recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჯეიმზ ოგლთორპი** (ინგლ. James Edward Oglethorpe; დ. 22 დეკემბერი, 1696, სურეი — გ. 30 ივნისი, 1785, ესექსი) - ბრიტანელი გენერალი, დეპუტატი, ჯორჯიის კოლონიის დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
---------

ჯეიმზ ოგლთორპი ცნობილ ბრიტანულ ოჯახში დაიბადა. მან დატოვა ინგლისის კოლეჯი და ბრიტანული არმიის კომისია საფრანგეთში გასამგზავრებლად, სადაც დაესწრო სამხედრო აკადემიას, სანამ პრინცი ევგენი სავოიელი იბრძოდა ავსტრია-თურქეთის ომში. ის დაბრუნდა ინგლისში 1718 წელს, ხოლო 1722 წელს აირჩიეს თემთა პალატაში.

მხარს უჭერდა ინგლისური ფლოტის გემებზე მეზღვაურების, აგრეთვე ციხეებში პატიმრების ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებას. აქტიურად უჭერდა მხარს ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე ახალი კოლონიების დაარსების იდეას, რომელიც შეიძლება დასახლებულიყო ინგლისის გადახდისუუნარო მოსახლეობით. 1728 წელს მან შეძლო პარლამენტში მიეღო კანონი მოვალეთა ციხეების რეფორმის შესახებ, ხოლო 1730 წელს მიიღო ნებართვა ახალი კოლონიის შექმნაზე ამერიკაში.

კოლონისტების პირველი ჯგუფი, თავად ოგლთროპის მეთაურობით 1732 წელს გაემგზავრა თანამედროვე ამერიკული შტატის ჯორჯიის ტერიტორიაზე, იმავე წლის ბოლოს ჩავიდა დღევანდელი სამხრეთ კაროლინას ტერიტორიაზე და დააარსა პირველი დასახლება. 1733 წლის 12 თებერვალს დადო ხელშეკრულება იამაკრავის ინდიელ ტომთან. 1734 წლის 21 თებერვალს ოგლეთორპმა დააარსა პირველი მასონური ლოჟა ჯორჯიაში.

თანამედროვე ისტორიკოსები მას ხშირად მიიჩნევენ სუსტ სამხედრო ლიდერად. თუმცა როდესაც ესპანელებმა 1742 წელს ფლორიდადან ჯორჯიაში შეიჭრნენ და ოგლთორპმა მოახერხა მათი ჯარების დამარცხება. ინგლისში ის გმირად ითვლებოდა. სამშობლოში ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა. განაგრძო კარიერა პარლამენტში და პარალელურად ორგანიზება გაუწია ჯორჯიაში გასაგზავნ ჯარს ესპანელებისგან დასაცავად.

გარდაცვალებამდე რამდენიმე თვით ადრე, 1785 წელს, მან იმოგზაურა ამერიკის დამოუკიდებელ შეერთებულ შტატებში, როგორც ბრიტანეთის პირველი დესპანი.

მის სახელს ოგლთორპის უნივერსიტეტი ატარებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* OGLETHORPE, James Edward (1696-1785), of Westbrook, nr. Haslemere, Surr.
* **James Oglethorpe**

სქოლიო
------

1. ↑  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
2. ↑  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
3. ↑  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
4. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
5. 1 2  GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
6. ↑  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
7. ↑  OGLETHORPE, James Edward (1696-1785), of Westbrook, nr. Haslemere, Surr.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7739799'></a>
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 138** მიიღეს 1960 წლის 23 ივნისს. არგენტინის საჩივრის გამო ისრაელის შესახებ, რომელიც დაკავშირებული იყო აიხმანის გატაცებასთან. არგენტინის წარმომადგენლები აცხადებდნენ, რომ ეს იყო მათი ქვეყნის სუვერენიტეტის ძლიერი დარღვევა. საბჭომ მიიჩნია, რომ ამგვარი ქმედებები, თუ იგი განმეორდება, საფრთხეს უქმნის საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და მოითხოვა, რომ ისრაელის გადაეხადა შესაბამისი კომპენსაცია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების და საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად. ისრაელმა გამოთქვა მოსაზრება, რომ აღნიშნული საკითხი სცილდება უშიშროების საბჭოს კომპენტენციას და უნდა გადაწყდეს ორმხრივი მოლაპარაკებების შედეგად. 

რეზოლუცია მიიღეს 8 ხმით. საბჭოთა კავშირმა და პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკამ თავი შეიკავეს. არგენტინის წარმომადგენელი კენჭისყრას ესწრებოდა, როგორც საბჭოს წევრი, მაგრამ არ იღებდა მასში მონაწილეობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1960 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 133
* 134
* 135
* 136
* 137
* 138
* 139
* 140
* 141
* 142
* 143
* 144
* 145
* 146
* 147
* 148
* 149
* 150
* 151
* 152
* 153
* 154
* 155
* 156
* 157
* 158
* 159
* 160 →
 |

 |
**ჯენარჯენტუს ეროვნული პარკი** ასევე **ოროზეის უბისა და ჯენარჯენტუს ეროვნული პარკი** (იტალ. *Parco nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu*) — ეროვნული პარკი კუნძულ სიცილიის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მდებარეობს ნუოროსა და ოლიასტრის პროვინციების ტერიტორიაზე. 

პარკის საზღვრებშია მოქცეული ჯენარჯენტუს მთის მასივზე მდებარე სარდინიის უმაღლესი მწვერვალი პუნტა-ლა-მარმორა. 

პარკში გავრცელებულია: ტყის კატა, მუფლონი, ხმელთაშუაზღვიური განდეგილი სელაპი, კვერნა, სინდიოფალა, ძილგუდა, ბაღის ძილგუდა, სარდინიული მელა, თეთრთავა სვავი, მთის არწივი, *Aquila fasciata*, შავარდენი, მსხვილლაქებიანი კოდალა, პეპელა *Papilio hospiton*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Area del Golfo di Orosei - Gennargentu sul sito SardegnaForeste
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei - Gennargentu sul sito SardegnaTurismo
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu su Parks.it
* Il Parco Nazionale del Golfo di Orosei e del Gennargentu sul sito dell'ISPRA[*მკვდარი ბმული*]
**გრეგორი „გრეგ ჰეფლი** (ინგლ. Gregory „Greg" Heffley) — მთავარი პერსონაჟი წიგნისა „წრიპა ბიჭის დღიური". პერსონაჟი შექმნა ჯეფ კინმა. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა „წრიპა ბიჭის დღიურის" ინტერნეტ კომიქსში, 2004 წელს. იგი ხშირად ჩნდება წიგნში როგორც ანტი-გმირი. გრეგი არის მამრობითი სქესის. მისი ოჯახის წევრები არიან: ფრენკ ჰეფლი (მამა), სუზან ჰეფლი (დედა), როდრიკ ჰეფლი (უფროსი ძმა) და მენი ჰეფლი (უმცროსი ძმა). გრეგი კათოლიკე ქრისტიანია. ის ეროვნებით ამერიკელია.

პერსონაჟის აღწერა
-----------------

ზაქარი გორდონი გრეგ ჰეფლის როლში
გრეგი არის თავისი ასაკისთვის საშუალო სიმაღლის, ზარმაცი და პარანოიდი. საუკეთესო მეგობარია როული ჯეფერსონი. როულის ოჯახი, განსაკუთრებით კი მამა თვლის, რომ გრეგი მის შვილზე ცუდ გავლენას ახდენს. გრეგის მთავარი გასართობია ვიდეო თამაშები. გრეგის ადგენს საკუთარ რეიტინგს სადაც აღნიშნულია ბავშვთა პოპულარობის დონე, სადაც გრეგის რეიტინგები არასდროსაა ერთფეროვანი, იგი ხშირად კარგავს პოზიციებს, მაგრამ მალევე ახერხებს წინ წაწევას.

ფილმოგრაფია
-----------

წიგნის სერიათა მიხედვით გადაღებულია 4 ფილმი. პირველ სამ ფილმში გრეგის როლს თამაშობს ზაქარი გორდონი. 2017 წელს გადაღებულ მეოთხე ფილმში კი გრეგის როლს თამაშობს ჯეისონ დრაკერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
**გეორგი მიკოლაის ძე ბუშანი** (უკრ. Георгій Миколайович Бущан, რუმ. Gheorghe Bușcean; დ. 31 მაისი, 1994) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის კიევის „დინამოსა" და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში.

საკლუბო კარიერა
---------------

გეორგიმ კარიერა ოდესაში დაიწყო, სადაც „ჩორნომორეც ოდესას" საფეხბურთო სკოლა გაიარა. თოთხმეტი წლის ასაკში გადავიდა კიევში, სადაც დაიწყო თამაში კიევის „დინამოს" ახალგაზრდულ და სარეზერვო გუნდებში. 
ის იყო კიევის „დინამოს" შემადგენლობის წევრი 2011-12 წლებში. მისი დებიუტი კი გუნდში 2017 წლის 20 აგვისტოს, უკრაინის პრემიერ ლიგის შეხვედრაში, „ოლიმპიისკის" სტადიონზე „სტალ კამიანსკეს" წინააღმდეგ შედგა და კიეველთა გამარჯვებით 4–1 დასრულდა. 2017 წლის 2 ნოემბერს შედგა მისი დებიუტი ევროტურნირებზე, კერძოდ უეფა-ს ევროპა ლიგის შეხვედრაში „იანგ ბოიზის" წინააღმდეგ, რომელიც კიეველთა გამარჯვებით, 1–0 დასრულდა. 2019–20 წლების სეზონიდან ბუშანი გუნდის მთავარ მეკარედ და ძირითადი შემადგენლობის წევრად ჩამოყალიბდა.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

მისი დებიუტი უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში 2020 წლის 7 ოქტომბერს, საფრანგეთთან გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა, სადაც უკრაინა გასვლაზე 1–7 დამარცხდა. სამი დღის შემდეგ ითამაშა ერთა ლიგის შეხვედრაში გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. კიდევ სამი დღის შემდეგ კი, 13 ოქტომბერს პირველად შეინახა კარი მშრალად ნაკრების რიგებში, ესპანეთთან გამართულ საშინაო შეხვედრაში, რომელიც უკრაინამ ანგარიშით 1–0 მოიგო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გეორგი ბუშანის პროფილი კიევის „დინამოს" საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Георгій Бущан - ФK «Динамо» Київ. Офіційний сайт.
2. ↑  Heorhiy BUSHCHAN: "I still have what to work on". FC Dynamo Kyiv Official Website. ციტირების თარიღი: 25 May 2019.
3. 1 2  გეორგი ბუშანი — Soccerway
4. ↑  France v Ukraine game report. ESPN (7 October 2020).

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
უკრაინის შემადგენლობა  –  2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი |
| --- |
|  |
| 
* 1 ბუშანი
* 2 სობოლი
* 3 სუდაკოვი
* 4 კრივცოვი
* 5 სიდორჩუკი
* 6 სტეპანენკო
* 7 იარმოლენკო
* 8 მალინოვსკი
* 9 იარემჩუკი
* 10 შაპარენკო
* 11 მარლოსი
* 12 პიატოვი (კ)
* 13 ზაბარნი
* 14 მაკარენკო
* 15 ციგანკოვი
* 16 მიკოლენკო
* 17 ზინჩენკო
* 18 ბეზუსი
* 19 ბესიედინი
* 20 ზუბკოვი
* 21 კარავაევი
* 22 მატვინენკო
* 23 ტრუბინი
* 24 ტიმჩიკი
* 25 პოპოვი
* 26 დოვბიკი
* მწვრთნელი: შევჩენკო
 | უკრაინის დროშა |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯუღელი**. |

1907
**სევერიან მოსეს ძე ჯუღელი** (დ. 1877, სოფ. ჩხარი, ახლანდელი თერჯოლის რაიონი ― გ. 6 აგვისტო, 1909, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი, მენშევიკი.

ბიოგრაფია
---------

ქუთაისის სასულიერო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ (1891) სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1893 სემინარიელთა გაფიცვაში მონაწილეობისათვის სემინარიიდან გარიცხეს, იყო „მესამე დასის" წევრი. შედიოდა სოციალურ-დემოკრატიულ თბილისის კომიტეტში. 1899 თბილისში ჩატარებული პირველმაისობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1902 თბილისიდან გაასახლეს. 1903 დააპატიმრეს და ციმბირში გადაასახლეს, საიდანაც 1905 წლის 17 ოქტომბერს მანიფესტის შემდეგ დაბრუნდა. 1907 წელს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის II მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ტფილისის გუბერნიიდან. იყო სოციალურ-დემოკრატიული ფრაქციის წევრი. სათათბიროს დათხოვნის შემდეგ (1907 წლის 3 ივნისს) ფრაქციის სხვა წევრებთან ერთად სამართალში მისცეს. საპატიმროდან გამოსვლის შემდეგ არალეგალურად ცხოვრობდა თბილისში. 1909 მაისში კვლავ დააპატიმრეს. გარდაიცვალა მეტეხის ციხეში. ჯუღელმა პუბლიცისტური მოღვაწეობა სემინარიაში სწავლის დროს დაიწყო. თანამშრომლობდა გამოცემებში: „ივერია", „ცნობის ფურცელი", „კვალი", „სხივი", „ლამპარი", „განთიადი", „ჩვენი აზრი" და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *სიდამონიძე უ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 580.

სქოლიო
------

1. ↑  Боиович М. М. «Члены Государственной Думы» (портреты и биографии) второй созыв, М. 1907, ст. 474
დართლოს საბჭეო
**დართლოს საბჭეო** — ტრადიციული სასამართლო საქართველოში ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დართლოში.

დართლოს საბჭეო თუშეთში სამართალწარმოების ძეგლებს შორის ყველაზე სრულყოფილად შემორჩენილი ძეგლია. მთაში უხუცესებით შემდგარ სასამართლოს დიდი ისტორია აქვს, დართლოს საბჭეოს შექმნას კი XVI-XVII საუკუნეებს მიაწერენ.

სოფელ დართლოს ეკლესიის დასავლეთით, საბჭეო მდებარეობს, იგივე სასამართლო. აქ განიხილებოდა ყველა საჭირბოროტო, სოფლისათვის მნიშვნელოვანი და მომრიგებლური საკითხი. ნახევარწრეზე უხუცესი მსაჯულებისათვის 12 ქვის სკამი იყო ჩადგმული. სადაო საკითხების განხილვისას ფიცი იდებოდა. მონაწილენი ულვაშის თითო ღერს იძრობდნენ და საფიცარი ქვის ქვეშ დებდნენ ან ორმოში აგდებდნენ. ამის შემდეგ საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღებოდა. დაუმორჩილებლობა კი ღვთის გმობის ტოლფასი იყო. 

საბჭეოზე კიდევ ორი ქვა იყო განთავსებული, რომელზეც მოსარჩლე და ბრალდებული იდგნენ. ხალხი კი შორიახლოდან აკვირდებოდა. თუ ნაფიც მსაჯულებს მოსარჩლესა ან ბრალდებულში ეჭვი ეპარებოდათ, მშინ ხატის კარის ჯვარზე ან წინაპრის საფლავზე დააფიცებდნენ. 

არამარტო დართლოში, ზოგადად თუშეთში სასამართლოს სასიკვდილო განაჩენი არ გამოჰქონდა. ყველაზე დიდი სასჯელი სოფლიდან და თემიდან განკვეთა იყო. თუმცა დასჯილს უფლება ეძლეოდა, წლების შემდეგ სოფლისათვის დაბრუნების თხოვნით მიემართა. მოსამართლეებს სოფელი ირჩევდა , თუმცა არარის ცნობილი, ეს სამუდამო მოვალეობას წარმოადგენდა თუ გარკვეული ვადით ირჩევდნენ. აღსანიშნავია, რომ დართლოს საბჭეოს XVIII საუკუნეში10 წლის მანძილზე, ლეკებთან მებრძოლი თუში გმირის, დევდრის ანთას გონიერი ასული ხელმძღვანელობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაზ. ახალი თაობა, 2017, №234 (7468), გვ. 11
* ქვე-პროექტი: საცხოვრებელი სახლების რეაბილიტაცია სოფელ დართლოში
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგნიაშვილი**. |

**რევაზ დიმიტრის ძე გოგნიაშვილი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1893, სოფ. ქვემო ხოდაშენი, ახლანდ. თელავის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 მარტი, 1967, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი და დირიჟორი; თბილისის საოპერო სცენაზე დადგმული პირველი ქართული ოპერის „ქრისტინეს" ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

პირველდაწყებითი განათლება მიიღო თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში (ი. ტერ-დავიდოვის კლასი). 1913 წელს დაამთავრა პარიზის კონსერვატორია საკომპოზიციო განხრით პროფ. პენიოს, გრავარეს და ივადონის ხელმძღვანელობით. სწავლის პერიოდში პარიზის ერთ-ერთმა ცნობილმა ფირმამ გამოსცა გოგნიაშვილის საფორტეპიანო პიესა „სევდა". 1913–14 წლებში პარიზშივე დირიჟორობდა ერთ-ერთ სიმფონიურ ორკესტრს. 1914 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაიწყო ინტენსიური შემოქმედებითი მოღვაწეობა. შეკრიბა და დაამუშავა ქართული ხალხური სიმღერები. იმავე წელს დაიწყო მუშაობა ოპერა „ქრისტინეზე" (მისივე ლიბრეტო, ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობისა და პოლიო ირეთელის პიესის მიხედვით). ოპერის პრემიერა შედგა „ქართული კლუბის" სცენაზე 1918 წლის 21 მაისს (რეჟისორი: კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი, დირიჟორი: ნიკოლოზ ქართველიშვილი, იასონის პარტია: ვანო სარაჯიშვილი), ხოლო იმავე წლის 17 ივნისს დაიდგა თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე. გოგნიაშვილის სხვა ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია ოპერები: „ჯადოსანი" და „მზის ქურუმი", აგრეთვე ვოკალურ-საკრავიერი და კამერული ნაწარმოებები, მუსიკა დრამატული თეატრების დადგმებისათვის. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამუსიკო სკოლებში.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 66.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ გოგნიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რევაზ ბეშიძე** (დ. 5 ნოემბერი, 1959, თბილისი) - საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იაპონიაში, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. მიიღო განათლება ქალაქ სოხუმის შოთა რუსთაველის სახელობის N1 საშუალო სკოლაში 1966-1976 წწ. შემდგომი განათლება მიიღო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე სპეციალობით გეოგრაფია 1976-1982 წლებში. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში 1986-1990 წლებში. აქვს დასრულებული ნატოს თავდაცვის კოლეჯის უმაღლესი კურსი (რომი, 1998-1999 წლებში). სწავლობდა აშშს ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების საკითხების შემსწავლელი ევროპული ცენტრში, უმაღლესი კურსზე, გერმანია (გარმიშ-პატერკინხენი, 2000 წელი). იყო ნატოს სტიპენდიანტი (ბრიუსელი, 2000-2002 წლებში). დაასრულა დიდი ბრიტანეთის სამეფო თავდაცვის კოლეჯის საერთაშორისო ურთიერთობების სრული კურსი (ლონდონი, 2005 წელი).

სამეცნიერო მოღვაწეობა
---------------------

01.12.1982-01.10.1983 იყო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის "ატოლის" სოხუმის ფილიალი-ინჟინერი. 01.10.1983-01.05.1989 მუშაობდა როგორც აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი-ლაბორანტი; მასწავლებელი. 01.05.1989-10.1096 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში. დოცენტი, გეოგრაფიის კათედრის გამგე. 05.11.1996.- 22.11.1996 მსახურობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის ნატოს სამმართველოს მე-III მდივანად. 1922.11.96-01.04.1997 იყო სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 01.08.1997-26.03.1998 გახდა სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსი. 26.03.1998-01.11.1998 იყოსამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის რუსეთთან სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსი. 01.11.1998- 17.05.2000 მუშაობდა სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ. 17.05.2000-06.07.2004 იყო სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორი.

დიპლომატიური რანგი
------------------

1999-2004 წლებში იყო სამხედრო საკითხებში საქართველო-რუსეთის მოლაპარაკებებზე სახელმწიფო დელეგაციის წევრი, საექსპერტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1997-2009 წლებშისაქართველოს სახელმწიფო და სამთავრობო დელეგაციების წევრი: ეუთო-ს, ნატო/ეაპს-ის, დსთ-ს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში გამართულ შეხვედრებსა და მოლაპარაკებებზე. 1998-2003 წლებში მუშაობდა საქართველოს დელეგაციის წევრად უსაფრთხოების დიალოგში: აშშ-სთან, დიდ ბრიტანეთთან, გერმანიასთან, უკრაინასთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Revaz BeshidzeTwitter-ზე (ინგლისური)
**გრიგოლ იობის (იოველის) ვენაძე (ინაშვილი)** (დ. 25 იანვარი, 1896, თბილისი — გ. 22 ივლისი, 1968, იქვე) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მუშის ოჯახში. დაამთავრა რკინიგზის სასწავლებელი და მუშაობდა ზეინკლად ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. 1913 წლიდან მონაწილეობს ნაძალევიდეს სცენისმოყვარულთა დრამატული წრის სპექტაკლებში, კარგი ხმის წყალობით პარალელურად, ხალხური სიმღერების გუნდის სოლისტია, ხოლო მოგვიანებით იწვევენ ოპერეტის დასში.

1918 წელს შევიდა ვ. როდნოვის საოპერო სტუდიაში, შემდეგ თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტია, რომელიც დაამთავრა 1924 წელს. სწავლის პერიოდშივე მონაწილეობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სპექტაკლებში, რომლის სოლისტი იყო 1941 წლამდე. მას შესრულებული აქვს თბილისის საოპერო სცენაზე ბარიტონის ყველა წამყვანი პარტია: მურმანი, კაიზო („აბესალომ და ეთერი", „დაისი"), აბდულ არაბი („თქმულება შოთა რუსთაველზე"), გოჩა („დარეჯან ცბიერი"), ონეგინი („ევგენი ონეგინი"), ელეცკი („პიკის ქალი"), ჟერმონი („ტრავიატა") და სხვა. ომის წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო ფილარმონიას. 

1953 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო ცირკის დირექტორი. მისი ინიციატივით შეიქმნა ქართული საცირკო კოლექტივი. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის" ორდენიდა თა მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 150, თბ. 1994
**რევაზ ლაგვილავა** (დ.19 სექტემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ფიზიკური),1976 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური).

1980–2004 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი (ბარიტონი). 1980 წელს შედგა დებიუტი, რობერტი (ჩაიკოვსკი „იოლანტა"). 1981 წელს სტაჟირება გაიარა მოსკოვის დიდ თეატრში. ქართული რეპერტუარი: ქართველ კომპოზიტორთა საოპერო არიები, რომანსები. სხვა რეპერტუარი: რიგოლეტო, ამონასრო, დიდი ინკვიზიტორი (ჯუზეპე ვერდი „რიგოლეტო", „აიდა", „დონ კარლოსი"), სკარპია (პუჩინი „ტოსკა"), ესკამილიო (ჟორჟ ბიზე „კარმენი"), ტონიო (ლეონკავალო „ჯამბაზები"), ალფიო (პიეტრო მასკანი „სოფლის პატიოსნება"), იოქანაანი (იოჰან შტრაუსი „სალომე"), შჩელკალოვი (მოდესტ მუსორგსკი „ბორის გოდუნოვი"), რობერტი, ებნ–ხაკია, ტომსკი (ჩაიკოვსკი „იოლანტა", „პიკის ქალი"). კამერული რეპერტუარი: მოცარტი, ბეთჰოვენი, შუბერტი, შუმანი, ჩაიკოვსკი, რიმსკი–კორსაკოვი, მუსორგსკი, ბოროდინი. რევაზ ლაგვილავას ვაჟიშვილია საოპერო მომღერალი ნიკოლოზ ლაგვილავა (ბარიტონი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ ლაგვილავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფიზიკაში **ბრტყელი ტალღა**, ან **ბრტყელი მონოქრომატული ტალღა** არის მუდმივი სიხშირის მქონე ტალღა, რომლის ტალღური ფრონტები (მუდმივი ფაზის ზედაპირები) არიან უსასრულო, პარალელური სიბრტყეები, რომლებიც ტალღის ფაზური სიჩქარის პერპენდიკულარულია. 

სამგანზომილებიანი ბრტყელი ტალღის ანიმაცია.
ორგანზომილებიანი ბრტყელი ტალღის ანიმაცია.
მათემატიკურად ბრტყელი ტალღა ასე ჩაიწერება:

{\displaystyle u(\mathbf {x} ,t)=Ae^{i(\mathbf {k} \cdot \mathbf {x} -\omega t)}}
სადაც 

*i* არის წარმოსახვითი ერთიანი;
**k** არის ტალღური ვექტორი;
*ω* არის კუთხური სიხშირე; და
*A* არის ამპლიტუდა.
ამასთან ითვლება, რომ ფიზიკური აზრი აქვს ამონახსნის რეალურ ნაწილს, ანუ: 

{\displaystyle Re[u(\mathbf {x} ,t)]=|A|\cos(\mathbf {k} \cdot \mathbf {x} -\omega t+\arg A)}
ეს გამოსახულება წარმოადგენს ერთგვაროვან გარემოში სკალარული ტალღური განტოლების ამონახსნს. ვექტორული ტალღური განტოლების ამონასხნს ერთგვაროვან გარემოში ანალოგიური სახე აქვს, იმ განსხვავებით, რომ ამ შემთხვევაში სკალარული ამპლიტუდა *A* იცვლება ვექტორული **A** ამპლიტუდით. მაგალითად, ელექტრომაგნიტური ტალღის შემთხვევაში **A** ტიპურად აირს ელექტრული ველის დაძაბულობა, მაგნიტური ინდუქცია ან ვექტორული პოტენციალი. 

განივი ტალღა არის ისეთი ვექტორული ტალღა, რომლის ამპლიტუდა **k** ტალღური ვექტორის პერპენდიკულარულია, ხოლო გრძივი ტალღა კი არის ტალღა რომელშიც ამპლიტუდის ვექტორი **k**-ს პარალელურია.

ზემოთ მოყვანილ განტოლებაში ფუნქცია *ω*(**k**) არის დისპერსიული თანაფარდობა. ფარდობა *ω*/|**k**| არის ფაზური სიჩქარის მოდული, ხოლო *dω*/*d***k** არის ჯგუფური სიჩქარე. 

ზოგადად, ტალღური განტოლების ნებისმიერი ამონახსენი შეიძლება წარმოდგენილი იქნას როგორც ბრტყელი ტალღების სუპერპოზიცია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტალღა

ბიბლიოგრაფია
------------

* J. D. Jackson, *Classical Electrodynamics* (Wiley: New York, 1998 ).
**დარი** (სპარს. دری) ან **სპარსული-დარი** (სპარს. فارسی دری) — სპარსული ენის სახელწოდება და სტანდარტიზებული ფორმა ავღანეთში, მშობლიურად ითვლება ავღანეთში მცხოვრები ტაჯიკებისთვის, ხოლო ტაჯიკეთში მხოვრები ტაჯიკებისთვის მშობლიურია სპარსული ენის სხვა სტანდარტიზაცია — ტაჯიკური. 

დარი ავღანეთში სახელმწიფო ენის სტატუსით სარგებლობს ავღანურ ენასთან (პუშტუსთან) ერთად. მნიშვნელობით იგი თითქმის არ განსხვავდება პუშტუსგან, რადგან დარი ოფიციალური სასაუბრო ენაა მოსახლეობის თითქმის 50%-ისთვის: ტაჯიკების (33%) გარდა, დარის იყენებენ ასევე ჰაზარელები (11%) და აიმაყები (1%).

ამ ტერმინით მოიხსენიება ახალი სპარსული ენა, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული არაბულ სამყაროში და X საუკუნიდან გვხვდება არაბულ დასპარსულ ტექსტებში. სპარსული-დარი შეიძლება ლინგვისტურად კლასიფიცირდეს როგორც შუასპარსულის გაგრძელება, რომელიც სასანიანების დროს წარმოადგენდა ოფიციალურ რელიგიურ და სალიტერატურო ენას და თავის მხრივ სათავეს იღებდა ძველსპარსულისგან რომელიც იყო აქემენიანთა ოფიციალური ენა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სპარსული ენა
* ტაჯიკური ენა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Dari *ენციკლოპედია ირანიკა*
* Dari language, alphabet and pronunciation
* Dari language resources
* Dari alphabet დაარქივებული 2017-12-30 საიტზე Wayback Machine.
* Learn Dari

სქოლიო
------

1. ↑  Dari. *Ethnologue*. SIL International (2013). ციტირების თარიღი: 25 July 2013.
2. ↑
3. ↑  Lazard, Gilbert 1975, "The Rise of the New Persian Language"
4. ↑  in Frye, R. N. *The Cambridge History of Iran*, Vol. 4, pp. 595-632, Cambridge: Cambridge University Press.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დანელია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**რევაზ ვალერიანის ძე დანელია** (დ. 5 მაისი, 1947, სოფ. ლეხაინდრავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 მარტი, 2008, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2001). 

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1968) მუშაობდა თსუ-ის ი. ვეკუას სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკის კათედრაზე (1971–1996). 1981–1984 მივლინებული იყო მოსკოვის უნივერსიტეტში დრეკადობის თეორიის კათედრაზე. 1996 წლიდან პედაგოგიური საქმიანობა გააგრძელა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში (უმაღლესი მათემატიკის და თეორიული მექანიკის კათედრის გამგე). დანელის ნაშრომები ძირითადად ეხება ჰიდროტექნიკას, კერძოდ, მელიორაციას. მან დაადგინა სამელიორაციო ჰიდროკვანძების კაშხლის ზედაპირზე მიწისძვრით წარმოქმნილი ჰიდროდინამიკური წნევები, წყალსაცავის ფსკერზე გრუნტში გავრცელებული სეისმური ტალღის გათვალისწინებით. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 310.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბუდვაიზერ ბუდვარის ბოთლი
**ბუდვაიზერი** (ჩეხ. *Budweiser*, ასევე *Bud*) — ლუდის სავაჭრო მარკა, რომლის მფლობელობაზეც დავა ჩეხეთის სახელმწიფო ლუდსახარშ კომპანია *Budějovický Budvar–ს* და ამერიკულ ლუდსახარშ კონცერნ *Anheuser-Busch–სა* და კერძო ჩეხურ ლუდსახარშ *Samson–ს* შორის უკვე ნახევარ საუკუნეზე მეტია მიდის. *Budějovický Budvar* 1895 წელს ქალაქ ჩესკე–ბუდოვიცაში დაარსდა. მარკა ბუდვაიზერი ამ რაიონში 1295 წლიდან ჩნდება. *Anheuser-Busch* ლუდს იმავე სახელით 1876 წლიდან უშვებს.

დავა სავაჭრო მარკაზე
--------------------

ამ მარკაზე მფლობელობის უფლების მოპოვებაზე დავა უკვე არა ერთი ათეული წელია გრძელდება. მთავარი მოდავე მხარე – ამერიკული კომპანია *Anheuser-Busch–ა*, რომლის სასარგებლოდ მეტყველებს დრო (ისინი ამ დასახელებით ლუდს 1876 წლიდან უშვებენ და მათი მოწინააღმდეგე კი, მხოლოდ 1895 წლიდან) და ჩეხური სახელწმიფო ლუდსახარში კომპანია *Budějovický Budvar*, რომლის მხარეზეც გეოგრაფია და ისტორიაა (ლუდის დასახელება ქალაქიდან წარმოსდგა და ამ სახელით ადგილობრივი ლუდსახარშებით იწარმოებოდა სულ ცოტა 1295 წლიდან). კერძო კომპანია *Samson*, ასევე აცხადებს პრეტენზიას ლუდის სახელზე, რადგან თავად ბევრად უფრო ძველია სახელმწიფო კომპანიაზე და იმავე გეოგრაფიულ რაიონში მდებარეობს.

სასამართლო ორგანოებმა სხვადასხვა ქვეყნებში სხვადასხვა შედეგები მიიღეს, მაგრამ დავა ეხლაც გრძელდება. რათა როგორმე დასრულებულიყო ეს პროცესი, *Anheuser-Busch–მა* ლუდის გამოშვება დაიწყო *Bud–ის* სახელის ქვეშ, მაგრამ ამან მაინც ვერ გადაწყვიტა პრობლემა, *Budějovický Budvar–მა* ამ სახელის მფლობელობაზეც განაცხადა პრეტენზია და ისიც შეუდგა ამ დასახელების ლუდის წარმოებას.

ლუდის არჩევანი
--------------

### Budějovický Budvar

* Budweiser Budvar
* Budweiser Budvar Premium Lager
* Budweiser
* Budvar
* Bud
* Bud Super Strong
* Budweiser Budvar Free
* Budějovický Budvar

### Anheuser-Busch

* Bud
* Budweiser Select
* Budweiser Select 55
* Bud Ice
* Budweiser Brew Masters' Private Reserve
* Bud Dry
* Bud Silver
* Bud Extra
* Budweiser/Bud Light Chelada
* Budweiser American Ale
* Budweiser NA
* Bud Light Lime
* Bud Light Golden Wheat
* Budweiser 66

### Samson

* Samson Budweiser Bier

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი ბუდვაიზერი რუსეთში დაარქივებული 2009-06-04 საიტზე Wayback Machine.
* ჩეხური სახელმწიფო კომპანიის Budějovický Budvar–ის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
**სანქტ-პეტერბურგის შესტოკოვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Шестоковской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. 

ღვთისმსახურება მიმდინარეობს ქართულ და საეკლესიო სლავურ ენებზე.

ისტორია
-------

ტაძრის ისტორია იწყება იქიდან, როდესაც ვაჭარმა ა. ი. ბილდეევმა შეიძინა მიწის ნაკვეთი იქ შესტოკოვის ამაღლების დედათა მონასტრის მეტოქის ასაშენებლად. 

1896 წლის 28 დეკემბერს იოანე კრონშტადტელმა აკურთხა საძირკვლის ქვა. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1897 წლიდან 1900 წლებში ნიკოლოზ ნიკონოვის პროექტის მიხედვით. ამავე წლის 18 ივნისს ბენიამინ კაზანსკიმ აკურთხა ეგვტერი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მარიამ მაგდალინელის სახელზე. 1901 წლის 20 ოქტომბერს აკურთხეს კიდევ ერთი ეგვტერი ალექსანდრე ნეველის, ინოკენტი ირკუტსკელისა და ალექსანდრე კომანსკელის სახელზე. 

1932 წლის 17 აგვისტოს ეკლესია დახურეს და შენობა გადაეცა ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის რაიონულ შტაბს.

ქართული მეტოქი
--------------

1992 წელს ეკლესიას დაუბრუნდა სიწმინდეები, ხოლო 1993 წლის 5 მარტს ტაძარი გადაეცა ქართულ სათვისტომოს. ამავე წლის ნოემბერში აღევლინა პირველი ღვთისმსახურება.

1993 წლის მარტში ქართველების დაფინანსებით დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც თითქმის ათი წელი გაგრძელდა. ეკლესიის აღდგენის ერთ-ერთი ინიციატორი იყო ერეკლე II-ის შთამომავალი არისტო ბაგრატიონი, რომელიც სანქტ-პეტერბურგში ცხოვრობდა. ტაძრის აღდგენაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს პეტერბურგის ქართული სათვისტომო „ივერიის" ხელმძღვანელმა ბადრი კაკაბაძემ, ლუდსახარში ქარხნის „სტეფანე რაზინის" გენერალურმა დირექტორმა გია გვიჩიამ, ეკონომიკური ასოციაცია „ბალტიკის" პრეზიდენტმა სოსო ხარებოვმა და სხვებმა. კანკელის ხატები დაწერა მხატვარმა ზაურ ცხადაიამ სამ შვილთან ერთად. 

2002 წლის 19 მაისს შედგა ტაძრის კურთხევა, რომელსაც საქართველოს მართლმადივებელი ეკლესიის 20 კაციანი დელეგაცია ესწრებოდა. ცერემონიას ასევე დაესწრო საქართველოს ელჩი რუსეთში ზურაბ აბაშიძე, ზურაბ წერეთელი და ზურაბ სოტკილავა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Шестоковской иконы Божией Матери (Грузинский приход) // pravoslavie.ru, 3 апреля 2012 года
* Пески: Церковь Шестаковской иконы Божией Матери

სქოლიო
------

1. ↑  ИТАР-ТАСС, Храм грузинского прихода освящён в санкт-Петербурге // pravoslavie.ru
**ბუდის მეორე ალყა** — დაპირისპირება ოსმალეთის იმპერიასა და ანტიოსმალურ კოალიციას, საღვთო ლიგას შორის. მიმდინარეობდა 1686 წელს, დიდი თურქული ომის დროს.

წინარეისტორია
-------------

ბუდა ოსმალთა ბატონობის ქვეშ 1541 წლიდან იყო, მას შემდეგ, რაც სულთანმა სულეიმან I-მა იგი სამთვიანი ალყის შედეგად დაიპყრო. შემდგომში, იგი ოსმალეთის კულტურულ და კომერციულ ცენტრადაც იქცა; რამდენიმე ქრისტიანული ეკლესია მეჩეთად გადაკეთდა.

1683 წელს ოსმალებმა ვენაში შეჭრით წამოიწყეს ომი ჰაბსბურგებთან. ისინი ძალიან ახლოსაც იყვნენ ქალაქის აღებასთან, მაგრამ ვენა პოლონეთის მეფის, იან III სობესკის არმიამ გადაარჩინა. ამის შემდეგ, პაპ ინოკენტი XI-მ გამოთქვა მოსაზრება, რომ შექმნილიყო ანტიოსმალური კოალიცია, რომელიც საბოლოოდ მოუღებდა ბოლოს ოსმალთა ბატონობას ქრისტიანულ სამყაროზე. 1684 წელს შექმნილ „საღვთო ლიგაში" პოლონეთი, ავსტრია და ვენეცია გაერთიანდნენ (შემდგომში რუსეთიც). კოალიციის შექმნის შემდეგ, საღვთო ლიგის წევრებმა პირველად შემოარტყეს ალყა ბუდას, თუმცა ხუთთვიანი ალყა უშედეგო გამოდგა. გაერთიანებულმა ძალებმა ქალაქის აღება ვერ მოახერხეს.

ალყა
----

წარუმატებელი ალყიდან ორი წლის შემდეგ, კოალიციის წევრებმა კიდევ ერთხელ შემოარტყეს ალყა უნგრეთის სამეფოს დედაქალაქს. ამ შემთხვევაში, მათი არმია გაცილებით მძლავრი იყო და 65 000-დან 100 000-მდე ჯარისკაცისგან შედგებოდა. არმიის შემადგენლობაში იყვნენ გერმანელი, უნგრელი, ხორვატი, ინგლისელი, ესპანელი, ჩეხი, ბურგუნდიელი, იტალიელი, შვედი და დანიელი ჯარისკაცები. აგრეთვე, მოხალისე ოფიცრები და არტილერისტები სხვა ევროპული ქვეყნებიდანაც. ხოლო ქალაქს, პირველი ალყის მსგავსად, დაახლოებით 7 000 მეომარი იცავდა.

საბოლოოდ, ალყა 1686 წლის 18 ივნისს დაიწყო. 27 ივლისს კოალიციის ძალებმა ქალაქზე პირველი ფართომასშტაბიანი იერიში მიიტანეს, თუმცა ოსმალებმა მტრის უკუგდება მოახერხეს და მას 5 000-იანი დანაკარგი მიაყენეს. 1 აგვისტოს სტამბოლიდან ჩამოვიდა დამხმარე ძალა, რომელსაც დიდი ვეზირი სარი სულეიმან-ფაშა მეთაურობდა. ფაშა ქალაქიდან 4 მილის დაშორებით იყო დაბანაკებული. 14 აგვისტოს ოსმალებმა განახორციელეს შეტევა მოკავშირეთა არმიაზე და თავდაპირველად წარმტებასაც მიაღწიეს, თუმცა მოწინააღმდეგის კონტრშეტევის შედეგად მათ 3 ათასი იანიჩარი დაკარგეს.

20 აგვისტოს სარი სულეიმანს კიდევ ერთი მცდელობა ჰქონდა ქალაქის დახმარების, თუმცა ეს მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა — მდინარე დუნაის გასწვრივ მიმავალი ოსმალთა არმია მთლიანად განადგურდა. 2 სექტემბერს კოალიციის ჯარებმა ბოლო შეტევა განახორციელეს ქალაქზე. გმირულად დაიღუპა ქალაქის დამცველთა მეთაური აბდურაჰიმ აბდი-ფაშა. საღვთო ლიგის ჯარები ქალაქში შევიდნენ და ბუდაზე ოსმალთა 145 წლიანი ბატონობა დაასრულეს, თუმცა ამ ალყის დროს მათ 30 000-მდე მეომარი დაკარგეს.

ლიტერატურა
----------

* Handwörterbuch der gesamten Militärwissenschaften. Bd. IX. — Bielfeld — Leipzig, 1880
* Militär-Conversations-Lexikon. Bd. VI. — Adorf: Verlags Bureau, 1837
* *Némedy J.* Die Belagerungen der Festung Ofen in den Jahren 1686 und 1849. — Pest, 1853
რეკის რუნული ქვა
კოორდინატები: 58°17′42″N 14°46′32″E﻿ / ﻿58.295° ჩ. გ. 14.775556° ა. გ.﻿ / 58.295; 14.775556
**რუნული ქვა რეკიდან** (შვედ. Rökstenen) — რუნული ქვა ყველაზე გრძელი ცნობილი წარწერით, რომელიც 762 რუნისგან შედგება.

თავდაპირველი ადგილი, სადაც ქვა ემაგრა, უცნობია, მაგრამ, როგორც ჩანს, იგი მისი ამჟამინდელი ადგილსამყოფელიდან შორიახლოს იდგა, ესტერგეტლანდის ლენის ედესჰეგის კომუნაში რეკის მრევლის ტაძართან. ქვის წარწერა თარიღდება IX საუკუნის პირველი ნახევრით. იგი ქვას ყველა მხრიდან ფარავს, მათ შორის ზემოდან. მთავარი ტექსტი ამოტვიფრულია ეგრეთ წოდებული „უმცროსი რუნების" გამოყენებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუნული წარწერები აია-სოფიას ტაძარში

ლიტერატურა
----------

* *Brate Erik* Östergötlands runinskrifter. H.3. - Stockholm, 1918.
* *Häger O. Villius H.* Rök - gåtornas sten. - Stockholm, 1976.
* *Petersson C.* Rökstenen - Varins besvärjelse. - Klockrike, 1991.
* *Wessén E.* Rökstenen. KVHAA, Stockholm, 1958

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A History of Swedish Literature на Google Books.
* *Troels Brandt*. The Roek Stone - Riddles and answers დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine. .
**ჭალადიდი** — ისტორიული სოფელი სამეგრელოში. მოიცავდა დღევანდელი ზემო ჭალადიდისა და ქვემო ჭალადიდის თემებს. ხშირად ჭალადიდს უწოდებენ ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბაჟოს, სადაც მდებარეობს ჭალადიდის რკინიგზის სადგური.

ისტორია
-------

სახელწოდება ჭალადიდი წერილობით წყაროებში პირველად დასახელებულია 1616-1639 წლებში დაწერილ „შეწირულების წიგნში", სადაც აღნიშნულია, რომ ლევან დადიანის ბიჭვინთისადმი შეუწირავს სხვა სოფლის მცხოვრებლებთან ერთად ჭალადიდელებიც „გამორჩეულნი" მეთევზენი. თვით ლევან დადიანის ერთ-ერთ სიგელში ნათქვამია: „წყლის პირს რიონზედა ჭალადიდსა ნახევარი ბაჟი ხოფისა ღვთისმშობლისა არის". შუა საუკუნეებში ჭალადიდელთა ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობა იყო.

XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტოპონიმი ჭალადიდი დასახელებულია იოჰან ანტონ გიულდენშტედტის სამოგზაურო ჩანაწერში. ჭალადიდის ახლოს ალექსანდრე გორჩაკოვის ინიციატივით გაყვანილ იქნა არხი მდინარე ცივსა და ხობისწყალს შორის, რამაც გააადვილა სამდინარო კომუნიკაცია რეგიონში. 1820-იან წლებში ჭალადიდის მოსახლეობა 200 ოჯახს აღემატებოდა. 180 ოჯახი ცხოვრობდა რიონის მარცხენა ნაპირზე, ხოლო 20-მდე ოჯახი — მარჯვენაზე. სოფელში გავრცელებული იყო მეთევზეობა, მოჰყავდათ სიმინდი, ფეტვი, თამბაქო, ვაზი, მისდევდნენ ნანადირევით ვაჭრობას. სოფელში განლაგებული იყო რუსთა 350-კაციანი პოსტი.

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში მთიანი სამეგრელოდან და იმერეთიდან ჩამოსულ გლეხებს, რომლებიც ნოყიერ მიწებს ეძებდნენ გაუჩეხავთ ტყეები და შეუქმნიათ დასახლებები — საღვამიჩავო, ჩხარის დასახლება, ქუთაისის დასახლება. 1870-იანი წლების დასაყისში ჭალადიდში აშენდა რკინიგზის სადგური. ჭალადიდი შედიოდა სენაკის მაზრაში. 1911 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 557 ადამიანს.

მოგვიანებით ჭალადიდის ტერიტორიაზე საბჭოთა ხელისუფლების მიერაც ხდებოდა იმერეთიდან მოსახლეობის მასობრივი ჩამოსახლება. 1929-30 წლებში რაიონების შემოღებასთან დაკავშირებით ჭალადიდი გაიყო ორ ნაწილად, ზემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (მუხური, საგვიჩიო და სირიაჩქონი) მოექცა ცხაკაიას რაიონის, ხოლო ქვემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (საბაჟო, საქორქიო, საღვამიჩავო და საჭოჭუო) — ხობის რაიონის შემადგენლობაში.

საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჭალადიდის სოფლების მოსახლეობა შეადგენს 3194 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერით — 2457-ს. მოსახლეობის თითქმის სრული ნაწილი ქართული ეთნოგრაფიული ჯგუფები, მეგრელები და იმერლები არიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჭალადიდის ისტორია ხობის მუნიციპალიტეტის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  *ჟაკ ფრანსუა გამბა,* „მოგზაურობა ამიერკავკასიაში" გვ. 138-139 — „განათლება", თბილისი, 1987
2. ↑  Кавказскій календарь на 1912 годъ, Тифлись, 1911, стр. 222.
**სანქტი-სპირიტუსი** (ესპ. Sancti Spíritus) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სანქტი-სპირიტუსის პროვინციის დედაქალაქი. მისი სახელი ლათინურიდან მომდინარეობს და „წმინდა სულს" ნიშნავს. იგი კარიბის რეგიონის ერთ-ერთი საუკეთესოდ შემონახული ქალაქია. 

სანქტი-სპირიტუსის სამხრეთით მდებარეობს სასის წყალსაცავი. ქალაქის ცენტრალური პარკი ყველა ასაკის ადამიანისთვის გართობის საუკეთესო ადგილს წარმოადგენს.

ისტორია
-------

ქალაქი 1514 წელს დიეგო ველასკეს დე კუელიარმა დააარსა მდინარე ტუონუკის ნაპირზე. რვა წლის შემდეგ, მან მდინარე იაიაბოს ნაპირებთან გადაინაცვლა, სადაც დღემდე მდებარეობს. 1586 წელს, ინგლისემლა მეკობრეებმა ქალაქი ცეცხლს მისწეს და წერილობითი ინფორმაცია მისი დაარსების შესახებ სამუდამოდ დაიკარგა. სანქტი-სპირიტუსი დღეს რეგიონის პოლიტიკური, ეკონომიკური და სამხედორ ცენტრია. ქალაქში მარავლადაა XVII-XVIII საუკუნეებში აშენებული სასტუმროს ტიპის ნაგებებები. ამჟამად ტურისტების უკმაყოფილებას იწვევს ის ფაქტი, რომ კოლონიური ცენტრი ეროვნულ მონუმენტადაა გამოცხადებული.

ეკონომიკა
---------

მუნიციპალიტეტსი ეკონომიკა ძირითადად შაქრის ლერწამს, თამბაქოს, მეცხოველეობას და მეთევზეობას ემყარება.

დემოგრაფია
----------

2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 133 843 ადამიანს შეადგენდა. 1 151 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 116,3 ადამიანი კმ²-ზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კუბის ქალაქების სია
* კუბის მუნიციპალიტეტები

რესურსები ინბტერნეტში
---------------------

* ინფორმაცია ტურისტებისთვის
* (ესპანური) Historic City webpage

სქოლიო
------

1. ↑  Atenas.cu.  (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური)
2. ↑  Statoids.  (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სანქტი-სპირიტუსის მუნიციპალიტეტები |
| --- |
|  |
| 
 იაგუახაი · კაბაიგუანი · ლა-სიერპე  · **სანქტი-სპირიტუსი**  · ტაგუასკო · ტრინიდადი · ფომენტო · ხატიბონიკო | გუანტანამოს პროვინცია |

 |
რაჭის მაზრა
**რაჭის მაზრა** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ქუთაისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრი ონი, ფართობი 2857 კმ², მოსახლეობა თავდაპირველად იყო 23500 ადამიანი, XIX საუკუნის მიწურულს შეადგინა 72742 ადამიანი. ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე რაჭა 1811-იდან რაჭის ოკრუგის სახელწოდებით იმერეთის ოლქის შემადგენლობაში იყო. 1840 წელს ეწოდა რაჭის უბანი და შევიდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ქუთაისის მაზრის შემადგენლობაში. 1846, ქუთაისის გუბერნიის შექმნის შემდეგ, რაჭის უბანს დაემატა ოსეთის ოკრუგის მამისონის ხეობის სოფლები და იწოდა რაჭის მაზრად. იყოფოდა ბუგეულის, კუდარო-მამისონის, უწერისა და ხოტევის უბნებად, ხოლო 1888 წლიდან ამბროლაურისა და ონის უბნებად. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების (1921) შეიქმნა იმავე რაჭის მაზრის სახელწოდების ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც 1928 წელს გაერთიანდა ლეჩხუმის მაზრასთან და იწოდა რაჭა-ლეჩხუმის მაზრად. გაუქმდა 1930 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *ცინცაძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 313.
პირველი გამოცემა
**ბუდენბროკები** — თომას მანის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული რომანი. ამ რომანში მოთხრობილია ერთი ბურჟუაზიული ოჯახის ოთხი თაობის ცხოვრება და მათი გადაშენების ამბავი. ბუდენბროკების ოჯახის ისტორია მკითხველისათვის თავიდანვე ცნობილია ქვესათაურით „ერთი ოჯახის გადაშენების ამბავი". რომანი თომას მანის სიცოცხლეში გამოიცა ათასორასჯერ. ის არის მსოფლიოს თითქმის ყველა ენაზე ნათარგმნი, ასევე მას ერთ-ერთი პირველი ადგილი უჭირავს კლასიკურ ლიტერატურაში. თავად თომას მანი ამ წიგნს იუმორით გაჟღენთილ წიგნს უწოდებდა. იგი ამ წიგნის გმირებზე ასე წერდა: „რომანის პერსონაჟები ნაწილობრივ ცოცხალი პიროვენებების მიხედვით არიან შექმნილნი, რადგან მე სხვადასხვა სახის მშობლიური მოგონებანი იმ ადამიანებსა და ურთიერთობებზე, რომლებსაც კი ჩემს მგრძნობიარე ყრმობაზე შთაბეჭდილება მოუხდენია, მათ შორის პატივსაცემიც და სასაცილოც, ჩემს რომანში ასე თუ ისე გავაცოცხლე".

რომანის დაწერა თომას მანს სკანდინავიური საოჯახო რომანებისა და ძმები გონკურების „რენე მოპერინის" კითხვამ შთააგონა. რომში ძმები გონკურების რომანის კითხვისას მანს გაუჩნდა იდეა, რომ მასაც შეეძლო გერმანული სინამდვილის ფონზე მსგავსი რომანი შეექმნა. ასევე ნიმუშად გამოადგა სკანდინავიური საოჯახო რომანები, ვინაიდან მათში ასახული სავაჭრო ქალაქების ყოფა ახლოს იდგა მისთვის ახლობელ ლიუბეკისეულ სინამდვილესთან. რომანის ფორმატი თომას მანს კილანდისა და იონას ლის რომანებმა უკარნახა. რომანი 15 თავისგან უნდა ყოფილიყო შემდგარი და 250 გვერდს არ უნდა ასცილებოდა.

ოჯახის დაკნინებისა და გადაშენების თემა ნატურალისტების საყვარელი თემაა და იგი ევროპული რომანტიკისათვის ახალი თემა არ იყო, მაგრამ „ბუდებროკებში" ეს თემა ნატურალისტური რომანებისგან განსხვავებულად ვითარდება, სხვაგვარადაა გადაწყვეტილი და დასაბუთებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"
**რახიმ ჩახიევი** — დ. 11 იანვარი, 1983, ტობოლსკი, რუსეთი - არის რუსი ყოფილი პროფესიონალი მოკრივე. მან 2015 წელს მოიპოვა IBO საკრუიზო წონის ტიტული, 2014 წელს ევროპის საკრეისო წონის ტიტული და 2013 წელს საკრუიზო წონის ტიტულსაც დაუპირისპირდა, როგორც სამოყვარულო ბოქსიორმა მან, მოიგო ვერცხლის მედალი 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და ოქრო 2008 წლის ოლიმპიადაზე. მიეკუთვნება მძიმე წონის მოკრივეების რიგს.

მან კრივში 1995 წელს დაიწყო რუსლან ჩაპანოვის ხელმძღვანელობით. 1999 წელს მან მოიპოვა რუსეთის ჩემპიონატი სპორტულ სკოლებს შორის 81 კგ წონით კატეგორიაში. 2001 წელს ამავე კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში მოზარდთა შორის.

რუსეთის ჩემპიონატში მან მოიპოვა ოქრო (2002), ვერცხლი (2004), ბრინჯაო (2005 და 2006).

2006 წელს, 91 კგ კატეგორიაში, მან პირველი ადგილი მოიპოვა აზერბაიჯანის მსოფლიო თასზე და გერმანიაში სამხედრო პერსონალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2007 წელს მან აშშ-ს მსოფლიო თასზე რუსეთის სახელით ტიტული დათმო და ვერცხლი მოიპოვა. ფინალში წააგო მსაჯების გადაწყვეტილებით, იტალიელ კლემენტე რუსოსთან ანგარიშით (6:7).

2008 წელს, მაგნიტოგორსკის რუსეთ-ამერიკის მატჩზე, იგი მჭიდრო გადაწყვეტილებით დამარცხდა დეონტაი უაილდერთან (11-10).

პირადი ტრენერების რუსლან ჩაპანოვის და ფილიპ იაკოვლევის ხელმძღვანელობით, 2008 წელს იგი გახდა პეკინში ოლიმპიური ჩემპიონი.

2009 წელს ჩახკიევმა დაასრულა სამოყვარულო კარიერა და ხელი მოაწერა კონტრაქტს სარეკლამო კომპანიასთან Universum Box-Promotion- თან. 2016 წლის ბოლომდე, იგი წვრთნის ახალგაზრდებს ჰამბურგში Universum Gym- ში, ცნობილი მაიკლ ტიმსის სამწვრთნელო ჯგუფის ხელმძღვანელობით.

ჩახკიევმა დაამარცხა ჯასურ მაჩანოვი 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. კარიერის განმავლობაში მან ასევე დაამარცხა კუბელი ოსმაი აკოსტა 24:15 გუნდურ შეჯიბრებაში მსოფლიო თასზე 2006 წელს , მაგრამ რუსეთმა დათმო ეს შეხვედრა.

2006 წელს მან მსოფლიო ჩემპიონატზე წააგო (ვერცხლის მედალოსანი 2005) სამხრეთ ეთიოპიელთან. 

მსოფლიო ჩემპიონატებზე ჩახიევმა სხვათა შორის დაამარცხა აზერბაიჯანელი ელჩინ ალიზადა 17-6. 2008 წელს იგი დუალე უაილდერთან დამარცხდა დუელში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რახიმ ჩახიევი (ინგლისური) — სტატისტიკა საიტზე „BoxRec"
* 

* Рахим Чахкиев — Sports-reference.com (ინგლისური)
* Биография на сайте Peoples.Ru
* Рахим Чахкиев на сайте компании «Мир бокса»
**რაჰათ-ლუხუმი** — ჯემალ ქარჩხაძის ისტორიული მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1987 წელს, კრებულში სახელწოდებით – „ანტონიო და დავითი". რაჰათ-ლუხუმი თურქული ტკბილეულის სახელია, რომლის ყიდვის შემდეგ მოგზაური ისმენს გამყიდველის მონათხრობს გურჯების შესახებ.

შინაარსი და სტრუქტურა
---------------------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოქმედება მიმდინარეობს მეჩვიდმეტე საუკუნის სტამბოლში. ჩვეულებრივი მოგზაურის ყურადღებას მოხუცი ვაჭარი მიიპყრობს, რომელიც რაჰათ–ლუხუმს ყიდის. მოგზაური იყიდის ტკბილეულს და მიუხედავად იმისა, რომ ის უგემური აღმოჩნდება, ვაჭრისგან ძალიან უცნაურ ისტორიას მოისმენს. ვაჭარი თავის თავს ათა სულეიმანს უწოდებს და მისი თქმით, ის ოსმალეთის ძველი მმართველის, ომან ფაშას მრჩეველი იყო. ერთ დღესაც მათ გურჯებზე უნდა ელაშქრათ. ახალციხის გზაზე ჯარს შემოხვდა ერთი ქართველი, რომელიც ოქროს ფასად შეპირდა თავისიანების გაყიდვას. ყველაფერზე მორიგდნენ, თუმცა ქართველი მალევე მოკლეს. ომან ფაშამ თავისით გადაწყვიტა ციხის აღება, მაგრამ უეცრად გზაზე ვირზე მჯდარი ბერი შემოხვდათ. ფაშა დაემუქრა მას და დახმარების სანაცვლოდ ოქროს დაპირდა. ბერმა ლოცვის დრო მოითხოვა. მთელი დღე ჯარი ბერს ელოდა. ბოლოს დაასრულა და ფაშას უთხრა, ღმერთმა შენი თავის ახალციხეში წაყვანა მიბრძანაო. ფაშას გაუხარდა და ბერს უთხრა, რაც შეიძლება მოკლე გზით წასულიყვნენ, რადგან მას არაფრის ეშინოდა. ბერმა ჯარი დაღამებამდე ატარა და ერთ ვიწრო ხეობაში მიიყვანა, საიდანაც გაღწევა თითქმის შეუძლებელი იყო. ბერმა ფაშას უთხრა, ღმერთმა შენი მოყვანა აქ ისურვაო. ომანი ამის გაგონებაზე გამწარდა, დაემუქრა, ემუდარა, ფეხებში ჩაუვარდა, მაგრამ მოხუცს ხმა ვერ ამოაღებინა. ფაშამ ვეღარ მოითმინა და ბერი თავისი ხელებით დაახრჩო. ამ დროს გაწვიმდა. ცხენები დაფრთხნენ. ვაჭრის თქმით, მას ყველგან მკვდარი ბერი ელანდებოდა. მეორე დღეს მათ მაინც მოუწიათ ქართველებთან დაპირისპირება, სადაც გიორგი სააკაძემ თურქთა მთელი ჯარი გაანადგურა. თავად ფაშას კი თავი მოკვეთეს ბრძოლაში.

პერსონაჟები
-----------

* „ათა სულეიმანი" — ვაჭარი, რომელიც ამ ისტორიას ჰყვება.
* „მოგზაური" — ვაჭრისგან იყიდის ტკბილეულს და ამბავს მოისმენს.
* „ომან ფაშა" — ოსმალეთის ყოფილი მმართველი.
* „თევდორე მღვდელი" — წმინდა ბერი, რომლის თავდადებამ შემდგომ გიორგი სააკაძეს გამარჯვება მოუტანა.
* „ალი-მირზა" — დიდებული, რომელიც გურჯისტანს კარგად იცნობდა, სამაჰმადიანოში გამოჩენილი თავისი სიბრძნითა და მისნობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Genia.ge — ამონარიდები მოთხრობიდან
* „რაჰათ-ლუხუმი" Goodreads.com-ზე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯემალ ქარჩხაძე |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* მდგმური (1979)
* ქარავანი (1984)
* ანტონიო და დავითი (1987)
* ზებულონი (1988)
* იუპიტერის სინანული (1994)
* განზომილება (2001)
 |
|  |
| მოთხრობები | 
* აბზიანიძეების ოჯახი
* ისტორიული რომანი
* სასწაული
* გიგანტი
* მარიანა
* ოპერაცია „დეიდა ტასო"
* კაპიტონ მანაგაძის ბოლო ექსპერიმენტი
* მეთერთმეტე მცნება
* იგი
* დღე ერთი
* მაღალი კაცი
* დრო
* ბედნიერების მაძიებელი უფლისწული
* გუბე
* სოლომონიანი
* რაჰათ-ლუხუმი
* ბიძაჩემი იონა
* ჭოლა
* ზღაპარი ხელმწიფის პატარა ქალისა და მწყემსი ბიჭისა
* მაგნოლიის ყვავილი ანუ ბებია ანას გარდაცვალება
 |
|  |
| მოთხრობების კრებულები | 
* სასწაული (1967)
* მეთერთმეტე მცნება (1979)
* დღე ერთი (1982)
 |

 |
**ბუნებრივი ლანდშაფტი**, **ბუნებრივ-ტერიტორიული კომპლექსი** — ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული გეოგრაფიული კომპონენტების (გეოლოგიური აგებულება, რელიეფი, ჰავა, შიდა წყლები, ნიადაგ-მცენარეული საფარი, ცხოველთა სამყარო) კანონზომიერი ჰარმონიული შეთანაწყობა, რომელიც ქმნის სხვადასხვა რანგის ერთიან უწყვეტ სისტემას, გეოგრაფიული გარსიდან ფაციესამდე (მაგალითად, ტაიგა, სტეპი, უდაბნო და სხვა). ბუნებრივი ლანდშაფტი ფიზიკური გეოგრაფიის ძირითადი ცნებათაგანია და ჩვეულებრივ, მოიცავს დედამიწის ქერქის განსაზღვრულ უბანს მისთვის დამახასაითებელი რელიეფით, ატმოსფეროს დედამიწისპირა წყლებს, ნიადაგებსა და სხვა. ბუნებრივი ლანდშაფტი აღნიშნავს ბუნებრივი ან ადამიანის მიერ ბუნების ნებისმიერი მასშტაბის ძირითადი კომპონენტების ნაწილობრივ შეცვლილ სისტემას.

ბუნებრივი ლანდშაფტის ცნება ფართოდ გამოიყენება ლანდშაფტმცოდნეობასა და ზოგად დედამიწისმცოდნეობაში. გარემოს ცალკეული კომპონენტები ბუნებრივი ლანდშაფტის ფარგლებში ვითარდება როგორც მთელის ნაწილი. მათი ურთიერთკავშირი გამოხატულია ნივთიერებისა და ენერგიის ცვლაში. ერთ-ერთი კომპონენტის შეცვლაც კი ხშირად იწვევს მთლიანად ბუნებრივი ლანდშაფტის გარდაქმნას.

აქვს განსაზღვრული მდგრადობა, გააჩნია გარეგანი აგენტებით მისი დარღვევის შედეგად აღდგენის ტენდენცია. მიეკუთვნება სხვადასხვა დონეს (რანგს): პლანეტარულს (გეოგრაფიული გარსი), რეგიონალურს (ლანდშაფტური ზონა, პროვინცია, ცალკეული ლანდშაფტი), ტოპოლოგიურს (ადგილი, უროჩიშჩე, ფაციესი). რეგიონული და ტოპოლოგიური დონის ბუნებრივი ლანდშაფტი გეოგრაფიული გარსის სტრუქტურული ნაწილია, მისი დიფერენციაციის პროცესია. სხვა მხრივ, ნებისმიერ უმაღლესი რანგის ბუნებრივი ლანდშაფტი განიხილება როგორც დაბალი რანგის ბუნებრივი ლანდშაფტის ინტეგრაციის გამოხატულება.

სქოლიო
------

1. ↑  ავტ. კოლექტივი (2014). *ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი*. თბილისი,   გვ. 55.
2. ↑  Мильков Ф. Н. Основные проблемы физической географии, М. 1967
3. ↑  Исаченко А. Г. Основы ландшафтоведения и физико-географическое районирование, М. 1965;
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯიჯეთის ეკლესია**. |

**ჯიჯეთის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიჯეთის სამხრეთ-დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,1 x 4,6 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: შენობის დასავლეთით ორივე კუთხე და საპირე წყობის უმეტესი ნაწილი ჩამოშლილია. ნახევარწრიული თაღით დასრულებული შესასვლელები გაჭრილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ღერძზე აღმოსავლეთ კედლის შუაში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. შიგნით ეკლესია ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. ნახევარწრიულია აფსიდის თაღიც. ეკლესიაზე დაშენებულია ნატეხი ქვით ნაგები, მოზრდილი ზომის რვაწახნაგოვანი სამრეკლო. სამრეკლოს თითოეულ წახნაგში თითო ვიწრო და მაღალი ნახევარწრიული თაღოვანი ღიობია, რომელთა თაღები გარედან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული, სამრეკლო შიგნიდან ნახევარსფერული გუმბათითაა გადახურული, ხოლო გარედან პირამიდული ფორმის რვაწახნაგოვანი სახურავი აქვს. ეკლესიას ირგვლივ წრიული გალავანი ერტყა (შემორჩენილია ფრაგმენტულად). გალავნის ირგვლივ მრავლადაა სხვა ნაგებობათა ნაშთებიც.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 424.