recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ქვრივა**, *დომინგური ქვრივა* (ლათ. Vidua) — ფრინველთა გვარი ქვრივასებრთა (ადრე ფეიქარასებრთა) ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 14–15 სმ. შეფერილობასა და შებუმბვლის ცალკეულ ნაწილთა ზომებში ნათლადაა გამოხატული სქესობრივი და სეზონური დიმორფიზმი. მამლის საქორწინო შეფერილობა შავი ან მოცისფრო-რუხია, თეთრი, ყვითელი და ყავისფერი ნიშნებით. აქვთ გრძელი კუდი (სიგრძეში 16 სმ-მდე), რომელიც სამგლოვიარო ვუალს წააგავს (აქედან სახელწოდება). დედლები, მოზარდები და მამლები გამრავლების პერიოდის გარდა შეფერილი არიან რუხ-მურა ტონებში და მოაგონებენ ბეღურებს. 10–14 (19-მდე) სახეობა გავრცელებულია აფრიკის სავანებში. იკვებებიან მარცვლეულით. პოლიგამური ფრინველებია. მოტიხტიხე მამალი „ცეკვას" ასრულებს ჰაერში, დედლის თავზე, ფრენს მარყუჟისებრი ტრაექტორიით, განსაკუთრებული მთრთოლვარე ფრენით. ბუდობრივი პარაზიტები არიან; დედალი თითო-თითო (სულ 3–4) კვერცხს დებს მასპინძლის ბუდეში, თუმცა მის კვერცხებს არ ყრის ბუდიდან. ამისათვის თითოეული სახეობის ქვრივა იყენებს მთიულასებრი ფეიქრების (*Estrildidae*) ოჯახის განსაზღვრულ წარმომადგენლებს. პარაზიტის ბარტყები მასპინძლის ბარტყებს ბაძავენ და გარეგნულადაც მათ ჰგვანან (ზომით, ფერთა შეხამებით, ხახის მოხატულობით და სხვ.), რასაც სასიგნალო მნიშვნელობა აქვს მიმღები მშობლებისათვის და რაც მათ ამ ბარტყების გამოკვებისაკენ უბიძგებს.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 234.
2. ↑  *Иваницкий В. В.* ВДОВУШКИ // Большая российская энциклопедия. т. 4. — М. 2006. — стр. 681.
**ტყვიავის ციხე** — ციხე-დარბაზი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავში, სოფლის ცენტრში, ვაკეზე. თარიღდება XVIII საუკუნით. 

შედგება სხვადასხვა დროს აშენებული ოთხი კოშკისაგან. ნაგებია რიყის ქვით; დიდ, წაკვეთილ ელიფსის ფორმის ჩრდილოეთის კოშკში (6,8 X 5,7 მ) გამოყენებულია აგურიც. კომპლექსი შეიქმნა ლეკების შემოსევების დროს, რომელიც იყო ფეოდალის ოჯახის თავდასაცავი და ამავე დროს საცხოვრებელი ნაგებობა. ციხე-დარბაზი ძლიერ დაზიანებულია. თავდაპირველად აგებულია მოგრძო, რვაგვერდა კოშკი (11,3 X 8,2 მ). კოშკიდან ნაწილობრივ შემორჩენილია ორი სართული. სავარაუდოა, რომ იგი ოთხსართულიანი მაინც იყო. ნაგებობის შემორჩენილ კედლებში მრავალი ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია. ყოველ სართულზე თითო ბუხარია. 

ციხე-დარბაზის კედლებზე არსებული მხედრული წარწერების თანახმად, ციხის მეპატრონეს - თამაზ ქარელს - 1754 წელს რვაგვერდა კოშკისათვის დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მიუშენებია თითო წაკვეთილი ელიფსის ფორმის კოშკი, 1758 წელს კი ჩრდილო-აღმოსავლეთით - მეოთხე კოშკიც. დასავლეთით მიშენებული ცილინდრული კოშკიდან (3,9 X 4,9 მ) შემორჩენილია ოთხი სართული, მეორე კოშკიდან კი სამი. შესასვლელი თითოეულ კოშკს ჩრდილოეთით, მეორე სართულზე აქვს. ყოველ სართულზე ბუხრები, სათოფურები და სარკმლებია. არის სამეურნეო დანიშნულების ნიშებიც. მეოთხე კოშკიდან (5,4 X 7,6 მ) სამი სართულია შემორჩენილი. შესასვლელი კოშკს პირველ სართულზე აქვს. კედლებში მრავალი სათოფურია. კართან ახლოს არის ჭა. სართულშუა გადახურვა ყველგან ხის ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* ბერიძე ვ. XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრება, ტ.I, თბ.1983.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ. 1990.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
* ატენის ციხე
* გნოლიძეების ციხე
* გორის ციხე
* ვერეს ციხე
* კიკნათბერის ციხე
* მირმანოზ ერისთავის ციხე
* ტირძნისის ციხე
* ტყვიავის ციხე
* შინდისის ციხე
* ჩასარბენი ციხე
* წედისის ციხე
* ხუბაშვილების ციხე
 |

 |
**შულგან-ტაში** (რუს. Шульган-Таш, ბაშკ. Шүлгән-Таш) — ფედერალური სტატუსი მქონე სახელმწიფო ნაკრძალი ბაშკირეთში, რუსეთში. მდებარეობს სამხრეთ ურალის მთისწინეთზე, ტყიან მასივში, ბურზიანსკის რაიონის ტერიტორიაზე. ნაკრძალის საერთო ფართობი 22 531 ჰა-ს შეადგენს. ნაკრძალის სახელი მომდინარეობს ბაშკირული სიტყვებიდან „Шульган" (დაშვება, ჩასვლა) და „Таш" (ქვა).

დაარსდა 1958 წელს, როგორც ბაშკირეთის ნაკრძალის პრიბელსკური ფილიალი, ხოლო 1986 წლის 16 იანვრიდან გახდა დამოუკიდებელი ნაკრძალი. ნაკრძალის დაარსება ადგილობრივი ფუტკრის ენდემურმა სახეობამ, ბურზიანსკოის ბორტევოიმ, განაპირობა, რომელსაც სხვაგვარად „ბურზიანკებსაც" უწოდებენ. 

ნაკრძალის ტერიტორიაზე იანვრის თვის საშუალო ტემპერატურა -16° С, ხოლო ივნის-ივლისის კი +16° С-ია. კლიმატი ზომიერი-კონტინეტურია, ნალექების წლიური რაოდენობა განსხვავებულია წლების მიხედვით და მერყეობს 270-დან 750 მმ-მდე. რელიეფი დაბალმთიანია, შერეულ ფართოფოთლოვან და წიწვოვან ტყის მასივებს ნაკრძალის ტერიტორიის დაახლოებით 92% უკავია.

ნაკრძალი წარმოადგენს ბუნების დაცვით, სამეცნიერო-კვლევით და საგანმანათლებლო-ეკოლოგიურ დაწესებულებას, სადაც დაახლოებით 90 ადამიანი მოღვაწეობს.

ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარეობს უნიკალური კარსტული კაპოვას გამოქვაბული, რომელსაც მეორენაირად, ნაკრძალის მსგავსად, შულგან-ტაში ჰქვია. გამოქვაბულის სიგრძე დაახ. 2,9 კილომეტრია. გამოქვაბული იყოფა 3 იარუსად, მათ ქვემოთ მოედინება მიწისქვეშა მდინარე შულგანი, რომლის შედეგადაც წარმოიქმნა ეს გამოქვაბული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შულგან-ტაში ბაშკირულ ენციკლოპედიაში დაარქივებული 2009-04-17 საიტზე Wayback Machine.
* კაპოვას გამოქვაბული
**უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა**, ***უზბეკეთის სსრ*** (უზბეკ. Ўзбекистон Совет Социалистик Республикаси, *Ўзбекистон ССР*) — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ტაშკენტი.

უზბეკეთის სსრ შეიქმნა 1924 წლის 27 ოქტომბერს. მდებარეობდა შუა აზიის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრებოდა ყაზახეთის სსრ, თურქმენეთის სსრ, ტაჯიკეთის სსრ, ყირგიზეთის სსრ და ავღანეთი. მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის ფართობით მეხუთე იყო რსფსრ-ს, ყაზახეთის სსრ-ს, უკრაინის სსრ-სა და თურქმენეთის სსრ-ს შემდეგ, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეოთხე რუსეთისა და უკრაინის სსრ-სა და ყაზახეთის სსრ-ს შემდეგ. ფართობი 447,4 ათ. კმ². მოსახლეობა 14,1 ათ. კაცი (1976). დედაქალაქი 1930 წლამდე ქ. სამარყანდი, ხოლო 1930 წლიდან ტაშკენტი. 

უზბეკეთის სსრ-ში შედიოდა ერთი ავტონომიური რესპუბლიკა (ყარაყალპაკეთის ასსრ), 11 ადმინისტრაციული ოლქი (ნამანგანის ოლქი, ანდიჯანის ოლქი, ფერღანის ოლქი, ტაშკენტის ოლქი, ნავოის ოლქი, ბუხარის ოლქი, სამარყანდის ოლქი, კაშკადარიის ოლქი, სირდარიის ოლქი, სურხანდარიის ოლქი, ჯიზახის ოლქი). რესპუბლიკა იყოფოდა 134 რაიონად, რომელშიც იყო 76 ქალაქი და 86 დაბა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი |
| --- |
|  |
| 
* აზერბაიჯანის სსრ
* ბელორუსიის სსრ
* ესტონეთის სსრ
* თურქმენეთის სსრ
* ლატვიის სსრ
* ლიტვის სსრ
* მოლდავეთის სსრ
* რუსეთის სფსრ
* საქართველოს სსრ
* სომხეთის სსრ
* ტაჯიკეთის სსრ
* უზბეკეთის სსრ
* უკრაინის სსრ
* ყაზახეთის სსრ
* ყირგიზეთის სსრ

* ამიერკავკასიის სფსრ (1922–1936)
* კარელია-ფინეთის სსრ (1940–1956)
 |  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
უზბეკეთის სსრ-ის ოკრუგები |
| --- |
|  |
| ოკრუგები 1926-1930 წლბში | 
* ანდიჟანის ოკრუგი
* ბუხარის ოკრუგი
* ზერავშანის ოკრუგი
* კაშკადარიის ოკრუგი
* სამარყანდის ოკრუგი
* სურხანდარიის ოკრუგი
* ტაშკენტის ოკრუგი
* ფერგანის ოკრუგი
* ხოჯენტის ოკრუგი (1929 წლამდე)
* ხვარაზმის ოკრუგი
 |
|  |
| ოკრუგები 1935-1941 წლებში | 
* კაშკადარიის ოკრუგი (1935-1938)
* სურხანდარიის ოკრუგი (1935-1941)
* ხვარაზმის ოკრუგი (1932-1938)
 |

 |
**უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები საქართველოში** — აყ-ყოინლუს (თეთრბატკნიანები) მმართველის უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები XV საუკუნის 60-70-იან წლებში. ამ ლაშქრობათა შესახებ მოგვითხრობენ ქართული, სპარსული, არაბული და იტალიური წყაროები. „ქართლის ცხოვრების" გაგრძელებაში და ვახუშტი ბატონიშვილთან მხოლოდ ერთი შემოსევაა ნახსენები. „ქართლის ცხოვრების" გადაკეთებული გაგრძელების ავტორი და არაბულენოვანი თურქი ისტორიკოსი მუნეჯიმბაში კი სამ შემოსევას ახსენებენ.

ოსმალებთან 1473 წელს დამარცხებულმა უზუნ-ჰასანმა საქართველოში ილაშქრა, ქვეყანა ააოხრა, დიდძალი ნადავლი წაიღო და თავრიზში დაბრუნდა. ამ ლაშქრობის დროს, როგორც ჩანს, მას საქართველოსთვის ხარკი შეუწერია. 1477 წელს უზუნ-ჰასანი დასავლეთისკენ (ვითომ ოსმალეთის წინააღმდეგ) დაიძრა, მაგრამ მოულოდნელად საქართველოსაკენ გადაუხვია. ლაშქარს წინ მიუძღოდა 5 ათასი მხედარი. ორი დღის შემდეგ თურქმანები თბილისს მიადგნენ და თითქმის უბრძოლველად დაიკავეს ქალაქი. აქედან უზუნ-ჰასანი გორისაკენ გაემართა, მისი მიდამოებიც უბრძოლველად დაიკავა და მოაოხრა. ბაგრატ მეფემ და ყვარყვარე II ათაბაგმა უზუნ-ჰასანთან მოლაპარაკება გამართეს. მან 16 ათასი დუკატი მოითხოვა და შეპირდა, რომ გაეცლებოდა საქართველოს, ოღონდ თბილისს შეინარჩუნებდა. ქართველებმა იკისრეს ამ თანხის გადახდა და მის ანგარიშში 4 მოზრდილი ლალის თვალი („ბალაში") გაუგზავნეს უზუნ-ჰასანს, რომელმაც ვენეციის ელჩს ბარბაროს დაავალა მისი შეფასება. ბარბარომ ქართველთა თხოვნით, თითოეული ლალი 4 ათას დუკატად შეაფასა და საერთო თანხა 16 ათასი დუკატი გამოიყვანა. მაგრამ უზუნ-ჰასანმა უარი თქვა ლალის თვლებზე და ფული მოითხოვა. თანხის მიღების შემდეგ მან 5 ათასი ტყვე წაიყვანა და თავრიზს დაბრუნდა, მაგრამ თბილისი თავისად დაიჭირა და მის გამგებლად ხალილ-ბეგ ბეგთაში დატოვა. უზუნ-ჰასანის გარდაცვალების შემდეგ (1478 წ.) თბილისი ისევ ქართველებმა დაიკავეს.

ლიტერატურა
----------

* *კიკნაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 115.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შემოსევები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
სკვითებისა და კიმერიელების შემოსევები • პომპეუსის ლაშქრობა • სასანიანთა შემოსევები • (იბერიული ომი • ეგრისის დიდი ომი) • ხაზართა ლაშქრობები • ჰერაკლე კეისრის ლაშქრობები • ჰაბიბ იბნ მასლამას შემოსევები • ჯარაჰის შემოსევები • მურვან ყრუს შემოსევები • მუჰამად იბნ ხალიდის შემოსევა • ბუღა თურქის შემოსევა • აბულ კასიმის ლაშქრობა • ალფ-არსლანის ლაშქრობები • დიდი თურქობა  • ჯალელედინის ლაშქრობები (გარნისის ბრძოლა; ბოლნისის ბრძოლა) • მონღოლების შემოსევები • აზატ მოსეს ლაშქრობა • თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში • თურქმანთა შემოსევები (ჯეჰან-შაჰის ლაშქრობები • უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები • იაყუბ-ყაენის ლაშქრობები) • ისმაილ I-ის ლაშქრობები • თამაზ I-ის ლაშქრობები • ოსმალობა (მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა • ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში) • შაჰ აბასის ლაშქრობები • ოსმალების ლაშქრობა დასავლეთ საქართველოში (1703) • აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევა • რუსეთის შემოსევები (რუსეთ-საქართველოს ომი (1921) • რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)) |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თურმანიძე**. |

**თურმანიძეები** — უძველესი დროიდან ცნობილი ხალხურ მკურნალთა საგვარეულო; ძირითადად ზემო იმერეთის სოფელ შორაპნიდან იყვნენ. განსაკუთრებული წესით დამზადებული მალამოთი მკურნალობდნენ ინფიცირებულ ჭრილობებს, კანის ზოგიერთ დაავადებას, სიდამწვრეს და სხვა. თავის მკურნალობის მეთოდს გადასცემდნენ მემკვიდრეებს. 

ცნობილია, რომ 1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს დაჭრილი პოეტის ალექსანდრე ჭავჭავაძის სამკურნალოდ ქუთაისიდან მოიწვიეს თურმანიძე. არსებობს ცნობა იმის შესახებაც, რომ იტალიის სახალხო გმირი ჯუზეპე გარიბალდი ფეხის ამპუტაციას გადაარჩინა და განკურნა საქართველოდან იტალიაში საგანგებოდ მიწვეულმა ერთ-ერთმა თურმანიძემ. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ თურმანიძეები რუსეთის არმიაშიც მსახურობდნენ ქირურგებად (მაგ. ბ. თურმანიძე). საბჭოთა ხელისუფლებამ მკურნალობის ოფიციალური ნებართვა მისცა თურმანიძეების ზოგიერთ წარმომადგენელს, მათ შორის იმდროისათვის ცნობილ სახალხო მკურნალს მალაქია თურმანიძეს (1860–1942).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თურმანიძის მალამო დაარქივებული 2013-12-08 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *ჩაჩანიძე ვ.* ნიკოლოზ ბარათაშვილის პორტრეტის გარშემო, თბ. 1974;
* *Никобадзе И. И. Татишвили И. Я. Курчишвили И. Б.* Основные этапы развития медицины в Грузии, Тб. 1964;
* *შენგელია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 11.
**უზბეკური ენა**, ან **უზბეკური** (თვითსახელრქმევით: Oʻzbek tili [უზბეკური ენა], Oʻzbekcha [უზბეკური], მოძველებული კირილური ფორმა Ўзбек тили და არაბული ئۇزبېك تیلى‎Oʻzbek tili) — შუა აზიაში მოლაპარაკეთა რაოდენობის მიხედვით ყველაზე მეტად გავრცელებული თურქული ენა. უზბეკეთში ამ ენას მოლაპარაკეთა უმეტესობა მშობლიურ ენად მიიჩნევს. უზბეკური არის უზბეკეთის სახელმწიფოს ოფიციალური ენა. 

უზბეკეთში უზბეკურად მოლაპარაკეთა რიცხვი 22 მლნ. კაცით აღირიცხება. უზბეკურენოვანი უმცირესობები ცხოვრობენ ტაჯიკეთში (1,2 მლნ. კაცი), ავღანეთში (1. მლნ. კაცი), ყირგიზეთში (551 000 კაცი), ყაზახეთში (333 000 კაცი), თურქმენეთში (318 000 კაცი), ჩინეთში (ძინანის პროვინციაში 5000 კაცი). უზბეკური უიგურული ენის მსგავსად თურქულ ენათა სამხრეთაღმოსავლურ ჯგუფში შედის. 

უზბეკური ენა მომდინარეობს ჩაგატაიური სალიტერატურო ენიდან, რომელსაც შუა აზიაში XIV-დან XIX საუკუნემდე გამოიყენებდნენ. უზბეკთა ენის ჩამოყალიბებასა და განვითარებაზე ასევე დიდი გავლენა უნდა მოეხდინა სხვადასხვა თურქული წარმოშობის დიალექტს.

უზბეკეთის ყველაზე დიდი ეროვნული პოეტი **ალი შირ ნავოი** (გასული საუკუნის ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურასა და პერიოდიკაში გვხვდება ასევე წერითი ფორმით **ალიშერ ნავოი**) წერდა ჩაგატაიურ ენაზე, რომელიც ქარახანიდების კარლუკური თურქულიდან წარმოიშვა IX-XII საუკუნეებში. თანამედროვე უზბეკური ენა გვიჩვენებს, რომ მას შემდეგ, რაც IX საუკუნეში, კარლუკები ისლამზე მოექცნენ, ენაში შემოვიდა და დამკვიდრდა მრავალი არაბიზმი და ირანიზმი.

**უზბეკური ენა** არის ერთადერთი შუა აზიური ენა, რომელსაც საქართველოში შეისწავლიან. თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში მას შეისწავლიან ერთ-ერთი დამატებითი, არჩევითი ენის სახით.

სიტყვა უზბეკის წარმოშობისათვის
------------------------------

უზბეკური ენის ზოგადი დახასიათება
--------------------------------

ლექსიკა
-------

**ფრაზები და სიტყვები**

* გამარჯობა - Assalomu aleykum/Salom!
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Xush kelibsiz!
* გმადლობთ - Rahmat/Tashakkur
* კი / არა - Ha/yoʻq
* გეთაყვა - Marhamat
* ნახვამდის - Ertagacha xayr

**რიცხვები**

* 1 - bir, 2 - ikki, 3 - uch, 4 - toʻrt, 5 - besh, 6 - olti, 7 - yetti, 8 - sakkiz, 9 - toʻqqiz, 10 - oʻn

სდფსდფს

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აღმოსავლეთმცოდნეობის პროფილის ინსტიტუტები
* აღმოსავლეთმცოდნეობა, ისლამოლოგია, თურქოლოგია, ოსმანისტიკა

ლიტერატურა
----------

1. Austin, Peter k.(გამომც.); 1000 Sprachen (lebendig, gefährdet, vergangen). "Spektrum". ISBN 97-3-8274-2100-5 (იხ. სტატია "Usbekisch".)
**ფიოდორ კოლესოვი** (დ. 1891 — გ. 29 ივლისი, 1940, მოსკოვი) — რუსი ბოლშევიკი, რევოლუციონერი, თურქესტანის გასაბჭოების ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
---------

რევოლუციური მოღვაწეობა დაიწყო ორენბურგის რკინიგზის დეპოს მუშის რანგში. 1916 წლიდან სამუშაოდ გადადის ტაშკენტის რკინიგზაზე. იმავე წელს ხდება რკპ(ბ) წევრი. 1917 წლის სექტემბრიდან ტაშკენტის საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარეა და ტაშკენტის საყოველთაო გაფიცვის მთავარი ორგანიზატორია. იმავე წლის ოქტომბერში აირჩიეს სრულიად რუსეთის ცაკ-ის წევრად. თურქესტანის გასაბჭოების შემდეგ, 1917 წლის ნოემბრიდან 1918 წლის ნოემბრამდე თურქესტანის ასსრ-ს სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარეა. იყო კოკანდის ავტონომიის წინააღმდეგ განხორციელებული ბოლშევიკური სამხედრო აგრესიის ერთ-ერთი იდეოლოგი და წითელგვარდიელთა რაზმის მეთაური. 1919 წელს იყო რკპ(ბ) ყრილობის დელეგატი. 1923–1938 წლებში სახალხო მეურნეობის შორეული აღმოსავლეთის საოლქო საბჭოს თავმჯდომარე და რევკომის წევრი, შემდეგ გომელის საგუბერნიო კომიტეტის აღმასკომის წევრი. მალე თავს ანებებს პოლიტიკურ ცხოვრებას. 1929–1933 წლებში სწავლობს მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში და არქიტექტურის აკადემიის ასპირანტურაში. შემდგომ წლებში მუშაობდა არქიტექტორად.

ლიტერატურა
----------

* *ჩაჩხიანი, არჩილ*, „რუსეთი და თურქეთი: ბოლშევიკურ-იტიჰადისტური ენიგმა (1920-1922)" გვ. 285-286 — საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია, თბილისი, 2015, ISBN 978-9941-0-7497-4
უზბეკეთის ვიზა
უზბეკეთის ვიზიტორებმა უნდა მიიღონ ვიზა უზბეკეთის რესპუბლიკის დიპლომატიურ მისიებში, თუ ვიზიტორი მოქალაქეა იმ ქვეყნის, სადაც ვრცელდება უზბეკეთის სავიზო პოლიტიკა.

სავიზო პოლიტიკის რუკა
---------------------

  უზბეკეთი  უვიზო რეჟიმი - 90 დღე  უვიზო რეჟიმი - 60 დღე  უვიზო რეჟიმი - 30 დღე

უვიზო რეჟიმი
------------

მომდევნო 9 ქვეყნის მოქალაქეებს, შეუძლიად უზბეკეთს ეწვიონ უვიზოდ 90 დღის განმავლობაში:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * სომხეთის დროშასომხეთი
* აზერბაიჯანის დროშააზერბაიჯანი
* ბელარუსის დროშაბელარუსი
 | * საქართველოს დროშასაქართველო
* ყაზახეთის დროშაყაზახეთი
* ყირგიზეთის დროშაყირგიზეთი (60 days)
 | * მოლდოვის დროშამოლდოვა
* რუსეთის დროშარუსეთი
* უკრაინის დროშაუკრაინა
 |  |

უვიზო რეჟიმი ასევე ვრცელდება შემდეგი ქვეყნების დიპლომატიური პასპორტის მქონე მოქალაქეებზე: ბრაზილია, ჩინეთი, უნგრეთი, პოლონეთი, სამხრეთი კორეა, ტაჯიკეთი, თურქეთი და ვიეტნამი, და ასევე დიპლომატიური და სამსახურებრივი პასპორტის მქონე შემდეგი ქვეყნის მოქალაქეებზე: ლატვია, რუმინეთი და სლოვაკეთი.

ვიზა არ არის საჭირო აშშ-ის სამხედრო და აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის სამოქალაქო პერსონალისთვის, შესაბამისი დოკუმენტაციის წარდგენის შემთხვევაში.

ვიზა ჩასვლისას
--------------

ვიზა დადასტურების (ბეჭედი) მფლობელებს, რომელიც გაცემულია უზბეკეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ, შეუძლიათ მიიღონ ვიზა ტაშკენტის საერთაშორისო აეროპორტში ჩამოსვლის.

გამარტივებული პროცედურა
-----------------------

შემდეგი ქვეყნის მოქალაქეებმა შეუძლიათ მიიღონ მრავალჯერადი ვიზები 1 თვის ვადით, არავითარი ტურისტული და მოსაწვევი წერილის გარეშე. ვიზები გაიცემა მათზე, 2 სამუშაო დღის ვადაში. დასაშვები ქვეყნებია:

სატრანზიტო ვიზა ასევე ხელმისაწვდომია ყველა ეროვნების მოქალაქეებისთვის, ხანგრძლივობით 72 საათის განმავლობაში, რომელსაც არ სჭირდება მოწვევის წერილი და საგზური.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * ავსტრიის დროშაავსტრია
* ბელგიის დროშაბელგია
* ჩეხეთის დროშაჩეხეთი
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი
* გერმანიის დროშაგერმანია
* იტალიის დროშაიტალია
* იაპონიის დროშაიაპონია
 | * ლატვიის დროშალატვია
* მალაიზიის დროშამალაიზია
* ესპანეთის დროშაესპანეთი
* შვეიცარიის დროშაშვეიცარია
* ტაილანდის დროშატაილანდი
* გაერთიანებული სამეფოს დროშაგაერთიანებული სამეფო
 |  |

სავიზო განაცხადის ფორმა ივსება ონლაინ, ბეჭდვითი და წარედგინება დიპლომატიურ მისიაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Visa Information. *Timatic*. IATA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 დეკემბერი 2019. ციტირების თარიღი: 5 January 2014.
2. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-06. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
4. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
7. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
8. ↑
9. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
10. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
11. ↑  [*მკვდარი ბმული*]
12. ↑  Businessmen for up to 1 year, except Malaysia — up to 6 months
13. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-08. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
14. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-08. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
15. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-17. ციტირების თარიღი: 2016-11-06.
**ღეროს ფარვანა**, **სიმინდის ფარვანა** (ლათ. Ostrinia nubilalis) — პეპელა Crambidae-ის ოჯახისა. სასოფლო-სამეურნეო მცენარეთა ნაირჭამია მავნებელია. ფრთების შლილი 23-32 მმ, სიცოცხლის ხანგრძლივობა 5-20 დღე. დამახასიათებელია სქესობრივი დიმორფიზმი. ნაყოფიერება მდედრისა — 200-700 კვერცხი, მაქსიმალური 1250-მდე. მუხლუხი ვითარდება 20-45 დღის განმავლობაში. ჭუპრის სტადია გრძელდება 20-45 დღე. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და ცენტრალურ აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, შეყვანილია ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოს ტერიტორიაზე ძირითადად გავრცელებულია იმერეთსა და სამეგრელოში, თუმცა ეს მავნებელი მეტ-ნაკლები რაოდენობით გვხვდება თითქმის ყველგან, სადაც მოჰყავთ სიმინდის კულტურა. ღეროს ფარვანას მატლები 150-მდე სახეობის მცენარეს აზიანებს, განსაკუთრებით სიმინდს, კენაფს, სორგოს, ვაზს, ჩაის, ციტრუსებს და სხვა. მის ძირითად საკვებ კულტურას სიმინდი წარმოადგენს. ბრძოლის ღონისძიებათა შორისაა: კულტურათა მონაცვლეობა, ბრძოლა სარეველების წინააღმდეგ და მცენარეული ნარჩენების განადგურება.

სქოლიო
------

1. ↑  European Corn-borer Ostrinia nubilalis
2. ↑  სიმინდის ანუ ღეროს ფარვანა (Pyrausta nubilalis Hb.)[*მკვდარი ბმული*]
**ფლორესი** — მცირე ზონდის არქიპელაგში შემავალი კუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14,300 კმ², აღმოსავლეთით მდებარეობს ინდონეზიის კუნძული იავა. აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 1.5 მილიონ ადამიანს, და უდიდესი დასახლებული პუნქტია მაუმერე. ფლორესი შედის ინდონეზიის აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაში. 

კუნძული მდებარეობს სუმბავას და კომოდოს აღმოსავლეთით და ლემბატას და ალორის არქიპელაგის დასავლეთით. კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ტიმორი. ფლორესი სუმბას სრუტითაა გამოყოფილი სუმბას კუნძულს და გარს აკრავს ფლორესის ზღვა.

XIII საუკუნიდან ეს ტერიტორია შედის მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში. 1544 წლიდან იწყება ევროპელთა მოგზაურობები ამ კუნძულზე, პირველები პორტუგალიელები იყვნენ. სწორედ პორტუგალიის კოლონია გახდა ფლორესი. მოგვიანებით უკვე ამ კუნძულს ჰოლანდიის იმპერია აკონტროლებდა. 

1992 წლის 12 დეკემბერს, აქ მოხდა 7.8 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა, ამ მიწისძვრას 2,500 ადამიანი შეეწირა.

ეტიმოლოგია
----------

სახელი "ფლორესი" მომდინარეობს პორტუგალიური სიტყვიდან, შინაარსობრივად კი კავშირშია სიტყვა "ყვავილთან".

ფლორა და ფაუნა
--------------

კუნძული მდიდარია თავისი ფლორის და ფაუნის მრავალფეროვნებით. ამ რეგიონში ცხოვრობს მსოფლიოში უნიკალური კომოდოს დრაკონი, ეს ცხოველი ძირითადად კომოდოს ეროვნულ პარკში სახლობს, ეს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა. აქვე მდებარეობს კუნძულის მეორე პარკი კელიმუტუს ეროვნული პარკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფლორესი & კომოდო - ისტორია დაარქივებული 2010-03-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  "Trapping Komodo Dragons for Conservation" National Geographic - 28 Jan 2003
**ვიქტორ (ბუცა) ჯორბენაძე** (დ. 28 ივლისი, 1924, თბილისი — გ. 1999, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორი

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით.
მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში". 1980-იან წლებში მუშაობდა როგორც დამოუკიდებელი არქიტექტორი. ძირითადი ნამუშევრები: სასაფლაო კომპლექსი და პანთეონი საქართველოს საზოგადო მოღვაწეებისთვის მუხათგვერდში, რიტუალების სასახლე ბოჭორმის ქუჩაზე (1985, არქიტექტორ ვაჟა ორბელაძესთან ერთად), სასტუმრო „ხიბლი" კ. გამსახურდიას პროსპექტზე (1985), პროფკავშირების საერთო საცხოვრებელი ვაკე-საბურთალოს რაიონში (1986), ილია ჭავჭავაძის მუზეუმი ყვარელში (1979, არქიტექტორ ქეთა კობახიძესთან ერთად), სასტუმრო ონში და სხვა. მნიშვნელოვანი ნამუშევარია თბილისის ქორწინების სახლი. აქვს სამეცნიერო გამოკვლევა ჯვრის პროპორციებზე. არის მრავალი კონკურსის მონაწილე და გამარჯვებული. მისი ინიციატივით და სახსრებით ჩამოყალიბდა მუზეუმი „ქალაქური ინტერიერის მუზეუმი XIX საუკუნისა" ყოფილ რუისის ქუჩაზე, რომელსაც ახლა ვიქტორ ჯორბენაძის ქუჩა ჰქვია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ჯორბენაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  MAK<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105192847'></a>
2. ↑  Gross, Rolf (June 2001). „In Memory of Victor Djorbenadze". *Georgica*. Den Hague (6).
**ფრიდრიხ III ბრძენი** (გერმ. Friedrich III. der Weise; დ. 17 იანვარი, 1463, ტორგაუ, საქსონია — გ. 5 მაისი, 1525, ანაბურგი, საქსონია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის კურფიურსტი 1486-1525 წლებში. მის პერიოდში დაიწყო საქსონიაში რეფორმაცია. აქტიურად მფარველობდა მარტინ ლუთერს.

ბიოგრაფია
---------

ფრიდრიხი დაიბადა 1463 წლის 17 იანვარს ტორგაუში. იგი იყო საქსონიის კურფიურსტ ერნესტისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ელიზაბეთ ბავარიელის უფროსი ვაჟი. 

1486 წლის 26 აგვისტოდან მან საქსონიის ტახტი დაიკავა ფრიდრიხ III-ის სახელით. 1502 წელს დააარსა ვიტენბერგის უნივერსიტეტი, რომელშიც ასწავლიდნენ მარტინ ლუთერი და ფილიპ მელანხტონი. იგი ასევე ახლოს იყო საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან I-თან, რომელმაც ფრიდრიხი მოგვიანებით ახლად შექმნილი რეგენტთა კონსულიის პრეზიდენტად დანიშნა. 

1504 წლიდან ფრიდრიხის კარის მხატვარი თავად ლუკას კრანახი უფროსი გახდა, რომელმაც აქ თავისი არაერთი შედევრი შექმნა. 

ფრიდრიხ III, შესრულებულია კრანახის მიერ
1519 წელს, მას შემდეგ, რაც მაქსიმილიან I გარდაიცვალა, რომის პაპმა ლეო X-მ ფრიდრიხის კანდიდატურა წამოჭრა. ყოველივე ეს გააპროტესტა მაქსიმილიანის შვილიშვილმა კარლ V-მ, რომელიც მალევე გახდა ახალი იმპერატორი. სწორედ ასე დაიწყო მტრობა ფრიდრიხსა და კარლს შორის.

1521 წლიდან ფრიდრიხი აქტიურად ჩაება იმპერიაში დაწყებულ პროტესტანტულ რეფორმაციაში, რის შემდეგაც იგი მარტინ ლუთერის მთავარი დამცველი, საქსონია კი პროტესტანტების თავშესაფარი გახდა. 

რამდენადაც ცნობილია ფრიდრიხი ქრისტიანული რელიკვიების შეგროვებით იყო დაინტერესებული. მის ასეთ „კოლექციაში" შედიოდა წმინდა ანას თითი, მოსეს თმა და არსებობდა ლეგენდა, რომ მის მფლობელობაში თავად ღვთისმშობელ მარიამის რძეც ინახებოდა. ისტორიული წყაროების მიხედვით იგი 19,000-მდე ასეთ წმინდა რელიკვიას ფლობდა, რომელთა უმეტესობაც დღეისათვის ვატიკანში ინახება.

იგი არა მხოლოდ იდეოლოგიურად, არამედ საქმითაც ცდილობდა ლუთერის დაცვას. მაშინ, როდესაც პაპის ბრძანებით მას ყველგან ეძებდნენ, ფრიდრიხმა იგი ვარტბურგის სასახლეში გადამალა და დაცვაც დაუყენა. 

ფრიდრიხ III გარდაიცვალა 1525 წლის 5 მაისს ანაბურგში, ნადირობისას, 62 წლის ასაკში. აღსანიშნავია, რომ მთელი ცხოვრების განმავლობაში იგი არ დაქორწინებულა და არც უკანონო შვილები ჰყოლია, რის გამოც ტახტი მისმა ძმამ, იოჰანმა დაიკავა.

ლიტერატურა
----------

* Bernd Stephan: "Ein itzlichs Werck lobt seinen Meister". Friedrich der Weise, Bildung und Künste (= Leucorea-Studien zur Geschichte der Reformation und der Lutherischen Orthodoxie. Bd. 24). Evangelische Verlagsanstalt, Leipzig 2014, ISBN 978-3-374-03767-4.
* Armin Kohnle, Uwe Schirmer (Hrsg.): Kurfürst Friedrich der Weise von Sachsen. Politik, Kultur und Reformation (= Quellen und Forschungen zur sächsischen Geschichte. Bd. 40). Steiner, Stuttgart 2015, ISBN 3-515-11282-0.
* Klaus Kühnel: Friedrich der Weise, Kurfürst von Sachsen. Eine Biographie. Drei-Kastanien-Verlag, Wittenberg 2004, ISBN 3-933028-81-7.
* Ingetraut Ludolphy: Friedrich der Weise, Kurfürst von Sachsen. 1463–1525. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen 1984, ISBN 3-525-55392-7.
* Dirk Syndram, Yvonne Fritz, Doreen Zerbe, Staatliche Kunstsammlungen (Hrsg.): Kurfürst Friedrich der Weise von Sachsen (1463–1525). Sandstein Verlag, Dresden 2014 ISBN 978-3-95498-101-4
**Du gamla, Du fria** (შვედ. შენ ხარ ძველი, შენ ხარ თავისუფალი) — შვედეთის ეროვნული ჰიმნი. დაწერილია რიკარდ დიუბეკის (Richard Dybeck) მიერ, 1844 წელს. ტექსტს მუსიკად უდევს, შვედური ფოლკლორული ნაწარმოები. ჰიმნის პირველი ვარიანტი — „Du gamla, Du friska", ჟღერდა როგორც — „შენ ხარ ძველი, შენ ხარ ჯანმრთელი".

ტექსტი
------

Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nord,  

Du tysta, Du glädjerika sköna!  

Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,  

Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna,  

Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna.

Du tronar på minnen från fornstora dar,  

Då ärat Ditt namn flög över jorden.  

Jag vet att Du är och Du blir vad du var.  

Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden,  

Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden.

Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land,  

Din trohet till döden vill jag svära,  

Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand,  

Din fana, högt den bragderika bära,  

Din fana, högt den bragderika bära.

Med Gud skall jag kämpa, för hem och för härd,  

För Sverige, den kära fosterjorden.  

Jag byter Dig ej, mot allt i en värld,  

Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden,  

Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩანაწერი (mp3)


|  |  |
| --- | --- |
| შვედეთის დროშა | *ეს სტატია შვედეთისა და შვედების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ფრიდრიხ II** (გერმ. Friedrich II. von Baden; დ. 9 ივლისი, 1857, კარლსრუე — გ. 9 აგვისტო, 1928, ბადენვაილერი) — ბადენის უკანასკნელი დიდი ჰერცოგი 1907 წლიდან 1918 წლამდე.

ბიოგრაფია
---------

### ახალგაზრდობა და განათლება

ფრიდრიხი იყო დიდი ჰერცოგის, ფრიდრიხ I-სა და ლუიზა პრუსიელის შვილი. ის სასწავლებლად გაგზავნილ იქნა დიდი ჰერცოგის, ფრიდრიხის გიმაზიაში, კარლსრუეში, თერთმეტ სხვა სტუდენტთან ერთად. ფრიდრიხი ძალიან ჩაკეტილი, არაკონტაქტური იყო და დიდ ინტერესს არ იჩენდა იმ საგნებისადმი, რომელსაც ასწავლიდნენ. 1875 წელს მან მიატოვა სწავლა და სამხედრო სამსახური დაიწყო ბადენის პირველ ლეიბ-გრენადერთა №109 პოლკში, კარლსრუეში, ლეიტენანტის წოდებით.

რომში და სიცილიაში მოგზაურობის შემდეგ (1875 წ.), ფრიდრიხმა სწავლა ჰაიდელბერგში გააგრძელა, სადაც მან შეისწავლა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და იურიდიული მეცნიერებები, ასევე \_ ისტორია. ამის შემდეგ მან სწავლა ბონში განაგრძო, სადაც ის თავისი ბიძაშვილის, პრინც ვილჰელმის თანაკურსელი იყო, რომელიც რომელიც მოგვიანებით იმპერატორი გახდა. 1878-1879 წლებში ფრიდრიხი ფრაიბურგში სწავლობდა. როგორც სასკოლო მოღვაწეობის დროს, ისე უნივერსიტეტში მას დიდი ინტერესი არ გამოუჩენია სწავლისადმი. ის ვერ სწავლობდა ისე, როგორც მისი თანაკურსელები და ხშირად აცდენდა ლექციებს.

### ქორწინება

1885 წლის 20 სექტემბერს ფრიდრიხი დაქორწინდა პრინცესა ჰილდა ფონ ნასაუზე. ქორწილი ლენგრისის სასახლეში შედგა, რომელიც ნასაუს სახლის საკუთრებად ითვლება. ჰილდა იყო ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგის, ადოლფ ფონ ნასაუს ქალიშვილი, რომლის საჰერცოგოც 1866 წელს, პრუსია-ავსტრიის ომის დროს, იქნა ანექსირებული. ისინი ვერასოდეს სარგებლობდნენ ისეთი პოპულარობით, როგორც ჰერცოგი ფრიდრიხ I და დიდი ჰერცოგინია ლუიზა. ფრიდრიხისა და ჰილდას ქორწინება უშვილო გამოდგა.

### მმართველობა

1911 წლის ოქროს 20-მარკიანი ფრიდრიხ II-ის პორტრეტით.
1881 წლის ნოემბრიდან 1882 წლის ოქტომბრამდე ფრიდრიხმა რეგენტობა მიიღო, რადგან მამამისი მძიმედ დაავადდა ტიფით. 1907 წლის 28 სექტემბერს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ფრიდრიხ II-მ მართვის სადავეები სრულიად ჩაიბარა. მან თავისი წინამორბედის ლიბერალური პოლიტიკა გააგრძელა. მისი მმართველობის დროს დაარსდა მანჰაიმის უმაღლესი სკოლა, რომლის ბაზაზეც დაფუძნდა მანჰაიმის უნივერსიტეტი.

### უკანასკნელი წლები

მის მიერ გვირგვინზე უარის თქმის შემდეგ, ფრიდრიხ II-მ და ჰილდამ ცხოვრება ლაგენშტაინის ციხე-სიმაგრეში დაიწყეს, როგორც გრაფ რობერტ დუგლასის სტუმრებმა, ხოლო 1920 წლიდან ფრაიბურგში გადავიდნენ.

ჯილდოები
--------

ბადენური:

* ცერინგენის ლომის ორდენი
* კარლ ფრიდრიხის სამხედრო დამსახურების ორდენი
* ბერთოლდ I-ის ორდენი

უცხოური:

* პრუსიული - შავი არწივის ორდენი
* რუსული - წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენი
* ბავარიული - წმინდა ჰუბერტის ორდენი
* დანიური - სპილოს ორდენი
* შვედური - სერაფიმების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* უვე ა. ოსტერი: Великие герцоги Бадена (1806-1918). (Uwe A. Oster: Die Großherzöge von Baden (1806–1918), Regensburg 2007 (Verlag Friedrich Pustet, ISBN 3-7917-2084-8. EAN: 9783791720845))

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბადენის დიდი ჰერცოგი, ფრიდრიხ II საიტზე "Stadtwiki Karlsruhe"(გერმანული)
**ზაპლავსკაიის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь иконы Божией Матери «Одигитрия») — მართლმადიდებლური ეკლესია ოქტომბრის რაიონის სოფელ ზაპლავსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესია აგებულია 1834 წელს და აქვს რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვირეობის ძეგლის სტატუსი. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ოქტომბრის რაიონი, სოფელი ზაპლავსკაია, სკოლის ქუჩა.

ისტორია
-------

პირველი ეკლესია სოფელ ზაპლავსკაიაში ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე იყო ხისა და იგი ააგეს 1780 წლის 4 აპრილს. იგი აშენდა ეფლის ატამანის მიხეილ კუჟელევის ფინანსებით. ეკლესია აკურთხეს 1781 წლის 28 ივლისს, ხოლო სამრეკლო ააშენეს 1793 წელს. 

1804 წელს სოფლის მოსახლეობამ თხოვნით მიმართა დონის ადმიინისტრაციას, რათა აეშენებინათ ახალი ქვის ეკლესია, მაგრამ მათგან მიიღეს უარი. 1811 წელს მეორე მიმართეს თხოვნით, ამ პერიოდისათვის ძველი ეკლესია საკმაოდ დაძველდა. 1811 წლის 23 მარტს თანხმობა მიიღეს ახალი, სამსაკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობაზე.

აგურის ეკლესია ააგეს გვიანდელი კლასიციზმის, ამპირის სტილში. მას ჰქონდა ორი ეგვტერი: მარჯვენა იოანე ღვთისმეტყველის, ხოლო მარცხენა ბარბარე დიდმოწამის სახელზე. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1812 წელს, მისი მასალები გამოიყენეს ახალი ეკლესიის შემოსაღობად. ეკლესია დასრულდა 1834 წელს. 

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და კვლავ გაიხსნა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. ანტირელიგიური პროპაგანდისა და ნაცისტური ოკუპაციის პერიოდში ეკლესიამ განიცადა მნიშვნელოვანი ზიანი. ადგილობრივმა მევლმა არადგინა არა მარტო თავად ეკლესიის შენობა, არამედ დაზიანებული ხატებიც. 1961 წელს ეკლესია კვლავ დაიხურა. შენობას გამოიყენებდნენ ხორბლისა და შხამ-ქიმიკატების შესანახად. 

შენობაში შედიოდნენ ავტომანქანები და ტრაქტორები, რამაც მნიშვნელოვნად დააზარალა ეკლესია. 1992 წელს ეკლესია კვლავ გაიხსნა. მრევლის ძალებით დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები. 2013 წლის 17 აპრილს ეკლესიას დაადგეს ახალი, მოოქროვილი გუმბათი ჯვრით. 

ეკლესიის პირდაპირ მდებარეობს სკოლა, რომელიც აგებულია 1906 წელს და მასში თავდაპირველად განთავსებული იყო საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

სქოლიო
------

1. ↑  Заплавская|Церковь иконы Божией Матери "Одигитрия". sobory.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-04.
2. ↑  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации. old.kulturnoe-nasledie.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-04.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Впервые со дня освящения в 1834 году на Одигитриевском храме станицы Заплавской будут заменены купола и кресты. shahteparh.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-04.[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ст. Заплавская — Бессергеневское сельское поселение. www.bessergenevskoe.ru. ციტირების თარიღი: 2017-03-04.
ფრიდრიხ II; იტალიის მეფე და საღვთო რომის იმპერატორი
**ფრიდრიხ II** (დ. 26 დეკემბერი 1194, ეზი, ანკონის პროვინცია — გ. 13 დეკემბერი 1250, ფიორენტინოს ციხესიმაგრე, იტალია) — შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე ძლევამოსილი საღვთო რომის იმპერატორი და შტაუფენების დინასტიის მეთაური. მისი გავლენა ვრცელდებოდა იტალიიდან გერმანიამდე და თვით იერუსალიმამდეც კი, თუმცა მისმა მტრებმა, განსაკუთრებით პაპებმა, მაინც სძლიეს მას და გარდაცვალების შემდეგ მალევე შტაუფენების დინასტია დაიშალა.

ფრიდრიხ II 1220 წლიდან სიკვდილამდე (1250) იყო საღვთო რომის იმპერატორი. ამასთან, მან ჯერ კიდევ 1212 წელს მიიღო რომაელთა მეფის ტიტული, ხოლო 1215 წლიდან არაპირდაპირ განაგებდა იმპერიას. შესაბამისად, ის იყო გერმანიის, იტალიისა და ბურგუნდიის მეფე. სამი წლის ასაკში, ფრიდრიხი აკურთხეს სიცილიის მეფედ და იყო დედის, კონსტანცია სიცილიელის თანამმართველი, რომელიც თავის მხრივ როჯერ II-ის ქალიშვილი იყო. ფრიდრიხის კიდევ ერთი სამეფო ტიტული იყო იერუსალიმის მეფე, რომელიც ეფუძნებოდა ქორწინებას და მეექვსე ჯვაროსნულ ლაშქრობას.

ფრიდრიხს მმართველობის განმავლობაში გამუდმებული ომი ჰქონდა პაპებთან, ამის გამო ოთხჯერ იქნა ეკლესიიდან განკვეთილი. პაპი გრიგოლ IX იმდენად შორს წავიდა, რომ ფრიდრიხი ანტიქრისტედ გამოაცხადა.

ექვს ენაზე (ლათინური, სიცილიური, გერმანული, ფრანგული, ბერძნული და არაბული) მოსაუბრე ფრიდრიხი ცდილობდა ღრმად შეესწავლა მეცნიერებისა და ხელოვნების დარგები. მან ითამაშა მთავარი როლი სიცილიის სკოლებში ლიტერატურის განვითარებაში.

1250 წელს, ფრიდრიხის სიკვდილის შემდეგ, შტაუფენთა (ჰოჰენშტაუფენთა) დინასტია დასასრულისკენ წავიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Frederick II – Encyclopædia Britannica

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საღვთო რომის იმპერიის მონარქები |
| --- |
|  |
| კაროლინგები | 
კარლოს დიდი **·** ლუი I ღვთისმოსავი **·** ლოთარ I **·**  ლუდვიგ II  **·**  შარლ II  **·**  შარლ III  **·** გვიდო III  **·**  ლამბერტ II  **·**  არნულფ კარინტიელი  **·**  ლუდვიგ III **·**  ბერენგარ I |
|  |
| საღვთო რომი | 
ოტო I  **·**  ოტო II  **·**  ოტო III  **·**  ჰაინრიხ II  **·**  კონრად II  **·**  ჰაინრიხ III  **·**  ჰაინრიხ IV  **·**  ჰაინრიხ V  **·**  ლოთარ II  **·**  ფრიდრიხ I  **·**  ჰაინრიხ VI  **·**  ოტო IV  **·**  ფრიდრიხ II  **·**  ჰაინრიხ VII  **·**  ლუდვიგ IV  **·**  კარლ IV  **·**  სიგიზმუნდ I  **·** ფრიდრიხ III  **·**  მაქსიმილიან I  **·**  კარლ V  **·**  ფერდინანდ I  **·**  მაქსიმილიან II  **·**  რუდოლფ II  **·** მათე  **·**  ფერდინანდ II **·**  ფერდინანდ III  **·** ლეოპოლდ I  **·**  იოზეფ I **·**  კარლ VI  **·**  კარლ VII ალბრეხტი  **·**  ფრანც I შტეფანი  **·**  იოზეფ II  **·**  ლეოპოლდ II  **·**  ფრანც II |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90230484
* BNE: XX1122495
* BNF: cb12917252p (data)
* CANTIC: a12232622
* CiNii: DA03372001
* GND: 118535765
* HDS: 029200
* ISNI: 0000 0000 5490 4225
* LCCN: n80015526
* LNB: 000175818
* NDL: 00967046
* NKC: jn19981001251
* NLA: 35350683
* NLI: 000048856
* NLP: A12016925
* NTA: 070108900
* RERO: 02-A000066620
* The SBN id CFIV081207 is not valid.
* SELIBR: 328805
* SNAC: w6qv3rzr
* SUDOC: 085722243
* Trove: 921662
* ULAN: 500214507
* VIAF: 46006380
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 46006380

 |
**ფრიდონ კონსტანტინეს ძე ნაროუშვილი** (დ. 1904 — გ. 1937) — ქართველი საბჭოთა პოეტი, ბოლშევიკი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ლიტერატურულ ასპარეზზე გამოვიდა საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების იძულებითი დამყარების შემდეგ, 1920-იანი წლების შუა ხანებში. მიეკუთვნებოდა „საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა ასოციაციას". მისი ლექსები და პოემები („ქალაქი ოფუცხოვოში", „ხოლტი ეწევა აგიტაციას", „ორი მისამართი", „ყოფა-ცხოვრება საბჭოთა სოფელში", „პოლიტიკური პოეტის დეკლარაცია" და სხვ.) გამოირჩეოდა ბოლშევიკური რევოლუციის და საბჭოთა ხელისუფლების ფანატიკური ერთგულებით („სოციალიზმის ყველა მავნებელი დიქტატურის ტყვიით იყოს დახვრეტილი!" — პოემა „პოლიტიკური პოეტის დეკლარაცია", 1931), თავს ესხმოდა ეროვნული პატრიოტიზმის გამოვლინებებს, ქართული ლიტერატურის კლასიკოსებს (განსაკუთრებით ილია ჭავჭავაძეს). დახვრიტეს 1937 წლის რეპრესიების დროს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფ. ნაროუ. ფსევდონიმების ლექსიკონი (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).
* НАРОУШВИЛИ Придон. Литературная энциклопедия. — В 11 т.; М.: издательство Коммунистической академии, Советская энциклопедия, Художественная литература. Под редакцией В. М. Фриче, А. В. Луначарского. 1929—1939.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბენიტო ბუაჩიძე
* კალე ფეოდოსიშვილი

სქოლიო
------

1. ↑  ფრიდონ ნაროუშვილი, „პოემები", 1930.
2. ↑  ფრ. ნაროუშვილი, „პოლიტიკური პოეტის დეკლარაცია", 1931.
3. ↑  კულტურული მიმდინარეობები და მედიატექსტები: რეალიზმი, მოდერნიზმი პოსტმოდერნიზმი: რიდერი. ნემსაძე, ადა; შამილიშვილი, მანანა. თბილისი:: [გ.გ.], 2020. — გვ. 100.
**ვეგაეინი** ანუ **ვეგას არქიპელაგი** (ნორვ Vegaøyan) — მდებარეობს ნურლანის ფიულკში, პოლარულ წრესთან ახლოს. არქიპელაგი 2004 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაშია შეტანილი. 
არქიპელაგის მთავარ კუნძულს ვეგას მცირე კუნძულთა ჯგუფები არტყია გარს, მათი რაოდენობა 6500-ია. ობიექტის საერთო ფართობი 103,7 ათა ჰა-ა, მათ შორის 6,9 ათასი ჰა ხმელეთისა.

Eidem-ის პლაჟი კუნძულ ვეგაზე.
არქეოლოგიური აღმოჩენები ცხადყოფს, რომ ეს ადგილები ჯერ კიდევ ქვის ხანაში იყო დასახლებული. 1500 წლის განმავლობაში აქ მცხოვრებმა ხალხმა, რომლებიც სოფლის მეურნეობითა და მეთევზეობით იყვნენ დაკავებულნი, განუმეორებელი ლანდშაფტი შექმნა.

IX საუკუნეში არქიპელაგი სუსხურის ბუმბულის მნიშვნელოვანი მიმწოდებლები გახდა. ეს ბიზნესი ადგილობრივებისთვის შემოსავლების მესამედს წარმოადგენდა. არქიპელაგამდე მიღწევა შესაძლებელია როგორც ბორნით ასევე სწრაფმავალი კატერით ბრიონიოისუნიდან (ნორვ. Brønnøysund).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vegaøyan-ის მოკლე აღწერილობა იუნესკოში
* ოფიციალური საიტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 28.11.2007. ციტირების თარიღი: 10.06.2009.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში ნორვეგიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბრიუგენი  · ურნესეს ეკლესია  · რერუსი  · ალტას კლდის მხატვრობა  · ვეგაეინი  · სტრუვეს გეოდეზიური რკალი  · დასავლეთ ნორვეგიის ფიორდები:  გეირანგერფიორდი და ნერიოიფიორდი  · რიუკან-ნუტოდენი |  |

 |
ღირსმოწამე ევდოკია
**ღირსმოწამე ევდოკია** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. იგი სამარიტელი იყო, ფინიკიის ლიბანის ქალაქ ილიოპოლისიდან. წარმათულმა ავხორცობამ იგი კეთილ გზას გადააცდინა და დიდხანს ცხოვრობდა ცოდვებში.

ერთხელ ევდოკიამ მოისმინა წმიდა წერილის სიტყვები, რომლებიც ადამიანებს მართალთათვის გამზადებულ მარადიულ ნეტარებასა და ცოდვილთა სამსჯავროს შეახსენებს. ქალის გულს ღვთის მადლი მიეხალა და იგრძნო, რომ ცოდვები მძიმე ტვირთად აწვა მის სულს.

კათაკმევლად დადგინებისა და გამოცდის შემდეგ ილიოპოლისის ეპისკოპოსმა თეოდოტიმ ევდოკია მონათლა. ახალნათელღებულმა მთელი ქონება ღარიბებს დაურიგა, თვითონ კი მონასტერს მიაშურა და მკაცრ მოღვაწეობას შეუდგა.

ერთხელ, როდესაც ღირსი დედა უკვე მონასტრის წინამძღვარი იყო, ახალგაზრდა წარმართი, ფილოსტრატე, ბერის შესამოსელით შეიპარა მონასტერში და შეეცადა იგი ილიოპოლისში გაეტყუებინა ძველი ცხოვრებისაკენ მისაბრუნებლად. „ღმერთმან შურისგებისამან შეგრისხოს შენ!" \_ მრისხანედ უპასუხა ევდოკიამ და მაცდური მკვდარი დაეცა მიწაზე. დედებს შეეშინდათ, რომ ღვთის სასჯელს მკვლელობად ჩაუთვლიდნენ მათ წინამძღვარს და უფალს შეევედრნენ, გამოეჩინა თავისი ძალა. მაშინ უფალი გამოეცხადა წმიდანს და უთხრა: „აღდეგინ, ევდოკია, მოიდრიკე მუხლი, ილოცე და აღსდგება მაცდუნებელი შენი". ევდოკიას ლოცვით ფილისტრატე მკვდრეთით აღსდგა, ღირს დედას შენდობა სთხოვა, მოინათლა და მონათლული დაბრუნდა ილიოპოლისში.

 ღირსმოწამე ევდოკია
მალე ახალი განსაცდელი დაემუქრა წმიდანს. ილიოპოლისის მცხოვრებლებმა ქალაქის მთავარს ავრელიანეს მოახსენეს, ევდოკიამ თავისი სიმდიდრე მონასტერში გადამალაო. ავრელიანემ მეომართა რაზმი გაგზავნა არარსებული სიმდიდრის ამოსაღებად, მაგრამ, ღვთის წყალობით, მეომრებს ტყეში გზა დაებნათ. ავრელიანემ თავის განზრახვაზე ხელი არ აიღო: კვლავ გაგზავნა მონასტერში რაზმი, ამჯერად, თავისი ვაჟის წინამძღოლობით. ფილოსტრატეს ვაჟი პირველსავე დღეს მძიმედ დაშავდა და გარდაიცვალა. დამწუხრებულ ავრელიანეს ფილოსტრატემ ურჩია, ევდოკიასთვის ეთხოვა ლოცვა გარდაცვლილის სულის საოხად. და კიდევ ერთი სასწაული: ყოვლადსახიერმა უფალმა, ღირსი დედის ლოცვით, გააცოცხლა ჭაბუკი. სასწაულის მხილველმა ავრელიანემ და მისმა მხლებლებმა ირწმუნეს ქრისტე და მოინათლნენ.

როდესაც ქრისტიანთა დევნა გაძლიერდა, ღირსი ევდოკია შეიპყრეს და საწამებლად მიჰგვარეს გამგებელ დიოგენს. ტყვექმნილი წმიდანის ლოცვით უფალმა მკვდრეთით აღადგინა მთავარსარდალ დიოდორეს მეუღლე თერმინა. ღვთის მადლში ხილულად დარწმუნებული დიოდორე და დიოგენი ოჯახებით მოინათლნენ. ღირსი ევდოკია რამდენიმე ხანი დიოდორეს სახლში ცხოვრობდა და ახალმოქცეულებს მოძღვრავდა, შემდეგ კი თავის მონასტერში დაბრუნდა და იქ მოღვაწეობდა 56 წლის განმავლობაში.

დიოგენის გარდაცვალების შემდეგ გამგებელი გახდა ქრისტიანთა მკაცრი მდევნელი ბიკენტი. მან ბრძანა, სიკვდილით დაესაჯათ ქრისტიანობის უშიშარი აღმსარებელი. წმიდა ღირსმოწამე ევდოკიას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 152 წლებში, 1 მარტს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 223-224
**ვენერანდა** (ლათ. dies Veneris — „პარასკევი"), **ღირსმოწამე პარასკევა** (ბერძ. Paraskevì — „პარასკევი") — II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 8 აგვისტო (ძველი სტილით 26 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

ღირსმოწამე პარასკევა კეთილმორწმუნე მშობლების ერთადერთი ასული იყო. მან სიყმაწვილიდანვე გადადო თავი უფლის მსახურებისათვის. დედ-მამის სიკვდილის შემდეგ წმინდანმა მთელი ქონება გლახაკებს დაურიგა, მონაზვნად აღიკვეცა და მოციქულებრივი ღვაწლი იტვირთა: დაუცხრომლად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას წარმართთა შორის და მრავალ უღმრთოს ცხონების გზაზე აყენებდა. როცა ამის შესახებ იმპერატორ ანტონინუს პიუსს (138-161) მოახსენეს, წმიდა პარასკევა შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. ნეტარმა ახოვნად აღიარა თავისი სარწმუნოება მსაჯულთა წინაშე. ვერც პატივისა და დიდების აღთქმამ, ვერც წამებისა და სიკვდილის მუქარამ ვერ მოდრიკა უფლის რჩეული. წმიდანს გახურებული მუზარადი დაახურეს თავზე, ჩააგდეს ქვაბში, სადაც გამლღვალი კუპრი თუხთუხებდა, მაგრამ სულიწმიდის მადლით დაცული მარტვილი უვნებელი გადარჩა. როცა იმპერატორმა ქვაბში ჩაიხედა, პარასკევამ მდუღარე ფისის რამდენიმე წვეთი შეასხა სახეში და იგი დაბრმავდა. სასოწარკვეთილმა თვითმპყრობელმა ქრისტეს ტარიგსვე სთხოვა შემწეობა და მანაც უფლისადმი აღვლენილი ლოცვით თვალისჩინი დაუბრუნა უსჯულოს. ამის შემდეგ იმპერატორმა შეწყვიტა პარასკევას წამება და გაათავისუფლა იგი.

მიმოდიოდა რა სახარების ქადაგებით, ნეტარი დედა ჩავიდა ქალაქში, რომელსაც ასკლიპიოსი მართავდა. აქ იგი ისევ დაატუსაღეს, სამსჯავროზე წარადგინეს და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს. სიკვდილმისჯილი ერთ გამოქვაბულში დაბუდებულ საზარელ გველეშაპთან მიიყვანეს შესაჭმელად, მაგრამ მან ჯვრის გადასახვით მოაშთო ქვეწარმავალი. ამ სასწაულით შეძრულმა ასკლიპიოსმა და ქალაქის მცხოვრებლებმა ირწმუნეს ჭეშმარიტი ღმერთი და მისი მხევალი გაათავისუფლეს. პარასკევამ ისევ განაგრძო მაცხოვნებელი სწავლების ქადაგება. ქალაქში, სადაც ვინმე ტარასი იყო მმართველად, ღირსი დედა შეიპყრეს და სასტიკი წამების შემდეგ თავი მოჰკვეთეს (+138-161).

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღირსმოწამე პარასკევა (+138-161) – orthodoxy.ge

სქოლიო
------
**ღირსი იეროთეოსი** (დ. 1686 — გ. 1745) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 13 სექტემბერი, ახალი სტილით – 26 სექტემბერი.

ცხოვრება
--------

ღირსი იეროთეოსი 1686 წელს დაიბადა საბერძნეთში. იგი ცდილობდა, ღვთაებრივი სიბრძნე მოეძია მეცნიერებებშიც და მონაზვნურ ცხოვრებაშიც. გულისხმიერებითა და გულმოდგინებით გამორჩეული ჭაბუკი ღრმად დაეუფლა რომაულ და ბერძნულ ფილოსოფიას. მშობლების სიკვდილის შემდეგ მან ათონის მთას მიაშურა. თავდაპირველად ერთ განდეგილს დაემოწაფა წმინდა არტემის (ხს. 2 ნოემბერს) სენაკის მახლობლად, შემდეგ კი ივერთა მონასტრის საძმოში დამკვიდრდა და ბერად აღიკვეცა. მალე იეროთეოსი მონასტრის საქმეებზე კონსტანტინოპოლში გაგზავნეს, შემდეგ ვლახეთში მოხვდა, სადაც, უფლის მითითებით, შეწყვეტილი განათლება განაგრძო. ნეტარმა თავისი ღვთისმოშიშებით სოფიელი მიტროპოლიტის, ავქსენტის კეთილგანწყობა მოიპოვა და დიაკვნად იქნა ხელდასხმული. შემდგომ მან ვენეციაში განაგრძო განათლება, ბოლოს კი კვლავ ათონის წმიდა მთას დაუბრუნდა. იეროთეოსი ივერთა მონასტრის მახლობლად, ჰაგის უდაბნოში დამკვიდრდა. თანამედროვეთა მოწმობით, ღირსი მამა საოცრად მკაცრი ცხოვრებით ცხოვრობდა. ივერთა მონასტრის იღუმენის შუამდგომლობით წმიდანი სავანეში დასასვენებლად ჩასულმა ნეოკესარიელმა მიტროპოლიტმა იაკობმა ხუცესად აკურთხა.

მღვდელმსახურთა გარეშე დარჩენილ კუნძულ სკოპელის მკვიდრთა თხოვნით მოსაგრემ დატოვა განმარტოებული ცხოვრება, ღვთისმსახურებას აღასრულებდა მათ შორის და ბევრს ქადაგებდა.

წმინდა მამამ წინასწარ განჭვრიტა საკუთარი აღსასრულის მოახლოება და სამ მოწაფესთან ერთად მიაშურა კუნძულ იურას, რომელიც სამუდამო პატიმრობამისჯილი დამნაშავეებით იყო დასახლებული. ღირსმა იეროთეოსმა აქ შეჰვედრა სული უფალს 1745 წელს. მოწაფეებმა ნეტარის ნეშტი კუნძულზე დაკრძალეს, სამი წლის შემდეგ კი მისი პატიოსანი თავი ივერთა მონასტერში გადააბრძანეს.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში, ბიძინა ჩოლოყაშვილის ქუჩაზე (№ 69). აგებულია XIX საუკუნეში. 

სახლი ორსართულიანია. ნაგებია აგურით. პირველი სართული სავაჭრო საქმიანობისთვის გამოიყენებოდა. ამ სართულის ფასადი ოთხი თაღით არის დანაწევრებული. მათ შორის ორი, რომლებიც სავაჭრო ნაწილს ეკუთვნის, სიდიდით თანაბარია. განაპირა თაღებიდან კი, ერთში, რომელიც ბევრად უფრო ვიწროა, კარია განთავსებული, მეორეში კი - ჭიშკარი. მეორე სართულს მთელ სიგრძეზე, დაკიდული, გადახურული ხის აივანი გასდევს, „კაპიტელებიანი" სვეტები, ფიცრული მოაჯირით და სვეტებს შორის აჟურული დეკორით შემკული, მუზარადისებრი თაღებით, მშვილდისებრი თაღით არის დასრულებული აივანზე გამომავალი კარ-სარკმელების ღიბები. სახლის ფასადი, აივნის ზემოთ, აგურის, სწორკუთხა ფრონტონითაა დასრულებული, რომელიც აგურისავე წყობითაა მორთული. 

2011-2012 წლებში სახლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები (პროექტის ავტორი, არქიტექტორი დ. გივიშვილი).

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 116-117.
**ერტა პასკალ ტრუილიო** (ფრანგ. Ertha Pascal-Trouillot; დ. 13 აგვისტო, 1943, ჰაიტი, ქალაქი პეტიონ-ვილი) — ჰაიტის პირველი ქალი პრეზიდენტი (13 მარტი, 1990 - 7 თებერვალი, 1991). დაიბადა მჭედელ თიმოკლეს პასკალისა და მკერავ ლუიზა დიუმორნეს მრავალშვილიან ოჯახში.

განათლება
---------

საშუალო განათლება პეტიონ-ვილის ლიცეუმში მიიღო, შემდეგ სწავლა გააგრძელა გონევის სამართლის სკოლაში და 1971 წელს მიიღო იურიდიული მოღვაწეობის ლიცენზია , ხოლო იმავე წლის 8 ოქტომბერს მან ფიცი დასდო როგორც ადვოკატმა.

კარიერა
-------

* 1975-1988 ჰაიტის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე.
* 1988-1990 ჰაიტის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე.
* 1990-1991 ჰაიტის რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი.

1991 წლის 7 თებერვალს ხელისუფლება გადასცა კანონიერად არჩეულ პრეზიდენტს ჟან ბერტრან არისტიდს. ახალმა ხელისუფლებამ მას ბრალი დასდო სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში და 1991 წლის 4 აპრილს დააპატიმრეს თუმცა მეორე დღეს გამოუშვეს საპატიმროდან და ერთი წლით წავიდა ემიგრაციაში. ქალბატონი ერტა არის წიგნების ავტორი კანონმდებლობის, ისტორიის და ქალთა უფლებების სფეროში.

ოჯახი
-----

1971 წელს ქალბატონი ერტა ცოლად გაჰყვა ისტორიისა და ფრანგულის მასწავლებელს ერნსტ ტრუილიოს. 1987 წელს ერტა პასკალ ტრუილიო დაქვრივდა. ჰყავს ერთი გოგონა - იანთა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქალი პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ერტა პასკალ ტრუილიოს ბიოგრაფია

|
|  |
|
| წინამორბედი:ჟერარ აბრაამი | **ჰაიტის პრეზიდენტი**1990 – 1991 | შემდეგი:ჟან ბერტრან არისტიდი |