recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ხელსაფქვავი** — მარცვლეულის დასამუშავებელი იარაღი. იგი საქართველოს ყველა კუთხეშია ცნობილი სხვადასხვა სახელითა და სხვადასხვა დანიშნულებით. ხელსაფქვავის სახელწოდებებიისტორიულ-ეთნოგრაფიული კუთხეების მიხედვით ასეთია:

* გურჩი — თუშეთი
* როდინი, ფილი, ქვიჯა — ქართლი, კახეთი, გურია, სამეგრელო, რაჭა, სვანეთი.
* ვარცლი — ქიზიყი
* ახაყა, გობი, ხეტაბო — აჭარა
* ხელწისქვილი, დინგი, საცეხველი, საძგველი — საინგილო, აჭარა, სამეგრელო;

ხელსაფქვავის დანიშნულება იყო მარცვლეულის დანაყვა და დაქუცმაცება; მარილის, ნიორის, კორკოტის, საკვების შესაკმაზი მასალის დანაყვა; ბრინჯის, ღომის, მახა-ზანდურის ცეხვა; ხილის დანაყვა და გამოწურვა; თოფისწამლის დანაყვა; ზეთის გამოხდა.

ისტორიულად ცნობილია ხელსაფქვავის ორი ძირითადი ტიპი:

1. მრგვალი და ბრტყელი მოყვანილობის მსუბუქი ხელსაფქვავი (რომელიც თავის მხრივ იყოფა ორ ნაწილად, მარგილიანი ანუ უთოხო და თოხიანი),
2. მრგვალი და მაღალი კონუსური მოყვანილობის მძიმე ხელსაფქვავი.

მარგილიანი ანუ უთოხო ხელსაფქვავი ეს არის ერთმანეთზე შედგმული თითქმის ტოლისიმაღლისა და დიამეტრის ორი მრგვალი ბრტყელი ქვა. ქვებს ეწოდებათ ზედა ანუ მამალი ქვა და ქვედა ანუ დედალი ქვა.

თოხიანი ხელსაფქვავი გარეგნულად უთოხოს მსგავსია. მათ შორის არსებით განსხვავებას ქმნის ზედა ქვის ძირზე მიმაგრებული რკინის დეტალი, რომელსაც ეწოდება თოხი (თოხის სხვა დადასტურებული სახელებია არქი, ალქი, სარეკელა და ყელაგულა). თოხის სიგრძეა 15-18 სმ, სიგანე 4-6 სმ, ხოლო სისქე — 2 სმ. მისი საშუალებით ხდება ქვების ერთმანეთთან მიახლოება და დაშორება, რის შედეგადაც ხდება ფქვის რეგულირება. რაც უფრო მჭიდროდ შეეხება ქვები ერთმანეთს მით უფრო წმინდა ფქვილი მიიღება და პირიქით. 

ხელსაფქვავში მარცვლის ჩასაყრელ ნახვრეტს ეწოდება ხუმური (ქვემო ქართლი) ან ოფიჩო (გურია), რომლის დიამეტრია 6-10 სმ.

არქეოლოგიური ნიმუშები
---------------------

საქართველოში ხელსაფქვავების უძველესი დროიდან უწყვეტი ტრადიციების არსებობაზე მიუთითებს ყოფაში შემონახული ხელსაფქვავების ანალოგიური განათხარი ნიმუშები. უძველესი მარცვლეულის სასრესები და სანაყები მოპოვებულია საქართველოს სხვადასხვა ტერიტორიაზე. გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანში აღმოჩენილი იარაღი უძველესია და სამარხეული ინვენტარის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. XIII-IX საუკუნეებით.

ხელსაფქვავები ასევე აღმოჩენილია: მცხეთის, კოლხეთის, შიდა ქართლის, რუსთავის, უჯარმისა და სხვა ტერიტორიებზე.

განათხარი ხელსაფქვავის სხვა ნივთებთან ერთად აღმოჩნდა სოფელ ჩორჯოში (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი), რომელიც სავარაუდოდ გვიან ბრინჯაო-რკინის ხანით თარიღდება.

განათხარი ხელსაფქვავის საინტერესო ნიმუში დაცულია ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრებისა და ყოფის ღია ცის ქვეშ მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *შილაკაძე მ.*, ხელსაფქვავი, საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული ატლასი, თბ. 1985, გვ. 113-122
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ხევი**. |

**ხევი** — უძველესი ქართული ისტორიულ-გეოგრაფიული და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. დამოწმებულია ე. წ. "აშხარაცუიცში" (სომხეთის "გეოგრაფიაში"), რომლის ცნობები საქართველოს შესახებ IV-V საუკუნეებზე უგვიანესი არ უნდა იყოს. ქართულ წყაროებში პირველად VI საუკუნეში მოიხსენიება ("ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა"). წყაროების მიხედვით, ხევი ყოფილა როგორც დასავლეთ (ზემო იმერეთი, რაჭა, სვანეთი), ისე მთელ აღმოსავლეთ საქართველოში (ძველი "ქართლის სამეფოს" ტერიტორია). 

უკანასკნელ ხანამდე ხევის წარმოქმნას მხოლოდ საქართველოს რელიეფის სპეციფიურობას უკავშირებდნენ (ჟ. სენ-მარტენი, ივ. ჯავახიშვილი). "ხევი", როგორც ისტორიულ-გეოგრაფიული ცნება, სოციალური მოვლენაა. სულხან-საბა ორბელიანი აღნიშნავდა, რომ ტერმინი „ხეობა" გულისხმობს „ერთს წყალზედ მრავალ მოსახლეს". "ხევის", როგორც სოციალურ-ეკონომიკური და ტერიტორიული ერთობის ინტერპრეტაცია ნ. ბერძენიშვილს ეკუთვნის. მისი თვალსაზრისით, ხევი არის სოციალური ერთობა, შექმნილი ერთიან საირიგაციო სისტემაზე დამყარებული ეკონომიკის საფუძველზე. მაგრამ თუ ბარში ხევის, როგორც სოციალური უჯრედის, წარმოქმნისათვის გადამწყვეტი შეიძლება ირიგაცია ყოფილიყო, მთაში ძირითადი იყო ფიზიკურ-გეოგრაფიული ფაქტორი, საერთო საძოვრები, გზები და სხვა. მეორე მხრივ, ესა თუ ის ხევი ხშირად ეთნიკურ-ეთნოგრაფიული თავისებურებასაც გულისხმობს.ხევი პირველყოფილ-თემური წყობილების დროს წარმოიქმნა, ეს პროცესი გვაროვნული საზოგადოების რღვევის პარალელური მოვლენა უნდა ყოფილიყო. 

გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანაში (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრიდან) საქართველოს მთელი ტერიტორია დიდ-პატარა ხევებად იყო დანაწილებული. სოციალური დიფერენციის შემდგომი გაღრმავების და კლასობრივი ურთიერთობის ჩამოყალიბების პროცესი ამიერიდან ხევში მიმდინარეობდა და საბოლოოდ ქართლის (იბერიის) სამეფო ამგვარ ხევთა შერწყმა გაერთიანების შედეგად წარმოიქმნა ქართლის ხევის ჰეგემონობით.

ადრინდელი კლასობრივი და ადრინდელი ფეოდალური ურთიერთობის პერიოდში ხევი იყო სახელმწიფოს ძირითადი სოციალურ-ეკონომიკური სტრუქტურული ელემენტი, ხოლო "ქართლის სამეფო" - "ჴევთა ქართლისათა" კრებული. განვითარებული ფეოდალური ურთიერთობის ხანაში ხევი ბარის საქართველოში გადმონაშთის სახით კიდევ არსებობდა, ხოლო მთაში, სადაც ადრინდელი ფეოდალური ურთიერთობა დიდხანს შემორჩა, ხევი როგორც საზოგადოების ძირითადი სტრუქტურული ელემენტი, კვლავ დამახასიათებელი იყო (ხევი, ფშავის ხევი და სხვა). დღეს იგი ტოპონიმის სახითაა მხოლოდ შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 1, თბ. 1964;
* *მისივე*, წგნ. 8, თბ. 1975;
* *მუსხელიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები ნ. ბერძენიშვილის შრომებში, «მაცნე», 1965;
* *მისივე*, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. 1, თბ. 1977;
* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 451.
შტარკის ეფექტი
**შტარკის ეფექტი** — სპექტრული ხაზების გახლეჩა ელექტრულ ველში; აღმოაჩინა *ი. შტარკმა* 1913 წელს წყალბადის ატომების სპექტრის შესწავლისას. შტარკის ეფექტი შეინიშნება ატომებისა და სხვა კვანტური სისტემების სპექტრებში. მისი მიზეზია კვანტური სისტემის ენერგიის დონეების წანაცვლება და ქვედონეებად გახლეჩა ელექტრულ ველში. ამიტომ ტერმინი "შტარკის ეფექტი" მიეკუთვნება არა მარტო სპექტრული ხაზების გახლეჩას ელექტრულ ველში, არამედ ენერგიის დონეების წანაცვლებასა და გახლეჩასაც ამ ველში. 

შტარკის ეფექტი ახსნილ იქნება კვანტური მექანიკის საფუძველზე. განსაზღვრული ε ენერგიის მქონე მდგომარეობაში მყოფი ატომი (ან სხვა კვანტური სისტემა) გარე E ელექტრულ ველში იძენს Δε ენერგიას, რომელსაც შეესაბამება ატომის ერთი შესაძლებელი მდგომარეობა (გადაუგვარებელი დონე), E ველში მიიღებს ε+Δε ენერგიას, ე.ი წაინაცვლებს. გადაგვარებული ენერგიის დონის სხვადასხვა მდგომარეობას შეუძლია შეიძინოს სხვადასხვა დამატებითი ენერგია Δεα (α=1,2,...g, სადაც g გადაგვარების ხარისხია). ამის შედეგად გადაგვარებული დონე იხლიჩება შტარკის ქვედონეებად, რომელთა რიცხვი უდრის Δεα განსხვავებულ მნიშვნელობათა რიცხვს. მაგალითად, ატომის ენერგიის დონე მოძრაობის რაოდენობის მომენტის განსაზღვრული {\displaystyle M={h \over 2\pi }{\sqrt {J(J+1)}}} მნიშვნელობისას (h არის პლანკის მუდმივა, J=0,1,2...-სრული მოძრაობის რაოდენობის მომენტის კვანტური რიცხვი) ელექტრულ ველში იხლიჩება ქვედონეებად,რომლებიც ხასიათდებიან mJ მაგნიტური კვანტური რიცხვების სხვადასხვა მნიშვნელობით (mJ განსაზღვრავს M-ის პროექციას E მიმართულებაზე). ამასთან, -mJ და +mJ მდგომარეობებს შეესაბამება ერთნაირი დამატებითი Δε ენერგია. ამიტომ შტარკის ყველა ქვედონე (გარდა ქვედონისა, რომლისთვისაც m=0) ორჯერადად გადაგვარებული აღმოჩნდება (განსხვავებით გახლეჩისაგან მაგნიტურ ველში, სადაც ყველა ქვედონე გადაუგვარებელია).

არსებობს *წრფივი შტარკის ეფექტი*, როდესაც Δε ენერგია E პროპორციულია და *კვადრატული შტარკის ეფექტი*, როდესაც ენერგია {\displaystyle E^{2}} პროპორციულია. პირველ შემთხვევაში ენერგიის დონეების გახლეჩის სურათი სიმეტრიულია, მეორეში - არასიმეტრიული. 

შტარკის ეფექტის მნიშვნელოვანი შემთხვევაა იონის ენერგიის დონეების გახლეჩა კრისტალურ მესერში მეზობელი იონების მიერ შექმნილი შიგაკრისტალური Eკრ. ველის გამო. ეს მოვლენა გასათვალისწინებელია კრისტალთა სპექტროსკოპიაში და მნიშვნელოვანია კვანტური მაძლიერებლების მუშაობისთვის.

შტარკის ეფექტი შეინიშნება ცვლად ელექტულ ველებშიც. შტარკის ქვედონეების მდებარეობის ცვლილება ცვლად ელექტრულ E ველში შეიძლება გამოყენებული იქნეს ხელსაწყოებში კვანტური გადასვლის სიხშირის შესაცვლელად (შტარკის მოდულაცია).

სწრაფად ცვლადი ელექტრული ველის გავლენა ატომების იონების ენერგიის დონეების მდებარეობაზე განსაზღვრავს პლაზმაში სპექტრული ხაზების შტარკის გაგანიერებას. შტარკის გაგანიერება საშუალებას იძლევა შეფასდეს დამუხტული ნაწილაკების კონცენტრაცია პლაზმაში (მაგალითად, ვარსკვლავთა ატმოსფეროში).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 44.
**წმინდა ავგუსტა** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 24 ნოემბერი, ახალი სტილით - 7 დეკემბერი.

ბიოგრაფია
---------

წმინდა ავგუსტა იყო რომის იმპერატორ მაქსიმინეს ცოლი, რომელიც ალექსანდრიაში ჩასულ იმპერატორს თან ახლდა და საკუთარი თვალით იხილა როგორ ეწამა ქრისტესათვის წმინდა ეკატერინე. იმპერატორმა საწამებლად შეაგდო ნეტარი ეკატერინე, შემდეგ კი საპყრობილეში გამოამწყვდია. დედოფალმა ავგუსტამ, რომელსაც ბევრი სმენოდა წმინდა ეკატერინეს შესახებ, მისი ხილვა მოიწადინა. დედოფალი გააოცა ღვთაებრივი მადლით სახეგაბრწყინებული წმიდანის სულის სიმტკიცემ. წმინდა ეკატერინემ მოსულებს ქრისტიანული სწავლება განუმარტა და მათაც ირწმუნეს ჭეშმარიტი ღმერთი. 

მეორე დღეს ისევ საწამებლად გაიყვანეს წმინდანი. ბორბალზე წამებით დაემუქრნენ და კიდევ ერთხელ მოსთხოვეს ქრისტეს უარყოფა და ცრუღვთაებებისთვის მსხვერპლის შეწირვა. უფლის რჩეულმა ისევ ახოვნად აღიარა მაცხოვარი. იგი თავად მიუახლოვდა ბორბლებს, მაგრამ ანგელოზმა შემუსრა წამების იარაღები და მიმოფანტულმა ნამსხვრევებმა ბევრი წარმართი იმსხვერპლა. ეს სასწაული რომ იხილეს, დედოფალმა ავგუსტამ და მხედართუფროსმა პორფირიმ ორას მეომართან ერთად დაუფარავად აღიარეს ქრისტეს სარწმუნოება, რისთვისაც ყველა სიკვდილით დასაჯეს.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**შტალბერგის სახლი** (რუს. Дом Штальберга) — ძველი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე მეოთხედში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 105.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის მეორე მეოთხედში ქალაქ ტაგანროგში, პეტროვის 105-ში ააგეს ახალი სახლი კლასიციზმის სტილში. 1840-იან წლებში მისი მფლობელი იყო გერმანელი ებერგარდ ლორენცი. იგი ასწავლიდა ლათინურსა და გერმანულს ვაჟთა გიმნაზიაში. მისმა ცოლმა ადელაიდა ლუდვიგის ასულმა 1848 წელს საკუთარ სახლში გახსნა „ქალთა პანსიონატი". ეს იყო დახურული ტიპის სკოლა. 1863 წისთვის აქ სწავლობდა 32 გოგონა. მოსწავლეები აქ დადიოდნენ დონის როსტოვიდან, დონის ნახიჩევანიდან, ნოვოჩერკასკიდან. XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში მესამე გილდიის ვაჭარმა მატრონა ბატაშევაიამ (მისი ძირითადი სავაჭრო მოღვაწეობა იყო შქარის პროდუქტებით ვაჭრობა) რამდენიმე შენობა ააგო სახლის ტერიტორიაზე. 

1882 წლის (სხვა ცნობებით 1886 წლის) 2 მარტს სახლში გაიხსნა ახალი სასწავლო დაწესებულება. აქ ასწავლიდნენ მ. გრეკოვი, ე. გრეკოვა, ა. ბლონსკაია. სკოლის რწმუნებული იყო აქილეს ალფერაკი. 

XX საუკუნის დასაწყისში სახლი გახდა ტირასპოლელი ვაჭრის ალექსანდრე შტალბერგის კუთვნილება, რომლის გვარის მიხხედვითაც სახლმა მიიღო სახელწოდებადა ასე მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში. 1910 წელს სახლში ალექსანდრე პეროვმა გახსნა ფოტოატელიე, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა ქალაქის მოსახლეობაში. 1920-იან წლებში სახლში განათავსეს მეტალის საქვაბეთა ქარხნის კლუბი. 1992 წელს პეტროვის 105-ში მდებარე სახლი არქიტექტურის ძეგლად აღიარეს. დაცულია კანონის მიერ.

სქოლიო
------

1. 1 2  Жилой дом. Комплекс застройки Петровской улицы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-19. ციტირების თარიღი: 2017-03-19.
2. 1 2 3 4 5  Штальберга дом//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
3. 1 2  Дом 105. Петровская улица.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-19. ციტირების თარიღი: 2017-03-19.
**წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარი** (აზერ. Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Başkilsəsi) — რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის ტაძარი. მდებარეობს აზერბაიჯანში, ბაქოში. ტაძარი ნაკურთხია წმინდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძრათ — ქალების, რომლებიც პირველნი მივიდნენ შაბათს დილით აღდგენილი იესო ქრისტეს კუბოსთან, სხვადასხვა სახის არომატული სუნელებითა და მირონით მისი სხეულის სარიტუალო განბანისათვის.

აღმართულია 1909 წელს არქიტექტორ ფ. ვერჟბიცკის ტიპური პროექტის მიხედვით. ამ ტაძრის მშენებლობისათვის თანხები გაიღო სამხედრო სამინისტრომ.

დღესდღეობით ტაძარი შედის მოსკოვის საპატრიარქოს ბაქოს — აზერბაიჯანულ ეპარქიაში. 

ტაძარი აღიმართა სამხედრო ტაძრების ტიპური პროექტის მიხედვით, რომელიც დამტკიცებული იყო 1901 წელს სამშენებლო კომისიის მიერ (არქიტექტორი ფიოდორ ვერჟბიცკი). სულ 1917 წლისათვის აშენებული იქნა 64 ასეთი ტიპის ტაძარი. მოცემული ტაძარი არის ბაქოში განლაგებული 206-ე საქვეითო სალიანის პოლკის სამლოცველო (1910 წლამდე მას ეწოდებოდა 262-ე საქვეითო). ტაძარს საფუძველი ჩაეყარა 1908 წლის 6 მაისს. იგი მთლიანად აშენებულია სამხედრო სამინისტროს სახსრებით. ტაძრის მშენებლობა დამთავრდა 1909 წლის 6 დეკემბერს. იმავე დღეს იგი აკურთხეს. ახალი ტაძრის მშენებლობამდე პოლკი იყენებდა სამლოცველოდ მიხაილო — არქანგელის ეკლესიას, რომელიც განლაგებულია ბაქოს ცენტრში. 1890 წლიდან ამ პოლკის სასულიერო მოძღვარი იყო იოანე ლიაძე (1914 წლის მონაცემებით).

საბჭოთა კავშირის დროს ტაძარი დაიხურა 1920 წელს. მასში ჯერ საწყობი იყო გახსნილი, ხოლო მოგვიანებით სპორტული დარბაზი. 1990 წლის იანვრის მოვლენების დროს ტაძრის სამრეკლოს მოხდა ორი ჭურვი, რის გამოც სამრეკლო ნაწილობრივ ჩაჯდა, იატაკი ჩავარდა, სახურავი კი ჩაინგრა. 1991 წელს ნახევრად დანგრეული ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას.

სარემონტო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების შემდეგ, 2003 წლის 24 მარტს მოხდა განახლებული ტაძრის გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მართლმადიდებლური არქიტექტურის ფოლკლორული კატალოგი
* 206-ე ქვეითი სალიანის პოლკის ეკლესია წმიდა მთავარანგელოზის მიქაელის პატივსაცემად დაარქივებული 2013-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* ბაქოს მემკვიდრეების წმიდა ქალთა საკათედრო ტაძარი
* ბაქოში გაიხსნება წმიდა ქალთა მემკვიდრეების საკათედრო ტაძარი
**ხინოწმინდის საეპისკოპოსო** — გურიის სამთავროს ერთ-ერთი ეპარქია. დაარსდა XV საუკუნის მიწურულს. მოიცავდა ქვემო გურიას — ჩოლოქსა და ჭოროხს შორის მდებარე ტერიტორიას, ამჟამინდელ ქობულეთის მუნიციპალიტეტს, ქ. ბათუმს და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ნაწილს.

ისტორია
-------

ხინოწმინდელის რეზიდენცია იყო იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია ხინოწმინდაში. 1759 წელს გამართულ საეკლესიო კრებაზე, რომელმაც ტყვის სყიდვა აკრძალა, მონაწილეობდა ხინოწმინდელი ეპისკოპოსი მაქსიმე II. ხინოწმინდის ეპარქია გაუქმდა ქვემო გურიის ოსმალეთის მიერ დაპყრობის გამო. XVIII საუკუნის დამდგეგიდან ოსმალეთმა დაიკავა ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს სამხრეთი ნაწილი, 1772 წელს კი მთლიანად დაიკავა ეპარქიის ტერიტორია. უკანასკნელი ხინოწმინდელი იოანე მოწყობილი (წუწუნავა) 1780 წლის 1 აგვისტოს ჯუმათის საეპისკოპოსოს წინაძღვრად დაინიშნა. მან ხინოს სიწმინდეები გამოჩინებულის მონასტერში გახიზნა, მათ შორის იყო ღვთისმშობლის ოქროს ხატი, რომელიც 1905 წელს გაიტაცეს. იოანე წუწუნავა ხინოწმინდის ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ იყო ხონისა და ცაგერის მონასტრების წინამძღვარი.

XIX საუკუნის დასაწყისში ხინოწმინდელ ეპიკოპოსად აკურთეს დავით წერეთელი, მაგრამ მისი ეპისკოპოსობა ფიქტიური იყო და მხოლოდ წოდებას ატარებდა. ხინოწმინდის ტერიტორია 1878 წელს მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში, მაგრამ აქ ეპარქია აღარ აღუდგენიათ და ეს ტერიტორია გურიის ეპარქიას მიაკუთვნეს. ამჟამად ხინოწმინდის ტერიტორია მოქცეულია ბათუმისა და ლაზეთის ეპარქიაში.

ეპისკოპოსები
------------

ხინოწმინდელი ეპისკოპოსები იყვნენ:

* მაქსიმე, ცხოვრობდა XVII საუკუნის მიწურულს, გიორგი III გურიელის დროს
* ექვთიმე ართუმელაძე, ცხოვრობდა მამია III-სა და გიორგი IV გურიელის დროს, მოიხსენიება არქიეპისკოპოსად
* მაქსიმე II, იხსენიება 1759 წელს სოლომონ I-ის დროს
* იოანე მოწყობილი (წუწუნავა), ცხოვრობდა ცხოვრობდა მამია IV-სა და გიორგი V გურიელის დროს

ეპარქიის ეკლესიები
------------------

1. ჯიხანჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია
2. წმინდა სამების ეკლესია სოფელ სამებაში
3. ზენითის ნათლისმცემელი
4. მახინჯაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
5. ორთაბათუმის წმინდა გიორგის ეკლესია
6. ახალშენის წმინდა გიორგის ეკლესია
7. ვარჯანაულის ეკლესია
8. ცხრაფონის წმინდა სამების ეკლესია
9. ჩეხედანას ეკლესია
10. ჩაქვისთავის მთავარანგელოზის ეკლესია
11. დაგვის წმინდა გიორგის ეკლესია
12. ჩაქვის მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია
13. კვესელულის ეკლესია
14. გვარისთავის წმინდა გიორგის ეკლესია
15. თეთროსანი
16. ალამბარის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 484.
* *ქართველიშვილი თ.*, გურიის საეპისკოპოსოები, თბილისი: „არტანუჯი". — გვ. 65-66, ISBN 99940-11-89-8.
* *ბაქრაძე დ .*, არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში, ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა", 1987 [1878]. — გვ. 84.
* *ვახუშტი*, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973;
* *Жузе П.* Грузия в XVII столетии по изображению патриарха Макария, Казань, 1905;

სქოლიო
------

1. ↑  Акты, собранные Кавказской археографической комиссией ტ. VIII გვ. 467
18 ბრიუმერის გადატრიალება
**18 ბრიუმერის გადატრიალება** (ფრანგ. coup d'État du 18 brumaire) — სახელმწიფო გადატრიალება საფრანგეთში, რომელიც მოხდა 18 ბრიუმერს, რესპუბლიკის მერვე წელს (გრიგორიანული კალენდრით 1799 წლის 9 ნოემბერს). 18 ბრიუმერი ისტორიაში უსისხლო გადატრიალებად არის შესული. ბრიუმერი არის დრო 22 ოქტომბრიდან 20 ნოემბრამდე, სწორედ ამიტომ ეწოდა 9 ნოემბერს 18 ბრიუმერი. 

1799 წლის ოქტომბერში ნაპოლეონმა მოულოდნელად მიატოვა თავისი არმია ეგვიპტეში და დაბრუნდა პარიზში, სადაც ჩაერთო დაგეგმილი სახელმწიფო გადატრიალების პროცესში.1799 წლის 9 ნოემბერს გეგმა განხორციელდა. ამ დღეს, ნაპოლეონის თანამოაზრე და მეგობარი, იოახიმ მიურატი, გრენადერების ქვედანაყოფთან ერთად „ხუთასთა საბჭოში" შეიჭრა და დეპუტატები კაბინეტიდან გამოაძევა. ამას მოჰყვა დირექტორიას დამხობა და საკონსულო კომისიის შექმნა, რომელშიც შევიდა სამი კონსული: ნაპოლეონ ბონაპარდი, ემანუელ-ჟოზეფ სიიესი და როჟე დიუკო. ძალაუფლება ფორმალურად სამი კონსულის, ფაქტობრივად კი „პირველი კონსულის" — ბონაპარტეს ხელში გადავიდა. ახალმა კონსტიტუციამ პირველი კონსული თითქმის შეუზღუდავი ძალაუფლებით აღჭურვა. 

ხელისუფლების სათავეში მოსვლისას, ყოფილმა იაკობინელმა, რევოლუციონერმა და რესპუბლიკელმა პირველმა კონსულმა განაცხადა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მოქალაქენო, რევოლუცია დასრულდა!." |
|  |  |

 საკანონმდებლო ხელისუფლების ფუნქცია მთავრობის კანონპროექტების დამტკიცებით შემოიფარგლა. თვით წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობასაც პრაქტიკულად ნაპოლეონი ადგენდა (ახალი საარჩევნო წესის თანახმად, ხალხის მიერ არჩეულ ამომრჩევლებს მხოლოდ დეპუტატობის კანდიდატების წარდგენის უფლება ჰქონდათ. წარდგენილი კანდიდატებიდან დეპუტატებს სენატი ირჩევდა. სენატი, თავის მხრივ, სამუდამოდ დანიშნული პირებისაგან შედგებოდა). მოსამართლეებს, მოხელეებსა და ოფიცრებს ასევე პირადად პირველი კონსული ნიშნავდა. მაგრამ ნაპოლეონისთვის, როგორც ყოფილი იაკობინელისთვის, მაინც მნიშვნელოვანი იყო ხალხის უშუალო მხარდაჭერა. ამიტომ შენარჩუნდა პლებისციტის ინსტიტუტი. სწორედ ამ სახალხო რეფერენდუმმა 1802 წელს თითქმის ერთხმად დაუჭირა მხარი ნაპოლეონის „სამუდამო პირველ კონსულად" დანიშვნას, ორი წლის შემდეგ კი „ფრანგების იმპერატორად" კურთხევას.

ლიტერატურა
----------

* Doyle, William (1990) *The Oxford History of the French Revolution*, 2, Oxford; New York:  Oxford University Press. ISBN 9780199252985.
* Lefebvre, Georges. *The Directory*. London:  Routledge and Kegan Paul. OCLC 668426465.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„18 ბრიუმერის გადატრიალება"** ვიკისაწყობში.
**წმინდა აკაკი** (გ. 321) — IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

წმიდა მოწამე აკაკი ქრისტეს აღსარებისთვის შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. სამი მმართველი ამაოდ ცდილობდა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვაზე დაეყოლიებინა იგი: მმართველმა ლიკინიუსმა სასტიკად აწამა წმინდანი. შემდეგ კი მმართველ ტერენტიუსთან გაგზავნა. ამ უკანასკნელის ბრძანებით, ნეტარი ადუღებული კუპრითა და ქონით სავსე ქვაბში ჩააგდეს, საიდანაც იგი სრულიად უვნებელი ამოვიდა. წმიდანი წარმართულ ტაძარში შეიყვანეს, მაგრამ მისი ლოცვით შიგ აღმართული ყველა კერპი შეიმუსრა, უფლის რჩეული მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ნეტარს არც ნადირებმა დააკარეს პირი. ამის შემდეგ ქრისტეს ტარიგი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს და, როცა, ყველას გასაოცრად, არც ახლა დაუშავდა რამე, მმართველი თავად მიუახლოვდა ქურას იმის გასარკვევად, საკმარისად იყო თუ არა იგი გახურებული. უფალმა, რომელიც მადლის საბურველით იფარავდა თავის რჩეულს, უსჯულოს რისხვა დაატეხა თავს: მას, დაფუფქულს, იქვე აღმოხდა სული. მაშინ წმიდა აკაკი ვინმე პოსიდონიუსს გადასცეს საწამებლად, რომელმაც მძიმე ბორკილები დაადო და ქალაქ მილეტში გაგზავნა. ღვთის სათნომყოფელმა ლოცვის ძალით აქაც შემუსრა კერპები. ბოლოს გაავებულმა მტარვალებმა აკაკის თავი მოჰკვეთეს (+დაახლ.321). ხუცესმა ლეონტიმ მისი წმიდა ნეშტი ქალაქ სინადში (მცირე აზია) მიაბარა მიწას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამენი: იულიანე (II), ევსტათი (+დაახლ. 316) და აკაკი (+დაახლ. 321) – orthodoxy.ge

სქოლიო
------
**ჩიგოიანის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

მთაზე მდებარე ეკლესიიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და დასავლეთი კედლები. სამხრეთი კედელი მთლიანად ჩამონგრეულია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფიქალი, რომელიც შემდეგ შელესილი იყო. მარკანტული ნაწილები შირიმისაა. დარბაზი გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. სწორკუთხა საკურთხევლში გაჭრილია მაღალი, შიგნით არქიტრავული, გარეთ თაღოვანი, საფეხურებიანი სარკმელი. სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა მოთავსებული. ჩრდილოეთ კედელში ორი მცირე ზომის ნიშაა, ერთიც დასავლეთ კედელშია. ეკლესიაში მიწის დონე საგრძნობლად არის აწეული, კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე შემორჩენილია შირიმის ქვის კარნიზი. აღმოსავლეთ ფრონტონის კარნიზის ქვაზე ჯვრებია გამოსახული. ეკლესიაში დევს დამუშავებული სათაურის ქვა. შესაძლოა ქვა სამხრეთი სარკმლისა იყოს.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 209-210
ეკლესია და მონასტერი ციხის ნანგრევებთან
**ძველი ტრაკაი** (ლიეტ. Senieji Trakai) ისტორიული სოფელი ლიეტუვაში ტრაკაიდან 3 კმ-ში 1500 მაცხოვრებლით. სოფელი დასახლებულია პოლონელებით, ლიეტუველებითა და რუსებით. მას კვეთს ვილნიუს-ვარშავის სარკინიგზო მაგისტრალი.

სოფლის ძირითადი ნაწილი გამოცხადებულია არქიტექტურულ ნიმუშად. მთავარი ქუჩა გაშენებულია მსგავსი- ორფანჯრიანი, ხის სახლებით, რომლებიც ერთმანეთის პირისპირ დგნან ვიწრო ქუჩაზე.

ისტორია
-------

ლიტვის დიდმა მთავარმა გედიმინასმა დაიწყო კერნავედან დედაქალაქის გადატანა ტრაკაიში (ძველი ტრაკაიში)და აღმართა აგურის ციხე 1321 წლამდე ცარიელ ადგილას. 1337 წელს იგი გადაიქცა ახლად დაარსებული ტრაკაის სათავადოს რეზიდენციად. გედიმინასის ვაჟმა კეისტუტისმა ახალი ციხე დღევანდელი ტრაკაის ტერიტორიაზე. 

ძველი ტრაკაის ციხე დაანგრიეს ტევტონებმა 1391 წელს, ხოლო ციხის ნანგრევები ვიტაუტასმა გადასცა ბენედიქტელ ბერებს 1405 წელს. ვარაუდობენ, რომ XV საუკუნეში აგებული მონასტერი გედიმინასის დროინდელი ციხის ნანგრევებზეა აგებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* About Senieji Trakai Elderate დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ლიეტუვის დროშა | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წყაროსთავი**. |

წყაროსთავის წმინდა გიორგის ეკლესია
**წყაროსთავის წმინდა გიორგის ეკლესია** – წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ლალისყურის ჩრდილოეთით, თელავი-ომალოს საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს, მდინარე სტორის მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ გორაზე.

აღწერილობა
----------

სავრაუდოდ თარიღდება XV საუკუნით. ადგილობრივთა გადმოცემით ეკლესიის სახელწოდება დაკავშირებულია მის მახლობლად მდებარე წყაროსთან, საიდანაც წყალი თიხის მილებით მთის ძირას მდებარე ციხესიმაგრეში მიედინებოდა. 

ეკლესია დარბაზულია და მასზე სამხრეთიდან მიშენებულია ვიწრო დაბალი ნაგებობა. მოგვიანებით ეკლესიისათვის დასავლეთიდან მიუშენებიათ ორსართულიანი სამრეკლო. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან — სამრეკლოს პირველი სართულიდან. ეკლესია მოხატული ყოფილა, რომელიც თარიღდებოდა XVI საუკუნით.

სამრეკლო ეკლესიაზე ოდნავ გვიანდელია. განეჯუთვნება XVI საუკუნეს, პირველი სართული გეგმით კვადრატს უახლოვდება (5,0 x 4,6 მეტრია). იგი სამხრეთით და დასავლეთით ფართო, შეისრული თაღით იყო გახსნილი, მოგვიანებით ისინი ამოუშენებიათ. მათ შორის სამხრეთისაში ვიწრო შესასვლელი იყო დატანებული, დასავლეთისაში კი - ბუხარი (2005-2006 წლებში, ეკლესიის შეკეთების დროს, თაღებში ჩაშენებული კედლები მოშალეს). ერთი თაღი აღმოსავლეთითაცაა. მასში ეკლესიის დასავლეთი შესასვლელი გამოდის. ჩრთილოეთით სართულის კედელი ყრუა. ამ მხარეს თაღის ნაცვლად, მოწყობილია იგივე ზომისა და ფორმის ნიშა, თაღები კვადრატული აგურითაა (20.5 x 20,5 x 4,5 სმ) ნაწყობი. წირთხლები კი - ნატეხი ქვით. ნატეხი ქვითვეა ნაწყობი სართულის გუმბათოვანი კამარაც, რომლის წრიულ საფუძველზე გადასვლა ხორციელდება ოთხივე კუთხეში მოწყობილი, აგურის შეისრულთაღიანი ტრომპითა და მათ გვერდებზე, სამკუთხა ელემენტებით, რ-ებიც ტრომპებით შექმნილი რვაკუთხედის ყოველ კუთხეში, სამ-სამი, კუთხით შვერილი აგურითაა გამოყვანილი.

პირველი სართულის დამასრულებელ კვადრატულ ბაქანზე აღმართულია აგურით ნაგები, რვაწახნაგა ფანჩატური, რომლის თითოეულ წახნაგში თითო, ნახევარწრიულთაღოვანი ღიობია გაჭრილი. აღმართული ღერძული წახნაგის ღიობში ეკლესიის სარკმელი გამოდის, სარკმლის ზემოთ, წყობაში ჩასმულ, შირიმის სწორკუთხა ქვაზე, ფონის ჩაღრმავებით, ბოლოებწაწვეტებული, ტოლმკლავა ჯვარია გამოყვანილი. ფანჩატურის წიბოები და ღიობების წირთხლები შირიმითა და ნატეხი ქვითაა ნაწყობი. ღიობის გადამხურავი თაღები კი - აგურით. შიგნით ფანჩატური გადახურულია ნახევარსფერული ფორმის, სხმული კამარით. სამრეკლო ორივე მხრიდან შელესილი (ჩამოცვენილია) და შეთეთრებულია. ფარედან, ფანჩატურის თითოეული ღიობის თაღოვანი ნაწილი, აღმოსავლეთით ღერძული ღიობის გარდა, კედლის მცირედ შეღრმავებულ, სწორკუთხა არეშია ჩასმული. კედლები დასრულებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი, მაღალი ლავგარდნით. სამრეკლო გადახურულია აგურითვე ნაწყობი, პირამიდული სახურავით. მოგვიანებით იგი თუნუქით შეუმოსავთ 2005-2006 წლებში ჩატარებული რემონტის დროს ძველი საბურავი ახლით შეცვალეს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 303-307.
* ჯაჭვაძე ი. ლეგენდად ქცეული ძეგლები, ჟურნალი დროშა, 1976, N 8, გვ.15-16.
**ჩიგოიანის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

სოფლის მიდამოში მდებარე ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული, საფეხურებიანი სარკმელი, რომლის აქეთ-იქით თითო ნიშაა მოთავსებული. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. დარბაზს ხარისხი შემოუყვება. ჩრდილოეთ კედელზე ერთი, ხოლო სამხრეთ კედელზე ორი სწორკუთხა ნიშაა მოთავსებული. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთი და დასავლეთი სარკმლებით. იატაკი ამოვსებულია მიწით. ეკლესიას დასავლეთიდან და სამხრეთიდან გეგმით სწორკუთხა მინაშენები აქვს. სამხრეთი მინაშენი შედარებით მოკლეა და ვიწრო, დასავლეთისა კი განიერი. მინაშენებს ერთი საერთო კარი აქვს სამხრეთ კედელში გაჭრილი, ხოლო ერთმანეთს უკავშირდებიან სამხრეთი მინაშენის დასავლეთ კედელში დატანებული კარის ღიობით. ეკლესიის კედლები დაზიანებულია, აყრილია საბურავი მასალა. მინაშენები ნაწილობრივ ჩამოქცეულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 202-203
**ჩვენი მამების დროშები** (ინგლ. Flags of Our Fathers) — კლინტ ისტვუდის 2006 წლის ფილმი ივო ჯიმას ბრძოლის შესახებ.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1945 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს ექვსი ამერიკელი ჯარისკაცი აღმართავს დროშას კუნძულ ივო ჯიმაზე, სურიბაჩის მწვერვალზე. მათგან მხოლოდ სამი დარჩება ცოცხალი. დროშის აღმართვის ფოტო მთელ ამერიკას მოივლის. სამეულ გმირებად მონათლავენ. სამშობლოში დაბრუნებული ჯარისკაცები უამრავ ღონისძიებაში მონაწილეობენ, რათა ამერიკელების პატრიოტული სული გააძლიერონ. სინამდვილეში ფოტოზე სულ სხვა ჯარისკაცები არიან გამოსახულნი. სამეულს ეს შინაგანად აწუხებს. ერთი მათგანი სახლში დროულად დაბრუნებას ცდილობს. მეორეს ნამდვილი გმირობა სურს, მესამეს კი წარსული სტანჯავს.

როლებში
-------

* რაიან ფილიპი - ჯონ ბრედლი
* ჯესი ბრედფორდი - რენე გენიონი
* ადამ ბიჩი - აირა ჰეიზი
* ჯონ ბენჯამინ ჰიკი - სერჟანტი კეის ბიჩი
* ჯონ სლეტერი - ბად გერბერი
* ბარი პეპერი - სერჟანტი მაიკლ სტრანკი
* ჯეიმი ბელი - რიგითი რალფ იგნატოვსკი
* პოლ უოკერი - სერჟანტი ჰენკ ჰენსონი

გადაღება
--------

2000 წელს სტივენ სპილბერგმა შეისყიდა წიგნის „ჩვენი მამების დროშები" ეკრანიზაციის უფლება. მას სცენარი არ მოეწონა და გადაღებას არ შეუდგა. ოთხი წლის შემდეგ პროექტს ხელი მოკიდა კლინტ ისტვდუმა, რომელსაც ახალგამოშვებული ჰქონდა ფილმი „გოგონა მილიონ დოლარად". ისტვუდმა სპილბერგს უპრეცედენტო იდეა შესთავაზა. მან გადაიღო ორი სხვადასხვა ფილმი ერთი მოვლენის, ივო ჯიმას ბრძოლის შესახებ. პირველი ფილმი ასახავს ივო ჯიმას ბრძოლას ამერიკული თვალსაწიერიდან. მეორე ფილმი, წერილები ივო ჯიმადან, გადაღებულია იაპონური თვალთახედვით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „Flags of Our Fathers" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Flags of Our Fathers" — Allmovie-ზე
* 

* „Flags of Our Fathers" — Rotten Tomatoes
* „Flags of Our Fathers" — Metacritic-ზე
**1905 წლის რევოლუციის ხსოვნა** (რუს. В память о революции 1905 года) — ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს ქარხნის ქუჩისა და ოსიპენკოს ქუჩის გადაკვეთაზე. როსტოვის საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების მიხედვით შეტანილია რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ოსიპენკოს ქუჩა.

ძეგლი
-----

ძეგლი წარმოადგენდა დაბალ კვარცხლბეკზე მდგარი ძველი მილსაგლინავი აგრეგატის გალს (კაბინას). აღნიშნულ გალზე დაკიდებული იყო მემორიალური დაფა წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „აქ, 1905 წლის 17 დეკემბერს გაიმართა მეტალურგიული და საქვაბე საამქროს ქარხნების მუშათა შეიარაღებული შეტაკება პოლიციასთან." |
|  |  |

ისტორია
-------

ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 1926 წლის 30 დეკემბერს. ძეგლის შესახებ მოგვითხრობდა მემორიალური დაფა, რომელზეც იყო წარწერა შემდეგი ტექსტით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მემორიალური დაფა ტაგანროგელი პროლეტარიატის მებრძოლი ფენის პატივსაცემად, რომლებიც ებრძოდნენ კონტრევოლუციონერებს 1918 წლის 30 (17) იანვარს." |
|  |  |

აღნიშნული მემორიალური დაფა ჩამოხსნეს გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში (1941-1943 წწ.). ქალაქის გათავისუფლების შემდეგ ჩამოკიდეს ახალი მემორიალური დაფა, მაგრამ შეცვლილი ტექსტით ახალი ტექსტი უკვე მოგვითხრობდა 1905 წლის მოვლენების შესახებ.

როსტოვის ოლქის მცირე საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით 1905 წლის რევოლუციის ხსოვნის ძეგლს მიენიჭა ისტორიის ძეგლის სტატუსი სახელწოდებით „მეტლურგიული და საქავაბე საამქროს მუშების პოლიციასთან შეტაკების ადგილი". რუსეთის ფედერაციის კულტურული ობიექტების რეესტრში ძეგლი რეგისტრირებულია ნომრით 6101167000.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  *Киричек М. С.* Музей под открытым небом. — Таганрог: ИП Стадников, 2010. — С. 61. — ISBN 978-5-9901455-3-5.
2. ↑  И дольше века льётся сталь / *Под ред. Н. И. Фартушного*. — Ростов-на-Дону: Принт-Сервис, 2006. — С. 16.
Carnival fantasy
გემბანი
***Carnival Fantasy*** — საკრუიზო გემი, რომელსაც ფლობს კომპანია Carnival Cruise Lines, წამყვანი გემი Fantasy class-ის საკრუიზო გემებს შორის. ამჟამად ის კარნივალის ფლოტში ყველაზე ძველია.

ისტორია
-------

*Carnival Fantasy* მომსახურებაში 1990 წელს შევიდა. 2008 წელს იგი გაფუჭდა და ერთი თვე მშრალ დოკზე (გემების სარემონტო ადგილი ხმელეთზე) გაატარა. ის მესამე გემი იყო *Carnival Inspiration*-ისა და *Carnival Imagination*-ის შემდეგ, რომელმაც სრული განახლება გაიარა. აგებულია 1990 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში.

სერვისი
-------

*Carnival Fantasy*-ს თავდაპირველი მშობლიური პორტი იყო მაიამი, რა დროისთვისაც ის პირველი იყო, რომელიც მაიამიდან ბაჰამის კუნძულების მიმართულებით 3-4 დღიან კრუიზებს ასრულებდა. 1993 წელს მან პორტ-კანავერალში გადაინაცვლა და პირველი „მეგა-გემი" გახდა, რომელმაც ბინა ამ პორტში დაიდო. 2006 წელს *Carnival Fantasy* დაზიანდა და კარნივალის პირველი გემი გახდა, რომლის მშობლიური პორტიც ქარიშხალ კატრინას შემდეგ ლუიზიანის ქალაქი ახალი ორლეანი გახდა. აქედან მან მექსიკაში, იუკატანის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს მდებარე კუნძულ კოსუმელისა და კოსტა-მაიასკენ დაიწყო 4-5 დღიან კრუიზებში სიარული.

2009 წლის 17 სექტემბერს, კარნივალმა განცხადება გაავრცელა, რომ *Carnival Fantasy* ბინას ალაბამის ქალაქ მობილის პორტში დაიდებდა და გემ *Grand Holiday*-ს ჩაანაცვლებდა, სანამ ამ ქალაქში ასევე ოპერირებდა გემი *Carnival Elation*.

ამჟამად იგი მთელი წლის განმავლობაში დაცურავს, ხუთ და შვიდ-ღამიან კრუიზებში სამხრეთ კაროლინას ქალაქ ჩარლსტონიდან. ხუთღამიანი კრუიზები სრულდება ბაჰამაში — ნასაუსა და ფრიპორტის მიმართულებით, შვიდღამიანი კი გრანდ-ტურკის კუნძულის, პატარა სან-სალვადორის კუნძულისა და ნასაუს მიმართულებით.

გალერეა
-------

* გემბანიგემბანი
* ლიფტილიფტი
* Carnival Fantasy ჰამილტონის პორტში, ბერმუდის კუნძულებიCarnival Fantasy ჰამილტონის პორტში, ბერმუდის კუნძულები

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Carnival Cruise Lines

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Carnival Fantasy***

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Sloan, Gene. „Most Popular". *USA Today*.
2. ↑  Carnival Cruise Lines - News Release
3. ↑  Kaija Wilkinson.  (18 August 2008) Carnival's Fantasy cruise ship coming to Mobile. *Press-Register*. al.com. ციტირების თარიღი: 2008-08-18.
4. ↑  Cruise Deals, Discount Cruises, and Cruise Vacations | Carnival Cruise Lines. Carnival.com. ციტირების თარიღი: 2012-03-12.
*Carnival Fascination*
*Carnival Fascination* კუნძულ კი-ვესტის პორტში, 2011 წ.
***Carnival Fascination*** — კომპანია Carnival Cruise Lines-ის მეოთხე გემი Fantasy class-ის რვა საკრუიზო გემიდან. მომსახურებაში შევიდა 1994 წელს და ამჟამად მისი მშობლიური პორტია ფლორიდის ქალაქი ჯექსონვილი, საიდანაც მთელი წლის განმავლობაში ასრულებს კრუიზებს ბაჰამის კუნძულების მიმართულებით. მისი დობილი გემებია *Fantasy* (1990), *Ecstasy* (1991), *Sensation* (1993), *Imagination* (1995), *Inspiration* (1996), *Elation* (1998), და *Paradise* (1998).

აგებულია 1994 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში.

რეკონსტრუქციები
---------------

2005 წელს, გემს მშრალ დოკზემასშტაბური სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ჩაუტარდა პროგრამა *„evolution of fun"*-ის ფარგლებში, რაც Fantasy class-ის რვავე გემს შეეხო.

კრუიზები
--------

ამჟამად *Carnival Fascination* 4-დღიან კრუიზებს ასრულებს ბაჰამის კუნძულების მიმართულებით, სადაც ჩერდება ნასაუსა და ფრიპორტში; 5-დღიანი კრუიზში ასევე შედის გაჩერება ფლორიდის სრუტეში მდებარე კუნძულ კი-ვესტზე. ალტერნატიულ 5-დღიან კრუიზში შედის გაჩერება ნასაუსა და კუნძულ პატარა სან-სალვადორზე.

*Fascination* კარნივალის პირველი გემი იყო, რომელიც ნიუ-იორკიდან დაცურავდა. 1994 წლის 24 ივლისიდან ამავე წლის 4 სექტემბრამდე ასრულებდა კრუიზებს ნიუ-იორკიდან კანადისკენ, ახალი შოტლანდიის მიმართულებით. სექტემბრიდან მან პუერტო-რიკოსკენ დაიწყო ცურვა.

გემის გეგმა
-----------

გემის გეგმაგემის გეგმა

გალერეა
-------

* ჯექსონვილის პორტიჯექსონვილის პორტი
* ფრიპორტის პორტიფრიპორტის პორტი
* კი-ვესტის პორტიკი-ვესტის პორტი
* Carnival Fascination-ის მარშრუტი 1*Carnival Fascination*-ის მარშრუტი 1
* Carnival Fascination-ის მარშრუტი 2*Carnival Fascination*-ის მარშრუტი 2

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Carnival Cruise Lines

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
 ***Carnival Fascination***

სქოლიო
------

1. ↑  „Fun Ship From Fun City". *Cruise Travel*: 31. March/April 1994. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|year=`-ში (დახმარება)
ტექნიკური ნახაზის ნიმუში
**ხაზვა** — ხატვის ნაირსახეობა, ბუნებით ტექნიკური ხასიათის, რომელიც რაიმე ობიექტის, ფიგურის ტექნიკური მახასიათებლების განსაზღვრისთვის გამოიყენება და იქმნება წყობის, ნომენკლატურის, ინტერპრეტაციისა და ვიზუალიზაციის, ზომების სტანდარტული წესების მიხედვით. მისი დანიშნულებაა რაიმე პროდუქტის ან მისი კომპონენტის გეომეტრიული მახასიათებლების აკურატულად და ერთმნიშვნელოვნად გადმოცემა. ხაზვის საბოლოო მიზანი საჭირო ინფორმაციის ვიზუალური ფორმით გადმოცემაა, რათა მწარმოებელს ამ კომპონენტის შექმნის საშუალება მიეცეს.

ლიტერატურა
----------

* Peter J. Booker (1963). *A History of Engineering Drawing*. London: Northgate.
* Franz Maria Feldhaus (1963). *The History of Technical Drawing*
* Wolfgang Lefèvre ed. (2004). *Picturing Machines 1400-1700: How technical drawings shaped early engineering practice.* MIT Press, 2004. ISBN 0-262-12269-3

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხაზვა***

* Historical technical diagrams and drawings at NASA.
* A history of CAD დაარქივებული 2009-09-18 საიტზე Wayback Machine.
* Drafting Standards


|  |  |
| --- | --- |
| კბილანა | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ხელით მქოსოვილი წინდა
ჩვენამდე მოღწეული უძველესი წინდის წყვილი. თარიღდება ახ. წ. 300-500 წლებით, აღმოჩენილია ეგვიპტის ქალაქ ოქსირინჰუსის გათხრებისას
**წინდა** — ტანსაცმლის ტიპი, რომელსაც ფეხებზე იცვამენ. ფეხი ადამიანის სხეულში ოფლის ყველაზე დიდი მწარმოებელია, დღეში მას 0,47 ლიტრი ოფლი შეუძლია გამოიმუშაოს. წინდა ამ ოფლს და იწოვს და მიაქვს იმ ადგილებში, სადაც ჰაერს მისი აორთქლება შეუძლია. ცივ გარემოში, წინდები მოყინვის საშიშროებას ამცირებს.

ისტორია
-------

საუკუნეთა მანძილზე, წინდები განვითარდა მისი უძველესი მოდელებისგან, რომლებსაც ცხოველთა მუხლების ირგვლივ აძრობილი კანისგან ამზადებდნენ. ძვ. წ. VIII საუკუნეში, ძველი ბერძნები გათბობის მიზნით გრძელბეწვიანი ცხოველისგან დამზადებულ წინდებს ატარებდნენ. ძველი რომაელები ფეხებს ტყავით ან ქსოვილით იფუთავდნენ. ახ. წ. V საუკუნისთვის ევროპაში წინდებს წმინდა ხალხი ატარებდა, რაც მათი სისპეტაკის სიმბოლო იყო. ახ. წ. 1000 წლისთვის, დიდებულებს შორის წინდები სიმდიდრის სიმბოლო გახდა.

1589 წელს საქსოვი დაზგის გამოგონებამ წინდების ექვსჯერ იმაზე სწრაფად მოქსოვა განაპირობა, ვიდრე ეს ხელით იყო შესაძლებელი. მიუხედავად ამისა, 1800 წლამდე საქსოვი მანქანა და ხელით მქსოველები გვერდიგვერდ მუშაობდნენ. 

შემდეგი რევოლუცია წინდების წარმოებაში იყო 1938 წელს ნეილონის გამოგონება. მანამდე წინდებს აბრეშუმისგან, ბაბმისგან ან შალისგან ამზადებდნენ. ნეილონი საწყისი აღმოჩნდა წინდების წარმოებაში რამდენიმე სხვადასხვა ძაფის შერევისა, რაც დღემდე გრძელდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***წინდა***

* Sock. Online Etymology Dictionary
**ხანჟონკოვის სახლი** (რუს. Дом Ханжонкова) — ერთსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 36.

ისტორია
-------

ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 38-ში ააშენეს XIX საუკუნის ბოლოს. ცნობილია სახლის ყველა ძველი მფლობელი. მისი პირველი მფლობელი იყო თავადი მიხეილ პავლეს ძე ხანჟონკოვი. ხანჟონკოვები დონში საკმაოდ ცნობილი ადამიანები არიან. ამ გვარის მრავალი წარმომადგენელი დაკავებული იყვნენ სამხედრო საქმიანობით. თითქმის ყველა სამხედრო წოდებას ფლობდნენ: ესაული (კაპიტანი), ასისთავი, პოდპოლკოვნიკი, პოლკოვნიკი, გენერალი. 1895 წლის 14 აპრილს 26 წლის კანცელარიის მუშაკი მიხეილ პავლეს ძე ხანჟოკოვი და 18 წლის, ტაგანროგელი ვაჭრის შვილი, ეკატერინე მიხეილის ასული სოკოლოვა დაქორწინდნენ. 1910-იან წლებში სახლი მიყიდეს კაზაკ ევგენია ხოვანსკაიას. ოქტომბრის რევოლუციიდან მოყოლებული 1925 წლამდე სახლი ეკუთვნოდა ვ. ჩერევკოვს. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ეს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლია.

არქიტექტურა
-----------

ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა ნომერ 36-ში მდებარე ერთსართულიანი აგურის სახლი ყურადღებას იქცევს დეკორის ასიმეტრიულობით. შენობას გააჩნია ოთხფერდა სახურავი და ხუთი ფანჯარა ფასადზე. სახლში შესასვლელი მის მარცხენა ნაწილშია. სახლის ფასადი გვერდითა კედლებისაგან გასხვავებით შელესილია. შეღებილია ნაცრისფრად, გარკვეული არქიტექტურული ელემენტები კი - თეთრად.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Греческая улица, 36 დაარქივებული 2019-04-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ЖИЛОЙ ДОМ. КОМПЛЕКС ЗАСТРОЙКИ УЛИЦЫ.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
**ხერხეულიძეების დედა** — ქართველი გმირი ქალი, რომელიც ცხოვრობდა XVII საუკუნეში. უცნობია მისი სახელი, ასევე დაბადებისა და გარდაცვალების წლები.

ბიოგრაფია
---------

340 წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც შაჰ-აბასმა საქართველოს წინააღმდეგ გამოგზავნა მრავალათასიანი ჯარი. 1624 წლის ივლისის შუა რიცხვებში, მარადსახსოვარ მარაბდის ველზე განთიადისას ომი დაიწყო. ქართველებმა სძლიეს მტერს, მაგრამ მოწინააღმდეგის სარდალი ყორჩიბაში ბრძოლის ველს არ თმობდა, ამ დაძაბულ ვითარებაში მას მაშველი ჯარი მოუვიდა და ძლიერი შეტევა განავითარა, თან ხმა დაირხა, თვით შაჰი მოვიდაო. მეორე მხრივ მოღალატეებმა ხმა გაავრცელეს — თეიმურაზი მოკლესო. ქართველებს გული გაუტყდათ და პირი იბრუნეს. ყიზილბაშები კი გაქცეულთ უმოწყალოდ ხოცავდნენ. ომში განსაკუთრებით გლეხობა დაიღუპა. ქვეყნის თავისუფლებისათვის თავდადებულთა შორის იყვნენ გლეხთა წრიდან გამოსული ქართველი ქალებიც, რომელთა შესახებ „ქართლის ცხოვრების" აღმწერნი „სიგრძისათვის" ენას „იდუმებდნენ". ამ სახელოვან პლეადას ეკუთვნის XVII საუკუნის პირველ ნახევარში სამშობლოსათვის თავდადებული ცხრა ძმა ხერხეულიძე და მათი დედა, რომელიც მტრის წინააღმდეგ საბრძოლველად ერთი მოკლული შვლის მაგივრად მეორეს გზავნიდა, ვიდრე მეცხრე შვილიც არ გასწირა, ხოლო შემდეგ, როცა საშველი აღარ იყო, თვითონ აიღო იარაღი და მტერს ეკვეთა. მან ბევრი მომხდური გამოასალმა სიცოცხლეს, მაგრამ უთანასწორო ბრძოლაში შვილებთან ერთად თვითონაც დაიღუპა.

### გადმოცემები

არსებობს გადმოცემა: დაჭრილი დედა დადიოდა მკვდრებით მოფენილ ველზე და თავის გმირულად დაღუპულ შვილებს ეძებდა, თითოეულს ჭრილობებს უსინჯავდა და წყევლა-კრულვას უგზავნიდა მტერს. ბოლოს, როცა მან მკვდარი შვილები ერთად დაასვენა, ჩამოიარა ორმა სპარსელმა. ისინი დაჭრილებს ხოცავდნენ და მკვდრებს ძარცვავდნენ. ერთმა მათგანმა ცხრა ძმაზე წამოიძახა: ამათ შეხედე, როგორ გოჭებივით ყრიანო. გამწარებულმა დედამ მტარვალს შეხედა და შეევედრა: გეთაყვა, ეგ ხმალი მომაწოდე, თავი მეც უნდა მოვიკლა, ამ შვილების დამკარგავს რაღათ მინდა სიცოცხლეო. სპარსელებს დახოცილთა ქამარ-ხანჯლებსა და სამკაულებზე ეჭირათ თვალი და დედაკაცს სიხარულით გაუწოდეს ხმალი, შურისძიებით ანთებულმა დედამ სპარსელებს თავი ხმლით შუაზე გაუჩეხა და თვითონაც იმ ხმლით მოიკლა თავი. მსგავსი, მაგრამ რამდენადმე განსხვავებული გადმოცემის მიხედვით იქვე ჩაუვლია ორ სპარსელს. ერთ მათგანს უთქვამს: დედას რა გოჭებივით ჩაკვრიანო. ამის გამგონე დედა წამომდგარა ფეხზე, გადასდგომია მტრებს: თქვენ მე დედა ღორი მიწოდეთ, ჩემ შვილებს — გოჭები. ახლა დედა ღორს სურს ანგარიში გაგისწოროთო. ამისთქმისთანავე ორივე სპარსელი დაუხოცავს და მომაკვდავთათვის მიუძახია: ასე იცის დედა ღორმა ძაღლების მოკვლაო. შემდეგ დედასა და მეცხრე შვილს კიდევ დიდხანს უბრძოლიათ მტრის წინააღმდეგ და ბოლოს ისინიც დაღუპულან.

ლიტერატურა
----------

* დავით ქორიძე, „სახელოვანი ქართველი ქალები", თბ. 1965.
ჩარინის კანიონი
**ჩარინის კანიონი** (ყაზახ. Шары́н) — მდინარე ჩარინის გასწვრივ 154 კმ-ზე გადაჭიმული კანიონი ყაზახეთში. მდებარეობს ქალაქ ალმათიდან აღმოსავლეთით 195კმ-ზე, ჩინეთის საზღვრის სიახლოვეს. კანიონი შედის 2004 წლის 23 თებერვალს შექმნილი ჩარინის ეროვნული პარკის ტერიტორიის შემადგენლობაში. 

ჩარინის კანიონი დანალექი ქანებისგან აგებული ბუნების ძეგლია, რომლის ასაკი 12 მილიონი წელია. კანიონის კლდეების სიმაღლე 150-300 მეტრს შეადგენს.

ტურისტებისთვის განსაკუთრებით საინტერესო ადგილია ე.წ. „სასახლეების ველი", რომლის სიგრძე 2 კნ, ხოლო სიგანე 20-80 მეტრია.

კანიონის წიაღში შემონახულია იფნის რელიქტური სახეობის კორომი, რომელიც გამყინვარების პერიოდს გადაურჩა. მეორე მსგავსი კორომი მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკაშია. 1964 წლიდან იფნის კორომი ბუნების ძეგლად გამოცხადდა. აგრეთვე დიდ ინტერესს იწვევს აზიური ალვის ხეების კორომი. 

ჩარინის კანიონის ლანდშაფტური მრავალფეროვნება განპირობებულია ფლორისა და ფაუნის ნაირგვარობით. აქ წარმოდგენილია 1500-ზე მეტი სახეობის მცენარე, საიდანაც 17 ყაზახეთის წითელ წიგნშია შეტანილი და 62 სახეობის ძუძუმწოვარი, 103 სახეობის ფრინველი, 25 სახეობის ქვეწარმავალი.

გალერეა
-------

* გზა ჩარინის კანიონის გასწვრივგზა ჩარინის კანიონის გასწვრივ
* სასახლეების ველის ზედხედისასახლეების ველის ზედხედი
* ჩარინის კანიონის კლდეებიჩარინის კანიონის კლდეები
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩარინის კანიონის ოფიციალური საიტი[*მკვდარი ბმული*]
* ჩარინის კანიონი დაარქივებული 2010-01-25 საიტზე Wayback Machine.
* ფოტოგალერეა დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine.
* PaleoKazakhstan.info: ჩარინი დაარქივებული 2014-10-15 საიტზე Wayback Machine.
**Cartoon Network** — ამერიკული საკაბელო და სატელიტური სატელევიზიო არხი, რომლის მფლობელია Time Warner-ის დანაყოფი Turner Broadcasting System. იგი გაშვებული იქნა 1992 წლის 1 ოქტომბერს.

არხი ძირითადად განკუთვნილია ბავშვებისთვის და მოზარდებისთვის 1-დან 15 წლამდე და სხვა ასაკის ახალგაზრდებსა და მოზრდილებზე (მაგალითად, გვიანი ეთერის გადაცემები Adult Swim). ხელმისაწვდომია ესპანურენოვანი აუდიო არხიც. სხვადასხვა საკაბელო და სატელიტური კომპანია მაყურებელს ესპანურ ეთერს ცალკე ტელეარხის სახით სთავაზობს.

2013 წლის აგვისტოსთვის Cartoon Network აშშ-ში გადაიცემოდა დაახლოებით 98 671 000 სახლში, ფასიან სატელევიზიო პაკეტში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Cartoon Network***

* Cartoon Network – არხი YouTube-ზე
* CartoonNetwork.com – ოფიციალური საიტი
* Cartoon Network IMDb-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Adult Swim/CN Split Cements Strategy. *ICv2*. GCO (March 3, 2005). ციტირების თარიღი: 2012-11-30.
2. ↑  Seidman, Robert.  (August 23, 2013) List of How Many Homes Each Cable Networks Is In - Cable Network Coverage Estimates As Of August 2013. *TV by the Numbers*. Zap2it.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აგვისტო 25, 2013. ციტირების თარიღი: September 6, 2013.
**ჩარგაფის კანონები** — სისტემა ემპირიულად აღმოჩენილი კანონებისა, რომლებიც აღწერენ დნმ-ში აზოტოვანი ფუძეების განსხვავებულ ტიპებს შორის არსებულ რაოდენობრივ შესაბამისობებს. კანონები ჩამოყალიბდა 1949—1951 წლებში ბიოქიმიკოს ერვინ ჩარგაფის ჯგუფის ნამუშევრების შედეგად.

ჩარგაფის ჯგუფის ნამუშევრებამდე ბატონობდა ეგრეთ წოდებული „ტეტრანუკლეოტიდური" თეორია, რომლის თანახმადაც დნმ შედგება ოთხი სხვადასხვა აზოტოვანი ფუძის (ადენინი, თიმინი, გუანინი და ციტოზინი) განმეორებადი ბლოკებისგან. ჩარგაფმა და მისმა მეწყვილეებმა ქაღალდის ქრომატოგრაფიის მეშვეობით მოახერხეს დნმ-ის ნუკლეოტიდების დაშორება და სხვადასხვა ტიპის ნუკლეოტიდების ზუსტი რაოდენობრივი შესაბამისობის დადგენა. ჩარგაფის მიერ გამოვლენილი შესაბამისობები ადენინის (A), თიმინის (T), გუანინისა (G) და ციტოზინისთვის (C) შემდეგნაირი აღმოჩნდა:

1. ადენინის რაოდენობა ტოლია თიმინის რაოდენობისა, ხოლო გუანინის რაოდენობა — ციტოზინისა: A=T, G=C.
2. პურინების რაოდენობა ტოლია პირიმიდინების რაოდენობისა: A+G=T+C.
3. 6 მდგომარეობაში ამინოჯგუფის მქონე ფუძეების რაოდენობა ტოლია 6 მდგომარეობაში კეტოჯგუფის მქონე ფუძეების რაოდენობისა: A+C=G+T.

ამასთან ერთად, შესაბამისობა (A+T):(G+C) სხვადასხვაგვარი შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახეობის დნმ-ისთვის. ერთში შესაძლოა დომინირებდეს წყვილი AT, სხვებში — GC.

ჩარგაფის კანონებმა, რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის მონაცემებთან ერთად, გადამწყვეტი როლი ითამაშეს დნმ-ის სტრუქტურის გაშიფვრაში, რაც მოახერხეს ჯეიმზ უოტსონმა და ფრენსის კრიკმა.

ლიტერატურა
----------

* *Ванюшин Б. Ф.* Глава 23. Молекулярная биология // История биологии с начала XX века до наших дней. М.: Наука. 1975. с. 454
* *Chargaff, E. R. Lipshitz, C. Green and M. E. Hodes* The composition of the deoxyribonucleic acid of salmon sperm დაარქივებული 2009-03-26 საიტზე Wayback Machine.  *Journal of Biological Chemistry* (1951) Vol. 192. p. 223-230.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ერვინ ჩარგაფი დაარქივებული 2014-03-15 საიტზე Wayback Machine.  (უკრაინული ბიოლოგიური პორტალი)