recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
მსოფლიოს უღრმესი ტბა ბაიკალი
რუსეთის ტერიტორიაზე — 2,7 მილიონზე მეტი მტკნარი და მლაშე ტბაა, რომელთა საერთო ფართობია 400 ათ. კმ²-ზე მეტი (კასპიის ზღვა-ტბის გამოკლებით). ტბიური წყლების საერთო მარაგი აღწევს 26 ათ. კმ³-ს. ტბების დიდ ნაწილს აქვს მყინვარული წარმოშობა. 

რუსეთის ტერიტორიის საერთო ტბიანობა აჭარბებს 2 %-ს და მერყეობს 12,6 %-იდან პრაქტიკულად ნულოვან ნიშნულამდე. ყველაზე ტბიური რაიონია რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი, კერძოდ, კარელია, სადაც 61 ათ.-ზე მეტი ტბაა.

რუსეთის ევროპული ნაწილის უდიდესი ტბებია (რომლებიც განლაგებულია მის ჩრდილო-დასავლეთით) ლადოგი და ონეგი (ფართობით 17,680 და 9720 კმ² შესაბამისად); ჩუდ-ფსკოვის ტბა ესტონეთთან საზღვარზეა (3550 კმ²); ილმენი (დაახლოებით 1000 კმ², ფართობი იცვლება წყლის დონის შესაბამისად) და აგრეთვე ტოპოზერო, ვიგოზერო და სხვები „ტბიურ მხარეს" შეადგენენ. 

რუსეთის უდიდესი ტბაა (კასპიის გამოკლებით) ბაიკალი, რომელიც ამასთანავე უღრმესია დედამიწაზე; იგი შეიცავს რუსეთის ტბიური მტკნარი წყლის 85 %-ს და მსოფლიო მტკნარი წყლების მარაგის 22 %-ს. ტბის სიგრძეა 636 კმ, საშუალო სიგანე 48 კმ; საერთო ფართობი 31,7 ათ. კმ²; მაქსიმალური სიღრმე 1620 მ. ბაიკალი განლაგებულია რიფტულ ხეობაში და მისი ასაკია დაახლოებით 25 მლნ. წელი. დიდი სიღრმეებით გამოირჩევა აგრთვე ტბა ტელეცკოე (325 მ) ალთაიში და ხანტაის ტბა (420 მ) კრასნოიარსკის მხარეში. 

რუსეთის ტბების უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება შედარებით პატარა ტბების ჯგუფს; არსებობს მარილიანი ტბებიც, რომელთაგან უდიდესია ციმბირის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე ჩანის ტბა (1990 კმ²).

ტბების სია
----------

| რიგი | ტბა | ფართობი (კმ²) | სიღრმე (მ) | სიმაღლე (ზ. დ.) | რეგიონი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. | კასპიის ზღვა | 371,000 | 1025 | −27 | დაღესტანი, ყალმუხეთი, ასტრახანი |
| 2. | ბაიკალი | 31,500 | 1642 | 456 | ბურიატეთი, ირკუტსკის ოლქი |
| 3. | ლადოგის ტბა | 17,703 | 225 | 4 | კარელია, ლენინგრადის ოლქი |
| 4. | ონეგის ტბა | 9,616 | 124 | 32 | კარელია, ლენინგრადი, ვოლოგდა |
| 5. | ტაიმირის ტბა | 4,560 | 26 | 6 | კრასნოიარსკის მხარე |
| 6. | ხანკა | 4,190 | 10 | 68 | პრიმორიეს მხარე |
| 7. | ჩუდ-ფსკოვის ტბა | 3,555 | 15 | 30 | ფსკოვის ოლქი |
| 8. | უბსუ-ნური | 3,350 | 15 | 753 | ტუვა |
| 9. | ჩანის ტბა | 1,990 | 12 | 105 | ნოვოსიბირსკის ოლქი |
| 10. | თეთრი ტბა | 1,290 | 20 | 113 | ვოლოგდის ოლქი |
| 11. | ტოპოზერო | 986 | 56 | 110 | კარელიის რესპუბლიკა |
| 12. | ილმენის ტბა | 982 | 10 | 18 | ნოვგოროდის ოლქი |
| 13. | ხანტაის ტბა | 822 | 420 | 65 | კრასნოიარსკის მხარე |
| 14. | სეგოზერო | 815 | 103 | 120 | კარელიის რესპუბლიკა |
| 15. | იმანდრა | 812 | 67 | 128 | მურმანსკის ოლქი |
| 16. | პიასინო | 735 | 10 | 28 | კრასნოიარსკის მხარე |
| 17. | კულუნდის ტბა | 728 | 4 | 98 | ალთაის მხარე |
| 18. | პიაოზერო | 659 | 49 | 110 | კარელიის რესპუბლიკა |
| 19. | ვიგოზერო | 560 | 18 | 89 | კარელიის რესპუბლიკა |
| 20. | ნერპიჩიე | 552 | 12 | 0,4 | კამჩატკის მხარე |

სქოლიო
------

1. ↑  Большая Российская энциклопедия. В 30 томах. Вводный том. Россия. 2004
2. ↑  Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-19. ციტირების თარიღი: 2020-05-18.
3. ↑  Байкал // Большая советская энциклопедия
4. ↑  Чаны // Научно-популярная энциклопедия «Вода России»
**რუსეთის ეროვნული ჰიმნი** (რუს. Госуда́рственный гимн Росси́йской Федера́ции) თანამედროვე ვარიანტში მოქმედებს 2001 წლიდან, მუსიკა გადმოტანილია საბჭოთა კავშირის ჰიმნიდან (დაწერილი ალექსანდრე ალექსანდროვის მიერ), ტექსტი კი თავიდან დაწერა სერგეი მიხალკოვმა, რომელიც ასევე საბჭოთა ჰიმნის ავტორიც იყო, 2000 წელს და პრეზიდენტ ვლადიმირ პუტინის მიერ იქნა დამტკიცებული.

### ჰიმნის ტექსტი (რუსულად)

Россия — священная наша держава,
Россия — любимая наша страна.
Могучая воля, великая слава —
Твоё достоянье на все времена!
Припев
Славься, Отечество наше свободное,
Братских народов союз вековой,
Предками данная мудрость народная!
Славься, страна! Мы гордимся тобой!
От южных морей до полярного края
Раскинулись наши леса и поля.
Одна ты на свете! Одна ты такая —
Хранимая Богом родная земля!
Припев
Широкий простор для мечты и для жизни.
Грядущие нам открывают года.
Нам силу даёт наша верность Отчизне.
Так было, так есть и так будет всегда!
Припев

რუსეთის იმპერიის ჰიმნი
----------------------

რუსეთის იმპერიის ჰიმნი "ღმერთო, მეფე დაიფარე" (რუს. Боже, Царя храни) მოქმედებდა 1833-1917 წლებში. მუსიკის ავტორი იყო თავადი ალექსეი ლვოვი, სიტყვებისა - ვასილი ჟუკოვსკი.

Боже, царя храни!  

Сильный, державный,  

Царствуй на славу нам,  

Царствуй на страх врагам,  

Царь православный.   

Боже, царя храни!

Боже, Царя храни!   

Славному долги дни  

Дай на земли!  

Гордых смирителю:  

Слабых хранителю,  

Всех утешителю —  

Все ниспошли!

Перводержавную  

Русь Православную  

Боже, храни!  

Царство ей стройное,  

В силе спокойное, -  

Все ж недостойное,  

Прочь отжени!

О, провидение,   

Благословение  

Нам ниспошли!  

К благу стремление,  

В счастье смирение,  

В скорби терпение  

Дай на земли!

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთი მთავრობის ვერსიას შეგიძლიათ მოუსმინოთ აქ: rf t3.mp3[*მკვდარი ბმული*]
* სხვა ვერსიები  დაარქივებული 2016-05-08 საიტზე Wayback Machine.
**ნიკოლაი გულაევის სახელობის სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი** (რუს. Военно-исторический комплекс имени Н. Д. Гулаева) — მუზეუმი და ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა ქალაქ აქსაიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1998 წელს. მდებარეობს საოლქო მნიშვნელობის დაცული ტერიტორიის მუხინის აღკვეთილის ტერიტორიაზე.

ისტორია
-------

სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი ატარებს ავიაციის გენერალ-პოლკოვნიკის, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირის, საბჭოთა კავშირში თვითმფრინავების ჩამოგდების რაოდენობით მესამე ადამიანის, ნიკოლაი გულაევის სახელს. მისი სახელი შემთხვევით არ დარქმევია მუზეუმს. თავად გულაევი სწორედ სტანიცა აქსაისკის მაცხოვრებელი იყო. 

კომპლექსში დაცულია იარაღების დიდი რაოდენობა. მათ შორის დაწყებული საარტილერიო იარაღიდან და დამთავრებული თვითმფრინავებით და რაკეტებით. 

მუზეუმი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან. პირველი — „ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის სამეთაურო პუნქტი". იგი მდებარეობს მიწის სიღრმეში და მასში განლაგებულია მრავალი საკომუნიკაციო დერეფანი ლაბირინთების მსგავსად. იგი ააგეს 1960-იან წლებში იმ შემთხვევისათვის თუ დაიწყებოდა მესამე მსოფლიო ომი.

მეორე ნაწილი წარმოადგენს ღია მოედანს სადაც გამოფენილია XX საუკუნის საბჭოთა და რუსული ჯარების სამხედრო იარაღი. ექსპონატებს შორისაა: ჯავშანტექნიკა (Т-72, БМП-2), საარტილერიო და საზენიტო იარაღი, რაკეტების მაკეტი, თვითმფრინავები (АН-2, МиГ-23) და სხვა.

ღია ცის ქვეშ მდებარე გამოფენა ყოველწლიურად ივსება. ძალიან მალე იგეგმება სამხრეთ რუსეთში ყველაზე მსხვილი სამხედრო კოლექციის შექმნა XX საუკუნის ტქნიკისა და იარაღის გამოყენებით. 

კომპლექსი მდებარეობს ბუნებისდაცვითი აღკვეთილის მუხინის ცენტრალურ ნაწილში, რომელიც ადგილობრივი მაცხოვრებლების საყვარელი დასვენების ადგილია.

სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი მუშაობს ყოველდღიურად 9:00-დან 17:00 სთ-მდე, დასვენების დღეების გარეშე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი
* აქსაის საბაჟო საგუშაგო
* აქსაის XIX საუკუნის საფოსტო სადგური

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Фотографии комлекса

სქოლიო
------

1. 1 2 3  bolivarsm. Аскай. Ростовская область. Военно-исторический комплекс.. Обсуждение на LiveInternet - Российский Сервис Онлайн-Дневников. www.liveinternet.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
2. 1 2  Аксайский военно-исторический музей (Аксай). vetert.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
3. ↑  kerrangjke, rostov\_don.  (2013-02-15) Запасной пункт Северо-Кавказского округа. Ростовское городское сообщество. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
4. ↑  Достопримечательности Аксайского района. www.aksayland.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-02.
**ნიკოლაი ევგენის ძე კაკურინი** (რუს. Никола́й Евге́ньевич Каку́рин დ. 1883 — გ. ივლისი, 1936) — რუსი სამხედრო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1914 წლიდან კიევის სამხედრო ოლქის მე-10 საარმიო კორპუსის შტაბის ობერ-ოფიცერი. 1915 წელს მე-5 ქვეითი დივიზიის შტაბის უფროსი ადიუტანტი, შემდეგ ბაიკალისპირეთის კაზაკთა მე-3 ბრიგადის ქვეითი დივიზიის შტაბის უფროსი. 1917 წლიდან პოლკოვნიკი, კავკასიის მე-7 ქვეითი პოლკის მეთაური. 1918 წლიდან უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის არმიის შემადგენლობაშია. 1920 წლიდან წითელ არმიაშია. პოლონეთ-საბჭოთა რუსეთის ომის დროს იყო ტამბოვის მსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი, მე-4 არმიის სარდლის მოვალეობის შემსრულებელი, მე-3 არმიის სარდალი და დასავლეთის ფრონტის სარდლის თანაშემწე. 1921 წლიდან ტამბოვის დაჯგუფების ჯარების შტაბის უფროსი, შემდეგ შერეული საკავალერიო ჯგუფის უფროსი. 1922 წელს ბუხარა-ფერღანის რაიონის ჯარების სარდალი. 1922 წლის ბოლოდან მუშურ-გლეხური წითელი არმიის სამხედრო აკადემიის მასწავლებელი, სამხედრო-სამეცნიერო ჯგუფის უფროსი. 1925-30 წლებში ფრუნზეს სახელობის მსახედრო აკადემიის პედაგოგი. სამხედრო სტრატეგიის, ოპერატიული ხელოვნებისა და ტაქტიკის საკითხებზე შექმნილი სხვადასხვა სამეცნიერო შრომების ავტორი. რუსეთის სამოქალაქო ომის ისტორიის სამტომეულის გამოცემის ერთ-ერთი ინიციატორი და ავტორი. ანტისაბჭოთა შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით დააპატიმრეს 1936 წელს და დახვრიტეს იმავე წლის ივლისში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Биография Какурина Николая Евгеньевича დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
**ნიკოლაი ჰარტმანი** (გერმ. Nicolai Hartmann; დ. 20 თებერვალი, 1882, რიგა ― გ. 9 ოქტომბერი, 1950, გეტინგენი) — გერმანელი ფილოსოფოსი, კრიტიკული ონტოლოგიის ფუძემდებელი. 1920-1945 მარბურგის, კელნის, ბერლინისა და გეტინგენის უნივერსიტეტების პროფესორია.

ბიოგრაფია
---------

ჰარტმანი ჯერ პაულ ნატორპის მოწაფე იყო და მარბურგის სკოლის ნეოკანტიანელთა პოზიციებს იცავდა („არსის პლატონისეულ ლოგიკა", 1909, „მათემატიკის ფილოსოფიური საფუძვლები პროკლესთან", 1909), შემდეგ კი ედმუნდ ჰუსერლის გავლენით დაიწყო გნოსეოლოგიის საზღვრების გადალახვა და „თვით საგნებისაკენ" სვლა. ჰარტმანი მოითხოვს კვლევის დამყარებას მეტაფიზიკის მინიმუმზე, იდეალიზმისა და რეალიზმზე მაღლა დგომისა და თვალსაზრისამდელ პოზიციებზე, გვთავაზობს ობიექტური იდეალიზმის, როგორც ღია სისტემის, საკუთარ გაგებას („შემეცნების მეტაფიზიკის ძირითადი ნიშნები", 1921), რომელიც შემდგომში განახორციელა დიდ ფაქტობრის მასალასა და ტრადიციის ათვისებაზე („გერმანული იდეალიზმის ფილოსოფია", ტ. 1, 1923, ტ. 2, 1929) დამყარებით. ეს სისტემა წარმოადგინა შრომებში: „გონითი არსის პრობლემა" (1933), „ონტოლოგიის დაფუძნებისათვის" (1935), „შესაძლებლობა და სინამდვილე" (1938), „რეალური სამყაროს აგებულება" (1940), „ბუნების ფილოსოფია" (1950); აღსანიშნავია აგრეთვე „ეთიკა", რომელიც მაქს შელერის გავლენითაა დაწერილი (1926) და უკანასკნელი შრომა „ესთეტიკა" (1953). ჰარტმანმა დაწვრილებით დაამუშავა კატეგორიების პრობლემა, განასხვავა მათი სფეროები და ფენები, დაინახა დიალექტიკის საჭიროება, მაგრამ ვერ განასხვავა ერთმანეთისაგან ტელეოლოგია და განვითარების თეორია და ორივე უარყო, აღიარა მხოლოდ „ჰორიზონტალური" და არა „ვერტიკალური" დიალექტიკა, ამიტომ სისტემის ერთიანობა ვერ დააფუძნა. ჰარტმანის გავლენა განიცადეს გ. იაკობიმ, გ. მარტინმა, ჰ. ვაინმა, მ. ლანდმანმა და სხვ. ჰარტმანის ხელმძღვანელობით 1922 მარბურგში სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა მოსე გოგიბერიძემ.

ლიტერატურა
----------

* *ბაკურია მ.*, ნ. პარტმანის ზოგადი კატეგოროლოგიის კრიტიკისათვის, თბ. 1985;
* *გოგიბერიძე მ.*, შემეცნების საგნის პრობლემა, „თსუ მოამბე", 1929, ტ. 9;
* *თევზაძე გ.*, ნიკოლაი ჰარტმანის ონტოლოგიის კრიტიკა, თბ. 1967;
* *თევზაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 605.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Levels of Reality in Nicolai Hartmann's Ontology. ციტირების თარიღი: 2014-06-29.
* Nicolai Hartmann Society. ციტირების თარიღი: 2014-07-01.
**მოპსი** (ჰინდკო. 巴哥犬) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ჩინეთში ანტიკურ ხანაში.

მოპსის წინაპარი — მინიატურული მასტიფი — 2400 წლის წინ ბუდისტი ღვთისმსახურების კომპანიონი იყო. XVI საუკუნეში ეს ძაღლი ოსტ-ინდოეთიდან ნიდერლანდებში მოხვდა და არისტოკრატებისა და მეფეების ნებიერი გახდა. მოპსს თავისებური გარეგნობა აქვს, მაგრამ თუ შეეჩვევით, ის სრულიად ჩვეულებრივ ძაღლად მოგეჩვენებათ. მოჩხუბარი და ინდივიდუალისტი მოპსები მეტისმეტად ჯიუტები და თვითნებურნი არიან. მოპსი დამოუკიდებელი და მედგარია, მან ყოველთვის იცის, რა უნდა და თავისას ნებისმიერ ფასად მიაღწევს. დაკუნთული და კომპაქტური სხეული, ბრტყელი დრუნჩი და თვალები, რომლებსაც არ ახამხამებს — ყველაფერი ეს მოპსს საკმაოდ მრისხანე ძაღლის იერს ანიჭებს.

მიუხედავად იმისა, რომ მოპსს მტკიცე ნებისყოფა და ბევრი ენერგია ავს, იგი იშვიათად არის აგრესიული. ამ ძაღლებს ძალიან უყვართ თავისი პატრონები და საკმაოდ თავშესაქცევი და ღირსეული კომპანიონები არიან. მოპსის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. იგი შეიძლება იყოს ვერცხლისფერი, გარგარისფერი, შავი. მოპსის სხეული მოკლეა და განიერი ზურგი აქვს. მოკლე დრუნჩი ღრმა ნაოჭებითაა დაფარული. თვალები დიდი, მუქი და ამოწეულია. ყურები პატარა და ხავერდოვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოპსი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (ლიტვური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მოპსი***
ნიკოლა ფლამელი, XIX საუკუნის პორტრეტი
**ნიკოლა ფლამელი** (ფრანგ. Nicolas Flamel; ტრადიციულად დ. 1330 — გ.1418, პონტუაზის მიდამოებში, პარიზის მახლობლად) — ფრანგი ალქიმიკოსი.

დაიბადა ღარიბ ოჯახში. მშობლები ახალგაზრდობაშივე დაეღუპნენ. მშობლების სიკვდილის შემდეგ ნიკოლა გადავიდა საცხოვრებლად პარიზში და დაიწყო იქ მუშაობა.

ქორწინების შემდეგ, მას შემდეგ რაც ფლამელი გახდა წიგნების მაღაზიის მფლობელი, მან წაიკითხა "აბრაამის წიგნი". იგი 20 წლის განმავლობაში ცდილობდა ამ წიგნის "დაფარული შინაარსი" ამოცნობას. წიგნის ეს ნაწილი იყო იუდეველთა ენაზე დაწერილი და იმისათვის, რომ ფლამელს გაეგო თუ რა ეწერა მაში, იგი საიდუმლოდ დადიოდა ესპანეთში იუდეველთა საზოგადოებაში (იმ დროს ებრაელებს ეკრძალებოდათ ცხოვრება საფრანგეთში). ამის შემდეგ წარმოიშვა მითი, თითქოს და ფლამელმა ამოიცნო ფილოსოფიური ქვის საიდუმლო. ეს მითი გამყარდა იმით, რომ ფლამელმა დიდ ხანს იცოცხლა.

1382 წელს ფლამელი გახდა დაახლოებით 30 სახლისა და ნაკვეთის მფლობელი. იგი განაგებდა რამდენიმე ფონდს და ეხმარებოდა ხელოვნების განვითარებასა და ეკლესიების მშენებლობას. 1402 წელს გარდაიცვალა ფლამელის ცოლი, ხოლო თავად ფლამელი — 1418 წელს. მას წინასწარ ჰქონდა ნაყიდი საფლავი სან-ჟაკ-ლა-ბუშერის ეკლესიაში. იმის გამო, რომ ფლამელს არ ჰყავდა შვილები, მან მთელი მისი ქონება სან-ჟაკ-ლა-ბუშერის ეკლსიას შესწირა. ფლამელის გარდაცვალების შემდეგ წარმოიშვა ლეგენდა, თიქოს ფლამელმა მოახდინა სიკვდილის ინსცენირება და მის ცოლთან ერთად სადღაც გაუჩინარდა. ზოგი ამბობდა, რომ მათ შეამჩნიეს ფლამელი. მაგ: XVII საუკუნეში პოლ ლუკი გვიყვება, რომ იგი უბრალოდ სეირნობდა ბაღში და შეხვდა ერთ ახალგაზრდას, რომელიც აცხადებდა, რომ 3 თვის წინ მას ფლამელი უნახავს. თუ ეს სიმართლეა იმ დროისთვის ფლამელი 300 წლის უნდა ყოფილიყო.

XVII წელს სერ მორსელი აცხადებდა, რომ მან ნახა ფლამელი მიწისქვეშა ლაბორატორიაში, რომელიც, მისი თქმით სრულიად იყო იზოლირებული გარე სამყაროსგან.

1761 წელს ფლამელი და მისი მეუღლე "შეამჩნიეს" პარიზის ოპერასთან, მათთან ერთად იყო მათი შვილი, რომელიც ჭორების მიხედვით დაბადებული იყო ინდოეთში.

ნიკოლა ფლამელმა დაწერა ანდერძი შიფრების მეშვეობით, გასაღები კი მის დისშვილს გადასცა. თითო ასოს, შიფრში 4 ამონახსნი ჰქონდა. ნიკოლას დისშვილმა დიდი დრო მოანდომა შიფრის ამონხსნას, რადგან სულ იყო 96 ტიპის სიმბოლო. ამოხსნის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ იქ ეწერა "ფილოსოფიური ქვის" მომზადების წესი. მან ასევე ანდერძში სთხოვა მის დის შვილს, რომ მომზადების საიდუმლო თავადაც საფლავში ჩაეტანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX825390
* BNF: cb119028743 (data)
* CANTIC: a10085312
* CiNii: DA00500116
* GND: 119184923
* ISNI: 0000 0001 1572 5694
* LCCN: n81009730
* NDL: 00439673
* NKC: jn20000700539
* NLA: 35088002
* NLI: 000047315
* NTA: 06989499X
* RERO: 02-A003246983
* The SBN id BVEV018891 is not valid.
* SELIBR: 342807
* SNAC: w6qf8xx4
* SUDOC: 026866331
* Trove: 822865
* VIAF: 64005620
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 64005620

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სახალხო მეურნეობა** — ამა თუ იმ ქვეყნის მატერიალური და არამატერიალური წარმოების ისტორიულად ჩამოყალიბებულ დარგთა კომპლექსი. მისი ეკონომიკური ბუნება, სტრუქტურა და განვითარების ტემპი განისაზღვრება მოცემულ საზოგადოებაში გაბატონებული წარმოებითი ურთიერთობის ხასიათით. სახალხო მეურნეობის დარგები თვისებრივად ერთგვაროვანი პროდუქციის (ან მომსახურების) მწარმოებელი სამეურნეო ერთეულების (საწარმოები, ორგანიზაციები, დაწესებულებები) ერთობლიობაა. 

მატერიალური წარმოების სფეროს განეკუთვნება: წარმოება, მშენებლობა. სოფლის მეურნეობა. სატყეო მეურნეობა, სატვირთო ტრანპოსპორტი, კავშირგაბმულობა, ვაჭრობა, საზოგადოებრივი კვება და სხვ. არამატერიალური წარმოების სფეროს განეკუთვნება: სამგზავრო ტრანსპორტი, კავშირგაბმულობა, საბინაო მეურნეობა, კომუნალური მეურნეობა, მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურება, ჯანმრთელობის დაცვა, სოციალური უზრუნველყოფა და სხვ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეკონომიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სახალხო მეურნეობა – გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 234.
**სახდელის ხევის სამების ეკლესია**— არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჭარწყლიდან დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე. აგებულია ადრე ფეოდალურ ხანაში.

ეკლესია დარბაზულია (5,40×3,90 მ). ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ნასახლარის კვალი შეინიშნება, ხოლო აღმოსავლეთით პატარა ბორცვზე კოშკი მცირე ნაშთი და გალავნის (10 მ სიმაღლის) ნაწილია შემორჩენილი. აქედან ძველი გზა მიდიოდა სარბიელასა და ალეწის ციხისაკენ. ეკლესიის საშენ მასალად გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული უსწორო სხვადასხვა ზომის ქვები. ტაძარს ერთადერთი შესავლელი სამხრეთიდან აქვს. ძეგლს ორი სარკმელი აქვს: ერთი თაღოვანი მოხაზულობის სარკმელი აღმოსავლეთითაა გაჭრილი, მეორე კი დასავლეთ კედელშია. ტაძარში ალაგ-ალაგ შემორჩენილია შელესილობის კვალი, რის საფუძველზეც დევი ბერძენიშვილი ფიქრობდა, რომ ეკლესიის ინტერიერი მთლიანად მოხატული უნდა ყოფილიყო.

ლიტერატურა
----------

* ბერძენიშვილი დ. გიორგიძე მ. ჩაჩხუნაშვილი ც. ჭანიშვილი გ. არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ. 1987
* მაკალათია ს. ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ. 1957
* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ. 2014 გვ. 99-100
აბაზანა
**სააბაზანო** — საცხოვრებელი ბინის ან სახლის ნაწილი, ერთ-ერთი ოთახი, რომელშიც ბანაობა ან შხაპის მიღებაა შესაძლებელი. ნორმალურ შემთხვევაში სააბაზანოში განთავსებულია საშხაპე, დასაბანი ნიჟარა და აბაზანა. სააბაზანოს აქსესუარებია საპონი, შამპუნი და სხვა დასაბანად საჭირო ნივთები. ხანდახან სააბაზანოში შეიძლება იყოს უნიტაზიც, ამ შემთხვევაში სააბაზანო საპირფარეშოს ფუნქციასაც ასრულებს.

არსებული სტანდარტების მიხედვით, სააბაზანოში გამოიყენება მხოლოდ IP44-ის სტანდარტის განათება. ასე აღინიშნება განათების უსაფრთხოება წყალთან, მტვერთან და ორთქლთან მიმართებაში.

ლიტერატურა
----------

* *ხმელიძე თ. გურგენიძე დ. კლიმიაშვილი ლ. ხმელიძე კ.*, „სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი", ტ. IV, თბილისი: „ტექნიკური უნივერსიტეტი", 2019. — გვ. 15, ISBN 978-9941-28-496-0.

სქოლიო
------

1. ↑  Lighting research center - Bathroom lighting. *Article from lighting research center at Rensselaer Polytechnic Institute (Troy, NY 12180 USA)*. Rensselaer Polytechnic Institute.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-07. ციტირების თარიღი: 2017-05-06.
ჟან ბატისტ ტავერნიე
ტავერნიე აღმოსავლურ კაბაში. ნიკოლას დე ლარჟილის ტილო
**ჟან ბატისტ ტავერნიე** (ფრანგ. Jean-Baptiste Tavernier; დ. 1605, პარიზი — გ. 1689, მოსკოვი) — ფრანგი ვაჭარი, რომელსაც ინდოეთთან ბრილიანტით ვაჭრობაში ხელთ ეპყრა მთელი ევროპული ბაზარი. სავაჭრო საქმეების გამო, მან ხუთჯერ იმოგზაურა ინდოეთში. მოგზაურობისას გადაკვეთა 240 000-ზე მეტი კილომეტრი. გარდაიცვალა მოსკოვში. მის თხზულებებში სხვა ქვეყნებთან ერთად აღწერილია კავკასია და საქართველო.

ბიოგრაფია
---------

ტავერნიე დაიბადა პარიზში ანტვერპენელი პროტესტანტი ვაჭრის ოჯახში. 16 წლის ასაკში ის უკვე მოგზაურობდა საფრანგეთის ვაჭრობასთან დაკავშირებული საქმეების გამო. თავდაპირველად, შევიდა რა უნგრეთის საიმპერიო სამსახურში, ახალგაზრდა ტავერნიე მონაწილეობდა თურქთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ამის შემდეგ ის ემსახურებოდა მანტუელ ჰერცოგებს გონძაგას დინასტიიდან.

1630 წელს ტავერნიემ გადაწყვიტა ენახა აღმოსავლეთი, რისთვისაც სამ მისიონერთან ერთად გაცურა სტამბულისკენ. ის ერზურუმისა და ბაქოს გავლით ჩავიდა ისფაჰანში, საიდანაც ბაღდადისა და ალეპოს გამოვლით დაბრუნდა უკან პარიზში 1633 წელს. დაბრუნებისას, სავარაუდოდ, ტავერნიე შევიდა გასტონ ორლეანელის სამსახურში.

1638 წლის სექტემბერში ტავერნიე კვლავ გაემგზავრა აღმოსავლეთში. მიაღწია, რა სპარსეთს, ის წავიდა კიდევ უფრო შორს ინდოეთში, სადაც მან მოინახულა შაჰ-ჯაჰანის სასახლე აგრაში და თავისი ალმასებით ცნობილი ჰოლკონდის სასულთნო. ტავერნიემ ადგილობრივი თავადებისგან შეიძინა ბრილიანტები შემდგომში ევროპაში გაყიდვის და მოგების მიზნით. სწორედ მან ჩამოიტანა ევროპაში ცნობილი ფრანგული ცისფერი ბრილიანტი, რომელიც დღეს ცნობილია ჰოუპის ალმასის სახელით.

მოგვიანებით, მან კიდევ ოთხჯერ იმოგზაურა ინდოეთში ბრილიანტების შეძენის მიზნით 1651—1668 წლებში; ამთგან, ყველაზე ცნობილია მეორე მოგზაურობა, რომლის დროსაც, მან მიაღწია კუნძულ იავას ნაპირებს, ხოლო ევროპაში დაბრუნდა კეთილი იმედის კონცხის გარს შემოვლით. ამ პერიოდში მისი სავაჭრო პარტნიორები ემსახურებოდნენ ნიდერლანდელებს.

ტავერნიეს სავაჭრო-საშუამავლო საქმიანობა საკმაოდ მომგებიანი აღმოჩნდა. ის წარუდგინეს ლუდოვიკო XIV-ს, ბარონის ტიტულის შეძენით მიანიჭეს კეთილშობილის სტატუსი. დაქორწინდა პარიზელი იუველირის ქალიშვილზე. ამის შემდეგ ტავერნიე ჩამოშორდა მოგზაურობას და დაიწყო მემუარების წერა. სხავდასხვა საკითხებთან ერთად, საკუთარი ძმის და სხვა მოგზაურების გადმოცემათა მიხედვით, მან აღწერა, აგრეთვე, იაპონია და ვიეტნამი.

სიცოცხლის დასასრულს, 83 წლის მოხუცი ვაჭარი, დღემდე ისტორიკოსთა შორის საკამათო მიზეზით, გაემგზავრა პარიზიდან კოპენჰაგენში, სავარაუდოდ, იქიდან სპარსეთში გასამგზავრებლად. ამ მოგზაურობისას, ის გარდაიცვალა მოსკოვში და იქვეა დაკრძალული.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 637.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტავერნიეს მოგზაურობათა შესახებ
* ტავერნიეს უკანასკნელი მოგზაურობა და პეტრე დიდი
* დედოფლის ბრილიანტი
|  |
| --- |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |
|   |

**ნაცრისფერი ფერის დონე** ბეჭდვაში მისაქსელი წერტილების კონცენტრაციას წარმოადგენს და ასევე პირდაპირ დამოკიდებულებაშია სურათის დაბრუნებასთან. ნაცრისფერი ფერის დონე დაგადასხვაფერდება თეთრიდან შავში. ეს არის ერთნაირად მისაღები ყველა სხვა ფერისათვის ყვითელი მწვანე-ლურჯ წითლით, გადასხვაფერდება ასევე ფერის სიმკვრივე.
რიცხვობრივი სურათის შემთხვევაში, ნაცრისფერი ფერის დონე წარმოადგენს პიქსელის წერტილის ნათელ სიმკვეთრეს, როდესაც ფერის შემადგენელი კომპონენტები ნათელი სიმკვეთრის იდენტურია.

ფერადი სურათის გარდაქმნა ნაცრისფერის დონეში
-------------------------------------------

ფერადი სურათისათვის, პიქსელი განკარგავს ძირითადად 3 კომპონენტს წმც (წითელი, მწვანე, ცისფერი). ნაცრისფერ პიქსელს აქვს 3 იდენტური მნიშვნელობა წმც. ფერადი სურათის ნაცრისფერი ფერის დონეში გარდაქმნა არის მარტივი მეთოდი, სადაც უნდა მოხდეს ამ სამი კომპონენტის, წმც-ს საშუალო არითმეტიკულის გამოთვლა და მისი მნიშვნელობის გამოყენება თითოეული კომპონენტისათვის.

ნაცრისფერი=(წითელი+მწვანე+ცისფერი)/3
განათების საერთაშორისო კომისია გვთავაზობს ნათელ პიქსელზე,ინფორმაციის დახასიათება (ნაცრისფერი ფერის მნიშვნელობა) ორი ფორმულით. 

* თავის 709-ე რეკომენდაციაში, რომელიც ეხება "ნამდვილ" ან ნატურალურ ფერებს.

ნაცრისფერი =0,2125\*წითელი +0,7154+ნწვანე +0,0721\*ცისფერი.

* თავის 601-ე რეკომენდაციაში, არა -სიგრძივი ფერისათვის,გულისხმობს ელფერის შეცვლით:ნაცრისფერი =0,299\*წითელი+0,587\*მწვანე+0,114\*ცისფერი.

ეს ფორმულები ანგარიშს აბარებს იმ მანერით, რომელიც 3 კომპონენტის წითელისმ მწვანისა და ცისფერის აღქმა შეუძლია ადამიანის თვალს. 

თითოეული მათგანისათვის 3 კოეფიციენტის ჯამი იქნება 1. აღინიშნება მათ შორისარსებული ძლიერი მკვეთრად, ვიდრე მწვანე ნათურა გამოჩნდება უფრო მკვეთრად, ვიდრე წითელი ნათურა და კიდევ უფრო ვიდრენათლად ცისფერი ნათურა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფერადი სურათის ტექნიკური ტექნიკური სტატია, შავთეთრში გარდაქმნის სხვადასხვა მეთოდები ადობი ფოტოშოპი (Adobe Photoshop)[*მკვდარი ბმული*]

  

თარგი:გრაფიკა
**ომარ ტაკიძე** (დ. 10 მაისი, 1973) — ქართველი პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი. შუახევის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის 27 ოქტომბრიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1973 წლის 10 მაისს, შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაღვარევში. დაამთავრა შუახევის შოთა რუსთაველის სახელობის საშუალო სკოლა. 1991-1993 წლებში სწავლობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1996 წელს დაამთავრა დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ზოგადტექნიკური დისციპლინებისა და შრომის სპეციალობობით). 2003-2016 წლებში ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას. 2012-2014 წლებში ბათუმის საკრებულოს მრჩეველთა საბჭოს წევრი. 2016-2017 წლებში შპს „ეკონომიას" დირექტორი. 2017 წლის ნოემბრიდან 2020 წლის 5 ოქტომბრამდე შუახევის მუნიციპალიტეტის მერის პირველ მოადგილე. 2020 წლის 5 ოქტომბირიდან 2021 წლის აგვისტომდე შუახევის მუნიციპალიტეტის მერის მოვალეობის შემსრულებელი. 2021 წლის 27 ოქტომბრიდან შუახევის მუნიციპალიტეტის მერი.

### თვითმმართველობის არჩევნები 2021

2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს" სახელით იყრიდა კენჭს შუახევის მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" კანდიდატი როინ ზოიძე. ტაკიძემ პირველ ტურში ხმათა 56,32% (5481 ხმა) მიიღო და გამარჯვება პირველ ტურში მოახერხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შუახევის მუნიციპალიტეტის მერია

სქოლიო
------

1. ↑   44 მუნიციპალიტეტის არჩეული მერი უფლებამოსილების შესრულებას შეუდგა – ქართული ოცნება
2. ↑  არჩევნების შედეგები. ციტირების თარიღი: 2021-10-18.
**ნიკოლოზ ბერუჩაშვილი** (დ. 21 აგვისტო 1947, თბილისი — გ. 23 მარტი 2006, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1981), პროფესორი (1983).

ბიოგრაფია
---------

1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1981 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1970-1982 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური გეოგრაფიის კათედრაზე — დოცენტი, 1982-2006 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კარტოგრაფია-გეოინფორმატიკის კათედრის გამგე. 1970-2006 წლებში — იყო თსუ-ს მარტყოფის ფიზიკურ-გეოგრაფიული სტაციონარის გამგე და 1979-2006 წლებში აეროკოსმოსური მეთოდებით გარემოს მდგომარეობის შესწალის სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის გამგე. 1995-2000 წლებში იყო სოროსის ფონდის პროფესორი, 1996-2006 წლებში — საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. 2004-2006 საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის მსოფლიო კომისიის ლანდშაფტის ანალიზის პრეზიდენტი. ფრანგ გეოგრაფთან ჟან რადვანთან ერთად ავტორია ატლასისა — „კავკასიის გეოპოლიტიკური ატლასი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ბერუჩაშვილი
* საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირი
„**საგა იოსტა ბერლინგზე**" — შვედი მწერლის, სელმა ლაგერლოფის, ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ნაწარმოები. მწერალმა რომანზე მუშაობას ათ წელიწადზე მეტი მოანდომა. 1909 წელს ლაგერლოფმა ამ ნაწარმოებისთვის ნობელის პრემია მიიღო. 

წიგნი თარგმნილია მსოფლიოს თითქმის ყველა ენაზე. არაერთხელ გადააკეთეს პიესად, მის მოტივებზე დაიწერა ათზე მეტი კინოსცენარი, რაც სხვადასხვა ქვეყნის კინემატოგრაფებმა ასახეს ეკრანზე.

„საგა იოსტა ბერლინგზე" ქართულად თარგმნა აკაკი ბრეგაძემ.

შინაარსი
--------

ნაწარმოები რომანტიკული ეპოსია, რომელშიც ორგანულად ერწყმის ერთმანეთს თანამედროვე მოვლენები და მითოლოგიური მოტივები. რომანი ეხება ყოფილ პასტორს, შემდეგ კი კავალერს, ახალგაზრდა, მეტისმეტად ლამაზ იოსტა ბერლინგს, რომელსაც არაერთი თავგადასავალი გადახდება ცხოვრების გზაზე. წიგნში აღწერილია იოსტას ცხოვრების არაერთი რომანტიკული მომენტი, მაგრამ, ნაჩვენებია, რომ ადამიანი რაც უფრო თავაშვებულად იქცევა, მით უფრო უბედურად გრძნობს თავს, თუმცა არც უადგილო თავშეკავებას მოაქვს ბედნიერება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *საგა იოსტა ბერლინგზე* Internet Archive-ში, Project Gutenberg-სა Google Books-ში
* *საგა იოსტა ბერლინგზე* Project Runeberg-ში

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სელმა ლაგერლოფი |
| --- |
|  |
| ნაწარმოებები | 
* საგა იოსტა ბერლინგზე
* იერუსალიმი
* საგანძური
* ნილსისა და გარეული ბატების საოცარი მოგზაურობა
* მეფორნე
* პორტუგალიის იმპერატორი
* შარლოტა ლიოვენშოლდი
* ლიოვენშოლდების ბეჭედი
* ანა სვერდი
 |

 |
**პავლოვსკის მარიამ მაგდალინელის ეკლესია** (რუს. Церковь Марии Магдалины) — მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარი პავლოვსკში, სანქტ-პეტერბურგი. ეკლესია აგებულია 1781-1784 წლებში. ეკლესია არის პირველი ქვის შენობა ქალაქში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. ტაძრის წინამძღვარია დანიელ რანე.

ისტორია
-------

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1781 წლის მაისში, მისი საფუძვლის ჩაყრაში მონაწილეობდა დიდი თავადი პავლე პეტრეს ძე ოჯახით. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა იმპერატრიცა მარია თევდორეს ასულის ფინანსებით. 

პროექტის ავტორი იყო ჯაკომო კვარნეგი. ქვის ყველა სამუშაოები დასრულდა 1781 წლის 23 სექტემბერს, ხოლო ტაძრის კურთხევა შედგა 1784 წლის 17 სექტემბერს მიტროპოლიტ გავრილ პეტროვის მიერ მარიამ მაგდალინელის სახელზე. 

ეკლესია ითვლებოდა სასახლის კარის საზაფხულო ეკლესიად, თუმცა პრაქტიკულად იგი საეპარქიო იყო. 

1932 წლის 10 ივნისს ეკლესია დახურეს, მის შენობაში დიდ სამამულო ომამდე განთავსებული იყო ფეხსაცმლის ფაბრიკა „სპარტაკი". ოკუპაციის პერიოდში კი სახელოსნოდ გადააკეთეს. 

ომის შემდეგ აქ განათავსეს ფაბრიკა „ტომჩეხი", ხოლო 1956 წლიდან — ფაბრიკა „მეტალსათამაშო". 

1960 წლიდან შენობა სახელმწიფო დაცვის ქვეშაა, ხოლო 1995 წლიდან შეტანილია ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურის ძეგლების სიაში. 

1995 წელს ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას და მიაწერეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარს.

ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები დაიწყო 1998 წელს. ტაძრის ხელახლა კურთხევა შედგა 1999 წელს. ეკლესიის რემონტი დასრულდა 2000 წელს, ხოლო 2002 წელს დაამონტაჟეს ახალი კანკელი. 

ტაძრის სიგრძეა 21 მეტრი, სიგანე — 10,5 მეტრი, ხოლო სიმაღლე — 19 მეტრი.

ლიტერატურა
----------

* Семевский М. И. Павловск: Очерк истории и описание 1777—1877 гг. — СПб. 1877. — С. 23, 42, 242, 295.
* Историко-статистические сведения о Санкт-Петербургской епархии. — СПб. 1884. — Т. VIII. — С. 367—373.
* Мещанинов М. Ю. Храмы Царского Села, Павловска и их ближайших окрестностей: Краткий исторический справочник. — 2-е, испр. и доп. — СПб.: Genio Loci, 2007. — С. 272—281. — ISBN 5-9900655-3-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Народный каталог Православной архитектуры
* Храм святой равноапостольной Марии Магдалины в Павловске на сайте «Глобус Санкт-Петербургской епархии»
**ნიკოლოზ ტაგანცევი** (დ. 19 თებერვალი, 1843, პენზა — გ. 1923) — რუსი იურისტი, კრიმინალისტი, სისხლის სამართლის კლასიკური სკოლის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

1867-1882 წლებში ასწავლიდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1881 წლიდან მუშაობდა რუსეთის იმპერიის იუსტიციის სამინისტროში, შემდეგ იყო სისხლის სამართლის საკასაციო დეპარტამენტის თავმჯდომარე, 1887 წლიდან სენატორი. 1903 წელს შეადგინა სისხლის სამართლის სჯულდების პროექტი. 1906 წლიდან იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრი. 1915-1917 წლებში იყო რუს კრიმინალისტთა ჯგუფის საპატიო თავმჯდომარე. მონაწილეობდა მთელი რიგი საკანონმდებლო აქტების შემუშავებასა და მიღებაში. იყო ლიბერალი, გამოდიოდა სიკვდილით დასჯის წინააღმდეგ. ყურადღებას უთმობდა ბავშვთა დანაშაულთან ბრძოლას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 636-637.
* ნიკოლოზ ტაგანცევი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 119230828
* ISNI: 0000 0000 8427 9141
* LCCN: n85303649
* NKC: js2013799043
* NTA: 124754252
* SUDOC: 243825544
* VIAF: 13765534
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 13765534

 |
**ნიკოლოზ შავდია** (დ.8 მარტი, 1947, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარულ-ჰიგიენური ფაკულტეტი.

1972-1974 წლებში იყო ქუთაისის სანეპიდსადგურის განყოფილების უფროსი. 1974-1978 წლებში სანიტარიისა და ჰიგიენის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1978-1981 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს სანეპიდსამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1978-1990 წლებში საქართველოს მთავარი სახელმწიფო სანიტარული ექიმის მოადგილე.1981-1986 წლებში რესპუბლიკური სანეპიდსადგურის მთავარი ექიმი. 1986-1990 წლებში სანეპიდსამმართველოს უფროსი. 1990-2004 წლებში სახელმწიფო სანიტარული ზედამხედველობისა და ჰიგიენური ნორმების დეპარტამენტის თავმჯდომარე. საქართველოს მთავარი სახელმწიფო სანიტარული ექიმი. ავტორი კანონებისა : "სანიტარული კოდექსი" "კვების პროდუქტების უსაფრთხოებს უზრუნველყოფის შესახებ" და სხვა. ავტორი და თანაავტორი 40 -ზე მეტი სანიტარული დოკუმენტებისა, რომლებიც ეხება ჰიგიენის სხვადასხვა საკითხებს. ჰიგიენისტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰალოფილური ვიბრიონების გავრცელება საქართველოში", დაიცვა 1981 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 305

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ შავდია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სერგო არუთინოვი** (დ. 29 მაისი, 1951) — სომეხი ექიმი, მეცნიერი.

1975 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო სტომატოლოგიური ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.

1975 წელს ინტერნატურის კურსი გაიარა რესპუბლიკურ სტომატოლოგიურ პოლიკლინიკაში.1976–1982 წლებში მუშაობდა გორის სტომატოლოგიურ პოლიკლინიკაში. 1982–1995 წლებში რესპუბლიკურ სტომატოლოგიურ პოკლინიკაში. 1995 წლიდან ორთოპედიული სტომატოლოგიის კათედრის გამგედ. ავტორია 127 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია სამი საკანდიდატო დისერტაცია. აქვს 22 საავტორო მოწმობა და პატენტი. ექიმი–სტომატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, რუსეთის ფედერაციის ჯანდაცვის სამინისტროს სტომატოლოგთა დახელოვნების ინსტიტუტის პროფესორი.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გართულებათა პროფილაქტიკა მეტალოკერამიკის პროტეზების გამოყენების დროს".

1999 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „სახის ქვედა მესამედის შემცირების ორთოპედიული მკურნალობის პათოგენეტიკური საფუძვლები".

ჯილდოები
--------

* 1996 - ოქროს მედალი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000 გვ. 19

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო არუთინოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოლოზ სერგეის ძე შატსკი** (რუს. Николай Сергеевич Шатский; დ. 28 აგვისტო, 1895, მოსკოვი ― გ. 1 აგვისტო, 1960, მოსკოვი) ― რუსი გეოლოგი, ტექტონისტი. რუსეთის ტექტონიკური სკოლის ფუძემდებელი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953).

ბიოგრაფია
---------

1913–18 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1916–18 წლებში ჯარში მსახურობდა. 1929 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამთო აკადემია ექსტერნის წესით, ასწავლიდა იქვე (1921–30) და მოსკოვის გეოლოგიურ-სადაზვერვო ინსტიტუტში (1930–60, 1933 წლიდან პროფესორი); ერთდროულად მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში (1934 წლიდან, 1935 წლიდან განყოფილების გამგე, 1956 წლიდან დირექტორი).

მისი ძირითადი შრომები ეხება ძველი ბაქნების შედარებით ტექტონიკას, გეოსინკლინების თეორიასა და ნაოჭწარმოქმნის ხანგრძლივობას. დაადგინა ბაქნების აგებულების ზოგადი კანონზომიერებანი.

ნიკოლოზ შატსკიმ შეიმუშავა დედამიწის ქერქის მსხვილი ტექტონიკური ფორმების ანალიზის სტრუქტურული მეთოდი, შედარებით-ტექტონიკური, ფაციესების ანალიზის მეთოდი და დანალექი წარმონაქმნების სიმძლავრე. გამოყო რიფეული პერიოდი და ბაიკალური დანაოჭება; შემოიღო ავლაკოგენის (1946), პლაკოსინკლინის (1945), პლაკანტიკლინისა (1945) და სხვა ცნებები.

ჩამოაყალიბა მემკვიდრეობითობის პრინციპი გეოლოგიაში, წვლილი შეიტანა გეოლოგიური ფორმაციების, ნახშირშემცველისა და ნავთობიანი აუზების, ფოსფორიტების, მანგანუმიანი მადნების შესწავლის საქმეში და სხვა. ევრაზიის 1:6000000 მასშტაბიანი გეოლოგიური რუკის (1954, 1956), სსრკ-ის 1:4000000 მასშტაბიანი ტექტონიკური რუკისა (1952) და ევროპის 1:2500000 მასშტაბიანი საერთაშორისო ტექტონიკური რუკის (1962) შედგენის ხელმძღვანელი.

ავტორია შრომებისა ჩარლზ ლაიელის, ალექსანდრე კარპინსკის, ჩარლზ დარვინის, როდერიკ მერჩისონის, ანდრია არხანგელსკის, ვლადიმერ ობრუჩევისა და სხვათა შესახებ.

ლენინური პრემიისა (1958) და სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის (1946) ლაურეატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1945, 1953). დაწესებულია სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ნ. შატსკის სახელობის პრემია (1979), რომელიც 1982 წლიდან ტექტონიკის დარგში საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომისთვის გადაეცემათ. შატსკის სახელობისაა მთა ანტარქტიდაში, ვოლთატის მთებში, ვულკანური სტრუქტურა მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის შუა დინებაში, წყალქვეშა ამაღლება წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნამარხი მოლუსკის სახეობა და გეოფიზიკური სამეცნიერო-კვლევითი გემი.

თხზულება
--------

* Избр. труды, т. 1‒4, М. 1963‒65.

სქოლიო
------

1. ↑  Жизнь и творчество академиков А.Д. Архангельского и Н.С. Шатского. М.: Наука, 1973. 180 с.
2. 1 2 3 4  Николай Сергеевич Шатский | Большая российская энциклопедия
3. ↑  Н. Б. Полякова. Николай Сергеевич Шатский, 1895–1960, Наука, 1991, 68 с.
4. ↑  Николай Сергеевич Шатский. [Некролог], «Геология рудных месторождений», 1960, № 5

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* CiNii: DA09901590
* GND: 119180324
* ISNI: 0000 0001 3979 3616
* LCCN: n85809362
* NKC: mub2018986769
* NLA: 35718488
* NTA: 297909002
* RERO: 02-A013498615
* SUDOC: 092604005
* Trove: 1056426
* VIAF: 10650276
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 10650276

 |
ბარათაშვილის ხიდის ხედი
მუხრანის ხიდი
**ნიკოლოზ ბარათაშვილის ხიდი** — ხიდი თბილისში, ქალაქის ცენტრისა და ისტორიული· უბნების — ავლაბრისა და ჩუღურეთის დამაკავშირებელი ხიდი მდინარე მტკვარზე, ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩის გაგრძელებაზე (1965; არქიტექტორები: შოთა ყავლაშვილი, ვლადიმერ ქურთიშვილი. ინჟინერი: გ. ქარცივაძე). ადრე ბარათაშვილის ხიდის ადგილას იყო ლითონის ერთმალიანი მუხრანის ხიდი (1911; აკადემიკოს ევგენი პატონის პროექტი).

მუხრანის ხიდი
-------------

XIX საუკუნეში ამ ადგილას მუშაობდა ბორანი, რომელიც ახლანდელი ბარათაშვილის ქუჩას რიყესა და ავლაბართან აკავშირებდა. მას დღე-ღამეში დაახლოებით 2000 კაცი გადაჰყავდა. ბორნით ერთ საათში უფრო მეტი ხალხი გადადიოდა, ვიდრე ვერის ხიდით დღე-ღამის განმავლობაში. მუხრანის ხიდის პირველი პროექტი 1882 წელს შეიმუშავა ს. უმანსკიმ (ვერის ხიდის ავტორმა), მაგრამ ის მეტად ძვირადღირებული აღმოჩნდა. შემდგომში ასევე დაიწუნეს სხვა ინჟინრების, ლორმანის, სილიანერისა და კარელინის პროექტები. საბოლოოდ ხიდი თითქმის 30 წლით გვიან აშენდა ევგენი პატონის პროექტით. პატონმა ქალაქის მმართველებს პირობა მისცა, რომ ჰონორარს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აიღებდა, თუ დამკვეთი მის პროექტს მოიწონებდა. საბოლოო პროექტში მან ორიგინალური თაღოვანი კონსტრუქციები გამოიყენა. ეს იყო შედუღების წესით აგებული პირველი ხიდი რუსეთის იმპერიაში.

ხიდის რკინის ნაწილები დამზადდა ნიჟნი ნოვგოროდში, სორმოვოს ქარხანაში, სავალი ნაწილის მოსაფენად ავსტრალიიდან ევკალიპტის ძელაკები ჩამოიტანეს. ხიდის აწყობა 5 თვეში დასრულდა. ბორანი გადაიტანეს ვერის ხიდის ზემოთ, ახლანდელი დგებუაძის ქუჩასთან. მუხრანის ხიდი ოფიციალურად გაიხსნა 1911 წლის 23 აპრილს.

ბარათაშვილის ხიდი
-----------------

1965 წელს მუხრანის ხიდი აიღეს და მის მაგივრად ბარათაშვილის ხიდი ააშენეს. ხიდი ორბურჯიანია და სამი მალისაგან შედგება. მისი სიგრძე 160, ხოლო სიგანე 26 მეტრია. ხიდის ორიარუსიანია - ზედა იარუსი საავტომობილო მოძრაობისთვისაა განკუთვნილი, ქვედა იარუსი კი ქვეითად მოსიარულეთათვის და მასზე რამდენიმე საზოგადოებრივი დანიშნულების სივრცეებია განთავსებული.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 29, ISBN 978-99928-20-35-3.
* *სარალიძე, ა.* „თბილისის ხიდები", გვ. 18-19, 21, „ტფილისის ჰამქარი", თბილისი, 2012
**სერგი ჭილაია** (დ. დეკემბერი, 1912 სოფ. სერგიეთი, მარტვილის რაიონი — გ. იანვარი, 1993) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1963).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მარტვილის რაიონის სოფელ სერგიეთში. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1941-1944 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი.

1944-1949 წლებში — საქართველოს კპ ცკ-ის ლიტერატურისა და ხელოვნების სექტორის გამგე.

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიაში. 1968 წლიდან იყო თსუ-ს უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე.

1951 წლიდან საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანია, ხოლო 1973 წლიდან — პირველი მდივანი. სკკპ წევრი 1939 წლიდან, საქართველოს სსრ V-XII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. საქართველოს კპ სარევიზიო კომისიის წევრი.

ოჯახი
-----

მეუღლე: მარიამ სანადირაძე;

შვილები: გურამი, დალი, ლალი.

შემოქმედება
-----------

ლიტერატურული წერილებისა და XX საუკუნის ქართული მწერლობის რთული და საინტერესო ლიტერატურული პროცესის სისტემატიზაციის პირველი მეცნიერული მცდელობის გარდა აქტიურად მოღვაწეობდა მხატვრულ პროზაშიც. მისი ნაწარმოებები ნათარგმნია რუსულად და სსრკ-ის სხვა ხალხთა ენებზე.

2013 წელს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მხარდაჭერით გამოიცა მწერლის 100 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი წიგნი „**სერგი ჭილაია—100**"

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* „საპატიო ნიშნის" ორდენი
* ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1973 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* ეგნატე ნინოშვილის გურია (1934)
* ვახტანგ ორბელიანი (1941)
* ეკატერინე ჭავჭავაძე (რომანი) (1966)
* მეოცე საუკუნის ქართული მწერლობა (3 ტომად)
* ქართული საბჭოთა ლიტერატურის განვითარების გზა (1953)
* შვილები (ქრონიკა, 1973)
* მე და ჩემი პროფესორი (1975)
* ცისფერი კომუნარები (1982)
* მოგონებების გამა
* ოცწლეული (1921-1940)
* წლები და პრობლემები (1980)
* ლიტერატურული წერილები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგი ჭილაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* როგორ „ქრთამავდა" სერგი ჭილაია შვილებს
* http://mematiane.ge
* 
* სერგი ჭილაიას ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* სერგი ჭილაიას ბიოგრაფია (VII მოწვევა)

სქოლიო
------

1. ↑  ქსე ტ.11 თბ. 1987.
2. ↑  გაზ. „კვირის პალიტრა" 2011 წ. №18
3. ↑
**ნიკოლაე მილესკუ** (რუმ. Nicolae Milescu Spătaru; რუს. Спафарий, Николай Гаврилович; დ. 1636 — გ. 1708) — მოლდოველი მწერალი, დიპლომატი და მოგზაური. 

სწავლობდა კონსტანტინოპოლსა და პადუაში. რუმინული ენის გარდა ფლობდა ლათინურ, ბერძნულ, ძველბერძნულ, თურქულ, რუსულ, იტალიურ, ჩინურ, ფრანგულ და შვედურ ენებს. დიპლომატიურ მისიებს ასრულებდა კონსტანტინოპოლში, სტოკჰოლმსა და პარიზში. იყო მოლდოვეთისა და რუსეთის პოლიტიკური ურთიერთობის მომხრე. 1653-1671 წლებში მსახურობდა მოლდაველ და ვლახელ მთავრებთან. 1659 წელს გახდა მოლდოვეთის სპეტარი. 1664 წელს გაემგზავრა ბერლინსა და შჩეცინში, 1666 წელს — სტოკჰოლმში. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა ქალაქ პარიზში, სადაც ლათინურ ენაზე გამოაქვეყნა შრომა. 1671 წლიდან რუსეთშია. იყო პოსოლსკის ბრძანების მთარგმნელი. 1675-1678 წლებში სათავეში ედგა რუსეთის საელჩოს ქალაქ პეკინში. 1695 წელს იყო აზოვის ლაშქრობის მონაწილე.

არაერთი ისტორიული და თეოლოგიური ნაშრომის ავტორია. ეკუთვნის ბაიკალის ტბის ერთ-ერთი პირველი მოკლე აღწერა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლაე მილესკუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ნიკოლაე მილესკუ — ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Верещагин Г.Ю. (1949). *Байкал. Государственное издательство географической литературы*. Москва,   გვ. 3-226.
**ნახევრადხეშეშფრთიანები**, *ბაღლინჯოები* (Hemiptera), მწერების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 0,7 მმ-იდან 12 სმ-მდე აღწევს. აქვთ მწუწნავი პირის აპარატი. აქვთ 2 წყვილი ფრთა, რომლებიც გაუშლელად უფარავს მუცელს. ზოგ ნახევრადხეშეშფრთიანებს ფრთები დამოკლებული აქვთ, ზოგს განუვითარებელიც (საწოლის ბაღლინჯო). აქვთ სუნიანი ჯირკვლები, რომელთა გამონაყოფი აფრთხობს მტერს ან იზიდავს მოწინააღმდეგე სქესის წარმომაგდენელს. გარდაქცევა არასრულია. უმეტესობა ხმელეთზე, ზოგი წყალში ან მის ზედაპირზე ცხოვრობს. ხმელეთის ფორმების უმრავლესობა ფიტოფაგია, იკვებებიან მცენარეთა წვენებით. არიან მტაცებლებიც. ზოგი კი პარაზიტულ ცხოვრებას ეწევა. წყლის ფორმები ცხოვრობენ წყლის სიზრქეში, ზედაპირზე ან წყლის ნაპირას; მათი უმრავლესობა ატმოსფერული ჟანგბადით სუნთქვას, Aphelochiridae-ს ოჯახის წარმომადგენლები კი - წყალში გახსნილი ჟანგბადით. ნახევრადხეშეშფრთიანები გავრცელებული არიან მთელ დედამიწაზე. 

ცნობილია 50-მდე ოჯახის 30 ათასამდე სახეობა. საქართველოში გავრცელებულია 37 ოჯახის 600-მდე სახეობა. საქართველოში სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნებელია 70-მდე სახეობა - მათგან პურეულ მარცვლოვანებს აზიანებს მავნე კუსებურა (Eurygaster integriceps) და Notostira -სა და Trigonotylus-ის გვარების წარმომადგენლები; ბოსტნეულ კულტურებს - ჯვაროსანთა ბაღლინჯოები (Eurydema-ს გვარიდან); საკვებ ბალახებს - იონჯის ბაღლინჯო (Adelphocoris lineolatus); ხეხილოვან კულტურებს - მსხლის ბაღლინჯო (Stehpanitis pyri) და სხვა. ზოგი ფიტოფაგი ნახევრადხეშეშფრთიანები მცენარეთა ვირუსულ დაავადებათა გადამტანია (Lygus გვარის წარმომადგენლები). პარაზიტული ფორმებიდან ცნობილია საწოლის ბაღლინჯო (Cimex lectularius). Cimex-ისა და Oeciacus-ის გვარების ზოგიერთი სახეობა ფრინველებსა და მღრღნელებზე პარაზიტობენ. ხმელეთის მტაცებელი ნახევრადხეშეშფრთიანებიდან ცნობილია სასარგებლო ფორმებიც (Orius-ისა და Nabis-ის გვარების წარმომადგენლები), რომლებიც მწერებისა და ტკიპების კვერცხებს, მატლებსა და ზრდასრულ ფორმებს. წყლის მტაცებელი ფორმებიდან ზოგიერთი ანადგურებს სარეწაო თევზების ქვირითსა და ლიფსიტებს.

ლიტერატურა
----------

* *ზაიცევა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 352.
**ნიკოლოზ უმიკაშვილი** (დ. 18 იანვარი, 1923, თბილისი — გ. 2013) — ქართველი ექიმი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1946 წელს.

1946–1948 წლებში იყო სოფელ დიცის საექიმო უბნის გამგე; 1949–1954 წლებში სამხედრო ჰოსპიტლის პედიატრი; 1954–1969 წლებში ქალაქის N1 საავადმყოფოს ორდინატორი, შემდგომ ბავშვთა თერაპიული განყოფილების გამგე; 1969 წლიდან პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამკურნალო დარგში. 1964–1986 წლებში თბილისის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს მთავარი პედიატრი; 1986–1992 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკის მთავარი პედიატრი; ავტორია 100 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთაგან 76 გამოქვეყნებულია საზღვარგარეთისა და საქართველოს სამედიცინო ჟურნალებსა და სამეცნიერო შრომებში; გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი–ბროშურა.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ჟურნალ „საქართველოს პედიატრის" სარედაქციო კოლეგია, წევრი
* საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება, მდივანი
* საქართველოს სამედიცინო სოციალური აკადემია, საპატიო აკადემიკოსი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1989 — მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი"
* 1981 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1970 — მედალი შრომითი მამაცობისათვის
* 1967 — საქართველოს დამსახურებული ექიმი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ალკოჰოლი, ოჯახი და ბავშვის ჯანმრთელობა (თანაავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988
* ავადმყოფი ბავშვის მოვლა ბინაზე : ლექტორის დასახმარებლად (ავტორი). - თბილისი, საქ. კპ ც-კის გამ-ბა, 1985. - 32გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ნიკოლოზ უმიკაშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დანელია**. |

**სერგი იოსების ძე დანელია** (დ. 27 ოქტომბერი, 1888, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მარტი, 1963, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერების დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლა განაგრძო ჯერ ხარკოვისა და შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტების ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1911 წელს დაამთავრა. ერთხანს პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა რუსეთსა და საქართველოში, ხოლო 1920 წელს მიიწვიეს თბილისის უნივერსიტეტში ფილოსოფიურ დისციპლინათა ლექტორად.

ს. დანელიას მეცნიერული ინტერესების ძირითადი სფერო იყო ანტიკური ფილოსოფიის ისტორია. იგი ჩვენში პირველია, ვინც შეიმუშავა ფილოსოფიის ისტორიის კვლევის მეთოდოლოგიური პრინციპები. მან ამ საქმეში დიდი წვლილი შეიტანა. მისი ნაშრომებია: „ანტიკური ფილოსოფია", „ატომისტიკა ძველ საბერძნეთში", „სოკრატეს ფილოსოფია" და სხვები. მასვე დიდი წვლილი მიუძღვის ისეთი ფილოსოფიური ნაშრომების ქართულად თარგმნის საქმეში, როგორებიცაა: „არისტოტელეს პოეტიკა და განმარტებისათვის", პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია", დეკარტის „მატაფიზიკური გააზრებანი", ლაიბნიცის „მონადოლოგია", ლუკრეციუსის „ბუნებისათვის საგანთა" და სხვა.

მეცნიერს მნიშვნელოვანი ნაშრომები აქვს ახალი ფილოსოფიის ისტორიაშიც. იგი იკვლევდა ბარუხ სპინოზას, დეივიდ იუმის, იმანუელ კანტის, ჟან-ჟაკ რუსოს, ოგიუსტ კონტის და სხვათა მსოფლმხედველობას.

ფასდაუდებელი წვლილი მიუძღვის გამოჩენილ მეცნიერს, როგორც ლექტორს და ჩვენი ახალგაზრდობის აღმზრდელს. წლების განმავლობაში უძვებოდა ლექციების კურს ძველი და ახალი ფილოსოფიის ისტორიაში, დასავლეთ ევროპის აზროვნებისა და ლიტერატურის, პედაგოგიკასა და პედაგოგიკის ისტორიაში.

1933 წლიდან ს. დანელია სათავეში ედგა ჩვენი უნივერსიტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის კათედრას და ამ სფეროსაც დიდი ამაგი დასდო; კითხულობდა რუსული ლიტერატუის ისტორიის კურსს. ცალკეული გამოკვლევები მიუძღვნა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ალექსანდრე გრიბოედოვის, ნიკოლოზ გოგოლის, ივანე ტურგენევის, ლევ ტოლსტოის და სხვათა შემოქმედებას, ხოლო მონოგრაფია „ნარკვევები XIX საუკუნის ლიტერატურის ისტორიიდან", გასული საუკუნის რუსული ლიტერატურის პირველი სისტემატური კურსია ქართულ ენაზე.

ს. დანელიას ცხოვრების გზაზე ბევრი დაბრკოლება შეხვდა. ჯერ კიდევ გიმნაზიაში სწავლის დროს 1905 წლის რევოლუციაში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. 1924 წელს მენშევიკურ გამოსვლებთან დაკავშირებით ორჯერ დააპატიმრეს. შემდეგ შალვა ნუცუბიძესთან ერთად როგორც უპარტიო მეცნიერს უნდობლობა გამოუცხადეს და ლექციები წაართვეს. ამასაც არ დასჯერდნენ — ნაციონალიზმსა და კოსმოპოლიტიზმში დასდეს ბრალი. იგი ისე გარდაიცვალა, რომ არ აღირსეს ფილოსოფიის კურსის წაკითხვა. ამ დაბრკოლებათა მიუხედავად, საკუთარ სიმართლეში დარწმუნწბული მეცნიერი დიდი რუდუნებითა და შემართებით ემსახურებოდა ქართული აზროვნების საქმეს.

პროფესორ ს. დანელიას სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა აღინიშნა მისთვის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდებით. დაჯილდოვებული იყო საპატიო ნიშნის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 121, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგი დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი