recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვალაამის მონასტრის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Казанская церковь при подворье Валаамского монастыря) — მოქმედი ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: ნევის პროსპექტი, 1/29.

ეკლესია არის ვალაამის მონასტრის მეტოქი.

ისტორია
-------

ვალაამის მონასტრის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია აგებულია ნიკოლოზ II-ის იმპერატორობის დროს. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1904 წლიდან 1910 წლის ჩათვლით. პროექტის ავტორი იყო ვასილი ანტონის ძე კოსიაკოვი. 

აღნიშნული კომპლექსის მშენებლობა, რომელიც მდებარეობს შემოვლითი არხის ახლოს, განკუთვნილი იყო პეტერბურგის ეპარქიის ძველი ლადოგის მიძინების დედათა მონასტრისათვის. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1919 წელს ვალაამის მონასტრის მეტოქი გააუქმეს, ხოლო ყაზანის ხატის სახელობის ეკლესია გახდა სამრევლო. 

1922-1923 წლებში ეკლესია ეკუთვნოდა პეტროგრადის ავტოკეფალიას, ხოლო 1923 წლიდან 1935 წლამდე - საპატრიარქო ეკლესია იყო. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1935 წლის 7 ოქტომბერს. ტაძრის შენობაში განათავსეს სამკერვალო ფაბრიკა, ხოლო შემდეგ ავეჯის კომბინატი. 

1989 წელს შენობაში, რომელიც უკვე დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, ჩამოყალიბდა ვალაამის ფერისცვალების მამათა მონასტრის მეტოქი. 1994 წლის 2 აპრილს, სარესტავრაციო სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ეკლესია კვლავ აკურთხეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Казанской иконы Божией Матери, подворье Валаамского Спасо-Преображенского монастыря в Санкт-Петербурге
**ვეჯინის წმინდა ნინოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის
სამხრეთ-დასავლეთით, ვეჯინის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, აბაშიძეების კოშკის
აღმოსავლეთით ოციოდე მეტრზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. ძლიერაა
დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარის უმეტესი ნაწილი, განივი ფასადების ზედა
ნაწილი მონგრეულია, ინტერიერი, დაახლოებით 0,5 მეტრის სიმაღლეზე ამოვსებულია
მიწითა და ნანგრევებით.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს — სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. ორივე კარი თაღოვანია, გამოყვანილია აგურით და გარედან აგურითვე ნაწყობ, საფეხურებით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული, რასაც საფეხუროვანი ფრიზი აგვირგვინებს. დასავლეთი კარის თავზე მცირე სიღრმის ნიშაა. ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, აფსიდში აგურით მოპირკეთებული სამი შეისრულთაღოვანი ნიშაა, მათგან ერთი სარკმლის სამხრეთითაა, ორი — ჩრდილოეთით. თითო მსგავსი ნიშაა გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში. მათ ზემოთ, აფსიდის
მხრებთან ახლოს, თითო თაღოვანი სარკმელია; ერთი სარკმელია დასავლეთ შესასვლელის ზემოთ, რომელსაც გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთის ორივე კუთხეში მოწყობილია თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრი, რომლებზეც გადაყვანილია შეისრული კამარის საბჯენი თაღები.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, ფრონტონის არეში, აგურის წყობით გამოყვანილია
საფეხურით შეღრმავებული ტოლმკლავა ჯვარი.

ლიტერატურა
----------

* *მოსულიშვილი ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 132.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაქრაძე**. |

**ვიქტორ ტარასის ძე ბაქრაძე** (დ. 1880, დარკვეთი, შორაპნის მაზრა ― გ. აპრილი, 1952) ― რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიასა და თურქმენეთში. რსდმპ წევრი 1898 წლიდან.

1897 წელს ზეინკლად მოეწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის მთავარ სახელოსნოებში, 1899 წელს მუშაობა დაიწყო ბაქოს რკინიგზის დეპოს მემანქანის თანაშემწედ. მონაწილეობდა არალეგალური სტამბის „ნინას" მოწყობასა და მუშაობაში. ავრცელებდა გაზეთებს „ისკრასა" და „ბრძოლას". 1904 წელს გადავიდა აშხაბადში, სადაც აქტიურ მონაწილეობა მიიღო აშხაბადის მშრომელთა რევოლუციურ ბრძოლებში (1905-1906). იყო აშხაბადის სოციალ-დემოკრატთა ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი, რსდმპ აშხაბადის კომიტეტის წევრი, საგაფიცვო კომიტეტის წევრი (1905 წლის ორტომბრიდან), არალეგალური სტამბის ორგანიზატორი. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. 1907-1918 წლებში ეწეოდა რევოლუციურ მოღვაწეობას ბაქოში, როსტოვში, თბილისში, ჭიათურასა და საჩხერეში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იყო ხელმძღვანელ საურნეო სამუშაოებზე.

ლიტერატურა
----------

* რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში (ბიოგრაფიების კრებული), თბ. 1961;
* *გეგეშიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 241.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ბაქრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაბესკირია**. |

**ვიქტორ იპატის ძე გაბესკირია** (დ. 11 თებერვალი  [ ძვ. სტ. 29 იანვარი], 1903, ფოთი — გ. 27 აგვისტო, 1964, თბილისი) — ქართველი პოეტი და დრამატურგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ ყულევში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა ფოთის გიმნაზიაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1927). მისი პირველი ლექსები 1922 გამოქვეყნდა გაზეთ "ბახტრიონში", ლექსთა პირველი კრებული გამოიცა 1929 წელს. გაბესკირია რედაქტორობდა ფოთის გაზეთ "პონტოსს" (1922), შემდეგ ბათუმის ჟურნალ "ისპირს" (1924). მუშაობდა გაზეთების "წითელარმიელის", "კომუნისტისა" და "მუშის" რედაქციებში. გაბესკირიას ლექსთა მომდევნო კრებულში (1939) შეპირისპირებულია ძველი და ახალი საქართველო, ხოლო 1949-ის კრებულის ძირითადი თემაა მეორე მსოფლიო ომი. "ერთტომეულში" (1955) ლირიკული ლექსების გარდა შევიდა პოემები "ქეთევან წამებული", "შემთხვევა პიონერთა ბანაკში", "ნონია მესხი" და თარგმანები(ა. პუშკინი, მ. ლერმონტოვი, ნ. ნეკრასოვი, ა. მიცკევიჩი, ლესია უკრაინკა და სხვა). 

ქართულ სცენაზე წლების განმავლობაში იდგმებოდა გაბესკირიას პიესები "ლაქაშებს შორის" (1929), "მათი ამბავი" (1938), "მარტოხელა" (1948-1949), "უფსკრულთან" (1953-1954), "გურიის მთები დაუთოვია" (1958), "შრიალებენ ვერხვები" (1960) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. არსებობს მისი სახელობის მოედანი და ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 605.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 94, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიქტორ გაბესკირია
ვიტორიო ორლანდო
**ვიტორიო ორლანდო** (დ. 19 მაისი, 1860, პალერმო — გ. 1 დეკემბერი, 1952, რომი) — იტალიელი პოლიტიკოსი. იტალიის სამეფოს პრემიერ-მინისტრი. იტალიის ლიბერალური პარტიის ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

იურიდიული განათლება პალერმოს უნივერსიტეტში მიიღო. ადრეული ასაკიდან ჩაერთო პოლიტიკაში. 1897 წელს აირჩიეს იტალიის პარლამენტის წევრად. სხვადასხვა წლებში იყო იტალიის ლიბერალური მთავრობის წევრი, იკავებდა განათლების, იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტებს. 1915 წელს ლონდონის პაქტის შემდეგ, იტალია პირველი მსოფლიო ომიში ჩაება ანტანტის მხარეს. 1917 წელს როდესაც იტალიის არმიამ სამხედრო კატასტროფა განიცადა ავსტრია-უნგრეთთან, ლიბერალი პრემიერ-მინისტრი პაოლო ბოსელი პოსტზე ვიტორიო ორლანდომ შეცვალა. საბოლოოდ მოკავშირეებთან ერთად იტალიამ მსოფლიო ომში გაიმარჯვა, ხოლო ორლანდოს ზედმეტ სახელად „გამარჯვების პრემიერი" შეარქვეს. იტალიამ, მიუხედავად იმისა, რომ პირველ მსოფლიო ომში ნომინალური გამარჯვება მოიპოვა მოკავშირეებთან ერთად, რეალურად ომის შედეგებით, პოლიტიკურ-ეკონომიკური ნადავლის გაყოფისას ყველაზე ნაკლები სარგებელი ნახა. პრემიერმა ორლანდომ 1919 წელს მოკავშირეთა ლიდერებთან, ლოიდ ჯორჯთან, კლემანსოსა და უილსონთან, ერთად გახსნა პარიზის სამშვიდობო მოლაპარაკებები. 

ორლანდო ცდილობდა მანდატის მიღებას ადრიატიკისა და ხმელთაშუა ზღვაზე, თუმცა უშედეგოდ. 1919 წლის დასაწყისში, მაშინ როდესაც ბრიტანეთს ერთმნიშვნელოვნად გადაწყვეტილი ჰქონდა ამიერკავკასიის დატოვება, პრემიერ-მინისტრმა, ლოიდ ჯორჯმა, ამიერკავკასიის მანდატი იტალიას შესთავაზა. იტალიისათვის ამიერკავკასია მიმზიდველი იყო ეკონომიკური თვალსაზრისით, ბუნებრივი რესურსების დიდი მარაგის გამო. გარდა ამისა, მისთვის ორნალდო ვიტორიო სხვა ალტერნატივა ახალ სივრცეზე მანდატის მოპოვებისა არ ჩანდა. მიუხედავად ბრიტანეთისა და იტალიის მთავრობის წევრების წინააღმდეგობისა, პრემიერ-მინისტრების დონეზე ამიერკავკასიის მანდატის იტალიაზე მინიჭების საკითხი თითქმის გადაწყდა. საბოლოოდ იტალიის სამხედრო ძალების მეთაურმა, გენერალმა დიასმა, კავკასიის შესასწავლად 18-კაციანი ექსპედიცია გამოგზავნა პოლკოვნიკ გაბბას მეთაურობით. ექსპედიციის მისიის დასრულების შემდეგ გაბბა მხარს უჭერდა იტალიის მხრიდან კავკასიაზე მანდატის აღებას. ეს ფაქტორი აძლიერებდა ორლანდოს და უფრო მყარად იცავდა მანდატის აღების აუცილებლობის პოზიციას. თუმცა, ეკონომიკური კრიზისის გამო, 1919 წლის ივნისში პარლამენტმა ორლანდოს მთავრობა გადააყენა.

ახალ პრემიერ-მინისტრად ნიტი აირჩიეს, რომელმაც უარი თქვა კავკასიაზე სამხედრო-პოლიტიკური მანდატის აღებაზე და მხოლოდ ეკონომიკური საკითხებით დაინტერესდა. 1919 წლის დეკემბერში იტალიის პარლამენტის პრეზიდენტად აირჩიეს. იტალიის ხელისუფლებაში ბენიტო მუსოლინის მოსვლის შემდეგ მხარს უჭერდა მის პოლიტიკას, 1925 წლიდან პოლიტიკურ აქტივობას თავი დაანება. 30-იან წლებში გახდა ნაციონალისტი. მხარს უჭერდა მუსოლინის მარშს ეთიოპიაში. 1944 წლიდან დაბრუნდა პოლიტიკაში. გახდა ეროვნულ დემოკრატიული კავშირის, აირჩიეს პარლამენტის, საკონსტიტუციო ანსამბლეისა და სენატის წევრად (სიცოცხლის ბოლომდე).

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 308-309.
**ვიქტორ გოდლევსკი** (პოლ. Wiktor Godlewski; რუს. Годлевский, Виктор Александрович; დ. 30 დეკემბერი, 1833 — გ. 17 ნოემბერი, 1900) — პოლონელი ზოოლოგი, 1863 წლის პოლონეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების მონაწილე. 1865 წელს გადაასახლეს იმიერბაიკალეთში, სადაც კატორღა მიესაჯა. 1867 წელს ბენედიქტ დიბოვსკისთან ერთად ამურიდან ქალაქ ირკუტსკში გადავიდა. საბოლოოდ დასახლდნენ ბაიკალის ტბის სამხრეთ სანაპიროსთან, სოფელ კულუტკში, სადაც მოგვიანებით ჩაატარეს ბაიკალის სიღრმეების პირველი გეგმაზომიერი გამოკვლევები. ტბაზე გამოკვლევითი სამუშაოები ძირითადად ზამთრის თვეებში მიმდინარეობდა. მათი ძალისხმევით შესწავლილი იქნა აღმოსავლეთი ციმბირის ფაუნა; აგროვებდნენ სამკურნალო მცენარეებს. გოდლევსკიმ 1868 წელს დატოვა იმიერბაიკალეთი რათა შეესწავლა შორეული აღმოსავლეთი და მდინარე ამური. 1876 წელს დიბოვსკისთან ერთად დაბრუნდა ქალაქ ირკუტსკში, კვლავ აგრძელებდა მუშაობას ბაიკალის ტბაზე. იმავე წლის გაზაფხულზე მოინახულა ხუბსუგულის ტბა. 

1876 წელს მკვლევრები დაბრუნდნენ პოლონეთში. ვიქტორ გოდლევსკის სახელობისაა ფრინველი გოდლევკსის მწყერჩიტა (ლათ. Anthus godlewskii). გარდაიცვალა 1900 წელს მუცლის ტიფით.

ლიტერატურა
----------

* Тимофеева М. Ю. Рыцари науки // Заб. рабочий. — 1975. — 31 июля.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ გოდლევსკი – ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
**ვარდისუბნის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ვარდისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით, ახალი შუამთის დედათა მონასტრის სიახლოვეს, ტყეში, 700-800 მეტრზე. თარიღდება გვიანდ. შუა საუკუნეებით.

ეკლესია საშუალო სიმაღლის გალავნითაა გარშემორტყმული. ეს შემოზღუდული სივრცე გალავანზე მიშენებული საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობებით, მცირე ზომის მონასტერს წარმოადგენს.

ეკლესია მცირე ზომის, დარბაზული ნაგებობაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით და შესასვლელით დასავლეთიდან, რომელიც გარედან ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, შიგნიდან კი სწორკუთხაა. სამხრეთიდან ეკლესიას ეკვრის მცირე სამლოცველო, რომელსაც ზემოდან შიგნიდან წრიული, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი სამრეკვლო ადგას. ნაგებობები ერთმანეთის მიმართ ისეა განლაგებული, რომ მათი დასავლეთ კედლები ერთ ხაზზე მდებარეობს. ორივე რიყის ქვითაა ნაშენი. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია კვადრატული აგურიც. ეკლესიასაც და სმლოცველოსაც ნახევარწრიული აფსიდი აქვს, რომლის ცენტრში გაჩრილია დაბალი, თარაზულად გადახურული სარკმელი, გვერდებში კი თითო, ოთკუთხა ნიშაა. შიგნით ეკლესია გადახურულია ქარგილზწ სხმული, ნახევარცილინდრული კამარით. ეკლესიის ფასადები დასრულებული იყო აგურის პორიზ წყობით გამოყვანილი ლავგარდნით.

სამლოცველო აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, ერთი მცირე, ოთკუთხა სარკმელი სამხრეთითაც აქვს, რომელიც გარეთკენაა ახრილი. ორივე ნაგებობას, შიგნით, ქარგილზე სხმული, ნახევარცილინდრული კამარა ხურავს. სამრეკლოს თითოეულ წახნაგში თითო, ვიწრო, მაღალი, თაღოვანი ღიობია მოწყობილი. სამრეკლო შიგნიდან გადახურულია გუმბათოვანი კამარით, გარედან კი პირამიდული ფორმის აგურის სახურავით.

2005-2007 წლებში საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა დაცვისა და გადარჩენის ფონდის დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა აღდგენითი სამუშაოები. ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე ეკლესიის და სამრეკლოს სახურავები გაიწმინდა მიწისაგან და მცენარეულობისგან. გადაეწყო და ზოგან მთლიანად აღდგა ლავდარდნის დაზიანებული ნაწილები. კირისა და ცემენტის ნაზავით შეივსო ბზარები. გადაეწყო და აღდგა გამოქარული და დაზიანებული საპირე წყობა. მოწესრიგდა კარ-სარკმელთა ღიობები. იატაკი მოილესა კირის ხსნარით. ორივე ნაგებობა გადაიხურა ღარიანი კრამიტით, გადაეწყო და ზოგან აღდგა გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 203-204.
**ვოლკონსკის ელჩობა** — 1637-1640 წლების რუსეთის სამეფოს ელჩობა კახეთში. საქართველოში გამოემგზავრა თეიმურაზ I-ის ელჩთან ბერძენ მიტროპოლიტ ნიკიფორესთან მოლაპარაკების (1637, ივნისი) შემდეგ, ელჩობაში მონაწილეობდნენ. თავადი თედორე ვოლკონსკი, დიაკი არტემ ხვატოვი, თარჯიმნები, სასულიერო პირები, მხატვრები და ხელოსნები. 1637 წლის ოქტომბერში ვოლკონსკის ელჩობა რუსეთიდან გამოემგზავრა და 1638 წლის სექტემბერში თერგის გზით ალავერდში ჩავიდა. ელჩებმა თეიმურაზ I-ს რუსეთის ხელმწიფის წერილი გადასცეს, რომელშიც ნათქვამი იყო რომ რუსეთი კისრულობდა მტრებისაგან დაეცვა ივერიის ქვეყანა. კახეთის მეფე ითხოვდა: რუსეთს კახეთის ახლოს ციხესიმაგრე აეგო და იქ 2000 კაცი ჩაეყენებინა. ეშუამდგომლა ირანთან, რათა შაჰს თეიმურაზისათვის დაებრუნებინა ქართლი.

1639 წლის აპრილში მოლაპარაკება განახლდა ზაგემში. ქართველმა დიპლომატებმა ფიცის წიგნის საკუთარი პროექტი წარადგინეს, მაგრამ რუსმა ელჩებმა მოითხოვეს რუსეთში შედგენილი ფიცის წიგნის უცვლელად მიღება. 1936 წლის 23 აპრილს თეიმურაზ I-მა, ხოლო 25 აპრილს კახელმა დიდებულებმა, ხელი მოაწერეს რუსეთის ერთგულების ფიცის წიგნს. 1640 წლის იანვარში ვოლკონსკის ელჩობა ქართველთა ელჩის ნიკიფორეს თანხლებით მოსკოვში დაბრუნდა.

ლიტერატურა
----------

* *Белокуров С. А.* Поездка старца Арсения Суханова в Грузию (1637-1640), «Христианское чтение», 1884, кн. 3-4;
* *Полиевктов М. А.* Материалы по истории грузино-русских взаимоотношений. 1615-1640, Тб. 1937;
* *მაჭარაძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 447.
**ვლადიმერ ბახუტაშვილი** (დ. 23 მარტი, 1931, თბილისი — გ. 2005) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1957 წლიდან დაიწყო მისი პროფესიული მოღვაწეობა პრაქტიკოსი ექიმ-ინფექციონისტის თანამდებობაზე. 1966 წელს საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სანიტარიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტში ჩამოაყალიბა ვირუსული და ბაქტერიული ინფექციების განყოფილება, რომელსაც 1972 წლემდე ხელმძღვანელობდა. 1978 წლიდან მუშაობდა ჯერ ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტში ბიოტექნოლოგიის განყოფილების გამგედ, ხოლო 1980 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში. ვლადიმერ ბახუტაშვილის სამეცნიერო-პრაქტიკული ინტერესების სფერო მრავალმხრივი იყო, მოიცავდა შერეული ინფექციებისა და დიზენტერიის პათოგენეზის, ვირუსულ ინფექციათა გავრცელების, გნოტობიოლოგიის, ორგანოსა და ქსოვილის კულტურების გამოყენების ტრანსპლანტაციური იმუნიტეტის შესწავლას და სხვას. სიცოცხლის ბოლო წლებში მუშაობდა აპოპტოზისა და ღეროვანი უჯრედების პრობლემებზე. იგი სამასზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, რამდენიმე სახის მედიკამენტის, მათ შორის საყოველთაოდ ცნობილი პლაფერონის ავტორია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტოქსოპლაზმოზი", დაიცვა 1962 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „შიგელების უჯრედშიდა პარაზიტირების მნიშვნელობა და ვირუსული ინფექციების როლი დიზენტერიის პათოგენეზში", დაიცვა 1968 წელს.

იყო ხარისხების მიმნიჭებელი სპეციალიზებული საბჭოს წევრი.

2001 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

მუშაობდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროში.

გარდაიცვალა 2005 წელს, 73 წლის ასაკში, დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს პანთეონში.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* აკადემიკოს ნ. ვავილოვის სახელობის ორდენი
* ღირსების ორდენი
* სსრკ საპატიო ნიშნის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ ბახუტაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ვლადიმერ გრიგოლია** (დ. 28 ივნისი, 1903; სეფიეთი — გ. 11 იანვარი, 1977; თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე და მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლია დაიბადა აბაშის რაიონის სოფელ სეფიეთში. 1928 წლიდან სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა. 1930 წელს თბილისის სამხატვრო აკადემია დაამთავრა. 1933 წლიდან იმავე აკადემიაში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა. 1920-1930 წლებში. ძირითადად მუშაობდა როგორც მოქანდაკე. 1932 წლიდან გრაფიკაში მუშაობდა. დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული წიგნის სამკაულისა და შრიფტის შექმნაში. ძველი ქართული ხელნაწერებისა და ნაბეჭდი წიგნების დეკორის საფუძველზე მან შექმნა წიგნის მორთულობის ახალი კომპოზიციები, ქართული შრიფტის ახალი ვარიანტები. მისმა ნაშრომმა — „ქართული კონსტრუქციული და აკადემიური შრიფტი" — საფუძველი ჩაუყარა სამხატვრო აკადემიაში შრიფტის სწავლების დისციპლინას. გაფორმებული აქვს 100-ზე მეტი წიგნი. მის მიერ მხატვრულად გაფორმებულია უნიკალური გამოცემები: „ვეფხისტყაოსანი" (1937), აკაკი წერეთლის (1940), ნიკოლოზ ბარათაშვილის საიუბილეო გამოცემა, ქართული პოეზიის ანთოლოგია ინგლისურ ენაზე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ალაკტიონ ტაბიძის, კონსტანტინე გამსახურდიას წიგნები. დახატული აქვს გიორგი სააკაძისა და გრიგოლ ორბელიანის პორტრეტები. შექმნა კამერული ქანდაკებები: „სამშობლო" (1928), „ქალიშვილის თავი" (1928), „ქართველი ქალი" (1928), შოთა რუსთაველის ძეგლის პროექტი (1936). მის საცხოვრებელ სახლში არის მხატვრის სახელოსნო, სადაც ხელოვნის არქივი და საინტერესო შემოქმედებითი მემკვიდრეობა ინახება.

1928-1929 წლებში იყო ქართველ ხელოვანთა საზოგადოების წევრი, 1930-1932 წლებში კი — მხატვართა გაერთიანების — „სარმა" — წევრი. 1969 წელს ლადო გრიგოლიას საქართველოს სახალხო მხატვრის ტიტული მიენიჭა, 1973 წელს კი შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია გადაეცა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 155.

* *კარბელაშვილი, მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 268.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ გრიგოლია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვაჭრები** — თბილისის მოსახლეობის ერთ-ერთი ძირითადი ფენა სხვადასხვა ეპოქაში. ვაჭრები შუამავლის ფუნქციას ასრულებდნენ მწარმოებლებსა და მომხმარებლებს შორის, ისინი საქონელს ყიდულობდნენ არა უშუალო მოხმარებისათვის, არამედ გააყიდად, მოგების მიზნით. შრომის საზოგადოების დანაწილების ზრდის შესაბამისად, სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდებოდა ვაჭრების როლი ქვეყნის ეკონომიკურ ცხოვრებაში. განვითარების პროცესში ვაჭართა სოციალური ფენა დაიყო სხვადასხვა ქონებრივ ჯგუფად. საშუალო და წვრილ ვაჭრებს მკვეთრად დაუპირისპირდნენ ე. წ. „დიდვაჭრები", რომლებიც ერთდროულად ეწეოდნენ როგორც მსხვილ სავაჭრო, ისე სავახშო-საკრედიტო ოპერაციებს. დაირღვა ვაჭრების სოციალური ერთგვროვნებაც. ფეოდალურმა სამართალმა საპატიო ვაჭრების სისხლი 12 000 თეთრად შეაფასა, რითაც იგი გაუთანაბრდა წარჩინებული წოდების, აზნაურის სისხლს. აღნიშნული აქტით სამეფო ხელისუფლება იცავდა ვაჭრების პიროვნებას, ქონებასა და საქმიანობას, რაც, უწინარეს ყოვლისა, სახელმწიფ ხაზინის ინტერესებით იყ ნაკარნახევი. პრივილეგიური დიდვაჭრების სახით სამეფო ხელისუფლებამ თბილისში მტკიცე სოციალური საყრდენიც გაიჩინა, რაც ხელს უშლიდა მოქალაქეთა ერთიან ატიფეოდალურ ძალად ჩამოყალიბებას. ეს კი ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი იყო იმისა, რომ ფეოდალურ საქართველოში ვერც ერთმა ქალაქმა, მათ შორის ვერც თბილისმა, ვერ შეძლო „თავისუფალი ქალაქის" სტატუსის მოპოვება.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 410, თბ. 2002 წელი.
**ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმება** (ინგლ. *General Agreement on Tariffs and Trade*, შემოკლებით *„GATT"*) — 1947 წელს დადებული საერთაშორისო შეთანხმება, რომელიც მიზნად ისახავდა ეკონომიკის აღდგენასა და აღორძინებას მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. 50 წლის განმავლობაში იგი ფაქტობრივად ასრულებდა საერთაშორისო ორგანიზაციის ფუნქციებს და უკვე 1995 წელს ჩამოყალიბდა, როგორც მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია.

გენერალური შეთანხმების ძირითადი მიზანი მდგომარეობდა შემდეგში — საერთაშორისო ვაჭრობაში არსებული ბარიერების აღმოფხვრა, რაც მიიღწეოდა ტარიფების შემცირების, რაოდენობრივი შეზღუდვებისა (საიმპორტო კვოტა) და სუბსიდიების მეშვეობით. „GATT" — წარმოადგენს ხელშეკრულებას და არა ორგანიზაციას. თავდაპირველად შეთანხმება მოიაზრებოდა, როგორც მომავალი სრულფასოვანი საერთაშორისო ორგანიზაცია, როგორიცაა მაგალითად, მსოფლიო ბანკი, თუმცა იგი არ იქნა რატიფიცირებული და დარჩა როგორც შეთანხმება. „GATT"-ის ფუნქციები გადაეცა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას.

ვაჭრობისა და ტარიფების გენერალური შეთანხმების ისტორიას პირობითად ყოფენ 3 ნაწილად:

* 1947 წლიდან — 1951 წლამდე *(ტარიფების დარეგულირების შესახებ საკითხების მოწესრიგება)*;
* 1959 წლიდან — 1979 წლამდე *(ტარიფების დაწევა)*;
* 1986 წლიდან — 1994 წლამდე *(GATT-ის მოქმედების არეალში ინტელექტუალური საკუთრების მოქცევა, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის დაარსება)*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

სქოლიო
------

1. ↑  World Trade Organization *WTO legal texts*; *General Agreement on Tariffs and Trade 1994*
**იორდანი** (ნიდერლანდურად: Jordaan) — უბანი ნიდერლანდების დედაქალაქ ამსტერდამში, რომელიც მდებარეობს რაიონ ამსტერდამ-სენტრუმში. უბანს დასავლეთით ესაზღვრება არხი Lijnbaansgracht, აღმოსავლეთით - მეოთხე, ყველაზე გრძელი და მთავარი არხი Prinsengracht, ჩრდილოეთით - არხი Brouwersgracht და სამხრეთით პატარა არხი Leidsegracht. 
თავდაპირველად მუშათა კლასის უბანი, იორდანი, გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული, მაღალი კლასის ადგილი ნიდერლანდებში. აქ მდებარეობს ძალიან ბევრი სამხატვრო გალერეა, განსაკუთრებით ბევრია თანამედროვე ხელოვნების გალერეები. რეგულარულად იმართება გარე ვაჭრობები უბნის ცენტრალურ მოედანზე Noordermarkt-ზე, Westerstraat-ზე და Lindengracht-ზე. რემბრანდტმა მისი ცხოვრების ბოლო წლები იორდანში, Rozengracht არხთან გაატარა. ანა ფრანკის სახლი, სადაც ანა ფრანკი თავს აფარებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, მდებარეობს იორდანის და Prinsengracht არხის საზღვარზე.

სახელის წარმომავლობა
--------------------

მრავალი თეორიის მიხედვით უბნის სახელი იორდანი მოდის ფრანგული სიტყვისგან jardin, რაც ნიშნავს ბაღს. იორდანში ბევრ ქუჩას და არხს სახელად აქვს ყვავილების და ხეების სახელები. სხვა თეორიის მიხედვით Prinsengracht არხის ზედმეტსახელი იყო იორდანი (Jordaan - ნიდერლანდურად ასე ჰქვია მდინარე იორდანეს).

შენობები
--------

იორდანში გვხვდება ძალიან ბევრი საცხოვრებელი სახლი (hofjes) შიდა ეზოთი, რომელთა უმეტესობას აქვს წყნარი, მშვიდი ბაღები.

ისტორია
-------

იორდანის მშენებლობა დაიწყო 1621 წელს. ამ დროს ამ ადგილს ახალი სამუშაო (Het Nieuwe Werck) ერქვა. ქუჩები და არხები აიგო ძველი ბილიკების და თხრილების მიხედვით. IX საუკუნეში იორდანის ექვსი არხი ამოავსეს, მათ შორის Rozengracht-ის არხი. 
იორდანი ტრადიციულად იყო მემარცხენეთა საყრდენი უბანი, რასაც თან ახლდა მძიმე, მასობრივი აჯანყებები: 1835, 1886, 1917 და 1934 წლებში. 1941 წელს მომხდარი ,,თებერვლის ბუნტი" (Februaristaking) დაიწყო Noordermarkt-ის მოედანზე შეკრებით, სადაც ნიდერლანდელი ებრაელები გამოდიოდნენ ანტი-ებრაელების და ნაცისტების წინააღმდეგ. XX საუკუნეში აქ არსებობდა ცოცხალი მუსიკის სცენა.

სქოლიო
------

1. ↑   დაარქივებული 2003-12-01 საიტზე Wayback Machine.  იორდანი - ინფორმაცია
**ვეჯინის მეორე გვირაბი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ვეჯინისხევის მარჯვენა სანაპიროზე. 1983 წელს ხევიდან ქვიშის ამოღების დროს კლდის ძირში გამოჩნდა 1,7 მეტრი სიმაღლის გვირაბი, რომლის ძირი 0,3-0,4 მეტრია, ზემოთკენ თანდათან ფართოვდება და კარისებრი ჭრილითაა დასრულებული. გვირაბის მაქსიმალური სიგანე 0,75 მეტრია. გვირაბი გაჭრილია ქვიან თიხნარში, კედლების ზედაპირი გლუვია და მოთეთრო ფერი დაჰკრავს. შესასვლელთან დაახლოებით 20-25 მეტრ მანძილზე გვირაბს ჯვარედინად კვეთს მეორე გვირაბი. მეორე გვირაბის სიგანეა 0,8 მეტრი, სიმაღლე კი 1,3 მეტრი, რომელსაც ვერტიკალური კედლები, თარაზული ძირი და მრუდხაზოვანი ჭერი აქვს. გვირაბების გადაკვეთის ადგილის თავზე მოწყობილია დაახლოებით 2,5 მეტრი სიგრძის და 1 მეტრი სიმაღლის სამალავი, რომლის იატაკშიც სათვალთვალო ხვრელია ამოჭრილი. ამ ადგილიდან სიღრმეში გვირაბი თანდათან იმდენად ვიწროვდება, რომ გადაადგილება შეუძლებელია. გადამკვეთი გვირაბის მარჯვენა ნაწილის სიგრძე 10-12 მეტრია, მარცხენა ნაწილის კი 5 მეტრი. გვირაბის ბოლოსთან პატარა ხვრელია, საიდანაც ვხვდებით ცილინდრული ფორმის მაღალ (სიმაღლე დაახლოებით 4 მეტრი) სათავსში. სათავსის კედელში იატაკიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე პატარა შეღრმავებული ადგილია, რომელშიც მოხვედრა მისადგმელი კიბის საშუალებითაა შესაძლებელი.

ლიტერატურა
----------

* *მოსულიშვილი ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 115-116.
**ვეჯინის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას  ვეჯინის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. ვეჯინის ციხისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს. გზიდან 20 მეტრზე. განეკუთვნება IX-X საუკუნეს. ძეგლი სამეკლესიიანი ბაზილიკაა (სიგრძე - 7,3 მეტრი, სიგანე - 9,5 მეტრი. ნაგებია წესიერი თარაზულ რიგებად დაწყობილი შერჩეულია რიყის ქვით. კუთხეებში გამოყენებულია სუფთად გათლილი შირიმის კვადრები. შირიმის ქვითაა გამოყვანილი სარკმლებიც. გამოყენებულია კვადრატული აგურიც. ძლიერაა დაზიანებული: გადარჩენილია შუა ეკლესიის საკურთხევლის აფსიდის ერთი მესამედი; ჩამონგრეულია კამარა და კონქი; დანგრეულია შუა ეკლესიის სამხრეთ კედელი; სანახევროდაა შემორჩენილი ჩრდილოეთ ეკლესია; სამხრეთ ეკლესია მთლიანადაა დანგრეული. მთავარი ეკლესიის დასავლეთ კედელში გაჭრილია ვიწრო და დაბალი სწორკუთხა შესასვლელი ( გვიანდელია). შუა და ჩრდილოეთ ეკლესიის დამაკავშირებელი კარიც სწორკუთხაა. იგი გაცილებით განიერია და ოდნავ მაღალი. კარი შუა ეკლესიის მხრიდან ჩასმულია მოზრდილ თაღოვან არეში. რის თავზეც შემორჩენილია კამარის წყობის ნაწილი. შუა ეკლესიის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. მისგან მხოლოდ ჩრდილოეთ ნაწილი დგას - კონქისა და აფსიდის მცირე ნაწილთან ერთად. რაშიც ერთი სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდის შერჩეული რიყის ქვითაა ამოყვანილი და დასრულებულია დიდი ზომის აგურის იმპოსტით. ჩრდილოეთ ეკლესია მთავარ ეკლესიაზე თითქმიდ ორჯერ უფრო ვიწროა, აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რაშიც შმორჩნილია სარკმლის ძირი და ჩრდილოეთ წირთხლის მცირე ნაწილი. აფსიდის კონქი დადაბლებულია. აფსიდის თაღი მშვილდისებრი ფორმისაა. ეკლესია გადახურულია რიყის ქვითა და აგურით ნაწყობი ცილინდრული კამარით, შუა ნაწილი ჩამონგრეულია.

ლიტერატურა
----------

* *მოსულიშვილი ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 131.
**იონიზაცია** — ელექტრულად ნეიტრალური ატომებისა და მოლეკულებისაგან დადებითი და უარყოფითი იონებისა და თავისუფალი ელექტრონების წარმოქმნა.

ტერმინით „იონიზაცია" აღნიშნავენ როგორც ელემენტარულ აქტს [ატომიდან (მოლეკულიდან) ერთი ელექტრონის ამოგლეჯა და დადებითი იონის წარმოქმნა. ნაწილაკების თვისებებს ასეთი იონიზაციის მიმართ ახასიათებენ მისი იონიზაციის პოტენციალით], ისე ამგვარი აქტების სიმრავლეთა ერთობლიობას. 

აირებში იონიზაცია ხდება ელექტონებთან, იონებთან ან ატომებთან ნეიტრალური ატომების დაჯახებისას (დარტყმითი იონი), აგრეთვე ულტრაიისფერი, რენტგენისა და γ-გამოსხივების ზემოქმედების შედეგად.

სითხეებში იონიზაცია ხდება ელექტროლიტური დისოციაციის შედეგად.

იონიზაცია ხდება აგრეთვე მყარ სხეულებში. ამ შემთხვევაში მას იწვევს კრისტალის სავალენტო ზონიდან გამტარობის ზონაში ელექტრონების გადასვლა, მინარევული ატომების შემთხვევაში კი — მათ მიერ ელექტრონების დაკარგვა ან ჩაჭერა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 196.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb11979680m (data)
* GND: 4135379-1
* LCCN: sh85067822
* NDL: 00561405
* NKC: ph1041594

 |
იკვის მონასტერი
**იკვის მონასტერი** — XI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი მდინარე შაბწყალას (თეძმის შენაკდი) ხეობაში, შიდა ქართლის მხარეში კასპის მუნიციპალიტეტში. თვით სოფელი იკვი აღარ არსებობს, მოსახლეობა გადასახლდა სამგორში. სამხრეთ-დასავლეთის თაღის ქვეშ, ნიშის მარცხნივ ფილაზე აყვავებული ჯვრის რელიეფური გამოსახულება და ასომთავრული წარწერაა, რომელშიც ნახსენებია ქტიტორი მამამთავარი არსენი. წარწერის პალეოგრაფიული და ნაგებობის სტილისტური ანალიზით ეკლესია თარიღდება XI საუკუნის I ნახევრით. 1939–1940 წლებში ეკლესიაზე სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა. რესტავრაციისას აღადგინეს ფასადები და გუმბათის ყელი, ნაგებობას სამხრეთით შეუქმნეს სუბსტრუქცია, ჩრდილოეთით მთის ფერდობი კედლით გაამაგრეს.

გეგმით წაგრძელებული ჯვრის ტიპის გუმბათოვანი ტაძარი ნაგებია სუფთად გათლილი კვადრებით. აღმოსავლეთი ნაწილში არის სამკვეთლო და სადიაკვნე. გუმბათის ყელის დასაყრდნობად აფრებია გამოყენებული. ინტერიერში ნათლად იკითხება ჯვრის ფორმა, რადგან სადიაკვნე და სამკვეთლო არ ერწყმის შიგა სივრცეს; ისინი დაბალი, ვიწრო გასასვლელებით უკავშირდება ძირითად მოცულობას. ტაძრის გეგმა ნათლად მჟღავნდება გარე მასებშიც ოთხივე ფასადი შემკულია ორმაგლილვიანი თაღედის სისტემით. ტაძარს აქვს ფართო მოჩუქურთმებული საპირეებითა და ტიმპანებით შემკული ორი შესასვლელი. ინტერიერში შემორჩენილი მოხატულობის ფრაგმენტები XI საუკუნეს მიეკუთვნება.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *ალადაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 104.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 166-168.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7048

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
იკებანა სოფუ
**იკებანა** (იაპონ. 生け花, აგრეთვე いけばな, სიტყვასიტყვით „ცოცხალი ყვავილი") — ყვავილების დაწყობის იაპონური ხელოვნება. იგი ხელოვნების ფორმაა, რომელშიც ბუნება და ადამიანი, მისი ხასიათი ერწყმის ერთმანეთს. იმ აზრის საწინააღმდეგოდ, რომ მცენარეთა სილამაზე მხოლოდ მათ მრავალფეროვან ყვავილებშია, იკებანა ხაზს უსვამს მათ სხვა დეტალებს, როგორიცაა ღერო, ფოთლები და მათი ფორმა. მიუხედავად იმისა, რომ იკებანა შემოქმედებითი ხასიათისაა, მას გარკვეული წესები აქვს. ძირითადი წესია ის, რომ მისი შემადგენელი ყველა ელემენტი ორგანული უნდა იყოს, იქნება ეს ტოტები, ფოთლები, ბალახი თუ ყვავილები. ასევე, კომპოზიცია უნდა შეიცავდეს ყვავილების მინიმალურ რაოდენობას ღეროებსა და ფოთლებს შორის. ეს იაპონური ხელოვნების ნიმუშები ეყრდნობა სამკუთხედს, რომელიც 3 ტოტითაა გამოსახული. ითვლება, რომ ისინი გამოსახავენ ზეცას, მიწას და ადამიანს. ხოლო ზოგი თვლის, რომ ისინი მზის, მთვარის, სიყვარულისა და მიწის გამომსახველია. კონტეინერიც ერთ-ერთი უმთავრესი ნაწილია კომპოზიციისა და ამიტომ ბევრ სხვადასხვაგვარი სტილის ქოთნებს იყენებენ თავიანთი შემოქმედებისათვის.

წარმოშობა
---------

იკებანას ისტორია დაახლოებით 500 წლის წინ დაიწყო. მისი უძველესი სკოლა იყო იკენობო, რომლის წარმოშობაც დაკავშირებულია როკაკუდოს ტაძრის ერთ-ერთ მღვდელთან. იგი ძალიან გაწაფული იყო ყვავილების ხელოვნებაში, და ტბასთან ახლოს ცხოვრობდა (ტბა-იკენობო).

როკაკუდოს ტაძარი 587 წელს იქნა აშენებული, პრინც შოტოკუს მიერ. არსებობს თქმულება, რომ პრინცი ეძებდა მასალას შიტენოს ტაძრის ასაშენებლად. ერთ დღეს იგი საბანაოდ წავიდა და თავისი ბუდისტური ამულეტი ხეზე დაკიდა. როდესაც დაბრუნდა, ვერაფრით შეძლო მისი ჩამოხსნა. იმავე ღამეს, პრინცსს ბუდა დაესიზმრა, რომელმაც სწორედ იმ კედართან მიუთითა ტაძრის აშენება.

იკებანაზე ვარჯიშისას აუცილებელია სიჩუმე. ეს არის დრო, როცა ხალხი ეჩვევა ბუნების იმ ნაწილის პატივისცემას, აღქმას, რომელსაც თავისი დაკავებული სიცოცხლის განმავლობაში ვერც კი ამჩნევს. ადამიანი ხდება უფრო მომთმენი და სწავლობს სილამაზის დანახვას ხელოვნების ყველა ფორმაში. ეს ასევე არის დრო, როცა ადამიანი გრძნობს ბუნებასთან სიახლოვეს და ადუნებს, ასვენებს გონებას, სხეულსა და სულს.

ევოლუცია
--------

XV საუკუნის დასაწყისში იკებანა იმდენად გავრცელდა, რომ ხელმისაწვდომი გახდა არა მხოლოდ მდიდრებისთვის, არამედ ჩვეულებრივი ხალხისთვისაც. თავიდან იგი ძალიან მარტივი იყო და მხოლოდ რამდენიმე ყვავილს და მარადმწვანე ტოტს შეიცავდა. მის პირველ ფორმას Kuge ეწოდება. დროთა განმავლობაში იკებანა განვითარდა. იგი გახდა ერთ-ერთი უმთავრესი ნაწილი ფესტივალებში და გამოფენები რეგულარულად ტარდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 104.
**იისფერი** (ინგლ. The Color Purple) — სტივენ სპილბერგის 1985 წლის ამერიკული დრამა. ფილმი გადმოსცემს ისტორიას შავკანიანი ახალგაზრდა გოგონასი, რომელიც ამერიკის უკიდურეს სამხრეთში იზრდება.

როლებში
-------

* ვუპი გოლდბერგი — სელი ჯონსონი
* დენი გლოვერი — ალბერტ ჯონსონი
* ოპრა უინფრი — სოფია

გადაღება
--------

1985 წელს გოლდბერგმა შეიტყო, რომ ელის უოკერის ეპიკური რომანის „იისფერის" გადაღება იგეგმებოდა, რომელიც აფროამერიკულ „ქარწაღებულებად" მიიჩნევა. მან ავტორს წერილი გაუგზავნა, სადაც სთხოვა რაიმე როლი მიეცათ მისთვის. ელის უოკერმა, რომელიც გოლდბერგის თეატრალურ ნამუშევრებს იცნობდა, რეჟისორ სტივენ სპილბერგს სთხოვა ვუპისთვის როლი მიეცათ; რეჟისორის გადაწყვეტილებით, გოლდბერგს მთავარი როლი, ამერიკელი შავკანიანი ქალის სესილი ჯონსონის პერსონაჟის განსახიერება ერგო.

ჯილდოები
--------

გოლდბერგის შესრულების მანერა უყურადღებოდ არ დარჩენილა. მისი შესრულება ოქროს გლობუსის ჯილდოთი და ოსკარის ნომინაციით აღინიშნა. ფილმმა მიიღო ოსკარის 11 ნომინაცია, მაგრამ ვერცერთი ჯილდო ვერ მოიპოვა. ასევე ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის კიდევ ოთხ ჯილდოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „იისფერი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „იისფერი" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* „იისფერი" — Allmovie-ზე
* 

* „იისფერი" — Rotten Tomatoes
**იკვლივგორანას ლომისის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ იკვლივგორანას სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით.

ეკლესია ორნავიანია, სიგრძე 7.4 მეტრი, სიგანე 6.8 მეტრი. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვებითა და კირის დუღაბით. გარეთა კედლებში გამოყენებული ქვები შედარებით მოზრდილია. ქვები შერჩეულია და ერთმანეთთან მჭირდოდაა მიწყობილი, თუმცა არ ქმნიან სწორხაზოვან რიგებს. ეკლესიის სხვა არიტექტურულ ელემენტებში ასევე გამოყენებულია შირიმის ქვები.

ეკლესიის ორივე ნავი აფსიდიანია, და ერთმანეთს ორმალიანი თაღედით უკავშირდებიან. თაღები ეყრდნობიან სწორკუთხა ბურჯს, რომელიც დაგვირგვინებულია ნატეხი ქვით გამოყვანილი კაპიტელით. მსგავსი კაპიტელებითაა დასრულებული თაღედის განაპირა კედლებიც.

შესასვლელი სამხრეთ ნავის სამხრეთ კედლის შუაშია. ძველად, გარედან კარი თარაზულად, ხოლო შიგნიდან ნახევარწრიული თაღით იყო გადახურულუ.

ორივე ნავის აფსიდი ნახევარწრიულია. ორივეში თაღოვანი, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი. ორივე სარკმის თაღი, როგორც შიგნიდან ისე გარედან მთლიანად შირიმის ქვაშია გამოკვეთილი. მთავარი ნავის აფსიდის გვერდებში თითო პატარა, ოთხკუთხა ნიშია. სამხრეთ ნავის აფსიდა კი ნიშების გარეშეა. აფსიდები დასრულებულია წესიერი ფორმის კონქებით. მთავარი ნავის კონქის თაღი აფსიდის მხრებზეა დაყრდნობილი. სამხრეთ ნავის კონქის თაღი კი მარტივპროფილიან კაპიტელებზე. მათავარი ნავის კონქის წყობიდან, ოდნავ გამოშვერილი ქვებით გამოვანილი თაროა, რომელიც აფსიდს მთელს სიგრძეზე გაუყვება.

ორივე ნავი შიგნიდან გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. მთავარ ნავს, გარდა საკურთხევლის სარკმლისა, ასევე ანათებს სამხრეთ კედელში გაჭრილი ორი პატარა, ოთხკუთხა სარკმელი. სამხრეთ ნავს, საკურთხევლის სარკმლის გარდა სხვა სარკმელი არ აქვს.

აღმოსავლეთ ფასადზე, მთავარი ნავის სარკმელი შემკულია ნახევარწრიული რელიეფური თაღით. იგი დაყრდნობილია იმავე პროფილის ორ სვეტზე, რომლებსაც ბოლოში ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვთ. სარკმლის ქვემოთ, ერთ ქვაში გამოკვეთილია რელეფური ჯვარი.

მთავარი ნავი გადახურული იყო ორქანობიანი სახურავით, ხოლო სამხრეთ ნავი ცალქანობიანი სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი. თ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 110-111.
**იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია** — დაცული ტერიტორია სამხრეთ-დასავლეთ შვეიცარიაში, ბერნისა და ვალეს კანტონებს შორის. ესაა ბერნის ალპების უკიდურესი აღმოსავლეთი მხარე, რომელიც მოიცავს იუნგფრაუს მწვერვალების ჩრდილოეთ ნაწილს და ეიგერის მთებს, ასევე უდიდეს მყინვარულ არეალს მთელს დასავლეთ ევრაზიაში, სადაც მდებარეობს ალეჩის მყინვარი. იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის პირველი ბუნებრივი ძეგლია ალპებიდან, რომელიც 2001 წელს იუნესკომ თავის სიაში შეიტანა.

ტერიტორიაზე გამავალი მთაგრეხილი ევროპის მთავარ წყალგამყოფს წარმოადგენს. მის ჩრდილოეთით იწყება რაინის აუზი, რომელიც ჩრდილოეთის ზღვაში ჩაედინება, სამხრეთით კი მდინარე რონას აუზი, რომელიც ხმელთაშუა ზღვას ერწყმის. რეგიონის კლიმატზე გადამწყვეტ მნიშვნელობას ახდენს მაღალი მთები. ისინი აყალიბებენ ბარიერს ჩრდილოეთის ნესტიან, სუბ-ოკეანურ კლიმატსა და სამხრეთის მშრალ კლიმატს შორის. ჩრდილოეთ მხარეს ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2 200 მმ-ია, სამხრეთით კი 1 000 მმ.

იუნგფრაუ-ალეჩის ტერიტორია თითქმის ხელშეუხებელია, თუ არ ჩავთვლით საფეხმავლო ბილიკებსა და ქოხებს. არეალის დაახლოებით ნახევარი ზღვის დონიდან 2 600 მეტრზე მაღლა მდებარეობს, სულ რამდენიმე ასეული მეტრით დაბლა მყიბნავრების აკუმულაციისა და ქანების დაშლის საზღვარს შორის. მყინვარებით დაფარული ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 35 000 ჰა-ს შეადგენს და მოიცავს ალპების მუდმივი ყინულით დაფარულ უდიდეს არეალს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2010-03-03 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში შვეიცარიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* წმინდა იოანეს ბენედიქტელთა მონასტერი
* წმინდა გალის სააბატო
* ბერნის ძველი ნაწილი
* ბელინცონის ციხესიმაგრეები
* იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია
* მონტე-სან-ჯორჯიო
* ქალაქ ლავოს ვენახის ტერასები
* გლარნის შეცოცება
* რეტის რკინიგზა
* ლა-შო-დე-ფონი
* ალპების პრეისტორიული ნამოსახლარები
* ლე კორბუზიეს არქიტექტურა
 |  |

 |
**ინოლა გურგულია** (დ. 25 ივლისი, 1929 — გ. 24 ნოემბერი, 1977) — ქართველი კომპოზიტორი, პოეტი, მომღერალი.

დაიბადა 1929 წლის 25 ივლისს. გაიზარდა თბილისის ძველ უბანში. ყოველ ზაფხულს იგი ატარებდა სამეგრელოს სოფელ უჩაშონაში. გიტარაზე დაკვრა მამიდამ ასწავლა, ჩონგურსა და ფანდურზე — ძიძამ. მან დაწერა სიმღერები: გიტარა, სიზმარია, ღიმილი მინდა, მადლობელი ვარ, უშენოდ და სხვები; ასევე, 15 საბავშვო სიმღერა, მათ შორის: საქანელა, კარუსელი, გვირილა, განი განდაგანა ოდელია-დელა და ა.შ

1952 წელს დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი. აქვე მან გიული დარახველიძესა და მედეა სიხარულიძესთან ერთად დააარსა ქალთა ვოკალურ-საკრავიერი ტრიო „სამაია", რომელიც ასრულებდა გურგულიას მიერ (ხშირად თავისსავე ლექსზე) დაწერილ სიმღერებს. 1960-იან წლებში ის გადაიღეს რამდენიმე ფილმში, სადაც მისი სიმღერებიც ჟღერს. სიცოცხლის განმავლობაში მას არ ჩაუწერია არცერთი ოფიციალური ფირფიტა.

გურგულიას სიმღერებს ჰქონდათ ერთგვარი აკორდული მღერის სტილი, რომელიც თავისი არსით ძირითადად ქართული ხალხური და ნაწილობრივ ქალაქური სიმღერიდან მომდინარეობდა.

ინოლა გურგულია გარდაიცვალა 1977 წელს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინოლა გურგულია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კანობიოს სახლი** (რუს. Дом Каноббио) — ისტორიული შენობა პუშკინში. აგებულია 1815 წელს. არის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს ლეონტიევის ქუჩაზე № 18 სახლში.

ისტორია
-------

სახლის პირველი მფლობელი იყო ინჟინერ-პორუჩიკი ფრანცისკ კანობიო, ცარსკოე–სელოს სასახლის მმართველობის ტაიცკის წყალსადენის ზედამხედველი. მის სახლს აპროექტებდა არქიტექტორი უილიამ გესტე 1814 წელს, ხოლო სახლის მშენებლობა დასრულდა 1815 წელს. სახლის მეპატრონემ ვერ მოასწრო სრულად სახლის იურიდიულად გადმოფორმება და მისი სიკვდილის შემდეგ 1819 წელს დასახლდნენ მისი შთამომავლები. 1832-1852 წლებში სახლის მეპატრონე გახლდათ არქიტექტორი სებასტიან ჩერფოლიო. 1851 წელს სახლი გადაეცა სახელმწიფო მრჩეველის მეუღლეს ე. ი. კუზმინსკოის. მისი დაკვეთით სახლის პროექტი შეცვალა არქიტექტორმა იპოლიტ მონიგეტმა და ასევე სადარბაზო ლეონტიევსკის ქუჩიდან. ამავე დროს ნ. ს. ნიკიტინას პროექტით გაფართოვდა ეზოს მხარეც. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სახლი გადაკეთდა მრავალბინიანად. 2010 წელს სახლი მოერგო მუზეუმს და კაფეს.

არქიტექტურა
-----------

ხის სახლი აშენებულია კლასიკურ სტილში. მთავარი ფასადი შენარჩუნებულია პირვანდელი სახით. სახლს აქვს ერთი სართული ანტრესოლით ანუ ზემოთ შესანახი სხვენის სტილში. მანსარდა მოპირკეთებულია ტუშკანის ორდერის ორმხრივი პლანეტებით. ასეთი ტიპის სახლები ფართოდ გავრცელდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Леонтьевская 18. Дом Каноббио. *Энциклопедия Царского Села*. ციტირების თარიღი: 2018-07-14.[*მკვდარი ბმული*]
* Дом Ф. Каноббио - Дом Е. И. Кузьминской. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-15. ციტირების თარიღი: 2018-07-14.
**ვიქტორ ნოზაძე** (დ. 17 სექტემბერი, 1893, სოფ. წირქვალი, ახლანდ. ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 1975, საფრანგეთი; დაკრძალულია ლევილში) — ქართველი ემიგრანტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ჟურნალისტი, რუსთველოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

ვიქტორ ნოზაძე დაიბადა ზემო იმერეთის სოფელ წირქვალში. სწავლა დაიწყო საჩხერის ორკლასიან სასწავლებელში, რის შემდეგაც განაგრძო ჭიათურის სამოქალაქო სასწავლებელში. 1913 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და სასწავლებლად წავიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში.

1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში ჩამოვიდა, სოციალ-დემოკრატებმა ქუთაისში მიავლინეს, სადაც ხელმძღვანელობდა პარტიულ პრესას, გაზეთ „სოციალ-დემოკრატს". მოგვიანებით, 1919 წელს, იგი გაზეთის, „საქართველოს რესპუბლიკა", დროებითი რედაქტორი იყო. [*წყარო არ არის მითითებული 666 დღე*]

1919 წლის ბოლოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ნოზაძე 70 ახალგაზრდასთან ერთად უცხოეთში გააგზავნა სწავლის გასაგრძელებლად. ჯერ ლონდონში იყო, შემდეგ ბერლინში, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი, 1928 წლიდან პარიზში დასახლდა.

პარიზში მან ჟურნალისტური მოღვაწეობა წამოიწყო და ხელი მოჰკიდა დიდფორმატიანი ლიტერატურულ-მეცნიერული და პოლიტიკური ჟურნალ „კავკასიონის" გამოცემას. გარდაცვალებამდე იყო ამ ჟურნალის გამომცემელი, რედაქტორი, კორექტორი, ავტორ-თანამშრომელი, ამწყობი და ექსპედიტორი. ვიქტორ ნოზაძე სხვადასხვა დროს ცხოვრობდა სამხრეთ ამერიკასა და ესპანეთში, შემდეგ ისევ პარიზში დაბრუნდა და ლევილში დასახლდა ძმის, გიორგი ნოზაძის ოჯახთან ერთად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სერიოზულად დაინტერესდა რუსთაველის პოემით და შექმნა რუსთველოლოგიური ნაშრომების სერია. ვიქტორ ნოზაძის შრომებს საბჭოთა ხელისუფლება არ აღიარებდა, მისი წიგნები საქართველოში არალეგალურად აღწევდა და ფოტოასლებით გამრავლებული ვრცელდებოდა.

გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში, დაკრძალულია საფრანგეთში, ლევილის სასაფლაოზე.

შრომები
-------

* „ვეფხისტყაოსნის ფერთამეტყველება" (1953, ბუენოს-აირესი),
* „ვეფხისტყაოსნის ვარსკვლავთმეტყველება" (1957, სანტიაგო დე ჩილე),
* „ვეფხისტყაოსნის მზისმეტყველება" (1959, სანტიაგო დე ჩილე),
* „ვეფხისტყაოსნის საზოგადოებათმეტყველება" (1959, სანტიაგო დე ჩილე),
* „ვეფხისტყაოსნის ღმრთისმეტყველება" (1963, პარიზი),
* „ვეფხისტყაოსნის მიჯნურთმეტყველება" (1975, პარიზი)

ლიტერატურა
----------

* *გურამ შარაძე*, „უცხოეთის ცის ქვეშ", თბილისი, გამომცემლობა „მერანი", 1991.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ნოზაძე – ფოტოები საიტზე „ბურუსი".
* ვიქტორ ნოზაძე, „ვეფხისტყაოსნის ღმრთისმეტყველება". სრული ტექსტი ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საიტზე.
**ზაზა სხირტლაძე** (დ. 7 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი.

ბიოგრაფია
=========

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ხელოვნებათმცოდნეობის სპეციალობით.

1979-2004 წლებში იყო ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის თანამშრომელი. 1985-1997 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ პროფესიათა ფაკულტეტის ლექტორი. 1987-1998 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტი, აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის კავკასიოლოგიის კაბინეტის გამგე. 1988-1998 წლებში მუშაობდა თბილისის სასულიერო აკადემიის პედაგოგად. 1998-2009 წლეებში იყო თბილისის სასულიერო აკადემიის ქრისტიანული ხელოვნების კათედრის გამგე. 2003 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის ინსტიტუტის პროფესორი. 2006 წლიდან — ამავე უნივერსიტეტის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. 1996 წლიდან იყო გარეჯის კვლევის ცენტრის თავმჯდომარე. 2003 წლიდან — საქართველოს საპატრიარქოს საეკლესიო ხელოვნების კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი. 2006 წლიდან — საეკლესიო-საენციკლოპედიო ცენტრის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, საქართველოს ეკლესიის ენციკლოპედიის რედაქტორი (ხელოვნების მიმართულება). ოცი წიგნის, მათ შორის თოთხმეტი მონოგრაფია (1985-2020 წლებში), ორასამდე სტატიის, რეცენზიის, თეზისის ავტორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ბერთუბნის მონასტრის მთავარი ტაძრის მოხატულობა", დაიცვა 1987 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „VIII-IX საუკუნეების ქართული მონუმენტური ფერწერის ძირითადი საკითხები. თელოვანის ჯვარპატიოსანი და გარდამავალი ხანის მხატვრული ტენდენციები", დაიცვა 2003 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაზა სხირტლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვარდენი მოსტიჭიანი** (დ. 24 ივნისი, 1953, სტამბოლი) — ბოსტონში დამკვიდრებული სომეხ-ამერიკელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

ვარდენი მოსტიჭიანი დაიბადა 1953 წლის 24 ივნისს, სტამბოლში, სომეხი დედისა და მამის ოჯახში. განათლება მიიღო სურბ მესროპიანის სკოლაში, მოგვიანებით კი — ავსტრიის წმინდა გიორგის სახელობის გიმნაზიაში. 16 წლის ასაკში, მოსტიჭიანიბოსტონში, მასაჩუსეტში გადავიდა და ლინის კლასიკურ უმაღლეს სკოლაში, შემდეგ კი კალიფორნიის ხელოვნების ინსტიტუტში განაგრძო სწავლა. 1979 წელს, დაამთავრა ცენტრალური ფლორიდის უნივერსიტეტის სახვითი ხელოვნებს კოლეჯი ორლანდოში.

1980-იან წლებში, უოტერტაუნში, მასაჩუსეტსში, AGBU-ს სკოლაში ხელოვნებას და სომხურ ენას ასწავლიდა.

ვარდენი მოსტიჭიანის ნამუშევრების უმეტესობაში სომხურ თემებს წამყვანი ადგილი უკავია. მისი ნახატები გამოფენილი იყო მრავალ გალერეასა და მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებში: ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, პარიზი, უოტერტაუნი, ამერიკის სომხური ბიბლიოთეკა და მუზეუმი, კემბრიჯი, ნიუ-იორკი, სტამბოლი, გერმანია. 
ამჟამად, მისი ნამუშევრები გამოფენილია ერევნის მიმდინარე ხელოვნების მუზეუმში, ცენტრალური ფლორიდის უნივერსიტეტის სახვითი ხელოვნების კოლეჯსა და რამდენიმე პირად კოლექციაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official page
* Varteni Mosditchian: Biography
* Varteni Mosdichian დაარქივებული 2016-06-17 საიტზე Wayback Machine.
* Varteni Mosdichian at molorakfilms.com დაარქივებული 2016-08-15 საიტზე Wayback Machine.
* Varteni Mosdichian at artslant.com დაარქივებული 2019-04-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Varteni Mosdichian
2. ↑  İSTANBUL’A VARTENİ GELDİ
**ვარდისებრნი** (ლათ. Rosaceae) — ორლებნიან ფურცლებგანცალკევებულ მცენარეთა ოჯახი. ხეები, ბუჩქები და ბალახებია. აქვთ თანაფოთლებიანი და მორიგეობით განლაგებული ფოთლები, ყვავილედებად შეკრებილი ან მარტოული ორსქესიანი, აქტინომორფიული ყვავილები, 5-5 ჯამის ფოთოლი და გვირგვინის ფურცელი. უმრავლესობას ჯამქვეშაც აქვს. ვარდისებრნი იმტვერება მწერებით, ზოგიერთი კი — ქარით. ნაყოფი კრებადი ფოთლურა, კურკიანა, კენკრასებრი, თესლურა და სხვა. თესლი მეტწილად უენდოსპერმოა. აერთიანებს 115 გვარის 3200-მდე სახეობას.

საქართველოში ველურად 35 გვარის 232 სახეობა იზრდება. ოჯახი შეიცავს რამდენიმე ქვეოჯახს: გრაკლოვანნი (ლათ. Spiraeoideae), ვაშლოვანნი (ლათ. Maloideae ანუ Pyroideae, Pomoideae), ვარდოვანნი (ლათ. Rosoideae), ტყემლოვანნი (ლათ. Prunoideae). ზოგ მათგანს გამოყოფენ ცალკე ოჯახად (ლათ. Malaceae). ვარდისებრთა შორის ბევრია ხეხილი (ვაშლი, მსხალი, კომში, ალუბალი, ბალი და სხვა), კენკროვანი (ჟოლო, მარწყვი, ხენდრო, მაყვალი და სხვა) და დეკორატიული (ვარდი, კუნელი, გრაკლა, ჩიტაკომშა და სხვა) მცენარე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 300.
**ვარდისუბნის ორმოცსაყდარი** — არქიტექურული ძეგლი, მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდისუბნის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, თელავ-თეთრი წყლების გზის მარცხენა მხარეს, გზიდან ასიოდე მეტრის მოშორებით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ამჟამად მისგან მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარიღაა შემორჩენილი, მაგრამ მასაც გარეთა კუთხეების უმეტესი ნაწილი მონგრეული აქვს. დარანჩენი კეგლები კი მიწის ზედაპირისგან დაახლოებით 1-1,2 მეტრის სიმაღლეზე დგას.

შენობა ნაგებია რიყის ირეგულარული წყობით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთითაა. ეკლესიის დარბაზი მოკლეა, აღმოსავლეთით მას ერთვის ნახევარწრიული აფსიდი, რომლის ცენტრში მცირე, თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარე მოწყობილია თითო, მცირე, სწორკუთხა ნიშა. აფსიდი გადახურულია რიყის წვრილი ქვით ნაწყობი, არაწესიერი ფორმის კონქით. კონქის წყობაში ჩასმულია, თიხის სამი მილი, რომლებიც რეზონატორებად გამოიყენებოდა. მათგან ერთი სარკმლის ასწვრივაა, ხოლო თითო-თითო, ერთმანეთის სიმეტრიულად გვერდებზე. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა. ნალესობა მხოლოდ კონქშიღაა შემორჩენილი. დარბაზის გრძივი კედლები სადაა, მოკლებულია პილასტრებს. ეკლესია შიგნით გადახურული იყო ოდნავ დადაბლებული, ნახევარწრის ფორმის კამარით, რომლის მცირე ნაწილები მხოლოდ აფსიდის თაღს შემორჩა. გარედან ეკლესიის აღმოსავლეთი ნახევრის შემორჩენილ კედლებში, ორი, სხვადასხვა ხასიათის წყობა გამოიყოფა, კედლების ქვემოთა ნაწილები, მოზრდილი, რიყის ქვითაა შესრულებული, ზემოთ კი, წყობა წვრილი, რიყის ქვისაა, რომელშიც აქა-იქ, კრამიტის ნამტვრევებიცაა გამოყენებული.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 211.