recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მაკდონალდის ტრიადა** — ჯონ მაკდონალდის მიერ 1963 წელს სტატიაში „მკვლელობის მუქარა" (ინგლ. The threat to kill) ფორმულირებული კრებული, რომლებიც შედგება სამი მახასიათებლისაგან: ზოოსადიზმისაგან, პირომანიასა და ენურეზისაგან. ეს ტრიადა მაკდონალდმა დაუკავშირა განსაკუთრებულად საზარელი მკვლელობის ჩადენის წინამორბედ „მახასიათებლებს". 

თავის ნაშრომში მაკდონალდმა გამოიკვლია 100 პაციენტი, რომლებიც ოდესმე ადამიანს სიკვდილით ემუქრებოდნენ (მათგან ორმა მომავალში შეძლო საკუთარი მუქარის რეალიზება). მათგან 48-ს გააჩნდა ფსიქოპათოლოგიები. მაკდონალდმა აღმოაჩინა, რომ ბავშვობაში უამრავი პაციენტი, რომელსაც სადისტური მიდრეკილებები გააჩნდა, ცხოველებს აწამებდა, აჩენდნენ ხანძარს (ან უბრალოდ წვავდნენ ამა თუ იმ ობიექტს) და ჰქონდათ ენურეზი ხუთი წლის ასაკის შემდეგაც კი. 

ბავშვის ამგვარი არაადეკვატური რეაქცია ძირითადად განპირობებულია სტრესის „შეუთვისებლობის" გამო. დღეისთვის მაკდონალდის ტრიადა არ ითვლება კრიმინალური მოქმედების პრედიქტორად, თუმცა იგი აღნიშავს, რომ ბავშვი განიცდის სტრესს.

სქოლიო
------

1. ↑  Macdonald JM (1963). „The threat to kill". *Am J Psychiatry* (120): 125–130. doi:10.1176/appi.ajp.120.2.125. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-10-30. ციტირების თარიღი: 2016-02-23. (ინგლისური)
2. ↑  John Owen (1992). „Dead threats to psychiatrists" (PDF). *Psychiatric bulletin* (16): 142–144. (ინგლისური)
ლიუდმილა ზიკინა
**ლიუდმილა გიორგის ასული ზიკინა** (დ. 10 ივნისი, 1929, მოსკოვი — გ. 1 ივლისი, 2009, იქვე) — რუსი, საბჭოთა მომღერალი, რუსული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, სსრკ სახალხო არტისტი (1973), სოციალისტური შრომის გმირი (1987), ანსამბლ „როსიას" დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

1942 წლიდან მონაწილეობს ხალხურ თვითმოქმედებაში. 1947 წლიდან მ. პიატნიცკის სახელობის რუსული ხალხური გუნდის, 1951 წლიდან საკავშირო რადიოს რუსული სიმღერის გუნდის, ხოლო 1960 წლიდან მოსკონცერტის სოლისტია. 1969 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. იპოვიტოვ-ივანოვის სახელობის მუსიკალური სასწავლებელი (ე. გედევანოვას კლასი). ზიკინა რუსული და საბჭოთა სიმღერების ერთ-ერთი საუკეთესო შემსრულებელია. მას მდიდარი ტემბრის ძლიერი ხმა აქვს. აღსანიშნავია მის მიერ შესრულებული სიმღერები: დოლუხანიანის „რიაზანელი მადონები", პონომარენკოს „ორენბურგული თავშალი", ფრადკინის „მიედინება ვოლგა" და სხვა. გასტროლები გამართა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. ლენინური პრემია (1970), დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლიუდმილა ზიკინა***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 520.
**პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაცია** (**პეა** ან **პა**; არაბ. السلطة الوطنية الفلسطينية *ას-სულთა ალ-უათანიაჰ ალ-ფილასტინიაჰ*) — ადმინისტრაციული ორგანიზაცია შექმნილი პალესტინის ტერიტორიების მმართველობისთვის.

პალესტინის ეროვნული ხელისუფლება 1994 წელს, პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციასა და ისრაელის მთავრობას შორის დადებული ოსლოს ხელშეკრულების საფუძველზე ჩამოყალიბდა, როგორც ხუთ წლიანი დროებითი მთავრობა რომლის დროსაც ტერიტორიის საბოლოო სტატუსი მხარეებს შორის მოლაპარაკებით (რომელიც არ შედგა) უნდა გარკვეულიყო. ოსლოს შეთანხმების მიხედვით, პალესტინის მთავრობა იღებდა პალესტინის ურბანულ ტერიტორიაზე სამოქალაქო საკითხების სრული ("არეა A") და გარეუბნებში შეღუდული კონტროლის უფლებას ("არეა B"). დანარჩენი ტერიტორია, ებრაელების დასახლებები, იორდანიის დაბლობი და დასახლებების დამაკავშირებელი გზების კონტროლი გადადიოდა ისრაელის ხელში ("არეა C"). აღმოსავლეთი იერუსალიმის საკითხი შეთანხმებაში არ შედიოდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პალესტინის სახელმწიფო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Palestinian Basic Law – A collection of various propsals and amendments to the Basic Law of Palestine
* Columbia University Libraries – *Palestine*, directory category of the WWW-VL.
* Palestinian Territory Government საიტზე Curlie
**ლამინგტონი** - ავსტრალიური ნამცხვარი, რომელიც მზადდება კარაქის კვადრატებისგან, გარედან დაფარულია შოკოლადის სოუსითა და ქოქოსით. შეიცავს კრემის რამდენიმე ფენას და სხვადასხვა ხილს, ძირითადად, მარწყვს. შოკოლადის მოსხმის შემდგომ მას აყოვნებენ, რათა შედგეს კარგი ტექსტურა. ლამინგტონის ბისკვიტი ინამება სხვადასხვა საშუალებით, ხშირად ალკოჰოლითაც. იგი შესაძლოა შეგვხვდეს ისეთი ვარიაციებით, როგორებიცაა თხილი ქოქოსის მაგივრად ან შედედებული რძე შოკოლადის მაგივრად, აგრეთვე იგი შესაძლოა სულ სხვა ფორმისა და ზომის იყოს განსხვავებით ტრადიციული ლამინგტონისა.

წარმოშობა
---------

ლამინგტონს უწოდეს ლორდ ლამინგტონის სახელი, რომელიც მსახურობდა კუინზლენდის გუბერნატორად 1896 - 1901 წლებში. 

ასევე განიხილეს რეცეპტის გამომგონებლის ვინაობა. ვერსიების უმეტესობა ლორდ ლამინგტონის შეფს უკავშირებს რეცეპტის გამოგონებას, ფრანგ არმანდ გალანდს, რომელსაც მოულოდნელად მოუწოდა მოულოდნელი სტუმრების გამოკვება. მხოლოდ შეზღუდული ინგრედიენტების გამოყენებით, გალანდმა მოჭრა წინა დღეს გამომცხვარი ფრანგული ვანილის ღრუბელი, ნაჭრები შოკოლადში ჩაყარა და ქოქოსში ამოავლო. გალანდის დესერტით აღფრთოვანებულმა სტუმრებმა, როგორც ამბობდნენ, ლამინგტონის რეცეპტიც კი მოითხოვეს. ქოქოსი იმ დროს ევროპულ სამზარეულოში ფართოდ არ გამოიყენებოდა, მაგრამ გალანდისთვის ეს ყოველივე ნაცნობი იყო, რადგან ცოლი ტაიტიდან ჰყავდა, სადაც ქოქოსი ჩვეულებრივი ინგრედიენტი იყო.

თანამედროვე დღეს
----------------

ლამინგტონი კვლავაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში. ზოგიერთი ავსტრალიერი მას შემოკლებით უწოდებს ,,Lammo"-ს. იგი გვხვდება ავსტრალიის თითქმის ყველა კაფესა თუ რესტორანში და დიდი ყურადღებით სარგებლობს ყურადსაღებ ღონისძიებებზე. დიდ ბრიტანეთში მას ყოველდღიურ ცხოვრებაში ძალიან ხშირად შეხვდებით, ძირითადად ოჯახში და ახლო წრეში.

სახეობები
---------

მსგავსი, მაგრამ უფრო მცირე ზომის საკონდიტრო ნაწარმი სამხრეთ აფრიკაში ცნობილია, როგორც ,,ystervarkies''(პატარა ფაფუკები), ხოლო აშშ-ის ქალაქ კლივლენდში მათ ქოქოსის ზოდებს უწოდებენ. კიდევ ერთ მსგავს დესერტს, რომელიც ცნობილია čupavci ან ქოქოსის კუბებად, მიირთმევენ სლოვენიაში, სერბეთში, ბოსნია-ჰერცეგოვინაში, ხორვატიაში, უნგრეთსა და რუმინეთში. სამხრეთი ბრიტანეთის საზღვარგარეთის პატარა კუნძულ წმინდა ელენეს კუნძულს აქვს მსგავსი ვარიანტი, რომელსაც ქოქოსის თითები ეწოდება, რომელიც ტრადიციულად მზადდება სპეციალური შემთხვევებისთვის, როგორიცაა ქორწილები და დაბადების დღეები. 

ახალ ზელანდიაში პოპულარულია ჟოლოს ვარიანტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
მაკედონიის მცენარეულობის რუკა
**მაკედონური ფიჭვი** მაკედონიისთვის ძალიან დამახასიათებელი ხეა.
**მაკედონიის რესპუბლიკის ფლორა** წარმოდგენილია მცენარეთა დაახლოებით 210 ოჯახით, 920 გვარითა და 3 700 სახეობით. მცენარეთა შორის, მაკედონიის ტერიტორიაზე, დაახლოებით 3 200 სახეობით, ყველაზე გავრცელებულია ყვავილოვანი მცენარეები. ასევე საკმაოდ უხვადაა ხავსები (350 სახეობა) და გვიმრები (42 სახეობა). 

ბუნების მსოფლიო ფონდისა და ევროპის გარემოს დაცვის სააგენტოს ევროპის ეკოლოგიური რეგიონების ციფრული რუკის მიხედვით, მაკედონიის ტერიტორიაზე შეიძლება გამოიყოს ოთხი ეკორეგიონი: პინდოსის მთიანეთის შერეული ტყეები, ბალკანეთის შერეული ტყეები, როდოპების შერეული ტყეები და ეგეოსის სკლეროფილები და შერეული ტყეები.

მცენარეთა ოჯახების, გვარებისა და სახეობების რიცხობრივი განაწილება
-----------------------------------------------------------------

მაკედონიის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ყველა მცენარის გვარისა და სახეობის შესახებ ინფორმაცია შეტანილი ნაშრომში „მაკედონიის რესპუბლიკის ფლორა" (მაკედონურად *Флора на Република Македонија*), რომლის ავტორი აკადემიკოსი და მაკედონიაში ბოტანიკური მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი კირილ მეცევსკია.

| ჯგუფი | ოჯახი | გვარი | სახეობა | ქვესახეობა, ჯიში, ფორმები | All taxa |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *ღვიძლის ხავსები* | 29 | 42 | 66 | - | - |
| *ანთოცეროტოვანნი* | 1 | 1 | 1 | - | - |
| *ხავსები* | 34 | 124 | 330 | - | - |
| *ლიკოპოდიუმები* | 3 | 5 | 6 | - | 6 |
| *შვიტები* | 1 | 1 | 7 | 13 | 20 |
| *გვიმრები* | 15 | 21 | 42 | 18 | 60 |
| წიწვოვნები | 4 | 6 | 15 | 7 | 22 |
| ყვავილოვნები\**ერთლებნიანები*\**ორლებნიანნი* | 12010218 | 720565155 | 3,2002,600600 | 1,7001,500200 | 4,9004,100800 |
| მცენარეთა ტაქსონები სულ | 210 | 920 | 3,700 | 1,740 | 5,350 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაკედონიის ფაუნა
განამარხებული ორგანიზმი
**პალეოეკოლოგია** (ბერძ. Palaios – ძველი და ეკოლოგია) — პალეონტოლოგიის განხრა, რომელიც შეისწავლის გეოლოგიური 
წარსულის გარკვეულ გარემო პირობებს და ცხოველთა შეგუების მოვლენებს.

წარსულის ორგანიზმების ცხოვრების ვითარების აღდგენის ძირითადი მეთოდია — ჩონჩხის ნარჩენების აგებულების შესწავლა; ამით შესაძლებელი ხდება ნამარხი ორგანიზმების ცხოვრების პირობების ნაწილობრივი აღდგენა. ქანების ნივთიერი შედგენილობა, მათი სტრუქტურა, ტექსტურული და გეოქიმიური მახასიათებლები გვაძლევს საშუალებას აღვადგინოთ უძველესი ორგანიზმების
ცხოვრების მრავალი თავისებურება და მათი დაღუპვის ვითარება. 
უძველესი ორგანიზმების ბინადრობისა და მათი ცხოვრების ვითარების აღდგენისას პალეოეკოლოგია გვაწვდის მნიშვნელოვან ცნობებს პალეონტოლოგიის სხვა განხრებისათვის, 
ასევე გეოლოგიისათვის, პალეოგეოგრაფიული პირობების რეკონსტრუქციებისთვის და სხვ.

პალეოეკოლოგიის ფუძემდებელია რუსი პალეონტოლოგი ვლადიმერ კოვალევსკი, რომელმაც მოგვცა ამომწყდარი ხერხემლიანების 
ევოლუციური და პალეოეკოლოგიური ანალიზი. პალეოეკოლოგიის ერთ-ერთმა ფუძემდებელმა ნიკოლოზ ანდრუსოვმა კლასიკური შრომები უძღვნა ნამარხი ზღვიური ხერხემლიანების კვლევის საკითხს.
პალეოეკოლოგიის განვითარებისათვის მნიშვნელოვანი იყო ასევე ბელგიელი პალეონტოლოგის ლუი დოლოსა და ოტენიო აბელის შრომები. 

გამოიცემა ჟურნალები „Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology" (Amst. 1965-იდან).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პალეონტოლოგია
* ეკოლოგია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (რუსული) პალეოეკოლოგია - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია დაარქივებული 2014-09-06 საიტზე Wayback Machine.
* (ინგლისური) პალეოეკოლოგიის შესახებ
* (ინგლისური) პალეოეკოლოგია
* (ინგლისური) პალეოეკოლოგია - ნაშრომი

ლიტერატურა
----------

* Ager D. V. Principles of paleoecology, N. Y. 1963
* Schäfer W. Aktuo-Paläontologie nach Studien in der Nordsee, Fr./M. 1962
* Геккер Р. Ф. Введение в палеоэкологию, М. 1957
* Иванова Е. А. О путях развития палеоэкологии в СССР, "Палеонтологический журнал", 1959, № 2
* Яковлев Н. Н. Организм и среда, 2 изд. М.— Л. 1964
**ნიჟნი-ტაგილის ალექსანდრე ნეველის ტაძარი** (რუს. Храм Александра Невского) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1862-1877 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ტაგილის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ნიჟნი-ტაგილის ალექსანდრე ნეველის სახელობის ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს 1862 წლის 6 აგვისტოს. გლეხების ციხესიმაგრის სამართლისაგან გათავისუფლების აღსანიშნავად. 1877 წლის 6 დეკემბერს იგი აკურთხეს თავად ალექსანდრე ნეველის სახელზე. სამოქალაქო ომის პერიოდში ტაძარს ორჯერ დაეცა საარტილერიო ცეეცხლი, რის გამოც იგი ძლიერ დაზიანდა. 1931 წლამდე ტაძარი იყო გრიგორიანული, ხოლო 1931-1935 წლებში იყო ნიჟნი-ტაგილის საკათედრო ტაძარი. ტაძარი საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა 1940 წელს და მორწმუნეებს დაუბრუნდა მხოლოდ 1989 წელს, ამავე წელს ეკლესია ხელმეორედ აკურთხეს. 1940-1950 წლებში ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა საწყობად. 1950 წლიდან მიატოვეს და ნელ-ნელა ინგრეოდა. ამჟამად ტაძარი მოქმედია, მასთან მუშაობს სამრევლო სკოლა და მართლმადიდებლური გიმნაზია.

აღწერა
------

ნიჟნი-ტაგილის ალექსანდრე ნეველის ტაძარი დგას ვერესოვის მთაზე და კარგად მოსჩანს ტაგილის ჭაობის ნაპირიდან. ალექსანდრე ნეველის ტაძარი ქვისაა, ხუთგუმბათიანი, აგებულია კოშკური ტიპის რუსულ-ბიზანტიურ არქიტექტურულ სტილში. სახურავი, გუმბათი და ჭიშკარი მეტალისგანაა დამზადებული და შეღებილია მუქი მწვანე ფერით. 

ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს, მცირე ერთსართულიანი სახლი-ფლიგელი, რომელიც დაცვისათვის გამოიყენება. ტაძრის ტერიტორია მდებარეობს მაღლობზე, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი გალავნით, რომელსაც აქვს სამი შესასვლელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Александра Невского, г. Нижний Тагил
* Храм Александра Невского
* დაარქივებული 2021-01-17 საიტზე Wayback Machine.
* 
*
**მაკედონისტიკა** — მეცნიერული დისციპლინა, რომელიც დაკავებულია მაკედონური ენის, მაკედონური ლიტერატურის შესწავლით. მაკედონისტიკას სხვაგვარად ასევე მაკედონურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ მაკედონური ფილოლოგია მაინც ამ სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

**მაკედონისტიკა** არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს მაკედონელი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.

მაკედონურ ენას ბულგარეთში ბევრი ენათმეცნიერი არ განიხილავს როგორც დამოუკიდებელ ენას, არამედ მას ბულგარული ენის დიალექტს უწოდებს. ამ მიზეზი არის ის, რომ მაკედონური ენა XX საუკუნის 20-იან წლებამდე ბულგარეთისა და ბულგარელი ხალხის ნაწილს წარმოადგენდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * სლავები
* სლავისტიკა
* ბოჰემისტიკა
* ბელარუსისტიკა
 | * უკრაინისტიკა
* რუსისტიკა
* ბულგარისტიკა
* ძველი საეკლესიო სლავური ენა
 | * სლავური ენები
* აღმოსავლეთსლავური ენები
* დასავლეთსლავური ენები
* სამხრეთსლავური ენები
 |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაკედონისტიკა ჩრდილოეთ ამერიკაში დაარქივებული 2011-10-04 საიტზე Wayback Machine.
**ნიჟნი-ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკი** (რუს. Нижегородское Государственного банка) — ნეორუსულ სტილში შესრულებული არქიტექტურული ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მდებარეობს ბოლშაია-პოკროვსკაიის ქუჩაზე ნომერ 26-ში, ქართველების ქუჩის კუთხეში. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1911-1913 წლებში და მიეძღვნა რომანოვების დინასტიის სამეფო ტახტზე 300 წლის მეფობის წლისთავს. 

ანსამბლის შემადგენლობაში შედის მთავარი შენობა, საცხოვრებელი სახლი თანამშრომლებისათვის, ყალბი ღობე კარიბჭეებით, საათი-სამრეკლო და საცავი.

ისტორია
-------

1911 წელს ბანკის საბჭომ გამოაცხადა კონკურსი ბანკის შენობის ასაგებად. პირველი პრემია და მშენებლობის ხელმძღვანელობა მოიგო არქიტექტორმა ვლადიმირ პოკროვსკიმ. მისი დამხმარეები კი იყვნენ ალექსი შჩუსევი, ალექსანდრ გოგენი და ნ. ვეშნიაკოვი.

შენობის ისტორიული პროტოტიპები არიან როსტოვის მიტროპოლიტის სასახლე. მოსკოვის კრემლის ტერემნის სასახლის აივანი, ნოვგოროდ-ფსკოვის არქიტექტურა - საცხოვრებელი სახლი. 

მშენებლობა დაიწყო 1911 წლის 5 მაისს. საზეიმოდ საფუძველი ჩაუყარეს 1911 წლის 1 ივნისს, ხოლო გახსნა მოხდა 1913 წლის 14 მაისს. მთავარი კორპუსის აგება დაჯდა 398 832 რუბლი. საათი-სამრეკლო 1 744 რუბლი. 

ძეგლის ამჟამინდელი მდგომარეობა კარგია, დანაკარგი უმნიშვნელოა რუსეთის გერბი ფრონტონზე, შეცვალა საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო გერბმა. 

შენობა გამოიყენება თავდაპირველი დანიშნულებით, მასში განთავსებულია რუსეთის ცენტრალური ბანკის ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარი სამმართველო.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ნიჟნი ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკის შენობის კოშკის ხედი. 2014 წლის ივლისი
1913 წლის 17 მაისს შენობაში სტუმრად იყო რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორი ნიკოლოზ II, რომელიც მოგზაურობდა ვოლგის გასწვრივ. ამის შესახებ მან დღიურში ჩაწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „17 მაისი, პარასკევი. ვეწვიე ნიჟნი-ნოვგოროდს. დილით ცივი ამინდი იყო... ოთხ საათზე ვეწვიე სახელმწიფო ბანკის ახალ შენობას, რომელიც ძველრუსულ სტილშია აგებული." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* Дневники императора Николая II. - Москва: «Орбита», ЦГАОР, 1991. - С. 400.
* Памятники истории и культуры города Горького / Составитель Орлов С. А. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1977. - С. 139, илл. Раздел «Памятники архитектуры», авт. Агафонов С. Л.
* Памятники истории и культуры Горьковской области / Агафонов С. Л. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1987. - С. 129.
* Знакомьтесь, город Горький. Путеводитель / Составитель Сидорова И. В. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1989. - С. 95.
* Нестеров М. В. Воспоминания. - М. 1985. - С. 305.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**მაკედონია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **მაკედონია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

თანამედროვე მაკედონიის ოლქი ოთხ მეზობელ რესპუბლიკას აქვს განაწილებული
**მაკედონია** — ისტორიული ოლქი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. მის ტერიტორიაზე სახელმწიფო შეიქმნა ძვ.წ. V საუკუნეში (იხ. მაკედონია (ძველი)). ახ.წ. VI-VII სს. დასახლდნენ სლავური ტომები. 670-675 წწ. მაკედონიაში შეიჭრა პროტობულგარელთა ურდო (რასაც ხანი კუვერი მეთაურობდა) და ქალაქ ბიტოლის რაიონში დამკვიდრდა. IX ს. II მეოთხედში მაკედონიის მეტი ნაწილი ბულგარელთა პირველ სამეფოში შედიოდა. IX-X სს. ჩამოყალიბდა ფეოდალური ურთიერთობანი, ფართოდ გავრცელდა ქრისტიანობა, რასაც ხელი შეუწყო სლავი განმანათლებლების კირილესა და მეთოდეს მოწაფეთა (კლიმენტის, ნაუმის და სხვა.) მოღვაწეობამ. X საუკუნეში გავრცელდა ბოგომილობა. X ს. 70-იან წლებში მაკედონიის ტერიტორია დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს ძირითადი ბირთვი გახდა. 1018 წ. მაკედონია ბიზანტიამ დაიპყრო , 1230 კი ბულგარეთის მეორე სამეფოს ნაწილი გახდა. XIV ს. შუა წლებში მაკედონიას სერბთა მეფე დუშანი დაეუფლა, XIV ს. უკანასკნელ მეოთხედში კი — ოსმალეთის იმპერია, რის შედეგადაც კიდევ უფრო აჭრელდა ეთნიკურად მაკედონიის მოსახლეობა. ჩაგვრა ოსმალთა მიერ და მოსახლეობის ძალდატანებითი გამაჰმადიანება ანტიფეოდალურ და ანტიოსმალურ მოძრაობას იწვევდა (ჰაიდუკების, კლეპტების და სხვა გამოსვლები). მოსახლეობა მასობრივად ტოვებდა მაკედონიის ტერიტორიას. XVIII ს. ბოლოს გაძლიერდა ოსმალთა წინააღმდეგ ბრძოლა. საბერძნეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა რევოლუციამ 1821-1829 წწ. მაკედონიის ბერძენი მოსახლეობაც მოიცვა. დაიწყო აგრეთვე სლავი მოსახლეობის განმათავისუფლებელი ბრძოლა ოსმალეთის ბატონობისა და ელინიზაციის პროცესის წინააღმდეგ, რომელსაც კონსტანტინოპოლის ბერძნული საპატრიარქო ატარებდა. ბერლინის კონგრესის (1878) შემდეგ მაკედონია ოსმალეთის მფლობელობაში დარჩა. ბულგარეთის, სერბეთისა და საბერძნეთის მონარქიულ-ბურჟუაზიული მთავრობები ცდილობდნენ მაკედონიის განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამოყენებას თავიანთი ინტერესებისათვის, რაც მაკედონიის დანაწევრების საშიშროებას ქმნიდა. 1893 წ. შექმნილმა შიდა მაკედონია-ოდრინის რევოლუციური ორგანიზაციის მემარცხენე რევოლუციურ-დემოკრატიულმა ფრთამ (ხელმძღვანელი გოცე დელჩევი) 1896 წ. წამოაყენა ლოზუნგი — *მაკედონია მაკედონელთათვის*. ამ ლოზუნგით 1903 წელს იფეთქა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა აჯანყებამ, რომლის დროს გამოაცხადეს ე.წ. კრუშევოს რესპუბლიკა, შეიქმნა დროებითი რევოლუციური მთავრობა ნ. კარევის მეთაურობით. XX ს. დასაწყისში ევროპულ სახელმწიფოთა შორის ბალკანეთის ნახევარკუნძულისთვის ბრძოლის გამწვავებამ მაკედონია საერთაშორისო წინააღმდეგობათა ერთ-ერთ კვანძად აქცია. ბალკანეთის ომების (1912-12) შედეგად მაკედონია განაწილდა სერბეთს (ვარდარის მაკედონია), საბერძნეთსა (ეგეოსის მაკედონია) და ბულგარეთს (პირინის მხარე) შორის.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 371.
**ნიჟნი-ტაგილის დიმიტრი დონელის ტაძარი** (რუს. Храм Дмитрия Донского) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2000-2003 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ტაგილის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარმა თავისის სახელწოდება მიიღო სატანკო კოლონის „დიმიტრი დონელის" სახელწოდების მიხედვით, რომელიც მორწმუნეების შემოწირულობებით ააგეს ნიჟნი-ტაგილის ქარხანაში. 2000 წელს ურალის ვაგონის ქარხნის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება, შეეგროვებინათ ფულადი სახსრები სატანკო კოლონია „დიმიტრი დონელისათვის".

ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს 2000 წლის 25 სექტემბერს ურალის ვაგონის ქარხნის ცენტრალური გასასვლელის ახლოს. დაწყებული ტაძრის პირველი ქვა აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ. აგებული ტაძარი 2003 წლის პირველ ივნისს აკურთხა ეკატერინბურგისა და ვერხოტურის ეპისკოპოსმა ვიკენტიმ და ამავე დროიდან იწყება ღვთისმსახურება. 2004 წელს ტაძარმა ურალის ვაგონის ქარხნის ხელმძღვანელობისაგან მიიღო ხსოვნის წიგნი, რომელშიც შეტანილია 33 ათასი საბჭოთა მოქალაქე, დაკავშირებული ქარხანასთან, რომლებიც შეეწირნენ რეპრესიებს სტალინის დროს. 2010 წლის 17 აპრილს რუსეთის პრეზიდენტის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ურალის ფედერალურ ოლქში ნიკოლაი ვინნიჩენკომ, სვერდლოვსკის ოლქის ადმინისტრაციამ, ურალის ვაგონის ქარხნის გენერალურმა დირექტორმა ოლეგ სიენკომ და მთავარეპისკოპოსმა ვიკენტიმ საზეიმო ვითარებაში გადასცეს დიმიტრი დონელის ტაძარი ეკატერინბურგის ეპარქიას.

აღწერა
------

დიმიტრი დონელის ტაძარი აგებულია XI-XVI საუკუნეების ტრადიციული რუსული არქიტექტურის მიხედვით. ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანია, ნაგებია აგურისაგან. პროექტის ავტორია არქიტექტორი ვიაჩესლავ ნიკოლოზის ძე იჟიკოვი. ტაძრის კედლების მოხატულობა შესრულდა ძველი ხატმწერის დიონისეს სტილში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Свято-Дмитриевское архиерейское подворье. Нижнетагильская епархия Русской Православной Церкви.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-18. ციტირების თარიღი: 2016-04-01.
**ლატავრა ევგენის ასული ღვალაძე** (დ. 4 ივლისი, 1929, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი-აღმოსავლეთმცოდნე და პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1956), თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. დაიბადა თბილისში, 1920-1930-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწის ევგენ (გენო) ღვალაძისა (1900-1937) და ცნობილი მკვლევარ-ბიბლიოგრაფის და პედაგოგის თამარ კუცია-ღვალაძის (1902-1986) ოჯახში.

ბიოგრაფია
---------

ლატავრა ღვალაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952). 1952-1955 ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტი, 1955-1961 - ამავე ინსტიტუტის ლექსიკოგრაფიის განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი. 1961-2006 - აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის (ამჟამად ატარებს აკადემიკოს გიორგი წერეთლის სახელს) სემიტოლოგიის განყოფილების ჯერ უფროსი, შემდეგ კი წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1962-1966 პარალელურად მოღვაწეობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის "ვეფხისტყაოსნის" აკადემიური ტექსტის დამდგენ კომისიაში. ლ. ღვალაძე არის 30 გამოქვეყნებული სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 1 მონოგრაფიის ავტორი. მისი შრომები ეძღვნება სხვა და სხვა ასპექტებს ძველი მწერლობის ძეგლებისა "წარტყუვნაი იერუსალიმისაი", "გრიგოლ განმანათლებლის ცხოვრება", "წმ. ბაბილას წამება" და ა.შ. მისი მონოგრაფია "ბაბილას წამების" ბერძნული, ქართული, სირიული და არაბული ვერსიები" (1992) გამოცემულია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესის და უნეტარესის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით. არჩეულია საქართველოს აღმოსავლეთმცოდნეთა საზოგადოების და "ევრომეცნიერების" (საფრანგეთი) წევრად. მისი მეუღლე თენგიზ ნოზაძე არის კინირეჟისორი-დოკუმენტალისტი. ქალიშვილი მანანა ნოზაძე (გარდაიცვალა 1997 წელს) იყო პირველი ქართველი ეგვიპტოლოგი.

ლიტერატურა
----------

* *ახვლედიანი ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 178.
* *ლ. ბიწაძე*. არდავიწყება მოყვრისა, გვ. 54-55, ქუთაისი, 2004,
**ოსეთის სასულიერო კომისია** (რუს. Осетинская духовная комиссия) — სამისიონერო ორგანიზაცია, რომელიც შექმნა რუსეთის მთავრობამ 1744 წლის დამდეგს ოსეთში ქრისტიანობის გასავრცელებლად. ოსეთის სასულიერო კომისიის ნამდვილი მიზანი იყო რუსეთის გაბატონება კავკასიაში. კომისია დაკომპლექტებული იყო ქართველი სასულიერო პირებით. მისი ძირითადი ამოცანა იყო ქრისტიანობის საშუალებით ოსებისა და სხვა მთიელების რუსეთის მხარეზე გადაყვანა. კომისიის წევრების მხარდაჭერით რუსეთის მთავრობამ 1768-1774 წლებში სამი სამთო ექსპედიცია მოაწყო ჩრდილოეთ ოსეთში მადნეულის შესასწავლად და მისი გამოყენების საკითხების გასარკვევად. 

ოსეთის სასულიერო კომისიის საქმიანობისადმი დიდ ინტერესს იჩენდნენ ქართველი სახელმწიფო და სასულიერო მოღვაწეები. 1746 წელს თბილისში თეიმურაზ I-მა და ანტონ I-მა დიდი პატივით მიიღეს ამ კომისიის წევრი ეფრემ ჯანდიერი. კომისიის ხელმძღვანელი არქიმანდრიტი პახომი საქართველოდან ფულად სახსრებს იღებდა ჩრდილოეთ კავკასიაში ქართველთა ტყვეების გამოსასყიდად და სამშობლოში დასაბრუნებლად. მას ბრალად დასდეს, თითქოს ოსების საქართველოს ქვეშევრდომობაში შეყვანა სურდა. 

1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის წინ ქართველი მეფე მთავრების პოზიციის გასარკვევად, საქართველოში ჩამოვიდა კომისიის წევრი გრიგოლ რომანიშვილი. იგი მიიღეს ერეკლემ და სოლომონ I-მა. 1768 წელს იგი თურქების აგენტებმა მოკლეს გურიაში. ოსეთის სასულიერო კომისია ოსთა შორის ქართულ მწიგნობრობას ავრცელებდა. პახომი და გრიგოლი ოს ბავშვებს ქართულ წერა-კითხვას ასწავლიდნენ, სინოდის დავალებით ქართულიდან ოსურ ენაზე საეკლესიო ხასიათის წიგნებს თარგმნიდნენ და საამისოდ იყენებდნენ ქართულ ანბანს. 1753 წლიდან პახომის ინიციატივით ქურთათის ხეობაში 30 ბავშვისათვის უნდა გახსნილიყო სკოლა, მაგრამ იგი მხოლოდ 1764 წელს გაიხსნა მოზდოკის ციხესიმაგრესთან. 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში რუსეთის წარმატების შემდეგ, 1771 წლიდან, ოსეთის სასულიერო კომისიას სათავეში რუსი სამღვდელო პირი ჩაუყენეს, კომისიის წევრები რუსი მისიონერებით შეავსეს და იგი მეფის რუსეთის კავკასიური პოლიტიკის იარაღად აქციეს. ოსურ ანბანს ქართულის ნაცვლად რუსული გრაფიკა დაუდეს საფუძვლად. 1792 წელს ოსეთის სასულიერო კომისიამ არსებობა შეწყვიტა. 1815 წელს რუსეთის მთავრობამ კომისია აღადგინა. სათავეში ჩაუყენეს დოსითეოზ ფიცხელაური. მან 13 ათასამდე ოსი გააქრისტიანა. ქრისტიანობის მიღების პირობად იგი ოს გლეხებს მებატონისაგან განთავისუფლებას და სახაზინო გლეხების კატეგორიაში ჩარიცხვას ჰპირდებოდა. ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მებატონეების წინააღმდეგობის შედეგად დოსითეოსი გადააყენეს და ოსეთის სასულიერო კომისია უშუალოდ საქართველოს ეგზარქოსს დაუქვემდებარეს. კომისია 1861 წლამდე არსებობდა. 1863 წლიდან იგი ჩაანაცვლა კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღდგენის საზოგადოებამ.

ლიტერატურა
----------

* *თოგოშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 593.
* *თოგოშვილი გ.* საქართველო-ოსეთის ურთიერთობა XV-XVII საუკუნეები, თბ. 1969;
* *ხანთაძე შ.* ქართველი მოღვაწეები ჩრდილო კავკასიაში XVIII საუკუნეში, „ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე", 1957, ტ. 19A და 20B;
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იაშვილი**. |

**ლევ მიხეილის ძე იაშვილი** (დ. 1768 — გ. 19 აპრილი, 1836, დაკრძალულია ვიდუბიცკის მონასტერში, კიევი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი (1819). ვ. მ. იაშვილის უმცროსი ძმა. 

1786 დაამთავრა არტილერიის კადეტთა კორპუსი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს მონაწილეობდა კინბურნის დაცვასა და ოჩაკოვის გარემოცვაში, 1792-1795 წლებში — ვარშავისა და პრაღის გარემოცვასა და აღებაში. 1805 წელს გაიგზავნა ავსტრიის სამფლობელოებში, სადაც ებრძოდა ფრანგებს ჰაილსბერგთან (1807), პროისიშ-აილაუსთან, გუტშტადტთან. 1808 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. 1812 წელს სამამულო ომის დროს იყო პეტრე ვიტგენშტეინის ცალკე კორპუსის არტილერიის უფროსი. 1812 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1813 წელს დაინიშნა მთავარი მოქმედი არმიის არტილერიის უფროსად და მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობებში. იბრძოდა ლიუცენთან, ბაუცენთან. 1816 წელს დაინიშნა პირველი არმიის არტილერიის უფროსად და 17 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მას. 1832 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი იყო. 1833 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთისა და უცხოეთის მრავალი ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 64-65.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევ იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ოსვალდო მენდოსა ბაკა** (ესპ. Oswaldo Mendoza Baca; დ. 5 აგვისტო, 1908 — გ. 9 აპრილი, 1962) — პერუელი ქიმიკოსი. პროფესორი. იგი დაინტერესებული იყო გენეტიკით.

ბიოგრაფია
---------

ოსვალდო მენდოსა ბაკა დაიბადა 1908 წლის 5 აგვისტოს, კუსკოში. სწავლობდა კუსკოს პირველ ცენტრალურ დაწყებით სკოლასა და მეცნიერების ეროვნულ კოლეჯში.

1929 წელს, მან სან-ანტონიოს ეროვნულ უნივერსიტეტში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, ფიზიკის და მათემატიკის ფაკულტეტებზე დაიწყო სწავლა და 1933 წლის ივნისში, მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა.

1933 წელს, უნივერსიტეტის დამთავრებამდე ორი თვით ადერე, ოსვალდო ბაკა, მეცნიერების ფაკულტეტის არაორგანული და ორგანული ქიმიის პროფესორის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. ესპანეთის მთავრობისგან დაფინანსების მიღების შემდეგ, იგი ესპანეთში გაემგზავრა და დაიწყო კვლევა დოქტორ ენჯელ დელ კამპოს მიმართულებით. 1937 წელს, ესპანეთის სამოქალაქო ომის გამო, ბაკა პერუში დაბრუნდა. 

1960 წლის 3 ნოემბერს, ოსვალდო ბაკა, კუსკოს უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტის ხელმძღვანელად აირჩიეს. აღნიშნული თანამდებობა მას გარდაცვალებამდე ეკავა.

გარდაიცვალა 1962 წლის 9 აპრილს, პერუს ქალაქ კუსკოში. 

მისი მნიშვნელოვანი ნაშრომებია „La Mecánica Ondulatoria", „Colorantes Pre-colombinos" და „Leyes Genéticas de los Elementos Químicos, Nuevo Sistema Periódico" (1954).

2012 წლის 14-16 აგვისტოს, პერიოდული სისტემის შესახებ კუსკოში გამართული მესამე საერთაშორისო კონგრესი, ოსვალდო ბაკას ხსოვნას მიეძღვნა.

ლიტერატურა
----------

* Guevara, Juan de Dios, Historia de la Química en el Perú, CONCYTEC, Lima, 1993.
**მაისი** (ლათ. Maius) — გრიგორიანული კალენდრის მეხუთე თვე. მასში 31 დღეა.

სახელი ეწოდა ნაყოფიერების რომაული ღვთაების, მერკურის დედის, მაიას მიხედვით. მაისის ძველქართული სახელწოდებაა *ვარდობისა*, *ვარდობისთვე*.

მაისი არის გაზაფხულის თვე ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და შემოდგომისა — სამხრეთ ნახევარსფეროში.

მაისის ზოდიაქოს ნიშნებია კურო და მარჩბივი.

არც ერთი თვე არ იწყება კვირის იმ დღით, რითაც მაისი.

ვარდობისა
---------

 მთავარი სტატია: ძველი ქართული წარმართული კალენდარი.
კორნელი კეკელიძე ვარდობისას 3 აპრილი — 2 მაისით საზღვრავდა.

კ. კეკელიძის აზრით „ვარდობისაჲ" (თთუე) წმინდა ქართული სახელია, რომელიც აღნიშნავს ვარდის ან ზოგადად ყვავილის გაშლის სეზონს. ამიტომაცაა რომ მას ბიბლიის ძველ ვერსიებში ეწოდება აგრეთვე „თვე ყვავილობისაჲ". ვარდობისა და ყვავილობის თვის შესატყვისად ბიბლიის სხვა ადგილებში გამოიყენება თთუე ახალთაჲ ანუ ახლისაჲ, რაც უდრის ბერძნული ბიბლიის — „έν μηνί τών", სლავურის — „месяц новых плодов", ხოლო ებრაულ ბიბლიაში, აქედან რუსულშიც, ამ სახელებს უდრის თვის სახელი „ავივ".

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ჟამსა მას თთჳსა ვარდობისასა, რამეთუ თთუესა მას ყუავილობისასა გამოხუედ შენ ქუეყანით ეგჳპტით." |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „და კუალად ტანჯვაჲ ვარდობისა თთუესა ათცხრამეტსა." |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თთუესა ივნისსა კთ. ჴსენებაჲ წმიდათა მოციქულთა პეტრჱსი და პავლჱსი ჰრომეს შინა უწინარჱს რვისა დღისა ვარდობისა." |
|  |  |

საყურადღებოა, რომ ებრაელების მეორე თვეს, რომელიც დაახლოებით იმავე სეზონში მოდიოდა, ეწოდება „ზიფ", რაც ყვავილთა თვეს ნიშნავს.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თთუესა შინა ზიფს, თთუესა მეორესა." |
|  |  |

მაისის მნიშვნელოვანი მოვლენები
------------------------------

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |

სქოლიო
------

1. ↑  კ. კეკელიძე, „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან", ტ. 1, გვ. 116
2. ↑  კ. კეკელიძე, „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან", ტ. 1, გვ. 101
3. ↑  გამოსვლ. 34, 18
4. ↑  ბაქარის გამოც. გამოსვლ. 13, 4; 23, 15; 34, 18; მეორე შჯ. 16, 1
5. ↑  გამოსვლ. 34, 18. ხელნაწ. №1207
6. ↑  „შუშანიკის მარტვილობა", ი. აბულაძის გამოცემა, გვ. 46
7. ↑  ხელნაწ. ათონ. № 57, გვ. 29, სინას მთის № 83, ფ. 174
8. ↑  3 მეფ. 6, 37

|  |
| --- |
| * იანვარი
* თებერვალი
* მარტი
* აპრილი
* მაისი
* ივნისი
* ივლისი
* აგვისტო
* სექტემბერი
* ოქტომბერი
* ნოემბერი
* დეკემბერი
 |
**ნუსრეთ გიოქჩე** (თურქ. Nusret Gökçe; დ. 9 აგვისტო, 1983) — თურქი პროფესიონალი შეფმზარეული, რომელიც ფლობს რესტორნების ქსელს „Nusr-Et". მას ასევე მოიხსენიებენ თავისი ცნობილი ზედმეტსახელი „Salt Bae". იგი ცნობილი გახდა ხორცის მომზადების ტექნიკით და შემდეგ მისი ორიგინალური პრეზენტაციით, რომელიც მთელ ინტერნეტში ვირუსულად არის გავრცელებული.

ბიოგრაფია
---------

ნუსრეთ გიოქჩე დაიბადა ქალაქ ერზრუმში, თურქეთში. ის არის ქურთული წარმოშობის ოჯახიდან. იმის გამო, რომ ის ძალიან გაჭირვებულ ოჯახში ცხოვრობდა, მას მოუწია 6 კლასში სკოლის დატოვება და მუშაობა. მან სტამბოლში ყასაბის შეგირდად დაიწყო მუშაობა. გიოქჩე ასევე ცნობილია თავისი საქველმოქმედო საქმიანობით. მან ააშენა სკოლა თავის მშობლიურ ქალაქ ერზრუმში.

გიოქჩე ცნობილი გახდა ვირუსული ინტერნეტ ვიდეოებისა და მიმების სერიიდან, ვიდეოებში ჩანს, რომ ის „მშვენივრად" ჭრის ხორცს და აყრის მარილს.

მას პოპულარობა მოუტანა ვიდეომ „Ottoman Steak", რომელიც გამოქვეყნდა 2017 წლის 7 იანვარს. ვიდეომ ინსტაგრამზე 10 მილიონი ნახვა დააგროვა. მას მეტსახელად „Salt Bae" შეარქვეს ხორცზე მარილის მოყრის მეთოდის გამო. ამ ვიდეოს შემდეგ მისი პოპულარობა გაიზარდა, რის შემდეგაც ის ემსახურებოდა ბევრ ცნობილ ადამაინსა და პოლიტიკოსს. 

გიოქჩე ეწვია რამდენიმე ქვეყანას, მათ შორის არგენტინასა და შეერთებულ შტატებს 2007–2010 წლებში. იქ ის ადგილობრივ რესტორნებში უფასოდ მუშაობდა, რათა მზარეულობის გამოცდილება მიეღო, თურქეთში დაბრუნების შემდეგ გიოქჩემ გახსნა თავისი პირველი რესტორანი სტამბოლში 2010 წელს. 2014 წელს მან დუბაიში რესტორანი გახსნა. 

2017 წლის დეკემბერს მან მიიღო კრიტიკა ფიდელ კასტროს გამოსახულების წინ გადაღებული ფოტოს გამო, რომელიც გადაღებულია 2016 წელს. 2018 წლის სექტემბერში გიოქჩემ და ვენესუელის პრეზიდენტმა ნიკოლას მადურომ ასევე მიიღეს კრიტიკა მათი ქმედებების გამო გიოქჩეს სტამბოლის რესტორანში. მიზეზი იყო ამ უკანასკნელის აღქმული უგრძნობლობა ვენესუელაში კრიზისის მიმართ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუსრეთ გიოქჩეს ბიოგრაფია
* სკანდალი ფიდელ კასტროს გამოსახულებასთნა გადაღებული ფოტოს გამო
* ვენესუელის პრეზიდენტთან დაკავშირებული სკანდალი
**ლერწამი** (Arundo) — ერთლებნიანი მცენარეების გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი მსხვილფესურიანი ბალახებია. აქვთ უხვად შეფოთლილი ღერო, რომლის სიმაღლე 1,5-5 მ, სისქე 4 სმ აღწევს. 

ლერწამის 3 სახეობებიდან ერთი Arundo formosana — ტაივანის ენდემია, მეორე Arundo plinliana — გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებში, ხოლო მესამე Arundo donax — ევრაზიის და აფრიკის სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ტროპიკულ ქვეყნებში. 

საქართველოში იგი გვხვდება კოლხეთის დაბლობზე, აგრეთვე მტკვრის, ალაზნისა და ივრის ქვემო წელის ჭალებში. იზრდება წყალსატევების სანაპიროებზე, მდინარისპირა და ზღვისპირა ქვიშებზე. 

გამოიყენება საწვავად და საშენ მასალად, ჭიგოებად და ღობედ, ჭილობის, კალათებისა და სხვა საქსოვად. ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობაში. აშენებენ სარწყავი არხების ნაპირებისა და ქვიშიანი ადგილების გასამაგრებლად. მის ახალგაზრდა ყლორტებს საქონლის საკვებად იყენებენ. დეკორატიულია, ხშირად აშენებენ ბაღ-პარკებში შუა აზიასა და ამიერკავკასიაში. ინტროდუცირებულია ბევრ სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ქვეყნებში.

ლიტერატურა
----------

* *ქიმერიძე კ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 199, თბ. 1983
**მანდაეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მანდაეთში.

აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს, XX საუკუნის დასაწყისში. მანდაეთის წმინდა გიორგის ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკის ტიპისაა. აგებულია როგორც გათლილი დამუშავებული კვადრებისგან, ასევე კლდის ფლეთილი ქვით. ორქანობიანია გადახურვა, ტაძარი თუნუქითაა გადახურული. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დატანილია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელში. დღეისათვის გაუქმებულია დასავლეთის კედელში დატანილი კარი, ამ კარით შევდივართ დასავლეთის კედელზე მიშენებულ კელიის მსგავს, მცირე ზომის ნაგებობაში. ნათდება ეკლესიის შიდა სივრცე ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე დატანილი ორ-ორი ხოლო დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელზე დატანილი თითო-თითო სარკმლისგან. ეკლესია შელესილი ყოფილა გარედან, შელესილობა შემორჩენილია აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედელზე. სამხრეთი კარის თავზე კედელში ჩადგმულია მხედრულით შესრულებული ტექსტი, სადაც ეკლესიის აღმშენებელი ოსტატია მოხსენიებული. როგორც ჩრდილოეთ ასევე სამხრეთი კარის ტიმპანზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ხოლო დასავლეთი კარის ტიმპანზე რელიეფური ჯვრის გამოსახულების გარდა ბერძნული წარწერაა. ეკლესიის კედლები შიგნიდან მთლიანად თეთრადაა შეღებილი. შიდა სივრცე ორ-ორი წყვილი სვეტით 3 ნავად იყოფა. იატაკი მოგებულია ქვის გათლილი ფილებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16866
**მანგლისის ნაეკლესიარი** — არქიტეტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის დაბა მანგლისში, მანგლისის სიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 200 მეტრში. ადგილობრივი მოსახლეობის თქმით აღნიშნულ ადგილს ეწოდება „მიჩეტკა" და ხაზს უსვამენ, რომ მანდ ეკლესია არასდროს ყოფილა; მხოლოდ საფლავის ქვებია, რომლის გარშემოც გაურკევევლი ნნგრევებია.

ეკლესია აგებული ყოფილა ქიშა ქვის ნაკლებად დამუშავებული ლოდებით, ამავე ტიპის ქვებით არის აგებული გალავანიც, რომელიც შემოსდევს ნაეკლესიარს და მის გარშემო არსებულ სასაფლაოს. ადგილზე შემორჩენილია ხუთი კარგად გათლილი საფლავის ქვა, რომლებზეც ჯვრებია გამოსახული. მთლიანობაში ეკლესიის გარშემო 20-მდე ჩავარდნილი ადგილია, რომლებიც სავარაუდოდ საფლავებს უნდა წარმოადგენდნენ. აღსანიშნავია, რომ ნაეკლესიარიდან ამოსავლეთით და სამხრეთით 30-50მ-ს დაშორებით, ფიქსირდება ქვიშა ქვის ცუდად დამშავებული ლოდები, რომლებიც ზოგ შემთხვევაში თითქოს კედლის წყების შთაბეჭდილებას ტოვებენ. ნაეკლესიარის ზომებია: 7.7x4.7მ, შიდა სივრცე 5.5x2.6მ, კედლის სისქე მერყეობს 130-90 სმ შორის. გალავნის ზომებია: 26x16მ. მთლიანობაში ობიექტს უკავია 400 მ².

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39238
ნეაპოლის ყურე
ნეაპოლის ყურისა და ვეზუვის ტოპოგრაფიული რუკა
**ნეაპოლის ყურე** (იტალ. Golfo di Napoli) — ყურე ტირენიის ზღვაში, იტალიის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან (კამპანიის რეგიონი). მისი სიგანე 15 კმ-ია. დასავლეთით იხსნება ხმელთაშუა ზღვაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქალაქი ნეაპოლი და პოცუოლი, აღმოსავლეთით — მთა ვეზუვი, სამხრეთით კი სორენტინის ნახევარკუნძული და მისი მთავარი ქალაქი სორენტო. ნახევარკუნძული მას სალერნოს ყურისგან გამოყოფს. 

ყურეში მდებარეობს კუნძულები — კაპრი, ისკია და პროსიდა. არეალი მნიშვნელოვანი ტურისტული დესტინაციაა რომაული ნანგრევებითა და ახლოსმდებარე პომპეითა და ჰერკულანუმით. 

ყურემ უმასპინძლა აფროსნობის შეჯიბრს 1960 წლის რომის ზაფხულის ოლიმპიადისას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1960 Summer Olympics official report. დაარქივებული 2012-10-27 საიტზე Wayback Machine.  Volume 1. p. 86.
* 1960 Summer Olympics official report. დაარქივებული 2012-10-29 საიტზე Wayback Machine.  Volume 2. Part 2. pp. 963–1023.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-13. ციტირების თარიღი: 2011-11-02.
მუსტაფა ლალა ფაშას ბანაკი თბილისთან. მინიატურა „ნუსრეთნამეს" ხელნაწერიდან. ბრიტანული ბიბლიოთეკა, ლონდონი
**„ნუსრეთნამე"** (არაბ.-სპარს. „გამარჯვების წიგნი") — ისტორიული თხზულება. ეკუთვნის თურქ ისტორიკოსსა და სახელმწიფო მოღვაწეს მუსტაფა ალის. „ნუსრეთნამეში" მოთხრობილია ოსმალეთის საომარი სამზადისისა და აღმოსავლეთ საქართველოში, შაქსა და შირვანში 1578 წლის ლაშქრობის შესახებ. ქრონოლოგიური თანმიმდევრობითაა ნაჩვენები ოსმალთა მარშრუტი სამცხე-საათაბაგოს საზღვრებიდან შირვანამდე, გადმოცემულია ლაშქრობის ცალკეული ეპიზოდები (ჩილდირის ბრძოლა, მესხეთის ციხეების, გორისა და თბილისის აღება დასხვა). „ნუსრეთნამეში" ჩართულია ოსმალთა მთავარსარდლის წერილები და მიმართვები საქართველოს მეფე-მთავრებისადმი. ოსმალეთის აგრესიის მამხილებელ ფაქტობრივ მასალებში მოიპოვება საყურადღებო ცნობები იმდროინდელი საქართველოს პოლიტიკური ვითარების, აგრეთვე შაქსა და შირვანში ოსმალეთის რელიგიური პოლიტიკის, ირანთან და დაღესტანთან ურთიერთობის შესახებ, გადმოცემულია ადგილობრივი ფეოდალური წყობილების გასაუქმებლად ოსმალეთის მიერ სამცხე-საათაბაგოსა და ქართლში გატარებული ადმინისტრაციული ღონისძიებანი; გვხვდება მნიშვნელოვანი მონაცემები საქართველოს გეოგრაფიის, მეურნეობის, ქალაქების შესახებ. თხზულება დღემდე გამოუქვეყნებელია: ხელნაწერები შემონახულია სტამბოლის, კაიროს, ვენის, პარიზისა და ლონდონის წიგნთსაცავებში. ვენის ეროვნული ბიბლიოთეკის ხელნაწერის ფოტოპირი ინახება საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიბლიოთეკაში.

ლიტერატურა
----------

* *ჩოჩიევი ვ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 488, თბ. 1984
**მანანა თენგიზის ასული ნოზაძე** (დ. 6 ივნისი, 1951, თბილისი, საქართველო — გ. 5 დეკემბერი, 1997, იქვე) — ქართველი აღმოსავლეთმცოდნე, პირველი ქართველი ეგვიპტოლოგი. კინოდოკუმენტალისტის, თენგიზ ნოზაძისა, და აღმოსავლეთმცოდნის, ლატავრა ღვალაძის, ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

მანანა ნოზაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1973) და პეტერბურგის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ასპირანტურა (1983). იყო ეგვიპტოლოგის, აკადემიკოს მიხ. კოროსტოვცევის მოწაფე. 1973–1978 და 1983–1997 თბილისის გიორგი წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის სემიტოლოგიის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი. გამოაქვეყნა რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომი ეგვიპტოლოგიის დარგში და რამდენიმე ქართული თარგმანი ძველეგვიპტურიდან. იყო ეგვიპტოლოგთა საერთაშორისო ფორუმების მონაწილე, ეგვიპტოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოების წევრი.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანანა ნოზაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მაკგადიკგადი** (ინგლ. Makgadikgadi Pan) — გაუდინარი ქვაბული ბოტსვანაში, სამხრეთი აფრიკა.

მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 900 მეტრ სიმაღლეზე. ქვაბულის დიდი ნაწილი უკავია მარილიან ტბებს — სოას და ნტვეტვეს, რომლებიც მშრალი სეზონის დროს გადაიქცევიან მლაშობ ნიადაგად. მაკგადიკგადი — ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი მლაშე ტბაა დედამიწაზე, მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია კალიუმის კარბონატის მარაგის მიხედვით. ქვაბულში მდებარეობს მდინარე ოკავანგოს დელტა.

როდესღაც ქვაბულში მდებარეობდა დიდი ტბა, რომელიც ფარავდა 80 000 კმ²-ზე უფრო მეტ ტერიტორიას და ჰქონდა 30 მეტრი სიღრმე. ტბაში ჩაედინებოდა ისეთი მდინარეები, როგორებიცაა: ოკავანგო, ზამბეზი, კუანდო. ტბამ დაშრობა დაიწყო დაახლოებით 10 000 წლის წინ.

მაკგადიკგადიში მდებარეობს ეროვნული პარკი.

სქოლიო
------

1. ↑  Helgren, David M. (1984) "Historical Geomorphology and Geoarchaeology in the Southwestern Makgadikgadi Basin, Botswana" *Annals of the Association of American Geographers* 74(2): pp. 298-307, pag. 299.
2. ↑  Makgadikgadi Salt Pans. Bushways.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-08. ციტირების თარიღი: 5. 8. 2010.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბოტსვანის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| დაცული ტერიტორიები | 
* ცენტრალური კალაჰარი
* ჩობე
* კგალაგადი
* ქუცის ნაკრძალი
* მაკგადიკგადი
* მოკოლოდი
* მორემი
* ნცკაი პანი
* ოკავანგოს დელტა
 |

 |
**ლევ კონსტანტინეს ძე ატამანოვი** (დ. 21 თებერვალი [ ძვ. სტ. 8 თებერვალი], 1905, მოსკოვი — გ. 12 თებერვალი, 1981, იქვე) — საბჭოთა ეპოქის კინორეჟისორი. საბჭოთა მულტიპლიკაციური კინოს ერთ-ერთი ფუძემდებელი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1978). რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964).

ბიოგრაფია
---------

1926 წელს დაამთავრა პირველი სახკინოსკოლა კინორეჟისორის დიპლომით. 1931 წლიდან უკვე მულტიპლიკაციური ფილმების რეჟისორი გახდა. რუსული, სომხური, ინდური, ჩინური, შვედური ზღაპრების მოტივებზე ქმნიდა ფილმებს. 1936 წლიდან მუშაობდა სომხეთში, 1949 წლიდან „სოიუზმულტფილმის" რეჟისორია. გადაიღო მულტფილმები: „ცუგა და კატა" (1938), „ჯადოსნური ხალიჩა" (1948), „ყვითელი ყარყატი" (1950, დიპლომი, დელის საერთაშორისო კინოფესტივალი, 1950), „ალისფერი ყვავილი" (1952), „ოქროს ანტილოპა" (1954, პრიზი, VIII, საერთაშორისო კინოფესტივალი, კანი, 1955), „თოვლის დედოფალი" (1957; I პრემია, საერთაშორისო კინოფესტივალი, ვენეცია, 1957; სპეც. პრიზი, საერთაშორისო კინოფესტივალი, მოსკოვი, 1958; საუკეთესო ფილმი, საერთაშორისო კინოფესტივალი, ლონდონი, 1959) და სხვა.

იყო „საიუზმულტფილმის" შემოქმედებითი სექციის ბიუროს თავმჯდომარე და საბჭოს წევრი, სსრკ კინემატოგრაფისტთა კავშირის მულტიპლიკაციის სექციის თავმჯდომარის მოადგილე, 1960-იანი წლების დასაწყისში — „საიუზმულტფილმის" თოჯინური სექციის სარეჟისორო კოლეგიის თავმჯდომარე.

გარდაიცვალა მოსკოვში, 1981 წელს, დაკრძალულია მოსკოვის სომხურ (ვაგანკოვკის სასაფლაოს ფილიალი) სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 664.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლევ ატამანოვი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ნე ვინი** (დ. 24 მაისი, 1911, პაუნგდე, ბრიტანეთის ბირმა — გ. 5 დეკემბერი, 2002, იანგონი, მიანმარი) — ბირმის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. გენერალი (1960). ბირმის მმართველი 1962-1988 წლებში. 

იაპონელების მიერ ბირმის ოკუპაციის პერიოდში (1942-1945 წწ.) ეკავა სამეთაურო თანამდებობები ბირმის დამოუკიდებლობის არმიაში, იყო ბირმის თავდაცვის არმიის შტაბის უფროსი. 1947 წელს აირჩიეს დამფუძნებელი კრების წევრად, რომელმაც 1948 წლის 4 იანვარს გამოაცხადა ბირმის დამოუკიდებლობა. 1948 წელს დანიშნეს ჩრდილოეთის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდლად. 1950-1972 წწ. გენშტაბის უფროსი და ბირმის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალია. 1949-1950 წლებში პრემიერ-მინისტრის მოადგილეა. 1958-1960 წწ. პრემიერ-მინისტრი. 

1962 წლის 2 მარტს ბირმის არმიამ ნე ვინის ხელმძღვანელობით ხელში აიღო ძალაუფლება, შეიქმნა რევოლუციური საბჭო (მოქმედებდა 1974 წლის მარტამდე) ნე ვინის ხელმძღვანელობით. 1962-1974 წლებში ნე ვინი იყო აგრეთვე რევოლუციური მთავრობის თავმჯდომარე. 1958-1972 წლებში თავდაცვის მინისტრი. 1974-1981 წლებში სახალხო კრების (პარლამენტის) სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე და ბირმის სოციალისტური რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 363.
**ორმაგი ელექტრონის დაჭერა** — რადიოაქტიური გამოსხივების ერთ-ერთი ტიპი. ამ დროს ბირთვში არსებული პროტონების მიერ მიიზიდება ბირთვის გარშემო მყოფი ორი ელექტრონი და წარმოიქმნება ნეიტრონები. ბირთვში ნეიტრონებისა და პროტონების ჯამი არ შეიცვლება, თუმცა ორი პროტონის ნეიტრონად გარდაქმნის შემდგომ ელემენტის ატომური ნომერი ორით დაიკლებს.

ქსენონ-124, მას შემდეგ, რაც მისი ბირთვი „დაიჭერს" ორ ელექტრონს, დაიხევს ორი ნომრით უკან და მიიღება ტელური:

{\displaystyle \mathrm {{}\_{\ 54}^{124}Xe} +2\mathrm {e} ^{-}\rightarrow \mathrm {{}\_{\ 52}^{124}Te} +2\,\nu \_{e}}

სქოლიო
------

1. ↑  Hirsch, M.; et al. (1994). „Nuclear structure calculation of β+β+, β+/EC and EC/EC decay matrix elements". *Zeitschrift für Physik A*. **347** (3): 151–160. Bibcode:1994ZPhyA.347..151H. doi:10.1007/BF01292371.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბირთვული პროცესები |
| --- |
|  |
| რადიოაქტიური გამოსხივება | 
* ალფა-დაშლა
* ბეტა-დაშლა
* გამა-გამოსხივება
* ორმაგი ბეტა-გამოსხივება
* ორმაგი ელექტრონის დაჭერა
* ნეიტრონული გამოსხივება
* პოზიტრონული გამოსხივება
* პროტონული გამოსხივება
* სპონტანური გამოსხივება
 |
|  |
| 
... |

 |
**პეჩენგას მონასტერი** (რუს.: Печенгский монастырь) დაარსდა 1533 წელს მდ. პეჩენგას ბარენცის ზღვის შესართავთან, თანამედროვე მურმანსკიდან დაახ. 135 კმ-ში დასავლეთით, ნოვგოროდელი ბერი წმ. ტრიფონის მიერ. მრავალი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სამონატრო კომპლექსი იყო.

სოლოვკის მაგალითზე ტრიფონს სურდა ადგილობრივი სამის ტომის ხალხი ქრისტიანობაზე მოექცია და დაემტკიცებინა ხალხისთვის, რომ რწმენას შეეძლო ამ ყველაზე არასტუმართმოსურნე მკაცრ პირობებშიც აყვავებულიყო. მის მაგალითს მრავალი სხვა რუსი ბერიც მიჰყვა. 1572 წლისთვის პეჩენგას მონასტერში 50 ძმა და 200 მორწმუნე ჰყავდა. წმ. ტრიფონის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში მონასტერს შვედები დაესხნენ თავს, გაძარცვეს და დაწვეს იგი. გადმოცემით ამ თავდასხმას 51 ბერი და 65 მორწმუნე-მსახური შეეწირა, რამაც ტრიფონის დაარსებულ საქმეს ბოლო მოუღო.

1591 წელს მეფე ფიოდორ I-ის ბრძანებით მონასტერი აღადგინეს კოლას მიდამოებში, მაგრამ ახალი ნაგებობაც ხანძარმა გაანადგურა 1619 წელს. ახალი პეჩენგას მონასტერი ქალაქში გადმოიტანეს, მაგრამ ის იმდენად უკაცრიელი გახდა, რომ წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით 1764 წელს ის მიტოვებულ იქნა.

XIX საუკუნეში რუსების მიერ კოლას ნახევარკუნძულის კოლონიზაციის დაჩქარების პერიოდში პეჩენგას მონასტერი მის თავდაპირველ ადგილას აღადგინეს 1886 წელს. რუსეთის რევოლუციამდე მონასტერი ორი ნაწილისგან შედგებოდა: ზემო მონასტერში ტრიფონისა და 1589 წლის შემოსევით დაღუპულთა საფლავები იყო, ახალ ქვემო მონასტერში კი, პეჩენგას უბესთან, აქტიური მღვდელთმსახურება წარმოებდა.

სტავროპეგული მონასტერი აყვავდა 1920 წლიდან, პეჩენგას ფინეთის განკარგვაში გადასვლიდან. 1944 წელს ფინეთ-რუსეთის ომის დასრულებისას სულიერი ძმები ახალ ვალამოს მონასტერში გაიხიზნენ, სადაც 1984 წლამდე ავტონომია შეინარჩუნეს, როცა ბოლო მათგანი 110 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

მონასტრის შენობები დაინგრა ომის პერიოდში, თუმცა რუსეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ 1997 წელს მისი აღდგენის სამუშაოები დაიწყო.
კოორდ.:  69°33′19″N, 31°13′16″E
**ორლებნიანნი** (ლათ. Dicotyledoneae, Dicotyledones ან Magnoliopsida) — ფარულთესლოვან მცენარეთა კლასი. ახასიათებს ორი მოპირისპირელებნიანი ჩანასახი, რგოლურად განლაგებული ჭურჭელბოჭკოვანი კონები, მთლიანი ან განკვეთილი ფოთლის ფირფიტა ბადისებრი დაძარღვით, 5- ან 4-წევრიანი ყვავილი, მერქანსა (ქსილემა) და ლაფანს (ფლოემა) შორის მოთავსებული წარმომქმნელი ქსოვილი — კამბიუმი, რომელიც განაპირობებს ღეროს ზრდას სისქეში. ორლებნიანნი ყვავილოვან მცენარეთა შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანი კლასია, აერთიანებს 175 000 სახეობას (350—360 ოჯახი). 

საქართველოში გავრცელებულია 108 ოჯახის 726 გვარის 3000-მდე სახეობა. ორლებნიანთა ვეგეტატიური და რეპროდუქციული ორგანოების მრავალგვარობა ართულებს ნათესაური კავშირის დადგენას ამ კლასის რიგებსა და ოჯახებს შორის. ორლებნიანთა წინაპრები, მათი წარმოშობის დრო და ადგილი ჯერ კიდევ არ არის სათანადოდ შესწავლილი. კლასს ხშირად ყოფდნენ ორ ან სამ ქვეკლასად. უკანასკნელ ხანს უფრო ბუნებრივად მიაჩნიათ ამ კლასის დაყოფა 6 ქვეკლასად. 

ორლებნიანთა კლასში ერთიანდება წიფლისებრთა, თხილისებრთა, ბაიასებრთა, მაგნოლიასებრთა, ვარდისებრთა, პარკოსანთა და ბევრი სხვა ოჯახი, რომელთაც განეკუთვნება კულტურული მცენარეთა უმრავლესობა, ადამიანისა და საქონლის საკვები, სამკურნალო, ტექნიკური, ეთერზეთოვანი,  მთრიმლავი, საღებავი და დეკორატიული მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* *ღვიანიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 578.
**ორმაგი დაბეგვრის** პრობლემა წარმოიშვრება მაშინ როდესაც არარეზიდენტის მიერ გაწეული მომსახურება იბეგრება როგორც მომსახურების გაწევის ასევე არარეზიდენტის ქვეყანაში. იმისათვის რომ თავიდან იქნას აცილებული აღნიშნული შეუთავსებლობა და პირიქით ხელი შეეწყოს საერთაშორისო ვაჭრობას, რიგი ქვეყნები ცდილობენ ერთმანეთთან დადონ ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შეთანხმება. სხვა სიტყვებით ამ შეთანხმებების მიზანია რომ არარეზიდენტი იურიდიული პირი დაიბეგროს მხოლოდ თავის ქვეყანაში.

ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილება
--------------------------------

"ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილებისა და გადასახადების გადაუხდელობის აღკვეთის შესახებ" შეთანხმებების მთავარი მიზანია ხელი შეუწყოს ქვეყნებს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის გაღრმავებასა და ინვესტიციების მოზიდვას. 2008 წლიდან აქტიურ ფაზაში გადავიდა აღნიშნული შეთანხმებების გაფორმება იმ ქვეყნებთან, რომლებთანაც საქართველოს გააჩნია ეკონომიკური ინტერესები. ამგვარ შეთანხმებათა ტექსტები ეფუძნება ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) მოდელს და განსაზღვრავს ქვეყნებს შორის დაბეგვრის პრინციპებს. კერძოდ, იურიდიული და ფიზიკური პირების მიერ მეორე ქვეყანაში გაწეული საქმიანობიდან მიღებული შემოსავალი დაიბეგრება იმ ქვეყანაში, სადაც იგი იქნა მიღებული ან რეზიდენტობის ქვეყანაში. შემოსავლის წყაროს ქვეყანაში დაბეგვრის შემთხვევაში ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების მიზნით რეზიდენტი ქვეყანა იღებს ვალდებულებას, გადასახადის გადამხდელს ჩაუთვალოს წყაროს ქვეყანაში გადახდილი გადასახადი.
შეთანხმების მთავარი მიზანია ასევე გადასახადების გადაუხდელობისაგან თავის არიდება, რაც მიიღწევა საგადასახადო მიზნებისათვის ინფორმაციის გაცვლის საერთაშორისო სტანდარტების დანერგვით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რეზიდენტობის ცნობა

წყარო
-----

* საერთაშორისო დაბეგვრა დაარქივებული 2016-03-10 საიტზე Wayback Machine.