recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სოხასტერის მონასტერი** — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ გელათში, გელათის მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მისგან 200 მეტრის დაშორებით, შემაღლებულ ადგილას. თარიღდება XII საუკუნით, მოიცავს ასევე XVI საუკუნის სამშენებლო ფენებს.

სახელწოდება
-----------

სოხასტერი ეწოდებოდა ბუნებრივ ან საგანგებოდ გაკეთებულ შენობას, სადაც ბერები განმარტოებულ, დაყუდებულ ცხოვრებას ეწეოდნენ.

ისტორია
-------

სოხასტერის შესახებ ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „კვალად არს გელათის პირისპირ, აღმოსავლეთად, მონასტერი გუნბათიანი, დიდშენი, სოხასტერად ხმობილი. უზის წინამძღვარი." |
|  |  |

სხვა ისტორიულ წყაროებში მონასტრის შესახებ ფაქტობრივად არაფერია ცნობილი. მიიჩნევა, რომ დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსის ცნობა ქსენონის აგების შესახებ გელათის სოხასტერს უნდა ეხებოდეს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „და კუალად სხუა მოიგონა საქმე, შემსგავსებული მოწყალისა და ტკბილისა ღმრთისა სახისა, კაცთმოყუარებისა თუისისა: აღაშენა ქსენონი ადგილსა შემსგავსებულსა და შუენიერსა, რომელსა შინა შეკრიბნა ძმანი, თუითოსახითა სენითა განცდილნი, და მოუმზადა ყოველი საჴმარი მათი, უნაკლულოდ, უხუებით, და განუჩინა შესავალი და საღვაწი მათნი ყოვლადვე. თუით მივიდის და მოიხილნის, მოიკითხნის და ამბორს უყვის, თუითოეულსა მამებრ სწყალობდის და ნატრიდის, განამჴნობდის მოთმინებისა მიმართ, მონახის თუისითა ჴელითა ცხედრები, სამოსლები და საგებელი მათი, პინაკი და ყოველი საჴმარი მათი, მოსცის თუითოეულსა ოქრო საყოფინ და განკრძალულნი ზედამდგომელნი მათნი, და განაგის ყოველი საქმე მათი დიდად და შუენიერად ღმრთისმსახურებით." |
|  |  |

ძეგლის აღწერა
-------------

სამონასტრო ანსამბლი მოიცავს მაცხოვრის ეკლესიას, სამსართულიან შენობას, სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობებსა და გალავანს. მაცხოვრის ეკლესია დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ეკვდერებითა და დასავლეთის ნართექსითა და სტოა-გალერეით. ტაძარი XII საუკუნეშია აგებული, ნართექსი და გალერეა კი — XVI საუკუნეში. შენობა ორსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. მთავარი დარბაზი აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. საკურთხეველი გამოყოფილია აფსიდის მხრებითა და სატრიუმფო თაღით. აფსიდის მხრები კაპიტელებით სრულდება, რომელთა პროფილს თარო და წრეთარგი შეადგენს. 

ეკლესიის ფასადები სრულიად სადაა, არ აქვს არავითარი მორთულობა. ფასადებს წრეთარგისა და ლილვისგან შედგენილი ლავგარდანი ასრულებს. ეკლესიის მხატვრულ ეფექტს დიდი ზომის თლილი ქვების წყობა და კარიბჭის თაღები ქმნის. ეკლესიას აზიდული პროპორციები ჰქონია, თუმცა მინაშენებმა შენობის პროპორციები შეცვალა და ეს აზიდულობა აღარ აღიქმება. ნართექსს ორფერდა გადახურვა აქვს, რომელიც ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მინაშენების გადახურვებს ერწყმის, კარიბჭეს კი ცალფერდა გადახურვა აქვს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9950
* გელათის სოხასტერი
**სამგლე კლდე**, პალეოლითური ხანის კარსტული მღვიმე ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ზოდის ტერიტორიაზე, მდინარე ჯრუჭულის კანიონისებური ხეობის მარჯვენა ნაპირზე, სამერცხლე კლდისა და ჯრუჭულის მღვიმეებს შორის. 

მღვიმე შედგება ერთმანეთთან ვიწრო ყელით გადაბმული 2 დარბაზისაგან. უკანა მაღალგუმბათოვანი და ბნელია. დარბაზის სიგრძეა 20 მ, სიგანე 13 მ, სიმაღლე — 6 მ. წინა დარბაზი ნათელია, მისი სიგრძე II დარბაზში გასასვლელამდე არის 19 მ, სიგანე ფასადის გასწვრივ — 35 მ, სიმაღლე ახლანდელი იატაკიდან 2,5 მ. ძეგლი აღმოაჩინეს 1962 წელს, გათხარეს 1963-67 წლებში (ხელმძრვანელი დ. თუშაბრამიშვილი). მღვიმეში ფიქსირებულია 2 მ სისქის 6 კულტურული ფენა. სამგლე კლდის ქვედა ფენა შუა პალეოლითის ხანისაა. აღმოჩენილია დისკოიდური ცალმხრივი, ერთფუძიანი და ლევალუაზური ნუკლეუსები, ანატკეცლამელები და სხვა. აღსანიშნავია მომწვანო ფერის რიყის ქვისაგან დამზადებული ჩოპერი, კაჟის მცირე ზომის ბიფასი, სახოკები, ლევალუაზური და მუსტიეური წვეტანები და სხვა. ფაუნა მდიდარი ჩანს. აღმოჩენილია მღვიმის დათვის (80%), ბიზონის, შვლის, კეთილშობილი ირმისა და ჯიხვის ძვლები. საინტერესოა გიგანტური ირმის ოსტეოლოგიური ნაშთების აღმოჩენა, რაც მეტად იშვიათია. მღვიმე ნეანდერტალური ადამიანის დროებით ნასახლარს წარმოადგენდა. მასალა შუა მუსტიეს ხანას განეკუთვნება. 

სამგლე კლდეში გათხრილ ზედა კულტურულ ფენაში აღმოჩენილია პრიზმული ნუკლეუსები, სხვადასხვა სახის ფირფიტა, საფხეკები, ზურგდაბლაგული დანები და სხვა. ფენა პალეოლითის ბოლო პერიოდით თარიღდება. არქეოლოგიური მასალა დაცულია აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *თუშაბრამიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 710.
**სტავროპოლის სარაკეტო ძალების კომუნიკაციების სამხედრო ინსტიტუტი** — სამხედრო საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც მდებარეობდა 1962 წლიდან 2010 წლამდე ქალაქ სტავროპოლში, რომელიც ამზადებდა სტრატეგიული სარაკეტო ძალების კომუნიკაციის სპეციალისტებს. 2010 წელს იგი ანატოლი სერდიუკოვის დროს დაიხურა.

ისტორია
-------

ინსტიტუტი ჩამოყალიბდა 1962 წლის სტავროპოლის სუვოროვის სამხედრო სკოლის ბაზაზე.

სამხედრო განათლების რეფორმის დროს, ინსტიტუტი გახდა „როსტოვის ნედელინი სახელობის სარაკეტო ძალების სამხედრო ინსტიტუტის" ფილიალი.

2004 წელს ფილიალი გადაკეთდა სტავროპოლის სარაკეტო ძალების სამხედრო კომუნიკაციების ინსტიტუტად.

2008 წელს შეიქმნა ქალი იუნკრების პირველი ნაკრები, რომლებიც 2009 წელს სასწავლებლად გადაიყვანეს ნოვოჩერკასკში .

2010 წელს ინსტიტუტი დაიშალა, იუნკრებმა განაგრძეს სწავლა რუსეთის ფედერაციის თავდაცვის სამინისტროს უნივერსიტეტებში: კომუნიკაციების სამხედრო აკადემია (პეტერბურგი). 48 წლის განმავლობაში ინსტიტუტმა მოამზადა 20 ათასზე მეტი ოფიცერი. 237 კურსდამთავრებულმა დაამთავრა უნივერსიტეტი ოქროს მედლით და 1500 მიიღო წარჩინებულის დიპლომი.

2011 წლიდან დღემდე, სამხრეთის სამხედრო ოლქის 49-ე კომბინირებული შეიარაღებული არმიის შტაბი განთავსებულია ინსტიტუტის ტერიტორიაზე.

უნივერსიტეტი ამზადებდა სტუდენტებს შემდეგ სპეციალობებზე, ესენია:

* მრავალარხიანი სატელეკომუნიკაციო სისტემები;
* რადიოკომუნიკაცია, რადიომაუწყებლობა და ტელევიზია;
* საკომუნიკაციო ქსელები და გადართვის სისტემები;
* ინფორმაციის დამუშავებისა და მართვის ავტომატიზირებული სისტემები.

ინსტიტუტში მღვაწეობდნენ მეცნიერების და ტექნოლოგიის 2 დამსახურებული თანამშრომელი რუსეთის ფედერაციიდან, რუსეთის 2 დამსახურებული გამომგონებელი, რუსეთის უმაღლესი განათლების 4 დამსახურებული თანამშრომელი, ფიზკულტურის 2 დამსახურებული თანამშრომელი, 1 აკადემიკოსი (სამხედრო მეცნიერებათა აკადემია), საერთაშორისო აკადემიის 2 აკადემიკოსი (ინფორმატიზაცია), 20 საპატიო უმაღლესი პროფესიული განათლების მუშაკი, ასევე 15 საპატიო რადიო ოპერატორი.

უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე მოქმედებდა 2006 წლიდან 2009 წლამდე იყო იუნკრების სასადილო და საერთო საცხოვრებელი, ასევე 120 ადგილიანი საცხოვრებელი კორპუსი სამხედრო მოსამსახურეებისა და ინსტიტუტის მასწავლებლებისთვის.

უნივერსიტეტში მუშაობდა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში სადისერტაციო საბჭო, რომელიც უზრუნველყოფს სამეცნიერო და პედაგოგიური პერსონალის მომზადებას. მხოლოდ უნივერსიტეტის ბოლო მოღვაწეობის სამი წლის განმავლობაში ინსტიტუტის კედლებში გაიზარდა 26 მეცნიერი, მათ შორის 2 ექიმი და 26 მეცნიერებათა კანდიდატი.

ინსტიტუტის მთელი პერსონალის მრავალწლიანი მუშაობის შედეგად საგანმანათლებლო, სამეცნიერო, მეთოდური და საგანმანათლებლო მუშაობის ორგანიზაციის ძირითადი მაჩვენებლების კუთხით, ინსტიტუტმა პირველი ადგილი დაიკავა სტრატეგიული სარაკეტო ძალების უნივერსიტეტებს შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ставропольский военный институт связи ракетных войск დაარქივებული 2016-09-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Ставропольских курсанток «сослали» в Новочеркасск
2. ↑  В Ставрополе 470 выпускников-офицеров покинули в этом году стены военного института связи ракетных войск
ღმერთების ბრძოლა
**რაგნაროკი** (გერმ. Ragnarök) — ღმერთების უკანასკნელი ბრძოლა გერმანულ-სკანდინავიურ მითოლოგიაში, დღე როდესაც ყველა ღმერთი დაიღუპება.

მითოლოგიური წყაროების მიხედვით, რაგნაროკი მკვდარმა ნათელმხლიველმა, ვოლვამ იწინასწარმეტყველა, რომელიც სპეციალურად ამისთვის დროებით ოდინმა გამოიძახა საფლავიდან.

რაგნაროკის წინაპირობა ოდინის ვაჟის, ბალდერის სიკვდილი, შემდეგ ნათესავთა სისხლის აღრევა და მორალური ქაოსი გახდა.

წინასწარმეტყველების თანახმად, რაგნაროკის დღეს გიგანტური მგელი, ფენრირი თავისი ჯაჭვებისგან განთავისუფლდება და მზეს შთანთქავს, ამის შემდეგ სამყაროში წყვდიადი დაისადგურებს. მსოფლიო გველი, იორმუნგანდი წყლის სიღრმეებიდან ამოვა, ზღვა ნაპირებიდან გადმოვა და მთელი სამყარო დაიტბორება. მათ შეუერთდება მათი მამა, ცეცხლის ღმერთი, ლოკი, იოტუნებთან ერთად და ცეცხლოვანი გიგანტი, სურტი.

მათ წინააღმდეგ გამოვა ასები, ოდინის მეთაურობით და ყველა ის დაღუპული მეომარი, რომლებიც ვალჰალაში ცხოვრობენ. მათ ხმამაღალი საყვირით ღმერთების მეურვე, ჰეიმდალი მოუწოდებს. ბრძოლამდე ოდინი ბრძენ მიმირს მიაშურებს, რათა რჩევა მიიღოს. შემდეგ გამოვა ვალჰალას ჭიშკრიდან, რათა საბოლოოდ შეებრძოლოს მგელს. ბრძოლა ვიგრიდრის ველზე გაიმართება. ფენრირი მოკლავს ოდინს, მამის სიკვდილის გამო კი ვიდარი შურს იძიებს და მოკლავს მგელს. თორი იორმუნგანდს შეებრძოლება, დაამარცხებს მას, თუმცა გველის ნაკბენისგან ისიც დაიღუპება. ჰეიმდალი — ლოკის, სურტი კი ფრეირს მოკლავს. საბოლოოდ, ვერც ერთი მხარე ვერ გაიმარჯვებს. ცეცხლოვანი გიგანტი, სურტი მთელ ძალას მოიკრებს და თავისი ცეცხლოვანი ხმლით ცეცხლს წაუკიდებს დედამიწას, დაიღუპება ღმერთები და სიბნელისა და სინათლის ბრძოლა დასრულდება.

ლიტერატურა
----------

* Скандинавская мифология: Энциклопедия. — М.: Эксмо, 2004. — С. 130—137. — ISBN 5-699-05245-3.
**სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი** (რუს. Ставропольский государственный аграрный университет) — უმაღლესი საგანმანათლებლო სახელმწიფო დაწესებულება სტავროპოლში, ჩრდილოეთ კავკასიაში. უნივერსიტეტის წინა სახელწოდებაა სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემია.

ისტორია
-------

1930 - მოსკოვის ზოოტექნიკური ინსტიტუტის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა ოთხი საგანმანათლებლო დაწესებულება: ცხენის მოშენების მოსკოვის ზოოტექნიკური ინსტიტუტი, მოსკოვის პირუტყვის ინსტიტუტი, მოსკოვის მეცხვარეობის ინსტიტუტი და მოსკოვის ვეტერინარული ინსტიტუტი. მოსკოვის მეცხვარეობის ინსტიტუტი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მოსკოვში, შემდეგ იგი მთლიანად ჩრდილოეთ კავკასიაში გადაიტანეს, რის შედეგადაც წარმოების ძირითადი ბაზა მეცხვარეობასთან მეტად დაახლოვდა. 

1933 - ინსტიტუტს შეუერთდნენ კრასნოდარის მეცხვარეობის ინსტიტუტი და ტაგანროგის ინსტიტუტი რძისა და მეხორცეული პირუტყვის მოშენების დეპარტამენტი. მას ეწოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ზოოტექნიკური ინსტიტუტი.

1940 - საბჭოთა კავშირის მეცხვარეობის ინსტიტუტი სოფლის მეურნეობის კომისარიატად გადაკეთდა. 

1970 - შეიქმნა ინსტიტუტის მოსამზადებელი განყოფილება. სტუდენტებს იღებდნენ სოფლის მეურნეობის საწარმოების, აგრარული წარმოების ლიდერობის და სადურგლო სპეციალობებზე.

1976 - ინსტიტუტს მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი მაღალკვალიფიციური აგრარული სპეციალისტების გადამზადებისთვის, აგრარული საქმიანობის სამეცნიერო მიღწევების შემუშავებისა და დანერგვისთვის.

1994 წელს - უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება ინსტიტუტის სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემიად გადაკეთების შესახებ.

2001 - აკადემიას ეწოდა სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი.

აღმასრულებლები
--------------

**ჩრდილოეთ კავკასიის ზოოტექნიკური ინსტიტუტის მთავარი ოფიცრები**

1930–1934 - ვიქტორ ვიქტორი

1934–1937 - იან ვირსი

1937–1938 - ალექსეი მიხალინი

**ვოროშილოვის ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის მთავარი ოფიცერი**

1938–1941 - გერასიმ ალაფინოვი

**სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის მთავარი ოფიცრები**

1942–1955 - ფეოდოსი კოზელი

1955–1961 - იგნატი სალმინი

**სტავროპოლის აგრარული ინსტიტუტის რექტორები**

1961–1968 - ალექსანდრ ჟუკოვი

1968–1984 - ვიქტორ ლისუნოვი

1984–1999 - ვიქტორ იაკოვლევიჩ ნიკიტინი,რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერების დამსახურებული მეცნიერი, საერთაშორისო აგრარული განათლების აკადემიის წევრი, საერთაშორისო უმაღლესი სკოლის აკადემიის წევრი, საერთაშორისო IT აკადემიის წევრი, სტავროპოლის რეგიონის დამსახურებული მოქალაქე.

ფაკულტეტები
-----------

* აგრონომიის ფაკულტეტი

* ვეტერინარული მედიცინის ფაკულტეტი

* მცენარეთა დაცვის ფაკულტეტი

* სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ფაკულტეტი

* სტუმართმოყვარეობის ბიზნესის და ტურიზმის ფაკულტეტი

* ტექნოლოგიური მენეჯმენტის ფაკულტეტი

* საბუღალტრო და საფინანსო ფაკულტეტი

* ეკონომიკის ფაკულტეტი

* სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციის ფაკულტეტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-საიტი
* უნივერსიტეტის ყოფილი სტუდენტები დაარქივებული 2020-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* უნივერსიტეტის მიღწევები დაარქივებული 2020-10-03 საიტზე Wayback Machine.
* სტავროპოლის აგრარული უნივერსიტეტის რანკინგი და მიღწევები
**სამგორის ვაკე**, *სამგორის ველი* — ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი მდინარეებს მტკვარსა და იორს შორის. მოიცავს მდინარეების ლოჭინისა და გლდანისხევის აუზებს. სიმაღლე ზღვის დონიდან საშუალოდ 550—650 მ-ია. აგებულია ძირითადად მესამეულის კონტინენტური ნალექებით. ვაკის ზედაპირი ტალღობრივია, დახრილია სამხრეთისკენ და გადაკვეთილია მდინარეების ლოჭინის, გლდანისხევის, ორხევისა და მათი შენაკადების ხეობებით. ვაკეზე ზომიერად ნოტიო ჰავაა, სამხრეთით თანდათან იცვლება ნახევრად მშრალი ჰავით. ზამთარი ზომიერად ცივია, ზაფხული — ცხელი. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 11—12 °C, იანვრის 0,0 °C-დან 2,0 °C-მდე, აგვისტოს 20—24 °C. აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა — 20—22 °C. აბსოლუტური მაქსიმუმი 37—38 °C. ნალექები 450—650 მმ წელიწადში. ნალექების მაქსიმალური მაისშია, მინიმალური — იანვარში. ვაკეზე იცის სეტყვა. მდინარეები საზრდოობს წვიმის, მიწისქვეშა და თოვლის წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში. ჭარბობს რუხი ყავისფერი ნიადაგები, გვხვდება შავმიწისებრი და ბიცობი ნიადაგი. ვაკეზე ძირითადად სტეპური ბალახმცენარეულობა და ჯაგეკლიანებია (შიბლიაკი). სამგორის ვაკის უმეტესი ნაწილი სარწყავი სასოფლო-სამეურნეო სავარგულია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამგორის გორასამარხი

ლიტერატურა
----------

* *სანებლიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 710.
ტურინის სტადიო ოლიმპიკო
**სტადიო ოლიმპიკო გრანდე ტორინო** — საფეხბურთო სტადიონი იტალიის ქალაქ ტურინში.

სტადიონი ოლიმპიკო აშენდა 1933 წელს, 1934 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისათვის და ტევადობა 65 000 ადგილს შეადგენდა. მისი სახელწოდება იყო „Stadio Mussolini" ბენიტო მუსოლინის პატივსაცემად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მას სახელი გადაერქვა და ეწოდა „კომუნალე". დიდი ხნის განმავლობაში მასზე ტორინო და იუვენტუსი მართავდნენ საშინაო მატჩებს, ვიდრე 1990 წელს არ აიგო სტადიონი „დელე ალპი".

ამჟამად სტადიონის ტევადობა არის 27 128 და ის გადაუხურავია. აქ გაიმართა 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიადის გახსნისა და დახურვის ცერემონიალი. ოლიმპიური თამაშების შემდეგ სტადიონს სახელი შეეცვალა და დაერქვა „Stadio Grande Torino" („დიდი ტორინოს სტადიონი"), 1949 წელს, სუპერგის ავიაკატასტროფაში ტორინოს ლეგენდარული გუნდის დაღუპულ ფეხბურთელთა პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სტადიო ოლიმპიკო გრანდე ტორინო***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)
**სამების ციხესიმაგრე** (რუს. Троицкая крепость) — რუსეთის იმპერიის საფორტიფიკაციო ნაგებობა. მდებარეობდა აზოვის ზღვის სანაპიროზე, ტაგან როგის კონცხის დაბოლოებაზე. ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1698 წელს და ძირითადი სამუშაოები დასრულდა 1709 წელს. სამების ციხესიმაგრის დაარსებიდან სათავეს იღებს ტაგანროგის ისტორიაც.

ისტორია
-------

სამების ციხესიმაგრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1698-1711 წლების პერიოდში. პირველად რუსეთის იმპერიის ქალაქთმშენებლობის ისტორიაში, წინასწარ შემუშავებული გეგმის მიხედვით, გამოიყო ადგილი და დაიწყო ქალაქ ტროიცკის მშენებლობა. ციხესიმაგრე შენდებოდა ინჟინერ ფონ ბორგსდორფის პროექტის მიხედვით, რომლის პროექტიც პეტრე I-ის პირადი ბრძანებით მნიშვნელოვნად შეასწორა რეიონოლდ ტრუზინმა. მშენებლობის ძირითადი სამუშაოები დასრულდა 1709 წლის გაზაფხულზე.

სამების ციხესიმაგრე მდებარეობდა ტაგანროგის კონცხის დასასრულში. ციხის კედლები იყო 8 მეტრის სიმაღლისა და კედლის გარშემო 5 მეტრის სიმაღლის ორმო იყო გარშემოვლებული.

ციხესიმაგრის კედელთან აშენდა ძლიერი თავდაცვითი ხაზი: სამი ბასტიონი, ორი ნახევარბასტიონი, სამი რეაველინი. ციხესიმაგრეს ორი კარი ჰქონდა — ჩრდილოეთისა (მოსკოვის, მთავარანგელოზის) და სამხრეთის (საზღვაო, ნიკოლსკის) — ორივე კარგად დაცული. ალყის შემთხვევაში დამატებითი თავდაცვითი საშუალება იყო 40 მეტრი სიგანისა და 5 მეტრი სიღრმის თავდაცვითი თხრილი, რომელიც გათხრილი იყო კედლის მთელ სიგრძეზე. 

ციხესიმაგრის შიგნით აგებული იყო: მეფის სასახლე, ქალაქის ბინები, სამების ეკლესია, საწყობები, მაღაზიები, ჭები და სხვ. 

ოსმალეთის იმპერიასთან დადებული პრუტის სამშვიდობო ხელშეკრულების მიხედვით სამების ციხესიმაგრე მთლიანად დაანგრიეს 1711-1712 წლებში. მისი კვლავ აღორძინება შესაძლებელი გახდა 1769-1770 წლებში, მაგრამ ყირიმის რუსეთთან შერტების შემდეგ, 1783 წლიდან ციხესიმაგრემ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და გაუქმდა ეკატერინე II-ის ბრძანების საფუძველზე, ხოლო აზოვის ფლოტილიის გემები გაიგზავნა სევასტოპოლში.

მოგვიანებით ტაგანროგი განვითარდა როგორც სავაჭრო პორტი. ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით და საბოლოოდ მოხდა მისი დემონტაჟი. ციხესიმაგრის ერთადერთი ნაგებობა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია არის პეტრეს ყაზარმები, რომელიც მდებარეობს ციხესიმაგრის პირველი შესახვევის ნომერ 46-ში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პავლოვის ციხესიმაგრე

ლიტერატურა
----------

* Петровские укрепления Миусского полуострова / *Под. ред. И. Е. Павленко*. — Таганрог: Изд-во Таганрогского института им. А. П. Чехова, 2014. — 184 с. — ISBN 978-5-87976-902-9.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  *Киричек М. С. Назаренко И В.* Троицкая крепость // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 740. — ISBN 978-5-88040-064-5.
**საბჭოთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი** (რუს. Советский энциклопедический словарь) — უნივერსალური ერთტომიანი ენციკლოპედიური ლექსიკონი, რომელიც გამოიცემოდა გამომცემლობა „საბჭოთა ენციკლოპედიის" მიერ (1991 წლიდან — გამომცემლობა „დიდი რუსული ენციკლოპედია") 1979 წელს (პირველი გამოცემა), 1982 წელს (მე-2 გამოცემა), 1984 წელს (მე-3 გამოცემა), 1986 წელს (მე-4 გამოცემა; სტერეოტიპული გამოცემა გამოვიდა 1989 წელს, ISBN 5-85270-001-0), 1990 წწ. (მე-4 გამოცემა, შესწორებებითა და დამატებებით). ლექსიკონი შეიცავს დაახლოებით 80 ათას სტატიას, 550 შავ-თეთრ ილუსტრაციასა და სქემას და 350 რუკას, მათ შორის 8 ფერად რუკას. ტირაჟი რამდენიმე მილიონი ეგზემპლარი (1989 წლის გამოცემა — 2,5 მლნ. ეგზემპლარი). სსრკ-ის დაშლის შემდეგ შეიქმნა გამომცემლობა „დიდი რუსული ენციკლოპედია", რომელმაც გამოსცა დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი („საბჭოთა ენციკლოპედიური ლექსიკონის" გაგრძელება).

მთავარი რედაქტორი — აკადემიკოსი ალექსანდრე პროხოროვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საბჭოთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი დაარქივებული 2013-06-29 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
იან კრზეპტოვსკი
**საბალა** ან **საბალიკი** დაბადების სახელი **იან კრზეპტოვსკი** (დ. 26 იანვარი, 1809 — გ. 8 დეკემბერი, 1894) — პოლონელი მთიელი, მოყვარული მუსიკოსი, ტატრების გიდი, ამბების მთხრობელი და მომღერალი. XIX-საუკუნი მიწურულში ცნობილი პოლონელი არტისტების მეგობარი, მოხსენებულია მრავალ ნაწარმოებში.

ისეთი ზედმეტსახელები როგორიცაა *საბალა* ან *საბალიკი* გამოიყენებოდა მთიელებში დიდი გვარებში ნათესაური კავშირების გასარჩევად. ეს ტრადიცია დღემდე შემორჩენილია. საბალამ მის ძმებთან ერთად უფრო დიდი გასიენიკას გვარისგან გამოსაყოფად აიღეს გვარი - *კრზეპტოვსკი*.[1]

ლიტერატურა
----------

* Pinkwart, Maciej (2004). *Zakopane w 3 dni* (Polish). Warszawa:  Sport i Turystyka - MUZA SA. ISBN 8373195793. OCLC 749259386.
* Wójcik, Wiesław A. (2009). *Sabała* (Polish). Zakopane:  Tatrzański Park Narodowy. ISBN 9788361788010. OCLC 739084837.

სქოლიო
------

1. ↑  Radwańska-Paryska, Zofia; Paryski, Witold H. (2004). *Wielka encyklopedia tatrzańska* (Polish). Poronin:  Wydawn. Górskie. ISBN 8371040091. OCLC 35208429.
**საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი 1790** — სამოკავშირო ხელშეკრულება ქართლ-კახეთის სამეფოს, იმერეთის სამეფოს, ოდიშისა და გურიის სამთავროთა შორის. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების გაერთიანების შესახებ 1790 მოლაპარაკებას პირდაპირი შედეგი არ მოჰყოლია. ერთიანობის იდეა მაინც ისე ძლიერი იყო, რომ მალე, 1790 წლის ივნისს, დაიდო საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი — ორხმრივი ხელშეკრულება, ერთი მხრივ ქართლ-კახეთის სამეფოსა და მეორე მხრივ — იმერეთის სამეფოს, ოდიშისა და გურიის სამთავროებს შორის. ტრაქტატის მომზადების ორგანიზატორი იყო სოლომონ ლიონიძე. ტრაქტატის პრეამბულაში აღნიშნული იყო, რომ ხელშეკრულების საფუძველია ქართველთა ეროვნული ერთობა: „ყოველნი ივერიელნი" არიან „სისხლით ნათესავნი, ერთმოწმუნენი და ერთისა ენისა მქონებელნი"; აქედან გამომდინარე, საქართველოს მეფე-მთავრები დებენ ზემო და ქვემო ივერიის (ე. ი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს) ერთობისა და ურთიერთდახმამრების პირობას. ერეკლე II, რომელიც ამ ხელშეკრულებაში გამოდიოდა როგორც მოკაცშირეთა შორის რანგით უმაღლესი ხელისუფალი, დასავლეთ საქართველოს მცხოვრებთა „საზოგადო მამა", საჭირო შემთხვევაში ყოველგვარი საშუალებით დახმარებას აღუთქვამდა მოკავშირეებს და პირდებოდა, რომ იზრუნებდა მათ შეყვანაზე რუსეთის მფარველობაში. თავის მხრივ, დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრები ერეკლე II-ს პირობას აძლევდნენ, რომ ისინი, ნებაყოფლობით უერთდებიან რა რუსეთის იმპერიას ქართლ-კახეთის მიერ დადებულ მფარველობით ხელშეკრულებას (გეორგიევსკის ტრაქტატს 1783), საჭირო შემთხვევაში ყოველგვარი საშუალებით დაეხმარებიან ქართლ-კახეთის სამეფოს. ეს ტრაქტატი რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს დაიდო. მონაწილეთაგან სათანადოდ დამტკიცებული ტრაქტატის ასლი ერეკლემ მაშინვე იასიში მყოფ რუსეთის საზავო დელეგაციის მეთაურს გრიგოლ ალექსანდრესძე პოტიომკინს გაუგზავნა. რუს დიპლომატებს ეს დოკუმენტი იმის დასამტკიცებლად უნდა გამოეყენებინათ, რომ საქართველოს სამეფო-სამთავროები ნებაყოფლობით შევიდნენ რუსეთის მფარველობის ქვეშ და რუსეთის მთავრობას უფლება ჰქონდა ემოქმედა მათი სახელით. პოტიომკინის სიკვდილის შემდეგ დელეგაციის ახალმა ხელმძღვანელმა ა. ბეზბოროდკომ ტრაქტატის ტექსტი სათანადოდ არ გამოიყენა და იასის საზავო ხელშეკრულებაში საქართველოს საკითხი უყურადღებოდ დარჩა.

ლიტერატურა
----------

* *ბურჯანაძე შ.* იმერეთის სამეფოს საშინაო პოლიტიკა 1789-1802 წლებში, «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1962, ტ. 4;
* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, გურიის სამთავროს პოლიტიკური ისტორიიდან, «მაცნე», 1964, № 4;
* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 183.

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***ტრაქტატი ივერიელ მეფეთა და მთავართა***
**„სამართალი ბატონისშვილის დავითისა"** — ქართული სამართლის კოდიფიკაციის პროექტი, რომელიც შეადგინა დავით ბატონიშვილმა XIX საუკუნის დასაწყისში.

„სამართალი ბატონისშვილის დავითისა" ორ წყებად შემუშავდა და ცნობილია ადრინდელი და შემდგომიც, გავრცობილ-განვითარებული სახით. თავდაპირველად დავით ბატონიშვილმა მოამზადა იგი თავისი მამის, ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის, გიორგი XII-ის დავალებით და 2-ჯერ გადაანუსხვინა. ამ სახით პროექტი შედგებოდა პრეამბულის, 245 მუხლისა და საძიებლისაგან. ერთი ნუსხა დავითს ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულისათვის დაურთავს და მასთან ერთად აუკინძვინებია; ეს მისეული „დიდი სამართლის წიგნი" შემდეგში ო. უორდროპს ჰქონია და ახლა იგი ოქსფორდში, ბოდლის ბიბლიოთეკაში ინახება. თავის „სამართალზე" მეორედ დავითს უკვე პეტერბურგში სენატორობისას, ძირითადად 1811-1813 წლებში უმუშავნია, როდესაც მთავრობის განწესებით ვახტანგის კრებულის რუსული თარგმანთა განმხილველ კომიტეტს მეთაურობდა. გვიანდელი მუშაობის ნაყოფია წანამატ-მინაწერები, დამატებითი მუხლები, ფრაგმენტები, რომლებიც პირვანდელი ტექსტის სათანადო თავებს უნდა დამატებოდა.

„სამართალი ბატონისშვილის დავითისა" ფეოდალური ხანის სამართლის წიგნებივით ერთიანი ნორმატიული ძეგლია და, თუმცა დარგობრივად გაწყობილი არ არის, თითქმის ყველა იმდროინდელ სამართლებრივ ურთიერთობას აწესრიგებს, დაწყებული სახელმწიფო სამართლით და დამთავრებული სამოქალაქო ბრუნვის, სამემკვიდრეო და საქორწინო-საოჯახო ურთიერთობათა, დამნაშავეობასთან ბრძოლისა და მართლმსაჯულების ზოგად და განსაკუთრებულ საკითხებამდე.

დავითისივე თქმით, მის „სამართალს" „აქვს უმეტეს მიდრეკილებით ბუნებითისა მიმართ სჯულისა", ე. ი. ბუნებითი სამართლისა. იგი შედგენილია საგანმანათლებლო ფილოსოფიის იდეების შთაგონებით და განათლებული აბსოლუტიზმის თეორიისა და პრაქტიკის მიხედვით; მასში ასახულია ბევრი პროგრესული ზოგადზნეობრივი თუ სამართლეებრივი პრინციპი, მაგ. გაზიარებულია დებულება, რომ „უფრორე უმჯობეს არს ათისა დამნაშავისა განთავისეფლებაჲ, ვიდრე ერთისა უბრალოისა წარწყმედაჲ" (მ. 187).

თავის საკოდიფიკაციო მუშაობაში დავითი ძირითადად ეროვნული ტრადიციის ნიადაგზე იდგა. საჭიროების კვალობაზე ახალისებდა და ავითარებდა ძველად მოქმედსა და თავისი დროის სამართლის ნორმებს. ამასთანავე, მას საქმის ცნობილი ცოდნით და მოხერხებულად, საქართველოს ვითარება-მოთხოვნილებასთან შეხამებულად გადმოაქვს თავის „სამართალში" ეკატერინე II-ის განაწესის ზოგი დებულება, პეტრე I-ის სამხედრო წესდების ნორმები, ზოგი რამ რუსეთის მეფის ალექსი მიხეილის ძის 1649 წლის სჯულდებიდან და სხვა.

ხანგრძლივ საკოდიფიკაციო მუშაობაში დავითს ასულდგმულებდა იმედი, რომ მისი შეუპოვარი მეცადინეობა ქართლ-კახეთის სამეფოს აღსადგენად, თუნდაც შეკვეცილი თვითმმართველობის პირობით, ნაყოფს გამოიღებდა და მაშინ ეს ნაღვაწიც ქვეყანას გამოადგებოდა. ამ ვარაუდითვე მან რამდენიმე (უფრო ფორმის მხრივ და რედაქციულად) გადააკეთა თავისი „სამართალი" რუსული ვარიანტადაც (1019 მუხლად) და მას „საქართველოს სამართლისა და კანონმცოდნეობის მიმოხილვა" უწოდა.

„სამართალი ბატონისშვილის დავითისა" ძვირფასი წყაროა ძველი ქართული პოზიტიური სამართლისა და მისი განვითარების ხაზის შესაცნობად.

ლიტერატურა
----------

* *ფურცელაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 702.
**ტრებიის ბრძოლა** — მეორე პუნიკური ომის ბრძოლა, სადაც კართაგენელმა მხედართმთავარმა ჰანიბალმა დაამარცხა რომის არმია ტიბერიუს სემპრონიუს ლონგუსის ხელმძღვანელობით. გაიმართა ძვ. წ. 218 წელს ჩრდილოეთ იტალიაში მდინარე ტრებიის ნაპირზე. 

ძვ. წ. 218 წლის დეკემბერში კართაგენის არმია მდინარე ტრებიას მარცხენა ნაპირს მიადგა. ჰანიბალმა თავის უმცროს ძმა მაგონს დაავალა, ათასი ქვეითითა და ათასი მხედრით მდინარე ტრებიას აღმა აჰყოლოდა და მის ზემო წელზე ჩასაფრებულიყო. ნუმიდიელი ცხენოსნები კი გამოწვევის მიზნით რომელთა ბანაკს გაუსია, რომლებიც მოწინააღმდეგის ბანაკს გარს უვლიდნენ ისრების სროლითა და შეურაცხმყოფელი შეძახილებით. დანარჩენ მეომრებს კი საომრად მზადყოფნისაკენ მოუწოდა. ლონგუსი წამოეგო ანკესს, აჰყარა არმია და ბრძოლაში ჩაბმის ბრძანება გასცა. ნუმიდიელებმა მცირედი ბრძოლის შემდეგ გეგმის თანახმად უკან დახევა დაიწყეს და მდინარე უკანვე გადალახეს, რომაელები კვალში მიჰყვნენ და დეკემბრის სუსხიან დღეს, თოვლჭყაპში, მდინარე გადალახეს, სადაც ჰანიბალის ძირითადი რაზმი მათ უკვე ელოდებოდათ. პირველმა შეტაკებამ ცხადყო კართაგენელთა უპირატესობა, მალე მდინარის ზემოთში ჩასაფრებულმა მაგონმა მოწინააღმდეგეს ზურგიდან დაარტყა. რომის განწირულმა არმიამ კართაგენელების ალყიდან თავი ძლივს დააღწია და დაახლოებით 10 ათასი კაცით თავი ქ. პლაცენციას შეაფარა. 

ტრებიასთან ბრძოლაში კარგად გამოჩნდა ჰანიბალის, როგორც მხედართმთავრის, ღირსებანი. ამ გამარჯვებამ კართაგენელებს რომისაკენ გაუხსნა გზა. ტრებიას ბრძოლის შემდეგ მთელი ციზალპიური გალია, რამდენიმე უმნიშვნელო ტომის გამოკლებით, ჰანიბალის მხარეზე გადავიდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰანიბალი

ლიტერატურა
----------

* ლატარია თ. კილასონია ე. 100 საუკეთესო ბრძოლა, თბ. 2010
* ქავთარია გ. ჰანიბალი, გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება, 62, თბ. 1979

სქოლიო
------

1. ↑  ლატარია თ. კილასონია ე. 100 საუკეთესო ბრძოლა, თბ. 2010, გვ. 47
2. ↑  ქავთარია გ. ჰანიბალი, გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება, 62, თბ. 1979, გვ. 53

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები |
| --- |
|  |
| 
* საგუნტი
* ლილიბეუმი
* რონა
* ტიცინო
* ტრებია
* ცისი
* ტრაზიმენის ტბა
* ებრო
* აგერ-ფალერნე
* გერონეა
* კანე
* ნოლა (1)
* ბალკანეთი
* დერტოსი
* ნოლა (2)
* კორნუსი
* ნოლა (3)
* ბენევენტუმი (1)
* სირაკუზის ალყა
* ტარენტუმი (1)
* კაპუა
* ბენევენტუმი (2)
* სილარი
* ჰერდონია (1)
* ზემო ბეტისი
* ჰერდონია (2)
* ნუმისტრონი
* კანუზიუმი
* ტარენტუმი (2)
* კარტახენა
* ბეკულა
* გრუმენტე
* მეტავარი
* ილიპი
* კროტონი
* უტიკა
* ბაგრადასი
* ცირტა
* პოს ხეობა
* ზამა
 |

 |
**საბა ფურცელაძე** (დ. 20 აგვისტო, 2001) — პროფესიონალი ქართველი ჩოგბურთელი. ჩოგბურთის თამაში 8 წლის ასაკში, თბილისში დაიწყო. 

პროფესიონალურ კარიერამდე ფურცელაძეს ITF Juniors-ის 4 ტიტული აქვს მოგებული, საიდანაც ერთი მე-4 კატეგორიის, ხოლო სამი მე-5 კატეგორიის გათამაშება იყო. მე-4 კატეგორიის ტიტული მან 2018 წელს, თბილისში მოიგო. 

სხვადასხვა დროს ფურცელაძემ 14, 16 და 18 წლამდე ასაკობრივ კატეგორიებში საქართველოს პირველობა მოიგო. მისი საუკეთესო პოზიცია ITF Juniors-ის რეიტინგში მსოფლიოს 264-ე ნომერია. საბამ პირველი ATP ქულა 2018 წლის აგვისტოში მოიპოვა. 

ფურცელაძემ მნიშნელოვანი გამოცდილება შეიძინა 2022 წლის ATP CUP-ზე, სადაც საქართველოს ნაკრების წევრებთან, ნიკოლოზ ბასილაშვილთან, ალექსანდრე მეტრეველთან, ალექსანდრე ბაქშისა და ზურა ტყემალაძესთან ერთად იასპარეზა. ATP CUP-ზე წყვილთა თანრიგის მატჩი მან ზურა ტყემალაძესთან ერთად ითამაშა, სადაც უსწრაფესი ჩაწოდება 221 კმ/სთ-ით შეასრულა. 

2022 წელს, კარიერაში პირველად ITF-ის მამაკაცთა ტურნირი მოიგო. 20 წლის ქართველი ჩოგბურთელი, ეგვიპტის ქალაქ შარმ-ელ-შეიხში გამართული ITF-M15 (საპრიზო ფონდი 15,000 აშშ დოლარი) ტურნირის გამარჯვებული გახდა. მან ფინალურ შეხვედრაში სამხრეთკორეელი ჩოგბურთელი იუსინგ პარკი ორ სეტში 6-4, 6-4 დაამარცხა.

ამ ტურნირზე გამარჯვებით, საბა ფურცელაძე ATP რეიტინგში საგრძნობლად დაწინაურდა და 1066-ე პოზიციიდან 753-ეზე გადაინაცვლა — ამჟამად, მის ანგარიშზე ATP რეიტინგში 26 სარეიტინგო ქულაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Saba Purtseladze at the International Tennis Federation
* Saba Purtseladze at the Davis Cup
* საბა ფურცელაძემ ეგვიპტეში ტურნირი მოიგო და უკრაინას სოლიდარობა გამოუცხადა
* საბა ფურცელაძე: „ბრძოლა თამაშის უკანასკნელ წუთამდე უნდა შეგეძლოს"
* საბა ფურცელაძე და თამარ გაგოშიძე ფინალის საგზურისთვის ითამაშებენ | ალექს მეტრეველის თასი
* მძიმე მარცხი ATP-ის თასზე - საქართველოს ნაკრებმა არგენტინასთან სამ მატჩში ჯამში ცხრა გეიმი აიღო

სქოლიო
------

1. ↑  საბა ფურცელაძე შარმ-ელ-შეიხის ITF 15 კატეგორიის ტურნირის გამარჯვებულია[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Saba Purtseladze atptour.com-ზე
**რომინა ფრანჩესკა პაუერი** (ინგლ. Romina Francesca Power; დ. 2 ოქტომბერი, 1951, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკაში დაბადებული იტალიელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და მსახიობი. ცნობილია როგორც 1970-იანი და 80-იანი წლების ყველაზე პოპულარული იტალიური მუსიკალური დუეტის „ალ ბანო და რომინა პაუერი" წევრი თავის აწ უკვე ყოფილ ქმართან ალბანო კარიზისთან ერთად.

დაიბადა ლოს-ანჯელესში (აშშ). ადრეულ 1960-იან წლებში დედასთან და დასთან ერთად რომში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც გაიცნო მომავალი ქმარი. 1970 წელს ისინი დაქორწინდნენ. 1975 წელს შექმნეს დუეტი. მათი სიმღერებიდან აღსანიშნავია „*Felicità*" (1982), „*Ci sarà*" (1984), რომელმაც სან-რემოს ფესტივალზე გაიმარჯვა, „*Sempre sempre*" (1986) და „*Nostalgia canaglia*" (1987). წყვილმა ორჯერ დაიკავა მე-7 ადგილი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე — 1976 წელს სიმღერით „*We'll live it all again*" და 1985 წელს სიმღერით „*Magic, Oh Magic*".

მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში. მათგან აღსანიშნავია: „მარკიზ დე სადის ჟუსტინა" (ჟუსტინა, 1969), „სტრიპტიზ-კლუბის ზღაპრები" (იოლანდა ვეგა, 2007), „მსოფლიოს ოქრო" (ლორენა ვივალდი, 1967), „სიყვარულის შუაღამე" (როზეტა, 1970) და სხვ. გარდა ამისა, არის მოკლემეტრაჟიანი ფილმის სახელად „უპაია" (2005) რეჟისორი და სცენარის ავტორი.

1999 წელს განქორწინდნენ. ქორწინებაში 4 შვილი ეყოლათ. 2007 წელს რომინამ ქალაქ სედონაში (არიზონა) შეიძინა სახლი, დატოვა იტალია და საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„რომინა პაუერი"** ვიკისაწყობში.
* YouTube-ის ოფიციალური არხი
* რომინა პაუერი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* რომინა პაუერი საიტზე Discogs

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Biography of Romina Power. *IMDb*. ციტირების თარიღი: 8 მარტი, 2021
2. ↑  Romina Power. *IMDb*. ციტირების თარიღი: 8 მარტი, 2021
**რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტი** (რუსულად Институт восточных рукописей РАН, რუსული აბრევიაციით ИВР РАН) - აღმოსავლეთის წერილობითი ძეგლების, აგრეთვე ძველი და შუასაუკუნეების აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის ისტორიის კომპლექსური შესწავლის დარგში რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.   
 
მისამართი:   

ИВР РАН
191186 Санкт-Петербург,
Дворцовая набережная, д. 18
Ново-Михайловский дворец

სამეცნიერო ქვეგანყოფილებები
---------------------------

* ახლო და შუა აღმოსავლეთის განყ-ბა
	+ ახლო აღმოსავლეთის სექტორი

* + შუა აღმოსავლეთის სექტორი
* შორეული აღმოსავლეთის განყ-ბა
* ძველი აღმოსავლეთის განყ-ბა
* ხელნაწერებისა და დოკუმენტების განყ-ბა
* ცენტრალური და შუა აზიის განყ-ბა
	+ ცენტრალური აზიის სექტორი
	+ სამხრეთ აზიის სექტორი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტის ოფიციალური საიტი**
**ტოფიკ ბაჰრამოვი** (აზერ. Tofiq Bəhramov; დ. 29 იანვარი, 1925, ბაქო — გ. 26 მარტი, 1993, იქვე) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ფეხბურთის არბიტრი, რომელიც ცნობილი გახდა 1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში ჩათვლილი გოლის წყალობით.

საფეხბურთო კარიერა ტოფიკ ბაჰრამოვმა დაიწყო 1940 წელს ადგილობრივ საბავშვო კლუბში „სპარტაკი". შემდეგ გადავიდა კლუბ „მენავთობე"-ში. გამოდიოდა მხოლოდ აზერბაიჯანის სსრ-ის პირველობის დონეზე. ფეხბურთელის კარიერა ვერ წარიმართა, რადგან მიიღო ფეხის უმძიმესი ტრავმა და გადაიტანა ოპერაცია.

მსაჯობა დაიწყო 1951 წელს. ემსახურებოდა სსრკ-ის ჩემპიონატთა მატჩებს.

ტოფიკ ბაჰრამოვის დებიუტი საერთაშორისო არენაზე შედგა 1964 წელს. 1966 წელს იგი მსაჯობდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალურ მატჩს ინგლისში ხაზის მსაჯის რანგში.

1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალის გარდა, ბაჰრამოვი მსაჯობდა 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონატსაც. ჯამურად ორ ჩემპიონატზე მან ჩაატარა ორი მატჩი მთავარი არბიტრის და ექვსი მატჩი ხაზის არბიტრის რანგში, მათ შორის კიდევ ერთი ლეგენდარული მატჩიც „ბრაზილია — ურუგვაი" 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ნახევარფინალში.

სიცოცხლის ბოლო წლებში იკავებდა აზერბაიჯანის საფეხბურთო ფედერაციის ასოციაციის გენერალური მდივნის თანამდებობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტოფიკ ბაჰრამოვი***

* Azerbaijani referee Tofig Bahramov, World Cup Final 1966 England 4 Germany 2

სქოლიო
------

1. ↑  Футбольная общественность почтила память Тофика Бахрамова.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-28. ციტირების თარიღი: 2019-05-17.
გვიან ბრინჯაოს ხანის კოლაფსის რუკა
**საბერძნეთის ბნელი ხანა** — ძვ. წ. 1100-600, როდესაც ძვ. წ. 1200-იან წლებში ბევრი მიკენელი გაიქცა სამშობლოდან, საბერძნეთში „ბნელი საუკუნეების" დაცემის ხანა დაიწყო, მათი ტერიტორია ახალმა ხალხმა — დორიელებმა დაიკავეს. ამ 500-წლიანი პერიოდის ისტორიული ჩანაწერი არ არსებობს. დორიელებს არ ჰქონდათ დამწერლობა და მათი ისტორია ზეპირსიტყვიერებაში აისახებოდა. დორიელებს არ გააჩნდათ მიკენელთა მსგავსი კულტურა. ისინი მეტყველებდნენ ბერძნულის სხვა დიალექტზე.

ისტორიული საგები
----------------

დორიელებმა მიკენური პერიოდი ვრცელ პოემაში გააცოცხლეს. როდესაც ფინიკიელებისგან დამწერლობა გადაიღეს, ამ პოემებს წერილობითი სახე მისცეს. ჩვენამდე მოაღწია ორმა პოემამ, ჰომეროსის „ილიადამ" და „ოდისეამ".

ქალაქური ცხოვრება
-----------------

ბნელ ხანაში ქალაქური ცხოვრება ჩაკვდა და მოქალაქეებს სამხედრო ბელადები მართავდნენ. ქალაქები აღდგა და დაიწყო ზღვისგაღმა მიწების კოლონიზაცია (ძვ. წ. 600). ძალაუფლება ხელში ჩაიგდეს „ტირანებმა" და „ოლიგარქებმა". ვითარდებოდა ვაჭრობა და იზრდებოდა მოსახლეობა. არეულობის პერიოდის შემდეგ, ძვ. წ. 500-იან წლებში, ათენში და ზოგიერთ სხვა ქალაქში მთავრობის, სამართალისა და ვაჭრობის გარდაქმნის მიზნით რეფორმატორებს უხმეს. ასე დაიწყო საბერძნეთის კლასიკური პერიოდი.

ლიტერატურა
----------

* *მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, 2009, 2010, გამ. ელფი, ISBN-13 978-99940-44-08-5*
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ტოჰო**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ტოჰო**. |

ბანკის წარმომადგენლობა ფუკუსიმაში, იაპონია 
**ტოჰოს ბანკი** (იაპონ. 東邦銀行) — იაპონური ბანკი, სათავო ოფისი განთავსებულია ფუკუსიმის პრეფექტურის ქალაქ ფუკუსიმაში. ტოჰოს ბანკი ასევე მართავს რამდენიმე დანაყოფს ფუკუსიმის პრეფექტურის გარეთ, უცუნომიაში, მიიაგიში, ტოკიოში და სხვ.

ისტორია
-------

ტოჰოს ბანკი შეიქმნა 1941 წელს, სამი რეგიონალური ბანკის შერწყმით მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი დაგეგმვის ფარგლებში. მანამდე ტოჰომ შემოიერთა რამდენიმე მცირე რეგიონალური ბანკი 1940 წელს. 1990 და 1991 წლებში ბანკმა გახსნა თავისი წარმომადგენლობები ნიუ იორკსა და ჰონკონგში, თუმცა ისინი დაიხურნენ 1990 წლების დასასრულში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბანკის მთავარი გვერდი (იაპონური)
* Nikkei article over Toho’s loss of customer information[*მკვდარი ბმული*] (იაპონური)

|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს არის სტატია იაპონიის შესახებ. თქვენ დაეხმარებით თავისუფალი ენციკლოპედიის(?) ქართულ პროექტს, თუ **შეავსებთ მას**.იხ. ასევე იაპონიის პორტალი. |
**რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი**  (რუსულად Институт востоковедения РАН (აბრევიატურა - ИВ РАН)) სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის კომპლექსური კვლევის დარგში. 

მისამართი: 107031, Москва, Рождественка, д. 12.
ინსტიტუტის დირექტორი: პროფესორი ვიტალი ნაუმკინი (Наумкин Виталий Вячеславович)

ინსტიტუტის დაარსების ისტორია
----------------------------

ინსტიტუტი დაარსებულ იქნა 1818 წლის ოქტომბერში სანქტ-პეტერბურგში თავდაპირველი სახელწოდებით „საიმპერატორო სამეცნიერო აკადემიასთან არსებული აზი(ატ)ური მუზეუმი". 1950 წლიდან ინსტიტუტი ფუძნდება მოსკოვში. 1960-1970 წ.წ. სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებას შეუცვალეს სახელი და ეწოდა „აზიის ხალხთა ინსტიტუტი". 
ინსტიტუტის სანქტ-პეტერბურგის ფილიალს 2007 წელს გამოეყო ცალკე ინსტიტუტი - **აღმოსავლური ხელნაწერების ინსტიტუტი** (Институт восточных рукописей РАН (ИВР РАН)).

ინსტიტუტის სტრუქტურა
--------------------

* არაბული და ისლამური კვლევების ცენტრი
* შუა აზიის, კავკასიის და ურალ-ვოლგისპირეთის შესწავლის ცენტრი
* ინდოეთის კვლევების ცენტრი
* იაპონიის კვლევების ცენტრი
* ისრაელის კვლევების განყოფილება
* ჩინეთის კვლევების განყოფილება
* კორეისა და მონღოლეთის კვლევების განყოფილება
* აზიის ხალხთა ლიტერატურების განყოფილება
* შედარებითი კულტუროლოგიის განყოფილება
* შედარებით-თეორიული კვლევების განყოფილება
* ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნების კვლევების განყოფილება
* სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის კვლევების განყოფილება
* ეკონომიკური კვლევების განყოფილება
* სამხრეთ-წყნარი ოკეანის კვლევების განყოფილება
* აზიის ხალხთა კვლევების განყოფილება

სამეცნიერო-კვლევითი პერიოდიკა
-----------------------------

აზია ი აფრიკა სეგოდნია (ჟურნალი)
**რუსეთის თანამემამულეთა რუსული სათვისტომოების კონგრესი აფხაზეთში** (რუს. Конгресс русских общин соотечественников России в Абхазии (КРОСРА)), შემოკლებით – **რუსული სათვისტომოების კონგრესი** (რუს. Конгресс русских общин (КРО)) — რუსული იმპერიულ–ნაციონალისტური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაცია სეპარატისტულ აფხაზეთში. დაარსდა 1994 წლის მარტში. 

ორგანიზაციის მოღვაწეობის ძირითადი მიმართულებაა რუსული მოსახლეობის უფლებებისა და ინტერესების დაცვა და საზღვარგარეთ მცხოვრებ თანამემამულეთა დახმარება. კონგრესის მონაცემებით, დღეს აფხაზეთში ცხოვრობს 220 ათასი რუსეთის მოქალაქე, აქედან 50 ათასი ეთნიკური რუსია.

ორგანიზაციის ლიდერია გენადი ვასილის ძე ნიკიტჩენკო (Никитченко Геннадий Васильевич), აფხაზეთის სეპარატისტული სახალხო კრების ორგზის დეპუტატი; მოადგილე – ვლადიმერ კიმის ძე მიხეევი (Михеев Владимир Кимович).

2010 წლის მონაცემებით, ორგანიზაციის წევრთა რაოდენობა 15 ათასს ითვლის. ორგანიზაცია მოქმედებს აფხაზეთის ყველა (7) ქალაქში. აქვს ბეჭდვითი ორგანო, გაზეთი "რუსული სიტყვა" ("Русское слово"). 

2002 წლის 1 ივნისიდან რუსულ სათვისტომოთა კონგრესი აგროვებდა აფხაზეთის მოსახლეობის საბჭოთა პასპორტებს, მათთის რუსეთის მოქალაქეობის მინიჭების მიზნით. დოკუმენტები იგზავნებოდა სოჭში, სპეციალურად აფხაზეთის მოსახლეობისთვის გახსნილ რუსეთის ფედერაციის შინაგანს საქმეთა და საგარეო საქმეთა სამინისტროების ერთობლივ შტაბში. შემოწმების შემდეგ, პასპორტები უბრუნდებოდათ მფლობელებს რუსეთის მოქალაქეობის დამადასტურებელი ჩანართით. კონგრესის მონაცემებით, ამ აქციის შედეგად, აფხაზეთში რუსეთის მოქალაქეობა 220 ათასმა პიროვნებამ მიიღო , აქედან 50 ათასი ეთნიკური რუსია.

სკანდალები
----------

ორგანიზაციის სათავო ოფისი განთავსებულია სოხუმში, აიაარას ქ. (Аиаара; ყოფ. კიროვის №38). აღნიშნულ მისამართზე ბინა, რომელიც აფხაზეთის ომამდე ქართველი შუბლაძეების ოჯახის საკუთრება იყო, გ. ნიკიტჩენკოს საჩუქრად გადასცა თვით აფხაზეთის სეპარატისტულმა ექს–პრეზიდენტმა ვლადისლავ არძინბამ "აფხაზეთის წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისთვის". კონგრესის ოფისის კუთვნილების გამო წარმოიშვა სასამართლო დავა "ნიკიტჩენკო–ცუჟბა", შუბლაძეების ოჯახის რძალს ანჟელა შუბლაძესა და ორგანიზაციას შორის. 2010 წელს სოხუმის საქალაქო გადაწყვეტილებით ცუჟბების ოჯახს აიიარას ქ. №38 ცხოვრების ნება დაერთო .

ორგანიზაციას საფოსტო მისამართი აქვს კრასნოდარის მხარეში, ქ. სოჭში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Русская община Абхазии.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-02. ციტირების თარიღი: 2021-01-17.
2. ↑  АБХАЗЫ В ПОГОНЕ ЗА РОССИЙСКИМИ ПАСПОРТАМИ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-25. ციტირების თარიღი: 2010-09-24.
3. ↑  Так похоже на Россию… В Абхазии почти не осталось грузинских граждан «Время новостей», N°145, 13 августа 2002]
4. ↑  Жилищная тяжба со странным судебным решением

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Конгресс русских общин соотечественников России в Абхазии[*მკვდარი ბმული*]

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
ტოფუ
**ტოფუ**, აგრეთვე **სოიას ხაჭო**, ანდა უფრო იშვიათად **ლობიოს ყველი**, (ჩინურად 豆腐 dòufu; იაპონურად 豆腐, tōfu; კორეულად: 豆腐/두부, ვიეტნამურად 豆腐 Đậu phụ (ასევე: đậu hủ, tàu hủ); რევიდირებული ვარიანტია: dubu: tubu) არის ჩინური და აქედან გამომდინარე მთელს სამხრეთსა და აღმოსავლეთ აზიაში გავრცელებული სურსათის სახეობა. ეს საკვები პროდუქტი დასავლეთშიც სულ უფრო და უფრო ცნობადი ხდება. ტოფუს განსაკუთრებით ხშირად მოიხმარენ ვეგეტარიანელები და ვეგანები.

ტოფუს ამზადებენ თეთრი სოიას მონაცომი მასისაგან, რომლის კოაგულაციის დროსაც სოიას რძე წარმოიქმნება. ხაჭოს კი, რომელიც ამ რძისაგან კეთდება, მცირე ბლოკებად, ფორმებად გამოწურავენ. დამზადების ეს პროცედურა ძალიან ჰგავს ყველის (რძისაგან) ამოყვანის ტექნოლოგიას.

ისტორია
-------

ტოფუს ისტორიულად ზუსტი წარმოშობისა და დამზადების ტექნოლოგიის (ან ამ ტექნოლოგიის განვითარების) შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. სამაგიეროდ არსებობს უამრავი თეორია, ან უფრო სპეკულაცია ტოფუს წარმოშობის შესახებ, რომლებიც ძალიან ჰგავს ლეგენდებს. ამ მხრივ ტოფუს წარმოშობის ისტორია ძალიან ჰგავს ყველის ან კარაქის წარმოშობისას.

ერთი რამ ცხადია, ტოფუს დამზადების წესს ადამიანები ამა თუ იმ ფორმით უძველესი დროიდან იცნობდნენ. ტოფუს ჯერ ჩვ. წელთაღრიცხვამდე II ათასწლეულში ამზადებდნენ ჩინეთის იმპერიაში, ხოლო გავრცელება ჰპოვა იაპონური ქრონოლოგიით ნარას ხანიდან (VIII საუკუნე) კორეასა და ოდნავ მოგვიანებით მთელს აზიაში. იაპონიაში მას „ტოფუ" უწოდეს. ამ სამ ქვეყანაში ისევე როგორც ვიეტნამსა და ტაილანდში ტოფუ იქცა მთავარ საკვებ პროდუქტად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტოფუს ქრონოლოგია
* ფოტო-სერია: ტოფუს დამზადება ერთ-ერთ ტოფურიაში დაარქივებული 2015-02-14 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* William Shurtleff, Akiko Aoyagi: History of Tofu and Tofu Products (965 CE to 2013). Soyinfo Center, 2013, ISBN 978-1-928914-55-6, online (PDF; 55,26 MB), auf soyinfocenter.com, abgerufen am 17. Februar 2017.
**საზამთრო** (ლათ. Citrullus) — ერთ ან მრავალწლოვანი მცენარის გვარი გოგროვანთა ოჯახისა. ნაყოფი გოგრულაა, სფეროსებრი, ოვალური ან ცილინდრული; შეფერილობა — თეთრიდან მუქ მწვანამდე. კანი შეიძლება მოხატული იყოს ბადისებრი ვარაყით ან ზოლებით, ლაქებით და სხვა. რბილობი ვარდისფერი, წითელი, ჟოლოსფერი, იშვიათად თეთრი ან ყვითელია. 

ცნობილია საზამთროს 3 სახეობა: ველური (ლათ. Citrullus colocynthis), სასუფრე (ლათ. Citrullus vulgarus) და საკვები (ლათ. Citrullus colocynthoides). საზამთრო სითბოს მოყვარულია, ნიადაგის მიმართ ნაკლებმომთხოვნი. სამშობლოა სამხრეთ აფრიკა. ფართოდაა გავრცელებული სასუფრე საზამთრო, რომელიც იწონის 0,6-16 კგ-მდე, შეიცავს 11%-მდე შაქარს, ვიტამინებს და სხვა. იყენებენ ნედლად დამწნილებულს (პატარებს). ამზადებენ თაფლს, ცუკატს და სხვა. საშუალო მოსავლიანობა 150-200 ც/ჰა, საკვები საზამთროსი — 250-300ც/ჰა. ცხოველი ჭამს ნედლად და დასილოსებულს. სასუფრე საზამთროს გავრცელებული ჯიშებია „პობედიტელ-395", „სტოქსა-647-/649" და სხვა. საკვები საზამთროსი — „დისხიმი", „ბროდსკი 37-42" და სხვა. 

საქართველოში გავრცელებული ადგილობრივი ჯიშები: „მუხრანის", „კახური", „შავი", „სოხუმის" და სხვა.

საზამთროს ნაყოფის რბილანა გამოირჩევა სასიამოვნო გემოთი და კარგად კლავს წყურვილს.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 643—644.
საბჭოთა კავშირის მარშალის სამხრე
**საბჭოთა კავშირის მარშალი** (რუს. Ма́ршал Сове́тского Сою́за), სამხედრო წოდება საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. შემოღებულია სსრკ ცაკისა და სახკომსაბჭოს 1935 წლის 22 სექტემბრის დადგენილებით. პერსონალურად ანიჭებდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი ჯარების ხელმძღვანელობის საქმეში დიდი დამსახურებისათვის.

1945 წლამდე ითვლებოდა უმაღლეს სამხედრო წოდებად, სანამ შემოღებულ არ იქნა საბჭოთა კავშირის გენერალსიმუსის სამხედრო წოდება. 1953 წლიდან, ერთადერთი გენერალსიმუსის იოსებ სტალინის სიკვდილის შემდეგ, დე-ფაქტო უმაღლესი სამხედრო წოდება იყო.

1935-1991 წლებში „საბჭოთა კავშირის მარშალის" წოდება მიენიჭა სულ 41 პიროვნებას. აქედან 36 – პროფესიული სამხედრო პირი, 4 – ცნობილი პოლიტიკური მოღვაწე, რომელთაც ეკავათ სამხედრო პოსტები (სტალინი, ბერია, ბულგანინი და ბრეჟნევი), „პოლიტიკურ მარშალად" შეითლება ჩაითვალოს დ.ფ. უსტინოვიც.

სამხედრო-საზღვაო ფლოტში საბჭოთა კავშირის მარშალის წოდებას შეესაბამებოდა საბჭოთა კავშირის ფლოტის ადმირალი. 1993 წლიდან რუსეთის ფედერაციაში შემოღებულია რუსეთის ფედერაციის მარშალის სამხედრო წოდება.

საბჭოთა კავშირის მარშლების სია
------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * ვოროშილოვი, კლიმენტ
* ტუხაჩევსკი, მიხაილ
* ბუდიონი, სემიონ
* ეგოროვი, ალექსანდრე
* ბლიუხერი, ვასილი
* ტიმოშენკო, სემიონ
* კულიკი, გრიგორი
* შაპოშნიკოვი, ბორის
* ჟუკოვი, გეორგი
* ვასილევსკი, ალექსანდრე
 | * სტალინი, იოსებ
* კონევი, ივან
* გოვოროვი, ლეონიდ
* როკოსოვსკი, კონსტანტინ
* მალინოვსკი, როდიონ
* ტოლბუხინი, ფიოდორ
* მერეცკოვი, კირილ
* ბერია, ლავრენტი
* სოკოლოვსკი, ვასილი
* ბულგანინი, ნიკოლაი
 | * ბაგრამიანი, ივანე
* ბირიუზოვი, სერგეი
* გრეჩკო, ანდრეი
* ერიომენკო, ანდრეი
* მოსკალენკო, კირილ
* ჩუიკოვი, ვასილი
* ზახაროვი, მატვეი
* ფილიპ გოლიკოვი
* კრილოვი, ნიკოლაი
* იაკუბოვსკი, ივან
 | * ბატიცკი, პაველ
* კოშევოი, პეტრე
* ბრეჟნევი, ლეონიდ
* უსტინოვი, დმიტრი
* კულიკოვი, ვიკტორ
* ოგარკოვი, ნიკოლაი
* სოკოლოვი, სერგეი
* ახრომეევი, სერგეი
* კუროტკინი, სემიონ
* პეტროვი, ვასილი
* იაზოვი, დიმიტრი
 |
**ტურკუს პორტი** (ფინ. **Turun satama**, შვედ. **Åbo hamn**) ― პორტი ფინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქვეყნის კონტინენტურ ნაწილსა და ტურკუს არქიპელაგს შორის. ტურკუ სიდიდით მეექვსე ქალაქია ფინეთში და პორტი ძირითადად ტურკუსა და შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმსა და ალანდის კუნძულებს შორის ტვირთის გადატანასა და მგზავრების გადაყვანაზეა ორიენტირებული.

ნავსადგური
----------

პორტი ქალაქ ტურკუს სამხრეთ სანაპიროზე, დიდ ტერიტორიაზე მდებარეობს, მდინარე აურის შესართავიდან პანსიოს რაიონამდე. მატარებლის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას Silka Line და Viking Line ემსახურება ბორნებით სტოკჰოლმისაკენ მარიენჰამნის გავლით.

გალერეა
-------

* ტურკუს პორტიტურკუს პორტი
* პორტის ტერიტორიის ხედიპორტის ტერიტორიის ხედი
* M/S Sky Wind ტურკუს პორტშიM/S Sky Wind ტურკუს პორტში
* M/S Global Freighter ტურკუს პორტშიM/S Global Freighter ტურკუს პორტში
* სამგზავრო ტერმინალი Silja Lineსამგზავრო ტერმინალი Silja Line
* სამგზავრო ტერმინალი Viking Lineსამგზავრო ტერმინალი Viking Line

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Port of Turku website
* VR (Finnish National Railways) information, Turku [Central Railway Station]
**საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი** (სესფ) — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც დაარსდა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 17 ივლისის # 653 ბრძანებულებით მეცნიერების სახელმწიფო გრანტებით დაფინანსების უზრუნველსაყოფად.

სესფ-ს ორგანოებია: ა) სამეცნიერო საბჭო, ბ) დირექტორი გ) აპარატი. სამეცნიერო საბჭო შედგება სამეცნიერო და საზოგადოებრივი წრეების ავტორიტეტული წარმომადგენლებისაგან. ის შეიმუშავებს ფონდის პოლიტიკას და კოლექტიურ ზედამხედველობას უწევს მის საქმიანობას, ამტკიცებს ფონდის ბიუჯეტს და მისი შესრულების ანგარიშს; ფონდის მუშაობის პრიორიტეტებს, კონკურსგავლილი გრანტების, სტიპენდიების, ჰონორარების, პრემიებისა და ჯილდოების მინიჭების წესს; საქართველოს პრეზიდენტს წარუდგენს ფონდის მუშაობის შედეგებს, რეკომენდაციებს; აქვეყნებს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განვითარების შესახებ დეტალურ მონაცემებს. ფონდის საქმიანობას ხელმძღვანელობს ფონდის დირექტორი. ის უზრუნველყოფს საბჭოს მიერ დამტკიცებული პოლიტიკისა და სამოქმედო სტრატეგიის განხორციელებას ფონდის წესდებითა და კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ფონდის დირექტორისა და საბჭოს საქმიანობის ტექნიკურ უზრუნველყოფას ახორციელებს ფონდის აპარატი, რომლის სტრუქტურა ჩამოყალიბებულია ფონდის ამოცანების, ფუნქციებისა და შესაძლო დაფინანსების შესაბამისად.

ფონდის ძირითადი მიზანია სახელმწიფო საბიუჯეტო დაფინანსებით, საკონკურსო წესით, ღია, გამჭვირვალე და თავისუფალი კონკურენციის პრინციპების შესაბამისად სახელმწიფო გრანტების გაცემის ორგანიზება.

სამეცნიერო პოტენციალის გაძლიერების მიზნით ხელი შეუწყოს ფუნდამენტური და გამოყენებითი სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევების განხორციელებას გრანტებისა და ხელშეკრულებების საშუალებით;

უზრუნველყოს საქართველოში არსებული სამეცნიერო და ტექნოლოგიური პოტენციალის შესახებ მონაცემთა შეგროვება, დამუშავება და ანალიზი, მოამზადოს წინადადებები მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განვითარების სახელმწიფო პრიორიტეტების განსახორციელებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის საიტი
**რონკალის სეიმი** — საიმპერიო სეიმი, ლომბარდიის ლიგის თოთხმეტივე ქალაქისა და საღვთო რომის იმპერიის წარჩინებულებისა და საეკლესიო მოღვაწეების საერთო შეკრება. გაიმართა 1158 წელს პიაჩენცას მახლობლად.

ფრიდრიხ I ბარბაროსამ, მას შემდეგ, რაც რომის პაპისგან გვირგვინი მიიღო, დაიწყო ჩრდილოეთ იტალიაში „ახალი წესრიგის" შემოღება: ქალაქთა წარმომადგენლები შეკრიბეს რონკალის სეიმზე და მოიწვიეს იურისტები ბოლონიიდან. ქალაქებს თავიანთი უფლებების დაცვა მოუწიათ; აღიარდებოდა მხოლოდ ის უფლებები, რომლებსაც იმპერატორის ქარტიები ამტკიცებდა. ფრიდრიხმა დაიტოვა უფლება, დაენიშნა ყველა ქალაქში თავისი მოხელე — პოდესტა.

ქალაქები აჯანყდნენ: მაგალითა, მილანმა ორწლიან ალყას გაუძლო, მაგრამ ბოლოს იძულებული იყო, დანებებულიყო. ქალაქი დასაჯეს: მცხოვრებლები გადაასახლეს რამდენიმე სოფელში, ხოლო ბაზარზე გაავლეს ღარი იმის ნიშნად, რომ მილანი არ აღდგებოდა. 1159 წელს ფრიდრიხ ბარბაროსამ არ აღიარა მორიგი პაპი — ალექსანდრე III (იმპერატორის პირადი მტერი) და საკუთარი დანიშნა. ალექსანდრე III-მ მხარი დაუჭირა ჩრდილო-იტალიური ქალაქების კვაშირს, ლომბარდიის ლიგას. ფრიდრიხმა სრული მარცხი განიცადა ლიგის ჯარებთან ლენიანოს ბრძოლაში (1176), ერთი წლის შემდეგ კი პაპს შეურიგდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რონკალის სეიმი (რუსული)