recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ხალიბოვის სახლი** (რუს. Дом Халибова) — ძველი სართულნახევიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1857 წელს. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 58.

ისტორია
-------

სართულნახევრიანი სახლი ქალაქ ტაგანროგში, რომელიც მდებარეობს ბერძნების ქუჩა № 58-ში, აგებულია 1857 წელს, კოლეჯის მდივნის არტემ ხალიბოვის დაფინანსებით. 

ა. ხალიბოვი წარმოშობით დონის ნახიჩევანიდან იყო, სადაც ჰქონდა ასევე სახლი, იგი მდიდარი ადამიანი იყო, ეწეოდა საქველმოქმედო მოღვაწეობას, იყო მზრუნველობის საბჭოს წევრი. 1865 წელს აირჩიეს ნიკოლაევსკის საბავშვო სახლის მეურვედ. 

1870-იან წლებში ხაიბოვის გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელი გახდა მისი ქალიშვილი ნურიკი. მალევე იგი ცოლად გაყვა ვაჭარს, ტაგანროგის მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქეს ალექსანდრე ხოჯაევს. XX საუკუნის დასაწყისამდე ოჯახი ფლობდა სახლს. 

1925 წლამდე სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო ცნობილი კომიკოსი ალექსანდრე კუზმენკო-პოლონსკი და მისი ვოლი მარია ივანოვა. 1925 წელს მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ამ სახლში მუშაობდა საბავშვო საავადმყოფო, ყველა კაბინეტი პალატებად გადააკეთეს. ამჟამად ამ შენობაში განთავსებულია ტაგანროგის ქონების მართვის კომიტეტი.

არქიტექტურა
-----------

ბერძნების ქუჩა № 58-ში მდებარე სახლი XIX საუკუნის შუა წლებში ტაგანროგში აშენებული სახლების ტიპური ნიმუშია. ამ პერიოდში ქალაქში ძირითადად შენდებოდა სართულნახევრიანი ან ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლები ფასადზე ხუთი ან შვიდი ფანჯრით. 

დღემდე შემონახული პროექტის მიხედვით შენობა გაფორმებულია აქცენტების გარეშე. ხალიბოვის სახლის თავდაპირველი არქიტექტურა დღემდე მთლიანადაა შემორჩენილი. შენობა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог ул. Греческая, 58 დაარქივებული 2014-03-25 საიტზე Wayback Machine.
* Откровения: моя история болезни
წიგნის ავტორი მერაბ ოძელაშვილი და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრი ნიკოლოზ რურუა.
**„ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი"** — მერაბ ოძელაშვილის მიერ შესრულებულ თეორიული კვლევა, რომელიც ეყრდნობა ჯაზის თეორიის მსოფლიოში არსებულ ტენდენციებს. წიგნში განიხილება ჯაზის ჰარმონიის თეორიული ასპექტები, ფორმისა და იმპროვიზაციის საკითხები. დიდი ადგილი ეთმობა პრაქტიკულ ნაწილს, დავალებებს, რითაც საგრძნობლად ადვილდება მასალის აღქმა. სახელმძღვანელოში თარგმნილი და განმარტებულია სპეციფიკური თეორიული ტერმინები, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგიის დახვეწისათვის.

წიგნის პრეზენტაცია საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში 30 ნოემბერს გაიმართა. სახელმძღვანელოს პრეზენტაციას თან ახლდა და ოც წუთიანი კონცერტი, ჯაზმენების თამაზ ყურაშვილის, ზურა რამიშვილის და თბილისის კონსერვატორიის რექტორ რევაზ კიკნაძის შესრულებით. პრეზენტაციას სახელმძღვანელოს ავტორი მერაბ ოძელაშვილი, რეცენზენტი ივანე ჟღენტი, ჯაზის მოყვარულები, მოწვეული სტუმრები და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრი ნიკოლოზ რურუა ესწრებოდნენ.

სახელმძღვანელოს ავტორია მერაბ ოძელაშვილი.

სახელმძღვანელოს რეცენზენტები არიან თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის თეორიის მიმართულების ხელმძღვანელი, მუსიკოლოგიის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი ივანე ჟღენტი, ხოლო რედაქტორი – პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამის – „ჯაზის ხელოვნება" – ხელმძღვანელი ზურაბ რამიშვილი.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2 3 4  საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო[*მკვდარი ბმული*]
**ჯუსტინო ფორტუნატოს უნივერსიტეტი** (იტალ. Università degli Studi Giustino Fortunato) ― კერძო, არაკომერციული ონლაინ უნივერსიტეტი ბენევენტოში, იტალიაში. დაარსდა 2006 წელს.

ისტორია
-------

უნივერსიტეტს სახელი ეწოდა იტალიელი ისტორიკოსის, ჯუსტინო ფორტუნატოს საპატივცემულოდ. უნივერსიტეტი 2006 წლის 13 აპრილს დაარსდა.

ორგანიზაცია
-----------

ჯუსტინო ფორტუნატოს უნივერსიტეტი იტალიელებისთვის ონლაინ დისტანციური სწავლების კურსებს ახორციელებს. უნივერსიტეტის მიერ მინიჭებული ხარისხი იტალიის განათლების სამინისტროს მიერაა აკრედიტებული. სასწავლო პროცესი ონლაინ მიმდინარეობს, ხოლო გამოცდები კონკრეტულ საგამოცდო ადგილებში ტარდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  ROR Data — v1.19 — 2023. — doi:10.5281/ZENODO.7644942<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q116976023'></a>
2. 1 2  Universitaly - Scheda Ateneo - Università Telematica en. ციტირების თარიღი: 2019-04-22
3. ↑  Giustino Fortunato | Università Telematica Giustino Fortunato it-IT. ციტირების თარიღი: 2019-04-22
4. ↑  Archivi Sedi | Università Telematica Giustino Fortunato it-IT. ციტირების თარიღი: 2019-04-22
ჯურჯენი მებრძოლი. გვიანი მინი.
**ჯურჯენები** (ნიუჯები, ნიუჯენი, ჩინ. ტრად. 女眞, გამარტ. 女真, ფინინი: *nǚzhēn*) — შუა საუკუნეების ტუნგუსური წარმოშობის ტომები. ცხოვრობდნენ მანჯურიის, ამურისპირეთის, პრიმორიესა და კორეის ჩრდილოეთი ნაწილის ტერიტორიაზე; ლაპარაკობდნენ ჯურჯენულ ენაზე. მათი ეთნოგენეზი, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია მოხეს ჯგუფებთან. ჯურჯენებისათვის დამახასიათებელი იყო ნახევრად მომთაბარე მეურნეობა, მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ციხესიმაგრეები. ჩინურ წყაროებში ტერმინი „ჯურჯენები" VI–VII საუკუნეებში გაჩნდა; X საუკუნემდე დამოუკიდებლები იყვნენ, ურთიერთობა ჰქონდათ ჩინეთთან და კორეასთან. X საუკუნეში კიდანთა იმპერიის — ლიაოს მიერ ჯურჯენთა დამორჩილების შემდეგ რეგიონის ტუნგუსურენოვანი ხალხების აღმნიშვნელი გახდა. 1114 წელს ჯურჯენები აჯანყდნენ აგუდას ხელმძღვანელობით და საკუთარი სახელმწიფო ე. წ. ოქროს სახელმწიფო (ძინი) დააარსეს, 1119 წელს შემოიღეს ჯურჯენული დამწერლობა (იხ. აგრ. ჯურჯენული სტელები). ძინის არსებობის პერიოდში ბევრი ჯურჯენი ჩრდილოეთ ჩინეთში გადასახლდა და ჩინელებთან ასიმილირდნენ; მცირე რაოდენობით ჩრდილოელ ჯურჯენებსაც შეეხოთ ასიმილაცია. ძინის დაცემის შემდეგ ჯურჯენებმა მონღოლთა სამსახურში გადასვლა დაიწყეს, ზოგიერთმა მათგანმა იუანის იმპერიის მნიშვნელოვანი თანამდებობა დაიკავა; ამ დროს კვლავ დაიშალნენ რამდენიმე ტომობრივ ჯგუფად; ჩრდილოელები ტომობრივ ორგანიზაციას დაუბრუნდნენ. მინის ეპოქაში სამხრეთელი ჯურჯენები ხშირად იყვნენ დამოკიდებულები კორეასა და ჩინეთზე; მათ მეურნეობაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ცხენების მოშენება ჩინეთში გასაყიდად. XVI საუკუნის ბოლოს დაიწყო ჯურჯენთა გაერთიანების პროცესი გიოროს საგვარეულოს ხელისუფლების ქვეშ ნურხაცის მეთაურობით, რომელმაც საკუთარი, ძიანჯოუს ტომები სხვა ტომებთან გააერთიანა (1583–1625). 1635 წელს ეთნონიმი „ჯურჯენები" ოფიციალურად შეიცვალა „მანჯურიელებით" (შესაძლოა, ჯურჯენთა ნაწილის ყოფილი თვითსახელწოდებით). მანჯურიელთა ცინის იმპერია XVIII საუკუნის ბოლოსკენ მსოფლიოს ერთ-ერთი უმსხვილესი სახელმწიფო იყო. ჯურჯენთა უმრავლესობა ჩინეთში გადასახლდა; ამურისპირეთის ჯურჯენების უმრავლესობა, რომლებიც ნადირობით, თევზაობითა და მეირმეობით ირჩენდნენ თავს, განადგურდნენ რუსეთის მიერ ციმბირის ათვისების დროს. XIX–XX საუკუნისათვის ჯურჯენები ასიმილირდნენ, მათ შთამომავლებს განეკუთვნებიან მანჯურიელები და სიბო, აგრეთვე ევენკები და უდეგეელები.

ლიტერატურა
----------

* *Воробьев М. В.* Чжурчжэни и государство Цзинь. М. 1975;
* *Медведев В. Е.* Культура амурских чжурчжэней. Новосиб. 1977;
* The Cambridge history of China. Camb. 1994. Vol. 6;
* История Золотой империи. Новосиб. 1998;
* *Певнов А. М.* Чтение чжурчжэньских письмен. СПб. 2004;
* *Дьякова О. В.* Военное зодчество Центрального Сихотэ-Алиня... М. 2009;
* *Дмитриев С. В.* ЧЖУРЧЖЭНИ // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 562.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 580.
**ჯიმითის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიმითის ჩრდილო-დასავლეთით. 

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სწორხაზოვან რიგებად დაწყობილი წვრილი რიყის ქვით. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. კამარა, საბჯენი თაღები, კონქი, კარსაკმელის ღიობები და ლავგარანდი გამოყვანილია აგურით. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილია. შესასვლელი ორია სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ორივე კარი შეისრულ თაღოვანია და გარედან საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული, რომელიც აგურის ხერხულა წყობითაა გამოყვანილი. საფეხუროვანი ფრიზი აგვირგვინებს საკურთხევლის აფსიდის ნახევარწრიულია. მასაში დაბალი, ნახევარწრიული თაღით სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში ერთი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. საკურთხევლის ბაქანი აფსიდის მხრების ხაზიდან დაახლოებით 1 მეტრით წინაა წამოწყებული. შემაღლებულია ნავის იატაკის მიმართ და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. აფსიდის კონქის თაღი ოდნავ შეისრულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც იგი, კონქის თაღის გარდა დაყრდნობილია ორ საბჯენ თაღზე. რომელთაგანაც ერთი დარბაზის შუაშია. ხოლო მეორე დასავლეთ კედელთან შუა საბჯენი შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი. დასავლეთ კუთხის პლასტერებზე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს ლკიდევ ოთხი ნახევარწრიული თაღით გადახურული სარკმელი აშუქებს. მათგან თითო - თითო დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშია გაჭრილი, ორი ჩრდილოეთით განივ ფასადებზე, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახულია საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი თითო მაღალი ჯვარი, რომლებიც წითლადაა შეღებილი. აღმოსავლეთ ფასადზე მდებარე ჯვრის თავზე გაცილებით მცირე ზომის. წითლად შეღებილი ჯვრის შეღრმავებული გამოსახულებაა. დასავლეთ ფასდზე, შესასვლელისზემოთ, პატარა ოთხკუთხა ნიშაა ეკლესიის სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში აგურის კვადრატულ ბაზისზე, დადგმულია აგურისავე ვიწრო და მაღალი სამრეკლო, რის ქვედა ნაწილი წრიულია, ხოლო ზედა ხუთწახნაგა ფანჩატური. მათ საზღვარზე ერთგირად ნაწყობი აგურის სარტყელია. ფანჩატურის წიბოებს მთელ სიმაღლეზე ასდევსდიდი შვერილი ხუთივე წახნაგი ნახევარ წრიული თაღითაა გახსნილი, თაღების ზემოთ, ლავგარდნამდე, ორ ხერულა ზოლსშორის მოქცეული სწორკუთხა არეა, რ-ზეც დეკორატ. ფრონტონია გამოყვანილი, სამრეკლო აგურის ხუთწახნაგა სახურავითაა გადახურული. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომლისის უმეტესი ნაწილიჩამონგრეულია. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ "ქართუის" დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა ღდგენითი სამუშაოები. (არიტექტორები: ზუზაძე ტ. რამიშვილი დ.) გამაგრდა დასავლეთ კედელი. რომე;იც მთელ სიმაღლეზე იყო გაბზარული. აღდგა შესასვლელთა წილთხრების მონგრეული ნაწილები და ლავგარდანი იატაკზე დაიგო კვადრატული აგურები. ეკლესია გადაიხურა კრამითით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 223.
რადიო „ჯაკო"
**ჯაკო** — რადიოსადგური საქართველოში. მაუწყებლობს 2006 წლის 15 იანვრიდან, Fm 96.3 სიხშირეზე.

„ჯაკო" საქართველოში პირველი და ერთადერთი სპორტული რადიოა. ატარებს ქართველი ჟურნალისტის, მსახიობისა და სპორტული კომენტატორის, კოტე მახარაძისა და ქართველი სპორტული კომენტატორის, ჯამლეტ ხუხაშვილის სახელს.

რადიო „ჯაკო" სისტემატურად აშუქებს ყველა სპოტულ მოვლენას საქართველოს მასშტაბით და საერთაშორისო არენაზე.

2013 წელს რადიო „ჯაკო" გახდა საერთაშორისო მედია ჰოლდინგ „GB Times"-ის ევროპული ოჯახის წევრი.

განხორციელებეული ცვლილებების შედეგად, რადიო „ჯაკომ" კარდინალური ცვლილებები განიცადა და საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალხარისხიანი და წარმატებული რადიო გახდა. გააჩნია მსოფლიოს წამყვანი რადიოსადგურების დონის ტექნიკური უზუნველყოფა.

დღეისათვის, სპორტთან ერთად რადიო „ჯაკო" აშუქებს სხვა უამრავ ინფორმაციას საქართველოსა და მსოფლიოს შესახებ.

რადიო „ჯაკომ" ერთ-ერთმა პირველმა დანერგა შემეცნებით-ტურისტული რადიო გადაცემების მიმართულება, რომლის მეშევობითაც მსმენელს საშუალება ეძლევა გაიგოს მრავალი სიახლე არა მარტო საქართველოს, არამედ მთელი მსოფლიოს შესახებ, გადაცემებთან ერთად „იმოგზაუროს" საქართველოს ყველა კუთხეში და ასევე გაეცნოს მსოფლიოს თითქმის ყველა დიდ ქალაქს, მათ ცხოვრების სტილსა და ტრადიციებს.

2013 წლიდან, რადიო „ჯაკო" გახდა ქათული სპორტის ოფიციალური მედია-პარტნიორი, რომლის ფარგლებშიც რადიო „ჯაკო" განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ყველა ქართულ ჩემპიონატს თუ სხვა სპორტულ წამოწყებებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-07-12 საიტზე Wayback Machine.
* ოფიციალური გვერდი Facebook-ზე
* „ჯაკო" soundcloud.com-ზე დაარქივებული 2015-02-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Georgia's Radio JAKO celebrates 8th anniversary.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-08-04. ციტირების თარიღი: 2015-07-04.
2. ↑  ვის ეკუთვნის ქართული მედია, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო

  


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დროშა საქართველოს რადიოსადგურები  საქართველოს დროშა |
| --- |
|  |
| 
თბილისი: 5 lines რჩეული HIT FM რჩეული არ დაიდარდო რჩეული ჯაკო რჩეული ევრიკა რჩეული ევროპა პლიუსი რჩეული ივერია რჩეული იმედი რჩეული მწვანე ტალღა რჩეული პირველი რადიო რჩეული რადიო 105 რჩეული რადიო 2 რჩეული რადიოქალაქი რჩეული საქართველოს რადიო რჩეული საქართველოს ხმა რჩეული სინდიკატი რჩეული უნივერსი რჩეული უცნობი რჩეული ფორტუნა რჩეული ფორტუნა+ | საქართველო |
|  |
| 
რეგიონები: აჭარის რადიო (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა) რჩეული ათინათი (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე) რჩეული არგო (იმერეთის მხარე) რჩეული თრიალეთი (შიდა ქართლის მხარე) რჩეული ნაციონალი (ქვემო ქართლის მხარე) რჩეული ოდიში+ (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე) რჩეული ძველი ქალაქი (იმერეთის მხარე) რჩეული ჰარმონია (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე) რჩეული ჰერეთი (კახეთის მხარე)
 |

 |
***Francisella novicida*** — გრამუარყოფითი პათოგენური ბაქტერია, Francisellaceae-ს ოჯახის წარმომადგენელი. ისინი კოკისებრი ან ჩხირისებრი ფორმისაა და უჯრედშიდა პარაზიტებს წარმოადგენენ. ამ ოჯახში 6 სახეობაა იდენტიფიცირებული და *F. novicida*-ს ზუსტი კლასიფიკაცია სადავოა - იგი *F. tularensis*-ის ქვესახეობაა, თუ დამოუკიდებელი სახეობა. თუ ჩავთვალეთ, რომ იგი *F.tularensis-*ის ქვესახოებაა, მაშინ *F. novicida* შეუერთდებოდა სხვა ქვესახეობების რიგს, მათ შორის *F. t. tularensis (A ტიპი)* და *F. t. holarctica (B ტიპი)*. *F. tularensis*-ის ქვეტიპების და შტამების იდენტიფიკაციისთვის შემუშავებული ბიოქიმიური ანალიზის მეთოდები იდეალური არაა და მათი შედეგები ხშირად არადეფინიტური და ვარიაბელურია, რის გამოც მათი გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ დამატებითი ტესტის სახით. *F. novicida*-ს მრავალი შტამი (ან *F. novicida-*ს მსგავსი ბაქტერიაა) იდენტიფიცირებულია და მათი გარჩევის ერთ-ერთი პოტენციური გამოსავალია PCR მეთოდები.

მიუხედავად მისა, რომ *F. novicida* იშვიათად იწვევს დაავადებას, მისი ახლო ნათესავი, *F. tularensis*, ფართოდაა ცნობილი როგორც ტულარემიის გამომწვევი. *F. tularensis*-ისგან განსხვავებით, *F. novicida*-ს ტრანსმისია ფეხსახსრიანის ნაკბენის შედეგად არ დაფიქსირებულა. ინფექციის კარიბჭე ცნობილია რაა, თუმცა სავარაუდოა, რომ დაბინძურებული წყალი ინფექციის ერთ-ერთი წყაროა. დაავადების ძირითადი სიმპტომებია პნევმონია, მიალგია (კუნთების ტკივილი), ცხელება და სხვა. *F. novicida*-ს ინფექციები უმეტესწილად ვლინდება დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე პირებში. ერთ-ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა არიზონაში, 2009 წელს. 2011 წელს 3 შემთხვევა დააფიქსირეს ლუიზიანაში, სადაც ინფექციის წყარო ბაკტერიით დაბინძურებული ყინული იყო, მაგრამ ის, თუ როგორ აღმოჩნდა *F. novicida* ყინულში — უცნობია.

სქოლიო
------

1. 1 2  Birdsell, Dawn (2009). „Francisella tularensis subsp. novicida isolated from a human in Arizona". *BMC Research Notes*. **2**: 223. doi:10.1186/1756-0500-2-223. PMC 2780447. PMID 19895698.
2. ↑  Whipp, Margaret J.; Davis, Jennifer M.; Lum, Gary; Boer, Jim de; Zhou, Yan; Bearden, Scott W.; Petersen, Jeannine M.; Chu, May C.; Hogg, Geoff (2003-09-01). „Characterization of a novicida-like subspecies of Francisella tularensis isolated in Australia". doi:10.1099/jmm.0.05245-0#tab2. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
3. ↑  Johansson, Anders; Ibrahim, Ashraf; Göransson, Ingela; Eriksson, Ulla; Gurycova, D.; Clarridge, Jill E.; Sjöstedt, Anders (2000-11-01). „Evaluation of PCR-Based Methods for Discrimination of Francisella Species and Subspecies and Development of a Specific PCR That Distinguishes the Two Major Subspecies of Francisella tularensis". *Journal of Clinical Microbiology*. **38** (11): 4180–4185. ISSN 0095-1137. PMC 87560. PMID 11060087.
4. ↑  Outbreak of Francisella novicida Infections Among Occupants at a Long-Term Residential Facility.
**Framestore** — ბრიტანული ვიზუალური ეფექტების შემქმნელი კომპანია, დაფუძნებული 1986 წელს ლონდონში. 1997 წელს შეისყიდა კომპანია Computer Film Company-მ. Framestore მოიცავს რამდენიმე სფეროს: რეკლამები, მუსიკალური ვიდეოები, ანიმაციური და მხატვრული ფილმები.

კომპანიის დარეგისტრირებული ოფისი მდებარეობს ნოელ-სტრიტის 9 ნომერში, ლონდონში. 2004 წელს ნიუ-იორკში გაიხსნა კომპანიის ოფისი, ამერიკელი მოხმარებლების მომსახურებისთვის. მას შემდეგ ოფისები გაიხსნა ლოს-ანჯელესში, ჩიკაგოსა და მონრეალში (კანადა)

Framestore ფართოდაა აღიარებული კინოინდუსტრიაში. მის ნამუშევართა შორის არის ბევრი განთქმული პროექტი. 2007 წელს კომპანია ნომინირებული იქნა ოსკარზე ფილმისთვის „სუპერმენის დაბრუნება". 2008 წელს არსებობის ისტორიაში პირველად მოიგო ოსკარი საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის. ამავე წელს კომპანიას გადაეცა BAFTA-ს ჯილდო. 

2016 წლის ნოემბერში, 112.50 მილიონი გირვანქა სტერლინგის სანაცვლოდ Framestore-ის აქციების 75% შეიძინა ჩინურმა ჰოლდინგურმა კომპანია Cultural Investment Holdings Co-მა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* The Computer Film Company — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Kollewe, Julia (3 ნოემბერი, 2016). „Harry Potter special effects firm looks east with sale to China group". *The Guardian* (ინგლისური). ISSN 0261-3077. ციტირების თარიღი: 4 ნოემბერი, 2016. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
„**Jingle Bells**", „**One Horse Open Sleigh**" — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საშობაო სიმღერა. სიმღერა გამოიცა 1857 წლის 16 სექტემბერს ჯეიმზ ლორდ პიერპონტის მიერ.[1] სიმღერა თარგმნილია უამრავ ენაზე.

მუსიკალური ნაწყვეტები: 

|  |
| --- |
| "Jingle Bells" |
|  |
| შესრულება პიანინოზე, კლარნეტზე |

|  |
| --- |
| "Jingle Bells" |
|  |
| კალესტით და ვიოლინოთი შესრულება |

* *ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი.*

სიმღერის ტექსტი
---------------

Dashing through the snow
In a one horse open sleigh
O'er the fields we go
Laughing all the way
Bells on bob tails ring
Making spirits bright
What fun it is to laugh and sing
A sleighing song tonight

Oh, jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh
Jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh

A day or two ago
I thought I'd take a ride
And soon Miss Fanny Bright
Was seated by my side
The horse was lean and lank
Misfortune seemed his lot
We got into a drifted bank
And then we got upsot

Oh, jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh
Jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh yeah

Jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh
Jingle bells, jingle bells
Jingle all the way
Oh, what fun it is to ride
In a one horse open sleigh

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Search result for recordings — AllMusic

სქოლიო
------

1. ↑  Pierpont, J..  (September 16, 1857) One Horse Open Sleigh. Oliver Ditson & Co.. ციტირების თარიღი: 26 დეკემბერი, 2006.
**ხეითის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეითში, დოკაძიანთ უბანი, ადგილი „კოშკები". აგებულია XVII-XVIII საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. ფასადების კუთხეები თლილი ქვის კვადრებითაა ამოყვანილი.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ვიწროთაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვაა. ჩრდილოეთით ნიშაა. მისი მოხაზულობის დადგენა დაზიანების გამო შეუძლებელია. კონქი ამოყვანილია ქვის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ქვის კანკელია.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. გრძივ კედლებს დაბალი ხარისხი მიუყვება. ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა.

აღმოსავლეთ სარკმლის სათაურის ქვას შეისრული ფორმა აქვს. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. დაზიანებულია კანკელი, იატაკი, ჩრდილოეთი ფასადი, სამხრეთი სარკმელი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 257-258
**ჰარგეისა** (სომალ. Hargeysa, არაბ. هرجيسا) — ქალაქი სომალიში, არაღიარებული სახელმწიფო სომალილენდის დიდი ქალაქი და დედაქალაქი, სომალიში მაცხოვრებელთა რაოდენობით მეორე ქალაქი მოგადიშოს შემდეგ.

ჰარგეისა იყო ბრიტანეთის სომალის ადმინისტრაციული ცენტრი 1941 წლიდან 1960 წლამდე. 1960 წელს ბრიტანეთის სომალი შეუერთდა სომალის რესპუბლიკას.

ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1250—1300 მეტრ სიმაღლეზე.

ინფრასტრუქტურა და ტრანსპორტი
----------------------------

ქალაქში მოქმედებს 1958 წელს ბრიტანეთის სომალის რეჟიმის დროს აშენებული ჰარგეისას საერთაშორისო აეროპორტი (ინგლ. Egal International Airport). მას მოდერნიზება ჩაუტარდა 1991 წელს.

ქალაქის ტრანსპორტი წარმოდგენილია რეისული ავტობუსებით და ტაქსებით.

ქალაქში არსებობს რამდენიმე უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, ჰარგეისას უნივერსიტეტის ჩათვლით.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ქალაქში არსებობს ძეგლი გამანადგურებელი «მიგ-ის» სახით. 1980-იანი წლების ბოლოს, როდესაც სომალის ცენტრალურმა ხელისუფლებამ დაკარგა კონტროლი რეგიონზე, ქალაქი განიცდიდა ჰაერიდან დაბომბას.

ჰარგეისას გარს ეკვრის სავანები, სადაც შეიძლება შევხვდეთ ნაირფეროვან ველურ ცხოველებს: ლომებს, ჯიქებს, სომალურ ველურ ვირებს და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hargeisa City Government web Site დაარქივებული 2017-06-16 საიტზე Wayback Machine.
* Hargeisa street scenes

სქოლიო
------

1. ↑  Demographia World Urban Areas. Demographia. ციტირების თარიღი: 19 March 2015.
**ჰაპუ** (*კლანი*) — მაორების საზოგადოების ძირითადი პოლიტიკური ერთეული.

მაორის ტომის (ივი) წევრობას განსაზღვრავდა გენეოლოგია. ჰაპუ შედგებოდა რამდენიმე ვახანაუსგან (გავრცობილი ოჯახი). ჰაპუ ძირითადად შედგებოდა 150-200 წევრისგან, თუმცა რაოდენობრივი ლიმიტი არ არსებობდა. მაორი შეიძლებოდა ყოფილიყო დაკავშირებული რამდენიმე ჰაპუსთან.

ევროპელების გამოჩენამდე მაორების ყოველდღიური ურთიერთობები უფრო ხშირად არ ცდებოდა ფართო ოჯახის წევრებს (ვახანაუ). 1820 წლიდან მაორებმა უფრო დიდი გაერთიანებებით ჰაპუებად დაიწყეს მუშაობა, რადგან სავაჭროდ საჭირო საქონელის წარმოებისთვის ეს უფრო ეფექტიანი იყო. 

ომის წარმოებისას მაორები ერთიანდებოდნენ ჰაპუების მიხედვით, ასევე მუშკეტებით ომის პერიოდში ჰაპუ ქმნიდა მუშკეტერების ჯგუფს. ჰაპუს ხელმძღვანელობდა საკუთარი ლიდერი — რანგატირა და ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას უფრო დიდ საომარ გაერთიანებებში.

ეტიმოლოგია
----------

სიტყვა შეიძლება ითარგმნოს როგორც *ორსული*. რომელიც გენეოლოგიური კუთვნილების მეტაფორაა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ივი
* ვახანაუ

სქოლიო
------

1. ↑  "Tribal organisation", Te Ara
2. ↑  rt-1-traditional-maori-concepts "Traditional Maori Concepts"[*მკვდარი ბმული*], Ministry of Justice
3. ↑  "Tribal organisation", Te Ara
4. ↑  *"...hapū means both pregnant and clan..."*, Te Ara
ჭერმის ნაყოფიანი ტოტი (მცხეთა)
**ჭერამი** — გარგარის (*Prunus armeniaca*) ადგილობრივი ფორმა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს სხვადასხვა რაიონში, დიდი რაოდენობითაა თბილისის შემოგარენსა და გარდაბნის მუნიციალიტეტში. გვხვდება გაფანტული სახით და უფრო ვრცლადაა ვიდრე გარგარის კულტურული ჯიშები. ცნობილია ჭერმის ჯიშური ფორმები, რომლებიც ერმანეთისაგან განირჩევიან სიმწიფის დროით, ნაყოფის სიმსხოთი და შეფერვით. ამ თესლნერგებიდან მოსახლეობა „ყაისის" სახელწოდებით არჩევს ფორმებს, რომლებსაც კურკაში ტკბილი თესლი აქვს. ფორმებს შორის არის ისეთებიც, რომლებიც წარმოებისათვის ღირსშესანიშნავია. ჭერმის ნაყოფს უმთავრესად ფაფის, საწებლებისა და წვენის დასამზადებლად იყენებენ. იხმარება აგრეთვე ნედლადაც.

ძლიერად ზრდადი ხეა, იზრდება 10–15 მეტრამდე. აქვს გადაშლილი ფორმის ვარჯი. ნაყოფი წვრილი ან საშუალო ზომისაა, ფერად ყვითელი, აქვს სხვადასხვა ინტენსივობის შეფერილობა. რბილობი ძარღვიანი და ფხვიერია, ხასიათდება ძლიერ არომატული საგემოვნო თვისებებით, თესლი მწარეა. მწიფს ივნისის ბოლოდან ივლისის შუა რიცხვებამდე. დაავადებებს კარგად უძლებს, ნემატოდების მიმართ საკმაოდ მაღალ გამძლეობას ამჟღავნებს. გამოირჩევა ხანგრძლივი სიცოცხლის უნარით, უხვი, რეგულარული მოსავლიანობით, მაღალი ყინვა- და გვალვაგამძლეობით, თესლის აღმოცენების მაღალი უნარით. ნიადაგის მიმართ ნაკლებად მომთხოვნია. კარგად იზრდება მლაშე ნიადაგებზეც. ვერ იტანს ჭარბტენიანობას. კარგად ეგუება ნიადაგის მაღალ კარბონატობას. გამოიყენება ატმის საძირედ შიდა ქართლისა და თბილისის საგარეუბნო ზონაში, ზოგჯერ — გარგარისადაც.

ლიტერატურა
----------

* *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941;
* *ხომიზურაშვილი ნ. და სხვები*, საქართველოს მეხილეობა, ტ. 4, გვ. 296, თბ.: გამომც. „მეცნიერება", 1978;
* *ვარძელაშვილი მ.*, *ტატინაშვილი ც.*, მეხილეობის პრაქტიკუმი, გვ. 143, თბ. 1990.

სქოლიო
------

1. 1 2  ჭერამი. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება. ციტირების თარიღი: 14 მარტი, 2020.
2. ↑  ჭერამი. ბიბლიოვიკი (7 ნოემბერი, 2016). ციტირების თარიღი: 14 მარტი, 2020.
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ძველი ქალაქი
ჰარაბა-გილიანი

|  |
| --- |
|  |
| ქვეყანა | აზერბაიჯანიაზერბაიჯანი |
| რეგიონი | ორდუბადის რაიონი |
| დაარსდა | V საუკუნე |
| განადგურების მიზეზები | მონღოლთა შემოსევა |
| თანამედროვე ლოკაცია | იუხარი აზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კილომეტრის დაშორებით |

 |
|  |

**ჰარაბა-გილიანი** (აზერ. Xarabagilan) — ძველი დიდი ქალაქის ნანგრევები, რომელიც განლაგებულია აზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კილომეტრის დაშორებით (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპოუბლიკის ორდუბადის რაიონი).

ამ ქალაქის შესახებ ლიტერატურაში თითქმის არანაირი ინფორმაცია არ არის შემონახული. ქალაქის შუაგულში ციხის ნანგრევებია. ქალაქის ციხის ნანგრევების, მავზოლეუმის, მეჩეთისა და მინარეთების გარდა ასევე შენარჩუნებულია წყალსადენები, რომლითაც ქალაქს მიეწოდებოდა წყალი მდინარე გილიანჩაიდან.

ზოგიერთი მოგზაურის აზრით, ეს ქალაქი დაარსდა V საუკუნეში.

არქეოლოგიურმა გათხრებმა, რომლებიც ჩატარდა ჰარაბა-გილიანში, გამოავლინა სხვადასხვა სახის კერამიკული ნივთები, სპილენძის ნაკეთობები, ბრინჯაოს იარაღები, აბასიდური მონეტები, რაც მოწმობს ქალაქის კავშირზე ახლო და შუა აღმოსავლეთის სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრებთან.

ჰარაბა-გილიანი პირველად მონღოლების ბატონობის დროს დაინგრა, შემდგომ კი რიგი უცხოტომელთა შემოსევების გამო საბოლოოდ განადგურდა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Под общей редакцией М. А. Казиева. Азербайджан (Исторические и достопримечательные места). Город Ордубад. Хараба-Гилян. Издательство АН Азербайджанской ССР. 1960
**ჯუანშერი**, *ჯუანშერ I* — ერთი მოსაზრებით, ქართლის ერისმთავარი 590–591 წლებში. მისი არსებობა ნავარაუდებია უნიკალური „ქართულ–სასანური" ვერცხლის მონეტის მიხედვით, სადაც დაქარაგმებულად, ასომთავრული ასოებით გამოსახულია „ჯო", რომელსაც გ. დუნდუა კითხულობს — ჯონბერ/ჯუანშერი. დასახელებული ერისმთავარი წერილობით წყაროებში არ მოიხსენება. მონეტა მოჭრილია გურგენის მონეტის მიბაძვით. ი. ფაღავას და სხვათა მოსაზრებით, „ჯო" იკითხება, როგორც „ჯვარი".

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეფეები, მ. ლორთქიფანიძის და რ. მეტრეველის რედ. თბ. ნეკერი, 2000
* გ. დუნდუა, ქართულ–სასანური მონეტების პრობლემა და ადრეფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის საკითხები, მაცნე, ისტ. სერია, №3, 1976

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართლის ერისმთავრები |
| --- |
|  |
| VI საუკუნე | 
* გუარამი
* ჯუანშერ I
* სტეფანოზ I
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* ადარნასე
* სტეფანოზ II
* გუარამ II
* ნერსე I
* არშუშა
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* ვარაზ-ბაკური
* სტეფანოზ III
* მირი
* არჩილი
* ჯუანშერი
* ადარნასე
* ნერსე II
* სტეფანოზ IV
* აშოტ I დიდი
 |

 |
ჰარაპას ცივილიზაცია
ნივთები ძველი ჰარაპადან
**ჰარაპა** (ინგ."Harappa") — ძველინდური ქალაქი. ჰარაპას ცივილიზაციის (ძვ.წ. 3 ათასი — მე-XVII/მე-XVI ს.ს.) ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი. განლაგებულია მდინარე რავის ძველ კალაპოტთან პაკისტანში, საჰივალის ოლქში (თანამედროვე პენჯაბის ტერიტორია).

„ჰარაპა" არ წარმოადგენს ქალაქის თავდაპირველ სახელწოდებას. ეს სახელი მან მიიღო თანამედროვე ქალაქ ჰარაპადან, რომელიც განლაგებულია ნაქალაქარიდან 6 კმ. მანძილზე. თანამედროვე ჰარაპა არის ბრიტანული კოლონიზაციის დროიდან შემორჩენილი სარკინიგზო სადგური, რომლის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 15 ათას ადამიანს.

ძველი ჰარაპა აღმოჩნდა 1920-იან წლებში და იმ დროიდან დღემდე აქ მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები. ქალაქის ნანგრევები ბრინჯაოს ეპოქისაა. ის თავის დროზე ერთ-ერთი გამაგრებული და მძლავრი ქალაქი ყოფილა, რომლის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 23,5 ათას ადამიანს. ძველი ქალაქი ძალიან დაზიანებულია ბრიტანეთის კოლონიზაციის პერიოდიდან, როდესაც მისი აგურები გამოიყენებოდა ლაჰორ—მულტანის რკინიგზის მშენებლობაში.

ამ ადგილას იგეგმებოდა დიდი გასართობი პარკის მშენებლობა, რომელიც 2005 წელს გადაიდო, მას შემდეგ, რაც მშენებლობის ადრეულ ეტაპზე მრავალი არქეოლოგიური არტეფაქტი იქნა აღმოჩენილი. გამოჩენილი პაკისტანელი არქეოლოგის აჰმედ ჰასან დანის მიმართვის შედეგად პაკისტანის კულტურის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება ქალაქის აღდგენის შესახებ

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოჰენჯო დარო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fagan Brian People of the earth: an introduction to world prehistory. — Pearson, 2003. — P. 414. — ISBN 978-0-13-111316-9
* ჰარაპას პარკი
* ჰარაპა
* ჰარაპას გეოგრაფია
* მსოფლიოს ისტორია
* პაკისტანის ცივილიზაციები
**ხეითის საბაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხეითში. აგებულია X საუკუნის I ნახევარში.

ეკლესიის დასავლეთ მინაშენზე ერთსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა იყო: "მაჩაბელი გიორგი შეიწყალე". წარწერა ამჟამად დაღუპულია.

აღწერა
------

ეკლესია ნაგებია კარგად თლილი, მოღვინისფრო ტუფით. წყობა თარაზულია.

ძეგლი წარმოადგენს მაღალ და გრძელ დარბაზულ სივრცეს, რომელსაც ჩრდი-ლოეთიდან და სამხრეთიდან განივი კამარების მქონე დაბალი და ღრმა ჯიბეები აქვს. ცენტრალური აბსიდის გვერდებზე მოწყობილია სამკვეთლო და სადიაკვნე. ეკ-ლესიას დასავლეთით და გრძივი კედლის დასავლეთ მონაკვეთებში გარშემოსავლელი აქვს. გარშემოსავლელს ორი შესასვლელი აქვს - დასავლეთიდან და სამხრეთიდან.
ეკლესიის შიდა სივრცეში, ჯიბეების გვერდებზე განლაგებულია თაღოვანი ნიშე-ბი. ჯიბეები იმდენად ღრმაა, რომ ქმნიან განივ ღერძს, რაც მთავარი გრძივი ღერძის პერპენდიკულარულია.

ეკლესიის კამარა ოდნავ შეისრულია. აბსიდა კამარაზე დაბალია, მისი ორსაფეხუ-რიანი ტრიუმფალური თაღი კამარისაგან განსხვავებით ნახევარწრიული ფორმისაა. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო თაღოვანი ნიშაა.

გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი წყვილი პილასტრების საშუალებით არათანაბარ ნაწილებად იყოფა. პილასტრებს ეყრდნობა როგორც კამარის საბრჯენი თაღები, ისე კედლის თაღები. ჯიბეები ცენტრალურ სივრცეს მაღალი, ფართე თაღოვანი გასასვ-ლელებით უკავშირდება. სამხრეთი ჯიბის კამარის საბრჯენი თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა.

ეკლესია ნათდებოდა დასავლეთის და სამხრეთის თაღოვანი სარკმლებით. დასავ-ლეთი შესასვლელი შიგნით თაღოვანი, გარედან - არქიტრავულია.

დასავლეთ გარშემოსავლელს შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთი შესასვლელი ორთაღოვანია; თაღები მასიურ სვეტს ეყრდნობა. დასავლეთის კარიბჭიდან შემორჩენილია თაღი, რომლის ზემოთ მცირე წრიული სარკმელია მოთა-ვსებული.

სამხრეთ შესასვლელის სვეტის კაპიტელი მორთულია მცენარეული ორნამენტით. ძეგლის თავდაპირველი დეკორატიული ელემენტებიდან შემორჩენილია დასავლეთი სარკმლის მოჩუქურთმებული წარბი და გარშემოსავლელის წრიული სარკმლის დე-კორატიული მორთულობა.
ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე, ზემო ნაწილში ჩასმულ კვადრზე ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის კარნიზი თარო-ლავგარდანია. ძეგლი დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია ასო-მთავრული წარწერის ფრაგმენტები.
ეკლესიის ინტერიერი ძლიერ დეფორმირებულია. თითქმის ყველა კედელი დაბზა-რულია. მთლიანად ჩამონგრეულია აბსიდის მხარე, ჯიბეები და გარშემოსავლელი. საბურავი აყრილია. ეკლესიაში მიწის დონე ძლიერ აწეულია.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* მეგრელიძე ი. IV. პუშკინის სახ. თბილისის სახ. პედინსტიტუტის შრომები, ტ. XI, 1957, გვ. 82-83.
* Меписашвили Р. Цинцадзе В. Памятники V-ХI вв. Вкн.:"Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 47.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 251-253

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ჯრუჭის მონასტერი** — XI საუკუნის ქართული მონასტერი. მდებარეობს საჩხერის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ყვირილის მარჯვენა შენაკადის — ჯრუჭულას სათავეში, სოფელ ცხომარეთის მიდამოებში.

სამონასტრო კომპლექსში შედის XI საუკუნის გუმბათოვანი ეკლესია (გადაკეთებულია XIX საუკუნეში), რომლის კედლებზე ლაპიდარული წარწერებია. მომდევნო ხანებში მონასტერი მოიშალა. განახლდა XVI-XVII საუკუნეებში. XVII საუკუნის დასასრულს ჯრუჭულის ხეობა რაჭის ერისთავებისა და წერეთელთა სატავადო სახლის საცილობელ ტერიტორიად იქცა, რის გამოც იგი უკვე ციხესიმაგრის დანიშნულებას ასრულებდა. XVIII საუკუნის 60-იან წლებში სოლომონ I-მა ჯრუჭის მონასტერი აღადგინა, ხოლო შემდეგ წერეთლების საგვარეულოს მისცა აქ დასაფლავების ნება. 1810 მონასტერი უკვე დიდძალ ყმა-მამულს ფლობდა ზემო იმერეთსა და რაჭაში. იმერეთის სამეფოს გაუქმების (1810) შემდეგ ჯრუჭის მონასტერი წერეთლების საგვარეულო საკუთრებად იქცა. მონასტრის ტერიტორიაზე შემორჩენილი განვითარებული შუა საუკუნეების სხვა ნაგებობების ნაშთებიც.

ამჟამად იმას, რომ ოდესღაც ჯრუჭის მონასტერი არსებობდა, მასთან მიახლოებისას მთის მწვერვალზე ამოზრდილი ორი მაღალი კვიპაროზი მოწმობს. საქმე ისაა, რომ ქართული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი გამორჩეული შედევრი და უდიდესი კულტურული ცენტრი 1991 წლის მიწისძვრამ მიწასთან გაასწორა. შემორჩენილია მხოლოდ ორი კედელი და ორივე მათგანი კატასტროფულ მდგომარეობაშია. შემორჩენილია მონასტრის ეზოში შესასვლელი კარიბჭის კედლებიც.

ჯრუჭის მონასტერს დიდი კვალი აქვს დატოვებული ქართულ კულტურაში. ის X საუკუნეშია დაარსებული და ერთ-ერთ გამორჩეულ კულტურულ და საგანმანათლებლო კერას წარმოადგენდა. საყოველთაოდაა ცნობილი ჯრუჭის სახარება (ოთხთავი), რომელიც ქართული კალიგრაფიის უბრწყინვალეს ნიმუშს წარმოადგენს და დაცულია საქართველოს კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა სახელმწიფო ინსტიტუტში. იმას, რომ ჯრუჭი ხუროთმოძღვრების ბრწყინვალე ნიმუშს წარმოადგენდა, მოწმობს ეზოში დაყრილი ჩუქურთმები და სვეტთა ნაწილები, რომლებიც ერთ დროს ტაძრის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდნენ. ერთ-ერთ კედელზე დღესაც შემორჩენილი წმინდა გიორგის ბარეილიეფი, რომელზეც ორი წმინდა გიორგია გამოსახული, პირით ერთმანეთისაკენ. ერთ-ერთი მათგანი ებრძვის გველეშაპს ხოლო მეორე ბიზანტიის იმპერატორ დიოკლეტიანეს. ეს ბარელიეფი უნიკალურია თავისი შინაარსით და მსოფლიოში ანალოგი არ მოეპოვება.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *ბერაძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 577.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ჰარდაპის რეგიონი** (ინგლ. Hardap Region) — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი. ფართობი შეადგენს 109 651 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 79 507 ადამიანი, რაც შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 16 %-ს. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მარიენტალი.

გეოგრაფია
---------

ჰარდაპის რეგიონი მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და გადაჭიმულია ატლანტის ოკეანიდან ბოტსვანის სახელმწიფო საზღვრამდე. თავისი დასახელება რეგიონმა მიიღო აქვე მომდინარე მდინარე ფიშზე მდებარე ნამიბიაში უდიდესი ჰარდაპის კაშხლის გამო. ჰარდაპის რეგიონის სამხრეთით მდებარეობს კარასის რეგიონი, ჩრდილოეთით — კჰომასის რეგიონი, ომაჰეკეს რეგიონი და ერონგოს რეგიონი.

რეგიონის სანაპირო და მისი აღმოსავლეთი ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი უკავია ნამიბის უდაბნოს. ნამიბის უდაბნოს აღმოსავლეთით მდებარეობს ტირასის და ნაუკლუფტის მთების ქედები, რომლებიც სამხრეთაფრიკული დიდი საფეხურის ნაწილია. ჰარდაპის რეგიონის ყველაზე უფრო მაღალი წერილი მდებარეობს ლოზბერგის მთაზე, ზღვის დონიდან 1976 მეტრ სიმაღლეზე, რეგიონის დასავლეთ ნაწილში. რეგიონის მთელ ტერიტორიაზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ, მიედინება მდინარე ფიში, რომელიც რწყავს უდაბნოს მიწებს და შედეგად მას ქმნის მეცხოველეობისთვის გამოსაყენებლად. ჰარდაპის რეგიონის აღმოსავლეთის ზეგნებზე მდებარეობს სავანა. აღმოსავლეთის მიმართულებით კლიმატი უფრო მეტად მშრალია, რომელზეც გავლენას ახდენს კალაჰარის უდაბნო.

ჰარდაპის რეგიონში მდებარეობს ნამიბ-ნაუკლუფტის ეროვნული პარკი, რომელიც 2009 წლიდან შედის ნამიბ-ჩონჩხების ნაპირის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. აქ ასევე შეიძლება ვნახოთ ბუნების ისეთი ღირსშესანიშნაობები, როგორებიცაა სოსუსფლეი და სესრიმ-კანიონი.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მარიენტალი, მდებარეობს მდინარე ფიშის კაშხლის ქვემოთ. დიდი ქალაქებია — რეჰობოთი, გიბეონი და რეჰობოთის ბასტერების კომპაქტური დასახლების რაიონი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჰარდაპის რეგიონი იყოფა 8 ოლქად:

* Aranos (შეიქმნა 2013 წელს)
* Daweb (შეიქმნა 2013 წელს)
* Gibeon
* Mariental Rural
* Mariental Urban
* Rehoboth Rural
* Rehoboth Urban East
* Rehoboth Urban West

სქოლიო
------

1. ↑  2011 წლის მოსახლეობის აღწერა-Statoids

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნამიბიის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთი კავანგო **·**  დასავლეთი კავანგო **·**  ერონგო **·**  ზამბეზი **·**  კარასი **·**  კუნენე **·**  კჰომასი **·**  ომაჰეკე **·**  ომუსატი **·**  ოშანა **·**  ოშიკოტო **·**  ოჩოსონდიუპა **·**  ოჰანგვენა **·**  ჰარდაპი |  |

 |
ხეთური ხარის თავი, მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი, ნიუ-იორკი
**ხეთები** — უძველესი ანატოლიელი ხალხი, რომლებიც ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ანატოლურ განშტოებას მიკუთვნებულ ხეთურ ენაზე საუბრობდნენ და ძვ. წ. XVIII საუკუნეში ანატოლიაში შექმნეს ხეთების სამეფო (ცენტრალური ანატოლიის პლატოზე). ხეთების იმპერიამ ძლიერების მწვერვალს ძვ. წ. XIV საუკუნეში მიაღწია და ამ დროისთვის მათ უკვე დაპყრობილი ჰქონდათ ანატოლიის დიდი ნაწილი, ჩრდილო-დასავლეთი სირია ლიტანის მდინარემდე და ზემო მესოპოტამია (შუამდინარეთი). ძვ. წ. 1180 წლის შემდეგ იმპერია დაიშალა რამდენიმე დამოუკიდებელ სამთავროდ, ზოგიერთი მათგანი ძვ. წ. VIII საუკუნემდე შემორჩა.

ტერმინი „ხეთები" წარმოებული ძველი აღთქმის სიტყვიდან „ხჲვ" (חתי ხტჲ, ან בני-חת ბნჲ-ხტ, „ხეთის შვილები" (ხეთი ქანაანის ძე იყო)). არქეოლოგებმა, რომლებმაც ანატოლიის ხეთების კულტურა XIX საუკუნეში აღმოაჩინეს, თავდაპირველად ისინი ამ ბიბლიურ ხეთებს მიაკუთვნეს. ამჟამად ეს ჰიპოთეზა კამათის საგანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხეთები***

* ვიდეო ლექცია - ხეთების იმპერია დაარქივებული 2014-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* ხეთები დაარქივებული 2009-06-30 საიტზე Wayback Machine.
* მნიშვნელოვანი ალაქები
* Hittites.info
* ხეთების პერიოდი ანატოლიაში
მარშალის ცენტრის ლოგო
**ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების სწავლების ევროპული ცენტრი**, (ინგლ. George C. Marshall European Center for Security Studies) — ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის დეპარტამენტის და გემრანიის ფედერაცული რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს ერთობლივი ინსტიტუტი თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში, რომლიც მდებარეობს ქალაქ გარმიშ–პარტენკირხენში, გერმანიაში. 

მარშალის ცენტრის მისიაა, შესაძლებლობების განვითარებითა და გლობალური ქსელის მეშვეობით, რეგიონალური და ტრანსნაციონალური უსაფრთხოების გამოწვევების დაძლევის ხელშეწყობა. ცენტრი ახორციელებს მრავალფეროვან უნიკალურ პროგრამებს და კურსდამთავრებულების სახით, ჰყავს 155-ზე მეტი ქვეყნის 13600-ზე მეტი უსაფრთხოების სექტორის წარმომადგენელი. 

მარშალის ცენტრში მოქმედებს სხვადასხვა რეზიდენტული პროგრამები, მათ შორის:

* გამოყენებითი უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PASS);
* ტერორიზმისა და უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PTSS);
* კიბერ უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა (PCSS);
* რეგიონული უსაფრთხოების სემინარი (SRS);
* ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაულის აღმოფხვრის პროგრამა (CTOC).

ცენტრში მოქმედებს საერთაშორისო უსაფრთხოების სწავლების სამაგისტრო პროგრამა (MISS), რომელიც ბუნდესვერის (გერმანიის შეიარაღებული ძალების) უნივერსიტეტთან ერთად ხორციელდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
**ჭერემის თასი** — არქეოლოგიური ძეგლი, რომლიც აღმოჩნდა XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემის სავარგულებში, მდინარე ჭერმისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება VI-VII საუკუნეებს.

თასი ვერცხლისაა (პირის დიამეტრი – 1201 მილიმეტრი, სიმაღლე – 37 მილიმეტრი, პირის სისქე – 4 მილიმეტრი, წონა – 382,1 გრამი). მის გარეპირზე ყოფითი სცენა, რთველია გამოსახული. იგი მდიდრულადაა შემკული დაბალი რელიეფური ორნამენტებით. გარეპირზე ფონი მოოქრულია, რელიეფი კი ვერცხლისფერშია დატოვებული. თასის ძირზე წრეში ჩასმული ტახის თავია გამოსახული. წრიდან, ერთმანეთის მოპირდაპირედ, ამოზრდილია ორი ვაზი. ვაზის ყლორტებით შექმნილი ორნამენტული წრეები, რომლებშიც ვაზის ფოთლები ან ყურძნის მტევნებია ჩასმული, თასის მთელ გარეპირს ფარავს. ვაზის რტოებს შორის ორი მამაკაცის ფიგურაა, ორი სხვადასხვა ფრინველი, ორი მელა და კურდღელია გამოსახული. მამაკაცთაგან ერთს მოხრილი სასხლავი დანა უჭირავს და მტევნის მოჭრას აპირებს. მეორესაც ხელი მტევნისკენ აქვს გაწვდილი, ზურგზე კი გიდელი ჰკიდია. ფრინველთაგან ერთ-ერთი (თუთიყუშის მსგავსი) ყურძენს კენკავს. თასს პირისკიდეზე შემოუყვება მძივების რიგი, ქვემოთ კი — ზოლიანი ენები.

თასი ფორმითა და რელიეფური სახეებით სასანური ირანის პერიოდსა და ამავე კულტურულ წრეს განეკუთვნება, მაგრამ სასანური თასებისაგან განსხვავებით ჭერემისხევის თასის ფსკერზე გამოსახულია ორმაგ წრეში ჩასმული, მოოქრული, ტოლმკლავა, ეგრეთ წოდებული ბოლნური ჯვარი, რომელიც მკვეთრადაა გამოყოფილი თასის პრიალა ზედაპირზე.

თასი გვიან სასანური ტორევტიკის ბრწყინვალე ნიმუშია. მისი დამზადების ადგილი უცნობია. ის შეიძლება დამზადებული იყოს, როგორც ცენტრალური ირანის სახელოსნოებში, ისე სხვაგანაც, მათ შორის საქართველოშიც.

ლიტერატურა
----------

* *გაგოშიძე ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 233–234.
**ხეითის ჯვარპატიოსნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის ცხინვალის რეგიონში, სოფელ ხეითში. განვითარებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით სქელდუღაბზე. ფასადების კუთხეებზე და კარ-სარკმლებზე გამოყენებულია თლილიქვის კვადრები. წყობა შერეულია.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ვიწრო თაღო-ვანი სარკმელი. ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშია. ნახევარ სფერულკ ონქში შემორჩენი-ლია მოხატულობის კვალი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.
გრძივი კედლები წყვილი პილასტრის საშუალებით თანაბარნაწილად იყოფა. ნახევარ ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღები პილასტრების მარტივად პროფილი-რებულ კაპიტელებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთი კედლის პილასტრის ქვედა ნაწილში ექ-ვს სტრიქონიანი ასომთავრული წარწერაა.

ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანის არკმლებით, აქედან დასავლეთისა ამოქოლილია. კედლები შელესილია კირით. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, რომელსაც ტიმპანის ქვა აქვს. ტიმპანის ცენტრში ბოლნური ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთ სარკმელს ორმაგი ლილვი აჩარჩოებს. სარკმლის ორივე მხარეს კრონშტეინებია. დანარჩენი ფასადები სადაა. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი.
ნაგებობის გარშემო შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები. ეკლესიის იატაკი აყრილია; კონქი დაბზარულია. სახურავზე ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* МеписашвилиР. ЦинцадзеВ. ПамятникиУ-Х1 вв. Вкн.:"АрхитектуранагорнойчастиисторическойпровинцииГрузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр.132.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 259260
**ჯაგირი** (სპარს. جاگیر, სიტყვასიტყვით — ადგილის მფლობელი) — ფეოდალური მიწათმფლობელობის გაბატონებული ფორმა მოგოლთა ინდოეთში. XVI-XVIII საუკუნეებში, ეძლეოდათ წყალობის სახით, გარკვეული დროით და არა მემკვიდრეობით. ჯაგირის მფლობელები — ჯაგირდარები ვალდებული იყვნენ თავიანთ ხარჯზე შეენახათ დიდი მოგოლის ცხენოსანი არმიის რაზმი, რომლის რაოდენობა დამოკიდებული იყო ჯაგირის მოცულობასა და მისგან მიღებულ შემოსავალზე. ჯაგირდარი ფადიშაჰის პირველი დაძახებისთანავე უნდა ჩადგომოდა სათავეში თავის რაზმს, მოემარაგებინა იგი სურსათითა და აღკაზმულობით და გამგზავრებულიყო სალაშქროდ. ამ სამსახურისათვის უფლება ეძლეოდა ნაწყალობებ სამფლობელოში გლეხებისაგან აეკრიფა რენტა-გადასახადი. ჯაგირის უმრავლესობა მოიცავდა რამდენიმე ოლქს, რომელშიც შედიოდა ასობით სოფელი და ათიათასობით მცხოვრები. ჯაგირის საშუალო ზომა იყო დაახლოებით 100 ათას ჰა-მდე. დიდ მოგოლებს ხშირად გადაჰყავდათ ჯაგირდარები ერთი სამფლობელოდან მეორეში, რათა აღეკვეთათ მათი სეპარატისტული მისწრაფებები. XVII საუკუნეში გაჩნდა ჯაგირის მემკვიდრეობით სამფლობელოდ გადაქცევის ტენდენცია, რაც XVIII საუკუნეში განხორციელდა კიდეც.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 523-524.
**ჯადოქრის მოწაფე** (ინგლ. The Spook's Apprentice) — მწერალ ჯოზეფ დილეინის წიგნი, რომელიც გამოიცა 2004 წელს. ამ რომანმა სათავე დაუდო „The Wardstone Chronicles" წიგნების სერიას. მოცემული წიგნის მოტივებით 2014 წელს გადაიღეს ფილმი „მეშვიდე შვილი".

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
წიგნი მოგვითხრობს ტომას უორდის შესახებ. თავისი თანატოლების მსგავსად ტომასი ჩვეულებრივი მოზარდი ბიჭი არ არის. ის არის მეშვიდე შვილის მეშვიდე შვილი და სწორედ ეს აძლევს მას საშუალებას ისწავლოს ბრძოლა ბნელი ძალების წინააღმდეგ და გახდეს ჯადოქარი. ყველაზე უსიამოვნო ამაში ის არის, რომ მართლია, ხალხში, ჯოდოქრებს პატივს სცემენ, თუმცა ყოველთვის ცდილობენ თავი აარიდონ მათ. ჯადოქარი განწირულია მარტოობისთვის. მაგრამ აუცილებელია, რომ ვინმემ დაიცვას დედამიწა ავი სულებისგან.

ტომას უორდი ცხოვრობს პატარა სოფელში, ლანკაშირის საგრაფოში. ვინაიდან რადგან მას აკისრია ასეთი რთული მისია, მშობლები მას აგზავნიან ჯადოქარ ჯონ გრეგორისთან სასწავლებლად. ჯადოქრის სხვა მოწაფეებმა ვერ დაასრულეს სწავლა, იმიტომ, რომ ბევრი მათგანი იყო მშიშარა, ურჩი, ზოგი კი მოკვდა. ჯადოქარი აძლევს ტომასს გარკვეულ დავალებებს, რომელიც მან უნდა შეასრულოს. თუ ის ვერ გაართმევს მათ თავს, ის მოკვდება, როგორც სხვები. ტომას უორდი დანებებას არ აპირებს. თავისი პირველი გამოცდის გადალახვის შემდეგ იწყება მისი თავგადასავლები და ბრძოლა სიცოცხლისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წიგნის ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2018-03-08 საიტზე Wayback Machine.
* წიგნის სერიების ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2018-03-08 საიტზე Wayback Machine.
* The\_Spook\_s\_Apprentice - GoodReads

სქოლიო
------

1. ↑  Seventh Son (2014) - IMDB კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა
ჰარპია
ჰარპიები ტყეში, გუსტავ დორე, 1861
**ჰარპიები** (ჰარპაგოს – მტაცებელი; ტაცება; ხარბი) — ქარიშხლიანი ქალღმერთები, შმაგი ქარიშხლისა და ორომტრიალის სწრაფი ღმერთქალები, მტაცებელი ურჩხულები, ნარევი სახეები, ხარბი დემონები. ზოგი ღმერთებს უწოდებს, ზოგი დემონებს,რომელთაც ქალის თავი, ფრინველის ტანი და კლანჭები ჰქონდათ. ჰომეროსი უბრალოდ პოდარგეს ეძახის, ესაა აქილევსის ცხენების ქსანთოსის და ბალიოსის დედა (პოდარგოს - სწრაფი, „ფეხმარდი", მენელაოსის და ჰექტორის ცხენებსაც ეწოდათ). ეს მტაცებელი ფრთოსნები, რომელნიც მეფე ფინევსს მიუჩინეს და სანოვაგეს პირიდან აცლიდნენ, ერთი ვერსიით უგზო-უკვლოდ დაკარგულებსაც დააცხრებიან, სულებს იტაცებენ. ჰესიოდეს მიხედვით მშვენიერ კულულებიანი ქალღმერთებია, თავმანტისა და ოკეანიდ ელექტრას ასულები, სახელად აელე და ოკიპეტე. შემდეგ ბოროტი მტაცებელი ფრთოსანი ქალწულების სახე მიიღეს, რიცხვმაც იმატა (აელოპე, თიელა, კელენო და ა.შ.). მათი სახე განსაკუთრებით ჩამოყალიბდა აპ. როდოსელის „არგონავტიკაში", სადაც ანაზდეულად ღრუბლებიდან მოფრენილი ჰარპიები სუფრას უცარიელებენ და სასახლეს უყროლებენ თრაკიელ მისანს, ბრმა მეფე ფინევსს. მტაცებლებს ძმები — ბორეადები დაედევნებიან და სამუდამოდ განდევნიან, ან სტროფადებთან ეწევიან, კლავენ და ზოგი ვერსიით თვითონაც კვდებიან. აქ, სტროფადებთან ნახა ენეასმა საზარელი, ჭანგებიანი, მუდამ მშიერი ჰარპიები - ბოროტი კელენო და მისი დები. როგორც კი ენეასმა და მისმა მხლებლებმა სუფრა გაშალეს, ყრანტალით დაესხნენ თავს, შესანსლეს სანოვაგე და ააყროლეს იქაურობა. ბოლოს ხმლით შეუტიეს, მაგრამ ვერა ავნეს რა. კლდეზე შემომჯდარმა „ფურია კელენომ" უწინასწარმეტყველა: ქალაქს გალავანს ვერ შემოავლებთ, ვიდრე შიმშილით ისე არ გამწარდებით, რომ მამიდასაც კი დახრავთო.

ლიტერატურა
----------

* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983
**ჭეჭველა** (ლათ. Vaccaria) — მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ბალახებია. ფოთლები ლანცეტა ან კვერცხისებრია. ყვავილები ვარდისფერია. ნაყოფი კოლოფია. რამდენიმე სახება 

გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში და აზიის ზომიერ სარტყელში, საქართველოშიც იზრდება მხოლოდ 1 სახეობა — Vaccaria hispanica; გვხვდება მდელოებზე, მინდვრებსა და რუდელარულ ადგილებში, ზღვის დონიდან 1 000 - 2 000 მ. სიმაღლეზე. ჭეჭველა სარეველა ბალახია, განსაკუთრებით საგაზაფხულო პურის ნათესებში. 

გავრცელებულია საქართველოს და კავკასიის ყველა რაიონში, პოლარქტიკულ ოლქში. თესლი შხამიანია, იყენებენ ხალხურ მედიცინაში, ამასთანავე დეკორატიული მცენარეა.

ლიტერატურა
----------

* *მუყბანიანი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 392.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Jepson Manual Treatment (ინგლისური)
* USDA Plants Profile (ინგლისური)
* GRIN Species Profile დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ვაშინგტონ ბურკის მუზეუმი (ინგლისური)
* ავსტრალიის ფლორა დაარქივებული 2011-03-20 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ფოტო გალერეა (ინგლისური)