recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
რუა-აუგუსტას თაღი სავაჭრო მოედანზე
**რუა-აუგუსტას თაღი** — ტრიუმფალური თაღის მსგავსი ქვის ისტორიული ნაგებობა და ლისაბონის სავაჭრო მოედნის ღირსშესანიშნაობა, რომელიც 1755 წლის ლისაბონის მიწისძვრის შემდეგ ქალაქის აღდგენის საზეიმოდ აშენდა. მას ექვსი სვეტი აქვს (დაახლოებით 11 მ სიმაღლის), რომელთაგან თითოეული, სხვადასხვა ისტორიული პირის ქანდაკებებით არის დამშვენებული. თაღის გვრგვინიდან მის კარნიზამდე არსებული დიდი სიმაღლე, ნაგებობას მასიურობას ჰძენს. თაღის შუაგულში არსებულ თავისუფალ ადგილს პორტუგალიის გერბი ავსებს. ნაგებობის თავზე არსებული, ფრანგი მოქანდაკის სელესტენ ანატოლ კალმელის მიერ შექმნილი ალეგორიული ჯგუფი კი წარმოადგენს საზეიმოდ დაჯილდოებულ ქველობასა და სულიერებას.

თავდაპირველად სამრეკლოდ დაპროექტებული ნაგებობა, საბოლოო ჯამში დეტალურად გათვლილ თაღში გარდაიქმნა და ეს ყველაფერი ერთ საუკუნეზე მეტი დროის შეყოვნებით[1]. 

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რუა-აუგუსტას თაღი***

სქოლიო
------

1. ↑  De Macedo, Joaquim (2010). *A Guide to Lisbon and Its Environs Including Cintra and Mafra with a Large Plan of Lisbon*.  Read Books,   გვ. passim. ISBN 1-4455-5194-2.
**პოლონეთის პოლიტიკური სისტემა** არის საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკა, სადაც პრემიერ მინისტრი არის მრავალპარტიული სისტემის მქონე მთავრობის ხელმძღვანელი. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლება განაწილებულია მთავრობასა და ორპალატიან (სეიმი და სენატი) პარლამენტს შორის. სასამართლო დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან.

აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, რომელიც შედგება მინისტრთა საბჭოსგან, რომელსაც პრემიერ მინისტი ხელმძღვანელობს. მისი წევრები ძირითადად პარლამენტის ქვედა პალატის (სეიმის) უმრავლესობის გუნდიდან ირჩევიან. მთავრობას ოფიციალურად ასახელებს პრეზიდენტი, და სეიმმა ორ კვირაში უნდა დაამტკიცოს ის.

საკანოონმდებლო ხელისუფლება არის განაწილებული მთავრობასა და პარლამენტს შორის. პარლამენტის წევრები ირჩევიან პროპორციული სისტემით. იმ შემთხვევაში თუ პოლიტიკური პარტია არ გამოხატავს ეთნიკური უმცირესობის ინტერესებს მან პარლამენტის ქვედა პალატაში მოსახვედრად მინიმუმ 5%-იანი ზღვარი უნდა გადალახოს. დღეისთვის წარმოდგენილია 4 პარტია. საპარლამენტო არჩევნები ტარდება ოთხ წელიწადში ერთხელ.

პოლონეთის პრეზიდენტი, როგორც სახელმწიფოს მეთაური არის პოლონეთის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. ასევე მას აქვს პარლამენტის გადაწყვეტილებაზე ვეტოს უფლება, სხვა შემთხვევაში ძირითადად წარმომაგენლობითი როლი აქვს. პრეზიდენტის არჩევნები ტარდება 5 წელიწადში ერთხელ.

პოლონეთის პოლიტიკური სესტემა განსაზღვრულია პოლონეთის კონსტიტუციით, რომელიც ასევე არის ინდივიდუალური თავისუფლების გარანტია.

სასამართლო პოლონეთის პოლიტიკაში, საკონსტიტუციო ტრიბუნალის გარდა რომელიც ახდენს ისეთი კანონების ანულირებას რომლებიც ინდივიდუალურ თავისუფლებას ზღუდავენ, მინიმალურ როლს თამაშობს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პოლონეთი დაყოფილია 16 პროვინციად (სავოევოდო პოლ.:województwo): ქვემო სელეზია; კუაიავო-პომერანია; ლოძი; ლუბლინი; ლუბუში; მალოპოლოვსკი; მაზოვიეცი; ოპოლე; კარპატები; პოდლასი; პომერანია; სილეზია; სვიეტოკში; ვარმინო-მაზურია; ველიკოპოლსკი; დასავლეთ პომერანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ერიკ ჰეროს სახელმძღვანელო ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში დაარქივებული 2006-07-02 საიტზე Wayback Machine.
* კვლევები დაარქივებული 2009-03-03 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| პოლონეთის დროშა | *ეს სტატია პოლონეთისა და პოლონელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნამიკრეფია** (Agrostis) — მრავალწლოვან, იშვიათად ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. 

200-მდე სახეობა გავრცელებულია ზომიერ და ტროპიკების მთიან სარტყელში, უმეტესად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. კავკასიაში 11 სახეობაა, მათგან საქართველოში 8 გვხვდება. 

სახეობათა უმეტესობა საკვები ბალახია. განსაკუთრებით კარგი საკვებია თეთრი ნამიკრეფია (Agrostis alba), რომელიც ჩვენში იზრდება მთის ზედა სარტყლამდე, ტენიან ადგილებში. იგი შეტანილია კულტურაში და გამოიყენება ბალახნარევებში ხელოვნური სათიბ-საძოვრებისათვის; ბრტყელფოთოლა ნამიკრეფია (Agrostis planifolia) გვხვდება მაღალმთის მშრალ მდელოებზე; ნატყევარ მდელოებზე გავრცელებულია ჩვეულებრივი ნამიკრეფია (Agrostis capillaris); ჯავახეთისა და აჭარა-იმერეთის მთიან საძოვრებზე გვხვდება ლაზური ნამიკრეფია (Agrostis lazica); ჯავახეთის ზეგანზე მდინარისა და ტბის ტენიან ნაპირებზე გავრცელებულია ყარსული ნამიკრეფია (Agrostis karsensis). საკმაოდ ხეშეშია და როგორც საკვები ბალახი მდარე ხარისხისაა. ნამიკრეფია საუკეთესოა ჩამორეცხილი მთისკალთების გაკორდება-გამაგრებისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი შ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 309, თბ. 1984
დალის ნახატის მიხედვით შექმნილი სკულპტურა
**რბილი საათები**  — ესპანელი მხატვრის, სალვადორ დალის ცნობილი ნამუშევარი, რომელიც შექმნილია 1931 წელს. ინახება მომა მუზეუმში, ნიუ-იორკი, აშშ.

აღწერა
------

სიურრეალისტურ ნამუშევრებში სავარაუდოდ ყველაზე ცნობილი ნაწარმოების, „რბილი საათების" თემა დროა. ამ მუდმივწარმავალი, მარადიული ცნების აღსანიშნად სალვადორ დალი დამდნარ ჯიბის საათებს იყენებს. ერთ-ერთ საათზე აღოღებული ჭიანჭველები სიკვდილისა და გახრწნის სიმბოლოებია, კლდის ქარაფები და ლოდები (რომლებიც დალის მშობლიური კატალონიის პეიზაჟია) ცხოვრების მძიმე რეალობას განასახიერებს, იქვე დაგდებული უზარმაზარი, საზარელი სახე კი თავად მხატვრის პროფილია. 

სალვადორ დალიმ შეგნებულად გადმოსცა ეს ფანტასტიკური სცენა გასაოცარი სიზუსტითა და სიცხადით. ის თავის ნამუშევრებს სიზმრის ხელით დახატულ ფოტოებს უწოდებდა, თუმცა, არასდროს ხსნიდა მათ რეალურ შინაარსს. როდესაც ერთხელ სთხოვეს, კომენტარი გაეკეთებინა, მან უპასუხა, სინამდვილეში ეს კამამბერის ყველია, რომელიც მზეზე დნება.

ლიტერატურა
----------

* თ. ჯაფარიძე, მხატვრობა — ილუსტრირებული ისტორია თბ. 2014
**ნასიბ იუსიფის ძე იუსიფბეილი** (აზერ. Nəsib Yusif oğlu Yusifbəyli; დ. 1881, განჯა, რუსეთის იმპერია — გ. 31 მაისი, 1920, განჯა, რუსეთის იმპერია) — აზერბაიჯანელი პუბლიცისტი, სახელმწიფო მოღვაწე და ძირითადი პოლიტიკური ფიგურა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკაში.

ადრეული წლები
-------------

ნასიბ იუსიფბეილი 1881 წელს, ელიზავეტპოლში (დღეს განჯა, აზერბაიჯანი) დაიბადა. განჯაში გიმნაზიის (საშუალო სკოლის) დამთავრების შემდეგ, ის 1902 წელს ნოვოროსიის უნივერსიტეტის (დღეს ოდესის უნივერსიტეტი) იურიდიულ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. მეფის რუსეთის ხელისუფლების მიერ, რევოლუციური იდეების მიზეზით უნივერსიტეტის დროებით დახურვის შემდეგ, იუსიფბეილიმ თავისი საქმიანობა ყირიმში, ბახჩისარაიში განაგრძო, სადაც ის თურქ-ყირიმელ ინტელექტუალთან, ისმაილ გასპრინსკისთან ერთად, გაზეთ „თერჯუმენი"-ს რედაქტირება დაიწყო.

1908 წელს, იუსიფბეილი სტამბოლში გადავიდა და განაგრძო თავისი საქმიანობა, როგორც პუბლიცისტი და შექმნა თურქული საზოგადოება. 1909 წელს, ის ელიზავეტპოლში დაბრუნდა და ქალაქის საკრებულოში დაიწყო მუშაობდა.

1917 წელს, იუსიფბეილიმ დააფუძნა თურქ ფედერალისტთა ეროვნული პარტია განჯაში, რომლის მიზანი რუსეთის იმპერიის ფედერალიზაცია იყო. 1917 წლის ივლისში, პარტია შეუერთდა მამედ ემინ რასულზადეს მუსავათთა მუსლიმ დემოკრათთა პარტიას და იუსიფბეილი პარტიის რეგიონალური თავმჯდომარე გახდა განჯაში.

პოლიტიკოსის კარიერა
-------------------

1918 წლის 10 თებერვალს, ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის დაარსებისას, იუსიფბეილი რესპუბლიკის განათლების მინისტრი გახდა. 1918 წლის 28 მაისს, როდესაც აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა (ადრ) გამოცხადდა, იუსიფბეილი კვლავ განათლების მინისტრის პოსტი დაიკავა. 1919 წლის მარტიდან 1920 წლის მარტის ჩათვლით, იგი აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი იყო, პარალელურად, 1919 წლის დეკემბრიდან კი შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობაც ეკავა.

1920 წლის აპრილში, ბოლშევიკური შემოჭრისას იუსიფბეილი ბაქო დატოვა, მაგრამ იგი დაიჭირეს და 1920 წლის 31 მაისს მოკლეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Ministry of Finance of Republic of Azerbaijan. History of the ministry.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-24. ციტირების თარიღი: 2010-11-08.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნასიბ იუსიფბეილი***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| აზერბაიჯანის დრ | 
აზერბაიჯანის დროშააზერბაიჯანის დროშა
* ფათალი ხან ხოისკი
* ნასიბ იუსიფბეილი
* მამედჰასან ჰაჯინსკი
 |
|  |
| აზერბაიჯანის სსრ | 
აზერბაიჯანის სსრ-ს დროშააზერბაიჯანის სსრ-ს დროშა
* ნარიმან ნარიმანოვი
* გაზანფარ მუსაბეკოვი
* დადაშ ბუნიადზადე
* მირ ჯაფარ ბაღიროვი
* ჰუსეინ რაჰმანოვი
* თეიმურ გულიევი
* სადიგ რაჰიმოვი
* ვალი ახუნდოვი
* მამედ ისგანდაროვი
* ანვარ ალიხანოვი
* ალი იბრაგიმოვი
* ჰასან საიდოვი
* აიაზ მუთალიბოვი
* ჰასან ჰასანოვი
 |
|  |
| აზერბაიჯანი | 
აზერბაიჯანის დროშააზერბაიჯანის დროშა
* ჰასან ჰასანოვი
* ფირუზ მუსტაფაევი
* რაჰიმ ჰუსეინოვი
* ალი მასიმოვი
* ფანაჰ ჰუსეინოვი
* სურათ ჰუსეინოვი
* ფუად გულიევი
* არტურ რასიზადე
* ილჰამ ალიევი
* არტურ რასიზადე
* ნოვრუზ მამედოვი
* ალი ასადოვი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 140176020
* ISNI: 0000 0000 7628 6472
* LCCN: n2011049962
* VIAF: 103722156
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 103722156

 |
**მურა სოკო** (ლათ. *Russula adusta*) — სოკოს სახეობა ხრაშუნა სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკასა დ ავსტრალიას.

დაბალი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება მხოლოდ დამწნილებული. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ფიჭვთან და ნაძვთან, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც *Agaricus adustus*. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**: 

* Agaricus adustus Pers. 1801
* Agaricus nigricans Bull. 1785
* Omphalia adusta (Pers.) Gray 1821

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი — 5-15 (25) სმ, თავიდან ამობურცულია, შემდეგ — ძაბრისებრი. ნორჩობაში მონაცრისფრო ან ჩალისფერი, ასაკთან ერთად მურა ფერს იღებს, ოდნავ წებოვანია.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, შეზრდილი ან ოდნავ დაღმავალი, ვიწრო, სხვადასხვა ზომის, თავიდან თეთრი, შემდეგ — მონაცრისფრო. დაჭერისას შავდება.

ფეხი 3-8 (10) სმ, სისქე — 2-3 სმ, მყარი, ქუდის ფერია, ოღონდ უფრო ღია, ცილინდრული, მთლიანი, გლუვი, შეხებისას შავდება.

რბილობი — თეთრია, გაჭრისას წითლდება, შემდეგ ნელ-ნელა ნაცრისფერდება, შეხებისას შავდება. მოტკბო-მწარეა, მძაფრი სუნით, რომელიც წააგავს ობის ან ძველი ღვინის კასრის სუნს.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — სფეროსებრი ან ფართოელიფსისებრი, 7-9×7-8 მკმ

გავრცელება და ეკოლოგია
----------------------

იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ფიჭვთან და ნაძვთან, მჟავე ნიადაგზე. გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპას, ჩრდილოეთ აფრიკასა (მაროკო, ალჟირი) და ავსტრალიას. აზიაში დაფიქსირებულია მცირე აზიაში, კორეასა და იაპონიაში. მურა სოკო შესულია ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ილუსტრაციაილუსტრაცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მურა სოკო"** ვიკისაწყობში.

„ვიკისახეობების" ლოგოტიპი„ვიკისახეობების" ლოგოტიპი ვიკისახეობებს აქვს გვერდი თემაზე  
**Russula adusta**
* 

* მურა სოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
* 

* მურა სოკო MycoBank-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  *ნახუცრიშვილი ივ.*, საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. *არჩ. ღიბრაძე*, თბ.: „ბუნება პრინტი" და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 194, ISBN 99940-856-1-1.
2. ↑  Pers. (1801) , In: Syn. meth. fung. (Göttingen) 2:459
3. ↑  E.M. Fries (1838) , In: Epicr. syst. mycol. (Upsaliae):350
4. ↑  Сержанина Г. И. Шляпочные грибы Белоруссии. — Минск: Наука и техника, 1984.
5. ↑   Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
6. ↑  Discover Life Maps. ციტირების თარიღი: 2014-09-01.
7. ↑  Ewald Gerhardt (2011). De grote paddenstoelengids voor onderweg, pagina 432. De Fontein-Tirion uitgevers, ISBN 978 90 5210 784 4
პოლ ლანდოვსკი
**პოლ ლანდოვსკი** (ფრანგ. Paul Landowski; დ. 4 ივნისი, 1875 — გ. 27 მარტი, 1961) — ფრანგი მოქანდაკე. მისი საქვეყნოდ ცნობილი ქმნილებაა ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში. 

ლანდოვსკი პარიზში დაიბადა, პოლონეთიდან დევნილთა ოჯახში. დაამთავრა საფრანგეთის ეროვნული აკადემია. 1900 წელს, დავითის ქანდაკებისთვის რომის პრემია მიიღო, რის შემდეგაც მისი ორმოცდათხუთმეტ წლიანი კარიერა დაიწყო. პარიზისთვის მან 35 ქანდაკება შექმნა, მისი შემოგარენისთვის კი თორმეტი. მათ შორისაა 1928 წელს შექმნილი არტ-დეკოს სტილის წმინდა ჟენევიევის ქანდაკება ტურნელის ხიდზე. 

ლანდოვსკი ყველაზე უკეთ ცნობილია ბრაზილიაში, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში აღმართული ქრისტეს ქანდაკებით, რომელიც მან 1931 წელს ბრაზილიელ სამოქალაქო ინჟინერ ეიტორ და სილვა კოშტასთან თანამშრომლობით შექმნა. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, ლანდოვსკის ეკუთვნის ქანდაკების თავისა და ხელების მონახაზებიც. 

1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ხელოვნების შეჯიბრში ლანდოვსკიმ ოქროს მედალი მიიღო. 1933—1937 წლებში იგი რომის ფრანგული აკადემიის დირექტორი იყო. მისი შვილი იყო კომპოზიტორი მარსელ ლანდოვსკი. 

პოლ ლანდოვსკი 1961 წელს, პარიზის გარეუბან ბილონ-ბიანკურში გარდაიცვალა, სადაც მისი ღვაწლის პატივსაცემად მუზეუმი შეიქმნა, რომელშიც მისი ასზე მეტი ნამუშევარია გამოფენილი.

გალერეა
-------

* ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში
* რეფორმაციის კედელი, ჟენევა
* საფლავის ქვა დიუსელდორფში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოლ ლანდოვსკი***

* Web gallery of twentieth Century figure sculpture
**მურჯი'ა** (არაბ. مرجئة — *ირჯა'*  - გადადება) — ისლამის სხვადასხვა დოგმატური სკოლების მიმდევრების საერთო სახელწოდება, რომლებიც ემხრობოდნენ ალაჰის სამსჯავრომდე ამქვეყნიურობაში ადამიანის ქმედებების შესახებ „გადაედოთ" კამათი. ისინი რწმენას ქმედებებზე წინ აყენებდნენ. მურჯიტი ღვთისმეტყველები თავიანთ ოპონენტებთან აწარმოებდნენ აქტიურ პოლემიკას, რომლის დროსაც ჩამოყალიბდა მურჯიტული დოგმატიკა.

აღმოცენება
----------

ადრეულ პერიოდში ისლამური აზროვნება შეხვდა სხვადასხვა ეთნიკურ და ფილოსოფიურ ჯგუფებს, რომლებმაც მასზე მრავალმხრივი გავლენა მოახდინა. მურჯიტები თეოლოგიურ სკოლად ჩამოყალიბდა, რომელიც ხარიჯიტებს უპირისპირდებოდა ისეთ ფუნდამენტურ საკითხებში, როგორიცაა ცოდვისა და ჭეშმარიტი მუსლიმის განსაზღვრა.

ხარიჯიტებთან დაპირისპირების დროს მურჯიტები ამტკიცებდნენ, რომ ხალხის რწმენის შესახებ კამათი უნდა გადადებულიყო. თვითონ სიტყვა მურჯი'ა ნიშნავს „გადადებას". მურჯიტული დოქტრინის მიხედვით, მხოლოდ ალაჰს აქვს უფლებამოსილება, განსაჯოს, თუ ვინ არის ჭეშმარიტი მუსლიმი და ვინ არა. ასევე ეს თეოლოგიური სკოლა ყველა სხვა მუსლიმს მუსლიმური თემის ნაწილად მოიაზრებს. აღსანიშნავია, რომ მურჯიტები ყველას ომაიანებისა და ნახევრად მორწმუნე ახალმოქცეული მუსლიმების მიმართ ტოლერანტობისკენ მოუწოდებდნენ.

სწავლება ცოდვის შესახებ
-----------------------

ხარიჯიტებისგან განსხვავებით, რომლებიც თვლიდნენ, რომ „მძიმე" ცოდვის ჩამდენი ადამიანი „ურწმუნოა", მურჯიტები ამტკიცებდნენ, რომ ჭეშმარიტი რწმენა და ალაჰისადმი მორჩილება უფრო მთავარია, ვიდრე ქმედებები. მათ სჯეროდათ, რომ მუსლიმი "მძიმე" ცოდვის ჩადენის შემდეგაც მუსლიმად რჩებოდა და სამოთხეში მოხვედრა შეეძლო იმ შემთხვევაში, თუ მორწმუნედ დარჩებოდა.

მურჯიტების დოქტრინა „მძიმე" ცოდვის ჩადენის შესახებ მოგვიანებით სხვა ისეთმა ისლამურ სკოლებზე მოახდინა გავლენა, როგორიცაა მატურიდების, აშარიტებისა და მუთაზილიტების სკოლა.

გამოყენებული ლიტერატურა
-----------------------

* სანიკიძე, გ, & გელოვანი, ნ. (2009). *ისლამი*. თბილისი, საქართველო: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა. ISBN 978-9941-13-102-8
* Ibn Taymīyah, Abī al-ʻAbbās Taqī al-Dīn Aḥmad ibn ʻAbd al-Ḥalīm. al-Fatāwá.
* Fakhry, Majid (2004). A History of Islamic Philosophy, 3rd ed. Columbia University Press. ISBN 0-231-13221-2.
* Izutsu, Toshihiko (2001). Concept of Belief in Islamic Theology. The Other Press. ISBN 983-9154-70-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისლამური თეოლოგია
* ხარიჯიტები დაარქივებული 2017-02-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Ibn Taymīyah, Abī al-ʻAbbās Taqī al-Dīn Aḥmad ibn ʻAbd al-Ḥalīm. "al-Fatāwá". 5: 555-556; 7: 195-205; 7: 223
2. ↑  Nigosian, Solomon Alexander (2004). Islam: Its History, Teaching, and Practices. Indiana University Press. p. 59.
3. ↑  Isutzu, Concept of Belief, p. 55-56.
4. ↑   Isutzu, Concept of Belief, p. 55.
5. ↑  Fakhry, Islamic Philosophy, p. 40-41.
6. ↑  Izutsu, Concept of Belief, p.57-59
**მუჰამად იბნ ალი ას-სენუსი** (1787–1859) — სენუსის ორდენის დამაარსებელი. ორდენი 1837 წელს დაარსდა.

ბიოგრაფია
---------

ალ-სენუსი დაიბადა ალჟირის ქალაქ მოსთაღანემში. მას სახელი ალ-სანუსუ უწოდეს ცნობილი მუსლიმი მასწალებლის პატივსაცემად. ის იყო ვალად სიდი აბდალას ტომის წევრი. ის იყო შარიფი და წარმოადგენდა მაჰმადის ქალიშვილის ფატიმა ზახრას შტამომავალი. მან განათლება მიიღო ფესის მედრესეში. შემდგომ ის მოგზაურობდა საჰარაში სადაც ქადაგებდა, მრავალი მომხრეების გაჩენის შემდეგ გადავიდა კაიროში ალ-აზჰარის უნივერსიტეტში.

საფრანგეთის მიერ ალჟირის ოკუპაციის გამო ის გადავიდა ლიბიაში სადაც მან ელ-ბაიდაში მეჩეთი ააშენა, რომელსაც საკუთარი სახელი უწოდა. იქიდან ის გადავიდა ჯაღბუბში საიდანაც შემდგომ მისი მეჩეთები გავრცელდა კირენაიკას სხვ ქალაქებშიც. მან ააშენა დიდი მეჩეთი და ნივერსიტეტი, რომელიც ალ-აზჰარის უნივერსიტეტის მტოქე გახდა, თუმცა ის მუამარ კადაფის ბრძანებით 1984 წელს დახურეს.

მუჰამად იბნ ალი ას-სენუსის გარდაცვალების შემდეგ მისი ვაჟი მუჰამად ალ-მადი ბინ ას-სენუსი (1859–1902) გახდა სენუსის ახალი ლიდერი.

მისი შვილიშვილი იდრის I იყო ლიბიის მეფე 1951-1969 წლებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სენუსი

ლიტერატურა
----------

* S. Khuda Bukhsh, *Studies Indian and Islamic*, Routledge 2001, p. 28 ISBN 0-415-24464-1

სქოლიო
------

1. 1 2  Shillington, Kevin (2005) "Libya: Muhammad Al-Sanusi (c.1787–1859) and the Sanusiyya" *Encyclopedia of African History* Fitzroy Dearborn, New York, p. 830-831, ISBN 1-57958-245-1
2. ↑  The Senussi Family დაარქივებული 2012-12-26 საიტზე Wayback Machine.  Retrieved 1 October 2011.
**მუსა ნაგიევი, იგივე აღა მუსა ნაგიევი** (აზერ. Ağa Musa Nağıyev; 1848-1919) — ცნობილი აზერბაიჯანელი მილიონერი, ნავთობმრეწველი, XIX-ის ბოლოსა და XX-ის დასაწყისში მოღვაწე მეცენატი.

ბიოგრაფია
---------

„ნაგიევის" სახლი ბაქოს ცენტრში აგებული მუსა ნაგიევის მიერ, რომელშიც იგი ცხოვრობდა
მუსა ნაგიევი 1848 წელს ბაქოს გარეუბანში, ბალაჯარის დასახლებაში, ჩალით მოვაჭრის ღარიბ ოჯახში დაიბადა. ის ოთხ შვილს შორის ყველაზე უფროსი იყო. მუსამ 11 წლის ასაკში დაიწყო პორტში მზიდავად მუშაობა. ის ყოველდღე 5 საათზე მიდიოდა სამუშაოდ. 18 წლის ასაკში საკმაოდ სოლიდური თანხა შეაგროვა და მიწათმოქმედების მიზნით მიწის ნაკვეთი შეიძინა. სასმელი წყლის მოსაპოვებლად ჭის გათხრისას, მის ნაკვეთზე ნავთობის ჭავლმა იხეთქა. ამ დღიდან იგი ნავთობით მოვაჭრე გახდა. გამომუშავებული თანხა იმის საშუალებას აძლევდა, რომ საქმის უკეთესად ორგანიზებისათვის მცოდნე სპეციალისტები დაექირავებინა. მოგვიანებით, რეგულარული შემოსავლის მისაღებად მშენებლობისა და უძრავი ქონების ინვესტირებას იწყებს. მუსამ ბაქოში 98 შენობა ააგო, მათ შორის 4 საავადმყოფო და ბაქოს საიჯარო ქონების უმსხვილესი მფლობელი გახდა. მუსა ფლობდა 200-ზე მეტ შენობას. 

მუსა ნაგიევი აზერბაიჯანული წარმომავლობის, ცნობილი ფრანგი მწერალი ქალის - ბანინის ბაბუაა. მასზე გავრცელებული მოსაზრება, რომ თითქოს მუსა ძუნწი იყო - მცდარია, პირიქით მუსა ნაგიევი დიდ თანხას დებდა ქველმოქმედებაში. იყო ერთ-ერთი უმსხვილესი რეალური სასწავლებლის მთავარი სპონსორი და რწმუნებული. სასწავლებლის შენობაში ამჟამად, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტია განთავსებული. ბაქოს რეალური სასწავლებლის საპატიო რწმუნებულის სახით, მუსა ნაგიევმა მიიღო ოქროს მედალი ანდრეევის ბაფთით და წმინდა სტანისლავის მესამე ხარისხის ორდენი.

მუსას ერთადერთი ვაჟი 27 წლის ასაკში ტუბერკულოზით გარდაიცვალა, ამის შემდეგ აღა მუსა ნაგიევმა საავადმყოფოს აშენება გადაწყვიტა. მას სურდა, რომ ამ საავადმყოფოში განხორციელებულიყო მძიმე სნეულებათა პროფილაქტიკა და მკურნალობა იმისათვის, რომ ადამიანები, განსაკუთრებით ახალგაზრდები, მისი ვაჟიშვილის მსგავსად, ნაადრევად არ გარდაცვლილიყვნენ. ნიჭიერი სამოქალაქო ინჟინერის, ნ. გ. ბაევის მიერ აგებული საავადმყოფოს შენობები 1918 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში. საავადმყოფოს მშენებლობა მუსა ნაგიევს 300 ათასი ოქროს მანეთი დაუჯდა. საავადმყოფოს ტერიტორიის ფართობი - 100 ათას კვადრატულ მეტრს შეადგენს, ხოლო ამბულატორიული ნაწილი ათას საწოლზე იყო გათვლილი. 1992 წელს, ამ შენობას მუსა ნაგიევის სახელი დაუბრუნდა. დიდი ხნის განმავლობაში ამ შენობაში, მუსა ნაგიევის სახელობის სასწრაფო სამედიცინო დახმარების კლინიკური საავადმყოფო იყო განთავსებული. 2010 წლის ივნისიდან, შენობაში აზერბაიჯანის ჯანდაცვის სამინისტროა განთავსებული.

სქოლიო
------

1. ↑  От амбала до миллионера.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-07. ციტირების თარიღი: 2010-06-12.
2. ↑  Гукасовы. Музей HEФТЕГАЗСТРОЙПРОФСОЮЗ РОССИИ. ციტირების თარიღი: 2021-02-03
3. ↑  Ю. Н. Емельянов. ГУКА́СОВЫ (Гу­ка­сянц, Гу­ка­сян). Большая Российская Энциклопедия..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-07. ციტირების თარიღი: 2021-02-03
მუჰამად აბდო
**მუჰამად აბდო** (არაბ. محمد عبده; დ. 1849 — გ. 11 ივლისი, 1905) — ეგვიპტელი სწავლული, იურისტი და საზოგადო მოღვაწე, ისლამის ლიბერალი რეფორმატორი.

სწავლობდა ალ-აზჰარის უნივერსიტეტში. სტუდენტობის პერიოდში მოექცა ფილოსოფოსის და რელიგიური მოაზროვნის, ჯამალ ალ-დინ ალ-ავღანის პანისლამისტური იდეოლოგიის ქვეშ. ბრიტანული ოკუპაციის პერიოდში პოლიტიკური რადიკალიზმის გამო ეგვიპტიდან გასახლებული იყო 1882-1888 წლებში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ შეუდგა იურიდიულ კარიერას; მსახურობდა მოსამართლედ, 1899 წელს კი მუფთი გახდა. თავის ძირითად ნაშრომში „ტრაქტატი ღმერთის ერთადერთობის შესახებ" (Risālat al-tawḥīd) ცდილობდა დაემტკიცებინა, რომ ისლამი აღმატებული იყო ქრისტიანობაზე, ვინაიდან მას მეცნიერებისა და ცივილიზაციის მიღწევების მიმართ მეტი მიმღებლობა გააჩნდა. აბდოს მოღვაწეობის პირობებში მოხდა ეგვიპტეში ისლამური კანონმდებლობის, ადმინისტრაციისა და განათლების სისტემის ლიბერალიზება. ის ქადაგებდა თანასწორობის, მიუკერძოებლობის, საზოგადოებრივი კეთილდღეობის და კეთილგონიერების პრინციპების დაცვას, თუნდაც ეს წინააღმდეგობაში ყოფილიყო ყურანის ტექსტის აღიარებულ ინტერპრეტაციასთან; ასევე მომხრე იყო ბრიტანელებთან მშვიდობიანი თანამშრომლობისა, რის გამოც დაპირისპირებული იყო ეგვიპტის მმართველ (ხედივე) აბას II-თან და ნაციონალისტ პოლიტიკურ მოღვაწე მუსტაფა ქამილ-ფაშასთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუჰამად აბდო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**მუსა-ალი** (ფრანგ. Mousa Alli) — სტრატოვულკანი, მდებარეობს აფრიკაში იმ წერტილში, სადაც ერთმანეთს უერთდება ეთიოპიის, ერიტრეის და ჯიბუტის სახელმწიფო საზღვარი. ვულკანი ჯიბუტის ყველაზე მაღალი წერტილია და მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 2028 მეტრს[1]. ვულკანის მწვერვალი იჭრება კალდერაში, რომელიც შეიცავს ლიპარიტის ვულკანურ გუმბათს და ლავის ნაკადს.[1] უკანასკნელი ცვობილი ამოფრქვევა მოხდა ჰოლოცენამდე ეპოქაში.

მუსა-ალი მდებარეობს ჯიბუტის ტაჯურის რეგიონის; ერიტრეის დებუბავი-კეი-ბაჰრის; და ეთიოპიის აფარის რეგიონის ადმინისტრაციული ერთეულების საზღვარზე.

ისტორია
-------

მუსა-ალის მდებარეობა, როგორც საზღვარი ეთიოპიას, ერიტრეას და ჯიბუტს შორის არ არის ამ სამ ქვეყანას შორის შეთანხმების შედეგი. 1948 წლის დეკემბერში ერიტრეის ბრიტანელმა მმართველმა უარი თქვა მონაწილეობა მიეღო დანარჩენ ორ მხარესთან ერთად სხდომაზე საზღვრის დაზუსტების საკითხებზე. 1952 წლიდან მუსა ალი გახდა ეთიოპიასთან შიდა ადმინისტრაციული საზღვარი, ეთიოპიისა და ერიტრეის ერთ სახელმწიფოდ გაერთიანების შედეგად. 1954 წელს ეთიოპიის დელეგაციამ უარი თქვა ჯიბუტისთან საზღვრის დემარკაციაზე.

საზღვარი საერთაშორისო გახდა 1993 წელს საარბიტრაჟო პროცესის დროს, რომელიც აწესებდა საზღვარს ერიტრეასა და ეთიოპიას შორის. საარბიტრაჟო სასამართლოს მუდმივმა პალატამ დაადგინა ჯიბუტისთან საბოლოო საზღვარიც.

სქოლიო
------

1. 1 2  Mousa Ali, Global Volcanism Program. Smithsonian Institution.
**მოჰაჩი** (უნგრ. Mohács, გერმ. Mohatsch, სერბ. Мохач, თურქ. Mohaç) — ქალაქი უნგრეთში, მდებარეობს მის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბარანიის მედიეში. მოჰაჩის ფართობი 112.23 კმ²-ია. ხოლო ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის მონაცემებით 17 808 ადამიანს შეადგენდა. იგი მოსახლეობით მე-2 ადგილზე იმყოფება ბარანიის მედიეში.

მოსახლეობა
----------

ბოლო 25 წლის განმავლობაში მოჰაჩის მოსახლეობა ზრდის ნაცვლად იკლებს. 1991 წელს მისი მოსახლეობა 20 326 შეადგენდა, 2000 წელს 19 453-მდე ჩამოვიდა, ხოლო 2005 წელს უკვე 19 033 იყო. 2010 წელს კი მისი მოსახლეობა უკვე 18 993 შეადგენდა.

მოჰაჩის ველზე გამართული ბრძოლები
--------------------------------

 მთავარი სტატია: მოჰაჩის ბრძოლა (1526) და მოჰაჩის ბრძოლა (1687).
მოჰაჩის ველზე ორი ძალზე მნიშვნელოვანი ბრძოლა გამართულა. 1526 წელს და 1687 წელს.

1526 წლის 29 აგვისტოს ბრძოლა გაიმართა ოსმალეთის იმპერიის სულთან სულეიმან I-სა და უნგრეთის მეფე ლაიოშ II-ს შორის. ამ ბრძოლაში ოსმალებმა სასტიკად დაამარცხეს უნგრელთა არმია და დაეპატრონნენ უნგრეთის დიდ ნაწილს. ეს ტერიტორია მათ თითქმის ორი საუკუნე ჰქონდათ დაკავებული.

მეორე ბრძოლა კი 1687 წლის 12 აგვისტოს გაიმართა ჰაბსბურგებისა და ოსმალეთის არმიას შორის. ორივე ქვეყნის არმია თანაბარი იყო. ორივეს 60 000-60 000 მეომარი ჰყავდა. თუმცა ამ ბრძოლაში ჰაბსბურგებმა გაიმარჯვეს. თანაც მათ მხოლოდ 600 მეომარი დაკარგეს. ამ ბრძოლამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა იმაში, რომ 1699 წელს ოსმალები კარლოვიცის ზავის დადებას დათანმხდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Mohács időközi önkormányzati választás
2. ↑  Battle of Mohács (1526)
3. ↑  Battle of Mohács (1687)
საბირის სახელობის ბაღი
**საბირის სახელობის ბაღი** (აზერ. Sabir bağı) — ქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი ბაღი. განლაგებულია ქალაქის საბაილის რაიონში. ატარებს აზერბაიჯანელი პოეტ-სატირიკოსის მირზა ალექპერ საბირის სახელს. სამხრეთით ბაღი ესაზღვრება იჩერი-შეჰერის ციხის კედელს, ჩრდილოეთით გადის ისტიგლალიატის ქუჩაზე, აღმოსავლეთით საკონსტიტუციო სასამართლოს ესაზღვრება, დასავლეთი მხარე კი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის შენობას ესაზღვრება. ბაღში აგრეთვე დგას პოეტის ძეგლი.

ისტორია
-------

ხედი ბაღზე, 1924 წელი. მარცხნივ ისმაილიას შენობა, მარჯვნივ – ალექსანდრე ნეველის ტაძარი
ბაღი გაშენდა 1922 წელს არქიტექტორ გ. ალესკეროვის მიერ ტიპოგრაფია „კასპიას" ნაცვლად. 
 
მისი ფორმირება ხდებოდა ეტაპობრივად. 1922 წელს ძველი კედლის გვერდით დაიდგა მწერლის ძეგლი (მოქანდაკე იაკოვ კეილიხისი, არქიტექტორი ი. სირიშჩევი). 1950-იან წლებში ბაღი საგრძნობლად გაფართოვდა და გამწვანება გაიზარდა. ამის გამო 1958 წელს აღიმართა ახალი ძეგლი (მოქანდაკე ჯალალ ქიარაღდი, არქიტექტორი გ. ალიზადე და ე. ისმაილოვი) ბაღის ცენტრში.

სქოლიო
------

1. ↑  Эфендизаде Р. М. Архитектура Советского Азербайджана. — Стройиздат. — М. 1986. — С. 74.
2. ↑  А. А. Гасанова. Сады и парки Азербайджана / Под ред. проф. Ф. М. Гусейнова. — Баку: Ишыг, 1996. — 304 с.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნადირაძე**. |

**ნადირაძეები** — ქართული გვარი. ნადირაძეების გვარი მომდინარეობს საკუთარი სახელიდან-ნადირა. ნადირაძეების, პირველი წინაპარი მოსულა აჭარიდან და დასახლებულა ზემო იმერეთში. ნადირაძეებმა, აზნაურობა მოიპოვეს XVIII საუკუნეში. ქართულ საისტორიო საბუთებში, ნადირაძეთა გვარი XVI საუკუნიდან ჩანს. 

1568 წელს იმერთა მეფემ გიორგი II (იმერეთის მეფე)-მ თავად ბეჟან ნემსაძეს განდგომილებისათვის ყმა-მამული ჩამოართვა და გელათის ღვთისმშობელს შესწირა. შეწირულობის სიგელში იხსენიებიან ოკრიბას სოფელ ცხუნკურში და ჩუნეშში (ცხუნკურის თემი) მცხოვრები ნადირაძენი. XVII საუკუნის I მეოთხედის ნასყიდობის წიგნის მიხედვით, პაატა ნადირაძე შიდა ქართლში მამულს ყიდულობს. 1631 წელს ქვემო ქართლში, სამნა ნადირაძემ ერთი დღის ნაფუძარი მიჰყიდა უმეკა ბარათაშვილს. 1660-1681 წლების იმერთა მეფის ბაგრატ IV-ის (იმერეთის მეფე) წყალობის სიგელში ქაიხოსრო წერეთლისადმი იხსენიებიან სოფელ გორისას მცხოვრები ნადირაძენი. XVII საუკუნის ჩხერელ გლეხთა საჩივრის წიგნში ნადირაძე ჩხერის ციხის მეციხოვნედ იხსენიება. 1722-1733 წლების სვიმონ აბაშიძის თავდებობის წიგნში პაპუნა წერეთლისადმი მოწმეებად დასახელებულნი არიან თამაზა, ზურაბა და ღონენა ნადირაძეები. 1766 წლის განჩინებაში იხსენიება საამილახოროს სოფელ ფხვენისს მცხოვრები ნასყიდა ნადირაძე. 1777 წლის ბასილაშვილის არზიდან ირკვევა, რომ საამილახვროში მცხოვრები ნადირაძენი ქსნის საერისთავოსა და კახეთში გადასულან. XVIII საუკუნე, კარგი პერიოდი იყო ამ გვარისთვის. ამ დროს, ზემო იმერეთიდან, გადმოდის გიორგი ნადირაძე ფალავანდიშვილების სამფლობელოში. მას, ეყოლება ვაჟები:რომანოზი, სოლომონი, იასონი ხოლო სამი სხვა არაა ცნობილი. ერთ-ერთი კახეთში წასულა, ერთ-ერთი ადრე გარდაცვლილა. დარჩა რომანოზი, რომელმაც შეიძინა დიდი ქონება, სოფელ ქალეთში და დასახლდა კიდეც. მას, ჰქონდა მამულები, ვენახები, დიდი სახლები, ჰქონდა რამდენიმე მამული იმერეთში, ოქროულობა, ვერცხლეულობა და ა. შ. მას ჰქონდა აუარაბელი ქონება, მან მიაღწია ზუსტად აზნაურობამდე. XVIII საუკუნეში, ისინი ხდებიან აზნაურები საიდანც მეფობა უქმდება მალე. XVIII საუკუნის პირობის წიგნში ქუთათელი მიტროპოლიტის დოსითეოზისადმი იხსენიება მღვდელი გაბრიელ ნადირაძე. გვიანი ფეოდალიზმის სოციალური შინაარსის საბუთებში ნადირაძენი ჩანან იმერეთის სამეფოში სახასო, სააბაშიო, საწერეთლო და საეკლესიო მამულებში. ღმერთისა და საქართველოსათვის და ბაგრატიონთა ტახტის ძლიერებისათვის ნადირაძეთა გვარის მეომრები გამოდიოდნენ იმერეთის სამეფო ლაშქრის მოწინავე, შუაგულ და მემარჯვენე სადროშოებში, აგრეთვე ქართლის სამეფო ლაშქრის მოწინავე და მემარჯვენე სადროშოებში. 

ამჟამად ნადირაძენი ცხოვრობენ: იმერეთში, გურიაში, სამეგრელოში, სამცხეში,  ქართლში, კახეთსა და ჰერეთში. განსაკუთრებით ბევრნი არიან: საჩხერის, ჭიათურის, სამტრედიის, გორის, ხაშურის, ასპინძის, ქარელის რაიონებსა და სხვა რაიონებშიც. საქართველოში, 5200 მეტი ნადირაძე ცხოვრობს.
**პოდპოროჟიეს რაიონი** (რუს. Подпорожский район) — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პოდპოროჟიე, საიდანაც მომდინარეობს რაიონის სახელიც. შეიქმნა 1927 წლის სექტემბერში. 1963-1965 წლებში შედიოდა ლოდეინოპოლეს სასოფლო რაიონის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 31 707 ადამიანს შეადგენდა.

რაიონის ფართობია 7,83 ათასი კმ². ჩრდილოეთიდან — კარელიის რესპუბლიკა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ვოლოგდის ოლქი, სამხრეთიდან — ტიხვინის და სამხრეთ-დასავლეთიდან — ლოდეინოპოლეს რაიონები ესაზღვრება, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ონეგის ტბა აკრავს.

ისტორია
-------

ეკატერინესეული ადმინისტრაციული რეფორმების შემდეგ, ამჟამინდელი პოდპოროჟიეს რაიონის ტერიტორია ოლონეცისა და ნოვგოროდის გუბერნიების შემადგენლობაში შევიდა. რაიონის სამხრეთი ტერიტორიის მცირედი ნაწილი, მდინარე ოიატიდან მოყოლებული ნოვგოროდის, ხოლო ძირითადი ნაწილი ლოდეინოპოლეს მაზრის (ოლონეცის გუბერნია) შემადგენლობაში შევიდა. 1796 წელს ოლონეცკის გუბერნია გაუქმდა, მისი ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი კი ნოვგოროდის გუბერნიის შემადგენლობაში გადავიდა. მაზრებსშორისი საზღვრების შეიცვალა, თუმცა 1802 წელს ეკატერინეს დროს არსებული საზღვრები მთლიანად აღდგა.

1922 წელს, ოლონეცკის გუბერნიის მთლიანად გაუქმების შემდეგ, მისი სამხრეთი მაზრები: ლოდეინოპოლი და ვიტეგორსკი, პეტროგრადის გუბერნიის, ხოლო 1924-27 წლებში კი ლენინგრადის გუბერნიის შემადგენლობაში გადავიდნენ.

1996 წელს, რაიონმა მიიღო მუნიციპალური სტატუსი. 2006 წლის 1 იანვარს რაიონის შემადგენლობაში შეიქმნა საქალაქო და სასოფლო დასახლეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოდპოროჟიეს რაიონის საიტი
* პოდპოროჟიეს რაიონის ოფიციალური საიტი
* ლენინგრადის ოლქის არქიტექტურის ძეგლები, მოკლე სია: პოდპოროჟიეს რაიონი

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა

 

1. 1 2 3 4 5 6  <a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q26842998'></a>
პოზიტრონი {\displaystyle e^{+}}
**პოზიტრონი** (ინგლ. **posit**ive — „დადებითი" და  elect**ron** — „ელექტრონი"; აღმნიშვნელი სიმბოლო — {\displaystyle e^{+}}) — დადებითი ელექტრული მუხტის მქონე ელემენტარული ნაწილაკი, ელექტრონის ანტინაწილაკი. პოზიტრონისა და ელექტრონის მასები ({\displaystyle m\_{e}}) სპინები ({\displaystyle S}) ერთმანეთის ტოლია, ხოლო ელექტრული მუხტები ({\displaystyle e}) და მაგნიტური მომენტები ({\displaystyle \mu \_{e}}) ერთმანეთის ტოლია აბსოლუტური სიდიდითა და ურთიერთსაწინააღმდეგოა ნიშნით [{\displaystyle m\_{e}=0.9109534(47)\cdot 10^{-30}} კგ, S=1/2 (პლანკის {\displaystyle \hbar } მუდმივას ერთეულებით), {\displaystyle e=1.6021892(46)\cdot 10^{-19}} კ, {\displaystyle \mu \_{e}=1.00116596567(35)} (ბორის მაგნეტონის ერთეულებით].

ელექტრონის ორი დადებითად დამუხტული „ორეულის" არსებობის აუცილებლობა გამომდინარეობს დირაკის განტოლებიდან, რაზეც პ. დირაკმა 1931 წელს მიუთითა. 1932 წელს ასეთი ნაწილაკი კოსმოსური სხივების შემადგენლობაში ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა კ. ანდერსონმა და მას „პოზიტრონი" უწოდა. პოზიტრონი მონაწილეობს სუსტ და გრავიტაციულ ურთიერთქმედებაში. იგი ლეპტონების კლასს მიეკუთვნება. სტატისტიკური თვისებების მიხედვით პოზიტრონი ფერმიონია. იგი სტაბილური ნაწილაკია, მაგრამ ელექტრონთან ანიჰილაციის უნარის გამო ნივთიერებაში მოკლე ხანს არსებობს (მაგ. ტყვიაში პოზიტრონი ანიჰილაციას განიცდის საშუალოდ {\displaystyle 5\cdot 10^{-11}} წმ-ის შემდეგ).

პოზიტრონი წარმოიქმნება თავისუფალ ელემენტარულ ნაწილაკთა ურთიერთგარდაქმნების დროს (მაგ. ეტა-მეზონის დაშლის პროცესში), გამა-კვანტით ელექტრონ-პოზიტრონის წყვილის წარმოქმნის შედეგად და ზოგიერთი რადიოაქტიული ბირთვის ბეტა-დაშლის დროს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოზიტრონული გამოსხივება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 119-120.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოზიტრონი***

* What is a Positron?
* Website about positrons and antimatter
* Positron information search at SLAC
* Positron Annihilation as a method of experimental physics used in materials research. დაარქივებული 2022-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* Website about antimatter (positrons, positronium and antihydrogen). Positron Laboratory, Como, Italy
* Website of the AEgIS: Antimatter Experiment: Gravity, Interferometry, Spectroscopy, CERN დაარქივებული 2011-08-11 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4175441-4
* LCCN: sh85105392
* NDL: 00574256
* NKC: ph683099

 |
**მუხთარ ბაჰადურ-ოღლუ ბაბაევი** (აზერ. Muxtar Babayev; დ. 16 ოქტომბერი, 1967, ბაქო) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო მოღვაწე, აზერბაიჯანის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი (2018 წლის 23 აპრილიდან).

მუხთარ ბაბაევი დაიბადა ბაქოში, 1967 წლის 16 ოქტომბერს. იქვე 1984 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1991 წელს დაამთავრა მსუ-ს ფილოსოფიის ფაკულტეტი „პოლიტოლოგიის" სპეციალობით. 1994 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიური უნივერსიტეტი „საგარეო ეკონომიკური კავშირების" სპეციალობით. 1991–1992 წლებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო კომიტეტში ეკონომიკისა და დაგეგმარების განხრით მუშაობდა.

1986—1988 წლებში მსახურობდა ჯარში. 1992-1993 წლებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგარეო ეკონომიკური კავშირების სამინისტროში მუშაობდა. 1994-2003 წლებში მუშაობდა საგარეო ეკონომიკური კავშირების სამმართველოში, SOCAR – აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო კომპანიაში, 2003-2007 წლებში - SOCAR-ის მარკეტინგისა და ეკონომიკური ოპერაციების მართვაში.

2000 წელს დაამთავრა სრულიად რუსეთის საგარეო სავაჭრო აკადემია „მსოფლიო ეკონომიკის" სპეციალობით. 2007-2010 წლებში იკავებდა SOCAR-ის ვიცე-პრეზიდენის თანამდებობას ეკონომიკის საკითხებში. 2010-2018 წლებში კი — საწარმოო გაერთიანება Azerkimya-ის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობას. 2010-2015 წლებში იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის დეპუტატი. 2018 წლის 23 აპრილიდან არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრის თანამდებობაზე.

სქოლიო
------

1. 1 2  Бабаев, Мухтар - Официальный сайт Министерства Экологии и Природных Ресурсов Азербайджанской Республики — 20.10.2019.
ლებრონ ჯეიმზი, NBA-ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსუბუქი ფორვარდი
**მსუბუქი ფორვარდი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **მესამე ნომერი** — კალათბურთის წესებში ხუთიდან ერთ-ერთი პოზიცია. როგორც წესი, მსუბუქი ფორვარდი მძიმე ფორვარდთან და ცენტრთან შედარებით უფრო დაბალი, სწრაფი და გამხდარია, თუმცა მისი პარამეტრები გამთამაშებელთან და მსროლელთან შედარებით დიდია.

მსუბუქი ფორვარდი კალათბურთის ხუთი პოზიციიდან ყველაზე მრავალმხრივ პოზიციად მიიჩნევა. NBA-ში მსუბუქი ფორვარდების სიმაღლე ძირითადად 1.98-2.08მ შუალედში მერყეობს ხოლო WNBA-ში მათი სიმაღლე 1.80-1.88მ-ია.

მსუბუქი ფორვარდის ვალდებულებაა მოიპოვონ ქულები, დაიცვან საკუთარი ტერიტორია და ზოგჯერ ცენტრი ან მსუბუქი ფორვარდი ფარიდან ბურთის მოხსნის დროს დააზღვიონ. აგრეთვე, ზოგიერთ მათგანს, იშვიათად აქვს შედეგიანი გადაცემების გაკეთების პასუხისმგებლობა. პროფესიონალურ კალათბურთში უმეტესად გუნდის მთავარი მექულეები სწორედ მსუბუქი ფორვარდები არიან.

მსუბუქი ფორვარდების ქულების მოსაპოვებელი თამაშის სტილი მრავალფეროვანია. ზოგიერთი მათგანი ზუსტი სროლით იღებს ქულებს. აგრეთვე ქულების მოსაპოვებლად შეიძლება გამოყენებულ იქნას დრიბლინგი და ფიზიკური სიძლიერე. მსუბუქ ფორვარდეს საკუთარი ზომის, სიჩქარის და ძალის საშუალების შეუძლიათ რამდენიმე პოზიციის დაცვა.

ნეისმიტის მემორიალური საკალათბურთო დიდების დარბაზში მრავალი მსუბუქი ფორვარდია შესული; მათ შორის არიან: იულიუს ირვინგი, შერილ მილერი, ლარი ბირდი, შერილ სვუპსი, ჟეიმზ უორტი, ელჯინ ბეილორი, სკოტი პიპენი, დომინიკ უილკინსი და რიკ ბერი.

სქოლიო
------

1. ↑  Recruiting Nation (November 28, 2006). „Versatility is key for small forwards". *ESPN*.
2. ↑  NBA.com - Players and Positions.
**რევოლუციური კომუნიზმის პარტია** (რუს.: Партия революционного коммунизма) — პოლიტიკური პარტია რუსეთში შექმნილი ნაროდნიკების ჯგუფის მიერ, რომელიც ჩამოშორდა მემარცხენე სოციალისტ-რევოლუციონერებს 1918 წლის ივლისში მომხდარი შიდა უთანხმოების გამო. 1918 წლის სექტემბერში მათ თავი პარტიად გამოაცხადეს მოსკოვში მოწყობილ კონგრესზე. პარტია რუსეთის კომუნისტურ პარტიასთან (ბოლშევიკებთან) თანამშრომლობის მომხრე იყო და საბჭოებს უჭერდა მხარს.

პარტიას საკუთარი ყოველდღიური გაზეთი Воля Труда (შრომის ნება) ჰქონდა, რომელიც 1918 წლის 14 სექტემბრიდან 4 დეკემბრამდე გამოდიოდა. შემდგომში გაზეთი პერიოდულმა გამოცემამ შეცვალა.

ლენინი ნაროდნიკების პლატფორმას უტოპიურს უწოდებდა. აღიარებდა რა რომ საბჭოთა მმართველობამ შექმნა წინაპირობა სოციალისტური წყობის შექმნისთვის, ახალი პარტია უარჰყოფდა პროლეტარიატის დიქტატურის აუცილებლობას კაპიტალიზმიდან სოციალიზმზე გადასვლის გარდამავალ პერიოდში. პარტიის არსებობის პერიოდში მას რამდენიმე დაჯგუფება ჩამოსცილდა. ზოგი მათგანი შემდეგ კომუნისტურ პარტიას შეუერთდა (ა. კოლეგაევი, ა. ბიცენკო, მ დობროხოტოვი და სხვ.), ზოგი კი ისევ მემარცხენე სოციალ-რევოლუციონერებს დაუბრუნდა. რევოლუციური კომუნიზმის პარტიის ორ წარმომადგენელს უფლება მიეცა დასწრებოდნენ კომინტერნის მეორე კონგრესს, თუმცა ხმის უფლების გარეშე. 1920 წლის სექტემბერში კონგრესის გადაწყვეტილებით თითოეულ ქვეყანაში მხოლოდ ერთი კომუნისტური პარტია იყო დაშვებული და რევოლუციური კომუნიზმის პარტიამ გადაწყვიტა რუსეთის კომუნისტურ პარტიას შეერთებოდა. იმავე წლის ოქტომბერში რკპ-ის ცენტრალურმა კომიტეტმა ნება დართო პარტიულ ორგანიზაციებს მიეღოთ წევრები ყოფილი რევოლუციური კომუნიზმის პარტიიდან რუსეთის კომუნისტური პარტიის ქვეორგანოებში.
მუჰამად აჰმადი
მაჰდისტი აჯანყებულების კონტროლირებადი ტერიტორია 1885 წელს.
**მუჰამად აჰმადი** (არაბ. محمد أحمد المهدي; დ. 12 აგვისტო, 1844 — გ. 22 ივნისი, 1885) — სუდანის რელიგიური ლიდერი, რომელმაც 1881 წლის 29 ივნისს თავი მაჰდიდ გამოაცხადა. ეს მოხდა პერიოდში როდესაც სუდანი მოქცეული იყო ოსმალური–ეგვიპტის მმართველობის ქვეშ და მოსახლეობა შევიწროვებული იყო არსებული რეჟიმით. აჰმადის დაარსებულ მოძრაობას ეწოდებოდა მაჰდია და ის სათავეს იღებდა ისეთი პურიტანული ისლამისტური მოძრაობებისგან როგორიცაა ვაჰაბიზმი. 

ის 1881 წლიდან 1885 წელს გარდაცვალებამდე ატარებდა წარმატებულ სამხედრო კამპანიას ოსმალურ–ეგვიპტური მმართველობის წინააღმდეგ. ამ პერიოდში შეიქმნა თეოლოგიური და პოლიტიკური დოქტრინები რომლის მიხედვითაც ხელმძღვანელობდნენ მისი მიმდევრები – ანსარები. 

აჰმადი ხარტუმის აღებიდან 6 თვეში, 1885 წლის 22 ივნისს მოულოდნელად გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მაჰდისტური სახელმწიფოს ლიდერი გახდა აჰმადის მთავარი მოადგილე აბდალაჰი იბნ მუჰამადი გახდა.

მემკვიდრეობა
------------

აჰმადის სიკვდილის შემდგომ დაბადებული შვილი აბდ ალ-რაჰმან ალ-მაჰდი გახდა ნეო–მაჰდისტური მოძრაობის ლიდერი ანგლო-ეგვიპტურ სუდანში. მიუხედავად ამისა სუდანის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ინგლისელებმა მის გამეფებას მხარი არ დაუჭირეს. 1956 წელს ალ–რაჰმანი გახდა პარტია უმას (ერი) სპონსორი.

მუჰამად აჰმადი მიიჩნევა თანამედროვე სუდანის ნაციონალიზმის წინამორბედად, ხოლო პარტია უმა მისი იდეების გამტარებლად. მათი ლიდერი იმამი სადიქ ალ-მაჰდი არის აჰმადის შვილთაშვილის შვილი. სადიქ ალ-მაჰდი ორი ვადით (1966–67 და 1986-89) იყო სუდანის პრემიერ-მინისტრი.

ლიტერატურა
----------

* Mohamed Hassan Fadlalla, Short History of Sudan, iUniverse, (30 April 2004), ISBN 0-595-31425-2
* Mohamed Hassan Fadlalla, The Problem of Dar Fur, iUniverse, Inc. (July 21, 2005), ISBN 978-0-595-36502-9
* Mohamed Hassan Fadlalla, UN Intervention in Dar Fur, iUniverse, Inc. (February 9, 2007), ISBN 0-595-42979-3

სქოლიო
------

1. ↑  Stiansen, Endre; Kevane, Michael (1998) *Kordofan invaded: peripheral incorporation and social transformation in Islamic Africa*.  BRILL,   გვ. 23–27.
2. ↑  Warburg, Gabriel (2003). *Islam, sectarianism, and politics in Sudan since the Mahdiyya*.  Univ of Wisconsin Press,   გვ. 125.
3. ↑  Sayyid ʿAbd al-Raḥmān al-Mahdī. *Encyclopædia Britannica*. ციტირების თარიღი: 2011-08-23.
4. ↑  Ummah party official website.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-03-15. ციტირების თარიღი: 2015-01-22.
5. ↑  Gamal Nkrumah (15–21 July 2004). „Sadig Al-Mahdi: The comeback king". *Al-Ahram*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 იანვარი 2011. ციტირების თარიღი: February 1, 2011.
**მცირე პლანეტების ცენტრი**, ***მპც*** (ინგლ. Minor Planet Center, MPC) — ოფიციალური ორგანიზაცია, რომელიც საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის დახმარებით აგროვებს და სისტემატიზებს დაკვირვებებს მზის სისტემის მცირე სხეულებზე, მათ შორის კომეტებზე, ითვლის მათ ორბიტებს და აქვეყნებს ამ ინფორმაციას მცირე პლანეტების ცირკულარში. ის ინახავს უფასო ონლაინ სერვისებს დამკვირვებლებისთვის, რათა დაეხმაროს მათ მცირე პლანეტებისა და კომეტების დაკვირვებაში. მცირე პლანეტების ორბიტების სრული კატალოგი (MPCORB) თავისუფლად შეგიძლიათ ჩამოტვირთოთ.

მდებარეობს სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში (SAO), რომელიც არის ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკის ცენტრის (CfA) ნაწილი ჰარვარდის უნივერსიტეტის ობსერვატორიასთან (HCO) ერთად.

მცირე პლანეტების ცენტრი დაარსდა ცინცინატის უნივერსიტეტში 1947 წელს პოლ ჰერგეტის ხელმძღვანელობით (მეორე მსოფლიო ომამდე მის როლს ასრულებდნენ გერმანული ჟურნალების Zirkulare des Rechen-Institut, Berliner Astronomische Jahrbuch, Astronomische Nachrichten-ის რედაქტორები; ეს უკანასკნელი გამოდის 1823 წლიდან). 1978 წელს ჰურგეტის პენსიაზე გასვლის შემდეგ ცენტრი გადაეცა სმიტსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიას და დირექტორად დაინიშნა ბრაიან მარსდენი. 2006 წლიდან ტიმოთი სპარი იყო CMP-ის დირექტორი და მეთვალყურეობდა ხუთკაციან პერსონალს. 2015 წლის თებერვლიდან მეთიუ ჰოლმანი არის მცირე პლანეტების ცენტრის დროებითი დირექტორი.

ლიტერატურა
----------

* The Catalog and the Names it Inspires. // Paul Murdin. Rock Legends: The Asteroids and Their Discoverers. Springer, 2016.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Minor Planet Center
* Minor Planet Center
* Minor Planet Names: Alphabetical List
* MPCORB orbit catalogue
* Smithsonian Astrophysical Observatory

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 5510284-0
* ISNI: 0000 0001 1703 0968
* LCCN: n86828424
* NKC: ko2011425783
* SUDOC: 07374879X
* VIAF: 136956218
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 136956218

 |
**ნეოპტოლემოსი** — აქილევსისა და დეიდამიას ძე. მას სხვაგვარად პიროსი ერქვა.

აქილევსს ბედად ეწერა ან ტროას ომში გაეთქვა სახელი და ახალგაზრდა, მაგრამ დიდებით მოსილი დაღუპულიყო, ან შინ მჯდარიყო და უსახელოდ განელია ხანგრძლივი ცხოვრება. როდესაც ტროას ომი დაიწყო, იგი დედა-თეტისმა გადამალა კუნძულ სკიროსზე, სადაც ჭაბუკი დაუკავშირდა მეფე ლაკომედესის ასულ დეიდამიას, რომელმაც მას უშვა ვაჟი, სახელად ნეოპტოლემოსი.

მოხდა ისე, რომ აქილევსი მაინც ჩაება ტროას ომში, რომელიც ათი წელი გაგრძელდა. აქაველთათვის ცნობილი გახდა, რომ ეს ომი ნეოპტოლემოსის გარეშე ვერ დასრულდებოდა. მაშინ ოდისევსმა და ფოინიქსმა ჭაბუკი ტროაში ჩამოიყვანეს. ნეოპტოლემოსი აქილევსის აღსაჭურველით იბრძოდა ტროას აღებისას. მან განგმირა მეფე პრიამოსი, ხოლო მისი ასული პოლიქსენე მსხვერპლად შესწირა აქილევსის სულს. ნეოპტოლემოსს ნადავლად ერგო ჰექტორის ცოლი ანდრომაქე, რომელთან ერთადაც ეპიროსში დაბრუნდა, დაიმორჩილა იქაური მოლოსელები და სამეფო ტახტზე აღზევდა. მას ანდრომაქემ უშვა ვაჟი, რომელსაც მოლოსი შეარქვეს. მალე ნეოპტოლემოსი ეწვია დელფოს, სადაც მოკლეს კიდეც. მისი გარდაცვალების რამდენიმე ვერსია არსებობს. ერთ-ერთის თანახმად, იგი შეცდა მსხვერპლშეწირვის აღსრულებისას, რამაც დელფოელთა მრისხანება გამოიწვია. ამ მრისხანებას შეეწირა აქილევსის ძე.

ნეოპტოლემოსის მეორე სახელი პიროსი გვხვდება გვიანი ხანის ეპოსში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნეოპტოლემოსი
**რველის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველში, მდინარე ბანისხევისა და მდინარე მტკვრის შესაყარში. აღნიშნული ციხე წინაფეოდალური ხანის გორაზეა აღმართული, რაც ამ ციხის ძველი დროიდან დაწინაურების ნიშანი უნდა იყოს. რველის ციხე ბანისხევისა და მდინარე მტკვარს აყოლილი გზების ჩამკეტი იყო. ციხის ადრეული ნაწილი (შიდა ციხე) მოიცავს ტერიტორიას დაახლოებით 20×10 მ, სადაც 4-5 სათავსოს კვალი ჩანს. ყველზე მაღალ ადგილას ოთხკუთხა ფორმის კოშკია 8მ×5მ-ის ფართობის. კოშკისა და გალავნის წყობა ჰორიზონტალურია. ბერძენიშვილი დ. ფიქრობს, რომ რველის ციხის შესავალი უნდა ყოფილიყო ბანისხევი, ყვიბისისხევი და ზანავ-რველი.

ლიტერატურა
----------

* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ. 2014 გვ. 25
* ბერძენიშვილი დ. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ. 1985
* გელაშვილი ბ. თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
**სავკა დაბჩევიჩ-კუჩარი** (დ. 6 დეკემბერი, 1923, კორჩულა, იუგოსლავიის სამეფო — გ. 6 აგვისტო, 2009, ზაგრები, ხორვატია) — ხორვატი პოლიტიკური მოღვაწე, ხორვატიის აღმასრულებელი ვეჩეს თავმჯდომარე (პრემიერ-მინისტრი) 1967-1969 წლებში, ხორვატიის კომუნისტთა კავშირის პირველი მდივანი 1969-1971 წლებში. პირველი ევროპელი ქალბატონი, რომელმაც დაიკავა ფედერაციული რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.

ბიოგრაფია
---------

დაბჩევიჩ-კუჩარი ხორვატიის რესპუბლიკის პოლიტიკაში მივიდა XX საუკუნის 60-იან წლებში, როგორც ხორვატიის კომუნისტთა კავშირის რეფორმისტული ფრთის წარმომადგენელი. 

1941 წელს დაასრულა სპლიტის ქალთა რეალური გიმნაზია. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში არ შეუწყვეტია სწავლა, მუდმივდ ემალებოდა იტალიელ ფაშისტებს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მისი ძმა ტყვედ ჩაუვარდა იტალიელებს, 1943 წელს გაწევრიანდა პარტიზანთა რიგებში. ომამდე მცირე ხნით ადრე დაასრულა უმაღლესი ეკონომიკური სკოლა, სწავლა კი გააგრძელა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ორი წელი. სსრკ-იუგოსლავიის ურთიერთობების გაცივების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და 1949 წელს დაასრულა ზაგრების უნივერსიტეტი. 

1967-1969 წლებში ხორვატიის აღმასრულებელი ვეჩეს თავმჯდომარეა ანუ პრემიერ-მინისტრია. აღნიშნულ თანამდებობაზე მოსვლის შემდეგ იგი აღმოჩნდა ორი მოვლენის ზღვარზე. ერთი მხრივ იგი მღელვარე სტუდენტების წინაშე აღმოჩნდა, რომლებიც ითხოვდნენ ქვეყნის დემოკრატიულ ცვლილებებს, მეორე მხრივ იდგა იუგოსლავიის სახალხო არმიის კონსერვატიული საზოგადოება, რომელსაც ქვეყანაში პოლიტიკური ცვლილებების ეშინოდა. აღნიშნული მოვლენები ისტორიაში შევიდა ხორვატიის გაზაფხულის სახელწოდებით. 

1969-1971 წლებში ხორვატიის კომუნისტთა კავშირის პირველი მდივანია. 1971 წელს იოსიპ ბროზ ტიტომ გააკრიტიკა და იძულებული გახდა წასულიყო ცენტრალური კომიტეტიდან და ხორვატიის პოლიტიკური ცხოვრებიდან. 

ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებას დაუბრუნდა ქვეყანაში მრავალპარტიული მმართველობის სისტემის დამყარების შემდეგ. 1990 წელს მიკო ტრიპალოსთან ერთად შექმნა ხორვატიის სახალხო პარტია, რომელიც მთავარი ოპოზიციური ძალა გახდა ქვეყანაში. 

1995 წელს წარუმატებელი არჩევნების შემდეგ სავკა დაბჩევიჩ-კუჩარი გადადგა სახალხო პარტიის თავჯდომარის თანამდებობიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Heroina Hrvatskog proljeća(ხორვატული)
* U 86. godini umrla Savka Dabčević-Kučarდაარქივებული 2012-07-26 საიტზე Wayback Machine. (ხორვატული)
რთველი კახეთში, ნახატი გრიგოლ გაგარინისა.
**რთველი** — ყურძნის მასობრივი კრეფა. ტარდება სრული ან ტექნიკური სიმწიფის დროს. რთველის დაწყებამდე ყოველ 5 დღეში საზღვრავენ ყურძნის შაქრიანობასა და მჟავიანობას. სუფრის ღვინის დასამზადებლად ყურძნის შაქრიანობა უნდა იყოს 17—22%, მჟავიანობა 6-7 გ/ლ, შამპანიური ღვინისათვის, შესაბამისად, — 16—19%, 7—10 გ/ლ, ტკბილი სადესერტო ღვინისათვის 25—27%, 5—6 გ/ლ, სუფრის ყურძნისა — 14—19%, 8 გ/ლ და ა. შ. ყურძენს კრეფენ მშრალ ამინდში ვაზის მაკრატლით ან დანით, არსებობს ყურძნის საკრეფი მანქანაც.

სართველო დღესასწაული საქართველოში ხშირად მუსიკისა და სხვადასხვა სამხიარულო ღონისძიებების თანხლებით მიმდინარეობს. აღმოსავლეთ საქართველოში რთველი იწყება სექტემბრის პირველი რიცხვებიდან, დასავლეთ საქართველოში — ოქტომბრის შუა რიცხვებში.

საქართველოში, სადაც ღვინოს უდიდესი დანიშნულება აქვს, რთველის ტრადიცია ჯერ კიდევ უძველეს ხანაში იღებს სათავეს და უკავშირდება შუა შემოდგომის დოვლათს. რთველი რამდენიმე საათს გრძელდება — ტრადიციულად, ადამიანები დილით ადრე იწყებენ მუშაობას და დღეს მეღვინეობასთან დაკავშრებული ხალხური სიმღერებითა და სუფრით ასრულებენ.

სქოლიო
------

1. ↑  *რამიშვილი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 381.