recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ანჟუს დინასტიის გერბი
**ანჟუს დინასტია** (ფრანგ. Maisons d'Anjou) — ანჟუს გრაფების საგვარეულოსაგან მომდინარე სამეფო დინასტია IX–XV საუკუნეების დასავლეთ ევროპაში. 

პირველი ანჟუს დინასტია (ინგელგერის დინასტია) დააარსეს ფულკ I-ის (X საუკუნე) მემკვიდრეებმა. 

ანჟუს მეორე დინასტია (გატინე-ანჟუს დინასტია) დაარსდა ჟოფრუა II, გატინეს გრაფისა და ანჟუს საგრაფოს მემკვიდრის, ერმენგარდის ქორწინების შედეგად. ფულკ V-ის (1109–1131) შვილიშვილმა ანრი პლანტაგენეტმა (ჰენრი II) საფუძველი ჩაუყარა ანჟუს დინასტიის ინგლისის შტოს ანუ პლანტაგენეტთა დინასტიას, ხოლო ფულკ V-მ — იერუსალიმის სამეფოს ანჟუს დინასტიის იერუსალიმის შტოს (1131–1228).

მესამე ანჟუს დინასტიას (ანჟუ-კაპეტინგების დინასტია ან ანჟუ-სიცილიის დინასტია) საფუძველი ჩაუყარა შარლ I-მა ანჟუელმა (1246–1285), რომელმაც საუფლისწულოდ მიიღო ანჟუ, შეიძინა პროვანსი და 1266 წელს დაიპყრო სიცილიის სამეფო (ნაწილი დაკარგა 1282 წლის „სიცილიის მწუხრის" შემდეგ). შარლ II-ის ოთხმა შვილმა საფუძველი ჩაუყარა ანჟუს დინასტიის ოთხ შტოს: უნგრეთის (1290-იდან), ნეაპოლის (1309-იდან), ტარენტოს (1294-იდან), პოლონეთის (1370–1382 და 1384–1385).

მეოთხე ანჟუს დინასტია (ანჟუ-ვალუას დინასტია) დააარსა ფილიპე IV ლამაზის ძმამ შარლ ვალუამ, რომელმაც მიიღო ანჟუ და მენი (1290). მისი შთამომავალი რენე ანჟუელი (1334–1380) ერთხანს ფლობდა ნეაპოლის სამეფოს (1438–1342). ანჟუს დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლის შარლ V ანჟუელის ანდერძით, 1481 წელს ანჟუს სამემკვიდრეო — ანჟუს საჰერცოგო და პროვანსი მიიღო საფრანგეთის მეფემ ლუი XI-მ; მისმა ძემ შარლ VIII-მ ანჟუს დინასტიის პრეტენზიები ნეაპოლის სამეფოზე იტალიაში ლაშქრობის (1494–1559 წლებში) საბაბად გამოიყენა.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 471–472.
* ს. თეზელიშვილი. მსოფლიოს სამეფო დინასტიები. გამომცემლობა "საქართველოს მაცნე". თბილისი. 1998 წელი.
* Christian Thévenot, La légende dorée des comtes d'Anjou : d'Ingelger à Geoffroy V Plantagenêt (850-1151), Paris, Olivier Orban, 1991, 307 p. (ISBN 2-85565-624-9). Réédition : Histoire des comtes d'Anjou, 850-1151, Joué-lès-Tours, Alan Sutton, coll. « Histoire et archéologie », 2001, 159 p. (ISBN 2-84253-605-3).

სქოლიო
------

1. ↑  ს. თეზელიშვილი, მსოფლიოს სამეფო დინასტიები.
**ანრი II დე ბურბონ-კონდე** (ფრანგ. Henri II de Bourbon-Condé; დ. 1 სექტემბერი, 1588 — გ. 26 სექტემბერი, 1646) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. კონდეს პრინც ანრი I-ისა და მისი ცოლის, შარლოტ კატრინ დე ლა ტრემუალის ვაჟი. კონდეს პრინცი 1588-1646 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ანრი დაიბადა 1588 წლის 1 სექტემბერს. იგი იყო კონდეს უკვე გარდაცვლილი პრინცის, ანრი I-ისა და მისი მეორე ცოლის, ქმრის მოწამვლაში ბრალდებული და დაკავებული შარლოტ კატრინ დე ლა ტრემუალის ერთადერთი ვაჟი. მას ერთი ნახევარ-და და ერთი ღვიძლი და ჰყავდა. მისი და ელეონორი 19 წლის ასაკში მიათხოვეს 51 წლის ორანჟის პრინც ფილიპ ვილჰელმს. 

ანრი მამის გარდაცვალებიდან ექვსი თვის შემდეგ დაიბადა, მაშასადამე იგი დაბადებისთანავე გახდა კონდეს პრინცი. 

1589 წლის აგვისტოში საფრანგეთის მეფე ანრი III მოკლეს, რითაც ვალუას დინასტია შეწყდა, ტახტზე კი მისი სიძე და ანრის ბიძაშვილი ანრი IV ავიდა. ვინაიდან ახალი მეფე ბურბონი იყო, ანრი უკვე სისხლისმიერი პრინცი და ტახტის პირველი მემკვიდრე იყო, მანამ სანამ 1601 წელს დედოფალი მარია მედიჩი მომავალ მეფე ლუი XIII-ს გააჩენდა. თავდაპირველად იგი ჰუგენოტების პარტიის ლიდერად ითვლებოდა, თუმცა საუთარი სტატუსისა და მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით მან უარყო კალვინიზმი და კათოლიკე გახდა. 

1611-38 წლებში ანრი მეფის ძმის, გასტონ ორლეანელის შემდეგ ტახტის მეორე მემკვიდრე იყო, რასაც შემდგომში მეფის ორი ვაჟის გაჩენა მოჰყვა, რამაც ანრის ტახტზე ასვლის შანსები საბოლოოდ მოუსპო. 

ანრი II გარდაიცვალა 1646 წლის 26 სექტემბერს, 58 წლის ასაკში.

ქორწინება და შვილები
--------------------

1609 წლის 17 მაისს ანრიმ ცოლად შეირთო მონმორანსის ჰერცოგ ანრისა და მისი მეორე ცოლის, ლუიზა დე ბუდოზის ასული შარლოტ მარგარიტა დე მონმორანსი, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი:

1. ანა ჟენევიევა (1619-1679), ცოლად გაჰყვა ლუნევილის ჰერცოგ ანრი II-ს;
2. ლუი II (კონდეს პრინცი) (1621-1686), კონდეს პრინცი, მეტსახელად "დიდი კონდე", ცოლად შეირთო კლარა კლემენს დე მაილე-ბრეზი, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა;
3. არმანი (1629-1666), კონტის პრინცი, ცოლად შეირთო ანა მარი დე მარტინოცი, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა;

ლიტერატურა
----------

Collins, James (2017). "Dynastic Instability, the Emergence of the French Monarchical Commonwealth and the Coming of the Rhetoric of "L'etat", 1360s to 1650s". In von Friedeburg, Robert; Morrill, John. Monarchy Transformed: Princes and their Elites in Early Modern Western Europe. Cambridge University Press.
Roche, Daniel (1967). "Aperçus sur la fortune et les revenus des princes de Condé à l'aube du XVIIIe siècle". Revue d'histoire moderne et contemporaine Année. Volume 14 Number 3.
Ward, A.W.; Prothero, G.W.; Leathes, Stanley, eds. (1911). The Cambridge Modern History. Cambridge University Press.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონდეს პრინცები |
| --- |
|  |
| 
* ლუი I *(1546-1569)*
* ანრი I *(1569-1588)*
* ანრი II *(1588-1646)*
* ლუი II *(1646-1686)*
* ანრი ჟიული *(1686-1709)*
* ლუი III *(1709-1710)*
* ლუი ანრი I *(1710-1740)*
* ლუი ჟოზეფი *(1740-1818)*
* ლუი ანრი II *(1818-1830)*
* ლუი IV *(1845-1866)*
 |

 |
ანრი მატისი, კარლ ვან ვეხტენის ფოტო.
**ანრი მატისი** (Henri Matisse; 31 დეკემბერი, 1869 – 3 ნოემბერი, 1954) — ფრანგი მხატვარი და მოქანდაკე, ფოვიზმის მიმდინარეობის ლიდერი. განთქმულია მისეული ფერისა და ფორმის მეშვეობით ემოციის ასახვის ტექნიკით.

დაიბადა ლე-კატოში, საფრანგეთის ჩრდილოეთში. 1892 წელს პარიზში ჩამოვიდა, სადაც ბუგროს სახელოსნოში, ჟიულიენის აკადემიასა და ნატიფი ხელოვნების სკოლაში (ეკოლ დე ბოზ-არტ) სწავლობდა. 1895–1898 წლებში გუსტავ მოროს სახელოსნოში მუშაობდა.

ინტენსიური ფერების, გამარტივებული ნახატისა და ბრტყელი გამოსახულების მეშვეობით გრძნობების უშუალო გადმოცემის ძიება აისახა მის ნამუშევრებში, რომელიც მან „გარეულთა" (ფოვისტების) გამოფენაზე გამოიტანა შემოდგომის სალონში. ამასთან მატისზე დიდი გავლენა მოუხდენია მიუნხენში გამოფენილი ისლამური ხელოვნების ნიმუშების დათვალიერებას. ორი ზამთარი, გატარებული მაროკოზე (1912–1913) მის შემოქმედებას აღმოსავლური მოტივებით ამდიდრებს, ხოლო დიდი ხნით ლაჟვარდოვან ნაპირზე ცხოვრებამ კი მის ტილოებს კაშკაშა პალიტრა შეჰმატა. მისი ტილოები, რომელზეც გამოსახულია ქალის ფიგურები, ნატურმორტები და პეიზაჟები, თემატური მრავალფეროვნებით შეიძლება არ გამოირჩეოდეს, თუმცა ისინი ბუნებრივი ფორმებისა და მათი თამამი გამარტივების ხანგრძლივი შესწავლის შედეგია. მან მიიღო ტრადიციული სამხატრო განათლება. მის სურათებს ხშირად „ბავშვურს" უწოდებდნენ, რადგან ფორმებს მოცულობითის ნაცვლად სიბრტყობრივად გამოსახავდა, ძირითად აქცენტს კი კაშკაშა ფერების გამომსახველობაზე აკეთებდა.

ლიტერატურა
----------

* ფოცხვერაშვილი, დიანა (2013). *ანრი მატისი : შემოქმედებ*. თბ.:  ნეკერი.
* Alfred H. Barr, Jr. *Matisse: His Art and His Public* New York: The Museum of Modern Art, 1951. ISBN 0-87070-469-9; ISBN 978-0-87070-469-7.
* F. Celdran, R.R. Vidal y Plana. *Triangle : Henri Matisse – Georgette Agutte – Marcel Sembat* Paris, Yvelinedition, 2007. ISBN 978-2-84668-131-5.
* Raymond Escholier. *Matisse. A Portrait of the Artist and the Man.* London, Faber & Faber, 1960.
* Lawrence Gowing. *Matisse.* New York, Oxford University Press, 1979. ISBN 0-19-520157-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ანრი მატისი***

* Artchive
* Artists Rights Society, Matisse’s U.S. Copyright Representatives
* *Dance (I)*
**ნიუ-იორკ სიტი ბალეტი** (New York City Ballet) — საბალეტო კომპანია დაფუძნებული 1948 წელს ქორეოგრაფების ჯორჯ ბალანჩინისა და ლინკოლნ კირსტეინის მიერ მუსიკალურ დირექტორ ლეონ ბარზინთან ერთად. კომპანია ადრე არსებული დასისგან "ბალეტის საზოგადოება" გაიზარდა. სახელწოდება შეიცვალა ქალაქის მუსიკისა და დრამის ცენტრის რეზიდენტ კომპანიად ქცევის გამო 1948 წელს. 1964 წლის 20 აპრილს კომპანიამ გადაინაცვლა ნიუ-იორკის სახელმწიფო თეატრში, რომელიც ფილიპ ჯონსონმა დააპროექტა ბ-ნი ბალანჩინის მითითებებით.

ნიუ-იორკ სიტი ბალეტი პირველი საბალეტო კომპანია გახდა აშშ-ში, რომელსაც ორი მუდმივი საკონცერტო დარბაზი ჰქონდა: ერთი ლინკოლნის ცენტრის ნიუ-იორკის სახელმწიფო თეატრში 63-ე ქუჩაზე მანჰეტენზე და მეორე სარატაოგას საშემსრულებლო ხელოვნების ცენტრში, სარატოგა სპრინგსი, ნიუ-იორკის შტატი. ამერიკული ბალეტის სკოლა ნიუ-იორკ სიტი ბალეტთან ასოცირებული სკოლაა.

სახელმწიფო თეატრში გადასვლის შემდეგ დასის რეპერტუარში ბალანჩინის ნამუშევრები დომინირებს, რომელიც ბალეტის ხელმძღვანელი დარჩა მის გარდაცვალებამდე 1983 წელს. თუმცა მათ ასევე ავსებდა ქორეოგრაფი ჯეორმ რობინსის ნაწარმოებები, რომელიც კომპანიას 1969 წელს დაუბრუნდა. სიტი ბალეტს, როგორც მას შემოკლებით უწოდებენ, დღემდე ყველაზე ვრცელი რეპერტუარი აქვს ამერიკულ საბალეტო კომპანიებს შორის და ხშირად 60-მდე ბალეტს დგამს ყოველწლიურად ზამთარ-გაზაფხულის სეზონზე ლინკოლნ ცენტრში და 20 ბალეტზე მეტს ზაფხულის სეზონზე სარატოგა სპრინგსში.

ბალეტის ამჟამინდელი ხელმძღვანელია პიტერ მარტინსი (რომელმაც კომპანიაში პირველად 1967 წელს იცეკვა).


|  |  |
| --- | --- |
| მონა ლიზა | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **შავქლიავა.** |

შავქლიავი
**შავქლიავი** — ქლიავის სხვადასხვა ჯიშის (იტალიური უნგრულა, შინაური უნგრულა, შავქლიავა და სხვ.) ჩირი. საჩირედ ვარგისია მწიფე, ხორციანი ნაყოფები კურკისაგან ადვილად გამოსათავისუფლებელი რბილობით, შაქრის არანაკლებ 10%-იანი და მჟავების არაუმეტეს 1,2%-იანი შემცველობით. იტალიური უნგრულას ნაყოფების შრობის დასაჩქარებლად, ცვილოვანი ნაფიფქის მოსაშორებლად და ნაყოფის კანზე „ბადეების" (ნაპრალების) მისაღებად წინასწარ უკეთებენ ბლანშირებას (ამუშავებენ ადუღებული წყლით) 20–30 წამის განმავლობაში, სხვა ჯიშის ქლიავებს — 1–1,5 წუთის. შემდეგ აცივებენ გამდნარი წყლით და ორთქლის საშრობებზე აშრობენ 8–10 საათის მანძილზე 80°С ტემპერატურის პირობებში (შრობის პროცესის ბოლოს ტემპერატურას 60°С-მდე სწევენ). შავქლიავისათვის ბზინვარების მიცემისთვის გაცივებისა და დახარისხების შემდეგ 1,5–2 წუთის განმავლობაში უშვებენ ადუღებულ წყალში, შემდგომ გლიცერინით ამუშავებენ (5 კგ 1 ტონა შავქლიავზე). სასაქონლო ხარისხებია: უმაღლესი, 1-ლი, მე-2. პროდუქტი უნდა იყოს შავი ფერის, რბილი, ტკბილ-მჟავე გემოსი. შავქლიავის გამოსავალი ნედლი ნაყოფისაგან 20–22%-ია.

ლიტერატურა
----------

* Чернослив // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. т. 28 — М. : Советская энциклопедия, 1978.

სქოლიო
------

1. ↑  შავქლიავი // რუსულ-ქართული ლექსიკონი
**შავწარბა** (ლათ. Acanthobrama microlepis) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მტკვრისა და არაქსის ენდემური სახეობაა. გარეგნულად წააგავს თეთრულასა და აღმოსავლურ მარდულას. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 25 სმ. აქვს მაღალი სხეული. განმასხვავებელი მორფოლოგიური ნიშანია ბოლო დაუტოტველი ზურგის ფარფლის სხივი, რომელიც ძლიერაა გამსხვილებული და შედარებით მაგარია. სულ ზურგის ფარფლში 11 სხივია, ანალურში 15–20. ქერცლი თხელია, გვერდით ხაზში 63–82 ქერცლია. გვერდითი ხაზი სუსტადაა შეზნექილი. გავრცელების არეალი მოიცავს მდინარე მტკვრისა და არაქსის აუზის წყალსატევებს. შესაძლოა ბინადრობდეს მდინარე სეფიდრუდშიც. სქესობრივად მწიფდება 2–3 წლისა. სარეწაო მნიშვნელობა არ გააჩნია. გვხვდება საქართველოშიც, მათ შორის ჯანდარის ტბაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Мягков Н. А.. Атлас-определитель рыб: Книга для учащихся. — М.: Просвещение, 1994.
2. ↑  Acanthobrama microlepis (De Filippi, 1863). FishBase.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-24. ციტირების თარიღი: 2020-12-25.
3. ↑  ჟურნალი „მონადირე და მეთევზე". მიხეილ დემეტრაშვილი. „ჯანდარის ტბა და მისი იქთიოფაუნა",1990 წ.
ქაირუანის დიდი მეჩეთი — აღლაბიდების ეპოქის ძეგლი
**აღლაბიდები** — არაბთა ერთ-ერთი მმართველი დინასტია 800-909 წლებში. ისლამის პირველივე საუკუნეებიდან ხალიფატისაგან დამოუკიდებლად ჩრდილოეთ აფრიკასა და ესპანეთის სამხრეთით მრავალი დამოუკიდებელი სახელმწიფო იწყებს ჩამოყალიბებას. 800 წელს თანამედროვე ტუნისის ტერიტორიაზე წარმოიშვა აღლაბიდების ფაქტობრივად დამოუკიდებელი სახელმწიფო. აღლაბიდების დინასტიის დამაარსებელია იბრაჰიმ ალ-აღლაბი (800-812 წწ.). დინასტია იბრძოდა იმ ტომთა წინააღმდეგ, რომლებიც ხარიჯიზმის დროშის ქვეშ იბრძოდნენ და რომელთაც შექმნილი ჰქონდათ თაჰერის იმამათი. აღლაბიდთა სახელმწიფოს კულტურული ცენტრი იყო ქალაქი ქაირუანი. ამ ქალაქის მახლობლად მდებარეობდა მათგანვე აგებული ციხესიმაგრე კასრ-ალ-კადიმი — აღლაბიდების რეზიდენცია. დინასტიამ წარმატებული ბრძოლები ჩაატარა ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებში. წარმატებას მიაღწიეს, აგრეთვე, ეკონომიკურ და კულტურულ სფეროებში. განავითარეს მიწათმოქმედება, ხელოსნობა, განავრცეს სანაოსნო და საქარავნო გზები, ტუნისის მთელ სანაპიროზე აიგო ციხესიმაგრეები. აღლაბიდების სახელმწიფომ შიიტთა თავდასხმების შედეგად 909 წელს შეწყვიტა არსებობა.

ლიტერატურა
----------

* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. I, თბ. 2007

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღლაბიდები დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine.
**აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარი** (რუს. Храм Воскресения Словущего) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვის ისტორიულ ცენტრში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში ბასმანის რაიონში. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

აღწერის წიგნში აღდგომის ხის ეკლესია ბარაშში მოიხსენიება 1620 წლიდან. ისტორიულ დოკუმენტში ასევე ჩაწერილია, რომ ეკლესია ამ ადგილზე არსებობდა ჯერ კიდევ რომანოვების ეპოქამდე. 1652 წელს ხის ეკლესია დაიწვა. 

ქვის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1733 წელს და გაგრძელდა 1773 წლამდე. 1745-1746 წლებში დაშალეს ძველი და ააგეს ახალი სამრეკლო. 1773 წელს დაასრულეს მეორე სართული, სადაც გადაიტანეს აღდგომის საკურთხეველიც. 

1769 წელს ქვემოთ მოაწყვეს მთავარი კვართის სახელობის საკურთხეველი, ააშენეს ახალი ეგვტერი სიმეონისა და ანას სახელზე. ზემო ეკლესიაში სებასტისა და ელისაბედის ეგვტერებს გადაარქვეს სახელი და უწოდეს წმინდა ალექსი ღვთისკაცისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელი. 

### XX საუკუნე

1929 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა, დაიწყო ეკლესიის შენობის დაშლა. 1930 წელს სამრეკლოს მოანგრიეს ზედა ნაწილი, ტაძრის გუმბათიდან ჩამოაგდეს მოოქროვილი გვირგვინი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში დაგორავდა ეკლესიის ახლოს. დახურვის შემდეგ ეკლესიის შენობა უყურადღებოდ იყო მიტოვებული. 

1960 წლიდან 1990 წლამდე შენობაში განთავსებული იყო სახანძრო დაცვის სამმართველო და მოსკოვის ქალაქის აღმასკომის საპენსიო განყოფილება. ახსნეს ღობის ნახევარი, ეკლესიის გარშემო ყველაფერი შეცვალეს. 

მიუხედავად იმისა, რომ სამრეკლო დაანგრიეს, ტაძრის შენობა კარგ მდგომარეობაში იმყოფებოდა. იგი ინარჩუნებდა უაღრესად მნიშვნელოვან როლს ქალაქმშენებლობაში და წარმოადგენდა დიდ ისტორიულ და მხატვრულ ღირებულებას. 

2016 წლის 27 იანვარს შენობა საბოლოოდ გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Воскресения Словущего в Барашах на сайте «Храмы России»

სქოლიო
------

1. ↑  Паламарчук П. Г. Сорок сороков Т. 2. — М.: Книга и бизнес, 1994. — С. 378. — 646 с.
2. ↑  history.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-11-25. ციტირების თარიღი: 2018-04-14.
**აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარი** (რუს. Храм Воскресения Словущего) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციულ ოლქში დანილოვის რაიონში. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელზე, ეგვტერები კი ელისე წინასწარმეტყველის, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, პეტრე და პავლე მოციქულებისა და იოანე ოქროპირის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

მდებარეობს დიდი სტაროდანილოვკის ქუცაზე № 3-ში.

ისტორია
-------

დანილოვის აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარი მდებარეობს დანილოვის მონასტრის თავდაპირველი მდებარეობის ადგილზე. თანამედროვე შენობა აგებულია ამპირის სტილში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1832-1837 წლებში არქიტექტორ ფიოდორ შესტაკოვის პროექტის მიხედვით. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესიამ კიდევ რამდენიმე წელი იმოქმედა და 1933 წელს, უღმერთობის პერიოდში, დახურეს, ხოლო მის შენობაში განათავსეს წარმოების საამქრო. აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარში ღვთისმსახურება აღსდგა მხოლოდ 1989 წელს.

1989 წლის მაისში, ნაწილობრივი რესტავრაციის დასრულების შემდეგ აკურთხეს ეკლესიის მხოლოდ ერთი ნაწილი - ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის ეგვტერი. ამ მომენტიდან ტაძარში რეგულარულად მიმდინარეობს ღვთისმსახურება. 1998 წლისათვის ტაძარი მთლიანად აღადგინეს. 

მთლიანი ტაძრის კურთხევა შედგა1998 წლის 14 აგვისტოს. ტაძრის კურთხევის ცერემონიალს ხელმძღვანელობდა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი ალექსი II. კურთხევის ცერემონიალი წარიმართა უფლის პატიოსანი ჯვრის შემოყვანების დღესასწაულზე.

არქიტექტურა
-----------

ეკლესია აგებულია გვიანი ამპირის სტილში, გააჩნია სიმეტრიულ-ღერძული კომპოზიცია. აღმოსავლეთიდან სწორკუთხა დაგეგმარების აფსიდი ესაზღვრება, ხოლო დასავლეთიდან - დიდი სატრაპეზო (საკურთხევლები: პეტრესა და პავლეს, ილია წინასწარმეტყველის, იოანე ოქროპირის და ნიკლოზ საკვირველთმოქმედის) და მაღალი სამსართულიანი სამრეკლო. გვერდითი ფასადები იონიური პორტიკებითაა გაფორმებული.

სიწმინდეები
-----------

ტაძარში დაცულია რამდენიმე სიწმინდე, მათ შორის აღსანიშნავია ღვთისმშობლის ხატი „მოულოდნელი სიხარული" და დიდმოწამე პანტელეიმონის ხატი.

სქოლიო
------

1. ↑  Воскресения Словущего в Даниловской слободе храм.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2018-03-25.
2. ↑  Храм Воскресения Словущего в Даниловской слободе
3. ↑  Святейший Патриарх освятил храм Воскресения Словущего в Даниловской слободе.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-20. ციტირების თარიღი: 2018-03-25.
**შავი ობელისკი** (გერმ. Der schwarze Obelisk) 一 გერმანელი ავტორის, ერიხ მარია რემარკის რიგით მეთერთმეტე რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1956 წელს გამოქვეყნდა. ნაწარმოები ასახავს 1920-იანი წლების დასაწყისში არსებულ, ჰიპერინფლაციისა და მზარდი ნაციონალიზმის ფონზე მყოფ, გერმანიის მძიმე სურათს. 

ნაწარმოების პროტაგონისტი ოცდაათი წლის მამაკაცი ლუდვიგია და, ისევე, როგორც მისი მეგობრების უმეტესობა, ის პირველი მსოფლიო ომის ვეტერანია. მიუხედავად იმისა, რომ მის მოწოდებას ლიტერატურა წარმოადგენს და პოეზიისკენ მიისწრაფვის, ის საკუთარი მეგობრის, გეორგის საფლავის ქვების ფირმაში საქმდება. ის ცდილობს, დამატებითი ჯამაგირი რეპეტიტორად მუშაობითა და ადგილობრივი ფსიქიატრიულის ეკლესიაში ორღანზე დაკვრით გამოიმუშაოს. აქტივობათა ამ მრავალფეროვნების წყალობით, ლუდვიგი ურთიერთობას ამყარებს საკუთარ ქალაქსა და მიმდებარე დასახლებებში არსებულ გერმანულ მოსახლეობასთან. ამ ინტერაქციათა ფონზე ვეცნობით იმ ძირითად ნიშნებს, რომელიც იმ პერიოდისთვის იყო დამახასიათებელი, მაგალითად ბიზნესმენთა ნაწილი ცდილობს ძველი პრინციპების დაცვასა და გაკოტრებას, ნაწილი სპეკულირებს აქციებზე, იყენებს არსებულ სისტემას და მდიდრდება კონტრაბანდული, ავანტიურული გზებით. გარდა ამისა, ვეცნობით ომის ვეტერანებს, ზოგი უაღრესად აკრიტიკებს იმ ძველ, ომამდელ ტენდენციებს, რომელმაც ისინი წარუმატებელი ომის მომსწრე გახადა, ზოგი კი, პირიქით, მისტიროდა ძველ სამხედრო წესრიგს და გადაიქცა ნაციონალისტად, მათი ამ იდეოლოგიით ჩამოყალიბება კი ადოლფ ჰიტლერის აღმავლობის ფონზე უფრო და უფრო ძლიერდებოდა.

რომანში დიდი ადგილი ეთმობა პერსონაჟის ქალებთან ურთიერთობას. ორი ქალბატონი ტოვებს ლუდვიგს მხოლოდ იმიტომ, რომ მას არ შეუძლია გახდეს იმ სამყაროს ნაწილი, რომელშიც სიხარბე და ფული მეფობს. მან „სუფთად" დარჩენა არჩია, რადგან ის საკუთარი იდეალებისგან განსხვავებული ცხოვრების წესით ვერ იცხოვრებდა. მესამე ქალი, რომელიც, ალბათ, ყველაზე გარდამტეხ ფიგურას წარმოადგენდა მთავარი გმირისთვის, არის ჟენევიევ ტერჰოვენი, რომელსაც ის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში შეხვდება. მას შიზოფრენია სჭირდა, სწორედ ეს იყო მისი აქ ყოფნის მიზეზი, უმეტესად კი ის საკუთარ თავს აღიქვამდა არა როგორც ჟენევიევს, არამედ მოიხსენიებდა საკუთარ თავს სახელით *一* „ისაბელა". ლუდვიგი უფრო და უფრო ხდება მასზე დამოკიდებული, მის მიმართ ძლიერ მიჯაჭვულობას გრძნობს და სწორედ მასთან აკავშირებს „სუფთა სიყვარული", რადგან, მისი აზრით, ჟენევიევი სამყაროს განსხვავებულად ხედავდა.

სტრიქონს წიგნიდან, *„ერთი ადამიანის სიკვდილი ტრაგედიაა, მრავლის კი 一 სტატისტიკა"*, რომელიც თავდაპირველად სწორედ ამ რომანში გამოჩნდა, ხშირად, შეცდომით, მიაწერენ საბჭოთა ლიდერის, იოსებ სტალინის სახელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ერიხ მარია რემარკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Rezension: Der schwarze Obelisk. Geschichte einer verspäteten Jugend
* Rezension des Films von 1988: Der schwarze Obelisk

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
ვირჯინია აპგარი აუსკულტაციას უტარებს ჩვილს
**აუსკულტაცია** (ლათ. ausculto — მოსმენა) — შინაგანი ორგანოების გამოკვლევის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდი ამ ორგანოებში წარმოშობილი ხმიანობის მოსმენით. ორგანოს მოსმენა შეიძლება უშუალოდ ყურით ან სპეციალური ხელსაწყოების — სტეთოსკოპისა და ფონენდოსკოპის საშუალებით. გულის გამოკვლევა მოსმენით პირველად შემოიღო ბერძენმა ექიმმა არეტეოსმა. თანამედროვე აუსკულტაციის ფუძემდებლად ითვლება ფრანგი ექიმი რენე თეოფილ იაცინტ ლაენეკი, რომელმაც პირველად (1819) გამოიყენა სტეთოსკოპი.

კლინიკურ პრაქტიკაში აუსკულტაციის მეთოდის გავრცელებაში დიდი წვლილი შეიტანა ფრანგმა თერაპევტმა პიერ ადოლფ პიორიმ, იოსეფ ფონ შკოდამ, სერგეი ბოტკინმა, გრიგოლ ზახარინმა, თეოფილე იანოვსკიმ, ალექსი ოსტროუმოვმა, ვასილი ობრაზცოვმა. ხმიანობის პირველი გრაფიკული ჩანაწერი გააკეთა ვილემ ეინტჰოვენმა (1894).

აუსკულტაციისათვის უმეტესად იყენებენ ფონენდოსკოპს, რომელიც მემბრანიანი ღრუ კაფსულისა და რეზინის ორი მილისაგან შედგება. კაფსულას ადებენ ავადმყოფის სხეულს, მემბრანა გადასცემს ამა თუ იმ ორგანოში წარმოშობილ ხმიანობას, რომელსაც მილების საშუალებით ისმენს ექიმი. ფილტვების აუსკულტაციით ისმენენ სუნთქვით ხმაურს, გარკვეული დაავადებისათვის დამახასიათებელ სხვადასხვაგვარ ხიხინს; გულის ტონების ცვალებადობისა და გულში წარმოქმნილი შუილის მიხედვით განსაზღვრავენ გულის მოქმედებას, დაავადებას. არტერიებს ისმენენ სისხლის წნევის გასინჯვის დროს, მუცლის აუსკულტაციით ადგენენ კუჭისა და ნაწლავების პერისტალტიკას, ორსულობის დროს ნაყოფის გულისცემას და ა. შ.

ვეტერინარიაში აუსკულტაციას იყენებენ ცხოველის გულ-სისხლძარღვთა, სასუნთქი და კუჭ-ნაწლავის სისტემების დაავადებათა დიაგნოსტიკისათვის. ორგანოს პირდაპირი აუსკულტაციით მოსმენისას ცხოველის სხეულის მოსასმენ ნაწილს აფარებენ ზეწარს ან პირსახოცს. არაპირდაპირი აუსკულტაციისათვის სტეთოსკოპსა და ფონენდოსკოპს იყენებენ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *დიდებულიძე თ. მაღრაძე პ.*, აუსკულტაცია // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 9–10.
2. ↑  *Драпкина О. М.* Аускультация // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М. 2005. — стр. 495.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგაძე**. |

**ოთარ შოთას ძე გიორგაძე** (დ. 19 თებერვალი, 1931, ქუთაისი — გ. 8 იანვარი, 2007, ბათუმი) — ქართველი პედაგოგი; პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2000), საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიისა (1998) და საქართველოს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (2001).

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიკური ინსტიტუტის (ახლანდ. შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) რუსული ენისა და ლიტერატრის ფაკულტეტი, 1973 წელს — ლენინგრადის კულტურის უმაღლესი სკოლა. 1949 წლიდან მუშაობდა ხულოსა და ბათუმის სკოლების მასწავლებლად, აგრეთვე სხვადასხვა საზოგადოებრივ თანამდებობაზე განათლების, კულტურის, სპორტის ორგანიზაციებში. 1993–2007 წლებში იყო ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაწყებითი განათლების კათედრის გამგე. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 15.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოთარ გიორგაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ოთარ ვლადიმერის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელი** (დ. 5 მაისი, 1920, თბილისი — გ. 20 სექტემბერი, 1988, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1967). დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1977).

ბიოგრაფია
---------

1943 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1946–1964 წლებში მუშაობდა მშენებლობაზე და სხვადასხვა საპროექტო დაწესებულებაში. 1964–1988 წლებში — ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1966–1976 მთავარი არქიტექტორი). ნამუშევრები: დასასვენებელი სახლი  გუდაუთაში (1953), თბილისში — ორთაჭალჰესის შენობა და ხიდი (1955; ორივე თ. მარგველაშვილთან ერთად), „საქქალაქმშენსახპროექტის" საწარმოო კორპუსი (1969; ს. რევიშვილთან, ალექსანდრე საბაშვილთან, ლ. ჩოფიკაშვილთან, გ. ხიზანიშვილთან ერთად) და რესტორანი „კასპი" (1985, ვ. სიხარულიძესთან, გერა ხეჩინაშვილთან ერთად), სასტუმრო „კოლხეთი" ქობულეთში (1983; მ. ეძგერაძესთან, არჩილ ქურდიანთან, ერთად, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო პრემია, 1985), მოსკოვში — დღევანდელი საქართველოს საელჩოს სასტუმრო (1977; გ. ტონიასთან ერთად) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს. მაისურაძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 321.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ბაგრატიონ-მუხრანელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
დღევანდელი იემენის ტერიტორიაზე არსებული ანტიკური სამეფოები.
**აუსანის სამეფო** — ანტიკური სამეფო არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთში (დღევანდელი იემენის ტერიტორიაზე). მისი დედაქალაქი იყო ჰაჯარ იაჰირი. ერთ დროს ის მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ნახევარ კუნძულის სამხრეთში. საბიური ტექსტის მიხედვით, სამეფო ძვ. წ. VII საუკუნეში გაანადგურა საბის მუქარიბმა კარიბ-ილ ვატარმა.

ისტორია
-------

1990-იანების შუა პერიოდში მ. საად აუიოუბმა გათხრების დროს აღმოაჩინა ახალი არქეოლოგიური ტერიტორია, სადაც ძვ. წ. II საუკუნის სამეფოს ნარჩენები აღმოჩნდა. დაახლოებით 160,000 მ² ტერიტორია იყო შემოსაზღვრული აგურის კედლებით. განვითარებული იყო კულტურა და ირიგაციის სისტემა. რადიოკარონულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ირიგაციის სისტემა I საუკუნის პირველ ნახევარში მიატოვეს. მას შემდეგ ქალაქი აღარ აღდგენილა.

ჰაჯარ იაჰირი სამხრეთი არაბეთისთვის განსაკუთრებულად დიდი ქალაქი იყო, რომელიც ელინისტური კულტურის გავლენას განიცდიდა. ქალაქში ბლომად იყო ტაძრები და სასახლეები. ქალაქში განვითარებული იყო ვაჭრობა და არსებობდა ქარვასლები. აღმოჩენილია აუსანიური წარწერები, რომლებიც ქატაბანიურ ენაზეა შესრულებული.

სხვა მსგავსი წვრილი არაბული სამეფოების მსგავსად ჰაჯარ იაჰირიც მდებარეობდა განიერი უაიდის სათავეში.

ლიტერატურა
----------

* *Caravan Kingdoms: Yemen and the Ancient Incense Trade* Freer Gallery, Washington, 2005. Exhibition of archeological objects from Yemen, setting Awsan in context. Catalogue.
* Robert Hoyland, *Arabia and the Arabs: From the Bronze Age to the Coming of Islam* (series Ancient Peoples)
* Freya Stark and Jane Geniesse *The Southern Gates of Arabia: A Journey in the Hadhramaut*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Télédetection archéologique dans la Wadi Markha* დაარქივებული 2010-02-04 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
**პოლემიკა** — ძველი ქართული მწერლობის დარგი. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ქრისტიანული რელიგიის საბოლოო გამარჯვებიასთან. პოლემიკის მიზანი იყო არაქრისტიანული რელიგიათა და თვით ქრისტიანობის წიაღში წარმოშობილ მწვალებლურ მოძღვრებათა გაბათილება, მათი სიყალბის გამოაშკარავება და მართლმადიდებლური დოგმების დამტკიცება. ნათარგმნი (უმთავრესად ბერძნული ენიდან) პოლემიკური ლიტერატურა ძირითადად თავმოყრილია არსენ იყალთოელის მიერ XII საუკუნის I ნახევარში შედგენილ კრებულ „დოგმატიკონში" და 1541 წელს გადაწერილი ხელნაწერში (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, S-312). სხვადასხვა ქართულ ხელნაწერში გვხვდება აგრეთვე გრიგოლ ნაზიანზელის, აპოლინარიოს ლაოდიკიელის, იოანე ოქროპირის, მაქსიმე აღმსარებლის, იოანე დამასკელისა და სხვათა პოლემიკური თხზულებების თარგმანებიც.

ორიგინალური ქართული პოლემიკიდან მნიშვნელოვანია: არსენ I-ის (არსენ დიდი საფარელის) „განყოფისათჳს ქართლისა და სომხითისა", ბაგრატ მუხრანბატონის „მოთხრობაჲ სჯულთა უღმრთოთა ისმაილიტთაჲ", ბესარიონის (ბარათაშვილ-ორბელიშვილის) „გრდემლი", ტიმოთე გაბაშვილის „გარდამოცემული ერთობისათჳს და სიყუარულისა წმიდათა ეკლესიათასა სარწმუნოებასა შინა ქრისტიანეთასა...", ანტონ I კათოლიკოსის „მზამეტყველება" და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *გაბიძაშვილი ე*. ქსე, ტ. 8, გვ. 124, თბ. 1984
დანცინგის აღება რუსების მიერ. 1734 წელი.
**ომი პოლონეთის მემკვიდრეობისათვის** — ომი ერთი მხრივ, რუსეთ-ავსტრია-საქსონიასა და, მეორე მხრივ, საფრანგეთს შორის. მიმდინარეობდა 1733-1735 წლებში. ომის საბაბი გახდა პოლონეთის ტახტისათვის ბრძოლა ავგუსტ II-ის სიკვდილის შემდეგ. საფრანგეთამა პოლონეთის ტახტზე სტანისლავ I ლეშჩინსკის კანდიდატურა წამოაყენა. რუსეთი და ავსტრია მხარს უჭერდნენ საქსონიის კურფიურსტს ფრიდრიხ ავგუსტ II-ს. მეფის რუსეთის მთავრობამ 1733 წლის სექტემბერში პოლონეთში ჯარები შეიყვანა. 1733 წლის 12 სექტემბერს ვარშავაში სეიმმა ლეშჩინსკი მეფედ აირჩია. რუსეთის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე შლიახტის ნაწილმა მეფედ ფრიდრიხ ავგუსტი (ავგუსტ III) აირჩია. ომის დროს რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს ტორუნი და გდანსკი. ლეშჩინსკი გაიქცა. პოლონელი მაგნატების უმრავლესობა ავგუსტ III-ის მხარეს გადავიდა. ომი დამთავრდა საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის დადებული დადებული 1735 წლის პრელიმინალური, ხოლო 1738 წელს საბოლოო ვენის ზავით, რომელსაც 1739 წელს შეუერთდნენ რუსეთი და პოლონეთი. საფრანგეთმა პოლონეთის მეფედ ავგუსტ III სცნო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 154.
**ომენი** (ლათ omen) — ფენომენი, რომლითაც მომავალს განსაზღვრავდნენ. ნიშანი, რომლის გაგონებასაც ან კარგი უნდა მოესწავლებინა, ან ცუდი.

ძველი რომი
----------

ძველ რომში ომენების პროფესიონალ ამხსნელთა (ამომცნობთა) ორი ტიპი არსებობდა. ავგურები ხსნიდნენ ჩიტების ფრენის მნიშვნელობას, როცა ჰარუპსიკები ცხოველების მსხვერპლად შეწირვას მოითხოვდნენ, რათა შიგნეულობა გამოეყენებინათ წინასწარმეტყველებისთვის.

ასტროლოგია
----------

ასტროლოგიაში, მზისა და მთვარის დაბნელებას ( კომეტების გამოჩენისა და სავსე მთვარეობის დარად) ზოგიერთ საზოგადოებაში მიიჩნევდნენ ცნობილი ადამიანების დაბადების, გარდაცვალების და რაიმე ღირსსახსოვარი მოვლენების მომასწავებლად. მაგალითად, მათეს სახარებაში ბეთლემის ვარსკვლავის გამოჩენით იესოს დაბადება იწინასწარმეტყველეს.

ცუდი თუ კარგი
-------------

ომენი შეიძლება გავიგოთ როგორც ცუდი ან კარგი მოვლენა, გააჩნია როგორ ავხსნით. ერთი და იგივე ნიშანი შესაძლოა სხვდასხვაგვარად იქნეს აღქმული სხვადასხვა ხალხსა და კულტურებში. მაგალითად აშშ-სა და ევროპის რიგ ქვეყნებში შავი კატა ავისმომასწავებლად არის მიჩნეული. 

კომეტებიც ცუდ და კარგ ომენებად ფასდება. კარგადცნობილი ჰალეის კომეტა ავისმომტანი გამოდგა მეფე ჰაროლდ II-სთვის, თუმცა, კარგ ომენად შეფასდა უილიამ დამპყრობლისთვის.

საქართველო
----------

ომენები ინდურ ასტროლოგიაში
--------------------------

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ომენი(ფილმი)
* ომენი (წიგნი)
ბამბუკის წიგნზე დაწერილი "ომის ხელოვნება".
**ომის ხელოვნება** (ჩინურად: 孫子兵法; იკითხება: სუნ ძუ ბინ ფა; პირდაპირი მნიშვნელობა: **სუნ ძის სამხედრო სტრატეგია**) — ჩინური სამხედრო მოძღვრება, დაწერილი ძვ. წ. VI საუკუნეში სუნ ძის მიერ. შედგება 13 თავისაგან და თითოეული მათგანი ეთმობა ომის წარმოების თითო ასპექტს. დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა სამხედრო ტაქტიკისა და სტრატეგიების სრულყოფილ სწავლებად. ეს ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული სტრატეგიული ნამუშევარია და მან დიდი წვლილი შეიტანა, როგორც სამხედრო დაგეგმარებაზე, ასევე მის გარეთაც. პირველად ითარგმნა ფრანგი მისიონერის მიერ დაახლოებით ორასი წლის წინ და, როგორც ცნობილია, მას დიდი ზეგავლენა მოუხდენია ნაპოლეონზე, გერმანიის გენშტაბზე მეორე მსოფლიო ომში და ასევე სპარსეთის ყურეში "ოპერაცია უდაბნოს შტორმი" დაგეგმვაზე.

13 თავი
-------

თავების სათაურები 1999 წლის ქართული თარგმანიდან:

* I. გათვლანი
* II. საომრად დაძვრა
* III. შეტევის ოსტატობა
* IV. განლაგება
* V. ძალოვნება
* VI. ძლიერი და სუსტი ადგილები
* VII. ბრძოლა ომში
* VIII. ცვლილებანი
* IX. ლაშქრობა
* X. ბრძოლის ადგილი
* XI. ცხრანაირი ადგილი
* XII. შეტევა ცეცხლით
* XIII. ჯაშუშთა გამოყენება

სამხედრო გამოყენება
-------------------

მრავალ აღმოსავლეთ აზიურ ქვეყანაში "ომის ხელოვნება" სამხედრო სამსახურის გამოცდისთვის პოტენციურ კანდიდატთათვის სილაბუსის ნაწილი იყო. ის ასევე გამოყენებული იყო ზოგიერთი ევროპული ქვეყნის სამხედრო ინსტიტუტების მიერ, მაგ. გერმანიაში პირველ მსოფლიო ომამდე. აშშ საზღვაო ძალებში ის სადაზვერვო პერსონალისთვის აუცილებელ საკითხავ ხოლო დანარჩენ სამხედრო მეზღვაურთათვის კი რეკომენდებულ წიგნად ითვლება.

გამოყენება არასამხედრო სფეროში
------------------------------

ზოგიერთის წარმოდგენით "ომის ხელოვნებას" მხოლოდ სამხედრო გამოყენება არ აქვს. წიგნში მოცემული ტექსტის უმეტესობა არის იმაზე თუ როგორ ვაწარმოოთ ომი ბრძოლის გარეშე. ის იძლევა რჩევებს როგორ დავამარცხოთ ოპონენტი ისე, რომ ფიზიკური შერკინების საჭიროება არ შეიქმნეს. თანამედროვე კორპორაციულ კულტურაში ის ისწავლება "ოფისის პოლიტიკისთვის" მოსამზადებლად და ეს წიგნი დასავლეთის ქვეყნების მაღაზიებში ძირითადად ბიზნესის განყოფილებებში იყიდება. ზოგიერთ სპორტში, როგორიცაა რაგბი, ეს წიგნი თამაშის სტრატეგიის დასამუშავებლად იქნა გამოყენებული.

იაპონურ კომპანიათა უმრავლესობისთვის "ომის ხელოვნება" აუცილებელ წიგნთა შორისაა უმაღლესი რანგის მმართველებისათვის. ბოლო ხანებში ის მზარდი პოპულარობით სარგებლობს ასევე დასავლურ ბიზნეს წრეებშიც, როგორც დამხმარე იდეოლოგია მძაფრი კონკურენციის პირობებში წარმატების მისაღწევად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ომის ხელოვნება***
**ფრუნზე (ფრუნზიკ, მჰერ) მკრტჩიანი** (სომხ. Ֆրունզիկ (Մհեր) Մուշեղի Մկրտչյան; 4 ივლისი, 1930 — 29 დეკემბერი, 1993) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1984).

დაიბადა 1930 წლის 4 ივლისს ლენინაკანში (ამჟამად გიუმრი). სწავლობდა ლენინაკანის ხელოვნების სასწავლებელსა და თეატრალურ სტუდიაში, შემდეგ ერევნის სახვითი ხელოვნებისა და თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1953 წლიდან ერევნის სუნდუკიანის სახელობის დრამატულ თეატრში მუშაობდა. მისი კინოკარიერა 1955 წელს დაიწყო. მისი ცნობილი როლებია ფილმებში როლან ბიკოვის „აიბოლიტ-66" (1966), ლეონიდ გაიდაის „კავკასიელი ტყვე ქალი" (1966), გიორგი დანელიას „მიმინო" (1977), რამაც მას ერთ-ერთი წამყვანი კომედიური მსახიობის რეპუტაცია მოუხვეჭა საბჭოთა კავშირში. თუმცა ამგვარი რეპუტაცია ხშირად ჩრდილავდა მის ნამდვილ ტალანტსა და ემოციურ სიღრმეს, რომელსაც იგი მის როლებში აქსოვდა სომხური კინოკლასიკის ისეთ ფილმებში, როგორიცაა „იერანკიუნი" (1967), „მენქ ენქ, მერ სარერე" (1969), „ჰაირიკ" (1973), „ნაჰაპეტ" (1977), „ჰინ ორერი იერგე" (1982), „მერ მანკუტიან ტანგონ" (1985). 

მის მრავალრიცხოვან ჯილდოთა შორის იყო საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემია (1978). გარდაიცვალა ერევანში, 1993 წელს. დასაფლავებულია იქვე, კომიტასის სახელობის პანთეონში.

ითვლება საბჭოთა დროის ერთ-ერთ უდიდეს სომეხ მსახიობად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ფრუნზიკ მკრტჩიანი"** ვიკისაწყობში.
* ფრუნზიკ მკრტჩიანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* (რუსული) ბიოგრაფია
* მუზეუმი

სქოლიო
------

1. ↑  Mkrtchyan's memorial tombstone at Komitas Pantheon
2. ↑  Akopian, Aram (2001). *Armenians and the World: Yesterday and Today*. Yerevan:  Noyan Tapan,   გვ. 105. ISBN 9789993051299. „Concluding this chapter, I would like to say a few words about the greatest Armenian actor of the second half of the 20th century Frunzik Mkrtchian..."
**ომის სახე** (ესპ. *La Cara de la Guerra*) — ესპანელი სიურეალისტი მხატვრის სალვადორ დალის ნახატი, შესრულებული 1940 წელს ზეთს საღებვებით ტილოზე. ნამუშევარზე დალი ცხოვრების რთულ პერიედში, კალიფორნიაში ცხოვრებისას მუშაობდა.

ის ტრავმა და ინსპირაცია, რაც დალიმ ომის პერიოდში მიიღო, თან გასდევს მის შემოქმედებას. დალი მიიჩნევდა, რომ მისი მხატვრული, არტისტული ხედვა ომის მუდმივი მოლოდინის შედეგი იყო. ნამუშევარი შესრულებულია მეორე მსოფლიო ომსა და ესპანეთის სამოქალაქო ომს შორის პერიოდში.

ნახატზე გამოსახულია სახე, თავი ტანის გარეში, რომელიც ბარენის უდაბლოს გაჰყურებს. სახე გახრწნილია და ერთი შეხედვით ნამდვილად გვამს ჰგავს, რაც ნახატს საზარელს ხდის. თვალებსა და პირში გამოსახულია იდენტური სახეები, იგივე მეორდება მათ შემთხვევშიც, რაც განსაკუთრებულ ეფექტს ქმნის. მნახველს ექმნება შთაბეჭდილება, რომ ეს სცენა დაუსრულებელია. დიდი სახეს ირგვლივ გველები ესევიან. მარჯვენა ქვედა კუთხეში შეიმჩნევა ხელის ანაბეჭდი, რომელიც დალის მტკიცებით მისი მარცხენა ხელია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* dali-gallery.com დაარქივებული 2009-11-02 საიტზე Wayback Machine.


1. ↑
ქაშმირის რუკა. მწვანე ფერით აღნიშნულია პაკისტანის მიერ დაკავებული ტერიტორია. ყავისფრად — ინდოეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი ჯამუ და ქაშმირი, თეთრად — აქსაიჩინი, ჩინეთის მიერ დაკავებული
**ქაშმირი** (ქაშმ. کٔشِیر / कॅशीर; ჰინ. कश्मीर; ურდუ کشمیر; უიღ. كەشمىر; შინ. کشمیر) — ინდოსტანის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე სადავო ტერიტორია. ჰიმალაის მთებში მდებარე ისტორიული სამთავრო. ქაშმირის გაყოფა არ არის ოფიციალურ დონეზე დადასტურებული, იგი წარმოადგენს დაძაბულობის კერას მის მფლობელ ქვეყნებს, განსაკუთრებით კი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის.

ქაშმირს ჩრდილოეთიდან ავღანეთი, აღმოსავლეთიდან ჩინეთი, სამხრეთიდან ინდოეთი და დასავლეთიდან პაკისტანი ესაზღვრება. 

დღესდღეობით ქაშმირი იყოფა ინდოეთის შტატ ჯამუ და ქაშმირად, ფართობი 101 387 კმ², მოსახლეობა 10,1 მლნ კაცი. თვითგამოცხადებული აუღიარებელი ქვეყანა აზად-ქაშმირი, ფართობი 13 000 კმ² და მოსახლეობა 3,6 მლნ კაცი, აკონტროლებს პაკისტანი. „ჩრდილოეთის ტერიტორია" ფართობი 72 500 კმ² და მოსახლეობა 1 მლნ კაცი, აკონტროლებს პაკისტანი და მცირე ტერიტორია ჩინეთის კონტროლის ქვეშ, რომლის ფართობია 37 555 კმ², ხოლო მოსახლეობა რამდენიმე ათასია. ქაშმირის საერთო ფართობია 222 236 კმ².

ინდოეთ-პაკისტანის დაპირისპირება
-------------------------------

ქაშმირში ინდოეთ-პაკისტანის დაპირისპირების ისტორია:

* 1947 წელი, ინდოეთმა და პაკისტანმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს.
* 1949 წელი, მხარეები ცეცხლის შეწყვეტაზე შეტანხმდნენ. პაკისტანმა ქაშმირის 1/3 მიიღო.
* 1965 წელი, იწყება ომი პაკისტანის მიერ ინსპირირებულ ამბოხებაზე ინდოეთის საპასუხო ქმედების შედეგად.
* 1971 წელი, ქაშმირში სერიოზული ბრძოლებია ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის გამო ინდოეთ-პაკისტანის ომის დროს.
* 1989 წელი, მზარდი სეპარატისტული მოძრაობა იწყებს შეიარაღებულ გამოსვლებს ინდოეთის მიერ კონტროლირებად ქაშმირში.
* 1998 წელი, ინდოეთი და პაკისტანი ბირთვული იარაღის ტესტებს აწარმოებენ.
* 1999 წელი, იწყება ქარგილის ორთვიანი კონფლიქტი პაკისტანის მიერ საკონტროლო ხაზის დარღვევის შედეგად.
* 2001 წელი, ბრძოლები განახლდა ექსტრემისტული დაჯგუფებების გააქტიურების გამო.
* 2002 წელი, სეპარატისტები ინდოეთის სამხედრო ბაზას თავს დაესხნენ.

ლიტერატურა
----------

* „24 საათი" 2002 წ. N1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Instrument of Accession დაარქივებული 2013-09-10 საიტზე Wayback Machine.
* Наблюдатели Совбеза ООН в Кашмире დაარქივებული 2008-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* Official website of the Jammu and Kashmir Government დაარქივებული 2017-09-15 საიტზე Wayback Machine.
* Official website of the Azad Jammu and Kashmir Government
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ნიკოლოზ ნესტორის ძე აბაშიძე** (დ. 1 ნოემბერი, 1910, ბაქო — გ. 4 იანვარი, 1980, ბათუმი) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს (1964) და აჭარის (1961) დამსახურებული ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1937 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი, ხოლო 1956 წელს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1929 წლიდან მუშაობდა აჭარის მშენებლობებზე. 1949 წლიდან სხვადასხვა მსხვილი სამშენებლო ორგანიზაციის ხელმძრვანელია. 1956 წლიდან აჭარის სამთავრობო ორგანიზაციის ხელმძრვანელი არქიტექტურისა და მშენებლობის დარგში. 1971 წლიდან აჭარის სახმშენის უფროსია. მისი პროექტებით აშენდა ქობულეთში კულტურის სასახლე (1956), ბათუმში — კინოთეატრი „ბათუმი" (1973), რამდენიმე საცხოვრებელი სახლი და სხვა. 1956 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. იყო აჭარის VI და VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნიკოლოზ აბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* *ს. კინწურაშვილი, მ. მაისურაძე*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 24.
**ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 20 ოქტომბერი, 1840 — გ. 27 მაისი, 1908) — ქართველი მთარგმნელი და პუბლიცისტი.

ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი დაიბადა სოფელ ქვემო ჭალაში, კასპის რაიონში.
აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებსა და რეცენზიებს „დროებაში" და „ივერიაში". იყო ჟურნალ „კვალის" რედაქტორ–გამომცემელი 1903 წლიდან. 70–იან წლებში მსახურობდა მაზრის უფროსად ახალციხეში. დააარსა ქალთა სასწავლებელი, ხელმძღვანელობდა აბასთუმანის საკურორტო მშენებლობას. დაეხმარა იტალიელ მხატვარს პრემაცოს ვარძიისა და საფარის სამონასტრო კომპლექსების შესწავლაში. 90–იან წლებში იყო მაზრის უფროსი თიანეთში, 1902 წლიდან კი დუშეთში. ზრუნავდა ფშავ–ხევსურეთში გზების გაყვანაზე. ნიკოლოზ ბარათაშვილის ნეშტის თბილისში გადმოსვენებისას გამოაქვეყნა მამის–იაკინთეს არქივში დაცული მასალა პოეტის შესახებ 1893 წელს. მეთაურობდა ქართული სკოლის დაარსებას სოხუმში 90–იან წლებში, მართავდა ლიტერატურულ–დრამატულ საღამოებს. 90–იან წლებში ქვემო ჭალაში დააარსა ბიბლიოთეკა, რომელსაც გადასცა საკუთარი სახლი და წიგნები. 1902 წელს რუსულად თარგმნა და 1903 წელს გამოსცა ილია ჭავჭავაძის „სომეხთა მეცნიერნი ანუ ქვათა ღაღადი". „ივერიაში" გამოაქვეყნა თეორიული ნაშრომი „ისტორიული პიესის წარმოდგენის გამო" 1904 წელს, აგრეთვე ეთნოგრაფიული ხასიათის თხზულებები. 
ნიკოლოზ ალექს-მესხიშვილი იყო თეატრალური მოღვაწე. გარდაიცვალა 1908 წელს და დაკრძალულია სამთავისის ტაძრის გალავანში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I, თბ. 1997. გვ.104. ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი. წ. 1/ შეადგ. წინასიტყვაობა, შენიშვნები და საძიებელი დაურთო სოლომონ ხუციშვილმა, თბ. 1961. გვ.14-15

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანტინაწილაკი** — შესაბამისი ელექტრონული ნაწილაკის, ე. წ. „ორეულის", იდენტური მასისა და სხვა ფიზიკური სიდიდის მქონე, მაგრამ ურთიერთქმედების ზოგიერთი მახასიათებლის (მაგ. ელექტრული მუხტი, მაგნიტური მომენტი) ნიშნით განსხვავებული ელემენტარული ნაწილაკი, რომლის მიმართ ეს „ორეული" თავის მხრით „ანტინაწილაკს" წარმოადგენენ. ყველა ცნობილ ელემენტარულ ნაწილაკს, გარდა ფოტონისა და ნეიტრალური პი ({\displaystyle \pi ^{0}}) და ეტა ({\displaystyle \eta ^{0}}) მეზონებისა აქვს შესაბამისი ანტინაწილაკი. 

ნაწილაკისა და ანტინაწილაკის მაგალითებია:

* ელექტრონი ({\displaystyle e^{-}}) — პოზიტრონი ({\displaystyle e^{+}});
* პროტონი ({\displaystyle p}) — ანტიპროტონი ({\displaystyle {\bar {p}}});
* ნეიტრონი ({\displaystyle n}) — ანტინეიტრონი ({\displaystyle {\bar {n}}});
* ნეიტრინო ({\displaystyle \nu }) — ანტინეიტრინო ({\displaystyle {\bar {\nu }}});
* ლამბდანულ-ჰიპერონი ({\displaystyle \Lambda ^{0}}) — ანტილამბდანულ-ჰიპერონი ({\displaystyle {\bar {\Lambda }}^{0}}).

ნაწილაკ-ანტინაწილაკთა წყვილისათვის დამახასიათებელია ანიჰილაცია.

თვით ნაწილაკისა და ანტინაწილაკის ცნება პირობითია. შეიძლება პოზიტრონს და ანტიპროტონს ეწოდოს ნაწილაკები, ხოლო ელექტრონს და პროტონს — ანტინაწილაკები. მაგრამ ვინაიდან სამყაროს ჩვენ მიერ დამზერილ ნაწილში ნივთიერების ატომები შეიცავს სწორედ პროტონებსა და ელექტრონებს, ამიტომ ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკური ჩასახვისას XX საუკუნის 20-იან წლებიდან „ნაწილაკები" ეწოდა ელექტრონსა და პროტონს.

კვლევის ისტორია
---------------

1930 წელს პირველი ანტინაწილაკის — პოზიტრონის — არსებობა იწინასწარმეტყველა ინგლისელმა ფიზიკოსმა პ. დირაკმა, ხოლო 1932 წელს კოსმოსურ სხივებში ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა ამერიკელმა ფიზიკოსმა კ. ანდერსონმა. 1936 წელს ასევე კოსმოსურ სხივებში იქნა აღმოჩენილი კიდევ ერთი ნაწილა-ანტინაწილაკის წყვილი: დადებითი და უარყოფითი მიუონი ({\displaystyle \mu ^{+}} და {\displaystyle \mu ^{-}}). 1947 წელს დადგინდა, რომ კოსმოსური სხივების მიუონები წარმოიქმნება შედარებით მძიმე ნაწილაკების — პი-მეზონების ({\displaystyle \pi ^{+}} და {\displaystyle \pi ^{-}}) დაშლის შედეგად. 1955 წელს აღმოჩენილ იქნა აგრეთვე ანტიპროტონებიც. ჯერჯერობით აღმოჩენილი არ არის მხოლოდ ანტიომეგა-ნაწილაკი [თვით ომეგა ნაწილაკი ({\displaystyle \Omega }) აღმოჩენილია 1965 წელს] და შემდგომში აღმოჩენილი რეზონანსული ნაწილაკების შესაბამისი ზოგიერთი ანტინაწილაკი.

ანტინაწილაკებისაგან შესაძლებელია აიგოს ანტინივთიერება ზუსტად ისევე, როგორც ნაწილაკებისაგან — ნივთიერება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნაწილაკ-ანტინაწილაკის წყვილის წარმოქმნა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 490.
**აკილი** (ინგლ. Achill Island; ირლ. Acaill, Oileán Acla) — უდიდესი კუნძული ირლანდიის სანაპირო ზოლში. მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. მისი მოსახლეობა შეადგენს 2569 ადამიანს (2011), ხოლო ფართობი არის 148 კმ². აკილი კუნძულ ირლანდიასთან დაკავშირებულია მაიკლ დეივიტის ხიდით. პირველად ხიდი აიგო 1887 წელს, 1949 წელს იგი ახალმა ნაგებობამ ჩაანაცვლა, ხოლო დღეს არსებული ხიდი 2008 წელს აიგო. კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტებია: აკილ-საუნდი, დუახი, დუნივერი და დუეგა.

მიჩნეულია, რომ აკილზე პირველი დასახლებები, დაახლოებით, ძვ. წ. 3000 წელს გაჩნდა. ირლანდიის დიდ შიმშილობამდე მოსახლეობის რაოდენობა 6000 ადამიანს აღწევდა.

კუნძულის 87 % ტორფიანი ჭაობითაა დაფარული. აქ მდებარეობს გელური ფეხბურთის ერთი მოედანი და ორი სკოლა.

აკილის 600-მდე მოსახლისთვის მშობლიური ენა ირლანდიურია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აკილის კუნძული, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* Colaiste Pobail Acla students project on the Achill area
* Achill Island Maritime Archaeology Project
* საიტი ტურისტებისთვის

სქოლიო
------

1. ↑  Island Change in Population, 1841 - 2011 (28 January 2013).
**ბირთვი** (ინგლ. Kernel) — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც კომპიუტერის ოპერაციული სისტემის ცენტრალურ ნაწილს წარმოადგენს. მას აქვს სრული კონტროლი ყველაფერზე, რაც სისტემაში ხდება. ის გაშვებისას პირველი იტვირთება და შემდეგ გაშვების დარჩენილ პროცესს მართავს, ასევე მართავს პროგრამული უზრუნველყოფის მიერ შეტანა-გამოტანის მოთხოვნებს და მათ ცენტრალური პროცესორისთვის მონაცემთა გადამუშავების ინსტრუქციებად თარგმნის. მისი პასუხისმგებლობის ქვეშაა მეხსიერების მართვა, კომპიუტერის პერიფერიებთან (პრინტერები, სპიკერები და ა.შ.) ურთიერთობა და მათი მართვა. ბირთვი თანამედროვე ოპერაციული სისტემების არსებითი ნაწილია.

ბირთვი გამოყენებით პროგრამულ უზრუნველყოფას კომპიუტერის აპარატურულ უზრუნველყოფასთან აკავშირებს
ბირთვის კრიტიკული კოდი ჩვეულებრივ იტვირთება მეხსიერების *დაცულ არეში,* რაც მასზე სხვა ოპერაციული სისტემის ან გამოყენებითი პროგრამების მიერ უფრო ნაკლები სიხშირით გამოყენებული ნაწილების მიერ ინფორმაციის გადაწერას ხელს უშლის. ბირთვი თავის დავალებებს, როგორიცაა პროცესების გაშვება და წყვეტების გამკლავება, ასრულებს *ბირთვის სივრცეში*. ხოლო ის ყველაფერი, რასაც მომხმარებელი ჩვეულებრივ კომპიუტერთან აკეთებს (ტექსტურ რედაქტორში წერა, მომხმარებლის გრაფიკულ ინტერფეისში პროგრამების გაშვება), ხდება *მომხმარებლის სივრცეში*. ეს განცალკევება მომხმარებლის და ბირთვის მონაცემების ერთმანეთისთვის ხელის შეშლას და ამით წარმადობის შესუსტებას ან სისტემის არამდგრადობას (შესაძლო ავარიულ დახურვებსაც) გამორიცხავს.

პროცესის მიერ ბირთვის მოთხოვნების გაკეთებას სისტემური გამოძახება ეწოდება. ბირთვის სხვადასხვაგვარი სახეობების მიერ სისტემურ გამოძახებებთან და რესურსებთან მოპყრობა განსხვავებულია. მაგალითად, მონოლითური ბირთვი სისტემის წარმადობის გაუმჯობესების მიზნით ოპერაციული სისტემის ყველა ინსტრუქციას ახორციელებს ერთსა და იმავე მისამართულ სივრცეში. მიკრობირთვი ოპერაციული სისტემის მეტად მოდულურობისთვის და, აქედან გამომდინარე, მისი უფრო მარტივი უზრუნველყოფისთვის, ოპერაციული სისტემის ფონური პროცესების უმეტესობას ამუშავებს მომხმარებლის სივრცეში.

ბირთვის ინტერფეისი დაბალი დონის აბსტრაქციის ფენაა.

ლიტერატურა
----------

* Andrew Tanenbaum, *Operating Systems – Design and Implementation (მესამე გამოცემა)*;
* Andrew Tanenbaum, *Modern Operating Systems (მეორე გამოცემა)*;
* Daniel P. Bovet, Marco Cesati, *The Linux Kernel*;
* David A. Peterson, Nitin Indurkhya, Patterson, *Computer Organization and Design*, Morgan Koffman (ISBN 1-55860-428-6);
* B.S. Chalk, *Computer Organisation and Architecture*, Macmillan P.(ISBN 0-333-64551-0).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოპერატიული სისტემების ბირთვების შედარებები

სქოლიო
------

1. 1 2  Kernel. Bellevue Linux Users Group. ციტირების თარიღი: 8 March 2016.
2. ↑  Wulf 1974 pp.337–345
**ოპერაცია კიევი** — სამხედრო-ტაქტიკური ოპერაცია ჩატარებული პოლონეთის მიერ იუზეფ პილსუდსკის ხელმძღვანელობით ცენტრალური და აღმოსავლეთ უკრაინის ბოლშევიკებისთვის ჩამოსართმევად, რომელიც იმჟამად პოლიტიკურად გახლეჩილი იყო, როგორც საბჭოთა, ისე ადგილობრივი და უცხოური წარმომავლობის მოწინააღმდეგე ფრაქციებს შორის.

ოპერაციის გაცხადებული მიზანი ფორმალურად დამოუკიდებელი უკრაინის შექმნა იყო, რომელიც პოლონეთის გავლენის ქვეშ იქნებოდა, თუმცა უკრაინის მოსახლეობის ნაწილი ამ იდეას ენთუზიაზმით არ ეკიდებოდა, ვინაიდან ესეც ახალ ოკუპაციად აღიქმებოდა. შესაბამისად უკრაინის მოსახლეობის ერთი ნაწილი პოლონელების მხარეს იბრძოდა, მეორე კი ბოლშევიკების.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мельтюхов М. И. Советско-польские войны. Военно-политическое противостояние 1918–1939 гг დაარქივებული 2008-03-17 საიტზე Wayback Machine.
* Kiev is in the Hands of the Polish Gentry! The Military writing of Leon Trotsky Volume 3: 1920 — The War with Poland
* Postal Telegram No. 2886-a The Military writing of Leon Trotsky Volume 3: 1920 — The War with Poland


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ომის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |