recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აითაირა** (აფხ. Аиҭаира — „აღორძინება") — სოციალურ-პოლიტიკური მოძრაობა სეპარატისტულ აფხაზეთის რესპუბლიკაში. დაარსდა 2001 წელს, როგორც პირველი ოპოზიციური მოძრაობა, აფხაზეთის ყოფილი ე. წ. პრეზიდენტის, ალექსანდრე ანქვაბის მიერ. მოძრაობის დღევანდელი ლიდერია ყოფილი ე. წ. პრემიერმინისტრი ლეონიდ ლაკერბაია.

აითაირა, 2004 წლის სეპარატისტების საპრეზიდენტო არჩევნებში, ალექსანდრე ანქვაბს უჭერდა მხარს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ე. წ. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ანქვაბი კანდიდატთა სიიდან ამოიღო, იგი "ერთიანი აფხაზეთის", "ამცახარა"-ს და აფხაზეთის დამოუკიდებელი პროფკავშირების ფედერაციის სერგეი ბაგაფშის მხარდამჭერ ბლოკს შეუერთდა. არჩევნების შედეგად წარმოშობილი კრიზისის შემდეგ, მიღწეულ იქნა კომპრომისი, რის შედეგადაც, ალექსანდრე ანქვაბმა ბაგაფშის მთავრობაში პრემიერმინისტრის პოსტი დაიკავა.

მოძრაობის პოლიტიკური საბჭო შედგება 23 ადამიანისგან. პოლიტსაბჭოს პრეზიდიუმში შედიან: ლეონიდ ლაკერბაია, ოლეგ დამენია, ირინა აგრბა, ვიაჩესლავ კოკოსკირი, დაურ ნაჭყებია და რომან გერია.

აითაირას აქვს რეგიონალური ორგანიზაციები აფხაზეთის მთელ ტერიტირიაზე.

სქოლიო
------

1. ↑  „Общественно-политическое движение «Айтайра» будет продолжать свою деятельность, как и прежде". Администрация Президента Республики Абхазия. 20 January 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 იანვარი 2009. ციტირების თარიღი: 23 სექტემბერი 2010.
2. ↑  Abkhazia: President, Opposition Trade Accusations. *რადიო თავისუფალი ევროპა/რადიო თავისუფლება* (2007-03-22).
**ფრიდრიხ ვილჰელმ დაიხმანი** (გერმ. Friedrich Wilhelm Deichmann) (დ. 17 დეკემბერი, 1909, იენა, — გ. 13 სექტემბერი, 1993, რომი) — გერმანელი ხელოვნების ისტორიკოსი, ადრინდელი ქრისტიანული ხანის ხელოვნების, უმთავრესად ხუროთმოძღვრების, თვალსაჩინო მკვლევარი.

სწავლობდა გრაცის, მიუნხენის, იენისა და ჰალეს უნივერსიტეტებში. ჰალეს უნივერსიტეტის დოქტორი (1934). 1934/1935 და 1936/37 წლებში იყო ბერლინის მუზეუმის სამეცნიერო ასისტენტი, 1935-1936 წლებში — გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის რომის განყოფილების სტიპენდიანტი. იმავე ინსტიტუტთან 1937 წლიდან სხვადასხვა ხანგრძლივობის კონტრაქტებისა და პროექტების ფარგლებში თანამშრომლობდა, 1955-1974 წლებში მისი მუდმივი თანამშრომელი იყო (ბოლო წლებში რომის განყოფილების სამეცნიერო დირექტორი). ხელმძღვანელობდა ელენეს მავზოლეუმისა და მინერვა მედიკას ტაძრის გათხრებს რომში. 

დაიხმანი თავის შრომებში ქრისტიანული არქიტექტურის ჩამოყალიბებისა და განვითარების შესწავლისას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ამ პროცესის თავისებურებებსა და განსხვავებულ ხასიათს სხვადასხვა საქრისტიანო ქვეყანაში. დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა აღმოსავლეთქრისტიანული რეგიონების — ეგვიპტის, სირიის, მესოპოტამიის — მხატვრულ მემკვიდრეობას. აქვს საგანგებო ნაშრომები ქართული ხუროთმოძღვრების შესახებაც, მ. შ. ბოლნისის სიონისადმი მიძღვნილი ნარკვევი. ბაზილიკური თემის განვითარებაში სიონის სტრუქტურას (ჯვარულ-ბურჯებიანი კამაროვანი სამნავიანი ნაგებობა) იგი მიიჩნევს აღმოსავლეთ საქართველოს შემოქმედებით წვლილად. დაწერილი აქვს აგრეთვე საგულისხმო წერილი VI–XI საუკუნეების საქართველოში ფასადთა მორთულობის შესახებ.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Frühchristliche Kirchen in Rom, Basel, 1948; Ravenna. Hauptstadt des spätantiken Abendlandes, Bd. 1–3, Wiesbaden, 1969–89;
* Zur Entwicklung der Pfeilerbasilika: die Basilika von Bolnisi (473–493), «Bedi Kartlisa», vol.36, Paris, 1978;
* Einführung in die christliche Archäologie, Darmstadt, 1983.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 297.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mietke, Gabriele, "Deichmann, Friedrich-Wilhelm", in: Brill’s New Pauly Supplements I - Volume 6 : History of classical Scholarship - A Biographical Dictionary, English edition by Chad M. Schroeder (2014). Original German-language edition: Geschichte der Altertumswissenschaften: Biographisches Lexikon. Herausgegeven von Peter Kuhlmann und Helmuth Schneider. Serie: Der Neue Pauly Supplemente 1. Staffel, herausgegeben von Hubert Cancik, Manfred Landfester und Helmuth Schneider, vol. 6. Stuttgart, Germany. Copyright © J.B. Metzlersche Verlagsbuchhandlung und Carl Ernst Poeschel Verlag GmbH (2012).
**ფრიდრიხ ფრანც III** (გერმ. Friedrich Franz III.; დ. 19 მარტი, 1851, მეკლენბურგ-შვერინი, გერმანია ― გ. 10 აპრილი, 1897, კანი, საფრანგეთი) ― მეკლენბურგ-შვერინის დიდი ჰერცოგი 1883-1897 წლებში. დანიის დედოფალ ალექსანდრინას მამა, მეფე ფრედერიკ IX-ის პაპა და ნიდერლანდების დედოფალ იულიანას ბიძა.

ბიოგრაფია
---------

ფრიდრიხ ფრანცი დაიბადა 1851 წლის 19 მარტს შლოს ლუდვიგზლოსტში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ ფრანც II-ისა და მისი მეუღლის, დიდ ჰერცოგინია ავგუსტა როის ცუ კოისტრიცის პირველი შვილი. სახელი დაარქვეს დიდი პაპის, ფრიდრიხ ფრანც I-ის პატივსაცემად. 

1885 წლის 15 აპრილს, მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი მეკლენბურგ-შვერინის ახალი დიდი ჰერცოგი ხდება ფრიდრიხ ფრანც III-ის სახელით. ადრეული ასაკიდანვე იგი ასთმითა და სუნთქვასთან დაკავშირებული პრობლემებით იტანჯებოდა. ამის გამო მას არ შეეძლო მისი მშობლიური ჩრდილოეთ გერმანიისათვის დამახასიათებელ ნესტიან ჰავაში მუდმივად ცხოვრება, რის გამოც ექიმთა რჩევით ხშირად დადიოდა სამოგზაუროდ სამხრეთ ევროპაში, ხმელთაშუა ზღვისპირეთში. ცნობილია ისიც, რომ იგი ცდილობდა დაემალა თავისი ჰომოსექსუალობა. ამ საიდუმლოს გამჟღავნებამაც მასზე ცუდად იმოქმედა.

ფრიდრიხ ფრანც III გარდაიცვალა 1897 წლის 10 აპრილს საფრანგეთის ქალაქ კანში, 46 წლის ასაკში. მან სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა ― ხიდიდან გადახტა. თუმცაღა, სკანდალის თავიდან ასაცილებლად მისი ოჯახის წევრებმა გარდაცვალების ოფიციალურ მიზეზად ასთმისაგან გაგუდვა გამოაცხადეს. მის შემდეგ ტახტი მისმა ძემ, ფრიდრიხ ფრანც IV-მ დაიკავა, რომელიც უკანასკნელი დიდი ჰერცოგი გახდა, რამეთუ 1918 წელს გერმანიაში მონარქია დაემხო.

ქორწინება და შვილები
--------------------

1879 წლის 24 იანვარს ფრიდრიხ ფრანცმა სანქტ-პეტერბურგში ცოლად შეირთო დიდი მთავარი ანასტასია მიხაილოვნა რომანოვა, დიდ მთავარ მიხეილ ნიკოლაევიჩისა და პრინცესა სესილია ბადენელის ერთადერთი ასული, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის შვილიშვილი, ალექსანდრე II-ის ძმისწული და ალექსანდრე III-ის ბიძაშვილი, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი:

1. ალექსანდრინა (1879-1952), ცოლად გაჰყვა დანიის მეფე კრისტიან X-ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე, ფრედერიკ IX;
2. ფრიდრიხ ფრანც IV (1882-1945), მეკლენბურგ-შვერინის უკანასკნელი დიდი ჰერცოგი, ცოლად შეირთო პრინცესა ალექსანდრა ჰანოვერელი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა;
3. სესილია (1886-1954), ცოლად გაჰყვა გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-ის უფროს ძეს, კრონპრინც ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი.

ლიტერატურა
----------

* Per Nordenvall (1998). "Kungl. Maj:ts Orden". Kungliga Serafimerorden: 1748–1998 (in Swedish). Stockholm. ISBN 91-630-6744-7.
* Jørgen Pedersen (2009). Riddere af Elefantordenen, 1559–2009 (in Danish). Syddansk Universitetsforlag. p. 466. ISBN 978-87-7674-434-2.
* "The Grand Duke of Mecklenburg-Schwerin Shown to Have Committed Suicide" (PDF). New York Times. 1897-04-13. Retrieved 2007-10-23.
* Hof- und Staats-Handbuch des Königreich Württemberg (1896), "Königliche Orden" p. 28
**ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველის ჩრდილოეთ განაპირას, მთის კალთის ბუნებრივად მოვაკებულ მცირე ფართობზე. განეკუთვნება XVI საუკუნეს. 

შიდა კედლები მთლიანად შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, განივი და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, კედლებზე და ინტერიერში მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. ერთადერთი შესასვლელი თაღითაა გადახურული და ორივე მხრიდან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. შიდა შეღრმავება ორჯერ უფრო ღრმაა, ვიდრე გარეთა შეღრმავება. ეკლესიას ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ორივე გვერდში სხვადასხვა სიგანის თითო ისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარში რომელშიც ნიშაა მოქცეული ჩრდილოეთ კედელთან ერთად მოგვიანებითაა აღდგენილი. აფსიდი გადახურული ყოფილა აგურით ნაწყობი კონქით (შემორჩენილია ქუსლის წყობის მცირე ნაწილი). ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კვადრატული აგურით, შიდა კედლები ძირითადად ქვისაა რაშიც გარკვეული ინტერვალებით ჩართულია აგურის (უმეტესწილად ორრიგად ნაწყობი) ჰორიზონტალური შრეები, კარ-სარკმელთა ღიობები, არქიტექტურული ელემენტები და კონტრასტული ნაწილები. გარედან განივი კედლების ზედა ნაწილები, კუთხეები და მორთულობის ელემენტები მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი. 

მოგვიანებით ჩრდილოეთ კედელი აღუდგენიათ ნატეხი ქვისა და რიყის ქვის შერეული წყობით, დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში. აგურით ამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია (ჩრდილოეთ კედელზე პილასტრი არ არის), საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. შიგნით ეკლესია აგურის კამარით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია ქუსლიუს წყობის ნაწილები). ეკლესია გარეგნულად ბევრად უფრო მეტყველია, ვიდრე მისი ინტერიერი. სამხრეთ ფასადს საფეხურით შეღრმავებული თანაბარი სიმაღლისაა და სიგანის, სამი სწორკუთხა არე ანაწევრებს, რომლეთა აგურის ხერხულა წყობის ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით არის დასრულებული და ერთმანეთისგან აგურის ორსაფეხურიანი პილასტრებით გამიჯნული. თითოეულ არეში გამოყვანილა ისრულთაღიანი შეღრმავება, რომლის ზემოთ კედლის ზედაპირი აგურის ფიგურული წყობითაა შევსებული. განივი ფასადები თავისი გაფორმების სისტემით არსებითად ერთმანეთის იდენტურია. ორივე ფასადის ქვედა ნაწილში, ღერძის ორივე მხარეს, გამოყვანილია თითო ფართო და მაღალი შეისრულთაღოვანი შეღრმავება, რომლის ქვედა ნაწილში საფეხურით შეღრმავებული სადა ხერხულა ლავგარდნით დასრულებული არეა. თითოეული თაღის თავზე თითო მოზრდილი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული, რომლებიც საკმაოდ მასიურ საფეხუროვან პოსტამენტზე დგას. თითო ანალოგიური ჯვარი ყოფილა გამოსახული ფრონტონის არვებშიც დასავლეთ ფასადის შეღრმავებას, რომელშიც კარია ჩასმული, ორსაფეხურიანი ფრიზი ამშვენებს. მის ქვედა საფეხურს კუთხით შვერილი აგურების რიგი ქმნის. ეკლესიის კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგრანდით სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია დაახლოებით 1 მეტრის სიგრძის მონაკვეთი. რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგების მონაცვლეობით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 202-203.
**ფრანსუა I ლოთარინგიელი** (ფრანგ. François Ier de Lorraine; დ. 23 აგვისტო, 1517 — გ. 12 ივნისი, 1545) — ლოთარინგიის ჰერცოგი 1544-1545 წლებში. ჰერცოგ ანტუან I-ისა და რენე დე ბურბონ-მონპესიერის ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

ფრანსუა დაიბადა 1517 წლის 23 აგვისტოს ნანსში. იგი იყო ლოთარინგიის ჰერცოგ ანტუანისა და მისი მეუღლის, რენე დე ბურბონ-მონპესიერის უფროსი ვაჟი. როგორც ლოთარინგიის ტახტის მემკვიდრე, იგი ბრწყინვალე განათლებას იღებდა და მისი ღრმა ბავშვობიდანვე მიმდინარეობდა საქორწინო მოლაპარაკებები უცხო სახელმწიფოთა სამეფო კარებთან. 1530 წელს იგი დანიშნეს იულიხ-კლევ-ბერგის ჰერცოგის ასულ ანა კლეველზე, რომელთან ნიშნობაც 1540 წელს ჩაიშალა, რადგან იგი ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ს მისთხოვდა მეოთხე ცოლად, თუმცა ქორწინება ექვს თვეში ანულირებით დასრულდა. 

1541 წლის 10 ივლისს, ბრიუსელში ფრანსუა დაქორწინდა კრისტინა დანიელზე, რომელიც იყო დანიის, ნორვეგიისა და შვედეთის მეფე კრისტიან II-ისა და დედოფალ იზაბელა ავსტრიელის უფროსი ასული, მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო II სფორცას ქვრივი და საღვთო რომისა და ესპანეთის მეფე კარლ V-ის დისწული. აღსანიშნავია, რომ გარკვეული პერიოდის მანძილზე კრისტინაც განიხილებოდა ჰენრი VIII-ის საცოლედ, მაგრამ მან ქორწინებაზე უარი განაცხადა. კრისტინასა და ფრანსუას ხანმოკლე ქორწინებაში სულ სამი შვილი შეეძინათ. 

1544 წლის 14 ივნისს, მამის გარდაცვალების შემდეგ ფრანსუა I ლოთარინგიის ჰერცოგი გახდა, თუმცა მხოლოდ ცოტა ხნით. მისი ტახტზე ასვლისთანავე, ლოთარინგია ფრანგებსა და გერმანელებს შორის საბრძოლველ პოლიგონად გადაიქცა, რამაც იგი მეტად რთულ ვითარებაში ჩააყენა. 1545 წლის 12 ივნისს, 27 წლის ფრანსუა I სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა ვოგეზში. ტახტზე მისი ორი წლის ვაჟი, შარლ III ავიდა, რომლის ნაცვლადაც ქვეყანას კრისტინა დანიელი მართავდა, როგორც რეგენტი.

შვილები
-------

ფრანსუას შვილები მხოლოდ თავის ცოლთან, კრისტინა დანიელთან ჰყავდა:

| პორტრეტი | სახელი | დაიბადა | გარდაიცვალა | ზოგადი ცნობები |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | შარლ III | 18 თებერვალი,
1543, 
ნანსი, 
ლოთარინგია | 14 მაისი, 1608,
ნანსი,
ლოთარინგია
(65 წლის) | ლოთარინგიის ჰერცოგი 1545-1608 წლებში. ცოლად
შეირთო საფრანგეთის პრინცესა კლაუდია ვალუა,
რომელთანაც შეეძინა ცხრა შვილი, მათ შორის
ორი ლოთარინგიის ჰერცოგი. მისი მმართველობის
პერიოდი ლოთარინგიის ისტორიაში ოქროს ხანის
სახელითაა ცნობილი.  |
|  | რენატა | 20 აპრილი, 
1544,
ნანსი,
ლოთარინგია | 22 მაისი, 1602,
მიუნხენი,
ბავარია
(58 წლის) | ცოლად გაჰყვა ბავარიის ჰერცოგ ვილჰელმ V-ს, 
რომელთანაც შეეძინა ათი შვილი, მათ შორის 
ბავარიის პირველი კურფიურსტი მაქსიმილიან I, 
რომელმაც თავის ბიძაშვილ ელიზაბეთ
ლოთარინგიელზე იქორწინა.  |
|  | დოროთეა | 24 მაისი, 1545,
დენუვრი,
ლოთარინგია | 2 ივნისი, 1621,
ნანსი, 
ლოთარინგია
(76 წლის) | პირველად იქორწინა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის
ჰერცოგ ერიკ II-ზე, რომლის უშვილოდ დაღუპვის
შემდეგაც იგი ცოლად გაჰყვა ვარამბონის მარკიზ
მარკ დე რიეს, თუმცა შვილები არც მასთან ეყოლა. |

ლიტერატურა
----------

* Henry Bogdan, Perrin, 2005 [détail des éditions] (ISBN 2-262-02113-9)
**„ყვითელი" ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუმისთავში. თარიღდება მე-19-20 საუკუნეებით.

„ყვითელი" ეკლესია, როგორც მას ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებს, ოქროსფერი თლილი კვადრების სწორხაზოვანი წყობით დუღაბზეა აგებული. ნაგებობა ასეთივე ქვის ცოკოლზე დგას. მთელ პერიმეტრზე კედლებს თარო-ლავგარდანი გაუყვება. ფასადთა დიდი სიბრტყეები ძუნწად არის აქცენტირებული დაბალი ლუნეტებით და სარკმლების თავსართებით. იგი გეგმით სწორკუთხაა, რომელსაც გააჩნია ბაზილიკური სივრცე. აღმოსავლეთიდან ფართო ნახევარწრიული აბსიდითაა დასრულებული. მასში თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს ნიშებია დატანებული\_ ერთი სამხრეთით, ორი ჩრდილოეთით. ტრაპეზის ქვა დგას საკურთხეველში. აწეულია საკურთხევლის იატაკის დონე და გაკეთებულია სოლეა. აბსიდში ორი, ოთხკუთხა, თავისუფლად მდგარი სვეტია აღმართული. ნახევარწრიული კონქის ზევით სამი მალით გახსნილი კედელია ამოყვანილი, რომელიც ამავე დროს წარმოადგენს ტრიუმფალურ თაღს. თაღები სვეტებს შორის და აბსიდის მხრებზეა გადაყვანილი. ამათგან უფრო განიერია შუა თაღი. შიდა სივრცე ორი მრგვალი სვეტით დანაწევრებულია სამ ნაწილად. შუა ნავი ფართოა, დაბალი ოთხივე მხრივ შემაგრებულია საბრჯენი თაღებით და ნახევარსფერული გადახურვა გააჩნია. გვერდითი ნავები გადახურულია ცილინდრული კამარის მეოთხედი ფორმით და შედარებით ვიწროა. გრძივ კედლებზე პილასტრებია აყოლებული ორივე კარის გვერდით. 

ეკლესია განათებულია გრძივ კედლებში მოთავსებული აღმოსავლეთით და დასავლეთით სარკმლებით. კარები დატანებულია სამივე კედელში. ლუნეტებში ლურჯი საღებავია შემორჩენილი. ინტერიერში კედლები დაფარული იყო ნალესობით, ზოგან შემორჩა მოხატულობის კვალიც, დომინირებს უმეტესად ლურჯი ფერი. იქ, სადაც ნალესობა ჩამოცვენილია კედლებისთვის გამოყენებული სამშენებლო მასალა ჩანს \_ თლილი ქვა. ეკლესიას სოფლის მოსახლეობა უტარებს რემონტს, ინტერიერში ხარაჩოებია აღმართული. ფასადებზე აქა-იქ ჩამოვარდნილი საპირე ქვების ადგილები შეუვსიათ თანამედროვე თეთრი აგურით. სამხრეთ კარის საფეხურად კი გამოყენებულია საფლავის ქვის ვეება ლოდი. ორქანობიან სახურავში მოქცეული შენობა თუნუქითაა გადახურული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9517
**„ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა"** (თურქ. Senden Bana Kalan) — 2015 წლის რომანტიკული ფილმი, რომლის რეჟისორია აბდულა ოღუზი. იგი არის 2006 წელს გადაღებული კორეული ფილმის „მილიონერის პირველი სიყვარული" რიმეიკი. ფილმში მონაწილეობენ ნესლიჰან ათაგიული და ექინ ქოჩი, როგორც ელიფი და ოზგური — ახალგაზრდა წყვილი, რომელთაც ერთმანეთი უყვარდებათ.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბავშვობაში დაობლებულმა ოზგურმა პატარაობა დედის და მამის გარეშე გაატარა. ბაბუამ ბავშობიდანვე ათამამებდა მას. ოზგური მისი მთელი ცხოვრების მანძილზე მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობდა, მაგრამ მოკლე დროშივე მისი ცხოვრება რადიკალურად იცვლება. იგი მის 18-ე დაბადების დღეზე გაიგებს, რომ ბაბუის მემკვიდრეობის მისაღებად უნდა შეასრულოს მისი დანატოვარი ანდერძი, ერთ-ერთი მათგანი კი ასეთია: მან უნდა დატოვოს სტამბოლის მდიდრული ცხოვრება და საცხოვრებლად ერთი წლით პატარა სოფელში უნდა გადავიდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი მემკვიდრეობის ძალიან მცირე ნაწილს მიიღებს, ხოლო დარჩენილი კი საქველმოქმედო ფონდს გადაერიცხება. ოზგური მიემგზავრება სოფელში, სადაც გაიცნობს გოგონას სახელად ელიფს.

როლებში
-------

* ნესლიჰან ათაგიული — ელიფი
* ექინ ქოჩი — ოზგური
* დოღა კონაკოღლუ — ტოსუნი
* ვილმა ელესი — ემა
* ზეინეპ კანაკონდე — სალიჰა
* ჰაიათი აქბასი — ტაიფუნი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Ekin Koç’un Yeni Filmi Senden Bana Kalan Vizyona Girdi! Turkish. Haber Sırası.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 ივნისი, 2015. ციტირების თარიღი: 17 აპრილი, 2015.
2. ↑  Box Office Türkiye
**ნიურნბერგის მილხის სასამართლო პროცესი** (2 იანვარი — 17 აპრილი 1947; ნიურნბერგი, გერმანია) ეწოდება ამერიკული სამხედრო ტრიბუნალის სასამრთლო პროცესს გენერალ-ფელდმარშალ ერჰარდ მილხის წინააღმდეგ. 

**ბრალდება**
1946 წლის 13 ნოემბრის ბრალდებით გენერალ-ფელდმარშალ ერჰარდ მილხს ბრალი ედებოდა შემდეგ დანაშაულში:

* სამხედრო დანაშაული
* ადამიანთა იძულებიი მუშაობა და მონური მუშაობისათვის დეპორტაცია
* ადამიანებზე სამედიცინო ცდების ჩატარება
* დანაშაული კაცობრიობის წინაშე

**მოსამართლე**

* თავმჯდომარე: რობერტ ტომსი (მიჩიგანი, აშშ)
* ფიცროი ფილიპსი (ჩრდილოეთ კაროლინა, აშშ)
* მაიკლ მუსმანო (პენსილვანია, აშშ)
* ჯონ სპეითი (ალაბამა, აშშ)

**ბრალდებული**

* ერჰარდ მილხი, გენერალ-ფელდმარშალი (გერმანია) — მიესაჯა სამუდამო პატიმრობა, 1951 წელს შეეცვალა 15-წლიანი პატიმრობით.

**დაცვა**

* ადვოკატი — ფრიდრიხ ბერგოლდი (გერმანია)
* ასისტენტი — ვერნერ მილხი (გერმანია) — ბრალდებულის ძმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

**ნიურნბერგის მთავარ სამხედრო დამნაშავეთა სასამართლო პროცესი** | ნიურნბერგის ექიმთა სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის იურისტთა სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის სს-ის ეკონომიკისა და მართვის მთავარი სამმართველოს სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის ფლიკის სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის იგ-ფარბენის სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში მებრძოლი გენერლების სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის სს-ის რასისა და განსახლების მთავარი სამმართველოს სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის სპეცჯგუფების სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის კრუპის სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის ვილჰელმშტრასეს სასამრთლო პროცესი | ნიურნბერგის ვერმახტის უმაღლესი მთავარსარდლობის სასამრთლო პროცესი
**ნიუტაო** (ინგლ. Niutao) — ტუვალუს კუნძულების ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. შედის ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეულის — ნიუტაოს კუნძულოვან საბჭოში.

გეოგრაფია
---------

ნიუტაოს ხედი კოსმოსიდან.
კუნძულს აქვს ჰორიზონტალურად გადაჭიმული ოვალური ფორმა. მისი სიგრძე დაახლოებით 1,6 კმ-ია. მისი ზედაპირი დაფარულია მშრალი მცენარეულობით და მცირე რაოდენობის ველური მანგროს ტყეებით. მთელი კუნძული მდებარეობს მარჯნის რიფების გარემოცვაში.

ისტორია
-------

ნიუტაო 1825 წელს აღმოაჩინა ვეშაპდამჭერი გემის კაპიტანმა ობედ სტარბაკმა.

მოსახლეობა
----------

2002 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 663 ადამიანს. კუნძულზე ერთადერთი დასახლებული პუნქტებია — სოფელი კულია (224 ად.) და ტეავა (439 ად.).

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ნიუტაოს კუნძული ნიულაკიტას კუნძულთან ერთად შედის ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეულის — ნიუტაოს კუნძულოვან საბჭოში, რომელშიც 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 698 ადამიანს.

| კუნძული | ფართობი,(კმ²) | მოსახლეობა,(ად. 2002 წელი) | კოორდინატები |
| --- | --- | --- | --- |
| ნიუტაო | 2,53 | 663 | 06°06′30″ ს. გ. 177°20′09″ ა. გ.﻿ / ﻿6.10833° ს. გ. 177.33583° ა. გ.﻿ / -6.10833; 177.33583 |
| ნიულაკიტა | 0,42 | 35 | 10°45′ ს. გ. 179°30′ ა. გ.﻿ / ﻿10.750° ს. გ. 179.500° ა. გ.﻿ / -10.750; 179.500 |

ტრანსპორტი
----------

კუნძულზე არსებობს სასოფლო ავტოგზების ქსელი (არც რკინიგზა და არც აეროპორტი კუნძულზე არ არსებობს).

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Tuvalu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
ფრიდრიხ შლეგელი 1801 წელს, ფრანც გარეის პორტრეტი
**ფრიდრიხ შლეგელი** (დ. 10 მარტი, 1772, ჰანოვერი — გ. 12 იანვარი, 1829, დრეზდენი) — გერმანელი კრიტიკოსი, ფილოსოფოსი, ენათმეციერი და პოეტი. ავგუსტ შლეგელის ძმა. თავის ძმასთან ერთად იენაში გამოსცემდა ჟურნალს „ათენუმი". იყო რომანტიზმის ესთეტიკის ფუძემდებელი და თეორეტიკოსი. მისი ძირითადი ნაშრომია „საუბარი პოეზიაზე" (1800). ფრიდრიხ შლეგელს ეკუთვნის დაუმთავრებელი ფრაგმენტული ფორმით დაწერილი რომანი „ლუცინდე" (1799), დრამა „ალარკოსი" (1802). მისი პოეტური ნაწარმოებები 1809 წელს გამოქვეყნდა. მნიშვნელოვანია მისი „ძველი და ახალი ლიტერატურის ისტორია" (ტომი 1-2, 1813-1815). 

ფრიდრიხ შლეგელმა საფუძველი ჩაუყარა სანსკრიტის შესწავლას გერმანიაში. ნაშრომში „ინდოელთა ენისა და სიბრძნის შესახებ" (1808) იგი განიხილავდა სანსკრიტის ნათესაობის საკითხს ლათინურთან, ბერძნულთან, გერმანულთან და სპარსულთან. ამასთან დაკავშირებით მან მოგვცა ენათა მორფოლოგიური კლასიფიკაციის პირველი მონახაზი, სადაც გამოყოფილია ენათა ორი ტიპი: 1. ფლექსიური და 2. არაფლექსიური ენები, რომლებიც თავის მხრივ, სამ ქვეჯგუფად იყოფა: ა) უაფიქსო (მაგალითად, ჩინური), ბ) მირთვითი (მაგალითად, ბასკური, კოპტური, ამერიკის ინდიელთა ენები) და გ) მოჩვენებით ფლექსიური (მაგალითად, სემიტური ენები). ფლექსიურობა ფრიდრიხ შლეგელს ინდოევროპულ ენათა ნათესაობის ერთ-ერთ მაჩვენებლად მიაჩნდა. 

შლეგელი ავითარებდა უნივერსალური „ქრისტიანული ფილოსოფიის" იდეას, აკრიტიკებდა სხვადასხვა ტრადიციულ და თანამედროვე ფილოსოფიურ სისტემებს, განსაკუთრებით კი — გერმანულ კლასიკურ იდეალიზმს. მიაჩნდა, რომ ქრისტიანულ „სპირიტუალიზმზე" დაფუძნებული ნამდვილი „სიცოცხლის ფილოსოფიის" წინამძღვარია ადამიანის ცნობიერების შინაგანი მთლიანობის აღდგენა, მისი ყველა სულიერი უნარის (გონება, ფანტაზია, ნებელობა) გაერთიანება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 11.
**ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის ტერიტორიაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით - აქა-იქ წსორხაზოვნად გამავალი რიგების გამოყვანით. დაზიანებულია: სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი დანგრეულია, დანარჩენი კედლები დაახლოებით 2,5-3 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ ფასადი თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული. ინტერიერი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზე ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვითა და მიწით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ნალისებრი თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გადახურვა და მის ზემოთ კედლის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. სარკმლის სამხრეთით ერთი ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდი დარბაზისაგან მხრებითაა გამოყოფილი. დასავლეთ კედელში, შემოსასვლელის ზემოთ, შემორჩენილია სარკმლის წირთხლების მცირე ნაწილი და რაფა.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 200.
**ავთანდილ ჩალაძე** (დ. 15 თებერვალი, 1935, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მიმოსვლის გზათა ინჟინრის სპეციალობით.

1961–1970 წლებში იყო „საქჰიდროენერგომშენის" ტრესტის ენგურჰესის საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1970 წელს — თბილისი-აეროპორტის ავტოსტრადის მშენებლობის უფროსი. 1971–1974 წლებში — საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1974–1978 წლებში — „იჟმშენის" სამმართველოს, ხოლო 1978–1986 წლებში — ჟინვალჰესის მშენებლობის უფროსი. 1986 წლიდან კონცერნ ტრანსპორტის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველო „კავგვირაბმშენის" უფროსი. 1992–2001 წლებში – სააქციო საზოგადოება კონცერნი „საქგვირაბმშენის" პრეზიდენტი. 2001–2008 წლებში — ღია სააქციო საზოგადოება „საქგვირაბმშენი-XXI"-ის გენერალური დირექტორი. 2003 წელს ღსს სკ „ალფა-პლიუსის", 2008 წლიდან შპს სკ „მამისონის" გენერალური დირექტორი.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათშორის: საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ღირსების სიგელი, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მეგზევის სამკერდე ნიშანი (2004), სათბობ-ენერგეტიკული კომპლექსის დამსახურებული მუშაკის (2005), საქართველოს დამსახურებული ჰიდროენერგეტიკოსისა (2007) და დამსახურებული მშენებლის (2007) წოდება, ღირსების ორდენი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 816–817, ISBN 99928-20-32-2.
* *დვალი ი.*, ჩვენი რაჭა, თბ. 2006. — გვ. 559–560.
* *რეხვიაშვილი ნ.*, რაჭველები, ტ. II, თბ. 2014. — გვ. 17–18.
* ჩალაძე ავთანდილი // გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა", თბ. 15 თებერვალი, 2005, № 36(5069), გვ. 3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთანდილ ჩალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ავთანფილ ჯორბენაძე** (დ. 31 ოქტომბერი, 1951, ლანჩხუთი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ავთანდილ ჯორბენაძე დაიბადა 1951 წელს 31 ოქტომბერს ქალაქ ლანჩხუთში. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1974-1975 წლებში იყო ქ. თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი-ინტერნი; 1975-1976 წლებში — 29-ე პოლიკლინიკის ექიმი-თერაპევტი; 1976-1978 წლებში — სსრკ შეიარაღებული ძალების სამხედრო ნაწილის ექიმი; 1978-1982 წლებში თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს ექიმ-რენტგენოლოგი; 1982-1986 წლებში თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმის მოადგილე სამკურნალო დარგში; 1986-1991 წლებში თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს უფროსის I მოადგილე; 1991-1992 წლებში თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს უფროსი. 1992 წლის 8 იანვრიდან 1993 წლის 6 იანვრამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე სამკურნალო დარგში. 1993 წლის 6 იანვრიდან 1993 წლის 26 მარტამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე; 1993 წლის 26 მარტიდან 1993 წლის 19 ოქტომბრამდე სახელმწიფოს მეთაურის სახელმწიფო უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსის მოადგილე. 1993 წლის 19 ოქტომბრიდან 1999 წლის 10 დეკემბრამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი; 1999 წლის 10 დეკემბრიდან 2001 წლის 22 დეკემბრამდე — საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. 2001 წლის 22 დეკემბრიდან 2003 წლის 27 ნოემბრამდე სახელმწიფო მინისტრი. 2011 წლიდან დღემდე — აკად. გ. ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 

არის გამოგონებისა და 6 გამოქვეყნებული სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის მეორე ხარისხის ორდენით (1994).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთანდილ ჯორბენაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ავთანდილ ციცქიშვილი** (დ. 1925, ქვიშხეთი — გ. 2012) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1987).

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1957-2012 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. პარალელურად, 1961 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის თეორიული მექანიკის, დიფერენციალური და ინტეგრალური განტოლებების კათედრებზე, სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკის კათედრაზე. 1985-2002 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თეორიული მექანიკის კათედრის პროფესორი. სამეცნიერო მოღვაწეობის თემატიკაა ჰიდროდინამიკა — ფილტრაციის თეორია. ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებები. კერძოწარმოებულიანი დიფერენცილური განტოლებები და ასოცირებული სასაზღვრი ამოცანები. ანალიზურ ფუნქციათა თეორია, კონფორმული ასახვები. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულება შეეხება ჰიდრომექანიკის ამოცანების მოდელირების, კერძოდ, ფილტრაციის თეორიის ბრტყელი, სტაციონარული, არაწრფივი, ნაწილობრივ უცნობსაზღვრიანი ამოცანების ამოხსნის მეთოდების შექმნას. მან შექმნა ახალი მიმართულება და სამეცნიერო კვლევის ისეთი მეთოდები, რომელთა დახმარებით შესაძლებეილ გახდა ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის მძლავრი მათემატიკური აპარატის გამოყენებით ისეთი კლასის ამოცანების ამოხსნა, რომელთა ამოხსნა მანამდე ვერ ხერხდებოდა. კერძოდ, ახალი მეთოდებით მან ამოხსნა ფილტრაციის ამოცანები, სხვადასხვა ფორმის მიწის კაშხალებისათვის და არხებისათვის, სადაც მოცემულია ამონახსნების აგების ზოგადი მათემატიკური მეთოდი, როდესაც სასრული რაოდენობის წვეროს მქონე წრიული მრავალკუთხედის კონფორმული გადასახვის აგება ხდება ნახევარ სიბრტყეზე. მისი შრომების მნიშვნელოვანი ნაწილის თემატიკაა შვარცის დიფერენციალური განტოლებების ზოგადი ამონახსნების აგების თეორია, წრიული მრავალკუთხედების კონფორმულად გადამსახავი ფუნქციებისათვის და მათი კავშირი ფილტრაციის და ჭავლური თეორიის ღერძსიმეტრიულ ამოცანებთან. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერტურა
---------

* საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი/ნოდარ მახვილაძე, თბ. 2016, გვ. 296-297

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთანდილ ციცქიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნელი მგალობლიშვილი** (დ. 23 ოქტომბერი, 1924, თბილისი — გ. მაისი, 2004) — ქართველი მსახიობი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990)

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. ამავე წლიდან ცხინვალის თეატრის ქართული დასის მსახიობია, 1948-1991 წლებში მოღვაწეობდა რუსთაველის თეტრში. 1937-1988 წლებში თბილისში, ნაძალადევის რაიონის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლეში მხატვრულ კითხვას ასწავლიდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ცხინვალის თეატრში: მარინა (ი. მოსაშვილის „სადგურის უფროსი"), ლუიზა (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული"); რუსთაველის თეტრში: ფაიხოში (დ. ერისთავის „სამშობლო", ესმა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი"), ნინო გრიბოედოვა (მ. მრევლაშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი"), ძიძია (ა. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა"), რუსუდანი, მზექალა, მარინე (ი. მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები", „გზა მომავლისა", „საყდრის უფროსი"), შვენა (ა. აფხაიძის „არაგველები"), ცაბუ (ვ. პატარაიას „უჩა უჩარდია"), ამალია (შილერის „ყაჩაღები"), ოფელია, დეზდემონა, კორდელია (უ. შექსპირის „ჰამლეტი", „ოტელო", „მეფე ლირი"), ნინო (ო. ჭილაძის „აქვარიუმი"), მზევინარი (მ. აბულაძის „ვარსკვლავი ანათებს"), კეკე, შუშანა (გ. სუნდუკიანის „პეპო"), ირინე (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია"), კიტა (ა. აღლაძის „ჩვენი ქვეყნის ქალიშვილები"), ცაბუ 
(შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან"), თინა (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა"), ირინა გოდუნოვა (ა. პუშკინის „ბორის გოდუნოვი") და სხვა

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1960 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნელი მგალობლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნეკერჩხალი** (ლათ. Acer) — მცენარეთა გვარი საპინდუსისებრთა ოჯახისა. 5-40 მ სიმაღლის ერთ-, ორ- ან მრავალსახლიანი (პოლიგამური) ფოთოლმცვივანი ხეები ან ბუჩქებია. 

შეიცავს 150-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკასა და ზონდის არქიპელაგის კუნძულებზე, ზომიერი და სუბტროპიკული ჰავის პირობებში, ნოყიერ და დაწრეტილ ნიადაგებზე. ზოგი ეგუება ნიადაგის სუსტ დამლაშებას. უმეტესად მეზოფილური და ყინვაგამძლე მცენარეებია, ნაწილობრივ — ქსეროფიტები. კავკასიაში 11 სახეობაა, მათგან საქართველოში — 9. 

ჩვენში ნეკერჩხალი გავრცელებულია დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე, უმრავლესობა — მთის შუა და ზემო სარტყლამდე. მხოლოდ კავკასიის ენდემი — მაღალმთის ბოყვი (ლათ. Acer trautvetteri) — ქმნის სუბალპურ სარტყელში ნაირბალახოვან მეჩხერ კორომებს, დანარჩენი კი შერეულია ფოთლოვან და წიწვოვან (უფრო ნაკლებად) ტყეებში. 

მეორე ენდემი სოსნოვსკის ნეკერჩხალი (ლათ. Acer sosnowskyi) იზრდება მხოლოდ აფხაზეთში კირქვიანებზე. ქართული ნეკერჩხალი (ლათ. Acer ibericum) — მესამე კავკასიის ენდემი, რომელიც საქართველოს წითელ წიგნში არის შესული. სახეობებისა (ლეკა, თათრული ნეკერჩხალი, მთის და მაღალმთის ბოყვები) გამოსადეგია სატყეო და საცავი ნარგევებისათვის, ბაღ-პარკების გასაფორმებლად (შემოდგომაზე ძალზე ლამაზია, მათი ნაირფერი ფოთოლი და ნაყოფი); ზოგი მათგანი შეიცავს მრავალ მაღურ ფორმას. 

საქართველოში ინტროდუცირებული სახეობებიდან ამ მხრივ პერსპექტიულია ჩრდილოეთ ამერიკის წითელი ნეკერჩხალი (ლათ. Acer rubrum), შაქრის ნეკერჩხალი (ლათ. Acer saccharum), იფანფოთოლა ნეკერჩხალი (ლათ. Acer negundo) და სხვა. აღმოსავლეთ აზიური ნეკერჩხალი „გინალა" (ლათ. Acer ginnala), თათისებრი ნეკერჩხალი (ლათ. Acer palmatum) და სხვა. ნეკერჩხალის მერქანი მკვრივი, გამძლე და მაგარია, კარგად პრიალდება. 

იყენებენ ავეჯის, სპორტის ნივთიერების, მუსიკალური საკრავებისა და სხვათა დასამზადებლად. ზოგიერთი სახეობა შეიცავს „ნეკერჩხლის შაქარს". ფოთლებისაგან მიიღება საღებავი. თაფლოვანი მცენარეებია. ამრავლებენ თესლით, ბაღურ ჯიშებს — მყნობით. კალმები ძნელად ფესვიანდება. უხვად ივითარებს ძირკვის ამონაყარს.

ლიტერატურა
----------

* *მიხეილ სახოკია*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 373.

სქოლიო
------

1. ↑  ნეკერჩხალი (TSN 28727). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
აია-სოფიას ტაძარი ტრაპიზონში  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**აია-სოფიას ტაძარი** ან **მცირე აია-სოფია** — გვიანი ბიზანტიური არქიტექტურის შესანიშნავი ძეგლი ტრაპიზონში. ცნობილია XIII საუკუნის ფრესკებით. ტაძარი მდებარეობს ტრაპიზონის ისტორიული ცენტრიდან დასავლეთით. ტაძარი გადაკეთებულია მეჩეთად. ამჟამად იქ მდებარეობს მუზეუმი.

ისტორია
-------

ტაძარი აგებულია ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორ მანუელ I-ის მმართველობის პერიოდში (1238-1263 წწ.). სამრეკლოს მშენებლობა დაიწყო 1426 წელს, ალექსი IV-ის მმართველობის დროს და დაასრულა მისმა მემკვიდრემ, იოანე IV-მ (1429-1459 წწ.). 1461 წელს მეჰმედ II-მ დაიპყრო ტრაპიზონის იმპერია და ტაძარი მეჩეთად გადააკეთა. ტაძრის შენობა პირველი მსოფლიო ომის დროს ასრულებდა სამხედრო ჰოსპიტალის დანიშნულებას. 1964 წლამდე ტაძარში კვლავ მეჩეთი მოქმედებდა. 1964 წელს დასრულდა 1958 წელს დაწყებული რესტავრაცია და ტაძარში მუზეუმი გაიხსნა. 

2012 წლის ივლისში ქვეყნის ვიცე-პრემიერმა ბიულენთ არინჩმა ტაძარი გადასცა ადგილობრივ მუსლიმთა გაერთიანებას მეჩეთის გასახსნელად. 2013 წლის აპრილში ტაძარში კვლავ მეჩეთი გაიხსნა.

ლიტერატურა
----------

* Eastmond, Anthony. *Art and Identity in Thirteenth-Century Byzantium: Hagia Sophia and the Empire of Trebizond*. Burlington, VT: Ashgate, 2004.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი)***

* Hagia Sophia of Trabzon/Trebizond დაარქივებული 2006-11-01 საიტზე Wayback Machine.
* Other Christian Churches converted to Mosques დაარქივებული 2007-04-03 საიტზე Wayback Machine.
* PontosWorld
* Photos of the Hagia Sophia in Trabzon

სქოლიო
------

1. ↑  Вслед за храмом Святой Софии в Никее турки намерены обратить в мечеть и церковь Святой Софии в Трапезунде
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ათონელის რეზიდენციას** ეხება. *სახელმწიფო ცერემონიების სასახლის (ყოფილი ავლაბრის რეზიდენციის) შესახებ* იხილეთ **სახელმწიფო ცერემონიების სასახლე**. |

**ათონელის რეზიდენცია** (ასევე - **ორბელიანების სასახლე**) — საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია, მდებარეობს დედაქალაქ თბილისში, ძველი თბილისის რაიონში, გიორგი ათონელის ქუჩა № 25-ში. პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ორბელიანების სასახლეში შევიდა, არის სალომე ზურაბიშვილი.

2012 წელს კოალიცია „ქართული ოცნების" საარჩევნო დაპირების მიხედვით, ამ მისამართზე უნდა გადასულიყო საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია, ხოლო ავლაბრის სასახლეში უნდა გახსნილიყო ქართულ-ამერიკული ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, თუმცა არჩევნების დასრულების შემდეგ გიორგი მარგველაშვილი ახალ რეზიდენციაში არ გადასულა. 

პრეზიდენტ მარგველაშვილის უარის შემდეგ იგეგმებოდა შენობის გასხვისება, აუქციონზე გაყიდვის მცდელობის ჩავარდნის შემდეგ საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით იგი დაუზუსტებელი სახელმწიფო უწყების საკუთრებაში უნდა გადასულიყო. 

ხელოვნებათმცოდნე თამარ ამაშუკელი აღნიშნავს, რომ ათონელის 25-ში მდებარე შენობა XX საუკუნის დასაწყისშია აშენებული და გამოირჩევა ტიპური თბილისური, ეკლექტიკური არქიტექტურით. სასახლის სახელწოდება - *ორბელიანების სასახლე* - იქიდან მომდინარეობს, რომ სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, ამ ადგილზე იდგა სასახლე, რომელიც თეიმურაზ II-ს უჩუქებია თავისი სიძის, დიმიტრი ორბელიანისთვის. სასახლის ბოლო მობინადრე იყო გრიგოლ ორბელიანი, რომლის ხელშიც იმართებოდა ხალხმრავალი ლიტერატურული საღამოები და სხვა სახის ღონისძიებები. XIX საუკუნის მიწურულსთავდაპირველი სასახლე მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა და დაინგრა, თუმცა მის ადგილზე აშენებულ შენობას, დღემდე შემორჩა ორბელიანების სახელი.

საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ შენობაში საბჭოთა საქართველოს სახელმწიფო სტრუქტურები, ხოლო 90-იან წლებში აშშ-ის საელჩო იყო განთავსებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სახელმწიფო ცერემონიების სასახლე

სქოლიო
------

1. 1 2 3  „ორბელიანების სასახლის" მესამე სიცოცხლე
ტრადიციული ქუჩური ნეკროლოგები (ბულგარეთი)
**ნეკროლოგი** (ბერძ. νεκρός — მკვდარი, *λόγος* — სიტყვა) — საგაზეთო ჟურნალისტიკის ერთ-ერთი ჟანრი. როგორც წესი, ხორციელდება მცირე მემორიალური მასალის სახით, რომელიც უახლოეს წარსულში ვინმეს სიკვდილთან დაკავშირებით ქვეყნდება მედიაში. გავრცელებული პრაქტიკაა აგრეთვე ნეკროლოგების განთავსება იმ დაწესებულებებში, რომლებშიც მუშაობდა დაღუპული, ზოგიერთ ქვეყანაში კი — ქუჩებსა და საზოგადოებრივ ადგილებში.

ნეკროლოგის მთავარი მიზანია მკითხველს შეატყობინოს ადამიანის სიკვდილის შესახებ. ამასთანავე ნეკროლოგი ხშირად მოიცავს გარდაცვლილის ცხოვრების აღწერას, მის დამსახურებებს საზოგადოების წინაშე, სიკვდილის მიზეზებს. ხშირ შემთხვევაში თანამედროვე ნეკროლოგი არის მცირე ზომის ჩანაწერი გამოცემის ერთ-ერთ ბოლო გვერდზე და, ჩვეულებრივ, მოიცავს სამძიმარს გარდაცვლილის ნათესავებისა და ახლობლებისადმი. როგორც წესი, ნეკროლოგი არ გამოირჩევა დიდი მოცულობით და იუწყება მხოლოდ ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენებს გარდაცვლილის ცხოვრებისა. ხშირად ნეკროლოგში დართულია ინფორმაცია გარდაცვლილის დამარხვის ადგილისა და თარიღის შესახებ. თვითონ ჩანაწერი ხშირად ისაზღვრება შავი ჩარჩოთი, რაც სიმბოლურად გლოვას გამოხატავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნეკროლოგის მაგალითები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-27. ციტირების თარიღი: 2015-10-03.

სქოლიო
------

1. ↑  ნეკროლოგის შედგენის წესები (მაგალითი).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-21. ციტირების თარიღი: 2013-03-18.
სეგმენტბირთვიანი ნეიტროფილები, რომლებიც გარშემორტყმულია ერითროციტებით. ციტოპლაზმაში შეიმჩნევა ციტოპლაზმური აზუროფილური გრანულები. შეღებილია გიმზა-რომანოვსკის მეთოდით. გამოყენებულია სინათლის მიკროსკოპის აქრომატული იმერსიული ობიექტივი. 1000x
**ნეიტროფილები** — სისხლში არსებული გრანულოციტური ლეიკოციტების ყველაზე მრავალრიცხოვანი წარმომადგენლები.

მორფოლოგია
----------

ნეიტროფილური ლეიკოციტების ორ ფორმას განარჩევენ: ჩხირბირთვიანს და სეგმენტბირთვიანს. ახალგაზრდა ჩხირბირთვიანი ნეიტროფილების შემცველობა პერიფერიულ სისხლში 1-6%-ია, ხოლო მომწიფებული სეგმენტბირთვიანებისა - 47-72%. ჩხირბირთვიანი ნეიტროფილისთვის დამახასიათებელია ჩხირის ფორმის უწყვეტი ბირთვი, ხოლო სეგმენტბირთვიან ნეიტროფილებში ბირთვი სეგმენტებადაა დაყოფილი და ისინი ერთი წვრილი ფილამენტით ერთდება. ორივე ფორმის შემთხვევაში ბირთვი მუქი იისფერია, ხოლო ციტოპლაზმა — ვარდისფერი. ციტოზოლში აღინიშნება წვრილი, იისფერი მარცვლოვანება. 1 მიკროლიტრ სისხლში ჩხირბირთვიანი ნეიტროფილების აბსოლუტური რიცხვია 40-300, ხოლო სეგმენტბირთვიანისა — 2000-5500.

სადიაგნოსტიკო მნიშვნელობა
-------------------------

სეგმენტბირთვიანი ნეიტროფილი. 3D მოდელი
ნეიტროფილების რაოდენობის მატებას ნეიტროფილოზი ეწოდება. ნეიტროფილოზი ანთებითი პროცესების, ინფექციური დაავადებების, შოკის, სისხლდენის, მიოკარდიუმის ინფარქტის, დიაბეტური კეტოაციდოზის სადიაგნოსტიკო ნიშანია. ამ პათოლოგიების მძიმე მიმდინარეობისას შეძლება მოიმატოს ჩხირბირთვიანი ნეიტროფილების რაოდენობამ და გაჩნდეს უმწიფარი გრანულოციტები (მიელოციტები, მეტამიელოციტები), რასაც ექიმები ლეიკოციტური ფორმულის მარცხნივ გადახრას უწოდებენ. ნეიტროფილების მატება აღინიშნება ორსულებშიც.

ლიტერატურა
----------

* *ჰისტოლოგია*, რუსუდან რუხაძე, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, მეორე გამოცემა, 2009;
* *სისხლის და შარდის ანალიზის კლინიკური მნიშვნელობა (ანალიზების ინტერპრეტაცია)*, მაია ხუციშვილი, გამომცემლობა „მთაწმინდელი", მეორე გამოცემა 2008.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სისხლი |
| --- |
|  |
| 
* სისხლის მიმოქცევა
* სისხლის პლაზმა
* ერითროციტები
* ლეიკოციტები
* თრომბოციტები
* გრანულოციტები
* აგრანულოციტები
* ნეიტროფილები
* ეოზონოფილები
* ბაზოფილი
* ლიმფოციტები
* მონოციტები
* სისხლის ჯგუფები
* სისხლის დაავადებები
* ზურგის ტვინი
 |  |

 |
**ავთანდილ ისაკაძე** (დ. 7 სექტემბერი, 1948, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1973–1994 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თერაპიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, ასისტენტი, დოცენტი. 1987–1989 წლებში თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თერაპიის კათედრის პროფესორი და საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს აკრედიტაცია–ლიცენზიების განყოფილების უფროსი. ავტორია 75 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება თერაპიის, კარდიოლოგიის, კლინიკური ფარმაკოლოგიისა და ექსპერიმენტული მორფოლოგიის პრობლემებს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კორდარონის მოქმედება გულის იშემიური დაავადებისას", დაიცვა 1979 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ძირითადი ანტიანგინური პრეპარატებით კომბინირებული მკურნალობის გავლენა სისხლის მიმოქცევის სისტემაზე გულის ქრონიკული იშემიური დაავადებისას", დაიცვა 1991 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ფილტვისმიერი გული (Cor pulmonale): ეტიოლოგია, პათოგენეზი და პათანატომია, კლინიკა, დიაგნოსტიკა, მკურნალობა, თბილისი, გეორგიკა, 2013, გვ. 140 ISBN 9789941054037
* მოციმციმე არითმია (ეტიოლოგია, პათოგენეზი და პათანატომია, კლინიკა, დიაგნოზი, დიფერენციული დიაგნოზი, მკურნალობა): დამხმ. სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, რეზიდენტებისათვის და ექიმებისათვის, თბილისი, გეორგიკა, 2011, გვ. 172 ISBN 9789941036385
* სუპრავენტრიკულური და პარკუჭოვანი პაროქსიზმული ტაქიკარდია: ეტიოლოგია, პათოგენეზი, კლინიკა, დიაგნოსტიკა, მკურნალობა: სახელმძღვ. სტუდენტებისათვის, რეზიდენტებისათვის და ექიმებისათვის, თბილისი, გეორგიკა, 2010, გვ. 176 ISBN 9789941030482

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000 გვ. 133

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთანდილ ისაკაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ფრანსუა გიიო
**ფრანსუა გიიო** (ფრანგ. François Guizot; დ. 4 ოქტომბერი, 1787, ნიმესი, საფრანგეთის სამეფო — გ. 12 სექტემბერი, 1874, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მწერალი, პუბლიცისტი, პოლიტიკოსი, დიპლომატი, საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე, საფრანგეთის მე-17 პრემიერ-მინისტრი 1847-1848 წლებში, საგარეო საქმეთა მინისტრი 1840-1848 წლებში, შინაგან საქმეთა მინისტრი 1830 წელს და განათლების მინისტრი 1832-1834 და 1836-1837 წლებში. 

საფრანგეთის პირველი იმპერიის პერიოდში ის ძირითადად პუბლიცისტური წერილებისა და რომანების გამოცემით იყო დაკავებული. ბურბონების რესტავრაციის დროს აქტიურად ჩაერთო პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1830 წელს ლუი-ფილიპ ორლეანელის მომხრეთა ლიდერიც კი გახდა. ის იდეოლოგიით კონსერვატორი იყო და სახელმწიფოს განვითარების უმთავრეს გზად კონსტიტუციური მონარქიასა და ფეოდალიზმის ამაღლებას მიიჩნევდა. 1830-იან წლებში მეფის დავალებით, ამბოხებული მოსახლეობის გულის მოსაგებად გაატარა რამდენიმე რეფორმა. საფრანგეთში მძვინვარე მძიმე ეკონომიკური კრიზისის გამო 1848 წელს დაიწყო რევოლუცია, რომლის დროსაც გადააყენეს მეფე ლუი-ფილიპთან ერთად. 

ცხოვრების უკანასკნელ წლებში გამოსცა უამრავი ლიტერატურული ნაწარმოები, რომელთა უმრავლესობა ძირითადად პოლიტიკას ეხებოდა. გარდაიცვალა ღრმამოხუცებული, 87 წლის ასაკში, 1874 წელს, საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "The History of the Origins of Representative Government in Europe" დაარქივებული 2008-02-28 საიტზე Wayback Machine.
**ავთანდილ პაიჭაძე** (დ. 23 ნოემბერი, 1923, ფოთი, — გ. 11 აპრილი, 1995) — ქართველი ეკონომისტი და სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
---------

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიური ფაკულტეტი.

თამაში დაიწყო თბილისის ბავშვთა გუნდში — „აისში"; 1944 წელს მიიწვიეს მოსკოვის „შრომით რეზერვებში"; თამაშობდა თბილისის გუნდებში — „კრილია სოვეტოვი" (1946-1947) და „სპარტაკი" (1948-1950, ორივე გუნდის მწვრთნელი — ა. ჟორდანია). იყო „სპარტაკის" კაპიტანი და საუკეთესო ბომბარდირი. 1951 წელს ჩაირიცხა თბილისის „დინამოში" (4 თამაში, 3 გოლი). საფეხბურთო კარიერის დამთავრების შემდეგ იყო საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი. „საქსპორტვაჭრობის" დირექტორი. რესპუბლიკური მნიშვნელობის პერსონალური პენსიონერი; დაჯილდოებულია „პროფკოოპერაციის საპატიო ნიშნით", „საბჭოთა ვაჭრობის წარჩინებული ნიშნით", სპორტსაზოგადოება დინამოს „საპატიო სიგელით". ფეხბურთელი.

ჯილდოები
--------

* საპატიო ნიშნის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* თბილისი: ენციკლოპედია, თბ. 2002, გვ. 728

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთანდილ პაიჭაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მისი აღატებულება საქართველოს პრეზიდენტი და მისი აღმატებულება ლიეტუვის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში გიედრიუს პუოჯუნასი.
**აღმატებულება** (*თქვენო აღმატებულებავ*, *მისი აღმატებულება*) — მიმართვის საპატიო ფორმა. გამოიყენება სუვერენული სახელმწიფოს პირველი პირებისთვის, საერთაშორისო ორგანიზაციის პირველი პირების, მოქმედი ელჩებისა და არისტოკრატიის წარმომადგენლისთვის მიმართვისას. როგორც წესი, წოდების მიმღები მიმართვის ამ ფორმას ინარჩუნების სიცოცხლის ბოლომდე, თუმცა არსებობს შემთხვევები, როდესაც წოდება მიბმულია პიროვნების მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან.

*აღმატებულება* მიმართვა, როგორც წესი, გამოიყენება სახელმწიფოს მეთაურთან, მთავრობის მეთაურთან, გუბერნატორთან, ელჩთან, ეპისკოპოსთან ან მსგავს პოზიციაზე მყოფ ადამიანთან მიმართებაში.

სქოლიო
------

1. ↑  *ელერდაშვილი ა.*, უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], I გამოც. თბ.: „ფანტაზია", 2006.
2. ↑   სასკოლო ორთოგრაფიული ლექსიკონი / ავტ.-შემდგ.: შუქია აფრიდონიძე, იამზე გაგუა, თამარ ვაშაკიძე და სხვ. თბ.: „მერიდიანი", 2011.
3. ↑  Forms of Address en-US (22 March 2017). ციტირების თარიღი: 9 June 2021
4. ↑  *Protocol - The Complete Handbook of Diplomatic, Official, and Social Usage* (page 21), by Mary Jane McCaffree and Pauline Innes, published by Hepburn Books, Dallas, Texasდაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 2 იანვარი 2022. 1977, 1985, 1989, 1997 ISBN 0-941402-04-5
5. ↑  Protocol and Liaison Service (24 August 2016). ციტირების თარიღი: 9 June 2021
**აღკვეთილი** — დაცული ტერიტორიის ერთ-ერთი სახე, რომელსაც მინიჭებული აქვს სპეციალური სტატუსი. შეესაბამება IUCN-ის IV კატეგორიას. 

აღკვეთილი შეიძლება დაარსდეს ეროვნული მნიშვნელობის მქონე ცოცხალი ორგანიზმის ველური სახეობების, სახეობათა ჯგუფების, ბიოცენოზების და არაორგანული ბუნების წარმონაქმნების შესანარჩუნებლად საჭირო ბუნებრივი პირობების დასაცავად, რაც ადამიანის მხრიდან მოითხოვს სპეციალურ აღდგენით და მოვლით ღონისძიებებს. აღკვეთილში მკაცრი კონტროლის პირობებში დაშვებულია ცალკეული განახლებადი რესურსის მოხმარება. 

აღკვეთილი საჭიროებს ეროვნულ და, ცალკეულ შემთხვევებში, საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე სახმელეთო ტერიტორიას ან/და აკვატორიას, სადაც ცოცხალ ორგანიზმთა იშვიათი, უნიკალური, დამახასიათებელი და „წითელ ნუსხაში" შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა სახეობები და ეკოსისტემის ცალკეული მნიშვნელოვანი კომპონენტებია წარმოდგენილი. 

აღკვეთილი შეიძლება შედიოდეს ბიოსფერული რეზერვატის, მსოფლიო მემკვიდრეობის უბნის, საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიის და სხვა დაცული ტერიტორიის შემადგენლობაში და ასევე მოიცავდეს ბუნების ძეგლს. 

აუცილებლობის შემთხვევაში შესაძლებელია აღკვეთილში მოეწყოს სხვადასხვა ზონა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დაცული ტერიტორია
* ნაკრძალი
* ეროვნული პარკი
* ბუნების ძეგლი
* სახელმწიფო ნაკრძალი
* დაცული ლანდშაფტი
* მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კანონი დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ, მუხლი 7.[*მკვდარი ბმული*]
**შავი მეტალურგია** — მძიმე მრეწველობის ერთ–ერთი დარგი, რომელსაც უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მეურნეობის სხვადასხვა დარგთაშორისი კომპლექსების განვითარებისათვის, განსაკუთრებით მანქანათმშენებლობისათვის. იგი მოიცავს რკინის, ქრომიტების, მანგანუმის მადნების მოპოვებას, გამდიდრებას, გადამუშავებისას წიაღისეულის ზედმეტი ქანებისაგან გასუფთავების პროცესს, აგლომერაციას, თუჯის, ფოლადის, ფეროშენადნობთა და ნაგლინის წარმოებას.

შავი მეტალურგიის ცენტრების განლაგებაზე უდიდეს გავლენას ახდენს შემდეგი ფაქტორები:

* – ბუნებრივ–რესურსული – საწარმოთა ორიენტაცია ნახშირის ან რკინის მოპოვების ადგილებზე.
* – სატრანსპორტო.
* – საწარმოს ტერიტორიული კონცენტრაციის პირობები.
* – ეკოლოგიური.

ბოლო პერიოდში გაიზარდა ორიენტაცია სამომხმარებლო ბაზრისაკენ, რამაც ხელი შეუწყო სპეციალიზებული მინი–ქარხნების მშენებლობას.

შავი მეტალურგია საქართველოში
----------------------------

არქეოლოგიური გათხრები მიანიშნებენ, რომ რკინის კუსტარული დამუშავება საქართველოში უძველესი დროიდან ხდებოდა. შავი ლითონების ქარხნული დამუშავება საქართველოში დაიწყო 1862 წელს ჩათახის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1879 წელს დაიწყო ჭიათურის მანგანუმის საბადოს ექსპლუატაცია. 1933 წელს საქართველოს სსრ-ში ამოქმედდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, 1950 წელს რუსთავის მეტალურგიული ქარხანა. 1980 წლის ბოლოსთვის შავი მეტალურგიის წილი საქართველოს სსრ-ის მრეწველობაში შეადგენდა 4 %-ს.

ლიტერატურა
----------

* *ჩომახიძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 672-673.