recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თეთრსისხლა წერისებრნი** (ლათ. Channichthyidae) — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. ტანზე ქერცლი არ აქვთ, სიგრძეში 75 სმ-მდე არიან. შეფერილობა მოთეთროა შავი ლაქებით, ზოგჯერ მომწვანო და მოწითალო ელფერით. თავი დიდია; ყბები კბილიანია. აქვთ ზურგის ორი ფარფლი, პირველი — წვრილი ეკლიანი სხივებით. გვერდითი ხაზები 2 ან 3-ია. სისხლი უფერულია, თითქმის არ შეიცავს ერითროციტებს; ჟანგბადი შედის სხეულის კანის საფრის კაპილაური ქსელის მეშვეობით და გადაადგილდება პლაზმით. საცურავი ბუშტი არ აქვთ. ცნობილია 11 გვარი და დაახლოებით 20 სახეობა. მათი უმრავლესობა ანტარქტიკის, სუბანტარქტიკისა და სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ განედებში გვხვდება. ფსკერის თევზებია, ბინადრობენ ძირითადად 700 მეტრამდე სიღრმეზე, *Chionobathyscus dewitti* — 1–2 ათას მეტრამდე. სქესობრივად მწიფდებიან 3–7 წლის ასაკში. შემოდგომაზე ფსკერზე ყრიან მსხვილ ქვირითს (დიამეტრი 4–5 მმ). ლიფსიტები ვითარდებიან წყლის სიღრმეში. იკვებებიან კრილითა და თევზით. რეწვის ობიექტებია; ხორცი და ქვირითი მაღალი საგემოვნო თვისებებით ხასიათდება.

სქოლიო
------

1. ↑  crocodile icefish — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Котляр А. Н.* Белокровные рыбы // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 234.
**კონსტანტინე ორბელიანი** (სომხ. Կոնստանտին Օրբելյան) (დ. 29 ივლისი, 1928 — გ. 24 აპრილი, 2014) — სომეხი პიანისტი, დირიჟორი, კომპოზიტორი, სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1974), სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1979).

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე ორბელიანი დაიბადა 1928 წლის 29 ივლისს არმავირში (სხვა მონაცემებით ბაქოში) სომხეთის ორბელიანების სამეფო დინასტიის შთამომავალის, სიუნიქის მმართველის ოჯახში.

ადრეულ ასაკში მან გამოამჟღავნა მუსიკალური ნიჭი და მოხვდა ბაკინის კონსერვატორიასთან არსებულ ნიჭიერთა სკოლაში, მაგრამ 1936 წელს მისი ოჯახი რეპრესირებულ იქნა და იგი გაირიცხა სკოლიდან. იგი იძულებული იყო ემუშავა პიანისტად ბაკინის სპორტის საზოგადოება — „ბურევესტნიკში".
1942 წელს, იგი მიიღეს პიანისტად და აკორდეონისტად მერვე ავიაციური კორპუსის სამხედრო ორკესტრში. 1943 წელს ერევანში გასტროლის დროს, ნიჭიერ მუსიკოსს ყურადღება მიაქცია საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელმა არტემ აივაზიანმა და მიიწვია იგი თავის კოლექტივში, სადაც 1943-1952 კონსტანტინე ორბელიანი თავდაპირველად პიანისტი, შემდეგ კი დირიჟორი იყო.

1945 წლიდან იწყებს მუშაობას როგორც კომპოზიტორი. ორკესტრისათვის იგი ამუშავებს ხალხური სიმღერებს და თხზავს. მისი პირევლი ნაწარმოებია - „იავნანა".

1952 წელს იგი მოეწყო რომანოს მელიქიანის სამუსიკო სასწავლებელში. სწავლასთან ერთად მუშაობდა კონცერტმაისტერად ერევნის ოპერისა და ბალეტის თეატრში.

1954 წელს წარმატებით დაამთავრა სასწავლებელი და მოეწყო [ერევნის კონსერვატორიაში (დაამთავრა 1961 წელს დაამთავრა ე.მ. მირვოიანის კლასი კომპოზიციის განხრით).

1954 წელს რადიოში დააფუძნა ინსტრუმენტული კვინტეტი.

1956 წელს დაინიშნა ერევნის სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრის დირიჟორად და სამხატვრო ხელმძღვანელად. ამ თანამდებობაზე ორბელიანი 36 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა, შეიყვანა იგი სსრკ წამყვანი ჯაზური კოლექტივის რიგებში. ორკესტრთან ერთად, კონსტანტინე ორბელიანი გასტროლებზე იმყოფებოდა მსოფლიოს 40-ზე მეტ ქვეყანაში.
იგი არაერთხელ მიუწვევიათ ჟიურის წევრად საერთაშორისო ჯაზის კონკურსებზე. როგორც კომპოზიტორი უხამებს თანამედროვე კლასიკურ და „მსუბუქი მუსიკის" ჟანრებს. მისმა სიმფონიურმა და კამერულმა ნაწარმოებებმა, მუსიკამ თეატრისა და კინოსათვის, სიმღერებმა და ჯაზურმა მუსიკამ მიიღო ფართო საზოგადოებრივი აღიარება, შეფასებული მაღალი საერთაშორისო პრემიებით. კომპოზიტორი აქტიურად და ნაყოფიერად მუშაობს ნაციონალურ-პატრიოტული მუსიკის ჟანრშიც. იგი სომხეთის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Константина Орбеляна
* Биография на сайте КИНО-ТЕАТР
* Биография на сайте Энциклопедии фонда «Хайазг»
* Биография на сайте ВСЕ ОБ АРМЯНСКОМ ДЖАЗЕ დაარქივებული 2012-03-22 საიტზე Wayback Machine.
**ლუქსემბურგის სასახლე** (ფრანგ. Palais du Luxembourg, წარმოთქმა ფრანგულად: ​[palɛ dy lyksɑ̃buʁ]) – სასახლე პარიზში, საფრანგეთი. თავდაპირველად სასახლე აშენდა (1615–1645) ფრანგი არქიტექტორის, სალომონ დე ბროსეს დიზაინით, როგორც მეფე ლუი XIII- ის დედის, დედოფალ-რეგენტ მარი დე მედიჩის სამეფო რეზიდენცია. რევოლუციის შემდეგ (1799–1805) არქიტექტორმა ჟან შარგრინმა ის საკანონმდებლო ორგანოსთვის გადააკეთა. 1835–1856 წლებში შენობა მნიშვნელოვნად გაფართოვდა არქიტექტორ ალფონს დე ჟიზორის ხელმძღვანელობით. 

სხვადასხვა დროს სასახლეში იყო განთავსებული საფრანგეთის საკანონმდებლო ორგანოების ზედა პალატები.

1958 წელს, მეხუთე რესპუბლიკის დაფუძნების დღიდან სასახლეში განთავსებულია საფრანგეთის სენატი. 

სასახლის დასავლეთით Rue de Vaugirard-ზე მდებარეობს პატარა ლუქსემბურგი, რომელიც ამჟამად სენატის პრეზიდენტის რეზიდენციას წარმოადგენს. აქვე, ყოფილ ორანჟერეაში განთავსებულია მუზეუმი. სამხრეთ მხრიდან სასახლეს გარს ერტყმის ლუქსემბურგის ბაღი — 25 ჰექტარი ხრეშისა და გაზონის მწვანე პარტერი, ქანდაკებებითა და წყლის დიდი შადრევნებით.

გალერეა
-------

* სამხრეთის ფასადისამხრეთის ფასადი
* სასაახლე ლუქსემბურგის ბაღიდანსასაახლე ლუქსემბურგის ბაღიდან
* მზის ჩასვლისასმზის ჩასვლისას
* სასახლისა და ბაღის პანორამასასახლისა და ბაღის პანორამა
* სენატის სხდომათა დარბაზისენატის სხდომათა დარბაზი
* კიბის უჯრედიკიბის უჯრედი
* სასახლე სამხრეთიდანსასახლე სამხრეთიდან
* საათისაათი

სქოლიო
------

1. ↑  base Mérimée — ministère de la Culture, 1978.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q68471231'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q809830'></a>
2. 1 2  archINFORM — 1994.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
3. ↑  Ayers 2004, pp. 129–131.
**ქუთაისის  სინაგოგა,** *პატარა სალოცავი* — XIX საუკუნის დამდეგს აგებული სინაგოგა ქუთაისში, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროზე, ისტორიულ „ებრაელთა უბანში" (დღევანდელი ბორის გაპონოვის ქუჩაზე).

ისტორია
-------

სინაგოგა ქუთაისის ებრაელთა უბანში მდებარე სამი სინაგოგიდან ერთერთია და მათგან ყველაზე ძველ ნაგებობას წარმოადგენს. ის, ქუთაისში ებრაელთა მთავარი სალოცავის, ე.წ. "დიდი სალოცავის" ეზოში მდებარეობს. XVIII საუკუნის ბოლოს ქუთაისში ებრაელთა რაოდენობა გაზრდილა, მათ სალოცავი არ ჰქონდათ, რის გამოც მისი მშენებლობის აუცილებლობა დამდგარა. XIX საუკუნის დამდეგს, ქუთაისელ ებრაელებს ქვის სინაგოგა აუგიათ. 

1819 წელს ქუთაისს ქართველი საზოგადო მოღვაწე გიორგი ავალიშვილი ეწვია. ის, თავის ნაშრომში "მგზავრობა თბილისიდან იერუსალიმამდე", აღნიშნავს ქალაქში ერთი სინაგოგას არსებობის შესახებ. მწერლის მიერ მოხსენიებული სინაგოგა ე.წ. "პატარა სალოცავი" უნდა იყოს. 

პირველი სინაგოგის შესახებ ინფორმაცია მოეპოვება შვეიცარიელ მოგზაურს დიუბუა დე მონპერეს, რომელიც 1833 წელს იმყოფებოდა ქუთაისში. ის თავის ნაშრომში შემდეგნაირად აღწერს სინაგოგას:

ებრაელები ას წელზე მეტია, რაც მოვიდნენ იმერეთში, ისინი აფხაზეთიდან მოიყვანეს მეფეებმა, რომლებიც მათ მფარველობდნენ. ქუთაისის ეკლესიამ დაუთმო მათ მიწის ფართობი გუბერნიის მმართველის სახლის მახლობლად და ყოველწლიურად ეგაზრქოსს იჯარას უხდიან. აქვთ ღარიბი სინაგოგა, სადაც მხოლოდ სკამებია ტრიბუნის ირგვლივ, შიგნით სიბნელეა, შელესილი არ არის. სხვა მხრივ წააგავს ლიტოველთა სინაგოგას

სინაგოგის მეორე სართული 1912 წელს არის დადგმული. ნაგებობა რესტავრირებულია. დღესდღეობით დაწესებულება მოქმედია, თუმცა ღვთიმსახურება, ძირითადად მთავარ სალოცავში ტარდება.

ლიტერატურა
----------

* *კეზევაძე მ.* ქუთაისის ებრაელთა დასახლების მთავარი ქუჩები მე-19 საუკუნეში, ქუთაისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, წელიწდეული VI, ქუთაისი, 2014, გვ. 150.
* *ზარნაძე მ. სირბილაძე ზ.* ქუთაისელი ქართველი ებრაელები, ქუთაისი, 2019.
* ავალიშვილი გ. მგზავრობა თბილისიდან იერუსალიმამდე, თბილისი, 1967

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავიწყებული ისტორიები: კათოლიკური და ებრაელი თემები ქუთაისში". თბილისი, 2019.
* "ებრაელებისაგან დაცლილი ებრაელების უბანი ქუთაისში"; netgazeti.ge. 17 აპრილი, 2012 .
* ფოტო: "სინაგოგა ქუთაისში". საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ვებგვერდი.

სქოლიო
------

1. ↑  დიუბუა დე მონპერე. ქუთაისი და მისი მცხოვრებლები, "რუსი და უცხოელი ავტორები ქუთაისის შესახებ" , ციტირებული ბიბლიოგრაფიული საძიებელი, ქუთაისი, 1971.
**მიხეილ მამულაშვილი** (დ. 14 სექტემბერი, 1873 — გ. 6 იანვარი, 1973) — ქართველი მებაღე-დეკორატორი.

დაიბადა 1873 წლის 14 სექტემბერს, ქალაქ მცხეთაში. 7 წლის იყო, როცა ყვავილებისადმი განსაკუთრებული სიყვარული გაუჩნდა. სწავლობდა პიატიგორსკის პროგიმნაზიაში (1882), შემდეგ წინამძღვრიანთკარის სასულიერო სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელში. 1890 წელს დაამთავრა თბილისის საბაღოსნო სასწავლებელი.

დაახლოებით 20 წლის ასაკში, თამამშევის ქარვასლაში მაღაზია გახსნა. მცხეთის ბაღში მოყვანილი ყვავილებისგან დამზადებულ გვირგვინებს, კალათებს და გირლანდებს სთავაზობდა მაშინდელ თბილისელებს. 1890-1898 წლებში მუშაობდა კავკასიის მეფისნაცვლის ბაღში. 1907 წელს ი. წინამძღვრიშვილის ინიციატივით თბილისში გახსნა ყვავილების სალონი. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იყო საბაღოსნო საქმის ერთ-ერთი პოპულარიზატორი. დიდია მისი ღვაწლი მრავალი ველური ყვავილის გაკულტურებაში. მას სახელი გაუთქვა ორიგინალური სტილის მხატვრულმა კომპოზიციებმა. სისტემატურად მონაწილეობდა ყვავილების რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებში. მამულაშვილის მცხეთის ბაღში დაცულია მისი მხატვრული კომპოზიციები და კაბინეტ-მუზეუმები.

1959 წელს რეჟისორმა ოთარ იოსელიანმა მიხეილ მამულაშვილზე გადაიღო ფილმი „საპოვნელა".

დაკრძალულია თავისივე ბაღში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ მამულაშვილი, საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ მამულაშვილის ცნობილი ბაღი განადგურების ზღვარზეა – უსახურობიდან სილამაზემდე, 24media.ge
**პორფირიტი** — სუბვულკანური მაგმური ქანები პორფირის სტრუქტურით, რომელიც არ შეიცავს კალიუმიან მინდვრის შპატებს ქანწარმომქმნელ მინერალებს შორის. XX საუკუნეში ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენებოდა საშუალო და ძირითადი შემადგენლობის პალეოტიპური ვულკანური მთის ქანების მიმართ, მაგრამ კაინოტიპური და პალეოტიპური მთის ქანების აღნიშვნისას ორმაგობის თავიდან აცილების მიზნით რეკომენდირებულია ამ ტერმინის მიღება მხოლოდ სუბვულკანური ქანებთან მიმართებაში.

მსხვილი კრისტალები — ანდეზინის, იშვიათად პიროქსენის ჩანართები — ჩაძირულია ძირითად მასაში, რომელიც შედგება მინისაგან. ისინი ქმნიან დაიკებს, შტოკებს, სილებს და სხვ. სამთო ქანებისგან განსხვავებით, პორფირიტები ატარებენ ინტენსიური პოსტ-მაგმატური ცვლილებების კვალს (ქლორიტიზაციის, ეპიდოტიზაციის, კარბონატიზაციის სახით და სხვ.) თავდაპირველად მინისებრ ძირითად მასაში და ჩანართების ნაწილობრივ ან სრულ ჩანაცვლებას მეორადი მინერალებით.

ნაირსახეობები
-------------

შემადგენლობიდან გამომდინარე გამოიყოფა პორფირიტების ნაირსახეობები: პლაგიოკლაზური, პიროქსენური პორფირიტები და სხვ. ფართედაა გავრცელებული სხვადასხვა გეოლოგიური ასაკის დანალექების დანაკეც და პლატფორმულ რაიონებში. მსგავსი კაინოტიპური ქანების შემადგენლობის გათვალისწინებით, არსებობს ანდეზიტური და ბაზალტური პორფირიტი.

* **ბაზალტური პორფირიტი** — განსხვავება დოლერიტისა და პორფირის სტრუქტურას შორის
* **დიორიტული პორფირიტი** — ქვის ფერი მუქი ნაცრისფერია, შესაძლოა მწვანე ან წითელ-ყავისფერი ელფერით, მინერალების ძირითადი შემადგენელი კომპონენტებია ბიოტიტი, პლაგიოკლაზი, პიროქსენი, ამფიბოლი
* **გაბრული პორფირიტი** — მუქი ნაცრისფერი, ნაცრისფერ-შავი, შავ-მწვანე ან შავი ფერის ქანი. ძირითადი მინერალებია პიროქსენი და პლაგიოკლაზა
* **დიაბაზური პორფირიტი** — წარმოადგენს წვრილმარცვლოვან ქანს, რომელიც შეიცავს პლაგიოკლაზის იშვიათ პორფირულ გამონაყოფს, ქვების ფერი მუქი მწვანე და მუქი ნაცრისფერია.
* **პიროქსენური პორფირიტი** — გამაგრებული ქანი, რომელიც შედგება ფიზიკური და ქიმიური შეტევისადმი მდგრადი ზემოქმედების მინერალებისგან. ქანს ახასიათებს სილიციუმის, მაგნიუმის და კალციუმის ოქსიდების ქიმიური შემადგენლობის ჭარბი რაოდენობა. ამასთან რადიონუკლიდები ან მავნე ნაერთები აბსოლუტურად არ არსებობენ.
**კოულ მიჩელ სპროუსი** (ინგლ. Cole Mitchell Sprouse; დ. 4 აგვისტო, 1992) — ამერიკელი მსახიობი. არის დილან სპროუსის ტყუპი, ცნობილია დისნეის სერიალში „The Suite Life of Zack & Cody" კოდი მარტინის შესრულებული როლით. 2017 წელს სპროუსმა The CW-ს სატელევიზიო სერიალში „რივერდეილი" ჯაგჰედ ჯონსის როლის თამაში დაიწყო.

ადრეული წლები
-------------

კოულ მიჩელ სპროუსი 1992 წლის 4 აგვისტოს არეცოში, იტალიაში დაიბადა. არის ამერიკელების, მეთიუ სპროუსისა და მელანი რაიტის უმცროსი ვაჟი. კოული მისი ტყუპისცალის, დილან სპროუსის დაბადებიდან 15 წუთის შემდეგ დაიბადა. მის ძმას, დილანს, კოულის მსგავსად სამსახიობო კარიერა აქვს. ტყუპების დაბადებიდან 4 თვის შემდეგ ოჯახი ლონგ-ბიჩში, კალიფორნიაში დაბრუნდა საცხოვრებლად.

კარიერა
-------

### 1993-12012: ადრეული როლები

### 2016-დღემდე: მსახიობი დაუბრუნდა კარიერას

პირადი ცხოვრება
---------------

სპროუსი კომიქსების მოყვარულია. მუშაობდა ლოს-ანჯელესის კომიქსების მაღაზიაში „Meltdown". სპროუსი 2018–2020 წლებში ურთიერთობაში იყო ლილი რეინჰარტთან. 2020 წლის 31 მარტს დააპატიმრეს ჯორჯ ფლოიდის მკველობის გამო ლოს-ანჯელესში გამართული საპროტესტო გამოსვლის დროს.

ფილმოგრაფია
-----------

### ფილმი

### ტელევიზია

### პოდკასტი

პრიზები და ნომინაციები
----------------------

დისკოგრაფია
-----------

რეფერენსი
---------

სხვა ლინკები
------------

სქოლიო
------

1. ↑  Dylan Sprouse: Biography. *TV Guide*. ციტირების თარიღი: December 3, 2013.
2. ↑  Mad Kids (May 2006). „The Mad Kids Chatroom: This Month: Dylan & Cole Sprouse". *Mad Kids*. **1** (#3): 26–28.
3. ↑  „Little Sprouses". *People* (Special Collector's Edition: Dylan and Cole: Zack & Cody): 14. May 2009. ციტირების თარიღი: March 8, 2019.
4. ↑   *Cole Sprouse Recites Creepy Poetry He Wrote As a Child*. October 25, 2017. .
5. ↑  Cole Sprouse and Lili Reinhart's Relationship Timeline. ციტირების თარიღი: 2023-07-27
6. ↑  Cole Sprouse gets real about working with Lili Reinhart on 'Riverdale' after breakup (March 8, 2023). ციტირების თარიღი: 2023-07-27
7. ↑  „Cole Sprouse Arrested and Zip-Tied During George Floyd Protest". *Vulture*. June 1, 2020. ციტირების თარიღი: June 4, 2020.
**ეგვიპტური კალია** (ლათ. Anacridium aegyptium) — პოლიფაგური მწერი სწორფრთიანების რიგისა (ნამდვილი კალიების ოჯახისა). სხეულის სიგრძე 30-70 მმ აღწევს. ფრთების შლილი 140 მმ. გავრცელებულია დასავლეთი ევროპის სამხრეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, წინა აზიაში, ირანში, ავღანეთში, სამხრეთ ყაზახეთში, შუა აზიაში, ევროპული ნაწილის სამხრეთში, ყირიმში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კავკასიაში.

საქართველოში, ისე როგორც მთელი არეალის ფარგლებში, ეგვიპტური კალია ბინადრობს ბუჩქნარით დაფარულ ბიოტოპებში. ერიდება ტყიან ადგილებს. იზამთრებს ზრდასრული ფორმა და ბოლო ასაკის ნიმფები. საქართველოში გავრცელებულ კალიებს შორის ყველაზე დიდი ზომისაა (დედლის სიგრძე 6.5 სმ, მამლისა — 4-5 სმ), ძირითადად რუხი ან მორუხო-მურაა, უკანა წვივები მოცისფრო ან მორუხო-იისფერი აქვს.

აზიანებს მრავალ კულტურულ, ტექნიკურ მცენარეს, ციტრუსებს, ბოსტნეულ, ხეხილოვან, დეკორატიულ კულტურებსა და ტყის ჯიშებს.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე ე. სტოლიაროვიმ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 536.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეგვიპტური კალია დაარქივებული 2009-09-29 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)
„**სამკაული სატრფოსთვის**" — თენგიზ აბულაძის ქართული მხატვრული ფილმი. კინოსტუდია „ქართულმა ფილმმა" იგი გამოუშვა 1971 წელს.

სიუჟეტი
-------

გადაღებულია ასმედხან აბუ-ბაქარის მოთხრობის „ყელსაბამი ჩემი სერმინაზისათვის" მიხედვით. სამ ძმას ერთი ქალიშვილი უყვარს. დავის გადასაწყვეტად, ძველი ადათის თანახმად, საპატარძლოსთვის განსაკუთრებული საჩუქრის საძებნელად გაეშურებიან, უმცროსი ძმა, ბაჰადური დაღესტანს მოივლის, ბევრ ხიფათს გაუმკლავდება და უხუცესთა წინაშე სატრფოსთვის მისართმევი უცნაური საჩუქრით წარდგება - ეს არის მშვენიერი მოთხრობა მშობლიური დაღესტნის მკვიდრთა და ზნე-ჩვეულებათა შესახებ. ვაჟი საპატარძლოსაც ასიამოვნოს და თანასოფლელებსაც. ბაჰადური ქალს ცოლად შეირთავს და ვაჟი შეეძინება.

ფილმის გადამღები ჯგუფი
----------------------

* დამდგმელი რეჟისორი - თენგიზ აბულაძე
* სცენარის ავტორი - თენგიზ აბულაძე
* დამდგმელი ოპერატორი - ლომერ ახვლედიანი
* დამდგმელი მხატვარი - ნიკოლოზ ყაზბეგი
* კომპოზიტორი - ნოდარ გაბუნია
* ხმის რეჟისორი - მიხეილ ნიჟარაძე
* მემონტაჟე - გულიკო ომიაძე

როლებში
-------

* რამაზ გიორგობიანი - ბაჰადური
* ნანი ბრეგვაძე - აიშა
* ეროსი მანჯგალაძე - დულდურუმი
* გიორგი გეგეჭკორი - ჟანდარი
* რამაზ ჩხიკვაძე - დაუდი
* კახი კავსაძე - ზაური
* ოთარ მეღვინეთუხუცესი - მაგომედი
* ლეონიდ ენგიბაროვი - სუგური

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეროვნული ფილმოგრაფია - სამკაული სატრფოსთვის  დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine.
**წოვათუშები**, შემოკლებით **წოვები**, ანუ **ბაცბები** — ქართული ეროვნული ცნობიერების მქონე სუბეთნოსი (დაახლოებით 3 ათასი კაცი). ისტორიულად სახლობდნენ თუშეთის ტერიტორიაზე. მოგვიანო პერიოდში თუშების მსგავსად მოხდა მათი ბარში, ალვანში ჩამოსახლება. წოვათუშები ბილინგვები არიან და საუბრობენ როგორც ქართულად, ასევე ნახური ქვეჯგუფის წოვათუშურ (ბაცბურ) ენაზე.

ორთოგრაფია
----------

ამ ეთნონიმის სწორი დაწერილობა არის „წოვათუში", „წოვათუშები" (დეფისის გარეშე), თუმცა სამეცნიერო ლიტერატურაში, მათ შორის ქსე-ში, ხშირად ვხვდებით მის არასწორ დაწერილობასაც — „წოვა-თუში", „წოვა-თუშები".

ენა
---

 მთავარი სტატია: ბაცბური ენა.
წოვათუშები ბილინგვუალები არიან. საუბრობენ ქართულად და წოვათუშურად (ბაცბურად), რომელიც ინგუშურის მონათესავე ენაა და ნახურ ენათა ჯგუფში შედის.

განსახლება
----------

წოვები (ისევე როგორც, ნაწილობრივ, პირიქითა თუშები) მომთაბარე ცხოვრების წესს მისდევდნენ, რამდენადაც ოდითგანვე მათ სამეურნეო საქმიანობას წარმოადგენდა მეცხვარეობა. ამ ფაქტორმა განაპირობა, რომ წოვათუშების სოფლები გაშენებულია როგორც მთაში, ისე — ბარში: 

* მთაში მათ ჰქონდათ სოფლები: ინდურთა, მოზართა, ეთელთა, ნაზართა, წარო, შავწყალა, საგირთა (*სტიქიური უბედურებების გამო განადგურდა 1861 წელს*) და ნადირთა;
* ბარში მოსახლეობდნენ:
	+ პანკისის ხეობაში: ომალო, ხალაწანი, ბაწარა, ბირკიანი და სხვა;
	+ ალვანის ველზე: ბახტრიონი, წიწალყურე, მუხროვანი, გურგალჭალა, ოთხთვალა, ალონი, ლაფანყური და ბაიჩლაყურე.

ლიტერატურა
----------

* *თოფჩიშვილი რ.*, წოვა-თუშები. საქართველოს ეთნოგრაფია /ეთნოლოგია / ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლ. ინ-ტი. თბ. 2010, გვ.154-162
* *ნიჟარაძე ბ.* ისტორიულ–ეთნოგრაფიული სტატიები. ტომი 1. თბ. 1962
* *ბუქურაული ივ.* თუშური ლექსები.მოამბე. №3. ტფილისი, 1895
* Шавхелишвили А. Тушины. Тбилиси, 2001
* Цискаришвили Ив. Записки о Тушети. Кавказ. 1848. №7, 1848

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელა შავხელიშვილი, წოვა-თუშები ქართულ სოციოკულტურულ სამყაროში, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის რეცენზირებადი ელექტრონული ბილინგვური სამეცნიერო ჟურნალი "სპეკალი", №4
**სანდრა სტეინგრაბერი** (ინგლ. Sandra Steingraber; დ. 1959, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი ბიოლოგი, მწერალი და კიბოსთან ბრძოლაში გამარჯვებული. სტეინგრაბერი წერს და კითხულობს ლექციებს ეკოლოგიის კავშირზე კიბოსთან და გარემო ფაქტორებზე, რომლებიც ხელს უწყობენ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემებს

ადრეული ცხოვრება
----------------

სტეინგრაბერი ჩვილობის ასაკში იშვილეს. იგი გაიზარდა და ბავშვობის უმეტესი ნაწილი გაატარა ტეიზველის ოლქში, ილინოისში. დედამისი მიკრობიოლოგი იყო, მამა კი კოლეჯის პროფესორი. მშობლებმა პატარა ასაკიდანვე ჩაუნერგეს ინტერესი მდგრადი განვითარებისა და ორგანული სოფლის მეურნეობის მიმართ.

  

20 წლის ასაკში სტეინგრაბერს განუვითარდა შარდის ბუშტის კიბო. მის რამდენიმე წიგნში, იგი აღწერს აშკარა კიბოს კლასტერს მის მშობლიურ ქალაქსა და ოჯახში.

  

კიბოს რემისიის შემდეგ სტეინგრაბერმა დაასრულა ბაკალავრიატი ბიოლოგიაში ილინოისის ვესლეანის უნივერსიტეტში. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა საველე მკვლევარად, საბოლოოდ, დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიაში მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო. იგი ასევე ფლობს მაგისტრის ხარისხს ინგლისურში, რომელიც მან ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიიღო.

კარიერა
-------

სტეინგრაბერი მუშაობდა კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტზე და არის საპატიო მოწვეული მეცნიერი ინტერდისციპლინარულ და საერთაშორისო კვლევების განყოფილებაში ითაკას კოლეჯში, ითაკაში, ნიუ-იორკში. იგი იმყოფებოდა საველე ვიზიტით ილინოისის უნივერსიტეტში, რედკლიფ/ჰარვარდში და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნივერსიტეტში, და მუშობდა პრეზიდენტ ბილ კლინტონის მკერდის კიბოს ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე.

აქტივიზმი
---------

სტეინგრაბერი , თავის 1997 წლის წიგნში *Living Downstream*, სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო დაბინძურების აღწერილობებს აზავებს ანეკდოტებითა და სამეცნიერო და სამედიცინო ლიტერატურის მონაცემებთით, რათა შეაფასოს კავშირი გარემო ფაქტორებსა და კიბოს შორის. სტეინგრაბერი აკრიტიკებს დისბალანსს კიბოს გენეტიკური მიდრეკილების კვლევების დაფინანსებასა და გარემოსდაცვითი წვლილის შესწავლას შორის. წიგნში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ცოტა რამის გაკეთება შეგვიძლია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობის შესაცვლელად, ბევრი რამ შეიძლება გაკეთდეს იმისათვის, რათა შემცირდეს ადამიანის ზემოქმედება გარემო კანცეროგენებზე.

  

2013 წლის 18 მარტს, სტეინგრაბერი ცხრა სხვა მომიტინგეებთან ერთად დააკავეს, რადგან გადაკეტა ბუნებრივი აირის ობიექტში შესასვლელი, იმისათვის, რომ გაეპროტესტებინა "the industrialization of the Finger Lakes". ჯარიმის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ მან და "Seneca Lake 12"-ის ორმა წევრმა 15-დღიანი სასჯელი მიიღეს. გათავისუფლებამდე სანდრამ 10 დღე გაატარა ერთ-ერთი ოლქის ციხეში.

პირადი ცხოვრება
---------------

სანდრა ცხოვრობს ნიუ-იორკში მეუღლესთან ჯეფ დე კასტროსთან, მოქანდაკე და ხელოვნების რესტავრაციის სპეციალისტთან, და ორ შვილთან ერთად. 2019 წლის ივლისში, სანდრა სტეინგრაბერმა თავის ესსეში განაცხადა, რომ ის არის გეი, მისი განცხადების დღე კი დაამთხვია LGBTQ STEM დღეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სანდრა სტეინგრაბერი ვებსაიტი
* *Living Downstream* დოკუმენტური ფილმი
* *Unfractured* - 2018 წლის დოკუმენტური ფილმი
რუხი ფერის უცხოპლანეტელი, წარმოდგენილი მხატვრის მიერ
**უცხოპლანეტელი** — ''*გიორგი ჯინჭარაძე''***მუქი ტექსტი**, არამიწიერი ცივილიზაციის წარმომადგენელი. 

ადამიანთა კულტურაში უცხოპლანეტელი ხშირად წარმოდგენილია ჰუმანოიდური ტიპის არსების სახით. ჩამოყალიბდა მისი ერთგვარი სახე, რომელიც ხშირად ასოცირდება მწვანე ან რუხი ფერის ადამიანის მსგავს არსებასთან, რომელსაც არ აქვს თმები, აქვს დიდი თავი, დიდი თვალები და გრძელი ხელები. ხშირად აღწერილია, როგორც არსება გარკვეული სქესობრივი ნიშნების გარეშე.

ადამიანთა წარმოდგენით უცხოპლანეტელები არიან ისეთი ცივილიზაციის წარმომადგენლები, რომელიც ადამიანებს ტექნოლოგიური განვითარების მასშტაბებით წინ უსწრებს. ამ წარმოდგენებით, უცხოპლანეტელები არიან კოსმოსური მოგზაურები ან რომელიმე პლანეტის მაცხოვრებლები, რომლებიც დაფრინავენ კოსმოსური ხომალდით, იტაცებენ ხალხს ან ადამიანებთან კონტაქტში შედიან. არსებობს 4 დონის კონტაქტი. პირველი დონის კონტაქტი — ადამიანები უცხოპლანეტელებს ხედავენ. მეორე დონის კონტაქტი — ადამიანებს აქვთ მტკიცებულება იმისა რომ უცხოპლანეტელი ნახეს. მესამე დონის კონტაქტი-ადამიანები უცხოპლანეტელებთან უსაზღვრო კონტაქტში შედიან. მეოთხე დონის კონტაქტი ყველაზე საშიშია, ამ დროს უცხოპლანეტელები ადამიანებს იტაცებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცხოპლანეტელთა სურათები დაარქივებული 2011-01-24 საიტზე Wayback Machine.
* ufocasebook.com დაარქივებული 2011-04-29 საიტზე Wayback Machine.
* ილკი მურის მესამე ტიპის ახლო კონტაქტი დაარქივებული 2010-11-16 საიტზე Wayback Machine.
* ბრიტანული საიტი და ფორუმი უცხოპლანეტელთა შესახებ დაარქივებული 2006-12-05 საიტზე Wayback Machine.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**რაჭა-ლეჩხუმის გლეხთა აჯანყება** — ბოლშევიკური ბანდების მიერ რაჭა-ლეჩხუმში მოწყობილი აჯანყება 1918 წელს ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა სოფელ ლასურიაში მოწვეულ ყრილობაზე სამაზრო ერობის წარმომადგენელთა გამოუცხადებლობა და ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ ცაგერის გამაგრების დაწყება. ბოლშევიკების ერთ-ერთმა რაზმმა, რომელსაც ი. სვანიძე მეთაურობდა, ხელთ იგდო ცაგერი და სამაზრო ხელისუფლება გააუქმა. მთავრობამ ლეჩხუმში გვარდიელთა რაზმი გაგზავნა ჯავშნოსანი ავტომობილის თანხლებით, მაგრამ ეს რაზმი ბოლშევიკებმა განაიარაღეს, ხოლო მისი ერთ-ერთი მეთაური ლევან დადეშქელიანი მოლაპარაკებებზე მიიწვიეს და ვერაგულად მოკლეს. 

14 მარტს ქუთაისის საგუბერნიო კომისარმა ივანე კაჩუხაშვილმა ლეჩხუმის მაზრა კანონგარეშე გამოაცხადა. სახალხო გვარდიამ ჩაკეტა ლეჩხუმისაკენ მიმავალი ყველა გზა, აიკრძალა სურსათის შეტანა. 15 მარტს ბოლშევიკებმა თანამოაზრეებს საქართველოს სხვა მხარეებშიც მოუწოდეს დაეწყოთ ძირგამომთხრელი ქმედებები. ლეჩხუმის მაზრის კანონგარეშე გამოცხადების მიმართ საზოგადოების არაერთგვაროვანი რეაქციის გამო მთავრობამ ბლოკადა მოხსნა რეგიონს და ამავდროულად, წესრიგის აღსადგენად გვარდიელთა ახალი რაზმები გაგზავნა იქ. საბოლოოდ მთავრობის ჯარის ნაწილებმა ცაგერი აიღეს. ამბოხებულთა ცალკეული ბანდები ბრძოლას განაგრძობდნენ. ახალი ძალით იფეთქა აჯანყებამ რაჭაში. აჯანყებულთა დასახმარებლად მივიდა სამეგრელოს ბოლშევიკთა ბანდა ალექსი გეგეჭკორის ხელმძღვანელობით. შეიქმნა სამეგრელო-რაჭა-ლეჩხუმის რევოლუციური შტაბი, რომელშიც 5 კაცი შედიოდა. შტაბის ბრძანებით ონელი ვაჭრები დააყაჩაღეს და იძულებით გადაახდევინეს ფული, ეს თანხა კი ბოლშევიკური რაზმების მომარაგების მოხმარდა. ამავე დროს ამბროლაურში რაიონულ ყრილობაზე აირჩიეს რაიონის ხელმძღვანელი ორგანოს აღმასრულებელი კომიტეტი. ვითარება გართულდა. აჯანყებულთა წინააღმდეგ გაიგზავნა ჯარისა და გვარდიის ნაწილები, რომლებიც ბოლშევიკები სოფელ ტვიშთან ბრძოლაში დაამარცხეს. გორგაღალასთან ბრძოლის შემდეგ გვარდიამ დროებით 15 კმ-ით უკან დაიხია. ორკვირიანი ბრძოლის შემდეგ, 23 აგვისტოს, აჯანყებულები საბოლოოდ დამარცხდნენ, ბოლშევიკური ბანდები რეგიონიდან განიდევნა.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი ა.*, გმირული ბრძოლების დაუვიწყარი დღეები, თბ. 1967;
* *კიკვიძე ა.*, რაჭა. რევოლუციური წარსული და აწმყო, თბ. 1976;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 6, თბ. 1972;
* *დღვილავა მ. კოჭლანაზაშვილი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 312.
**ბარის ნავსადგური** (ჩერნოგორული: *Luka Bar*, *Лука Бар*, ჩსბ: LUBA) — ჩერნოგორიის მთავარი საზღვაო პორტი. ის მდებარეობს ბარში.

ისტორია
-------

1571 წელს ოსმალეთის მიერ დაპყრობამდე ის შკოდერის პორტად გამოიყენებოდა. ბარის დაპყრობის შემდეგ თურქებმა იქ მცირე პორტი ააშენეს. პორტის განვითარება 1878 წლამდე თურქების მიერ ხდებოდა, შემდეგ მონტენეგრო გახდა დამოუკიდებელი და ბარი მას გადაეცა.

ახალი პორტის მშენებლობას ოფიციალურად ჩერნოგორიის მეფის ნიკოლა I–ის დროს 1905 წლის 23 მარტს ჩაეყარა საფუძველი. პორტის დიზაინი შექმნა იტალიელმა კოენ კაგლიამ და ის წლიურად 3 მილიონი ტონა ტვირთის გატარებაზე იყო გათვლილი. პორტმა ფუნქციონირება 1909 წლის 23 ოქტომბერს დაიწყო.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1944 წელს გერმანულმა არმიამ უკან დახევისას ის თითქმის მთლიანად გაანადგურა. რეკონსტრუქცია 1950 წელს დაიწყო და პირველი ფაზა 1965 წელს დასრულდა. მეორ ფაზის დასრულებამდე (რომელიც წლიურად 5 მილიონი ტონა ტვირთის გატსარებას გულისხმობდა) 1979 წელს მოხდა ძლიერი მიწისძვრა და თითქმის პორტის მოწყობილობების ნახევარი დაზიანდა.

შემდგომი განახლება დაიწყო 1981 წელს და დასრულდა 1983–ში. დღეისთვის პორტის ტვირთგამტარიანობა არის 5 მილიონი ტონა წელიწადში. ამ ეტაპზე პორტი მუშაობს წაგებაზე, რადგან ჩერნოგორიის ბაზარია არის მცირე და ვერ უზრუნველყოფს მის მთლიან დატვირთულობას.

ტერმინალები
-----------

* RO - RO ტერმინალი
* ხის მასალის ტერმინალი
* კონტეინერების ტერმინალი
* ზოგადი ტვირთის ტერმინალი
* მოცულობითი ტერმინალი
* მარცვლეულის ტერმინალი
* თხევადი მასის ტერმინალი
* მგზავრების ტერმინალი

საბორნე ხაზი
------------

მოძრაობს ერთი ხაზი ბარის მიმართულებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ჩერნოგორიული) (ინგლისური) Official Website
* (ჩერნოგორიული) (ინგლისური) Listing on the Montenegro Stock Exchange
ფაიფურის ნაკეთობაფაიფურის ნაკეთობა
ფაიფურის ნაკეთობაფაიფურის ნაკეთობა
**ფაიფური** — თეთრი, გამჭვირავი, თხელკედლიანი, აირშეუღწევი კერამიკული ნაკეთობა დამზადებული კაოლინის, კვარცხის, მინდვრის შპატისა და პლასტიკური თეთრი თიხის წმინდა ნარევისაგან. გამონაკლისია ფერადი ფაიფური, რომელსაც ამზადებენ მასაზე სპეციალური კერამიკული საღებავების დამატებით.

ისტორია
-------

ფაიფური გამოიგონეს ჩინეთში. იქ არის მთა, რომელსაც კაულინი (მაღალი მთა) ეწოდება. ამ მთის ძირში ფაიფურის დასამაზადებლად საჭირო ნედლეულის მდიდარი საბადოა. 

ფაიფურის წარმოების ხელოვნება ჩინეთიდან კორეაში გადავიდა, იქიდან კი იაპონიაში. ფაიფურის ჭურჭელს ძველ რომშიაც ამზადებდნენ, მაგრამ მისი წარმოების საიდუმლობა დაიკარგა. პორტუგალიელმა და ჰოლანდიელმა ვაჭარ–მეზღვაურებმა ფაიფურის ნაკეთობანი ჩინეთიდან ევროპაში შემოიტანეს, მაგრამ მათ ვერ შეძლეს გაეგოთ ფაიფურის წარმოების საიდუმლო.

XII საუკუნეში ცნობილმა ვენეციელმა მოგზაურმა მარკო პოლომ ამომავალი მზის ქვეყნებს მიაღწია. მის ცნობიდან გამოირკვა, რომ იმ დროს ჩინეთში ამზადებდნენ თეთრი ფერის მშვენიერ ჭურჭელს, რომელიც სასიამოვნოდ წკრიალებდა. იმ დროს ფაიფური ევროპაში ძალიან ძვირად ფასობდა. ამიტომ ფაიფურის ნაკეთობანი მხოლოს მეფეების და თავადების სუფრებს ამკობდა.

XVIII საუკუნეში პოლონეთის მეფის ავგუსტ II–ის ალქიმიკოსმა ბეტგერმა (1682–1719) საინტერესო აღმოჩენა მოახდინა. პოლონეთის მეფე ვალებში იყო ჩაფლული და ბეტგერიც ოქროს დამზადების წესს ეძებდა. ამ კვლევების დროს მან შემთხვევით გამოარკვია, რომ ის ფქვილი, რომელიც ფუდრის სახით პარიკებს აყრიდნენ, კაოლინს შეიცავდა.

მალე საქსონიაშo წარმოიშვა მრეწველობის ახალი დარგი – ფაიფურის მრეწველობა. საქსონურმა ფაიფურმა თავისი მაღალი ხარისხის გამო სწრაფად სახელი გაითქვა მთელს ევროპაში. ამჟამად ფაიფურის წარმოება სხვადასხვა ქვეყნების მრეწველობის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი დარგია.

ფაიფურის თვისებები
------------------

ფაიფური როგორც ტექნიკური მასალა ხასიათდება მთელი რიგი ძვირფასი თვისებებით – მაღალი მექანიკური და ელექტრონული სიმტკიცით, ქიმიური და თერმული მედეგობით. საოჯახო ფაიფური ხასიათდება იშვიათი დეკორატიული მონაცემებით. ბუნებაში ფართოდ გავრცელებული მინერალური ნედლეულის ბაზაზე დამზადებული ფაიფურის მასალაში ამ თვისებათა შერწყმამ უზრუნველყო ფაიფურის მეტად მრავალგვარი და ეფექტიანი გამოყენება თანამედროვე ტექნიკასა და ყოფაცხოვრებაში.

ერთმანეთისაგან ანსხვავებენ „სალ" და „რბილ" ფაუფურს. სალი ფაიფურის მასათა შემადგენლობაში მეტი რაოდენობით შედის კაოლინი და უფრო მცირე რაოდენობით მინდვრის შპატი. მათ უფრი მაღალ ტემპერატურაზე გამოწვავენ, ვიდრე რბილი ფაიფურის მასებს.

სალ ფაიფურს მაღალი მექანიკური სიმტკიცე, კარგი დიელექტიკური მაჩვენებლები, მაღალი ქიმიური და თერმული მედეგობა აქვს და ძვირფას მასალას წარმოადგენს იზოლატორთა, ქიმიური წარმოების ნაკეთობათა და საუკეთესი ხარისხის კერამიკულ ნაკეთობათა დასამზადებლად. სალ ფაიფურზე უფრო მაღალი ტექნიკური მაჩვენებელი გააჩნია მხოლოდ სპეციალური კერამიკის ზოგიერთ სახეობას.

გალერეა
-------

* ჩინური ფაიფურიჩინური ფაიფური
* ლურჯი ფაიფურილურჯი ფაიფური
* ფაიფურის ნაკეთობაფაიფურის ნაკეთობა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუზნეცოვის ფაიფური - უბრალო გლეხის ქმნილება[*მკვდარი ბმული*]

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფაიფური***
სხვადასხვა ტიპის ბატარეები
**ბატარეა** — მუდმივი ელექტრული დენის წყარო, რომელშიც მიმდინარეობს ელექტრული მუხტების განცალკევება, რომელიც გროვდება დენის წყაროს პოლუსებზე და ჩნდება პოტენციალთა სხვაობა, იგივე ძაბვა, რომელიც აღინიშნება U ასოთი. პოტენციალთა სხვაობა არის ელექტრული ძალის მიერ ერთეულოვანი მუხტის გადატანაზე შესრულებული მუშაობა, რომელიც გამოისახება ფორმულით: U = A / Q. მისი ერთეულია ვოლტი, 1 ვ = ჯ/კ. გალვანური ელემენტების მოქმედება ხასიათდება ფიზიკური სიდიდით ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ), რომელიც აღინიშნება ხელნაწერი ℰ ასოთი (ენერგიის E აღნიშვნისგან განსასხვავებლად) და მისი ერთეულია ვოლტი.

ლიტერატურა
----------

* Dingrando, Laurel; et al. (2007). *Chemistry: Matter and Change*. New York:  Glencoe/McGraw-Hill. ISBN 978-0-07-877237-5.  Ch. 21 (pp. 662–695) is on electrochemistry.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბატარეა***

* Non-rechargeable batteries დაარქივებული 2013-10-22 საიტზე Wayback Machine.
* HowStuffWorks: How batteries work
* DoITPoMS Teaching and Learning Package- "Batteries"
**ქრისტინა მარია რაიდერი** (ინგლ. Christina Maria Rieder; დ. 13 მარტი 1986, ვანკუვერი, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა) ასევე ცნობილია, როგორც Rykka — კანადელ-შვეიცარიელი მომღერალი და კომპოზიტორი ვანკუვერიდან, კანადიდან. ნომინირებული რამდენიმე მუსიკალურ დაჯილდოებაზე კანადაში. წარადგინა შვეიცარია ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე სტოკჰოლმში, სიმღერით „The Last of Our Kind".

ბიოგრაფია
---------

Rykka დაიბადა 1986 წლის 13 მარტს ვანკუვერში. გიტარის გაკვეთილები 15 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც გამოვიდა და შეასრულა სიმღერა ადგილობრივი საზოგადოების ფესტივალზე. დაასრულა ორწლიანი პროგრამა ვანკუვერის „Community College"-ში, რის შემდეგ სწავლობდა მომღერლობას პაულა კრემერთან, რომელიც ასევე ცნობილია ვანკუვერში.

2009 წელს Rykka გადავიდა ტორონტოში, სადაც ჩაწერა თავისი მესამე დამოუკიდებელი ალბომი „Straight Line" „Christina Maria"-ს სახელით. ალბომი დამზადდა რამდენიმე კანადელი პროდიუსერის დახმარებით, როგორიცაა დავით ბაქსტერი, რასელ ბროუმი და სხ.

2010 წელს, მისი ალბომი „Straight Line" გამოიცა შვეიცარიაში „Jig Records"-ის ავტორობით. Rykka დარჩა და შეასრულა ორივე ქვეყანაში: შვეიცარიასა და გერმანიაში, სპექტაკლით „Sat.1 Frühstücksfernsehen", ამ დროს გერმანიის ტელეარხს უყურებდა საშუალოდ 1 მილიონი მაყურებელის აუდიტორია. მოგვიანებით ის ნომინირებულ იქნა „DemoTape Clinic"-ის ჯილდოზე „M4Music"-ზე შვეიცარიაში.

2013 წელს, გამოვიდა Rykka მეოთხე სტუდიური ალბომი „Kodiak", „Vissen Record"-ის გამოცემით კანადაში, რომელიც ერთი წლით ადრე გამოვიდა შვეიცარიაში. 2013 წელს, მოგვიანებით, მან მოიგო $ 100,000.00 „The Peak Performance Project"-ზე.

Rykka ყოფს თავის დროს ციურიხსა (შვეიცარია) და მის მშობლიურ ვანკუვერს შორის. მისი პაპა შვეიცარიელია.

დისკოგრაფია
-----------

### ალბომები

| სახელი | დეტალები |
| --- | --- |
| *Kodiak* | * გამოვიდა: 26 ოქტომბერი 2012
* ლეიბლი: Little Jig Records
* ფერმატი: ციფრული ჩამონატვირთი
 |
|

### სინგლები

| წელი | სახელი | ალბომი |
| --- | --- | --- |
| 2012 | „Map Inside" | *Kodiak* |
| „The Brink" |
| 2013 | „Blackie" |
| 2014 | „Electric" |
| 2015 | „Movies" | *უალბომო სინგლები* |
| 2016 | „The Last of Our Kind" |
| 2014 | „Never Fade"(Alex Guesta featuring Rykka) | *უალბომო სინგლები* |
| „The Devil"(The New Black Tea featuring Rykka) |
| „Dolls"(The New Black Tea featuring Rykka) |
| „Delirium"(Zomboy featuring Rykka) | *The Outbreak* |
| 2015 | „Don't You Honey Me"(Timothy Jaromir featuring Rykka) | *უალბომო სინგლები* |
| „Thunder"(Matierro & Dynastrax featuring Rykka) |
|

სქოლიო
------

1. ↑  "Little Jig Records releases Straight Line (Little Jig Records)"
2. ↑  io-clip "Rykka featured on Sat1 (Sat1)"[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  "Vissen Records releases Kodiak in Canada (New Canadian Music)"
4. ↑  performance-project "Rykka wins the Peak Performance Project 2014 (The Georgia Straight)".  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-21. ციტირების თარიღი: 2016-03-17.
5. ↑  Rykka mit The Last Of Our Kind. SRF (6 December 2015).

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* MusicBrainz: 9a7e844a-bc4a-4e00-80cb-5aa3d11df746
* VIAF: 166730463
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 166730463

 |
**ელექტრული აკუმულატორი** — გალვანური ელემენტის მეორეული დენის წყაროს ტიპი, რომელიც ხასიათდება აქტიური ელემენტის მრავალჯერადი გარდაქმნა-აღდგენით და აქვს უნარი დააგროვოს ელექტრული ენერგია (გადააქციოს ქიმიურად) და საჭიროების შემთხვევაში გასცეს იგი გარე წრედში. გამოიყენება სხვადასხვა ელექტრული მოწყობილობებში როგორც ავტონომიური კვების წყარო. 

ელექტრული აკუმულატორის შესაქმნელად პირველი ცდები ჩაატარეს ვ. პეტროვმა და ი. რიტერმა XIX საუკუნის დასაწყისში. ელექტრული აკუმულატორის თვისებათა შესწავლასა და მისი ახალი კონსტრუქციების შექმნაში დიდი წვლილი მიუძღვით მეცნიერებს ე. ლენცს, უ. გროვს, გ. პლანტეს, დ. ლაჩინოვს, ე. ტვერიტინოვს, პ. იაბლოჩკოვს და სხვებს.

ელექტრული აკუმულატორი წარმოადგენს საიზოლაციო მასალისაგან (ებონიტი, პლასტმასა, მინა) დამზადებულ ჭურჭელს, რომელშიც ჩასხმულია ელექტროლიტი (მჟავა, ტუტე) და ჩადებულია ელექტროდები. გარე წრედთან ელექტროდების შერთვით აკუმულატორში დენი გაივლის და იგი განიმუხტება, ამავე დროს ქიმიური ენერგია გარდაიქმნება ელექტრულ ენერგიად. განმუხტული ელექტრული აკუმულატორი, რომ დაიმუხტოს და ელექტრული ენერგია, რომ ქიმიურ ენერგიად გარდაიქმნეს, მასში მუდმივი დენი უნდა გავატაროთ. განასხვავებენ ტყვიის (მჟავური), კადმიუმ-ნიკლის, რკინა-ნიკლის, ვერცხლ-ნიკლის, ვერცხლ-კადმიუმის (ტუტე) აკუმულატორებს. 

ელექტრული აკუმულატორის მახასიათებლებია: 

* მუშაობის ვადა (დამუხტვა-განმუხტვის შესაძლო ციკლთა რაოდენობა);
* ელექტრული ტევადობა (კულონებით, კილოკულონებით, ან ამპერ-საათებით), რომელსაც ის გასცემს განმუხტვის დროს;
* კუთრი ენერგია (ჯოულებით, კილოჯოულებით ან ვატ-საათებით), რომელიც აირთმევა 1 კგ მასიდან;
* გაცემული ენერგიის მიხედვით (მქკ) (1 ა·სთ=3600 კ; 1 ვტ·სთ=3600 ჯ.)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 119-120.
**ანდრია ურუშაძე** (დ. 25 აპრილი, 1965, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი 2010-2012 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

1993 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. 1993-1994 წლებში გაიარა ასპირანტურა ენდოკრინოლოგიაში იმავე უნივერსიტეტში. 1995-1997 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო კანცელარიაში საერთაშორისო პროგრამების იმპლემენტაციის ბიუროს ხელმძღვანელად. 1997 წელს დაასრულა სახელმწიფო მართვის სკოლა. 1998 წელს შვეიცარიაში გაიარა სპეციალური კურსები დაზღვევის მენეჯმენტში. 1997-2005 წლებში იყო სადაზრვევო კომპანია „ალდაგის" აღმასრულებელი დირექტორი.

2005 წლის სექტემბერში ურუშაძე დაინიშნა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში ჯანდაცვის დეპარტამენტის უფროსად. 2007 წლის ოქტომბერში კი დაინიშნა იმავე სამინისტროს სისტემაში შემავალი სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორად. 2010 წლის 10 სექტემბერს გახდა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. ამ თანამდებობაზე იყო 2012 წლის 15 მარტამდე. ის მინისტრის პოსტზე შეცვალა ზურაბ ჭიაბერაშვილმა. ურუშაძე იმავე დღეს დაინიშნა თბილისის მერის მოადგილედ.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში საბურთალოს მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა"), სადაც ხმათა 25,03% მიიღო (22 339 ხმა) და მეორე ადგილი დაიკავა.

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
--------------------------

გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, მათ შორის „ქართული ჯანმრთელობისა და სოციალური პოლიტიკის პრინციპები". ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანდრია ურუშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ანდრია ურუშაძის ოფიციალური საიტი facebook-ზე

|
|  |
|
| წინამორბედი:ალექსანდრე კვიტაშვილი | **საქართველოს დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო**10 სექტემბერი, 2010 – 15 მარტი, 2012 | შემდეგი:ზურაბ ჭიაბერაშვილი |



1. ↑   შედეგები 2012
**მელიტონ ქარცივაძე** იგივე **ოსმან ბეი** — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეისთვის აქტიური მებრძოლი. საზღვარგარეთ მოქმედი ორგანიზაციის „საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის" წევრი.

ბიოგრაფია
---------

რამდენიმე წელი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა. იგი სარწმუნოებით მაჰმადიანი ქართველი იყო. იგი იძულებული გახდა ოსმალეთში გახიზნულიყო, რადგან ბათუმის ფოსტის ექსპროპრიაციისთვის მთავრობას პასუხისგებაში ჰყავდა მიცემული. მიხაკო წერეთელთან ერთად პირველი წყალქვეშა ნავით საქართველოში ჩამოვიდა. საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრები (1914-1918 წლებში) საქართველოს დამოუკიდებლობის აღსადგენად აქტიურად იბრძოდნენ. ქართული ლეგიონის მიზნებსა და საქართველოს დამოუკიდებლობის მხარდაჭერას იზიარებდა გერმანიის კონსული ოსმალეთში ოტო ფონ ლოსოვი, რომელმაც პრაქტიკულად ხელი შეუწყო საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეის მომწიფებას. მიუხედავად იმისა, რომ ლეგიონი დამოუკიდებლობის აღდგენამდე დაიშალა, გერმანელები მაინც არ წყვეტდნენ საქართველოს მხარდაჭერას:კრესენშტაინის მეთაურობით საქართველოში შემოვიდა გერმანიის სამხედრო დანაყოფი, რომელმაც ხელი შეუწყო საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებას, ლეგიონის ყოფილი წევრების მიერ საქართველოს რეგულარული არმიის ხელშეწყობასა და ინსტიტუციების განვითარებას. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისა და განმტკიცების შემდგომ, 1918 წლის ივლისში, საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი დაიშალა, ხოლო მისმა წევრებმა საქართველოს ახლად დაბადებულ სახელმწიფოში განაგრძეს მოღვაწეობა. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ (1918 წლის 26 მაისი) ქართული სახელმწიფოს მშენებელთა რიგებში ჩადგა. ანგორაში მუსტაფა ქემალ ათათურქის მთავრობასთან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დიპლომატიური კორპუსის წევრი იყო. მას, ზია-ბეგ აბაშიძესთან, ერთად სამხედრო ატაშეს პოსტი ეკავა.

ლიტერატურა
----------

* *სარალიძე ლ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 454.
* სცსა, ფ. 1861, აღწ. 3, საქ. 230; დ. შალი - კაშვილი, დღიურები, ვ. ნოზაძის თარგმანი, ჟურ. „კავკასიონი", XVI-XVII, პარიზი, 1972/1973; გ. შარაძე,
* ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია, ტომი IV, თბ. 2003.
**ნოვოროსიისკი** (რუს. Новороссийск) — ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში. მდებარეობს შავი ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ცემესის უბესთან. ნოვოროსიისკი სანაოსნო ქალაქია. იგი არის რუსეთის ერთ ერთი მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი შავ ზღვაზე. აქ არის როგორც სავაჭრო ისე სამხედრო ნავსადგური, რკინიგზის სადგური.

ისტორია
-------

ნოვოროსიისკის მიდამოებთან მდებარეობდა მცირე ზომის ციხე და მნიშვნელოვანი ნავსადგური სუჯუქ-ყალე, რომელიც ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნოდა. 1812 წელს წელს რუსებმა ის დაანგრიეს და 1838 წელს დააარსეს სიმაგრე. 1866 წლიდან იყო შავიზღვისპირეთის ოკრგუსი ცენტრი, ხოლო 1896-1920 წლებში იყო შავიზღვისპირეთის გუბერნიის ცენტრი. 1905 წლის რევოლუციის დროს მოქმედებდა ნოვოროსიისკის რესპუბლიკა. 1917-1920 წლებში, რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს გადადიოდა ხელიდან ხელში თეთრ მოძრაობასა და ბოლშევიკებს შორის. საბოლოოდ, 1920 წლის 27 მარტიდან დაიკავეს ბოლშევიკებმა. მეორე მსოფლიო ომის დროს დაიპყრეს გერმანელებმა. 1942-1943 წლებში იყო მნიშვნელოვანი ბრძოლების ცენტრი. გათავისუფლებულ იქნა 1943 წლის 16 სექტემბერს. მიენიჭა გმირი ქალაქის წოდება. საბჭოთა პერიოდში იყო ცემენტის წარმოების მსხვილი ცენტრი, ასევე მოქმედებდა ლითონდასამუშავებელ, საშენ მასალათა, კვების მრეწველობისა და ავეჯის საწარმოები.

მოსახლეობა
----------

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| წელი | **1897** | **1923** | **1931** | **1959** | **1970** | **1979** | **1982** | **1989** | **1998** | **2002** | **2010** | **2013** | **2014** |
| მოსახლეობა | 16897 | 47700 | 82900 | 93461 | 132744 | 159135 | 168000 | 185938 | 204300 | 232079 | 241952 | 251013 | 256580 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნოვოროსიისკის თავდაცვითი ოპერაცია
* ნოვოროსიისკ-ტამანის ოპერაცია

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნოვოროსიისკი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 463.

სქოლიო
------

1. ↑  Численность населения Новороссийска на 1 января 2014 года

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სსრკ-ის გმირი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* ქერჩი
* კიევი
* ლენინგრადი
* მინსკი
* მურმანსკი
* მოსკოვი
* ნოვოროსიისკი
* ოდესა
* სევასტოპოლი
* სმოლენსკი
* სტალინგრადი
* ტულა
* ბრესტის ციხესიმაგრე
	+ გმირი ციხესიმაგრე

 | 
 |

 |
**ლინა ჯენარი** (იტალ. Lina Gennari; დ. 22 მარტი, 1911, ბოლონია — გ. 11 ოქტომბერი, 1997, რომი) — იტალიელი მსახიობი და მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით ბოლონიელი, ლამაზი ხმის და მკვეთრი ფიზიკური სილამაზის მქონე მსახიობი მალე გახდა წარმატებული სცენაზე. რამდენიმე წელი მუშაობდა შვარცის ჯგუფში და გახდა წამყვანი მომღერალი. შემდეგ მუშაობდა ნუტო ნავარინისთან. იღებდნენ კინოფილმებში. კინოკარიერა დაასრულა რეჟისორ დინო რიზის ფილმით „ვენერას ნიშანი".

1975 წელს ჯინო ბრამიერისთან ერთად მონაწილეობდა მუსიკალურ სპექტაკლში „Felicibumta" (რეჟ. ჯინო ლანდი).

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1933 | ფ | „სახალხო მატარებელი" | „Treno popolare" | ლინა |
| 1936 | ფ | „მწვანე და ცისფერი ნეაპოლი" | „Napoli verde-blu" | მსახიობი |
| 1944 | ფ | „ბედნიერების ძიებაში "| „In cerca di felicità" |  |
| 1946 | ფ | „ევგენია გრანდე" | „Eugenia Grandet" | მარკიზა |
| 1952 | ფ | „უმბერტო დ." | „Umberto D." | ანტონია |
| 1955 | ფ | „ვენერას ნიშანი" | „Il segno di Venere" | სინიორა პინა |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლინა ჯენარი***

* 

* ლინა ჯენარი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ლინა ჯენარი allmovie-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  ISBN = 978-88-8440-214-1|p =157-158
**მარტოხელა ქალაქი: მარტოობის ხელოვნების თავგადასავალი** – ოლივია ლეინგის მიერ დაწერილი წიგნი. წიგნი პირველად Picador-მა 2016 წელს გამოსცა და ლეინგის წინა ნამუშევრების მსგავსად, ის აერთიანებს კვლევას, ბიოგრაფიასა და მემუარებს.
წიგნის კვლევის უმეტესი ნაწილი ჩატარდა მაშინ, როდესაც ლეინგი მარტო ცხოვრობდა ნიუ-იორკში, პარტნიორის მოულოდნელად მიტოვების შემდეგ. მისი აზრები იმ იზოლაციაზე, რომელიც მან ამ დროს იგრძნო, წიგნში განათავსა. როდესაც ოლივია ლეინგი ოცდაათიანი წლების შუა ხანებში ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, ის ყოველდღიურად ცხოვრობდა მარტოობაში. სულ უფრო მეტად მოხიბლული ამ ყველაზე სამარცხვინო გამოცდილებით, მან დაიწყო მარტოხელა ქალაქის შესწავლა ხელოვნების გზით. ნაწარმოებებსა და ცხოვრებას შორის უწყვეტად მოძრაობა - ედვარდ ჰოპერის ღამის ქოხებიდან ენდი უორჰოლის დროის კაფსულებამდე, ჰენრი დარგერის განძარცვიდან შიდსის კრიზისის განადგურებამდე - ლეინგი ატარებს ელექტრულ, კაშკაშა გამოძიებას იმის შესახებ, თუ რას ნიშნავს მარტო ყოფნა, აშუქებს არა მხოლოდ მარტოობის მიზეზებს, არამედ ის, თუ როგორ შეიძლება ამისათის წინააღმდეგობის გაწევა და ა.შ. წიგნმა დიდი მოწონება დაიმსახურა და ზოგადად დადებითი შეფასებები დაიმსახურა.

მიმოხილვა
---------

წიგნი დაყოფილია რვა თავად, ყოველი თავი იწყება ლეინგის ნიუ-იორკში მარტო ყოფნის გამოცდილებით, სანამ გადაიქცევა მხატვრებზე და იმ გზაზე, რომლითაც მარტოობა გავრცელდა მათ შემოქმედებაში. თანმიმდევრობით, განხილული მხატვრები არიან:

* ედვარდ ჰოპერი
* ენდი ვარჰოლი
* დევიდ ვოინაროვიჩი
* ნენ გოლდინი
* ჰენრი დარგერი
* ვივიენ მაიერი
* კლაუს ნომი
* ჯოშ ჰარისი
* ზოი ლეონარდი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Lasdun, James. The Lonely City by Olivia Laing review – Warhol, Hopper, Garbo and the art of loneliness. ციტირების თარიღი: March 5, 2017.
3. ↑  Calhoun, Ada. ‘The Lonely City,’ by Olivia Laing. ციტირების თარიღი: March 5, 2017.
4. ↑  Garner, Dwight. Review: ‘The Lonely City,’ a Personal Study of Urban Isolation. ციტირების თარიღი: March 5, 2017.
5. ↑  Roberts, Michèle. The Lonely City: Adventures in the Art of Being Alone by Olivia Laing, book review. ციტირების თარიღი: March 5, 2017.
**ვარუნ საჰნი** (ინგლ. Varun Sahni ; დ. 29 მარტი, 1956, ინდოეთი) — ინდოელი ასტროფიზიკოსი და კოსმოლოგი, პუნის კოსმოლოგიისა და ასტროფიზიკის საუნივერსიტეტო ცენტრის პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ვარუნ საჰნი წარმოშობით ინდოეთის წარჩინებულ ოჯახს ეკუთვნოდა. მის ნათესავებს შორის იყვნენ მასწავლებლები და მუსიკოსები. მამა იყო მწერალი ბგიშამ საჰნი, ხოლო ბიძა — მსახიობი ბალრაჯ საჰნი. 

ვარუნ საჰნიმ 1978 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი კვანტური თეორიის განხრით. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში ლანდაუს სახელობის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომელ ალექსი სტარობინსკისთან. მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი 1980 წელს.  1983 წელს სტარობინსკიმ წარმოადგინა ერთობლივი ნაშრომი მე-10 საერთაშორისო გრავიტაციულ კონფერენციაზე ( პადუაში, იტალია),  რომლის თანაავტორები იყვნენ საჰნი და კოფმანი.

დისერტაციის წარმატებით დაცვის შემდეგ საჰნი დაბრუნდა ინდოეთში, სადაც დაიწყო მუშაობა პუნის კოსმოლოგიისა და ასტროფიზიკის საუნივერსიტეტო ცენტრში, გაიარა კარიერული ზრდის ყველა ეტაპი პროფესორის საპატიო წოდებამდე. 1997 წელს ინდოეთში უმასპინძლა მომდევნო საერთაშორისო კონფერენციას ფარდობითობისა და გრავიტაციის ზოგად თეორიაზე, რომელშიც მონაწილეობდა, როგორც ადგილობრივი საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი.

წვლილი მეცნიერებაში
-------------------

ცნობილია, რომ ვარუნ საჰნიმ შეისწავლა სამყარო, უფრო კონკრეტულად მისი ფართომასშტაბიანი სტრუქტურა, ადრეული ინფლაციური ფაზა და კოსმოლოგიური მუდმივა. მისი მიღწევები მოიცავს ინფლაციასთან დაკავშირებული კოსმოსური თეორემის შექმნას, სამყაროს სტრუქტურის ანალიზს თვითგანვითარებული სტატისტიკური მეთოდების გამოყენებით, ბნელი ენერგიისა და ბნელი მატერიის ახალი მოდელების აღმოჩენას, ინფლაციის ერთიანი მოდელების შემუშავებას, აგრეთვე ბნელი ენერგიის და დიდი აფეთქების თეორიის ახსნას. მისი კვლევა დაფიქსირებულია რამდენიმე ნაშრომში. ინდოეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნაშრომების ონლაინ საცავი შეიცავს 68 მათგანს.

ვარუნ საჰნი არის საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის წევრი. გამოდიოდა პლენარული მოხსენებებით არაერთ კონფერენციასა და სემინარზე; მათგან აღსანიშნავია მოხსენება: „კოსმოლოგია ბუმერანგის ექსპერიმენტის შემდეგ", რომელიც წარადგინა 2000 წელს ტატას ფუნდამენტური კვლევების ინსტიტუტის ასტრონომიის სემინარებზე და თეორიული მეცნიერებათა საერთაშორისო ცენტრში გაკეთებული მოხსენება: „კოსმოლოგიისა და გრავიტაციის საზღვრები" (ICGC 2011). ათენის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტის გამოყენებითი მათემატიკური და ფიზიკურ მეცნიერებათა სკოლამ მისი ერთ-ერთი მოხსენება ბნელი მატერიისა და ბნელი ენერგიის შესახებ, რომელიც 2004 წლის მარტში წაიკითხა, დაასახელა ეგეოსის სკოლის ყველაზე ციტირებულ მოხსენებად. მეცნიერი ასევე 2014 წელს გახდა ინდოეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ჰომი ბჰაბჰას მედლის ლაურეატი.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  "Faculty". *Inter-University Centre for Astronomy and Astrophysics*. 2017-10-19. Retrieved 2017-10-19.
3. ↑  , Vol. 15, P. 423.
4. ↑  , Vol. 1, P. 1102.
5. ↑  "Frontiers of Cosmology and Gravitation". *International Centre for Theoretical Sciences*. 2017-10-19. Retrieved 2017-10-19.
6. ↑  ".Fellow profile" Indian Academy of Sciences. 2017-10-17. Retrieved 2017-10-17.