recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**არიე მაიმონის სახელობის ებრაელთა ისტორიის ინსტიტუტი** (გერმანულად **Arye-Maimon-Institut für Geschichte der Juden**, შემოკლებით **AMIGJ**) — ტრირის უნივერსიტეტთან (გერმანია, რაინლანდ-პფალცი) არსებული სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება.

ინსტიტუტი ალფრედ ჰავერკამპის თაოსნობით დაარსდა 1996-97 ზამთრის სემესტრში სახელწოდებით "ებრაელთა ისტორიის ინსტიტუტი" (შემოკლებით **IGJ**), ხოლო 1998 წლის 4 ნოემბერს კი ამ ინსტიტუტს სახელი შეუცვალეს და მას არიე მაიმონის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის პატივისცემის ნიშნად ამ მოღვაწის სახელი დაარქვეს.

მიზნები და ამოცანები
--------------------

**ებრაელთა ისტორიის არიე მაიმონის სახელობის ინსტიტუტი** დაკავებულია ებრაელთა ისტორიის კვლევით. ებრაელთა ისტორიის კვლევითი აქცენტები ქრონოლოგიურად უპირატესად შუა საუკუნეებისა და ადრეული ახალი დროის მონაკვეთებს მოიცავს, ხოლო გეოგრაფიული თვალსაზრისით ცენტრალური და დასავლეთ ევროპის არეალითაა შემოსაზღვრული. სწორედ ამ ფარგლებშია პუბლიკაციებისა გავრცელებისა და ყრილობების ჩატარების, ისევე როგორც სათანადო თემატურ აქტივობათა კოორდინაცია შესაძლებელი.

საერთაშორისო კონტაქტებს შეადგენენ ისრაელში, საფრანგეთში, ინგლისში, იტალიაში, ესპანეთსა და აშშ-ში მოღვაწე თუ მოქმედი მკვლევარები, ინსტიტუციები.

სხვადასხვა კვლევითი პროექტები, რომლებიც მხარდაჭერილი იყო გერმანიის სამეცნიერო-კვლევითი საზოგადოების მიერ დღემდე წარმატებით განხორციელებულა. ამჟამად აქ არაერთ ხანგრლივ პროექტზე მიმდინარეობს მუშაობა, რომელთა მიზანია შუა საუკუნეების ევროპის ებრაელთა ცხოვრების ამსახველი წყაროების რაც შეიძლება მრავალი სფეროს მომცველი კრებულის პუბლიცირება.

2006 წლიდან ებრაელთა ისტორიის "არიე მაიმონის სახელობის ინსტიტუტი" იმართება დირექტორიის მიერ, სადაც ალფრედ ჰავერკამპთან მას ლუკას კლემენსი ხელმძღვანელობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ებრაელთა ისტორიის არიე მაიმონის სახელობის ინსტიტუტი ოფიციალური საიტი
* ევროპის ებრაელთა ისტორიის წყაროთა კორპუსი (პროექტის ოფიციალური საიტი)
**დაუნტონის სააბატო** (ინგლ. Downton Abbey) — ბრიტანული სატელევიზიო დრამატული სერიალი შექმნილი ბრიტანული მედია კომპანიის "Carnival Films" მიერ სატელევიზიო ქსელისთვის "ITV". სერიალი გადაღებულია ჩრდილოეთ იორკშირის გამოგონილ დაუნტონის სააბატოში. სერიალი მსახიობი და მწერალი ჯულიან ფელოუსის შექმნილი და დაწერილია. მისი პრემიერა ბრიტანეთში 2010 წლის 26 სექტემბერს შედგა.

მაყურებელთა რეიტინგი ამ ე. წ. ჟანრული სანახაობისთვის ძალიან მაღალი იყო. რის შედეგადაც დადგმის პირველი სეზონი რამდენიმე ჯილდოს ლაურეატი გახდა. მეორე სეზონის გამოსვლისთვის სერიალი 1981 წლიდან ყველაზე წარმატებული ბრიტანული კოსტიუმირებული ისტორიული დრამა გახდა, ხოლო 2011 წელს გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში შევიდა, როგორც წლის "კრიტიკოსთა მიერ ყველაზე დამსახურებული ინგლისურენოვანი სატალევიზიო დადგმა".[1] მეორე სეზონი 2011 წლის შემოდგომაზე გავიდა ეთერში. 2011 წლის 3 ნოემბერს ITV-მ დაადასტურა, რომ დადგმის მესამე სეზონი სატელევიზიო ეთერში 2012 წლის სექტემბერში გავიდოდა.[2]

ფილმში ზედმიწევნით არის აღწერილი XX საუკუნის დამდეგის ინგლისის ატმოსფერო, როგორც პერსონაჟთა ხასიათით, ისე საკადრო ანტურაჟით, და ეხება ისეთ მომენტებს, როგორიცაა ტექნიკური პროგრესი (ელექტროენერგიის, ტელეფონის, ავტომანქანების შემოსვლა), ქალთა ემანსიპაცია, პირველი მსოფლიო ომი, ესპანური გრიპის ეპიდემია და მრავალი სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Guinness Book of Records: Downton Abbey is most critically acclaimed show on television ტელეგრაფი, 15 სექტემბერი 2011
2. ↑  Downton Abbey: ITV confirms third series გარდიანი, 3 ნოემბერი 2011
**დაფნა** (ლათ. Laurus) — მცენარეთა გვარი დაფნისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეშეშფოთლოვანი ორსახლიანი ხეები ან ბუჩქებია. აქვს ქოლგისებრ ყვავილედად შეკრებილი მომწვანო-ყვითელი ყვავილები, მოლურჯო-შავი კურკიანი ნაყოფი. 

შეიცავს 2 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში: *1. კეთილშობილი (ჩვეულებრივი) დაფნა* ლათ. (Laurus nobilis) ტანდაბალი, 2-12 (ზოგჯერ 20 მ-მდე სიმაღლის ხე ან ბუჩქია. ველურად იზრდება (ან გაველურებულია) კოლხეთსა და სამხრეთ ყირიმში, ზღვის დონიდან მ-მდე სიმაღლეზე, სუბტროპიკული ტენიანი და მშრალი ჰავის პირობებში, ჩვეულებრივ კირქვიან ნიადაგზე. ზოგჯერ ქმნის წმინდა კორომს. კულტივირებულია სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, საქართველოში (ძირითადად კოლხეთში, სადაც გაშენებულია დაფნის პლანტაციები) და სამხრეთ ყირიმში. 

გვალვაგამძლეა. კარგად ხარობს ნეშომპალაკარბონატულ დაწრეტილ ნიადაგზე და ვერ იტანს მის დამლაშებას. სინათლის მოყვარულია, თუმცა სუსტი დაჩრდილვა არ ვნებს. უძლებს - 16-17°-მდე ყინვას. მრავლდება თესლით, კალმით (სათბურში) და გადაწვენით (ზაფხულში). ითესება შემოდგომით ან ადრე გაზაფხულზე. აღმოცენების პერიოდი გრძელდება 46-81 დღე. ყვავილობს აპრილში, ნაყოფი ოქტომბერ-ნოემბერში მწიფდება. უხვად იკეთებს ძირკვიდან ამონაყარს, ფოთოლს ორ წელიწადში ერთხელ აგროვებენ. 1 ჰა-დან იძლევა საშუალოდ 1-1,2 ტ მოსავალს. 

ხმარობენ სუნელ-სანელებლად საკონდიტრო და საკონსერვო მრეწველობასა და კულინარიაში. მისი ნაყოფის ზეთი სამკურნალოა. მერქანი გამძლე და დრეკადია (აკეთებენ ძვირფას ავეჯს, სხვადასხვა წვრილმან ნივთებს). დაფნა დეკორატიულია, კარგად იტანს კრეჭას. იყენებენ ცოცხალ ღობედ და ბორდიურად. 

დაფნის გვირგვინი და ტოტი ძველთაგანვე დიდებისა და გამარჯვების სიმბოლოდ ითვლებოდა; 
*2. აზორის (ანუ კანარის) დაფნა* (ლათ. Laurus azorica, Laurus canariensis) გავრცელებულია მადეირის, კანარისა და აზორის კუნძულებზე, სადაც დაფნისებრთა ოჯახის სხვა სახეობებთან ერთად ქმნის ტენიან სუბტროპიკულ ტყეებს ზღვის დონიდან 700 მ-მდე სიმაღლეზე. მოშენებულია საქართველოს ზოგ ბაღ-პარკშიც. ნაკლებ ყინვაგამძლეა.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 401.
**დრაგოსლავის სახლი** (რუს. Дом Драгослава) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი, № 11.

ისტორია
-------

იტალიის შესახვევში № 11-ში მდებარე სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. სახლი ერთსართულიანია, ფასადზე ხუთი ფანჯრით და ეზოში აგურით ნაგები ფლიგელით. ცნობილია სახლის მფლობელები XIX-XX სუკუნეების მიჯნაზე. 1880-იანი წლებიდან სახლს ფლობდა საოლქო მდივანი პავლე ნიკოლოზის ძე დრაგოსლავი, რომელიც მუშაობდა ვაჭარ დეპალდოს სახლში ბუღალტრად. მისმა ცოლმა ცოლად შეირთო დიდგვაროვანის ქალიშვილი რაისა ვლადიმირის ასული ეგოროვა.

სათავსოები იჯარით იყო გაცემული მობინადრეებზე. 1898 წელს შენობაში მდებარეობდა როსტოველი ფოტოგრაფის ა. ბოიარსკის კანტორა. მოგვიანებით სახლი მიიღო კბილის ექიმმა იულია მიხეილის ასულმა მილაიამ, 1914 წელს აქ განთავსებული იყო ნ. ნ. პიმონოვის სანოტარო კანტორა.

1918 წელს ამ სახლში ცხოვრობდა ქალაქის საკრებულოს წევრი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიის № 1 კანდიდატი მიხეილ დავითის ძე ზეიცმანი.

სახლის უკანასკნელი ფლობელი იყო მეშჩანინი ისააკ ბერა მოზნაი. საბჭოტა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად შენობაში განთავსებულია სტომატოლოგიური კლინიკა.

აღწერა
------

ორსართულიანი აგურის შენობა ასიმეტრიულია. შენობას ფასადზე გააჩნია სართულთშორისი ზოლურა. ცენტრალურ ფანჯრებს აქვს ნახევრაწრიული სანდრიკი, ხოლო კუთხისებს - სწორკუთხა. შესასვლელი მდებარეობს შენობის მარჯვენა ნაწილში.

ლიტერატურა
----------

* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А. 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб. 1809–1812.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Итальянский переулок. д. 11

სქოლიო
------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
„ლანდსკნეხტის" — აღორძინების ეპოქის გერმანული დაქირავებული ჯარის მეომრები. დანიელ ჰოპფერის გრავიურა, დაახლ. 1530.
**დაქირავებული ჯარი** — შეიარაღებული ძალები, რომლებსაც აკომპლექტებენ საკუთარი და სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეთა დაქირავების წესით. ფეოდალურ საქართველოში დაქირავებული ჯარს როქის სპა ეწოდებოდა.

დაქირავებული ჯარი გაჩნდა ძვ. წ. III ათასწლეულში ძველ ეგვიპტეში, კომპლექტდებოდა ძირითადად დაქირავებული უცხოელებით. XV საუკუნის ბოლოდან ასეთი დაქირავებული არმიები სახელმწიფოების ძირითად სამხედრო ძალად იქცა. XVII-XVIII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოები გადავიდნენ ეროვნულ დაქირავებულ არმიებზე, რომლებსაც ადგენდნენ საკუთარი მოქალაქეებით და მთლიანად იყო დამოკიდებული ცენტრალურ ხელისუფლებაზე. XVIII-XIX საუკუნეების დამლევს დაქირავებული არმიები შეცვალა რეგულარულმა არმიებმა, რომლებიც ივსებოდა სამხედრო ბეგარის საფუძველზე. XX საუკუნის მეორე ნახევარში მთელ რიგ სახელმწიფოებში რეგულარული არმიების დაკომპლექტება დაიწყო კონტრაქტის საფუძველზე, ხოლო ზოგიერთ ქვეყანაში არსებობდა დაკომპლექტების შერეული (სამხედრო ბეგარა და კონტრაქტი) პრინციპი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი, გვ. 125. თბ. 2017. ISBN 978-9941-0-9879-6.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ენა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ენა**. |

ენა
**ენა** — ხერხემლიანი ცხოველების და ადამიანის პირის ღრუს კენტი კუნთოვანი ორგანოა. თევზებისა და ზოგი პრიმიტიული წყალში მცხოვრები ამფიბიის ენა ლორწოვანი გარსის მარტივი ნაოჭია. ხმელეთის ხერხემლიანების ენა აღჭურვილია სპეციალური კუნთებით, მოძრავი ორგანოა და მონაწილეობს პირის ღრუში საკვების გადაადგილებაში, დაქუცმაცებასა და გასინჯვაში.

ენის ზედაპირზე ვითარდება ჯირკვლები, რქოვანი გარსი (ფრინველები), ხაოები, დვრილები (ძუძუმწოვრებსა და ადამიანებში მექანიკური ფუნქციის მქონე ძაფისებრი და სოკოსებრი დვრილები, გემოს რეცეპტორებით აღჭურვილი ფოთლისებრი და შემოზღუდული დვრილები) და სხვა. არსებობს სხვადასხვა განვითარებისა და აგებულების ენა, რაც განპირობებულია ცხოველის ეკოლოგიური თავისებურებებით (მაგალითად, კვების ხასიათით). ზოგ სპეციალიზებულ ფორმას (ბაყაყი, ქამელეონი, კოდალა, ჭიანჭველაჭამია) რთული აგებულების და ფუნქციის ენა აქვს. 

*ადამიანის ენა* – ღეჭვის, მეტყველებისა და გემოვნების ორგანოა. ენაში განარჩევენ თავისუფალ ნაწილს – ენის სხეულს, რომელიც წინ ენის წვერით ბოლოვდება და ენის ძირს, რომლითაც ის უკავშირდება თავის ქალასა და ენისქვეშა ძვალს. ენის ზედაპირი – ენის ზურგი, შუა გასწვრივი ღარით იყოფა მარცხენა და მარჯვენა ნაწილებად. გასწვრივ ღარს შეესაბამება შემაერთებელქსოვილოვანი ძგიდე. ენის სხეულისა და ძირის საზღვარზე, შუა ხაზის გასწვირვ, მდებარეობს ბრმა ხვრელი (ფარისებრი ჯირკვლის სადინარის ნაშთი), რომლის გვერდებზე ენის სხეულისა და ძირის გამყოფი ღარია. ენა დაფარულია ლორწოვანი გარსით, რომელიც ქვემო ზედაპირზე ქმნის ღრძილებსა და ენას შორის გაჭიმულ კენტ ნაოჭს – ენის ლაგამს, მის გვერდებზე კარგად მოჩანს ორი მოწითალო ენისქვეშა კორძი, რომლის ხვრელებში იხსნება ყბისქვეშა და ენისქვეშა სანერწყვე ჯირკვლების სადინარები. ენის ზურგის ლორწოვანა ხორკლიანია, დაფარულია სხვადასხვა ფუნქციისა და ფორმის მქონე დვრილებით, რომლებიც ხავერდოვან შესახედაობას აძლევენ მას. ყველაზე მეტია ძაფისებრი დვრილები, რომლებიც ენის ზურგზეა გაფანტული და საერთო მგრძნობელობის აღმქმელ ორგანოს წარმოადგენს. სოკოსებრი დვრილები მოვარდისფრო შემაღლების სახით განლაგებულია ენის კიდეების გასწვრივ და წვერთან. შემოზღუდული დვრილები შეიცავენ გემოვნების ბოლქვებს. ადამიანის ენის გვერდებზე სუსტადაა გამოხატული ფოთლისებრი დვრილები. ენის ლორწოვანი გარსის სისქეში ლორწოვანი და სეროზული ჯირკვლებია, ძირის ლორწოვანა ლიმფოიდურ ქსოვილს შეიცავს. ენაში განარჩევენ ჩონჩხის კუნთებს, რომლებიც ქალას ძვლებზე და ინის ძვლიდან იწყება, და საკუთრივ ენის კუნთებს. მათი შეკუმშვა განაპირობებს ენის მოძრაობის მრავალფეროვნებასა და ფორმის ცვალებადობას. ენა შეიცავს მამოძრავებელ, მგრძნობიარე და გემოვნების ნერვებს. ენაში სისხლი მოაქვს ენის არტერიას, ხოლო ვენური სისხლი გააქვს თანამოსახელე ვენას.
**დაფინა ზექირი ნუში** (ალბ. Dafina Zeqiri; დ. 1 აპრილი 1984, პრიშტინა, კოსოვო) — კოსოვოელ-ალბანელი კომპოზიტორი საორკესტრო მუსიკის, კამერული მუსიკისა და საგუნდო მუსიკის, რომლის ნაწარმოები უკვე შესრულებულია ევროპასა და მის ფარგლებს გარეთ.

ზექირი 1997-2002 წლებში სწავლობდა პრიშტინის „პრენკა იაკოვას კონსერვატორიაში". სწავლობდა მუსიკალურ კომპოზიციას პრიშტინის უნივერსიტეტის კომპოზიტორ მენდი მენგჯიქისგან, რომელიც 2007 დაამთავრა. თავისი სამაგისტრო ნაშრომზე მუშაობდა იანა ანდრეევკასთან ერთად, სკოპიეს „კირილე და მეთოდეს უნივერსიტეტში", რომელიც 2001 წელს დაასრულა.

2009 წელს დააარსა შემდეგი ორგანიზაციები: „კოსოვოელი ქალები მუსიკაში", „NEO MUSICA" და გახდა საერთაშორისო ფონდის „Fondazione Adkins Chiti: Donne in Musica"-ის ღირსების კომიტეტის წევრი.

მისი ნამუშევრები ძირითადად ინსტრუმენტულია, დაწყებული „Quasi Variazione" ფორტეპიანოსთვის (2000), „Dialog" ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის (2001), და „Atmospheres" ფლეიტისა და ფორტეპიანოსათვის (2002). ვოკალური ნაწარმოებები მოიცავს ნამუშევრებს შერეული გუნდისათვის, როგორიცაა „ჩემი დედა", აწყობილი პაშკო ვასას ტექსტზე (2001), „ოდისეა" (2008), და „Atmospheres "საგუნდო ორკესტრისთვის (2005). სოლო ნამუშევრები მოიცავს „When You Come" მეცო-სოპრანოსა და ფორტეპიანოსათვის (2002), რომილის ტექსტი ეკუთვნის ბაირამ ქერიმის, და „O Dismal Bird" ტენორისა და ფორტეპიანოსათვის (2009). უფრო გვიანი ნაწარმოებებია, სკოპიეს უნივერსიტეტში სწავლის დროს, მოიცავს ვარიაციებს სიმფონიური ორკესტრისთვის (2011), „Disappear" სოლო ალტისათვის (2011), „Memento" ვიოლინოსა და ორკესტრისათვის (2010), „Story of Mary" მსახიობის, ფლეიტას, ვიოლინოს, გიტარასა და ფორტეპიანოსათვის ( 2010), და „All In" ფლეიტის, ჰობოის, სოპრანო საქსოფონისა და ვიოლონჩელოსთვის (2009).

2011 წელს, მისი ნამუშევრები შესრულდა „მაკედონიის მუსიკალური ფესტივალი"-ს დღეებში და 2010 წელს „DAM"-ის ფესტივალზე, პრიშტინაში. ასევე 2010 წელს ლონდონში, პირველად „Dream" სოლო ვიოლინოსათვის (2007) გაჟღერდა, „British Museum Project Trade and Travel 1830–2030"-ზე სექტემბერში, და სხვა ნამუშევრები ოქტომბერში. 2009 წელს, „Atmospheres" გუნდისა და ორკესტრისათვის მოიგო თეოდორე ფრონტის „ქალების საერთაშორისო მუსიკის ალიანსის" პრემია.

სქოლიო
------

1. ↑  Dam Festival catalogue 2nd,3rd Edition
2. ↑  See  დაარქივებული 2012-09-06 საიტზე Wayback Machine. .
3. ↑  A list of works up to 2008 is available at .
**დაფის კუნძულები** (ინგლ. Duff Islands, პილენი *Taumako*) — მომცრო კუნძულების ჯგუფი, რომლებიც მდებარეობენ სანტა-კრუსის კუნძულებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ასევე ცნობილია, როგორც უილსონის კუნძულები (ინგლ. Wilson Islands). ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების ტემოტუს პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

დაფის კუნძულები მოიცავს:

* ტაუმაკო, ძირითადი კუნძული, უახლოესი კუნძულებით ტაჰუა და ტოჰუა.
* ბასის კუნძულები: ლუა, კაა და ლორევა.
* ტულეკუს კუნძულები: ტე აკუ, ლაკოა, ულაკუ, ლაკაო და ელინგი.
* რიფი ჰოლი ჯექსონი.

ფართობი — 14 კმ².

ისტორია
-------

დაფის კუნძულებს სახელი დაერქვა მისიონერული გემის — *დაფის (ინგლ. Duff)* პატივსაცემად, რომლის კაპიტანი იყო ჯეიმზ უილსონი, რომელმაც კუნძულები აღმოაჩინა 1797 წელს.

მოსახლეობა
----------

კუნძულების ძირითად მოსახლეობას წარმოადგენენ პოლინეზიელები, რომლებიც ლაპარაკობენ პილენის ენაზე.

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა.

კუნძულებზე საერთოდ არ არსებობს ავტოგზები, ტელეფონები და ელექტროგაყვანილობა. გარე სამყაროსთან კონტაქტი ხორციელდება მხოლოდ პატარა რადიოს და იშვიათი სატვირთო გემების დახმარებით.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **უნდილაძე**. |

დაუდ-ხანი. კასტელის ალბომი. XVII ს.
**დაუდ-ხანი** (დ. XVI საუკუნის II ნახევარი ― გ. XVII საუკუნის I ნახევარი) — განჯა-ყარაბაღის ბეგლარბეგი 1625-1633 წლებში, წარმოშობით ქართველი, ალავერდი-ხანის (უნდილაძე) ძე. 

დაუდ-ხანი იმ დროის ირანის ცნობილი სარდალი იყო. 1614 წელს მან დაიპყრო გამბრუნი, 1618 წელს არდებილთან შეაკავა ოსმალები და შემდეგ უკუაქცია ისინი. ეწეოდა დიდ სააღმშენებლო საქმიანობას ― ააგო ბაზრები, ქარვასლები და სხვ. დაუდ-ხანს მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ქართველ მმართველებთან. ცოლად ჰყავდა თეიმურაზ I-ის და ელენე. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა გიორგი სააკაძესთან და გარეული იყო მარტყოფის ბრძოლის მომზადებაში. დაუდ-ხანი შაჰის ბრძანებით აჯანყებულ ქართველთა წინააღმდეგ უნდა გამოსულიყო, თუმცა, ავადმყოფობის საბაბით, უარი თქვა ამ ბრძანების შესრულებაზე. 

1625 წელს, როგორც შაჰის მოციქული, დაუდ-ხანი მონაწილეობდა თბილისის მახლობლად თეიმურაზ I-თან გამართულ მოლაპარაკებაში. იგი ცდილობდა, შაჰ-აბას I დაეყენებინა საქართველოს მიმართ უფრო კომპრომისეული პოლიტიკის გზაზე. 1629 წელს ირანში შაჰ-სეფი I-ის კარზე დაწინაურებულმა ქართველმა ბატონიშვილმა ხოსრო-მირზამ (როსტომი) მოახერხა დაუდ-ხანის ჩამოქვეითება. 1630-1631 წლებში სეფი I-მა დაუდ-ხანი მეჯლისიდან გააძევა. 1633 წელს დაუდ-ხანმა თეიმურაზ I-თან ერთად შაჰის წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყო. დაუდ-ხანმა ყაჯართა ერთი ჯგუფი წაიყვანა საქართველოში, შემდეგ აჯანყებულებმა ყაჯართა თავკაცები დახოცეს და განჯა-ყარაბაღი დაარბიეს. სეფიმ თეიმურაზს მოსთხოვა დაუდ-ხანის გაცემა, სანაცვლოდ პატიებას შეჰპირდა, მაგრამ თეიმურაზმა შაჰს უარი შეუთვალა. დაუდ-ხანმა ოსმალეთს შეაფარა თავი.

ლიტერატურა
----------

* *გაბაშვილი ვ.*, უნდილაანთ ფეოდალთური სახლი XVI-XVII სს. ირანში (ქართული წყაროების მიხედვით), კრ.: მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიის საკითხები, ტ. 2, თბ. 1972;
* *კუცია კ.*, კავკასიური ელემენტი სეფიანთა ირანის პოლიტიკურ სარბიელზე, იქვე, ტ. 1, თბ. 1963;
* *ფათემი მ. მ.*, სპარსული მასალები XVI–XVII საუკუნეების ქართველ მოღვაწეთა შესახებ, თბ. 1982;
* *კაციტაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 399.;
* *კაციტაძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 335.
დაუნორუბიცინი
**დაუნორუბიცინი** (ლათ. Daunorubicinum, ინგლ. Daunorubicin) — ანტრაციკლინური ანტიბიოტიკებიდან ერთ-ერთი, ციტოსტატიკური პრეპარატი, რომელიც ცნობილია 1960-იანი წლებიდან.

პროდუცირდება *Streptomyces coeruleorubidus* ან *Streptomyces peucetius* მიკროორგანიზმებით. თრგუნავს გრამდადებითი ბაქტერიებისა და მიკობაქტერიების ზრდას, მაგრამ დაბალ აქტიურობას ავლენს გრამუარყოფითი ბაქტერიების მიმართ. გამოიყენება კიბოს ქიმიოთერაპიაში, აგრეთვე გამშვები მასალის სახით გამოიყენება სხვა ანტრაციკლური ანტიბიოტიკების წარმოებაში (დოქსორუბიცინი, ეპირუბიცინი, იდარუბიცინი და სხვა). დაუნორუბიცინის მოლეკულა შედგება ტეტრაციკლური ანტრაქინოიდურ აგლიკონ დაუნორუბიცინონისგან, რომელიც გლიკოზიდური ბმითაა დაკავშირებული ამინოშაქარ დაუნოზამინთან. სინონიმები: რუბომიცინი, რუბიდომიცინი, დაუნომიცინი.

სქოლიო
------

1. ↑  *Arcamone, F.*, Доксорубицин = Doxorubicin, London: Academic Press, 1981, ISBN 0-12-059280-0.
2. ↑  Даунорубицина гидрохлорид = Daunorubicin hydrochloride // European Pharmacopoeia. Fifth Edition, 2005, გვ. 1389—1390.
**ედი ფოი** (Eddie Foy, Sr. დაბადებით Edwin Fitzgerald; დ. 9 მარტი, 1856, გრინვიჩ-ვილიჯი, ნიუ-იორკი — გ.16 თებერვალი, 1928, კანზას-სიტი, მისური) — ამერიკელი მსახიობი, კომედიანტი და მოცეკვავე.

ბიოგრაფია
---------

ფოის მშობლები, რიჩარდ და მერი ფიცჯერალდები, აშშ-ში ირლანდიიდან ჩავიდნენ 1855 წელს და ჯერ ნიუ-იორკის ბოვერის უბანში დასახლდნენ, შემდეგ კი გრინვიჩ-ვილიჯში გადავიდნენ, სადაც ედი დაიბადა. რიჩარდ ფიცჯერალდი შეშლილთა თავშესაფარში გარდაიცვალა 1862 წელს სიფილისით გამოწვეული გართულებით და მისმა ქვრივმა ოთხივე შვილი (ედი მეორე იყო) ჩიკაგოში წაიყვანა.

6 წლის ედიმ ქუჩაში და ადგილობრივ სალონებში დაიწყო ცეკვა-თამაში ოჯახისთვის სარჩოს მოსაპოვებლად. 15 წლისამ გვარი ფოით შეიცვალა და პარტნიორთან ერთად ბარებში დაიწყო ცეკვა აშშ-ის დასავლეთის შტატებში. მცირე ხანი თეატრალურ დადგმებშიც მოუწია მუშაობამ ჯგუფებში (მასოვკებში), სადაც ხშირად ისეთ წამყვან მსახიობებთან უწევდა სცენაზე ყოფნა, როგორებიც იყვნენ ედუინ ბუთი და ჯოზეფ ჯეფერსონი. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ედვარდ ები** (ინგლ. Edward Abbey; დ. 29 იანვარი, 1927, ინდიანა, პენსილვანია, აშშ, — გ. 14 მარტი, 1989, ტუსონი, არიზონა, აშშ) — ამერიკელი მწერალი და პუბლიცისტი, გარემოს დამცველი აქტივისტი.

დაამთავრა ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტი (B.A. 1951; M.A. 1956). კარიერის დასაწყისში მუშაობდა აშშ ეროვნული პარკების სამსახურის რეინჯერად და ტყის ხანძრების აღმომჩენად. ების ეკუთვნის არაერთი მხატვრული ნაწარმოები და ესე, რომელშიც გაკრიტიკებულია თანამედროვე მომხმარებლური კულტურის უხეში ჩარევა ველურ ბუნებაში და ასახულია ავტორის რადიკალური ენვაირონმენტალისტური ფილოსოფია. მისი თხზულებებიდან აღსანიშნავია ავტობიოგრაფიული ხასიათის „უდაბნოს განდეგილები" (Desert Solitaire, 1968) და რომანი „ქანჩის გასაღების ბანდა" (The Monkey Wrench Gang, 1975). ეს უკანასკნელი აღწერს პარტიზანი გარემოს დამცველების ჯგუფის თავგადასავალს, რომელიც შთაგონების წყაროდ იქცა არაერთი წამოწყებისთვის რეალურ ცხოვრებაში. საკუთარი ანდერძის თანახმად საძილე ტომარაში მოთავსებული დაკრძალეს მოუნიშნავ ადგილზე არიზონის უდაბნოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედვარდ ები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ეპისტოლური ლიტერატურა** (ბერძნ. epistole - მიმართვა) იხმარება სამი მნიშვნელობით:

1. სხვადასხვა გვარისა და ჟანრის ნაწარმოები, რომლებიც შედგება წერილებისაგან (ეპისტოლეებისაგან). ეპისტოლური ლიტერატურის მხატვრული ნაწარმოების ავტორი კორესპონდენტთა მიწერ-მოწერაში არ ჩანს, რაც უშუალობის, დოკუმენტურობის ეფექტს ქმნის და ტექსტს დამაჯერებლობას მატებს. ეპისტოლური ლიტერატურა, როგორც მხატვრული ლიტერატურის ჟანრი, წარმოიქმნა და გავრცელდა ძველ ბერძნულ და განსაკუთრებით რომაულ, იქიდან კი ევროპულ ლიტერატურაში.

ცნობილია ციცერონის, ჰორაციუსის, სენეკას, ერაზმ როტერდამელის, მეფე ივანე მრისხანეს, მონტესკიეს, კარამზინის ეპისტოლური ნაწარმოებები. წერილებისგან შემდგარი რომანები: გოეთეს *ახალგაზრდა ვერთერის ვნებანი*, პუშკინის *რომანი წერილებში*, დოსტოევსკის *საბრალო ადამიანები*, ლაკლოს სახიფათო კავშირები და ა.შ.

2. მწერლების მეცნიერებისა და ცნობილ საზოგადო მოღვაწეების წერილები. ცნობილია მარქსის, ენგელსის, ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის წერილები.

3. ჟურნალისტური ლიტერატურული ნაწარმოების ფორმა. ხშირია დიდი მწერლის ან მეცნიერის ე.წ. ღია წერილები.

ლიტერატურა
----------

* *ლ. სულხანიშვილი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 169.
**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2020** (ან უბრალოდ **ევრო 2020**) — უეფა-ს მიერ ჩატარებული რიგით მე-16 საფეხბურთო ჩემპიონატი ევროპის ქვეყნის ნაკრებ გუნდებს შორის. ტურნირზე ჩატარდა 51 შეხვედრა, გახსნითი შეხვედრა 12 ივნისს, ხოლო ფინალი 2021 წლის 12 ივლისს. გამარჯვებულ გუნდს გადაეცა 10 მილიონი ევრო, ფინალისტს — 7 მილიონი ევრო, ნახევარ-ფინალისტს — 5 მილიონი ევრო, მეოთხედ ფინალისტს — 3 250 000 ევრო, ჯამში სატურნირო პრიზებისათვის გამოყოფილი იყო 34 მილიონი ევრო.

მასპინძლები
-----------

ჩემპიონატის მასპინძელი ქვეყანა 2014 წლის დასაწყისში გახდა ცნობილი. მასპინძლობაზე განაცხადები შეტანილი ჰქონდათ თურქეთს, ირლანდია-შოტლანდია-უელსს და საქართველო-აზერბაიჯანს. მაგრამ უეფას გადაწყვეტილებით ჩემპიონატი ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის 13 ქალაქში გაიმართება: 

მერვედფინალებიამსტერდამი, დუბლინი, ბუქარესტი, კოპენჰაგენი, ბილბაო, ბუდაპეშტი, ბრიუსელი, გლაზგო
მეოთხედფინალებიმიუნხენი, რომი, სანქტ-პეტერბურგი, ბაქო
ნახევარფინალები და ფინალილონდონი

სქოლიო
------

1. ↑  ევრო 2020 - საქართველო და აზერბაიჯანი, პირველი სამუშაო შეხვედრა[*მკვდარი ბმული*], საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია.
2. ↑  UEFA EURO 2020 to be held across continent (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
უეფა-ს ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი |
| --- |
|  |
| ტურნირები | 
საფრანგეთი 1960 · ესპანეთი 1964 · იტალია 1968 · ბელგია 1972 · იუგოსლავია 1976 · იტალია 1980 · საფრანგეთი 1984 · დას. გერმანია 1988 · შვედეთი 1992 · ინგლისი 1996 · ბელგია/ნიდერლანდი 2000 · პორტუგალია 2004 · ავსტრია/შვეიცარია 2008 · პოლონეთი/უკრაინა 2012 · საფრანგეთი 2016 · ევროპა 2020 |
|  |
| ფინალები | 
1960 · 1964 · 1968 · 1972 · 1976 · 1980 · 1984 · 1988 · 1992 · 1996 · 2000 · 2004 · 2008 · 2012 · 2016 · 2020 |

 |
**დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონი** (ნორვ. Store norske leksikon, აბრ. SNL) — სიდიდით მეორე ნორვეგიული ენციკლოპედია, რომელიც 1978 წელს გამომცემლობების Aschehoug-სა და Gyldendal-ის შერწყმის შედეგად შეიქმნა. ამ დრომდე ორივე გამომცემლობა ენციკლოპედიური ლექსიკონების გამოცემაზე იყო ორიენტირებული.

XX-XXI სს მიჯნაზე ბეჭდური სახით გამოცემული ენციკლოპედიების გაყიდვების მაჩვენებელი მკვეთრად დაეცა, ამიტომაც გამომცემლობას მეოთხე გამოცემის მომზადებისას ფონდ Fritt-სგან 10 მლნ კრონის სუბსიდია დასჭირდა. ხსენებული მეოთხე გამოცემა 16 ტომისგან შედგება, საერთო ჯამში 12 000 გვერდი და 280 000 სტატიაა.

2010 წლის 1 ივლისს გამოცხადდა, რომ ამიერიდან ბეჭდური სახით ენციკლოპედია აღარ გამოიცემოდა. რედაქცია ონლაინ ვერსიების შექმნაზე გადავიდა. ინტერნეტვერსია ხელმისაწვდომია ყველა მსურველისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ონლაინ ვერსია **„დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონისა"** (ნორვეგიულ ენაზე)
* საგამომცემლო სახლ Kunnskapsforlaget-ის საიტი (ნორვეგიულ ენაზე)

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით
**ეუთოს ხელმომწერი ქვეყნები 2006 წლისთვის**
  ხელი მოაწერეს ჰელსინკის შეთანხმებას და პარიზის ქარტიას.
  ხელი მოაწერეს მხოლოდ ჰელსინკის ხელშეკრულებას.
  არა აქვთ ხელი მოწერილი
  პარტნიორი ქვეყნები

**ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია**, *ეუთო* — ჩამოყალიბდა ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის საბჭოს საფუძველზე პარიზის 1990 წლის და ვენისა და ჰელსინკის 1992 წლის დეკლარაციების საფუძველზე. ფუნქციონირებს 1995 წლიდან.

1990 წლამდე ეუთო ფუნქციონირებდა როგორც შეხვედრებისა და კონფერენციების ფორუმი, რომელიც ადგენდა სახელმწიფოთა და მოქალაქეთა მოქმედების წესებს და პერიოდულად მიმოიხილავდა მათ შესრულებას (ამ დროს მისი სახელწოდება იყო „ევროპაში უშიშროებისა და თანამშრომლობის თათბირი - ეუთთ").

მიზნები
-------

* ურთიერთობების გაუმჯობესებისათვის ხელშეწყობა, აგრეთვე ხანგრძლივი მშვიდობის უზრუნველყოფისათვის საჭირო პირობების შექმნა;
* საერთაშორისო დაძაბულობის განმუხტვისათვის ზრუნვა;
* ევროპული უსაფრთხოების განუყოფლობის აღიარება, ასევე წევრ-სახელმწიფოებს შორის ურთიერთთანამშრომლობის განვითარების სტიმულირება;
* მშვიდობისა და უსაფრთხოების მჭიდრო ურთიერთკავშირის აღიარება როგორც ევროპის, ისე მსოფლიო მასშტაბით;
* საკუთარი წვლილის შეტანა ადამიანის უფლებათა დაცვაში, ეკონომიკურ და სოციალურ პროგრესსა და ყველა ერის კეთილდღეობაში.

ეუთოს მთავარი ორგანოა სახელმწიფოთა და მთავრობათა მეთაურების სათათბირო, რომელიც თავის სესიაზე ორ წელიწადში ერთხელ იკრიბება. სათათბირო განსაზღვრავს ეუთოს პრიორიტეტებსა და ძირითად მიმართულებებს.

ლიტერატურა
----------

* გეფერიძე დ. ხაზალია ა. საერთაშორისო ორგანიზაციების სამართალი, თბ. 2011

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია***

* ეუთო-ს ოფიციალური საიტი
დიდი ორმო
**„დიდი ორმო"** (აფრ. Groot Gat;, ინგლ. Big Hole; ან ინგლ. Kimberley Mine) — დიდი ზომის ღია კარიერი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ქალაქ კიმბერლისთან. მიჩნეულია როგორც ხელით გამომუშავებული უდიდესი ჩაღრმავება — ყოფილი ალმასის მაღარო. პირველად აქ ალმასები იპოვეს ქალაქ კოლესბერგთან, ფერმის ტერიტორიაზე. 1871-1914 წლებში 50 000 მაღაროელმა წერაქვითა და ნიჩბებით ღრმა ორმო გათხარეს, რის შედეგადაც გამოვლინდა 2,720 კგ ალმასი. დიდი ორმოს ზედაპირის ფართობი უდრის 17 *ჰა*-ს, პერიმეტრი 1,6 კმ-ია, ხოლო სიგანე 463 მ. ორმო ამოთხარეს 240 მ სიღრმეზე, შემდეგ ნაწილობრივ ამოავსეს ცარიელი ქანებით 215 მ-მდე. მოგვიანებით კიდევ 40 მ წყალმა დაიკავა, დანარჩენი 175 მ მოჩანს.

გამომუშავების პროცესში ამოღებულ იქნა 22,5 *მლნ*. ტ. გრუნტი. მინერალის მოპოვება 1866-1914 წლებში მიმდინარეობდა. სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების დასრულებასთან ერთად „დიდი ორმო" გახდა მომნახველების (კიმბერლისთან ერთად) საინტერესო ადგილი. მიმდინარეობს მცდელობები „დიდი ორმოს" მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეყვანასთან დაკავშირებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიდი ორმო"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* დიდი ორმო – ინფორმაცია დაარქივებული 2010-01-14 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* Re-envisioning the Kimberley Mine Museum:De Beers’ Big Hole Project დაარქივებული 2013-10-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Williams, Gardner F. (1904). *სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ალმასის შახტები*. New York:  B. F. Buck & company,   გვ. 199.
2. ↑  კიმბერლი — შახტის მუზეუმი დაარქივებული 2012-08-19 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ევრისთევსი** — არგოსელთა მეფე ტირინთოში თუ მიკენში, სთენელოსის და პელოპის ასულ ნიკიპეს შვილი, პერსევსის შვილიშვილი. ტახტი მიიღო ჰერას ვერაგობის წყალობით. ზევსი მოატყუა, ჰერაკლეზე ადრე მისი დაბადება უზრუნველყო და პირობის თანახმად გამეფდა ის, ვინც პერსეიდების გვარში პირველი იშვა. ევრისთევსმაც, მიკენის უბადრუკმა მეფემ, ლაჩარმა და ბოროტმა კაცმა, კარგად ისარგებლა თავისი უფლებებით და ჰერაკლეს მძიმე დავალებებს აძლევდა მისი დაღუპვის მიზნით. ასე მოახდინა ჰერაკლემ 12 საგმირო საქმე. როდესაც ლომგმირი მოკვდა, ევრისთევსმა ჰერაკლიდების შევიწროება დაიწყო, არსად არ აძლევდა მოსვენებას. ხანგძლივი ბრძოლა მაინც ჰერაკლეს შთამომავლების გამარჯვებით და პელოპონესში გაბატონებით დამთავრდა. ათენმა, თესევსის ქალაქმა, არათუ არ გასცა ჰერაკლიდები და არ ჩააბარე კარზე მომდგარ მტერს, არამედ თავი გამოიდო და ევრისთევსის ჯარს შეება. ევრისთევსი დამარცხდა და ეტლით გაიქცა. მოხუცი იოლაოსი, ჰერაკლეს ძმისშვილი, ძველი მეგობარი და თანამებრძოლი, ჰერაკლიდების დაუღალავი ქომაგი, სკირონიდის კლდეებთან დაეწია. ჯერ მეგობრის უფროს შვილსჰილოსს შეეხვეწა, ეტლი მათხოვეო, შემდეგ ზევსს შეევედრა, ერთი დღით ოდინდელი სიჭაბუკე დამიბრუნეო. წუთით ღრუბელმა დაბურა, მერე ახალგაზრდა გმირად ქცეული დაედევნა მტერს, შეიპყრო, ეტლიდან გადმოათრია, შებოჭა, ჰერაკლეს მოხუცებულ დედას - ალკმენეს მიჰგვარა, რომელმაც მაქოთი თვალები დასთხარა და წამებით მოკლა ან ჰილოსმა მოკლა, თავი მოჰკვეთა, ალკმენეს მიუტანა და ქალმა თვალები დასთხარა.

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 158, „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ევრისთევსი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ენგურესი** (ლატვ. Engures ezers) — ტბა ლატვიაში. ადმინისტრაცაიული თვალსაზრისით მოქცეულია მერსრაგსის, ენგურესა და ტუკუმსის მხარეების ტერიტორიაზე. მდებარეობს რიგის ყურის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 3,2 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 40,5 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,1 მ.

ენგურესი ლატვიაში ზედაპირის ფართობით ტბებს შორის მე-3 ადგილზეა. ერთვის მდინარეები მელნუპე, გრუნჩუ, ალქსნაიგრავისი, ჩექსტგრავისი, კალნუპე, ძედრუპე, პელჩულე, დურსუპე, იურპუგე. ტბიდან სათავეს იღებს მერსრაგის არხი. ტბაში სულ 9 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 85 ჰა. ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს ორნითოლოგიური კვლევითი ცენტრი. ენგურესი მოქცეულია ენგურესის ტბის ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე.

1995 წლიდან შეტანილია რამსარის კონვენციის საერთაშორისო სიაში. მდიდარია თევზით. გვხვდება თევზების 20-მდე სახეობა, მათ შორის: ქორჭილა, ოქროსფერი კარჩხანა, წერი, ლოქორია, ფარფლწითელა, კობრი, ღლაბუტა, ქაშაპი და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლატვიის ტბების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Engures ezers // Ezeri.lv datubāze
2. ↑  Engures ezers Nature Park.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-01. ციტირების თარიღი: 2019-08-20.
3. ↑  Ramsar Sites Information Service
4. ↑  ლატვიის ტბების მონაცემთა ბაზა
**ენგინ აქიურექი** (თურქ. Engin Akyürek; დ. 12 ოქტომბერი 1981) — თურქი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

ენგინ აქიურექი დაიბადა 1981 წლის 12 ოქტომბერს ანკარაში. მამამისი ხელისუფლების თანამდებობის პირია დედამისი კი დიასახლისი. მას ჰყავს უმცროსი ძმა. აქიურექმა დაამთავრა ანკარის უნივერსიტეტი 2002 წელს, ლინგვისტიკისა და ისტორიის სპეციალობით. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში ენგინი თეატრმა და სამსახიობო კარიერამ გაიტაცა.

2004 წელს, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო შოუში „თურქეთის ვარსკვლავები" და გაიმარჯვა ნომინაციაში „საუკეთესო მსახიობი". გამარჯვების წყალობით ენგინმა მიიღო როლი სერიალში „უცხოელი სასიძო". შემდეგ ამას მოჰყვა როლები ფილმში „ბედი", „შავი გველი" და „ღრუბლად რომ გადავიქცე".

2010-2011 წლებში ენგინ აქიურექი გადაიღეს სერიალში „უდანაშაულო", სადაც პარტნიორობა ცნობილმა თურქმა მსახიობმა ბერენ საათმა გაუწია. ამ სერიალის პერსონაჟმა ქერიმ ილგაზმა, აქიურექს ნამდვილი პოპულარობა მოუპოვა, როგორც თურქეთში ასევე მის საზღვრებს გარეთაც. ის ტელე-ეკრანებზე 2014 წლის მარტში დაბრუნდა ახალი პერსონაჟით, კომისარი ომერ დემირი სერიალში „შავი ფული და სიყვარული", სადაც პარტნიორობას ცნობილი თურქი მსახიობი თუბა ბუიუქუსთუნი უწევს. თურქულმა არხმა „ATV"-მ ისინი სოციალურ ქსელში. წლის საუკეთესო წყვილად დაასახელა.

2015 წელს მან სეულში მოიპოვა საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის ტიტული, სერიალით „შავი ფული და სიყვარული", რომელშიც კომისარ ომერ დემირის როლი შეასრულა. ასევე 2015 წელს აქიურექი საუკეთესო მამაკაცის როლის შესრულებისთვის მიიწვიეს აშშ-ში ემის დაჯილდოებაზე (თუმცა ემი არ მიუღია). 2015 წელს თურქეთში, Kristal Fare-ს დაჯილდოებაზე მოიპოვა ჯილდო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენგინ აქიურექი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb17026835v (data)
* ISNI: 0000 0001 1990 0373
* LCCN: no2011068356
* VIAF: 170909727
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 170909727

 |
კოროვაების ეთნოსის წარმომადგენელი პაპუადან. ისინი დაახლოებით 3000 არიან და ცივილიზაციასთან 1970–იან წლებამდე არ ქონიათ შეხება.
**ეთნოსი** (ძვ. ბერძნ. ἔθνος — ტომი, ხალხი) — ჰომეროსის მიხედვით, ადგილსამყოფელი, საცხოვრებელი, კერა, კარავი. ეთნოსით აღინიშნება აგრეთვე ჩვევა, მიდრეკილება, ადათი, წესრიგი და ხასიათი, როგორც რისამე თავისებურება, ნიშანი, თვისება. მოგვიანებით სიტყვა „ეთნოსს" ეძლევა ფსიქოლოგიური მნიშვნელობა. მაგ. ესქილე, სოფოკლე, ჰერაკლიტე, პლატონი და არისტოტელე მას ხმარობდნენ ზმნის, სულიერი წყობის აღმნიშვნელად. აქედან გამომდინარე, შემდგომში ჩამოყალიბდა ეთნოსის საკუთრივ ზნეობრივი მნიშვნელობა. იგი არის ხასიათის შეძენილი ნიშანი, რომელიც ეთიკური შეფასების ობიექტი ხდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიასპორა
* ეთნოცენტრიზმი
* ეთნოგენეზი
* გენეალოგია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 59.
* Barth, Fredrik (ed). *Ethnic groups and boundaries. The social organization of culture difference*, Oslo: Universitetsforlaget, 1969
* Beard, David and Kenneth Gloag. 2005. Musicology, The Key Concepts. London and New York: Routledge.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biomedcentral.com
* Rian.ru დაარქივებული 2011-06-06 საიტზე Wayback Machine.
* American Psychological Association's Office of Ethnic Minority Affairs
**დიდი პრიზმული წყარო** (ინგლ. Grand Prismatic Spring) — დიდი თერმული წყარო აშშ-ში, უაიომინგის შტატში. მდებარეობს იელოუსტოუნის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 2220 მ სიმაღლეზე. სიდიდით მსოფლიოში მე-3 ადგილზეა ფრაინგ-პენისა და ბოილინგის ტბების შემდეგ. განფენილია მიდვეის გეიზერის აუზში. მისი დიამეტრია დაახლოებით 110 მ, ხოლო სიღრმე 50 მ. წყაროს 70°C-ანი წყლის ხარჯი შეადგენს 2100 ლიტრს წუთში.

დიდი პრიზმული წყარო გეოლოგებმა შენიშნეს 1871 წლის ჰაიდენის გეოლოგიური აგეგმვის დროს და სახელი უწოდეს მისი გასაოცარი შეფერადების გამო. პირველი ცნობები წყაროს შესახებ ეკუთვნით ადრინდელ ევროპელ მოგზაურებსა და გეოდეზისტებს. 1839 წელს ამერიკული ბეწვეულის კომპანიის ოთხმა მონადირემ გადაკვეთა მიდუეის გეიზერის აუზი და შენიშნა „მდუღარე ტბა", — სავარაუდოდ დიდი პრიზმული წყარო დიამეტრით 90 მ. 1870 წელს უოშბერნ-ლანგფორდ-დოანის ექსპედიციამ მოინახულა წყარო და სიახლოვეს შენიშნა 15 მ გეიზერი, რომელსაც მოგვიანებით ექსელსიორი ეწოდა.

გაზაფხულზე ნათელი და კაშკაშა ფერები კიდეების ირგვლივ არსებული მინერალებით მდიდარი წყლის მიკრობული მატების შედეგია, რომლის პროდუქტის ფერი გარდამავალია მწვანესა და წითელს შორის. მიკრობული მატების ფერების რაოდენობა დამოკიდებულია ქლოროფილისა და კაროტინოიდების შეფარდებასა და ჩამონადენის ტემპერატურის გრადიენტზე. ზაფხულში მატები ნარინჯისფერი ან წითელია, მაშინ როდესაც ზამთარში მატები ჩვეულებრივ, მუქი მწვანეა. ექსტრემალური სიცხის გამო აუზის ცენტრი სტერილურია. აუზის ცენტრალური ნაწილის წყლის მუქი ლურჯი ფერი წყლის შიდა ლურჯი ფერის შედეგია. ეფექტი მეტად ძლიერია წყაროს ცენტრში, მისი სტერილურობისა და სიღრმის გამო.

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Steam Explosions, Earthquakes, and Volcanic Eruptions—What's in Yellowstone's Future?
2. 1 2  Geiling, Natasha. The Science Behind Yellowstone's Rainbow Hot Spring
3. ↑  The Fire Hole": Era of the American Fur Company, 1833-1840
4. ↑  Part II: Definitive Knowledge - The Washburn Party (1870)
5. ↑  Thomas D. Brock. Colorful Yellowstone. Life at High Temperature
**ეიმერის შელფური მყინვარი** — დიდი შელფური მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში. მდებარეობს ლარს კრისტენსენისა და ინგრიდ კრისტენსენის მიწებს შორის. წარმოადგენს მაკ-რობერტსონის მიწის ნაწილს. სიგრძე 550 კმ, ფართობი დაახლოებით 60 ათ. კმ². სიმაღლე 25–50 მ, ყინულის სისქე ცვალებადობს 200–800 მ ფარგლებში. ყინულის ძირითად მასას აწვდის ლამბერტის გამომყვანი მყინვარი. გიგანტური აისბერგების მოწყვეტის გამო ფართობი ცვალებადობს.

1963 წლის ბოლოს ან 1964 წლის დასაწყისში ეიმერის შელფურ მყინვარს მოწყდა ვეებერთელა სწორზედაპირიანი აისბერგი, რომლის ფართობმა შეადგინა დაახლოებით 10 ათ. კმ². ერთი წლის შემდეგ აისბერგი ორ ნაწილად დაიშალა. 2019 წელს მოწყდა აისბერგი D28, რომლის სისქე 210 მ, მასა 315 მლრდ. ტ, ხოლო ფართობი 1636 კმ² იყო. თანამგზავრული სურათებით გამოირკვა, რომ 2019 წელს მყინვარის ზედაპირიდან გაქრა 600–750 მლნ. მ³ მოცულობის მქონე ტბა, რომელშიც ზაფხულის თვეებში მდნარი წყალი გროვდებოდა.

ეიმერის შელფური მყინვარი აღმოაჩინა ბრიტანეთ-ავსტრალია-ახალ ზელანდიურმა ექსპედიციამ (BANZARE) დაგლას მოუსონის ხელმძღვანელობით 1931 წელს. სახელი ეწოდა ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწის უილიამ ბენქს ეიმერის პატივსაცემად, რომელიც 1925–28 წლებში დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფოს წარმომადგენელი იყო ავსტრალიაში.

1933 წელს მყინვარზე პრეტენზია ავსტრალიამ გამოაცხადა. 1971–74 წლებში მყინვარის რაიონში საბჭოთა ანტარქტიდულმა ექსპედიციებმა შეასრულეს კომპლექსური გეოლოგიურ-გეოგრაფიული კვლევები, რისთვისაც მყინვარზე შეიქმნა დროებითი თანამეგობრობის სადგური.

სქოლიო
------

1. ↑  Amery Ice Shelf | Australian Antarctic Program www.antarctica.gov.au
2. ↑  Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. 2006.
3. ↑  Budd, W. 1966. The dynamics of the Amery Ice Shelf. J.Glaciol. 6(45), 335–358
4. ↑  315 billion-tonne iceberg breaks off Antarctica. BBC News. ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი 2019
5. ↑  Cox, Lisa. Giant iceberg breaks off east Antarctica. The Guardian. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი 2019
6. ↑  Scientists detect sudden loss of large Antarctic lake aappartnership.org.au
7. ↑  Fred G. Alberts. Geographic Names of the Antarctic. Second Edition, 1995
8. ↑  Amery Ice Shelf | Encyclopedia Britannica www.britannica.com
9. ↑  Большая советская энциклопедия | Шельфовый ледник Эймери

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: sh2006001695
* VIAF: 315163086
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 315163086

 |
**ებრაელთა მიმართ წერილის II თავის მე-9 მუხლი** ასე გამოიყურება:

"არამედ ვხედავთ, რომ იესო, რომელიც ოდნავ თუ დამცირდა ანგელოზთა წინაშე, დიდებითა და პატივით გვირგვინოსან იქმნა სიკვდილის გამო, რაც დაითმინა, რათა, **ღვთის მადლით** (χάριτι θεοῦ), ყველას გულისთვის ეხილა სიკვდილის გემო."

ზოგიერთი ხელნაწერი და ეკლესიის მამა მას სხვანაირად წარმოადგენს, როგორც - **ღვთის გარეშე** (χωρις θεου).

ეკლესიის მამები
---------------

თეოდორე მოფსუესტელი ამბობდა: "ზოგიერთებმა ამოშალეს 'ღვთის გარეშე' და მის მაგივრად ჩაწერეს 'ღვთის მადლით'". მისი აზრით ეს იმიტომ გაკეთდა, რომ იესოს ადამიანური ბუნება გაებათილებინათ როცა ტექსტი აჩვენებდა, რომ ადამიანურმა ბუნებამ იგემა სიკვდილი და არა ღვთაებრივმა.

ასევე ორიგენეც, რომელმაც ნახა რომ მის ხელთ არსებულ ხელნაწერებში ეს ორი განსხვავებული ტიპის ვერსია იყო, უპირატესობა მან "ღვთის გარეშე"-ს მიანიჭა. 

უმეტესობა ეკლესიის მამებისა აღიარებდა ფრაზას - "ღვთის მადლით", თუმცა ორიგენეს და თეოდორეს გარდა კიდევ რამდენიმეს მოყვანა შეიძლება მაგალითად, თუნდაც იერონიმეს, ამბროსისისა და ფულგენტიუსისა, რომელნიც აღიარებდნენ ამ ფრაზის არსებობას ან უფრო მეტიც - მის ჭეშმარიტებას.

ხელნაწერები
-----------

რაც შეეხება ხელნაწერებს, აბსოლუტურად ყველა ხელნაწერი (რომელიც შეიცავს ებრაელთა მიმართ წერილს) წარმოგვიდგენს ამ მუხლს ფრაზით "ღვთის მადლით", გარდა რამდენიმესი - 0121b, 424c, 1739. ამასთან ერთად აღსანიშნავია არამეული ფეშიტაც. ფეშიტა რომელიც დასავლეთის სირიულმა, ანუ მონოფიზიტურმა ეკლესიამ შემოინახა, შეიცავს ორნაირ ფრაზას "ღვთის მადლით" და "ღმერთმა, საკუთარი მადლით" (რაც ხაზს უსვამს პირადად ღვთის ვნებას), ხოლო აღმოსავლეთის სირიულმა, ანუ ნესტორიანულმა ეკლესიამ შემოინახა იგი როგორც "ღვთის გარეშე".

სქოლიო
------

1. ↑  From William Norton's Book about Peshitto-Syriac Translation of Hebrews, James, 1 Peter, and 1 John, Page xxxix.
2. ↑  Origen's Commentary on the Gospel of John
3. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-27. ციტირების თარიღი: 2011-09-03.
**ებრაელები ჩინეთში** — ებრაელების პირველი დიდი ნაკადი ჩინეთში ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში ჩნდება. თანგ-ის ეპოქის ჩინეთი მსოფლიოს ხალხთათვის გახსნილი იყო. არაბების, სპარსების, ხორაზმელებისა და სხვათა დიასპორების არსებობა ჩინეთში უკვე ჩვეულებრივი მოვლენა გახლდათ. ცალკეულ მეცნიერთა აზრით, ჯერ კიდევ ძვ. წ. II-I საუკუნეებში, ანუ ჭოუ-ს ეპოქაში, ებრაელები იოუთაი ჩინეთში უკვე იმყოფებიან, მაგრამ, სამწუხაროდ, ამის შესახებ წერილობითი ცნობები არ არსებობს. 

სამხრეთ სუნგ-ის დინასტია ებრაელებს ყველა პირობას უქმნიდა, რათა თავი უცხოელებად არ ეგრძნოთ. მათ აქ ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლები, საწარმოები, სასულიერო სასწავლებლები და რაბინთა ინსტიტუტი, საკულტო ტაძრები, სადაც ებრაელთა
წესისამებრ აღესრულებოდა მსახურება, ვერცხლის რიგები, სავაჭროები და რა თქმა უნდა მიწები. 

ებრაელები ჩინეთში მისდევდნენ სოფლის მეურნეობას, უფლებამოსილნი იყვნენ ესწავლათ როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო სასწავლებლებში. სახელმწიფო გამოცდების ქეძუეს ჩაბარების შედეგად სახელმწიფო მოხელეთა თანამდებობებსაც იკავებდნენ. 

აღსანიშნავია, რომ ებრაელთა რელიგიას ჩინეთში დევნა არ განუცდია. 

ჩინეთში ებრაელები მოიხსენიებიან ორი სახელით სამარიტელები და „შავი ებრაელები".

პირველად 1163 წელს ქალაქს ქაიფენ-ში აგებულ იქნა ებრაელთა სამლოცველო ტაძარი, თუმცა XIII საუკუნის დასაწყისში კი ტაძარი მომთაბარე ტომების შემოსევისას დაინგრა, მაგრამ იმავე საუკუნის 20-იან წლებში ტაძარი აღადგინეს და მონღოლთა მმართველობის იუანის დინასტიის არსებობის განმავლობაში ტაძარში მსახურება არ შეწყვეტილა, ხოლო XIV საუკუნის დამდეგს იუანის დინასტიის წინააღმდეგ აჯანყებისას ტაძარი კვლავ დაინგრა, თუმცა იგი მალევე აღადგინეს.

XIV-XVII სუკუნეები ებრაელთათვის ჩინეთში დიდი აღმავლობის ხანად ითვლება. სწორედ ამ პერიოდში ფართოვდება მათი დასახლების ადგილსამყოფელი ქალაქ ქაიფენში. მოგვიანებით ამ ქალაქს შეემატა ქალაქები ხენანი და შენსი.
იმ პერიოდში ქალაქ ქაიფენში ებრაელთა 500 ოჯახი დაახლოებით 6000 სულს მოითვლიდა.

ებრაელების ასეთი წინსვლა-განვითარება ჩინეთში ბუნების მოვლენებმა დაასრულა. 1642 წელს მდინარე ხუანხე ადიდდა, ნაპირებს გადავიდა, გარღვეული ჯებირებიდან გადმოხეთქილმა წყლის უზარმაზარმა ნაკადმა კი ებრაელთა დასახლებები მთლიანად დატბორა, რასაც მრავალი ებრაელის სიცოცხლე შეეწირა. ზოგმა გაქცევით უშველა თავს.

XIX საუკუნეში საბოლოოდ განადგურდა ქალაქ ქაიფენის ებრაული ტაძარი. მისი ადგილი დაიჭირა ახალმა ნაგებობებმა და ქუჩებმა. 

XIX საუკუნის ბოლოს იწყება ებრაელების ახალი ნაკადის შემოსვლა ჩინეთში, კერძოდ ქალაქ შანხაიში, შედარებით ნაკლები რაოდენობით ქალაქ უხანში, ქალაქ თიენწინსა და ქალაქ ხარპინში, რაც ძირითადად უკავშირდება მსოფლიოში მიმდინარე ეკონომიკურ ძვრებს.

ლიტერატურა
----------

* ჩინეთი ჟამთა სივრცეში; თბ.2007
**ელი** (თურქ. აზერბ. ილ, ელ - ტომი, ხალხი) — მეჯოგე-მომთაბარე მოსახლეობა კახეთსა და ქვემო ქართლში XVI-XIX საუკუნეებში.

ისტორია
-------

ელის შემოჭრისა და დამკვიდრების ცდა საქართველოში დაკავშირებული იყო მომთაბარე ხალხების (სელჩუკები, მონღოლები, თურქმანები) შემოსევებთან. XI საუკუნიდან ისინი ბრძოლით იკავებდნენ მცირე აზიისა და ამიერკავკასიის ტერიტორიას. საქართველოში ელიის ჩამოსახლება იქცა სეფიანთა დინასტიის შაჰების პოლიტიკად, რომლის მიზანი იყო ქართული ფეოდალური მიწათმფლობელობისა და სახელმწიფოებრიობის მოსპობა. 

შაჰ-აბას I-მა ელი დიდ მასებად ჩაასახლა მის მიერ გაჟლეტილი და ირანში გადასახლებული კახელების მიწა-წყალზე. ქართულ ფეოდალურ საზოგადოებაში ფეხს იკიდებდა ნახევრად პატრიარქალური, ნახევრად ფეოდალური წყობის, ეთნიკურად უცხო სოციალური ძალა, რომლის ჩამორჩენილი ეკონომიკური ბაზა (ექსტენსიური მეურნეობა, ფეოდალური მიწათმფლობელობის ზრდადაუსრულებელი ფორმები) საფუძველს აცლიდა საქართველოს სამიწათმოქმედო მეურნეობის ინტენსიურ დარგებს და გადაგვარებით ემუქრებოდა ადგილობრივ სოციალურ-პოლიტიკურ წყობილებას. 

ელის დამკვიდრება შაჰ-აბას-I-ის გეგმის ქართულ-ქრისტიანული სამეფოების „გურჯისტანის" სახანოებად გადაქცევის დასაწყისი იყო. ეს გეგმა ჩაშალა მარტყოფის ბრძოლამ გ. სააკაძის მეთაურობით. თურქმანული ტომების ჩასახლების მორიგი ცდა შაჰ-აბას II-ის დროს ჩაშალა კახეთის აჯანყებამ (1659). XVII საუკუნის II ნახევრიდან კახეთსა და ქვემო ქართლში მეჯოგე-მომთაბარე და მკვიდრბინადარი მოსახლეობის თანაფარდობა უკანასკნელის სასარგებლოდ შეიცვალა. ელის ნაშთები ლოკალიზებულ იქნენ ადგილობრივი ფეოდალური ურთიერთობათა გარემოცვაში. ელის გამოცოცხლების პოლიტიკა, რასაც ნადირ-შაჰი ატარებდა ქართლსა და კახეთში XVIII საუკუნის 30-40-იან წლებში, მარცხით დამტავრდა. XVIII საუკუნის საქართველოში შემუშავებულ იქნა „ელის დებულება", რომელიც შევიდა „დასტურლამალში". ელის ეკავა სომხითი, ალგეთისა და დმანისის ხეობები. მისი სოციალური სტრუქტურა ირანში მცხოვრები ყიზილბაშური ტომების მომთაბარული ორგანიზაციის შესაბამისი იყო. 

საქართველოში განსახლებული ყიზილბაშური ტომებიდან ცნობილია: ჯავანშირი, ქეშალუ, ნაჯბადილი, არახლუ, დემურჩი, აჰმადლუ, ჰასანლუ და სხვა. ამ ტომების ძირითად სოციალურ უჯრედებს ოიმახი და ობა ეწოდებოდა. ელის განსახლებული იყო სახელმწიფო, სამეფო და საფეოდალო მიწებზე. საქართველოს ხელისუფლება ფისკალური და სამხედრო მიზნებისათვის 3 წელიწადში ერთხელ ატარებდა ელის აღწერას. XVIII საუკუნიდან შესამჩნევი გახდა ელის მკვიდრბინადრულ ცხოვრებაზე გადასვლის ტენდეცია. ელის სამეურნეო და სოციალური პროგრესი საქართველოში უფრო სწრაფი ტემპით განვითარდა, ვიდრე მის მონათესავე ირანსა და ანატოლიიის თურქმანულ ტომებში.

ლიტერატურა
----------

* *გაბაშვილი ვ.*, ქართული ფეოდალური წყობილება XVI-XVII საუკუნეებში, თბ. 1958

* *ჩოჩიევი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 124.
**ეგერსკის ხიდი** (რუს. Егерский мост) — ამჟამად უკვე არარსებული ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდებარეობდა საადმირალოს რაიონში, ვედენის არხზე ობვოდნის არხის მარჯვენა (ჩრდილოეთის) სანაპიროზე. ხიდის სიგრძე იყო 25,8 მეტრი, სიგანე - 11,64 მ.

სახელწოდება
-----------

ეგერსკის ხიდმა სახელწოდება მიიღო ახლოს მდებარე ეგერესკის პოლკის ლეიბ-გვარდიის ყაზარმების მდებარეობის გამო. XIX საუკუნის დასასრულამდე ეწოდებოდა ვედენის მეორე ხიდი.

ისტორია
-------

ეგერსკის ხიდი თავის ისტორიას იწყებს 1835 წლიდან. ამ წელს ობვოდნის არხის მშენებლის მაიორ ადრიანოვის მიერ შემუშავებული და პეტრე პეტრეს ძე ბაზენის პროექტზე დაყრდნობით ააშენეს ახალი ხიდი. 1884 წელს მალების კაპიტალური სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა. სამუშაოები წარიმართა ინჟინერ ანტონ ივანეს ძე შტუკენბერგის დაკვირვების ქვეშ. 

ეს იყო ერთმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. მალები შედგებოდა ცხრა თაღისაგან. ქვის საყრდენები მოპირკეთებული იყო აგურით და ყორის ქვით. ხიდს ჰქონდა თუჯის მოაჯირი. 

1904 წელს მოსკოვი-ვინდავო-რიბინსკის რკინიგზის სამმართველომ ხის ხიდი შეცვალა ახალი მეტალის თაღოვანი ხიდით. თუჯის მოაჯირები შეიცვალა რკინის მოაჯირებით, ხიდის სიგრძე გახდა 25,8 მეტრი, ხოლო სიგანე — 11,64 მ.

1968 წელს ეგერსკის ხიდი დაანგრიეს, არხის ამოვსების გამო.

ლიტერატურა
----------

* Тумилович Е. В. Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с.
* Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვედენის არხის ხიდები |
| --- |
|  |
| 
* ეგერსკის ხიდი
* ვიტებსკის ხიდი
* ალექსანდროვსკის ხიდი
 |

 |
**ევროზონის გაფართოება** არის ევროკავშირში (EU) მიმდინარე პროცესი, რომელიც მიუთითებს წევრი სახელმწიფოების ვალდებულებაზე, დანიის, გაერთიანებული სამეფოს და შვედეთის (*დე ფაქტო*) გამოკლებით, შემოიღონ ევრო ერთადერთ ვალუტად, როგორც კი მოთხოვნებს დააკმაყოფილებენ. ეს გულისხმობს ვალუტის გაცვლითი კურსის ევროპული მექანიზმის (ERM II) ორწლიან ეტაპს და ევროკავშირის საშუალო მაჩვენებელთან ინფლაციის შენარჩუნებას.

საწყის ეტაპზე ევრო ევროკავშირის 11 სახელმწიფომ შემოიღო 1999 წელს. საბერძნეთი ევროზონას შეუერთდა 2001 წელს, ჯერ კიდევ ევროს ემისიამდე და სხვა ეროვნული ვალუტების ამოღებამდე. სლოვენია შეუერთდა 2007 წლის 1 იანვარს, კვიპროსი და მალტა 2008 წლის 1 იანვარს, სლოვაკეთი 2009 წლის 1 იანვარს, და სულ ბოლოს - ესტონეთი 2011 წლის 1 იანვარს.

განრიგის მიხედვით, დარჩენილი სახელმწიფოებიდან უახლოესის მიერთება მოსალოდნელია 2014 წელს. დანიას არ აქვს მიერთების ვალდებულება, მაგრამ გეგმავს მეორე რეფერენდუმის გამართვას ევროზონიდან განცალკევების გაუქმებაზე. შეერთების შემთხვევაში, დანიას შეუძლია ევრო მყისვე შემოიღოს, რადგან „ERM II" გავლილი აქვს. გაერთიანებული სამეფო და შვედეთი ERM II-სგან განცალკევებულნი არიან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ევროკავშირის ვალუტები
* ევროკავშირის გაფართოება
* ევროკავშირი

სქოლიო
------

1. ↑  Kubosova, Lucia (5 May 2008)). „Slovakia confirmed as ready for Euro". euobserver.com. ციტირების თარიღი: 25 January 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Ministers offer Estonia entry to eurozone January 1
**ეაკოსი** – *(ბერძნ.)* გმირი, ეაკიდების მოდგმის მითოსური ფუძემდებელი. ზევსისა და ეგინას ძე. ტელამონისა და პელევსის მამა.

ზევსს მოეწონა მდინარის ღმერთის, ასოპოსის ასული ეგინა. არწივად გარდასახულმა მოიტაცა მშვენიერი ქალწული და კუნძულ იონოპიაზე დაასახლა. მას შემდეგ კუნძულს ეგინა ეწოდა. სწორედ აქ დაიბადა ეაკოსი. კუნძულის მკვიდრნი ჭირმა გაწყვიტა. მაშინ ზევსმა, ეაკოსის თხოვნით, ჭიანჭველები გარდასახა ადამიანებად და კუნძულზე კაცთა მოდგმა ააღორძინა (მირმიდონები). სხვა ვერსიით, ზევსმა კუნძულის მოსახლეობა მიწისგან გამოძერწა. ეგინაზე არსებობდა ეაკოსის კულტი. იგი წვიმის მომყვან ღვთაებად ითვლებოდა და მის სახელზე აწყობდნენ ასპარეზობებს, რომელთაც ეაკიები ეწოდებოდა.

გვიანი ხანის მითოსი გვამცნობს, რომ ეაკოსი პოსეიდონთან და აპოლონთან ერთად ტროას გალავანს აშენებდა. სამუშაოს დასრულების შემდეგ გალავანზე ასრიალდნენ გველები. პოსეიდონისა და აპოლონის მიერ აგებულ კედლებზე ამავალი გველები მოკვდნენ. მესამე გველმა, რომელიც მოკვდავი ეაკოსის მიერ აგებულ გალავანს გადაევლო, ქალაქში შეაღწია. ნათელმხილველთა წინასწართქმით, ეს იმის ნიშანი იყო, რომ ეაკოსის შთამომავლები დაიპყრობდნენ ტროას.

ეაკოსი მოკვდავთა შორის გამოირჩეოდა თავისი კეთილშობილებითა და სამართლიანობით. სწორედ ამიტომ, გარდაცვალების შემდეგ იგი ღმერთებმა ჰადესის მსაჯულად დანიშნეს მინოსთან და რადამანთისთან ერთად.

გადატანითი მნიშვნელობით ეაკოსს სამართლიან კაცზე იტყვიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------