recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კოლის ზეღრმა ჭაბურღილი, რუსეთი
**ზეღრმა ბურღვა** — ჭაბურღილების გაყვანა 6000 მ და მეტ სიღრმეზე. ბურღვის ზღვრულ სიღრმეს განაპირობებს ბურღვის ტექნიკის დონე. მაგ. XX საუკუნის 50-იან წლებში ზეღრმა ჭაბურღილების სიღრმე 5,5-5 კმ იყო. დღემდე ყველაზე ღრმა ჭაბურღილები გაყვანილი იყო ყოფილი სსრკ ტერიტორიასა და აშშ-ში. 

ყოფილ სსრკ-ში ყველაზე ღრმა წერტილი მდებარეობდა კოლის ნახევარკუნძულზე. 1974 წლისათვის აქ სიღრმემ 7600 მ-ს მიაღწია, ხოლო 1983 წლისათვის ნიშნული ადის 12066 მ-მდე. საბოლოოდ მისმა ნიშნულმა შეადგინა 12262 მეტრს (წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე ღრმა ჭაბურღილს). ასევე ინტენსიური ზეღრმა ბურღვა მიმდინარეობდა აშშ-ში. აქ ნიშნულმა თითქმის 10 კმ-ს მიაღწია. ზეღრმა ბურღვის მიზანია სასარგებლო წიაღისეულის (ნავთობი, აირი და სხვა) მოპოვება, აგრეთვე დედამიწის სითბოსა და ახალი ნივთიერებების გამოყენება, დედამიწის ქერქის გეოლოგიური სტრუქტურის შესწავლა. ზეღრმა ჭაბურღილების გაყვანა დაკავშირებულია მრავალ სიძნელესთან (ჭაბურღილის პირიდან სანგრევამდე საბურღი იარაღისა და ენერგიის ტრანსპორტირების პრობლემა, ჭაბურღილის კედლების საიმედო გამაგრება, ფენის წნევის მართვა და სხვა).

აღსანიშნავია, რომ ზეღრმა ბურღვა არსებითად დაკავშირებულია აგრეთვე დიდ რისკთან, რამეთუ დიდ სიღრმეზე ჩაღწევა იწვევს დედამიწის ქერქის სიღრმიდან ტოქსიკური ნივთიერებების გამოყოფას, შიგა აფეთქებასა და ა.შ. ამიტომ ზეღრმა ბურღვის დიდი ნიშნულების დასაბყრობად საჭიროა განსაკუთრებული ტექნიკური მომზადება და სხვ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბურღვა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 517.
**ლაყუჩები** — წყლის ცხოველების სუნთქვის ორგანო. ლაყუჩები აქვთ ცხოველთა თითქმის ყველა ჯგუფის წყალში მცხოვრებ ფორმებს (ზოგს მხოლოდ დროებით, ლარვულ პერიოდში). ლაყუჩები სხეულის ამა თუ იმ ნაწილის ზედაპირის თხელი ამოზნექილი უბანია, რომელიც შეიცავს მრავალრიცხოვან კაპილარებს (ზოგი მწერის ლარვებში — ტრაქეების ტოტებს). ლაყუჩებით ხდება აირცვლა ორგანიზმსა და წყალს შორის.

ლაყუჩები ცხოველს შეიძლება ჰქონდეს ტანზე, თავზე, კუდზე, კიდურებზე და სხეულის სხვა ნაწილებზე, თავისუფალი გამონაზარდების სახით (*გარეგანი ლაყუჩები*) ანდა ამა თუ იმ ღრუში (*შინაგანი ლაყუჩები*). ლაყუჩების ფორმა მრავალგვარია (დვრილისებრი, ძაფისებრი, ნაოჭისებრი, ფოთლისებრი, სავარცხლისებრი, ბუჩქისებრი, ფრთისებრი და სხვა). განსაკუთრებით რთულია მოლუსკების ქტენიდიუმები და ფირფიტოვანი ლაყუჩები აგრეთვე თევზების ლაყუჩები, რომელიც უამრავი სალაყუჩე ფურცლის 2-2 მწკრივისაგან შედგება. ქორდიანი ცხოველების, მათ შორის ხერხემლიანების, ლაყუჩები ვითარდება სპეციალურ სალაყუჩე ნაპრალების გაფართოებულ ღრუში (მრგვალპირიანები) ან მათ შორის ძგიდეებზე (დანარჩენი ცხოველები). ევოლულუციურ პროცესში ლაყუჩების რაოდენობა მცირდება, რაც კომპენსირებულია სასუნთქავი ზედაპირის გადიდებით (თვით ლაყუჩების გართულებით) და სუნთქვითი მოტორიკის სრულყოფით. თუ მრგვალპირიანებს სალაყუჩე ღრუში მხოლოდ ლორწოვანი გარსის მერიდიანული ნაოჭები აქვთ, თევზების ლაყუჩები რთულ, ფრთისებრ დატოტვილ ფურცელებადაა ქცეული. ხრტილოვან თევზებს ლაყუჩის ნაწილი მიზრდილი აქვთ სალაყუჩე ძგიდეზე. ამ ძგიდის რედუქციის გამო ძვლოვანი თევზების ლაყუჩების მთელი ზედაპირი თავისუფალია და მონაწილეობს სუნთქვაში (ლაყუჩები საერთო სალაყუჩე ღრუშია მოქცეული და დაცულია საერთო სარქვლით). თუ მრგვალპირიანების ლაყუჩებში წყლის ცირკულაცია ხდება დაუნაწევრებელი, პასიური ჩონჩხის ერთიანი სალაყუჩე მუსკულატურით, თევზების სალაყუჩე ჩონჩხი დანაწევრებულია და დიფერენცირებული კუნთებითაა აღჭურვილი, რაც უფრო აქტიური, რთული მოძრაობის საშუალებას იძლევა; თანაც, უმაღლეს თევზებს ამასთან ერთად საკუთარი ჩონჩხითა და კუნთებით აღჭურვილი საერთო სალაყუჩე სარქველი უჩნდებათ; ამის გამო სალაყუჩე აპარატი მოქმედებას იწყებს შემწოვი ტუმბოს პრინციპით, რაც წყალში მყოფი ჟანგბადის მაქსიმალური გამოყენების საშუალებას იძლევა.

ლიტერატურა
----------

* *Догель В. А.* Сравнительная анатомия беспозвоночных, ч. 1, Л. 1938;
* *Шмальгаузей И. И.* Основы сравнительной анатомии позвоночных животных, М. 1947;

* *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 147.
**ზეტა...** (ინგლ. zetta- < ბერძ. ζήτα — „შვიდი"; აღნიშვნა: **Z**) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. წარმოადგენს თავსართს იმ ჯერადი ერთეულების სახელწოდებათა შესაქმნელად, რომლებიც ოდენობით შეესაბამება 1021 (1 000 000 000 000 000 000, სეკსტილიონი) ამოსავალ ერთეულს.

წარმოშობილია ბერძნულიდან — ζήτα (შვიდი), რადგან 10007 ექვივალენტურია. სანამ მოხდებოდა ამ თავსართის სახელწოდების მიღება გამოყენებაში იყო თავსართი ჰეპტა, რომელიც მიღებული იყო ასევე ბერძნული სიტყვიდან ἑπτά. ამჟამად გამოყენებიდან ამოღებულია.

1991 წელს ზომა-წონის მეცხრამეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

სქოლიო
------

1. ↑  19th meeting of the CGPM

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი თავსართები |
| --- |
|  |
| ჯერადი | 
* დეკა- (**101**)
* ჰექტო- (**102**)
* კილო- (**103**)
* გიგა- (**106**)
* გიგა- (**109**)
* ტერა- (**1012**)
* პეტა- (**1015**)
* ექსა- (**1018**)
* ზეტა- (**1021**)
* იოტა- (**1024**)
* რონა- (**1027**)
* ქვეტა- (**1030**)
 |
|  |
| წილადი | 
* დეცი- (**10−1**)
* სანტი- (**10−2**)
* მილი- (**10−3**)
* მიკრო- (**10−6**)
* ნანო- (**10−9**)
* პიკო- (**10−12**)
* ფემტო- (**10−15**)
* ატო- (**10−18**)
* ზეპტო- (**10−21**)
* იოქტო- (**10−24**)
* რონტო- (**10−27**)
* ქვექტო- (**10−30**)
 |

 |
**თეოდორე სტრატილატი** (ბერძ. Θεόδωρος ο Στρατηλάτης; გ. 319) — ქრისტიანი წმინდანი. ის აწამეს რომის იმპერატორის დიოკლეტიანე დროს. მართლმადიდებლურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა 8(21) თებერვალი და 8(21) ივნისი, ხოლო კათოლიკურში — 7 თებერვალი.

ცხოვრება
--------

წმინდა დიდმოწამე თეოდორე სტრატილატი ჰერაკლიაში ეწამა ქრისტესთვის 319 წლის 8 თებერვალს. წამების დროს წმინდანმა მსახურს - უარს სთხოვა, რომ მისი ცხედარი მშობლების მამულში დაეკრძალა. უარმა შეუსრულა ბატონს უკანასკნელი სურვილი - იმავე წლის 8 ივნისს პატივით გადაასვენა მისი წმინდა ნაწილები ევესიტში.

ამავე დღეს იხსენიება დიდმოწამის წმინდა ხატის მიერ აღსრულებული ერთი სასწაული, რომელიც მისივე სახელობის ტაძარში მოხდა. საყდარი, რომელიც დამასკის მახლობლად, დაბა კარსატაში მდებარეობდა, სარკინოზებს საცხოვრებლად გაეხადათ. ერთმა მათგანმა ისარი სტყორცნა წმინდა თეოდორეს ხატს და მხარში მოარტყა. უეცრად ამ ადგილიდან სისხლმა იფეთქა. მალე ტაძარში დამკვიდრებული ურჯულოები ერთმანეთის მიყოლებით დაიხოცნენ. ამ სასწაულის შესახებ მოგვითხრობენ ანტიოქიის წმინდა პატრიარქი ანასტასი (ხს. 3 მაისს) და ღირსი იოანე დამასკელი (ხს. 27 დეკემბერს).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წმინდა დიდმოწამე გიორგი კაპადოკიელი
* წმინდა დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელი

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამე თეოდორე სტრატილატი (+319) – orthodoxy.ge
**ზეცის შვილები** (სპარს. بچه‌های آسمان‎) — რეჟისორ მაჯიდ მაჯიდის 1998 წლის ფილმი. ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარზე, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ალი საკუთარი დის, ზაჰრის ფეხსაცმელს მოიკითხავს ხარაზთან, მაგრამ შინ მისვლამდე მან კარტოფილი უნდა იყიდოს. ალი ფეხსაცმელს მაღაზიის წინ აწყობს და სანამ კარტოფილს არჩევს, მენაგვე შემთხვევით ფეხსაცმელსაც ნაგავთან ერთად წაიღებს. ეს ზაჰრის ერთადერთი ფეხსაცმელი იყო. მათ მამას ახლის ყიდვის ფინანსური საშუალება არ აქვს. ალი სთხოვს დას, მშობლებს არაფერი გაუმხილოს. ბავშვები გადაწყვეტენ, ალის სპორტული ფეხსაცმლით რიგრიგობით ისარგებლონ. სკოლიდან გამოსულ ზაჰრის სულ სირბილი უწევს, რათა ალის ფეხსაცმელი დროუად გადასცეს და ალიმ სკოლაში არ დააგვიანოს. მაგრამ ალი რამდენიმეჯერ მაინც აგვიანებს. ამის გამო მას გარიცხვით ემუქრებიან, მაგრამ ალის მასწავლებელი ჯაფარი იცავს. ალი მისი ერთ-ერთი საუკეთესო მოსწავლეა და ჯაფარისგან კარგი სწავლისთვის საჩუქრად ავტოკალამს იღებს. ალი ფეხბურთის მოყვარულია, მაგრამ იძულებულია, თამაშზე უარი თქვას, რათა სპორტულ ფეხსაცმელს გაუფრთხილდეს. ზაჰრი შეამჩნევს, რომ მისი ფეხსაცმელი სხვა მოსწავლეს აცვია და მას სახლამდე მიჰყვება. ალი და ზაჰრი დაუდარაჯდებიან გოგოს, მაგრამ აღმოაჩენენ რომ გოგონას მამა ბრმაა და მათი ოჯახი გაჭირვებაში ცხოვრობს, ამიტომ მათ თავს ანებებენ. ალი გადაწყვეტს, მონაწილეობა მიიღოს სკოლათაშორის შეჯიბრებაში სირბილში. მესამე ადგილზე გასულისთვის პრიზად ფეხსაცმელია დაწესებული. ალის იმედი აქვს, რომ მესამე ადგილს დაიკავებს და ფეხსაცმელს დას აჩუქებს. ალი შეჯიბრში პირველ ადგილზე გადის და მისთვის სასურველი პრიზის გარეშე რჩება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* *Children of Heaven* at director's website დაარქივებული 2010-02-22 საიტზე Wayback Machine.
* 

* „Children of Heaven" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Children of Heaven" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „Children of Heaven" — Rotten Tomatoes
**ზემო ჯოჭოს განძი** — გვიანი ბრინჯაოს ხანის კოლხეთის მატერიალური კულტურულის ძეგლი სოფელ ზემო ჯოჭოს ადგილ — სარახიადან. აღმოაჩენილია 1960 წელს მიწის სამუშაოების დროს.

აღწერილობა
----------

განძი შედგებოდა ბრინჯაოს ხუთი ცულისა და ბრინჯაოსავე ზოდებისაგან. განძი დაცულია აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში (კოლექცია №973/6812-980/6819)[1].

ზემო ჯოჭოს ცულებიდან ერთზე შუა წიბური მიდის სატარის შუამდე და შემდეგ დაბლა ეშვება სატარე ხვრელის უკანა პირის პარალელურად. სხვა ცულებისაგან განსხვავებით, ამ ცულს აქვს მახვილი, მორკალური ყუა. დანარჩენების ყუა მახვილი და უკან დაქანებულია. მათ აქვთ წვეტიან-ოვალური სატარე ხვრელი, ექვსად დაწახნაგებული ტანი და გორდა, რამდენიმე ასიმეტრიული პირი. ზემო ჯოჭოს ცულები, ერგეს განძის ცულებთან შედარებით, უფრო მასიურებია. ზოგ მათგანს იმდენად მაღალი პირი აქვს, რომ ძნელია დაბეჯიტებით იმის თქმა, ეს ცულები I თუ III სახეობას ეკუთვნიან.

ლიტერატურა
----------

* ალ. რამიშვილი, „კოლხეთის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან": სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ბრინჯაოს ნაწარმი. - ბათუმი: საბჭ. აჭარა, 1974.

სქოლიო
------

1. ↑  დ. ქორიძე, კოლხური კულტურის ისტორიისათვის, თბ. 1965, გვ. 13-14
**ზვარეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზვარეთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

დარბაზული ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით ნახევარ-წრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ძირში ტრაპეზის ქვაა. აბსიდის ჩრდილოეთით თაღოვანი და შეისრული ნიშებია, სამხრეთით კი თაღოვანი. კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით, რო-მელიც შემდეგ შელესილია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხე-ვლის წინ ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კანკელი მოხატულია ფრე-სკებით.

  

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრული ფორმისაა, რომლის საბრჯენი თაღი პილასტრების მარტივად პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა. ინტერიერი მთლიანად შელესილია. ეკლესიის დარბაზი ნათდება ოთხივე კედელში განლაგე-ბული თაღოვანი სარკმლებით. ამათგან ჩრდილოეთისა ამჟამად ამოქოლილია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იატაკი მოგებულია ქართული აგურ-ით.
ეკლესიის ფასადები შელესილია. ერთადერთ მორთულობას აღმოსავლეთის სარ-კმლის თავზე ამოკვეთილი დიდი ჯვარი წარმოადგენს.
ეკლესიას სამმაგი აგურის კარნიზი აქვს.
ძეგლს გარშემო რიყის ქვით ნაშენი გალავანი შემოუყვება.
ეკლესიის ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. კედლები დაბზარულია. კანკელი დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 110
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**კლდე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ  **კლდე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„კლდე"** — ქართული ყოველდღიური გაზეთი, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1918–1920 წლებში რედაქტორი — გრიგოლ ვეშაპელი, გამომცემელი — დამოუკიდებელი ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტი და საპარლამენტო ფრაქცია. 1918 წლის 10 დეკემბრიდან გაზეთი გამოიცემოდა ყოველდღიურად. 1919 წლის N1-31 გამოდიოდა ყოველკვირეულად, ხოლო 1920 წლის 4 ივლისიდან კვლავ ყოველდღიურად. იბეჭდებოდა სამხედრო სმინისტროს სტამბაში. გაზეთის პირველ ნომერში დაბეჭდილია მასალები ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის გაყოფის შესახებ. 1919 წელს გაზეთი გამოდიოდა ჯერ „სალი კლდის", შემდეგ „პიტალო კლდის" სახელწოდებებით. გაზეთი იყო ამავე სახელწოდების ჟურნალის მემკვიდრე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კლდე (ჟურნალი)

ლიტერატურა
----------

* *შამილიშვილი მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 228-229.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 551.
* *ჭუმბურიძე დ*. „ისტორიული პორტრეტები: დასაწყისი XX საუკუნისა", თბილისი, 2008
* *ბაქრაძე გ.*, „ქართული პერიოდიკის ბიბლიოგრაფია, თბილისი, 1947
**ზველის რაბათი** — ადგილი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზველის ტერიტორიაზე, სადაც საქართველოს ეროვნული მუზეუმის საერთაშორისო არქეოლოგიური ექსპედიცია (ხელმძღვანელი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი გიორგი ბედიანაშვილი) აწარმოებს არქეოლოგიურ კვლევებს. რაბათი წარმოადგენს გორა-ნამოსახლარს, რომელსაც გააჩნია სასიმაგრო სისტემა. მასზე ფიქსირდება ცხოვრების უწყვეტი კვალი ადრებრინჯაოს ხანიდან (ძვ. წ. III ათასწლეული) შუა საუკუნეების ჩათვლით[1]. 

2019 წელს რაბათის ნამოსახლარზე აღმოჩენილია დაახლოებით 50 საუკუნის წინანდელი მძლავრი ნაგებობები, რომლის მსგავსი არქიტექტურა კავკასიის რეგიონში ცნობილი არ არის. რაბათის ნამოსახლარის მიდამოებში აღმოჩენილია სამარხები და ყორღანები; საყოფაცხოვრებო ნივთებთან ერთად, ვხდებით სარიტუალო დანიშნულების არტეფაქტებს, როგორიც არის მაგალითად ცხოველისგამოსახულებიანი სადგრები და სხვა, რომელთა ანალოგები ჩვენს რეგიონში დღემდე არ არის აღმოჩენილი. იგივე სურათია მომდევნო პერიოდის ფენებშიც, აქ აღმოჩნდა დაახლოებით 43 საუკუნის წინანდელი თიხის სტილიზებული ცხოველის ფიგურები და სავარაუდოდ სარიტულო ჭურჭელი[2].

სქოლიო
------

1. ↑  რაბათის ნამოსახლარზე 50 საუკუნის წინანდელი, კავკასიაში აქამდე უცნობი ნაგებობები აღმოაჩინეს
2. ↑  საქართველოს ეროვნული მუზეუმის არქეოლოგიური ექსპედიცია რაბათის ნამოსახლარზე
**„კეპლერ-22"** — ვარსკვლავი, რომელიც გედის თანავარსკვლავედში მდებარეობს. მის ორბიტაზე პლანეტა აღმოაჩინეს, რომელიც სასიცოცხლო ზონაში ბრუნავს. „კეპლერ-22" ოდნავ პატარა და ცივია მზეზე, რომელსაც ჰელიუმზე მძიმე ელემენტების დაბალი რაოდენობა გააჩნია. ის G5 სპექტრული ტიპის ვარსკვლავია, ხოლო მისი სიკაშკაშის კლასი ისევ გამოუცნობი რჩება. მისი სიკაშკაზე მზის 79%-ს აღწევს, რომელიც ძირითადად მისი გარე ატმოსფეროდან მოდის, რომლის ტემპერატურაც 5,518 K-ს აღწევს. დაახლოებითი მანძილი ამ ვარსკვლავამდე 620 სინათლის წელიწადია (190 პარსეკი)

პლანეტური სისტემა
-----------------

2011 წლის 5 დეკემბერს კეპლერის მისიაზე მომუშავე მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ მათ აღმოაჩინეს დედამიწის მსგავსი პლანეტა, რომელიც ვარსკვლავის სასიცოცხლო ზონაში ბრუნავდა. მათ ამის აღმოსაჩენად კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპი გამოიყენეს. ეს იმიტომ არის ასე საყურადღებო, რომ ის არის პირველი პლანეტა, რომელიც დედამიწის ზომისგან დიდად არ განსხვავდება (2-ჯერ დიდი) და დაადასტურეს, როგორც სასიცოცხლო ზონაში მბრუნავი პლანეტა.

სქოლიო
------

1. ↑  Kepler Confirms First Planet in Habitable Zone of Sun-Like Star. *Universe Today* (2011-12-05).
2. ↑  Boyle, Rebecca.  (December 5, 2011) Kepler Team Confirms First Earth-like planet in a habitable zone, And Finds 1,094 More Worlds. *Popular Science*. ციტირების თარიღი: December 5, 2011.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  NASA Telescope Confirms Alien Planet in Habitable Zone. *Space.com* (2011-12-05).
**ზვარლის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფშაველის ჩრდილოეთით 4 კილომეტრზე, მთის ფერდზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რომელთა შორის დარჩენილი არეები შევსებულია კირის ხსნარით ან შედარებით მცირე ქვებით დაზიანებულია: რამდენიმე ადგილას დაბზარულია კედლები, მონგრეულია კუთხეები, დაზიანებული სახურავის საფარი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მის წირთხლებზე მოხატულობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი სარკმლის სამხრეთ მხარეს ერთი, ჩრდილოეთით კი ორი ოთხკუთხა ნიშაა, სარკმლის ქვემოთ კი, კედელზე კუბური ფორმის ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. სამხრეთ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს, მთელ სიგრძეზე, გასდევს საფეხური. შენობის დასავლეთ ფრონტონის წყობაში, ერთ ვერტიკალზე, სხვადასხვა ზომის კვადრატებია განლაგებული. ზემოთ ფრონტონის წვერში ჩასმულ ქვაზე, წრეში ჩაწერილი ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, მის ქვემოთ მდებარე ოთხკუთხა ქვაზე — წმინდანის შემდეგ, შედარებით მოზრდილ, ოთხკუთხა კვადრატზე კი — სტილიზებული სიცოცხლის ხის. ამ უკანასკნელის ქვემოთ, ოდნავ ჩრდილოეთით, ბათქაშზე მცენარეული ორნამენტის ნაშთია. ფასადები დასრულებულია შირიმის, პროფილირებული ლავგარდნით. ძეგლს სამხრეთით ებჯინება ოდნავ მოკლე სწორკუთხა გეგმის მინაშენი, რომელიც ფასადს მთელ სიგრძეზე არ გამოუყვება ოღონდ შესასვლელს მთლიანად ფარავს. მინაშენში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან ნალისებრთაღოვანია. თაღში ტიმპანის ქვაა ჩადგმული მინაშენი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც ვიწრო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზის ქვა ერთი, ტაღოვანი ერთი თაღოვანი სარკმელი სამხრეთ კედელშიცაა კონქის თაღი ნახევარწრიული მოყვანილობისაა. მსგავსი ფორმისია კამარაც დარბაზის სამხრეთ კედელში მოწყობილია ერთი, ოთხკუთხა ნიშა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 347-348.
მიძოგუტი კენძი
**კენძი მიძოგუტი** (იაპონ. 溝口 健二 *16 მაისი, 1898, ტოკიო – 24 აგვისტო, 1956, კიოტო*?) — იაპონელი კინორეჟისორი. დაამთავრა ტოკიოს სამხატვრო სასწავლებელი. მიძოგუტის სადებიუტო ფილმი იყო „დღე, როდესაც სიყვერული ბრუნდება" (1922). ომამდელ იაპონურ ფილმებში რეალიზმის მწვერვალად ითვლება ფილმები: „ნანივას ელეგია" და „გიონელი დები" (ორივე 1936). 

რეჟისორს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა 1953 წლის ფილმმა *„ნისლიანი მთვარე წვიმის შემდეგ"*. მისი სხვა ფართოდ გახმაურებული ნამუშევრებია *„უკანასკნელი ქრიზანთემების ამბავი"* (1939), *„ოჰარუს ცხოვრება"* (1952), *„სანსოს მმართველი"* (1954) და *„ჯვარცმული საყვარლები"* (1954). დღესდღეობით, მიძოგუტი კინოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე აღიარებულ რეჟისორად მიიჩნევა.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

მიძოგუტი ტოკიოში, მოკრძალებულ საშუალო ფენის ოჯახში დაიბადა. მისი მამა დურგალი იყო. რუსეთ-იაპონიის ომის პერიოდში იგი ფულის შოვნას შოვნას ჯარისკაცებისთან ლაბადებით ვაჭრობით ცდილობდა, თუმცა ოჯახის ინვესტიცია წარუმატებელი გამოდგა, რადგან ომი მალევე დამთავრდა. გაღარიბებული მიძოგუტები იძულებულნი გახდნენ კენძის უფროსი და გაეშვილებინათ და საცხოვრებლად დედაქალაქის სხვა რაიონში გადასულიყვნენ. 

მთელი ცხოვრების მანძილზე მიძოგუტი დედისა და დის მიმართ სასტიკი მოპყრობის გამო მტკიცე წინააღმდეგობას უწევდა მამამისს. მისი და, სუზუკო გეიშების სახლს მიყიდეს, რამაც მომავალი რეჟისორის მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა იქონია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კენძი მიძოგუტი"** ვიკისაწყობში.
* კენძი მიძოგუტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ფიფია**. |

**ვახტანგ ეგნატეს ძე ფიფია** (დ. 29 დეკემბერი, 1929 — გ. 1990) — ქართველი ქირურგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1982). დაამთავრა მოსკოვის პირველი სამედიცინო ინსტიტუტი 1954 წელს. 1970-იან წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის გულმკედრის ქირურგიის კათედრას, 1989-1990 წლებში იყო აკადემიკოს კ. ერისთვის სახელობის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ფიფიამ საქართველოში პირველად დაიწყო გულის მანკის ქირურგიული მკურნალობა. მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება გულმკერდის ქირურგიის აქტუალურ პრობლემებს. გამოქვეყნებული აქვს 9 მონოგრაფია. ელექტროკარდიოსტიმულაციის შესწავლისთვის მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადადემიის ი. თარხნიშვილის სახელობის პრემია. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. თბილისში არის ვახტანგ ფიფიას ქუჩა. ფიფიას მეუღლე იყო ისტორიკოსი ნანა ხაზარაძე.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 874, თბ. 2002.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 336.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ფიფია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  დიდი მამის ღირსეული შვილი. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი (29 დეკემბერი, 2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-10. ციტირების თარიღი: 15 ივლისი, 2018.
**თუ...** (ინგლ. if...) — 1968 წლის ინგლისური ფილმი-დრამა. ლინდზი ანდერსონის ტრილოგიის თუ... -- ო, იღბლიანო! -- ჰოსპიტალი "ბრიტანეთი" პირველი ნაწილი. ფილმის ნახვა 16 წლამდე მოზარდებისთვის რეკომენდებული არ არის.

სიუჟეტი
-------

მიკ ტრევისი დადის ბიჭთათვის განკუთვნილ ინგლისურ კერძო სკოლაში და დაუმორჩილებელ მოსწავლედ მიიჩნევა.
სკოლის ახალგაზრდა მოსწავლეებს მათი უფროსი კოლეგები ხშირად ჩაგრავენ და ამცირებენ. დაშვებულია ფიზიკური სასჯელები, დასმენები, ყაზარმული ყოფა. ყოველივე ეს ახალგაზრდა მოსწავლეებში იწვევს სიძულვილს არსებული წესრიგისადმი. მიკ ტრევისი და მისი მეგობრები ცდილობენ, წინ აღუდგნენ სკოლაში არსებულ მკაცრ დისციპლინას.

სკოლის დაარსების დღესთან დაკავშირებით გამართულ ზეიმზე მიკ ტრევისი და მისი მეგობრები აღმოაჩენენ იარაღს საიდუმლო საცავში, მოკლვანე დირექტორს და ცეცხლს გაუხსნიან სტუმრებს. ფილმი მთავრდება სროლის სცენით, სადაც მოჩანს ტრევისის სახე.

ჯილდოები
--------

ფილმმა მიიღო ოქროს პალმის რტო 1969 წლის კანის კინოფესტივალზე. 1970 წელს ფილმი წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსზე როგორც საუკეთესო უცხოური ინგლისურენოვანი ფილმი.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ფილმი გადაიღეს ინგლისის სხვადასხვა ადგილებში. მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 1968 წლის 19 დეკემბერს ლონდონში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *If…*[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Filming locations für If....
2. ↑  Premierendaten für If…,
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჟორდანია**. |

**ვახტანგ ჟორდანია** (დ. 17 სექტემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი პიანისტი, თენგიზ ამირეჯიბის მოსწავლე.

დაიბადა თბილისში, დაასრულა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ქართული სამუსიკო გიმნაზია. 2010 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 2010 წლიდან ქ. ვენის (ავსტრია) მუსიკალური და სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტის მაგისტრი, პედაგოგი ი. მაიზენბერგი (ფორტეპიანო). 

საბერძნეთის ახალგაზრდა პიანისტთა III საერთაშორისო კონკურსზე მიიღო II პრემია; II პრემია ვასილი კრაინევის სახელობის პიანისტთა V საერთაშორისო კონკურსზე; I პრემია საქართველოს მუსიკოს-შემსრულებელთა IV კონკურსზე. 

ასევე დაჯილდოებულია საქართველოს პრეზიდენტის, ვლადიმერ სპივაკოვის, ლ. ლეონსკაიას, ელენე ანჯაფარიძესა და ლ. მარკოზის სახელობის სტიპენდიებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ჟორდანია (უმცროსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კორიუაირაჩინა
**კორიუაირაჩინა** (კეჩ. Quriwayrachina - *ადგილი, სადაც ქარი ოქროს აწრთობს*) — ინკების წარსულში უცნობი დასახლება პერუში, რომელიც 2001 წელს აღმოაჩინეს. უძველესი მაღაროების სიახლოვეს, ინკების დასახლებებში, აღმოჩენილია 200-ზე მეტი ქვის სტრუქტურა.

აღმოჩენა
--------

1999 წელს, ბრიტანელმა ფოტოგრაფმა და მკვლევარმა პიტერ ფროსტმა სოფლისაკენ მიმავალი ბილიკი აღმოაჩინა. 2001 წელს ამ ტერიტორიაზე მან არქეოლოგთა ჯგუფი წაიყვანა. მათ აღმოაჩინეს 6 კმ² ტერიტორია, რომელიც მოიცავდა სასოფლო-სამეურნეო ტერასებს, მარცვლეულის ბეღლებს, სამარხებს, სასაფლაოს კოშკებს, 100-ზე მეტ წრიულ შენობას, პირამიდის ძირი და 8 კმ სიგრძის საირიგაციო არხი. რელიგიურ და ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენდა ღია მოედანი, რომლის ქვეშაც სამარხი მდებარეობდა.

კორიუაირაჩინაში არექოლოგთა მოსვლის დროს, ქალაქი უკვე გაძარცვული იყო. საფლავებში პოულობდნენ ჩონჩხებს, მაგრამ ყოველგვარი ჩატანებული ნივთების გარეშე. ნაპოვნი კერამიკა და ქვის იარაღები ორ განსხვავებულ პერიოდს მიეკუთვნება. სავარაუდოდ, დასახლება ადრეულ XIII საუკუნეს მიეკუთვნება, რომელიც შემდეგ მიატოვეს, მოგვიანებით კი კვლავ დასახლდნენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National Geographic March 2002
* Qoriwayrachina article (Spanish) დაარქივებული 2010-09-03 საიტზე Wayback Machine.

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები |
| --- |
|  |
| 
* აკარაი
* ასპერო
* ბანდურია
* ბუენა-ვისტა
* კაუაჩი
* კახამარკილია
* კარახია
* კარალი
* სერო-პატაპო
* ჩან-ჩანი
* ჩანკილიო
* ჩავინ-დე-უანტარი
* ჩოკეკირაო
* კორიკანჩა
* კოტა-კოკა
* კუმბე-მაიო
* კუსიჩაკას ხეობა
* ელ-ბრუხო
* გარაგაი
* გრან-პახატენი
* გრან-ვილაია
* გიტარეროს მღვიმე
* უაკა-დე-ლა-ლუნა
* უაკა-დელ-სოლი
* უაკა-პუკლიანა
* უაინა-პიქჩუ
* უილკაუაინი
* ინკაუასი
* ინკაუასი
* ინტიუატანა
* ხისკაირუმოკო
* კენკო
* კუელაპი
* კუნტურ-ვასი
* ლიაქტაპატა
* მაჩუ-პიქჩუ
* მიკულია
* მუიუკმარკა
* ოლიანტაიტამბო
* ოტუსკო
* პაჩაკამაკი
* პიკილიაკტა
* პიკიმაჩაი
* პირურო
* პისაკი
* პუმაკოჩა
* პუიუპატამარკა
* კორიუაირაჩინა
* რაქჩი
* რუმიკოლკა
* ურუბამბას ხეობა
* საქსაუმანი
* საიუიტე
* სეჩინი
* სილიუსტანი
* სიპანი
* ტამბო-კოლორადო
* ტამბომაჩაი
* ტარაუასი
* ტიპონი
* ტოკეპალა
* ტორო-მუერტო
* ტუკუმე
* უჩკუს-ინკანიანი
* ვილკაბამბა
* ვიტკოსი
* უინიაი-უაინა
 |  |

 |
**კონსტანტინე ალშიბაია** (დ. 1899, საჩინო – გ. 1986) — ქართველი ეკონომისტი და სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე ალშიბაია დაიბადა 1899 წელს დედულეთში, იმერეთის სოფელ საჩინოში. იგი იყო პარიზის ქართული ახალშენის თვალში საცემი და კოლორიტული წევრი. დედამისი გახლდათ ვერა ლორთქიფანიძე, მამა — ვლადიმერ ალშიბაია ზუგდიდის რაიონის სოფელ ჭკადუაშიდან იყო. კაკო ნიჭიერი მოწაფე ყოფილა და წარმატებით დაუმთავრებია ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია.

ვინაიდან საბჭოთა ხელისუფლება მკაცრად დევნიდა და ავიწროებდა, კაკო ალშიბაია იძულებული გამხდარა საზღვარგარეთ გადახვეწილიყო. 1922 წელს იგი ჩავიდა გერმანიაში ბიძასთან, გრიგოლ ალშიბაიასთან, რომლის რჩევითაც ჩააბარა ბერლინის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. ორი წლის შემდეგ გადავიდა ფრაიბურგის უნივერსიტეტში, მაგრამ სწავლის დამთავრებამდე ექვსი თვით ადრე, ყველასთვის მოულოდნელად, საფრანგეთში გადასახლდა და 1930 წელს შევიდა „უცხოელთა ლეგიონში". კაკო ალშიბაია ლეგიონის რიგებში დარჩა 1942 წლის 23 სექტემბრამდე და მრავალ ლაშქრობაში მიიღო მონაწილეობა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა გერმანელთა მხარეს, აღმოსავლეთის ფრონტზე, რადგან მიაჩნდა რომ ასე შეძლებდა საქართველოს საბჭოეთიდან დახსნას და სამშობლოში დაბრუნებას. ომის შემდეგ ცხოვრობდა პარიზში. ოჯახი არ შეუქმნია. მისი უმცროსი და იყო თამარ ალშიბაია, პოლიტიკური მოღვაწისა და ჟურნალისტის ელისე პატარიძის მეუღლე. კაკო ალშიბაია გარდაიცვალა 1986 წელს. დაკრძალულია ლევილში.

ლიტერატურა
----------

* კონსტანტინე ალშიბაიას შესანდობარი // გუშაგი. პარიზი, 1986 გვ. 71–73.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კონსტანტინე ალშიბაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვახტანგ პაატაშვილი** (დ. 25 დეკემბერი, 1910, თელავი — გ. 1996) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს II–V და VII მოწვევების დეპუტატი.

1931 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1931–1932 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქსახპროექტში" ინჟინერ-კონსტრუქტორად. 1932–1933 წლებში — სამშენებლო ტრესტ „საქმრეწვმშენში" ინჟინრად. 1933–1942 წლებში — საპროექტო ინსტიტუტ „საქსახპროექტში" მუშაობს ინჟინერ კონსტრუქტორად, უფროს ინჟინერ კონსტრუქტორად, საკონსტრუქტორო განყოფილების უფროსის მოადგილედ, პროექტის მთავარ ინჟინრად, ინსტიტუტის მთავარ ინჟინრად, დირექტორის მოადგილედ. 1942–1946 წლებში — საქართველოს კპ ცკ სამრეწველო განყოფილების ინსტრუქტორი, სამრეწველო განყოფილების გამგის მოადგილე; 1946–1952 წლებში იყო საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის მინისტრი, ხოლო 1952–1953 წლებში საქართველოს სსრ საბინაო-სამოქალაქო მშენებლობის მინისტრი. 1953–1959 წლებში მუშაობს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს აპარატში. 1959–1962 წლებში მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გაზიფიკაციის მთავარი სამმართველოს უფროსად. 1962–1977 წლებში იყო საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის მინისტრი. წლების განმავლობაში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მთავარ სპეციალისტად, მრჩევლად. არაერთგზის იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა და სარევიზიო კომისიის წევრი.

ჯილდოები
--------

* ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ პაატაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვახტანგ პაატაშვილის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* ვახტანგ პაატაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ვახტანგ პაატაშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* ვახტანგ პაატაშვილის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
**კონსტანტინ კონსტანტინეს ძე იურენევი**, ნამდვილი გვარი *კროტოვსკი* (რუს. Константи́н Константи́нович Юре́нев‎ დ. 1888 — გ. 1938) — რუსი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა დვინის რეალური სასწავლებელი. 1905 წლიდა რსდმპ წევრი, თავიდანვე მიემხრო ბოლშევიკებს. 1906 წელს ხდება რსდმპ(ბ) დვინის კომიტეტის წევრი, ხოლო 1908 წელს ჩრდილო-დასავლეთის ბიუროს ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1908 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს არხანგელსკის გუბერნიაში. გადასახლებიდან დაბრუნდა პეტერბურგში, სადაც 1911 წლიდან თანამშრომლობს გაზეთ „პრავდასა" და ჟურნალ „პროსვეშჩენიესთან". 1912 წელს ისევ დააპატიმრეს და გადაასახლეს პეტერგურბიდან. პეტერბურგში ბრუნდება 1913 წელს. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით 1915 წელს იწვევენ სამხედრო სამსახურში, სადაც თვითნებურად ტოვებს სამსახურის ადგილს. 1916 წელს გაასამართლეს დეზერტირობის მუხლით. 1917 წლის რევოლუციის აქტიურ მონაწილეს ირჩევენ პეტროგრადის საბჭოსა და მისი აღმასკომის წევრად. იყო სრულიად რუსეთის საბჭოების I ყრილობის დელეგატი, ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 1917 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში იყო წითელი არმიის მთავარი შტაბის ბიუროს თავმჯდომარე პეტროგრადში. მონაწილეობდა წითელი არმიის დაკომპლექტების პროცესში. 1917 წლის აპრილ-აგვისტოში იყო წითელი არმიის აღმოსავლეთ ფრონტის სამხედრო-რევოლუციური საბჭოს წევრი, შემდეგ კი დასავლეთ ფრონტის სამხედრო-რევოლუციური საბჭოს წევრი. 1921 წლიდან დიპლომატიურ სამსახურშია. 1921-37 წლებში იყო რუსეთის ელჩი ბუხარაში, ლატვიაში, ჩეხოსლოვაკიაში, იტალიაში, სპარსეთში, ავსტრიაში, იაპონიაში, გერმანიაში. 1937 წელს დააპატიმრეს სახელმწიფო წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით. დახვრიტეს 1938 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Константин Константинович Юренев на сайте проекта «Хронос»
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ნადიკვრის  ქუჩაზე (№ 26). პროექტის თანახმად, აგებულია 1880-1881 წლებში. სახლი, თავდაპირველად, ჩათიშვილებს ეკუთვნოდა, შემდგომ კი „სობოროს" დეკანოზს, იოანე შიუკაშვილს. 

სახლზე მიმაგრებულია მემორიალური დაფა წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ სახლში 1870-1938 წლებში ცხოვრობდა ნიკოლოზ (ნიკო) შიუკაშვილი." |
|  |  |

სახლი ერთსართულიანია, ხუთოთახიანი. ძირითადად ნაგებია კვადრატული აგურით. ინტერიერში ოთახების განლაგება თავდაპირველია. შემორჩენილია ბუხრები. შენობა გრძივი ფასადით ქუჩისკენაა მიმართული. ფასადზე მშვილდისებური თაღით გადახურული ორი სადარბაზო კარი და მშვილდისებრთაღოვანივე, სადა საპირეში ჩასმული, ექვსი სარკმელი გამოდის, რომელთა შორის აგურის წყობით გამოყვანილი რესტირებული, ვერტიკალური ზოლებია ჩართული. ფასადის კიდეები ნალისებრი თაღით დასრულებული, ჩაღრმავებული არის მქონე, პილასტრისებრი შვერილითაა აღნიშნული. შესასვლელები კედლის ბოლოებშია. მათ შორის ერთი (მარცხენა ბოლოში მდებარე) — მოგვიანებით ამოუშენებიათ და სარკმლად გადაუეთებიათ. სარკმელთა ალათები სწორკუთხაა. 

სადარბაზოს კარი ხისაა, ორფრთიანი. დამუშავებულია მარტივი, ნაკვეთი სახეებით, კარს ხისავე, თუნუქით დაბურული გვიანდელი მარკიზი აქვს. ფასადი დასრულებულია დაბალი, შვერილი ზოლით, რომელსაც ძირი განიერი, კბილანისებური ელემენტებით აქვს დამუშავებული. მათ შორის თითო, რუსტირებული, ვერტიკალური ზოლების ასწვრივაა, ხოლო თითო — კარ-სარკმლების. შენობას, მარჯვნიდან, ეკვრის „რუსული" აგურით ნაგები, ხის მოზრდილი ძელით თარაზულად გადახურული ალაყაფის კარი, რომლის წინა მხარე ჩაღრმავებული, სწორკუთხა არეებითაა დამუშავებული. შენობის გვერდითა ფასადები აგურისა და რიყის ქვის შერეული წყობითაა ამოყვანილი. ორივე ფასადი დასრულებულია სამკუთხა ფრონტონით

ეზოს მხარეს სახლი ძლიერ არის გადაკეთებული. ამ მხრიდან მას ხის მოაჯირიანი აივანი (ამჟამად სახეცვლილია) გასდევდა, რომლის სახურავი აგურის კვადრატულ ბოძებზე იყო დაყრდნობილი. აივანზე გამომავალი კარ-სარკმლების გადახურვა მშვილდისებრია, ხოლო ალათები — სწორკუთხა. შენობა გადახურულია კრამიტით დაბურული, ორკალთა სახურავით.

2011-2012 წლებში შენობას ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, რის შედეგადაც მას დაუბრუნდა თავდაპირველი იერ-სახე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 105-106.
თრომბოციტების წარმოქმნის სქემა: თირკმლებსა და ღვიძლში წარმოქმნილი ჰორმონის, თრომბოპოეტინის, გავლენით მიელოიდური ღეროვანი უჯრედიდან მიიღება მეგაკარიობლასტი, შემდგომ მეგაკარიოციტი, რომლის ფრაგმენტაციის შედეგად წარმოიქმნება სისხლის ფირფიტები
**თრომბოციტები** — სისხლის ფირფიტები, უბირთვო, დისკოს ფორმის უჯრედული ფრაგმენტები, რომელთა დიამეტრი 2-4 მკმ-ია. თრომბოციტები ძვლის წითელ ტვინში არსებული გიგანტური უჯრედების — მეგაკარიოციტების მცირე ზომის ფრაგმენტებია. ნორმაში მათი რაოდენობა 1 მიკროლიტრ სისხლში 200 000-400 000-ია. თრომბოციტების სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 10 დღეა.

სისხლის ფირფიტები სისხლძარღვის კედლის დაზიანების უბნებში თრომბის წარმოქმნაში მონაწილეობს და ორგანიზმს მასიური სისხლის დაკარგვისგან იცავს.

მიელოიდურ პროგენიტორ უჯრედზე თირკმლებისა და ღვიძლის მიერ გამომუშავებული ჰორმონის, თრომბოპოეტინის, მოქმედებით აქტიურდება მეგაკარიობლასტების წარმოქმნა; მისი მომწიფებისას მიიღება მეგაკარიოციტი, ხოლო ამ უკანასკნელის ფრაგმენტაციით — თრომბოციტი.

თრომბოციტების აბსოლუტური რაოდენობის დათვლა ხდება გორიაევის კამერაში მათი პირდაპირი დათვლით (ფაზურ-კონტრასტული მეთოდი) ან ავტომატური მთვლელების გამოყენებით. 
ჯანმრთელი ადამიანის სისხლში სინათლის მიკროსკოპით დაკვირვებისას განასხვავებენ თრომბოციტების 4 ფორმას:

1. მომწიფებულ თრომბოციტებს - 87%;
2. უმწიფარ (შედარებით დიდი ზომის) თრომბოციტებს - 3,2%;
3. ბებერ თრომბოციტებს - 4,10%

ლიტერატურა
----------

* ჰისტოლოგია, რუსუდან რუხაძე, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, მეორე გამოცემა, 2009;
* სისხლის და შარდის ანალიზის კლინიკური მნიშვნელობა (ანალიზების ინტერპრეტაცია), მაია ხუციშვილი, გამომცემლობა „მთაწმინდელი", მეორე გამოცემა 2008.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სისხლი |
| --- |
|  |
| 
* სისხლის მიმოქცევა
* სისხლის პლაზმა
* ერითროციტები
* ლეიკოციტები
* თრომბოციტები
* გრანულოციტები
* აგრანულოციტები
* ნეიტროფილები
* ეოზონოფილები
* ბაზოფილი
* ლიმფოციტები
* მონოციტები
* სისხლის ჯგუფები
* სისხლის დაავადებები
* ზურგის ტვინი
 |  |

 |
**ზურაბ გალაქტიონის ძე ჭუმბურიძე** (დ. 6 ივლისი, 1926, სოფ. ქვედა სიმონეთი, თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 12 თებერვალი, 2022) — ქართველი ფილოლოგი, კრიტიკოსი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1970), გელათის მეცნიერებათა აკადამიის აკადემიკოსი (1995).

1949 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1985 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ტექსტოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. პირველი წიგნი „ქართული სალიტერატურო ენისა და სტილის საკითხები" 1956 წელს გამოაქვეყნა. ძირითადი ნაშრომებია: „სალიტერატურო ენა და მწერლობა" (1962), „რა გქვია შენ?" (1966, 1971, 1982), „ლიტერატურული წერილები" (1975), „მადლი დედაენისა" (1982), „ქართული ხელნაწერების კვალდაკვალ" (1983), „მყოფადი ქართველურ ენებში" (1986).

გარდაიცვალა 2022 წლის 12 თებერვალს 95 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 408.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ჭუმბურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑
**ვახტანგ ტატიშვილი** (დ. 24 ნოემბერი, 1941, ბათუმი) — ქართველი მომღერალი და მსახიობი, ღირსების ორდენის კავალერი (1994), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1979), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2011), სსრკ-ის „საკავშირო კონკურსის" ლაურეატი (1977).

ტატიშვილი დაიბადა 1941 წლის 24 ნოემბერს ბათუმში.

1963 წელს დაამთავრა პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1963-1965 წლებში თბილისის მე-9 საშუალო სკოლაში ფიზიკის მასწავლებლად მუშაობდა. 1965-1968 წლებში იყო ანსამბლ „ტრიოს" წევრი (მარეხი გოძიაშვილთან და ჯემალ ბაღაშვილთან ერთად). 1968 წლიდან ფილარმონიის ანსამბლ „ივერიის" სოლისტია.

მონაწილეობა აქვს მიღებული კონცერტებში: „ივერია, სიყვარული და" (1973), „უმცროსი და..." (1977), „ჩხიკვთა ქორწილი" (1984); „არგონავტები" (1986) და სხვ.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინ არის საქართველოში, გვ. 437, თბილისი, 2006 წელი, „პარაგრაფი", ISBN 9994091506

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ტატიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის საპატიო მოქალაქეები. თბილისის მერიის საიტი. ციტირების თარიღი: 22 თებერვალი, 2021.
2. ↑  55 წელი დიდ სცენაზე. Artfolk.ge. ციტირების თარიღი: 23 თებერვალი, 2021.[*მკვდარი ბმული*]
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 164). თარიღდება XIX საუკუნის II ნახევრით. 

სახლი ორსართულიანია. მაღალი, პირველ სართულზე სავაჭრო რიგით, თაღოვან ღიობებში სწორკუთხა კარ-ფანჯრებია ჩასმული.ქუჩისპირა ფასადის მეორ სართული სახეშეცვლილია. ძველი აივნის ნაცვლად ლითონის აივანია მოწყობილი. შენობის გვერდითი ფასადი ნაფარეულის ქუჩაზე გადის. ფასადი ტიპური, ,,თელავური" ხასიათისაა. ნაშენია აგურისა და რიყის ქვის შერეული წყობით. პრველი სართულის მარცხენა კიდეში სადარბაზო კარია, კარის წინ -მცირე ბიქანი, რომელსაც გვერდიდან სამსაფეხურიანი კიბე აქვს მოწყობილი. კარის თავზე ლითონის მარკიზია.ფასადის დანარჩენი ნაწილი საფეხურით შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეს უჭირავს. რაც კბილანისებრი ფრიზითაა დასრულებული. ამ არის მარცხ. ნაწილში სარკმლის კვალი შეიმჩნევა. მეორე სართულზე მშვილდისებრი თაღით გადახურული, სადა სათაურით დაგვირგვინებული, სამი სარკმელი მათ შორის შუა ყრუა. ფასადი სამკუთხა ფრონტონითაა დასრულებული. ეზოს მხარეს, სახლს ხის ჭვირული აივანი გასდევს. აივანზე ხისსავე, ძველ კიბეს ავყავართ. აივნის კედლებზე შემორჩენილია ადრინდელი ლურჯი ფერის ნალესობის ფრაგმენტები. ინტერიერში ალაგ-ალაგ, შემონახულია ძველი ბუხრები. მსგავსი ბუხრის კვალი აივნის კელდებშიც ჩანს, სახლის მთელ ფართობზე სარდაფია. შენობა გადახურულია ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 122.
**თუთიყუშისნაირნი** (Psittaciformes) — ფრინველების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 9,5 სმ-იდან 1 მ-მდე მერყეობს, წონა 10 გ-იდან 1 კგ-ზე მეტი, შეფერილობა მკვეთრია, ჭარბობს ღია მწვანე ფერი. აქვთ კაუჭისებრი მასიური ნისკარტი, მოღუნულბრჭყალებიანი ღონიერი ფეხები, მე-4 თითი უკანაა მიბრუნებული და ძლიერ მოქნილია. ფრთები გრძელი და წვეტიანია. რიგში 315 სახეობაა.

თუთიყუშისნაირებს ყოფენ 2 ოჯახად:

1. ლორები ანუ ფუნჯიანები (Loridae), რომელთა ენის წვერი შეიცავს მრავალრიცხოვან ძაფისებრ დვრილს. ოჯახში 60 სახეობაა.
2. გლუვენიანები ანუ ნამდვილი თუთიყუშები (Psittacidae) აერთიანებს 255 სახეობას.

თუთიყუშისნაირნი გავრცელებული არიან მეტწილად ტროპიკულ სარტყელში, თუმცა ამერიკაში აღწევენ ჩრდილო განედის 42°-სა და სამხრეთ განედის 54°-ს. თუთიყუშისნაირთა უმეტესობა მეხეურია. ერთეულები (ნესტორი, ციანორამფუსი და სხვა) ცხოვრობენ ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ზოგიერთ თუთიყუშისნაირს (ახალზელანდიური კაკაპო ანუ ბუსებრი თუთიყუში) დაკარგული აქვს ფრენის უნარი. თუთიყუშისნაირნი მონოგამური ფრინველებია. ბუდეს იკეთებენ ხის ფუღუროებში, ქვებს შორის ნაპრალებში და სხვა.

დედალი დებს 2-3 ან 5-8 თეთრ კვერცხს. კრუხობს მეტწილად დედალი. ინკუბაცია გრძელდება 3 კვირამდე. ბარტყი იჩეკება შიშველი და თვალაუხილავი. თუთიყუშისნაირნი იკვებებიან მცენარეული (ნაყოფი, თესლი, ნექტარი), იშვიათად ცხოველური (მწერები) საკვებით. ახალ ზელანდიაში ნესტორი ხანდახან თავს ესხმის ცხვრებს. ზოგი თუთიყუშისნაირნი (არა, ჟაკო) მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს მეურნეობას. თუთიყუშისნაირნი ავადდებიან ფსიტაკოზით (ორნითოზით), რომელიც შეიძლება ადამიანსაც გადაედოს. ლამაზი კაშკაშა შეფერილობისა და ხმის მიბაძვის უნარის გამო თუთიყუშისნაირნი ხშირად ჰყავთ გალიებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* City Parrots

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია, რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 7.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ღვთისმშობლის ქუჩაზე (№ 18). თარიღდება XIX საუკუნის პირველი ნახევრით.

სახლი ერთსართულიანია. ნაგებია კვადრატული აგურით. აქვს სარდაფი. შენობა ეზოს სიღრმეშია წაგრძელებული და ქუჩაზე განივი ფასადით გამოდის. სახლს, ეზოს მხარეს, მთელ სიგრძეზე, გასდევს ხის, სვეტებიანი, გადახურული აივანი — აჟურული მოაჯირით და თაღებით, რომლებიც რთული ნახატების სახეებს შეიცავს. სახლის ქუჩის მხარეს მოქცეული ფასადი ასიმეტრიული მოხაზულობისაა. ფასადის ძირითადი, მარცხენა ნაწილი, სამკუთხა ფრონტონითაა დასრულებული, მარჯვნივ, შედარებით ვიწრო ნაწილი კი — აივნის დამრეცი სახურავით, რომელიც ფრონტონის შესაბამისი გვერდის გაგრძელებაზეა. ოღონდ, მასთან შედარებით, ოდნავ უფრო ნაკლებადაა დახრილი. კედლის ამ ნაწილში ხის ორფრთიანი, კვეთილობით დამუშავებული, სადარბაზო  კარია. კარის თავზე შემორჩენილია მარკიზის კვალი. 

ფასადის ფრონტონიან ნაწილში, მშვილდისებრი თაღით გადახურული, ორი სარკმელი გამოდის, რომელთა შორის იგივე ზომის ცრუ სარკმელია მოწყობილი. სამივე სარკმლის ქვემოთ იგივე სიგანის, ორი საფეხურით შეღრმავებული, სწორკუთხა არეა. განაპირა სარკმლებში სწორკუთხა, ლითონისგისოსიანი ალათაა ჩასმული. ცრუ სარკმლის მიღმა, ოთახში, ბუხრის კვალი იკითხება.

ფრონტონის ზედაპირი აგურის ფიგურული წყობითაა გამოყვანილი. იგი ფასადის დანარჩენი ნაწილისგან ორსართულიანი ლავგარდნით არის გამოყოფილი. ლავგარდნის ორივე საფეხური აგურის თითო რიგისგან შედგება. ზედაში აგურები ჩვეულებრივადაა დაწყობილი, ქვედაში კი — კუთხითაა შვერილი. ანალოგიური ლავგარდნითაა დასრულებული ფრონტონის ფერდებიც. შენობა გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით. ეზოს გარს ევლება რიყის ქვითა და აგურის შერეული წყობით ნაგები ზღუდე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 110.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ნადიკვრის ქუჩაზე (№ 12). აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში.

სახლი ორსართულიანია, ირეგულარული ფორმის. აქვს „რუსული" აგურით ამოყვანილი ნახევარსარდაფი. ამჟამად სახეშეცვლილია მრავლობითი მიშენებებით. ეზოს მხარეს შემორჩენილია დიდი ზომის, აგურის, არქაული ფორმის, მრგვალი ბურჯები. ზოგან, სარკმლების თავზე,  შემორჩენილია ფსევდოლისებური ქვა. ჩიხში გამავალი გვერდითი კედელი ე. წ. „კახური" წყობითაა ნაშენი. მეორე სართულის დონეზე სამი სარკმელია ტიმპანით და ნახევარწრიული სათაურით. სათაური დაყრდნობილია ჰორიზონტალურ თაროზე, რომელიც კედელს მთელს სიგრძეზე გასდევს. ამ სარკმლების გარდა, ფასადზე კიდევ ოთხი სწორკუთხა სარკმელია, რომლებიც საკმაოდ დაუდევრად, მოგვიანებით გაჭრეს. ქუჩის მხრიდან სახლი შემოზღუდულია აგურის სვეტებიანი გალავნით

2011-2012 წლებში სახლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. რის შედეგადაც, მას დაუბრუნდა თავდაპირველი იერსახე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 105.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი, მდებარეობს ნადიკვრის ქუჩაზე (№ 19), ვახვახიშვილების ციხის გარეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთით. თარიღდება XIX საუკუნის დასაწყისით. 

ნაგებია აგურით. გაირჩევა მშენებლობის ორი ეტაპი. პირველი ეტაპის მხოლოდ მარანია შემორჩენილი, რომელიც, მოგვიანებით, აღმოსავლეთისკენ წაუგრძელებიათ და ორ სათავსოდ გადაუკეთებიათ. ეს ორი სათავსო შემდგომი ეტაპის მშენებლობის დროს ცოკოლად გამოუყენებიათ. სახლი ე. წ. „გართული გეგმის" ტიპისაა — საცხოვრებელი ოთახებითა და მათი გარეთ გატანილი, დამხმარე სადგომებით. შენობის ოთხივე ფასადი რუსული კლასიციზმისთვის დამახასიათებელი დეტალებითაა შემკული. კარისა და სარკმლების ღიობები დასრულებულია ერთმანეთის მონაცვლე ორი ტიპის — ფრონტონისებური და დაროსებრი თავსართებით. კარ-სარკმლებს, იატაკიდან 1 მეტრ სიმაღლეზე „გამაერთიანებელი სალტე-თარო" შემოუყვება. ფასადებს ორსაფეხურიანი ლავგარდანი გასდევს. ფასადების ამგვარ გადაწყვეტას ვხვდებით თბილისის XIX საუკუნის 10-იანი და 20-იანი წლების სახლებში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 105.
**ზედა აჭყვის წმინდა პეტრესა და პავლეს სახელობის დარბაზული ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა აჭყვაში.

სოფელ ზედა აჭყვაში მდებარე დარბაზული ეკლესია მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ან მე-20 საუკუნის დასაწყისში არის აგებული, რაც ისტორიულად მუსულმანურ აჭარაში 1870-იანი წლებიდან მოყოლებული ქრისტიანი ბერძნების ჩამოსახლებას უკავშირდება. მოშავო-მონაცრისფრო ფლეთილი ქვით ნაგები ეკლესია საბჭოთა პერიოდში 1981 წლის სააღირცხვო ბარათის მიხედვით, გაუქმებული ჩანს, ის სანახევროდ დანგრეულია. ტაძრის აღდგენა და გადახურვა უნდა მომხდარიყო 1990-2000-იანი წლების დასაწყისში. ეკლესიის ახლანდელი იერსახე სწორედ ამ პერიოდს უკავშირდება. ეკლესია დგას მოსწორებულ რელიეფზე, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. ეკლესიას საბურავი თუნუქის აქვს, რომელმაც ჩაანაცვლა 1981 წლის აღწერიდან ცნობილი, შიფერის საბურავი. ტაძარი აღმოსავლეთ-დასავლეთ გრძივ ღერძზე გაშლილი და ორი შესასვლელი აქვს. სამხრეთ და დასავლეთ ფასადების სიმეტრიის ღერძზე გაჭრილია თითო არქიტრაული გადახურვის კარი. კარებებს თავზე მოთავსებულია სადად დამუშავებული თაღოვანი ტიმპანი. მხატვრულად გამოყოფილია სამხრეთ კარის ტიმპანი, რომლის თავზეც წმინდა პეტრესა და პავლეს რელიეფური გამოსახულებაა მოცემული. წმინდანების რელიეფური გამოსახულება განმარტებულია ბერძნული წარწერით. საფასადო კომპოზიციის დანაწევრებაში მონაწილეობს მცირერიცხოვანი სარკმლის ღიობებიც, როგორიცაა ერთი სწორკუთხა სარკმელი აღმოსავლეთ ფასადზე, ჩრდილოეთ ფასადის სიმეტრიულად გაჭრილი სამი თაღოვანი სარკმელი და სამხრეთ ფასადის ორი თაღოვანი სარკმელი, რომლებიც შესასვლელ კარს ფლანკირებენ. ეკლესიის აღდგენა-განახლების დროს უნდა მომხდარიყო, სარკმლების რაოდენობა და კონფიგურაცია, ასევე მდებარეობის განსაზღვრა, ერთაფსიდიანი დარბაზული ეკლესიის რომელიმე ახლო ნიმუშის მიხედვით, რადგან 1981 წლის სააღირცხვო ბარათში აღნიშნულია, რომ ტაძრის კედლები სარკმლის პირებამდე იყო მორღვეული და ამდენად, გაურკვევლი იყო მათი ჭრილების ზუსტი ადგილმდებარეობა და რაოდენობა. ტაძრის ეზოში დგას სამრეკლო, როგორც ჩანს, ტაძრის აღდგენის პერიოდში აშენებული. სამრეკლო იმავე ფლეთილი ქვითა ნაგები, რითაც ეკლესია. ეკლესიის საფასადო კომპოზიციის არქიტექტურულ-მხატვრული თავლსაზრისით ღირებულ ელემენტად შეიძლება მოიაზრებოდეს მონაცრისფრო ფლეთილი ქვის თეთრნაკერებიანი წყობა და სამხრეთ ფასადზე მოთავსებული ქვის ფილაზე ამოკვეთილი წმინდანების რელიეფური გამოსახულება. ზედა აჭყვას წმინდა პეტრესა და პავლეს სახელობის მომცრო დარბაზული ტაძარი აჭარაში დაცულ იმ მცირერიცხოვან საეკლესიო ნაგებობათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელნიც დრო-ჟამის მსვლელობას გადაურჩნენ და აჭარაში ქრისტიანული მრწამსის მატარებელი ბერძნული თემის დამსახურებითა და გავლენით შეიქმნეს კულტურული იდენტობა; სოფელ ზედა აჭყვას დარბაზული ეკლესია აჭარის ხუროთმოძღვრული მემკვიდრეობის აუცილებელი ნაწილია, რომლის დაცვა და შენარჩუნება მეტად მნიშვნელოვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11726
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 98). აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში.

სახლი ქუჩის მხარეს ერთსართულიანია, ეზოსკენ - ორსართულიანი ნაგებია აგურით. სახლში ოროთახიანი ბინაა განთავსებული. ინტერიერში შენარჩუნებულია სამყურა სარკმელების ალათები და ძველი განჯინები. სახლიმთავარი ფასადით ჭავჭავაძის ქუჩაზე გამოდის. ფასადზე ორი სარკმელი და საარბაზოს კარია. სარკმელებიც და კარიც სწორკუთხა საპირეებშია ჩასმული. თავად ღიბების თავსართი მორკალულია. სარკმელებს ქვემოთ, კედელი, ერთ დონეზე განლაგებული, შეზნექილი მართკუთხედებით ნაწევრდება. მათ ქვემოთ კი, სარდაფის ნახევარფანჯარებია განთავსებული. სადარბაზოს კარი ხისაა, დამუშავებულია კვეთილობით. კარის თავზე, ორნამენტული დეტალებით მორთული ლითონის მარკიზია. ფასადი დასრულებულია სამკუთხა ფრონტონით, რომლის ზედაპირე ორფერი ( მუქი და ღია წითელი) აგურის წყობით არის გამოყვანილი. ეზოს მხარეს ზის ჭვირული აივანია, რომელიც აგურის მძლავრ სვეტებს ეყრდნობა. სარდაფიდან, ეზოს მხარეს გაჭრილია რამდენიმე სწორკუთხა ღიობი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 120.
**ზედა ბზუბზუს ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა ბზუბზუში. თარიღდება XIX საუკუნით.

ძეგლის აღწერა
-------------

ჯამე ყურადღებას იქცევს მასიური კუბისმაგვარი მოცულობითა და ერთგვაროვანი, სწორკუთხა სარკმლებით დატიხრული ფასადების სიმეტრიით. ხის ორსართულიანი ჯამე, რომელიც კოხტად ეწერება ხავსით დაფარულ და მონოლითური ქვებით დამშვენებულ ეზოში, ქვის თლილი კვადრებით ნაგებ საფუძველზეა აღმართული; ერთადერთი შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ მხარესაა გაჭრილი, რომელზედაც ქვის ოთხსაფეხურიანი ფართო და თანდათან შევიწროვებული კიბეა მიდგმული. ცნობილია, რომ ზედა ბზუბზუს აღნიშნული ჯამე, 1970-80-იან წლებში, კინოთეატრის შენობად იყო გამოყენებული; ფუნქციის შეცვლამ მნიშვნელოვნად შეცვალა ჯამეს ინტერიერის არქიტექტურული წყობა: 1981 წლის ბარათის მიხედვით, ინტერიერში შემორჩა მხოლოდ ქოროს ჩრდილოეთი ნაწილი (შესასვლელი კარის თავზე), მდიდრულად მოჩუქურთმებული სამი ნახევარწრიული აივნით; ინტერიერის დანარჩენი ნაწილები კი განადგურდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11732