**Windows Server 2003** (ასევე ცნობილი როგორც **Win2K3**) — Microsoft-ის სერვერული ოპერაციული სისტემა. ოპერაციული სისტემა წარმოადგინეს 2003 წლის 24 აპრილს, როგორც Windows 2000 Server-ის შემცვლელი. Windows Server 2003-ის განახლებული ვერსია, Windows Server 2003 R2 გამოვიდა 2005 წლის 6 დეკემბერს.

მიმოხილვა
---------

Windows Server 2003 გამოვიდა 2003 წლის 24 აპრილს. Windows 2000 Server-ისგან განსხვავებით, Windows Server 2003-ის ინსტალაციისას თავისით არც ერთი სერვერული კომპონენტი არ არის ჩართული. Windows Server 2003-ს აქვს თავსებადობის რეჟიმები. ეს საშუალებას აძლევს მოძველებულ აპლიკაციებს გაეშვან სტაბილურად. Windows Server 2003-ს აქვს გაზრდილი Active Directory თავსებადობა, რაც იმას ნიშნავს რომ Windows NT 4.0-დან ადვილად შესაძლებელია Windows Server 2003-ზე გადასვლა.

Windows Server 2003-ის სერვისებშიც არის საკმაოდ ბევრი ცვლილებები. მაგალითად IIS ვებ სერვერში, რომელიც თითქმის თავიდან-ბოლომდე ხელახლა დაიწერა, იმისათვის რომ გაუმჯობესებულიყო წარმადობა და დაცვა. გაუმჯობესებულია Distributed File System-ი, რომელსაც ახლა უკვე შეუძლია დაჰოსტოს მრავალი DFS root-ები ერთ სერვერზე. გაუმჯობესებულია ასევე Terminal სერვერი, Active Directory, Print სერვერი და სხვა.

ამ პროდუქტმა რამდენიმეჯერ შეიცვალა სახელი. როდესაც პირველად გახმაურდა 2000 წელს, მას ერქვა კოდური სახელწოდება Whistler Server-ი. შემდეგ მისთვის უნდა დაერქვათ Windows 2002 Server-ი, სანამ გადაარქმევდნენ Windows.NET Server-ზე. შემდეგ მას დაარქვეს Windows.NET Server 2003. იმის შიშით რომ მომხმარებელი ვერ მიხვდებოდა თუ რა შუაში იყო .NET სახელში, რაც გამოიწვევდა დაბნეულობას და კრიტიკას, Microsoft-მა ამოიღო სახელიდან .NET და საბოლოო სახელი მიიღო Windows Server 2003.

ახალი და განახლებული შესაძლებლობები
-----------------------------------

* Internet Information Services(IIS) v6.0 - გაუმჯობესებულია IIS-ის ვერსია.
* წინა ვერსიებთან შედარებით გაუმჯობესებულია default დაცულობა.ჩაშენებულია firewall და default-ად გამორთულია სერვისების უმეტესობა.
* მნიშვნელოვანი ცვლილებებია Message Queuing-ში.
* Manage Your Server - სამართავი ხელსაწყო,რომელიც საშუალებას აძლევს ადმინისტრატორს აირჩიოს თუ რა ფუნქციონირება ექნება სერვერს.
* გაუმჯობესებულია Active Directory,მაგალითად შეგვიძლია კლასებს გავუკეთოთ დეაქტივაცია schema-დან.
* გაუმჯობესებულია Group Policy და მისი ადმინისტრირება უფრო გაადვილებულია.
* გაუმჯობესებულია დისკების მართვა,როგორიცაა shadow ფაილების backup-ის შესაძლებლობა,ასევე გახსნილი ფაილების backup-ის შესაძლებლობა.
* გაუმჯობესებულია scripting და command line ხელსაწყოები.

გამოცემები
----------

Windows Server 2003-ს აქვს რამდენიმე გამოცემა. ყოველი მათგანი განკუთვნილია სხვადასხვა მიზნებისთვის.. საერთო ჯამში Windows Server 2003-ის ყველა გამოცემას შეუძლია შეასრულოს შემდეგი ფუნქციები: გაანაწილოს ფაილები და პრინტერები,იმუშაონ როგორც აპლიკაციის სერვერად,მოგვაწოდონ იმეილ სერვისები,აუტენტიკაცია გაუკეთონ მომხმარებლებს,იმუშაობ როგორც X.509 სერტიფიკატის სერვერად,მოგვაწოდონ LDAP სერვისები,იმუშაონ stream სერვერად და ა.შ.

Windows Small Business Server
-----------------------------

SBS შეიცავს Windows Server-ს და სხვა დამატებით ტექნოლოგიებს რომლებიც გათვალისწინებულია პატარა ქსელისთვის.მაგალითად ერთი-ერთი ასეთი ტექნოლოგიაა Remote Web Workplace.

SBS-ის სტანდარტული გამოცემა შეიცავს SharePoint სერვისებს,Microsoft Exchange სერვერს,Fax სერვერს და Active Directory-იას მომხმარებელთა სამართავად. ეს პროდუქტი ასევე გვთავაზობს firewall-ს,DHCP სერვერს და NAT როუტერს.

SBS-ის პრემიუმ გამოცემა შეიცავს ყველაფერს რაც აქვს სტანდარულ გამოცემას.ასევე შეიცავს Microsoft SQL Server 2000-ს და Microsoft Internet Security and Acceleration Server 2004-ს.

SBS-ს აქვს საკუთარი ტიპის CAL(Client Access License),რომელიც არის განსხვავებული და ღირს უფრო ძვირი ვიდრე Windows Server 2003-ის სხვა ვერსიებში.

SBS სერვერს აქვს შემდეგი შეზღუდვები:

* მხოლოდ ერთ კომპიუტერზე დომეინში შეიძლება იყოს დაყენებული Windows Server 2003 for Small Business Server.
* Windows Server 2003 for Small Business Server უნდა იყოს root-ი Active Directory-ში.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს არ აქვს "ნდობა" სხვა დომეინებთან.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს აქვს 75 user-ის ან device-ს ლიმიტი.ეს დამოკიდებულია თუ რა ტიპის CAL-ია.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ს აქვს 4GB RAM(Random Access Memory)-ის ლიმიტი.
* Windows Server 2003 for Small Business Server-ის დომეინს არ შეუძლია ჰქონდეს child დომეინები.
* Terminal სერვერის ინსტალაციის შემდეგ,მხოლოდ ერთდროული 2 RDP კავშირის ლიმიტია.
* იმისათვის რომ აღარ გვქონდეს ეს ლიმიტები,მაშინ უნდა დავაყენოთ Windows Small Business Server 2003 R2 პაკეტი.

Web გამოცემა
------------

Windows Server 2003-ის Web გამოცემა ძირითადად განკუთვნილია ვებ აპლიკაციების,ვებ გვერდების,XML სერვისების ასაწყობად და დასაჰოსტად.ეს გამოცემა არ საჭიროებს CAL-ებს და Terminal სერვერის რეჟიმი არ არის ამ გამოცემაში,მაგრამ Windows Server 2003 ვებ გამოცემაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ Remote Desktop-ი remote ადმინისტრირებისათვის.მხოლოდ 10 file-sharing კავშირი შეიძლება იყოს ერთდროულად. ამ გამოცემაში შეუძლებელია დაყენდეს Microsoft SQL Server და Microsoft Exchange, მაგრამ Service Pack 1-ის ინსტალაციის შემდეგ უკვე შეიძლება დაყენდეს MSDE და SQL Server 2005 Express.ასევე ამ გამოცემას არ აქვს UDDI-ს მხარდაჭერა.

Windows Server 2003 Web გამოცემას აქვს მაქსიმუმ 2 პროცესორის მხარდაჭერა და 2GB ოპერატიული მეხსიერების. ამ გამოცემას არ შეუძლია იმუშაოს დომეინ კონტროლერად. ეს არის ერთადერთი ვერსია Windows Server 2003-ის რომელიც არ საჭიროებს CAL-ებს.

სტანდარტული გამოცემა
--------------------

Windows Server 2003-ის სტანდარტული გამოცემა გათვლილია პატარა და საშუალო ზომის ქსელებისთვის.სტანდარტულ გამოცემას აქვს ფაილების და პრინტერების განაწილების შესაძლებლობა,გვთავაზობს დაცულ ინტერნეტ კავშირს.ამ გამოცემას აქვს 4 პროცესორისა და 4GB RAM-ის მხარდაჭერა,ხოლო მის 64 ბიტიან ვერსიას კი 32GB RAM-ის მხარდაჭერა და ასევე აქვს Non-Uniform Memory Access (NUMA)-ს მხარდაჭერა.32 ბიტიანი Windows Server 2003-ის სტანდარტული გამოცემის გადმოწერა უფასოდ შეუძლიათ სტუდენტებს Microsoft-ის DreamSpark საიტიდან ( დაარქივებული 2008-09-22 საიტზე Wayback Machine. ).

Enterprise გამოცემა
-------------------

Windows Server 2003-ის Enterprise გამოცემა გათვლილია საშუალო ან დიდი ზომის ქსელებისთვის.ამ გამოცემას აქვს 8 პროცესორის მხარდაჭერა,eight-node clustering-ის მხარდაჭერა Microsoft Cluster Server (MSCS)-ის გამოყენებით.ასევე მას აქვს 32GB RAM-ის მხარდაჭერა PAE-ს ჩართვის შემდეგ.Enterprise გამოცემა ასევე გამოდის 64 ბიტიანები. 64 ბიტიანებს აქვთ 1TB ოპერატიულის მხარდაჭერა. ორივეს 32 ბიტიანებსაც და 64 ბიტიანებსაც აქვთ Non-Uniform Memory Access (NUMA)-ს მხარდაჭერა.

ამ გამოცემას აქვს შემდეგი შესაძლებლობების მხარდაჭერა:

* Microsoft Metadirectory Services (MMS)-ების მხარდაჭერა,რომლის საშუალებითაც ხდება მრავალი დირექტორიების,მონაცემთა ბაზების და ფაილების ინტეგრაცია Active Directory-ასთან.
* აქვს Hot Add Memory-ის მხარდაჭერა,რაც იმას ნიშნავს რომ შეგვიძლია ჩავამატოთ ან ამოვიღოთ RAM სისტემიდან გადატვრითვის ან გამორთვის გარეშე.
* აქვს WSRM(Windows System Resource Manager)-ის მხარდაჭერა.

Datacenter გამოცემა
-------------------

Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემა განკუთვნილია ისეთი გარემოსთვის,რომელიც მოითხოვს მაღალ დაცულობას და საიმედოობას.Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემა არის როგორც 32 ბიტიანი,ასევე 64 ბიტიანი.32 ბიტიანს აქვს 32 პროცესორის მხარდაჭერა,ხოლო 64 ბიტიანს - 64 პროცესორის. 32 ბიტიან არქიტექტურას აქვს 128GB RAM-ის ლიმიტი,ხოლო 64 ბიტიანს - 2TB.

Windows Server 2003-ის Datacenter გამოცემას ასევე აქვს NUMA-ს და 8-node clustering-ის მხარდაჭერა.ამ გამოცემას ასევე აქვს უკეთესი მხარდაჭერა Storage Area Networks (SAN)-ის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Windows Server 2003
* Windows Server 2003 Downloads
* Windows Server Performance Team Blog დაარქივებული 2010-05-04 საიტზე Wayback Machine.
* Kernel comparison with Linux 2.6

სქოლიო
------

1. ↑  Microsoft Windows Server 2003 Is Available Worldwide Today. Microsoft (April 24, 2003).
2. ↑  Microsoft Windows Server 2003 Is Available Worldwide Today. Microsoft (April 24, 2003).
3. ↑  24 აპრილი, 2003; 19 წლის წინ (2003-04-24)
4. ↑  SP2 Goes Live. Microsoft.
5. ↑  Windows Server 2003 Evaluation Kit. Microsoft (6 November 2003).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 January 2005.
6. ↑  Volume Licensing Programs for Windows Server 2003. Microsoft (15 June 2004).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13 January 2005.
7. ↑  Windows Server 2003 Pricing. Microsoft (6 February 2004).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 December 2004.
8. ↑  Windows server 2003 Lifecycle Policy. Microsoft (March 8, 2008).
9. ↑  Windows Server 2003 end of support. Microsoft. ციტირების თარიღი: 19 June 2015.
10. ↑  ამ გვერდზე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Microsoft Windows-ის ოჯახი |
| --- |
|  |
| დაფუძნებული DOS-ზე | 
* Windows 1.0
* Windows 2.0
* Windows 2.1x
* Windows 3.0
* Windows 3.1x
 |  |
|  |
| Windows 9x სერია | 
* Windows 95
* Windows 98
* Windows Me
 |
|  |
| Windows NT სერია | 

|  |  |
| --- | --- |
| მყიდველებისთვის | 
* Windows XP
* Windows Vista
* Windows 7
* Windows 8
* Windows 8.1
* Windows 10
* Windows 11
 |
|  |
| Windows Server | 
* Server 2003
* Server 2008
* Server 2008 R2
* Server 2012
* Server 2012 R2
* Server 2016
* Server 2019
* Server 2022
* HPC Server 2008)
* Home Server
* Essential Business Server
* MultiPoint Server
* Small Business Server
 |
|  |
| სპეციალიზებული | 
* Windows Embedded
* Windows Preinstallation Environment
* Windows Fundamentals
 |

 |
|  |
| Windows CE | 
* Auto
* Windows CE 3.0
* Windows CE 5.0 (Windows Mobile)
* Windows CE 6.0 (Windows Phone 7)
* Windows CE 7.0
 |
|  |
| Windows Mobile | 
* Pocket PC 2000
* Pocket PC 2002
* Mobile 2003
* Mobile 5.0
* Mobile 6.0
* Mobile 6.1
* Mobile 6.5
 |
|  |
| Windows Phone | 
* Phone 7
* Phone 8
* Phone 8.1
* Windows 10 Mobile
 |
|  |
| შეწყვეტილი | 
* Cairo
* Nashville
* Neptune
* Odyssey
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* Metro
* Midori
* OS/2
* Windows Aero
* Windows-ის ინსტალირება
* Windows XP-ს თემები
 |

 |