recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ქაცვი** (ლათ. Hippophae) — ხშირტოტებიანი ბუჩქოვანი მცენარეა ფშატისებრთა ოჯახიდან, სიმაღლით 1,5-3,5 მ, იშვიათად 10 მ. სიმაღლის ხეა. ფოთლები მორიგეობითია, მოკლე ყუნწებით, ხაზურ-ლანცეტა, ზემოდან მონაცისფრო-მუქი მწვანეა, ქვემოდან მოვერცხლისფრო-თეთრი. ყვავილები ორსახლიანია, სწორი ჯამისებური, უფურცლო ყვავილსაფარით.

ნაყოფი წვნიანი, პრიალა, ნარინჯისფერი, ყვითელი ან მოწითალოა, სფეროსებრი ფორმის, სხედან ძალიან მოკლე ნაყოფსამაგრზე, რომელიც სქლად ერთხმის ტოტს.

გავრცელება
----------

ქაცვი იზრდება მდინარის ნაპირებზე, მთის ფერდობებზე, ტენიან ადგილებში, სადაც ხშირად ქმნის ძნელადმისადგომ აღმონაცენს. განსაკუთრებით ფართოდაა გავრცელებული ქაცვის მდინარეების რიონისა და ცხენისწყლის ხეობებში, სადაც შესაძლებელია მისი მასიურად დამზადება.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

ნაყოფები საჭმელად ვარგისია, მომჟავო, მდიდარი ვიტამინებით ანანასის სუნით. შეიცავს 3,5%-მდე შაქარს, 2,6% მჟავებს, 8% ცხიმოვან ზეთებს 300-450 მგ.% C-ვიტამინს, კაროტინს, B1, B2, BC (ფოთლის მჟავა) და E ვიტამინებს. ნაყოფში შემავალი ზეთი მიდის ჭრილობის შემხორცებელი წამლების დასამზადებლად.

გამოყენება
----------

ხალხურ მედიცინაში ქაცვის ნაყოფებს იყენებენ როგორც ტკივილგამაყუჩებელ, კუჭის სამკურნალო და სურავანდის საწინააღმდეგო საშუალებას. გამოიყენება აგრეთვე ქაცვის ფოთლებიც. ისინი შეიცავს 230-260 მგ.% C-ვიტამინს და 10%-მდე მთრიმლავ ნივთიერებებს. ნორჩი ყლორტებისა და ფოთლებისაგან იღებენ შავ, ხოლო ნაყოფებიდან – ყვითელ საღებავებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

იმერეთის სამკურნალო ფლორა დაარქივებული 2007-10-15 საიტზე Wayback Machine.
ოქსენშერნა 2007 წლის მარტში. სტოკჰოლმის სასახლე მარჯვნივ რიქსდაგი ფონად.
**ოქსენშერნას სასახლე** ჟან დე ლა ვალეს დიზაინით შეიქმნა ძლევამოსილი კანცლერის ალექს ოქსენშერნას დაკვეთით, მის გარდაცვალებამდე სულ ცოტა ხნით ადრე, 1653 წელს შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში. დღეს არსებული შენობა მხოლოდ ფრთაა იმხანად ჩაფიქრებული უზარმაზარი სასახლისა, რომელსაც რომაული იერი და დეკორატიულად გამოყვანილი სარკმლები უნდა ჰქონოდა გლუვ კედლებზე. ურბანულ დაგეგმარებასთან შეხამებული სასახლის უკანა ფასადი ქუჩაზე გადიოდა, რომელიც თავის მხრივ, ფასადს პერპენდიკულარულად გასდევდა. ნაგებობა უნიკალურია კარგად შემონახული გარესახის გამო, დეკორაციებისა და ხუთიარუსიანი ბელეტაჟების ჩათვლით, ასევე ინტერიერის, მე-17 საუკუნის დეკორატიული ანჯამების წყალობით. წოდების მიუხედავად, ოქსენშერნას დინასტიას აქ არასდროს უცხოვრია, სასახლე დასრულების შემდეგ მხოლოდ ოფისის როლს ასრულებდა მე-17 საუკუნის დამდეგამდე, როდესაც შენობა შვედეთის ბანკის ექვივალენტმა უწყებამ დაიკავა. სასახლის შენობა მას მერე სახელმწიფოს საკუთრებაში.

**ოქსენშერნას სასახლე** სტოკჰოლმში
**ქვენიფნევი** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში (ახლანდელი ახალგორის რაიონის ტერიტორიაზე, სოფ. ლარგვისის სამხრეთით 3 კმ-ზე). ნანგრევებიღაა შემორჩენილი. XVI საუკუნის დამლევამდე იყო ცხრაძმისხევის ერისთავთა რეზიდენცია. აქედანვეა აქაურ ერისთავთა ზედწოდება — ქვენიფნეველი. 

ქვენიფნევი კონტროლს უწევდა მდინარე ქსანზე გამავალ გზას და უზრუნველყოფდა ხეობის ზედა ნაწილის თავდაცვისუნარიანობას. მატიანეში „ძეგლი ერისთავთა" (XIV-XV სს. მიჯნა) XIV საუკუნის დასაწყისის მოვლენების თხრობისას აღნიშნულია, რომ აქ იყო მოზრდილი ციხე, რომლის აღება მეფე დავით VIII-მ ვერ მოახერხა. ზღუდის შიგნით იდგა სასახლე და ეკლესია, აგებული ერისთავების ლარგველ შალვას ძისა და ქვენიფნეველ ვირშელის ძის მიერ.

ქვენიფნევი ნაგებობათა რთული კომპლექსი იყო. მისი მიწისზედა ნაშთები ცუდადაა შემორჩენილი. გალავანი კვადრატულია (60×60), სამხრეთ-დასავლეთით კოშკია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — სწორკუთხა გეგმის დიდი შენობის ნანგრევები, გალავნის გარეთ — დანგრეული მცირე დარბაზული ეკლესია (ფრესკათა ფრაგმენტებით).

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 518.
* *გვასალია ჯ.* ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3.
**აკლინსი** (ინგლ. Acklins) — კუნძული და რაიონი ბაჰამის კუნძულებში. 

იგი ერთ-ერთია ვრცელი, თავთხელი ლაგუნის გარშემო ჩამწკრივებულ კუნძულთაგან, რომელსაც აკლინსის უბეს უწოდებენ. მათგან უდიდესია კრუკედ-აილენდი, უმცირესი კი ლონგ-კი. 

1780-იან წლებში კუნძულზე ჩასახლდნენ ამერიკელი ლოიალისტები, რომელთაც ბამბის პლანტაციები გააშენეს, სადაც 1 000-მდე მონა დაასაქმეს. მას შემდეგ, რაც ბრიტანეთის იმპერიაში მონობა გაუქმდა, მათი მეურნეობა არარენტაბელური გახდა მათი შემოსავლის წყაროდ ზღვის ღრუბელი იქცა, რომლის რაოდენობაც ახლა საკმაოდ მცირეა.

მიუხედავად იმისა, რომ აკლინსზე შედარებით მცირე რაოდენობის ისტორიული ღირსშესანიშნაობებია, მაინც მოიპოვება რამდენიმე საყურადღებო ადგილი. აქ მდებარეობს ლუკაიანის ხალხის მრავალი ძეგლი. აღნიშნული ძგელები გათხარა ეროვნულმა გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ. 

2010 წლის მონაცემებით, რაიონის მოსახლეობა 560 ადამიანს შეადგენდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) *Crooked Island, Acklins and Long Cay*
* (ინგლისური) *Statoids.com - ბაჰამის კუნძულების რაიონები*

სქოლიო
------

1. ↑  PRELIMINARY POPULATION AND HOUSING COUNT BY ISLAND AND SUPERVISORY DISTRICT, ALL BAHAMAS: CENSUS 2010. Bahamas Department of Statistics.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-07. ციტირების თარიღი: 2013-07-06.
**ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტი** — ინტერნატის ტიპის 3-კლასიანი სასწავლებელი რუსეთის იმპერიაში, სადაც სწავლობდა თავადაზნაურული წარმოშობის 80 ქალიშვილი (რომელთაგან 60 სახელმწიფო ხარჯზე იყო, 20 კი — საკუთარ კმაყოფაზე). დაარსდა 1840 წელს „მცირეწლოვან ქალთა პანსიონის" (1830) ბაზაზე, მაგრამ მუშაობა დაიწყო 1842 წლიდან. ინსტიტუტში ასწავლიდნენ საღვთო სჯულს, რუსულ ენასა და სიტყვიერებას, ფრანგულ ენასა და სიტყვიერებას, ბუნებისმეტყველებას, ისტორიას, გეოგრაფიას, არითმეტიკას, ხატვას, ხელსაქმეს, მუსიკასა და ცეკვას. 1865 წელს დაემატა პედაგოგიკა და სავალდებულო საგანი გახდა ქართული ენა. 1896 წელს სასწავლებელს ნიკოლოზ I-ის სახელი მიენიჭა. ექვემდებარებოდა დედოფალ მარიას დაწესებულებათა უწყებას. სხვადასხვა დროს სასწავლებელში ასწავლიდნენ ნიკო ცხვედაძე და ბესარიონ ღოღობერიძე. XIX საუკუნის 90-იან წლებში ინსტიტუტი გადავიდა ახალ შენობაში. 1917-1918 სასწავლო წელს ინსტიტუტს ერთი კლასი დაემატა, მაგრამ სასწავლებელი იმავე წელს დაიხურა. 

ინსტიტუტის შენობა XIX საუკუნის თბილისის არქიტექტურის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუშია. მდებარეობდა ა. ერმოლოვის (ახლანდ. 9 აპრილის 4) ქუჩაზე. აგებულია არქიტექტორ პროფ. რ. გედიკეს პროექტით (1894). შეულესავი წითელი აგურის შენობა თავისი მისიური ფორმებითა და ფასადების ყაზარმული წყობით საკმაოდ უხალისო შთაბეჭდილებას ტოვებს. ფასადის შუა შვერილი ნაწილის მორთულობის ელემენტები, პორტალისა და მისი მიმდებარე სარკმლების საპირეებში გამოყენებული წნულის სახეები ვერ ჩაითვლება ეროვნულ ხელოვნ. თავისებურებათა გაგებისა და რეპროდუქციის ცდად. აქ საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ამიერკავკასის კომუნისტური უნივერსიტეტი, შემდეგ კი უმაღლესი პარტიული კურსები, აღმოსავლეთ მცოდნეობისა და კიბერტენიკის ინსტიტუტები, სამეცნიერო-ტექნიკური საზოგადოებათა გამგეობები იყო განლაგებული. ამჟამად ამ შენობაშია საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 282, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 389.
**ქვემო ვილდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ვილდაში, მდინარე მეჯუდას მარცხენა ნაპირზე.

მდ. მეჯუდას მარცხენა ნაპირას დგას მოყვითალო შირიმის ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესია. კვადრები სხვადასხვა ზომისაა.

გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში შეისრულთაღიანი, ნაოთხალი სარკმელია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით მაღალი სწორკუთხა ნიშებია. აბსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით, რომელთაც სატრიუმფო თაღი ეყრდნობოდა. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია კამარის თაღის საბრჯენი კრონშტეინი.

დასავლეთი კედლის სიმაღლე 6-7 მეტრს აღწევს, სამხრეთისა კი 1-2 მეტრს. სამხრეთის შესასვლელი მთლიანად მორღვეულია. ინტერიერი შირიმის ქვითაა მოპირკეთებული.

აღმოსავლეთის სარკმელს ორმაგლილვიანი სათაურის ქვა აქვს. დასავლეთის კედლის წყობაში ჩაყოლებულია კვადრი ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ამ ფასადზე შემორჩენილია მარტივპროფილიანი კარნიზის ნაწილი. ჩრდილოეთ ფასადთან მიწის დონე ძლიერ აწეულია. ინტერიერი სავსეა ჩამონაშალი ქვით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 189-190
**ფრანსიშკუ გუტერიში** (პორტ. Francisco Guterres, აგრეთვე ცნობილია როგორც **ლუ-ოლუ**, პორტ. Lú-Olo, დ. 1954, 7 სექტემბერი, ოსუ, პორტუგალიის ტიმორი) — აღმოსავლეთ ტიმორელი პოლიტიკოსი. აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტი 2017 წლის 20 მაისიდან. იგი არის „რევოლუციური ფრონტის აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობისათვის" პრეზიდენტი. 2002-2007 წლებში იყო ეროვნული პარლამენტის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1954 წლის 7 სექტემბერს ოსუში. იგი არის კათოლიკე და „გუერილას" ყოფილი მებრძოლი. 2001 წელს იგი არჩეული იქნა „რევოლუციური ფრონტის აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობისათვის" პრეზიდენტად. 2001 წლის არჩევნების შემდეგ იგი იყო არჩეული აღმოსავლეთ ტიმორის ასამბლეის პრეზიდენტად, მაგრამ 2002 წელს მას შემდეგ რაც აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა ასამბლეა შეიცვალა ეროვნული პარლამენტით რომლის პრეზიდენტიც გუტერიში 2002-2007 წლებში იყო. 2007 წელს პარტიამ გუტერიში პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა, თუმცა მოულოდნელად 2006 წლის კრიზისის შემდეგ გადადგა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი ჟოზე რამუშ-ორტა რომელიც პრეზიდენტობის დამოუკიდებელი კანდიდატი იყო. პირველ ტურში გუტერიშმა 27,89% მიიღო და პირველ ადგილზე გავიდა, თუმცა მეორე ტურში მხოლოდ ხმათა 31% მიიღო და დაიკავა მეორე ადგილი, მიუხედავად ამისა მან მიულოცა გამარჯვება რამუშ-ორტას. 2007 წელს პარტიის საპარლამენტო სიაში იგი წარდგენილი იყო პირველ ნომრად. პარტიამ არჩევნებში 29,02% და 21 მანდატი მოიპოვა. 2017 წელს იგი კვლავ იყო „რევოლუციური ფრონტის აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობისათვის" პრეზიდენტობის კანდიდატი, მის მთავარ კონკურენტად ითვლებოდა ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ხანანა გუსმაო პარტიიდან „ეროვნული კონგრესი აღმოსავლეთ ტიმორის რეკონსტრუქციისათვის". გუტერიშმა პირველივე ტურში მოიგო არჩევნები. მისი ინაუგურაცია შედგა 2017 წლის 20 მაისს, იგი გახდა პირველი პარტიზანი პრეზიდენტი აღმოსავლეთ ტიმორის ისტორიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლუ ოლოს ისტორია
* ოფიციალურად ქვეყნის მე-4 (6) პრეზიდენტი ფრანსიშკუ გუტერიში გახდა
* აღმოსავლეთ ტიმორის პარლამენტი დაარქივებული 2019-04-13 საიტზე Wayback Machine.
ბერნარდ გრენფელი
არტურ ჰანტი
**ოქსირინჰუსის პაპირუსები** — ხელნაწერთა საკმაოდ მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, აღმოჩენილია არქეოლოგთა მიერ ეგვიპტეში ოქსირინჰუსის მახლობლად. უძველესი პაპირუსი თარიღდება ძვ.წ. 50 წლით, უახლესი VI ს. შუახანებით. ისინი მოიცავს ათასობით ბერძნულ და ლათინურ დოკუმენტს, წერილს თუ ლიტარეტურულ ნაწარმოებს. გარდა ამისა, ვხვდებით ხელნაწერებს თხელ პერგამენტზე, უფრო გვიანდელ არაბულს და აგრეთვე, ხელნაწერებს ქაღალდზე (მაგალითად, შუა საუკუნეების პ. ოქსი.VI 1006).

1896 წელს ოქსფორდელმა სწავლულებმა ბერნარდ გრენფელმა და არტურ ჰანტმა ყურადღება მიაქციეს იმას, რომ ოქსირნიხის გამომშრალ მიწაში, დაუსახლებელ ადგილას, ძველი ქალაქის ნასახლარზე უამრავი პაპირუსი იყო შემონახული, რომელთაგან ბევრი ფაქტობრივად ფეხებში ებლანდებოდა გამვლელს. მას შემდეგ ოქსირნიხი გახდა პაპიროლოგებისათვის მექა, გათხრები აქ ფაქტობრივად შეუჩერებლად მიმდინარეობდა.

ოქსირნიხის პაპირუსთა შორის აღმოჩნდა – ფრაგმენტები საფოს დაკარგული შრომებიდან, სოფოკლეს, ევრიპიდეს და სხვათა პიესები, უცნობ ავტორთა მიერ შედგენილი თუკიდიდეს გაგრძელებები, ტიტუს ლივიუსის მივიწყებული წიგნის მონათხრობი, აგრეთვე, მრავალრიცხოვანი ადრექრისტიანული ხანის ტექსტები („ოქსირნიხის სახარება", თომას აპოკალიფსური სახარება).

ბიზანტიის ეგვიპტის მსხვილი მიწათმფლობელობის კვლევისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს აპიონების საოჯახო არქივს.

საღვთისმეტყველო ხელნაწერები
---------------------------

პ. ოქსი. VI 846: ამოსი 2 (LXX)
პაპირუსი P1: მათე 1
ახალი აღთქმა
ოქსირნიხის პაპირუსებში განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანი აღმოჩნდა ახალი აღთქმის ტექსტთა ქვეჯგუფი. ეს ტექსტები დაწერილია ბერძნული უნციალური შრიფტით.

ბიბლიის ორიგინალი (თანახი) ივრითიდან გადაითარგმნა ბერძნულ ენაზე ძვ.წ. III ს.
თარგმანს ეწოდება ე. წ. სეპტუაგინტა (ბერძნულენოვანი ბიბლია) - (ან LXX, როგორც ლათინური 70), რამდენადაც არსებობს ტრადიცია, რომ იგი თარგმნა 72 ებრაელმა მწიგნობარმა. მწიგნობრები პტოლომეოს ფილადელფოსის თხოვნით იერუსალიმის პირველმღვდელთმთავარმა ალექსანდრიაში გაგზავნა სპეციალურად ძველი აღთქმის ბერძნულ ენაზე გადმოსათარგმნელად.

ამჟამად, პაპირუსების უდიდესი ნაწილი დაცულია დიდი ბრიტანეთის მუზეუმებში, უნივერსიტეტებსა და ბიბლიოთეკებში, ნაწილი შეერთებულ შტატებში, მხოლოდ მცირეოდენი მასალა მოიპოვება ეგვიპტეში, კაიროს მუზეუმში. მათ შორის არის მათეს, მარკოზის, იოანეს სახარების ნაწილები, კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეები, უცნობ ავტორთა სახარებები, ონომასტიკონი, დიდაქე, ფილონ ალექსანდრიელის შრომები და სხვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოქსირნიხის პაპირუსების პროექტი
* ონლაინ–ოქსირნიხ–პაპირუსები დაარქივებული 2011-05-26 საიტზე Wayback Machine.
* ცხრილები დაარქივებული 2009-06-02 საიტზე Wayback Machine.
* პაპირუსები
* პაპირუსის გაზეთები ბრიტანული კოლექციებიდან
* პაპირუსის დოკუმენტები
* პაპირუსები ბერძნულ ენაზე დაარქივებული 2014-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* ლიტერატურული ტექსტები ოქსირნიხის პაპირუსებიდან
* ოქსირნიხის პაპირუსები ონლაინში
**ქვემო ოქროყანის კოშკი**— არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს მდინარე მნაისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება XVII საუკუნით.

კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა (6,8x6,6 მ), ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადის ქვები ნაწილობრივაა დამუშავებული. კედლების ქვედა ნაწილები ნაშენია დიდი ქვებით. ზემოთკენ ქვის ზომები მცირდება. შემორჩენილია ოთხი სართული. სართულების ფართობი ქვემოდან ზემოთ მატულობს, რადგან კედლები ყოველ სართულზე ვიწროვდება. კედლის ზედა ნაწილი და სართულშუა გადახურვები ჩამონგრეულია. თაღოვანი შემოსასვლელი სამხრეთითაა, მესამე სართულზე, რაც ნაგებობის თავისებურობას წარმოადგენს. პირველი სართულის მნიშვნელოვანი ნაწილი ამოვსებულია ნანგრევებით. ამ სართულის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ღრმა მრავალგვერდა ნიშია (სამეურნეო დანიშნულების). დასავლეთ კედელში, ერთმანეთთან ახლოს გაჭრილია ორი სათოფურე. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში ერთი ცალმაგი სათოფურია, დასავლეთისაში — ორი. აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი ორმაგი სათოფურია. მესამე სართულზე, სამხრეთ კედლის მარცხენა კიდეში და აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში, თითო სათოფურია. აღმოსავლეთ კედლის კიდეებში თითო სარკმელია გაჭრილი. დასავლეთ კედელში ორი შეწყვილებული სათოფურია. მეოთხე სართულის შემორჩენილ კედლებში რამდენიმე მცირე სათოფურია.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 483-484.
**ალექსეევკის ტყე** (რუს. Алексеевский лес) — ტყის მასივი, რომელიც მდებარეობს მატვეევო-კურგანის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, იქ სადაც ერთდებიან მდინარეები კრინკა და მიუსი. ტყის ფართობია 1 000 ჰა. მნიშვნელოვანია, როგორც ნიადაგის დაცვის, ასევე წყლის დაცვის კუთხითაც, რის გამოც შეტანილია საოლქო მნიშვნელობის ბუნების ძეგლების სიაში.

აღწერა
------

ალექსეევკის ტყის პირველი ნაწილი გააშენეს 1840 წელს დაახლოებით 33 დესეტინა მიწის ფართობზე. გადაწყვეტილება ტყის გაშენების შესახებ მიიღო ტაგანროგის ქალაქის თავმა. ტყის გაშენებაში მონაწილეობდა ადგილობრივი მემამულე ფურსოვი, რადგანაც ხეები დარგეს მისი ნაკვეთებიდან მოყოლებული ატამან ალექსი ილივაისკოს ადგილებამდე. ამ უკანასკნელის პატივისცემის ნიშნად სოფელსაც და ტყესაც უწოდეს ალექსეევკა, ალექსეი ილოვაისკი იყო ატამან ალექსეი ივანეს ძე ილოვაისკოს შვილიშვილი, რომელიც ხელისუფლებაში იყო 1775 წლიდან 1796 წლამდე. მისი შვილიშვილი ასევე ალექსეი, თავის დროზე ყურადღებას ამახვილებდა არა სამხედრო საქმეებზე, არამედ ცდილობდა დონის მხარეში სტაბილური ცხოვრებისათვის შეეწყო ხელი. ატამანი ალექსი ვასილის ძე ილოვაისკი ხელისუფლებაში იყო 1821 წლიდან 1826 წლამდე. სწორედ მან შეუწყო ხელი ტყის მელიორაციის საქმიანობას. 

1992 წელს ალექსეევკის ტყის გამოკვლევის შედეგად, მონიშნეს ბევრი მუხა, რომელიც 150 წლის ასაკში იყვნენ. ისინი იმყოფებოდნენ კარგ მდგომარეობაში, სიმაღლით 25-30 მეტრი, რომელთა დიამეტრიც 20 მეტრს შეადგენდა. ალექსეევკის ტყე მდებარეობს ტაგანროგიდან სარკინიგზო გზით ერთი საათის სავალზე. ომის შემდეგ ტყე პოპულარული დასასვენებელი ადგილი გახდა ტურისტებისთვის.

ამჟამად ალექსეევკის ტყეში მიმდინარეობს უკანონო ჭრა და ხდება დანაგვიანება. ტურისტების რიცხვი, რომლებიც სტუმრობენ ალექსეევკის ტყეს, უკანასკნელი წლების განმავლობაში საკმაოდ გაიზარდა, ძირითადად ტაგანროგისა და დონის როსტოვის მოსახლეობის ხარჯზე. შესაბამისი ორგანოები არ აქცევენ სათანადო ყურადღებას ალექსეევკის ტყეს. ტერიტორია არ გაწმენდილა ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდშიც კი. ტყე სავსეა ხმელი და წაქცეული ხეებით, რის გამოც ტყეში გავრცელდა სოკოვანი დაავადება, რომელიც სპობს და ანადგურებს ასევე ჯანმრთელ მუხებსაც და კოპიტებსაც.

სქოლიო
------

1. 1 2  Кукушин В. С. История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья — Ростов-на-Дону, ГинГо, 1996
2. ↑  Елена Мотыжева SOS из Алексеевского леса[*მკვდარი ბმული*]
**ალექსანდრუ იოან კუზა** (რუმ. Alexandru Ioan Cuza; დ. 8 (20) მარტი, 1820, ბირლადი — გ. 3 (15) მაისი, 1873, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — ვლახეთისა და მოლდოვის გაერთიანებული სამთავროს პირველი მთავარი.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით არის ბირლადის ბოიართა ოჯახიდან. განათლება მიიღო პარიში, ასევე ბოლონიის და პავიის უნივერსიტეტებში. 1848 წელს მონაწილეობდა მოლდოვის განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. იოან კუზა აირჩიეს საკანონმდებლო კრებაში. ამავდროულად იყო მოლდოვის სამხედრო მინისტრი. 1859 წლის 20 იანვარს აირჩიეს მოლდოვის მთავრად, ხოლო ამავე წლის 5 თებერვალს ვლახეთის თავადად. მიხაილ კოგელნიჩანუსთან ერთად გაატარა მთელი რიგი ბურჟუაზიული რეფორმები: აგრარული, სამხედრო, სასამართლო, ადმინისტრაციული, განათლების და სხვა. 

სულთნისგან აღიარება მხოლოდ 1861 წელს მიიღო და 24 დეკემბერს აღიარეს გაერთიანებული რუმინეთის მთავრად. თანამდებობაზე აირჩიეს ორჯერ. 

ეწეოდა აქტიურ საგარეო პოლიტიკას. გაათავისუფლა გლეხები, რამაც მის წინააღმდეგ ძლიერი ოპოზიციური დაჯგუფებები ჩამოაყალიბა. 1866 წელს სამხედრო შეთქმულების შედეგად („ამაზრზენი კოალიცია") კუზა ტახტიდან ჩამოაგდეს. 

გარდაიცვალა 1873 წელს ჰაიდელბერგში. დაკრძალეს თავის რეზიდენციაში რუჯინოასაში, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გადაასვენეს იასიში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Cuza, Alexandru Ioan (1820-1870)* დაარქივებული 2007-02-11 საიტზე Wayback Machine. , by Gerald J. Bobango and Paul E. Michelson, at the Encyclopedia of 1848 Revolutions.

სქოლიო
------

1. ↑  Stoica, Vasile (1919). *The Roumanian Question: The Roumanians and their Lands*. Pittsburgh:  Pittsburgh Printing Company,   გვ. 69-70.
**ალექსეი ტოლსტოის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Музей-усадьба Алексея Николаевича Толстого) — სახლ-მუზეუმი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ სამარაში ფრუნზეს ქუჩაზე.

ისტორია
-------

შენობა 1881-1882 წლებში გადამდგარ შტაბსკაპიტან ა. ვერნერის დაკვეთით აიგო. 1899 წლის ბოლოს სახლის ალექსეი ტოლსტოის მამინაცვალ ალექსეი ბოსტრომის საკუთრება გახდა და 1918 წლამდე მას ეკუთვნოდა, სანამ შენობის ნაციონალიზაცია არ მოხდა და კომუნალურ საცხოვრებლად არ გადაკეთდა.

აღწერა
------

კარ-მიდამო ორი ერთნაირი დაგეგმარების ორსართულიანი სახლისგან, ფლიგელისგან და სამეურნეო ნაგებობებისგან შედგებოდა. შენობების წინა ნაწილში ხუთოთახიანი ბინები მდებარეობდა — თითოეულ სართულზე ორ-ორი. უკანა ნაწილში (მიშენებაში) მსახურთა სათავსოები, საწყობები და სამზარეულოები იყო განლაგებული. სახლის მეპატრონის, ალექსეი ბოსტრომის ოჯახი შენობის მარჯვენა მხარეს, მეორე სართულზე მდებარე ბინაში ცხოვრობდა. დანარჩენი ბინები ქირით გაიცემოდა. ფლიგელის პირველ სართულზე მდებარეობდა: მეეზოვის ოთახი, სამზარეულო, ხოლო სარდაფში სამრეცხაო. ეზოს ნაწილი ორ ფანჩატურიან ბაღს ეკავა, რომლებიც დიდებისა და პატარებისთვის განკუთვნილი სათამაშო მოედნებით იყო აღჭურვილი. კარ-მიდამოს ტერიტორია შემონახულია თავის ისტორიულ საზღვრებში, მასზე აღდგენილია საკარმიდამო ნაგებობები.

მუზეუმი
-------

ძირითად სამუზეუმო ექსპოზიციებს წარმოადგენს ალექსეი ტოლსტოისა და მისი დედის — მწერალ ალექსანდრა ბოსტრომის წერილები, დღიურები, ფოტოები, წიგნები და პირადი ნივთები. მუზეუმის ფონდებში დაცულია ალექსეი ტოლსტოის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული 10 ათასზე მეტი დოკუმენტი და მასალა. ექსპოზიციაში ცენტრალური ადგილი მემორიალურ ბინას უკავია, რომელშიც მომავალი ავტორი მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა. დარბაზების შინაური მდგომარეობა დამთვალიერებელს XIX-XX საუკუნეების პროვინციული ქალაქის ატმოსფეროში ამოგზაურებს.

გალერეა
-------

* მუზეუმის შესასვლელიმუზეუმის შესასვლელი
* კაბინეტიკაბინეტი
* მემორიალური დაფამემორიალური დაფა

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* სახლ-მუზეუმი იანდექსის რუკაზე
* სახლ-მუზეუმის ოფიციალური საიტი
**ალექსეი ნიკოლოზის ძე კუროპატკინი** (რუს. Алексе́й Никола́евич Куропа́ткин დ. 1848 — გ. 1925) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთ-ოსმალეთის (1877-78), რუსეთ-იაპონიის და პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა კადეტთა კორპუსი. 1866 წელს ამთავრებს სამხედრო სასწავლებელს და იღებს პორუჩიკის წოდებას. იმავე წლის 8 აგვისტოდან სამსახურს იწყებს თურქესტანის პირველ მსროლელ პოლში. 1870 წლიდან შტაბს კაპიტანია. 1871 წელს ამთავრებს გენშტაბის აკადემიას. 1874 წელს იმყოფებოდა სამსახურებრივ მივლინებაში გერმანიაში, საფრანგეთსა და ალჟირში. ფრანგული კორპუსის შემადგენლობაში მონაწილეობდა საჰარის ექსპედიციაში. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ 1875 წლის ბოლოდან სამსახურს აგრძელებს თურქესტანის სამხედრო ოლქის შტაბში. მონაწილეობდა კოკანდის აღების ოპერაციაში. 1877-78 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში მსახურობდა მე-16 ქვეითი დივიზიის შტაბის ოფიცრად. 1879 წლის 14 აგვისტოდან თურქესტანის მსროლელი ბრიგადის მეთაურია. 1882 წლის 29 იანვარს ენიჭება გენერალ-მაიორი, ხოლო 1890 წელს გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1890-98 წლებში იმიერკასპიისპირეთის სამხედრო ოლქის უფროსია. 1898-1904 წლებში იმპერიის სამხედრო მინისტრია. 1900 წელს ენიჭება ინფანტერიის გენერლის წოდება. 1902 წლიდან გენერალ-ადიუტანტია. რუსეთ-იაპონიის ომში, 1904 წლის 7 თებერვლიდან 13 ოქტომბრამდე მანჯურიის არმიის სარდალია, შემდეგ კი იაპონიის წინააღმდეგ მოქმედი რუსული არმიების მთავარსარდალი. 1906 წლიდან რუსეთის სახელმწიფო საბჭოს წევრია. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით 1915 წლის 12 სექტემბერს ინიშნება გრენადერთა კორპუსის სარდლად. 1916 წლის იანვრის ბოლოს ჩრდილოეთის ფრონტის მე-5 არმიის, შემდეგ კი ჩრდილოეთის ფრონტის სარდლად. 1916 წლის 22 ივლისს ინიშნება თურქესტანის გენერალ-გუბერნატორად და თურქესტანის სამხედრო ოლქის სარდლად, ამავე დროს სემირეჩინსკის კაზაკთა ჯარების ატამანად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დააპატიმრა ტაშკენტის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭომ და გაგზავნა პეტროგრადში, სადაც გაათავისუფლა დროებითმა მთავრობამ. 1917 წლის 5 ივნისს ინიშნება დაჭრილთა კომიტეტის წევრად. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ჩამოშორდა აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებას. მუშაობდა მასწავლებლად ტვერის ოლქის მის მიერ დაარსებულ სოფლის სკოლაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალექსეი კუროპატკინი***

* "General Kuropatkin Ready for Anything Awaits the Coming of the Japanese" is an artwork, from 1904, by Kobayashi Kiyochika
ჰერაკლე გუდავს ნემეის ლომს
**ნემეის ლომი** — ჰერაკლეს ციკლის თქმულებიდან ცნობილი მხეცი, ტიფონისა და ექიდნის ან ექიდნისა და გერიონის ძაღლის ორთროსის საზარელი ნაშიერი, რომელმაც მთელი არგოლიდა ლამის უდაბნოდ აქცია. ყველგან საქონლისა და ადამიანთა გვამები და ძვლები ეყარა. სოფოკლემ ნადირს უწოდა „მწყემსთა რისხვა" („ბუკოლინ ალასტორ ლეონ"). ვერც ერთმა გმირმა ვერ შესძლო მისი მოკვლა, მხოლოდ ჰერაკლემ ევრისთევსის პირველი დავალებით ნახა, დაჭრა, შეიპყრო და გაგუდა. სწორედ ეს სცენაა ასახული ანტიკური ხელოვნების უამრავ ნიმუშში.

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 266, „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნემეის ლომი***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰერაკლეს თორმეტი გმირობა |
| --- |
|  |
| 
* ნემეის ლომი
* ლერნეს ჰიდრა
* ერიმანთოსის ტახი
* კერინიის ფურ-ირემი
* სტიმფალიდები
* იპოლიტეს სარტყელი
* ავგეას თავლები
* კრეტის ხარი
* დიომედეს ულაყები
* გერიონის ხარები
* ჰესპერიდების ვაშლები
* კერბეროსი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქორდის კოშკი** – კოშკი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორდის განაპირას, მდინარე ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება XVIII საუკუნის შუა პერიოდით. კოშკი ცილინდრული და ორსართულიანია (დიამეტრი 8,4 მ). ნაგებია რიყის ქვით გამოყენებულია აგურიც. შენობა დაზიანებულია. პირველი სართული დამხმარეა, მეორე კი - საცხოვრებელი. შესასვლელი სწორედ, აქ არის, მეორე სართულზე, ჩრდილოეთის მხრიდან. იქვე, კარის არეში, იწყება კიბეები. ერთ მათგანს ჩადის პირველ სართულზე, მეორე კი ზემოთ მიემართება.
კოშკის პირველ სართულს ნახევარსფერული გუმბათი ხურავს, მეორეს კი - რვაწახნაგა. თუ ქვედა სართულის კედლები სწორზედაპირიანია, მეორე სართული დეკორატიულადაა გადაწყვეტილი. მეორე სართულზე, კარის პირდაპირ, როგორც ეს მეტწილად გვხვდება, ბუხარია მოთავსებული; ამავე სართულზე, კედლებში განლაგებულია დიდი და პატარა ნიშები, მარტივი და რთული სათოფურები და სხვა.
ფასადებიდან მორთულია შესასვლელის მხარე. კარის თავზე აგურის წყობით გამოყვანილია ჯვარი, გვერდებზე კი - ვერტიკალურად განლაგებული რომბები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ. 1990.
ეთილენის 3D მოდელი
**ალკენი** — უჯერი ნახშირწყალბადი, რომელიც ერთ ორმაგ ბმას შეიცავს ორ ნახშირბადს შორის. ალკენების ზოგადი ფორმულაა CnH2n. ჰიბრიდიზაციის ტიპია sp². ჰომოლოგიური რიგის პირველი წარმომადგენელია ეთილენი (C2H4). ალკენებს ახასიათებთ ჩონჩხის, ორმაგი ბმის მდებარეობის და გეომეტრიული(ცის–ტრანს) იზომერია. მაგალითად, ბუტენს(C4H8) აქვს ორი იზომერი ბუტენ-1 და იზობუტენი, ალკენებისთვის დამახასიათებელია ცის და ტრანს იზომერია. ალკენები შეიცავენ მარტივ C-C ბმებს და ერთ ორმაგ C=C ბმას. ორმაგი ბმიდან ერთი "სიგმა" ბმაა, ერთი კი "პი "ბმა. ნახშირბადის ატომებს შორის მანძილი არის 0,134 ნმ, სავალენტო კუთხე — 120°.

ფიზიკური თვისებები
------------------

ალკენები უფერული ნივთიერებებია. ჰომოლოგიური რიგის პირველი სამი წევრი აირია, C16H32–მდე სითხეები, უმაღლესი წევრები – მყარი ნივთიერებები. აირად და მყარ ალკენებს სუნი არ აქვთ, ხოლო თხევადს აქვს ნავთის სუნი. ალკენების დუღილის ტემპერატურა შესაბამისი ალკანების დუღილის ტემპერატურაზე მაღალია.

ალკენების მიღება
----------------

არსებობს ალკენების მიღების სხვადასხვა ხერხი, მაგალითად:

* ალკანების დეჰიდრირება — დეჰიდრირება მიმდინარეობს 300℃-ზე კატალიზატორად გამოყენებულა ქრომის ოქსიდი:

{\displaystyle {\ce {CH\_3 - CH\_3 -> CH\_2=CH\_2 + H\_2}}}
* სპირტების დეჰიდრატაია — სპირტების დეჰიდრატაციისას წყალწამრთმევ საშუალებად გამოიყენება ალუმინის ოქსიდი ({\displaystyle {\ce {Al\_2O\_3}}}). ალკენის მიღება ხდება სინჯარაში სპირტის და ოქსიდის გაცხელებით, მაგრამ აუცილებელია ალუმინის ოქსიდი არ ეხებოდეს სპირტს:

{\displaystyle {\ce {CH\_3 - CH\_2 - OH -> CH\_2=CH\_2 + H\_2O}}}
* შიგამოლეკულური დეჰიდრატაციით ალკენის მიღება ასევე შესაძლებელია კონცენტრირებული გოგირდმჟავას თანაობიასას 170℃-ზე.

* ჰალოგენნაწარმის დეჰიდროჰალოგენირება — რეაქცია მიმდინარეობს ფხვიერი კალიუმის ტუტის თანაობისას

{\displaystyle {\ce {CH\_3 - CH\_2 - Cl -> CH\_2=CH\_2 + HCl}}}
* დიჰალოგენნაწარმების დეჰალოგენირება — რეაქცია მიმდინარეობს თუთიის ფხვნილის მეშვეობით. აუცილებელია ჰალოგნის ატომები განთავსებულნი იყვნენ სხვადასხვა ნახშირბად ატომზე.

{\displaystyle {\ce {Cl - CH\_2 - CH\_2 - Cl + Zn -> ZnCl\_2 + CH\_2=CH\_2}}}

ნომენკლატურა
------------

ალკენების კლასის პირველი ათი წარმომადგენელი:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ეთენი (ეთილენი) | პროპენი | ბუტენი | პენტენი | ჰექსენი | ჰეპტენი | ოქტენი | ნონენი | დეკენი |
| C2H4 | C3H6 | C4H8 | C5H10 | C6H12 | C7H14 | C8H16 | C9H18 | C10H20 |

ქიმიური თვისებები
-----------------

ალკენებს ახასიათებთ მიერთების რეაქცია:

* ჰიდრირება ანუ წყალბადის მიერთება:

CH2=CH2 + H2 → CH3–CH3
* ჰიდრატაცია ანუ წყლის მიერთება:

CH2=CH2 + H2O → CH3–CH2OH
* ჰალოგენირება ანუ ჰალოგენების მიერთება:

CH2=CH2 + Br2 → BrCH2–CH2Br
* ჰიდროჰალოგენირება ჰალოგენწყალბადმჟავის მიერთება:

CH3–CH=CH2 + HI → CH3–CH**I**−CH2–**H**
მარკოვნიკოვის წესის თანახმად ჰიდროჰალოგენირების დროს წყალბადი მიუერთდება ნახშირბადატომს, რომელიც უფრო მეტ წყალბადთან არის დაკავშირებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალკადიენები
* ალკანი

ლიტერატურა
----------

* საყმაწვილო ენციკლოპედია: ქიმია, თბ. 2006.

სქოლიო
------

1. ↑  საყმაწვილო ენციკლოპედია: ქიმია, გვ. 148
**ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა** — ტბელი აბუსერისძის კალენდარულ-ასტრონომიული ტრაქტატი, დაწერილი 1233 წელს. ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (A № 85, ფ. 306 V).

ხელნაწერ კრებულში ეს თხზულება იწყება 306-ე ფურცლის მეორე გვერდზე და მთავრდება 337-ე ფურცლის მეორე გვერდზე. ნაშრომს სულ უკავია 62 გვერდი (თითოეულ გვერდზე 62 სტრიქონია).

სათაური
-------

ნაშრომს ხელნაწერში საერთო შინაარსის გამომხატველი სათაური არ უძღვის. იგი იხსნება პირველი პარაგრაფის სათაურით: „უკეთუ გინდეს ცნობის, ესე არს თავი დივანთ/ა/ჲ".

ტრაქტატის პირველი გამომცემელი (მ. ბროსე) მას „საეკლესიო გამოთვლის ტრაქტატს" უწოდებს. თ. ჟორდანიას ამაზე არაფერი აქვს ნათქვამი, ხოლო კ. კეკელიძემ მას შეარქვა „ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა".

ასეთი დასათაურება თხზულების საერთო შინაარსიდან ამოდის, რომელიც კარგად გამოხატავს ამ თხზულების რაობას და ენობრივადაც ახლოს დგას ტექსტთან.

გამოცემები
----------

ეს ნაშრომი 1868 წელს გამოსცა მარი ბროსემ. მის ნაშრომში ქართულ ტექსტს მოსდევს ფრანგული თარგმანი შენიშვნებით და უძღვის მცირე შესავალი წერილი[1].

ტრაქტატის ბროსესეული ტექსტი ხარვეზიანია, მასში გამოტოვილია სააღდგომო გამოთვლების ვრცელი ცხრილი, რომელსაც ხელნაწერში 23 გვერდი უკავია. რაც შეეხება ტექსტუალურ ხარვეზებს, ის თითქმის ყველა სტრიქონში გვხვდება.

აღნიშნული გარეომოება ჯერ კიდევ თ. ჟორდანიამ შენიშნა და განზრახული ჰქონდა მისი მეორე და სრულყოფილი გამოცემა[2].

ავტორი
------

აღნიშნული ასტრონომიული ტრაქტატის ავტორად მ. ბროსე და თ. ჟორდანია იოანე შავთელს მიიჩნევდნენ. 

ბროსე-ჟორდანიას მოსაზრება ეჭვის ქვეშ პირველად კ. კეკელიძემ დააყენა. მისი აზრით, იოანე შავთელს ეკუთვნის არა მთელი ტრაქტატი, არამედ „მხოლოდ „საძიებელი და მასწავებელი" ამ კჳნკლოსისა, რომელიც „იამბიკოდაა თქმული" მის მიერ"[3].

ლიტერატურა
----------

* სიხარულიძე ი. „ტბელ აბუსერიძე" თბ. 1963, გვ. 67-80

სქოლიო
------

1. ↑  M. Brosset, Traite de comput Ecclestiatique, Etudes: De Crhonoloqie technique, Mem. de l'Acad. des siences, VII-e serie, t. XI, №13, St. Peterbourg, 1868
2. ↑  ჟორდანია თ. „ქრონიკები", II, გვ. 110
3. ↑  კეკელიძე კ. „ძველი ქართული მწელობა", I, გვ. 305
**ანრი ჯოხაძე** (დ. 6 ნოემბერი, 1980 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი, შოუმენი.

კარიერა
-------

ანრი ჯოხაძემ პირველად მონაწილეობა 1998 წელს მუსიკალურ საერთაშორისო კონკურსში მიიღო, რომელიც უკრაინაში ჩატარდა.

1999 წელს მომღერალმა „სლავიანსკი ბაზარსა" და „ზალატოი შლიაგერში" (*«Золотой Шлягер»*) მიიღო მონაწილეობა.

2000 წელს ანრიმ გრან-პრი დაიმსახურა საერთაშორისო კონკურსზე „რადუგა კავკაზა-2000" (*«Радуга Кавказа-2000»*). გრან-პრი მიიღო ასევევ ჩატარებულ კონკურსებში "ვარნა 2003" (ბულგარეთი) და „ასტანა 2004" (ყაზახეთი).

2004 წელს ჯოხაძემ ჩინეთსა და რუმინეთში ჩატარებულ კონკურსებში მიიღო მონაწილეობა და ორჯერ მე-2 ადგილზე გავიდა.

წარმატებებს მიაღწია ფესტივალებში „მორე დრუზეი იალტა –კიევი ტრანზიტი" (*«Море друзей Ялта - Киев Транзит»*, უკრაინის დროშა, 2005), „ეილატი" (*אילת*, ისრაელის დროშა, 2007), „პესნი მორია" (*«Песни моря»*, უკრაინის დროშა, 2008).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Radio.Ge დაარქივებული 2013-01-29 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი:Eldrine | ****საქართველო ევროვიზიაზე****2012 | შემდეგი:ნოდიკო ტატიშვილი და სოფო გელოვანი |
**ანრი ფრანსუა ან დე რუსელი** (ფრანგ. Henri François Anne de Roussel; დ. 11 ივლისი, 1748 — გ. 12 თებერვალი, 1812) — ფრანგი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი, კანის უნივერსიტეტის პროფესორი.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა **Roussel**.

ბიოგრაფია
---------

დაიაბადა 1748 წლის 11 ივლისს სენ-ბომე-ლე-ფორჟში, ორნის დეპარტამენტში.

ექიმობას სწავლობდა კანში (ნორმანდია). 1767 წელს მაგისტრის ხარისხს დაეუფლა. 1771 ან 1772 წელს, რუსელმა მედიცინის დოქტორის წოდება მიიღო. შემდგომში კანის უნივერსიტეტში ასწავლიდა. 1773 წელს დაინიშნა კანის უნივერსიტეტის მედიცინის პროფესორად. 1778 წელს აირჩიეს კანის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრად. 1786-1797 წლებში და 1801-1812 წლებში მუშაობდა კანის ბოტანიკური ბაღის დირექტორად. 1801 წელს დაინიშნა ბოტანიკის პროფესორად საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტზე.

ანრი ფრანსუა ან დე რუსელი გარდაიცვალა 1812 წლის 12 თებერვალს კანში.

რუსელის მიერ შეგროვებული სოკოებისა და მცენარეების ჰერბარიუმის ნიმუშები ინახება კანის უნივერსიტეტის ჰერბარიუმში. ზოგიერთი ნიმუშები ინახება დუბლინის ბოტანიკური ბაღის ჰერბარიუმში.

მნიშვნელოვანი ნაშრომები
-----------------------

* Roussel, H.-F.-A. de (1792). *Tableau des plantes usuelles*. 175 p.
* Roussel, H.-F.-A. de (1795—1796). *Flore du Calvados*. ed. 1. 268 p.
* Roussel, H.-F.-A. de (1806). *Flora du Calvados*. ed. 2. 372 p.

ლიტერატურა
----------

* *Lange, M.* Notice sur H.-F.-A. Deroussel. — Caen, 1812. — 24 p.
* Stafleu, F.A. Cowan, R.S. Taxonomic Literature. — Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema, 1983. — Vol. 4. — P. 943—944.
* Barnhart, J.H. Bibliographical Notes Upon Botanists. — Vol. 3. — P. 185.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb107157748 (data)
* Botanist: Roussel
* GND: 1055521372
* ISNI: 0000 0000 6142 2048
* NTA: 308444280
* SUDOC: 081168373
* VIAF: 41831189
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 41831189

 |
**ქორეთის სამების ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთში.

ქორეთის მაცხოვრის ეკლესია ერთნავიანი ბაზილიკაა (ზომები დაახლოებით 7,82 სმ X 4,27 სმ). ეკლესიას სამხრეთით კარიბჭე და მის აღმოსავლეთით სამწირველო აქვს მიშენებული, ხოლო დასავლეთით — ოთახი. ბაზილიკის დასავლეთით საქალებოა მიშენებული. აშენებულია თლილი ქვისა და კირისგან, გადახურულია კრამიტით. შიგნით საკურთხეველი ძირს ოთხკუთხაა, ხოლო 3,5 არშინის სიმაღლეზე კუთხეებში კედლიდან კედელზე კამარაა გადაყვანილი. კამარიდან ზევით კედელი მრგვალდება. ეკლესიას კარი სამხრეთითა და დასავლეთით აქვს, სარკმლები — აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით. დასავლეთითა და სამხრეთით სარკმლები ამოშენებულია, ხოლო კარნიზები ჩუქურთმებითაა შემკული. კარიბჭის თაღი ჯვრითა და სხვა სახეებით შემკული ქვებისგანაა გამოყვანილი. ეკლესიის სამხრეთისა და დასავლეთის შენობებში ჩუქურთმიანი ქვების ნატეხებია ჩაშენებული: კარიბჭეს კამარის მარჯვენა ნაწილში გარედან ქვის ნატეხი აქვს დატანებული, რომელიც ყურძნის მტევნებითაა შემკული. ასეთივე ნატეხი დატანებული აქვს ძირშიც. როგორც ჩანს, აღნიშნული ნაწილები კარიბჭის განახლების დროს გადატანილი კარიბჭის ნაწილებია.

ქორეთის მაცხოვრის ეკლესია მოხატულია და საკურთხევლისა და შუა ეკლესიის მაღლით ნაწილში კარგადაა შემონახული, სხვა ადგილებში კი დაზიანებულია. საკურთხევლის კონქში მდიდრულად მორთულ ტახტზე მჯდომარე მაცხოვარია დახატული, რომელიც მარჯვენათი აკურთხებს, ხოლო მარცხენათი გაშლილი წიგნი უჭირავს მუხლზე. მაცხოვრის მარჯვნივ გამოსახულია მდგომარე ღვთისმშობელი ანგელოზით, მარცხნივ კი ნათლისმცემელი ასევე ანგელოზთან ერთად.

შუა ეკლესიაში თარზე 8 ხატია, სამხრეთის კედელზე — 4, ჩრდილოეთისაზე — 4. კარგად შემონახულია ჩრდილოეთის კედლის მეორე რიგი, სადაც დახატული არიან ცხენზე მჯდომარე წმ. გიორგი (აღმოსავლეთ ნაწილში) და წმ. ესტატე (დასავლეთ ნაწილში). შუა პილასტრზე მაღლა 4 წმინდანია გამოსახული. დასავლეთის კედელზე მხოლოდ ჩრდილოეთის კედელთან ახლოს მხატვრობაა შემორჩენილი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* ბოჭორიძე, გ. (1995). *იმერეთის ისტორიული ძეგლები*. „მეცნიერება", თბილისი. გვ, 131-137. ISBN 5-520-01575-9.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ნარეკვავის სამაროვანი** — ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. XIII-VI საუკუნეები) სამაროვანი ადგილ ნარეკვავთან, მუხრანის ველზე, მცხეთის ჩრდილოეთით 5-6 კმ-ზე. აღმოჩნდა შემთხვევით (1938-1940). 1960 წელს გათხრების შედეგად (ხელმძღვანელი ა. კალანდაძე) გამოვლინდა რამდენიმე ორმოსამარხი და სამარხი ნაშთი. მიცვალებულები იწვნენ მარცხენა გვერდზე მოკრუნჩხულად, თავი ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ ჰქონდათ. სამარხებში აღმოჩნდა საქონლის ძვლებიც (მათ შორის ცხენის თავის ქალა). ნაპოვნია შედარებით ადრეული საფეხურის (ძვ. წ. XIII-X სს.) მასალა:ბრინჯაოს სატევრები, კოლხური ცული, შუბისპირები, მახვილი, აკინაკი, ცულები, ბრინჯაოს ისრისპირები, ბუნიკები, ლაგმები, ქარქაში. კერამიკა შავპრიალა, ლეგა და მოვარდისფროა, უმრავლესობა ჩარხზეა ნაკეთები. შემკულია გრავირებითა და პრიალა ხაზებით. ჭურჭლის ფორმათა მრავალსახეობა მოწმობს სხვადასხვა სამეურნეო დარგის დაწინაურებას. კერამიკა გამოირჩევა ფორმათა მდგრადობით. აღმოჩენილია აგრეთვე ძვ. წ. XVI-XV საუკუნეების თრიალეთური ტიპის თიხის ჭურჭელი და ბრინჯაოს მოგრძო სატევარი, რაც იმას მოწმობს, რომ სამაროვანი აქ ადრეულ ხანაშიც არსებობდა.

ნარეკვავის სამაროვანის მასალა სამთავროს სამაროვნის „ქვედა სართულზე" ნაპოვნი მასალის ანალოგიურია.

ლიტერატურა
----------

* *ოქროპირიძე ნ.* ნარეკვავის სამაროვანი, «ივ. ჯავახიშვილის სახელოის ისტორიის ინსტიტუტის შრომები», 1964, ტ. 7;
* *მისივე*, მუხრანის ველის არქეოლოგიური ძეგლები ძვ. წ. XVII-VII სს. «მასალები საქართველოს და კავკასიის არქეოლოგიისათვის», 1965, ტ. 4;
* *გოგაძე ე.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 318-319, თბ. 1984
**ფედონი** (წარმოითქმის /ˈfiːdoʊ/ ან /'faɪdoʊ/, ბერძ. Φαίδων — „ფაიდონი") — „სახელმწიფოსა" და „ნადიმთან" ერთად პლატონის ერთ–ერთ მთავარი ნამუშევარი. ფედონი სოკრატეს უკანასკნელ დღეებს ასახავს. იგი პლატონის მეშვიდე და უკანასკნელი დიალოგია (პირველი ექვსი: თითეტუსი, ეუთიპრო, სოფისტი, სახელმწიფო მოღვაწე, ბოდიში და კრიტო).

დიალოგში სოკრატე თავის უკანასკნელ დღეს მსჯელობს სიკვდილის შემდგომი ცხოვრების ბუნებაზე, სანამ შხამის დალევით არ დასჯიდნენ. სოკრატე ციხეში ჩასვეს და სიკვდილი მიუსაჯეს სახელმწიფოს ღმერთების ურწმუნოებისთვის და ქალაქის ახალგაზრდობის გარყვნისათვის. დიალოგში ამბავი მოყოლილია სოკრატეს მოწაფის, ფედონი ელისელის მიერ. ფედონი იმ საწოლთან მიდის, სადაც სოკრატემ დალია სული და იხსენებს ეთეკრატესს, თანამოაზრე ფილოსოფოსს, რომელსაც დიალოგი წარსულში გადაჰყავს, როდესაც სოკრატე თავის მეგობრებს ესაუბრება, რომელთა შორისაა თებანს კებესი და სიმიასი. სოკრატე ხსნის სულის უკვდავებას, რათა დაამტკიცოს, რომ სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლე არსებობს. ფედონი ამ დისკუსიის შემდეგ ყვება თუ როგორ გახდნენ ის და მისი მეგობრები სოკრატეს სიკვდილის მოწმეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Approaching Plato: A Guide to the Early and Middle Dialogues
* Guides to the Socratic Dialogues დაარქივებული 2011-05-03 საიტზე Wayback Machine. , a beginner's guide
**ნათელა ღამბაშიძე** (დ. სექტემბერი, 1921, თბილისი) — ქართველი ექიმი, კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1946-1950 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის თერაპიის ფაკულტეტის კათედრის ასისტენტი. 1950-1954 წლებში კარდიოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1954-1963 წლებში იყო კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1963 წელს ექსპერიმენტული ფარმაკოლოგიის განყოფილების გამგე, 1986 წლიდან კლინიკური და ექსპერიმენტული თერაპიის განყოფილების გამგე. ავტორია 80 სამეცნიერო ნაშრომისა, ვაზო და კარდიოტროპული სამკურნალო საშუალებების კლინიკური-ფარმაკოლოგიურ აპრობაციასა და პრაქტიკაში დანერგვის შესახებ. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 5 საკანდიდატო დისერტაცია. მის სახელს უკავშირდება ახალი სამკურნალო საშუალებების პრაქტიკაში დანერგვა. არის თერაპიული საზოგადოების და ფარმაკოლოგიური საზოგადოებიის წევრი. 1996 წელს მიიღო საპატიო სიგელი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მასალები ადონიზიდის ფარმაკოლოგიისათვის". სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დისტილბესტროლის და ტესტოსტერონის ნარევის ანტიათეროგენული მოქმედების მექანიზმი ექსპერიმენტული ათეროსკლეროზის დროს და მისი ეფექტურობა კლინიკაში", დაიცვა 1975 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნათელა ღამბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ყარახანიდების სახელმწიფო** (სპარს. قَراخانيان, *ყარახანიან* ან სპარს. خاقانيه, *ხაკანია*, ჩინ. 黑汗, ჩინ. 桃花石) — ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც ჩამოყალიბდა აღმოსავლეთ თურქესტანის, შვიდმდინარეთსა და სამხრეთ ტიანშანისპირა ტერიტორიაზე X საუკუნის 90-იან წლებში. იგი შექმნეს თურქმა ტომებმა - უმთავრესად ყარლუყებმა, ჩიღილიმ, იაღმამ. ამ უკანასკნელთაგან წარმოიშვა ყარახანიდების დინასტია, რომელიც მართავდა სამეფოს. X საუკუნის შუა წლებში ზემოჩამოთვლილ ტომებში გავრცელდა ისლამი. თურქების დაპყრობით პოლიტიკას მავერანაჰრში მოჰყვა სამანიდების სახელმწიფოს სწრაფი დაცემა. 992 წელს ყარახანიდების სახელმწიფოს მეთაურმა ბოღრა-ხან ჰარუნმა დაიპყრო ბუხარა, მისი მემკვიდრე ნასრ I მთელ მავერანაჰრს დაეუფლა 996-999 წლებში. ყარახანიდების სახელმწიფო საუფლისწულოებად იყოფოდა, ცენტრალური ხელისუფლება მოისუსტებდა. სხვადასხვა დროს ყარახანიდების სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო ქაშგარი. მიწის მფლობელობის უმთავრეს ფორმად დარჩა იქტა. XI საუკუნის 60-70-იან წლებში დაიწყო ყარახანიდების სახელმწიფოს შეჯახება სელჩუკებთან, რასაც მოჰყვა დეცენტრალიზაცია და შინაფეოდალური ომები. დასუსტებული ყარახანიდების სახელმწიფოს სულთან სანჯარის (1118-1157 წწ.) დროს სელჩუკებმა დაიმორჩილეს. XII საუკუნის 30-40-იან წლებში ყარახანიდების სახელმწიფოში შეიჭრნენ და გაბატონდნენ ყარახატაელები. 1212 წელს ყარახანიდების სახელმწიფოს ნარჩენები ხვარაზმის შაჰმა მუჰამედმა შეიერთა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყარახანიდები
* თურქთა სახაკანო
* უიგურები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 630.
* Davidovich, E. A. (1998), „The Karakhanids", Bosworth, C.E. *History of Civilisations of Central Asia*, **4 part I**, UNESCO Publishing, pp. 120, ISBN 92-3-103467-7
* Golden, Peter. B. (1990), „The Karakhanids and Early Islam", Sinor, Denis, *The Cambridge History of Early Inner Asia*, Cambridge University Press, ISBN 0-521-2-4304-1
* Svatopluk Soucek (2000). *A history of Inner Asia*.  Cambridge University Press. ISBN 0-521-65704-0.

სქოლიო
------

1. ↑  *Qara-khanids*, **Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East**, Vol.1, Ed. Jamie Stokes, (Infobase Publishing, 2009), 578.
**ყარაჯაანთ ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გავაზის აღმოსავლეთით ექვს კილომეტრზე. მდინარეების ალაზნისა და ავანისხევის შესართავთან. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (8,9 X 4 მ.), რომელსაც დასავლეთიდან, მთელ სიგანეზე, თანადროული, ორსართულიანი სამრეკლო ეკვრის. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გამოყენებულია აგურიც. 

შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს, სამრეკლოს პირველი სართულიდან. კარი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან - თაღოვანი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზისაგან ერთსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი ოდნავ შეისრული თაღითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე შეისრულთაღოვანი სარკმელია, რომლის ორსავე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშაა. მსგავსი სარკმელი სამხრეთით, ჩრდილოეთით და დასავლეთითაცაა. აფსიდი დასრულებულია მთლიანად აგურით ნაგები კონქით. აფსიდში შეინიშნება მოხატულობის კვალი. 

შიგნით ეკლესია გადახურულია ქარგილზე სხმული შეისრული კამარით. ეკლესიის კედლები გარედან დასრულებულია აგურით გამოყვანილი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია ფიქლით. 

სამრეკლოს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. გარედან შესასვლელის ორივე მხარეს, წყობაში, ჩადგმულია თითო სწორკუთხა, მოგრძო ქვა, რომლებზეც ორსტრიქონიანი წარწერის ნაშტებია შემორჩენილი. სამეკლოს პირველ სართულს კამაროვანი გადახურვა აქვს, მეორე სართული კი რვაწახნაგოვანი, თაღებით გახსნილი ფანჩატურია, რომელიც აგურით ნაწყობი, პირამიდული სახურავითაა გადახურული.

2018 წლის 9 იანვარს ყარაჯაანთ ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიანიჭა. „ყარაჯანთ საყდარი", რომელიც XV-XVI საუკუნეებით თარიღდება, წყალში დგას და მისი ნახევარი მიწით არის ამოვსებული.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 362.

სქოლიო
------

1. ↑  ყვარელში დატბორილ ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიანიჭეს
2. ↑  19 ობიექტს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა[*მკვდარი ბმული*]
ადრიანე და ნატალია
**ადრიანე და ნატალია** — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 26 აგვისტო, ახალი სტილით - 8 სექტემბერი.

ცხოვრება
--------

წმინდა მოწამენი ადრიანე და ნატალია ახალგაზრდობაში შეუღლდნენ, წამებამდე სულ ერთი წლით ადრე. ისინი ბითვინიის ნიკომიდიაში ცხოვრობდნენ იმპერატორ მაქსიმიანე გალერიუსის (305-311) დროს. ღვთისმოძულე ხელისუფალმა დაიწყო რა ქრისტიანთა დევნა, ჯილდოები აღუთქვა ყველას, ვინც მათ გასცემდა და სამსჯავროზე წარადგენდა. დაიწყო დასმენები. ერთი მოენის ცნობით, ნიკომიდიის მახლობელ მღვიმეს შეხიზნული ოცდასამი ქრისტიანი შეიპყრეს. კერპთაყვანისცემაზე უარის თქმისთვის ისინი საშინლად აწამეს, შემდეგ კი სამსჯავრო პალატაში მიიყვანეს, რომ მათი ვინაობა დაედგინათ. აღმსარებელთა სიმტკიცით გაკვირვებულმა სამსჯავრო პალატის უფროსმა ადრიანემ მწერლებს მიმართა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„მეც ჩამწერეთ, რადგან ქრისტიანი ვარ და სიხარულით მოვკვდები ქრისტე ღმერთისთვის"." |
|  |  |

როცა მწერლებმა იმპერატორს მოახსენეს ამის შესახებ, მან თავისთან მოუხმო ერთგულ მოხელეს და უთხრა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „–„ნუთუ შენც შეიშალე და თავის დაღუპვა გსურს? წადი, ამოშალე სიიდან შენი სახელი, პატიება სთხოვე ღმერთებს და მსხვერპლი შესწირე!" წმიდა ადრიანემ კი უპასუხა: –„მე კი არ შევშლილვარ, გონს მოვედი"." |
|  |  |

 მაშინ მაქსიმიანემ ბრძანა, საპყრობილეში ჩაეგდოთ აღმსარებელი. როცა მარტვილის მეუღლემ, ნატალიამ შეიტყო, რომ მისმა ქმარმა ქრისტე აღიარა, სიხარულით აღივსო, რადგან თავადაც ფარული ქრისტიანი იყო. მან საპყრობილეში მოინახულა და გაამხნევა ადრიანე: „ნეტარ ხარ შენ, უფალო ჩემო, რამეთუ ირწმუნე ქრისტე. დიდი საუნჯე მოგიგია. ნუ დაგენანება ნურაფერი მიწიერი: სილამაზე, სიყმაწვილე და სიმდიდრე - ყველაფერი მტვერი და ნაცარია, უფალს კი მხოლოდ სარწმუნოება და კეთილი საქმეები სათნოეყოფა". სხვა პყრობილთა თავდებით წმიდა ადრიანე საპყრობილიდან გაუშვეს, რომ მეუღლისთვის თავისი სიკვდილით დასჯის დღე შეეტყობინებინა. ნატალიამ იფიქრა, რომ იგი მაცხოვრის უარყოფის ფასად გაათავისუფლესო; მაგრამ ქრისტეს ტარიგმა დაარწმუნა, წამებას არ გავქცევივარ, ჩემი აღსასრულის დღე მინდა გაუწყოო.

წმინდა ადრიანე სასტიკად აწამეს. წმინდა ნატალია განამტკიცებდა ქმარს; ევედრებოდა, ღვთის წინაშე პირველი ლოცვა მისთვის აღევლინა. მტარვალმა ბრძანა, ადრიანესა და სხვა მსჯავრდებულებისთვის გრდემლზე ხელ-ფეხი გადაემსხვრიათ. უღმრთოებს სურდათ, დაეწვათ მათი ცხედრები, მაგრამ საშინელი ჭექა-ქუხილი ატყდა და ღუმელში ცეცხლი ჩაქრა. ბევრი ჯალათი ემსხვერპლა მეხის ტეხას. მალე ლაშქრის ერთ-ერთმა ათასისთავმა იმპერატორისგან მომხიბლავ და მდიდარ ნატალიაზე დაქორწინების ნებართვა გამოითხოვა, მაგრამ ქვრივი ბიზანტიონში გაიხიზნა და მეუღლის წმინდა ცხედარიც თან წაასვენა. აქ მას ძილში წმინდა ადრიანე გამოეცხადა და აუწყა, რომ მალე მიიცვლებოდა. გადატანილი სატანჯველებით მოუძლურებული ქრისტეს ტარიგის სული, მართლაც, მალე შეივედრა უფალმა – იგი მეუღლის ცხედარს დააკვდა.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
**ნევროზი** (ბერძ. neuron — ნერვი) — ფსიქოტრავმული ფაქტორების მოქმედებით შეპირობებული დაავადებების ჯგუფი.
ნევროზი ახასიათებს ფუნქციური შექცევადი ნერვულ-ფსიქოლოგიური მოშლა და რომლის დროსაც ავადმყოფი არ კარგავს დაავადებისადმი კრიტიკულ დამოკიდებულებას, საკუთარი ქცევის მართვის უნარს.
ტერმინი „ნევროზი" შემოიღო შოტლანდიელმა ექიმმა კულენმა. პირველ ხანებში ნევროზს მიაკუთვნებდნენ გაურკვეველი ეტიოლოგიის სხვადასხვა დაავადებას. შემდგომში ნევროზს უწოდებენ ნერვული სისტემის ნებისმიერ ფუნქციურ დარღვევას. ამჟამად ნევროზი ითვლება ისეთ დაავადებად, რომელიც ვითარდება მწვავე ფსიქოლოგიური ტრავმის ან ხანგრძლივი ნერვული გადაძაბვის შედეგად.
ნევროზი უვითარდება სუსტი, გაუწონასწორებელი ნერვული სისტემის მქონე პირებს, უფრო ხშირად — ე. წ. ფსიქოპათურ პიროვნებებს. ნევროზი შეიძლება განუვითარდეს უმაღლესი ნერვული მოქმედების ძლიერ ტიპებსაც.
*კლინიკური ნევროზი* ნერვულ-ფსიქოლოგიურ და სომატური მოშლილობით ვლინდება. დამახასიათებელია ადვილად დაღლა, აწეული აგზნებადობა, ძილის დარღვევა, ოფლიანობა, უსიამოვნო შეგრძნება გულის არეში და სხვა.

ფორმები
-------

ნევროზის ძირითადი ფორმებია:

* ნევრასთენია
* აკვიატებულ მდგომარეობათა ნევროზი
* ისტერია
* მოლოდინის ნევროზი
* ნევროზული შიში
* წიკი (ან ტიკი)
* ენაბლუობა
* ორგანოთა ნევროზი

ნევროზი უნდა განვასხვაოთ ნევროზის მსგავსი მდგომარეობისაგან (ნევრასთენიული სინდრომი, ისტერიოფორმული რეაქცია და სხვა.)

მკურნალობა
----------

* ფსიქოთერაპია
* შრომისა და დასვენების რეჟიმების რეგულირება
* მედიკამენტური მკურნალობა
* საკურორტო მკურნალობა
* ფიზიოთერაპია
* სტაციონარული მკურნალობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 365.
* Andras Angyal. (1965). *Neurosis and Treatment: A Holistic Theory*. Edited by E. Hanfmann and R.M. Jones. (ინგლისური)
* Otto Fenichel. (1945) *The Psychoanalytic Theory of Neurosis.* New York: Norton.(ინგლისური)
* Horney, Karen. *Neurosis and Human Growth*. Norton, 1950. (ინგლისური)
* Winokur, Jon. *Encyclopedia Neurotica.* 2005. ISBN 0-312-32501-0. (ინგლისური)