recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თამაზ ნათიძე** (დ. 31 მარტი, 1932, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი. 

1958 წელს მუშაობა დაიწყო საპროექტო ინსტიტუტ "საქქალაქმშენსახპროექტში". სამუშაოდ გადავიდა მოსკოვის ცენტრალურ სამეცნიერო კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების ინსტიტუტში უფროსი არქიტექტორის თანამდებობაზე 1961 წლიდან. 1964 წლიდან კი მუშაობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების ინსტიტუტში არქიტექტორთა ჯგუფის უფროსად, ხოლო შემდეგ განყოფილების გამგედ. დაინიშნა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საქართველოს ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის მთავარ სამეცნიერო-საწარმოო სამმართველოში, სამმართველოს უფროსად 1978 წელს და 1988 წლიდან დაინიშნა მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა 2005 წლამდე. შეთავსებით ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას 1959 წლიდან, ჯერ თოიძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში, 1968 წლიდან კი თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მუშაობდა უფროსი მასწავლებლის, ხოლო 2001 წლიდან პროფესორის თანამდებობაზე. მის მიერ დამუშავებულია ლექციების ციკლი დისციპლინებში: „არქიტექტურული კომპოზიციის საფუძვლები", „საქართველოს არქიტექტურის ისტორია", „არქიტექტურული მეცნიერება და კრიტიკა", „ახალი ტიპის სკოლებისა და სკოლის გარეშე დაწესებულებების კომპლექსი". ამ ტიპის სასწავლო დაწესებულებების კომპლექსი პირველად დაპროექტდა საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. 1988 წელს არჩეულ იქნა „ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს" წევრ-კორესპონდენტად. 1988 წლიდან კი არჩეულია იყალთოს საპატიო მოქალაქედ. არჩეულ იქნა საქართველოს იკომოსის კომიტეტის წევრად 1998 წელს. 2006 წელს კი საქართველოს ჰუმანიტარულ და სახელოვნებო მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად - აკადემიკოსად.

ჯილდოები
--------

* 2007 - საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
* 1997 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 449

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ ნათიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თინათინ ახობაძე** (დ. 23 მარტი, 1956, გორი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1982 წელს ილია ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტის ორწლიანი ფაკულტეტი ინგლისური ენის განხრით, 1997 წელს თბილისის ბიზნეს–ინსტიტუტი ფინანსების მენეჯერის სპეციალობით.

1981–1988 წლებში იყო ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ექიმი–ორდინატორი. 1988–1990 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1990 წლიდან უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 14 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება გულის იშერმიურ დაავადებებს.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის რითმის დარღვევები მიოკარდიუმის ინფარქტგადატანილ ავადმყოფებში და მათი კორექცია ანტიარითმული პრეპარატებით".

ლიტერტურა
---------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 25

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თინათინ ახობაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანდღულაძე**. |

**დავით იასონის ძე ანდღულაძე** (დ. 15 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 3 ოქტომბერი], 1895, სოფ. ბახვი, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 29 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), სსრკ სახალხო არტისტი (1950), ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1973).

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ქუთაისის აგრონომიულ ტექნიკუმში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918), იყო ბრესტის 49-ე ქვეითი პოლკის პრაპორშჩიკი. ორჯერ დაიჭრა (1915 წელს სოფ. პოლიანასთან და 1917 წელს სოფ. მერეშეშტისთან რუმინეთის ფრონტზე). სამხედრო სამსახურში იყვნენ ასევე მისი უფროსი ძმები: ნიკოლოზი (დ. 1864; კაპიტანი, „გიორგის იარაღის" კავალერი) და ილარიონი (დ. 1887 — გ. 1938; დახვრეტილია ბათუმში). 

1925 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფესორ ე. ვრონსკის კლასი). 1926 წელს თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე შედგა მისი დებიური (რიჩარდი, ვერდის „ბალ-მასკარადი"). ამავე სეზონში შეასრულა კანიოს (ლეონკავალოს „ჯამბაზები"), რადამესის (ვერდის „აიდა") და კავარადოსის (პუჩინის „ტოსკა") პარტიები. 1927-1929 წლებში ანდღულაძე მოსკოვის სტანისლავსკის სახელობის მუსიკალურ თეატრის სცენაზე მღეროდა ლევკოს (რიმსკი-კორსაკოვის „მაისის ღამე"), რუდოლფის (პუჩინის „ბოჰემა"), გრიგორის (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი") და სხვა პარტიებს. 1929-1933 წლებში თბილისის საოპერო თეატრში შექმნა დონ-ხოზესა (ბიზეს „კარმენი") და გერმანიის (ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი") ვოკალურ-სცენური სახეები.

1933-1935 წლებში ანდღულაძე სსრკ დიდი თეატრის სოლისტი იყო. იქ პირველად შეასრულა მანრიკოს (ვერდის „ტრუბადური") და რაულის (მაიერბერის „ჰუგენოტები") პარტიები. 1935 წლიდან კი კვლავ თბილისს დაუბრუნდა. მის მიერ განსახიერებულმა აბესალომმა (ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი") მაღალი შეფასება დაიმსახურა ქართული ხელოვნების I დეკადაზე მოსკოვში (1937). 1947 წელს ტარიელის პარტიის (მშველიძის „ამბავი ტარიელისა") შესრულებისათვის ანდღულაძეს სსრკ სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.

1949 წელს ანდღულაძემ იმღერა ოტელოს პარტია  ჯუზეპე ვერდის ამავე სახელწოდების ოპერაში. ფართო დიაპაზონის, ძლიერი, ლამაზი ტემბრის დრამატული ტენორი, აქტიორული ნიჭი და სცენური გარეგნობა ხელს უწყობდა ანდღულაძეს შეექმნა მუსიკალური-სცენური სახეების მდიდარი გალერეა. მომღერალმა გასტროლებით შემოიარა ყოფილი სსრკ მრავალი ქალაქი.

1946 წლიდან ანდღულაძე თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის პედაგოგი იყო (1958 წლიდან პროფესორი). ანდღულაძის მოწაფეები არიან ზურაბ ანჯაფარიძე, ნოდარ ანდღულაძე, ზურაბ სოტკილავა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1937 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1941 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1946, 1950 — ლენინის ორდენი
* 1947 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
* 1950 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1973 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* *ახმეტელი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 453.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 50, თბ. 1994
* დავით ანდღულაძე (წერილების კრებ.), თბ. 1958;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ანდღულაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თინათინ (თინა) კანდელაკი** (რუს. Тина Канделаки; დ. 10 ნოემბერი, 1975, თბილისი) — ქართული წარმოშობის რუსი ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი და პროდიუსერი. კომპანია „აპოსტოლ მედიის", ერთ-ერთი თანამფლობელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში, 1975 წლის 10 ნოემბერს. მამა — გივი შალვის ძე კანდელაკი (1942-2009) პროფესიით ეკონომისტი იყო, მუშაობდა დირექტორად თბილისის ბოსტნეულის ბაზაში, პენსიაზე გასვლის შემდეგ ცხოვრობდა მეუღლესთან ერთად მოსკოვში. თინას დედა — ელვირა გიორგის ასული კანდელაკი (დაბ. ალახვერდოვა) ნახევრად თურქი და სომეხია. იყო ექიმი-ნარკოლოგი. 

თინამ თბილისის 64-ე საჯარო სკოლა დაამთავრა. 1993 წელს სწავლობდა პლასტიკურ კოსმეტოლოგიას, შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. 2008 წელს დაამთავრა რუსეთის სახელმწიფო ჰუმანიტარული უნივერსიტეტი.

მუშაობა რადიოში და ტელევიზიაში
------------------------------

1990-იან წლებში თინა მუშაობდა რადიოსადურ „რადიო 105"-სა და საქართველოს ტელევიზიაში (მეორე არხზე). 1995 წელს საცხოვრებლად რუსეთში, მოსკოვში გადავიდა, სადაც დაიწყო მუშაობა სტანისლავ სადალსკისთან ერთად სხვადასხვა რადიოსადგურებსა და ტელევიზიებში: „М радио", „РДВ", „Радио Рокс", „Серебрянный дождь", „Муз ТВ" და სხვა.

2002 წლის სექტემბრიდან მიჰყავს პროგრამა „დეტალები" СТС-ზე, სადაც იღებდა ინტერვიუებს შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებთან. 2006-2007 წლებში ტელეგადაცემების „Разворот" და „Особое Мнение" წამყვანი რადიო „Эхо Москвы"-ზე. 2008 წლიდან მიჰყავდა ტელეპროგრამა „არარეალური პოლიტიკა", რომელიც 2011 წელს დაიხურა. 2009 წელს წამყვანის სახით მონაწილეობა მიიღო ტელეპროექტ „ორ ვარსკვლავში". ამავე წელს თინა პროდიუსერი და წამყვანი იყო ისეთი გადაცემების, როგორიცაა „ინფორმანია" ტელეარხ СТС-ზე, ასევე იყო გადაცემა „ფორტ ბოიარდის" სომხური ვერსიის წამყვანი. 2010 წელს იყო „კვნ"-ის უმაღლესი ლიგის ჟიურის წევრი, გადაცემა „იდეალური მამაკაცის" წამყვანი. 2012 წელს დაიხურა ტელეგადაცემა „ყველაზე ჭკვიანი", რომლის წამყვანი თინა წლების განმავლობაში იყო და პროგრამის დაწყებიდან (2003 წლიდან) გადაცემამ სამჯერ აიღო „ТЭФИ"-ის (2004, 2009) პრემია. 2013 წლის ივნისიდან თინა პოლიტიკური შოუს „რკინის ლედების" თანაწამყვანია.

ბიზნესი
-------

თინა კანდელაკი კომპანია „აპოსტოლის" პარტნიორი და თანამფლობელია. 2010 წლიდან ქართული რესტორნების „თინათინის" ქსელის დამფუძნებელი და მფლობელია. 2012 წლის იანვრიდან ვიოდეობლოგერ დიმა კამიკაძესთან ერთად ეთერში გაუშვა პოლიტიკური თოქ-შოუ „ფრენა კამიკაძესთან". იმავე წლის მარტში ხელი მოაწერა კონტრაქტს კომპანია Oriflame-თან, რის შედეგადაც ის ამ კომპანიის სახე 2 წლის მანძილზე იყო.

პოლიტიკური შეხედულებები
-----------------------

2007 წლიდან თინა კანდელაკი აკრიტიკებდა საქართველოს პრეზიდენტ (2004-2013) მიხეილ სააკაშვილის პოლიტიკას. 

2022 წლის თებერვალში კანდელაკმა მხარი დაუჭირა რუსეთის შეჭრას უკრაინაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„თინა კანდელაკი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (რუსული)
* თინათინ კანდელაკი (რუსული)
* თინათინ კანდელაკი (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  „Басков и ряд российских знаменитостей поддержали войну в Украине". *Украинская правда* (რუსული). ციტირების თარიღი: 2022-02-27.
**ევაგრე და ილია დიაკონი** — ღირსნი მამანი ჩვენნი — ევაგრე, ილია დიაკონი და სხვანი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 17 იანვარი (4 იანვარი).

ღირსი ევაგრე და ილია დიაკონი იყვნენ წმინდა შიო მღვიმელისა და იოანე ზედაზნელის თანამოღვაწეები. მათ უშუალოდ გააგრძელეს და დააკმვიდრეს მათი წმინდა მოძღვრების ღვთივგაბრძნობილი სამონასტრო წეს-განგებანი.

ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ლოცვა-კურთხევით VI საუკუნეში ანტიოქიიდან საქართველოში ჩამოვიდა ცამეტი ასურელი მამა. მათმა სულიერმა მოძღვარმა, იოანემ (ხს. 6 მაისს) საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დაგზავნა ისინი სამოღვაწეოდ. მათ სახელებთანაა დაკავშირებული ბევრი მონასტრის დაარსება და საქართველოში ბერ-მონაზვნობის აღორძინება-განმტკიცება.

თვითონ იოანე ზედაზნის მთაზე დარჩა და სიცოცხლის ბოლომდე იქ მოღვაწეობდა ილია დიაკონთან ერთად.

წმიnდა იოანეს ერთ-ერთი თანამოღვაწე, ანტიოქიელი ღვთისმოსავი დიდებულის შვილი, ღირსი შიო მღვიმელი კი სარკინეთის მთებში დაყუდდა. მიყრუებულ მთებში მოღვაწე ბერს, ღვთის განგებით, მტრედი უზიდავდა საზრდოს.

ერთხელ ღირსი შიო მღვიმელი ნახა ამ მხარეში სანადიროდ მყოფმა ციხედიდის მთავარმა ევაგრემ (ხს. 4 თებერვალს) და წმინდა ბერის სასწაულებით გაკვირვებულმა, მასთან სამოღვაწეოდ დარჩენა გადაწყვიტა.

ასე დაედო საფუძველი საქართველოში ზედაზნისა და შიომღვიმის სახელით ცნობილ პირძველ მონასტრებს. მხოლოდ ღმერთმა უწყის ასურელ მამათა მიერ საქართველოში დაარსებულ მონასტრებში მოღვაწე წმინდა მამათა რიცხვის და ღვაწლის შესახებ. საქართველოს სამოციქულო ეკლესია ღირსი ევაგრესა და წმიnდა ილია დიაკვნის სახელით მეოხებას ითხოვს ასურელ მამათა თანამოღვაწე და მათი წმინდა საქმის გამგრძელებელი ყოველი ღირსი და ღმერთშემოსილი მამისაგან, რომელთა ღვაწლით დაფუძნდა საქართველოში მონასტრები და განმტკიცდდა მონაზვნური ცხოვრება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართველი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება", თბილისი, 2004 წ.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დიმიტრი უზნაძის ქუჩა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დიმიტრი უზნაძის ქუჩა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დიმიტრი უზნაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); ზაარბრიუკენის მოედნიდან მტკვრის მარცხენა სანაპირომდე.

წარმოიქმნა XIX საუკუნის 20-იან წლებში მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე გერმანელი მოახალშენეების დასახლების შემდეგ და თავდაპირველად სანაპირო ქუჩა ერქვა. ამ სახელით შეტანილი 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში. ვორონცოვის (ახლანდელი ჩუღურეთის) ხიდის აშენების შემდეგ ქუჩას ეწოდა ვორონცოვის სანაპირო — ამ სახელით აღნიშნულია ქალაქის 1876 წლის გეგმაზე. 1899 წელს ქუჩას მიენიჭა დიდი მთავრის ნიკოლოზ მიხეილის ძის სახელი და დაერქვა დიდი მთავრის ქუჩა. 1922 წელს — კამოს, 1990 წელს დიმიტრი უზნაძის სახელი ეწოდა.

ქუჩის სამხრეთ-დასავლეთით განლაგებული იყო სამხერხაოები, მტკვრის ნაპირთან კი — წისქვილები, რომლებმაც XX საუკუნის 20-იან წლებამდე მოაღწიეს. იმ ადგილას, სადაც გერმანელი ვეტცელის მიერ 1865 წელს დაარსებული ლუდის ქარხანა იყო, ამჟამად მუშაობს ლუდის საწარმო „ყაზბეგი 1881". ქუჩაზეა „ვითიბი ბანკი ჯორჯია" (ყოფ. „გაერთიანებული ქართული ბანკი"), სრულიად საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა გიორგის სახელობის კარდიოლოგიური საავადმყოფო, ვლადიმერ წითლანაძის სახელობის რევმატოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ალექსანდრე ალადაშვილის სახელმწიფო საუნივერსიტეტო კლინიკა, მიხეილ შენგელიას სახელობის ქართული მედიცინის ისტორიის მუზეუმი, წმინდა მიქაელ მთავარანგლოზის სახელობის ეკლესია. შემონახულია XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები. დგას ალექსანდრე ალადაშვილის ბიუსტი (მოქანდაკე ო. მელიქიშვილი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 171, ISBN 978-99928-20-35-3.
**დანიელ გოტლიბ მესერშმიდტი** (გერმ. Daniel Gottlieb Messerschmidt დ. 16 სექტემბერი, 1685, დანციგი — გ. 25 მარტი, 1735, სანქტ-პეტერბურგი) — გერმანელი ბუნებისმეტყველი, მოგზაური, მედიკოსი და ბოტანიკოსი. ციმბირის ცნობილი მკვლევარი. ქალაქ ჰალეში დაამთავრა სამედიცინო ფაკულტეტი. 1713 წელს სადოქტორო ხარისხი მიენიჭა და ქალაქ დანციგში მედიცინით დაკავდა. განათლება ჰქონდა მიღებული ისტორიაში, გეოგრაფიაში, არქეოლოგიაში და სხვა დარგებში, რის გამოც 1716 წელს პეტრე I-მა იგი სამუშაოდ ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში გამოიძახა. რუსეთში ყოფნისას მესერშმიდტმა გააფორმა კონტრაქტი, რომლის მიხედვითაც მას ევალებოდა გეოგრაფიული, ისტორიული, ფილოლოგიური, სამედიცინო (მათ შორის სამკურნალო მცენარეების, ეპიდემიური დაავადებების) გამოკვლევების ჩატარება ციმბირის ტერიტორიაზე. შეისწავლა ტერიტორია მდინარე არგუნიდან დაწყებული ბაიკალის ტბამდე დამთავრებული. საბუნებისმეტყველო გამოკვლევების გარდა იგი დაკავებული იყო აგრეთვე საერთოდ ციმბირის ხალხისა და ძეგლების აღწერით. მისი სამეცნიერო შრომები მეტად მნიშვნელოვანია. იგი აგროვებდა მცენარეებს, ყოველ მნიშვნელოვან ადგილზე ადგენდა პოლუსის სიმაღლესა და რუკებს და სხვ. როგორც ორიენტალისტი ეძებდა მონღოლურ ხელნაწერებს, აგროვებდა ციმბირის არასლავური ენებიდან არსებულ სიტყვებს და პირველმა დადგინა მათი ისტორიული მნიშვნელობა. ავტორია არაერთი ადგილობრივი კარტოგრაფიული მასალისა, რომელთა გარკვეული ნაწილი გადანდგურდა მეცნიერებათა აკადემიაში მომხდარი ხანძრის დროს (1874). 

დანიელ გოტლიბ მესერშმიდტის ანგარიში მოცემულია მის მიერ შედგენილ 10 ტომიან ნაშრომში, რომელიც ეხება ძირითადად ისტორიის, ეთნოგრაფიის, გეოგრაფიის, ეკონომიკის, ფლორისა და ფაუნის მნიშვენლოვან საკითხებს. მის სამოგზაურო ჟურნალში აღწერილია 149 მინერალი, 1290 მცენარის სახეობა და 260 ხერხემლიანი. გარდაიცვალა სიღარიბეში 1735 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დანილ გოტლიბ მესერშმიდტის შესახებ დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* დანილ გოტლიბ მესერშმიდტი – ბროკჰაუზი (რუსული)
* დანილ გოტლიბ მესერშმიდტის შესახებ (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* Мессершмидт, Даниил Готлиб // Гацунаев, Н. К. Географы и путешественники : краткий биографический словарь / Н. К. Гацунаев. - М. : Рипол Классик, 2001. - С. 296-298
* Пекарский П. Наука и литература в России при Петре Великом, т. 1, СПб, 1862;
* Лебедев Д. М. География в России петровского времени, М.—Л. 1950.

სქოლიო
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
დიმიტრი სენიავინი
**დიმიტრი ნიკოლოზის ძე სენიავინი** (დ. 17 აგვისტო [ ძვ. სტ. 6 აგვისტო],  1763, სოფ. კომლევი, ახლანდელი ბოროვსკის რაიონი, კალუგის ოლქი — გ. 17 აპრილი [ ძვ. სტ. 5 აპრილი], 1831), რუსი საზღვაო მხედართმთავარი, გენერალ-ადიუტანტი (1825), ადმირალი (1826).

ბიოგრაფია
---------

1780 წელს დაამთავრა საზღვაო კადეტთა კორპუსი. 1783 წლიდან მსახურობდა შავი ზღვის ფლოტში, მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1787—1792), უშაკოვის ლაშქრობაში (1798—1800). 1798 წელს დაიპყრო საფრანგეთის ციხესიმაგრე წმინდა მავრას კუნძულზე, მონაწილეობდა კორფუს იერიშში. 1806 წელს რუსულ ფლოტს ხელმძღვანელობდა ადრიატიკის ზღვაში. 1807 წელს დარდანელის და ათონის ბრძოლებში ოსმალეთის ფლოტის განადგურებით უზრუნველყო რუსეთის ფლოტის განუყოფელი ბატონობა არქიპელაგზე. ინგლის-რუსეთის ომის (1807— 1812) დროს ინგლისელებთან სენიავინის მოლაპარაკებას მოჰყვა რუსული ესკადრის ინტერნირება. 1811 წელს სენიავინი დანიშნეს რეველის პორტის უფროსად, ხოლო 1813 წელს გადააყენეს. 1825 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ურთიერთობის გამწვავებასთან დაკავშირებით სენიავინი დააბრუნეს და ბალტიის ფლოტის სარდლად დეკაბრისტების ყურადღება მიიპყრო. სენიავინის სახელი ეწოდა რუსეთისა და საბჭოთა ფლოტის საბრძოლო ხომალდებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 287.
ვენეციის დოჟი ანდრეა გრიტი (იყო დოჟი 1523-1538 წლებში), ტიციანის მიერ
**დოჟი** (იტალ. *Doge*, ლათ. dux, ლიდერი, წინამძღოლი) — ქვეყნის მთავრის ტიტული, საზღვაო იტალიურ რესპუბლიკებში — ვენეციაში, გენუაში, ალმაფიაში, და სხვა.

ვენეციელი დოჟი
--------------

 მთავარი სტატია: ვენეციის რესპუბლიკა.
დოჟის ტიტული ვენეციის რესპუბლიკაში არსებობდა ათასწლეულის მანძილზე, VIII საუკუნიდან XVIII საუკუნემდე. ის პირველად დაარსდა 697 წელს, იმ დროს ვენეცია ფორმალურად ბიზანტიას ემორჩილებოდა. პირველი დოჟი გახდა პაოლო ლუჩიო ანაფესტო. სავარაუდოდ პირველი დოჟებს ჰქონდათ ბიზანტიის გუბერნატორების ფუნქცია.

დოჟები იყვნენ არჩეული ვენეციის ყველაზე შეძლებული და მდიდარი ოჯახებიდან, წესით, მთელი ცხოვრების განმავლობაში, და 1032 წლამდე მათ ჰქონდათ პრაქტიკულათ შეუზღუდავი ძალაუფლება. დოჟის შემოსავალი მათ პოსტზე არ იყო დიდი, და მისი მოვალეობები დრო და დრო ხდებოდა ცერემონიალური.

ლიტერატურა
----------

* The Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful (1843)
* Kleinhenz, Christopher, ed. (2004). Medieval Italy: An Encyclopedia
* Electing the Doge of Venice: analysis of a 13th Century protocol დაარქივებული 2021-02-04 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sources for the history of the Republic of Venice (იტალიური)
**თავლაღის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელი კლდის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი, ოთხკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია (9 x 6,5 მეტრი), დგას ეზოს შუაგულში. ნაგებია ნატეხი ქვით. გადახურვა ჩანგრეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით - არქიტრავული. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით, დარბაზისგან პილასტრებით გამოყოფილ სწორკუთხა საკურთხეველში, გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, საკურთხევლის ჩრდილო კედელში პატარა ნიშია. საკურთხევლის კედლებს საფეხური გასდევს. შემორჩენილია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიას სამხრეთიდან გვიანდელი მინაშენი ეკვრის, რომლის დასავლეთ ნაწილში გეგმით კვადრატული (3,2 x 3,2 მეტრი) კოშკია ჩართული. მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილი მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღის მცირე ნაწილი და ჩრდილო კედლის ნაშთი. კოშკი ოთხსართულიანია, ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. შესასვლელი პირველ სართულზე, მინაშენიდან (აღმოსავლეთიდან) აქვს. სამხრეთ კედელში მცირე ზომის თაღოვანი ნიშია. მეორე სართულზე, ჩრდილო და დასავლეთ კედლებში, თითო ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, მესამე სართულის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში - ერთი განიერი სწორკუთხა სარკმელი. მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილო კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია, სამხრეთ კედელში - ფართო და მაღალი თაღოვანი კარი. კედლებში შემორჩენილია სართულშუა ძელური გადახურვის ბუდეები. ფასადები შელესილია. კოშკი ზემოთკენ ვიწროვდება და ორფერდა სახურავი ხურავს. გალავანი წრიულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით, წყობა მშრალია, შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1-1,5 მეტრს არ აღემატება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. გალავნის აღმოსავლეთ კედელზე მიშენებულია ოთხკუთხა ნაგებობა, მისგან შემორჩენილია მხოლოდ კედლების მცირე ნაწილი (სიმაღლე 1-1,5 მეტრი).

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 347-348.
DARPA–ს სათავო ოფისი არლინგტონში
**DARPA** — **თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტო** (ინგლ. The Defense Advanced Research Projects Agency) — აშშ-ს თავდაცვის დეპარტამენტის სააგენტო, რომელიც პასუხისმგებელია ახალი ტექნოლოგიების განვითარებაზე სამხედრო მიზნებისთვის. DARPA–მ მრავალი პროექტი დააფინანსა, რომლებაც ხელი შეუწყო მსოფლიო ტექნოლოგიების განვითარებას, კომპიუტერული ქსელისა და NLS-ის ჩათვლით (პირველი ჰიპერტექსტული სისტემები), იგი იყო მომხმარებლის გრაფიკული ინტერფეისის შექმნის წარმმართველი ფაქტორი.

მისი თავდაპირველი სახელი ARPA იყო — მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტო (Advanced Research Projects Agency), მაგრამ 1972 წლის მარტში სახელი გადაერქვა და DARPA — თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტო გახდა, 1993 წლის თებერვალში იგი კვლავ ARPA, ხოლო 1996 წლის მარტში ისევ DARPA გახდა.

DARPA 1958 წელს საბჭოთა კავშირის პროექტის „სპუტნიკ-1"-ის საპასუხოდ, რომელიც 1957 წელს გაეშვა, შეიქმნა. მის დავალებას სახელმწიფოს პოტენციურ მტრებზე უკეთესი სამხედრო ტექნოლოგიის შექმნა და განვითარება შეადგენდა. თავად DARPA ასე წარადგინეს

DARPA-ს ძირითადი მისია იყო რომ ქვეყნისთვის მომავალში თავიდან აერიდებინა გაოცება, რომელიც სპუტნიკის გაშვებამ მოახდინა, რომელმაც თავის მხრივ ჰპოვა გამოძახილი, რომ საბჭოეთმა დაამარცხა აშშ კოსმოსში. მისია კვლავ ძალაში რჩება. დღეს, DARPA-ს დავალება ისევ ტექნოლოგიური გაოცების არიდებაა აშშ-სთვის, მაგრამ ასევე ტექნოლოგიური საოცრების შექმნა მისი მტრებისთვის.

DARPA დამოუკიდებელი კვლევისა და განვითარების სააგენტოა, იგი ყველა დანარჩენისგან განსხვავდება და პირდაპირ აწვდის ინფორმაციას თავდაცვის დეპარტამენტს. DARPA-ს მომსახურე პერსონალი დაახლოებით 240 ადამიანს შეადგენს (მათგან დაახლოებით 140 ტექნიკური), მისი წმინდა ბიუჯეტი 3.2 მილიარდი დოლარია. ამ ადამიანების რაოდენობა არის მიახლოებითი, რადგან DARPA ფოკუსირებულია მოკლე ვადიან (2-დან 4 წლამდე) პროექტებზე, რომლებსაც პატარა, სპეციფიკურად შედგენილი გუნდები უძღვებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* DARPA-ს ოფიციალური საიტი
2016 წლის 12 ივნისის მასობრივი სროლა „Pulse"-ში, ორლანდოს გეი ღამის კლუბში, ფლორიდა, შეერთებული შტატები. 50 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის მკვლელიც, და 53 დაიჭრა, კლუბის შიგნით. თავდამსხმელი არის ომარ მირ სედიქუი მატინი, 29 წლის ავღანური წარმოშობის ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქე.

თავდასხმა არის მასიური მასობრივი სროლა ერთი შეიარაღებული ადამიანის მიერ შეერთებული შტატების ისტორიაში, მასიური ძალადობის ინციდენტი ლგბტ ადამიანების წინააღმდეგ ამერიკის ისტორიაში და მასიური ტერაქტი აშშ-ში 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტების შემდეგ. ორლანდოს პოლიციის უფროსმა და ორანჯის შერიფმა თავდასხმა შეაფასეს შიდა ტერორიზმის აქტად „მარტოხელა მგლების" მხრიდან. გავრცელებული ინფორმაციით მატინმა ერთგულების პირობა დადო ისლამური სახელმწიფოს (ISIL), თავდასხმამდე, მიუხედავად იმისა, რომ გამომძიებლების მიერ არ არის ნაპოვნი მტკიცებულება კავშირისა მატინსა და ისლამური სახელმწიფოს შორის.

თავდასხმა
---------

11 ივნისს, 2016 წელს, ღამის კლუბი „Pulse" ორლანდოში, ფლორიდა, მასპინძლობდა ყოველკვირეული ღონისძიებას შაბათს ღამით, რომელსაც, პირველ რიგში სტუმრობენ ლათინოამერიკელი კლიენტები (ლათინური ღამე).

მატინი, შეიარაღებული 223 კალიბრის „SIG Sauer AR-15" ტიპის შაშხანით და 9 მმ „Glock"-ის იარაღით, მივიდა კლუბში. შეიარაღებული დაცვის თანამშრომელი, რომელიც ორლანდოს პოლიციის დეპარტამენტის (OPD) ოფიცერია, ასრულებდა დამატებით სამუშაო მოვალეობას სრული ფორმით, შეეცადა დაეკავა მატინი, ცეცხლის გახსნის დროს 2:02 საათზე.

სქოლიო
------

1. ↑  შეერთებულ შტატებში ორლანდოს ღამის კლუბში დაღუპულებს გლოვობენ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-14. ციტირების თარიღი: 2016-06-13.
2. ↑  ორლანდოში ჰომოსექსუალთა ღამის კლუბში ტერორისტული თავდასხმა მოხდა
3. ↑  ორლანდოს ღამის კლუბში მომხდარი თავდასხმა 11 სექტემბრის ტერაქტების შემდეგ ყველაზე სისხლიანი აღმოჩნდა[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ფლორიდაში ღამის კლუბზე თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა „ისლამურმა სახელმწიფომ" აიღო[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  Provenzano, Brianna (June 12, 2016). „In the Wake of the Orlando Nightclub Shooting, the LGBT Community Won't Be Intimidated". News.Mic. ციტირების თარიღი: June 12, 2016.
6. ↑  TMZ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 13, 2016. ციტირების თარიღი: June 13, 2016.
7. ↑  Grimson, Matthew.  (June 12, 2016) Orlando Nightclub Shooting: Mass Casualties After Gunman Opens Fire in Gay Club. NBC News. ციტირების თარიღი: June 12, 2016.
**ვლადიმერ ნემსიწვერიძე** (დ. 7 იანვარი, 1951, ტვიში) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამშენებლო ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების წარმოების ტექნოლოგიის სპეციალობით.

1974-1975 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1976-1978 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „საქსპეცმშენი"-ს უფროსი ინჟინერი. 1978-1982 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №4 სამშენებლო ტრესტის მოპირკეთების სამმართველოს სამუშაოთა მწარმოებელი. 1982-1984 წლებში იყო ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის დაქვემდებარებაში არსებული სამშენებლო სამმართველო „ინჟმშენის" სამუშაოთა მწარმოებელი. 1984-1986 წლებში ამავე საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საწარმოო ტრესტ „წყალკანალის" უფროსი სამუშაოთა მწარმოებელი (უბნის უფროსი). 1985-1987 წლებში მუშაობდა ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის დაქვემდებარებაში არსებული №1 საბინაო-საექსპლუატაციო ტრესტის მთავარ ინჟინრად. 1987-1993 წლებში იყო ამავე ტრესტის მმართველი. 1993-1996 წლებში სამუშაოდ გადავიდა მოსკოვში, №6 სამშენებლო ტრესტის №125 სამშენებლო სამმართველოს უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 1996-2006 წლებში იყო სამშენებლო ფირმა „ვიტმა- რემსერვისის" მთავარი ინჟინერი. 2006-2016 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ფირმა „მინსკაია-2"-ის უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 2012 წლიდან მუშაობს შპს „ბკ კაპიტალსა" და შპს „ბკ კონსტრაქშენში" უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 210-211

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ ნემსიწვერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დანიელე პორტანოვა** (იტალ. Daniele Portanova; დ. 17 დეკემბერი, 1978, რომი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს სერია ა-ს კლუბ ბოლონიაში.

საკლუბო კარიერა
---------------

დანიელემ კარიერა საფეხბურთო კლუბ ფერმანაში დაიწყო, რომელიც სერია ც1-ში გამოდიოდა. თუმცა, დიდი ხნით იქ არ გაჩერებულა და მალე ჯენოაში გადავიდა, სადაც ექვსი თამაში ითამაშა სერია ბ-ში. არც გენუა იყო მისი დიდი ხნის გაჩერების ადგილი და ამჯერად უკვე აველინოში გადავიდა, სადაც მხოლოდ ცხრა მატჩი ჩაატარა. საბოლოოდ, არც აქ გაჩერდა და მესინაში გადავიდა, რომელშიც მანამდე გუნდებისგან განსხვავებით შედარებით დიდი ხნით, სამი სეზონით გაჩერდა და თავიც გამოიჩინა. იგი 2003 წელს ნაპოლიში გადავიდა, სადაც მხოლოდ ერთი სეზონი ითამაშა.

2004 წლის ზაფხულს დანიელე სიენაში გადავიდა, სადაც გაჩერდა უფრო დიდი ხნით და გუნდის წამყვანი მცველიც გახდა. მან ხუთი წარმატებული სეზონი ჩაატარა ტოსკანას კლუბში, თუმცა ეს არ იყო საკმარისი, რათა ეროვნული ნაკრებიდან გამოძახება მიეღო. ამასთან, მან სერია ა-ში მაინც გამოიჩინა თავი და ერთ-ერთი საიმედო მცველის სტატუსიც მიიღო.

2009 წლის აგვისტოს მისი ტოსკანური ვოიაჟი დასრულდა და დაიწყო ემილია-რომანიას ვოიაჟი. იგი ბოლონიაში წავიდა სათამაშოდ. იქაც ასე დაიმკვიდრა ადგილი ძირითადში და გუნდის ერთ-ერთი ლიდერიც გახდა. დანიელე აგრეთვე ცნობილია, როგორც რომის ლაციოს ფანი და ეს კარგად გამოჩნდა რომში გამართულ შეხვედრაში, სადაც მან გოლი გაუტანა რომაელებს და არ აღნიშნა. თამაშის შემდგომ მან ბოდიშიც კი მოუხადა ლაციოს ტიფოზერიას. ამასთან, ლაციოსაც არაერთხელ უცდია დანიელეს რომში გადმოყვანა, მაგრამ ტრანსფერი ვერ მოხერხდა. დანიელემ მცირე ხნის წინ ინტერვიუში ისიც კი განაცხადა, რომ მზად არის, უფასოდ ითამაშოს „ოღონდაც მისი "რომაული ოცნება" ასრულდეს და ლაციოს ფორმა მოირგოს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატისტიკა football.it-ზე
**ვლადიმერ სანიკიძე** (დ. 11 სექტემბერი, 1923, სოფ. ბუგეული, ამბროლაურის რაიონი — გ. სექტემბერი, 2009) — ქართველი ექიმი.

1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1943–1945 წლებში იყო დიდი სამამულო ომის უკრაინის მე–4 ფრონტის მოქმედი არმიის საჰაერო სამხედრო ნაწილების მთავარი ექიმი; 1952–1959 წლებში ბაქოს სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1961–1967 წლებში გერმანიაში საბჭოთა ჯარების მთავარი ნევროლოგ–კონსულტანტი; 1967–1972 წლებში მოსკოვის სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1972–1978 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის მთავარი ნევროლოგი; 1978–1998 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს ომის ინვალიდთა რესპუბლიკური ჰოსპიტლის მთავარი ექიმი; 1999-2004 წლებში საქართველოს ომის ვეტერანთა საერთაშორისო კლინიკური ჰოსპიტლის დირექტორი. ავტორია 156 სამეცნიერო ნაშრომისა ფსიქონევროლოგიისა და ნეიროქირურგიის აქტუალურ საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს წიგნები. ფსიქო-ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დიდი სამამულო ომის (1941–1945) ინვალიდთა სპეციალიზირებული სამედიცინო დახმარების ორგანიზაცია საქართველოში", დაიცვა 1966 წელს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი
* რუსეთის ნევროპათოლოგებისა და ფსიქიატრიის საზოგადოება, წევრი
* საქართველოს II მსოფლიო ომის ვეტერანთა საზოგადოება, პრეზიდენტი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული ექიმი
* საქართველოს დამსახურებული ექიმი
* ღირსების ორდენი
* ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს ომის ვეტერანთა საერთაშორისო კლინიკური ჰოსპიტლის შრომათა კრებული (რედაქტორი). - თბილისი, აღმაშენებელი, 2001. - 428გვ.
* Неотложная помощь при острых нервно-психических нарушениях (ავტორი). - Тбилиси, Сакартвело, 1996. - 410с.
* ექიმები ჯარისკაცის ფარაჯაში (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1990. - 446გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ სანიკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დანიელ როუზ რასელი** (დ. 31 ოქტომბერი, 1999) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
---------

დანიელ როუზი არის მსახიობი, რომელიც ყველაზე უკეთ ცნობილია მის მიერ განხორციელებულ დამხმარე როლებზე სხვადასხვა ამერიკულ ფილმებსა და სერიალებში. ჯერ კიდევ 10 წლის ასაკში მან დაიწყო მოდელირება, რაც სწორედ დედამისის მეგობრის წახალისება იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი დებიუტი ჰოლივუდში 2014 წელს შედგა, ფილმში „A Walk among the Tombstones", როდესაც იგი მოზარდი იყო. დანიელი რამდენიმე ბეჭდურ რეკლამასა და ადგილობრივ სარეკლამო რგოლში გამოჩენის შემდეგ, რაც მსახიობმა რეგიონალურ თეატრში ემოციურად ითამაშა როლი, სწორედ ამ ყველაფრის შემდგომ მას ხელი შეუწყო პირველივე ფილმში მიეღო რუსი ნარკომანის ქალიშვილის როლი.

სულ მალე მსახიობობა გახდა მისი მთავარი პროფესია. ეს იყო მისი პირველი ფილმის წარმატება ლიამ ნეისონთან და დენ სტივენსთან, რამაც მასხელი შეუწყო მეორე ფილმის „Aloha"-ს მოსაპოვებლად ბრედლი კუპერთან და ემა სტოუნთან ერთად მთავარ როლებში 2015 წელს.
მსახიობი დაიბადა ჰელოუინის დღესასწაულზე (31 ოქტომბერი) 1999 წელს, ნიუ ჯერსიში, პიკანოკში. იგი თავდაპირველად „Holy Spirit School’ initially" სწავლობდა. მას საბავშვო ბაღის დღეებიდან მსახიობობის სურვილი ჰქონდა. იგი სკოლაში რამდენიმე სპექტაკლში მსახიობობდა. ამასთან, მან მსახიობობისადმი ნამდვილი სიყვარული აღმოაჩინა რეგიონულ თეატრში მისი შესრულების შემდეგ. ამის შემდეგ, იგი სერიოზულად მოჰყვა მსახიობობას და გადაწყვიტა, კარიერა გაეგრძელებინა გასართობ ინდუსტრიაში. დედა დანიელი, რადო, სულიწმიდის სკოლის საშემსრულებლო ხელოვნების პროგრამის ქორეოგრაფი, მოუწოდებდა მას ოცნების შესრულებაში.

2016 წელს, იგი გამოჩნდა ფილმში „Pandemic" (როგორც „Megan") და კრიტიკოსების მიერ აღიარებული ამერიკულ სერიალში „The Last Tycoon" (როგორც „Darla Miner"). ის სერიალის პირველ სეზონში ზუსტად ექვს ეპიზოდში გამოჩნდა.

2017 წელს კვლავ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ფილმში სასწაული. ეს ფილმი იყო განსაკუთრებულად კრიტიკოსების მიერ აღიარებული ამერიკული კომედია-დრამატული ფილმი.

2018 წელს მსახიობმა ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა ამერიკული სერიალში „ორიგინალები", ამ ფილმის მეხუთე და ფინალურ სეზონში. სერიალში იგი გამოვიდა „Hope Mikaelson" როლით. როუზი ასევე გამოჩნდა ფილმში „Measure of a Man", როგორც „Joanie Williams". უფრო მეტიც, 2018 წელს რასელმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სერიალში „მემკვიდრეობა", რომელიც წარმოადგენს „ორიგინალების" სპინ-ოფს.

დანიელი მსახიობობასთან ერთად დაკავებულია მოდელობითაც და არის საკმაოდ წარმატებული მოდელი, აქტიურად არის ჩართული სარეკლამო რგოლებშიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დანიელ როუზ რასელი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* დანიელ როუზ რასელი — AllMovie
* დანიელ როუზ რასელი — Rotten Tomatoes
* დანიელ როუზ რასელიTwitter-ზე
**თავად ვლადიმირის ძეგლი** (რუს. Памятник князю Владимиру) — ძეგლი ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია 2015 წელს და მდებარეობს ქალაქ ბატაისკის განვიTარებად მიკრორაიონში „რადუჟნომი"-ში. ძეგლის ავტორი იყო საიმპერატორო მართლმადიდებელი პალესტინის საზოგადოების როსტოვის რეგიონალური გაყოფილების წევრი, მოქანდაკე სერგეი ისაკოვი.

ისტორია
-------

მონუმენტის აგების სამუშაოების დაწყების წინ შექმნეს ყორღანი, სამეთვალყურეო მოედნით. იმ ადგილის გვერდით, სადაც დაიწყო თავადი ვლადიმირის (კიევის რუსეთის დიდი მთავარი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი) ძეგლის მშენებლობა, დაიწყეს ვლადიმირის სახელობის ეკლესიის მშენებლობა. მშენებლობის პირველი ქვა საზეიმო ვითარებაში დადეს 2015 წლის 13 ივნისს. ადგილობრივი ბატაისკის ტრადიციების თანახმად ძეგლი უნდა აშენდეს იქმადე, სანამ აშენდება ტაძარი. ამ ტრადიციის დაცვა ამჯერადაც გადაწყვიტეს.

ძეგლის გახსნა მოხდა ქალაქ ბატაისკში 2015 წლის 16 ოქტომბერს, რომელშიც მონაწილეობდნენ ბატაისკის მერი ვალერია პუტილინა, ასევე ქალაქის მაცხოვრებლები და სასულიერო წრის წარმომადგენლები. ბატაისკის თავად ვლადიმირის ძეგლი გაანათა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის 22-ე მიტროპოლიტმა მერკური ივანოვმა.

აღწერა
------

ძეგლის სიმაღლე შეადგენდა 4 მეტრი და იდგა სამ მეტრიან კვარცხლბეკლზე. პერიმეტრზე განლაგებულია სხვა სკულპტურები - 5 წმინდანის: წმ. თეოდორ ვლადიმირელის, მართალი იოანე კრონშტადტელის, წმ. მოციქულ კნეინა ოლღას, მეუფე სერგეი რადონეჟელისა და ნეტარი მატრონა მოსკოველის სკულპტურები.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  В Батайске открыли памятник князю Владимиру
2. ↑  В Батайске открыт памятник святому князю Владимиру работы члена ИППО Сергея Исакова
**თანსუ ჩილერი** (თურქ. Tansu Penbe Çiller; დ. 24 მაისი 1946) — თურქი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი ქალი პრემიერ-მინისტრი თურქეთის ისტორიაში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ბილეჯიქის პროვინციის გუბერნატორის ოჯახში, წარმოშობით მუსლიმი აჭარლების ოჯახში. დაამთავრა სტამბოლის ეკონომიკური სკოლა. კონექტიკუტის უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი.

კარიერა
-------

პოლიტიკაში აქტიურად ჩაერთო 1990 წლის ნოემბრიდან, ჭეშმარიტი გზის პარტიის რიგებში გაწევრიანებით. 1991 წელს აირჩიეს დეპუტატად სტამბოლიდან, დაიკავა ეკონომიკის სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა სულეიმან დემირელის კოალიციურ მთავრობაში. 1993 წლის 13 ივნისიდან პარტიის ლიდერი და პრემიერ-მინისტრია. სახალხო რესპუბლიკური პარტიის კოალიციიდან გასვლის შემდეგ 1995 წელს სცადა ჩამოეყალიბებინა ახალი მთავრობა, მაგრამ პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა, რის შემდეგაც კვლავ დასთანხმდა სახალხო რესპუბლიკურ პარტიასთან ერთად ახალი მთავრობის ფორმირებას. 1996–1997 წწ. ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრისა და ვიცე-პრემიერის თანამდებობა.

2002 წელს არჩევნებში მარცხის შემდეგ ჩამოშორდა პოლიტიკურ ცხოვრებას.

გათხოვილია ოზერ ჩილერზე და ჰყავს 2 შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biography of Tansu Çiller
* Prof. Dr. Tansu Çiller
აზერბაიჯანული თარი
**თარი** (სპარს. تار‎ — „სიმა", „ძაფი") — სიმებიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი. ამ გამოგონების ზუსტი წარმოშობის ადგილი უცნობია, სავარაუდოდ ითვლება სპარსეთის იმპერიის ტერიტორია. გავრცელებულია აზერბაიჯანში, სომხეთში, ავღანეთში, ერაყში, ირანში, თურქეთში, ტაჯიკეთში, უზბეკეთსა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში. თარი წარმოადგენს საბაზისო ინსტრუმენტს აზერბაიჯანულ და ირანულ ტრადიციულ მუსიკაში, რომელმაც ძირფესვიანი გავლენა მოახდინა ამ ქვეყნების კლასიკური მუსიკის მიმდინარეობის ტენდენციაზე.

2012 წლის 5 დეკემბერს თარზე შესრულების აზერბაიჯანული ოსტატობა შეყვანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ღირებულებათა ნუსხაში.

აზერბაიჯანული თარი
------------------

### თარი მე - XX საუკუნეში

აზერბაიჯანული თარი აზერბაიჯანული ხელოვნების გამოფენაზე ფრანგულ ქალაქ კონიაკში, 2012 წლის ნოემბერში.
აზერბაიჯანის ხალხური ინსტრუმენტები (მათ შორის თარიც) 1990 წლის სსრკ-ს საფოსტო მარკებზე
თარის ახალი აღმოცენება ხდება მე - XX საუკუნეში. ასე მაგალითად, თარმა დაიკავა წამყვანი ადგილი პირველ ნოტურ სახალხო მუსიკალურ ორკესტრში, რომელიც შეიქმნა 1931 წელს უზეირ ჰაჯიბეკოვის ინიციატივით. სანოტო შესრულების სკოლამ ეროვნულ ინსტრუმენტებზე, რომელიც დააარსა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა, კიდევ უფრო გააფართოვა თარის ტექნიკური და მხატვრული შესაძლებლობები.

თარი — ერთ-ერთი ეროვნული მუსიკალური ინსტრუმენტებისთაგანია რომლისთვისათვისაც საგანგებოდ იწერება მუსიკალური ნაწარმოები. მე- XX საუკუნის დასაწყისში აზერბაიჯანულ მუსიკაში ფართო გავრცელება ჰპოვა „მუღამური ოპერის" ჟანრმა, რომლის დამფუძნებელიც იყო უზეირ ჯაჯიბეკოვი. ყველა მუღამურ ოპერებში ვოკალური პარტიები მიმდინარეობდნენ თარის თანხლებით.

აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორებმა ასევე შექმნეს რიგი მსხვილი ნაწარმოები, მათ შორის, კონცერტები თარისთვის და სიმფონიური ორკესტრისათვის. აზერბაიჯანულ მუსიკაში თარი გამოიყენებოდა, ძირითადად, წამყვანი ინსტრუმენტის სახით მუღამურ ტრიო ჯანენდეში (მომღერალი), რომელიც ასევე მოიცავდა ქიამანჩასა და გავალს. უნდა აღინიშნოს, რომ თარი, როგორც მუღამური ტრიოს, ასევე სოლოს სახით, დღევანდელ დღემდე აგრძელებს გამორჩეული როლის შესრულებას მუღამურ ხელოვნებაში, რომელიც პოპულარული და ტრადიციულია აზერბაიჯანში.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 588-589.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თარი***

* სპარსული თარი
* სპარსული მუსიკალური ინსტრუმენტების ენციკლოპედია დაარქივებული 2006-09-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Tar, Encyclopaedia Britanika
2. ↑  UNESCO - Craftsmanship and performance art of the Tar, a long-necked string musical instrument
**დესის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ დესის განაპირას ჩრდილო-აღმოსავლეთით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შედგება საცხოვრებელი სახლისა, საბრძოლო კოშკისგან და ამ ორი შენობის დამაკავშირებელი შენობისგან. ნაგებია ნატეხი ქვითა და თიხით. დანგრეულია შენობების სახურავები და სართულშორისი გადახურვები.

საცხოვრებელი სახლი
------------------

ორსართულიანია, ორივე სართული გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედია, ორივე შედგება სამი არათანაბარი ფართობის მქონე სათვსოსოაგან. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, პირველ სართულზე. კარი სწორკუთხაა. პირველ სართულზევეა (19x15,8 მ) დერეფანი და საქონლის ორი სადგომი, სადგომებში შესასვლელები დერეფნიდანაა. ჩრდილოეთ სადგომისა და დერეფანს შორის კედელში გაჭრილია სარკმელი, ჭერში დატანებულია მეორე სადგომზე ასაძრომი ხვრელი.

მეორე სართული (19x17,8 მ) საცხოვრებელია. ოთახები დაკავშირებულია კარებებით. დასავლეთ სათავსო კედელშია შეჭრილი და პირველი სართულის დასავლეთ სათავსოზე დიდია. კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმელი ასევე ჩრდილოეთ სარკმელის აღმოსავლეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელში შესასვლელი და მაღალი, ფართო სწორკუთხა სარკმელია.

კოშკი
-----

გეგმით კვადრატულია (6,15x6,25 მ), ოთხსართულიანი (სიმაღლე 10,6 მ). პირველი სართული სამალავი იყო ხოლო მეორე და მესამე ოჯახის თავშესაფარი საშიშროების დროს, მეოთხე - სათავდაცვო და სათვალთვალო. კოშკის შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მეორე სართულზე, მიწიდან 2,8 მეტრზე. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან თარაზურადაა გადახურული. აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფური ხვრელებია. მესამე სართულის კედლებში კი კიდევ რამდენიმე სათოფური და სარკმელია. მეოთხე სართულის ოთხივე კედელში თითო სალოდე.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 454-455.
ჰერბერტ უელსის რომან „როდესაც მძინარე გაიღვიძებს" (1899) ილუსტრაცია, რომელზეც გამოსახულია პროპაგანდის მეგაფონები (ანრი ლანოს ილუსტრაცია).
**დისტოპია** (ბერძ. δυσ „*უარყოფა*" + ბერძ. τόπος „*ადგილი*", ანუ „*ცუდი ადგილი*" ), ასევე **ანტიუტოპია** (ბერძ. ἀντί — „*უარყოფა*" + ბერძ. οὐ *„უარყოფა"* + ბერძ. τόπος *"ადგილი"* — *არადგილი*, *არ არსებული ადგილი* ან
ბერძ. εὖ *„კარგი"*, *„დადებითი"* + ბერძ. τόπος — „ადგილი" — *„ეუტოპია"*— „*კარგი ადგილი*"), ასევე **კაკოტოპია** (ბერძ. κακός „*ცუდი*"+ ბერძ. τόπος „*ადგილი*", ანუ „*ცუდი ადგილი*") — საზოგადოება, ან საზოგადოების მოწყობა, რომელიც უსიამოვნო, არასასურველი, ცუდი ან შემაშინებელია. მისი ზუსტი თარგმანი არის *„ცუდი ადგილი"*, რომელიც უპირისპირდება *„კარგ ადგილს"*, ანუ უტოპიას. „ცუდი ადგილი" არის სერ ტომას მურის მიერ შექმნილი ტერმინის უტოპია პირდაპირი ანტონიმი და წინააღმდეგობაში მოდის მის მიერ წიგნ „უტოპიაში" წამოყენებულ კარგი საზოგადოების იდეალებთან — საზოგადოებასთან, რომელშიც მინიმალურია კრიმინალი, ძალადობა და სიღარიბე. 

დისტოპიას ხშირად ახასიათებს დეჰუმანიზაცია, ტირანული მმართველობა, გარემოს განადგურება, ან სხვა მახასიათებლები, რომლებიც მიუთითებენ საზოგადოების კატაკლიზმურ დაკნინებაზე. დისტოპიური საზოგადოება ხშირია უტოპიური ჟანრის ნაწარმოებებში, განსაკუთრებით კი თუ მისი მოქმედება მომავალში ვითარდება. 

დისტოპიური ჟანრის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებებს მიეკუთვნება ჯორჯ ორუელის „1984", რეი ბრედბერის „451º ფარენჰაიტით", ოლდოს ჰაქსლის „საოცარი ახალი სამყარო" და ევგენი ზამიატინის „ჩვენ".

სქოლიო
------

1. 1 2  Sargent, Lyman Tower (2005). *The Necessity of Utopian Thinking: A cross-national perspective*. New York:  Berghahn Books,   გვ. 11. ISBN 978-1-57181-440-1.
2. ↑  Lodder, C.; Kokkori, M; Mileeva, M. (2013) *Utopian Reality: Reconstructing culture in revolutionary Russia and beyond*. Leiden, The Netherlands:  Koninklijke Brill NV,   გვ. 1–9. ISBN 978-90-04-26320-8.
3. 1 2  Definition of "dystopia". *Merriam-Webster*. Merriam-Webster, Inc. (2012).
4. 1 2  Definition of "dystopia". *Oxford Dictionaries*. Oxford University Press (2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-18. ციტირების თარიღი: 2019-11-28.
**დნმ-ის ზესპირალიზაცია**, *დნმ-ის სუპერსპირალიზაცია* — დნმ-ის ტოპოლოგიურად დახურული ჯაჭვების ზედმეტად ან არასაკმარისად სპირალიზაციის მოვლენა, რომლის შედეგადაც დნმ-ის ორმაგი სპირალის ღერძი თვითონ იხვევა უფრო მაღალი დონის სპირალად. „ტოპოლოგიურად დახურულის" ქვეშ გულისხმობენ მოლეკულებს, რომელთა ბოლოების თავისუფალი ბრუნვა გართულებულია (დნმ-ის რგოლოვანი მოლეკულები ან ხაზოვანი მოლეკულები, რომელთა ბოლოებიც დაფიქსირებულია ცილოვანი სტრუქტურებით). ზესპირალიზაციის შედეგად წარმოქმნილ დნმ-ს ეწოდება ზესპირალიზებული.

ზესპირალიზაცია მნიშვნელოვანია მრავალ ბიოლოგიურ პროცესში, როგორიცაა, მაგალითად, დნმ-ის კომპაქტიზაცია. 

განსაზღვრულ ფერმენტებს, კერძოდ კი, ტოპოიზომერაზებს, შეუძლიათ დნმ-ის ტოპოლოგიის შეცვლად, მაგალითად, დნმ-ის რეპლიკაციისთვის ან ტრანსკრიპციისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზესპირალიზაცია: შესავალი // medbiol.ru
* დნმ-ის ზესპირალიზაციის შესახებ საიტზე humbio.ru

სქოლიო
------

1. ↑  *Takashi Ohyama*, Chapter 1. DNA: Alternative Conformations and Biology // DNA Conformation and Transcription, 2005, ISBN 0387255796.
2. ↑  Valenti A, Perugino G, Rossi M, Ciaramella M (2011). „Positive supercoiling in thermophiles and mesophiles: of the good and evil". *Biochem. Soc. Trans*. **39** (1): 58–63. PMID 21265747.CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
**დესნა** — მდინარე რუსეთსა და უკრაინაში, დნეპრის მარცხენა ყველაზე დიდი შენაკადი. სიგრძე 1130 კმ, აუზის ფართობი 88,9 კმ2. სათავე აქვს სმოლენსკის მაღლობზე, რუსეთში სმოლენსკის ოლქში. მიედინება რუსეთის ბრიანსკის ოლქში და ძირითადად უკრაინაში ჩერნიგოვისა და კიევის ოლქებში. უერთდება დნეპრს კიევის ზემოთ. ზემო დინებაში დაბალი და ჭაობიანი ნაპირები აქვს, ბრიანსკის ქვემოთ მარჯვენა ნაპირი შედარებით მაღალია. მდინარე სეიმის შეერთბის შემდეგ ხეობა ფართოვდება, მდინარე იტოტება, ქმნის ნამდინარევებსა და ტბებს. დესნას კალაპოტი ქვიშიანი, დაკლაკნილი და არამყარია, ბევრია თავთხელი. იყინება დეკემბრის პირველ დეკადაში, ყინულძვრა — აპრილის დამდეგს. გაზაფხულზე იცის ძლიერი წყალდიდობა, გადმოდის ნაპირებიდან და ფარავს დიდ ტერიტორიას. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 360 მ3/წმ. 

უძველესი დროიდან დესნა მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო მაგისტრალი იყო, რომელზედაც გადიოდა სავაჭრო გზები დონისაკენ (შენაკად სეიმით) და ოკისაკენ (შენაკად ბოლვათი). 

სანაოსნოა ნოვგოროდ-სევერსკამდე (შესართავიდან 535 კმ), არარეგულარული ნაოსნობაა ჟუკოვკამდე (ბრიანსკის ზემოთ). მთავარი ნავმისადგომებია: ნოვგოროდ-სევერსკი, მაკოშინო, ჩერნიგოვი, ოსტიორი, ჟუკინი.

შენაკადები
----------

* მარჯვენა: სუდოსტი, სნოვი
* მარცხენა: ბოლვა, ნავლია, ნერუსა, სეიმი, ოსტიორი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 481.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დავით**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დავით**. |

**დავით VIII** (დ. დაახლოებით 1273/1274 — გ. 1311) — საქართველოს მეფე 1293-1311 წლებში, დემეტრე II თავდადებულის ძე. 1284 წლიდან იზრდებოდა ტარსაიჭ ორბელის სახლში. 1289 წელს დემეტრე II-მ ილხანთა ურდოში წაიყვანა. 1291 წელს ათაბაგი ხუტლუბუღა შეეცადა ვახტანგ II-ის (დავით ნარინის ძე) მაგიერ დავით უფლისწული გაემეფებინა, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. 1291 (1292) მონაწილეობდა ქეღათუ-ყაენის მიერ რუმის (მცირე აზია) აჯანყების ჩასაქრობად მოწყობილ ლაშქრობაში. ამის შემდეგ ყაენმა დავით VIII მეფედ დაამტკიცა. დავით VIII ფაქტობრივად აღმოსავლეთ საქართველოს მეფე იყო, დასავლეთ საქართველოსი კი კონსტანტინე I, დავით VI ნარინის ძე განაგებდა. დავით VIII ცდილობდა ილხანსა და ნოინებს შორის ბრძოლა თავის სასარგებლოდ გამოეყენებინა. 1295 წელს მან კავშირი შეკრა ქეღათუ-ყაენის მოწინააღმდეგე თუქალ-ნოინთან. იმავე წელს ბაიდუსა (ილხანი 1295) და ყაზანს (ილხანი 1295-1304) შორის ბრძოლაში თუქალი ბაიდუს მხარეზე იბრძოდა. 1297 წელს დავით VIII ყაზან-ყაენმა ურდოში იხმო. ვაზირთა რჩევის მიუხედავად, მეფე არ ეახლა მას, აჯანყდა და მომხრე ფეოდალებთან ერთად მთიულეთში გამაგრდა. დავით VIII-მ ყაზანის წინააღმდეგ პოლიტიკური კავშირი შესთავაზა ორქოს ურდოს ყაენს - მას თავისი უმცროსი ძმა ვახტანგი გაუგზავნა ელჩად და ირანში შესასევად უმოკლესი, დარიალის გზის მიცემას დაჰპირდა. ამ კავშირის ჩაშლის მიზნით ყაზან-ყაენი შეეცადა დაზავებოდა დავით VIII-ს, მაგრამ უშედეგოდ. მაშინ ყაზანმა ჯარები გამოგზავნა ურჩი ვასალის დასამორჩილებლად. როდესაც ამ გზითაც ვერაფერს გახდა, 1299 წელს მეფედ დაამტკიცა დავით VIII-ის უმცროსი ძმა (შემდეგში გიორგი V ბრწყინვალე).

მონღოლთა განუწყვეტელი შემოსევები ქვეყანას ანადგურებდა. დავით VIII-ის მომხრე მსხვილ ფეოდალთა უმრავლესობა დარწმუნდა, რომ ბრძოლის გაგრძელება უაზრო იყო და ყაენს დამორჩილდა. დავით VIII კვლავ მთიულეთში გამაგრდა და საქართველოს იმ მხარეებს არბევდა, რომლებიც ყაენის ხელისუფლებას ემორჩილებოდნენ. მალე დავით VIII თავის ძმას ვახტანგსაც გადაემტერა, ვახტანგი იძულებული გახდა ყაენს ხლებოდა. 1302 წელს ყაენმა ვახტანგი საქართველოს მეფედ დაამტკიცა. დიდი სამხედრო ძალის მიუხედავად მონღოლებმა ვერ შეძლეს მთიულეთში შესვლა, რამაც მათ ძლევამოსილებას სახელი გაუტეხა. მაგრამ მონღოლთა ლაშქრის ყოველწლიურმა თარეშმა აღმოსავლეთ საქართველო ააოხრა. ბრძოლებს თან შიმშილი მოჰყვა, ქართლის მოსახლეობა სამცხეში გარბოდა.

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 336.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ვახტანგ II | **საქართველოს მეფე**1293 - 1311 | შემდეგი:ვახტანგ III |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერთიანი საქართველოს მეფეები |
| --- |
|  |
| 
ბაგრატ III  • გიორგი I  • ბაგრატ IV  • გიორგი II  • დავით IV  • დემეტრე I  • დავით V  • გიორგი III  • თამარი  • გიორგი IV  • რუსუდანი  • დავით VI / დავით VII  • დემეტრე II  • ვახტანგ II  • დავით VIII  • ვახტანგ III  • გიორგი VI  • გიორგი V  • დავით IX  • ბაგრატ V  • გიორგი VII  • კონსტანტინე I  • ალექსანდრე I  • ვახტანგ IV  • გიორგი VIII |

 |
**თავრალის მაცხოვრის ტაძარი (მაცხვარ)** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ნაკრის თემის სოფელ თავრალის სასაფლაოზე.

მაცხოვრის ტაძარი თავრალში ერთადერთი მოქმედი ეკლესია იყო. 1880 წელს აქ წირავდა მღვდელი წერეთელი, შემდეგ მღვდელი მათე საბანიძე, ბოლოს კი მღვდელი გრიგოლ კორძაია. 1924 წელს კავკასიონის ქედით შემოსულ წითელი არმიის ჯარისკაცებს ეკლესია აბანოდ უქცევიათ. მალე დანგრეულა კიდეც. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ საძირკველი. ტრაპეზის ჯვარი, რომლითაც წყალი იკურთხებოდა, გადაარჩინა ჯანდრე ცინდელიანმა. 

ეკლესიას, 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ზემო სვანეთი, ჟურნალი „კარიბჭე", 2009 წ.*

სქოლიო
------

1. ↑  თეა ცაგურიშვილი, ზემო სვანეთი, კარიბჭე, 2009 წ.
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ