recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
*ელიზაბეტ ბენქსი*
**ელიზაბეტ ბენქსი** (ინგლ. Elizabeth Banks, დ. 10 თებერვალი, 1974 წელი) ― ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, მწერალი და პროდიუსერი. იგი ცნობილია ფილმებით: The Hunger Games (2012–2015) და Pitch Perfect (2012–2017). ბენქსის სარეჟისორო კინოდებიუტი შედგა ფილმში - Pitch Perfect 2 (2015), რომლის შემოსავალი იყო 69 მილიონი დოლარი. ელიზაბეტმა ასევე მონაწილეობა მიიღო სამოქმედო კომედიურ ფილმში ჩარლის ანგელოზები (2019).

ადრეული წლები
-------------

ელიზაბეტ ბენქსი დაიბადა 1974 წლის 10 თებერვალს, მასაჩუსეტსის შტატში, პიტსფილდში. მისი მამა, მარკ მიტჩელი ვიეტნამის ვეტერანი იყო. მოგვიანებით მან მუშაობა დაიწყო General Electric - ში, როგორც ქარხნის მუშა. დედა, ენ მიტჩელი ბანკში მუშაობდა. ბენქსს ჰყავს უმცროსი ძმა ჯეფ მიტჩელი. ბავშვობაში ელიზაბეტი აქტიურად იყო დაკავებული სპორტით. ბენქსი ერთ ხანს ცხოვრობდა ნიუ-იორკში და ეკრანულ გამოცდილებას იძენდა გოთამის ტელეპროდუქციებში. მისი პირველი კინოს დებიუტი შედგა დრამაში - "Surrender Dorothy" (2000).

პირადი ცხოვრება
---------------

თერთმეტწლიანი შეყვარებულობის შემდეგ, ბენქსმა 2003 წელს იქორწინა მაქს ჰენდელმანზე, სპორტის მწერალზე და პროდიუსერზე. მათ ჰყავთ ორი ვაჟი, ფელიქსი, რომელიც დაიბადა 2011 წლის მარტში და მაგნუსი, რომელიც დაიბადა 2012 წლის ნოემბერში. ორივე სუროგატი დედის მეშვეობით დაიბადნენ.

კარიერა
-------

ელიზაბეტ ბენქსი
ელიზაბეტ ბენქსი გახდა ჰოლივუდის ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი მსახიობი. იგი მონაწილეობდა საერთაშორისო ჰიტებში: "The Hunger Games", "What to Expect When You’re Expecting", "Man on a Ledge", "People Like Us".

შემდეგ ის იხილეს ფილმში "Mockingjay Part 2", რომელიც ფილმის - "The Hunger Games" - ს გაგრძელებაა. ფილმი გამოვიდა 2015 წლის 20 ნოემბერს. ელიზაბეტმა ასევე მიიღო ხმოვანი როლი ფილმებში - "The Lego Movie" (2014), "Moonbeam City" (2015).

2015 წლის მაისში, ის Universal Pictures- ის ფილმში "Pitch Perfect 2" - ში მონაწილეობდა. 2017 წლის ივლისში - "Pitch Perfect 3".

2010 წელს მან ასევე ითამაშა რასელ კროუსთან ერთად ფილმში "The Next Three Days". 2008 წელს ბენქსი მონაწილეობდა ქევინ სმიტის ფილმში "Zack and Miri Make Porno". ფილმში, ბენქსმა (Miri) და ზაკმა (Seth) გადაწყვიტეს პორნოგრაფიული ფილმის გადაღებით ფულის შოვნა და ფინანსებთან დაკავშირებული პრობლემების მოაგვარება. გადაღების პროცესში კი გააცნობიერებენ, რომ მათ ერთმანეთისადმი უფრო დიდი გრძნობა აქვთ, ვიდრე თავიდან ეგონათ.

2007 წელს იგი გამოჩნდა CBS ის მინი სერიალებში: "Comanche Moon", "Lonesome Dove". 2009 წელს ელიზაბეტმა შეასრულა სალის როლი ABC - ის სერიალში - "Modern Family". მან 2011 წელს ემის ჯილდო მოიპოვა ფილმ "Seabiscuit" - ში შესრულებული როლისათვის.

ბენქსმა თავისი კომპანიის Brownstone Productions- ის საშუალებით წარმოადგინა დისნეის 2009 წლის სამეცნიერო-ფანტასტიკური თრილერი "The Surrogates", ბრიუს უილისის მონაწილეობით. 

ელიზაბეტი ასევე მონაწილეობდა ფილმებში: "Our Idiot Brother" (2011), "Man on a Ledge" (2012), "What to Expect When You're Expecting" (2012), "People Like Us" (2012), Pitch Perfect (2012). მან 2012 წელს მიიღო ნანატრი როლი ფილმში - "The Hunger Games" (2012) და "The Hunger Games 2" (2013).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------
**დუარტე პორტუგალიელი** (პორტ. Duarte de Portugal; დ. 7 ოქტომბერი, 1515 — გ. 20 სექტემბერი, 1540) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და დედოფალ მარია არაგონელის ნაბოლარა ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

დუარტე დაიბადა 1515 წლის 7 ოქტომბერს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია არაგონელის ნაბოლარა შვილი. მისი დაბადებიდან ორ წელიწადში დედამისი გარდაიცვალა და მამამისი მესამედ დაქორწინდა, ამიტომაც მამის მხრიდან კიდევ ერთი ნახევარ-და ჰყავდა. მის აღზრდა-განათლებაზე ანდრე დე რეზენდე ზრუნავდა, რომელმაც დაწერა შემდგომში მისი ბიოგრაფია. დუარტეს უყვარდა ნადირობა და ჩუმი კლასიკური მუსიკა. 

1537 წელს ცოლად შეირთო ბრაგანსას ჰერცოგ ჟაიმეს ასული იზაბელ დე ბრაგანსა, რომლის მზითვითაც იგი ხიმარესის ჰერცოგი გახდა. ქორწილიდან სამ წელიწადში დუარტე გარდაიცვალა, 24 წლის ასაკში. მას სამი შვილი დარჩა, მისი მეუღლე კი მეორედ აღარ გათხოვილა და მონაზვნად აღიკვეცა.

შვილები
-------

1. მარია (1538-1577), ცოლად გაჰყვა პრინც ალექსანდრე პარმელს;
2. კატარინა (1540-1614), ცოლად გაჰყვა ბრაგანსას ჰერცოგ ჟუანს;
3. დუარტე (1541-1576), ხიმარესის ჰერცოგი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ;

ლიტერატურა
----------

* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Emanuel I.". Encyclopædia Britannica. 9 (11th ed.). Cambridge University Press.
* Liss, Peggy K. (10 November 2015). Isabel the Queen: Life and Times. University of Pennsylvania Press. p. 11. ISBN 9780812293203.
* Stephens, Henry Morse (1903). The Story of Portugal. G.P. Putnam's Sons. p. 139. Retrieved 17 September 2018.
**დუშეთის გეოფიზიკური ობსერვატორია** — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტისა, განსაზღვრავს გეომაგნიტური ველის აბსოლუტური მნიშვნელობებს, აკვირდება გრძელ და მოკლეპერიოდიან მაგნიტურ ვარიაციებს, დედამიწის ელექტრულ ველს (1947 წლიდან), სეისმურ მოვლენებს (1953 წლიდან). დაარსდა 1836 წელს თბილისში, როგორც მაგნიტურ-მეტეოროლოგიური ობსერვატორია. ფაქტობრივად მუშაობა დაიწყო 1844 წელს. XIX საუკუნის 30-იან წლებში მსოფლიოში 30-მდე მაგნიტური ობსერვატორია იყო, მათ შორის თბილისში.

თბილისის მაგნიტური-მეტეოროლოგიური იბსერვატორია (შემდეგში წოდებული ფიზიკურ ობსერვატორიად, ხოლო 1926 წლიდან — გეოფიზიკირად) 1956 წლამდე ექვემდებარებოდა საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიურ სამსახურის სამმართველოს. 1904 წელს ქალაქში ელექტრიფიცირებული ტრანსპორტის ამუშავების გამო ობსერვატორია გადაიტანეს კარსანში (მცხეთის მახლობლად), ხოლო თბილის — ხაშურის რკინიგზის ხაზის ელექტროფიცირების შემდეგ — დუშეთს (1935 წლიდან).

დუშეთის გეოფიზიკური ობსერვატორიის ტერიტორიაზე მეტეოროლოგიურ დაკვირვებებს აწარმოებს საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიურ სამსახურის სამმართველო (1931 წლიდან), ატმოსფეროს ელექტრობას აკვირდება ამიერკავკასიის სამეცნიერო-კვლევითი ჰიდრომეტეოროლოგიურ ინსტიტუტი (1952 წლიდან). დუშეთის გეოფიზიკური ობსერვატორია აღჭურვილია თანამედროვე გეოფიზიკური ხელსაწყოებით; მონაწილეა საერთაშორისო გეოფიზიკური ღონისძიებებისა (I და II საერთაშორისო პოლარული წელი (1882-1883, 1932-1933); საერთაშორისო გეოფიზიკური წელი (1957-1959); წყნარი მზის საერთაშორისო წელი (1964-1965) და ყოფილი სსრკ-ის ტერიტორიაზე გენერალური მაგნიტური აგეგმვისა (1930-1932).

ლიტერატურა
----------

* *ნოდია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 660.
ისიდა

|  |
| --- |
| **ისიდა  იეროგლიფებში** |
|  |

**ისიდა** (ძველეგვიპტურად „ისეტ" ან „ასეტ") — ძველი ეგვიპტის უზენაესი ღვთაება, ოსირისის და და ცოლი. ოსირისის კულტთან უმჭიდროეს კავშირშია ისიდას კულტი. ისიდა იყო ნაყოფიერების, დედობის, სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ქალღმერთი. ერთი ეგვიპტური მითის მიხედვით ოსირისი მოკლა ბოროტმა სეთმა და მისი სხეულის ნაწილები მთელ დედამიწაზე მოაბნია. გამწარებულმა ისიდამ მთელი დედამიწა შემოიარა, რათა შეეგროვებინა მისთვის უსაყვარლესი ადამიანის სხეულის ნაწილები. იგივე მითის მიხედვით რამდენიმე ხნის შემდეგ ოსირისი აღსდგა მკვდრეთით და იმქვეყნიური სამეფოს მმართველი გახდა. ისიდას კულტი საბერძნეთში ადრევე გადავიდა, ხოლო ელინიზმის პერიოდში გავრცელდა დუნაიდან ინდოეთამდე. რომში ისიდას კულტი გადავიდა პირველ საუკუნეში ჩვენს ერამდე. იმპერიის პერიოდში ისიდას კულტს სახელმწიფო იცავდა და უდიდესი აღიარება მოიპოვა ყველგან, სადაც კი რომაელთა ბატონობა გავრცელდა.

ბერძნულ–რომაულ სამყაროში ისიდა ითვლებოდა მიწისა და მეზღვაურთა მფარველად, ციურ მნათობთა შემქმნელად, იალქნის გამომგონებლად და სხვა. იმ ტანჯვა–წამებისა და განსაცდელის გამო, რომელიც ისიდამ განიცდა ოსირისის ნაწილების შეგროვებისა და ბოროტ სეთთან ბრძოლისას, იგი დაბეჩავებულთა ღვთაებად, ქალთა შემწედ, დამცირებულთა ქომაგად და მფარველად აღიარეს (ისიდას ეს თვისებები ქრსიტიანობამ მარიამ ღვთისმშობელს მიაწერა). ისიდას დღეობებს მისტერიების ხასიათი ჰქონდა და დემეტრეს ელევსინურ მისტერიებს წააგავდა. რომში ისიდას დღესასწაულს 5 მარტს აღნიშნავდნენ.

ძვ. ეგვიპტურ გამოსახულებებში ისიდა უფრო ხშირად ტახტზე მჯდომარეა, ხელში უჭირავს ძროხის რქები და რქებს შორის მოჩანს ამომავალი მზის დისკო. ბერძნულ–რომაულ ხელოვნებაში ისიდა ჰერას მსგავსად გამოისახება: გრძელი ტანსაცმლით, მშვიდი, საკმაოდ ამაყი და დიდებული სახით. მისი ატრიბუტებია: გველი, ლოტოსი, თავთავი, სიუხვის რქა. ისიდას ზოგჯერ ხელში უჭირავს ჩვილი ჰოროსი, რომელიც ქრისტიანობამ ქრისტესთან გააიგივა. საბერძნეთში ერთხანს იგი აფროდიტედ მიაჩნდათ, ხოლო ჰოროსი ეროსად. ისიდას მითს ხშირად უკავშირებდნენ სერაპისის მითს. ჩვენამდეა მოღწეული ქანდაკება, რომლის მიხედვითაც ისიდა და სერაპისი წელს ზემოთ ადამიანები არიან, ხოლო წელს ქვემოთ – გველები. გველების ქვემო ნაწილები ერთიმეორეზეა გადახვეული. ისიდას კულტი აირია და შეერწყო მრავალი ქვეყნის ბევრი ღვთაების კულტს.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯანჯღავა**. |

**თენგიზ ჯანჯღავა** (დ. 25 იანვარი, 1949 — გ. 26 დეკემბერი, 1998) — ქართველი გეოგრაფი. იუნესკოსთან არსებული საქართველოს ეროვნული ოკეანოლოგიური კომიტეტის წევრი (1994)

ბიოგრაფია
---------

თენგიზ ჯანჯღავამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1971 წელს; 1972–75 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში საზღვარგარეთის ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით.

1976 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური გეოგრაფიის კათედრაზე ლაბორანტად, შემდეგ ასისტენტად და უფროს მასწავლებლად. ბოლო წლებში მუშაობდა უკრაინაში კონსულის მოადგილედ. სამეცნიერო მუშაობის სფეროს შეადგენდა საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს რეკრეაციული ბუნებათსარგებლობის და სატრანსპორტო არტერიების (პორტების) გეოგრაფიული ასპექტების შეფასების პრობლემები. 1976–92 წლებში მისი ხელმძღვანელობით ჩატარდა 12 საზღვაო-სამეცნიერო ექსპედიცია შავი ზღვის აუზის ქვეყნების მიმდებარე ტერიტორიულ წყლებში. საზღვაო რეკრეაციისა და შავი ზღვის გეოეკოლოგიური პრობლემების შესახებ გამოქვეყნებული აქვს 40 სამეცნიერო ნაშრომი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Южная Родезия (თანაავტორი). Москва, Мысль, 1977.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თენგიზ ჯანჯღავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**დუბლინის მეტრო** (ირლ Metro Baile Átha Cliath) — მეტროპოლიტენის ასაგებად ჩაფიქრებული სისტემა ირლანდიის დედაქალაქ დუბლინისთვის. პირველი ორი ძირითადი ხაზისთვის ირლანდიის მთავრობის ტრანსპორტი 21 გეგმის მიხედვით 2005 შექმნილი პროექტი, რომელმაც ქალაქის ჩრდილოეთი და სამხრეთი გარეუბნები უნდა დააკავშიროს ცენტრთან. დუბლინის მეტროს მიმართულება სენტ სტეფენ გრინიდან დაიწყება და აეროპორტამდე მიაღწევს, ანუ დაახლოებით სვორდიდან ბელინგსტონამდე გავა. 2008 წელს მიღებული დუბლინის მეტროს ჩრდილოეთი ნაწილის აშენების ბრძანებულების თანახმად, ქალაქის მიწისქვეშა ტრანსპორტს პირველ ეტაპზე 18 კილომეტრი სიგრძე ექნება. რაც შეეხება დასავლეთის ნაწილს, ის ჩრდილოეთის ხაზს გადაკვეთს და 25.5 კილომეტრამდე გადა სიგრძეში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

მეტროპოლიტენთა სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* RPA დაარქივებული 2004-04-27 საიტზე Wayback Machine.
* Dublin – Metro North – Railway Order Application Website დაარქივებული 2008-10-01 საიტზე Wayback Machine.
* Department of Transport დაარქივებული 2006-04-02 საიტზე Wayback Machine.
* Transport 21 website დაარქივებული 2006-11-30 საიტზე Wayback Machine.
* Railway Procurement Agency (RPA) დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* Transport 21 coverage on RTÉ Television
დაირა
**დაირა** — აღმოსავლური დასარტყმელი საკრავი. ის არის ხის ვიწრო რკალი, რომელსაც ცალ მხარეს თხის ტყავი ან თევზის ბუშტის აპკი აქვს გადაკრული. დაირა ცნობილია აგრეთვე დაფის სახელწოდებით. რკალს შიდა მხრიდან სპილენძის ან ვერცხლის ეჟვნებს, პატარა რგოლებს, მონეტებს ან ბალთებს ჩამოკიდებენ ხოლმე საკრავის ასაჟღერებლად. დაირის რკალის სიმაღლეა 4-6 სმ, დიამეტრი — 350-490 მმ, სისქე კი — 8-9 მმ. 

დაირაზე უკრავენ სხვადასხვა ხალხურ ცეკვებისა და ზოგჯერ სიმღერების რიტმებსაც. დიდი გამოყენება აქვს პროფესიული ინსტრუმენტულ და ვოკალურ-ინსტრუმენტულ ანსამბლებში. უჭირავთ უმეტესად ორი ხელით და უკრავენ თითბითა და ხელისგულით. სუფთა და მკაფიო ბგერების მისაღებად დაკვრის წინ შეათბობენ ხოლმე. დაირა ერთ-ერთი უძველესი საკრავია.

ლიტერატურა
----------

* *არაყიშვილი დ.* ხალხური სამუსიკო საკრავების აღწერა და გაზომვა, თბ. 1940;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ. 1938;
* *ჩხიკვაიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 345.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მ. შილაკაძე, „ქართული ხალხური საკრავები და საკრავიერი მუსიკა", თბ. 1970

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ხალხური საკრავები |
| --- |
|  |
| სიმებიანი | 
* ფანდური
* ჩონგური
* ჭუნირი
* ჭიანური
* ჩანგი
* აბხარცა
 |
|  |
| ჩასაბერი | 
* სალამური
* ბუკი
* ლარჭემი
* სოინარი
* დუდუკი
* ზურნა
* გუდასტვირი
* ჭიბონი
* პილილი
* ქართული გარმონი
 |
|  |
| დასარტყმელი | 
* დოლი
* დიპლიპიტო
* დაირა
* წინწილა
 |

 |
**კამანის ციხე-დარბაზი** — ციხე-დარბაზი სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ კამანში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ციხე აგებულია შუა საუკუნეებში.

ციხე-დარბაზი მდებარეობს სოფელ კამანის აღმოსავლეთით მთიდან გამოშვერილ ტყით დაფარულ ბორცვზე და შედგება ჩრდილო-სამხრეთ ღერძზე განლაგებული ორი ნაგებობისაგან. ჩრდილოეთით მდებარე მოზრდილია და გეგმაში წარმოადგენს წაგრძელებულ სწორკუთხედს. კედლები შემორჩენილია უმეტესად 2 მეტრის სიმაღლეზე. ჩრდილოეთ კედელში შესასვლელია. უხეშად დამუშავებული საპირე ქვები სხვადასხვა ზომისა და ფორმისაა. დაახლოებით ასეთსავე მდგომარეობაშია სამხრეთის, გეგმით კვადრატული ნაგებობა. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. კედლები აქაც დაახლოებით 2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. წყობა შეძლებისდაგვარად თარაზულია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარეობს „წმ. ვასილისკოს" სამარხი. ადგილობრივი მორწმუნე ხალხისთვის ეს ნაგებობა წარმოადგენს სალოცავს.

ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.

ლიტერატურა
----------

* *Воронов Ю. Н.* В мире архитектурных памятников Абхазии, М. 1978

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კამანის ციხე-დარბაზი
**ვასაკასებრნი** (ლათ. Hylidae) — უკუდო ამფიბიების ოჯახი, მათი სხეულის სიგრძე 2,5 — 13,5 სმ აღწევს. გავრცელებული არიან ყველა კონტინენტზე, მაგრამ ყველაზე მეტი რაოდენობით ბინადრობენ ტროპიკულ ამერიკასა და ავსტრალიაში. უმრავლესობა მეხეურ ცხოვრებასაა შეგუებული. ცნობილია 400-ზე მეტი სახეობა, მ. შ. ფილომედუზა, ჩანთოსანი ვასაკა, რომლებიც სამხრეთ ამერიკაში გვხვდება, თეთრი ვასაკა (გავრცელებულია ავსტრალიაში) და სხვა. 350-მდე სახეობას აერთიანებს ნამდვილი ვასაკას (Hyla) გვარი. მათგან ყველაზე ცნობილია ჩვეულებრივი ვასაკა (Hyla arborea), რომელიც გავრცელებულია ევროპაში, კავკასიაში, მცირე აზიასა და ირანში. საქართველოში თითქმის ყველგან გვხვდება. ცხოვრობს ხეებზე. სხეული მწვანე აქვს, მაგრამ შეიძლება შეიცვალოს გარემოს შეფერილობის მიხედვით. წყალში ჩადის გამრავლების დროს. ყრის 1000-მდე კვერცხს. მეტამორფოზი გრძელდება 90 დღემდე. ანადგურებს მავნე მწერებს, რითაც მნიშვნელოვანი სარგებლობა მოაქვს. ცნობილია, რომ ჩვეულებრივ ვასაკას ტყვეობაში უცხოვრია 22 წელიწადს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 317.
**ვასილ ბარნოვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდისა და ვაკის რაიონებში (ვერე, ვაკე) ძმები კაკაბაძეების ქუჩიდან მრგვალ ბაღამდე (ყოფილ ვაკის სკვერამდე). წარმოიქმნა XIX საუკუნის 80-იან წლებში. 1884 წელს მას ღუნიბის ქუჩა ეწოდა (სახელი დაერქვა ღუნიბის ციხესიმაგრის დაცემისა და შამილის დატყვევების 25 წლისთავთან დაკავშირებით). ადრე მხოლოდ ვერის უბანს მოიცავდა. ვაკის უბნის განაშენიანების შემდეგ ქუჩაც გაიზარდა და 1922 წელს ვასილ ბარნოვის სახელი დაერქვა (იგი ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა). გრძელდებოდა ვაკის პარკამდე. 1992 წელს მის ერთ მონაკვეთს, მრგვალი ბაღიდან არჩილ მიშველაძის ქუჩამდე ეწოდა ირაკლი აბაშიძის სახელი. ქუჩაზეა XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები. ყოფილი ლევანდოვსკის კერძო გიმნაზიის შენობა (№10, XIX საუკუნის 90-იანი წლები). ბარნოვისა და ირაკლი აბაშიძის ქუჩების შესაყართან, მრგვალ ბაღში, დგას რაფიელ ერისთავის ბიუსტი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტექტორი გ. მირიანაშვილი) და სკულპტურული კომპოზიცია „პატარა უფლისწული" (მოქანდაკე ი. ჟვანია). აქვს 3 ჩიხი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 29, ISBN 978-99928-20-35-3.
**თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901** — მუშების პირველი პოლიტიკური გამოსვლა მეფის მთავრობის წინააღმდეგ თბილისში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი) 1901 წლის 22 აპრილს.

XX საუკუნის დასაწყისში რუსეთში სამრეწველო რაიონებში დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისმა საქართველოც მოიცვა. სამრეწველო კრიზისმა და უმუშევრობამ მძლავრი ბიძგი მისცა მუშათა მზარდ მოძრაობას. პირველმაისობა თბილისში პირველად 1899 წელს, მეორედ 1900 წელს აღინიშნა, მაგრამ ორივე შემთხვევაში იგი მოეწყო არალეგალურად, ქალაქგარეთ. დადგა საკითხი პირველმაისობის დიდი მასშტაბითა და ლეგალურად მოწყობის შესახებ თბილისის ცენტრში. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თბილისის კომიტეტმა, რომელშიც აქტიურად მონაწილეობდა იოსებ სტალინი, ჩაატარა ფართო სააგიტაციო და ორგანიზატორული მუშაობა 1901 წელს საპირველმაისო დემონსტრაციის მოსაწყობად: გამოუშვა პროკლამაციები, სადაც ლაპარაკი იყო შრომის მძიმე პირობებისა და მუშათა უუფლებო მდგომარეობაზე, მუშებს განუმარტავდნენ პირველი მაისის, მშრომელთა საერთაშორისო სოლიდარობის დღესასწაულის მნიშვნელობას და მოუწოდებდნენ მონაწილეობა მიეღოთ დემონსტრაციაში.

თბილისის კომიტეტმა მაისობა 23 აპრილს დანიშნა. იგი უნდა ჩატარებულიყო შუაგულ ქალაქში, სადაც მუშებს სემინარიელები შეუერთდებოდნენ. 22 აპრილს ყოფილ „სალდათის ბაზარში" (შემდგომდროინდელი კოლმეურნეობის და ახლანდელი ორბელიანის მოედანი) თბილისის ფაბრიკა-ქარხნების 2 ათასამდე მუშამ მოიყარა თავი. მალე პოლიციამ ბაზარს ალყა შემოარტყა. დემონსტრაცია დაიძრა, პოლიციელები და კაზაკები უიარაღო ხალხს დაერივნენ. დემონსტრაციამ გაიარა ალექსანდრეს ბაღის კუთხემდე. აქ დემონსტრანტებს ჯარმა გადაუღობა გზა და ისინიც იძულებულნი გახდნენ გაფანტულიყვნენ. პოლიციელებმა სემინარიელები ეზოში ჩაკეტეს და დემონსტრაციაში მონაწილეობის მიღების საშუალება არ მისცეს. შეტაკების დროს 14 მუშა დაიჭრა, 30 მონაწილე დააპატიმრეს, ზოგი რუსეთის შორეულ ადგილებში გადაასახლეს. თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაციას დიდი რეზონანსი ჰქონდა. რსდმპ თბილისის კომიტეტმა გამოუშვა სპეციალური პროკლამაცია „ოცდაორი აპრილი", ფართოდ გააშუქა იგი ქართულმა არალეგალურმა გაზეთმა „ბრძოლამ".

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 6, თბ. 1972;
* საქართველოს კომუნისტური პარტიის ისტორიის ნარკვევები (1883-1970), თბ. 1971;
* *საბახტარაშვილი ვ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 612, თბ. 1979

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცნობ მუშათა პირველი მაისი / ირაკლი ხვადაგიანი // ლიბერალი. - თბილისი, 2015. - ISSN 1987-7528. - აპრილი. - N160. - გვ.64-67.
**ვასილ ალექსანდროვიჩ ბარვინსკი** (უკრ: *Василь Олександрович Барвінський*; დ. 20 თებერვალი, 1888, ტერნოპოლი ― 9 ივნისი, 1963, ლვოვი) ― უკრაინელი კომპოზიტორი, პიანისტი, მუსიკის კრიტიკოსი, პედაგოგი და დირიჟორი. XX საუკუნის უკრაინის მუსიკალური კულტურის ცნობილი წარმომადგენელი.

ხელოვნების დოქტორი (1940), პრაღის უკრაინული უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1938).

ბიოგრაფია
---------

ვასილ ბარვინსკი 1888 წლის 20 თებერვალს, ტერნოპოლში არისტოკრატიული წარმოშობის ოჯახში დაიბადა. მამამისი ალექსანდრე ბარვინსკი ცნობილი უკრაინელი პედაგოგი, პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე იყო. მუსიკის პირველი გაკვეთილები დედასთან მიიღო, რომელიც მომღერალი და პიანისტი იყო.

მუსიკალური განათლება ლვოვის კონსერვატორიაში მიიღო კაროლია მიკულისა და ვილემა კურცას ხელმძღვანელობით. კონსერვატორიის დასრულების შემდეგ, 1906 წელს ლვოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. ერთი წლის შემდეგ მუსიკალური განათლების გასაგრძელებლად პრაღაში გადავიდა. კარლოვის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის ფაკულტეტზე სწავლობდა, სადაც პროფესორ ვიტეზსლავ ნოვაკის ხელმძღვანელობით ცნობილი ჩეხი მუსიკოსების ლექციებს ისმენდა.

სწავლის დროს პირველი ვრცელი ნაშრომი „უკრაინული რაფსოდია" დაწერა. 1912-1914 წლებში ნიკოლოზ ლისენკოს სახსოვრად საფორტეპიანო სექსტეტი დაწერა. 1915 წელს ლვოვში დაბრუნდა, ქოროს ხელმძღვანელობდა და კონცერტებზე გამოდიოდა.

1915-1939 წლებში ლვოვის მიკოლა ლისენკოს სახელობის ეროვნული მუსიკალური აკადემიის პროფესორი და დირექტორი იყო. 1939-1941 და 1944-1948 წლებში ლვოვის კონსერვატორიის პროფესორი და დირექტორი იყო. 1939 წელს დასავლეთ უკრაინის სახალხო ასამბლეის დეპუტატად აირჩიეს.

1948 წელს ბარვინსკის 10 წლით პატიმრობა მიუსაჯეს. 1958 წელს გათავისუფლებისა და რეაბილიტაციის შემდეგ ბარვინსკიმ სახელმწიფო მოხელეების მიერ განადგურებული ნამუშევრების აღდგენა დაიწყო.

ვასილ ბარვინსკი 1963 წლის 9 ივნისს გარდაიცვალა. დაკრძალულია ლიჩაკოვის სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vasyl Barvinsky: Galicians I
* The Silenced Voice of Vasyl Barvinsky

სქოლიო
------

1. 1 2  IMSLP — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660'></a>
2. ↑  Личаківський некрополь — გვ. 139.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q62416080'></a>
3. 1 2  Vasyl Barvinsky – Internet Encyclopedia of Ukraine.
4. ↑  Ukrainian Art Song Project - Vasyl Barvinsky.
5. ↑  Ukrainian Art Song Project - Vasyl Barvinsky.
6. ↑  Lysenko Higher Institute of Music – Internet Encyclopedia of Ukraine.
7. ↑  Encyclopedia of Ukraine - Vasyl Barvinsky.
**ეგრისის საერისთავო** — ქართლის სამეფოს ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეული დასავლეთ საქართველოში. შეიქმნა ძვ. წ. III საუკუნეში ფარნავაზ მეფის მიერ, რომელმაც ეგრისის პირველ ერისთავად ქუჯი დანიშნა. ქართული წყაროების ცნობით ამ დროიდან მოყოლებული, სავარაუდოდ V საუკუნის 30-იანი წლების ბოლომდე, ეგრისის საერისთავო გარკვეული სახეცვლილებით მუდმივად არსებობდა. ვახტანგ გორგასლის დროს ერთ საერისთავოდ იყო გაერთიანებული შიდა ეგრისი და სვანეთი. უცხოური წყაროების ცნობით კი, ის ტერიტორია, რომელზეც ეგრისის საერისთავო მოიაზრება, თავდაპირველად პონტოს სახელმწიფოს, შემდეგ რომის იმპერიის და, ბოლოს, ლაზიკის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. სავარაუდოდ ეგრისის საერისთავო მართლაც ფარნავაზ მეფემ შექმნა, მაგრამ უკვე ძვ. წ. I საუკუნეში აღარ არსებობდა.

ლიტერატურა
----------

* ბახტაძე მ. ერისთავობის ინსტიტუტი საქართველოში, თბ. 2003

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იბერიის საერისთავოები |
| --- |
|  |
| 
* 1. მარგვეთი
* 2. კახეთი (მოიცავს კუხეთსაც)
* 3. ხუნანი
* 4. სამშვილდე
* 5. წუნდა
* 6. ოძრხე
* 7. კლარჯეთი
* 8. ეგრისი (მოიცავს სვანეთსაც)
* 9. შიდა ქართლია
* 10. ჰერეთიბ
 |
|  |
| 
**ა**„მეფეთა ცხოვრების" თანახმად შიდა ქართლი სასპასპეტო ქვეყანას წარმოადგენდა.**ბ**პირველად გვხვდება ჯუანშერის თხზულებაში — „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა". |

 |
**ეთიოპიის ეროვნული ჰიმნი** (ამჰარული:*Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya*) ወደፊት ገስግሺ ውድ እናት ኢትዮጵያ, "წინ იარე, დედა ეთიოპია") , რომლის ტექსტი დაიწერა დერეჯე მელაკუ მენგეშას (*Dereje Melaku Mengesha*) ხოლო მუსიკა სოლომონ ლულუ მიტიკუს (*Solomon Lulu Mitiku*) მიერ. მიღებულ იქნა 1992 წელს.

ამჰარული ტრანსლიტერაცია
-----------------------

Yäzêgennät Keber Bä-Ityopp'yachen S'änto
Tayyä Hezbawinnät Dar Eskädar Bärto.
Läsälam Läfeteh Lähezboch Näs'annät;
Bä'ekkulennät Bäfeqer Qomänal Bä'andennät.
Mäsärätä S'enu Säbe'enan Yalsharen;
Hezboch Nän Läsera Bäsera Yänoren.
Denq Yäbahel Mädräk Yä'akuri Qers Baläbêt;
Yätäfät'ro S'ägga Yä'jägna Hezb ennat;
Ennet'äbbeqeshallän Alläbben Adära;
Ityopp'yachen nuri Eññam Banchi Ennekura!

ინგლისური თარგმანი
------------------

Respect for citizenship is strong in our Ethiopia;
National pride is seen, shining from one side to another.
For peace, for justice, for the freedom of peoples,
In equality and in love we stand united.
Firm of foundation, we do not dismiss humanness;
We are people who live through work.
Wonderful is the stage of tradition, mistress of a proud heritage,
Natural grace, mother of a valorous people.
We shall protect you - we have a duty;
Our Ethiopia, live! And let us be proud of you!

ქართული თარგმანი
----------------

ჩვენს ეთიოპიაში მოქალაქეობის პატივისცემა მაღლა დგას;
ეროვნული სიამაყე კაშკაშად ანათებს ერთი ბოლოდან მეორეს.
მშვიდობის, სამართლიანობის, ხალხთა თავისუფლებისა,
თანასწორობისა და სიყვარულისათვის გავერთიანდეთ.
ქვეყნის დაარსება ჩვენ არ გვათავისუფლებს პასუხისმგებლობისაგან;
ჩვენ ვართ ხალხი, რომელიც შრომით ვცხოვრობთ.
ბრწყინვალე ტრადიციები, გვიქადის საამაყო მემკვიდრეობას,
ბუნების მადლი, დედაა თავისუფალი ადამიანის.
ჩვენ უნდა დაგიცვათ თქვენ - ეს ჩვენი ვალია;
ჩვენო ეთიოპია, იცოცხლე! რათა ვამაყობდეთ შენით!

ინტერნეტ რესურსსები
-------------------

* Ethiopia - Constitution
* Ethiopian national anthem video (vocal)


|  |  |
| --- | --- |
| ეთიოპია | *ეს სტატია ეთიოპიისა და ეთიოპიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ზაჰლა** (არაბ. زحلة) — ქალაქი ლიბანის ცენტრალურ ნაწილში, ბექაას მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. 79,8 ათასი მცხოვრები (2007). მდებარეობს ბექაას ხეობის ტერასულ კალთებზე, ზღვის დონიდან 960 მეტრზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ (ბექაას ხეობის გაყოლებაზე) და დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ (ბეირუთიდან დამასკოსკენ) მიმავალ სატრანსპორტო მაგისტრალების გადაკვეთის ადგილზე. სატრანსპორტო კვანძი.

ისტორია
-------

ჩამოყალიბდა XVII–XVIII საუკუნეების მიჯნაზე როგორც სავაჭრო-სახელოსნო ქალაქი ქრისტიანული (დიდი ნაწილი მარონიტები) მოსახლეობის სიჭარბით იმ რეგიონში, სადაც მოსახლეობას ძირითადად მუსლიმი შიიტები წარმოადგენდნენ. 1777 და 1791 წლებში ზაჰლა გაიძარცვა და დაიწვა თურქ მებრძოლებსა და ადგილობრივი ამირების რაზმებს შორის შეტაკებების დროს. XIX საუკუნეში ქალაქი სარგებლობდა მნიშვნელოვანი ავტონომიით, ჰქონდა საკუთარი დროშა და ჰიმნი. დიდი ზიანი მოიტანა დრუზებსა და მარონიტებს შორი მომხდარმა კონფლიქტმა (1860). XIX საუკუნის მეორე ნახევარში აღორძინდა მისი სავაჭრო მნიშვნელობა, 1885 წელს რკინიგზით დაუკავშირდა ბეირუთს. 1975–1976 წლების სამოქალაქო კონფლიქტის დროს ზაჰლაში შეიქმნა მარონიტ შეიარაღებულ ფორმირებათა (ფალანგისტთა) გამაგრებული ბაზა. 1981 წელს ქალაქი სირიის არმიის მიერ ალყაში მოექცა, რომლის ხელმძღვანელობა ბექაას ხეობაში საკუთარი პოზიციების გამაგრებისკენ მიისწრაფოდა ისრაელთან წინააღმდეგობის გასაწევად. როგორც მსხვილი მარონიტული ცენტრი არსებით როლს თამაშობს ლიბანის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

ეკონომიკა
---------

ზაჰლა არის ტურიზმის, ვაჭრობის, საბანკო საქმისა და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოების ცენტრი. ქალაქშია მსუბუქი და კვების მრეწველობის საწარმოები. სამთო-კლიმატური კურორტი.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

XVII–XVIII საუკუნეების და ეკლექტიკის პერიოდი (მთავრობის სახლი, 1885; სასტუმრო „კადრი", 1906) დამახასიათებელი შენობებიდან შემონახულია ეკლესიები: საიედით ზალზალის (1700), წმინდა ილიას (1720), ნაჟდატის ღვთისმშობლის მონასტერი (XVIII საუკუნე; ყველაზე მაღალი სამრეკლო ლიბანში), წმინდა ილია ატ-ტუვაკის მონასტერი (1755).

ქალაქის სიახლოვესაა სირიულ-ფინიკური ტაძარი სოფელ ნიჰაში, ძველ რომაულ ტაძართა ნანგრევები ფურზოლში, ჰუსნ-ნიჰაში, კფარ-ზაბადში.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ბრაზილიის დროშა ბელუ-ორიზონტი, ბრაზილია (1974).

ლიტერატურა
----------

* ЗАХЛА // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М. 2008. — стр. 304.

სქოლიო
------

1. ↑  
Câmara Municipal de Belo Horizonte. Lei n° 2.380, de 11 de dezembro de 1974.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-07.
**ემილი სკარატი** (ინგლ. | Emily Scarratt) დ. 8 თებერვალი, 1990, ლესტერი, დიდი ბრიტანეთი) — ინგლისელი ქალი მორაგბე, თამაშობდა ცენტრში და ფულბეკად. ნაკრებების ღირსებას იცავდა როგორც რაგბი-15-ში, ასევე რაგბი-7-ში. 1014 წელს 7 ქალა რაგბიში ევროპის ჩემპიონი გახდა, ხოლო მომდევნო წელს კლასიკურ 15 ქალაში მსოფლიოს ჩემპიონი. 2019 წელს მსოფლიოს საუკეთესო ქალ მორაგბედ დაასახელს, ხოლო 2013 წელს ინგლისის ქალ საუკეთესო მორაგბედ. გარდა მორაგბისა ასევე არის კვალიფიცირებული მასწავლებელი.

საკლუბო კარიერა
---------------

ბავშვობაში ემილი ჰოკეით, რაუნდერსი-ით, და კალათბურთით იყო გატაცებული. მას ამერიკულ, საკალათბურთო სტიპენდიას სთავაზობდნენ, მაგრამ იაუარა და რაგბიში გააგრძლეა ვარჯიში. 2007-2017 წლებში ლიჩფილდში გამოდიდა, 2017-დან კი 
Loughborough Lightning -ის ღირსებას იცავს.

ინგლისის ქალთა ეროვნული ნაკრები (15 ქალა)
-----------------------------------------

ინგლისის ქალთა ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი 2008 წელს ჰქონდა. 12 მატჩში 12 ლელო გაიტანა, რაც იმ დროს მხოლოდ ირლანდიის ლეგენადრულ მორაგბეს ბრაიან ოდრისკოლმა {ბრაიან ჯერალდ ო’დრისკოლი}შეძლო.  
2010 და 2014 წლებში ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე იასპარეზა. 2010-ში მასპინძელი ინგლისი იყო და ნაკრები ფინალში გავიდა, სადაც დაძაბულ ბრძოლაში ახალ ზელანდიასთან დამარცხდა 10-13. ჩემპიონატზე სკარეტმა ერთი ლელო დადო, 28 აგვისტოს B ჯგუფის შეხვედრაში აშშ-ს ნაკრებთან. ემილმა მეტოქე 51-ე წუთზე დაალელოვა, ნაკრებმა კი 37-10 იმარჯვა.
ვერცხლის მედლების შემდეგ, ოთხ წელიწადში ოქროს მედალი მოიგო. რიგით მე-7 ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატს საფრანგეთმა უამსპინძლა და ფინალში ინგლისმა კანადელი ქალები დაამარცხეს 21-9. ემილმა 2 ლელო გაიტანა, 15 გარდასახვა, 10 ჯარიმა და 70 ქულით ჩემპიონატის მთავამექულეც შეიქმნა. ფინალში მან ერთი ლელოს და გარდასახვის წილ, 3 ჯარიმა გაიტანა და ნაკრებს მთელი 16 ქულით შეეწია.  
2017 წელს ირლანდიაში ქალთა მსოფლიოს პირველობაზე ნაკრების ვიცე-კაპიტანი იყო და ოქროს მედლები ფინალში კვლავ ახალ-ზელანდიასთან დათმეს. 32-41. სკარატმა ფინალში 2-2 ჯარიმა და გარდასახვა გაიტანა, და მეორედ მსოფლიოს ვერცხლის პრიზიორი შეიქმნა. 
ემილი 2012 წელს ექვსი ერის თასს დაეუფლა. 
2019 წელს 29 წლისა მსოფლიოს წლის საუკეთესო მორაგბე გახდა. , 
ნაკრებში სულ 74 მატჩი ჩაატარა და 557 ქულა დაგროვა.

შვიდ ქალა ნაკრები
-----------------

გარდა 15-იანი რაგბისა, 7 ქალიანშიც წარმატებით ასპარეზობს, 12 ლელო აქვს გატანილი და 2012 წელს ევროპის ჩემპიონიც გახდა. 2016 წელს რიო დე ჟანეიროს ოლიმპიადაზე ნაკრებს უკაპიტნა და მე-4 ადგილზეც გაიყვანა. რაგბი-7-დან რამდენჯერმე ნომინირებული იყო საუკეთესო რაგბისტის წოდებაზე.

პირადი ცხოვრება
---------------

ლიდსის უნივერსიტეტში ფიზიკუკულტურის უმაღლესი განათლება მიიღო. ბირმინგემში მეფე ედვარდის სახელობის სკოლაში ფიზკულტურას ასწავლიდა, თავის მეგობარ და თანაგუნდელ ნატაშა ჰანტთად ერთად. დიდი რაგბის გამო მას პროფესიის დათმობა მოუწია.

სქოლიო
------

1. ↑ . Emily Scarratt.
2. ↑ . England Women.
3. ↑ . England name squad for Women’s World Cup defence.
4. ↑ . World Rugby Awards: Pieter-Steph Du Toit & Emily Scarratt named players of the year.
5. ↑ . მსოფლიო რაგბიმ საუკეთესოები დაასახელა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
ინკა-უიუ
**ინკა-უიუ** — ქვებისგან შემდგარი სტრუქტურა პერუში, პუნოს რეგიონის პუნოს პროვინციაში, ჩუკუიტოს რაიონში, არქეოლოგიურ ძეგლ ჩუკუიტოზე. წარმოადგენს ჩამწკრივებული ქვებისგან წარმოქმნილ მართკუთხა სტრუქტურას. მდებარეობს სანტო-დომინგოს ეკლესიის სიახლოვეს. სულ ჩამწკრივებულია სოკოს ფორმის 86 გამოკვეთილი ქვა, რომელთა სიმაღლე ხუთი ფუტია. არქეოლოგიური შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ქვები უძველესია და ადგილობრივ საბადოებს მიეკუთვნება, თუმცა არსებობს მოსაზრებაც, რომ ისინი სხვა ადგილებიდანაა მოტანილი. სტრუქტურა პირველად 195-იან წლებში, შემდეგ კი 1960-იან წლებში გათხარეს. 

ძეგლის დანიშნულება ჯერ ისევ უცნობია. ზოგიერთი მოსაზრებით, ის ნაყოფიერების ტაძარი იყო, სადაც შესაბამისი რიტუალებიც ტარდებოდა. აღნიშნული ვარაუდი ძირითადად პენისის ფორმის ქვების გამო მომდინარეობს, რომლებიც ცისკენაა მიმართული, ინკების მზის ღმერთ ინტისა და დედამიწის ქალღმერთ პაჩამამასაკენ. პერუს კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ, ინკა-უიუს ეროვნული მემკვიდრეობის სტატუსი აქვს მინიჭებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

სქოლიო
------

1. ↑  mincetur.gob.pe დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.  "Sitio Arqueológico Inca Uyo"
2. ↑  turismoi.pe/arqueologia

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები |
| --- |
|  |
| 
* აკარაი
* ასპერო
* ბანდურია
* ბუენა-ვისტა
* კაუაჩი
* კახამარკილია
* კარახია
* კარალი
* სერო-პატაპო
* ჩან-ჩანი
* ჩანკილიო
* ჩავინ-დე-უანტარი
* ჩოკეკირაო
* კორიკანჩა
* კოტა-კოკა
* კუმბე-მაიო
* კუსიჩაკას ხეობა
* ელ-ბრუხო
* გარაგაი
* გრან-პახატენი
* გრან-ვილაია
* გიტარეროს მღვიმე
* უაკა-დე-ლა-ლუნა
* უაკა-დელ-სოლი
* უაკა-პუკლიანა
* უაინა-პიქჩუ
* უილკაუაინი
* ინკაუასი
* ინკაუასი
* ინტიუატანა
* ხისკაირუმოკო
* კენკო
* კუელაპი
* კუნტურ-ვასი
* ლიაქტაპატა
* მაჩუ-პიქჩუ
* მიკულია
* მუიუკმარკა
* ოლიანტაიტამბო
* ოტუსკო
* პაჩაკამაკი
* პიკილიაკტა
* პიკიმაჩაი
* პირურო
* პისაკი
* პუმაკოჩა
* პუიუპატამარკა
* კორიუაირაჩინა
* რაქჩი
* რუმიკოლკა
* ურუბამბას ხეობა
* საქსაუმანი
* საიუიტე
* სეჩინი
* სილიუსტანი
* სიპანი
* ტამბო-კოლორადო
* ტამბომაჩაი
* ტარაუასი
* ტიპონი
* ტოკეპალა
* ტორო-მუერტო
* ტუკუმე
* უჩკუს-ინკანიანი
* ვილკაბამბა
* ვიტკოსი
* უინიაი-უაინა
 |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კობახიძე**. |

**ემილ დავითის ძე კობახიძე** (დ. 11 აპრილი, 1935 — გ. 26 მარტი, 1991) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1979).

ბიოგრაფია
---------

ემილ კობახიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით 1958 წელს. მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა. იყო რეკრეაციული გეოგრაფიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა ბაქოში 1963 წელს თემაზე: „საქართველოს მთიანი რაიონების ეკონომიკური გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები". მის საკანდიდატო ნაშრომში წინა პლანზე წამოწეულია მთიანი მხარეების დემოგრაფიული პრობლემები, მათი ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება და საწარმოო ძალების განვითარება.

სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1979 წელს ქალაქ მოსკოვში თემაზე: „მოკავშირე რესპუბლიკების სამრეწველო-ტერიტორიული სისტემების ფორმირებისა და განვითარების ეკონომიკურ-გეოგრაფიული პრობელმები". სადოქტორო ნაშრომში გადმოცემულია სამრეწველო-ტერიტორიული სისტემების ფორმირების ზოგადთეორიულ ასპექტებთან ერთად, საქართველოში ინდუსტრიული ნორმების ტერიტორიული ორგანიზაციის საკვანძო პრობლემები.

კვლევის სფერო იყო მრეწველობის, ბუნებრივი რესურსების და რეკრეაციული გეოგრაფია. ამ საკითხებზე გამოაქვეყნა მრავალი შრომა რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო გამოცემებში, მათ შორის, რამდენიმე მონოგრაფია. მათში გაშუქებულია რესპუბლიკის მრეწველობის ტერიტორიული ორგანიზაციის კანონზომიერებანი, მრეწველობის განვითარებასა და განლაგებაზე მოქმედი ფაქტორები, მისი ცალკეული დარგების გეოგრაფია და როლი შიგარესპუბლიკური ეკონომიკური რაიონების სამეურნეო კომპლექსში. ფართო ყურადღება დაუთმო რეკრეაციულ-გეოგრაფიულ შესწავლას. შეიმუშავა რესპუბლიკის ტერიტორიის რეკრეაციული დარაიონების სქემა, რომელიც მიღებულია საკურორტო-ტურისტული მეურნეობის განვითარების ტერიტორიულ ჭრილში დაგეგმვის საფუძველზე. მონაწილეობდა „საქართველოს კურორტების ატლასის" შექმნაში.

ემილ კობახიძე ავტორია 160-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლთაგან ათამდე მონოგრაფიაა. კოლექტიური მონოგრაფიისათვის „ალპები-კავკასია" მიღებული აქვს სსრ კავშირის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო დიპლომი (1976).

მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში. თეოფანე დავითაიას სახელობის პრემიისა (1987) და ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის (1984) ლაურეატი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს სსრ საკურორტო მეურნეობა და ტურიზმი : ეკონ.-გეოგრაფ. ნარკვევი, თბ. 1971;
* სსრ კავშირისა და საქართველოს სსრ ტერიტორიულ-საწარმოო კომპლექსები. თბ. 1988;
* საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების საზღვაო კონცეფცია. თბ. 1990;

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
2. ↑  საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წწ. თბ. 2012.
**ეშრეფიდები** ან **აშრაფიდები** (თურქ. Eşrefoğulları ან Eşrefoğulları Beyliği) — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც XIII საუკუნეში იმავე სახელობის დინასტიამ დააფუძვნა.

ისტორია
-------

დინასტიის დამფუძნებელი სულეიმან იბნ ეშრეფია. 1284 წელს ილხანთა ყაენის აჰმედ თოგუდანის ბრძანებით, რუმის სულთანი ქეი-ხოსროვ III მოაკლევინეს და ტახტზე მისი ბიძაშვილი მასუდ II ღაის ად-დინი დანიშნეს. მოკლული სულთნის დედამ საკუთარი ორი შვილიშვილის დასაცავად თხოვნით ეშრეფოღულარებს მიმართა და ამ მოტივით ისინი კონიაში მოიწვია. მოგვიანებით მათ მასუდ II-სთან მეგობრული ურთიერთბები დამყარეს და რუმის სასულთნოს ქვეშევრდომობა მიიღეს. ამ დროისთვის ბეილიქის ცენტრი ბეიშეჰირი იყო. სხვა ანატოლიის ბეილიკებთან ერთად ილხანთა — ემირ ჩობანის მორჩილთა შორის ეფშეროღლი მეჰმედ ბეგიც (1314) ითვლებოდა. მეჰმედ ბეგის შემდეგ ემირი სულეიმან-შაჰ II (1326) გახდა. მას დაპირისპირება მოუწია ანატოლიის სხვა მონღოლ გამგებლებთან, კერძოდ კი ტიმურტაშთან. ტიმურტაშმა ბეილიქის დედაქალაქი ბეიშეჰირი დაიაკვა და სულეიმან-შაჰ II მოაკლევინა.

მართველთა სია
-------------

| მმართველი | მმართველობის პერიოდი |
| --- | --- |
| სულეიმან იბნ ეშრეფი | (1280-1302) |
| მუბარიზ ალ-დინ მეჰმედ ბეგი | (1302-1320) |
| სულეიმან II ბეგი | (1320-26) |

ლიტერატურა
----------

* Claude Cahen: *Pre-Ottoman Turkey*, 1969

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ანატოლიის ბეილიქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| დაარსდა მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ | 
* ჩაკა ბეგი
* შაჰარმენები
* ართუქიდები
* დანიშმენდები
* დილმაჩიდები
* ინალიდები
* მენგუჯეკიდები
* სალთუკიდები
* ჩუბუკოღულარები
 |
|  |
| დაარსდა ქოსე-დაღის ბრძოლის შემდეგ | 
* აფშარი
* აჰი
* ალაია
* აიდინიდები
* ჯანიქი (ხალიბია)
* ჯანდარიდები
* ჩობანიდები
* დულკადირი
* ერეტნა
* ერზინჯანი
* ეშრეფიდები
* გერმიანიდები
* ჰამადიდები
* კადი ბურჰან ად-დინი
* კარამანიდები
* კარასიდები
* ინანჩოღულარები
* მენთეშე
* ოსმალეთი
* პერვანე
* რამაზანიდები
* საჰიბ ათაიდი
* სარუხანიდები
* თეკე
* დობრუჯა
 |

 |

 |
**დიდაჭარის ჯამე** — მეჩეთი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ საციხურში. თავდაპირველად იგი იყო სოფელ დიდაჭარის მეჩეთი. მიეკუთვნება XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისს.

ისტორია
-------

რუსეთ-თურქეთის ომის პერიოდში გენერალმა ოსტენ-საკენმა ჯამე გადაწვა, მეორე შენობა კი 1814 წელს ააგეს და ის აჭარისწყლის ხეობის ზედა ნაწილის სოფლებისათვის იყო განკუთვნილი. იგი მალევე დაშალეს და სამ სოფელს: პაქსაძეებს, ბაღლეთსა და დიდაჭარას გადაუნაწილეს.

1828 წელს დიდაჭარის ჯამე ლაზმა ოსტატებმა მდიდრულად შეამკეს. იგი დიდაჭარაში 2002 წლამდე იდგა. შემდგომში ახალი შენობა ააგეს, ხოლო ძველი ამავე ხეობის ზედა ნაწილში მდებარე სოფელ საციხურს გადასცეს. 

ამჟამად შენობა მნიშვნელოვნად განახლებულია, თუმცა შენარჩუნებული აქვს ძველი იერსახე და ლაზური ხეზე კვეთის ერთ-ერთ გამორჩეულ და უნიკალურ ნიმუშს წარმოადგენს. დიდაჭარის ჯამე უნიკალურია თავისი ჩუქურთმებით. განსაკუთრებით საყურადღებოა წნულები ჯამის კარზე. აგებულია მასიური კაკლის ხისგან.

დიდაჭარის ჯამეს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.[1].

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საციხურის მეჩეთი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**დიგერები** — XVII საუკუნეში ინგლისის რევოლუციის დროს უკიდურესი მემარცენე მიმართულების წარმომადგენლები. გამოხატავდნენ სოფლისა და ქალაქის უკიდურესად ღარიბი ფნის, განსაკუთრებით კი უმიწო და მცირემიწიანი გლეხების ინტერესებს. დიგერობა, როგორც იდეოლოგია ჩამოყალიბდა 1647-1649 წლებში. დიგერები გამოეყვნენ ლეველერებს და მათგან განსხვავებით თავიანთ თავს „ჭეშმარიტი ლეველერები" უწოდეს. დიგერების იდეოლოგი ჯ. უინსტენლი მოითხოვდა „ჭეშმარიტ" ანუ სოციალურ თანასწორობას, „თავისუფალი რესპუბლიკის" შექმნას, სადაც არ იარსებებდა ექსპლუატაცია, მიწაზე იარსებებდა კოლექტიური საკუთრება და შრომა. მათი პროგრამა ითვალისწინებდა კოპიჰოლდის გაუქმებას, გლეხობისთვის წართმეული მიწების დაბრუნებას. ამ პროგრამის განხორციელება მეურნეობის ფეოდალური სისტემის სრულ გაუქმებას ნიშნავდა. ინგლისის გლეხობის დიფერენციაციის პირობებში დიგერების მოთხოვნები ვერ გახდა სოფლად მასობრივი მოძრაობის საფუძველი. 1649 წელს დიგერთა ერთმა ჯგუფმა სცადა კოლექტიურად დაემუშავებინა გავერანებული სათემო მიწა კობემის მახლობლად, სურეის საგრაფოში, მაგრამ ხელისუფლებამ მათ ხელი შეუშალა. 1650 წელს დიგერების მოძრაობას ბოლო მოეღო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 506.
**კალიმანტანური ციბეტა** (ლათ. Diplogale hosei) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი ვივერისებრთა ოჯახისა. კუნძულ კალიმანტანის ენდემია. მასზე დაკვირვება ველურ ბუნებაში, სხვადასხვა ტყეებსა და სიმაღლეებზე არ იძლევა საშუალებას ზუსტად აისახოს მისი ეკოლოგია. ცხოვრების წესი უცნობია, რადგან საკმაოდ მცირერიცხვოვანია. მიუხედავად ამისა ადრე ივარაუდეს, რომ სახეობა ცხოვრობდა მთებში, შემჩნეული იქნა დაბლობის ნოტიო ტყეებში, საშუალო სიმაღლის შერეულ ტყეებში და მაღალმთიან ფართოფოთლოვან ტყეებში. მისი სხეულის სიგრძეა 47-54 სმ, კუდისა 28-33 სმ. ფერად მუქი ყავისფერია ან ზემოდან შავი და რუხი, მოყვითალო-მოთეთრო ან ქვემოთ ოდნავ წითური. ყურები დაფარულია თხელი ბეწვით; შუაში თეთრი. ყავისფერ-ყვითელ-რუხი ლაქა გააჩნია თვალებს ქვევით, ლოყებზე. ტუჩები და ყელი თეთრია. კიდურების შიდა მხარე ნაცრისფერია, გარე — შავი. კუდი მუქია, არ გააჩნია ზოლები. აქტიურია ღამით. ამ სახეობის ძირითადი საფრთხეებია ჰაბიტატის დაკარგვა და დეგრადაცია. კანონითაა დაცული სარავაკისა და საბაჰის შტატებში. ცხოვრობს რამდენიმე გარემოსდაცვით ოლქში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mammal Species of the World: Diplogale hosei დაარქივებული 2012-08-10 საიტზე Wayback Machine.
**ემილი ქეითლინ ანე მორტიმერი** (დ. 1 დეკემბერი, 1971) — მსახიობი და სცენარის ავტორი. მსახიობობა სასცენო სპექტაკლებში მონაწილეობით დაიწყო, ხოლო შემდგომ მრავალ ფილმში და სატელევიზიო სერიალში მოირგო როლი. 2003 წელს, მან ფილმ „Lovely and Amazing"-ში როლის მორგებით, მოიგო Independent Spirit Awards. ასევე ცნობილია HBO-ის სერიალ, „საინფორმაციო სამსახურში" მაკენზი მაკჰეილის როლის შესრულებით. მორტიმერი გადაღებულია შემდეგ ფილმებში: „მატჩ პოინტი" (2005), „ლარსი და ნამდვილი გოგონა" (2007, „ქაოსის თეორია" (2008), „ჰარი ბრაუნი" (2009), „შეშლილთა კუნძული" (2010), „ჰუგო" (2011), „მერი პოპინსი ბრუნდება" (2018).

ადრინდელი ცხოვრება და ცხოვრება
------------------------------

ემილი მორტიმერი დაიბადა ჰამერსმითში, (ლონდონი) არის დრამატისტის ჯონ მორტიმერის და მისი მეორე ცოლის პენელოპეს ქალიშვილი. ჰყავს უმცროსი და, როზი, და ორი ნახევარდა-ძმა, სალი სილვერმენი და ჯერემი მორტიმერი, მამის პირველი ქორწინებიდან, და ასევე ჰყავს ნახევარძმა როს ბენტლი, მამამისის და მსახიობის ვენდი კრეიჯის ურთიერთობიდან.

მორტიმერმა დაამთავრა წმინდა პავლეს გოგონათა სკოლა, აღმოსავლეთ ლონდონში, სადაც იგი მონაწილეობას იღებდა სასკოლო სპექტაკლებში. შემდეგ მან სწავლა განაგრძო ოქსფორდის უნივერსიტეტში, სადაც რამდენიმე პიესაში მიიღო მონაწილეობა. სანამ მსახიობი გახდებოდა, იგი გაზეთ „Daily Telegraph"-ში მუშაობდა. ასევე იყო ინგლისელი აკადემიკოსის და მწერალის ლორნა სეიჯის ბიოგრაფიული წიგნის, Bad Blood-ის სცენარის ავტორი.

კარიერა
-------

ოქსფორდში სწავლისას, მან რამდენიმე სპექტაკლში მიიღო მონაწილეობა. შემდგომ, რამდენიმე სატელევიზიო როლიც მოირგო. მათ შორისაა: „Sharpe's Sword" (1995), ბრიტანული სატელევიზიო დრამა და „სახლში დაბრუნება" (1998), რომელიც ბრიტანული სერიალია. 

1996 წელს, მორტიმერმა პირველად მიიღო მონაწილეობა მხატვრულ ფილმში, სახელად „მოჩვენება და წყვდიადი".

მორტიმერი 2007 წელს, ფილმის პრემიერაზე
1998 წელს, მან კატერინა ეშლის როლით, მონაწილეობა მიიღო, ფილმ „ელიზაბეტი"-ში, ხოლო მის ფლინის როლით, ითამაშა სატელევიზიო მინი სერიალ „Cider with Rosie"-ში. 2000 წელს ფილმ „სიყვარულის უშედეგო ძალისხმევაში" მან კატერინას როლით ითამაშა, ის აქ შეხვდა მსახიობს და თავის მომავალ ქმარს ალესანდრო ნივოლას. 2002 წელს მას მთავარი როლი ჰქონდა ფილმ „ფორმულა 51"-ში. 

2003 წელს, მან მონაწილეობა მიიღო სტეფან ფრაის ფილმში-„Bright Young Things". იგი ფილმ „ძვირფასო ჯონი"-ში 2004 წელს იქნა გადაღებული.

პერსონალური ცხოვრება
--------------------

2000 წელს, როდესაც მორტიმერი მონაწილეობას იღებდა ფილმ „სიყვარულის უშედეგო ძალისხმევა"-ში, შეხვდა ამერიკელ მსახიობს ალესანდრო ნივოლას. წყვილი 2003 წლის 3 ნოემბერს დაქორწინდა. მათ 2003 წელს პირველი შვილი სამუელ ჯოშ ნივოლა ეყოლათ, ხოლო 2010 წელს — მეორე შვილი, როუზ ნივოლა.

სქოლიო
------

1. ↑  Profile, familysearch.org; accessed 13 January 2016.
2. ↑
3. ↑  Walker, Tim; Eden, Richard (13 September 2004). „Mortimer's joy at son with Wendy Craig". *Daily Telegraph*. UK. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 აპრილი 2013. ციტირების თარიღი: 23 May 2009.
4. ↑  Stadlen, Matthew (2015-06-29). „The kind of movies I’m in, you’re lucky if your mum sees it" (ინგლისური). ISSN 0307-1235. ციტირების თარიღი: 2018-04-09.
5. ↑  Merritt, Stephanie.  (2001-12-02) Interview: Emily Mortimer en. ციტირების თარიღი: 2018-04-09
6. ↑  Get Reading. ციტირების თარიღი: 18 December 2016.
**ინვესტიტურა** (ლათ. *investio*, ვმოსავ) – შუა საუკუნეების ევროპაში სენიორის მიერ თავისი ვასალისთვის მიწის ან რაიმე თანამდებობის გადაცემა სათანადო ცერემონიის შესრულებით. 

ძველ გერმანულ საზოგადოებაში უძრავი ქონების გადასვლა ერთი მფლობელიდან მეორესთან სიმბოლურად განმტკიცებული იყო რაიმე საგნის, მაგალითად, ბალახის ღეროს სიმბოლური გადაცემით. X-XI საუკუნეებში ამ ჩვეულებიდან ახალი წესი განვითარდა – განსაზღვრული სიმბოლიზებული საგნის საჯაროდ გადაცემა ერთი პირიდან მეორე, მასზე იერარქიულად დაბლა მდგომ პირზე. ეს მოქმედება ნიშნავდა ძალაუფლების, უფლებამოსილების ნაწილისა და აგრეთვე მასთან დაკავშირებული მიწის, შემოსავლისა და უფლებების გადაცემას. ამ აქტმა მიიღო ინვესტიტურის სახელწოდება. გერმანიის იმპერატორი საერო მთავრებს ინვესტირებდა (გადასცემდა) ჩვეულებრივ, დროშებს, საეკლესიო მთავრებს კი ბეჭედსა და კვერთხს. ყოველ ახალ დანიშნულ ეპისკოპოსს ეს საგნები აუცილებლად მეფის ხელიდან უნდა მიეღო ან მისი წარმომადგენლისგან. შემდეგ მათ საეკლესიო კურთხევის მსვლელობის დროს ხელახლა გადასცემდნენ. 

XI საუკუნის ბოლოსა და XII საუკუნის დასაწყისში ურთიერთობა პაპებსა და იმპერატორებს შორის გამწვავდა და ინვესტიტურის საკითხთან დაკავშირებულ კონფლიქტში გადაიზარდა.

ლიტერატურა
----------

* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ. 2004, გვ. 115
**ემილია-რომანია** (იტალ. Emilia Romagna) — რეგიონი ცენტრალური იტალიის ჩრდილოეთში, მოიცავს მდინარე პოს ხეობას და შედგება ორი ისტორიული რეგიონის — ემილიასა და რომანიასაგან. დედაქალაქია ბოლონია. მთლიანი ფართობი 22 446 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 4,4 მლნ ადამიანია.

დღეისათვის, ემილია-რომანია ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ და განვითარებულ რეგიონად მიიჩნევა, აქ ფიქსირდება მშპ-ის მესამე ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ერთ სულ მოსახლეზე იტალიის რეგიონებს შორის. დედაქალაქი ბოლონია, იტალიაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი დონის ცხოვრების დონით გამოირჩევა და გააჩნია მოწინავე და თანამედროვე სოციალური მომსახურებები. ემილია-რომანია ასევე წარმოადგენს იტალიის უმთავრეს კულტურულ და ტურისტულ ცენტრს, აქ მდებარეობს დასავლური სამყაროს უძველესი უნივერსიტეტი და მრავალი რენესანსული ქალაქი (მოდენა, პარმა, ფერარა), ასევე კვებისა და საავტომობილო წარმოებების მთავარი ცენტრები (Ferrari, Lamborghini, Maserati და Ducati). ფლობს სიცოცხლით სავსე და მრავალფეროვან სანაპირო ზოლს ადრიატიკის ზღვაზე, მრავალრიცხოვანი ტურისტული კურორტებით, რომელთა შორისაცაა რიმინი და რიჩონე.

რეგიონში იწარმოება ხილი, ღვინო, შაქრის ჭარხალი, პოს ხეობაში არის ნავთობის და გაზის რესურსები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ემილია-რომანია***

* ოფიციალური საიტი
* რუკა დაარქივებული 2005-11-13 საიტზე Wayback Machine.
* City Guide of Bologna
* Emilia–Romagna Travel Guide VIDEO

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იტალიის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აბრუცი · აპულია · ბაზილიკატა · ემილია-რომანია · ვალე-დ-აოსტა · ვენეტო · კალაბრია · კამპანია · ლაციო · ლიგურია · ლომბარდია · მარკე · მოლიზე · პიემონტი · სარდინია · სიცილია · ტოსკანა · ტრენტინო-ალტო-ადიჯე · უმბრია · ფრიული-ვენეცია-ჯულია | იტალიის დროშაიტალიის დროშა |

 |
**„ეშმაკის განმდევნელი"**, აგრეთვე ცნობილია როგორც **„ეგზორცისტი"** (ინგლ. The Exorcist) — 1973 წლის ამერიკული ზებუნებრივი საშინელებათა ფილმი, რომლის რეჟისორია უილიამ ფრიდკინი. ფილმი წარმოადგენს უილიამ პიტერ ბლეტის ამავე სახელწოდების რომანის ადაპტაციას. იგი IMDb-ის 250 საუკეთესო ფილმთა შორის არის მოხსენებული.

ფილმი მოგვითხრობს 12 წლის გოგონას რიგან მაკნილის ისტორიას, რომელიც განიცდის უცნაურ შეტევებს. დედამისი მას ექიმთან დაიწყვანს, თუმცა უშედეგოდ. სპეციალურად მოწვეული მღვდელი კი ფიქრობს, რომ გოგონა ეშმაკითაა შეპყრობილი.

ფილმში მონაწილეობენ ლინდა ბლერი, ელენ ბიურსტინი, მაქს ფონ სიუდოვი, ჯეისონ მილერი, ლი ჯ. კობი და მერსედეს მაკ-კემბრიჯი (მხოლოდ ხმა). „ეშმაკის განმდევნელი" 1960-1970 წლებში წარმოებული ციკლიდან „დემონური ბავშვის" ერთ-ერთი ნაწილია ფილმებთან „როზმარის ბავშვი" და „ომენთან" ერთად.

ფილმი წარმოებულია Warner Bros.-ის მიერ და მისი პრემიერა აშშ-ში შედგა 1973 წლის 26 დეკემბერს. იგი ნომინირებული იყო ოსკარზე 10 ნომინაციაში, რომელთაგან გაიმარჯვა მხოლოდ 2 ნომინაციაში: საუკეთესო ხმისთვის და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის და ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის დაუთმო ფილმს „აფერა". ფილმის ბიუჯეტმა 12 მილიონი დოლარი შეადგინა, ხოლო საერთო შემოსავალმა დაახლოებით 441 მილიონს მიაღწია. აღსანიშნავია, რომ „ეშმაკის განმდევნელი" არის პირველი საშინელებათა ფილმი, რომელიც ნომინირებული იყო ოსკარზე ნომინაციაში საუკეთესო სურათი.

„ეშმაკის განმდევნელმა" დიდი გავლენა მოახდინა მასობრივ კულტურაზე. ჟურნალმა Entertainment Weekly, საიტმა Movies.com-მა და ტელეარხმა AMC „ეშმაკის განმდევნელი" დაასახელა ყველა დროის უსაშინლეს ფილმად 2006 წელს. 2010 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ ფილმი შეიყვანა ფილმების ეროვნულ რეესტრში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „ეშმაკის განმდევნელი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ეშმაკის განმდევნელი" — Allmovie-ზე
* „ეშმაკის განმდევნელი" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „ეშმაკის განმდევნელი" — Rotten Tomatoes
* „ეშმაკის განმდევნელი" — Metacritic-ზე