**სულთან ალი ქეშთმანდი** (დ. 22 მაისი, 1935 ) — ავღანეთის სახელმწიფო, პოლიტიკური და პარტიული მოღვაწე, დაგეგმარების მინისტრი ( 1978 და 1980 - 1982 ) და ავღანეთის პრემიერ-მინისტრი ( 1981-1988 და 1989-1990 ), პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ( 1990-1991 ), ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრი, რევოლუციური საბჭოს პოლიტბიუროს და პრეზიდიუმის წევრი, სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

სულთან ალი ქეშთმანდი დაიბადა 1935 წლის 22 მაისს ქალაქ ჩაჰარდეში, ქაბულის პროვინციაში, ჰაზარელი მედუქნის (მაღაზიის მფლობელი) შიიტი ნაჯაფ ალის ოჯახში.   1961 წელს დაამთავრა ქაბულის უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი.  1960 წელს სწავლისას შეუერთდა ბაბრაქ ქარმალის იატაკქვეშა წრეს — კარმალიას. 1965 წლის იანვარში მან მონაწილეობა მიიღო ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის პირველ დამფუძნებელ ყრილობაში, რომელზეც აირჩიეს პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრად, მაგრამ იმავე წელს დააპატიმრეს მასობრივი ანტისამთავრობო დემონსტრაციების ორგანიზებისა და ხელმძღვანელობისთვის. დაახლოებით ერთი წელი გაატარა ციხეში.  

1965 და 1969 წლებში კენჭს იყრიდა ქაბულის რაიონიდან პარლამენტის ქვედა პალატა — ვულუს ჯირგაში, მაგრამ დამარცხდა.  1967-1968 წლებში მუშაობდა სამთო და მრეწველობის სამინისტროს ეკონომიკური დეპარტამენტის გენერალურ დირექტორად.  განხეთქილების დროს ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტია შეუერთდა "ფარჩამის" ფრაქციას. 1977 წელს პარტიის გაერთიანების შემდეგ აირჩიეს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრად და თეორიის, აგიტაციისა და პროპაგანდის კომისიის წევრად. 

### საჯარო სამსახურში

1978 წლის 27 აპრილს აპრილის რევოლუციისა და სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, იგი შეუერთდა DRA-ს რევოლუციურ საბჭოს და დაინიშნა დაგეგმარების მინისტრად, მაგრამ სამი თვის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს ყველა თანამდებობიდან და დააპატიმრეს ნურ მუჰამედ თარაკის დამხობის შეთქმულების ბრალდებით.. მას გამოუტანეს სასიკვდილო განაჩენი, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლების დაჟინებული მოთხოვნით შეუცვალეს სამუდამო პატიმრობით, ხოლო 1978 წლის 7 ოქტომბერს 15-წლიანი პატიმრობით.   იმდროინდელი უშიშროების სამსახურის უფროსი ასადულა სარვარი პირადად მონაწილეობდა ქეშთმანდის წამებაში .

1979 წლის დეკემბერში საბჭოთა ჯარების ავღანეთში შესვლისა და ხალკისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ, იგი გაათავისუფლეს ციხიდან და აღადგინეს სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრად, ხოლო 1980 წლის 10 იანვარს გახდა რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და ავღანეთის დაგეგმარების მინისტრი,  ამ თანამდებობაზე დარჩა 1982 წლის აპრილამდე. პარალელურად, 1980-1981 წლებში იყო რევოლუციური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

1981 წლის 11 ივნისს დაინიშნა ქვეყნის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ, ხოლო იმავე წლის აგვისტოში წარადგინეს თავდაცვის საბჭოში, სადაც ხელმძღვანელობდა კომისიას ქვეყნის კომუნიკაციების უწყვეტი მუშაობის უზრუნველსაყოფად.  1988 წლის მაისში, მთავრობის სოციალური ბაზის გაფართოების პოლიტიკის ფარგლებში, გადადგა მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პოსტიდან, ადგილი დაუთმო უპარტიო პოლიტიკოსს მოჰამად ჰასან შარკს. 1988 წლის 22 ივნისიდან 1990 წლის ივნისამდე იყო ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი.  1989 წლის 20 თებერვალს, ავღანეთიდან საბჭოთა ჯარების გაყვანის შემდეგ საგანგებო მდგომარეობის შემოღებასთან დაკავშირებით, პრეზიდენტმა მ. ნაჯიბულამ გადააყენა შარკის მთავრობა და დანიშნა ქეშთმანდი სამშობლოს თავდაცვის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ და მინისტრთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1990 წლის 13 მაისს ქეშთმანდი დაამტკიცეს პირველ ვიცე-პრეზიდენტად და მას შემდეგ, რაც სახალხო-დემოკრატიული პარტია ტრანსფორმირდა სამშობლოს პარტიად ივნისში, იგი აირჩიეს სამშობლოს პარტიის ცენტრალური კომიტეტის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრად. 

1991 წლის აპრილში მან ნებაყოფლობით დატოვა ყველა თანამდებობა და 16 ივლისს გავიდა სამშობლოს პარტიიდან. როგორც თავად განმარტა: "აღდგენის სურვილის გარეშე."  1992 წლის 7 თებერვალს იგი მძიმედ დაიჭრა მკვლელობის მცდელობის შედეგად, რაც შეიძლება ყოფილიყო ავღანეთის მმართველ ელიტაში მწვავე კონფლიქტის შედეგი ნაჯიბულას რეჟიმის დაშლის წინა დღეს.

მემუარისტი
----------

სულთან ალი ქეშთმანდი ავტორია ნაშრომების პოლიტიკურ ეკონომიკასა და სოციოლოგიაზე. გამოსცა მემუარების სამ ტომად, „პოლიტიკური ჩანაწერები და ისტორიული მოვლენები" (დიდ ბრიტანეთში, ინგლისურ ენაზე, 2003 წ.). მათში ის იცავს ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიულ პარტიას და მისი მთავრობის საქმიანობას, ასევე ემხარს უჭერს საბჭოთა ჯარების შემოსვლას ქვეყანაში. ეს უკანასკნელი შეფასება — ძალიან არაპოპულარულია ავღანეთში, რაც შეიძლება აიხსნას იმით, რომ ამინის დამხობამ ქეშთმანდს ციხის დატოვების საშუალება მისცა. გარდა ამისა, ქეშთმანდს ეშინოდა ავღანეთში ძალაუფლება პაკისტანის სამხედრო წრეების ხელში არ ჩავარდნილიყო. თუმცა, საბჭოთა ჯარების ხანგრძლივი ყოფნა ავღანეთში, ავტორის აზრით, სერიოზული შეცდომა იყო.

ქეშთმანდი ამტკიცებს, რომ ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიულმა პარტიამ ბევრი რამ გააკეთა ქვეყნის მუშათა კლასისთვის და მხოლოდ მას შეიძლება ეწოდოს "თავისუფლებისმოყვარე და პატრიოტული მოძრაობა" ავღანეთის თანამედროვე ისტორიაში. თუმცა, მისი აზრით, არსებობის ბოლო პერიოდში პარტია გადაიქცა ბიუროკრატიულ ორგანიზაციად, რომელსაც არ გააჩნდა იდეოლოგია.

ოჯახი
-----

მისი მეუღლე კარიმა იყო ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის წევრი 1980-იან წლებში, ავღანეთის ქალთა დემოკრატიული ორგანიზაციის მდივანი.  სულთან ალი ქეშთმანდის ერთ-ერთი ძმა ჰამიდი მოსკოვის პატრის ლუმუმბას სახელობის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტში სწავლობდა. ორმა ძმამ, აბდულა და ასადულა, უმაღლესი განათლება საფრანგეთში მიიღეს, ხოლო აბდულა ქეშთმანდი 1984 წელს გახდა ავღანეთის საქმეთა დროებითი რწმუნებული საფრანგეთში და დაქორწინდა ფრანგ ქალბატონზე, ხოლო ასადულა ქეშთმანდი მუშაობდა თანამშრომლად 1980 წლიდან, ხოლო 1982 წლიდან მოადგილედ. სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის საერთაშორისო დეპარტამენტის ხელმძღვანელად, ხოლო 1986 წელს დაინიშნა ავღანეთის საქმეთა დროებით რწმუნებულად ირანში. 

მისი ძმა — ჰასან ალი ტაები 1980 წლიდან ავღანეთის საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. 

კეშტმანდის და, ჯამილა, იყო ავღანეთის მშრომელთა რევოლუციური ორგანიზაციის (ROTA) დამფუძნებლისა და ლიდერის ცოლი, თაჰერ ბადახში, მუშაობდა ავღანეთის ქალთა საბჭოს მდივნად, შემდეგ ავღანეთის საელჩოს თანამშრომლად გდრ-ში.

სქოლიო
------

1. ↑  "Analysis: Kabul's loss". *TheGuardian.com*. 26 February 2002.
2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  „КЕШТМАНД Султан Али" (რუსული). База персоналий "Кто есть кто в Центральной Азии". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-05-02.
3. 1 2 3 4 5 6 7 8  Слинкин М.Ф. (1999). „Народно-демократическая партия Афганистана у власти. Время Тараки-Амина (1978-1979 гг.)" (PDF). დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2007-09-30.
4. ↑  *Chiefs of State and Cabinet members of foreign governments*. 2003. hdl:2027/osu.32435024019754.