recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
დედამიწის სტრუქტურა

სიღრმეები
**დედამიწის მანტია** — „მყარი" დედამიწის გარსი, რომელიც მოქცეულია დედამიწის ქერქსა და დედამიწის ბირთვს შორის. მოიცავს დედამიწის (ატმოსფეროს გარეშე) მოცულობის 83% და მასის 67%. დედამიწის ქერქისაგან მანტია გამოყოფილია მოხოროვიჩიჩის ზედაპირით, რომლის ქვევით გრძივი სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარე ნახტომისებურად მატულობს 6-7–7-6-იდან 7-9–8-2 კმ/წმ-მდე; დედამიწის ბირთვისაგან კი — ზედაპირით (დაახლოებით 2900 კმ სიღრმეზე), რომლის ქვევით სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარე იკლებს 13,6-იდან 8,1 კმ/წმ-მდე; გამოყოფენ ქვედა მანტიას და ზედა მანტიას, ხოლო ამ უკანასკნელში — (ზევიდან ქვევით) სუბსტრატს, გუტენბერგის ფენას (ასთენოსფერო), რომელშიც სეისმური ტალღების სიჩქარე შედარებით მცირეა, და გოლიცინის ფენას (ზოგჯერ მას შუა მანტიასაც უწოდებენ). მანტიის ძირზე გამოყოფენ აგრეთვე ასიოდე კმ სისქის ფენას, რომლის ფარგლებში სეისმური ტალღების სიჩქარე სიღრმის ზრდასთან ერთად კი არ იზრდება, ზოგჯერ ოდნავ მცირდება კიდეც. 

ვარაუდობენ, რომ მანტიის ნივთიერების უშუალო ნიმუშებია ულტრაფუძე ქანების ნატეხები, რომლებიც ჩანართების სახით გვხვდება ბაზალტურ ლავებსა და ალმასის შემცველ აფეთქების მილებში, აგრეთვე შუაოკეანური ქედების რიფტების ძირიდან ამოღებული ნატეხები. მანტიის ძირითადი ქანმაშენი მინერალებია მაგნიუმიანი ოლივინი, პიროქსენები, გრანატი, რომლებთან ერთადაც შეიძლება იყოს ამფიბოლები, ბიოტიტი, შპინელი, კვარცი. მანტიის ნივთიერების ფიზიკური თვისებების ცვლა, რაც აისახება ვერტიკალური მიმართულებით სეისმური ტალღების სიჩქარეთა განაწილების ცვლაში, გამოწვეული უნდა იყოს ფაზური გადასვლებით. დადგენილია მანტიის ნივთიერების ქიმიური შედგენილობის ჰორიზონტული და ვერტიკალური არაერთგვაროვნება, რაც ძირითადად მინარევი ელემენტების არათანაბარი განაწილებით არის განპირობებული. დედამიწის ქერქში მიმდინარე პროცესები მჭიდროდაა დაკავშირებული მანტიაში მიმდინარე პროცესებთან; ფიქრობენ, რომ ტექტონიკური მოძრაობების ენერგიის ძირითად წყაროს მანტიაში მიმდინარე პროცესები წარმოადგენს. დამაჯერებლად არის დადგენილი ისიც, რომ მაგმის, საკუთრივ ბაზალტურის, წარმოქმნა ზედა მანტიაში მიმდინარეობს. 

**დედამიწის მანტიის შემცველი ძირითადი ელემენტები მასურ პროცენტებში**| ელემენტი | კონცენტრაცია |   | ოქსიდი | კონცენტრაცია |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| O | 44,8 |   |   |
| Si | 21,5 | SiO2 | 46 |
| Mg | 22,8 | MgO | 37,8 |
| Fe | 5,8 | FeO | 7,5 |
| Al | 2,2 | Al2O3 | 4,2 |
| Ca | 2,3 | CaO | 3,2 |
| Na | 0,3 | Na2O | 0,4 |
| K | 0,03 | K2O | 0,04 |
| ჯამი | 99,7 | ჯამი | 99,1 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დედამიწის მანტია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* *ლორთქიფანიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 414.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის სტრუქტურა |
| --- |
|  |
| ქერქი | 
* დედამიწის ქერქი
* ლითოსფერო
* ასთენოსფერო
* დედამიწის მანტია
* გარე ბირთვი
* შიდა ბირთვი
 |
|  |
| ნაწევი | 
* კონრადის საზღვარი
* მოხოროვიჩიჩის ზედაპირი
* ლემანის საზღვარი
 |
|  |
| თეორია | 
* ახალი გლობალური ტექტონიკა
 |

 |
**ბიტი** (bit) — რიცხვთა ორობით სისტემაში გამოყენებული ციფრი, რომლის შესაძლო მნიშვნელობებია 0 ან 1. ორობით სისტემაში რიცხვის ჩაწერა ხდება ნულისა და ერთიანებისაგან შემდგარი მწკრივის საშუალებით. ორობით რიცხვში გამოყოფენ თანრიგებს. მაგ. 0110110101101101–ში თანრიგის მდგომარეობა გვიჩვენებს მის მნიშვნელობას, ანუ 2–ის შესაბამის ხარისხს. მარჯვენა კიდური თანრიგი უმცირესი მნიშვნელობისაა, მარცხენა კიდური — უდიდესი. ხშირად ბიტებს ბაიტებად აერთიანებენ და ბიტების ჩაწერის თანამედროვე ფორმაც ამას ეფუძნება. რვა ბიტად გაერთიანებულ ბაიტში (მაგ. 11101100) ზოგჯერ მარცხენა კიდური თანრიგი გამოიყენება როგორც ნიშნითი.

სიტყვა „ბიტი" პირველად კლოდ ელვუდ შენონმა პირველად 1948 წელს გამოიყენა თავის შრომაში „კომუნიკაციის მათემატიკური თეორია". მან ამ სიტყვის წარმოშობა ჯონ ტიუკის მიაკუთვნა, რომელსაც შენონის ცნობით ორი ინგლისური სიტყვა „binary digit" პირველს შეუკვეცავს და მიუღია „bit".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bit Calculator - გარდაქმნები: ბიტს, ბაიტსა, კილობაიტს, მეგაბაიტსა, მეგაბიტსა, გიგაბიტსა და გეგაბაიტს შორის დაარქივებული 2009-02-16 საიტზე Wayback Machine.
დიუსელდორფი, ქალაქი მდინარე რაინზე.
**ბაზრის სოციალური ეკონომიკა** (შემ. **ბასე**, ინგლ. social market economy, შემოკლებით - **SOME**; გერმ. soziale Marktwirtschaft), ასევე - **რაინის კაპიტალიზმი** ან **რაინისეული კაპიტალიზმი**, **რაინ-ალპური კაპიტალიზმი** და **სოციალურად ორიენტირებული კაპიტალიზმი** — სოციო-ეკონომიკური მოდელი, რომელიც აერთიანებს თავისუფალი ბაზრის კაპიტალისტურ ეკონომიკურ სისტემასა და სოციალურად ორიენტირებულ პოლიტიკას. მოდელის თანახმად, რეგულაციების ამოცანა არის თავისუფალ ბაზარზე სამართლიანი კონკურენციის უზრუნველყოფა და კეთილდღეობის სახელმწიფოს მიღწევა.  გარკვეულ ლიტერატურაში რაინის მოდელს განიხილავენ, როგორც რეგულირებადი საბაზრო ეკონომიკას. 

ბაზრის სოციალური ეკონომიკის შემოქმედად დასავლეთ გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირის კანცლერი კონრად ადენაუერი მიიჩნევა. იგი ასევე გახდა მოდელის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ქომაგი. დღეს ამ ტერმინს იყენებენ ორდოლიბერალები, სოციალ ლიბერალები და სოციალ-დემოკრატები, რომლებიც ზოგადად უარყოფენ სრულ სახელმწიფო კონტროლს წარმოების საშუალებების ფლობაზე, მაგრამ მხარს უჭერენ საქონლისა და მომსახურების ეგალიტარულ განაწილების საბაზრო მექანიზმების მეშვეობით. ბაზრის სოციალური ეკონომიკის ფესვები შეიძლება ფრაიბურგის ეკონომიკური აზროვნების სკოლაში დავინახოთ. 

ბაზრის სოციალური ეკონომიკა შეიქმნა როგორც კომრპომისი კაპიტალიზმის *laissez-faire* ფორმებსა და სოციალისტურ ეკონომიკას შორის. მასზე დიდი გავლენა იქონია დისტრიბუტიზმმა და ორდოლიბერალიზმმა,  რომელზეც დიდი გავლენა მოახდინა ქრისტიანული დემოკრატიის პოლიტიკურმა იდეოლოგიამ.

სქოლიო
------

1. ↑  Tristan Claridge.  (9 May 2017) Social Capitalism and Social Capital – Definitions and Discussion. Socialcapitalresearch.com. ციტირების თარიღი: 1 March 2020
2. ↑  "Social Market". Economics Dictionary. *The Economist*.
3. ↑  Kopst in & Lichbach 2005 harv error: no target: CITEREFKopst\_inLichbach2005 (help)
4. ↑  Steffen Mau (2003). *Moral Economy of Welfare States*.  Routledge,   გვ. 74. ISBN 978-1-134-37055-9.
5. 1 2  Abelshauser 2004. sfn error: no target: CITEREFAbelshauser2004 (help)
6. ↑  Nils Goldschmidt, Hermann Rauchenschwandtner. *The Philosophy of Social Market Economy: Michel Foucault's Analysis of Ordoliberalism*.  Universität Freiburg, Freiburger Diskussionspapiere zur Ordnungsökonomik.
7. ↑  Lamberts. *Christian Democracy in the European Union, 1945/1995: Proceedings of the Leuven Colloquium, 15–18 November 1995*.  Leuven University Press.
**დებუბავი-კეი-ბაჰრი**, ან **წითელი ზღვის სამხრეთი** (ტიგ. ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ, ინგლ. Debubawi Keyih Bahri) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მისი ფართობია — 27 600 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 83 500 ადამიანს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი და საზღვაო პორტი ასები.

ეს მიწები ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე უფრო არასტუმართმოყვარე ადგილად დედამიწაზე, სანაპიროს გამოკლებით.

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს წითელი ზღვის სამხრეთი ნაწილის გასწვრივ. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სემიენავი-კეი-ბაჰრის პროვინციას, დასავლეთიდან ეთიოპიას და სამხრეთიდან ჯიბუტის. პროვინცია გადაჭიმულია 500 კმ-ზე უფრო მეტ სიგრძეზე წითელი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, მაგრამ მისი სიგანე მხოლოდ დაახლოებით 50 კმ-ს შეადგენს. პროვინციის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია — რამლუს მთა (2248 ზღვის დონიდან მეტრი). მისი ტერიტორია დანაკილის უდაბნოს ნაწილია.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

ძირითადი ქალაქებია — ასები, ბეილული, რეჰაიტა, ტიიო (T’i’o).

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:

* არეეტა
* ცენტრალური დენკალია
* სამხრეთი დენკალია

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-24. ციტირების თარიღი: 2015-10-25.
2. ↑  Citypopulation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერიტრეის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* ანსება
* გაშ-ბარკა
* დებუბავი-კეი-ბაჰრი
* დებუბი
* მაეკელი
* სემიენავი-კეი-ბაჰრი
 |

 |
**დავით აკოფაშვილი** (დ. 12 მარტი, 1886, ქუთაისი — გ. 1948) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი.

ბიოგრაფია
---------

9 წლისა ქუთაისის გიმნაზიაში მიიყვანეს, რომლის დამთავრების შემდგომ 1903 წელს სწავლა პეტერბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო. პარალელურად პეტერბურგის კონსერვატორიაში პროფესორ ფერნი ჯირალდონთან სიმღერას სწავლობდა. 1905 წელს ვოკალის დახვეწის მიზნით იტალიაში გაემგზავრა. 1906 წელს მილანში ცნობილ ვოკალისტთან — კაზინოსთან განაგრძო მეცადინეობა. კონტაქტობდა გამოჩენილ მომღერლებთან — ევგენი ჯირალდონთან და ენრიკო კარუზოსთან.

1908 წელს ახალგაზრდა ვიოლონჩელისტ ილიკო აბაშიძესთან ერთად საქართველოში კონცერტებს მართავდა. 1919 წელს დამოუკიდებელ საქართველოში მონაწილეობდა პირველი ქართული საოპერო სტუდიის წარმოდგენაში „თქმულება შოთა რუსთაველზე". 1920 მიხეილ ნანობაშვილთან (მიშელ დარიალთან) ერთად დასავლეთ საქართველოში იმოგზაურა და კონცერტი ჩაატარა. იმავე წელს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად ხმა დაკარგა და მოსწყდა ვოკალურ ხელოვნებას.

ლიტერატურა
----------

* *ლეჟავა ზ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 17-18.
* ა. ცამციშვილი, ქართველი მომღერლები უცხოეთში, უცხოეთში მოღვაწე ქართველი ხელოვანები, თბ. 1962;
* დ. მჭედლიძე, ქართველ მომღერალთა სამი თაობა, თბ. 1968:
* რ. ქუთათელაძე, მ. ჯაფარიძე, ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, კულტურის სამინისტრო, თბ. 2015

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით აკოფაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბისონი, ომოფორი და კვართი.
XVII საუკუნის ბისონი, ათენი, ბენაკის მუზეუმი.
**ბისონი** *(ბერძ. σάκκος, საკოსი - წმინდა სელი)* — ბიზანტიისა და ქართველ მეფეთა, ასევე მღვდელმსახურის შესამოსელი.

ეპისკოპოსის ზედა სამოსი, რომელიც ქვემოდან და სახელოებიდან დამოკლებულ დიაკვნის სტიქარს ჰგავს, მის ქვეშ მოჩანს კვართიც და ოლარიც. ბისონი სიმბოლურად მაცხოვრის სუდარას გამოხატავს.

ბიზანტიის მეფეთა ბისონი — გრძელი და ვიწრო სამოსი, მოძრაობის გასაადვილებლად წინა კალთა მუხლამდე ჰქონდა შეჭრილი, ხოლო ყელთან სამკუთხედად ღრმად იყო ამოჭრილი, ყელთან დაჰყვებოდა მარგალიტის მძივები, ალაგ-ალაგ შემკული იყო ძვირფასი ქვებით, ჰქონდა ნაქარგი ზოლები. ბისონზე ბიზანტიის მეფეები ირტყამდნენ მარგალიტებით შემკულ სარტყელს.

ქართველ მეფეთა ბისონი — მცირედით განსხვავდებოდა ბერძნულისაგან, ქართველების ბისონი უფრო ფართო და უფრო მოკლე იყო, ყელზე ზოგჯერ მრგვლად და ზოგჯერ სამკუთხედად იყო ჩაჭრილი. ბისონში გამოწყობილი ქართველი მეფეების ფრესკები გვხვდება: ატენში (ბაგრატ IV-ის), ბედიაში (ბაგრატ III-ის), ვარძიასა და ყინწვისში (გიორგი III-ის), ბეთანიასა და ბერთუბანში (თამარ მეფის) და უდაბნოს მონასტერში (დემეტრე II-ის). ბისონი იკერებოდა როგორც მძიმე, ასევე მსუბუქი ქსოვილისაგან. სავარაუდოდ, ბისონის შესაკერად გამოიყენებოდა სტავრა, ატლასი, ზარქაში, სხვადასხვა სახის ოქროქსოვილები და ფერადი ძოწეულები.

ბისონს უწოდებენ აგრეთვე ერთგვარ მცენარეს, რომლითაც სამოსელი იღებება ელვარე ნაკვერცხლისფრად. მზადდებოდა აბრეშუმისებრი ძაფისაგან, რომელსაც გამოყოფენ ზღვის ერთგვარი ლორწოვანი მოლუსკები.

ლიტერატურა
----------

* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი", №19 2004 წ.*
* *ს. ორბელიანი*. „ლექსიკონი ქართული", 1991 წ.
* „მართლმადიდებლური მცირე ლექსიკონი", 2002 ნ.
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი
* *ლ. ბარბაქაძე,* „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის", თბილისი, 2013 წ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
ბედლენდი
ბედლენდური რელიეფი
ბედლენდური რელიეფი
**ბედლენდი** (ინგლ. bad lands — ცუდი მიწები) — ძლიერ დასერილი, ძნელად სავალი და მიწათმოქმედებისათვის გამოუსადეგარი დაბალმთიანი რელიეფი. შედგება დატოტვილი ხევების რთული ქსლისა და მათი გამყოფი ვიწრო თხემებისაგან.

ბედლენდი ყალიბდება უმთავრესად მშრალი ჰავის პირობებში კოკისპირული წვიმის ღვარების მიერ წყალგაუმტარი თიხოვანი ქანებით აგებული ზედაპირის გარეცხვის შედეგად. გავრცელებულია ძირითადად მთიან-უდაბნო და ნახევარუდაბნო რაიონებში, ხოლო ნიადაგის არარაციონალური დამუშავებისა და მთის ტყეების გაჩეხვის შედეგად აგრეთვე სტეპებსა და ტყესტეპებში.

კლასიკური ბედლენდი განვითარებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, კლდოვანი მთების აღმოსავლეთ მთისწინეთში. აშშ-ში გვხვდება ბედლენდის გავრცელების რამდენიმე დიდი რაიონი, რომელთა შორის გამოიყოფა ბედლენდსის ეროვნული პარკი სამხრეთ დაკოტაში და მდინარე პატარა მისურის ხეობა ჩრდილოეთ დაკოტაში. ბედლენდური ტერიტორიები არსებობს ასევე კანადაში, სასკაჩევანისა და ალბერტის პროვინციებში; ფიქსირდება აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში, აზიაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ბედლენდის მსგავსი ფორმები წარმოიქმნება აგრეთვე სასარგებლო წიაღისეულის ღია მოპოვების რაიონებში, ნაყარებზე (ანთროპოგენული ბედლენდი), აგრეთვე სეისმოდისლოკაციის ადგილებში (ტექტონიკური ბედლენდი).

XX საუკუნეში ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში ისმოდა ტერმინი „ღრატოიანი ადგილი", რომელშიც გულისხმობდნენ სწორედ ისეთ რელიეფს, რომელიც „ბედლენდს" შეესაბამება. მიუხედავად ზოგიერთი ქართველი გეოგრაფის მცდელობისა, ღრატოიანი რელიეფი ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში არ დამკვიდრებულა.

აღსანიშნავია, რომ „ღრატოიანი" ადგილის შესახებ მითითებული აქვს აგრეთვე ქართველ გეოგრაფს ვახუშტი ბატონიშვილს. თუმცა იგი არ იძლევა ამ ტერმინის განმარტებას, მაგრამ წინადადებაში აშკარად ჩანს, რომ „ღრატოიანი" ადგილი სწორედ ბედლენდურ რელიეფს გამოხატავს. ვახუშტი ძლიერ დანაწევრებულ რელიეფზე „ღრატოიან" ადგილებზე საუბრობდა, რაც ახლანდელი გაგებით ბედლენდს შეესაბამება. ასე მაგალითად, ვახუშტი ერთ ადგილას წერს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ხოლო არს ქვეყანა ესე ფრიად მრავალ და დიდროვან მთიანი, კლდიანი, ხევიანი, ღრატოიანი"; ან კიდევ „და ამ საზღვართა შორისი არს სამცხე, შიგნით მთიანი, გორიანი, ღრატოიანი, ხევიან კლდიანი." |
|  |  |

საქართველოში ბედლენდური წარმონაქმნები გვხვდება ქართლსა და გარეკახეთში. აღსანიშნავია ბანოჯის ბედლენდი და გომბორის ქედის ბედლენდები. ბედლენდი გავრცელებულია აგრეთვე ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე და ახალციხის ქვაბულში.

ბედლენდის ქართული სინონიმია ასევე ალქატი მიწები, რაც მწირ, ღარიბ მოუსავლიან მიწას აღნიშნავს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Бедленд | Большая советская энциклопедия
2. ↑  Badlands National Park (U.S. National Park Service)
3. ↑  vegetation of the Little Missouri Badlands of North Dakota
4. ↑  გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, „ნეკერი", 1996, გვ. 31.
5. ↑  Бедленд | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-07. ციტირების თარიღი: 2021-02-19.
6. 1 2 3  საქართველოს სსრ გეოგრაფიული საზოგადოების შრომები, ტ. V. თბ. 1959, გვ. 19–20
7. ↑  ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა (საქართველოს გეოგრაფია), თბილისი, 1941, გვ. 122–129
8. ↑  ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიები
9. ↑  ალქატი | თვალადური ქართული ჭაშნიკი
**დავით (დათიკო) ავთანდილის ძე სრესელი** (დ. 1878 — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. დაასრულა გორის სასულიერო სემინარია (1896), შემდეგ იუნკერთა სასწავლებელი. 1904 წლიდან მსახურობდა თურქესტანის მე-10 მსროლელთა პოლკში. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, რომლის დროსაც შტაბს-კაპიტნობიდან პოლკოვნიკობამდე დაწინაურდა. 1915 წელს დაიჭრა დასავლეთის ფრონტზე. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (1915) და წმ. სტანისლავის II (1916) ხარისხის ორდენებით და გიორგის იარაღით (10 აპრილი, 1917; 1916 წლის 25 მაისს სოფ. პშედმესტიცესთან ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის). 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს ჯარში (მ. შ. 1920 წელს იყო სოხუმის გარნიზონის უფროსი). საბჭოთა ხელისუფლების წაქეზებით 1923 წელს გააძევეს თავის მამულიდან სოფ. ჯარიაშენში. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში დააპატიმრეს და დახვრიტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით სრესელი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
* Сресели Давид. „Памяти героев Великой войны 1914–1918".
* ბოლშევიკებთან მებრძოლი 36 მენშევიკის ამბავი გორის სოფლებიდან. qartli.ge.
**დავით აფრასიძე** (დ. 15 ივნისი, 1976) — ქართველი მეცნიერი, მთარგმნელი, პედაგოგი, პოლიტოლოგი.

დავით აფრასიძე დაიბადა ქალაქ თბილისში.
1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. 2003 წელს დოქტორის აკადემიური ხარისხი მოიპოვა ჰამბურგის უნივერსიტეტში. იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტის და სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამების ფაკულტეტის დეკანი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელში, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში და ასევე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. აქვს არასამთავრობო ორგანიზაციებში მუშაობის გამოცდილება.
არის კონრად ადენაუერის ფონდის სამხრეთ კავკასიის ბიუროს კონსულტანტი. 2009-2010 წლებში იყო ფულბრაიტის სტიპენდიანტი დიუკის უნივერსიტეტში. 2000-2004 წლებში იყო ჰამბურგის უნივერსიტეტთან არსებული მშვიდობის კვლევებისა და უსაფრთხოების პოლიტიკის ინსტიტუტის მკვლევარი. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროებია: პოსტსაბჭოთა ტრანსფორმაცია, დემოკრატიზაცია, პოლიტიკური ინსტიტუტები, საგარეო პოლიტიკა. დავით აფრასიძე არის პოლიტოლოგი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი პოლიტიკის მეცნიერების მიმართულებით.

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები, 2017, მე-12 წიგნი : „რადიო თავისუფლების" პროექტი / პროექტის ავტორი დავით კაკაბაძე, თბ. 2018, გვ.91

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით აფრასიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბაზრის ხიდი** (რუს. Базарный мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი ტომსკში, მდინარე უშაიკაზე. აგებულია 1864 წელს. ხიდი პრაქტიკულად წარმოადგენს რკინა-ბეტონის წყალგამტარ მილს, რომელიც მდინარე უშაიკის წყალს ატარებს ბატენკოვის მოედნის რაიონში, იქ სადაც ერთმანეთს კვეთს ლენინის გამზირი და მდინარე უშაიკის სანაპირო. ბაზრის ხიდზე გაივლის ლენინის პროსპექტის ტრანსპორტის ნაკადის ძირითადი ნაწილი, აქვე აგებულია პატარა მოედანი შადრევნით, რომელსაც იყენებენ ტომსკის ოლქის მთავარი საახალწლო ნაძვის ხის დასადგმელად.

ისტორია
-------

  

პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1864 წელს, როგორც 1818 წლიდან მოქმედი დუმის ხიდის (თანამედროვე ქვის ხიდის წინამორბედი) დამხმარე ნაგებობა. იგი ასრულებდა დამხმარე ფუნქციას, ამ დროისათვის კი მთავარი გზა გადიოდა თანამედროვე ქუჩებზე: როზა ლუქსემბურგის ქუჩა — მდინარე უშაიკის სანაპირო — საბჭოთა ქუჩა (ბატენკოვის მოედანი), დუმის ხიდით ქალაქის სამმართველოსა და საბჭოს გასწვრივ, მეშჩანთა გამგეობის, ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის სამლოცველოსა და ხარების ეკლესიის გასწვრივ. 

ხიდმა საკუთარი სახელწოდება მიიღო მის ახლოს მდებარე ბაზრის მოედნის გამო (ამჟამად ლენინის მოედანი). 1891 წელს ხიდი გადააკეთეს, თუმცა ისევ ხის მასალით. 

1967 წელს ხის ხიდი ტომსკის ტრლოეიბუსის ხაზის მშენებლობის დაწყებასთან დაკავშირებით გადააკეთეს რკინა-ბეტონის წყალგამტარი მილების ხიდად.

2004 წელს ტომსკის 400 წლის იუბილესთან დაკავშირებით წარიმართა მიმდებარე ტერიტორიის მასშტაბური სარეკონსტრუქციო სამუშაოები: გააფართოვეს მილები, კეთილმოაწყვეს მდინარე უშაიკის სანაპირო და ა. შ..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Базарный мост через р. Ушайку

სქოლიო
------

1. ↑  Город Томск. Устье реки Ушайки и Базарная площадь
2. ↑  ТОЛКУЧИЙ РЫНОК
3. ↑  Базарный мост. Построенный позже Думского моста через Ушайку, соединил Миллионную и Почтамтскую улицы. Как можно заметить, был значительно уже современного. Часть моста с фонтаном была достроена значительно позднее.
4. ↑  Набережная Ушайки до реконструкции. г. Томск. 1980-е
5. ↑  Если верить количеству замков на перилах моста, то горот должен бить рекорды рождаемости
6. ↑  ЗАМОК ЛЮБВИ НА СВАДЬБУ: ТРАДИЦИИ
**დავით (თეიმურაზ) სიხარულიძე** (დ. 24 ნოემბერი, 1953) — ქართველი რეჟისორი, მხატვარი და სცენარისტი. 

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ფაკულტეტი, ხოლო 1982 წელს - საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი (მულტიპლიკაციური კინოს რეჟისორის სპეციალობით). 

1995-1996 წლებში სტაჟირება გაიარა აშშ-ში, Warner Bros.. არის საკავშირო და საერთაშორისო კინოფესტივალების ლაურეატი. კანის კინოფესტივალზე (1984), ოქროს პალმის რტოთი, დაჯილდოებულია ანიმაციური ფილმისთვის „ჭირი". 

ამჟამად ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, არის საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.

ფილმოგრაფია
-----------

* *ეფემერა* (1982)
* *ჭირი* (1983)
* *გულუბრყვილო ბატი ტასიკოს თავგადასავალი* (1984)
* *იაკობ გოგებაშვილი. ცხოვრება და მოღვაწეობა* (2000)
* *გავარდნილები* (2008) - ანიმაციური
* *ცრუპენტელა აღმზრდელი* (2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით სიხარულიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
**ბეტსი დევოსი** (ინგლ. Betsy DeVos; დ. 8 იანვარი, 1958, ჰოლანდი, მიჩიგანი, აშშ) — ამერიკელი კონსერვატორი აქტივისტი, ქველმოქმედი, აშშ-ის განათლების მე-11 სახელმწიფო მდივანი 2017 წლის 7 თებერვლიდან 2021 წლის 8 იანვრამდე.

ბეტსი დევოსი იყო ამერიკის ბავშვთა ფედერაციის ხელმძღვანელი. იგი კონსერვატორი აქტივისტი და მილიარდერი ქველმოქმედია, რომელმაც მთელი ქვეყნის მასშტაბით კერძო სკოლების ვაუჩერების სისტემა იძულებით გაატარა კერძო სკოლები დაბალი სოციალური ფენის წარმომადგენლებისთვისაც ხელმისაწვდომი გახდა. დონალდ ტრამპის კაბინეტში 2017 წლის 7 თებერვლიდან იკავებს განათლების მე-11 სახელმწიფო მდივნის პოზიციას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბეტსი დევოსის ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  აშშ-ის 15 სახელმწიფო დეპარტამენტის მეთაურის პოზიციაზე 7 კანდიდატი შერჩეულია. www.tabula.ge. ციტირების თარიღი: 22 იანვარი, 2019.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აშშ-ის განათლების მდივნები |
| --- |
|  |
| 
* შირლი ჰაფსტედლერი
* ტერელ ბელი
* უილიამ ბენეტი
* ლაურო კავასოსი
* ლამარ ალექსანდერი
* რიჩარდ რილი
* როდერიკ პაიჯე
* მარგარეტ სპელინგსი
* არნი დუნკანი
* ჯონ კინგი
* ბეტსი დევოსი
 |  |

 |
**ბედიის წარწერები** — სხვადასხვა დროს შესრულებული ქართული ასომთავრული წარწერები ბედიის ტაძარზე, სამრეკლოსა და საეპისკოპოსო პალატაზე. ცნობილია, 4 ასეთი წარწერა.

ისტორია
-------

მარი ბროსეს ცნობით 1849 წელს ბედიის მონასტრის დასავლეთის კედლის ერთ-ერთ კუთხის ქვაზე ამოკვეთილი ყოფილა წარწერა, რომელიც სამწუხაროდ არსად ჩანს. დიდი ალბათობის ის განადგურდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ტაძრის მოპირკეთებისა და განახლების დროს. მისი ტექსტი ასეთია: „წმინდაო ღვთისმშობელო, მეოხ ექმენ წმიდისა ამის საყდრისა ამშენებელს, გალატოზთაუხუცეს სჳმეონს". აღნიშნული წარწერა, თავისი შინაარსით ბედიის ტაძრის აგების თანადროულია და ამიტომ X საუკუნით უნდა დათარიღდეს. აგრეთვე მარი ბროსეს ცნობით, ბედიის მონასტერში, დასავლეთით მდებარე სამრეკლოს აღმოსავლეთ შესასვლელის თავზე ჩასმული ყოფილა ფილა, რომელზეც ასომთავრულით იყო შესრულებული წარწერა. მან, ეს წარწერა ფრაგმენტულად გამოაქვეყნა, როგორც ჩანს იგი დაზიანებული იყო იმ დროისათვის, დღეს კი საერთოდ გამქრალია. მარი ბროსეს მიერ გამოქვეყნებული მასალა ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში, კერძოდ თედო ჟორდანიას პირად საარქივო ფონდში №393. წარწერა ასე შეიძლება წავიკითხოთ: „[† ღმერთო, შეიწყალე სული ამის] მაშენებლისა ნიკოლაოზ კათალიკოზისა და სოფრონ ბედიელისა - გონგლიბაჲსძეთასა; შეიწყალენ ღმერთმან".
**გრაფენი** — ნახშირბადის ორგანზომილებიანი ალოტროპული მოდიფიკაცია, რომელიც წარმოიქმნება ერთი ატომის სისქის ნახშირბადის ატომების ფენით. ნახშირბადის ატომები sp² ჰიბრიდიზაციაშია და დაკავშირებულია σ- და π- ბმებით ექვსკუთხა ორგანზომილებიან კრისტალურ გისოსად. ის შეიძლება წარმოდგენილი იყოს როგორც ფენიანი გრაფიტის ერთი სიბრტყე, რომელიც გამოყოფილია ნაყარი კრისტალისგან. გრაფენს აქვს მაღალი მექანიკური სიმტკიცე და რეკორდული მაღალი თბოგამტარობა. მუხტის მატარებლების მაღალი მობილურობა, რომელიც ყველაზე მაღალია ყველა ცნობილ მასალას შორის (იგივე სისქით), ხდის მას პერსპექტიულ მასალას სხვადასხვა აპლიკაციებში გამოსაყენებლად, კერძოდ, როგორც სამომავლო საფუძველს ნანოელექტრონიკაში და შესაძლებელს სილიკონის ჩასანაცვლებლად ინტეგრირებულ სქემებში.

გრაფენის სახელი მომდინარეობს „გრაფიტიდან", რაც ასახავს იმ ფაქტს, რომ ნახშირბადის გრაფიტის ალოტროპი შეიცავს უამრავ ორმაგ ბმას. გრაფენის ფურცლის ყველა ატომი უკავშირდება თავის მეზობლებს სიგმა ბმით და გამტარობის ზოლს უწევს ელექტრონს,გამტარობა კი ვრცელდება მთელს ფურცელზე.ატომების განლაგება ქმნის ერთშრიან ფენას, რომლის სისქე მხოლოდ ერთი ატომია. ბუნებაში მუდმივად და უხვად გვხვდება გრაფიტის სახით. ადამიანი ფანქრებში გრაფიტს იყენებდა ჩვეულებრივად. გრაფიტის ერთი მილიმეტრი შეიცავს 3 მილიონ ფენა გრაფენს.

2004 წელს მასალა აღმოაჩინა კონსტანტინე ნოვოსელოვმა , მანჩესტერის უნივერესიტეტში.ნოვოსელოვს აღმოჩენის გამო ნობელის პრემია მიანიჭეს.მაღალი ხარისხის გრაფენი ადვილად იზოლირებადი აღმოჩნდა.

გრაფენი გახდა ღირებული და გამოსადეგი ნანომასალა მისი განსაკუთრებული მაღალი ჭიმვის სიმტკიცის, ელექტრული გამტარობის, გამჭვირვალობისა და მსოფლიოში ყველაზე თხელი ორგანზომილებიანი მასალის გამო.  გრაფენის გლობალური ბაზარი იყო 9 მილიონი აშშ დოლარი 2012 წელს,  უმეტესად მოთხოვნადი იყო ნახევარგამტარების, ელექტრონიკის, ელექტრო ბატარეების ,  და კომპოზიტების კვლევასა და განვითარებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Condensed Matter Physics Group. The University of Manchester.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Kim Group Home page. Columbia University.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Andrei Group. Rutgers, The State University of New Jersey.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Nanomaterials and Spectroscopy Group. University of Cambridge.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Graphene Square.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Graphene Supermarket. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
* Graphene Industries.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-10-28.
**ბედი**, *ბედისწერა*, რელიგიურ-ფილოსოფიური იდეალისტური წარმოდგენა, რომელსაც საფუძვლად უდევს რწმენა ადამიანზე ბრმა ძალების ბატონობისა. ამ შეხედულებით ადამიანთა ბედი წინასწარ არის გაჩინებული განგების მიერ. ქართველთა რელიგიური წარმოდგენით ადამიანის დაბადებისთანავე ცაზე ჩნდებოდა მისი ბედის ვარსკვლავი; ახალშობილს „ბედისმწერლის" ხელით შუბლზე ეწერებოდა მომავალი ცხოვრება, ცხოვრების ყველა მომენტი, რომელთა შეცვლა მოკვდავს არ შეეძლო. იმავე შეხედულებით ამქვეყნიურ საქმეებს ხშირად „სულეთის" ღმერთიც განაგებდა. ქართველ მთიელებში გავრცელებული რწმენა-წარმოდგენებით „სამზეოში" ისეთი არაფერი ხდებოდა, წინასწარ "სულეთში" რომ არ ყოფილიყო გადაწყვეტილი. სულეთის ღმერთს ემსახურებოდნენ „მწერელნი", „ბედის მწერლები" ან „წერა-მწერალნი", რომლებიც ბედის წიგნის მონაცემების მიხედვით "იბარებენ სულეთში" ადამიანებს. ანალოგიური წარმოდგენები გავრცელებული იყო აღმოსავლეთისა და ევროპის ხალხებში. ქართული წარმოდგენები ბედზე განსაკუთრებით ახლოს დგას შუამდინარეთსა და ანტიკურ სამყაროში გავრცელებულ რწმენებთან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფატალიზმი

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 265.
**დიმიტრი თევდრეს ძე უსტინოვი** (დ. 17(30) ოქტომბერი,1908, სამარა, რუსეთის იმპერია — გ. 20 დეკემბერი, 1984, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა პარტიული, სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. საბჭოთა კავშირის გმირი (1978), ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1942, 1961), საბჭოთა კავშირის მარშალი (1976), სკკპ წევრი (1927), სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

დიმიტრი უსტინოვი დაიბადა 1908 წლის ქალაქ სამარაში მუშის ოჯახში. 1922 წელს მოხალისედ შევიდა წითელ არმიაში. ჯარში სამსახურის შემდეგ დაამთავრა პროფესიულ-ტექნიკური სკოლა, მუშაობდა ზეინკლად, მედიზელე მემანქანედ ქალაქებში ბალახნასა და ივანოვოში. 1927 წელს გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი.

1934 წელს ლენინგრადის სამხედრო-მექანიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ დ. უსტინოვი მუშაობდა ინჟინრად სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1937 წლიდან ლენინგრადის ქარხანა „ბოლშევიკის" ინჟინერ-კონსტრუქტორად, მთავარი კონსტრუქტორის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ — დირექტორად.

1941 წლის ივნისში დაინიშნა სსრ კავშირის შეიარაღების სახალხო კომისრად. იგი სათავეში ჩაუდგა იარაღის ათვისებასა და მასობრივ წარმოებას დიდი სამამულო ომის წლებში.

1946-1957 წლებში დაინიშნა სსრ კავშრის თავდაცვითი მრეწველობის მინისტრად, შემდეგ სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილედ, ხოლო 1963 წლის მარტში — სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველ მოადგილედ და სსრ კავშირის სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ. 1965 წელს აირჩიეს სკკპ ცენტრალური კომიტეტის მდივნად. 

პარტიის XIX, XX, XXII-XXVI ყრილობებზე არჩეული იყო სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად. 1965-1966 წლებში იგი სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრობის კანდიდატია, 1966-1976 წლებში სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი, 1976 წლიდან სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრია. დ. უსტინოვი იყო სსრ კავშირის II, IV-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, რსფსრ-ის VII-X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1976 წლის აპრილში დაინიშნა საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრად.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

დიმიტრი უსტინოვი დაჯილდოვებული იყო:

* 11 ლენინის ორდენით;
* 1-ლი ხარისხის სუვოროვის ორდენით;
* საბჭოთა კავშირის მედლებით და სხვა სახელმწიფოთა საპატიო ჯილდოებით.
* ლენინური პრემიის ლაურეატი;
* სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 186.
**გრანულომეტრიული შედგენილობა**, **გრანულომეტრიული შემადგენლობა** — ქანებში, ნიადაგსა და ხელოვნურ პროდუქტებში არსებული სხვადასხვა ზომის მარცვლები. გრანულომეტრიული შედგენილობა ბუნებრივი და ხელოვნური მასალების ფიზიკური თვისებებისა და სტრუქტურის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. გეოლოგიაში, გრუნტმცოდნეობაში, ნიადაგთმცოდნეობაში, ზღვის გეოლოგიასა და ტექნიკაში გამოიყოფა გრანულომეტრიული ფრაქციის საკუთარი კლასიფიკაცია და სახელწოდება. ასე მაგალითად, დანალექ ქანებში განასხვავებენ: მსხვილ (დაახლოებით 500 მმ), საშუალო (500-250 მმ) და წვრილ (250-100 მმ) კაჭარს; მსხვილ (10-5 მმ), და წვრილ (5-2 მმ) კენჭს; აგრეთვე არსებობს: უხეში ქვიშა — 2-1 მმ, მსხვილი ქვიშა — 1-0,5 მმ, საშუალო ქვიშა 0,5-0,25 მმ, წვრილი ქვიშა — 0,25-0,10 მმ, ალევრიტი 0,10-0,05 მმ, მტვერი 0,05-0,005 მმ, თიხა — 0,005 მმ-ზე ნაკლები. გრანულომეტრიული შედგენილობა დგინდება გრანულომეტრიული ანალიზის შედეგად. გრანულომეტრია ეწოდება ქანის ან ნიადაგის კომპონენტების ზომის განსაზღვრას და მათი რაოდენობის გამოსახვას პროცენტებით. გამოიყოფა ფსეფიტური, ფსამიტური, ალევრიტული და პელიტური ფრაქციები.

გრანულომეტრიული შედგენილობა გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ანტიდეფლაციურ სიმტკიცეზე, არამედ ქარისმიერი ეროზიის ხასიათზეც. ნიადაგის გრანულომეტრიული შედგენილობა (ნიადაგის მექანიკური შემადგენლობა) შესაძლებლობას გვაძლევს განვსაზღვროთ მათი სტრუქტურული თავისებურება. ქანებსა და ნიადაგებში არსებული ნაწილაკების დიამეტრი უდრის 0,001 მმ-ს, ან უფრო მეტს. დაწვრილებითი ანალიზისათვის დიაპაზონის ზომებს ყოფენ ფრაქციებათ. ნაწილაკების ერთიანი კლასიფიკაცია არ არსებობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრანულომეტრიული შედგენილობა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* W C Krumbein & L L Sloss, Stratigraphy and Sedimentation, 2nd edition (Freeman, San Francisco, 1963).
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფურცელაძე**. |

**დიმიტრი პეტრეს ძე ფურცელაძე** (დ. 1825, სიღნაღი — გ. 19 მაისი, 1891, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

1849 წელს დაამთავრა კიევის სასულიერო აკადემია და გაანაწილეს თბილისის სასულიერო სასწავლებლის უმაღლესი განყოფილების მასწავლებლად. ორი წლის შემდეგ მიანიჭეს კანდიდატის ხარისხი და გაამწესეს თბილისის სასულიერო სემინარიის პროფესორად.

1853 წელს დ. ფურცელაძე თავისი თხოვნით გაანთავისუფლეს სასულიერო წოდებიდან, დანიშნეს ტიტულოვან მრჩევლად და უბოძეს მაგისტრის ხარისხი. 1860 წლიდან კავკასიისა და ამიერკავკასიის სამოქალაქო მოწყობის მოხელეა. იგი ზედამხედველობას უწევდა ეკლესიებს და სასულიერო საქმიანობას მთიან რეგიონებში. მოგვიანებით შეიყვანეს მთიელთა შორის დამწერლობის შეტანის კომისიის წევრად. 1864 წლიდან მუშაობს კავკასიის მეფისნაცვალთან, სადაც დიდი მთავრის დავალებით განაგებს კავკასიაში ქრისტიანობის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმეებს. 1868 წელს დაინიშნა შტატის მრჩევლის თანამდებობაზე განსაკუთრებულ დავალებათა IV კლასის მოხელედ. მოგვიანებით კი კავკასიის საცენზურო კომიტეტის თავჯდომარეა. ამ თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ ინტენსიურად ჩაება მეცნიერულ საქმიანობაში. 

დიმიტრი ფურცელაძის შრომებიდან აღსანიშნავია: „ქართული საეკლესიო გუჯრები", „სათავადაზნაურო გუჯრები", „საგლეხო გუჯრები", „კახეთის უმთავრესი საჭიროებანი და მოთხოვნილებანი", „ბოდბის მონასტრის აღწერა", „დღესასწაულნი საქართველოს ეკლესიისა", „ანდერძი ანტონ კათალიკოსისა", „საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ვახტანგ მეფის სამართლის მიხედვით" და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ.339, თბ. 1994
**ბარდისი**, *პარტიზი*, *ბარდუსი* — ხევი, სოფელი და ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ტაოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). ბარდისის ხევი მთლიანად მოიცავს ბანისწყლის (ახლანდ. ფენიაკ-ჩაი) მარცხენა შენაკადის ბარდისისწყლის (ახლანდ. ბარდუხ-ჩაი) ხეობას, ბარდისი პირველად იხსენიება „სომხურ გეოგრაფიაში" (VII საუკუნე) „პარტისაცფორის" (ბარდისის ხევი) სახელწოდებით. XIV–XVI საუკუნეების ერთი დოკუმენტის მიხედვით, ეს ხეობა ბანის საეპისკოპოსო ეპარქიაში შედის. ბარდისის (ბარდუსის) ციხე და ნაჰიე (ოსმალეთის ადმინისტრაციული ერითეული) ხშირად იხსენიება XVI–XVII საუკუნეების ოსმალურ წყაროებში. ხეობის სოფლები და ისტორიული ძელები შეისწავლა და აღწერა 1907 წლის არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს ექვთიმე თაყაიშვილმა.

ლიტერატურა
----------

* *თაყაიშვილი ე.*, არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს, პარიზი, 1938;
* *მუსხელიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. 2, 1980;
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც. ტ. 3, თბ. 1970;

* *თორდია ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 357.
**გრაფი მონტე-კრისტო** (ფრანგ. Le Comte de Monte-Cristo) — ალექსანდრ დიუმას სათავგადასავლო რომანი, რომელიც გამოიცა 1844-1846 წლებში. მსგავსად ბევრი მისი ნაწარმოებისა, დიუმა ამ რომანშიც იყენებს თავისი თანამშრომელი მწერლის, ავგუსტ მაკეს შეთავაზებულ სიუჟეტებს, რომელიც ძირითადად მოჩვენებებზე წერდა.

ნაწარმოები მრავალჯერ იქნა ეკრანიზებული.

მოქმედება ვითარდება ახალგაზრდა ედმონ დანტესის გარშემო, რომელიც არის გემის კაპიტნის თანაშემწე და უახლოეს მომავალში უნდა გახდეს გემის კაპიტანი. თუმცა ის ადამიანები, რომელთანაც დანტესი მეგობრობს უდანაშაულოდ დასდებენ ბრალს საფრანგეთის სამეფოს ღალატში. ედმონს საკუთარ ნიშნობაზე აკავებენ და სამუდამოდ გზავნიან ციხესიმაგრე "იფში". ედმონი იქ 14 წელს გაატარებს და ამ დროის განმავლობაში შეშლილად გამოცხადებულ აბატ ფარიას გაიცნობს, რომელიც ბევრ რამეს ასწავლის ედმონს და ამასთან ერთად უანდერძებს უდიდეს ქონებას, რომელიც კუნძულ მონტე-კრისტოზე ინახება. 33 წლის ედმონ დანტესი ციხიდან გაქცევას ახერხებს და აბატის ქონებას პოულობს. თავდაპირველად, ყველა თავის მეგობარს ეხმარება, ხოლო შემდეგ გრაფი მონტე-კრისტოს სახელით შურისძიებას იწყებს ადამიანებზე, რომელთაც ის სამუდამო პატომრობისათვის გაიმეტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრაფი მონტე-კრისტო***

* 

* გრაფი მონტე-კრისტო — Lib.ge-ზე
* (ინგლისური)  „გრაფი მონტე-კრისტო" — Project Gutenberg-ზე
* (ინგლისური) *გრაფი მონტე-კრისტო*, აუდიწიგნი LibriVox-ს მიერ, ხელმისაწვდომია ინტერნეტის არქივში.

სქოლიო
------

1. ↑  Schopp, Claude, *Genius of Life*, p. 325

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრ დიუმას ნაწარმოებები |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* *სამი მუშკეტერი* (1844)
* *ოცი წლის შემდეგ* (1845)
* *დედოფალი მარგო* (1845)
* *შევალიე დე მეზონ-რუჟი* (1845)
* *გრაფი მონტე-კრისტო* (1846)
* *გრაფინია დე მონსორო* (1846)
* *ორი დიანა* (1846)
* *ათი წლის შემდეგ* (1847)
* *ორმოცდახუთი* (1847)
* *ჯუზეპე ბალზამო, ანუ ექიმის ჩანაწერები* (1848)
* *დედოფლის ყელსაბამი* (1850)
* *შავი ტიტა* (1850)
* *ანჟი პიტუ* (1853)
* *გრაფინია დე შარნი* (1855)
 |

 |
დიმიტრი სინჯიკაშვილი
**დიმიტრი (მიტო) ალექსანდრეს ძე სინჯიკაშვილი**, *დიმიტრი სინდიკელი* (ინგლ. Dimitri Sindikeli / Dimitri Sindjikeli; დ. 2 დეკემბერი, 1906, სოფ. ვაქირი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, – გ. 26 ივნისი, 1976, ნიუ-იორკი რუზველტის სახ. ჰოსპიტალი) — ქართველი პოლიტიკური ემიგრანტი.

დიმიტრი (მიტო) სინჯიკაშვილი (სინდიკელი, სინჯიყელი, შინჯიკელი–შინჯიკაშვილი) დაიბადა კახეთში, სოფელ ვაქირში. მამა — ალექსანდრე სინჯიკაშვილი, დედა — ელიზავეტა სინჯიკაშვილი. დიმიტრი ნაბოლარა იყო. ჰყავდა უფროსი და – ანა, ძმები – ივანე და ნიკოლოზი.

დაწყებით სკოლაში სწავლობდა სიღნაღში, ხოლო საშუალო განათლება მიიღო თბილისში, სადაც მისი ოჯახი გადასახლდა.

1920-იანი წლების დასაწყისში უფროს ძმასთან, ვანოსთან ერთად იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაციის წევრი და მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა საქმიანობაში. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს ვანო სინჯიკაშვილი დახვრიტეს, დიმიტრი კი ემიგრაციაში, საფრანგეთში წავიდა. იყო საქართველოს ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის ახალგაზრდების საზღვარგარეთული პერიოდული გამოცემის „ახალი ივერიის" ერთ–ერთი რედაქტორი და ხელმძღვანელი (გამოდიოდა 1927-39 წლებში). მეორე მსოფლიო ომის დროს დიმიტრი სინჯიკაშვილი გაწვეული იყო ფრანგულ ჯარში; ტყვედ ჩავარდა და გერმანული არმიის „ქართულ ლეგიონს" შეუერთდა. ომის შემდეგ იტალიაში ცხოვრობდა, საბოლოოდ კი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა.

1955 წელს დიმიტრი სინჯიკაშვილმა, ნიუ–იორკში, ქართული სტამბა დააარსა, შემოიკრიბა თანამოაზრეები და დეკემბერში ნიუ–იორკში გამოსცა დიდი ფორმატის გაზეთი „ქართული აზრი". ეს იყო ამერიკაში სტამბურად დაბეჭდილი პირველი ქართული ყოველთვიური გაზეთი. მის დაფუძნებაში მასთან ერთად მონაწილეობდნენ: გ. გაბლიანი, ს. კაიშაური, გ. ზალდასტანიშვილი, გ. ლოლუა და ალ. ცომაია. 1974 წლის ოქტომბრამდე 97 ნომერი გამოვიდა.

დიმიტრი სინჯიკაშვილის სტამბაში „ქართული აზრის" გარდა დაიბეჭდა გაზეთი „ქართველი ერი", ჟურნალი „კრებული" და არაერთი ქართული წიგნი.

სინჯიკაშვილი ასევე იყო ქართული ემიგრაციის ინგლისურენოვანი ჟურნალის, The Voice of Free Georgia-ის („თავისუფალი საქართველოს ხმა") სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

დიმიტრი სინჯიკაშვილის საფლავი ლევილის სასაფლაოზე
დიმიტრი სინჯიკაშვილი გარდაიცვალა 1976 წლის 26 ივნისს, ნიუ–იორკში. დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* შარაძე, გურამ. ჟურნალი „ახალი ივერია" // ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია : ტ. 2 / გ. შარაძე. — თბ. 2001. — გვ.510-655.
* დაუშვილი, რუსუდან. ამერიკაში ქართული ემიგრაციის ისტორიიდან : ქართული სტამბა და გამოცემები ამერიკაში // ქართული ემიგრაცია ამერიკაში / რუსუდან დაუშვილი. — თბილისი, 2014. — გვ. 71-76
* 

* დიმიტრი სინჯიკაშვილი — Find a Grave-ზე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი სინჯიკაშვილი. ქართველები უცხოეთში: ბიოგრაფიები და მოღვაწეობა (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა)
* „ქართული აზრი", საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
**ბეგქონდარა** (ლათ. Thymus) — მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. 5–50 სმ სიმაღლის ბუჩქბალახებია, იშვიათად — ბუჩქები. აქვს გართხმული ღერო და სწორმდგომი საყვავილე ყლორტები. თეთრი ან ვარდისფერი ყვავილები შეკრებილია თავაკისებრ ან თავთავისებრ ყვავილედად. შეიცავს 400-მდე სახეობას. 

გავრცელებულია ევროპაში. საქართველოში 17 სახეობაა გავრცელებული, მათგან 14 კავკასიის ენდემია, 2 კი — საქართველოში (Thymus ladjanuricus, Thymus tiflisiensis); გვხვდება უპირატესად სუბალპურსა და ალპურ, აგრეთვე მთის ქვედა და შუა სარტყელში. იზრდება მშრალ ადგილებში, ღორღიან ფერდობებზე და მინდვრებში, ტყეში დეკას ბუჩქების ახლოს, სილიან, კირიან და კაბჟანიან ნიადაგებზე. 

ბეგქონდარას მთიან ადგილებში ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა აქვს — იგი პირველი სახლდება გადარეცხილ ნიადაგსა და მოშიშვლებულ გრუნტზე. სურნელოვანი მცენარეა, შეიცავს ეთეროვან ზეთებს, რომლებსაც იყენებენ პარფიუმერიაში, კვების მრეწველობასა და მედიცინაში. სახეობათა უმრავლესობა დეკორატიულია.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

ბექგონდარას ბალახი შეიცავს ეთერზეთს, მთრიმლავ ნივთიერებებს, ციმოლს და თიმოლს, რომლებიც გამოყოფენ სურნელოვან არომატს.

გამოყენება
----------

ბეგქონდარას იყენებენ როგორც ამოსახველებელ და ხველის დამამშვიდებელ საშუალებას მწვავე და ქრონიკული ბრონქიტისას, განსაკუთრებით თუ ხველამ მიიღო სპაზმოლიტური ხასიათი. ბეგქონდარა ავლენს კარგ დამამშვიდებელ მადეზინფიცირებელ მოქმედებას ჩირქოვანი ბრონქიტისა და ბრონქების გაფართოების დროს, გამოიყენება აგრეთვე ღვინის, საფენების, კომპრესების არომატიზირებისათვის. მცენარე ფართოდ გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში, ხშირად სხვა სამკურნალო ბალახებთან ერთად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

იმერეთის სამკურნალო ფლორა დაარქივებული 2007-10-15 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 265.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ყაზბეგი**. |

**დიმიტრი (მიტკა) ნიკოლოზის ძე ყაზბეგი** (დ. 1838, სტეფანწმინდა — გ. 1880, იქვე) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი.

დაიბადა პოდპორუჩიკ ნიკოლოზ ყაზბეგისა და სალომე დუდაროვას ოჯახში. მისი პაპა იყო სტეფანწმინდის მოურავი გაბრიელ ყაზბეგი. მის და-ძმებს შორის იყვნენ: გიორგი, გაბრიელი, რაფიელი (ფიდო) და ელისაბედი (ლიზა). დაამთავრა თბილისის კლასიკური გიმნაზია, შემდეგ სწავლა განაგრძო პეტერბურგში, სადაც ხალხოსნური იდეების გავლენის ქვეშ მოექცა. იყო ილია ჭავჭავაძის ახლო მეგობარი. 1872 წლის 7 დეკემბერს ილია ჭავჭავაძე თბილისის სათავადაზნაურო ბანკი ბანკის მმართველად აირჩიეს, ხოლო დირექტორებად — დიმიტრი ყაზბეგი და დავით ყიფიანი. ყაზბეგი თან ახლდა რუსეთში ფინანსთა სამინისტროსგან ბანკის წესდების დამტკიცების დასაჩქარებლად გამგზავრებულ ილიას. შემდგომ წლებში ძირითადად სტეფანწმინდაში ცხოვრობდა. იყო ხევის მხარის პირველი განმანათლებელი. უსასყიდლოდ შეასწავლა წერა-კითხვა რამდენიმე გლეხს, რომელთაგან გამოირჩეოდა პავლე ღუდუშაური; ეს უკანასკნელი შემდეგ თვითონაც მასწავლებლობდა. თანამედროვეთა გადმოცემით იყო ძლიერ განსწავლული და დარბაისელი პიროვნება. დიმიტრი ყაზბეგის და — ელისაბედი თავის მოგონებებში (გამოქვეყნდა 1924-1926 წლებში ჟურნალ „მნათობში") ამტკიცებდა, რომ სწორედ დიმიტრი ყაზბეგი იყო რომანების — „ელგუჯასა" და „ხევისბერი გოჩას" ნამდვილი ავტორი, მათმა ბიძაშვილმა ალექსანდრე (სანდრო) ყაზბეგმა კი ამ ნაწარმოებების ხელნაწერები დიმიტრის გარდაცვალების შემდეგ მიითვისა. ამ ბრალდებას მაშინვე გამოუჩნდნენ როგორც მომხრეები (მაგ. მიხეილ ზანდუკელი), ასევე მოწინააღმდეგეები (მაგ. ვახტანგ კოტეტიშვილი). თანამედროვე ლიტერატურათმცოდნეობაში ალექსანდრე ყაზბეგის ავტორობის საკითხი ეჭვქვეშ არ დგას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ყაზბეგი, დ. [დ. ყ.] მავნე სულები // დროშა .– 1968 – №21–22 .– გვ. 18.

ლიტერატურა
----------

* ყაზბეგი, ელისაბედ. დ. ყაზბეგის და ალ. ყაზბეგის ბიოგრ. მასალები. „მნათობი", 1924 წ. № 5, 7-8; 1925 წ. № 1, 3, 4, 8-9, 10, 11, 12; 1926 წ. № 1;
* კოტეტიშვილი, ვახტანგ. ალექსანდრე ყაზბეგი და მისი ავტორობის საკითხი / [მხატვ.: ლადო წილოსანი]. - ტფ. : გამომცემლები: სოლ. ყაზბეგი, მიხ. ჩოფიკაშვილი, 1925 (ამიერ-კავკასიის რკინის გზების სტამბა-ლიტოგრაფია);
* ზანდუკელი, მიხეილ. ალექსანდრე თუ დიმიტრი ყაზბეგი? : კრიტიკული გამოკვლევა (ჩემი მოწინააღმდეგეების საპასუხოდ). - ტფილისი, 1925 (ს.მ.უ.ს. პოლიგრ. განყ. მე-3 სტამბა).
* მასალები ალექსანდრე ყაზბეგის ბიოგრაფიისათვის : ყაზბეგების საგვარეულოს მოღვაწენი / ვანო შადური ; რედაქტორი: ს. ჯორბენაძე ; თბილისი : თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა , 1985.
**დიმიტრი ქიმერიძე** (დ. 1909, ხაშური — გ. 31 დეკემბერი, 1981, სოშო, საფრანგეთი) — ქართველი პოეტი. დაამთავრა საშუალო ტექნიკური სასწავლებელი და დაცოლშვილდა. 1942 წელს სამი შვილის მამა მოხალისედ წავიდა II მსოფლიო ომში ფაშიზმის წინააღმდეგ საბრძოლველად. დაუდგენელ ვითარებაში ჩავარდა ტყვედ. ომის დამთავრების შემდეგ, როცა გაირკვა, როგორ უსწორდებოდა სტალინი უკან დაბრუნებულ ტყვეებს ქიმერიძე დროებით ევროპაში დარჩა. პოეტს იმედი ჰქონდა, რომ ევროპიდან შეიტანდა წვლილს სამშობლოს განთავისუფლების საქმეში.

ომის დამთავრების შემდეგ დიმიტრი ქიმერიძე ორი წელი ავსტრიაში ცხოვრობდა და სწავლობდა საინჟინრო ფაკულტეტზე. შემდეგ საფრანგეთში გადავიდა, რადგან ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის დიდი ნაწილი სწორედ საფრანგეთში ქალაქ სოშოში ცხოვრობდა. ბუნებრივია, სამშობლოდან შორს ცხოვრება თანამემამულეებთან ერთად უფრო ასატანი იყო. საფრანგეთში 25 წელი იმუშავა პეჟოს ცნობილ საავტომობილო ქარხანაში. პენსიაზე გასვლის შემდეგ კი ცხოვრობდა ქარხნის პენსიონერთა სახლში.

მონატრებული ქვეყანა, მონატრებული დედაენა და ტრადიციები დიმიტრი ქიმერიძისათვის წერის თავისებურ ბიძგად იქცა. ის წერდა ბევრს, თავიდან წერილებს. სწერდა ყველას: ოჯახს, ნათესავებს, ახლობლებს. ჰქონდა თავისი ტაქტიკა, რისკენაც სხვებსაც მოუწოდებდა: არაფერი კონკრეტული, არაფერი მნიშვნელოვანი, არაფერი საკამათო, არაფერი საინტერესო წერილებში არ უნდა ყოფილიყო. ამიტომაც, სრულიად გასაოცრად და ამოუხსნელად, კომუნისტური რეჟიმის არსებობის პირობებში მისი წერილები ადრესატამდე მიდიოდა. დიმიტრი ქიმერიძეს ლექსების სამი კრებული აქვს გამოცემული. თანამშრომლობდა ემიგრანტულ პერიოდულ გამოცემებთან: „კავკასიონი", „ბედი ქართლისა", „ივერია". ქართულ ენაზე გამომავალ ჟურნალ-გაზეთებში წერდა ფსევდონიმით დ. გარეთელი. იგი გარდაიცვალა სოშოში. დასაფლავებულია სოშო–მონბელიარის ქართველთა „ძმათა სასაფლაოზე".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი ქიმერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბოგდან ხმელნიცკის III ხარისხის თანამედროვე უკრაინული ორდენი
**ბოგდან ხმელნიცკის ორდენი** (უკრ. Орден Богдана Хмельницького, რუს. Орден Богдана Хмельницкого), საბჭოთა სამხედრო და მოგვიანებით უკრაინული ორდენი. დაწესებულია სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1943 წლის 10 ოქტომბრის ბრძანებულებით ბოგდან ხმელნიცკის პატივსაცემად. ბოგდან ხმელნიცკის ორდენით აჯილდოებენ საბჭოთა არმიისა და სამხედრო საზღვაო ფლოტის მეთაურებსა და მებრძოლებს, პარტიზანული რაზმების ხელმძღვანელებს და პარტიზანებს, რომლებმაც განსაკუთრებული სიმამაცე და გამბედაობა გამოიჩინეს სამშობლოსათვის ბრძოლაში. ორდენი ამოზნექილი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია ბ. ხმელნიცკის რელიფური გამოსახულებით. აქვს სამი ხარისხი. პირველი ხარისხისა მზადდება ოქროსაგან, მეორე — ოქროსა და ვერცხლისგან , ხოლო მესამე - ვერცხლისგან. იბნევენ მკერდის მარჯვენა მხარეს.


| **I ხარისხი** | **II ხარისხი** | **III ხარისხი** |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| მუარის ლენტა |
|  |  |  |
|

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 2, გვ. 438, თბ. 1977
მუზეუმის შენობა
კართაგენის ხელოვნების დარბაზი
**ბარდოს ეროვნული მუზეუმი** (ფრანგ. Le musée national du Bardo, არაბ. المتحف الوطني بباردو) — რომაული მოზაიკის და სხვა ანტიკური ხელოვნების ნიმუშების მუზეუმი ტუნისში. მდებარეობს ქალაქ ტუნისის გარეუბან ბარდოში. 

მუზეუმი განთავსებულია XIII საუკუნეში ჰაფსიდების მიერ აგებულ ყოფილ სასახლეში. მუზეუმის დაარსების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღეს 1885 წელს, მაყურებლებისათვის გაიხსნა 1888 წელს. 2009 წელს დაიწყო მუზეუმის გაფართოების სამუშაოები, რომელიც 2012 წელს დასრულდა. 

ბარდოს ეროვნული მუზეუმი სიდიდით მეორეა აფრიკაში ეგვიპტის მუზეუმის შემდეგ, რომელიც კაიროში მდებარეობს. 

მუზეუმში ექვსი განყოფილებაა: ისტორიამდელი, პუნიკური, ნუმიდიური, მაჰდის წყალქვეშა განძის, გვიანი ანტიკური და ისლამური. 

რომაული პერიოდის ნიმუშები მოიცავს ცნობილი რომაული მოზაიკის კოლექციას, ქანდაკებებსა და სარკოფაგებს. 

2015 წლის 18 მარტს მუზეუმი გახდა ტერორისტების სამიზნე. დაიღუპა 22 ადამიანი[1].

ლიტერატურა
----------

* *Blanchard-Lemée M.* et al. Sols de l'Afrique romaine. Mosaïques de Tunisie. Paris, 1995. ISBN 2-7433-0056-6
* *Magi G. Fabbri P.* Kunst und Geschichte Tunesiens. Florenz: Casa Editrice Bonechi, 2008. ISBN 978-88-476-2179-4, S. 13–20.

სქოლიო
------

1. ↑  Tunis Bardo museum: Nine suspects arrested for links to attack

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბარდოს ეროვნული მუზეუმი***
**ბენადირი** (სომალ. *Banādir*, არაბ. بنادر) — სომალის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი (gobolka). მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მოგადიშო.

გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა
---------------------------

ბენადირის რეგიონი ესაზღვრება სომალის რეგიონებს — შუა შაბელეს (Shabeellaha Dhexe) და ქვემო შაბელეს (Shabeellaha Hoose), ასევე ინდოეთის ოკეანეს.

"ბენადირი" წარმოშობილია სპარსული სიტყვიდან — ბენდერი, რაც ნიშნავს "პორტს" და დაკავშირებულია სანაპირო ქალაქებთან — მოგადიშო და ბარავა. სახელწოდება ასახავს საშუალო საუკუნეებში რეგიონის ადგილს, როგორც საკვანძო სავაჭრო ცენტრს სპარსეთთან და არაბეთის ნახევარკუნძულთან. ბენადირი ასევე ცნობილია თავისი თხების ადგილობრივი ჯიშებით.

რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია მოგადიშო, თუმცა თვითონ ბენადირის რეგიონი გამოხატავს მხოლოდ დედაქალაქს. ბენადირის რეგიონი საკმაოდ მცირეა ისტორიულ ბენადირის რეგიონზე, რომელიც მოიცავს ქვეყნის დიდ ნაწილს, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროს ცენტრალური და სამხრეთი ნაწილებიდან მდინარე ჯუბამდე, მოგადიშოს ჩათვლით.

ბენადირის რეგიონის ტერიტორია ყველაზე პატარაა სომალის 18 ადმინისტრაციული რეგიონებიდან (gobolka).

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ბენადირის რეგიონი დაყოფილია 17 რაიონად.

სქოლიო
------

1. ↑  Somalia. *The World Factbook*. Central Intelligence Agency.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 ივლისი 2016. ციტირების თარიღი: 23 March 2015.
2. ↑  Njoku, Raphael Chijioke (2013) *The History of Somalia*.  ABC-CLIO,   გვ. 69. ISBN 0313378576. ციტირების თარიღი: 14 September 2014.
3. ↑  Districts of Somalia

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომალის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
* ავდალი
* ბაკული
* ბენადირი
* ბარი
* ბეი
* გალგუდუდი
* გედო
* ვოკუი-გალბიდი
* მუდუგი
* ნუგალი
* სანაგი
* სოლი
* ტოგდერი
* ქვემო შაბელე
* ქვემო ჯუბა
* შუა შაბელე
* შუა ჯუბა
* ჰირანი
 |

 |