recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
1909 წლის ვერცხლის ლორნეტი
**ლორნეტი** — სათვალეების ნაირსახეობა, პენსნესგან განსხვავდება მაფიქსირებელი მოწყობილობის არქონით: ლინზების წყვილი ჩარჩოში, დაფიქსირებულია სახელურზე. XVIII საუკუნის დასასრულის — XIX საუკუნის დასაწყისის პოპულარული აქსესუარი, ფუნქციით შეესაბამება თეატრის ბინოკლს. ყველაზე გავრცელებული ვერსიით გამოგონილია 1780 წელს, ჯორჯ ადამსის მიერ.

ისტორია
-------

### წარმოშობა

ერთ-ერთი აზრის თანახმად, ლორნეტი XV საუკუნეში გაჩნდა, მისი წარმოშობის ისტორია დაკავშირებულია ჩვეულებრივი სათვალეების „თავდაყირა" დაყენებასთან. სათვალეების გადაყირავება, რომელთა პატარა რკალი, როგორც წესი, ქვემოთ იყო მოღუნული, საჭირო იყო მისი როგორც სახელურად გამოყენებისთვის.

სხვა აზრით ლორნეტი ინგლისელი ოპტიკოსის ჯორჯ ადამსის გამოგონებაა, რომელიც 1780 წელს გაჩნდა, როგორც სათვალეების არისტოკრატიული ვარიანტი მათი ჭერისთის განკუთვნილი დამატებითი სახელურით. ლორნეტების პირველ მოდელებში გამოიყენებოდა ლითონის ჩარჩო მრგვალი ღიობებით ლინზებისთვის, რომელნიც ნახევრწრით იყვნენ შეერთებულნი ცხვირზე მოხერხებულად განთავსებისთვის. ხელში საჭერად კი მას სახსრის მეშვეობით უმაგრდებოდა სახელური. 1818 წელს დაიწყო დაკეცვადი ლორნეტების დამზადება, რომელნიც პატარა ბერკეტის მეშვეობით იღებოდა და იკეტებოდა. მოგვიანებით ავტომატურად გახსნადი და დაკეცვადი ლორნეტები გაჩნდნენ, რომელნიც მოქმედებაში ზამბარაზე დაწოლით მოდიოდნენ.

ლიტერატურა
----------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ლორნეტი***
* ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ერთტომეული, გვ. 278, თბილისი, 1986

სქოლიო
------

1. ↑  Взгляд сквозь стекло. История очков. Часть 1(რუსული), 2012, 16 მაისი.
2. ↑  *Чуланова Е.* Очки в контексте минувшей эпохи. Приметы начала века(რუსული) // 9, 2011, ISSN 2072-4063.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სათვალეების სახეობები |
| --- |
|  |
| ისტორიული | 
* ლორნეტი
* მონოკლი
* პენსნე
* მაკრატელი-სათვალე
 |
|  |
| თანამედროვე | 
* წარბხაზა
* ხოჭოს თვალი
* კატის თვალი
* GI სათვალე
* რქის ჩარჩოიანი
* ულინზო
* უჩარჩო
 |
|  |
| მზის სათვალეები | 
* ავიატორი
* სპორტული სათვალეები
* სარკისებრი
* ჩაის-ჩრდილიანი
* დარაბა ჩრდილიანი
* მგზავრი
 |

 |
**გიროგი დარისპანაშვილი** (დ. 11 ივნისი, 1905, თბილისი, — გ. 4 აპრილი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1955).

სასცენო მოღვაწეობა 1920 წელს დაიწყო. 1927-1928 წლებში მსახიობად მუშაობდა თბილისის მუშათა თეატრში, 1928-1933 — თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა ქართულ თეატრში; 1933-1936 ველისციხისა და ჭიათურის თეატრების, ხოლო 1936-1960 წლებში თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა ქართული თეატრის მსახიობი და რეჟისორი იყო. შეასრულა როლები: შამილი (იონა ვაკელის „შამილი"), ლადო კეცხოველი (ბ. ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი"), ბიძინა ჩოლოყაშვილი (აკაკი წერეთლის „ბაში-აჩუკის" ინსცენირება) და სხვა.

მოზარდ-მაყურებელთა თეატრში დადგა: სიმონ მთვარაძის „აურიე რგოლი", ალექსანდრე კაჭკაჭიშვილის „პარტიზანების", ნიკო ლომოურის „ქაჯანა" ინსცენირება და სხვა. გიორგი დარისპანაშვილი ათამდე პიესის ავტორია, აღსანიშნავია „ხიდქვეშ", „ძმები", „ტყის მეგობარი" და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 413, თბ. 2002 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი დარისპანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორდელაძე**. |

**გიორგი ერასტის ძე გორდელაძე** (დ. 17 თებერვალი, 1912, თბილისი — გ. 11 თებერვალი, 1990, იქვე) — ქართველი გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965).

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ ი. შარლემანი, ს. ქობულაძე, ვ. გრიგოლია. იქვე ეწეოდა პედ. მოღვაწეობას (1968 წლიდან, 1988 წლიდან — პროფესორი). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1944 წლიდან. იყო ნაყოფიერი გრაფიკოს-ილუსტრატორი, გამომცემლობა „სახელგამის" (1933-1968) და „ნაკადულის" (1968-1970) მთავარი მხატვარი. მაღალმხატვრულად გააფორმა წიგნები: „დედაენა" (1955), გ. ჩუბინაშვილის „ქართული ოქრომჭედლობა" (ალბომი), „ვეფხისტყაოსნის დასურათება" (ორ წიგნად), ა. ანტონოვსკაიას „დიდი მოურავი", დ. გურამიშვილის „დავითიანი", რ. დანიბეგაშვილის „თვრამეტი წელი აზიის ქვეყნებში", მ. ჯავახიშვილის „არსენა მარაბდელი", ა. ფურცელაძის „მაცი ხვიტია", ზღაპარი „ნაცარქექია" და სხვ. წარმატებით მუშაობდა დაზგურ გრაფიკასა და ფერწერაში. შექმნა ისტორიულ პირთა პორტრეტები. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „ჭიდაობა ანანურში" (1957), „ცხრა ძმა ხერხეულიძე" (1964), „დავით აღმაშენებელი" (1980), „მეფე ერეკლე II" (1982), „თამარ მეფე ვარძიაში" (1987) და სხვ. საერთო აღიარება მოიპოვა მხატვრის მიერ შექმნილმა პლაკატებმა: „ტელეხედვა სვანეთში", „ოცნება და სინამდვილე", „ტყე ჩვენი სიმდიდრეა" და სხვ. გორდელაძე წლების მანძილზე მუშაობდა ქართულ შრიფტზე. ავტორია ქართული, რუსული და ლათინური შრიფტის ორიგინალური ნიმუშებისა.

ლიტერატურა
----------

* *მასხარაშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 107-108.
**გიორგი გაბრიელის ძე დეკანოზიშვილი** (დეკანოზოვი; დ. 1868, პეტროვსკი, ახლანდ. მაჰაჩყალა, დაღესტნის რესპუბლიკა, — გ. 19 ნოემბერი, 1910, კანი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1904) და ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი (1887) და პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი (1892). 1890 წელს პეტერბურგში შექმნა ქართველ და სომეხ სტუდენტთა კავშირი, რომელიც მალე დაიშალა. 1889–1892 წლებში იყო პეტერბურგის ქართველ სტუდენტთა წრის ლიდერი და რუსეთის იმპერიის უმაღლეს სასწავლებლების სტუდენტთა პოლიტიკური მოძრაობის აქტიური მოღვაწე. 1892 წელს დეკანოზიშვილის მონაწილეობით ქუთაისში დაფუძნდა რუსეთის იმპერიის ქართველ სტუდენტთა პოლიტიკური ორგანიზაცია „საქართველოს თავისუფლების ლიგა". 1892–1895 წლებში დეკანოზიშვილი მუშაობდა ჭიათურაში, ნ. ღოღობერიძის მანგანუმის სამრეწველო ფირმის ინჟინრად და საბადოს გამგედ, 1895–1898 წლებში — ბაქოს ნობელების ნავთობგადამამუშავებელი ფირმის კონტროლიორ-ინსპექტორად. 1899-1900 წლებში მივლინებული იყო ევროპაში (პარიზში ყოფნისას ცოლად შეირთო ფრანგი ქალი ანრიეტა ფრენუა), 1902 წელს კი გიორგი ზდანოვიჩის (მაიაშვილი) დავალებით, მანგანუმის წარმოების იქაური მეთოდების შესასწავლად, იმოგზაურა ბრაზილიასა და კუბაში. დაბრუნების შემდეგ, 1905 წელს ქუთაისში მონოგრაფია აღნიშნულ ქვეყნებში მანგანუმის მრეწველობის შესახებ (ქართულ და რუსულ ენებზე). 

დეკანოზიშვილი აქტიურად თანამშრომლობდა იმდროინდელ ქართულ პრესასთან. წერდა საქართველოს ეროვნულ-პოლიტიკურ საკითხებზე, მანგანუმის წარმოებასა და მის მნიშვნელობაზე საქართველოსათვის. 1896-1900 წლებში მისი წერილები ქვეყნდებოდა გაზეთ „ივერიაში", 1900 წელს კი თბილისში დეკანოზიშვილის თაოსნობით ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტთა პირველმა ჯგუფმა გამოსცა გაზეთი „ცნობის ფურცელი". 1900 წლიდან დეკანოზიშვილი იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობის წევრი. 1901 წელს გიორგი დეკანოზიშვილმა არჩილ ჯორჯაძესთან, თედო სახოკიასთან, კიტა აბაშიძესთან, ანდრია დეკანოზიშვილთან, გიორგი ლასხიშვილთან და სხვებთან ერთად დაარსეს საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტური პარტია. დეკანოზიშვილი პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრად აირჩიეს. 1901 წელს მისი თაოსნობით პარიზში დაარსდა პარტიის პერიოდული გამოცემა — გაზეთი „საქართველო", რომელიც ფრანგულენოვან ვარიანტთან („La Géorgie") ერთად გამოდიოდა 1905 წლის დამლევამდე. 1904 წელს დეკანოზიშვილი იყო ჟენევაში სოციალისტ-ფედერალისტთა კონგრესის ჩატარების ერთ-ერთი მოთავე. 1904 წელს პარიზში გამოსცა ამ კონგრესის ოქმები. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს დეკანოზიშვილის თაოსნობით, გემ „სირიუსით" საქართველოში გამოიგზავნა იარაღი და ტყვია-წამალი. 1906 წლიდან დეკანოზიშვილი იძულებული გახდა, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო, ჩამოშორებოდა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. გარდაიცვალა საფრანგეთში. 1911 წელს ფარულად გადმოასვენეს საქართველოში.

ლიტერატურა
----------

* *ურუშაძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 360.
* სახოკია თ. ჩემი საუკუნის ადამიანები, თბ. 1969;
* ტუღუში მ. გიორგი დეკანოზიშვილი (ცხოვრება და მოქმედება). – ჟურნ. «კავკასიონი», X, პარიზი, 1965;
* ურუშაძე ლ. გიორგი დეკანოზიშვილის პოლიტიკური ბიოგრაფიისათვის („საქართველოს თავისუფლების ლიგა" და „ქართველ სოციალ-ფედერალისტთა პარტია" – 1890–1906), «საისტორიო ვერტიკალები», 2007, №13;
**ლორის განძი** — ვერცხლის მონეტების განძი (2430 ც.), რომელიც აღმოჩენილია ლორის ციხის ნანგრევებთან. მონეტები დაზიანებულია. ლორის განძის 600 მონეტა ბიზანტიურია და სავარაუდოა ტრაპიზონის ასპრების იმიტაციას წარმოადგენდეს. 503 ცალი აღმოსავლური მონეტაა, მათ შორის ჯუჩიდური, ჰულაგუიდური, ჯალაერიდების, თემურლენგისა და მისი მარიონეტების (სიურღათმიშისა და მაჰმუდის), თემურიდების, მამლუქების, ყარა-ყოიუნლუსი, აყ-ჭოიუნლუსი.

ლორის განძში 67 ქართული მონეტა აღმოჩნდა, რომელთა უმრავლესობა მოჭრილია ალექსანდრე I-ის სახელით და დათარიღებულია 1412 (ქორონიკონით 100). რამდენიმე განეკუთვნება გიორგი VII-ს (ან VIII-ს) და კონსტანტინე I-ს (ან II-ს). ლორის განძის ყველაზე გვიანდელი მონეტა მოჭრილია 1426 წელს, ე. ი. განძი ჩაფლულია 1426 წლის შემდეგ.

ლიტერატურა
----------

* *აბდალაძე ა.* XV საუკუნის პირველი ნახევრის საქართველოს ისტორიიდან «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1976, № 3;
* *დუნდუა გ.* სამონეტო მიმოქცევის საკითხებისათვის XII საუკუნის საქართველოში, თბ. 1964;
* *Пахомов Е. А.* Монетные клады Азербайджана и других республик, областей и краев Кавказа, в. 1, Баку, 1926;
* *დუნდუა გ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 296, თბ. 1983
**განთიადის ტაძარი**, *ცანდრიფშის ტაძარი* — VI საუკუნის სამაფსიდიანი ბაზილიკა, რომელიც მდებარეობს დაბა განთიადში (გაგრის მუნიციპალიტეტი). 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

აშენებულია VI საუკუნის I ნახევარში. მაგრამ არაერთხელ იყო გადაკეთებული VIII—X საუკუნეებში. 1576 წელს ნაწილობრივ დაინგრა ოსმალეთის შემოსევებისაგან. არის აფხაზეთისა და სრულიად საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ტაძარი. ჩვენამდე მხოლოდ ბაზილიკის ნანგრევები შემორჩა.

ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
-----------------------------

დარგის სპეციალისტების მიერ გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ცანდრიფში სწორედ ის ტაძარია, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა აბაზგების ტომს მათი გაქრისტიანებისას აუგო. ბაზილიკის ნანგრევებში აღმოჩენილია თეთრი მარმარილოს საფლავის ქვის ფრაგმენტი, ბერძნული ასომთავრული წარწერით. როგორც ჩანს, ის ადგილობრივი საერო ან სასულიერო წარჩინებული პირის საფლავს განეკუთვნებოდა. წარწერა თარიღდება VI საუკუნით.

ცანდრიფშის ტაძარი სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. იგი აგებულია საშუალო ზომის სწორი ფორმის კირქვის კვადრებით, მშენებლობისას გამოყენებულია ასევე სხვადასხვა ზომის ბრტყელი აგური.

ამჟამინდელი მდგომარეობა
-----------------------

ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. არსებული ინფორმაციით, ტაძარი მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, საჭიროებს გადაუდებელ საკონსერვაციო-სარესტავრაციო სამუშაოებს. 

განთიადის ტაძარს მინიჭებული აქვს საქართველოს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაოშვილი ვ. უშვერიძე გ. ზაქარაია პ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 550.
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ. 2015
* საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა, აფხაზეთი, თბ. 2007, გვ. 36-37
* *როგავა გ.* რელიგია და ეკლესია აფხაზებში, თბ. 2007, გვ. 147-148
* *როგავა გ.* აფხაზეთის ისტორიის საკითხები, თბ. 2009, გვ. 148-149
* *ზუხბაია ვ.*,„დავიცვათ არქიტექტურული ძეგლები", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 4 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1965 წელი. — გვ. 53-55

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განთიადის ბაზილიკა

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
გიორგი გუბლია.
**გიორგი კონსტანტინეს ძე გუბლია** (დ. 21 მაისი, 1928, სოფ. ყულანურხვა, ახლანდ. გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 6 ნოემბერი, 2019) — აფხაზი მწერალი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1954). მუშაობდა სოხუმის მ. გორკის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში აფხაზური ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგედ. პირველი პოეტური კრებული გამოაქვეყნა 1956 წელს. გამოქვეყნებული აქვს ლექსების რამდენიმე კრებული, პოემები და რომანები. თხზულებების ძირითადი მოტივი პატრიოტულია. 1990-იანი წლების დასაწყისიდან უთანაგრძნობდა სეპარატისტულ მოძრაობას აფხაზეთში. დაჯილდოებული იყო დიმიტრი გულიას სახელობის ლიტერატურული პრემიით და სეპარატისტული მთავრობის ორდენი „ღირსება და დიდება" (Ахьдз-апша, 2013).

ბიბლიოგრაფია
------------

* მოქრის კოდორი, თბ. 1964;
* ლექსები, თბ. 1971;
* დიმიტრი გულია. შემოქმედებითი გზა, თბ. 1974;
* ისევ აქა ვარ, თბ. 1977;
* ღელავდა ზღვა: ლექსები და პოემა, თბ. 1988.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 171.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Ушел из жизни поэт и прозаик Георгий Гублиа, „სპუტნიკ-აბზაზია", 7 ნოემბერი, 2019.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბრძოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„ბრძოლა"** — ქართული გაზეთი, რსდმპ (ბ) თბილისის კომიტეტის ლეგალური ყოველკვირეული ორგანო. გამოვიდა 1917 წლის ნოემბრიდან — რსდმპ (ბ) კავკასიის სამხარეო და თბილისის კომიტეტების ყოველდღიური ორგანო. რედაქტორები — მ. ცხაკაია და ფ. მახარაძე. გამომცემელი — რკინიგზის მუშა-ბოლშევიკების კომისია. „ბრძოლამ" დიდი როლი შეასრულა საქართველოს და ამიერკავკასიის პარტიული ორგანიზაციების საქმიანობაში. მის ფურცლებზე გამოქვეყნდა რსდმპ (ბ) VII (აპრილი) კონფერენციის, VI ყრილობის და რსდმპ (ბ) კავკასიის კავშირის პირველი სამხარეო ყრილობის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი დოკუმენტი. გაზეთი სისტემატურად აშუქებდა მუშათა და გლეხთა რევოლუციური მოძრაობის საკითხებს, ბეჭდავდა მასალებს მუშათა გაფიცვებისა და დემონსტრაციების, ჯარისკაცთა მიტინგებისა შესახებ. 1918 წლის 9 თებერვალს ამიერკავკასიის კომისარიატმა გაზეთი აკრძალა. გაიცა თანამშრომელთა დაპატიმრების ორდერები, სტამბა, სადაც იბეჭდებოდა „ბრძოლა" დაარბიეს და დახურეს.

ლიტერატურა
----------

* *ჟვანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 545.
**ლუიზა მარგარეტ პრუსიელი** (გერმ. Luise Margareta von Preußen, ინგლ. Louise Margaret of Prussia; დ. 25 ივლისი, 1860, პოტსდამი, გერმანია — გ. 14 მარტი, 1917, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი და პრუსიის პრინცესა. დედოფალ ვიქტორიას უმცროსი ვაჟის, კონაქტის ჰერცოგ არტურის მეუღლე. შვედეთის მეფე კარლ XVI-ისა და დანიის დედოფალ მარგრეტე II-ის დიდი ბებია.

ბიოგრაფია
---------

კონაქტის ჰერცოგინია 1908 წელს
ლუიზა მარგარეტი დაიბადა 1860 წლის 25 ივლისს პოტსდამში. იგი იყო პრინც ფრიდრიხ კარლ პრუსიელისა და მისი მეუღლის, პრინცესა მარია ანა ანჰალტ-დესაუელის ასული. მამის მხრიდან იგი პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ის შვილთაშვილი იყო, რის გამოც იგი დაბადებიდანვე პრუსიის პრინცესა იყო.

1879 წლის 13 მარტს იგი ცოლად შერთეს დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას შუათანა ვაჟს, კონაქტისა და სტრეთერნის ჰერცოგ არტურს. მათ ქორწინებას ბრიტანეთისა და გერმანიის სამეფო ოჯახების მრავალი წევრი ესწრებოდა. ჯვრისწერის შემდეგ ლუიზა მარგარეტს კონაქტისა და სტრეთერნის ჰერცოგინიის წოდებები მიენიჭა, რომელთაც იგი გარდაცვალებამდე ფლობდა.

არტურსა და ლუიზას ბედნიერი და ხანგრძლივი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც ჰერცოგინიამ ორი გოგონა და ერთი ვაჟი გააჩინა. თავისი უფროსი ქალიშვილის ხაზით იგი დიდ ბებიად ერგება შვედეთის მეფე კარლ XVI-სა და დანიის დედოფალ მარგრეტე II-ს.

1911 წლის 13 ოქტომბერს არტური კანადის მეფისნაცვლად დაინიშნა, რის გამოც წყვილი ოტავაში გადასახლდა. რამდენიმეწლიანი ცხოვრების შემდეგ, 1916 წლის 11 ნოემბერს პარლამენტმა ჰერცოგს მეფისნაცვლობა მოუხსნა, ამიტომაც იგი ცოლ-შვილთან ერთად ლონდონში დაბრუნდა.

მათი ბრიტანეთში ჩასვლიდან მალევე ლონდონს გრიპის ეპიდემია მოედო და სულ მალე ლუიზა მარგარეტიც დაავადდა. ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ მოახერხეს და იგი 1917 წლის 14 მარტს, 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა ლონდონში. მისი ქმარი მხოლოდ 1942 წელს აღესრულა, თუმცა იგი მეორედ აღარ დაქორწინებულა.

შვილები
-------

* მარგარეტი (1882-1920), ცოლად გაჰყვა შვედეთის კრონპრინც გუსტავ ადოლფს (შემდეგში მეფე გუსტავ VI), რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი, მათ შორის კრონპრინცი გუსტავ ადოლფი და დანიის დედოფალი ინგრიდი;
* არტური (1883-1938), სამხრეთ აფრიკის გენერალ-გუბერნატორი. ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, ფაიფის ჰერცოგინია ალექსანდრა დაფი, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი;
* პატრიცია (1886-1974), ცოლად გაჰყვა სერ ალექსანდერ რამზის, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი.

ლიტერატურა
----------

* "Royal Marriage Bells" (PDF), The New York Times, London, 13 March 1879.
**განის დროშა** — განის ეროვნული სიმბოლო გერბთან და ჰიმნთან ერთად. 

სახელმწიფო დროშა შედგება პანაფრიკანული ფერებისაგან — წითელი, ყვითელი და მწვანე. განა, როგორც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ პირველი დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა ამ ფერების დამაარსებელი. აფრიკის მოგვიანებით დამოუკიდებლობამოპოვებული ბევრი სხვა ქვეყანა განას დროშაში ხედავდა მაგალითს და ირჩევდა მსგავს ფერებს საკუთარი დროშისათვის, რათა გამოეხატათ პანაფრიკანული იდეა. ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში ეს ფერები გამოიყენებოდა ეთიოპიაში — პირველ დამოუკიდებელ აფრიკულ სახელმწიფოში, თუმცა მაშინ ჯერ კიდევ არ იყო ის პანაფრიკანული სიმბოლოები.

დროშის ავტორია თეოდოსია სალომე ოკო და გამოხატავს შემდეგს: წითელი ფერი სისხლის სიმბოლოა, რომელიც დაიღვარა თავისუფლებისათვის ბრძოლაში; ყვითელი ფერი გამოხატავს ქვეყნის სიმდიდრეს ( უკვე ძველი სახელწოდება ოქროს ნაპირის სამეფო მიანიშნებს ამაზე); მწვანე ფერი ასოცირდება ქვეყნის მწვანე საფართან — ტყეებსა და ველებთან. 

შავი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი დროშის შუაგულში ემსახურება აფრიკული თავისუფლების მეგზურობის (პირველობის) იდეას. ხშირად მას არასწორად გამოსახავენ. ვარსკვლავი უნდა ებჯინებოდეს როგორც ზედა, ისე, ქვედა ზოლს. დროშა ოფიციალურად იქნა მიღებული 1957 წელს, 6 მარტს. 1964 წლის 1 იანვარს ყვითელი ზოლი შეიცვალა თეთრით. 1966 წლის 28 თებერვალს აღადგინეს სახელმწიფო დროშის პირვანდელი ვარიანტი.

სხვა დროშები
------------

* სამხედრო-საჰაერო ძალების დროშა
* სამოქალაქო ავიაციის დროშა
* სამხედრო-საზღვაო ძალების დროშა   
1959 — 1998

ისტორიული დროშები
-----------------

* ბრიტანეთის დასავლეთ აფრიკის დროშა
* ოქროს ნაპირის დროშა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განა
* განის არმია დროშის ფერებში დაარქივებული 2016-03-13 საიტზე Wayback Machine.
გიორგი დადიანი.
**გიორგი (ეგორ) ლევანის (ლეონტის) ძე დადიანი** (დ. 1683, ზუგდიდი, — გ. 12 ივნისი, 1765, მოსკოვი) — სამეგრელოს მთავრის ლევან IV დადიანის ვაჟი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1725). 

მამამისი ლევანი იყო დადიანთა პირველი დინასტიის უკანასკნელი მმართველი ოდიშში. 1700 წლიდან გიორგი დადიანი ემიგრაციაში იყო მოსკოვში. კარგად დაეუფლა რუსულ ენას, ასრულებდა დიპლომატიურ დავალებებს, მთარგმნელისა და თარჯიმნის მოვალეობას. რუსეთის სამეფო კარსა და მოსკოვში ემიგრირებულ ქართველთა შორის მოლაპარაკებების დროს უძღვებოდა მიმოწერას საქართველოსთან. ცოლად შეირთო რუსეთის არტილერიის გენერალ-ფელდცოიხმაისტერის, ბატონიშვილ ალექსანდრე არჩილის ძის ქალიშვილი სოფიო. გიორგი დადიანი დადიანოვების მოსკოვის შტოს დამფუძნებელია. თავისი სახსრებით მონაწილეობა მიიღო მოსკოვში სუხარევის კოშკის განახლებაში. ფლობდა მამულებს ნიჟეგოროდის მაზრაში. დაეხმარა მომავალში ცნობილ არქიტექტორს, პეტრე ეგოროვს განათლების მიღებაში. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტრის მირქმის ტაძარში.

ლიტერატურა
----------

* *კალანდია გ. ჯავახიშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 251.
**ბუალო-ნერსეჟაკი** (ფრანგ. Boileau-Narcejac), **პიერ ბუალო** (ფრანგ. Pierre Boileau; დ. 28 აპრილი, 1906 — გ. 16 იანვარი, 1989), **ტომა ნერსეჟაკი** (ფრანგ. Thomas Narcejac; დ. 3 ივლისი, 1908 — გ. 9 ივნისი, 1998) — ორი ფრანგი მწერლის ტანდემი. პიერ ლუი ბუალო მეწყვილე ნერსეჟაკზე ადრე გახდა ცნობილი მწერალი. პიერ ერომ, კი, რომლის ფსევდონიმიც იყო ტომა ნერსეჟაკი, წერა 1938 წელს დაიწყო. 1947 წელს ნერსეჟაკმა გამოსცა წიგნი „დეტექტიური ჟანრის ესთეტიკა", რომელშიც ძირითადად შევიდა პიერ ბუალოს შემოქმედების კრიტიკა. ბუალომ წაიკითხა ეს წიგნი და მათ შორის მიმოწერა გაჩაღდა. 1948 წელს მწერლებმა უშუალოდ გაიცნეს ერთმანეთი. გარკვეული პერიოდის შემდეგ კი ერთად დაიწყეს დეტექტიური ნაწარმოებების წერა. მათმა ტანდემმა თითქმის 40 წელი იარსება, ამ ხნის განმავლობაში მწერლებმა 50-ზე მეტი რომანი და მოთხრობა შექმნეს. 

ბუალო 1989 წელს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ნერსეჟაკმა კიდევ რამდენიმე წიგნი დაწერა, თავად კი 1998 წელს გარდაიცვალა.

ბუალო-ნერსეჟაკის ნაწარმოებების მიხედვითაა გადაღებული კლუზოს „ეშმაკები" (1955) და ჰიჩკოკის „თავბრუსხვევა" (1958).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Pierre Boileau — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* Thomas Narcejac — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ბუტმირის კულტურის ამფორა
**ბუტმირის კულტურა** — ბალკანეთზე გავრცელებული ნეოლითური კულტურა. მოიცავდა პერიოდს ძვ. წ. 2600—2400 წლებში. წარმოადგენს იმპრესოს კერამიკული კულტურის მემკვიდრე კულტურას. 

ძირითადი არქეოლოგიური ძეგლები აღმოჩენილია თანამედროვე ბოსნიის ტერიტორიაზე. ეკონომიკის ძირითადი დარგები იყო სოფლის მეურნეობა და მეცხოველეობა. იყო მოსაზრება, რომ კერამიკის ნიმუშები ჰგავდა კრეტაზე აღმოჩენილ მინოსის კერემიკას. თანამედროვე მონაცემების მიხედვით ბუტმირის კულტურას არანაირი კავშირი არ აქვს მინოსურ კულტურასთან.

ლიტერატურა
----------

* *W. Radymský / M. Hoernes, Die neolithische Station von Butmir bei Sarajevo in Bosnien. Ausgrabungen im Jahre 1893* (*Wien* 1895).
* *F. Fiala / M. Hoernes, Die neolithische Station von Butmir bei Sarajevo in Bosnien. Ausgrabungen in den Jahren 1894—1896. II. Teil (Schlussband)* (*Wien* 1898).
* *A. Benac, Obre II — Neolitsko naselje butmirske grupe na Gornjem polju*. *Glasnik* 26, 1971, 5-300.
* *M. Gimbutas, Chronology of Obre I an Obre II. Wiss. Mitt. Bosnisch-Herzegowin. Landesmus.* 4, 1974, 15-35.
**ბრუცელოზი**, *მალტის ცხელება*, *ბანგის დაავადება* — ადამიანისა და ცხოველის ინფექციურ-ალერგიული დაავადება. მიმდინარეობს ხანგრძლივად (3 თვიდან 2 წლამდე და მეტხანს), უმთავრესად აზიანებს ნერვულ სისტემას, ძვლებს, სახსრებს. ბრუცელოზის გამომწვევი მიკროორგანიზმები — ბრუცელები სამი სახისაა: ცხვრის (Brucella melitensis), ხარისა (Brucella abortus) და ღორისა (Brucella suis). ინფექციის ძირითადი წყაროა დაავადებული ცხოველი (თხა, ცხვარი, ღორი, მსხვილფეხა რქოვანი საქონელი), რომელიც გამოყოფს ბრუცელებს აბორტის ან მშობიარობის დროს, აგრეთვე რძესთან, შარდთან და განავალთან ერთად. ადამიანს ემართება ბრუცელოზით დაავადებული საქონლის რძის დალევის, რძის ნაწარმის, ცუდად მოხარშული ან შემწვარი ხორცის ჭამის შედეგად. ორგანიზმში ბრუცელები შეიძლება მოხვდნენ აგრეთვე დაზიანებული ლორწოვანი გარსიდან ან კანიდან (იარა, ნაკაწრი), სასუნთქი გზებიდან (ბრუცელებიანი მტვრის შესუნთქვისას) და ა. შ. ავადდებიან უმეტესად დასენიანებულ ცხოველთან კონტაქტში მყოფი პირნი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 542.
**ლელეგე** — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით ნახევარღმერთი და ლაკონიის მეფე. არსებობს სხვადასხვა ვერსიები ლელეგეს მშობლებთან დაკავშირებით, ერთ-ერთი ვერსიით ლელეგე პოსეიდონისა და ლიბიას ვაჯი იყო. თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისი მამა მზის ღმერთი ჰელიოსი იყო. კიდევ ერთი ვერსიით კი ლელეგე ავტოქტონი იყო. ლელეგეს შემდეგ მმართველობა მისმა ვაჟმა მილესმა ავიდა.

ცხოვრება
--------

ლელეგე ნაიადზე, წყლის ნიმფაზე კლეოხარეიაზე დაქორწინდა. ლელეგესა და კლეოხარეიას რამდენიმე ვაჟი შეეძინათ, მათ შორის მილესი, პოლიკაონი, პტერელაოსი, კლესონი. ლელეგეს შვილიშვილი (მილესის ვაჟი) იყო ევროტასი, რომელსაც ჰყავდა ქალიშვილი სახელად სპარტა. მოგვიანებით სპარტამ ლაკედემონზე იქორწინა. მისი ცოლის პატივსაცემად ლაკედემონმა ერთ-ერთ ქალაქს სპარტა უწოდა. თუმცა შესაძლებელია, რომ ქალაქს ლაკედემონი რქმეოდა, როგორც ცნობილია ქალაქს ორივე სახელით იხსენიებდნენ.

წყაროების მიხედვით პერსევსი მეფე ლელეგეს შთამომავალი იყო. ლელეგეს შვილთაშვილს სპარტას შეეძინა ქალიშვილი ევრიდიკე, რომელმაც არგოსის მეფეზე აკრისიოსზე იქორწინა. აკრისიოსსა და ევრიდიკეს ეყოლათ ქალიშვილი დანაია, რომელიც პერსევსის ბებია იყო. როგორც ჩანს, ძველი მითოგრაფერები ლელეგეს ლელეგების დამაარსებლად თვლიდნენ, ნახევრად მითური ხალხი, რომლებიც ეგეოსის ზღვის ორივე მხარეს ცხოვრობდნენ.

სქოლიო
------

1. ↑  აპოლოდოროსი 3.10.3
2. ↑  *საბერძნეთის გზამკვლევი*, 3.1.1-3.
3. ↑  პაუსანიასი. სპარტა, მითური ისტორია.
4. ↑  პიერ გრიმალი (1996). კლასიკური მითოლოგიის ლექსიკონი. ISBN 978-0-631-20102-1.

|
|  |
| წინამორბედი:არავინ | **სპარტის მეფე**დაახ. ძვ. წ. 1600 | შემდეგი:მილესი |
**ბუტრინტის ტბა** (ალბ. Liqeni i Butrintit) — ლაგუნა ალბანეთში, ქალაქ სარანდის მიდამოებში. ზედაპირის ფართობი 16,3 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 21,5 მ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 7,1 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 3,2 კმ-ზე. ტბის აღმოსავლეთით აღმართულია — მილეს (845 მ), დასავლეთით — სოტირის (240 მ), ხოლო სამხრეთით — სტილოს დაბალი მთები (240 მ).

ბუტრინტი ტექტონიკური წარმოშობისაა, მაშინ როდესაც მისი წყლის რეჟიმი დამახასიათებელია სანაპირო ლაგუნებისთვის. თავდაპირველად ტბას ერთვოდა მდინარე ბისტრიცა, თუმცა 1958 წელს მდინარის კალაპოტი ხელოვნურად გადაისროლეს იონიის ზღვაში. ტბის სანაპირო შეჭრილ-შემოჭრილია მრავალრიცხოვანი ნახევარკუნძულებითა და პატარა ღრმა უბეებით. ვივარის არხით (სიგრძე 3,6 კმ, სიგანე 60-100 მ, სიღრმე 5-6 მ) შეერთებულია იონიის ზღვასთან.

იმის მიუხედავად, რომ არხის წყალი ყოველი 12 საათის განმავლობაში თავისთავად იცვლის დინების მიმართულებას, წყალი ტბაში ნახევრად მტკნარი, ნახევრად მლაშეა. ტბის ეს უჩვეულო თვისება ოდითგანვე იძლეოდა შესაძლებლობას ადგილობრივი მოსახლეობა მეთევზეობითა და მიტილუსის მოშენებით დაკავებულიყო. დამახასიათებელია რბილი ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. საშუალოწლიური ტემპერატურაა 17,1°C. ტემპერატურას გააჩნია შეფარდებითი ჰომოთერმია (18°C) მთელი წლის განმავლობაში. წყლის ტემპერატურა ზამთარში უდრის 14°C-ს, ხოლო ზაფხულში 25°C-ს.

ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 1500 მმ წელიწადში. ბუტრინტი ბალკანეთის ერთადერთი მარილიანი ტბაა. მოქცევების დროს (15-20 სმ), ზღვის დონე მატულობს, რა დროსაც როგორც წესი ტბაში იჭრება მარილიანი წყალი. მარილიანობა სეზონის მიხედვით მერყეობს: 15,00 გრ/ლ-იდან ზამთარში 33,00 გრ/ლ-მდე ზაფხულში. ქვედა ფენა მდიდარია გოგირდოვანი აირით. მისი კონცენტრაცია სიღრმესთან ერთად მატულობს და ყველაზე მაღალ დონეს ტბის ფსკერზე აღწევს.

ენვერ ხოჯას მმართველობის დროს ტბაზე გაიხსნა მიტილუსის მოშონების კოოპერატივი. სიახლოვესაა უძველესი ქალაქი ბუთროტუმი, რომელიც ამჟამად არქეოლოგიურ მუზეუმ-ნაკრძალს წარმოადგენს.

ბუტრინტის ტბა ბუტრინტის ეროვნული პარკის ნაწილია, რომელიც 2000 წლის ნოემბერში შეიქმნა. ტბა შედის რამსარის საერთაშორისო ჭარბტენიანი ტერიტორიების სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალბანეთის ტბების სია

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  Ramsar Convention. Information Sheet on Ramsar Wetlands (Ris): Butrint (Albania)
**ლეკნარის მონასტერი** – მონასტრის ნანგრევები ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა შავრაში. 

მდებარეობს ქვემო რაჭაში, რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მაღალ კლდეზე. ძველად მოიხსენიებოდა როგორც „მთის წმინდა გიორგი" და ითვლებოდა ძლიერ, ყოვლისშემძლე სალოცავად. აქ მოდიოდნენ მლოცველები დასავლეთ საქართველოს ყოველი მხრიდან. ქართველი დიდებულები და აზნაურები უხვად სწირავდნენ ყმა–მამულებსა და საეკლესიო ქონებას. შემორჩენილია მეფე ბაგრატ V-ის და სოლომონ II–ის მეუღლის, მარიამ დედოფლის მიერ 1795 წელს გაცემული შეწირულობის სიგელები. 1950–იან წლებში ძეგლი შეისწავლა ხელოვნებათმცოდნე მალაქია დვალმა და მან ივარაუდა აქ ოდესღაც მონასტრის არსებობა. გამოკვლევის თანახმად აგრეთვე დადგინდა, რომ ლეკნარის სამონასტრო ანსამბლის ეკლესიის მთავარი ნავი აგებულია IX საუკუნის II ნახევრიდან X საუკუნის I ნახევრამდე, ხოლო ჩრდილოეთი მინაშენი ძეგლზე მოგვიანებით, X საუკუნის დასასრულს ან XI საუკუნის პირველ მესამედში მიაშენეს, ხოლო დასავლეთი მინაშენი კიდევ უფრო გვიანდელია. ეკლესიის მფლობელობაში შედიოდა მდიდარი საეკლესიო ინვენტარი უძვირფასესი ჯვარ–ხატებით, რომელთა დიდი ნაწილი XX საუკუნეში უკვალოდ დაიკარგა.

ლიტერატურა
----------

* *გობეჯიშვილი ვ.*, რაჭის მონასტრები, თბ. 2006
* *ბერაძე თ.*, რაჭა, თბ. 1983

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8613

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რაჭის ეკლესია-მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* ბარაკონის ეკლესია
* ბეთლევის ეკლესია
* ბუბის მონასტერი
* გლოლის ბერის საყდარი
* დვალთის დედათა მონასტერი
* ველტყევის მონასტერი
* თამარ დედოფლის საყდარი
* ლაბეჭინის მონასტერი
* ლეკნარის მონასტერი
* მეჭვრეთის მონასტერი
* მიქარწმინდის მონასტერი
* მოტყიარის ბერის წყარო
* მრავალძალი
* ნიკორწმინდის ტაძარი
* საკაოს სამზიარის უდაბნო
* სორის მონასტერი
* სხიერის მონასტერი
* ფუტიეთის მონასტერი
* ღადიშის მონასტერი
* ღვიარის მონასტერი
* შეუბნის მონასტერი
* შოდის მონასტერი
* ცხომის დედათა მონასტერი
* ჭელიში
* ჭოლევის მონასტერი
 |  |

 |
**გნომა** (ბერძნ. gnōmē - აზრი), ბრძნული გამონათქვამი, დიდაქტიკური შეგონება, გადმოცემული ლექსად ან რიტმული პროზით. გავრცელებულია ძირითადად აღმოსავლეთ ლიტერატურაში, პოპულარული იყო ძველ საბერძნეთში, ქართულ ლიტერატურაში ღნომებს უწოდებდნენ ქართულ მასალაზე შედგენილ ან უცხო ენიდან თარგმნილ სენტენცია-აფორტიზმებისა და მოსწრებულ კითხვა-მიგებათა კრებულებს. ცნობილია ნილოს სინელის "ღნომანი სწავლათანი სარგებლად სულისა" და "ღნომანი განმაყენებელნი გახრწნადთაგან და შემაერთებელნი უხრწნელთა თანა". უამრავ ღნომას შეიცავს აპოფთეგმური კრებულები "სიტყვანი და სწავლანი სამეცნიერონი", "სიბრძნისაგან მრავალთა ფილოსოფოსთაჲსა", "სწავლანი ახიკარ ბრძნისანი", "სიტყვა-აგება სოგრატისი", "დამაკვირდი", "აკაკის ნაკვესები" და სხვა. ღნომებს დიდაქტიკურ-აღმზრდელობითი მნიშვნელობა აქვთ: ისინი მკითხველს ზნეობრივად ამაღლებენ, აცნობენ ცხოვრების ავ-კარგს, აჩვევენ ფილოსოფიურ აზროვნებას, უყალიბებენ მეტყველებასა და ლაკონიურად წერის სტილს.

ლიტერატურა
----------

* *ლოლაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 193-194.
**გეი მეგობრული** (ინგლ. Gay-friendly) — ადგილი, პოლიტიკა, ხალხი ან ინსტიტუტები რომლებიც მიესალმებიან გეი ურთიერთობას. (ყველა ადამიანის მიმართ რომელიც მოიხსენიება ლგბტ საზოგადოებაში) ისინი ცდილობენ, რომ შექმნან გეი მხარდამჭერი და მათი ურთიერთობების ხელშემწყობი გარემო სადაც ყველა ადამიანს ექნება თანაბარი უფლებები, ყველა ადამიანს ექნება ურთიერთპატივისცემა, ყველა ადამიანი მოეპყრობა ერთმანეთს თანასწორად და ადამიანები არ განიკითხავენ სხვებს. ეს ტერმინი ჩამოყალიბდა XX საუკუნის ბოლოს სამხრეთ ამერიკაში და სწორად გატარებულმა პოლიტიკამ მოიცვა ყველა სფერო, დაწყებული საგანმანათლებო დაწესებულებით და დამთავრებული სამუშაო ადგილებით, სადაც ხალხის უმეტესობა გახდა გეი ადამიანების მიმართ მიმღები.

გეი მეგობრული ადგილები
----------------------

ქალაქები რომლებიც მსოფლიოჩი ცნობილნი არიან გეი მეგობრულობით:სან-ფრანცისკო, სიეტლი, თელ-ავივი, ნიუ-იორკი, სიდნეი, რიო-დე-ჟანეირო, მელბურნი, პარიზი, ჩიკაგო, ბრიჯტონი, ამსტერდამი, მონტერია, ლონდონი, ბერლინი და მრავალი სხვა.

სპარტაკუსის საერთაშორისო გეი გზამკვლევმა გამოაქვეყნა გეი მოგზაურობის ინდექსი (Gay Travel Index), სადაც გეი მეგობრული ქვეყნების რეიტინგია. ქვეყნებს ქულები ეწერებათ შემდეგი კომპონენტებით ანტი-დისკრიმინაციული კანონი, ქორწინების თანასწორობა, პარტნიორობის და შვილად აყვანის კანონი, და ლგბტ მარკეტინგი. ამავდროულად, ქულები აკლდებათ შემდეგი ფაქტორების გამო:ანტი-ლგბტ კანონების, აივ ინფიცირებულთა მოგზაურობის შეზღუდვის, რელიგიური წნეხის, და პროსტიტუციის, მკვლელობის და ლგბტ ხალხის სიკვდილით დასჯისთვის.

2013 წელს, სპარტაკუსის გეი მოგზაურობის ინდექსში პირველ 11 ადგილს იკავებდნენ (შვედეთი, დანია, ისლანდია, ნორვეგია, ფინეთი, ბელგია, საფრანგეთი, ნიდერლანდები, გაერთიანებული სამეფო და ესპანეთი), ასევე კანადა, ახალი ზელანდია და ურუგვაი. ბოლო 5 ადგილს კი იკავებენ ირანი, საუდის არაბეთი, რუსეთი, იორდანია და იამაიკა.

სპარტაკუსმა ასევე გამოაქვეყნა გეი მოგზაურობის ინდექსი აშშ-ის მასშტაბით. 2013 წელს, ტოპ 5-ში შედის მხოლოდ ჩრდილოეთის რეგიონები, ასევე ტოპ 10-ში შედის კალიფორნია, ილინოისი და ორეგონი. ბოლო 10 ადგილს იკავებს სამხრეთის რეგიონები, რამდენიმე შტატის გამოკლებით (იუტა, აიდაჰო და მონტანა).

ლიტერატურა
----------

1. ↑  საყვარელი პლანეტა - ტოპ გეი მეგობრული ადგილები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-03-28. ციტირების თარიღი: 2015-05-27.
2. ↑  ხუთი ყველაზე გეი მეგობრული ადგილი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-11. ციტირების თარიღი: 2015-05-27.
3. ↑
4. ↑  სპარტაკუსის კვლევების რეიტინგი:Sweden’s On Top (USA Not So Much) - Queerty, 3 მარტი 2013

სასარგებლო ბმულები
------------------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***გეი მეგობრული***
* ადამიანის უფლებათა კამპანია,ლობირებს ლგბტ უფლებების დაცვას
**გივი შალვას ძე კვანჭახაძე** (დ. 7 თებერვალი, 1927, თბილისი, — გ. 22 დეკემბერი, 1995,თბილისი) — ქართველი ჰიგიენისტი, პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1969 წ.), პროფესორი (1970 წ.), თსსი–ს ზოგადი ჰიგიენის კათედრის გამგე (1986 – 1995 წწ.), სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტის დეკანი (1973 – 1994 წწ.), მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1989 წ.), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990 წ.).

ბიოგრაფია
---------

გივი კვანჭახაძემ 1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტი, 1954 წელს დაამთავრა თსსი–ის შრომის ჰიგიენის კათედრის ასპირანტურა, 1954 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1989 წელს მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. მისი სადისერტაციო ნაშრომები ეხებოდა ჭიათურის მანგანუმის საბადოების მიწისქვეშა მუშების ავადობასა და შრომის პირობების გაუმჯობესების ღონისძიებების საკითხებს, თამბაქოს მრეწველობის მუშათა შრომის ჰიგიენის პრობლემებს. ავტორია 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთა შინაარსიც უკავშირდება ადამიანის ჯანმრთელობის დაცვას გარემოს მავნე ზემოქმედებისაგან.

1954 წლიდან იყო საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სან–ეპიდსადგურის სამრეწველო ჰიგიენის განყოფილების გამგე, ნ. მახვილაძი სახელობის შრომის ჰიგიენის და პროფდაავადებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანნამშრომელი, სოფლის მეურნეობის შრომის ჰიგიენის სექტორის და საწარმოო აეროზოლების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, თსსი–ის შრომის ჰიგიენის კათედრის ასისტენტი.
გ. კვანჭახაძე 1986 წლიდან – 1995 წლამდე იყო თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის ზოგადი ჰიგიენის კათედრის გამგე (ამჟამად თბილისის სახ. სამედიცინო უნივერსიტეტის პრევენციული მედიცინის და გარემოს ჯანმრთელობის დეპარტამენტი), 1973 წლიდან – 1994 წლამდე თსსი–ს სანიტარულ–ჰიგიენური ფაკულტეტის დეკანი (ამჟამად თსსუ–ის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფაკულტეტი).

იყო საქართველოს ჰიგიენისტთა სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობის პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე, საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სანეპიდსამმართველოსთან არსებული სანეპიდსაბჭოს წევრი, მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის და მედიცინის და ადამიანის ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიების აკადემიკოსი.

1990 წელს მიიღო საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება.
1982 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით, სამედიცინო მეცნიერებათა დარგში სამეცნიერო–პრაქტიკული კადრების მომზადების საქმეში გაწეული საქმიანობისათვის.

გივი კვანჭახაძე გარდაიცვალა 1995 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ტრადიციებით მომავლისკენ, თსსუ–ის საიუბილეო კრებული, თბ. 2010. I$BN 978–9941-O–2788–8.
* ... და სიკეთე დატოვა ამქვეყნად, რედაქტორი აკად. ვადიმ სააკაძე, თბ. 2009. I$BN 978-99940-938-7-8.
**გო** — ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ისტორიის მქონე და აღიარებული, როგორც ყველაზე რთული სამაგიდო თამაში. ამ თამაშში განსხეულებულია ცნობილი გამოთქმა- გენიალობა სიმარტივეშია. მიუხედავად უმარტივესი წესებისა, ვეიცი ანუ გო კაცობრიობის მიერ შექმნილი ერთ-ერთი ყველაზე კომპლექსური სისტემაა, სტრატეგიული თამაშია.

წესები
------

ვეიცის თამაშობს ორი მოთამაშე შავი და თეთრი ქვებით 9-9, 13-13 ან 19-19 დაფაზე. 19-19 დაფა მიჩნეულია თამაშის სტანდარტულ ზომად. ჩვეულებრივ თამაშს იწყებს შავი, ამიტომ თეთრებს ეძლევათ დამატებითი ქულა- ე.წ. კომი, დაახლოებით 6-7 ქულა.

მოთამაშეები თითო ჯერზე თითო ქვას დებენ ხაზების გადაკვეთის წერტილებზე. თამაშისას აკრძალულია უკვე დაკავებულ წერტილზე მეორე ქვის დადება. მოთამაშეს აქვს საკუთარი სვლის გამოტოვების - ანუ პასის უფლება, თუმცა თუ ორივე მოთამაშე გამოტოვებს სვლას თამაში სრულდება, ამიტომ მოთამაშეები თამაშის ბოლომდე არ იყენებენ ხოლმე ამ უფლებას. მოთამაშეებს ასევე შეუძლიათ დროზე ადრე დანებებაც კი.

დღესდღეობით თამაშის საერთაშორისო სახელია გო, რაც მოდის მისი იაპონური სახელწოდების იგოს გამარტივებისაგან. ჩინეთში მას უწოდებენ ვეიცის ( 围棋 ), კორეაში- ბადუკს ( 바둑 ).

ისევე როგორც ჩინური კულტურის სხვა არაერთი ელემენტი, ვეიციც გავრცელდა შორეული აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებში. V საუკუნეში აღნიშნული თამაში უკვე ფიქსირდება კორეაში, ხოლო VII საუკუნეში კი იაპონიაში ვრცელდება. ვეიცის შემდგომი განვითარება და სტანდარტიზაცია უკავშირდება იაპონიას. მსგავსად ჩინეთისა, გოს თამაში საზოგადოების მაღალი ფენის პრეროგატივა იყო დიდი ხნის განმავლობაში, ხოლო აზიაში გოს ასეთი მასიური გავრცელება მოსახლეობაში უკავშირდება ტოკუგავას რეჟიმის (1603-1868) პირველ შიოგუნს იეიასუ ტოკუგავას (1553-1616). სწორედ, მან შექმნა გოს მინისტრის თანამდებობა ქვეყანაში და ჩამოაყალიბა გოს შემსწავლელი ოთხი სკოლა. ტოკუგავას რეჟიმის დროს იაპონიაში მოხდა გოს სტანდარტიზაცია, ჩამოყალიბდა მოთამაშეთა შეფასებისა და ქულების დათვლის განსაზღვრული სისტემა.

პირველი დასავლელი ადამიანი, რომელმაც დატოვა ცნობები გოს შესახებ, იყო იტალიელი მისიონერი ჩინეთში ჩასული მოგზაური და მეცნიერი მატეო რიჩი (1552-1610). თუმცა, აღნიშნული თამაშის წესების ახსნა და მისი ევროპაში გავრცელების პირველი მცდელობა უკავშირდება თომას ჰაიდს (1636- 1703).

ევროპასა და ამერიკაში გოს პოპულარობა გაიზარდა XX საუკუნის 50-60-იან წლებში, ხოლო გოს საერთაშორისო გავრცელებამ გამოიწვია ჩინეთში მისი კვლავ აღორძინება. 2015 წლის მონაცემებით გოს საერთაშორისო ფედერაციაში 75 ქვეყანაა გაწევრიანებული. ხშირად იმართება მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატი ამ თამაშებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გო
* History of Go დაარქივებული 2019-09-05 საიტზე Wayback Machine. .
* Sensei's Library, a major resource about the game of Go.
* Goproblems.com, open database of interactive Go problems.
* The Interactive Way to Go, an interactive tutorial for Go.
* The Way to Go Karl Baker's classic pamphlet on how to play Go.
* computer-go-dataset (1,645,958 SGFs)
**გელა ზავრაშვილი** (დ. 8 თებერვალი, 1965, გურჯაანი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1991 წელს დაამთავრა მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო-სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

განაწილებით მუშაობას იწყებს მოსკოვის საერთაშორისო სამშენებლო კომპანიაში მენეჯერად და პრაქტიკულ საინჟინრო სამუშაოებს აწარმოებს, როგორც უბნის უფროსი სამოქალაქო მშენებლობის ხაზით, ასევე აქტიურად მონაწილეობს სამშენებლო ინდუსტრიის და მექანიზაციის განვითარების საქმეშიც. 2003-2008 წლებში რუსეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი სამშენებლო კომპანია „დინმშენის" მექანიზაციის სამმართველოს გენერალური დირექტორია. 2008 წლიდან როგორც დამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი სათავეში უდგას სამშენებლო ორგანიზაცია „გროს ბულდინგს". მისი უშუალო მონაწილეობით და ხელმძღვანელობით აშენებულია რუსეთში, განსაკუთრებით კი ქალაქ მოსკოვში ისეთი მრავალფუნქციური დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტები როგორიცაა: საცხოვრებელი კომპლექსები „ტრიუმფ პალასი", „ალიე პარუსა", „დომ ნა ბეგოვოი", სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კომპლექსი მოსკოვის ოლქის სოფელ ბარვიხაში, მრავალფუნქციური კულტურულ-გასართობი და სავაჭრო ცენტრი მოსკოვში მიკლუხო-მაკლაის ქუჩაზე (28 800 კვ.მ), საერთაშორისო სავაჭრო-საოფისე კომპლექსი ქალაქ მოსკოვში ნახიმოვის პროსპექტზე (29 930 კვ.მ), 17-25- სართულიანი მონოლითური საცხოვრებელი სახლი მოსკოვის ოლქის ქალაქ ხიმკიში, სოციალურ-ადმინისტრაციული საცხოვრებელი კომპლექსები „ფლოტილია" და „უტიოსოვი" ქალაქ მოსკოვში, დაწყებითი სასკოლო განათლების ცენტრი ქალაქ მოსკოვში მიტინსკის ქუჩაზე, მოსკოვის დიდი თეატრის მიმდებარე „ხამიკოვის სახლი" რეკონსტრუქცუია პეტროვკაზე და ასე შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ პროფესიული საქმიანობის პარალელურად იგი ხელმძღვანელობს კულტურულ-ჰუმანიტარული და ეკონომიკური ურთიერთთანამშრომლობის საერთაშორისო ცენტრს, რომელიც მოქმედებს და პრაქტიკულად წარმართავს რუსეთსა და საქართველოს ხალხთა ურთიერთობების აღდგენისა და განვითარების საკითხებს კულტურის, მეცნიერების, სამართლის, სპორტისა და ეკონომიკის სფეროში. ამ ორ ქვეყანას შორის ერთიანი საინფორმაციო-კულტურული სივრცე ფორმირებისა და სრულყოფისათვის, საქმიან-საპარტნიორო და ეკონომიური კავშირების აღსადგენად, ასევე ჰუმანიტარული და საქველმოქმედო დახმარების აღმოსაჩენად.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 231-232

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გელა ზავრაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გივი კოხრეიძე** (დ. 25 ივნისი, 1945, დიდი ჯიხაიში, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი მეცნიერი და ინჟინერი, საქართველოს ენერგეტიკის აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994 წლიდან დღემდე), ტექნიკურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი (2005), საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორ-ემერიტუსი (2017),

1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი ინჟინერ-ელექტრიკოსის კვალიფიკაციით.

1963 წელს დაიწყო შრომითი საქმიანობა ბათუმის ნავთობგადასატვირთი ბაზის ელექტრომომარაგების განყოფილების ელექტრომონტიორად; 1969-1979 წლებში იყო ზოგადი და თეორიული ელექტროტექნიკის კათედრის ასისტენტი და ენერგეტიკის ფაკულტეტის სტუდენტური საბჭოს თვმჯდომარე; 1976 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად; 1979 წელს არჩეული იქნა დოცენტად; 1979-1998 წლებში - ენერგეტიკის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სასწავლო დარგში, ენერგეტიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში; 1997 წლიდან - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ელექტროენერგეტიკის სამეცნიერო-საინჟინრო ცენტრის დირექტორის მოადგილე; 1998-2005 წლებში - შპს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის" რემონტების სამსახურის უფროსი, ელექტროენერგიის დანაკარგების სამსახურის უფროსი, სადისპეჩერო კარგვების მენეჯმენტის ხელმძღვანელი; შეთავსებით საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი; 2005-2009 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის და ვახტანგ გორგასლის სახელობის უნივერსიტეტების ასოცირებული პროფესორი; 2013-2017 წლებში - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისსა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის სრული პროფესორი; 2015 წლიდან - სს „საქართველოს რკინიგზის" ელექტრომომარაგების დეპარტამენტის ტექნიკური განვითარების ცენტრის უფროსის მოადგილე. 

ხელმძღვანელობს დოქტორანტების და მაგისტრანტების სამეცნიერო სამუშაოებს; არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის, გამოგონების, მონოგრაფიის, სახელმძღვანელოს, მეთოდური მითითებების ავტორი; 80-მდე საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის, სიმპოზიუმისა და ფორუმის მონაწილე; 2000 წელს მონაწილეობა მიიღო აშშ-ში ენერგეტიკის მსოფლიო ფორუმზე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ენერგეტიკოსები, ენციკლოპედია, თბ. 2016, გვ. 180

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გივი კოხრეიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გლახაკები** — საზოგადოების ფენა ფეოდალურ საქართველოში. 

ფეოდალური ურთიერთობის ჩამოყალიბებასთან ერთად თავისუფალ მწარმოებელთა ფენა გლეხთა ან აზნაურთა რიგში გადადიოდა. თავისუფალი პირი, რომელმაც დაკარგა მიწა და იძულებული გახდა სხვისი მიწა დაემუშავებინა, პირად თავისუფლების დაკარგვის შიშით გამოეთიშა ფეოდალურ ურთიერთობას და მათხოვრობა დაიწყო. ბატონყმური ურთიერთობის განმტკიცებას თან სდევდა გლახაკების რაოდენობის ზრდაც. ბაგრატ I კურაპალატმა IX საუკუნის ბოლოს დააწესა ე. წ. გლახაკთა ნაწილი – საგანგებო თანხა გლახაკთა დასახმარებლად. XII-XIII საუკუნეებში იგი სახელმწიფო შემოსავლის ერთ მეათედს შეადგენდა. გარდა ამისა, გლახაკთა რჩენას ხმარდებოდა კერძო პირთა, მათ შორის მეფეთა, ქველმოქმედებით გაცემული თანხა. ცნობილია, რომ დავით IV აღმაშენებელმა საკუთარი სახსრებიდან მათთვის ოცდაოთხი ათასი დრაჰკანი გამოყო. გვიანდელ შუა საუკუნეებში დასუსტებული ცენტრალური ხელისუფლება გლახაკებზე ვეღარ ზრუნავდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძნიშვილი მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 40.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 175.
* ბასილი ეზოსმოძღუარი, ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 2, თბ. 1959;
* ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, იქვე; ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი, იქვე, ტ. 1, თბ. 1955;
* გიორგი მერჩულე, ცხორებაჲ გრიგოლ ხანცთელისაჲ, წგ.: ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგ. 1, ილ. აბულაძის რედ. თბ. 1963.
* მეტრეველი რ. დეკლასირებული ელემენტები შუა საუკუნეების საქართველოში (V–XII სს.), თბ. 1976;
* ჯავახიშვილი ივ. ქართული სამართლის ისტორია, წგ. 2, ნაკვ. 2, თბ. 1984 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 7).
**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** (ინგლ. The Standard International Standard Classification of Education - შემოკლ, ISCED [*აი-ეს-სი-ი-დი*]) წარმოადგენს გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის მიერ შემუშავებულ სტანდარტს სკოლის ტიპებისა და სასკოლო სისტემების საკლასიფიკაციოდ და დასახასიათებლად. სტანდარტი განასხვავებს სხვადასხვა დონეს. საერთაშორისო მასშტაბით ხსენებული სტანდარტი გამოდგება ქვეყნების, ან ქვეყნების მოქალაქეების განათლების დონის დასადგენად.

განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის ჩამოყალიბების ისტორია
----------------------------------------------------------------------

**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** (ინგლ. International Standard Classification of Education) პირველად 1970-იან წლებში გამოიყენეს მსოფლიო მასშტაბით განათლების სფეროში სტატისტიკის შემუშავების მიზნით.

სტანდარტი 1975 წელს ოფიციალურად მიიღეს ჟენევაში ჩატარებულ „განათლების მსოფლიო კონფერენციაზე" (International Conference on Education), ხოლო 1978 წელს, პარიზში იგი მიესადაგა პედაგოგიური სტატისტიკების ე.წ. ნორმირებებს. 

დროთა განმავლობაში, მრავალმხრივი განათლების გაზრდილ შესაძლებლობათა გამო გაჩნდა სხვა ადაპტაციების საჭიროებაც. 

ახლანდელი **განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის** ხელახლა შემუშავებული ვერსია მიიღეს 2011 წლის ნოემბერში იუნესკოს გენერალური კონფერენციის 36-ე სხდომაზე და მომდევნო წლებში იგი გამოდგება საერთაშორისო მასშტაბით მთავარ ოფიციალურ საზომად განათლების სისტემათა შედარების საქმეში.

განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი - 97
----------------------------------------------------

### ნულოვანი დონე (სკოლამდელი აღზრდა)

**ნულოვანი დონე** მოიცავს სკოლამდელ აღზრდას (ინგლ. pre-primary education). სკოლამდელ აღზრდაში შედის ბავშვთა ბაღი და მოსამზადებელი კლასი. ასაკობრივად იგულისხმება 3/5-დან 5/7-მდე წლები.

### პირველი დონე (საბაზისო განათლება)

**საბაზისო განათლება** (ინგლ. primary education, ანდა first step of basic education) - სასწავლო და სასკოლო ვალდებულება. ეყრდნობა კლასის მასწავლებელთა სისტემას, ანუ ცალკე მასწავლებელი ასწავლის კლასს უმეტეს საგნებს. უმეტეს საგნებს გარდა რელიგიისა და შრომისა.

### მეორე დონე (მეორე საფეხურის განათლება I / ქვესაფეხური, შუასაფეხური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

(ინგლისური) \* International Standard Classification of Education ISCED 1997   

(ინგლისური) \* Levels of education and training in the EU Labour Force Survey. Classification ISCED 1997 დაარქივებული 2013-06-17 საიტზე Wayback Machine.   

(ინგლისური) \* ISCEDmaps[*მკვდარი ბმული*]  

(ინგლისური) \* Levels of Education დაარქივებული 2013-01-04 საიტზე Wayback Machine.
განა მდებარეობს აფრიკაში, გვინეის ყურის სანაპიროზე, ეკვატორიდან რამდენიმე გრადუსით.

განის ტერიტორია მოიცავს ვაკეებს, მცირე ბორცვებს, მდინარეებს და ვოლტის წყალსაცავს, რომელიც მსოფლიოში უდიდეს ხელოვნური ტბაა. განას აქვს ორი კუნძული — დოდი და ბობოვასი.[1]

განა შეიძლება დაიყოს ოთხ განსხვავებულ ეკორეგიონად: ნაპირის ზონა — ძირითადად დაბალი ქვიშის სანაპიროები, მოიცავს ვაკეებს და სკრებს. იკვეთება ჩრდილოეთიდან მომდინარე რამდენიმე მდინარით.[2] სამხრეთ-დასავლეთი და სამხრეთ-ცენტრალური განის ტყიანი პლატო შედგება აშანტის მაღლობისა და კვაჰუს პლატოსგან; მთიანი აკვაპიმ-ტოგოს ქედი მიყვება განის აღმოსავლეთ სახელმწიფო საზღვარს.[3] ამ ქედის ნაწილია განის უმაღლესი მთა აფაჯა, რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 885 მეტრია.[4][5]

განის კლიმატი ტროპიკულია, აღმოსავლეთი სანაპირო შედარებით თბილი და მშრალია. სამხრეთ-დასავლეთი ცხელი და ტენიანია, ხოლო ჩრდილოეთი ცხელი და მშრალი.[2]

გალერეა
-------

* განის ხედები
* დიდი აკრის რეგიონი.
* ზემო დასავლეთი რეგიონი.
* სანაპირო ზოლი დასავლეთ რეგიონში.
* საფარი ჩრდილოეთ რეგიონში.
* ტროპიკული ტყეები ვოლტის რეგიონში.
* ეკვატორული კლიმატის ტყეები აშანტის რეგიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **ვიკიმედია-ატლასი: განის გეოგრაფია** — გეოგრაფიული და ისტორიული რუკები

სქოლიო
------

1. ↑  Ghana low plains. *photius.com*. ციტირების თარიღი: 24 June 2013.
2. 1 2  Ghana high plains. *photius.com*. ციტირების თარიღი: 24 June 2013.
3. ↑  Ghana ashanti-kwahu uplands. *photius.com*. ციტირების თარიღი: 24 June 2013.
4. ↑  Ghana: Akwapim-Togo Ranges. *photius.com*. ციტირების თარიღი: 24 June 2013.
5. ↑  Ghana: Volta Basin. *photius.com*. ციტირების თარიღი: 24 June 2013.
***განკითხვის დღე*** (იტალ. Il Giudizio Universale) — იტალიური რენესანსის ხელოვნის მიქელანჯელო ბუონაროტის ფრესკა, შესრულებული სიქსტეს კაპელის საკურთხევლის კედელზე, ვატიკანში. მხატვარი ფრესკაზე ოთხი წელი მუშაობდა — 1537 წლიდან 1541 წლამდე, საკურთხევლის კედლის მომზადება 1535 წლიდან დაიწყო. მიქელანჯელომ ამ ფრესკაზე მუშაობა სიქსტეს კაპელის ჭერის (1508-1512) მოხატვის დაასრულებიდან 25 წლის შემდეგ დაიწყო.

მასზე ასახულია ქრისტეს მეორედ მოსვლა და ღმერთის მიერ მთელი კაცობრიობის უკანასკნელი და სამარადისო განკითხვა. სულები მაღლდებიან და ეშვებიან მათი ბედისწერიდან გამომდინარე, რომელთაც ქრისტე განიკითხავს და რომელსაც გარშემორტყმული ჰყავს ცნობილი წმინდანები: ეკატერინე ალექსანდრიელი, პეტრე, ლოურენსი, ბართოლომეო, პავლე, სიმონი, სებასტიანი, იოანე ნათლისმცემელი და სხვანი.

„განკითხვის დღე" ითვლება ნამუშევრად, რომლითაც ხელოვნებაში აღორძინების ეპოქა დასრულდა, რომელშიც მიქელანჯელომ თავისი ვალი სიქსტეს კაპელის კამარებისა და ჭერის მოხატვით მოიხადა, და რომელმაც ანთროპოცენტრული ჰუმანიზმის ფილოსოფიაში ახალ იმედგაცრუების პერიოდს დაუდო საფუძველი.

დეტალები
--------

* ღვთისმშობელი და ქრისტეღვთისმშობელი და ქრისტე
* ანგელოზებიანგელოზები
* წმ. ბართოლომეო აჩვენებს მის გატყავებულ კანსწმ. ბართოლომეო აჩვენებს მის გატყავებულ კანს
* წმ. პეტრე გასაღებებით ხელშიწმ. პეტრე გასაღებებით ხელში

* ვნებების სიმბოლოები
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  The Last Judgement. Vatican Museums. ციტირების თარიღი: 27 August 2013.
2. ↑  Stefano Zuffi, La pittura rinascimentale, 2005.