**ალექსეი შჩუსევის სახელობის არქიტექტურის მუზეუმი** (რუს. Музе́й архитекту́ры и́мени Алексе́я Щу́сева) — მოსკოვის არქიტექტურის ისტორიის მუზეუმი. 1949 წლიდან მას არქიტექტორ ალექსეი შჩუსევის სახელი მიენიჭა. გაიხსნა 1964 წელს რუსული არქიტექტურის სახელმწიფო მუზეუმისა და სსრკ არქიტექტურის აკადემიის მუზეუმის გაერთიანების შემდეგ.

1991 წლიდან კოლექცია განთავსებულია ტალიზინის სახლში ვოზდვიჟენკაზე და მიჩნეულია, როგორც ფედერალური მნიშვნელობის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი.

გარდა საგამოფენო საქმიანობისა, მუზეუმი ეწევა სამეცნიერო კვლევებს და ხელს უწყობს არქიტექტურული ძეგლების რესტავრაციას. მუზეუმის სტრუქტურა მოიცავს ფილიალებს: მელნიკოვის მუზეუმი, მე -17 საუკუნის სატრაპეზო პალატა, რომელიც მდებარეობს აპტეკარსკის პრიკაზის შენობაში, საგამოფენო სივრცე "რუინა", ასევე სამეცნიერო განყოფილებები სახსრების შესანახად, ბიბლიოთეკა, არქივი, ფოტო ბიბლიოთეკა, არქიტექტურის ხელშეწყობის განყოფილება, განვითარების განყოფილება. 2018 წლის მონაცემებით, მუზეუმის ფონდი შეიცავს მილიონზე მეტ ექსპონატს: ორიგინალური ნახატები, სახლის მოდელები, ფოტოსურათები და საარქივო დოკუმენტები.

გამომდინარე იქიდან, რომ ევროპაში არქიტექტურული დიზაინის, ნახატების, მოდელების და არქიტექტურული ფოტოგრაფიის კოლექციები, როგორც წესი, სახვითი ხელოვნების ან დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმების ნაწილია, ხოლო არქიტექტურის ცალკეული მუზეუმები (მაგალითად, ფრანკფურტსა და ვენაში) მცირეა, არქიტექტურის მუზეუმი ა. შჩუსევის სახელით ითვლება მსოფლიოში ამგვარი პროფილის უდიდეს ინსტიტუტად.

ისტორია
-------

პირველი იდეები არქიტექტურის მუზეუმის შექმნის შესახებ გამოხატა მოსკოვის ადმინისტრაციამ ჯერ კიდევ მე -19 საუკუნეში. 1917 წელს ხელოვნების კომიტეტმა მაქსიმ გორკის ხელმძღვანელობით გამოაქვეყნა "მიმართვები ხელოვნების ნიმუშების შენარჩუნებისთვის". მოსკოვის არქეოლოგიურმა საზოგადოებამ დაიწყო მუზეუმის პროექტის შემუშავება.

შემდგომში შეიქმნა სპეციალური კომისია, რომლის მთავარი მიზანი იყო არქიტექტურული და მხატვრული ფონდის შექმნა თანამედროვე არქიტექტურის ისტორიული მასალებისა და დოკუმენტების შესანახად. კომისიის შემადგენლობაში შედიოდნენ განათლების სახალხო კომისარიატისა და მოსკოვის საკრებულოს წარმომადგენლები: ნ. ვ. ბაკლანოვი, ივან მაშკოვი, ივან რილსკი, გ. ნ. სუხანოვი, ალექსეი შჩუსევი. დისკუსიების შედეგად შეიქმნა განათლების სახალხო კომისარიატის არქიტექტურული და ხელოვნების განყოფილება ივან ჟოლტოვსკის ხელმძღვანელობით. ითვლებოდა, რომ დაწესებულება განთავსებული იქნება ინგლისური კლუბის შენობაში ტვერსკაიას ქუჩაზე და იქ იქნება ქალაქების მოდელები, გრავიურები და არქიტექტურული ძეგლების ფოტოები.

ომის შემდგომ თვეებში ალექსეი შჩუსევმა კამპანია ჩაატარა არქიტექტურის ღია მუზეუმის მნიშვნელობისთვის, ხოლო 1945 წელს ვიაჩესლავ მოლოტოვმა გამოსცა ბრძანება რუსული არქიტექტურის რესპუბლიკური მუზეუმის დაარსების შესახებ. გადაწყდა დაწესებულების განთავსება ტალიზინის მამულში, რომელიც აშენდა მე -18 საუკუნეში მატვეი კაზაკოვის პროექტის მიხედვით. შენობა აღადგინა ალექსეი შჩუსევის არქიტექტურულმა ბიურომ: ფასადი და შიდა ჭერი რეკონსტრუქციულ იქნა, ხოლო ძველ ეგვიპტურ სტილში ორნამენტები აღდგა ფოიეში. მოსკოვში პირველი საჯარო არქიტექტურული მუზეუმი გაიხსნა1945 წელს.

თანამედროვეობა
--------------

2015 წელს კულტურის სამინისტრომ დააფინანსა მუზეუმის ვირტუალური გამოფენის შექმნა. პორტალი შეიცავს საარქივო მასალებს, რომლებიც დაჯგუფებულია შვიდ პერიოდად: ძველი რუსული არქიტექტურა (X-XVII სს.), ბაროკო (XVII-XVIII სს.), კლასიციზმი (1760-1830 წწ), ისტორიციზმი (1840-1910 წწ), თანამედროვე (1890-1910 წწ), ავანტი ბაღი (1910-1930-იანი წლები), საბჭოთა არქიტექტურა (1920-1980-იანი წლები).

2017 წელს მუზეუმის დირექტორად დაინიშნა ელიზავეტა ლიხაჩევა, რომელიც ადრე იკავებდა უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობას და მუშაობდა მელნიკოვის მუზეუმის ფილიალში. 2018 წელს მუზეუმმა გამოაცხადა კონკურსი ტალიზინის სამკვიდროს ეზოს საზაფხულო მშენებლობისთვის, სადაც ჩატარდება საგანმანათლებლო და კულტურული ღონისძიებები.

2018 წელს მუზეუმი გახდა საერთაშორისო ფესტივალის გამარჯვებული გერმანიაში, რომელიც ჩატარდა 31 მაისს და 1 ივნისს, მიიღო ვერცხლის ჯილდო კატეგორიაში "მობილური აპლიკაცია".

ექსპოზიცია
----------

მუზეუმის კოლექცია ჩამოყალიბდა ორიგინალური პროექტებიდან, გრავიურებიდან, ნახატებიდან, სახელმწიფო მუზეუმის ფონდიდან, ერმიტაჟიდან, სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმიდან გადაცემული ფოტოებიდან, ასევე კერძო კოლექციებიდან. რუსული არქიტექტურის ძეგლების საზომი ნახატების ფონდი შეიქმნა მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების კოლექციებისა და ცენტრალური სახელმწიფო ნიმუშებიდან.

მუზეუმი, რომელსაც აქვს საცავებში შენახული ვრცელი კოლექცია, რეგულარულად ამზადებს თემატურ გამოფენებს, როგორიცაა: "საბჭოთა დიზაინი 1920-1960", "პალმირას საგანძური", "ალექსანდრე დეინეკას მონუმენტური ნამუშევრები 1930-1940" და სხვა. მუზეუმის ეზოში არის ქანდაკებების კოლექცია - ოსიპ ბოვის ტრიუმფალური კარიბჭის ორიგინალური ფრაგმენტები, მე -19-20 საუკუნეების ღობეების გისოსები, მე -18-მე -19 საუკუნეების ლანდშაფტური მებაღეობის ქანდაკებები.

ლიტერატურა
----------

* *Божутина Т. Д.* Государственный научно-исследовательский музей архитектуры им. А. В. Щусева: краткий путеводитель. — Москва: Московский рабочий, 1988. — 155 с.
* «В гости к гениям»: Путеводитель. — Москва: Комитет по туризму и гостиничному хозяйству города Москвы, 2013. — С. 128—129. — 132 с.
* Государственный научно-исследовательский музей архитектуры им. А. В. Щусева: краткий путеводитель. — Москва: Московский рабочий, 1988. — 158 с.
* *Егорова Е.* Архитекторов обяжут заниматься борьбой. — Москва: Московский комсомолец, 2013. — Вып. 51. — С. 7.
* *Хмельницкий Д. А.* Путеводитель в никуда. — Москва: Современная архитектура, 2012. — С. 10—15.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Музей архитектуры  — 3D-модель музейного комплекса.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Музей архитектуры имени Щусева: история и особенности РИА Новости (7 января 2010). Дата обращения: 14 октября 2018.
2. ↑  Постановление Совета Министров РСФСР «О дальнейшем улучшении дела охраны памятников культуры в РСФСР»
3. ↑  *Хмельницкий Д. А.* Путеводитель в никуда. — Москва: Современная архитектура, 2012. — С. 10—15.
4. ↑  Музею спроектировали директора Коммерсантъ. — 2017. — 23 марта (№ 49).
5. ↑  Государственный научно-исследовательский музей архитектуры имени А. В. Щусева Moscow.org. Дата обращения: 14 октября 2018.
6. ↑  Московский музей архитектуры откроет постоянную виртуальную экспозицию РИА Новости (3 марта 2015). Дата обращения: 14 октября 2018
7. ↑  Виртуальный музей МУАР расскажет об истории русской архитектуры დაარქივებული 2019-04-22 საიტზე Wayback Machine.  Российская газета (3 марта 2015). Дата обращения: 14 октября 2018.
8. ↑   Конкурс на летнюю застройку внутреннего двора Музея архитектуры им. А. В. Щусева, Москва, 2018 Tehne. Дата обращения: 14 октября 2018.
9. ↑   Российские виртуальные музеи стали победителями Международного фестиваля F@IMP 2.0 Культура. Дата обращения: 17 сентября 2019
10. ↑  Большие планы ArchPlatform.