recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ირაკლი თოფაძე** (დ. 1 მაისი, 1905, ყაზბეგი — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით.

1928 წლიდან მუშაობდა საქართველოს განათლების სამინისტროს ტექნიკურ განყოფილებაში ტექნიკოსად. 1928-1930 წლებში ხევსურეთის სოფლებში — ბარისახოში, ხახმატსა და შატილში — სკოლებისა და საავადმყოფოს (ბარისახოში) მშენებლობაზე. 1930-1932 წლებში სამშენებლო ტრესტ „ახალმშენში" სამუშაოთა მწარმოებლად. 1932-1933 წლებში გაერთიანება „საქჩაის" სამშენებლო ტრესტებში ინჟინერ-ინსპექტორად. 1933-1934 წლებში მინერალური წყლის „ყაზბეგის" ჩამოსასხმელი ქარხნის მშენებლობაზე სამუშაოთა მწარმოებლად. 1935-1937 წლებში მუშაობდა თბილისში ავჭალის ფოლად-თუჯის სხმულების ქარხანა „ცენტროლიტის" მშენებლობაზე მთავარ ინჟინრად. 1938-1941 წლებსი ტურისტულ სამმართველოში — მთავარ ინჟინრად. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში — თავდაცვის ობიექტების სამშენებლო უბნის უფროსად. 1945-1946 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქშახტმშენის" საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1945-1950 წლებში „ჩითახევჰესის" მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილე და საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1950-1954 წლებში ტყიბულის მაღაროთა სამმართველოს გამამდიდრებელი ფაბრიკის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი და მშენებლობის უფროსი. 1954-1955 წლებში „შაორჰესის" მშენებლობის მთავარი ინჟინერი. 1955-1957 წლებში „საქმთავარენერგოს" უფროსის მოადგილე. 1957-1960 წლებში საბჭოთა კავშირის ქვანახშირის მრეწველობის, ტრესტ საქნავთობისა და სამთამადნო ობიექტების სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1960-1963 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N3 სამშენებლო ტრესტ „თბილმრეწვმშენის" მთავარი ინჟინერი. 1963-1972 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „საქკომუნრემმშეს", იყო სამინისტროს კოლეგიის წევრი. 1972-1974 წლებში მუშაობდა იმავე სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ. 1974-1976 წლებში კომუნალური მეურნეობებისა და ქალაქების კეთილმოწყობის სამმართლოს უფროსად. 1977 წლიდან სსრ კავშირის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტ „ორგწყალმშენის" თბილისის განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად.

ჯილდოები
--------

* საპატიო ნიშნის მედალი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლტერატურა
---------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 248

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი თოფაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ივანე (იოანე) ქაიხოსროს ძე აბაშიძე** (გ. 12 დეკემბერი, 1822) — თავადი, იმერეთის აჯანყების (1819–1820) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი.

ბიოგრაფია
---------

ივანე აბაშიძე დაიბადა იმერეთის თავადის, ქაიხოსრო აბაშიძის ოჯახში. დედამისი, დარეჯანი იყო იმერთა მეფის სოლომონ I-ის ქალიშვილი. 1820 წელს, იმერეთში მღელვარების ჩახშობის შემდეგ, რუსეთის მთავრობამ გასცა მისი დაპატიმრების ბრძანება, მაგრამ აბაშიძემ მოახერხა გურიაში გაქცევა. გურიაში მოსალაპარაკებლად ჩასული რუსი სარდალი, პოლკოვნიკი პუზირევსკი აბაშიძემ და ქაიხოსრო გურიელმა შემოქმედთან შეიპყრეს და თავი მოჰკვეთეს. 1820 წელს აჯანყებულმა იმერლებმა აბაშიძე მეფედ დაასახელეს. გურიაში რუსეთის ჯარების შესვლის შემდეგ აბაშიძე იძულებული გახდა გახიზნულიყო ახალციხეში, სადაც ის, ნ. დადიანის ცნობით, მოკლეს ვახტანგ ბატონიშვილის (დავით II-ის უკანონო შვილის როსტომის შვილი) მიგზავნილმა კაცებმა. 

ივანე აბაშიძეს ცოლად ჰყავდა სიმონ III გურიელის ასული ელისაბედი. მათ შეეძინათ სამი შვილი — ქაიხოსრო, გიორგი და ეკატერინე. იმერეთის აჯანყების დროს ელისაბედი და ეკატერინე რუსეთში გადაასახლეს, მაგრამ მამია V გურიელის თხოვნით გზიდან დააბრუნეს და გურიაში დაასახლეს. 1838 წლის აღწერით, ელისაბედი ცხოვრობდა ქუთაისში, ეკატერინე კი შორაპნის მაზრაში და იღებდა პენსიას 1000 მანეთის ასიგნაციებით. ეკატერინე იყო აკაკი წერეთლის დედა.

ლიტერატურა
----------

* *სოსელია ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 22-23.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბაშიძე ივანე ქაიხოსროს ძე[*მკვდარი ბმული*]. ქართველ თავად-აზნაურთა გენეალოგია
**ვეჯინის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის სამხრეთ-დასავლეთით 1,8 კილომეტრზე. ე. წ. აკანაქდის ფერდობზე. ცხრასაყრდის კომპლექსისაკენ მიმავალ გზასთან ახლოს, ტყეში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (6,5x4,8 მ.). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით: კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია კვადრატული აგური (24x24x5.5 სანტიმეტრი 22.5x22.5x5.5 სანტიმეტრი). ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარის აღმოსავლეთ ნახევარი და კონჭის დიდი ნაწილი. კედლების ზედა ნაწილები და ლავგარდიანი, მთელ სიმაღლეზე გაბზარულია აღმოსავლეთ კედელი. შიგნით ეკლესია დაახლოებით 1 მეტრი სიმაღლეზე ჩამონაშალი ქვითა და მოწითაა ამოვსებული.

ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარი გარედან გადახურულია თარაზულად არაწესიერი ფორმის მოზდილი ქვიშაქვით. შიგნით კი ნახევარწრიული თაღით. საკურთხევლის ნახევარწრიულ აფსიდსი შეისრულთაღოვანი სარკმელი და მის ორივე მხარეს განლაგებული თითო სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. აფსიდის ქონქი რიყის ქვით ყოფილა ნაწყობი. ხოლო თაღი - აგურით(შემორჩენილია კონქისა და თაღის ჩრდილოეთ ნაწილი).

დარბაზის სივრცე წყვილი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი შეისრული საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. თაღი მთლიანად კვადრატულია აგურითაა ნაწყობი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში თაღოვანი სარკმელია.

აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ორივე მხარეს განთავსებულია თითო ფართო და მაღალ თაღოვანი ნიშა. სამხრეთით მდებარე ნიშა გეგმით სამკუთხაა ჩრდილოეთისა კი-ნახევარწრიული.

სამხრეთ ფასადზე შესალესის ზღუდარის შუა ნაწილში ტლანქად ნაკვეთი ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა - ბოლოებისაკენ გაფართოებული მკლავებით. იგი ჩასმულია ფონის ამოკვეთით გამოყვანილ სწორკუთხა არეში, ჯვრის ქვედა მკლავის გვერდებზე და ზღუდის დანარჩენ სიბრტყეზე შემორჩენილია დაუდევრად შესრულებული ძლიერ დაზიანებული ასომთავრული წარწერა.
აღმოსავლეთ ფრონტონის გვერდებზე შემორჩენილია ლავგარდნის მცირე ნაწილი. რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის ორი რიგისაგან.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 118.
ნიკოლო მაკიაველი (1469-1527), რენესანსის არქეტიპი. დეტალი პორტრეტიდან სანტი დი ტიტოს მიერ.
**იტალიური რენესანსით** (იტ.: rinascimento) დაიწყო რენესანსის პერიოდის საწყისი ფაზა, პერიოდი, რომელმაც უდიდესი კულტურული ცვლილებები და მიღწევები გამოიწვია ევროპაში მე-14 საუკუნის ბოლოდან ერთი საუკუნის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარეობა მე-14 საუკუნის ადრეულ წლებში ჩაისახა, ამ პერიოდში იტალიური კულტურა ჯერ კიდევ შუასაუკუნეობრივი იყო და რენესანსი სრული ძალით მხოლოდ საუკუნის ბოლოს გაბატონდა. სიტყვა „რენესანსი" ფრანგულად ნიშნავს „ხელმეორედ დაბადებას" და ეს ხანა ხასიათდება კლასიკური ანტიკურობისადმი განახლებული ინტერესის გაღვივებით ე.წ. „ბნელი ხანის" შემდეგ. ეს ცვლილებები უმეტესწილად შეეხო ელიტარულ ფენებს, მოსახლეობის უმრავლესობის ცხოვრება კი შუა საუკუნეების შემდეგ დიდად არ შეცვლილა.

იტალიური რენესანსი დაიწყო ტოსკანაში, ცენტრებით ფლორენციასა და სიენაში. შემდეგ ის სამხრეთშიც ვრცელდება და მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს რომზე, რომელიც თითქმის თავიდან აიგო რენესანსის პაპების მმართველობის პერიოდში. იტალიურმა რენესანსმა პიკს მე-15 საუკუნის ბოლოს მიაღწია, რის შემდეგად უცხოელი დამპრყობლების შემოსევებმა კულტურული ცხოვრების დაქვეითება გამოიწვია. მიუხედავად ამისა, რენესანსის იდეები და იდეალები დანარჩენ ევროპაშიც ვრცელდება, დასაბამს აძლევს რა ჩრდილოეთის რენესანსსა და ინგლისურ რენესანსს.

იტალიური რენესანსი განსაკუთრებით ცნობილია ამ პერიოდის კულტურული მიღწევებით. მათ შორისაა ლიტერატურული შრომები ისეთი ფიგურებისა, როგორიცაა ფრანჩესკო პეტრარკა, ბ. კასტილიონე და ნიკოლო მაკიაველი, ხელოვნები — მიქელანჯელო ბუონაროტი და ლეონარდო და ვინჩი, უდიდესი არქიტექტურული ქმნილებები -- სანტა მარია დელ ფიორეს ტაძარი ფლორენციაში და წმ. პეტრეს ტაძარი რომში. ამავე დროს თანამედროვე ისტორიკოსები ამ პერიოდს განიხილავენ როგორც ეკონომიკური რეგრესიისა და სამეცნიერო პროგრესის უქონლობის ხანას.

ლიტერატურა
----------

* Bayer, A. (2004). **Painters of reality : the legacy of Leonardo and Caravaggio in Lombardy**. New York:  The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9781588391162.
* (1983) **Leonardo da Vinci: anatomical drawings from the Royal Library, Windsor Castle**. New York:  The Metropolitan Museum of Art. ISBN 9780870993626.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The High Renaissane in Florence - video დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* Renaissance House


|  |  |
| --- | --- |
| მონა ლიზა | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვახტანგ ყიფიანი** (დ. 24 ნოემბერი, 1944) — ქართველი ექიმი,მეცნიერი, პათოფიზიოლოგი და მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1967–1970 წლენში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტი. 1970–1976 წლებში ასისტენტი. 1976–1988 წლებში დოცენტი. 1988–1990 წლებსში პროფესორი. 1990 წელს კათედრის გამგე. 1993 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროპექტორი სამეცნიერო ნაწილში. ავტორია 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია. იყო ორი სადოქტორო და ხუთი საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი და კონსულტანტი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლძარღვოვანი რეაქციები შრატის მიერ სენსიბილიზაციის დროს", დაიცვა 1971 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „რეგიონული სისხლის მიმოქცევა და მიკროჰემოცირკულაცია ექსპერიმენტული სიმსივნური ზრდის პროცესში", დაიცვა 1987 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 299

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ყიფიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვანაძეების ნაეკლესიარი**, *ვანაძეების ნასაყდრალი* — ქართული ხუროთმოძღვრების შუაფეოდალური ხანის ძეგლი, ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვანაძეებში.

ძეგლის აღწერა
-------------

XIX საუკუნის 80-იან წლებში, ძეგლი პირველად არქეოლოგიურად შეისწავლა გრაფინია უვაროვამ. საყდრის იატაკი, როგორც გაწმენდისთანავე გამოირკვა, უსწორმასწორო ქვიშაფლებით ყოფილა მოგებული. ფანჯრის კვალი არ აღმოჩნდა. კარი დასავლეთის მხრიდან ჰქონდა. უვაროვას ვარაუდით ასეთივე კარი სამხრეთიდანაც შესაძლოა ჰქონოდა საყდარს.

საყდრის სიგრძე შიგნიდან 11 ადლი და 14 გოჯი, ხოლო კედლების სისქე 1 ადლი 13 გოჯი. 

ეკლესია წაგრძელებულია. შიგნიდან მოპირკეთება შემონახულა მხოლოდ კედლის შუამდე და ნაწილობრივ საკურთხეველის ჩრდილო მხარეს. მოპირკეთების ფილები ჩამოცვენილია და უკლებლივ ეყარა საყდარში. რამდენიმე ფილაზე შეიმჩნეოდა მსუბუქი მობათქაშებისა და შავი და თეთრი საღებავებით შესრულებული ტალღისებური თუ მანდილისებური მოხატულობის კვალი. 

კამარის ქვები შუა საყდარში ეყარა. თითოეული მათგანი სიგრძით 1 ადლი და 3 გოჯი ყოფილა, სიგანით — 7 ადლი, ხოლო სისქით — 5,5 გოჯი.

საყდარში უპოვნიათ ქვის კანკელი. საკურთხევლის ტიხრი იატაკიდან აღმართული იყო 7 გოჯზე. 

აქვე იპოვნეს პილასტრები, სვეტები, ქვის კვადრატული ბოძი, ნაირნაირი ფილები, შუშის თეთრი ჭურჭლის ნამსხვრევები, ღვთისმშობლის პატარა ხატი, რკინის გასაღები, პატარა დანა, რამდენიმე ცალი ბრინჯაოსა და რკინის თმის სარჭი, ვერცხლის ბალთა და ღილები, აღმოსავლური მოხატულობით შუშის ჭრელი ფიალა. ასევე აღმოჩნდა ფაქიზად ნახელავი ქვის ბარელიეფი მხედრული წარწერით. წარწერა არ ყოფილა ფარული, მაგრამ უვაროვა ამ წარწერის შესახებ არაფერს აი იუწყება. 

გარდა ამისა დიდი რაოდენობით უპოვნიათ ნიამორების და არჩვების რქები, ერთი ირმის რქა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები", ბატ. 1962, გვ. 33-34
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვახტანგ ციციშვილი**. |

**ვახტანგ ციციშვილი** (დ. 12 დეკემბერი, 1888, ქვემო ხვედურეთი — გ. 1965) — ქართველი მეწარმე, კონიაკის წარმოების დარგის სპეციალისტი.

1907-1910 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველების ფაკულტეტზე, მაგრამ ავადმყოფობის გამო მესამე კურსზე თავს ანებებს სწავლას, 1915 წელს დაამთავრა ქალაქ დიჟონის (საფრანგეთი) სამეურნეო ინსტიტუტის სამეურნეო ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 

1915-1920 წლებში მუშაობდა „დ. ზ. სარაჯიშვილის ფირმის" კონიაკის ქარხანაში, ჯერ ოსტატის თანაშემწედ, შემდეგ ოსტატად. 1920 წელს მუშაობას იწყებს კოოპერატიული ამხანაგობის „ქართლის გამგეობის" წევრად. 1924-1949 წლებში იყო თბილისის კონიაკის ქარხნის ტექნოლოგი. 1949-1953 წლებში თბილისის კონიაკის კომბინატის დირექტორის მოადგილე და მთავარი ტექნოლოგი. 1953 წლიდან მუშაობდა „სამტრესტის" კონიაკის წარმოების მთავარ ტექნოლოგად. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა ქართული კონიაკის მრავალი მარკა. მის მიერ შექმნილი ქართული სამარკო კონიაკებს („ენისელი", „ვარციხე", „გრემი", „საიუბილეო 40 წელი") საერთაშორისო კონკურსებზე არაერთხელ მიენიჭა ოქროსა და ვერცხლის მედლები. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

დაკრძალულია თბილისის კონიაკის ქარხნის ეზოში, იქვე დგას მისი მარმარილოს ბიუსტი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 949, ISBN 99928-20-32-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ციციშვილი (მეწარმე) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ამ სტატიაში მოცემულია **ისლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა**.

სათემოები
---------

 მთავარი სტატია: ისლანდიის მუნიციპალიტეტები.
ისლანდიის მუნიციპალიტეტები
ისლანდიაში არსებობს 76 მუნიციპალიტეტი, რომლებიც არეგულირებენ უმრავლესობა ადგილობრივ საკითხებს, როგორიცაა სკოლები, ტრანსპორტი და ზონირებას.

ოლქები
------

 მთავარი სტატია: ისლანდიის ოლქები.
ისლანდიის ადმინისტრაციული ოლქები
ისლანდია შედგება 23 ოლქისაგან, რომელთა უმრავლესობა დაყოფილია ისტორიული თვალსაზრისით. ამჟამად ისლანდია 26 მაგისტრატებს შორის იყოფა, რომლებიც ახორციელებენ ხელისუფლებას სხვადასხვა თანამდებობაზე, მათ შორის: ადგილობრივი პოლიციის მოვალეობა, გადასახადების აკრეფა, ბანკროტად გამოცხადება და ქორწინება ეკლესიის გარეთ.

რეგიონები
---------

 მთავარი სტატია: ისლანდიის რეგიონები.
ისლანდიის რეგიონები
ისლანდია იყოფა რვა რეგიონად, რომელიც ძირითადად გამოიყენება სტატისტიკური მიზნებისათვის.

საარჩევნო ოლქები
----------------

ისლანდიის საარჩევნო ოლქები
2003 წლამდე ისლანდიის საარჩევნო ოლქები დაყოფილი იყო რეგიონების მიხედვით, მაგრამ კონსტიტუციაში შესწორების თანახმად შეცვლილი იქნა 6 საარჩევნო ოლქად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისლანდიის ადმინისტრაციული დაყოფა

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ევროპის ქვეყნების ადმინისტრაციული დაყოფა |
| --- |
|  |
| 

ავსტრია **·** 
აზერბაიჯანი3 **·** 
ალბანეთი **·** 
ანდორა ·
ბელგია **·** 
ბელარუსი **·** 
ბოსნია და ჰერცეგოვინა **·** 
ბულგარეთი **·** 
გერმანია **·** 
დანია **·** 
დიდი ბრიტანეთი **·** 
ესპანეთი **·** 
ესტონეთი **·** 
თურქეთი1 **·** 
ირლანდია **·** 
ისლანდია **·** 
იტალია **·** 
კვიპროსი2 **·** 
ლატვია **·** 
ლიეტუვა **·** 
ლიხტენშტაინი **·** 
ლუქსემბურგი **·** 
მალტა **·** 
ნიდერლანდები **·** 
მოლდოვა **·** 
მონაკო **·** 
ნორვეგია **·** 
პოლონეთი **·** 
პორტუგალია **·** 
რუმინეთი **·** 
რუსეთი1 **·** 
საბერძნეთი **·** 
სან მარინო **·** 
სერბეთი **·** 
საფრანგეთი1 **·** 
საქართველო3 **·** 
სლოვაკეთი **·** 
სლოვენია **·** 
სომხეთი2 **·** 
უკრაინა **·** 
უნგრეთი **·** 
ფინეთი **·** 
ყაზახეთი1 **·** 
შვედეთი **·** 
შვეიცარია **·** 
ჩერნოგორია **·** 
ჩეხეთი **·** 
ჩრდილოეთი მაკედონია **·** 
ხორვატია
 |  |
|  |
| 
1 ქვეყნები, რომლებიც მდებარეობს ევროპის საზღვრებთან, 2 ქვეყნები, რომლებიც მდებარეობს დასავლეთ აზიაში, 3 ქვეყნები, რომლებიც მდებარეობს ევროპა აზიის საზღვრებთან. |

 |
**ვი კიმ ვი** (დ. 4 ნოემბერი, 1915, სინგაპური — გ. 2 მაისი, 2005, სინგაპური) — სინგაპურის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ჟურნალისტი, დიპლომატი, ქალაქ-სახელმწიფო სინგაპურის პრეზიდენტი 1985 წლის 2 სექტემბრიდან 1993 წლის 1 სექტემბრამდე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა საშუალო შესაძლებლობის ჩინურ ოჯახში. მამამისი გარდაიცვალა, როდესაც იგი იყო რვა წლის. დაასრულა ორტამის სახელმწიფო სკოლა და პრესტიჟული Raffles Institution-ი.

ახალგაზრდობაში მუშაობდა როგორც გაზეთ „The Straits Times-ის" თანამშრომელი, მოგვიანებით გახდა რეპორტიორი და ძირითადად განიხილავდა პოლიტიკურ მოვლენებს. 1941 წლიდან 1950 წლამდე იყო United Press International-ის თანამშრომელი, მთავარი კორესპონდენტი სინგაპურში. 1959 წელს დაბრუნდა The Straits Times-ში და გახდა მთავარი რედაქტორის მოადგილე, მოგვიანებით კი — მთავარი რედაქტორი. 1973 წელს გახდა სინგაპურის პრეს-კლუბის პრეზიდენტი. 

1973 წელს დატოვა ჟურნალისტიკის სფერო და გადავიდა დიპლომატიურ სამსახურში. დაინიშნა უმაღლეს კომისრად მალაიზიაში, რომელი თანამდებობაც ეკავა შვიდი წლის განმავლობაში. შემდეგ გაიგზავნა იაპონიაში ელჩად (1980-1984 წწ.), 1981-1984 წლებში პარალელურად ელჩი იყო სამხრეთ კორეაში. 

დიპლომატიური მისიის დასრულების შემდეგ გახდა სინგაპურის მაუწყებელთა კორპორაციის ხელმძღვანელი.

1985 წლის 2 სექტემბრიდან 1993 წლის 1 სექტემბრამდე იყო სახელმწიფოს მეთაური, რომელიც აირჩია საკანონმდებლო ორგანომ. გახდა ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ჩინური წარმოშობის იყო. თანამდებობა ეკავა ორი ვადით და პოპულარობით სარგებლობდა საზოგადოებაში. 

თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ გახდა მშვიდობის მოსამართლე (1966 წლიდან). საზოგადოებრივ საქმიანობაში და სინგაპურის უნივერსიტეტის განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის 1994 წელს მიენიჭა სინგაპურის ეროვნული უნივერისტეტის ლიტერატურის საპატიო დოქტორის წოდება. 1985 წლიდან 1993 წლამდე იყო უნივერსიტეტის კანცლერი.

2004 წელს მან გამოაქვეყნა მემუარების წიგნი, სახელწოდებით „წარმატებები და ანარეკლები". იყო მფარველი. მან რვა საქველმოქმედო ორგანიზაციას ნახევარი მილიონი სინგაპურული დოლარი შესწირა.

პირად ცხოვრებაში იყო აქტიური სპორტსმენი და სპორტული ჩინოვნიკი. 1934 წელს დააარსა ბადმინტონის სექცია, 1937 წელს იუნიორთა შორის იყო ამ სპორტის სახეობის ჩემპიონი. ეკავა სინგაპურის ბადმინტონის ასოციაციის პრეზიდენტი და მცირე ბადმინტონის ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

გარდაიცვალა ონკოლოგიური დაავადებით.

ოჯახი
-----

1936 წელს დაოჯახდა კო სოკ ჰიონგზე, რომელთანაც შეეძინა შვიდი შვილი — ერთი ბიჭი და ექვსი გოგო.

ჯილდოები
--------

მისი ჯილდოებია: დიდი ჯვრის ორდენის რაინდი, სამეფო ოჯახის ორდენი, ტემასეკის ორდენი, „სახელმწიფო სამსახურის ვარსკვლავი" საპატიო მედალი დამსახურებისათვის, სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის ლიტერატურის საპატიო დოქტორი, ჟურნალისტური სპეციალური პრემია, სკაუტების კომიტეტის პრემია დამსახურებისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია(ინგლისური)
* Why not Wee Kim Wee?(ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სინგაპურის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუსუფ ბინ ისჰაკი
* ბენჯამინ ჰენრი შირესი
* დევან ნაირი
* ვი კიმ ვი
* ონგ ტენ ჩეონგი
* სელაფან რამანათანი
* ტონი ტანი
* ჰალიმა იაკობი
 |

 |
**ელბის ფილარმონია** (გერმ. Elbphilharmonie) — ჰამბურგის საკონცერტო დარბაზი, მდებარეობს მდინარე ელბის კუნძულ გრასბროოკზე. საკონცერტო დარბაზის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2017 წლის 11 იანვარს, 10-წლიანი მშენებლობის დასრულების შემდეგ. 26-სართულიანი შენობის სიმაღლეა 110 მეტრი. 2 100 ადგილიანი დიდი და 550 ადგილიანი მცირე საკონცერტო დარბაზებისა შენობაში მდებარეობს სასტუმრო 244 ოთახით, 45 ბინა, მაღაზიები, რესტორნები და ავტოსადგომი. მერვე სართულზე მდებარეობს აივანი, რომელიც ღიაა დამთვალიერებლებისათვის.

ისტორია
-------

პროექტის განხორციელებაში ჩაერთო შვეიცარიული არიტექტურული ბიურო Herzog & de Meuron. თავდაპირველად ექსპლუატაციაში შესვლის თარიღი იყო 2010 წელი, მაგრამ გარკვეული მიზეზების გამო შენობა მფლობელს გადაეცა 2017 წლის იანვარში. შენობის მშენებლობა დაჯდა 789 მილიონი ევრო.

საკონცერტო დარბაზში მსმენელის წინაშე პირველად წარდგა ჩრდილოეთგერმანული რადიოს სიმფონიური ორკესტრი „Zum Raum wird hier die Zeit".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პარიზის ფილარმნია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-16. ციტირების თარიღი: 2017-01-15.
2. ↑  Elbphilharmonie Opening: NDR Elbphilharmonie Orchester. Official Website.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-13. ციტირების თარიღი: 2017-01-15.
3. ↑  Finally, a Debut for the Elbphilharmonie Hall in Hamburg. New York Times. ციტირების თარიღი: 2017-01-11
4. ↑  Germans cheer new landmark as Hamburg concert hall opens. Reuters. ციტირების თარიღი: 2017-01-11
ელექტროდინამიკაში, **ელექტრული ნაკადი** ეწოდება ელექტრული ველის დაძაბულობის ნაკადს. ელექტრული ნაკადი პროპორციული რაიმე ზედაპირის გამჭოლი ელექტრული ველის ძალწირების რაოდენობისა. ელექტრული ნაკადი {\displaystyle d\Phi \_{E}\,} რაიმე უსასრულოდ მცირე ზედაპირის ელემენტში {\displaystyle d\mathbf {A} } ტოლია 

{\displaystyle d\Phi \_{E}=\mathbf {E} \cdot d\mathbf {A} }
(ანუ ველის დაძაბულობა **E** და ფართობის ელემენტის მისი პერპენდიკულარული კომპონენტის ნამრავლისა). შესაბამისად რაიმე *S* ზედაპირის გამჭოლი ელექტრული ნაკადი მოიცემა ზედაპირული ინტეგრალით:

{\displaystyle \Phi \_{E}=\int \_{S}\mathbf {E} \cdot d\mathbf {A} }
სადაც **E** არის ელექტრული ველის დაძაბულობა, d**A** არის {\displaystyle S} ზედაპირის უსასრულოდ მცირე ელემენტი, რომლის მიმართულება ემთხვევა ზედაპირის გარე ნორმალის მიმართულებას მოცემულ წერტილში. 

გაუსის კანონის თანახმად ელექტრული ნაკადი რაიმე ჩაკეტილ ზედაპირზე (SI სისტემაში) ტოლია:

{\displaystyle \Phi \_{E}=\oint \_{S}\mathbf {E} \cdot d\mathbf {A} ={\frac {Q\_{S}}{\epsilon \_{0}}}}
სადაც QS არის ამ ზედაპირს შიგნით მოქცეული მუხტი, ხოლო ε0 არის ელექტრული მუდმივა. 

ელექტრული ნაკადის ერთეული SI სისტემაში არის ვოლტი მეტრზე (V m), ან (ექვივალენტურია) ნიუტონი მეტრი2 კულონი-1. მაშასადამე SI სისტემის საბაზისო ერთეულებში ელექტრული ნაკადის ერთეული არის კგ•მ3•წმ-3•ა-1.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაგნიტური ნაკადი
**ისლანდიის ტორფის სახლი** (ისლ. torfbæir) — ისლანდიისათვის დამახასიათებელი საცხოვრებელი სახლების ტიპი. მსგავსი სახლების მშენებლობა გამოიწვია რთულმა კლიმატმა და სამშენებლო მასალების არარსებობამ, გარდა ამისა ეფექტურად იცავს სახლს სიცივისაგან.

ტორფის სახლებს ისლანდიელები იყენებდნენ IX საუკუნიდან მოყოლებული XX საუკუნის შუა წლებამდე. კონტინენტიდან კუნძულზე გადასულმა ვიკინგებმა დაიწყეს ხის სახლების მშენებლობა, რამაც მალევე გაანადგურა ისლანდიის ტყის საფარი. ამჟამად ისლანდია ღარიბია ტყეებით. ძირითადად გვხვდება არყის ხე, რომელიც მშენებლობისათვის გამოუსადეგარია. ისლანდიას არც ხე-ტყის შემოტანა შეეძლო, რადგან მას არ ჰქონდა საკუთარი გემები, საკმარისი გამტარუნარიანობით. 

2011 წელს ისლანდიის ტორფის სახლების ტრადიცია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საცდელ სიაში შეიტანეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Noble, Allen George (2007). *Traditional buildings: a global survey of structural forms and cultural functions*.  I.B.Tauris,   გვ. 339. ISBN 978-1-84511-305-6.
2. ↑  The Turf House Tradition – UNESCO World Heritage Centre. UNESCO World Heritage Centre. ციტირების თარიღი: 2 January 2020.
ესპრესოს ჩამოწურვა
**ესპრესო** (იტალ. espresso [esˈprɛsso]) — იტალიური წარმოშობის შავი ყავა. მზადდება წვრილად დაფქულ ყავის მარცვლებზე მცირე რაოდენობით თითქმის ადუღებული (90°C) წყლით 9 ბარის წნევით მოქმედებით და ჩამოწურვით. როგორც წესი, ესპრესო უფრო მეტად შესქელებულია, ვიდრე სხვა მეთოდებით დამზადებული ყავები, აქვს ხსნადი მყარი ნივთიერებების მაღალი კონცენტრაცია და ახასიათებს „კრემი" თავზე (კრემისმაგვარ კონსისტენციების ქაფი). არომატიზატორებისა და ქიმიკატების ზემოქმედებით ხარშვისას, ესპრესოს ჩვეულებრივი ჭიქა უფრო მეტად კონცენტრირებულია. ესპრესო წარმოადგენს მთავარ ინგრედიენტს სხვა ყავების დასამზადებლად, როგორიცაა ლატე, კაპუჩინო, მაკიატო, მოკა, ფლეტ უაიტი, ამერიკანო და სხვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ესპრესო***
* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ესპრესო***

სქოლიო
------

1. ↑  Illy, "Il caffè e i cinque sensi" : "La tazzina di porcellana bianca incornicia la *çrema*: una trama sottile nei toni del nocciola, percorsa da leggere striature rossastre"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4292760-2
* LCCN: sh91003016
* NDL: 01136988

 |
**ვახტანგ ცინცაძე** (დ. 1915, თბილისი — გ. 1993, იქვე) — არქიტექტორი, რესტავრატორი, არქიტექტურის მკლევარი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1987).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიის ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით (1936). პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა 1972 წლიდან. 1941 წლიდან მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის საქმიანობასთან, 1945 წლიდან ინსტიტუტის თანამშრომელია. მონაწილეობდა მის ექსპედიციებში. 1974 წლიდან იყო ინსტიტუტის მეცნიერული დოკუმენტაციისა და პუბლიკაციის განყოფილების გამგე. მუშაობდა საქართველოს კულტურის ძეგლთა დაცვის პრობლემებზე. შედგენილი აქვს მრავალი ხუროთმოძღვრული ძეგლის (ნეკრესი, ბაგრატის ტაძარი, თელოვნის ჯვარპატიოსანი, გეგუთის ციხე-დარბაზი, ქვათახევი, და სხვ.) აღდგენის პროექტი და მათი მეცნიერულ-ანალიტიკური ანაზომები. რ. მეფისაშვილთან ერთად ცინცაძემ მოამზადა ნაშრომი შიდა ქართლის მთიანი მხარის არქიტექტურაზე, მასთანვე ერთად დაბეჭდა გერმანიაში წიგნები ძველ ქართულ (უპირატესად საეკლესიო) ხელოვნებასა და შუასაუკუნოვან ქართულ ხუროთმოძღვრებაზე. ვ. ცინცაძე არქიტექტურის რესტავრაციის ქართული სკოლის ერთი უმთავრესი წარმომადგენელია, მისი აღდგენილია ქუთაისის „ბაგრატის ტაძარი", მცხეთის "სვეტიცხოვლის» ბჯე და თავად „სვეტიცხოველი", ბიჭვინთის ტაძარი, დრანდის ტაძარი, უბისისა და მარტვილის „სვეტები" და ა.შ..
ვ. ცინცაძე იყო აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია მცხეთაში, სამთავროს ტაძრის ეზოში.

რჩეული ნაშრომები
----------------

* კაცხის სვეტი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. VIII, N8, 1946;
* იდლეთის ნათლისმცემლის ეკლესია, Ars Georgica, ტ. 3, თბ. 1950;
* თელოვანის ჯვარპატიოსანი, Ars Georgica, 5, თბ. 1959;
* ზემო კრიხის ხუროთმძღვრული ძეგლი, Ars Georgica, ტ. 6-А, თბ. 1963;
* ბაგრატის ტაძარი, თბ. 1964;
* Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли, Тб.1973 (თანაავტორი რ. მეფისაშვილი);
* Die Kunst des Alten Georgien Lpz. 1977 (თანაავტორი რ. მეფისაშვილი);
* Свети-Цховели во Мцхета, Ars Georgica, 9-А, თბ. 1987;
* Некоторые особенности базилик раннехристианской Грузии и архитектура базилики V века Свети-Цховели в Мцхета, Ars Georgica, 10-А, თბ. 1991;
* ადრექრისტიანული (IV-V სს.) ქართული ხუროთმოძღვრების ზოგიერთი საკითხი (სვეტიცხოველი), Ars Georgica, 11, თბ. 2001.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 947, თბ. 2002 წელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ცინცაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


1. ↑
**ვახტანგ ჭიჭინაძე** (დ. 28 სექტემბერი, 1918, სოფ. ოლუღი, ამბროლაურის რაიონი — გ. აგვისტო, 2015) — ქართველი მეცნიერი ელექტროტექნიკის დარგში.

ბიოგრაფია
---------

1946 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1953–1956 წლებში იყო ენერგეტიკის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი; 1956–1971 წლებში მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრონული, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1971–1974 წლებში სამეცნიერო კვლევითი გაერთიანება „მიონის" დირექტორი; 1974–1978 წლებში უმაღლესი და საშუალო განათლების მინისტრის პირველი მოადგილე; 1974–2000 წლებში ა. ელიაშვილის მართვის სისტემების ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. გამოქვეყნებული აქვს 100 სამეცნიერო ნაშრომი. 1952 წლიდან არის ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი; 1968 წლიდან ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი; 1968 წლიდან პროფესორი.

1983 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 403.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ჭიჭინაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ვახუშტი ლევანის ძე აბაშიძე** (გ. 1746) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში, ვახტანგ VI-ის პოლიტიკის მიმდევარი. 1711 აბაშიძე იმერეთიდან ქართლს გადავიდა, ვახტანგს ეყმო და მისგან მიიღო უძეოდ გადაგებული პაატა აბაშიძის მამული (ქვიშხეთი, ტაშისკარი, ციხისძირი, მონასტერი და სხვ.). ამასთან ვახუშტის მამულიც (იმერეთის სოფელი ვახანი, ციხით, მიმდგომი ადგილებითა და ყმებითურთ) ქართლის სამეფოს ფარგლებში შევიდა. ამ ფაქტს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ოსმალო და ლეკ მოთარეშეთაგან ქართლის დასავლეთ საზღვრების დასაცავად (ვახანზე გადიოდა ახალციხიდან ქართლისაკენ მიმავალი ერთ-ერთი გზა). 1712 წელს ვახტანგ VI-მ აბაშიძეს მიათხოვა თავისი ასული ანუკა ბატონიშვილი (დ. 1698 — გ. 1746, თბილისის სიონი). XVIII საუკუნის 40-იან წლებში აბაშიძე სხვა თავადებთან ერთად მეთაურობდა ქართლის აჯანყებას ნადირ შაჰის წინააღმდეგ.

ლიტერატურა
----------

* *კაკაბაძე ს.* იმერეთის ციხისთავთა შესახებ მე-17 საუკუნეში, «საისტორიო მოამბე», 1925, ტ. 1
* *სოსელია ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 19-20.
* *სოსელია ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 21-22.
**ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია** — პრემია გეოგრაფიის დარგში, რომელიც დაარსდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მიერ 1973 წლის ოქტომბერში, ვახუშტი ბაგრატიონის სახელის უკვდავსაყოფად. პრემია ენიჭებოდა საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების სამეცნიერო საბჭოს მიერ გეოგრაფიული მეცნიერების სხვადასხვა დარგში უმნიშვნელოვანეს პრობლემებზე შესრულებული საუკეთესო შრომისათვის; იგი ხელს უწყობდა მეცნიერების შემდგომ განვითარებას და წარმოადგენდა ქართული გეოგრაფიის დიდ შენაძენს. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის პირველი ლაურეატი იყო პროფესორი ლევან მარუაშვილი, რომელსაც პრემია 1977 წელს გადაეცა. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ორგზის ლაურეატი იყო პროფესორი დავით უკლება, რომელსაც აღნიშნული პრემია პირველად 1987 წელს მიენიჭა, ხოლო მეორედ 1993 წელს. სხვადასხვა დროს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ლაურეატები იყვნენ აგრეთვე: ვახტანგ ჯაოშვილი (1993), ვაჟა ნეიძე (1993), გივი სვანიძე (1982), გრიგოლ ხმალაძე (1982), რევაზ გაჩეჩილაძე (2010).

სქოლიო
------

1. ↑  კობა ხარაძე (2019). რედ. ზურაბ სეფერთელაძე: *ბუნების დაუღალავი მკვლევარი : დავით უკლება*. თბილისი:  შპს „სვეტი",   გვ. 92. ISBN 9789941961786.
2. ↑  კობა ხარაძე (2003). *ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი*. თბილისი:  განათლება,   გვ. 336. ISBN 9992806982.
**იოსებ ოცხელი** (დ. 28 სექტემბერი [ძვ. სტ. 16 სექტემბერი], 1865, ქუთაისი ― გ. 9 აპრილი [ძვ. სტ. 27 მარტი], 1919, ქუთაისი) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

აღმსარებლობით კათოლიკემ დაწყებითი სწავლა კათოლიკურ სასწავლებელში მიიღო, საშუალო განათლება ვაჟთა გიმნაზიაში. ოდესის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი მან პირველი ხარისხის დიპლომით დაამთავრა 1885 წელს. შემდეგ მუშაობდა ქუთაისის გუბერნიის კანცელარიის მმართველად და თბილისის სახელმწიფო ბანკის თანამშრომლად. 1900 წლიდან იგი შეუდგა აქტიურ პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1901 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ ილია ჭავჭავაძის თაოსნობით იგი დაამტკიცა ქუთაისის პირველი ქართული სათავადაზნაურო სკოლის ინსპექტორად. 1905 წელს ოცხელის და სილოვან ხუნდაძის თაოსნობით ეს სკოლა გადაკეთდა ქართულ კერძო სათავადაზნაურო გიმნაზიად. ეს იყო პირველი ქართული საშუალო სასწავლებელი დასავლეთ საქართველოში. ოცხელის ინიციატივითა და გულმოდგინებით დაარსდა ქუთაისის სახალხო უნივერსიტეტი, სადაც არაერთი მოღვაწე (გრიგოლ რობაქიძე, სილოვან ხუნდაძე, ალექსანდრე წერეთელი, ვასილ წერეთელი, დიმიტრი უზნაძე და სხვანი) კითხულობდა ლექციებს. იოსებ ოცხელის პედაგოგიურმა მოღვაწეობამ სახელი გაუთქვა ქუთაისის ქართულ გიმნაზიას. 1919 წელს საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში კენჭს იყრიდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სიით, იყო სიის 29-ე ნომერი, თუმცა ვერ გახდა დამფუძნებელი კრების წევრი.

იოსებ ოცხელის აღზრდილთა რიგებს ეკუთვნიან: აკადემიკოსები დიმიტრი უზნაძე, კონსტანტინე ერისთავი და ალექსანდრე ჯანელიძე, პროფესორი სევერიან ბუაძე, პროფესორი ვიქტორ ნოზაძე, მწერალი-აკადემიკოსი კონსტანტინე გამსახურდია და სხვა მოღვაწენი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 625.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ ოცხელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯანელიძე ო.*, „ნარკვევები საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ისტორიიდან", თბილისი: „მეცნიერებება", 2002. — გვ. 328, ISBN 99928-962-0-5.
**იოსებ ნანობაშვილი** (დ. 30 აპრილი, 1971, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საბერძნეთის რესპუბლიკაში 2015 წლის მაისიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1971 წლის 30 აპრილს თბილისში. 1987-1993 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თეორიული ფიზიკის ფაკულტეტზე, ხოლო 2000-2002 წლებში — ხმელთაშუაზღვის დიპლომატიური აკადემია მალტაში. 2003 წელს დაიწყო დისტანციური სწავლება ლუიზიანის ქალაქ კოვინგტონის ლაკროსის უნივერსიტეტში, რომელიც 2005 წელს დოქტორის ხარისხით დაასრულა.

1998 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში და 2002 წლამდე იკავებდა ევროპული ინტეგრაციის დეპარტამენტის სამმართველოს უფროსის მოადგილის, მეორე მდივნის, ატაშეს პოზიციას. 2002-2006 წლებში ევროკავშირში საქართველოს წარმომადგენლობის მრჩეველი, პირველი მდივანი და მეორე მდივანი იყო. 2006 წელს დაინიშნა ევროპული ინტეგრაციის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ. ეს თანამდებობა 2008 წლამდე ეკავა, რის შემდეგაც გადავიდა რუმინეთში და 2009 წლამდე საელჩოს საქმეთა დროებითი რწმუნებული, უფროსი მრჩეველი და კონსული იყო. 2009-2013 წლებში ეუთო-ში საქართველოს მისიის უფროსი მრჩეველი, ხოლო 2013-2015 წლებში — საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დირექტორი იყო.

2015 წლის მაისიდან არის საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საბერძნეთის რესპუბლიკაში.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ ნანობაშვილი დაარქივებული 2016-03-24 საიტზე Wayback Machine.. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებ-გვერდი.
**ვიქტორ გელოვანი** ( დ. 8 ოქტომბერი, 1944, ნიკოლაევი) — ქართველი მათემატიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ვიქტორ გელოვანი საბჭოთა კავშირის საინჟინრო ჯარების მარშალ არჩილ გელოვანის ვაჟია. დედა — ცნობილი ქირურგი ქეთევან ალხაზიშვილი. 1961 წელს ვიქტორ გელოვანმა დაამთავრა სევასტოპოლის პირველი საშუალო სკოლა; 1967 წელს — მოსკოვის ფიზიკა-ტექნიკური ინსტიტუტის აეროფიზიკისა და კოსმიურ გამოკვლევათა ფაკულტეტი; 1967–1974 წლებში მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში. 1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „კოსმოსური საფრენი აპარატის ნავიგაცია და მართვა" და გახდა ფიზიკო-მათემატიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. 1974 წლიდან მოღვაწეობდა მოსკოვის მართვის პრობლემების ინსტიტუტში, სადაც კურირებდა მოდელირებისა და რეგიონალური განვითარების სფეროებს. 1975 წლიდან მუშაობდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სისტემური ანალიზის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. მისი განყოფილება იკვლევდა მანქანური მოდელირების რთულ სისტემებს. 1980 წელს ვიქტორ გელოვანი ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი გახდა. მისი სადოქტორო თემა გახლდათ: „ქვეყანასა და რეგიონებში სოციალურ-ეკონომიკური ობიექტების განვითარების ანალიზი". 1985 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება ინფორმატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის დარგში.

1987–1997 წლებში ვიქტორ გელოვანი იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. მუშაობდა სისტემური ანალიზისა და მათემატიკური მოდელირების ურთულეს ტექნიკურ და სოციალურ-ეკონომიკურ საკითხებზე. 1997 წელს გახდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. ხელმძღვანელობდა მეცნიერებათა აკადემიის სისტემური ანალიზის კომიტეტს, იყო ინტელექტუალური რესურსების საერთაშორისო ფონდის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე და საერთაშორისო კვლევითი ცენტრების აღმასკომის წევრი. აგრეთვე, რუსეთის სახელმწიფო პრემიების კომიტეტის წევრი მეცნიერებისა და ტექნიკის სფეროში. 2002 წლის 20 ივნისიდან ვიქტორ გელოვანი არის საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი. 2003 წლის 29 სექტემბრის საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებით დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. ვიქტორ გელოვანის კვლევების დიდი ნაწილი მსოფლიოში სტაბილურობას, კერძოდ კი, ბირთვული განიარაღების საკითხებს ეძღვნება. ის აქტიურად მუშაობს სტაბილურობის, პარიტეტულობისა და დინამიკის თემებზე. რუსეთის ფართო საზოგადოებისთვის კარგად არის ცნობილი მისი ნაშრომები ხელოვნური ინტელექტის, კერძოდ, სამედიცინო ექსპერტიზის სფეროში. გამოქვეყნებული აქვს 150-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. რაც შეეხება თანამედროვე აღმოჩენებს, აკადემიკოსი აცხადებს, რომ მან, რამდენიმე მეცნიერთან ერთად ლაზერის ისეთი მოდელი შექმნა, რომლის სიმძლავრე მსოფლიოში არსებულ ლაზერებისას რამდენჯერმა აღემატება. ვიქტორ გელოვანის მეუღლეა ექიმი-კარდიოლოგი ნანა ანჯაფარიძე. მათი ვაჟი, არჩილი — კინოპროდიუსერია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I. თბ. 1997. გვ. 582
* ბახტაძე, დავით. ქართველი მილიონერი აკადემიკოსი ვიქტორ გელოვანი სუპერსაიდუმლო თემებზე მუშაობდა // თბილისელები. თბ. 2009. გვ. 25

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიქტორ გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ველიკი-პრესლავი** (ბულგ. Велики Преслав) — ქალაქი ბულგარეთში. მდებარეობს შუმენის ოლქის ველიკი-პრესლავის თემში, მდინარე გოლიამა-კამჩიის მარცხენა ნაპირზე. ველიკი-პრესლავიდან სამხრეთით 3 კილომეტრში მდებარეობს პრესლავი, ბულგარეთის პირველი იმპერიის დედაქალაქი 893-971 წლებში.

ისტორია
-------

### ბულგარეთის პირველი იმპერიის დედაქალაქი

893 წელს ვლადიმირ რასატეს დამხობის შემდეგ ბულგარეთის ახალმა მეფემ სიმეონ დიდმა დედაქალაქი გადაიტანა პრესლავში, რომელიც ძველი წარმართული დედაქალაქის, პლისკისაგან განსხვავებით წარმოადგენდა ბულგარეთის ქრისტიანობის ცენტრს.

919 წელს პრესლავის საკათედრო ტაძარში გამოცხადდა ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია. 968 წელს ქალაქი, ისევე, როგორც მთელი ბულგარეთი დაიპყრო კიევის რუსეთის მთავარმა სვიატოსლავ I-მა.

971 წელს ბიზანტიის ჯარებმა იოანე I ციმისკეს სარდლობით დაიპყრო პრესლავი და აღმოსავლეთი ბულგარეთი შევიდა იმპერიის შემადგენლობაში.

### ბულგარეთის მეორე იმპერიის დედაქალაქი

XI-XII საუკუნეებში, ბიზანტიის მმართველობის პერიოდში ქალაქი დაცემას განიცდიდა. ძმების პეტრესა და ასენის აჯანყების შემდეგ ქალაქი მნიშვნელოვნად დაწინაურდა. ასენი ქვეყანას მართავდა ტირნოვოდან, ხოლო პეტრე პრესლავიდან. საბოლოოდ დედაქალაქი გადაიტანეს ტირნოვოში, ხოლო პრესლავმა ნელ-ნელა დაიწყო დაცარიელება. XIII საუკუნეში ქალაქი საბოლოოდ გაანადგურეს მონღოლებმა, ხოლო ქალაქის უკანასკნელი მოსახლეები გადასახლდნენ თანამედროვე პრესლავის ადგილზე.

ველიკი-პრესლავის მუზეუმი
------------------------

XIX საუკუნის დასასრულიდან ქალაქში მიმდინარეობს რეგულარული არქეოლოგიური გათხრები. პრესლავი შედგებოდა ორი ნაწილისაგან: ქვემო (გარე) ქალაქი, რომელიც გარშემორტყმული იყო ქვის 10 მეტრის სიმაღლის გალავნით და ზემო (შიდა) ქალაქი, რომელშიც ძირითადად განთავსებული იყო ასევე გალავანშემორტყმული სამეფო სასახლეები. ამჟამად ძველი ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ეროვნული ისტორიულ-არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი „ველიკი-პრესლავი".

პრესლავთან დაკავშირებული პირები
-------------------------------

* სიმეონ I — ბულგარეთის პირველი იმპერიის მეფე
* პეტრე I — ბულგარეთის პირველი იმპერიის მეფე
* ბორის II — ბულგარეთის პირველი იმპერიის მეფე
* სვიატოსლავ I — კიევის რუსეთის მთავარი
* ნაუმ ოჰრიდელი — ბულგარელი წმინდანი
* პეტრე IV — ბულგარეთის მეორე იმპერიის მეფე
* ივან ასენ II — ბულგარეთის მეორე იმპერიის მეფე

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ველიკი-პრესლავი***

* Municipality of Veliki Preslav
* Website of the National Historical and Archaeological Museum Veliki Preslav დაარქივებული 2012-07-17 საიტზე Wayback Machine.
* Primary School
* Nikolov, A. Making a new basileus: the case of Symeon of Bulgaria (893-927) reconsidered. – In: Rome, Constantinople and Newly converted Europe. Archeological and Historical Evidence. Vol. I. Ed. by M. Salamon, M. Wołoszyn, A. Musin, P. Špehar. Kraków-Leipzig-Rzeszów-Warszawa, 2012, 101-108

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბულგარეთის ისტორიული დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* პლისკა (681–893)
* ველიკი-პრესლავი (893–972)
* სკოპიე (972–992)
* ოჰრიდი (992–1018)
* ველიკო-ტირნოვო (1185–1393, 1878–1879)
* ნიკოპოლი (1393–1395)
* სოფია (1879-დან)
 |

 |
„**იოსებ და ზელიხა**" (სპარს. یوسف و زلیخا, *იუსუფ ო ზელიხა*) — მშვენიერი იოსების ბიბლიური, შემდგომ კი ყურანის მე-12 სურაში გადმოცემული ლეგენდა, რომელიც საფუძვლად დაედო მრავალ აღმოსავლურ ლიტერატურულ ვერსიას. ჩვენამდე მოღწეულთაგან ყველაზე ადრინდელია ფირდოუსის სახელით ცნობილი პოემა, რომელშიც წინა პლანზე იოსების თავგადასავალია წამოწეული. 

ვრცელი რომანული პოემა შექმნა ამ თემაზე ჯამიმ. აქ იოსებთან ერთად მთავარი მოქმედი პირია ზელიხა. ჯამის ვერსიის მაღალმხატვრულობა მრავალრიცხოვანი მიმბაძველების გაჩენის მიზეზი გახდა (ბადრი, სალემი, ნაზემი, ჰაზაყი და სხვ.). ცნობილია თურქული (ალი, დურბექი, ჰამდი ჩელები), აზერბაიჯანული, უზბეკური, არაბული და ქურთული როგორც პოეტური, ისე პროზაული რედაქციები. XVI–XVII საუკუნეებს განეკუთვნება ორი ქართული ვერსია — ე. წ. ზაალისეული და თეიმურაზისეული „იოსებზილიხანიანი". აღმოსავლურ ვერსიებს უკავშირდება ნაზიმ ჰიქმეთის პიესა „იოსებ მშვენიერი" და, ნაწილობრივ, თომას მანის რომანი „იოსები და ძმანი მისნი".

ლიტერატურა
----------

* *გვახარია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 202.
* გვახარია ა. „იოსებზილიხანიანის" აღმოსავლური ვერსიები, კრ. ჯამი, თბ. 1964.
ამფითეატრის ორმო
II საუკუნე; ვენერას ქანდაკება, აღმოჩენილი 1940 წელს თეატრთან ახლოს (ინახება Museo Arqueológico-ში. სევილია
**იტალიკა** (ესპ. Itálica) — რომაული ქალაქი. მდებარეობდა თანამედროვე სანტიპონსიდან ჩრდილოეთით 9 კმ-ზე, ესპანეთის ქალაქ სევილიაში. იტალიკა დაარსებულია ძვ. წ. 206 წელს რომის გენერლის პუბლუის სციპიონ აფრიკელის მიერ ილიპასთან ბრძოლაში დაჭრილი რომაელი ჯარისკაცების დასასახლებლად, სადაც იმჟამად კართაგენელები იყვნენ გამაგრებულნი — მეორე პუნიკური ომის დროს.

იტალიკა რომის იმპერატორის ტრაიანეს დაბადების ადგილია.

ზოგადი ცნობები
--------------

* იტალიკის ამფითეატრი 25 000 მაყურებელს იტევდა და იმპერიაში მესამე იყო სიდიდით.
* ქალაქის რომაული მოსახლეობა იმხანად 8000 იყო.
* ადგილობრივი არისტოკრატიის მიერ დაარსებული თამაშებისა და წარმოდგენების ტრადიცია იტალიკის დიდ გავლენაზე მეტყველებდა, რაც მისი მმართველი ელიტის ძალაუფლებით იყო გამოწვეული არა მხოლოდ იტალიკაში, არამედ, ქალაქკოლონიის საზღვრებს გარეთაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იტალიკა***

* იტალიკა: რომაული ქალაქი[*მკვდარი ბმული*]
* იტალიკის ფოტოები
* Livius.org: იტალიკა დაარქივებული 2008-10-26 საიტზე Wayback Machine.
ვიტორიო სელა 1889 წელს
**ვიტორიო სელა** (Vittorio Sella; დ. 28 აგვისტო, 1859 — გ. 12 აგვისტო, 1943) — იტალიელი ფოტოგრაფი და მთამსვლელი.

ბიოგრაფია
---------

ვიტორიო სელა, რომელმაც XIX საუკუნის სვანეთის უნიკალური კადრები შემოგვინახა, 1859 წელს მეწარმის ოჯახში დაიბადა. მამამისი ჯუზეპე ვენაციო სელა ბიზნესთან ერთად ქიმიით და ფოტოგრაფიით იყო გატაცებული. 1856 წელს ჯუზეპემ პირველმა გამოაქვეყნა სახელმძღვანელო ფოტოგრაფიის შესახებ. მამის გარდაცვალების შემდეგ ვიტორიოც ფოტოგრაფიამ გაიტაცა. ვიტორიოს ბიძა კიანტინო სელა იმხანად იტალიის პრემიერ-მინისტრი და ალპინისტურის კლუბის ხელმძღვანელი იყო. კიანტინომ შეძლო ძმის შვილი ალპინიზმით დაეინტერესებინა. ვიტორიომ ორივე გატაცება ერთმანეთს დაუკავშირა და პრაქტიკაში გამოიყენა.

ექსპედიცია კავკასიაში
---------------------

ვიტორიო სელა 1889 წელს ორგანიზებას გაუწია პირველ ექსპედიციას ჩრდილოეთ კავკასიაში, „ბეზენგის" ხეობაში. მეორე ექსპედიცია 1890 წელს მისი ხელმძღვანელობთ მყინვარწვერზე გაემგზავრა. სელამ თავისი მოგზაურობა სვანეთში დაასრულა. ფოტოხელოვანი სვანეთში ფირზე არა მარტო მთებს და კოშკებს, არამედ ადგილობრივ მოსახლეობასაც აღბეჭდა. სვანი ქალის უნიკალური ფოტოსთვის რუსეთის იმპერატორმა ნიკოლოზ II-მ ვიტორიო სელა წმინდა ანას ორდენით დააჯილდოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vittorio Sella's photographs can be purchased through DecaneasArchive.com
**ესრა იოზათაი** (თურქ. Esra Özatay; დ. 1976, გერმანია) — თურქი სამხედრო მოღვაწე და ქალი-პილოტი.

2014 წელს, კოდური სახელით ცნობილი *„თურქი ვარსკვლავები"*, ანუ 134-ე ფლოტის სარდლობის პირველი ქალი წევრი (პილოტი) გახდა; ხოლო 2016 წელს, ამავე ფლოტის მეთაურად დაინიშნა, რითაც თურქეთის სამხედრო-საჰაერო ძალების ისტორიაში, პირველი ქალი ფლოტის მეთაური გახდა.

ბიოგრაფია
---------

თურქი ვარსკვლავების ფლოტი
1976 წელს გერმანიაში დაბადებული ესრა, 1993 წელს ქადიქიოის გოგონათა ლიცეუმის დამთავრების შემდეგ, 1998 წელს საჰაერო ძალების აკადემია დაამთავრა. 1998-2000 წლებში, დაასრულა სწავლა მე-2 საპილოტე მეთაურობაში და 2004 წლამდე კონიის მე-3 მთავარი საპილოტე მეთაურობაში, მსახურობდა როგორც, F-5 Av-ზე პრევენციული პილოტი. 2010 წლიდან, იოზათაი მსახურობდა, როგორც მასწავლებელი დამწყები პილოტებისთვის, ხოლო 2014 წელს, შეუერთდა 134-ე ფლოტის სარდლობას, რითაც გახდა პირველი ქალი წევრი „თურქი ვარსკვლავების". 2016 წელს, ამავე ფლოტის სარდალი გახდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk kadın filo komutanı Binbaşı Esra Özatay oldu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-16. ციტირების თარიღი: 2016-09-16.
2. 1 2  Hv.Plt.Bnb.Esra Özatay.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-29. ციტირების თარიღი: 2017-04-23.
3. ↑  Uçakla aramda duygusal bir bağ var.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-24. ციტირების თარიღი: 2015-07-24.
ი. ისარლოვი 1903 წლის კოსტუმირებულ წვეულებაზე პეტერბურგის „ზამთრის სასახლეში".
**იოსებ ლუკას ძე ისარლიშვილი (ისარლოვი)** [დ. 3 (15) ივლისი, 1862 — გ. 1920 შემდეგ] — რუსეთის იმპერიის არმის გენერალ-მაიორი (1914).

მესხეთიდან გადმოსახლებულ წარჩინებულ ქართველ კათოლიკეთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, ქართველი ლიტერატორის და ცენზორის ლუკა ისარლიშვილის შვილი. 1882 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, 1884 წელს — ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი. მსახურობდა ლაიბგვარდიის ცხენოსან-გრენადერთა პოლკში, გვარდიაში. 1905 წელს მი­ე­ნიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1910–1914 წლებში მეთაურობდა ასტრახანის მე-8 დრაგუნთა პოლკს. I მსოფლიო ომის (1914–1918) დასაწყისში მონაწილეობდა ბრძოლებში პოლონეთის ტერიტორიაზე, მოგვიანებით კი გადაიყვანეს კავკასიის ფრონტზე. 1914–1915 წლებში მეთაურობდა კავკასიის საკავალერიო დივიზიის მე-2 ბრიგადას, 1915–1917 – ამავე დივიზიის I ბრიგადას. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (I, II), წმ. ანას, წმ. ვლადიმირის სხვა­და­სხვა ხარისხის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 359.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* იოსებ ისარლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იტალიური გამოქვაბული** (რუს. Итальянский грот) — ნაგებობა ალექსანდრეს ბაღში, მდებარეობს მოსკოვის კრემლის კედელთან. გამოქვაბული აშენდა ოსიპ ბოვეს არქიტექტურული პროექტის მიხედვით 1820-1823 წლებში.

არქიტექტურა
-----------

გამოქვაბული ხელოვნურ გორაკზეა მოთავსებული არსენალის შუა კოშკის ქვეშ. ეს კოშკი არის ბასტიონი, რომელიც შვედების თავდასხმისათვს მოამზადეს. გამოქვაბულის რომანტიკული სილუეტი ვიზუალურად ყოფს კრემლის კედლის ერთიან ხაზს. 

ჩაფიქრებული იყო, როგორც 1812 წლის დანგრეული ქალაქის მემორიალი, გამოქვაბული სიმბოლურად აღნიშნავს მოსკოვის აღორძინებას ფერფლიდან.

დორიულ სვეტებზე დაფუძნებული არქიტრავზე გამოსახულია საბრძოლო დიდების სიმბოლოები და ბერძნული მითოლოგიის ზღვის ცხენის, ჰიპოკამპუსის ფიგურები. 

გამოქვაბულის ასაშენებლად გამოიყენეს ფრანგების მიერ 1812 წელს დანგრეული ქალაქის შენობების მასალები (ა. სმირნოვა ამას ლეგენდას უწოდებს), თუმცა მასალებს შორის შესაძლებელია დაინახოთ დეტალები ცალკე მდგომი არსენალის შენობის ფასადიდან. ასევე გამოყენებულია სხვა სამშენებლო ნაგავიც. ყველაზე საოცარია, შუა საუკუნეების ქვის ბირთვი, რომელსაც 60 სმ დიამეტრი აქვს.

გამოქვაბულის სამხრეთ ნაწილში არის გასასვლელი დასათვალიერებელ მოედანზე, რომელიც გაფორმებულია ლომის ფუგურით.

არქეოლოგია
----------

2004 წელს დაიწყო გამოქვაბულის სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელშიც მონაწილეობდნენ არქოლოგებიც. არქეოლოგების მოლოდინი იყო მინიმალური: რადგან მოსკოვის ეს ნაწილი, მდინარე ნაგლინაიას მარცხენა სანაპირო არასოდეს ყოფილა დასახლებული. თუმცა მიწის ანალიზმა სულ სხვა, მოულოდნელი აღმოჩენები აჩვენა: XV საუკუნის ადამიანის ნარჩენებიდან დაწყებული (შესაძლებელია მიწის ნაკვეთის ნაწილი ძველ სასაფლაოზე მვებარეობდა) XVIII საუკუნის დროინდელი თიხის ქოთნების ნაწილებით დამთავრებული, რომელშიც შეიმჩნეოდა ვანადიუმის კვალი. არქეოლოგებმა ამ ნივთიერების ჭარბი რაოდენობა დაუკავშირეს ამანიტას გვარის სოკოებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალექსანდრეს ბაღი (მოსკოვი)

ლიტერატურა
----------

* Павильон-руина «Грот». // И. Ю. Юдаков. Московский Кремль. Красная площадь. Путеводитель. Вече, 2007. ISBN 978-5-9533-2395-6
* Т. Д. Панова. Грот Александровского сада, археология и… мухоморы. // Природа, № 9, 2005 г.

სქოლიო
------

1. ↑  Бове Осип Иванович. // Кто есть кто в мире. ОЛМА Медиа Групп, 2003. С. 150.
2. ↑   Джанджугазова Е. А. Александровский сад как символ возрождения Москвы. // Современные проблемы сервиса и туризма 4 (2011).
3. ↑  Молокова, Т. А. Восстановление Москвы после пожара 1812 г.: новый облик города დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine.. Вестник МГСУ. Архитектура и градостроительство. Реконструкция и реставрация. (2012).
4. ↑  Смирнова, А. Г. «Пожар способствовал ей много к украшенью…» Восстановление и реконструкция Москвы после пожара 1812 года. // Труды Коми отделения Академии военно-исторических наук. Сыктывкар (2012). С. 166.
**იოსებ ნიკოლოზის ძე როინიშვილი** (დ. 7 დეკემბერი, 1874 — გ. მაისი 1933) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, იურისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, შემდეგ ალექსანდრეს სახელობის სამხედრო სასწავლებელი. 1894 წელს გახდა პოდპორუჩიკი, ხოლო პორუჩიკი 1898 წელს. 1902 წელს გახდა შტაბს-კაპიტანი. 1905 წელს პირველი თანრიგით დაამთავრა ალექსანდრეს სამხედრო-იურიდიული აკადემია. 1905 წელს გახდა კაპიტანი. მსახურობდა კავკასიის სამხედრო საოლქო სასამართლოში. 1908 წლიდან პეტერბურგის სამხედრო ოლქის სამხედრო გამომძიებელია. 1908 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი, 1909 წლიდან კი კავკასიის ოლქის სამხედრო სასამართლოს პროკურორის თანაშემწე. 1912 წელს წარჩინებისთვის მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. დაჯილდოებული იყო წმინდა ანას III და II, წმინდა სტანისლავის II, წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენებით.

1918 წლიდან საქართველოს სამხედრო სასამართლოს თავმჯდომარე. იმავე წელს გენერლის წოდება მიიღო. 1919 წლის 7 ოქტომბერს დამფუძნებელმა კრებამ საქართველოს სენატის წევრად აირჩია. 1921 წელს საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ადვოკატად მუშაობდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 334.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 39, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ როინიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „კომუნისტი" №114. – 20 მაისი, 1933.