recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გუმბათის ციკლოპური ციხე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გუმბათში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე გუმბათის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1650 მ. სიმაღლეზე. 

ციკლოპური სიმაგრის კედლები ნაგებია დიდი ზომის ლოდებით, ორპირად მშრალი წყობით, შიდა არე შევსებულია მომცრო ზომის ქვებით. გეგმაში ციხე ოთხკუთხა ფორმისაა. ზღუდის ფორმა ტალღისებურია, კუთხეებში და შუაში მძლავრი ბურჯებია. ციხეში შესასვლელი სამხრეთის მხრიდანაა. ძეგლი წარმოადგენს კომპლექსს, რომელიც შედგება ნამოსახლარისა და ციტადელისაგან. ნამოსახლარი განფენილია მთის ფერდობზე, ციტადელი კი მთის თხემზე, რომელიც აღმოსავლეთის მხარეს ციცაბოდ ეშვება მდინარის ნაპირამდე. ციხესიმაგრის კომპლექსი ორი ნაწილისაგან შედგება — მთავარი ციხისა (ციტადელი) და მასზე სამხრეთიდან მიშენებული გალავნისაგან. ქვედა გალავანს სავარაუდოდ ორი შესასვლელი ჰქონდა — სამხრეთისა და დასავლეთის მხრიდან. ციტადელში შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარეობს. კომპლექსის ყველა კედელი ნაგებია დიდი ზომის ლოდების ორპირა წყობით, რომელთა შორის არე ქვებითაა ამოვსებული. ციტადელის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში არსებულ ბურჯში ნიშისებური შეღრმავებაა გამართული. ნამოსახლარი უშუალოდ ებმის სასიმაგრო სისტემას სამხრეთის მხრიდან და თავისი მცირე ზღუდით ერთიანი სისტემის ნაწილის წარმოდგენას. ნამოსახლარზე აკრეფილი თიხის ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტები გვიანბრინჯაო-რკინის ხანას და ადრეულ შუა საუკუნეებს განეკუთვნება. ძეგლი საკმაოდ დაზიანებულია. ციტადელის და გალავნის კედლები თითქმის საფუძვლის დონეზეა შემორჩენილი. ნამოსახლარის გამაგრების კვალი მხოლოდ ალაგ-ალაგაა შემორჩენილი.

გუმბათის ციკლოპურ ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5524

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**მაღალი ატლასი** (არაბ. اَلْأَطْـلَـس الْـكَـبِـيْـر; ფრანგ. Haut Atlas) — ქედი ცენტრალურ მაროკოში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. წარმოადგენს ატლასის მთების უმაღლეს ნაწილს. გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 740 კმ-ზე, სიგანე საშუალოდ 60 კმ. იწყება ატლანტის ოკენის სანაპიროდან და მთავრდება მაროკო–ალჟირის საზღვარზე.

მაღალი ატლასის საშუალო სიმაღლეა 2000 მ, ხოლო მაქსიმალური სიმაღლე 4167 მ (მთა თუბკალი). 400-ზე მეტი მწვერვალის სიმაღლე აჭარბებს 3000 მ-ს, რომელთა შორის აღსანიშნავია მთა აიაში (3757 მ) და მთა მ’გუნი (4071 მ). უღელტეხილებიდან მნიშვნელოვანია თიზი-ნ’თიშქა (2260 მ), თიზი-ნ-თესთი (2093 მ) და თიზი-ნ-თალრჰემთი (2210 მ).

მაღალი ატლასი ოროგრაფიულად იყოფა სამ ნაწილად: დასავლეთი მაღალი ატლასი, ცენტრალური მაღალი ატლასი და აღმოსავლეთი მაღალი ატლასი. იკვეთება თვალსაჩინო კონტრასტი ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთებს შორის; ჩრდილოეთი კალთები შემოსილია მცენარეული საფრით, ხოლო სამხრეთი შიშველია და მზისგან დამწვარი. მაღალ ატლასსა და ანტიატლასს შორის კავშირს ქმნის სირვის მასივი, რომელიც წარმოადგენს ძველ, ვეებერთელა და მაღალი ვულკანის ნაშთს.

დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში გაბატონებულია ალპური ტიპის ძლიერ დანაწევრებული ნაოჭა-ლოდა საშუალომთიანი და მაღალმთიანი მასივები, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში გასწვრივი დეპრესიებით დაყოფილი მოკლე და დაბალი ძლიერ დაკარსტული ქედები. მაღალ მწვერვალებზე იცის თოვლი, თუმცა მუდმივი თოვლი და მყინვარები არ გვხვდება.

ქედის აღმოსავლეთი სექტორი უმეტესწილად აგებულია იურული ასაკის კირქვებით, ხოლო დასავლეთი ნაწილი კრისტალური ქანებით, რომელიც მნიშვნელოვან სიმაღლეზე მძლავრი ვერტიკალური მოძრაობებითაა აზევებული. მყინვარული ცირკებისა და ხეობების არსებობა კაინოზოურში მომხდარ გამყინვარებაზე მიანიშნებს.

ჩრდილოეთ კალთებსა და დაბალი მთების უმაღლეს ნაწილებში გვხვდება მუხის, ფიჭვის, კედრისა და სხვა მცენარეებისაგან შემდგარი ტყე, მათ შორის კაკლის ხე, რომელიც იზრდება საირიგაციო საზღვრამდე. ქვედა კალთები გარშემორტყმულია წყალუხვი ხეობებით, რომელშიც ბერბერები ამუშავებენ პატარა სარწყავ მინდვრებს. სიცხისგან და მშრალი საჰარული ქარებისგან დაუცველი მთათა სამხრეთი ფერდობები ზოგადად მოკლებულია მცენარეულობას. მოიპოვება სპილენძი, რკინის მადანი, ტყვია, თუთია და მანგანუმი. მწვერვალებზე თოვლის საბურველის არსებობისას პოპულარულია თხილამურებით სრიალი; ზაფხულის თვეებში სალაშქროთ მრავალი ტურისტი სტუმრობს თუბკალის ეროვნულ პარკს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Augustin Bernard, Afrique septentrionale et occidentale, Paris, 1939
2. 1 2 3  High Atlas mountains, Morocco | Encyclopedia Britannica
3. ↑  Searight, Susan, Maverick Guide to Morocco, Pelican Publishing, 1999
4. ↑  Ioannis Vogiatzakis, Mediterranean Mountain Environments, Wiley-Blackwell, 2012

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb12490074j (data)
* GND: 4025574-8
* NKC: ge987181
* VIAF: 316431035
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 316431035

 |
**დიდებული ტყუილი** (ინგლ. The Great Lie) — 1941 წლის ამერიკული ფილმი. მერი ასტორმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სანდრასა და პიტერი დაქორწინებას გადაწყვეტენ, მაგრამ ჯერ სანდრას განქორწინება ძალაში უნდა შევიდეს. სანდრა პიტერისგან შვილს ელოდება. პიტერი თავის ყოფილ საცოლეზე, მეგიზე ქორწინდება. ქორწინების შემდეგ პიტერი სამხრეთ ამერიკაში მიფრინავს, სადაც მისი თვითმფრინავი ჩამოვარდება და პიტერი დაიკარგება. მეგი სანდრას ფულს გადაუხდის და მის შვილს იშვილებს. როდესაც დაკარგული პიტერი ბრუნდება, ქალები ბავშვისთვის ბრძოლას იწყებენ.

როლებში
-------

* ბეტი დეივისი — მეგი პატერსონი
* ჯორჯ ბრენტი — პიტერ ვან ალენი
* მერი ასტორი — სანდრა კოვაკი
* ჰეტი მაკდანიელი — ვაიოლეტი
* ლუსილ უოტსონი — ადა გრინფილდი
* გრანტ მიჩელი — ჯოშუა მეისონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დიდებული ტყუილი***

* 

* „დიდებული ტყუილი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დიდებული ტყუილი" — Allmovie-ზე
**შარლ დე გრაი დე ფუა** (ფრანგ. Charles de Grailly de Fois; დ. და გ. თარიღი უცნობია) — XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის ფრანგი ოფიცერი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1768-1774) დროს რუსეთის არმიაში მსახურობდა და გენერალ ტოტლებენის ადიუტანტი იყო. მასთან ერთად 1770 წლის სექტემბერში შემოვიდა საქართველოში. 1777–1783 წლებში დაწერა მემუარული ხასიათის რელაცია, რომელიც ინახებოდა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს არქივში (პირველად გამოსცა 1954 წელს ინგლისელმა ქართველოლოგმა დ. ლენგმა). 

რელაციაში აღწერილია იმდროინდელი საქართველო, გადმოცემულია ცნობები ქვეყნის სოციალურ-პოლიტიკური და ეკონომიკური ვითარების შესახებ. ავტორი აღწერს ტოტლებენის ჯარის შემოსვლას საქართველოს სამხედრო გზით სტეფანწმინდაში, მეფე ერეკლე II-ისა და ტოტლებენის შეხვედრას, ერეკლეს სასახლეს თბილისში, მეფე სოლომონ I-თან ტოტლებენის შეხვედრას და სხვ. დე გრაი დე ფუა მომსწრე იყო ქართველ-რუსთა ჯარის ოსმალებთან ბრძოლისა აწყურის ციხის აღების დროს. იგი დეტალურად აღწერს საომარი კამპანიის მსვლელობას და, როგორც სამხედრო საქმის მცოდნე, სწორ შეფასებას აძლევს ერეკლე II-ის ტაქტიკას და სტრატეგიას. რელაცია ადასტურებს, რომ საქართველოს პოლიტიკური წრეები მტკიცედ ადგნენ პრო-რუსული პოლიტიკური ორიენტაციის გზას. დე გრაი დე ფუა აღნიშნავს ქართველებისა და ზოგიერთი კავკასიის სხვა ხალხის ყოფის დეტალებს. მაგ. მას შეუნიშნავს საქართველოში დამკვიდრებული ჩვევა, რომლის მიხედვითაც მამაკაცი მამაკაცს სახეზე არ კოცნის. რელაციაში იგრძნობა მისი სიმპათიები ერეკლე II-ის მიმართ. დე გრაი დე ფუა თავდაპირველად ტოტლებენის ნდობით აღჭურვილი პირი იყო, შემდეგ იგი ტოტლებენის წინააღმდეგ განზრახულ ოფიცრების შეთქმულებას მიემხრო და თბილისში დარჩა ერეკლე II-ის კარზე. 1771 წლის 22 აპრილს შეთქმულების სხვა მონაწილეებთან ერთად ყაზანში გაასამართლეს, დიდ დამნაშავედ ვერ ცნეს და უნტერ-ოფიცრად ჩამოაქვეითეს.

ლიტერატურა
----------

* დე გრაი დე ფუას ცნობები საქართველოს შესახებ. ფრანგულიდან თარგმნა, შესავალი, შენიშვნები და საძიებლები დაურთო ჯ. ოდიშელმა, თბ. 1985;

* *ოდიშელი ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**დე ბურის სასახლე** — სასახლე აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. ეკუთვნოდა ლევ დე ბურს, რომელიც იყო ბაქოს XIX საუკუნის ერთ-ერთი ნავთობის მილიონერი. სასახლე, რომელიც განლაგებულია ნიაზის ქუჩაზე (ყოფილი სავაჭრო), აშენებული იყო არქიტექტორ ფონ დერ ნონეს მიერ, რომელიც იყო ქალაქის ინჟინერი და პოლკოვნიკი, ასევე ინჟინერ ანტონ კანდინოვის მიერ 1891-1895 წლებში. დღესდღეობით სასახლის პირველი კორპუსში განლაგებულია მუზეუმი. 1951 წელს შენობის ეს ნაწილი აზერბაიჯანის სსრ-ს ცკ-ას მდივანმა მირჯაფარ ბაგიროვმა გადასცა 1937 წლის ოქტომბერში ჩამოყალიბებულ რ. მუსტაფაევის სახელობის აზერბაიჯანის ხელოვნების მუზეუმს. დე ბურის სასახლე მშვენივრად ჩაჯდა ბაქოს არქიტექტურულ კომპლექსში. სასახლეს კარგად გამოხატული კლასიკური ელემენტები ამშვენებს. დე ბურის სასახლე ითვლება პირველ მცდელობად საცხოვრებელი სახლის ფასადზე არქიტექტურული — პორტიკების გამოყენებად.

სქოლიო
------

1. ↑   Шамиль Фатуллаев. Градостроительство Баку XIX—начала XX веков / Под ред. проф. В. И. Пилявского. — Ленинград: Стройиздат, 1978. — 215 с.
2. ↑  Н. А. Рагимова. Научно-исследовательская работа в музее на основе фондов: на примере Азербайджанского государственного музея искусств им. Р. Мустафаева. დაარქივებული 2015-02-24 საიტზე Wayback Machine.  // журнал : Вопросы музеологии. — 2010.
**გოდფრუა ბუიონელი** (ფრანგ. Godefroy de Bouillon , აგრეთვე ცნობილი როგორც **გოტფრიდ ბულიონელი** (გერმ. Gottfried von Bouillon; დ. დაახ. 1060, ბულონი — გ. 18 ივლისი, 1100, იერუსალიმი) ) — ქრისტეს საფლავის ლეგენდისეული მცველი, რომელიც პირველ ჯვაროსნულ ომში რომის პაპის ურბან II-ის მიმართვისთანავე ჩაერთო.

ბუიონის ჰერცოგი გოდფრუა ლოთარინგიის ოციათასიან რაინდთა ლაშქარს სარდლობდა. ამ დროს იგი 35 წლისა იყო. მან იერუსალიმამდე მიაღწია და იყო ერთ-ერთი, ვინც პირველმა აღმართა ქრისტიანული დროშა 1099 წლის 15 ივლისს. მთელი ლაშქრობის განმავლობაში გამოირჩეოდა რაინდული სულისკვეთებით ქრისტიანობით და ასევე სამართლიანობით. იერუსალიმის მეფედ არჩევისას წარმოთქვა:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქალაქში, სადაც მაცხოვარი იესო ქრისტე ეკლიან გვირგვინს ატარებდა, მე სამეფო გვირგვინს ვერ დავიდგამ." |
|  |  |

მაშინ მას მაცხოვრის საფლავის მცველის ტიტული მიენიჭა. იდუმალებითაა მოცული მისი გარდაცვალების ამბავი. იგი 1100 წლის 18 ივლისს აღესრულა. გოდფრუა ბუიონელის საფლავი მე-19 საუკუნემდე მაცხოვრის აღდგომის ტაძრის კარიბჭეში მდებარეობდა. მალე მისი საფლავი გაძარცვეს და მისი სხეულის ნაწილები დაკარგულად ითვლება. 1830 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ბელგია დამოუკიდებელ ქვეყნად გამოცხადდა, გოდფრუა ბუიონელი ბელგიის ეროვნულ გმირად ითვლება. მისი ქანდაკება ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელშია აღმართული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გოდფრუა ბუიონელი***

* ინფორმაცია საიტზე fmg.ac

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იერუსალიმის მეფეები |
| --- |
|  |
| 
* ჟოფრუა ბულონელი\*
* ბალდუინ I
* ბალდუინ II
* მელისინდა ფულკთან და ბალდუინ III-სთან ერთად
* ამალრიკ I
* ბალდუინ IV
* ბალდუინ V
* სიბილა გი დე ლუზინიანთან ერთად
* იზაბელა კონრად I-თან, ანრი I-თან და ამორი II-სთან ერთად
* მარია ჟან I-თან ერთად
* იზაბელა II
* კონრად II
* კონრად III
* ჰუგო I
* ჟან II
* ანრი II
 |  |
|  |
| 
\* არ მიუღია მეფის ტიტული |

 |
**მაასი**, *მეზი* (ფრანგ. Meuse, ვალონ. Mouze ) — ევროპის ერთ-ერთი უმთავრესი მდინარე. სათავეს იღებს საფრანგეთში , გაივლის ბელგიასა და ნიდერლანდებს და ჩრდილოეთის ზღვაში ჩაედინება. მდინარის საერთო სიგრძეა 925 კმ (575 მილი). აუზის ფართობია — 36 ათ. კმ².

მდინარე სათავეს ლანგრის ფერდობზე იღებს, იკვებება ძირითადად წვიმის წყლით, ასევე თოვლით. ნაოსნობა ზემო დინებამდეა დასაშვები. მაასი არხებით უკავშირდება მდინარეებს შელდას, სენას, რაინს და სხვ. ქალაქ სედანის ზემოთ კარჭაპირებულია. ქვემო დინებაში მდინარის წყლის დონე ახლომდებარე დაბლობზე მაღალია, ამიტომ, წყალდიდობის თავიდან ასაცილებლად მდინარეს დამბებით აკავებენ.

მაასზე გაშენებულია ქალაქები ვერდენი, ლიეჟი, მაასტრიხტი, ჰეროჰენბოსი და როტერდამი. მდინარეზე ასევე მდებარეობს ბელგიის უმსხვილესი კუნძული დავი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიდერლანდების მდინარეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაასი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* მაასი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2012-10-24 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
**დალი მიქაუტაძე** (დ. 21 ივნისი, 1949, ქუთაისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიის სპეციალობით. 1972-1975 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიის განხრით.

1978-1979 წლებში ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფიის კათედრის მასწავლებელი. 1979-1982 წლებში — გეოგრაფიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1982-2005 წლებში — გეოგრაფიის კათედრის დოცენტი. 2005 წლიდან მედიცინისა და საბუნებისმეტყვრლო მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე გეოგრაფიის მიმართულებით. 2007 წლიდან — ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკუტეტის სასწავლო-სამეცნიერო პროცესის კოორდინატორი. 2006 წლიდან აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი. 2006-2014 წლებში — გეოგრაფიის დეპარტამენტის კოორდინატორი, ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის საბჭოს წევრი. მის სადისერტაციო ნაშრომში გამოკვლეულია ზღვისპირა რაიონების კლიმატური პირობების კავშირი ტროპოსფეროს სრული ენერგიის მდგენელებთან. დადგენილია ურთიერთ-დამოკიდებულება ამ მდგენელებსა და ატმოსფერულ ნალექებს შორის. მიღებულია საპროგნოზო განტოლება თავსხმა ნალექების წინასწარმეტყველებისათვის, 36-72 საათით ადრე. მისი კვლევის ობიექტს შეადგენს ეკოლოგიის საკითხები. ჩატარებული აქვს საინტერესო სამუშოები ატმოსფერული ჰაერის დამაჭუჭყიანებელ ზოგიერთ ინგრედიენტსა და მეტეოროლოგიურ ელემენტებს შორის ურთიერთკავშირის გამოვლენის მიზნით. მიღებული შედეგები გაშუქებულია ხელნაწერ ფონდებში. გამოქვეყნებული აქვს 53 სამეცნიერო ნაშრომი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰაერის მასების ტრანსფორმაცია შავი ზღვის ზედაპირზე გადმოსვლისას", დაიცვა 1977 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* გეოგრაფია გლობალურ კონტექსტში: მიღწევები და გამოწვევები, ქუთაისი, აკაკი წერეთლის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2017, გვ. 490 ISBN 9789941904325
* „რეგიონალური ტურიზმის პრობლემები და განვითარების პერსპექტივები", საერთაშორისო სამეცნიერო-პრაქტიკული ინტერნეტ-კონფერენცია (2017: ქუთაისი) ქუთაისი, აკაკი წერეთლის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2017, გვ. 171 ISBN 9789941459344
* საქართველოს ტურისტულ-რეკრეაციული დარაიონება: სალექციო კურსი, ქუთაისი, აკაკი წერეთლის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2008, გვ. 116 ISBN 9789941904370

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 197

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალი მიქაუტაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიქაუტაძე
**ლოროპენი** — ბაზრობების ქალაქი სამხრეთ ბურკინა-ფასოში. ადგილობროვი ღირსშესანიშნაობები მოიცავს ევროპელებამდელ ქვის ნანგრევებს, რომელთა შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. ერთი თეორიის მიხედვით, ისინი წარმოადგენდნენ შიდა ეზოს გალავანს, რომელიც კაან იას (კაანის ხალხის უმაღლესი მმართველი) ეკუთვნოდა. მეორე ვერსიით, ის მონების დასაჭერი ადგილი იყო.

2009 წელს ლოროპენის ნანგრევები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა და იგი მისი პირველი ძეგლია ბურკინა-ფასოდან. ლოროპენი გამაგრებული დასახლების საუკეთესოდ შემონახული ნიმუშია მთელს დასავლეთ აფრიკაში, რომელიც როგორც ჩანს, ბოლო 7 საუკუნის განმავლობაში ასევე დაკავშირებული იყო ოქროს მოპოვებასთან. მისი ზომებისა და მასშტაბების გათვალისწინებით, ლოროპენი საკმაოდ განსხვავდება მეზობელი რეგიონების კედელშომორტყმული სხვა ქალაქებისგან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-07-26 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბურკინა-ფასოში ბურკინა-ფასოს დროშა |
| --- |
|  |
| 
ლოროპენი  • W-არლი-პენჯარის კომპლექსი  • ბურკინა-ფასოს ძველი მეტალურგიული ძეგლები |

 |
**გოეთეს ინსტიტუტი** (გერმ. Goethe-Institut) — გერმანიის საზღვრებს გარეთ გერმანულ ენაზე ზრუნვისა და საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობის ხელშემწყობი ინსტიტუტი. დაარსდა 1952 წელს მიუნხენში (მსგავსი ინსტიტუტი გერმანიაში არსებობდა 1920-იან წლებშიც). გერმანიაში მას აქვს 13, ხოლო მსოფლიოს 83 ქვეყანაში – 147 ინსტიტუტი. ეს ინსტიტუტები, გერმანული ენის სწავლების გარდა, ატარებენ მასპინძელი ქვეყნის ინტერესების შესაბამის კულტურულ ღონისძიებებს. აქვთ ბიბლიოთეკები და მედიოთეკები. გოეთეს ინსტიტუტების ქსელი, გოეთეს ცენტრების, კულტურული საზოგადოებების, სამკითხველო დარბაზების, საგამოცდო და ენის შემსწავლელი ცენტრების მეშვეობით ეწევა გერმანიის კულტურის და განათლების პოპულარიზაციას. 

საქართველოში გოეთეს ინსტიტუტი დაარსდა თბილისში 1994 წელს. ის მოქმედებს სამხრეთ კავკასიის მასშტაბით. წარმოადგენს ქართულ-გერმანული კულტურული ურთიერთობების ცენტრს. 1999 წელს საქართველოსა და გერმანიის შეთანხმების საფუძველზე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ძალისხმევით გოეთეს ინსტიტუტს გადაეცა მ. ზანდუკელის ქუჩაზე მდებარე შენობა, სადაც 1920–37 წლებში განთავსებული იყო გერმანიის საკონსულო.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ლ. მიქელაძე ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 76-77.
**დალმაციელი** (ხორ. Dalmatinski pas) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ხორვატიაში შუა საუკუნეებში.

4000 წლის წინანდელ ბერძნულ ფრესკებზე გამოსახულია დალმაციელის მსგავსი ძაღლები, თუმცა ამ ჯიშის სამშობლოდ ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე მდებარე დალმაცია ითვლება. არსებობს მტკიცებულებები მისი ინდოეთიდან წარმოშობის შესახებ, საიდანაც ინდოელ ვაჭრებთან ერთად საბერძნეთში მოხვდნენ. თუმცა დღესდღეობით დალმაციელი მხოლოდ კომპანიონია, მრავალი საუკუნის განმავლობაში მას ნადირობისას, ცხენების სამწყემსად და წვრილი მავნებლების გასანადგურებლად იყენებდნენ. მოგვიანებით დალმაციელი ცირკში გამოდიოდა. მექანიზებული ტრანსპორტის გამოჩენამდე დალმაციელები „ეტლის ძაღლები" იყვნენ. ისინი ცხენების წინ და გვერდით მირბოდნენ და დასახლებულ ადგილებში ეკიპაჟისთვის გზას ათავისუფლებდნენ, ხოლო ტყეში გამავალ გზებზე ყაჩაღებისგან იცავდნენ. XIX საუკუნეში ამერიკული სახანძრო სამსახური დალმაციელს მსგავსი დანიშნულებით იყენებდა ხანძარსაწინააღმდეგო აღჭურვილობის გადაზიდვისას. 

დალმაციელს შეიძლება აწუხებდეს შარდ-კენჭოვანი დაავადებები. მისი ბალანი მოკლეა, უხეში, ხშირი და მბზინავი, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი-ყავისფრით და თეთრი-შავით. დალმაციელს გრძელი კისერი აქვს, ასევე ზომიერად გრძელი და ძლიერი ზურგი. წინა თათები სწორი და დაკუნთულია, ბრჭყალების ფერი შეიძლება იყოს ნებისმიერი. ყურებს შორის თავის ქალა ბრტყელია, თავზე ნაოჭები აქვს. თვალები მრგვალია, კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება. დალმაციელი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ცხელ, მზიან კლიმატს. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. სჭირდება განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალმაციელი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დალმაციელი***

სქოლიო
------

1. ↑  *Сенашенко Е. В.* Далматин // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М. 2007. — стр. 257.
დასავლეთი პომერანია 1934 წლიდან მოყოლებული
**დასავლეთი პომერანია** (აგრეთვე **წინა** ან **ახლო პომერანია**; გერმ. Vorpommern-დან) — სახელწოდება პრუსიის პომერანიის პროვინციის ნაწილისა, რომელიც მდებარეობას თანამედროვე გერმანიაში და მეკლენბურგთან ერთად ქმნის მეკლენბურგ-წინა პომერანიის ფედერალურ მხარეს. დასავლეთი პომერანია მდებარეობს აღმოსავლეთით და ფედერალური მიწის დაახლოებით ერთ მესამედ ნაწილს მოიცავს.

დასავლეთი პომერანია მდებარეობს გერმანიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება პოლონეთსა და მეკლენბურგს, სამხრეთით ბრანდენბურგის ფედერალურ მხარეს, ხოლო ჩრდილოეთით გადის ბალტიის ზღვაზე.

ლიტერატურა
----------

* *Erdbeschreibung der Preußischen Monarchie* (F. Leonardi, Hrsg.), Band 3, Halle 1794, S. 604-705 (Volltext).
* *Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstenthums Rügen*. Bearbeitet von Heinrich Berghaus, Vierten Teils zweiter Band, Anklam 1868 (Volltext).
* W. Deecke: *Die Beziehungen der vorpommerschen Städte zur Topologie und Geographie ihrer Umgebung*. In: *IX. Jahresbericht der Geographischen Gesellschaft Greifswald*; Greifswald 1905, S. 170-200 (Volltext).
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მარგარიტა**. |

**მარგარიტა** (ესპ. Isla Margarita) — კუნძული კარიბის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკუთვნის ვენესუელას. ფართობი — 1020 კმ². მოსახლეობა — 420 000 კაცი.

გეოგრაფია
---------

კუნძულ მარგარიტას რუკა
მოიცავს პატარა კუნძულებს: კოჩეს და კუბაგუას, რომლებიც ერთად ქმნიან ვენესუელის შტატს — ნუევა-ესპარტას. დასახლება ძირითადად გავრცელებულია კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში.

შედგება ორი მთის მასივისაგან (სიმაღლე 988 და 702 მ-მდე), რომლებიც შეერთებულია 18 კმ ქვიშიანი ყელით. კუნძულის სიგრძეა 78 კმ, მაქსიმალური სიგანე დაახლოებით 20 კმ. სანაპირო ხაზის სიგრძე უდრის 152 კმ-ს. ჰავა სუბეკვატორულია, მშრალი. ჰაერის ტემპერატურა იცვლება 24 °C-იდან 37 °C-მდე. გავრცელებულია ქსეროფიტული ბუჩქნარი და კაქტუსები, მთები შემოსილია ტყით. არის მაგნეზიტის საბადო.

ისტორია
-------

მარგარიტას კუნძული აღმოაჩინა ქრისტეფორე კოლუმბმა 1498 წელს. 1561 წელს კუნძული დაიპყრო ესპანელმა კონკისტადორმა ლოპე დე აგირემ. 1814 წელს კუნძულის მოსახლეობამ დაიწყო ომი დამოუკიდებლობისათვის, რომელიც პირველად მოიპოვეს სიმონ ბოლივარის ხელმძღვანელობით.

ეკონომიკა
---------

მისდევენ მესაქონლეობას, თევზჭერას, მარგალიტის მოპოვებას.

განვითარებულია ტურიზმი. წარმოადგენს ვენესუელის ერთ-ერთ ყველაზე მთავარ საკურორტო ზონას. მარგარიტაზეა საზღვაო კურორტები, ქალაქი ლა-ასუნსიონი. დიდი ქალაქია აგრეთვე პორლამარი. საერთაშორისო ავიარეისები არ მოქმედებს. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ვენესუელის დედაქალაქ — კარაკასიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარგარიტა (ვენესუელა) — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 429.
**დალვიკი** (ისლ. Dalvík) — ქალაქი და სათამო ისლანდიაში.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი დალვიკი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში გრენლანდიის ზღვის სანაპიროზე, ფიორდ ეია-ფიორდის ნაპირზე, ქალაქ აკურეირის ჩრდილოეთით. ქალაქი არის იმავე დასახელების თემის ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც მიეკუთვნება ნორდურლენდ ისტრას რეგიონს. დალვიკის მოსახლეობის რაოდენობა 1414 ადამიანს შეადგენს ( 01.12 2007 წლის მონ.).

დალვიკი — მსხვილი სათევზაო ნავსადგურია. დალვიკიდან დედაქალაქ რეიკიავიკამდე მანძილი.

ისტორია
-------

1934 წელს მიწისძვრის შედეგად ქალაქი ძლიერ დაზიანდა.

1998 წელს ქალაქი გააერთიანეს 2 სოფლის თემთან, რის შედეგადაც წარმოიშვა იმავე სახელწოდების თემი.

1916 წელს დელავიკში დაიბადა ისლანდიის მესამე პრეზიდენტი კრისტიან ელდიაურნი (1968—1980).

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* დანიის დროშა ვიბორგი
* შვედეთის დროშა იტტოკკორტოორმიიტი
* ნორვეგიის დროშა ლუნდა
* ფინეთის დროშა პოვოო
* გრენლანდიის დროშა ჰამარი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ისლანდიის ქალაქების სია
ისლანდიის სათემოები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
დასავლეთ ფრიზის კუნძულები, ციფრებით აღნიშნულია:   
1. ნორდერ-ჰაკსი   
2. რიხელი   
3. გრინდი   
4. რიფი   
5. ენგელსმანპლატი   
6. სიმონსზანდი   
7. როტიუმერპლატი   
8. როტიუმეროგი
**დასავლეთ ფრიზის კუნძულები** (ნიდერლ. Waddeneilanden) — კუნძულთა ჯგუფი ჩრდილოეთის ზღვაში, ნიდერლანდების სანაპიროსთან. გამოჰყოფს ჩრდილოეთის ზღვას ვადენზეეს ყურისგან და შედის ფრიზის კუნძულების შემადგენლობაში. გერმანიის სანაპიროსთან თანდათან გადადის აღმოსავლეთ ფრიზის კუნძულებში. კუნძულთა ჯგუფში დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ შედის: ტექსელი, ვლილანდი, ტერსხელინგი, ამელანდი, სხირმონიკოგი და დაუსახლებელი კუნძულები — როტიუმეროგი, როტიუმერპლატი და ზეიდერდეინტესი. აღმოსავლეთით მდებარე 3 კუნძულს ერთად *როტიუმი* ეწოდება. კუნძული ტექსელი ეკუთვნის ჩრდილოეთი ჰოლანდიის პროვინციას; ვლილანდი, ტერსხელინგი, ამელანდი და სხირმონიკოგი — ფრისლანდიის პროვინციას, ხოლო მცირე კუნძულები — როტიუმეროგი, როტიუმერპლატი და ზეიდერდეინტესი — გრონინგენის პროვინციას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფრიზის კუნძულები
* აღმოსავლეთი ფრიზის კუნძულები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთ ფრიზის კუნძულები – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
**მაგარეტ შონბერგერ მალერი** (დ. 10 მაისი, 1897 — გ. 2 ოქტომბერი, 1985) — უნგრელი ექიმი, რომელიც მოგვიანებით დაინტერესდა ფსიქიატრიით. ის იყო ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა ფსიქოანალიზის ისტორიაში. იგი დაინტერესებული იყო ბავშვის ნორმალური განვითარებით, მაგრამ ის უმეტეს დროს ატარებდა ფსიქიატრიულად დაავადებულ ბავშვებთან. 

მარგარეტ მალერი დაიბადა 1897 წლის 10 მაისს უნგრეთის ქალაქ შოპრონში, ებრაელების ოჯახში. მას და მის უმცროს დას მშობლების პრობლემური ქორწინების გამო მძიმე ბავშვობა ჰქოდათ. მარგარეტის მამამ ხელი შეუწყო მის წარმატებას მათემატიკასა და სხვა მეცნიერებებში. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან ჩააბარა Vaci Utcai გიმნაზიაში, ბუდაპეშტში, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროს უჩვეულო იყო ქალისათვის სწავლის გაგრძელება. ბუდაპეშტმა მის ცხოვრებასა და კარიერაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა. მან გაიცნო უნგრელი ფსიქოანალიტიკოსი ფერენცი, დაინტერესდა არაცნობიერით და ფერენცმა შესთავაზა მას წაეკითხა ზიგმუნდ ფროიდის ნაშრომები.

1916 წლის სექტემბერში მარგარეტმა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში დაიწყო ხელოვნების ისტორიის სწავლა, თუმცა 1917 წლის იანვარში ის გადავიდა სამედიცინო სკოლაში. სამი სემესტრის შემდეგ მან დაიწყო სამედიცინო განათლების მიღება მიუნხენის უნივერსიტეტში, მაგრამ იძულებული იყო დაეტოვა სასწავლებელი იმ პერიოდში ებრაელებისადმი ცუდი დამოკიდებულების გამო. 1920 წელს ის გადავიდა იენის უნივერსიტეტში და სწორედ იქ დაიწყო მან იმის გაანალიზება თუ რამდენად დიდ როლს თამაშობდა სიყვარული და თამაში ფსიქოლოგიურად და ფიზიკურად ჯანმრთელი ბავშვის აღზრდაში. 1922 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და გაემგზავრა ვენაში ლიცენზიის ასაღებად. აქ მან პედიატრიიდან გადაინაცვლა ფსიქიატრიაში და შვიდი წლის შემდეგ, ის მიიღეს როგორც ანალიტიკოსი. მარგარეტს უყვარდა ბავშვებთან მუშაობა; მოსწონდა როდესაც ბავშვები ყურადღებითა და სიხარულით თანამშრომლობდნენ მასთან.

1936 წელს ის გათხოვდა პაულ მალერზე. წყვილი გადავიდა საცხოვრებლად ბრიტანეთში და შემდგომ 1938 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ნიუ-იორკის სამედიცინო ლიცენზიის მიღების შემდეგ მან დაიწყო კერძო პრაქტიკები. 1940 წელს ის გახდა ბავშვის ანალიზის უფროსი მასწავლებელი. გაწევრიანდა ადამიანის განვითარების ინსტიტუტში, განათლების ინსტიტუტსა და ნიუ-იორკის ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში.

მარგარეტ მალერი გარდაიცვალა 1985 წლის 2 ოქტომბერს.

ლიტერატურა
----------

* Coates, S.W. John Bowlby and Margaret S. Mahler: Their lives and theories
**დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი** (ლათ. Capra caucasica) — წარმოადგენს კავკასიის ენდემურ სახეობას. ძირითადად გავრცელებულია კავკასიაში. დღეისათის ცნობილია მისი ორი სახეობა ეს არის დასავლეთკავკასიური ჯიხვი და აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი. ისინი მიეკუთვნებიან წვრილჩლიქოსნების რიგს. დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი მხოლოდ კავკასიონის დასავლეთ ნაწილშია გავრცელებული, მისი არეალი კი მოიცავს მთა ჩუგუშიდან მდინარე ბაქსანის სათავემდე ტერიტორიას. თუმცა გასულ საუკუნეში, ყოფილა შემთხვევები როცა დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი ამ არეალის გარეთაც კი გვხვდებოდა, მაგალითად ბალყარეთის ჩერეკის სათავებამდე.

აღწერა
------

დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი, ძირითადად გვხვდება სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე დაახლოებით 800-დან 4000 მეტრამდე ტერიტორიაზე ზღვის დონიდან. ძირითადი სტუმრობს ტყით დაფარულ ფერდობებს, კლდეების მახლობლად. 

ინდივიდების გამრავლების პერიოდი იწყება ნოემბრის შუა რიცხვებიდან და იანვრის ბოლომდე გრძელდება. ამ დროს წარმოიქმნება მდედრებისა და მამრების შერეული ჯგუფები.

მამრი სქესმწიფობას 5 წლის ასაკში აღწევს, ხოლო მდედრი 2 წლის ასაკში. მაკეობა 150-160 დღე გრძელდება. 

მის ძირითად საკვებს სუბალპური და ალპური ბალახეულობა წარმოადგენს, თუმცა ასევე იკვებება ხის ფოთლებით, ხის ქერქითა და წიწვებით. საინტერესოა ის ფაქტიც, რომ დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი ძლიერ ეტანება მლაშე წყლებს და ხელოვნურ სამარილეებს. 

სამწუხაროა, მაგრამ ჯიხვი კავკასიონის ტერიტორიაზე გავრცელებული მტაცებლების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს მსხვერპლ სახეობას წარმოადგენს, მასზე ნადირობს ფოცხვერი, მგელი და ჯიქი.

ჯიხვი სოციალური ცხოველია. ისინი ჯოგურად ცხოვრობენ. რამდენიმე ასეული ჯიხვი ერთ ფარაში ჩვეულებრივი მოვლენა იყო, თუმცა, ასეთი ფარები დღეს უკვე აღარ გვხვდება.

ჯიხვი იძლევა მაღალხარისხიან ხორცს, ტყავს, თივთიკს და რქებს. ამავე დროს სპორტული ნადირობის ობიექტია. ადვილად შინაურდება, თავისუფლად ეჯვარება შინაურ თხას და იძლევა მაღალპროდუქტიულ ჰიბრიდს.

ჯიხვი ძირითადად იკვებება ბალახით, მაგრამ წლის ცალკე სეზონებში მისი საკვების შემადგენლობა შეიცავს მერქნიანი მცენარეების ნაირგვარ ნაწილებს, ჯიხვის საკვებს შეადგენენ 100 სახეობაზე მეტი მცენარე. ჯიხვი ძოვს ადრე დილისა და საღამოს საათებში, ხოლო ზოგიერთ ადგილას მთელი ღამის განმავლობაში.

დღეისათვის ამ სახეობის არსებობა აღნიშნულია მდინარე ბაქსანის სათავეებში, რაც შეეხება იალბუზის ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიას ის იქ აღაც გვხვდება. 

დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი შედარებით დაბალია, თუმცა სხვა ჯიხვებისგან განსხვავებით საკმაოდ მსხვილი რქები აქვს. მისი რქების ფორმაც განსხვავებულია - რქები ზევით მიემართება და შემდეგ იხრება. 

ბოლო პერიოდში ამ ინდივიდის რიცხვი შემცირებულია, რიზი მიზეზიც ბრაკონიერობაა. ჯიხვი ტყვეობას ადვილად ეგუება და მალე თვინიერდება. ჯიხვებისთვის ძირითად საფრთხეებს წარმოადგენს: ნადირობა, ასევე დერივატების გამოყენება - იგულისხმება ჯიხვის რქების წარმოება. ჯიხვების ერთ-ერთ მთავარ საფრთხეს ასევე წარმოადგენს: რეკრეაცია/ტურიზმი (მათ შორის ალპინიზმი) და რეგიონალური კონფლიქტები.

ლიტერატურა
----------

* ბარჩილ ჯანაშვილი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 569, თბ. 1987 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთ კავკასიური ჯიხვი
* ჯიხვები
* ჯიხვი
* ჯიხვები
* დასავლეთკავკასიური ჯიხვები
**დალი ფარჯანაძე** (დ. 1940, თბილისი) — ქართველი ფსიქოლოგი. 1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ფსიქოლოგიის განყოფილება. 1965-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადი ფსიქოლოგიის კათედრის თანამშრომელი; 1984-2002 წლებში კი ამ კათედრის გამგე; 1998-2004 წლეში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 1969 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მისი მეცნიერული კვლევები ზოგადი ფსიქოლოგიის, კოგნიტური ფსიქოლოგიის, პიროვნების ფსიქოლოგიის და განვითარების ფსიქოლოგიის პრობლემებს ეხება.

ბიბლიოგრაფია
------------

* პედაგოგიკის ზოგადი საფუძვლები : სახელმძღვ. (რედაქტორი). - თბილისი, ინტელექტი, 2012. - 256გვ.. - ISBN 978-9941-440-35-9
* როგორ ვასწავლოთ კითხვა : დაწყებითი კლასების პედაგოგებისთვის ქრესტომათია (რედაქტორი). - თბილისი, 2010. - 220გვ.. - ISBN 978-9941-0-3071-0
* ფსიქოლოგია და ცხოვრება (რედაქტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009. - 855გვ.. - ISBN 978-99940-873-4-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დალი ფარჯანაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოლაშვილი**. |

**მარგარიტა (მარგო) კონსტანტინეს ასული გოგოლაშვილი** (დ. 30 მაისი, 1911, თბილისი — გ. 28 ოქტომბერი, 2002, იქვე) — ქართველი თეატრმცოდნე, მთარგმნელი; საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1976).

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, 1937 წელს კი — სასცენო ხელოვნების უმაღლესი კურსები აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით. ველისციხის სახელმწიფო თეატრში დადგა ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი" და ნ. სტეპანოვის „პატრიოტები". 1952–1953 წლებში იყო თბილისის თოჯინების სახელმწიფო ქართული თეატრის დირექტორი. 1950-იანი წლებიდან ქართულ და რუსულ პრესაში აქვეყნებდა წერილებსა და რეცენზიებს. თანამშრომლობდა ქართული და რუსული ენციკლოპედიების რედაქციებთან. თარგმნა პიესები: ა. ოსტროვსკის „ლამაზი მამაკაცი" (მ. გიჟიმყრელთან ერთად), მაქსიმ გორკის „მოხუცი", „ბარბაროსები"; მორის მეტერლინკის „მონა ვანა" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 67-68.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მარგარიტა გოგოლაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მარგარიტა კოქტეილია, რომელიც შეიცავს: ტეკილას, ფორთოხლის ლიქიორს და ლაიმის წვენს. მას მიირთმევენ ჭიქით, რომლის ზედაპირი დაფარულია მარილით. მარგარიტას შესაძლოა არ ჰქონდეს ყინული. თუმცა თუ აქვს, იგი არსებობს ორი სახის: დაბლენდერებული ყინულთან ერთად (მას გაყინულ მარგარიტას უწოდებენ), ან კოქტეილს მომზადებისას (ნჯღრევისას) უმატებენ ყინულს. დღესდღეობით მარგარიტას დალევა თითქმის ყველანაირი ჭიქით არის შესაძლებელი, იქნება ეს კოქტეილისა და ღვინის ჭიქა თუ, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, ლუდის ბაკალი. თუმცა, ტრადიციულად მარგარიტას მიირთმევენ კოქტეილის ან შამპანიურის ჭიქით. მარგარიტა გამოირჩევა იმით, რომ სხვა კოქტეილებისგან განსხვავებით, ტკბილი და მჟავე გემოს გარდა, მისი დალევისას მარილიანი გემოც იგრძნობა. [1]

კოქტეილის სახეობები
-------------------

ტრადიციული მეთოდით მომზადებული მარგარიტა
მარგარიტას ტრადიციული რეცეპტი ასეთია: თეთრი ტეკილა, გამოყენებული ტეკილას რაოდენობის 1/2 ფორთოხლის ლიქიორი (უმჯობესია იყოს კუანტრო, ფრანგული ფორთოხლის ლიქიორი), 1/2 ახლად დაწურული ლაიმის წვენი. [2]

თუმცა კოქტეილის მრავალი ვარიაცია არსებობს. 

**მოცვის მარგარიტა**

შემოდგომის პერიოდში პოპულარულია მარგარიტა, რომელსაც სხვა ტრადიციული ინგრედიენტების გარდა უმატებენ მოცვის წვენს და ვაშლისა და დარიჩინის ტეკილას.[3]

საინტერესოა რომ, ტეკილა ვაშლისა და დარიჩინის არომატით არ არის გაყიდვაში, თუმცა მისი დამზადება სახლშია შესაძლებელი. ამისათვის დაახლოებით ერთი კვირაა საჭირო. 

**"სკინი" მარგარიტა**

სკინი მარგარიტა მხოლოდ ორ ინგრედიენტს შეიცავს. მისი მომზადებისას არ იყენებენ ფორთოხლის ლიქიორს. ეს მარტივი სასმელი მხოლოს შეიცავს ტეკილას და ლაიმის წვენს. უმჯობესია ახლად დაწურული, თუმცა ამ შემთხვევაში იყენებენ მზა წვენს, რომელიც იყიდება (Rose's lime juice).[4]

**მარგარიტა ლუდთან ერთად**

ამ კოქტეილის შემადგენლობაში განსხვავებული ინგრედიენტი ლუდია. ლუდის კათხაში შერეულია Corona Extra ლუდი, ტეკილა და ლაიმის წვენი. [5]

**კამიკაძე**

ფერადი მარგარიტა
კამიკაძე (იაპონურად ღვთაებრივი ქარი) მარგარიტას ერთ-ერთი ვარიაციაა. ამ კოქტეილში ტეკილას არაყი ანაცვლებს. მას ყინულის გარეშე მიირთმევენ. კოქტეილის ჭიქა კი ლაიმით გახლავთ მორთული. 

**ფერადი მარგარიტა**

სხვადასხვა ფერის მარგარიტას დამზადება საკმაოდ ადვილია და იგი ლიქიორზეა დამოკიდებული. მაგალითად ლურჯი მარგარიტა მზადდება Curaçao (liqueur)-ით. მას ლურჯი ფერი აქვს, რაც შესაბამისას კოქტეილსაც იგივე შეფერილობას აძლევს. მარგარიტას მომზადებისას არ იყენებენ მხოლოს ფორთოხლის ლიქიორს. შესაძლებელია ტრადიციული ფორთოხლის ლიქიორის ჩანაცვლება ნესვის, საზამთროს ან ჟოლოს არომატიანი ლიქიორის გამოყენებით.

ისტორია
-------

კოქტეილების ისტორიკოსის, დეივიდ ვონდრიქის მიხედვით, მარგარიტა მექსიკური კოქტეილია და ძალიან ჰგავს კოქტეილ Daisy-ს. ესპანურად სიტყვა მარგარიტა გვირილას ნიშნავს. განსხვავება მარგარიტასა და დეიზის შორის ისაა, რომ მარგარიტას ინგრედიენტი ტეკილაა, ხოლო დეიზის შემადგენლობაში ბრენდი შედის. მისი შექმნის შესახებ ბევრი ვერსია და ლეგენდა არსებობს, თუმცა ის ცხადია, რომ კოქტეილმა პოპულარობა 1920-33 წლებში მოიპოვა, მაშინ, როცა ალკოჰოლური სასმელები აკრძალული იყო აშშ-ში. ამერიკელები საზღვრებს გარეთ ცდილობდნენ ალკოჰოლის შეძენას. სწორედ ამ დროს გახდა მრავალი მექსიკური სასმელი ცნობილი მათთვის.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭირაქაძე**. |

**გიორგი ჭირაქაძე** (დ. 18 აგვისტო, 1894 — გ. 27 ნოემბერი, 1977) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1946), დოცენტი (1949). გიორგი ჭირაქაძე არის საქართველოში გამოყენებითი (სატრანსპორტო, სამშენებლო და სამედიცინო) კლიმატოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ჭირაქაძემ დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი 1920 წელს.

1922 წელს მუშაობა დაიწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოში გეოფიზიკური სადგურის უფროსად. პარალელურად 1927 წლიდან მუშაობს კუროტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. აქ იგი აწარმოებდა საქართველოს კურორტების კლიმატური პირობების შესწავლას რეკრეაციული მიზნებისათვის.

1928–51 წლებში შეთავსებით მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში და ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიურ კომიტეტში. ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ მუშაობას, კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, გორის და ზუგდიდის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1936 წელს თემაზე: „კურორტ ბახმაროს კლიმატური პირობები", სადაც მოცემულია ბახმაროს კლიმატის დეტალური დახასიათება და მისი საკურორტო მნიშვნელობა. 1953 წლიდან მუშაობდა თბილისის ჰიდრომეტეოროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც ეწეოდა ნაყოფიერ სამეცნიერო მუშობას კლიმატოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე. გიორგი ჭირაქაძემ გამოაქვეყნა 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებშიც გაშუქებულია კლიმატოლოგიის მრავალი თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობის საკითხი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**გივი კაციტაძე** (დ. 21 იანვარი, 1934) — ქართველი ექიმი.

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფასკულტეტი.

1964–1974 წლებში იყო სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი, ასპირანტი, ასისტენტი; 1976–1980 წლებშითბილისის შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ფუნქციური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1980–1983 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის გადაუდებელი თერაპიის კათედრის ასისტენტი; 1983 წლიდან დოცენტია. 68 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია; კურატორობს კატასტროფათა მედიცინის ცენტრის ტოქსიკოლოგიურ და თერაპიულ განყოფილებებს. მონაწილეობდა საერთაშორისო კონგრესების მუშაობაში ისრაელსა (1996) და იტალიაში (1997).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნაწლავთა ფუნქციური მდგომარეობის საკითხისათვის წყლულოვანი დაავადების დროს მკურნალობამდე და მის შემდეგ", დაიცვა 1972 წელს.

გივი კაციტაძე არის ევროპის ტოქსიკოლოგთა ასოციაციის ნამდვილი წევრი და ნიუ–იორკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გივი კაციტაძე — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**მანიკუაგანის წყალსაცავი**, **მანიკუაგანის ტბა** (ინგლ. Manicouagan Reservoir) — რგოლისებრი ტბა კანადაში, კვებეკში. მდებარეობს ლავრენტის მაღლობზე, ზღვის დონიდან 342–359 მ სიმაღლეზე. მოქცეულია მანიკუაგანის კრატერში, რომელიც წარმოიქმნა მეტეორიტის ვარდნის შედეგად. წყალსაცავის ფართობი შეადგენს 1942 კმ²-ს, წყლის მოცულობა 137,9 კმ³-ს. საშუალო სიღრმე 85 მ, მაქსიმალური სიღრმე 350 მ. ტბის შუაგულში მდებარეობს კუნძული რენე-ლევასერი, რომელზედაც აღმართულია ბაბელის მთა (952 მ). მანიკუაგანი და მისი კუნძულები კარგად მოჩანს კოსმოსიდან და ამიტომ მას „კვებეკის თვალსაც" უწოდებენ. ტბის ფართობი გაიზარდა 1960 წელს, როდესაც კომპანია Hydro-Québec-მა ააშენა დიდი რაოდენობით კაშხლები ჰიდროელექტროსადგურებთან ერთად. კაშხლების კომპლექსს ასევე ეწოდება მანიკ-უტარდის პროექტი, რადგანაც ისინი მდებარეობენ მდინარეებზე მანიკუაგანზე და რივერ-ოზ-უტარდზე. მანიკუაგანის წყალსაცავი მუშაობს ჰიდროაკუმულატორის რეჟიმში. ზამთრის თვეებში წყალსაცავის წყლის დონე კლებულობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წყალსაცავი

სქოლიო
------

1. ↑  Manicouagan at Earth Impact Database
2. ↑  Hydro-Québec - Cinq principaux réservoirs d'Hydro-Québec
**ბუგი** (პოლ. Bug; უკრ. Західний Буг, *Zakhidnyy Buh* ან **დასავლეთის ბუგი**; ბელარ. Захо́дні Буг, *Zakhodni Buh*; რუს. Западный Буг, *Zapadnyy Bug*) — მდინარე ნარევის მარცხენა შენაკადი, მიედინება ცენტრალური უკრაინიდან დასავლეთისკენ, კვეთს უკრაინა-პოლონეთის და პოლონეთ-ბელარუსის საზღვრებს და ერთვის მდინარე ნარევი პოლონეთში სეროკთან ახლოს. ნაწილი ტბას და მდინარე ვისტულას შორის ზოგჯერ მიჩნეულია, როგორც *ბუგო-ნარევი*. მდინარე ვისტულა ჩაედინება ბალტიის ზღვაში. 

მდინარის სიგრძეა 830 კილომეტრი  (587 კილომეტრი პოლონეთში) და სიგრძით მეოთხეა პოლონეთში. აუზის ფართობია 39,420 კმ² (19,284 კმ² პოლონეთში). მდინარე დნეპრთან შეერთებულია დნეპრ-ბუგის არხით.

ბუგი ხშირად მიჩნეული იყო, როგორც ეთნოგრაფიული საზღვარი მართლმადიდებელ და კათოლიკე ხალხებს შორის.

მდინარე ბუგი უკრაინაში, ბელარუსში და პოლონეთში

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (პოლონური) Bug პოლონეთის სამეფოს გეოგრაფიული ლექსიკონი (1880)
* მდინარე ბუგი

სქოლიო
------

1. ↑  Bug River. *Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online*. Encyclopædia Britannica, 2011. ციტირების თარიღი: 10 April 2011.
მანის ქვა, ლადაქი, ინდოეთი.
**მანის ქვები** არის ქვის დაფები ან კენჭები, რომლებზეც ამოტვიფრულია ავალოკიტეშვარას ექვს მარცვლიანი მანტრა - ომ მანი პადმე ჰუმ. ეს ტერმინი აგრეთვე იხმარება სხვა მანტრებიანი ან რელიგიური ორნამენტებიანი ქვების გამოსახატავად. ქვები ძირითადად გზისპირას ან მდინარეებთან დევს ხოლმე, ან ერთადაა შეჯგუფებული ყრილად ან კედლად. მანის ქვები არის რელიგიური ჩინტამანის ფორმა.

მანის კედელი.

მანის კედლები
-------------

იმ რეგიონებში, სადაც ტიბეტური ბუდიზმის გავლენაა, მოგზაური შეიძლება გადაეყაროს მანის კედლებს. ეს ქვის სტრუქტურები შედგება დახვეწილად ამოკვეთილი ქვის დაფებისგან, ძირითადად წარწერით - „ომ მანი პადმე ჰუნგ". ბუდისტური დოქტრინის მიხედვით, ეს ქვები უნდა იყოს მარცხნივ, დედამიწისა და სამყაროს ტრიალის შესაბამისად.

ხშირად ქვები განლაგებულია ტაძართან ან ჩორტენთან ახლოს, ზოგჯერ კი მათგან რამდენიმე მეტრით ან კილომეტრითაა დაშორებული. წარწერები ტიბეტური შრიფტითაა ამოტვიფრული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ომ მანი პადმე ჰუმ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უდიდესი მანის ქვა ჩინეთში დაარქივებული 2007-03-24 საიტზე Wayback Machine.
* მანის ქვების საიტი დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine.
**მადამ ტიუსოს მუზეუმი** — მსოფლიოში ყველაზე დიდი და ცნობილი ცვილის ფიგურების მუზეუმი დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქში,ლონდონში.

მუზეუმში დღესდღეობით ათას ექსპონატზე მეტია განთავსებული. ექსპონატების უმრავლესობა პოლიტიკოსების, მეცნიერების, მსახიობების, რეჟისორებისა და ბევრი სხვა ცნობილი ადამიანის ცვილის ფიგურას წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ მუზეუმს აქვს ფილიალები: ვაშინგტონში, ნიუ-იორკში, ლოს-ანჯელესში, ლას-ვეგასში, ამსტერდამში, კოპენჰაგენში, ჰონკონგში, ბერლინში, შანხაისა და ვენაში.

ისტორია
-------

მარია ტიუსო 1761 წელს ქალაქ სტრასბურში დაიბადა. დედამისი ფილიპ კიორტისთან მუშაობდა დიასახლისად, რომელიც ცვილის მოდელების შექმნით იყო დაკავებული. 1765 წელს ფილიპ კიორტისი ქმნის თავის შედევრს, მარი ჟანა დიუბარის ფიგურას (ლუდოვიკო XV-ის საყვარელი). მოგვიანებით კიორტისმა ეს ხელობა თავისი დიასახლისის შვილსაც შეასწავლა. პატარა ტიუსო კარგი შეგირდი გამოდგა. 1777 წელს მარია ტიუსომ შექმნა თავისი პირველი ცვილის ფიგურა, ვოლტერი, რომელსაც მალევე  მოჰყვა ჟან-ჟაკ რუსოს და ბენჯამინ ფრანკლინის ფიგურები. 1794 წელს ფილიპ კიორტისი გარდაიცვალა. მისი კოლექცია მემკვიდრეობით მარია ტიუსოს გადაეცა.

1802 წელს მარია ტიუსო საცხოვრებლად ლონდონში გადადის. ინგლის–საფრანგეთის ომის გამო, ქალბატონი ტიუსო იძულებული გახდა ექსპონატებთან ერთად დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში ემოგზაურა. 1835 წელს ტიუსომ პირველი მუდმივი გამოფენა ლონდონში, ბეიკერის ქუჩაზე გახსნა.

მისი მუზეუმის ერთ-ერთი საინტერესო კოლექცია „საშინელებათა კაბინეტი" იყო. აქ შესაძლებელი იყო საფრანგეთის რევოლუციის მსხვერპლის, მკვლელებისა და საზოგადოებისთვის ცნობილი დამნაშავეების ცვილის ფიგურების ნახვა. მადამ ტიუსოს გარდაცვალების შემდეგ მუზეუმის კოლექცია კიდევ გაიზარდა.

დღეს ცვილის ახალ ფიგურებს მოქანდაკეების 20-კაციანი გუნდი ქმნის. ერთი ექსპონატის დამზადებას, დაახლოებით 4 თვე სჭირდება. ფიგურებისთვის  გამოიყენება მხოლოდ ბუნებრივი თმა. ბუნებრივი კანის მსგავსი ფერის მისაღება, საღებავის რამდენიმე ფენაა საჭირო. მოკლედ, სამუშაო საკმაოდ შრომატევადი და რთულია, თუმცა როგორც სპეციალისტები ამბობენ, საკმაოდ შემოსავლიანიც. მარტო ლონდონის ცვილის მუზეუმს წლის განმავლობაში უამრავი ტურისტი სტუმრობს.

გალერეა
-------

* 
* მადამ ტიუსოს მუზეუმი ამსტერდამშიმადამ ტიუსოს მუზეუმი ამსტერდამში
* მადამ ტიუსოს მუზეუმი ჩინეთშიმადამ ტიუსოს მუზეუმი ჩინეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი
**მანიჩსკაიის პარასკევას ეკლესია** (რუს. Церковь Параскевы) — მართლმადიდებლური ეკლესია ბაგაევის რაიონის სტანიცა მანიჩსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. აგებულია 1904 წელს არქიტექტორ ილია ზლობინის პროექტის მიხედვით. წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდეობის ძეგლს. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ბაგაევის რაიონი, სტანიცა მანიჩსკაია.

ისტორია
-------

პირველად პარასკევას ეკლესია მოიხსენიება 1748 წელს, რომლის დაძველების შემდეგ 1763 წელს ააგეს და აკურთხეს მეორედ. მეორე ეკლესია 1801-1805 წლებში დაშალეს, გადაიტანეს სხვა ადგილზე და კვლავ ააგეს. 1862-1891 წლებში ეკლესიასთან მოქმედებდა საეკლესიო-სამრევლო სასწავლებელი. 1891 წლიდან კი მოქმედებდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

ქვის ეკლესია წმინდა პარასკევას სახელზე (რომელიც ოჯახების მფარველად ითვლება) ააგეს 1878 წელს (სხვა მონაცემებით 1897 ან 1893 წელს). 1904 წელს სამშენებლო სამუშაოები დასრულდა და ეკლესია აკურთხეს. 

1934 წელს ეკლესია დახურეს და გაძარცვეს, ოფიციალურად ეკლესია დახურეს 1936 წლის1 ივნისს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ღვთისმსახურება კვლავ მიმდინარეობდა. შემდეგ იგი გამოიყენებოდა როგორც ხორბლის საცავი. ხელისუფლებაში ნიკიტა ხრუშჩოვის მოსვლის შემდეგ ეკლესიის სამრეკლო დაანგრიეს და მისი აგური სხვა შენობებისთვის გამოიყენეს.

1989 წელს დარეგისტრირდა სოფლის რელიგიური ორგანიზაცია. 1990 წელს მასში აღსდგა ღვთისმსახურება. 2001 წლიდან, როდესაც ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა მამა ალექსანდრე, ეკლესიაში დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. 2006 წელს მამა ალექსანდრეს დამსახურებით ეკლესიასთან გაიხსნა ახალგაზრდული საზაფხულო ბანაკი, სადაც ღებულობდნენ 16-30 წლის ასაკის ახალგაზრდებს, სულ 50 კაცს. საგზური უფასო იყო. 2006 წელსვე ეკელსიასთან გაიხსნა საბავშვო სახლი „წმინდა პარასკევა". 

2007 წელს გაიხსნა სამკურნალო წყარო, რომელზეც ააგეს სამლოცველო. ეკლესიის დღესასწაულზე 2009 წლის 9 აგვისტოს, პანტელეიმონ მკურნალის ხსენების დღეს, ეკლესიაში აღესრულა პირველი საღვთო ლიტურგია მთავარ ეკვდერში. 2013 წელს შახტინის ეპისკოპოსის ეგნატეს კურთხევით ეკლესიამ მიიღო საეპარქიო მონასტრის სტსტუსი.

სქოლიო
------

1. ↑  Манычская|Церковь Параскевы Пятницы. sobory.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
2. 1 2  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации. old.kulturnoe-nasledie.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-03. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
3. 1 2 3  .. Храм в Манычской. donpravtv.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-28. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
4. 1 2  „Исторические сведения о приходе святой Параскевы - Социальный блок Шахтинской епархии". *Социальный блок Шахтинской епархии* (რუსული). 2015-02-24. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
5. ↑  „Исторические сведения о приходе святой Параскевы - Социальный блок Шахтинской епархии". *Социальный блок Шахтинской епархии* (რუსული). 2015-02-24. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
**გობუსტანი** — არქეოლოგიურ ძეგლთა კომპლექსი კავკასიონის ქედის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი განშტოების რაიონში, მდ. ჯეირანქეჩმეზის აუზში, დაახლოებით 60 კმ-ზე ბაქოს სამხრეთ-დასავლეთით 1939-1940 წლებში გობუსტანის მიდამოებში აღმოჩნდა პეტროგლიფები. 1947 წლიდან დაიწყო მათი სისტემატური შესწავლა. კლდეებზე და დიდ ლოდებზე 700-ზე მეტ ადგილას ამოკვეთილია 4000-ზე მეტი კონკრეტული და სილუეტური გამოსახულება (სარიტუალო და საყოფაცხოვრებო სცენები, ნავი და მენავეები, ხარი, თხა, ჯეირანი, ნიამორი, ლომი და სხვა). გამოსახულებათა უძველესი ნიმუშები მეზოლითის და ნეოლითის ხანისაა, უმრავლესობა კი შესრულებულია ბრინჯაოს ხანიდან გვიანდელი შუა საუკუნეებამდე. აღმოჩენილია აგრეთვე ფერწერული გამოსახულებები. გობუსტანში ამოკვეთილია სხვადასხვა დროის წარწერებიც (უმეტესად არაბული). 1948 წელს აღმოჩნდა იმპერატორ დომიციანეს (81-96) დროინდელი ლათინური წარწერა, რომლის მიხედვითაც ირკვევა, რომ აქ ბანაკად იდგა რომაელთა XII ლეგიონის ერთ-ერთი რაზმი.

არქეოლოგიური გათხრებით გამოვლინდა გვიანდელი მეზოლითური და ნეოლითური ფენები. აღმოჩნდა მცირე ზომის პრიზმული ნუკლეუსები, მიკროლამელები, საფხეკები, მიკროსახვრეტები, მრავალრიცხოვანი ტრაპეციები და სხვა. გათხრილია ბრინჯაოს ხანის რამდენიმე გორასამარხიც. გობუსტანის ტერიტორია სახელმწიფო ნაკრძალადაა გამოცხადებული.

ლიტერატურა
----------

* *Джафарзаде И. М.* Наскальные изображения Кобыстана (Азербайджанская ССР), კრ.: Археологические исследования в Азербайджане, Баку, 1965;
* *Мурадов Ф. М.* Гобустан в эпоху бронзы, Баку, 1974;
* *კიღურაძე თ.* ქსე, ტ. 3, გვ. 196, თბ. 1978