recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ხამოვნიკის რაიონში, მეტროსადგურ „კულტურის პარკის" ახლოს ფრუნზეს სანაპიროზე. 

ეკლესია აგებულია 1679-1682 წლებში. ტაძარი არის მოსკოვის არქიტექტურული ძეგლი. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა და მართლმადიდებლური ეკლესია.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ხის ეკლესიის შესახებ პირველი ცნობები ჩნდება 1625 წელს, ხოლო 1657 წლისათვის ის უკვე ქვისა იყო, 1677 წელს კი ეკლესიას უკვე მოიხსენიებენ წმინდა ნიკოლოზის სახელწოდებით.

ამჟამად არსებული ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1679 წელს მეფე თედორე III-ის დროს, ხოლო ტაძრის კურთხევა შედგა 1682 წლის 25 ივნისს. ერთნავიანი სატრაპეზო, ეგვტერები და სამრეკლო ააშენეს მოგვიანებით. 

1812 წელს საფრანგეთ-რუსეთის ომის დროს ეკლესიის ინტერიერი ნაწილობრივ განადგურდა, მაგრამ აღადგინეს 1849 წელს. 1845 წელს ეკლესიის კედლები მოხატეს. XIX საუკუნის დასასრულს შემოავლეს გალავანი და დაუყენეს ჭიშკარი.

ტაძარი გაარემონტეს 1896, 1949 და 1972 წლებში. ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებას არ დაუხურავს და ყოველთვის მოქმედი იყო. 1912 წლიდან 1960 წლამდე ტაძარში შეუნაცვლებლად მსახურობდა ღვთისმეტყველების კანდიდატი პავლე ლეპიოხინი (1880-1960 წწ.) 

1992 წელს ეკლესიის სამრეკლოზე დაკიდეს ზარები, რომელთა საერთო მასაც 108 ფუტი იყო. 

2008 წელს ხამოვნიკის რაიონში მდებარე ტაძარმა აღნიშნა ტაძარში ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატის გადატანის 160 წლისთავი.

ტაძრის ცნობილი მრევლი იყო ლევ ტოლსტოი, რომელიც ახლოს ცხოვრობდა ეკლესიასთან. 

2018 წლის 5 თებერვლიდან ტაძრის წინამძღვარია ანდრეი ოვჩინიკოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Николая Чудотворца в Хамовниках
* Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на сайте *«Храмы России»*
* Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на сайте *hramy.ru*
* Храм Николая Чудотворца в Хамовниках на *официальном сайте РПЦ*
**მომწვარას ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. სახდელის ხევის სამების ეკლესიიდან 2-3 კილომეტრზე, მაღალ კლდოვან თხემზე. 

დევი ბერძენიშვილი ფიქრობს, რომ აღნიშნული ციხის სახელწოდება უნდა უკავშირდებოდეს ტყის ხანძარს. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნული სიმაგრის შესახებ წერს: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „არს ციხე მომწვარას, და ეკლესია მცირე და შენობანი დიდნი." |
|  |  |

 დღეისათვის ციხე თითქმის დანგრეულია. იგი შემორჩენილია მხოლოდ გალავნის არასრული სიმაღლითა და მის შიგნით არსებული ნაგებობის ნაშთით. ციხესთან ყველაზე ადვილი მისადგომი არის აღმოსავლეთის მხრიდან. სიმაგრის ფართი, რომელიც კლდოვანი თხემის მთელ ზედაპირს მოიცავს (დაახლ. 50×30 მ) მოზღუდულია. ციხე მოზრდილი ქვებითაა ნაგები. ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში არასრული სიმაღლის სწორკუთხა კოშკი დგას. ციხის გალავანს ჩრდილოეთის მხრიდან წრიული ბურჯი ახლავს. სიმაგრეში შეიმჩნევა მრგვალი წყალსაცავის ნაშთი. ციხეში ეკლესიის გეგმა აღარ იკითხება. მომწვარას ციხე თავისი სტრატეგიული მდებარეობის გამო, გუჯარეთის ორივე სანაპიროს სოფლებს უზნარიანის საციხისთავომდე გადასწვდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* ბერძენიშვილი დ. გიორგიძე მ. ჩაჩხუნაშვილი ც. ჭანიშვილი გ. არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ. 1987
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
* მაკალათია ს. ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ. 1957
**მოსკოვის სამების ეკლესია** (რუს. Церковь Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის დანილოვის რაიონში. ტაძართან ფუნქციონირებს სამოტივაციო საკონსულტაციო ცენტრი, რომელიც მორწუნეებს უწევს სასულიერო დახმარებას. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძრის წინამძღვარია ოლეგ ტოგობეცკი.

აღწერა
------

ეკლესია არის ხუთგუმბათიანი კვადრატული ნაგებობა, რომელსაც გააჩნია სამი საკურთხეველი. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე, ხოლო ეგვტერები ნაკურთხია წმინდა საკვირველმოქმედნის, უვეცხლონი, კვიროსისა და იოანეს, ასევე პარასკევას სახელზე. ეკლესიის სამრეკლო წარმოადგენს რვაკუთხა ნაგებობას, რომელიც დგას ოთხკუთხედზე.

ისტორია
-------

პირველი ხის ეკლესია სამების სახელზე ნაკურთხი, ააშენეს სლობოდაში დაახლოებით 1625 წელს. ამჟამად არსებული ნაგებობა კი შენდებოდა 1686 წლიდან 1689 წლამდე, შემდეგ 1722 წელს დააშენეს სამრეკლო, რომლის ზუსტი ავტორიც უცნობია. სავარაუდოდ იგი უნდა იყოს არქიტექტორი ივან ზარუდნი. 

XX საუკუნის 1920-1930-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა და მისი დასრულება ვეღარ მოხერხდა. 1980-იან წლებში დაიწყო შენობის საერთო სარესტავრაციო სამუშაოები. სამუშაოების შემდეგ იგეგმებდა მისი გადაკეთება საკონცერტო დარბაზად. აღადგინეს გუმბათი და ჯვარი, აღადგინეს ფანჯრების ძველი სახეები, მოხსნეს ძველი შიდა ტიხრები. 1992 წელს ეკლესიის შენობა გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას და ამავე წელს აკურთხეს.

ლიტერატურა
----------

* Судариков А. В. Чапнин C. В. Православная Москва: Справочник действующих монастырей и храмов. — М.: Братство Святителя Тихона, 1993.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм во имя Святой Живоначальной Троицы в Кожевниках დაარქივებული 2007-09-14 საიტზე Wayback Machine.  // ortho-rus.ru.
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის მოსკვორეჩიე-საბუროვოს რაიონში.

ტაძარს აქვს სამი საკურთხეველი. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერები ელია წინასწარმეტყველისა და ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ეკლესიის ისტორია დაკავშირებულია საბუროვების გვარის ისტორიასთან. 

1571 წელს ივანე მრისხანეს შვილმა ცოლად მიიყვანა ევდოკია საბუროვა, მისმა მამამ მიიღო მიწის ნედელი მდინარე მოსკოვის სანაპიროზე, ასე დაარსდა სოფელი საბუროვო. პეტრე I დიდის პერიოდში სოფელი ეკუთვნოდა იმპერატორის მრჩეველს, თავად დიმიტრი კანტემირს, აქ იყო მისი მამული. 

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაც სწორედ საბურვოში ააგეს 1595 წელს (სხვა მონაცემებით 1592 წ.). თავდაპირველად ეკლესია იყო ხის. 1675-1677 წლების ჩანაწერთა წიგნში ვკუთხულობთ, რომ „სოფელი საბუროვო მდებარეობს მდინარე მოსკოვზე, სადაც არის ეკლესია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე, ეკლესიას აქვს ეგვტერი ელია წინასწარმეტყველის სახელზე. ეკლესია ხისაა, მოძველებული, აქვს ორი შესასვლელი. სამრეკლოზე სამი ზარი კიდია".

მიიჩნევენ, რომ 1693-1695 წლებში აგეს ქვის ეკლესია, ყოველ შემთხვევაში 1710 წლისთვის ქვის ეკლესია უკვე არსებობს. 

1812 წელს ეკლესია გაძარცვეს ფრანგებმა, გადარჩა მხოლოდ კანკელი ხატებით და ხის ხატი ელია წინასწარმეტყველის გამოსახულებით.

1861 წელს ტაძრის შენობა დაშალეს და 1865 წლამდე მოსკოველი ვაჭრების ტარასოვების ფინანსებით კვლავ ააშენეს, გააფართოეს სატრაპეზო, მიაშენეს ორი საკურთხეველი: ელია წინასწარმეტყველისა და ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ასევე ააგეს ახალი სამრეკლო. ეკლესია ააგეს აგურისაგან, ფუნდამენტი, ცოკოლი და კარნიზები თეთრი ქვისაგან დაამზადეს. სამრეკლო სამიარუსიანი იყო და ეკიდა ექვსი სპილენძის ზარი. სახურავი თუნუქის ფირფიტებით გადახურეს, რომელიც შეღებეს მწვანე ფერში. ინტერიერი შელესეს და მოხატეს. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბოლშევიკურმა ხელისუფლებამ მთელი საეკლესიო ქონება ჩამოართვა ტაძარს და 1940 წელს კიდეც დახურეს. დიდი სამამულო ომის შემდეგ ეკლესიის შიგნით განათავსეს გარაჟი, 1960-იან წლებში კი - მექანიკური სახელოსნო.

1991 წლიდან მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარში აღსდგა ღვთისმსახურება. 1994 წელს აღადგინეს ელია წინასწარმეტყველის ეგვტერი, 1998 წლიდან კი აღადგინეს სამრეკლო. ყოველწლიურად ტაძრის დღესასწაულზე (ელია წინასწარმეტყველის ხსენების დღე) იმართება სამრეკლოს ზარების ფესტივალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма святителя Николая в Сабурово დაარქივებული 2015-02-15 საიტზე Wayback Machine.
* Православный календарь — Храмы и Монастыри: Храм святителя Николая в Сабурово
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური სტაროობრიადცული ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია X საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში. არის ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლი. 

ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1914 წელს, ხოლო აკურთხეს 1921 წელს. მეორე მსოფლიო ომის შემვეგ მასში განათვასეს სმხატვრო სახელოსნო. თემს გადაეცა 1990-იან წლებში, 1995 წლიდან აღსდგა ღვთისმსახურება.

ისტორია
-------

XIX საუკუნეში ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესის ადგილზე მდებარეობდა ხის სამლოცველო და სტაროობრიადცული სამლოცველო. სავარაუდოდ იგი ააგეს 1815 წელს ვაჭარ ნიკოლოზ დიმიტრის ძე ცარსკის ფინანსებით, რომლის პატივსცემის ნიშნადაც სამლოცველომ მიიღო არაოფიციალური სახელწოდება „ცარსკის სამლოცველო". მოგვიანებით ნაგებობა გადავიდა რახმანოვების ხელში და თემის სახელიც უკვე ამის მიხედვით შეიცვალა. 1870-იან წლებში სამლოცველოს მიაშენეს საკურთხეველი და 1905 წელს იგი ჩამოყალიბდა როგორც ტაძარი, ეს ის დროა როცა სტაროობრიადცელებმა მიიღეს საკუთარი ტაძრის ლეგალური აშენების უფლება. 

ტაძრის პირველი პროექტი შეასრულა არქიტექტორმა ივან კონდრატენკომ 1908 წელს ი. რახმანოვის დაკვეთით. საქალაქო მმართველობამ პროექტი დაამტკიცა, მაგრამ გაურკვეველი მიზეზების გამო იგი გადაიდო. ექვსი წლის შემდეგ ახალი პროექტის შესამუშავებლად თემმა მოიწვია ახალი არქიტექტორი ანტონ გუჟიენკო. ტაძარი ააშენეს ახალრუსულ სტილში, რომელიც ორიენტირებული იყო ადრეულ ნოვგოროდულ ხუროთმოძღვრებაზე და ძალიან ჰგავდა ნერედიცის ეკლესიას, რომელიც დიდ ნოვგოროდში იდგა. 

პირველი მსოფლიო ომის დროს ეკლესიის შენებლობა შენელდა, თუმცა არ შეჩერებულა. მშენებლობა დასრულდა 1915 წელს, ხოლო ტაძრის კურთხევა შედგა 1921 წელს, როცა საბოლოოდ დასრულდა შიდა სამუშაოები. 

1940-1941 წლებში ტაძარში ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა. დიდი სამამულო ომის დაწყებამდე მის სარდაფში განთავსებული იყო მეშვიდე დღის ადვენტისტების სამლოცველო. ომის დროს ეკლესიის შიგნით განთავსებული იყო მოსკოვის საჰაერო თავდაცვის საწყობი, ხოლო შემდეგ მოქანდაკე სერგეი ორლოვის სახელოსნო. 1989 წელს სახელოსნო გაიტანეს შენობიდან და იგეგმებოდა საკონცერტო დარბაზის გახსნა. 

პირველი ლოცვა აღევლინა 1995 წელს ელია წინასწარმეტყველის ეგვტერში და დაიწყო ტაძრის გადაცემის პროცესი სტაროობრიადცელების თემისთვის. 

ტაძარში ამჟამად ელექტოენერგიას იყენებენ დამხმარე ოთახებში, ღვთისმსახურების დროს ანთია მხოლოდ კანდელები და სანთლები. ტაძარში დაცული ყველაზე ძველი ხატია წმინდა ზოსიმე და საბატი სოლოვკელების ხატი, რომელიც დაწერილია XIX საუკუნეში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт старообрядческой общины на Тверской заставе

სქოლიო
------

1. ↑  Храм Николы Чудотворца у Тверской заставы. Русская вера. ციტირების თარიღი: 2017-07-22.
2. ↑  Никольская церковь у Тверской заставы. Узнай Москву.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-29. ციტირების თარიღი: 2017-07-22.
**მიკელე ფერერო** (იტალ. Michele Ferrero; 26 აპრილი, 1925, დოლიანი — 14 თებერვალი, 2015, მონაკო) — იტალიელი მეწარმე. იყო ევროპის ერთ-ერთი უმსხვილესი საკონდიტრო კომპანიის, Ferrero SpA-ს მფლობელი. მან Ferrero განავითარა მამამისის მცირე საცხობისა და კაფედან, რომელიც ალბაში, პიედმონტის კომუნაში მდებარეობდა. მიკელე ფერეროს პირველი დიდი წარმატება იყო ტრადიციულ ჯანდუიას პასტაში მცენარეული ზეთის დამატება, რამაც ნუტელას თავბრუდამხვევ პოპულარობას დაუდო საფუძველი.

ბიოგრაფია
---------

მიკელე ფერერო დაიბადა 1925 წლის 26 აპრილს დოლიანიში პიერა ჩილარიოს და პიეტრო ფერეროს ოჯახში, რომელმაც დააარსა კომპანიები Ferrero და Piera Rocher.

### კარიერა

პერერო ფირმას 1945 წელს შემოუერთდა.

იგი იყო იტალიის უმდიდრესი პიროვნება $26 მილიარდის ღირებულების ქონებით, რითაც მან 2008 წლის მარტში სილვიო ბერლუსკონი ჩამოიტოვა. 2014 წლის მაისში „ბლუმბერგის მილიარდერთა ინდექსში" (Bloomberg Billionaires Index) ფერერო მსოფლიოს უმდიდრეს ადამიანებს შორის მე-20 ადგილი დაიკავა.

ფერეროს ბრენდის ქვეშ ერთიანდებიან: Nutella, Mon Chéri, Kinder Chocolate, Ferrero Rocher, Tic Tac და Kinder Surprise.

1997 წლიდან მიკელეს ვაჟები, ჯოვანი ფერერო და პიეტრო ფერერო კომპანიის ხელმძღვანელობაში ჩაერთნენ. 2011 წლის 18 აპრილს პიეტრო ფერერო გარდაიცვალა სამხრეთ აფრიკაში უბედური შემთხვევის შედეგად. ჯოვანი ფერერო გახდა ერთპიროვნული აღმასრულებელი დირექორი.

### პირადი ცხოვრება

ფერეროს ჰყავდა მეუღლე მარია-ფრანკა ფისოლო და ორი ვაჟი ჯოვანი და პიეტრო ფერეროები.

იგი იყო კათოლიკე და გამოირჩეოდე რელიგიურობით. ფერერო ყოველ წელს ინახულებდა ლურდის სიწმინდეებს, ყველა ქარხანასა და ოფისში ჰქონდა განთავსებული მადონა. ფერერო გარდაიცვალა 89 წლის ასაკში 14 თებერვალს, 2015, მონტე-კარლოში მდებარე საკუთარ სახლში.

სქოლიო
------

1. 1 2  "The story of a family". Ferrero.com. (ინგლისური)
2. ↑  "Ferrero unwrapped: Italy's secretive confectioner opens its doors". Guardian. 28.10.2011. (ინგლისური)
3. ↑  „საკონდიტრო კონცერნ "Ferrero"-ს მფლობელი მიკელე ფერერო გარდაიცვალა". ინტერპრესნიუსი. 15.02.2015
**მოსკოვის ფილიპე მიტროპოლიტის ეკლესია** (რუს. Церковь Филиппа Митрополита) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის მეშჩანის რაიონში. ეკლესია აგებულია მეფე ალექსი მიხეილის ძისა და ფილიპე მტროპოლიტის ნეშტის შეხვედრის ადგილზე, როდესაც ამ უკანასკნელის ცხედარი გადაჰქონდათსოლოვეცკის მონასტერში. ეკლესია არის XVIII საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითი. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ფილიპე მიტროპოლიტის სახელზე. ეგვტერები კი - ალექსი ღვთისკაცისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1652 წლის 9 ივლისს მიტროპოლიტ ნიკონს წმინდა ფილიპეს ნეშტი მიჰქონდა სოლოვკის მონასტერში, მეშჩანის სლობოდაში მეფის მონაწილეობით გამართული ლიტანიობა შეეგება და ნეშტი გადაიტანეს მოსკოვის კრემლის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში. მათი შეხვედრის ადგილზე აღმართეს ხის ჯვარი, ხოლო 1677 წელს ააგეს პირველი ხის ეკლესია წმინდა ფილიპეს სახელზე. 1689 წელს ეკლესია მოძველდა და დაანგრიეს, ხოლო 1691 წელს ააგეს ახალი ქვის ეკლესია.

1710 წელს აკურთხეს ეგვტერი ალექსი ღვთისკაცის სახელზე, რომელიც 1750-1752 წლებში გადააკეთეს ეკლესიის სატრაპეზოდ. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება სამრეკლოს აშენებაც. 

ეკლესიის რეკონსტრუქცია დაიწყო 1777 წელს, გეგმა შეიმუშავა მატვეი კაზაკოვმა. სარესტავრაციო სამუშაოები გაგრძელდა 10 წელი. ეკლესიის კურთხევა მოხდა 1788 წელს. 

1827 წელს სატრაპეზოს მიაშენეს ეგვტერი სერგი რადონეჟელის სახელზე. XIX საუკუნეში ეკლესიასთან ააგეს ეკლესიის მსახურებისთვის სახლი. 1889 წელს ეკლესიასთან ააშენეს სათნოების სახლი. 1896 წელს კი ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1939 წელს. 1991 წელს ეკლესია დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1992 წლის 16 ივლისს მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა ტაძრის კურთხევის ცერემონიალი. 1994 წელს ეკლესიასთან დაიწყო ციმბირის მეტოქის მშენებლობა.

ლიტერატურა
----------

* Церковь святителя Филиппа митрополита московского в Мещанской слободе. — М: Православная Таганка, б.г.. — С. 36.
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის მეშჩანის რაიონში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ხის ეკლესიის პირველი დოკუმენტალური მოხსენიება ამ ტერიტორიაზე მიეკუთვნება 1632 წელს. თავდაპირველად ეკლესია იყო სასაფლაოს ტერიტორიაზე, XVII საუკუნის შუა წლებიდან გახდა სტრელცების პოლკის ეკლესია, რომლებმაც ვასილი პეშეჩნიკოვის ინიციატივით დაიწყეს ახალი ეკლესიის მშენებლობა. 

ქვის ეკლესიის მშენებლობის დაწყების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის, მაგრამ უკვე 1657 წელს ხის ეკლესიის გვერდით უკვე მიმდინარეობს ქვის ეკლესიის მშენებლობა. ტაძრის კურთხევა შედგა 1661 წელს.

1667 წელს სტრელცების პოლკი ვასილი პეშეჩნიკოვის მეთაურობით გააგზავნეს ასტრახანში სტეფანე რაზინის აჯანყების ჩასახშობად. დაბრუნების შემვეგ მეფე ალექსი მიხეილის ძემ პოლკის მეთაურს გადასცა 150 000 აგური პოლკის ეკლესიის მშენებლობის დასასრულებლად.

1680 წელს ეკლესიას მიაშენეს სატრაპეზო და ეგვტერი ღვთისმშობლის კვართის სახელზე ჩიგირინის ლაშქრობის აღსანიშნავად. 1689 წელს შენობაში გაჩნდა ხანძარი, დაიბზარა გუმბათი. 

1770 წელს დაშალეს მოძველებული სამრეკლო, ხოლო 1774 წელს სატრაპეზო და ეგვტერი. ახალი სატრაპეზო და ეგვტერი ააშენეს ამავე 1774 წელს, ხოლო გალავანი და სამრეკლო - 1788 წელს. ამის შემდეგ ტაძარი გახდა მოსკოვის ერთადერთი მონასტერი, რომელსაც სამრეკლო ჰქონდა აღმოსავლეთის მხარეს. 1773-1774 წლებში ვაჭარ პ. კოლოსოვის ფინანსებით ააგეს ახალი ეგვტერი კვლავ ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. 1796 წელს ააშენეს ეგვტერი იოანე დამასკელის სახელზე. 1805 წელს ის აკურთხეს მოსკოვის მიტროპოლიტის ალექსის სახელზე. 1878 წელს გამოცვალეს კანკელი. 

1930 წელს ტაძრის წინამძღვარი ვ. სტრახოვი დააკავეს და 1938 წელს დახვრიტეს. 1939 წელს ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა, მოანგრიეს გუმბათი და სატრაპეზოზე დაადგეს კიდევ ერთი სართული. თავდაპირველად შენობაში განათავსეს ტრამვაის დეპოს მუშათა საერთო საცხოვრებელი, შემდეგ მოქანდაკის სახელოსნო. 1957 წელს საბოლოოდ დაანგრიეს სამრეკლო.

1990 წელს ტაძარი დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1991 წელს იგი კვლავ აკურთხეს და დაიწყო რეგულარული ღვთისმსახურება. 1998 წელს კეთილმოაწყეს ტაძრის მიმდებარე ტერიტორია. 2004 წელს ააშენეს ახალი სამრეკლო. სამრეკლოზე დაკიდეს ათი ზარი.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Москва в границах Садового кольца // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астрель, 2004. — Т. 2. — С. 393—396. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Забелин И. Е. Материалы для истории, археологии и статистики города Москвы. — Москва: издательство Московской Городской думы, 1884. — Т. 1. — С. 679.
* П.Н. Шармин Церковь Троицы в Листах // Москва. Энциклопедический справочник : Москва. — Большая Российская Энциклопедия, 1992.
* Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 179. — 238 с.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 179. — 238 с.
2. ↑  Бабулин И.Б. Московские стрельцы: Боевой путь приказа Василия Пушечникова, 1650-1700 гг. // Армии и битвы. — 2005. — № 4. — С. 10-18.
ოსმოსური წნევა. მარჯვენა დიაგრამაზე სითხის სვეტების სიმაღლეებს შორის განსხვავება ოსმოსური წნევის შედეგია. ამ სვეტის წნევა კი ოსმოსურ წნევას უდრის
**ოსმოსური წნევა** (იგივე *ტურგორი*) — ძალა, რომელიც ოსმოსის დროს ნახევრადგამტარ მემბრანაზე მოქმედებს და მიმართულია უფრო კონცენტრირებული სხნარიდან უფრო განზავებულისკენ. იგი ტოლია იმ წნევისა, რომლითაც უნდა ვიმოქმედოთ კონცენტრირებულ ხსნარზე, რათა მასში სითხის გადასვლა შეჩერდეს.

ოსმოსური წნევა საკმაოდ მნიშვნელოვანი შეიძლება იყოს. მაგალითად, ოსმოსური წნევის საშუალებით მცენარე ფესვებით მიწიდან წყალს იწოვს და მცენარის წვენი ფესვებიდან ხის წვერამდე ადის. მცენარის წვენი გლუკოზას შეიცავს, ოსმოსის საშუალებით მას ფესვებიდან წყალი ემატება, მისი მოცულობა მატულობს და ხის კენწეროს აღწევს. თუკი კონცენტრირებული ხსნარი დახურულ სივრცეში იმყოფება, მაგალითად სისხლის უჯრედში, მაშინ ოსმოტურმა წნევამ შეიძლება ამ უჯრედის გასკდომა გამოიწვიოს.

ოსმოსური წნევის გავლენა ერითროციტებზე.სწორედ ამიტომ წამლები, რომლებიც სისხლში შეჰყავთ, იზოტონურ ხსნარში მზადდება, რომელიც ზუსტად იმდენ ნატრიუმის ქლორიდს (სუფრის მარილს) შეიცავს, რომ უჯრედის ციტოპლაზმის ოსმოსური წნევა გააწონასწოროს. წამლებში მარილის კონცენტრაცია თუ უფრო დაბალი იქნა, ოსმოსურ წნევათა სხვაობა წარმოიშობა, რომლის შედეგად სისხლის უჯრედებში წყლის შესვლა მოხდება, რაც მათ გასკდომას გამოიწვევს. და პირიქით: თუ სისხლში დიდი რაოდენობით ნატრიუმის ქლორიდს შევიყვანთ, სისხლის უჯრედებიდან წყალი გამოიდევნება და ისინი მოიჭმუჭნება.

ხსნარის ოსმოსური წნევა მასში გახსნილ ნივთიერებათა რაოდენობაზეა დამოკიდებული, და არა მათ ქიმიურ თვისებებზე. რაც უფრო კონცენტრირებულია ხსნარი, მით მეტია მისი ოსმოსური წნევა. ეს წესი, რომელსაც ოსმოსური წნევის კანონი ჰქვია, გამოიხატება მარტივი ფორმულით, რომელიც ძალიან ჰგავს იდეალური აირის კანონს.

ოსმოსური წნევის კანონის გამოყენება შეიძლება მოცემული ნივთიერების მოლეკულური მასის გამოსათვლელად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოსმოსი
* დიფუზია
**მომინე-ხათუნის მავზოლეუმი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ათაბაგის გუმბათი**) — მავზოლეუმი აზერბაიჯანში, ქალაქ ნახიჩევანში. აგებულია 1186 წელს ხუროთმოძღვარ აჯემი აბუბექრის ძის მიერ ადგილობრივი ათაბაგის ჯახან ფეხლევანის შეკვეთით მისი ცოლის პატივსაცემად. მავზოლეუმი სიმაღლით 34 მეტრის ყოფილა. ამჟამად ის მხოლოდ 25 მეტრია. მორთულია ქვაში ნაკვეთი ორნამეტებითა და ციტატებით ყურანიდან.

მავზოლეუმი აშენებულია ილდეღიზთა დინასტიის ერთ-ერთი მმართველის აზერბაიჯანის ათაბაგის ჯაჰან ფეჰლევანის დედის პატივსაცემად. მავზოლეუმი ოსტატურად არის მოპირკეთებული რთული გეომეტრიული ფიგურებით და მორთული წარწერებით ყურანიდან.

მშენებლობის ისტორია
-------------------

მომინე ხათუნის სამარხზე აშენებული მავზოლეუმი აღმართული იყო მისი დამარხვისთანავე. თავდაპირველად მავზოლეუმი წარმოადგენდა მოკრძალებულ ნაგებობას, და ათაბაგმა ჯაჰან ფაჰლევანმა მხოლოდ გარდაცვალებამდე მცირე ხნით ადრე გადაწყვიტა თავისი დედის ხსოვნა უკვდავეყო უფრო სოლიდური ნაგებობით. ამასთან დაკავშირებით ბრძანა გრანდიოზული ნაგებობების კომპლექსის აშენება, რისთვისაც იმ დროისათვის უკვე ცნობილ მავზოლეუმების მშენებელ იუსეფა იბნ ჰუსეირას შეუკვეთა ახალი მავზოლეუმის მშენებლობა. ჯაჰან ფაჰლავანის სიცოცხლეში აშენდა მომინე ხათუნის მავზოლეუმი, რომელიც ცნობილია როგორც „გუმბეზ ათაბაგი". კომპლექსის სხვა დამატებითი ნაგებობები მოგვიანებით იქნა მიშენებული, როდესაც ათაბაგი მომენ ხანუმის უმცროსი შვილი ყიზილ-არსლანი გახდა.

აღწერა
------

კომპლექსის პროექტი შედგებოდა რამდენიმე ნაგებობისაგან. თვით მავზოლეუმისა და მინარეთიანი პორტალის გარდა, ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში აქ აღმართული იყო თვით მომინე ხათუნის მავზოლეუმზე უფრო მაღალი, 35-36 მეტრი სიმაღლის ჯუმა მეჩეთი. დღევანდლამდე მხოლოდ მომინე ხათუნის მავზოლეუმია შემორჩენილი. ის შედგება მიწისზედა და მიწისქვეშა ნაწილებისაგან. მომინე ხათუნის სამარხი მიწისქვეშა ნაწილში მდებარეობს, სადაც წვდომა არ არის. მიწისზედა ნაწილი კი აგებულია გამომწვარი აგურით, აქვს ათი წახნაგი, ეკუთვნის კოშკების ცენტრალურ-გუმბათოვანი ნაგებობების ტიპს და აგებულია მძლავრ საძირკველზე, რომელიც მოპირკეთებულია წითელი ტუფის სამი რიგით.

ყოველი წახნაგის ზედაპირი სრულად არის დაფარული ხელნაკეთი ორნამენტებით, რომლებიც სინამდვილეში წარმოადგენენ ყუფური სტილის არაბულ დამწერლობას. თითოეულ წახნაგზე ეს ორნამენტი განსხვავებულია. მავზოლეუმის ზედა ნაწილი მორთულია სტალაქტიდური კომპოზიციებით.

მავზოლეუმის შიდა ნაწილი მრგვალი ფორმისაა. მის შიდა მოსართავს წარმოადგენს 4 მრგვალი წარწერებითა და ორნამენტებით მორთული მედალიონები. გუმბათებზე მოხსენსბულია მუჰამედი, აბუ ბაქრი, ომარი, ოსმანი, ალი, ჰასანი, ჰუსეინი.

ლიტერატურა
----------

* Бретаницкий Л. С. Зодчество Азербайджана 12—15 вв. и его место в архитектуре Переднего Востока, М. 1966, с. 105–110.

სქოლიო
------

1. ↑  Момине-хатун — статья из Большой советской энциклопедии.
2. ↑  Момине-хатун мавзолей // Популярная художественная энциклопедия / Под ред. В. М. Полевого. — М.: Советская энциклопедия, 1986.
3. ↑  С. А. Дадашев, М. А. Усейнов. Очерки по истории архитектуры народов СССР. Архитектура Азербайджана. — М:1948 — стр. 10
4. 1 2  Велиев С. Момине хатун // Каспий. — 2011. — 19 февраля. — С. 10.
**მოსკოვის სერგი რადონეჟელის ტაძარი** (რუს. Храм Сергия Радонежского) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში. ტაძრის არქიტექტორია დიმიტრი უხტომსკი.

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სერგი რადონეჟელის სახელზე. ეგვტერები კი სერაფიმ საროველისა და ყველა რუსი წმინდანის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ქვის ეკლესიის მშენებლობა დღევანდელი ეკლესიის ადგილზე დაიწყო 1625 წელს. 1678 წელს უნდა აშენებულიყო ამჟამად არსებული ეკლესიის ყველაზე ძველი ნაწილი. 1702 წელს ააშენეს სამხრეთის გრძელი ეგვტერი იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღის სახელზე და, რომელიც გაერთიანებულია სატრაპზეოსთან. 

1749-1750 წლებში სამრეკლოს დააშენეს ახალი იარუსი და ასევე მიაშენეს ჩრდილოეთის წმინდა ნიკოლოზის ეგვტერი.

1883 წელს მიწა, რომელზეც დგას ტაძარი, გადაეცა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს და გახდა მისი მეტოქი (მსოფლიო პატრიარქის წარმომადგენლობა რუსეთში). თავად სერგი რადონეჟელის ეკლესია კი გადაეცა წარმომადგენლობას. 

1920 წელს ეკლესიის სამრეკლო მოანგრიეს მეორე იარუსამდე, დატოვეს მხოლოდ ქვედა იარუსი. 1922 წლის 25 აპრილს ბოლშევიკების საბჭოთა ხელისუფლებამ საეკლესიო ფასეულობები დაიტაცა ეკლესიიდან. 1938 წელს კი ტაძარი დახურეს და მეტოქი გააუქმეს. 1960 წელს ტაძარი გადაეცა მეტალის ნაკეთობათა ქარხანას.

1991 წელს ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა, ამავე წლის აგვისტოში კი ეკლესიას გავაეცა კიისკის ჯვარი. 1993 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა სერაფიმ საროველის სახელობის სასულიერო კულტურის ლიცეუმი.

1997-1998 წლებში ყველა ეგვტერისათვის დაამზადეს კანკელი. 2001 წელს აღადგინეს სამრეკლო. 

2003 წელს აღადგინეს ეკლესიაზე მიწერილი სერაფიმ საროველის ეკლესია იზმაილოვოში. 

2010 წელს აკურთხეს საკურთხეველი და დაიწყო ღვთისმსახურება რუსეთის ყველა წმინდანის ეგვტერში. 

2013 წელს ეკლესიის საკურთხევლის მოხატულობა გახსნეს სერაფიმ სარობელის ეგვტერში, რომელიც შეასრულა ხატმწერმა ირინ ზარონმა,,.

ეკლესიის სიწმინდეები
--------------------

ეკლესიაში ინახება კიისკის ჯვარი, რომელშიც დაცულია 300 წმინდანის სხეულის ნაწილი. იგი ქრისტეს ჯვრის ანალოგია და დამზადებულია კიპაროსისაგან. ჯვარი დამზადებულია 1657 წელს. 

ტაძრის სიწმინდეებში შედის ასევე სერგი რადონეჟელის სასწაულმოქმედი XVIII საუკუნის ხატი.

ლიტერატურა
----------

* Мурзин-Гундоров В. В. Дмитрий Ухтомский. — М.: Издательский дом Руденцовых, 2012. — С. 109—113. — 334 с. — (Архитектурное наследие России). — ISBN 978-5-902887-11-9.
* Серафим, архимандрит. Церковь Преподобного и богоносного отца нашего Сергия, игумена Радонежского, чудотворца. — М.1884 год.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Преподобного Сергия Радонежского в Крапивниках
* Сферические панорамы храма

სქოლიო
------

1. 1 2  «Кийский Крест Патриарха Никона». М. 2007.
2. ↑  Сайт храма, летопись.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-16. ციტირების თარიღი: 2018-04-04.
3. ↑  «Священник Александр Мазырин. Изъятие церковных ценностей в Москве в 1922 году». М. 2006. СС.112,114,229-230,232.
4. ↑  Православие и мир
5. ↑  / Сайт Московской патриархии
6. ↑  / Российская газета
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოთუა**. |

**პართენ ალექსანდრეს ძე გოთუა** (დ. 10 ოქტომბერი 1873, ძიმითი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მაისი 1936, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, ჟურნალისტ-გამომცემელი, საზოგადო მოღვაწე. მწერალ ლევან გოთუას და ექიმ თამარ გოთუას მამა.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. თხზულებისათვის „1889 წლის საფრანგეთის სათავადაზნაურო დარიგებები" დააჯილდოვეს ოქროს მედლით და მიავლინეს საზღვარგარეთ. იმოგზაურა შვეიცარიაში, გერმანიასა და ავსტრია-უნგრეთში. 4 თვე იმუშავა საფრანგეთში, ლუვრის საპარლამენტო არქივში.

1898 წელს დანიშნეს ვლადიკავკაზის საქალაქო სასწავლებელსა და ქალთა გიმნაზიაში ისტორიის, გეოგრაფიის, პედაგოგიკის და მეთოდიკის მასწავლებლად. 1899 წლიდან პართენ გოთუა იყო ვლადიკავკაზის ქართული სკოლის ფაქტობრივი ხელმძღვანელი და ქართული საზოგადოების თავმჯდომარე. მისი თაოსნობით გაფართოვდა სკოლის შენობა, აშენდა სათეატრო დარბაზი, შეიქმნა ქართველ მსახიობთა დასი და მომღერალთა გუნდი.

1903 წელს გოთუამ მუშაობა დაიწყო თბილისში ბეჭდვითი კომიტეტის ცენზორად, თუმცა მალე დაითხოვეს "არაკეთილსაიმედოობის" გამო. 1905 დააარსა ქართული ეროვნული ორიენტაციის რუსულენოვანი გაზეთი „Возрожде́ние", რისთვისაც იდევნებოდა ხელისუფლების მიერ. გაზეთთან თანამშრომლობდნენ იმდროინდელი პროგრესული საზოგადოების მოღვაწეები და მწერლები, მათ შორის ნიკო ნიკოლაძე და აკაკი წერეთელი. 1907 წელს პართენ გოთუა აირჩიეს ქალაქის საბჭოს ხმოსნად. როგორც ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, იღვწოდა აჭარაში ქართული სკოლების ქსელის გასაფართოებლად, თბილისში პოლიტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის დასაარსებლად. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი, შემდეგ კი — თავმჯდომარე.

პართენ გოთუა სიჭაბუკის დროიდან მოღვაწეობდა სალიტერატურო ასპარეზზე და აქვეყნებდა მოთხრობებს, თარგმანებსა და ნარკვევებს ჟურნალ-გაზეთებში ("ცნობის ფურცელი", "ჯეჯილი", "ივერია", "მწყემსი", "კვალი", "მოამბე" და სხვა). მის კალამს ეკუთვნის დრამები: "სიკვდილი", "სამზადისი", "კენჭისყრა", "პარტიის კაცი" და სხვა. გოთუამ შეისწავლა ფინანსურ-ეკონომიკური დარგი, აქტიურად მონაწილეობდა საქალაქო და ცენტრალური ბანკის დაფუძნებაში, რომელსაც თვითონ ჩაუდგა სათავეში. გამოუშვა ქართული გაზეთები "სავაჭრო გზა" და "ახალი დროება"; დასტამბა არაერთი ნაშრომი საქართველოს ეკონომიკური განვითარების საკითხებზე. იყო ქველმოქმედი (ეხმარებოდა ხელმოკლე ახალგაზრდა მწერლებსა და სტუდენტებს). დაიღუპა საგზაო კატასტროფის დროს. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე, მწერალთა ყოფილ პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *გურგენიძე დ. ჩხეიძე რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 79.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პართენ გოთუა — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, nplg.gov.ge
* პართენ ალექსანდრეს ძე გოთუა — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, nplg.gov.ge
* პართენ გოთუა, განმანათლებლობა საქართველოში: იდეები და მოღვაწეები დაარქივებული 2019-03-18 საიტზე Wayback Machine.
**მომის ქედი** (რუს. Момский хребет) — ქედი რუსეთში, იაკუტიაში. მდებარეობს ჩერსკის მთაგრეხილის სისტემაში, მდ. ინდიგირკის მარჯენა ნაპირზე. სიგრძე 470 კმ. სიმაღლე 2480 მ-მდე. ჭარბობს საშუალო მთის რელიეფი; ქედის ამაღლებულ ნაწილში — ალპური. ადგილ-ადგილ შემორჩენილია ძველი მოსწორების ზედაპირები, რომლებმა განიცადეს ინტენსიური ეროზიული დანაწევრება მდინარეთა ღრმა ხეობებით. განვითარებულია მრავალწლოვანი მზრალობა და რელიეფის მასთან დაკავშირებული ნივალურ-სოლიფლუქციური ფორმები. მდინარე ინდიგირკისა და მისი შენაკადების ხეობებში გავრცელებულია დიდი მინაყინები (ტარინები), მ.შ. უდიდესია მდინარე მომაზე — ულახან-ტარინი (სისქე 4 მ-მდე, ფართობი წლის მონაკვეთის მიხედვით 76-დან 112 კმ²-მდე). ქედის ქვემო კალთებზე ჭარბობს მთა-ველის ლანდშაფტები — მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეები, რომლებსაც 1000 მ-ზე მაღლა ქონდარა ფიჭვის, მურყნის, ტირიფის შეკრული რაყები ცვლის; 1500 მ-ზე მაღლა — მაღალმთის ლიქენიანი ტუნდრა, ქვიანი მასივები, ისლიანი და ჭაობის ბამბიანი დაჭაობებული ტუნდრა.

სქოლიო
------

1. ↑   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 136.
2. ↑   Момский хребет // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М. 2012. — стр. 709–710.
არშაკის დროის მონეტები
**პართული დრაქმა**, ძვ. წ. III — ახ. წ. III საუკუნეების პართიის სამეფოში მოჭრილი ვერცხლის მონეტები. შუბლზე გამოსახულია პართიის მეფის დიადემიანი ბიუსტი (ზოგი მათგანი, შესაძლებელია, პორტრეტულიც იყოს); ზურგზე — მარჯვნივ მიმართული, ომფალოსზე ან ტახტზე მჯდომარე დინასტიის დამაარსებლის არშაკის სქემატური გამოსახულება მოზიდული მშვილდისრით. მრავალსტრიქონიანი ბერძნული ზედწერილით გადმოცემულია არშაკის სახელი და ვრცელი ტიტულატურა. 

პართული დრაქმის წონა იცვლებოდა ეპოქების მიხედვით (იყო 4 გ-ზე მეტი და 3 გ-ზე ნაკლები). ძვ. წ. I ს. — ახ. წ. I საუკუნეში. პართული დრაქმა ფართოდ იყო გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით კი მცხეთასა და მის მიმდებარე რაიონებში.

ლიტერატურა
----------

* *აბრამიშვილი თ.*, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის პართული მონეტების კატალოგი, თბ. 1974;
* *Кошеленко Г. А.*, Некоторые вопросы историис ранней Парфии, «Вестник древней истории», 1968, № 1
* *დუნდუა გ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 685, თბ. 1984
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის რამენკის რაიონში. 

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სოფელი გოლენიშჩევო, პირველად მოიხსენიება 1406 წელს. იგი იყო კიევის მიტროპოლიტის კიპრიანეს ქალაქგარე საზაფხულო რეზიდენცია. 1474 წელს მიტროპოლიტმა გერონტიმ ააგო იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია. XVII საუკუნეში უკვე არსებობდა ხის სამების ეკლესია წმინდა ლეონტის ეგვტერით. 1644-1645 წლებში ლარიონ უშაკოვმა ნიჟნი-ნოვგორედელი ხუროთმოძღვარის ანტიპ კონსტანტინოვის პროექტის მიხედვით მის ადგილზე ააშენეს ქვის ტაძარი. სამრეკლო და სატრაპეზო ააშენეს 1660 წელს. 1860 წელს სამრეკლო გადააკეთეს, ხოლო წმინდა აღაპის ეგვტერი გააგრძელეს ახალი სატრაპეზოს შენობით. 

1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის დროს სოფელი დაიპყრო ნაპოლეონის ჯარებმა, ტაძარში კი განათავსეს საჯინიბო. მოსკოვის დიდმა ხანძარმა გაანადგურა ხის კანკელი, მაგრამ რამდენიმე ხატი გადარჩა, რადგან მიმდინარე მოვლენებამდე ცოტა ხნით ადრე გატანილი ჰქონდათ განახლებისათვის. 1898-1902 წლებში ტაძარი რამდენჯერმე განაახლეს. 1970-იან წლებში ეკლესია გაარემონტეს. 1990 წელს დაიწყო ეკლესიის გადაცემის ცერემონიალი. მომდევნო წლის 8 იანვარს შედგა პირველი ლოცვა. ღვთისმსახურება კი აღსდგა 1992 წელს. 

ამჟამად ყოველ შაბათსა და კვირას ეკლესიაში იმართება ლიტურგია, მოქმედებს საკვირაო სკოლა, სამრევლო ბიბლიოთეკა.

არქიტექტურა
-----------

სამების ეკლესია არის კარვისებური გუმბათის მქონე ნაგებობა. მსგავსი ტაძრების მშენებლობა დაიწყო XVI საუკუნეში და აკრძალეს პატრიარქ ნიკონის რეფორმების დროს 1653 წელს. მთავარი ტაძრის კარვისებური გუმბათი რვაკუთხაა. ეგვტერებს გააჩნია ცალკე აფსიდები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Фотографии на сайте народного каталога православной архитектуры
* Храм Троицы Живоначальной в Троицком-Голенищеве, сайт «Православие»
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ადმინისტრაციული ოლქის ნიჟეგოროდის რაიონში. ტაძარს აქვს არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სამების სახელზე. ეგვტერები ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულისა" დანიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარმა სახელწოდება მიიღო ყოფილ სოფელ კარაჩაროვოდან, რომელიც ცნობილია XVI საუკუნიდან, სოფელმა კი თავის მხრივ სახელი მიიღო მისი პირველი მფლობელების გვარის მიხედვით. სოფლის მფლობელები იყვნენ თავადი კარაჩაროვები. არეულობის ხანის შემდეგ სოფელი მიატოვეს და მიწის მფლობელი გახდა ვ. ი. სტრეშნევი. სოფელი კვლავ დასახლებული გახდა. სოფლის ტერიტორიაზე ამ პერიოდში ააშენეს ორი კოშკური ეკლესია სამი მამამთავრის სახელზე და ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. 1661 წელს კარაჩაროვოს მიწის მფლობელი გახდა ანდრონიკოვის მონასტერი. 1774 წელს ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის ადგილზე ააგეს ქვის ეკლესია, მაგრამ მთავარი საკურთხეველი ახლა უკვე აკურთხეს ყოვლადწმინდა სამების სახელზე. სამი მამამთავრის სახელობის ეკლესია 1773 წლისათვის უკვე აღარ მოქმედებდა. 1782 წელს ტაძარს მიაშენეს ეგვტერი ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. ეკლესია განაახლეს და გადაკეთეს 1904-1905 წლებში. 

1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია დახურეს. ეკლესიას მოხსნეს გუმბათი, დაშალეს სამრეკლო. ტაძრის შენობაში განათავსეს ექსპერიმენტლურ-მექანიკური საამქრო. საამქრო 1978 წელს უკვე აღარ მუშაობდა, ტაძრის შენობა მიატოვეს და ნელ-ნელა იშლებოდა. 1980 წელს ტაძრის შენობაში განათავსეს მოქანდაკის სახელოსნო, რამაც გამოიწვია შენობის ინტერიერის რემონტი. ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1992 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 4. — С. 316 — 318. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.

სქოლიო
------

1. ↑  Решение Президиума Моссовета от 30.07.1992 № 84 «О ПАМЯТНИКАХ ИСТОРИИ И КУЛЬТУРЫ Г. МОСКВЫ»
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის სოკოლნიკის რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1881-1883 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას. ტაძარი არის წმინდა ვლადიმირის სახელობის ბავშვთა საქალაქო კლინიკური საავადმყოფოს კარის ეკლესია.

ისტორია
-------

წმინდა ვლადიმირის სახელობის ბავშვთა საქალაქო კლინიკური საავადმყოფო დააარსა პვავლე დერვიზმა 1872 წელს. საავადმყოფოს გახსნა გაიმართა 1876 წელს. საავადმყოფომ მიიღო წმინდა ვლადიმირის, დერვიზის უფროსი შვილის მფარველი ანგელოზის, პატივისცემის ნიშნად. საავადმყოფოში ღარიბი ოჯახების შვილებისათვის მუდმივად იყო 100 ადგილი გამოყოფილი. 

1881 წელს საავადმყოფოსთან დერვიზის ფინანსებით დაიწყეს ახალი ეკლესიის მშენებლობა წმინდა სამების სახელზე. 1883 წლის პირველ ივნისს ეკლესია აკურთხეს. იგი ააშენეს არქიტექტურის აკადემიკოს ალექსანდრე პოპოვის პროექტის მიხედვით XVII საუკუნის რუსული ეკლესიების სტილში. მის ქვემო ნაწილში განათავსეს დერვიზების საგვარეულო სასაფლაო. ეკლესიის მშენებლობა დაჯდა 225 000 რუბლი, ხოლო შიდა აღჭურვილობა 300 000 რუბლი. ინტერიერი მორთეს იტალიური მარმარილოს გამოყენებით და შვეიცარიული წითელი ხით. საეკლესიო ჭურჭელი დაამზადეს მხატვარ გრიმის ნახატების მიხედვით და ჩამოიტანეს ლუგანოდან. 

1924 წლის 24 მაისს ყველა კარის ეკლესია, რომელიც საავადმყოფოსთან მდებარეობდა დაიხურა, მათ შორის წმინდა ვლადიმირის სახელობის ბავშვთა საქალაქო კლინიკური საავადმყოფო ეკლესიაც.

1994 წლის 15 აპრილს აღდგენილი მოსკოვის სამების ეკლესია კვლავ აკურთხეს. 1995 წელს მასში აღსდგა ღვთისმსახურება. ამჟამად ეკლესია ღიაა ყოველდღიურად, ღვთისმსახურება კი მიმდინარეობს კვირაობით და სადღესასწაულო დღეებში. ყოველ პარასკევს აღევლინება ლოცვა საავადმყოფოში მყოფი ბავშვების სახელზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт детской городской клинической больницы святого Владимира
* Церковь Троицы Живоначальной на *sobory.ru*
* Церковь Троицы Живоначальной на *russian-church.ru*
**მიხეილ ბატონიშვილი** (დ. 1783, თბილისი, — გ. 21 ნოემბერი, 1862, სანქტ-პეტერბურგი) — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე გიორგი XII-ისა და მარიამ დედოფლის ვაჟი, სამეფო კარის უკანასკნელი წარმომადგენელი.

გიორგი XII-ის ხანმოკლე მეფობის დროს ახალგაზრდა მიხეილს თავისი თანატოლებისგან ჩამოყალიბებია ქვეითთა მუდმივი სამხედრო რაზმი, რომელიც იმდროინდელი რუსული არმიის სტანდარტებით იწვრთნებოდა. საქართველოში მყოფი რუსეთის ჯარის მეთაური გენერალი ივანე ლაზარევი მიხეილს მეფე გიორგის მეორე ქორწინებიდან შეძენილი შვილებიდან ყველაზე პერსპექტიულად თვლიდა. ბევრი სხვა ბატონიშვილისგან განსხვავებით, მიხეილი არ შეეწინააღმდეგა 1801 წელს რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის ანექსიის შემდეგ სამეფო სახლის წევრების საქართველოდან გადასახლების ბრძანებას. ამისთვის წმ. ანას I ხარისხის ორდენით დაჯილდოვდა, ყოველწლიური პენსია დაენიშნა და საქართველოს მონახულების უფლება მიეცა. ცხოვრება უმეტესად რუსეთში გაატარა. 1827 წელს მოსკოვში მიხეილი მოინახულა ქართველ შეთქმულთა ერთ-ერთმა ლიდერმა ფილადელფოს კიკნაძემ. იგი რამდენჯერმე იხსენიება 1832 წლის შეთქმულების საგამომძიებლო მასალებში, თუმცა მასში პირდაპირი მონაწილეობა არ მიუღია. 1859-1860 წლებში რუსეთის მთავრობის ე. წ. განსაკუთრებული კომისიის წევრი იყო. მფარველობას უწევდა და ეხმარებოდა რუსეთში მყოფ ქართველ სტუდენტებს, მ. შ. ი. ხელაშვილსა და გ. ქიქოძეს. თანამედროვეთა დახასიათებით მიხეილი გონიერი, განათლებული, თავმდაბალი და ქველმოქმედი ყოფილა. ცოლ-შვილი არ ჰყოლია. გარდაიცვალა პეტერბურგში. დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის ლავრის ოქროპირის მონასტერში.

ლიტერატურა
----------

* Акты, собранные Кавказской археографической комиссией: Том I. Под редакцией: А.П. Берже. Тифлис, Тип. Главного Управления Наместника Кавказского, 1866. – с. 184, 281, 310.
* მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის / მ. ბერძნიშვილი ; რედ.: მამისა ბერძნიშვილი ; საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, ივ.ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი. ნაწ. II : მასალები ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (ა-ე). თბილისი : მეცნიერება , 1980 – გვ. 105-106.
**მოსინის შაშხანა** (რუს. винтовка Мосина) ასევე ცნობილი, როგორც **1891 წლის სამხაზიანი შაშხანა,** დასავლურ სამყაროში კი, როგორც **მოსინ-ნაგანის შაშხანა** — 5-ვაზნიანი ტევადობის ფიქსირებული მჭიდის მქონე გრძივმოძრავსაკეტიანი ხელით გადასატენი საბრძოლო შაშხანა, რომელიც, ძირითადად, 7,62×54 მმ R ვაზნებს იყენებს. შემუშავებულია რუსი კაპიტნის სერგეი მოსინის მიერ, რომელმაც შაშხანას ბელგიელი ძმების, ემილ და ლეონ ნაგანების, შემუშავებული მჭიდი დაუყენა.

ისტორია
-------

მოსინის შაშხანა შემუშავებულია 1882-დან 1891 წლამდე პერიოდში და გამოიყენებოდა რუსეთის იმპერიის, მოგვიანებით საბჭოთა კავშირისა და სხვა ქვეყნების მიერ. ის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რაოდენობით წარმოებული ხელით გადასატენი შაშხანა, ვინაიდან 1891 წლიდან მოყოლებული 37 მილიონზე მეტი ერთეულია გამოშვებული. მიუხედავად სიძველისა, მოსინის შაშხანა დღემდე აგრძელებს სხვადასხვა შეიარაღებულ კონფლიქტში გამოჩენას.

რუსეთის იმპერიის შეიარაღებაში მიიღეს 1892 წელს. მოსინის შაშხანა რუსული არმიის სტანდარტული შაშხანა იყო რუსეთი-იაპონიის, პირველი მსოფლიო ომისა და გაუმჯობესებული 1930 წლის მოდელის შემუშავების შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

1932 წელს წითელმა არმიამ მოსინის შაშხანებს მოდიფიკაციები ჩაუტარა, რათა ის სნაიპერულ შაშხანად გადაკეთებულიყო. საბჭოთა სნაიპერები ჩიოდნენ იარაღის ზედმეტ სიგრძესა და სიმძიმეზე, ისინი ასევე იწუნებდნენ შაშხანის დაბალი ხარისხსის ხის კონდახს, რომელიც ზამთარში ამინდის მკვეთრი შეცვლისას ხშირად იბრიცებოდა. ამ ნაკლოვანებების მიუხედავად, მოსინის შაშხანა გამოირჩევოდა დიდი საიმედოობით, საკეტისა და მექანიზმის სიმარტივითა და სროლის მაღალი სიზუსტით. მეორე მსოფლიო ომში მოსინის შაშხანამ მრისხანე სახელი დაიმკვიდრა საბჭოთა სნაიპერების წყალობით. ზოგი წყაროს თანახმად, გერმანელი სნაიპერები საკუთარ მაუზერის Kar 98K შაშხანების ნაცვლად ხანდახან ამჯობინებდნენ კიდეც ნაალაფარ მოსინებს.

მოსინის სნაიპერული ვარიანტებით შეიარაღებული საბჭოთა სნაიპერები, სულ მარცხნივ — სნაიპერი - ვასილი ზაიცევი, სტალინგრადის ბრძოლა, 1942. იმის მიუხედავად, რომ მოგვიანებით საბჭოელებმა შეიარაღებაში ნახევრადავტომატური ტოკარევის SVT-40 შაშხანები მიიღეს, მოსინთან შედარებით ის ნაკლებად ზუსტი აღმოჩნდა და სნაიპერები კვლავ მოსინის გამოყენებას განაგრძობდნენ. მოსინის სნაიპერული შაშხანები საბჭოთა არმიის შეიარაღებაში დრაგუნოვის SVD შაშხანის გამოჩენამდე, 1963 წლამდე, დარჩა.

არსებობს მოსინის შაშხანის ბევრი ვარიანტი, მათ შორის სხვა ქვეყნებში, მაგალითად, ფინეთში ნაწარმოები მოსინები. ლეგენდარული ფინელი სნაიპერი სიმო ჰაიჰა ზამთრის ომში წითელი არმიის წინააღმდეგ სწორედ ფინურ მოსინს იყენებდა.

თანამედროვე გამოყენება
----------------------

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სიზუსტისა და საიმედოობის გამო მოსინის შაშხანა მონადირეებისა და კოლექციონერებისთვის სასურველი იარაღი გახდა და ხშირად გვხვდება სამოქალაქო პირების მფლობელობაში, როგორც სანადირო იარაღი.

ლიტერატურა
----------

* Bowser, Doug. *Rifles of the White Death.*
* Harriman, Bill (20 Oct 2016). *The Mosin-Nagant Rifle*. Weapon 50. Osprey Publishing.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* How the Mosin-Nagant became the world’s most feared rifle
* Mosin-Nagant
**მოხისის ბრძოლა (1520)** — ბრძოლა, რომელიც გაიმართა გურიის სამთავროს და ქართლის სამეფოს შორის 1520 წელს.

კახეთის მეფის ვაჟი, გიორგი II (ავ-გიორგი) ჯერ კიდევ გამეფებამდე დაუპირისპირდა მეფეს, ალექსანდრე I-ს და უმცროს ძმას, დიმიტრის. იგი არ იზიარებდა მამისა და ძმის პოზიციას ქართლის სამეფოსთან მშვიდობიანი ურთიერთობის შესახებ და თავის მომხრეებთან ერთად არბევდა მეზობელ სამეფოს. 1511 წელს გიორგი თავს დაესხა საფურცლიის ჭალაში მყოფ მამას და ძმას. პირველი მოკლა, ხოლო მეორეს თვალები დასთხარა და ოჯახითურთ კახეთიდან გააძევა, რის შემდეგაც ქართლს შეესია და ორი წელი თარეშობდა იქ. ის დავით მეფის ძმამ, ბაგრატმა შეიპყრო და ქსნის ციხეში გამოკეტა. კახეთი უმეფოდ დარჩა, რადგან ტახტის მემკვიდრე, ლევან ბატონიშვილი, მცირეწლოვანი იყო. დავით X ჯარით შევიდა კახეთში და ქვეყანა დაიკავა. ლევან ბატონიშვილი რამდენიმეჯერ გადაურჩა დატყვევებას. მას კახეთის თავადები უჭერდნენ მხარს, რომლებმაც იგი გარსევან ჩოლოყაშვილის მეთაურობით ოჩანის ციხეში დამალეს. მათ ისარგებლეს ქართლში შაჰ ისმაილ I-ის ლაშქრობით და ლევანი კახეთის მეფედ გამოაცხადეს. 1518 წელს დავით X ხელახლა შევიდა კახეთში ჯარით, მაგრამ სოფელ მაღაროსთან ბრძოლაში დამარცხდა. ლევანმა დახმარება გურიის მთავარს, მამია I გურიელს სთხოვა, რომელიც 1520 წელს ქართლში შეიჭრა. გადამწყვეტი ბრძოლა გაიმართა სოფელ მოხისთან, რომელშიც ქართლის მეფე დამარცხდა.  დავით X-მ, მამიამ და ლევანმა ზავი მუხრანში დადეს. მამიამ ქალიშვილი თინათინი ლევანს მიათხოვა, ხოლო დავით X-მ ლევანი კახეთის მეფედ აღიარა.

სქოლიო
------

1. ↑  ფრონის ხეობის ისტორიის ფრაგმენტები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-07. ციტირების თარიღი: 2018-01-20.
**ნამდვილი კობრები** (ლათ. Naja) — გველების გვარი ასპიტისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ აზიასა და აფრიკაში. ამჟამად მოიცავს 20 სახეობას. აქვთ სხეულის წინა მესამედის ვერტიკალურად აქევისა და კისრის გაფართოების უნარი. თავი ამ დროს ჰორიზონტალურ მდგომარეობას ინარჩუნებს. ზედა ყბის წინა ნაწილში უმოძრაო ღარიანი შხამიანი კბილები აქვთ. კობრას გვარიდან აღსანიშნავია სათვალიანი გველი ანუ ინდური კობრა (Naja naja ან Naja tripudians), რომლის 10-მდე ქვესახეობა გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში, მაგრამ ამათგან ყველაზე ცნობილია ინდური კობრა, რომელსაც ზურგის მხარეზე გადაბრუნებული სათვალის მსგავსი გამოსახულება აქვს (აქედანაა სახელწოდება). მისი სიგრძე 160-180 სმ აღწევს. სამხრეთ თურქმენეთში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში გვხვდება „უსათვალო" სახეობა შუააზიური კობრა (Naja oxiana), ბინადრობს ბუჩქნარში, ქვაყრილებში, მღრღნელების სოროებში, მიტოვებულ შენობებში და ა. შ. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებით. მრავლდება კვერცხებით. აქვს მეტად ძლიერი ნეიროტოქსიკური შხამი. ცნობილია ადამიანთა დაღუპვის შემთხვევები. სამეფო კობრა (Naja hannah ან Naja bungarus), რომელსაც დღეისათვის ცალკე გვარად (Ophiophagus) გამოყოფენ, ტანად ყველაზე დიდი შხამიანი გველია, მისი სიგრძე 5,5 მ აღქევს. ბინადრობს სამხრეთ აზიის ჯუნგლებში. იკვებება ძირითადად სხვა გველებით. მისი შხამი ზოგჯერ ნახევარ საათში კლავს ადამიანს. ცნობილია სპილოების დაღუპვის შემთხვევებიც.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 567.
**მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი** (რუს. Храм Ильи Пророка) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის პრეობრაჟენსკოეს რაიონში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ჯვართამაღლების სახელზე, ხოლო ეგვტერები ელია წინასწარმეტყველისა და ალექსის, მოსკოვის მიტროპოლიტის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ელია წინასწარმეტყველის ტაძრის დაარსება განუყოფლად არის დაკავშირებული სოფელ ჩერკიზოვოს დაარსებასთან, რომელშიც იგი ააგეს XIV საუკუნეში. სოფელმა სახელი მიიღო მისი მფლობელისაგან, ოქროს ურდოს უფლისწულის სერკიზისაგან, რომელიც მონათვლის შემდეგ გახდა ივანე სერკიზოვი. ივანე სოფელს მცირე ხნით ფლობდა და შემდეგ იგი გაყიდა ასევე ოქროს ურდოელ ილია ოზაკოვზე, რომელიც ძალიან მორწმუნე კაცი იყო. სწორედ მან ააგო XIV საუკუნეში სოფელ ჩერკიზოვოში ეკლესია თავისი მფარველი ანგელოზის ელია წინასწარმეტყველის სახელზე. 

წმინდა ელიას ეკლესია მდებარეობს მდინარე სოსენკის ნაპირზე, რომლის დიდი ნაწილიც ამჟამად მოქცეულია მილებში.

ილია, თავის ძმა სერგისთან ერთად იყვნენ ალექსი მიტროპოლიტის მსახურებს შორის, რომელიც მიტოპოლიტი იყო 1354-1378 წლებში. სწორედ ალექსიმ იყოდა სოფელი ჩერქეზოვო 1378 წელს. მოგვიანებით ეს შენაძენი განამტკიცა მთავარ ვასილის (1425-1462 წწ.) წყალობის სიგელმა. ამის შემდეგ მოხდა ჩერქიზოვოში საპატრიარქო რეზიდენციის ჩამოყალიბება, ხოლო მოგვიანებით ინოკენტი ვენიამინოვის დროს რეზიდენცია გაიზარდა და განაშენიანდა.

1689-1690 წლებში დამწვარი ხის ეკლესიის ადგილზე ააგეს ქვის ტაძარი, რომელიც აკურთხეს 1690 წლის 18 ივნისს. ტაძარში იყო ალექსი მიტროპოლიტის სახელობის ეგვტერი, სატრაპეზო და სამრეკლო. XIX საუკუნეში ილიას სახელობის ეკლესია ორჯერ გადააკეტეს. პირველი გადაკეთების შემდეგ 1821-1825 წწ. ეკლესია გარკვეული ხანი ხუთგუმბათიანი იყო. შემდეგი სერიოზული რეკონსტრუქცია გაიმართა XIX საუკუნის დასასრულს, ეკლესიის წინამძღვარ მამა პავლეს ინიციატივით. ეკლესიის რეკონსტრუქციისა და ახალი სამრეკლოს მშენებლობის გეგმა დაამტკიცეს 1888 წელს. 1890-იან წლებში ტაძრის აღდგენითი სამუშაოების დასრულების შემდეგ ეკლესია ხელახლა აკურთხეს. 

ილიას ეკლესიას გარს აკრავს სასაფლაო, რომელიც მოსკოვში ყველაზე ძველია. ეს ის ისტორიული სასაფლაოა, რომელსაც საბჭოთა პერიოდში ზარალი არ მისდგომია. 1861 წელს აქ დაასაფლავეს მოსკოველი ასკეტი ივან კორეიშა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მორწმუნეებმა შეაგროვეს ერთი მილიონი რუბლი თვითმფრინავის ასაგებად და იგი გაუგზავნეს სტალინს, რომელმაც მათ მადლობის წერილი გაუგზავნა. ეკლესია კი გადაურჩა საბჭოთა მმართველობის მძიმე წლებს. XX საუკუნის შუა წლებისთვის ეკლესიაში მიჰქონდათ ხატები მეობელი გაუქმებული ეკლესიებიდან. ეკლესიის წინამძღარი ამ პერიოდში იყო პავლე ცვეტკოვი.

2011 წლის 30 დეკემბერს ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა არქიმანდრიტი საბა - რუსეთს მართლმადიდებელი ეკლესიის არქიმანდრიტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Илии Пророка в Черкизове
* Храм Илии Пророка в Черкизове на *russian-church.ru*
* Храм Илии Пророка в Черкизове на *sobory.ru*
* Черкизовское кладбище *(вокруг храма)* на Russian   
Necropolis Gallery

სქოლიო
------

1. ↑  Храм Илии Пророка в Черкизове на *sobory.ru*
2. ↑  Черкизовское кладбище на *poxoronka.ru*