|  |  |
| --- | --- |
|  | ვიკიპედიის რედაქტორების გადაწყვეტილებით, სტატიას „**მანდალორელი**" მინიჭებული აქვს რჩეული სტატიის სტატუსი. *მანდალორელი* ვიკიპედიის საუკეთესო სტატიების სიაშია. |


„***მანდალორელი"*** (ინგლ. The Mandalorian) — კოსმოსური ვესტერნის ჟანრის ამერიკული სატელევიზიო სერიალი. შექმნილია ჯონ ფავროს მიერ კომპანია „დისნეის" სტრიმინგ სერვისისათვის Disney+. იგი „ვარსკვლავური ომების" ფრენჩაიზის პირველი მხატვრული (live-action) სერიალია. მისი სიუჟეტი იწყება „ჯედაის დაბრუნებიდან" (1983) ხუთი წლის შემდეგ და შეეხება დინ ჯარინს (Din Djarin), მარტოხელა თავებზე მონადირეს გამოგონილი პლანეტა მანდალორიდან (ასრულებს პედრო პასკალი) და მის თავგადასავალს მას შემდეგ, რაც „ბავშვის" პოვნას დაუკვეთავენ.

„ვარსკვლავური ომების" შემქმნელს, ჯორჯ ლუკასს მხატვრულ სატელევიზიო სერიალზე მუშაობა ჯერ კიდევ 2009 წელს ჰქონდა დაწყებული, თუმცა, პროექტის წარმოება ზედმეტად ძვირი აღმოჩნდა. 2012 წლის ოქტომბერში კომპანია „ლუკასფილმი" მისგან Disney-მ იყიდა, რის შემდეგაც „ვარსკვლავურ ომებთან" დაკავშირებულ სერიალზე მუშაობა Disney+ სტრიმინგ პლატფორმისთვის დაიწყო. 2018 წლის მარტში მთავარი პროდიუსერის რანგში წარმოებაში ჩაერთო ფავრო. აღმასრულებელი პროდიუსერები მასთან ერთად არიან დეივ ფილონი, კეთლინ კენედი და კოლინ უილსონი. სერიალის სათაური 2018 წლის ოქტომბერში გახდა ცნობილი, ხოლო გადაღება კალიფორნიაში, Manhattan Beach Studios ბაზაზე დაიწყო. კომპანიამ Industrial Light & Magic სპეციალურად „მანდალორელისთვის" შექმნა ტექნოლოგია, სახელწოდებით StageCraft, რომელიც გარემოს შესაქმნელად ვირტუალურ დეკორაციებს და 360 გრადუსიან ვიდეოკედლებს იყენებს. მას შემდეგ ტექნოლოგია სხვა ფილმებსა და სერიალებშიც გამოიყენება.

„მანდალორელის" პრემიერა Disney+ პლატფორმის გაშვებასთან ერთად, 2019 წლის 12 ნოემბერს შედგა. რვა ეპიზოდისგან შემდგარ პირველ სეზონს პოზიტიური კრიტიკული გამოხმაურება ხვდა წილად. ნომინირებული იყო გამორჩეული დრამატული სერიალის კატეგორიაში Primetime Emmy Awards 72-ე დაჯილდოებაზე და Primetime Creative Arts Emmy Awards 72-ე დაჯილდოებაზე 7 ნომინაციაში გაიმარჯვა. მეორე სეზონის პრემიერა 2020 წლის 30 ოქტომბერს შედგა, ხოლო მესამე სეზონი წინასწარ წარმოებაშია. 2020 წლის დეკემბერში მასთან დაკავშირებული სამი spin-off სერიალის შესახებ გახდა ცნობილი: „ბობა ფეტის წიგნი" (*The Book of Boba Fett*), „ახალი რესპუბლიკის რეინჯერები" (*Rangers of the New Republic*) და „ასოკა" (*Ahsoka*).

სიუჟეტი
-------

„ჯედაის დაბრუნებაში" (1983) განვითარებული მოვლენების და გალაქტიკური იმპერიის დაცემიდან 5 წლის შემდეგ, მთავარი პერსონაჟი, მარტოხელა მანდალორელი თავებზე მონადირე, რომელიც გალაქტიკის განაპირა რეგიონებში იმყოფება, იმპერიის გადარჩენილი ძალებისგან იღებს შეკვეთას, იპოვოს და მოიყვანოს, ან მოკლას ბავშვი, სახელად გროგუ, მაგრამ, სანაცვლოდ, იგი ბავშვის დაცვას გადაწყვეტს და მასთან ერთად მიიმალება, რათა ისინი თავისიანებთან მიიყვანოს. მათ კვალში უდგას ყოფილი იმპერიის მაღალჩინოსანი, მოფ გიდეონი, რომელსაც სურს, ბავშვის კავშირი ძალასთან თავისი მიზნებისთვის გამოიყენოს.

მსახიობები და პერსონაჟები
-------------------------

მთავარი პერსონაჟის, მანდალორელი თავებზე მონადირე დინ ჯარინის როლს პედრო პასკალი ასრულებს. პასკალმა იგი კლინტ ისტვუდის პერსონაჟებს შეადარა, განვითარებული საბრძოლო უნარებით და „საეჭვო მორალით". პერსონაჟის ნამდვილი სახელი მხოლოდ მერვე ეპიზოდში („თავი 8: მონანიება") ხდება ცნობილი, თუმცა, პასკალმა იგი შემთვევით გაამჟღავნა 2019 წლის ნოემბერში. მისი სამიზნე პირველ ეპიზოდში („თავი 1: მანდალორელი") არის „ბავშვი", რომელსაც ფანები „პატარა იოდას" („Baby Yoda") უწოდებენ. იგი იმავე სახეობას მიეკუთვნება, რომელსაც „ვარსკვლავური ომების" პერსონაჟი, ჯედაი ოსტატი იოდა. იგი, იოდას მსგავსად, ანიმატრონული თოჯინაა, რომელიც ვიზუალური ეფექტების მეშვეობითაა გაუმჯობესებული. მანდალორელი მისი მეურვე ხდება, ხოლო მისი სახელი, გროგუ, მე-2 სეზონში ხდება ცნობილი („თავი 13: ჯედაი").

რამდენიმე პერსონაჟი პირველი სეზონის რამდენიმე სერიაში ჩნდება, მათ შორის, თავებზე მონადირეთა გილდიის ლიდერი გრიფ კარგა (ასრულებს კარლ უეზერსი); იდუმალებით მოცული „კლიენტი" (ვერნერ ჰერცოგი); დოქტორი პერშინგი, მეცნიერი, რომელიც კლიენტისთვის მუშაობს (ომიდ აბტაჰი); კუიილი, უგნაუტი ფერმერი, რომელიც მანდალორელს ეხმარება (ახმოვანებს ნიკ ნოლტი); თავებზე მონადირე დროიდი IG-11 (ახმოვანებს ტაიკა უაიტიტი); ყოფილი ამბოხებული, ამჟამად, დაქირავებული ჯარისკაცი, კარა დიუნი (ჯინა კარანო); იმპერიის უსაფრთხოების ბიუროს (ISB) ყოფილი ოფიცერი, მოფ გიდეონი (ჯანკარლო ესპოზიტო) და „მეაბჯრე", მანდალორელი, რომელიც ბესკარის ფოლადისგან ჯავშანს და აღჭურვილობას ამზადებს (ემილი სუოლოუ).

ესპოზიტო, კარანო, უეზერსი და აბტაჰი მეორე სეზონშიც ბრუნდებიან. რამდენიმე მსახიობი თამაშობს პერსონაჟს „ვარსკვლავური ომების" სამყაროდან, მათ შორისაა კობ ვანთი (ასრულებს ტიმოთი ოლიფანტი), ბობა ფეტი (ტემუერა მორისონი), ბო-კატან კრაიზი (კეიტი საკჰოფი), ასოკა ტანო (როზარიო დოუსონი) და ლუკ სკაიუოკერი (მარკ ჰემილი/მაქს ლოიდ-ჯონსი). პირველი სეზონიდან ბრუნდება, აგრეთვე, პელი მოტო (ასრულებს ემი სედარისი); კოსკა რივზი (მერსედეს ვარნადო) და ფენეკ შანდი (მინგ-ნა უენი). მისტი როსასი, რომელიც პირველ სეზონში კუიილის როლს ფიზიკურად ასრულებდა, ასახიერებს ბაყაყის მსგავს ქალს (Frog Lady), რომელსაც მანდალორელი ეხმარება.

ეპიზოდები
---------

| სეზონი | ეპიზოდი |  გამოვიდა |
| --- | --- | --- |
| პირველად გამოვიდა | უკანასკნელად გამოვიდა |
|  | 1 | 8 | 12 ნოემბერი, 2019 (2019-11-12) | 27 დეკემბერი, 2019 (2019-12-27) |
|  | 2 | 8 | 30 ოქტომბერი, 2020 (2020-10-30) | 18 დეკემბერი, 2020 (2020-12-18) |

წარმოება
--------

### საფუძველი

2009 წლის დასაწყისში „ვარსკვლავური ომების" შემქმნელმა, ჯორჯ ლუკასმა დაიწყო მუშაობა სერიალზე სავარაუდო სახელწოდებით „ვარსკვლავური ომები: სხვა სამყარო" (*Star Wars: Underworld*). 2012 წლამდე მისთვის 50-ზე მეტი სცენარი დაიწერა, თუმცა, საბოლოო ჯამში, მისი წარმოება ზედმეტად ძვირადღირებულად იქნა მიჩნეული. 2013 წლის იანვარში ამერიკის სამაუწყებლო კომპანიის (ABC) პრეზიდენტმა პოლ ლიმ განაცხადა, რომ მისი კომპანია განიხილავდა მხატვრული სატელევიზიო სერიალის შესაძლებლობას Lucasfilm-თან, მას შემდეგ, რაც ეს უკანასკნელი ABC-ს მფლობელმა კომპანიამ, The Walt Disney Company-მ შეიძინა (2012 წლის ოქტომბერი). 2017 წლის ნოემბერში „დისნეის" მთავარმა აღმასრულებელმა ოფიცერმა, ბობ აიგერმა განაცხადა, რომ Lucasfilm-ი მუშაობდა „ვარსკვლავური ომების" მხატვრულ სატელევიზიო სერიალზე ახალი სტრიმინგ პლატფორმისთვის Disney+.

### შექმნის პროცესი

2017 წელს, ფილმ „მეფე ლომზე" (2019) მუშაობის დროს, რომელიც 1994 წლის იმავე სახელწოდების ანიმაციური ფილმის ფოტორეალისტურ რიმეიქს წარმოადგენს, რეჟისორმა ჯონ ფავრომ „ლუკასფილმის" პრეზიდენტს, კეთლინ კენედის წარუდგინა თავისი იდეა „ვარსკვლავური ომების" სატელევიზიო სერიალის შესახებ. კენედიმ ურჩია, იდეა განეხილა „ვარსკვლავური ომების" სამყაროს ანიმაციური სერიალების: „კლონების ომების" და „აჯანყებულების" აღმასრულებელ პროდიუსერთან, დეივ ფილონისთან. ფავრომ და ფილონიმ ერთმანეთი სკაიუოკერის რანჩოზე გაიცნეს, როცა ფავრო „რკინის კაცზე" მუშაობდა, ხოლო ფილონი „კლონების ომის" პირველ სეზონზე (ორივე ნაწარმოები 2008 წელს გამოვიდა). ამის შემდგომ ფავრომ, ფილონის მიწვევით, „კლონების ომის" მანდალორელი პერსონაჟი, პრე ვისლა გაახმოვანა. შეხვედრის დროს, რომელზეც ისინი სერიალის შესახებ ფავროს იდეას განიხილავდნენ, ფილონიმ დახატა „ვარსკვლავური ომების" პერსონაჟის, იოდას სახეობის ჩვილი, რაც, მოგვიანებით, „ბავშვის" პერსონაჟს დაედო საფუძვლად. ფავროს სურდა, მიმოეხილა „ვარსკვლავური ომების" სამყაროში არსებული „სიბინძურე და ბოროტება" („scum and villainy") „ჯედაის დაბრუნებაში" განვითარებული მოვლენების შემდეგ. შეხვედრის შემდეგ, „მეფე ლომის" გადაღებების პარალელურად, იგი დღეში რამდენიმე საათს სერიალზე მუშაობას უთმობდა.

2018 წლის მარტში „ლუკასფილმმა" განაცხადა, რომ „დისნეის" ახალი პლატფორმისთვის შექმნილი „ვარსკვლავური ომების" სერიალის ავტორი და აღმასრულებელი პროდიუსერი ფავრო იქნებოდა. კენედიმ, აგრეთვე, დასძინა, რომ სერიალი კარგი შანსი იქნებოდა სცენარის ავტორებისა და რეჟისორების დივერსიფიცირებული შემადგენლობის დასაქირავებლად მას შემდეგ, რაც ფრენჩაიზის ფილმები გააკრიტიკეს იმის გამო, რომ ყველა მათგანის რეჟისორები და სცენარის ავტორები თეთრკანიანი მამაკაცები იყვნენ. მაისში ფავრომ განაცხადა, რომ ჯერ კიდევ მანამ, სანამ პროექტისთვის ოფიციალურად დაიქირავებდნენ, პირველი სეზონის რვიდან ოთხი სერიის სცენარი დაწერილი ჰქონდა. 3 ოქტომბერს მანვე განაცხადა, რომ სერიალის სათაური იქნებოდა „მანდალორელი" (*The Mandalorian*) და გაამჟღავნა მისი სიუჟეტის მონახაზი. მომდევნო დღეს „ლუკასფილმმა" გაავრცელა განცხადება, რომლის მიხედვითაც ფავროს აღმასრულებელი პროდიუსერების ამპლუაში ფილონი, კენედი და კოლინ უილსონი შეუერთდებოდნენ, ხოლო კარენ გილკრაისტი თანააღმასრულებელი პროდიუსერი იქნებოდა. ასევე, ცნობილი გახდა, რომ სერიალის პრემიერა 2019 წლის ნოემბერში, Disney+ სერვისის გაშვებისთანავე იქნებოდა ხელმისაწვდომი. მსახიობმა პედრო პასკალმა განაცხადა, რომ სერიალი „ვარსკვლავური ომების" ფილმებისგან კოსმოსური ვესტერნის ტონებს სესხულობდა და მათ „სტეროიდებით ამდიდრებდა".

2019 წლის ივლისში ფავრომ დაადასტურა, რომ იგეგმებოდა სერიალის მეორე სეზონი, რომელზეც მუშაობა თავად უკვე დაწყებული ჰქონდა. 2020 წლის თებერვალში აიგერმა მეორე სეზონის პრემიერის თარიღად იმავე წლის ოქტომბერი დაასახელა. აპრილის ბოლოსთვის ფავროს უკვე „კარგა ხნის" დაწყებული ჰქონდა მუშაობა მესამე სეზონზე და იწყებოდა მასზე უფრო ფართო მუშაობაც. სექტემბერში ჯანკარლო ესპოზიტომ განაცხადა, რომ მეორე სეზონში „დაიწყებოდა საფუძვლის ჩაყრა იმ სიღრმისა და სივრცისთვის, რომელიც მე-3 და მე-4 სეზონებში გამოჩნდებოდა" და სადაც მაყურებელი „ნამდვილად მიიღებდა პასუხებს". 2020 წლის დეკემბერში ფავრომ განაცხადა, რომ მესამე სეზონი წინასწარ წარმოებაში იყო ჩაშვებული და 2021 წელს, „ბობა ფეტის წიგნის" გადაღებების დასრულებისთანავე მისი გადაღებებიც დაიწყებოდა.

### კასტინგი

2018 წლის ნოემბერში, გარკვეული მითქმა-მოთქმის შემდეგ, დადასტურდა პედრო პასკალის შერჩევა მთავარ როლზე. პასკალი თავდაპირველად ფიქრობდა, რომ „ვარსკვლავური ომების" პერსონაჟის, ბობა ფეტის როლზე ამტკიცებდნენ, რაც მანდალორელისა და ფეტის ვიზუალური მსგავსებით იყო გამოწვეული, თუმცა მანდალორელი, სინამდვილეში, დამოუკიდებელი და ახალი პერსონაჟია, სახელად დინ ჯარინი. ფავრომ პასკალი დაახასიათა, როგორც „კლასიკური კინოვარსკვლავი", რომელსაც გააჩნდა „მზაობა და უნარები", რომელიც მეტწილად ჩაფხუტით სახედაფარული პერსონაჟის განსახიერებისთვის იყო აუცილებელი. მანდალორელს, აგრეთვე, განასახიერებენ დუბლიორები: ბრენდან უეინი და ლატიფ კრაუდერი. პასკალი, ფავროსთამ და ფილონისთან ერთად, პერსონაჟის დიალოგების ჩაწერაზე გადაღებების შემდეგ მუშაობდა.

### გადაღებები

სერიალი კალიფორნიაში მდებარე კინოსტუდიის, Manhattan Beach Studios ბაზაზეა გადაღებული. პირველი ეპიზოდის რეჟისორი ფილონია, რაც მისთვის live-action სარეჟისორო დებიუტი იყო, პირველი სეზონის სხვა სერიების რეჟისორები კი არიან რიკ ფამუივა, დებორა ჩაუ, ბრაის დალას ჰოვარდი და ტაიკა ვაიტიტი. ფილონი, ჰოვარდი და ფამუივა მეორე სეზონშიც დაბრუნდნენ. მათ შეუერთდათ ფავრო, რომელმაც პირველ სეზონში, „მეფე ლომის" გადაღებების გამო რეჟისორის რანგში მონაწილეობა ვერ შეძლო, აგრეთვე, პეიტონ რიდი, რობერტ როდრიგესი და გრიფ კარგას როლის შემსრულებელი კარლ უეზერსი.

### ახალი ტექნოლოგია

2018 წლის ნოემბერში ვიზუალური ეფექტების სტუდიამ Industrial Light & Magic, რომელიც „ლუკასფილმის" შვილობილ კომპანიას წარმოადგენს, გახსნა ახალი განყოფილება სახელად ILM TV, რომელიც სპეციალურად ეპიზოდურ და სატელევიზიო პროდუქციაზე მუშაობისთვის იყო განკუთვნილი. იგი ლონდონშია განთავსებული და გააჩნია ლოკაციები სან-ფრანცისკოში, ვანკუვერში და სინგაპურში. მათი ერთ-ერთი პირველი პროექტი „მანდალორელი" იყო. 2016 წლის „ჯუნგლების წიგნის" გადაღებისას ფავრო გადასაღებ მოედაზე დიდ ეკრანებს იყენებდა ინტერაქტიური განათებების შესაქმნელად, რათა პოსტ-პროდუქციის დროს ცოცხლად გადაღებული მასალისა და ციფრული გარემოს შერწყმის შედეგი უფრო რეალისტური ყოფილიყო. პროცესი ეფექტური, თუმცა ხანგრძლივი და შრომატევადი იყო. „მეფე ლომზე" მუშაობის დროს ფავრო მუშაობდა ვიზუალური ეფექტების მწარმოებელ Moving Picture Company-სთან, ტექნოლოგიების დეველოპერ Magnopus-თან და ვიდეოთამაშების მწარმოებელ კომპანიასთან Unity, რათა შეექმნათ ახალი, ვირტუალური კამერების სისტემა, რომელიც საშუალებას მისცემდათ, გადაეღოთ ფილმის სცენები ვირტუალურ რეალობაში ისე, თითქოს ფიზიკურ კამერებს იყენებდნენ. „მეფე ლომის" გადაღებების დროს ამ გზით მიღებულ ვირტუალურ კადრებს Moving Picture Company ამუშავებდა, რის შედეგადაც ფილმის საბოლოო ანიმაცია მიიღებოდა. „მანდალორელის" შემთხვევაში ფავროს სურდა გადაღების პროცესში როგორც ვირტუალური ტექნოლოგიის, ისე ვიდეოკედლების სისტემის გამოყენება. ვიდეოთამაშების მწარმოებელ Epic Games-თან თანამშრომლობით ILM-მა შექმნა ახალი სისტემა, სახელწოდებით StageCraft, რომელიც Epic Game-ს ის სათამაშო ძრავს, Unreal Engine-ს ეფუძნება. StageCraft შედგება გადასაღებ მოედანზე, მსახიობების გარშემო განთავსებული ფართო დიოდური (LED) ვიდეოეკრანებისგან, რომელზეც ციფრული გარემო რეალურ დროში გამოისახება.

წინასწარი წარმოების პროცესში „მეფე ლომისთვის" დამუშავებული ვირტუალური გადაღების პროცესი გამოიყენებოდა სერიალის გადაღებების დაგეგმვისას და იმის განსაზღვრისათვის, თუ რა სახის გარემო იქნებოდა საჭირო გადასაღებ მოედანზე. ამის შემდეგ, ILM ქმნიდა ციფრულ გარემოს და შეჰყავდა StageCraft სისტემაში მსახიობების live-action გადაღებების დროს. გარემოს ნაწილი ეფუძნებოდა რეალურ ლოკაციებს, ისეთი ქვეყნებიდან, როგორიცაა ისლანდია და ჩილე, რის შესახებად ფავრომ თქვა: „მსახიობები არ მიგვყავს ლოკაციებზე, ლოკაციები მოგვაქვს მსახიობებთან." გარემოს დიზაინის შექმნას სერიალის ვიზუალური დეპარტამენტი უზრუნველყოფდა „ლუკასფილმის" მხატვრული დირექტორის, დაგ ჩიანგის და პროდუქციის დიზაინერის, ენდრიუ ჯოუნზის ხელმძღვანელობით. გადაღებების დროს ციფრული გარემო რეალურ დროში გამოისახებოდა ვიდეოკედლებზე, რაც ოპერატორებსა და მსახიობებს გარემოს დანახვის და აღქმის საშუალებას აძლევდა. ILM-მა მსგავსი ტექნოლოგია, მცირე მასშტაბებით, მხატვრულ ფილმ „სოლოშიც" (2018) გამოიყენა, თუმცა, „მანდალორელში" გამოყენებული იყო 6.4 მეტრი სიმაღლისა და 22.8 მეტრის დიამეტრის სცენა, რომელიც 360 გრადუსიანი ნახევრადწრიული დიოდური ვიდეოკედლებითა და ჭერით იყო აღჭურვილი. ფავროს თავდაპირველი განზრახვა იყო ვიდეოკედლის გამოყენება მსახიობებისათვის რეალისტური ინტერაქტიური განათების უზრუნველსაყოფად, ხოლო ეკრანის ნაწილი მსახიობების უკან მწვანე ფონის სახით უნდა დარჩენილიყო, რომელშიც პოსტ-პროდუქციის დროს ციფრული გარემოს უფრო მაღალი ხარისხის ვერსია დაემატებოდა. სასინჯი გადაღებების დროს აღმოჩნდა, რომ Unreal Engine-ს შეეძლო უზრუნველეყო ვიდეოეკედლებზე გარემოს საკმარისად სწრაფად გამოსახვა, რათა უკანა ფონს კამერასთან მიმართებით ემოძრავა. ეს შესაძლებლობას აძლევდა სისტემას, შეენარჩუნებინა პარალაქსის მდგომარეობა, სადაც ვიდეოკედლებზე გამოსახული გარემო კამერის ხედვის კუთხის მიხედვით განსხვავებულად გამოჩნდებოდა, რეალური სამგანზომილებიანი გარემოს მსგავსად. აღნიშნული ეფექტი ვიდეოკედელზე გამოსახულების გაწელვას იწვევს, თუმცა, კამერით გადაღებული აღნიშნული გამოსახულება რეალური გარემოს მსგავსად გამოიყურება. ხშირად, ვიდეოკედელზე რეალურ დროში გამოსახული ციფრული გარემო იმდენად მაღალი ხარისხისა იყო, რომ საბოლოო პროდუქტში უცვლელი სახით ხვდებოდა.

სცენას, საჭიროების შემთხვევაში, ემატებოდა ციფრული ფონის შესაფერისი ფიზიკური ელემენტები, როგორიცაა მიწა იატაკზე, რომელიც შეესაბამებოდა ეკრანზე გამოსახულ ნიადაგს. ფიზიკურად იქმნებოდა ინტერიერებიც. მაგალითად, იმპერიის აგენტების მიერ გამოყენებული ოფისის კედლები და ჭერი ვიდეოკედლებზეა გამოსახული, ხოლო შუაში არსებული მაგიდა რეალურია. ფიზიკურად არსებობდა მანდალორელის კოსმოსური ხომალდის, Razor Crest-ის რამდენიმე ნაწილიც, რომელიც სცენის შიგნით განთავსდებოდა. მაგალითად, ხომალდის წინა კორპუსი ფიზიკურად იყო სცენაზე, ხოლო უკანა ნახევარი ციფრულად იქმნებოდა. StageCraft სისტემაში შესაძლებელი იყო გარემოს მოკლე დროში საჭიროებისამებრ რედაქტირება, რაც ოპერატორებს საშუალებას აძლევდა, მოეთხოვათ ცვლილებები გარემოში და შეცვლილი სახით იგი ვიდეოკედელზე იმავე დღეს მიეღოთ. ტექნიკური ჯგუფი სცენის გარემოს ჩანაცვლებას საშუალოდ ნახევარ საათს ანდომებდა, ხოლო თუ ფიზიკური ელემენტები არ ჩანდა, ან მათი შეცვლა არ იყო საჭირო, გარემოს შეცვლა უფრო ნაკლებ დროშიც იყო შესაძლებელი. ვიდეოკედლის ტექნოლოგიის ერთ-ერთი ძირითადი უპირატესობა რეალისტური განათება იყო, რაც მსახიობებზეც სწორ ანარეკლებს უზრუნველყოფდა. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მანდალორელისთვის, რომელსაც ძლიერ ამრეკლავი ჯავშანი აცვია. ტრადიციულად, მწვანე ფონის გამოყენებისას, ვიზუალური ეფექტების ჯგუფი ამრეკლავი პერსონაჟის გამოსახულებიდან ჯერ მწვანე ანარეკლს აშორებს, ხოლო შემდეგ ამატებს გარემოს შესაბამის ანარეკლებს. StageCraft სისტემის გამოყენებით მანდალორელის ჯავშანზე თავიდანვე სწორი ანარეკლები გამოისახებოდა. ასევე, ოპერატორებს საშუალება ეძლეოდათ, სცენები ფონის შესაბამისად გაენათებინათ და არა ისე, როგორც მწვანე ფონის გამოყენების დროს, როცა ნათდებოდა გადასაღები მოედანი და შემდეგ ხდებოდა ციფრული ფონის მისადაგება არსებულ განათებასთან. ერთ-ერთი ხერხი, რასაც გადამღები ჯგუფი ვიდეოკედლებიდან ბუნებრივი განათების მისაღებად იყენებდა, იყო მსახიობების განთავსება ჩრდილში, ხოლო გარემოდან მომდინარე განათებისა მათ უკან, რაც ხშირად სილუეტებს ქმნიდა.

### მუსიკა

კომპოზიტორ ლუდვიგ იორანსონს ფავროსთან რეკომენდაცია რაიან კუგლერმა, ენტონი და ჯო რუსოებმა და მუსიკოსმა დონალდ გლოვერმა გაუწიეს. ყველა მათგანს ჰქონდა იორანსონთან წარსული მუშაობის გამოცდილება. ფავრომ იცოდა, რომ სერიალის მუსიკა მნიშვნელოვანი იქნებოდა იმ გავლენის გამო, რაც „ვარსკვლავური ომების" ფილმებზე ჯონ უილიამსის მუსიკას აქვს, თუმცა, ასევე, სურდა სერიალის მუსიკა ფილმებისგან განსხვავებული ყოფილიყო. თავისივე სიტყვებით, სურდა „ცოტა უფრო თამამი, უფრო დაძაბული და უფრო ტექნოლოგიური" ხმოვანება. იორანსონი და ფავრო პირველად 2018 წლის ნოემბერში შეხვდნენ. შეხვედრისას ფავრომ კომპოზიტორს სერიის კონცეპტუალური ნიმუშები უჩვენა და ესაუბრა ინსპირაციაზე სცენარისა და გარემოსათვის, მათ შორის, ვესტერნებსა და ფილმებზე სამურაების შესახებ. მათ, აგრეთვე, განიხილეს, თუ რა შეგრძნება ჰქონდათ, როცა პირველად მოისმინეს უილიამსის მუსიკა „ვარსკვლავური ომებისათვის", რის შემდეგაც იორანსონი შეუდგა ამ შეგრძნებების ხელახლა გაცოცხლების და „ვარსკვლავური ომების" სულის პოვნის" მცდელობას, თუმცა, განსხვავებული გზით.

2018 წლის დეკემბერში იორანსონი სერიალის კომპოზიტორად ოფიციალურად დასახელდა. ფილმის მთავარი თემა ბანის რეკორდერზე იორანსონის ექსპერიმენტების შედეგია, რომელიც ციფრულადაა დამუშავებული მისთვის უფრო „ფუტურისტული" ხმოვანების მისანიჭებლად. მთავარ თემაში, ასევე, გამოყენებულია გიტარები, ფორტეპიანო, დასარტყამები და სინთეზატორები. პირველ სეზონში 70 მუსიკოსისგან შემდგარი ორკესტრია გამოყენებული, რომელიც კომბინირებულია იორანსონის მიერ დაკრულ და სინთეზატორების და ციფრული მანიპულაციების გზით დამუშავებულ ინსტრუმენტულ ჩანაწერებთან. თოთოეული ეპიზოდის საუნდტრეკი Walt Disney Records-მა ალბომების სახით გამოსცა. COVID-19-ის პანდემიის გამო მეორე სეზონისთვის ორკესტრანტები დისტანციურად ან მცირე ჯგუფებად ჩაწერეს. მეორე სეზონის საუნდტრეკი ორ ალბომადაა გამოცემული, რომელთაგანაც თითოეული ოთხი ეპიზოდის მუსიკას შეიცავს.

თემები
------

### მშობლობა და მამობა

„მანდალორელის" სიუჟეტში ერთ-ერთი მთავარი ხაზი მშობლობას, მამობას უკავშირდება, განსაკუთრებით, მანდალორელსა და ბავშვს შორის ჩამოყალიბებული მამაშვილური დინამიკის გამო. ჟურნალ *Fatherly-ს* რაიან ბრიტი წერდა, რომ „ვარსკვლავური ომებისთვის" ეს საკმაოდ უჩვეულოა და მშობლების მაგალითები წინა ნამუშევრებში არცთუ მომხიბლავია, იქნება ეს მკვლელი დართ ვეიდერი (ლუკ სკაიუოკერის მამა ორიგინალი ტრილოგიიდან) თუ უყურადღებო გეილინ ერსო (ჯინ ერსოს მამა ფილმიდან „განდგომილი ერთი"). ბრიტის სიტყვებით, „წლების განმავლობაში „ვარსკვლავური ომები" თავს არიდებდა მშობლისა და შვილის დინამიკის ჩვენებას. მანდოს და პატარა იოდას სახით ეს იცვლება." მამაშვილურ ურთიერთობასთან არის შედარებუილ კუიილის და დროიდის IG-11-ს ურთიერთობა, რომელსაც ერთ-ერთ სცენაში კუიილი ასწავლის, თუ როგორ იმოქმედოს და იფუნქციონიროს გადაპროგრამების შემდეგ.

კეთრინ ვან არენდონკი ვებსაიტ *Vulture-ისთვის* წერს, რომ მშობლობის თემა „ვარსკვლავურ ომებში" აქამდეც გვხვდება, თუმცა, ეს ურთიერთობის გვიანდელ ეტაპებს ეხება და არა ჩვილ ბავშვთან ურთიერთობას. მას მაგალითად მოჰყავს ობი-ვან კენობი, რომელიც მოზარდ ანაკინ სკაიუოკერს მენტორობას უწევს; პრინცესა ლეია ორგანა, რომელიც დაკარგულ ვაჟს, კაილო რენს დასტირის; ასევე, მშობლებისგან მიტოვებული რეი. ბრიტის აზრით, მშობლობის ძლიერი მაგალითები „ვარსკვლავურ ომებში" მნიშვნელოვანია, რადგან ფრენჩაიზი ძალიან ხშირად მისი ფანების ბავშვობას უკავშირდება. „მანდალორელი" განსაკუთრებით კარგად ასახავს მარტოხელა მშობლის და დასაქმებული მშობლის სიძნელეებს, რადგანაც მანდალორელს უჭირს, განაგრძოს თავისი საქმიანობა, როგორც თავებზე მონადირემ და დაქირავებულმა მებრძოლმა და ამასთან, მარტომ შეძლოს ბავშვზე ზრუნვა. *The Hollywood Reporter-ის* რიჩარდ ნიუბიმ სერიალი აღწერა, როგორც „თავგადასავალი მარტოხელა მამისა, რომელიც სამუშაოს ეძებს". ზოგიერთი მიმომხილველი მანდალორელსა და ბავშვს შორის არსებულ დინამიკაზე საუბრისას პარალელს ავლებს მანგასთან „მარტოხელა მგელი და ლეკვი", რომელიც მარტოხელა სამურაიზე და მის ახალგაზრდა ვაჟზე მოგვითხრობს. დოკუმენტური სერიალის „დისნეის გალერეის" ეპიზოდში, რომელიც „მანდალორელს" ეხებოდა, ფავრომ დაადასტურა აღნიშნული მანგას გავლენა სერიალის შექმნაზე.

მანდალორელის, როგორც მშობლის როლი მას უფრო რბილ და მიმზიდველ პერსონაჟად აქცევს, ბავშვის გამო იგი დადებით ცვლილებას განიცდის, ხდება უფრო ნაკლებად ეგოისტი. რისკავს სიცოცხლეს და რადიკალურად ცვლის თავის კარიერას, რათა ბავშვზე ზრუნვა და მისი დაცვა შეძლოს, რაც მნიშვნელოვანი მსხვერპლია მისი მხრიდან. როდესაც იგი ახალ სამუშაოს ეძებს, ამას არა მარტო საკუთარი თავის, არამედ ბავშვის საჭიროებათა დაკმაყოფილებისთვისაც აკეთებს.

მანდალორელსა და ბავშვს შორის ურთიერთობა მოულოდნელი მშობლობის მაგალითიცაა. მანდალორელი ბავშვთან კავშირს თავისი წარსულის გამოც გრძნობს: იგი ადრე დაობლდა და მანდალორულ კულტურაში ისიც „ნაპოვნის" (ინგლ. foundling) სახით მიიღეს. მიუხედავად ამისა, იგი თავდაპირველად არ ეძებს მამობრივ როლს და რამდენჯერმე ცდილობს, ეს პასუხისმგებლობა აირიდოს. ამ პასუხისმგებლობას იგი საბოლოოდ მხოლოდ პირველი სეზონის ბოლო ეპიზოდში თანხმდება, როცა თავად ბავშვის „ნაპოვნის" სტატუსით მანდალორულ კულტურაში მიღება ხდება და მანდალორელს მასზე ზრუნვა ფორმალურადაც დაევალება. მიუხედავად ამისა, იგი აგრძელებს ბავშვისთვის უფრო შესაფერისი მეურვის ძებნას, როგორც მეორე სეზონის მეხუთე ეპიზოდში, როცა მისი დატოვება ასოკა ტანოსთან სურს.

ზოგიერთი კომენტატორი გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ მანდალორელის დაფარული სახე არის ერთგვარი tabula rasa და ეს ანონიმურობა მაყურებელს მის ადგილას საკუთარი თავის დანახვისა და წარმოსახვის საშუალებას აძლევს. ბრიტის სიტყვებით, ეს „საშუალებას გვაძლევს, ვიოცნებოთ იმაზე, თუ რა საშუალებებს გამოვიყენებდით საკუთარი შვილების დასაცავად". მიუხედავად ამისა, *ScreenCrush-ის* მეტ სინგერი ამბობს, რომ სერიალის კოსმოსური გარემო ბავშვის აღზრდას უფრო მიმზიდველად და საინტერესოდ წარმოაჩენს, ვიდრე ეს სინამდვილეში იქნებოდა. *Vanity Fair-ის* ენტონი ბრეზნიკანიც აღნიშნავს, რომ სერიალში არაა ნაჩვენები ბაშვის აღზრდასთან დაკავშირებული ყოველდღიური, მომაბეზრებელი სიძნელეები: „არავითარი ყურისწამღები ყვირილი პატარა იოდასგან... რომელიც ისე ბურღავს მშობლის ტვინს, როგორც დენტისტის ბურღი რბილ, ვარდისფერ ნერვს". მსგავსად ამისა, ვან ანდერონკიც ამბობს, რომ იმ დეტალების იგნორირების გამო, რაც მამობას ასე რთულს ხდის, სერიალში მშობლობის ძალიან განსაკუთრებული, არქეტიპული სურათი იხატება: მხოლოდ მამა და შვილი.

სერიალის განმავლობაში ბავშვზე სხვა პერსონაჟებიც ზრუნავენ, მათ შორის, ომერა, IG-11 და პელი მოტო. ზოგიერთი დამკვირვებელი სერიალს აკრიტიკებს იმის გამო, რომ მანდალორელი ხშირად ტოვებს ბავშვს მეტ-ნაკლებად უცხო პირთა ხელში, ასევე, იღებს გადაწყვეტილებებს, რომელიც მას საფრთხეს უქმნის. ამის მაგალითია „თავი 6: პატიმარი", როცა იგი საშიშ დაქირავებულთა ჯგუფს უფლებას აძლევს, წაიყვანონ მისი ხომალდი, რომელშიც ბავშვი იმყოფება, რაც ამ უკანასკნელს სასიკვდილო საფრთხეში აგდებს. სინგერის მოსაზრებით, მანდალორელის, როგორც მშობლის შეცდომები სერიალს და პერსონაჟს უფრო მიმზიდველს ხდის, რადგან შეცდომების დაშვება მშობლობის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს. მსგავსად ფიქრობს პროგრამა *Today-ს* წამყვანი ეილინ ჩეისიც: „იგი არაა იდეალური მშობელი, ისევე, როგორც ჩვენ, ყველა, რომლებიც ვცდილობთ, ბავშვის აღზრდა და მუშაობა დავაბალანსოთ".

### კეთილი და ბოროტი; ბუნება და აღზრდა

„მანდალორელში" ხშირად ისმის კითხვები კეთილისა და ბოროტის, აგრეთვე, აღზრდისა და ბუნების წინააღმდეგობის შესახებ. ყველაზე ღიად ეს კითხვა კუიილის მიერ მკვლელი დროიდის, IG-11-ს მომვლელ და დამცველ დროიდად გადაპროგრამებისას ისმის. გადაპროგრამების მიუხედავად, მანდალორელს არ სჯერა, რომ IG-11 ნამდვილად შეიცვალა, რადგნ ფიქრობს, რომ დროიდებს ფუნდამენტური ბუნება გააჩნიათ და რომ IG-11 ბუნებით მკვლელი და არასანდოა. თუმცა, გადაპროგრამების პროცესში კუიილი დროიდს ეხმარება, შეიცვალოს. იგი ფიქრობს, რომ ფუნქციონირების ხელახლა სწავლის პროცესში IG-11-მა ახალი თვისებები შეიძინა. იგი დაჟინებით უმტკიცებს მანდალორელს: „დროიდები არ არიან კარგი ან ცუდი — ისინი იმათი ნეიტრალური ანარეკლი არიან, ვინც დააპროგრამა".

კუიილის და IG-11-ს სცენები ასევე აჩვენებს, რომ ბავშვის აღზრდას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ექნება იმაში, თუ რას მოუტანს ის თავის გარშემო მყოფებს – საფრთხეს თუ სარგებელს. გადაპროგრამებამდე დროიდი საშიში მკვლელი იყო, თუმცა, კუიილის დახმარებით იგი მცველი და დამხმარე ხდება. ზოგიერთი კომენტატორი ასევე შენიშნავს, რომ ბავშვი არც კეთილია და არც ბოროტი, არამედ, სხვა ბავშვების მსგავსად, მასზე შთბეჭდილების მოხდენა იოლია და იგი სრულად ვერ იაზრებს მის გარშემო მიმდინარე მოვლენებს. იგი სწავლობს გარემოს და საკუთარი შესაძლებლობების განვითარებასთან ერთად ხელმძღვანელობა სჭირდება. როგორც წესი, ამ როლში მანდალორელი გვევლინება, როგორც იმ შემთხვევაში, როცა კარა დიუნი ბავშვის მიერ დახრჩობას გადაარჩინა.

მიუხედავად ამისა, ზოგიერთი კომენტატორი სვამს კითხვას, ხომ არ ახდენს ბავშვზე გავლენას ის ძალადობა, რომლის მომსწრეც ასე ხშირად ხდება და ხომ არ ხდება მისი ბუნება უფრო ძალადობრივი ამის გამო. კით ფილიპსი *Vulture-ისთვის* წერს: „აღტაცებული გამომეტყველება ბავშვის თვალებში, როცა IG-11 კლავს, კლავს და კლავს, ძალიან სასაცილოა, მაგრამ, ცოტათი დამაფიქრებელიც". ერთმა სცენამ პირველი სეზონის მე-7 ეპიზოდიდან განსაკუთრებით დააფიქრა მიმომხილველები, ხომ არ ამჟღავნებს ბავშვი ბოროტ ტენდენციებს: როცა ბავშვი კარა დიუნისა და მანდალორელის მეგობრულ მკლავჭიდს უყურებს, მოულოდნელად იწყებს ძალის გამოყენებას კარას დასახრჩობად, რომელსაც სიკვდილისგან მხოლოდ მანდალორელის ჩარევა იხსნის. „ვარსკვლავური ომების" მთელი ფრენჩაიზის განმავლობაში ეს უნარი, ძირითადად, ძალის ბნელ მხარესთანაა დაკავშირებული, განსაკუთრებით, დართ ვეიდერთან.

*Screen Rant-ის* სარა ბი მილნერი წერს: „ეს მომენტი ნამდვილად შოკისმომგვრელია — და ერთობ დამაფიქრებელიც". თუმცა, ზოგიერთი მიმომხილველი აღნიშნავს, რომ ბავშვი, სავარაუდოდ, თვლიდა, რომ მანდალორელს საფრთხე ემუქრებოდა და მისი დახმარება მოინდომა. გარდა ამისა, იმავე ეპიზოდში ბავშვი ძალის გამოყენებით გრიფ კარგას ჭრილობას განკურნავს, რაც, როგორც წესი, ძალის ნათელ მხარესთან ასოცირდება. მიუხედავად ამისა, არსებობს მოსაზრება, რომ მაყურებლები ბავშვის ბნელ შესაძლებლობებს სათანადოდ ვერ აფასებენ მისი გარეგნული მიმზიდველობის გამო. მეტიც, ზოგიერთი ფანი ვარაუდობს, რომ ბავშვი, შესაძლოა, ძალის გამოყენებით გარშემომყოფთა მანიპულაციას ეწეოდეს თვითგადარჩენის მიზნით. ვებსაიტ *Bustle-ის* კეიტლინ გალაჰერი ვარაუდობს, რომ სერიალი არ ცდილობს ბავშვი ბოროტად წარმოაჩინოს, არამედ, ცდილობს, გვაჩვენოს, რომ აუცილებელია, მანდალორელმა იპოვოს გზა, რათა ბავშვი უფრო ნაკლებად ძალადობრივ გარემოში აღიზარდოს.

გამოსვლა
--------

„მანდალორელის" პრემიერა სტრიმინგ პლატფორმაზე Disney+ მისი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაშვების დღესვე, 2019 წლის 12 ნოემბერს შედგა. მეორე სეზონი იქვე, 2020 წლის 30 ოქტომბერს გამოვიდა.

გამოხმაურება
------------

### კრიტიკული გამოხმაურება

მიმოხილვების აგრეგატორის, ვებსაიტის Rotten Tomatoes მიხედვით, „მანდალორელის" პირველი სეზონის რეიტინგი 93%-ა, საშუალო შეფასებით 7.97/10, 36 მიმოხილვის მიხედვით. ვებსაიტის კრიტიკული კონსენსუსით იგი დახასიათებულია, როგორც „ექშენით სავსე", „დროდადრო, ზედმეტად თავშეკავებული" და „სასურველი დანამატი „ვარსკვლავური ომების" სამყაროსთვის". Metacritic, რომელიც შეწონილ საშუალოს იყენებს, მას 100-დან 70 ქულას ანიჭებს, 29 მიმოხილვაზე დაყრდნობით, რაც „ზოგადად დადებით გამოხმაურების" მაჩვენებელია.

მეორე სეზონისთვის Rotten Tomatoes 94%-იან რეიტინგს აჩვენებს, საშუალო შეფასებით 8.6/10, 23 მიმოხილვაზე დაყრდნობით. Metacritic-მა მეორე სეზონს 76 ქულა მიანიჭა 100-დან 14 მიმოხილვის მიხედვით, რაც წინა სეზონის მსგავსად, „ზოგადად დადებით გამოხმაურებაზე" მიუთითებს.

### ჯილდოები და ნომინაციები

| წელი | ჯილდო | კატეგორია | ნომინანტი | შედეგი | წყარო |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2020 | ვიზუალური ეფექტების საზოგადოების დაჯილდოება | გამორჩეული ვიზუალური ეფექტები ფოტორეალურ ეპიზოდში | რიჩარდ ბლაფი, ებიგეილ კელერი, ჯეისონ პორტერი, ჰეიდენ ჯოუნზი და როი კანსინონი (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი") | მოგებული |  |
| გამორჩეული ვირტუალური კინემატოგრაფია კომპიუტერული გრაფიკის პროექტში | რიჩარდ ბლაფი, ჯეისონ პორტერი, ლენდის ფილდს IV და ბეზ იდიონი (ეპიზოდისთვის „თავი 6: პატიმარი"; კოსმოსური სადგური „რუსტი") | ნომინირებული |
| გამორჩეული ანიმაციური პერსონაჟი ეპიზოდში ან Real-Time პროექტში | ტერი ბენონი, რუსი მასარი და ჰუგო ლეინიაკი (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი"; მადჰორნი) | ნომინირებული |
| გამორჩეული მოდელი ფოტორეალურ ან ანიმაციურ პროექტში | დაგ ჩიანგი, ჯეი მაჩადო, ჯონ გუდსონი და ლენდის ფილდს IV (ეპიზოდისთვის „თავი 3: ცოდვა"; ხომალდი „რეიზორკრესტი") | მოგებული |
| გამორჩეული შექმნილი გარემო ეპიზოდში, სარეკლამო ან Real-Time პროექტში | ალექს მურტაზა, იანიკ გოდრო, მარკო ტრემბლე და მარიზ ბუშარდი (ქალაქი ნავარო) | ნომინირებული |
| გამორჩეული ეფექტების სიმულაცია ეპიზოდში, სარეკლამო ან Real-Time პროექტში | ხავიერ მარტინ რამირესი,იან ბაქსტერი, ფაბიო სლინო და ანდრეა როზა (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი"; მადჰორნი) | ნომინირებული |
| შემოქმედებითი დირექტორების გილდიის ჯილდო | ერთსაათიანი ისტორიული ან ფენტეზი ჟანრის ერთი კამერით გადაღებული სერიალი | ენდრიუ ელ. ჯოუნზი (ეპიზოდისთვის „თავი 1: მანდალორელი") | ნომინირებული |  |
| პუბლიცისტების გილდიის ჯილდო | მაქსველ ვაინბერგის პუბლიცისტების სატელევიზიო ჯილდო | Disney+ | მოგებული |  |
| Nebula Awards | რეი ბრედბერის სახელობის ჯილდო გამორჩეული დრამატული პრეზენტაციისთვის | ჯონ ფავრო (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი") | ნომინირებული |  |
| Hugo Awards | საუკეთესო დრამატული პრეზენტაცია – მოკლემეტრაჟიანი ფილმი | ჯონ ფავრო და ტაიკა უაიტიტი (ეპიზოდისთვის „თავი 8: მონანიება") | ნომინირებული |  |
| TCA Awards | გამორჩეული ახალი პროგრამა | „მანდალორელი" | ნომინირებული |  |
| Primetime Emmy Awards | საუკეთესო დრამატული სერიალი | ჯონ ფავრო, დეივ ფილონი, კეთლინ კენედი, კოლინ უილსონი და კარენ გილკრაისტი | ნომინირებული |  |
| Primetime Creative Arts Emmy Awards | საუკეთესო გახმოვანება | ტაიკა უაიტიტის IG-11 (ეპიზოდისთვის „თავი 8: მონანიება") | ნომინირებული |  |
| გამორჩეული კინემატოგრაფია ერთი კამერით გადაღებულ სერიალში (ნახევარსაათიანი) | გრეგ ფრეიზერი და ბაზ იდიონი (ეპიზოდისთვის „თავი 7: გამოღვიძება") | მოგებული |
| გამორჩეული კოსტიუმები ფენტეზი/სამეცნიერო ფანტასტიკა | ჯოზეფ პორო, ჯული რობარი, ჯიჯი მელტონი და ლორენ სილვესტრი (ეპიზოდისთვის „თავი 3: ცოდვა") | ნომინირებული |
| გამორჩეული მოწვეული მსახიობი დრამტულ სერიალში | ჯანკარლო ესპოზიტო (ეპიზოდისთვის „თავი 8: მონანიება") | ნომინირებული |
| გამორჩეული მუსიკალური კომპოზიცია სერიალისთვის | ლუდვიგ იორანსონი (ეპიზოდისთვის „თავი 8: მონანიება") | მოგებული |
| გამორჩეული პროდუქციის დიზაინი თხრობითი პროგრამისთვის (ნახევარსაათიანი ან ნაკლები) | ენდრიუ ელ. ჯოუნზი, ჯეფ ვისნიევსკი, ამანდა სერინო (ეპიზოდისთვის „თავი 1: მანდალორელი") | მოგებული |
| გამორჩეული მაკიაჟი სერიალის, ლიმიტირებული სერიალის, ფილმის ან სპეციალური ეპიზოდისთვის | ბრაიან საიპი, ალექსეი დიმიტრიევი, კარლტონ კოულმენი, სამანთა უორდი, სკოტ სტოდარდი, მაიკ ორნელასი და საბრინა კასტრო (ეპიზოდისთვის „თავი 6: პატიმარი") | ნომინირებული |
| ერთი კამერით გადაღებული სურათის გამორჩეული მონტაჟი დრამატული სერიალისთვის | ენდრო ეს. აიზენი (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი") | ნომინირებული |
| დანა ი. გლაუბერმანი და დილან ფერშაინი (ეპიზოდისთვის „თავი 4: თავშესაფარი") | ნომინირებული |
| ჯეფ საიბენიკი (ეპიზოდისთვის „თავი 8: მონანიება") | ნომინირებული |
| გამორჩეული ხმის მონტაჟი კომედიური ან დრამატული სერიალისთვის (ნახევარსაათიანი) ან ანიმაციისათვის | დეივიდ ეკორდი, მეთიუ ვუდი, ბონი უაილდი, ჯეიმზ სპენსერი, რიჩარდ ქუინი, რიჩარდ გულდი, სტეფანი მაკნელი, რაიან რუბინი, რონი ბრაუნი და ჯანა ვენსი (ეპიზოდისთვის „თავი 1: მანდალორელი") | მოგებული |
| გამორჩეული ხმის მიქსინგი კომედიური ან დრამატული სერიალისთვის (ნახევარსაათიანი) ან ანიმაციისათვის | შონ ჰოლდენი, ბონი უაილდი და კრის ფოგელი (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი") | მოგებული |
| გამორჩეული სპეციალური ვიზუალური ეფექტები | რიჩარდ ბლაფი, ჯეისონ პორტერი, აბიგაილ კელერი, ჰეიდენ ჯოუნზი, ჰალ ჰიკელი, როი კანსინო, ჯონ როზენგრანტი, ენრიკო დამი და ლენდის ფილდსი (ეპიზოდისთვის „თავი 2: ბავშვი") | მოგებული |
| გამორჩეული დუბლების კოორდინატორი დრამატული სერიალისთვის, ლიმიტირებული სერიალისთვის ან ფილმისთვის | რაიან უოტსონი | მოგებული |
| 2021 | Critics' Choice Super Awards | საუკეთესო სამეცნიერო ფანტასტიკის/ფენტეზის ჟანრის სერიალი | „მანდალორელი" | მოგებული |  |
| საუკეთესო მსახიობი სამეცნიერო ფანტასტიკის/ფენტეზის ჟანრის სერიალში | პედრო პასკალი | ნომინირებული |

### გავლენა ინდუსტრიაზე

„მანდალორელი" პირველი პროდუქტი იყო, რომელიც მთლიანად StageCraft-ის ტიპის ტექნოლოგიით გადაიღეს. ფავრო დარწმუნებული იყო, რომ აღნიშნულ ტექნოლოგიას მომავალში კინოინდუსტრიაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ექნებოდა. იგი აღნიშნავდა ამ ტექნოლოგიურ გარღვევაში კეთლინ კენედის მხარდაჭერას, რომელიც როგორც ILM-ის, ისე „ლუკასფილმის" ხელმძღვანელია, თავისივე მიდრეკილებას ინოვაციების მიმართ და ჯორჯ ლუკასის მიერ „ვარსკვლავური ომების" გადაღებებისას გაწეულ შრომას ახალი ტექნოლოგიების კუთხით. ასევე, მან დაადასტურა, რომ StageCraft-ის მიერ აღნიშნულ პროცესში გამოყენებული ტექნოლოგიები მათი საკუთრება არაა და ის ყველასთვისაა ხელმისაწვდომი, უბრალოდ, მათი ამ სახით კომბინაცია მანამდე არავის უცდია. მან მოიწვია სხვა კინემატოგრაფები და სტუდიები გადასაღებ მოედანზე, რათა საკუთარი თვალით ენახათ, თუ როგორ მუშაობდა ტექნოლოგია და აღნიშნა, რომ ლუკასი და სხვა რეჟისორებიც, როგორიცაა ჯეიმზ კამერონი, მსგავსადვე იქცეოდნენ თავიანთ ინოვაციურ კინოპროექტებზე მუშაობის დროს. ფავრომ, აგრეთვე, მოუწოდა სერიალის ახალი ტექნოლოგიის შემქმნელ კომპანიებს ILM-ის, Epic-ის და MPC-ის ჩათვლით, გაეგრძელებინათ მათი შემდგომი განვითარება და არ შეზღუდულიყვნენ სერიალის საჭიროებებით. სერიალში მონაწილე რამდენიმე მსახიობმა, მათ შორის, კარლ უეზერსმა და ჯანკარლო ესპოზიტომ მაღალი შეფასება მისცეს ტექნოლოგიას და აღნიშნეს, რომ იგი საშუალებას აძლევდათ, ეთამაშათ შესაბამის გარემოში ნაცვლად იმისა, რომ ეს გარემო წარმოსახვაში გაეცოცხლებინათ, როგორც ეს მწვანე ფონზე მუშაობისას უხდებოდათ. პირველ სეზონზე მუშაობისას მიღებულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით ILM-მა შეძლო მეორე სეზონისთვის ტექნოლოგიაში გარკვეული ცვლილებები შეეტანა. მათ შორის იყო StageCraft-ის გადატანა ILM-ის საკუთარ სათამაშო ძრავზე, Helios, Epic-ის Unreal Engine-ის ნაცვლად, რითიც StageCraft მთლიანად შიდა წარმოების პროდუქტად იქცა. 2020 წლის თებერვალში ILM-მა ოფიციალურად შესთავაზა StageCraft ტექნოლოგიით სრულ მომსახურება ყველა სტუდიას და კინემატოგრაფს, იმავე წლის დეკემბერში კი დაიწყო დამატებით სამი StageCraft სტუდიის აშენება ლოს-ანჯელესში, ლონდონსა და ავსტრალიაში.

Spin-off პროდუქტები
-------------------

2019 წლის ნოემბერსი „დისნეის" მთავარმა კრეატიულმა ოფიცერმა (CCO) ალან ჰორნმა განაცხადა, რომ თუ სერიალი წარმატებული გამოდგებოდა, შესაძლებელი იყო მანდალორელის შესახებ სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის წარმოებაზე ფიქრი. მომდევნო თვეში ფავრომ თქვა, რომ არსებობდა შესაძლებლობა, სერიალის პერსონაჟები „ვარსკვლავურო ომების" სხვა ფილმებსა და სერიალებშიც გვეხილა. ბობ აიგერმა 2020 წლის თებერვალში განაცხადა, რომ განიხილებოდა „მანდალორელის" spin-off სერიალების საკითხი, ასევე, რამდენიმე პერსონაჟის დამატება სერიალში იმ განზრახვით, რომ მომავალში მათ საკუთარი სერიალები მიეღოთ. ოქტომბერში ფავრომ თქვა, რომ სერიალში სულ უფრო მეტი პერსონაჟის გამოჩენასთან ერთად, იწყებოდა „ფიქრი იმაზე, თუ საით შეიძლება წავიდეთ". იგი თვლიდა, რომ „ლუკასფილმი" უფრო მგრძნობიარე იქნებოდა ფანების რეაქციის მიმართ დამატებით სერიალებთან დაკავშირებით, რადგან მათი წარმოება, ფილმებთან შედარებით სწრაფად შეიძლება. ასევე, იგი აპირებდა, გამოეყენებინა საკუთარი გამოცდილება „მარველის "კინოსამყაროზე მუშაობის დროს, სადაც ცალკეული ისტორიები ფართო ნარატივში თანაარსებობენ. გარდა ამისა, ფავროც და პასკალიც ღია არიან მანდალორელის სრულმეტრაჟიან ფილმში გამოჩენის იდეის მიმართ, თუმცა ფავროს განცხადებით, ამსთან დაკავშირებით „არავინ ჩქარობს". 2020 წლის დეკემბერში ოფიციალურად გახდა ცნობილი სამი ახალი სერიალის შესახებ: „ახალი რესპუბლიკის რეინჯერები", „ასოკა" და „ბობა ფეტის წიგნი". სამივე მათგანზე ფავრო და ფილონი იმუშავებენ, მათი საიუჟეტები კი „მანდალორელის" დროში განვითარდება და „კულმინაციური მოვლენით" დასრულდება.

დამატებითი მედია
----------------

### დოკუმენტური სერიალი

დოკუმენტურ სერიალში „დისნეის გალერეა: მანდალორელი" (*Disney Gallery: The Mandalorian*) მოცემულია ინტერვიუები მსახიობებთან და გადამღებ ჯგუფთან, მასალები კადრს მიღმიდან და ფავროს მიერ გამართული შეხვედრები მრგვალ მაგიდასთან, სადაც სერიალთან დაკავშირებული ასპექტები განიხილებოდა. მისი პირველი სეზონი Disney+-ზე 2020 წლის 4 მაისს, „ვარსკვლვაური ომების" დღეს გამოვიდა. 2020 წლის 25 დეკემბერს ერთსაათიანი სპეციალური სერია გამოვიდა, რომელიც მეორე სეზონის გადაღებას ეხებოდა.

### ბეჭდური გამოცემები

„ლუკასფილმმა" სერიალთან დაკავშირებული წიგნებისა და კომიქსების გამოცემის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოაცხადა. მათში შედის ფილ შოსტაკის „მანდალორელის ხელოვნება (სეზონი პირველი)" (*The Art of The Mandalorian (Season One)*), ადამ კრისტოფერის ზრდასრულთათვის განკუთვნილი რომანი, რომელსაც Del Rey Books გამოსცემს, პაბლო იდალგოს ვიზუალური სახელმძღვანელო (გამოსცემს DK), ჯო შრაიბერის პირველი სეზონის ნოველიზაცია ახალგაზრდებისათვის და კომიქსები, რომელსაც Marvel Comics და IDW გამოსცემენ.

### ვიდეოთამაშები

2020 წლის ნოემბერში *Minecraft-მა* გამოუშვა „ვარსკვლავური ომების" თემაზე შექმნილი გადმოსაწერი კონტენტი, რომელშიც „მანდალორელში" მოხსენიებული ლოკაციები და პერსონაჟებიც შედიოდა. დინ ჯარინი და გროგუ ჩნდებიან *Fortnite Battle Royale-ის* მეორე თავის მეხუთე სეზონის ივენთში, სახელწოდებით *Zero Point*. ჯარინის სნაიპერული ბლასტერი და რეაქტიული მოწყობილობა ნივთების სახითაც ხელმისაწვდომია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „მანდალორელი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* *The Mandalorian* ვუკიპედიაში, „ვარსკვლავური ომების" ვიკიში
* The Mandalorian on *StarWars.com*

შენიშვნები
----------

1. ↑  ქართულ ენაზე ხანდახან არასწორად ითარგმნება, როგორც **მანდალორიელი**, **მანდალორიანელი** ან **მანდალორიანი**

სქოლიო
------

1. ↑  McCluskey, Megan.  (November 12, 2019) How *The Mandalorian* Fits Into the Larger *Star Wars* Timeline. *Time*. ციტირების თარიღი: December 6, 2019
2. 1 2 3 4  D'Alessandro, Anthony.  (October 3, 2018) Jon Favreau Unveils Details For His *Star Wars* Live-Action Streaming Series *The Mandalorian*. *Deadline Hollywood*. ციტირების თარიღი: October 3, 2018
3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Giardina, Carolyn.  (December 5, 2019) Why Jon Favreau Chose Baby Yoda: "We Don't Know a Lot of Details About His Species". *The Hollywood Reporter*. ციტირების თარიღი: December 28, 2019
4. 1 2 3 4  Thorne, Will.  (November 27, 2020) ‘The Mandalorian’: What’s Ahsoka Tano Been Up To? Baby Yoda’s Big Reveal and More Burning Questions From ‘The Jedi’. *Variety*. ციტირების თარიღი: November 27, 2020
5. 1 2 3 4  Hibberd, James.  (September 8, 2020) The Mandalorian exclusive: First look inside season 2. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: September 8, 2020
6. 1 2  Kroll, Justin; Otterson, Joe. *Star Wars*: Pedro Pascal to Lead *The Mandalorian* Series. *Variety* (November 13, 2018). ციტირების თარიღი: November 14, 2018
7. 1 2 3  Ankers, Adele.  (December 28, 2019) The Mandalorian's Real Name Confirmed as Din Djarin. ციტირების თარიღი: May 9, 2020
8. 1 2 3 4 5 6  Breznican, Anthony.  (April 14, 2019) The Mandalorian is described as Clint Eastwood in Star Wars. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: April 15, 2019
9. 1 2 3 4 5  Boucher, Geoff.  (December 12, 2018) *Star Wars: The Mandalorian* Casting: Giancarlo Esposito, Carl Weathers and Werner Herzog Join Disney+ Series. *Deadline Hollywood*. ციტირების თარიღი: December 12, 2018
10. ↑  Breznican, Anthony.  (November 26, 2019) Baby Yoda Has Conquered the World. *Vanity Fair*. ციტირების თარიღი: January 27, 2020
11. ↑  Renfro, Kim.  (November 12, 2019) The opening episode of Disney Plus' 'The Mandalorian' ends on a surprising cliffhanger. Here's what you need to know.. *Insider*. ციტირების თარიღი: February 11, 2020
12. ↑  Kit, Borys.  (November 30, 2018) 'Star Wars': Nick Nolte Joins Pedro Pascal in 'The Mandalorian' (Exclusive). *The Hollywood Reporter*. ციტირების თარიღი: November 30, 2018
13. ↑  Baruh, Bradford (May 29, 2020). „Practical". *Disney Gallery: The Mandalorian*. Disney+.
14. ↑  Stevens, Colin.  (March 21, 2019) 'Star Wars': It Looks Like Taika Waititi Is IG-88 in 'The Mandalorian'. ციტირების თარიღი: March 22, 2019
15. ↑  Kit, Borys.  (November 14, 2018) *Star Wars*: Gina Carano Joins 'The Mandalorian'. *The Hollywood Reporter*. ციტირების თარიღი: November 14, 2018
16. ↑  Hibberd, James.  (September 5, 2019) The Mandalorian unmasked: 'We did things no Star Wars fan has ever seen'. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: October 12, 2020
17. ↑  Silliman, Brian.  (November 27, 2019) The Mandalorian's Emily Swallow on the Armorer's secrets and the Baby Yoda puppet. ციტირების თარიღი: December 13, 2019
18. ↑  Young, Brian.  (November 20, 2020) 'The Mandalorian' Makes an Eventful, Action-Packed Pitstop With "The Siege". */Film*. ციტირების თარიღი: November 20, 2020
19. ↑  Sciretta, Peter.  (May 19, 2020) Exclusive: Timothy Olyphant Will Wear Boba Fett's Iconic Armor in *The Mandalorian* Season 2. */Film*. ციტირების თარიღი: May 19, 2020
20. 1 2  Thorne, Will.  (October 30, 2020) 'The Mandalorian' Season 2 Premiere: Is That 'Star Wars' Character Back From the Dead? And More Burning Questions. *Variety*. ციტირების თარიღი: October 30, 2020
21. ↑  Couch, Aaron; Kit, Borys. 'The Mandalorian': Temuera Morrison Returns to 'Star Wars' Universe to Play Boba Fett. *The Hollywood Reporter* (May 8, 2020). ციტირების თარიღი: May 8, 2020
22. 1 2  Thorne, Will.  (December 4, 2020) ‘The Mandalorian’: Has Boba Fett Got His Mojo Back? And More Burning Questions From ‘The Tragedy’. *Variety*. ციტირების თარიღი: December 4, 2020
23. ↑  Sciretta, Peter.  (May 12, 2020) Exclusive: 'The Mandalorian' Season 2 Recruits Katee Sackhoff to Play Bo-Katan in Live-Action. ციტირების თარიღი: May 12, 2020
24. 1 2  Thorne, Will.  (November 13, 2020) 'The Mandalorian': Which 'Clone Wars' Character Joins the Action? And More Burning Questions From Episode 3. *Variety*. ციტირების თარიღი: November 14, 2020
25. ↑  Sciretta, Peter.  (March 20, 2020) Star Wars Exclusive: 'The Mandalorian' Season 2 Casts Rosario Dawson as Ahsoka Tano. ციტირების თარიღი: March 20, 2020
26. ↑  Thorne, Will.  (December 18, 2020) ‘The Mandalorian’ Finale: Which ‘Star Wars’ Character Makes a Shocking Cameo? And More Questions From the Epic Season 2 Finale. *Variety*. ციტირების თარიღი: December 18, 2020
27. ↑  Young, Brian.  (November 6, 2020) 'The Mandalorian' Goes on a Wild, Funny and Icky Side Quest With "The Passenger". */Film*. ციტირების თარიღი: November 6, 2020
28. ↑  Shows A-Z - mandalorian, the on disney plus. ციტირების თარიღი: September 20, 2020.
29. ↑  Peaty, James.  (June 3, 2012) Rick McCallum interview: Dennis Potter, Star Wars TV series, George Lucas & Red Tails. ციტირების თარიღი: August 1, 2018
30. ↑  Hibberd, James.  (January 10, 2013) ABC to look at 'Star Wars' live-action TV series. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: August 1, 2018
31. ↑  Stanhope, Kate; Jarvey, Natalie. 'Star Wars' Live-Action TV Series to Launch on Disney Streaming Service. *The Hollywood Reporter* (November 9, 2017). ციტირების თარიღი: August 1, 2018
32. 1 2 3  Keegan, Rebecca.  (December 19, 2019) In Baby Yoda, Hollywood Sees Its Past, Present and Meme-able Future. *The Hollywood Reporter*. ციტირების თარიღი: December 29, 2019
33. ↑  Breznican, Anthony.  (March 8, 2018) 'Iron Man' filmmaker Jon Favreau will create a live-action 'Star Wars' series. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: August 1, 2018
34. ↑  Marnell, Blair.  (May 11, 2018) Exclusive Details on Jon Favreau's Star Wars TV Series.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 12, 2018. ციტირების თარიღი: იანვარი 14, 2021.
35. 1 2 3  Stedman, Alex.  (October 4, 2018) Bryce Dallas Howard, Taika Waititi, and More to Direct 'Star Wars' Live-Action TV Series. *Variety*. ციტირების თარიღი: October 4, 2018
36. 1 2  Whitbrook, James.  (April 11, 2019) The Mandalorian Will Premiere on Disney+ November 12. ციტირების თარიღი: April 11, 2019
37. ↑  Thorne, Will.  (November 11, 2019) 'The Mandalorian': Jon Favreau and Pedro Pascal on Creating a Western on Steroids. *Variety*. ციტირების თარიღი: October 29, 2020
38. ↑  Chitwood, Adam.  (July 12, 2019) Exclusive: Jon Favreau Says He's Already Writing and Pre-Shooting 'The Mandalorian' Season 2. ციტირების თარიღი: July 12, 2019
39. 1 2  Mitovitch, Matt.  (February 4, 2020) *The Mandalorian* Set for Early Return, Disney+ Marvel Slate Starts in August. *TVLine*. ციტირების თარიღი: February 4, 2020
40. ↑  Thorne, Will.  (April 21, 2020) 'The Mandalorian' Season 3 Already in the Works at Disney Plus (Exclusive). *Variety*. ციტირების თარიღი: April 21, 2020
41. ↑  Pearson, Ben.  (September 21, 2020) 'The Mandalorian' Season 4 is When "You're Really Gonna Start to Get Answers", Says Giancarlo Esposito. ციტირების თარიღი: September 21, 2020
42. 1 2  Mitovitch, Matt.  (December 21, 2020) Boba Fett Series Confirmed as a Mandalorian Spinoff; Pedro Pascal Will Be Back as Mando for Season 3. *TVLine*. ციტირების თარიღი: December 21, 2020
43. ↑  Schmidt, JK.  (September 14, 2019) Star Wars: Pedro Pascal Thought He Was Playing Boba Fett in The Mandalorian. ციტირების თარიღი: September 17, 2019
44. 1 2  Vary, Adam B..  (October 14, 2020) Pedro Pascal on Fame and 'The Mandalorian': 'Can We Cut the S— and Talk About the Child?'. *Variety*. ციტირების თარიღი: October 16, 2020
45. ↑  Miller, Liz Shannon.  (December 9, 2019) So, Who's Really Under the Mandalorian's Helmet?. ციტირების თარიღი: December 9, 2019
46. ↑  Baruh, Bradford (May 15, 2020). „Cast". *Disney Gallery: The Mandalorian*. Disney+.
47. 1 2  Hibberd, James.  (September 9, 2019) Jon Favreau plans to direct a 'Mandalorian' season 2 episode himself. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: September 10, 2019
48. ↑  Anderton, Ethan.  (March 8, 2020) 'The Mandalorian' Season 2 Bringing Back Dave Filoni to Direct Again. ციტირების თარიღი: March 20, 2020
49. ↑  Weintraub, Steve.  (June 19, 2020) Bryce Dallas Howard on Directing 'Dads' and the 'Jurassic World: Dominion' Script. ციტირების თარიღი: September 19, 2020
50. ↑  Rick Famuyiwa Set To Direct Episodes Of 'The Mandalorian' Season 2 (Exclusive) (August 21, 2019). ციტირების თარიღი: March 21, 2020
51. 1 2  Hibberd, James.  (May 4, 2020) Robert Rodriguez to direct The Mandalorian season 2 episode. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: May 4, 2020
52. ↑  Young, Bryan.  (October 29, 2019) Carl Weathers Explains Why He Joined The Mandalorian and His Star Wars Dreams. ციტირების თარიღი: May 10, 2020
53. ↑  Caranicas, Peter.  (November 7, 2018) ILM Launches TV Unit to Serve Episodic and Streaming Content. *Variety*. ციტირების თარიღი: November 25, 2018
54. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Baruh, Bradford (May 22, 2020). „Technology". *Disney Gallery: The Mandalorian*. Disney+.
55. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Gartenberg, Chaim.  (February 20, 2020) How The Mandalorian teamed up with Fortnite creator Epic Games to create its digital sets. ციტირების თარიღი: February 20, 2020
56. 1 2  Failes, Ian.  (April 1, 2020) The Mandalorian and the Future of Filmmaking. *VFX Voice*. ციტირების თარიღი: May 30, 2020
57. 1 2  Harper, Marques.  (November 1, 2019) 'Black Panther' composer Ludwig Göransson brings new sounds to 'Star Wars' series 'The Mandalorian'. *Los Angeles Times*. ციტირების თარიღი: May 11, 2020
58. 1 2 3 4  Burlingame, Jon.  (November 13, 2019) Composer Takes Music for the 'Star Wars' Series 'The Mandalorian' to a New Universe. *Variety*. ციტირების თარიღი: May 11, 2020
59. 1 2  Chitwood, Adam.  (November 29, 2019) 'The Mandalorian' Composer Ludwig Göransson on Why Scoring Baby Yoda Was a Huge Challenge. ციტირების თარიღი: May 11, 2020
60. ↑  Breznican, Anthony.  (December 19, 2018) 'Black Panther' composer Ludwig Göransson will write music for 'The Mandalorian'. *Entertainment Weekly*. ციტირების თარიღი: December 19, 2018
61. ↑  First Soundtrack Album for ‘The Mandalorian’ Season 2 Released (November 20, 2020). ციტირების თარიღი: December 18, 2020
62. ↑  ‘The Mandalorian’ Chapters 13-16 Soundtrack Album Released (December 18, 2020). ციტირების თარიღი: December 19, 2020
63. 1 2 3 4 5 6  Britt, Ryan (November 29, 2019). „Baby Yoda, Daddy Mando, and How Star Wars Gave Parents a New Fantasy". *Fatherly*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 18, 2019. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
64. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  Singer, Matt (December 13, 2019). „'The Mandalorian' Is A Good Show About How Hard It Is to Be a Single Parent". *ScreenCrush*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 29, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
65. 1 2 3 4 5 6  Chase, Eileen (December 16, 2019). „Why The Mandalorian is, in fact, a show about a single dad". *Today*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 29, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
66. 1 2  Phipps, Keith (December 18, 2019). „*The Mandalorian* Recap: Bait and Switch (and Switch)". *Vulture*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 19, 2019. ციტირების თარიღი: January 23, 2020.
67. 1 2 3 4 5 6 7  VanArendonk, Kathryn (January 3, 2020). „*The Mandalorian* Doesn't Care About Diapers". *Vulture*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 7, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
68. ↑  Newby, Richard (December 14, 2019). „How 'The Mandalorian' Is Setting Up the Long Game". *The Hollywood Reporter*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 13, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
69. ↑  Collins, Hannah (January 4, 2020). „Somali and the Forest Spirit Will Fill The Mandalorian Hole in Your Life". *Comic Book Resources*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 27, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
70. ↑  Pierce-Bohen, Kayleena (December 23, 2019). „5 Westerns & 5 Samurai Movies To Watch If You Love The Mandalorian". *Screen Rant*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 16, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
71. ↑  Schedeen, Jesse (November 12, 2019). „How The Mandalorian's Plot Twist Evokes a Classic Manga Series". *IGN*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 24, 2019. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
72. ↑  Housman, Andrew (November 20, 2019). „The Mandalorian: How the Series Takes Star Wars Back to Its Samurai Roots". *Comic Book Resources*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 4, 2019. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
73. ↑  „Process". *Disney Gallery: The Mandalorian*. სეზონი 1. ეპიზოდი 6 (ინგლისური). June 5, 2020. Disney+.
74. ↑  Frank, Allegra (December 3, 2019). „Baby Yoda: the Mandalorian's adorable alien co-star, explained". *Vox*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 28, 2019. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
75. 1 2 3  Pereira, Sergio (November 29, 2019). „The Mandalorian Is Basically Big Daddy in Space". *Comic Book Resources*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 29, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
76. ↑  Murray, Noel.  (November 27, 2020) Season 2, Episode 5: 'The Jedi'. ციტირების თარიღი: December 3, 2020
77. ↑  Breznican, Anthony (November 26, 2019). „Baby Yoda Has Conquered the World". *Vanity Fair*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 27, 2019. ციტირების თარიღი: January 27, 2020.
78. 1 2 3  White, Brett (December 18, 2019). „Is Baby Yoda Bad to the Bone? This Week's 'The Mandalorian' Has Us Wondering". *Decider*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 8, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
79. 1 2  Phipps, Keith (December 27, 2019). „*The Mandalorian* Season Finale Recap: Tragedy of the Manufacturer's Protocol". *Vulture*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 30, 2019. ციტირების თარიღი: January 15, 2020.
80. 1 2 3 4 5 6 7 8  Milner, Sarah Bea (December 22, 2019). „The Mandalorian: Baby Yoda Learns About Good & Bad In A Powerful Way". *Screen Rant*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 23, 2019. ციტირების თარიღი: January 23, 2020.
81. ↑  Libbey, Dirk (December 27, 2019). „The Mandalorian: 6 Biggest Questions After Episode 8". *CinemaBlend*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 27, 2019. ციტირების თარიღი: January 14, 2020.
82. ↑  Babu, Armaan (December 18, 2019). „'The Mandalorian': IG-11 and Kuiil's inspiring and heartwarming story deserves its own spinoff". *Media Entertainment Arts WorldWide*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — November 13, 2020. ციტირების თარიღი: January 15, 2020.
83. 1 2 3  Foy, Peter (December 21, 2019). „The Mandalorian: Could Baby Yoda Actually Be... [Spoiler]?". *Comic Book Resources*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 14, 2020. ციტირების თარიღი: February 29, 2020.
84. 1 2  Burwick, Kevin (December 19, 2019). „Baby Yoda Might Be Evil in The Mandalorian, Is He Wielding the Dark Side of the Force?". *TVweb*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 26, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
85. 1 2 3 4 5  Gallagher, Caitlin (December 26, 2019). „Is Baby Yoda Evil On 'The Mandalorian'? The Force Choke Means He Could Join The Dark Side". *Bustle*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 1, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
86. 1 2  Hibberd, James (December 18, 2019). „What if Baby Yoda is secretly evil?". *Entertainment Weekly*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 21, 2019. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
87. 1 2 3  Miller, Matt (December 18, 2019). „We Regret to Inform You Baby Yoda Might Be Evil". *Esquire*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 1, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
88. 1 2  Hedash, Kara (December 19, 2019). „Wait... Is Baby Yoda Tempted by the Dark Side?". *Screen Rant*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 3, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
89. ↑  Abdulbaki, Mae (January 6, 2020). „'Mandalorian' Season 2 theory links Baby Yoda to a Dark side icon". *Inverse*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 1, 2020. ციტირების თარიღი: March 1, 2020.
90. ↑  The Mandalorian: Season 1 (2019). ციტირების თარიღი: November 13, 2020თარგი:Cbignore
91. ↑  The Mandalorian - Season 1 Reviews. Metacritic. ციტირების თარიღი: December 4, 2020თარგი:Cbignore
92. ↑  The Mandalorian: Season 2 (2020). ციტირების თარიღი: January 7, 2021თარგი:Cbignore
93. ↑  The Mandalorian - Season 2 Reviews. Metacritic. ციტირების თარიღი: December 4, 2020თარგი:Cbignore
94. ↑  Huff, Lauren.  (January 29, 2020) *The Lion King* reigns at 2020 Visual Effects Society Awards. ციტირების თარიღი: January 30, 2020
95. ↑  Giardina, Carolyn.  (February 1, 2019) 'Parasite,' 'Once Upon a Time in Hollywood' Win Art Directors Guild Awards. ციტირების თარიღი: February 1, 2020
96. ↑  Rizzo, Carita.  (February 7, 2020) ICG Publicists Awards: 'Joker,' 'The Mandalorian' Among Winners. ციტირების თარიღი: April 11, 2020
97. ↑  Announcing the 2019 Nebula Awards Finalists (February 20, 2020). ციტირების თარიღი: February 22, 2020
98. ↑  2020 Hugo Awards. The Hugo Awards (April 7, 2020). ციტირების თარიღი: April 11, 2020
99. ↑  Hayes, David.  (July 9, 2020) 'Watchmen', 'Unbelievable' Lead TCA Award Nominations With Four Apiece; HBO Tops With 16 Overall Noms. ციტირების თარიღი: July 9, 2020
100. ↑  72nd Emmy Awards Nominees and Winners (July 28, 2020). ციტირების თარიღი: July 28, 2020
101. ↑  Rosen, Christopher.  (September 20, 2020) 2020 Creative Arts Emmys: See a Full List of Winners. *Vanity Fair*. ციტირების თარიღი: September 20, 2020
102. ↑  Kit, Borys.  (November 19, 2020) Palm Springs,' 'Lovecraft Country' Lead Nominations for Inaugural Critics Choice Super Awards.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 27, 2020. ციტირების თარიღი: November 19, 2020
103. ↑  Turchiano, Danielle.  (January 10, 2021) ‘The Boys,’ ‘Soul,’ ‘Palm Springs’ Top Inaugural Critics Choice Super Awards Winners List. *Variety*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 11, 2021. ციტირების თარიღი: January 10, 2021.
104. ↑  Perry, Spencer.  (December 11, 2020) Lucasfilm Announces Three More StageCraft Studios Being Constructed Around the Globe. *Comicbook.com*. ციტირების თარიღი: December 15, 2020
105. ↑  Thorne, Will.  (November 13, 2019) Disney Studios Chief Alan Horn on Scorsese v. Marvel, Challenges in a Changing Business. *Variety*. ციტირების თარიღი: November 14, 2019
106. ↑  Couch, Aaron.  (February 4, 2020) Disney's Bob Iger Considering 'Mandalorian' Spinoff Shows. *The Hollywood Reporter*. ციტირების თარიღი: February 4, 2020
107. ↑  Vary, Adam B..  (October 15, 2020) A 'Mandalorian' Movie? Pedro Pascal and Jon Favreau on the Future of the Newest 'Star Wars' Franchise. *Variety*. ციტირების თარიღი: October 15, 2020
108. ↑  Anderton, Ethan.  (December 10, 2020) Lucasfilm Announces ‘The Mandalorian’ Spin-Offs ‘Ahsoka’ and ‘Rangers of the New Republic’. */Film*. ციტირების თარიღი: December 10, 2020
109. ↑  Gartenberg, Chaim.  (December 10, 2020) Disney Plus is getting two new Mandalorian spinoffs: Rangers of the New Republic and Ahsoka. *The Verge*. ციტირების თარიღი: December 10, 2020
110. ↑  Vary, Adam B..  (December 19, 2020) How Disney and Lucasfilm Are Remaking Star Wars in the Image of Marvel Studios. *Variety*. ციტირების თარიღი: December 19, 2020
111. ↑  Go Behind the Scenes in the New Disney+ Series *Disney Gallery: The Mandalorian* (April 15, 2020). ციტირების თარიღი: April 15, 2020
112. ↑  Anderton, Ethan.  (December 16, 2020) ‘Disney Gallery: The Mandalorian’ Season 2 is a One-Hour Behind-the-Scenes Special. */Film*. ციტირების თარიღი: December 16, 2020
113. ↑  The Mandalorian Publishing Program Revealed - Exclusive (June 30, 2020). ციტირების თარიღი: June 30, 2020
114. ↑  Spangler, Todd.  (November 16, 2020) Star Wars Comes to Minecraft in Download Pack That Includes Baby Yoda From 'The Mandalorian'. *Variety*. ციტირების თარიღი: November 17, 2020
115. ↑  McWhertor, Michael.  (December 2, 2020) Fortnite season 5 arrives with Baby Yoda and The Mandalorian. *Polygon*. ციტირების თარიღი: December 2, 2020