recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჩერემისების ომები** — ომები რუსეთის იმპერიასა და ჩერემისებს შორის.

წინარე ისტორია
--------------

ყაზანის აღების შემდეგ მარეთის მხარის და რუსეთის იმპერიის იურიდიული შეერთება მოხდა. თუმცა ყაზანის სახელმწიფოს აღდგენის მცდელობები გრძელდებოდა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში. მარეთის მხარის თავადები მართლმადიდებელი ეკლესიის ზეწოლის შედეგად აპროტესტებდნენ რუსეთის იმპერიისათვის დამატებითი გადასახადების გადახდას. საბოლოოდ მარიელი, უდმურტი და თათარი მოსახლეობის დიდი ნაწილი აღსდგა რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. ისტორიოგრაფიაში ეს ცნობილია ჩერემისების ომების სახელით.

ჩერემისების პირველი ომი (1552-1557)
-----------------------------------

1552-1557 წლებში მოხდა მარიელების ხალხის აჯანყება რუსეთის სამეფოსთან შეერთებისა და მოსკოვის საპასუხო ექსპედიციის წინააღმდეგ. 

ომში, რომელშიც დაიღუპა 10 000-მდე მარიელი და განადგურდა ასობით სოფელი, უარყოფითი გავლენა იქონია მარიული ეთნოსის განვითარებასა და ერთიანობაზე. რუსეთის სამეფომ, პრაქტიკულად დაასრულა ყაზანის სახანოს შეერთება.

ჩერემისების მეორე ომი (1571-1574)
---------------------------------

აჯანყება დაიწყო 1571 წელს, მას შემდეგ რაც მოსკოვს თავს დაესხა და გადაწვა ყირიმის ხანმა დევლეთ I გირაიმ. აჯანყების მომზადებაში მონაწილეობდა მარიელების მთავარი, მარიელების ეროვნულ-განმათვაისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი კაჩაკი. აჯანყება ატარებდა ანტიფეოდალურ და ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ხასიათს. ამბოხებულებმა გათვალეს, რომ ყირიმის ხანი დაეხმარებოდა მათ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც რუსების ჯარმა ყირიმელები სასტიკად დაამარცხეს, დახმარება შეუძლებელი გახდა. აჯანყებულებზე დიდ გავლენას ახდენდნენ ადგილობრივი რელიგიის მსახურები.

ჩერემისების მესამე ომი (1581-1585)
----------------------------------

მეფის ხელისუფლების პოლიტიკით უკმაყოფილო მარიელი ხალხის შეიარაღებული აჯანყება დაიწყო 1581 წელს. მარიელებთან ერთად აჯანყებაში მონაწილეობდნენ ვოლგისპირეთის რეგიონის ხალხები: ჩუვაშები, მორდვები, თათრები.

აჯანყების ჩასახშობად გააგზავნეს ძალები ივან მსტისლავსკის მეთაურობით. განხირციელდა სადამსჯელო ოპერაციები, ასევე აშენდა ახალი ციხესიმაგრეები: კოზმოდემიანსკი, ცარევოკოქშაისკი, ცარევოსანჩურსკი. 1584 წელს შედგა უკანასკნელი ზამთრის ლაშქრობა. 1585 წელს ბორის გოდუნოვმა დაარწმუნა აჯანყებულები, რომ მეფე დაივიწყებდა მათ შეცდომებს და შეიწყალებდა მათ თუკი გულწრფელად მოინანიებდნენ. აჯანყება ჩაახშეს არა ძალით, არამედ დაპირებებით და საჩუქრებით. მარიელებმა ერთგულების ფიცი დაუდეს მეფეს.

ლიტერატურა
----------

* Марийский край в 13—16 вв. Вхождение в состав Российского государства // Энциклопедия Республики Марий Эл / Гл. редкол.: М. З. Васютин, Л. А. Гаранин и др.; Отв. лит. ред. Н. И. Сараева; Мар. НИИ яз. лит. и истории им. В. М. Васильева. — М.: Галерия, 2009. — С. 86—87. — 870 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.
* А. Г. Бахтин. Марийский край в XIII—XVI веках: очерки по истории: монография. — Йошкар-Ола, 2012. — С. 321—554. — 660 с. — 1000 экз. — ISBN 978-5-94808-678-1.

სქოლიო
------

1. ↑  Черемисские (Марийские) войны в отечественной и зарубежной историографии..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-06-06. ციტირების თარიღი: 2016-12-05.
2. ↑  Н. М. Карамзин. История государства Российского. Том 10. Глава 1. Царствование Феодора Иоанновича. Г. 1584—1587.
**თამარ პაზიაშვილი** ( დ. 1980, თბილისი) — სტენფორდისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტების პროფესორი, წარმატებული ქართველი მეცნიერი. ეპილეფსიის კვლევის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის Michael prize-ით დააჯილდოვეს.

ბიოგრაფია
---------

თამარ პაზი (პაზიაშვილი) დაიბადა თბილისში 1980 წელს. სკოლის რვა კლასი თბილისში დაამთავრა და 1994 წელს დედასთნ ერთდ საფრანგეთში გაემგზავრა. დედა, ისევე როგორც მისი ოჯახის ძირითადი ნაწილი, ფიზიკოსია და იმჟამად ცერნში (ატომური კვლევების ევროპული ორგანიზაცია) მუშაობდა. თამარმა სწავლა ვოლტერის სახელობის ლიცეუმში გააგრძელა, სადაც მისი მათემატიკის დონის შეფასების შემდეგ ორი კლასით წინ დასვეს, თუმცა იმ დროს ფრანგული საერთოდ არ იცოდა.შესაბამისად, ორი წლით ადრე წარმატებით დაამთვრა ლიცეუმი და ჩაირიცხა ლიონის სამედიცინო ინსტიტუტში. უმაღლესი განათლება პარიზის მარი და პიერ კიურის სახელობის უნივერსიტეტში მიიღო. მესამე კურსზე იყო, როდესაც ასტრობიოლოგურ კონფერენციაზე გაიცნო იტალიელი ფიზიკოსი, ისიც ფიზიკოსების ოჯახიდან და მალევე დაქორწინდნენ, რასაც ერთ წელიწადში მოჰყვა დისერტაციის დაცვა კოლეჯ დე ფრანსში.

2007 წელს ახალგაზრდა ცოლ–ქმარი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც თამარმა სტანფორდის უნივერსიტეტში პოსტ დოკტორანტის პოზიცია დაიკავა, მეუღლემ კი ნასაში დაიწყო მუშაობა. ამერიკაში შეეძინათ შვილი, სოფო, რომელსაც ძალიან უყვარს დედის სამშობლო – საქართველო. ნიჭმა და დაუღალავმა შრომამ შესაბამისი შედეგი გამოიღო. 33 წლის ასაკში თამარ პაზიაშვილი გახდა სან ფრანცისკოსა და სტანფორდის უნივერსიტეტების ასისტენტ-პროფესორი და ლაბორატორიის გახსნის შეთავაზება მიიღო გლადსტოუნის ინსტიტუტისგან. ლაბორატორია მის სახელს ატარებს (პაზ ლაბ) და ადამიანის ტვინისა და ტვინის პრობლემების შესწავლით არის დაკავებული. თამარი თვლის, რომ რთულ, მაგრამ უზომოდ საინტერესო და საჭირო საქმეს აკეთებს. გლადსტოუნის უნივერსიტეტის ნეირონული დარღვევების შესწავლის ცენტრის ხელმძღვანელი ლენარტ მაკი ამბობს, რომ უნივერსიტეტი ძალიან ამაყობს ახალგაზრდა მეცნიერის მიღწევებით.

### საქართველოსთნ ურთიერთობა

თამარ პაზიაშვილს ქართველ კოლეგებთან ჯერჯერობით ხშირი კონტაქტი არა აქვს. 2014 წლის ივლისში იგი ჩამოვიდა პრეზიდენტ სააკაშვილის ბიბლიოთეკის მოწვევით და ჰქონდა პირველი შეხვედრა ქართველ საზოგადოებასთან. მისი მოხსენება ეპილეფსიის მკურნალობაში ახალ მიდგომებსა და მიმდინარე კვლევებს შეეხებოდა. ღონისძიება ინგლისურ ენაზე გაიმართა და დიდი ინტერესი გამოიწვია. დამსწრე საზოგადოებამ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მეთოდი ახალი სიტყვაა ნევროლოგიურ მეცნიერებებში. ორივე მხარემ გამოთქვა მზადყოფნა შემდგომი თანამშრომლობისთვის.

### მიღწევები

თამარ პაზიაშვილს ამერიკაში თამარ პაზის სახელით იცნობენ. 34 წლის მეცნიერებათა დოქტორს ჯილდო გადაეცა აღმოჩენისთვის, რომლის საშუალებით, მღრღნელებს ოპტოგენეტიკის დახმარებით ეპილეფსიური კრუნჩხვები დაწყებისთანავე უწყდებათ. ეს ხერხი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, ტვინის გარკვეული უჯრედები სინათლის საშუალებით გაააქტიურონ ან „გამორთონ." ქართველმა მეცნიერმა აღმოაჩინა ნეირონების წრედი, რომელსაც კრუნჩხვების შეჩერება შეუძლია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ პაზიაშვილი — ქართველები უცხოეთში
**მარინა აროშიძე** (დ. 7 აგვისტო, 1958) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი და ფილოლოგი. 

დაიბადა ქალაქ ბათუმში. მისი განათლების მიმართულებებია: ჰუმანიტარული მეცნიერებები, ფილოლოგია და რუსული ფილოლოგია. იყო ბათუმის №17 საშუალო სკოლაში 1979-1980 წლებში, ხოლო ბათუმის №4 საშუალო სკოლაში 1980-1993 წლებში რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. 1993-1997 წლებში ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რუსული ენის კათედრის მასწავლებელი. ამავე უნივერსიტეტის რუსული ენის კათედრის დოცენტი და კათედრის გამგის მოადგილე 1997-2004 წლებში. 2004-2006 წლებში რუსული ენის კათედრის პროფესორი. ლიცეუმის „ევრო–2000"-ის დირექტორი 2004-2006 წლებში. მარინა აროშიძე იყო შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სლავისტიკის დეპარტამენტის სრული პროფესორი 2006-2009 წლებში. იგი ხელმძღვანელობდა ამავე უნივერსიტეტის სლავისტიკის დეპარტამენტს 2008-2013 წლებში და 2008-2014 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენლობითი საბჭოს წევრი. იგი იყო სლავისტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი 2014-2016 წლებში და 2020 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აჭარის რეგიონალური განყოფილების სწავლული მდივანი. მარინა აროშიძე არის სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006 შემდგ. და რედ, ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 450, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი: bsu.edu.ge

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარინა აროშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მაკინტოში**. |

მაკინტოშის წითელი
**მაკინტოშის წითელი** — ვაშლის ჯიში წითელი და მწვანე კანით, მოტკბო გემოთი და ნაზი, თეთრი რბილობით; მწიფდება გვიან შემოდგომაზე. ტრადიციულად ყველაზე პოპულარული ჯიშია ახალ ინგლისში (აშშ) და კანადაში, განსაკუთრებით ცნობილი თავისი ვარდისფერი ფაფით, რომელსაც გაუთლელი მაკინტოშისგან ამზადებენ. ბევრი მას მიიჩნევს საუკეთესო ჯიშად საჭმელად, ფაფისა და წვენის გამოსაყვანად და ნამცხვრისთვის.

ადრეული მაკინტოშის ვაშლის გენეალოგია ერთადერთი ხისგან მოდის, რომელიც 1811 წელს ჯონ მაკინტოშმა აღმოაჩინა საკუთარ მამულში დანდელაში, ონტარიოს პროვინციაში, კანადა. ნიუ-იორკის მოჰაუკის ხეობიდან გადმოსახლებული ჯონ მაკინტოში ახლადშეძენილ მამულს ათვალიერებდა, როდესაც ტყეში რამდენიმე ველური ვაშლის ხის ძირი აღმოაჩინა. მან ეს ძირები საკუთარ ბაღში გადმორგა და მომავალი წლისთვის ერთ-ერთმა ძირმა გაიხარა. რამდენიმე წლის შემდეგ ხემ დაიწყო ქორფა, უგემრიელესი ხილის მოსხმა, რომელიც დღეს უკვე ყველასათვის ცნობილი ჯიშია. აღმომჩენმა მას **მაკინტოშის წითელი** დაარქვა, რაც დღესაც ვაშლის ამ ჯიშის ოფიციალური სახელია. წლების განმავლობაში ვაშლის პატრონს ჯიშის გამრავლება არ გამოსდიოდა, ვინაიდან ვაშლის ჯიში მისი თესლით არ მეორდება. შემთხვევის წყალობით, 1835 წელს ჯონი და მისი ვაჟი, ალენი, მათი სტუმრისგან ხის მყნობას სწავლობენ. კლონირების ამგვარი ტექნიკით შესაძლებელი გახდა მაკინტოშის ჯიშის გავრცელება.

ხე, რომელზეც ეს ვაშლი თავდაპირველად აღმოაჩინეს 1894 წელს ხანძრის მიერ დაზიანდა. მაკინტოშების ოჯახი ძველ ხეს 1908 წლამდე უვლიდა - ბოლო მოსავალი ხემ ამ წელს გამოიღო, ხოლო 1910 წელს კი იგი საბოლოოდ წაიქცა.

ამავე ვაშლის სახელზე, ჯეფ რასკინს, კომპიუტერული მეცნიერი, ეკუთვნის კრედიტი პოპულარული კომპიუტერული სისტემისთვის ეპლ მაკინტოშის (მაკინტოშის ვაშლი) დარქმევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვაშლის ჯიშები დაარქივებული 2006-02-21 საიტზე Wayback Machine.
**ნანა ანთაძე** (დ. 25 მაისი, 1905 — გ. 1984) — ქართველი მეცნიერი და პედაგოგი.
დაიბადა სოფელი ვარძიაში, ხარაგაულის რაიონში. 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი აგრონომ-ზოოტექნიკოსისი კვალიფიკაციით. 1922-1924 წლებში მუშობდა პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ხოლო 1924] წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1930-1932 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კერძო მეცხოველეობის კათედრის პედაგოგი. 1932 წელს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის ჩამოყალიბების შემდეგ იყო კერძო ზოოტექნიკის კათედრის ასისტენტი და მიჰყავდა პრაქტიკული მეცადინეობების კურსი ზოოტექნიკურ ფაკულტეტზე მეფრინველეობაში და კერძო მეცხოველეობა-მომშენებლობის საფუძვლები - ვეტერინარულ ფაკულტეტზე. 1937-1946 წლებში კი კერძო მეცხოველეობის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1946-1984 წლებში კათედრის დოცენტი და მიჰყავდა როგორც სალექციო, ისე პრაქტიკული კურსი მეფრინველეობის საგანში. 1930-1940 წლებში პარალელურად შეთავსებით მუშობდა საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეფრინველეობის განყოფილებაში აგროტექნიკოსად, ასისტენტად, უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, 1935-1940 წლებში კი განყოფილების გამგედ. მის მიერ შედგენილი და გამოცემულია 17 დამხმარე სახელმძღვანელო და 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. იყო ქართული ენციკლოპედიის სასოფლო-სამეურნეო სექციის წევრი. სოფლის მეურნების მეცნიერებათა კანდიდატი და ზოოტექნიკოსი 1946 წელს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ზოოტექნიკური განათლებისა და მეცნიერების ფუძემდებლები, თბ. 2004 გვ. 169

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა ანთაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვაჟა კიკნაძე** (დ. 27 აგვისტო, 1952, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1976-2006 წლებში — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი: ლაბორანტი, უფროსი ლაბორანტი, მეცნიერი თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 1990-2006 წლებში — გორის ეკონომიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 2006-2012 წლებში — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2006-2011 წლებში — სსიპ ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2011-2018 წლებში — სსიპ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 2018 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ახალი და უახლესი ისტორიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. არის ავტორი მონოგრაფიებისა: „საქართველო XIV საუკუნეში" (1989). „ალექსანდრე ამილახვარი – ბრძენი აღმოსავლეთისა" (1997). „ცხოვრება და ღვაწლი ეპისკოპოს პეტრე კონჭოშვილისა" (2003), ასევე არის ავტორი სტატიისა "ლათინური წყარო XIV ს. საქართველოს ისტორიის შესახებ" (1983). მიღებული აქვს გამომცემლობა „ლომისი"-ს პრემია (1998). ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2006), პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საქართველოს პოლიტიკური მდგომარეობა XIV საუკუნის I ნახევარში", დაიცვა 1986 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — "ეროვნული და საკაცობრიო პრობლემატიკა მე–19 საუკუნის ქართველი სასულიერო მოღვაწეების შეოქმედებაში", დაიცვა 2006 წელს.

ჯილდოები
--------

* 1998 — გამომცემლობა „ლომისი"-ს პრემია

ბიბლიოგრაფია
------------

* ეროვნული და საკაცობრიო პრობლემატიკა XIX ს. ქართველი სასულიერო მოღვაწეების შემოქმედებაში : ეპისკოპოსები: გაბრიელ ქიქოძე, კირიონ საძაგლიშვილი, პეტრე კონჭოშვილი, ღვთისმეტყველების კანდიდატი მიხეილ საბინინი, თბილისი, უნივერსალი, 2009. გვ. 354 ISBN 9789941126758
* ცხოვრება და ღვაწლი ეპისკოპოს პეტრე კონჭოშვილისა, თბილისი, მემატიანე, 2003, გვ. 213
* საქართველო XIV საუკუნეში, თბილისი, მეცნიერება, 1989, გვ. 180

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. -თბ. 2012. გვ. 417

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვაჟა კიკნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოლოზ კამალოვი** (დ. 26 თებერვალი, 1897, თელავი — გ. 1986) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1924 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტი.

1930-1953 წლებში ჰელმინთოლოგიის განყოფილების გამგედ მუშაობდა თბილისში პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1953- 1963 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ეპიდემიოლოგიის, მიკრობიოლოგიისა და ლაბორატორიული დიაგნოსტიკის კათედრას, ხოლო 1962 წლიდან კლინიკური ლაბორატორიის დიაგნოსტიკის კათედრის გამგე იყო. ნ. კამალოვი სწავლობდა ანკილოსტომიდოზს, პაპატაჩისა და ლეიშმანიოზის გადამტანების საკითხებს. შეიმუშავა ამებიაზის, ლამბლიოზისა და ჰიპოქრომული ანემიის მკურნალობის მეთოდები.

ჯილდოები
--------

* 1961 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ადამიანის ჰელმინტოზების მკურნალობა : სახელმძღვანელო ექიმთათვის - თბილისი, საქმედგამი, 1947 გვ. 44
* ადამიანის ჰელმინტოზების მკურნალობის მოკლე სახელმძღვანელო - თბილისი, საქმედგამი, 1940 გვ. 47

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 5.- თბ. 1980 გვ. 343

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ კამალოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
Alexandre Simoniaალექსანდრე სიმონია
**ალექსანდრე სიმონია** (დ. 17 სექტემბერი, 1920, თბილისი — გ. 22 მარტი, 2003) — ქართველი ინჟინერი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1978).

1938 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის მე-2 საშუალო სკოლა. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის მე-3 კურსი. 1941–1942 წლებში სწავლობდა თელავის ქვეითი ჯარის სამხედრო სასწავლებელში, დაეუფლა არტილერისტის სპეციალობას და მიენიჭა ლეიტენანტის წოდება. დიდ სამამულო ომში იბრძოდა მე-20 ბარანოვიჩის მსროლელთა დივიზიის შემადგენლობაში ასეულის მეთაურად. მონაწილეობდა ბრძოლებში ქალაქ ბერლინისთვის და პრაღისთვის. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავისა და სამამულო ომის ორდენებითა და საბრძოლო მედლებით.

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგის სპეციალობით. 1950–1963 წლებში მუშაობდა ოსტატად, ტექნოლოგად და მთავარ ინჟინრად გაერთიანება „საქნავთობში" და ქარხნებში „ელექტროგამშვები" და „ელექტროავტომატი". 1963–1984 წლებში მუშაობდა განყოფილების უფროსად მანქანათმშენებლობის და ელექტროტექნიკის ტექნოლოგიურ სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში; მთავარ ინჟინრად „საქმთავარმონტაჟსპეცვშენში". ამავე პერიოდში, როგორც ტექნოლოგი და მთავარი ინჟინერი მონაწილეობდა სამშენებლო და გამშვებ-ამწყობ სამუშაოებში რიგ სამრეწველო ობიექტებზე, როგორიცაა ზუგდიდის ფაიფურის ქარხანა, რუსთავის მეტალურგიული კომბინატი და ქიმიური ქარხანა, ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, ქუთაისის ავტოქარხანა. საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მიჰყავდა სალექციო კურსი და პრაქტიკული მეცადინეობები. ამუშავებდა საინჟინრო-ტექნოლოგიურ და რაციონალიზატორულ წინადადებებს. ნაყოფიერი შრომისათვის დაჯილდოებულია საპატიო სიგელებით და მედლებით. 1978 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული ინჟინრის წოდება. 1984 წლიდან იყო პერსონალური პენსიონერი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი ალექსანდრე სიმონია — დაბადებიდან ასი წელი // ენერგია : ჟურნ. 2020, № 2–3(94–95), გვ. 90–92.
**თაისა გრძელიძე** (დ. 9 სექტემბერი, 1948, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1975–1976 წლებში მუშაობდა თბილისის რესპუბლიკურ კლინიკურ საავადმყოფოში. 1976–1983 წლებში იყო ქუთაისის პათოლოგანატომიური სამსახურის რაიონთაშორისო ცენტრის მთავარი ექიმი. 1983–1992 წლებში ქუთაისის I ქალთა კონსულტაციის ენდოსკოპიური კაბინეტის ექიმი. 1992 წლიდან ამავე სამშობიარო სახლის ორდინატორი. ავტორია 14 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი–მეან–გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიული მედიცინის კათედრის გამგე.

1985 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსის მორფოლოგიური თავისებურებები მენსტრუალური ყვითელი სხეულის ფუნქციის მოშლილობის და ორსულობის ყვითელი სხეული პირობებში მისი განვითარების ადრეულ ფაზებში."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000, გვ. 81

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თაისა გრძელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თელ-ავივის მეტროს რუკა
**თელ-ავივის მეტროტრამი** — ისრაელის უმსხვილესი ქალაქის თელ-ავივის მსუბუქლიანდაგიანი სატრანსპორტო სისტემა (მშენებარე). იგეგმება ოთხი ხაზის აშენება: წითლის, ყვითლის, მწვანისა და მეწამულის. წითელ ხაზს მეტროსთვის დამახასიათებელი შტრიხები აღენიშნება, დანარჩენი სამი ხაზი კი მეტროტრამთან უფროა მიახლოებული.

ისტორია
-------

თელ-ავივში მეტროპოლიტენის აშენების პირველი არაოფიციალური გეგმა 1967 წელს გაჩნდა, თუმცა, ბიუჯეტში სახსრების სიმწირის გამო მხოლოდ რამდენიმე სადგურის აშენება მოხერხდა. 1973 წელს იმდროის პრემიერ-მინისტრმა გოლდა მეირმა მეტროს მშენებლობის შესახებ ოფიციალურად განაცხადა. იმხანად საქმე მეტროპოლიტენს ეხებოდა და არა მსუბუქლიანდაგიან სისტემას. რიგი მიზეზების გამო ეს პროექტიც ვერ გახორციელდა. 
1997 წელს შეიქმნა სახელმწიფო კომპანია „ნეტა", რომელიც მსუბუქლიანდაგიან სატრანსპორტო სისტემაზეა პასუხისმგებელი. 

2006 წლის თებერვალში პირველი ხაზის აშენებაზე ტენდერი გამოცხადდა. ძირითადი პრეტენდენტები იყვნენ ჯგუფები MTS (Metro Transportation Solution) და Metro Rail. გამარჯვებულს სახელმწიფო სუბსიდიის მცირე ნაწილი ერგება, სამაგიეროდ გადაზიდვებიდან შესული თანხა კომპანიასვე დარჩება. გამარჯვებული კომპანიაა MTS. 

პროექტის ღირებულება 7,16 მლრდ შეკელია. აქედან ნახევარს ევროპის საინვესტიციო ბანკი დაფარავს. კონტრაქტის ვადა 32 წელია, ამის შემდეგ მეტრო სახელმწიფო დაქვემდებარებაში გადავა. პირველი ხაზის მშენებლობა 2012 წლისთვის უკვე დასრულებული უნდა იყოს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეტროპოლიტენის საიტი
**ეკატერინბურგის სამების საკათედრო ტაძარი** (რუს. Свято-Троицкий собор) — საკათედრო მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ტაძარი შენდებოდა 1818-1839 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს 1818 წელს, როგორც სამსაკურთხევლიანი ეკლესია კლასიციზმის სტილში. თავდაპირველად ეკლესია იყო სტაროობრიადცელების სამლოცველო სახლი, რომელთაც ხელისუფლებამ მიშენებისა და კურთხევის ნება არ დართო. 1838 წლამდე ეკლესია უმოქმედო იყო.

ჩრდილოეთის ეგვტერი 1839 წლის 12 ოქტომბერს აკურთხეს იოანე ოქროპირის სახელზე. სამხრეთი ეგვტერი კი აკურთხეს 1849 წლის 13 ოქტომბერს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 2,5 წლის შემდეგ 1852 წლის 13 მაისს აკურთხეს მთავარი ტაძარი წმინდა სამების სახელზე. 1854 წელს ტაძარს მიაშენეს ქვის სამრეკლო. 

1930 წელს ქალაქის საბჭოს დადგენილების საფუძველზე საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი ღვთისმსახურებისთის დახურა. ასევე ჩამოანგრიეს გუმბათი და დაანგრიეს სამრეკლო. შიდა სივრცე გადააკეთეს. საბჭოთა პერიოდში სხვადასხვა დროს შენობაში განთავსებული იყო კინოთეატრი, ქსოვილების ფაბრიკა, ავტომობილისტების კლუბი. 1981 წლიდან მასში იმართებოდა ფესტივალი „აელიტა".1980-იანი წლების ბოლოს კულტურის სახლში იმართებოდა სვერდლოვსკის როკ-კლუბის კონცერტები.

1998-1999 წლების სრულმაშტაბიანი სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგად ხელახლა ააგეს გუმბათის საყრდენი, ხოლო 2000 წელს - სამრეკლო. ტაძრის საზეიმო კურთხევა შეასრულა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ 2000 წლის 24 სექტემბერს.

2011 წლის 24-დან 27 ოქტომბრამდე ტაძარში დაბრძანებული იყო ღვთისმშობლის ქამარი, რომლის თაყვანის საცემად 150 000 ადამიანი ეწვია ტაძარს, მათ შორის გუბერნატორი ალექსანდრე მიშარინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Культурно-просветительский центр Свято-Троицкого Кафедрального собора

სქოლიო
------

1. ↑  Путешествie въ Екатеринбургъ. Свято-Троицкая (Рязановская) единоверческая церковь.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Православная Газета. 23 мая — престольный праздник Свято-Троицкого Кафедрального собора Екатеринбурга
3. ↑  А. Аникин.. Все возрасты покорны.... История Фэндома.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-01. ციტირების თარიღი: 2010-04-25.
4. ↑  М. Жилкина. Пастырский визит Патриарха Московского и всея Руси Алексия в Екатеринбургскую и Челябинскую епархии // Журнал Московской Патриархии. — 2000. — № 11.
**ასპინძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); პაატა სააკაძისა და გუმათის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.

ასპინძის I ქუჩა
---------------

**ასპინძის I ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონი (სვანეთისუბანი); დასაწყისი გუმათის ქუჩიდან. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში (ადრე ასპინძის II შესახვევი ერქვა).

ასპინძის II ქუჩა
----------------

**ასპინძის II ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონი (სვანეთისუბანი); დასაწყისი გუმათის ქუჩიდან წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.

ასპინძის შესახვევი
------------------

**ასპინძის შესახვევი** — ყოფილი შესახვევი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); პაატა სააკაძის ქუჩიდან ზეგანის ქუჩამდე (ადრე ასპინძის I შესახვევი ერქვა). 2019 წელს მისი ერთი მონაკვეთი ზეგანის ქუჩას შეუერთდა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 21-24, ISBN 978-99928-20-35-3.

სქოლიო
------

1. ↑  ქ. თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში, ასპინძს შესახვევის მონაკვეთისთვის, ზეგანის ჩიხისთვის და ზეგანის შესახვევისთვის ზეგანის სახელის მინიჭების შესახებ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო (18 ოქტომბერი, 2019). ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2024
**რაგნარ ნურკსე** (დ. 5 ოქტომბერი, 1907, კიარუ, ესტონეთი — გ. 6 მაისი, 1959, ჟენევის ტბა, შვეიცარია) — ესტონელი საერთაშორისო ეკონომისტი და პოლიტიკის შემქმნელი, ძირითადად ფინანსების და ეკონომიკური განვითარების მიმართულებით.

ცხოვრება
--------

რაგნარ ნურკსე დაიბადა რუსეთის იმპერიის, ლივონის გუბერნიის სოფელ კიარუში. მამა ჰყავდა ესტონელი, ხოლო დედა ესტონელი შვედი. მისი მშობლები 1928 წელს კანადაში წავიდნენ ემიგრაციაში.

ის 1926-1928 წლებში ტარტუს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე სწავლობდა, ხოლო შემდეგ ეკონომიკას ედინბურგის უნივერსიტეტში. მან პროფესორ ფრედერიკ ოგილვის ხელმძღვანელობით უნივერსიტეტი პირველი კლასის დიპლომზე 1932 წელს დაამთავრა. 1932–1934 წლებში ვენის უნივერსიტეტში სასწავლებლად ენდრიუ კარნეგის სტიპენდია მოიპოვა.

ის 1934-1945 წლებში ერთა ლიგის ფინანსურ სექტორში და ეკონომიკური დაზვერვის სამსახურში მუშაობდა. 1945 წელს მიიღო კოლუმბიის უნივერსიტეტისგან მიწვევა 1945–1946 წლებში იყო მოწვეულლი პროფესორი, ხოლო 1947 წლიდან თითქმის სიცოცხლის ბოლომდე სრული პროფესორი.

ის 1959 წელს 52 წლის ასაკში მოულოდნელად გარდაიცვალა.

პირადი ცხოვრება
---------------

რაგნარ ნურკსე 1946 წელს დაქორწინდა და ორი ვაჟიშვილი ჰყავდა. მათგან ერთი არის პოეტი დენის ნურსკე.

ლიტერატურა
----------

* Nurkse, Ragnar. *Trade and Development.* Rainer Kattel, Jan A. Kregel and Erik S. Reinert, eds. London – New York: Anthem, 2009. (ISBN 1843317877) Collection of all key works by Nurkse.
* Nurkse, Ragnar (1944). International Currency Experience: Lessons of the Interwar Period. Geneva: League of Nations.
* Kattel, Rainer, Jan A. Kregel and Erik S. Reinert, eds. *Ragnar Nurkse (1907–2007): Classical Development Economics and its Relevance for Today.* London – New York: Anthem, 2009. (ISBN 1843317869)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kukk, Kalev (2004). (Re)discovering Ragnar Nurkse დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.. *Kroon & Economy* No. 1, 2004.

სქოლიო
------

1. ↑  Kattel, Rainer (2009). *Ragnar Nurkse (1907–2007)*.  Anthem Press,   გვ. 37. ISBN 978-1-84331-786-9.  Nurkse's Estonian passport was last extended by the Estonian Consulate General in New York on April 22nd, 1946
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გელოვანი**. |

**არჩილ გელოვანი** (დ. 14 ნოემბერი, 1915 — გ. 19 აგვისტო, 1978) — საბჭოთა სამხედრო მშენებლობის ისტორიაში საინჟინრო ჯარების პირველი მარშალი (1977), უკრაინისა (1962) და რსფსრ-ს (1971) დამსახურებული ინჟინერი. დაიბადა საქართველოში, სოფელ სპათაგორში 1915 წელს. დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1936) და ლენინგრადის ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელი (1939) წელს. 1939 წლიდან მსახურობდა არმიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საზღვაო და საფორტიფიკაციო მშენებლობებს. 1945 წლიდან იყო შავი ზღვის ფლოტის საინჟინრო სამმართველოში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე, 1949 წლიდან — სამხედრო-საზღვაო ძალების მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე, 1953 წლიდან კი — იმავე სამმართველოს უფროსი და შავი ზღვის ფლოტის სარდლის თანაშემწე მშენებლობის დარგში. 1964–1969 წლებში იყო სარაკეტო ჯარების მთავარსარდლის მოადგილე მშენებლობის დარგში და სამხედრო საბჭოს წევრი, 1969–1971 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველოს უფროსის პირველი მოადგილე, 1971–1974 წლებში — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო ექსპერტიზის უფროსი, 1974–1978 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე სამხედრო მშენებლობისა და ჯარების განლაგების დარგში. ლენინური (1968) და სსრკ სახელმწიფო (1977) პრემიების ლაურეატი.

არჩილ გელოვანი გარდაიცვალა 1978 წელს. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის გამზირი, იყო ქუჩაც.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 581.
* *კალაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 38-39.
* 100 ქართველი უცხოეთში, თბ. 2011

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დიეგო არმანდო მარადონა** (იტალ. Stadio Diego Armando Maradona) — სტადიონი ნეაპოლში. საფეხბურთო კლუბ „ნაპოლის" საშინაო არენა. 

სტადიონი აშენდა 1959 წელს. 1960 წელს სტადიონმა უმასპინძლა ოლიმპიური თამაშების რამდენიმე მატჩს. თავდაპირველად სტადიონი 80 000-მდე ადამიანზე იყო გათვლილი. 1989 წელს, მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარებამდე სტადიონს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. ერთი წლის შემდეგ უმასპინძლა 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის თამაშებს, მათ შორის ნახევარფინალს, რომელიც გაიმართა იტალიისა და არგენტინის ნაკრებებს შორის.

დღესდღეობით სან-პაოლო 60 240 ადამიანს იტევს და ამ მაჩვენებლით, იტალიაში მესამე ყველაზე დიდი სტადიონია სან სიროსა და სტადიო ოლიმპიკოს შემდეგ.

2020 წლის 25 ნოემბერს, დიეგო მარადონას გარდაცვალების შემდეგ, ქალაქის მერმა ლუიჯი დე მაჯისტრისმა ტვიტერზე დაწერა, რომ სტადიონს მარადონას სახელი უნდა დაერქვას, ნაპოლის კარიერაში მისი მიღწევების პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სან-პაოლო"** ვიკისაწყობში.
* სტადიონის სახელმძღვანელო
* 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ოფიციალური ანგარიში დაარქივებული 2012-10-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  ოფიციალურად - „ნაპოლის" სტადიონს მარადონას საპატივცემულოდ სახელი გადაარქვეს
**თავისუფალი ქალაქი დანციგი** (გერმ. Freie Stadt Danzig; პოლ. Wolne Miasto Gdańsk) — ნახევრად თავისუფალი ავტონომიური ქალაქი ბალტიის ზღვის სანაპირო ზოლში. შეიქმნა 1920 წლის 10 იანვარს. დანციგის თავისუფალ ქალაქად გამოცხადების წინააღმდეგი იყო ადგილობრივი მოსახლეობა, თუმცა 1919 წლის ვერსალის საზავო ხელშეკრულებაზე ეს გადაწყვეტილება მაინც მიიღეს. თავისუფალი ქალაქის შემადგენლობაში დანციგთან ერთად შედიოდა დაახლოებით ორასი დასახლებული პუნქტი. ერთა ლიგის გადაწყვეტილებით, ეს ტერიტორია არ შედიოდა არც პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებული გერმანიის და არც ახლად შექმნილი პოლონეთის შემადგენლობაში. 

გერმანიის მიერ პოლონეთზე თავდასხმის შემდეგ, დანციგის თავისუფალი ქალაქი გაუქმდა. მეორე მსოფლიო ომში გერმანია ამ ტერიტორიაზე ახორციელბდა ებრაელების დევნას. 1945 წლის პირველ თვეებში აქ საბჭოთა არმია შევიდა. ეს ტერიტორია შევიდა პოლონეთის შემადგენლობაში. მოგვიანებით დანციგმა მიიღო დღევანდელი სახელი და მას გდანსკი ეწოდა. საბოლოოდ გდანსკი პოლონეთის საკუთრებად აღიარეს, 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ.

სქოლიო
------

1. ↑  John Brown Mason (1946). *The Danzig Dilemma, A Study in Peacemaking by Compromise*.  Stanford university press.  page 284.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Keto1918.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: იანვარი 12, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ოთარ იოსებ დიმიტრის ძე შალიკაშვილი** (დ. 26 აგვისტო, 1933, მილანუვეკი, პოლონეთი) — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის პოლკოვნიკი, აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო კონსულტანტი საქართველოს საკითხებში.

ბიოგრაფია
---------

ოთარ იოსებ შალიკაშვილი დაიბადა 1933 წლის 26 აგვისტოს პოლონეთის ქალაქ მილანუვეკში ქართველი ემიგრანტი ოფიცრის, დიმიტრი შალიკაშვილის ოჯახში. 

დიმიტრი შალიკაშვილი 1918-1921 წლებში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯარში მსახურობდა. წითელი არმიის შემოჭრის შემდეგ ემიგრაციაში – პოლონეთში წავიდა. მან ცოლად შეირთო პეტერბურგიდან ვარშავაში ემიგრირებული გენერლის ასული – გრაფინია მარია რიუდიგერ-ბელიაევა. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ოთარი, მალხაზი და გეილი. მეორე მსოფლიო ომში დიმიტრი სხვა ქართველ სამხედროებთან ერთად გერმანელების მიერ შექმნილ ქართულ ბრიგადაში საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ იბრძოდა. ის ბრიტანელებს ჩაუვარდა ტყვედ და ომის დასრულეამდე ტყვეთა ბანაკში იმყოფებოდა. 1944 წელს საბჭოთა არმიის პოლონეთის ტერიოტრიაზე შესვლის გამო დიმიტრის მეუღლე შვილებთან ერთად გერმანიაში გადავიდა. ომის დამთავრების შემდეგ დიმიტრი გაანთავისუფლეს და 1952 წელს შალიკაშვილების ოჯახი აშშ-ში, ილინოისის შტატის ქალაქ პეორიაში დასახლდნენ.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კილაძე**. |

**ლილე გრიგოლის ძე კილაძე** (დ. 13 აპრილი, 1928, თბილისი — გ. 15 ოქტომბერი, 1978, იქვე) — ქართველი დირიჟორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1977). კომპოზიტორ გრიგოლ კილაძის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

1954 წელს წარმატებით დაამთავრა პ. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის კონსერვატორია პროფესორ ა. გაუკის კლასი და მუშაობა დაიწყო სარატოვის საოპერო თეატრისა და ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორად.

1958 წლიდან სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე სათავეში ედგა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს. მისი, როგორც დირიჟორის დიდი დამსახურებაა, რომ ჩვენი მსმენელი ეზიარა მსოფლიო უნიკალური ხელოვნების არაერთ ნიმუშს, ქართველ, მათ შორის ახალგაზრდა კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. 

გარდაიცვალა კონსერვატორიის დიდ საკონცერტო დარბაზში, ორკესტრის საფინალო აკორდისთანავე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 220, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლილე კილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------




1. ↑  საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1977\_N2. გვ. 8
**გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები** — წარმოადგენს ურთიერთობებს აზერბაიჯანსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის. აზერბაიჯანს აქვს საელჩო ლონდონში. გაერთიანებულ სამეფოს აქვს საელჩო ბაქოში. ორივე ქვეყანა არის სრულუფლებიანი წევრი ევროსაბჭოსი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციისა.

ისტორია
-------

გაერთიანებული სამეფო-აზერბაიჯანის ურთიერთობები იწყება 1920 წლის 18 იანვარს, როდესაც ბრიტანეთის ექსპედიცია ლიონელ დანსტერვილის ხელმძღვანელობით გაიგზავნა ბაღდადიდან ბაქოში, ნავთობის საბადოების საკუთარი კონტროლის ქვეშ მოქცევის მიზნით, რომელიც მანამდე გერმანიისა და ოსმალეთის იმპერიის კონტროლქვეშ იყო. ფაქტობრივად ამ პერიოდში გაფორმდა დიპლომატიური ურთიერთობა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ბრიტანეთის იმპერიას შორის კავკასიაში ბრიტანეთის უმაღლესი კომისრის საშუალებით, რომელიც თბილისში იმყოფებოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაერთიანებული სამეფოს საელჩო ბაქოში დაარქივებული 2011-08-14 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის საელჩო ლონდონში დაარქივებული 2007-01-11 საიტზე Wayback Machine.
**ვასილ კიკვიძე** (დ. 28 თებერვალი, 1895, ქუთაისი — გ. 12 იანვარი, 1919) — რუსეთში მოღვაწე ესერთა პარტიის წევრი, საბჭოთა რევოლუციის გმირი, მეთაურობდა წითელი არმიის სხვადასხვა დანაყოფებს, მიიღო მონაწილეობა რუსეთის სამოქალაქო ომში და სასიკვდილოდ დაიჭრა.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქუთაისში. სწავლობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში. აქვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, რისთვისაც გიმნაზიიდან გარიცხეს. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, მსახურობდა მე-6 ცხენოსან დივიზიაში მოხალისე ჯარისკაცად, იყო მემარცხენე ესერი. არმიაში რევოლუციური მოღვაწეობისთვის დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს განაჩენი გააუქმეს. 1917 წელს აირჩიეს მე-6 ცხენოსანი დივიზიის ჯარისკაცთა კომიტეტის თავმჯდომარედ და სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის თავჯდომარის მოადგილედ. 1917 წლის დეკემბერსა და 1918 წლის მარტში როვნოსა და დუბნოს რაიონებში კონტრევოლუციონერულ რადას ჯარებისა და უკრაინის ტერიტორიაზე გერმანელი ოკუპანტების წინააღმდეგ ბრძოლებში მეთაურობდა როვნოს წითელარმიელთა რაზმს, რომელმაც გაათავისუფლა ქალაქები: ზდოლბუნოვი, სარნი და მონაწილეობა მიიღო ჟიტომირის განთავისუფლებაში. 1918 წლის მარტში სარდლობდა საბჭოთა უკრაინის მე-4 არმიას, ხოლო 1919 წლის აპრილის დამდეგს მეთაურობდა ლებედინ-ახტირკის რაიონის ჯარებს, მას ექვემდებარებოდა აგრეთვე მე-5 და დონის I არმიები. 1918 წლის მაისში ყოფილი მე-4 არმიის ბაზაზე შექმნა და სათავეში ჩაუდგა დივიზიას, რასაც შემდგომში მე-16 მსროლელი დივიზია ეწოდა. 1918 წლის ივნისი 1919 წლის იანვარში კიკვიძის დივიზია მე-9 არმიის შემადგენლობაში ებრძოდა გენერალ კრასნოვს თერთგვარდიელთა არმიას. ვასილ კიკვიძე დაიღუპა ბრძოლაში. მისი სახელი ეწოდა მე-16 მსროლელ დივიზიას. დაკრძალულია ვაკანგის სასაფლაოზე, მოსკოვში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 512-513.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვასილ კიკვიძე"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  ვასილ კიკვიძე. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 25 ივნისი, 2019.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გვახარია**. |

**გიორგი (გოგი) გვახარია** (დ. 7 მარტი, 1957, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, ჟურნალისტი, პუბლიცისტი და კრიტიკოსი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი, ლიტერატურული პრემია „საბას" ლაურეატი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი გვახარია დაიბადა 1957 წლის 7 მარტს, თბილისში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხელოვნებათმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1980-1996 წლებში მუშაობდა ტელევიზიისა და რადიოს სახელმწიფო კომიტეტში. 1983-1987 წელბში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტის უფროსი მასწავლებელი; 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგი. 1980 იანი წლების პირველ ნახევარში აირჩიეს საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრად. 2003-2011 წლებში იყო ფონდ „ღია საზოგადოება – საქართველოს" აღმასრულებელი საბჭოს წევრი. 1997-2005 წლებში ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ზე" მიყავდა საავტორო გადაცემა „ფსიქო"; 1988-2014 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი — 2014 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია. იმავე წელს გახდა ლიტერატურული პრემია „საბას" ლაურეატი კატეგორიაში საუკეთესო ესსეისტიკა და დოკუმენტური პროზა.

გოგი გვახარიას 2006 წლიდან მიჰყავს რადიო თავისუფლებისა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის ერთობლივი გადაცემა „წითელი ზონა",. მისი პუბლიკაციები აქტიურად იბეჭდება რადიო თავისუფლების ქსელურ გვერდზე და ჟურნალ „ცხელ შოკოლადში". იყო ამავე ჟურნალის დამატება „კინოს" მთავარი რედაქტორი. გვახარიას ყოველწლიურად მიჰყავს რეპორტაჟი კანის კინოფესტივალიდან.

გამოცემული აქვს ორი წიგნი: „ცრემლიანი სათვალე" (2013)  და „კალატოზიშვილი (კალატოზოვი)" (2019).

ბიბლიოგრაფია
------------

* (2013) *„ცრემლიანი სათვალე"* (ქართული). თბილისი:  ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა,   გვ. 400. ISBN 9789941158605.  დაარქივებული 2020-11-29 საიტზე Wayback Machine.
* (2019) *კალატოზიშვილი (კალატოზოვი)* (ქართული). თბილისი:  ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი,   გვ. 131. ISBN 978-9941-18-329-4. ციტირების თარიღი: 2019-11-02.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გოგი გვახარია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გოგი გვახარია — ილიას უნივერსიტეტის საიტზე
* გოგი გვახარია — ბურუსი — Burusi
* გოგი გვახარიას პუბლიკაციები — რადიო თავისუფლება
* გოგი გვახარიას ბლოგები — რადიო თავისუფლება
* ინტერვიუ გოგი გვახარიასთან © ლაშა გაბუნია

სქოლიო
------

1. 1 2  გოგი გვახარია. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ციტირების თარიღი: 8 ოქტომბერი, 2019.
2. ↑  გოგი გვახარიას მოკლე ბიოგრაფიული ცნობარი. ეროვნული ფილმოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-12. ციტირების თარიღი: 8 ოქტომბერი, 2019.
3. ↑  პრემია „საბას" გამარჯვებულები ცნობილია. „ტაბულა" (23 სექტემბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 30 სექტემბერი, 2019.
4. ↑  გოგი გვახარიას ბიოგრაფია. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 8 ოქტომბერი, 2019.
5. ↑  გოგი გვახარიას წიგნის პრეზენტაცია. Netgazeti.ge (19 ივლისი, 2013). ციტირების თარიღი: 8 ოქტომბერი, 2019.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯანთუგანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ჯანთუგანი** (რუს. Джантуган) — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია საქართველოს — სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარისა და რუსეთის — ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ადილსუს ზემოთებიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მწვერვალებს ბაშყარასა და გუმაჩს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4012 მ. კალთებიდან ეშვება მყინვარი ბაშყარა და ჯანყუათი. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. პირამიდისებურია. მწვერვალთან ახლოს მდებარეობს ჯანთუგანის უღელტეხილი. ჯანთუგანის სამხრეთით აღმართულია ამავე სახელწოდების პლატო. ყარაჩაი-ბალყარული ენიდან მწვერვალის სახელწოდება ითარგმნება, როგორც „გვერდზე მდგომი მწვერვალი". აღსანიშნავია, რომ ყარაჩაი-ბალყარულში არსებობს საკუთარი სახელი ჯანთუგანი.

სქოლიო
------

1. ↑  Приэльбрусье - Джантуган вершина - База Caucatalog.ru
2. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 539.
3. ↑  Суперанская, Александра Васильевна. Справочник личных имен народов РСФСР. — Москва: Рус. яз. 1979.
**ისაბალა ბაირამოვი** (აზერ. İsabala Bayramov, სრული სახელი:*İsabala Əli oğlu Bayramov*; დ. — გ.) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1967 წლის 1 სექთემბერს სომხეთის სსრ-ის გუგარქის რაიონის სოფელ ჰალავარში. სამხედრო სამსახურის შემდეგ კომის სსრ-ში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა პრაპორშჩიკით. 1988 წლის 7 დეკემბერს მისი ოჯახი სპიტაკის მიწისძვრის დროს სახლების დანგრევის გამო და სომხეთიდან აზერბაიჯანელების განდევნის გამო საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა. ბაქოში გადასვლის შემდეგ სხვადასხვა ადგილას მუშაობდა.

### სიკვდილი

19 იანვარს მისი ბიძაშვილთან ერთად წავიდნენ მე-11 წითელი არმიის მოედანზე. დაახლოებით 00:30 საათზე, იზაბალა დაიჭრა ცეცხლსასროლი იარაღით, რომელიც მიზნად ისახავდა მშვიდობიანი მოქალაქეების სამიზნეს და მიყენებული ჭრილობების შედეგად გარდაიცვალა სემაშკოს საავადმყოფოსკენ მიმავალ გზაზე.

ტყვია მოხვდა თავში და დაუზიანდა თავის ქალა.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17(აზერბაიჯანული)
2. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05(აზერბაიჯანული)
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17(აზერბაიჯანული)
დიდი საბერძნეთის (ბერძ. Μεγάλη Ἑλλάς) რუკა სევრის ხელშეკრულების მიხედვით
**დიდი იდეა** (ბერძ. Μεγάλη Ιδέα - **მეგალი იდეა**) – ბერძნების ირედენტისტული კონცეფცია ოსმალეთის იმპერიის ბატონობის ქვეშ ყოფნის დროს, რომელიც გულისხმობდა ბიზანტიის იმპერიის აღდგენას ცენტრით კონსტანტინოპოლში.

ტერმინმა Μεγάλη Ιδέα პირველად გაიჟღერა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის იოან კოლეტის სიტყვაში, ქვეყნის ახალი კონსტიტუციის დებატებისას 1844 წელს. იდეამ აქტუალობა მოიპოვა სევრის ხელშეკრულების დადების შემდეგ, რომლის ძალითაც მოკავშირები ინაწილებდნენ ოსმალეთის იმპერიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Greek Revolution and the Greek State

სქოლიო
------

1. ↑  History of Greece // The Great Idea.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-31. ციტირების თარიღი: 2011-07-09.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირედენტიზმი ბალკანეთში |
| --- |
|  |
| 
ალბანეთის დროშა ალბანეთი • ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი • საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი • იტალიის დროშა იტალია • მაკედონიის დროშა მაკედონია • რუმინეთის დროშა რუმინეთი • სერბეთის დროშა სერბეთი • ხორვატიის დროშა ხორვატია • იუგოსლავიის დროშა იუგოსლავია
 |

 |
**ვალერი ჩეჩელაშვილი** (დ. 17 მარტი, 1961, თბილისი) — ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი 2005 წლის 17 თებერვლიდან 29 ივნისამდე, 2004-2005 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი რუსეთის ფედერაციაში. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1961 წლის 17 მარტს. 1983 წელს დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა და საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი სპეციალობით — საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობები.

1978 წლის აპრილიდან 1987 წლის აგვისტომდე იყო საქართველოს მსუბუქი მრეწველობის სამინისტროს მთავარი ინჟინერი; 1987–1989 წლებში საქართველოს სახელმწიფო გაერთიანება „საქკურორტის" განყოფილების გამგის მოადგილე; 1989–1994 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში ჯერ პირველ მდივნად, ხოლო შემდეგ ამავე სამინისტროს საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, პირველ მოადგილედ, სამმართველოს უფროსად, საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის დირექტორად.

1994 წლის 22 აგვისტოდან ჩეჩელაშვილს მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.

1994–1998 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უკრაინაში, 1996-1998 წლებში კი მოლდოვისს რესპუბლიკაში. 1998 წელს დაინიშნა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილედ; 2000 წლის აპრილიდან 2004 წლის აგვისტომდე მუშაობდა შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციის (BSEC) გენერალურ მდივნად, ამავე დროს იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკადრო რეზერვში.

2004 წლის აგვისტოდან 2005 წლის თებერვალამდე იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი რუსეთის ფედერაციაში; 2005 თებერვალში დაინიშნა საქართველოს ფინანსთა მინისტრად; 2005–2007 წლებში იკავებდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილის პოსტს, ხოლო 2007–2015 წლებში დემოკრატიისა და ეკონომიკური განვითარების ორგანიზაციის (GUAM) გენერალური მდივანის თანამდებობას.

2016 წელს შეუერთდა საქართველოს „თავისუფალი დემოკრატების" პოლიტიკურ პარტიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვალერი ჩეჩელაშვილი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და რუსეთის ფედერაციას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების ქრონოლოგია. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-30. ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2019.
2. ↑  ვალერი ჩეჩელაშვილის დეკლარაციები. declaration.gov.ge. ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2019.
3. 1 2  „თავისუფალ დემოკრატებს" ვალერი ჩეჩელაშვილი შეუერთდა. Newposts.ge (27 ივლისი, 2016). ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2019.
4. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და უკრაინას შორის. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო. ციტირების თარიღი: 5 სექტემბერი, 2019.
5. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და მოლდოვას რესპუბლიკის შორის. საქართველოს საელჩო მოლდოვის რესპუბლიკაში. ციტირების თარიღი: 5 სექტემბერი, 2019.
6. ↑  სუამი. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-12. ციტირების თარიღი: 5 სექტემბერი, 2019.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **საცხენისი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**საცხენისი** — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემში. მდებარეობს ივრის ზეგნის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ლოჭინის ზემოთში, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე, გარდაბნიდან 55 კმ, ვაზიანიდან 15 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 432 კაცი. სოფელში დგას საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია.

ისტორია
-------

ისტორიული წყაროდან ირკვევა, რომ ვახტანგ გორგასალი თბილისის მიდამოების უკაცრიელობის გამო ხშირად მიდიოდა უჯარმის ციხე-ქალაქს საცხენისის გავლით. სოფლის მიდამოებში კი თურმე სამეფო ცხენთა ჯოგი იდგა. აქ ყოფილა რუსთავ-მარტყოფის სადროშოს მთავარი საჯინიბოები, საიდანაც სავარაუდოდ წარმოდგება სახელწოდება „საცხინისი".

სოფელი ყმა-მამულით ქართველი მეფეების მიერ მარტყოფის ხელთუქმნელი ხატის მონასტრისადმი ყოფილა შეწირული. შედიოდა რუსთავ-მარტყოფის საეპისკოპოსოში და მნიშვნელოვანი სამხედრო-სტრატეგიული დანიშნულება ჰქონდა.

საცხენისი მეზობელ სოფლებთან ერთად ერთ-ერთ გადამწყვეტ სამხედრო გამაგრებულ დასახლებულ ადგილს წარმოადგენდა დაღესტნის მხრიდან შემოსეული მტრებისაგან სატახტო ქალაქის დასაცავად. ლეკთა გაუთავებელმა თავდასხმებმა XVIII საუკუნის 50-იანი წლების დამდეგს განადგურებამდე მიიყვანა სოფელი. კერძოდ, ეს მოხდა 1752 წელს, როცა სოფელი ნასოფლარად იქცა. ასე გაგრძელდა ნახევარი საუკუნე. მარტყოფის მთავარეპისკოპოსმა სტეფანე რუსთაველმა 1794-1795 წლებში მარტყოფის საეკლესიო გლეხების 12 კომლი გადაიყვანა ნასოფლარში და ყოველ მათგანს გამოუყო საჭირო საკომლო მიწები.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა და მებოსტნეობა. 1952 წელს ამოქმედდა და საცხენისის ჰიდროელექტროსადგური.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 215.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
2. ↑  მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
3. 1 2 3  *ხახიაშვილი, ი.*, „გარდაბნის რაიონის ციხე-ტაძრები", გვ. 67, თბილისი, 2008

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გარდაბანი**
 | 
გარდაბნის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
ამბართაფა · აღთაქლა · ახალი კუმისი · ახალი სამგორი · ახალსოფელი · ახალწყარო · ახალშენი · ბირლიკი · გამარჯვება · გამარჯვება 1 · ვაზიანი · ვახტანგისი · ზემო თელეთი · ზემო ქვიშიანი · თაზაქენდი · კალინინო · კრწანისი · კუმისი · ლემშვენიერა · მარტყოფი · მზიანეთი · მთისძირი · მუღანლო · მუხრან-თელეთი · მუხროვანი · ნაგები · ნაზარლო · ნორიო · სააკაძე · სართიჭალა · საცხენისი · ფოლადაანთკარი · ქესალო · ქვემო თელეთი · ქვემო ქვიშიანი · ყარათაქლა · ყარაჯალარი · წალასყური · ჯანდარი
 |

 |
**Go** (ხშირად **golang** ) არის შედგენილი მრავალძალიანი პროგრამირების ენა, რომელიც შემუშავებულია Google- ის მიერ . Go-ს განვითარება დაიწყო 2007 წლის სექტემბერში, რობერტ გრისმერი, რობ პაიკი და კენ ტომპსონი , რომლებიც ადრე მუშაობდნენ Inferno ოპერაციული სისტემის განვითარებზე. Go ოფიციალურად დაინერგა 2009 წლის ნოემბერში. ამ დროისთვის, ენის შემქმნელების მიერ შემუშავებული ოფიციალური შემდგენელის მხარდაჭერა უზრუნველყოფილია ოპერაციული სისტემებისთვის FreeBSD, OpenBSD, Linux, macOS, Windows, DragonFly BSD, Plan 9, Solaris, Android, AIX. . Go ასევე მხარდაჭერილია gcc შემდგენელი კომპლექტით და არსებობს რამდენიმე დამოუკიდებელი განხორციელება. მუშავდება ენის მეორე ვერსია.

სახელი
------

ენის სახელი Google-ის მიერ არჩეულია თითქმის იგივეა, რაც პროგრამირების ენის Go!, შექმნილი ფ. ჯი. მაკკეიბით და კ. ლ. კლარკით 2003 წელს  .

ენის მთავარ გვერდზე და ზოგადად ინტერნეტ გამოცემებში ხშირად გამოიყენება ალტერნატიული სახელი - „გოლანგ".

სინტაქსი
--------

Go ენის სინტაქსი მსგავსია C ენის სინტაქსით, ელემენტებით ნასესხებია Oberon- დან და სკრიპტების ენებიდან .

მაგალითები
----------

ქვემოთ მოცემულია 'Hello, World!"-ის მაგალითი Go ენაზე.

```
package main

import "fmt"

func main() {
 fmt.Println("Hello, World!")
}

```

შენიშვნები
----------

1. ↑  Google-go-language. ციტირების თარიღი: 2017-09-28
2. ↑  Language Design FAQ. ციტირების თარიღი: 2013-11-11
3. ↑  Getting Started — The Go Programming Language. ციტირების თარიღი: 2009-11-11
4. ↑  Сообщение о конфликте имён в системе отслеживания ошибок. ციტირების თარიღი: 2017-10-19

ბმულები
-------

* Go-ს ოფიციალური საიტი(ინგლისური) )
* A Tour of Go(ინგლისური) )
* ოფიციალური golang.org კომპანიონი საიტი და ცენტრი(ინგლისური) )
* Go-ს შედარება C++-თან (ოფიციალური დოკუმენტაციიდან)(რუსული) )
* Go-ს კითხვა-პასუხი(ინგლისური) )
* Go By Example - ენის პრაქტიკული შესავალი ანოტირებული პროგრამის მაგალითებით(ინგლისური) )
* Awesome Go - ღია კოდის Go ჩარჩოების, ბიბლიოთეკებისა და პროგრამული უზრუნველყოფის კურირებული არჩევანი(ინგლისური) )