recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვაგიფ სამადოღლუ** (აზერ. Vaqif Səmədoğlu; ნამდვილი სახელი ვეკილოვი; 5 ივნისი, 1939, ბაქო - 28 იანვარი, 2015, იქვე) — აზერბაიჯანელი პოეტი, სცენარისტი და დრამატურგი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1989), აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (1999), ხუმაის პრემიის ლაურეატი. დაჯილდოვებულია ღირსების ორდენით აზერბაიჯანის კულტურულ და სოციალურ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში აქტიური მონაწილეობისთვის, ასევე „შოჰრეთის" ორდენით. 2014 წელს დაჯილდოვდა დამოუკიდებლობის ორდენით.

ბიოგრაფია
---------

ვაგიფ სამედოღლუ 1939 წლის 5 ივნისს ბაქოში დაიბადა, აზერბაიჯანის სახალხო პოეტის, სამედ ვურგუნის ოჯახში. დაამთავრა ბულბულის მუსიკალური სკოლა, შემდეგ აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1960-იანი წლების დასაწყისში გამოიცა მისი პირველი ლიტერატურული კრებული. 1990-იან წლებში გამოიცა პოეზიის წარმატებული კრებულები. პოეტი, პიესების, პროზის ავტორი 2000-2005 წლებში აირჩიეს მილი მეჯლისის (აზერბაიჯანის პარლამენტის) დეპუტატად, იყო შეწყალების კომისიისა და აზერბაიჯანის საპარლამენტო დელეგაცია ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში წევრი.
**გაბილ ალაჰვერდი ოღლუ იმამვერდიევი** (დ. 12 აგვისტო, 1926, ბაქო - გ. 4 მაისი, 2007, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო პოეტი (1992), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი 1949 წლიდან, აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1976).

ბიოგრაფია
---------

გაბილ იმამვერდიევი დაიბადა 1926 წლის 12 აგვისტოს ბაქოში. საშუალო განათლება მიიღო აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მოსამზადებელ კურსზე და ჩაირიცხა ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე (1944-1948 წწ.). მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის ორწლიანი უმაღლესი ლიტერატურის კურსებს ესწრებოდა. მუშაობდა გაზეთ „ლიტერატურა და ხელოვნებაში" პოეზიის განყოფილების გამგედ, ჟურნალ „აზერბაიჯანის" რედაქციაში პოეზიის ლიტერატურის მუშაკად და მთავარი რედაქტორის მოადგილედ (1975-1979 წწ.).
აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის უხუცესთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო.

გარდაიცვალა 2007 წლის 4 აპრილს ბაქოში. იგი დაკრძალეს ღირსების პირველ ხეივანში. 2016 წელს, "Palmaly" კომპანიების ჯგუფმა დაასახელა 7100 ტონიანი ნავთობის ტანკერი - "POET GABIL". 2017 წელს ეს სახელი გემს ამ ტანკერის მფლობელ აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის გადაწყვეტილებით ჩამოართვეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Şair Qabillə gecikmiş FOTOSÖHBƏT. ციტირების თარიღი: 2013-04-04
**ძმები კაკაბაძეების ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერე); შოთა რუსთაველის მოედნიდან მთის ფერდობამდე. XIX საუკუნემდე ქალაქის მიჯნა იყო. ამავე საუკუნის შუა წლებამდე აქედან მიემართებოდა გზა, მცხეთის გავლით, რუსეთისკენ. ადრე აქ იყო ხევი, რომელიც მტკვრისკენ ჩადიოდა. ახლანდელი რუსთაველის მოედნის სიახლოვეს იყო ე.წ. მოსკოვის საგუშაგო („მოსკოვსკაია ზასტავა") — ქალაქისპირა საპოლიციო პუნქტი შლაგბაუმით. საგუშაგო მოწყობილი იყო ხევზე გადებულ ხის ხიდზე — აქედან მოდის მეორე რუსული სახელწოდება „მოსკოვსკაია ბალკა". XIX საუკუნის 70-იან წლებში ხევი ამოავსეს. საგუშაგოს მახლობლად გაჩნდა გადამდგარ სამხედრო მოსამსახურეთა დასახლება, შემდგომში — მოსკოვის ქუჩა (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე) და ვერის დაღმართი (ახლანდელი მიხეილ ჯავახიშვილის ქუჩა). 1967 წელს ქუჩას გიორგი ლეონიძის სახელი დაერქვა, 1990 წელს — დავით კაკაბაძის, შემდგომ — ძმები კაკაბაძეებისა (მეორე ძმა — სარგის კაკაბაძე), რომლებიც ამავე ქუჩაზე ცხოვრობდნენ. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 96, ISBN 978-99928-20-35-3.
**წინანდალი** — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის თეთრი, მშრალი ღვინო. მზადდება რქაწითელის და კახური მწვანეს ჯიშების ყურძნიდან (15 %-მდე).

ღვინო „წინანდალი" ხასიათდება ღია ჩალისფერი შეფერვით, გემოზე ჰარმო­ნიული, სრული, დახვეწილია, განვითარებული ბუკეტით, ჯიშური არომატით.

მიკროზონის ტერიტორია მოიცავს ერთი მხრივ ცივ-გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი დაქანების ტყიანი კალთების გაგრძელებას და მეორე მხრივ მთისწინებსა და ალაზნის ვაკეს. სამრეწველო ვენახები ძირითადად განლაგებულია ზღვის დონიდან 300-750 მ სიმაღლის ფარგლებში.

ღვინო „წინანდლის" წარმოების სანედლეულო ბაზა მოიცავს შემდეგ სოფლებს: აკურა, ვანთა, ბუშეტი, ქვემო ხოდაშენი, წინანდალი, კისისხევი, კონდოლი, ნასამხრალი, შალაური, კურდღელაური, ვარდისუბანი, გულგულა, იყალთო, რუისპირი.

ღვინო „წინანდლის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 10,5 %-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია არაუმეტეს 3 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა 5,5-7,5 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა არაუმეტეს 1,0 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია არანაკლებ 16 გ/დმ³, გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია არაუმეტეს 210 მგ/დმ³, თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია არაუმეტეს 30 მგ/დმ³.

საბჭოთა პერიოდში „სამტრესტი" უშვებდა თეთრი სამარკო სუფრის ღვინოს — წინანდალი №1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2020-01-02 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**ხაშმის საფერავი** — ადგილწარმოშობის დასახელების, კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის წითელი მშრალი ღვინო. მზადდება საფერავის ჯიშის ყურძნიდან. 

ღვინო „ხაშმის საფერავი" ხასიათდება მუქი წითელი შეფერვით, გემოზე ჰარმონიული, ხავერდოვანი, სხეულიანი, მკვეთრად გამოხატული ჯიშური არომატებით.

ღვინო „ხაშმის საფერავის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს არანაკლებ 12%-ს, შაქრის მასიური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 4 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არანაკლებ 24 გ/დმ³. სხვა მახასიათებლები უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

ხაშმის მიკროზონა მოიცავს სოფელ ხაშმს. ხაშმის მიკროზონის ფართობი შეადგენს 887 ჰა-ს.

„ხაშმის საფერავი" შეიძლება დამზადდეს მხოლოდ ხაშმის მიკროზონაში მოწეული საფერავის ჯიშის ყურძნიდან.

ყურძნის მოსავალი 1 ჰექტარ ვენახზე არ უნდა აღემატებოდეს 10 ტონას.

ღვინის გამოსავალი არ უნდა აღემატებოდეს: 650 ლიტრს — ერთი ტონა ყურძნიდან; 6500 ლიტრს — ერთი ჰა ვენახიდან.

„ხაშმის საფერავის" სამომხმარებლო ტარაში ჩამოსხმა და რეალიზაცია ნებადართულია რთველის მომდევნო წლის პირველი აგვისტოდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ახაშენი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ახაშენი** — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის წითელი ბუნებრივად ნახევრადტკბილი ღვინო.

ღვინო „ახაშენი" ხასიათდება მუქი ლალისფერი შეფერვით ჯიშური გემოზე ჰარმონიული, ხავერდოვანი, სრული, დახვეწილი, სასიამოვნო სიტკბოთი, ხილის ტონებით და ჯიშური არომატით.

ღვინო ,,ახაშენის ქიმიური მონაცემები უნდა შეესაბამებოდეს შემდეგ მაჩვენებლებს:

ღვინო „ახაშენის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,0%-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 30-50 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,0-7,0 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,2 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არანაკლებ 20 გ/დმ³, გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 210 მგ/დმ³, თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 30 მგ/დმ³.

„ახაშენის" მიკროზონაში სანედლეულო ბაზის ფართობები შეადგენს დაახლოებით 112 ჰა-ს.

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა ახაშენი მდებარეობს შიდა კახეთში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ალაზნის შუა წელში. ახაშენის დასახლებული პუნქტიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთი მიმართულებით მდინარე ალაზნამდე მანძილი 9,5 კმ-ია, ხოლო საპირისპირო მხარეს — სამხრეთ-დასავლეთისაკენ - ცივ-გომბორის ქედის თხემურ ნაწილამდე — 14,5 კმ. მევენახობის გაადგილების თვალსაზრისით, ახაშენის ტერიტორია მოიცავს ცივ-გომბორის ქედის ტყისპირა კალთების გაგრძელებას და ალაზნის ვაკის მეორე ტერასას. მიკროზონაში ვენახები მოქცეულია 350-700 მეტრის სიმაღლის ფარგლებში არსებულ ფართობებზე და მოიცავს სოფლების: ახაშენის, ჩუმლაყის ტერიტორიის შუა და ზედა ნაწილს, ფაფრის მინდვრების მასივს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2021-01-08 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
გალაქტიკის ბირთვის ინფრაწითელი გამოსახულება
**ირმის ნახტომი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **რძიანი გზა, ხარის ნავალი, იერუსალიმის გზა, დათვისფეხა, ცის-იკანკლედი, დევის ნამუხლარი** (ლათ. Via Lactea; ბერძ. Γαλαξίας *გალაქსიას* — „რძიანი გზა") — გალაქტიკა, გიგანტური ვარსკვლავური სისტემა, რომელშიც ჩვენი მზის სისტემა, ასევე ყველა შეუიარაღებელი თვალით ხილული ვარსკვლავი, პლანეტა და ციური სხეული მდებარეობს; დაკვირვებადი სამყაროს მილიარდობით გალაქტიკიდან ერთ-ერთი.

აგებულება და სტრუქტურა
----------------------

გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმიური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი პარსეკია (100 000 სინათლის წელი) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×1012, ანუ 6×1042 კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი შავი მატერიის ჰალოზე.

### გალაქტიკის ცენტრი

 მთავარი სტატია: გალაქტიკის ცენტრი.
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პასეკია. მის ცენტრში მდებარეობს ზემასიური შავი ხვრელი (მშვილდოსანი A\*), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის შავი ხვრელი. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

### მკლავები

ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს ლოგარითმულ სპირალს 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.

გალაქტიკის მკლავები

| ფერი | მკლავი |
| --- | --- |
|  | პერსევსის მკლავი (Perseus Arm) |
|  | გედის მკლავი (Norma-Cygnus Arm) |
|  | ცენტავრის მკლავი (Scutum-Crux Arm) |
|  | მშვილდოსანის მკლავი (Sagittarius Arm) |
| *არსებობს ორი მცირე მკლავი, მათ შორის:* |
|  | ორიონის მკლავი (Orion Arm; სადაც ჩვენი მზის სისტემა მდებარეობს) |

### ჰალო

გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი სინათლის წელიწადის დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×105 კელვინია.

პანორამა
--------

იხილეთ აგრეთვე
--------------


|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:ასტრონომია
 | ***პორტალი ასტრონომია*** |

* გალაქტიკის ჰალო
* ირმის ნახტომის სახელების სია
* გალაქტიკა

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის ადგილმდებარეობა კოსმოსურ სივრცეში |
| --- |
|  |
| 
დედამიწა → მზის სისტემა → ადგილობრივი ვარსკვლავთშორისი ღრუბელი → ადგილობრივი ბუშტი → გულდას სარტყელი → ორიონის სახელო → ირმის ნახტომი → ირმის ნახტომის ქვეჯგუფი → ადგილობრივი ჯგუფი → ადგილობრივი ფურცელი → გალაქტიკათა ადგილობრივი ზეგროვა → ლანიაკეა → თევზები-ვეშაპის ზეგროვათა კომპლექსი → ჰაბლის მოცულობა → ხილვადი სამყარო → სამყარო → მულტისამყარო
 |
|  |
| 
ნიშანი [→] აღნიშნავს რაიმეს შემადგენლობაში ყოფნას |

 |
ქერიმ ანყოსი (მარცხნივ) და გივი შაჰნაზარი (მარჯვნივ)
**გივი შაჰნაზარი** (დ. 23 აგვისტო, 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ) — პოეტი, მთარგმნელი. დაამთავრა თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1951). 1984-1987 წლებში იყო თბილისის სომხური დრამის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი; სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992); 1997 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის ეროვნებათაშორისი ურთიერთობის განწყობის რეფერენტია. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).

პირველი თარგმნები ქართულ ენაზე 1952 წელს გამოაქვეყნა. ძირითადი თარგმანები: საიათნოვას „ლექსები" (1972), პ. სევაკის კრებული „იქმენინ ნათელი" (1978), კ. ვოიტილას დრამა „ოქრომჭედლის სახელოსნოს წინ" (2000). პოეტმა, ეროვნებით სომეხმა, ქართულ ენაზე ააჟღერა სომეხი პოეტების გ. ნარეკაცის, ა. ისააკიანის, ე. ჩარენცის, ვ. ტერიანის, ჰ. შირაზის, ს. კაპუტიკიანის, ა. საჰიანის, აგრეთვე გამოჩენილი რუსი პოეტების ა. პუშკინისა და ანდრეი ბელის ლექსები. შაჰნაზარი არის აფხაზური და ოსური პოეზიის მთარგმნელი, მასვე ეკუთვნის ა. პაპაიანის, პ. ზუთუნცინიანის, ჟ. არუთინიანის პიესების თარგმანები.

მიღებული აქვს ეღიშე ჩარენცისა (1998) და ივანე მაჩაბლის (1993) სახელობის პრემიები; 1998 წელს მიენიჭა ფრიტიოფ ნანსენის სახელობის საერთაშორისო პრემია. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997) და თბილისის ერთგულების ორდენით (2000).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 920, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 697.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი შაჰნაზარი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჰელენა ბობინსკა** (პოლ. Helena Bobińska) (დ. 9 მაისი, 1887, ვარშავა, — გ. 9 ივნისი, 1968, იქვე) — პოლონელი მწერალი, ჟურნალისტი. 

1905 წლიდან იყო პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის სოცალი-დემოკრატიული პარტიის წევრი. მონაწილეობდა რევოლუციურ გამოსვლებში. მისი ძმა იყო პოლონელი მწერალი და პოლონეთის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი იულიან ბრუნი, პირველი ქმარი კი — პოლონელი კომუნისტი სტანისლავ ბობინსკი (დახვრიტეს 1937 წელს). 1917 წლის ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ, 1917 წელს გადასახლდა საბჭოთა რუსეთში. თანამშრომლობდა საბჭოთა პოლონურ- და რუსულენოვან ლიტერატურულ და საზოგადოებრივ ჟურნალებში. ერთხანს იყო კიევის პოლონური სახელმწიფო თეატრის ლიტერატურული ხელმძღვანელი. ასევე იყო საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის წევრი (1934-1938). მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1945 წელს დაბრუნდა პოლონეთში და განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. ავტორია საყმაწვილო მოთხრობებისა, რამდენიმე რომანისა, ლიტერატურული თარგმანებისა, მოგონებებისა. 

ბობინსკას ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებთა შორისაა რომანი „ქაბუნაურთა შთამომავლის შურისძიება" (1930), რომელიც ავტორის ხევსურეთში მოგზაურობის საფუძველზეა დაწერილი. მასში აღწერილია ხევსურეთის პეიზაჟები, ზნე-ჩვეულებები, აგრეთევ თბილისი, მისი ძველი უბნების კოლორიტული სურათები. ნაწარმოები მსოფლიოს მრავალ ენაზეა თარგმნილი. II მსოფლიო ომის დროს რომანი, ბობინსკას სხვა გამოცემების მსგავსად, იკრძალებოდა ნაცისტურ გერმანიაში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.
* Литературная энциклопедия. — В 11 т.; М.: издательство Коммунистической академии, Советская энциклопедия, Художественная литература. Под редакцией В. М. Фриче, А. В. Луначарского. 1929—1939.
**ვალმონი** (ინგლ. Valmont) — მილოშ ფორმანის 1989 წლის ფილმი. დაფუძნებულია მე-18 საუკუნის ფრანგულ რომანზე „სახიფათო კავშირები".

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოქმედება ვითარდება XVIII საუკუნის საფრანგეთში. მარკიზა დე მერტეი სახიფათო სასიყვარულო თამაშებისა ინტრიგების დიდოსტატია, ვიკონტი ვალმონი კი ცნობილია მუსუსი. მარკიზას სურს შურისძიება ყოფილ საყვარელზე, ჟერკურზე, რომელმაც მიატოვა სხვა ქალის გამო. ის თხოვს ვალმონს, რომელიც ცნობილი არშიყია, რომ ამ უკანასკნელმა ჟერკურის ამჟამინდეს საცოლე შეაცდინოს. ვალმონს კი მადამ დე ტურველზე აქვს თვალი დადგმული. მარკიზა საკუთარი გეგმის განსახორციელებლად უფრო რთულ გეგმას დასახავს.

გადაღება
--------

ფილმის გადაღებები დაემთხვა რომან „სახიფათო კავშირების" სხვა ადაპტაციის, სტივენ ფრირზის ფილმ „სახიფათო კავშირების" გადაღებებსა და გამოსვლას. ფორმანმა გადაღება უფრო ადრე დაიწყო, თუმცა ფრირზმა ფილმზე მუშაობაუფრო ადრე დაასრულა და ის 1988 წლის დეკემბერში გამოუშვა. ფორმანის ფილმი 1989 წელს გამოვიდა. ამის გამო ფორმანს სათაურის შეცვლა მოუწია. ამ დამხვევის გამო ფორმანის ფილმი ფინანსურად ჩავარდა, მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსთა მოსაზრებით ის მხატვრულად ჯობდა ფრირზის მიერ გადაღებულ ფილმს.

ფორმანმა მარკიზას როლი შესთავაზა მიშელ პფაიფერს, მაგრამ მან ფრირზის ფილმში მადამ დე ტურველის როლის შესრულება არჩია. ფორმანმა მარკიზას როლზე ანეტ ბენინგი მიიწვია, რომლისთვისაც „ვალმონი" პირველი სერიოზული როლი აღმოჩნდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „Valmont" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Valmont" — Allmovie-ზე
* 

* „Valmont" — Rotten Tomatoes
**შუშის ციხესიმაგრე** (აზერ. Şuşa qalası) — ციხესიმაგრე ქალაქ შუშაში. ოფიციალურად მდებარეობს აზერბაიჯანში, ფაქტობრივად დე-ფაქტო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში.

ისტორია
-------

შუშის ციხე-სიმაგრის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ნაწილი. XIX საუკუნე.
ციხესიმაგრე დააარსა ჯევანშირების დინასტიის დამაარსებელმა ფანახ ალი-ხანმა, რომელიც მოღვაწეობდა ნადირ-შაჰის მმართველობის პერიოდში და მოგვიანებით თავი გამოაცხადა ყარაბაღის სახანოს მმართველად, სახანოს განაგებდა 1748-1759 წლებში.

ციხესიმაგრეს თავდაპირველად დამაარსებლის პატივსაცემად ფანახაბადი ეწოდებოდა. მოგვიანებით ეწოდა შუშა, ახლომდებარე დასახლების შუშიქენდის მიხედვით, რომლის მოსახლეობის ნაწილიც დასახლდა ახალ ქალაქში. 

1977 წელს ქალაქი შუშა ციხე-სიმაგრესთან ერთად აზერბაიჯანის სსრ ისტორიულ-არქიტექტორულ ნაკრძალად გამოცხადდა. 1992 წლის მაისში ციხე-სიმაგრე, ქალაქთან ერთად, არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ გადავიდა. 2020 წლის 8 ნოემბერს ქალაქი შუშა და შუშის ციხესიმაგრე მთლიანად დაბრუნდა აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ.

2021 წლის 12 თებერვალს, აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და ურბანული დაგეგმარების სახელმწიფო კომიტეტის დადგენილების თანახმად, 22 სპეციალისტის შემადგენლობით ციხე-სიმაგრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები დაიწყო.

გალერეა
-------

* ქალაქ შუშისა და შუშის ციხესიმაგრის გენერალური გეგმა. XIX საუკუნექალაქ შუშისა და შუშის ციხესიმაგრის გენერალური გეგმა. XIX საუკუნე
* 2003 წლის აზერბაიჯანული მარკა ციხესიმაგრის გამოსახულებით2003 წლის აზერბაიჯანული მარკა ციხესიმაგრის გამოსახულებით
* ვერცხლის გასაღები შუშის ციხესიმაგრიდან. აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმი.ვერცხლის გასაღები შუშის ციხესიმაგრიდან. აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმი.

სქოლიო
------

1. ↑  Мирза Адигезаль-бек. Карабаг-Наме. Глава 4.
2. ↑  Аббас-Кули-Ага Бакиханов, «Гюлистан-и Ирам», Период V.
3. ↑  Раффи. Меликства Хамсы
4. ↑  Шуша // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1987. — Т. X. — С. 579.
5. ↑  Начались работы по реконструкции Шушинской крепости
**აშშ-ს ტრანსპორტის სამინისტრო** (ინგლ. United States Department of Transportation, DOT) — აშშ-ს ცენტრალური სამთავრობო სააგენტო ტრანსპორტის სფეროში. 2003 წლამდე სამინისტროს ფუნქციებში ტრანსპორტის უსაფრთხოების უზრუნველყოფაც შედიოდა. დაარსდა კონგრესის აქტით 1966 წლის 15 ოქტომბერს, ფუნქციონირება დაიწყო 1967 წლის 1 აპრილს. ტრანსპორტის მინისტრის ხელმძღვანელობით.

ისტორია
-------

ტრანსპორტის დეპარტამენტამდე მის ფუნქციებს აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტი ასრულებდა. 1965 წელს, ნაჯიბ ჰალაბიმ, ფედერალური საავიაციო ადმინისტრაციის (FAA) მომავალმა ადმინისტრატორმა, აშშ-ს პრეზიდენტს ლინდონ ჯონსონს შესთავაზა, რომ ტრანსპორტი მინისტრთა კაბინეტის დონეზე აეყვანა და FAA შეყვანილიყო DOT-ში.. ტრანსპორტის დეპარტამენტის შექმნის იდეა პირველად შემოგვთავაზა ყოფილმა პრეზიდენტმა ვუდრო უილსონმა 1921-1922 წლებში.

სწორედ აშშ-ს მთავრობის ამ დეპარტამენტმა მიიღო 2002 წელს შიდა უსაფრთხოების აქტი (PL 107-296), როგორც პასუხი 2001 წლის 11 სექტემბრის მოვლენებზე.

შედეგად, 2003 წელს, სატრანსპორტო უსაფრთხოების ადმინისტრაცია გადაეცა აშშ-ს შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის კონტროლს. იქვე გადაიყვანეს აშშ-ს სანაპირო დაცვაც.

სათაო ოფისი: ვაშინგტონი, 1200 New Jersey Avenue SE. 58 622 თანამშრომელი. წლიური ბიუჯეტი: $58 მილიარდი.

ხელმძღვანელობა: ტრანსპორტის მინისტრი 2021 წლიდან — პიტ ბუტიჯიგი (დაიბადა 1982 წელს), მოადგილე — პოლი ტროტენბერგი.

სქოლიო
------

1. ↑  Bureau of Transportation Statistics.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-09. ციტირების თარიღი: 2020-11-02.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი ] (ინგლისური)
**როისტონ რიკი დრენტე** (დ. 8 აპრილი 1987, როტერდამი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ესპანური კლუბის მცველი და ნახევრადმცველი.

კარიერა
-------

* 2005-2007 ფეიენოორდი 33(0);
* 2007-2008 რეალი 18 (2);
* 2006-დან ჰოლანდიის ნაკრები (21-წლამდელთა) 13(5)

### ადრეული წლები და ფეიენოორდი

როისტონ დრენტე წარმოშობით სურინამიდანაა. მისი უმცროსი ძმა, ჯოვანი, ამ ქვეყნის ნაკრებშიც თამაშობს. თავად რიკი კი ფეიენოორდის აღზრდილია. როისტონის ტალანტი პირველად 2002 წელს აღმოაჩინეს, როდესაც ახალგაზრდა ფებხურთელი როტერდამული გრანდის ბავშვთა გუნდის ღირსებას იცავდა. 1 წელიწადში ის მთავარ გუნდთან ერთად შვეიცარიაშიც იახლეს და დარწმუნდნენ, რომ დრენტე მთავარ გუნდში სათამაშოდ მზად იყო, თუმცა ახალგაზრდა ფეხბურთელს უფრო მეტი სათამაშო პრაქტიკა რომ ჰქონოდა, ის ფეიენოორდის ფარმ-კლუბ, ექსელსიორში გაანათხოვრეს, რომელიც მაშინ ჰოლანდიის მეორე დივიზიონში ასპარეზობდა. ამ გუნდის მაშინდელმა მწვრთნელმა, მარკო ვან ლოხემმა, დრენტე მარცხენა მცველის პოზიციაზე გამოსცადა, თუმცა აღმოჩნდა, რომ ახალგაზრდა ფეხბურთელი შეტევაში უფრო პროდუქტიულია, ვიდრე დაცვაში. თავისი კარგი თამაშით რიკიმ ფეიენოორდის ხელმძღვანელთა ყურადღებაც მიიპყრო.

2005/06 წლების სეზონში კი როისტონი როტერდამშიც დააბრუნეს და მთავარი გუნდის განაცხადში შეიყვანეს. დრენტე ფეიენოორდის განაცხადში 37-ე ნომერი იყო. "ოტენის თასზე", რომელიც ახალგაზრდული ტურნირია, რიკიმ აიაქსს ერთბაშად 3 გოლი გაუტანა და ფეიენოორდის ხელმძღანელებისგან საჩუქრის სახით პირველი პროფესიული კონტრაქტი მიიღო. როისტონს მთავარ გუნდში დებიუტი ერვინ კუმანის მწვრთნელობის დროს ჰქონდა. კერძოდ, 2006 წლის 15 იანვარს, არნემში, ვიტესთან მატჩში, სადაც რიკი 76-ე წუთზე შეცვლაზე გამოჩნდა და საკმაოდ კარგი შთაბეჭდილებაც დატოვა. რაც შეეხება 2005-06 წლების სეზონს, დრენტემ ის 3 ჩატარებული მატჩით დაასრულა, სადაც ჰერაკლესისა და ნაიმეგენის წინააღდმეგ მატჩებში ასევე შეცვლაზე ითამაშა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როისტონ დრენტე transfermarkt.com-ზე
* როისტონ დრენტე

სქოლიო
------

1. ↑  Transfermarkt — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2449070'></a>
2. ↑  FIFA.com / FIFA<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q253414'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q22955588'></a>
გრაფინია ფონ ზარნეკაუ
**აგრაფინა ჯაფარიძე, გრაფინია ფონ ზარნეკაუ** (ინგლ. Agrippina, Countess von Zarnekau; დ. 6 ნოემბერი [ძვ. სტ. 25 ოქტომბერი], 1855 — გ. 18 ოქტომბერი, 1926) — XIX-XX საუკუნეების ქართველი არისტოკრატი და მეცენატი. კონსტანტინე ოლდენბურგის მორგანატული მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

აგრაფინა დაიბადა რაჭაში, ქართველი აზნაურის კონსტანტინე და მელანო ჯაფარიძეების ოჯახში. 5 წლის ასაკში მამა გარდაეცვალა. დედამისი მელანო გადასახლდა ქუთაისში და მეორედ გათხოვდა. აგრაფინამ განათლება მიიღო წმინდა ნინოს სახელობის სკოლაში (ამჟამად მესამე სკოლა), სადაც მისი თანაკლასელი იყო ნიკო ნიკოლაძის და ოლიმპია. 

1876 წელს ცოლად გაჰყვა ქართველ თავადს ტარიელ დადიანს, რომლის ცოლი სოფიაც მშობიარობას გადაჰყვა. არ არის ცნობილი ჰყავდა თუ არა აგრაფინას საკუთარი შვილები ტარიელ დადიანთან, თუმცა ცნობილია, რომ მათი ქორწინება წარუმატებელი გამოდგა. 

მეორედ გათხოვდა კონსტანტინე ოლდენბურგზე, რომელსაც გაუჩინა 6 შვილი. 1882 წელს მიიღო გრაფინია ზარნეკაუს ტიტული. გარდაიცვალა 1926 წელს ქუთაისში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Тегюль М. Принц Ольденбургский и графиня Зарнекау
**ლეილა ერაძე** (დ. 14 თებერვალი, 1933 — გ. 5 თებერვალი, 1998) — ქართველი მთარგმნელი, მწერალი და პოეტი. 
დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი 1953 წელს. 1995-1998 წლებში იყო საქართველოს საელჩოს პირველი მდივანი აზერბაიჯანში, ატაშე კულტურის საკითხებში, საქართველო-აზერბაიჯანის მეგობრობისა და თანამშრომლობის საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. მუშაობდა, შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში, საქართველოს ტელე-რადიო კომიტეტში, ჟურნალ „დილას" რედაქციაში. იგი არის სამეცნიერო ნაშრომების, პოეტური და საბავშვო ლექსების კრებულების ავტორი. ლეილა ერაძის ლექსები ნათარგმნია აზერბაიჯანულ, რუსულ, იტალიურ და სლოვაკურ ენებზე. მან თარგმნა და ცალკე წიგნებად გამოსცა აზერბაიჯანელ ავტორთა - სამედ ვურღუნის, ნაბი ხაზრის, ნარიმან ჰასანზადეს, ისმაილ შიხლის, მირზა იბრაჰიმოვის და სხვა ოცდაათზე მეტი პოეტური და პროზაული ნაწარმოებები, რომანები. უმთავრესად თარგმნიდა აზერბაიჯანელ მწერალთა ლექსებს და მოთხრობებს. 1957 წელს წიგნად გამოსცა პირველი ნათრგმნი „აზერბაიჯანული მოთხრობები". დაჯილდოვდა პენკლუბის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემიით 1995 წელს, ხოლო 1996 წელს რასულ რზას სახელობის პრემიით. ლეილა ერაძე არის საბავშვო ლექსების ავტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველო, ენციკლოპედია, ტ.III, თბ. 2014, გვ. 34

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეილა ერაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჟანეტა არჩვაძე** (დ. 19 სექტემბერი, 1930, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 14 აპრილი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მსახიობი, სატელევიზიო სახე, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967); საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
---------

ჟანეტა არჩვაძე დაიბადა 1930 წლის 19 სექტემბერს, თბილისში. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, 1949-1953 წლებში — რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ესტრადის მსახიობად. შემდეგ მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში, სადაც რ. ებრალიძის პიესაში „ნანა" განასახიერა ნანას როლი, პიესაში „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ" შეასრულა ტასიას როლი. თეატრში მსახიობობასთან ერთად, პარალელურად მუშაობდა რადიოში, მიჰყავდა ლიტერატურული და საბავშვო გადაცემები. 1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიის დიქტორად. წლების მანძილზე მიჰყავდა საინფორმაციო გადაცემა „მოამბე", ასევე სატელევიზიო ჟურნალები: „ჯანმრთელობა", „იავნანა", „საპოვნელა", „საესტრადო პანორამა", „მუსიკალური ფოსტა", „ცანგალა და გოგონა", „ცეროდენას ეკრანი", „იყო და არა იყო რა", „იავნანას წერილების კვალდაკვალ", „ბუნების კარი", „გლობუსი", „კინოაფიშა", „30 წუთი კინოსმოყვარულთათვის", „კინოლექტორიუმი", „ილუზიონი" და სხვა. 

2014 წლის 30 დეკემბერს, პირველი არხის დაბადების დღეს, მთაწმინდის სატელევიზიო ანძასთან ჟანეტა არჩვაძის ვარსკვლავი გაიხსნა. 

გარდაიცვალა 2017 წლის 14 აპრილს, თბილისში. მისი გარდაცვალების მიზეზი გულის უკმარისობა გახდა. დაკრძალულია თბილისში, საბურთლოს სასაფლაოზე.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჟანეტა არჩვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ჟანეტა არჩვაძე გარდაიცვალა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-02-13. ციტირების თარიღი: 2023-02-13.
2. ↑  სიკვდილის გზა არ-რა არის, ვარდისფერ გზის გარდა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-02-13. ციტირების თარიღი: 2023-02-13.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **უნდილაძე**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იმამყული-ხანი (მრავალმნიშვნელოვნება)**. |

იმამყული-ხან უნდილაძე
**იმამყული-ხანი** (დ. XVI ს. უკანასკნელი მეოთხედი — გ. 1633) — ირანის ჯარის ყულარაღასი, გამოჩენილი სარდალი. ქართველი, ირანის პირველი ყულარაღასის ალავერდი-ხან უნდილაძის შვილი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

მისი მეთაურებით ირანელებმა პორტუგალიელები განდევნეს კ. ჰორმუზიდან (1623). იმამყული-ხანმა ირანში დიდი საირიგაციო და სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა (გაიყვანა გზები, არხები, ააგო, ხიდები, კაშხლები). იგი ძალზე გონიერი და მწიგნობარი კაცი იყო, აინტერესებდა პლატონისა და არისტოტელეს თხზულებებიც. დანათესავებული იყო ქართველ ფეოდალებთან ირანსა თუ საქართველოში (მისი ერთი ქალიშვილი ანდუყაფარ ამილახორის ცოლი იყო და საქართველოში ცხოვრობდა, მეორე დაუდ-ბეგ გურჯზე იყო გათხოვილი, ხოლო მესამე ალიყილი-ბეგს, როსტომ-ხან სააკაძის ძმას ჰყავდა ცოლად). იმამყული-ხანის შესახებ საინტერესო ცნობებია სპარსულ, ქართულ და ევროპულ წყაროებში, სადაც იგი დადებით პიროვნებადაა წარმოდგენილი. პიეტრო დელა ვალე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ იმამყული-ხანი მფარველობდა ქეთევან დედოფალს, ლუარსაბ II-ს, თეიმურაზის შვილებს. იმამყული-ხანის ცხოვრებასა და მოღვაწეობაზე სპარსულად მხატვრული ნაწარმოებებიც დაიწერა („ჯანგნამეი ყეშმ", „ფარუხნამე"). მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა იმამყული-ხანის პიროვნებასა და მოღვაწეობას თეიმურაზ I-ის პოემაში „წამება ქეთვან დედოფლისა". იმამყული-ხანს დაბრალდა თავისი ძმის, დაუდ-ხან უნდილაძის, აჯანყებაში მონაწილეობა და ოჯახთან ერთად  შაჰ-სეფი I-ის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს.

ლიტერატურა
----------

* *გაბაშვილი ვ.*, უნდილაანთ ფეოდალური სახლი XVI-XVII სს. ირანში (ქართული წყაროების მიხედვით),
* კრ.: მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიის საკითხები [ტ.] 2, თბ. 1972;
* *კუცია კ.*, კავკასიური ელემენტი სეფიანთა ირანის პოლიტიკურ სარბიელზე, იქვე, [ტ.] 1, თბ. 1963
* *ფალსაფი ნ.*, ზენდეგანი-ე შაჰ-ე აბბას-ე ავვალ (შაჰ-აბას I-ის ცხოვრება), [წგნ.] 2, თეირანი, 1956
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 111.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭყონია**. |

**ლამარა გრიგოლის ასული ჭყონია** (დ. 27 დეკემბერი, 1930, ბათუმი — გ. 14 მარტი, 2024) — ქართველი საბჭოთა მომღერალი (ლირიკულ-კოლორატურული სოპრანო), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1970), სსრკ სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (გ. გოგიჩაძის კლასი, ადრე მეცადინეობდა ვ. ქაშაკაშვილი). 1956-1960 წლებში და 1968 წლიდან ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის, 1960-1968 წლებში კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. ლამარა ჭყონიას აქვს ლამაზი ტემბრის ხმა, სრულყოფილი ვოკალური ტექნიკა. სკკპ-ის წევრი 1974 წლიდან.

შესრულებული აქვს ოპერებიდან პარტიები: მარფა (რიმსკი-კორსაკოვი „მეფის საცოლე"), ტატიანა, იოლანტა (პეტრე ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი, „იოლანტა"), ჩიო-ჩიო სანი (ჯაკომო პუჩინი „ჩიო-ჩიო სანი", ტოკიოს საერთაშორისო კონკურსის II პრემია ამ პარტიის საუკეთესო შესრულებისთვის, 1967), ვიოლეტა (ჯუზეპე ვერდი „ტრავიატა"), მარო, ეთერი (ზაქარია ფალიაშვილი „დაისი", „აბესალომ და ეთერი") და სხვ. ვოკალისტთა პრაღის (1960), სოფიის (III პრემია, 1963) საერთაშორისო და გლინკას სახელობის (1960, მოსკოვი) კონკურსების ლაურეატი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით.

გარდაიცვალა 2024 წლის 14 მარტს, 93 წლის ასაკში.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 2011 — თამარ მეფის ორდენი
* 2011 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
* 1976 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1970 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1967 — „მადამ ბატერფლაის" საერთაშორისო კონკურსის (ოსაკა) II პრემია
* 1960 — გლინკას სახელობის კონკურსის (მოსკოვი) ლაურეატი
* 1974 — საპატიო ნიშნის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი – თბილისი, 2007 – გვ. 330
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 410.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლამარა ჭყონია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ლამარა ჭყონია
2. ↑  „გარდაიცვალა საოპერო მომღერალი ლამარა ჭყონია". *1tv.ge*. ციტირების თარიღი: 15 მარტი, 2024. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  2003-2015 წლებში საქართველოს პრეზიდენტების მიერ გაცემული სახელმწიფო ჯილდოები

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 129642312
* ISNI: 0000 0001 1491 3247
* LCCN: n95034785
* MusicBrainz: 3c081e4c-b937-4a57-8915-fab6a628019c
* VIAF: 47847430
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 47847430

 |
**გაზ ვოლგა სიბერი** — არის ოთხკარიანი სედანი, რომელიც დამზადებულია რუსული ფირმის გაზ-ის მიერ. აღნიშნული მანქანა, პირველად წარადგინეს 2007 წელს მოსკოვის საერთაშორისო საავტომობილო ჩვენებაზე. ეს მოდელი გამოჩნდა ბაზარზე 2008 წელს და რუსული ფირმა გაზ, ამ მოდელს უშვებდა 2010 წლამდე. 

კრაისლერის ლიცენზიით დამზადებულმა სიბერმა გამოიყენა ზემოაღნიშნული პლატფორმა და ინსტრუმენტები მეორე თაობის Chrysler Sebring/Dodge Stratus–დან, მცირედი დიზაინის მოდიფიკაციით, რომელიც შესრულებულია ბრიტანული სტუდიის UltraMotive–ის მიერ მის ცხაურზე და ფარებზე. სხვა მოდიფიკაციები შემოიფარგლებოდა მკაცრი დამუხრუჭების სისტემით.

სიბერის გამოშვება დაიწყო 2008 წელს, მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან დაგეგმილი ჰქონდა კომპანიას 40000 მანქანის გამოშვება, 2008 წლის გლობალური ეკონომიკური კრიზისის დასაწყისში, გაყიდვები არ იყო მოსალოდნელი და სწორედ ამ დროისთვის 9000 მანქანა იყო წარმოებული. 

აღნიშნული მანქანის ორი მოდელი იყო წარმოდგენილი. პირველი ეს იყო 2.0 ლიტრიანი 141 ცხენის ძრავიანი მაქანა, რომელსაც გააჩნდა კონდიციონერი, დრაივერის და სამგზავრო აირბაგები, ABS, წევის კონტროლის სისტემა, ჰალოგენური ფარები, დენის საჭე, რეგულირებადი გამაძლიერებელი სვეტი, ელექტრული რეგულირებადი მძღოლის გვერდითი ჯდომა, ექვსკაციანი გამაძლიერებელი აუდიო სისტემა დასაკეცი გვერდითი სარკეები, თვითგანათებული ინტერიერი უკანა ხედვის სარკით და ერთჯერადი სათადარიგო საბურავით.

უფრო ძვირადღირებული მაქანა იყო 2.4 ლ, 143 ცხენის ძრავიანი. რომელიც წინა მოდელისგან განსხვავებით იყო ტყავის ინტერიერით, ქურდობის საწინააღმდეგო სისტემითა და წინა ნისლის ნათურებით აღჭურვილი.

აღნიშნული ავტომობილის წარმოება დაიწყო საპილოტე პაკეტით 2008 წლის 28 მარტს, ხოლო სტაბილური წარმოების დონემ მიაღწია 2008 წლის 25 ივლისს. რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი ეწვია კომპანიის ქარხანას მოცულობის წარმოების წინა დღეს, მიჩიგანის შტატის ჩინოვნიკების წარმომადგენლებთან და მიჩიგანის ეკონომიკური განვითარების კორპორაციის წარმოამდგენლებთან ერთად. 

საბოლოოდ ყოველწლიური წარმოება სასურველი იყო ქარხნის სიმძლავრეზე დამოკიდებული და დაახლოებით 100000 მანქანაზე იყო გათვლილი წელიწადში. 2008 წლის 29 აგვისტოს გაზმა დაიწყო ციმბირის ფლოტისთვის აღნიშნული მოდელების გაყიდვა, ასევე მთავრობის თანამშრომლებისთვის და ბიზნესმენებისთვის.

თავდაპირველად, ძირითადად, იმპორტირებულ ნაწილებს იყენებდნენ სატრანსპორტო საშუალებებში, ხოლო ადგილობრივ ბაზარზე დამზადებულ კომპონენტებს იყენებდნენ მხოლოდ მაშინ, როდესაც მათი ხარისხი ისეთივე კარგი იყო, როგორც მათი იმპორტირებული ნაწილების. აღნიშნული მოდელის ძრავები Chrysler-ისგან არის შეძენილი. ასევე ამ მოდელის რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო იმპორტირებული ამერიკიდან და მექსიკიდან.

2008 წელს რუსული ARCAP უსაფრთხოების შეფასების პროგრამის მიერ ჩატარებულ ფრონტალური ავარიის ტესტირებისას მანქანამ 16-დან 7.2 ქულა დააგროვა და ოთხიდან ორი ვარსკვლავი მიიღო.

ამ მოდელის წარმოება კომპანიამ 2010 წელს შეწყვიტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Volga Siber owners community (Russian) დაარქივებული 2019-12-04 საიტზე Wayback Machine.
* Photogallery of the GAZ Siber
* «Группа ГАЗ» объявляет о готовности производственной линии к выпуску нового легкового автомобиля Siber დაარქივებული 2008-10-21 საიტზე Wayback Machine.
* Здравствуй, Volga, здравствуй, Siber! («За рулём» magazine)
* Своими глазами: Volga Siber - настоящее, прошлое, будущее статья Авторевю
**მარგარიტა ბურგუნდიელი** (ფრანგ. Marguerite de Bourgogne; დ. 16 ოქტომბერი, 1374 — გ. 8 მარტი, 1441) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ II-ის ასული. ბავარიის ჰერცოგინია 1404-17 წლებში როგორც ვილჰელმ II-ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

მარგარიტა დაიბადა 1374 წლის 16 ოქტომბერს ბურგუნდიაში. იგი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ II გულადისა და მისი მეუღლის, ფლანდრიის გრაფინია მარგარიტა III-ის მესამე შვილი და პირველი ქალიშვილი. მარგარიტას მამა შვილების დინასტიური ქორწინებებით ცდილობდა გაემყარებინა თავისი მმართველობა, რის გამოც მან ბავარიასთან ორმაგი დინასტიური ქორწინება განიზრახა. იგი მარგარიტას ცოლად რთავდა ბავარიის ჰერცოგ ვილჰელმ II-ს, ხოლო მარგარიტას ძმას, პრინც ჟანს აქორწინებდა ვილჰელმის დაზე, პრინცესა მარგარეტ ბავარიელზე. ეს ქორწინება 1385 წლის 12 აპრილს შედგა კამბრიში, რამაც შემდგომში მარგარიტას ძმის შვილს, ჰერცოგ ფილიპ III-ს საშუალება მისცა თავისი მმართველობის ქვეშ გაეერთიანებინა ბურგუნდია, არტუა, ფლანდრია, ენო, ჰოლანდია, ზელანდია და ა.შ.

მარგარიტას მეუღლე, გარდა ბავარიისა, მართავდა ჰოლანდიას, ზელანდიასა და ენოსაც. მას დიდი გავლენა ჰქონდა თავისი ქმრის პოლიტიკაზე და მალე იმდენიც მოახერხა, რომ ენოს მმართველი მხოლოდ თვითონ მარგარიტა გახდა.

თექვსმეტწლიანი უშვილო ქორწინების შემდეგ, 1401 წლის 16 აგვისტოს მარგარიტამ ქალიშვილი გააჩინა, რომელსაც ჟაკლინი დაარქვეს. 1410 წელს, მარგარიტას გავლენით ვილჰელმმა მემკვიდრეობით ენო, ჰოლანდია და ზელანდია ჟაკლინს უანდერძა, ხოლო ბავარია თავის ძმას.

1417 წელს ვილჰელმი ძაღლმა დაგლიჯა და ადგილზევე გარდაიცვალა. ბავარიაში მის ძმებს შორის მალევე დიდი ომი ატყდა, რის გამოც იგი სამად გაიხლიჩა. მალევე მარგარიტამ და ჟაკლინმა სამუდამოდ დატოვეს ბავარია და ენოში გადასახლდნენ, სადაც სამ სახელმწიფოს სრულიად დამოუკიდებლად მართავდნენ. თავისი ქალიშვილის მმართველობისას, მარგარიტა ძალზედ აქტიურად ერეოდა პოლიტიკაში. იგი გარდაიცვალა 1441 წლის 8 მარტს, ენოში, 66 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* "Margaret of Burgundy". Inghist.nl. 2012-04-15. Retrieved 2012-08-18.
* Lundy, Darryl. "The Peerage: Marguerite de Bourgogne". Retrieved 16 December 2009.
* de Sousa, Antonio Caetano (1735). Historia genealogica da casa real portugueza. Lisbon: Lisboa Occidental. p. 147.
* Suckale, Robert; Crossley, Paul (2005). Prague: The Crown of Bohemia, 1347-1437. Metropolitan Museum of Art. p. 16. ISBN 9781588391612.
ჯონ არბათნოტი (მხატვარი გოტფრიდ კნელერი, 1723)
**ჯონ არბათნოტი** (ინგლ. John Arbuthnot) (მოინათლა 29 აპრილი, 1667, ინვერბერვი, შოტლანდია, — გ. 27 თებერვალი, 1735) — შოტლანდიელი ექიმი, მათემატიკოსი და მწერალი.

სამედიცინო განათლება მიიღო სენტ-ენდრიუს უნივერსიტეტში (დაამთავრა 1696 წელს). იყო სამეფო საზოგადოების წევრი (1704) და დედოფალ ანას კარის ერთ-ერთი ექიმი (1705 წლიდან). ჰქონდა ნაშრომები მათემატიკურ მეცნიერებებშიც. საყოველთაოდ ცნობილია თავისი მახვილგონივრული პოლიტიკური პამფლეტებით და სატირული თხზულებებით. პამფლეტებით ენათესავება თავის თანამედროვეს და მეგობარს ჯონათან სვიფტს, რომელთან ერთად დააფუძნა ლიტერატურული „სკრიბლერუსის კლუბი" (სხვა წევრები იყვნენ პოეტი ალექსანდრ პოუპი, ჯონ გეი, თომას პარნელი). მრავალმხრივი განსწავლულობითა და სატირის ხასიათით არბათნოტი უკავშირდება რენესანსულ, რაბლეზიანურ ტრადიციას. 

არბათნოტის მთავარი ნაწარმოებია პამფლეტების კრებული „ამბავი ჯონ ბულისა" (1712), სადაც გამოყენებულია ალეგორიის ხერხი: ჯონ ბული ინგლისია, მისი ცოლი — პარლამენტი, დედა — ეკლესია და ა. შ. დროთა განმავლობაში ჯონ ბული ტიპური ინგლისელის აღმნიშვნელ საზოგადო სახელად, ასევე პოლიტიკურ კარიკატურასა და სატირაში ინგლისის პერსონიფიკაციად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* George A. Aitken. The Life and Works of John Arbuthnot. Clarendon Press, 1892.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 546.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონ არბათნოტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები"** — ქართულ ენაზე შექმნილი ენციკლოპედია. გამოიცა 2008 წელს ქართული ენციკლოპედიის ირაკლი აბაშიძის სახელობის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის მიერ. გამოცემაში დეტალურადაა ასახული თბილისის ქუჩების ადგილმდებარეობა, ისტორია, არქიტექტურული სახე და ღირსშესანიშნაობანი; მოცემულია ცნობები ტოპონიმთა და იმ პირთა შესახებ, ვისი სახელობისაც იყო და არის ესა თუ ის ქუჩა.

წიგნს თან ახლავს სახელშეცვლილი ობიექტების სია, 117 სქემატური რუკა თავისი საძიებლით, სადაც მითითებულია 2500-ზე მეტი ობიექტის კოორდინატი და 260-მდე ფოტოილუსტრაცია.

გამოცემის სრულყოფისათვის დამუშავდა სხვადასხვა წლებში შედგენილი კავკასიის კალენდრები (თანდართული თბილისის გეგმებით), ქუჩების ცნობარები, თბილისის ცენტრალურ სახელმწიფო არქივში დაცული მასალა და საქართველოს პარლამენტისილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში არსებული შესაბამისი ლიტერატურა.

ენციკლოპედიის გამოცემა შესაძლებელი გახდა თბილისის მერიის თანადგომითა და მხადრაჭერით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები"
* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები" — ქართული ენციკლოპედია
**ბორჯომ-ბაკურიანის კურორტების ჯგუფი** — მთის კლიმატური და კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტები აღმოსავლეთ საქართველოში — ახალდაბა, ბაკურიანი, ბორჯომი (ლიკანით), პატარა ცემი, წაღვერი, ცემი, ციხისჯვარი, ჩითახევი, ქვიშხეთი, სურამი, აგრეთვე საკურორტო ადგილები — ვარდევანი, დაბა, დვირი, მზეთამზე, სადგერი, ტიმოთესუბანი და სხვ.

კურორტები ამფითეატრად არის განლაგებული ბორჯომის, მდ. მტკვრისა და მისი შენაკადების — ბორჯომულისა და გუჯარეთისწყლის (შავი მდინარე) ხეობებში, აგრეთვე მესხეთისა და თრიალეთის ქედების ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 800–1800 მეტრის სიმაღლეზე.

ცალკეული კურორტებისა და საკურორტო ადგილების კლიმატური პირობები არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, რაც აიხსნება რელიეფის სხვადასხვაგვარობით (კურორტების განლაგება სხვადასხვა სიმაღლეზე), ტყის მასივების სიხშირით, ჰაერის მასების ცირკულაციის თავისებურებებით და სხვა ფაქტორებით. ტერიტორია მდიდარია მინერალური წყაროებით (უმეტესად აზოტური ნახშირმჟავა). საკურორტო რესურსების სიმდიდრემ და მრავალფეროვნებამ განაპირობა აქ სხვადასხვა პროფილის კურორტების შექმნა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.
**საქართველოს რევოლუციური კომიტეტი** *(საქართველოს რევკომი)* — საბჭოთა ხელისუფლების დროებითი საგანგებო ორგანო, რომელიც შეიქმნა საბჭოთა რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, 1921 წლის 16 თებერვალს საქართველოს კომპარტიის ხელმძღვანელობით. გამოცხადდა წითელი არმიის მიერ ოკუპირებულ შულავერში, რის გამოც არაოფიციალურად „შულავერის მთავრობასაც" უწოდებდნენ.

საქართველოს ოკუპაციისა და საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ რევკომი ასრულებდა ხელისუფლების საგანგებო ორგანოს როლს, რომელსაც ოფიციოზი განმარტავდა, როგორც „პროლეტარიატის დიქტატურის გარდამავალი ხასიათის პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი ფორმის ფუნქციას". მისი მოვალეობა იყო დამოუკიდებელი საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების ლიკვიდაცია და ახალი ხელისუფლების ორგანოების შექმნა, საბჭოების არჩევნებამდე „რევოლუციური წესრიგის" უზრუნველყოფა და „პირველი რევოლუციური გარდაქმნების" განხორციელება.

საქართველოს რევოლუციური კომიტეტის შემადგენლობაში შედიოდნენ: ფილიპე მახარაძე, მამია ორახელაშვილი, შალვა ელიავა, გიორგი ელისაბედაშვილი, საშა გეგეჭკორი, ამაიაკ ნაზარეტიანი და ბესარიონ კვირკველია.

1921 წლის 25 თებერვალს საქართველოს რევოლუციური კომიტეტმა ხელში აიღო ძალაუფლება თბილისში და შეუდგა ბოლშევიკური ცენტრალური და ადგილობრივი ორგანოების შექმნას. 8 მარტის სხდომაზე აირჩიეს მისი პრეზიდიუმი ფილიპე მახარაძის თავმჯდომარეობით. პრეზიდიუმმა პრინციპილად მოიწონა საგუბერნიო, სამაზრო, საქალაქო, სათემო და სასოფლო რევკომების სისტემა, რომელთაც საქართველოს ხელისუფლების მიერ ევაკუირებულ ადგილებზე ქმნიდნენ ბოლშევიკები და პარტიული ორგანოები დანიშვნის წესით. საქართველოს რევოლუციური კომიტეტმა გაუქმებული სამინისტროების ნაცვლად შექმნა სახელმწიფო მმართველობის ახალი ორგანოები — სახალხო კომისარიატები და სახალხო კომისართა საბჭო. 11 მარტს საქართველოს არმია და სახალხო გვარდია დაშლილად გამოაცხადა და წითელი არმიის ქართული ნაწილების შექმნას შეუდგა. 24 მარტს დაითხოვა საქართველოს დამფუძნებელი კრება, 22 მარტის დეკრეტით საფუძველი ჩაუყარა სასამართლოს გარდაქმნას; შექმნა მილიცია და საგანგებო კომისია ანტი-საბჭოთა მოძრაობასთან საბრძოლველად. სახალხო მეურნეობის მართვისთვის შექმნა სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭო, დაიწყო რესპუბლიკაში ეროვნული უმცირესობათა სახელმწიფოებრივი მოწყობა ავტონომიის ფორმით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რევოლუციური კომიტეტები

ლიტერატურა
----------

* *კაჭარავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 179-180.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურჯაანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გურჯაანი** — ადგილწარმოშობის დასახელების, კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის თეთრი მშრალი ღვინო. მზადდება რქაწითელის ჯიშის ყურძნიდან. დასაშვებია 15 %-მდე კახური მწვანეს ჯიშის ყურძნის გამოყენება.

ღვინო „გურჯაანი" ხასიათდება ღია ჩალისფერი შეფერვით, გემოზე ჰარმონიული, სრული, დახვეწილი, ჯიშური არომატით და განვითარებული ბუკეტით.

ღვინო „გურჯაანის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-12,5 %-ს, შაქრის მასიური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 3 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,5-7,5 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,0 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის, კონცენტრაცია — არანაკლებ 16 გ/დმ³, გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 210 მგ/დმ³, თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 30 მგ/დმ³.

გურჯაანის მიკროზონაში სანედლეულო ბაზის ფართობი შეადგენს 1151,5 ჰა-ს.

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა გურჯაანი მდებარეობს მდინარე ალაზნის შუა წელში. მიკროზონის უკიდურესი წერტილების სიმაღლეები ზღვის დონიდან 250-1000 მ-ის ფარგლებში იცვლება. მოიცავს შიდა კახეთის სოფლების: ბაკურციხის, კოლაგის, ვეჯინის, ძირკოკის, ჭანდარის, სოფელ გურჯაანის, გურჯაანის საგარეუბნო ზონის, კოტეხის, ჩუმლაყის, შაშიანის, კალაურის და ვაჩნაძიანის ტერიტორიის ზედა ნაწილს, ალაზნის ვაკის მეორე ტერასიდან დაწყებული და ვრცელდება ცივ-გომბორის მთების ჩრდილო-აღმოსავლეთის კალთებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2021-05-11 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**ერთი ახალგაზრდა ცხოვრების ოთხი ფურცელი** (რუს. Четыре страницы одной молодой жизни) — რეზო ესაძის 1967 წლის რუსული მხატვრული დრამატული ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
საშა აგაფონოვი სოფლიდან მიემგზავრება და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს. ის ქალაქში გაემგზავრება, მძღოლად მოეწყობა, ბინას მიიღებს და ახალგაზრდა გოგოსთან, ლიზასთან ფიქტიურ ქორწინებას გააფორმებს. ლიზა ბინაში ქმარს მიიყვანს. საშა ბინას წყვილს დაუთმობს და თავად შუა აზიაში გაემგზავრება სამუშაოდ. ახალ სამუშაო ადგილზე საშას მეგობარი დაეღუპება და ამჯერად მურმანსკში გაემგზავრება, სადაც ქმრიანი ქალი შეუყვარდება. ქალი საშას სიყვარულს იმავე გრძნობით არ უპასუხებს და საშაც კვლავ სხვაგან მიდის ბედის საძებნელად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ოთხი ფურცელი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რეზო ესაძის ფილმოგრაფია |
| --- |
|  |
| 
* *ერთხელ* (1962)
* *ფრო* (1965 )
* *ოთხი ფურცელი* (1966)
* *წამმზომი* (1969)
* *ყოველ შაბათს* (1973)
* *ერთი ნახვით შეყვარება* (1975)
* *წკიპურტები* (1976)
* *წისქვილი ქალაქის გარეუბანში* (1981)
* *საქორწილო საჩუქარი* (1982)
* *ნეილონის ნაძვის ხე* (1985)
* *ჭერი ანუ დაუმთავრებელი ფილმის მასალა* (2003)

 |

 |
ახალი ხიდი
**ახალი ხიდი** (ფრანგ. Pont Neuf) — პარიზის უძველესი ქართული გვერდი პარაგრაფია რა თქმა რა გვაქ მგონი წიგნი დამრჩა დღემდე შემონახული ხიდი მდინარე სენაზე; პარიზის ერთ-ერთი სიმბოლო. მისი სახელი, რომელიც მას ძველი გარდიგარდმო სახლებმიჯრილი ხიდებისგან განასხვავებდა, აგების პერიოდიდან შემორჩა.

შუასაუკუნეების პარიზის გულში მდებარე კუნძული ილ-დე-ლა-სიტეს დასავლეთის ბოლოში მდგარი ხიდი პარიზის ორივე სანაპიროს აკავშირებს. ხიდი სინამდვილეში ორი ფრთისგან შედგება. ერთ-ერთი ხუთთაღიანი ფრთა მარცხენა სანაპიროს აერთებს ილ-დე-ლა-სიტესთან, მეორე კი, შვიფთაღიანი ფრთა, მარცხენა სანაპიროსთან. პარიზის ძველი გრავიურირებული რუკები უჩვენებს, თუ სად იყო აგებული ხიდი. ამ რუკების მიხედვით ხიდი ილ-დე-ლა-სიტეს კიდეს ებჯინებოდა. მას შემდეგ ბუნებრივი ნასილი მდინარის შუა მდებარე კუნძულს აფართოებს. ამ ნაწილში შემდეგ "მწვანე გალანტის პარკი" (Parc Vert Gallant) გაშენდა, ჰენრი IV-ის პატივსაცემად (რომელსაც "მწვანე გალანტ" მეფეს უწოდებდნენ სიყვარულით).


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პარიზის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
ტრიუმფალური თაღი • ნოტრ-დამი • პომპიდუს ცენტრი • შანზ-ელიზე • კონსერჟერია • ეიფელის კოშკი • გრან პალე • ლუქსემბურგის ბაღი • ინვალიდთა სახლი• ლუვრი • მულენ რუჟი • ორსეს მუზეუმი • გარნიეს სასახლე • პერ-ლაშეზის სასაფლაო • შაიოს სასახლე • მარსის ველი • ბურბონის სასახლე • მადლენის ეკლესია • შატლეს მოედანი • ოტელ-დე-ვილის მოედანი • მერიის შენობა • არსენალის პავილიონი
 | 
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გუმბათი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

იყალთოს ტაძრის გუმბათი
**გუმბათი** — არქიტექტურში გავრცელებული კონსტუქციული ელემენტი, კამარა, შენობის, ეკლესიის სივრცული გადახურვა.

ჯერ კიდევ ძვ. წ. III ათასწლეულის დასაწყისში შუამდინარეთში ამოჰყავდათ ე. წ. ცრუგუმბათები. ძველი რომის არქიტექტურაში გუმბათის მეშვეობით საყრდენების გარეშე ხურავდნენ ცენტრალური ნაგებობის დიდ სივრცეს. ბიზანტიურ არქიტექტურაში გუმბათი ტრომპებსა და აფრებზე ამოჰყავდათ. შუა საუკუნეებში ევროპასა და კავკასიის არქიტექტურაში გუმბათს ძირითადად ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობების გადასახურად იყენებდნენ. ქართულ არქიტექტურაში გავრცელებულია პირამიდული და კონუსური გუმბათი. გუმბათი ჩვეულებრივ ეკლესიის არქიტექტუჰჯჯჰრის მთავარი ელემენტია. ქართულ არქიტექტურაში გუმბათი ყოველთვის ეყრდნობა გუმბათის ყელს. XIX საუკუნის II ნახევრიდან აგურისა და ქვის გარდა გუმბათს აკეთებდნენ აგრეთვე შემინული ლითონის კარკასით. XX საუკუნეში მონოლითური და ასაწყობი რკინაბეტონის, გარსული და ლითონის კონსტრუქციების განვითარებამ, მკვეთრად გაზარდა გუმბათის სტრუქტურათა ნაირსახეობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 307.