recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
რაიონის მდებარეობა
**ჰარბორ-აილენდი** (ინგლ. Harbour Island) — ბაჰამის კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული და ადმინისტრაციული რაიონი. მდებარეობს კუნძულ ელიუთერის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. კუნძულის ერთადერთი ქალაქია დანმორ-ტაუნი, რომელსაც სახელი ეწოდა 1786-1798 წლებში ბაჰამის კუნძულების გუბერნატორისა და დანმორის მე-4 გრაფის ჯონ მიურეის პატივსაცემად; მას ჰარბორ-აილენდზე საზაფხულო რეზიდენცია ჰქონდა. 

ჰარბორ-აილენდი ცნობილია ვარდისფერ ქვიშიანი პლაჟებით, რომელიც აღმოსავლეთ სანაპიროზეა წარმოდგენილი. კუნძული პოპულარული დასასვენებელი ადგილია ამერიკელებისათვის. ფერად-ფერადია კუნძულის არქიტექტურა, რომელიც ახალი ინგლისის სტილშია გადაწყვეტილი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* "The Harbour Island Story" Anne & Jim Lawlor (Macmillan Caribbean, 2008) ISBN 978-0-333-97051-5
* Paul Albury: *The Story of The Bahamas* (Macmillan Caribbean, London, 1975) ISBN 0-333-17132-2
* "Out Island Doctor", Evan Cottman;
* "Under The plop o lop Tree," Pip Simmons, editor; 'Uncle Gundy' narrator, Barbra Young Photographs;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
ხოჟორნის გუმბათოვანი ეკლესია
**ხოჟორნი** — ისტორიული დასახლებული პუნქტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე დებედის შენაკად ბანოშისწყლის ხეობაში, ახლანდელი სოფელი ხოჯორნის (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად.

IV-VII საუკუნეებში ქართლის სამეფოს ადმინისტრაციული ერთეულის, წოფის ხევის (წოფოფორი) ერთ-ერთი სოფელი იყო. ვარაუდით ამ დროს აქ უნდა ყოფილიყო მნიშვნელოვანი საკულტო ცენტრი (შემორჩენილია X საუკუნის ეკლესიის კედლებში ჩაშენებული ადრინდელი ქრისტიანული ხანის სტელების ბარელიეფებიანი ფრაგმენტები). X საუკუნეში აქ ციხესიმაგრე აშენდა და მხარის ცენტრი წოფის ციხიდან ხოჟორნში გადმოიტანეს. ნასოფლარის თავზე სამხრეთით აღმართულ მაღალ კლდოვან მთაზე შემორჩენილია ხოჟორნის ციხესიმაგრის კომპლექსი („მენზილ კახი") მცირე ეკლესიითურთ. ნასოფლარის ტერიტორიაზეა ადრინდელი შუა საუკუნეების სამი ეკლესია. მოზრდილი ჯვაროვან-გუმბათოვანი ტიპისაა (X საუკუნე), ერთ-ერთ სარკმელზე შემორჩენილია ქტიტორების გამოსახულება დაზიანებული სომხური წარწერით, სამხრეთის კარის თავზე კიდევ ერთი სომხური წარწერა. აქვეა „მარმარილოს" ეკლესია, დარბაზული ეკლესია და სხვა ნაგებობები.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 497.
|  |
| --- |
| **ამინდი** |
|   |
| წელიწადის დროები |
| **ზომიერი**
გაზაფხული · ზაფხული
შემოდგომა · ზამთარი |
| **ტროპიკული**
მშრალი სეზონი
ტენიანი სეზონი |
| შტორმი |
| ჭექა-ქუხილი · ტორნადო
ტროპიკული ციკლონი (ქარიშხალი)
ექსტრატროპიკული ციკლონი
ზამთრის ქარიშხალი · ქარბუქი
ყინულოვანი შტორმი |
| ნალექები |
| ნისლი · წვრილი წვიმა · წვიმა
ყინულის წვიმა · ფხვიერი ყინული
სეტყვა · თოვლი · ნალექი |
| თემები |
| მეტეოროლოგია
ამინდის პროგნოზი
კლიმატი · ჰაერის დაბინძურება |
| **ამინდის პორტალი** |
|  ხ • გ • რ  |

**ჭექა-ქუხილი** — ატმოსფერული მოვლენა, რომლის დროსაც სქელ გროვა-წვიმის ღრუბლებში და დედამიწის ზედაპირს შორის წარმოიქმნება ძლიერი ელექტრული განმუხტვა — ელვა, რომელსაც თან ახლავს ქუხილი. ამ დროს, ჩვეულებრივ, მოდის თავსხმა (ზოგჯერ სეტყვა), ძლიერდება ქარი.

განვითარების მიხედვით განარჩევენ შიგამასურსა და ფრონტულ ჭექა-ქუხილებს. ჭექა-ქუხილი დედამიწის სხვადასხვა ადგილზე სხვადასხვა სიხშირით მეორდება: არქტიკაში რამდენიმე წელიწადში ერთხელ შეინიშნება, ზომიერ სარტყელში, ყოველ ცალკეულ პუნქტში წელიწადში ასეთია რამდენიმე ათეული დღე. ჭექა-ქუხულის მსოფლიო ცენტრებში (ინდონეზია, ცენტრალური ამერიკა და სხვა) ასეთ დღეთა რიცხვი წელიწადში 200-ზე მეტია.

ჭექა-ქუხილიან დღეთა სიხშირით საქართველოში პირველ ადგილზეა საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი (წელიწადში საშუალოდ 50-56 დღე, მაქსიმალური — 82 დღე).

ჭექა-ქუხილი განსაკუთრებულ გავლენას ახდენს ადამიანზე. ჭექა-ქუხილი უზარმაზარი ენერგიის მქონე გიგანტური „ნაპერწკალია". მას შეუძლია დააზიანოს ელექტროსადენები, გამოიწვიოს ხანძარი, დაარღვიოს კავშირგაბმულობა, გაანადგუროს ცოცხალი არსებები. დედამიწაზე ყოველწლიურად 100 მილიარდამდე ჭექა-ქუხილი და ელვა ვითარდება, რასაც ასეულობით ადამიანის სიცოცხლე ეწირება. ჭექა-ქუხილის დროს არ შეიძლება გაშლილ, ღია ადგილზე დგომა ან ცალკე მდგომი ხის თავშესაფრად გამოყენება.

ჭექა-ქუხილი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 391.
ხონსუ

|  |
| --- |
| **ხონსუ  იეროგლიფებში** |
|  |

**ხონსუ**, ხონსი (ეგვ. „მოარული") — ეგვიპტელთა მთვარის ღმერთი, სამების მესამე წევრი.: მამა — ამონი, დედა — მუტი, შვილი ხონსი. ესაა ქალაქ თებეს დიდი სამება, განსაკუთრებით დიდი თაყვანისცემის საგანი იყო რამზეს III-ს დროს (მე-20 დინასტია).

ხელოვნებაში
-----------

ხატავდნენ და აქანდაკებდნენ ზეზე მდგარი მამაკაცის სახით, შუბლზე მთვარის დისკო ჰქონდა. ამონის-ძე სხვა ღმერთბეშიც გათქვიფეს (ჰოროსი, თოთი, შუ), როგორც ღმერთთა შემწე და მრჩეველი, ბოროტების მტერი. მისი დიდი ტაძარი კარნაკში (ძვე. წ. აღ-ით 1290 წ.). ჩინებულად გადაურჩა საუკუნეთა ქარტეხილს, და თუმცა, სიდიდით იმდენად არ გამოირჩევა (52 მეტრი სიგრძის დარბაზი), შესანიშნავია მისი „სხივოსანი არქიტექტურა, კედლებისა და სვეტების რელიეფური სამკაულები, ქანდაკებათა რიგის ძალა და ღირსება".

წარმოდგენები
------------

შუმერულ მითოლოგიაში ენლილისა და ნინლილის ძე ნანარი, შუქის ღმერთი, ციურ საძოვრებზე დადის, თანავარსკვლავედები დაჰყვებიან როგორც საძოვარზე გაშვებული ხატები, წვრილი ვარსკვლავები კი ტატნობზე მიმოფანტული მარცვლებია. ეს წარმოდგენები საფუძვლად უდევს შუმერ-აქადური კოსმოგონიის საოცარი კალენდრისა და ზოდიაქოს უძველეს ნიმუშებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ხონსუ"** ვიკისაწყობში.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| დრაკონი | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**Lamborghini Veneno** არის შეზღუდული წარმოების უნივერსალური ავტომობილი, იგი საზოგადოებას 2013 წლის ჟენევის ავტოსალონზე წარუდგინეს. მოდელი შექმნილია Lamborghini Aventador-ის პლატფორმაზე, ავტომობილი შეიქმნა Lamborghini-ის 50 წლისთავის აღსანიშნავად. პირველი პროტოტიპი შეიქმნა ნაცრიფერი ფერის და ორივე მხრიდან ზოლებად იტალიის დროშის ფერები ამშვენებს, ავტომობილი Lamborghini-ის მუზეუმში დაიკავებს ადგილს. მოდელს აქვს Aventador-ის 6.5 ლიტრის მოცულობის 12 ცილინდრიანი ძრავა.

ავტომობილის მხოლოდ სამი მოდელი შეიქმნება რომლებიც წითელი, თეთრი და მწვანე ფერისანი იქნებია, იტალიის დროსის ფერების შესაბამისად. ავტომობილის ღირებულება შეადგენს €3.12 მილიონ ევროს და სამივე მათგანი უკვე გაყიდულია, აქედან ორი შეერთებულ შტატებში გაიგზავნება.

კორპუსი
-------

ავტომობილის კორპუსი მთლიანად დამზადებულია ნახშირბადის კომპოზიტებისაგან, მოდელს გააჩნია ბევრი საჰაერო ნახვრეტები. იგი მთლიანად Lamborghini Aventador-ის პლატფორმაზეა შექმნილი, მაგრამ მისგან განსხვავებით Veneno უფრო მოკლეა რამაც 125 კილოგრამის დაზოგვის შესაძლებლობა მისცა.

მოდელ აღჭურვილია Pirelli P-Zero-ს წინა 20 და უკანა 21 დიუმიანი დისკებით, Lamborghini-ის ყველა სხვა მოდელების მსგავსად ამ მოდელსაც გააჩნია ოთხივე წამყვანი თვალი (4x4) და კარბონატ-კერამიკი მუხრუჭები.

ძრავა და ტრანსმისია
-------------------

დღევანდელი ტენდენციების მიხედვით პოპულარულია სუპერ ავტომობილებში ჰიბრიდული ძრავის დამონტაჟება, მაგრამ კომპანიაში გადაწყვიტეს კლასიკური ძრავის დაყენება, არჩევანი Aventador-ის 6.5 ლიტრის მოცულობის 12 ცილინდრიანი ძრავაზე შეაჩერეს, რომელიც 750 ცხენის ძალას გამოიმუშავებს. მოდელს ასევე გააჩნია ოპტიმიზირებული გამოსაბოლქვი სისტემა და გაუმჯობესებული აეროდინამიკა.

რაც შეეხება ტრანსმისიას, 7 სიჩქარიანი ნახევრად ავტომატური სიჩქარის გადაცემათა კოლოფი, რაც ასევე შეიცავს ერთ ელექტროჰიდრავლიკურ კონუსს (ე.წ. ცეპლენია).

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Veneno ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2013-09-15 საიტზე Wayback Machine.
* Veneno Mail.ru-ზე
* Veneno-ს ხმამაღალი განცხადება
* Veneno ბოლო შიჩქარეში დაარქივებული 2013-03-08 საიტზე Wayback Machine.
* ჟენევაში წარმოდგენილი Veneno დაარქივებული 2013-08-16 საიტზე Wayback Machine.
* ზღაპარი ფირზე

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Lamborghini |
| --- |
|  |
| ძრავები | 
V8 · V10 · V12 |
|  |
| მოდელები | 
350GT · 400GT · Aventador · Countach · Diablo · Espada · Gallardo · Islero · Jalpa · Jarama · LM002 · Miura · Murciélago · Reventón · Sesto Elemento · Silhouette · Urraco · Veneno |
|  |
| საცდელი ვერსიები | 
Bertone Genesis · 350GTV · 400GT Monza · Alar · Athon · Bravo · Calà · Cheetah · Concept S · Estoque · Faena · Flying Star II · LM001 · LMA002 · LM003 · LM004 · Marco Polo · Marzal · Miura concept · Portofino · Urus · Zagato Raptor |
|  |
| ხალხი | 
ფერუჩო ლამბორგინი (დამაარსებელი) · ჯან პაოლო დალარა (ტექნიკის დირექტორი 1963-1968) · ჯიოტო ბიზარინი (ძრავის დიზაინერი 1960s) · ვალენტინო ბალბონი (მძღოლი 1968-2008) · სტეფან ვინკელმანი (თავმჯდომარე 2005-) |

 |
ხოლმის ღვთისმშობლის ხატი**ხოლმის ღვთისმშობლის ხატი** (8 სექტემბერი) – ბრძანდება ფსკოვის გუბერნიის ქალაქ ხოლმში. ხატს აქვს ჭრილობის ნიშნები: ერთი მარცხენა მხარეზე, მეორე ღვთისმშობლის მარჯვენა ხელზე. პირველი მშვილდისრის შედეგია, რომელიც თათარმა ესროლა. თათარი მყისვე დაბრმავდა. მეორე კი შუბის კვალია, რომელიც ურწმუნო მეომარმა სტყორცნა, რის გამოც თავი გვერდზე მოექცა.  
როდესაც ხოლმს შემოესია თათართა ხანი და ერთი შეტევით უნდა აეღო იგი, მაშინ თავადებმა ცრემლებითა და ვედრებით გამოაბრძანეს ხოლმის ღვთისმშობელი და პირით თათრებისაკენ დააბრძანეს. თათრები შეძრწუნდნენ. ხოლმის მთა ამაღლდა ღრუბლამდე და შეშინებულები უკუიქცნენ.  
ერთხელ მნათემ შენიშნა ტაძრიდან გამომავალი სინათლე და მიუახლოვდა მას. იქიდან მოისმოდა ანგელოზთა გალობა, რომლებიც ადიდებდნენ ღვთისმშობელს. გახსნა ტაძრის კარები და იხილა, რომ ნათელს გამოსცემდა ღვთისმშობლის ხატი.

ლიტერატურა
----------

* *ახალი ცა ახალი ვარსკვლავებით, ანუ ჰომილიები ღვთიმშობლის სასწაულებზე, ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედ ხატებზე* – იღუმენი იოანიკ გალიატოვსკი, თარგმანი მონაზონი ელისაბედი (ზედგენიძე). თბილისი.2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხოლმის ღვთისმშობლის ხატის ისტორია (რუსული)
**ჯივანშირ რაჰიმ-ოღლუ გულიევი** (აზერ. Cavanşir Rəhim oğlu Quliyev) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ჯავანშირ გულიევი დაიბადა 1950 წლის 22 ნოემბერს ქალაქ ნუხაში (ახლანდელი შეკი). 1967 წელს დაამთავრა საშუალო რუსული სკოლა, 1968 წელს კი — შეკის მუსიკალური სასწავლებელი. იმავე წელს ჩააბარა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ხალხური საკრავების ფაკულტეტზე. ორი წლის შემდეგ კონსერვატორიის კომპოზიტორების საკომპოზიციო ფაკულტეტზე ჩაირიცხა და 1975 წელს დაამთავრა გამოჩენლი კომპოზიტორის, პროფესორ ჯევდეტ გაჯიევის კლასი.

ჯევანშირ გულიევმა ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს დაიწყო თავისი ექსპერიმენტები მუსიკის სფეროში. უკვე მეორე კურსზე დაწერილ „პირველ კვარტეტში" მან შეძლო ახალი მუსიკალური სტილის გამოვლინება, ეროვნული მუსიკის თანამედროვე კომპოზიციური ხერხებით სინთეზირება, რაც მისი შემოქმედების მთავარი შემოქმედებითი პრინციპი გახდა მომავალში. ნამუშევარმა პუბლიკაში დიდი ინტერესი გამოიწვია და „ეროვნულობისა და თანამედროვეობის" თემა დიდი ხნის განმავლობაში მსჯელობისა და დავის მიზეზი გახადა. იგი გაჟღერდა არაერთ კონსერვატორულ კონფერენციაზე იმდროინდელ სსრკ კომპოზიტორთა კავშირში და დიდი ინტერესი გამოიწვია. ჯავანშირ გულიევის ერთ-ერთი მთავარი მიღწევაა ის, რომ ის არის თანამედროვე დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის პირველი სამხედრო ჰიმნის ავტორი. სიმფონიურ ორკესტრში მან პირველად ჩართო საზი და ზურნა და ისინი ძირითად ინსტრუმენტებად გამოიყენა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში, 1973 წელს მან მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის რადიოსა და ტელევიზიის ხმის რეჟისორად და ამ თანამდებობაზე იმუშავა 17 წლის განმავლობაში.

სქოლიო
------

1. ↑  CAVANŞİR QULİYEVDƏN "MÜŞFİQ AĞILARI" ORATORİYASI აზერბაიჯანული. *aki.az*. ციტირების თარიღი: 12 მარტი, 2021
2. 1 2  Cavanşir Quliyev – 70 აზერბაიჯანული. *aki.az*. ციტირების თარიღი: 11 მარტი, 2021
3. ↑  Z. Dadaşzadə. Cavanşir Quliyevın total musiqi axtarışları აზერბაიჯანული. *musiqi-dunya.az*. ციტირების თარიღი: 12 მარტი, 2021
**„Kit Kat"** (კიტ კეტი) — შოკოლადის ბატონი. შედგება გარედან შოკოლადით დაფარული და ერთმანეთისგან გამოყოფილი ვაფლის რამდენიმე (ჩვეულებრივად სამი) ფენისგან. ბატონს აქვს ორი, სამი ან ოთხი მართკუთხა სეგმენტი, რომელთაგანაც ნებისმიერი შეიძლება თავისუგლად მოეხსნას დანარჩენ ბატონს. აქვს შიგთავსის რამოფრნიმე ვარიანტი, ჩვეულებრივად შეიცავს რძეს, რძის ან შავ შოკოლადს. შექმნილი იყო 1935 წელს დიდ ბრიტანეთში კომპანია „Rowntree's of York-ის" მიერ. შოკოლადის იდეა ეკუთვნის კომპანიის ქარხნის ერთ-ერთ მუშას, რომელმაც შეთავაზებების ყუთში ჩააგდო „სამუშაოდ წასაღები შოკოლადის ბატონის" იდეა. კომპანია რომელიც შემდეგ „Néstle-მ" იყიდა. დღეს მსოფლიოს მასშტაბით „Kit Kat-ის" შოკოლადს „Néstle" აწარმოებს, სხვა კომპანია შოკოლადს მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში აწარმოებს.

ისტორია
-------

  

სახელწოდება „Kit Kat" საჭმლისთვის ჯერ კიდევ XVIII საუკუნეში გამოიყენებოდა - ასე ეძახდნენ ლონდონში ხორციანი ნამცხვრის სახეობას. 1911 წელს კომპანიამ „Rowntree's of York" იყიდა სახელწოდება „Kit Cat" და „Kit Kat-ის" გამოყენების ლიცენზია. ამ სახელწოდებით იყიდებოდა შოკოლადის ყუთები, მაგრამ შემდგომში კომპანიამ ყურადღება სხვა ბრენდებზე გადაიტანა და მათი წარმოება თანდათან შეწყდა. 1911 წელს კომპანიის ქარხნის ერთ-ერთმა მუშამ შეთავაზებების ყუთში ჩააგდო სამუშაოზე წასაღებად და წასახემსებლად გამოსადეგი შოკოლადის ბატონის იდეა  დაარქივებული 2020-04-12 საიტზე Wayback Machine.. 1935 წელს დაიწყო ორნაწილიანი „Kit Kat-ის ხრაშუნა შოკოლადის" გაყიდვა, შემდგომში „Kit Kat-ის შოკოლადის" და უბრალოდ „Kit Kat-ის". მეორე მსოფლიო ომის საკვების დეფიციტის დროს შოკოლადი უფრო მარტივი რეცეპტით, შავი შოკოლადით მზადდებოდა და იყიდებოდა ლურჯ ყუთებში. ომის შემდეგ შოკოლადი დაუბრუნდა წითელ შეფუთვებს და რძიანი შოკოლადის რეცეპტს, თუმცა შავი შოკოლადის „Kit Kat" დღესაც პოპულარულია.

  

1950-იან წლებში შოკოლადი გავრცელდა სხვა ინგლისურენოვან ქვეყნებში. 1958 წელს გაჩნდა „Kit Kat-ის" ცნობილი სლოგანი „შესვენების დროა? მიირთვი კიტ კეტი".  დაარქივებული 2020-05-22 საიტზე Wayback Machine.  ამ პერიოდში დაიწო ბრენდის გავრცელება ევროპის სხვა ქვეყნებში და შოკოლადის წარმოების ევროპული სტანდარტების მიღება. 1988 წელს „Néstle-მ" იყიდა „Rowntree's" და მასთან ერთად „Kit Kat-ის" შოკოლადის წარმოების უფლება. დაიწყო წარმოება იაპონიაში, ინდოეთში, ჩინეთში, მალაიზიაში. დღეს ის მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული.

დიზაინი
-------

ამერიკული ლოგოტიპი.
თავდაპირველად შოკოლადს წითელი შეფუთვა ჰქონდა, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის და ომის შემდგომ წლებში შეფუთვა ლურკი გახდა , მაგრამ შემდეგ წითელს დაუბრუნდა.

  

„Kit Kat-ის" ლოგოტიპი შეიმუშავეს 1937 წელს, თუმცა ზოგ ქვეყანაში თანამედროვე ლოგოტიპი მხოლოდ 2002 წელს გაჩნდა წითელი ფონითა და თეთრი ასოებით. დღეს შოკოლადი იყიდება წითელ შეფუთვაში, ლოგოტიპი კი შეიცავს ბრენდის სახელს წითელი ასოებით თეთრ ფონზე.

შოკოლადის მაღაზია
-----------------

  

ავსტრალიის დედაქალაქში „Kit Kat-ის" ოფიციალური შოკოლადის მაღაზია არსებობს, სადაც მომხმარებლები ინტერაქტიული მენიუს საშუალებით „Kit Kat-ის" ინდივიდუალურ შოკოლადს იკვეთავენ სასურველი ინგრედიენტებით. შოკოლადი ადგილზე მზადდება. მსგავსი მაღაზიები არსებობს ასევე ტოკიოსა და ტორონტოში.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* დაარქივებული 2020-04-12 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2020-05-22 საიტზე Wayback Machine.
**ჰეილეია** (ძვ. ბერძ. Ήλιαία) — უმაღლესი სასამართლო ორგანო ძველ ათენში. ექსპერტთა მტკიცებით, ჰეილეია იყო ნაფიც მსაჯულთა პირველი სასამართლო.

შემადგენლობა
------------

ჰეილეია შედგებოდა 5000 ათასი ძირითადი და 1000 სათადარიგო მოსამართლისგან, რომლებსაც ირჩევდა ხალხი. ისინი 30 წელს მიღწეულები უნდა ყოფილიყვნენ. მათ ერთი წლის ვადით, კენჭისყრით ირჩევდნენ. სასამართლოში ფუნქციონირებდა 10 კოლეგია — 500 ძირითადი და 1000 სათადარიგო (სახალხო მოსამართლის) შემადგენლობით. მოვალეობის ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილების მიზნით, მათთვის ცნობილი არ იყო, თუ როდის გამოიძახებდნენ მოვალეობის შესასრულებლად, ეს წყდებოდა კენჭისყრით, საქმის განხილვის დღეს.

პროცესი
-------

სასამართლოში წარმოდგენილი იყვნენ მხარეები, რომლებიც იცავდნენ თავიანთ საპროცესო ინტერესებს ნეიტრალური სახალხო მოსამართლეების წინაშე. გადაწყვეტილებას იღებდნენ ფარული კენჭისყრით. საკითხი წყდებოდა უბრალო უმრავლესობით, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ხმები თანაბრად გაიყოფოდა, განსასჯელი გამართლებულად ითვლებოდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიკასტერია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰეილეია დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. , ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო
**ჰანჩა** (პოლ. Hańcza) — ტბა პოლონეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქ სუვალკიდან ჩრდილოეთით. მდებარეობს შუა ევროპის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 227,3 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 3,04 კმ², საშუალო სიღრმე 38,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 108,5 მ. წარმოადგენს პოლონეთის უღრმეს ტბას. განლაგებულია ღარტაფში, რომელიც წარმოქმნილია მყინვარული ნაკადის მიერ. ტბის ნაპირები შემოფარგლულია მაღალი და ციცაბო კალთებით. ფსკერს მნიშვნელოვანი დახრილობა აქვს. ტბის სამხრეთი ნაპირიდან გამოედინება მდინარე ნემანის მარცხენა შენაკადი მდინარე შავი განჩა. მეზოტროფული ტბაა. სანაპირო მცენარეულობას მოკლებულია. მოქცეულია სუვალკის ლანდშაფტური პარკის ტერიტორიაზე, რომლის ფარგლებშია ჰანჩის ტბის ნაკრძალი, რომელიც შეიქმნა 1963 წელს. მდიდარია თევზით. გვხვდება სიგი, ჭაპალა, ცქიმურა, გველთევზა, ქარიყლაპია, ტბის კალმახი, ალპური ქვაქვეშია და სხვა. ჰანჩა დაივინგის ადგილია.

სქოლიო
------

1. ↑  Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska - komunikat o jakości wód jeziora Hańcza.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-08-30. ციტირების თარიღი: 2019-06-30.
2. ↑  Najgłębsze jezioro - Rekord Polski
3. ↑  Jezioro Hańcza // Suwalski Park Krajobrazowy
Kia cee'd
Kia Sportage
Hyundai ix35
**Kia Motors Slovakia** — კორეული საავტომობილო კომპანია Kia Motors-ის ქარხანა, რომელიც მდებარეობს სლოვაკეთის ქალაქ ჟილინაში. ქარხნის მშენებლობა 2004 წლის ოქტომბერში დაიწყო და 2005 წლის დეკემბერში დასრულდა. 2006 წლის ივნისში ქარხანამ საცდელ რეჟიმში დაიწყო ფუნქციონირება. პირველი ავტომობილის აწყობა 2006 წლის 7 დეკემბერს დასრულდა.

საწარმო ამჟამად შემდეგი მოდელის ავტომობილებს უშვებს:

* Kia cee’d (ხუთკარიანი) 2006 წლის დეკემბრიდან
* Kia Sportage 2007 წლის ივნისიდან
* Kia cee’d\_sw (უნივერსალი) 2007 წლის ივლისიდან
* Kia pro\_cee’d (სამკარიანი) 2007 წლის ოქტომბრიდან
* Hyundai ix35 (ხუთკარიანი უნივერსალი) 2010 წლის იანვრიდან

ქარხნის საწარმოო სიმძლავრე წელიწადში 300 000 ავტომობილს უდრის. 2008 წელს Kia Motors Slovakia-მ 201 507 ავტომობილი გამოუშვა, რაც 2007 წლის მაჩვენებელზე 38%-ით მეტი იყო. 2006-2008 წლებში ქარხანამ სულ 360 623 ავტომობილი გამოუშვა. Kia Motors Slovakia ძრავების ერთადერთი მწარმოებელია სლოვაკეთში. ქარხანაში ოთხი ტიპის ძრავები იწარმოება: ბენზინის ძრავა (1,4 ლ და 1,6 ლ) და დიზელის ძრავა (1,6 ლ და 2,0 ლ). 2008 წელს ძრავების წარმოების მაჩვენებელმა 176 126 ერთეული შეადგინა, რაც 2007 წლის მაჩვენებელზე 54%-ით მეტი იყო. 2008 წლის მდგომარეობით საწარმოში დასაქმებული იყო 2 700 ადამიანი. Kia Motors Slovakia-ს შემოსავალმა 2008 წელს 1 504,6 მილიონი სლოვაკური კრონა შეადგინა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე 69%-ით მეტი იყო.

2009 წლის ბოლოსათვის ქარხანამ მე-500 000 ავტომობილი გამოუშვა. ეს ავტომობილი Kia cee’d\_sw აღმოჩნდა, რომელიც თეთრი ფერისაა და აღჭურვილია დიზელის ძრავითა და მექანიკური სიჩქარეთა გადაცემის კოლოფით. ის ქალაქ მარტინში მდებარე ტრანსპლანტოლოგიის ცენტრს გადაეცა. 2010 წლის 15 იანვარს დაიწყო ავტომანქანა Hyundai ix35-ის წარმოება, რომელიც Kia Motors Slovakia-ს მიერ წარმოებული მესამე მოდელი გახდა.

2009 წელს Kia Motors Slovakia-მ 150 000-ზე მეტი ავტომობილი გამოუშვა. ქარხნის პროდუქციის 38%-ზე მეტს Kia cee’d-ის ხუთკარიანი ვერსია წარმოადგენს. 2009 წელს საწარმოში გამოშვებული ავტომობილების 21% რუსეთში გავიდა ექსპორტზე. 2009 წელს Kia Motors Slovakia-მ 243 000-ზე მეტი ძრავა გამოუშვა, რაც 2008 წლის მაჩვენებელზე 37%-ით მეტი იყო. წარმოებული ძრავების რაოდენობის ზრდა ასევე განაპირობა სამ სმენაში მუშაობის რეჟიმმა, რომელიც პროდუქციის ნოშოვიცეში მდებარე ჩეხური ქარხნის Hyundai Motor Manufacturing Czech-ისთვის მიწოდებით იყო გამოწვეული. ადრე წარმოებული ძრავების გარდა დაიწყო ახალი 1,4 ლიტრიანი დიზელის ძრავების წარმოებაც.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Kia Motors

რესურსები ინეტრნეტში
--------------------

* Kia Motors-ის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-05-24 საიტზე Wayback Machine.
* Kia Motors Slovakia-ს საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  First Kia cee’d cars roll off Slovakia production line (07.12.2006).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-28. ციტირების თარიღი: 2010-02-25.
2. 1 2  2008 Annual report Kia Motors Slovakia, s.r.o. (pdf).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-28. ციტირების თარიღი: 2010-02-25.
3. 1 2 3  Kia Motors Slovakia produced more than 500,000 vehicles and launches the volume production of a new model Hyundai ix35 (15.01.2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-28. ციტირების თარიღი: 2010-02-25.
ჰელგოლანდი და დიუნე
**ჰელგოლანდი** (გერმ. Helgoland) — გერმანიის კუნძული, რომელიც ქვეყნის კონტინენტური ნაწილიდან ყველაზე მეტადაა დაშორებული. მდებარეობს ჩრდილოეთის ზღვაში, გერმანიის ყურეში. ჰელგოლანდთან ახლოს მდებარეობს პატარა დაუსახლებელი კუნძული *დიუნე*, რომელიც ძველად ჰელგოლანდის ნაწილი იყო, თუმცა 1721 წელს ბუნებრივად გამოეყო მას. კუნძულის სახელწოდება ერთ-ერთი ვერსიით უკავშირდება გერმანულ სიტყვებს *Heiliges Land*, რაც ქართულად წმინდა მიწას ნიშნავს.

დიუნესთან ერთად ჰელგოლანდი ქმნის ამავე სახელწოდების თემს, რომელიც პინებერგის რაიონს ეკუთვნის და შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ფედერალურ მხარეში შედის. 2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით, ჰელგოლანდის მოსახლეობა შეადგენს 1 127 ადამიანს

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰელგოლანდი"** ვიკისაწყობში.
* ჰელგოლანდის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  გერმანიის ჩრდილოეთის სტატისტიკის სამსახური. მოსახლეობა 2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემებით (PDF, 500 კბ)
**ჯაგრცხილა** (ლათ. Carpinus orientalis) — ფოთოლმცვენი ბუჩქი ან ხე არყისებრთა ოჯახისა. სიმაღლე იშვიათად 10 მეტრს აღწევს. ღეროები გლუვი რუხი ქერქით აქვს დაფარული, ხშირად დაბრეცილია. ნორჩი ტოტები შებუსულია. ფოთოლი მოკლეყუნწიანი. ფირფიტა პატარა ზომის, მოგრძოკვერცხისებური, კიდეებზე ორმაგხერხკბილა. მდედრობითი ყვავილების საბურველი მთლიანია, ფოთლისებური, არათანაბარგვერდიანი, კვერცხის ფორმის, ბლაგვი. კაკალი წაწვეტებულია, კვერცხის ფორმის. ყვავის აპრილში, ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-ივლისში.

გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიაში, ირანში, ყირიმსა და კავკასიაში. საქართველოში ჯაგრცხილა იზრდება ყველა რაიონში, დაბლობიდან მოკიდებული ზღვის დონიდან 1200 მეტრამდე, შერეული ან ქვეტყის სახით. მატწილად მუხნარსა და მუხნარ-რცხილნარში.

ქმნის დამოუკიდებელ ფიტოცენოზსაც (ჯაგრცხილნარი). ჯაგრცხილა სითბოს მოყვარული და გვალვაგამძლეა, ცოცხლობს 150 (იშვიათად 200) წლამდე. მრავლდება თესლით და ამონაყრით, გაჩეხვისას იძლევა ხშირ ძირკვის ამონაყარს. ჯაგრცხილას იყენებენ მშრალი ფერდობების გასამწვანებლად.

გალერეა
-------

* ფოთლებიფოთლები
* ყვავილედიყვავილედი
* ფოთლები და ყვავილედიფოთლები და ყვავილედი
* ტანიტანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Carpinus orientalis* დაარქივებული 2013-11-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *ქვაჩაკიძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 524.
2. ↑  *სუხიტაშვილი კახაბერ*, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 86.
**ჯუანოლოგია**, ან **ჯუანგოლოგია** (ჯუანურად Cuenghhag ჯუენჰა; ჩინურად 壮学 ჯუანსჲუე) — დისციპლინათშორისი ჰუმანიტარული დარგი, რომელიც კონცენტრირებულია ჯუანისა და ჩინეთის გუანსი-ჯუანის ავტონომიური ოლქის შესწავლაზე.   

**ჯუანოლოგია** აღმოსავლეთმცოდნეობის ერთ-ერთი დისციპლინაცაა და წარმოადგენს სინოლოგიის, ვიეტნამოლოგიისა და ტაიისტიკის ცალკეულ შემადგენელთა ერთობლიობას.   

ჯუანი ხალხის ენის, ისტორიისა და კულტურის კომპლექსური კვლევის ფუძემდებლად მიჩნევენ თანამედროვე ჩინური ეთნოგრაფიის დამაარსებელს, ეროვნებით ჯუანს ჰუან სიანფანს (1899-1982).

ჯუანური ენის, კულტურის, ტრადიციების, ისტორიის სპეციალისტებს, რომლებიც დაკავებული არიან ამ ქვეყნის შესწავლით, სწავლებით, კვლევით ჯუანოლოგებს უწოდებენ. 

ჯუანური ენის კვლევით, როგორც წესი, თვითონ ჩინეთში ინტერესდებიან თავად ჩინური ენის სპეციალისტები, ანდა რუსი ეთნოლინგვისტები. თუმცა ამერიკაშიც არის რამდენიმე სპეციალისტი, რომელიც ჯუანოლოგიური კვლევებით არის დაკავებული.

ჯუანოლოგიის ცენტრები
--------------------

* გუანსის ეთნოსთა კვლევების ინსტიტუტი. დაარსდა 1957 წელს.
* გუანსის ეროვნებათა უნივერსიტეტი.  დაარქივებული 2010-05-16 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანთროპოლოგ ჯეფრი ბარლოუს საიტი  დაარქივებული 2007-02-06 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Lexikon der Sprachwissenschaft. 1. Auflage. Kröner, Stuttgart 1983, ISBN 3-520-45201-4.
* Lexikon der Sprachwissenschaft. 4. durchgesehene Auflage. Kröner, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-520-45204-7.
**ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან** (ინგლ. Wizards of Waverly Place) — კომედიური ჟანრის სერიალი. შექმნილი ტოდ ჯეი გრინვოლდის მიერ 2007 წელს. ფილმის პრემიერა 2007 წლის 12 ოქტომბერს შედგა დისნეის ტელევიზიის ეთერში. ფენტეზის ჟანრის ამ სერიალში მთავარ როლს სელენა გომესი თამაშობს. სერიალის გმირების მონაწილეობით 2009 წელს გამოვიდა სრულმეტრაჟიანი ფილმი ჯადოქრები უეივერლი პლეისიდან კინოში.

სიუჟეტი
-------

ტიპური ამერიკული ოჯახი ნიუ იორკიდან რომელიც კარგად გაცნობის შემდეგ არც ისეთი ჩვეულებრივი აღმოჩნდება. ჯერი (დევიდ დელუისი) და ტერეზა (მარია კენელს-ბარერა) — სამი მოზარდის მშობლები არიან რომლებიც ტრადიციულად დადიან სკოლაში, აქვთ სასიყვარულო ურთიერთობები და ა.შ. თუმცა სხვა მოსწავლეებისაგან ისინი ძალიან განსხვავდებიან — ალექსი (სელენა გომესი), ჯასტინი (დევიდ ჰენრი) და მაქსი (ჯეიკ ტი ოსტინი) ჯადოქრები არიან!

დროის უკან დაბრუნება, მფრინავი ხალიჩის მართვა — ამ დავალებების შესრულების ძალა ყველას როდი შესწევს. ალექსი არაგონივრულად გამოყენებული მაგიისათვის ხშირად ხვდება კურიოზულ სიტოაციებში, ხოლო მისი უფროსი ძმა ჯასტინი, პირიქით, ზედმიწევნით სწავლობს მაგიის გამოყენების წესებს, მისი ბევრ ჯადოქარს შეიძლება შურდეს კიდეც. თავის ძმისაგან განსხვავებით მაქსი, ყველაზე უმცროსი წევრია რუსოების ოჯახში.

ასეთი ცხოვრების წესის მიუხედავად რუსოები ახერხებენ მშვიდად განაგრძოს არსებობა, თუმცა კიდევ არის ერთი რამ. ოჯახის სამი არასრულწლოვანი წევრისაგან მხოლოდ ერთს შერჩება მაგიური ძალა როდესაც 18 წელი შეუსრულდება.

როლებში
-------

მარცხნიდან მარჯვნივ: ტერეზა, ჯერი, მაქსი, ალექსი, ჯასტინი და ჰარპერი.
* სელენა გომესი — ალექს რუსო
* დევიდ ჰენრი — ჯასტინ რუსო
* ჯეიკ ტი ოსტინი — მაქს რუსო
* მარია კენელს-ბარერა — ტერეზა რუსო
* დევიდ დელუისი — ჯერი რუსო
* ჯენიფერ სტოუნი — ჰარპერ ფინკლი

ეპიზოდები
---------



| სეზონი | ეპიზოდების რაოდენობა |  |
| --- | --- | --- |
| სეზონის დასაწყისი | სეზონის დასასრული |
|  | **1** | 21 | 12 ოქტომბერი, 2007 | 31 აგვისტო 2008 |
|  | **2** | 30 | 12 სექტემბერი 2008 | 21 აგვისტო 2009 |
|  | **ფილმი** | 28 აგვისტო 2009 |
|  | **3** | 28 | 9 ოქტომბერი 2009 | 15 ოქრომბერი 2010 |
|  | **4** | 27 | 12 ნოემბერი 2010 | 6 იანვარი 2012 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* დისნეი კანალის საერთაშორისო ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-10-09 საიტზე Wayback Machine.
* დისნეი კანალის გვერდი იუთუბზე

სქოლიო
------

1. ↑  Wizards of Waverly Place Special One Hour Episode. Disney Channel Media Net. ციტირების თარიღი: November 19, 2011.[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჯაბღუ**, ასევე **ჯიბღუ** (გ. 630) — ასე იხსენიება ძვ. ქართულ საისტორიო წყაროებში თურქთა დასავლეთ სახაკანოს მმართველი, აშინას დინასტიის უფლისწული — მოხო. ჯაბღუ და მისი ძე — ბური შათი სარდლობდნენ 627-628 წლებში ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს მოკავშირე თურქთა დასავლეთ სახაკანოს ლაშქარს. 627 წელს, საკმაოდ დიდი ჯარით გადალახა დარუბანდის კარი და მოვსეს კალანკატვაცის ცნობით ააოხრა აზერბაიჯანი.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ალვანეთის ქვეყნის ყველა საზღვარი და არტპატაკანის (აზერბაიჯანის) ერთი ნაწილი მახვილის პირით გაანადგურა." |
|  |  |

ჯაბღუმ აიღო დედაქალაქი პარტავი (ბარდავი) და მისი მოსახლეობა გაჟლიტა. სპარსეთის შაჰის დანიშნული მმართველი, მარზპანი გაიშაქი უძლური აღმოჩნდა და თავისი ოჯახით სპარსეთში გაიქცა. ამის შემდეგ ჯაბღუ ნადავლით დატვირთული თბილისისაკენ გაეშურა. 627 წელს, თბილისის ორთვიანი უშედეგო ალყის შემდეგ ჯაბღუ სახაკანოში დაბრუნდა, მაგრამ ჰერაკლეს 40 000-იანი ჯარი თავისი შვილის მეთაურობით დაუტოვა, რათა ირანის წინააღმდეგ ებრძოლათ. ჯაბღუ-ხაკანი მოკლული იქნა შინაომის დროს. „ჯაბღუ" ბურის ტიტულიც იყო. იგი ნიშნავდა „მეფის ნაცვალს", „მოადგილეს", „სახაკანოში ღირსებით მეორეს".

ლიტერატურა
----------

* *გოილაძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 564.
* მ. ლორთქიფანიძე, ო. ჯაფარიძე, დ. მუსხელიშვილი, რ. მეტრეველი (2012). *საქართველოს ისტორია ოთხ ტომად, ტ. II — საქართველო IV საუკუნიდან XIII საუკუნემდე*. თბილისი:  პალიტრა L. ISBN 978-9941-19-585-3.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს ისტორია, ტ. II, 2012, გვ. 116-119
ხონის ეკლესია
**ხონის ეკლესია** ― ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ქალაქ ხონში. 

ნაშენია ოთხკუთხედი, თლილი ქვით. უგუმბათოა. სამხრეთით და ჩრდლოეთით მიშენებული აქვს კედლები ეკლესიის გადიდების მიზნით. XX საუკუნის დასაწყისში შემორჩენილი იყო ძველი ფრესკების და წარწერების ფრაგმენტები. ეკლესია ადრე ქვით იყო დახურული, შემდეგ კი გადახურვა შეიცვალა თუნუქით. ეკლესიას გარს უვლის მაღალი ქვის გალავანი. სამხრეთის მხარეს გალავანთან აღმართულია სამრეკლო, რომელიც ნაშენია იმავე თლილი ქვით, რომლითაც ეკლესია. სამრეკლოს პირველი სართული ოთხკუთხედია, მეორე კი მრავალკუთხედი ექვსი გაშლილი თაღით. ეკლესია აშენებულია XI საუკუნეში, გიორგი I-ის დროს და განახლებულია XII და XIV საუკუნეებში. უკანასკნელი განახლება მოხდა 1862 წელს მღვდელ ვასილ ქუთათელაძის დროს. 1884 წლის 15 მარტს ხონის ეკლესია გაქურდეს და ბევრი ძვირფასი ნივთი წაიღეს.

ეკლესია შეისწავლეს დიმიტრი ბაქრაძემ, მარი ბროსემ, ნიკოდიმ კონდაკოვმა და ექვთიმე თაყაიშვილმა.

ეკლესიაში დაცული იყო წინდა გიორგის XI საუკუნის ხატი, ასევე წმინდა გიორგის XVII საუკუნის ორი ხატი და სხვა სიძველეები.

ლიტერატურა
----------

* *თაყაიშვილი ე.*, „ხონის ეკლესია და მისი სიძველენი" // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 270-302.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9752
ჯორჯ ფორმენი
**ჯორჯ ედვარდ ფორმენი** (ინგლ. George Edward Foreman; დ. 10 იანვარი, 1949) — ამერიკელი მოკრივე, მეწარმე, მღვდელი და მწერალი. კრივში ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი მძიმე წონით კატეგორიაში, ზედმეტსახელად „დიდი ჯორჯი", ასპარეზობდა 1969-1997 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

მძიმე ბავშვობის შემდეგ, ფორმენი გახდა მოყვარული მოკრივე და მოიგო ოქროს მედალი 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. მომდევნო წელს იგი გახდა პროფესიონალი მოკრივე, სადაც მოიგო მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული, მას შემდეგ, რაც 1973 წელს, იმ დროისთვის დაუმარცხებელი ჯო ფრეიზიერი დაამარცხა ნოკაუტით. ჩემპიონის ქამრის დაცვა მოახერხა ორჯერ, სანამ პირველი მარცხი არ იწვნია მუჰამედ ალის წინააღმდეგ. კიდევ ერთი წარუმატებელი სატიტულო ბრძოლის შემდეგ, 1977 წელს, ფორმენმა მოკრივის კარიერა დაასრულა.

ფორმენი 1974 წელს, ალისთან ბრძოლის მოსამზადებელ პროცესში
მოკრივის კარიერის დასრულების შემდეგ ფორმენი გახდა ქრისტიანი მღვდელი. ათი წლის შემდეგ მან განაცხადა კრივში დაბრუნების შესახებ. 1994 წელს, 45 წლის ასაკში ნოკაუტით დაამარცხა 26 წლის მძიმეწონოსანი ჩემპიონი მაიკლ მურერი და მოიპოვა ერთდორულად სამი საჩემპიონო ქამარი. საჩემპიონო ქამარს ფლობდა ერთი წლის განმავლობაში, რითაც გახდა ყველაზე მხცოვანი მძიმეწონოსანი მსოფლიო ჩემპიონი კრივში. კარიერა დაასრულა 1997 წელს, 48 წლის ასაკში. პროფესიონალურ კრივში მისი მაჩვენებელია 76 გამარჯვება (68 ნოკაუტი) და 5 მარცხი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჯორჯ ფორმენი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* ჯორჯ ფორმენი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ჯორჯ ფორმენი (ინგლისური) — სტატისტიკა საიტზე „BoxRec"
* ჯორჯ ფორმენი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Porter, David L. (1995). *African-American Sports Greats: A Biographical Dictionary*.  ABC-CLIO,   გვ. 94. ISBN 978-0-313-28987-3.
2. ↑  Amateur Accomplishments.. BoxRec.com. ციტირების თარიღი: 2011-04-20
3. ↑  Professional boxing record: George Foreman. ციტირების თარიღი: 14 March 2020

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 98065171
* BNE: XX1298167
* BNF: cb13574204s (data)
* CANTIC: a11765756
* CiNii: DA09915551
* GND: 118534335
* ISNI: 0000 0001 2006 2100
* LCCN: n95019190
* MusicBrainz: 43b4d33d-aa9f-422d-a697-5fe0dbeea6bb
* NARA: 10574165
* NDL: 00513263
* NLA: 35093795
* NLK: KAC202117423
* NLP: A29785698
* NTA: 070479984
* SNAC: w6477bdn
* SUDOC: 053443578
* VIAF: 57406273
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 57406273

 |
**ხომხელის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. დგას სოფელ არბოშიკის განაპირას, სამხრეთით, ბორცვზე. განახლებულია 2009 წელს, მამა გიორგი გუგენიშვილის თაოსნობით და საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს" ფინანსური მხარდაჭერით. ეკლესიის კედლები დაშენებულია ადრე იმ ადგილას მდგარი დანგრეული ეკლესის კედლებზე. 

შემორჩენილი იყო: დასავლეთი (სიმაღლე — 0,5–1,2 მეტრი) და ჩრდილოეთი კედელი (სიგრძე — 4 მეტრი, სიმაღლე 0,5–1,2 მეტრი) კედლები, შიგნით, დასავლეთ კუთხეებში და გრძივ კედლებზე შემორჩენილი იყო ორსაფეხურიანი პილასტრი. თავდაპირველი ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. 

ამჟამინდელი ეკლესიის კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმელთა ღიობები და ლავგარდანი აგურითაა გამოყვანილი. ეკლესია შიგნით გაჯითაა შელესილი, ხოლო გარედან მობათქაშებულია. ეკლესიის ოთხივე კედელში თითო მცირე ზომის, ზევითკენ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელია მოწყობილი. სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეზე დადგმულია აგურის ოთხწახნაგა სამრეკლო. ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით დაბურულია ორკალთა სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 269-270.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| 
* არბოშიკის დამბადებლის ეკლესია
* არბოშიკის ღვთისმშობლის ნიში
* არბოშიკის წმინდა კვირიკეს ეკლესია
* არმათიონი
* გამარჯვების წმინდა გიორგის ეკლესია
* დედოფლისწყაროს ღვთისმშობლის მიძინების საკათედრო ტაძარი
* დედოფლისწყაროს ეკლესია
* ზემო მაჩხაანის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* ზემო მაჩხაანის ყველაწმინდის ეკლესია
* ზემო მაჩხაანის წმინდა გიორგის ეკლესია
* ზემო მაჩხაანის წმინდა ელიას ეკლესია
* ზემო მაჩხაანის წმინდა ნინოს ეკლესია
* თავსწყაროს ორსაყდარები
* კავთის ეკლესია
* ლომისის წმინდა გიორგის ნიში
* მირზაანის ალავერდის ეკლესია
* მირზაანის ეკლესია
* მირზაანის კვირაცხოვლის ეკლესია
* მირზაანის ნაეკლესიარი
* მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია
* ოზაანის ამაღლების ტაძარი
* ოზაანის სამების ეკლესია
* ოზაანის უსანეთის ნაეკლესიარი
* ოზაანის ყველაწმინდის ეკლესია
* ოზაანის ყველაწმინდის მცირე ეკლესია
* ოზაანის წმინდა სტეფანეს ეკლესია
* ოზაანის ჭრელი საყდარი
* სამრეკლოს წმინდა ელიას სამლოცველო
* სამრეკლოს წმინდა სერაფიმის (საროველის) ეკლესია
* ხომხელის წმინდა გიორგის ეკლესია
 |

 |
**ჯორჯ მილნი** (დ. 5 ნოემბერი, 1866, შოტლანდია, აბერდინი — გ. 23 მარტი, 1948, ლონდონი) — ბრიტანელი ბარონი, ბრიტანეთის არმიის ფელდმარშალი. ბრიტანეთის არმიის გენერალური შტაბის უფროსი. ბრიტანეთის შავი ზღვის ჯარების სარდალი.

ბიოგრაფია
---------

სამხედრო განათლება ვულვიჩის სამეფო სამხედრო აკადემიაში მიიღო. 1885 წლიდან მსახურობდა ბრიტანეთის არმიაში. ადრეულ ეტაპზე, სხვადასხვა დროს მსახურობდა ბრიტანეთის არმიის ინდოეთისა და მალტის ძალებში. მონაწილეობდა ბურების მეორე ომში. 1913 წელს მიენიჭა ბრიგადის გენერლის წოდება. პირველ მსოფლიო ომში არტილერიის გენერლის სტატუსით მონაწილეობდა. 1915 წლიდან კი ბრიტანეთის არმიის 27-ე დივიზიის მეთაურად დაინიშნა. 1916 წლიდან სამხედრო ოპერაციებს ხელმძღვანელობდა ბალკანეთში, თესალონიკსა და მაკედონიის ფრონტზე. პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს, 1918 წლის სექტემბერში, დაინიშნა ბრიტანეთის არმიის შავი ზღვის ჯარების მეთაურად. პოლიტიკური გამოცდილების არმქონე გენერალს გაუჭირდა კავკასიასა და მის სამეზობლოდ მიმდინარე პროცესებში გარკვევა და მოქმედება. ცალსახად მხარს უჭერდა დენიკინ-კოლჩაკის ოპერაციას და ეწინააღმდეგებოდა ამიერკავკასიის რესპუბლიკათა დამოუკიდებლობას. მილნის მიერ ლონდონში გაგზავნილ ანგარიშებში ნეგატიურად იყო წარმოდგენილი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა, როგორც ულტრასოციალისტური პოლიტიკური ძალა. მილნი გამოირჩეოდა უხეშობით საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლებთან შეხვედრისას და არ მალავდა თავის დამოკიდებულებას. მილნი ბრიტანეთის არმიის გენერალური შტაბის უფროსის, ამიერკავკასიისადმი ასევე სკეპტიკურად განწყობილ ფედმარშალ ჰენრი უილსონისათვის გაგზავნილ ანგარიშებში, აშკარად ავლენდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკური პროცესების უცოდინარობას. პირად წერილებში უილსონს სწერდა, რომ ამიერკავკასიას პოლიტიკური მომავალი არ აქვს, მართალია, ბრიტანეთის გასვლის შემდეგ რეგიონში სისხლისღვრა გარდაუვალი იქნება და „რეგიონის მცხოვრებლები ერთმანეთს ყელებს დააჭრიან", მაგრამ ეს არაფრად ღირს თუნდაც ერთი ბრიტანელი ჯარისკაცის სიცოცხლესთან შედარებით. მილნიმ, 1918 წლის ბოლოს ბრიტანეთის მთავრობას მოსთხოვა, საქართველოს დელეგატები გაეძევებინა ლონდონიდან და პარიზიდან. მილნის შეფასებით, საქართველოს მთავრობა მოსახელობის ყველაზე ცუდი ნაწილისგან შედგება და არ წარმოადგენს თავად ქართველ ხალხს. მილნის და ბრიტანეთის არმიის გენერალური შტაბის დაჟინებული მოთხოვნით, 1919 წლის აგვისტოში, ბრიტანეთის სამხედრო ნაწილები გაიწვიეს ბაქოდან, მხოლოდ 3 ბატალიონი განთავსდა ბათუმში. საბოლოოდ კი, 1920 წლის ივლისის დასაწყისში, ამ ბატალიონებმაც დატოვეს კავკასია. 

1923 წელს, გენერალი მილნი ბრიტანეთის არმიის აღმოსავლეთის სარდლად დაინიშნა. 1926 წლის თებერვალში კი ბრიტანეთის არმიის გენერალური შტაბის უფროსი გახდა, ხოლო 1933 გადადგა დაკავებული თანამდებობიდან. სამხედრო დამსახურებების გამო დაჯილოდებული იყო არაერთი მედლითა და ხმლით.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 277.
ჯონ ლენონი და ბიძამისი ჯორჯ სმითი
**ჯორჯ თუგუდ სმითი** (1903 - 5 ივნისი 1955) იყო ჯონ ლენონის ბიძა დედის, ჯულიას მხრიდან (ჯულიას დის, მიმის ქმარი). ის თავის ძმა ფრენკთან ერთად ჩართული იყო ოჯახურ ბიზნესში და მუშაობდა ორი რძის ფერმასა და საცალო ვაჭრობის ობიექტში ვულტონში. ამ ფერმაში სმიტების საგვარეულოს ოთხმა თაობამ გამოიარა და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდგომ გადავიდა ის ბრიტანეთის მთავრობის დაქვემდებარებაში.

ჯორჯ სმითს ყოველდღე დაჰქონდა რძე იმ საავადმყოფოში, სადაც მიმი მუშაობდა. 1932 წლის გაზაფხულზე მას მიმისადმი სიყვარული გაუჩნდა, მაგრამ მიმის გულგრილმა დამოკიდებულებამ და სასიმამროს ჩარევამ საქმე გააფიჭა. ხანგრძლივი და უშედეგო ფლირტის შემდეგ საბოლოოდ ჯორჯს მობეზრდა ამგვარ ვითარებაში ყოფნა და ერთხელაც, როდესაც ის ჩვეულებისამებრ რძის მისატანად მივიდა საავადმყოფოში, მიმის მკაცრად წაუყენა ულტიმატუმი, რომ ის ან გაჰყვებოდა მას ცოლად ან საერთოდ აღარაფერი. 1939 წლის 15 სექტემბერს ჯორჯმა და მიმიმ საბოლოოდ იქორწინეს. მათ შეიძინეს *მენდიპსის* სახელით ცნობილი სახლი ლივერპულში მენლავ ავენიუს 251 ნომერში. შვილები მათ არ ჰყოლიათ და ამიტომ მათ დიდი სიხარულით მიიღეს თავიანთ სახლში ჯულიას მიერ აღსაზრდელად მიბარებული 5 წლის ჯონ ლენონი.

ამ სახლში ლენონმა თავისი ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა. ჯორჯი ასწავლიდა პატარა ლენონს წერა-კითხვას და უკითხავდა ლექსებს. მანვე ასწავლა ლენონს კროსვორდების ამოხსნა და ხატვა, ხოლო ცოტა რომ წამოიზარდა უყიდა პირის გარმონი. ჯორჯ სმითი 1955 წლის 5 ივნისს, კვირადღეს, 52 წლის ასაკში საკუთარ სახლში გარდაიცვალა ღვიძლის დაავადებით. დაკრძალულია ვულტონში, წმ. პეტრეს ტაძრის სასაფლაოზე.
მინიატიურები ჯრუჭის I ოთხთავიდან
**ჯრუჭის I ოთხთავი** — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. იგი ქართული ოთხთავის უძველესი რედაქციაა და ერთ-ერთი პირველია კლასიკურად ილუსტრირებულ ხელნაწერთაგან. გადაწერილია შატბერდის მონასტერში, კალიგრაფ გაბრიელის მიერ 936 წელს. ხელნაწერი მოხატულია თევდორე კამარათმწერლის მიერ, მომგებელი კი გრიგოლ მირდატის ძეა. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ღირს ვიქმენ მე გრიგოლ დაწერად წ~ა ესე სახარება ჴელითა გაბრიელ მღვდელთა ნარჩევისათა თავად მეფისა ჩემისა სუმბატის სალოცველად... დასაბამითგან წელნი იყვნეს: ხფმ: (6540), ქ~ნი იყო: რნვ: (156)" |
|  |  |

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 297 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 26X21 სანტიმეტრი. გადაწერილია ასომთავრულით შავი მელნით, სათაურები და საზედაო ასოები კი სინგურითაა შესრულებული. მათესა და მარკოზის სახარებების ბოლო ნაწილები, რომლებიც მინიატიურებიან ფურცლებზე სრულდება, მხატვრის მიერაა გადაწერილი. 

ჯრუჭის I ოთხთავი ერთადერთი ხელნაწერია ამ ეპოქიდან, რომელშიც მომხატველის სახელი მოხსენიებულია. ხელნაწერი შემკულია ჯვრებით, კამარებით, რვა კანონითა და რვა მინიატიურით. წინ წამძღვარებული აქვს კვადრიფოლიუმის მოყვანილობის ჯვარი, თაღოვან ჩარჩოში ჩასმული ღვთისმშობელი ყრმითურთ, მახარებლებისა და კურნების სცენები.

ჯრუჭის I ოთხთავი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-1660).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჯრუჭის II ოთხთავი

ლიტერატურა
----------

* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 34

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ოთხთავები |
| --- |
|  |
| ზოგადი სტატიები | 
სახარება • ოთხთავი • ქართული ხელნაწერი სახარებები | თავსამკაული ვანის ოთხთავიდან |
|  |
| ცალკეული ოთხთავები | 
ადიშის ოთხთავი • ალავერდის ოთხთავი • ანჩის ოთხთავი • ბერთის I ოთხთავი • ბერთის II ოთხთავი • ბიჭვინთის ოთხთავი • გელათის ოთხთავი • ვანის ოთხთავი • ვარძიის ოთხთავი • იერუსალიმის ოთხთავი • ლაბსყალდის ოთხთავი • ლარგვისის ოთხთავი • მარტვილის ოთხთავი • მესტიის ოთხთავი • მოქვის სახარება • პარხლის I ოთხთავი • პარხლის II ოთხთავი • სამების ოთხთავი • ტბეთის I ოთხთავი • ტბეთის II ოთხთავი • ყანჩაეთის ოთხთავი • შიომღვიმის ოთხთავი • წყაროსთავის I ოთხთავი • წყაროსთავის II ოთხთავი • ხანმეტი ოთხთავი • ჯრუჭის I ოთხთავი • ჯრუჭის II ოთხთავი |
|  |
| 
იხილეთ ქართულ ოთხთავთა სრული სია |

 |
**ჰარლოს ბრძოლა** (ინგლ. Battle of Harlaw, შოტ.-გელ. Cath Ghairbhich) — ბრძოლა შოტლანდიის მთის კლანებსა და სამეფო ხელისუფლებას შორის, რომელიც ცდილობდა დაემყარებინა კონტროლი შოტლანდიის მთიანეთზე. გაიმართა 1411 წლის 24 ივლისს. 

შოტლანდიაში რობერტ სტიუარტის მმართველობის პერიოდში დაიწყო გელურ რეგიონში, შოტლანდიის მთიანეთის ცენტრალურ ხელისუფლებაში შეღწევა, აქ ტრადიციულად ბატონობდა კლანური წყობილება და პატრიარქალური წყობა. 1402 წელს გრაფ როსის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ხელისუფლებისათვის ბრძოლა. ოლბანის ჰერცოგსა და კუნძულების ლორდ დონალდ მაკდონალდს, შოტლანდიის მთიანეთის უდიდეს მაგნატს შორის. ოლბანის ჰერცოგი შეეცადა დაერწმუნებინა თავისი შვილი ჯონი, რათა ცოლად მოეყვანა გრაფ როსის ქვრივი. ამის პასუხად დონალდ მაკდონალდი მთის კლანების ჯარით შეიჭრა როსში და დაიკავა სამეფო ციხესიმაგრე ინვერნესი. ამის შემდეგ არმია დაძრა აღმოსავლეთით აბერდინისკენ. აბერდინიდან 20 მილის მანძილზე მას გზა ოლბანის ჰერცოგის ძმისშვილმა ალექსანდრემ გადაუჭრა. 

1411 წლის 24 ივლისს ჰარლოსთან გაიმართა სისხლისმღვრელი ბრძოლა ორ კულტურას, გელურ ენაზე მოსაუბრე მთიელებსა და შოტლანდიელებს, შორის. ისტორიული წყაროები ომის მიმდინარეობის შესახებ სხვადასხვა ცნობებს გვაწვდიან. ყველა მონაცემის მიხედვით თავდაპირველად უპიურატესობა მაკდონალდის მხარეს ყოფილა, მაგრამ ორივე მხარეზე დიდი დანაკარგების შემდეგ მოწინააღმდეგეებმა უკან დაიხიეს. მთიელების ნარჩენი ჯარი ადვილად მოსპო ოლბანის ჰერცოგმა და როსზე კონტროლი აღადგინა.

ბრძოლის სამახსოვროდ შეიქმნა პოემა „ჰარლოს ბრძოლა", რომელიც ძალიან პოპულარული იყო შუა საუკუნეების შოტლანდიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Battle of Harlaw. July 24, 1411 (ინგლისური)
* Scottish Collection of Midi Tunes: The Battle of Harlaw (2) დაარქივებული 2012-07-17 საიტზე Wayback Machine.
* Резной надгробный камень в Фоверане
**ჯუანშერ ჩქარეული** (დ. 13 იანვარი, 1940, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

მშობლები: ალექსანდრა მახარობლიშვილი და ლევან ჩქარეული. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1966-1970 წლებში სწავლობდა რუსეთის ბირთული კვლევების გაერთიანებული ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1971-1974 წლებში იყო მოსკოვის თეორიული და ექსპერიმენტული ფიზიკის ინსტიტუტის სტაჟიორ-მკვლევარი. 1974-1982 წლებში ელეფთერ ანდრონოკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის უფროსი, 1982-1990 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991 წლიდან ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის პროფესორი.

ჯუანშერ ჩქარეული მუშაობდა მიწვეულ პროფესორად ევროპის წამყვან სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში: სასექსის უნივერსიტეტი (ბრაიტონი, 1993-1994); თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრი (ტრიესტი, 1996); ევროპის გაერთიანებული ბირთული კვლევების ცენტრი (ჟენევა, 1994-1995); ლონდონის სამეფო უნივერსიტეტი (1998-1999); მაქს პლანკის სახელობის ინსტიტუტი (მიუნხენი, 2000); მერილენდის უნივერსიტეტი და სხვა.

1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ლაგრანჟის მოდელები განივი ვექტორული და აქსიალურ-ვექტორული ველებით". 1985 წელს სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ჰორიზონტალური სიმეტრია და კვარკებისა და ლეპტონების თაობები". საერთაშორისო სამეცნიერო პრესაში გამოქვეყნებული აქვს ასზე მეტი ნაშრომი. იყო რამდენიმე საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტის ხელმძღვანელი. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა: კვარკებისა და ლეპტონების ერთიანი თეორიები, არომატების შერევა და თაობათა სიმეტრიები, სუპერსიმეტრიული მოდელები, დიდი გაერთიანება, სუპერსიმების ფენომენოლოგია, რელატივისტური სიმეტრიის სპონტანური დარღვევა და ლოკალური სიმეტრიების გენერაცია, კვანტური ელექტროდინამიკისა და გრავიტაციის დინამიურად წარმოშობილი თეორიები, ტოპოლოგიური დეფექტები ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკასა და კოსმოლოგიაში, დამატებითი სივრცე-დროის განზომილებები.

ჯუანშერ ჩქარეულის ძირითადი სამეცნიერო ინტერესები დაკავშირებულია ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკასთან მცირე და ზემცირე მანძილებზე. 1980 წელს მის მიერ პირველად იქნა შემოყვანილი ე.წ. კირალური ჰორიზონტალური სიმეტრიის კონცეფცია. მეცნიერი არის საქართველოს და აშშ ფიზიკოსთა (1994) საზოგადოებების წევრი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიისა და 2000 წლიდან დიდი ბრიტანეთის ფიზიკის ინსტიტუტის ნამდვილი წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინ არის საქართველოში, 2009: ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 2009, გვ. 439-440

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯუანშერ ჩქარეული — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ჯუანშერ ჩქარეული — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჰარმატანის მიერ წარმოქმნილი ჭვარტლი, რომელიც გარს ერტყმის აბუჯის ეროვნულ მეჩეთს ნიგერიის დედაქალაქ აბუჯაში
**ჰარმატანი** (ესპ. Harmattan) — მშრალი და მტვრიანი დასავლეთაფრიკული პასატები. ის ქრის საჰარიდან გვინეის ყურის მიმართულებით ნოემბრის ბოლოდან მარტის დასაწყისამდე პერიოდში. ჰაერის ტემპერატურა ამ დროს შეიძლება დაეცეს 3 °C-მდე.

რადგანაც ქარი გაივლის უდაბნოზე, ის თან ხვეტავს მტვრის ბევრ ნაწილაკს ზომით 0,5-დან 10 მიკრომეტრამდე. ამიტომ მას მოაქვს მტვრის და ქვიშის დიდი რაოდენობა ატლანტის ოკეანის აკვატორიაში. ყველაზე უფრო ძლიერი ჰარმატანის პერიოდებში ამ მტვერის ნაწილი ჩრდილოეთ ამერიკასაც კი აღწევს. დასავლეთ აფრიკის ზოგიერთ ქვეყნებში ჰარმატანის მიერ გამოწვეული ჭვარტლი ხშირად მნიშვნელოვნად აფერხებს მხედველობას და ნისლის მსგავსად შეუძლია რამდენიმე დღით შეზღუდოს მზის სხივები. ამასთანავე ჰარმატანის ურთიერთქმედებას მუსონებთან შეიძლება გამოიწვიოს ტორნადოები.

ჰარმატანის დროს ტენიანობა ეცემა 15 %-დე, რასაც შეუძლია გამოიწვიოს ცხვირიდან სისხლდენა.

სქოლიო
------

1. 1 2  „Harmattan". *Encyclopaedia Britannica*. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. 2007.
2. ↑  Tuareg unrest. *BBC, via Temoust* (2007-09-07).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-30. ციტირების თარიღი: 2007-10-08.