**პაგანი** (ინგლ. Pagan) — კუნძული მარიანას არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებს და შედის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ხედი კოსმოსიდან
კუნძული პაგანი მდებარეობს მარიანას არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. კუნძულიდან 68 კმ-ში ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული აგრიხანი, 48 კმ-ში სამხრეთით — კუნძული ალამაგანი. უახლოესი მატერიკი, აზია, მდებარეობს 2600 კმ-ში.

კუნძულ პაგანს, როგორც მარიანის არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ერთმანეთთან ვიწრო ყელით შეერთებულ ორ სტრატოვულკანს. ორივე ვულკანი ჩამოყალიბდა კალდერის საზღვრებში და მათი დიამეტრი შეადგენს 7 და 4 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ვულკანი *ჩრდილოეთ პაგანი*, აღწევს 579 მეტრს. მეორე ვულკანი, *სამხრეთ პაგანი*, აღწევს 548 მეტრს და აქვს მწვერვალი, რომელზეც მდებარეობს ოთხი ვულკანური კრატერი. ყველაზე დიდი ამოფრქვევა კუნძულზე მოხდა 1981 წელს. პაგანის კუნძულის სიგრძე შეადგენს 17 კმ-ს, ხოლო მაქსიმალური სიგანე — 7 კმ-ს. კუნძულის ფართობია — 46,6 კმ².

კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია. კუნძულზე ხდება ვულკანური ამოფრქვევები და ციკლონები.

კუნძულ პაგანის ნაწილს უკავია ტროპიკული ტყეები, რომელშიც ჭარბობს ქოქოსის პალმები და სხვადასხვა ბუჩქები, ასევე მინდვრები. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს პატარა მარილიანი ტბა.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი, კათოლიკე მისიონერი დიეგო ლუის დე სანვიტორესი (ესპ. Diego Luis de Sanvitores), რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1669 წელს. შემდგომში კუნძული შევიდა ესპანეთის მფლობელობაში.

1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას. გერმანელი ადმინისტრატორის გეორგ ფრიტცის (გერმ. Georg Fritz) მიერ კუნძულის გამოკვლევის დროს ნაპოვნი იქნა ძველად ჩამოროელი ხალხის წარმომადგენლების კუნძულზე ყოფნის კვალი, მათ შორის, სასროლი ქვები და კულტივირებული მცენარეები. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს. გერმანელების პერიოდში აგრიხანის კუნძულზე მოსახლეობა აწარმოებდა კოპრას, მაგრამ 1904, 1905, 1906 და 1907 წლების ტაიფუნების შემდეგ მისი წარმოება დაეცა 50 %-ით.

1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია. მეორე მსოფლიო ომის წლებში პაგანის კუნძულზე მოქმედებდა იაპონელთა ავანპოსტი.

მოსახლეობა
----------

1981 წელს კუნძულის მთელი მოსახლეობა — 53 ადამიანი, ევაკუირებული იქნა ძლიერი ვულკანური ამოფრქვევის გამო. მას შემდეგ კუნძული დაუსახლებელია.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Oceandots.com*. კუნძული პაგანი. (ინგლისური)
2. 1 2 3 4 5 6  *UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-14. ციტირების თარიღი: 2014-11-29.
3. 1 2 3  *Global Volcanism Program*. პაგანის ვულკანი. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-19. ციტირების თარიღი: 2014-11-29.
4. 1 2 3 4 5  *PIBHMC*. კუნძული პაგანი. (ინგლისური)
5. ↑  [*Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული პაგანი. (გერმანული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-27. ციტირების თარიღი: 2014-11-29. *Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული პაგანი. (გერმანული)]
6. 1 2 3  World *Statesmen.org*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური)