recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აბისალის ცხოველები** — ზღვაში 2000 მ-ზე მეტ სიღრმეზე გავრცელებული ცხოველები, რომლებიც სხვადასხვა სისტემატიკურ კატეგორიას განეკუთვნებიან, მაგრამ სხეულის აგებულების მრავალი საერთო ნიშანი აქვთ. არახელსაყრელი საარსებო პირობების გამო აბისალის ცხოველების სახეობათა რაოდენობა მცირეა. ყველაზე გავრცელებული ჯგუფია კანეკლიანები, შემდეგ კიბოსნაირნი და ნაწილობრივ თევზები. მრავლად არიან აგრეთვე ნაწლავღრუიანები, ღრუბლები, ასციდიები, მოლუსკები. საბჭოთა ბიოლოგებმა წყნარ ოკეანეში (1949) ამ ფაუნის წარმომადგენლები მოიპოვეს 8 ათას მ სიღრმეზე. მაღალი წნევისადმი ორგანიზმთა ადაპტაციის მანიშნებელია კიროვან და ძვლოვან ჩონჩხს მოკლებული რბილი და მოქნილი სხეული. მუდმივი წყვდიადისადმი შეგუების შედეგია ტელესკოპური თვალები, რომლებიც ორგანიზმების ფოსფორულ ნათებას აღიქვამენ. ზოგი სახეობა სრულიად ბრმაა, ზოგისათვის მანათობელი ორგანოებია დამახასიათებელი. აბისალის ცხოველების ბევრი სახეობა სუბსტრატზეა მიმაგრებული, ხოლო მოძრავ ფორმებს კიდურები საგრძნობლად აქვთ წაგრძელებული. აბისალის ცხოველები იკვებებიან წყლის ზედა ფენებიდან ჩამოცვენილ ცხოველთა მძორითა და დეტრიტით, ზოგი ბაქტერიებით. აბისალის ცხოველები გვხვდება ოხოტისა და ბერინგის ზღვებში, შავი ზღვის ფსკერზე გოგირდწზალბადის დიდი შემცველობია გამო სიცოცხლე არ არის.

აბისალის ცხოველებია: ნიჩაბფეხიანი კიბო (Copepoda), მანათობელი თევზი (Myctophum punctatum), მედუზა (Periphilla regina), ღრმა ზღვის გველთევზა (Synaphobranchus pinnatus), გარნელი (Notostomus), ზღვის ობობა (Colossendeis macerimma), საოცარი ლამპარი (Lycoteuthis diadema), ღრუბელი ფერონემა (Pheronema carpenteri), თევზი (Myctophum affine), თევზი ვარხვი (Gastrostomus bairdii), ზრვის შროშანი ბათიკრინუსი (Bathisrinus sp.), ზღვის ნაკრტენი (Scytalium splendens), ექიურისი (Talassema sp.), თევზი მეანკესე (Melanocetus krechi), მარჯნები პარაგორია (Paragorgia sp.), ჰოლოთურია (Deima), ზღვის ვარსკვლავა ბრიზინგიდა (Brisingidae), თევზი ტელესკოპი (Opisoproctus soleatus), ჰოლოთურია სფეროტურია (Spaeroturia sp.), ზღვის ზღარბი (Salenia) და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მანათობელი ცხოველები

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 29.
**ბოზე-აინშტაინის სტატისტიკა** — ერთ-ერთი კვანტური სტატისტიკა, რომელიც აღწერს ე. წ. გადაგვარებულ აირს. შექმნა შ. ბოზემ 1924 წელს. იმავე წელს ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი შედეგი მიიღო ა. აინშტაინმა.

კვანტურ სტატისტიკაში მიღებულია, რომ იგივური ნაწილაკების გადასმით მიღწეული ყველა მდგომარეობა უნდა ჩაითვალოს აირის იგივურ მდგომარეობად. ამრიგად, აირის მდგომარეობათა რიცხვის დათვლისას მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას, თუ რომელ მდგომარეობაში რამდენი ნაწილაკია. ფერმი-დირაკის სტატისტიკისაგან განსხვავებით ბოზე-აინშტაინის სტატისტიკაში თითოეულ კვანტურ მდგომარეობაში შეიძლება გვქონდეს ნაწილაკთა ნებისმიერი რიცხვი.

ბოზეს განაწილების ფუნქციას აქვს შემდეგი სახე:

{\displaystyle f(\varepsilon )={\frac {1}{\exp \left({\dfrac {\varepsilon -\mu }{kT}}\right)-1}}},
სადაც {\displaystyle f(\varepsilon )} არის ნაწილაკთა რიცხვი {\displaystyle \varepsilon } ენერგიის მქონე კვანტურ მდგომარეობაში, {\displaystyle T} — აბსოლუტური ტემპერატურა, {\displaystyle k} — ბოლცმანის მუდმივა, {\displaystyle \mu } — ქიმიური პოტენციალი, რომელიც ტემპერატურის ფუნქციაა. იმისათვის რომ {\displaystyle f(\varepsilon )} დადებითი იყოს ყველა {\displaystyle \varepsilon }-თვის, საჭიროა {\displaystyle \mu \leqslant 0}. იმ შემთხვევაში, როცა {\displaystyle \exp(-{\frac {\mu }{kT}})\gg 1} (გადაუგვარებლობის კრიტერიუმი), ბოზეს განაწილების ფუნქცია გადადის ბოლცმანის განაწილების ფუნქციაში {\displaystyle f(\varepsilon )=\exp \left({\dfrac {\varepsilon -\mu }{kT}}\right)}.

ბოზეს აირისათვის კლაპეირონის განტოლება არ გამოდგება. აინშტაინმა გვიჩვენა, რომ დაბალ ტემპერატურაზე ადგილი უნდა ჰქონდეს ბოზეს აირის კონდენსაციას, რაც იმას ნიშნავს, რომ ნაწილაკები დაგროვდება ძირითად მდგომარეობაში.

თუ ბოზეს აირში ნაწილაკთა რიცხვი არაა ფიქსირებული, მაშინ {\displaystyle \mu =0} და ბოზეს განაწილება პლანკის განაწილებაში გადადის.

როცა აირი ატომებისა ან მოლეკულებისაგან შედგება, გადაუგვარებლობის კრიტერიუმი ყოველთვის დაცულია და ამიტომ ჩვეულებრივი აირი გადაუგვარებელი ანუ ბოლცმანის აირია. ბოზე-აირის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაგალითებია შავი გამოსხივება (ფოტონების აირი), მესრის სითბური რხევების კვანტების — ფონონების აირი და ფერომაგნიტური სპინური ტალღების კვანტების — მაგნონების აირი.

ლიტერატურა
----------

* *ხუციშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 444.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4146391-2

 |
**ბოიბენდი** (იგივე ***ბიჭების მუსიკალური ჯგუფი***) პოპ ან ჰიპ ჰოპ ჯგუფია, რომელშიც სამი ან მეტი ახალგაზრდა მომღერალი მამაკაცი ერთიანდება. მიდის მსჯელობა იმ საკითხზეც, ეწოდოს თუ არა ბოიბენდი ისეთ ჯგუფს, რომელშიც 5-ზე მეტი წევრია. ბოიბენდის წევრები, ხშირ შემთხვევაში, სიმღერასთან ერთად, ცეკვავენ და თავიანთი მუსიკის ფონზე, დახვეწილ ქორეოგრაფიულ ილეთებსაც ასრულებენ.

ბოიბენდების განსაზღვრის რაიმე განსაკუთრებული ნიშან-თვისება არ არსებობს, მაგრამ ასეთი ტიპის ჯგუფები ხშირად მეინსტრიმულ მუსიკალურ ტენდენციებს მიყვებიან, ახალი მოდური მიმართულებების შესაბამისად იცვლიან იერს, მისი წევრები პროფესიონალი მოცეკვავეები არიან და სრულყოფილ, დახვეწილ შოუებს ამზადებენ. ისინი, ძირითადად, საეკლესიო გუნდებიდან ან გოსპელის მუსიკალური ჯგუფებიდან აღმოცენდებიან, მაგრამ უფრო ხშირად, ბოიბენდების შექმნა მაინც მენეჯერებს და პროდიუსერებს უკავშირდება, რომლებიც ჯგუფებს გარეგნობის, პლასტიკურობის, გარეპვის უნარის და ვოკალური მონაცემების მიხედვით აკომპლექტებენ. ასეთი ტიპის ჯგუფებს ხშირად ხელოვნურია.

როგორც წესი, ბოიბენდებში სამიდან ექვს წევრამდეა, რომელთა რეპერტუარშიც საცეკვაო და სასიმღერო ნომრებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბოიბენდების ათეული დაარქივებული 2012-11-10 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოპ-მუსიკა |
| --- |
|  |
| სტილები | 
ბაროკო პოპი • ბაბლგამ პოპი • ქანთრი პოპი • მომავლის პოპი • პოპ-როკი • პოპ პანკი • პოპ რეპი • პაუერ პოპი • სინთპოპი/ელექტროპოპიინდი პოპი • თინეიჯერული პოპი • ტრადიციული პოპი • პოპ მეტალი • სანშაინ პოპი |
|  |
| რეგიონები/ქვეყნები | 
ამერიკული პოპი • ჩინური პოპი (კანტოპოპი, მანდოპოპი) • ტაივანური პოპი • ჰონგ კონგური ინგლისური პოპიევროპოპი (ავსტროპოპი, ნიდერპოპი) • ინდური პოპი (ბჰანგრა, ფილმი) იაპონური პოპი • კორეული პოპი • იუგოსლავიური პოპი |
|  |
| სხვა თემები | 
ბოიბენდი • გოგონების ჯგუფი • პოპ კერპი • პოპულარული მუსიკა • პოპ კულტურა • ზაფხულის ჰიტი |

 |
**ბელეროფონი** (ბერძ. Βελλεροφῶν) ან **ბელეროფონტესი** (ბერძ. Βελλεροφόντης) — ძველბერძნული მითოლოგიის გმირი, კორინთოს მეფის, გლავკოსის ძე, სისიფოსის შვილიშვილი.

კორინთოს უფლისწულს მშობლიური მხარის დატოვება მოუხდა, რადგან, შემთხვევით, ვინმე ბელეროსი შემოაკვდა. მისი სახელი, ბელეროფონი, ბელეროსის მკვლელს ნიშნავს. იგი ტირინსის მეფე პროიტოსმა შეიფარა და ცოდვათაგან განწმენდის რიტუალიც აღუსრულა. მასპინძლის ცოლმა, დედოფალმა ანტეამ, შეიყვარა ბელეროფონი და ჭაბუკთან სიახლოვე მოიწადინა. ბელეროფონმა თავი შორს დაიჭირა, რამაც შეურაცხყო და შურისძიების გრძნობით აღავსო დედოფალი. მან ქამრთან ცილი დასწამა, თითქოსდა მის შეცდენას ლამობდა. მეფე განრისხდა და ბელეროფონის თავიდან მოცილება განიზრახა და ლიკიაში, თავის სიმამრთან, მეფე იობატოსთან გაგზავნა და თან წერილიც გაატანა, სადაც ეწერა: „*ამ ვერაგმა შეურაცხყო ჩემი მეუღლე, შენი ქალიშვილი, რადგან მასთან სარეცლის გაზიარება მოწადინა, ამიტომ იგი დაუყოვნებლივ გამოასალმე სიცოცხლეს*".

მეფემ პატივით მიიღო სტუმარი, ცხრა დღე ილხენდა მასთან ერთად, წერილი კი მხოლოდ მეათე დღეს წაიკითხა. თავად მოერიდა მასპინძლობის წესის დარღვევას და სასიკვდილოდ ჭაბუკი საზარელი ურჩხულის, ქიმერას, დასამარცხებლად გაგზავნა. ბელეროფონს უკან არ დაუხევია. უპირველესად, იგი მისან პოლიიდოსს ეწვია და რჩევა ჰკითხა. მისგან შეიტყო, რომ ქიმერას დასამარცხებლად მას ფრთოსანი რაში, პეგასი უნდა მოეთვინიერებინა. პოლიიდოსმა ამ საოცარი ცხენის დამორჩილების წესიც ასწავლა. 

პეგასის დახმარებით, ბელეროფონმა რამდენიმე საგმირო საქმე აღასრულა: მოკლა ქიმერა, დაამარცხა უძლეველი სოლიმები, ამორძალები და ბოლოს, კარიელი მეკობრეები. როცა იობატოსმა ნახა, რომ ბელეროფონი ყველა სახიფათო დავალებას იოლად ასრულებდა და მისი მძლეველი აღარსად იყო, გადაწყვიტა, ლიკიის უძლიერესი მეომრები მოეხმო მის მოსაკლავად. ისინი უეცრად დაესხნენ თავს ჭაბუკს, მაგრამ ვერას გახდნენ, მათაც აჯობა გმირმა. ახლა კი იეჭვა ბელეროფონმა, იობატოსს ჩემი დაღუპვა სურსო, ამიტომ მისი დასჯა გადაწყვიტა. მან პოსეიდონის დახმარებით, იობატოსის სამეფო დატბორა. იქაურმა ქალებმა კაბის კალთები აიკეცეს და მის შესახვედრად გაემართნენ. ისინი ემუდარებოდნენ ბელეროფონს, რისხვა დაეცხრო და სანაცვლოდ თავს სთავაზობდნენ. ჭაბუკს სირცხვილი მოეძალა და აბობოქრებული წყალი განარიდა მათ სამოსახლოს. 

მალე გაირკვა, რომ ანტეა ცილს სწამებდა გმირს. იობატოსმა პატიება სთხოვა სტუმარს, თავისი ქალიშვილი შერთო ცოლად და ნახევარი სამეფოც უბოძა.

ბელეროფონი ლიკიაში დასხლდა და ბედნიერად ცხოვრობდა. მას ორი ვაჟი და ერთი ასული შეეძინა. დიდებითა და პატივით თავბრუდახეული მეტისმეტად გაამაყდა და გაღმერთება მოინდომა. თავის პეგასზე ამხედრდა და ღმერთთა სამყოფლისაკენ გაფრინდა. ზევსმა მას ეს თავხედობა არ აპატია. მისი ნებით, მფრინავი ცხენი ბორამ დანესტრა. დაფეთებულმა პეგასმა მხედარი ძირს გადმოაგდო. ბელეროფონი ეკალ-ბარდებში ჩავარდა. მართალია, გადარჩა, მაგრამ დაბრმავდა, დაკოჭლდა და გონებაც შეერყა. გაუბედურებული და მარტოსული სიკვდილამდე ტყე-ღრეში დაეხეტებოდა.

ლიტერატურა
----------

* (2003) *მითოლოგიური ენციკლოპედია ყმაწვილთათვის, წიგნი პირველი*. თბილისი:  ბონდო მაცაბერიძის გამომცემლობა. ISBN 99928-974-3-0.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბერძენ გმირთა პლეადა |
| --- |
|  |
| 
* აიაქსი
* აქილევსი
* ბელეროფონი
* დიომედე
* დიოსკურები
* თესევსი
* იდასი
* მელეაგრე
* ოდისევსი
* ოიდიპოსი
* პერსევსი
* ჰერაკლე
 |

 |
**ბელემნიტები** (ლათ. Belemnitida), ამომწყდარ ცხოველთა რიგი თავფეხიანთა კლასისა. ცხოვრობდნენ კარბონული პერიოდიდან პალეოგენურამდე. გარეგნულად ემსგავსებიან თანამედროვე კალმარებსა (Teuthoidea) და სიპინებს (Sepiidae), მაგრამ, მათგან განსხვავებით, აქვთ შიგა ნიჟარა, რომელიც ფრაგმოკონის, პროოსტრალიმისა და როსტრუმისაგან შედგება. კამერებად დაყოფილ ფრაგმოკონში ზურგის მხარეს მიუყვება სიფონი, რომლის საშუალებითაც მყარდება კავშირი სხეულისა და კამერებს შორის. ფირფიტისებრი პროოსტრაკუმი ფრაგმოკონის წინ მდებარეობა. იგი ძლიერ თხელია, ადვილად იშლება და იშვიათად განამარხდება. როსტრუმი (სიგრძე 40 სმ-მდე) ფრაგმოკონს დაზიანებისაგან იცავდა და ცხოველს ჰორიზონტალურად ცურვას უადვილებდა. ბელემნიტები ბინადრობდნენ ზღვებში, კარგად ცურავდნენ. ფართოდ გავრცელებული მტაცებლები იყვნენ, გამოირჩეოდნენ სახეობათა სიმრავლითა და მრავალფეროვნებით, ახასიათებდატ სწრაფი ევოლუცია, რის გამოც ისინი მიჩნეულია სახელმძღვანელო ნამარხებად იურული და ცარცული სისტემებისათვის. საქართველოში ბელემნიტები ხშირად გვხვდებოდა ქვედა იურულ (ლიასი) ნალექებში, შედარებით იშვიათად - შუა და ზედა იურულში. განსაკუთრებით ფართოდ იყვნენ გავრცელებული ცარცულ ნალექებში.

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 283.
**ბათუმის აკვარიუმი**, შეიქმნა 1966 წელს ყოფილი თევზის საზღვაო მეურნეობისა და ოკეანოგრაფიის სრულიად საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქართველოს განყოფილების ბაზაზე (ამჟამად - შავი ზღვის ეკოლოგიისა და თევზის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი).

ბათუმის აკვარიუმი რთული ტექნიკური კომპლექსია, რომელიც შედგება სადემონსტრაციო და ექსპერიმენტული ნაწილებისაგან. აკვარიუმში, რომლის ტევადობა 600 მ3, ბინადრობს შავი ზღვის, მტკნარი წყლის, აგრეთვე სხვა ზღვებისა და ოკეანეების ცხოველთა 60-მდე სახეობა. შავი ზღვის ფაუნიდან აღსანიშნავია: შავი ზღვის ზვიგენი - კატრანი, სკაროსისებრნი, ორაგული, კეფალი, სვია, კოლხური ზუთხი, ზღვის მამალი, ცხენთევზა და სხვა. მტკნარი წყლის თევზებიდან - გველთევზა, კალმახი, კობრი, წერი, ლოქო და ა. შ. აკვარიუმში თავმოყრილია შავი ზღვისა და წყნარი ოკეანის უხერხემლოთა ფაუნის წარმომადგენლები:აქტინიები, მიტილუსები, კიბორჩხალები, სავარცლურები, ზღვის ვარსკვლავები, ზღვის ზღარბები, ჰოლოთურიები და სხვა.

წყალმომარაგების რთული სისტემა, რომელიც აერაციისა და ტემპერატურის რეგულირების საშუალებას ილევა, 1400 მ3 წყალს იტევს. სპეციალური ფილტრები უზრუნველყოფს წყლის ხანგრძლივ წრებრუნვას, რის გამოც აკვარეუმის წყლით მომარაგება დამოკიდებული არ არის სანაპირო ზოლში შედგენილობის ცვლილებებსა და მეტერეოლოგიურ პირობებზე. ბათუმის აკვარიუმის ექსპერიმენტული ნაწილი მრავალფეროვან სამეცნიერო მუშობას ემსახურება. შავი ზღვის ბიოლოგიური რესურსების ამაღლებისა და ხარისხობრივი გაუმჯობესების მიზნით იკვლევენ ამ წყალსატევის ფაუნის სხვადასხვა ობიექტს. აქვე ატარებენ მუშობას წყლის ორგანიზმების ტოქსიკოლოგიის საკითხებზე და ადგენენ მთელი რიგი ტოქსიკური ნივთიერებების (უპირველეს ყოვლისა ნავთობის) ზღვრულ კონცენტრაციებს. ბათუმის აკვარიუმის მნიშვნელოვანი ნაწილია დელფინარიუმი, სადაც იკვლევენ შავი და აზოვის ზღვების დელფინთა ბიოლოგიასთან დაკავშირებულ საკითხებს.

ყოფილ სსრკ-ში იგი ითვლებოდა ერთ-ერთ უდიდეს აკვარიუმად.

ლიტერატურა
----------

* *ცხომელიძე ო.*, ქსე, ტ. 2, გვ. 149-150, თბ. 1977
**ადოლფ ქრისტიან როლოვი** (გერმ. Adolf Christian Roloff; დ. 25 ივნისი, 1870 — გ. 1952) — საქართველოში მოღვაწე, წარმოშობით გერმანელი აგრონომი, თბილისის ბოტანიკური ბაღის დირექტორი 1902–1918 წლებში.

როლოვი დაიბადა თბილისში, გერმანული წარმოშობის ოჯახში. 1891 წელს დაამთავრა მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია. 1892 წელს საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა მასწავლებლად ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში, შემდეგ ექსპერტად კავკასიის ფილოქსერას კომიტეტში, წამყვან სპეციალისტად ამიერკავკასიის სასოფლო-სამეურნეო დეპარტამენტში და მმართველად თბილისის ბოტანიკურ ბაღში. 1902 წლიდან 1918 წლამდე იყო თბილისის ბოტანიკური ბაღის დირექტორი. მისი მეცადინეობით ბაღის ტერიტორია მნიშვნელოვნად გაფართოვდა, გამდიდრდა კოლექციები; მიმდინარეობდა ინტენსიური სამეცნიერო მუშაობა. 1919-1921 წლებში მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროში. საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ როლოვი განაგრძობდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მის მიერვე დაარსებულ თბილისის ბოტანიკური ბაღის მებაღეთა სკოლაში, საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტსა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი მებაღეობის, მევენახეობის, მცენარეთა სელექციის შესახებ. დაკრძალულია თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* ლორია მ. კერესელიძე ჯ. ადოლფ ქრისტიან როლოვი და თბილისის ბოტანიკური ბაღი.-თბ.2001.
**ბელოკალიტვინის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** (რუს. Историко-краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ ბელაია-კალიტვაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1996 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347040, როსტოვის ოლქი, ქალაქი ბელაია-კალიტვა, ბოლშაიის ქუჩა № 2.

ისტორია
-------

მუზეუმი დაარსდა 1996 წელს ბელოკალიტვინის რაიონის ადმინისტრაციის მიერ. მათი დადგენილების თანახმად, მუზეუმს გადაეცა XIX საუკუნის შენობა, რომელიც არის არქიტექტურლი ძეგლი. მუზეუმის შენობა აგებულია 1886 წელს უსტ-ბელოკალიტვინის კაზაკების სახსრებით და მასში განთავსებული იყო ორკლასიანი სასწავლებელი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეს შენობა იყო ქალაქის საშუალო სკოლა № 1. 1996 წლიდან 1998 წლამდე მიმდინარეობდა შენობის რემონტი. 1998 წლის 18 სექტემბრიდან იგი გაიხსნა საზოგადოებისათვის. გახსნა დაემთხვა ქალაქის დაარსების 295-ე წლისთავს. 

მუზეუმში წარმოდგენილია შემდეგი კოლექციები: „არქეოლოგია", „სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომები", „დონის მხარის ბუნება", „მართლმადიდებლური კულტურის ნივთები", „მუსიკალური სანთლები", „ანტიკური სპილენძის, თიხის და ხის ჭურჭელი" და სურათების გალერეა (გაიხსნა 2005 წელს), რომელშიც დაცულია ადგილობრივი მხატვრების 250 ნახატი. 2007 მუზეუმის მიმდებარე ტერიტორია შემოღობეს და შექმნეს კომპოზიცია ღია ცის ქვეშ „კაზაკების ეზო". 

ამჟამად მუზეუმის ექსპოზიცია მოიცავს 7 000 ექსპონატს. 

2008 წელს მუზეუმმა გაიმარჯვა საგრანტო კონკურსში „სამუზეუმო ექსპოზიციის ტექნოლოგიები", რომელიც მიმდინარეობდა ვ. პოტანინის საქველმოქმედო ფონდის დაფინანსებით. ფონდის დაფინანსებით შეიქმნა კომპოზიცია „უბრალოდ ცხოვრება. სოციალისტური პროვინცია", რომელიც დამთვალიერებლებისათვის გაიხსნა 2009 წელს. პროექტის ავტორი ლ. საფონოვა გამარჯვებულთა ჯგუფთან ერთად გაემგზავრა ლონდონში სტაჟირებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Белокалитвинский историко-краеведческий музей დაარქივებული 2017-11-16 საიტზე Wayback Machine.
* Белокалитвинский историко-краеведческий музей
* БИКМ

სქოლიო
------

1. ↑  Государственный каталог Музейного фонда Российской Федерации<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q69832186'></a>
2. ↑  Реестр музеев Ростовской области
3. ↑  Интересные экскурсии в краеведческом музее Белой Калитвы
4. ↑  Учащиеся школы № 1 побывали в Белокалитвинском историко-краеведческом музее
5. ↑  По волнам нашей памяти…
6. ↑  Просто жизнь. Социалистическая провинция.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-11. ციტირების თარიღი: 2017-04-16.
**ბელგრადის საზავო ხელშეკრულება** – ხელშეკრულება რუსეთ-ავსტრიასა და ოსმალთს შორის. ხელი მოაწერეს 1739 წლის 18 (29) სექტემბერს. ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა რუსეთისა და ავსტრიის ომი ოსმალეთთან (1735-1739). ავსტრიამ ოსმალეთთან ჯერ კიდევ 21 აგვისტოს (1 სექტემბერს) მოაწერა ხელი სეპარატულ ზავზე, რომლითაც ოსმალეთმა მიიღო სერბია და ვლახეთი. თუმცა რუსეთმა რამდენიმე მძიმე დამარცხება მიაყენა ოსმალეთს (ყირიმის დაკავება; გამარჯვებები ხოტინთან, იასისთან, სტავუჩანთან), რთულმა საგარეო-პოლიტიკურმა მდგომარეობამ (შვედეთთან გამწვავებული ურთიერთობა, საფრანგეთის მოსალოდნელი მხარდაჭერა შვედეთისადმი), ავსტრიის დამარცხებებმა ოსმალეთთან და 21 აგვისტოს სეპარატული ზავის დადებამ ის აიძულა ოსმალეთთან მოლაპარაკებებზე დათანხმებულიყო. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა დაიბრუნა აზოვი, სიმაგრეთა მორღვევის პირობით, კ. ჩერკასზე (მდ. დონზე) მიიღო სიმაგრის აგების უფლება, ოსმალეთმა კი – მდინარე ყუბანის შესართავთან. დიდი და მცირე ყაბარდო ნეიტრალურ ტერიტორიად გამოცხადდა. რუსეთს ეკრძალებოდა შავ ზღვასა და აზოვის ზღვაზე ფლოტის ყოლა. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულებამ ვერ გადაწყვიტა რუსეთის დიპლომატიის მთავარი ამოცანა – შავ ზღვაზე გასვლის უფლების მოპოვება. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულება გაუქმდა ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებით, 1774 წელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 282.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები |
| --- |
|  |
| 
* ოსმალეთ-ვენეცია
* სეგედი
* კონსტანტინოპოლი (1479)
* კონსტანტინოპოლი (1533)
* ოსმალეთ-საფრანგეთი
* ადრიანოპოლი (1547)
* ამასია
* ადრიანოპოლი (1568)
* კონსტანტინოპოლი (1590)
* ჟიტვატოროკი
* ნასუჰ-ფაშა
* გურია-ოსმალეთის შეთანხმება
* ბუშა
* სერავი
* ხოტინი
* ზუჰაბი
* ვაშვარი
* ბუჩაჩი
* ჟურავნო
* ბახჩისარაი
* კარლოვიცი
* კონსტანტინოპოლი (1700)
* პრუტი
* პოჟარევაცი
* საუკუნო ზავი
* კონსტანტინოპოლი (1724)
* აჰმედ-ფაშა
* კონსტანტინოპოლი (1736)
* ბელგრადი
* ნიში (1739)
* კერდენი
* ქუჩუქ-კაინარჯი
* აინალიკავაკი
* სისტოვი
* იასი
* ალჟირი
* ტრიპოლი
* ტუნისი (1797)
* პარიზი (1802)
* დარდანელი
* ბუქარესტი (1812)
* ალჟირი (1815)
* არზრუმი (1823)
* ტუნისი (1824)
* აკერმანი
* ადრიანოპოლი (1829)
* კონსტანტინოპოლი (1832)
* უნკიარ-ისკელესი
* ქუთაჰია
* ბალტა-ლიმანი
* ლონდონი (1840)
* ლონდონი (1841)
* პარიზი (1856)
* შკოდერი
* სან-სტეფანო
* ბერლინი (1878)
* კვიპროსი
* თოფხანა
* კონსტანტინოპოლი (1897)
* უში
* ლონდონი (1913)
* კონსტანტინოპოლი (1913)
* ათენი
* ინგლის-ოსმალეთი
* ერზინჯანი
* ბრესტ-ლიტოვსკი
* ტრაპიზონი
* ბათუმის ხელშეკრულება
* მუდროსი
* სევრი
 |

 |
**ალაოტრა** (ფრანგ. Lac Alaotra) — მადაგასკარის უდიდესი ტბა.[1] მდებარეობს ტუამასინის პროვინციაში, ჩრდილო-ცენტრალურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 750 მ სიმაღლეზე. მისი აუზი შედგება წყალმარჩხი მტკნარწყლიანი ტბებისა და მარშებისაგან, რომლებიც გარშემორტყმულია ხშირი მცენარეულობით. ბრინჯის მოყვანის მნიშვნელოვანი ცენტრია. ქმნის ველური ბუნების მდიდარ ჰაბიტატს, რომელიც შეიცავს ზოგიერთ იშვიათ და საფრთხეში მყოფ სახეობებს და აგრეთვე მნიშვნელოვან თევზსაჭერ მიწა-წყლებს. ტბა და მის მიდამოებში არსებული ვეტლენდების ფართობია 7,223 კმ², რომელშიც გაერთიანებულია ჰაბიტატის გავრცელების ადგილები, ღია წყალი, ლია, მარშები და ბრინჯის მდელოები. საკუთრივ ტბის ფართობი 900 კმ² უდრის, მაქსიმალური სიღრმე 1,5 მ. 2003 წლის თებერვალში გამოცხადდა საერთაშორისო მნიშვნელობის ვეტლენდად რამსარის კონვენციის ფარგლებში.[2]

თევზის სახეობა Oreochromis macrochir ალაოტრაში ინტროდუცირებული იქნა კონტინენტური ნაწილიდან 1954 წელს და მალევე გავრცელდა. ტბის ირგვლივ არსებული ბორცვები უწინ ტყეებით იყო შემოსილი, რომელიც შემდეგ სამეურნეო ფართების მიზნით გაასუფთავეს. ბორცვების ფერდობებზე მიმდინარე ეროზიული პროცესები იწვევს სედიმენტაციას, რომელიც მალევე ხდება გაქრობადი. მშრალ სეზონში ტბის სიღრმე მხოლოდ 60 სმ-ია.[3]

მეტი ბრინჯის მდელოების შესაქმნელად ადგილობრივებმა ტბის ირგვლივ არსებული ლიები დაწვეს. სწორედ ამ ადგილებში ბინადრობს ენდემური ალაოტრის ბაბმუკის ლემური (ლათ. Hapalemur alaotrensis), რომელიც გავრცელებულია 220 კმ² ფართობზე ლიებში და ბოლო წლებში მათი პოპულაცია შემცირდა 60%-ით, 7500 ინდივიდიდან 3000-მდე, რაც განპირობებული იყო ჰაბიტატის დაკარგვითა და აგრეთვე ნადირობით.[2]

ბევრია წყლის ფრინველი, რომელთაგან აღსანიშნავია საფრთხეში მყოფი მადაგასკარული გარეული იხვი (ლათ. Anas melleri), მადაგასკარული ყვინთია (ლათ. Aythya innotata) და აწ გადაშენებული ალაოტრის მურტალა (ლათ. Tachybaptus rufolavatus).[2]

ალაოტრის ტბაზე გაედინება მდინარე ამბატო, რომელიც ერთვის ინდოეთის ოკეანეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Lake Alaotra
2. 1 2 3  Lake Alaotra
3. ↑  Lac Alaotra, Madagascar
**ალაპაევსკის სამების საკათედრო ტაძარი** (რუს. Свято-Троицкий собор) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ალაპაევსკში. ტაძრის დაარსება თარიღდება 1702 წლით. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს კამენსკის ეპარქიას.

ისტორია
-------

XVII საუკუნის დასასრულს სოფელ ალაპაევსკისა და სხვა სოფლების მცხოვრებლებმა თხოვნით მიმართეს ტობოლსკის ეპარქიის ხელმძღვანელობას, რათა აეშენებინათ მათ დასახლებაში ტაძარი და ჩამოეყალიბებინათ მორწმუნეთა თვითმმართველი თემი. თხოვნა გაითვალისწინეს და 1702 წელს მათ საკუთარი ფინანსებით ააშენეს მცირე ქვის ტაძარი ალექსი ღვთისკაცის სახელზე. 1771 წელს გადაწყვიტეს ხის ჭერი და სამრეკლო შეეცვალათ ქვით და ალექსი ღვთისკაცის ეკლესიისათვის მიეშენებინათ ქვის ეგვტერი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე. ახალი ეგვტერი აკურთხა ბოგოიავლინსკის მონასტრის არქიმანდრიტმა ისაიამ. 1793 წელს ალაპაევის სამღვდელო შტატმა გადაწყვიტა აეშენებინათ ახალი, ცივი ტაძარი სამების სახელზე და გადაეკეთებინათ ალექსი ღვთისკაცის ტაძარი. 1798 წლის 8 დეკემბერს ალექსი ღვთისკაცის ტაძარში ხანძარი გაჩნდა, რის შედეგადაც დაიწვა მთელი ხის გადახურვა. ხანძრის გამო სამების სახელობის ეგვტერის აგება გაჭიანურდა და მისი კურთხევა მოხდა მხოლოდ 1816 წელს. ამავე პერიოდში არამყარი გრუნტის გამო სამრეკლო დაშორდა მთავარ ტაძარს და დაცემის საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა. ამიტომ 1831 წელს სამრეკლო დაანგრიეს და მის ადგილზე 1832-1833 წლებში ააშენეს ახალი. 

1912 წელს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილების შედეგად ტაძარმა საკათედროს სტატუსი მიიღო. 

1918 წელს ეკლესიას სტუმრობდა თავადი რომანოვები და ელისაბედ თევდორეს ასული, რომლებიც იმყოფებოდნენ პატიმრობაში და მოკლეს ალაპაევსკის ახლოს. 1918 წლის 1 ნოემბერს აღმოაჩნეს ალაპაევსკის მოწამეების ცხედრები და გადაასვენეს სამების საკათედრო ტაძარში. ისინი დაასაფლავეს ტაძრის აკლდამაში და შესასვლელი აგურით ამოაშენეს. 

1932 წლიდან 1992 წლამდე საკათედრო ტაძრის შენობაში განთავსებული იყო პურის ქარხანა. 

1991 წელს დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები. 1992 წლიდან სამების ეკლესია საპატრიარქოს მეტოქია. 1999 წლის 8 აგვისტოს ეკლესია აკურთხა ეკატრინბურგისა და ვერხოტურის მთავარეპისკოპოსმა ვიკენტიმ. 1990-იანი წლების ბოლოს აღადგინეს აკლდამაც, რომელიც რომანოვების დინასტიის მოწამეების დროებითი დასაკრძალი იყო.

2016 წელს შტორმა, რომელიც ეკატერინბურგში 20-21 მარტის ღამეს ბობოქრობდა, ჩამოაგდო ტაძრის სამრეკლოს წვერი.

სქოლიო
------

1. ↑  Фомин С.. Свято-Троицкий собор. Склеп — место временного захоронения алапаевских мучеников.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-20. ციტირების თარიღი: 2010-03-13.
2. ↑  Алапаевские мученики: убиты и забыты (часть 1).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-20. ციტირების თარიღი: 2010-03-13.
3. ↑  Шпиль колокольни, оторванный штормовым ветром, пробил крышу старинной церкви в Алапаевске
**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე გედევანიშვილი** (დ. 16 თებერვალი, 1870 — გ. 1933) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი 1918-1919 წლებში. იყო გენერალ იოსებ გედევანიშვილისა, პოლკოვნიკ ნიკოლოზ გედევანიშვილის, ინჟინერ გიორგი გედევანიშვილის და პუბლიცისტ ანასტასია გედევანიშვილის ძმა.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი. 1888 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური. დაამთავრა პავლეს სახელობის I სამხედრო სასწავლებელი. 1889 წელს გახდა პოდპორუჩიკი, 1893 წელს კი პორუჩიკი. დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. 1900 წელს მიიღო შტაბსკაპიტნის, ხოლო 1901 წელს კაპიტნის ჩინი. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 1907 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი, 1910 წელს კი პოლკოვნიკი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, იყო 203-ე ქვეითთა პოლკის მეთაური. 1915 წელს მიიღო გენერალ-მაიორობა. 1917 წელს იყო დასავლეთის ფრონტზე მოქმედი 51-ე ქვეითი დივიზიის მეთაური. 

1917 წლის ბოლოდან საქართველოში მონაწილეობდა ქართული შეარაღებული ძალების მშენებლობაში. 1918 წლის დასაწყისში იყო ბათუმის გამაგრებული რაიონის და ციხე-სიმაგრის კომენდანტი. პირველი რესპუბლიკის დროს, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, იყო სამხედრო მინისტრის მოადგილე სამწყობრო-ოპერატიულ დარგში. 1918 წლის ივლისიდან 1919 წლის აპრილის ჩათვლით იყო საქართველოს შეარაღებული ძალების მთავარსარდალი. 1921 წელს დარჩა საქართველოში და მსახურობდა წითელ არმიაში.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 87-88.
* *ჩაჩხიანი ა.*, „დაშნაკთა ნაციონალისტურ-ექსპანსიონისტური იდეოლოგია და სომხეთ-საქართველოს 1918-1919 წლების ომი", თბილისი, 2007

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გედევანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე გედევანიშვილი
**ალექსანდრე იონას ძე ბუკია** (დ. 17 მაისი, 1906, ქუთაისი — გ. 15 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966).

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა მოსკოვის სამხედრო-საინჟინრო სკოლაში, რომლის დამთავრების შემდეგ ერთხანს მუშაობდა ქართულ დივიზიაში, მალევე თავს ანებებს და შევიდა თბილისის კონსერვატორიაში. 1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (კომპოზიციის კლასი, პროფესორები ს. ბარხუდარიანი, მ. ბაგრინოვსკი და ი. ტუსკია). ამავე წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს სსრ რადიოკომიტეტშო სამუსიკო განყოფილების უფროსად. 1972 წლიდან საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის მუსიკის კონსულტანტია, 1948-1973 წლებში საქართველოს მუსფონდის გამგეობის თავმჯდომარე.

ბუკიას მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია საბავშვო ოპერა „დაუპატიჟებელი სტუმრები" (1949, ლიბრეტო ლ. ესაკიასი და დ. გაჩეჩილაძისა, დაიდგა თბილისში, 1950; ახალი რედაქციით „ყვავილთა სამყაროში" დაიდგა 1969). 1952 წელს გაკეთდა ოპერის რადიომონტაჟი რუსულ ენაზე (მოსკოვი), 1961 წელს ოპერა დაიდგა გდრ-ის ქ. აიზენჰიუტენშტადტში (კლავირი, 1961). ბუკიას ეკუთვნის აგრეთვე ჰეროიკულ-დრამატული ოპერა „არსენა" (ლიბრეტო გ. გაჩეჩილაძისა და ს. ზაქარიაძისა, 1958), საბავშვო ოპერა-ზღაპარი „სამი მჭედელი" (1967), სიმფონია (სი-ბემოლ მაჟორი, 1947), სიმღერები, რომანსები და სხვა. დაჯილდოებულია ორი ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 556.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 90, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ბუკია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია
**ალექსანდრე ვარდენის ძე ბუხნიკაშვილი** (დ. 4 ივნისი [ძვ. სტ. 22 მაისი], 1909, სურამი, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 1 მაისი, 1983, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი და გეოფიზიკოსი, გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1968). თეატრმცოდნის და მწერლის გრიგოლ ბუხნიკაშვილის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ა. ბუხნიკაშვილმა 1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. 1937 წლამდე ეწეოდა გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ კვლევას საქართველოს მუნიციპალიტეტებში. 1937-1953 წლებში იყო ხელმძღვანელ საბჭოთა და პარტიულ სამუშაოზე. 1953-1972 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. ძირითადი მეცნიერული შრომები აქვს დედამიწის ქერქისა და სასარგებლო წიაღიაეულის გეოფიზიკური მეთოდებით (ელექტროძიება) კვლევის დარგში. გეოფიზიკის ინსტიტუტში მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა სეტზვის ღრუბლებზე აქტიური ზემოქმედების მეთოდებისა და ტექნიკური საშუალებების დამუშავება-დანერგვის საქმეს, რისთვისაც მას, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად, 1969 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. 

1972-1975 წლებში იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორის პირველი მოადგილე. 1975 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული საწარმოო ძალებისა და ბუნებრივი რესურსების შემსწავლელი სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. იყო საქართველოს II და III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულის შრომის წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, 2 „საპატიო ნიშნის" ორდენებით, აგრეთვე მედლებით.

ა. ბუხნიკაშვილი დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 597.
* *ვ. ჯავრიშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 513.
**ალექსანდრე გრიგოლია** (დ. 31 აგვისტო, 1896, ფოთი, — გ. 13 მაისი, 1979, სანტა-კრუზი, ბოლივია) — ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწე ქართველი ანთროპოლოგი.

სწავლობდა პარიზსა და ბერლინში. საქართველოში გასაბჭოების შემდეგ აღარ დაბრუნებულა. დაამთავრა პენსილვანიის უნივერსიტეტი. იქვე დაიცვა დოქტორის ხარისხი (1939, დისერტაცია — „ქართველ მთიელთა ადათი და სამართალი") და მუშაობდა პროფესორად. უითონის კოლეჯში (ილინოისი) დააფუძნა და სათავეში ედგა ანთროპოლოგიის დეპარტამენტს. 1968 წელს მიიღო ემერიტუს პროფესორის სტატუსი. მისი ფუნდამენტური ნაშრომი ქართველ მთიელთა წეს-ჩვეულებებზე დღემდე ამ საკითხის ყველაზე სრულყოფილ კვლევად ითვლება; ქართულად თარგმნა და გამოსცა თავისუფალმა უნივერსიტეტმა კახა ბენდუქიძის ინიციატივით 2012 წელს.

თხზულებები
----------

* Grigolia, A. Custom and Justice in the Caucasus:The Georgian Highlanders (Ph.D. Dissertation, University of Pennsylvania, 1939).
* Grigolia, A. 1960. "The Caucasus and the Ancient Pre-Greco-Roman Culture World", *Bedi Karthlisa* 34-35: 97-104.
* Grigolia, A. 1962. "Milkrelationship in the Caucausus" *Bedi Karthlisa* 41–42: 148–67.

ლიტერატურა
----------

* Kiknadze, Z. (2015). Alexander Grigolia. Custom and Justice in the Caucasus: the Georgian Highlanders. *KADMOS*, (7), 402-410.
**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბიბილაშვილი** (დ. 14 იანვარი, 1916, სოფ. ქვედა საქარა, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 ოქტომბერი, 1944, მდ. ნემანის დასავლეთი ნაპირი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 მარტი, 1945, სიკვდილის შემდეგ).

ბიოგრაფია
---------

1935 წელს დაამთავრა ზესტაფონის I საშუალო სკოლა, 1941 — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. წითელი არმიის რიგებში იყო 1941 წლიდან, იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ყირიმსა და ბალტიისპირეთში. თავი გამოიჩინა მდ. დაუგავის გადალახვისა და მის ნაპირზე პლაცდარმის დაკავებისათვის ბრძოლებში. 1944 წელს გმირულად დაიღუპა მდ. ნემანის დასავლეთ ნაპირზე წარმოებულ ბრძოლაში. დაკრძალულია ქ. ტაურაგეს (ლიტვა) ძმათა სასაფლაოზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 354.
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა "საბჭოთა საქართველო" თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В. Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ბიბილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ფიზიოლოგს** ეხება. *პოლიტიკოს შესახებ* იხილეთ **სანდრო ბრეგაძე**. |

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბრეგაძე** (დ. 29 მარტი, 1901, ქუთაისი ― გ. 10 მაისი, 1978, თბილისი) ― ქართველი ფიზიოლოგი, პროფესორი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1972).

ბიოგრაფია
---------

1926 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის ლაბორანტად, ასისტენტად (1928), დოცენტად (1930), პროფესორად (1940), კათედრის გამგედ (1960). ძირითადი ნაშრომები: „კვების ინდიციდური რეაქციების გამომუშავება შინაურ კურდღებზე" (1929), „ძაღლის ინდივიდური რეაქცია რიგობით თვლაზე" (1936), „ერთ და იმავე გამღიზიანებელზე მორიგეობით სხვადასხვაგვარ რეაქციათა გამომუშავება" (1965) და სხვა. აკადემიკოს ივანე ბერიტაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1937). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის მედლით (1974, 1976).

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 511-512.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 478.
**ადამიანის წონა** — ფიზიკური განვითარების, ჯანმრთელობისა და შრომისუნარიანობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი. ადამიანის წონა დაკავშირებულია სქესობრივ და ასაკობრივ თავისებურებებთან. ორგანიზმის განვითარების პროცესში ადამიანის წონა მნიშვნელოვნად იცვლება. 5 თვის ნაყოფი იწონის დაახლოებით 300 გ, დროული ახალშობილის წონაა — 2500-4000 გ (გოგონები 100-200 გ ნაკლები) და ბევრადაა დამოკიდებული მშობლების ინდივიდუალურ თავისებურებებზე, დედის საყოფაცხოვრებო პირობებზე, მის ნერვულ სისტემაზე, პროფესიაზე, ფიზიკურ დატვირთვაზე ორსულობის უკანასკნელ თვეებში, გადატანილ დაავადებებზე და სხვ. ახალშობილი პირველი ორი დღე, როგორც წესი, წონაში იკლებს 6-9%-ით (ე. წ. ფიზიოლოგიური დაკლება), 12-15 დღეში ბავშვის წონა აღდგება. პირველ ორ თვეში ახალშობილი ყოველდღიურად მატულობს 25 გ. 4,5-5 თვეზე ბავშვის წონა ორმაგდება, ხოლო წლისთავზე სამმაგდება. ადამიანის წონას მომდევნო ასაკში ინდივიდუალური თავისებურებანი განაპირობებს, იგი დამოკიდებულია ორგანიზმის ფორმირებასა და ადამიანის საყოფაცხოვრებო პირობებზე. სქესობრივი მომწიფების პერიოდში გოგონები იმავე ასაკის ბიჭებზე მეტს იწონიან. სქესობრივი მომწიფების წინა და შემდგომ ხანაში წონით ვაჟები უსწრებენ გოგონებს. 25-40 წლის ასაკი ადამიანის წონის სტაბილურ პერიოდად ითვლება. ამ ასაკის საშუალო წონად მიღებულია 64 კგ მამაკაცთათვის, 56 კგ ქალებისათვის — 40-55 წლისათვის ადამიანის წონა განსაკუთრებით მატულობს, ხოლო 55-60 წლის შემდეგ, ქსოვილებში მიმდინარე ატროფიული პროცესების შედეგად, როგორც წესი, რამდენიმე კგ-ით იკლებს. 

ორგანიზმის განვითარების პროცესში იცელება ორგანოებისა და ქსოვილების წონითი შეფარდება. ასაკსრული ადამიანების წონითი შეფარდება სხვადასხვანაირია სქესობრივი განსხვავების მიხედვითაც. მაგ. მამაკაცის კუნთები შეადგენს მისი სხეულის წონის 42%, ძვლები — 18%, ცხიმოვანი ქსრვილი — 12%; ქალისა; კუნთები — 36%, ძვლები — 16%, ცხიმოვანი ქსრვილი— 24%. 

პათოლოგიური მდგომარეობის დროს ადამიანის წონა იცელება. მატულობს გადაჭარბებული კვების, ნივთიერებათა ცვლისა და შინაგანი სეკრეციის ფუნქციის დარღვევის, ორგანიზმში სითხის შეკავების დროს, იკლებს არასაკმაო ან უხარისხო კვების, საჭმლის მომნელებელი ორგანოების ფუნქციის დაქვეითების, ავთვისებიანი წარმონაქმნების, ენდოკრინული და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევისა და ნერვული სისტემის ზოგიერთი დაავადების დროს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 82.
**ადამიანური ლაქა** (ინგლ. The Human Stain) — ამერიკელი მწერლის ფილიპ როთის 2000 წელს გამოცემული რომანი, რომელშიც მოქმედება 1990-იანი წლების ბოლოს მიმდინარეობს აშშ-ში, ახალი ინგლისის რეგიონში.

მოკლე შინაარსი
--------------

ნაწარმოების ძირითადი ხაზი გადის 34 წლის დამლაგებელი ქალისა და 65 წლის ლექტორის ურთიერთობაზე. ამბის მთხრობელია მწერალი ნათან ცუკერმანი, რომელსაც როთის სხვა რომანებშიც ვხვდებით.

ქართული გამოცემა
----------------

ქართული გამოცემა ეკუთვნის გამომცემლობა „პალიტრა L"-ს. ქართული თარგმანი გამოვიდა 2013 წელს.

ეკრანიზაცია
-----------

ნაწარმოები „ადამიანური ლაქა" ამავე სახელწოდებით ფილმად გადაიღო რეჟისორმა რობერტ ბენტონმა 2003 წელს. მთავარ როლებს ასრულებენ ენტონი ჰოპკინზი, ნიკოლ კიდმანი და გერი სინიზი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Human Stain* at Random House's Reading Group Center page
* Awards: *The Human Stain* დაარქივებული 2011-06-04 საიტზე Wayback Machine. , Houghton Mifflin
* "Philip Roth's open letter to Wikipedia" – Sept 7, 2012, *New Yorker* Blog 'Page Turner'
**გაეროს 660 რეზოლუცია** მიიღეს 1990 წლის 2 აგვისტოს, მას შემდეგ რაც გაეროს მოუხდა სასწრაფოდ ჩარეულიყო ერაყის მიერ ქუვეითში შემჭრაში. საბჭომ დაგმო ერაყის ჩარევა და მოსთხოვა ამ უკანასკნელს, რომ ქუვეითის ტერიტორია სასწრაფოდ დატოვებინათ და დაბრუნებოდნენ იმ პოზიციას, რომელიც მათ გააჩნდათ 1990 წლის 1 აგვისტოსთვის. 

იემენის რესპუბლიკამ მოუწოდა ქუვეითს და ერაყს მოლაპარაკებებისკენ, რათა გადაეწყვიტათ თავიანთი შეუსაბამობა ერთა ლიგის დახმარებით. მოლაპარაკებები თავდაპირველად გაიმართა ქალაქ ჯედაში საუდის არაბეთში. საბჭომ აგრეთვე გადაწყვიტა საჭიროების შემთხვევაში კვლავ მოეწყოთ შეხვედრა, რეზოლუციის ფარგლებში.

რეზოლუცია მიიღეს ერთსულოვნად 14 ხმით, (იემენს არ მიუღია მონაწილეობა). ეს იყო თორმეტიდან პირველი რეზოლუცია, რომელიც მიიღეს ამ კონფლიქტთან დაკავშირებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Text of Resolution at UNHCR.org

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1990 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 647
* 648
* 649
* 650
* 651
* 652
* 653
* 654
* 655
* 656
* 657
* 658
* 659
* 660
* 661
* 662
* 663
* 664
* 665
* 666
* 667
* 668
* 669
* 670
* 671
* 672
* 673
* 674
* 675
* 676
* 677
* 678
* 679
* 680
* 681
* 682
* 683 →
 |

 |
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 360** მიიღეს 1974 წლის 16 აგვისტოს, მას შემდეგ, რაც წინა რეზოლუციებში აღენიშნა, რომ ყველა სახელმწიფო ცნობს კვიპროსის სუვერენიტეტს, დამოუკიდებლობასა და ტერიტორიულ მთლიანობას, მაგრამ თურქეთის მხრიდან გრძელდება ცალმხრივი სამხედრო ქმედებები, კვიპროსის წინააღმდეგ, სადაც გაერო გამოხატავს უკმაყოფილებას. საბჭომ მოუწოდა მხარეებს დაუყოვნებლივ დაიცვან წინა რეზოლუციები, განსაკუთრებით 353, ასევე მოითხოვა გენერალურ მდივანს, ანგარიშით გამოვიდეს დაკვირვებების შემდეგ, რომ საბჭომ შეძლოს და მიიღოს შემდგომი ღონისძიებები, წესრიგის მშვიდობიანად მიღებისთვის.

რეზოლუცია მიიღეს 11 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, სამმა წევრმა თავი შეიკავა, ესენია: ბელორუსიის სსრ, ერაყი და სსრკ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი (PDF)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1974 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 345
* 346
* 147
* 348
* 349
* 350
* 351
* 352
* 353
* 354
* 355
* 356
* 357
* 358
* 359
* 360
* 361
* 362
* 363
* 364
* 365
* 366 →
 |

 |
**ბირჯე აქალაი** (თურქ. Birce Akalay; დ. 19 ივნისი, 1984, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
---------

ბირჯე აქალაი დაიბადა 1984 წლის 19 ივნისს, ქალაქ სტამბოლში, იასემინ და სერჯან აქალაიების ოჯახში. გოგონას ცეკვისადმი მიდრეკილება აღმოაჩნდა და ჯერ კიდევ სამი წლის ასაკში, ქორეოგრაფიულ სტუდიაში შეიყვანეს საბალეტო ცეკვების განხრით. მოგვიანებით ბირჯემ ბალეტს მსახიობობა არჩია. მან 2004 წელს სტამბოლის თეატრალურ უნივერსიტეტში შეიტანა საბუთები და დრამატული ხელოვნებისა და თეატრალური კრიტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. იმავე წელს გოგონა „მის თურქეთის" კონკურსში ღებულობდა მონაწილეობას და ფინალურ ეტაპზე გავიდა. ბირჯე ფინალში მესამე ადგილზე გავიდა, რამაც მას შესაძლებლობა მისცა „მის ევროპის" კონკურსში მიეღო მონაწილეობა. მსახიობი აქაც ფინალურ ეტაპზე გავიდა.

2004-2007 წლებში სწავლობდა თეატრალურ უნივერსიტეტში, ამავე პერიოდში ტელევიზიაში მუშაობდა და სპორტული გადაცემები მიჰყავდა. მსახიობის რანგში მისი დებიუტი 2006 წელს შედგა სერიალში „ბედი", სადაც მსახიობმა ლამიას როლი შეასრულა. ბირჯეს აღიარება მოუტანა 2010-2013 წლებში, სერიალში „ზეციური სიყვარული" - ჰავა ქარაგულის როლის შესრულებამ.

ბირჯემ ასეთივე წარმატებით შეასრულა მთავარი და მეორე ხარისხოვანი როლები სხვადასხვა თურქულ სატელევიზიო პროექტებში, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩევა სერიალები: „პატარა აღა", „გათხოვილები და განრისხებულები", „ასი", „ხანდახან ცხოვრება მშვენიერია", „შეშლილი მეტყევე და სხვა".

2017 წელს მსახიობი სერიალში „შავ-თეთრი სიყვარული" ასლის მთავარ როლზე მიიწვიეს.

პირადი ცხოვრება
---------------

2011 წლის 17 მაისს ბირჯე ცოლად გაჰყვა მსახიობ მურათ იუნალმიშს, რომელიც მისი პარტნიორი იყო სერიალში „ზეციური სიყვარული". 2012 წლის ნოემბერში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014 წლის 1 აგვისტოს, ბირჯე მეორედ გათხოვდა. ამჯერად, იგი მსახიობ სარპ ლევენდოღლუსთან გაჰყვა. თუმცა, არც ეს ქორწინება ყოფილა ხანგრძლივი, რადგან 2017 წლის იანვარში წყვილი გაურკვეველი მიზეზებით განქორწინდა.

ბირჯე აქალაი 2018 წლიდან თანამშრომლობს ლეიკემიით დაავადებულ ბავშვთა ფონდ Losev-თან, მას კეთილი ნების ელჩის წოდებაც მიანიჭეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბირჯე აქალაი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ბისკაიის ყურის მდებარეობა
ტიპური ბისკაიის სანაპირო ესპანეთში
**ბისკაიის ყურე** ასევე **ბისკაია** (ფრანგ. *Golfe de Gascogne*, ბასკ. *Bizkaiko Golkoa*, ესპ. Golfo de Vizcaya) – ატლანტის ოკეანის ყურე, რომელიც ვრცელდება გალისიიდან ბრეტანამდე, ესპანეთის ჩრდილოეთი სანაპიროსა და საფრანგეთის დასავლეთი სანაპიროების გასწვრივ. ყურე ცნობილია ცუდი ამინდების, ძლიერი შტორმებისა და მღელვარე წყლის სიხშირით.

ბისკაიის ყურის ესპანეთის სანაპიროსთან ახლოს მდებარე წყლებს ესპანურად *Mar Cantábrico* , კანტაბრიის ზღვა ეწოდება. ესპანეთში ასევე გამოიყენება ტერმინი *Golfo de Vizcaya* (ბისკაიის ყურე), რომელიც მთელ ყურეს აღნიშნავს. ფრანგულადაც ყურის სამხრეთ ნაწილს "კანტაბრიის ზღვა" *(Mer Cantabrique)* ეწოდება, ხოლო ბარკურად *Kantauri Itsasoa*.

ბისკაიის ყურის ერთ–ერთი სანაპირო ესპანეთთან, ტურიზმში ასევე ცნობილია, როგორც *Costa Verde* (მწვანე სანაპირო). 

ბისკაიის ყურის ესპანურ სანაპიროზე მდებარეობს (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ) შემდეგი ავტონომიური რეგიონები (ფრჩხილებში მნიშვნელოვანი ნავსადგურები):

* გალისია
* ასტურია (ხიხონი)
* კანტაბრია (სანტანდერი)
* ბასკეთი (ბილბაო, სან-სებასტიანი)

ხოლო საფრანგეთის სანაპიროზე (სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ):

* ბაიონა
* ბორდო
* რუაიანი
* როშფორი
* ლა-როშელი
* სენ-ნაზერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბისკაიის ყურე - ბრიტანიკა
* ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები დაარქივებული 2011-10-08 საიტზე Wayback Machine.
**ბონა არტუელი** (ფრანგ. Bonne de Artois; დ. 1396 — გ. 17 სექტემბერი, 1425) — ოს გრაფ ფილიპ არტუელისა და მარი ბერელის ასული. ნევერის გრაფინია 1413-5 წლებში როგორც ფილიპ II-ის, ხოლო ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1424-5 წლებში როგორც ფილიპ III-ის მეუღლე. შვილები ჰყავდა მხოლოდ პირველ ქმართან.

ბიოგრაფია
---------

ბონა დაიბადა 1396 წელს არტუაში. იგი იყო ოს გრაფ ფილიპ არტუელისა და მისი მეუღლის, მარი ბერელის ქალიშვილი. დედამისი იყო ბერის ჰერცოგ ჟან დე ვალუას ქალიშვილი, რომელიც თავის მხრივ საფრანგეთის მეფე ჟან II-ის ვაჟი იყო. 

1413 წლის 20 ივნისს ბონა მიათხოვეს ნევერის გრაფ ფილიპ II-ს, რომელიც იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ გულადისა (ასევე მეფე ჟან II-ის ვაჟი) და მარგარიტა ფლანდრიელის ვაჟი. 

ქორწინება არც თუ ისე დიდხანს გაგრძელდა, ვინაიდან 1415 წელს ფილიპი აზენკურის ბრძოლაში მოკლეს, სადაც იგი ინგლისის მეფე ჰენრი V-სა და მის მოკავშირეს, მოღალატე ფრანგ დიდგვაროვან შარლ დ'ალბრეს ებრძოდა დოფინ შარლ დე ვალუას დასაცავად. 

მიუხედავად ასეთი მოკლეხნიანი ქორწინებისა, ბონას ფილიპისგან ორი ვაჟი დარჩა. ცხადია, ფილიპის გარდაცვალების შემდეგ ნევერის გრაფი მათი უფროსი ვაჟი შარლ I გახდა, რომლის რეგენტადაც ბონა დაინიშნა. ბონა რეგენტის სტატუსით ნევერს 1415 წლიდან 1424 წლამდე მართავდა. მას შემდეგ, რაც მისი ვაჟი სრულწლოვანი გახდა და თავად დაიწყო მართვა, ახალგაზრდა ქვრივს მისმა მამიდამ, ჟანა არტუელმა ხელმეორედ გათხოვება ურჩია. 

1424 წლის 30 ნოემბერს ბონა ცოლად გაჰყვა გარდაცვლილი მეუღლის ძმის შვილს, ბურგუნდიის ასევე დაქვრივებულ ჰერცოგ ფილიპ III-ს. იგი თავდაპირველად დაქორწინებული იყო საფრანგეთის მეფის ასულ მიშელ დე ვალუაზე, რომელიც 1422 წელს კიბიდან დაგორების შედეგად დაიღუპა, ისე, რომ მემკვიდრე ვერ დატოვა, ამიტომაც ეს ქორწინება ფილიპსაც აწყობდა, ვინაიდან მას იმედი ჰქონდა, რომ ახალგაზრდა მეუღლე მას ვაჟს გაუჩენდა. 

ბონასა და ფილიპის ქორწინება კიდევ უფრო მოკლე ვადიანი აღმოჩნდა, ვიდრე მისი პირველი ქორწინება. ქორწილიდან სულ რაღაც ერთ წელიწადში, 1425 წლის 17 სექტემბერს ბონა გარდაიცვალა, ისე, რომ ფილიპს შვილი ვერ გაუჩინა. სწორედ ამიტომ, ფილიპმა მალევე იქორწინა ისაბელ პორტუგალიელზე, რომელთანაც შეეძინა მემკვიდრე.

ლიტერატურა
----------

* Anne Curry, The Battle of Agincourt: Sources and Interpretations, (The Boydell Press, 2002), 344.
* Jules Michelet, Louis XI Et Charles Le Téméraire, ed. E. Renault, (Clarendon Press, 1907), 104.
* Richard Vaughan, Philip the Good: The Apogee of Burgundy, (The Boydell Press, 2010), 8.
**აბისალური ვაკეები** — ღრმა ზღვის ვაკეები ოკეანურ ქვაბულებსა და განაპირა ზღვების ღრმულებში. გავრცელებულია ოკეანის საგებისა და გარდამავალი ზონის ფარგლებში. მორფოლოგიურად გამოყოფენ ბრტყლ და ბორცვიან აბისალურ ვაკეებს.

ბრტყელი აბისალური ვაკე
----------------------

ბრტყელი აბისალური ვაკე მოსწორებული ზედაპირია, რომლის დაქანება 0,001 არ აღემატება. აქ მხოლოდ ცალკეული ვულკანური წარმოშობის მთები გვხვდება. ასეთი აბისალური ვაკეები ამოვსებულია ფაშარი ნალექებით (ფორამინიფერული და დიატომური შლამი, ხოლო პოლარულ წყლებში — გლაციალურ-ზღვიური ნალექები). მაგალითად, ჰატერასი, ბისკაისა და ანგოლის აბისალური ვაკეები ატლანტის ოკეანეში.

ბორცვიანი აბისალური ვაკე
------------------------

ასეთი აბისალური ვაკის რელიეფი მეტად დანაწევრებულია. სიღრმეთა სხვაობა 500-დან 1000 მეტრამდეა. ზედაპირი დაფარულია ბორცვებითა და სერებით, ხშირია მთებიც. ფსკერზე ღრმა წყლის ნალექებია. ბორცვიანი აბისალური ვაკეები გავრცელებულია უმეტესად წყნარსა და ინდოეთის ოკეანეებში, ნაკლებად — ატლანტის ოკეანეში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 29.
**ალექსანდრე ბაჩიაშვილი** (დ. 28 ივლისი, 1949, თელავი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 2005 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 

1978-1991 წლებში იყო მოსკოვის საკავშირო ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის მუცლის ქირურგიის განყოფილების უმცროსი, უფროსი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1992-2006 წლებში თბილისის სამედიცინო აკადემიის I ქირურგიის კათედრის პროფესორი. 1994-1998 წლებში რესპუბლიკის მთავარი ქირურგი. 1995-2006 წლებში სამედიცინო აკადემიის კლინიკის დირექტორი. არის 55 სამეცნიერო ნაშრომის, ერთი გამოგონების და ორი სასარგებლო მოდელის ავტორი. 

1989 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „არაორგანული სიმსივნეების კომპლექსური დიაგნოსტიკა და მკურნალობა."

ჯილდოები
--------

* გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი თბ. 2006 გვ. 65

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ბაჩიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბიზონის მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ცუცხვათის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 290 მ სიმაღლეზე, მდინარე შაბათაღელის მარცხენა ნაპირზე. წარმოადგენს ცუცხვათის მრავალსართულიანი მღვიმოვანის IV იარუსს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს; მღვიმე ცუდათაა განათებული, მშრალია. ცენტრალური ღერძის გასწვრივ სიღრმეა 14,8 მ, სიგანე 5,5 მ, სიმაღლე შესასვლელთან 4,6 მ. მღვიმის შესწავლა დაიწყო 1970 წელს პროფესორ ლევან მარუაშვილის ხელმძღვანელობით. გათხარეს 1970-71 და 1974-78 წლებში არქეოლოგ დავით თუშაბრამიშვილის ხელმძღვანელობით. მღვიმეში ფიქსირებულია 4 ლითოლოგიური ფენა (საერთო სისქე 2,5 მ-ზე მეტი). III ფენა მუსტიეური ხანის გვიანდელი პერიოდის მასალას შეიცავს. აღმოჩენილია ქვის 60 ნივთი, მათ შორის ნუკლეუსები, ანატკეც-ლამელები, ლევალუაზური და მუსტიეური წვეტანები, სხვადასხვა ტიპის სახოკები და სხვა. II ფენაში ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალაა, აღმოჩენილია დასავლეთ საქართველოს მღვიმური კულტურისათვის დამახასიათებელი კერამიკური ნაწარმის ნატეხები, ორმხრივ დამუშავებული კაჟის ყუნწიანი ისრისპირი, ძვლის ნემსი, ძვლის ყუნწგახვრეტილი სადგისი, კაჟის ანატკეცები და სხვა. მასალა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* Изучение пещер Колхиды. Тбилиси : Мецниереба, 1978.

სქოლიო
------

1. ↑  ძველი და ახალი ქვის ხანის ძეგლები საქართველოს ტერიტორიაზე. ცნობარი, თბ. 2015
2. ↑   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 433.