წვრილ ტოტებსა და ხმელ ბალახს. მიმნდობი ხასიათისა და საიამოვნო ხმის გამო პოპულარულია გალიის ფრინველთა მოყვარულებში.

გალერეა
-------

* დედალიდედალი
* კვერცხებიკვერცხები

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* ЩУР // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 193.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 95, 134, 197.
„**მემორანდუმი**" — პიესა, დაწერილი ვაცლავ ჰაველის მიერ.

გმირები
-------

* იოსეფ გროსი
* იან ბალას
* ჯორჯ
* მარია
* ფერდინანდი
* თომასი

შინაარსი
--------

ერთ-ერთი ორგანიზაციის დირექტორი - იოსეფ გროსი, იღებს მემორანდუმს აუდიტის შესახებ, რომელიც დაწერილია პტიდეპეზე (გამოგონებული ენა). იოსეფ გროსი მალე შიეტყობს, რომ პტიდეპე შექმნილია სპეციალურად იმისათვის, რომ აღმოფხვრას სიტყვათა შორის არსებული მსგავსებები, მაგალითად ურო და უთო, და ემოციური დატვირთვა. იგი ცდილობს, რომ ვინმეს გააკეთებინოს თარგმანი და თანდათან ხდება პტიდეპეს გამოყენების წინააღმდეგი. გროსი საბოლოოს იპოვის უხალისო მდივანს - მარიას, რომელიც მას აუხსნის, რომ მას შეუძლია მემორანდუმის თარგმნა, თუმცა ამის გაკეთების უფლება არ აქვს.

მომდევნო დღეს, გროსის მოადგილე იან ბალას ხდება კომპანიის დირექტორი. გროსი ხდება "თანამშომელთა დამკვირვებელი," ადამიანი რომლის ვალებულებაც ამ უსახელო კომპანიის თანამშრომლებზე ჯაშუშობაა. ამასობაში, მდივან მარიას ითხოვენ სამსახურიდან გროსისათვის თარგმანის შესრულების გამო. ორგანიზაციაში პტიდეპეს სწავლის ბოლოს მსურველნიც თავს ანებებენ ენის სწავლას. ცოტა ხანში კი, ბალას უბრუნებს გროსს თავის თანამდებობას. პტიდეპეს ჩაენაცვლება ახალი ენა - ჩორუკორ. ამ ენაში სიტყვები ერთმანეთისაგან ძალიან ექსტრემალურად განსხვავდება, რაც მის სწავლად ამარტივებს. საბოლოოდ, გადაწყდება მშობლირ ენაზე დაბრუნება. სცენარის დასასრულს, გმირთა უმეტესობა მიდის ლანჩის მისართმევად.

ლიტერატურა
----------

* ჰაველი, ვაცლავ, *The Memorandum* Faber and Faber, 1989.
**მემელე** (ლიეტ. Nemunėlis, ლატ. Mēmele) — მდინარე ჩრდილოეთ ლიეტუვასა და სამხრეთ ლატვიაში. სათავეს როკიშკისიდან სამხრეთით 6 კილომეტრში იღებს. საერთო სიგრძით 191 კმ-ია, პირველი 75 კმ ლიეტუვაში მიედინება, დარჩენილი 76 კმ ლატვიაში, ოღონდ, გარკვეულ მონაკვეთზე ლიეტუვა-ლატვიას საზღვარია, ხოლო შემდგომ ქალაქ ბაუსკთან მდინარე მუშას ერთვის. ამ მდინარეების შეერთებით მდინარე ლიელუპე — ლატვიისთვის მნიშვნელობით მეორე მდინარე იქმნება, რომელიც მხოლოდ დაუგავას ჩამორჩება.

მდინარის დასახელება „მემელე" სავარაუდოდ პრუსიული ენიდან მომდინარეობს, სადაც „წყლით შემოფარგლულს" ან „ჭაობნარს" ნიშნავს.

ევროკავშირმა 100 000 ევრო გამოყო მდინარეზე ტურისტული მარშრუტის შესაქმნელად.

ერთვის
------

* Apašča (ლიეტუვა)
* Vīžona (ლიეტუვა)
* Dienvidsusēja (114 კმ)
* Viesīte (59 კმ)
* Nereta (25 კმ)
* Rikon (18 კმ)
* Žūru (9 კმ)
* მზის წყალი (7 კმ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mēmele
* Mēmele Campo maršruti დაარქივებული 2006-05-26 საიტზე Wayback Machine.  }

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლატვიის მდინარეები |
| --- |
|  |
| 
აბავა  · აივიექსტე  · ბერზე  · გაუია  · დაუგავა  · დუბნა  · ვენტა  · იეცავა · ლიელუპე · მემელე · ოგრე · პედეძე · რეზეკნე |

 |
**სილვიუსი** (ლათ. Alba Silvius — „ტყისა") — რომაულ მითოლოგიაში ასკანიუსის ვაჟი, სხვა ვერსიით ენეასისა და ლავინიას ძე. ძველი ტრადიციის მიხედვით როდესაც ენეასი გარდაიცვალა ლავინიამ ტყეს შეაფარა თავი რათა ასკანუსს მისთვის არ ევნო. სწორედ ამიტომ მისი სახელი ტყეს ნიშნავს. ლეგენდარული კაპეტუსის მამა. მითის მიხედვით 29 წლისა გახდა ალბა-ლონგას მეორე მეფე და მეფობდა 39 წლის განმავლობაში.

გავრცელებული მითოსის თანახმად, ენეასის უფროსმა ძემ, იულუსმა (ასკანიუსმა) დააარსა რა ალბა-ლონგა, ქალაქ ლავინიაში სამეფო ტახტი სილვიუსს დაუთმო. იულიუსის გარდაცვალების შემდეგ სილვიუსი ალბა ლონგაშიც გამეფდა და სილვიუსთა სამეფო მოდგმის მამამთავარი შეიქნა. სწორედ ამ მოდგმის ჩამომავლები იყვნენ რომის ფუძემდებლები, რომულუსი და რემუსი.

ლიტერატურა
----------

* ანა ფერარი, კლასიკური მითოლოგიის ლექსიკონი, გამომცემლობა „TEA", 1994, ISBN 8878195391
* ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე, მითოლოგიური ენციკლოპედია ტომი II, გამომცემლობა „ბაკმი", 2012 წ. ISBN 978-9941-426261



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
განაყოფიერება
მცენარის სპერმატოზოიდი
**სპერმატოზოიდი** — მამრობითი სასქესო უჯრედი. აღმოაჩინა გამმა 1677 წელს. სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება მამრობით სასქესო ჯირკვალში — სათესლეში. უფრო ხშირად გავრცელებულია სპერმატოზოიდის ძაფისებური ფორმები, რომელთა სამოძრაო აპარატია კუდი. კიბოსნაირებს, მრგვალი ჭიების, ტკიპებისა და ზოგი სხვა ცხოველის სპერმატოზოიდები უკუდოა. თითოეული სახეობისათვის დამახასიათებელია სპერმატოზოიდის განსაზღვრული ფორმა. სპერმატოზოიდის სიგრძე სხვადასხვაა და არ არის დამოკიდებული ცხოველის განვითარების დონესა და სხეულის ზომაზე. ცხოველთა უმრავლესობის სპერმატოზოიდები შედგება 2 ძირითადი ნაწილისაგან — თავისა და კუდისაგან. თავის ძირითადი ელემენტია ბირთვი და მის აპიკალურად მდებარე აკროსომა. კუდის მთავარი სტრუქტურული ელემენტია ღერძული ძაფი (აქსონემა), რომელიც იწყება შუა ნაწილში მოთავსებული ბაზალური სხეულიდან და მთელ კუდს გასდევს. ღერძული ძაფის ულტრასტრუქტურა წამწამების აგებულების მსგავსია. იგი შედგება ცენტრალური 2 მიკრომილაკისაგან, რომლის ირგვლივაც განლაგებულია 9 ორმაგი მიკრომილაკი. შუა ნაწილში, ღერძული ძაფის ირგვლივ, მოთავსებულია სპირალურად დალაგებული მიტოქონდრიები, რის გამოც სპერმატოზოიდის მეტაბოლური და ენერგეტიკული აქტივობა ამ უბანთანაა დაკავშირებული.

მცენარეთა სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება ანთერიდიუმში. თესლოვანი მცენარეების უმრავლესობის სპერმატოზოიდები უშოლტოა და ამიტომაც აქტიურად ვერ მოძრაობენ. მწვანე და წაბლა წყალმცენარეების, ზოგიერთი უმდაბლესი სოკოების, ხავსების, სელაგინელების და სხვ. სპერმატოზოიდებს 2 და მეტი შოლტი აქვთ. სპერმატოზოიდს არ აქვს ცელულოზოვანი გარსი, მეტწილად ძალიან წვრილია, აქვს დიდი ბირთვი და მცირე რაოდენობით ციტოპლაზმა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 511-512.
**მენგისთუ ჰაილე მარიამი** (ინგლ. Mengistu Haile Mariam დ. 21 მაისი, 1937) – ეთიოპიის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ვიცე-პოლკოვნიკი (1976). ეთიოპიის რევოლუციის ერთ-ერთი ლიდერი. ეთიოპიის პრეზიდენტი 1987–1991 წწ. თანამდებობა ეკავა 1987 წლის 10 სექტემბრიდან, 1991 წლის 21 მაისამდე.

სწავლობდა აშშ-ში. მაიორის წოდების მიღების შემდეგ გადატრიალება მოაწყო და 1974 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო იმპერატორი ჰაილე სელასიე I, რომელიც მომდევნო წელს მისივე ბრძანებით გაგუდეს. ამავე წლის ნოემბერში მოაკვლევინა დროებითი სამხედრო ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე და იმპერიული მმართველობის 60 ლიდერი. 

1977 წელს მკვლელობების სერიის შემდეგ ხელისუფლების სათავეში მოექცა და დაიწყო „წითელი ტერორის" კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავდა კუბელი და საბჭოელი ჯარისკაცების დახმარებით სომალურენოვანი რეგიონებიდან სომალელების განდევნას.

1984 წელს დააფუძნა ეთიოპიის მუშათა პარტია. დაწერა ახალი კონსტიტუცია და 1987 წელს ეთიოპიის პარლამენტის მიერ არჩეულ იქნა ქვეყნის პრეზიდენტად. 

მას შემდეგ რაც დაიშალა სსრკ და ქვეყანას მოაკლდა საბჭოური დახმარება, გაიქცა ქვეყნიდან და თავი შეაფარა ზიმბაბვეს.

ლიტერატურა
----------

* ნაიჯელ ქოთორნი, ისტორიის 100 ყველაზე სასტიკი დესპოტი და დიქტატორი, თბ. 2011

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Mengistu defends Red Terror", BBC, 28 დეკემბერი 1999.
* "A U.S. Strategy to Foster Human Rights in Ethiopia" დაარქივებული 2006-08-23 საიტზე Wayback Machine. , by Michael Johns, Heritage Foundation Backgrounder # 692, 23 თებერვალი 1989.
* "Ethiopian Dictator Mengistu Haile Mariam", Human Rights Watch, 29 ნოემბერი 1999.
* The Trial of Derg. Reuters, 2007 (on YouTube)

|
|  |
|
| წინამორბედი:---- | **ეთიოპიის პრეზიდენტი**1987-1991  | შემდეგი:ტესფაიე გებრე კიდანი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეთიოპიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მენგისთუ ჰაილე მარიამი
* ტესფაიე გებრე კიდანი
* მელეს ზენავი
* ნეგასო გიდადა
* გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩა
* მულატუ ტეშომე
* საჰლე-ვორკ ზევდე
 |

 |
სან-ხოსეს ცენტრი
**სილიციუმის ველი** (ინგლ. *Silicon Valley*)— მსოფლიო მნიშვნელობის მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიული ზონა კალიფორნიაში (აშშ). ცნობილია, როგორც კომპიუტერებისა და ელექტრონიკის პროდუქციის წარმოების ცენტრი. სახელი ეწოდა კაჟისგან მიღებული ნაერთის, სილიციუმის, მიხედვით, რომელიც ფუძეშრედ გამოიყენება მიკროსქემებში.

ამ ტექნოლოგიური ცენტრის წარმოშობა და განვითარება განაპირობა რეგიონში წამყვანი უნივერსიტეტების (სან-ხოსეს, სანტა-კლარას, სტენფორდის, კალიფორნიის და სხვ.) თავმოყრამ, ასევე ხმელთაშუა ზღვის ჰავამ.
ველზე განლაგებულია 30-ზე მეტი ცნობილი ტექნოლოგიური კომპანიის სათაო ოფისი. აქ იყრის თავს აშშ-ს ვენჩურული ინვესტიციების მესამედი, რამაც სილიციუმის ველი მაღალტექნოლოგიური ინოვაციების სტარტაპების წამყვანი ჰაბი და ეკოსისტემა გახადა. მიმზიდველი ადგილია ტურისტებისთვისაც. სწორედ აქ შეიმუშავეს სილიციუმის საფუძველზე ინტეგრალური სქემა, მიკროპროცესორი და მიკროკომპიუტერი. 2013 წლის მონაცემებით, რეგიონში დასაქმებული იყო ინფორმაციული ტექნოლოგიების დაახლოებით 250 ათასი სპეციალისტი.

სილიციუმის ველი ყოველწლიურად აჯილდოვებს ინტელექტუალური საკუთრების ორგანიზაციის წევრებს

სილიციუმის ველში ბაზირებული ცნობილი კომპანიები
----------------------------------------------


|  |  |
| --- | --- |
| * Adobe Systems
* Apple
* eBay
* Cisco Systems
* Google
* Hewlett-Packard
 | * Intel
* Meta Platforms
* Netflix
* Tesla, Inc.
* Twitter
* Yahoo!
 |

**კომპანიები სილიციუმის ველში**|  |  |  |  |  |
| IBM | სამსუნგი | ფეისბუკი | ინტელი | ტესლა |

ლიტერატურა
----------

* *Making Silicon Valley: Innovation and the Growth of High Tech, 1930–1970* by Christophe Lécuyer, MIT Press (2006)
* *Heroes of the Computer Revolution* by Steven Levy, Garden City, New York: Anchor Press/Doubleday (1984)
* *A History of Silicon Valley: The Greatest Creation of Wealth in the History of the Planet* by Arun Rao and Piero Scaruffi, Omniware Press (2010), ISBN 0-9765531-8-X
* *Behind the Silicon Curtain: The Seductions of Work in a Lonely Era*, Dennis Hayes, London: Free Association Books (1989)
* *The Silicon Valley of Dreams: Environmental Injustice, Immigrant Workers, and the High-Tech Global Economy*, David Naguib Pellow and Lisa Sun-Hee Park, New York University Press (2003)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* California's Historic Silicon Valley დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine.
* Growth of a Silicon Empire

სქოლიო
------

1. ↑  SVIPLA
**ტოლოშის წმინდა თევდორე ტირონის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ტოლოშის აღმოსავლეთ ნაწილში.

არქიტექტურული აღწერა
--------------------

ეკლესია დარბაზულია (გარე ზომებია: 6,6 X 12,7 მ.). საშენ მასალად ადგილობრივი პირმოსწორებული ნატეხი ქვაა გამოყენებული, კუთხეები ამოყვანილია შედარებით დიდი ზომის გათლილი ქვით. ეკლესია გარედან შეთეთრებულია, მაგრამ წყობის ხასიათი მაინც იკითხება. ეკლესიაში ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ღიობი გადახურულია შავი ფერის გათლილი ფოროვანი ბაზალტის არქიტრავით, მის ზემოთ ასეთივე ქვის თაღოვანი ლუნეტია გამოყვანილი (ლუნეტის ღიობი ამოვსებულია გვიანდელი გადაკეთების დროს).

დარბაზის სივრცე ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა და საბჯენი თაღით ორ ნაწილად იყოფა. საკურთხეველში სარკმლის ჩრდილოეთით ორი ნიშია. ტაძარი ყოველ მხარეს თითო სარკმლით ნათდება, სარკმლები ეკლესიისათვის უჩვეულოდ განიერია და ნათლად ეტყობა XIX საუკუნის გადაკეთების კვალი. იმავე XIX საუკუნეში ტაძრის გადახურვის დასავლეთ კეხზე აგურის ოთხსვეტიანი სამრეკლოა აღმართული. ტაძრის ფასადები თაროსებრი კარნიზითაა დასრულებული. სახურავი შემოსილია კრამიტით. დასავლეთის ფასადზე, სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეში, სტელა ჯვრის მოზრდილი ფრაგმენტია ჩართული (ქვა დაწვენილია და ზედ ჯვრის კონტურია ამოღარული).

ტოლოშის ტაძრის თავდაპირველი ნაგებობის მხოლოდ ერთი შესასვლელი და მის ზემოთ მოწყობილი ლუნეტი შემორჩა (თავდაპირველი ეკლესიის სხვა ელემენტები შესაძლოა ტაძრის გაწმენდის შემდეგ გამოჩნდეს). ლუნეტის გამოყენება ამ რეგიონისათვის უცხო არაა, ქართულ ხუროთმოძღვრებაში ასეთი ელემენტი ადრეულ შუასაუკუნეებში და გარდამავალ ხანაში გვხვდება (IV-X საუკუნეები). სტელა ჯვრის ჩაშენება ტაძარში IX-X საუკუნეების მოვლენაა.

ტოლოშის თავდაპირველი ეკელსია IX-X საუკუნეების ნაგებობა იყო, რომელიც XIX საუკუნის ბოლოს მნიშვნელოვნად გადააკეთეს ან აღადგინეს და ფასადის კეხზე სამრეკლოს ფანჩატური დაადგეს.

ლიტერატურა
----------

* გ. მარსაგიშვილი, „ტოლოშის წმინდა თევდორე ტირონის ეკლესია", // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია", (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ. 2013, გვ. 492-493
**მეჭვრეთის მონასტერი** – ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მონასტერი სოფელ ლიხეთში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ლუხუნის ხეობაში. შემორჩენილია ამ მონასტრის ნანგრევები. მეჭვრეთის მონასტრის წმინდა გიორგის ძველი ტაძრის აგება VIII-IX საუკუნეებს განეკუთვნება და ერთ–ერთი უძველესია რაჭაში. ეკლესია ერთნავიანი შენობა იყო (10 X 5,8 მ.), რომელსაც სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით მიშენებული ჰქონდა გალერიები. 1920–იანი წლებისთვის შემორჩენილი იყო მხოლოდ ეკლესიის კედლები და ჩრდილოეთი გალერეა, დაზიანებული თაღით. ეკლესია მოხატული ყოფილა. 1929 წელს ეკლესია დაუნგრევიათ და მასალა ლიხეთის სკოლის ასაშენებლად გაუზიდიათ. ეკლესიის დასავლეთით დიდ შენობათა ნანგრევებია, სადაც ბერების საცხოვრებელი ადგილი უნდა ყოფილიყო. ეკლესიას და სხვა შენობებს გარშემო გალავანი ჰქონია, რომლის მხოლოდ ნაშთებია შემორჩენილი. სამონასტრო ცხოვრების პერიოდი უნდა მოიცავდეს IX საუკუნიდან გვიანფეოდალურ ხანამდე პერიოდს.

ლიტერატურა
----------

* **ვაჟა გობეჯიშვილი**, *რაჭის მონასტრები*, თბ. 2006, გვ. 25–26

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რაჭის ეკლესია-მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* ბარაკონის ეკლესია
* ბეთლევის ეკლესია
* ბუბის მონასტერი
* გლოლის ბერის საყდარი
* დვალთის დედათა მონასტერი
* ველტყევის მონასტერი
* თამარ დედოფლის საყდარი
* ლაბეჭინის მონასტერი
* ლეკნარის მონასტერი
* მეჭვრეთის მონასტერი
* მიქარწმინდის მონასტერი
* მოტყიარის ბერის წყარო
* მრავალძალი
* ნიკორწმინდის ტაძარი
* საკაოს სამზიარის უდაბნო
* სორის მონასტერი
* სხიერის მონასტერი
* ფუტიეთის მონასტერი
* ღადიშის მონასტერი
* ღვიარის მონასტერი
* შეუბნის მონასტერი
* შოდის მონასტერი
* ცხომის დედათა მონასტერი
* ჭელიში
* ჭოლევის მონასტერი
 |  |

 |