recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თეიმურ ბორისის ძე რაჯაბოვი** (აზერ. Teymur Rəcəbov; დ. 12 მარტი, 1987   , ბაქო   — გ.) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, მსოფლიო დონის გროსმეისტერი (2011 წლიდან). 2019 წლის ოქტომბრის რეიტინგის მონაცემებით, აზერბაიჯანელ მოჭადრაკეებს შორის მე-2 და მსოფლიოს მოჭადრაკეებს მე-9 ადგილს იკავებს.

2001 წელს, 14 წლისას გროსმეისტერის წოდების მოპოვებით, ისტორიაში მეორე ყველაზე ახალგაზრდა გროსმეისტერი გახდა. 2003 წელს, „ლინარესის ტურნირზე" იმ პერიოდის მსოფლიოს ნომერ პირველი მოჭადრაკის გარი კასპაროვის დამარცხების შემდეგ, ისტორიაში შევიდა, როგორც ყველაზე ახალგაზრდა მოჭადრაკე, რომელმაც მსოფლიოს ნომერ პირველი მოჭადრაკე დაამარცხა. მოგვიანებით იმავე წელს მსოფლიოს ყოფილი ჩემპიონები ვიშვანათან ანანდი და რუსლან პონომარიოვი დაამარცხა. ამ შედეგების მიხედვით, რაჯაბოვი 1 წელში ფიდე-ს სამი მსოფლიო ჩემპიონის დამმარცხებელი ოსტატი მოჭადრაკე გახდა. 2012 წლის ნოემბერში, მაქსიმალური რეიტინგით 2793 მოიპოვა და მსოფლიო მოჭადრაკეების სიაში მე-4 ადგილი დაიკავა.

2011 და 2013 წლებში ორჯერ იაპარეზა მოჭადრაკეების კანდიდატდა ტურნირზე და 2020 წლის ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატზე გამოსვლის უფლება მოიპოვა. 2009, 2013 და 2017 წლებში აზერბაიჯანის ეროვნული გუნდის შემადგენლობაში გაიმარჯვა ევროპის ჩემპიონატზე. მისი პირადი მიღწევებია 2007 წელს „ვეიკ-ან-ზის ტურნირის", 2008 წლის „ელისტას გრან-პრის", 2017 წლის ჟენევის გრან-პრისა და ბოლოს 2019 წლის მსოფლიო ჭადრაკის თასის მოგება.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑  World Cup: Radjabov wins World Cup in blitz! (4 October 2019).
ემელიან პუგაჩოვი
**ემელიან ივანეს ძე პუგაჩოვი** (რუს. Емельян Иванович Пугачёв; დ. დაახლოებით 1742, სტანიცა დონის ზომოვეისკაია — გ. 19 იანვარი/21 იანვარი, 1775, მოსკოვი) — 1773–1775 წლებში გლეხთა ომის წინამძღოლი რუსეთში. წარმოშობით კაზაკი იყო. 1756-1763 წლებში მონაწილეობდა შვიდწლიან ომში, ხოლო 1768-1770 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1771 წელს თავი აარიდა სამხედრო სამსახურს და 1773 წლის იანვრიდან კატორღა მიუსაჯეს. მაისში გაიქცა ყაზანის ციხიდან და ჩავიდა იაიკის კაზეკებთან. მათთან მოლაპარაკების შემდეგ დაირქვა გარდაცვლილი იმპერატორ პეტრე III-ის სახელი და კაზაკებს აჯანყებისაკენ მოუწოდა. მისი მიზანი ტიპური გამოხატვა იყო ხალხის საერთო განწყობისა — შეექმნათ კაზაკურ-გლეხური სახელმწიფო, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა სამართლიანი „გლეხთა მეფე".

გლეხთა ომის დროს გამომჟავნდა პუგაჩოვის არაჩვეულებრივი ენერგია, სიმამაცე, გამჭრიახობა, ორგანიზატორული და სამხედრო ნიჭი. 1774 წლის 8 სექტემბერს პუგაჩოვი შეთქმულებმა შეიპყრეს და ხელისუფლებას გადასცეს. ძიება მიმდინარეობდა იაიცკი-გოროდოკში (ახლანდელი ურალსკი), სიმბირსკა (ახლანდელი ულიანოვსკი) და მოსკოვში. სასამართლო შედგა 1774 წლის 29-31 დეკემბერს მოსკოვში. სენატის განაჩენით, რომელიც დაამტკიცა იმპერატორმა ეკატერინე II-მ, პუგაჩოვი და მისი 4 თანამებრძოლი 1775 წლის 10 იანვარს სიკვდილით დასაჯეს მოსკოვში. პუგაჩოვის ოჯახი — მეუღლე სოფიო, შვილები ტროფიმი, აგრაფენა და ხრისტინა, მეორე ცოლი — „იმპერატრიცა" უსტინია კუზნეცოვა კექსჰოლმში (ახლანდელი პრიოზერსკი) გადაასახლეს.

ლიტერატურა
----------

* *ნაკაშიძე ნ.* დონი კაცს არ უღალატებს, თბ. 1967;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 226–227.
**ემანუელ ლევინასი** (ფრანგ. Emmanuel Lévinas; დ. 12 იანვარი, 1906 [ძვ. სტ. 30 დეკემბერი, 1905], კოვნო — გ. 25 დეკემბერი, 1995, პარიზი) — ფრანგი ფილოსოფოსი და პოსტმოდერნისტი. დაიბადა კოვნოში, ამჟამინდელი კაუნასი. 1916-1920 წლებში ცხოვრობდა ხარკოვში, 1920-1923 წლებში ისევ კაუნასში, საიდანაც მოგვიანებით ემიგრირდა საფრანგეთში. 1923 წლიდან სწავლობდა ფილოსოფიას სტრასბურის უნივერსიტეტში, სადაც გაიცნო მორის ბლანშო, რომელთანაც მრავალი წელი მეგობრობდა. იყო ედმუნდ ჰუსერლის მოსწავლე, ასევე განიცადა მარტინ ჰაიდეგერისა და ფრანც რეზენცვეიგის გავლენა. პირველი ნაშრომი გამოაქვეყნა 1930 წელს, სახელწოდებით: „ინტუიციის თეორია ჰუსერლის ფენომენოლოგიაში", რომელიც ჰუსერლის ფენომენოლოგიის პირველი ფუნდამენტური ინტერპრეტაცია იყო ფრანგულ ენაზე.

ლიტერატურა
----------

* Adriaan Theodoor Peperzak, Robert Bernasconi & Simon Critchley, *Emmanuel Levinas* (1996).
* Astell, Ann W. and Jackson, J. A. *Levinas and Medieval Literature: The "Difficult Reading" of English and Rabbinic Texts* (Pittsburgh, PA: Duquesne University press, 2009).
* Simon Critchley and Robert Bernasconi (ed.) *The Cambridge Companion to Levinas* (2002).
**ემბიენტი** (ინგლ. ambient „გარემომცველი") — მუსიკალური მიმდინარეობა, რომელიც მოიცავს მთელ რიგ სხვადასხვა მუსიკალურ მიმდინარეობებს, რომელთა შორის არის ჯაზი, ნიუ-ჯაზი, ელექტრონული მუსიკა, როკი, რეგი, თანამედროვე აკადემიური მუსიკა, ეთნომუსიკა და ნოიზი.

ისტორია
-------

XX საუკუნის ადრეულ პერიოდში ფრანგმა კომპოზიტორმა ერიკ სატიმ შექმნა ემბიენტის ადრეული ფორმა, რომელიც მან მოიხსენია, როგორც „ავეჯის მუსიკა" (ინგლ. „furniture music", ფრანგ. „Musique d'ameublement"), რადგან იგი თვლიდა, რომ ეს არის მუსიკა, რომლის გაჟღერებაც სადილის დროს შეიძლებოდა. სატიე თვლიდა, რომ იგი ქმნიდა შესაფერის ატმოსფეროს სადილობისთვის და ნაკლებად იქცევდა ყურადღებას.

ხმაურის (ხმის), როგორც მუსიკალური ელემენტის გამოყენება, სათავეს იღებს იტალიელი ფუტურისტის ლუიჯი რუსოლოს მანიფესტში „ხმაურის ხელოვნება" (1913). მანიფესტის შთაგონების წყარო კომპოზიტორ ბალილა პრატელას ნაშრომები იყო.

„ემბიენტი", როგორც მუსიკალური მიმდინარეობის აღმნიშვნელი ტერმინი, გამოჩნდა XX საუკუნის 70-იან წლებში. ითვლება, რომ მუსიკაში ეს ტერმინი ბრაიან ინომ შემოიტანა, როდესაც ეს ტერმინი ალბომის სახელწოდებისთვის გამოიყება — *Ambient 1: Music for Airports*. დროთა განმავლობაში სახელწოდება გადავიდა თავად მუსილაკურ სტილზე. ლეგენდის თანახმად, მუსიკალური მიმდინარეობის წარმოშობის იდეა, რომელსაც დღესდღეობით ემბიენტს უწოდებენ, ბრაიანს წარმოეშვა მაშინ, როდესაც იგი საავადმყოფოში იწვა. საქმის უქონლობის გამო, იგი უსმენდა და აკვირდებოდა ქუჩიდან შემოსულ ხმებს, რომლებშიც მან მუსიკა და რეგულარობა შეიგრძნო.

ემბიენტის ორი სახე არსებობს: კლასიკური და ელექტრონული. კლასიკური ემბიენტის მაგალითია ბრაიან ინოს შემოქმედება, რომელიც იყენებდა მისი ცხოვრების გარემომცველ ხმებს და აკუსტიკურ ინსტრუმენტებს.

დღესდღეობით გავრცელებულია ელექტრონული ემბიენტი - მშვიდი მუსიკის, შორეული ხმების და რევერბერაციის სინთეზი, რომელსაც არ აქვს განსაზღვრული რიტმი. თუმცა, ძალიან ბევრი ელექტრონული ემბიენტის შემსრულებელი (მაგალითად, The Orb), თავის შემოქმედებაში იყენებს კლასიკური ემბიენტის ელემენტებს, როგორიცაა გარემომცველი ხმები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რადიო Chill One - ემბიენტი და ჩილ-აუტი დაარქივებული 2014-03-28 საიტზე Wayback Machine.
* "Sunday Night Chill," ყოველკვირეული ემბიენტუი ელექტრონული მუსიკის პლეილისტი, რადიო*Indie Shuffle*
* ემბიენტ-ტექნო *Sound on Sound*-ში
* ემბიენტის მეგზური - ვრცელი მუსიკალური რესურსი დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine.
* ემბიენტური მუსიკის სხვა მაგალითები დაარქივებული 2012-04-26 საიტზე Wayback Machine.
* ემბიენტი საიტზე Curlie
* ბუნების ხმები დაარქივებული 2012-11-15 საიტზე Wayback Machine.
* ფსიქოდელიური ემბიენტის პორტალი

სქოლიო
------

1. 1 2  მიუხედავად იმისა, რომ დროუნ-მუსიკა ემბიენტის ქვეჟანრის სახით არის ცნობილი, მისმა ადრეულმა მაგალითებმა გავლენა იქონიეს ემბიენტზე
**თეთრკუდა გნუ**, **ჩვეულებრივი გნუ** ან **შავი გნუ** (ლათ. Connochaetes gnou) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა.

აღწერა
------

შეფერილობა მერყეობს მუქი ყავისფრიდან შავამდე. მამლები ფერად უფრო მუქები არიან. ზაფხულის შეფერილობა ბევრად ღიაა, ვიდრე ზამთრისა. როგორც ზოლებიან გნუს, თეთრკუდა გნუსაც ახასიათებს ფაფარი და რბილი წვერი. ფაფარი თეთრია, დაბოლოებებში — შავი, წვერი კი, რომელიც ყბიდან არის მოშვებული — მთლად შავი. კუდი თეთრი აქვს.

სხეულის სიგრძეა 2 მ, სიმაღლე 111–121 სმ. დედალი ამ ზომებთან შედარებით პატარაა. იწონის 160–270 კგ-ს, საშუალოდ 180 კგ-ს. წყვილი რქა ჯერ ქვევით ეშვება, შემდეგ წინ და ბოლოს უკან, წააგავს კაუჭს. მამლების რქების სიგრძე 78 სმ-მდეა, დედლებისა ცოტათი მოკლეა.

ცხოვრების წესი
--------------

ცხოვრობენ ჯოგებად, რომელშიც რამდენიმე ათეული ცხოველია გაერთიანებული. სეზონური მიგრაციის დროს უზარმაზარ ჯოგებს ქმნიან, ზოგჯერ სხვა ძროხისებრებთან ერთადაც კი. ბინადრობენ ღია სივრცეებში, სადაც ბალახი, ბუჩქები და იშვიათად, ხეებია. თეთრკუდა გნუ აქტიურია დილით და შებინდებისას. იკვებება ბალახოვანი მცენარეებით. მრავლდებიან არასეზონურად. მაკეობა 8 თვემდე გრძელდება. შობს 1–2 ხბოს. დედა მათ რძით კვებავს 8 თვის განმავლობაში იმის მიუხედავად, რომ უკვე ერთი კვირის მერე ისინი ბალახით კვებას იწყებენ. ცოცხლობენ 20 წლამდე.

დაცვის სტატუსი
--------------

უწინ თეთრკუდა გნუ ფართოდ იყო გავრცელებული მთელ სამხრეთ აფრიკაში, სადაც ამ სახეობის ასობით ათასი ინდივიდი ცხოვრობდა. 1930 წლისთვის, უკონტროლო ნადირობისა და ჰაბიტატის განადგურების გამო, მხოლოდ რამდენიმე ასეული თეთრკუდა გნუ იყო შემორჩენილი. თუმცა, ეროვნულ პარკებში მიღებული ზომების წყალობით, თეთრკუდა გნუს რიცხვი კვლავ გაიზარდა. მიუხედავად იმისა, რომ გადაშენების საფრთხე აღარ ემუქრება, გნუს ეს სახეობა აფრიკის ერთ-ერთ უიშვიათეს ანტილოპად ითვლება.

ლიტერატურა
----------

* Под ред. С. П. Наумова, А. П. Кузякина. Жизнь животных, том 6. — Москва: Просвещение, 1971. — Т. 6. — С. 501-502. — 628 с. — 300 000 экз. Архивировано 6 июня 2011 года.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 194.
2. 1 2 3  Под ред. С. П. Наумова, А. П. Кузякина. Жизнь животных, том 6. — Москва: Просвещение, 1971. — Т. 6. — С. 501—502. — 628 с. — 300 000 экз. Архивировано 6 июня 2011 года.
3. 1 2   АНТИЛОПЫ — статья из энциклопедии «Кругосвет»
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თოხლიაურის ეკლესია**. |

**თოხლიაურის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხლიაურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრის მოშორებით, ნასოფლარ შავქედის სიახლოვეს. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეების ძეგლებს.

ეკლესია დარბაზულია, 3,55 × 2,5 მეტრი, ძეგლს არ გააჩნია აფსიდა, საშენ მასალად გამოყენებულია რიყის მოზრდილი ქვები და კირის ხსნარი, საშენი წყობა ქაოსურია. ეკლესია დაზიანებულია, აღმოსავლეთ კედლის მხოლოდ ნახევრაღაა შემორჩენილი, სამხრეთ და დასავლეთ კედლები 1-1,4 მეტრის სიმაღლეზე დგას, ჩრდილოეთ კედელი მთლიან სიმაღლეზეა შემორჩენილი, კამარის მცირე ნაწილთან ერთად.

შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. ეკლესიის შიდა სივრცე ერთიანია, საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია განიერი, დაბალი სარკმელი რომელიც თარაზულად, რიყის მოზრდილი ქვებითაა გადახურული. საკურთხეველი გადახურულია ოდნავ შისრული კამარით, რომელიც დარბაზის კამარის შემორჩენილ ნაწილთან ერთ სიბრტყეშია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 108.
**ევარისტე ნდაიშიმიე** (ფრანგ. Évariste Ndayishimiye; დ. 1968, გიტეგის პროვინცია, ბურუნდი) — ბურუნდელი პოლიტიკოსი და სამხედრო მოღვაწე. მმართველი პარტიის, დემოკრატიის დაცვის ეროვნული საბჭო — ძალები დემოკრატიის დასაცავად ლიდერი. გაიმარჯვა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. თანამდებობას დაიკავა 2020 წლის 18 ივნისს.

ბიოგრაფია
---------

ევარისტე ნდაიშიმიე დაიბადა 1968 წელს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე გიტეგის პროვინციაში. ეკუთვნის ჰუტუს ეთნიკურ ჯგუფს. 1995 წელს ბურუნდის უნივერსიტეტის სტუდენტია და გადაურჩა ტუტსი სტუდენტების მიერ მოწყობილ ეთნიკურ წმენდას. იგი ქვეყნიდან გაიქცა და იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელიც შეუერთდა შეიარაღებულ ოპოზიციურ თავდაცვის ძალებს, რომელიც შეიქმნა პრეზიდენტ მელშიორ ნდადაიეს მკვლელობის შემდეგ. 

2000 წელს გაფორმებული არუშის ხელშეკრულების მიხედვით თანდათანობით სრულდება ბურუნდის სამოქალაქო ომი, შეიარაღებული ოპოზიციური თავდაცვის ძალები ხელს აწერს ხელშეკრულებას და თანახმაა 2002 წლის ბოლოდან უარი თქვას შეიარაღებულ ბრძოლაზე. 2005 წელს ევარისტე ნდაიშიმიე დაინიშნა ახალი ეროვნული თავდაცვის ძალების შტაბის უფროსის მოადგილედ, გენერლის წოდებით. 2006-2007 წლებში იყო შინაგან საქმეთა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მინისტრი. 

2020 წლის 26 იანვარს გიტეგის პროვინციაში გამართულ კონგრესზე დაასახელეს პრეზიდენტობის კანდიდატად 2020 წლის 20 მაისის არჩევნებში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Armel Gilbert Bukeyeneza, « Burundi : cinq choses à savoir sur Evariste Ndayishimiye, le nouveau patron du CNDD-FDD
2. 1 2  La prestation de serment du chef de l'Etat burundais devrait marquer la fin de douze années de guerre
3. ↑  Burundi : Évariste Ndayishimiye désigné candidat à la présidentielle par le CNDD-FDD
4. ↑  The Third Republic

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბურუნდის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მიშელ მიჩომბერო
* ჟან ბაპტისტ ბაგაზა
* პიერ ბუიოია
* მელშიორ ნდადაიე
* ფრენსის ნგეზე
* სილვი კინიგი
* სიპრიენ ნტარიამირა
* სილვესტრე ნტიბანტუნგანია
* პიერ ბუიოია
* დომიტიენ ნდაიზიეი
* პიერ ნკურუნზიზა
* ევარისტე ნდაიშიმიე
 |

 |
თოში ვისლაზე
თოში ვისლაზე
**თოში** — ფხვიერი ღრუბლოვანი ყინულის ბელტი, რომელიც ჩნდება შემოდგომაზე წყლის სიღრმეში (სიღრმითი თოში) ან მის ზედაპირზე (ზედაპირული თოში) წყალსატევის გაძგიფვამდე. ყალიბდება სიღრმული თოშის კრისტალებისა და ძგიფისაგან.

წარმოიქმნება გაძგიფვამდე წყლის 0 °С-ზე დაბლა გადამეტცივების შედეგად უმეტესწილად მთისა და ჭორომიან მდინარეებზე, ყინულღრუს ქვემოთებსა და ჰიდროკვანძების ქვედა ბიეფებში, იშვიათად — ვაკე-მდინარეებსა და ტბებზე. თოში, დინების მიმართულებით მოძრაობისას იკავებს დიდ ფართობს, ავსებს ნაკადის ცოცხალ კვეთს, რითაც წარმოიქმნება თოშხერგილი.

წყალსაღების ფილტრებისა და ჰიდროელექტროსადგურების გისოსების ღიობის გაჭედვის გამო ძნელდება ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა ექსპლუატაცია. ყინულსაფრის ქვეშ თოშის დაგროვება თოშმავალ მდინარეებზე აღწევს 3–8 მ-ს, ხოლო დაგროვების ფორიანობა მერყეობს 70-იდან 40 %-მდე. თოში საქართველოს მრავალ მდინარეს ახასიათებს. 

თოშის მატარებელი აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეები, გარდა იმისა, რომ რაოდეობრივად მეტნი არიან დასავლეთ საქართველოს მდინარეებზე, თოშის გაჩენის სიხშირითაც ძლიერ სჭარბობენ მათ. განსაკუთრებით მკვეთრი კონტრასტი დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეებს შორის ვლინდება თოშიან დღეთა რაოდენობაში. ასევე მკვეთრად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეები თოშიანი წლების განმეორების სიხშირითაც. საქართველოში თავის დროზე, თოშის გამო ძლიერ გაძნელებული იყო ზამთრის პერიოდში მაგალითად ჩითახევჰესისა და სამგორის კასკადის ჰიდროსადგურების ექსპლუატაცია. თოშის გამო, მრავალ კილოვატსაათ ელექტროენერგიას კარგავდა საქართველოს სახალხო მეურნეობა და, რაც მთავარია, ეს ენერგია იკარგებოდა სწორედ მაშინ, როდესაც მდინარებზე იყო ზამთრის წყალმცირობა.

სქოლიო
------

1. ↑  Марк Софер. Как замерзают реки и озёра
2. ↑  Самойлов К. И. Морской словарь. М.-Л.:, 1941
3. 1 2  Шуга | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-22. ციტირების თარიღი: 2021-01-26.
4. ↑  საქართველოს სსრ გეოგრაფიული საზოგადოების შრომები, ტ. V. თბ. 1959
**დვანის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში, ადგილ სოლოფერდაზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით. სოლოფერდას ბორცვზე ხელოვნური თხრილით გამოყოფილია ბორცვის წვერი, რომლის ზედაპირი მოსწორებულია. 

ნამოსახლარზე ჩანს რიყის და ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაგებ შენობათა საძირკვლის ნაშთები. 

სამაროვანი მდებარეობს ვ. ნადირაძის ვენახში. გამოვლინდა მიწის სამუშაოების დროს. ორმოსამარხებში მიცვალებულები დაკრძალულია მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, თავით ჩრდილო-დასავლეთისკენ. აღმოჩნდა ბრინჯაოს ფოთლისებური და კახური ტიპის სატევრები, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიური ცული, შავად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, ღორის გახვრეტილი ეშვი და სხვა. მასალა დაცულია ქალაქ გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

სამარხი (ორმოსამარხი) მიცვალებული დაკრძალულია ხელფეხმოკეცილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. აღმოჩნდა ბრინჯაოს ორყურა ქუსლიანი ქვაბი დაშავად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი. მასალა დაცულია სოფელ დვანის საშუალო სკოლაში.

ლიტერატურა
----------

* *ნუცუბიძე ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 366.
**ვალერი ჩხეიძე** (დ. 1948, ქვედა დიმი, ბაღდათის რაიონი — გ. 16 აგვისტო, 2017) — უშიშროების გენერალ-ლეიტენანტი.

1972 წელს დაამთავრა პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი; 1982–1984 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის უმაღლესი სკოლაში. 

1975 წლიდან მას სხვადასხვა მაღალი და საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეკავა: სსრკ უშიშროების კომიტეტი. ეკავა სხვადასხვა თანამდებობები ოპერატიული რწმუნებულიდან — ქვეგანყოფილების უფროსამდე; საქართველოს შსს-ს სისხლის სამართლის სამძებრო სამმართველოს უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; საქართველოს რესპუბლიკის უშიშროების მინისტრის მოადგილე; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების მთავარი სამმართველოს უფროსის პირველი მოადგილე; საქართველოს სასაზღვრო ჯარების სარდალი, თავდაცვის მინისტრის მოადგილე; 1994 წლიდან ინიშნება საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. „ვარდების რევოლუციის" შემდეგ 2004 წელს ის ინიშნება დაზვერვის დეპარტამენტის თავმჯდომარედ, მალევე გვევლინება საქართველოს უშიშროების მინისტრის მოადგილედ და საგარეო დაზვერვის დეპატრამენტის დირექტორი.[1]

სქოლიო
------

1. ↑  ვალერი ჩხეიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
„დიდი გუსტავი"
**დორა** (ქართულად: მძიმე გუსტავი ან დიდი გუსტავი), ასევე ცნობილია როგორც **შვერერ გუსტავი** — ორი სახელი იმ დიდი იარაღისა, რომელსაც გერმანია იყენებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. მისი შექმნის იდეა ადოლფ ჰიტლერს 1936 წელს მოუვიდა. მან მიზნად დაისახა შეექმნა ჯერ არნახული მასშტაბის იარაღი, რომელიც ნებისმიერ ფორტიფიკაციურ გამაგრებას აიღებდა. იდეისთვის ხორცის შესხმა ფიურერმა კრუპის იარაღის ფაბრიკას დაავალა. დორას შექმნა 5 წელი დასჭირდა, სახელი კი შემქმნელის მეუღლის პატივსაცემად დაერქვა.

დორას ლულა, რომელიც მხოლოდ ვერტიკალურად მოძრაობდა, შეიძლებოდა დაეყენბინათ 65 გრადუსამდე ნებისმიერ კუთხეზე. მისგან გატყორცნილ ჭურვს 25 კმ-ით დაშორებული სამიზნე უნდა გაენადგურებინა, ხოლო მაქსიმალური მანძილი, რომელსაც ჭურვი გადიოდა 40 კმ იყო. ლულის სიგრძე 32 მეტრი იყო, მასში 800 მმ კალიბრის, 7 ტონიანი ტყვია იდებოდა, მიზანი კი იყო 1 მეტრიან ბრონში, 7 მეტრიან ბეტონის კედლში და მაგარი გრუნტის ქვეშ 30 მეტრზე სიღრმეში გასვლა.

დორა გერმანელებს მაჟინოს ასაღებად უნდა გამოეყენებინათ, მაგრამ სანამ ეს უზარმაზარი იარაღი ააწყევს, ქალაქი მანამ დაიკავეს. ამის შემდეგ „მსუქანი გუსტავი" რკინიგზის მეშვეობით ყირიმისკენ გაუშვეს. იგი 2 ლოკომოტივისა და 106 ვაგონს გადაჰქონდა. 43 ვაგონი კი სავსე იყო ადამიანებით, რომლებიც დორას აწყობას სჭირდებოდა.

თუმცა ჰიტლერი ყველაფერი წყალში ჩაეყარა. დორას ლულიდან გავარდნილი 53 ჭურვიდან მხოლოდ ერთმა მიაღწია მიზანს და სევასტოპოლში იარაღის საწყობი ააფეთქა.

შემქმნელებმა ვერ გაითვალისწინეს, რომ ამხელა გიგანტის მართვა და სასროლად სწორი კუთხის არჩევა ძალიან ძნელი იქნებოდა. ამიტომ ფიურერმა ბრძანება გასცა დორა დაეშალათ და გერმანიაში ისე შეეტანათ.

საბოლოოდ ცნობილია, რომ დორა მიიტანეს ტილამდე, სადაც იპოვეს ამერიკელმა ჯარისკაცებმა და გამოკვლევების შემდეგ გადასადნობად გადააგზავნეს.

გალერეა
-------

* 800 მმ სიგრძის „დიდი გუსტავი", რომელიც  ინახება  მსოფლიო იმპერიალურ მუზეუმში, ლონდონი800 მმ სიგრძის „დიდი გუსტავი", რომელიც ინახება მსოფლიო იმპერიალურ მუზეუმში, ლონდონი
* დორას ჭურჭელი (მკვეთრი ბალისტიკური ქუდის გარეშე), დღესდღეობით ის ინახება პოლონეთის არმიის მუზეუმში, ვარშავაში.დორას ჭურჭელი (მკვეთრი ბალისტიკური ქუდის გარეშე), დღესდღეობით ის ინახება პოლონეთის არმიის მუზეუმში, ვარშავაში.
* 1942 წლის 17 ივნისი, 800 მმ სიგრძის იარაღის ჭურჭელი1942 წლის 17 ივნისი, 800 მმ სიგრძის იარაღის ჭურჭელი
* დორას მოდელიდორას მოდელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 7 უჩვეულო იარაღი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოიგონეს
**ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაცია** (ინგლ. European Law Students' Association, ELSA) — ევროპის ქვეყნების იურისტი სტუდენტების საერთაშორისო, დამოუკიდებელი, არაკომერციული ორგანიზაცია.

ასოციაცია დაფუძნდა 1981 წლის 4 მაისს ვენაში პოლონელი, ავსტრიელი, უნგრელი და დასავლეთ გერმანელი სტუდენტების მიერ. ასოციაციის შექმნის თავდაპირველი იდეა იყო „რკინის ფარდის" ორ მხარეს მყოფ იურისტ სტუდენტებს შორის საერთაშორისო კონტაქტებისა და ურთიერთგაგების გაზრდა–გაძლიერება. ამ დროის განმავლობაში ორგანიზაცია ეტაპობრივად ძლიერდებოდა და საწყის ეტაპზე ევროპის ჩრდილო ნაწილში იზრდებოდა.

თავდაპირველად საერთაშორისო საბჭოს შეხვედრათა უმეტესობა მხოლოდ სკანდინავიაში, კერძოდ კი კოპენჰაგენსა და ჰელსინკიში იმართებოდა, შესაბამისად ასოციაციის პირველი საერთაშორისო ოფისი ქალაქ ოსლოში, 1984 წელს შეიქმნა.

1992 წლის 12 ოქტომბერს, ბელგიაში, ქალაქ ბრიუსელში შემუშავებული იქნა ასოციაციის ფილოსოფიური ხედვა: „A just world in which there is respect for human dignity and cultural diversity", რომელსაც ფუძემდებლური მნიშვნელობა აქვს ასოციაციის საქმიანობაში. გარდა ამისა ხედვამ გარდამტეხი როლი ითამაშა ასოციაციის სამომვალო მოღვაწეოაბასა და განვითარებაში.

1995 წელს ბრიუსელში, დაქირავებულ იქნა საჭირო სამუშაო ადგილი, რომელსაც პირობითად „ELSA House" (ელსას სახლი) ეწოდა. ამ მომენტიდან სწორედ ბრიუსელში მდებარეობს ასოციაციის საერთაშორისო ოფისი, რომელშიც საკმარისი სივრცეა საარქივო მასალების მოსათავსებლად და საერთაშორისო გამგეობის წევრთა სამოქმედოთ. საქმე ისაა, რომ ელსას სახლი უზრუნველყოფს სათანადო პირობებს საერთაშორისო გამგეობის წევრთა საცხოვრებლად და ნაყოფიერი მუშაობისათვის.

2016 წელს ასოციაციამ 35 წლის იუბილე იზეიმა. 35 წლის განმავლობაში ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაციამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ევროპელ იურისტ სტუდენტთა და ახლგაზრდა იურისტთა პროფესიულ განვითარებასა და წარმატებაზე. სწორედ ამ ფონზე, ელსა ჩამოყალიბდა, როგორც ევროპული იურიდიული საზოგადოების მნიშვნელოვანი, განუყოფელი, დამოუკიდებელი და ღირსეული ნაწილი.

დღესდღეობით, მისი ქსელი მოიცავს 45 ევროპულ სახემლწიფოს ეროვნული ჯგუფების დონეზე, 300-მდე სახელგანთქმულ უმაღლეს სასწავლებელს მთელს ევროპაში, 51000-ზე მეტ მოტივირებულ, ნიჭიერ და წარმატებულ იურისტ სტუდენტსა და ახალგაზრდა იურისტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ELSA International
**დვორჟეცკის აგარაკი** (რუს. Дача Дворжецкого) — XX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია რუსული არქიტექტურული ტრადიციებით მოდერნის ელემენტებით. მდებარეობს ქალაქ სესტრორეცკში, სანქტ-პეტერბურგი, მისამართი: ორანჟერეის ქუჩა, სახლი № 3. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1909 წელს არქიტექტორ ს. გ. გინგერის მიერ.

ისტორია
-------

სახლს რომელიც აგებულია კურორტზე, მიწის ნაკვეთში, რომლის ნომერია 80, ჩვეულებრივად უწოდებენ მისი მფლობელის ს. ი. დვორჟეცკის სახელს, რომელიც გარდაიცვალა 1913 წელს. თავისი არსებობის პერიოდში მიწის ნაკვეთმა რამდენიმე მფლობელი გამოიცვალა. აგარაკის შენობა კი ააგეს 1909 წელს არქიტექტორ ს. გ. გინგერის პროექტის მიხედვით მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, თუმცა სახურავი ტიპიურია ე. წ. პეტრესეული ბაროკოსთვის. 

სესტრორეცკის კულტურსი დარბაზში გამოსვლისას ამ სახლში შეჩერდა მომღერალი ლეონიდ სობინოვი. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ ეს აგარაკი საბჭოთა ხელისუფლებამ გადასცა სობინოვს. აგარაკზე მამასთან, ოპერის მომღერალ ლეონიდ სობინოვთან ერთად ცხოვრობდა რეჟისორი ირინა სობინოვა-კასილი. ამჟამად სახლი კარგ მდგომარეობაშია.

შენობა შედის რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი. ნორმატიული აქტი: ლენინგრადის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება № 963.

ლიტერატურა
----------

* Курортный район. Страницы истории. Вып.3. изд. Остров. 2007 г. стр.24.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дача С. И. Дворжецкого
**თეიმურ ფიზული ოღლი მამედოვი** (აზერ. Teymur Füzuli oğlu Məmmədov; დ. 11 იანვარი, 1993, ტომსკი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი მოკრივე. 2012 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი, მსოფლიო ჩემპიონატების ორგზის მედალოსანი (2011 და 2013), 2015 წლის ევროპული თამაშების გამარჯვებული და 2011 წლის ევროპის ჩემპიონი

ბიოგრაფია
---------

თეიმური დაიბადა რუსეთის ქალაქ ტომსკში. მისი მამა ფიზული დაიბადა ყაზახეთში, შიმქენთში, მამამისი წარმოშობით აზერბაიჯანელია, ხოლო დედა ყაზახი, რომელიც წარმოშობით აგრეთვე შიმქენიდანაა.. სსრკ-ს დაშლის შემდეგ თეიმური მშობლებთან ერთად აზერბაიჯანში გადავიდა საცხოვრებლად. ფიზულ მამედოვი კარგი მოკრივე იყო და თავისი 13 წლის შვილი კრივის წრეზე შეიყვანა. თავად თეიმურ მამედოვი თავს აზერბაიჯანულად თვლის.

მან მოკრივის კარიერა 2006 წელს დაიწყო. თავისთვის პირველ სადებიუტო საერთაშორისო ტურნირზე გამოვიდა 2008 წელს, მონაწილეობა მიიღო ბულგარეთში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში. ამ ტურნირზე მამედოვმა ოქროს მედალი მოიპოვა. შემდეგ, 2010 წლის ბაქოს მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე, მამედოვმა მოიგო პირველი ორი ბრძოლა, მაგრამ თურქ მოკრივესთან დამარცხების შემდეგ, მან დაასრულა თავისი გამოსვლა. ამ მარცხმა მამედოვს ჩამოართვა სინგაპურის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ თამაშებზე ასპარეზობის შესაძლებლობა.

2011 წელს მამედოვი გახდა ევროპის ჩემპიონი. იმავე წელს მან მეორე ადგილი დაიკავა ბაქოში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე.

მამედოვი 2015 წლის პირველ ევროპულ თამაშებზე
თეიმურ მამედოვმა წარადგინა აზერბაიჯანი 2012 წლის ლონდონში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

2012 წლის 31 აგვისტოს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და ეროვნულმა ოლიმპიურმა კომიტეტმა თეიმურ მამედოვს მიანიჭეს მედალი „ტარაგი" (პროგრესი).

2013 წელს, მამედოვმა მოახერხა მინსკში გამართული ევროპის ჩემპიონატის ფინალში გასვლა, მაგრამ გადამწყვეტ მატჩში მან წააგო რუსი ალექსეი ეგოროვთან. იმავე წლის ოქტომბერში თეიმურმა მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი ალმა-ატაში, ნახევარფინალში დამარცხდა მომავალ ჩემპიონ იტალიელ კლემენტე რუსოსთან.

2015 წელს ის გახდა პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებული, რომელმაც ფინალში დაამარცხა იტალიელი ვალენტინო მანფრედონია. იმავე წლის 29 ივნისს, თეიმურ მამედოვს მიენიჭა დიდების ორდენი პირველი ევროპულ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანის სპორტის განვითარების გაწეული დიდი სამსახურისთვის..

2016 წლის 5 აგვისტოს მამედოვი იყო აზერბაიჯანის მედროშე რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Dünya çempionu: «O, nəhəng idi»
2. ↑  У двоих медалистов алматинского ЧМ по боксу нашлись казахские «корни»
3. ↑  Olimpiya yığmamızın üzvlərinə orden və medallar verildi დაარქივებული 2012-11-11 საიტზე Wayback Machine. .
**ვალერი ფალიანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტში. 

იგი საცხოვრებელი კომპლექსის ნაწილია, რომელიც კოშკის აღმოსავლეთით დგას. დღესდღეობით დარბაზ-მაჩუბის სამხრეთი და აღმოსავლეთი ფასადი მთლიანად ახლად აშენებული საცხოვრებელი სახლის ინტერიერშია მოქცეული, მხოლოდ ჩრდილოეთი ფასადის აღქმაა შესაძლებელი, რომელიც საკმაოდ მძიმე მდგომარეობაშია. ის ქუჩისკენ არის მოქცეული, სადაც გზასა და ნაგებობას შორის ერთგვარი სივრცეა დარჩენილი. გზის სამუშაოების დროს ცარიელ სივრცეში ჩაასხეს ბეტონის გასამაგრებელი კედლები, ჩამოწოლილი მიწის ასარიდებლად და ნაგებობის დასაცავად. სახლში შესვლის თანავე დარბაზ-მაჩუბის სამხრეთ ფასადს აღვიქვამთ, რომელზეც შემორჩენილია საფასადე ნალესობა და გაჭრილია თაღოვანი ფორმის კარ-სარკმელი. მაჩუბის ინტერიერი პირვანდელი ფუნქციის გარეშეა დარჩენილი, მაგრამ შედარებით შემორჩენილია ავთენტური იერსახე. ეტყობა შეკეთების კვალი და კედლების მდგომარეობა მძიმეა, მრავლად არის ნესტის და გამომარილების კვალი. მეორე სართული - დარბაზის ინტერიერი მთლიანად მორგებულია საცხოვრებელ სახლზე. აღსანშნია, რომ მაჩუბის ინტერიერში სამხრეთი კედლის დასავლეთ მონაკვეთში, კარია გაჭრილი, საიდანაც მცირე ზომის ნაგებობაში ჩავდივართ. მეპატრონე ნაგებობას წმინდა გიორგის სახელობის სალოცავად მოიხსენიებს, იგი ამბობს, რომ საცხოვრებელი კომპლექსიდან ის უძველესი ნაგებობაა, რომლის გარშემოც შემოაშენეს კოშკი და დარბაზ-მაჩუბი. სალოცავი დარბაზ-მაჩუბის მსგავსად ახლად აშენებული სახლის ინტერიერშია მოქცეული, მას ეტყობა უხეში შეკეთების კვალი - ფასადის შელესილობა და ინტერიერში ამოვსებული ნაწილები. სალოცავის აღმოსავლეთ კედელზე გაჭრილია მცირე ზომის ორი ნიში და ერთი სარკმელი, რომელიც არა ცენტრში, არამედ სამხრეთ მონაკვეთშია მოთავსებული. ვალერი ფალიანის დარბაზ-მაჩუბი კოშკთან და სალოცავთან ერთად, ერთ-ერთ საინტერესო საცხოვრებელ კომპლექს წარმოადგენს. სამწუხაროდ სამხრეთის მხრიდან მიშენებული საცხოვრებელი სახლი მთლიანად ფარავს სალოცავის და დარბაზ-მაჩუბის ფასადებს, აძნელებს კომპლექსის ავთენტური იერსახის აღქმას და არღვევს ნაგებობის პირვანდელ პროპროციებს, მაგრამ შემორჩენილი დეტალებით შეიძლება ითქვას, რომ ნაგებობა ორგანულად ეწერება საერთო განაშენიანებაში, ამიტომ ისტორიული უბნის განაშენიანებისთვის ვალერი ფალიანის დარბაზ-მაჩუბის დაცვა-შენარჩუნება საკმაოდ მნიშვნელოვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38146
**თოფხანა** — ქვემეხის, მორტირისა და თოფ-დამბაჩის დამამზადებელი ქარხანა თბილისში. დაარსდა XVIII საუკუნის შუა წლებში მეფე  ერეკლე II-ის ინიციატივით. 

თოფხანა განლაგებული იყო ახლანდელ ერეკლეს მოედანზე, იგივე ბატონის მოედნის დასავლეთ მხარეზე, ახოსპირელის I და II შესახვევების მიდამოებში. აქვე იწყებოდა თოფხანის ქუჩა. ერეკლე II-ის განსაკუთრებით, თოფხანის ოსტატებს პირადი თავისუფლება ენიჭებოდათ, განსხვავებით რუსეთისაგან. თოფხანის მუშაობის გასაუმჯობესებლად ერეკლე II იყენებდა უცხოელ სპეციალისტებს, გერმანელ რაინგესს, ავსტრიელ გეტინგსა და რუსი დეზერტივების გამოცდილებას. თოფხანის საქმიანობის შესასწავლად მეფე ქართველ ახალგაზრდებს რუსეთში აგზავნიდა. ცეცხსასროლი იარაღის ხელოსნებს თოფჩი ერქვა, მათ მეთაურს კი - თოფჩიბაში. ამ საქმიანობის მიხედვით შეიქმნა ახალი გვარები (თოფჩიშვილები, თოფაძეები...) ამ საქმიანობის პრესტიჟულობის გამო მისი სიმბოლოები ხშირად თავადურ გვართა გერბებზეც გამოისახა (ზარბაზნის ორი გადაჯვარედინებული ლულა...). კრწანისის ბრძოლაში ქართველები საკუთარი წარმოების საარტილერიო იარაღით იბრძოდნენ. თბილისის აღების შემდეგ აღა-მაჰმად-ხანმა თოფხანა გაანადგურა და ხელოსნები ოჯახიანებად ირანში გადაასახლა. ქართველებმა მნიშვნელოვანი ღვაწლი შეიტანეს რუსული საარტილერიო საქმის განვითარებაში. არტილერიის პირველმა გენერალმა ფელდცოიხმაისტერმა, ალექსანდრე არჩილის ძე ბაგრატიონმა, საარტილერიო საქმე კენგსბერგსა და ჰააგაში შეისწავლა. მან ქართულ-რუსულ ენაზე შეადგინა საარტილერიო წიგნი. არტილერიაში შრომები აქვთ ი. და გ. ბაგრატიონებს. რუსული არტილერიის განვითარებაში თვალსაჩინო როლი შეასრულა პოლკ. ს. ჩოლოყაშვილმა, რომელმაც სახელმწიფოს უმაღლესი ჯილდო დაიმსახურა. მან საქართველოშიც სცადა საარტილერიო საქმის წამოწყება, მაგრამ რუსუთი ამით დაინტერესებული არ იყო და გენერალმა გ. ტოტლებელმა გადაასახლა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002
**დვირის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვირის ცენტრში, სკოლის შენობის უკან, ძველ (ამჟამად გაუქმებულ) სასაფლაოზე. ეკლესიას გარს არტყია დაბალი განივი გალავანი, რომელშიც გამოყენებულია ეკლესიის ქვები. ეკლესია ნაგებია საშუალო და დიდი ზომის ნატეხი ქვით. თავდაპირველი სახით დვირის ეკლესია წარმოადგენდა ორნავიან ეკლესიას გართულებულს სამხრეთის ეკვდერით. 1900 წელს ტაძარი ბერძენ ოსტატებს შეუკეთებიათ და დაუკარგავთ ძეგლისათვის პირვანდელი სახე. დღესდღეობით ჩვენამდე ეკლესიის მხოლოდ ცენტრალურმა ნაწილმა და ჩრდილოეთმა ნავმა მოაღწია. ეკლესიას აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს შესასვლელი. სამხრეთის შესავლელის თავზე ჩადგმულია წრეში ჩასმული ტოლმკლავიანი ჯვარი. ეკლესიის ტერიტორიაზე XIX საუკუნის რამდენიმე საფლავია. ტაძარი შიგნიდან მოუხატავთ და დღეისათვის მოქმედია. დვირის მთავარანგელოზის ეკლესიას, მისი ხუროთმოძღვრული მონაცემებიდან გამომდინარე, X საუკუნის I ნახევრით ათარიღებენ.

ლიტერატურა
----------

* ხოშტარია დ. IX-X საუკუნეების ხუროთმოძღვრული ძეგლები ბორჯომის ხეობაში, საკანდიდატო დისერტაცია და ავტორეფერატი, თბ. 1987
ქიმიური ფორმულა
**ეთანოლამიდი** (ასევე უწოდებენ: *ეთილ-სპირტს, სუფთა სპირტს, მარცვლოვან სპირტს, სასმელ სპირტს*) — აქროლადი, აალებადი, უფერო სითხე. არის ძლიერი ფსიქოტროპული ნივთიერება და ერთ-ერთი უძველესი დასვენებითი წამალი. უფრო ხშირად როგორც ცნობილი ალკოჰოლი, გამოიყენება ალკოჰოლურ სასმელებში. ის ასევე გამოიყენება თერმომეტრებში, გამოიყენება როგორც გამხსნელი და როგორც ალკოჰოლური საწვავი. ზოგადად მოხმარებაში მას უმეტესად აიგივებენ უბრალოდ ალკოჰოლთან ან სპირტთან.

აბსოლუტური სპირტი
-----------------

აბსოლუტური სპირტი — სპირტი, რომლისგანაც მთლიანად მოცილებულია წყალი, რისთვისაც არსებობს სპეციალური ხერხები. სპირტიდან წყლის მოცილების სისრულე შეიძლება შემოწმდეს თვისებითი ცდებით, მაგ: აბსოლუტურ სპირტში უწყლო გოგირდმჟავა სპილენძი თავის შეფერილობას არ იცვლის.

ლიტერატურა
----------

* „მოკლე ენციკლოპედიური ლექსიკონი საშენი მასალების, არქიტექტურისა და მშენებლობის დარგში", რედკოლეგია: მ. ნიკოლაიშვილი, გ. მეფარიშვილი, (საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტი), თბ. 1995, გვ. 1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეთანოლამიდი***

* საერთაშორისო პროფესიული კავშირი ინფორმაცია ეთანოლის უსაფრთხოებაზე
* ეთანოლის მონაცემთა ბაზა
* ეთანოლის ქიმიური მონაცემები
* ChEBI – ბიოლოგიასთან კავშირში
* ჩიიკაგოს ვაჭრობის კავშირის გამგეობა ინფორმაცია და ბაზრის მონაცემები
* აშშ-ს მედიცინის ეროვნული ბიბლიოთეკა: ინფორმაცია წამლებზე - ეთანოლი
* ეთანოლის ისტორია
დონური ცხენი
**დონური ცხენი** — საჯდომ-შესაბმელი ჯიშის ცხენი. ძველთაგანვე მოუშენებიათ დონის კაზაკებს. ჯიშის გამოსაყვანად გამოყენებულია სტეპის ადგილობრივი სამხრეთ რუსული ცხენები, რომლებიც შეჯვარებულია სპარსულ, ყარაბაღულ, არაბულ და თურქმენულ ცხენებთან, შემდეგ — რუსულ და ინგლისურ წმინდასისხლიან აჯილღასთან. თანამედროვე დონური ცხენი ტანად მსხვილი და მასიურია. სანაშენე აჯილღას საშუალო განაზომები (სმ-ობით): სიმაღლემინდაოში 159, ტანის ირიბი სიგრძე 160, გულმკერდის ირგვლივი ზომა 185, ნებისა 21; ფაშატისა (შესაბამისად) — 156, 160, 187, 19,7. ფერად თაფლაა, მოოქროსფერო ელფერი დაჰკრავს, ამტანია, მაგარი კონსტიტუციისა. დონური ცხენი გავრცელებული როსტოვის ოლქსა და სტავროპოლის მხარეში. იპოდრომზე გამოცდისას დონურმა ცხენმა 1200მ დაფარა 1 წთ, 19 წმ-ში. 1800 მ — 1 წთ, 58,8 წმ-ში, 2000 მ — 2 წთ, 15,5 წმ-ში, 3000 მ — 3 წთ, 28 წმ-ში. გარბენის შედეგია: 200 კმ — 16 სათ-ში; უდიდესი წევის ძალა — 4,6 კნ (460 კგძ).

ლიტერატურა
----------

* *ცაგარელი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 623-624.
**ეთერ სახვაძე** (დ. 10 აგვისტო, 1923, თბილისი — გ. 19 თებერვალი, 1988) — ქართველი პოეტი, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

ეთერ სახვაძე დაიბადა 1923 წლის  10 აგვისტოს, თბილისში. 1941 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, ხოლო 1945 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მიუხედავად იმისა, რომ მუშაობა დაიწყო დუშეთის რაიონის სოფლებში, სამოღვაწეო ასპარეზად ჟურნალისტიკა აირჩია. მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის" ლიტმუშაკად და „ლიტერატურული საქართველოს" პოეზიის განყოფილების გამგედ. პირველი ლექსები 1961 წელს, „ჟურნალ ცისკარში" გამოაქვეყნა, ხოლო პირველი წიგნი 1966 წელს. გამოცემულია კიდევ ოთხი კრებული: „ლექსები" (1971), „ცის სიახლოვე" (1971), „ეს დღე" (1986), „ბოლო სადგური" (1995). მისი პოეტური სტილი გამოხატვის სითამამით და ღრმა წვდომით გამოირჩევა. 

ეთერ სახვაძე გარდაიცვალა 1988 წლის  19 თებერვალს. დაკრძალულია თბილისში, მუხათგვერდის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* „ქართული მწერლობა" — გამომცემლობა „დილა", თბ. 2011

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეთერ სახვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თოხლიაურის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხლიაურისგან 400-450 მეტრის მოშორებით, აღმოსავლეთით. მანავის მეურნეობის სასტუმროს ჩრდილოეთით 60-70 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუუნეებით. XX საუკუნის მიწურულს ეკლესია ექსპერტებთან შეთანხმების გარეშე გააარემონტეს, რის გამოც ძეგლმა დაკარგა თავდაპირველი მახასიათებელი ნიშნები.

ეკლესია დარბაზულია, საშენ მასალად გამოყენებულია რიყის სხვადასხვა ზომის ქვები და კირის დუღაბი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი შეისრული თაღითაა გადახურული, კარი გამოყვანილია აგურით და როგორც შიგნიდან ისე გარედანაც შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული. 

ეკლესიის აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ორივე მხარესაც თითო, მცირე ზომის კვადრატული ნიშია. აფსიდის შუა ნაწილი განგრეული ყოფილა, რომელიც რემონტის დროს ამოავსეს და თაღოვანი სარკმელი მოაწყვეს. ამავე დროსაა მოწყობილი დასავლეთ კედელში ორი მრგვალი სარკმელი.

ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით, რომელიც ხის წვრილ ტოტებზეა დაწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი. თ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 110.
***დროში მოგზაურის ცოლი*** (ინგლ. The Time Traveler's Wife) — ამერიკელი მწერლის, ოდრი ნიფენიგერის, სადებიუტო რომანი, რომელიც 2003 წელს გამოქვეყნდა.

წიგნი ჰენრისა და კლერის სასიყვარულო ისტორიის შესახებ მოგვითხრობს. ჰენრის გენეტიკური დაავადება აქვს, რაც მის დროში მოლოდნელ გადაადგილებებს იწვევს, მას ხშირად უწევს კლერთან განშორება, მათი შეხვედრები კი საკმაოდ ხანმოკლეა. ავტორისთვის რომანი საკუთარი წარუმატებელი სასიყვარულო ურთიერთობების მეტაფორას წარმოადგენს. რომანი, როგორც სასიყვარულო, ასევე სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრს მიეკუთვენება, მისი მთავარი თემებია: სიყვარული, დანაკარგი და თავისუფალი არჩევანი. რაც შეეხება დროში მოგზაურობას, მისი საშუალებით ავტორი ურთიერთობებში ადამიანებს შორის არასწორ კომუნიკაციას, დისტანციას და სხვა ღრმა ეგზისტენციალურ საკითხებს იკვლევს. 

მრავალი კრიტიკოსი დროში მოგზაურობის შესახებ ავტორის უნიკალური პერსპექტივით მოიხიბლა. მოწონება დაიმსახურა პერსონაჟების დახასიათებამ და მათმა ემოციურმა სიღრმემ, ზოგიერთმა კრიტიკოსმა კი მწერლის სტილი მელოდრამატულად, სიუჟეტი კი ემოციურად ბანალურად მიიჩნია. 

2009 წელს წიგნის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლებს რეიჩელ მაკადამსი და ერიკ ბანა ასრულებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
**დესპანი** — II კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელი; ერთი სახელმწიფოს მიერ მეორეში წარგზავნილი საგანგებო პირი სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალებით.

ვენის 1961 წლის კონვენციით დიპლომატიური ურთიერთობათა შესახებ, რომლითაც დაწესებულია დიპლომატიურ წარმომადგენელთა კლასები, დესპანი II კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელია (ამავე კლასს მიეკუთვნება ვატიკანის ინტერნუნციუსი). დესპანი აკრედიტებულია სახელმწიფოს მეთაურთან (გზავნის ერთი სახელმწიფოს მეთაური მეორე სახელმწიფოს მეთაურთან). დესპანის რანგი, ისევე როგორც სხვა დიპლომატიური რანგები (წოდებები), განისაზღვრება შინასახელმწიფოებრივი სამართლით.

საქართველოს დიპლომატიური სამსახური
----------------------------------

საქართველოს 2007 წლის 7 დეკემბრის კანონით „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ", დესპანს ეწოდება „საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი". საქართველოს დიპლომატიურ სამსახურში დესპანი საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩთან ერთად წარმოადგენს უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს და უფროს დიპლომატიურ თანამდებობას. დესპანის რანგს საქართველოს მოქალაქეებს ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი, საგარეო საქმეთა მინისტრის წარდგინებით და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით.

ისტორია
-------

მუდმივი დიპლომატიური წარმომადგენლობის ინსტიტუტის ჩამოყალიბებამდე ტერმინი „დესპანი" აღნიშნავდა სხვა ქვეყანაში სპეციალური მისიით, რაიმე გარკვეული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალების შესასრულებლად წარგზავნილ საგანგებო პირს. ისტორიულად საქართველოში იმავე მნიშვნელობით იხმარებოდა აგრეთვე ტერმინები „ელჩი" და „მოციქული". ხანგრძლივად, დიდი ხნით წარგზავნილ დესპანს „ომირა" — „დიდი დესპანი" — ერქვა (სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით). დესპანი იხსენიება, მაგალითად, ოშკის ბიბლიაში (გადაწერილია 978), ჯუანშერის თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა", გეორგიევსკის ტრაქტატში (1783) და სხვ. „შუშანიკის წამებაში" (V საუკუნე) ნახსენებია „სადიასპანო ცხენი" („წარმოჰმართა სადიასპანოჲთა ცხენითა მონაჲ თჳსი"). დესპანს დანიშნულებისამებრ „წასაყენებელნი აზრი-მოხსენებანი" როგორც სიტყვიერად, ისე წერილობითაც მიეცემოდა. გიორგი XII-ის ძის, დავით ბატონიშვილის საკოდიფიკაციო პროექტით (შედგენილია XVIII–XIX საუკუნეების მიჯნაზე), მეფის დესპანის „ნებსით" გამძარცველისა და მკვლელისათვის გათვალისწინებული იყო ჩამოხრჩობა. ასეთი სასჯელი პროექტში დასაბუთებულია იმით, რომ დესპანი „სახე არს წარმომგზავნელისა თჳსისა და ...ჯერ არს მეზობელთა პატივის-ცემაჲ მეზობელთაგან". დესპანად წარგზავნილი კაცი კი „მცბიერობით"" მოქცევისათვის „მსგავსად ორგულთა" დაისჯებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ფუტკარაძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კანონი „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ". 7 დეკემბერი, 2007; კონსოლიდირებული ვერსია: 15 ივლისი, 2020. „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე".
**იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე** ან **იბრაჰიმხალილ ხანის ციხე** (აზერ. İbrahimxəlil xan sarayı və ya İbrahimxəlil xanın qəsri) — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სოფელ დაშალთის მახლობლად. ზოგიერთ წყაროში სასახლეს ყარაბაღის ხანის სასახლესაც უწოდებენ, რაც დაკავშირებულია იმასთან, რომ სასახლე იყო ხანის რეზიდენცია იბრაჰიმხალილ ხანის დროს.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ამ ციხეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით და წარმოადგენდნენ სახანოების დედაქალაქებს, მცირე ფეოდალურ სახელმწიფოებს და ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან, მოთავსებული იყო სასახლის კომპლექსი და სხვა დამხმარე ნაგებობები, რომლებიც უზრუნველყოფდნენ მმართველსა და მისი ოჯახის წევრებს საცხოვრებლითა და უსაფრთხოებით. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან ერკი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).

ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც შუშის ციხე მდებარეობს, უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის გვარის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები".

ყარაბაღელი ისტორიკოსი მირ მეჰდი ხაზანი შუშას ციხის აგებაზე საუბრისას ასევე ხაზს უსვამს პანაჰალი ხანის ბრძანებით ციხესიმაგრის შიგნით სასახლეების აშენებას.
შუშას ციხეში არსებული ციხესიმაგრეების უნიკალური არქიტექტურული თავისებურებები უძველესი დროიდან იქცევდა მოგზაურთა და ქალაქის დამთვალიერებელთა ყურადღებას.

სქოლიო
------

1. ↑  Авалов 1977, p. 23
2. ↑  Саламзаде, А. В. (1964). *Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв.*. Баку,   გვ. 96.
3. ↑  Адигезал-бек, Мирза (1950). *Карабах-наме*. Баку,   გვ. 63.
**იბრაჰიმ ისფაჰანლი** (აზერ. İbrahim İsfahanlı; დ. 1887, ტფილისი — გ. 10 ოქტომბერი, 1967, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1932).

ბიოგრაფია
---------

სახლი თბილისში, რომელშიც ცხოვრობდა ისფაჰანლი
ნამდვილი სახელი — *იბრაჰიმ ჰუსეინ–ოღლუ უსეინზადე*, ისფაჰანლი — ფსევდონიმია.

მას მამა ადრე გარდაეცვალა, რის შემდეგ დაიწყო ფეხსაცმლის საქმის შესწავლა. წერა-კითხვა დედამ — მოლა მასმიმ (ლოქჯანდარის სოფლის მკვიდრი, დღევანდელი დმანისის რაიონი) ასწავლა.

ჯერ კიდევ ბავშვობაში, ზუბალაშვილების სახალხო სახლში, როდესაც იგი ესწრებოდა თვითნასწავლი — აზერბაიჯანელი მსახიობების სპექტაკლებს, მას შეუყვარდა თეატრი. 1909 წელს იბრაჰიმმა ითამაშა თავის პირველ სპექტაკლში — ოფიცრის მეუღლე. იგი თამაშობდა მოხეტიალე აზერბაიჯანულ ტრუპებში. გასტროლებზე იმყოფებოდა ირანში (1916), თურქეთში (1918–1919, 1922).

დრამატურგების ნარიმან ნარიმანოვის, აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევისა და ცნობილი მსახიობების გ.არაბლინსკის, სითგი რუჰულის ხელშეწყობით იქცა აზერბაიჯანული ეროვნული თეატრის მსხვილ მოღვაწედ.

1921 წლიდან დგამდა სპექტაკლებს, როგორც რეჟისორი, ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანულ თეატრს თბილისში (1926–1928 — მთავარი რეჟისორი). 1928 წლის ოქტომბერში გადავიდა ბაქოს აზერბაიჯანული სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. როლებიდან აღსანიშნავის: იაგო, ოტელო, ჰამლეტი (უილიამ შექსპირის „ოტელო", „ჰამლეტი"), ფრანც მოორი (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები"), ჯაფარი (ჯაფარ ჯაბარლი ს „ცეცხლის საცოლე"), ანზორი (სანდრო შანშიაშვილის „ანზორი"). 1930 წლის იანვარში თავისი ძველი კოლეგების დაჟინებული თხოვნით იგი დაბრუნდა თბილისში.

1934 წელს სსრკს სახელმწიფო დონეზე მიიღო მხარდაჭერა საკოლმეურნეო თეატრებმა და ისფაჰანლიმ დაიწყო ადიგიუნის საკოლმეურნეო თეატრის ხელმძღვანელობა (აზერბაიჯანის სსრკ რესპუბლიკის საათლის რაიონის „ადიგიუნის" კოლმეურნეობა), სადაც მან იღვაწა 1934-1936 წლებში. 1936 წლიდან იგი კვლავ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თბილისში.

ორი წლით (1947-1949) იგი გაემგზავრა აზერბაიჯანში, იგი იყო ზაქათალის სახელმწიფო თეატრის მთავარი რეჟისორი (1947 წლის ივნისიდან) და ყაზახის (1948 წლის მაისიდან). მათი დახურვის შემდეგ 1949 წელს, კვლავ დაბრუნდა თბილისში, ხელმძღვანელობდა დრამატულ წრეებს დმანისში, მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის აზერბაიჯანული ესტრადის ანსამბლში.

დაკრძალულია თბილისში, ძველ მუსულმანურ სასაფლაოზე (დღეს ბოტანიკური ბაღის ტერიტორია).

როგორც რეჟისორმა, მან 40-ზე მეტი სპექტაკლი დადგა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* იბრაჰიმ ისფაჰანლი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 252.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დეტრიტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დეტრიტი** (ლათ. detritus — „გასრესილი", „დაფხვნილი") — მკვდარი ორგანული და ნაწილობრივ მინერალიზებული ნივთიერება, რომლის ნაწილაკები წყლის სიზრქეშია შეტივტივებული ან ზოგჯერ ფსკერზეა დამჯდარი. დეტრიტი წარმოიქმნება მკვდარი ცხოველებისა და მცენარეებისაგან, ან მათი გამონაყოფისგან, ამასთან, ხშირად ორგანული ნივთიერება მინერალური ტივტივარების ზედაპირზე ადსორბდება. ზომაში რამდენიმე მიკრონიდან რამდენიმე სანტიმეტრამდეა. მასში ყოველთვის ცხოვრობენ მიკროორგანიზმები. წარმოადგენს მრავალი ცხოველის საკვების წყაროს (იხ. დეტრიტოფაგია). მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ორგანული ნივთიერებების წრებრუნვაში და წარმოადგენს პირველ რგოლს დეტრიტულ კვების ჯაჭვებში. დეტრიტის ნაწილს — წყლის სიზრქეში შეტივტივებულ ორგანულ და არაორგანულ ნაწილაკებს — ეწოდება ტრიპტონი. ამის გარდა, დეტრიტს ზოგჯერ აგრეთვე უწოდებენ ნიადაგში ორგანიზმთა ძლიერად ჰუმიფიცირებულ ნარჩენებს.

სქოლიო
------

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 484.
2. 1 2   Детрит // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М. 2007. — стр. 595.
3. ↑   Детрит // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 8 — М. 1972.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაზისუბნის ნამოსახლარი**. |

**ვაზისუბნის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით 2-3 კმ-ზე, ნათლისმცემლისხევის მარცხენა ნაპირზე, დავითიანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება ადრინდინდელ და განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

1970 წელს მიწის ხვნის დროს შემთხვევით აღმოჩნდა ნამოსახლარი — ქვიტკირის კედლების ფრაგმენტები. ნამოსახლარი მოიცავს დაახლოებით 1,5-2 ჰა-ს. ნაგებობების გეგმარებით დადგენა ვერ მოხერხდა. ანაკრეფი არქეოლოგიური მასალა ძირითადად მოუჭიქავი და მოჭიქული კერამიკითაა წარმოდგენილი, გვხვდება მინის ნაწარმიც. ფიქსირებულია კედლის ნანგრევები.

მოუჭიქავი კერამიკა წარმოდგენილია: აგურით, კრამიტით (ღარიანი და ბრტყელი), წყალსადენის მილებით, თონეებით, ლულიანი ჭრაქებით, ქვევრებით, შავკეციანი სამზარეულო ჭურჭლით (ბადიები), ქილები, ქვაბქოთნები, ქოთნები, კოჭბები და სხვ.), ნატიფი სამტუჩა პირიანი და გრეხილყურებიანი სურებით, მოჩალისფროდ გამომწვარი თხელკეციანი სასმისებით და სხვ.

მოჭიქული კერამიკა თითქმის მთლიანად ჯამებითაა წარმოდგენილი.მათ შორისაა: თეთრი ანგობით მოხატული და მწვანედ მოჭიქული, ფერადი ნაღვენთებით შემკული, მოვარდისფრო ანგობზე მკრთალი ნაკაწრებითა და ფერადი ლაქებით შემკული ჯამები. ეს ჯგუფი მთლიანად IX-X საუკუნეებს განეკუთვნება. უფრო მრავლადაა ანგობზე ამოკაწრული მარყუჟებით შემკული და ცისფრად ან მწვანედ მოჭიქული ჯამები. ასევე მცენარეული ორნამენტით, ფრინველის გამოსახულებითა და ჭადრაკული სახეებით შემკული ჯამები. ამავე ჯგუფს უნდა მიეკუთვნოს ცისფრად მოჭიქული კოტოშის ფრაგმენტი. მთელი ეს მასალა XI-XIII საუკუნეებით თარიღდება. XII-XIII საუკუნეებს განეკუთვნება ფაიანსის მცირე ფრაგმენტები, რომელთა შორის არის ლუსტრით შემკული ნიმუშიც.

კერამიკულ მასალასთან ერთად გვხვდება მინის სასმისების, სარკმლის მინისა და სამაჯურების ფრაგმენტებიც, რომელიც აგრეთვე XI-XIII საუკუნეებით თარიღდება.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 79.
|  |
| --- |
| **იაპონია** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**იაპონიისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| 
**კონსტიტუცია**

* კონსტიტუცია
	+ ადამიანის უფლებები


**იმპერატორი**

* იმპერატორი (სია)
	+ აკიჰიტო


**პარლამენტი**

* წარმომადგ. პალატა
* მრჩეველთა პალატა


**მთავრობა**

* პრემიერ-მინისტრი (სია)
	+ ნაოტო კანი
* კაბინეტი
* სამინისტროები


**სამართალი**

* სასამართლო სისტემა


**პრეფექტურები**

* პრეფექტურები
	+ გუბერნატორები


**არჩევნები**

* არჩევნები
* მრჩეველთა პალატა:
	+ 2001, 2004, 2007, 2010
* წარმომადგენელთა პალატა:
	+ 2003, 2005, 2009


**პარტიები**

* პარტიები
	+ დემოკრატები
	+ ლიბერალ-დემოკრატები


**საერთ. ურთ.**

* საერთაშორისო ურთიერთობები


**სხვა**

* ეკონომიკა
* ადამიანის უფლებები
* პოლიტიკური ექსტრემიზმი

 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**იაპონიის კონსტიტუცია**, ოფიციალურად **იაპონიის სახელმწიფოს კონსტიტუცია** (იაპონ. 日本國憲法, 日本国憲法, *ნიჰონ-კოკუ კემპო:/ნიპონ-კოკუ კემპო:*) — იაპონიის სახელმწიფოს უმაღლესი კანონი. მიღებული იქნა 1947 წელს. 

კონსტიტუციის თანახმად, იაპონიაში არის მთავრობის პარლამენტური სისტემა, და ადამიანის ფუნდამენტალური უფლებების პატივისცემა და უზრუნველყოფა. კონსტიტუციის თანახმად იაპონიის იმპერატორია არის *„სახელმწიფოს სიმბოლო და ხალხის ერთიანობის სიმბოლო"*, თუმცა მას აკისრია სუფთა ცერომონიული და ნომინალური როლი.

იაპონიის კონსტიტუციის პრეამბულა
კონსტიტუცია ცნობილია რამდენიმე სხვადასხვა სახელით – მათ შორის *„ომის შემდგომი კონსტიტუცია"* (სენგო-კენპო) და „მშვიდობის კონსტიტუცია" (ჰეივა-კენპო). კონსტიტუციის მეცხრე მუხლი უკრძალავს იაპონიას საკუთარი ჯარის ყოლასა და ომის გამოცხადებას. გარდა ამისა, იაპონიის კონსტიტუციაში წერია, რომ ქვეყნის დე-იურე მმართველი არის იმპერატორი.

კონსტიტუცია შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოკავშირეების მიერ იაპონიის ოკუპაციისას და შეცვალა მილიტარისტების აბსოლუტური მონარქიული წყობა ლიბერალური დემოკრატიით. დღეისათვის იაპონიის კონსტიტუციაში არ იყო შეტანილი არც ერთი დამატება ან შესწორება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იაპონიის კონსტიტუცია დაარქივებული 2010-05-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  იაპონიის კონსტიტუცია - iaponeli.wordpress.com-ზე