ბედრჟიხ სმეტანა

**ბედრჟიხ სმეტანა** (ჩეხ. Bedřich Smetana; დ. 2 მარტი, 1824, ლიტომიშლი — გ. 12 მაისი, 1884, პრაღა) — ჩეხი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პიანისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია და შემოქმედება
------------------------

სწავლობდა პრაღაში. 1847 წლიდან გამოდიოდა როგორც პიანისტი. 1847–1856 წლებში ხელმძღვანელობდა მის მიერვე დაარსებულ მუსიკალურ სკოლას პრაღაში. 1856–1861 წლებში ცხოვრობდა გეტებორგში, გამოდიოდა როგორც სიმფონიური დირიჟორი და პიანისტი. ამ წლებში შექმნა „6 სახასიათო პიესა" და „მოგონებები ჩეხეთის პოლკის ფორმით" (ფორტეპიანოსთვის); სიმფონიური პოემები „რიჩარდ III" (შექსპირის მიხედვით), „ვალენშტაინის ბანაკი" (შილერის მიხედვით) და „იარლ ჰაკონი". 1862 წელს მოღვაწეობდა პრაღაში, როგორც სიმფონიური და საგუნდო დირიჟორი, პიანისტი, წერდა მუსიკალურ-კრიტიკულ წერილებს, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1863 წლიდან ხელმძღვანელობდა მამაკაცთა გუნდს „გლაგოლ პრაჟსკის" და არტისტული კლუბის „უმელეცკა ბესედას" მუსიკალურ სექციას. 1866–1874 წლებში იყო „დროებითი თეატრის" საოპერო დირიჟორი. დაწერილი აქვს 9 ოპერა. მას ეკუთვნის „ბრანდენბურგელები ჩეხეთში", კომიკური ოპერა „გაყიდული საატარძლო", ოპერა-ტრაგედია „დალიბორი"

სმენის დაკარგვის გამო ბედრჟიხ სმეტანამ თავი დაანება სადირიჟორო მოღვაწეობას. ამ პერიოდში შექმნა თავისი საუკეთესო საორკესტრო ქმნილებები: პროგრამული სიმფონიური პოემების ციკლი „ჩემი სამშობლო", ოპერები — „საიდუმლო", „ეშმაკის კედელი", „ვიოლა" და სხვა. მისი შემოქმედაბა გამოირჩევა ეროვნული თვითმყოფობითა და მაღალი ოსტატობით. მან განსაზღვრა ჩეხური მუსიკის შემდგომი გზები. სმეტანას სახელს ატარებს პრაღის საკონცერტო დარბაზი. პრაღაშივე არსებობს ბერჟიხ სმეტანას მუზეუმი, რომელსაც ფილიალები აქვს ლიტომიშლსა და იაბკენიცეში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 441.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომანტიზმი |
| --- |
|  |
| ქვეყნები | 
* დანია
* ინგლისი (ლიტერატურა)
* საფრანგეთი (ლიტერატურა)
* გერმანია
* ნორვეგია
* პოლონეთი
* რუსეთი (ლიტერატურა)
* შოტლანდია
 |
|  |
| მოძრაობები | 
* ბოჰემა
* მუქი რომანტიზმი
* დიუსელდორფის სკოლა
* Gesamtkunstwerk
* გოთიკური ფიქცია
* ნეოგოთიკა
* მდინარე ჰუდსონის სკოლა
* ინდიანიზმი
* ოსიანი
* რომანტიკული გმირი
* რომანტიზმი მეცნიერებაში
* რომანტიკული ნაციონალიზმი
* ოპიუმი და რომანტიზმი
* ტრანსცენდენტალიზმი
* ულტრა-რომანტიზმი
* უელონროდიზმი
 |
|  |
| ლიტერატურა | 
* ბლეიკი
* ბერნსი
* ბაირონი
* ბარათაშვილი
* კოლრიჯი
* ესპრონსედა
* ძმები გრიმები
* ჰაინე
* ჰოფმანი
* ჰოლდერლინი
* ჰიუგო
* კიტსი
* კრასინსკი
* ლამარტინი
* ლეოპარდი
* ლერმონტოვი
* მიცკევიჩი
* მიუსე
* ნერვალი
* ნოვალისი
* ოეჰლენშლეგერი
* პო
* პუშკინი
* სკოტი
* შატობრიანი
* მერი შელი
* პერსი ბიში შელი
* სლოვაცკი
* სტენდალი
* უეჟსკი
* ვორდსუირზი
* ჭავჭავაძე
 |
|  |
| მუსიკა | 
* ალკანი
* აუბერი
* ბეთჰოვენი
* ბელინი
* ბერლიოზი
* ბიზე
* ბერვალდი
* ბოროდინი
* მასკანი
* ბრუკნერი
* გლინკა
* შოპენი
* დონიცეტი
* ფილდი
* ფრანკი
* სენ-სანსი
* სმეტანა
* მუსორგსკი
* ოფენბახი
* ჩაიკოვსკი
* გრიგი
* ალევი
* ლისტი
* ლოევი
* რუბინშტეინი
* მარშნერი
* მეჰული
* მენდელსონი
* მეიერბერი
* პაგანინი
* როსინი
* შუბერტი
* კ. შუმანი
* რ. შუმანი
* შტრაუსი (მამა)
* შტრაუსი (შვილი)
* შტრაუსი
* ლეონკავალო
* თალბერგი
* ვერდი
* ვაგნერი
* სიბელიუსი
* ვებერი
* პადერევსკი
 |
|  |
| თეოლოგები დაფილოსოფოსები | 
* ჩაადაევი
* კოლრიჯი
* ფოიერბახი
* ფიხტე
* გოეთე
* ჰეგელი
* მიულერი
* რიჩლი
* რუსო
* შილერი
* ა. შლეგელი
* ფ. შლეგელი
* შოპენჰაუერი
* შლეიერმახერი
* ტიკი
* ვაკენროდერი
 |
|  |
| სახვითი ხელოვნება | 
* აივაზოვსკი
* ბირშტადტი
* ბლეიკი
* ბონინგტონი
* ა. ბრიულოვი
* კ. ბრიულოვი
* შასერიო
* ჩიორჩი
* კონსტებლი
* კოული
* კორო
* დალი
* დ'ანჟე
* დელაკრუა
* ფრიდრიხი
* ფუსელი
 |
|  |
| 
* განმანათლებლობის ხანა
* რეალიზმი
 |

 |