**შხარა** — საქართველოს უმაღლესი მწვერვალი. ზემო სვანეთში, საქართველოსა და ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე.

სვანურ ენაზე შხარა „ცხრას" ნიშნავს და მის ქედზე არსებულ მრავალ მწვერვალზე მიუთითებს. იგი წარმოადგენს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის უმაღლეს წერტილს და კავკასიონის მთათა სისტემაში სიმაღლით მეორე ადგილს იყოფს მწვერვალ დიხთაუსთან, იალბუზის შემდეგ.

მთავარი შხარის სიმაღლე ზღვის დონიდან 5203 მეტრა, იგი აგებულია გრანიტისა და კრისტალოვანი ფიქალისაგან. ჩრდილოეთის მხრიდან მყინვარი ბეზენგი, სამხრეთიდან — შხარის მყინვარი. საზღვარი საქართველოსა და ყაბარდო-ბალყარეთს შორის გადის მის ქედზე.

ზოგიერთი წყაროს ცნობით, შხარას სიმაღლე 5208 მეტრია. მისი დასავლეთ და ცენტრალური მწვერვალები აგრეთვე 5000 მეტრს ზემოთ მდებარეობენ. სამხრეთ მხარე კავკასიონის და ევროპის ერთ-ერთ უმაღლეს კედლად ითვლება და ის 2300 მეტრს აღწევს მთის ძირიდან მწვერვალამდე. შხარაზე არ არსებობს დაბალი და საშუალო კატეგორიის მარშრუტი ასასვლელად და დასაშვებად. კავკასიური შეფასების შკალით საშუალოდ 5ა - 6ა კატეგორიის გზები გვხვდება, რაც მის განსაკუთრებულ სირთულეზე მიუთითებს.

ასვლების ისტორია
----------------

1888 წელი: პირველი ასვლა შხარის მთავარ მწვერვალზე განახორციელეს შვეიცარელმა ულრიხ ალმერმა, ქრისტიან როთმა და ბრიტანელმა ჯონ კოკინმა ჩრდილო კავკასიის მხრიდან, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ქედით, ყაბარდო-ბალყარეთის მხრიდან.

1940 წელი: კავკასიონის მთავარი ქედის 20-მდე მწვერვალის გრანდიოზული, იმ დროისთვის უპრეცედენტო ტრავერსი (მაჩხაპარადან აილამას, ნამყვამის და შხარის ქედების გავლით, სანდროს უღელტეხილამდე) გაიარეს ალიოშა და ალექსანდრა ჯაფარიძეებმა, გოჯი ზურებიანმა, გაბრიელ და ბექნუ ხერგიანებმა.

1950 წელს: სამხრეთ ფერდის პირველ-გავლა მთავარ მწვერვალამდე განახორციელეს ბექნუ და ბესარიონ ხერგიანები, ილია გაბლიანი, მაქსიმე გვარლიანი და ჭიჭიკო ჩართოლანი. ეს მარშრუტი ითვლება სამხრეთ ფერდის „კლასიკურ" გზად, მისი სირთულე კავკასიური შეფასების შკალით დღემდე „5ბ" არის.

იმავე პერიოდში და მის შემდეგ არაერთი ტრავერსი განხორციელდა შხარის გავლით, რომლებიც საბჭოთა ჩემპიონატებში, ტრავერსის კლასში საპრიზო ადგილებზე გადიოდა. ერთ-ერთი ასეთი ასვლაა წურუნგალა-შხარის ტრავერსი, რომელიც ალექსანდრე ნემსვიწერიძემ, გრიგოლ გულბანმა, რამინ კვიციანმა და ლევან ახვლედიანმა გაიარეს.

1963 წელს შხარის მთავარი მწვერვალიდან დაშვებისას ტრაგიკულად დაიღუპა გამორჩეული ქართველი ფოტოგრაფი და მთამსვლელი გურამ თიკანაძე.

1960 წლებიდან მოყოლებული შხარაზე საქართველოს მხრიდან შოთა მირიანაშვილის გუნდი აქტიურობდა. გიორი აგი აბაშიძემ, დიმიტრი დანგაძემ, ოთარ ხაზარაძემ და სხვებმა, სხვადასხვა შემადგენლობით დასაბამი დაუდეს რამდენიმე ახალ გზას შხარის დასავლეთ და ცენტრალურ მწვერვალებზე.

1986 წელს განხორციელდა პირველი ზამთრის ასვლა შხარაზე ჩრდილოეთის მხრიდან, ორი გუნდის მიერ. ასვლა კატასტროფით დასრულდა ერთ-ერთი გუნდის მთელი შემადგენლობა მწვერვალიდან დაშვებისას გაუჩინარდა. ამ ასვლას მალე მოჰყვა კიდევ ერთი ზამთრის გავლა ჩრდილოეთ კედლიდან, შემდეგ კი ბეზინგის ტრავერსის მცდელობა 2007 წელს მოსკოვის გუნდის მიერ, რომლის დროსაც გუნდის ლიდერი დაიღუპა, ხოლო გადარჩენილი ორი წევრის ევაკუაცია მხოლოდ დიდი ხნის შემდეგ, ვერტმფრენებით ოპერაციის შედეგად მოხერხდა.

2014 წელს ბეზინგის გრანდიოზული ტრავერსი ლიალვერიდან შხარამდე ზამთარში საბოლოოდ სანქტ-პეტერბურგის გუნდმა, ნიკოლაი ტოტმიანინის ხელმძღვანელობით, წარმატებით გაიარა და ეს ტრავერსი შეფასდა უმაღლეს „6ბ" სირთულის კატეგორიად.

2018 წლის 10 თებერვალს განხორციელდა პირველი ზამთრის ასვლა მთის უმაღლეს, სამხრეთ კედელზე, რომელიც კავკასიონის ერთ-ერთ უდიდეს გამოწვევად რჩებოდა. იგი საბოლოოდ ქართველმა მთამსვლელებმა არჩილ ბადრიაშვილისა და გიორგი ტეფნაძის ჩაბმამ ამოსხნა. ახალი გზა შეფასდა უმაღლეს, „6ბ" სირთულის კატეგორიად, მის გავლას და მთიდან დაშვებას დასჭირდა 13 დღე. ასვლის შესახებ გადაღებულია მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი „შხარა - ზამთრის პირველ-გავლა".

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  შხარა — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-29. ციტირების თარიღი: 2015-05-29.
2. ↑
3. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კავკასიონის მთიანეთი |
| --- |
|  |
| ქედები | 
აბიშირა-ახუბა · ალევის ქედი · ანდის ქედი · ახცუს ქედი · აჩიშხო · ბზიფის ქედი · ბოღოსის ქედი · ბეზენგის კედელი · გიმრის ქედი · გუდამაყრის ქედი · დვალეთის ქედი · ეგრისის ქედი · კლდოვანი ქედი · კიდეგანის ქედი · ლეჩხუმის ქედი · მარკოთხის ქედი · მაკრატელას ქედი · მთიულეთის ქედი · ნაქერალის ქედი · ნუკატლის ქედი · ოხაჩქუის ქედი · პირიქითი ქედი · რაჭის ქედი · სამურის ქედი · საძოვრების ქედი · სვანეთის ქედი · ქართლის ქედი · ყუროს ქედი · შავანის ქედი · შოდა-კედელას ქედი · ხარულის ქედი · ხევსურეთის ქედი
 |
|  |
| მწვერვალები | 
აგეფსთა · ადაი-ხოხი · ადიში · აილამა · ადალა-შუხგელმერი · ალექსანდრე ჯაფარიძის მწვერვალი · ამუგო · ასმაში · ბაზარდუზუ · ბუბა · ბურჭულა · ბაშილი · ბაშყარა · გვანდრა · გალავდური · გისტოლა · დანოსმთა · დიკლოსმთა · დიულთიდაღი · დიხთაუ · დიდი ბორბალო · დომბაიულგენი · ვახუშტის მწვერვალი · თებულოსმთა · თეთნულდი · თოთი · იალბუზი · კათინთაუ · კაპიშისტრა · კარეტა · ლაბოდა · ლალვერი · ლაქუცა · ლაჰილი · ლაღზწითი · ლუხუნისწვერი · ლელააშხა · ლაღორა · ლაკუმურაშდუდი · ლეხზირი · მაილი · მაისტისმთა · მარტინისმაღალი · მილიონა · მიჟირგი · მყინვარწვერი · ნამყვამი · ნინიგორა · ოთეფურა · პუშკინის პიკი · საუხოხი · სამერცხლე · სუათისი · ტეპლი · ტიხტენგენი · უილფათა · უშბა · ფშიში · ქომიტო · ყოშთანთაუ · ყურო · შავი კლდე · შანი · ჩათინი · შაჰდაღი · შოთა რუსთაველის მწვერვალი · შხარა · შხელდა · წითელი ხატი · წიო · ჭანჭახისწვერი · ჭაუხი · ჭეშოსმთა · ჭითაგვალა · ჭიჩო · ხალაწა · ჯანღა · ჯიმარა
 |
|  |
| უღელტეხილები | 
აბანო · ამანაუზი · ასმაში · აწუნთა · ბაშილი · ბახფანდაგი · ბეჩო · გეზევცეკი · გოითხა · დოუ · ვანტლიაშეთი · ზეკარი · თრუსო · კლუხორი · ლაბა · ლასხედარი · ლიჭადი · მაილი · მამისონი · მარუხი · მაჩხალროსო · ნაკრა · პტიში · როკი · სამყინოსღელე · სანჩარო · საფრიჭა · საყორნე · სურამი · ტებულო · უყერიჩო · ქაჩუ · ქერიღო · ღები · ყადორი · წანერი · ჭაუხი · ჯვარი
 |
|  |
| მყინვარები | 
აბანოს მყინვარი · ადიშის მყინვარი · ასმაშის მყინვარი · ბეზენგი · გერგეთი · დევდარაკი · დიხსუ · თბილისა · ლეხზირი · სამხრეთი წანერი · ტვიბერი · ყვითლოდი · ყარაუგომი · ჩრდილოეთი წანერი · წეის მყინვარი · წითი · ჭალაათის მყინვარი ·  ხალდეს მყინვარი
 |

 |