აარონ ბეკი (1942)
**აარონ ტემკინ ბეკი** (დ. 18 ივლისი, 1921 — გ. 1 ნოემბერი, 2021) — ამერიკელი ფსიქიატრი, პენსილვანიის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის განყოფილების პროფესორი. იგი ითვლება კოგნიტური თერაპიის და კოგნიტური ქცევითი თერაპიის (CBT) მამად. მისი მეთოდები ფართოდ გამოიყენება კლინიკური დეპრესიისა და სხვადასხვა სახის შფოთვითი აშლილობის სამკურნალოდ. ბეკმა ასევე შეიმუშავა თვითშეფასების ზომები დეპრესიისა და შფოთვისთვის, განსაკუთრებით აღსანიშნავია *ბეკის დეპრესიის ინვენტარი* (BDI), რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ინსტრუმენტია დეპრესიის სიმძიმის გასაზომად. 1994 წელს მან და მისმა ქალიშვილმა, ფსიქოლოგმა ჯუდიტ ბეკმა დააარსეს არაკომერციული *ბეკის ინსტიტუტი კოგნიტური ქცევითი თერაპიისთვის* *Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy*, რომელიც უზრუნველყოფს CBT მკურნალობას, ტრენინგს და კვლევას. ბეკი სიკვდილამდე ორგანიზაციის პრეზიდენტ ემერიტუსი იყო.

ბეკი აღიარებული იქნა მისი ნაშრომებით ფსიქოთერაპიის, ფსიქოპათოლოგიის, სუიციდის და ფსიქომეტრიის შესახებ. მას გამოქვეყნებული აქვს 600-ზე მეტი პროფესიონალური ჟურნალის სტატია და არის 25 წიგნის ავტორი ან თანაავტორი. იგი დასახელდა როგორც "ერთ-ერთი იმ ამერიკელთაგანი ისტორიაში, რომელმაც ჩამოაყალიბა ამერიკული ფსიქიატრიის სახე" და 1989 წლის ივლისში გამოქვეყნაბული ჟურნალი *American Psychologist*-ის მიხედვით "ყველა დროის ხუთ ყველაზე გავლენიან ფსიქოთერაპევტთა" სიაში შედის. მისმა მუშაობამ პენსილვანიის უნივერსიტეტში შთააგონა მარტინ სელიგმანი დაეხვეწა საკუთარი კოგნიტური ტექნიკები და მოგვიანებით ემუშავა სწავლულ უმწეობაზე.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
---------------------------

აარონ ბეკი. ჰოუპ სტრიტის საშუალო სკოლის წლიური ალბომის ფოტო (1939)
აარონ ტემკინ ბეკი დაიბადა პროვიდენსში, როდ-აილენდი 1921 წლის 18 ივლისს. იგი დაიბადა უკრაინიდიდან ემიგრირებული ებრაელი ცოლ-ქმარის, ელიზაბეტ ტემკინის და ჰარი ბეკის ოჯახში და იყო ოთხ დედმამიშვილში უმცროსი. ჰარი მუშაობდა პრინტერად, ელიზაბეტის ოჯახმა კი ფინანსური წარმატება თამბაქოს საბითუმო ვაჭრობით მოიპოვა. ოჯახი ეკუთვნოდა პროვიდენსის აღმოსავლეთ ევროპის ებრაელ ემიგრანტთა თემის ზევით მოძრავ ავანგარდს. აარონის დაბადების დროს ტემკინ-ბეკები ცხოვრობდნენ "კომფორტული, დაბალი საშუალო კლასის ცხოვრების წესით" და პროვიდენსის სამხრეთ ნაწილლში იდგამდნენ ფესვებს. 1923 წელს, როდესაც აარონი ორი წლის იყო, ოჯახმა იყიდა სახლი 43/41 სესიის ქუჩაზე, ქალაქის ბლექსტოუნის უბანში. 

ბეკი სწავლობდა ჯონ ჰოულენდის გრამატიკის სკოლაში, ნათან ბიშოპის უმცროს საშუალო სკოლასა და ჰოუპ სტრიტის საშუალო სკოლაში, რომელიც, როგორც ვალედიქტორიელმა 1938 წელს დაამთავრა. მოზარდი ბეკი ოცნებობდა გამხდარიყო ჟურნალისტი. ბეკმა დაამთავრა ბრაუნის უნივერსიტეტი *magna cum laude* ("დიდი პატივით") 1942 წელს. ბრაუნში ის აირჩიეს *Phi Beta Kappa Society*-ის წევრად, იყო *The Brown Daily Herald*-ის ასოცირებული რედაქტორი და მიიღო ფრენსის ვეილენდის სტიპენდია, უილიამ გასტონის პრიზი ორატორული ბრწყინვალებისთვის და ფილო შერმან ბენეტის ესეს ჯილდო. ბეკი სწავლობდა იელის სამედიცინო სკოლაში, აპირებდა გამხდარიყო ინტერნისტი და პროვიდენსში კერძო პრაქტიკაში მუშაობა. 1946 წელს დაამთავრა იელის მედიცინის დოქტორის ხარისხით.

ხარისხის მიღების შემდეგ, ბეკმა დაასრულა ექვსთვიანი რეზიდენტურა პათოლოგიაში როდ-აილენდის საავადმყოფოში და სამწლიანი რეზიდენტურა ნევროლოგიაში კუშინგის ვეტერანთა ადმინისტრაციულ საავადმყოფოში ფრემინგემში, მასაჩუსეტსში. ამ დროის განმავლობაში ბეკმა დაიწყო ნევროლოგიის სპეციალიზაცია. გავრცელებული ინფორმაციით, მოსწონდა მისი პროცედურების სიზუსტე. თუმცა, ფსიქიატრიის რეზიდენტების დეფიციტის გამო, მას დაევალა ექვსთვიანი როტაცია გაეკეთებინა ამ სფეროში და მიუხედავად თავდაპირველი სიფრთხილისა, იგი ჩაერთო ფსიქოანალიზში.

1946 წლიდან 1950 წლამდე სამედიცინო სტაჟირებისა და რეზიდენტურის დასრულების შემდეგ, ბეკი გახდა თანამშრომელი, ფსიქიატრიის განხრით, ოსტენ რიგსის ცენტრში, კერძო ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში სტოკბრიჯის მთებში, მასაჩუსეტსში. აქ იგი 1952 წლამდე მშაობდა. იმ დროს ეს იყო ეგოს ფსიქოლოგიის ცენტრი, თანამშრომლობის უჩვულო ხარისხით ფსიქიატრებსა და ფსიქოლოგებს შორის, მათ შორის იყო დევიდ რაპაპორტის.

შემდეგ ბეკმა დაასრულა სამხედრო სამსახური, როგორც ნეიროფსიქიატრიის უფროსის თანაშემწე აშშ-ს სამხედროებში *Valley Forge Army Hospital*-ში.

პენსილვანიის ფსიქიატრია
-----------------------

შემდეგ ბეკი შეუერთდა პენსილვანიის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის განყოფილებას 1954 წელს. დეპარტამენტის თავმჯდომარე იყო კენეტ ელმეიკერ აპელი, ფსიქოანალიტიკოსი, ამერიკის ფსიქიატრიული ასოციაციის პრეზიდენტი, რომლის მცდელობებმა გაეფართოვებინა ფსიქიატრიის არსებობა და კავშირი დიდი გავლენა მოახდინა ბეკის კარიერაზე. ამავდროულად, ბეკმა დაიწყო ფორმალური ტრენინგი ფსიქოანალიზში ამერიკის ფსიქოანალიტიკური ასოციაციის ფილადელფიის ინსტიტუტში.

ბეკის უახლოესი კოლეგა იყო მარვინ სტეინი, მეგობარი სამხედრო საავადმყოფოს დღებიდან, რომელსაც ბეკი დიდ პატივს სცემდა ფსიქონეიროიმუნოლოგიაში მისი მეცნიერული სიმკაცრის გამო. ბეკმა პირველი კვლევა ლეონ ჯ. საულთან თანამშრომლობით ჩაატარა. ფსიქოანალიტიკოსთან, რომელიც ცნობილი იყო არაჩვეულებრივი მეთოდებით, როგორიცაა ტელეფონით თერაპია ან საშინაო დავალების მიცემა. კაცი რომელმაც შეიმუშავა ინვენტარის კითხვარები სიზმრების მანიფესტურ შინაარსში ეგო პროცესების რაოდენობრივად შესაფასებლად. ბეკმა და კურსდამთავრებულმა შეიმუშავეს ახალი ინვენტარი, რომელიც გამოიყენეს „მაზოხისტური" მტრობის შესაფასებლად მანიფესტურ სიზმრებში. გამოქვეყნდა 1959 წელს. ამ კვლევამ აღმოაჩინა დაკარგვისა და უარყოფის თემები დაკავშირებული დეპრესიასთან და არა შებრუნებულ მტრობასთან, როგორც ამას ფსიქოანალიზი პროგნოზირებდა. მენტალური ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის დაფინანსებით ნამუშევრის შემუშავებისას, ბეკი მოიგონა ის, რასაც უწოდებდა ბეკის დეპრესიის ინვენტარს, რომელიც გამოაქვეყნა 1961 წელს და მალევე დაიწყო ბაზარზე გამოტანა, Apple-ის მხარდაჭერის გარეშე. სხვა ექსპერიმენტში მან აღმოაჩინა, რომ დეპრესიული პაციენტები, უარყოფის შემდეგ, არათუ ტანჯვას და წარუმატებლობას ლამობდნენ, როგორც ამას ფროიდისეული თეორია ვარაუდობდა, არამედ წახალისებასა და გაუმჯობესებას. 

1950-იანი წლების განმავლობაში ბეკი იცავდა დეპარტამენტის ფსიქოანალიტიკურ თეორიებს, ატარებდა ექსპერიმენტებს და აგრეთვე იცავდა კერძო ეჭვებს. თუმცა, 1961 წელს დაპირისპირებამ იმის შესახებ, თუ ვინ უნდა დაენიშნათ ფსიქიატრიის ახალ კათედრაზე, კონკრეტულად, სასტიკმა ფსიქოანალიტიკურმა წინააღმდეგობამ ბიოსამედიცინო მკვლევარის ელი რობინსის არჩევნის გამო, სრულიად გადაიტანა ფოკუსი ფსიქოანალიზიდან. ბეკი ცდილობდა ნეიტრალური დარჩენილიყო და ალბერტ ჯ. სტანკარდთან ერთად ეწინააღმდეგებოდა პეტიციას რობინსის დაბლოკვის შესახებ. სტენკარდი, ბიჰევიორისტი, რომელის სპეციალობაც ჭარბწონიანობა იყო და რომელსაც ფსიქოანალიტიკური ტრენინგი მიტოვებული ქონდა, მდგრადი წინააღმდეგობის ფონზე, საბოლოოდ განყოფილების უფროსად დაინიშნა. ბეკი კვლავ არ იღებდა მონაწილეობას, რითაც ორ მეგობარს შორის მწარე წინააღმდეგობა გაჩნდა.

ამის გარდა, ამერიკულმა ფსიქოანალიტიკურმა ინსტიტუტმა უარყო (გადაიდო) ბეკის წევრობის განაცხადი 1960 წელს, მიუხედავად მისი ტრენინგისა ფილადელფიაში, ვინაიდან სკეპტიკურად უყურებდნენ მის ამბიციებს შედარებით ხანმოკლე თერაპიის წარმატებულობასთან დაკავშირებით. ბეკს ურჩიეს სხვა საქმით დაკავებულიყო, მაგრამ 1961 წელს მან უფრო გამოიკვეთა მისი კლინიკური და კვლევითი მუშაობა. ასეთი "გადადება" იყო ტაქტიკა, რომელსაც ინსტიტუტი იყენებდა სწავლებაში რწმენის შესანარჩუნებლად, მაგრამ ბეკმა მაშინ ეს არ იცოდა და გადაწყვეტილებას სულელურად და არასწორად თვლიდა.

ბეკი ჩვეულებრივ თავის მზარდ რწმენას მისი კოგნიტური მოდელის მიმართ იმ პაციენტზე მითითებით ხსნიდა, რომელსაც პენსილვანიის კლინიკაში ერთი წლის განმავლობაში უსმენდა. როდესაც მან შესთავაზა იდეა, რომ იგი შეშფოთებულია, ვინაიდან მისი ეგო გამოაშკარავებულია სექსუალური იმპულსების მიერ. როდესაც პაციენტი დარწმუნებული არ ჩანდა, ჰკითხა, სჯეროდა თუ არა ამის. მან თქვა, რომ სინამდვილეში წუხდა, რომ ის მოსაწყენი იყო და ხშირად, ყველასთან ერთად ამაზე ფიქრობდა.

კერძო პრაქტიკა
--------------

ბეკმა სამსახურიდან შვებულება აიღო და ხუთი წლის განმავლობაში კერძო პრაქტიკაში წავიდა.

1962 წელს ის უკვე აკეთებდა ჩანაწერებს დეპრესიაში მყოფი ადამიანის აზრების შაბლონების შესახებ, ხაზს უსვამდა ყველფერს, რაზე დაკვირვება და ტესტირებაც შეიძლებოდა. და მკურნალობა აწმყოში. იგი გატაცებული იყო ჯორჯ კელის პირადი კონსტრუქციის თეორიით და ჟან პიაჟეს schema-თი. ბეკის პირველი სტატიები დეპრესიის კოგნიტურ თეორიაზე 1963 და 1964 წლებში, *ზოგადი ფსიქიატრიის არქივში*, ინარჩუნებდა ეგო ფსიქოლოგიის ფსიქიატრიულ კონტექსტს. მან შემდეგ მიმართა რეალისტური და მეცნიერული აზროვნების ცნებებს ახალი კოგნიტური ფსიქოლოგიის თვალსაზრისით. იგი გაფართოვდა იმისთვის, რომ გამხდარიყო თერაპიპიული საჭიროება.

ბეკის რვეულები ასევე სავსე იყო თვითანალიზით, სადაც დღეში ორჯერ მაინც წერდა საკუთარ „ნეგატიურ" (მოგვიანებით „ავტომატურ") აზრებს, რომლებიც შეფასებულია პროცენტული რწმენის ქულით, კლასიფიცირებული და რესტრუქტურიზებული.

ფსიქოლოგი, რომელიც ბეკისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი გახდებოდა, იყო ალბერტ ელისი, რომლის რწმენა ფსიქოანალიზისადმი 1950-იან წლებში დაინგრა. მან დაიწყო თავისი "რაციონალური თერაპიის" წარდგენა 1950-იანი წლების შუა ხანებში. ბეკმა გაიხსენა, რომ ელისი მას 1960-იანი წლების შუა პერიოდში დაუკავშირდა, *ზოგადი ფსიქიატრიის არქივში* მისი ორი სტატიის შემდეგ. ბეკმა აღმოაჩინა, რომ ელისმა შეიმუშავა მდიდარი თეორია და პრაგმატული თერაპია, რომელიც მას გარკვეულწილად შეეძლო გამოეყენებინა, როგორც ჩარჩო, რომელიც შერწყმული იყო მის იდეასთან. თუმცა მას არ მოსწონდა ელისის ტექნიკა, რომელიც იმის ნაცვლად, რომ პაციენტს სიტუაციის გარკვევაში დახმარებოდა, რათა მათ თავად ესწავლათ ემპირიულად, ეუბნებოდა მათ იმას, რაც მისი აზრით ხდებოდა. ფსიქოანალიტიკოსი ჯერალდ კოჩანსკი 1975 წელს ბეკის ერთ-ერთი წიგნის მიმოხილვისას აღნიშნა, რომ ვეღარ იგებდა ბეკი ფსიქოანალიტიკოსი იყო თუ ელისის ერთგული. ბეკმა ხაზი გაუსვა კლასიკურ ფილოსოფიურ სოკრატესეულ მეთოდს, როგორც შთაგონებას, ხოლო ელისმა ხაზი გაუსვა "კამათს", რომელიც, მისი თქმით, არ იყო ანტიემპირიული და ასწავლიდა ხალხს, თუ როგორ უნდა ეკამათათ შინაგანად. ბეკმაც და ელისმაც თავიანთი იდეების წინამორბედად მოიხსენიეს სტოიციზმის უძველესი ფილოსოფიური სისტემის ასპექტები, თუმცა ელისს შედარებით მეტი აქვს დაწერილი ამის შესახებ. ორივემ შეცდომით მოიხსენია ციცერონი სტოიკოსად.

1967 წელს, პენსილვანიის უნივერსიტეტში კვლავ გააქტიურების შემდეგ , ბეკი აღწერდა საკუთარ თავს და მის ახალ თერაპიას (როგორც ყოველთვის ჩუმად აკეთებდა) როგორც ნეოფროიდისტურს, ეგოს ფსიქოლოგიის სკოლაში, თუმცა ორიენტირებული იყო გარემოსთან ურთიერთქმედებაზე და არა შინაგან მისწრაფებებზე.. მან შესთავაზა კოგნიტური თერაპია, როგორც შედარებით „ნეიტრალური" სივრცე და ხიდი ფსიქოლოგიაში. ისტორიკოს რეიჩელ როსნერის თანახმად, დეპრესიის შესახებ მონოგრაფიით, რომელიც ბეკმა 1967 წელს გამოაქვეყნა: „კოგნიტური თერაპია შემოვიდა ბაზარზე, როგორც მაკორექტირებელი ექსპერიმენტალური ფსიქოლოგიური ნამუშევარი, როგორც მისთვის, ასევე მისი პაციენტებისთვის და თანამემამულე ფსიქიატრებისთვის".

კოგნიტური თერაპია
-----------------

დეპრესიულ პაციენტებთან მუშაობისას ბეკმა აღმოაჩინა, რომ ისინი განიცდიდნენ ნეგატიური აზრების "ნაკადებს", რომლებიც თითქოს სპონტანურად წარმოიქმნებოდა. მან ამ შემეცნებას უწოდა "ავტომატური აზრები" და აღმოაჩინა, რომ მათი შინაარსი სამ ძირითად კატეგორიად იყოფა: ნეგატიური იდეები საკუთარ თავზე, სამყაროზე და მომავალზე. მან განაცხადა, რომ ასეთი შემეცნებები ურთიერთდაკავშირებული იყო, როგორც კოგნიტური ტრიადა. ავტომატურ აზრებზე რეფლექსიისთვის დახარჯული შეზღუდული დრო პაციენტებს უბიძგებს, რომ მათ მართებულად მოეპყრონ.

ბეკმა დაიწყო პაციენტების დახმარება მათი აზრების იდენტიფიცირებასა და შეფასებაში და აღმოაჩინა, რომ ამით მათ უფრო რეალისტურად აზროვნება და ფუნქციურად მოქცევა შეეძლოთ, ვინაიდან თავს ემოციურად უკეთესად გრძნობდნენ. მან შეიმუშავა ძირითადი იდეები CBT-ში და განმარტა, რომ სხვადასხვა აშლილობა დაკავშირებულია სხვადასხვა სახის დამახინჯებულ აზროვნებასთან. მან აღმოაჩინა, რომ ნებისმიერი ტიპის დამახინჯებული აზროვნება უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ქცევაზე. ბეკმა განმარტა, რომ წარმატებული ჩარევები ასწავლის ადამიანს, გაიგოს და გააცნობიეროს მისი დამახინჯებული აზროვნება და ისწავლოს თუ როგორ დაუპირისპირდეს მის შედეგებს. მან აღმოაჩინა, რომ ხშირი უარყოფითი ავტომატური აზრები ავლენს ადამიანის ძირითად რწმენას. მან განმარტა, რომ ძირითადი რწმენა ყალიბდება ცხოვრებისეული გამოცდილებების მანძილზე. ჩვენ "ვგრძნობთ" ამ რწმენას ჭეშმარიტებას.

ბეკი და მისი კოლეგები მთელ მსოფლიოში იკვლევდნენ ფსიქოთერაპიის ამ ფორმის ეფექტურობას, სხვადასხვა სახის აშლილობების მკურნალობაში, მათ შორის დეპრესიის, ბიპოლარული აშლილობის, კვებითი დარღვევების, ნარკოტიკების მოხმარების, შფოთვითი აშლილობების, პიროვნული აშლილობების და მრავალი სხვა სამედიცინო მდგომარეობის მკურნალობაში ფსიქოლოგიური კომპონენტებით. კოგნიტური თერაპია ასევე წარმატებით იქნა გამოყენებული შიზოფრენიის მქონე პაციენტებში. მან აგრეთვე გაამახვილა ყურადღება კოგნიტურ თერაპიაზე შიზოფრენიკთა, მოსაზღვრე პიროვნების აშლილობის მქონე პაციენტთა და სუიციდის განმეორებადი მცდელობების მქონე ადამიანთათვის.

ბეკის ბოლოდროინდელმა კვლევამ შიზოფრენიის მკურნალობაზე აჩვენა, რომ პაციენტები, რომლებიც, ითვლებოდა, რომ არ რეაგირებდნენ მკურნალობაზე, ექვემდებარებიან პოზიტიურ ცვლილებებს. დაავადების ყველაზე მძიმე გამოვლინებსაც კი, როგორებიცაა ჰოსპიტალიზაციის ხანგრძლივი პერიოდები, უცნაური ქცევა, ცუდი პირადი ჰიგიენა, თვითდაზიანება და აგრესიულობა, შეუძლიათ დადებითად უპასუხონ კოგნიტური ქცევითი თერაპიის შეცვლილ, მოდიფიცირებულ ვერსიას. 

თუმცა, მენტალური ჯანმრთელობის ზოგიერთი პროფესიონალი ეწინააღმდეგება ბეკის კოგნიტურ მოდელებს და შედეგად მიღებული თერაპიებს. მათი აზრით ის ძალიან მექანიკური ან ძალიან შეზღუდულია გონებრივი აქტივობის იმ ნაწილებში, რომელ ნაწილებსაც განიხილავენ. ბეკის ნამუშევარი წარმოდგენილი იყო ფსიქოანალიზზე უფრო მეცნიერულ და ექსპერიმენტულ განვითარებად (მისი ნაკლებ რედუქციულობისა, ბიჰევიორიზმთან შედარებით). ბეკის ძირითადი პრინციპები სულაც არ იყო დაფუძნებული იმ დროს განვითარებული კოგნიტური ფსიქოლოგიის ან ნეირომეცნიერების ზოგად მიგნებებსა და მოდელებზე. იგი გამომდინარეობდა პირადი კლინიკური დაკვირვებებიდან და ინტერპრეტაციებიდან მისი თერაპიის კაბინეტში. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი კოგნიტური მოდელი შემუშავდა სხვადასხვა ფსიქიკური აშლილობისთვის და ასობით კვლევა CBT-ის ეფექტურობაზე მიუთითებდა, გაცილებით ნაკლები ყურადღება გამახვილდა სავარაუდო აქტიური მექანიზმების ექსპერიმენტულად დამტკიცებაზე, ვინაიდან იგი შედარებით მარტივია მკურნალობის ვიწრო, დროში შეზღუდული და ხელით დაფუძნებული ბუნების გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში არ არის ნაპოვნი პროგნოზირებული მიზეზობრივი კავშირი, როგორიცაა დისფუნქციურ დამოკიდებულებებსა და შედეგებს შორის.

ორგანიზაციები
-------------

ბეკი ჩართული იყო კვლევითი ხასიათის კვლევებში პენსილვანიის უნივერსიტეტში და ყოველ ორ კვირაში, ბეკის ინსტიტუტში, რეგიონის ფსიქიატრიის რეზიდენტებისთვის, კურსდამთავრებულებისთვის და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პროფესიონალებისთვის ატარებდა კონფერენციებს. ის ყოველ ორ კვირაში ხვდებოდა კონფერენციის მონაწილეებს და ძირითადად თამაშობდა ორ-სამ როლურ თამაშს. 

ის 2007 წელს აირჩიეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად.

ბეკი იყო არაკომერციული *ბეკის კოგნიტური თერაპიის ინსტიტუტის* *Beck Institute for Cognitive Therapy* დამფუძნებელი და დამსახურებული პრეზიდენტი. *ფსიქოპათოლოგიის კვლევის ცენტრის* (PRC) დირექტორი, რომელიც არის *სუიციდის მკურნალობისა და პრევენციის ცენტრის* მშობელი ორგანიზაცია. 1986 წელს იყო მოწვეული მეცნიერი ოქსფორდის უნივერსიტეტში.

1992 წლიდან იყო პენსილვანიის პროფესორ ემერიტუსი და დამხმარე პროფესორი როგორც ტემპლის უნივერსიტეტში, ასევე ნიუ-ჯერსის მედიცინისა და სტომატოლოგიის უნივერსიტეტში.

პირადი ცხოვრება
---------------

1950 წელს დაქორწინდა ფილის ვ. ბეკზე და შეეძინა ოთხი შვილი: როი, ჯუდი, დენი და ალისა. ფილისი იყო პირველი ქალი მოსამართლე პენსილვანიის *თანამეგობრობის სააპელაციო სასამართლოში*. მისი უმცროსი ქალიშვილი, ალის ბეკ დუბოუ, ამავე სასამართლოს მოსამართლეა. ხოლო უფროსი ქალიშვილი ჯუდიტი ცნობილი CBT განმანათლებელი და კლინიცისტია, რომელმაც დაწერა ძირითადი "ტექსტი" ამ სფეროში. იგი აგრეთვე არაკომერციული *ბეკის ინსტიტუტის* თანადამფუძნებელია.

ბეკი 2021 წლის 18 ივლისს 100 წლის გახდა და გარდაიცვალა მოგვიანებით, იმავე წლის პირველ ნოემბერს, ძილში, საკუთარ სახლში, ფილადელფიაში.

კითხვარები
----------

*ბეკის დეპრესიის ინვენტართან* (BDI) ერთად, ბეკმა შეიმუშავა *ბეკის უიმედობის სკალა* (BHS), *ბეკის სკალა სუიციდური იდეებისთვის* (BSS), *ბეკის შფოთვის ინვენტარი* (BAI), *ბეკის ახალგაზრდების ინვენტარი* (BYI), *კლარკ-ბეკის ობსესიურ-კომპულსიური ინვენტარი* (CBOCI), და BDI*–სწრაფი სკრინი სამედიცინო პაციენტებისთვის*.

ბეკი თანამშრომლობდა ფსიქოლოგ მარია კოვაქსთან *ბავშვთა დეპრესიის ინვენტარის* შემუშავებაში, რომელიც იყენებდა BDI-ს შაბლონად.

გამორჩეული ჯილდოები და პატივები
-------------------------------

* ჰაინცის მე-7 წლიური ჯილდო *ადამიანურ მდგომარეობაში*
* 2004 წლის ლუისვილის უნივერსიტეტის გრავემეიერის ჯილდო ფსიქოლოგიაში
* 2006 Lasker-DeBakey-ის კლინიკური სამედიცინო კვლევის ჯილდო
* 2010 წლის იმედის ზარის ჯილდო
* 2010 წლის ზიგმუნდ ფროიდის ჯილდო
* 2010 წლის სტიპენდიისა და კვლევის ჯილდო
* 2011 წლის Edward J. Sachar-ის ჯილდო
* 2013 კენედის საზოგადოების ფსიქიკური ჯანმრთელობის ჯილდო

ბეკმა მიიღო საპატიო წოდებები ისეთი სასწავლებლებისგან, როგორებიცაა: იელის უნივერსიტეტი, პენსილვანიის უნივერსიტეტი, ბრაუნის უნივერსიტეტი, Assumption College და ფილადელფიის ოსტეოპათიური მედიცინის კოლეჯი.

2017 წელს Medscape-მა ბეკი დაასახელა გასული საუკუნის მეოთხე ყველაზე გავლენიან ექიმად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Beck Institute for Cognitive Therapy and Research დაარქივებული 2020-12-19 საიტზე Wayback Machine.
* Cognitive Therapy Today (Beck Institute's Blog)
* Academy of Cognitive Therapy დაარქივებული March 13, 2019, საიტზე Wayback Machine.
* Aaron T. Beck Psychopathology Research Center
* Centro de Psicología Aaron Beck España
* The International Institute for the Advanced Studies of Psychotherapy and Applied Mental Health
* Charlie Rose interview of Aaron T. Beck and others (video)
* Aaron T. Beck interviewed by daughter Judith Beck (video)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  2004 - Aaron Beck დაარქივებული June 6, 2016, საიტზე Wayback Machine. , *The Grawemeyer Awards*, Louisville, KY: University of Louisville/Louisville Presbyterian Theological Seminary, 2009, Retrieved February 21, 2014.
2. 1 2 3 4  Aaron Beck bio, *The Heinz Awards* Undated, Retrieved February 21, 2014.
3. ↑  Beck, Judith S.; Fleming, Sarah (June 18, 2021). „A Brief History of Aaron T. Beck, MD, and Cognitive Behavior Therapy". *Clinical Psychology in Europe* (ინგლისური). **3** (2): 1–7. doi:10.32872/cpe.6701. ISSN 2625-3410. S2CID 237383023.
4. ↑  Folsom, Timothy D. et al. "Profiles in history of neuroscience and psychiatry." The Medical Basis of Psychiatry. Springer, New York, NY, 2016. 925-1007.
5. ↑  Beck, A.T.; Ward, C.H.; Mendelson, M.; Mock, J.; Erbaugh, J. (June 1961). „An inventory for measuring depression". *Archives of General Psychiatry*. **4** (6): 561–571. CiteSeerX 10.1.1.934.7580. doi:10.1001/archpsyc.1961.01710120031004. PMID 13688369.
6. ↑  About Beck Institute: Leadership დაარქივებული December 21, 2015, საიტზე Wayback Machine. , *Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy*, Bala Cynwyd, PA: Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy, 2014, Retrieved February 21, 2014.
7. 1 2 3  Department of Psychiatry: Aaron T. Beck, M.D. (September 14, 2017).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 14, 2017. ციტირების თარიღი: March 19, 2018
8. ↑  Talbott, J.A. (2002). „Dix Personalité Qui Ont Changé le Visage de la Psychiatric Américaine". *L'Information Psychiatrique*. **78** (7): 667–675.
9. ↑  Hirtz, R. (1999). Martin Seligman's journey: From learned helplessness to learned happiness დაარქივებული 2021-03-22 საიტზე Wayback Machine. , *The Pennsylvania Gazette*, Philadelphia, PA: University of Pennsylvania, January/February 1999, Retrieved February 21, 2014.
10. ↑  Cognitive Behavioral Therapy Expert Aaron Beck Going Strong at 96. Jewish Exponent.
11. ↑  Fall, Kevin A.; Holden, Janice Miner; Marquis, Andre (January 19, 2011) *Theoretical Models of Counseling and Psychotherapy*. ISBN 978-1-135-84639-8.
12. 1 2  Rosner, Rachael I. (November 2016). „Aaron T. Beck, the "Golden Ghetto" of Providence, and Cognitive Therapy" (PDF). *Rhode Island Jewish Historical Association*. 17 #2.
13. ↑   (2004) *Aaron T(emkin) Beck*. Detroit, Michigan:  Gale.
14. 1 2 3 4 5 6  Smith, Daniel B. (Autumn 2009). „The doctor is in". *The American Scholar*. Phi Beta Kappa Society. ციტირების თარიღი: July 29, 2016.
15. ↑  Rosner, Rachael I. (2014). „The "Splendid Isolation" of Aaron T. Beck". *Isis*. JSTOR. **105** (4): 734–758. doi:10.1086/679421. JSTOR 10.1086/679421. PMID 25665381. S2CID 19112063. ციტირების თარიღი: November 1, 2021.
16. ↑  Archived copy. ციტირების თარიღი: January 6, 2015
17. ↑  Aaron T. Beck. Med.Upenn.edu. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
18. 1 2  Aaron T. Beck. Guilford. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
19. ↑  Rosner, RI (2014). "The "Splendid Isolation" of Aaron T. Beck". Isis. 105 (4): 734–58. doi:10.1086/679421. JSTOR 10.1086/679421. PMID 25665381. S2CID 19112063.
20. ↑  Aaron T. Beck's Dream Theory in Context: An Introduction to His 1971 Article on Cognitive Patterns in Dreams and Daydreams.. Psycnet. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
21. ↑  Rosner, RI (2014). "The "Splendid Isolation" of Aaron T. Beck". Isis. 105 (4): 734–58. doi:10.1086/679421. JSTOR 10.1086/679421. PMID 25665381. S2CID 19112063.
22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11  Rosner, RI (2014). „The "Splendid Isolation" of Aaron T. Beck". *Isis*. **105** (4): 734–58. doi:10.1086/679421. JSTOR 10.1086/679421. PMID 25665381. S2CID 19112063.
23. ↑  Scientist At Work: Aaron T. Beck, Erica Goode, *The New York Times*, January 11, 2000
24. 1 2  Personality Theory. Oercommons. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
25. ↑  Ruggiero, G. M.; Spada, M. M.; Caselli, G.; Sassaroli, S. (2018). „A Historical and Theoretical Review of Cognitive Behavioral Therapies: From Structural Self-Knowledge to Functional Processes". *Journal of Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy*. NCBI. **36** (4): 378–403. doi:10.1007/s10942-018-0292-8. PMC 6208646. PMID 30416258.
26. ↑  Who Influenced Dr. Aaron Beck's Work? (Students Ask Dr. Beck - Part Two Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy, CBT Workshop on Depression and Anxiety for students and post-doctoral fellows, August 15–17, 2011
27. ↑  Rational-emotive therapy and cognitive behavior therapy: Similarities and differences დაარქივებული May 13, 2013, საიტზე Wayback Machine.  Albert Ellis, *Cogn Ther Res* (1980) 4: 325. doi:10.1007/BF01178210
28. ↑  Robertson, D (2010). *The Philosophy of Cognitive-Behavioural Therapy: Stoicism as Rational and Cognitive Psychotherapy*. London:  Karnac,   გვ. 14. ISBN 978-1-85575-756-1.
29. ↑  On Therapy-- A Dialogue with Aaron T. Beck and Albert Ellis reported by Michael Fenichel, American Psychological Association, 110th Convention Chicago, August 22–25, 2002
30. 1 2  Automatic Thoughts in CBT (Part 2). Beck Institute (June 8, 2021). ციტირების თარიღი: November 1, 2021
31. 1 2 3 4 5 6  Beck, Aaron (1996). „The Past and the future of Cognitive Therapy" (PDF). *Journal of Psychotherapy Practice and Research*. **6** (4): 276–284. PMC 3330473. PMID 9292441. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — December 15, 2011. ციტირების თარიღი: June 7, 2011.
32. ↑  Cognitive behavioral therapy for schizophrenia. ციტირების თარიღი: March 20, 2021
33. ↑  Validation for Patients with Borderline Personality Disorder. Back Institute (June 8, 2021). ციტირების თარიღი: November 1, 2021
34. ↑  Beck, Aaron T. (January 2019). „A 60-Year Evolution of Cognitive Theory and Therapy". *Perspectives on Psychological Science* (ინგლისური). **14** (1): 16–20. doi:10.1177/1745691618804187. ISSN 1745-6916. PMID 30799751.
35. ↑  Grant, Paul M.; Bredemeier, Keith; Beck, Aaron T. (October 2017). „Six-Month Follow-Up of Recovery-Oriented Cognitive Therapy for Low-Functioning Individuals With Schizophrenia". *Psychiatric Services* (ინგლისური). **68** (10): 997–1002. doi:10.1176/appi.ps.201600413. ISSN 1075-2730. PMID 28566022.
36. ↑  Grant, Paul M. (February 1, 2012). „Randomized Trial to Evaluate the Efficacy of Cognitive Therapy for Low-Functioning Patients With Schizophrenia". *Archives of General Psychiatry* (ინგლისური). **69** (2): 121–7. doi:10.1001/archgenpsychiatry.2011.129. ISSN 0003-990X. PMID 21969420.
37. ↑  Wenzel, A.; Chapman, J. E.; Newman, C. F.; Beck, A. T.; Brown, G. K. (2006). „Hypothesized mechanisms of change in cognitive therapy for borderline personality disorder". *Journal of Clinical Psychology*. Pubmed. **62** (4): 503–516. doi:10.1002/jclp.20244. PMID 16470716. ციტირების თარიღი: November 1, 2021.
38. ↑  Aaron T. Beck, MD. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
39. ↑  Gaudiano, BA (2008). „Cognitive-behavioural therapies: achievements and challenges". *Evid Based Ment Health*. **11** (1): 5–7. doi:10.1136/ebmh.11.1.5. PMC 3673298. PMID 18223042.
40. ↑  World-Class Facilities | Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy (January 29, 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — იანვარი 29, 2012. ციტირების თარიღი: March 19, 2018
41. ↑  Book of Members, 1780–2010: Chapter B. American Academy of Arts and Sciences. ციტირების თარიღი: May 29, 2011
42. ↑  Faculty Details (September 29, 2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 27, 2013. ციტირების თარიღი: March 19, 2018
43. ↑  Judge Alice Beck Dubow | Superior Court Judges | Superior Court | Courts | Unified Judicial System of Pennsylvania.
44. 1 2  Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy. Beck Institute for Cognitive Behavior Therapy (2014). ციტირების თარიღი: February 21, 2014
45. ↑  100 anni di Beck: un acrobata tra cognitivismo e psicoanalisi – Monografia it. State of Mind (July 17, 2021). ციტირების თარიღი: September 11, 2021
46. ↑  In Memory of Aaron Temkin Beck, MD. ციტირების თარიღი: November 10, 2021
47. ↑  Carey, Benedict (November 1, 2021). „Dr. Aaron T. Beck, Developer of Cognitive Therapy, Dies at 100". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: November 1, 2021.
48. ↑  Obituaries, Telegraph (November 1, 2021). „Aaron Beck, psychiatrist whose development of cognitive behavioural therapy transformed millions of lives around the world – obituary". *The Telegraph* (ინგლისური). ISSN 0307-1235. ციტირების თარიღი: November 1, 2021.
49. ↑  How did Dr. Aaron Beck die and what was his cause of death? Developer of Cognitive Therapy, Dies at 100. ციტირების თარიღი: November 10, 2021
50. ↑  Beck A.T. (1988). *Beck Hopelessness Scale.* San Antonio, TX: The Psychological Corporation.
51. ↑  "Beck Scales for Adults and Children" დაარქივებული 2015-11-07 საიტზე Wayback Machine.  Beck Institute for Cognitive Therapy and Research. Retrieved January 11, 2007.
52. ↑  Clark-Beck Obsessive-Compulsive Inventory. Pearsonassessments.com. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
53. ↑  Clark-Beck Obsessive-Compulsive Inventory. Pearsonassessments.com. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
54. ↑  Kovacs, M. (1992). *Children's Depression Inventory.* North Tonawanda, NY: Multi-Health Systems, Inc.
55. ↑  Kovacs, M. & Beck, A.T. (1977). "An empirical-clinical approach toward a definition of childhood depression." In Schulterbrandt, J.G. & Raskin, A. (Eds.). *Depression in children: Diagnosis, treatment, and concept models.* New York, NY: Raven.
56. ↑  Aaron T. Beck. Lasker Foundation. ციტირების თარიღი: November 1, 2021
57. 1 2 3 4  „Awards and Honors" (PDF). *Penn Psychiatry Perspective* (11): 9–10. 2012. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — March 1, 2014. ციტირების თარიღი: March 30, 2011.
58. ↑  Yale awards nine honorary degrees at 2012 graduation. Yale University (May 21, 2012). ციტირების თარიღი: December 26, 2012
59. ↑  Beck Research: Biography (July 8, 2017).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 8, 2017. ციტირების თარიღი: March 19, 2018
60. ↑  Rourke, Steven.  (September 25, 2017) The 25 Most Influential Physicians in the Past Century. ციტირების თარიღი: December 30, 2019