recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
დიმიტრი კანტემირის პორტრეტი
**დიმიტრი კანტემირი** (რუმ. Dimitrie Cantemir,დ. 26 ოქტომბერი, 1673, მოლდოვის სამთავრო — გ. 1 სექტემბერი [ძვ. სტ. 21 აგვისტო], 1723, დმიტროვსკი, რუსეთის იმპერია) — მოლდოვის და რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე. მოლდოვის სამთავროს გოსპოდარი (1693, 1710-1711 წწ.).

დაიბადა მოლდოვის სოფელ სილიშტენში გოსპოდარ კონსტანტინ კანტემირის ოჯახში. 1687-1691 წლებში კონსტანტინოპოლში მძევლად ყოფნის პერიოდში შეისწავლა თურქული და სპარსული ენები. სწავლობდა ასევე ისტორიას, არქიტექტურას, ფილოსოფიასა და მატემატიკას. 1710 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს დაინიშნა მოლდოვის მთავარად. 1711 წელს პეტრე I-ტან დადო ლუცკის ხელშეკრულება ოსმალეთის საწინააღმდეგოდ. ხელშეკრულების თანახმად მოლდოვამ შეინარჩუნა ავტონომია და გადავიდა რუსეთის ხელმძღვანელობის ქვეშ.

კანტემირს სურვილი ჰქონდა გადაერჩინა თავისი ქვეყანა ოსმალეთის ბატონობისაგან. ის ვალდებული იყო ეცნობებინა პეტრესათვის თურქეთის საქმიანობის შესახებ. ხელშეკრულება შედგებოდა 17 პუნქტისაგან და მთავარი დებულებები მიტროპოლიტ გედეონის მიერ 1686 წელს ხელმოწერილი ხელშეკრულების ტექსტის მიხედვით მეორდებოდა. მოლდოვეთის ხელისუფლებას უნდა ეღიარებინა მოსკოვის გავლენა, შეენარჩუნებინა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სტატუსი. შეუნარჩუნდა პრივილეგიები მოლდოვეთის ბოიარებს. სამეფო ტახტი გადავიდა კანტემირების დინასტიის ხელში. მოლდოვეთს უნდა დაბრუნებოდა ოსმალების მიერ წართმეული მიწა და განთავისუფლებულიყო ხარკისგან. ქვეყანა უნდა გათავისუფლებულიყო თურქების ზეგავლენისგან. ხელშეკრულებამ გამოქვეყნებისთანავე მოიპოვა მოსახლეობის უმრავლესობის მხარდაჭერა, მაგრამ ზოგიერთი თავადი ოსმალეთთან დაპირისპირების წინააღმდეგი იყო. ხელშეკრულება ხელსაყრელი იყო მოლდოვეთისთვის. ამ ყველაფრის განხორციელების შემთხვევაში თურქეთის გავლენა შემცირდებოდა მოლდოვეთზე, ხოლო რუსეთის გავლენა უფრო გაიზრდებოდა.

პრუტის ლაშქრობის შემდეგ დადებული ხელშეკრულების შემდეგ ლუცკის ხელშეკრულებამ ძალა დაკარგა. მოლდოვეთი დარჩა თურქების ვასალი და დიმიტრი კანტემირი გაიქცა რუსეთში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლუცკის ხელშეკრულება
* პრუტის ლაშქრობა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დიმიტრი კანტემირი***

* *Descriptio Moldaviae* at Latin Wikisource
* (რუმინული) *Istoria ieroglifică* at Romanian Wikisource
* Greek Turkish friendship through music
* Marek, Miroslav. Genealogy of the Cantemir family. Genealogy.EU.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-10-27. ციტირების თარიღი: 2015-05-08.
თეატრის მცირე სცენა
**გრიბოედოვის სახელობის თბილისის რუსული დრამატული თეატრი**, დაარსდა თბილისში 1932 წელს. პირველ სპექტაკლად წარმოდგენილ იქნა კონსტანტინე მარჯანიშვილის მიერ დადგმული მაქსიმ გორკის „ფსკერზე" (1932 წლის 3 ნოემბერი). 1935 წელს თეატრს მიენიჭა ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელი. თეატრის რეპერტუარშია რუსული და საზღვარგარეთული თანამედროვე და კლასიკური ნაწარმოებები. მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართველ ავტორთა ნაწარმოებებს, რომელთაგან აღსანიშნავია სხვადასხვა დროს დადგმული შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან", ი. ვაკელის „დიდი მოურავი" და სხვა. თეატრის წარმატებაში წვლილი მიუძღვით კ. შახ-აზიზოვს (დღიდან დაარსებისა 15 წელი ხელმძღვანელობდა თეატრს), სსრკ სახალხო არტისტებს: გ. ტოვსტონოგოვს, დ. ანთაძეს, საქართველოს სახალხო არტისტებს: ნ. მარშაკს, ა. თაყაიშვილს, ს. ჭელიძეს, გ. ლორთქიფანიძეს; საქართველოს ხელოვნების დამსახურებულ მოღვაწეებს: ა. რუბინს, გ. ღვინიაშვილს, მ. ოლშანიცკაიას, კ. სურმავას და სხვა. მსახიობებს: სსრკ სახალხო არტისტს ნ. ბურმისტროვას, საქართველოს სახალხო არტისტებს: ე. სატინას, ა. სმირანინს, მ. პიასეცკის, ა. ზაგორსკის, კ. მიუფკეს, დ. სლავინს, ი. ზლობინს, კ. დობჟინსკის, ი. რუსინოვს და სხვებს.

1999 წლიდან დღემდე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელია რეჟისორი ავთანდილ ვარსიმაშვილი.

2022 წლის სექტემბერში თეატრმა ახალი სეზონი გახსნა სპექტაკლის მიხედვით „რა სევდაა! ხეივნის ბოლო". სპეკტაკლის დადგმა ქართველი რეჟისორისა და სცენარისტის რეზო გაბრიაძის ხსოვნას ეძღვნება.

გალერეა
-------

* გრიბოედოვის თეატრის დიდი დარბაზიგრიბოედოვის თეატრის დიდი დარბაზი
* "ხოლსტომერი" გრობოედოვის თეატრის სცენაზე"ხოლსტომერი" გრობოედოვის თეატრის სცენაზე
* სპექტაკლი გრიბოედივის სცენაზესპექტაკლი გრიბოედივის სცენაზე

ლიტერატურა
----------

* *შაფათავა ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 265.

სქოლიო
------

1. ↑  Варсимашвили Автандил Эдуардович. ციტირების თარიღი: 2022-11-07
2. ↑  Театр Грибоедова в Тбилиси открыл сезон пьесой Резо Габриадзе. ციტირების თარიღი: 2022-11-07
დიმიტრი პოჟარსკი(მარცხნივ) კუზმა მინინი (მარჯვნივ)
**დიმიტრი მიხეილის ძე პოჟარსკი** (რუს. *Дмитрий Михайлович Пожарский*) (1 ნოემბერი, 1578 - 20 აპრილი (?), 1642) რიურიკების დინასტიის წარმომადგენელი.

ადრეული კარიერა
---------------

პოლონელი ჯარისკაცები დანებდნენ დიმიტრი პოჟარსკის.

ბრძოლა ინტერვენტთა წინააღმდეგ
-----------------------------

დიმიტრი პოჟარსკი ებრძვოდა რუსეთში შექმოჭრილ პოლონელ და შვედ ინტერვენტებს , პოჟარსკმა ნიჟნი ნოვგოროდის ერობის მმართველთან კუზმა მინინთან ერთად შექმნა სახალხო ლაშქარი. აჯანყების მონაწილეებმა მიზნად დაისახეს რუსეთის გათავისუფლება ინტერვენტებისაგან და ხელისუფლების სათავეში მყოფი ბოიარებისაგან .სახალხო ლაშქარი თანდათანობით იზრდებოდა. 1612 წელს მოლაშქრეებმა გაათავისუფლეს რუსეთის ჩრდილოეთი და მოსკოვისკენ დაიძრნენ. გააფთრებული ბრძოლების შემდეგ ინტერვენტები დამარცხდნენ.

### მოსკოვის გათავისუფლება

### ომის შემდგომ

ოჯახი
-----

დიმიტრი პოჟარსკის პირველი ცოლ იყო პრასკოვია ვარფოლოვენა რომლისგანაც ჰყავდა 3 ბიჭი და 3 გოგო.

* პეტრე (გარდაიცვალა 1647 წელს),
* თეოდორე (გარდაიცვალა 1632 წლის 27 დეკემბერს),
* ივანე (გარდაიცვალა 1668 წლის 15 თებერვალს),
* ქსენია (გარდაიცვალა 1625 წლის 22 აგვისტოს. იყო მთავარ კურაკინის ცოლი)
* ალექსანდრა (გარდაცვალების დრო უცნობია. იყო მთავარ პრონსკის ცოლი)
* ელენე (გარდაცვალების დრო უცნობია.იყო მთავარ ლიკოვის ცოლი)

პრასკოვია ვარფოლოვენა გარდაიცვალა 1635 წლის 28 აგვისტოს. ამის შემდეგ პოჟარსკიმ ცოლად შეირთო მთავრის ასული ფეოდორა ადრეის ასული გოლიცინი დაარქივებული 2013-06-27 საიტზე Wayback Machine. .

ფოტო გალერეა
------------

* დიმიტრი პოჟარსკის და კუზმა მინინის ძეგლი ვასილი ნეტარის ტაძრის წინ. გაკეთდა (1804-16)წელს
* დიმიტრი პოჟარსკის და კუზმა მინინის ძეგლი ნიჟნი ნოვგოროდში.
* დიმიტრი პოჟარსკის მონუმნტი სუზდალში
* დიმიტრი პოჟარსკის საფლავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დიმიტრი პოჟარსკი***

* (რუსული) *კუზმა მინინის და დიმიტრი პოჟარსკის ბრძოლა ინტერვენტთა წინააღმდეგ*, "რუსეთის ისტორია არეულობის ხანაში".
**„ვაჰანის ქვაბთა განგება"** — ვანის ქვაბების მონასტრის წესდება, ქართული საკორპორაციო სამართლის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი. წესდება შეუდგენია მონასტრის ახალ პატრონს ერისთავთერისთავს მხარგრძელ-თმოგველს 1225-1230 წლებს შორის. ძეგლი დაზიანებულია, მაგრამ ჯერჯერობით სამონასტრო განგების — ტიპიკონის ერთადერთი დედანია საქართველოს ტერიტორიაზე, რომელიც თითქმის მთლიანი სახით შემორჩენილა. დაწერილია მსხვილი მრგვლოვანი, კლასიკური ხანის ნუსხურით. წარმოადგენს ყუბარზე დახვეულ ეტრატის გრაგნილს (სიგრძე 5,62 მ, სიგანე 19-27 ½ სმ-მდე), რომელიც ამჟამად ძაფით გადაკერებული 13 სხვადასხვა სიგრძე-სიგანის კეფისაგან შედგება. დედანი დაცულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკად. კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტში.

„ვაჰანის ქვაბთა განგება" უხვ ცნობებს იძლევა იმდროინდელი სამონასტრო ცხოვრების შესახებ. ძეგლში დადასტურებულია სოციალური უთანაბრობის სურათი (ნახსენები არიან „უთავადესნი ძმანი", „მეორე დასისა" და „მესამე დასის" მონაზვნები), ძველად არსებული მონარქიული წესწყობილების მაგიერ გვხვდება რესპუბლიკური მართვა-გამგეობის ფორმები, მონაზონთათვის საცხოვრებლად „სახლი" — კლდის სახლის „ქვაბის" ნაცვლად და სხვა, რაც სამონაზვნო ცხოვრებაში საერო წესების, ჰუმანისტური იდეების შეჭრის შედეგი იყო. ძეგლში მოცემულია საკორპორაციო სასამართლოს ორგანიზაცია და სასჯელთა სისტემა. გარდა ამისა, ხელნაწერზე დართულია სხვადასხვა დროის მინაწერები — აღაპები და სხვა, რაც მნიშვნელოვანი წყაროა ჯავახეთის ეკონომიკის ისტორიისათვის და ისტორიული გეოგრაფიისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია თ.* ისტორიული საბუთები შიო-მღვიმის მონასტრისა და „ძეგლი" ვაჰხანის ქვაბთა, ტფ. 1896;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 2, ტფ. 1929;
* მუსხელიშვილი ლ. ვაჰანის ქვაბთა განგება, ტფ. 1939

* *გაფრინდაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 340.
* ტალახაძე ი. ვაჰანის ქვაბთა განგება, თბ. 2009;
**გორის მუნიციპალიტეტის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლე** — არასამეწარმეო, არაკომერციული იურიდიული პირი, ექვემდებარება გორის მუნიციპალიტეტს.

ისტორია
-------

დაარსდა 1938 წელს როგორც გორის კულტურის სახლის განყოფილება; თავდაპირველად ფუნქციონირებდა მხოლოდ მხატვრული წრეები. 1966 წლიდან პიონერთა სახლს გამოეყო შენობა ლენინის (ახლანდელი სამეფოს) ქუჩაზე; 1971 წლის 8 ოქტომბერს პიონერთა სახლს სასახლის სტატუსი მიენიჭა; გაფართოვდა წრეების ქსელი, დამყარდა კონტაქტები სსრკ-ის სხვა ქალაქების, აგრეთვე ჩეხეთის, პოლონეთის პიონერთა სასახლეებთან. 1990 წელს საქართველოში გაუქმდა ბავშვთა და მოზარდთა პოლიტიკური ორგანიზაციები, რის გამოც პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეს მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლე ეწოდა. 2010 წლის 1 იანვრისთვის სასახლე გორის მუნიციპალიტეტის დაქვემდებარებაშია. გორის მუნიციპალიტეტის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლეში, რომელიც ემსახურება ოთხასზე მეტ ბავშვს, ფუნქციონირებს: ლიტერატურის, მხატვრული, საბუნებისმეტყველო და სხვა წრეები. მისი პრიორიტეტია საქართველოს კონფლიქტური რეგიონებიდან იძულებით გადაადგილებულ (დევნილ) ბავშვებთან მუშაობა. გორის მუნიციპალიტეტის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლე თანამშრომლობს თბილისისა და ბათუმის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლეებთან.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 117-118.
**ვახუშტი კოტეტიშვილი** (დ. 4 აგვისტო, 1935, თბილისი — გ. 7 აგვისტო, 2008, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, ირანისტი, მთარგმნელი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი 1959 წელს. 1965-1977 წლებში იყო თსუ-ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დოცენტი, ფოლკლორის კომპლექსური კვლევის მეცნიერ-ხელმძღვანელი 1994 წლიდან. პირველი ლექსი 1954 წელს გამოაქვეყნა, პირველი თარგმანები — 1958 წელს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აფეზის ლირიკის გაგებისათვის", დაიცვა 1964 წელს, სადოქტორო — „სპარსული კლასიკური რითმის სტრუქტურა", დაიცვა 1975 წელს.

სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად სპარსულ პოეზიაზე აქვს გამოქვეყნებული, თუმცა ეკუთვნის მრავალი მონოგრაფია ლიტერატურის სხვადასხვა ჟანრში. სპარსულ პოეზიასვე ეხება მისი პოპულარული თარგმანები: ომარ ხაიამის „რობაიათი", ჯამის „ლირიკა", ჰაფეზის „ლირიკა" და სხვა. გარდა ამისა, გადმოქართულებული აქვს გერმანული, რუსული და ესპანურენოვანი ლიტერატურა. ქართულ საზოგადოებაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მის მიერ მოწყობილი ხალხური პოეზიის საღამოები, რომლებიც XX საუკუნის 80-იან წლებში ტარდებოდა.

იუნესკოს ფოლკლორული ასოციაციის საქართველოს განყოფილების პრეზიდენტი; საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი;
საქართველოს ხალხური ხელოვნების დაცვისა და აღორძინების ცენტრის თავმჯდომარე; საქართველო–აზერბაიჯანის საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი;
ფოლკლორისტული კლუბი „ჯავარი"-ს პრეზიდენტი.

ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „საბა". იყო აგრეთვე საფრანგეთისა და ავსტრიის ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახუშტი კოტეტიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვახუშტი კოტეტიშვილის ლექსები და პოემები

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ვახუშტი კოტეტიშვილი — ქართველი ავტორები
**თენგიზ ჩანტლაძე** (დ. 5 ივნისი, 1933 — გ. 7 სექტემბერი, 1988) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976) და საქართველოს სახალხო არტისტი (1982).

თენგიზ ჩანტლაძემ 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (ამჟამად „საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი"). 1957 წლიდან კონფერენსიედ მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ესტრადაზე. 1960–1961 წლებში იგი მოღვაწეობდა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ დრამატულ თეატრში. 1962 წელს ჩანტლაძემ ფილარმონიასთან დააარსა მინიატიურების თეატრი, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელიც, დირექტორიც და წამყვანი მსახიობიც თვითონ ჩანტლაძე იყო. 1975 წელს მისი ინიციატივით დასი სახელმწიფო ფილარმონიას გამოეყო და დამოუკიდებელ სახელმწიფო თეატრად გარდაიქმნა. თენგიზ ჩანტლაძე 1988 წლის 7 სექტემბერს თეატრში გულის შეტევით გარდაიცვალა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: ლუარსაბ თათქარიძე, მილიციის უფროსი გვარამია, ვანო ხიმშიაშვილი და სხვა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1972: „მხიარული რომანი" (პოლიციელი) რეჟ. ლევან ხოტივარი
* 1981: „გამოაღეთ ფანჯრები" (ლეუშა) რეჟ. დევი აბაშიძე
* 1985: „ერთ პატარა ქალაქში" (ვახტანგ მებუკე) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
* 1989: „ლუარსაბ თათქარიძე" (ლუარსაბ თათქარიძე) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1982: საქართველოს სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თენგიზ ჩანტლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თენგიზ ჩანტლაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* თენგიზ ჩანტლაძე (1933-1988)
* თენგიზ ჩანტლაძის 80 წლის იუბილე
**გორილა** (Gorilla gorilla), მაიმუნი პრიმატების რიგისა. მისი სიმაღლე 175 სმ აღწევს, ხელების შლილი 260 სმ, წონა - 135-180 კგ (ტყვეობაში 300 კგ-მდე). დედალი გაცილებით ნაკლები ზომისაა (იწონის 75-100 კგ, ტყვეობაში 126 კგ-მდე). გორილას ბალანი შავი აქვს, თხემზე წაბლისფერი, ზურგზე სიბერეში უჭაღარავდება. ტვინის ქალას მოცულობა 500-600 (ზოგისა 752) სმ3. ტვინი აგებულებით ადამიანის ტვინს უახლოვდება. ზედა კიდურები ქვედაზე გრძელია. ადამიანთან მსგავსებას ნაწილობრივ განაპირობებს ხმელეთზე ცხოვრების ნირი. გორილა გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში. ცხოვრობს ტროპიკულ ტყეებში ხროვებად, რომლებსაც მეთაურობენ ძლიერი მამლები. დადის ოთხ ფეხზე. იკვებება მცენარეთა ნაყოფით, კენკრით და სხვა. მაკეობა 250-290 დღე გრძელდება. ახლად დაბადებული გორილა 2 კგ-მდე იწონის. ცოცხლობს 25-30 წელი. ტყვეობას კარგად იტანს, მრავლდება. სპორტული ნადირობის შედეგად გორილა მრავალ ადგილას მოისპო, ამიტომ ყველგან იცავენ.

ლიტერატურა
----------

* *Шаллер Д. Б.* Год под знаком гопиллы, пер. с англ. М. 1968;
* ქსე, ტ. 3, გვ. 226, თბ. 1978
**დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია** (დ. 28 მარტი, 1912, ზუგდიდი, რუსეთის იმპერია — გ. 27 ივნისი, 1991, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ) — ქართველი საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი, სოციალისტური შრომის გმირი, აფხაზეთის ასსრ-ის IV-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, პარტიის აფხაზეთის რესპუბლიკური კომიტეტის წევრი, საქართველოს და აფხაზეთის დამსახურებული ეკონომისტი. სკკპ წევრი (1940).

ბიოგრაფია
---------

დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია დაიბადა 1912 წლის 28 მარტს ქალაქ ზუგდიდში, გლეხის ოჯახში. 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მუშაობა დაიწყო საქართველოს სსრ-ის ფინანსთა სახალხო კომისარიატში ადგილობრივი ბიუჯეტების სამმართველოს ეკონომისტად. 1939 წლიდან მუშაობდა ამავე სამმართველოს უფროს ეკონომისტად. 

1940 წელს გადაყვანილ იქნა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო კონტროლის სახალხო კომისარიატში, სახალხო განათლების ჯგუფის ჯერ კონტროლიორის, შემდეგ უფროსი კონტროლიორის თანამდებობაზე. 1944-1948 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის მშრომელთა დეპუტატების რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ, შემდგომ — საქართველოს სსრ-ის ფინანსთა სამინისტროს გადასახადებისა და ასაკრების სამმართველოს უფროსად.

1953-1988 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი. 1989 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა სამინისტროს მთავარ სპეციალისტად.

იყო, შემდგომში საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივნის ჯუმბერ პატიაშვილის ბიძა.

დავით ჯიჭონაია გარდაიცვალა 1991 წლის 27 ივნისს. დაკრძალულია სოხუმის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, ორი „საპატიო ნიშნის" ორდენით, შრომის წითელი დროშისა და ხალხთა მეგობრობის ორდენებითა და მრავალი მედლით. 1948 წელს მას მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „აფხაზეთის ხმა", №114 (13480), 2 ივლისი, 1991

სქოლიო
------

1. ↑  პატიაშვილი ჯ. „ოცდასამი წლის შემდეგ", თბ. 21013, გვ. 167
**გოჩა მირცხულავა** (დ. 22 თებერვალი, 1965) — ქართველი ჟურნალისტი, ანალიტიკოსი, გამომცემელი, პოლიტიკური კონსულტანტი, საეკლესიო საკითხების მკვლევარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1965 წლის 22 თებერვალი. სწავლობდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, საქართველოს ჰუმანიტარული ინსტიტუტსა და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში. 2005 წელს დააფუძნა ახალი ამბების სააგენტო GHN და იყო მისი გენერალური დირექტორი 2005-2016 წლებში. 2012-2016 წლებში EANA წევრი. 2019 წელს ტელეკომპანია „იბერია"-ს გადაცემა „ღამის გაბიტი"-ს წამყვანი. 2010-2011 წლებში Bsanna-ს (The Black Sea Association of National News Agencies) პრეზიდენტი

2015 წლიდან საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ურთიერთობათა აკადემიის დირექტორი. არის გაზეთის „პრემიერი" და ჟურნალის „გაიცანი საქართველო" გამომცემელი.
ასევე, ინტერნეტ ანალიტიკური გამოცემის Nation მთავარი რედაქტორი.

სქოლიო
------

1. ↑  სტუ-ის პროფესორი შალვა ფიჩხაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი გახდა
2. ↑  ახალი ამბების სააგენტო "ჯი-ეიჩ-ენი"
3. ↑  ჯი-ეიჩ-ენი EANA-ს წევრია
4. ↑  В Баку председательство в ПАНИА
5. ↑  The fourth congress of the BSANNA takes place in Tbilisi
**დავით ახმედის ძე ხახუტაიშვილი** (დ. 16 იანვარი, 1924, სოფელი ალამბარი, ქობულეთის რაიონი — გ. 1999) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983). სკკპ წევრი 1971 წლიდან. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1951 წელს. სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „უფლისციხე და იბერიის ისტორიის საკითხები", დაიცვა 1967 წელს. მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ სამეცნიერო თანამდებობაზე. 1954—1995 წლებში იყო ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1977 წელს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დირექტორის მოადგილე, განყოფილების გამგე; 1978—1999 წლებში ბათუმის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1978 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნ. ბერძენიშვილის სახელობის ბათუმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი (1980). 

1949 წლიდან მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციაში (ვაშნარი, უჯარმა, ბიჭვინთა, წიწამური, ხოვლე, უფლისციხე, ქობულეთ-ფიჭვნარი, გონიო-აფსაროსი, ბათუმის ციხე, პეტრა-ციხისძირი, შავიზღვისპირა დიუნური დასახლებები, ისპანის ტორფქვეშა ნამოსახლარი, ყულევი და სხვა). მისი ძირითადი შრომები შეეხება ადრინდელი კლასობრივი ქალაქების ისტორიის და არქეოლოგიის, აგრეთვე, რკინის ადრინდელი მეტალურგიის და ადრინდელი რკინის ხანის საზოგადოების ისტორიის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 120 სამეცნიერო წერილი და 10-მდე წიგნი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა და საპატიო ნიშნის ორდენით. იყო ბათუმის საპატიო მოქალაქე.

თხზულებები
----------

* გონიოს განძი, თბ. 1980 (თანაავტორი);
* იბერიის ქალაქთა ისტორიის საკითხები, თბ. 1966;
* კლდეში ნაკვეთი ქალაქი, თბ. 1965;
* უფლისციხე, [წგნ.] 1-2, თბ. 1964-1970;
* ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, თბ. 1971 (თანაავტორი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ხახუტაიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* *ვაჩეიშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 449.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დავით ჭავჭავაძე**. |

**დავით ჭავჭავაძე** (დ. 20 მაისი, 1924, ლონდონი — გ. 5 ოქტომბერი, 2014, ვაშინგტონი) — ქართული წარმოშობის ამერიკელი მწერალი-პუბლიცისტი, ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს (CIA) ყოფილი ოფიცერი.

დაიბადა ემიგრანტების ოჯახში. მამის, პავლეს, მხრიდან დავით ჭავჭავაძე პოეტ ალექსანდრე ჭავჭავაძის პირდაპირი შთამომავალია; დედამისი ნინა კი რუსეთის მეფეთა დინასტიის, რომანოვების, წარმომადგენელი, დიდ მთავარ, გენერალ-ადიუტანტ გიორგი მიხეილის ძე რომანოვის (1836–1919) ქალიშვილი. პაპა — ალექსანდრე ჭავჭავაძე ბოლშევიკების რეჟიმს ემსხვერპლა. 1927 წელს ოჯახი საცხოვრებლად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა და ნიუ-იორკში დასახლდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი აშშ შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა და 1945 წელს უფროსი ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა. 1950 წელს CIA-ის საბჭოთა კავშირის განყოფილების სამსახურში ჩადგა. 1974 წელს ჭავჭავაძე გადადგა და მას შემდეგ რამდენიმე ნაშრომი დაწერა ისტორიისა და პოლიტიკის თემაზე, მ. შ. „დიდი მთავრები", „ვლასოვის მოძრაობა: გერმანელების მხარეზე მებრძოლი საბჭოთა მოქალაქეები — 1941–1945" და მოგონებები „გვირგვინები და შინელები სანგრებში: რუსი ბატონიშვილი ცენტრალურ სადაზვერვო სამმართველოში". კითხულობდა ლექციებს ამერიკის უნივერსიტეტებში, კერძო კომპანიების შეკვეთით დავითი გამოკვლევებს ატარებდა ტერორიზმის შესახებ და ინგლისურ ენაზე რამდენიმე რუსული ნაწარმოებიც გადათარგმნა. დავით ჭავჭავაძის უფროსი ქალიშვილი მარიამი საქველმოქმედო ორგანიზაციის „საქართველოს ამერიკელ მეგობართა ასოციაციის" აღმასრულებელი დირექტორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჭავჭავაძე (ცსს-ის ოფიცერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ჭავჭავაძე დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine.. საიტი „ჭავჭავაძეების ოჯახი", საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
**დავით ხახალეიშვილი** (დ. 28 თებერვალი, 1971, ქუთაისი — გ. 11 იანვარი, 2021) — ქართველი ძიუდოისტი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1992). ვახტანგ გორგასლის II ხარისხისა და ღირსების ორდენების კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

დავით ხახალეიშვილი 1992 წლის ბარსელონის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონია. ასევე მსოფლიოს 2-გზის ვერცხლის (1991, 1993) და 2-გზის ბრინჯაოს (1993, 1995) პრიზიორი. ევროპის ჩემპიონი (1993, 1996) და ბრინჯაოს პრიზიორი. სსრკ ხალხთა X სპარტაკიადის (1991), საბჭოთა კავშირისა (1991) და დსთ-ის ჩემპიონი (1992) ძიუდოში. მონაწილეობდა 1996 წლის ატლანტის ოლიმპიურ თამაშებშიც, თუმცა აწონაზე დააგვიანა და ტურნირიდან მოიხსნა.

1995, 1996 და 2003 წლებში სამჯერ იასპარეზა იაპონიაში, შერეული ორთაბრძოლების ტურნირში. ჰერმან რენტინგთან დებიუტი გამარჯვებით დაასრულა, თუმცა მომდევნო ორი დაპირისპირება იოშიჰისა იამამოტოსთან და იოშიჰირო ნაკაოსთან წააგო.

1996 წელს ატლანტის ოლიმპიადის ერთ-ერთ ფავორიტად ითვლებოდა, მაგრამ აწონვაზე დაიგვიანა და ტურნირიდან მოხსნეს. 2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები" (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა ოთარ მაღლაკელიძის წიგნი „დავით ხახალეიშვილი". ძიუდოისტია მისი ვაჟი როსტომიც, რომელმაც ასაკობრივ საერთაშორისო ტურნირებზე რამდენიმე მედალი მოიპოვა.

მიღებული აქვს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი 2018 წელს, ასევე საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ორდენი 2003 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ხახალეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ხახალეიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ხახალეიშვილი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
* დავით ხახალეიშვილი — ქართული სპორტი
* David Khakhaleishvili — judoinside

სქოლიო
------

1. ↑  ლიპარიშვილი, ანა (2021-01-11). „ქართული ძიუდოს ლეგენდა დავით ხახალეიშვილი გარდაიცვალა". *newpress.ge*. ციტირების თარიღი: 11 იანვარი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
დიდი ხორვატიის რუკა
**დიდი ხორვატია** — ხორვატი ნაციონალ-რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური იდეა, შექმნილი დიდი სერბეთისა და დიდი უნგრეთის იდეების საპირისპიროდ. 

იდეა და თავად ტერმინი ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 90-იან წლების დასაწყისში. 
დიდი ხორვატიის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო ბოსნია და ჰერცეგოვინა, რომლის ტერიტორიაზეც ბალკანეთის ომების დროს შეიქმნა და 1991-1994 წლებში არსებობდა ხორვატიის რესპუბლიკა ჰერცეგ-ბოსნია. ასევე დიდ ხორვატიას უნდა მოეცვა სერბეთის ხორვატული რაიონები (სრემი, ბაჩკა), ჩერნოგორია (კოტორის ყურე) და სლოვენიის ადრიატიკის ზღვის სანაპირო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დიდი ხორვატია***

* Croatia after Tuđman დაარქივებული 2008-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* Serbian Unity Congress
* Serbian Unity Congress
* Mesić Spurns Greater Croatia დაარქივებული 2013-01-12 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Tuđmans plans for a Greater Croatia discontinued დაარქივებული 2012-02-06 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირედენტიზმი ბალკანეთში |
| --- |
|  |
| 
ალბანეთის დროშა ალბანეთი • ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი • საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი • იტალიის დროშა იტალია • მაკედონიის დროშა მაკედონია • რუმინეთის დროშა რუმინეთი • სერბეთის დროშა სერბეთი • ხორვატიის დროშა ხორვატია • იუგოსლავიის დროშა იუგოსლავია |

 |
ცილინდრული კოშკი
**დიდი წერეთის კოშკები** — კოშკები გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი წერეთის მახლობლად. 

პირველი კოშკი დგას სოფლის დასავლეთით, ხეობაში, ძველ ნასახლარებთან. თარიღდება XIV-XV საუკუნეებით. კოშკი ცილინდრულია (შიდა დიამეტრი 3,5 მეტრი, კედლის სისქე 1,4 მეტრი), ზევით ოდნავ ვიწროვდება, ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: შემორჩენილია ოთხი სართული და მეხუთე სართულის (თუ ბანის) კედლების მცირე ფრაგმენტები. ჩანგრეულია სართულშუა ხის გადახურვები. შესასვლელი სამხრეთით, მეორე სართულზეა, მიწიდან ოთხიოდე მეტრზე. კარის სწორკუთხაა. ამ სართულს აქვს ერთი სარკმელი და ხის აივანი. კოშკის პირველი სართული ნანგრევებით არის სავსე. მესამე სართულზე, სამხრეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით თითო პატარა სარკმელია. მეოთხე სართულს ერთმანეთისგან თანაბრად დაშორებული ოთხი სარკმელი აქვს.

მეორე კოშკი დგას სოფლის ჩრდილოეთით. სავარაუდოდ ესეც თარიღდება XIV-XV საუკუნეებით. კოშკი პირამიდულია, გეგმით კვადრატული. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია — ჩანგრეულია ზედა ნაწილი, სამხრეთ კედელი, სართულშუა ხის გადახურვები. შემორჩენილი კედლების მიხედვით კოშკი სამსართულიანი უნდა იყოს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ. 1990.
**თბილისის სამასწავლებლო სკოლა**, *საოსტატო ინსტიტუტი*, პირველი პედაგოგიური სასწავლებელი საქართველოში. გაიხსნა 1866. თავდაპირველად სამი კლასისაგან შედგებოდა, იღებდნენ დაწყებით სკოლადამთავრებულებს, 1871 წლიდან საოსტატო-სამასწავლებლო ინსტიტუტად გადაკეთდა და ალექსანდრე II-ის სახელი ეწოდა. ამზადებდნენ მასწავლებლად ამიერკავკასიის საქალაქო (შემდგომში - უმაღლესი დაწყებითი) სასწავლებლებისათვის.

სწავლება 4-წლიანი იყო, რუსულ ენაზე. ასწავლიდნენ საღვთო სჯულს, პედაგოგიკას, რუსულ ენას, გეოგრაფიას, ისტორია, არითმეტიკა-გეომეტრია-ხაზვას, ბუნებისმეტყველებას, ჰიგიენასა და პოპულარულ მედიცინას, სუფთა წერას, გალობას, აგრეთვე ტანვარჯიშსა და ხელგართჯილობას. ქართული ენა არასავალდებულო საგანი იყო და კვირაში 4 საათი ეთმობოდა. 1901 წელს აქ ირიცხებოდა 84 მოსწავლე. სკოლა ყოველწლიურად საშუალოდ შვებდა 14-15 მასწავლებელს. თბილისის სამასწავლებლო სკოლაა 1919 წლამდე იარსება. ამავე წელს გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპედაგოგო ინსტიტუტად (თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი), რომელმაც 1923 წლის ივლისამდე იარსება.

ლიტერატურა
----------

* *გურგენიძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 612.
**თბილისის ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრი** — საქართველოში წამყვანი სამეცნიერო-კვლევითი და საორგანიზაციო-მეთოდური ცენტრი ონკოლოგიაში, სამედიცინო რადიოლოგიასა და რენტგენოლოგიაში. დაარსდა როგორც ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრი 1997 წელს ონკოლოგიის და სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიის 
სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტების რესპუბლიკურისა და თბილისის ონკოლოგიური დისპანსერების გაერთიანებით. ცენტრს ხელმძღვანელობდა პროფესორი ლ. შარაშიძე (1977–88), 1988 წლიდან ცენტრის დირექტორი იყო 
რ. ვეფხვაძე, ხოლო 1999 წლიდან ცენტრში შექმნილი ( სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე — პრეზიდენტი. 1993 წლიდან ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრი, ატარებს ა. ღვამიჩავას სახელს. ცენტრის სტრუქტურაშია 18 კლინიკური, 6 ექსპერიმენტული განყოფილება, 9 დიაგნოსტიკური ლაბორატორია. ცენტრი მუშაობს შემდეგ - პრობლემატიკაზე; ავთვისებიანი სიმსივნის ეტიოპათოგენეზი, სიმსივნური დაავადების დიაგნოსტიკა, ავთვისებიანი სიმსივნის ქირურგიული, კომბინირებული და კომპლექსური მკურნალობა, სიმსივნის საწინააღმდეგო ახალი შენაერთების შემუშავება, ავთვისებიანი სიმსივნის ეპიდემიოლოგია და კიბოს საწინააღმდეგო ბრძოლის ორგანიზაცია, სამედიცინო რადიოლოგიისა და რენტგენოლოგიის მეცნიერული საფუძვლები. სხვადასხვა ლოკალიზაციის სიმსივნეების ადრეული დაგნოსტიკისა და ჩატარებული მკურნალობის ეფექტურობის შეფასებისთვის დანერგილია რამდენიმე კომპლექსური ბიოქიმიური ტესტი. სიმსივნის ეპიდემიოლოგიისა და სიმსივნის საწინააღმდეგო ბრძოლის ორგანიზაციის აქტუალური საკითხების შესწავლის საფუძველზე შემუშავებულია რიგი რეკომენდაციები და ღონისძიებები. საქართველოს მოსახლეობის ავადობისა და სიკვდილიანობის შესწავლამ გამოავლინა ავთვისებიანი სიმსივნის გავრცელება სამხარეო პათოლოგიათა ადმინისტრაციული რაიონებისა და ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით. დამუშავებულია ქალთა ღრმა პროფილაქტიკური გასინჯვის ახალი ორეტაპიანი ფორმა, რომელიც მიმართულია ქალთა გენიტალიის კიბოსწინარე დაავადებებისა და კიბოს ადრეული გამოვლენისთვის. მასობრივი პროფილაქტიკური გასინჯვისთვის შემუშავებული და დანერგილია სარძევე ჯირკვლის კიბოს ადრეული ფორმების დროს თერმოდიაგნოსტიკის მეთოდი ელექტრონულ-გამოთვლითი მანქანების გამოყენებით. ტარდება მეცნიერული კვლევა სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიაში. კერძოდ, თერმოგრაფიის როლის შესწავლა სხივური თერაპიის დაგეგმარებისა და კორექტირებისთვის. ონკოლოგიის ნაციონალურ ცენტრში შემუშავებული და დანერგილია რეკონსტრუქციული ოპერაციები. ექსპერიმენტული ონკოლოგიის განყოფილებაში, პირველად მსოფლიოში, მიღებულია მაიმუნების საყლაპავის, კუჭის, თირკმლების და ნერვული სისტემის სიმსივნის მოდელები. შვილი, ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრს დამყარებული აქვს საერთაშორისო კონტაქტები სანქტ-პეტერბურგის ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტთან იტალიის ქალაქ გენუის ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრთან, გერმანიის ტიუბინგენის უნივერსიტეტის ბავშვთა კლინიკასთან და აშშ-ის კიბოს ნაციონალურ ცენტრთან.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 718, თბ. 2002 წელი.
**დავით ჭელიძე** (დ. 4 ოქტომბერი, 1950, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი და პედაგოგი, საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (2015).

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსიტუტი ინლისური ენის პედაგოგის სპეციალობით. იმავე წლის აგვისტოში მუშაობა დაიწყო საქართველოს რადიოს სპორტულ გადაცემათა რედაქციაში კორესპონდენტად. 

1975-1980 წლებში მუშაობდა გაზეთებში „ლელო" (მოსწავლე ახალგაზრდობის განყოფილების გამგედ) და „ახალგაზრდა კომუნისტი" (სპორტის განყოფილების კორესპონდენტად).

1980-1985 წლებში სამუშაოდ გადავიდა საქართველოს ტელევიზიაში, ახალგაზრდული პროგრამების რედაქციაში, განყოფილების გამგედ.

1985-1990 წლებში დაბრუნდა „ლელოში", იყო მისი საჭადრაკო დამატება „მერანის" განყოფილების გამგე, შემდეგ კი რედაქტორი. პარალელურად თანამშრომლობდა „ლელოში".

იყო გაზეთ „ერის" მთავარი რედაქტორის მოადგილე, გაზეთ „კაბადონი-8"-ის სპორტის განყოფილების გამგე, „დილის გაზეთისა" და „ქართული კულტურის" მთავარი რედაქტორის მოადგილე, გაზეთ „ოლიმპის" ქართული სპორტის განყოფილების გამგე.

2002 წელს დაჯილდოვდა ნოდარ გუგუშვილის სახელობის პრემიით, 2007 წელს „სახალხო ბანკმა" (დღევანდელი „ლიბერთი ბანკი") თავისი პრემიით დააჯილდოვა, ხოლო 2015 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტის წოდება.

ნაშრომები
---------

ავტორია 13 წიგნისა: „სპორტული ნარკვევები" (1981). გაზეთი „წიგნის სამყაროში", 1981 წელი, 9/12, პუბლიცისტური კრებულის ორი წიგნი – „ცხოვრების ხიბლი ცხოვრებაშია" (2002) და „მთავარი როლები და შემსრულებლები" (2015), „კანდელი ზურაბ საკანდელიძისა" (2005), „მართალი კაცი" (2006; მეორე გამოცემა – 2012), „მეშვიდე სიმაღლე" (2008), „კალათბურთი ჩემი ცხოვრებაა" (2014). ოლიმპიური ჩემპიონების სერიით: „ზურაბ საკანდელიძე", „მიხეილ ქორქია", „რაფაელ ჩიმიშკიანი", ხოლო 2017 წლის მარტში დაისტამბა დავით ჭელიძის მე-11 წიგნი: „ნატო კვანტალიანი — სუფთა ხელებით ბიზნესში", 2019 წლის ბოლოს გამოვიდა მისი კიდევ ორი წიგნი: „ბრძოლა ჯანმრთელობისთვის", რომელიც ეხება ჯემალ კელიხაშვილის ვარჯიშებით გადარჩენილ სიცოცხლეს და მეორე წიგნი „სამ კონტინენტზე დატოვებული ნაკვალევი" (ლიტერატურული ჩანაწერი). 

ნათარგმნი აქვს: ვიქტორ ვასილიევის „მოზღვავებული სიკეთე" (მეორე გამოცემა – 1989), ევგენი ჩენის „მეოთხე სიმაღლე" (1987), ბორის ჟიტკოვის „რაც თავს გადამხდენია" (1988), ვალერი ალთაბაევის „თუ გინდა იყო თავის უფალი" (2007). 

რედაქტორია წიგნებისა: ჯემალ აბაიშვილის „მეკარის ოსტატობა" (1986), ჯამლეტ ხუხაშვილი – 60 (2004), ვალერი ალთაბაევის „თუ გინდა იყო თავის უფალი" (2005), გურამ საღარაძის „მემკვიდრეობა" (წიგნი II, 2009), გურამ საღარაძის „მემკვიდრეობა" (წიგნი I-II, 2010), ჯამლეტ ხუხაშვილი – 70 (2014), ვახტანგ ჭელიძის ცხრატომეული (2008-2015), ერნესტ ჰემინგუეის „განუყრელი დღესასწაული" (2014), ჯეკ ლონდონის „მარტინ იდენი" (2015).

რეუსრსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო** — ფეოდალური სახელმწიფო (ცენტრი ჯერ პრესპი, შემდეგ ოჰრიდი). ბულგარეთის ისტორიის ლიტერატურის თანახმად, შეიქმნა 969 წელს ე. წ. კომიტოპულების — კომიტი (ვოევოდა) ნიკოლოზის შვილების — დავითის, მოსეს, არონისა და სამუილის აჯანყების შედეგად. კომიტოპულების საგარეო პოლიტიკა მიმართული იყო ბიზანტიის წინააღმდეგ. თავისი ძმების სიკვდილის შემდეგ 997 წელს დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს ერთპიროვნული მმართველი გახდა სამუილი. მან მნიშვნელოვნად გააფართოვა სამეფოს ფარგლები (დაიკავა ჩრდილოეთი საბერძნეთის დიდი ნაწილი და სხვა), აღადგინა ბიზანტიის იმპერატორის იოანე ციმისხის მიერ გაუქმებული ბულგარეთის საპატრიარქო. 

1001 წლიდან ბიზანტიამ დაიწყო აქტიური შეტევა დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს წინააღმდეგ. 1014 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილი II ბულგართმმუსვრელმა ბულგარელები დაამარცა ბელასიცასთან. ბულგარელების წარჩინებულთა ნაწილი ბიზანტიის მხარეზე გადავიდა. სამუილის მემკვიდრეები ვერ გაუმკლავდნენ ბიზანტიელებს. 1018 წელს ბასილი II-მ აიღო ოჰრიდი და დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო დაიმორჩილა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 389.
**თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი** — მუზეუმი თბილისში, რომელიც დაარსდა კავკასიის პედაგოგიური მუზეუმის ბაზაზე. ეს იყო მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი, სასწავლო-საჩვენებელი დაწესებულება. დირექტორი — გ. ზინჩენკო. მუზეუმი 1903 წელს გაიხსნა. 1907 წელს რუდოლფმა დაიწყო მისი რეორგანიზაცია და იგი გადააკეთა კავკასიის სამოსწავლო ოლქის ცენტრალურ პედაგოგიურ მუზეუმად. განსაკუთრებული მნიშვნელობის იყო მუზეუმის ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა, სადაც 23 ათასზე მეტი წიგნი იყო დაცული.

1918 წლის სექტემბერში განათლების მინისტრმა გ. ლასხიშვილმა პარლამენტსა და მთავრობას წარუდგინა გეგმა-მოხსენება თბილისში ცენტრალური პედაგოგიური მუზეუმის გახსნის შესახებ. მოხსენებაში ნათქვამი იყო, რომ მუზეუმს უნდა დაეჭირა დიდი ადგილი სახალხო განათლების სფეროში და მეტად დააახლოებოდა ეროვნული სკოლის ინტერესებს. ის წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მუზეუმის მოღვაწეობას რომ უფრო მტკიცე ხასიათი მიეცეს, ამიტომაც საჭიროა, რომ ეს მუზეუმი დაუახლოვდეს სკოლასა და საზოგადოთ სახალხო განათლების საქმეს საქართველოს რესპუბლიკაში, რაც თავისთავად გამოიწვევს მუზეუმის რეორგანიზაციას და ამ სამეცნიერო დაწესებულების სპეციალისტების ხელში გადასვლას. მხოლოდ ამ გზით შეიძლება ამ ფრიად მნიშვნელოვანი სამეცნიერო დაწესებულების საქმეთა სათანადო დონეზე დაყენება, მისი მოწესრიგება." |
|  |  |

 მუზეუმის რეორგანიზაციისათვის მინისტრი ითხოვდა გარკვეულ თანხებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და სათანადო მხარდაჭერას. 

მთავრობამ და პარლამენტმა მოიწონეს კანონ-პროექტი. 1919 წლის 3 მაისის განკარგულებით, სახალხო განათლების სამინისტრომ ჩაატარა მუზეუმის რევიზია ალექსანდრე ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. ჯავახიშვილის დასკვნაში აღნიშნული იყო, რომ მუზეუმი წარმოადგენდა ძვირფას განძს საქართველოში სწავლა-განათლებისათვის და განსაკუთრებული ყურადღებას იმსახურებდა, მით უმეტეს იმ დროს, როდესაც ქვეყანაში განათლების ახალ სისტემას ეყრებოდა საფუძველი და ქვეყანა თითქმის მოწყვეტილი იყო გარესამყაროს. კომისიის სახელით, ალ. ჯავახიშვილი ამ მუზეუმის ასაღორძინელად და სწავლა-განათლების სასარგებლო დაწესებულებად მისი გადაქცევისათვის საჭიროდ მიიჩნევდა მის ხელახალ ორგანიზებას, შესაფერისი ბინის გამონახვას, სადაც სამუზეუმო ნივთების შენახვისა და გამოფენის საუკეთესო პირობები იქნებოდა. ყურადღება დაეთმობოდა ნივთების დაცვისა და საგამოფენო ექსპოზიციების მოწყობას. 

ლექცია-საუბრებისათვის მუზეუმს სპეციალური აუდიტორია სჭირდებოდა. მუზეუმში შეიქმნებოდა ქართული და, ზოგადად, კავკასიის განყოფილება, სადაც წარმოდგენილი იქნებოდა ადგილობრივი ბუნება, მცხოვრებლები, მოსახლეობის საქმიანობა. აღიწერა მუზეუმის მთელი ქონება, შედგა კატალოგები, ყურადღება მიექცა კოლექციების დაცვას, რომელსაც ეტყობოდა გაზიდვა-გატაცების ბეჭედი. შეიქნა მუზეუმის ახალი მართვა-გამგეობის ორგანო, დაიგეგმა პედაგოგიური მუზეუმის გაფართოება-შევსება, რათა იგი ქცეულიყო რესპუბლიკის სასარგებლო დაწესებულებად. ხელმძღვანელ კომიტეტს სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ჯავახიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* *ჭუმბურიძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 186.
* სცსა, ფ. 1836, აღწ. 1, საქ. 250.
* სცსა, ფ.1935, აღწ. 1, საქ. 5.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კინწურაშვილი**. |

**დავით კინწურაშვილი** (დ. 14 ივლისი, 1978 თბილისი) — ქართველი დირიჟორი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1996 წელს დაამთავრა თბილისის III მუსიკალური სასწავლებელი, 2002 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (გუნდის დირიჟორობა).

2000-2002 წლებში იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთობლივი ესპანურ-ქართული გუნდის „Cantus Choralis" სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2000-2002 წლებში თბილისის კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტის დოცენტი. 2006 წელს მოიპოვა მიუნხენის მუსიკისა და თეატრის Hohschule-ს საორკესტრო დირიჟორის დიპლომი, ხოლო 2008 წელს საორკესტრო დირიჟორის მაგისტრის ხარისხი. 2011 წელს ლატვიის კულტურის აკადემიის კულტურისა და მედიის მენეჯმენტის მაგისტრის წოდება. 2009-2011 წლებში იყო ჰამბურგის მუსიკალური და თატრალური უმაღლესი აკადემიის საორკესტრო სადირიჟორო ფაკულტეტის სტუმარი-სტუდენტი, პედაგოგი ქრისტოფ პრიკისი. ამავე წლიდან მუშაობდა ჰამბურგის კონსერვატორიაში სასწავლო პროექტ GUS-ის ფარგლებში საორკესტრო სადირიჟორო ფაკულტეტის მუსიკალურ პროექტებზე, მათ შორის: „ოპერა ყველა ბავშვს", ფესტივალი „ჟღერა და სივრცე", პროფესორ ბ. ვაილის ასისტენტი, ახორციელებდა ფესტივალის მენეჯმენტსა და მარკეტინგს. მასტერკლასები გაიარა 2007, 2009, 2010 წლებში პროფესორებთან: კ. მაზურთან, დ. ბოსტოკთან, ქ. პრიკისთან. უდირიჟორა: მიუნხენის, ინგოლშტადტის, ბავარიის, კანადის, შვეიცარიის, ვენის, ჰამბურგის სიმფონიურ ორკესტრებსა და საოპერო სპექტაკლებს. 2010-2014 წლებში იყო მიუნხენის ელიზაბეთ გასტის ხელოვნების ფონდის მუსიკალური ხელმძღვანელი, მიუნჰენის „ბავარიის საბავშვო და ახალგაზრდული ფილარმონიის ორკესტრისა და გუნდის" პროექტების ავტორი და ხელმძღვანელი. 2013 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის მუსიკალური მენეჯმენტის ფაკულტეტის პედაგოგი („Basic of Management", „Music Management"). 2014 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. ატარებს მასტერკლასებს: თბილისის კონსერვატორიაში, თბილისის გოეთეს ინსტიტუტში. შეასრულა შემდეგი რეპერტუარები საქართველოში: ჰაიდნი ორატორია „სამყაროს შექმნა" (2015), ოთარ თაქთაქიშვილი „მინდია", ვერდი „აიდა", „ტრუბადური", „ბალ-მასკარადი", „რიგოლეტო", „ნაბუკო", დონიცეტი „დონ პასკუალე", ლეონკავალო „ჯამბაზები" (ყველა საკონცერტო შესრულება), მოცარტი „ჯადოსნური ფლეიტა". რეპერტუარი შესრულებული უცხოეთში: როსინი „კონკია", ვაგნერი „მფრინავი ჰოლანდიელი", გლუკი „ალცესტა", ბრუკნერი სიმფონია №9. მონაწილეობდა ფესტივალში: თბილისის „საახალწლო ფესტივალი", „ზამთრის აკადემია", ჰამბურგის წმინდა იაკობის საკათედრო ტაძარში მიუნხენის ქართულ გუნდთან „იბერი". 2014-2016 წლებში იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 260

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით კინწურაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დოგები** (ინგლ. dog — ძაღლი), *დოგისებრი ძაღლები* — დიდი ტანის და ძლიერი სასამსახური ძაღლების ჯიშთა ჯგუფი. ხანგრძლივი სელექციის შედეგად ამ ჯგუფის ჯიშები გარეგნობით ძალზე განსხვავდნენ ერთმანეთისაგან. თანამედროვე დოგებს მიეკუთვნება გერმანული დოგები, კავკასიური, შუააზიური, ტიბეტური და მონღოლური ნაგაზები, ბულდოგები, ბოქსიორი, სენბერნარი და სხვა. სახელწოდება „დოგები" შეინარჩუნეს მხოლოდ გერმანულმა დოგებმა, რომელთა წინაპრები ევროპაში აზიიდან შეიყვანეს ძვ. ბერძნებმა. ამ ჯგუფის მოკლებეწვიანი ნაირსახეობის გამოყვანა დაიწყო დანიაში და საბოლოოდ დასრულდა გერმანიაში.

*გერმანული დოგები* ყველაზე დიდი ტანის, ძლიერი და ლაზათიანი გარეგნობის სასამსახური ძაღლია, ხვადის სიმაღლეა არანაკლებ 80 ამ, ძუსი — 74 ამ. აქვთ სწორკუთხა თავი, ხმლისებრი კუდი, მოკლე ბეწვი, შავი, რუხი, ჩალისფერი, ვეფხისთვისებრი, მარმარილოსებრი შეფერილობა. ყურებს აჭრიან. ფართოდაა გავრცელებული ბევრ ქვეყანაში როგორც საოჯახო საყარაულო ძაღლი.

*ბულდოგები*, *ხარის ძაღლები* (ინგლ. bull — ხარი) მოკლედრუნჩიანი, ფართომკერდიანი ძაღლებია. ინგლისური ბულდოგის სიმაღლეა საშუალო 50 სმ. ფერი — თეთრი, ვეფხვისებრი, ფოთლებიანი. იყენებენ ოჯახში საყარაულოდ. ფრანგული ბულდოგი ტანმორჩილი დეკორატიული ძაღლია, იგივე შეფერილობა აქვს, რაც ინგლისურ ბულდოგს.

*ბოქსიორი*, *გერმანული ბულდოგი*, გამოყვანილია ბულენბაიცერის (ხარის მგიდავის) და ინგლისური ბულდოგის შეჯვარებით. ათლეტური აღნაგობისაა. ხვადის სიმაღლეა 63-68 სმ, ძუსი — 58-62 სმ. ყურებს აჭრიან. მოკლე ბეწვი აქვთ და ჩალისფერი, ვეფხვისფერი, თეთრი შეფერილობა, თავისივე ფერის ფოთლებით. გავრცელებულია ყველგან.

ლიტერატურა
----------

* *სააკაძე გ.* ქსე, ტ. 3, გვ. 602, თბ. 1978
**დოდო მამფორია** (დ. 14 მარტი, 1938, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიის ფაკულტეტი. 

1964–1966 წლებში იყო თბილისის № 5 ბავშვთა პოლიკლინიკის ექიმი. 1966–1971 წლებში ქალაქის I კლინიკური საავადმყოფოს ბავშვთა თერაპიული განყოფილების ექიმი. ამავე უნივერსიტეტის მეცნიერ–თანამშრომელი 1971–1972 წლებში. კლინიკური ალერგოლოგიის, პულმონოლოგიური განყოფილების და იმუნოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი 1979–1984 წლებში. 1992 წლიდან იყო საკონსულტაციო პოლიკლინიკის ხელმძღვანელი. 47 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომლებიც ძირითადად ეხება ფსიქოსომატურ პრობლემებს ალერგიული დაავადებების დროს ბავშვებში. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — 1976 წელს დაიცვა „ბრონქული ასთმის პათოგენეზის ზოგიერთი საკითხები ბავშვებში". სადოქტორო დისერტაციის თემა — 1997 წელს დაიცვა „ძუძუთი კვების და სასუნთქი სისტემის დაავადებების ფსიქოსომატური ასპექტები ბავშვთა ასაკში".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* მედიცინის მუშაკთა დაცვის ასოციაცია „დედა–ბავშვი", წევრი
* სამედიცინო-სოციალური აკადემია, აკადემიკოსი
* საქართველოს პედიატრთა საზოგადოება, წევრი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ფსიქოლოგიური ასპექტები კლინიკურ პედიატრიაში : მონოგრაფია (ავტორი). - თბ. ევრიკა, 1995.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 183
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, თბ. 2012, გვ. 349

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დოდო მამფორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზბიგნევ ჰუბერტ ციბულსკი** (პოლ. Zbigniew Hubert Cybulski; დ. 3 ნოემბერი, 1927 — გ. 8 იანვარი, 1967) — პოლონელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. პოლონური კონოს ლეგენდა. 

ზბიგნევ ციბულსკიმ 1953 წელს დაამთავრა კრაკოვის სახელმწიფო უმაღლესი თეატრალური სკოლა. მუშაობდა გდანსკის, ვარშავის თეატრებში. კინოში მუშაობა დაიწყო 1954 წლიდან. 1960-იანი წლების დასაწყისში ვარშავაში გადავიდა საცხოვრებლად. ითამაშა ფილმებში: „ფერფლი და ალმასი" (რეჟისორი ანჯეი ვაიდა, 1958), „მატარებელი" (რეჟისორი ეჟი კავალეროვიჩი, 1959). ამ ფილმებმა დიდი პოპულარობა მოუტანა ციბულსკის. სხვა როლები: რისი („სიყვარული ოცი წლის ასაკში", 1962), კაპიტანი ზენტეკი („დამნაშავე და ქალიშვილი", 1963) და სხვა. 

მისი სათამაშო სტილი რევოლუციური იყო, მაყურებელს თავი დაამახსოვრა თავისი იმიჯით, ტყავის ტანსაცმელითა და მზის დიდი სათვალეებით. ხშირად მოიხსენიება როგორც „პოლონელი ჯეიმზ დინი". დინის მსგავსად, ასრულებდა ნონკონფორმისტული მეამბოხეების როლს. გარდაიცვალა უბედური შემთხვევის შედეგად. 

1969 წელს დაწესდა ციბულსკის სახელობის პრემია. 1996 წელს პოლონური ჟურნალის „Film"-ის მკითხველებმა ციბულსკის მიანიჭეს წოდება „ყველა დროის საუკეთესო პოლონელი მსახიობი". 1997 წლის 8 იანვარს ციბულსკის გარდაცვალების ადგილას დაიდგა სამახსოვრო დაფა. მისი ბიოგრაფიული მასალების საფუძველზე ანჯეი ვაიდამ გადაიღო ფილმი „ყველაფრის გაყიდვა". ზბიგნევ ციბულსკი იყო ვოიცეხ იარუზელსკის შორეული ნათესავი და მარლენ დიტრიხის მეგობარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ზბიგნევ ციბულსკი"** ვიკისაწყობში.
* ზბიგნევ ციბულსკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ზბიგნევ ციბულსკი (პოლონური)
**დავით გელოვანი** (დ. 10 სექტემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან. ჰიგიენური ფაკულტეტი.

1979 წელს იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სანეპიდსადგურის ექიმ–ეპიდემიოლოგი. 1979–1982 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი. 1982–1990 წლებში ეპიდემიოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1990 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტია. ავტორია 37 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ინფექციურ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიისა და პროფილაქტიკის საკითხებს. 

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ბაქტერიული დიზენტერიის ეპიდემიოლოგიური თავისებურებები საქართველოში."

ბიბლიოგრაფია
------------

* ვეტერინარული ქიმიოთერაპია თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966 გვ. 146
* ვეტერინარული ფარმაკოლოგია : სახელმძღვ. ზოოვეტ. ინ-ტის სტუდენტთათვის თბილისი, განათლება, 1966 გვ. 396

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 60

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ინზელბერგი ბრაზილიაში
**ინზელბერგი** (გერმ. insel — „კუნძული" და berg — „მთა") ან **კუნძულოვანი მთა** — იზოლირებული, ხშირად გუმბათის მსგავსი კრისტალური ქანების შვერილი სიმაღლით 100-დან 2000 მეტრამდე, რომელიც მდებარეობს მოსწორებულ ტერიტორიებს შორის.

ტერმინი ჩვეულებრივ მიეკუთვნება წარმონაქმნებს, რომლებიც მდებარეობენ ცხელ გვალვიან რაიონებში, განსაკუთრებით აფრიკის დაბლობების სავანებში. ინზელბერგი შეიძლება იყოს მოწმე მეზობელი მაღლობების დაშლის შედეგად (ასეთები ბევრია საჰარაში) ან უახლესი ტექტონიკით ამოწეული, მაგალითად, ხიბინები კოლის ნახევარკუნძულზე.

ვენესუელაში ინზელბერგები ლანდშაფტის ტიპური ელემენტია.

ყველაზე უფრო მეტად ცნობილი ინზელბერგია ულურუს კლდე ავსტრალიაში, აგებული კონგლომერატებით და ქვიშაქვებით.

სქოლიო
------

1. ↑  მცენარეულობის ბიოგეოგრაფია და მრავალფეროვნება: ინზელბერგი (ლაია) სამხრეთ ვენესუელაში დაარქივებული 2011-09-12 საიტზე Wayback Machine.
2. 1 2  *კუნძულოვანი მთები* გეოგრაფიულ ლექსიკონში.
3. ↑  *ინზელბერგი* დაარქივებული 2012-03-21 საიტზე Wayback Machine.  ენციკლოპედიაში «სამყარო ჩვენს ირგვლივ».
4. ↑  (geology) სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**გრძივი ტალღა** არის ტალღა, რომელშიც ტალღის გავრცელების მიმართულება (ნაწილაკების) ვიბრაციის მიმართულების პარალელურია. მექანიკურ გრძივ ტალღებს ხშირად **კუმშვად ტალღებადაც** მოიხსენიებენ. 

ბრტყელი წნევის ტალღა
ორგანზომილებიან ბადეზე გრძივი ტალღის გავრცელების ილუსტრაცია.

არაელექტრომაგნიტური გრძივი ტალღები
----------------------------------

გრძივი ტალღის მაგალითებია ბგერითი ტალღა და სეისმური P-ტიპის ტალღა.

### ბგერითი ტალღა

გრძივი, ჰარმონიული ბგერითი ტალღის სიხშირე და ტალღის სიგრძე აღიწერება ფორმულით

{\displaystyle y(x,t)=y\_{0}\sin {\Bigg (}\omega \left(t-{\frac {x}{c}}\right){\Bigg )}}
სადაც:

* *y* არის რაიმე წერტილის გადახრა ბგერით ტალღაში;
* *x* არის მანძილი, რომელიც წერტილმა გაიარა ტალღის წყაროდან;
* *t* არის დრო;
* *y*0 არის რხევის ამპლიტუდა;
* *c* არის გავცელების სიჩქარე; და
* *ω* არის ტალღის კუთხური სიხშირე.

ჩვეულებრივი სიხშირე *f*, რომელიც იზომება ჰერცებში, კუთხური სიხშირის მეშვეობით შემდეგი ფორმულის მეშვეობით შეიძლება ვიპოვოთ 

{\displaystyle f={\frac {\omega }{2\pi }}.}
ბგერითი ტალღისთვის ტალღის ამლიტუდა არის ტალღის გავცელებისას წნევის შეუშფოთებელ მნიშვნელობასა და მაქსიმალურად შეშფოთებულ მნიშვნელობას შორის სხვაობის მოდული. 

ბგერის გავრცელების სიჩქარე დამოკიდებულია გარემოზე, რომელშიც ტალღა ვრცელდება და ტემპერატურაზე.

ელექტრომაგნიტური გრძივი ტალღები
-------------------------------

მაქსველის განტოლებების მიხედვით ვაკუუმში შეიძლება ვრცელდებოდეს ელექტრომაგნიტური ტალღა, რომელიც განივ ტალღას წარმოადგენს. თუმცა, გარემოში, მაგალითად პლაზმაში შეიძლება არსებობდეს როგორც განივი, ასევე გრძივი, ან/და შერეული ტიპის ელექტრომაგნიტური ტალღები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* განივი ტალღა

სქოლიო
------

1. 1 2  David J. Griffiths, Introduction to Electrodynamics, ISBN 0-13-805326-X
2. ↑  John D. Jackson, Classical Electrodynamics, ISBN 0-471-30932-X.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრძივი ტალღის ინტერაქტიური ილუსტრაცია
* სხვადასხვა ტიპის ტალღების ახსნა. დაარქივებული 2016-11-29 საიტზე Wayback Machine.
**დავიდ ნ'გოგი** (დ. 1 აპრილი, 1989) — პროფესიონალი ფრანგი ფეხბურთელი. არის შოტლანდიური როს ქაუნთის თავდამსხმელი.

ბიოგრაფია
---------

დავიდ ნ'გოგი დაიბადა ჟენევილიეში 1989 წლის 1 აპრილს. ის არის საფრანგეთის მოქალაქე. მან თამაში დაიწყო დიდი ტრადიციების მქონე პარი სენ-ჟერმენში და 2006 წლის ივნისში 17 წლის ასაკში გააფორმა თავისი პირველი პროფესიული კონტრაქტი. ნ'გოგი ოჯახში ერთადერთი ფეხბურთელი არ არის მისი ბიძაშვილები ჟან ალენ და იანიკ ბუმსონგები საკმაოდ ცნობილი ფეხბურთელები არიან. ნ'გოგის თავდაპირველი საფეხბურთო კარიერა არც თუ შედეგიანი გამოდგა მაგრამ მიუხედავად თავის პირველ სეზონში 18 ჩატარებულ შეხვედრაში ერთადერთი გოლისა ის მაინც ბრწყინავდა ახალგაზრდულ ნაკრებებში და მის თამაშს ნაყოფიერად და შედეგიანად აფასებდნენ. 2007 წელს მან 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში ორი გოლი გაუტანა ინგლისელ ახალგაზრდებს, ამას შემდეგ მისი პირველი წარმატება მოყვა საფრანგეთის თასზე 2008 წელს, სადაც „პარი სენ ჟერმენმა" იმარჯვა ამან კი პრაქტიკულად ნ'გოგს გზა გაუხსნა საფეხბურთო სამყაროსკენ

### ლივერპული

ნ'გოგი „ლივერპულის" შემადგენლობაში 2008 წლის 24 ივლისს ჩაირიცხა და 4 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი სანაცვლოდ კი ფრანგებმა 1.5 მილიონი ფუნტი სტერლინგი მიიღეს. ამ ტრანსფერის შემდეგ ბენიტესმა ქება შეასხა ლივერპულის სელექციონერებს და განაცხადა რომ მათ იპოვეს ტექნიკური პერსპექტიული ფეხბურთელი, რომელიც არ ღირს ძვირი. ნ'გოგმა თავისი პირველი მატჩი „ლივერპულის" შემადგენლობაში ვილიარეალის წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში ჩაატარა, ხოლო თავისი პირველი მერსისაიდული გოლი მომდევნო მატჩში რეინჯერსს გაუტანა წინა სასეზონო შეხვედრაში. ნ'გოგმა განაგრძო წარმატებულად სვლა და თავისი საჩემპიონთალიგო გოლიც გაიტანა პსვს წინააღმდეგ, ხოლო 3 მარტის დაპირისპირებაში სანდერლენდის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დავიდ ნ’გოგი***

* liverpoolfc.ge დაარქივებული 2019-10-03 საიტზე Wayback Machine.  - ლივერპულის ქართული ფანკლუბი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ფეხბურთელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |