recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ელია წინასწარმეტყველი
**ელიაობა**, ამინდის ღვთაების — ელიას სახელობის დღესასწაული. ქრისტიანული კალენდრით წმ. ელიას (ილიას) დღესასწაული იმართებოდა 2 აგვისტო [ძვ. სტ. 20 ივლისი]. გარდა საეკლესიო, ოფიციალური დღესასწაულისა, არსებობდა ელიაობის ხალხური ვარიანტები, რომელთაც საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვანაირად მართავდნენ. ელიაობას მესხეთში საყდარში იხდიდნენ, ასევე სცოდნიათ იმერეთში, სადაც საყდრის გარშემო კაცები ორსართულიან ფერხულს მართავდნენ, ქალები კი — ერთრიგიანს და "ოკრიალეს" გაიძახოდნენ. კახეთში ელიაობას მართავდნენ ელიას მთაზე, წითელი წყაროს მახლობლად. სამეგრელოში წირვიდან დაბრუნებული ოჯახის უფროსი მარანში საჭმელ-სასმელით დატვირთულ ტაბლას შეიტანდა, სანთლებს აანთებდა და ქარისა და ავდრის არიდებას შესთხოვდა ღვთაებას. ელიასავე სახელზე უნდა ყოფილიყო ტაროსის დღეობა კოხინჯრობა (მეგრული "კოხობაში ოხვამერი"), რომელსაც 7-9 მაისს იხდიდნენ. ელიას თაყვანისცემა ხშირად ემთხვევოდა ლაზარობის — გვალვისა და დელგმის რიტუალებს, რომელიც სრულდებოდა არა კონკრეტულად დანიშნულ დღეს, არამედ ყოველთვის, როდესაც გვალვა ან დელეგმა შეაწუხებდა ხალხს. ამ რიტუალებში ელია და ლაზარე ხშირად ენაცვლებოდნენ ერთმანეთს.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 125.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართულ ხალხურ დღეობათა კალენდარი |
| --- |
|  |
| გურია | 
ბარბარობა  · ბოსლობა  · კალანდა  · ლამპრობა  · ფაკლობა |
|  |
| სვანეთი | 
ბარბარობა  · იონობა  · ლამპრობა  · მჭადობა  · ფეტვისკვერობა  · შობა  · ჭანტილობა  · ორთაშუობა  · შუშხვამი  · დაკვლის დღე  · ახალწელიწადი  · კვიმატები |
|  |
| შიდა ქართლი | 
ბარბარობა  · შობა (ქრისტეს კორკოტობა)  · ახალი წელი  · ნათლისღება  · ნინოობა  · სახლთანგელოზობა  · ჩიტიფაფობა  · ბერიკაობა-ყეენობა  · დამწვრის უქმე  · ხარება  · ბზობა  · ჭიაკოკონობა  · ჭონა  · აღდგომა  · ღვთისმშობლობა  · გარეგნობა  · ოქონობა  · სამებობა  · კვირაცხოვლობა  · კვართობა  · კალოუბნობა  · გიორგობა  · გორიჯვრობა  · კავთობა  · ჯვარპატიოსნობა  · ძელიცხოვლობა  · ახალჯვრობა  · ყინწვისობა  · ნიკოლოზობა  · ამაღლება  · სულთმოფენობა  · უსანეთობა  · ლომისობა  · პეტრე-პავლობა  · სამხთოობა  · ივანობა  · კვირიკობა  · ელიაობა  · ფერისცვალება  · მარიამობა  · რკონისობა  · საღოლაშენობა  · ზღუდრობა გერისთობა  · არბოობა  · ატოცობა  · ერთაწმინდობა  · მთაწმინდობა  · გორათობა |

 |
**აბულ გაზი სულთან ელქას მირზა** (სპარს. ابوالقاسم قاضی سلطان آل قصبه میرزا‎‎, დ. 15 მარტი, 1516 ― გ. 9 აპრილი, 1550) ― სეფიანი უფლისწული, ისმაილ I-ის მეორე ძე, თამაზ I-ის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

აღიზარდა თავრიზში. 1532 წელს მისმა ძმამ, შაჰ-თამაზმა აბსოლუტური ძალაუფლება მოიპოვა და ელქას მირზა დანიშნა ასტრაბადის გამგებლად. 1538 წელს ძმის დავალებით აიღო შირვანი და სწორედ მის მმართველად დაინიშნა. პარალელურად ეკავა დერბენტის ბეგლარბეგის თანამდებობა. შაჰ-თამაზის საქართველოში მეორე ლაშქრობის დროს დაევალა ჩერქეზების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომელშიც ის სასტიკად დამარცხდა. 

ელქას მირზა დერბენტში ყოფნის დროს აჯანყდა და თავი შაჰად გამოაცხადა, მაგრამ მისმა ძმამ საქართველოდან დერბენტში მალევე გადაინაცვლა და ელქას მირზას მოუწია ყირიმში გაქცევა, იქიდან კი ჩავიდა ოსმალეთში და ტახტზე ასასვლელად დახმარება სულეიმან I-ს სთხოვა. მან მიიღო სუნიტური ისლამი და სულთანს ირანის სუნიზმზე მოქცევასა და ერაყის გადაცემას დაჰპირდა. 

მან დაიწყო ბრძოლა სეფიანების წინააღმდეგ, უხელმძღვანელა ოსმალთა არმიას 1548-1550 წლის კამპანიის დროს, რომელშიც წარმატებას ვერ მიაღწია და თავის ძმას ტყვედ ჩაუვარდა. 1550 წლის 9 აპრილს, შაჰის ბრძანებით ელქას მირზა თავის ვაჟებთან ერთად ყაჰყაჰის ციხე-სიმაგრეში სიკვდილით დასაჯეს.

წყარო
-----

* Fleischer, C.. ALQĀS MĪRZA (1989). ციტირების თარიღი: 6 February 2016.
* Necipogulu, Gulru; Roxburgh, David J. (2000) *Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World, Volume 17*.  BRILL,   გვ. 149-. ISBN 978-9004116696.
* Şahin, Kaya (2013) *Empire and Power in the Reign of Süleyman: Narrating the Sixteenth-Century Ottoman World*. Cambridge:  Cambridge University Press. ISBN 978-1107034426.
**ელსი ვაიკიკი** *ან* **LC Waikiki** — თურქული საცალო ვაჭრობის კომპანია მთელი ოჯახისთვის. კომპანიის გაყიდვების ქსელი 38 ქვეყანაში 832 მაღაზიისგან შედგება. კომპანიის სახელი მომდინარეობს ჰავაის სანაპირო ვაიკიკიდან და ფრანგული ასოებიდან *Les copains* (ქართ. მეგობრები).

ისტორია
-------

კომპანია LC Waikiki დაფუძნდა 1985 წელს საფრანგეთში, მოდელიერ ჟორჟ ამუიალის მიერ. მალევე, ის და მისი პარტნიორი დაიწყეს თანამშრომლობა თურქულ სამკერვალო კომპანია *Taha Tekstil*-თან, რომელიც შემდეგ გარდაიქმნა *Taha Grup*-ად და 1997 წელს იყიდა *ელსი ვაიკიკის* ბრენდი. იმავე წელს, თურქეთში ბრენდის 21 მაღაზია ამუშავდა, ხოლო ბრენდის მაღაზიები ყოველწლიურად იზრდებოდა, ასე, თურქეთის 71 პროვინციაში ვაიკიკის 380 მაღაზია ფუნქციონირებს.

ვაიკიკის პირველი საზღვარგარეთის მაღაზია 2009 წელს რუმინეთში გაიხსნა. ამის შემდეგ, კომპანია გავიდა აზერბაიჯანის, ალბანეთის, ბელარუსის, ბულგარეთის, ბოსნია და ჰერცეგოვინას, საქართველოს, ეგვიპტის, ერაყის, ირანის, ყაზახეთის, კოსოვოს, მაკედონიის, მაროკოს, მოლდოვეთის, პოლონეთის, რუსეთის, საუდის არაბეთის, სირიის, უკრაინისა და ყირგიზეთის ბაზრებზე. მოგვიანებით, ვაიკიკი სპარსეთის ყურის ქვეყნების ბაზრებზეც გავიდა. ყაზახეთში, კომპანიის პირველი მაღაზია 2010 წელს, ნურ-სულთანში გაიხსნა, მოგვიანებით, ქვეყნის მასშტაბით ბრენდის კიდევ 34 მაღაზია გაიხსნა.

2011 წელს, ვაიკიკი თურქეთის ლიდერი კომპანია გახდა საცალო მზა ტანსაცმლის ვაჭრობის მიხედვით. 2023 წლისთვის, LC Waikiki გეგმავს გახდეს ევროპის სამი კომპანიიდან ერთ-ერთი, ტანსაცმლით საცალო ვაჭრობის მიხედვით.

წარმოდგენილია
-------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * ალბანეთის დროშაალბანეთი
* ალჟირის დროშაალჟირი
* აზერბაიჯანის დროშააზერბაიჯანი
* სომხეთის დროშასომხეთი
* ბაჰრეინის დროშაბაჰრეინი
* ბელარუსის დროშაბელარუსი
* ბოსნია და ჰერცეგოვინის დროშაბოსნია და ჰერცეგოვინა
* ბულგარეთის დროშაბულგარეთი
* ჩინეთის დროშაჩინეთი
* ჩრდილოეთი კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის დროშაჩრდილოეთი კვიპროსი
* ეგვიპტის დროშაეგვიპტე
* საქართველოს დროშასაქართველო
 | * ირანის დროშაირანი
* ინდონეზიის დროშაინდონეზია
* ყაზახეთის დროშაყაზახეთი
* ერაყის დროშაერაყი
* ყირგიზეთის დროშაყირგიზეთი
* ლიბანის დროშალიბანი
* იორდანიის დროშაიორდანია
* კენიის დროშაკენია
* კოსოვოს დროშაკოსოვო
* მაკედონიის დროშამაკედონია
* მოლდოვის დროშამოლდოვა
* მაროკოს დროშამაროკო
 | * ომანის დროშაომანი
* პოლონეთის დროშაპოლონეთი
* კატარის დროშაკატარი
* რუმინეთის დროშარუმინეთი
* რუსეთის დროშარუსეთი
* საუდის არაბეთის დროშასაუდის არაბეთი
* სერბეთის დროშასერბეთი
* ტაჯიკეთის დროშატაჯიკეთი
* ტუნისის დროშატუნისი
* თურქეთის დროშათურქეთი
* უკრაინის დროშაუკრაინა
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების დროშაარაბთა გაერთიანებული საამიროები
 |  |

მესაკუთრეები
------------

* ქიუჩიუქების ოჯახი — 49,91%
* დიზდარების ოჯახი — 36,11%
* ქისაჯიქების ოჯახი — 7,18%
* ამუიალების ოჯახი — 6,71%
* Taha Holding AŞ. — 0,04%
* იალჩინ ჩაღლარი — 0,04%
* მუზაფერ მუსტაფა იშჩანი — 0,01%

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ელსი ვაიკიკი Facebook-ზე
* ელსი ვაიკიკი Facebook-ზე
* 

* ელსი ვაიკიკი Instagram-ზე
* ელსი ვაიკიკი – არხი YouTube-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  თურქეთის უდიდესი ტანსაცმლის კომპანია დაარქივებული 2015-04-27 საიტზე Wayback Machine.  — ფორბს უკრაინა
2. ↑  Apparel Group Brings LC Waikiki, Turkey’s Leading Fashion Chain To The UAE
3. ↑  კორპორატიული საიტი
ობერონი და ტიტანია შექსპირის კომედიიდან.
**ელფები** (გერმ. elf — თეთრი (alb-ისგან) — ზღაპრული ხალხი გერმანულ, სკანდინავიურ და კელტურ ფოლკლორში. ლიტერატურაში ხანდახან გვხვდება ალბები (ალფები) — álfr - სკანდინავ.), სიდები (sidhe - ძვ. ირლ.).

სხვადასხვა ქვეყნის მითოლოგიაში ელფები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, მაგრამ მათი საერთო დახასიათების მიხედვით, ისინი არიან ნათელი ფერის, ქერათმიანი არსებანი, ტყის სულები, რომლებიც ადამიანებს ემეგობრებიან. ელფებს ზღაპრებისა და ლეგენდების გარდა, მეტწილად ფანტაზიის ჟანრის ლიტერატურაში ვხვდებით გნომებთან, გობლინებთან და ტროლებთან ერთად. ზოგიერთ ნაწარმოებში კი ელფებსა და ფერიებს შორის განსხვავებაც ფაქტობრივად არ არსებობს.

ეტიმოლოგია
----------

გერმანიკულ ენებში "elf" ტიპის სიტყვები შემდეგნაირად გვხვდება: დანიური სახელწოდება "elv", ანგლო-საქსური "aelf", შვედური "alv", ნორვეგიული "alv" და ისლანდიური "alf-ur", რაც გერმანიკულ ხალხებში ამ სიტყვის საერთო ძირზე მეტყველებს. სიტყვა "ელფის" ზუსტი მნიშვნელობის დადგენისას ენათმეცნიერები ვერ თანხმდებიან, თუმცა ყველაზე გავრცელებული მოსაზრებით, ეს სიტყვა ლათინურ "ალბს" (თეთრს) უნდა უკავშირდებოდეს. არსებობს მოსაზრებაც, რომ ელფი ვალიური ან ირლანდიური სიტყვიდან "ellyl"/"aillil" მომდინარეობს, რაც "ნათელს", "ელვარეს" ნიშნავს და შუმერულ "ელლუს" უთანაბრდება (იგივე მნიშვნელობით).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰანს კრისტიან ანდერსენი. 1842. *ვარდის ელფი* (დანიური ორიგინალი: *Rosen-Alfen*).
* ჰანს კრისტიან ანდერსენი. 1845. *ელფების მთა* (დანიური ორიგინალი: *Elverhøi*).
* ენდრიუ ლენგი. 1884. *პრინცესა არავინ დაარქივებული 2004-09-04 საიტზე Wayback Machine.* .
**ესენტუკი** — სამგზავრო რკინიგზის სადგური ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის მინერალოვოდსკის მხარეში, მდებარეობს სტავროპოლის ტერიტორიის ქალაქ ესენტუკიში. სადგური მდებარეობს ორმაგი სარკინიგზო ხაზით.

ისტორია
-------

სადგური 1893 წელს გაიხსნა. 1894 წლის 17 მაისს დაიწყო მინერალური ვოდი - კისლოვოდსკის მონაკვეთზე მატარებლების რეგულარული მოძრაობა [1].

იგი ელექტრიფიცირდა მთელ განშტოებასთან ერთად, 1936 წელს, 1.5 კვ პირდაპირი ენერგიით. 1964 წელს ის 3 კვ ძაბვაზე გადავიდა, 2006 წელს გადავიდა ალტერნატიულ 25 კვ.

2004 წლამდე ესენტუკი სადგური იყო ტერმინალი ზოგიერთი საგარეუბნო ელექტრო მატარებლისთვის, სადგური მინერალნიე ვოდიდან.

2003 წლის 5 დეკემბერს, საგარეუბნო ელექტრო მატარებლის კისლოვოდსკის მეორე ვაგონში - მინერალნიე ვოდიში, აფეთქება მოხდა დილის 7:42 საათზე (მოსკოვის დროით) რკინიგზის სადგურის შესასვლელთან, რის შედეგადაც 36 ადამიანი დაიღუპა, 155 დაშავდა. 

თვითმხილველების თქმით, ორმა ქალმა დიდი ჩანთა შეიტანა მანქანაში და აფეთქებამდე რამდენიმე წუთით ადრე გადმოხტნენ ვაგონიდან.

ბომბი ამოქმედდა დისტანციურად. დაღუპულთა ცხედრები გამოიყვანეს აფეთქებული ვაგონიდან, რომელიც აფეთქების შემდეგ თავის მხარეს დაეცა. რუსეთის ფედერაციის საგანგებო სიტუაციების მინისტრის წარმომადგენლის განცხადებით, კიდევ 7 ადამიანი გაიგუდა კვამლის შედეგათ, მაშველებს მათი ნახვის დრო არ ჰქონდათ - 6 ადამიანი გარდაიცვალა, ხოლო 1 საავადმყოფოში გადაიყვანეს უკიდურესად მძიმე მდგომარეობაში. შემთხვევის ადგილზე მუშაობდა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების 16 ბრიგადა, მაშველები კისლოვოდსკიდან და სტავროპოლიდან, დაზარალებულები ესენტუკის საავადმყოფოებში გადაიყვანეს.

აღსანიშნავია, რომ ელექტრო მატარებელში აფეთქება იმ დროს მოხდა, როდესაც მასში უამრავი ადამიანი მოძრაობდა და საკმაოდ გადატვირთული იყო. გამოძიებამ დაადგინა, რომ აფეთქებისთანავე, ვაგონში ხანძარი გაჩაღდა. 

ესენტუკის სადგურში აფეთქების გამო აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე რუსეთის ფედერაციის სისხლის სამართლის კოდექსის ორი მუხლით, პირველი - 205-ე მუხლი (ტერორიზმი) და 105-ე ნაწილი 2 (რაც ითვალისწინებს ორი ან მეტი პირის განზრახ მკვლელობას).

აღსანიშნავია, ისიც, რომ ეს ინციდენტი მეორე იყო იმავე საგარეუბნო ელექტრო მატარებლის აფეთქების შემდეგ, რომელიც 2003 წლის 3 ოქტომბერს პოდკუმოკის სადგურთან მოხდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Расписание поездов по станции Ессентуки в Яндексе
* Расписание и наличие мест на сайте ОАО «РЖД»

სქოლიო
------

1. ↑  Памятные даты по Ставропольскому краю на 2019 год
**ელ-ჯემი** (არაბ. قصر الجمّ) — ქალაქი ტუნისში, მაჰდიას ვილაიეთში. ცნობილია მთელს აფრიკაში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბჭდავი რომაული ნარჩენებით. 2004 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 18 302 ადამიანს შეადგენს.

ისევე როგორც თითქმის ყველა რომაული დასახლება ტუნისში, ელ-ჯემის პუნიკური დასახლების ადგილას აშენდა და იმ დროსიათვის ტისდრუსი ერქვა. წარსულში აქ შედარებით ნაკლებ მშრალი კლიმატი არსებობდა. ქალაქი განსაკუთრებით ყვაოდა ახ. წ. II საუკუნეში, როდესაც ის ზეითუნის ზეთის საექსპორტო წარმოების მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. ქალაქი ასევე იყო ქრისტიანული საეპისკოპოსოს ცენტრი, რომელიც დღემდე ინარჩუნებს კათოლიკური საეპისკოპოსოს სტატუსს.

ახ. წ. III საუკუნის ადრეულ წლებში, როდესაც ამფითეატრი აშენდა, ელ-ჯემი მეტოქეობას უწევდა ადრუმეტუმს (თანამედროვე სუსი), ჩრდილოეთ აფრიკის მეორე რომაულ ქალაქს კართაგენს. შემდეგ, 233 წელს ქალაქში წარუმატებელი აჯანყება დაიწყო და მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა გორდიანე I-მა კართაგენის სიახლოვეს, საკუთარ ვილაში თავი მოიკლა, წინამორბედი იმპერატორის, მაქსიმინუსის ერთგულმა ჯარებმა ელ-ჯემი მიწასთან გაასწორეს, რის შემდეგაც ის რეალურად აღარასდროს აღმდგარა.

ელ-ჯემის ამფითეატრში გადაღებულია ოსკაროსანი ფილმის, გლადიატორის გარკვეული სცენები.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ელ-ჯემი ცნობილია თავისი ამფითეატრით (რომელსაც ხშირად შეცდომით უწოდებენ კოლიზეუმს), რომელიც 35 000 მაყურებელს იტევს. მას ზომით მხოლოდ რომის კოლიზეუმი (45 000 მაყურებელი) და კაპუას დანგრეული თეატრი აღემატება. იგი პრო-კონსულ გორდიანე I-ის დროს აშენდა. შესაძლებელია, რომ ამფითეატრი ამ ფორმებით დაუსრულებელია.

XVII საუკუნემდე, ის მეტნაკლებად მთლიანი რჩებოდა. ამ პერიოდიდან იწყება მისი ქვების გამოყენება ახლოსმდებარე სოფელ ელ-ჯემის მშენებლობისთვის, ასევე მიაქვთ კაირუანში მეჩეთის ასაშენებლად. არანაკლები უბედურება ამფითეატრს ოსმალთა ბატონობისას დაატყდა. შიგ გამაგრებულ აჯანყებულებზე შეტევისას თურქები ზარბაზნებს იყენებდნენ.

1979 წელს, ამფითეატრის ნანგრევები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ancient Places TV: HD Video of El Djem amphitheatre დაარქივებული 2012-03-10 საიტზე Wayback Machine.
* Roman mosaics in Tunisia დაარქივებული 2004-08-03 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ელ-ჯემი***

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტუნისში ტუნისის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ელ-ჯემის ამფითეატრი  • დუგა  • იშკელის ეროვნული პარკი  • კაირუანი  • სუსის მედინა  • ტუნისი  • ქალაქი კერკუანე და მისი ნეკროპოლისი  • კართაგენი |  |

 |
**ელია წინასწარმეტყველის სახელობის მამათა მონასტერი** — მამათა მონასტერი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, დაბა სტეფანწმინდიდან აღმოსავლეთით, ელიას მთაზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მ სიმაღლეზე. სამონასტრო კომპლექსში შედის ორი შედარებით მცირე ეკლესია, — ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი, მშენებარე ეგნატე ღმერთშემოსილის სახელობის ტაძარი, სამრეკლო, კელია და სატრაპეზო. ეზოში ბერების სენაკებია განთავსებული. მონასტრის ტერიტორიიდან იშლება ხედი მყინვარწვერისკენ, გერგეტის სამებისაკენ, ყუროსკენ, ქაბარჯინასკენ და დარიალის ხეობისაკენ.

ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი აშენდა სტეფანწმინდისა და ხევის ეპისკოპოსის პეტრეს (ცაავა) ლოცვა-კურთხევით 2003 წელს. 2005 წლის 2 აგვისტოს მეუფე პეტრემ აკურთხა ტაძრის ტრაპეზი და აღავლინა საზეიმო წირვა. ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი წარმოადგენს მცირე ზომის ბაზილიკას. ტაძრის კანკელი არის ხის, აღმოსავლეთის კარზე ამოკვეთილია ხარების სცენა, ჩრდილო და სამხრეთ კარზე მთავარანგელოზები და მახარობლები. კანკელი გაფორმებულია ორნამენტებით. ხეზე კვეთა შეასრულეს ბიძინა ჯანუკაშვილმა და ძმებმა ზურაბ და ჯემალ სუჯაშვილებმა. 2006 წელს მეუფე პეტრემ აკურთხა მამათა მონასტრად და აშენდა მამებისთვის საცხოვრებელი სახლი. წმინდა ელია წინასწარმეტყველის სახელობის მამათა მონასტრის წინამძღვრად დადგენილ იქნა მღვდელ-მონაზონი ეგნატე (ჭიჭინაძე). 2013 წელს აშენდა სამრეკლო, რომლის პირველ სართულზე განთავსებულია მონასტრის ბიბლიოთეკა. 2013 წელს ტაძრის წინ ეზოში ბუნებრივად დადებულ ქვაზე დამაგრდა ქვის ჯვარი, რომელზეც ამოკვეთილია ჯვარცმა.

2014 წელს ტაძარი მოიხატა ხატმწერ ბერიკა კბილაშვილის მიერ. 2016 წელს მონასტრის წინა ფასადზე აშენდა გალავანი. 2016 წლის 21 ოქტომბერს სტეფანწმინდისა და ხევის მთავარეპისკოპოს იეგუდიელის (ტაბატაძე) ლოცვა-კურთხევით ელია წინასწარმეტყველის სახელობის მამათა მონასტერის წინამძღვარმა იღუმენმა ეგნატემ (ჭიჭინაძე) ელიას მთაზე აკურთხა წმინდა ეგნატე ღმერთშემოსილის სახელობის ტაძრის საძირკველი. ელია წინასწარმეტყველის სახელობის მამათა მონასტერი შედგება 6 წევრისაგან: წინამძღვარი იღუმენი ეგნატე (ჭიჭინაძე), ბერ-დიაკონი სერაფიმე (ასათიანი), ბერ-დიაკონი კონსტანტინე (ლურსმანაშვილი), ბერი იოანე (ასათიანი), ბერი გიორგი-იოანე (ქუცნიაშვილი), მორჩილი გიორგი (ჟორჟოლიანი).

მონასტრის გალავნის გარეთ დაბა სტეფანწმინდის აღმოსავლეთ მხარეს, ფიქალი ქვისგან ნაგები ოთხკუთხა ფორმის ნიში დგას. მთავარი ფასადი დასავლეთითაა პირმიქცეული და სასანთლე აქვს დატანილი. ნიშის თახჩაში წმინდა ელია წინასწარმეტყველის ქვის ხატია დასვენებული. ჩვენი წინაპრები, წმინდა ელიას დარ-ავდარს ევედრებოდნენ.

გალერეა
-------

* ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი და სამრეკლოელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი და სამრეკლო
* მშენებარე ეგნატე ღმერთშემოსილის სახელობის ტაძარი და სენაკებიმშენებარე ეგნატე ღმერთშემოსილის სახელობის ტაძარი და სენაკები
* ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი ნისლშიელია წინასწარმეტყველის სახელობის ტაძარი ნისლში

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ელიაობა

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს რუკა // ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი
2. 1 2 3  სოფიო ბიწაძე, რელიგიური დღესასწაულები ხევში, თბილისი, 2015
**ელიას ციხე** — ციხესიმაგრე ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. ძეგლი დგას სოფელში, ჭახათის მთაზე, მასიური კლდით დაბოლოებულ ქიმზე, ზღვის დონიდან 1150 მ.

არქიტექურა
----------

ციხე ოვალური გარშემოწერილობისაა. გალავნის ფრაგმენტები ზოგან 3-4 მეტრს აღწევს, ზოგან კლდე ქმნის კედელს. ტერიტორიაზე შეინიშნება სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთები. თავად ციხე აგებულია მოზრდილი რიყისა და ფლეთილი ქვიშისაგან. კედლის სისქე 1 მეტრია. ციხე ნაკლებადაა გამოკვლეული, იგი მიჩნეულია ფეოდალური ხანის ნაგებობად, რომელსაც სადაზვერვო –სათვალთვალო პუნქტად იყენებდნენ. გადმოცემით, ოსმალთა ბატონომის ხანაში, იგი ტყვეთა გაყიდვის ერთ-ერთ პუნქტს წარმოადგენდა. გადმოცემის მიხედვით ციხე ააშენა ვინმე ელია დიასამიძემ გატაცებულ ტყვეთა დასამალად. ჩრდილოეთის მხრდიან ჰქონდა კოშკი, რომელიც აღარ არსებობს. ციხის საერთო ფართობი დაახლოებით 80 მ2-ია. ციხეს ორი მხრიდან აქვს მისადგომი, ნაცხავატევიდან და გოგმაჩაურიდან.

ხალხური ფოლკლორი=
-----------------

ციხის შესახებ არსებობს ხალხური ლექსი, რომელიც ჩაწერილია 1959 წელს:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ელიას მთაო, მაღალო, წმინდა ელიას სახლ-კარო,
რას იბუზები ღრუბლებში, მაშინებ, ვერ გადახვალო,
ჩაჩუტად სიო მიგზავნე, ყურში ჩამძახი: — ტყვე ხარო,
წმინდა გიორგი მწყალობს და გული მიჩივის ჩახვალო,
ვეღარ დამიჭერ, თუ გინდა, თავს რისხვა გადამაყარო,
ელჭექით, ჭექა-ქუხილით, რომ შესძრა მთელი სამყარო,
თოვლში, ბუჩქები ჩახერგო, თავს სეტყვა გადამაყარო,
ხოშკაკალ, თოვლის ზვავებით — სავალი გზები დაფარო." |
|  |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11815
**ეთნონიმიკა** (ბერძ. *ἔθνος* - ხალხი, ტომი და *όνομα* - სახელი), ლექსიკოლოგიის, კერძოდ, ონომასტიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ეთნონიმებს ანუ ხალხების, ტომების საკუთარ სახელებს. ეთნონიმიკა განარჩევს სახელებს, რომელსაც ირქმევენ ხალხები და იმ სახელებს, რომელსაც არქმევენ მათ სხვა ხალხები თუ ტომები; მაგ. ეთნონიმი „ქართველი" თვითწოდებაა, ამავე ხალხის გარეწოდებებია „გეორგიერ" (გერმანული ენა|გერმ.), „ვრაც" (სომხური ენა|სომხ.) და სხვ. ნიშანდობლივია, რომ ხშირად თვითწოდებათა ამოსავალი მნიშვნელობაა „ხალხი", „ადამიანი", „კაცი"; მაგ. lak (< lag - „ადამიანი" - ლეკი), Deutscher (ძვ. გერმ. diot „ხალხი" - გერმანელი) და ა.შ.

ეთნონიმიკა არკვევს ეთნონიმის მიმართებას ტოპონიმებთან: 1. ეთნონიმისაგანაა მიღებული ქვეყნის, მხარის სახელი (ოს-ი - ოს-ეთ-ი), 2 ქვეყნის, მხარის სახელისაგან - ეთნონიმი (აჭარა - აჭარ-ელ-ი), 3. ორივე მიღებულია ერთი ძირისაგან სხვადასხვა მაწარმოებლით (იმერ-ეთ-ი - იმერ-ელ-ი). ეთნონიმიკა არკვევს, თუ რომელი ხალხი ცხოვრობდა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე, ვის აღნიშნავდა ესა თუ ის ეთნონიმი სხვადასხვა პერიოდში (მაგ. - ბულგარელები: ადრე - თურქული მოდგმის ხალხი, ახლა - სლავური მოდგმის ხალხი), რა სახელები ერქვა სხვადასხვა დროს ერთსა და იმავე ხალხს (მაგ. ძვ. სახელი - იურაკები, ახლა - ნენები).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 58.
**ეთნოფსიქოლოგია** – ეთნიკური ფსიქოლოგია, ხალხთა ფსიქოლოგია, საღვარგარეთული ფსიქოლოგიის განშტოება, რომელიც სწავლობს სხვადასხვა რასისა და ერის ფსიქიკურ წყობასა და ქცევის თავისებურებებს. ეთნოფსიქოლოგიური გამოკვლევის მიზანია, ერთი მხრივ, ურთიერთკავშირის დადგენა მოქმედების ტიპსა და კულტურულ ხასიათს, ხოლო მეორე მხრივ, ეროვნულ თავისებურებასა და ფსიქიკას შორის. ასეთი გამოკვლევები უპირატესად ემპირიული, შედარებით-აღწერითი ხასიათისაა. ეთნოფსიქოლოგიის ისტორია მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ეთნოგრაფიულ და ანთროპოგენულ განვითარებასთან. მისი წყაროა მასიონერებისა და მოგზაურების ანგარიშები, რომლებიც ყოველთვის სანდო არ იყო. ამ მასალის საკუთრივ განზოგადოება სცადა ვილჰელმ ვუნდტმა თავის ნაშრომებში ხალხთა ფსიქოლოგიის შესახებ. მაგრამ, ეს ნაშრომები ეფუძნება არასწორ, იდეალისტურ წინამძღვარს. კერძოდ, თითქოს არსებობს განსაკუთრებული სუბსტანციური ხალხური სული. ეთნოფსიქოლოგიის მიერ დადგენილი არ არის ისეთი თვისებები, რომელთა საფუძველზე შეიძლებოდა გველაპარაკა ერთი ერის უპირატესობაზე სხვა ერთან შედარებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 58.
**ეილინ კოლინზი** (დ. 10 ნოემბერი 1956 წელი) — ნასას ყოფილი ასტრონავტი, რომელიც მსახურობდა ამერიკის საჰაერო ძალებში პოლკოვნიკად. ის იყო პირველი ქალი პილოტი, რომელიც მეთაურობდა კოსმოსური შატლის მისიას. 

1976 წელს კორნინგის სათემო კოლეჯში მიიღო ასოცირებული ხარისხი მათემატიკაში, 1978 წელს სირაკუზის უნივერსიტეტში დაამთავრა ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი მათემატიკასა და ეკონომიკაში. კოლინზი დაინიშნა ოფიცრად USAF-ში სირაკუზის საჰაერო ძალების რეზერვის ოფიცერთა მომზადების პროგრამის მეშვეობით. ის იყო ერთ-ერთი იმ ოთხი ქალიდან, რომლებიც აირჩიეს ბაკალავრიატზე, ვენსში საჰაერო ძალებისთვის პილოტების მოსამზადებლად. პილოტის ფრთების მოპოვების შემდეგ, იგი სამი წლის განმავლობაში დარჩა ვენსში, როგორც T-38 Talon-ის ინსტრუქტორი მფრინავი, სანამ გადავიდოდა C-141 Starlifter-ზე ტრევისის საჰაერო ძალების ბაზაზე, კალიფორნიაში. 1983 წლის ოქტომბერში გრენადაში ამერიკული სამხედრო ძალების შეჭრის დროს, მისმა თვითმფრინავმა 82-ე საჰაერო სადესანტო დივიზიის ჯარები გადაიყვანა პაპის საჰაერო ძალების ბაზიდან ჩრდილოეთ კაროლინაში და ოცდათექვსმეტი სამედიცინო სტუდენტი უკან წაიყვანა. 1986 წლიდან 1989 წლამდე ის იყო ასისტენტ პროფესორი მათემატიკაში და T-41-ის ინსტრუქტორი პილოტი აშშ-ს საჰაერო ძალების აკადემიაში. მან 1986 წელს მიიღო სტენფორდის უნივერსიტეტის ოპერაციების კვლევაში მაგისტრის ხარისხი და 1989 წელს ვებსტერის უნივერსიტეტის ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი კოსმოსური სისტემების მენეჯმენტში. იმ წელს იგი გახდა მეორე ქალი მფრინავი, რომელიც დაესწრო USAF-ის პილოტების ტესტირებას. 

1990 წელს კოლინზი აირჩიეს პილოტ ასტრონავტად ნასას ასტრონავტთა ჯგუფის 13-თან ერთად. ის გაფრინდა კოსმოსური შატლით, როგორც 1995 წლის STS-63 მისიის პილოტი, რომლის მიზანიც იყო კოსმოსური პაემანი Space Shuttle Discovery-სა და რუსეთის კოსმოსურ სადგურ მირს შორის. ის ასევე იყო STS-84-ის მფრინავი 1997 წელს. იგი გახდა პირველი ქალი, რომელიც მეთაურობდა აშშ-ს კოსმოსურ ხომალდს STS-93-ით, რომელიც გაშვებული იყო 1999 წლის ივლისში და განათავსა ჩანდრას რენტგენის ობსერვატორია. 2005 წელს ის მეთაურობდა STS-114, NASA-ს მისიას „ფრენიდან დაბრუნება". ამ მისიის დროს იგი გახდა პირველი ასტრონავტი, რომელმაც კოსმოსური შატლის ორბიტაზე 360 გრადუსიანი მანევრი გაიარა, რათა ISS-ის ბორტზე მყოფ ასტრონავტებს შეეძლოთ მისი მუცლის ფოტოების გადაღება, რათა დარწმუნებულიყვნენ, რომ ხელახლა შესვლისას ნამსხვრევებისგან ზიანს არ მიიღებდა. იგი გადადგა თანამდებობიდან USAF-ში 2005 წლის იანვარში პოლკოვნიკის წოდებით, ხოლო 2006 წელს NASA-დან.

ლიტერატურა
----------

* Houston, Rick (2013). *Wheels Stop: The Tragedies and Triumphs of the Space Shuttle Program 1986-2011*. Lincoln, Nebraska:  University of Nebraska Press. ISBN 978-08032-3534-2. OCLC 839395927.

* Shayler, David; Moule, Ian A. (2006) *Women in Space – Following Valentina*. New York:  Springer. ISBN 978-1-85233-744-5. OCLC 218506039.

* USAF Test Pilot School (1994). *USAF Test Pilot School 50th anniversary (1944-1994): 50 Years and Beyond*. Edwards Air Force Base, California:  USAF Test Pilot School. OCLC 156912804.
**ერთკუზიანი აქლემი**, *დრომედარი*, *ნარაქლემა* (ლათ. Camelus dromedarius) — ძუძუმწოვარი ცხოველი აქლემისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 250 სმ, სიმაღლე მინდაოში 180–210 სმ, მასა 450–550 კგ. ცნობილია მხოლოდ როგორც შინაური ცხოველი (მოშინაურებულია 5 ათასზე მეტი წლის წინათ ან უფრო ადრე). ერთკუზიანი აქლემის ველურად ცხოვრების უკანასკნელი ადგილი ჩრდილოეთი აფრიკა, არაბეთის ნახევარკუნძული და ამიერკავკასია იყო. ორკუზიანი აქლემისგან განსხვავდება კუზით, მაღალი ფეხებით, უფრო მოკლე და ღია ბეწვით, მალებისა და თავის ქალის აგებულებით. კარგად იტანს მაღალ სიცხეს, თუმცა ყინვებს ვერ უძლებს; შეუძლია 10 დღე წყლის გარეშე ყოფნა, შეკაზმულს 80 კილომეტრის გავლა, 16 კმ/სთ სიჩქარის განვითარება, ზოგჯერ 23,5 კმ-სთ-მდეც. აშენებენ ჩრდილოეთ აფრიკაში, წინა და ცენტრალურ აზიაში, ინდოეთში; შეყვანილია მექსიკასა და ავსტრალიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეაქლემეობა

ლიტერატურა
----------

* ДРОМЕДАР // Большая российская энциклопедия. т. 9. — М. 2007. — стр. 364.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 37.
2. 1 2  დრომედარი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
რიცხვთა თეორიაში ეილერის ფორმულა ითვლის მთელი დადებითი რიცხვების რაოდენობას რომელებიც არ n–ს და თანამრტივია n–თან. ეილერის ფუნქციას ავღნიშნავთ φ(n)–ით ანუ φ(n) არის ყველა ისეთი k რიცხვის რაოდენობა სადაც 1≤k≤n და უსგ(k,n)=1. 

მაგალითად თუ n=9 მაშინ φ(n)=6; რადგან 9–სთან თანამარტივია 1,2,4,5,7,8. როცა n=1, φ(n)=1. რადგან უსგ(1,1)=1, მაგრამ ესაა ერთადერთი შემთხვევა როცა n თანამარტივია საკუთარ თავთან;

ეილერის ფორმულა მარტივი p რიცხვის შემთხვევაში
თეორემა: თუ p მარტივია და k ≥ 1, მაშინ [1]

```
    {\displaystyle {\displaystyle \varphi (p^{k})=p^{k-1}(p-1)=p^{k}\left(1-{\frac {1}{p}}\right).}}
```

დამტკიცება: მართლაც ნაშთთა სრული სისტემა {\displaystyle {\displaystyle p^{k}}} მოდულით შედგება 1,2,3......{\displaystyle {\displaystyle p^{k}}}რიცხვებისგან მათგან {\displaystyle {\displaystyle p^{k}}}–სთან თანამარტივია ისინი რომლებიც p–ზე არ იყოფა. ცხადია მოცემულ ნაშთთა სისტემაში p-ზე იყოფა {\displaystyle {\displaystyle p,2p,...p^{2},...p^{k}}}რომელთა საერთო რაოდენობა ტოლია {\displaystyle {\displaystyle p^{k-1}}} მაშასადამე {\displaystyle {\displaystyle p^{k}}}–სთან თანამარტივ რიცხვთა რაოდენობა მოცემული სისტემიდან უდრის {\displaystyle {\displaystyle p^{k}-p^{k-1}=p^{k-1}(p-1)}.}

მულტიპლიკაციურობა
ეილერის ფუნქცია არის მულტიპლიკაციური რაც ნიშნავს რომ ნებისმიერი m და n რიცხვებისთვის რომლებიც თანამარტივი არიან ანუ უსგ(m,n)=1, სამართლიანია შემდეგი ტოლობა φ(mn) = φ(m)φ(n). მაგ: φ(36) = φ(9)φ(4)=6·2=12.

ეილერის ფუნქციის ფორმულა ნებისმიერი რიცხვისთვის
ეილერის ფორმულის მულტიპლიკაციურობა საშუალებას გვაძლევს ვიპოვოთ ნებისმიერი რიცხვისთვის ეილერის მნშვნელობა.მართლაც ნებისმიერი რიცხვი წარმოსდგება მარტივ რიცხვთა ნამრავლის სახით{\displaystyle {\displaystyle {\displaystyle n={p\_{1}}^{k\_{1}}\cdots {p\_{r}}^{k\_{r}},}}} აქედან გამომდინარე

{\displaystyle {\displaystyle {\displaystyle {\begin{aligned}\varphi (n)&=\varphi \left(p\_{1}^{k\_{1}}\right)\varphi \left(p\_{2}^{k\_{2}}\right)\cdots \varphi \left(p\_{r}^{k\_{r}}\right)\\&=p\_{1}^{k\_{1}}\left(1-{\frac {1}{p\_{1}}}\right)p\_{2}^{k\_{2}}\left(1-{\frac {1}{p\_{2}}}\right)\cdots p\_{r}^{k\_{r}}\left(1-{\frac {1}{p\_{r}}}\right)\\&=p\_{1}^{k\_{1}}p\_{2}^{k\_{2}}\cdots p\_{r}^{k\_{r}}\left(1-{\frac {1}{p\_{1}}}\right)\left(1-{\frac {1}{p\_{2}}}\right)\cdots \left(1-{\frac {1}{p\_{r}}}\right)\\&=n\left(1-{\frac {1}{p\_{1}}}\right)\left(1-{\frac {1}{p\_{2}}}\right)\cdots \left(1-{\frac {1}{p\_{r}}}\right).\end{aligned}}}}}

მაგ: {\displaystyle {\displaystyle {\displaystyle \varphi (36)=\varphi \left(2^{2}3^{2}\right)=36\left(1-{\tfrac {1}{2}}\right)\left(1-{\tfrac {1}{3}}\right)=36\cdot {\tfrac {1}{2}}\cdot {\tfrac {2}{3}}=12.}}}

ეილერის თეორემა
რიცხვთა თეორიაში მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს ეილერის შემდეგი თეორემა 

თუ უსგ(a,m)=1 მაშინ {\displaystyle {\displaystyle a^{\varphi (m)}\equiv 1(modm)};}

  

```
**წყარო**
```

"რიცხვთა თეორია "მათემატიკის მეორე კურსი

^ Long (1972, p. 85)

^ Pettofrezzo & Byrkit (1970, p. 72)

^ Long (1972, p. 162)

^ Pettofrezzo & Byrkit (1970, p. 80)

^ See Euler's theorem.
**ეთნოგენეზი** (ძვ. ბერძნ. ἔθνος — ხალხი, ძვ. ბერძნ. γένεσις — წარმომავლობა) — ამა თუ იმ ხალხის ერად ჩამოყალიბების ხანგრძლივი ისტორიული პროცესი. მეცნიერება იცნობს ორი სახის ეთნოგენეზს — პირველი გულისხმობს ხალხის ისტორის საწყის სტადიას, როდესაც ერთ გეოგრაფიულ გარემოში მცხოვრებ მონათესავე და ზოგჯერ არამონათესავე ტომებს უყალიბდებათ საერთო ნიშნები, საერთო ენა, კულტურა სამეურნეო ტრადიციები, მსოფლაღქმა — ყოველივე ის რაც ერთობლიობაში ეროვნულ თვითშეგნებას განსაზღვრავს.

მეორე ტიპის ეთნოგენეზი ახალი დროის მოვლენაა, იგი შეიძლება განვითარდეს მიგრაციების შედეგად, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსთა ასიმილაცისა და კონსოლიდაციის გზით. მაგალითად, ამერიკელი ხალხის ფორმირებაში მონაწილეობა მიიღო ევროპულმა, აზიურმა, და აფრიკულმა ეთნოსებმა. შესაძლებელია პირიქითაც მოხდეს, უკვე ჩამოყალიბებული ეთნოსის შიგნით მოხდეს ახალი ეთნოსის წარმოშობა.

მკვლევართათვის შედარებით იოლია ასეთი „ახალგაზრდა" ეთნოსების ჩამოყალიბების პროცესებზე დაკვირვება, რადგან ასეთ შემთხვევაში მათ განკარგულებაშია უამრავი დადასტურებული ფაქტი, წერილობითი, ზეპირი, ყოფითი და სხვა სახის ისტორიული წყარო. ამის საპირისიროდ, უაღრესად რთულია ძველი ხალხების ეთნოგენეზის კვლევა, რადგან საამისოდ პირდაპირი, უეჭველი მოწმობები მეცნიერებას არ გააჩნია. სწორედ ამიტომ ძველი ხალხების ეთნოგენეზს მეცნიერები ერთდროულად რამდენიმე დისიპლინის შესაყარზე იკვლევენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Arno Borst: Der Turmbau von Babel. Geschichte der Meinungen über Ursprung und Vielfalt der Sprachen und Völker. 4 Bände. Hiersemann, Stuttgart 1957–1963 (Unveränderter Nachdruck. (dtv 59028). Deutscher Taschenbuch-Verlag, München 1995, ISBN 3-423-59028-9).
* Charles Bowlus: Ethnogenesis Models and the Age of Migrations: A Critique. In: Austrian History Yearbook 26, 1995, S. 146-164.
* Sebastian Brather: Ethnische Interpretationen in der frühgeschichtlichen Archäologie. Geschichte, Grundlagen und Alternativen. de Gruyter, Berlin u. a. 2004, ISBN 3-11-018040-5
**კრისტალ მადელინ ჟოლიტონი**, უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით **ემა შაპლინი** (ფრანგ. Emma Shapplin, დ. 1974 წლის 19 მაისს, პარიზის გარეუბანში) — ფრანგი სოპრანო.

ბიოგრაფია
---------

ემა შაპლინმა, ნეოკლასიკოსმა მხატვარმა და კომპოზიტორმა, მუსიკალური კარიერა კლასიკური მუსიკით დაიწყო, მოგვიანებით აირჩია მძიმე როკი. როდესაც ემა 18 წლის იყო, მომღერალმა Jean-Patrick Capdevielle დაარწმუნა ემა, რომ დაბრუნებოდა კლასიკური მუსიკის გაკვეთილებს, რათა გაეუმჯობესებინა თავისი სიმღერის ტექნიკა. მალე ემამ აღმოაჩინა, მიუხედავად იმისა, რომ როკი უფრო მეტ მხატვრულ თავისუფლებას ანიჭებდა, ვიდრე კლასიკური მუსიკა, ემასთვის ეს ჰედონისტური განწყობილება არ იყო საკმარისი. მომღერალს უფრო მეტი სურდა, ამიტომ მან გადაწყვიტა შეექმნა საკუთარი სტილი. ეს გახდა კომბინაცია არქაული ოპერის და თანამედროვე ტრანსი და პოპ მუსიკის. შაპლინი კაპდევილთან ერთად მუშაობდა თავის პირველ ალბომზე Carmine Meo. (Carmine Meo დაწერა კაპდევილმა).

შაპლინი საუბრობს ფრანგულად და მღერის სიმღერებს ამ ენაზე, თუმცა ყველაზე მეტი სიმღერა, რომელიც შემდეგ შეასრულა ემამ, ალბომში Carmine Meo ითარგმნა ფრანგულიდან ლათინურ და ძველ იტალიურ ენებზე კაპდევილის მიერ. მისი მეორე გამოცემაა, Etterna, შაპლინმა გადაწყვიტა შეესრულებინა XVII საუკუნის იტალიური ბაროკო, რადგან, მისი თქმით, „ეს არის ენა, რომელიც ბუნებრივია სიმღერისთვის". მომღერალმა ალბომისა და სიმღერის სახელწოდებისთვის გამოიყენა სიტყვა Etterna და არა თანამედროვე იტალიური „Eterna". ემა დროდადრო ასრულებს თავის ერთ-ერთ ჰიტს La Notte Etterna, ესპანურად, როგორც La Noche Eterna - მარადიული ღამე. შაპლინი უკვე თანამშრომლობს ბერძენ მომღერალთან George Dalaras და თითქმის ყოველ წელს სტუმრობს საბერძნეთის დედაქალაქ ათენს, სადაც იმართება კონცერტი სახელწოდებით Odeon of Herodes Atticus.

შაპლინი შედარებით უცნობი იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, იქამდე სანამ კომპოზიტორი Graeme Revell გამოიყენებდა მომღერლის ხმას ფილმისთვის „წითელი პლანეტა".

დისკოგრაფია
-----------

### ალბომები

* *Carmine Meo* (1997)
* *Etterna* (2002)
* *Macadam Flower* (2009)
* *Dust Of a Dandy* (2014)

სხვა გამოცემები
---------------

* *Discovering Yourself* (EP, 1999)
* *Spente le Stelle (Opera Trance) - The Remixes - Part One* (2000, რემიქსული ალბომი)
* *The Concert in Caesarea* (საკონცერტო ალბომი, 2003)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-02-18 საიტზე Wayback Machine.
* ემა შაპლინი Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  (რუსული) / (ფრანგული) Interview video with Emma Shapplin for the Russian TV channel TVC.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1406004
* BNF: cb14054980p (data)
* GND: 135106486
* ISNI: 0000 0000 5938 7108
* MusicBrainz: 3833f2ca-9a93-4bbc-9759-e402d3945dd5
* VIAF: 61749783
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 61749783

 |
**ედვარდ ევერეტ ჰეილი** (ინგლ. Edward Everett Hale; დ. 3 აპრილი, 1822 — გ. 10 ივნისი, 1909) — ამერიკელი ავტორი, ისტორიკოსი და პასტორი, ამერიკის რევოლუციური ომის ჯაშუშის, ნათან ჰეილის შვილთაშვილი. ცნობილია მოთხრობით „უსამშობლო კაცი", რომელიც ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს ჩრდილოელთა მხარდასაჭერად დაიბეჭდა *Atlantic Monthly-ში*.

ჰეილი წერდა მოთხრობებს, ესეებს, მემუარებს. იყო გულისხმიერი და გონიერი კრიტიკოსი — პირველად გამოეხმაურა გულთბილად უოლტ უიტმენი-ს წიგნს „ბალახის ფოთლები". ჰეილის მწერლური თვითმყოფადობა მკაფიოდ გამოვლინდა მის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებში „უსამშობლო კაცი", რომელიც მან 1863 წლის ზაფხულში (სამოქალაქო ომის დროს) დაწერა და იმავე წლის ბოლოს ჟურნალ „ატლანტიკ მანსლის" ფურცლებზე გამოაქვეყნა. რა არის სამშობლოს მოწყვეტილი კაცის ცხოვრება? რა ფასი აქვს თავისუფლებას სამშობლოს გარეშე? — ეს მწვავე და მარადიული თემაა მხატვრულად დამუშავებული ამ მოთხრობაში. „უსამშობლო კაცში" აღწერილია ამერიკელი ოფიცრის ტრაგიკული ბედი, ბედი ფილიპ ნოლანისა, რომელმაც ახალგაზრდობაში წარმოთქვა საბედისწერო სიტყვები: „ეშმაკმა დასწყევლოს თქვენი შეერთებული შტატები!..", ამის გამო უსამშობლოდ ყოფნა მიესაჯა და ამ სასჯელმა მრავალი წლის მერე ათქმევინა: „ადამიანთა მიღმა... ოფიცრებს მიღმა, მთავრობის მიღმა და მთელი ხალხის მიღმაც არის თვით სამშობლო, შენი სამშობლო და შენ მისი შვილი ხარ, ისევე როგორც შენი მშობელი დედისა და ისევე ეკუთვნი მას, როგორც დედას".

ფილიპ ნოლანი მალევე იქცა ეროვნულ მითად. უოლტერ დემროშმა ამ მოთხრობის მიხედვით შექმნა ოპერა, რომელიც 1937 წელს ნიუ-იორკში, „მეტროპოლიტენ ოპერის" სცენაზე დაიდგა.

ლიტერატურა
----------

* „რა არის თავისუფლება?" კრებული მესამე, თბილისი, 2015, გვ. 47.
აღდგენილი ქვა, რომლის ქვეშ აღმოჩენილნი იქნენ დალაქის ძვლები.
**ეივბერის დალაქი**, *(ინგლ. Barber surgeon of Avebury)* — შუასაუკუნეების ბრიტანეთის ნახევრად ლეგენდარული პიროვნება, რომელიც დაკავშირებულია წინაისტორიულ ძეგლ ეივბერთან ინგლისის უილტშირის საგრაფოში. 

ადგილობრივი ლეგენდის თანახმად, XIV საუკუნეში ღვთისმოშიში მოგზაური ადგილობრივ ქრისტიანულ მოსახლეობას ეხმარებოდა კერპთაყვნისმცემლური მენგირების დანგრევაში. ერთ-ერთი მენგირის ამოთხრის მცდელობისას, ქვა გადატრიალდა და მოგზაური მის ქვეშ მოიყოლია.

1938 წელს არქეოლოგმა ალექსანდრე კეილერმა მენგირი აწია და მის ქვეშ ადამიანის ძვლები აღმოაჩინა. ძვლებთან ერთად აღმოჩენილი იქნა ასევე რამდენიმე მონეტა, მაკრატელი და რკინის ჯოხი. აქედან გამომდინარე დადგინდა, რომ გარდაცვლილი პროფესიით დალაქი იყო. (შუა საუკუნეებში დალაქის პროფესია გარდა პარიკმახერული ხელობისა, ასევე მოიცავდა სამედიცინო დარგების ნაწილებს, მათ შორის მარტივ ქირურგიულ ოპერაციებსაც. სწორედ ამიტომ ინგლისურ ენაში ეს ტერმინი ამგვარია — *barber surgeon*, დალაქი-ქირურგი).

კეილერმა ძვლები სამეფო ქირურგიული კოლეჯის კურატორს გადასცა. 1998 წლამდე ითვლებოდა, რომ ძვლები მეორე მსოფლიო ომის დროს დაიკარგა, თუმცა 1998 წელს ისინი მუზეუმის საცავებში აღმოაჩინეს და ხელმეორედ შეისწავლეს. 

თავის ქალაზე აღმოჩენილი იქნა სერიოზული ტრავმის ნიშან-კვალი, რომელსაც სამედიცინო დამუშავების კვალი ეტყობოდა. აქედან გამომდინარე მეცნიერების მოსაზრებით დალაქი ქვის ქვეშ დარკძალული უნდა ყოფილიყო და ქვის მიერ მის მოკვლის ვარაუდი გამოირიცხა.

დამატებითი რესურსები
--------------------

* 'დალაქი-ქირურიგის' დაკარგული ჩონჩხი მუზეუმში მოიძებნა // British Archaeology, Issue no 48, October 1999 დაარქივებული 2012-01-20 საიტზე Wayback Machine.
* localmythsandlegends.com დაარქივებული 2011-10-09 საიტზე Wayback Machine.
ადოლესენტ მუხიმბა
**ეთნოლოგია** (ბერძ. ἔθνος, *ეთნოსი* — ხალხი + *ლოგოს* — სწავლება, მეცნიერება) — ანთროპოლოგიის განშტოება აანალიზებს და ადარებს კაცობრიობის ეთნიკური, რასობრივი და/ან ეროვნული თავისებურების წარმოშობას, გავრცელებას, ტექნოლოგიებს, ისევე როგორც, მათ რელიგიებს, ენებს და სოციალურ სტრუქტურას.

ეთნოლოგიური დისციპლინის მიზანია საველე მონაცემების საფუძველზე ხალხთა კულტურული და სოციალური განსხვავებულობის შესწავლა. ეთნოლოგიას მჭიდრო კავშირები აქვს სხვა ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებებთან (ისტორია, არქეოლოგია, ენათმეცნიერება, ფოლკლორისტიკა, გეოგრაფია, დემოგრაფია, პოლიტიკის მეცნიერება, სოციოლოგია, ფსიქოლოგია, ეკოლოგია და სხვა) და რიგ შემთხვევებში მხოლოდ ეთნოლოგიური ცოდნის გათვალისწინებით ხერხდება ზოგიერთი საკითხის ახსნა და შესწავლა (მაგ. ეთნოსის ფსიქოლოგიის — ეროვნული ხასიათის, შესწავლა წარმოუდგენელია ეთნოლოგიური მონაცემების გამოყენების გარეშე).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანთროპოლოგია
* არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა
* ევოლუციონიზმი
* ეთნოფილოსოფია
* ეთნოცენტრიზმი
* კულტურა
* მარქსიზმი
* მოდერნიზმი
* პოსტკოლონიალიზმი
* პოსტმოდერნიზმი
* პრიმიტივიზმი
* პრიმიტიული კულტურა
* რასიზმი
* საზოგადოება
* სტრუქტურული ანთროპოლოგია
* ფუნქციონალიზმი
* ძირძველი ხალხები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თ.ს.უ.-ს ეთნოლოგიის კათედრა[*მკვდარი ბმული*]
**ეპიფიტოტია** (< ეპი... და ბერძ. φυτόν — მცენარე) — მცენარეთა ინფექციური დაავადების გავრცელება მნიშვნელოვან ტერიტორიაზე დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში. ეპიფიტოტიის სახით ჩვეულებრივ ჩნდება მცენარეთა ჟანგა და პურეული მარცვლოვნების გუდაფშუტა, კარტოფილის ფიტოფთოროზი, ვაშლის ქეცი და მრავალი სხვა ინფექციური დაავადება. როგორც წესი ეპიფიტოტია ხელსაყრელ პირობებში დაავადების რამდენიმე კერიდან ჩნდება. ფიტოპათოგენური მიკროორგანიზმები ვრცელდებიან რეზერვაციის ადგილებიდან და აავადებენ მცენარეთა დიდ რაოდენობას. ეპიფიტოტია ვითარდება დაავადების გამომწვევის რამდენიმე გენერაციიდან, რომლებიც რამდენიმე ახალ მსხვილ კერას წარმოქმნიან და აფართოებენ დაზიანების ზონას. ეპიფიტოტიის სისწრაფესა და გაჩენის პერიოდულობაზე გავლენას ახდენს დაავადების ტიპი, გამომწვევის თავისებურებები, მასპინძელი მცენარე და გარე ფაქტორები. ბრძოლის ღონისძიებები დამოკიდებულია დაავადების თავისებურებებზე.

სქოლიო
------

1. ↑   Эпифитотия // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 415.
**ეკოლოგიური მშენებლობა** (ასევე **მწვანე მშენებლობა**; ინგლ. Green building) — პრაქტიკა მშენებლობაში, რომელიც შენობის მიერ ბუნებრივი რესურსების — ენერგიის, წყლისა და მასალების — ეფექტურად გამოყენებაზე ამახვილებს ყურადღებას და ამავე დროს ამცირებს შენობის ზეგავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე და ზოგადად გარემოზე, შენობის ცხოვრებისეული ციკლის განმავლობაში, უკეთესი დაგეგმვის, პროექტირების, მშენებლობის, მართვის, რემონტისა და დაშლისას. მჭიდრო კავშირშია ეკოლოგიურ არქიტქტურასთან.

კარგად გააზრებული ეკოლოგიური მშენებლობა შემდეგ შედეგს იძლევა: (1) პროდუქტიულობის ზრდა და ნაკლები ენერგიისა და წყლის ხარჯი ამცირებს ოპერატიულ დანახარჯებს, (2) მობინადრეთა და საზოგადოების უკეთესი ჯანმრთელობა გაუმჯობესებული ჰაერის ცირკულაციის გამო, (3) შემცირებული უარყოფითი გავლენა გარემოზე, მაგ. სანიაღვრე წყლის ჩამონადენისა და მხურვალე კუნძულის ეფექტის შემცირება.

ეკოლოგიური მშენებლობა ასევე შენობის კონსტრუქციასა და გარემოს შორის ესთეტიკური ჰარმონიის მიღწევის საშუალებას იძლევა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი შენობები გარეგნობითა და სტილით სხვა ნაკლებად ეკოლოგიური შენობებისგან ნაკლებად გამოირჩევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკოლოგიური მშენებლობა


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  რომის სახელმწიფოინსტიტუტები |
| --- |
| **რომის სამეფო** |
| **რომის რესპუბლიკა** |
| **რომის იმპერია** |
| **პრინციპატი** | **დომინატი** |
| **ძირითადი მაგისტრატები:** |
| * კონსული
* პრეტორი
* კვესტორი
 | * ედილი
* ტრიბუნი
* ცენზორი
 |
| **საგანგებო მაგისტრატები:** |
| * Magister Equitum
* სამხედრო ტრიბუნი
 | * დიქტატორი
* ტრიუმვირი
* დეცემვირი
 |
| **სხვა თანამდებობები და წოდებები:** |
| * პონტიფექს მაქსიმუსი
* ლეგატი
* მეთაური
* ოფიციუმი
* პრეფექტი
* ვიკარი
* ვიგინტისექსვირი
* ლიქტორი
* ინტერრექსი
 | * სამხედრო მაგისტრი
* იმპერატორი
* სენატის პრინცეპსი
* რომის იმპერატორი
* ავგუსტუსი
* კეისარი
* ტეტრარქი
 |
| **პოლიტიკა და კანონი**: |
| * სენატი
* Cursus honorum
* სახალხო კრებები
 | * კოლეგიალობა
* რომაული სამართალი
* რომის მოქალაქეობა
* იმპერიუმი
 |

**ედილი** (ლათ. Aedilis, aedis — „ტაძარი") — თანამდებობა რომში. ედილები იყვნენ საზოგადოებრივ შენობების მოვლაპატრონობაზე პასუხისმგებელნი. ასევე მათ ევალებოდათ რელიგიური დღესასწაულების და თამაშობების ჩატარება.

ედილების ინსტიტუტი ძვ. წ. 494 წელს დაარსდა, თავდაპირველად ეს პლებეური მაგისტრატურა იყო, ედილები ტრიბუნების თანაშემწეები იყვნენ. მოგვიანებით პატრიციებიც გახდნენ ედილები (aediles curules). ედილუსი 36 წელზე უფროსი უნდა ყოფილიყო.

პატრიციუს ედილებს საკუთარი ხარჯებით უნდა მოეწყოთ თამაშობები. ამ თანამდებობას ბევრი დამწყები პოლიკიტოსი იყენებდა პოპულარობისთვის. პლებეი ედილები აწყობდნენ პლებეურ თამაშობებს. ციცერონი აღნიშნავს რომ ედილების მოვალეობებში ზემოთხსენებულის გარდა შედიოდა ქალაქში სისუფთავის დაცვა, აკვედუკების და საკანალიზაციო სისტემების მომსახურება, ქალაქში მოძრაობის რეგულაცია და ავარიული შენობების შეკეთება/დანგრევა, ხანძარსაწინააღმდეგო ზომების მიღება, აბანოებისა და ტავერნების შენახვა, აფერისტების და თაღლითების დასჯა, და საერთოდ, მოსახლეობის მორალზე ზრუნვა. ისინი ასევე თვაყურს ადევნებდნენ პროდუქტის ხარისხს.

იულიუს კეისარმა ორი პატრიციუსი ედილი დაამატა, რომლებიც ხორბლის იმპორტს ზედამხედველობდნენ. ავგუსტუსის დროს ედილთა ფუნქციები გადანაწილდა პრეტორებდა და პრეფექტებს შორის, ხოლო III საუკუნეში ედილთა ინსტიტუტი გაქრა.
**ერთიანი ეროვნული გამოცდები** — გამოცდების სერია, რომელსაც საქართველოში აბიტურიენტი გადის რათა სწავლა გააგრძელოს უნივერსიტეტში. 2005 წელს, საქართველოს ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, მისაღები გამოცდების ძველი, საბჭოური სისტემა ახლით შეიცვალა. როგორც გამოცდების ეროვნული ცენტრი აცხადებს მათ მიერ შემუშავებული და დანერგილი მოდელი „შეფასების სამართლიან, გამჭვირვალე, უნიფიცირებულ, მერიტოკრატულ პრინციპებზე დამყარებული სისტემაა, რომელიც უზრუნველყოფს საუკეთესო აბიტურიენტების შერჩევას უმაღლესი სასწავლებლებისათვის". ერთიანი ეროვნული გამოცდების შედეგების მიხედვით განისაზღვრება დასაფინანსებელი აბიტურიენტების სია. 2005 წლიდან დღემდე 100 ათასამდე აბიტურიენტი საქართველოს აკრედიტებული უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტი ერთიანი ეროვნული გამოცდებით გახდა.

ისტორია
-------

2005 წელს ყველა აბიტურიენტი აბარებდა 3 სავალდებულო გამოცდას (ქართული ენა და ლიტერატურა, უცხოური ენები, ზოგადი უნარები). აბიტურიენტების ნაწილი, ფაკულტეტების მითხოვნის შესაბამისად, მათემატიკის გამოცდას აბარებდა. 
სახელმწიფო დაფინანსება გაიცემოდა 3 გამოცდის შედეგით (მათთვის, ინც მეოთხე გამოცდა ჩააბარა გამოთვლისას გამოიყენებოდა მათემატიკისა და უცხოური ენების გამოცდიდან უდიდესი ქულა). 

2006 წელს არჩევითი გამოცდების ჩამონათვალს დაემატა 3 გამოცდა – საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, საქართველოს ისტორია–საზოგადოებრივი მეცნიერებები, ლიტერატურა. აბიტურიენტთა ნაშრომების შეფასებული ასლები განთავსდა ინტერნეტში – ნებისმიერ აბიტურიენტს შეეძლო საკუთარი ნაშრომის ასლის ნახვა აპელაციამდე. შეიცვალა სახელმწიფო დაფინანსების გაცემის წესი. გადაწყდა, რომ გრანტი, ნაცვლად 3 გამოცდის, ზოგადი უნარების გამოცდის შედეგით გაცემულიყო.

2007 წელს აბიტურიენტთა განაცხდები განთავსდა ინტერნეტში. საკუთარი განაცხადის გადამოწმება ნებისმიერ აბიტურიენტს ინტერნეტით შეეძლო.

2008 წელს ზოგადი უნარების ტესტი ითარგმნა აზერბაიჯანულად და სომხურად. წარმატებით დაინერგა კომპიუტერული გასწორების სისტემა (eMarker).

2009 წელს გაიზარდა მინიმალური კომპეტენციის ზღვარი. გამსწორებლები შეირჩნენ კონკურსის წესით.

2010 წელს ყველა აბიტურიენტისთვის 4 გამოცდის ჩაბარება გახდა სავალდებულო, სახელმწიფო დაფინანსების გაცემა კი ყველა გამოცდის შედეგის გათვალისწინებით მოხდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ზოგადი უნარების ტესტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გამოცდების ეროვნული ცენტრი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  გამოცდების ეროვნული ცენტრი ერთიანი ეროვნული გამოცდების შესახებ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-30. ციტირების თარიღი: 2011-07-02.
ედვარდ ჰალიფაქსი 1937 წელს
**ედუარდ ფრედერიკ ლინდლი ვუდ ჰალიფაქსი** *ჰელიფექსი* (Edward Frederick Lindley Wood, 1. Earl of Halifax), 1925 წლიდან ბარონი ირვინი (ინგლ. Lord Irwin) (დ. 16 აპრილი, 1881, პაუდერემი, დევონშირის საგრაფო — გ. 23 დეკემბერი, 1959, იორკი) — ინგლისის სახელმწიფო მოღვაწე. 1910 პარლამენტის წევრი კონსერვატორიული პარტიიდან. 

1922–1924, 1932–1935 განათლების, 1924–1925 სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1926–1931 ინდოეთის ვიცე-მეფე; ახშობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას. 1935–1937 ბეჭდის მცველი ლორდი; 1935–1938 ლორდთა პალატის ლიდერი და პრემიერ-მინისტრის მოადგილე. 1938–1940 საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1937 ნოემბერს მოლაპარაკებას აწარმოებდა ადოლფ ჰიტლერთან და წამოაყენა საბჭოეთის წინააღმდეგ მიმართული ინგლის-გერმანიის შეთანხმებათა პროგრამა. 1941–1946 წლებში იყო ელჩი აშშ-ში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 595.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ენციკლოპედია **ამერიკანა**
ენციკლოპედია **ამერიკანა** (ინგლ.  Encyclopedia Americana, „ამერიკანა") — ნიუ-იორკში გამოცემული უნივერსალური ენციკლოპედია, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესია ინგლისურენოვან ენციკლოპედიებს შორის. 
ენციკლოპედია მოიცავს 45 ათასზე მეტ სტატიას, რომელთა უმეტესობა 500 სიტყვაზე მეტს შეიცავს. საენციკლოპედიო მასალის დაწერაში მონაწილეობდა 6500 ავტორი, შედეგად — 9 000 ბიბლიოგრაფია, 150 000 ჯვარედინი ბმული, 1000-ზე მეტი ცხრილი, 1 200 რუკა და დაახლოებით 4 500 შავ-თეთრი და ფერადი ილუსტრაცია მივიღეთ.
დღეისათვის ენციკლოპედია ხელმისაწვდომია ინტერნეტხელმომწერთათვისაც.

ისტორია
-------

არსებობს მოსაზრება, რომ ენციკლოპედიის პირველი გამოცემა 16 ტომად გამოვიდა 1903—04 წწ. მეორე გამოცემა კი — 30 ტომად 1918—20 წწ. და 1918 წლიდან საგამომცემლო კორპორაცია „გროლერი" (ანგლ.) (Grolier) გამოსცემს.

სხვა მოსაზრებით, პირველი 13 ტომეული გამოიცა 1829-1833 წლებში კომპანია Carey, Lea & Carey-ის მიერ და 1846 წელს უკვე დასკვნითი, მე-14 ტომი გამოქვეყნდა, ხოლო ეს ვარიანტი ხელახლა რამდენიმეჯერ გამოიცა დაახლოებით 1858 წლამდე. ცალკე Encyclopedia Americana გამოქვეყნდა 1883—1889 წლებში J.M. Stoddart-ის მიერ, როგორც მეცხრე ბრიტანიკის ამერიკული ვერსია, მაგრამ ამ ნამუშევარს არაფერი ჰქონია საერთო მანამდელ გამოცემებთან.

1902 წლის გამოცემა მანამდე არსებულ მასალებზე დაყრდნობით დაიბეჭდა 16 ტომად ჟურნალ Scientific American-ის სუპერვიზიით. ჟურნალთან თანამშრომლობა 1911 შეწყდა და 1907 - 1912 ენციკლოპედია გამოიცემოდა სახელწოდებით The Americana.

1918-20 წწ. ახალი 30 ტომეული ჯორჯ ერვინ რაინსის რედაქტურით გამოვიდა. 1923-იდან 2000 წლამდე იბეჭდებოდა წელიწდეულები.

ბოლოს, 1945 წელს ენციკლოპედია შეიძინა კომპანია Grolier-მა, რომელიც თავის მხრივ კომპანია Hachette-მა გადაყლაპა 1988 წელს. 1995 წელს ენციკლოპედია **ამერიკანას** პირველი ელექტრონული ვერსია შეიქმნა CD-დისკებზე, ხოლო 1997 წლიდან ხელმისაწვდომია ონლაინ-ვერსიაც.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Encyclopaedia Americana* 1851 წლის დაარქივებული 2017-07-11 საიტზე Wayback Machine.  ვიკიფორმატში
* Encyclopedia Americana: აღწერა საიტიდან Grolier