recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბადავი გუსეინოვი** (აზერ. Bədavi Ruslan oğlu Hüseynov; დ. 11 ივლისი, 1991) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის კლუბ „ყარაბაღისა" და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.

საკლუბო კარიერა
---------------

ბადავი გუსეინოვი დაღესტნური საფეხბურთო სკლის პროდუქტად ითვლება. 2007 წელს გუსეინოვი შეუერთდა კასპიისკის „დაგდიზელს". 2010 წელს გადავიდა მაჰაჩყალის „ანჟის" ახალგაზრდულ გუნდში. მიუხედავად იმისა რომ იყო სარეზერვო გუნდის კაპიტანი, ვერ მოახერხო დაწინაურებულიყო მაჰაჩყალის „ანჟის" ძირითად გუნდში. 2011-12 წლების სეზონში იჯარით თამაშობდა აზერბაიჯანულ „სუმგაითში". 2012 წლის ზაფხულში იჯარით შეუერთდა აღდამის „ყარაბაღს". 2015 წელს ბადავიმ უარი თქვა მაჰაჩყალის „ანჟიში" დაბრუნებაზე, რათა გაეფორმებინა ახალი კონტრაქტი „ყარაბაღთან" 2018 წლის ზაფხულამდე. გუსეინოვს ეკუთვნის ერთი ანტირეკორდი. ის არის ერთ-ერთ იმ შვიდი ფეხბურთელიდან რომელსაც აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის ისტორიაში 3 გოლი აქვს საკუთარ კარში გატანილი. პირველი ავტოგოლი მან 2012/13 წლების სეზონში გაიტანა. ამას მოჰყვა „ყარაბაღის" რიგებში 2013/14 წლების სეზონში გატანილი ავტოგოლი. 2018/19 წლების სეზონში „საბაჰისა" და „ყარაბაღის" შეხვედრაში გაიტანა რიგით მესამე ავტოგოლი.

გუსეინოვი არის აზერბაიჯანის ჩემპიონატის 7-გზის გამარჯვებული და აზერბაიჯანის თასის 3-გზის გამარჯვებული. არის აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის ორგზის ვერცხლის მედალოსანი 2012/13 წლების სეზონსა და 2020/2021 წლების სეზონში.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

### 21 წლამდე ფეხბურთელთა ახალგაზრდული ნაკრებები

2011 წლის 18 აგვისტოს თანაგუნდელ მიხაელ ზაიცევთან ერთად იქნა მიწვეული ფრანკფურტში გამართულ აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების კემპზე, რომელიც გაიმართა 22-29 აგვისტოს. 2011-2012 წლებში გუსეინოვმა ახალგაზრდულ ნაკრებში 8 შეხვედრა ჩაატარა. მისი დებიუტი შედგა 2013 წლის ევროპის 21 წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში, ინგლისის წინააღმდეგ.

### სანაკრებო კარიერა

2012 წლის თებერვალიში ბადავი გუსეინოვი ძირითად ნაკრებში გამოიძახეს. მისი დებიუტი ნაკრებში ამავე წლის 27 თებერვალს ინდოეთის ნაკრების წინააღმდეგ შედგა. 2021 წლის 2 ივნისს გუსეინოვმა თავის რიგით 57-ე სანაკრებო შეხვედრაში გაიტანა სანაკრებო გოლი. მან ამხანაგურ შეხვედრაში ბელარუსის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს გაუტანა. მატჩი აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დასრულდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბადავი გუსეინოვი — Soccerway

სქოლიო
------

1. ↑  „Anzhi added Huseynov" (Russian). 27 August 2010. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 სექტემბერი 2020. ციტირების თარიღი: 2 ოქტომბერი 2021.
2. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს. Russian. azerifootball (19 March 2015). ციტირების თარიღი: 20 March 2015.
3. ↑  Futbol üzrə Azərbaycan çempionatları tarixinin antirekordu təkrarlanıb
**დობუ** (ინგლ. Dobu) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. შედის პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში. მდებარეობს დოუსონის სრუტეში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 7,2 კმ²-ს. 1980 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობამ 900 კაცი შეადგინა. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

გეოგრაფია
---------

დობუ წარმოადგენს პატარა კუნძულს, რომელიც მდებარეობს დ’ანტრკასტოს კუნძულებში, დოუსონის სრუტეში, რომელიც გამოყოფს ფერგუსონის კუნძულს ნორმანბის კუნძულისაგან. გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ჩამქრალ ვულკანს. დობუს მნიშვნელოვანი ნაწილი დაფარულია ხშირი ტროპიკული მცენარეულობით. მხოლოდ დასახლებულ რაიონებს უკავიათ ან მეორადი ტყეები, ან მინდვრები. კუნძულზე კლიმატი ტროპიკულია. გამოიყოფა ორი სეზონი. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 2540 მმ-ს.

ისტორია
-------

დ’ანტრკასტოს კუნძულების, რომლის შემადგენლობაშიც შედის კუნძული დობუ პირველი ევროპელი აღმომჩენია ფრანგი მოგზაური ჟოზეფ ბრუნი დ’ანტრკასტო, რომელმაც კუნძულები აღმოაჩინა 1793 წელს ჟან-ფრანსუა დე ლაპერუზას დაკარგული გემის ძებნის დროს. მთლიანობაში, ადგილობრივ მაცხოვრებლებს ჰქონდათ უმოწყალო მეომრების და კაციჭამიების რეპუტაცია, რომლებიც არაერთხელ ესხმოდნენ თავს მეზობელი კუნძულების მოსახლეობას.

კუნძულელების რეგულარული კონტაქტი ევროპელებთან დამყარდა XIX საუკუნის შუაში, ხოლო 1884 წელს კუნძულზე გადასხდნენ პირველი „შავ შაშვებზე მონადირენი", რომლებმაც გაიყვანეს ადგილობრივი მოსახლეობის ნაწილი სხვა ქვეყნებში პლანტაციებში სამუშაოდ. შემდგომში კუნძულზე გაჩნდა ქოქოსის პალმის საკუთარი პლანტაციებიც, ხოლო კოპრა გახდა ძირითადი საექსპორტო საქონელი.

1888 წელს მოხდა დ’ანტრკასტოს კუნძულების ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ, რომელიც გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). 1891 წელს დობუზე დაარსდა პირველი ქრისტიანული მისია, მიუხედავად ამისა მისიონერებს დასჭირდათ ორმოც წელზე მეტი, რომ კუნძულელები გამხდარიყვნენ ქრისტიანები.

1975 წლიდან კუნძული დობუ დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

მოსახლეობა
----------

1980 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა დაახლოებით 900 ადამიანი. ადგილობრივი მოსახლეობის ძირძველი სალაპარაკო ენაა დობუ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დობუ

სქოლიო
------

1. 1 2  Dobu - Orientation. Every Culture. ციტირების თარიღი: 2010-04-30.
2. ↑  *Max Quanchi; John Robson.*, Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands, Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc. 2005. — P. xv, ISBN 0810853957.
3. 1 2 3  Dobu - History and Cultural Relations. Every Culture. ციტირების თარიღი: 2010-04-30.
4. 1 2  *Stanley J. Ulijaszek.*, Population, Reproduction and Fertility in Melanesia, Berghahn Books, 2008. — P. 92, 256 p. ISBN 1845452690.
**არკადია** (ბერძ. Αρκαδία) — ნომი საბერძნეთში, პელოპონესის პერიფერიაში.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტრიპოლი.

* მოსახლეობა — 100,611 ადამიანი.
* ფართობი — 4,419 კმ².

გეოგრაფია
---------

არკადია ჩრდილოეთით ესაზღვრება აქაიას, დასავლეთით ელიდას, სამხრეთით მესინიას და ლაკონიას, აღმოსავლეთით არგოლიდას და სამი მმხრიდან გარშემორტყმულია მთებით, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია: კილენე (ახლა ზირია) ჩრდილო აღმოსავლეთით, ერიმანტოსი (ახლა ოლონოსი) ჩრდილო-დასავლეთით, ლიკეონი (ახლა დიაფორტი) სამხრეთ-დასავლეთით და არტემიზიონი (ახლა მალევო) აღმოსავლეთით.

მხოლოდ აღმოსავლეთში არის დაბლობები, სადაც ოდესღაც მდებარეობდა ქალაქები: ტეგეია და მანტინეია. მდინარეებს შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ალფეოსი და ლადონი.

ისტორია
-------

არკადია — ერთადერთი ნომია პელოპონესის პერიფერიაში, რომელსაც არ შეხებია დორიული გადასახლება; მან შეინარჩუნა მისი უძველესი მკვიდრნი პელასგები, რომლებიც ძირითადად ცხოვრობდნენ მესაქონლეობით და სოფლის მეურნეობით, ნაკლებად ან საერთოდ არ იცნობდნენ მრეწველობას, ხელოვნებას (გარდა მუსიკისა) და მეცნიერებას. არკადიელმა მწყემსებმა სიმღერით ფანტასტიკური შელამაზებით შექმნეს პასტორალის ჟანრის პოეზია.

პოლოიტიკური თვალსაზრისით არკადია უძველეს დროში დაიშალა დიდი რაოდენობით ცალკეულ ქვეყნებად, რომლებმაც მოკლე ხნით ერთმანეთისგან დამოუკიდებლებმა შექმნეს ძალიან სუსტი კავშირი. ასეთი არასაკმარისი ერთობა გახდა საფუძველიუ იმის, რომ არკადია, მიუხედავად მრავალრიცხოვნობისა და თავისი ხალხის სამხედრო გმირობებისა, არ უთამაშია არც ერთი გავლენიანი როლი საბერძნეთის ისტორიაში. ერთადერთი მცდელობა ერთიანი ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნის ჰქონდათ ძვ. წ. 371 წელს ეპამინონდის ქალაქ მეგალოპოლის (დიდი ქალაქი) დამაარსებლის მეთაურობით. მაგრამ ეს მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა და ახალი დედაქალაქი საომერი შეტაკებების შედეგად ერთი მხრივ არკადიის ანტიცენტრალისტური პარტიის, ხოლო მეორე მხრივ სპარტელების მხრიდან მთლიანად განადგურდა და მას ხუმრობით «დიდი უდაბნო» უწოდეს.

მუნიციპალიტეტები
----------------

პერიფერიული ერთეული არკადია იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად.


|  |
| --- |
| გორტინია (1) |
| მეგალოპოლი (2) |
| ჩრდილოეთი კინოურია (3) |
| სამხრეთი კინოურია (4) |
| ტრიპოლი (5) |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბერძნეთის ნომები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.
**გოგი ბატიაშვილი** (დ. 4 აპრილი, 1944, წინანდალი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1967–1968 წლებში იყო ახმეტის რაიონის სოფელ ქისტაურის სასოფლო ამბულატორიის გამგე. 1968–1987 წლებში აკადემიკოს მ.წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1987–1994 წლებში უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1994 წლიდან წამყვანი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 30 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება სამამულო და უცხოური პრეპარატების კლინიკურ და ექსპერიმენტულ აპრობაციას. ეკუთვნის ერთი საავტორო უფლება. 

1985 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მცენარეული ციტოქრომი C გავლენა მიოკარდიუმის შეკუმშვად ფუნქციასა და ენერგეტიკულ ცვლაზე გულის სხვადასხვა ექსპერიმენტული პათოლოგიების დროს."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 29

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოგი ბატიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გოუმი, გომი, ნათსუგუმი, ვერცხლის ალუბლის კენკრა** (ლათ. Elaeagnus multiflora) — ფშატის სახეობა, რომლის სამშობლოა ჩინეთი, კორეა და იაპონია.

გოუმი ფოთლოვანი ან ნახევრად მარადმწვანე ბუჩქი ან პატარა ხე. იზრდება 2-8 მ სიმაღლის, 30 სმ დიამეტრის მუქი ყავისფერი მერქნით; ფოთლებით 3-10 სმ სიგრძის და 2-5 სმ სიგანის, მომწვანო ზემოდან და მოვერცხლისფეროდან ფორთოხლისფერ–მოყავისფრო ქვემოდან. ფერმკრთალი მოყვითალო–თეთრი 1.5 სმ სიგრძის ყვავილები სურნელოვანია და წარმოდგენილია ჯგუფებად; ყვავის შუა გაზაფხულზე.

გოუმი სიგარეტთან ერთად (მასშტაბისთვის), 2008 წლის ივნისის ფოტო
ნაყოფი გამოაქვს ივნისის შუა რიცხვებში. იწევა შემოდგომით.

ნაყოფი მრგვალი ან ოვალურია. 1 სმ–მდე სიგრძის, ვერცხლისფერი, ფორთოხლისფერი, მღვრიე მოწითალო, მოვერცხლისფრო ან ყავისფერი. ნაყოფი წვნიანია და საკვებად ვარგისი, ტკბილია, მაგრამ ოდნავ მომჟაო.

ისევე, როგორც სხვა ჯიშის კენკროვანი მცენარეები, იზრდება ღარიბი ნიადაგის პირობებშიც.

ჩინელების ტრადიციების მიხედვით, აქვს სამკურნალო ღირებულებები. ის ამცირებს ქოლესტერინის რაოდენობას სისხლში და შეიცავს სხვადასხვა სარგებელო ვიტამინს. თუმცა, მეცნიერული მტკიცებულება აღნიშნულზე, ჯერჯერობით, არ არსებობს.

გოუმი ზოგჯერ იზრდება ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, როგორც ეგზოტიკური და დეკორატიული სახეობა.

სქოლიო
------

1. ↑  *PLANTS Profile for* Elaeagnus multiflora *(cherry silverberry)*. USDA Natural Resources Conservation Service. ციტირების თარიღი: 2013-01-08.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Goumi berries, Гуми
* იაპონური ხეების ენციკლოპედია: Natsugumi (*Elaeagnus multiflora*) დაარქივებული 2011-05-18 საიტზე Wayback Machine.
* მომავლის მცენარეები: *Elaeagnus multiflora* დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გოუმი***
**გოფერისებრნი** (ლათ. Geomyidae) — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე 13–35 სმ, კუდისა — 14 სმ-მდე. მამალი დედალზე დიდია. შეგუებული არიან მიწისქვეშა ცხოვრებას. თვალები და ყურები პატარაა. ძლიერაა განვითარებული საცრემლე ჯირკვლები, რომელთა სეკრეტი წმენდს თვალის რქოვანას. კუდი შიშველი ან თხელი ბეწვით დაფარული, ძლიერ მგრძნობიარე (შესაძლოა შეხების ორგანო იყოს). კიდურები ხუთთითიანი; ბრჭყალები წაგრძელებული, მოღუნული. ტუჩები ძლიერაა მიჯრილი გამოღუნულ საჭრისებზე, რაც პირის ღრუში მიწის მოხვედრისგან იცავს. ლოყებზე ძლიერ განვითარებულია ე.წ. „ტომრები" ან „ჯიბეები" (იხსნება გარეთ), რომელიც საჭმლის გადასატანად გამოიყენება. თმის საფარი თივთიკის გარეშეა; შეფერილები არიან შავიდან თითქმის თეთრამდე.

ცნობილია 2 ქვეოჯახის დაახლ. 6 თანამედროვე გვარი და 40-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის ზომიერ და ტროპიკულ ოლქებში. ბინადრობენ სხვადასხვა ლანდშაფტში: უდაბნოდან მთის ტყეების ზედა საზღვრამდე. ცხოვრობენ მარტოულად. თხრიან 140 მ-მდე სიგრძის რთულ სოროებს, რომლებსაც მრავალი გვერდითი ხვრელი და 90 სმ-მდე სიღრმეზე განლაგებული საბუდარი კამერა აქვს. თხრის დროს იყენებენ საჭრისებს და თათებს. ერთნაირად სწრაფად გადაადგილდებიან როგორც თავის, ისე კუდის გამოყენებით. ზამთრის ძილი არ ახასიათებთ. ძირითადად იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით; აკეთებენ მარაგებს. ბუნებრივ ეკოსისტემებში გოფერები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ნიადაგწარმოქმნაში: წელიწადში ერთი ცხოველი გადააადგილებს 15 კგ-მდე ნიადაგს. ამავდროულად, შეუძლიათ ზიანის მოტანაც: სოროებს თხრიან დამბებში, ჭამენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს, აზიანებენ ხეების ფესვებსა და ქერქს.

სქოლიო
------

1. ↑  pocket gopher — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. 1 2  *Щипанов Н. А.* Гоферовые // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М. 2007. — стр. 556.
**ანტიგონიდების დინასტია** (ბერძ. Ἀντιγονίδαι) — ელინისტური ხანის მაკედონიის სამეფო დინასტია. მეფობდა ძვ. წ. 306 -168 წწ. დინასტიის დამაარსებელია ალექსანდრე მაკედონელის მხედართმთავარი ანტიგონე მონოფთალმოსი (ცალთვალა).

ისტორია
-------

ანტიგონე მონოფთალმოსი ძვ. წ. 301 წელს დაიღუპა იაფსოს ბრძოლაში. მისი ვაჟი დემეტრიოსი ძვ. წ. 286 წელს ტყვედ ჩაუვარდა სელევკე I ნიკატორს. იგი ძვ. წ. 283 წელს გარდაიცვალა. იმავე 283 წელს, დინასტია ხელახლა აღადგინა და გააერთიანა ანტიგონე II მონატმა, რომელიც მეფობდა ძვ. წ. 283-240/239 წწ. 

ანტიგონიდების დინასტია ცდილობდა ელინისტური საბერძნეთის დაპყრობას. ამის გამო, ძვ. წ. III საუკუნიდან მას ბრძოლა ჰქონდა ძველი რომის სახელმწიფოსთან. 

დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო პერსევსი (ძვ. წ. 178-168 წწ.), რომელიც ტყვედ ჩაიგდეს რომაელებმა. დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა, რადგან მაკედონია, რომის პროვინციად გამოცხადდა.

მონეტები
--------

|  |
| --- |
| 
ანტიგონიდების მონეტები
 |
| * ანტიგონე I-ის მონეტა ("ცალთვალა") (ძვ. წ. 382 - ძვ. წ. 301).ანტიგონე I-ის მონეტა ("ცალთვალა") (ძვ. წ. 382 - ძვ. წ. 301).
* დემეტრიოს I-ის მონეტა ("მოალყე"), (ძვ. წ. 337 – ძვ. წ. 283), ანტიგონე I-ის ვაჟი.დემეტრიოს I-ის მონეტა ("მოალყე"), (ძვ. წ. 337 – ძვ. წ. 283), ანტიგონე I-ის ვაჟი.
* ანტიგონე II  მონატის მონეტა.ანტიგონე II მონატის მონეტა.
 |
|

ლიტერატურა
----------

* ს. თეზელიშვილი. მსოფლიოს სამეფო დინასტიები. გამომცემლობა "საქართველოს მაცნე". თბ. 1998 წ.
დობრუჯა (მუქი მწვანე), ბულგარეთი და რუმინეთი (ღია მწვანე), ევროპაში 
**დობრუჯა**, ან **დობრუდჯა** (რუმ. Dobrogea; ბულგ. Добруджа, *Dobrudzha*; თურქ. Dobruca; ბერძ. Δοβρουτσά, *Dovroutsá*) — ისტორიული ოლქი ბულგარეთსა და რუმინეთში, მდებარეობს მდინარე დუნაის და შავ ზღვას შორის, მოიცავს დუნაის დელტას, რუმინეთის სანაპიროს და ყველაზე ჩრდილოურ ნაწილს, აქვე შედის ბულგარეთის სანაპირო ზოლიც. დობრუჯას ტერიტორია მოიცავს ჩრდილოეთ დობრუჯას რუმინეთში და სამხრეთ დობრუჯას ბულგარეთში. 

რუმინეთში არსებული დობრუჯას ტერიტორია შედგება, ორი ჟუდეცისგან: კონსტანცა და ტულჩა, ამ ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 15 500 კმ² და აქ მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს. რუმინეთის დობურჯაში არსებული მნიშვნელოვანი ქალაქები: კონსტანცა, ტულჩა, მედგიდია და მანგალია. ბულგარეთის რეგიონი დობრუჯა იყოფა ორ რეგიონად: დობრიჩად და სილისტრად. ამ ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 7 565 კმ², აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 350 000 ადამიანს, ბულგარული დობრუჯას მნიშვნელოვანი ქალქებია: დობრიჩი და სილისტრა (რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი).

ლიტერატურა
----------

* Dănescu, Grigore (1903). *Dobrogea (La Dobroudja). Étude de Géographie physique et ethnographique* (French). Bucarest:  Imprimerie de l'Indépendance Roumaine. OCLC 10596414.
* იშირკოფი, ანასტასია (1919). *Les Bulgares en Dobroudja; aperçu historique et ethnographique* (French). Berne:  Imprimerie Pochon-Jent & Bühler. OCLC 4061330.
* Wittek, Paul (1952). „Yazijioghlu 'Ali on the Christian Turks of the Dobruja". *Bulletin of the School of Oriental and African Studies*. Cambridge University Press on behalf of School of Oriental and African Studies. **14** (3): 639–668. doi:10.1017/S0041977X00088595. ISSN 0041-977X. JSTOR 609124.. Subscription needed for online access.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუმინეთის დროშა რუმინეთის ისტორიული ოლქები |
| --- |
|  |
| 
* ბესარაბია
* ვლახეთი
* ბანატი
* სამხრეთი ბუკოვინა
* დობრუჯა
* კრიშანა
* სამხრეთი მარამურეში
* მოლდოვა
* მუნტენია
* ოლტენია
* ტრანსილვანია
 | რუმინეთის ისტორიული ოლქები |

 |
**ბაგიჭალის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე საშაბუროსხევის მარჯვენა ნაპირზე, ადგილ ბაგიჭალაში. ძეგლი მრავალფენიანია, თარიღდება ძვ. წ. I და ახალი წელთაღრიცხვით I-IV საუკუნეებით. 1982 წელს, გათხარა არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). 

ნამოსახლარის ქვედა ფენის ნაგებობის მხოლოდ მცირე ნაწილებია შემორჩენილი, ზედა ფენებისა - შედარებით მეტი. სათავსთა (ფართობი 15-20 კვადრატული კილომეტრი) კედლები ნაშენია ალიზით, რიყის ქვის საძირკველზე. ნამოსახლარს გარს ევლებოდა სათავდაცვო კედელი, რომელიც რიყის ქვის საძირკველზეა ნაგები (სისქე 1,3-1,5 მეტრი), მხოლოდ დიდი ზომის ალიზის აგურით. სამაროვანზე გათხრილია 34 სამარხი. მათ შორის გამოირჩევა ძველი წელთაღრიცხვით I და ახალი წელთაღრიცხვით I საუკუნეების 26 სამარხი. ყველა სამარხი ინდივიდუალურია, მიცვალებულები გადაუკრძალავთ მოხრილ მდგომარეობაში. ზოგ ორმოსამარხს რიყის ქვაყრილი ჰქონდა შემოწყობილი. ოთხ (მამაკაცის) სამარხში მიცვალებულების გვერდით აღმოჩნდა ცხენის ჩონჩხი, ცხენის ლაგამსაყბეურები და შუბლისა და მკერდის სამკაული, შუბისპირი და სხვა. III-IV საუკუნეების (გვიანდელი არმაზული ხანა) სამარხები შედარებით ზედაპირულია, ხოლო ინვენტარი - ღარიბული. ფერდობის შუა ნაწილში გათხრილ, ქვიშაქვის ბრტყელი ფილებით შეკრულ ერთ ქვაყუთში სამი მიცვალებული ესვენა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ნამოსახლარზე სიცოცხლე ადრინდელ შუა საუკუნეებშიც გრძელდებოდა. სამაროვანზე მოპოვებული მასალა (შავ და წითელკეციანი თიხის ჭურჭელი, წითელი წერნაქით შემკული ხელადები და ჯამები, დანები, საბრძოლო და შრომის იარაღები, სამკაული, პართული მონეტები და სხვა) ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი რ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 307.
**ანტანას მერკისი** (ლიეტ. Antanas Merkys; დ. 1 თებერვალი, სხვა მონაცემებით, 20 თებერვალი 1887, სოფ. ბაიორაი, ამჟამინდელი კუპიშის რაიონი — გ. 5 მარტი, 1955, ვლადიმირის ოლქი) — ლიეტუვის სახელმწიფო მოღვაწე, უკანასკნელი პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტი ომამდელი ლიეტუვის რესპუბლიკისა.

ბიოგრაფია
---------

დაუსწრებლად დაამთავრა რიგის გიმნაზია, იურევის (ამჟამინდელი ტარტუს) უნივერსიტეტში სამართალს სწავლობდა. 1916 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 
პირველი მსოფლიო ომისას მობილიზებული იყო რუსეთის არმიაში. 1915 წელს რკინიგზის კომენდანტი კოვნში, კოშედერსა და კეიდანში. მოგვიანებით რუმინეთის ფრონზე მსახურობდა. 
1919 წელს ლიეტუვის არმიაში მოხალისედ შევიდა. 

1927–1932 წლებში კლაიპედის მხარის გუბერნატორი. 1933–1938 წწ კაუნასის ბურგომისტრი. 1936-1940 ლიეტუვის რეპუბლიკის IV სეიმის წევრი. 1939 წელს ვილნიუსის ლიეტუვისთვის გადაცემის შემდეგ ვილენის მხარის მთავრობის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი. 

თავისუფალი ლიეტუვის უკანასკნელი რწმუნებული პრემიერ-მინისტრი (1939 წლის, 21ნოემბერი — 1940 წლის,17 ივნისამდე). ლიეტუვის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი საბჭოთა კავშირის მიერ წაყენებული ულტიმატუმის შედეგად ანტანას სმეტონის საზღვარგარეთ გამგზავრების შემდეგ. საბჭოთა ხელისუფლების მოთხოვნით, იუსტას პალეცკისის მთავრობის მეთაურად დაინიშნა. 1940 წლის 17 ივლისს დაპატიმრებულ და გადაყვანილ იქნა სარატოვში საბჭოთა რეპრესირიული ორგანოების მიერ. 1941 წელს მერკისი და მისი ოჯახი ციხეში გადაგზავნეს. 1954 წელს ციხიდან გათავისუფლდა ლიეტუვაში დაბრუნების უფლების გარეშე. გაიგზავნა ვლადიმირის მხარეში, სადაც აღესრულა კიდეც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტანას მერკისი დაარქივებული 2019-08-14 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ანტანას სმეტონა | **ლიეტუვის პრეზიდენტი**1940 – | შემდეგი:იუსტას პალეცკისი |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიეტუვის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1918–1940 | 
ანტანას სმეტონა · ალექსანდრას შტულგინსკისი · კაზის გრინიუსი · იონას სტაუგატისი · ალექსანდრას შტულგინსკისი · ანტანას სმეტონა · ანტანას მერკისი · იუსტას პალეცკისი · | ლიეტუვის გერბი |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1990–დან | 
ვიტაუტას ლანდსბერგისი · ალგირდას ბრაზაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · როლანდას პაქსასი · არტურას პაულაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · დალია გრიბაუსკაიტე · გიტანას ნაუსედა |

 |
**დოესის მინდორი** – ისტორიული ადგილი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოესთან მცხეთა-ძეგვ-ხიდისთავ-გორის საავტომობილო გზაზე. კასპიდან 25 კმ.-ზე. 

XVII საუკუნის 30-იან წლებში როსტომსა და თეიმურაზ I-ს შორის ქართლის სამეფო ტახტისათვის მწვავე შინაპოლიტიკური ბრძოლების დროს, თეიმურაზის მომხრე ფეოდალებმა არაერთხელ მოუწყეს შეთქმულება გამაჰმადიანებულ ტახტის მფლობელს. მათი გამოხდომები მარცხით მთავრდებოდა. 1638 წელს თეიმურაზ I-სი მომხრეებმა - ნოდარ ციციშვილმა, იოთამ ამილახვარმა, ზაალ არაგვის ერისთავმა და ქართლის კათალიკოსმა ევდემოზ დიასამიძემ მორიგი შეთქმულება მოაწყვეს. თეიმურაზ I-ს სთხოვეს ქართლში გადმოსვლა და ტახტის დაჭერა. შეიკრიბა ლაშქარიც, რომელიც ნოდარ ციციშვილის სარდლობით დოესის მინდორზე დაბანაკდა. თავის მხრივ, როსტომიც დოესისაკენ გამოემართა. ციციშვილმა გადამწყვეტ ბრძოლას თავი აარიდა. როსტომს მხოლოდ იმერელი თავადები - ძმები ჩხეიძეები შეებრძოლნენ, რომლებიც დამარცხდნენ და ტყვედ ჩაუვარდნენ როსტომს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ევდემოზ I

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990 წ.
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ქართლის ცხოვრება, ტ. IV, თბ. 1973 წ.
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. IV, თბ. 1973 წ.
**დავით მაზანაშვილი** (დ. 7 აგვისტო, 1972) — ქართველი პიანისტი. 

ფორტეპიანოზე დაკვრას 4 წლიდან ეუფლება. 10 წლის ასაკში ახალგაზრდა კომპოზიტორთა კონკურსის ლაურეატობის წოდება მიიღო. მუსიკალური სასწავლებელში გაიარა როგორც კლასიკური და ჯაზური ფორტეპიანოს, ასევე საკომპოზიციო კლასი. 1999 წელს მუშაობდა და მოღვაწეობდა ნიუ-იორკში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, მუსიკოსებთან — გია სალაღიშვილთან და ნოდარ ექვთიმიშვილთან ერთად ჩამოაყალიბა საქართველოს ჯაზ-ტრიო, რომელიც მონაწილეობდა ბევრ საერთაშორისო ჯაზ-ფესტივალში, სადაც დავით მაზანაშვილმა მიიღო პირველი ლაურეატის წოდება. 

მაზანაშვილი აგრეთვე არის საქართველოს პროფესიონალთა ლიგის წევრი. იგი უკრავდა და სცენაზე იმყოფდა ისეთ მუსიკოსებთან როგორებიც არიან როი ეიერსი, ჯენის ჰარინგტონი, ტანია მარია, ბილი კობემი, დერეკ ჯეიმზი, გერი სუორტსი და სხვები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* *დავით მაზანაშვილი*, 12 ჯაზური თემა ბავშვებისათვის [ნოტი: ცნობილი ჯაზური პიესები პატარა პიანისტებისათვის], თბილისი: „უნივერსალი", 2011. — 77 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით მაზანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბილობა-რიცი** (ლათ extractum ginko bilobae)- მცენარეული წარმოშობის პრეპარატი.

შემადგენლობა
------------

პრეპარატის ერთი კაფსულა შეიცავს 40მგ ginko bilobae-ს ფოთლების მშრალ სტანდარტიზებულ ექსტრაქტს: 24% გინკგოს ჰეტეროზიდები (Ginkgo flavon glycosides) და 6% გიკგოლიდ-ბილობალიდები (Terpene lactones)

მოქმედების მექანიზმი
--------------------

ექსტრაქტის აქტიური ნივთიერებები - ფლავონოიდური გლიკოზიდები, გინკგოლიდები და ბილაბოლიდები აუმჯობესებენ სისხლის მიმოქცევას და მის რეოლოგიურ მახასიათებლებს, აფართოებენ სისხლძარღვებს, აფერხებენ თრომბოციტების აგრეგაციას. პრეპარატი ახდენს მეტაბოლური პროცესების ნორმალიზებას, ახასიათებს ქსოვილებზე ანტიჰიპოქსიური მოქმედება. აუმჯობესებს თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევას, ჟანგბადისა და გლუკოზის მიწოდებას, ასევე კიდურებში სისხლის მიმოქცევას. აქვს გამოხატული შეშუპების საწინააღმდეგო მოქმედება თავის ტვინსა და პერიფერიულ ქსოვილებზე.

ჩვენება
-------

* თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის მოშლა, რომელსაც ახლავს მეხსიერების, ყურადღებისა და ინტელექტუალური შესაძლებლობების დაქვეითება, შიშის შეგრძნება, თავბრუსხვევა, ყურებში ხმაური, ძილის დარღვევა.
* ქვედა კიდურებში სისხლის მიმოქცევის მოშლა, რომელსაც ახლავს ტკივილი სიარულის დროს, სიცივის შეგრძნება და პარესთეზიები.

უკუჩვენება
----------

პრეპარატის კომპონენტებისადმი მომატებული მგრძნობელობა.

უსაფრთხოების ზომები
-------------------

ორსულობისა და ლაქტაციის პერიოდში პრეპარატის მიღება არ არის რეკომენდებული, თუმცა, დადგენილი არ არის ნაყოფზე მისი უარყოფითი გავლენა.

დოზირება და მიღების წესი
------------------------

ინიშნება თითო კაფსულა დღეში სამჯერ ჭამის შემდეგ. მდგომარეობის გაუმჯობესება აღინიშნება ერთი თვის შემდეგ. მკურნალობის ხანგრძლივობა სამი თვე.

გვერდითი მოვლენები
------------------

იშვიათად - კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის დარღვევა, თავის ტკივილი, კანზე გამონაყარი.

ვარგისიანობა და შენახვის პირობები
---------------------------------

პრეპარატის ვარგისიანობის ვადაა 2 წელი, ინახება 10-15 oC ტემპერატურაზე, სინათლისგან დაცულ, მშრალ, **ბავშვებისთვის ხელმიუწვდომელ ადგილზე!**

გამოშვების ფორმა
----------------

შეფუთვაში 20 კაფსულა, თითო 40 მგ.

დანიშნულება
-----------

ექიმის რეცეპტის გარეშე!
**ბარამგურიანი („შვიდი მთიები")** — ნოდარ ციციშვილის მიერ დამუშავებული პოემა XVIII საუკუნის შუა წლებში. სასანელი მეფის ბაჰრამ გურის (V ს.) თავგადასავალს მთელი ეპიზოდი დაუთმო ფირდოუსიმ „შაჰნამეში". პირველი პოემა ამ თემაზე დაწერა ნიზამიმ. აქცენტი აქ გადატანილია ბაჰრამის სამიჯნურო თავგადასავალზე შვიდ მზეთუნახავთან და შიგ ჩართულ ნოველებზე. შემდეგ საუკუნეებში მიმბაძველნი ძირითადად იმეორებდნენ ქარგას, სიახლე ნოველების შერჩევა-განაწილებაში ვლინდებოდა. ნოდარ ციციშვილი პროლოგში მიუთითებს იმ წყაროებს, რომლებსაც იცნობდა თუ იყენებდა (ნიზამი, ხოსრო დეჰლევი, ნავოი და ჯამი), თუმცა მისი ტექსტი უშუალოდ არც ერთ მათგანს მისდევს. ამდენად, „ბარამგურიანი" დამოუკიდებელ დამუშავებად არის მიჩნეული. განსაკუთრებით საინტერესოა ჩართული ნოველები (შავი ქალაქის ამბავი, ომაინისა და ახის ამბავი, ალმასისა და ჯაბირის ამბავი, რუსთ ხელმწიფის ამბავი, გორჯასპ ზაულელის ამბავი, მაამებლისა და მაწყინარის ამბავი, უნაღვლოს მძებნელი მეფის ამბავი). ნოდარ ციციშვილის ვრცელი პოემა (ორი ათასამდე სტროფი) თავისი დროის მნიშვნელოვანი ლიტერატურული ფაქტია. ამას ხელი შეუწყო შედარებით მაღალმა მხატვრულმა დონემ, რაც განაპირობა ვეფხისტყაოსნისეული ნაკადის შემოქმედებითმა ათვისებამ. 1975 წელს მოსკოვში გამოქვეყნდა ბ. რუდენკოს მიერ შესრულებული „ბარამგურიანის" ბწკარედული რუსული თარგმანი.

ლიტერატურა
----------

* ნოდარ ციციშვილი, შვიდი მთიები, ბარამ გური, თბ. 1930.
იტალიის კინოაკადემიიის (L'accademia del Cinema Italiano) მიერ 1955 წელს დაარსებული კინოპრიზი - „დონატელოს დავითი" (David di Donatello Award), 2006 წლიდან გადაიცემა 24 კატეგორიაში, გავლენით და პოპულარობით უტოლდება ვენეციის კინოს და სან-რემოს იტალიური სიმღერის ფესტივალს.

ისტორია
-------

„დონატელოს დავითით" დაჯილდოების ცერემონია პირველად ჩატარდა რომში 1955 წლის გაზაფხულზე. ინიციატივა ეკუთვნოდა ე.წ. კულტურულ კლუბს („Open Gate"), რომლის მიზანი იყო ყოველწლიურად პატივი მიეგოთ საუკეთესო იტალიური და უცხოური ფილმებისთვის. 1946 წლიდან მსგავსი ავტორიტერული პრიზი უკვე არსებობდა იტალიაში ე.წ. Nastro d'argento („ვერცხლისფერი ლენტები"), სადაც ხმის მიცემა მხოლოდ კინოკრიტიკოსებს და ჟურნალისტებს შეუძლიათ. „დავითის" შემთხვევაში წლის საუკეთესო ფილმებს და კინომუშაკებს ასახელებენ კინო-ინდუსტრიაში მომუშავე პროფესიონალები: სცენარისტები, მსახიობები, ტექნიკოსები, რეჟისორები, პროდიუსერები და ა.შ.

ცერემონიას ოფიციალურ პატრონაჟს უწევს იტალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

პრიზი
-----

ეს არის ადრინდელი აღორძინების ხანის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენლის, იტალიელი მოქანდაკის დონატელოს მიერ 1430-40 წლებში შექმნილი „დავითის" ქანდაკების მოოქროვილი ასლი. ქანდაკება დგას მალაქიტის კვადრატის ფორმის სადგამზე, სადაც მიმაგრებულია მოოქროვილი ფირფიტა, პრიზის კატეგორიის, წლის და გამარჯვებულის სახელებით.

კატეგორიები
-----------

* საუკეთესო ფილმი (Miglior film)
* საუკეთესო რეჟისორი (Migliore regista)
* საუკეთესო მსახიობი ქალი (Migliore attrrice protagonista)
* საუკეთესო მსახიობი კაცი (Migliore attore protagonista)
* საუკეთესო ევროპული ფილმი (Miglior Film dell'Unione Europea)
* საუკეთესო უცხოური ფილმი (Miglior film straniero)

ქართული, ქართველი რეჟისორების ფილმები
-------------------------------------

* 1979 წელი; ნომინაცია - საუკეთესო უცხოური ფილმი; ნატვრის ხე (L'Albero Dei Desideri) რეჟ: თენგიზ აბულაძე; გამარჯვებული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვებ-გვერდი[*მკვდარი ბმული*]
* დონატელოს დავითის კინო-პრიზები IMDB-ზე

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
**დავიდ არშაკიანი** (სომხ. Դավիթ Արշակյան; დ. 16 აგვისტო, 1994, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით სტრაიკერი. იგი თამაშობს სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

საკლუბო კარიერა
---------------

### მიკა

არშაკიანმა ორიფესიონალური კარიერა დაიწყო 2012 წელს, სომხურ კლუბ მიკაში; იგი სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში 3-ჯერ გამოჩნდა; მისი გუნდი ამ სეზონში 2012-13 წლის სომხეთის სუპერთასს დაეუფლა.

### ტრაკაი

2015 წლის სეზონის დაწყებამდე არსაკიანი ლიტვურ კლუბ ტრაკაიში გადავიდა. მან A ლიგაში 35 თამაში ჩაატარა და 25 გოლი გაიტანა; მათგან 6-ში დუბლი, ხოლო 3-ში ჰეთ-თრიკი გაიფორმა. იგი სეზონის საუკეთესო ბომბარდირს მხოლოდ 3 გოლით ჩამორჩებოდა. ამ სეზონში იგი აგრეთვე გამოჩნდა უეფას ევროპა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპში 6-ჯერ (6 თამაშში მან გოლი გაიტანა).

2016 წელს მან ტრაკაის 16 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობდა, სადაც 9 გოლი გაიტანა; 28 ივლისს უთენის უთენას წინააღმგედ ჰეთ-თრიკი შეასრულა.

არშაკიანმა კლუბ ტრაკაიში სულ 52 თამაში ჩაატარა და 34 გოლი გაიტანა.

### ჩიკაგო ფაირი

2016 წლის 3 აგვისტოს ჩიკაგო ფაირიმ გამოაცხადა, რომ კლუბ ტრაკაისგან დავიდ არშაკიანი შეიძინა; მან აშაკიანს 2 წლიანი კონტრაქტი გაუფორმა (მესამე და მეოთრე სეზონის ოფციით). ჩიკაგო ფაირიში მისი დებიუტი შედგა 2016 წლის 27 აგვისტოს, დი სი იუნაიტედის წინაააღმდეგ ჩატარებულ შეხვედრაში; იგი მაიკლ დე ლეის 56-ე წუთზე შეეცვალა; საბოლოოდ თამაში ჩიკაგოს სასარგებლოდ 6:2 დასრულდა.

2017 წლის 18 დეკემბერს არშაკიანი და კლუბი ურთიერთშეთანხმების შედეგად კონტრაქტის შეწყვეტაზე შეთანხმდნენ.

### ვაილე

2018 წლის 26 იანვარს დანიურმა კლუბმა ვაილემ გამოაცხადა, რომ მათ თავისუფალი აგენტის სტატუსით არშაკიანი დაიმატეს. მან კონტრაქტი გააფორმა, რომლის მიხედვითაც იგი კლუბში 2020 წლის ზაფხულამდე რჩებოდა.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

ახალგაზრდობაში არშაკიანი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ 19 და 21 წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებებში. 2016 წლის აგვისტოში იგი მიიწვიეს სომხეთის უფროს გუნდში, 2018 წლის ფიფას მსოფლიო თასის საკვალიფიკაციო ეტაპის პირველი თამაშის წინ. 2016 წლის 4 სექტემბერს შედგა მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში, დანიის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავიდ არშაკიანი — FootballDatabase.eu
* დავიდ არშაკიანი — National-Football-Teams.com

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Chicago Fire Acquire Armenian International David Arshakyan. Chicago Fire (August 3, 2016). ციტირების თარიღი: August 28, 2016
2. ↑  Ten-Man Chicago Fire Fall 6–2 at D.C. United. Chicago Fire (August 27, 2016). ციტირების თარიღი: August 29, 2016
3. ↑
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-01-27. ციტირების თარიღი: 2019-11-07.
5. ↑  Chicago Fire Sign Armenian Striker David Asrshakyan. TheScore (August 24, 2016). ციტირების თარიღი: August 29, 2016
6. ↑  David Arshakyan: I’ll join Armenian national team on August 29. news.am. ციტირების თარიღი: 4 September 2016.
**დირჰაუნდი** (ინგლ. Scottish Deerhound) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შოტლანდიაში შუა საუკუნეებში.

დირჰაუნდის დოკუმენტური ისტორია შუა საუკუნეებში დაიწყო, როდესაც შოტლანდიელი დიდგვაროვნები მას სანადიროდ იყენებდნენ. 1746 წელს კლანური სისტემის რღვევამ მისი არსებობა კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა, სანამ ადგილობრივმა მცხოვრებმა, დუნკან მაკნეილმა არ აღადგინა. დახვეწილი და კეთილი დირჰაუნდი ოდესღაც მხოლოდ შოტლანდიელი არისტოკრატების საკუთრება იყო. ეს ჯიში სპეციალურად გამოიყვანეს შოტლანდიის უღრან ტყეებში ირმებზე სანადიროდ. XVIII საუკუნეში ტყის განადგურებასთან და ტორფის გაჩენასთან ერთად ამ ჯიშმა პოპულარობა დაკარგა. დღესდღეობით ეს ჯიში გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მაშინ, როდესაც შოტლანდიაში დირჰაუნდების რიცხვი უმნიშვნელოა. გარეგნულად ის ძალიან ჰგავს გრეიჰაუნდს, თუმცა აქვს უამინდობისგან დამცავი ბალანი.

კეთილი დირჰაუნდი კარგად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს. კარგად იტანს სიცივეს, მისი გაწვრთნა ადვილია, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. დირჰაუნდის ბალნის ფერი შეიძლება იყოს ჟღალი, ღია-ვეფხვისებრი, მუქი-ვეფხვისებრი, მოცისფრო-ნაცრისფერი, ნაცრისფერი. მუქი ყავისფერი თვალები ალერსიანად იყურება, ავს ძლიერი, კარგად განვითარებული კისერი, მუცელზე შედარებით ნაზი ბალანი აქვს, გრძელი თავი თვალებთან, შემდეგ კი ცხვირისკენ ვიწროვდება, ფეხებზე ძალიან ცოტა ბალანია, გრძელი კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება და თითქმის მიწამდე წვდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დირჰაუნდი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დირჰაუნდი***
**ბალენის კუნძულები** (ინგლ. Balleny Islands) — სამი დიდი და რამდენიმე პატარა დაუსახლებელი ვულკანური წარმოშობის კუნძულებისგან შემდგარი არქიპელაგი სამხრეთის ოკეანეში (სომოვის ზღვა), ახალი ზელანდიიდან სამხრეთით.

გეოგრაფია
---------

არქიპელაგში შედის სამი დიდი კუნძული — იანგი, ბაკლი და სტერჟი, ასევე ბევრი მომცრო კუნძულები და კლდეები.

| კუნძული/კლდე | ფართობი,კმ² | უმაღლესი წერტილი,მეტრი |
| --- | --- | --- |
| იანგის ჯგუფი |
| იანგის კუნძული | 225,4 | Freeman Peak 1340 |
| ბორადეილი | 3,5 | 381 |
| როუ | 1,7 | 183 |
| Beale Pinnacle | 0,0 | 61 |
| Pillar | 0,0 | 51 |
| Seal Rocks | 0,0 | 15 |
| ბაკლის ჯგუფი |
| ბაკლი | 123,6 | 1238 |
| Sabrina Island | 0,2 | 90 |
| The Monolith | 0,1 | 79 |
| Eliza Cone | 0,0 | 67 |
| Scott Cone | 0,0 | 31 |
| Chinstrap Islet | 0,0 |  |
| სტერჟის ჯგუფი |
| სტერჟის კუნძული | 437,4 | Brown Peak 1524 |
|
| სულ | 791,9 | 1524 |
|

ბალენის კუნძულები.
კუნძულების სიმაღლე აღწევს ზღვის დონიდან 1524 მეტრს, ტერიტორიის დიდი ნაწილი დაფარულია მყინვარებით. სიგრძეში არქიპელაგი გაჭიმულია დაახლოებით 160 კმ-ზე.

კუნძულებზე არსებობს ადელის პინგვინის და ანტარქტიდული პინგვინის დიდი კოლონიები.

კუნძულები შედის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედების ზონაში, მაგრამ, ახალ ზელანდიას კუნძულები შეჰყავს საკუთარი ანტარქტიკის ტერიტორიების შემადგენლობაში (როსის ტერიტორია).

ისტორია
-------

კუნძულები 1839 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მეზღვაურმა ჯონ ბალენმა და სახელიც მის პატივსაცემად დაერქვა.
**ბარაზბოდი** — „მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ს მიხედვით, ქართლისა და ჰერეთის პიტიახში V საუკუნის პირველ ნახევარში. იმავე პერიოდის ამბების თხრობისას, ჯუანშერის თხზულება იხსენიებს ბარზაბოდს, რანის ან ბარდაველ სპარს ერისთავს, რომელსაც ვახტანგ გორგასლის პაპად მიიჩნევს. ბარაზბოდი/ბარზაბოდი უნდა ყოფილიყო სასანიანთა მიერ დანიშნული ხელისუფალი, რომელსაც ქართლი (იბერია) და ჰერეთი (ალვანეთის დასავლეთ ნაწილი) ექვემდებარებოდა. კირილ თუმანოვის მოსაზრებით, ბარაზბოდი გარდმანის მიჰრანიან მთავართა საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო.

„მოქცევაჲ ქართლისაჲ" თანახმად, ბარაზბოდი ქართლის მეფე მირდატის (დაახლ. 435–447) თანამედროვე იყო. მასვე მთავარეპისკოპოსი გლონოქორი ქართლისა და ჰერეთის ერისთავად დაუნიშნავს. საფიქრებელია, რომ ბარაზბოდმა გლონოქორს გარკვეული საერო ფუნქციები დააკისრა. ჯუანშერის მიხედვით, ბარზაბოდს მტრული ურთიერთობა ჰქონდა ქართლის მეფე არჩილთან. საბოლოოდ, მან თავისი ქალიშვილი, საგდუხტი მირდატ არჩილის ძეს მიათხოვა. ამ ქორწინებიდან დაიბადა ვახტანგ გორგასალი, რომლის მცირეწლოვანების ჟამს დაქვრივებული საგდუხტი ქვეყანას მამის მფარველობის ქვეშ მართავდა. ჯუანშერი იხსენიებს ასევე ბარაზბოდის საგვარეულოს წარმომადგენელ ვარზმანს („ნათესავი სპარსთა ერის-თავისა ბარდაველისა, რომელი იყო დედის მამა ვახტანგ მეფისა"), რომელსაც ვახტანგის შთამომავალმა არჩილმა თავისი ძმისშვილი მიათხოვა და საგამგებლოდ მისცა ტერიტორია „კოტმანითგან ქურდის-ჴევამდე".

სქოლიო
------

1. ↑  Toumanoff, Cyril (1963) *Studies in Christian Caucasian history*. Washington:  Georgetown University Press,   გვ. 479–481.
2. ↑  „მოქცევაჲ ქართლისაჲ", თბ. 1963. ელ. ვერსია (titus.uni-frankfurt.de)
3. 1 2  ჯუანშერი, „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა" („ქართლის ცხოვრება"). ელ. ვერსია (orthodoxy.ge)
**დავით ვლადიმერის ძე გვრიტიშვილი** (დ. 15 თებერვალი, 1915, სოფელი იკოთი, ახლანდელი ახალგორის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 ოქტომბერი, 1969, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1938 წელს. 1942–1943 წლებში იბრძოდა II მსოფლიო ომში. 1943 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში; 1956–1961 წლებში იყო თსუ ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი; 1961–1969 წლებში საქართველოს ისტორიის კათედრის პროფესორი. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა XIII-XVIII სს-ის საქართველოს სოციალ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ისტორიის შესწავლის საქმეში, გამოიკვლია ქართველი ყმა-გლეხობის, ფეოდალური ქალაქების (თბილისი, გორი), საზოგადოებრივი აზროვნებისა და კულტურის ისტორიის მთელი რიგი საკითხები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან : ქართლის სათავადოები (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1955. - 512გვ.
* გორის ისტორია (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1954. - 303გვ.
* ივანე ჯავახიშვილი : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, საბლიტგამი, 1949. - 148გვ.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 105, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — დავით გვრიტიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
ბეთჰოვენი დირიჟორობს
**დირიჟორი** — ორკესტრის ხელმძღვანელი. იგი დგება შემსრულებელთა პირისპირ და ჯოხით ხელში (ზოგჯერ უჯოხოთაც) განაგებს მთელ ორკესტრს. თანამედროვე მუსიკალური აზრისათვის სავსებით მიუღებელია ორკესტრის მართვის წესი, რომელსაც იცავდნენ XVII-XVIII საუკუნეების საორკესტრო კოლექტივთა ხელმძღვანელები. მაგალითად, იმ დროს ინგლისში დირიჟორები ორკესტრის ხელმძღვანელობისას ცდილობდნენ ფეხის ბრახუნით ან თავის ქნევით, ფრანგი დირიჟორები კი - იატაკზე ჯოხის დარტყმით, ან - ვიოლინოთი ხელში. კერძოდ, მევიოლინე საჭირო ადგილებს დირიჟორობდა ხემით (ამგვარად მევიოლინეები ახლაც დირიჟორობენ კამერულ ორკესტრს, მაგ: ლიანა ისაკაძე) 
დირიჟორი ორკესტრთან ყოველთვის სახით დგას. დირიჟორზეა დამოკიდებული, თუ რა ტემპში შესრულდება ნაწარმოები.
თავის დირიჟორობით განთქმულია დიდი გერმანელი კომპოზიტორი ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი, რომელმაც თავისი მე-9 სიმფონია აბსოლუტურად ყრუმ შეასრულა.
განთქმული ქართველი დირიჟორები არიან: ივანე ფალიაშვილი (ზ. ფალიაშვილის ძმა), ევგენი მიქელაძე, ჯანსუღ კახიძე და სხვები.

განთქმული დირიჟორები
--------------------

* ჰერბერტ ფონ კარაიანი
* რიკარდო მუტი
* ჰექტორ ბერლიოზი
* არტურო ტოსკანინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX527032
* BNF: cb119339162 (data)
* GND: 4012434-4
* LCCN: sh85030810
* NDL: 00570964
* NKC: ph119473

 |
**„დავით გარეჯელის ცხოვრება"** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელშიც აღწერილია გარეჯის მონასტრის დამაარსებლის — დავითის — ცხოვრება და მოღვაწეობა.

თხზულება უძველესია დავით გარეჯელზე შექმნილ ნაშრომთა შორის; მოგვითხრობს ანტიოქიიდან აღმოსავლეთ საქართველოში VI საუკუნის შუა წლებში ჩამოსულ ცამეტ მონაზონთაგან ერთ-ერთის — დავითის და მისი მოწაფის — ლუკიანეს დამკვიდრების შესახებ გარეჯის უდაბნოს გამოქვაბულში. დროთა განმავლობაში მათ რამდენიმე მონასტერი დაუარსებიათ და ხალხმრავალი სამონასტრო ცხოვრება გაუშლიათ, რამაც მომდევნო საუკუნეებში დავითგარეჯა უმნიშვნელოვანეს საეკლესიო და მწიგნობრულ კერად აქცია. თხზულებას X საუკუნის I ნახევრით ათარიღებენ და ანონიმ ავტორს მიაწერენ. ბოლო დროს გამოითქვა აზრი, რომ „დავით გარეჯელის ცხოვრების" უძველესი ვერსია დამოუკიდებელი თხზულება არ არის, იგი ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილია არსენ II კათოლიკოსის (955–980) ჰაგიოგრაფიული თხზულებისა „ცხორებაჲ და მოქალაქეობაჲ იოანე ზედაზნელისა და მოწაფეთა მისთაჲ". ამ თხზულების საფუძველზე XII საუკუნის უცნობ ავტორს დაუწერია დავით გარეჯელის ცხოვრების ვრცელი მეტაფრასული ვერსია „დიდი ბერისა და მოძღუარის ონოფრე გარეჯელის" დავალებით. XIII საუკუნის შუა წლებში „ცხოვრება" დაწერა დავითგარეჯის მონასტრის ბერმა, შემდგომ თბილისის მიტროპოლიტმა რომანოზ ერისთავმა. ასევე გვიანდელია სვინაქსარული ცხოვრებაც (შემონახულია 1726 წლის ხელნაწერის სახით, A-222).

ლიტერატურა
----------

* გაბიძაშვილი ე. ასურელი მოღვაწეების „ცხოვრებათა" ე. წ. არქეტიპების ურთიერთმიმართებისათვის, «მაცნე». ენისა და ლიტერატურის სერია, 1982, №4;
* კეკელიძე კ. საკითხი სირიელ მოღვაწეთა ქართლში მოსვლის შესახებ, მის წგ.: ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, [ტ.] 1, თბ. 1956;

* *გაბიძაშვილი ე.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**გრძელკუდა სტვენია** (ლათ. Carpodacus sibiricus) — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 16–19 სანტიმეტრი, მასა 14–20 გრამი, ფრთის შლილი 20–23 სმ. ახასიათებს კომპაქტური კორპუსი, გრძელი კონტრასტული კუდი, მოკლე მომრგვალებული ფრთები. ნისკარტი სტვენიასავით გაბერილი აქვს (აქედან სახელწოდება). შებუმბვლა ფაფუკია, მამალი შეფერილია ვერცხლისფერ-ვარდისფრად, დედალი და ახალგაზრდა ინდივიდები მურა ფერისანი არიან, კუდის ზემოთა მიდამო ვარდისფერი აქვთ და ჭრელი ლაქები აყრიათ სხეულზე. გალობა სასიამოვნო მოსასმენია, დუდუნ-ჟღურტულის მსგავსი, ბოლოვდება წრიპინით. ფრენის დროს ფრთები მკვეთრ ხმას გამოსცემენ.

დედალი
გავრცელებულია სამხრეთ ტაიგაში, ფოთლოვან ტყეებსა და ტყესტეპებში ურალიდან ჩინეთსა და კურულიმდე. ზამთარში ჩრდილოეთ რაიონებიდან სამხრეთისკენ მომთაბარეობს. უპირატესობას ანიჭებს ბუჩქნარიან ჭალებს, ბუდობის სეზონის გარდა — აგროლანდშაფტებს. იკვებება თესლებით.

წყვილები იქმნება შემოდგომა-ზამთრის მომთაბარეობის დროს; გამრავლების სეზონი ფოთლების გამოსვლის შემდეგ იწყება. ბუდე ფინჯნის ფორმის აკურატული ნაგებობაა, რომელიც ბუჩქის სიღრმეშია (მიწიდან არაუმეტეს 3 მეტრისა) აგებული გამხმარი ბალახისაგან. დედალი დებს 4–5 და მხოლოდ ის კრუხავს. პოპულარული გალიის ფრინველია.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* УРАГУС // Большая российская энциклопедия. т. 33. — М. 2017. — стр. 65.

სქოლიო
------

1. 1 2  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 76, 150, 228.
**გრძელფეხა უდემანსიელა** (ლათ. *Xerula pudens*; აგრეთვე ცნობილია როგორც *Oudemansiella longipes*) — ქსერულას გვარის სოკო ფიზალაკრიასებრთა ოჯახისა.

საჭმელი სოკოა, გამოიყენება ახალი, მხოლოდ ქუდი. გავრცელებულია ევროპაში. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა 1801 წელს გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა როგორც *Agaricus radicatus ß pudens*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:

* *Agaricus radicatus ß pudens* Pers. 1801
* *Gymnopus pudens* (Pers.) Gray 1821
* *Agaricus pudens* (Pers.) Pers. 1828
* *Collybia pudens* (Pers.) S. Lundell 1949
* *Agaricus longipes* Bull. 1785
* *Collybia longipes* P. Kumm. 1871
* *Marasmius longipes* Mont. 1854
* *Chamaeceras longipes* (Mont.) Kuntze 1898
* *Mucidula longipes* (P. Kumm.) Boursier 1926
* *Xerula longipes* (P. Kumm.) Maire 1933
* *Collybia badia* J.E. Lange 1938
* *Oudemansiella badia* M.M. Moser 1955

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი – 3-6 სმ, თავდაპირველად მომრგვალებულ-კონუსისებრი, შემდგომში ბრტყელი. ახასიათებს ბორცვაკი, ზედაპირი ბოჭკოვან-ხავერდოვანი, ნაცრისფერ-ყავისფერი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, მეჩხერი, შუაში განიერია, ბოლოებში დამრგვალებული, მოყვიათლო-თეთრი.

რბილობი — მოთეთრო ან კრემისფერი, ნუშის მსგავსი სუსტად გამოხატული სუნით. გემოზე ზოგჯერ მწარეა.

ფეხის სიგრძე — 5-10 სმ, სიგანე — 0,8-1 სმ, ქუდისკენ დაწვრილებული, ქუდისკენ გამსხვილებული და ფესვისებურად წაგრძელებული, ბუსუსოვან-ხავერდოვანი ზედაპირით, მუქ-მურა-ყავისფერია.

სპორები — 8-9X6-6,5 მკმ, განიერელიფსისებრი, უფერული, თითქმის სფეროსებრი.

გავრცელება და ეკოლოგია
----------------------

გავრცელებულია ევროპაში. იზრდება ნიადაგზე, ფოთლოვან ტყეებში, უპირატესად კირიან ნიადაგზე, ზაფხულ-შემოდგომით.

კვებითი ღირებულება
------------------

საჭმელი სოკოა, საჭმელად ახალი, მხოლოდ ქუდი. გემოზე ზოგჯერ მწარეა.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ივ.*, საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. *არჩ. ღიბრაძე*, თბ.: „ბუნება პრინტი" და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 110, ISBN 99940-856-1-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გრძელფეხა უდემანსიელა"** ვიკისაწყობში.
* გრძელფეხა უდემანსიელა MycoBank-ზე (ინგლისური)
* გრძელფეხა უდემანსიელა Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
გორის ბამბეულის კომბინატი, 1970-იანი წლები
**გორის ბამბეულის კომბინატი**, მოგვიანებით *გორის ბამბეულის საფეიქრო-სამკერვალო საწარმოო გაერთიანება*, „ლაინი" — ბამბეულის სამრეწველო კომბინატი. მდებარეობდა საქართველოს სსრ-ის ქალაქ გორში. მის შემადგენლობაში იყო 2 სართავი და 2 საქსოვი ფაბრიკა, ასევე გამწყობი წარმოება. პროდუქციის ძირითადი სახეები ბამბის ნართი და ბამბეულის ქსოვილები იყო; უშვებდა მაღალხარისხოვან ქსოვილებს: ნარმა, ფლანელი, შოტლანდურა, პიკე და სხვ. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1947 წელს; პირველი რიგი ამოქმედდა 1951 წელს გამომყვანი საამქროს გარეშე, ამიტომ აქ დამზადებული ხამი ქსოვილი გამოსაყვანად ტაშკენტის საფეიქრო კომბინატში იგზავნებოდა. 1954 წლიდან კომბინატი სრული საწარმოო ციკლით მუშაობდა. 1955 წელთან შედარებით, საწარმოს პროდუქციის მოცულობა გაიზარდა: 1960 წელს 3-ჯერ, 1965 წელს 4,3-ჯერ, 1970 წელს 5,3-ჯერ.

I სართავი საამქრო
1961–1962 წლებში საექსპლუატაციოდ გადაეცა მეორე რიგის სართავ-საქსოვი ფაბრიკები. 1975 წელს კომბინატში დამზადდა 7125,1 ტ ნართი და 58279,4 ათასი მ მზა პროდუქცია. გორის ბამბეულის კომბინატის საწარმოთა ახალი ტექნიკით აღჭურვა დაიწყო 1962 წელს.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1996 წლიდან, ბამბეულის ქსოვილების კომბინატის დანგრევა დაიწყეს. ქარხანაში არსებული ინვენტარი, ძვირადღირებული დაზგები, ლითონები და სამშენებლო მასალები, აჭარის გავლით, თურქეთში გაიტანეს. დღეისათვის იგი აღარ ფუნქციონირებს.

სქოლიო
------

1. ↑   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 113.
2. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 227.
3. ↑   Горийский хлопчатобумажный комбинат // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 7 — М. 1972.
4. ↑  ვინ მფარველობს ჯგუფს, რომელმაც ნახევარი გორი უმუშევარი დატოვა?. *Humanrights.ge* (20 აგვისტო, 2006). ციტირების თარიღი: 28 სექტემბერი, 2019.
**გორის განძი** — არქეოლოგიური ძეგლი, თარიღდება XV საუკუნის ბოლო მეოთხედით. აღმოაჩინა მოქალაქე მ. ბიძნაშვილმა ქალაქ გორში 1935 წელს შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს. განძი ჩაფლულია XV საუკუნის ბოლო მეოთხედში. გორის განძი შეიცავს 10 000 ცალ (6 კგ.) ბილონურ მონეტას, XV საუკუნის თურქული აყჩებისა შირვანული თანგების მინაბაძებსა და გაურკვეველი ანეპიგრაფიკულ მონეტებსაც. ერთ-ერთ მონეტაზე გაირკვა თარიღი (ჰიჯრის 886 ანუ 1481 წელი).

გორის განძის წყალობით მეცნიერებისათვის ცნობილი გახდა ქართული ნუმიზმატიკური ძეგლების მანამდე უცნობი ნიმუშები — ქართველ მეფეთა და ცალკეულ ფეოდალთა, კერძდ ალექსანდრე I-ის, ვახტანგ IV-ის, გიორგი VIII-ის, ბაგრატ VI-ის, ყვარყვარესა (1451-1498 წწ.) და კონსტანტინე II-ის მიერ მოჭრილი მონეტები. 

მონეტების ნაწილი დაკარგულია. ნაწილი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში და სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟის ნუმიზმატიკურ ფონდში.

ლიტერატურა
----------

* *დუნდუა გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 113-114.
* *დუნდუა გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 36.
* *დუნდუა გ.* სამონეტო მიმოქცევის საკითხისათვის XV საუკუნის საქართველოში, თბ. 1964
* *კაპანაძე დ.* XV საუკუნის ქართული ფულის გორის განძი, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B
* *კაპანაძე დ.* ქართული ნუმიზმატიკა, თბ. 1969
**ბისოს ბალთანის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე, ფართო ტერასაზე, სოფელ ბისოდან დასავლეთით, 200 მეტრის მანძილზე. თარიღდება XII-XIII საუკუნეებით. 1989 წელს გათხარა ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის არქეოლოგიის კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ექსპედიციამ. 

სამაროვანზე გათხრილია ოთხი ქვისსამარხი და მასი მიწისქვეშა აკლდამა. დაკრძალვის პოზა ქრისტიანულია, მხოლოდ ერთ სამარხშია ზურგზე გაშოტილი ჩონჩხი მკვეთრად მოხრილი ფეხებით. ეს ერთადერთი სამარხია ინდივიდუალური, დანარჩენი საოჯახოა. გათხრისას აღმოჩნდა მცირე ზომის თიხის ჭრაქები შიდაპირზე ძლიერი ცეცხლის კვალით, მოჩალისფროდ გამომწვარი თიხის ცალყურა სასმისი, ბრინჯაოს სასაფეთქლე რგოლები, სამაჯურები, ღილები, აბზინდა, რკინის ბეჭედი, დანები ისრისპირი, მინის მძივები და სხვა.

მასალა ინახება არქეოლოგიის კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 228.
ოგუსტ მაკის "რუსული ბალეტი" (1912).
**ბალე-რუსი** (ფრანგ. Ballets russes), ან **დიაგილევის რუსული ბალეტი** — საბალეტო კომპანია, დაარსებული 1911 წელს რუსული თეატრალური მოღვაწისა და ხელოვნებათმცოდნის სერგეი დიაგილევის მიერ. მისი იდეა 1909 წელს გამართულ "რუსულ სეზონზე" გაჩნდა და წარმოდგენები 20 სეზონის განმავლობაში იდგმებოდა დიაგილევის სიკვდილამდე 1929 წელს. კომპანია განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა საფრანგეთსა და დიდი ბრიტანეთში.

დიაგილევის ანტრეპრიზამ დიდი გავლენა იქონია არა მხოლოდ რუსულ ბალეტზე, არამედ მთელი მსოფლიოს ქორეოგრაფიულ ხელოვნებაზე. დიაგილევმა აღზარდა უაღრესად ნიჭიერ მოცეკვავეთა და ქორეოგრაფთა მთელი პლეადა — ვაცლავ ნიჟინსკი, ლეონიდ მიასინი, მიხაილ ფოკინი, სერჟ ლიფარი, ჯორჯ ბალანჩინი. დიაგილევის დადგმებისთვის სცენურ დეკორაციებსა და კოსტიუმებზე მისი თანაგუნდელები მუშაობდნენ გაერთიანებიდან "მირ ისკუსტვა" - ლეონ ბაქსტი და ალექსანდრე ბენუა. მოგვიანებით დიაგილევმა დეკორატორების სახით მიიზიდა ევროპის მოწინავე მხატვრები - პაბლო პიკასო, ანდრე დერენი, კოკო შანელი, ანრი მატისი და მრავალი სხვა, ასევე რუსი ავანგარდისტები - ნატალია გონჩაროვა, მიხაილ ლარიონოვი, ნაუმ გაბო, ანტუან პევზნერი. არა ნაკლებ წარმატებული იყო თანამშრომლობა იმ წლების განთქმულ კომპოზიტორებთან - რიხარდ შტრაუსთან, ერიკ სატისთან, მორის პაველთან, სერგეი პროკოფიევთან, კლოდ დებიუსისთან, განსაკუთრებით კი მის მიერ აღმოჩენილ იგორ სტრავინსკისთან.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბალე-რუსი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |