**ქეი-ქავუს I** ან  **ქეი-ქაუს I** (სპარს. عز الدين كيكاوس بن كيخسرو *ʿIzz ad-Dīn Kaykāwūs ibn Kaykhusraw*) — ქეი-ხოსროვ I-ის უფროსი შვილი, რუმის სულთანი 1211-1220 წლებში, გარდაცვალებამდე.

1211 წელს, ქეი-ხოსროვ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ქავუს I-მა და მისმა უმცროსმა ძმებმა — კაიფერიდუნ იბრაჰიმმა და ალაედინ ქეიყუბადმა კონფლიქტი წამოიწყეს, დაპირისპირების მიზეზი კი ის იყო, თუ რომელი მათგანი გახდებოდა მამის მემკვიდრე, შესაბამისად, რუმის მომდევნო სულთანი. თავდაპირველად, ალაედინ ქეიყუბადმა რუმის სასულთნოს მეზობლების — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე ლევონ II-ის და საკუთარი ბიძის, ამავდროულად, ერზურუმის დამოუკიდებელი მმართველის თოღრულ-შაჰის მიმართ გარკვეული მხარდაჭერა გამოიჩინა. ამ დროს, კაიფერიდუნმა დახმარებისთვის კვიპროსელ ფრანკებს მიმართა, რითაც ახლად შეძენილი ანთალიის პორტი საფრთხეში ჩააგდო. ამირების უმრავლესობამ, მხარი ქეი-ქავუს I-ს დაუჭირა. ამის შემდეგ, მან კაისერი და კონია დაიპყრო. ქეიყუბად I ანკარაში გაიქცა, კასთამონუს თურქმანული ტომებისგან დახმარების საძიებლად. ქეი-ქავუს I-მა ორივე ძმა დააკავა და თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა.

მოსალოდნელი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, ქეი-ქავუს I-მა სამშვიდობო მოლაპარაკება განახორციელა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე ლასკარისთან, რითაც ბოლო მოუღო სელჩუკთა სახელმწიფოს და ნიკეის იმპერიას შორის არსებულ დაპირისპირებებს. თუმცა, თურქმანული ტომები მაინც განაგრძობდნენ პრობლემების შექმნას საზღვარზე.

მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა
--------------------------

ანთალიის უსაფრთხოების გაუმჯობესების და დასავლური მსვლელობის მშვიდობიანად წარმართვის შემდეგ, ქეი-ქავუს I-მა ყურადღება აღმოსავლეთს მიაპყრო. მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობის განმავლობაში, ჯვაროსნებმა ქეი-ქავუს I მოკავშირედ გაიხადეს და აიუბიდებს კონფლიქტის წამოწყება აიძულეს.

სინოპის დაპყრობა
----------------

ქეი-ქავუს I-ის მიერ რუმის სასულთნოში შეტანილი ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი წვლილი სინოპის შავი ზღვის პორტის შეძენა იყო. 1214 წელს, ქალაქგარეთ, სანადირო მოგზაურობისას თურქმანება ტყვედ წაიყვანეს ტრაპიზონის იმპერატორი ალექსი კომნენოსი. ალექსი I-მა, სულთანს თავისუფლების სანაცვლოდ სინოპის და ტრაპიზონის იმპერიის აღმოსავლეთით არსებული ვასალიტეტის გადაცემა შესთავაზა, ამით, სელჩუკები შავ ზღვაზე გასასვლელს მოპოვებდნენ. ტერიტორიების გადაცემა 1214 წლის 1 ნოემბერს შედგა. ამის შემდეგ, ქალაქში ევროპული და ბიზანტიური ვაჭრობა დამყარდა. შერეულად მცხოვრები თურქული და ბერძნული მოსახლეობის მართვა, ქეი-ქავუს I-მა რაის-ჰეტუმს უბრძანა. 1215 წლის აპრილსა და სექტემბერს შორის, ბერძენი არქიტექტორის — სებასტოსის მეთვალყურეობით კედლების რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა. ეს ნამუშევარი მოიხსენიება, როგორც დასავლეთ კარიბჭის მახლობლად მდებარე კოშკის ორენოვანი — ბერძნულ და სპარსულ ენებზე შესრულებული ბილინგვა.

გარდაცვალება
------------

ქეი-ქავუს I გარდაიცვალა 1220 წელს, ტუბერკულოზით.

სქოლიო
------

1. ↑  Redford, Scott (1991). „The Alaeddin Mosque in Konya Reconsidered". *Artibus Asiae*. Zürich: Artibus Asiae Publishers. **51** (1/2): 54–74 [70]. doi:10.2307/3249676. ISSN 0004-3648. JSTOR 3249676.
2. ↑  Cahen, Claude (1968). *Pre-Ottoman Turkey: A general survey of the material and spiritual culture and history c. 1071-1330*. New York:  Taplinger,   გვ. 120–121. ISBN 1-59740-456-X.
3. ↑  Cahen, *Pre-Ottoman Turkey*, p. 121
4. ↑  Anthony Bryer and Richard Winfield, *The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos*, vol. 1, (Washington D.C.: Dumbarton Oaks, 1985) 71-72.
5. ↑  Cahen, *Pre-Ottoman Turkey*, p. 123
6. ↑  Bryer and Winfield, *Pontos*, 71-72.
7. ↑  *Райс Тамара Т.*, Государство Сельджукидов Малой Азии в первой половине XIII века // Сельджуки. Кочевники - завоеватели Малой Азии.

|
|  |
| წინამორბედი:ქეი-ხოსროვ I | **რუმის სულთანი**1211–1220 | შემდეგი:ქეი-ყუბად I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუმის სულთნები (1077–1307) |
| --- |
|  |
| 
* სულეიმან I
* აბუ ლ-ქასიმი
* ქილიჩ-არსლან I
* მალიქ-შაჰი
* მასუდ I
* ქილიჩ-არსლან II
* ქეი-ხოსროვ I
* რუქნ ად-დინი
* ქილიჩ-არსლან III
* ქეი-ხოსროვ I
* ქეი-ქავუს I
* ქეი-ყუბად I
* ქეი-ხოსროვ II
* ქეი-ქავუს II
* ქილიჩ-არსლან IV
* ქეი-ყუბად II
* ქეი-ხოსროვ III
* მასუდ II
* ქეი-ყუბად III
* მასუდ II
 |

 |