**ბაჩარახის ბრძოლა** — ბრძოლა მოხდა 1620 წლის 1 ოქტომბერს ბაჩარახში, კურპფალცში. კონფლიქტი იყო ესპანურ ძალებს, რომელსაც მეთაურობდა დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობა და ფრიდრიხ V-ის პროტესტანტულ ძალებს შორის, ოცდაათწლიანი ომისას, პფალცის კამპანიის დროს. ბოჰემიის მეფედ გამოცხადებული ფრიდრიხ V-ის შტატებში შეჭრის სწრაფი დაწყების შემდეგ, ოპერაციები შენელდა სექტემბრის შუა რიცხვებში, ოპენჰაიმის აღების შემდეგ. დონ ამბროსიო სპინოლამ, ესპანელმა გენერალმა მეთაურმა, ომის საბჭოზე შეაფასა არჩევანი ჰაიდელბერგის ალყის წამოწყებასა და ქალაქ ბაჩარახის. ესპანელმა ოფიცრებმა გადაწყვიტეს ბაჩარახის აღება ფრიდრიხის მიმოფანტული ძალების სიმცირის გამო. 1 ოქტომბერს კორდობამ დაიპყრო ბაჩარახი 2500 ჯარისკაცით, რითაც აიძულა ანგლო-გერმანელი დამცველები დანებებულიყვნენ.

წინა მოვლენები
--------------

მას შემდეგ, რაც ოპენჰაიმის ხელში ჩაგდების შემდეგ საკვებისა და საბრძოლო მასალის მარაგი უზრუნველყოფილი იყო, სპინოლას ჰქონდა არჩევანი ჰაიდელბერგის ან ბაჩარახის აღებას შორის. 23 სექტემბერს სპინოლამ გაიარა კონსულტაცია ესპანელ მეთაურებთან, დონ კარლოს კოლომასთან, დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობასთან, დონ დიეგო ფელიპეს დე გუსმანთან და ჰენდრიკ ვან დენ ბერგთან. ლაპარაკი იყო ჰაიდელბერგზე, ფრანკენტალზე ან ბაჩარახზე გალაშქრებაზე, მაგრამ საბოლოოდ სპინოლამ გადაწყვიტა და აირჩია ბაჩარახი.

ბაჩარახი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული წერტილი იყო, რადგან ის იყო ხიდი რაინზე და იქნებოდა დამაკავშირებელი პფალცსა და ქალაქ მაიცს შორის. გარდა ამისა, ოპერაცია მოიგებდა დროს ესპანეთის ნიდერლანდებიდან მოსალოდნელი გამაგრების დასახმარებლად. 27 სექტემბერს სპინოლას ახალი ამბები მოვიდა, რომ გაერთიანებული პროვინციებიდან დაახლოებით 5000 კაციანმა ძალამ ჰენრი ნასაუ-დილენბურგისა და სერ ჰორასი ვერეს მეთაურობით გადაკვეთა მოზელი კერპენში ფრიდრიხ V-ის მხარდასაჭერად.

სპინოლამ, უგულებელყო ვერეს ძალები, რომლებიც შედგებოდა ჰოლანდიელი, ინგლისელი და შოტლანდიელი მოხალისეებისგან, რომლებიც გაგზავნილი იყო ინგლისის მეფე ჯეიმზ I-ის მიერ და  გადაწყვიტა თავისი არმიით გადასულიყო რაინის დასავლეთ სანაპიროზე და დალოდებოდა პროტესტანტულ ძალებს. მისი ყურადღება ანგლო-ჰოლანდიური რელიეფის ჩამოსვლაზე იყო ორიენტირებული, სპინოლა თავისი ჯარის დიდი ნაწილით გზის სიახლოვეს დარჩა და ბაჩარახის დატყვევება დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობას მიანდო.

ბრძოლა
------

დონ გონსალო ფერნანდეს დე კორდობა
კაუბისა და პფალცგრაფენშტეინის ციხის ხედი
დონ ამბროსიო სპინოლა პეტერ პაულ რუბენსი
29 სექტემბერს კორდობა გაემართა თავისი ძალებით და დაიპყრო ლორხი, რის გამოც რამდენიმე დამცველი აიძულა დანებებულიყო. მან ასევე გაგზავნა 2000 კაციანი ჯგუფი პირდაპირ ბაჩარახში. ეს ჯგუფი ბაჩარახის გარეუბანს დაახლოებით ღამის 2 საათზე მიუახლოვდა. ესპანელების ჩასვლისთანავე პროტესტანტმა ჯარისკაცებმა ქალაქგარეთ ჩამოაგდეს მუშკეტები და გაიქცნენ ქალაქში.შემდეგ კორდობის კაცებმა განაგრძეს საყრდენის აშენება ქალაქის უკან.

გამთენიისას, დამცველებმა, ძლიერი ნისლის დახმარებით, მუშკეტის გასროლა მოახდინეს, რის შედეგადაც სამი ესპანელი დაიღუპა და კიდევ სამი დაიჭრა. ცოტა ხნის შემდეგ კორდობის მეთაურობით ძალების დიდი ნაწილი მოვიდა. ესპანელების მოსვლის გამო დემორალიზებულმა გარნიზონის ოფიცრებმა გადაწყვიტეს დანებება. ესპანეთის ჯარები ბაქარახში 3 საათზე შევიდნენ. ორი კაპიტანივ და 94 ინგლისელი ჯარისკაცი, სხვა გერმანულ ჯარებთან ერთად, ტყვედ აიყვანეს.

შემდეგ
------

კორდობამ დატოვა 300 ჯარისკაცისგან შემდგარი გარნიზონი ბაჩარახში და გაგზავნა თავისი ჯარის უმეტესი ნაწილი დიეგო რუისისა და ბალტასარ დე სანტანდერის მეთაურობით კაუბის დასაპყრობად. იმ ქალაქის მცირე გარნიზონი მალე დანებდა. ცოტა ხნის შემდეგ ესპანელებმა აიღეს პფალცგრაფენშტაინის ციხე. იმავდროულად, სპინოლამ ყურადღება გაამახვილა ანგლო-ჰოლანდიური რელიეფის ჩაჭრაზე, მაგრამ პროტესტანტული ძალა არ გამოჩნდა. ანგლო-ჰოლანდიური ძალები დაუბრკოლებლად წავიდნენ ვორმსში.

1621 წლის აგვისტოში მაინცი დაეცა სპინოლას 15000 კაციან არმიასთან ბრძოლაში, რომელსაც ახლა კორდობა მეთაურობდა. ამასობაში გენერალმა სპინოლამ, ნიდერლანდებში დაბრუნებისას, სადაც ჯერ კიდევ ოთხმოცწლიანი ომი მიმდინარეობდა, ალყა შემოარტყა იულიხს და ხუთთვიანი ალყის შემდეგ ქალაქი დაეცა, რამაც შეცვალა მორისის 1610 წლის წარმატება.

ლიტერატურა
----------

* Guthrie, P William. *Battles of the Thirty Years War: From White Mountain to Nordlingen, 1618–1635*  Greenwood Press (2001) ISBN 978-0-313-32028-6
* Josef V. Polišenský/Frederick Snider: *War and Society in Europe (1618–1648)*. Bristol: Cambridge University Press, 1978. ISBN 978-0-521-21659-3
* Francisco de Ibarra: *Relación de las campañas del Bajo Palatinado*. Published on *L' Espagne au XVIe et au XVIIe siècle documents historiques et littéraires.* Heilbronn: Henninger 1878.
* Black, Jeremy *European Warfare, 1494–1660.* Routledge Publishing (2002) ISBN 978-0-415-27531-6
* Wilson, Arthur. *The History of Great Britain, Being the Life and Reign of King James I.* Printed for Richard Lownds. London 1635.
* Rodríguez Villa, Antonio. *Ambrosio Spínola, Primer Marqués de los Balbases.* Estab. tip. de Fortanet 1905.
* Brennan C. Pursell: *The Winter King: Frederick V of the Palatinate and the Coming of the Thirty Years' War.* Ashgate Publishing, (2003). ISBN 0754634019
* Lawrence, David R. *The Complete Soldier: Military Books and Military Culture in Early Stuart England 1603–1645*. Brill Academic Publishing. ISBN 90-04-17079-0

სქოლიო
------

1. 1 2  Ibarra p.370
2. 1 2 3 4  *Verdadera Relación* p.47
3. 1 2 3 4  Hubert Granville Revell Reade: *Sidelights on the Thirty Years War* p.339
4. 1 2 3  Ibarra p.367
5. 1 2  Ibarra p.366
6. 1 2  Ibarra p.368
7. ↑  Ibarra p.369
8. ↑  Pursell p.113
9. ↑  *English Captains Dexter and Row*. Wilson pp. 135–137
10. ↑  Wilson p. 135–137
11. 1 2 3  Ibarra p.371
12. ↑  Ibarra p.373
13. 1 2  Lawrence p.79