recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჯერენ მორაი** (თურქ. Ceren Moray; დ. 5 ივნისი, 1985, დიარბაქირი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

ჯერენ მორაი დაიბადა 1985 წლის 5 ივნისს, დიარბაქირში, თურქეთში. მორაი ბავშვობიდანვე ოცნებობდა მსახიობობაზე. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან „Haliç"-ის უნივერსიტეტში ჩააბარა. ასევე სწავლობდა უნივერსიტეტის თეატრალურ განყოფილებაზე. მისი სამსახიობო დებიუტი 2003 წელს შედგა სერიალში „ბოლო ამოსუნთქვამდე". აქ ის ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად თამაშობდა, როგორებიც არიან: სალიჰ გუნეი, მუჯე არი და ნურსე იდიზი.

2004 წელს მსახიობი ახალ ტელესერიალში „ბიძია" გადაიღეს. 2005 წელს კი მინი-სერიალში „მძიმედ სუნთქვა" , სადაც მასთან ერთად მონაწილეობენ მსახიობები: სინემ ქობალი და ჰაქან ურალი. ჯერენმა ამ სერიალში საკუთარი სიმღერა შეასრულა. მსახიობმა პოპულარობა სერიალით „ეილულის პატარა პრობლემა" — მოიპოვა, მაგრამ კრიტიკოსებისგან ყველაზე მაღალი შეფასება მან გახმაურებულ სერიალში - „მოპარული ცხოვრება", ეფსუნის როლის შესრულებისთვის დაიმსახურა. ეფსუნი არის ამბიციური გოგონა, რომელიც ყველაფერს აფუჭებს, ეჯიბრება თავის დას, თუმცა თავის და მაინც უყვარს, იგი სერიალის ბოლოს კეთილი პერსონაჟი ხდება. როგორც ერთ-ერთმა კრიტიკოსმა განაცხადა: „არათუ თურქულ კინემატოგრაფში, არამედ მსოფლიო კინოშიც ცოტა თუა ისეთი მსახიობი, რომელსაც ასე ღრმად შეეძლოს ადამიანის შურიანი და ბოროტი ბუნების დამაჯერებლად გადმოცემაო".

არაბეთის გაერთიანებული საამიროების MBC4 ტელეარხის პროგრამას „Türki Extra", მსახიობმა ინტერვიუ მისცა და აღნიშნა, რომ 10 წელია, რაც ვეგეტერიანელი გახდა და სერიალ „თავქარიანის" ბოლო სეზონის გადაღების პროცესში მან 39 კგ დაიკლო. „მე ვტიროდი, რადგან არ შემეძლო არც ერთი ჩემი კაბის ჩაცმა. წავედი ისევ ექიმთან. დავიწყე ბევრი საჭმლის მიღება, რათა წონაში მომემატებინა. ძილის წინ ფქვილეულის საზიზღარ ცხელ კერძს ვჭამდი"... როგორც იქნა მოვიმატე და ჩემს ძველ წონას დავუბრუნდი" - განაცხადა მან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჯერენ მორაი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
1911 წლის პირველი კონფერენციის ფოტო.
**სოლვეს კონფერენცია** (Conseil Solvay) იყო ლეგენდარული პირველი მოწვევის მსოფლიო უდიდეს ფიზიკოს მეცნიერთა ყრილობა 1911 წელს ორგანიზებული სოლვეს ფიზიკისა და ქიმიის საერთაშორისო ინსტიტუტების მიერ. ინსტიტუტები მდებარეობს ბრიუსელში და დაფუძნებულია ბელგიელი ინდუსტრიალისტის ერნესტ სოლვეს მიერ 1912 წელს.

1911 წლის წარმატების შემდეგ სოლვეს კონფერენციები ეძღვნება უმნიშვნელოვანეს ღია პრობლემებს ფიზიკასა და ქიმიაში. ღონისძიება ყოველ სამ წელიწადს ტარდება. 23-ე სოლვეს კონფერენცია ჩატარდა ბრიუსელში 2005 წლის 1-3 დეკემბერს თემაზე: „სივრცისა და დროის კვანტური სტრუქტურა".

პირველი კონფერენცია
-------------------

1911 წლის შემოდგომაზე ჩატარებულ პირველ კონფერენციას თავმჯდომარეობდა ჰენდრიკ ლორენცი. განხილვის თემა იყო გამოსხივება და სინათლის კვანტი. კონფერენცია პრობლემას იხილავდა ორი მიდგომის თვალსაზრისით — კლასიკური ფიზიკისა და კვანტური თეორიის. ალბერტ აინშტაინი იყო ყველაზე ახალგაზრდა ფიზიკოსი დამსწრეთა შორის. სხვა განთქმულ მეცნიერთა შორის იყვნენ მარი სკლოდოვსკა-კიური და ჟიულ ანრი პუანკარე.

მეხუთე კონფერენცია
------------------

შესაძლოა ყველაზე განთქმული ამ კონფერენციათაგან იყოს 1927 წლის ოქტომბერში ჩატარებული მეხუთე მოწვევა თემაზე: ელექტრონები და ფოტონები, სადაც მსოფლიოს ყველაზე ღვაწლმოსილი ფიზიკოსები შეიკრიბნენ რათა განეხილათ ახლად ჩამოყალიბებული კვანტური თეორია. წამყვანი ფიგურები იყვნენ ალბერტ აინშტაინი და ნილს ბორი. აინშტაინს, რომელიც გაღიზიანებული იყო ვერნერ ჰაიზენბერგის განუსაზღვრელობის პრინციპით, უთქვამს „ღმერთი კამათელს არ თამაშობსო", რაზეც ბორს უპასუხია: „შეწყვიტე ღმერთისთვის კარნახი, თუ რა უნდა გააკეთოსო". 29 დამსწრე მეცნიერიდან 17 მოგვიანებით ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.

ო.პიკარი, ე.ჰენრიო, პ.ერენფესტი, ედ.ჰერცენი, თ. დე დონდერი, ე.შრედინგერი, ე.ვერშაფელტი, ვ.პაული, ვ.ჰაიზენბერგი, რ.ფაულერი, ლ.ბრიუენი,  

პ.დებაი, მ.კნუდსენი, უ.ლ.ბრაგი, ჰ.ა.კრამერსი, პ.დირაკი, ა.კომპტონი, ლ.დე ბროილი, მ.ბორნი, ნ.ბორი,  

ი.ლენგმიური, მ.პლანკი, მ.კიური, ჰ.ლორენცი, ა.აინშტაინი, პ.ლანჟევენი, შ.გუიე, ჩ.ტ.რ.უილსონი, ო.რიჩარდსონი  
  

მეხუთე კონფერენციის მონაწილენი, 1927. სოლვეის ფიზიკის საერთაშორისო ინსტიტუტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Institut international de physique Solvay
წვიმის ტყეები
ოკეანე
**ბუნებრივი რესურსები** — ბუნებრივი გარემოს შემადგენელი ბუნებრივი ელემენტები, რომლებსაც იყენებენ საწარმოო ძალთა განვითარების მოცემულ ეტაპზე ადამიანთა საზოგადოების მატერიალურ მოთხოვნილებათა დასაკმაყოფილებლად. ბუნებრივი რესურსების ძირითადი სახეობებია: წიაღისეული, კლიმატური, წყლის, ნიადაგის, მცენარეული, ფაუნისტური რესურსები. XX საუკუნის 2 ნახევრიდან მათ მიემატა ატომური პლანეტურ-კოსმოსური რესურსებიც: როგორც ბირთვული, გეოთერმული, ზღვის მიმოქცევისა და სხვა ენერგიის წყაროები. კაცობრიობის ისტორია მოწმობს, რომ საწარმოო ძალთა განვითარების კვალდაკვალ ხდებოდა ბუნებრივი რესურსების სახეობათა განუხრელი ზრდა. იზრდებოდა არა მხოლოდ რაოდენობა, არამედ თითოეულის მოხმარების წილიც და საზოგადოების სარგებლიანობაც. 

XIX საუკუნეში ძრავების გავრცელებამ, რომლებიც სითბურ ენერგიას მექანიკურ და ელექტრულ ენერგიად გარდაქმნის, გამოიწვია წიაღისეული რესურსების მოხმარების არნახული ზრდა. ჩვენს ეპოქაში ბირთვული ენერგეტიკული, რაკეტული ტექნოლოგიური, რადიოელექტრონიკის სწრაფმა განვითარებამ ბუნებრივი რესურსების უმნიშვნელოვანეს სახეობად აქცია რადიოაქტიური, ლითონური და არალითონური ელემენტები (ურანი, გერმანიუმი, სილიციუმი და სხვა). ტექნიკური პროგრესი ზოგჯერ თიშავს კიდეც ამა თუ იმ ბუნების ელემენტს ბუნებრივი რესურსების შემადგენლობიდან, მაგალითად, მცირე საბადოებმა, წყლის ნაკადებმა, მიწის პატარა სავარგულებმა და ა.შ. თანამედროვე ტექნიკურ პირობებში დაკარგეს თავიანთი პირვანდელი მნიშვნელობა. 

მატერიალური დოვლათის წარმოების პროცესში ადამიანი აქტიურად ზემოქმედებს ბუნების ცალკეულ ელემენტზე და ცვლის ბუნებრივი რესურსების მთელ კომპლექსს. ბუნებრივი რესურსების ერთი ნაწილი გამოულეველია, რადგან მათ სწორი ექსპლუატაციის კვალდაკვალ თვითგანახლებაც ხდება. არის ისეთი ბუნებრივი რესურსებიც, რომელთა მარაგი თანდათან კლებულობს და საბოლოოდ ამოიწურება. ამიტომ ბუნებრივი რესურსების რაციონალური გამოყენება კაცობრიობის უპირველესი საზრუნავია. თანამედროვე სამეცნიერო-ტექნოლოგიური რევოლუცია კიდევ უფრო აფართოებს ბუნებრივი რესურსების გამოყენების სფეროს და საშუალებას გვაძლევს გამოვავლინოთ ბუნებრივი რესურსების ახალ-ახალი სახეობები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბუნებრივი რესურსები"** ვიკისაწყობში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 572.
* George P. Géographic industrielle du monde, P. 1966;
* Flawn P. Т. Mineral resources, N. Y. 1966.
ბრილის ჯვარი
**ბრილის ჯვარი**, *დავით კურაპალატის ჯვარი* — ისტორიული მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი, საწინამძღვრო ჯვარი, აღმოჩნდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრილის ცენტრში 1898 წელს, ადგილობრივი გლეხის, ქართველიშვილის მარნის კედელში (მარანი ამჟამად აღარ არსებობს). ჯვარი შუა საუკუნეების ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუშია. ოქრომჭედელი ასათი, დამკვეთი დავით კურაპალატი. ჯვარი ვერცხლისგანაა დამზადებული და მოოქროვილია. მკლავებს შუა ზოლზე თავად ჯვრის ზომა 27,2 სმ X 16,2 სმ-ია, წაგრძელებულ კუთხეებზე კი 30 X 19 სანტიმეტრს აღწევს, ბურთულას სიმაღლე 6 სანტიმეტრია, ბურთულას ჯვართან 2 სანტიმეტრიანი რგოლი აკავშირებს. ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის ოქროს ფონდში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 522.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 425.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასათ მოქმედი – X საუკუნის ქართველი ოქრომჭედელი, ავტორი ბრილის ჯვარისა
* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17712

სქოლიო
------

1. ↑  *ჩუბინაშვილი გიორგი*, ქართული ოქრომჭედლობა, თბილისი, 1956. — გვ. 162.
**სიენი** — ძველი ქართული პროვინციის დაიაენის (ტაო) მეფე (ძვ. წ. XII ს. მიწურული), ევფრატის სათავეებთან არსებული ქვეყნების კოალიციის მეთაური. აცნობიერებდა რა აღნიშნული მხარეების პერსპექტიულ უპირატესობას, მათ ასურეთი უპირისპირდებოდა. ასურეთის მეფემ ტიგლათფილესერ I-მა ძვ. წ. 1112 წ. დაამარცხა სიენი, შეიპყრო იგი და თან წაიყვანა თავის ქვეყანაში (ქალაქ ასურში). შემდგომ ტიგლათფილესერმა შეიწყნარა სიენი და უკანვე დააბრუნა მორჩილების პირობით.

სიენის შესახებ საუბარია თვით ტიგლათფილესერის წარწერაში.

ლიტერატურა
----------

* გ. მელიქიშვილი, სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის უძველესი გაერთიანებები, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970
* მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი (2007). *საქართველოს მეფეები*. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, წიგნსაცავის განყოფილება, K 281.358/3, თბილისი:  გამომცემლობა „ნეკერი",   გვ. 7. ISBN 99928-58-36-2.

* *მელიქიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 327.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დიაოხის მეფეები |
| --- |
|  |
| დიაოხის მეფეები | 
* სიენი
* ასია
* უტუფურსი
 |

 |
ჰუვერის კაშხალი
საჰაერო ხედი
**ჰუვერის კაშხალი** (Hoover Dam, კოორდ. 36°0′56″N, 114°44′16″W) — ბეტონის კაშხალი ბლეკ-კანიონზე, მდინარე კოლორადოზე, აშშ-ის შტატების — არიზონისა და ნევადის საზღვარზე. კაშხალს, რომელიც ლას-ვეგასიდან 48 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს, სახელი ეწოდა ჰერბერტ ჰუვერის პატივსაცემად, რომელმაც მის მშენებლობაში გადამწყვეტი როლი შეასრულა, თავდაპირველად როგორც აშშ-ის სავაჭრო მდივანმა, შემდეგ კი პრეზიდენტმა. კაშხლის მშენებლობა 1931 წელს დაიწყო და 1936 წელს დასრულდა, გეგმით გათვალისწინებულზე ორი წლით ადრე. 1981 წელს შეტანილ იქნა ისტორიულ ძეგლთა ეროვნულ რეესტრში, ხოლო 1985 წელს ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობის წოდება მიენიჭა. კაშხლის მიერ წარმოქმნილ ტბას სახელი ელვუდ მიდის პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც ასევე კაშხლის მშენებლობას მეთვალყურეობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2003-06-22 საიტზე Wayback Machine.
* Official State of Nevada Tourism Site დაარქივებული 2018-06-01 საიტზე Wayback Machine.
* Historic Construction Company Project – Hoover Dam
* BBC – Hoover Dam, industrial and social history დაარქივებული 2007-12-19 საიტზე Wayback Machine.
* Frank Crowe – Builder of Hoover Dam


ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰუვერის კაშხალი***
ჰუკბალაჰაპის დროშა
**ჰუკბალაჰაპი** (ტაგალ. **Huk**bong **Ba**yan **La**ban sa mga **Hap**on — სახალხო ანტიიაპონური არმია) — სახალხო არმია რომელიც შეიქმნა 1942 წლის 29 მარტს კომპარტიის ხელმძღვანელობით ფილიპინებზე პარტიზანული რაზმების გაერთიანების შედეგად. 1944 წლის დასასრულს ითვლიდა დაახლოებით 10 ათას მეომარს. მოქმედებდა იაპონური ოკუპანტების, ფილიპინელი მემამულე-კოლაბორაციონისტებისა და მარიონეტული რეჟიმის ჟანდარმერიის წინააღმდეგ. 1945 წლის სექტემბერში, II მსოფლიო ომში (1939-1945) იაპონიის კაპიტულაციის შემდეგ ჰუკბალაჰაპი დაიშალა. მისმა მებრძოლებმა შექმნეს ჰუკბალაჰაპის ვეტერანტა ლიგა, რომელიც მოითხოვდა დემოკრატიულ-აგრარული რეფორმების გატარებას. მთავრობასთან ჰუკბალაჰაპის ხელმძღვანელობის მოლაპარაკებები (1946-1947) საკამათი საკითხების მშვიდობიანი მოწესრიგების თაობაზე უშედეგოდ დამთავრდა. კომპარტია სათავეში ჩაუდგა შეიარაღებულ ბრძოლას მთავრობის წინააღმდეგ. ჰუკბალაჰაპი გარდაიქმნა და ქვეყნის განთავისუფლების არმია (ქგა) ეწოდა. 1952 წლის დასასრულს ქგა-ს ძირითადი ძალები მთავრობის ჯარებმა გაანადგურეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 694.
**ჰომრული**, *ჰოუმრული* (ინგლ. Home Rule — თვითმმართველობა, ავტონომია) — მოძრაობა ირლანდიის ავტონომიისათვის (XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან XX საუკუნის დასაწყისამდე). ჰომრულის პროგრამა ითვალისწინებდა ირლანდიის პარლამენტისა და მმართველობის ეროვნული ორგანოების შექმნას და ირლანდიაზე ბრიტანეთის უზენაესი ხელისუფლების შენარჩუნებას. ეს პროგრამა წამოაყენა ირლანდიელმა ლიბერალმა ისააკ ბატმა 1869 წელს. მანვე 1970 წელს დააარსა ირლანდიის თვითმართველობის ასოციაცია, რომელიც 1873 წელს გარდაიქმნა ჰომრულის ლიგად. 1874 წელს ინგლისის პარლამენტის არჩევნებში ჰომრულერებმა 60 დეპუტატი გაიყვანეს. მიზნის მისაღწევად ჰომრულერები თავიანთი ლიდერის ჩარლზ სტიუარტ პარნელის მეთაურობით პარლამენტში იყენებდნენ ობსტრუქციის ტაქტიკას, ცდილობდნენ უზრუნველყოთ მასების მხარდაჭერა, რისთვისაც მათ ხელი შეუწყვეს 1879 წლის გლეხთა მასობრივი საადგილმამულო ლიგის შექმნას. ირლანდიის პოზიციის გაძლიერებამ აიძულა ლიბერალები შეეტანათ პარლამენტში ბილი ჰომრულის შესახებ 1886 და 1893 წლებში, მაგრამ კონსერვატორებმა (ლიბერალთა ნაწილთან ერთად) რამდენიმეჯერ ჩაშალეს ბილის მიღება. 1890 წელს კი თვით ჰომრულის პარტიაში მოხდა განხეთქილება. იმპერიალიზმის ეპოქის დასაწყისიდან ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა გასცდა ჰომრულის ფარგლებს. ბრძოლა გადაიზარდა ირლანდიის აჯანყებაში (1916). ეროვნულ მოძრაობაში უპირატესობა მოიპოვა შინფეინერების პარტიამ, რომელიც სათავეში ჩაუდგა ბრძოლას რესპუბლიკისათვის. 1921 წლის 6 დეკემბერს ინგლისის მთავრობამ მემარჯვენე შინფეინერებთან დადო ხელშეკრულება, რომლითაც დაადასტურა (სამხრეთის 26 საგრაფოს ტერიტორიაზე) ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფოს (ეირეს) შექმნა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 685.
**„სოლეი დორი"** — ყვავილების სავაჭრო სალონი თბილისში.

1907 წელს მარტში მ. მამულაშვილმა ი. წინამზღვრიშვილის რჩევითა და თანადგომით გახსნა თამამშევის ქარვასლაში, პარკევიჩ-ერევანსკის მოედანზე. მ. მამულაშვილმა „სოლეი დორში" უჩვეულო მასალა შემოიტანა. ყვავილების გვერდით პირველიმა გამოიყენა და დანერგა დეკორატიულ მებაღეობაში ველური მცენარეები, აგრეთვე ქართულ ეროვნული ყოფის დამახასიათებელი საგნები, ლოკოკინის ნიჟარები, ხის ქერქი და სხვა. ამ მასალისგან „სოლეი დორში" იქმნებოდა საქართველოს ისტორიასთან, შრომით პროცესებთან დაკავშირებული მხატვრული სურათები, ეტიუდები, ნატურმორტები, ხელოვნების ჭეშმარიტი ნიმუშები. ყველა ქართულ ეროვნულ დღესასწაულს, იუბილესა თუ ბენეფისს „სოლეი დორის" ყვავილების გირდლიანდები ამკობდა. „სოლეი დორის" ხშირი სტუმრები იყვნენ XIX საუკუნის და XX საუკუნის დასაწყისის საზოგადო მოღვაწენი, მხატვრები, მწერლები და სხვა. სალონმა დიდი როლი ითამაშა დეკორატიული მებაღეობის დანერგვაში, განვითარებისა და პოპულარიზაციაში. იარსება 1929 წლამდე.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 836, თბ. 2002 წელი.
**სილაბური დამწერლობა** (ბერძ. συλλαβή — მარცვალი), *მარცვლოვანი დამწერლობა* — ფონეტიკური დამწერლობის სახეობა, რომელშიც ნიშანი (სილაბემა) გადმოსცემს დამოუკიდებელი მარცვლის წარმომქმნელ ცალკე ხმოვანს ან თანხმოვან და ხმოვან ფონემათა თანმიმდევრულ ჟღერადობას. არსებობს წმინდა სილაბური და სიტყვიერ-მარცვლოვანი სილაბური დამწერლობები. წმინდა სილაბურთაგან აღსანიშნავია კუნძულ კვიპროსის დამწერლობა, აგრეთვე ეთიოპიური და ინდური დამწერლობები (ქაროშთი, ბრაჰმი და მათგან მომდინარე სისტემები, მათ შორის ტიბეთის, ინდონეზიის). სიტყვიერ-მარცვლოვან დამწერლობას (სიტყვიერი წერილობითი სისტემისა და სილაბურის შერწყმა) განეკუთვნება იაპონური, ძველი კორეული, გვიანდელი სოლისებრი (აქადური, ხეთური) და იეროგლიფური ლუვიური დამწერლობა. სიტყვიერ-მარცვლოვანი დამწერლობა შუმერული იდეოგრაფიულ-ფონეტიკური დამწერლობისაგან მომდინარეობს. იხმარება ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებიდან. იგი მრავალნიშნიანობითა და დიდი სირთულით ხასიათდება, ამიტომ გაანბანების ტენდენციამ ადრევე იჩინა თავი. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია სპარსული სოლისებრი ანბანი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 361.
* Дирингер Д. Алфавит, пер. ц англ. М. 1963;
* Friedrich J. Geschichte der Schrift, Hdlb. 1966
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ჰომეომორფიზმი.** |

**ჰომომორფიზმი** (ძვ. ბერძნ. ὁμός — ტოლი, მსგავსი და  μορφή — სახე, ფორმა) — მათემატიკისა და ლოგიკის ცნება, რომელიც თავდაპირველად წარმოიქმნა ალგებრაში, მაგრამ შემდგომ ფართო გამოყენება პოვა მათემატიკის სხვა დარგებშიც. 

ცნება „ჰომომორფიზმი" შეეხება ისეთ ობიექტთა სისტემას, რომლებშიც მოცემულია გარკვეული ოპერაციები (ან მიმართებანი). მაგალითად, G ჯგუფის ჰომომორფიზმი ან ჰომომორფული ასახვა H ჯგუფზე არის G ჯგუფის ისეთი ასახვა H ჯგუფზე, რომლის დროსაც ყოველ *g∈G* ელემენტს ეთანადება გარკვეული *h∈H* ელემენტი (g-ს სახე) ისეთი, რომ ყოველი ელემენტი H-დან არის G-ს რომელიმე ელემენტის სახე და G-ს ორი ელემენტის ნამრავლს (ჯამს) შეესაბამება მათ სახეთა ნამრავლი (ჯამი). მაგალითად, თუ ყოველ მთელ რიცხვა შევუსაბამებთ მის ნაშთს მოცემულ ნატურალურ m რიცხვზე გაყოფისას, მივიღებთ მთელ რიცხვთა ჯგუფის (შეკრების მიმართ) ჰომომორფულ ასახვას ნაშთთა ჯგუფზე მოფულით m უკანასკნელი შედგება m ელემენტისაგან, რომლებიც წარმოდგენილია ნაშთებით 0,1,... m-1. ამასთან, ორი ელემენტის ჯამი განისაზღვრება ან როგორც ორი ნაშთის ჯამი, ან როგორც იგივე ჯამი შემცირებული m-ით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 685.
ჰუდსონის ყურე
**ჰუდსონის ყურე** (ფრანგ. baie d'Hudson) — ხმელთაშუა ზღვა ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში.

გეოგრაფია
---------

ღრმად არის შეჭრილი კანადის ტერიტორიაში. ფართობი შეადგენს — 1,23 მლნ კმ². არის ყველაზე დიდი ყურე ჩრდილო-აღმოსავლეთ კანადაში. მის სანაპიროებზე გაშენებულია კანადის პროვინციები და ტერიტორიები: ონტარიო, კვებეკი, მანიტობა და ნუნავუტი. ჰუდსონის სამხრეთით მდებარეობს ჯეიმზის ყურე. ჰუდსონი სრუტეების მეშვეობით უკაშირდება ატლანტის ოკეანეს. ფართობის მხრივ, ჰუდსონი მხოლოდ ბენგალის ყურეს ჩამორჩება. აქედან მრავლად გამოედინება დიდი და პატარა მდინარეები. ჰუდსონის სანაპიროზე გაშენებულია რამდენიმე მნიშვნელოვანი ქალაქი, რომლებიც საზღვაო გზებით უკავშირდებიან ერთმანეთს, მათგან აღსანიშნავია მანიტობას ქალაქი ჩერჩილი. ლადშაფტიდან აღსანიშნავია ტუნდრა და ტაიგა. მრავლად ცხოვრობენ პოლარული დათვები და სხვა იშვიათი ჯიშის ცხოველები.

### ჰავა

საშუალო სიღრმე 112 მ, მაქსიმალური - 258 მ. ჰავა არქტიკულია, იანვარში საუალო ტემპერატურა - -22— -31 °C. ივლისში 5 °C (ჩრდილოეთით), 15 °C (სამხრეთით). წყლის ტემპერატურა ზამთარში 0 °C-ზე დაბალია. აგვისტოში 3 °C(ჩრდილოეთით) და 9 °C(სამხრეთით). მარილიანობა 23-30,5‰. ოქტომბრიდან ივლისამდე ყინულით არის დაფარული. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 7,9 -მდე
ყურე საკმაოდ ცივია, რადგანაც აქვე მდებარეობს ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანე. ზამთრობით ჰუდსონი ყოველთვის იყინება.

ისტორია
-------

პოლარული დათვი, ჰუდსონის ყურის სანაპიოზე ზამთარში.
ყურე 1610 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა ზღვაოსანმა ჰენრი ჰუდსონმა. სწორედ მის საპატივსაცემოდვე ეწოდა ამ ყურეს ჰუდსონის ყურე. აქვე მდებარეობს ვაპუსკის და პოლარული სანაპიროს ეროვნული პარკები, რომლებსაც ეკოლოგიის დაცვის თვალსაზრისით დიდი მნიშვნელობა აკისრიათ. ჰუდსონის ყურეში მრავლადაა დიდი და პატარა კუნძულები, მათგან აღსანიშნავია: ბელჩორის და ოტავის კუნძულები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 693.
ცივსისხლიანი ტარანტულისა და თბილსისხლიანი ადამიანის თერმული სურათი
**ჰომეოსტაზი** (ბერძ. homoios - მსგავსი და statis - უძრაობა)— ადამიანის, ცხოველთა და მცენარეთა ორგანიზმის შინაგანი გარემოს შედგენილობისა და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებების შედარებითი დინამიკური მუდმივობა და ძირითადი ფიზიოლოგიური ფუნქციების მედეგობა. 

ჰომეოსტაზი გულისხმობს ადამიანის, ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების სხეულის ტემპერატურის, სისხლისა და ქსოვილთა სითხის, ოსმოსური წნევის, მათში Na, K, Ca, P-ის, ცილების, შაქრის შემცველობის, წყალბადიონთა კონცენტრაციის და სხვ. მუდმივობის შენარჩუნებას. ადამიანისა და უმაღლეს ცხოველთა ყველაზე სრულყოფილი ჰომეოსტაზური მექანიზმია თერმორეგულაცია. ჰომეოსტაზის შენარჩუნებაში დიდი როლი განეკუთვნება ნერვულ და ენდოკრინულ სისტემას. 

მცენარეების ჰომეოსტაზის მაგალითია წყლით მომარაგების მუდმივობის შენარჩუნება ფოთლების ბაგეების გახსნისა და ჩაკეტვის გზით. ჰომეოსტაზის ცნებას იყენებენ აგრეთვე ორგანიზმთა თანასაზოგადოების მიმართ, მაგ; ჰომეოსტაზს უწოდებენ ბიოცენოზში ინდივიდების შემადგენლობისა დარაოდენობის მუდმივობას.

გენეტიკური ჰომეოსტაზი
---------------------

პოპულაციის უნარი შეინარჩუნოს გენეტიკური შედგენილობის მუდმივობა, რაც მის მაქსიმალურ სიცოცხლის უნარიანობის შენარჩუნებას უზრუნველყოფს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰომეოსტაზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 682-683.
გეგუთის სასახლის ხედი  
(ჯაბა ლაბაძის ფოტო).

**გეგუთის სასახლე** — ფეოდალური ხანის საქართველოს საერო არქიტექტურის ძეგლი, მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ გეგუთში, ქუთაისის სამხრეთით, 7 კმ-ზე, რიონის ნაპირას. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ისტორია
-------

ყველაზე ადრეული ისტორიული ცნობა გეგუთის სასახლის შესახებ VIII საუკუნეს ეკუთვნის. ჯუანშერის თხზულების „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა"-ს ერთ–ერთ ნუსხაში ქართლის ერისმთავარი არჩილი ამბობს „...წარვალ და დავეშენები ციხესა გეგუთს და ქუთათისს." სასახლის მთავარი ნაგებობა გიორგი III-ს დროინდელია. სწორედ აქ გამოაცხადა გიორგი III-მ თანამოსაყდრედ თამარ მეფე. საქართველოს სამეფოს დაშლის შემდეგ გეგუთის სასახლე იმერეთის მეფეთა რეზიდენციაა (აღნიშნულია — იმერეთის სამეფოს 1737 წლის რუკაზე). სასახლე დაზიანდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში სოლომონ II-ის ბრძოლებისას. რუსეთის იმპერიის მიერ იმერეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ კი გაგრძელდა მისი ნგრევა, სასახლის მასალას იმპერიის მოხელეები იყენებდნენ ქუთაისში შენობების ასაშენებლად. გეგუთის კომპლექსის პირველმა მკვლევარმა, შვეიცარიელმა დიუბუა დე მონპერემ 1833 წელს შეადგინა სასახლის გადარჩენილი ნაწილის გეგმა და განსაზღვრა ცალკეული სათავსების ფუნქცია.

არქიტექტურა
-----------

ვახტანგ ცინცაძის რეკონსტრუქციის ესკიზი.
ნანგრევებს 2000 მ² მეტი ფართობი უჭირავს. 1937 წლის არქეოლოგიური კამპანიის შედეგად (პროფ. ლევან მუსხელიშვილი, არქიტექტორი ვ. წილოსანი, ფოტოგრაფი გილგენდორფი) ნაწილობრივ გაიწმინდა რამდენიმე სათავსი და დაზუსტდა არსებული გეგმის დეტალები. გათხრებისას აღმოჩენული სხვადასხვა დროის 60–მდე არტეფაქტი დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. 1954 – 1962 წლებში კომპლექსი გაიწმინდა და ჩატარდა საკონსერვაციო სამუშაოები (პროფ. ვახტანგ ცინცაძე).

1953 — 1956 წლებში სარესტავრაციო-კვლევით სამუშაოთა შედეგად, შესაძლებელი გახდა სასახლის ხუროთმოძღვრული ფორმების დადგენა. ციხე-დარბაზში რამდენიმე სამშენებლო ფენა გამოირჩევა. ყველაზე ადრინდელი ნაწილი (VIII — IX სს.) გეგმით მარტივი, ერთოთახიანი, დიდბუხრიანი ე. წ. „სანადირო სახლია". მოგვიანებით, იგი მრავალ ფუნქციას ასრულებდა. თლილი ქვით ნაგებ სამმეტრიან ცოკოლზე აღმართულია აგურით ნაგები ოთხიარუსიანი მეფეთა სადგომი ციხე-დარბაზი (XII ს.). მისი მთავარი ნაწილია 14 მეტრიანი გუმბათით დაგვირგვინებული ოთხმკლავიანი დარბაზი, რომლის აქეთ-იქით საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების სათავსოებია (საწოლი ოთახი, სალარო, საგანძური, აბანო და სხვ.). მთელ ნაგებობას გარედან ეკვრის კედლებიდან გამოწეული მასიური ბურჯები. XIII — XIV საუკუნეებს განეკუთვნება მთავარი ნაგებობის დასავლეთით მდებარე შენობა და სასახლის ეკლესია.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გეგუთის სასახლე***

* *ციციშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 32.
* „საქართველოს არქეოლოგია" / რედ: აფაქიძე ა. თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 381.
* *ჩაკვეტაძე ვ.* „გეგუთი" თბილისი, 1958;
* *წილოსანი ვ.* გეგუთი, ციხე-დარბაზი, კრ.: შოთა რუსთაველის ეპოქის მატერიალური კულტურა, თბ. 1938;

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**დიოკლეტიანეს სასახლე** (ხორვატ. Dioklecijanova palača) — ნაგებობა ხორვატიის ქალაქ სპლიტში, რომელიც რომის იმპერატორმა დიოკლეტიანემ ახ. წ. IV საუკუნის დასაწყისში ააგო.

სასახლე მდებარეობს უბეში შეჭრილ პატარა ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ სალონადან 4 მილის დაშორებით, რომელიც იმ დროისათვის რომის პროვინცია დალმაციის დედაქალაქი იყო.

მას შემდეგ, რაც ეს ტერიტორია რომაელებმა მიატოვეს, სასახლე რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ცარიელი რჩებოდა. VII საუკუნეში, შემოგარენში მაცხოვრებლებმა ბარბაროსების თავდასხმებს გაქცევით უშველეს თავს სასახლის კედლებს შეეფარნენ. ამის შემდეგ, სასახლე ადგილობრივების მიერ იქნა ათვისებული, აქ მათ საცხოვრებელი სახლები და საკუთარი წარმოებები მოაწყვეს. დღეისათვის, მის კედლებს შიგნით შესაძლებელია რამდენიმე რესტორნისა და მაღაზიის ხილვა.

შუა საუკუნეების შემდეგ, სასახლე ევროპელთათვის უცნობი იყო, სანამ ის შოტლანდიელმა ნეო-კლასიკოსმა არქიტექტორმა რობერტ ადამმა არ აღწერა, რომელმაც ფრანგ მხატვარ-ანტიკვარისტ შარლ-ლუი კლერისოსა და რამდენიმე სხვა ხელოვანთან ერთად გამოაქვეყნა *„იმპერატორ დიოკლეტიანეს სასახლის ნანგრევები დალმაციაში"* (ლონდონი, 1764 წ). დიოკლეტიანეს სასახლე ადამის ახალი, ნეოკლასიკური არქიტექტურული სტილის შთაგონების წყარო გახდა.

დღეისათვის, სასახლე ადგილობრივი მნიშვნელობის საზღვრებს სცდება. ის ხორვატიის სანაპირო ზოლში მდებარე ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი არქიტექტურული და კულტურული ღირსშესანიშნაობაა, ამავე დროს, წარმოადგენს მსოფლიოში შემორჩენილ ყველაზე სრულყოფილ რომაული სასახლის ნაშთს, რომელსაც ევროპისა და ზოგადად მსოფლიოს მემკვიდრეობაში გამორჩეული ადგილი უკავია.

1979 წელს, დიოკლიტიანეს სასახლის გარშემო გაშენებული ისტორიული ქალაქი სპლიტი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დიოკლეტიანეს სასახლე***

* Robert Adalem's „იმპერატორ დიოკლეტიანეს სასახლის ნანგრევები დალმაციაში"
* Diocletian palace Guesthouse
* Diocletian palace tours დაარქივებული 2016-05-26 საიტზე Wayback Machine.
* Diocletian's Palace virtual tour (Croatian Landmarks)

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Hogan, C. Michael, "Diocletian's Palace", The Megalithic Portal, A. Burnham ed. 6 Oct 2007.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ხორვატიაში ხორვატიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
სპლიტის ისტორიული კომპლექსი  · დიოკლეტიანეს სასახლესთან ერთად  · ძველი ქალაქი დუბროვნიკი   · პლიტვიცეს ტბების ეროვნული პარკი  · ევფრასის ბაზილიკა  · ისტორიული ქალაქი ტროგირი  · შიბენიკის წმინდა იაკობის საკათედრო ტაძარი  · სტარი-გრადის ვაკე  · სტეჩკები  · ვენეციის თავდაცვითი ნაგებობები · კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები |  |

 |
**გიორგი სიხარულიძე** (დ. 5 ივნისი, 1938, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1961-1969 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის დაქვემდებარებაში არსებულ სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ინჟმშენის" №1 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოში მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. 1969-1975 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის ოქტომბრის (ჩუღურეთის) სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების მთავარ ინჟინრად. 1971 წლიდან გადაყვანილ იქნა ამავე რაიონის საბინაო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, შემდეგ კი საბინაო სამმართველოს უფროსად. 1975-1985 წლებში მუშაობდა კვების მრეწველობის სამინისტროს კაპიტალური მშენებლობისა და დაპროექტების განყოფილების უფროსის მოადგილედ. შემდეგ იყო ამავე სამმართველოს საგეგმო-ეკონომიკური განყოფილების უფროსი. 1977 წლიდან მუშაობდა ამავე სამინისტროს საწარმოო გაერთიანება „საქკონსერმრეწვის" კაპიტალური მშენებლობის განყოფილების უფროსად. 1986-1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახელმწიფო აგროსამრეწველო კომიტეტის კაპიტალური მშენებლობისა და რეკონსტრუქციის მთავარი სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი ასევე ამავე სამმართველოს მშენებლობისა და „მშენინდუსტრიის" საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1988 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საწარმოო გაერთიანება „საქაგრომრეწვის" მშენებარე საწარმოთა გაერთიანებულ დირექციაში საგეგმო-საწარმოო განყოფილების უფროსად, სადაც მუშაობდა 1997 წლამდე. 1998-2012 წლებში მუშაობდა ს.ს. „გლობალ ერთში" სამეურნეო სამსახურის სპეციალისტად. იყო ქალაქი თბილისის ოქტომბრის სახელობის რაიონული საბჭოს ორი მოწვევის დეპუტატი. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი საქართველოს კვების მრეწველობისა და აგროსამრეწველო კომპლექსის განვითარების საქმეში. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 231-232

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი სიხარულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი ქადაგიძე** (დ.1980) — საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარე, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი, სსფ-ის მმართველი საქართველოს მხრიდან.

გიორგი ქადაგიძე დაიბადა 1980 წელს. 2001 წელს დაამთავრა მართვის ევროპული სკოლა (ESM) ბიზნესის ადმინისტრაციის სპეციალობით. ამავე წელს მიენიჭა აშშ-ის პრესტონის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი. 2005 წელს დაამთავრა საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის სახელმწიფო მმართველობის სკოლის მაგისტრატურა სახელმწიფო მმართველობის სპეციალობით. მიენიჭა სახელმწიფო მმართველობის მაგისტრის ხარისხი.

გიორგი ქადაგიძე სხვადასხვა წლებში მუშაობდა სააუდიტორო-საკონსულტაციო ფირმა „იუ-ბი-სი ინტერნეიშენალში", საქართველოს სახალხო ბანკში, იყო თბილისის მერიის საფინანსო სამსახურის უფროსი, საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში ეკონომიკური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ბოლო წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ფინანსური მონიტორინგისა და საფინანსო ზედამხეველობის სამსახურებს. 2009 წლის თებერვლიდან - 2016 წლის თებერვლამდე გიორგი ქადაგიძე საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს თავმჯდომარე და ბანკის პრეზიდენტი იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ეროვნული ბანკის ოფიციალური საიტი
გიორგის ცოლი მარია
**გიორგი ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ. 1712 — გ. 19 დეკემბერი. 1786) —  მოსკოვის ქართული კოლონიის მეთაური XVIII საუკუნის II ნახევარში,  რუსეთის არმიის გენერალ-ანშეფი,  ვახტანგ VI-ის ძე. 

1724 წელს მამასთან და ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად რუსეთს გაემგზავრა და დამკვიდრდა მოსკოვში. აქ საიმპერატორო კარზე შეისწავლა ფილოსოფია, ისტორია, სამხედრო ხელოვნება; წერდა ლექსებსაც. რუსეთ-შვედეთის ომის (1741–1743) დროს გიორგი ბატონიშვილი ფლოტს მეთაურობდა. თავი გამოიჩინა რაინის კამპანიაში (1741–1748), შვიდწლიან ომში (1756–1763). დაჯილდოებული იყო ალექსანდრე ნეველისა და წმინდა ნინოს ორდენით.  ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ (1750) გიორგი ბატონიშვილი მოსკოვის ქართული კოლონიის ფაქტობრივი მეთაური გახდა. მას ახლო და საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა მოსკოვის უნივერსიტეტის მესვეურებთან, მატერიალურადაც ეხმარებოდა უნივერსიტეტს (1785 უნივერსიტეტისათვის გადაუცია 10 ათასი მანეთი). მოსკოვში მის სახლში თავს იყრიდნენ რუსეთისა და საქართველოს მოწინავე ინტელიგენციის წარმომადგენლები. თანამედროვეთა ცნობით, გიორგი ბატონიშვილი საქართველოში მეცნიერების გავრცელების დიდად მოსურნე და ნივთიერი ხელშემწყობი ყოფილა. 

დაკრძალულია მოსკოვის ქართველთა ნეკროპოლში — დონის მონასტერში.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ფ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 162-163.

* *სიხარულიძე ფ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 26.
**ჯომო კენიატა** (ინგლ. Jomo Kenyatta; დ. 1894, გატუნდუ, კენია — გ. 22 აგვისტო, 1978, მომბასა, კენია) — კენიის პოლიტიკური მოღვაწე, კენიის პრემიერ-მინისტრი 1963–1964 წლებში და პრეზიდენტი 1964–1978 წლებში. უწოდებენ "კენიელების მამას".

ეკუთვნის კიკუიოს ტომს. ახალგაზრდობაში ერქვა ნგენგი კამაუ, 23 წლის ასაკში მიიღო ქრისტიანობა და დაირქვა ჯონსტონ კამაუ, ხოლო ამის შემდეგ მიიღო სახელწოდება ჯომო კენიატა. 1920-იან წლებში მუშაობდა კენიის უზენაეს სასამართლოში თარჯიმნად. 1928 წელს დაიწყ პოლიტიკური კარიერა და გახდა კიკუიოს ცენტრალური ასოციაციის მდივანი. 1929 წლიდან ცხოვრობს ევროპაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს კი – ინგლისში და ეწევა სოფლის მეურნეობას. 1946 წელს ბრუნდება კენიაში და ხდება კენიის აფრიკელთა ეროვნული კავშირის თავმჯდომარე. 1952 წელს აპატიმრებენ და უსჯიან 7 წლით თავისუფლების აღკვეთს მაუ-მაუს აჯანყების ორგანიზებისათვის.

იბრძოდა კენიის დამოუკიდებლობისათვის. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ქვეყანაში დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა. გარდაიცვალა თანამდებობაზე. მისი შემცვლელი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი დანიელ არაპ მოი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯომო კენიატა***

* Speech by Kenyatta at the Kenya African Union Meeting at Nyeri, July 26, 1952 დაარქივებული October 26, 2010[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
* Mzee Jomo Kenyatta
* Famous People in Kenya: Jomo Kenyatta

|
|  |
|
| წინამორბედი: | **კენიის პრემიერ-მინისტრი**1963 – 1964  | შემდეგი:რაილა ოდინგა |
|
| წინამორბედი: | **კენიის პრეზიდენტი**1964 – 1978  | შემდეგი:დანიელ არაპ მოი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კენიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯომო კენიატა
* დანიელ არაპ მოი
* მვაი კიბაკი
* უჰურუ კენიატა
* უილიამ რუტო
 |

 |
დაღუპული ქართველი გმირების დედები.
**სამშობლოსათვის მარადისობაში** — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობისა და ეროვნული არქივის ერთობლივი გამოფენა, მიძღვნილი აფხაზეთის ომში გარდაცვლილთა ხსოვნისადმი.[1] ფოტოგამოფენის გახსნას დაესწრო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე, გიორგი ბარამია.[1] საქართველოს ეროვნული არქივის საგამოფენო დარბაზში ფოტოგამოფენა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იუსტიციის დეპარტამენტის არქივისა და საინფორმაციო განყოფილებების ორგანიზებით მოეწყო.[1] გიორგი ბარამიას განცხადებით,


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ღონისძიების მთავარი თემა, აფხაზეთის ომში გმირულად დაღუპული მეომრების დოკუმენტური ფონდის დაფუძნებაა. ფონდის შექმნას მიეძღვნა დღევანდელი დღე , სადაც უკვე 200–ზე მეტი საქმეა შესული. ამ არქივის დაკომპლექტება დღესაც გრძელდება" |
|  |  |

გამოფენაზე მეომართა საქმეებისა და ფოტოების გარდა წარმოდგენილიყო ფოტოხელოვან იური მეჩითოვის მიერ გადაღებული სოხუმის ფოტოები, აფხაზეთის ომში გმირულად დაღუპული, ვახტანგ თედიაშვილის ფერწერული ნამუშევრები.[1] გამოფენაზე ასევე წარმოგენილი იყო ომში დაღუპული მეომართა სიები.[1]

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  03/12/2010 აფხაზეთის მთავრობა - აფხაზეთის მთავრობის თავმჯდომარემ ფოტოგამოფენა - *"სამშობლოსათვის მარადისობაში"* გახსნა]
**საუთლენდი** (ინგლ. Southland Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი ქვეყნის უკიდეურეს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს სამხრეთ კუნძულის უკიდურეს სამხრეთ ტერიტორიასა და კუნძულ სტიუარტს.

საუთლენდში ხდებოდა პირველი კონტაქტები ევროპელელ ვაჭრებს, მისიონერებსა და მაორებს შორის.

გეოგრაფია
---------

რეგიონის ფართობი 34 347 კმ²-ია. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ოტაგოს რეგიონი, ჩრდილო-დასავლეთით კი უესტ-კოსტის რეგიონი. დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვაზე, აღმოსავლეთით — წყნარ ოკეანეზე.

დემოგრაფია
----------

2013 წლის მონაცემებით, საუთლენდის მოსახლეობა 93 339 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ის ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე მეჩხრად დასახლებული რეგიონია. მოსახლეობის დაახლოებით 94,3 %-ს ევროპული წარმომავლობა აქვს, ძირითადად შოტლანდური. 10 %-ს მაორის ხალხი შეადგენს. უმსხვილესი ქალაქია ინვერკარგილი.

ეკონომიკა
---------

რეგიონის ეკონომიკა ეყრდნობა სოფლის მეურნეობას, მეთევზეობას, მეტყევეობას და ენერგორესურსებს, მათ შორის ქვანახშირსა და ჰიდროენერგიას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Southland Regional Council / Environment Southland's site
* Southland District Council's site
* WasteNet Southland
* საუთლენდი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

სქოლიო
------

1. ↑  Grant, David.  (2 March 2009) Southland region: Overview. Te Ara Encyclopedia of New Zealand. ციტირების თარიღი: 2010-02-18.
**„საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტი"** — რესპუბლიკის კომკავშირული ორგანიზაციის უმაღლესი ორგანო. ყრილობებს შორის პერიოდში ხელმძღვანელობდა ადგილობრივი ორგანიზაციების მთელ მუშაობას, ამოწმებდა მათ საქმიანობას და სისტემატურად ისმენდა საოლქო, რაიონული, საქალაქო კომიტეტების ანგარიშებს. წარმოადგენდა კომკავშირს სახელმწიფო, საზოგადოებრივი დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში. ირცევდა საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს, ცკ-ის მდივნებს. ამტკიცებდა ალკკ ცკ-ის განყოფილებათა გამგეებს, „კომკავშირული პროჟექტორის" რესპუბლიკური შტაბის თავმჯდომარეს, კომკავშირული გაზეთების „ახალგაზრდა კომუნისტის", „მოლოდიოჟ გრუზიის", „ნორჩი ლენინელის" , ჟურნალების „ცისკრის", „პიონერის" , „დილას" მთავარ რედაქტორებს. საქართველოს ალკკ ცკ-ს ირჩევდა საქართველოს კომკავშირის ყრილობა, საქართველოს ალკკ XXXII ყრილობამ 1982 წლის აპრილში აირჩია საქ. ალკკ ცკ, საქ. ალკკ ცკ-ის პირველი მდივანი იყო ვაჟა ლორთქიფანიძე.

ლიტერატურა
----------

* *თეთვაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 172.
**გიორგი ივანეს ძე ბერუაშვილი** (დ. 1916, სოფ. ერედვი (ახლანდელი ერედვის მუნიციპალიტეტი) ― გ. 14 იანვარი, 1944, სოფ. ბოსივკა, ჩერკასკის რაიონი, უკრაინა) — საბჭოთა კავშირის გმირი (11 იანვარი, 1944), მესანგრეთა ათეულის მეთაური.

ბიოგრაფია
---------

წითელ არმიაში გაიწვიეს 1941 წლის ივნისში. 1943 წელს მონაწილეობდა კურსკთან ბრძოლებში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი დნეპრის გადალახვისას. თავის 6 თანამებრძოლთან ერთად 7 დღე-ღამეში უზრუნველყო ბორნით მდინარის მარჯვენბა ნაპირზე 1500 შეიარაღებული მებრძოლის გადასვლა, 20 ქვემეხის, 35 ნაღმსატყორცნის, 3 საზენიტო ტყვიამფრქვევის და 900 ყუთი საბრძოლო მასალის გადატანა, რისთვისაც საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა. 1944 წლის 14 იანვარს ჩერკასკის რაიონის სოფ. ბოსიევკასთან მტრის სატანკო იერიშის მოგერიებისას ბერუაშვილი გმირულად დაიღუპა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 334.

სქოლიო
------

1. ↑  Указ Президиума Верховного Совета СССР „О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии" от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 января (№ 3 (263)). — С. 1
***დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი*** (ინგლ. Denver, the Last Dinosaur) — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი, რომელიც 1988 წელს World Events Productions-მა გამოუშვა. იგი ეთერში აშშ-ის მთელ ტერიტორიაზე იყო ნაჩვენები და მოგვიანებით, 1990 წლამდე, რამდენიმეჯერ გაიმეორეს. ეპიზოდების მთავარი თემაა ეკოლოგია და მეგობრობა.

სერიალი ორი სეზონისგან შედგება. მის შექმნას მოჰყვა დინოზავრების თემის განსაკუთრებული პოპულარულობა, რომელიც წარმოიშვა ანიმაციური ფილმის „დედამიწა ჩვენ დრომდე" გამოჩენისას. *დენვერი* დაიხურა, ვინაიდან მაყურებელთა რაოდენობამ იკლო. თუმცა, განათლების ეროვნულმა ასოციაციამ მას მაღალი შეფასება მისცა და სანახავად რეკომენდაციას უწევდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2017-03-15 საიტზე Wayback Machine.
* 

* „დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი" საიტზე TV.com

სქოლიო
------

1. ↑  Barnes, Mike. "'Voltron' producer Peter Keefe dies", *The Hollywood Reporter*, May 28, 2010. Accessed August 26, 2010.
**შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება"** — ზედამხედველობას უწევს საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებს. ამჟამად საქართველოში მოქმედია შემდეგი სამოქალაქო აეროპორტები: თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი, ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი, ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი, მესტიის აეროპორტი, ზუგდიდის აეროპორტი. კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორია სახელმწიფო.

ისტორია
-------

შპს საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება დაფუძნდა 2010 წლის 1 ნოემბერს. 2011 წლის 11 მარტს, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება შეერწყა სს „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის" და წარმოადგენს ასევე „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის" უფლებამონაცვლეს.

კომპანიის სამართლებრივი ფორმა
-----------------------------

შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება" შექმნილია „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად. დამფუძნებელი პარტნიორია და კაპიტალის წილთა 100%-ის მესაკუთრეა სახელმწიფო, რომლის უფლებამოსილებებს ახორციელებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი „საწარმოთა მართვის სააგენტო", გარდა წილების პრივატიზირებისა და/ან განკარგვის უფლებამოსილებებს, რასაც ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო. 

### სტრუქტურა

შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების" ხელმძღვანელი ორგანოებია: პარტნიორთა საერთო კრება, სამეთვალყურეო საბჭო, დირექტორი.

საქმიანობის ძირითადი მიმართულებები
----------------------------------

შპს „საქართველოს აეროპორტის გაერთიანების" საქმიანობის ძირითადი მიმართულებებია: საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებზე ზედამხედველობა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტების დაპროექტების, მშენებლობის, მოდერნიზებისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებისათვის ერთიანი ტექნიკურ-ნორმატიული ბაზის შექმნა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში არსებული ადამიანური და ტექნიკური რესურსების მართვა და ოპტიმიზაცია; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებისათვის ერთიანი საინსტრუქციო სახელმძრვანელო დოკუმენტის შექმნა სააეროპორტო მომსახურების და მოსაკრებლის შესახებ; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში ფრენის უშიშროებისა და უსაფრთხოების დონის ამაღლება; საქართველოს სამოქალაქო ფინანსური და მატერიალური ქონების მართვა; ქვეყნის ინტრეესიდან გამომდინარე კომპეტენციის ფარგლებში მოლაპარაკებების წარმოება; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში მოქმედი საერთაშორისო სტანდარტებისა და ნორმების (ICAO, IATA, ECAC და ა.შ) დანერგვა და შენარჩუნება; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტების განვითარების ერთიანი გეგმის შემუშავება.

კომპანიას უფლება აქვს განახორციელოს ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც არ ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას, საწარმოს და პარტნიორების ინტერესებს. კომპანია თავის საქმიანობას ახორციელებს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად საჭიროების შემთხვევაში - აუცილებელი ლიცენზიებისა და ნებართვების საფუძველზე.

დამატებითი ლინკები
------------------

* საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ოფიციალური ვებ მისამართი

* საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ბლოგის მისამართი[*მკვდარი ბმული*]

* საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების FACEBOOK გვერდი

* საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ბლოგის მისამართი[*მკვდარი ბმული*]

* სსიპ საწარმოთა მართვის სააგენტო[*მკვდარი ბმული*]

* თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ოფიციალური ვებ მისამართი[*მკვდარი ბმული*]

* ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტის ოფიციალური ვებ მისამართი[*მკვდარი ბმული*]
**დენდურის ტაძარი** — რომაულ-ეგვიპტური ტაძარი ნუბიაში. აგებულია ქვიშაქვით. მდებარეობდა ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, აიგო რომის იმპერატორ ავგუსტუსის ბრძანებით, რომელმაც ძვ. წ. 31 წელს, აქციუმის ბრძოლაში კლეოპატრას დამარცხების შემდეგ, ეგვიპტე რომის მმართველობას დაუქვემდებარა. ტაძარი მიძღვნილია ქალღმერთ ისიდასადმი, რომელსაც ნუბიის მოსახლეობა ადგილობრივ ნახევარ ღვთაებებთან, პედეისსა და პეჰორთან ერთად, განსაკუთრებით სცემდა თაყვანს, ტაძრის რელიეფზე ფარაონის სამოსში გამოსახული ავგუსტუსი ეგვიპტელ ღმერთ თოთს ღვინოს სთავაზობს. აღნიშნული მიუთითებს იმპერატორის განზრახვაზე, მორგებოდა ადგილობრივ რელიგიურ წარმოდგენებს.

ტაძარი წარმოადგენს ქვიშაქვის ბლოკებით აგებულ ოთხკუთხა კონსტრუქციას, ამშვენებს ორი მასიური სვეტით გამაგრებული პორტიკი (პრონაოსი). ტაძარს წინ უძღვის მონუმენტური შესასვლელი კარი, რომელიც თავის დროზე ტაძრის შემომსაზღვრელი კედლის ნაწილია. 1960 წელს, ასუანის მეორე კაშხლის მშენებლობის გამო, ნაგებობა მთლიანად ჩაიძირებოდა ნასერის წყალსაცავში. ეგვიპტის მთავრობის ინიცივატიითა და უცხოეთის ქვეყნების ტექნიკური და ეკონომიკური მხარდაჭერით, ნუბიის ძეგლების გადარჩენის კამპანია დაიწყო. ეგვიპტემ მადლიერების ნიშნად რამდენიმე ტაძრის იმ ქვეყნებისთვის გადაცემა გადაწყვიტა, რომლებიც ანტიკური ნაგებობების დაშლისა და ხელახალი აწყობის პროცესში მონაწილეობდნენ. 1965 წელს ამერიკის პირველმა ლედიმ, ჟაკლინ კენედიმ ამერიკის შეერთებული შტატებისთვის შეარჩია დენდურის ტაძარი, რომელიც 1978 წელს მეტროპოლიტენის საკლერის ფრთაში განათავსეს. ტაძარი მუზეუმის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* *დავერიო ფ.*, მეტროპოლიტენის მუზეუმი, ნიუ-იორკი : სერიიდან „ხელოვნების საუკეთესო მუზეუმები", წგნ. 9, თბ.: „პალიტრა L", 2018, ISBN 9789941291074.
**ჰაბიბი** — (დ. 1470, უჯარი — გ. 1520) — აზერბაიჯანელი მწერალი, პოეტი. ჰაბიბი პოეტის ფსევდონიმია, მისი ნამდვილი სახელი უცნობია.

ბიოგრაფია
---------

ცნობილი აზერბაიჯანელი პოეტი, ის იყო ფუზულის ერთ-ერთი მასწავლებელი. ჰაბიბი დაიბადა დაახლოებით 1470-1475 წლებში, გოქჩაის, ახლანდელი უჯარის რაიონის სოფელ ბარგუშადში. წყაროებში მისი ნამდვილი სახელი არ არის ნახსენები. ლეგენდის თანახმად, ჰაბიბი, რომელიც ბავშვობაში მწყემსი იყო. იგი აღიზარდა მმართველის სულთან იაქუბის კარზე მოგვიანებით კი მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა შაჰ ისმაილ I-ის კარზე. აღსანშნავია, რომ იგი ისმაილ I-ის კარზე მოღვაწეობის პერიოდში ატარებდა „მეფის პოეტის" ტიტულს („მელიქ აშ-შურა").

ჰაბიბი საცხოვრობლად თურქეთში გადავიდა, ქალდირანის ბრძოლის შემდეგ 1514 წელს, თუმცა წყაროებში არ არის ზუსტი მიზეზი იმისა, თუ რამ გამოიწვია მისი გადასვლა თურქეთში. 

ცხოვრების ბოლო წლები ჰაბიბმა მთლიანად თურქეთში გაატარა. გარდაიცვალა 1520 წელს.

მოღვაწეობა
----------

ჰაბიბი საერო, ჰუმანისტური გაზელების ავტორია. ისინი გამოირჩევიან სურათების სიახლით, ემოციურობითა და პოეტური სიტყვის დევნით. დღეს, ცნობილია მისი დაახლოებით 40-მდე ნამუშევარი. ჰაბიბი თავისი დროის მაღალ განათლებულ პიროვნებად ითვლება. ჰაბიბმა მისი მოღვაწეობით განაგრძო ნასიმის ტრადიცია, რომლის ლირიკულმა პოეზიამ და იდეებმა დიდი გავლენა მოახდინა პოეტზე. ჰაბიბიმ ასევე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია აზერბაიჯანული პოეზიის განვითარებაზე და შემდგომში ისეთი პოეტების შემოქმედებაზე, როგორიცაა ფუზული და აგრეთვე ზოგადად თურქულენოვან პოეზიაზე. მისი ლექსების ენა ხშირად ახლოსაა გამოხატვის ხალხურ სტილთან და გასაგებად საკმაოდ მარტივია, თუმცა მის ლექსებში ხშირად ვხვდებით რამდენიმე არაბული ენისა და სპარსული ენის კომპონენტებს, რომელთა გაგებაც რთულია. თავის ლექსებში ჰაბიბი ადიდებდა ადამიანის ღირსებას, სულიერ სილამაზესა და სიყვარულს.

ლიტერატურა
----------

* Азəрбаjчан əдəбиjjаты тарихи, ч. 1, Бакы, 1960.
* Köprülüzade F. Habibi. Darülfünun edebiyat fakültesi mecmuasi, c. 7, Ist. 1932.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* статья из Энциклопедического словаря псевдонимов. С. Колосова. 2009.

სქოლიო
------

1. ↑  Али Сумбатович Сумбатзаде. Азербайджанцы, этногенез и формирование народа. — «Элм», 1990. — С. 227. — 303 с.
**გრემის ხის სვეტებიანი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გრემში, ნაქალაქარის ჩრდილოეთ განაპირას. მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 0,5 – 0,7 მეტრია. ნაგებობის გეგმა სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით წაგრძელებული სწორკუთხედია, რომელსაც აღმოსავლეთიდან, მთელს სიგრძეზე ეკვრის შედარებით ვიწრო ნაწილი. იმ ნაწილის ჩრდილოეთ კედელი, ძირითადი კედლის გაგრძელებაა, ხოლო სამხრეთისა ახდენილია და ძირითადი ნაწილის სამხრეთ კედელზე გარედანაა მიდგმული. ძირითადი ნაწილის კედლები ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით, ხოლო ვიწრო ნაწილი ერთიანია და როგორც ჩანს, აივანს წარმოადგენდა. ძირითადი ნაწილის კედლები ერთ დონეზეა ამოყვანილი. მშენებლობისას მათში ჩაუდგამთ ოთხკუთხა სვეტები, რომლებიც მოპირდაპირე კედლებზე ერთიანადაა განლაგებული. სვეტებზე, სავარაუდოდ გადებული იყო, ხის კოჭები, რომლებსაც შენობის გადახურვა ეყრდნობოდა. სახლს აღმოსავლეთიდან აკრავს ვრცელი ეზო რომელიც შემოსაზღვრული ყოფილა რიყის ქვის კედლებით, მათ შორის ერთი, რომელიც მდინარის გასწვრივაა, ორმაგია. კედლებს შორის მოქცეული არე სიგრძეში სამ ნაწილად იყოფა. შუა ნაწილის სიგრძე ეზოს სიგანის ტოლია, ხოლო განაპირა მონაკვეთები მცირეა. მათგან სამხრეთისაში წყალსადენის რთული მექანიზმი იყო მოწყობილი. წყალსადენის მილები აქ განლაგებული იყო ორ დონედ. ქვედა დონეზე განლაგებული მილებით წყალი ქალაქისკენ მიედინებოდა, მეორე დონეზე განლაგებული მილებით კი აღმოსავლეთიდან - დასავლეთისკენ. ეზოს აღმოსავლეთ ნაწილში მოწყობილი იყო მცირე ზომის აუზი, რომელშიც, აუზსა და ორმაგ კედელს შორის აგებული კედლის მეშვეობით, კერამიკული მილებით, წყალი ორმაგი კედლის შუა ნაწილიდან მიდიოდა. მოგვიანებით სახლი დაუნგრევიათ და მის ნანგრევებზე, რვაგვერდა კოშკი დაუდგამთ, რომლის შემორჩენილი კედლები მთლიანად რიყის ქვითაა ნაგები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 389.
გეორგ ჰენრიკ ფონ ვრიგტი
**გეორგ ჰენრიკ ფონ ვრიგტი** (გერმ. Georg Henrik von Wright; დ. 14 ივნისი 1916, ჰელსინკი, ფინეთის დიდი სამთავრო, ავტონომია რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში — გ. 16 ივნისი, 2003, ჰელსინკი) — ფინელი ფილოსოფოსი და ლოგიკოსი. 1968-1970 წლებში — ფინეთის აკადემიის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ჰელსინკის უნივერსიტეტი (1937). იქვე დოცენტი 1943 წლიდან. სადოქტორო დისერტაცია „ინდუქციის ლოგიკური პრობლემები" (1941). 1948 წელს მიწვეულ იქნა კემბრიჯში, სადაც ლუდვიგ ვიტგენშტაინის ხელმძღვანელობით მუშაობდა, გახდა მისი თანამდებობრივი მემკვიდრე. 1951 წლიდან კვლავ ფინეთშია, ჰელსინკის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი.

ფინეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1961), 1968-1970 წწ. მისი პრეზიდენტი, აგრეთვე მეცნიერული საზოგადოების პრეზიდენტი. 1975-78 წწ. ფილოსოფიის საერთაშორისო ინსტიტუტის პრეზიდენტი.

ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას აშშ-სა და ევროპის უნივერსიტეტებში, მრავალი აკადემიისა და მეცნიერული საზოგადოების წევრი, მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი. ბრიტანეთის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1961).

1986 წელს მიიღო ალექსანდრე ჰუმბოლდტის პრემია და შვედეთის აკადემიის უმაღლესი პრემია, 1993 წელს — სელმა ლაგერლოფის ლიტერატურული პრემია, 1998 წელს კი ტაგ დანიელსონის პრემია.

მრავალი მეცნიერული შრომის ავტორი ფილოსოფისა და ლოგიკის დარგში. აგრეთვე ავტორი სტატიებისა და ესსეების მეცნიერებისა და კულტურის საკითხებზე.

მისი ფილოსოფიური შეხედულებები ყალიბდებოდნენ მურის, ჩ.დ. ბროუდის და ფინელი ფილოსოფოსის ე. კაილის ზეგავლენით, მაგრამ განსაკუთრებით ძლიერი იყო ვიტგენშტაინის გავლენა. ვრიგტი ანალიზური ფილოსოფიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წარმომადგებელია. მას მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ვენის წრესთან. მისი ფილოსოფიური ინტერესები უპირატესად მოიცავენ მეცნიერების ფილოსოფიას, ეპისტემოლოგიას და არაკლასიკურ ლოგიკებს. იგი იკვლევდა დროისა და ცვლილებების პრობლემებს, მიზეზობრიობას, დეტერმინიზმსა და ალბათობას, აანალიზებდა დედუქციური მსჯელობების ფორმალიზაციის ხერხებს ადამიანის მოღვაწეობის სხვადასხვა სფეროში და ინდუქციის პრობლემებს. ვრიგტის ლოგიკურ ნაშრომებში მოცემულმა იდეებმა საფუძველი ჩაუყარეს თანამედროვე ლოგიკის მთელ რიგ ახალ განყოფილებებს, რომელთაც არსებითი ფილოსოფიური და გამოყენებითი მნიშვნელობა აქვთ. მათ რიცხვს მიეკუთვნებიან დეონტიური ლოგიკა, რელევანტური ლოგიკა, მოქმედებების ლოგიკა, შეფასებებისა და უპირატესობის მიცემის ლოგიკა, ცვლილების ლოგიკა და ლოგიკა ჭეშმარიტებისა. ვრიგტი არის ავტორი გამოკვლევებისა ანალიზურ და გამოყენებით ლოგიკაში, ესეებისა ლიტერატურის და მწერლების შესახებ, რომელთა შორის არიან ტოლსტოი და დოსტოევსკი, აგრეთვე პოპულარული ფილოსოფიური და მეცნიერული შრომებისა და სტატიებისა, სადაც იგი იცავს ჰუმანისტურ იდეებს დასავლურ კულტურასა და თანამედროვე საზოგადოებაში.

#### ძირითადი ნაწარმოებები

1986 – Логико-философские исследования. Избранные труды. (Переводчик: Е. И. Тарусина, А. С. Карпенко и др. Издательство: «Прогресс», Москва Язык: Русский Количество страниц: 593 (+1 обл.)
2000 – Три мыслителя.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Professor G H von Wright
* Georg Hendrik von Wright