recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თამარ ებრალიძე** (დ. 7 თებერვალი, 1957, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი,მთარგმნელი,ფილოლოგი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.

1979-1991 წლებში იყო საზღვარგარეთის ლიტერატურის ისტორიის კათედრის თანამშრომელი. 1991-1995 წლებში გაზეთის „თავისუფალი საქართველოს" მთავარი რედაქტორი. 2002 წლიდან ტელეკომპანია „იმედისა" და გამომცემლობა „ლიტერას" თანამშრომელი. რედაქტორი გადაცემებისა: „რაც ვიცი და მიყვარს", „აკა მორჩილაძის უცნობი საქართველო", „ნადიმი ჯანრი კაშიასთან". 2006 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ჩემი თბილისი : თბ. 2013 თბილისი, 2013 გვ. 55 ISBN: 9789941060946
* საბრალო ჰაინრიჰი: პროექტისა და ტექსტის ავტ: თამარ ებრალიძე, დალი გერმანიშვილი, თბ. „საარი", 2002 გვ. 41

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი თბ. 2006 გვ. 162

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ ებრალიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურგენიძე**. |

**ოთარ სოფრომის ძე გურგენიძე** (დ. 3 ოქტომბერი, 1928, თბილისი, — გ. 21 აპრილი, 2007, იქვე) — ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1955). სტუდია „მემატიანეში" გადაღებული აქვს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმები: „სეინერები ზღვაში გადიან" (1961), „დაუმთავრებელი დღიური" (1962, ბ. კრეფსთან ერთად), „ალვანელი მეცხვარეები" (1964), „ვარძია" (1967), „კლდის ვეფხვი" (1968), „სანდრო ახმეტელი" (1969), „ქართული ჭიდაობა" (1971; საპატიო დიპლომი კორტინა-დ’ამპეცოში სპორტ. ფილმების XXVIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1972), „მონოლოგები პროფესიაზე" (1974), „საგარეჯოელი ფალავანი" (1974), „შემოქმედების სიმფონია" (1975), „სერგო ქობულაძე" (1977), „სულხან ცინცაძე" (1979), „თავკაცი" (1980), „ენგურის ეპოპეა" (1982; სახელმწიფო პრემია „ხუთწლედის მატიანე", 1982), „მეორე შტურმი" (1985), „ქალის პორტრეტი" (1987) და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 214.
**თეიმურაზ ბუაჩიძე** (დ. 12 ოქტომბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

მუშაობდა თელავის რაისაავადმყოფოში, მოსკოვის ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში. იყო თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს სისხლძარღვთა და საველე ქირურგიის განყოფილების თანამშრომელი. სისხლძარღვთა და გადაუდებელი მიკროქირურგიული კლინიკა „კარაბადინის" დირექტორი. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია „კანქვეშა ვენების ვარიკოზული გაგანიერება." 

1987 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ემბოლიისა და თრომბოზის კომბინირებული მკურნალობა."

ჯილდოები
--------

* 1999 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 48
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ. 2002 გვ. 66

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ ბუაჩიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ოთარ ზენაიშვილი** (დ. 18 ივლისი, 1924, ქუთაისი — გ. 25 იანვარი, 2017) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. ექიმი-პარაზიტოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰიგიენური ფაკულტეტი.

იყო სამხრეთ ოსეთის საოლქო სამალარიო სადგურის გამგე 1946–1949 წლებში. საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამალარიო ჯგუფის ექიმ–ინსპექტორი, მალარიოლოგი იყო 1950 წელს. 1952 წელს კი ჰელმინთოლოგიური განყოფილების მეცნიერ–თანამშრომელი. უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი 1953 წელს და 1961 წლიდან აღნიშნული ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 144 სამეცნიერო–პრაქტიკული ხასიათის ნაშრომის, მონოგრაფიების. ავტორთა ჯგუფთან ერთად მონაწილეობდა "თერაპიული ცნობარის" (1984) და "საოჯახო მედიცინის" (1994) გამოცემაში. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 5 საკანდიდატო დისერტაცია. 1994 წლიდან არჩეულია პროფილაქტიკური მედიცინისა და ადამიანის ეკოლოგიის სამეცნიერო აკადემიის აკადემიკოსად. მიღებული აქვს საქართველოს უზენაესი საბჭოს "საპატიო სიგელი" 1984 წელს. 
საკანდიდატო დისერტაციის თემა აქვს დაცული -"ანკილო სტომილოზიისა და ზოგიერთი სხვა ჰელმინთოთოზის ოთხქლორიანი ნახშირბადით მკურნალობის საკითხისათვის", 1955 წელს და სადოქტორო დისერტაციის თემა -"ჰემოკოოაგულაციური დარღვევების პათოგენეზური მექანიზმი ანკილოსტომიდოზისა და ფასციოლოზის დროს", 1971 წელს.

ჯილდოები
--------

* 1991 - ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 110

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ზენაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნიკოლა იურიშიჩი
ბარონი **ნიკოლა იურიშიჩი** (უნგრ. Miklós Jurisics; დ. 1490 — გ. 1545) — ხორვატი თავადაზნაური, ჯარისკაცი და დიპლომატი.

ბიოგრაფია
---------

ნიკოლა იურიშიჩი დაიბადა ხორვატიის ქალაქ სენში. 

1522 წლისთვის იურიშიჩი ფერდინანდ I ჰაბსბურგის ჯარების ოფიცრად იხსენიება. ამ დროს ის ხორვატიის ციხეებს ოსმალთა იმპერიის შემოტევისგან იცავდა, რომელთაც სულეიმან I მეთაურობდა და ვენისკენ მიემართებოდა. 1522-1526 წლებში იურიშიჩმა რაინდობა მიიღო.[1]

მოჰაჩის ბრძოლის შემდეგ (1526) მეფემ იურიშიჩს საზღვრების მცველი ძალების უმაღლესი არმიის მთავარსარდლის მეთაურის წოდება მიანიჭა. იურიშიჩმა თავის მხრივ 1527 წლის ცეტინის არჩევნებში შუამავლის როლი ითამაშა, რითაც ფერდინანდ I-ს გამეფებაში ხელი შეუწყო. 1530 წელს იურიშიჩი ოსმალებთან მოსალაპარაკებლად კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა.[2]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Pallas Nagy Lexikona (უნგრული)

სქოლიო
------

1. ↑   Nikola Jurišić in the Croatian Biographical Lexicon (in Croatian)
2. ↑   Nikola Jurišić in the Croatian Biographical Lexicon (in Croatian)
**ნიკო ალექსანდრეს ძე ყიასაშვილი** (დ. 8 ივლისი, 1926, თბილისი ― გ. 14 მარტი, 1996) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1979). თსუ-ის ინგლისურ ენის კათედრის გამგე (1970-1981), ინგლისური ფილოლოგიის კათედრის გამგე 1984 წლიდან. საზღვარგარეთის თანამდეროვე ლიტერატურული პროცესების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის ხელმძღვანელი 1980 წლიდან, შექსპირის საერთაშორისო ასოციაციის საპატიო წევრი და მისი აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი (1971-იდან). 

ეკუთვნის ნაშრომები ინგლისური რენესანსის პერიოდისა და თანამედროვე ლიტერატურასა და თეატრზე: "შექსპირი" (1959), "შექსპირის სამყაროში" (1966), "ჯ. ჯოისის ცნობიერების ნაკადის მეთოდის ზოგიერთი თავისებურება" (1971), "შექსპირი და XX საუკუნის ინგლისური ლიტერატურა" (1973, 1974, რუსულ და გერმანულ ენებზე), "კლასიკის ადაპტაციის პრობლემა" (1975), "ნესტორის ეპიზოდი როგორც "ულისეს" პარადიგმა" (1978, გერმანულ ენაზე), «"ქვეყანა სცენაა" როგორც "ჰამლეტის" სტრუქტურული ელემენტი» (1979, 1981, ქართულ და რუსულ ენებზე), "შექსპირი და XX საუკუნის მექანისტური ცივილიზაცია" (ოლბანი, აშშ, 1979, ინგლისურ ენაზე), "ქართული რიჩარდ III" (ვაშინგტონი, 1980, ინგლისურ ენაზე). ეკუთვნის თარგმანები: ჯ. ჯოისის "ჯაკომო ჯოისი" (1969, ქართულ და რუსულ ენებზე), ჰ. პინტერის "დარაჯი" (1975), ჯ. ჯოისის "ულისე" (წიგნი I, 1983), შეადგინა და გამოსცა კრებული "ქართული შექსპირიანას" 5 ტომი (1959-1979). 

მისი საერთო რედაქციით, წინასწიტყვაობითა და შენიშვნებით გამოდის შექსპირის თხზულებათა პირველი სრული კრებული ქართულ ენაზე (ტ. 1, 1983, ტ. 2, 1985).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 641.



|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიკოლოზ პიმონენკო** (უკრ. Пимоненко Микола Корнилович; დ. 9 მარტი, 1862, კიევი — გ. 26 მარტი, 1912, კიევი) — უკრაინელი ფერმწერი. სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1882–1884), იყო ვლადიმერ ორლოვსკის მოწაფე. ასწავლიდა კიევის ხატვის სკოლაში (1884–1900), "პერედვიჟნიკების" ამხანაგობის წევრი (1899; 1893 წლიდან ექსპონენტი). მის სურათებში პოეტურადაა წარმოსახული უკრაინელი ხალხის ყოფა და შრომა. პიმონენკოს სურათებში ჟანრული სცენები ხშირად ერწყმის პეიზაჟს ("ჭექა-ქუხილის წინ" (1906), უკრაინის ხელოვნების მუზეუმი, კიევი). შექმნა აგრეთვე დრამატული, მამხილებელი სურათები ("ფანატიზმის მსხვერპლი" (1899), ხარკოვის ხელოვნების მუზეუმი).

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* უკრაინული ღამეუკრაინული ღამე
* ფანატიზმის მსხვერპლიფანატიზმის მსხვერპლი

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნიკოლოზ პიმონენკო***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 64.


|  |  |
| --- | --- |
| უკრაინის დროშა | *ეს სტატია უკრაინისა და უკრაინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**თოლენჯის ლომისის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თოლენჯის ჩრდილო-დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (6,2x5,4 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყისა და ნატეხი ქვის შერეული წყობით (ტლანქად). ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი და აღმოსავლეთ კედლის ნახევარი; შემორჩენილია დასავლეთ და ჩრდილო კედლები (სიმაღლე 4,6 მეტრი), რომლებსაც სართულშუა კამაროვანი გადახურვის კვალი შემორჩა. დასავლეთ კედლის შუა ნაწილში ფართო თაღოვანი შესასვლელია (მოგვიანებით ამოუშენებიათ). შესასვლელის თაღი სუფთად გათლილი შირიმის ქვითაა ნაგები, ხოლო წირთხლები - ნატეხი ქვით. ნაგებობის სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეები ნახევარწრიული მოხაზულობის თითო კონტრფორსითაა გამაგრებული. შენობას წრიული მოხაზულობის გალავანი ჰქონია შემორტყმული (შემორჩენილია ფრაგმენტულად). ეზოში ნანგრევებად ქცეული რამდენიმე ნაგებობის ნაშთია.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 386.
**ნიკოლოზ ზურაბის ძე ოდიშელიძე** (დ. 30 ივნისი, 1861 — გ. 5 ივნისი, 1916, სოფ. კურნიკი, ახლანდ. ტერნოპოლის რაიონი, უკრაინა[1]) — ქართველი აზნაური, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი.

გენერალ ილია ოდიშელიძის უფროსი ძმა. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. ჰქონდა პრაპორშჩიკის (1883), პოდპორუჩიკის (1884), პორუჩიკის (1888), შტაბს-კაპიტნის (1898), კაპიტნისა (1900) და პოდპოლკოვნიკის (1905) წოდებები. მსახურობდა 84-ე შირვანის ქვეით პოლკში. 1909 წელს პოლკოვნიკის წოდებით თადარიგში გავიდა. I მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს ე. წ. სახელმწიფო ლაშქარში (არმიის რეზერვი ომიანობისას) გაიწვიეს. მეთაურობდა 153-ე ვორონეჟის ქვეით დრუჟინას. დაიღუპა ბრძოლაში უკრაინის ტერიტორიაზე. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმერის III და IV, წმ. სტანისლავის II და წმ. ანას II ხარისხის ორდენებით.[2]

სქოლიო
------

1. ↑  Одишелидзе Николай Зурабович. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
2. ↑  Одишелидзе Николай Зурабович. «Русская армия в Первой мировой войне».
**ნიკოლოზ ონიკაშვილი** (რუსეთში — *ონიკოვი*) — XVIII საუკუნის II ნახევრისა და XIX საუკუნის I ნახევრის ქართველი მწიგნობარი, კალიგრაფი. მეტსახელად კიკოლა დიაკვანს უწოდებდნენ.

დაახლოებული იყო ქართლ-კახეთის სამეფო კართან, მსახურობდა იოანე ბატონიშვილის მდივანად. 1801 წელს პეტერბურგში გაჰყვა იოანე, ბაგრატ და მიხეილ ბატონიშვილებს. დაესწრო 1801 წლის 12 სექტემბრის მანიფესტის გამოცემას მოსკოვში. 1802 წელს საქართველოში დაბრუნდა. დაწერა ისტორიულ-ლიტერატურული თხზულება „მოგზაურობა თბილისიდან პეტერბურგამდე", რომელშიც აღწერილია ეს რთული მარშრუტი, აგრეთვე რუსეთის დაბა-სოფლებისა და ქალაქების ყოფა-ცხოვრება, ნაგებობები, ადათ-წესები. თხზულება სანდო ცნობებს შეიცავს მოსკოვისა და პეტერბურგის შესახებ. ნიკოლოზის ვაჟმა ალექსანდრე ონიკოვმა ისტორიკოს პლატონ იოსელიანს აცნობა, რომ მამამისის „მოგზაურობის" ხელნაწერი დაკარგული იყო. ჩვენამდე მოაღწია ამ თხზულების პირებმა.

ონიკაშვილი ცნობილია აგრეთვე როგორც კალიგრაფი, გადაუწერია მრავალი ძველი ხელნაწერი. ონიკაშვილის წიგნთსაცავი, რომელშიც ყოფილა ძველი ქართული ხელნაწერები და ვახტანგისეული ნაბეჭდი „ვეფხისტყაოსანი", მის შვილიშვილს გაუყიდია და განადგურებულა. ნიკოლოზ ონიკაშვილის შვილებიდან სოლომონი იყო რუსეთის არმიის პოდპოლკოვნიკი, დიმიტრი — პორუჩიკი, ალექსანდრე (გ. 1885) — „გუბერნსკი სეკრეტარი", ქ. თბილისის ხმოსანი.

ლიტერატურა
----------

* *მეფარიშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 553.
* მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის / მ. ბერძნიშვილი ; რედ.: მამისა ბერძნიშვილი ; საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, ივ.ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი. ნაწ. II : მასალები ბიოგრაფიული ლექსიკონისათვის (ა-ე). თბილისი : მეცნიერება , 1980 – გვ. 124.

სქოლიო
------

1. ↑  ჟურნ. „მწყემსი", 1887, №21, – გვ. 13.
**ოთარ გიორგის ძე თუხარელი** (დ. 24 მარტი, 1922, თბილისი, — გ. 14 თებერვალი, 1997) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი, დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1922 წელს თბილისში, სამხედრო მოღვაწის გენერალ გიორგი ალექსანდრეს ძე თუხარელის და ექიმ ფეოდოსია რატიანის ოჯახში.

დაამთავრა თბილისის რკინიგზისა და სატრანსპორტო საინჟინრო ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი 1946 წელს. 1950 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში არქიტექტორების დახელოვნების ფაკულტეტზე. ამ პერიოდში დაიწყო მისი მოღვაწეობა მოსკოვის სხვადასხვა საპროექტო ინსტიტუტებში. იგი მალე „კურორტსანპროექტის" საპროექტო სახელოსნოში მთავარ არქიტექტორად დაინიშნა. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა დასასვენებელი სახლების, პიონერთა ბანაკების, სანატორიუმების, საავადმყოფებისა და კულტურის სახლების, ტიპური და ინდივიდუალური პროქტები. 1956 წელს სესტრორეცკისა და ისიკ-კულის დასასვენებელი სანატორიუმების პროექტირებისათვის მოიპოვა საკავშირო მასშტაბით ჩატარებული ღია კონკურსის ორი პირველი პრემია. 1957 წელს მიღებულ იქნა სსრკ-ის არქიტექტორთა კავშირის მოსკოვის განყოფილების წევრად.

1960 წელს მოღვაწეობა გააგრძელა თბილისში, სადაც დაინიშნა სახელოსნოს ხელმძღვანელად, შემდეგ კი ინსტიტუტის მთავარ არქიტექტორად. პარალელურად ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში პროფესორის რანგში, სადაც ხელმძღვანელობდა საკურსო და სადიპლომო პროექტირებას.

ამ პერიოდში მუშაობდა საქართველოს ზოოვეტერინალური ინსტიტუტის კომპლექსის პროექტირებაზე, რომლის მშენებლობის დასრულების შემდეგაც, 1973 წელს სახალხო მეურნეობის მიღწევების გამოფენის (ВДНХ) ოქროს მედალი მიენიჭა.

1964 წელს დაინიშნა საქსახმშენის თავმჯდომარედ. 1970 წლიდან იყო ტიპობრივი და ექსპერიმენტალური დაპროექტების თბილისის ზონალური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის („თბილზნიიეპი") დირექტორი. ამ წლების განმავლობაში იქმნება საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტების პროექტები, მათ შორის გამოირჩევა მრავალსართულიანი კარკასული პროექტი, რომელიც თუხარელის პროექტად არის ცნობილი. ამავე წლებში მას მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის წოდება და აგრეთვე დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

1986 წელს დააარსა პერსონალური შემოქმედებითი არქიტექტურული სახელოსნო, სადაც იქმნებოდა და ხორციელდებოდა პროქტები ამიერკავკასიის მასშტაბით: აეროვაგზალი თბილისი, კარკასული საცხოვრებელი სახლების სერია თბილისის, სოჭის, კრასნოდარის, ტუაფსეს და ნოვოროსიისკის დაკვეთით.

1993 წელს არჩეულია აღმოსავლეთ ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრად. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით. არის სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 254-255, თბილისი, 2017 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ თუხარელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზალდასტანიშვილი**. |

**ოთარ ზალდასტანიშვილი**, **ოთარ ზალდასტანი** (ინგლ. Othar Zaldastani; დ. 10 აგვისტო, 1922 — გ. 9 აგვისტო, 2005) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, ბიზნესმენი, მეცენატი. დოქტორი (1946), პროფესორი (1947). მოღვაწეობდა აშშ-ში. დაიბადა სამხედრო და საზოგადო მოღვაწის სოლომონ ზალდასტანიშვილისა და მარიამ ხირსელის ოჯახში. 1925 წელს დედასთან და ძმასთან — გივისთან ერთად ემიგრაციაში გაემგზავრა საფრანგეთში, მამასთან. 1945 წელს დაამთავრა პარიზის გზებისა და ხიდების სამშენებლო ინსტიტუტი. 1946 წლიდან მუშაობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში. 1947–50 წლებში იყო მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1948 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბოსტონში და კონსულტანტად დაიწყო მუშაობა ფირმაში „Nichols & Norton". 1952 წლიდან იყო სამშენებლო კორპორაცია „Nichols, Norton & Zaldastani"-ის პარტნიორი, 1956 წელს გახდა აშშ-ის მოქალაქე. 1964–89 წლებში ბოსტონში იყო „Zaldastani Association"-ის პრეზიდენტი, ხოლო 1989–97 წლებში — თავმჯდომარე. პარალელურად 1961 წლიდან ლექციებს კითხულობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში სამშენებლო მექანიკაში. იმავდროულად მიიწვიეს აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში წყალქვეშა გემების დინამიკის საკითხებთან დაკავშირებულ კვლევით სამუშაოებზე. მოგვიანებით სამუშაოდ მიიწვია საბრძოლო თვითმფრინავების ავიაკონსტრუქტორმა — ალექსანდრე ქართველმა. ზალდასტანიშვილის ავტორობით და მონაწილეობით აშენებულია 1000-ზე მეტი სამშენებლო ობიექტი (ბოსტონის აეროპორტი, ბოსტონის ერთ-ერთი მთავარი მოედანი და სტადიონი, დუბაის მახლობლად არქიტექტურული კომპლექსი პალმ-ჯუმეირა — პალმის ფორმის 200 ხელოვნურ კუნძულზე შექმნილი ნაგებობების ანსამბლი, რომლის მშენებლობაში გამოყენებულია ზალდასტანიშვილის მიერ დამუშავებული ზღვაში ხელოვნური ნიადაგის შექმნის პრინციპი და სხვა). მიღებული აქვს მრავალი ნაციონალური ჯილდო და პრემია, როგორც ამერიკის ერთ-ერთ საუკეთესო ინჟინერს. 1958–65 წლებში ზალდასტანიშვილი იყო „ქართველთა საზოგადოების" პრეზიდენტი, აგრეთვე საქართველო-ამერიკის მეგობრების საზოგადოების დირექტორი. 1997 წელს მიენიჭა საქართველოს საპატიო მოქალაქეობა საქართველოდან 1921 წელს გატანილი ეროვნული არქივის მოვლისა და საქართველოში ბიზნესის განვითარებისათვის. 2013 წელს ზალდასტანიშვილის არქივი გადაეცა საქართველოს ეროვნულ ბიბლიოთეკას. 1963 წლის 22 ივნისს იქორწინა ელიზაბეთ რეილი ბეილიზე. წყვილს სამი შვილი შეეძინა: ელიზაბეთი, ენი და ალექსანდერი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Othar Zaldastani | Georgian Association
2. 1 2   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 302.
3. ↑  დაუშვილი რ. ქართველი მრეწველები და გამომგონებლები ამერიკაში, თბ. 2002.
4. ↑  დაუშვილი რ. ქართული ემიგრაცია 1921–34 წლებში, თბ. 2007.
**ნიკოლ მინეტი** (იტალ. Nicole Minetti; დ. 11 მარტი, 1985, რიმინი) — იტალიელი ტელეწამყვანი, პოლიტიკოსი, რეგიონული მრჩეველი და საკანონმდებლო ორგანოს წევრი 2010-2012 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

რიმინიში დაამთავრა გრამატიკის სკოლა, შემდეგ გადავიდა მილანში, სადაც მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სტომატოლოგიურ ჰიგიენაში ხოლო მოგვიანებით დაამთავრა ჯანდაცვის და ტექნიკური დახმარების კურსი.[1].

პოლიტიკა
--------

2010 წელს არჩეულ იქნა ლომბარიდიის გამგებლად რომელიც რობერტო ფორმიგონის სიით გავიდა.[2] მისი პოლიტიკაში ჩართვა სილვიო ბერლუსკონის რჩევით იყო განპირობებული.[3]

დაპატიმრება
-----------

2013 წლის 19 ივლისს ნიკოლი სხვა ორ ბრალდებულთან ერთად პროსტიტუციის წაქეზების საქმეზე დააპატიმრეს. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მას 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა და ასევე 5 წლით საჯარო სამსახურის დაკავების უფლებაც ჩამოართვა.[4]

სქოლიო
------

1. ↑  Minetti intercettata: Rovinata da Silvio, 26 gennaio 2011 - La Repubblica
2. ↑  In Lombardia corre l'igienista dentale del Cavaliere 18-02-2010
3. ↑  Berlusconi chiamò la polizia e la minorenne fu lasciata libera 29-10-2010 Fiorenza Sarzanini
4. ↑  Ruby bis: 7 anni a Mora e Fede, 5 a Minetti. Atti di Berlusconi e legali in Procura 19 luglio 2013 La Repubblica
**თამარ ბაბილუა** (ცნობილია მეტსახელით **ბაბი**; დ. 20 მარტი, 1989, ფოთი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 26 მარტი, 2019, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მომღერალი, ჯგუფ „ნიუტონის" სოლისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1989 წლის 20 მარტს, ქალაქ ფოთში. დაკვრა 3 წლის ასაკიდან დაიწყო. მუსიკალური განათლება ამავე ქალაქში მიიღო. 2011 წლიდან მოღვაწეობა თბილისში გააგრძელა. მუშაობდა რუსთავი 2-ის მუსიკალურ პროექტებზე. 2013 წლიდან მუშაობდა „ბასტი-ბუბუს" სტუდიაში. მღეროდა ჯგუფ „ნიუტონში". წერდა ინდივიდუალურ მუსიკასაც. გარდაცვალებამდე რამდენიმე წლით ადრე, 2015 წელს დაუსვეს სიმსივნის დიაგნოზი. პირველი ოპერაციის შემდეგ თამარ ბაბილუამ საქართველოს რეკორდი დაამყარა — 25 საათის განმავლობაში პიანინოზე შეუსვენებლად დაუკრა.

გარდაიცვალა 2019 წლის 26 მარტს, მისი ჯანმრთელობა წინა დღეს გაუარესდა, რის შემდეგაც გადაიყვანეს საავადმყოფოში, მაგრამ ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს.

სქოლიო
------

1. ↑  თამარ ბაბილუა - ვოკალის პედაგოგი. ბასტი-ბუბუ. ციტირების თარიღი: 28 მარტი, 2019.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ჯგუფ ნიუტონის წევრი თამარ ბაბილუა გარდაიცვალა. On.ge (26 მარტი, 2019). ციტირების თარიღი: 28 მარტი, 2019.
3. ↑  ჯგუფ „ნიუტონის" სოლისტი თამარ ბაბილუა (ბაბი) გარდაიცვალა. Imedinews.ge (26 მარტი, 2019).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-26. ციტირების თარიღი: 28 მარტი, 2019.
4. ↑  ჯგუფ "ნიუტონის" სოლისტი ბაბი (თამარ ბაბილუა) გარდაიცვალა. Rustavi2.ge (26 მარტი, 2019). ციტირების თარიღი: 28 მარტი, 2019.
**ნიკოლოზ რთველიაშვილი** (დ. 23 მარტი, 1956, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, დიპლომატი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის სპეციალობით.

1979-1983 წლებში იყო მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტის ასპირანტი. 1996-1997 წლებში ფულბრაიტის სტიპენდიანტი ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტში (აშშ). 2001 წელს გაიარა რომის ნატოს თავდაცვის კოლეჯის პარტნიორობა მშვიდობისათვის და ეუთოს ინტეგრირებული კურსი. 1983-1992 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის კათედრის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1992 წლიდან იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ნატოსა და განიარაღების სამმართველოს უფროსი. 1993 წლიდან ვენის საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და ეუთოში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლობის პირველი მდივანი. 1993-1995 წლებში ერთობლივი საწარმო „მეტეხის" გენერალური დირექტორი და ავიაკომპანია „ორბი საქართველოს ავიახაზების" კომერციული დირექტორი. 1995-1996 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ამერიკის სამმართველოს უფროსი. 1997-2001 წლებში ავსტრიის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს უფროსი მრჩეველი. 2001 წლიდან საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. პარალელურად, 1983-1992 წლებში გეოგრაფიულ საგნებში ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტში და გორის ეკონომიკის ინსტიტუტში. 2011-2017 წლებში დანიის სამეფოში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ლევან მიქელაძის სახელობის დიპლომატიურ-სასწავლო და კვლევითი ინსტიტუტის მკვლევარი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მსხვილი ქალაქის ვაჭრობის გეოგრაფია (თბილისის მაგალითზე)", დაიცვა 1985 წელს (ქალაქი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი).

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 223-224

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ რთველიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* რთველიაშვილი[*მკვდარი ბმული*]
**ოთარ ქაიხოსროს ძე დეკანოსიძე** (დ. 28 დეკემბერი, 1915, სოფ. ღარიხევი, ახლანდ. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 თებერვალი, 1967, თბილისი) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 

დაამთავრა საქართველოს სახკინმრეწვთან არსებული კინოსაოპერატორო კურსები. 1942 წლიდან მუშაობდა დამდგმელ ოპერატორად დოკუმენტურ და სამეცნიერო-პოპულარულ ფილმებზე. ძირითადი ნამუშევრები: „სახლი მწვერვალზე" (1947), „სამგორი" (1948), „ქართლის ბაღებში" (1952), „უძველესი ქალაქის გაზაფხული" (1958), „ამბავი ერთი ცდისა" (1959; მიღებული აქვს საპატიო დიპლომი ვარშავაში სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების V საერთაშ. კინოფესტივალზე, 1962), „მეგობრების შეხვედრა" (1960), „ალვანელი მეცხვარეები" (1964), „თბილისი — 15 საუკუნე და ერთი დღე" (1966) და სხვ. II მსოფლიო ომის პერიოდის ფილმები: „სევასტოპოლისათვის ბრძოლაში" (1944), „ბრძოლა კავკასიისათვის" (1944) და სხვა. ფილმები ქართველ ალპინისტებზე (ბორის კრეპსთან ერთად) „უშბა" (1946; დიპლომი ვენეციის VIII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1947), „გმირული ტრავერსი" (1950), „პამირის მწვერვალებზე" (1954; საპატიო დიპლომი ვენეციის XVII საერთაშორისო კინოფესტივალზე, 1956), „მთები და წლები" (1963) და სხვა. გიორგი ასათიანთან ერთად გადაიღო ფილმები: „ნადირობა ჯუნგლებში", „მოგზაურობა ნეპალში" (ორივე 1959), „ალჟირის დღიური" (1961), „საჰარა", „მაროკო" (ორივე 1962), „უძველესი კულტურის ქვეყანა" (1963) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 362.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ დეკანოსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამარ მამალაძე** (დ. 6 აპრილი, 1908, თბილისი, გ. 1972) — ქართველი მუსიკოსი, ფოლკლორისტი და ხელოვნებათმცოდნე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1934 წელს. სწავლა გააგრძელა ლენინგრადის კონსერვატორიის ასპირანტურაში, პედაგოგები - ს. ლ. გინზბურგი, ა. ვ. ოსოვსკი, ბ. ა. არაპოვი, ს. ნ. ბოგოიავლენსკი(ყველა მუსიკის ისტორია, მუსიკის თეორია); 1929-1938 წწ. იყო თბილისის სახლმწიფო კონსერვატორიასთან არსებული მუსიკალური სკოლის პედაგოგი(მუსიკის ლიტერატურა); 1944-1946 წწ. საქართველოს რადიოკომიტეტის მუსიკალურ გადაცემათა ფოლკლორული რედაქციის რედაქტორი; 1946 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის მუსიკალური ფოლკლორის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი; ეთნოგრაფიული ექსპედიციების ორგანიზატორი; ჩაწერა მრავალი ხალხური სიმღერა; მუსიკისმცოდნე-ფოლკლორისტი, ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „კახეთის შრომის სიმღერები", დაიცვა 1966 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ მამალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნოოს თეატრის წარმოდგენა იცუკუსიმას ტაძარში
**ნოო**, **ნო**, **ნოგაკუ** — იაპონური ნოო სიტყვასიტყვით ნიშნავს ოსტატობას. ტრადიციული თეატრის ერთ-ერთი ჟანრი. თავდაპირველად იაპონური ხალხური თეატრის სახეობა, შემდგომ — პროფესიული თეატრი. XIV-XV საუკუნეებში გადაიქცა ფეოდალური და სამხედრო არისტოკრატიის თეატრად. ნოოს სპექტაკლი შეიცავს მუსიკას, ცეკვას, დრამას. მოქმედება სრულდება ფლეიტისა და სხვადასხვა ფორმის დოლისაგან შემდგარი ორკესტრისა და მამაკაცთა გუნდის თანხლებით (გუნდი აქტიურად ებმება მოქმედებაში). სპექტაკლები იმართება სამი მხრიდან ღია კვადრატულ მოედანზე, რომლის სახურავი 4 სვეტს ეყრდობა, სპექტაკლი მიმდინარეობს ფარდისა და დეკორაციის გარეშე, ერთადერთ უკანა უცვლელი დეკორაციის ფონზე, რომელზედაც გამოსახულია მწვანე ფიჭვი ოქროსფერ მინდორზე. გუნდი და ორკესტრი სცენაზეა განლაგებული. ნოოს პიესებს საფუძვლად უდევს იაპონური კლასიკური ლიტერატურიდან, ისტორიული ქრონიკებიდან და ბუდისტური ლეგენდებიდან აღებული სიუჟეტები. მათში ბევრია მონოლოგი, მოგონება. მოქმედება მდორედ ვითარდება, კონფლიქტი თითქმის არ არის. პირი ყოველთვის ორია — სიტე (სინამდვილე) და ვაკი (პარტნიორი). სიტე და მისი თანმხლებნი ნიღბებში გამოდიან, ვაკი — უნიღბოდ. ყველა როლს მამაკაცები ასრულებენ. წარმოდგენა შედგება 5 სხვადასხვა ხასიათის პიესისაგან, რომელთა შორის ძირითადი პიესის ელეგანტურობისა და სინატიფის გამოსაკვეთად ინტერმედიის სახით ჩართულია პატარ-პატარა ხალხური ტლანქი კომედიები. გრიმი, მიმიკა ნოოს თეატრში არ არის. მსახიობებს გაქვავებული სახე აქვთ, კონკრეტულობას მოკლებული კოსტიუმები ლამაზ კოლორიტს ქმნის. თეატრის ფუძემდებლები არიან: კანიამები — კანძე კიიოცუგუ (XVI საუკუნის შუა წლები) და მისი შვილი ძეამო კანძე მოტოკიიო (XIV-XV სს). ისინი იყვნენ არა მარტო მსახიობები, არამედ ცეკვების, პიესებისა და მუსიკის ავტორებიც. სპექტაკლები იმართებოდა მაყურებელთა ვიწრო წრისათვის. თეატრი არსებობს ამ ჟანრის მოყვარულთა გაერთიანების ხარჯზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 469.
**თამარ ლაშქარაშვილი** (დ. 23 მარტი, 1916, თბილისი — გ. 23 მაისი, 2001, თბილისი [*საჭიროებს წყაროს მითითებას*]) — თანამდებობის პირი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ სკოლის დამსახურებული მასწავლებელი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1937–1951 წლებში იყო საშუალო სკოლების მასწავლებელი, სასწავლო ნაწილის გამგე, დირექტორი. 1951 წლიდან — პარტიის თბილისის საოლქო კომიტეტის განყოფილების გამგე, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი, შემდეგ თბილისის საოლქო კომიტეტის მდივანი. 1953 წლიდან საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების გამგე, განყოფილების გამგის მოადგილე. 1960–1976 წლებში — საქართველოს სსრ განათლების მინისტრი. 1976 წლიდან საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი. საქართველოს სსრ კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. არჩეული იყო სსრ კავშირის VII და VIII მოწვევათა უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად და საქართველოს სსრ III, IV, V, VI, IX, X, XI მოწვევათა უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. დაჯილდოვებულია მედლებით.

ჯილდოები
--------

* 1975 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი
* 1997 — ღირსების ორდენი
* საპატიო ნიშნის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ ლაშქარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თამარ ლაშქარაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* თამარ ლაშქარაშვილის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
* თამარ ლაშქარაშვილის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)
* თამარ ლაშქარაშვილის ბიოგრაფია (სსრკ VII მოწვევა)
* თამარ ლაშქარაშვილის ბიოგრაფია (სსრკ VIII მოწვევა)
**ოთარ სიმონის ძე იშხნელი** (დ. 20 აპრილი, 1921, სოფ. ჩხარი, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1992) — ქართველი საბჭოთა ჯარისკაცი, II მსოფლიო ომის დროს საფრანგეთის წინააღმდეგობის მოძრაობის აქტიური მონაწილე, საფრანგეთის არმიის პოლკოვნიკი.

დაამთავრა სამხედრო სამეთაურო კურსები ქ. ლვოვში. 1939 წელს გაიწვიეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში. II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა უკრაინის ტერიტორიაზე. 1941 წელს ტყვედ ჩავარდა. 1942 წელს სამხრეთ საფრანგეთის ტერიტორიაზე ტყვეთა ბანაკების არალეგალური ანტიფაშისტური ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვა­ნელი გახდა. 1944 წლის დასაწყისში მისი ხელმძღვანე­ლობით მოეწყო ტყვეთა აჯანყება, რომელიც გადაიზარდა პარტიზანულ მოძრაობაში ქ. კარბოსთან მდებარე „ლაპლანების ტყეში". 1944 წლის აგვისტოში, როდესაც დაიწყო საფრანგეთის წინააღმდეგობის მოძრაობის საერთო ­გამოსვლები, მათ უკვე გაერთიანებული ძალით ­აიღეს ქ. ალბი. წინააღმდეგობის მოძრაობის დავალებით ლეიტენანტმა იშხნელმა საბჭოთა (ქართველი, ყაზახი და სხვ.), ფრანგი, ესპანელი, პოლონელი და იუგოსლავი მებრძოლებისგან ჩამოაყალიბა რეგულარული პოლკი, რომელსაც თავადვე მეთაურობდა (პოლკი ფრანგებისათვის ცნობილი იყო „მაკი ჟორჟიენის" სახელით). შარლ დე გოლთან და პოლკოვნიკ კენინგთან ერთად მონაწილეობდა ტულუზის განთავისუფლებისადმი მიძღვნილი დიდი აღლუმში. 1945 წლის ოქტომბერში საბჭოთა კავშირში დაბრუნდა. ტყვედ ყოფნის გამო იყო რეპრესირებული იყო — მიესაჯა 20 წლით პატიმრობა. 1955 წლის ამნისტიის საფუძველზე გაათავისუფლეს. დაჯილდოებულია საფრანგეთის სამხედრო ჯილდოებით: „სამხედრო ჯვარი ხმლითა და ვერცხლის ვარს­კვლავით", ორდე­ნით „მამაცობისთვის", მედლით „წინააღმდეგობისათვის" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *ღვალაძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 404.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ იშხნელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თომას აბტი** (გერმ. Thomas Abbt; დ. 25 ნოემბერი, 1738, ულმი — გ. 3 ნოემბერი, 1766, ბიუკებურგი) — გერმანელი ფილოსოფოსი და მწერალი. დაიბადა ნიღბების ოსტატის ოჯახში. 1756 წელს მოხვდა ჰალეს უნივერსიტეტში, სადაც მათემატიკასა და ფილოსოფიას სწავლობდა. 1760 წლიდან ასწავლიდა ფილოსოფიას ოდერის ფრანკფურტში, შემდეგ მათემატიკას რინტელნში, ხოლო 1761-62 წლებში ორივე საგანს ბერლინში. ბერლინში ყოფნისას გაიცნო კრისტოფ ფრიდრიხ ნიკოლაი და გაერთიანდა მის „ბერლინურ წრეში", ასევე დაუახლოვდა მოზეს მენდელსონს. საფრანგეთში 9 თვიანი მოგზაურობისას, ჟენევის მახლობლად, ფერნში, ვოლტერთან საუბარიც მოახერხა. დიდი პოპულარობა მოუტანა 1765 წელს ბერლინში გამოცემულმა ნაშრომმა „დამსახურებების შესახებ" («Vom Verdienst»). ამავე წელს გადაწყვიტა გრაფ ვილჰელმ შაუმბურგ-ლიპსკის სამეფო კარის მრჩეველი გამხდარიყო, თუმცა მალევე დაიღუპა ჰემოროიდების დაავადების გამო. მისი ნაშრომები მისივე სიკვდილის შემდეგ გამოიცა 6 ტომად «Vermischten Werke» (6 ტ. 1768-81 წწ. მე-2 გამოც. 1790 წ.).

ლიტერატურა
----------

* Eva Piirimäe, "Dying for the fatherland: Thomas Abbt’s theory of aesthetic patriotism," History of European Ideas, 35,2 (2009), 194-208.
* Bender, A. (1922). Thomas Abbt.
**თამარ კვანტალიანი** (დ. 12 სექტემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1975–1978 წლებში — მიხეილ წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ქრონიკული უკმარისობის განყოფილების უფროსი ლაბორანტი. 1978–1985 წლებში — ამავე განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1985 წლიდან აღნიშნული განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომერლი. ავტორია 40 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება გულის იშემიური დაავადების სხვადასხვა ფორმის დიაგნოსტიკასა და მკურნალობის საკითხებს. 1992 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას დამოუკიდებელ სამედიცინო ინსტიტუტებში „ვითა" და „ელეგია და კომპანია". ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2006).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის იშემიით ავადმყოფებში მიოკარდიუმის ექტოპიური აქტივობის გამოვლენა ფსიქო-ემოციური და სენსორული სტრეს-ტესტების საშუალებით", დაიცვა 1983 წელს. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 2006 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაზიანება და მისი დიაგნოსტიკის გზები ქრონიკული ბაქტერიულ-ვირუსული ინფიცირების დროს, თბილისი, შპს „სი-ჯი-ეს", 2009, გვ. 154 ISBN 9789941020384

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 148
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 337

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ კვანტალიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამარ ერისთავი** (დ. 30 აპრილი, 1932, თბილისი — გ. 8 იანვარი, 2014, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1960–1973 წლებში მუშაობდა თბილისის ი. ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ინგლისური ენის კათედრაზე. 1974–1993 წლებში ხელმძღვანელობდა მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურულ ურთიერთობათა მთავარი სარედაქციო კოლეგიის ახალგაზრდა მთარგმნელთა სექციას. მონაწილეობდა მსოფლიო ლიტერატურის ბიბლიოთეკის რედკოლეგიისა და შექსპირის სრული ქართული გამოცემის რედკოლეგიის მუშაობაში. 

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1954 წელს. პოეტურ კრებულთაგან აღსანიშნავია: „იარე მზეზე" (1965), „იალკიალი" (1981), „ვარსკვლავიანი ცის ქვეშ" (1986). 

თარგმნა და შეადგინა შოტლანდიური პოეზიის ანთოლოგია (1979), თარგმნა აგრეთვე რობერტ ბერნსის ლექსები (1959), „ლირიკა" (1964), ჯ. ბაირონის, ჟაკ პრევერის, მ. ლერმონტოვის, ნიკოლაი ტიხონოვისა და სხვათა ნაწარმოებები. მისი ლექსები თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე.

გარდაიცვალა 2014 წლის 8 იანვარს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 60.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ოსციპეკი** — შებოლილი ყველი, დამზადებული ცხვრის დამარილებული რძისგან ტატრებში, პოლონეთის რეგიონში. ოსციპეკს ამზადებენ სპეციალისტები სახელად „ბაკა", რომლებიც როგორც წესი კაცები არიან. ოსციპეკი არის ტრადიციული სადღესასწაულო ყველი ევროპის მრავალ ქვეყანაში.

მსგავს ყველს სლოვაკეთში ამზადებენ, ტატრებში. ისინი განსხვავდებიან ინგრენდიენტების თანაფარდობით, დამზადების პროცესით და საბოლოო პროდუქტის მახასიათებლებით. ოსციპეკი დამზადებული უნდა იყოს სულ მცირე ცხვირს რძის 60%-ით და უნდა იწონიდეს 600-დან 800 გ-მდე, ზომა კი უნდა იყოს დაახლოებით ერთნაირი, 17-დან 23 სმ-მდე. ყველს ინახავენ მარილიან წყალში, შემდეგ კი ბოლავენ 12 დღის განმავლობაში. მისი ცხიმიხნობა 33%-ია. ოსციპეკის დამზადება შესაძლებელია მხოლოდ გვიანი აპრილიდან, ოქტომბრის დასაწყისამდე, მაშინ როდესაც ცხვარი მთის სუფთა ჰაერზე იკვებება ბალახით.

ოსციპეკის დასამზადებლად იყენებენ დამარილებულ ცხვრის რძეს და მცირე რაოდენობით ძროხის რძეს, რომელიც მკაცრადაა რეგულირებული რეცეპტში. პირველ რიგში არასტერილური დამარილებულ ცხვრის რძე უნდა იქცეს ხაჭოდ ადუღებულ წყალში ხშირი მორევით, შემდეგ მას აბრტყელებენ ხის ჯოხით და აძლევენ დეკორირებული თითისტარის ფორმას. ამ ფორმებს კი ერთი ან ორი ღამის განმავლობაში აწყობენ მარილხსნარით სავსე კასრში. შემდეგ, კი ათავსებენ სპეციალური ხის ქოხების სახურავთან ახლოს და 14 დღის განმავლობაში ამყოფებენ ცხელ კვამლში (ორთქლში). 

პირველად ოსჩიპაკი ტატრებში XV საუკუნეში გამოჩნდა, ოჩოტნიკას სოფელში 1416 წელს. პირველი რეცეპტი, კი 1748 წელს, ჟივეცის ტერიტორიაზე. ასევე არსებობს ოსჩიპაკის შედარებით პატარა სახეობა სახელად რედიკოლკა, ცნობილი როგორც „უმცროსი და".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* {
* {
* {

სქოლიო
------

1. ↑  *Spor o oštiepok je zo stola, V4 plánuje žalobu na Komisiu* Slovak. EurActiv (June 5, 2007). ციტირების თარიღი: May 1, 2008.
ბარძაყის ძვლის ოსტეოქონდრომა
**ოსტეოქონდრომა** — ძვლოვანი და ხრტილოვანი ქსოვილისგან განვითარებული კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ძვლის სიმსივნეების დიაგნოზების 10-15%ია.

ოსტეოქონდრომა ძირითადად ვითარდება ბავშვობის ასაკში, როცა ძვლის ინტენსიური ზრდა მიმდინარეობს. ყველაზე ხშირად წარმონაქმნი გვხვდება ბარძაყზე(30%), წვივზე(15-20%) და მხარზე(10-20%). შედარებით იშვიათად ბეჭზე, მტევანზე,ტერფზე,მენჯსა და ხერხემალზე.

ექიმებმა ჯერ ზუსტად არ იციან, თუ რატომ და საიდან ვითარდება ოსტეოქონდრომა, ამიტომ დაავადების თავიდან აცილების რჩევებსაც ვერ იძლევიან. არსებობს ვარაუდი, რომ ოსტეოქონდრომის განვითარება შეიძლება უკავშირდებოდეს კონკრეტული გენის დაზიანებას. ასეთი გენია EXT 1(exostosin glycosyltransferase 1). ეს გენი ადამიანის მერვე ქრომოსომაშია ლოკალიზებული და პასუხისმგებელია მნიშვნელოვანი ცილების წარმოებაზე,სისხლის შედედების პროცესზე,სისხლძარღვის კედლის შექმნაზე და სიმსივნური უჯრედების წარმოქმნაზე. სწორედ ამ გენის დეფექტი შეიძლება იყოს ოსტეოქონდრომის, ანუ სიმსივნური წარმონაქმნის ფორმირების მიზეზი.

ოსტეოქონდრომის დიაგნოზი ყველაზე ხშირად აქვთ 10-30 წლის ასაკის ადამიანებს.

დაავადება თავდაპირველად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს , პროცესის განვითარებასთან ერთად, შეინიშნება რამდენიმე მიმანიშნებელი სიმპტომი:

-უმტკივნეულო, პატარა გამონაზარდი სახსრის მახლობლად. ყველაზე ხშირად მუხლის და მხრის სახსართან.

-ტკივილი მოძრაობის დროს, რადგან შეიძლება ოსტეოქონდრომა მდებარეობდეს მყესის ქვეშ.

-თუ სიმსივნე აწვება რომელიმე ნერვს, ვითარდედბა დაბრუჟების და ჩხვლეტის შეგრძნება კონკრეტულ კიდურზე.

-ძალიან იშვიათია, თუმცა ოსტეოქონდრომა ზოგჯერ ცვლის სიხლის მიმოქვევასაც, რაც გამოიხატოს პულსის ცვლილებით ან კიდურის ფერის შეცვლით.

-შეშუპება,ტკივილი და შეწითლება იმ შემტხვევაში, თუ შემთხვევით მოხდა ოსტეოქონდრომის მოტეხვა.

ოსტეოქონდრომის ყველაზე საშიში გართულებაა მისი ავთვისებიან ქონდროსარკომად გარდაქმნა. თუ წარმომაქმნის გარშემო, ხრტილოვანი საფარი 1,5 სმ-ზე მეტია, იმატებს მისი განვითატების რისკი.

ოსტეოქონდრომა საჭიროებს ქირურგიულ ოპერაციას.

##### რესურსები ინტერნეტში:
იონა წინასწარმეტყველის ეკლესიის ხედი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**იენაშის იონა წინასწარმეტყველის ეკლესია** — შუა საუკუნეების ეკლესია სვანეთში. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იენაშში. 

ეკლესია ნაგებია თლილი ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ეკლესიის ინტერიერი XIV საუკუნეშია მოხატული. ფრესკებიდან აღსანიშნავია იონა წინასწარმეტყველის ცხოვრების ამსახველი ეპიზოდი, მისი ხსნა ვეშაპისაგან, რომელიც სვანეთის არც ერთ ეკლესიაში არ გვხვდება.

ეკლესიაში დაცულია XI საუკუნის მაცხოვრის დიდი ზომის ხატი, ოქროთი დაფერილი ვერცხლის მოჭედილი და დიდი ოსტატობით შესრულებული, ხატი პირვანდელი სახით არ არის მოღწეული. მოთავსებული წარწერა გვამცნობს, რომ ტაძარში, ხანძრის გაჩენის შედეგად ეკლესია დაურღვევიათ, ხატი და ეკლესიის საგანძური კი მოუპარავთ.

ეკლესიიდან 1978 წელს გაიტაცეს წმინდა გიორგის ხატი, საწინამძღვრო ჯვრები, იტალიური ჯვარი და XIV საუკუნის წმინდა თევდორეს ხატი, რომელიც ლონდონში და ჟენევაში ყოფნის შემდეგ კვლავ დაუბრუნდა იენაშის ეკლესიას. აღსანიშნავია ასევე იენაშის ეკლესიის XII საუკუნის წყვილი მეომრის და წმ. იონა წინასწარმეტყველის ხატი. ორივე წარწერიანია.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ყენია რ. ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), თბ. 2000

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზემო სვანეთი, ჟურნალი კარიბჭე, 10 დეკემბერი, 2009 წელი
* იენაშის ეკლესია

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**თენგიზ ანდრიას ძე ნოზაძე** (დ. 14 ივლისი, 1927, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი-კინოდოკუმენტალისტი, ქართული პროფესიული ჯაზის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1945), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1985).

ბიოგრაფია
---------

თ. ნოზაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1953). ერთხანს იქვე მუშაობდა. 1958 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოს ტელესტუდიაში. პირველი სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი გადაიღო 1959 წელს. 1960-იანი წლების დამდეგიდან მოღვაწეობს საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიაში "მემატიანე" (იყო ერთ-ერთი შემოქმედებითი გაერთიანების სამხატვრო ხელმძღვანელი). გადაღებული აქვს არა ერთი მნიშვნელოვანი დოკუმენტური ფილმი (მათ შორის "გულშემატკივრები", "მიხეილ ხერგიანი", "ქართული ტიხრული მინანქარი", "რუსთაველი და მისი ეპოქა", "რუსთაველი 800", "გზა ოლიმპოსაკენ", "თასი - 76" და სხვ.).

1945 წელს თსუ-ში ჩამოყალიბდა საქართველოში პირველი ჯაზორკესტრი, რომლის ორგანიზატორები იყვნენ ორკესტრის პირველი ხელმძღვანელი იოსებ ტუღუში და იმხანად იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტი თ. ნოზაძე (იგი ორკესტრში I ალტ-საქსოფონზე უკრავდა). რამდენიმე წლის შემდეგ ნოზაძე თავის ჯაზორკესტრში (პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ცნობილი ორკესტრი) მიიწვია ჯანო ბაგრატიონმა. აქ იგი უკრავდა 1956 წლამდე.

თ. ნოზაძემ აღზარდა არა ერთი ქართველი კინოდოკუმენტალისტი. დაჯილდოებულია საქართველოს "ღირსების ორდენით" (1997). მისი მეუღლე — ლატავრა ღვალაძე არის მეცნიერი-აღმოსავლეთმცოდნე, ხოლო ქალიშვილი მანანა ნოზაძე, რომელიც გარდაიცვალა 1997 წელს, იყო პირველი ქართველი ეგვიპტოლოგი.

ლიტერატურა
----------

* *თ. გომართელი.* ბილიკები ხელოვნების მწვერვალებისკენ, თბილისი, 1981, გვ. 288-290.
ადამიანის ჩონჩხი
**ოსტეოლოგია** (ძვ. ბერძნ. ὀστέον „ოსტეო" — ძვალი + ძვ. ბერძნ. λόγος „ლოგოს" — სიტყვა, მოძღვრება) — ანატომიის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ძვლების ფორმასა და სტრუქტურას. როგორც ანთროპოლოგიის ნაწილი, სწავლობს ჩონჩხის ცვლილების კანონზომიერებას ადამიანის სქესის, რასის და ასაკობრივ თვისებების გათვალისწინებით და მათ მორფოლოგიას.

ოსტეოლოგია გამოიყენება პალეონტოლოგიასა და ანთროპოლოგიაში ადამიანის ჩონჩხის ასაკის დასადგენად. ოსტეოლოგიის მნიშვნელობა გაიზარდა, მედიცინაში, დაზიანებული ძველბისა და სახსრების ქირურგიული მკურნალობის მეთთოდის გამოყენებასთან ერთად.

ოსტეოლოგია იყოფა:

* საერთო ოსტეოლოგია
* ნაწილობრივი ოსტეოლოგია
* შედარებითი ოსტეოლოგია
* ასაკობრივი ოსტეოლოგია

ოსტეოლოგია ისწავლება სინდესმოლოგიასთან ერთად.

ისტორია
-------

ჰიპოკრატეს სკოლის ექიმებს, მიუხედავად მათი შეზღუდული ცოდნისა, ჰქონდათ, საკმაოდ სრულფასოვანი წარმოდგენა ადამიანის ჩონჩხის აგებულებაზე. კლავდიუს გალენოსი ყოფდა ძვლებს: გრძელებად (რომლებიც შეიცავდნენ ძვლის ტვინს) და მოკლეებად — ძვლის ტვინის გარეშე. კ. გალენის ტრაქტატში — „De ossibus" („ძვლების შესახებ") გვხვდება ტერმინები, როგორებიცაა „აპოფიზი", „ეპიფიზი" და სხვ. რომლებმაც შემდგომ თავისი ადგილი დამკვიდრეს ანატომიის ნომენკლატურაში. იბნ სინას „საექიმო მეცნიერების კანონებში" მოცემულია ძვლების წყობის თანმიმდევრობითი და სისტემატური აღწერა. ლეონარდო და ვინჩიმ ასევე არანაკლები წვლილი შეიტანა ანატომიის განვითარებაში. მან დეტალურად შეისწავლა თავის ქალის და კიდურების ძვლების აგებულება, რაც კარგად ჩანს მის მიერ შერულებულ ნახატებიდან. რაც შეეხება ლეონარდო და ვინჩამდე შექმნილი ადამიანის ჩონჩხის ჩანახატებს, ისინი ძირითადად იყო პრობითი და პრიმიტიული. ანდრეას ვეზალიმ თავის ნაშრომში „ადამიანის სხეულის აღნაგობა" (1543) დეტალურად აღწერა ადამიანის ჩონჩხის ძველბი; წიგნი იმ დროისათვის საკმაოდ დეტალურად ილუსტრირებული იყო. 17-19 საუკნეებში ადამიანის ჩონჩხის კვლევა მიმდინარეობდა მისი ფორმირების, განვითარების და ფუნქციის ფარგლებში.

განსაკუთრებით გაძლიერდა ადამაინის ჩონჩხის შესწავლა რენტგენის მიერ იქს-სხივების აღმოჩენის შემდეგ. 1896 წელს ტონკოვმა BMA-ის ანთროპოლოგიურ საზოგადოებაში გამოვიდა წინადადებით გამოეყენებინათ რენტგენის სხივეიბის ადამიანის ჩონჩხის შესასწავლად. ძველების შესწავლის რენტგენულმა მეთოდმა გააფართოვა და განავრცო ინფორმაცია ადამიანის ჩონჩხის აგებულების შესახებ. ლესგაფტი იყო პირველთაგანი, რომელმაც შეისწავლა ძვლების არქიტექტურა მათი ფუნქციური დანიშნულებისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით. მე-20 საუკუნიდან ძვალზე როგორც ორგანოზე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ცოდნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „უცხო სიტყვათა ლექსიკონი", 1989.
* ოსტეოლოგია (ლალი დათეშიძის პროექტი) დაარქივებული 2017-06-09 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოსტეოლოგია***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ანატომიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ნაყარი დაშვებისას
**ნაყარი** — პროცერი რომლის დროსაც დედოფალი ტოვებს საცხოვრებელს დიდი რაოდენობით მუშა ფუტკრებით. ნაყარის დროს მომუშავეთა 60% ტოვებს საცხოვრებელს სადაც ძველი დედოფალი არის. ნაყარში შეიძლება შედიოდეს ათასიდან ათი ათასამდე ფუტკარი. ამ დროს დედოფალი ძალიან მძიმეა იმისთვის რომ ნაყარი შორ დისტანციებზე წავიდეს ამიტომ მზვერავი ფუტკრები იპოვიან უახლოეს თავშესაფარს და იქ ჩერდებიან თუმცა ეს მუდმივი საცხოვრებელი არ ხდება, ჩვეულებრივ ნაყარი დროებითო საცხოვრებლიდან 3 დღეში გავა. ნაყრის გამოსვლის დროს ფუტკრების უმრავლესობა უსაქმოდ არიან, ისინი სკის გარეთ არიან შეგროვებულები, გამოსვლის დრო ჩვეულებრივ არის თბილი, მზიანი და წყნარი დაახლოებით 10-14 საათებში. მეფუტკრეები ტოტებზე ან ხეებზე დასახლებულ/შეფარებულ ფუტკრებს დედოფლიანად შესაფერის ყუთში ათავსებენ და სკაში გადაყავთ. ასევე არსებობს მახეები რომელიც ფუტკრების მოსაზიდად გამოიყენება და იმისთვის რომ მასში ფუტკრები დასახლდნენ იგივე მიზნით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატია მეფუტრკეობის გვერდზე. დაარქივებული 2013-05-09 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* "ფუტკრის მოვლა და მოშენება" თბილისი, 2002 წელი დურმიშხან ყიფიანი.
**თენგიზ მუშკუდიანი** (დ. 12 ივნისი, 1927, თბილისი — გ. 2 ივლისი, 2023, იქვე) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბანი), მსახიობი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1965), ღირსების ორდენის კავალერი (1996).

ბიოგრაფია
---------

1951 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი. შემდეგ სწავლა განაგრძო ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალურ ფაკულტეტზე. 1955 წლიდან ზ. ფალიაშვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტია. მისი შესრულებული პარტიებიდან აღსანიშნავია: ბორისი, პიმენი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი"), მეფისტოფელი (გუნოს „ფაუსტი"), მეწისქვილე (დარგომიჟსკის „ალი"), დონ ბაზილიო (როსინის „სევილიელი დალაქი"), გალიცკი (ბოროდინის „თავადი იგორი"), ცანგალა, ენგიჩარი (ზ. ფალიაშვილის „დაისი", „ლატავრა"), ხევისბერი (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია"), შერგილი (რ. ლაღიძის „ლელა"), მეფე გიორგი (მ. ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი"), დონ ჯოვანი (მოცარტის „დონ ჯოვანი"). სასცენო კარიერის დასრულების შემდეგ განაგრძო აქტიური პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1985-2005 წლებში იყო თბილისის პირველი სამუსიკო სკოლის დირექტორი. გადაღებულია ფილმებში.

2016 წლის 14 ივლისს, თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მომღერლის ვარსკვლავი.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1957 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1965 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1996 — ღირსების ორდენი

ფილმოგრაფია
-----------

* 1956 — „აბეზარა" — არქიტექტორი
* 1969 — „დიდოსტატის მარჯვენა" — ჭიაბერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თენგიზ მუშკუდიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თენგიზ მუშკუდიანი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* თენგიზ მუშკუდიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* თენგიზ მუშკუდიანი 96 წლის გახდა

სქოლიო
------

1. ↑  „გარდაიცვალა საოპერო მომღერალი თენგიზ მუშკუდიანი". *რადიო თავისუფლება*. 2023-07-02. ციტირების თარიღი: 2023-07-03.
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №412
ალბათობის თეორიაში, **ნორმალიზაციის მუდმივა** წარმოადგენს ისეთ მუდმივას, რომელზეც უნდა გამრავლდეს არა-უარყოფითი ფუნქცია, რათა ამ უკანასკნელის ინტეგრალი განსაზღვრის არეზე 1-ს გაუტოლდეს, ანუ, აღნიშნული ფუნქციისგან მიღებულ იქნას ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია ან ალბათური მასის ფუნქცია.

მაგალითი
--------

განვიხილოთ რაიმე ფუნქცია

{\displaystyle g(x)=e^{-x^{2}/2},x\in (-\infty ,\infty ).}
გვაქვს, რომ

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }g(x)\,dx=\int \_{-\infty }^{\infty }e^{-x^{2}/2}\,dx={\sqrt {2\pi \,}}.}
შემდგომ, განვმარტოთ ფუნქცია {\displaystyle \varphi (x)} როგორც

{\displaystyle \varphi (x)={\frac {1}{\sqrt {2\pi \,}}}g(x)={\frac {1}{\sqrt {2\pi \,}}}e^{-x^{2}/2},}
რომლისთვისაც ცხადია, რომ

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }\varphi (x)\,dx=\int \_{-\infty }^{\infty }{\frac {1}{\sqrt {2\pi \,}}}e^{-x^{2}/2}\,dx=1}.
მაშასადამე, {\displaystyle \varphi (x)} წარმოადგენს ალბათური სიმკვრივის ფუნქციას (კერძოდ, სტანდარტული ნორმალური განაწილების ფუნქციას), ხოლო {\displaystyle {\frac {1}{\sqrt {2\pi \,}}}} სიდიდე კი {\displaystyle g(x)} ფუნქციის **ნორმალიზაციის მუდმივაა**. ამასთან, {\displaystyle g(x)} ფუნქცია {\displaystyle \varphi (x)} ალბათური სიმკვრივის ფუნქციის  ბირთვს წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* Feller, William (1968). An Introduction to Probability Theory and its Applications (volume I). John Wiley & Sons. ISBN 0-471-25708-7.