recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აბიბოს ნეკრესელი** — VI საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ერთ-ერთი ათცამეტი ასურელი მამათაგანი, წმინდანი [ხსენების დღე — 29 ნოემბერი (12 დეკემბერი) და 7(20) მაისი]. თავდაპირველად ზედაზნის მონასტერში მოღვაწეობდა, შემდეგ განაგებდა ნეკრესის საეპისკოპოსო კათედრას. დააარსა მონასტერი. დასაფლავებულია სამთავროს მონასტრის ტერიტორიაზე.

ცხოვრება
--------

ეწეოდა ფართო მისიონერულ მოღვაწეობას: გააქრისტიანა არაგვისპირის მთიელი კახელები. ებრძოდა ირანის ოფიციალური რელიგიის (ცეცხლთაყვანისმცემლობა) გავლენას. მოსპო ნეკრესის ტაძრის მახლობლად სპარსთა საგზებელი, რისთვისაც VI დამლევს მარზპანის ბრძანებით ჩაქოლეს. დასაფლავებულია სამთავროში (მცხეთა).

ცეცხლთაყვანისმცემლობის წინააღმდეგ იდეურ ბრძოლაში ემყარებოდა ანტიკურ ფილოსოფიას, კერძოდ, ოთხი ელემენტის თეორიას, რომლის თანახმად, სამყარო წარმოიქმნა ცეცხლის, წყლის, მიწისა და ჰაერისაგან. ეს თეორია აბიბოს ნეკრესელის შეხედულებებში შერწყმულია ქრისტიანულ წარმოდგენაზე ღმერთზე, როგორც შემოქმედზე. აბიბოს ნეკრესელის შეხედულებები ანტიკური ფილოსოფიის და ქრისტიანული მოძღვრების შეერთების ცდაა.

ცნობები აბიბოს ნეკრესელის შესახებ ჩართულია სხვა ასურელი მამების ცხოვრების ტექსტებში. ცალკე თხზულებას აბიბოს ნეკრესელზე, რომელიც შედგენილი ყოფილა VI-VII საუკუნეებში, ჩვენამდე არ მოუღწევია. შემორჩენილია ქართლის კათოლიკოს არსენ I დიდის მიერ ამ თხზულების საფუძველზე შედგენილი აბიბოს ნეკრესელის „ცხოვრების" ტექსტი.

ხსენების დღე
------------

მართლმადიდებელი ეკლესიაში წმინდა აბიბოს ნეკრესელის ხსენების დღეა — 29 ნოემბერი (12 დეკემბერი) და ასურელი მამების ხსენების დღეს — 7(20) მაისი.

ლიტერატურა
----------

* ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციები, ილ. აბულაძის გამოც. თბ. 1955;
* *კეკელიძე კ.*, ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ. 1956;
* *ნუცუბიძე შ.*, ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1956;
* *ლომინაძე ბ. ხიდაშელი შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 28.
* *ლომინაძე ბ. ხიდაშელი შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 29-30.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* www.orthodoxy.ge // წმიდა მღვდელმოწამე აბიბოს ნეკრესელი (VI) [29 (12.12) ნოემბერი]

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.–თბ. 1997.–გვ.29

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ასურელი მამები |
| --- |
|  |
| ასურელი მამები | 
* იოანე ზედაზნელი
* დავით გარეჯელი
* შიო მღვიმელი
* ანტონ მარტყოფელი
* იოსებ ალავერდელი
* აბიბოს ნეკრესელი
* ისიდორე სამთავნელი
* ისე წილკნელი
* მიქაელ ულუმბოელი
* პიროს ბრეთელი
* თადეოზ სტეფანწმინდელი
* ზენონ იყალთოელი
* სტეფანე ხირსელი
* *პიმენი*
* *ნათანე*
* *იოანე*
* *დოდო*
* *ლუკიანე*
* *ილია დიაკონი*
 |
|  |
| ეკლესია-მონასტრები | 
* ზედაზნის მონასტერი
* დავითგარეჯა
* შიომღვიმის მონასტერი
* მარტყოფის ღვთაების მონასტერი
* ალავერდი
* ნეკრესის მონასტერი
* სამთავისის ტაძარი
* წილკნის ტაძარი
* ულუმბის ღვთისმშობლის ეკლესია
* ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია
* თეთრახევის მამების ეკლესია
* იყალთოს მონასტერი
* ხირსის მონასტერი
 |

 |
**ხაიბერის გასასვლელი** ან **ხაიბერის უღელტეხილი** (ურდუ درہ خیبر, ინგლ. Khyber pass) — გადასასვლელი საფედქოჰის ქედზე, რომელიც მდებარეობს ავღანეთისა და პაკისტანის საზღვარზე. მისი სიგრძე 53 კმ. სიგანე 15–130 მ. უღელტეხილის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს 1030 მ. სიმაღლეზე. გადასასვლელი უძველესი დროიდან გამოიყენება, როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა სამხრეთ და ცენტრალურაზიას შორის, აგრეთვე, მას ჰქონდა სტრატეგიული დანიშნულება. გადასასვლელის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს პაკისტანის ტერიტორიაზე საზღვრიდან 5 კმ–ს დაშორებით. გადასასვლელის ჩრდილოეთ ნაწილში მიედინება მდინარე ქაბული.

ხაიბერის უღელტეხილი იწყება პაკისტანის ქალაქ ჯამრუდიდან ( 491 მ. სიმაღლეზე) პეშავარიდან დასავლეთისკენ დაახლოებით 15 კმ. გადასასვლელზე გადის სარკინიგზო ხაზი, რომელიც პაკისტანის მხრიდან საზღვრისკენ მიემართება, აგრეთვე, პეშავარი — ქაბულის გზატკეცილი. გზა მიუყვება კლდეებს 48 კმ. მანძილზე, სადაც კანიონის კედლებს შორის მანძილი 15 მ. შეადგენს. უღელტეხილი მთავრდება ავღანეთის ქალაქ ტორჰამში. გზატკეცილი აიგო ბრიტანელების მიერ 1879 წელს, ხოლო სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა ჯამრუდიდან ლანდიკოტალამდე 6 წელს გაგრძელდა და დასრულდა 1925 წელს. 

ხაიბერის გასასვლელი ისტორიაში პირველად ფიქსირდება ალექსანდრე მაკედონელის ინდოეთში ლაშქრობის დროს. იგი ბევრჯერ გამოუყენებიათ სამხრეთ აზიელი მუსლიმების დაპყრობისას, რაც, საბოლოოდ, დასრულდა დიდ მოგოლთა იმპერიის შექმნით 1526 წელს.

ბრიტანული მმართველობის პერიოდში ჰაიბერის უღელტეხილი გამოიყენებოდა სამი ანგლო-ავღანური ომის დროსაც 1838-1842, 1878-1880 და 1919 წლებში. გადასასვლელის კლდეებზე დღესაც შემორჩენილია ინგლისელთა მიერ მაშინდელი აგებული ძეგლები და საფორტიფიკაციო ნაგებობანი. გადასასვლელის ირგვლივ ცხოვრობენ პუშტუნი ტომები. დღეისათვის ის გამოიყენება, როგორც არალეგალური შეიარაღებული ბანდფორმირებების ბაზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხაიბერის გასასვლელი 1990 წელს (ვიდეო)
* ხაიბერის ჭიშკრის ისტორია დაარქივებული 2011-10-11 საიტზე Wayback Machine.
* ხაიბერის გასასვლელი - იმპერიების და ბრძოლების ისტორია
* პაკისტანი და ავღანეთი
* ხაიბერი
* აღმოსავლეთის ედემი
* ადგილობრივი რუკა
* ხაიბერის გაცნობა
* რეგისტრირებული ბაღები და პარკები - ინგლისური მემკვიდრეობა დაარქივებული 2013-04-23 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* ხაიბერის გასასვლელი - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2015-11-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  პაკისტანმა დაიწყო ავღანეთისაკენ მიმავალი მთავარი სატრანსპორტო გზის გაწმენდა.
გლიცინის ცვიტერიონული ფორმა
 **გლიცინი**  (აღინიშნება როგორც  **GLY**  ან  **G** ) იგივე **გლიკოკოლი** (ბერძ. glykys-ტკბილი) — ორგანული უფერო, ტკბილი გემოს მქონე კრისტალური ნივთიერება ფორმულით NH2CH2COOH. გლიცინი 20 პროტეინგენური ამინომჟავიდან ყველაზე პატარაა. გენეტიკურ კოდში მისი კოდონებია GGU, GGC, GGA, GGG.

ყველა პროტეინგენური ამინომჟავა ოპტიკურად აქტიურია გარდა გლიცინისა, რადგან ის არ შეიცავს ქირალურ ნახშირბადატომს.

გლიცინი როგორც ნეიროტრანსმიტერი
-------------------------------

გლიცინი თანამედროვე წარმოდგენებით არის მაინჰიბირებელი ნეირომედიატორი ცნს-ში (ცენტრალური ნერვული სისტემა), განსაკუთრებით ზურგის ტვინში, ტვინის ღეროსა და ბადურაში. როდესაც გლიცინის რეცეპტორები აქტივირდება ქლორის იონები შედის ნეირონში და იწვევს მაინჰიბირებელ პოსტსინაფსურ პოტენციალს. გლიცინს აქვს დამაწყნარებელი მოქმედება და აუმჯობესებს მეტაბოლურ პროცესებს თავის ტვინის ქსოვილში. გლიცინი ასევე ტესტირებული იყო შიზოფრენიის მკურნალობაში დამატებით საშუალებად. შედეგები პოზიტიურია.

ლიტერატურა
----------

* Coyle JT, G Tsai (2004). "The NMDA receptor glycine modulatory site: a therapeutic target for improving cognition and reducing negative symptoms in schizophrenia". Psychopharmacology 174: 32–28. doi:10.1007/s00213-003-1709-2.
* "Nomenclature and symbolism for amino acids and peptides (IUPAC-IUB Recommendations 1983)", Pure Appl. Chem. 56 (5), 1984: 595–624, doi:10.1351/pac198456050595.
* ბადრი არზიანი "სამედიცინო ქიმია"(2010, თბილისი, გამომცემლობა ინტელექტი)"ამინომავები"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Glycine MS Spectrum
* Glycine at PDRHealth.com
* Glycine cleavage system
* Glycine Therapy - A New Direction for Schizophrenia Treatment?
**სარწყავი სისტემა** — სარწყავ ტერიტორიაზე განლაგებული არხებისა და სხვა ჰიდროტექნიკურ და საექსპლუატაციო ნაგებობების ერთობლიობა, რომელთა მეშვეობითაც ხორციელდება რწყვა. 

სარწყავი სისტემა არის რეგულარული, პერიოდული და გამაწყლოვანებელი. რეგულარული სარწყავი სისტემის დანიშნულებაა სარწყავ ფართობს ნებისმიერ ნაწილში საჭიროების შესაბამისად მიაწოდოს განსაზღვრული რაოდენობის წყალი. იგი შედგება სარწყავი ტერიტორიის, სარწყავი წყაროს (მდინარე, ტბა), წყალმიმღები კვანძის, სარწყავი ქსლის, წყალგამტარ ქსლის, წყალშემკრებ-წყალსაგდებ და საკოლექტორო-სადრენაჟო ქსელისაგან, აგრეთვე ჰიდროტექნიკურ (სარწყავ და წყალგამტარ ქსელზე) და საექსპლუატაციო ნაგებობებისაგან, ტყის ზოლებისაგან და სხვა; პერიოდული სარწყავი სისტემა მოქმედებს თოვლის დნობის ან წყალდიდობის პერიოდში. მას განეკუთვნება ლიმანური და წყალდიდობისმიერი რწყვა; გამანაწყლოვანებელი სარწყავი სისტემის დანიშNულებაა სასმელი და სამეურნეო დანიშნულების წყლით მომარაგება, აგრეთვე მცირე ნაკვეთების მორწყვა. 

სარწყავი სისტემა არის თვითდინებადი და მექანიკური, კონსტრუქციის მიხედვით — ღია, დახურული და კომბინირებული. საქართველოში რეგულარულად მოქმედი, თვითდინებითი, კომბინირებული სარწყავი სისტემის მაგალითია ზემო სამგორის სარწყავი სისტემა.
**შევდე** (შვედ. Skövde) — ქალაქი სამხრეთ შვედეთში, ვესტრა-გეტლანდის ლენის დედაქალაქი და თავისივე სახელის მქონე მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 34 466 ადამიანს შეადგენს. 

მდებარეობს ქალაქ გეტებორგიდან 150 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შვედეთის ორ დიდ ტბას — ვენერნსა და ვეტერნს შორის. მის აღმოსავლეთ მხარეს გადაჭიმულია დაბალი, ბილინგენის მთები (299 მ), რომლებიც ორ ტბას შორის მდებარე ვაკეს კვეთს. 1890-ან წლებში შევდეზე გაიარა დასავლეთის მთავარმა რკინიგზამ, რამაც დრამატულად გაზარდა ქალაქის მრეწველობა და მოსახლეობა. 

ქალაქის სტატუსი 1413 წელს მიიღო. 1759 წელს მნიშვნელოვნად დააზიანა გამანადგურებელმა ხანძარმა.

ქალაქიდან 13 კმ-ში მდებარეობს აეროპორტი. 37 კმ-ში კი მდებარეობს მარიესტადი, რომელიც თავისი საკათედრო ტაძრითაა ცნობილი. შევდეში ფუნქციონირებს უნივერსიტეტი, სადაც 8 000 სტუდენტი სწავლობს.

ქალაქში ასევე მდებარეობს კომპანია Volvo Penta-ის ძრავების ქარხანა, რომელიც სხვა მწარმოებელ, Volvo AB-სა და საავტომობილო მარკა Volvo-სთვის ნაწილებს აწარმოებს. ქარხანაში 5000 ადამიანია დასაქმებული. რამდენიმე მილით სამხრეთ-დასავლეთით, მდებარეობს ურანის საბადო რანსტადი.

ქალაქს ჰყავს საკუთარი საფეხბურთო გუნდი „შევდე აიკი", რომელიც შვედეთის მესამე დივიზიონში ასპარეზობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* SkövdeNätet დაარქივებული 2013-01-12 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links - Website and forum for people living and working in Skövde

სქოლიო
------

1. 1 2  Skövde დაარქივებული 2010-04-25 საიტზე Wayback Machine.  Nationalencyklopedin
2. ↑  Skövde Flygplats.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-12. ციტირების თარიღი: 2012-01-25.
3. ↑  Quick Facts Официальный сайт Университета Шёвде
4. ↑  Завод Skövde დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine.  volvopenta.com
5. ↑  Шёвде.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-04-21. ციტირების თარიღი: 2012-01-25.
6. ↑  Kontaktuppgifter och tävlingar - Skövde AIK Официальный сайт Шведского футбольного союза
**„მცნებაჲ სასჯულოჲ"** — XV საუკუნის კანონიკური ძეგლი, ეპისტოლე, რომელიც ანტიოქია-იერუსალიმის პატრიარქმა მიქაელმა გასცა აფხაზეთის საკათალიკოსოსთვის მის მიერ ცაიშელ-ბედიელი ეპისკოპოსის იოვაკიმეს კათალიკოსად ხელდასხმასთან დაკავშირებით 1470-1474 წლებში. შემორჩენილია ქართულ ენაზე შესრულებული პირი, რომელშიც მიქაელი ქართველებს მიმართავს: „ესე ქარტა თქუენთჳს აღვსწერე". ძეგლი პირველად გამოსცა თედო ჟორდანიამ.

1470-იან წლებში მიქაელი საქართველოში იმყოფებოდა. მის ჩარევას ქართული ეკლესიის საქმეებში ხელი შეუწყო ბაგრატ იმერთა მეფისა და შამადავლა დადიან-გურიელის პოლიტიკურმა ამბიციებმა. შედეგად საქართველოს ეკლესია ორ —აღმოსავლეთ და დასავლეთ საკათალიკოსოდ გაიყო. 

ეპისტოლის შესავალში განსაზღვრულია აფხაზეთის საკათალიკოსოს იურისდიქცია: „და ეპისკოპოზი ლიხთამერისა, ჭოროხსა აქათ, ოვსეთსა აქათ, ზღჳაჲ პონტოს აქათ, სადა დიდისა ბიჭუინტისა სამზღუარი მიაწევს, ეპისკოპოზნი ამა იერუსალიმისა მარჯუენისაგან კათალიკოზისაგან იკურთხეოდიან". ხაზგასმულია წარსულში ანტიოქიისა ტახტზე აფხაზეთის ეკლესიის დამოკიდებულების საკითხი. პატრიარქი მოუწოდებს „მამათა და ძმათა" დაემორჩილონ კათალიკოსის ლოცვა-კურთხევას, ხოლო ურჩებს, სასულიერო და საერო პირებს, შეჩვენებითა და წყევლით ემუქრება. ტექსტში შემდეგ საუბარია სხვადასხვა დანაშაულზე (პატრონისადმი ღალატი და ორგულობა, უკანონო ქორწინებები და მრუშობა, სიძვა, მკვლელობები, მარხვის გატეხვა, უქმეთა დარღვევა და ა.შ.), რომელთათვისაც საეკლესიო სასჯელთა ნაცვლად მოცემულია გრძელი და უჩვეულო წყევლა-კრულვა.

ლიტერატურა
----------

* ჟორდანია, თედო. ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა, წ. II, ტფ. 1897
* ქორიძე, თამარ. „მცნებაი სასჯულოი" და საქართველოს საპატრიარქოს ორ — დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად გაყოფა: (XV ს-ის 70-იანი წლები) // ვალერი სილოგავა: მოგონებები, სამეცნიერო სტატიები. - თბ. 2011. - გვ.129-137.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაბიძაშვილი, ენრიკე. მცნებაჲ სასჯულოჲ დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.. პროექტი „ქართული ხელნაწერი" (ONLINE-ენციკლოპედია).
ლუკა კუპრაშვილი დედასთან, მარიამ ყიფიანთან ერთად. 1912
**ლუკა კუპრაშვილი** (დ. 1896, ცუცხვათი, ქუთაისის მაზრა — გ. 29 აგვისტო, 1924, ცუცხვათი), ქუთაისის მაზრა — 1924 წლის აჯანყების დროს ოკრიბაში აჯანყებულთა რაზმის მეთაური.

ბიოგრაფია
---------

ცუცხვათელი მღვდლის, ბარნაბა ლუკას ძე კუპრაშვილისა (1840-1911) და მარიამ ყიფიანის შვილი (1855-1936). საარქივო მასალებიდან ირკვევა, რომ ლუკა კუპრაშვილი საბჭოთა რუსეთის ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული 1924 წლის აჯანყების ჯერ კიდევ დაწყებამდე ხრესილისა და ტყიბულის რაიონების აჯანყების ხელმძღვანელად დაინიშნა. აჯანყებულებს მეთაურობდნენ ასევე სოფ. კაცხში შალვა კუპატაძე, ჩხარში – ალექსანდრე არაბიძე და სხვ. ლუკა კუპრაშვილს ალიმ დარახველიძისათვის სასწრაფოდ რაზმის შექმნა დაუვალებია. მისი გეგმით აჯანყებულებს ტყიბული ხრესილის მხრიდან შეტევით უნდა აეღოთ. მანამდე აჯანყებულებმა სოფ. გურნა დაიკავეს და კომუნისტები განაიარაღეს. 
ძალთა აშკარა უთანასწორობის მიუხედავად, ლუკა კუპრაშვილი არ შედრკა, მას იარაღი არ დაუხრია და განაგრძობდა ბრძოლას თანამებრძოლებთან ერთად. 1924 წლის 28 აგვისტოს ღამეს ბრძოლის გასაგრძელებლად სოფ. ორპირის კანცელარიასთან ლუკა კუპრაშვილის მეთაურობით 11-მდე შეიარაღებული პატრიოტი შეიკრიბა. მეორე დღეს, 29 აგვისტოს ლუკა კუპრაშვილის რაზმსა და საბჭოთა ხელისუფლების მიერ გამოგზავნილ რიცხობრივად აღმატებულ სადამსჯელო რაზმს შორის უთანასწორო ბრძოლა გაიმართა. ბრძოლაში ლუკა კუპრაშვილი მძიმედ დაიჭრა კურსებელი ბოლშევიკ კეზევაძის ნასროლი ტყვიით. ბოლშევიკებმა შეძლეს მისი თანამებრძოლისა და ერთგული მეგობრის კაპიტონ დოღონაძის დატყვევებაც. აჯანყებულები დამარცხდნენ. მუცელში მძიმედ დაჭრილმა ლუკა კუპრაშვილმა მოახერხა ხელიდან დასხლტომოდა ჯალათებს, დევნილმა რამდენიმე კილომეტრი იარა (საკუთარი ნაწლავები ხელით ეჭირა), მაგრამ სოფლის წყაროსთან უკვე ჭრილობა გაურთულდა და თანასოფლელ რისია უგრეხელიძის ხელში დალია სული. 28 წლის ლუკა კუპრაშვილს. დარჩა 18 წლის მეუღლე ლუბა კუბლაშვილი, რომელიც ფეხმძიმედ იყო ცნობილი სპორტსმენისა და მეცნიერის ჰენრი კუპრაშვილის მომავალ მამაზე, ოთარიზე.

სქოლიო
------



1. ↑  საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი (II), ფონდი #6, საqმე #27497-07, ფურცელი 5,19
2. ↑  წერეთელი ირაკლი. (2019).ქართველთა ბრძოლები და დიდი ეროვნული აჯანყება, საქართველოს თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისთვის, რუსეთის ბოლშევიკური იმპერიის წინააღმდეგ. თბილისი, გამომცემლობა "კალმოსანი", გვ. 99.
3. ↑  ყველას რაიმე აქვს სახსოვარი. გაზ. "საქართველოს რესპუბლიკა", #308, 1999 წლის 13 ნოემბერი
4. ↑  ჯიქია ლევან, წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, დისერტაცია ისტორიის დოქტორის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად. სამეცნიერო ხელმძღვანელი: ვახტანგ გურული. საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი. თბილისი, 2012.
5. ↑  გაზეთი. „მუშა და გლეხი", თბილისი, 1924, #38
**ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მუზეუმი ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ონში, შოთა რუსთაველის ქუჩა № 26.

ისტორია
-------

მუზეუმი 2019 წელს
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი 1948 წელს შეიქმნა. მუზეუმში დაცული არქეოლოგიური მასალა მოიცავს ქვეყნის ისტორიულ-კულტურული განვითარების სხვადასხვა პერიოდს, კერძოდ ქვის ხანიდან გვიანფეოდალური ხანის ჩათვლით. მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა უმრავლესობა განეკუთნება ბრინჯაოს პერიოდს. მათ შორისაა: ბრინჯაოს ცხვრის ქანდაკება, ჭვირული ასტრალური ბალთები, ხარის საბუზარები, ქალის სამკაულები, საბრძოლო და შრომის იარაღის სეგმენტები. მუზეუმშია დაცული მრავალძალის X-XI საუკუნის წმინდა გიორგისა და წმინდა სამების ეკლესიების არქიტექტურული დეტალები და რელიეფის ფრაგმენტები, აგრეთვე ნუმიზმატიკური მასალა, კერძოდ X-XIV საუკუნის ფულის ნიშნები, XIX საუკუნის ეთნოგრაფიული ხასიათის მასალები, ხელნაწერი და ბეჭდური წიგნები, XX საუკუნის ცნობილ ქართველ მხატვართა ფერწერული ტილოები, მათ შორის აღსანიშნავია: ვასილ შუხაევი, სერგო ჩახოიანი, ვალენტინ შერპილოვი, დავით ნალბანდიანი, უჩა ჯაფარიძე და სხვა. მუზეუმში დაცული ექსპონატთა რაოდენობა საერთო ჯამში 15500 შეადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მუზეუმები |
| --- |
|  |
| ონის მუნიციპალიტეტი | 
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი |
|  |
| ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი | 
ამბროლაურის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი  ·  ფუსტელთა სკოლა-მუზეუმი |
|  |
| ლენტეხის მუნიციპალიტეტი | 
ლენტეხის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი |
|  |
| ცაგერის მუნიციპალიტეტი | 
ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი  ·  ლადო ასათიანის სახლ-მუზეუმი  ·  სევერიან ისიანის სახლ-მუზეუმი  ·  არჩილ გელოვანის სახლ-მუზეუმი |

 |
**ზურაბ ჯავახაძე** (დ. 1936 — გ. 2020, ქუთაისი) — ქართველი სპორტის მკვლევარი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, ქუთაისის საპატიო მოქალაქე, ღირსების ორდენის კავალერი. ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი. საექსკურსიო ბიუროს ყოფილი დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

ზურაბ ჯავახაძეს მოვლილი ჰქონდა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები, საიდანაც ჩამოჰქონდა სპორტთან დაკავშირებული ნივთები. მისი კოლექცია თანდათან იზრდებოდა და გადაწყვიტა, რომ ეს უნიკალური ნივთები ხალხის საკუთრება გამხდარიყო. საქალაქო კომიტეტის ხელშეწყობით მოხერხდა მუზეუმისთვის შენობის გამოძებნა და პირად საკუთრებაში არსებული ნივთები გახდა ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის პირველი ექსპონატები. ეს პირველი სპორტის მუზეუმი იყო საკავშირო მასშტაბით. შემდეგში იგივე ტიპის მუზეუმები შეიქმნა ტალინსა და კიევში.

1970–2007 წლებში დამაარსებელი მუზეუმს თავად ხელმძღვანელობდა. საკუთარი ძალებით და თავდაუზოგავი შრომით შექმნა ის სივრცე, სადაც ახლა სპორტის ისტორიის ამსახველი უამრავი ექსპონატია განთავსებული. მისთვის ეს საქმე არა მარტო პროფესია, არამედ ცხოვრების წესი იყო, რომელსაც ცხოვრების ბოლომდე მისდევდა.

ზურაბ ჯავახაძე სპორტულ თემაზე შექმნილი 70-ზე მეტი წიგნისა და მონოგრაფიია ავტორია. მათ შორის არის წიგნები ქართული სპორტის და ოლიმპიური მოძრაობის ისტორიაზე, სახელოვან ოლიმპიელებზე, გამოჩენილ სპორტსმენებსა და მწვრთნელებზე, სპორტის ცალკეულ სახეობებზე. მის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს იმერეთის სპორტულ ცხოვრებას. ამ თემას ეძღვნება ჟურნალისტური ნარკვევები და გამოკვლევები, საინტერესო საგაზეთო პუბლიკაციები, წიგნებში თავმოყრილი სპორტულ ასპარეზობათა ქრონიკები. 

2003 წელს ზურაბ ჯავახაძე ოქსფორდის ბიბლიოგრაფიულმა ცენტრმა XX საუკუნის 2000 გამოჩენილი ადამიანის სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მნიშვნელობის მუზეუმის შექმნისთვის ის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა.

2020 წლის ბოლოს ზურაბ ჯავახაძეს კორონავირუსი დაუდგინდა და ქუთაისის ინფექციურ საავადმყოფოში მკურნალობდა. თანმდევი დაავადებების გამო ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
* ღირსების ორდენი
* საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის მედალი
* სხვადასხვა ჟურნალისტური პრემია

ხსოვნა
------

* ზურაბ ჯავახაძის სახელს ატარებს ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმი
* 2021 წლის ივნისში მუზეუმის დამაარსებლის დაბადებიდან 85 წლისადმი მიძღვნილი ღონისძიება მისივე დაარსებულ სპორტის მუზეუმში გაიმართა. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ზურაბ ჯავახაძის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და მის მიერ სიცოცხლის მანძილზე გამოცემული 75-მდე მონოგრაფიული ნაშრომი, სადაც დეტალურად არის ასახული ქართული სპორტის ისტორია.

სქოლიო
------

1. ↑  კორონავირუსით გარდაიცვალა ზურაბ ჯავახაძე
2. ↑
3. ↑  ზურაბ ჯავახაძის სახელობის ქუთაისის სპორტის მუზეუმი
ალბრეხტ დიურერი. „წმინდა იერონიმე სენაკში". 1514 (გრავიურების კაბინეტი, დრეზდენი)
**გრავიურა** (ფრანგ. gravure) — გრაფიკის სახე, რომელიც მოიცავს მყარი მასალის ფირფიტის გრაფიკული დამუშავების მრავალრიცხოვან ხერხს და ამ ფირფიტაზე შესრულებული ნახატის ანაბეჭდის მიღებას ქაღალდზე ან მსგავს მასალაზე. ამ მეთოდით მიღებულ გამოსახულებასაც გრავიურა ეწოდება. გრავიურას წიგნებისა და ალბომების გასაფორმებლად, ესტამპის, ლუბოკის, ექსლიბრისის შესაქმნელად. მისი მხატვრული დამუშავებისთვის იყენებენ კონტურული ხაზს, შტრიხს, ლაქას, ტონს და ზოგჯერ ფერს. გრავიურა იძლევა ტირაჟირების — დიდი რაოდენობით ერთნაირი ხარისხის ანაბეჭდის მიღების შესაძლებლობას.

გრავიურის ტიპები
----------------

* ამობურცული გრავიურა — ამ ტიპის გრავიურის შექმნისას ნახატისგან თავისუფალი ფირფიტის ნაწილი 2-5 მმ ღრმავდება. ნახატი რელიეფური ხდება, საღებავით იფარება და მისი ანაბეჭდი ქაღალდზე გადააქვთ. ამობურცულ გრავიურას მიეკუთვნება გრავიურა ხეზე (ქსილოგრაფია) და ლინოლეუმზე (ლინოგრავიურა), ასევე რელიეფური გრავიურა ლითონზე.
* ჩაღრმავებული გრავიურა — ნახატს ლითონის ფირფიტაზე აღრმავებენ მექანიკური ან ქიმიური საშუალებებით (მჟავით ამოჭმა). ჩაღრმავებულ ადგილებში ტამპონით შეაქვთ საღებავი, შემდეგ ფირფიტას დასველებულ ქაღალდს ადებენ და საბეჭდი დაზგის ლილვებს შორის ატარებენ. არსებობს კვეთილი გრავიურა (ლითონის ზედაპირზე შტრიხებით იკვეთება ხაზები), ოფორტი (მჟავაგამძლე ლაქით დაფარულ ზედაპირზე საგრავიურო ნემსით ნახატის ამოკაწვრა) და გრავიურა მშრალი ნემსით (ნახატის სუფთა ფირფიტაზე ამოკაწვრა).

გრავიურას მიაკუთვნებენ ხშირად ლითოგრაფიასაც, თუმცა მისი შექმნა არ არის დაკავშირებული გრავირების პროცესთან.

ისტორია
-------

გრავიურის წარმოშობა დაკავშირებულია ჩუქურთმების ჭრის, საიუველირო საქმის და იარაღის მოვარაყების განვითარებასთან. ანაბეჭდის მისაღებად ქაღალდი პირველად ჩინეთში გამოიყენეს: აქ გრავიურები ცნობილია VI–VII საუკუნეებიდან, პირველი დათარიღებული გრავიურა კი 868 წელს განეკუთვნება. ქაღალდზე ანაბეჭდი გრავიურა ევროპაში შუა საუკუნეებში გავრცელდა და განსაკუთრებით პოპულარული რენესანსის ეპოქაში გახდა. გრავირების ხელოვნება განსაკუთრებით სრულყო გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა. 

### გრავიურა საქართველოში

საქართველოში გრავიურას და, კერძოდ, ქსილოგრაფიას საფუძველი ჩაუყარა გრიგოლ ტატიშვილმა XIX საუკუნის II ნახევარში. მის მიერ დაარსებულ საგრავიურო სახელოსნოში ბეჭდავდნენ დასურათებულ წიგნებს. შემდგომ პერიოდში ქსილოგრაფიაში მუშაობდნენ ვლადიმერ ქუთათელაძე, ვლადიმერ გრიგოლია, დავით გაბაშვილი და სხვ. ოფორტის ტექნიკის გამოყენებით ნამუშევრები შექმნეს დავით ქუთათელაძემ, ვლადიმერ კეშელავამ, ა. ნაცვლიშვილმა, ლორეტა შენგელია-აბაშიძემ , ნანა ცინცაძემ, ლალი ზამბახიძემ, ც. ტერელაძემ, ნანა ჭურღულიამ და სხვ. ესტამპის განვითარებაში მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვით დინარა ნოდიას, რევაზ თარხან-მოურავს. 50–60-იანი წლებისათვის განსაკუთრებით გაიზარდა ინტერესი ლინოგრავიურისადმი (დინარა ნოდია, რევაზ თარხან-მოურავი, თეიმურაზ ყუბანეიშვილი, ზაურ დეისაძე, ჯემალ ლოლუა, გ. ა. ქუთათელაძე, ოთარ ჯიშკარიანი და სხვ.). განვითარდა ასევე სერიგრაფია (ნინო ფერაძე, ია გიგოშვილი, ლორეტა შენგელია-აბაშიძე და სხვ.).

ლიტერატურა
----------

* *ჩხარტიშვილი, ა*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* გორდეზიანი, ბ. ქართული საბჭოთა გრაფიკა. — თბ.: ხელოვნება, 1952 (საქპოლიგრაფსამმართვ. ბ.ს. კომბ-ტი).
* ურუშაძე მ. პირველი ქართველი გრავიორი გრიგოლ ტატიშვილი, თბ. 1953.
**ბერჟე** (ფრანგ. Gouffre Berger) — კარსტული უფსკრული საფრანგეთში. მდებარეობს გრენობლის სამხრეთ-დასავლეთით, ვერკორის პლატოზე. გამომუშავებულია ცარცულ კირქვებში. 

ჩასასვლელი ხვრელი ზღვის დონიდან 1460 მ სიმაღლეზეა. ვიწრო, დახრილი გვირაბის მიღმა იწყება ღრმა ჭების, შახტებისა და დარბაზების ანფილადა. ბერჟეს უმეტეს ნაწილში მიედინება მიწისქვეშა მდინარე, რომელიც მაღალ ჩანჩქერებს აჩენს. ბერჟე პირველი უფსკრულია, სადაც კვლევები 1 კმ და მეტ სიღრმეზე ჩატარდა.

1954-1963 წლებში ითველობოდა მსოფლიოს ყველაზე ღრმა უფსკრულად. 1956 წელს ბერჟეს სიღრმე განისაზღვრებოდა 1122 მეტრით. 1964 წელს ბერჟემ პირველობა დაუთმო პიერ-სენ-მარტენის მღვიმეს. დღეისათვის ბერჟეს სიღრმეა 1271 მ. უფსკრულში მრავალრიცხოვან გამოკვლევებს ატარებდა ფრანგი სპელეოლოგი ფერნანდ პეტცლი. ბერჟეს უფსკრული აღმოაჩინა ჟოზეფ ბერჟემ 1953 წლის 24 მაისს. იმ მომენტისთვის ჩასვლა მოახერხეს 52 მეტრამდე. იმავე წელს ჩავიდნენ 350 მ-მდე. 1955 წელს სპელეოლოგებმა მიაღწიეს თითქმის 1 კილომეტრიან ნიშნულს. 

1967 წელს ბრიტანელი კენ პერსი გუნდთან ერთად ჩავიდა 1133 მ სიღრმეზე. 1968 წელს დაფიქსირდა ახალი სიღრმე — 1141 მ, ხოლო 1982 წელს 1191 მ. 1990 წელს სიფონით დაუკავშირდა ახლოს მდებარე მღვიმეს. საერთო ჯამში სიღრმემ მიაღწია 1271 მ-ს. 2010 წლისათვის სიღრმე უდრიდა 1271 მ-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერჟე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ექსპედიცია წყვდიადში. ვერტიკალური შეჯიბრებები
2. ↑  კარსტული უფსკრული ბერჟე
3. ↑  ბერჟეს უფსკრული. ვერკორის კარსტული პლატო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-24. ციტირების თარიღი: 2012-07-24.
4. ↑  ბერჟეს უფსკრული. ისტორიული ნარკვევები
ტრამვაის ვაგონები Solaris Tramino მერიის შენობასთან მონაკვეთზე Wysoka Brama და Centrum (2016)
სქემა: \* იისფერი: ახალი ტრამვაის სისტემა (2015-დან), \*\* მწვანე: ძველი, ვიწროლიანდაგიანი ტრამვაის სისტემა (1907-1965), \*\*\* შავი: რკინიგზები
Solaris Tramino №3005 მე-3 მარშრუტის ცალლიანდაგიან მონაკვეთზე Juliana Tuwima-ის ქუჩაზე (2016)
**ოლშტინის ტრამვაი** – ტრამვაის სისტემა პოლონეთის ქალაქ ოლშტინში. მოქმედებდა 1907-1965 წწ, 2015 წლის დეკემბერში ოლშტინში ტრამვაის სისტემა ხელახლა გაიხსნა.

ისტორია
-------

### 1907–1939

ოლშტინში ტრამვაის ქსელის აშენება 1905 წელს გადაწყდა. 1907 წლის 15 დეკემბერს ამოქმედდა პირველი ხაზი, რომლის სიგრძე 2,3კმ-ს შეადგენდა.

### 1945–1965

1943 წელს ოლშტინში გაიხსნა ტროლეიბუსის პირველი ხაზი, რასაც მოყვა ტრამვაის ხაზების ტროლეიბუსებით ჩანაცვლება და 1965 წლის 20 ნოემბერს ტრამვაი მთლიანად გაუქმდა.

### ახალი სისტემის მშენებლობა

ოლშტინში ტრამვაის აღდგენაზე მუშაობა 2006 წელს დაიწყო. ოლშტინელი ტრამვაის ფანების აქტიურობით და ქალაქის მერიასთან მათი თანამშრომლობით 2006 წლის 1 მაისს ქალაქის ცენტრში დაიდგა შეკეთებული ისტორიული ტრამვაის ვაგონი. ამავე წელს ქალაქის მერიის გადაწყვეტილებით დაიგეგმა 10,5კმ სიგრძის ტრამვაის ხაზის მშენებლობა, რომელიც 2010 წელს უნდა დასრულებულიყო. 2015 წლის ოქტომბერ-ნოემბრის მიჯნაზე ქსელის მშენებლობა უკვე დასრულებული იყო. 6 დეკემბერს ჩატარდა ღია კარის დღე და ტრამვაის ვაგონმა პირველად გადაიყვანა მგზავრები, სპეციალური სვლით. 19 დეკემბერს გაიხსნა №1 მარშრუტი, 27 დეკემბერს\_№2, ხოლო 31 დეკემბერს\_№3.

მოძრავი შემადგენლობა
--------------------

2017 წლის მდგომარეობით ოლშტინში ექსპლუატაციაშია Solaris Tramino S111o მარკის 15 ტრამვაის ვაგონი.

ლიტერატურა
----------

* Andrzej Bobrowicz: Olsztyn. In: Tramwaje w Polsce. 1. Auflage. Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2013, ISBN 978-83-7729-215-0, S. 166–170.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროექტის ოფიციალური ვებგვერდი „ოლშტინის ინტეგრირებული სატრანსპორტო სისტემის მოდერნიზაცია და განვითარება"
* ფოტოგალერეა „ოლშტინი ადრე და ახლა", რომელიც შეიცავს ტრამვაის ფოტოებს
* ოლშტინის ტრამვაის მოძრავი შემადგენლობის მონაცემთა ბაზა და ფოტოები
* ოლშტინის ტრამვაის სქემა

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოლონეთის ტრამვაის სისტემები |
| --- |
|  |
| მოქმედი | 
* ბიდგოშჩი
* გდანსკი
* გორჟუვ-ველკოპოლსკი
* გრუძიონძი
* ელბლონგი
* ვარშავა
* ვროცლავი
* კრაკოვი
* ლეგნიცა
* ლოძი
* ოლშტინი
* პოზნანი
* სილეზიის საქალაქთაშორისო ტრამვაი
* ტორუნი
* შჩეცინი
* ჩენსტოხოვა
 |  |

 |
**უდეი ჰუსეინი** (არაბ. قصي صدام حسين; დ. 18 ივნისი, 1964 — გ. 22 ივლისი, 2003) — სადამ ჰუსეინის უფროსი შვილი. ერაყის ოლიმპიური კომიტეტის, ერაყის ჟურნალისტთა კავშირისა და ერაყის ფეხბურთის ასოციაციის ყოფილი ხელმძღვანელი. ერაყის სტუდენტთა კავშირისა და ერაყის ახლაგაზრდობის კავშირის ყოფილი გენერალური მდივანი. იყო იერუსალიმის განმათავისუფლებელი არმიის წევრი. პარლამენტის წევრი და პოლიტოლოგიის დოქტორი. იგი და მისი ძმა ქუსეი მოკლეს 2003 წლის 22 ივლისს აშშ-ის ძალების მიერ ჩატარებული ოპერაციის შედეგად. დაკრძალეს სოფელ ალ-აუჯაში. 2007 წლის 13 იანვარს მოახდინეს მისი და ქუსეის ცხედრების ექსგუმაცია და დაკრძალეს სადამ ჰუსეინის გვერდით, რომელიც 2006 წლის 30 დეკემბერს დასაჯეს სიკვდილით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* GlobalSecurity.org: Uday Saddam Hussein al-Tikriti
* DesertVoice.net: Saddam's sons დაარქივებული 2002-12-09 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Album of Photos taken of the raid that killed Uday et al.—Militaryphotos.net
* Revenge for killing Saddam's sons
* Movie: The Devil's Double (2010)
ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნების სამი მოდელი
**ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები** — წარმოადგენს საბჭოური, ბულგარული და რუმინული ყუმბარმტყორცნების ქართულ ანალოგებს. დამზადებულია სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა"-ს მიერ 2012 წელს. მათი პირველი საჯარო ჩვენება 2012 წლის 26 მაისს მოხდა, თბილისში გამართულ სამრეწველო აღლუმზე.

ტექნიკური მხარე
---------------

ქართული ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები წარმოდგენილია სამი სხვადასხვა მოდელით და განკუთვნილია სხვადასხვა ტიპის ავტომატურ საიერიშო შაშხანებზე დასაყენებლად. მათი საშუალებით შესაძლებელია NATO-ს სტანდარტის 40x46 მმ კალიბრის და საბჭოთა სტანდარტის ВОГ-25 სერიის ყუმბარების სროლა. 

**ტაქტიკურ-ტექნიკური მონაცემები**

| მოდელი | გპ-25 (GP-25) | აგ-40 (AG-40) | უბგლ (UBGL) |
| --- | --- | --- | --- |
| შესაბამისი იარაღის ტიპი | AK-47/AKM/AK-74 | M-4/M-16/AK-47/AKM/AK-74 | M-4, M-16 |
| კალიბრი | 40 მმ | 40 მმ | 40 მმ |
| გასროლები | ვოგ-25, ვოგ-25პ | 40X46 მმ ყუმბარები | 40X46 მმ ყუმბარები |
| სროლის მაქსიმალური მანძილი | 400 მ | 400 მ | 400 მ |
| წონა | 1,3 კგ | 1,7 კგ | 1,7 კგ |
|

გალერეა
-------

* ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (ბულგარული UBGL-M7 ის ანალოგი)ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (ბულგარული UBGL-M7 ის ანალოგი)
* ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (რუმინული AG-40 ის ანალოგი)ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (რუმინული AG-40 ის ანალოგი)
* ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (საბჭოური ГП-25 ის ანალოგი)ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყოცნი (საბჭოური ГП-25 ის ანალოგი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სხვადასხვა ტიპის ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები, სამხედრო ანალიტიკური ვებ გვერდი www.geo-army.ge;
**ისა მუსტაფა ოღლუ ჰუსეინოვი** (აზერ. İsə Mustafa oğlu Hüseynov დ. 12 ივნისი, 1928, სოფ. მუღანლი, ყაზახის მაზრა — გ. 1 აპრილი, 2014, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, სცენარისტი და რედაქტორი, სახალხო მწერალი (1988) და აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1976).

ბიოგრაფია
---------

ისა ჰუსეინოვი დაიბადა სოფელ მუღანლიში (ამჟამად აღსტაფის რ/ნი) სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1945 წელს სწავლა აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტში გააგრძელა, მაგრამ ოთხი თვის შემდეგ უნივერსიტეტიდან წამოვიდა და მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა. მოგვიანებით ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1952 წელს ა. მ. გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი დაამთავრა. 1952 – 1954 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო გამომცემლობაში რედაქტორად მუშაობდა, 1960 – 1964 წლებში გაზეთ „ლიტერატურული აზერბაიჯანის" რედაქტორი იყო. 1958 წლიდან იყო კომპარტიის წევრი. 1964 – 1968 წლებში კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში" მთავარი რედაქტორი იყო, 1964 – 1968 წლებში კი რედაქტორი, ხოლო 1974 – 1979 წლებში სცენარისტთა კავშირის წევრი იყო, 1979 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ კინემატოგრაფიის კომიტეტის მთავარი რედაქტორი გახდა. 1976 წელს მიიღო აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება (23. 12. 1976).

ლიტერატურული საქმიანობა 1949 წელს ‘İnqilab və Mədəniyyət’-ში („რევოლუცია და კულტურა") სტატიის გამოქვეყნებით დაიწყო. რომანებისა და სცენარების წერით 1950 წლიდან დაკავდა. მისი ზოგიერთი ნაწარმოები თარგმნილია უცხოურ ენებზე. ისა ჰუსეინოვი 2014 წელს გულის უკამრისობით, აზერბაიჯანში გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Məhəmməd Füzulinin anadan olmasının 500 illiyi haqqında
3. ↑  Süleyman Rəhimovun 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında
4. ↑  Гусейнов Иса Мустафа оглы // Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Сов. энциклопедия, 1987. — 640 с.
5. ↑  Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli **Fərmanı** — **anl.az**
**ტუაფსე** (რუს. Туапсе́, ადიღ. ТIуапсэ) — სამხარეო დაქვემდებარების ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარის ტუაფსეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2018 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 62,269 ადამიანს. ქალაქი მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე კავკასიონის დასავლეთ ბოლოს, მდინარეების ტუაფსესა და პაუკის შესართავთან. მსხვილი საზღვაო პორტი. საკურორტო რაიონის ცენტრი.

ტუაფსე შაფსუღთა მსხვილი ცენტრია. ქალაქში ამ ენაზე მოსაუბრე 10 ათასი ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქის სახელწოდება ადიღეურ ენაზე (ტვ'აფსე) „ორ მდინარეს" ნიშნავს, თუმცა ასევე მოიხსენიება ადრეულ ბერძნულ წყაროებში, როგორც ტოფსიდა.

თანამედროვე დასახლება 1838 წელს დააარსეს რუსებმა როგორც ველიამინის ციხესიმაგრე. ერთი წლით გვიან იგი შაფსუღებმა აიღეს და მიწასთან გაასწორეს, თუმცა რუსებმა იგი მალევე აღადგინეს. ყირიმის ომის პერიოდში ციხესიმაგრე ოსმალებმა აიღეს (1857-59). 1875-87 წლებში სოფელი ცნობილი იყო სახელით „ველიამინოვსკი პოსად". 1916 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ტუაფსეში ნავთობის ტერმინალი და დეპო აშენდა. ვლადიმერ შუხოვის დაპროექტებული ნავთობსადენი გროზნოდან და მაიკოპიდან 1928 წლამდე ფუნქციონირებდა. ნავთობგადამმუშავებელი ქარხანაც ამავე პერიოდში აიგო. მეორე მსოფლიო ომში კავკასიის ბრძოლებისას ნაცისტებმა სცადეს ტაუაფსეს ნავთოსადენის ხელში ჩაგდება, რამაც ქალაქს დიდი ზარალი მოუტანა.

აქ მდებარეობს რუსეთის ბავშვთა ბანაკი „ორლიონოკი" (ყოფილი პიონერთა ბანაკი). მსოფლიოს ჩემპიონი ჭადრაკში ვლადიმერ კრამნიკი და 2005 წლის მის მსოფლიო ნატალია გლებოვა ტუაფსეში არიან დაბადებული.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* საფრანგეთის დროშა აჟენი, საფრანგეთი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website of Tuapse დაარქივებული 2015-03-31 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* Unofficial website of Tuapse დაარქივებული 2011-10-12 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года — სახელმწიფო სტატისტიკის ფედერალური სამსახური.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2624680'></a>
2. ↑  National Commission for Decentralised cooperation French. *Délégation pour l’Action Extérieure des Collectivités Territoriales (Ministère des Affaires étrangères)*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-08. ციტირების თარიღი: 2013-12-26.
**დავალება, ანუ დამკვირვებლების დამკვირვებლის დაკვირვება** (გერმ. Der Auftrag oder Vom Beobachten des Beobachters der Beobachter) 一 შვეიცარიელი მწერლის, ფრიდრიხ დიურენმატის 1986 წლის ნოველა. მისი ექსპერიმენტული ნარატივი დაყოფილია ოცდაოთხ ნაწილად. როგორც პირველი ინგლისურენოვანი გამოცემის წინასიტყვაობაში მკვლევარი თეოდორ ციოლკოვსკი აღნიშნავს, ნაწარმოების ოცდაოთხ ნაწილად დაყოფის შთაგონების წყაროს ცნობილი კანადელი კომპოზიტორის, გლენ გულდის მიერ შესრულებული ბახის *„კეთილგანწყობილი კლავიერი"* წარმოადგენს, რომელიც, თავის მხრივ, ოცდაოთხ ნაწილად იყოფა. რაც შეეხება სიუჟეტის შთაგონების წყაროს, მწერლისთვის ინსპირაციად ავსტრიელი მწერლის, ინგებორგ ბახმანის დაუმთავრებელი რომანი 一 *ფრანცას საქმე* 一 იქცა, რომლის ფილმად ადაპტირებასაც თავად დიურენმატის რიგით მეორე მეუღლე, რეჟისორი შარლოტა კერი გეგმავდა.

სიუჟეტი
-------

სიუჟეტი იწყება ჩრდილოეთ აფრიკის უცნობ სახელმწიფო "მ"-ში მომხდარი ინცინდენტით 一 მთავარ გმირი ფსიქიატრის, ოტო ფონ ლამბერტის მეუღლე, თინა ფონ ლამბერტი სასტიკად ნაწამები და გაუპატიურებული იპოვეს აფრიკის უდაბნოში. ოტო დაიქირავებს ქალს, სახელად „ფ"-ს, რომელთან ერთადაც გადაწყვეტს, გახსნას დანაშაული და აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით ფილმი გადაიღოს. მას შემდეგ, რაც „ფ" აღმოაჩენს მოკლულის ფოტოსურათს, რომელშიც ის საკუტარ მეუღლესთან ერთადაა, „ფ" ეხვევა აპოკალიფსურ პეიზაჟში, რომელიც გაჟღენთილია პოლიტიკური ინტრიგებით, მცდარი იდენტობის დანაშაულებითა და ტერორიზმით. 

„ფ"-ს ჭეშმარიტების ლაბირინთული ძიება არის დიურენმატის გამოგონილი გაფრთხილება ტექნოლოგიურად განვითარებული საზოგადოების საფრთხის წინააღმდეგ, რომელიც ყოველდღიურ ცხოვრებას მუდმივ კონტროლად აქცევს.

შეფასება
--------

*The New York Times-*ის მიმოხილვაში აღნიშნეს:

> *„ნარატივი თავიდანვე დაჩქარებულია.. .. როდესაც ნოველა თავის შემზარავ კულმინაციას მიაღწევს, ჩვენ ვაცნობიერებთ, თუ რამდენად შეიცვალა ყველა ღირებულება ამით. დავალება ჯოჯოხეთის იგავია, სურათების მომხმარებელი ეპოქისთვის"*
> 
>

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფრიდრიხ დიურენმატი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Dürrenmatt, Friedrich. *The Assignment*. Trans. Joel Agee. Chicago: U of Chicago P, 2008.
* Ziolkowski, Theodore. Forward. *The Assignment*. By Friedrich Dürrenmatt. 1986. Chicago: U of Chicago P, 2008. ix-xix.

სქოლიო
------



1. ↑  Ziolkowski 2008, pp. xiv-xv.
2. ↑  Ziolkowski 2008, pp. x-xi
**Micro Forté Studios** (ადრე Micro Forté) — ავსტრალიური კომპანია, რომელიც დაკავებულია ელექტრონული გასართობების შექმნით. დაარსდა 1985 წელს, ჯონ დე მარგერიტის მიერ. მიზნად ისახავს ვიდეო თამაშების ინდუსტრიის განვითარებას ავსტრალიაში.

ყველაზე მეტად ცნობილია ტაქტიკური როლური თამაშის, „*Fallout Tactics*"-ის შექმნით.

1994 წელს კომპანიამ მიიღო გრანტი ავსტრალიის მთავრობისგან მასიური მრავალმოთამაშიანი ონლაინ თამაშის კვლევისთვის. ამ კვლევის შედეგად შეიქმნა ტექნოლოგია *Big world*, რომელიც გამოიყენება ბევრ თანამედროვე MMO თამაშებში..

2012 წლის 7 აგვისტოს ცნობილი გახდა, რომ Micro Forté და ტექნოლოგია "Big World" შეისყიდა კომპანია Wargaming.net-მა.

ისტორია
-------

პრიველი თამაში, რომელიც Micro Forté-მ შექმნა Electronic Arts-ის დაკვეთით იყო „*Americas Cup Sailing Simulation*", გამოსული 1986 წელს, Commodore 64-ისთვის. შემდეგი თამაში „*Demon Stalkers*" შეიქმნა 1987 წელს, ისევ Electronic Arts-ის დაკვეთით და დადებითად იქნა მიღებული კრიტიკოსებისგან. ამ თამაშის გაგრძელებას წარმოადგენს „*Fire King*", რომელიც გამოუშვა Strategic Studies Group-მა 1989 წელს.

რამდენიმე ხნის შემდეგ, კომპანიამ შეწყვიტა ვიდეო თამაშების ინდუსტრიაში მოღვაწეობა გარკვეული დროით და დაუბრუნდა მხოლოდ და მხოლოდ 1994 წელს. შედეგად მან შექმნა ორი საბავშვო თამაში „*Nordice*" და „*Bombs Away*". ასევე Micro Forté-მ შეიმუშავა თამაშები სხვადასხვა საერთაშორისო გამომცემელი კომპანიებისთვის, ესენია: „*Enemy Infestation*" (panasonic/ripcord), „*HotWheels Bash Arena*" (THQ) „*Fallout Tactics: Brotherhood of Steel*" (Interplay Intertainment). აქედან ყველაზე მეტად ცნობილი თამაშია „*Fallout Tactics: Brotherhood of Steel*", რომელმაც კრიტიკოსებისგან მაღალი შეფასებები მიიღო..

ამ ეტაპზე, კომპანიის ბოლო თამაში არის MMO ჟანრის თამაში Kwari.

თამაშები
--------

* „*America’s Cup Challenge*" — (Commodore 64, Amstrad, Electronic Arts)
* „*Demon Stalkers*" — (Commodore 64, PC, Electronic Arts)
* „*FireKing*" — (Commodore 64, PC, Strategic Studies Group)
* „*Nordice*" — (PC, Emu Multimedia)
* „*Bombs Away*" — (PC, Emu Multimedia)
* „*Enemy Infestation*" — (PC, Panasonic/Ripcord)
* „*Fallout Tactics: Brotherhood of Steel*" — (PC, Interplay)
* „*Hotwheels: Bash Arena*" — (PC, THQ)
* „*Citizen Zero*" — (Xbox MMO Microsoft-ისთვის, გამოუცემელია)
* „*Super Spy Online*" — (PC MMO, პროტოტიპი)
* „*Kwari*" — (PC, Kwari Ltd)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Allen & Buckeridge დაარქივებული 2008-07-06 საიტზე Wayback Machine.
* Micro Forté
* BigWorld Technology დაარქივებული 2007-08-14 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* BigWorld Distribution დაარქივებული 2008-08-08 საიტზე Wayback Machine.
* BigWorld დაარქივებული 2008-07-28 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  BigWorldTech: List of games. bigworldtech.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-08. ციტირების თარიღი: 2015-12-07.
2. ↑  Fallout Tactics: What the critics said. Metacritic.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-08. ციტირების თარიღი: 2015-12-07.
**El Celler de Can Roca** - რესტორანი ესპანეთში, კატალონიაში, ქალაქ ჟირონაში. გახსნილი იყო 1987 წელს ძმები როკების - ჯონის, ჯოზეფის და ჯორდის მიერ. პირველად მდებარეობდა ძმების მშობლების 1967 წლიდან მომუშავე რესტორნის "Can Roca" - ს გვერდით , მაგრამ 2007 წელს რესტორანი განგებ აშენებულ ახალ შენობაში გადავიდა. კრიტიკების მიერ რესტორანმა კარგი შეფასება მიიღო და სამი მიშლენის ვარსკლავი მიენიჭა. ჟურნალ "Restaurant"-ის მიერ სამჯერ დასახელდა მსოფლიოს საუკეთესო რესტორნად 2013, 2015 და 2018 წელს ; 2011, 2012 და 2014 წელს მან მეორე ადგილი დაიკავა. 

  

რესტორნის მენიუში ჭარბობს ტრადიციული კატალანური სამზარეულო გარკვეული ცვლილებებით, რომლებსაც მიშლენის გზამკვლევი აღწერს როგორც "კრეატიულს", The Times კი როგორც "ტრადიციულს ცოტაოდენი სურეალიზმით". გამოირჩევა კერძების უჩვეულო გარეგნობით, მაგ. კარამელიზირებული ზეთისხილი ბონსაის ხეზე. მენიუში შედის სუნამოებით შთაგონებული კერძები. რესტორანს აქვს ღვინის მარანი 60000 შენახული ბოთლით. ჯონი, უფროსი ძმა, რესტორნის უფროსი შეფია, ჯოზეფი, შუათანა, ღვინის დეგუსტატორია, უმცროსი ჯორდი კი კონდიტერი. ძმებმა საკმაო ცნობადობა მოიპოვეს, ატარებდნენ ლექციებს ჰარვარდის უნივერსიტეტში.

ინტერიერი
---------

  

2007 წლის ბოლოს გახსნილი ახალი შენობა მდებარეობს ძველისგან მიახლოებით 100 მეტრის დაშორებით. ძველი შენობა ახლაც გამოიყენება სხვადასხვა მიზნით. შიგნით რესტორანში ხის იატაკი და უბრალო მაგიდებია, ყოველ მაგიდაზე დევს ძმების სიმბოლო - სამი ქვა. ახალ, უფრო დიდ სამზარეულოში ადგილია ოცდაათი შეფისთვის და ჯონ როკას პერსონალური ღია სამუშაო სივრცე, საიდანაც მას შეუძლია თვალი ადევნოს სხვა მზარეულებს. სულ სტუმრებისთვის 45 ადგილია.

მენიუ
-----

  

რესტორანი იყენებს როგორც მაღალი დონის კულინარიისთვის ტრადიციულ ინგრედიენტებს, ასევე ადგილობრივ კატალანურ და სხვა ქვეყნების ინგრედიენტებს. მომზადებაში იყენება როგორც მარტივი ტექნოლოგიები, ასევე მოლეკულური გასტრონომია. შემოსვლისას სტუმრებს კერძების დეგუსტაცია შეუძლიათ.

მედია
-----

  

El Celler de Can Roca ნაჩვენებია ბრიტანული შოუ "MasterChef: The Professionals" - ის 2011 წლის 13 დეკემბერის ეპიზოდში. კონკურსანტები ამზადებდნენ კერძებს სამივე ძმისთვის და რესტორნის საფირმო კერძებს სტუმრებისთვის.
**გერმანიის კულტურა** — ფედერაციული სახელმწიფო განაგებს კულტურულ ინსტიტუტებს. გერმანიაში არის 240 თეატრი, ასობით სიმფონიური ორკესტრი, ათასობით მუზეუმი და 250 000-ზე მეტი ბიბლიოთეკა. აღნიშნულ კულტურულ ობიექტებს უამრავი მნახველი ჰყავს. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შესულია გერმანიის 36 ძეგლი.

ლიტერატურა
----------

არქიტექტურა და სახვითი ხელოვნება
--------------------------------

მუსიკა
------

ბალეტი
------

დრამატული თეატრი
----------------

კინო
----

გერმანიშაი კინოწარმოებას საფუძველი ჩაუყარა ო. მესტერმა. მის კომპანიაში მუშაობდნენ შემდგომში ცნობილი რეჟისორები და მსახიობები გ. პილი, ჰ. პორტენი, კ. ფაიდტი, კ. ფრელიხი, ე. იანინგსი და სხვა. XX საუკუნის დასაწყისში გამოვიდა ფილმები „პრაღელი სტუდენტი" (1913, ს. რიე და პ. ვეგენერი), „გოლემი" (1914, პ. ვეგენერი) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 107-110.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გერმანიის კულტურა***

* Facts about Germany: culture დაარქივებული 2016-01-09 საიტზე Wayback Machine.
* German Missions in the United States: Culture, Sports & Events
* Goethe Institute
**ფრანგისტან გაბაევი** (დ. 4 ოქტომბერი, 1853, ერტისი — გ. 1928, პანჩევო) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

ფრანგისტანმა დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. 1872 წელს დაამთავრა კიევის ვლადიმერის სახელობის სამხედრო გიმნაზია. იმავე წელს დაიწყო ჯარში სამსახური. 1874 წელს ალქსანდრეს სამხედრო სასწავლებელი დაასრულა და პრაპორშჩიკის ჩინით განამწესეს კავკასიის პირველ ქვეით ბატალიონში. 1877 წელს პოდპორუჩიკის წოდება მიიღო. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში. წარმატებული სამხედრო სამსახურისთვის 1878 წელს გახდა პორუჩიკი, 1881 წელს — შტაბსკაპიტანი, 1882-ში — კაპიტანი. 1884-1893 წლებში მეთაურობდა როტას, 1993-1897 წლებში ბატალიონს. 1893 წლიდან პოდპოლკოვნიკია. მონაწილეობდა რუსეთ–იაპონიის ომში (1904–1905). 1907 წელს პენსიაზე გავიდა, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ იმავე ჩინით დაბრუნდა სამხედრო სამსახურში. 1914 წელს კავკასიის მე-3 მსროლელი ბრიგადის უფროსია, ერზერუმის შეტევის მონაწილე. იყო ეკატერინბურგის 37-ე ქვეითთა პოლკის მეთაურის მოადგილე, ბობრუისკის 301-ე ქვეითთა პოლკის მეთაური. 1917 წლიდან გენერალ-მაიორის ჩინით ხელმძღვანელობდა მე-4 ქვეითთა განსაკუთრებულ დივიზიას. სამოქალაქო ომის დროს, 1918 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, უკრაინაში გეტმანთა ჯარში კიევის რუს მოხალისეთა დაჯგუფებას მეთაურობდა. გეტმანის რეჟიმის დამარცხების შემდეგ თეთრ მოძრაობას შეუერთდა სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1920 წლის ზაფხულში ყირიმში იბრძოდა და გენერალ ვრანგელის ჯარებთან ერთად გაიხიზნა იუგოსლავიაში. ემიგრაციაში იყო ვლადიმირის კადეტთა კორპუსის სამეურვეო საზოგადოების თავმჯდომარე და საპატიო წევრი; რუს სამხედრო ინვალიდთა კავშირის საპატიო წევრი და პავლოვის სამხედრო სასწავლებლის იუნკერთა ურთიერთდახმარების საზოგადოების წევრი. გარდაიცვალა 1928 წლის პირველ იანვარს სერბეთში, ქალაქ პანჩევოში. დაკრძალულია ადგილობრივ სასაფლაოზე. გენერალი გაბაევი დაჯილდოებული იყო წმინდა გიორგის IV ხარისხის, წმინდა სტანისლავის III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1877), წმინდა ანას III ხარისხის მახვილებითა და ბაფთით (1879), წმინდა სტანისლავის II ხარისხის (1893), წმინდა ანას II ხარისხის (1898), წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის მახვილებით (1916) ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* ბეჟიტაშვილი, გიორგი. ფრანგისტან ანდრიას ძე გაბაევი (გაბაშვილი) // ქართული ემგრაცია ევროპაში (1921-1953) / გ. ბეჟიტაშვილი. თბ. 2012. გვ.50.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ფრანგისტან გაბაევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სერგი (ევგენი) დავითის ძე ქობულაშვილი** (დ. 1773 — გ. 27 იანვარი, 1842) — თავადი, ქართველი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე.

დაიბადა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-ის მდივან დავით ქობულაშვილის ოჯახში. რუსეთის იმპერიის მიერ ქართლ-კახეთის ანექსიის (1801) შემდეგ დაინიშნა ფშავ-ხევსურეთის ბოქაულად. მონაწილეობდა კახეთის 1812 წლის აჯანყების ჩახშობაში, მისი ძმა ოთარი კი ამ აჯანყების ერთ-ერთი სამხედრო ხელმძღვანელი იყო. ერთგულებისთვის რუსეთის მთავრობამ მაიორის წოდება უბოძა. მომდენო წლებში მონაწილეობდა კავკასიელი მთიელების წინააღმდეგ ბრძოლებში, ერთხანს იყო თელავის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლი. ჰყავდა მეუღლე — სიდონია და 8 ქალ-ვაჟი, მ. შ. დავით ქობულაშვილი (გენერალ-მაიორი). მისი და ქეთევანი იყო მეუღლე გენერალ თამაზ ორბელიანისა.

ლიტერატურა
----------

* მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის / მ. ბერძნიშვილი ; რედ.: მამისა ბერძნიშვილი ; საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, ივ.ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი. ნაწ. II : მასალები ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (ა-ე). თბილისი : მეცნიერება , 1980 – გვ. 204-205.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვლადიმერ კომაროვი**. |

ვლადიმერ კომაროვი 1965 წელს.
ვლადიმერ კომაროვი 1965 წლის საბჭოთა საფოსტო მარკაზე.
**ვლადიმერ მიხეილის ძე კომაროვი** (რუს. Влади́мир Миха́йлович Комаро́в;დ. 16 მარტი, 1927, მოსკოვი — გ. 24 აპრილი 1967) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, ინჟინერ–პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი (1964,1967), სკკპ წევრი 1952 წლიდან. დაამთავრა მოსკოვის სამხედრო საჰაერო ძალების სპეციალური სკოლა (1945). ბატაისკის სამხედრო–საავიაციო სასწავლებელი (1949) და ნ. ჟუკოვსკის სახელმწიფო სამხედრო–საჰაერო საინჟინრო აკადემია (1959). 1960 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. მსოფლიოში პირველად(ფეოქტისტოვთან და ეგოროვთან ერთად) იფრინა კოსმოსში მრავალადგილიან კოსმოსურ ხომალდ „ვოსხოდით"(პილოტი იყო). ხომალდი ორბიტაზე გავიდა 1964 წლის 12 ოქტომბერს, 16 ჯერ შემოუფრინა დედამიწას და გაიარა 700 ათას კილომეტრზე მეტი. ხომალდთან იყო დამყარებული ორმხრივი კავშირი. კომაროვი დაიღუპა ახალ კოსმოსურ ხომალდ „სოიუზ–1–ზე" საცდელი ფრენის დროს. დაკრძალულია წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან. კომაროვის სახელი უწოდეს მთვარის უკანა მხარის კრატერს.

თბილისში ფუნქციონირებს ვლადიმერ კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკის №199 საჯარო სკოლა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 599.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Analysis of Voskhod Mission and in flight voice recordings of Komarov compiled by Sven Grahn
* Analysis of Soyuz 1 Mission and in flight voice recordings of Komarov compiled by Sven Grahn
* ARK Vladimir M. Komarov