recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვილანები** (გვიანდ. ლათ. villani < ლათ. villa – კარ-მიდამო, მამული) — შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპაში ფეოდალზე დამოკიდებული გლეხობის სხვადასხვა კატეგორია. 1. საფრანგეთში, გერმანიასა და იტალიაში ვილანების კატეგორიები IX-X საუკუნეებში ჩამოყალიბდა. სხვა კატეგორიის გლეხებთან შედარებით ვილანები იურიდიულად და ქონებრივად უკეთეს მდგომარეობაში იყვნენ. მათი პირადი ვალდებულებანი მემკვიდრეობით არ გადადიოდა, შეეძლო საკუთრების გასხვისება და სხვა (XIII-XIV საუკუნეებში მრავალი სერვი ვილანად აქცია). XIII-XV საუკუნეებში ტერმინი „ვილანი" მთელი გლეხობის აღმნიშვნელი ერთ-ერთი კრებითი სახელი გახდა. 2. ინგლისში ვილანის ინსტიტუტი იურიდიულად XII საუკუნის შუა ხანებისთვის გაფორმდა. აქ იგი ფეოდალური დამოკიდებულების ყველაზე მძიმე ფორმას წარმოადგენდა. ვილანებს ეკისრებოდათ ნებისმიერი ვალდებულებანი („ლორდის სურვილის მიხედვით"): მძიმე საბატონო ბეგარა, მკაცრად ჰქონდათ შეზღუდული ნადელიდან წასვლის უფლება და ა.შ. XV-XVI საუკუნეებში ვილანური მფლობელობა შეიცვალა კოპიჰოლდით და ვილანი როგორც იურიდიული კატეგორია მოისპო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 408-409.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვილანები – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2014-02-27 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
**მინიმალიზმი** მუსიკაში ― მეთოდი კომპოზიციაში, რომელიც დამყარებულია უმარტივეს ხმოვან და რითმულ კანონზომიერებებზე ანუ „პატერნებზე". მთელი კომპოზიციის განმავლობაში პატერნები ხშირად მეორდება და შეუმჩნევლად იცვლება. აშშ-ში მინიმალიზმის პოპულარობის პიკი 1960-იანი წლების მეორე ნახევარში აღინიშნებოდა, ასევე 1970-იანების პირველ ნახევარში. დასავლეთ ევროპასა და რუსეთში მინიმალიზმისადმი ინტერესი აღინიშნებოდა 1980-იანი წლების ბოლოსკენ.

დამახასიათებელი ნიშნები
-----------------------

ავტორი-მინიმალისტი მოდელის როლში კანონზომიერებისთვის (ინგლ. Pattern) იყენებს ცალკეულ ხმას, ინტერვალს, აკორდს, მოტივს (მოკლე მელოდიური „ფრაზა"). პატერნების „ვარიაცია" ხშირად მეორდება დიდი დროის განმავლობაში.

მინიმალიზმის ესთეტიკური კონცეფციის საფუძველი არის იდეა, რომელიც შეესაბამება *სტატიკური* დროის დინამიურ წინააღმდეგობას ფსიქოლოგიურად რთულად გადასატან დროსთან. ხშირად განმეორებადი პატერნები თითქმის შეუმჩნეველი ცვლილებებით ხდის მინიმალისტების მუსიკას სმენისთვის მარტივად აღსაქმნელს.

##### ტერმინი

ტერმინი „მინიმალიზმი" შემოტანილ იქნა კომპოზიტორ-კრიტიკოსების მაიკლ ნაიმანის და ტომ ჯონსონის მიერ. ტერმინი ხშირად იწვევდა უთანხმოებას, თუმცა ხშირად იყო გამოყენებული 1970-იანი წლების შუა პერიოდში. ვიზუალური ხელოვნების ტერმინის მუსიკალურისთვის მინიჭება გაპროტესტებულ იქნა, მიუხედავად იმისა, რომ მინიმალიზმის მუსიკალური და ვიზუალური გამოხატვა ორივე ერთნაირად მოიცავს მარტივ გამოხატვას და ზედმეტი დეკორაციული დეტალების არქონას. კომპოზიტორები, რომლებიც ასოცირდებიან მინიმალიზმთან, ხშირად უარყოფენ ამ ტერმინს, მათ შორის ფილიპ გლასი, რომელმაც განაცხადა, რომ ეს ტერმინი უნდა აღმოიფხვრას. წინააღმდეგობების მიუხედავად მინიმალიზმი პრაქტიკასა და ხელოვნების ისტორიაში XX საუკუნეში შემოვიდა ზუსტად ამავე სახელწოდებით.

მინიმალიზმის ნოვატორები
-----------------------

მინიმალიზმის აღმომჩენად და ნოვატორად აღიარებულია ჯონ ქეიჯი, თუმცა მის კვალდაკვალ უამრავ მინიმალისტთან ერთად ჩნდება ექსცენტრიული ფრანგი კომპოზიტორი ერიკ სატი, რომელმაც 1916 წელს შექმნა ჟანრი „Furniture Music", რომელიც სრულდება „არა იმიტომ, რომ მას მოუსმინონ, არამედ იმისთვის, რომ მასზე სულ მცირე ყურადღებაც კი არ გაამახვილონ". მისი მუსიკა ხშირად ისმოდა მაღაზიებში, გამოფენებზე ან სალონებში, მუსიკაში კი უამრავჯერ მეორდებოდა ერთი და იგივე მელოდია ყოველგვარი ცვლილებების გარეშე. თუმცა მისი ეს აღმოჩენა დარჩა ყველასთვის გაუგებარი და მიუღებელი. მუსიკამ მის თანამედროვეებში ვერ ჰპოვა მხარდაჭერა.

ერიკ სატის გარდა ამ მიმდინარეობას კიდევ ერთი აღმომჩენი ჰყავდა. ეს იყო ერიკ სატის უფროსი კოლეგა ექსცენტრიული ფრანგი მწერალი-იუმორისტი ალფონს ალე. ოთხი წლის შემდეგ, რაც სატიმ დაწერა „Vexations", ალფონსმა გამოაქვეყნა თავისი „Funeral March for the Obsequies of a Great Deaf Man", რომელიც არ შეიცავს არც ერთ ნოტს, მხოლოდ სამარისეული სიჩუმე, რომელიც მიუძღვნა გარდაცვლილს. ამ მუსიკის პარტიტურა წარმოადგენდა ცარიელ ნოტების ფურცელს.

### პოსტმინიმალიზმი

როდესაც მინიმალიზმმა ჰპოვა დიდი ინტერესი პუბლიკაში და გაჩნდა მრავალი მინიმალისტი, წარმოიშვა კიდევ ერთი მუსიკალური მიმდინარეობა ― პოსტმინიმალიზმი.
მინის წკირი ქიმიურ ჭიქაში
**მინის წკირი** — ლაბორატორიული ჭურჭელი, რომელიც გამოიყენება ხსნარების შერევის დასაჩქარებლად. ისინი, როგორც წესი, მზადდება მყარი მინისგან (დაახ. ზომები: 0.5X22 სმ), მომრგვალებული ბოლოებით.

ქიმიურ ლაბორატორიაში წკირები ერთ-ერთი ყველაზე მარტვი ჭურჭლის სახეა. იგი შეიძლება იყოს მინის ან პოლიმერის. იშვიათად გამოიყენება უჟანგავი ფოლადის წკირებიც. წკირები წარმოადგენენ ცილინდრულ ან გაბრტყელებული თავის მქონე მასიური ღეროს. წკირები ძირითადად გამოიყენება ხსნარების ან სუსპენზიების დასამზადებლად. თხევადი-თხევადი ან მყარი-თხევადი სისტემების შერევის დასაჩქარებლად. წკირით ასევე შეიძლება საცავიდან (ბოთლიდან) მყარი ფხვიერი მასის მცირე ულუფის ამოღება. ასეთ შემთხვევაში უმჯობესია გამოყენებული იქნას ისეთი წკირები, რომელთაც ერთი (ან ორივე) ბოლო გაბრყტელებული აქვს. წკირებს იყენებენ ასევე სარეაქციო სისტემიდან სინჯის ამოღებისას (ფილტრის ქაღალდზე ლაქის დატანა). ექსპერიმენტში წკირების გამოყენებისას მისი მაგიდაზე დადება არ შეიძლება. უნდა ვიქონიოთ ფაიფურის ჭიქა (ფაიფურის ჭიქა მძიმეა მინისაზე და გრძელი წკირის ჩადებისას ჭიქა ადვილად არ წაიქცევა), რომელშიც მოვათავსებთ წკირს

ლიტერატურა
----------

* ელიზბარაშვილი ე. „ქიმიური ექსპერიმენტის ტექნიკა", თბ. 2012, გვ. 11


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლაბორატორიული ჭურჭელი და დანადგარები |
| --- |
|  |
| ძირითადი ჭურჭელი | 
სინჯარა · სადუღი სინჯარა · ქიმიური ჭიქა |
|  |
| კოლბები | 
კონუსური კოლბა · მზომი კოლბა · მრგვალძირა კოლბა · ფლორენსის კოლბა · კელდალის კოლბა · მსხლისებრი კოლბა · რეტორტა · შლენკის კოლბა · შტრაუსის კოლბა · კლაიზენის კოლბა |
|  |
| ძაბრი, ანალიზი და დაყოფა | 
ძაბრი · გრძელმილა ძაბრი · ბუნზენის კოლბა · გამყოფი ძაბრი · საწვეთი ძაბრი · ქრომატოგრაფიული სვეტი · თილეს სინჯარა |
|  |
| მაცივრები | 
ლიბიხის მაცივარი · გრაჰამის მაცივარი · ფრიდრიხის მაცივარი · დეფლეგმატორი |
|  |
| მზომი ხელსაწყოები | 
მენზურა · მორის პიპეტი · პიპეტი · ბიურეტი · გაზის ნემსი |
|  |
| დანადგარები | 
შტატივი, მაგნიტური სარეველა, მექანიკური სარეველა, სანჯრევი აპარატი, კოლბის გამახურებელი, სასწორი, კიპის აპარატი, როტაციული ამაორთქლებელი, სოქსლეტის ექსტრაქტორი |
|  |
| უსაფრთხოება | 
დამცავი სათვალე |
|  |
| შემრევები | 
მინის წკირი |

 |
**ვილჰელმ მარია ჰუბერტუს ლაიბლი** (გერმ. Wilhelm Maria Hubertus Leibl; დ. 23 ოქტომბერი, 1844, კელნი, — გ. 4 დეკემბერი, 1900, ვიურცბურგი) — გერმანელი ფერმწერი. სწავლობდა მიუნხენის სამხატვრო აკადემიაში (1864–1869). მიუნხენის რეალისტი მხატვრების ჯგუფის მოთავე. ქმნიდა უმთავრესად პორტრეტებსა და გლეხთა ცხოვრების ამსახველ ჟანრულ სურათებს. ლაიბლმა შემოქმედების დასაწყისში განიცადა ფრანგული რეალისტური ფერწერის გავლენა („მოხუცი ბატონი პალენბერგი", 1871, ვალრაფ-რიხარცის მუზეუმი, კელნი). შემდგომში მხატვარმა მიმართა გერმანული აღორძინების ხელოვნების ტრადიციებს („სამი ქალი ეკლესიაში", 1878–1882, კუნსტჰალე, ჰამბურგი). ლაიბლის ბოლო პერიოდის ტილოები ახლოა იმპრესიონიზმთან („მრთველი", 1892, სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 109.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვილჰელმ ლაიბლი"** ვიკისაწყობში.
* Wilhelm Leibl - Drei Frauen in der Kirche 1882
* Leibl, Wilhelm Maria Hubertus
**ნოე ლეჟავა** (დ. 1884, კულაში, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1938) — ქართველი პოლიტიკოსი და თანამდებობის პირი.

1907-1917 წლებში ეწეოდა რევოლუცირ მოღვაწეობას თბილისის, ალექსანდროპოლისა და სარიყამიშის რკინიგზის დეპოს მუშებს შორის. 1917 წელს თბილისის დეპოში მემანქანედ მუშაობდა და კვლავ რევოლუციურ მოღვაწეობას განაგრძობდა. მონაწილეობა მიიღო კავკასიის ფრონტიდან რევოლუციურად განწყობილი ჯარების საბჭოთა რუსეთში გაგზავნის ოპერაციაში, აგრეთვე რევკომის შექმნაში დოლიარსა და შამქორში. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მისია იყო ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ მუსავატელების მიერ მოწყობილ კონტრრევოლუციური აჯანყების ლიკვიდაცია. 1918 წელს აქტიურად მონაწილეობდა დუშეთის მაზრის გლეხთა შეიარაღებულ აჯანყებაში მენშევიკური მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ დააპატიმრეს. 1920 წლის მაისიდან პარტიულ მუშაობას ეწეოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში განაგრძობდა. ამ წლის ბოლოს ბაქოში იყო, მოგვიანებით სწავლობდა სვერდლოვის სახელობის კომუნისტურ უნივერსიტეტში. მას შემდეგ რაც შეიქმნა საქართველოს სსრ და დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება, იგი დაინიშნა საპასუხისმგებლო სამეურნეო თანამდებობებზე. გარდაიცვალა 1938 წელს. იყო სკკპ-ის წევრი 30 წლის განმავლობაში, 1908 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1938 წლამდე.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 197.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოე ლეჟავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვილჰელმ ტვიროსელი** ან **გიიომ ტვიროსელი** (ლათ. Willelmus Tyrensis; დ. 1130 — გ. 29 სექტემბერი, 1186) — შუა საუკუნეების პრელატი და მემატიანე. მას, როგორც ტვიროსის არქიეპისკოპოსს ზოგჯერ მოიხსენიებენ, როგორც ვილჰელმ II, მისი წინამორბედის — ვილჰელმ მელინესელისაგან განსასხვავებლად. ვილჰელმ ტვიროსელი გაიზარდა იერუსალმში, იერუსალიმის სამეფოს ძლიერების მწვერვალზე ყოფნის დროს, რომელიც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ დაარსდა. მან 20 წელი გაატარა ლიბერალური ხელოვნებისა და კანონის სამართლის შესწავლაში ევროპის უნივერსიტეტებში.

ვილჰელმი 1165 წელს დაბრუნდა იერუსალიმში. მალევე მეფე ამალრიკმა მას ბიზანტიის იმპერიასთან ელჩის ტიტული უბოძა. იგი მომავალი მეფის — ბალდუინ IV-ის აღმზრდელი გახდა და სწორედ მან აღმოაჩინა, რომ უფლისწული კეთრით იყო დაავადებული. ამალრიკის გარდაცვალების შემდეგ, ვილჰელმმა დაიკავა კანცლერის და ტვიროსის ეპისკოპოსის — იერუსალიმის სამეფოში ორი უმაღლესსი თანამდებობა, ხოლო 1179 წელს მეთაურობდა აღმოსავლეთის დელეგაციას ლატერანის მესამე საეკლესიო კრებაზე. ვილჰელმი ჩაება დინასტიურ ბრძოლებში, რომელიც განვითარდა ბალდუინის მმართველობისას და მისი სიტუაცია გაუარესდა მაშინ, როდესაც ოპონენტები დაწინაურდნენ სამეფო კარზე. იგი გადაგზავნეს იერუსალიმის საპატრიარქოში, სადაც გაურკევლობაში გარდაიცვალა, სავარაუდოდ 1186 წელს.

ლიტერატურა
----------

### მთავარი

* William of Tyre, A History of Deeds Done Beyond the Sea, trans. E.A. Babcock and A.C. Krey. Columbia University Press, 1943.

### მეორეული

* John Carl Andressohn, The Ancestry and Life of Godfrey of Bouillon. Indiana University Publications, Social Science Series 5, 1947.
* Susan M. Babbitt, "William of Tyre." Dictionary of the Middle Ages, ed. Joseph Strayer. New York: Charles Scribner's Sons, 1989, vol. 12.
* Marshall W. Baldwin, "The Decline and Fall of Jerusalem, 1174–1189." A History of the Crusades (gen. ed. Kenneth M. Setton), vol. 1: The First Hundred Years (ed. Marshall W. Baldwin). University of Wisconsin Press, 1969.
**მყივანი გედი**, *ყვითელნისკარტა გედი* (ლათ. Cygnus cygnus) — წყალმცურავი ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 145–160 სმ, ფრთების შლილი 218–243 სმ, მასა 8–11 კგ. ზომებით სისინა გედს თითქმის არ ჩამორჩება, თუმცა, მისგან განსხვავებით, მყივანი გედის კისერი ცურვის დროს ხშირად გასწორებულია. აქვს გრძელი ყვითელი ნისკარტი, რომელსაც შავი წვერი აქვს. ახალგაზრდა ფრინველის ნისკარტის ფუძე მოვარდისფროა და კონტრასტს ქმნის მუქ სახესთან, სხეული მურა-რუხია. კუდი შედარებით მოკლე და ქვემოთ მიმართულია. არიან წყვილებად ან გუნდებად. ხმა — ძლიერი „განგ" ან „განგ-გო". ბუდობს სკანდინავიის ნახევარუნძულზე, რუსეთში (კამჩატკიდან დაწყებული დასავლეთ საზღვრებამდე), ყაზახეთში, მონღოლეთში. იზამთრებს დასავლეთ ევროპაში, შავი და კასპიის ზღვების სანაპიროებზე, აღმოსავლეთ ჩინეთში, კორეაში, იაპონიაში. საქართველოში გვხვდება სხვადასხვა ტიპის წყალსატევზე გადაფრენისას და ზამთარში, მცირე რაოდენობით ზამთრობს შავი ზღვის სანაპიროზე — აჭარაში, კოლხეთის დაბლობსა და აფხაზეთში. ბინადრობს ისეთ წყალსატევებზე, რომელთა ნაპირები ხშირი მცენარეულობითაა დაფარული — ტბებზე, დიდ მდორე მდინარეებზე, ჭაობებსა და ზღვაზე, ზოგჯერ მინდვრებშიც; ჩვეულებრივ — ტყის ზონასა და ტუნდრის სამხრეთ სანაპიროზე. მცირერიცხოვანია. მისი ადგილსამყოფელი განიცდის ადამიანის სამეურნეო საქმიანობის ზეგავლენას. რიცხოვნობის შემცირების მიზეზებია: ბრაკონიერობა, შემაწუხებელ ფაქტორთა ზრდა და საბინადრო ჰაბიტატის დაკარგვა. მავნებლებიდან რეგისტრირებულია ტრემატოდებისა და ცესტოდების 2–2 სახეობა. მონოგამური ფრინველია, ცხოვრობს განუყრელ წყვილებად. სქესობრივ სიმწიფეს 4 წლის ასაკში აღწევს. ბუდეს მიწაზე აკეთებს (წყალთან ახლოს) ან თავთხელში, ხავსით, ბალახითა და ლერწმით, დებს 4—7 თეთრ ან მოყვითალო კვერცხს. ინკუბაცია 35–40 დღე-ღამე გრძელდება. კრუხობს მხოლოდ დედალი, მამალი ამ დროს შორიახლოს იმყოფება და მას იცავს. დეკორატიულია, ჰყავთ პარკებსა და ზოოპარკებში. შეტანილი იყო საქართველოს სსრ „წითელ წიგნში".

გალერეა
-------

* ზრდასრული და მოზარდიზრდასრული და მოზარდი
* ფრენაფრენა
* კვერცხიკვერცხი
* ტყვეობაშიტყვეობაში

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 32-33.
2. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 51, 108, 196.
3. 1 2 3 4 5  *გავაშელიშვილი ლ.*, *ჯავახიშვილი ზ.*, *დარჩიაშვილი გ.*, კოლხეთის ჭარბტენიან ტერიტორიათა ფრინველები, გვ. 32, თბ. 2006, ISBN 99940-857-7-8
4. 1 2 3  *დარჩიაშვილი გ.*, საქართველოს არიდული და სემიარიდული ეკოსისტემების ფრინველთა სარკვევი, გვ. 16, თბ. 2002.
5. 1 2  WHOOPER SWAN. *animalia.bio*. ციტირების თარიღი: 30 მაისი, 2020.
6. 1 2 3  *Бёме Р. Л.*, *Жордания Р. Г.*, *Кузнецов А. А.* Птицы Грузии. — Тб.: «Сабчота Сакартвело», 1987.
7. 1 2  *Бёме Р. Л. Динец В. Л. Флинт В. Е. Черенков А. Е.* Птицы. Энциклопедия природы России / Под общ. ред. В. Е. Флинта. — М.: ABF, 1996. С. 71. 432 с.
8. ↑  BirdLife International (2012). „*Cygnus cygnus*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2012**. ციტირების თარიღი: 30 მაისი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)old-form url
9. 1 2 3 4  საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, მთ. რედ. ვ. კაჭარავა, გვ. 52, თბ.: გამომც. „საბჭოთა საქართველო", 1982.
**თეოდოტე კვირინელი** (გ. 326) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმიდა მღვდელმოწამე თეოდოტე კვირინელი კვიპროსის ქალაქ კირიის ეპისკოპოსი, წარმოშობით გალატიიდან იყო. უსჯულო ლიცინიუსის დროს (307-324) იგი წარმართთა შორის უშიშრად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას. კვიპროსის მთავარმა, საბინმა, ბრძანა, ეპისკოპოსი შეეპყროთ. ეს რომ წმიდანმა გაიგო, თვითონ გამოცხადდა მასთან და უთხრა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„მე ვარ ის, ვისაც ეძებ, მოვედი, რათა ვაღიარო ქრისტე ღმერთი"." |
|  |  |

 მთავრის ბრძანებით თეოდოტე უმოწყალოდ სცემეს, ხეზე მიაბეს, ბასრი დანებით დასერეს, შემდეგ კი საპყრობილეში ჩააგდეს. ხუთი დღის შემდეგ მოწამე ისევ მიჰგვარეს საბინს, რომელმაც კვლავ სარწმუნოების გამოცვლა მოითხოვა მისგან. თეოდოტეს ქრისტეს ქადაგება არ შეუწყვეტია. ჯალათებმა წმიდანი რკინის მესრებზე დააწვინეს და ცეცხლი შეუნთეს, შემდეგ ფეხებზე ლურსმნები გაურჭვეს და სიარული აიძულეს. წმიდა თეოდოტეს წამების მოწმენი, მისი მოთმინებითა და ღვთივსულიერი სიტყვებით აღფრთოვანებულნი, აღიარებდნენ ქრისტეს. როდესაც ეს საბინმა გაიგო, წამების შეწყვეტა ბრძანა, წმიდანი კი დაატუსაღა.

მალე, წმინდა კონსტანტინე დიდის (ხს. 4 ივნისს) ბრძანებით, თავისუფლება მიენიჭა ყველა პყრობილ ქრისტიანს. სხვებთან ერთად განთავისუფლდა წმიდა თეოდოტეც. წმიდანი კირინში დაბრუნდა, სადაც ორი წელი იმსახურა ეპისკოპოსად, შემდეგ კი 326 წელს, მშვიდობით მიიცვალა.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 226
ნებრის ცის დისკო
**ნებრის ცის დისკო** (გერმ. Himmelsscheibe von Nebra) — ბრინჯაოს ხანის ბრინჯაოს ფირფიტა ოქროს აპლიკაციებით, რომლებიც ასტრონომიეულ ობიექტებსა და რელიგიური თემატიკის სიმბოლოებს გამოსახავენ. იგი წარმოადგენს ცისა და ასტრონომიული ობიექტების მსოფლიოში უძველეს გამოსახულებას და მიჩნეულია ბრინჯაოს ხანის ეპოქის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს არქეოლოგიურ აღმოჩენად. იგი 1999 წლის 4 ივლისს უკანონო გათხრების შედეგად აღმოჩნდა გერმანიაში, საქსონია-ანჰალტის მხარეში, ქალაქ ნებრასთან, მიტელბერგის მთაზე. 2002 წლიდან იგი ეკუთვნის საქსონია-ანჰალტის წინარეისტორიის სამხარეო მუზეუმის საცავს, დაცულია ქალაქ ჰალეში.

ლიტერატურა
----------

* Miranda und Stephen Aldhouse-Green: The Quest for the Shaman. Shape-Shifters, Sorcerers and Spirit Healers in Ancient Europe. 2005, გვ. 107-110, ISBN 0-500-05134-8
* Archäologie in Sachsen-Anhalt. Neue Folge Hrsg. vom Landesamt für Archäologie Sachsen-Anhalt und der Archäologischen Gesellschaft in Sachsen-Anhalt e.V. Halle 2002ff. ISSN 0072-940X
* Paul Gleirscher, Zum Bildprogramm der Himmelsscheibe von Nebra: Schiff oder Sichel, in: Germania 85/1, 2007, გვ. 23-33

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნებრის დისკო"** ვიკისაწყობში.
* Arche Nebra, ცის დისკო
* ჰალეს წინარეისტორიის სამხარეო მუზეუმი
თაიღანი
**თაიღანი**, *ყირგიზული მწევარი* — მწევარი ძაღლის ჯიში. ჩამოყალიბდა ყირგიზეთის მთიან რაიონებში ადგილობრივი ძაღლების შეჯვარებით მომთაბარეთა მწევრებთან (სალუკებთან) VIII–IX საუკუნეში. თაიღანით ნადირობენ ვირზაზუნაზე, მელაზე, მაჩვზე, ჩლიქოსნებზე, გარეულ კატაზე, მგელზე (გუნდით); გამოიყენება წყვილში მთის არწივთან ერთად. დიდი (სიმაღლე მინდაოში 60–70 სმ), მკვირცხლი, ამტანი, მხეცების მიმართ ავი ძაღლია. თავი წაგრძელებულია, ყურები თხელი, ჩამოკიდებული. მკერდი ფართო და ღრმა; მუცელი აწეული. ბეწვი ხშირი, რბილი, გრძელი (უფრო გრძელი აქვს კეფაზე, ყურებზე, კისერზე, მხრებზე, კიდურებსა და ხმლისმაგვარ კუდზე). შეფერილი არიან შავად, წითურად, რუხად, ჩალისფრად, თეთრად ან ვეფხვისებრად, ზოგჯერ თეთრი ნიშნებითა და თრთვილებით. ჯიში თანდათან ქრება.

ლიტერატურა
----------

* Русская охота: Энциклопедия. М. 1998;
* *Соловьёва Л. Н.* ТАЙГАН // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М. 2016. — стр. 584.

სქოლიო
------

1. ↑  *სააკაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 261.
**თეორია** (ბერძ. θεωρία — განხილვა, გამოკვლევა) — მოძღვრება, იდეებისა და პრინციპების სისტემა. თეორია გაერთიანებაა განზოგადებული მდგომარეობებისა, რომლებიც ქმნის მეცნიერებას ან მის რომელიმე განყოფილებას. იგი წარმოადგენს სინთეზური ცოდნის ფორმას, რომლის ფარგლებშიც ცალკეული წარმოდგენები, ჰიპოთეზები და კანონები კარგავენ პირვანდელ ავტონომურობას და ხდებიან გლობალური სისტემის ელემენტები. თეორიაში ყოველი დასკვნა გამომდინარეობს სხვა დასკვნებისგან ლოგიკური აზროვნების ზოგიერთ წესზე დაყრდნობით. პროგნოზირების შესაძლებლობა თეორიული კონსტრუქციების შედეგია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კონცეფცია
* თეორია (ლოგიკა)
* დედუქტიური თეორია
* ფალსიფიცირება
* პრაქტიკა
* მოდელი
* აბსტრაქცია

ლიტერატურა
----------

* Штофф В. А. Моделирование и философия. М.-Л.: Наука, 1966. 311 с
* Мостепаненко В. М. Философия и методы научного познания. Л.: Лениздат, 1972. 263 с.

სქოლიო
------

1. ↑  სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოს ძირითადი მოძღვრებები
**თაიზი** (არაბ. تَعِز) — ქალაქი იემენში, ამავე სახელწოდების მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაახლ. 615 ათასი მცხოვრები (2014). მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთში, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, საბირის მთების ძირში. საავტომობილო გზებით უკავშირდება სანას, ჰოდეიდას, მოხას, ადენს. ქალაქში არის საერთაშორისო აეროპორტი.

ისტორია
-------

თაიზი პირველად იხსენიება თურან-შაჰ იბნ აიუბის (სალადინის ძმის) იემენში შეჭრის დროს (1173). XVI საუკუნის დასაწყისამდე იყო აიუბიდებისა და რასულიდების დინასტიების დედაქალაქი. XVI საუკუნიდან XX საუკუნის დასაწყისამდე ოსმალეთის იმპერიაში შედიოდა. 1948 წელს გადაეცა იემენის (მუთავაქილიურ) სამეფოს. იმამ აჰმედ ბენ იაჰიას მმართველობის (პერიოდში 1948–62) თაიზი იყო მისი რეზიდენცია და იემენის დედაქალაქი. ქვეყანაში 2011 წლის საპროტესტო მოძრაობის ერთ-ერთი ცენტრი იყო. დაზარალდა ჰუსიტებსა და სახელმწიფოს შორის 2015 წლის სამხედრო დაპირისპირების დროს.

არქიტექტურა
-----------

ალ-მუზაფარის მეჩეთი
ქალაქში შემორჩენილია XIII საუკუნის ციხესიმაგრის კედლების ნანგრევები (ბაბ-მუსას და ბაბ-ალ-ქაბირის კარიბჭე), შუა საუკუნეების ტიპის 3–4-სართულიანი სახლები, ალ-მუზაფარის მეჩეთი (1249–1295), ალ-აშრაფიას მეჩეთი და მედრესე (1295–1297), ალ-მუთაბიას მედრესე (1392–1393), ალ-კაჰირას ციხესიმაგრე. უნივერსიტეტი (1995). მედრესე (1397; უნივერსიტეტის სტატუსით). ეროვნული მუზეუმი (იემენის იმამის აჰმედის სასახლეში; XX საუკუნის I ნახევრის მორთულობა).

ეკონომიკა
---------

ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი სამრეწველო და სავაჭრო ცენტრია. ქალაქში არის: ალუმინის გამოსადნობი ქარხანა, ცემენტის წარმოება, კვებისა (ყავის გადამუშავება, რძის პროდუქციის, საკონდიტრო ნაწარმის, უალკოჰოლო სასმელებისა და სხვ. გამოშვება) და მსუბუქი (ბამბეულის ქსოვილების, ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის წარმოების, ტყავის გამოქნის ფაბრიკები) მრეწველობის საწარმოები. ამზადებენ საპნებსა და სარეცხ საშუალებებს, საიუველირო ნაწარმს, ჭურჭელს, პლასტმასის ნაკეთობებს, ქაღალდს. ყავის, ბოსტნეული კულტურების, კათისა და მარცვლოვანი კულტურების მოყვანაზე სპეციალიზებული სასოფლო-სამეურნეო რაიონის მნიშვნელოვანი ცენტრია.

ჰავა
----


| ჰავის მონაცემები — თაიზი |
| --- |
| თვე | იან | თებ | მარ | აპრ | მაი | ივნ | ივლ | აგვ | სექ | ოქტ | ნოე | დეკ | წლიური |
| საშუალო მაღალი °C | 24.3 | 26.4 | 27.9 | 28.3 | 29.0 | 31.3 | 32.5 | 31.7 | 31.3 | 31.1 | 27.6 | 26.1 | 29.0 |
| საშუალო დღიური °C | 17.7 | 19.9 | 22.1 | 23.6 | 24.3 | 25.6 | 26.4 | 25.4 | 24.6 | 24.0 | 21.7 | 20.0 | 22.9 |
| საშუალო დაბალი °C | 11.1 | 13.3 | 16.3 | 18.8 | 19.5 | 19.9 | 20.2 | 19.1 | 17.8 | 16.9 | 15.7 | 13.9 | 16.9 |
| წვიმის საშუალო რაოდენობა (მმ) | 9 | 12 | 37 | 68 | 89 | 73 | 60 | 89 | 110 | 91 | 17 | 5 | 660 |
| წყარო 1: *Hydrological Sciences* |
| წყარო 2: *Journal of Environmental Protection* |

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   Таиз // Большая российская энциклопедия. т. 31. — М. 2016. — стр. 565–566.
2. ↑  Rainfall and Runoff in Yemen. Hydrological Sciences.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-12. ციტირების თარიღი: 2013-03-18
3. ↑  Buhairi, Mahyoub H. Al (2010). „Analysis of Monthly, Seasonal and Annual Air Temperature Variability and Trends in Taiz City - Republic of Yemen". *Journal of Environmental Protection*. **01** (04): 401–409. doi:10.4236/jep.2010.14046.
**ვილა-ნოვა-დე-გაია** (პორტ. Vila Nova de Gaia; [vilɐ 'nɔvɐ dɨ 'gai]) – ქალაქი ჩრდილოეთ-დასავლეთ პორტუგალიაში. მდებარეობს ჩრდილოეთ რეგიონში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 178 526 ადამიანი.

მდებარეობა
----------

ქალაქი მდებარეობს მდინარე დორუს მარცხენა სანაპიროზე, ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრის, ქალაქ პორტუს მოპირდაპირე მხარეს.

მოსახლეობა
----------

| ვილა-ნოვა-დე-გაიას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა (1801—2004) |
| --- |
| 1801 | 1849 | 1900 | 1930 | 1960 | 1981 | 1991 | 2001 | 2004 | 2006 |
| 24 675 | 43 454 | 74 072 | 102 950 | 157 357 | 226 331 | 248 565 | 288 749 | 300 868 | 307 444 |

ისტორია
-------

მოსახლეობა ქალაქის ტერიტორიაზე ძველი დროიდანვეა დაფიქსირებული. იბერიის ნახევარკუნძულის არაბების მიერ დაპყრობების პერიოდში, 1000 წლამდე საზღვარი გადიოდა მდინარე დორუზე. ქრისტიანებმა დასახლების დაპყრობა 1035 წლამდე ვერ შეძლეს. დასახლებას უწოდეს პორტუს-კალე, სწორედ ამ სახელწოდებიდან წარმოიშვა პორტუგალიის სახელწოდება. ქალაქი

ქალაქის სტატუსი დასახლებამ მიიღო 1255 წელს.

ღირსშესანიშნაობა
----------------

სწორედ ამ ქალაქში და არა პორტუში, როგორც ზოგჯერ შეცდომით აღნიშნავენ, ამზადებენ ცნობილი პორტუგალიური ღვინის ნაწარმს პორტვეინს.
მტკვრის დელტის ხედი კოსმოსიდან
**მტკვრის დელტა** — მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნეფთჩალის რაიონში. ამჟამად მას აქვს შედარებით მცირე ზომა (17 5 კმ სიგრძე და 94 კმ² ფართობი) და მარტივი ნიჩბური მოწყობა. [1] თუმცა, წინათ დელტა ბევრად უფრო რთულად იყო მოწყობილი და დიდი ზომის იყო.[2] მტკვრის დელტის ცვლილებაზე გავლენას ახდენს კასპიის ზღვის წყლის დონის მერყეობა.[1]

უძველესი დიდი დელტის სკულპტურული ნაშთები აღმოჩენილია ყიზილაღაჯის ყურის სანაპიროსთან. მანამდე მტკვარი მონაწილეობდა დღევანდელი მტკვარ-არაქსის დაბლობის ადგილზე ვრცელი ყურის ფორმირებაში. ამის შემდეგ, დაახლოებით 3-4 საუკუნის წინ, მდინარემ გაარღვია აღმოსავლეთით მდებარე დაბალი ბარიერი და გავიდა კასპიის ზღვის ღია სანაპიროზე. ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძველი დასახლებების და სარწყავი ქსელების ნაშთები. მტკვრის კალაპოტის შეცვლის შემდეგ, ეს ტერიტორიები და სოფლებში ცუდ მდგომარეობაში ჩავარდა და მიტოვებული იქნა.[2]

ახალი მიმართულების ჩამოყალიბების შემდეგ, მტკვარმა თავდაპირველად ალუვიონით შეავსო ბარი და მცირე ყურე დღევანდელი დელტის დასავლეთით. შემდეგ მდინარემ გაასწორა კალაპოტი და შემოიჭრა ზღვის სანაპიროზე. სავარაუდოდ მაშინ ჩამოყალიბდა მდინარის დელტა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Динамика дельты р. Куры // Вестник Московского университета. Серия 5. География // 2003 // 2
2. 1 2  *Егоров В. В.* Возраст современной дельты р. Куры. // Природа. — 1950. — Вып. 7-12.
მოქტარ ულდ დადა
**მოქტარ ულდ დადა** (არაბ. مختار ولد داداه; დ. 25 დეკემბერი, 1924, ბუტილიმიტი — გ. 14 ოქტომბერი, 2003) — მავრიტანიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1955 წელს დაამთავრა სორბონის ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი და ადვოკატად დაიწყო მუშაობა დაკარში. 1957-1958 წწ. იყო მავრიტანიის მთავრობის საბჭოს ვიცე-თავმჯდომარე, ხოლო 1958-1959 წწ. თავმჯდომარე; 1959 წლის ივნისიდან 1961 წლის აგვისტომდე ეკავა პრემიერ მინისტრის და შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტები. 1961 წლის 20 აგვისტოდან 1978 10 ივლისამდე მავრიტანიის პრეზიდენტია. 1961 წლის დეკემბრიდან კი მმართველი ხალხის პარტიის გენერალური მდივანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Moktar Ould Daddah

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მავრიტანიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მოქტარ ულდ დადა
* მუსტაფა ულდ მუჰამედ სალეჰი
* მუჰამედ მაჰმუდ ულდ აჰმედი ლული
* მუჰამედ ხუნა ულდ ჰაიდალა
* მააუია ულდ სიდი აჰმედ თაია
* ელი ულდ მოჰამედ ვალი
* სიდი მოჰამედ ულდ შეიხ აბდალაჰი
* მოჰამედ ულდ აბდელ აზიზი
* ბა მამადუ მბარე
* მოჰამედ ულდ აბდელ აზიზი
 |

 |
**ვლადიმიროვსკაიის მიძინების ტაძარი** (რუს. Успенский храм) — მართლმადიდებლური ეკლესია კრასნოსულინის რაიონის სოფელ ვლადიმიროვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. 

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, კრასნოსულინის რაიონი, სტანიცა ვლადიმიროვსკაია.

ისტორია
-------

სტანიცა ვლადიმიროვსკაიის მიძინების ტაძარი იყო პირველი მართლმადიდებულური ტაძარი თანამედროვე კრასნოსულინის რაიონის ტერიტორიაზე. 

მიძინების ტაძარი ააგეს 1830 წელს ვლადიმიროვსკაიის დასახლებული პუნქტის დაარსებამდე. იგი მდებარეობდა ნოვოივანოვკაში, რომელიც შემდეგ შევიდა სტანიცა ვლადიმოროვსკაიის შემადგენლობაში. 

ეკლესია ააგეს პოლკოვნიკის ცოლის მარია ივანეს ასული ბობრიკოვაიას და მრევლის სახსრებით. ეკლესია იყო ხის და იდგა ქვის ფუნდამენტზე. ეკლესიაში არ იყო სამრეკლო და ზარი ეკიდა ბოძზე. 

1874 წელს სტანიცაში გადაწყვიტეს აეგოთ ახალი ეკლესია, ძველი მორები კი გაყიდეს 1877 წელს ხუტორ სვინარევში. ახალი ეკლესია ააგეს 1874 წელს კაზაკ სტეფანე შევირევის სახსრებით. ახალი ეკლესია ასევე იყო ხისა, აგებული ქვის ფუნდამენტზე. ეკლესია იყო ერთსაკურთხევლიანი. მშენებლობა დაჯდა 18 500 რუბლი. 

ეკლესია იდგა მოსკოვი-კავკასიის დამაკავშირებელ გზაზე, რომელიც მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგს აკავშირებდა დონთან, ყუბანთან და კავკასიასთან. ამის გამო მასთან ახლოს აშენდა სახლი ტურისტებისათვის. სახლში თავის დროზე შეჩერებულან ალექსანდრე პუშკინი, ნიკოლოზ I და ალექსანდრე II, რომლებმაც მოინახულეს მშენებარე მიძინების ტაძარი.

XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში მიძინების ტაძარის მრევლში მოქმედებდა სამრევლო სკოლები: ვლადიმოროვსკაიის, პროხოროვსკო-კუნდრიუჩენსკის, კალინოვსკო-ოსიპოვსკაიის. სკოლა მუშაობდა დონის ეპარქიისა და ადგილობრივი მრევლის სახსრებით. 

სამოქალაქო ომის პერიოდში ვლადიმიროვსკაიის მოსახლეობა ბოლშევიკების წინააღმდეგ გამოვიდნენ, ჩამოაყალიბეს ცხენოსანთა პოლკი. ეს გახდა სოფლის მოსახლეობის რეპრესიების მიზეზი. აქ სამჯერ მოხდა კაზაკების დაშლა და მათი რეპრესირება. 

XX საუკუნის 20-იან წლებში მიძინების ტაძარი დაიხურა. იგი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში გამოიყენებოდა როგორც საწყობი.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, გერმანული ოკუპაციის პერიოდში, 1942 წელს ეკლესია კვლავ გაიხსნა ღვთისმსახურებისთვის. ეკლესია ხელმეორედ დაიხურა 1950-იან წლებში - მასში განათავსეს კულტურის სახლი.

ლიტერატურა
----------

* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Криница. – 2002. – 22 авг. (№34) - С.4.
* Кудрявцев В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. – Ростов н/Д. 1999. - С.121 – 125.
* Мякинченко В. Успенская церковь / В. А. Мякинченко // Сулин и сулинцы: слов. – справ. – Красный Сулин, 2002. – С.101.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ст. Владимировская - Успенский храм დაარქივებული 2016-11-23 საიტზე Wayback Machine.
* Успенская церковь
სამხრეთ-დასავლეთის ფასადი
სამხრეთ-აღმოსავლეთის ფასადი
**ზემო კაჭრეთის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო კაჭრეთის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

შენობა გეგმით კვადრატულია, შედგება დარბაზული ეკლესიისა და მასზე სამხრეთიდან მიშენებული ეგვტერისგან. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული,კედლების ზედაპირი ორიე მხრიდან ბათქაშითაა გასწორებული,რომელიც საპირე ქვების ზედაპირის მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს.შიგნით კედლები კირითაა შეთეთრებული. XX საუკუნის 80-იან წლებში, სოფლის მოსახლეობამ ეკლესია აღადგინა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ფრონტონები დააშენეს და ეკლესია ეგვტერთან ერთად, ხის ძელებზე გამართული კრამიტის ორკალთა სახურავით გადახურეს.ეკლესიის ერთადერთი შესასვლელი ეგვტერის სამხრეთით კედელშია მოწყობილი. კარი გარედან თაღოვანია,შიგნით ხის ძელებით ბრტყლადაა გადახურული, ხოლო წირთხლები და გადახურვა რემონტის დროინდელია.ეკლესიის დარბაზი თითქმის კვადრატულია. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ოდნავ ნალისებრი აფსიდით, რომლის იატაკი დარბაზის იატაკიდან დაახლოებით 30 სანტიმეტრითაა შემაღლებული აფსიდის ღერძზე. იატაკიდან დაახლოებით 2 მეტრ სიმაღლეზე გაჭრილია გარეთკენ დავიწროებული, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელი. აფსიდის გვერდებში თითო სწორკუთხა ნიშაა,ხოლო სარკმლის ქვემოთ კედელზე ცემენტის ხსნარით შელესილი, დაბალი ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. დარბაზის სამხრეთის კედლის შუაში ეგვტერიდან შემოსასვლელი კარია,რომელიც ტიმპანითაა გადახურული და ორივე მხრიდან თაღოვანია. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის შუაში ორსაფეხურიანი პილასტარია რომელსაც წინა საფეხურს კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა.გვერდითებს კედლის ყრუ თაღები. თაღების დასავლეთით წყვილის დასაყრდნობად დასავლეთ კუთხეებში მოწყობილია თითო ერთსაფეხურიანი პილასტარი. კამარის საბჯენი თაღი სამხრეთით კრონშტაინზე იყო დაყრდნობილი, რომელიც ეკლესიის შესასვლელის თავზეა.ეკლესიის ძველი ნაწილი საკურთხევლის სარკმლის გადახურვის დონემდეა შემორჩენილი, რის გამოც კედლების ზედა ნაწილების აღნაგობა არ ირკვევა. აფსიდის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს გასდევს ნაკერი რის ზემოთ კედელი ოდნავ სქელია და ქვედა ნაწილის მიმართ დაახლოებით 2 სანტიმეტრითაა გადმოშვერილი. იატაკი მიწატკეპნილია. ეგვტერი ეკლესიის თანადროულია და მას წყობით უკავშირდება. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია. ნახევარწრიული აფსიდით, რომლეშიც ბრტყლად გადახურული, თითქმის პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია გაჭრილი, ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთის კედლის ზედა ნაწილშიცაა.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ზემო კაჭრეთის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია***

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ. მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 140-141.
**ზემო კაჭრეთის გორასამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო კაჭრეთში, სოფლის სამხრეთით 300-400 მეტრზე. განეკუთვნება შუა ბრინჯაოს ხანის მიწურულს. 

სარწყავი არხის მშენებლობის დროს, არხის გაყოლებით ორი მეტრის სიღრმეზე აღმოჩნდა ორი დაზიანებული სამარხი. ორივე შემთხვევაში შემორჩენილი იყო სამარხის ორმოს ჩრდილოეთ მცირე ნაწილი ამოვსებული მიწითა და ქვებით.ერთ-ერთი გორასამარხის ორმოში აღმოჩნდა თიხის 6 ჭურჭელი- სილანარევი წმინდა თიხისაგან დამზადებული ნაპრიალებზედაპირიანი და ოდნავ პირმოყრილი 4 ჯამის ფრაგმენტი, რომლებსაც მხრები შემკული ჰქონდა ორ კონცენტრულ ხაზს შორის მოქცეული,ერთი მეორის საპირისპიროდ მიმართული, მიჯრილი, ნაჭდევი ჯგუფებით შექმნილი წვერით, ქვევით მიმართული სამკუთხედებით ან ორ კონცენტრულ ხაზს შორის დატანილი ერთიმეორის საპირისპიროდ დახრილი პრიალა ხაზების ჯგუფებით, მოყავისფროდ გამომწვარი წვრილმარცვლოვანი თიხისგან დამზადებული ქოთანი, რომელსაც ყელის ძირში ერთი ამოღარული ხოლო მხარზე ერთი ტეხილი ხაზი შემოუყვება:კარგად განლექილი თიხისგან დამზადებული ჭურჭლის ფრაგმენტები, აღმოჩნდა აგრეთვე წვრილფეხა საქონლის ძვლები. მეორე გორასამარხში აღმოჩნდა ქვიშანარევი თიხისაგან დამზადებული ნაპრიალებზედაპირიანი, ერთი ქოთნის გვერდის ფრაგმენტები. ქოთნის მხარსა და მუცელს ამკობდა მოკლე ტეხილი ხაზების ჰორიზონტარული რიგებისგან შედგენილი წვერით ქვემოთ მიმართული სამკუთხედები. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.

ლიტერატურა
----------

* *მაისურაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 139.
**მუგუდის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მუგუდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 0,4 კილომეტრზე, ტყიან გორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლესია, კოშკი, ნაგებობის ნაშთი და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია (8 x 3,5 მეტრი), დგას გალავნით შემოფარგლულ ეზოს (ფართობი დაახლოებით 300 კვადრატული მეტრი) შუაში, სამხრეთიდან ეკვრის სწორკუთხა, ეკლესიაზე თითქმის ორჯერ უფრო მოკლე მინაშენი. ეკლესია ნაგებია ქვის ნატეხი ქვით, დუღაბზე. კონტრასტულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარა და კედლების ზემოთა ნაწილები, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული მინაშენი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აღმოსავლეთით მცირედ შეღრმავებული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო, გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი ნიშია. ერთი სარკმელია სამხრეთ კედელში. ინტერიერი შელესილია. აფსიდის სამხრეთ გვერდში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. კოშკი ზურგიანი ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. ჩრთულია გალავნის დასავლეთ ნაწილში. შემორჩენილია მისი ორი სართული. ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა. პირველი სართულის კედლები ყრუა, სწორკუთხა შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა (სწორ კედელში), მეორე სართულის დონეზე. გალავანი გეგმით მრუდხაზოვანია, მის ჩრდილოეთ ნაწილში ვიწრო შესასვლელია მოწყობილი, რომელიც საისრეებითაა აღჭურვილი. გალავნის ჩრდილო კედელზე, შიგნით, მიშენებული იყო მცირე ზომის (8 x 4 მეტრი) სწორკუთხა ნაგებობა, რომლისგანაც მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯორბენაძე ბ. წერეთელი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 276.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაბაშვილი**. |

**ზაქარია გაბაშვილი** (დ. დაახლოებით 1705 ― გ. დაახლოებით 1780) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი. მამა ბესიკ გაბაშვილისა.

ბიოგრაფია
---------

გაბაშვილი ქართლის მეფის თეიმურაზ II-ის კარის მოძღვარი იყო. როგორც ქართული ეკლესიის ორთოდოქსული ფრთის მეთაური, კათოლიკოს ანტონ I-ს დაუპირისპირდა. კონფლიქტის საბაბად ანტონის კათოლიკობისადმი მისწრაფება იქცა. გაბაშვილის თაოსნობით საეკლესიო კრებამ (1755) ანტონი თანამდებობიდან გადააყენა და 1756 წელს იგი რუსეთში გააძევეს. თეიმურაზ II-ის გარდაცვალების (1762) შემდეგ სამეფო კარზე გაბაშვილის გავლენა შემცირდა. ერეკლე II-მ ანტონი საქართველოს ეკლესიის მეთაურად აღადგინა (1764). გაბაშვილმა ანტონ I-ისა და ერეკლე II-ის წინააღმდეგ ბრძოლა გააჩაღა, რის გამოც იგი დააპატიმრეს. საეკლესიო კრებამ გაბაშვილი სარწმუნოების „გამრყვნელად" გამოაცხადა, შეაჩვენა და მღვდლობიდან განკვეთა. გაბაშვილი პატიმრობიდან გაიპარა და 1767 ჩავიდა ყიზლარში. 1768-1770 წლებში გაბაშვილი მოსკოვსა და პეტერბურგში იმყოფებოდა. აქ ის ბრალს სდებდა ანტონ I-ს სარწმუნოების ღალატში, მაგრამ სინოდმა მას მხარი არ დაუჭირა. იმედგაცრუებული გაბაშვილი 1771 წელს იმერეთში დაბრუნდა. მალე გაბაშვილის მთელმა ოჯახმა სოლომონ I-ის კარზე მოიყარა თავი. გაბაშვილი ქუთაისსა და გელათში ცხოვრობდა.

გაბაშვილი განათლებული და ძველ ქართულ მწერლობაში განსწავლული პიროვნება იყო. მას ეკუთვნის პოეტური თხზულება, ვახტანგ VI-ის ძის, გიორგი ბატონიშვილის შესხმა „ლექსი ეტლზე, რომელ არიან ზოდიაქნი ბურჯნი" და სხვა. არსებობს მოსაზრება, რომ მასვე ეკუთვნის სატირული პოემა „კატისა და თაგვების ომი". გაბაშვილი 1750-1751 წლებში მიუწვევიათ ერეკლე II-ის სტამბაში, სადაც მან ლიტერატურულად გამართა „კონდაკის" ტექსტი. გაბაშვილი გელათის კალიგრაფიული სკოლის ფუძემდებელი იყო.

ლიტერატურა
----------

* *ბარამიძე ა.* ბესარიონ გაბაშვილი, წგნ.: ბესიკი, თხზულებანი, თბ. 1962;
* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *ლეონიძე გ.* გამოკვლევები და წერილები, თბ. 1959;
* *მისივე,* ძიებანი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან ტ. 1, თბ. 1949;
* *ცაიშვილი ს.* ბესარიონ გაბაშვილი, წგნ.: ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1966;
* *მაჭარაძე ვ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 603, თბ. 1977
**ნიკოლოზ თედორეს ძე ვატუტინი** (დ. 3(16) დეკემბერი,1901, სოფ. ჩეპუხინო, ვორონეჟის გუბერნია — გ. 15 აპრილი, 1944, კიევი) — საბჭოთა სარდალი, არმიის გენერალი (1943), საბჭოთა კავშირის გმირი (1965; სიკვდილის შემდეგ). წითელ არმიაში იყო 1920 წლიდან, 1917–1922 წლების რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა ნესტორ მახნოს მებრძოლებთან ერთად ლუგანსკისა და სტარობელსკის რაიონებში. დაამთავრა კიევის უმაღლესი გაერთიანებული სამხედრო სკოლა (1924), მ. ვ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1929), გენშტაბის სამხედრო აკადემიის დაჩქარებული კურსი (1937). 1924–1926 და 1929–1932 წლებში მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე მსროლელ დივიზიაში, ხოლო 1937 წლიდან — კიევის საგანგებო სამხედრო ოლქის შტაბსა და გენშტაბში. დიდი სამამულო ომის დროს 1941 წლის 30 ივნისიდან იყო ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის შტაბის უფროსი. თავი გამოიჩინა ნოვგოროდის დაცვის დროს, შეიმუშავა და განახორციელა კონტრდარტყმათა სერია, რომლებმაც დამარცხება მიაყენეს გერმანელთა 56-ე სატანკო კორპუსს. 1942 წლის მაის-ივლისში იყო გენშტაბის უფროსის მოადგილე. ამავე წლის ივლის-ოქტომბერში — ვორონეჟის ფრონტის სარდალი. ოქტომბრიდან სარდლობდა სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტს, სტალინგრადის ბრძოლის დროს. ვატუტინმა განახორციელა ოპერაცია „მცირე სატურნი" (დეკემბერი, 1942), რომელმაც დაამარცხა გერმანული არმია დონის შუა წელზე. 1943 წლის მარტიდან ხელახლა მეთაურობდა ვორონეჟის (ოქტომბრიდან — უკრაინის პირველ) ფრონტს. კურსკის ბრძოლის დროს ფრონტის მებრძოლებმა ყველა შეტევა მოიგერიეს, ხოლო კონტრიერიშისას გაარღვიეს გერმანელ მებრძოლთა ღრმადეშელონირებული დაცვა. ფრონტის გაერთიანებები და შენაერთები ნიკოლოზ ვატუტინის მეთაურობით მონაწილეობდნენ დნეპრისათვის ბრძოლაში და გაათავისუფლეს კიევი (6 ნოემბერი). ვატუტინის და უკრაინის მეორე ფრონტის (სარდალი — არმიის გენერალი ივანე კონევი) მებრძოლებმა ურთიერთმოქმედებით განახორციელეს კორსუნ-შევჩენსოვსკის ოპერაცია (1944). 29 თებერვალს, მანქანით მგზავრობის დროს, უკრაინელმა ნაციონალისტებმა მოაქციეს ალყაში, სროლის დროს დაიჭრა, გარდაიცვალა ჭრილობებისგან კიევის ჰოსპიტალში. დაჯილდოებულია ლენინის, სუვოროვის I ხარისხის, კუტუზოვის I ხარისხის და სხვა ორდენებით. კიევში აღმართულია მისი ძეგლი (ავტორი — ევგენი ვუჩეტიჩი).

ლიტერატურა
----------

* *Брагин М. Г.* Ватутин (Путь генерала), 1901–1944. М. 1954;
* *Захаров Ю. Д.* Генерал армии Н. Ф. Ватутин. М. 1985;
* *Попов Н. Г.* О полководческом искусстве генерала армии Н. Ф. Ватутина // Военная мысль. 1988. № 2;
* ВАТУТИН // Большая российская энциклопедия. т. 4. — М. 2006. — стр. 665-666.
**ობობასნაირნი** (ლათ. Arachnoidea) — უხერხემლო ცხოველთა კლასი ფეხსახსრიანთა ტიპისა. ობობასნაირთა სხეული 0,1 მმ — 17 მმ აღწევს, გაყოფილია თავმკერდად და მუცლად, იშვიათად შერწყმულია (ტკიპები). უმრავლესობის თავმკერდი დაუნაწევრებელია, იშვიათად — სეგმენტებად დაყოფილი (სოლფუგები). სუნთქავენ ტრაქეებით ან ფილტვებით, იშვიათად ორივეთი. გამოყოფის ფუნქციას ასრულებენ კოქსალური ჯირკვლები და მალპიგის მილები. ნერვული სისტემა წარმოდგენილია ხაზისზედა და ხახისქვეშა ნერვული კვანძით და მუცლის ნერვული ძეწკვით. აქვთ თვალები და მგრძნობიარე ბეწვები. სმენისა და ყნოსვის ორგანოები არა აქვთ (ზოგი ობობას გარდა). ზოგს შხამიანი ჯირკვლები აქვს (მორიელები, ცრუმორიელები, ობობები). ცალსქესიანი ცხოველებია. მრავლდებიან კვერცხით (მორიელები ცოცხლადმშობნი არიან). კლასში 35 ათასამდე სახეობაა, რომლებიც გაერთიანებულია შემდეგ რიგებში: მორიელები, შოლტფეხიანები, სოლფუგები, ცრუმორიელები, მთიბავები, ობობები, ტკიპები. გავრცელებული არიან ყველგან, ბინადრობენ ხმელეთზე, წყლის ობობასა და წყლის ტკიპას გარდა. უმრავლესობა მტაცებელია — იკვებება სხვა ფეხსახსრიანებით, ჭიებით, მოლუსკებით, პატარ-პატარა ქვეწარმავლებით. ზოგი ტკიპა პარაზიტია, ზოგს გადააქვს ადამიანისა და ცხოველების ინფექციური დაავადებანი. წყლის ტკიპები თეზის საკვებია. საქართველოში გავრცელებულია ობობასნაირთა 600-მდე სახეობა.

ლიტერატურა
----------

* *მხეიძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 494.
**მოქცევის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. 

მოქცევის ნამოსახლარის ზედა კიდეში, მცირე შემაღლებაზე, ეკლესიის ნანგრევია დაცული. ეკლესიიდან შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე და ჩრდილოეთი კედელი. ეკლესია ნაგებია საშუალო ზომის ერთმანეთთან კარგად მორგებული თლილი, ქვიშაქვის წყობით, რიგების ჰორიზონტალობის დაცვით. კედლების ჟანგმოკიდებული, ოხრისფერი თბილი შეფერილობის მეშვეობით, მისი რუინებად ქცეული სხეული, შორიდანვე იპყრობს ყურადღებას. 

ეკლესია დარბაზულია, რომელიც აღმოსავლეთით აფსიდით სრულდებოდა. ამჟამად აფსიდის მომრგვალებული კედლის დიდი ფრაგმენტი მიწაზეა გადაქცეული. ინტერიერში დარბაზი ერთი წყვილი ჩამოკიდული ნახევარპილასტრით ორ ნაწილად იყოფოდა. ნახევარპილასტრი მძლავრია, მომრგვალებული ძირი ტალღოვანი ნახევარწრეებით არის დამუშავებული კაპიტელი პროფილირებულია. დაცულია ჩრდილოეთის შესასვლელის ღიობი. ეკლესიის შემორჩენილი ფრაგმენტები მის განსაკუთრებულ მხატვრულ ღირებულებაზე მეტყველებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 12161
**ზემო არტანის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო არტანში სასაფლაოზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. სწორკუთხა შესასვლელები დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია. ორივე შესასვლელის ღიობი შიგნითკენ თანდათან ფართოვდება და ბრტყელი თაღითაა გადახურული, ხოლო გარედან მორთულია აგურით ნაწყობი არქივოლტით, ეკლესიის აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით ოდნავ წაგრძელებული დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც დარბაზისგან გამოყოფილია ორი განიერი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯნი თაღით. 

აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, განლაგებულია თითო-თითო პატარა და მოზრდილი შეისრულთაღოვანი ნიში. თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია. ეკლესიის ოთხივე ფასადზე აგურის წყობის შეღრმავებით თითო მაღალი ჯვარია გამოსახული. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მაღალი ოთხკუთხა სარკმელია მიშენებული, რომელსაც შიგნიდან გუმბათი ხოლო გარედან პირამიდული ფორმის სახურავი ხურავს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 383-384.
ციოყ (მიხეილ) დადიშქელიანი და მისი შვილები — თენგიზი (ნიკოლოზი) და ისლამი (მარცხნიდან მარჯვნივ).
**ნიკოლოზ (თენგიზ) მიხეილის (ციოყის) ძე დადიშქელიანი** (დ. 1830 — გ. დაახლ. 1882) — დადიშქელიანების ჩუბახევის შტოს წარმომადგენელი, ციოყ (მიხეილ) დადიშქელიანის შვილი.

1833 წელს რუსეთის მფარველობაში შესვლასთან დაკავშირებით მამამ მართლმადიდებლური წესით მონათლა და ნიკოლოზი დაარქვა. ჰქონდა რუსეთის არმიის როტმისტრის წოდება. 1855 წელს შურისძიების მიზნით ძმასთან — ისლამთან ერთად მოკლა ჯანსუღ დადიშქელიანი. მკვლელობის დაგეგმვასა და განხორციელებაში არ მონაწილეობდა ნიკოლოზის უფროსი ძმა — სვანეთის მთავარი კონსტანტინე დადიშქელიანი, თუმცა რუსეთის ხელისუფლებამ დანაშაული სვანეთის ავტონომიის გაუქმების საბაბად გამოიყენა. კონსტანტინეს სიკვდილით დასჯის (1857) შემდეგ მისი ძმები სვანეთიდან გადაასახლეს: ალექსანდრე — ირკუტსკში, ნიკოლოზი, ისლამი და ციოყი (მიხეილი) — ვიატკაში. ცოლად ჰყავდა პოლიქსელე მიხეილის ასული ბულაცელი.

ლიტერატურა
----------

* ბოროზდინი კ. სამეგრელო და სვანეთი. 1884-1861, ტფ. 1934;
* Думин С. В. Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998. – გვ. 89.
**ობის სოკოები** — სოკოები, რომლებიც წარმოქმნიან სხვადასხვა ფერის (თეთრი, შავი, მწვანე და სხვა) ნაფიფქს (ობს) საკვებ პროდუქტებზე, ხილზე, მცენარეულ ნარჩენებზე, ტყავსა და სხვა საგნებზე. მიეკუთვნებიან სხვადასხვა სისტემატიკურ ჯგუფს: ზიგომიცეტებს, ასკომიცეტებს და უსრულ სოკოებს. 

ცნობილია პურის ობი (ლათ. Mucor mucedo), აგრეთვე ლათ. Rhizopus-ის გვარის წარმომადგენელთაგან გამოწვეული ობი სხვადასხვა პროდუქტებზე (პური, მურაბა, ხილი) და სხვა. ზოგი ობის სოკოები სახლდება მცენარეულ და ცხოველურ პროდუქტებზე და აფუჭებს მათ, ზოგიერთი იწვევს ადამიანისა და ცხოველთა მიკოზებს, მცენარეების დაავადებებს, მათი ტოქსინები წამლავს ცხოველებსა და ადამიანს. ზოგს კი მაღალი ფერმენტული აქტივობის გამო წარმოებაში იყენებენ, მაგ. ლათ. Aspergillus niger-ს — ლიმონის მჟავას, პენიცილიუმის ზოგ სახეობას — პენიცილინისა და სხვა ანტიბიოტიკების მისაღებად, ლათ. Penicillium roquefortii-ს და ლათ. Penicillium camembertii-ს — ყველის (როკფორი და კამამბერი) დასამზადებლად და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 493.
**ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — გარდამავალი ხანის საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორის სასაფლაოზე. 

დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.

გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით ერთი არქიტრავული ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ნახევარწრიული სოლეაა.

გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პირველ საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობა, ხოლო მეორეს - ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი. პილასტრები დასრულებულია მარტივი ფორმის კაპიტელებით.

დარბაზს ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სარკმლებით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი ნაოთხალია.

ეკლესიის ინტერიერში იატაკი მიწაყრილია. დაზიანებულია კამარის საბრჯენი თაღი. კედლებში წარმოქმნილია ბზარები. საბურავი აყრილია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 76
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნინო ალექსი-მესხიშვილი**. |

**ნინო ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 1896, თბილისი — გ. 16 მაისი, 1956, მოსკოვი) — დრამისა და ესტრადის ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950). ლადო მესხიშვილის ქალიშვილი და ბარბარე ალექსი-მესხიშვილი და.

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს მოსკოვში ერთდროულად დაამთავრა პედაგოგიური და დრამატული კურსები. ხშირად გამოდიოდა მამას ერთად ვოდევილებსა და ფარსებში. მოღვაწეობდა რუსეთში (1914–1920, 1922–1925), კიევში (1920–1922) და თბილისის რუსთაველის სახელობის თეატრში (1926–1928). განასახიერა კარმენსიტას ( კონსტანტინე ლიპსკეროვის „კარმენსიტა"), ქსენიას (ბორის ლავრენიოვის „რღვევა") და სხვა როლები. 1928–1932 წლებში თბილისის ფილარმონიის ესტრადის მსახიობი იყო, ხოლო 1941–1946 წლებში ― კვლავ რუსთაველის სახელობის თეატრის სცენაზე გამოდიოდა. მეორე მსოფლიო ომის წლებში მონაწილეობას იღებდა ფრონტებზე და ჰოსპიტლებში, აგრეთვე დონბასელი, ჭიათურელი და ტყიბულელი მეშახტეებისათვის გამართულ კონცერტებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 302.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ალექსი-მესხიშვილი (1896-1956) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ურუშაძე**. |

**ვენერა გიორგის ასული ურუშაძე** (დ. 8 სექტემბერი, 1909, ლანჩხუთი, — გ. 1991, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი და პედაგოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976), დოცენტი.

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1945 წელს გამოაქვეყნა ინგლისურ ენაზე პირველი მხატვრული თარგმანები (მათ შორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის „მერანი"-ს თარგმანი). 1950 წლიდან ნაყოფიერ პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-ის ინგლისური ენის კათედრაზე. მას ეკუთვნის „ვეფხისტყაოსნის" პირველი ინგლისური პოეტური თარგმანი (1968, 1971, 1979). ინგლისურ ენაზე გამოსცა „ქართული პოეზიის ანთოლოგია" (1948, 1958), ქართველ მწერალთა მოთხრობების კრებული „მინდია" (1964, 1966), შოთა რუსთაველის „აფორიზმები" (1983) და ა. შ. შეადგინა და გამოსცა ინგლისური ენის სახელმძღვანელო და ქრესტომათია (1963, 1974). გამოაქვეყნა არაერთი სტატია თარგმანის თეორიის საკითხებზე.

ლიტერატურა
----------

* *თაქთაქიშვილი-ურუშაძე, ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 182.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვენერა ურუშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი