recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **უბილავა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ელიზბარ უბილავა** (დ. 23 ივნისი, 1917, სოფ. ჭალა, ზუგდიდის მაზრა — გ. 29 აპრილი, 1997, თბილისი) — ქართველი მწერალი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტი (1979).

ბიოგრაფია
---------

დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ მუჟავასა და ფახულანში, საშუალო პედაგოგიური განათლება კი ქ. წალენჯიხაში. 1935 წელს შევიდა ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე; შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც 1940 წელს დაასრულა.

ელიზბარ უბილავამ სამწერლო მოღვაწეობა ლექსებით დაიწყო. მისი პირველი ლექსი „ზამთარი" გამოქვეყნდა 1934 წელს, „ლიტერატურულ გაზეთში". 1940 წელს ჟურნალ „მნათობში" გამოქვეყნდა უბილავას ერთ-ერთი პირველი მოთხრობა „მიწა". მისი პირველი წიგნი „სამგორი" გამოვიდა 1949 წელს. 

მისი მოთხრობები, ნარკვევები, ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიები და პუბლიცისტური წერილები ქვეყნდებოდაა გაზეთ „კომუნისტში" და სხვა ჟურნალ-გაზეთების ფურცლებზე. გამოცემული აქვს 30-ზე მეტი წიგნი. ეწეოდა ნაყოფიერ საზოგადო მოღვაწეობას, გამორჩეული წვილი შეიტანა საბავშვო წიგნის გამოცემისა და პოპულარიზაციის საქმეში, როგორც გამომცემლობა „ნაკადულის" რედაქტორმა და ალმანახ „საყმაწვილო ლიტერატურის" მთავარმა რედაქტორმა; ამ უკანასკნელი ალმანახის ერთ-ერთი ფუძემდებელი თავადვე იყო.

ელიზბარ უბილავა ჟურნალისტურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. მის კალამს ეკუთვნის არაერთი ნარკვევი, პუბლიცისტური წერილები, ესეისტური სტატიები, რეპორტაჟები. სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთებში — „საბჭოთა აფხაზეთი" (1940-1942), „კომუნისტი" (1945-1957), ჟურნალ „დრამაში" (1960-1962), გამომცემლობა „ნაკადულში", ალმანახ „საყმაწვილო ლიტერატურული მოამბის" მთავარ რედაქტორად (1962-1976).

ელიზბარ უბილავამ რუსულიდან ქართულად თარგმნა ლევ ტოლსტოიის „ჰაჯი-მურატი", „კაზაკები", „ტყის ჩეხვა", „კავკასიის ტყვე", „თარეში", „ჩამოქვეითებული", ბესტუჟევ-მარლინსკის „თამალათ-ბეგი", ა. აჯამადოვის „ყუძუხის ტრამალზე", ი. ორბელიანის „რვა თვე შამილის ტყვეობაში".

არჩეული იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრად. მინიჭებული აქვს საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტის საპატიო წოდება, დაჯილდოებული იყო მთავრობის ჯილდოებით. ხანგრძლივი ლიტერატურული მოღვაწეობისათვის და დაბადების 70 წელთან დაკავშირებით, უბილავა დააჯილდოვეს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. გარდაიცვალა 1997 წლის 29 აპრილს, თბილისში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ნაწარმოებები
------------

* *სამგორი* (1949)
* *მზის ამოსვლა*
* *გამარჯვების დროშა* (1954)
* *დიდ გზაზე* (1951)
* *პარიზი, რომი, ნეაპოლი* (1958)
* *ნიკოლოზ შენგელაია* (1958)
* *ანაკლიის ღამე* (1958)
* *თამარ ყუფუნია* (1959)
* *ყავარჯენი* (1960)
* *მთანი მაღალნი*(1961)
* *მათ ასახელეს სამშობლო*(1961)
* *მოგესალმებით ქედებო* (1969)
* *არწივების საბუდარი*
* *ხანისწყლის პირას* (1973)
* *სიჭაბუკის რომანტიკა* (1976)
* *განძეულის გუშაგი* (1980)
* *ცხელი ნაპირი* (1983)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 96.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელიზბარ უბილავა (მწერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ელიზბარ უბილავას შემოქმედება დაარქივებული 2021-03-05 საიტზე Wayback Machine. , lit.ge
* ელიზბარ უბილავას დისერტაცია ტერენტი გრანელზე
**ელიზავეტა მუკასეი** ( ძე **ემელიანოვა** ; 16 [ 29 ]მართა 1912, უფა — 2009 წლის 19 სექტემბერი, მოსკოვი ) — საბჭოთა დაზვერვის ოფიცერი, არალეგალური ემიგრანტი. სახელმწიფო უსაფრთხოების საპატიო თანამშრომელი, ვიცე-პოლკოვნიკი. საბჭოთა არალეგალური დაზვერვის ოფიცრის მიხაილ მუკასეის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ელიზავეტა მუკასეი დაიბადა 16 (29)მართა 1912 წელს ქალაქ უფაში, მისი ქალიშვილობის გვარი იყო ემელიანოვა.

1917 წლის ბოლოს ემელიანოვების ოჯახი საცხოვრებლად ტაშკენტში გადავიდა შიმშილისგან თავის დასაღწევად. 1929 წელს, სკოლის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა ლენინგრადის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ელიზავეტა მუშაობდა ჯერ ქარხანაში, ხოლო შემდეგ მუშა ახალგაზრდობის სკოლის დირექტორად ( 1938-1939 ).

1939 წლიდან 1943 წლამდე ელიზავეტა მეუღლესთან, უკანონო დაზვერვის ოფიცერ მიხაილ ისააკოვიჩ მუკასეითან ერთად იმყოფებოდა აშშ- ში მივლინებაში ქალაქ ლოს-ანჯელესში .

1943 წლიდან 1949 წლამდე მუშაობდა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სამხატვრო საბჭოს მდივნად.

1955 წლიდან 1977 წლამდე სპეციალური გადამზადების გავლის შემდეგ  ფსევდონიმით "ელზა" მუშაობდა მეუღლესთან ერტად საზღვარგარეთ. ელიზავეტას დახმარებით მეუღლეს ცენტრთან ორმხრივი კომუნიკაციის საშუალება ჰქონდა.

საზღვარგარეთ მუშაობის პერიოდში მეუღლესთან ერთად სადაზვერვო ინფორმაციის მოსაპოვებლად მოგზაურობდა ევროპის ქვეყნებში. შედეგად, ცენტრის მხრიდან მაღალი შეფასება დაიმსახურა.

1977 წელს სსრკ- ში დაბრუნების შემდეგ , ელიზავეტა დაკავებული იყო ახალგაზრდა დაზვერვის პერსონალის მომზადებით. იყო არაერთი წიგნის და სადაზვერვო სკოლების სასწავლო სახელმძღვანელოს ავტორი.

ელიზავეტამ მეუღლესთან თანამშრომლობით დაწერა მემუარების წიგნი 30 წლის განმავლობაში საზღვარგარეთ მოღვაწეობისა და ცხოვრების შესახებ — „ზეფირი და ელზა".

ელიზავეტას ვაჟი ანატოლი მუკასეი, საბჭოთა და რუსი კინოოპერატორია. რძალი მსახიობი და კინორეჟისორი სვეტლანა დრუჟინინა. შვილიშვილი — ოპერატორი მიხაილ მუკასეი .

გარდაიცვალა მოსკოვში 2009 წლის 19 სექტემბერს .

იგი დაკრძალეს მეუღლესთან ერთად ხოვანსკის სასაფლაოზე (ჩრდილოეთი ტერიტორია, ადგილი No. 200c).

Ჯილდოები
--------

ელიზავეტა მუკასეი იყო სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის საპატიო წევრი. დაჯილდოვდა მრავალი მედლით გაწეული სამსახურისთვის, მათ შორის მედლით სამხედრო დამსახურებისთვის. რუსეთის ფედერაციის უსაფრთხოებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის დაჯილდოვდა იური ანდროპოვის პრემიით.

ბიბლიოგრაფია
------------

* *Мукасей М. И. Мукасей Е. И.* Зефир и Эльза. Разведчики-нелегалы. — Закон и порядок, 2004. — (Великая Россия. Имена). — ISBN 5-98465-005-3.

სქოლიო
------

1. ↑  Изучение немецкого и польских языков, изучения радиодела, отработка работы на рации на слух азбукой Морзе и пр.
2. ↑  Elizaveta Mukasei, Soviet Spy, Is Dead at 97
3. ↑  Могила М. И. Мукасея. ციტირების თარიღი: 8 მაისი 2022. დაარქივებულია 5 აგვისტო 2021 წ.
**Endemol Entertainment Holding NV** — ნიდერლანდების სატელევიზიო-საპროდუსერო კომპანია. შტაბ-ბინა მდებარეობს ჰილვერსომში, ნიდერლანდებში, Endemol-ს ჰყავს დობილი კომპანიები მსოფლიოს 23 ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, მექსიკაში, ესპანეთში, იტალიაში, გერმანიაში, არგენტინაში, პოლონეთში, ნიდერლანდებში, ინდოეთში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ლიბანში, მაროკოში, ავსტრალიაში და რუსეთში. ქმნის ყველაზე სკანდალურ და პოპულარულ რეალით შოუებს.

**Endemol — მოსკოვი** წარმოადგენს კომპანია Endemol-ს რუსეთში — ენდემოლ მოსკოვმა შექმნა მრავალი შოუ, მათ შორის «Фабрика звёзд», «Цирк со звёздами», «Большой Брат», «Фактор страха», «Сделка», «1 Против Всех».

ამასთან კომპანია დაკავებულია ვიქტორინებით, რუსი ტელემაყურებლებისათვის. მათ შორის ყველაზე ცნობილია «Киномания» (ТВ3), «Алло, ТВ!» (ТВ Центр), «Линия успеха» (ТНТ), «Большой куш» (ТВ3), ასევე ეზოტერული პროგრამა «Знаки судьбы» (რუსული ილუზიონი, ილუზიონ+).

2010 წლის მარტში ჯგუფმა სტრატეგიული პარტნიორობა გააფორმა კომპანია ენდემოლთან, Endemol გახდა «ВайТ Медиа»\_ს საკონტროლო პაკეტის მფლობელი.

პროექტები
---------

* Big Brother

* Star Academy *(ქართ. ვარსკვლავების აკადემია)*

* De grote Donor Show

* Deal or No Deal *(ქართ. ვა-ბანკი)*

* 1 vs. 100

* Fear Factor *(ქართ. შიშის ფაქტორი)*

* Wipeout *(ქართ. შერეკილები)*

* The Money Drop

* Ani Tore! EX

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კომპანიის ოფიციალური საიტი
**ელიზბარ წითლანაძე** (დ.14 ივლისი, 1912, ბორჯომი — გ.7 ნოემბერი, 1982) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკური მეცნიერების დოქტორი (1951), პროფესორი (1955).

1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1937 წლიდან მუშაობას იწყებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დოცენტის თანამდებობაზე, პარალელურად კითხულობს ლექციებს საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1944-1945 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორია დაუსწრებელი სწავლების დარგში. 1945-1947 წლებში მუშაობს მოსკოვის სახელმწიფო ეკონომიკურ ინსტიტუტში უმაღლესი მათემატიკის კათედრის დოცენტის თანამდებობაზე. 1947-1955 წლებში თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის კათედრის გამგეა, ხოლო 1955 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის მათემატიკის კათედრას. აღზარდა სტუდენტთა და ასპირანტთა ღირსეული თაობები. 1969-1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტის დეკანი.

პროფესორი ელიზბარ წითლანაძე პირველი ქართველი მათემატიკოსია, რომელმაც გაშალა თბილისში ნაყოფიერი მუშაობა ფუნქციონალური ანალიზის მიმართულებით. მისი სამეცნიერო ინტერესები ძირითადად ეხება არაწრფივ ფუნქციონალურ ანალიზს, ვარიაციათა აღრიცხვას და არაწრფივ ინტეგრალურ განტოლებათა მნიშვნელოვან პრობლემებს. თანაავტორია მონოგრაფიის „ფუნქციონალური ანალიზი", რომელიც მოსკოვში გამოიცა 1964 წელს. ეს მონოგრაფია თარგმნილია სხვადასხვა უცხოურ ენაზე. ავტორია ქართულ ენაზე გამოცემული მონოგრაფიის „ფუნქციონალური ანალიზის საფუძვლები". ამვე წლებში დაიბეჭდა მისი მესამე მონოგრაფია „თანამედროვე არაწრფივი ანალიზის ზოგიერთი ამოცანა".
ელიზბარ წითლანაძე დიდ ყურადღებას აქცევდა ქართულ ენაზე სახელმძღვანელოების შექმნას. პროფესორი ვლადიმერ ჭელიძესთან ერთად იგი ავტორია ფიზიკის ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის განკუთვნილი სახელმძღვანელოსი „მათემატიკური ანალიზის კურსი" ორ ტომად. იგი ამ სახელმძღვანელოს მესამე ტომის ავტორია. ძირითადი შრომები მიუძღვნა ფუნქციონალურ ანალიზსა და გლობალურ ვარიაციათა აღრიცხვას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 323.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ წითლანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზედგინიძე**. |

**ელიზბარ კონსტანტინეს ძე ზედგინიძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1903, თბილისი — გ. 9 ოქტომბერი, 1983, იქვე) — ქართველი მწერალი, პროზაიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, მუშფაკში. 1923 წლიდან მისი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა რესპუბლიკის ჟურნალ-გაზეთებში. 1927 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1927 წელს გამოაქვეყნდა მოთხრობების პირველი კრებული „ვერცხლის ქამარი". იყო გაზეთ „ნორჩი პიონერის", რედაქტორი, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი პირველი დირექტორი. მუშაობდა „„მნათობის" რედაქციაში. 1934 წელს გამოაქვეყნდა პირველი რომანი „იღვიძებენ მთები", რომელშიც ასახულია სოფლის სოციალისტური გარდაქმნა აჭარაში. 1941 წლიდან აქვეყნებდა რომანებს დიდი სამამულო ომის თემაზე. 

სხვადასხვა დროს იყო გაზეთ „კომუნისტის", საქდესის კორესპონდენტი, სხვადასხვა ჟურნალის ლიტერატურული მუშაკი. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, უზბეკურ, ლიტვურ ენებზე. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ნაწარმოებები
------------

* იღვიძებენ მთები", რომანი, 1934
* „მზის ამოსვლამდე", რომანი, 1941
* „მოთხრობები", მოთხრობების კრებული, 1945
* „რჩეული", მოთხრობბების კრებული, 1956
* „ოროს თუმნიანი", მოთხრობების კრებული, 1956
* „გაზაფხული დაიწყო ადრე", რომანი 1963-1967
* უბატონო ქვეყანა", ისტორიული რომანი, 1975

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 498-499.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 156, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ ზედგინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვარხვი** (ლათ. Pelecanus) — ფრინველთა გვარი ვარხვისნაირთა რიგისა. აერთიანებს 8 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 2 — ვარდისფერი ვარხვი და ხუჭუჭა ვარხვი. გავრცელებულნი არიან ყველა კონტინენტის (ანტარქტიდის გარდა) ზომიერ და ტროპიკულ სარტყლებში. რიგში ყველაზე მსხვილი ფრინველები არიან, მათი სხეულის სიგრძეა 130–180 სმ, მასა 7–14 კგ. იერი ძალიან დამახასიათებელი აქვს: მოუქნელი, მასიური ტანი, დიდი ფრთები, მოკლე და მსხვილი ფეხები თითებს შორის ფართო აპკებით, მოკლე და მომრგვალებული ბოლო. კისერი გრძელი აქვთ. ნისკარტის სიგრძე 47 სმ აღწევს, მის ბოლოში გააჩნია კაუჭი, ხოლო ქვედა მხარეს წელვადი კანის „ჩანთა", რომელსაც თევზჭერის დროს იყენებს. შეფერილნი არიან ღია ფერებში — თეთრად, მონაცრისფროდ, ზოგჯერ დაჰკრავთ ვარდისფერი. საფრენი ბუმბული მუქია. ზოგჯერ ახასიათებთ ქოჩორიც. ახალგაზრდა ინდივიდები რუხი და მურა ფერისაა. ბინადრობენ ზღვების წყალმარჩხ ადგილებში, არაღრმა მტკნარ და მარილიან ტბებში, დიდი მდინარეების ესტუარებში. მიუხედავად იმისა, რომ მოუქნელი ფრინველები არიან, კარგად ცურავენ და ფრენენ, დიდხანს შეუძლიათ ჰაერში ლივლივიც. მხოლოდ ამერიკულ სახეობებს შეუძლიათ ყვინთვა და სიმაღლიდან წყალში ხტომა. იკვებებიან უმთავრესად თევზით, დღეში შეუძლიათ კილოგრამზე მეტი საკვების მიღება. არის შემთხვევებიც, როცა სხვა ფრინველებსაც კი ჭამენ. მონოგამები არიან მხოლოდ ერთი სეზონის განმავლობაში. ბუდობენ კოლონიებად, ხშირად სხვა წყლის პირას ბინადარ ფრინველებთან ერთად. მსხვილი ინდივიდები ბუდობენ მიწაზე ან ლერწმნარში, ხოლო მცირე ზომისანი — წყალსატევთან ახლოს გაზრდილ ხეებზე. ბუდეს დედალი აშენებს, მამალი კი საჭირო მასალას ზიდავს. ხშირად რამდენიმე წყვილი ერთად აკეთებს საერთო ბუდეს. დედალი დებს 1-დან 4-მდე (უმთავრესად 2–3) მოცისფრო ან მოყვითალო კვერცხს ხორკლიანი ნაჭუჭით. კრუხობს ორივე მშობელი, მაგრამ დედალი უფრო ინტენსიურად. ინკუბაცია 30–42 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები ბრუცები და საფარველის გარეშე იჩეკებიან, 8–10 დღეში იმოსებიან ბუმბულით, 70–75 დღეში კი ფრენასაც სწავლობენ. თავიდან მათ ორივე მშობელი ჩიჩახვიდან ამოღებული თევზით კვებავს.

სახეობები
---------

* Pelecanus conspicillatus — ავსტრალიური ვარხვი
* Pelecanus crispus — ხუჭუჭა ვარხვი
* Pelecanus erythrorhynchos — წითელნისკარტა ვარხვი
* Pelecanus occidentalis — მურა ვარხვი
* Pelecanus onocrotalus — ვარდისფერი ვარხვი
* Pelecanus philippensis — რუხი ვარხვი
* Pelecanus rufescens — ვარდისფერზურგა ვარხვი
* Pelecanus thagus — პერუული ვარხვი

ლიტერატურა
----------

* Elliott, Andrew (1992). "Family Pelecanidae (Pelicans)". In del Hoyo, Josep; Elliott, Andrew; Sargatal, Jordi. Handbook of the Birds of the World, Volume 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions. pp. 290–311. ISBN 978-84-87334-10-8.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 454.
2. ↑  Beebe, C. William (1965). *The Bird, its Form and Function*. New York, New York:  Dover Publications.
3. ↑  Steele, John H.; Thorpe, Steve A.; Turekian, Karl K. (2010). *Marine Biology: A Derivative of the Encyclopedia of Ocean Sciences*. London, United Kingdom:  Academic Press,   გვ. 524–30. ISBN 0-08-096480-X.
4. ↑  YouTube
5. 1 2 3 4  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 60–61.
**ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის ზემოთ, ჩრდილოეთით, 4-5 კმ-ის მანძილზე, ტყეში. ვარცანად წოდებულ ადგილზე. ეკლესია გუმბათოვანია, ჩახაზული ჯვრის ტიპის. თარიღდება IX საუკუნით.

ისტორია
-------

კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ის 1579 წლის დოკუმენტში, რომლითაც იგი მცხეთის საკათალიკოსო კათედრას უდასტურებს ქონებრივ უფლებებს, სხვა ეკლესია-მონასტრებტან ერთად მოიხსენიებს ასევე „ვეძის ხევის მონასტერ ვარცანისას", ხოლო სხვა დოკუმენტის ასლში, მცხეთის კათედრის უძრავი ქონების ნუსხით, რომელიც XIV საუკუნის ბოლო — XV საუკუნის დასაწყისს განეკუთვნება, შილდის ვარცანის მონასტერი ღვთისმშობლის სახელზე კურთხეულადაა მოხსენიებული.

აღწერა
------

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობაში ალაგ-ალაგ შესამჩნევია სწორხაზოვნად გამავალი რიგები. გუმბათქვეშა საბჭენი თაღებისა და კონქის თაღის იმპოსტები შირიმისაა. შირიმი გამოიყენება ალაგ-ალაგ შენობის გარე კუთხეებშიც. 

XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესია აუფეთქებიათ, რის გამოც ჩამონგრეულია გუმბათი, გუმბათქვეშა თაღები, სამხრეთი და დასავლეთი მკლავების კამარები და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ინტერიერი ამოვსებული იყო ნანგრევებით.

1974-1975 და 1985-1987 წლებში ძეგლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, შესასვლელები გარედან თარაზულადაა გადახურული, შიგნიდან — ნალისებური თაღით. ეკლესიის ორივე შესასვლელის წინ მოწყობილი იყო თაღებით გახსნილი კარიბჭე. 

ეკლესია XVI საუკუნეში მოუხატავთ. აფსიდში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. 

ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 453-455.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიჩაბფეხიანები (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვარხვისნაირნი**, **ნიჩაბფეხიანები** (ლათ. Pelecaniformes) — ფრინველების რიგი. აერთიანებს წყალმცურავ ფრინველებს. მათი მოკლე ფეხების თითები საცურავი აპკითაა შეერთებული. ზოგს გრძელიდა მახვილი ფრთები აქვს, მათ ლივლივით ფრენაც შეუძლიათ. მოკლე და ბლაგვფრთებიანი სახეობები ფრთების მხოლოდ აქტიური ქნევით ფრინავენ. კარგად აქვთ განვითარებული კუდუსუნის ჯირკვალი, შესანიშნავად ცურავენ. უმრავლესობა კარგად ყვინთავს, ხმელეთზე კი ცუდად დადიან. ნიჩაბფეხიანები ფართოდაა გავრცელებული მთელ დედამიწაზე, გარდა პოლარული რაიონისა. მონოგამური ფრინველებია. ბუდობენ დიდ კოლონიებად წყლის სანაპირო ხეებზე, კლდეებზე ან მიწაზე. იკვებებიან უპირატესად თევზით. ტრადიციულად რიგში 5 ოჯახია: ჩვამასებრნი, ვარხვისებრნი, რეგვენასებრნი, ფრეგატისებრნი და ფაეტონისებრნი, ხოლო თანამედროვე კლასიფიკაციით (2015) — ყანჩისებრნი, ვეშაპთავა ყანჩისებრნი, ვარხვისებრნი, თავჩაქუჩა ყანჩისებრნი და ივეოსისებრნი.

საქართველოში გვხვდება ჩვამასებრთა ოჯახის 2 სახეობა: დიდი და მცირე ჩვამა, მიმოფრენის დროს კი — ვარხვისებრთა ოჯახის 2 სახეობა: ხუჭუჭა და ვარდისფერი ვარხვი.

ლიტერატურა
----------

* *კუტუბიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 454.

სქოლიო
------

1. ↑  IOC World Bird List, Storks, ibis & herons. sfn error: no target: CITEREFIOC\_World\_Bird\_List (help)
2. ↑  IOC World Bird List, Hamerkop, Shoebill, pelicans, boobies & cormorants. sfn error: no target: CITEREFIOC\_World\_Bird\_List (help)
**ელიზავეტოვკის მიძინების ტაძარი** (რუს. Успенский храм) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ელიზავეტოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

მისამართი: 346767, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ელიზავეტოვკა, პირველი მაისის ქუჩა № 51.

ისტორია
-------

ელიზავეტოვკის მიძინების ტაძარი ააგეს 1816 წელს მრევლის ფინანსებით. 

ეკლესიის ადგილზე ადრე მდგარა სამლოცველო სახლი. მიძინების ეკლესია ააგეს ხისგან, იყო ერთსართულიანი და იდგა ქვის ფუნდამენტზე. ეკლესიას მიაშენეს ხის სამრეკლო, სახურავი გადახურული იყო თუნუქის ფირფიტებით. ეკლესიიის დაგეგმარება ჯვრის ფორმისა იყო, ხის კედელი გამოჰყოფდა საკურთხეველს ეკლესიისაგან, კედელზე მიმაგრებული იყო კანკელი.

ეკლესიის კამარა აგებული იყო ბოძების გარეშე. ეკლესიაში და საკურთხეველში ფიჭვის ხისგან დამზადებული იატაკი იყო. ერთნაწილიანი საკურთხეველი ერთი საფეხურით ზემოთ იყო ვიდრე ეკლესია. საკურთხეველზე მიმაგრებული იყო დაფა ღვთისმშობლის მიძინების ხატის გამოსახულებით და საიდუმლო სერობა. 

ეკლესიის ჩრდილოეთ ნაწილში იყო საკურთხეველი. სამდონიან კანკელზე განთავსებული იყო აღსავლის კარი, უფლის და ღვთისმშობლის ხატი. 

ეკლესიას მიაშენეს სამიარუსიანი ოთხკუთხედი სამრეკლო ექვსი ზარით. ყველაზე დიდი ზარი იწონიდა 1 800 კილოგრამს. ზარები იყიდეს XIX საუკუნის შუა წლებში, მათზე გამოსახულია ღვთისმშობლის მიძინება, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედი, მესია, ღვთისმშობელი, იოანე ნათლისმცემელი. ზარს აქვს წარწერა, რომელიც მოგვითხრობს როდის და ვის მიერ, რომელმა სასულიერო პირებმა შეიძინეს იგი. 

კედლებზე და კამარაზე დახატული იყო იესო ქრისტეს მიწიერი ცხოვრების სცენები, ღვთისმშობელი, წმინდანები.

ეკლესიის მრევლში ელიზავეტოვკის გარდა შედიან სოფლების პლატონოვკის, მაშინო და სინინოს, გრიგორიევკისა და ოტრადოვკის მოსახლეობა. სასულიერო პირების შტატი შედგება მღვდლის, დიაკონისა და მნათესაგან (1846 წ.).

ამჟამად ტაძარში მსახურობენ მღვდლები იოანე დერგოჟინსკი და მარკ ჟენტკევიჩი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Успенский храм
* ПРИХОД ХРАМА УСПЕНИЯ ПРЕСВЯТОЙ БОГОРОДИЦЫ, с. Елизаветовка დაარქივებული 2018-09-01 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგიტიძე**. |

**ელიზბარ შაბანის ძე გოგიტიძე** (დ. 20 სექტემბერი (3 ოქტომბერი), 1907, ქობულეთი, — გ. 1997, ოდესა) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა ოდესის საზღვაო სასწავლებელი, შემდგომ კი ლოიდის (Lloyd) საზღვაო სასწავლებელი (დიდი ბრიტანეთი). 1931–35 წლებში მუშაობდა შავი ზღვის ფლოტის გემებზე კაპიტნის თანაშემწედ, კაპიტნად. II მსოფლიო ომის დროს გადაჰქონდა ტვირთი ამერიკის შეერთებული შტატებიდან საბჭოთ კავშირის ნავსადგურებში. ტრანსატლანტიკურ საერთაშორისო საზღვაო სივრცეში, პირველი კაპიტანი იყო საბჭოთა კავშირიდან, რომელსაც უფლება ჰქონდა ლოცმანის გარეშე შესულიყო მსოფლიოს ნებისმიერ საზღვაო ნავსადგურში. იყო გემების „როსიის", „ლატვიისა" და „შოთა რუსთაველის" კაპიტანი, ხოლო 1988 წლიდან – კაპიტან-დამრიგებელი შავი ზღვის ფლოტში. 1960 წელს რეჟისორმა რამაზ ჭიაურელმა მასზე შექმნა დოკუმენტური ფილმი „კაპიტანი გოგიტიძე".

ლიტერატურა
----------

* *ბარათაშვილი ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 62-63.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ გოგიტიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია** - ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეოთხე. მიმდინარეობდა 1854-1856 წწ. დაიწყო 1854 წლის 28 ივნისს სამხედრო აჯანყებით. აჯანყებულებმა 7 ივლისს გამოქვეყნეს თავიანთი მოთხოვნები ე. წ. „მანსანარესის მანიფესტი", რომლითაც მოითხოვდნენ მეფის კამარილიის მოსპობას და დამფუძნებელი კორტესის მოწვევას. აჯანყებას მიემხრო მადრიდისა და ესპანეთის სხვა დიდი ქალაქების მოსახლეობა. 31 ივლისს დედოფალი ისაბელ II იძულებული გახდა პრემიერად დაენიშნა მესამე რევოლუციის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა, ესპანეთის ყოფილი რეგენტი ბალდომერო ესპარტერო, რომელმაც პროგრესისტებისა და მემარჯვენე ლიბერალებისგან შექმნა მთავრობა. ივლისში შექმნილმა ეროვნული მილიციის რაზმებმა მიიღო ლეგალური სტატუსი. 1854 წლის 8 ნოემბერს მადრიდში შეიკრიბა ერთპალატიანი დამფუძნებელი კორტესი, რომლის დეპუტატთა უმეტესობა ეკუთვნოდა ლიბერალური კავშირის პარტიას (შეიქმნა 1854 წელს მემარჯვენე ლიბერალებისაგან) სამხედრო მინისტრ ო’დონელის მეთაურობით. კორტესის მემარცხენე ფრთას შეადგენდნენ პროგრესისტები (ესპარტეროს მომხრეები) და დემოკრატ-დესპუბლიკელთა მცირე ჯგუფი. ესპარტეროსა და ო’დონელის პირადი მეტოქეობა გადაიზარდა დიდ პოლიტიკურ კონფლიქტში, რის შედეგადაც რევოლუციის მომხრეები ორად გაიყვნენ: ერთი ითხოვდნენ რევოლუციის გაღრმავებას, მეორენი კი მიღწეულით კმაყოფილნი იყვნენ. ლეოპოლდო ო'დონელ ი ხორისი სარგებლობდა ისაბელ II-ის, სამეფო კარის წრეების და სამღდელოების მხარდაჭერით. კატალონიაში, ვალენსიასა და ანდალუსიაში ძალას იკრებდა რესპუბლიკური მოძრაობა. 1856 წელს დაიწყო აგრარული მღელვარებანი ანდალუსიაში, ესტრემადურასა და ვალიადოლიდში, რითაც ისარგებლა დედოფალმა და გადააყენა ესპარტეროს მთავრობა. მთავრობას სათავეში ჩაუდგა ო’დონელი, რომელმაც დაშალა ეროვნული მილიცია და დამფუძნებელი კორტესი. აღადგინა 1845 წლის კონსტიტუცია და რევოლუციამდე მოქმედი სხვა კანონები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მეორე რევოლუცია
* ესპანეთის მესამე რევოლუცია
* ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 230.
**ერკანდ კერიმაი** (ალბ. Erkand Qerimaj; დ. 10 აგვისტო, 1988, შკოდერი) — ალბანელი ძალოსანი. მოქმედი ევროპის ჩემპიონი.

კარიერა
-------

სპორტსმენის დებიუტი 2003 წელს ვანკუვერში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შედგა. სადაც მან 227,5 კგ-ის აწევის შედეგად 27-ე ადგილი დაიკავა.

2008 წელს ლინიანი-საბიადოროში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მეოთხე ადგილი დაიკავა და სულ რაღაც 10 კილოგრამით ჩამორჩა პრიზიორებს. იმავე წელს მან ოლიმპიურ თამაშებშიც მიიღო მონაწილეობა სადაც 341 კგ-ის დაძლევის შედეგად მე-13 ადგილი დაიკავა.

2009 წელს კერიმაი ხმელთაშუაზღვის თამაშების გამარჯვებული გახდა და იმავე წელს ბუქარესტში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ვერხლის მედალი მოიპოვა.

2012 წლის დასაწყისში ანთალიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ალბანელმა სპორტსმენმა 348 კგ-ის აწევა შეძლო და ოქროს მედალი მოიპოვა. ცოტა ხნის შემდეგ კერიმაი დოპინგის მიღებაში ამხილეს და ჩემპიონის ტიტული ჩამოართვეს. გარდა ამისა სპორტსმენს ორწლიანი დისკვალიფიკაციაც მისცეს, რის გამოც მან ლონდონის ოლიმპიადაზე მონაწილეობა ვერ შეძლო.

დისკვალიფიკაციის მოხდის შემდეგ კერიმაი 2014 წელს თელ-ავივში გამართული ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა. მან და მისმა თანამემამულე დანიელ გოდელიმ ერთნაირი წონის 349 კილოგრამის დაძლევა შეძლეს, მაგრამ კერიმაი 20 გრამით უფრო მსუბუქი აღმოჩნდა და ოქროს მედალი დაისაკუთრა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გვერდი საიტზე iwf.net დაარქივებული 2015-03-22 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ერკანდ კერიმაი დაარქივებული 2012-01-19 საიტზე Wayback Machine.


1. ↑
**ელიზბარ ნიკოლოზის ძე შარვაშიძე** (შერვაშიძე; დ. 18 სექტემბერი, 1886, — გ. 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი (1919).

წარმომავლობით თავად შარვაშიძეთა ქართლში დამკვიდრებული შტოდან იყო. დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი და კიევის სამხედრო სასწავლებელი (1905-1907). 1907 წელს პოდპორუჩიკის ჩინით ჩაირიცხა კოლივანის მე-40 ქვეით პოლკში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს იყო ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკის პორუჩიკი, შემდეგ შტაბს-კაპიტანი, კაპიტანი და, ბოლოს, 1917 წელს — პოდპოლკოვნიკი. 1918 წლიდან მსახურობდა ქართულ ჯარში, კერძოდ, მე-5 ქვეით პოლკში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი სომხეთთან ომში, სადაც თავისი პოლკის ბატალიონს მეთაურობდა. 1919-1921 წლებში იყო თბილისის სამხედრო სკოლის ოფიცერი, პოლკოვნიკი. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV , III (ორივე 1915) და II (1916), წმ. სტანისლავის II (1916), წმ. ვლადიმირის IV (1916) ხარისხის ორდენებით, გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის" (1917, 1915 წლის მაის-ივნისში სოფ. ტუხლის და ლუკოვეც-ველკე-ოჩის მიდამოებში ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის).

ლიტერატურა
----------

* სომხებთან ომი და მე-5 რაზმი / ჩ-ნაი, თ. // რესპუბლიკის ჯარი. - 1919. - №12. - გვ.10-11;
* Думин С. В. Чиковани Ю. К. Дворянские роды Российской империи. Том 4. Князья Царства Грузинского / Под ред. С. В. Думина. – М.: Линкоминвест, 1998. - გვ. 34.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Шервашидзе Елисбар. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**ელიზბარ მაყაშვილი** (დ. 1905, იყალთო — გ. 6 ივნისი, 1991) — ქართველი მეწარამე.

ბიოგრაფია
---------

1922-27 წლებში მონაწილეობდა ბოლშევიკური ოკუპაციის წინააღმდეგ მიმართულ პარტიზანულ ბრძოლებსა და არალეგალურ მუშაობაში. იგი ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცული იყო, ოღონდ უშუალოდ მის რაზმში არ იბრძოდა – „ზურგში" მუშაობდა. მისთვის და მისი ძმა ბიძინასათვის ქაქუცას უთქვამს: „თქვენც რომ ტყეში წამოხვიდეთ, უზურგოდ რა მეშველებაო". ასე რომ ელიზბარს და ბიძინას სახიფათო დავალება ჰქონდათ: მეკავშირეობა და ტყეში გასულ შეფიცულთა მომარაგება სანოვაგითა და ტყვია–წამლით.

1924 წელს 21 წლის წლის ბიძინა მაყაშვილი მამასთან ერთად დახვრიტეს ბოლშევიკებმა. ბიძინას მეუღლე და 6 თვის ბავშვი რაღაც ხანი მეტეხის ციხეში ჰყავდათ გამოკეტილი. ძმისა და მამის ამბავი ელიზბარმა თელავის ციხეში შეიტყო, სადაც ის 1924 წლის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მოხვდა და სასწაულებრივად გადაურჩა სიკვდილს. 1927 წელს ჩეკიტების გამუდმებული დევნისა და მოსალოდნელი დაპატიმრების გამო ელიზბარი იძულებული გახდა სამშობლო დაეტოვებინა. მას შემდეგ მისი ოცნება – ენახა თავისუფალი საქართველო ოცნებად დარჩა. ოცნებადვე დარჩა იმედი, შეხვედროდა თავის ძმისშვილს, რომელიც უკანასკნელად 3 წლისა ჰყავდა ნანახი. საქართველოდან ელიზბარ მაყაშვილი, ორ მეგობარსა და თანამოაზრესთან ერთად, აჭარელი გამცილებლის დახმარებით ოსმალეთში მალულად გადავიდა, შემდეგ კი საფრანგეთში წავიდა. ელიზბარ მაყაშვილი სამხრეთ საფრანგეთში დაფუძნდა. იქვე დაქორწინდა და ფრანგი მეუღლისგან შეეძინა ქალიშვილი ანა. ანას თავის მხრივ ორი შვლი ჰყავს ფილიპი და სესილი.

საფრანგეთში ელიზბარმა რამდენიმე პროფესია გამოიცვალა: იყო კომივიაჟორი, მისდევდა მევენახეობას, ამზადებდა მაწონს. პერიოდულად ჩადიოდა პარიზში, რათა მონაწილეობა მიეღო ქართული ემიგრაციის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 60-იან წლებში „სუხიშვილების" მოცეკვავეების მეშვეობით მიაკვლია თავისი ძმისშვილის, მიხელ მაყაშვილის კვალს, რომელიც მისი ერთადერთი ნათესავი იყო საქართველოში. ელიზბარი ინტენსიურად უგზავნიდა ოფიციალურ მიწვევებს ძმისშვილს, მაგარმ მიხეილ მაყაშვილი საბჭოთა სახელმწიფოს სტრუქტურებისგან ყოველ ახალ მიწვევაზე უარს იღებდა. ელიზბარ მაყაშვილი 80-იანი წლებიდან განმარტოებულად ცხოვრობდა მონპელიეს მახლობლად, ფრანგ მევენახეთა სოფელში, მეუღლე უკვე გარდაცვლილი ჰყავდა, ქალიშვილი – გათხოვილი. 1989 წელს ელიზბარის მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა, მას თავის მოვლა აღარ შეეძლო და ქალიშვილის ოჯახმა იგი მოხუცებულთა თავშესაფარში გადაიყვანა, ქალაქ ნიმში, იქვე გარდაიცვალა 1991 წლის 6 ივნისს, დასაფლავებულია კალვისონში.

ლიტერატურა
----------

* მაყაშვილი, ბიძინა. ფრაგმენტი ელიზბარ მაყაშვილის მოგონებიდან / ბიძინა მაყაშვილი // ქართული ემიგრაცია: სამეცნიერო ჟურნალი. თბ. 2013 გვ. 176-177.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ მაყაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ერლანგი** (მათემატიკოსი აგნერ ერლანგის მიხედვით, და არგრეთვე როგორც Ericsson Language-ის შემოკლებით), არის თანადროული, ფუნქციური, ცხადი დროიანი და გაშვებული კოდის განაწილების შემძლე პროგრამირების ენა. მას გააჩნია შეცდომების მიმართ ტოლერანტობის მექანიზმი და აგრეთვე გაშვებული კოდის განახლების, გათიშვის გარეშე, რაც საშუალებას იძლევა შეუჩერებრივი პროგრამების შექმისთვის.

მაგალითები
----------

ერლანგში ფაქტორიალის ფუნქცია:

```
-module(fact). % This is the file 'fact.erl', the module and the filename MUST match 
-export([fac/1]). % This exports the function 'fac' of arity 1 (1 parameter, no type, no name)
 
fac(0) -> 1; % If 0, then return 1, otherwise (note the semicolon ; meaning 'else')
fac(N) -> N \* fac(N-1). 
% Recursively determine, then return the result 
% (note the period. meaning 'endif' or 'function end')

```

დახარისხების ალგორითმი Quicksort-ი:

```
%% quicksort:quicksort(List)
%% Sort a list of items
-module(quicksort). % This is the file 'quicksort.erl'
-export([quicksort/1]). % A function 'quicksort' with 1 parameter is exported (no type, no name)
 
quicksort([]) -> []; % If the list [] is empty, return an empty list (nothing to sort)
quicksort([Pivot|Rest]) -> % Compose recursively a list with 'Front' 
 % from 'Pivot' and 'Back' from 'Rest'
 quicksort([Front || Front <- Rest, Front < Pivot]) 
 ++ [Pivot] ++ 
 quicksort([Back || Back <- Rest, Back >= Pivot]).

```

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Erlang website(ინგლისური)
* trapexit.org დაარქივებული 2010-03-09 საიტზე Wayback Machine.  - Site with plenty of information about Erlang/OTP](ინგლისური)
* Erlang on dmoz.org დაარქივებული 2010-02-06 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* Erlang for Skeptics: A book on Erlang for beginners (work in progress) დაარქივებული 2010-01-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* Learn You Some Erlang: A tutorial on Erlang for beginners(ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პროგრამირების ენები |
| --- |
|  |
|  ობიექტზე-ორიენტირებული | 
* გრუვი
* D
* ეიფელი
* პითონი
* რუბი
* Objective-C
* C++
* C#
* ჯავა
* ჯავასკრიპტი
 |
|  |
|  ბრძანებითი | 
* ასემბლერი
* კობოლი
* ლუა
* პერლი
* PHP
* C
 |
|  |
|  ფუნქციური | 
* ობიექტური კამლი
* Clojure
* F#
* Standard ML
 |
|  |
|  თანადროული | 
* ადა
* ერლანგი
 |

 |
ერლის საკორონაციო მანტია.
**ერლი** (ინგლ. Earl) — ბრიტანული არისტოკრატიული ტიტული, რომელიც გრაფის ტიტულს შეესაბამება.

სახელწოდება „*ერლი*" წარმოიშვა დანიური „იარლი"-დან და დანიელთა მიერ ინგლისის დაპყრობის შემდეგ გავრცელდა. მან შეცვალა მანამდე ხმარებაში მყოფი საქსონური ტიტული „*ეალდორმანი*". „ერლი" XIV საუკუნემდე ინგლისური არისტოკრატიის უმაღლესი ტიტული იყო.

1355 წელს ედუარდ III-მ თავის შვილს ედუარდს მეტსახელად „შავ პრინცს" კორნუოლის ჰერცოგის ტიტული უბოძა და ამით ერლის ტიტულმა მეორე ადგილზე გადაინაცვლა. 1386 წელს რიჩარდ II-მ რობერტ დე ვერი დუბლინის მარკიზი გახადა და ერლის ტიტული კიდევ ერთი საფეხურით ჩამოქვეითდა.

დღეისათვის ერლის ტიტული მხოლოდ არისტოკრატული ტიტულია და არავითარი ტერიტორიული ხელისუფლების მქონე არაა. „ერლს" ისევე როგორც „ვიკონტს" და „ბარონს" მიმართთავენ შემდეგი თავაზიანი ფორმით: „*ნამდვილად ღირსეულო*" (ინგლ. Right Honourable).

ლიტერატურა
----------

* Marc Morris, The King's Companions (History Today December 2005)
* Geoffrey Hughes, Swearing : a social history of foul language, oaths and profanity in English, ISBN 0-14-026707-7
თავადი ელიზბარ ერისთავი
**ელიზბარ შანშეს ძე ერისთავი** (დ. 1810 — გ. 12 იანვარი, 1872) — თავადი, ქართველი საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
---------

ელიზბარ ერისთავი იყო ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, პირდაპირი შთამომავალი იასე ყულარაღასისა. 1823-1830 წლებში სწავლობდა პეტერბურგში; ეუფლებოდა საარტილერიო საქმეს. 1832 წელს აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის მმართველობის წინააღმდეგ ქართველ თავად-აზნაურთა შეთქმულებაში, რისთვისაც 1834 წლის თებერვალში გაასამართლეს და ავლაბრის ყაზარმაში დაატუსაღეს, შემდეგ კი ჰელსინკიში სამხედრო სამსახურში გაამწესეს. 1842 წელს საქართველოში დაბრუნდა და თავის ძმა დიმიტრისთან ერთად სოფელ ღვარებში დაიწყო მინის ქარხნის მშენებლობა. 1844 წელს ქარხანამ მიიღო თბილისის სათადარიგო აფთიაქის მინის ჭურჭლით მომარაგების პრივილეგია. 1853-1856 წლებში მონაწილეობდა ყირიმის ომში. სამხედრო კარიერის ბოლოს იყო გორის მაზრის უფროსი. თადარიგში გასვლისას მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. გარდაიცვალა 1872 წელს. დაკრძალეს გორის საკრებულოს ტაძრის („სობორო") გალავანში. იმავე წელს ღვარების მინის ქარხანა მისმა მემკვიდრეებმა იჯარით უცხოელ მეწარმეებს გადასცეს. 

ელიზბარ ერისთავს ცოლად ჰყავდა თავისი შორეული ნათესავი ქეთევანი, თავად შალვა (ქსნის) ერისთავის ასული (დ. 1826 — გ. 1906). ჰყავდა რვა შვილი.

ლიტერატურა
----------

* ქსნის ერისთავიანთ ქალები: წ. 1 : XIV-XIX სს. / ვიტალი ქენქაძე. გვ. 58-60, თბ. 2014. - ISBN 978-9941-0-7200-0. 52
* ჩიქოვანი, იური, ქსნის ერისთავები, გვ. 9, თბ. 2010

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ ერისთავი (XIX საუკუნე) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვალერიან ილარიონის ძე ჭელიძე** (დ. 17 იანვარი, 1927, დმანისი — გ. 24 მაისი, 2014, თბილისი) — ქართველი მშენებელი. საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შრომის გმირი, ქალაქ თბილისის და ქალაქ დმანისის საპატიო მოქალაქე.

1959 წელს ვალერიან ჭელიძე არჩეულ იქნა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მე-5 მოწვევის დეპუტატად; 1965 წელს — თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს მე-10 მოწვევის დეპუტატად. 1966 წელს გამოცხადდა საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სოციალისტურ გმირად. 1967 წელს არჩეული იქნა თბილისის ოქტომბრის რაიონის მშრომელთა დეპუტატების საბჭოს მე-11 მოწვევის დეპუტატად; 1972 წელს — საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 1975 წელს გამოცხადდა საქართველოს სსრკ. უმაღლესი საბჭოს მე-9 მოწვევის დეპუტატად.
1980 წელს არჩეული იქნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს მე-10 მოწვევის დეპუტატად. 1981 წელს აირჩიეს სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. ამავე წელს არჩეულ იქნა ქალაქ თბილისის საპატიო მოქალაქედ, 1982 წელს კი ქალაქ დმანისის საპატიო მოქალაქედ. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით. 

ვალერიან ჭელიძე გარდაიცვალა 2014 წლის 24 მაისს, თბილისში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 390.
**ვალერიან ვადაჭკორია** (დ. 9 დეკემბერი, 1919, ჭანჭათი, ლანჩხუთის რაიონი — გ. 2 მარტი, 1996) — ქართველი გამომგონებელი, თანამდებობის პირი, ინჟინერი, მეცნიერი. გამოჩენილი ინჟინერ-მექანიკოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1942 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით.

1942-1947 წლებში — თბილისის საავიაციო ქარხანა — ოსტატის თანაშემწე, ოსტატი, ცვლის უფროსი, საამქროს უფროსის მოადგილე, 1947-1950 წლებში — საამქროს უფროსი. 1950 წელს ჩაირიცხა მსმენელად მოსკოვის საავიაციო მრეწველობის აკადემიაში თვითმფრინავმშენებლობის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ დაუბრუნდა თბილისის საავიაციო ქარხანას და დანიშნულ იქნა ქარხნის მთავარი ტექნოლოგის მოადგილედ. 1952-1955 წლებში — ქუთაისის მანქანათმშენებლობის ქარხნის დირექტორი. 1955-1957 წლებში — ქუთაისის აღმასკომის თავმჯდომარე. 1957-1966 წლებში — საქართველოს ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრის მოადგილე, საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს მანქანათმშენებლობისა და ელექტროტექნიკური მრეწველობის სამმართველოს უფროსი, საქართველოს კპ ცკ-ის მანქანათმშენებლობისა და ტრანსპორტის განყოფილების უფროსი. 1966-1971 წლებში — საქართველოს კვების მრეწველობის მინისტრი. 1971-1990 წლებში — საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. წლების მანძილზე იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე. 30-იანი, 40-იანი და 50-იანი წლების რეპრესირებულთა და მათი უფლებების აღდგენის საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომისიის თავმჯდომარე. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და 5 გამოგონების ავტორი. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* 1961 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ბიბლიოგრაფია
------------

* მრეწველობა, ტრანსპორტი, კავშირგაბმულობა, თბ.. 1976
* პოლიმერული მასალები და მათი გამოყენება მანქანათმშენებლობაში, თბ. 1966

ლიტერატურა
----------

* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები, თბ. 2012, გვ. 63-64

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვალერიან ვადაჭკორია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვალერიან ვლადიმერის ძე კუიბიშევი** (რუს. Валериа́н Влади́мирович Ку́йбышев დ. 6 ივნისი [ძვ. სტ. 25 მაისი], 1888, ომსკი — გ. 25 იანვარი, 1935, მოსკოვი) — რუსი რევოლუციონერი და პარტიული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1898 წელს ჩაირიცხა ომსკის კადეტთა კორპუსში. მალევე ჩაება რევოლუციურ საქმიანობაში. 1904 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. 1905 წელს ჩააბარა მისაღები გამოცდები პეტერბურგის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში. რევოლუციური მოღვაწეობის გამო მალე გარიცხეს აკადემიიდან. 1906 წელს აპატიმრებენ და მალევე ათავისუფლებენ. 1906-07 წლებში ეწეოდა პარტიულ აგიტაციას. 1908 წელს ისევ აპატიმრებენ. სასჯელის მოხდის შემდეგ, 1913-14 წლებში ეწეოდა პარტიულ აგიტაციას პეტერბურგში, ვოლოგდაში, ხარკოვში. 1914 წელს აპატიმრებენ და ასახლებენ ირკუტსკის გუბერნიაში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ჩადის სამარაში, სადაც ირჩევენ სამარის რსდმპ ორგანიზაციის თავმჯდომარედ. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო წითელი არმიის პირველი და მეოთხე არმიების სამხედრო რევოლუციური საბჭოების წევრი. 1919-20 წლებში იბრძოდა ადმირალ კოლჩაკის წინააღმდეგ, ხელმძღვანელობდა ასტრახანის დაცვას, იყო თურქესტანის ფრონტისა და თურქკომისიის წევრი, მონაწილეობდა შუა აზიის გასაბჭოების ოპერაციებში. 1920 წლის ბოლოს აირჩიეს პროფკავშირების ცენტრალური საბჭოს თავმჯდომარედ, 1921 წელს სახალხო მეურნეობის საკავშირო საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად. 1923-26 წლებში იყო მუშურ-გლეხური ინსპექციის სახალხო კომისარი. 1927 წელს ირჩევენ საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცკ-ის წევრობის კანდიდატად. 1930 წლიდან სსრკ-ს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის თავმჯდომარეა. 1934 წლიდან უზბეკეთში მოქმედი პარტიის ცეკა-ს პოლიტკომისიის წევრია.

მის პატივსაცემად ქალაქ სამარას 1935-91 წლებში ეწოდებოდა კუიბიშევი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვალერიან კუიბიშევი***

* Biography (ინგლისური)
* page დაარქივებული 2009-06-04 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* page დაარქივებული 09.11.2007, საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links (რუსული)
* page დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
ერიხ ჰონეკერი
**ერიხ ჰონეკერი** (გერმ. Erich Honecker; დ. 25 აგვისტო, 1912, ნოინკირხენის რაიონი, ზაარლანდი — გ. 29 მაისი, 1994, სანტიაგო დე ჩილე) — გერმანელი კომუნისტი პოლიტიკოსი, გესპ-ის ცეკის გენერალური მდივანი და გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე.

1929 წლიდან გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1930–1931 წლებში სწავლობდა მოსკოვში კომინტერნის ახალგაზრდობის სკოლაში. ფაშისტური რეჟიმის წლებში არალეგალურ მოღვაწეობას ეწეოდა, 1935 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს მიუსაჯეს 10 წლის პატიმრობა. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ გაათავისუფლა პატიმრობიდან. 1946 წლიდან გკპ ცკ-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა გერმანიის ერთიანი სოციალისტური პარტიის (გესპ) დაარსებაში, 1946 წლის აპრილიდან მისი გამგეობის, ხოლო შემდეგ ცკ-ის წევრი. 1958 წლიდან გესპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი. 1955–1956 წლებში მოსკოვში სწავლობდა სკკპ ცკ-სთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. გესპ ცკ-ს მდივანი (1958), პირველი მდივანი (1971–1976), გენერალური მდივანი (1976). 1949 წლიდან გდრ-ის სახალხო პალატის დეპუტატი, 1971 წლიდან თავდაცვის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე, 1976 წლიდან გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია ორი კარლ მარქსის ორდენით, შრომის გმირის ორდენით (1972), ლენინის ორდენით (1972) და ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით (1977).

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ერიხ ჰონეკერი***

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 687.
ერიხთონიოსის დაბადება
**ერიხთონიოსი** (ძვ. ბერძნ. Ἐριχθόνιος) — ბერძნული მითოლოგიის გმირი, ათენის მითური მეფე. ჰეფესტოსა და გეას ვაჟი, რომელიც აღზარდა ათენამ. პირველად ათენამ დახურულ ყუთში ჩასმული ყმაწვილი კეკროპის ქალიშვილებს გადასცა აღსაზრდელად და აუკრძალა ყუთში ჩახედვა, მაგრამ ცნობისმოყვარე ქალებმა ყუთი მაინც გახსნეს. მითის თანახმად ათენამ თითქოს იმიტომ აუკრძალა ქალიშვილებს ყუთის გახსნა, რომ ბავშვთან ერთად ყუთში გველი იყო ჩამწყვდეული (ზოგი ვარინტით ბავშვს ტანის ქვედა ნაწილი გველისა ჰქონდა). ყუთის გახსნისთვის აგლავროსი და ჰერსე უგონობით დაისაჯნენ და აკროპოლისის კლდიდან გადმოხტნენ (ზოგი ვარიანტით დაახრჩო გველმა). ამის შემდეგ ათენამ თვით დაიწყო ბავშვის აღზრდა თავისსავე ტაძარში. სხვა მითის მიხედვით ათენამ ბავშვი აღსაზრდელად გადასცა პანდროსოსს. ერიხთონიოსი ითვლებოდა ათენის მეხუთე ლეგენდარულ მეფედ მას შემდეგ, რაც დამპყრობელი ამფიქტიონი განდევნა ქალაქიდან. მითის ერთი ვარიანტის მიხედვით ათენის სამეფო მან კეკროპისაგან მიიღო. ერიხთონიოსს მიაწერენ ატიკაში ათენას კულტის შემოტანას, საერთო ათენური დღესასწაულების დაწესებას, პოსეიდონისა და ათენას საერთო ტაძრის აგებას. ტრადიციის მიხედვით იგი ე.წ. „კვადრიგა" ეტლის გამომგონებლადაც ითვლებოდა და ამისთვის სიკვდილის შემდეგ იგი თითქოს ეტლის თანავარსკვლავედად იქცა. მითის ერთი ვარიანტის მიხედვით ათენასა და პოსეიდონს შორის ატიკის მმართველობაზე ამტყდარი დავის დროს მოსამართლედ ერიხთონიოსი იყო. თავიდან ერიხთონიოსი იგივე ერეხთევსი იყო, მაგრამ ათენელმა ტრაგიკოსებმა შექმნეს გეასაგან შობილი ყმაწვილის განხალკევებული მითური სახე. როგორც სახელწოდებაც გვიჩვენებს, მითი ხთონიური წარმოშობისაა.

სქოლიო
------

1. ↑   მითოლოგიური ლექსიკონი. თბ. 1972. გვ. 114
2. ↑  ამფიქტიონი[*მკვდარი ბმული*] (ძვ. ბერძნ. Ἀμφικτύων) — ბერძნულ მითოლოგიაში დევკალიონის და პირას მეორე შვილი. წაკითხვის თარიღი: 21 მაისი, 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 118530763
* SUDOC: 193820595
* VIAF: 22932814
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 22932814

 |
ერკერები სან-ფრანცისკოში
**ერკერი** (გერმ. Erker) — კედლის სიბრტყიდან გამოწეული ნახევარწრიული, სამკუთხა ან წახნაგოვანი შემინული ნაწილი. ხშირად ასდევს რამდენიმე სართულს, ზოგჯერ - მთელ ფასადსაც (პირველი სართულის გარდა). ერკერი ზრდის ძირითადი სათავსის ფართობს, აუმჯობესებს მის განათებასა და ინსოლაციას. ერკერში ყველაზე ხშირად გამოყენებული 90, 135 და 150 გრადუსის კუთხეები. 

ერკერებს ხშირად ვიქტორიანულ არქიტექტურას უკავშირებენ. ისინი პირველად პოპულარული გახდა 1870-იანებში.

ამგვარი ფანჯრები ძირითადად ოთახის სივრცელის ილუზიის შესაქმნელად გამოიყენება. ბუნებრივი განათების გაზრდასთან ერთად ერკერში უკეთ ჩანს გარე ხედი, რაც ჩვეულებრივი ფანჯრიდან ნაკლებად შესაძლებელი იქნებოდა. შესაძლოა სწორედ ამიტომ გახდა ერკერი სან-ფრანცისკოს არქიტექტურისთვის დამახასიათებელი ელემენტი - ამ ქალაქში საცხოვრებელი ფართის სიმცირის გამო.

საბჭოთა კავშირში ერკერები შემადგენელი ნაწილი გახდა სტალინისტურ არქიტექტურაშიც, ასევე საცხოვრებელი ფართის სივრცის ვიზუალური ეფექტის შესაქმნელად და ფუფუნების ელემენტად ითვლებოდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 196.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ერკერი"** ვიკისაწყობში.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მუსხელიშვილი**. |

ეფრემ მუსხელიშვილი
**ეფრემ სოლომონის ძე მუსხელიშვილი** (მუსხელოვი; გ. 26 დეკემბერი, 1852 — გ. 27 მაისი, 1920) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1912).

თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. დაამთავრა თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. სამხედრო სამსახურში ირიცხებოდა 1869 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878). 1904 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება და დაინიშნა აღმოსავლეთ ციმბირის მე-9 მსროლელთა დივიზიის 34-ე მსროლელთა პოლკის მეთაურად. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1912 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით, პენსიითა და მუნდირის ტარების უფლებით. 

დაჯილოდებული იყო წმ. ანას IV (1878), III (1878) და II (1906), წმ. სტანისლავის III (1878) და II (1905), წმ. ვლადიმერის III (1905) და წმ. გიორგის IV (1905) ხარისხის ორდენებით, გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის" (1905). გამოქვეყნებული ჰქონდა მოგონებები თურქეთთან ომის შესახებ.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Мусхелов Е. С. Воспоминания геллявердинца о войне 1877—1878 гг. (Рассказ о походе 156-го пехотного Елисаветпольского полка.) — СПб. 1887.

ლიტერატურა
----------

* Гогитидзе М. Д. Военная элита Кавказа. Генералы и адмиралы из Грузии. — Тбилиси, 2007. — С. 198.
**ვარშავის რკინიგზის სადგური** (რუს. Варшавский вокзал) — მგზავრთა მომსახურებისათვის განკუთვნილი ისტორიული შენობა საქნტ-პეტერბურგში. მდებარეობდა პეტერბურგ-ვარშავის რკინიგზის დასაწყისში.

ამჟამად პირველადი დანიშნულებით არ მოქმედებს. არის არქიტექტურული ძეგლი, რეკონსტრუქციის შემდეგ ფუნქციონირებს, როგორც სავაჭრო-გასართობი ცენტრი.

ისტორია
-------

რკინიგზის სადგური ააშენეს 1852-1853 წელს არქიტექტორ ქსავერ სკარჟინსკის პროექტის მიხედვით და განსაზღვრული იყო რკინიგზისათვის რომელიც უნდა გაეყვანათ დედაქალაქიდან გატჩინის სამეფო რეზიდენციამდე. გზის სიგრძე იყო 44,6 კმ. რკინიგზა გაიხსნა 1853 წლის 31 ოქტომბერს. შენობას თავდაპირველად სამი მხრიდან გარს ერტყა ბაქანი, რომელიც ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო მეტალისა და რკინის თაღოვანი კონსტრუქციით.

1857-1860 წლებში სადგურის გაფართოების მიზნით ააგეს ახალი შენობა (არქიტექტორი პეტრე სალიმანოვიჩი), ორი ქვის სახლი მომსახურე პერსონალისათვის (ერთი შემორჩენილია). 1857 წლიდან ხაზის მშენებლობა მიმდინარეობს რუსეთის რკონიგზის მთავარი საზოგადოების მიერ. 

1859 წელს გზა გააგრძელეს ფსკოვამდე (273 კმ), 1862 წლის 15 (27) დეკემბერს გაიხსნა მოძრაობა ვარშავამდე. ცალკე ტოტმა პრუსიის საზღვრამდე (ლანდვაროვო-ვერჟბოლოვო) სანქტ-პეტერბურგი დააკავშირა ევროპის სახელმწიფოთა დედაქალაქებს. ვარშავის ხაზების მატარებლები გამოირჩეოდნენ კომფორტული და კეთილმოწყობილი ვაგონებით, რომლებიც, პირველ რიგში, პირველი კლასის მგზავრებისთვის იყო განკუთვნილი. სწორედ სანქტ-პეტერბურგიდან გაემგზავრა ევროპაში ვლადიმერ ნაბოკოვი „ჩრდილოეთის ექსპრესით". 

პირველი მსოფლიო ომის დროს ვარშავის ვაგზალი, როგორც ნაკლებდატვირთული, დაჭრილების ეშელონს იღებდა. მათ მისაღებად სპეციალური რკინიგზის ხაზი დაამონტაჟეს. 

1930-იან წლებში ვარშავის სადგურის ახლოს ააშენეს სარკინიგზო-ტრამვაის სატვირთო სადგური, რომელმაც მოგვიანებით მიიღო ევგენი კრასუცკის სახელწოდება. სანქტ-პეტერბურგის 1935 წლის გენერალური გეგმის თანახმად იგეგმებოდა იზმაილოვის პროსპექტის გაგრძელება რკინიგზის სადგურამდე, რის გამოც ვაგზლის შენობა უნდა დანგრეულიყო, თუმცა ამ გეგმის განხორციელება არ შედგა. 

დიდი სამამულო ომის პერიოდში შენობა დაბომბვებისაგან სერიოზულად დაზიანდა. სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1949 წელს. სადგურის მთავარ ფასადზე, ნიშში დააყენეს ვლადიმერ ლენინის ქანდაკება. საბჭოთა პერიოდში ვარშავის ვაგზლიდან იგზავნებოდა მატარებლები ბალტიისპირეთში, დასავლეთ უკრაინაში, ასევე საერთაშორისო რეისები (ბერლინი, ვარშავა. პრაღა).

2001 წლის 15 მაისს სადგური დაიხურა სარესტავრაციო სამუშაოებისთვის.

სადგურის სახელიდან მომდინარეობს მთელი რიგი ტოპონიმები: მატარებლის, ხიდის, ტაძრისა და ქუჩის სახელწოდებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  газета «Северная Пчела» № 245 от 2 ноября 1853 г.
2. 1 2 3 4  Это что за остановка?. Журнал «Вокруг света» (2006-08-20).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-16. ციტირების თარიღი: 2012-09-27.