recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბაკურ**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბაკურ**. |

**ბაკურ III** — მატიანე „მოქცევაჲ ქართლისაჲს" მიხედვით იყო ქართლის 31-ე მეფე (IV საუკუნის 80-90-იანი წლები.). თრდატ მეფის ძე. იგი „ქართლის ცხოვრების" მეფეთა სიაში გამოტოვებულია. ბაკურ III-ს იხსენიებენ სომეხი ისტორიკოსები კორიუნი და მოვსეს ხორენაცი. ბაკურ დიდის სახელით იხსენიებს ბიზანტიის საეკლესიო ისტორიკოსი იოანე რუფინუსი (V საუკუნე) „პეტრე იბერის ცხოვრებაში", როგორც პეტრეს პაპას დედის მხრიდან. დასახელებული წყაროების მიხედვით, ბაკურ III მეფობდა ძირითადად 510-იან წლებში. სომეხი ისტორიკოსების თანახმად, ბაკურ მეფის დროს შეიქმნა ქართული დამწერლობა, ხოლო რუფინუსის თხზულებაში ის დასახელებულია ქართლის პირველ ქრისტიან მეფედ, როგორც მკვლევრები მიუთითებენ, არც ერთი ეს ცნობა არ შეეფერება სინამდვილეს. ზოგიერთი მკვლევარი ბაკურ III-ს აიგივებს ბერძნულ-რომაულ სამყაროში ცნობილ ბაკურ იბერიელთან. ბაკურ III-ის დროს ქართლი ირანზე იყო პოლიტიკურად დამოკიდებული და თვით ბაკურ III ამის გამო ირანის ჯარების ერთ-ერთ სარდლად ითვლებოდა. „მოქცევაი ქართლისაი" მას მიაწერს ბოლნისის სიონის შენებას და არმაზის ციხის განახლებას.

ლიტერატურა
----------

* *ბოგვერაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 338.

სქოლიო
------

1. ↑  ბაკურ III. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ვარაზ-ბაკური | **იბერიის მეფე**IV საუკუნის 80–90-იანი წლები | შემდეგი:ფარსმან IV |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იბერიის მეფეები „მეფეთა ცხოვრების" მიხედვით |
| --- |
|  |
| ორმეფობამდე | 
* ფარნავაზ I
* საურმაგი
* მირვან I
* ფარნაჯომი
* არშაკ I
* არტაგი
* ფარნავაზ II
* მირვან II
* არშაკ II
* ადერკი
 |
|  |
| ორმეფობა | 
* ბარტომი და ქართამი
* ფარსმანი და კაოსი
* აზორკი და არმაზელი
* ამაზასპი და დეროკი
* ფარსმან ქველი და ფარსმან ავაზი
 |
|  |
| ორმეფობის შემდეგ | 
* ღადამი
* ღადანა
* ფარსმან III
* ამაზასპ II
* რევ I
* ვაჩე
* ბაკურ I
* მითრიდატე IV
* ასფაგური
* რევ II
* მირიან III
* ბაქარ I
* მირდატ III
* ვარაზ-ბაქარი
* თრდატი
* ფარსმან IV
* მითრიდატე VI
* არჩილ I
* მითრიდატე VII
* ვახტანგ I გორგასალი
* დაჩი
* ბაკურ IV
* ფარსმან V
* ფარსმან VI
* ბაკურ V
 |

 |
**ბაკურციხის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის ცენტრალურ ნაწილში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. კარ-სარკმელების ღიობებში კვადრატული აგურია გამოყენებული. გარედან შებათქაშებულია. 2009 წელს ძეგლს ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღადგინეს კამარის თავზე არსებული სათავსი. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით, შესასვლელი ორია - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი გარედან გადახურულია შეისრული თაღით, ხოლო შიგნით - ხის ძელით (თარაზულად). ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც თაღოვანი, გარედან დავიწროებული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მოზრდილი სწორკუთხა ნიშაა. მსგავსი ნიშაა ჩრდილოთ კედლის დასავლეთ ნაწილშიც. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, რომლის ნახევარწრიული თაღი წყობიდან ოდნავ შვერილ რიყის ქვის იმპოსტებს ეყრდნობა. დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. იატაკი თიხატკეპლინია. დარბაზი გადახურულია რიყის ქვის ნახევარწრიული კამარით.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 52.
**პუდელ-პოინტერი** (გერმ. Pudelpointer) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნეში.

გერმანელი მონადირის ბარონ ფონ ზედლიცტის განკარგულებაში იყო პუდელის შვიდი სახეობა და მეძებრების თითქმის 100 სახეობა, სწორედ ამ ძაღლებიდან გადაწყვიტა ფონ ზედლიტცმა იდეალური მონადირის თვისებების მქონა ძაღლის ჯიშის მიღება. მის ახალ ძაღლს უნდა შესძლებოდა კვალზე მუშაობა, ნადავლის გამოტანა ბუჩქნარიდან და წყლიდან და პატრონთან მიტანა. თუმცა უნდა ითქვას, რომ მიღებულმა ჯიშმა გერმანიაშიც კი ვერპოვა დიდი გავრცელება. ეს გასაკვირია რადგან მას აქვს ძალიან კარგი მონადირე ძაღლის თვისებები და არ ქვს რაიმე მნიშვნელოვანი ნაკლი.

გერმანიაში ოფიციალური რეგისტრაციის მისაღებად თითოეული პუდელ-პოინტერი მკაცრ ტესტირებას გადის. მიუხედავად ყველაფრისა, ამ ჯიშის ნახვა მხოლოდ სერიოზული მონადირეების სახლებში შეიძლება.

პუდელ-პოინტერის აქვს მოკლე, უხეში წყალგაუმტარი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ღვიძლისფერი, წაბლისფერი, შავი. აქვს ძლიერი უკანა ფეხები, ძლიერი, მასიური წინა ფეხები და კარგად გამოხატული, გრძელი ბალნით დაფარული წარბები. ის კარგად ეგუება სიცივეს და სიცხეს, ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ადვილად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პუდელ-პოინტერი***

* პუდელ-პოინტერი (ინგლისური)
**აპოლონ ჩავლეიშვილი** (დ. 1906, ბოხვაური — გ. 2 იანვარი, 1987, იქვე) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი.მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ჩავლეიშვილის პაპა და მამა ეკლესიის მსახურები იყვნენ, პაპა გალობდა კიდეც. ჩავლეიშვილმა სიმღერა საკმაოდ გვიან, ჩვიდმეტი წლის ასაკში დაიწყო. თავის მასწავლებლებად თვლიდა ერმალო მოლარიშვილს, ეპისტოლე კეჭაყმაძეს, ვარლამ სიმონიშვილსა და სამუელ ჩავლეიშვილს. ხალხური სიმღერის შესწავლაში დიდი და სერიოზული გამოცდილება მას ვარლამ სიმონიშვილის გუნდში სიმღერამ შესძინა. 1963 წლიდან კი აპოლონ ჩავლეიშვილი სიმღერას ანსამბლ „დილაში" აგრძელებს. დამოუკიდებელი სალოტბარო მოღვაწეობა 22 წლის ასაკში დაიწყო. გუნდები ჰყავდა კოლმეურნეობებში, სკოლებში, მასწავლებელთა სახლში, რკინიგზის სადგურში. როდესაც ანსამბლი „დილა" დაშლის პირას მივიდა აპოლონ ჩავლეიშვილმა მახარაძის რაიონული კულტურის სახლის ვეტერან მომღერალთა გუნდი დააარსა. სიცოცხლის ბოლო პერიოდში შექმნა ნორჩ მომღერალთა ანსამბლი „ჩავლეიშვილების გუნდი" მუშაობა, რომელშიც გაერთიანებული ჰყავდა თავისი ძმებისა და ბიძაშვილების შვილიშვილები. გარდაიცვალა 1986 წლის 2 იანვარს. დაკრძალულია თავის სოფელ ბოხვაურში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აპოლონ ჩავლეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
აპოლინარიო მაბინი
**აპოლინარიო მაბინი** (დ. 22 ივლისი, 1864 — გ. 13 მაისი, 1903) — ფილიპინების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე. ფარული პატრიოტული ორგანიზაციის, ფილიპინების ლიგის (1892-1893) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ლიდერი. 1898 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ ბრძოლაში და ფილიპინების რესპუბლიკის მთავრობის ჩამოყალიბებაში. იყო წვრილი ბურჟუაზიის იდეოლოგი, რევოლუციურ-დემოკრატიული ხალხოსნური ფრთის ლიდერი რესპუბლიკურ ბანაკში. 1899 წლის 2 იანვრიდან იყო პრემიერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. ამერიკა-ფილიპინების ომის (1899-1901) დროს მოითხოვდა ამერიკელი დამპყრობლების წინააღმდეგ ბრძოლის გაგრძელებას, მაგრამ ბურჟუაზიულ-მემამულურ დაჯგუფებამ, რომელიც აშშ-თან კომპრომისის მომხრე იყო აიძულა მაბინი 1899 წლის 7 მაისს გადამდგარიყო. 1899 წლის დეკემბერში ამერიკელებმა დაატყვევეს. 1900 წლის სექტემბერში გაათავისუფლეს. 1901 წლის იანვარში პატრიოტული სტატიების პუბლიკაციისთვის გადაასახლეს კუნძულ გუამზე. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1903 წლის თებერვალში, აღიარა აშშ-ის ხელისუფლება ფილიპინებზე და სამშობლოში დააბრუნეს. გადასახლებაში დაწერა ფილიპინების რევოლუციური ისტორია, რომელშიც იცავდა თავის პოლიტიკურ პოზიციას და გმობდა კაპიტულანტებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 321.
**ცენტრალური სუდანი** — სუდანის დიდი რეგიონის ნაწილი, დასავლეთ აფრიკის ისტორიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს თანამედროვე ნიგერიის, ნიგერის და ჩადის ტერიტორიებს. აფრიკის უძველესი კულტურის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი.

მსგავსმა კლიმატურმა პირობებმა (საჰელის რეგიონისათვის დამახასიათებელი მშრალი სიცხე) გამოიწვია დაქსაქსულად მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფების კულტურისა და ისტორიული განვითარების მსგავსება (მსგავსი საცხოვრებელი შენობები, თიხისგან აგებული სახლები, ადგილზე დამაგრებული მიწათმოქმედების ან ნახევრადმომთაბარე ცხოვრების წესი).

ისტორია
-------

სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები აქ გაჩნდა ცოტა უფრო გვიან, ვიდრე დასავლეთ სუდანში, რაც აიხსნება ტრანსსაჰარული სავაჭრო გზების მიმართულებებით, რომლებმაც ამ რეგიონში გადმოინაცვლეს XV საუკუნეში. ამავე დროს ვანგარას ტომის ვაჭრების დახმარებით რეგიონში ფართედ დაიწყო შემოსვლა ისლამმა. ისლამიზაცია დამთავრდა მხოლოდ XIX საუკუნეში, რის შედეგადაც შეიქმნა სოკოტოს ისლამური ხალიფატი, რომლის დამაარსებელი უსმანა დან ფოდიო ატარებდა მოსახლეობის ძალდატანებითი ისლამიზაციის პოლიტიკას.

კოლონიამდელ პერიოდში აქ მდებარეობდა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნები: კანემის იმპერია, სონგაის იმპერია, სოკოტოს ხალიფატი და ჰაუსას ხალხის ქალაქ-სახელმწიფოები (კანო, ზარია, ზამფარა, კადუნა, დაურა და სხვა).

მოსახლეობა
----------

ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: ჰაუსა, კანური, ფულბე, სონგაი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2008-05-15 საიტზე Wayback Machine.
*

სქოლიო
------

1. ↑  Ancient History of Western Sudan.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-22. ციტირების თარიღი: 2017-08-29.
ცენტრიოლის მოდელი. მიკრომილაკების ცხრა ტრიპლეტით წარმოდგენილი
**ცენტრიოლები** — უჯრედის ცენტრის, ანუ ცენტროსომას უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილები. მდებარეობენ ცენტროსფეროს შუა ნაწილში მდებარეობენ. ელექტრონული მიკროსკოპიის მონაცემებით, ცენტრიოლებს 0,3 – 0,6 მკმ სიგრძისა და 0,1 მკმ – მდე დიამეტრის პატარა ღრუ ცილინდ­რის ფორმა აქვს. ცენტრიოლის აგებულების საფუძველია მიკრომილაკების ცხრა ტრიპლეტი, განლაგებული წრიულად, რომელიც ქმნის ღრუს მქონე ცილინდრს. ასეთი ცილინდრის კედელი შექმნილია უფრო მკვრივი ციტოპლაზმის ცხრა ორმაგი მილაკით. უკანასკნელნი განლაგებულნი არიან ერთმანეთის პარალელურად ცენტრიოლების პერიფერიაზე. მათზე მაგრდება 700 Ao დიამეტრის პერიცენტრიოლური სხეულაკები. თავისი ულტრასტრუქტურით ცენტრიოლები ძალიან ჰგავს წამწამებს და განსხვავდება მათგან მხო­ლოდ ზომითა და იმით, რომ ცენტრალური ფიბრილები არ აქვს. ულტრასტრუქტურულ მსგავსებას შეესაბამება კინეტიკური ფუნქცია, რომელიც ამ წარმონაქმნებს ახასიათებს. ცენტრიოლები უშუალოდ დაკავშირებულია მიტოზურ გაყოფასთან. ადრეულ ინტერფაზაში ხდება ცენტრიოლების რედუპლიკაცია, რომლებიც შემდგომში ინტერფაზის განმავლობაში­ ცენტროდესმოზის მეშვეობით შეერთებული რჩებიან და ერთმანეთის მიმართ მართი კუთხით არიან განლაგებული. პროფაზაში რედუპ­ლიცირებული ცენტრიოლები სცილდება ერთმანეთს და განსა­ზღვრავს გაყოფადი უჯრედების პოლუსებს. ამ დროს ისინი კარგად ვლინდებიან, ჰაიდენჰაინის მიხედვით, რკინის ჰემატოქსილინით შეღებილი პრეპარატების სინათლის მიკროსკოპიის დროს. ტერმინი „ცენტრიოლი" შემოიღო ბოვერიმ, 1895 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცენტრიოლი
**ასმიკ პაპიანი** (სომხ. Հասմիկ Պապյան; დ. 2 სექტემბერი, 1961, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი სოპრანო. 2004 წელს მიენიჭა სომხეთის სახალხო არტისტის ჯილდო.

ბიოგრაფია
---------

ამსიკ პაპიანი დაიბადა 1961 წლის 2 სექტემბერს ერევანში, სომხეთში. პირველად მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა 5 წლის ასაკში, ვიოლინოზე დაკვრის დროს. 
პირველად ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია მევიოლინეს სტატუსით დაამთავრა, ხოლო შემდგომ იგივე კონსერვატორია მომღერლის სტატუსით დახურა. მისი მოგობრები ამხნევებდნენ პაპიანს, რომ საკუთარი ხმა გამოეკვლია, ხოლო ტეტევიკ საზანდრიანმა, კონსერვატორიის ვოკალური განყოფილების ხელმძღვანელმა, რამდენიმე ჩანაწერის მოსმენის შემდეგ უთხრა, რომ მას უნდა ემღერა.

სომხეთის ეროვნულ ოპერაში დებიუტის შემდეგ, იგი სოლისტად მიიწვიეს „ოპერა ბონსა" და „რეინის გერმანიის ოპერაში", დიუსელდორფში, გერმანიაში. მალევე, მან დაიწყო საერთაშორისო კარიერა და ამ პერიოდიდან გამოჩნდა მრავალ თეატრში, მათ შორის მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟული საოპერო სცენებსა და საკონცერტო სახლებში; ასეთი დაწესებულებებია: მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი და კარნეგი-ჰოლი ნიუ-იორკში, სან ფრანცისკოს ოპერა, ვაშინგტონის ეროვნული ოპერა და ლა სკალა მილანში, ბასტილიის ოპერის თეატრი პარიზში, *del liceu*-ს გრანდ თეატრი ბარსელონაში, თეატრი რეალ მადრიდში, ლონდონის ვიგმმორ ჰოლი, ვენის სახელმწიფო ოპერა და მუსიკვერეინი ვენაში, კონსერტგებოუვი და გერმანიის ეროვნული თეატრი ამსტერდამში, ზურიჩის ოპერა და მარიინსკის თეატრი სანქტ-პეტერბურგში, ასევე მიუნხენის, შტუტგარტის, ჰამბურგის, დრეზდენისა და ბერლინის სახელმწიფო ოპერები.

ახლანდელი მდგომარეობით, ასმიკ პაპიანი ცხოვრობს ვენაში, ავსტრიაში, ქმართან, კონრად კუნთან ერთად. კორნარდი არის დრამატურგი, რომელიც მუშაობს ევროპის სხვადასხვა თეატრში. მათი ქალიშვილი, სირანოუში დაიბადა 2001 წელს.

მხატვრული გამოჩენა
------------------

პაპიანი გამოჩნდა შემდეგ ქვეყნებში: ისრაელში, ლიბანში (ბაალბეკის საერთაშორისო ფესტივალი), იაპონიაში, ლათინურ ამერიკაში (მექსიკა, ბრაზილია, ჩილე), ასევე კანადაში (ტორონტო, მონრეალი) და შეერთებულ შტატებში, სადაც მას რეგულარულად ეპატიჟებიან. მან შესანიშნავი შესრულებები აჩვენა ისეთ ცნობილ დირიჟორებთან, როგორებიც არიან: რიკარდო მუტი, ვალერი გერგიევი, ჯორჯ პრეტრე, მაიკლ პლასონი, მარსელო ვიოტი, მაურიციო არენა, მიუნგ-ვჰუმ ჩუნგი, გენადი როზდენსვენსკი, პლასიდო დომინგო, ლეონარდ სლატკინი, ჯეიმზ მორისი და ჯეიმზ კონლონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Website of Hasmik Papian
* Bellini's Norma on DVD with Hasmik Papian in the title role (*opus arte*)
* SACD with 35 songs of the Armenian composer Komitas, sung by Hasmik Papian (released on *audite*)

სქოლიო
------

1. 1 2  Avanesian, Tenny (10 May 2008). „Soprano Hasmik Papian reigns supreme" (PDF). *Armenian Reporter*. Washington, D.C. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 22 December 2010. ციტირების თარიღი: 10 September 2013.
2. ↑  Papian biography დაარქივებული 2014-04-29 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  Joy, Negar (2003). „Diva with a Heart Supports Women in Armenia" (PDF). Washington, D.C.: Armenian American Cultural Association. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 29 April 2014. ციტირების თარიღი: 10 September 2013.
4. ↑  2011 Armenian Night at the Pops Features Soprano Hasmik Papian, World Premier by John Sarkissian. The Armenian Mirror-Spectator (16 June 2011). ციტირების თარიღი: 10 September 2013.
**ჩადის სამოქალაქო ომი** დაიწყო დარფურის კონფლიქტის შედეგად, მას შემდეგ რაც საომარმა მოქმედებებმა გაიდაინაცვლეს ჩადის ტერიტორიაზე. ომში მონაწილეობდა როგორც სუდანის აჯანყებულთა დაჯგუფებები, ასევე ამ ქვეყნის შეიარაღებული ძალები. ამავე დროს მრავალმა დაქირავებულმა შეაღწია დარფურში ჩადის ტერიტორიიდან.

კონფლიქტის მსვლელობა
--------------------

სუდანის მთავრობამ ოფიციალურად დაუჭირა მხარი ჩადის აჯანყებულებს, რომლებმაც 2005 წლის დეკემბერში დაიკავეს სასაზღვრო ქალაქი ადრე. ჩადის პრეზიდენტმა ამავე დღეს ქვეყნის მოქალაქეებისადმი მიმართვის დროს განაცხადა, რომ დაიწყო ომი სუდანსა და ჩადს შორის. ნიგერიის დედაქალაქ აბუჯაში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკება ჩიხში შევიდა. აჯანყებულებმა სუდანელთა დახმარებით აიღეს დედაქალაქი ნჯამენა.

ჩადის მთავრობამ უპასუხა დარფურის აჯანყებულების მხარდაჭერით. ამავე დროს ჩადის მებრძოლებმა მიაღწიეს წარმატებას ნჯამენასთან ბრძოლაში, რითაც ხელი შეუშალეს ხართუმის გეგმას მეზობელ სახელმწიფოში დაემყარებინა ლოიალური ხელისუფლება. ამასთანავე საფრანგეთმა ოფიციალურად დაუჭირა მხარი თავის ტრადიციულ მოკავშირეს და გააგზავნა სამხედრო დანაყოფები ჩადის ტერიტორიაზე აჯანყებულთა წინააღმდეგ დასახმარებლად.

შედეგი
------

2010 წლის 15 იანვარს ჩადმა და სუდანმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას, რომლის ძალითაც დამთავრდა ხუთწლიანი ომი მეზობელ სახელმწიფოებს შორის. ჩადის პრეზიდენტი იდრის დები პირველად ეწვია ხართუმს ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამოქალაქო ომების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჩადის სამოქალაქო ომი (2005-2010)***

* Crisis in Chad: implications for the EU[*მკვდარი ბმული*]
* Chad's spiralling conflict
* Safer Access Summary of Events Jan-Mar 08 დაარქივებული 2008-05-30 საიტზე Wayback Machine.
* The Small Arms Survey - Sudan-Chad conflict დაარქივებული 2008-04-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Chad: Civil war, power struggle and imperialist interference. ციტირების თარიღი: 2011-07-07.
2. ↑  World Report 2011: Chad.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-06. ციტირების თარიღი: 2011-07-07.
ასლან მასხადოვი
**ასლან ალის ძე მასხადოვი** (*ჩეჩ.* Аслан Али кӏант Масхадан, *რუს.* Аслан Алиевич Масхадов) (დ. 21 სექტემბერი, 1951 ― გ. 8 მარტი, 2005, სოფ.ტოლსტოი-იურტი) — ჩეჩნეთის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

* 1972 დაამთავრა თბილისის საარტილერიო სასწავლებელი.
* 1981 დაამთავრა ლენინგრადის საარტილერიო აკადემია. სამხედრო სამსახური განაგრძო უნგრეთში, სსრკ-ის ჯარის რიგებში, სადაც ეკავა დივიზიონის მეთაურის პოსტი.
* 1986 თვითმავალი საარტილერიო პოლკის მეთაურია ვილნიუსში.
* 1992 წელს მასხადოვი სამშობლოში ბრუნდება, სადაც ჩეჩნეთის რესპუბლიკა-იჩქერიის პირველი პრეზიდენტის ჯოჰარ დუდაევის გადაწყვეტილებით ინიშნება ჩრი-ის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსის მოადგილედ.
* 1993-1994 მონაწილეობს პრეზიდენტის საწინააღმდეგოდ მიმართული პრომოსკოვური განწყობების მქონე ე.წ. ოპოზიციის შეიარაღებული გამოხდომების ჩახშობაში. შემდგომში იგი უძღვება გენშტაბს.
* 1994-1996 რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველ ომში პროფესიონალი სამხედრო ა. მასხადოვი წარმატებით იბრძვის კრემლის აგრესიის წინააღმდეგ.
* 1995 პრეზიდენტ დუდაევის გადაწყვეტილებით, მასხადოვს მიენიჭა ბრიგადის გენერლის წოდება.
* 1997 27 იანვარს გამართულ დემოკრატიულ არჩევნებში იჩქერიის მოსახლეობის უდიდესმა ნაწილმა ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩია ასლან მასხადოვი.

რუსეთ-ჩეჩნეთის მეორე ომის დროს 2000 წელს მოსკოვმა მასზე ძებნა გამოაცხადა. საქმე ის არის, რომ ჩრი-ის პირველი პრეზიდენტის ჯ. დუდაევის მკვლელობის 21 აპრილი 1996 შემდეგ, კრემლის მესვეურნი იმედოვნებდნენ, რომ ჩეჩნეთის სათავეში მათი პოლიტიკური პარტნიორი მოვიდოდა, მაგრამ მასხადოვმა მცირედით არ გადაუხვია დამოუკიდებლობის კურსს და ბოლომდე უერთგულა მისი წინამორბედის მიერ განცხადებულ იდეას. განვითარებული მოვლენების გამო, იჩქერიის პრეზიდენტი იძულებული გახდა იატაკქვეშეთში გადასულიყო, რის გამოც ძალაუფლების ნაწილი იჩქერიაში მოსკოვმა იგდო ხელთ. აღსანიშნავია, რომ მისი გავლენა ფართო მასებში არ შესუსტებულა, ხოლო შეიარაღებული ძალების უდიდესი ნაწილი კვლავ მის განკარგულებაში იყო.

2005 წლის 8 მარტს, სოფელ ტოლსტოი-იურტში პრეზიდენტი მასხადოვი მოკლულ იქნა რუსეთის ფედერალური ძალების მიერ.
**ასლანბეკ ბულაცევი** (რუს. Асланбек Булацев) (დ. 1963) — რუსეთის ფედერაციის უშიშროების სამსახურის უფროსი ოფიცერი, სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული მთავრობის პრემიერ-მინისტრი 2008 წლის 22 ოქტომბრიდან.

დაამთავრა ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ბუხჰალტრის სპეციალობით. 1986-2006 წლებში სხვადასხვა თანამდებობებზე მუშაობდა ჯერ საბჭოთა სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტში („კა-გე-ბე"), შემდეგ რუსეთის ფედერალური უშიშროების სამსახურში („ეფ-ეს-ბე"); წლების მანძილზე იყო ჩრდილოეთ ოსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის ფინანსური დეპარტამენტის უფროსი. 2006-2008 წლ;ებში ჩრდილოეთ ოსეთის საგადასახადო სამსახურის ხელმძღვანელის თანამდებობა ეკავა. 

2008 წლის ოქტომბერში დაინიშნა სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული მთავრობის პრემიერად მას შემდეგ, რაც ედუარდ კოკოითმა გადააყენა მთავრობა ასევე ყოფ. რუსი მოხელის იური მოროზოვის ხელმძღვანელობით. ბულაცევის დამტკიცებამდე პრემიერის მოვალეობას მოროზოვის პირველი მოადგილე ბორის ჩოჩიევი ასრულებდა.

წყაროები
--------

1. ↑  რუსეთის ხელისუფლების ყოფილი წარმომადგენელი სამხრეთ ოსეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა[*მკვდარი ბმული*]. სივილ ჯორჯია, 22 ოქტ.'08
**ღუმურიშის (საგერგაიოს) ეკლესია** — ეკლესია სოფელ ღუმურიშში, გალის მუნიციპალიტეტი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო. ეკლესია აგებულია XI საუკუნის I ნახევარსა და XVI საუკუნეში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ოქუმისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, დამრეცი ფერდის მცირე გავაკებაზე, ადგილ საგერგაიოზე. ეკლესია თლილი ქვის პერანგით იყო შემოსილი. ეკლესია აგებულია XVI საუკუნეში მანამდე აქ არსებული XI საუკუნის ერთნავიანი დარბაზული ეკლესიის საძირკველზე. ეკლესიის ნანგრევებში 1955 წელს აღმოაჩინეს კირქვის ფილა ქართული ასომთავრული წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ღმერთო, შეიწყალე ორთავე ცხოვრებასა შინა ამის ტაძრისა მაშენებელი დეოფალთ-დეოფალი საგდუხტ, ნიანიას ასული. ამენ." |
|  |  |

 წარწერა დათარიღებულია XI საუკუნით. კირქვის ფილა დაცულია სოხუმის სახელმწიფო მუზეუმში. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონდა რიყის ქვით ნაგები გალავანი. 

ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.

ლიტერატურა
----------

* *ხვისტანი რ.* ენგურ-მოქვისწყლის აუზის (აფხაზეთი) ქრისტიანული ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ. 2015

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღუმურიშის (საგერგაიოს) ეკლესია
**პიტონ-დე-ლა-ფურნეზი** (ფრანგ. Piton de la Fournaise) — მოქმედი ვულკანი კუნძულ რეიუნიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ინდოეთის ოკეანეში (მასკარენის კუნძულები).

პიტონ-დე-ლა-ფურნეზი — ფარისებრი ვულკანი, მდებარეობს ზღვის დონიდან 2631მეტრზე. ვულკანის კალდერის დიამეტრია დაახლოებით 8 კმ; XVII საუკუნიდან დაწყებული დაფიქსირებული იყო 150-ზე მეტი ამოფრქვევა (ჩრდილო-დასავლეთით პიტონ-დე-ნეჟის მასივზე მდებარე არააქტიური ვულკანებისგან განსხვავებით), მათგან დაახლოებით 30 — ХХ საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისიდან. 2015 წლის შუახნისთვის უკანასკნელ ამოფრქვევას ადგილი ჰქონდა 16-20 მაისს, ხოლო მანამდე — 2015 წლის თებერვალში. ადრინდელი ამოფრქვევები მოხდა 2008 წლის 14 დეკემბრიდან 2009 წლის 5 თებერვლამდე, შემდეგ 2009 წლის 5 ნოემბერს და 14 დეკემბერს და 2010 წლის 2 იანვარს.

პიტონ-დე-ლა-ფურნეზის ვულკანი გამოსახულია რეიუნიონის არაოფიციალურ დროშაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პიტონ-დე-ლა-ფურნეზის ვულკანოლოგიური ობსერვატორია დაარქივებული 2019-09-24 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული), (ინგლისური), (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  VOLCANISM PROGRAM.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-18. ციტირების თარიღი: 2015-08-05.
ხიმშის ეკლესია
**ხიმშის ეკლესია** — ეკლესია საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. XI საუკუნის ძეგლია. წმინდა გიორგის ერთნავიანი თეთრი დარბაზული ეკლესია სოფელ ხიმშის განაპირას, სამხრეთის ფერდობზე, სასაფლაოზე მდებარეობს. 

იგი შეტანილია ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სიაში, სააღრიცხვო ნომერია 2610.

წარწერა ჩრდილოეთ ფასადზე
XI საუკუნის მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია ნაგებია შირიმის და კირქვის კვადრებით — სამხრეთის ფასადზე და ინტერიერში გამოყენებულია კლდოვანი ქანების ფლეთილი ქვის წყობა. დუღაბი დამზადებულია კირის ხსნარზე. ეკლესიას აქვს სამი შესასვლელი — დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ინტერიერი ნათდებოდა ოთხი სარკმლიდან — აღმოსავლეთიდან, დასავლეთიდან და 2 სამხრეთიდან. სწორკუთხა ნაგებობას, ინტერიერში, აღმოსავლეთით საკურთხევლის ნახევრწრიული აფსიდი აქვს. მხატვრული გადაწყვეტით გამოირჩევა ჩრდილოეთის და დასავლეთის ფასადები. ამ ფასადებზე არის ქვაზე კვეთილი და საღებავით შესრულებული ჩუქურთმა-ორნამენტები და წარწერები. ძეგლი აღდგენილია მიწისძვრის შედეგად დაზიანების შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხიმშის ეკლესია***

* ხიმშის ეკლესია დაარქივებული 2019-08-16 საიტზე Wayback Machine.
**ხაშმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაშმში. ეკელსია თარიღდება XIX საუკუნის II ნახევრით. 1930-იანი წებიდან 1970-იან წლებამდე, ეკლესია სოფლის კოლმეურნეობის საჭიროებისათვის გამოიყენებოდა და მნიშვნელოვანი გადაკეთებების განიცადა. შიგნით ეკლესია ორ სართულად გაყვეს რის გამოც აღმოსავლეთ კედელში, საკურთხევლის სარკმლის თაღის დონეზე, ორი მოზრდილი, სწორკუთხა სარკმელი გაჭრეს. 1970-იანი წლებიდან 1990-იანი წლების მეორე ნახევრამდე ეკლესია მიტოვებული იყო და ძლიერ დაზიანდა. 1990-იანი წლების მეორე ნახევარში, ინსტიტუტმა ,,საქრესტავრაციამ’’, ეკლესიას ჩაუტარა სარესტავრაციო სამუშაოები, მოეწყო რკინა-ბეტონის კამარა და კონქი, ლავგარდნითურთ აღდგა კედლების ზედა, მონგრეული ნაწილები, ამშენდა მოგვიანებით გაჭრილი სარკმელები და ღიობები. ეკლესიის ირგვლივ დაიგო ქვის ფილები. კეთილმოეწყო ეკლესიის ეზო.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის, ტლანქად დამუშავებული ქვიშაქვის ქვით. გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლები და მორთულობის ელემენტები იგივე ჯიშის, ოღონდ წესიერი ფორმის, სუფთად გათლილი ქვითაა გამოყვანილი. შესასვლელების გადასახურად გამოყენებულია საფლავის ქვები. გარდა ამისა საფლავის ქვები კედლების საპირე წყობაშცაა ჩატანებული. ყველა ქვა პირით ქვასადის მხარესაა მოქცეული. მათზე გაკეთებული წარწერების მიხედვით ირკვევა, რომ ყველაზე ადრინდელი ქვა საფლავზე 1830 წელსაა დადებული. ესეიგი ეკლესია 1830 წლის შემდგომაა აგებული შიგნით კედლების წყობაშც იგივე მასალაა გამოყენებული. 

შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დავლეთიდან. გარედან ორივე კარი სწორკუთხაა, შიგნით კი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. ორივე თაღის დიდი ნაწილი ნაწყობია კვადრატული აგურით. დარბაზის გრძივი კედლები თანაბრადაა გადანაწევრებული მცირედ შეღრმავებული, სამ-სამი ნახევარწრიულთაღოვანი, ბრტყელი ნიშით, რომლებიც ერთმანეთისგან პილასტრებით არის გამიჯნული. პილასტრები სუფთად ნათალი ქვითაა ნაწყობი. შიგნით ეკლესია როგორც ჩანს გადახურული იყო ხის კამარით. ეკლესიის ფასადები, მცირე დეტალების გამოკლებით, უცვლელად ინახავს პირვანდელ სახეს. შენობა მიუხედავად იმისა რომ მისი ნაწილი მიწაშია ჩაძირული თავისი ზომებითა და ხასიათით მაინც შთამბეშჭდავია. ფასადების დამუშავება მარტივია ხოლო მორთულობა ძუნწი. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან, ნათალი ქვით ნაგებ ცოკოლზე. კედლები დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით. შენობა მოთუთიავებული თუნუქითაა დაბრული. ეკლესიის ეზოში, ზღუდის სამხრეთ კედლის გაყოლებით საფლავის ქვებია დაწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 382-383.
**ხაშურის მე-7 საჯარო სკოლა** (სრული სახელი - *სსიპ - ქალაქ ხაშურის №7 საჯარო სკოლა*) — ქალაქ ხაშურის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. მდებარეობს თამარ მეფის ქ. №10ა–ში, სკოლის მოსწავლეთა რაოდენობაა 356, მასწავლებელთა რაოდენობა - 37. საკლასო ოთახების რაოდენობაა – 31. სასკოლო შენობის განკარგულებაშია 2 შენობა. სკოლის ამჟამინდელი დირექტორია მანანა ლაცაბიძე.

ისტორია
-------

საქართველოში ეროვნულ–სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ 1918 წლის სექტემბერში სადგურ მიხაილოვოს რკინიგზის ორკლასიანი სწავლების ბაზაზე ჩამოყალიბდა ხაშურის რკინიგზის №1 დაწყებითი სკოლა, ანუ დღევანდელი ხაშურის №7 საჯარო სკოლა, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კვლავ მოხდა რეორგანიზაცია და 1922 წელს სკოლას ხაშურის რკინიგზის №1 შრომის სკოლა ეწოდა. 1937 წლიდან სკოლას ა/კ რკინიგზის ხაშურის №10 საშუალო სკოლა ეწოდა. შემდეგ მოხდა ქალთა და ვაჟთა განცალკევება და 1943 წლის სექტემბრიდან სკოლას ა/კ რკინიგზის ხაშურის # 10 ქალთა სრული საშუალო სკოლა დაერქვა. 1948 წლის სექტემბრიდან მას კვლავ შეეცვალა სახელწოდება და ა/კ რკინიგზის №13 ქალთა საშუალო სკოლა ეწოდა. 1955 წელს მოხდა ქალთა და ვაჟთა კონტიგენტის გაერთიანება. 1963 წლის სექტემბერში კვლავ შეიცვალა სახელწოდება და ეწოდა ა/კ რკინიგზის ხაშურის №4 საშუალო სკოლა. 1972 წლის სექტემბერში სკოლის ბაზაზე ჩამოყალიბდა ახალი ა/კ რკინიგზის ხაშურის №25 საშუალო სკოლა (დღევანდელი ხაშურის №9 საჯარო სკოლა). 2002 წლის იანვრიდან სკოლას კვლავ შეეცვალა სახელი და ეწოდა ხაშურის №7 საჯარო სკოლა.

სქოლიო
------

1. ↑  ხაშურის მე-7 საჯარო სკოლა
2. ↑  ხაშურის მე-7 საჯარო სკოლა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-30. ციტირების თარიღი: 2015-09-06.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ხაშურის მუნიციპალიტეტის სკოლები |
| --- |
|  |
| საჯარო სკოლები | 
* ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეორე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მესამე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეოთხე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეხუთე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეექვსე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეშვიდე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მერვე საჯარო სკოლა
* ხაშურის მეცხრე საჯარო სკოლა
* სურამის პირველი საჯარო სკოლა
* სურამის მეორე საჯარო სკოლა
* სურამის მესამე საჯარო სკოლა
* სურამის მეოთხე საჯარო სკოლა
* ალის საჯარო სკოლა
* ბეკმის საჯარო სკოლა
* ბროლოსნის საჯარო სკოლა
* გომის საჯარო სკოლა
* ვაყის საჯარო სკოლა
* ნაბახტევის საჯარო სკოლა
* ოსიაურის საჯარო სკოლა
* ოძისის საჯარო სკოლა
* სატივის საჯარო სკოლა
* ტეზრის საჯარო სკოლა
* ტკოცის საჯარო სკოლა
* ფლევის საჯარო სკოლა
* ქემფრის საჯარო სკოლა
* ქვიშხეთის საჯარო სკოლა
* ქინძათის საჯარო სკოლა
* ცხრამუხის საჯარო სკოლა
* წაღვლის საჯარო სკოლა
* წრომის საჯარო სკოლა
* ხცისის საჯარო სკოლა
 |
|  |
| კერძო სკოლები | 
* დიმიტრი ყიფიანის სახელობის სკოლა-პანსიონი
* გრიგოლ ხანძთელის სახელობის სკოლა კანდელი
 |

 |
**ნუიდის ძეგლები** (აზერ. Nüydü abidələri) — არქეოლოგიური კომპლექსი, რომელიც მიეკუთვნება ძვ. წ. III–I საუკუნეებს. აღმოჩენილია აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონის სოფელ ნუიდის სამხრეთ-დასავლეთით. კომპლექსი შედგება დასახლებისა და სასაფლაოსგან. საერთო ფართობი დაახლოებით 10-12 ჰა.

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომელიც განხორციელდა 1961 და 1963 წლებში დასახლების ადგილას უამრავი იარაღი იპოვეს (ხელის წისქვილი, დოქები და სხვ.), მდინარის ქვის სახლის საძირკველი, სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთები, და ა.შ. სასაფლაოზე კი აღმოაჩინეს ჭურჭელი, სამკაულები, სხვადასხვა იარაღი ( რკინის შუბი, ბრინჯაოს აბჯარი), და სხვა.

1972-1973 და 1975 წწ. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს (კულტურულ ფენფენაში დაახლოებით 1,5 მ), სახლები, სამრეწველო ჭაბურღილები, დოქები, მექანიკური ქარხანა, ქვის თოხები, კაჟიანი და ასე შემდეგ.

გარდა ზოგიერთი დასაკრძალი დოქებისა, სასაფლაო ძირითადად მიწის სამარხებითაა წარმოდგენილი (გამოძიებული 50 საფლავი). აქ, ასევე აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით კერამიკული ნაწარმი, რკინის შუბი, ცული, გუთანი, დანა, ბრინჯაოს ყელსაბამი, ბეჭედი, საყურე, მინის მძივები და ა.შ. გათხრების დროს ნაპოვნია ვერცხლის მონეტების საგანძური (იხ. ნუიდის განძი) ასევე აღმოჩენილი არის ინდივიდუალური ნუმიზმატიკის ნიმუშები. ნუიდის მოსახლეობა ეწეოდა სოფლის მეურნეობას, მეცხოველეობას. ასევე აქ განვითარებული იყო ხელოსნობაც.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   Нүјдү абидәләри. Под ред. Дж. Кулиева. Азербайджанская советская энциклопедия. Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии. 1983. VII. 311-312.
**ბეჟიკოს საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთის ჩრდილოეთ განაპირას, სასაფლაოზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. ადგილობრივი მოსახელობის გადმოცემით ეკლესიას მეტსახელი მასში ადრე მოღვაწე მღვდლის სახელი გამო აქვს შერქმეული. 

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის მოზრდილი ქვით, კვადრატული აგურით და კირის ხსნარით. 1980-იან წლებში სოფლის მოსახლეობამ ეკლესია აღადგინა. შიგნით გადახურეს ხის ბრტყელი ჭერით, ხოლო გარედან თუნუქით. ეკლესიაში შესასვლეი დასავლეთიდანაა. კარი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთიტ ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიოც გარედან სამწახნაგოვან აბრისშია მოქცეული, საკურთხეველი როგორც შიგნით ისე გარედანაც არ არის გამოყოფილი. აფსიდში სამი დაბალი, მშვილდისებრი თაღით გადახურული ნიშაა, მათგან ორი სარკმლის ჩრდილოეთითაა, ერთი სამხრეთით. აფსიდის შუაში გაჭრილია თაღოვანი, თითქმის პარალელურწირთხლებიანი ვიწრონ სარკმელი. თითო განიერი თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიც ერთმანეთის მოპირდაპირედ, რომლებიც საკურთხევლის სარკმელს სიგანეში ორჯერ აღმატება. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის ზემოთ, აგურის წყობით გამოყვანილია ნახევარწრიული, რელიეფური თაღი, რომელიც ორსაფეხურიან კონსულებს ეყრდნობა. ამავე კონსულებს ეყრდნობა აგურისავე წყობით გამოყვანილი რელიეფური ზოლი, რომელიც ფრონტონის წვერში გამოსახული რელიეფური ჯვრის მაღალ, საფეხუროვან კვარცხლებს ქმნის. გარედან სარკმკლები მორთულია აგურის წყობით გამოყვანილი, კონსოლებზე დაყრდნობილი რელიეფური თაღით. დასავლეთ ფასადზე აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნის ნაწილია შემორჩენილი. ამავე ფასადის ფრონტონის წვეროზე დადგმულია აგურის ოთხწახნაგოვანი სამრეკელო, რომელიც ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილ ფანჩატურს წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ. კუპრეიშვილი ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 175.
**აწრისხევის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო-თავდაცვითი ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწრისხევის სამხრეთით 3-4 კმ. მთა ბენდერის თავზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. სწორკუთხა კოშკის ზედა ნაწილი მონგრეულია. გადარჩა მისი 4 სართული. პირველი სართული ნანგრევებითაა ამოვსებული. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში 1 მ სიმაღლის სწორკუთხა შესასვლელია. აქვს ნაოთხალები და ღრმა საურდულე. სართულშუა კოჭოვანი გადახურვიდან შემორჩა კედლებში ჩატანებული კოჭების ბუდეები. 

სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში მცირე ზომის, ვიწრო სარკმლებია. აღმოსავლეთი სარკმლის გვერდით სწორკუთხა ნიშაა. მესამე სართულის ჩრდილოეთი კედლის ცენტრში ბუხარია, მისგან დასავლეთით მცირე ზომის სარკმელ-სათოფური და ნიშაა; ასეთივე ნიშაა აღმოსავლეთითაც. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლების ცენტრებშიც გაჭრილია სარკმლები. IV სართულის დასავლეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლების ცენტრებში სარკმლებია. კოშკი ნაგებია ფლეთილი ქვით და სქლად დაპობილი ფიქალით. კომპლექსს წრიულად აქვს შემოვლებული გალავანი. იგი 1,5 მეტრ სიმაღლემდეა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 22-24
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლორთქიფანიძე**. |

**ბეჟან ვლადიმერის ძე ლორთქიფანიძე** (დ. 22 მაისი, 1908, თბილისი — გ. 9 იანვარი, 1969, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა საქართველოს სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი და იქვე შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იმხანად ჩვენში იწყება ქალაქების პირველი გენერალური პროექტების შედგენა. იგი აქტიურად ჩაება ამ საქმეში. ამავე დროს თავის კოლეგებთან ერთად აგროვებს მასალებს ქართული არქიტექტურული ლექსიკონისათვის. 

ომის დამთავრების შემდეგ სხვადასხვა ხელმძრვანელ თანამდებობაზეა. 1949 წელს დაინიშნა სახშენის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 1958 წლიდან 6 წლის განმავლობაში ამ ორგანიზაციის თავჯდომარეა. 1963 წლიდან გარდაცვალებამდე ელმძღვანელობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით და ტიპობრივი დაპროექტების ექსპერიმენტულ ინსტიტუტს.

ბეჟან ლორთქიფანიძემ დააგეგმარა ჩაის საბჭოთა მეურნეობის მუშათა დაბები და აზოტ-ტუკის კომბინატის დაბა ქუთაისში, იყო ბათუმისა და გორის გენერალური პროექტების თანაავტორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 240, თბ. 1994
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანტურაჟი (მუსიკა)**. |


**ანტურაჟი** (Entourage) — ტელესტუდია HBO-ს გადაღებული ემის ჯილდოს მფლობელი სატელევიზიო სერიალი, დაწერილი დაგ ელინის მიერ, რომელიც აღწერს ა-კლასის კინოვარსკვლავი ვინსენტ ჩეიზისა და მისი კუინსელი (ნიუ-იორკი) ბავშვობის მეგობრების თავგადასავალს ჰოლივუდის, კალიფორნია, უცნობ სამყაროში. დაგ ელინი, მარკ ვალბერგი და სტივენ ლევინსონი ამ შოუს მთავარი პროდიუსერები არიან და სერიალი ეყრდნობა თვით ვალბერგის, როგორც ამომავალი კინოვარსკვლავის, ცხოვრებისეულ გამოცდილებას. სერიალის გადაღების დაწყებას (სცენარის დაწერას, მსახიობთა მოძიებასა და გადაღებებისთვის ბიუჯეტის მოზიდვას) დაგ ელინის კომენტარით ორი წელიწადი დასჭირდა.

სერიალის პირველი ეპიზოდი 2004 წლის 18 ივლისს გამოვიდა ეკრანზე. პროდიუსერებმა მას შემდეგ 4 სეზონში 54 ეპიზოდი გადაიღეს. HBO-მ განაახლა გადაღებები მეხუთე სეზონისთვის, რომლის ახალი ეპიზოდები ეკრანზე 2008 წლის ივნისში უნდა გამოსულიყო, თუმცა მწერალთა და სცენარისტთა გაფიცვის გამო, ამ სეზონის პრემიერა 2008 წლის შემოდგომისთვის გადაიდო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „Entourage" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბელინსგაუზენის ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ, კუნძულ ალექსანდრე I-ის მიწასა და ტარსტონს შორის. ფართობი 487 ათ. კმ². ზღვის სიღრმე მერყეობს 410-4470 მეტრებს შორის. ნაპირები მთაგორიანია და შემოფარგლულია შელფური მყინვარებით. დიდი კუნძულებია პეტრე I-ის კუნძული და ალექსანდრე I-ის მიწა. წყლის ტემპერატურა ჩრდილო ნაწილში დაახლოებით 0°C, სამხრეთში — 1°C. მარილიანობა ზაფხულში დაახლოებით 33,5 ‰. ზღვის დინებები აჩენენ წყლის ბრუნვას საათის ისრის მიმართულებით. მთელი წლის მანძილზე ზედაპირის დიდი ნაწილი უკავია მოტივტივე ყინულებსა და აისბერგებს, რომლებიც ზამთარ-გაზაფხულის თვეებში მთლიანად ფარავენ ზღვის ზედაპირს. მდიდარია ფაუნით. ბელინსგაუზენის ზღვა აღმოაჩინა ფადეი ბელინსგაუზენის და მიხეილ ლაზარევის ექსპედიციამ 1821 წელს. სახელი დაერქვა რუსი მკვლევრის, ადმირალ ფადეი ბელინსგაუზენის პატივსაცემად, რომელიც ამ ტერიტორიას 1821 წელს იკვლევდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელინსგაუზენის ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთის ოკეანის ზღვები |
| --- |
|  |
| 
ამუნდსენის ზღვა · ბელინსგაუზენის ზღვა · დეივისის ზღვა · დიურვილის ზღვა · თანამეგობრობის ზღვა · კოსმონავტთა ზღვა · ლაზარევის ზღვა · მოუსონის ზღვა · მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვა · რისერ-ლარსენის ზღვა · როსის ზღვა · სკოშის ზღვა · სომოვის ზღვა · უედელის ზღვა |  |

 |
ფულუფიელეტის ეროვნული პარკის მდებარეობა აღნიშნულია რიცხვით 13
**ფულუფიელეტი** (შვედ. Fulufjället) — ეროვნული პარკი შვედეთში, მოიცავს 385 კმ² ტერიტორიას. მთლიანად მდებარეობს ელვდალენის მუნიციპალიტეტში, დალარნის პროვინციაში. სახელი ეწოდა 1 044 მ სიმაღლის ფულუფიელეტის მთისგან.

იგი შვედეთის ერთ-ერთი უახლესი ეროვნული პარკია, რომელიც 2002 წელს მეფე კარლ XVI-მ გახსნა რამდენიმე ათასი დამსწრის წინაშე.

ამის შემდეგ ფულუფიელეტი PAN პარკი გახდა, ესაა საერთაშორისო პროექტი, რომლის მიზანია ტერიტორიის დაცვა ტურიზმთან კომბინაციაში.

გეოგრაფიულად, ჭარბობს ლიქენები, შიშველი მთები და ხეობები ხშირი, უძველესი ტყეებით. წარმოდგენილი ბუჩქნარიანი ველები, ბალახი და ლიქენები უნიკალურია სკანდინავიის მთათა სისტემაში, რის გამოც აქ გავრცელებული არაა ჩრდილოეთის ირემი.

გავრცელებულია ფრინველის რამდენიმე სახეობა. პარკის სიმბოლოა ციმბირული ჩხიკვი. მნიშვნელოვან ღირსშესანიშნაობებს შორისაა შვედეთის უდიდესი ჩანჩქერი ნიუპესკერი (93 მ). ასევე, აქ იზრდება მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ხანდაზმული ნაძვი „ძველი ტიეიკო", რომლის ასაკიც 9 550 წელია.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* გაყინული ნიუპესკერის ჩანჩქერი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფულუფიელეტის ეროვნული პარკი***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-04-04 საიტზე Wayback Machine.
* Fulufjället Description from PAN Parks დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.  Includes a location map.

სქოლიო
------

1. 1 2  Fulufjället National Park. Naturvårdsverket.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-04-04. ციტირების თარიღი: 2009-02-26.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვედეთის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

აბისკუ • ენგსე • ბიორნლანდეტი • ბლო-იუნგფრუნი • დალბიუ-სედერშოგი • იურე • ფერნებოფიერდენი • ფულუფიელეტი • გარფიუტანი • 
გოტსკა-სანდენი • ჰამრა • ჰაპარანდის არქიპელაგი • კოსტერჰავეტი • მუდუსი • ნორა-კვილი • პადიელანტა • პიელიეკაისე • სარეკი • შკულეშკოგენი • სედეროსენი • სონფიელეტი • სტენსჰუვუდი • სტორა-სიეფალეტი • სტორე-მოსე • ტივედენი • ტეფსინგდალენი • ტრესტიკლანი • ტიურესტა • ვადვეტიოკა
 |

 |
**ხარის გორა** — ყორღანულ სამაროვანთა კომპლექსი, არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის საჯარო სკოლის დასავლეთით, ყოფილი ზოლოტნიცკის მამულში, ე. წ. ხარის გორაზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანით, ძვ.წ. 2500 წლით. 

კომპლექსი შეისწავლა გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის 1938-1940 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ს. მაკალათია). გაითხარა 3 ყორღანული სამარხი. ყველა სამარხი ქვაყრილიანია, მხოლოდ მეორე და მესამე სამარხი გაერთიანებული ერთიანი ქართული. თამაშების ზომები განსხვავებულია: პირველი ყორღანის დიამეტრი 20 მ-ია, ქვაყრილის ცენტრალური ნაწილის სიმაღლე — 1,1 მ; მეორე ყორღანი პირველთან შედარებით ოდნავ პატარაა; მესამე ყორღანის დიამეტრი 12 მ-ს უდრის, ქვაყრილის ცენტრალური ნაწილის სიმაღლე 0,4 მ. პირველ ყორღანში, ქვაყრილის სხვადასხვა დონეზე, 42 ორმოსამარხია, მეორე და მესამეში — თითო. მიცვალებულები დაკრძალულია სხვადასხვა წესით: გულაღმა, გაშოტილი, გვერდზე, მოკუნტული. ზოგ სამარხში მხოლოდ თავის ქალაა დამარხული. ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა ომაიანების დინასტიის 741-742 წწ. ვერცხლის ფული. სამარხებში გამოვლინდა თიხის ჭურჭელი: უმეტესად შავზედაპირიანი და წითელსარჩულიანი, სქელკედლიანი, უორნამენტო ორყურა ჯამები; ლითონის ნივთები: ორმაგი ხვეული ბოლოებგახსნილი სასაფეთქლე ხვიები (3 ცალი), ჯვარედინი ხაზებით შემკული მავთულის რგოლისებრი ბეჭედი და სხვა, ოფსიდიანისა და კავის საჭრისები, საფხეკები, ყუნწიანი ისრის პირები და სხვა. მასალა დაცულია გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაშვილი შ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 88.
**ფუმიკო კანეკო** (იაპონ. 金子 文子; დ. 25 იანვარი, 1903 — გ. 23 ივლისი, 1926) — იაპონელი ანარქისტი და ნიჰილისტი. ის დამნაშავედ სცნეს იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრების მკვლელობის მცდელობაში.

ბიოგრაფია
---------

ფუმიკო კანეკო დაიბადა მეიჯის პერიოდში იაპონიის ქალაქ იოკოჰამაში, კოტობუკის რაიონში. მამამისი ფუმიკაძუ საეკი სამურაის ოჯახიდან იყო, ხოლო დედა კიკუნო კანეკო — გლეხის ოჯახიდან. იმის გამო, რომ მათი ქორწინება ოფიციალური არ იყო, ფუმიკო არ იყო რეგისტრირებული როგორც საეკი. ფუმიკო იხსენებს, რომ თავისი ცხოვრების რამდენიმე წელი მისთვის ბედნიერი იყო, როდესაც მამამისი დეტექტივად მუშაობდა პოლიციაში, იმის მიუხედავად, რომ ოჯახი გაჭირვებული იყო. თუმცა როდესაც ფუმიკაძუ სამასახურიდან წამოვიდა, ოჯახს ძალიან გაუჭირდა. ფუმიკოს მამა აზარტული თამაშებს თამაშობდა და სვამდა, ამასთან ერთად ცოლზე ძალადობდა და მას სხვა ქალებთან (მათ შორის კიკუნოს დასთან, ტაკანოსთან) ღალატობდა. მოგვიანებით ფუმიკაძუმ მიატოვა მეუღლე და ტაკანოზე დაქორწინდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Raddeker (1997), pp. 202–203.
2. ↑  Raddeker (1997), pp. 203–206
**ასლან I ჯაყელი** (გ. 1679) — ახალციხის ფაშა 1658-1679 წლებში. როსტომ-ფაშას ძე. მისი მმართველობის დროს გახშირდა მესხთა ზედაფენების ოჯახთა გამაჰმადიანება. ამ პერიოდში დასავლეთ საქართველოს მმართველობა ოსმალეთს ახალციხის საფაშოსთვის ჰქონდა დავალებული. ასლან I-თან ხშირად ჩადიოდნენ იმერეთის მეფე, სამეგრელოს, გურიისა და აფხაზეთის მთავრები და ფეოდალები. ტახტზე ასვლისთანავე ასლან I იმერეთის საქმეების მოსაგვარებლად გაემგზავრა და ქუთაისის ციხეში თავისი გარნიზონი ჩააყენა. ტახტიდან ჩამოგდებული ბაგრატ IV ისევ აღადგინა, მაგრამ ქრთამის მოყვარე ფაშამ სამეფოში სიმშვიდე მაინც ვერ დაამყარა. შემდგომში, როდესაც იმერეთში ქართლიდან მოწვეული არჩილ II გამეფდა, ასლან I-მა მასთან გააბა ურთიერთობა, რაც სულთნის კარმა საშიშად მიიჩნია. ამ ეჭვიანობის ნიადაგზე ასლან I სიკვდილით დასაჯეს. მისი ერთი ქალიშვილი, ელენე სპარსეთის დედოფალი იყო, ხოლო მეორე, თამარი სულხან-საბა ორბელიანის მეუღლე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალციხის ფაშების სია

ლიტერატურა
----------

* შ. ლომსაძე, სამცხე-ჯავახეთი (XVIII ს. შუა წლებიდან XIX ს. შუაწლებამდე), თბ. 1975

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახალციხის ფაშები |
| --- |
|  |
| ახალციხის ფაშები | 
* ბექა III
* იუსუფ I
* როსტომ-ფაშა
* ასლან I
* იუსუფ II
* სალიმ-ფაშა
* ისაყ I
* ასლან II
* ისაყ I
* იუსუფ III
* ისაყ I
* აჰმედ-ფაშა
* ჰასან-ფაშა
* იბრაჰიმ-ფაშა
* ჰასან-ფაშა
* სულეიმან-ფაშა
* ნომან ებრაელი
* სულეიმან-ფაშა
* ისაყ-ფაშა
* შერიფ-ფაშა
* იუსუფ-ფაშა
* საბუთ-ფაშა
* შერიფ-ფაშა
* რაჯაბ-ფაშა
* სელიმ-ფაშა
* შერიფ-ფაშა
* სელიმ-ფაშა
* მამედ რეშიდ ბეგი
* ლუთფი
* ჰაფიზ ალი ფაშა
* შაჰან ალი ფაშა ბანდარლი
* იჩელო აჰმად ფაშა
* სალეჰ-ფაშა
* ოსმან-ფაშა
* რეჯებ-ფაშა
* ისმაილ-ფაშა
* აჰმედ-ფაშა
 |

 |
**ომი იემენში, სამხრეთ რადფანის მთებში** - ბრძოლა რადფანის მთებში, დალას(დალი) ემირატის ტერიტორიაზე , რომელიც არის სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის ნაწილი, იემენელ აჯანყებულებსა და ბრიტანეთის ჯარების კონტიგენტს შორის. შეიარაღებული შეტაკებები დაიწყო 1963 წლის 14 ოქტომბერს და დასრულდა 1967 წლის ივლისში რადფანის მთების ტერიტორიიდან ბრიტანეთის ჯარების გაყვანით.

 სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის რუკა (1963-1967 წწ.). შემდეგ რადფანის მთიანი რეგიონი კვლავ დალას ემირატს ეკუთვნოდა და 1967 წლის 30 ნოემბრის შემდეგ, PDRY- ის მოსვლასთან ერთად, რუკა გადაკეთდა და რადფანის მთები ლაჰჯის გუბერნატორში მოხვდა.

უკანა ისტორია
-------------

აღმოსავლეთში ბრიტანელების კოლონიური მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული გამალ აბდელ ნასერის მიერ გატარებული პოლიტიკის გავლენით, ადენში ჩნდება ანტიბრიტანული მოძრაობა. იმ დროს მან ცოტათი გამოიჩინა თავი. გაერთიანებული არაბთა რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ ნასერმა მიიწვია შეუერთდეს იემენს არაბული სახელმწიფოების ალიანსს, რაც საფრთხეს შეუქმნის იქ ბრიტანეთის მმართველობას.

ჯებელ რადფანი - არის მთიანი ქვეყანა, რომლის ფართობია ათას კვადრატულ კილომეტრზე მეტი, რომელიც მდებარეობს ადენიდან ჩრდილოეთით მიმავალი გზის აღმოსავლეთით იემენის საზღვარზე ქალაქ დხალაში (არაბულად - ად-დალი). უმაღლესი წერტილია ჯებელ ხურრია (1867 მეტრი). მაღალი მწვერვალები, დაკბილული კლდეები, ღრმა ხეობები-ვადები, რომლებშიც უხსოვარი დროიდან ადამიანები ცხოვრობდნენ სიცოცხლისა და სიკვდილის პირას, სისხლიანი შურისძიების ატმოსფეროში, რომელიც საუკუნეების მანძილზე არ გაჩერებულა. ჯამურად დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა ჯებელ რადფანში, რომლებსაც შეეძლოთ 7 ათასამდე კარგად გაწვრთნილი მებრძოლი.

მოვლენების მსვლელობა
--------------------

### მოვლენების განვითარება


1. ↑  LiveJournal >> Радфанская кампания — «Щелкунчик».. ციტირების თარიღი: 2016-06-11
**ასლი და კიარამი** (აზერ. Əsli və Kərəm) — უზეურ გაჯიბეკოვის მეხუთე ოპერა ოთხ მოქმედებად და ექვს სურათად. ლიბრეტო დაწერილია თავად კომპოზიტორის მიერ ამიერკავკასიაში ფართოდ ცნობილი ამავე დასახელების აშუღური დასთანის მოტივების მიხედვით.

ოპერაში შექებულია სიყვარულის უძლეველი ძალა და ადამიანის სულიერი სილამაზე, გამოხატულია პროტესტი ფეოდალური ურთიერთობებისა და ნაციონალისტური ტენდენციების წინააღმდეგ, რომლის პროპაგანდას ეწეოდნენ კლერიკალური წრეების წარმომადგენლები.

ოპერის პრემიერა გაიმართა 1912 წლის 18 (31) მაისს ამჟამინდელ აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ჰუსეინ არაბლინსკი, დირიჟორობდა თავად ავტორი.

შემდგომში ოპერა დაიდგა კავკასიის, შუა აზიისა და ირანის სხვადასხვა ქალაქებში.

სქოლიო
------

1. ↑  «Асли и Керем». Электронная энциклопедия Узеира Гаджибекова.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-23.
2. ↑  В Азербайджанском театре оперы и балета состоится премьера
**ბაიტი** (byte) — ინფორმაციის შენახვის ძირითადი ერთეული კომპიუტერულ მეცნიერებებში. მრავალ კომპიუტერულ არქიტექტურაში ბაიტი არის მეხსიერების დამისამართების ერთეული და უმთავრესად შედგება რვა ბიტისაგან. ბაიტი დაპროგრამირების ენების მონაცემთა უმთავრესი ტიპია, განსაკუთრებით დაპროგრამირების სისტემურ ენებში.

ბაიტი ბიტების მოწესრიგებული თანამიმდევრობაა, რომელშიც თითოეული ბიტს ორიდან ერთ–ერთი მნიშვნელობა აქვს – 0 ან 1. ბაიტის ზომა კომპიუტერის ტექნიკური უზრუნველყოფის (ჰარდვეარი) განვითარებასთან ერთად იცვლებოდა, თუმცა თანამედროვე სისტემებში მიღებულია სტანდარტი, რომ ერთი ბაიტი შეიცავს რვა ბიტს. ისტორიულად ბაიტის ზომა განისაზღვრებოდა იმ ბიტების ერთობლიობით, რომლებიც საჭირო იყო ლათინური ანბანის ერთი სიმბოლოს ჩასაწერად. მისი ზომა განისაზღვრა ლათინური ანბანის სიმბოლოების შესაძლო მაქსიმალური რაოდენობით და საბოლოოდ ერთი კომპიუტერული სიტყვის თანაზომადი გახდა. ბაიტის ზომა ისტორიულად ვარირებდა ხუთიდან თორმეტი ბიტის დიაპაზონში.

1960–იან წწ. IBM–ის System/360 არქიტექტურის მქონე მიკროკომპიუტერების პოპულარობამ ფორმულა: "ერთი ბაიტი უდროს რვა ბიტს" კანონიკურად აქცია. ბაიტს ზოგიერთ ქვეყანაში ასევე ოქტეტადაც მოიხსენიებენ (მაგ. საფრანგეთში).
**ხარისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭერემის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5-6 კილომეტრზე. ხშირი ტყით დაფარულ მაღალ მთაზე. ნასოფლარ ხარისთავის ტერიტორიაზე. გადმოცემით, სოფლიდან მოსახლეობა დიდი ხნის წინ აყრილა და სოფელ ახაშენში ჩასახლებულა.

აღწერილობა
----------

ეკლესია დარბაზულია. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნაგებია სხვადასხბა ზომის ლოდებით, ნატეხი ქვითა და კირის დუდაბით. გარეთა კუთხეები ამოყვანილია ტლანქად დამუშავებული შირიმით. ძლიერ დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული, გარედან კედლების ზედა ნაწილებში, ჩამოშლილია სანაპირე წყობა, დარბაზულია კამარა, აღმოსავლეთ კედელს, სარკმლის ძირიდან მიწამდე ფართო ბზარი დაუყვება. ლავგარდნის მცირე ნაწილი მხოლოდ ჩრდილოეთ ფასადზეღაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ქვიშაქვის ბრტყელი ქვით. თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდით, რომლის ღერძზე მოწყობილა გარეთკენ შევიწროებული, თარაზულად გადახურული სარკმელი. სარკმლის ფარეთა ღიობი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. ზემოთკენ ოდნავ შევიწროებულია და გადახურულია ერთ ქვაში გამოკვეთილი ნახევარწრიული თაღით. ეკლესიის სხვა სარკმელი არა აქვს, რის გამოც ინტერიერი საკმაოდ ჩაბნელებულია. აფსიდის ორივე გვერდში ორ-ორი საშუალო ზომის სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურული კონქით, რომლის თაღის ქუსლებთნ გამოყოფილია წყობიდან ოდნავ შვერილი, თაროსებრი იმპოსტები. კონქის თაღი და დარბაზის კამარა ნახევარწრიული ფორმისაა. შიგნით კედლები მობათქაშებული ყოფილა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის გადამხურავ ქვაზე, ამოკვეთილია პატარა, ტოლმკლავა ჯვარი. კედლები ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია როგორც ჩანს, დაბურული იყო კრამიტით. ეკლესიის აღმოსავლეთით, დაახლოებით 15 მეტრზე, შემორჩენილია სხვადასხვა ნაგებობის ნაშთები. აქვე ქვითკირით ნაშენი ორგანაყოფილებიანი საწნახელია მახლობლად, მიწაში. ჩაფლულია რამდენიმე ქვევრი.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 250-251.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 22861