recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
დრაკონის ნავების ფესტივალი (XVIII საუკუნე)
**დრაკონის ნავების ფესტივალი** (ჩინ. 午节 — „ტუან’უ ძიე") — ჩინური ეროვნული, ტრადიციული დღესასწაულია, რომლის დროსაც ჩინეთში ოფიციალურად ისვენებენ. დრაკონის ნავების ფესტივალს მაისის ფესტივალსაც უწოდებენ, იგი მეხუთე თვის მეხუთე დღეს აღინიშნება.

ლეგენდის თანახმად, ფესტივალი ძველი ჩინელი პატრიოტი პოეტის, ციუ იუანის (ჩინ. 屈原 — ძვ. წ. 329–299), საპატივცემულოდ ტარდება. მებრძოლი სამეფოების პერიოდში იგი ჩუს სამეფოში ცხოვრობდა. ჩუს სამეფოს დაცემის შემდეგ, ის ძალზედ დამწუხრებული და აღშფოთებული იყო, „მან მდინარეში გადახტომით თავი მოიკლა მეხუთე თვის მეხუთე დღეს". ციუ იუანი ძლიერ უყვარდა მის თანასოფლელებს, ასე, რომ ისინი მაშინვე მის საძებნელად ნავებით წავიდნენ. დღესდღეობით, დრაკონის ნავების ყოველ ფესტივალზე ტარდება ნავებით შეჯიბრი (ჩინ. 龙舟竞渡 — „ლუნგ ჭოუ ძინგ ტუ"). საგანგებოდ მზადდება ხის ნავები, რომლებიც მორთული და დახატულია დრაკონის მსგავსად. საერთოდ, მათი სიგრძე 20-35 მეტრს შეადგენს და მის შესავსებად 30-60 ადამიანია საჭირო. ნაოსნობის დროს, მენავეები უსვამენ ნიჩბებს ჰარმონიულად და სწრაფად. ეს ხდება დასარტყამ ინსტრუმენტთა აკომპანიმენტის თანხლებით. მიჩნეულია, რომ გამარჯვებულ გუნდს მთელი წლის მანძილზე წარმატება ელის.

ციუ იუანის მდინარეში გადახტომის შემდეგ, იმის შიშით რომ მას თევზები შეჭამდნენ, ხალხმა წყალში წებოვანი ბრინჯის გორგლების ჩაყრა დაიწყო. დღეს დრაკონის ნავების ფესტივალის დამთავრებისას, ხალხი ჩინურ „წუნგ წის" ბრინჯით (ჩინ. 粽子 — „წუნგ წი") ამზადებს.

დღესასწაულის დადგომამდე, მშობლები როგორც წესი ამზადებენ, პატარა სურნელოვან ჩანთებს თავიანთი შვილებისათვის. ისინი ქსოვენ პატარა ჩანთებს სხვადასხვა ფერის აბრეშუმისგან. ისინი ჩანთებს ავსებენ სუნამოებით ან მცენარეული მედიკამენტებით და შემდეგ, კრავენ აბრეშუმის ძაფებით. ღონისძიების დროს, ბავშვებს ის ან გულზე უკიდიათ, ყელსაბამის მსგავსად ან ამაგრებენ ტანსაცმელზე, როგორც ერთგვარი აქსესუარი. ერთ-ერთი ხალხური ლეგენდის მიხედვით, პატარა სურნელოვანი ჩანთები მათ იცავს ბოროტებისაგან.

დრაკონის ნავის ფესტივალის თარიღი განისაზღვრება მთვარის კალენდრის მიხედვით, ამიტომ თარიღი წლიდან წლამდე იცვლება. პირველად ის, როგორც სახალხო დღესასწაული ჩინეთში, აღინიშნა 2008 წელს. ხოლო, 2009 წლის 30 ოქტომბერს, იუნესკოს მსოფლიო არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.

ლიტერატურა
----------

* Chittick, Andrew (2011). „The Song Navy and the Invention of Dragon Boat Racing". *Journal of Song-Yuan Studies*. **2011** (41): 1–28. JSTOR 23496206.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
* Lowe, H. Y. (aka Lü Hsing-yüan 慮興源) [1983] (2014). "The Dragon Boat Festival", *The Adventures of Wu: The Life Cycle of a Peking Man*.  Princeton University Press,   გვ. 141–148.
**დასტა** — აღმოსავლური მუსიკალური საკრავების დამკვრელთა მცირე ანსამბლი. შედგება ორი ზურნისა ან ორი დუდუკისა და დოლისაგან. მელოდიას ასრულებს ერთი მეზურნე —„უსტა" — ოსტატი, მეორე მეზურნე —„დამქაში" — მელოდიას ბურდონული ბანით მიჰყვება კილოს ძირითად საფეხურებზე. მედოლე დახელოვნებული მომღერალიცაა. დასტის რეპერტუარი მრავალფეროვანია; ასრულებენ უმთავრესად საყოფაცხოვრებო, ლირიკულ-სატრფიალო, სალაღობო, საცეკვაო მუსიკას.

დასტა საქართველოში აღმოსავლეთი ქვეყნებიდან შემოვიდა XVII საუკუნეში. იგი ყარაჩოხელებისა და თავადიშვილების დროსტარების განუყრელი თანმხლები იყო. დასტა თანდათანობით განვითარდა და გამდიდრდა ქართული რეპერტუარით. ანსამბლმა განსაკუთრებულ წარმატებას XX საუკუნის 30-იან წლებში მიაღწია, როდესაც ცნობილმა ხალხურმა მომღერალმა ანა ვარდიაშვილმა მას მესამე დუდუკი დაუმატა. ამიერიდან დასტამ იწყო სამხმიანი ქართული სიმღერების შესრულება და დიდი პიპულარობა მოიპოვა საქართველოშიც და მის საზღვრებს გარეთ. თბილისში განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა ხაჩიკ ტალგაუკოვის და ქსოვრელების დასტები, ანსამბლი „სოინარი". დასტის თანხლებით მღეროდნენ ანა ვარდიაშვილი და ნინო დადიანი.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 396.

* *ჩხიკვაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
6 - 16 ივნისი 1965 ჰამბურგი გერმანია.

ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე სამ ქვეჯგუფად დაყოფილი 10 გუნდი ორწრიან ტურნირებში (პირველ ქვეჯგუფში ერთ წრედ) იბრძოდა ფინალის ოთხი (მესამე ქვეჯგუფიდაბ ფინალში ორი გუნდი გადიოდა) საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის და იუგოსლავიის გუნდები პირდაპირ იყვნენ დაშვებული ფინალში. გუნდებში 10 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.

საბჭოთა მოჭადრაკეებმა ამჯერად 9 ქულით ჩამოიტოვეს უახლოესი მეტოქე. მეორე პრიზიორი კი კოეფიციენტებმა დაასახელა. იუგოსლავიელებს ის უნგრელებზე ოდნავ უკეთესი ჰქონდათ და ვერცხლის მედლებიც მათ დარჩთ.

**პირველი ეტაპი**

**პირველი ჯგუფი**

* 1.ნიდერლანდები - 16 ქულა
* 2.ესპანეთი - 12 ქულა
* 3.ლუქსემბურგი - 2 ქულა

**მეორე ჯგუფი**

* 1.გერმანია - 27 ქულა
* 2.ავსტრია - 21 ქულა
* 3.შვეიცარია - 12 ქულა

**მესამე ჯგუფი**

* 1.უნგრეთი - 39,5 ქულა
* 2.რუმინეთი - 31,5 ქულა
* 3.გდრ - 25,5 ქულა
* 4.ბულგარეთი - 23,5 ქულა

**ფინალი**


| # | ქვეყანა | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | სსრ კავშირი |  | 6; 7 | 6; 4,5 | 6,5; 6,5 | 8; 6,5 | 7,5; 7,5 | 66 |
| 2 | იუგოსლავია | 4; 3 |  | 4,5; 4,5 | 6,5; 6,5 | 7; 6,5 | 7; 7,5 | 57 |
| 3 | უნგრეთი | 4; 5,5 | 5,5; 5,5 |  | 6; 5,5 | 6,5; 6,5 | 6; 6 | 57 |
| 4 | გერმანია | 3,5; 3,5 | 3,5; 3,5 | 4; 4,5 |  | 4; 5 | 6,5; 7 | 45 |
| 5 | რუმინეთი | 2; 3,5 | 3; 3,5 | 3,5; 3,5 | 6; 5 |  | 5,5; 6 | 41,5 |
| 6 | ნიდერლანდები | 2,5; 2,5 | 3; 2,5 | 4; 4 | 3,5; 3 | 4,5; 4 |  | 33,5 |

**ჩემპიონის შემადგენლობა**
სსრკ
ტიგრან პეტროსიანი 6 (+2=8-0), მიხეილ ბოტვინიკი 3,5 (+2=3-3), ვიქტორ კორჩნოი 5,5 (+4=3-2), ვასილი სმისლოვი 6 (+3=6-0), დავით ბრონშტეინი 5 (+2=6-1), ლეონიდ შტეინი 7 (+4=6-0), მარკ ტაიმანოვი 5 (+3=4-1), იური ავერბახი 6 (+5=2-1), ნიკოლაი კროგიუსი 4,5 (+2=5-1), ისააკ ბოლესლავსკი 5 (+4=2-0), ანატოლი ლეინი 6 (+5=2-0), ანატოლი ლუტიკოვი 6,5 (+5=3-0).

**დაფებზე საუკეთესონი**


| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ტიგრან პეტროსიანი |  სსრკ | 6 | 10 | 60,0 |
| 2 | სვეტოზარ გლიგორიჩი |  იუგოსლავია | 7 | 10 | 70,0 |
| 3 | ვიქტორ კორჩნოი |  სსრკ | 5,5 | 9 | 61,1 |
| 4 | ვასილი სმისლოვი |  სსრკ | 6 | 9 | 66,7 |
| 5 | გედეონ ბარცა |  უნგრეთი | 7 | 10 | 70,0 |
| 6 | გეზა ფორინტოში |  უნგრეთი | 7,5 | 10 | 75,0 |
| 7 | მარკ ტაიმანოვი |  სსრკ | 5 | 8 | 62,5 |
| 8 | იური ავერბახი |  სსრკ | 6 | 8 | 75,0 |
| 9 | ნიკოლაი კროგიუსი |  სსრკ | 4,5 | 8 | 56,3 |
| 10 | ისააკ ბოლესლავსკი |  სსრკ | 5 | 6 | 83,3 |
| I სათ | ანატოლი ლეინი |  სსრკ | 6 | 7 | 85,7 |
| II სათ | ანატოლი ლუტიკოვი |  სსრკ | 6,5 | 8 | 81,3 |
**დავით გიორგის ძე ბადრიძე** (დ. 4 აპრილი [ ძვ. სტ. 23 მარტი], 1899, ქუთაისი ― გ. 26 იანვარი, 1987, მოსკოვი),  ქართველი მომღერალი (ლირიკული ტენორი) და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
---------

1924 წელს დაამთავრა თსუ სამედიცინო ფაკულტეტი, 1926 თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ე. ვრონსკის კლასი). 1926–1934 თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო (დებიუტი — ჰერცოგის პარტია ჯ. ვერდის „რიგოლეტოში"). 1934–1936 მღეროდა ეკატერინბურგის, 1936–1944 კვლავ თბილისის, 1944–1948 მოსკოვის დიდი თეატრის საოპერო სცენებზე; 1937 წლიდან სსრკ სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი იყო. 1952 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ-პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1957-1958, როგორც პედაგოგ-ვოკალისტი და კონსულტანტი, მივლინებული იყო კორეის სახალხო დემოკრატიულ რესპუბლიკასა (ფხენიანი) და ვიეტნამის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (ჰანოი), სადაც ბადრიძის ხელმძღვანელობით შეიქმნა ეროვნული საოპერო დასი და დაიდგა  პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი" (პირველი საოპერო სპექტაკლი ვიეტნამში). 1962 წლიდან ბადრიძე თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში პედაგოგი იყო (1972 წლიდან პროფესორი). 1967-1970 მივლინებული იყო ეგვიპტეში, კაიროს კონსერვატორიაში, სადაც დიდი მუშაობა ჩაატარა ეროვნული ვოკალური ხელოვნების განვითარებისათვის.

ბადრიძეს ჰქონდა ლამაზი ტემბრის, სრული დიაპაზონის ხმა, მაღალი ვოკალურ-სცენური კულტურა. შესრულებული აქვს ქართული და კლასიკური საოპერო რეპერტუარის მრავალი წამყვანი პარტია, რომელთაგან აღსანიშნავია: მალხაზი ( ზ. ფალიაშვილის „დაისი"), მეურმე ( დ. არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე"), ერეკლე (  ი. გოკიელის „პატარა კახი"), კოტე ( ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე"), ჰერცოგი და ალფრედი ( ჯ. ვერდის „რიგოლეტო" და „ტრავიატა"), ფაუსტი ( შ. გუნოს „ფაუსტი"), ჯერალდი ( ლ. დელიბის „ჰოდმანის ზღაპრები"), ვერთერი ( ჟ. მასნეს „ვერთერი"), ლენსკი (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი"), სალოსი ( მ. მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი") და სხვა. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობასაც, გამოდიოდა ყოფილ სსრკ ქალაქებში (უპირატესად ქართული რეპერტუარით). გადაღებულია კინოფილმში „ჯურღაის ფარი" (ლეიტენანტი, ესპანელი სტუმარი, 1944, სტალინური პრემია).

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1943 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1950 — I ხარისხის სტალინური პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 137.
* *წულიკიძე ა.* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, გვ. 324, თბ. 1997

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით ბადრიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ბადრიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* დავით ბადრიძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
დავიწყებადობის მრუდის გრაფიკული წარმოდგენა
**ებინგჰაუსის მრუდი**, ანუ **დავიწყებადობის მრუდი**, — ნათელჰყოფს დავიწყებადობის (მავიწყობის) ხარისხს გარკვეული დროის განმავლობაში. მრუდი, საკუთარ თავზე ცდების ჩატარების შედეგად, შეიმუშავა გერმანელმა ფსიქოლოგმა ჰერმან ებინგჰაუსმა. 
ებინგჰაუსმა დავიწყებადობის მრუდით აჩვენა არა მარტო ის, თუ რა ხნის განმავლობაში შეუძლია ადამიანს დაიმახსოვროს ნასწავლი, არამედ ისიც, თუ პროცენტულად ინფორმაციის თუ რა რაოდენობა რჩება მას მეხსიერებაში. მრუდიდან გამომდინარე დადგინდა ნასწავლი, თუ სასწავლი მასალის აუცილებელი გამეორებების სიხშირე და რაოდენობა მიმდინარე დროსთან შეთავსებით.

კვლევის შედეგები
----------------

კვლევის შედეგების მიხედვით ჩანს, რომ ინფორმაციის შესწავლიდან 20 წუთის გასვლის შემდეგ შესაძლებელია მიღებული ინფორმაციის მხოლოდ 60 %-ის გამოხმობა მეხსიერებიდან, ხოლო ერთი საათის გასვლის შემდეგ 45 %-ია დამახსოვრებული, ერთი დღის გასვლის შემდეგ კი ინფორმაციის 34 % არის რჩება მეხსიერებაში. 6 დღის გასვლის შემდეგ გახსენების ხარისხი 23 %-ზე დადის. დიდი ხნის გასვლის შემდეგ ნასწავლი ინფორმაციის მხოლოდ 15 % რჩება გონებაში.

დავიწყებადობის ხარისხი ყოველთვის პირდაპირ კავშირშია შესასწავლი მასალის შემეცნების ნაირობასთან. მაგ.; ადამიანს უკეთ შეუძლია სიტყვათა წყვილების დამახსოვრება როგორც რაღაც უცხოენოვანი სიტყვებისა; მოსწავლეებს შეუძლიათ ნასწავლი სიტყვების 90 %-ის გახსენება. თუმცა ებინგჰაუსის ცდა, იმის გამო რომ სამუშაო-საცდელი მასალა უაზრო მარცვალთა კომბინაციებსაც შეიცავდა, კრიტიკის საგანი გახდა.

რაციონალური დამახსოვრების რეჟიმი
--------------------------------

### ორი დღის არსებობის შემთხვევაში

* პირველი გამეორება — წაკითხვისთანავე გამეორება;
* მეორე გამეორება — პირველი გამეორებიდან 20 წუთის გასვლის შემდეგ;
* მესამე გამეორება — მეორე გამეორებიდან 8 საათის გასვლის შემდეგ;
* მეოთხე გამეორება — მესამე გამეორებიდან 24 საათის გასვლის შემდეგ.

### თუ დიდი ხნით გსურთ დაიმახსოვროთ მასალა

* პირველი გამეორება — წაკითხვის დამთავრებისთანავე;
* მეორე გამეორება — 20-30 წუთის შემდეგ პირველი გამეორებიდან;
* მესამე გამეორება — 1 დღის შემდეგ მეორე გამეორებიდან;
* მეოთხე გამეორება — 2-3 კვირის შემდეგ მესამე გამოერებიდან;
* მეხუთე გამეორება — 2-3 თვის შემდეგ მეოთხე გამეორებიდან.

გააზრებული დამახსოვრება მექანიკურ დაზეპირებაზე 9-ჯერ ხარისხიანია დამახსოვრებადობის სისწრაფის თვალსაზრისით. თავის ცდებში ჰერმანნ ებინჰაუსი ცდილობდა დაესწავლა ბაირონის „დონ ჟუანის" ნაწარმოები და მოცულობით ამავე ტექსტისოდენა უაზროდ კომბინირებულ მარცვალთა რიგები.

ჰერმანნ ებინგჰაუსს ეკუთვნის ე.წ. „კიდურას ეფექტის" აღმოჩენა — მოვლენა, რომელიც აჩვენებს, რომ მასალის ტექსტის თავი და ბოლოა მხოლოდ მალდამახსოვრებადი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სწავლის მრუდი

ლიტერატურა
----------

* Ebbinghaus, Hermann: Über das Gedächtnis. Untersuchungen zur experimentellen Psychologie. Duncker & Humblot, Leipzig 1885.
დოუნინგ სტრიტი
**დაუნინგ სტრიტი** (ინგლ. Downing Street) — ქუჩა ლონდონში, რომელზეც ორ საუკუნეზე მეტია ცხოვრობს გაერთიანებული სამეფოს კაბინეტის ორი უმთავრესი მინისტრი: ხაზინის პირველი ლორდი, ანუ გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი და ხაზინის მეორე ლორდი, ანუ ფინანსთა მინისტრი. ქუჩის ყველაზე ცნობილი მისამართი არის დაუნინგის ქუჩა 10, ხაზინის პირველი ლორდის ანუ თანამედროვე დროში, პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია. შესაბამისად, ტერმინები დაუნინგის ქუჩა ან ნომერი 10 ხშირად გამოიყენება პრემიერ-მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის აღსანიშნავად. მსგავსად, ნომერი 11 იხმარება ფინანსთა მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის შესახებ საუბრისას. დაუნინგის ქუჩა მდებარეობს უაიტჰოლზე, ცენტრალურ ლონდონში, ბრიტანეთის პარლამენტიდან რამდენიმე წუთის ფეხით სავალ დისტანციაზე. პრემიერ-მინისტრს, ფინანსთა მინისტრს და მთავარ უიპს აქვთ რეზიდენციები ქუჩის მარჯვენა მხარეს. ქუჩის მოპირდაპიე მხარეს მდებარე ბინები კი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის, რომელმაც ისინი მეცხრამეტე საუკუნეში გამოცვალა.

ისტორია
-------

ქუჩა აშენებული იქნა 1860 წელს, სერ ჯორჯ დაუნინგის, პირველი ბარონეტი (1632-1689) მიერ. უწინ დაუნინგ სტრიტის ადგილას იდგა ჰემპდენ ჰაუსი. დაუნინგი იყო სამხედრო და დიპლომატი, რომელიც ოლივერ კრომველსა და მეფე ჩარლზ II-ს ემსახურებოდა. დაუნინგი უძრავი ქონების ინვესტორი იყო, რითაც მან საკმაოდ დიდი სიმდიდრე დააგროვა. 1654 წელს, მან შეიძინა წმინდა ჯეიმზის პარკის სამხრეთით მდებარე მიწა, რომელიც პარლამენტიდან ფეხით სავალ დისტანციაზე იყო განთავსებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი რუსული ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Downing Street (Hampden House) - British History Online.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1049969316
* VIAF: 308191005
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 308191005

 |
**დავითი** (გვარად *ღამბაშიძე*) [დ. 1842, ყვირილა (ახლანდ. ზესტაფონი), — გ. 21 დეკემბერი, 1910, იქვე] — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე, დეკანოზი; პუბლიცისტი, რედაქტორ-გამომცემელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი და თბილისის სასულიერო სემინარია. იყო გაბრიელ ეპისკოპოსის (ქიქოძის) თანამებრძოლი. ზემო იმერეთში „დიდ დეკანოზად" მოიხსენიებდნენ. 1883–1910 წლებში მისი რედაქტორობით დაბა ყვირილაში გამოდიოდა რუსული დამატებით (1886–1903) სასულიერო ორკვირეული ჟურნალი „მწყემსი", რომელიც ხელს უწყობდა ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებას. დავითი იბრძოდა რუსიფიკატორული რეჟიმის წინააღმდეგ. როცა მას კატეგორიულად მოსთხოვეს საღმრთო რჯულის რუსულ ენაზე სწავლება, პროტესტის ნიშნად პედაგოგობას თავი დაანება. დავითი პუბლიცისტურ წერილებში იცავდა ავტოკეფალიაწართმეული საქართველოს ეკლესიის უფლებებს. მის შრომებს შორის აღსანიშნავია „ექიმი იოანე გომართელი და მისი მსჯელობა, „თუ რა გზას უნდა დაადგეს სამღვდელოება?", „სახალხო სააქიმო წიგნი კარაბადინი" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* კ. გ-ლი [კონსტანტინე ანთიძე], დეკანოზი დავით ღამბაშიძე, «სახალხო გაზეთი», 1910, №193;
* მიუდგომელი დეკანოზი დავით ღამბაშიძე, გაზ. «თემი», 1911, №4;
* *ბუბულაშვილი ე.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 288.
XIX საუკუნის ებონიტის ნაწარმი
**ებონიტი** (ძვ. ბერძნ. ἔβενος [ebenos] — „შავი ხე") — მუქი რუხი ან შავი ფერის, ელასტიურობადაკარგული მყარი რეზინის ნაირსახეობა, რომელიც მიიღება გოგირდით ბუნებრივი ან სინთეზური კაუჩუკის ვულკანიზაციის შედეგად. ბმული გოგირდის შემცველობა ებონიტში 32%-ია. ქიმიურად მედეგია, გამოირჩევა კარგი დიელექტრიკული მაჩვენებლებით. იყენებენ ელექტრო- და რადიო-ტექნიკურ, საავიაციო და ქიმურ მრეწველობაში.

მიღება
------

ებონიტის მიღება რეზინის ანალოგიურია, გასხვავება მხოლოდ კომპონენტების პროპორციებისა და ზოგიერთი კომპონენტების დაუმატებლობაშია. ებონიტი წარმოადგენს ნატურალურ ან სინთეტიკურ კაუჩუკს, რომელმაც გოგირდთან შერევის შემდეგ გაიარა ვუკანიზაციის პროცესი.

კაუჩუკი, გაცხელებისა და გოგირდთან შერევის შედეგად ხდება მყარი. მის შემადგენლობაში ფერის მისაცემად შეიძლება დამატებულ იქნას საღებავები. მაგალითად შავი ებონიტის მისაღებად კაუჩუკსა და გოგირდს უმატებენ 5% ჭვარტლს. ებონიტი რეზინისაგან განსხვავებით მყარია იმის გამო, რომ შეიცავს 30%-ს და მეტ გოგირდს კაუჩუკთან მიმართებაში. არსებობს ებონიტის ისეთი სახეობები, რომლებშიც კაუჩუკისა და გოგირდის შემცველობა თანაბარია.

ძირითადი მახასიათებლებია
------------------------

* აგრესიულ სითხეების მიმართ მაღალი მედეგობა;
* მეტალებისმიმართ კარგი ადგეზია;
* ადვილი დასამუშავებლად;
* არაჰიგროსკოპულობა;
* გაზმედეგობა;

ებონიტი დაბალ ტემპერატურებზე კარგავს თავის ძლიერ თვისებებს და ხდება საკმაოდ მყიფე და მსხვრევადი. 

ებონიტი +55°C ტემპერატურაზე ზევით, ხდება ძლიერელასტიური. ებონიტის სიმკვრივე მერყეობს 1,15 – 1,68 გ/სმ³, ამიტომ მას ხშირად ცვლიან პლასტმასის ნაკეთობებით. 

ებონიტის დიელექტრიკული შეღწევადობა შეესაბამება 2,82-ს, რაც მას მიმზიდველს ხდის სხვადასხვა დარგებში. აღსანინავია, რომ ებონიტის სამუშაო ტემპერატურული დიაპაზონი –50°-დან +60°C-მდე მერყეობს. ებონიტი +300°C-ზე მაღალ ტემპერატურაზე თავისუფლად ზავდება პარაფინში. ის ასევე იწოვს სხვადასხვა ნავთობპროდუქტებს.

ებონიტის საიზოლაციო თვისებები საკკმაოდ მცირდება მაღალი განათების დროს, რომლის დროსაც ის იკიდებს მომწვანო ფერის ჟანგს. +70-80°C ტემპერატურაზე ებონიტი თავის დრეკადულ თვისებებს კარგავს, თუმცა გაცივებისთანავე კვლავ მყარდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გეტინაქსი
* ტექსტოლიტი
* მინატექსტოლიტი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 666.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Эбонит. Свойства и применение. Изготовление и особенности
* Что такое эбонит?
დავლური. სუხიშვილები, ნიუ-იორკი, 2007.
**დავლური** — ქართული ხალხური ჯგუფური მასობრივი ცეკვა. სრულდება ნელი დავლით, ნარნარი მიხრა-მოხრით, საზეიმო განწყობილებით. მისი კომპოზიციური აგებულება (მწკრივების შექმნა, დაშლა, წყვილებად დაყოფა, წრეზე წინსვლა) დამახასიათებელია ბევრი სხვა ქართული ჯგუფური ცეკვისათვის. დასასრულს გადადის წყვილთა ცეკვა „ქართულში". სრულდება დუდუკის ან გარმონისა და დოლის თანხლებით. დავლურის მუსიკალური ზომაა 6/8. გამოყენებულია ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებში (მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი", დიმიტრი არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე" და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *გვარამიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 293.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ცეკვები |
| --- |
|  |
| 
* აფხაზური
* აჭარული
* ბაღდადური
* ბუქნა
* განდაგანი
* გერგეტულა
* გურული ფერხული
* დავლური
* დაისი
* ზილგა
* კინტოური
* ლალოინი
* ლამპრული
* მელია-ტელეფია
* მთიულური
* მთიულური დავლური
* მირმინკელა
* მოხეური
* მხარდავედრა
* მხარული
* მხედრული
* მხუჯიში
* ნარნარი
* ოსური
* რაჭული
* სართულიანი ფერხული
* სამაია
* სამყრელო
* სიმდი
* ფარცაკუკუ
* ფერხისა
* ფერხული
* ქართული
* ცანგალა და გოგონა
* ხორუმი
* ჯეირანი
 |

 |
**დავით ბატონიშვილის სასახლე** — მდებარეობდა გარეთუბანში, მტკვრის მარჯვენა ნაპირთან ახლოს (გადაჰყურებდა მტკვარს), ახლანდელი მარი ბროსეს ქუჩის მარცხენა მხარეს. სიონისა და ანჩისხატის ეკლესიებს შორის მდგარი (XVII-XVIII სს.) სამეფო სასახლე აღა-მაღმად-ხანის შემოსევას შეეწირა. მისი აღდგენა ვერ შეძლეს ვერც ერეკლე II-მ და ვერც გიორგი XII-მ. რუსეთის იმპერიის მიერ აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფოს გაუქმების (1801) შემდეგ დანგრეული სასახლის სამშენებლო მასალა რუსეთის ხელისუფლებამ თბილისში მშენებარე სხვადასხვა საუწყებო შენობის აგებას მოახმარა. ამის გამო დავით ბატონიშვილმა რუსეთის ხელისუფლებას პროტესტი განუცხადა, მაგრამ უშედეგოდ. როგორც ჩანს, ამან გადააწყვეტინა მას ახალი სასახლის აგება. მშენებლობა, სამშენებლო ხარჯის ნუსხის მიხედვით, 1801 წლის 8 მაისს დაუწყიათ: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ქ. ღ∼თით. გარეთ, ბატონის შვილის ბრძანებით სასახლის მუშაობას ხელი მიეყო და იმისი ხარჯი ამას ქვეით სწერია..." |
|  |  |

 (სცსია, ფ. 1448, საქ. №5964). კავკასიის მთავარმართებელმა პავლე ციციანოვმა 1803 წელს ქართლ-კახეთის სამეფო ოჯახის წევრები და მათი თანმხლები ქართველი თავადაზნაურობა რუსეთში ძალდატანებით გადაასახლა. მათ შორის იყო დავით ბატონიშვილიც, რის გამოც მის მიერ დაწყებული სასახლის მშენებლობა დაუსრულებელი დარჩა. დავით ბატონიშვილის სასახლე დატანილია თბილისის 1809 წლის ე. წ. ბანოვის გეგმაზე №9-ით „Дворецъ Царсвича Давида Георгиевича (Незаконченной стройкой)". 1838 წლის 20 ივნისს თბილისის გარეთუბნის ნაწილის გეგმაზე, როდესაც ეწოდება „Часть планагорода Тифлиса называемого Гаретубанью, с показаниемъ на..." №59-ით დატანილია მართკუთხა ფორმის ვიწრო შენობა (1809 წლის გეგმაზეც დავით ბატონიშვილის სასახლე მართკუთხა ფორმითაა დატანილი). თანდართულ განმარტებაში აქვს წარწერა: „Каменный двухъэтажный домъ, бывшего Царевича Давида", №60-ით დატანილია სასახლის კუთვნილი ქვით ნაგები სამზარეულო, ხოლო №61-ით თანადროულ განმარტებაში მოხსენიებულია მეჩეთი, რაც ერთადერთი ცნობაა გარეთუბანში XIX ს-ში მუალიმანური სალოცავის არსებობის შესახებ. გეგმაზე უკვე ამ დროისთვის დავით ბატონიშვილის სასახლის მიმდებარე ტერიტორია სხვადასხვა დანიშნულების შენობებს ეკავათ (მესანგრეთა ყაზარმები და სხვ.) XIX საუკუნის II ნახევარში გარეთუბნის ინტენსიური გაშენიანება აღნისნულ ადგილს მთლიანად შეუცვალა გარეგანი სახე.

ლიტერატურა
----------

* გეგია ლ. გარეთუბანში მდგარი დავით ბატონიშვილის სასახლის ისტორიისათვის „ხელოვნება", 1998, №2;
* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 409, თბ. 2002 წელი.

* *ბერიძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 283.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დავით**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დავით**. |

**დავითი** — კახეთის ქორეპისკოპოსი (მთავარი) 976-1010 წლებში, კვირიკე II-ის ძე. კახეთის უკანასკნელი მთავარი, რომელიც ქორეპისკოპოსის ტიტულს ატარებდა. მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრეები ჰქონდა ქართლშიც. ებრძოდა საქართველოს მეფე ბაგრატ III-ს, რომელიც კახეთ-ჰერეთის შემოერთებისათვის იღვწოდა. 1008 წელს დავითი იძულებული გახდა მრავალრიცხოვანი ჯარით კახეთზე გამოლაშქრებულ ბაგრატ III-თვის დაებრუნებინა ქართლის ციხეები (წირქვალი, გრუი). ამავე ლაშქრობის დროს ბაგრატ III-მ მოახერხა ჰერეთის დაპყრობა, მაგრამ როგორც კი მეფე გაბრუნდა, დავითმა ეს მხარე კვლავ კახეთს შეუერთა.

ლიტერატურა
----------

* *პაპუაშვილი თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 287.

|
|  |
|
| წინამორბედი:კვირიკე II | **კახეთის ქორეპისკოპოსი**976 - 1009 | შემდეგი:კვირიკე III |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კახეთის ქორეპისკოპოსები და მეფეები |
| --- |
|  |
| 
გრიგოლი **·** ვაჩე **·** სამოელი **·** გაბრიელი **·** ფადლა I **·** კვირიკე I **·** ფადლა II **·** კვირიკე II **·** დავითი **·** კვირიკე III  **·** გაგიკი  **·** აღსართან I  **·**  კვირიკე IV  **·**  აღსართან II |

 |
**დამბაჩა**, **პისტოლეტი** — ინდივიდუალური ცეცხლსასროლი იარაღი. განკუთვნილია მოკლე მანძილზე (50-70 მ-მდე) მოწინააღმდეგის დასაზიანებლად. ცნობილია საბრძოლო, სასიგნალო და სპორტული დამბაჩები. საბრძოლო დამბაჩის წონა 0,7-1,0 კჰ. კალიბრი 5,35-11,43 მმ, სავაზნე კოლოფის ტევადობა 5-8 და მეტი ვაზნა. დამბაჩა შეიძლება იყოს ავტომატური და არაავტომატური. უმეტესობის მოწობილობა დაფუძნებულია თავისუფალი საკეტის უკუცემის ენერგიის გამოყენებაზე. დამბაჩის ძირითადი ნაწილები — ჩარჩო ლულითა და სასხლეტი კავით, საკეტი დამცემითურთ, ამომყრელი და საფრთხილო, დამცემსასხლეტი მექანიზმის უკუმომქცევი ზამბარა, სახელურის ლოყები ხრახნითურთ, სასხლეტის საკავებელი და სავაზნე კოლოფი — მექანიზებულია. დამბაჩით შეიარაღებული არიან ოფიცრები, აგრეთვე ზოგი სპეციალური ნაწილის სერჟანტები და ჯარისკაცები. 

დამბაჩა ეწოდება აგრეთვე ხელის ძველებურ ცეცხლსასროლ მოგრძოლულიან (იყო ორ-, იშვიათად სამლულიანი) იარაღს. მოგრძოლულიანი პატარა ცეცხლსასროლი იარაღი, ძველებურად "ხელმეხი" (გურულად – "ფიშტო"). მოწინააღმდეგეს აზიანებდა მოკლე მანძილზე. დამბაჩის ჩახმახს კაჟს უკეთებდნენ — „ხრეისის ქვეით, ითხრების კაჟი ჩახმახისა ფრიად კარგი" (ვახუშტი ბატონიშვილი). საქართველოში დამბაჩას ამზადებდნენ ერეკლე I-ის მიერ დაარსებულ თოფხანაში (არსენალში) და სოფ. ტყვიავში — ქართლის მეფეთა თოფხანაში. მაჭახელაში (აჭარა) დამზადებულმა საუკეთესო დამბაჩამ სახელი გაითქვა მთელ საქართველოსა და თურქეთში. რევოლვერის გამოგონებისთანავე დამბაჩა ჩოხა-ახალუხისა და ოჯახის სამკაულად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 353.

* *ჩოლოყაშვილი კ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გამრეკელი**. |

**დავით ალექსანდრეს ძე გამრეკელი** (დ. 27 ივლისი, 1911, ჭიათურა — გ. 29 ნოემბერი, 1977, მოსკოვი) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი, საქართველოს სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, პროფესორ ვრონსკის კლასით. იმავე წელს ახალგაზრდა ქართველმა ბარიტონმა თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე იმღერა ელეცკის პარტია პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერაში „პიკის ქალი". 1937 წელს მოსკოვში, ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაზე, მომღერალმა დიდი წარმატებით შეასრულა კიაზოს პარტია ზაქარია ფალიაშვილის „დაისიდან". კიდევ ერთი წლის შემდეგ გამრეკელი ვოკალისტთა პირველი საკავშირო კონკურსის ლაურეატი გახდა. მომდევნო პერიოდში თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე მან წამყვანი პარტიები იმღერა ქართულ და უცხოურ ოპერებში. 1943 წელს მომღერალს საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება მიენიჭა. სულ მალე გამრეკელის შემოქმედებით ცხოვრებაში ახალი ეტაპი დადგა — ის მოსკოვის დიდ თეატრში სოლისტად მიიწვიეს. საბჭოთა კავშირის მთავარ სცენაზე ქართველმა ბარიტონმა რვა წელი, 1944-დან 52-მდე, გაატარა.

თავისი შემოქმედებითი ცხოვრების მანძილზე დავით გამრეკელმა ოცდაათამდე საოპერო პარტია შეასრულა. შთამბეჭდავია მათი ჩამონათვალი: ჩაიკოვსკის ევგენი ონეგინი, ჯუზეპე ვერდის რიგოლეტო, ჟერმონი და რენატო, ჟორჟ ბიზეს ესკამილიო და სხვ. გრამფირფიტაზე ჩაწერილია ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ოპერა „სადკო", სადაც გამრეკელს პარტნიორობას უწევდნენ სახელგანთქმული საბჭოთა მომღერლები ბარსოვა, ხანაევი, რეიზენი, პეტროვი. განუმეორებელი იყო გამრეკელის მიერ მშობლიურ თბილისში შესრულებული პარტიები ქართულ ოპერებში „აბესალომ და ეთერი", „დაისი", „თქმულება შოთა რუსთაველზე". 1944 წელს მან, კიდევ ერთ ცნობილ ქართველ მომღერალ დავიდ ბადრიძესთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო სიკო დოლიძისა და დავით რონდელის ფილმში „ჯურღაის ფარი", რომელმაც მოგვიანებით სტალინური პრემია დაიმსახურა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 95, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატია დავით გამრეკელის შესახებ (რადიო "თავისუფლება")
დავით აღმაშენებლის მონეტა
**დავით აღმაშენებლის მონეტა** — დავით IV აღმაშენებლის სპილენძის უნიკალური მონეტა. იწონის 10,73 გ. შუბლზე წერტილოვან რკალში მოთავსებულია სამეფო ტანსაცმლით მოსილი მეფის პორტრეტული გამოსახულება. მეფის თავსაბურავია ჯვრიანი სტემა, რომლიდანაც სახის ორივე მხარეს მარგალიტებიანი საკიდები — პენდილიები ეშვება; ყელს შემოუყვება მსხვილი მძივების წყება; სამხრეებიც და კაბაც თვლებით არის შემკული; მარჯვენა ხელში სკიპტრა უპყრია, მარცხენაში კი — ჯვრიანი სფერო. ფიგურის ორივე მხარეს განთავსებულია დაქარაგმებული ასომთავრული ზედწერილი: „დთ – მფ" („დავით მეფე"). ხაზოვანი რკალით შემოსაზღვრული ზურგის ცენტრში, ოთხფურცლიან ბუდეში მოთავსებულია ტოლმკლავა ჯვარი, რომლის მკლავების შემსხვილებულ ბოლოებზე თითო წერტილია დასმული. ჯვრის ბუდეს გარს შემოუყვება დაქარაგმებული ასომთავრული წარწერა: „დთ–მფ–აფთ–ქ–რნ–კხთ–სხთ" („დავით, მეფე აფხაზთა, ქართველთა, რანთა, კახთა, სომეხთა"). 

მონეტა მოჭრილი უნდა იყოს 1118 წლის შემდეგ, როდესაც დავით აღმაშენებელმა ლორე აიღო და ტაშირის („სომეხთა") სამეფო საქართველოს შემოუერთა. დავით აღმაშენებლის მონეტის ცნობილი ერთადერთი ეგზემპლარი დაცულია ბრიტანეთის მუზეუმში (ლონდონი). იგი 1857 წელს ენისკილენის ჰერცოგმა უილიამ კოულმა ოსმალეთში ყოფნის დროს შეგროვილ სხვა აღმოსავლურ მონეტებთან ერთად გადასცა მუზეუმს.

ლიტერატურა
----------

* *დუნდუა გ.*, რას მოგვითხრობენ ძველებური მონეტები, თბ. 1968;
* *კაპანაძე დ.*, ქართული ნუმიზმატიკის სიახლენი, კრ.:კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ. 1966;
* *მეტრეველი რ.*, დავით აღმაშენებელი, თბ. 1965;
* *Lang D.*, Notes of Caucasian numismatics, «Numismatic Chronicle», 1957, v. 17
* *დუნდუა გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 337.
* *ქუთელია თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**დავით ნიკოლოზის ძე ბაქრაძე**, ფსევდონიმი — *სეველი*, (დ. 1838, სოფ. სევა, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1911) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

დაიბადა სეველი მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1862, საკანდიდატო დისერტაცია — „როგორ გაჩნდა და დამყარდა საქართველოში თავადაზნაურობა"). 1864 წელს დაბრუნდა საქართველოში და შეყვანილი იქნა ბატონყმობის გაუქმების კომისიაში. შეხედულებებით ახლოს იდგა ხალხოსნურ-ლიბერალურ ინტელიგენციასთან. ბაქრაძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების (ქშწკგს) დამფუძნებელი წევრი (1879). აქტიური მონაწილეობა მიიღო ქუთაისში ყოველკვირეული ქართული გაზეთის „შრომის" დაარსებაში (1881), ქუთაისის სამეურნეო სასწავლებლის ჩამოყალიბებაში (1893). არჩეული იყო ქშწკგს-ის ქუთაისის და სენაკის მაზრების სათავადაზნაურო სკოლების სამზრუნველო კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1894 წლიდან იყო საპატიო მომრიგებელი მსაჯული, ჰქონდა „ტიტულოვანი მრჩევლის" ჩინი. შეადგინა მიწის გამიჯვნისა და სამოქალაქო კანონების პროექტი, აქტიურად მონაწილეობდა ჭიათურის მანგანუმის მოპოვება-დამუშავების და რეალიზაციის საქმეში. „სეველის" ფსევდონიმით ხშირად აქვეყნებდა წერილებსა და კორესპონდენციებს აქტუალურ საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ თემებზე იმდროინდელ პრესაში („დროება", „შრომა", «Русъ», „კვალი", „მწყემსი").

ლიტერატურა
----------

* დავით ნიკოლოზის ძე ბაქრაძე (სეველი) / გოგუაძე, ა. // ქუთაისი: ალ წულუკიძის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის შრომები, 1957. – გვ. 302-309.
* კალანდაძე, ა. ქართული ჟურნალისტიკის ისტორია. ტ. 4. – თბ. 1986. – გვ. 566.
* ილია ჭავჭავაძის პერსონალური ენციკლოპედია: ( 1837-1907 ) : სიტყვანი. - თბ. 2010. - გვ. 130.
დიდი ოცეულის წევრები
**დიდი ოცეული** (ინგლ. Group of Twenty, G-20) — საერთაშორისო ფორუმის ფორმატი, როდესაც ერთმანეთს ფინანსთა მინისტრები და ცენტრალური ბანკების ხელმძღვანელები ხვდებიან. 2009 წელს უმაღლეს დონეზე მიღებული გადაწყვეტილების მიხედვით, დიდი ოცეული მსოფლიო ეკონომიკის მთავარი სტრატეგიული ეკონომიკური ფორუმია. დიდი ოცეული, აერთიანებს მსოფლიოში ეკონომიკურად წამყვან და სწრაფად განვითარებად ქვეყნებს. ოცეულის წევრები არიან აშშ, კანადა, ავსტრალია, არგენტინა, ბრაზილია, მექსიკა,რუსეთი, ჩინეთი, იაპონია, სამხრეთი კორეა, სამხრეთი აფრიკა, თურქეთი, საუდის არაბეთი, ინდოეთი, ინდონეზია, იტალია, ბრიტანეთი, გერმანია და საფრანგეთი. დიდი ოცეული მსოფლიოს შიდა პროდუქტის 80%-ს, მსოფლიო ვაჭრობის 80%-ს და მსოფლიო მოსახლეობის 2/3-ს მოიცავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიდი ოცეული"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი.
* დიდი ოცეულის საინფორმაციო ცენტრი, ტორონტოს უნივერსიტეტი.

სქოლიო
------

1. ↑  What is the G20? დაარქივებული 2012-10-25 საიტზე Wayback Machine.. g20.org
**დავით ბოლნელი** — ეპისკოპოსი, მოღვაწე ვახტანგ გორგასალის დროს რომლის სახელსაც უკავშირდება ბოლნისის სიონის კათედრალური ტაძრის მშენებლობა.

ბოლნისის წარწერები
------------------

დავით ბოლნელი დასახელებულია ბოლნისის სიონის ორ წარწერაში: საამშენებლოში და მის სახელზე შესრულებულ მემორიალურში. 

* სამშენებლო წარწერაში, სადაც მისი სახელი ეწერა, ქვის ფილა ჩამოშლილია, თუმცა, მკვლევართა ერთსულოვანი თვალსაზრისით, აქ მისი სახელი უნდა წავიკითხოთ. ეს წარწერა მოთავსებული იყო ტაძრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ შესასვლელის არქიტრავზე, ხოლო ამჟამად გადატანილია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქვის ძეგლების ფონდში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | „[შეწევნითა წ΄დ] ისა სამებისაჲთა ოც

წლი(სა) პეროზ მეფი[სა ზეობასა დახი]
[დვა საფუფძველი] ამის ეკლესიაჲსაჲ 
და ათხუთმეტ წლი[სა შემდგომად]
[განხეშორა ვი]ნ აქა შინა თაჳყანისხცეს
ღ΄ნ შეიწყალენ და ვინ ა[მის ეკლესიაჲსა]

[მაშჱნებელსა დ΄თ ე] პისკოპოსსა ხულოცოს იგიცა ღ΄ნ შეიწყალენ."" |
|  |  |

მემორიალური წარწერა
* მემეორიალური ტექსტი ტაძრის აღმოსავლეთი სარკმლის ზემოთ მდებარეობს. იგი მწვანე ფერის ბოლნურ ტუფზეა შესრულებული. დავით ეპისკოპოსის მემორიალური წარწერის ცენტრში, ორმაგ წრეში ჩასმული ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული, ხოლო მის გარშემო 8 სტრიქონად განლაგებული წარწერის ტექსტი მთლიანად ავსებს ქვის ზედაპირს. იგი ასეთია:

ႵႤ ႣႧ ႤႮႨႱႩႭႮႭႱႨ ႩႰႤႡႭ ჃႪႨႧႭჃႰႧ ႣႠ ႠႫႠႱ ႤႩႪႤႱႨႠႱႠ ႸႨႬႠႸႤႬႣႠႫႨႫႠႰႧ ႧႠჃႷႠႬႨႱႫႺႤႫႤႪႬႨ ႸႤႨႼႷႠႪႤႬ ႣႠ ႫႸႰႭႫႤႪႧႠ ႠႫႠႱ ႤႩႪႤႱႨႠႱႠ ႸႨႬႠ ႸႤႾႤႼႨႤ ႨႨ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ქრისტე, დავით ეპისკოპოსი კრებულითურთ, და ამას ეკლესიასა შინა შენდა მიმართ თაყვანისმცემელნი შეიწყალენ, და მშრომელთა ამას ეკლესიასა შინა შეხეწიე; იყავნ, იყავნ." |
|  |  |

საამშენებლო წარწერის ნაკლულ ტექსტში დავით ეპისკოპოსის სახელს მკვლევარები შემდეგნაირად აღადგენენ: "...ვინ ამის ეკლესიაჲსა მაშენებელსა დავით ეპისკოპოსსა ხულოცოს, იგიცა ღმერთმან შეიწყალენ, ამენ".

სამშენებლო წარწერის მიხედვით, ბოლნისის სიონის მშენებლობა დაუწყიათ სპარსეთის შაჰის პეროზის (459-484) მეფობის მე-20, ე.ი 479 წელს და 15 წლის შემდეგ ე.ი 493 წელს დაუსრულებიათ. ამის მიხედვით ცხადია, რომ ტაძრის ორივე წარწერა, რომელშიც დავით ეპისკოპოსი იხსენიება 493 წლით უნდა დათარიღდეს.

დავით ეპისკოპოსი სომხურ საისტორიო ძეგლში "ეპისტოლეთა წიგნშიცაა" მოხსენიებული. იგი, სხვა ქართველ და სომეხ მღვდელმთავრებთან ერთად, ხელს აწერს ამ კრების აქტებს. კრება, როგორც ცნობილია, 506 წელს გაიმართა დვინში. ივანე ჯავახიშვილმა ამ მონაცემებზე დაყრდნობით წარწერა 506 წლის ახლო დროით დაათარიღა ჯერ კიდევ საამშენებლო წარწერის და მისი მონაცემების აღმოჩენამდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოლნისის წარწერები

ლიტერატურა
----------

* ვალერი სილოგავა, ბოლნისის უძველესი ქართული წარწერები თბ. 1994
**დიდი ინდიქტიონი** — 532-წლიანი პასქალური ტიპის ციკლი, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ოცდარვა 19-წლიანი მთვარე-მზისიერი კალენდარული ტიპის ციკლს.

ისტორია
-------

როგორც ცნობილია რომ მეტონმა თავისი 19-წლიანი ციკლი ძველ საბერძნეთში შემოიღო ძვ. წ. 433 წელს, თუმცა ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ ჩინეთსა [ძვ. წ. 2260] და ბაბილონში [ძვ. წ. 499]. 

ყველა 19-წლიანი ციკლი ეყრდნობა იმ მოსარებას, რომ 19 წლის მანძილზე გადის მთვარის 235 სინოდური თვე. ძველ ჩინეთში აღნიშნულ 19 მზის წელისა და 235 მთვარის თვის გაგანმავლობაში გადიოდა 6936 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,052631 დღე-ღამე), ხოლო ბაბილონისა და მეტონის მიხედვით — 6940 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,263157 დღე-ღამე).

დაახლოებით ძვ. წ. III საუკუნეში მას შემდეგ რაც ძველმა ასტრონომებმა მეტონის ციკლს აღმოუჩინეს ცდომილებები, ბერძენმა ასტრონომმა კალიპემ მეტონის ციკლში შეიტანა რიგი ცვლილებები. მან ოთხი მეტონის ციკლს დააკლო ერთი დღე და 76 წლიდან გამოიყვანა 27759 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე). კალიპეს ძვ. წ. III საუკუნის 76-წლიანი ციკლის საშუალო წლიური სიდიდე აღმოჩნდა იმდენივე, რომდენიც იულიუსის ძვ. წ. 46 წლის კალენდრის 4-წლიანი ციკლი საშუალო წლიური სიდიდე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე).

გამოთვლები
----------

ტროპიკული წელიწადი = 365,24219879 დღე.
365.24219879 x 19 = 6939,602 დღე (ყოველ 19 წელიწადში)
სინოდური თვე = 29.53058868 დღე.
29,53058868 x 235 = 6939,688 დღე (ყოველ 235 სინოდურ თვეში)
დიდი ინდიქტიონის ნამრავლის მეორე რიცხვი — 28, წარმოადგენს არა მზის წელს, არამედ ჯერადობას, რადგანაც თუ 28 მზის წელი იქნებოდა, ხოლო 19-ც წელი, მაშინ მიღებული 532 ციკლის განზომილების ერთეული „წელი2-ში" უნდა ყოფილიყო და არა „წელი". რეალურად რიცხვი 28 წარმოადგენს 4-სა და 7-ის ნამრავლს. სადაც 4 ესაა ნაკიანი წლის ყოველ ოთხ წელიწადში გამეორება, ხოლო 7 — ნაკიანი წლის კვირის დღეებზე მოხვედრის ალბათობა. 

ამრიგად დიდი ინდიქტიონის 532 წლიანი ციკლი წარმოადგენს წლების ერთობლიობას, როდესაც ადგილი აქვს მთვარის ფაზების, ნაკიანი წლებისა და კვირის დღეების იდენტურ გამეორებას.

საქართველო
----------

საქართველოში დიდი ინდიქტიონი საფუძვლად დაედო ქართულ ქორონიკონს. ქართულ ისტორიულ დოკუმენტებში მრავლად მოიპოვება ქორონიკონის მოქცევებით წარმოდგენილი დათარიღებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ИНДИКТИОН ВЕЛИКИЙ
* Великий Индиктион

სქოლიო
------

1. ↑  Большая российская энциклопедия, В. Е. Жаров, Метонов цикл.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-06-16. ციტირების თარიღი: 2022-05-25.
**ეინ გედი** — ოაზისი და ნაკრძალი ისრაელში. ის არის ერთ-ერთი უნიკალური ოაზისი-ნაკრძალი, რომელიც იუდეის უდაბნოში, მკვდარი ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს, მასადასა და ყუმრანის მღვიმეების მახლობლად. ეინ გედი 2016 წელს დასახელდა, როგორც ქვეყნის ერთ–ერთი ყველაზე პოპულარული და გამორჩეული ადგილი.

ეინ გედის ტერიტორიაზე დასახლება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 7 საუკუნით ადრე არსებობდა. ის იყო სხვა ქვეყნებისათვის ლეღვის, ყურძნის, ღვინის, სანელებლებისა და იშვიათი სახეობის ბალზამების მნიშვნელოვანი მიმწოდებელი. კიბუცი 1953 წელს დაარსდა. ეინ გედის სასოფლო-სამეურნეო კომუნაში არა მხოლოდ ფინიკები იზრდება, არამედ მინერალური წყალიც იწარმოება, რომლის შესახებაც ჯერ კიდევ 3000 წლის წინათ იყო ცნობილი; ეინ გედის
ეკუთვნის სამედიცინო კომპლექსი მკვდარი ზღვის სანაპიროზე, გოგირდის წყლის აბაზანებითა და პლაჟით. ეინ გედის კიბუცის ტერიტორიაზე მკვდარი ზღვის მარილსა და მინერალებზე დამზადებული „აჰავას" ბრენდის კოსმეტიკის ფაბრიკაა.

ეტიმოლოგია
----------

სახელი ეინ გედი შედგება ორი ებრაული სიტყვისაგან: „ეინ" ნიშნავს გაზაფხულს და „გედი" ნიშნავს თხის პატარას. ეინ გედი ამრიგად ნიშნავს „ბავშვთა გაზაფხულს" ან „ბავშვის შადრევანს".

ეროვნული პარკი
--------------

ეინ გედის ნაკრძალი გაიხსნა 1971 წელს და ისრაელის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაკრძალია. პარკი მდებარეობს იუდეის უდაბნოს აღმოსავლეთ საზღვარზე, მკვდარი ზღვის სანაპიროზე და მოიცავს 14000 დუნამს (3500 ჰექტარი ან 14 კმ.კვადრატი). 

აინ გედის ნაკრძალის შემადგენლობაში შედის ორი წყარო, რომლებიც მთელი წლის განმავლობაში მიედინება: შულამიტი და აინ გედის წყაროები. ერთად, წყლები წელიწადში დაახლოებით სამ მილიონ კუბურ მეტრ წყალს წარმოქმნიან. წყლის დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობისთვის არის გამოყენებული. ასევე ნაკრძალში არის ორი ჩანჩქერიც, რომელიც ტურისტებისთვის მიმზიდველი ადგილია. 

ნაკრძალი არის გამორჩეული მცენარეთა, ფრინველებისა და ცხოველების მრავალი სახეობით. ფლორა მოიცავს მცენარეებსა და ხეებს ტროპიკული, უდაბნოების, ხმელთაშუა ზღვის და სტეპური რეგიონებიდან. ნაკრძალში არის უნიკალური სოდომის ვაშლი და აკაცია.

ფაუნიდან განსაკუთრებით გამორჩეულია ფრინველთა სახეობები, ნაკრძალში დაახლოებით 200-ზე მეტი სახეობაა გაზაფხულზე და შემოდგომაზე მიგრაციის პერიოდში. ძუძუმწოვრების სახეობებში შედის კლდის ჰირაქსი.

ეინ გედს ეროვნული პარკის სტატუსი მიენიჭა 2002 წელს. აღნიშნულ პარკს მილიონობით ტურისტი სტუმრობს ყოველ წელს და ერთ-ერთ გამორჩეულ და მიმზიდველ ადგილს წარმოადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Virtual Tour of Ein Gedi დაარქივებული 2009-11-14 საიტზე Wayback Machine.  - View from the Ein Gedi Promenade
* Ein Gedi in the Dead Sea Map დაარქივებული 2012-09-15 საიტზე Wayback Machine.  - Bird's-eye view in Flash
* The Israel Nature and Parks Authority - Site page
* Ein Gedi Travel Guide დაარქივებული 2019-12-06 საიტზე Wayback Machine.
* Pictures of Ein Gedi synagogue
* Ein Gedi mill, 1893
დამიანე. „წმ. გიორგი დიოკლეტიანეს წინაშე"
**დამიანე** — XIV საუკუნის ქართველი მხატვარი. ხელმძღვანელობდა უბისის ეკლესიის მოხატვას. 

უბისის კედლის მხატვრობაში ფერწერის ორი მანერა შეიმჩნევა; ერთი, რომელიც ეკლესიის მხატვრობაში ჭარბობს, „საიდუმლო სერობის" კომპოზიციისათვის არის დამახასიათებელი; ამ სცენის ქვემოთ დამიანეს წარწერაა, რაც გვაფიქრებინებს, რომ „საიდუმლო სერობის" ფერწერული სტილი დამიანემ შექმნა; მეორე, როგორც ჩანს, მისი მოწაფის მიერაა შექმნილი. დამიანეს მიერ შესრულებული ფრესკები XIV საუკუნის ქართველი მხატვრობის უმნიშვნელოვანეს ძეგლთაგანია, ადრინდელი მხატვრობის მონუმენტურობას, სიდინჯესა და დარბაისლობას აქ დინამიკურობა, დაგრძელებული ფიგურები, სამოსლის ნაკეცთა რთული, ტეხილი ხაზები დაქუცმაცებული ხუროთმოძღვრული ფონი ცვლის. დამიანეს ნახატი მეტყველია, მის ენერგიულ ფერწერას ახასიათებს ფართო, თამამად დადებული ჭარბი მონასმები. მოციქულთა, ანგელოზთა და წმინდანთა სახეები ძალზე საინტერესოა თავისი ექსპრესიით. თმა და წვერი ოსტატურად არის დამუშავებული. „საიდუმლო სერობის" კომპოზიცია გვიჩვენებს, რომ მხატვარი არ ერიდებოდა რეალური სინამდვილის ასახვას - გაშლილ სუფრაზე აწყვია მწვანილი, ქართული პური. დამიანე თავისი დროის დიდი მხატვარი იყო.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დამიანე***

* *ამირანაშვილი შ.* უბისი, ტფ. 1929;
* *მისივე,* ქართული ხელოვნების ისტორია, თბ. 1971;
* *ბერიძე ვ.* ძველი ქართველი ოსტატები, თბ. 1967;
* *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 354.
დიდი კოლუმბია (1824)
**დიდი კოლუმბია** (ესპ. Gran Colombia), სახელი, რომლითაც ამჟამად მოიხსენებენ ქვეყანას, რომელსაც სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილი და ცენტრალური ამერიკის სამხრეთი ნაწილი ეჭირა 1819-31 წლებში. ამ მცირეხნიან რესპუბლიკას ეჭირა დღევანდელი კოლუმბიის, ვენესუელის, ეკვადორისა და პანამის ტერიტორიები. პირველი სამი დიდი კოლუმბიის მემკვიდრე ქვეყანა იყო მისი დაშლისას. ვინაიდან მისი ტერიტორია მოიცავდა მეტ-ნაკლებად ახალი გრანადის ყოფილი სამეფისნაცვლოს საწყის იურისდიქციას, ის პრეტენზიას აცხადებდა ასევე კოსტა-რიკის კარიბების სანაპიროზე, მოსკიტოს სანაპიროზე, გაიანას „გაიანა ესეკიბასა" და დღევანდელი პერუსა და ბრაზილის მცირე ნაწილზე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Bushnell, David (1970). *The Santander Regime in Gran Colombia*. Westport, CT:  Greenwood Press. ISBN 0837129818. OCLC 258393.
* Gibson, William Marion (1948). *The Constitutions of Colombia*. Durham, NC:  Duke University Press. OCLC 3118881.
* ლინჩი, ჯონ (2006). *Simón Bolívar: A Life*. New Haven and London:  Yale University Press. ISBN 0-300-11062-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Gran Colombia," მსოფლიო რუკები


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კოლუმბიისა და კოლუმბიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
იესო ქრისტეს ჯვარცმა
**დიდი პარასკევი**, იგივე ***წითელი პარასკევი*** — ვნების კვირის პარასკევი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტე ჯვარს აცვეს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია:

*იესოს მოძულე მღვდელმთავრებმა იუდას შემწეობით შეიპყრეს იგი და წარუდგინეს ურიასტანის მმართველს პონტოელ პილატეს და მისი ჯვარცმა ითხოვეს. იგი გოლგოთის მთაზე აიყვანეს, სადაც ებრაელები დამნაშავეებს სიკვდილით სჯიდნენ. მაშინ პასექის დღესასწაული იყო და ერთი დასასჯელის განთავისუფლება შეიძლებოდა. პილატემ ავაზაკი ბარაბა გამოიყვანა და იკითხა: რომელი გავათავისუფლოთო. ხალხმა ბარაბას გათავისუფლება ითხოვა. პილატე არ იყო დარწმუნებული ქრისტეს დანაშაულში, მაგრამ ხალხის შფოთს მოერიდა, ტაშტი მოატანინა, ხელები დაიბანა და თქვა: ამ საქმეში მე უბრალო ვარო. ამის შემდეგ, ხალხის მოთხოვნით, ქრისტე ჯვარს აცვეს.*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი პარასკევი — კარიბჭე
* დიდი პარასკევი — ამბიონი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვნების კვირა |
| --- |
|  |
| 
დიდი ორშაბათი  • დიდი სამშაბათი  • დიდი ოთხშაბათი  • დიდი ხუთშაბათი  • დიდი პარასკევი • დიდი შაბათი  • აღდგომა |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb12216058r (data)
* GND: 4163328-3
* LCCN: sh85055885
* NKC: ph903275

 |


|  |  |
| --- | --- |
| რელიგიები | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დავით (დუდუ) რობერტის ძე დადიანი** (დ. 19 მაისი, 1969, თბილისი, — გ. 22 იანვარი, 2002, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი, კალათბურთელი.

სწავლობდა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტში. დადიანის საკალათბურთო კარიერა კლუბ „მართვეში" დაიწყო, 1992 წელს „ვითაში" გადავიდა, რომელმაც იმ წელს საქართველოს ჩემპიონის სახელი მოიპოვა და მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში შეინარჩუნა. 1995 წელს დადიანი საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრი და „ვითას" კაპიტანი გახდა. სახელი აგრესიული, ზოგჯერ უხეში, თამაშის სტილით გაითქვა. 1999 წელს აქტიური სპორტული მოღვაწეობა შეწყვიტა და არჩეული იქნა საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტად. 2002 წელს მოკლეს თბილისში, სპორტის დეპარტამენტის შენობაში. გამოძიების ოფიციალური ვერსიით, მკვლელობა დადიანსა და უცნობ ადამიანს შელაპარაკების შედეგად მოხდა. მკვლელი დაუდგენელია. 2002 წლიდან საქართველოს კალათბურთის ფედერაციის მიერ დაწესებულია „დუდუ დადიანის თასი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით (დუდუ) დადიანი (1969-2002). პროექტი „დადიანები". სმიტსონის ინსტიტუტი / საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
* დავით (დუდუ) დადიანი (1969-2002)


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 დადიანები |
| --- |
|  |
| 
* ანდრია დადიანი
* ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელი
* ბედან დადიანი
* ბედან ჯუანშერის ძე დადიანი
* ბეჟან I დადიანი
* გიორგი I დადიანი
* გიორგი II დადიანი
* გიორგი III დადიანი
* გრიგოლ დადიანი
* გრიგოლ დადიანი (პოეტი)
* დავით დადიანი
* დუდუ დადიანი
* ვამეყ III დადიანი
* ვარდან დადიანი
* კაცია I დადიანი
* კაცია II დადიანი
* კონსტანტინე დადიანი
* ლევან I დადიანი
* ლევან II დადიანი
* ლევან III დადიანი
* ლევან IV დადიანი
* ლევან V დადიანი
* ლიპარიტ I დადიანი
* ლიპარიტ II დადიანი
* ლიპარიტ III დადიანი
* მამია I დადიანი
* მამია II დადიანი
* მამია III დადიანი
* მამია IV დადიანი
* მანუჩარ I დადიანი
* მანუჩარ II დადიანი
* მარიამ დადიანი
* მუშნი დადიანი
* ნიკო დადიანი (ისტორიკოსი)
* ნიკო დადიანი
* ნიკოლოზ დადიანი
* ოთარ დადიანი
* ოტია დადიანი
* სამსონ დადიანი
* ტარიელ დადიანი
* შალვა დადიანი
* ცოტნე დადიანი
 |  |

 |
**დიდი პოლონური ენციკლოპედია (ახალი)** Wielka Encyklopedia PWN — პოლონური უნივერსალური ენციკლოპედია. გამოსცა პოლონეთის სახელმწიფო სამეცნიერო გამომცემლობამ ვარშავაში 2001-2005 წლებში.

აღწერილობა
----------

ახალმა ენციკლოპედიამ დიდი პოლონური ენციკლოპედია ჩაანაცვლა, რომელიც უკვე დრომოჭმულად და კომუნისტური იდეოლოგიის მატარებლად მიიჩნიეს, რადგან 1962-70 წლებში, სოციალისტურ ხანაში, გამოიცა. ახალი ენციკლოპედია თავის წინამორბედს სტატიათა რაოდენობითაც აღემატება — თანამედროვე 30 ტომეულში 140 000 სტატიაზე მეტია, პლუს დამატებაც ახლავს და პოლონურ ენაზე შექმნილ ბეჭდურ ენციკლოპედიათა შორის უდიდესია.

ტექმახასიათებლები
-----------------

* 30 ტომი,
* 141 000 სტატიამდე:
* 40000 ბიოგრაფია
* 22 000 გეოგრაფიული სტატია
* 135 000 000 სიმბოლო
* 15000 ილუსტრაცია:
* 700 რუკა,
* ინდექსი დამატებით ტომში.
* მთავარი რედაქტორი იან ვოჟნოვსკი.
* რედაქცია:100 მუშაკი, 3000 თანაავტორი და რეცენზენტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Wielka encyklopedia PWN (ათეულობით სტატია ხელმისაწვდომია PDF ფორმატში)
* Medal Europejski dla Wielkiej encyklopedii PWN
* Wielka encyklopedia PWN w Księgarni internetowej PWN დაარქივებული 2009-04-16 საიტზე Wayback Machine.
დუდუკი
**დუდუკი** — ხის ჩასაბერი საკრავი, შედგება ლულის, მილაკის, ხუფისა და რეგულატორისაგან. ამზადებენ 
უმთავრესად ჭერმის, აგრეთვე თუთისა და ბზის ხისაგან. ლულაზე ზემოდან ამოჭრილია 8 და ქვემოდან 1 ნახვრეტი (თვალი). ლულაში ჩადგმულია ლელის ან ლილქაშის ბრტყელი ორმაგი მილაკი. დუდუკის ბგერათრიგი დიატონურია. ნახვრეტების ნაწილობრივ დახურვისას მიიღება ქრომატული ბგერათრიგიც. დუდუკი არის როგორც საანსამბლო, ისე სოლო საკრავი (დასტა). აქვს ნაზი, რბილი ხმოვანება.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 649.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დუდუკი[*მკვდარი ბმული*]
* მ. შილაკაძე, „ქართული ხალხური საკრავები და საკრავიერი მუსიკა", თბ. 1970

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ხალხური საკრავები |
| --- |
|  |
| სიმებიანი | 
* ფანდური
* ჩონგური
* ჭუნირი
* ჭიანური
* ჩანგი
* აბხარცა
 |
|  |
| ჩასაბერი | 
* სალამური
* ბუკი
* ლარჭემი
* სოინარი
* დუდუკი
* ზურნა
* გუდასტვირი
* ჭიბონი
* პილილი
* ქართული გარმონი
 |
|  |
| დასარტყმელი | 
* დოლი
* დიპლიპიტო
* დაირა
* წინწილა
 |

 |
**ჰებრაიკუმი** (examen hebraicum) ეწოდება გამოცდას ებრაულ ენაში. გამოცდაზე ჩამბარებელმა უნდა დაამტკიცოს, რომ შესწევს უნარი გაიგოს ძველი აღთქმის ებრაულად შესრულებული ტექსტები. 

**ჰებრაიკუმი**, ისევე როგორც გრეკუმი, ან ლატინუმი წარმოადგენს გამოცდის ერთ-ერთ ტიპს, რომლის წარმატებით ჩაბარების გარეშე წარმოუდგენელია ევროპის მრავალი ქვეყნის უნივერსიტეტში სწავლის გაგრძელება თეოლოგიის, ძველი და ახალი ფილოლოგიების სხვადასხვა მიმართულებით. 

*ცნობა ამ ენაში გამოცდის ჩაბარების შესახებ* წარმოადგენს მთავარ წინაპირობას რომელიმე სემინარში მონაწილეობის უფლების მისაღებად. თეოლოგიის, სიძველეთმცოდნეობის და ძველი ფილოლოგიისა და არქეოლოგიის ნაყოფიერი სწავლისათვის მეტად მნიშვნელოვანია ამ ენის საფუძვლების ელემენტარული ცოდნა მაინც.

საუნივერსიტეტო ჰებრაიკუმი
-------------------------

ჰებრაიკუმის ჩაბარება უნივერსიტეტში შიდა საუნივერსიტეტო საქმეა. გამოცდას იბარებს შესაბამისი ფაკულტეტის საგამოცდო კომისია და იგი შედგება კლაუზურისაგან, რომელშიც სტუდენტს მოეთხოვება ათპწკარიანი ტექსტის თარგმნა.

საეკლესიო ჰებრაიკუმი
--------------------

საეკლესიო ჰებრაიკუმი არის საუნივერსიტეტო გამოცდა რომლის მიხედვითაც მტკიცდება ძველი აღთქმის ებრაულ ენაზე წაკითხვისა და გაგების უნარი.

საეკლესიო ჰებრაიკუმის ჩაბარება შეიძლება თეოლოგიური ფაკულტეტის სემინარ ამბროზიანუმზე ბადენ-ვიურტემბერგში. საეკლესიო ჰებრაიკუმს სცნობენ კათოლიკურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტებსა და ზოგიერთ ევანგელისტურ-თეოლოგიურ ფაკულტეტზე. 

ჰებრაიკუმის გამოცდას სახელმწიფო გამოცდის სტატუსი აქვს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრეკუმი
* ბერძნული ბიბლია (გამოცდა)
* ლატინუმი
* უცხოური ენების ფლობის საერთო ევროპული კომპეტენციები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (გერმანული) ინფორმაცია *ჰებრაიკუმის* შესახებ
* (გერმანული) ინფორმაცია *საეკლესიო ჰებრაიკუმის* შესახებ ამბროზიანუმის თეოლოგიურ სემინარზე
* (გერმანული) *ჰებრაიკუმი* ბერნის უნივერსიტეტი
პირველი გამოცემის ყდა
**დრაკულა** (Dracula) — მწერალ ბრემ სტოკერის 1897 წლის საშინელებათა გოთიკური რომანი.

ნაშრომი ცნობილია ვამპირ გრაფ დრაკულას მსოფლიო კულტურაში პირველად გამოჩენით. მასში მოთხრობილია დრაკულას ტრანსილვანიიდან ინგლისში გადასახლებაზე და ბრძოლაზე მასსა და პროფესორ აბრაჰამ ვან ჰელსინგს შორის. პერსონაჟი ნაწილობრივ ეფუძნება ვლად III ცეპეშის პიროვნებას.

„დრაკულამ" გავლენა იქონია არაერთ ლიტერატურულ ჟანრზე, როგორებიც არის ვამპირული ლიტერატურა და გოთიკური რომანი. რომანში განხილულია ვიქტორიანული ეპოქის პერიოდში ქალთა როლი, სექსუალური შეკრებები, იმიგრირება, კოლონიალიზმი და პოსტ-კოლონიალიზმი. მიუხედავად იმისა, რომ სტოკერს ვამპირები არ გამოუგონია, სწორედ მას მიაწერენ მათი თანამედროვე ფორმის შექმნას. რომანი შემდგომში წარმოდგენილი იქნა არაერთი თეატრალური დადგმის, ფილმისა თუ სატელევიზიო ინტერპრეტაციის სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***დრაკულა***

* „დრაკულა" — Project Gutenberg-ზე, 1897 წლის გამოცემის ტექსტური ვერსია. PDF დაარქივებული 2010-03-31 საიტზე Wayback Machine.
* *დრაკულა*, New York: Grosset & Dunlap, 1897. Scanned first edition from Internet Archive.

სქოლიო
------

1. ↑  First published as a hardcover in 1897 by Archibald Constable and Co. See  Bibliography of Stoker's novels at Bram Stoker Online.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |