recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სერხიო რამირეს მერკადო** (ესპ. Sergio Ramírez Mercado; დ. 5 აგვისტო, 1942, მასატეპე, ნიკარაგუა) — წამყვანი ნიკარაგუელი მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელმაც დააარსა ეროვნული აღორძინების მთავრობის ხუნტა და იყო ნიკარაგუის ვიცე-პრეზიდენტი დანიელ ორტეგას ადმინისტრაციაში 1985-1990 წლებში.

პირველი წიგნი გამოაქვეყნა 1963 წელს სახელწოდებით *Cuentos*, ერთი წლის შემდეგ ოქროს მედლით დაასრულა ლეონის ავტონომიური უნივერსიტეტი.

1977 წელს გახდა „თორმეტის ჯგუფი"-ს მეთაური. ეს იყო ინტელექტუალების, მღვდლების, საქმოსნებისა და სამოქალქო საზოგადოების გაერთიანება, რომელიც მხარს უჭერდა სანდინისტას ეროვნულ-ლიბერალურ ფრონტს ანასტასიო სომოსა დებაილეს რეჟიმის წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1979 წელს, რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ იგი შედის სამთავრობო ხუნტაში და თავმჯდომარეობს ეროვნული განათლების კომიტეტს. 1984 წელს აირჩევენ ვიცე-პრეზიდენტად, 1885 წელს კი ფიცს დადებს.

მას შემდეგ, რაც ლიბერალურ-ეროვნული ფრონტი დაამარცხა გაერთიანებული ეროვნული ოპოზიციის წარმომადგენელმა ვიოლეტა ბარიოს დე ჩამორომ 1990 წელს, 1995 წლამდე უძღვებოდა სანდინისტას ბლოკს ეროვნულ ასამბლეაში. სანდინისტას პოლიტიკურ ლიდერებთან, მათ შორის დანიელ ორტეგასთან, განსხვავებული შეხედულებების გამო, 1995 წელს იგი აარსებს სანდინისტას აღორძინებულ მოძრაობას. ამის შემდეგ მას სანდინისტები გარკვეულწილად უპირისპირდებიან და აკრიტიკებენ. 1996 წელს მონაწილეობას უშედეგოდ მიიღებს საპრეზიდენტო არჩევნებში. დღესდღეობით იგი ჩამოშორდა პოლიტიკას და ცხოვრობს მანაგუაში.

დაქორწინდა ხერტრუდის ხერერო მაიორხაზე, 1964 წელს. ჰყავს სამი შვილი: მარია, დორელი, სერხიო და ექვსი შვილიშვილი. პოლიტიკაში აქტიური მონაწილეობის დროსაც არ შეუწყვეტია ლიტერატურული მონაწილეობა. მისი წიგნებია:

* De Tropeles y Tropelías (1971)
* El Pensamiento vivo de Sandino (1975)
* Charles Atlas también muere (1976)
* ¿Te dio miedo la sangre? (1978)
* Castigo Divino (1988)
* Clave de Sol (1993)
* Un baile de máscaras (1995)
* Cuentos Completos (1998)
* Margarita, está linda la mar (1998)
* Adiós muchachos (1999)
* Mentiras Verdaderas (2001)
* Catalina y Catalina (2001)
* Sombras nada más (2002)
* Mil y una muertes (2004)
* El Reino Animal (2006)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sergio Ramírez - Official Website დაარქივებული 2009-08-09 საიტზე Wayback Machine.
* Stock Exchange Of Visions: Visions of Sergio Ramírez (Video Interviews) დაარქივებული 2007-09-26 საიტზე Wayback Machine.
* Miami Herald article that includes comments from Ramírez
* Sketchy biography with focus on literature
**საშაბუროს კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საშაბუროში. ეკუთვნოდა ფავლენიშვილებს. აგებულია XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში. იგი ცილინდრულია (დიამეტრი ფუძის დონეზე 10 მეტრი, კედლის სისქე 2,5 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ სამი სართული (სიმაღლე 9 მეტრი). პირველი სართული უსარკმლოა, სკორკუთხა შესასვლელი (გვიანდელია) ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან აქვს. კარის პირისპირ თახჩაა. კედელს 1,2 მეტრი სიმაღლის საფეხური გასდევს. გადახურვა ხის ხუთ კოჭს ეყრდნობა. ეს სართული დანარჩენებთან დაკავშირებული არ არის. მეორე სართულზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი თაღოვანია. შესასვლელზე მიდგმული კიბე კოშკზე მიშენებულ ფარდულშია. ამ სართულზე ორი განიერი თაღოვანი ფანჯარა (ადრე არსებული თახჩის ადგილას) და ერთი თახჩაა. კედელში ჩაშენებულია ზედა სართულზე ასასვლელი კიბე. სართული გადახურულია დაბალი, გუმბათოვანი კამარით, რომელსაც განივკვეთში სამცენტრიანი თაღის ფორმა აქვს. მესამე სართულის შემორჩენილ კედელში მეორე და მეოთხე სართულებთან დამაკავშირებელი კიბის საფეხურების ნაწილები და მოგვიანებით გადაკეთებული რამდენიმე ღიობის ნაშთია. კოშკი გარედან კირის ხსნარითაა შელესილი.

ლიტერატურა
----------

* *კასრაძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 307-308.
**ყანობის მეორე კოშკური სახლი**  — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ ყანობის ცენტრში, ფერდობზე, ხელოვნურად მოსწორებულ მოედანზე. თარიღდება XVIII საუკუნით. სახლი აგებულია ითონიშვილების დაკვეთით და შიგ დღესაც მათი მოგვარეები სახლობენ. შენობა შედგება კოშკისა და საცხოვრებელი ნაწილისაგან. ნაგებია ნატეხი ქვით, ზოგან თლილი ქვაა გამოყენებული. გადაკეთებულია: საცხოვრებელი სახლის მესამე სართულის დიდი დარბაზი დაყოფილია ოთახებად, გაგანიერებულია სარკმელები. კოშკის ზედა სართული მონგრეულია და სახლის სახურავთანაა გაერთიანებული.

სახლი გეგმით სწორკუთხაა (10,4 x 9 მ), სამსართულიანი. პირველი და მეორე სართული თავდაპირველი სახითაა შემორჩენილი. მესამე სართული გადაკეთებულია. შესასვლელი პირველ სართულზეა დასავლეთიდან. სართული გრძივი კედლით შუაზეა გაყოფილი და განკუთვნილია საქონლის სადგომად. სათავსები ერთმანეთს სწორკუთხა კარით უკავშირდება. მეორე და მესამე სართული საცხოვრებელია. მეორე სართულის შესასვლელიც დასავლეთიდანაა. კარი აქაც თაღოვანია. სართულის ოთხივე კედელში სათოფურები და მცირე სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი.

აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი ბრტყლად გადახურული მცირე სარკმელი და თითო ცალმაგი სათოფურია. სამხრეთ კედელში — სამი სარკმელი და ერთი სათოფური. ჩრდილოეთ კედელში კი — ორი სარკმელი და ორი სათოფური. სართულებშუა გადახურვა ხისაა, ეყრდნობა პირველი სართულის გრძივ კედელზე დაშენებულ ქვის სწორკუთხა ერთ ბურჯსა და ხის ორ სვეტს. კოშკიც გეგმით სწორკუთხაა (4,9 x 3,5 მ), სამსართულიანი. საცხოვრებელ ნაგებობაზე მიდგმულია დასავლეთიდან, ისე რომ მათი ჩრდილოეთი კედლები ერთ ხაზზეა. კოშკის პირველი სართულის სწორკუთხოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, საცხოვრებელი ნაწილის შესასვლელის მოპირდაპირედ. სართულის დანარჩენი კედლები ყრუა. კოშკის მეორე სართულს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. შესასვლელის წინ ექვსსაფეხურიანი ქვის კიბეა. დასავლეთ კედელში საშუალო ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც გარეთკენ ოდნავ ვიწროვდება

ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ხის შიდა კიბეა მოწყობილი, იგი მესამე სართულზე ადის. კოშკის მესამე სართულის დასავლეთ და ჩრდილო კედლებში თითო სარკმელია. ამ სართულს სამხრეთიდან მთელ სიგანეზე ხის აივანი ეკვრის, რომელსაც სართული ფართო სწორკუთხა კარით უკავშირდება.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 485-486.
**ყანდაარი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც *Safar-e Ghandehar* - „მოგზაურობა ყანდაარში" და „მზის დაბნელება") — ირანელ რეჟისორ მოჰსენ მაკმალბაფის 2001 წლის ფილმი. მასში მოთხრობილია ავღანეთის შესახებ, ტალიბების მმართველობის პერიოდში.

ფილმი წარდგენილი იყო კანის ფესტივალზე, მაგრამ არ მიიზიდა ყურადღება, თუმცა 11 სექტემბრის შემდეგ მის მიმართ დამოკიდებულება შეიცვალა.

შინაარსი
--------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმში მოთხრობილია ავღანური წარმოშვების კანადელი ჟურნალისტის, ნაფასის მგზავრობა კანდაგარისკენ, სადაც მისი ინვალიდი და ცხოვრობს და იმუქრება რომ XX საუკუნის უკანასკნელი მხის დაბნელებისას თავს მოიკლავს. ნაფასს სულ ერთი თვე აქვს რათა ჩააღწიოს კანდაგარამდე და იხსნას და. თანამედროვე მოგზაურობების პირობებში ეს თითქოს და საკმარისზე მეტი დროა მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში ჩასასვლელად, მაგრამ არა ავღანეთში.

თითქმის მთელი დრო ნაფასმა დახარჯა სხვადასხვა საზღვრებიდან ავღანეთში შესვლის მცდელობაზე, საბოლოოდ მან გადაკვეთა საზღვარი ირანიდან, ამისთვის მას შემთხვევითი მგზავრის ცოლად მოუწია თავის გასაღება. შემდეგ მისი გამცილებელი ხდება რელიგიური სკოლიდან გაქცეული ბიჭი ხაკი და უკანასკნელ ეტაპზე ამერიკიდან ჩამოსული მოჯახედი, თვითნასწავლი ექიმი.

ნაფასს ავღანეთში უმეტესწილად ფეხით უწევს გადაადგილება და ტალიბებისგან დამალვა. ფილმში ნაჩვენებია XX საუკუნის ბოლოს ავღანეთის ცხოვრება.

დანიშნულების ადგილს ნაფასი ვერ აღწევს რადგან ტალიბების ხელში ვარდება. ფილმი ლამაზია მაგრამ ფინალი არ აქვს ბედნიერი. მთელ ფილმს მიყვება უიმედოობის განცდა, რომელიც აიძულებს ნაფასის დას დაასრულოს სიცოცხლე თვითმკვლელობით.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ნაფასის როლის შემსრულებელი ნელოფერ პაზირა არის ავღანური წარმოშვების კანადელი ჟურნალისტი. მან სცადა ავღანეთში დაბრუნება 1996 წელს ბავშვობის მეგობრის მოსაძებნად, მაგრამ უშედეგოდ. სწორედ მისი მოგზაურობის სესახებ არის შექმნილი ფილმი, სადაც ნელოფერი საკუთარ თავს თამაშობს.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სქემარქიმანდრიტი სერაფიმე ბით ხარიბი** (**მამა სერაფიმე**; დ. 12 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქანდის მონასტრის წინამძღვარი, საქართველოში მცხოვრები მარლთმადიდებელ ასურელების სულიერი მოძღვარი და ლიდერი. ეთნიკურად ასურელი ბერი. დაიბადა და გაიზარდა საქართველოში. სასულიერო ცხოვრება 24 წლის ასაკში დაიწყო.

ბიოგრაფია
---------

სერაფიმე ბით-ხარიბი დაიბადა 1978 წლის 12 ივლისს თბილისში. ოჯახში ერთადერთი ვაჟიშვილი. წარმოშობით მამა სერაფიმე ისტორიული მესოპოტამიიდანაა ევფრატისა და ტიგროსის შესართავთან მდებარე მიწიდან. მისი მშობლიური ენა არამეულია. იგი ლოცვებს არამეულად კითხულობს და გალობს უძველეს აღმოსავლეთში არსებული ტრადიციების შესაბამისად.

საქართველოს ოთხგზის ჩემპიონი ტაეკვონდოში, სპორტის ოსტატი, შავი ქამრის, პირველი და მეორე დანების მფლობელი კარატეში. ერთხანს სამუშაოს შოვნის მიზნით უკრაინაში წავიდა, პირადი დაცვის სამსახურის უფროსად მსახურობდა, იქიდან კი საქართველოში ბერად აღკვეცილი დაბრუნდა. 2010 წლის 14 თებერვალს, შენდობის დღეს ილია II-ის ლოცვა–კურთხევით, დიაკვნის ხარისხი მიანიჭეს. 28 თებერვალს კი პატრიარქმა ის, როგორც სულიერი მამა, საქართველოს ასირიელ მოსახლეობას წარუდგინა. მამა სერაფიმე ერთადერთი ასირიელი მართლმადიდებელი არქიმანდრიტია მსოფლიოში, რომელიც იოანე ოქროპირის წირვა-ლოცვას არამეულ ენაზე აღევლენს.

წესისამებრ, წარმატებით გაიარა კომისია, არქიდიაკონმა დემეტრემ წარადგინა უწმინდესთან და პატრიარქის ლოცვა–კურთხევით, დიაკვნად აკურთხეს.

სადღეისოდ სოფელ ქანდაში, ცამეტი ასურელი მამის სახელობის ტაძარში მოღვაწეობს. აღნიშნულ სოფელში 2000-ზე მეტი ასურელი სახლობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქრისტეს ენაზე ამღერებული ასურელი მამა
* მამა სერაფიმე: მსოფლიოში ქრისტეს ენაზე მგალობელი ორიდან ერთი მღვდელი საქართველოში მოღვაწეობს[*მკვდარი ბმული*]
**ყარა-ბოღაზ-გოლი** (თურქმ. Garabogazköl — „შავი ხახის ტბა") — ყურე კასპიის ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში, თურქმენეთის დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს ფართო წყალმარჩხ ლაგუნას, რომელიც ზღვას უკავშირდება ამავე სახელწოდების 9 კმ სიგრძის, 800 მ სიგანისა და 3–4 მ სიღრმის ვიწრო სრუტით, სადაც შეინიშნება ზღვიდან მომავალი მუდმივი დინება 50–100 სმ/წ-ით. ყარა-ბოღაზ-გოლი ზღვის წყლის ბუნებრივი გიგანტური საორთქლებელია, მისი სარკის ფართობი, წყლის მოცულობა და სიღრმე არსებითად იცვლება წყლის ბალანსისა და კასპიის ზღვის დონის შესაბამისად. 

XX საუკუნის დასაწყისში ზღვის დონე 0,5 მ-ით უფრო მაღალი იყო ვიდრე ყურეში, წყლის დონე ყურეში მსოფლიო ოკეანის დონესთან შეფარდებით იმყოფებოდა –26,5 მ ნიშნულზე (ფართობი 18 ათ. კმ², მოცულობა 130 კმ³, სიღრმე 10 მ). ყოველწლიურად ყურეში შედიოდა 18-იდან 25 კმ³ კასპიის ზღვის წყალი, რომელსაც წლის განმავლობაში შემოჰქონდა 330-380 მილიონი ტ. მარილი. მარილიანობა აღწევდა 270-290‰-ს. დამყარებული წყალ-მარილიანი ბალანსისას ინტენსიური აორთქლების ხარჯზე ყურეში დაგროვდა მილიარდობით ტონა მარილი და შესაძლებელი გახდა მათი სამრეწველო მოპოვება. 

1930-იანი წლებიდან მოყოლებული მიმდინარეობდა კასპიის ზღვის დონის დაწევა, დაიწყო ყურის თანდათანობითი დაშრობა. 1970-იანი წლების ბოლოს წელიწადში მოდენა შემცირდა 5–7 კმ³-მდე, ხოლო დონე დაეცა –32 მ-მდე (ფართობი 12 ათ. კმ², მოცულობა 20–22 კმ³). მარილიანობამ გადააჭარბა 300‰-ს. 1980 წლის მარტში კასპიის წყლების ხარჯის შემცირების მიზნით სრუტე გადაკეტეს ყრუ კაშხლით, რომელმაც ყურეს ჩამონადენი მთლიანად გადაუკეტა, რამაც გამოიწვია მისი სწრაფი დაშრობა. 1983 წლის ბოლოს მისი ფართობი შემცირდა 1000 კმ²-მდე, მოცულობა 0,2 კმ³-მდე, ხოლო სიღრმეები 0,1–0,3 მ-მდე, საპირისპიროდ მარილიანობა გაიზარდა 380‰-მდე. 

1984 წელს ყურე პრაქტიკულად დაშრა. ქარმა გაფანტა მარილიანი მტვერი მიმდებარე რაიონებში, რამაც ნიადაგის გამარილიანება და ადგილის მყიფე ეკოლოგიური წონასწორობის დაშლა გამოიწვია. 1980-იანი წლების დასაწყისში კასპიის ზღვის დონემ მოიმატა, რამაც გამოიწვია 1984 წლის სექტემბერში ჯებირში წყალსატარი ნაგებობის აშენების შესაძლებლობა და ყარა-ბოღაზ-გოლში კასპიის წყლების მოდინების განახლება შეზღუდულ მოცულობაში: წელიწადში 1,5–1,6 კმ³-ით. 

1992 წლის ივნისში ჯებირი მთლიანად გაანადგურეს, მოდინების მოცულობამ 1993–95 წლებში შეადგინა 37–52 კმ³ წელიწადში. 1996 წელს ყურის ღრმული შეივსო, მოდინება შემცირდა 17 კმ³-ით წელიწადში. XXI საუკუნის დასაწყისში წყლის დონემ –27,5 მ, ფართობი დაახლოებით 18 ათ. კმ² შეადგინა. თანდათანობით აღდგენას იწყებს უნიკალური ბუნებრივი ლანდშაფტი და მიმდინარეობს ყურის ირგვლივ არსებული ეკოლოგიური გარემოების გაუმჯობესება.

ლიტერატურა
----------

* Чарыев Б. Ч. Кара-Богаз-Гол, Аш. 1950;
* Дзенс-Литовский А. И. Кара-Богаз-Гол, Л. 1967;
* Ко­са­рев А. Н. Кос­тя­ной А. Г. Фе­но­мен Ка­ра-Бо­газ-Го­ла // Зем­ля и Все­лен­ная. 2005. № 1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყარა-ბოღაზ-გოლი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ყარა-ბოღაზ-გოლი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ყანობილის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმნის ტერიტორიაზე. იგი 1972 წელს ობსერვატორიის საბაგირო გზის ქვემო სადგურთან, შემთხვევით იქნა ნაპოვნი გზის გაყვანის დროს. 1973 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ისტორიული გეოგრაფიის ექსპედიციის (ხელმძღვანელი დავით მუსხელიშვილი) აბასთუმნის ჯგუფმა აღნიშნულ ნამოსახლარზე ჩაატარა მცირე მასშტაბის გათხრები, რომლის მიზანი იყო ძეგლის გადარჩენა განადგურებისაგან, მისი საერთო ხასიათის გარკვვა, კულტურული ფენების გავრცელების საზღვრების დადგენა და სტრატიგრაფიის შესწავლა. მდ.ოცხეს მარჯვენა ნაპირას 15 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე 1 ჰექტარი ფართობის მქონე ამ ნამოსახლარზე საკონტროლო თხრილის გავლების შედეგად, ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილი, ტერასულად განლაგებული, ქვის მშრალიწყობით ნაგები ხუთი სწორკუთხა ფორმის ბანურგადახურვიანი შენობა გამოვლინდა. გზის ჭრილის ჩამოწმენდისას კიდევ ორი შენობის კედლის ნაშთი გამოვლინდა. აქედან მთლიანად მხოლოდ ერთის გათხრა მოხერხდა, მის წითლად შეღებილი იატაკის ცენტრში თიხალესილი კერა დაფიქსირდა. ნამოსახლარზე მოპოვებულია მრავალრიცხოვანი კერამიკული და ოსტეოლოგიური მასალა, ქვისა და ძვლის იარაღები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20050
**სერაფიმე ალექსანდრეს ძე პოლოლიკაშვილი** (დ. 1870, ქ. ქუთაისი, — დ. 1918, დაბა მახინჯაური) — ქართველი მოქანდაკე.

წარმომავლობით იყო მესხეთიდან ქუთაისში გადმოსახლებული კათოლიკური აღმსარებლობის წვრილვაჭართა ოჯახიდან. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. ბევრს მოგზაურობდა, ერთხანს მეზღვაურადაც იმუშავა. სამხატვრო განათლება ოდესაში მიიღო. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ქუთაისში მხატვარ-რეტუშორად მუშაობდა, ჩუქურთმებით და დეკორაციული ფიგურებით ამკობდა შენობათა ფასადებს ქუთაისში, მოგვიანებით ბათუმშიც. 1897 წელს შექმნა შოთა რუსთაველის სკულპტურული პორტრეტი (ბიუსტი), რომელმაც დიდი მოწონება დაიმსახურა. პერიოდულად თანამშრომლობდა იაკობ ნიკოლაძესთან. 1900-იან წლებში პარიზში გაემგზავრა, თუმცა მატერიალური შეჭირვების გამო სწავლის გაგრძელება ვერ შეძლო და უკან დაბრუნდა. 1917 წლიდან ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ბათუმში. საცხოვრებელი შენობების ფასადების მორთულობების გარდა, პოლოლიკაშვილს ეკუთვნის ასევე ქუთაისის ღვთისმშობლის ხარების ეკლესიაში განთავსებული „ლურდის ღვთისმშობლის" და „საფლავად დადებული მაცხოვრის" ქანდაკებები, ბათუმის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ფასადის ორნამენტი. 1918 წელს მხატვრულად გააფორმა „ფესენკოს აგარაკი" მახინჯაურში. 1918 წლის აპრილში დაატყვევეს ბათუმში შემოჭრილმა თურქებმა და დახვრიტეს მდ. აჭარისწყლის პირას 40-ზე მეტ ქართველ ტყვესთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* ქუთაისელი მოქანდაკე სერაფიმე პოლოლიკაშვილი : ფურცლები წარსულიდან / ნინო ელერდაშვილი // სახვითი ხელოვნების ქრონიკები 2008 / საქართველოს მხატვართა კავშირის ქუთაისის ორგანიზაცია. - ქუთაისი, 2010. - ISSN 1987-8915. - გვ.232-235.
**ყანობის პირველი კოშკური სახლი** -არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ ყანობში. თარიღდება XVIII ს-ით. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: დანგრეულია მეორე სართულის სამხრეთ-დასავლეთი მხარე. ბანი და სართულშუა ხის გადახურვა არ შემორჩენილა. პირველი სართული მოგრძოა, გეგმით სწორკუთხა (13 x 9 მ). იგი დამხმარე სათავსი უნდა იყოს. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სათოფურია, ჩრდილოეთ კედელში-ერთი მცირე ნიში. სათავსი დიდია. აღმ.-დას. ღერძზე შემორჩენილია ხის ორი სვეტი და მოგრძო კედელი. ასეთივე სვეტი და პილონის მსგავსი კედელი მეორე სართულზედაცაა. თაღოვანი კარი აქ აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. ამავე კედელში სამი თაღოვანი სარკმელი და ერთი სათოფურია. ორი თაღოვანი სარკმელი და ერთი სათოფური შემორჩენილ სამხრეთ კედელშიცაა. სარკმელები დაბალია. იქვე სწორკუთხა ნიშია.

ჩრდილოეთი კედელი მთისკენაა მიქცეული და ყრუა. ფასადის ქვები რიგებადაა დაწყობილი. რიგები ყოველთვის თანაბარი და ჰორიზონტალური არ არის, მაგრამ გარკვეული სისტემა მაინც შეიმჩნევა. ფასადზე კარის წირთხლები ამოყვანილია დიდი ქვებით, თაღი შედგენილია ორი ქვით. თაღის ქვაზე ამოჭრილია მარტივი ჯვარი. ქვებზე, რომლებიც სარკმელთა თაღოვან გადახურვას ქმნის, რკალები და წრეებია ამოკვეთილი. სახლი ეკუთვნის ჯუღა კობიაშვილს.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 485.
**სეფსისი** (ბერძნ. grcσῆψις — დაჩირქება) — ადამიანისა და ცხოველების მძიმე ინფექციური დაავადება. სეფსისი ნებისმიერი ინფექციის ისეთი ფორმაა, რომლის დროსაც ორგანიზმის მძიმე მდგომარეობის ან მიკრობების მაღალი ვირულენტობის, აგრეთვე ორგანიზმში მათი დიდი რაოდენობით ან არაბუნებრივი გზით შეჭრის შედეგად ორგანიზმის დაცვითი უნარი იმდენად დაქვეითებულია, რომ ანთებითი კერები, სადაც ჩვეულებრივ მიკრობების დათრგუნვა ხდება, გადაიქცევა მათი გამრავლებისა და უწყვეტი განმეორებითი გენერალიზაციის წყაროდ. სეფსისის გამომწვევი შეიძლება იყოს სტრეპკოკოკი, სტაფილოკოკი (უფრო ხშირად) და სხვა. ამჟამად გავრცელებულია ე.წ. გრამუარყოფითი (ნაწლავის ჩხირი, კლოსტრიდია) ინფექცია. მიკრობის შეჭრის ადგილის მიხედვით განარჩევენ კანისმიერ, ოპერაციის შემდგომ, მშობიარობის და აბორტის შემდგომ, უროლოგიურ (ინფექცია იჭრება საშარდე გზებიდან), ორალურ (ინფექცია იჭრება პირის ღრუდან) და კრიპტოგენულ სეფსისს; ჩარევის საჭიროების მიხედვით - არაქირურგიულ, ქირურგიულ, გინეკოლოგიურ, უროლოგიურ და პედიატრიულ სეფსისს; კლინიკური მიმდინარეობის მიხედვით - ელვისებურს (1-7 დღე), მწვავეს ( 3 თვემდე) და ქრონიკულს; კერების მიხედვით - სეპტიცემიას (ჩირქოვანი მეტასტაზების გარეშე), სეპტიკოპიემიას (ჩირქოვანი მეტასტაზებით) და სეფსისურ (ბაქტერიულ) ენდოკარდიტს (ინფექციის კერა ენდოკარდიუმშია), რომელსაც უმძიმესი მიმდინარეობა აქვს. სეფსისს ახასიათებს როგორც ადგილობრივი, ისე საერთო სიმპტომები: მაღალი ტემპერატურა, თავის ტკივილი (სტაფილოკოკური სეფსისი თავის ტკივილის გარეშე მიმდინარეობს), მძიმე შემთხვევაში ცნობიერების დაკარგვა, მაჯისცემის გახშირება, არტერიული სისხლის წნევის დაქვეითება, შეშუპებები, ნაწოლები და სხვა. ყოველგვარი ცხელების დროს, რომელიც იწყება ტრავმის (ოპერაცია,მშობიარობა და სხვა) მიღების ან ჩირქგროვის გაჩენის შემდეგ, ეჭვი უნდა მივიტანოთ სეფსისზე. სეფსისის ნათელი სურათი ვითარდება 3 - 5 დღეში, ზოგჯერ უფრო გვიანაც. ეფექტიანი მკურნალობა შესაძლებელია პირველ დღე-ღემეში. ახალშობილთა სეფსისისთვის დამახასიათებელია პირღებინება, ფაღარათი, ძუძუს წოვის მიტოვება, წონაში დაკლება,ორგანიზმის გაუწყლოება, მონაცისფრო კანი და სხვა.

მკურნალობა
----------

ანტიბიოტიკების დიდი დოზები, სულფანილამიდები;ორგანიზმის წინააღმდეგობის ასამაღლებელი ღონისძიებანი (გაძლიერებული ვიტამინიზებული მაღალკალორიული საკვები, სისხლის და ცილოვანი პრეპარატების გადასხმა, ავტოვაქცინები, გამა-გლობულინი); ადგილობრივად - დანეკროზებული ქსოვილების დროული მოცილება, ჩირქგროვების გაკვეთა, ჭრილობების დამუშავება ანტიბიოტიკებითა და ანისეპტიკური პრეპარატებით და სხვა.

1979 წელს საქართველოში შეიქმნა სეფსისის საწინააღმდეგო რესპუბლიკური ცენტრი. ცენტრის საქმიანობაში შედის: ინფექციონისტების, ქირურგების, მეან-გინეკოლოგების, პედიატრებისა და სხვა სპეციალისტების ორგანიზებული გაერთიანება; მოსახლეობისთვის მაღალკვალიფიციური კონსულტაციის გაწევა; დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ერთობლივი ტექნიკის შემუშავება; ავადმყოფების დისპანსერული მომსახურება (სეფსისის გადატანის შემდეგ 1 წელი,სეფსისური ენდოკარდიის შემდეგ - მთელი სიცოცხლის მანძილზე) და სხვა. სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის მიერ მიღებული ღონისძიებების შედეგად მკვეთრად შემცირდა სეფსისით გამოწვეული ლეტალობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. IX, თბ. 1985. — გვ. 305.
ჩილეს ეროვნული სტადიონი
დღეისათვის, **ფეხბურთი ჩილეში** ყველაზე პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ამ ქვეყნის საფეხბურთო ისტორია დაკავშირებულია ბრიტანელ მეზღვაურებთან, როდესაც XIX საუკუნეში ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობები დამყარდა.

ჩილეს საფეხბურთო ისტორია იწყება ქალაქ ვალპარაისოდან, რომელიც ამ დროისათვის წარმოადგენდა ქვეყნის უდიდეს პორტს. ბრიტანელები აქ ხშირად თამაშობდნენ ფეხბურთს, რასაც ადგილობრივები დიდი ინტერესით უყურებდნენ. სწორედ ვალპარაისოს არისტოკრატულმა ოჯახებმა გამოიჩინეს ინტერესი ამ სპორტისადმი. 

ჩილეს პირველი საფეხბურთო გუნდი 1895 წელს ვალპარაისოს პორტში შეიქმნა და მას ერქვა "*ვალპარაისოს ფეხბურთის გუნდი*". ამას მოყვა იმავე 1895 წელს ფეხბურთის სამთავრობო დონეზე აყვანა და ჩილეს ფეხბურთის ფედერაციის შექმნა. ჩილე იყო ერთ-ერთი დამაარსებელი სამხრეთ ამერეიკის ფეხბურთის კონფედერაციისა, რომელიც გულისხმობდა სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატს ფეხბურთში, რასაც ჩვენ დღეს კოპა ამერიკის სახელით ვიცნობთ. 

ამჟამად, ჩილური ფეხბურთი ერთ-ერთი უძლიერესია მთელს ლათინურ ამერიკაში და ჩილეს საფეხბურთიო კლუბი კოლო-კოლო ერთადერთია ჩილეში, რომელმელსაც ლიბერტადორესის თასი აქვს მოგებული.

1962 წელს, ჩილემ უმასპინძლა ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატს, სადაც ჩილეს ნაკრებმა მე-3 ადგილი დაიკავა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2010-12-09 საიტზე Wayback Machine.
*
**შაჰ სეფი** ან **სეფი I** (სპარს. شاه صفی; დ. 1611 — გ. 12 მაისი, 1642) — სეფიანთა დინასტიის მეექვსე წარმომადგენელი, მუჰამედ ბაყერ მირზასა და დილარამ ხანუმის ვაჟი. აბას I-ის შვილიშვილი. ირანის შაჰი 1629-1642 წლებში.

აბას I-ის ანდერძის მიხედვით მისი ტახტზე ასვლა ხოსრო მირზამ უზრუნველყო. შაჰ სეფიმ შაჰის ტიტულის მიღებისთანავე მოიშორა ყველა, ვისაც კი შეეძლო მისთვის ძალაუფლება წაერთმია, სეფიანთა ყველა უფლისწული და ასევე, პოლიტიკური ფიგურები. 1633 წელს მისი ბრძანებით, ღალატის ბრალდებით, სიკვდილით დასაჯეს იმამყული-ხანი და უნდილაძეთა ოჯახის სხვა წარმომადგენლები. სეფი ნაკლებ ყურადღებას აქცევდა მთავრობასა და ბიზნესს. არ ჰქონდა ინტელექტუალური ინტერესები. არ იცოდა წერა-კითხა სწორად. იგი საკუთარ დროს ძირითადად ღვინის სმაში ხარჯავდა და გახდა დამოკიდებული თამბაქოზე (როგორც აბას I). მისი მმართველობის პერიოდში უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური ფიგურა იყო დიდი ვეზირი მირზა მუჰამად სარუ თაქი, რომელიც ამ თანამდებობაზე სეფიმ 1634 წელს დანიშნა.

ირანის მტრებმა მალევე ისარგებლეს სეფის სისუსტით. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალეთმა იწვნია დამამცირებელი მარცხი ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლებში მიმდინარე ომის დასაწყისში, შაჰ აბასის დროს, შაჰ სეფის ტახტზე ასვლიდან ერთი წლის შემდეგ, მათ განაახლეს ომი ირანთან და 1634-1635 წლებში დაიკავეს ერევანი, ჰამადანი და თავრიზი. 1638 წელს ოსმალეთის არმიამ მურად IV-ის მეთაურობით აიღო ბაღდადი. ბაღდადის აღებამ ირანი აიძულა ეთხოვა ზავი და 1639 წელს დაიდო ზუჰაბის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც აბას I-ის მიერ დაკავებული ტერიტორიები კვლავ ოსმალეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. ამავე პერიოდში, დიდ მოგოლთა იმპერიამ იმპერატორ შაჰ-ჯაჰანის სარდლობით 1638 წელს დაიპყრო სპარსელების ხელში მყოფი ავღანეთის ნაწილი ციხე-ქალაქ ყანდაარითურთ.

შაჰ სეფი გარდაიცვალა 1642 წლის 12 მაისს. გარდაცვალების მიზეზად სახელდება ალკოჰოლის ჭარბი რაოდენობით მოხმარება. მის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი უფროსი ვაჟი აბას II. სეფის დანარჩენი 4 ვაჟი დააბრმავეს და ჰარამხანაში გამოკეტეს.

ლიტერატურა
----------

* Newman, Andrew J. (2008). *Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire*.  I.B.Tauris,   გვ. 1–281. ISBN 9780857716613.
* Babaie, Sussan (2004). *Slaves of the Shah: New Elites of Safavid Iran*.  I.B.Tauris,   გვ. 1–218. ISBN 9781860647215.
* Roemer, H.R. (1986). "The Safavid period", *The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Timurid and Safavid periods*. Cambridge:  Cambridge University Press,   გვ. 189–351. ISBN 9780521200943.
* Granlund, Lis (2004). „Queen Hedwig Eleonora of Sweden: Dowager, Builder, and Collector". In Campbell Orr, Clarissa (ed.). *Queenship in Europe 1660-1815: The Role of the Consort*. Cambridge University Press. pp. 56–76. ISBN 0-521-81422-7.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 სეფიანები  |
| --- |
|  |
| 
* ისმაილ I (1501–1524)
* თამაზ I (1524–1576)
* ისმაილ II (1576–1577)
* მუჰამად ხუდაბანდა (1577–1587)
* აბას I (1587–1629)
* სეფი I (1629–1642)
* აბას II (1642–1666)
* სულეიმან I (1666–1694)
* ჰუსეინი (1694–1722)
* თამაზ II (1722–1732)
* აბას III (1732–1736)
 |

 |
**სიტყვამნერგი** არის ტექსტის ანალიზატორი, რომელიც გამოიყენება ბუნებრივი ენის ტექსტების კომპიუტერული დამუშავებისთვის (NLP).  იგი ახდენს ბუნებრივი ენობრივი მონაცემების ტრანსფორმაციას ვექტორების საშუალებით, მათ ციფრულ ეკვივალენტებში.  

ვექტორი არის მრავალგანზომილებიან სივრცეში არსებულ ორ წერტილს შორის უმოკლესი მანძილი და გამოიხატება წერტილების ციფრულ დახასიათებაში, რომლებიც წარმოადგენენ მათ კოორდინატებს. ვექტორული რეპრეზენტაციის დროს სიტყვამნერგის ფარგლებში სივრცე შეიძლება უსაზღვრო იყოს და მოიცავდეს ასზე მეტ განზომილებას.

ვექტორს აქვს სიტყვის ეკვივალენტური მახასიათებელი. იმის მიხედვით თუ რამდენად ხშირად გაჩნდება ორი სიტყვა კონტექსტში ერთად მათ ვექტორებს შორის მანძილიც იქნება შესაბამისი, მაგალითად, თუ სიტყვებს შორის მანძილი მოკლეა, ასევე მოკლე იქნება მათ ვექტორებს შორის დაშორება.

სიტყვებისგან ვექტორების გამოყვანას გაწვრთნას უწოდებენ, რის შედეგადაც ვიღებთ სემანტიკურად მსგავს სიტყვებს.

სიტყვამნერგი სიტყვის ტიპურ თვისებებს ასახავს მთლიან ტექსტთან, ანუ კორპუსთან, მიმართებაში, რაც მოიცავს სემანტიკურ მსგავსება-განსხვავებებს, კონტექსტსა და სიხშირეს.

### პროგრამული ინსტრუმენტები

სიტყვამნერგის პროგრამული ინსტრუმენტებია ტომაშ მიკოლოვის Word2vec, Stanford University's GloVe, fastText, Gensim. ასევე ამ ეტაპზე შექმნილია შემდეგი სიტყვამნერგები ქართული ენისათვის: სიტყვამნერგი, Semantic similarity of words.
**ფარნას ოდა**— მდინარე აბაშის მარჯვენა ნაპირზე, ბალდის ღვთისმშობლის სახელობის მამათა მონასტრისკენ (ასევე ბალდის კანიონისკენ) მიმავალი სამანქანო გზის ხელმარჯვნივ გზიდან სიღრმეში მდებარეობს "ფარნას ოდა". სახლი მცირედით დამრეც რელიეფზეა მორგებული, ჩრდილოეთიდან ერთ სართულიანია, ხოლო სამხრეთიდან ორ სართულიანი. ქვედა სართულზე, რომელშიც შესასვლელი სახლის უკანა ეზოდან, სამხრეთიდანაა გაჭრილი, მოწყობილია მარანი. მარნის იატაკის თავდაპირველი დონე თიხატკეპნილით იყო წარმოდგენილი, მოგვიანებით ის განაახლეს და ქვის ფლეთილი ფილები დააგეს. შესასვლელიდან ხელმარცხნივ იატაკის დონიდან მცირედით ამაღლებული ბაქანია აგურით ამოყვანილი, სადაც რამდენიმე ქვევრია ჩაყრილი. მარნის შესასვლელშივე წრიული მოყვანილობის სვეტის მსგავსი საინჟინრო კონსტრუქციული ნაგებობაა, რომელიც ქვითა და ტალახით არის ამოყვანილი, ის წარმოადგენს ბუხრის ქვედა ნაწილს. ბუხარი ისეა მეორე სართულზე ამოყვანილი, რომ სამივე ოთახს მოიცავს. სართულშუა გადახურვა ასწლოვან ხის კოჭებს ეყრდნობა. ცენტრალური ფასადის მხარეს სახლი ერთ სართულიანია, გახსნილი აივნით. აივანი ქვის საყრდენებს ეყრდნობა და მასზე ორსაფეხურიანი კიბით ავდივართ. ღია აივანი ხუთი სვეტითაა დანაწევრებული. მოაჯირები ხისაა, ყრუ, გაუმჭვირვალი კოლონადებით წარმოდგენილი. სახურავის საყრდენ სვეტებს შორის წარმოდგენილია ჭვირულ ორნამენტებიანი ფარდები, რომლებიც საკმაოდ ოსტატურადაა გამოჭრილი და მრავალფეროვანი ორნამენტებით დახუნძლული. ყველა მათგანი ერთნაირია და სიმეტრიულობით ხასიათდება. კუთხეებში მარაოსებრი ფორმის ჭვირულორნამენტიანი დეტალებია გამოყენებული, ცენტრში მცირედი შვერილები. ჭვირული ფარდის ჰორიზონტალურ ნაწილზე სხვადასხვა ფორმის ორნამენტებია დატანილი. მათ შორის სამი, ცენტრში შედარებით მოზრდილი ხოლო კუთხეებისკენ მცირედით პატარა ზომის ვარდულები, მზის (ბჟა) სტილიზებული გამოსახულებებია. მეორე სართულის კედლები მთლიანად წაბლის ხის ნათალი ფიცრებითაა ამოყვანილი. აივნის მხრიდან ცენტრალური ფასადი სამი ორფრთიანი ფანჯრის ღიობითა და ორი კარითაა დანაწევრებული. ფანჯრებს ხისავე დარაბები აქვს. აივანზე ხის მოსასვენებელი ტახტია მოთავსებული. სახლს მეორე სართულზე გარდა წინა ეზოსკენ მთელ სიგრძეზე განთავსებული აივნისა, უკანა ეზოსკენ გამომავალი მცირედი აივანიც აქვს. სახლის ძირითადი სივრცე 3 ოთახადაა განაწილებული, საიდანაც ერთი ძირითადი მისაღები ოთახია, ხოლო დანარჩენი ორი მცირე ზომის საძინებელი ოთახები. მისაღები ოთახის ჭერზე ერდოიანი გვირგვინია მოწყობილი. ასევე მისაღებ ოთახში გამოდის ბუხრის ტანი, რომელზეც გადმოცემით სახლის ამშენებელ ფარნა ბჟალავას საკუთარი ხელით ნაუცბათევად საბჭოთა სიმბოლოები, ნამგალი და ურო, ასევე ხუთ ქიმიანი ვარსკვლავი ამოუტვიფრავს, გასაბჭოების დროს ამ გზით გადარჩენია დაჭერას. ინტერიერში კედლები ღვინის ფერი და ზურმუხტის ფერი შპალერითაა გაფორმებული. სახლის სახურავი ოთხფერდაა, გადახურულია თუნუქის ფირფიტებით. ოდა სახლის აღმოსავლეთით რამდენიმე მეტრში სამზადი სახლი მდებარეობს. სამზადი სახლიც ასევე წაბლის ხის ფიცრებითაა აგებული, გადახურულია აზბოცემენტის ფილებით. ოდა სახლის უკანა ეზო, რომელიც ტერასებადაა დანაწევრებული, მდინარე აბაშამდე ჩადის. "ფარნას ოდის" ეზოში აგურის სვეტებზე ამოყვანილი ორფერდა სახურავიანი კრამიტით გადახურული ხის ჭიშკრის გავლით ვხვდებით. ოდაში დღეს ფარნა ბჟალავას მემკვიდრეები, ძაგანიები ცხოვრობენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39396
**სიტყვის თავისუფლებისათვის დაღუპულ ჟურნალისტთა ძეგლი** (რუს. Памятник журналистам, погибшим за свободу слова) — ძეგლი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის გროზნოში. მდებარეობს ჟურნალისტების სკვერში. გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლთა ძეგლი. 2007 წელს მოხდა ძეგლის რეკონსტრუქცია და მიიღო თანამედროვე სახე და სახელწოდება.

ძეგლის აღწერა და ისტორია
------------------------

ძეგლი მდებარეობს ქალაქ გროზნოში, ჟურნალისტების სკვერში, გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს. თავდაპირველად ძეგლი ეძღვებოდა საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლებს. 

ძეგლი-სტელა თავისი ფორმით მოგვაგონებს დროშას. ძეგლი შემკული იყო წიტელი გრანიტის ფილებით. ძეგლის ცოკოლი შესრულებული იყო ნაცრისფერი გრანიტით. სტელაზე კი ამოკვეთილი იყო სიტყვები 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „Вечная слава мужественным борцам за Советскую власть." |
|  |  |

1990 წლის 13 მარტს ძეგლი აღიარეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად და სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს. 

1995 და 1999 წლებში საბრძოლო მოქმედებების პერიოდში საკმაოდ დაზიანდა. 

2006 წლის დეკემბერში, ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე სამხედრო ძალების შესვლის 15 წლისთავზე ჩეჩენმა ჟურნალისტებმა თხოვნით მიმართეს ჩეჩნეთის რესპუბიკის მეთაურს რამზან კადიროვს, აღდგენილი პრესის სახლის ახლოს აღემართა იმ ჟურნალისტების ძეგლი, რომლებიც დაიღუპნენ პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას. 15 წლის განმავლობაში რესპუბლიკისტერიტორიაზე დაიღუპა დაახლოებით 100 ჟურნალისტი, მათგან 22 იყო ადგილობრივი
. 

რამზან კადიროვის ინიციატივით 2007 წლის თებერვალში საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლათა ძეგლი გადააკეთეს ჟურნალისტების ძეგლად. წიტელი გრანიტის ნაცვლად შავი გრანიტით მოაპირკეთეს, ხოლო ცოკოლი - თეთრი გრანიტით. მონუმენტზე გამოსახეს წიგნი წარწერით რუსულ და ჩეჩნურ ენაზე 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „Журналистам, погибшим за свободу слова - Шайн метта даха аш дитина дош..." |
|  |  |

 ძეგლის მიმდებარე მოედანზე დააგეს ფილები.

2007 წლის 22 მაისს შედგა რეკონსტრუირებული ძეგლის საზეიმო გახსნა. გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობა მიიღო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაურმა რამზან კადიროვმა, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მთავრობი წევრებმა, მასობრივი ინფორაციის წარმომადგენლებმა და რესპუბლიკის მრავალმა მაცხოვრებელმა.

სქოლიო
------

1. ↑  Памятник борцам революции[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  М. Крюков. Площадь Дружбы. «Правда», 1973, 5 мая
3. ↑  В. Марзиев. Героям Гражданской. «Комсомольское племя», 1973, 1 мая
4. ↑  В Грозном появится памятник журналистам, погибшим при выполнении своих обязанностей[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  В Грозном заложен памятник погибшим журналистам
6. ↑  В Грозном открыли памятник погибшим журналистам
7. ↑  В Грозном открыли Сквер журналистов.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-06. ციტირების თარიღი: 2018-11-01.
1506 წლის გამოსახულება, ლისაბონის ხოცვა-ჟლეტა
**სეფარდები** (ებრ. ספרדים *სფარადიმ*) — ებრაელთა შთამომავლები, რომლებიც განდევნილ იყვნენ XV საუკუნეში ესპანეთსა (1492 წ.) და პორტუგალიიდან, ან რომლებმაც დატოვეს პირენეის ნახევარკუნძული მოგვიანებით (XVI—XVIII სს.). ტრადიციულად სარგებლობდნენ ლადინო (სეფარდული) ენით, რომელიც მიახლოებულია ესპანურთან. ცხოვრობენ ჩრდილოეთ აფრიკისა და მცირე აზიის ქვეყნებში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ასევე ისრაელში. ტერმინი *სეფარდი* მომდინარეობს *სფარად*–იდან, რაც ივრითზე *ესპანეთს* ნიშნავს. სეფარდებს უწოდებენ აგრეთვე სპანიოლებს.

ნობელის ლაურეატები
------------------

* ნილს ბორი — 1922
* სალვადორ ედუარდ ლურია — 1969
* ელიას კანეტი — 1981

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აშქენაზები
* საბრა

ლიტერატურა
----------

* Ashtor, Eliyahu, *The Jews of Moslem Spain, Vol. 2*, Philadelphia: Jewish Publication Society of America (1979)
* Assis, Yom Tov, *The Jews of Spain: From Settlement to Expulsion*, Jerusalem: Hebrew University of Jerusalem|The Hebrew University of Jerusalem (1988)
* Baer, Yitzhak. *A History of the Jews of Christian Spain*. 2 vols. Jewish Publication Society of America (1966).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მსოფლიოს ხალხების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქარაღაქის ბრძოლა** — გურიისა და იმერეთის ლაშქრის ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ (სამცხე-საათაბაგოში), გაიმართა 1543 წელს. ოსმალეთის სულთნის ბრძანებით არზრუმის მმართველი მუსა-ფაშა 22-ათასიანი ლაშქრით შეეცადა დაეპყრო სამცხე-საათაბაგო, რომელიც 1535 წლიდან იმერეთის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. მტრის ლაშქარი, რომელიც ევროპული ზარბაზნებით იყო შეიარაღებული, ოლთისის ციხეს მიადგა. იმერეთის მეფე ბაგრატ III-მ ლაშქარი შეკრიბა, ციხეები გაამაგრა და ოდიშისა და გურიის მთავრებს დახმარება სთხოვა. ლევან I დადიანი ბაგრატს არ მიეშველა. ბაგრატმა გაითვალისწინა მრავალრიცხოვან მტრის ლაშქართან ბრძოლის სიძნელე და ხერხს მიმართა - მტერს დამორჩილება აღუთქვა. მოტყუებულმა მუსა-ფაშამ ციხე დატოვა და არზრუმისაკენ გაემართა. ქართველთა ლაშქარი მოულოდნელად დაესხა თავს ციხეში დატოვებულ ოსმალებს და მთლიანად ამოჟლიტა. შემდეგ ქართველები მუსა-ფაშას ძირითად ლაშქარს დაედევნენ და ქარაღაქთან ისიც სასტიკად დაამარცხეს. ამ მარცხმა ოსმალები ვერ შეაჩერა. მალე მათ ახალი ლაშქრობა მოაწყვეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოხოისტის ბრძოლა
* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ.* ქართველთა ხალხის ბრძოლა დამოუკიდებლობისა და პოლიტიკური მთლიანობის აღდგენისათვის XVI საუკუნეში, წგნ.: საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973;

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 455.
**სეფეწული** — თავდაპირველად სამეფო საგვარეულოს და სახლის, ხოლო შემდეგ საერთოდ საზოგადოების უმაღლესი სოციალურ ფენის წარმომადგენელ ანტიკურ და ადრინდელ ფეოდალურ საქართველოში.

უძველესი არაპირდაპირი ცნობა ქართლის სეფეწულებზე V საუკუნის სომეხ ისტორიკოსს ფავსტოს ბუზანდს მოეპოვება, ხოლო მოვსეს ხორენაცი პირდაპირ აღნიშნავს მათ მეფურ შთამომავლობას. ამას ოთხთავის ძველი ქართული თარგმანიც მოწმობს, რომელშიაც „სეფეწული" სომხურ სიტყვას „თაგავორაზნს" („მეფის ნათესავი", „მეფისტომი") შეესატყვისებოდა. ფიქრობენ, რომ სტრაბონისეული იბერიის (ქართლი) პირველ გენოსი (გვარი), საიდანაც მეფეები სხდებოდნენ, სეფეწულებისაგან შედგებოდა. ამავე წრიდან ინიშნებოდა აგრეთვე ის ხელისუფალი, რომელსაც სტრაბონი „მეფის შემდგომ მეორეს" უწოდებს. საერთოდ ქართლის ადრინდელ კლასობრივ სახელმწიფოში უმაღლესი თანამდებობები სეფეწულებს უნდა სჭეროდათ. შემდეგ სეფეწულები შორდებიან მთავარ სამეფო შტოს და ყალიბდებიან ქართლის არისტოკრატიის უმაღლეს ფენად, რომელსაც მთავართა და ერისთავთა სახლების შვილებიც მიეკუთვნებოდნენ.

ტერმინი „სეფეწული" ადრინდელი ფეოდალური ხანის შემდეგ აღარ იხმარებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985.
**სეფიეთის კადარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეფიეთში.

დარბაზული ეკლესია აგებულია ქართული აგურით. მისი მხატვრულ-არქიტექტურული გადაწყვეტა სადაა. ნაგებობა შიგნიდან შელესილი და მოხატული იყო. ეკლესიას ექსვწახნაგიანი აფსიდი ერთვის. ნაგებობას სამხრეთიდან მინაშენი ქონია, რომელიც როგორც ჩანს დიდი ხნის წინ დაინგრა. მინაშენიდან შემორჩენილია, სამხრეთის განივი კედლის წყობის ნაშთი და ეკლესიის გადახურვის ფარგლებში მოქცეული უსწორმასწორო ზოლი. ნაგებობას ორი შესასვლელი აქვს, მთავარი - საკმაოდ განიერი - დასავლეთიდან, რომლის თავზეც გამოყვანილია თაღი. ის შესასვლელის სიგანეს სცილდება. ღიობის თავზე წყვილი, მათ ზემოთ კი ოთხი, მცირე ზომის კვადრატული სარკმელია გაჭრილი. მეორე კარი სამხრეთის მინაშენის ფარგლებში იყო მოქცეული, მისი მოხაზულობა წაშლილია. აფსიდში ქაოტურად არის განაწილებული ოთხი სარკმელი, ზოგი წახნაგის შუაშია დატანილი, ზოგი წახნაგის შუა ღერძიდან მარცხნივ, ან მარჯვნივ. მოზრდილი სარკმლები შეისრული ფორმისაა. ანალოგიური ფორმა აქვს ტრიუმფალურ და გადახურვის საბჯენ თაღებს. ტრიუმფალური თაღი სამხრეთისკენ ძლიერაა დეფორმირებული. მსგავს მდგომარეობაშია მთლიანი კონქიც. აფსიდს ორივე ნაპირას დატანებული აქვს მართი კუთხით მოხრილი მრავალკუთხედი ნიში. ნიშის გარე კედელი ჩამონგრეულია. აფსიდის ქვედა ნაწილში კიდევ სამი ნიშია მოქცეული. ინტერიერში, ჩრდილო და სამხრეთ კედლებს, ორი წყვილი პილასტრი სამ არათანაბარ ნაწილად ყოფს. შუა და დასავლეთის მონაკვეთი თითქმის თანაბარი ზომისაა. აფსიდის მომიჯნავე ნაწილი კი მათზე ორჯერ პატარაა. საკურთხევლის სარკმლების ქვემოთ შემორჩენილია კედლის მხატვრობა, გარკვევით ჩანს ერთ რიგში მდგომი ეკლესიის მამების ფიგურების გამოსახულება. აფსიდის კედლების ზედა ნაწილი გარედან დახრილი წყობით არის აშენებული. აგურები 45 გრადუსიანი დახრილობითა და ერთმანეთის საწინააღმდეგო მიმართულებით არის ჩაწყობილი. ყოველი სამი რიგის მერე 10-15 სმ. ჰორიზონტალური ხაზია გავლებული. ეკლესიის ეზო შემოფარგლულია. შესასვლელი ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის მოქცეული. ეზოს ტერიტორიაზე გვხვდება საფლავის ქვები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8389
ფარნაოზ ბატონიშვილი

**ფარნაოზ ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ. 1775 — გ. 30 მარტი, 1852) — ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის შვილი. 1801 წელს თავის უფროს ძმასთან იულონთან ერთად ებრძოდა რუსეთის ხელისუფლებას საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის. 1805 წელს ვორონეჟში გადაასახლეს. შემდეგ პეტერბურგში ცხოვრობდა, მაგრამ რუსეთის სამსახურში არ შესულა. 

1843 წლის 18 ივნისს, საქართველოს სამეფო ოჯახის წევრებს (ფარნაოზი ერეკლეს ძე; გიორგის ძეები: თეიმურაზი, მიხეილი, ილია, ოქროპირი, ერეკლე; იულონის ძეები: ლუარსაბი და დიმიტრი; იოანეს შვილიშვილი - იოანე; ბაგრატ გიორგის ძის შვილები: დავითი და ალექსანდრე; კონსტანტინე დავითის ძე; იმერეთის მეფის გიორგი ალექსანდრეს ძის შვილები: ალექსანდრე და დიმიტრი), რუსეთის იმპერატორის ბრძანებით „უვადო" პენსიაზე დაემატათ „შთამომავლობითი" პენსიაც.

დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.

ოჯახი
-----

ანა, ფარნაოზ ბატონიშვილის მეუღლე
1995 წელს ფარნაოზ ბატონიშვილი დაქორწინდა ქსნის უკანასკნელი ერისთავის გიორგის ქალიშვილზე ანაზე. ანა გარდაიცვალა სანქტ პეტერბურგში და დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში. 

ფარნაოზს ანასაგან შეეძინა ერთი ვაჟი და ხუთი ქალიშვილი:

* დავითი — გარდაიცვალა ბავშვობაში;
* სალომე (დ. 1797 – გ. 20 აგვისტო, 1860) — გარდაიცვალა დაუოჯახებელი სანქტ-პეტერბურგში;
* სოფიო (დ. 1798 – გ. ?) — გარდაიცვალა ახალგაზრდა;
* ელენე (დ. 1799 – გ. 7 ივლისი, 1867) — გარდაიცვალა დაუოჯახებელი ცარსკოე-სელოში;
* ელისაბედი (დ. 4 ოქტომბერი, 1800 – გ. 21 დეკემბერი, 1819) — გარდაიცვალა დაუოჯახებელი ალექსანდრე ნეველის ლავრაში;
* ნინო (დ. 28 სექტემბერი, 1802 – გ. 1 სექტემბერი, 1828) — იყო დაქორწინებული ალექსანდრე დადიანზე. თავის მცირეწლოვან შვილთან ერთად დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.

ლიტერატურა
----------

* *ბაგრატ ბატონიშვილი*, ახალი მოთხრობა, თ. ლომოურის გამოც. თბ. 1941;
* *იოსელიანი პ.*, ცხოვრება მეფისა გიორგი მეათცამეტისა, ა. გაწერელიას რედ. თბ. 1978;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973
* *ბარამიძე არ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 232.

სქოლიო
------

1. ↑  Собрание (1825 - 1881) : Том 17 (1842) : Часть 1 : Законы 15766
სატევარი საქართველოდან
**სატევარი**, *ყელე, ხანჯალი, ყამა* — ახლო მანძილზე საბრძოლო და სანადირო ცივი იარაღი. ძველთაგანვე იყო გავრცელებული აღმოსავლეთის ქვეყნებში. ქართული სატევარი ორფხიანი, წვეტიანი, ბრტყელი, ღარიანი მოკლე მახვილია. მას განვითარების ხანგრძლივი გზა აქვს გავლილი. დამზადების ცენტრების მიხედვით განასხვავებდნენ ე. წ. „ფოთლისებური" სატევარის ორ ძირითად ტიპს — მცხეთურსა და კახურს. თითოეულ ამ ჯფუგში რამდენიმე ქვეჯგუფი და ვარიანტი გამოიყოფა. უძველესი სატევრები მთლიანი ლითონისა იყო, თუმცა ხშირად სხვადასხვა მასალისგანაც ამზადებდნენ. ბრინჯაოს, ხოლო შემდგომ რკინის პირს ჰქონდა რქის, ხის ან ბრინჯაოს ტარი. ძვ. წ. VII საუკუნიდან ამიერკავკასიაში გავრცელდა მოკლე სატევარი — აკინაკი.

შუა საუკუნეების სატევართა ფორმების აღსადგენად საინტერესო მასალას გვაწვდის ფრესკებზე, ხელნაწერებში, ჭედურ ძეგლებსა და საფლავის ქვებზე გამოსახული ნიმუშები. XVIII საუკუნიდან სატევარი დიდი რაოდენობით მზადდებოდა თბილისში.

I, II და III — შუა ბრინჯაოს ხანის სატევრები სიღნაღის მუზეუმში
XIX საუკუნეში სატევარი ჯერ კიდევ შეადგენდა ქართველი მამაკაცის მორთულობის აუცილებელ ელემენტს. ქართული სატევარი გამოირჩეოდა ფორმის სისადავით, პროპორციულობითა და სინატიფით. სატევრის აღმნიშვნელი ტერმინი „ხანჯალი" საქართველოში სპარსეთიდან შემოვიდა XVIII საუკუნეში.

ლიტერატურა
----------

* *ჩოლოყაშვილი კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 134.
მაჰათმა განდი უძღვება მარილის მარშს, რომელიც არის სატიაგრაჰას ცნობილი მაგალითი
**სატიაგრაჰა** — (სანსკრ. सत्याग्रह, satyāgraha, „შეუპოვრობა ჭეშმარიტებაში") — დამოუკიდებლობისთვის არაძალადობრივი ბრძოლის ორი ფორმა ინდოეთში ინგლისის კოლონიალური ბატონობის პერიოდში: არაკოოპერაცია და სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა. ჩამოყალიბებულია მაჰათმა განდის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში. მთავარი იდეაა მოწინააღმდეგის კეთილგონებრიობაზე და სინდისზე გავლენა ძალადობის უარყოფითა და ტკივილისა და ტანჯვის გადატანისთვის მზადყოფნით.

სატიაგრაჰის მიზანი მოწინააღმდეგის მოკავშირედ და მეგობრად გადაქცევაა, ვინაიდან ითვლება, რომ სინდისზე მიმართვა გაცილებით ეფექტურია, ვიდრე შიში და ძალადობა. განდის თეორიის თანახმად, ძალადობა ადრე თუ გვიან უფრო მეტ ძალადობას იწვევს, მაშინ როდესაც ძალადობაზე უარის თქმა ბოროტების სპირალს წყვეტს და მტრის თანამზრახველად გადაქცევის საშუალებას იძლევა. განდი სატიაგრაჰას განიხილავს არა როგორც სუსტის, არამედ სულით ძლიერის იარაღს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 'Satyagraha 100 Years Later'
* The Story of Satyagraha by Dr. Jyotsna Kamat
* GandhiPoetics.com დაარქივებული 2010-09-17 საიტზე Wayback Machine.
**ფენეკი** (ლათ. Fennecus zerda, ასევე Vulpes zerda) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ, მასა 1,5 კგ აღწევს. აქვს გრძელი (15 სმ-მდე) და ფართო ყურები, მოკლე, მახვილი დინგი, ქვიშისფერ-ყვითელი ან ჩალისფერი ზურგი, თეთრი მუცელი, რბილი და გრძელი ბეწვი. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, სინისა და არაბეთის ნახევარკუნძულებზე. ბინადრობს სოროებში. აქტიურია ღამით. საშიშროების შემთხვევაში შეუძლია სწრაფად ჩაეფლოს მიწაში. კარგად აქვს განვითარებული სმენა. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებით, მწერებით, ლეშით, აგრეთვე მცენარეებით.

ფენეკი მსოფლიოში ყველაზე პატარა მელაა, ღამურას მსგავსი უზარმაზარი ყურების მეშვეობით არეგულირებს ორგანიზმის ტემპერატურას და სიგრილეს ინარჩუნებს. გრძელი სქელი ბეწვი ღამით სიცივისგან და დღისით მხურვალე მზისგან იცავს. მისი თათებიც კი ბეწვითაა დაფარული, რაც თხილამურის პრინციპით მოქმედებს და უკიდურესად ცხელი ქვიშისგან იცავს. ფეხებით საკმაოდ კარგად თხრის, ცხოვრობს მიწისქვეშა ბუნაგებში. უდაბნოს მრავალი მობინადრის მსგავსად, ამ მელასაც შეუძლია წყლის გარეშე დიდხანს გაძლება.

ფენეკები პატარა ჯგუფებად ერთიანდებიან, თითოეულში ათამდე წევრია. მამრები ტერიტორიას შარდით ნიშნავენ და შეწყვილების პერიოდში მეტოქეების მიმართ აგრესიულები ხდებიან. ქმნიან მონოგამურ ოჯახებს. ნაშიერის გაჩენის შემდეგ მდედრი იმდენად აგრესიული ხდება, რომ ბუნაგში მამრსაც კი არ უშვებს.

მომხიბლავი გარეგნობის გამო ხშირად იჭერენ და ტყვეობაში ზრდიან, ადგილობრივები კი მათზე ნადირობენ ქურქის ხელში ჩასაგდებად. ველურ ბუნებაში 10, ხოლო ტყვეობაში 12 წლამდე ცოცხლობენ. ამჟამად მცირე ინფორმაციაა ცნობილი ფენეკის მელიების პოპულაციების სტატუსზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* About.com Exotic Pets დაარქივებული 2017-02-04 საიტზე Wayback Machine.
* Fennec fox Directory
* FENNECFOXES.COM დაარქივებული 2008-04-08 საიტზე Wayback Machine.
* TETOism დაარქივებული 2009-09-27 საიტზე Wayback Machine.  - Fennec fox photo album

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 249.
2. ↑
3. ↑
4. ↑

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფენეკი***
**სატიაჯიტ რაი** (ბენგ. সত্যজিত রায় ან ბენგ. সত্যজিৎ রায়; დ. 2 მაისი, 1921 — გ. 23 აპრილი, 1992) — ინდოელი რეჟისორი, სცენარისტი, საბავშვო მწერალი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, გამომცემელი, კინოკრიტიკოსი, ილუსტრატორი. ოსკარის პრემიის პირველი ინდოელი ლაურეატია. ხელოვნებას ეუფლებოდა შანტინიკეტანში. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია რაბინდრანათ თაგორმა. 1961 წელს რაიმ გადაიღო ფილმი „სამი ქალიშვილი", რომელსაც საფუძვლად დაედო რაბინდრანათ თაგორის მოთხრობები. აღსანიშნავია მისი ფილმი „გზის სიმღერა" (1955). ეგრეთ წოდებული კალკუტის კინოსკოლის ფუძემდებელია. საკუთარი ფილმებისათვის დაწერილი აქვს მრავალი სიმღერა. 1979 წელს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალზე რაი საპატიო პრიზით დაჯილდოვდა. 1964 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე აიღო „ოქროს ლომი", 1964-1965 წლებში ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ორჯერ მოიპოვა „ვერცხლის დათვი", ხოლო 1973 წელს — „ოქროს დათვი". 1992 წელს კინოხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მოიპოვა ოსკარის პრემია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* 

* სატიაჯიტ რაი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* Seton М. Portrait of a director Satyajit Ray, L. 1971.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**სარგის ჯაყელი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **სარგის ჯაყელი**. |

**სარგის I ჯაყელი** (გ. 1285) — საქართველოს სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XIII საუკუნის II ნახევარში, მეჭურჭლეთუხუცესი, სამცხის სპასალარი, 1260 მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი ინიციატორი და აქტიური მონაწილე იყო. 

დავით VII ულუმ დანიშნა მონღოლთა ლაშქრის (რომელიც აჯანყების ჩასაქრობად იყო შემოსული საქართველოში) წინააღმდეგ მებრძოლ ქართველთა ჯარის მეთაურად. სარგის I-ს 8000 ცხენოსანი ჰყავდა, მონღოლთა ლაშქარში კი, რომელსაც არღუნი მეთაურობდა, 20000 მარტო მონღოლი და ერაყელი მოლაშქრე ირიცხებოდა, რამდენიმე ათასი კი ქართველი იყო. 1260 ტაშისკართან ბრძოლაში სარგის I-ის 1500 ცხენოსანმა დაამარცხა არღუნის 6000-იანი მეწინავე ლაშქარი. შემდეგ თვით სარგის I დაიძრა მტრის წინააღმდეგ. არღუნი გაქცევას აპირებდა, მაგრამ მის ლაშქარში მყოფმა ქართველებმა შეაკავეს. მთავარი ძალების გადამწყვეტ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდნენ. 

სარგის I-ის შეცდომა ის იყო, რომ ბორჯომის ხეობის ვიწროებიდან გამოვიდა და მონღოლებს გაშლილ ველზე შეებრძოლა, სადაც მტერს მანევრირების საშუალება მიეცა. 1261 წელს სარგის I წარმატებით იბრძოდა სამცხეში მეორედ შემოსული არღუნის ლაშქრის წინააღმდეგ. მტერი იძულებული გახდა 20 დღის შემდეგ უკან გაბრუნებულიყო. 1262 სარგის I დავით VII-ს ურდოში გაჰყვა ჰულაგუ-ყაენთან და გამოძიების დროს მეფის გადარჩენის მიზნით აჯენყების მოწყობა თვითონ დაიბრალა. გამოძიება არ იყო დამთავრებული, რომ ილხანთა წინააღმდეგ ოქროს ურდოს ყაენმა ბერქამ გამოილაშქრა. სარგის I-მა მის წინააღმდეგ ბრძოლაში სიმამაცით თავი გამოიჩინა და ჰულაგუ-ყაენი სიკვდილს გადაარჩუნა. მადლიერმა ყაენმა მას კარნუ ქალაქი და მისი მომიჯნე ოლქი უბოძა. სარგის I-ის განდიდებით უკმაყოფილო ქართველმა დიდებულმა მეფესა და სარგის I-ს შორის მტრობა ჩამოაგდეს. მეფის მიერ დაპატიმრებული სარგის I ყაენმა გაათავისუფლა. სარგის I-ის თხოვნით 1266 წელს სამცხე საქართველოს ჩამოშორდა და უშუალოდ ყაენს დაექვემდებარა. სარგის I-ის ეს ნაბიჯი საერთო ეროვნულ ინტერესების ღალატს ნიშნავდა: ფაქტობრივად პოლიტიკურად ორად გაყოფილ საქართველოს მესამე ნაწილიც გამოეყო - სამცხე, რომლის ტერიტორია ტაშისკარიდან არზრუმამდე ვრცელდებობა. მიუხედავად ამისა სარგის I-სა და საქართველოს მეფეს შორის პოლიტიკური ურთიერთობა მთლად არ შეწყვეტილა — სარგის I-მა სამცხის სპასალარის წოდება შეინარჩუნა და დემეტრე II-ის დროს მეჭურჭლეთუხუცესობაც მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* *ვ. გუჩუა*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 101-102.

|
|  |
|
| წინამორბედი: | **სამცხის ათაბაგი**1266 - 1279 | შემდეგი:ბექა I |

  


|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**სინდი შერმანი** (ინგლ. Cindy Sherman, დ. 19 იანვარი, 1954, გლენ-რიჯი, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი მხატვარი, ფოტოგრაფი, ცნობილი მისი კონცეპტუალური პორტრეტებით. ამჟამად ქალაქ ნიუ-იორკში ცხოვრობს. 1995 წლიდან მაკარტურის სტიპენდიანტია.

ბიოგრაფია
---------

სინდი შერმანი დაიბადა გლენ-რიჯში, ნიუ-ჯერსი. დაბადებიდან მცირე ხანში, მისი იჯახი ლონგ-აილენდის მცირე დასახლება ჰანტინგტონში გადასახლდა. შერმანი სახვითი ხელოვნებით ბუფალოს შტატის კოლეჯში დაინტერესდა, სადაც დაიწყო კიდეც ხატვა. თუმცა სახვითი ხელოვნების ამ ფორმის ტექნიკური შეზღუდვებით იმედგაცრუებულმა მალევე ფოტოგრაფიაზე გადაინაცვლა. მან კოლეჯის დარჩენილი წლები ფოტოგრაფიას დაუთმო. მიუხედავად იმისა, რომ პირველ კურსზე ფოტოგრაფიის საგანში ჩაიჭრა, მან მომდევნო წელს იგივე საგანი ბარბარა ჯო რევილთან გაიარა, ვისგანაც პირველად ეზიარა კონცეპტუალური ხელოვნებისა და სხვა თანამედროვე ფორმების საფუძვლებს.[1]

საინტერესო ცნობები
------------------

2010 წელს შერმანის თითქმის ექვსი ფუტის (1.8 მ) სიმაღლის ფერადი ფოტოილუსტრაცია "უსათაურო #153" (1985), რომელზეც თავად მხატვარი იყო გამოსახული როგორც ტალახმოცხებული გვამი, $2,7 მილიონად გაიყიდა.[2] ხოლო 2011 წელს, ფოტონაბეჭდი *უსახელო #96* $3.89 მილიონად გაიყიდა ქრისტის აუქციონზე. ეს იყო 1981 წელს დაბეჭდილი 10 ასლიდან ერთ-ერთი.[3]

სქოლიო
------

1. ↑  [[#CITEREF|]]
2. ↑  ლინდსი პოლოკი (9 ნოემბერი, 2010), უორჰოლის $63 მილიონად შეფასებული ელისაბედ ტეილორის პორტრეტი აოგნებს აუქციონის დილერებს 'ბლუმბერგი*.*
3. ↑  ჯად ტალი (12 მაისი, 2011),  'Artinfo*.*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სინდი შერმანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)