recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„ალმერია"** (ესპ. Unión Deportiva Almería) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1989 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ალმერიაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ხუეგოს მედიტერანეოსზე, რომელიც 22 000 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
-------

ალმერიაში არსებობდა კლუბი, რომელიც 1979-81 წლებში ასპარეზობდა პრიმერა დივიზიონში. 1982 წელს კლუბი დაიშალა და სავარაუდოდ ეს კლუბი იყო ამჟამინდელი „ალმერიას" წინამორბედი. 1989 წელს დაარსდა კლუბი „Almería Club de Fútbol", ხოლო 2001 წელს მას „Unión Deportiva Almería" დაერქვა. დონით მეორე დივიზიონში გატარებული 1 სეზონის შემდექ დაქვეითდა ჯერ დონით მესამე ჩემპიონატში, შემდეგ კი მეოთხეში.

სეგუნდა დივიზიონში გატარებული მრავალი სეზონის შემდეგ, „ალმერიამ" 2006-07 წლების სეზონში შეძლო მე-2 ადგილის დაკავება და ისტორიაში პირველად აღზევდა პრიმერა დივიზიონში. 2007-08 წლების სეზონში მთავარი მწვრთნელი იყო უნაი ემერი, ხოლო თავდამსხმელი ალვარო ნეგრედო, რომელმაც სეზონი 13 გატანილი გოლით დაასრულა.

უნაი ემერის „ვალენსიაში" გადასვლის შემდეგ მისი ადგილი გონსალო არკონადამ დაიკავა. ცუდი შედეგების გამო 2008 წლის 21 მაისს არკონადამ პოსტი დაატოვა. იგი მექსიკელმა უგო სანჩესმა ჩაანაცვლა, რომელსაც „ალმერიის" შედეგები გააუმჯობესა და კლუბს ჩემპიონატის ცხრილის შუაში დაასრულებინა სეზონი. 

2010-11 წლების სეზონში კლუბმა ისტორიაში პირველად შეძლო ესპანეთის თასის ნახევარფინალში გასვლა. თუმცა პრიმერა დივიზიონში 4 წლიანი ასპარეზობის შემდეგ სეგუნდა დივიზიონში დაქვეითდა. 2010 წლის ნოემბერში, „ბარსელონასთან" წაგების შემდეგ, ანგარიშით 0-8, ხუან მანუელ ლილიომ მწვრთნელის პოსტი დატოვა. 2011 წლის აპრილში იგივე ბედი ეწვია მის შემცვლელ ხოსე ლუის ოლსტრასაც.

სეგუნდა დივიზიონში გატარებული 2 წლის შემდეგ, 2013 წლის 22 ივნისს „ალმერია" დაბრუნდა უმაღლეს დივიზიონში, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ჟირონა". მთავარი მწვრთნელობიდან ხავი გარსიას წასვლის შემდეგ, კლუბში მოვიდა „ალმერიის" ყოფილი მოთამაშე და დუბლშემადგენლობის მწვრთნელი ფრანსისკო. 2013-14 წლების სეზონში კლუბმა დაიკავა მე-16 ადგილი და გადაურჩა დაქვეითებას.

ფრანსისკომ მთავარი მწვრთნელი პოსტი დატოვა 2014 წლის დეკემბერში, მას შემდეგ, რაც „ალმერიამ" მოიპოვა მხოლოდ 2 ქულა 23 დან. ახალ მწვრთნელად ხუან იგნასიო მარტინესი დაინიშნა, რომელიც მხოლოდ აპრილამდე მუშაობდა კლუბში. მისი შემცვლელის, სერხი ბარხუანის თავკაცობით კლუბმა დაიკავა მე-19 ადგილი და დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ალმერია (საფეხბურთო კლუბი)Twitter-ზე
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონი · 2016–2017 |
| --- |
|  |
| 
* „ალკორკონი"
* „ალმერია"
* „ელჩე"
* „ვალიადოლიდი"
* „კადისი"
* „კორდობა"
* „ლევანტე"
* „ლუგო"
* „მალიორკა"
* „მირანდესი"
* „ნუმანსია"
* „ოვიედო"
* „ჟირონა"
* „რაიო ვალიეკანო"
* „რეუს დეპორტიუ"
* „სარაგოსა"
* „სევილია ატლეტიკო"
* „ტენერიფე"
* „უკამ მურსია"
* „უესკა"
* „ხეტაფე"
* „ხიმნასტიკი"
 |

 |
**ღრუბლოვანი გამოთვლები** (ინგლ. cloud computing) — გამოთვლით სიმძლავრეებთან *მოთხოვნით წვდომის* მოდელი, რომლითაც მომხმარებელს, სისტემის მოწყობაში უშუალო ჩარევის გარეშე, ქსელის გამოყენებით წვდომა ეძლევა კომპიუტერულ რესურსებზე (სერვერები, მონაცემთა სანახები, აპლიკაციები, სერვისები და სხვა) უმცირესი დანახარჯებით და დროის უმოკლეს მონაკვეთში. ცნება „ღრუბლოვანი გამოთვლები" ძირითადად გამოიყენება ისეთი მონაცემთა ცენტრების აღსაწერად, რომლებზეც წვდომა მრავალ მომხმარებელს აქვს ინტერნეტის მეშვეობით. დღეისთვის არსებული დიდი ღრუბლების უმრავლესობას ფუნქციები განაწილებული აქვს მრავალ გეოგრაფიულ მდებარეობაზე ცენტრალური სერვერებიდან. ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მომხმარებელთან კავშირი შედარებით ახლოსაა, ღრუბელი შეიძლება მომიჯნავე სერვერად განიხილებოდეს.

გამოყენების მხრივ, ღრუბელი შეიძლება ხელმისაწვდომი იყოს მხოლოდ ერთი ორგანიზაციის ფარგლებში (კერძო ღრუბელი), მრავალი ორგანიზაციისთვის (საჯარო ღრუბელი), ან ორივეს კომბინაცია (ჰიბრიდული ღრუბელი).

ლიტერატურა
----------

* Millard, Christopher (2013) *Cloud Computing Law*.  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-967168-7. ციტირების თარიღი: 2016-10-13.  დაარქივებული 2016-11-08 საიტზე Wayback Machine.
* Singh, Jatinder; Powles, Julia; Pasquier, Thomas; Bacon, Jean (July 2015). „Data Flow Management and Compliance in Cloud Computing". *IEEE Cloud Computing*. **2** (4): 24–32. doi:10.1109/MCC.2015.69.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ღრუბლოვანი გამოთვლები"** ვიკისაწყობში.
* ღრუბლოვანი გამოთვლების განმარტება
**ოთარ ივანეს ძე გოგილაშვილი** (დ. 21 თებერვალი, 1938, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1990).

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი. 1969–1974 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სადაც 1975 წელს მიანიჭეს უფროსი მეცნიერი თანამშრომლის წოდება. ამავე წელს მუშაობა დაიწყო ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. იკვლევდა პედაგოგიურ თეორიის საკითხებს და ტექნიკურ დისციპლინათა სწავლების მეთოდიკას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ლითონების კოროზია ძაბვების ქვეშ (დამხმარე სახელმძღვანელო), თბ. 1972;
* შრომის მასწავლებლის პიროვნების ჩამოყალიბება პედაგოგიურ ინსტიტუტებში (დამხმარე სახელმძღვანელო), თბ. 1986;
* ზოგადტექნიკური დისციპლინებისა და შრომის მასწავლებლის პიროვნების მოდელირება, თბ. 1988.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 62.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ გოგილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანჯაფარიძე**. |

**ოთარ გიორგის ძე ანჯაფარიძე** (დ. 12 თებერვალი, 1920, ბათუმი — გ. 27 მაისი 1996, მოსკოვი) — ქართველი ვირუსოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967), რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1998).

მამამისი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე გიორგი (გიზო) ანჯაფარიძე 1924 წლის აჯანყების მონაწილე იყო და იმავე წელს დახვრიტეს. ოთარ ანჯაფარიძემ 1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1943–1946 წლებში იყო ბათუმის სანეპიდსადგურის მთავარი ექიმი. 1946-იდან მუშაობს მოსკოვის სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1963–1965 წლებში სსრკ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ბაქტერიული და ვირუსული პრეპარატების წარმოების მთავარი სამმართველოს უფროსია. 1958–1963 და 1965 წლიდან განაგებდა მოსკოვის ვირუსული პრეპარატების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. ამ ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელია. შეისწავლიდა ვირუსის საწინააღმდეგო იმუნიტეტს და პოლიომიელიტის, ცოფის, ენცეფალიტის, წითელას, ყვავილისა და სხვა ინფექციურ დაავადებათა საწინააღმდეგო ვაქცინების წარმოების მეცნიერულ საფუძვლებს. იკვლევდა ვირუსული ინფექციის ქრონიკული ფორმების ჩამოყალიბების უჯრედოვან მექანიზმს, ადამიანის ლევკოზის ვირუსულ ეტიოლოგიას და კანცეროგენეზის მექანიზმს. 

ოთარ ანჯაფარიძე იყო სსრკ ჯანდაცვის სამინისტროს ვაქცინებისა და შრატების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, უჯრედთა კულტურების საერთაშორისო კომიტეტის წევრი და საერთაშორისო ჟურნალ „Acta virologica"-ს თანარედაქტორი, 1990 წლიდან — „Вопросы вирусологии"-ს მთავარი რედაქტორი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და შრომის წითელი დროშის ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* Отар Георгиевич Анджапаридзе, «Вопросы вирусологии», 1970, № 3
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 505.
* *ჭანიშვილი თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 174.
**ოქსანა შვეცი** (უკრ. Оксана Олександрівна Швець; დ. 10 თებერვალი, 1955, კიევი, უკრაინის სსრ, სსრკ — გ. 17 მარტი, 2022, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი მსახიობი, უკრაინის სსრ დამსახურებული არტისტი (1996).

ოქსანა შვეცი დაიბადა 1955 წლის 10 თებერვალს. 1975 წელს დაამთავრა ივან ფრანკოს სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია, ხოლო 1986 წელს კიევის ივან კარპენკო-კარის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1980–1922 წლებში მუშაობდა ტერნოპოლის მუსიკისა და დრამის თეატრში, კიევის სატირის თეატრში და კიევის ეროვნულ აკადემიურ ახალგაზრდა თეატრში.

დაიღუპა 2022 წლის 17 მარტს რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ კიევში საცხოვრებელ კორპუსზე სარაკეტო თავდასხმის დროს, უკრაინაში რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის 21-ე დღეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Швець Оксана // Молодий театр.
* *Малай, К.* У Києві під час ракетного обстрілу загинула заслужена артистка України Оксана Швець // OBOZREVATEL. — 2022. — 17 березня.

სქოლიო
------

1. ↑  Акторка Оксана Швець загинула під час ракетного обстрілу — театр // ТаблоїдID. — 2022. — 17 березня.
2. ↑  |უკრაინის პრეზიდენტის ბრძანებულება
**ოთარ გიორგის ძე ბათიაშვილი** (დ. 18 ოქტომბერი, 1918, თბილისი — გ. 2006) — ქართველი ფთიზიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973).

ბიოგრაფია
---------

1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.1950-1954 წლებში იყო სანატორიუმ „ლიბანის", 1954-1959 სანატორიულ „ბორჯომ-ლიკანის" მთავარი ექიმი, 1959-1989 ტუბერკულოზის რესპუბლიკური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1989-იდან - მრჩეველი, 1978-იდან რესპუბლიკის მთავარი ფთიზიატრი, 1981-იდან ფთიზიატრთა რესპუბლიკური სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე, 1966-იდან ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი.

ბათიაშვილი შეისწავლის ტუბერკულოზის პროფილაქტიკის და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდებს და მათ გამოყენებას, კლიმატური-კურორტული მკურნალობის ეფექტურობას ტუბერკულოზით დაავადებულებში, სრულყოფს მეცხოველეებისა და მსხვილ რქოსანი საქონლის ტუბერკულოზით დაავადების ლიკვიდაციის უახლეს მეთოდებს და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 328.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ბათიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თეატრის შენობა
**ნორვეგიის ეროვნული თეატრი** (ნორვ. Nationaltheatret) — ოსლოში მდებარე ნორვეგიის ერთ-ერთი უდიდესი და ყველაზე ცნობილი დრამატული ხელოვნების წარმოდგენის ადგილი.

ისტორია
-------

თეატრმა პირველი წარმოდგენა მაყურებელს 1899 წლის სეტქემბერში შესთავაზა,[1]. თუმცა, დასაბამი ჯერ კიდევ ქრისტიანიას თეატრიდან აქვს, რომელიც 1829 წელს დაარსდა. იმხანად სამი ოფიციალური ღია წარმოდგენა იმართებოდა სექტემბრის დამდეგს: ლუდვიგ ჰოლბერგის რჩეული პიესები, ჰენრიკ იბსენის „ხალხის მტერი" და მესამე დღეს სიგურდ იორსალფარის ბიორნსტერნ ბიორნსონი. 

თეატრი თავდაპირველად დაფუძნდა როგორც კერძო ინსტიტუცია და 1929 წლამდე, სანამ ნორვეგიის მთავრობა დაიწყებდა ცოტაოდენი დახმარების გაწევას, რამდენიმეჯერ სერიოზული ფინანსური სიძნელეების პირისპირ აღმოჩნდა. თეატრს არაერთი გამოჩენილი ნორვეგიელი სდგომია სათავეში, მაგრამ, 1911 წელს ვილჰელმ კრაგის გამოჩენამ, ეროვნული თეატრის „ოქროს ხანას" მისცა დასაბამი.

თეატრს ხშირად იბსენის ნამუშევრების ბინადაც მიიჩნევენ, რადგან მისი პიესების უდიდესი ნაწილი აქვეა დადგმული. აღსანიშნავია აგრეთვე ბავშვების უსაყვარლესი პიესა „გამგზავრება საშობაო ვარსკვლავთან", რომელიც თეატრის ფინანსურმა დირექტორმა სვერ ბრანდტმა 1924 წელს დადგა პირველად.

თეატრს ოთხი დიდი დარბაზი აქვს: მთავარი დარბაზი „Hovedscenen", ამფითეატრი „Amfiscenen", ფერწერული ტილოების დარბაზი „Malingsalen" და ტორშოვის თეატრი „Torshovteatret" ოსლოს ტორშოვის უბანში.

მიმდინარე დირექტორია ჰანე ტიომტა (2009-დღმდე). თეატრის მთავარი შენობა განთავსებულია სამეფო სასახლესა და პარლამენტის შენობას შორის. დიზაინერი ჰენრიკ ბული.

ლიტერატურა
----------

* Martin Kolberg: Nationaltheatret i Oslo. - In: Manfred Brauneck / Gérard Schneilin (Hrsg.), *Theaterlexikon. Begriffe und Epochen, Bühnen und Ensembles*. Rowohlts Enzyklopädie, Reinbek bei Hamburg 1992 (3. vollständig überarbeitete und erweiterte Neuausgabe) ISBN 3-499-55465-8.
* Lise Lyche: *Norges teaterhistorie*. Tell, Asker 1991, ISBN 82-7522-006-8.
* Nils Johan Ringdal: *Nationaltheatrets historie 1899–1999*. Gyldendal, Oslo 2000, ISBN 82-05-26482-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნორვეგიის ეროვნული თეატრი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (ნორვეგიული)

სქოლიო
------

1. ↑  Большая советская энциклопедия. Гл. ред. А. М. Прохоров, 3-е изд. Т. 18. Никко — Отолиты. 1974. 632 стр. илл.; 30 л. илл. и карт. 1 карта-вкл.
**ოჰაიო** (ინგლ. Ohio) — მდინარე აშშ-ში; მდ. მისისიპის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1580 კმ, აუზის ფართობი 528,1 ათ. კმ². წარმოიქმნება ქალაქ პიტსბურგთან მდინარეების ალეგეინისა და მონოგლაჰილის შეერთების შედეგად. ქალაქ ლუისვილამდე მიედინება აპალაჩების პლატოზე, შემდეგ — ცენტრალურ ვაკეებზე. ქალაქ კეიროსთან ჩაედინება მდინარე მისისიპიში. ძირითადი შენაკადებია: მასკინგემი, ჰოკინგი, საიოტო, გრეიტ-მაიამი, უაიტუოტერი, უობაში, სალინი (მარჯვენა); ლიტლ-კანოვა, კანოვა, გაიანდოტი, ბიგ-სანდი, ლიკინგი, კენტუკი, გრინ-რივერი, ტრეიდუოტერი, კამბერლენდი, ტენესი (მარცხენა). ოჰაიოს აუზი ძირითადად მდებარეობს ზომიერი კლიმატის სარტყელში, ქვემო წელი — სუბტროპიკულში. იკვებება შერეულად, უპირატესად თოვლისა და წვიმის წყლებით. მისისიპის ყველაზე წყალუხვი შენაკადია, მასზე მოდის მთელი მდინარის წყლის დაახლოებით 42%. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქვემო წელზე (ქალაქ მეტროპოლისთან) 7750 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 244 კმ³). წყალდიდობა ახასიათებს დეკემბრიდან მაისამდე (წლიური ჩამონადენის 74%), წყალმცირობა — ივნის – ნოემბერში (26%). ყველაზე უხვწყლიანი თვეა მარტი (წლიური ჩამონადენის 16%), მცირეწყლიანი — სექტემბერი (3%). პერიოდულად იცის ძლიერი წყალმოვარდნები; 1884, 1913, 1933, 1937, 1945, 1964, 1977 წლებში მათ კატასტროფული ხასიათი ჰქონდათ. 1937 წლის ექსტრემალური წყალმოვარდნის შემდეგ ოჰაიოზე აშენდა მისგან დამცავი ჯებირები.

მდინარეზე აგებულია რაბები, სანაოსნოა მთელ სიგრძეზე. ოჰაიოს აუზში წყლის გზების საერთო სიგრძე დაახლოებით 4000 კმ-ია. ქალაქ ლუისვილის მიმდებარე რაიონში არსებული ჭორომების გამო გაყვანილია შემოვლითი არხები. მდინარის აუზში მდებარეობს დიდი წყალსაცავები, რომელთა დიდი ნაწილი არის ტენესიზე, კამბერლენდზე, გრინ-რივერის შენაკადებზე. წყალი დაბინძურებულია საწარმოთა ჩანადენებით. ოჰაიოზეა დიდი ქალაქები (სათავიდან ქვემოთ): პიტსბურგი, ამბრიჯი, სტიუბენვილი, უილინგი, მარიეტა, პარკერსბერგი, ჰანინგტონი, პორტსმუთი, ცინცინატი, მადისონი, ლუისვილი, ოუენსბორო, ევანსვილი, პადიუკა. მდინარე აღმოაჩინა და თითქმის მთელ სიგრძეზე გამოიკვლია ფრანგმა მოგზაურმა რენე-რობერ კავალიე დე ლა სალმა 1669 წელს.

გალერეა
-------

* ლუისვილილუისვილი
* ცინცინატიცინცინატი

* კეიროსთან ახლოსკეიროსთან ახლოს
* მდინარის ყველაზე ფართო ადგილი (1,6 კმ) და ხიდი (ლუისვილი)მდინარის ყველაზე ფართო ადგილი (1,6 კმ) და ხიდი (ლუისვილი)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Михайлова М. В.* Огайо // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М. 2013. — стр. 645.
ნუიდის განძი, გამოფენილი აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში (ბაქო)
**ნუიდის განძი** (აზერ. Nüydü dəfinəsi) — ვერცხლის მონეტების ანტიკური ხანის განძი, აღმოჩენილი აზერბაიჯანის აღსუს რაიონის სოფელ ნუიდის სიახლოვეში.

გამოვლენა
---------

ნუიდის განძი 1972 წელს არქეოლოგიული გათხრების მიმდინარეობის პროცესში აღმოაჩინეს. 36 მონეტისაგან შემდგარი განძი ნუიდის ძეგლის ტერიტორიაზე № 11 ქალის სამარხში აღმოაჩინეს. მომცრო დოქში მოთავსებული განძი ქალის გვამის ფეხებთან იყო ჩაფლული. მონეტები საგანგებოდ მოათავსეს დაკრძალული ქალის საფლავში. მონეტებზე ერთი მხრიდან გამოსახულია სქემატური ადამიანის თავი დიადემაში, მეორე მხარეს კი — კაცი, რომელსაც ერთ ხელში ხელკეტი ან შუბი უჭირავს, ხოლო მეორეში — ფრინველი (ზოგჯერ თხა). ზოგიერთი მონეტის მეორე მხარეს გამოსახულია სამეფო ტახტზე მჯდომი ზევსი არწივითა და კვერთხით ხელში. მონეტებზე არ არის წარწერები. შემდგომში ადგილობრივი ალბანური მონეტები ალექსანდრე მაკედონელის დროს მომქმედი მონეტების მიბაძვით იყო შექმნილი და მოჭრილი.

მსგავსი ანონიმური მონეტები აღმოჩენილი იქნა აზერაიჯანის სხვა რეგიონებშიც. განძი გამოფენილია ბაქოში, აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში.

ნუიდიში აღმოაჩინეს ორი კულტურული ფენა. ზედა ფენა მდებარეობდა ზედაპირის დონიდან 0,6-0,7 მეტრზე. ქვედა ფენა თარიღდება ძვ. წ. III საუკუნის მეორე ნახევრიდან ძვ. წ. I საუკუნის შუა პერიოდამდე. მისთვის დამახასიათებელია ისეთი არტეფაქტები, როგორიცაა სურა, მოგრძო გადინების ჭურჭელი, დიდი ზომის ქოთნები ორი სახელურით, ადგილობრივი ვერცხლის მონეტები წარწერების გარეშე და სამაჯურები. ზედა ფენა ხასიათდება მომცრო თასებით, ჭურჭლითა და ქვის იარაღებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Бабаев И. А. Города Кавказской Албании в IV в. до н. э. — III в. н. э.. — Б.: Элм, 1990. — С. 161. — 236 с. Кабалинский и Нюйдинский клады, а также отдельные находки местных подражаний свидетельствуют о том, что местные подражания подвергались деградации постепенно.
2. ↑  Денежное обращение Кавказской Албании в эллинистическую эпоху. ციტირების თარიღი: 2021-01-10.
3. ↑  Османов, Фазиль Латиф оглы. История и культура Кавказской Албании IV в. до н.э. - III в. н.э.: (на основании археологических материалов). — Баку, «Тахсил», 2006-06-08. — 251 с.
4. ↑  Глава V. Экономическая жизнь городов – Ilyas Babayev. ციტირების თარიღი: 2021-01-10.
5. ↑  Yuri Prokopenko Ю.А. Прокопенко Скифы, сарматы и племена кобанской культуры в Центральном Предкавказье во второй половине I тыс. до н.э. Монография. Часть 2 / The skythians, sarmats and koban culture tribes of the central Caucasus (Predkavkaz’e) in the second half of the 1st millennium b.c. Monography. Part 2
**აწრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწრისხევის ჩრდილო-დასავლეთით 800 მ. აგებულია IX-X საუკუნეებში.

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია ნაგებია შირიმის და ადგილობრივი ქვის თლილი კვადრებით. სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია, რომელიც კუთხეებში ოდნავ მრგვალდება. კედლის ქვედა ნაწილში მიშენებულია ტრაპეზი. კონქი სფერულია. აბსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია სამთაღოვანი კანკელით, ცენტრში - აღსავლის კარით, ჩრდილოეთით მაღალი, თაღოვანი კარით სამხრეთით კი თაღოვანი ღიობით (სარკმელი). თაღები ეყრდნობა მრგვალ კოლონებს კანკელი გალესილია. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილებს მაღალი, თაღოვანი ნიშები აქვს. მათში მცირე ზომის, სწორკუთხა ნიშებია ჩასმული. სამხრეთ მონაკვეთს ერთსაფეხურიანი კარნიზი მიუყვება. აბსიდის წინ ნახევარწრიული სოლეაა. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით. იგი ეყრდნობა თაღს, რომელსაც იჭერს გრძივი კედლების ცენტრებში აყვანილი სამსაფეხურიანი პილასტრები. პილასტრების გვერდით საფეხურებიდან გრძივ კედლებზე გადადის თაღედი. დასავლეთ კედლის ზედა, ცენტრალურ ნაწილში მცირე, სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ კედლის დასავლეთ თაღედში არქიტრავული შესასვლელია, აღმოსავლეთ თაღების ზედა ნაწილში კი თაღოვანი სარკმელი. კედლებს ეტყობა შელესილობის კვალი. ფასადების ზედა ნაწილები დაზიანებულია. გადახურვა არ შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 26
* ვახუშტი ბატონიშვილი. აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წიგნში: „ქართლის ცხოვრება", ტ. IV, თბილისი, 1973, გვ. 362, 363, 517, 891.
პოტეომკინის საფეხურები ოდესაში. მაღალი პერსპექტივა საშუალებას აძლევს მაყურებელს დაინახოს როგორც კიბეები ისე პლატფორმებიც.
**პოტიომკინის საფეხურები** (უკრ.: Потьомкінські східці, რუს.: Потемкинская лестница) უზარმაზარი კიბეა ოდესაში, უკრაინა. საფეხურები ქალაქის ყოფილი შესასვლელი იყო ზღვის მხრიდან და მის სიმბოლოდ ითვლებოდა. მისი თავდაპირველი სახელი იყო **ბულვარის საფეხურები**, **უზარმაზარი კიბე** ან **რიშელიეს კიბე**. ზედა საფეხური 12.5 მ-ია სიგანით, ხოლო ქვედა - 21.7 მ. კიბის სიმაღლე 27 მეტრია და 142 მეტრზე იშლება, თუმცა გაცილებით დიდის ილუზიას ჰქმნის. კიბე იმდენად ზუსტად არის დაპროექტებული, რომ ყურებისას ოპტიკურ ილუზიას ჰქმნის. კიბებს ზემოდან დამყურე ადამიანი მხოლოდ პლატფორმებს ამჩნევს, ხოლო საფეხურები უხილავია, მაგრამ ქვემოდან მოყურე ადამიანი კი მხოლოდ საფეხურებს ხედავს, პლატფორმები კი უხილავია. კიბეს სახელი გაუთქვა სერგეი ეიზენშტეინის 1925 წლის მუნჯმა ფილმმა „ჯავშნოსანი პოტიომკინი".

ისტორია
-------

142 მეტრი სიგრძის კიბე. ფოტო გადაღებული 1890-1900 წლებს შორის, ამჟამად აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკაში.
მაღალი სტეპის პლატოზე განლაგებულ ოდესას ზღვის უბესთან პირდაპირი მისასვლელი სჭირდებოდა. კიბის აგებამდე ქალაქს უბესთან მხოლოდ შემოვლითი გზა და ხის ვიწრო კიბები აკავშირებდა. თავდაპირველი 200 საფეხურიანი კიბე 1825 წელს დააპროექტეს პეტერბურგელმა არქიტექტორებმა ავრაამ მელნიკოვმა და პოტემ. კიბის აგება 800.000 რუბლი ჯდებოდა.

1837 წელს გადაწყდა „მონსტრი კიბის" აგება, რომლის მშენებლობა 1841 წელს დასრულდა. მშენებლობისთვის ინგლისელი ინჟინერი აპტონი დაიქირავეს. კიბისთვის მომწვანო-რუხი ქვა ტრიესტიდან (იმჟამად ავსტრიის ქალაქი) ჩამოიტანეს. ეროზიამ საფეხურების ქვა მალე გაანადგურა და 1933 წელს იგი მოვარდისფრო-რუხი გრანიტით შეცვალეს, ხოლო პლატფორმებზე ასფალტი დააგეს. პორტის გაფართოებისას რვა საფეხური ქვიშაში დაიკარგა, რამაც მათი საერთო რაოდენობა 192-მდე დაიყვანა, 10 პლატფორმით.

კიბის მარცხენა მხარეს 1906 წელს ფუნიკულიორი აიგო, როგორც საფეხურების ალტერნატივა. 50 წლის მუშაობის შემდეგ ფუნიკულიორი დაძველდა და 1970 წელს ესკალატორით შეიცვალა. ესკალატორი 1990-იენებში მოიშალა და 2004 წელს ის ისევ ახალი ფუნიკულიორით შეიცვალა.

1955 წელს პრიმორსკის საფეხურებს პოტიომკინის საფეხურები დაარქვეს ჯავშნოსანი პოტიომკინის აჯანყების 50 წლისთავის აღსანიშნავად. უკრაინის დამოუკიდებლობის შემდეგ პოტიომკინის საფეხურებს თავდაპირველი სახელი დაუბრუნდა, თუმცა ოდესელთა უმრავლესობა მას მაინც ძველი საბჭოთა სახელით მოიხსენიებს.
**ოთარ ბრეგაძე** (დ. 25 აპრილი, 1967, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ექიმი-სტომატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.

1989–1991 წლებში მუშაობდა გარდაბნის რაიონულ სტომატოლოგიურ პოლიკლინიკაში. 1991–1994 წლებში — თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში ქირურგიული და ორთოპედიული სტომატოლოგიის კათედრაზე. 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრის ასისტენტია. ავტორია 18 ნაბეჭდი სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ყბა–სახის ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია. 1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, თემა: „ქვედა პროგნათიის ქირურგიული მკურნალობის ზოგიერთი მეთოდის შედარებითი შეფასება".

არის საქართველოს ყბა–სახის ქირურგთა და სტომატოლოგთა ასოციაციის (1991 წლიდან), საქართველოს სტომატოლოგთა ასოციაციის (1997 წლიდან) და ყბა–სახის ქირურგთა და სტომატოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის (1997 წლიდან) წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, გვ.46, თბ. 2000.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ბრეგაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ოთარ ისიდორეს ძე გიგინეიშვილი** (დ. 27 სექტემბერი, 1916, ქუთაისი, — გ. 10 თებერვალი, 1990, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, აღმოსავლეთმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის ქართული სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1989).

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1947 — სსრკ საგარეო საქმეთა სამინისტროს უმაღლესი დიპლომატიური სკოლა. 1947 წლიდან გარდაცვალებამდე კითხულობდა ლექციებს თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. 1947–1954 წლებში მუშაობდა სსრკ საგარეო საქმეთა სამინისტროში ატაშედ, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ექსპერტ-კონსულტანტად, მინისტრის თანაშემწედ. 1956–1958 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი მდივანი, 1958 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაშია: 1960 წლამდე ისტორიის ინსტიტუტში, 1960 წლიდან — აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის განყოფილების ხელმძღვანელი; ერთდროულად, 1974–1990 წლებში დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო მუშაობის დარგში. იკვლევდა თურქეთის სოციალურ-ეკონომიურ და პოლიტიკურ ისტორიას; თურქეთის, ირანისა და რუსეთის პოლიტიკას საქართველოს მიმართ; თურქეთში მიმდინარე ეთნო-რელიგიურ პროცესებს. 1968–1990 წლებში იყო უცხოეთში მცხოვრებ თანამემამულეების მეგობრობისა და კულტურის ურთიერთობის საქართველოს საზოგადოების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე, 1963–1983 წლებში საქართველოს მთასვლელთა ფედერაციის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. იყო სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *გიუნაშვილი ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 615.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შავნაბადა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

შავნაბადას მონასტერი.
**შავნაბადა** – წმინდა გიორგის სახელობის მონასტერი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში, თბილისიდან 30 კმ-ში.

დაარსდა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიასთან 1992 წელს, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით.

ლეგენდა
-------

1795 წელს, მას შემდეგ რაც აღა-მაჰმად-ხანმა თბილისი აიღო, სპარსელებმა ქალაქის ძარცვა-რბევა დაიწყეს. სპარსელთა მოთარეშე არმია ბანაკში გვიან ღამით ბრუნდებოდა. ბანაკი მტკვრის მიმართულებით მარცხენა მხარეს, სოღანლუღის მიდამოებში, მაღლა მთაზე მდებარეობდა.

ლეგენდის მიხედვით, ნაძარცვით დაბრუნებულ ჯარს ყოველ ღამეს უჩვეულო განსაცდელი ატყდებოდა თავს: შუაღამისას მოსასვენებლად დაბინევებულ სპარსელთა ბანაკში ყიჟინით შემოიჭრებოდა შავნაბდიანი ცხენოსანი მხედარი, ბანაკს აყრიდა, მრავალს დახოცავდა, შიშით შეძრწუნებულებს მოულოდნელად დატოვებდა და გაუჩინარდებოდა. ასე მეორდებოდა თითქმის ყოველდღე. სპარსელებმა გადაწყვიტეს, ჩასაფრებოდნენ ღამის მხედარს და გასწორებოდნენ, მაგრამ შავნაბდიანი მხედრის შეპყრობა ან მოკვლა შეუძლებელი აღმოჩნდა. შეშინებულმა აღა-მაჰმად-ხანმა ჯარის სასწრაფოდ აყრა და საქართველოს დატოვება განიზრახა. საქართველოდან წასვლისას კი პირობა დადო, მომავალ წელს კვლავ შემოვესევი და ქვას ქვაზე არ დავტოვებო.

ქართველებმა იმ მთას, სადაც შავნაბდიანი მხედარი მტერს მიეჭრებოდა და არბევდა, შავნაბადის მთა უწოდა, ხოლო მთის წვერზე, ქართველთა შემწის, ზეციური მხედრის, წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია ააგო. ზეციური მინიშნებით ეს მხედარი სწორედ დიდმოწამე გიორგი იყო.

ერთი წლის შემდეგ აღა-მაჰმად-ხანმა მართლაც განიზრახა საქართველოს დასაპყრობად წამოსვლა, მაგრამ სალაშქროდ წამოსვლის წინა საღამოს საგულდაგულოდ დაცულ კარავში, სპარსეთის მბრძანებელი, ყველასათვის გასაოცრად, მახვილით განგმირული იპოვეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შავნაბადას მთის მონასტერი დაარქივებული 2017-04-04 საიტზე Wayback Machine.
* შავნაბადას მონასტერი
* თელეთის წმინდა გიორგი
* შავნაბადას მონასტერი
**აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარი** (რუს. Храм Воскресения Словущего) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვის ისტორიულ ცენტრში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში პრესნენის რაიონში. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელზე. ეგვტერები წმინდა თეოდორ სიკეოტის, იოანე V მოწყალეს, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და წმინდა აკვილინას სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძრის საფუძველი ჩაყარეს 1819 წელს, ხის იოანე მოწყალის სახელობის ხის ეკლესიის ახლოს, რომელიც აგებული იყო 1773 წელს, რომლის ადგილზეც ამჟამად როტონდა მდებარეობს. პროექტზე მუშაობდა არქიტექტორი ათანასე გრიგორიევი. მშენებლობა მიმდინარეობდა 12 წლის მანძილზე.

1831 წლის 26 სექტემბერს მიტროპოლიტმა ფილარეტმა აკურთხა ახალი ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელზე.

მთავარი შენობა აგებულია ამპირის სტილში, რომელიც რუსული კლასიციზმის ნიმუშია არქიტექტურაში. ეკლესიის შესასვლელი გაფორმებულია ორსვეტიანი თეთრი ქვის პორტიკით. 

1864 წელს აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების სახელობის ტაძარი გააფართოვეს და მიაშენეს კიდევ ორი ეგვტერი. ჩრდილოეთისა აკურთხეს იოანე მოწყალის სახელზე, ხოლო სამხრეთის ეგვტერი თეოდორ სიკეოტის სახელზე. ტაძარში ასევე იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის და მოწამე აკვილინას სახელობის ეგვტერებიც.

ტაძარი არასოდეს არ დახურულა, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგაც კი იგი ღია იყო მორწმუნეებისათვის. 1922 წელს ბოლშევიკების მიერ საეკლესიო ფასეულობების დატაცების ფარგლებში, მოახდინეს დაახლოებით 18 ფუთი ოქროსა და ვერცხლის საეკლესიო ჭურჭლის ნაციონალიზაცია. 1925 წლიდან 1944 წლამდე ეკლესია ობნოველცების ხელში იყო. 1945 წელს ეკლესია გადაეცა მოსკოვის საპატრიარქოს.

2018 წლის თებერვალში ეკლესიის შენობა გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებლ ეკლესიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Воскресения Словущего на Ваганьковском кладбище
* Храм Воскресения Словущего на *sobory.ru*

სქოლიო
------

1. ↑  Преподобный Феодор Сикеот, епископ Анастасиупольский
2. ↑
**აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი**, **რუსეთის ბაქანი** — ევროპის ბაქანი, დედამიწის ქერქის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი და შედარებით მყარი მონაკვეთი, რომელიც მიეკუთვნება უძველესი ბაქნების რიცხვს. იკავებს აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ევროპის მნიშვნელოვან ნაწილს, სკანდინავიის მთებიდან ურალამდე და ბარენცისა და შავ და კასპიის ზღვამდე არსებულ ტერიტორიას. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის აღმოსავლეთი საზღვარი ჰერცინულ ნაოჭა სტრუქტურებზე გადის, ახალი მიწის დასავლეთი სანაპიროს, იუგორსკი-შარის, პაი-ხოის, ურალის მთებისა და მდინარე ემბის გაყოლებით; სამხრეთი საზღვარი — იმიერკავკასიაზე, ჩრდილოეთ ყირიმზე, დობრუჯაზე; დასავლეთი — კარპატების რკალზე, დაახლოებით მდინარე ვისლის გაყოლებით, და იუტლანდიის ნახევარკუნძულზე; ჩრდილოეთით აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი ემიჯნება ნორვეგიის კალედონიდებს, საიდანაც საზღვარი ფრანც-იოსების მიწის არქიპელაგზე გადადის. ბაქნის ჩრდილო ნაწილს ბარენცის ზღვა ფარავს. ბაქნის საზღვრებში გამოიყოფა ფარები, ანტეკლიზები და სინეკლიზები. ეს სტრუქტურული ელემენტები თანამედროვე რელიეფშია ასახული. კამბრიულამდელი საძირკვლის გამოსავლები ზედაპირზე ბალტიისა და უკრაინის ფარების სახით აღინიშნება. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ყველაზე ღრმა და მოძრავი უბანია კასპიისპირა სინეკლიზა.

აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ისტორიაში გამოიყოფა ორი მსხვილი პერიოდი. პირველი პერიოდის მსვლელობისას, რომელმაც მოიცვა მთელი არქეული, ადრეული და შუა პროტეროზოური ეონი (3500-1600 მლნ. წელი), მიმდინარეობდა კრისტალური ფუნდამენტის ფორმირება; მეორე პროცესის მსვლელობისას საკუთრივ, ბაქნისებური განვითარება, დანალექი საფრისა და თანამედროვე სტრუქტურის წარმოქმნა.

ბაქნის საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა ინტენსიურად დანაოჭებული კრისტალური ქანებით (გნაისები, კრისტალური ფიქლები), რომლებიც ბალტიისა და უკრაინის ფარის ფარგლებში გაშიშვლებულია, სხვაგან, კი დიდ ფართობზე დაფარულია დანალექი ქანებით. იქ, სადაც ბაქნის საფუძველი გაშიშვლებულია ან ახლოსაა ზედაპირთან, წარმოდგენილია დენუდაციური მაღლობები და ჭიუხები, ხოლო ბაქნის ღრმად დაძირულ საფუძველზე ვაკეები და დაბლობებია განვითარებული.

ფუნდამენტის სასარგებლო წიაღისეულებია: რკინის მადნები, ნიკლის, სპილენძის, ტიტანის, ქარსის, პეგმატიტის, აპატიტისა და სხვათა მადნები. დანალექი საფარი შეიცავს საწვავი აირისა და ნავთობის ბუდობებს, ქვისა და კალიუმის მარილების საბადოებს, წიაღისეულ ნახშირს, ფოსფორიტებს, ბოქსიტებს, 
სამშენებლო ნედლეულის საბადოებს, აგრეთვე მტკნარი და მინერალური წყლების ბუდობებს.

სქოლიო
------

1. ↑  *დავიდოვა მ. კამენსკი ა. ნეკლიუკოვა ნ. ტუშინსკი გ.*, სსრკ ფიზიკური გეოგრაფია, განათლება, 1988. — გვ. 259-260.
2. ↑  აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი | დიდი რუსული ენციკლოპედია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-23. ციტირების თარიღი: 2021-01-21.
3. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 51-52.
4. ↑  აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი — სამთო ენციკლოპედია (რუსული)
**აღმოსავლეთ ევროპის ცენტრი მრავალპარტიული დემოკრატიისათვის (EECMD)** — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც მუშაობს აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონში, რათა განავითაროს პოლიტიკური აქტორების შესაძლებლობები, გააუმჯობესოს პოლიტიკური და საარჩევნო გარემო და გააძლიეროს დემოკრატიული პოლიტიკური კულტურა, რომელიც მიიღწევა პოლიტიკური პარტიებისა და დემოკრატიული მოძრაობების მხარდაჭერის პროგრამების მეშვეობით, ქალთა, ახალგაზრდებისა და უმცირესობების მონაწილეობის გასაზრდელად არსებული მრავალმხრივი დიალოგისა და დემოკრატიის სკოლების საქმიანობის გზით. ორგანიზაცია დაარსდა 2017 წელს.

პროგრამები
----------

პოლიტიკური პარტიების პროგრამა მიზნად ისახავს პარტნიორი პოლიტიკური პარტიებისა და დემოკრატიული მოძრაობების მხარდაჭერას სტრატეგიული დახმარების, ტექნიკური მხარდაჭერისა და გამოცდილების გაზიარების მეშვეობით. პროგრამა მხარს უჭერს ქართულ და უკრაინულ პარტნიორ პოლიტიკურ პარტიებს ინსტიტუციური შესაძლებლობების სტრატეგიულ ანალიზში და მიზნად ისახავს დაეხმაროს მათ შიდაპარტიული დემოკრატიის განვითარებაში. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება პოლიტიკასა და პოლიტიკურ პარტიებში ქალთა მონაწილეობასა და მარგინალიზებული თემების გაძლიერებას. ამავდროულად, ხდება ახალი პროგრამული უზრუნველყოფის აპლიკაციების პილოტირება, რომლის მიზანია პოლიტიკურ პარტიებს დაეხმაროს პოლიტიკურ ცხოვრებაში მოქალაქეებისა და მათი მხარდამჭერების მონაწილეობის ხარისხის გაუმჯობესებაში.

პოლიტიკური განათლება
--------------------

EECMD განათლების საშუალებით დემოკრატიის ლიდერების გაძლიერებას, საჯარო ანგარიშვალდებულების ზრდას და მაღალგანვითარებული საზოგადოების ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს. ამ პროგრამის ამოცანაა დემოკრატიის საკითხებზე განათლების მეშვეობით შექმნას აქტიურ მოქალაქეთა ქსელი, რომელიც შეძლებს დემოკრატიული ცვლილებებისა და განვითარების კატალიზატორი გახდეს.

### დემოკრატიის სკოლები

დემოკრატიის სკოლები ინტენსიური, არაფორმალური საგანმანათლებლო პროგრამაა ადგილობრივი თვითმმართველობის, არასამთავრობო სექტორის, მედიის, პოლიტიკური პარტიების, აკადემიური წრეების წარმომადგენლების, წარმატებული სტუდენტებისა და თანამედროვე დემოკრატიის საკითხებით დაინტერესებული აქტიური მოქალაქეებისთვის. დემოკრატიის სკოლის პროექტი 2011 წლის შემოდგომაზე თელავში დაიწყო. ხუთთვიანი პროექტის დასრულების შემდეგ პროგრამის გეოგრაფიული არეალი გაფართოვდა. 2012 წლიდან დემოკრატიის სკოლებმა ფუნქციონირება ქუთაისში, გორსა და ბათუმში დაიწყო. 2017 წლიდან კი ჩამონათვალს უკრაინის ქალაქები ლვოვი, ოდესა და პოლტავა შეემატა. 2018 წლიდან კი დემოკრატიის სკოლების პროგრამა თბილისსა და პანკისშიც ხორციელდება.

 სასწავლო პროგრამის გარდა, დემოკრატიის სკოლა ერთგვარი სამოქალაქო კლუბია, რომლის კურსდამთავრებულებსაც ორგანიზაცია საშუალებას აძლევს, მონაწილეობა მიიღონ მცირე გრანტების კონკურსში, ერთობლივ კონფერენციებსა თუ სხვა მნიშვნელოვან ღონისძიებებში. სკოლის მსმენელები EECMD-ის კურსდამთავრებულთა ქსელში წევრიანდებიან, რომელთა რიცხვი უკვე ექვსასს აჭარბებს. ეს მზარდი გაერთიანებაა, რომელიც ადგილობრივ და ეროვნულ დონეზე საზოგადოების ინფორმირების, ადვოკატირებისა და გაერთიანებული ძალისხმევის გზით საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პრაქტიკულ პროექტებზე მუშაობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  ორგანიზაციის შესახებ
2. ↑  პოლიტიკური პარტიები
3. ↑  პოლიტიკური განათლება
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა პოლიტიკა| აღმასრულებელი ხელისუფლება |
| --- |
| სახელმწიფოს მეთაური |
| 
* მონარქი
* უზენაესი მმართველი
* პრეზიდენტი
* სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე

 |
| მთავრობა |
| 
* **მთავრობის მეთაური** 
	+ კანცლერი
	+ მთავარი მინისტრი
	+ პირველი მინისტრი
	+ პრემიერი
	+ პრემიერ მინისტრი
	+ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე
	+ მთავრობის თავმჯდომარე

 |
| 
* **კაბინეტი**კოლექტიური პასუხისმგებლობის კაბინეტი

... |
| 
* **სამინისტრო** 
	+ მინისტრი
	+ მდივანი

 |
| 
* **სხვა** 
	+ გუბერნატორი
	+ მერი

 |
| პოლიტიკური სისტემა |
| 
* მონარქია (კონსტიტუციური)
* რესპუბლიკა (საპარლამენტო)
* დირექტორია
* საპარლამენტო (ვესტმინსტერი)
* ნახევრადსაპარალმენტო (*simul simul*)
* ნახევრადსაპრექზიდენტო (კოაბიტაცია)
* საპრეზიდენტო

 |
| სხვადასხვა |
| 
* ქვეყნების ხელისუფლებების სია
* მოქმედი სახელმწიფოს მეთაურების სია

 |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**აღმასრულებელი ხელისუფლება** — ხელისუფლების ან საჯარო მმართველობის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც ხელისუფლების დანაწილების პრინციპის შესაბამისად, პასუხისმგებელია სახელმწიფო მართვა-გამგეობაზე, კონსტიტუციისა და კანონთა აღსრულებაზე. ამგვარ სისტემაში, აღმასრულებელი ხელისუფლება არ ეწევა კანონმდებლობით საქმიანობას (საკანონმდებლო ხელისუფლება) და არ განმარტავს მათ (სასამართლო ხელისუფლება). აღმასრულებელი ხელისუფლება, როგორც წესი კანონთა აღსრულების მიზნით, გამოსცემს კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებს. ზოგიერთი ქვეყნის სამართლებრივ სისტემაში მას შეიძლება გააჩნდეს დეკრეტის გამოცემის, კანონშემოქმედებისა და საკანონმდებლო ინიციატივის უფლებამოსილება. ბევრ ქვეყანაში აღმასრულებელი ბიუროკრატია ნორმატიული რეგულაციების მთავარი წყაროა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ხელისუფლების დანაწილება
* საკანონმდებლო ხელისუფლება
* სასამართლო ხელისუფლება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

აღმასრულებელი ხელისუფლება. *საქმოქალაქო განათლების ლექსიკონი*. სპებ (2008).

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა** (რუს. Черноморская Советская Республика) — საბჭოთა რესპუბლიკა რსფსრ-ს შემადგენლობაში, ყოფილი შავი ზღვის გუბერნიის ტერიტორიაზე. საბჭოთა ძალაუფლება რეგიონში გამოცხადდა 1917 წლის 25 ნოემბერს საბჭოთა კავშირის საგუბერნიო საბჭოს მიერ ნოვოროსიისკში. 1918 წლის 30 მაისს ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკასთან ერთად გადაკეთდა ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკად. ადმინისტრაციული ცენტრით — ნოვოროსიისკი.

1917 წლის 6-8 დეკემბერს შავი ზღვის გუბერნიის საბჭოეთის ყრილობამ აირჩია ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელშიც დომინირებდნენ ბოლშევიკები, ა. რუბინის თავჯდმარეობით. 1918 წლის 13 თებერვალს, ყუბანის რადასთან ბრძოლის კონტექსტში, პროვინციის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გაფართოებულ სხდომაზე, შავი ზღვის რევოლუციური სამხედრო შტაბი გაერთიანდა ყუბანის რეგიონის სამხედრო რევოლუციურ კომიტეტთან ერთ ორგანოდ — მთავარ. ყუბან-შავი ზღვის სამხედრო რევოლუციური კომიტეტად (თავმჯდომარე - ი. ვ. პოლუიანი. მოეწყო ყუბანის სამხრეთ რევოლუციური არმია, რომლის შტაბი სოფელ კრიმსკაიაში მდებარეობდა. მიიღეს რევოლუციური ზომები: სამრეწველო საწარმოების ნაციონალიზაცია, მიწის მესაკუთრეთა მამულები. არარეზიდენტებზე მიწების გადაცემა, ძალაუფლების ძველი აპარატის ლიკვიდაცია, შემოღებულ იქნა სამხედრო ნაწილებში მეთაურების არჩევა და მზადდებოდა საბჭოების არჩევნები ყველა დონეზე.

შავი ზღვის გუბერნიის საბჭოეთის მესამე ყრილობაზე, რომელიც გაიმართა 10-13 მარტს ტუაფსეში, შავი ზღვის გუბერნია გარდაქმნა შავი ზღვის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად. ყრილობამ დაამტკიცა საბჭოთა კავშირის მე-3 სრულიადრუსეთის კონგრესის გადაწყვეტილებები ბრესტის ზავის დადების შესახებ, მიიღო დადგენილებები სამონასტრო და საეკლესიო ქონების კონფისკაციის შესახებ. 1918 წლის 28-30 მაისს ყუბანისა და შავი ზღვის რეგიონის საბჭოების მე-3 საგანგებო ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკისა და ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკების გაერთიანების შესახებ ყუბან-შავ ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკაში.

ლიტერატურა
----------

* Маликов М.Ф. Истоки познания. Том 4: Генетические основы регионального права: по материалам Республики Башкортостан. — 8-е. — Уфа: АН РБ, Гилем, 2012. — С. 196. — ISBN 978-5-7501-1388-0.
* Гражданская война и военная интервенция в СССР: Энциклопедия. — М.: Сов. Энциклопедия, 1987. — С. 660.
ჩრდილოეთის ციალი
**პოლარული ციალი** — პლანეტათა ატმოსფეროს ზედა ფენების (ლუმინესენციის) ნათება, რომელიც მაგნიტოსფეროს მოიცავს, მზის ქარის ნაწილაკებით დამუხტული მათი ურთიერთქმედების შედეგად.

დედამიწის პოლარული ციალი
------------------------

კოსმოსიდან გადაღებული ჩრდილოეთის ციალი
პოლარული ციალი ორივე ნახევარსფეროს მაღალი განედების ოვალური სარტყელის ზონებში აღინიშნება, რომელთაც დედამიწის მაგნიტური სარტყელი არტყამს, ანუ ავრორალურ ოვალებში. ავრორალური ოვალების დიამეტრი წყნარი მზის პირობებში 3000 კვ. მეტრს შეადგენს, დღის მხარეს ზონის საზღვარი მაგნიტური პოლუსიდან 10–16° არის დაშორებული, ღამით — 20–23°. რამდენადაც დედამიწის მაგნიტური პოლუსების გეოგრაფიულს ჩამორჩება ~12°-ით, პოლარული ციალი შეინიშნება 67–70° განედებზე. თუმცა, მზის აქტიურობისას ავრორალური ოვალი ფართოვდება და ქვედა განედებშიც — 20–25° შეიძლება შემჩნევა, ანუ მათი გამოვლინების ჩვეულებრივი საზღვრებიდან ჩრდილოეთით ან სამხრეთით.

პოლარული ციალი გაზაფხულობითა და შემოდგომობით უფრო ხშირია, ვიდრე ზამთრობით და ზაფხულობით. სიხშირის პიკი საგაზაფხულო და საშემოდგომო ბუნიობისას (დღე-ღამტოლობის დროს) აღწევს. პოლარული ციალისას ჭარბი რაოდენობით ენერგია გამოიყოფა, (2007 წლის აღრიცხვით — 5x1014 ჯოულით, დაახლოებით იმდენი, რამდენიც 5,5 ბალიანი მიწისძვრისას. კოსმოსიდან დაკვირვებისას პოლარული ციალი ცის სწრაფცვლადი ფერთა ნათების, მოძრავი სხივების, ხაზების, გვირგვინებისა და „ფარდების" ბზინვარებით ვლინდება. პოლარული ციალის ხანგრძლივობა რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე გრძელდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოლარული ციალი***

* Physics of the Aurora
* STD Aurora Monitor (Auroral Activity and Space Weather Monitoring Software)
* Northern Lights Gallery


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ასტრონომიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**„ორ-ენა და ქუჩე"** — ქართველი მწერლის, ეკატერინე გაბაშვილის მოთხრობა. გამოქვეყნდა 1883 წელს, ჟურნალ „ივერიაში" (მე-2 ნომერში).

შინაარსი
--------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სოფელ ვარდისუბანში მდიდარ გლეხთან მოჯამაგირედ მდგარ თედოს, მეტსახელად „ორ-ენას" გულში ჩაუვარდება თავისი პატრონის ძმისწული ქუჩე, რომელიც სოფელში სილამაზითაა განთქმული. ორ-ენა ახალგაზრდა, მოხდენილი ვაჟია, კარგი ჩაცმა-დახურვის, გართობისა და დროსტარების დიდი მოყვარულიცაა, მაგრამ, სოფელში მაინც ალმაცერად უცქერენ, როგორც უთვისტომო მოჯამაგირეს. ქუჩეს სიამოვნებს მისი ყურადღება, მაგრამ, სერიოზულად მაინც არ აღიქვამს, რადგან, კარგად იცის თავისი სილამაზის ფასი, მდიდარი მამის ერთადერთი ქალიშვილობა კი მას კარგ მზითევს და უფრო მაღალი წოდების ოჯახის შვილზე გათხოვებას უქადის. ვაჟი მაინც მოახერხებს გამოუცდელი ქუჩეს დამარტოხელებას და შეცდენას. მათი ურთიერთობა სოფელს შეუმჩნეველი არ რჩება და იწყება მითქმა-მოთქმა. ორ-ენა შუაკაცს უგზავნის ქუჩეს მამას, გოგიას და სთხოვს, ქალიშვილი ცოლად მიათხოვოს, მაგრამ, გოგია საპასუხოდ მოკვლას დაუპირებს. თედო სოფლიდან ქრება. სოფელში ხმა ვრცელდება — სახალხო მილიციაში ჩაწერილა და ომში წასულაო. ქუჩეს მამა სასტიკად სცემს, ერთხანს შინ ჰყავთ გამოკეტილი მშობლებს, შემდეგ კი, ჩუმად ათხოვებენ შორეულ სოფელში მცხოვრებ ხანშიშესულ ოთხშვილიან ქვრივზე.

რამდენიმე თვის შემდეგ სიძე უკან უბრუნებს მშობლებს ქუჩეს, მზითევთან ერთად, იმ მიზეზით, რომ ქალი ქორწინებისას უკვე ორსულად იყო. განრისხებული გოგია და მისი ცოლი დაუნდობლად უსწორდებიან შვილს და ნაცემს ბოსელში კეტავენ. ხმაურზე მეზობლებიც მოდიან, მაგრამ, ყველას მხოლოდ ოჯახის „შერცხვენა" ანაღვლებს, ქუჩეს მდგომარეობა კი მის მშობლებსაც კი აღარ ახსოვთ. სასტიკად ნაცემ-ნაწამებ ქალს ნაადრევი მშობიარობა ეწყება და აჩენს ბავშვს, რომელსაც გაჩენისთანავე ძირს ახეთქებს და კლავს. სცენის მოწმე აღმოჩნდება შემთხვევით შემოსწრებული მეზობელი, რის შედეგადაც, საბოლოოდ, ეს ამბავი ხელისუფლების ყურამდე მიდის. იწყება გამოძიება. ქუჩეს ბრალს დებენ ახალშობილი შვილის მკვლელობაში. იგი აღიარებს დანაშაულს და აცხადებს, რომ უნდოდა, შვილისათვის ის ტანჯვა აეცილებინა, რაც თავად მას შეემთხვა, საკუთარი თავი კი-დაესაჯა. ის ითხოვს, რომ თავადაც სიკვდილი მიუსაჯონ. მშობლები უკვე ხვდებიან თავიანთ დანაშაულს, მაგრამ, გვიანღაა. სასამართლო ქუჩეს ციმბირის კატორღაში 10 წლით გადასახლებას გადაუწყვეტს. როცა შეიარაღებულ მცველებს გარეთ გაჰყავთ, ქალი ანაზდად დაინახავს იქვე მდგომ მოწყალების მთხოვნელ ცალხელა ყმაწვილ კაცს, რომელშიც თედოს ამოიცნობს და ცრემლი მოერევა. თედო მისკენ გაიწევს, მაგრამ შემდეგ მოკვეთილ ხელზე დაიხედავს და საყვედურის გამომხატველ მზერას მიაპყრობს ზეცას.

გამოხმაურება
------------

„ორ-ენა და ქუჩეს" მაღალი შეფასება მისცა დავით კეზელმა („დავით სოსლანის" ფსევდონიმით) გაზეთ „დროებაში" (1883 წ. №97). კრიტიკოსმა ხაზი გაუსვა მოთხრობის მაღალმხატვრულ დონესა და ენობრივ გამართულობას. მისი შეხედულებით, მოთხრობაში ავტორმა თავი სხვათა გავლენისაგან თავისუფალ, თვითმყოფად მწერლად წარმოაჩინა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  ორ-ენა და ქუჩე — ვიკიწყარო
3. ↑
**შილდის ზეგაანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 10 კილომეტრის მანძილძე, ნასოფლარ ზეგაანის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. 

შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, კარები გარედან თაღოვანია, შიგნიდან — სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშია — ერთმანეთის პირდაპირ, ხოლო ერთი — დასავლეთ აფსიდში. სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით თითო ოთხკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. 

შიგნით ეკლესია გადახურულია შეისრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა, მათგან ერთი — დარბაზის შუაშია, ხოლო მეორე — დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი მარტივი პროფილის კრონშტეინებზეა გადაყვანილი, ხოლო დასავლეთის — კუთხის პილასტრებზე. ფასადები შელესილია.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 456.
პარასკევა სერბი
**პარასკევა სერბი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 14 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 27 ოქტომბერი.

ცხოვრება
--------

ღირსი პარასკევა სერბი, XI საუკუნის დასაწყისში კონსტანტინოპოლის მახლობლად სოფელ ეპივატში დაიბადა, აღმოსავლეთ ტრასიაში, მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე, კეთილმსახურ ბულგარელ ქრისტიანთა ოჯახში. 15 წლის ასაკში მან თავი მიუძღვნა მონაზვნურ ცხოვრებას. ერთხელ, ღვთისმსახურების დროს, ასულის გული შეძრა სახარების სიტყვებმა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„რომელსა ჰნებავს შემოდგომად ჩემდა, უვარ-ყავნ თავი თჳსი და აღიღენ ჯუარი თჳსი და შემომიდეგინ მე" (მთ. 16,24)." |
|  |  |

ამის შემდეგ მან თავისი ქონების გლახაკებისთვის დარიგება დაიწყო. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ პარასკევა მონაზვნად აღიკვეცა და ღრმა მოხუცებულობამდე იორდანეს უდაბნოში მოსაგრეობდა. სიკვდილამდე ორი წლით ადრე წმინდა დედა ანგელოზის მინიშნებით სამშობლოში დაბრუნდა და წმინდა მოციქულთა ტაძართან დამკვიდრდა, სადაც აღესრულა კიდეც მშვიდობით XI საუკუნის I ნახევარში. ამჟამად ის აღიარებულია რუმინეთის, საბერძნეთის, ბულგარეთის, რუსეთის და სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიების მიერ.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღირსი პარასკევა სერბი
* ღირსი პარასკევა სერბის ცხოვრება
* ღირსი პარასკევა სერბი
**ოქსფორდის უნივერსიტეტი** (ინგლ. University of Oxford) — უნივერსიტეტი გაერთიანებულ სამეფოში. მდებარეობს ოქსფორდში, ინგლისი და ინგლისურენოვანი მსოფლიოს უძველესი უნივერსიტეტია.

უნივერსიტეტის დაფუძნების ზუსტი თარიღი არ არსებობს, თუმცა მის ფესვებს მე-11 საუკუნისკენ მივყავართ. ლეგენდის მიხედვით, 1209 წელს პროფესორ-მასწავლებელთა და ადგილობრივ მოქალაქეთა შორის კონფლიქტის შედეგად უნივერსიტეტის წევრთა ნაწილი ოქსფორდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ კემბრიჯში გაიხიზნენ, სადაც მათ კემბრიჯის უნივერსიტეტი დააფუძნეს. ოქსფორდისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებს (ერთობლივად მოიხსენიებენ როგორც ოქსბრიჯს) მას შემდეგ ურთიერთობის დიდი ისტორია აქვთ და გაერთიანებული სამეფოს ყველაზე ელიტურ და პრესტიჟულ უნივერსიტეტებად ითვლებიან. ოქსფორდი არის რასსელის ჯგუფის (ბრიტანეთის კვლევითი უნივერსიტეტების ქსელი, ინგ. Russel Group), კოიმბრას ჯგუფის (ევროპის წამყვან უნივერსიტეტთა ასოციაცია, ლათ. Coimbra Group) და ასევე ევროპის კვლევითი უნივერსიტეტების ლიგის (LERU) წევრი.

Times Good University Guide-ის რეიტინგში ოქსფორდი თერთმეტი წელია პირველობას არ თმობს. THE World University Rankings-ის თანახმად იგი საუკეთესოა ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში. Professional Ranking World Universities-ის ცნობით ოქსფორდი მე-5-ა მსოფლიოში და პირველი ბრიტანეთში.

ოქსფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულებს შორის არიან: მარგარეტ ტეტჩერი, დეივიდ კამერონი, ინდირა განდი, ბენაზირ ბჰუტო, სტივენ ჰოკინგი, ოსკარ უაილდი, ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"
* Treccani

სქოლიო
------

1. ↑  Introduction and History. University of Oxford. ციტირების თარიღი: 21 October 2014.
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. 1 2
8. ↑
9. ↑
10. ↑  Our Members / Tier 1
11. ↑  Oxford tops Times Good University Guide for 11th year. University of Oxford (14 June 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 იანვარი 2014. ციტირების თარიღი: 30 December 2012.
12. ↑  Times Higher Education Clinical, Pre-Clinical & Health.
13. ↑  Mines ParisTech Professional Ranking World Universities.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-25.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბრიტანეთის უძველესი უნივერსიტეტები |
| --- |
|  |
| 
ოქსფორდი (*1096 წელი*)  · კემბრიჯი (*1209 წელი*)  · სენტ-ენდრიუ (*1413 წელი*) |
|  |
| 
გლაზგო ( *1451 წელი*)  · აბერდინი (*1495 წელი*)  · ედინბურგი (*1582 წელი*)  · დუბლინი (*1592 წელი*) |

 |
**ანისის საკათედრო ტაძარი** — სომხური საკათედრო ტაძარი ანისის ტერიტორიაზე, თურქეთი. აგებულია 989-1001 წლებში ბაგრატუნების კარის არქიტექტორ თრდატის პროექტის მიხედვით და თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში იყო კათოლიკოსის, სომხური სამოციქულო ეკლესიის მეთაურის ადგილსამყოფელი. ამჟამად ტაძარი ნაწილობრივ დანგრეულია. 

ტაძარი რომელიც აგებულია ანისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა იყო. მისი მშენებლობა დაიწყო 989 წელს ჯერ კიდევ სმბატ II-ის სიცოცხლეში და დასრულდა 1001 წელს გაგიკ I-ის მეუღლის კატრანიდე II-ის მიერ.

1064 წელს, სელჩუკების მიერ ანისის დაპყრობის შემდეგ, ტაძარი მეჩეთად გადაკეთდა. მოგვიანებით იგი კვლავ დაუბრუნდა სომხურ ეკლესიას. საბოლოოდ მას ზიანი მიაყენა 1319 წლის მიწისძვრამ, როდესაც მისი კონუსური გუმბათი ჩამოინგრა. ამის შემდეგ, ანისი თანდათან მიატოვეს და ეკლესია აღარ მოქმედებდა. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე ძლიერ დაზიანდა 1988 წლის სპიტაკის მიწისძვრის შედეგად.

ტაძარი ანისის ყველაზე დიდ და შთამბეჭდავ ნაგებობად ითვლება. 2016 წლის 15 ივლისს საკათედრო ტაძარი ანისის სხვა მრავალ ძეგლთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა.

ლიტერატურა
----------

* Khanikof, Nikolai (1859). „Voyage a Ani, capitale de l'Armenie, sous les Bagratides". *Revue Archéologique* (ფრანგული). **15** (2): 401–420. JSTOR 41742572.
* Lynch, H. F. B. (1901). *Armenia, travels and studies. Volume I: The Russian Provinces*. London:  Longmans, Green, and Co..
* Maranci, Christina (2003). „The Architect Trdat: Building Practices and Cross-Cultural Exchange in Byzantium and Armenia". *Journal of the Society of Architectural Historians*. **62** (3): 294–305. doi:10.2307/3592516. JSTOR 3592516.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
* Matevosyan, Karen (2008). „Անին մայրաքաղաք և կաթողիկոսանիստ [Ani as a Capital and Catholicosate]". *Patma-Banasirakan Handes* (სომხური) (3): 3–30. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-11-28. ციტირების თარიღი: 2020-11-21.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

სქოლიო
------

1. ↑  Five sites inscribed on UNESCO's World Heritage List. UNESCO (15 July 2016).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 April 2020.