recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ციალა მაისურაძე** (დ. 23 აგვისტო, 1932, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით.

სტუდენტობის დროს მონაწილეობდა კონფერენციებში, რომელთა თეზისები დაბეჭდილია. 1957 წლიდან მუშაობდა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლა საშუალო სკოლის გეოგრაფიის მასწავლებლად; 1960 წელს „პედაგოგიური კითხვის" მე-14 კონფერენციაზე წაიკითხა მოხსენება, რომელიც იმავე წელს დაიბეჭდა; 1961-1964 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი[[ს გეომორფოლოგიის კათედრაზე აკად. ალ. ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. იმავე წელს სამუშაოდ გადადის იმავე კათედრაზე ჯერ უფროს ლაბორანტად, შემდეგ ასისტენტად; 1969-1972 წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის II ჰიდროგეოლოგიურ სამმართველოში ინჟინერ-გეომორფოლოგად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, შემდეგ მთავარ სპეციალისტად. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1972 წელს „მდ. ლიახვის აუზის გეომორფოლოგია".

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 178

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ციალა მაისურაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ღობიარები** — სამცხე-ჯავახეთის დიდებულთა საგვარეულო XIII-XIV საუკუნეებში ჯავახეთის ერისთავთ-ერისთავები. გვარ-წოდება — ღობიარები მიიღო თორელების საგვარეულოს ერთ-ერთმა განშტოებამ, რომელიც სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) დაეუფლა სოფელ ღობიეთს (შემორჩენილია ნასოფლარი ღობიარები მესხეთის რუსთავის ახლოს, ახალციხიდან 15-20 კილომეტრზე). იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპების ტიშენდორფისეულ ნუსხაში შეტანილია ერისთავთ-ერისთავ გამრეკელ ღობიარის (მოღვაწეობდა, როგორც ჩანს, XIII საუკუნის მეორე ნახევარში) მოსახსენიებელი აღაპი. ამავე ძეგლში შემოტანილია მურვან ღობერის (იგივე ღობიარი) აღაპი (XIV ს.).

ღობიარები მოხსენიებულნი არიან აგრეთვე კორიდეთის ბერძნული სახარების ქართულ მინაწერში XIII ს. მიწურულისა, რომლის ცნობითაც მათ ჰქონდათ შუღლი და ბრძოლა კორიდეთის მფლობელებთან (ჯაყელთა ერთ-ერთი საგვარეულო განშტოება) და ამ ბრძოლის დროს გადაუწვავთ კორიდეთი. XIV ს. ღობიარებმა დაკარგეს ერისთავთ-ერისთავობა და დაექვემდებარნენ სამცხის მთავრებს — ჯაყელებს. XIV-XV სს მათ დაკარგეს მამულიც, რომელსაც დაეუფლნენ სამცხის თავადები — დიასამიძეები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 596.
* *მეტრეველი ე*. მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის 11-17 სს, თბილისი 1962
უბნის მდებარეობა ქალაქ ტრირში
ბაროკოს ეპოქის ბაზილიკა სანქტ პაულინი
სანქტ მარტინი
ცურლაუბენის ნაპირი
**ტრირ-ნორდი** არის ქალაქ ტრირის (რაინლანდ-პფალცის მხარე, დასავლეთი გერმანია) 19-დან ერთ-ერთი უბანი. ქალაქ ტრირის ამ უბნის მოსახლეობა 2009 წლის მდგომარეობით 13 539 კაცს შეადგენს.

გეოგრაფია
---------

**ტრირ-ნორდი** ეწოდება უბანს, რომელიც ტრირის ისტორიულად ჩამოყალიბებული ძველი ურბანული ნაწილის ჩრდილოეთით მდებარეობს და რუვერ/აიტელსბახის უბნამდე მონაკვეთს წვდება. უბნის ფართობი მოიცავს 376,9 ჰექტარს. **ტრირ-ნორდი** უშუალოდ პორტა ნიგრასთან იწყება და მოიცავს (ისტორიულად არსებული) რომაული სასაფლაო ტერიტორიას.

ქალაქის ეს ნაწილი მოიცავს ასევე პაულინისა და მაარის უბნებს და ცურლაუბენის სანაპირო ზოლსაც. ნელსის მამულს პარკითურთ („ნელსის პარკი") და წრიული გამანაწილებელი გზით. აქვეა ყოფილი სამხედრო ქალაქი „კასტელფორტე", რომელსაც აქ დაბანაკებული საფრანგეთის არმია გამოიყენებდა 1999 წლამდე.

კულტურა და ღირსშესანიშნაობანი
-----------------------------

ტრირის სიმბოლოა ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე სანქტ. პაულინის ეკლესია, რომელიც ბაროკოს ეპოქის ერთ-ერთი საუკეთესო ძეგლია. ეკლესია საუკეთესო მდგომარეობაშია შემონახული. გარედან შენობა ყვითლადაა შეღებილი და შორიდანაც კარგად ჩანს. იქვე ახლოს მდებარეობს დასავლეთ ევროპაში ერთ-ერთი უძველესი წმ. მაქსიმინეს სააბატო, რომელიც ტრირის ბენედიქტინელთა ორდენს ეკუთვნის. სულ მთლიანად კი ბენედიქტინელების საკუთრებაში არსებული ოთხი ასეთი ეკლესიაა ქალაქ ტრირში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (გერმანული) ტრირ-ნორდის მოქალაქეთა სახლი: სოციალური სამუშაო, კულტურა, შეხვედრა
ტრირის **აუგუსტა-ვიქტორიას გიმნაზია** (შემოკლებით **ა-ფაუ-გე**, Das Auguste-Viktoria-Gymnasium - AVG) - გიმნაზია ტრირში, რომელიც 1879 წელს დაარსდა როგორც საქალაქო სკოლა და სულ მალე კი სახელმწიფო სასწავლო დაწესებულებად იქცა.

ისტორია
-------

გიმნაზიამ შეცვალა ნეტარ მონაზონთა ეკლესიასთან არსებული ქალთა სკოლა, რომელიც პრუსიის კულტურკამპფის ტალღაზე წარმოქმნილი ნეტარ მონაზონთა ეკლესიის ბაზაზე არსებობდა.

1913 წლიდან მოყოლებული სკოლა ატარებს კაიზერ ვილჰელმ II-ის მეუღლის აუგუსტა ვიქტორიას სახელს.

სკოლის პროფილი
--------------

ტრირის აუგუსტა-ვიქტორიას გიმნაზია წარმოადგენს ორენოვან სკოლას. გერმანულ-ინგლისური ორენოვანი სწავლება ქალაქ ტრირისა და მისი შემოგარენის მასშტაბით მხოლოდ ამ სკოლაში არის შესაძლებელი.

ორსაათიანი დამატებითი მეცადინეობა ინგლისურში მე-5 და მე-6 კლასებში იწყება, ხოლო მე-7 კლასში გეოგრაფიისა და ისტორიის საათების სავალდებულო რაოდენობაზე ერთი აკადემიური საათის დამატებით ხსენებულ საგნებს ასწავლიან ინგლისურ ენაზე პარციალურ-სელექციური მეთოდის მიხედვით.

ორენოვანი სწავლების წარმატებულად გავლის შემთხვევაში მოსწავლე სკოლის დასრულებისას იღებს ორენოვან, გერმანულ-ინგლისურ აბიტურს, რაც ნებისმიერ ინგლისურენოვან უნივერსიტეტში სწავლის გაგრძელების საშუალებას აძლევს მსურველს.

სასწავლო პროცესში მთავარი აქცენტი აგრეთვე კეთდება მათემატიკა-ინფორმატიკა-საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებზე, რაც გამოიხატება შესაბამისი საგნების გაძლიერებულ პროგრამებში, ასევე გახანგრლივებულ სწავლებაზე.

დღესდღეობით სკოლაში, მე-5-დან მე-13 კლასებამდე დადის 2 000 მოსწავლე.

პროექტები
---------

სკოლის ადმინისტრაცია, პედაგოგები და მოსწავლეები აქტიურად არიან ჩართული ინდოეთში სკოლების აღმშენებლობის პროექტში, რის გამოც აუგუსტა-ვიქტორიას გიმნაზია 1996 წელს მიღებული იქნა იუნესკოს მართული პროექტების სკოლათა წრეში. 
გიმნაზია მონაწილეობას იღებს კომენიუს-რეგიო-პროექტებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტრირის აუგუსტა-ვიქტორიას გიმნაზიის ოფიციალური საიტი
**ღმერთების ომი: უკვდავები** (ინგლ. Immortals) — რეჟისორ ტარსემ სინგჰის კინოფილმი. ჟანრი ფენტეზი, სათავგადასავლო და მძაფრ-სიუჟეტიანი ფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ჰენრი კეველი, ფრიდა პინტო და მიკი რურკი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 11 ნოემბერს.

ახალგაზრდა თესევსი უბრალო გლეხია, რომელიც დედასთან ერთად ცხოვრობს ერთ-ერთ სოფელში ზღვის სანაპიროსთან. იგი მამაცია და კარგად ფლობს საბრძოლო ხელოვნებას. იგი მეომრად გამოზარდა ადგილობრივმა მოხუცმა, რომელმაც მას ასწავლა ხმლისა და ფარის ფლობა. თესევსის დედა ხშირად სტუმრობს ადგილობრივ ტაძარს, თუმცა თესევსს არცთუ ისე სწამს ღმერთების. ამასობაში ძალაუფლების წყურვილით შეპყრობილ მეფეს ჰიპერიონს ადამიანების განადგურება და ღმერთების დამარცხება სურს. ჰიპერიონმა ომი გამოუცხადა ღმერთებს და მათ სდებდა ბრალს მისი ოჯახის სიკვდილში. მას სურს მოძებნოს ეპირული მშვილდი, რომელიც გაკეთებული იყო ომის ღმერთის არესის მიერ და ათასწლიანი პატიმრობიდან გაათავისუფლებს ტარტაროსის მთებში გამომწყვდეულ ტიტანებს. ჰიპერიონის ხალხი ნელ-ნელა იპყრობს ელადას და ერთ-ერთ ტაძარს, სადაც ეპირული მშვილდი ინახება და თესევსი ერთადერთია, რომელსაც მისი დამარცხება შეუძლია.

რეჟისორმა განაცხადა, რომ აპირებს შექმნას ვიზუალური შედევრი ეკშენის სახით, შესრულებული რენესანსის ეპოქის სტილში. Rotten Tomatoes-ის მიმოხილვაში კინოკრიტიკოსთა 90 წევრიდან მხოლოდ 38% მისცა დადებითი შეფასება ფილმს. საშუალოდ ფილმმა 10 ქულიდან მოაგროვა 5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „ღმერთების ომი: უკვდავები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „ღმერთების ომი: უკვდავები" — Rotten Tomatoes
* „ღმერთების ომი: უკვდავები" — Box Office Mojo-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Immortals (2011). Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: January 15, 2012.
2. ↑  'Immortals' #1 With So-So $32M Domestic But $36M Foreign, 'Jack And Jill' $26M. *Deadline.com*. PMC (November 13, 2011). ციტირების თარიღი: January 15, 2012.
3. ↑  Immortals (2011). Box Office Mojo. ციტირების თარიღი: January 15, 2012.
4. ↑  (2008-06-25). Producers Mark Canton, Gianni Nunnari and Bernie Goldmann Exclusive Video Interview დაარქივებული 2008-06-28 საიტზე Wayback Machine.. *Collider.com*. Retrieved 2010-11-26.
5. ↑  Tarsem Singh’s Next Project: Greek Epic 'War of Gods' "FirstShowing.net
უიპეტი
**უიპეტი** (ინგლ. whippet) — მწევარი ძაღლის ჯიში. მისი წინაპრები, სავარაუდოდ, იყვნენ ძაღლები, რომლებიც ბრიტანეთის კუნძულებზე რომაელებთან ერთად მოხვდნენ ჩრდილოეთ აფრიკიდან; მათი შეჯვარებით ადგილობრივ ტერიერებთან და მწევრებთან XIX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა უიპეტის ჯიში თანამედროვე იერით. იყენებდნენ ბოცვრებზე სანადიროდ და რბოლებში. ჯიშის პირველი სტანდარტი დიდ ბრიტანეთში მიიღეს 1903 წელს, ამჟამად მოქმედი — 1987 წელს. უიპეტი საშუალო ტანის (სიმაღლე მინდაოში 44–51 სმ) ელეგანტური ჯიშია, სხეულის აგებულება ხმელია. თავი გრძელი, ხმელი და სოლისებრია; შუბლი ბრტყელი; დინგზე გადასასვლელი სუსტადაა გამოხატული. თვალები ოვალურია; ყურები პატარა, რბილი, ვარდის ფორმის, უკან მიმართული. ტანი დაკუნთულია, მკერდი ღრმა, წელი ოდნავ ამოზნექილი, საზარდული ჩამოშვებული. ბეწვი მოკლე, წმინდა და დამდგარი, სხვადასხვა ფერის. პატრონის ერთგული ძაღლია, ადვილად ემორჩილება დრესირებას. პოპულარული ჯიშია მთელ მსოფლიოში, ყოლიობენ როგორც ძაღლ-კომპანიონს, რბოლებში მონაწილეობის მისაღებად, იშვიათად — მცირე ზომის ნადირზე სანადიროდ.

სქოლიო
------

1. ↑  *Соловьева Л. Н.* Уиппет // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 722.
უტრეხტის უნივერსიტეტი
**უტრეხტის უნივერსიტეტი** (ნიდერლ. Universiteit Utrecht) მდებარეობს ნიდერლანდებში, ქალაქ უტრეხტში. იგი ნიდერლანდების ერთ-ერთი უძველესი და ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი უნივერსიტეტია. დაარსდა 1636 წლის 26 მარტს. 2008 წელს უნივერსიტეტს ჰყავდა 29 082 სტუდენტი და 8614 თანამშრომელი, რომელთაგან 570 სრული პროფესორია. უტრეხტის უნივერსიტეტის სლოგანია „Sol Iustitiae Illustra Nos", რაც ნიშნავს „სამართლიანობის მზე დაგვნათის თავს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უტრეხტის უნივერსიტეტი***

* უტრეხტის უნივერსიტეტის ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიდერლანდების უნივერსიტეტები |
| --- |
|  |
| 
* ამსტერდამი
* ამსტერდამის თუ
* დელფტის ტექნიკუმი
* ეინდჰოვენის ტექნიკუმი
* გრონინგენი
* თეოლოგიურ-პროტესტანტული
* თეოლოგიის რეფორმირებული ეკლესიების უნივერსიტეტი
* ლეიდენი
* მაასტრიხტი
* ნეიმეგენი
* ღია უნივერსიტეტი
* ერაზმის სახელობის უნივერსიტეტი
* ტილბურგი
* ტვენტე
* უტრეხტი
* ჰუმანისტური უნივერსიტეტი
* ვაგენინგენი
 |

 |
მიუხედავად იმისა, რომ გაბში არსებული ამ სამსხვერპლოს (ძვ. წ I საუკუნე) დანიშნულება უცნობია, მასზე გამოსახული 12 ღმერთი შეესაბამება *Dii Complices*-ს.
**ღმერთთა საბჭო** (ლათ. Dii Consentes, ასევე Dii complices) — ძველი რომის პანთეონში არსებული მითოლოგიური საბჭო. მის შემადგენლობაში შედიოდა თორმეტი მთავარი ღმერთი. მათი მოოქროვილი ქანდაკებები განლაგებული იყო ფორუმში, მოგვიანებით კი *Deorum Consentium-ის* პორტიკში.

შემადგენლობა
------------

ღმერთები ჩამოთვლილი იქნა პოეტ კვინტუს ენიუსის მიერ ძვ. წ. III საუკუნეში : 

* იუნონა, ვესტა, მინერვა, ცერერა, დიანა, ვენერა;
* მარსი, მერკური, იუპიტერი, ნეპტუნი, ვულკანუსი, აპოლონი.

ტიტუს ლივიუსი (XXII.10.9) მათ ექვს წყვილად ჰყოფს: იუპიტერი და იუნონა, ნეპტუნი და მინერვა, მარსი და ვენერა, აპოლონი და დიანა, ვულკანუსი და ვესტა, მერკური და ცერერა. ღმერთთა საბჭოს სამი წევრი შედიოდა კაპიტოლიუმის სამეულის შემადგენლობაში, კონკრეტულად: იუპიტერი, იუნონა და მინერვა.

წარმოშობა
---------

ძვ. წ V საუკუნეში არსებული უამრავი მტკიცებულება მიუთეთებს ოლიმპიასა და იერონში (ბოსფორზე) არსებულ 12 ოლიმპიელის კულტზე. 12 ოლიმპიელის ბერძნული კულტის კვალი ძვ. წ VI საუკუნის ათენამდე მიდის. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ იგი ცნობილი იყო მიკენის პერიოდში. ათენში 12 ოლიმპიელის სამსხვერპლოს მშენებლობას არქონტ პისისტრატოსს მიაწერენ (ძვ. წ 522–521 წწ). 

12 ღმერთისაგან შემდგარი ჯგუფი მოხსენიებულია უფრო ადრეულ წყაროებშიც, ვიდრე ბერძნული და რომაული. ბერძნულ ჯგუფს ანატოლიური, უფრო სწორად კი, ლიკიური ფესვები შეიძლება ჰქონდეს. 12 ხეთური ღმერთის ჯგუფი ცნობილია როგორც ლურსმული დამწერლობიდან, ასევე ხელოვნების ნიმუშებიდან. 12 ხეთური ღმერთი მამრობითი სქესისანი არიან და რაიმე ინდივიდუალური თავისებურება არ ახასიათებთ. მათ, შესაძლოა, გაგრძელება ნახეს ლიკიური ღმერთების ჯგუფში, რომელსაც რომის იმპერიის პერიოდში პატივს სცემდნენ. ძვ. წ. 400 წლისთვის ლიკიის ქალაქ ქსანფის ბაზარში არსებობდა 12 ღმერთისათვის მიძღვნილი ადგილი. ჰეროდოტე ასევე მოიხსენიებს 12 ღმერთის ეგვიპტურ კულტს, თუმცა ეგვიპტური წყაროები ამას არ ადასტურებს.

ლიტერატურა
----------

* Васильев А. К. Consentes dii // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1895. — Т. XVI (31) : Конкорд — Коялович. — С. 34.
* Consentes dii // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб. 1885. — С. 320.

სქოლიო
------

1. ↑  არნობიუსი III.40
2. ↑  Samuel Ball Platner, *The Topography and Monuments of Ancient Rome* (1904), pp. 173—174.
3. ↑  Charlotte R. Long, *The Twelve Gods of Greece and Rome*, vol. 107 of  *Études préliminaires aux religions orientales dans l’Empire romain*, (Brill Archive 1987), pp. 144—186.
**უიჟე** (პორტ. Uíge) — ქალაქი ანგოლაში, უიჟეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დააარსეს პორტუგალიელმა კოლონიზატორებმა; 1955—1975 წლებში მას ერქვა *კარმონა*. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 119 815 ადამიანს.

ისტორია
-------

დასახლება დაარსდა 1946 წელს. 1955 წელს მას დაერქვა კარმონა — 1928—1951 წლებში პორტუგალიის პრეზიდენტის — ანტონიუ ოსკარ დი ფრაგოზუ კარმონას პატივსაცემად.

დასახლება საკმაოდ სწრაფად იზრდებოდა და 1950-იანი წლების შუა პერიოდში გადაიქცა ანგოლის ყავის მრეწველობის მსხვილ ცენტრად. 1956 წელს კარმონამ მიიღო ქალაქის სტატუსი. ანგოლის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში კარმონაში და მის შემოგარენში მიმდინარეობდა შეჯახებები პორტუგალიის კოლონიალურ არმიასა და სამიდან ერთ-ერთი ანტიკოლონიალური პარტიზანული მოძრაობის — FNLA-ს რაზმებს შორის.

1974—1975 წლებში კარმონა იყო FNLA-ს პოლიტიკური ცენტრი. 1975 წლის 11 ნოემბერს აქ გამოქვეყნდა ანგოლის «დამოუკიდებლობის ალტერნატიული დეკლარაცია» — ლუანდაში ანგოლის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობის (MPLA) კონტროლ ქვეშ გამოცხადებული დამოუკიდებლობის საწინააღმდეგოდ. 1975/1976 წლების ზამთარში კარმონა და მისი შემოგარენი გახდა სამოქალაქო ომის არენა MPLA-სა და FNLA-ს დაჯგუფებებს შორის. 1976 წლის 6 იანვარს ქალაქი გადავიდა MPLA-ს ხელისუფლების კონტროლ ქვეშ და როგორც ადმინისტრაციული ცენტრი სახელად დაერქვა უიჟე — პროვინციის სახელწოდების გამო.

2004 წლის ბოლოდან 2005 წლის შუა პერიოდამდე ქალაქი გახდა რეგიონის ნაწილი, რომელიც მოიცვა ჰემორაგიკული ციებ-ცხელების ეპიდემიამ.

გეოგრაფია და კლიმატი
--------------------

ქალაქი უიჟე მდებარეობს ზღვის დონიდან 859 მეტრზე.

ჰაერის წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს — 23,7 °С-ს. ნალექების წლიური ჯამია — 1582 მმ. ყველაზე უფრო დიდი რაოდენობა მოდის ნოემბრიდან დეკემბრის ჩათვლით და მარტიდან აპრილის ჩათვლით, ყველაზე უფრო ნაკლები — ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით. ქარის წლის საშუალო სიჩქარეა — 4,2 მ/წმ.

სქოლიო
------

1. ↑  ქალაქი უიჟე — მოსახლეობა. World Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-23. ციტირების თარიღი: 2011-03-09.
2. ↑  ქალაქი უიჟე. Tiptop Globe.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-23. ციტირების თარიღი: 2011-03-09.
3. 1 2 3  უიჟე, ანგოლა — კლიმატი. Gaisma.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-23. ციტირების თარიღი: 2011-03-09.

|  |  |
| --- | --- |
| ანგოლის დროშა | *ეს სტატია ანგოლისა და ანგოლელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
უტოპია რობერტ ოუენის ხედვით
**უტოპია, უტოპიზმი** (სიტყვა ნაწარმოებია ორი ბერძნული სიტყვის *οὐ-არა* და *τόπος-ადგილი* შეერთებით) — დადებითი მნიშვნელობით სრულყოფილი, მაგრამ მოცემულ პირობებში მიუღწევადი საზოგადოებრივი წყობა, წარმოსახვითი სრულყოფილი სამყარო.

უტოპიათა უმეტსობა ნანატრის ასრულებას, ძალადობისა თუ ჩაგვრის მოსპობას, სრულ იდილიას გულისხმობს.

***უტოპიზმი*** თეორიული პოლიტიკური აზროვნების ფორმაა, რომელიც არსებულ წყობას აკრიტიკებს და იდეალური და სრულყოფილი ალტერნატივის მხოლოდ წარმოსახვით მოდელს გვთავაზობს. ამის თვალსაჩინო მაგალითებია ანარქიზმი და მარქსიზმი.

უტოპიური თეორიები, როგორც წესი, ადამიანური თვითგანვითარების უსაზღვრო შესაძლებლობების რწმენას ემყარება, ოღონდ ხშირად ამ ტერმინს აგდებული დამოკიდებულების ელფერიც დაკრავს — ფუჭი მეოცნებეობისა და მიუღწეველი მიზნებისადმი ლტოლვის სახით.

სიტყვა უტოპია მომდინარეობს ტომას მორის წიგნიდან De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia (ითარგმნება: რესპუბლიკის საუკეთესო წყობის და ახალი კუნძული უტოპიის შესახებ). რომელშიც აღწერილია საზოგადოება, რომელიც თითქოსდა არსებობდა არარსებულ კუნძულ უტოპიაზე.

ლიტერატურა
----------

* Hine, Robert V. (1983) *California's Utopian Colonies* (University of California Press) ISBN 0-520-04885-7
* Kumar, K (1987) *Utopia and Anti-utopia in Modern Times* (Oxford: Blackwell) ISBN 0-631-16714-5
* Shadurski, Maxim. (2007) *Literary Utopias from More to Huxley: The Issues of Genre Poetics and Semiosphere. Finding an Island* (Moscow: URSS) ISBN 978-5-382-00362-7

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უტოპია***

* Utopia - The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, 2001
* Intentional Communities Directory
* History of 15 Finnish
მუზეუმის ფასადი.
**უიტნის ამერიკული ხელოვნების მუზეუმი** (The Whitney Museum of American Art) ნიუ-იორკში ინახავს მე-20 საუკუნის თანამედროვე ამერიკული ხელოვნების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კოლექციას. მუზეუმი დააარსა გერტრუდ ვანდერბილტ უიტნიმ 1931 წელს დაახლ. 700 ხელოვნების ნიმუშით ოჯახის კოლექციიდან.

ამჟამინდელი შენობა დააპროექტეს და ააგეს 1963-66 წლებში მარსელ ბრუერმა და ჰამილტონ სმითმა. შენობას თავისებული კიბისებრი გრანიტით მოპირკეთებული ფასადი და თავდაღმა დატრიალებული გარე ფანჯრები აქვს.

მუზეუმში გამოფენილია ფერწერული ტილოები, სკულპტურები, ინსტალაციები, ვიდეო და ფოტო მასალები. ყოველ ორ წელიწადში უიტნი ატარებს ბიენალეს - საერთაშორისო ხელოვნების შოუს, რომელზეც გამოფენილია მრავალი, ამერიკული ხელოვნების წრეებისთვის ახალი ნაკლებად ცნობილი ხელოვანის ნამუშევარი.

მუზეუმის მუდმივ კოლექციაში მრავალი განთქმული ხელოვანის 12.000-ზე მეტი ნამუშევარია. აქ წარმოდგენილ ხელოვანთა შორის არიან ალექსანდრე კალდერი, ენდი უორჰოლი, ჯასპერ ჯონსი, კეით ჰერინგი, ვილემ დე კუნინგი და ედვარდ ჰოპერი, რომლებმაც მრავალი საკუთარი ნამუშევარი უიტნის უსასყიდლოდ გადასცეს.

უიტნის ვებგვერდზე, სახელად "არტპორტი" წარმოდგენილია ე.წ. ნეტ-არტი, რომელიც ყოველთვიურად ახლდება.

მუზეუმის მიმდინარე დირექტორია ადამ ვაინბერგი (2003-დან).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უიტნის ოფიციალური საიტი
* არტპორტი: უიტნის ნეტ-არტ პორტალი
უტრეხტის ზავის თავფურცელი
**უტრეხტის ზავი** — საერთო სახელწოდება ორმხრივი სამშვიდობო ხელშეკრულებისა, რომლებითაც დასრულდა დამთავრდა ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის (1701-1714 წწ.), ზავი დაიდო 1713 წლის 11 აპრილს უტრეხტში და მას ხელი მოაწერეს ერთი მხრივ საფრანგეთსაა და ყველა მის მოწინააღმდეგეს (ინგლისს, ესპანეთსა და სხვა, საღვთო რომის იმპერიის გამოკლებით) შორის; 1713 წლის 13 ივლისს - ესპანეთსა და ინგლისს, ესპანეთსა და სავოიას შორის მოგვიანებით, 1714 წ. 26 ივლისს ესპანეთსა და ჰოლანდიის რესპუბლიკასა და 1715 წ. 6 თებერვალს ესპანეთსა და პორტუგალიას შორის).

უტრეხტის ზავმა დაადასტურა ესპანეთის იმპერიის ნაწილობრივი დაყოფა და დიდი ხნით უზრუნველყო ინგლისის საზღვაო და კოლონიური უპირატესობა. ინგლისმა ესპანეთისაგან მიიღო გიბრალტარი, მაონი (მენორკის კუნძულზე), ასიენტოს უფლება და საფრანგეთის მთელი რიგი სამფლობელოები ჩრდილოეთ ამერიკაში. ესპანეთის სამეფო ტახტზე აღიარეს ბურბონთა უფლება. 1714 წლის მარტში უტრეხტის ზავის დამატების სახით დაიდო რაშტატის ზავი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 189.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "The Treaties of Utrecht (1713)"
* Article X of the treaty between Great Britain and Spain
**უკან მოუხედავად გაიქეცი** (ინგლ. Running Scared) — რეჟისორ უეინ კრამერის კინოფილმი, თრილერი. მონაწილეობენ: პოლ უოკერი, კამერონ ბრაიტი, ვერა ფარმიგა, ჩეზ პალმინტერი, კარელ როდენი. ფილმი გამოშვებულია 2006 წელს აშშ-ში.

სიუჟეტი
-------

მრავალი წლის განმავლობაში ნიუ-ჯერსში მცხოვრები ჯოუი გაზელი წარმატებით მოღვაწეობდა ორ ამპლუაში, როგორც მზრუნველი მეოჯახე და ბანდიტური დაჯგუფების წევრი. ნარკომოვაჭრეების გარიგების ჩაშლის შემდეგ რამდენიმე მოღალატე პოლიციელი დაიღუპება. ერთ-ერთი განგსტერი ჯოუის იარაღს გადასცემს და მის მოშორებას თხოვს. ჯოუი ცეცხლასროლ იარაღს საკუთარ სახლში ათავსებს. სიტუაცია მას შემდეგ გართულდება, რაც მეზობელი ბიჭი ჯოუის იარაღს მოპარავს თავისთან სახლში წაიღებს და იმავე საღამოს საკუთარ სახლში რამდენიმეჯერ გასროლას მოახდენს. ჯოუის უწევს ამ იარაღის ძებნა და მისი უკან დაბრუნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* 

* „უკან მოუხედავად გაიქეცი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „უკან მოუხედავად გაიქეცი" — Allmovie-ზე
* „უკან მოუხედავად გაიქეცი" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „უკან მოუხედავად გაიქეცი" — Rotten Tomatoes
**უუსიმაა** (სუნდ. Uusimaa, შვედ. Nyland *ახალი მიწა*) — რეგიონი ფინეთის სამხრეთ ნაწილში, ფინეთის ყურის სანაპიროზე. ესაზღვრება ქვეყნის სხვა რეგიონები — ვარსინაის-სუომი, კანტა-ჰიამე, პიაიატ-ჰიამე. მისი ფართობი 6 805.74 კმ²-ია. რეგიონში მდებარეობს ფინეთის დედაქალაქი ჰელსინკი და ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქი ესპოო, რის გამოც უუსიმაა ფინეთის ყველაზე დასახლებული რეგიონია 1 585 473 მცხოვრებით (2010 წ.).

ისტორია
-------

XII-XIII საუკუნეებში, უუსიმაა შვედეთის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. რეგიონის სანაპირო ზოლი უძველესი დროიდანვე მჭიდროდ იყო დასახლებული ჰიამეს ხალხით, მაგრამ XII საუკუნიდან აქ შვედებმა იწყეს დასახლება, ძრითადად ქალაქ ჰელსინგრადიდან, რის გამოც სანაპირო ზოლში არაერთი შვედური სოფელი წარმოიქმნა.

1809 წლის ფინეთის ომში პროვინცია რუსეთის იმპერიას გადაეცა. 1997-2010 წლებში უუსიმაა სამხრეთ ფინეთის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა, რომელიც შემდეგ ორ რეგიონად — უუსიმაად და აღმოსავლეთ უუსიმაად გაიყო, მაგრამ 2011 რეგიონები წელს კვლავ შეერთდნენ საერთო სახელით — უუსიმაა.

რეგიონში მოქმედებს ორი ოფიციალური ენა — ფინური და შვედური.

უუსიმაა შედგება 28 მუნიციპალიტეტისაგან. დედაქალაქია ჰელსინკი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფინეთის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფინეთის რეგიონები |
| --- |
|  |
|  | 
ლაპლანდია **·** ჩრდილოეთი ოსტრობოტნია **·** კაინუუ **·** ჩრდილოეთი კარელია **·** ჩრდილოეთი სავონია **·** სამხრეთი სავონია **·** სამხრეთი ოსტრობოტნია **·** ოსტრობოტნია **·** პირკანმაა **·** სატაკუნტა **·** ცენტრალური ოსტრობოტნია **·** ცენტრალური ფინეთი **·** ვარსინაის-სუომი **·** სამხრეთი კარელია **·** პიაიატ-ჰიამე **·** კანტა-ჰიამე **·** უუსიმაა **·** კიმენლააკსო **·** ალანდის კუნძულები |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოკიელი**. |

**ფატი (ფატმან) გაბრიელის ასული გოკიელი-ანთაძე** (დ. 25 ივლისი, 1901, ქუთაისი — გ. 8 დეკემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

1919 წელს დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის სასწავლებელი და შევიდა თბილისის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1924 წელს დაამთავრა. ერთდროულად სწავლობდა იურიდიულ და ეკონომიკურ ფაკულტეტებზე.

1926 წელს ფ. გოკიელი გახდა ასპირანტი სამოქალაქო სამართლის განხრით. 1927 წელს ტოვებს უნივერსიტეტს. ამის შემდეგ იგი მარჯანიშვილის თეატრშია, სადაც სამუდამოდ დაუკავშირდა ამ თეატრის რეჟისორს, შემდეგში ცნობილ თეატრალურ მოღვაწეს, დოდო ანთაძეს და მასთან ერთად უბრუნდება ქუთაისს.

1932 წლიდან ისევ თბილისშია, ეწევა სამეცნიერო პედაგოგიურ მოღვაწეობას, ხოლო 1938–1941 წლებში სწავლობს თბილისის უნივერსიტეტის ასპირანტურაში ფრანგული ლიტერატურის სპეციალობით. 1938–1952 წლებში მოღვაწეობს ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, შემდეგი ათი წელი თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტში, ხოლო 1960 წლიდან გარდაცვალებამდე აქვე, სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

ფატი გოკიელი სრულყოფილად ფლობდა ფრანგულსა და გერმანულ ენებს, იყო ფართო განათლების ლექტორი და მაღალკვალიფიციური მკვლევარი. მის კალამს ეკუთვნის არა ერთი საყურადღებო შრომა საზღვარგარეთული ლიტერატურის ისტორიიდან და კრიტიკული წერილები ქართული და რუსული ლიტერატურის საკითხებზე. არანაკლებ ნაყოფიერი იყო ფ. გოკიელის მთარგმნელობითი მოღვაწეობა. ქართველ მკითხველს გააცნო ელ. ტრიოლეს რომანი „ვარდები ნისიად", კალაშნიკოვის ნარკვევი „სტანისლავსკის თეატრალური ეთიკა", მ. ცვაიგის „ლეგენდა მესამე მტრედზე", გორკის „მტრები", ა. ოსტროვსკის „ტალანტები და თაყვანისმცემლები", ფრ. ვოლფის „პროფესორი მამლოკი", კ. სიმონოვის და სხვა რუსი თუ უცხოელი დრამატურგის პიესები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *თევზაძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 81.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 108, თბ. 1994
**უფერული ცუკურუ ტაძაკი და მისი პილიგრიმობის წლები** (იაპონ. 色彩を持たない多崎つくると、彼の巡礼の年) — იაპონელი მწერალ ჰარუკი მურაკამის მეცამეტე რომანი, რომელიც 2013 წლის 12 აპრილს გამოქვეყნდა. ერთ თვეში გაიყიდა მისი ერთი მილიონი ეგზემპლარი.

შინაარსი
--------

ამ რეალისტურ რომანში მესამე პირი მოგვითხრობს ცუკურუ ტაძაკის წარსულსა და აწმყოზე. ცუკურუ ტაძაკი არის ადამიანი, რომელსაც სურს გაიგოს, რა მოხდა თექვსმეტი წლის წინ მის ცხოვრებაში. 

1990-იან წლებში ცუკურუ ტაძაკი ცხოვრობდა თავის მშობლიურ ქალაქში, ნაგოიაში. ახალგაზრდა ცუკურუ გატაცებული იყო რკინიგზებით. საშუალო სკოლაში სწავლის დროს იგი ოთხ თანატოლს დაუმეგობრდა, რომელთა ოთხივე გვარი ფერებს აღნიშნავდა. ტაძაკი კი ნიშნავს „უფერულს". 
მაგრამ ერთ დღეს, 1995 წელს, მეგობრებმა ყოველგვარი ახსნის გარეშე ზურგი აქციეს და მიატოვეს.

პერსონაჟები
-----------

მთავარი პერსონაჟები
* **ცუკურუ ტაძაკი** — რომანის მთავარი გმირი, რომლის გვარიც არ აღნიშნავს ფერს. არის 36 წლის, მარტოხელა. ბავშვობიდან რკინიგზებით არის გატაცებული. ცხოვრობს ტოკიოშო. მუშაობს სარკინიგზო კომპანიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (იაპონური) გამომცემლის გვერდი ნაწარმოების შესახებ დაარქივებული 2015-02-11 საიტზე Wayback Machine.
**უფა** (რუს. Уфа, ბაშკ. Өфө) — მდინარე რუსეთში, ურალსა და ურალისწინეთში, ჩელიაბინსკის, სვერდლოვსკის ოლქებში და ბაშკირეთში. მდინარე ბელაიას (ვოლგის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 918 კმ, 53 100 კმ². სათავეს იღებს უფის ტბიდან, ურალთაუს ქედზე. ზემო წელზე მთის მდინარეა, მიედინება ვიწრო ხეობაში, აქვს ჭორომები. მდინარე იუნრიუზანის შერთვის შემდეგ ხეობა ფართოვდება, შუა და ქვემო წელზე დაკლაკნილია. აუზში განვითარებულია კარსტი. უპირატესად იკვებება თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯია 388 მ³/წმ, უდიდესი — 3740 მ³/წმ, უმცირესი — 55 მ³/წმ. იყინება ოქტომბრის ბოლოს – დეკემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილში – მაისის დასაწყისში. ძირითადი შენაკადებია: ბისერტი, იუი (მარჯვენა), აი, იურიუზანი (მარცხენა). უფაზეა ნიაზეპეტროვსკის წყალსაცავი. აუზში დაახლოებით 600 მცირე ზომის ტბაა საერთო ფართობით 218 კმ². გამოიყენება დასაცურებელად. მდინარეზე აშენებულია პავლოვკის ჰესი. წყალს ფართოდ იყენებენ წყალმომარაგებისათვის. ჰესს ზევით სანაოსნოა 135 კმ-ზე, ქვევით 170 კმ-ზე. მდინარეზე გაშენებულია ქალაქი კრასნოუფიმსკი, შესართავზე — ბაშკირეთის დედაქალაქი უფა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   Уфа // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 27 — М. 1977.
2. 1 2   Уфа // Большая российская энциклопедия. т. 33. — М. 2017. — стр. 142.
**ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ტაძარი** (რუს. Храм иконы Божией Матери «Знамение») — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ფილი-დავიდკოვოს რაიონში. ამჟამინდელი ტაძარი აგებულია მოსკოვისათვის იაშვიათ ნეობიზანტიურ სტილში XX საუკუნის დასაწყისში. აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. ეგვტერები კი წმინდა ბარბარესა და პარიის ეპისკოპოსის ბასილი აღმსარებლის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" ტაძარი კუნცოვოში აააგო ალექსანდრე ნარიშკინმა 1744 წელს. ალექსანდრე იყო იმპერატორ პეტრე I დიდის ბიძაშვილი. შენობა რამდენჯერმე გადააკეთეს და XX საუკუნისათვის უკვე მოძველებული იყო. საიმპერატორო არქეოლოგიური კომისიის გადაწყვეტილებით შენობა დაშალეს. დატოვეს მხოლოდ დასავლეთის კედელი და სარძიკველი. 

ახალი ეკლესიის მშენებლობა წარიმართა კუნცოვოს მამულის მფლობელის ნადეჟდა სოლდატენკოვაიას (ვასილ სოლდატენკოვის ქვრივი) დაკვეთითა და ფინანსებით. 

ახალი ტაძრის მშენებლობა დაუკვეთეს სერგეი სოლოვიოვს, რომელსაც უნდა აეშენებინა ტაძარი VI საუკუნის რავენის სტილში. სამრეკლო კი ეკლესიისაგან მოშორებით უნდა მდგარიყო. მშენებლობა დაიწყო 1911 წელს და 1913 წელს, უკვე არქიტექტორის სიკვდილის შემდეგ, იგი აკურთხეს. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. ჩრდილოეთის ეგვტერი - წმინდა ბარბარეს (ვასილ სოლდატენკოვის პირველი ცოლის მფარველი ანგელოზი) და პარიის ეპისკოპოსის ბასილი აღმსარებლის (ვასილ სოლდატენკოვის მფარველი ანგელოზი) სახელზე. ახალი ეკლესიის წინამძღვარი გახდა ვასილი გურიევი.

ეკლესიაში ღვთისმსახურება შეწყდა 1932 წელს. სამრეკლო დაანგრიეს. მარმარილოს კანკელიც ჩამოანგრიეს. გაანადგურეს ვასილი სოლდატენკოვისა და მისი პირველი ცოლის ბარბარეს აკლდამა. ეკლესია გადასცეს ფაბრიკას, ბიბლიოთეკას და სამხედრო-სპორტულ კლუბს. 

ამჟამად ეკლესიის ინტერიერი აღდგენილია. იატაკი შემონახულია 1913 წლიდან. ეკლესიის განახლება დაიწყო 1991 წლის 11 სექტემბრიდან. ეკლესია 2000 წელს აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ.

ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, ახალგაზრდების მართლმადიდებლური კლუბი „Знамение" და ახალგაზრდული ქორო.

ლიტერატურა
----------

* Печёнкин И. Е. Сергей Соловьёв. — Москва: Издательский дом Руденцовых, 2013. — 228 с. — (Архитектурное наследие России). — ISBN 978-5-902887-13-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт прихода
* Страница храма на сайте Георгиевского благочиния დაარქივებული 2016-06-23 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Знамения в Кунцеве, 1900-е годы. арх. Соловьев С. У.. Реестр объектов культурного наследия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-21. ციტირების თარიღი: 2016-10-21.
2. ↑  Работа с молодежью — Храм иконы Божией Матери "Знамение" в Кунцеве. hramvkuntsevo.ru. ციტირების თარიღი: 2017-05-26.
**ღვერთეთის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვერთეთში, სოფლის ჩრდილოეთით ერთ კილომეტრში, მთაზე. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია სამხრეთი მინაშენით, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დევს. აბსიდში ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია ქვის კანკელი, აქვეა ბუნის ქვაც.

გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყოფა. პილასტრების კაპიტელებს ეყრდნობა ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი. ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედელს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს.

დარბაზი განათებულია სამხრეთით სწორკუთხა, ხოლო დასავლეთით თაღოვანი სარკმლებით.

სამხრეთი შესასვლელი გარეთ არქიტრავულია, შიგნიდან - თაღოვანი. კარი ნაოთხალია. ეკლესიის სამხრეთი მინაშენი გეგმით სწორკუთხაა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი და შესასვლელი.

ეკლესიის ფასადები სადაა. ეკლესიის სამშენებლო მასალა განსხვავდება მინაშენის მასალისაგან. ნაგებობის ფასადებს ეტყობა შეკეთების კვალი. მინაშენი თითქმის თავიდან არის აგებული. ამავე მასალითაა შეკეთებული ეკლესიის დაზიანებული ნაწილები.

ეკლესიის და მინაშენის საბურავად შიფერია გამოყენებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
**უწვაშის ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ლახეფაში მდინარე ლახეფას, მარცხენა მხარეს, ხვამლის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე.

იგი აშენებულია IV-XVIII საუკუნეებში მდებარეობა სპეციალურად იყო შერჩეული — ციხე კეტავდა რიონის ხეობის სოფლებიდან ტვიშიდან და ნაკურალეშიდან ცხენისწყლის ხეობის სოფელ ოყურეშში გადამავალ გზას. შედგება ორი ნაწილისგან: გალავნის და ციტადელისგან. მისასვლელი გზა დასავლეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის მხარე ნაწილობრივ კკლდის ქარაფითაა შემოზღუდული, დანარჩენი მხარე კი გალავნის კედლით იყო გამაგრებული. გალავანი ნაგებია კირქვის დამუშავებული კვადრებით. განსაკუთრებით კარგადაა დამუშავებული ქვედა წყობა. კედლის სიგანე 1,6 მ-ია. შიდა ციხე გალავნის შიგნით კონცხზე დგას. წარმოადგენს კუთხეებმომრგვალებულ ოთხკუთხედს, რომელიც ზევით ოდნავ ვიწროვდება. კოშკს ორმაგი კედლები აქვს, თითოეული 1,5 მ სისქისაა. წყობა სწორხაზოვანია, რაც მათ ადრეულობაზე უსვამს ხაზს. კედლების შემორჩენილი სიმაღლე 5-6 მ აღწევს. შესასვლელი კარი არ ეტყობა. 

უწვაშის ციხე ლეჩხუმის საერისთავოს ერთ-ერთი უადრესი საფორტიფიკაციო ნაგებობაა. თავის დროს მას საკუთარი სოფელიც უნდა ქონოდა, რაზეც მიანიშნებს ციხის დასავლეთით მდებარე ნასოფლარის ნაშთები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26385
**ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება** — მართლმადიდებელთა დღესასწაული. ეს არის 12 საუფლო დღესასწაულთა შორის ერთ-ერთი, ანუ შესულია იმ 12 დიდ დღესასწაულთა რიცხვში, რომელიც ეკლესიის მიერაა დადგენილი[1].

ყოვლადწმიდა მარიამის მშობლებს იოაკიმე და ანა ერქვათ. ისინი დედამიწაზე ყველაზე წმინდა ცოლ-ქმარი იყვნენ. ისე მიაღწიეს მოხუცებულობას, შვილი არ ჰყოლიათ. მხურვალედ ევედრებოდნენ ღმერთს, რომ მათთვის ბავშვი ებოძებინა, თან აღთქმა დადეს, ძე იქნებოდა თუ ასული, ღმერთს შესწირავდნენ. უფალმა შეისმინა მათი მართალი ლოცვა და წმინდა ცოლ-ქმარს ასული აჩუქა. იოაკიმემ და ანამ ღვთისადმი მიცემული აღთქმა შეასრულეს და როდესაც მარიამი სამი წლის გახდა, უხმეს ახლობლებს, ყოვლადწმიდა ქალწული საუკეთესო სამოსით შემოსეს და გალობითა და სანთლებით ხელში მიიყვანეს იერუსალიმის ტაძარში. ეკლესიაში პატარა მარიამს მღვდელმთავარი ზაქარია (იოანე ნათლისმცემლის მამა) შეეგება, რომელმაც, ღვთის შთაგონებით, ნეტარი ასული წმიდათა წმიდაში შეიყვანა, სადაც მხოლოდ მღვდელმთავარი შედიოდა, ისიც – წელიწადში ერთხელ[2].

ყოვლადწმიდა მარიამი ტაძარში დამკვიდრდა. როდესაც მარიამმა სრულწლოვანებას მიაღწია, მან ქალწულების აღთქმა დადო და თავი უფალს განუკუთვნა. ასეთი რამ მანამდე უცხო იყო დედათა შორის და ღვთის მადლით, იგი მაცხოვრის დედა გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება
* ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება

სქოლიო
------

1. ↑  www.orthodoxy.ge - დღესასწაულები
2. ↑  ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება
**უნა  ო’ნილი, ლედი ჩაპლინი** (ინგლ. Oona O'Neill, Lady Chaplin. დ. 13 მაისი, 1925, ვარვიკი, ბერმუდის კუნძულები — გ. 27 სექტემბერი, 1991, ვევე, შვეიცარია) — ამერიკელი მწერლის იუჯინ ო’ნილისა და აგნესის  ბულტონის ქალიშვილი. რეჟისორისა და მსახიობის ჩარლი ჩაპლინის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

უნა ბერმუდის კუნძულებზე დაიბადა. ორი წლის ასაკში  მამამ ოჯახი მიატოვა, რის შემდეგაც უნა იშვიათად ხედავდა მას. გოგონამ ბავშვობა მანჰეტენსა და ნიუ ჯერსიში, პოინტ პლეზანსში, ბულტონის ოჯახის მამულში გაატარა.

17 წლის ასაკში მან დაიწყო სამსახიობო კარიერა. ამ პერიოდის განმავლობაში, უნა ნილის თაყვანისმცემლები იყვნენ კარიკატურისტი პიტერ არნოლტი, რეჟისორი და მსახიობი ორსონ უელსი.  განსაკუთრებული ყურადღებით მწერალი ჯერომ სელინჯერი გამოირჩეოდა. ამავე დროს უნამ გაიცნო ჩარლი ჩაპლინი, რომელზეც დაქორწინდა 1943 წლის 16 ივნისს, 36 წლის ასაკობრივი სხვაობის მიუხედავად. ჩაპლინთან ქორწინების შემდეგ, უნას მამამ შეწყვიტა მასთან ყოველგვარი კონტაქტი. ჩაპლინთან ქორწინება 35 წელი გაგრძელდა, რეჟისორის გარდაცვალებამდე.

ჩარლი ჩაპლინის  მოგონებების თანახმად, უნა  ერთგული მეუღლის მაგალითი იყო და მხარს უჭერდა ჩაპლინს ცხოვრების ურთულეს პერიოდებში. მან აჩვენა სიმტკიცე და გამძლეობა. უნამ მსახიობის კარიერა დატოვა და თავი მთლიანად ოჯახს მიუძღვნა.

1952 წელს, მაკარტიზმის ეპოქაში, ჩარლი  ჩაპლინი შევიწროვებულ იყო ყვითელი პრესის მიერ და იდევნებოდა იქნა აშშ-ს ხელისუფლების მიერ მისი სავარაუდო "ანტიამერიკული საქმიანობისა და კომუნისტების მიმართ სიმპათიების გამო". მისი ფილმის „რამპის ჩირაღდნები"( Ramp Lights )პრემიერაზე დიდ ბრიტანეთში ყოფნისას მან შეიტყო, რომ მას სახლში დაბრუნების უფლება არ ჰქონდა. უნა  ჩაპლინი გაემგზავრა შეერთებულ შტატებში. მოაგროვა  სახსრები  და ოჯახი  წაიყვანა შვეიცარიაში, სადაც დაფუძნდნენ საბოლოოდ. ევროპაში დაბრუნებისთანავე უნა ჩაპლინმა უარი თქვა ამერიკის შეერთბული შტატების მოქალაქეობაზე.

მომდევნო წლები ჩაპლინის ოჯახმა შვეიცარიის ქალაქ ვევეში გაატარა.

ჩაპლინებს რვა შვილი ჰყავდათ: ჯერალდინ ჩაპლინი (დ. 1944 წლის 31 ივლისი),  მსახიობი, ესპანელი კინორეჟისორის კარლოს საურას მეუღლე 1979 წლამდე. ამჟამად დაქორწინებულია ჩილელ კინოოპერატორ პატრისიო კასტილაზე. მაიკლი (1946 წლის 7 მარტი); ჟოზეფინა (1949, 28 მარტი) ვიქტორია (1951 წლის 19 მაისი) იუჯინ ენტონი (1953 წლის 23 აგვისტო) ჯეინი (1957 წლის 23 მაისი) ანეტი (1959 წლის 3 დეკემბერი) და კრისტოფერი (1962 წლის 6 ივლისი).

1975 წლის მარტში ჩარლი ჩაპლინს რაინდის  წოდება უბოძეს. შესაბამისად,  მეუღლე გახდა ლედი უნა ჩაპლინი.

ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, 1977 წელს,  უნა ჩაპლინმა სცადა სამუშაოს შოვნა ნიუ-იორკში, მაგრამ მალევე დაბრუნდა შვეიცარიაში.

1991 წელს ლედი უნა ჩაპლინი გარდაიცვალა პანკრეასის კიბოთი.

ლიტერატურა
----------

* Maland, Charles J. (1989). *Chaplin and American Culture*. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 0-691-02860-5.

სქოლიო
------

1. ↑  Ranald, p. 118; Sheaffer, p. 150 and p. 179.
2. ↑  Vance, Jeffrey (2003). Chaplin: Genius of the Cinema. New York: Harry N. Abrams, pg. 262.
3. ↑  "Limelight – The Story of Charlie Chaplin". La Jolla Playhouse. Archived from the original on 21 July 2013. Retrieved 25 June 2012.
4. ↑   "Geraldine Chaplin" *El Mundo*. 6 February 2000. Retrieved 14 July 2013.and Scovell, p. 259.
***უხერხული სიმართლე*** (ინგლ. „Inconvenient Truth") — ამერიკული კინოაკადემიის ოსკარის მფლობელი დოკუმენტური ფილმი გლობალური დათბობის შესახებ წარმოდგენილი აშშ-ის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ალბერტ გორის, ხოლო გადარებული დევის გუგენჰაიმის მიერ. ფილმის თანმხლები წიგნი გორის ავტორობით ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერთა სიაში მოხვდა 2006 წელს.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 2006 წელს სანდენსის კინოფესტივალზე და კინოთეატრებში ნიუ-იორკსა და ლოს-ანჯელესში 2006 წლის 24 მაისს გაიხსნა. $49 მილიონი შემოსავლით „უხერხული სიმართლე" მეოთხე ყველაზე შემოსავლიანი დოკუმენტური ფილმია ამჟამად აშშ-ში, ფარენჰეიტ 9/11-ის, პინგვინთა მარშისა და სიკოს შემდეგ. ფილმის დისტრიბუტორი „პარამაუნტ კლასიკსი" კინოჩვენების შემოსავლების 5%-ს, ხოლო გორი მთელ შემოსავალს კლიმატის დაცვის ალიანსს ურიცხავს. ფილმმა ზოგადად დადებითი გამოხმაურება მიიღო, თუმცა გლობალური დათბობის კრიტიკოსთა მტკიცებით ის „მეტად გაზვიადებული და მცდარია".


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ფამკე ბემერ იანსენი** (ნიდერლ. Famke Beumer Janssen; დ. 5 ნოემბერი 1964, ამსტელვენი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი მსახიობი, რეჟისორი და ფოტომოდელი.

1984 წელს სამოდელო კარიერის დასაწყებად აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად. ამავდროულად სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში. დადიოდა ჰაროლდ გასკინის სამსახიობო ხელოვნების კურსებზე — შედეგად ის ლოს-ანჯელესში გადავიდა. აქ ის აგრძელებდა მეცადინეობას და სულ მალე პატარა როლი მიიღო ტელეფილმში „მამები და შვილები" (1992).

1992 წელს როლი მიიღო ტელესერიალში „ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა", შემდეგ კი ითამაშა ტელესერიალში „მერლოუზ-პლეისი". 1995 წელს ითამაშა ფილმში „ოქროსთვალი", სადაც ბონდის მეგობარი გოგონას როლი — ქსენია ონატოპის როლი შეასრულა.

თუმცა ამ წარმატებამ ბოლომდე არ გამოამჟღავნა მისი სამსახიობო შესაძლებლობები. შემდეგ უპირატესობა მიანიჭა დამოუკიდებელ პროექტებში გადაღებას. 1990-იან წლებში ფამკემ მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ფილმში. წარმატება მოუტანა შესრულებულმა როლმა ფილმში „იქს-ადამიანები" (2000). შემდეგ მონაწილეობა მიიღო არანაკლებ ცნობილ სურათებში.

1995-2000 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა სცენარისტთან და რეჟისორთან ტოდ უილიამსთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფამკე იანსენი***

* 

* ფამკე იანსენი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ფამკე იანსენი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
* ფამკე იანსენი — AllMovie
**ფეხბურთი** ალბანეთში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა. იმართება ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ.
ფეხბურთი ალბანეთში მეოცე საუკუნეში გამოჩნდა. პირველი შეხვედრა შედგა სტუდენტებსა და ქრისტიან მისიონერებს შორის, შკოდერში. თამაშის პოპულარობა თანდათან გაიზარდა და 1919 წელს დაარსდა პირველი ალბანური საფეხბურთო კლუბი „ვლაზნია". 1920 წელს დაარსდა საფეხბურთო კლუბი „ტირანა". ამის შემდეგ ფეხბურთმა სხვა ქალაქებშიც დაიწყო გავრცელება და 1930 წლის 6 ივნისს ალბანეთის ფეხბურთის ასოციაცია შეიქმნა. ასოციაცია 1932 წელს გახდა ფიფა-ს წევრი და ქვეყანაში ფეხბურთის მმართველ მთავარ ორგანოდ იქცა. 1954 წელს იყო უეფა-ს დამფუძნებელი წევრი. ეროვნული ჩემპიონატის ჩატარება 1930 წელს დაიწყო, მასში მონაწილეობას იღებდა 6 გუნდი. პირველ ეროვნულ ჩემპიონატში გამარჯვება საფეხბურთო კლუბმა „ტირანამ" მოიპოვა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქვეყანაში ფეხბურთმა უფრო მეტი ცნობადობა მოიპოვა და შეიქმნა ინსტიტუციების მიერ მართული კლუბები, „პარტიზანი ტირანა" (1946) და „დინამო ტირანა" (1950) (იმართებოდნენ თავდაცვის სამინისტროსა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ).

სისტემა
-------

ქვეყანაში არსებობს 4 საფეხბურთო საფეხური, პირველია ალბანეთის საფეხბურთო სუპერლიგა რომელიც ქვეყნის მთავარი ჩემპიონატია, მის შემდეგ მოდის რანგით მეორე, ალბანეთის პირველი დივიზიონი, ხოლო შემდეგ რანგით მესამე ალბანეთის მეორე დივიზიონი. უმაღლესი ლიგის გამარჯვებული ხვდება უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე, ხოლო მეორე და მესამე ადგილოსნები უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. ჩემპიონატი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს საფეხბურთო კლუბ „ტირანას", რომელმაც ეს 24-ჯერ მოახერხა.

სათასო შეჯიბრება
----------------

ალბანეთის საფეხბურთო თასი არის ქვეყნის მთავარი სათასო შეჯიბრება რომელიც 1939 წელს შეიქმნა. იმ შემთხვევაში თუ თასის გამარჯვებულმა ეროვნული ლიგიდან ვერ მოახერხა ევროტურნირების საგზურის მოპოვება, თასის მოგების შემთხვევაში იღებს საგზურს უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. თასი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს „პარტიზანი ტირანას", რომელმაც ეს 15-ჯერ მოახერხა.

ალბანეთის სუპერთასი 1989 წელს შეიქმნა, ეს არის ერთშეხვედრიანი სათასო გათამაშება რომელიც სეზონის დასაწყისში იმართება და მასში ერთმანეთს წინა სეზონის ჩემპიონატისა და თასის გამარჯვებულები უპირისპირდებიან. თასი ყველაზე მეტჯერ მოგებული აქვს „ტირანას", რომელმაც ეს 9-ჯერ მოახერხა.

ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
-------------------------------------

1934 წელს ალბანეთი მიწვეული იყო მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაგრამ ნაკრებს ტურნირზე მონაწილეობა არ მიუღია. ნაკრები წარმოადგენს ალბანეთს საერთაშორისო დონეზე 1946 წლიდან. 1946 წელს ნაკრებმა მოიგო ბალკანეთის თასი, მაგრამ არ მიუღია მონაწილეობა უეფა-ს და ფიფა-ს ეგიდით გამართულ დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე, მანამ, სანამ 2015 წელს არ მიაღწია წარმატებას და არ მოიპოვა ევრო 2016-ზე მონაწილეობის უფლება. ნაკრების ყველაზე წარმატებულ მოთამაშედ ითვლებას ტომას სტრაკოშა, რომელიც ამჟამად „ლაციოს" რიგებში გამოდის. 2020 წელს ალბანეთის ნაკრებმა მოიგო უეფა-ს ერთა ლიგის C დივიზიონი და გადავიდა B დივიზიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* League321

სქოლიო
------

1. ↑  Eric Bourne. How soccer could kick off better ties for Albania and Britain: World Cup match seen as boost to Tirana's bid to resolve old disputes. CSMonitor.com. ციტირების თარიღი: 2013-12-02
**ყანდაურა** — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გარეკახეთში, ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე.

ისტორია
-------

სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ყანდიაური. ტოპონიმს საფუძვლად უდევს მამაკაცის საკუთარი სახელი ყანდია. ამავე სახელისგან მომდინარეობს გვარები ყანდიაშვილი და ყანდაშვილი. ყანდიაური ეკუთვნოდა ალავერდის საკათედრო ტაძარს. 1614-1617 წლებში შაჰ-აბასის ლაშქრობებმა გაანადგურა გარეკახეთი და მათ შორის სოფელი ყანდიაური. საუკუნენახევრის განმავლობაში ნასოფლარი დაუსახლებელი იყო. 

სოფელი XVIII საუკუნის ბოლოს ერეკლე II-მ აღადგინა, მან თავისი სახასო ყმები დაასახლა ყანდიაურში. რადგანაც მამულები ალავერდის ტაძარს ეკუთვნოდა, ხოლო გლეხები მეფის ყმები იყვნენ, სოფლიდან აღებული გადასახადები ორად იყოფოდა მეფესა და ალავერდის ტაძარს შორის. ერეკლეს მიერ ყანდაურას აღდგენა აღწერილია 1797 წელს კათოლიკოს-პატრიარქ ანტონ II-ის განჩინებაში „სოფელ ყანდიაურის თაობაზე".ერეკლემ სოფელი საუფლისწულოდ უბოძა თავის ძეს, მირიან ბატონიშვილს.ქართლ-კახეთის სამეფოს უკანასკნელ წლებში ყანდიაურის მოურავი იყო თავადი იოსებ ზაალის ძე ჯანდიერი. აღდგენილ სოფლეში გადმოსახლდა მოსახლეობა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან: ჯავაახიშვილები, გაბრიელაშვილები, გლახაშვილები, დურგლიშვილები, კეკოშვილები, სიდამონიძეები, ქართლელიშვილები, ხორბალაძეები (ქართლიდან), გამყრელიძეები, არჩვაძეები, მაისურაძეები, კობახიძეები (რაჭიდან), აბესაძეები, გიორგაძეები, ნუცუბიძეები, სამხარაძეები, ფხალაძეები (იმერეთიდან), შენგელიები, რომლებიც შემდეგ შენგელიძეებად დაეწერნენ (სამეგრელოდან) და სხვა. 

1801 წლიდან სოფელი მოექცა სიღნაღის მაზრაში. ყანდიაურის გლეხობა აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერეკლე II-ის შვილიშვილი გრიგოლ ბაგრატიონი. 1812 წლის თებერვალში, ორი კვირის განმავლობაში აჯანყებულებმა გაათავისუფლეს სოფელი რუსული მმართველობისგან. XIX საუკუნის დასაწყისში ყანდიაურის ნაცვალი იყო ბერი გამყრელიძე, ხოლო შემდეგ მისი ვაჟი ივანე გამყრელიძე. XIX საუკუნის ბოლო მესამედში სოფლის მამასახლისად ზედიზედ ოთხჯერ აირჩიეს ივანე ჯავახიშვილი (1846-1902).

თანამედროვეობა
--------------

ყანდაურას თემი შედის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში და აერთიანებს ორ სოფელს, ქვემო ყანდაურას (თემის ცენტრი) და ზემო ყანდაურას.

ცნობილი ადამიანები
------------------

სოფელში დაიბადნენ 

* მელქისედეკ III – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ავთანდილ აბესაძე – ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი

ლიტერატურაა
-----------

* *ჭუმბურიძე დ. ბაგრატიონ-ბაბადიში ლ.*, „პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილის მოსაგონარი", „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები" N2 გვ. 367-374 —თბილისი, „უნივერსალი" 2016 ISSN 1512-3154

სქოლიო
------

1. ↑  *სახლთხუციშვილი უ*. „ადგილის დედა ანუ რას მოგვითხრობენ ტოპონიმები" გვ. 139 – თბილისი, 1997
2. ↑  *დოლიძე ი.* „ქართული სამართლის ძეგლები" ტ VI გვ.13-15 – თბილისი, 1977
3. ↑  *ბერძენიშვილი მ*. „მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისთვის" ტ II გვ. 104-105 — თბილისი, 1983
4. ↑  *იოანე ბატონიშვილი*, „ქართლ-კახეთის აღწერა" გვ. 66 — თბილისი, 1986
**უნაგვერდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალაურში, სოფლის სამხრეთით ექვსიოდე კილომეტრზე ტყეში სავარუდოდ განეკუთვნება VI-VII საუკუნეებს.

ეკლესია თითქმის ნანგრევადაა ქცეული. შემორჩენილია: კედლების უმეტესი ნაწილი მიწითა და მცენაეულობითაა დაფარული ისე რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე ეკლესიის გეგმის აღნაგობის დადგენა შეუძლებელია. მიუხედავად ამისა, ის რაც დღეს სახეზეა, ნაგებობის ტიპისა და თავდაპირველი ხუროთმოძღვრული ფორმების წარმოდგენის საშალებას მაინც იძლევა. ესაა მოზრდილი ზომის სამეკლესიიანი ბაზილიკა. სამნაწილიანი საკურთხევლით და ცენტრით. სივრცის ირგვლივ სამხრივი გარშემოსავლელით, რომლის გვერდით ნაწილები დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენდნენ.

შემორჩენილია: მთავარი ეკლესიის აფსიდის ორივე გვერდი, კონქის მცირე ნაწილი, საკურთხევლის სამხრეთით მდებარე სათავსის სადიაკვნის კედლები (სიმაღლე 2-2,5 მეტრი), სამხრეთი ეკლესიის აფსიდი და გარშემოსასვლელის დასავლეთი კედლის სამხრეთ ნაწილი. კედლები ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა წესიერია. კედლის ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვების ზედაპირის მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს.

მთავარი ეკლესიის აფსიდი გეგმით ნალისებრია. აფსიდის სამხრეთი გვერდი შესაბამისი გრძივი კედლისგან ორი საფეხურითაა გამოყოფილი. რომელთაგანაც ერთ მარტივი პროფილის იმპოსტი აგვირგვინებს. აფსიდის შუა ნაწილი განგრეულია. აფსიდის სამხრეთ გვერდზე შემორჩენილია სარკმლის წირხლის მცირე ნაწილი. სადიაკვენში შესასვლელი მთავარი ეკლესიიდანაა. სათავსი ნათდებოდა აღმოსავლეთი კედელში გაჭრილი სარკმლით. სათავსის ჩრდილოეთ ნაწილში ორი მაღალი ნალისებრთაღოვანი ნიშაა. სამხრეთი ეკლესიისგან მხოლოდ აფსიდიღა მოჩანს. იგი გეგმით ნახევარწრიულია. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორმოციოდე მეტრზე, წყაროა. შემორჩენილია ქვიტკირით ნაგები კედლის ნაწილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 159-160.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 21482
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თმოგველი**. |

**ფარსმან თმოგველი** — ჯავახეთის დიდი ფეოდალი XI საუკუნის შუა წლებში, თმოგვის მემამულე, ჯავახეთის ერისთავთერისთავი, სათხის ეკლესიის (ახლანდელი ნინოწმინდის რაიონი) ამშენებელი. ეკუთვნოდა ახალი ჩორჩანელთა საგვარეულოს, რომელიც წარმოიქმნა IX საუკუნეში, ჩორჩანელებისა და ბაჰლაუნდების დანათესავების შედეგად (უშუალოდ გარდაცვლილი გიორგი ჩორჩანელის მამულს და საგვარეულო სახელწოდებას დაეუფლა მისი დის — მირიან ბაჰლაუნდის ცოლის თეკლას შთამომავლობა). 

ფარსმან თმოგველი სულას შვილი ყოფილა. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ სულა იყო შვილი ივანე სულას ძისა, რომელმაც X საუკუნის 70-იან წლებში მონაწილეობა მიიღო დავით კურაპალატის ლაშქრობაში ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ და რომელიც მოხსენიებულია ზარზმის სამრეკლოში ჩატანებულ წარწერაში ეგვტერის ამშენებლად.

XI საუკუნის 50-იან წლებში ფარსმან თმოგველმა, ბეშქენ ჯაყელთან ერთად, მხარი დაუჭირა ლიპარიტ ბაღვაშს ბაგრატ IV-ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. მესხეთის აზნაურთა მეორე ჯგუფი გამოვიდა ლიპარიტის წინააღმდეგ. ლიპარიტის დამარცხებას მოჰყვა მისი მომხრე მესხი ფეოდალების დამცრობა. როგორც ჩანს, ფარსმან თმოგველს მეფემ ჩამოართვა თმოგვი. ფარსმან თმოგველი (ისევე როგორც ლიპარიტი) ათონის ივერთა მონასტერში არსენის სახელით შედგა ბერად. „ათონის კრებულში" შეტანილია ფარსმან თმოგველისა და მისი ძმის გიორგი ჩორჩანელის რამდენიმე აღაპი, საიდანაც ჩანს, რომ ფარსმან თმოგველმა დიდი ღვაწლი დასდო მონასტერს, რის გამოც ის მისი წინამძღვარის გახდა.

პირველ თმოგველთა გვარის ისტორია ფარსმან თმოგველით იწყება და ფარსმანითვე მთავრდება: გიორგი II-მ (1072-1089) თმოგვი უბოძა ნიანია ქუაბულისძეს, ბოლოს თამარ მეფემ ის გადასცა სარგის მხარგრძელს, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ახალ თმოგველების საგვარეულოს (XIII-XIV საუკუნეები).

წყარო
-----

* ათონის ივერიის მონასტრის 1074 წლის ხელნაწერი აღაპებით, [ტფ.], 1901;
* მატიანე ქართლისა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 1, თბ. 1955;
* სათხის ეკლესიის წარწერა, წგნ.: ცისკარიშვილი ვ. ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო, თბ. 1959;
* ცხოვრებაჲ სერაპიონ ზარზმელისაჲ, წგნ.: ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, ილ. აბულაძის რედ. წგნ. 1, თბ. 1963

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 233.