recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჰალუცინაცია** (ლათ. hallucinatio — ბოდვა, მოჩვენებები) — აღქმა, რომელიც ჩნდება რეალური ობიექტის გარეშე ფსიქიკური ან ზოგიერთი ინფექციური დაავადების, ინტოქსიკაციის, თავის ტვინის ტრავმის, მძიმე სულიერი განცდისა და სხვათა დროს. 

ავადმყოფისათვის ჰალუცინაცია აღქმის წყაროა და არა წარმოსახვა. ჰალუცინაცია შეიძლება იყოს *სმენითი* (ავადმყოფს ესმის ხმები, ძახილი, ხმაური), *მხედველობითი* (ხედავს ადამიანებს, მიცვალებულებს, მხეცებს, მწერებს, სურათებს), *ყნოსვითი* (ეჩვენება სხვადასხვა სუნი — ნავთის, სუნამოსი და სხვა), *შეხებითი* (გრძნობს კანზე მწერების ცოცვას, ქროლვას და სხვა), ე. წ. *ზოგადი გრძნობისა* (შეიგრძნობს თითქოს მის მუცელში ან გულმკერდში რაღაც ან ვიღაც მოძრაობს), ე. წ. *ექსტრა-კამპანიური* (ავადმყოფი თავის მხედველობის არის მიღმა „ხედავს" ადამიანებს, რომლებიც სდევნიან და სხვა). ზოგიერთი ჰალუცინაცია მძაფრი, ემოციური, ხატოვანი და იმდენად დამაჯერებელია, რომ არ განირჩევა რეალური აღქმისაგან. ასეთ ჰალუცინაციას *ჭეშმარიტი ჰალუცინაცია* ეწოდება. სხვა ჰალუცინაციას ავადმყოფი შინაგანი სმენით ან ხედვით აღიქვამს და ისეთი შეგრძნება აქვს, თითქოს მისი მოჩვენებები და „ხმამაღალი" ფიქრები, რომელიღაც გარეშე ძალის ზემოქმედებით არის შექმნილი. ეს ფსევდო-ჰალუცინაციებია, რომლებიც XIX საუკუნის ბოლოს აღწერა რუსმა ფსიქიატრმა ვიქტორ კანდისკიმ. იმპერატიული, ბრძანებითი ჰალუცინაციის ზეგავლენით ავადმყოფმა შეიძლება ჩაიდინოს სხვისი და საკუთარი ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისათვის სახიფათო ქმედება. ჰალუცინაცია მრავალი ფსიქოლოგიური დაავადების მნიშვნელოვანი და დამახასიათებელი ნიშანია. მისი პათოფიზიოლოგიური არსი ჯერ კიდევ საბოლოოდ არ არის გარკვეული. მკურნალობენ ჰალუცინაციის გამომწვევ ძირითად დაავადებას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 596.

|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:ჰალუცინაცია
 | ჰალუცინაცია ვიქსიკონში |
| 

commons:Hallucination
 | ჰალუცინაცია ვიკისაწყობში |


|  |  |
| --- | --- |
| ცხოვრების ვარსკვლავი | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სანჩია არაგონელი** (იტალ. Sancia d'Aragona; დ. 1478 — გ. 1506) — ტრასტამარას დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე ალფონსო II-ის უკანონო ქალიშვილი. რომის პაპ ალექსანდრე VI-ის ნაბოლარა ვაჟის, ჯოფრედო ბორჯიას პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
---------

სანჩია დაიბადა 1478 წელს გაეტაში. იგი იყო ნეაპოლის მეფე ალფონსო II-ისა და მისი საყვარლის, ტროჯა გაცელას უკანონო ქალიშვილი. 1494 წელს, 16 წლის სანჩია მიათხოვეს რომის პაპ ალექსანდრე VI-ის 12 წლის ვაჟ ჯოფრედო ბორჯიას, რის შემდეგაც მათ გადაეცათ სკვილეჩის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდება. ქორწინება მთლიანად პოლიტიკური, უნაყოფო და უბედური იყო, რა დროსაც სანჩია ქმართან ერთად ვატიკანის კარზე ცხოვრობდა. აქ მას სხვა მრავალი დიდებულის გარდა, რომანი ჰქონდა თავის მაზლებთან — ჩეზარე და ჯოვანი ბორჯიებთან. აღსანიშნავია, რომ იგი ასევე ახლო მეგობარი იყო თავისი მულის, ლუკრეცია ბორჯიასი. როგორც ცნობილია, სწორედ სანჩიასთან არსებული რომანი გახდა მიზეზი, რის გამოც 1497 წელს ჩეზარე და ჯოფრედო ბორჯიებმა მოკლეს და შემდეგ ტიბრში გადააგდეს ჯოვანი ბორჯია. 

1498 წელს ლუკრეცია ბორჯია ცოლად სანჩიას ნახევარ-ძმას, პრინც ალფონსო არაგონელს გაჰყვა. სანჩას ცხოვრება ბორჯიების კარზე მეტად მშფოთვარე იყო. მას ჩეზარეს ფრანგ დიდებულ შარლოტ დ'ალბრეზე ქორწინების შემდეგაც კი არ განუტწვეტია მასთან რომანი. იქიდან გამომდინარე, რომ 1494 წელს დაწყვებული იტალიური ომების მთავარი სამიზნე სწორედ სანჩიას მშობლიური ნეაპოლი იყო, იგი ვატიკანში მეტად მნიშვნელოვან ფიგურად აღიქმებოდა, რის გამოც ეპატია ყველა მისი რომანი. 

1500 წელს, მას შემდეგ რაც ჩეზარე ბორჯიამ, რომელსაც თავის დასთან, ლუკრეციასთან ჰქონდა რომანი, სასტიკად მოკლა მისი ქმარი ალფონსო არაგონელი, რომელიც სანჩიას საყვარელი ძმა იყო. ამით განრისხებულმა სანჩიამ დაუყოვნებლივ რომის დატოვება მოისურვა, მაგრამ იგი მისმა მამამთილმა, პაპმა ალექსანდრე VI-მ დააპატიმრა და სანტ'ანჯელოს კოშკში გამოკეტა. მისი ტყვეობა მხოლოდ 1503 წელს, პაპის გარდაცვალების შემდეგ დასრულდა, რის შემდეგაც სანჩიამ და ჯოფრედომ დატოვეს რომი და ნეაპოლში გადასახლდნენ, სადაც გარდაიცვალა იგი 1506 წელს. ამის შემდეგ ჯოფრედომ მეორედ იქორწინა თავის ბიძაშვილ მარია დე მილაზე, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა და რომელთა შთამომავლებიც 1735 წლამდე მართავდნენ სანჩიას მზითვით მიღებულ სკვილეჩის საჰერცოგოს.

ლიტერატურა
----------

* Bradford, Sarah (2005). Lucrezia Borgia. La storia vera. Milan: Mondadori. pp. 85–88. ISBN 88-04-55627-7.
* Commire, Anne; Deborah Klezmer (2000). Women in world history: a biographical encyclopedia. 2. Yorkin Publications. p. 773. ISBN 0-7876-4061-1.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჰოლი**. |

გას ჰოლი
**გას ჰოლი** (ინგლ. Gus Hall; ნამდვილი სახელი ფინ. Arvo Kustaa (Gustav) Halberg, **არვო გუსტავ ჰალბერგი**; დ. 8 ოქტომბერი, 1910, აირონი, მინესოტის შტატი — გ. 13 ოქტომბერი, 2000, მანხეტენი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ს კომუნისტური პატიის ხელმძღვანელი.

დაიბადა მეშახტის ოჯახში. მუშაობა 14 წლისამ დაიწო. 1926 წელს შევიდა მუშათა ახალგაზრდობის ლიგაში, ხოლო 1927 წელს — აშშ-ის კომპარტიაში. არაერთხელ დააპატიმრეს. აქტიურად მონაწილეობდა საწარმოო პროფკავშირების კონგრესის შექმნაში. 1942-1946 წლებში მსახურობდა სამხედრო-საზღვაო ფლოტში. 1947 წლიდან აშშ-ის კომპარტიის ეროვნული კომიტეტის ეროვნული აღმასრულებელი ბიუროს წევრია. 1947-1949 წლებში ოჰაიოს შტატის პარტიული ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 1959 წლის დეკემბრიდან ჰოლი აშშ-ს კომპარტიის გენერალური მდივანია. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1977) და ხალხთა მეგობრობის ორდენით (1975).

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გას ჰოლი***

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 680.
**სამღერეთის მონასტერი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ სამღერეთში. სამონასტრო კომპლექსი აგებულია XI-XIII საუკუნეებში. სამონასტრო კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ორი ეკლესია, სატრაპეზო, სასახლე და სამრეკლო. 

პირველი ეკლესია ძალზე დაზიანებული სახითაა შემორჩენილი. ძეგლი განვითარებულ შუა საუკუნეებს განეკუთვნება, ამაზე მიუთითებს ფასადის მორთულობა, დეკორი, ჩუქურთმა, საკურთხეველში დატანილი მაღალი, თაღოვანი ნიშები და ა. შ. იკითხება კონქისა და სატრიუმფო თაღის ნაშთები, აგრეთვე სამხრეთის ჯვრული პილასტრი თავის საბჯენი თაღით. კარიბჭე ჯვრული კამარითაა გადახურული. 

ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით სამრეკლოს ნანგრევია. კომპლექსს გალავანი შემოუყვება. ეკლესიის დაბლა სამხრეთ-დასავლეთით, დიდი საცხოვრებელი სასახლის ნანგრევებია შემორჩენილი.

მეორე ეკლესიაც ძალზე დაზიანებული სახითაა შემორჩენილი. ისიც განვითარებულ შუა საუკუნეებს განეკუთვნება. სატრაპეზო ორსართულიანია. პირველ სართულზე მარანია ქვევრებით. მეორე სართულზე თავად სატრაპეზოა შესასვლელებით დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. განათებულია ხუთი თაღოვანი სარკმლით. აღმოსავლეთ კედელში ორი ნახევარწრიული ნიშაა. აგებულია გათლილი ქვით, შიგნიდან შელესილია. 

სასახლეს ერთსაფეხურიანი ცოკოლი აქვს. პირველ სართულზე ფართო უნაოთხალო კარია. გადახურვა ჩამოქცეულია. შემორჩენილია ხის კოჭების საყრდენი კონსოლები. სასახლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ეკლესია და გალავანია.

სამღერეთის მონასტერს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7980

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**სააფთიაქო კუნძულის ფერისცვალების ტაძარი** (რუს. Храм Преображения Господня на Аптекарском острове) — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1840-1845 წლებში. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

როდესაც გართულდა სააფთიაქო კუნძულის მრევლის გადასვლა სამპსონიევსკის საკათედრო ტაძარში, დიდ ნევკაზე არსებული ხიდის სხვა ადგილზე გადატანის გამო, ბოტანიკური ბაღის მიმდებარე ერთ-ერთ სახლში 1808 წლის 6 აგვისტოს აკურთხეს ფერისცვალების ეკლესია. აღნიშნული ეკლესიისათვის ხატები მოხატა აკადემიკოსმა ს. ა. ბეზნოსოვმა. მას შემდეგ რაც მოსახლეობა გაიზარდა, აღნიშნული ეკლესია უკვე სამარისი არ იყო კუნძულის მრევლისათვის და შინაგან საქმეთა მინისტრმა, გრაფმა ა. გ. სტროგანოვმა მიმართა იმპერატორს ახალი ეკლესიის აგების თხოვნით.

1839 წლის 21 დეკემბერს ნიკოლოზ I-მა დაამტკიცა ერთსაკურთხევლიანი ქვის ეკლესიის პროექტი, რომელიც გათვლილი იყო 360 ადამიანზე, ხოლო აგებული ბიზანტიურ-ბერძნულ სტილში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა ოტხი წელი და დასრულვა 1845 წელს. ამავე წლის 16 სექტემბერს მოხდა ტაძრის კურთხევა უფლის ფერისცვალების სახელზე.

1905 წლისათვის ეკლესიასთან მოქმედებდა სამრევლო საძმო და ბავშვთა თავშესაფარი. 

ეკლესია დახურეს 1923 წელს, ხოლო 1930 წლისათვის მასში განათავსეს სპორტკლუბი. 1930 წლის 15 აპრილს ეკლესია გადააკეთეს სანქტ-პეტერბურგის ელექტროტექნიკური უნივერსიტეტის ელექტროფიზიკური აკუსტიკის ლაბორატორიას. დიდი სამამულო ომის დროს მასში განათავსეს ბალტიის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის მეთაურთა შტაბი. 

2006 წლის 31 მარტს მიიღეს გადაწყვეტილება ფერისცვალების ეკლესიის სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიისათვის გადაცემის შესახებ. 2003 წლიდან ტაძარში რეგულარულად მიმდინარეობს ღვთისმსახურება.

ლიტერატურა
----------

* Аптекарский остров: Альманах. 2001. № 1. С. 106—108.

Орлов В. Поэт и город: Александр Блок и Петербург. Л.: Лениздат, 1980. С. 73.

* Блок А. Дневник. М.: Сов. Россия, 1989. С. 418.
* Блок А. А. Полн. собр. соч. и писем: В 20 т. Т. 1. М.: Наука, 1997. С. 461.
* Прот. Иоанн Исполатов. Историко-статистические сведения о Санкт-Петербургской епархии. Вып. 6. СПб. 1878. С. 89.
* Из истории 9-го корпуса СПбГЭТУ «ЛЭТИ» // Аптекарский остров: Альманах. 2000. № 1. с.75.
* Аптекарский остров: Альманах. с.64-68
**ბოლნისის არქეოლოგიური ძეგლები** — ადრინდელი და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის, ადრინდელი რკინის, ანტიკური და შუა საუკუნეების ძეგლები, აღმოჩენილი ქვემო ქართლში, ახლანდელ ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ლ. მუსხელიშვილი) 1936-1937 წლებში ნაშალი მიწისაგან გაწმინდა ბოლნისის სიონი, დააზუსტა ეკლესიის გეგმა, აღმოაჩინა V-VII საუკუნეების სტელებისა და ქვის ჯვრების ფრაგმენტები, აღმოაჩინა და გაშიფრა ჩრდილოეთის სტოის კარის სააღმშენებლო წარწერა, რომლის საფუძველზე დაზუსტდა ბოლნისის სიონის აშენების თარიღი. ეკლესიის ეზოში გაითხარა XV-XVI საუკუნეების 23 ქვაყუთი.

1957-1962 წლებში არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ი. გრძელიშვილი) ბოლნისის სიონის მახლობლად გამოავლინა გვიანდელი ანტიკური ხანის კრამიტსამარხები, სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე გორაზე აღმოაჩინა ციხესიმაგრის ნანგრევები, ძველი ქ. ბოლნისის ქვითკირით ნაგები ბურჯებიანი გალავანი. ბოლნისის სიონის ჩრდილო-დასავლეთით, ე. წ. „ლამაზ გორაზე", ექსპედიციამ შეისწავლა V-VIII საუკუნეების სამონასტრო ანსამბლი (ეკლესია, სამეურნეო და საცხოვრებელი ნაგებობანი, გალავანი, სამარხები).

დიდი მნიშვნელობა აქვს ძველ სამთო წარმოებისა და რკინის მეტალურგიული კერების აღმოჩენას ბოლნისის მიდამოებში. სხვადასხვა დროს ექსპედიციამ აღმოაჩინა ანტიკური ხანის რკინის სადნობი სახელოსნოს ნაშთები სოფელ ქვემო ბოლნისში; ფეოდალური ხანის სახელოსნოს ნაშთები მდინარე ჭუღრუღაშენის ხეობაში, ნასოფლარ გომბათთან და სოფელ ფეოდაურის სამხრეთ-დასავლეთით; XVII-XVIII საუკუნეების სახელოსნოების ნაშთები სოფელ ბოლნისთან, მდინარე რკინისწყალზე. აღმოჩენები გვიჩვენებს, რომ ძველ საქართველოში ინტენსიურად ყოფილა განვითარებული რკინის მოპოვება-დამუშავება.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაფარიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 452.
სამშვილდის სიონის წარწერის ფრაგმენტი
**სამშვილდის სიონის წარწერა** — ძველი ქართული წარწერა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ სამშვილდის ნაქალაქარის სიონის ნანგრევებზე.

წარწერა
-------

წარწერა ამოღარული იყო ერთ სტრიქონად სამშვილდის სიონის სამხრეთისა და აღმოსავლეთის კედლების თითქმის მთელ სიგრძეზე, დაახლოებით 35 მეტრზე. შემორჩენილია ერთ მესამედზე ნაკლები"

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „...ითა კაცთმოყუარე ... საყოფელი ესე ...თესავით პტ~ხში წლ~ა კ~ მე~ბა კოსტანტინეჲსა დაიდვა საძირკველი ჴელითა მ... აშენებაჲ. ვ~ზბკრ შეისუენა და მისა უკუან იოვანე ისწრაფდის აესრულ... ი სრულიად აღშენებაჲ წ~დ ... ა სტოვათა და წ~ლა გ ლეონ მე~ფა დღესა ენკენიასა ყო სატფურებაჲ ვ~ დღე დიდითა კრებითა განშუ ..." |
|  |  |

დათარიღება
----------

წარწერის ძლიერი დაზიანების გამო თითქმის შეუძლებელი ხდება მისი რამდენადმე სრულად აღდგენა და სწორად დათარიღება. ამით აიხსნება ის, რომ სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ წარწერას სხვადასხვაგვარად ათარიღებენ: მარი ბროსე – 1313 წელი; ექვთიმე თაყაიშვილი – 958 წელი; გიორგი ჩუბინაშვილი – VIII საუკუნე; სარგის კაკაბაძე – 778 წელი; ლევან მუსხელიშვილი – 777 წელი; ნოდარ შოშიაშვილი – X საუკუნის 50-იანი წლები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვილდე

ლიტერატურა
----------

* ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ. 1980, გვ. 231–233
* კ დანელია, ზ. სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, თბ. 1997, გვ. 51
ბოლნური ჯვარიბოლნური ჯვარი
V საუკუნის ცნიბილი წარწერა და ბოლნური ჯვარი ბოლნისის სიონის ფასადზე
ბოლნური ჯვრის გამოსახულება მცხეთის ჯვრის მონასტრის ტაძრის ფასადზე
**ბოლნური ჯვარი** — ქრისტიანული ჯვრის ნაირსახეობა, რომლის თანაბარი ზომის მკლავები ბოლოსკენ ფართოვდება. ხშირად წარმოდგენილია წრეში ჩახაზული ფორმით. საქართველოში მისი ყველაზე ადრეული და ამავე დროს ყველაზე ცნობილი გამოსახულება ბოლნისის სიონის ტაძრის ფასადზეა გამოსახული და V საუკუნით თარიღდება. სწორედ მას უკავშირდება ბოლნური ჯვრის სახელწოდებაც. სავარაუდოდ, ჯვრის ეს ფორმა იმპერატორ კონსტანტინე დიდს უნდა უკავშირდებოდეს. 

დღეს ბოლნური ჯვარი ერთ-ერთ ქართულ ეროვნულ სიმბოლოდ მიიჩნევა და გამოყენებულია ეროვნულ სიმბოლიკაში (მათ შორის, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის გერბსა და დროშაზე). მისი მცირედ სახეცვლილი ფორმა კი საქართველოს ე. წ. ხუთჯვრიანი დროშის შემადგენელი ნაწილია. ბოლნური ჯვარი, როგორც სიმბოლო, წმინდა ნინოს ვაზის ჯვართან ერთად გამოიყენება საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერაც.

ლიტერატურა
----------

* Michael Tarchnišvili: *Geschichte der kirchlichen georgischen Literatur* (= *Studi e Testi.* 185, ZDB-ID 762276-4). Auf Grund des 1. Bandes der georgischen Literaturgeschichte von K. Kekelidze bearbeitet. Biblioteca Apostolica Vaticana, Città del Vaticano 1955.
* Elene Mačavariani: *Bolnisis sionis samšeneblo carcera.* Mec'niereba, T'bilisi 1985, (In georgischer Schrift. Zusammenfassung in russischer und französischer Sprache).
* Andreas Groß: *Missionare und Kolonisten. Die Basler und die Hermannsburger Mission in Georgien am Beispiel der Kolonie Katharinenfeld. 1818–1870* (= *Studien zur orientalischen Kirchengeschichte.* Bd. 6). Lit, Hamburg 1998, ISBN 3-8258-3728-9 (Zugleich: Marburg, Universität, Dissertation, 1998).
* Roger Rosen: *Georgia. A sovereign country of the Caucasus.* Photography by Jeffrey Jay Foxx. Odyssey Publications, Hong Kong 1999, ISBN 962-217-502-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბოლნური ჯვარი"** ვიკისაწყობში.
**საბა ბუაძე** (დ. 5 მაისი, 1991) — ქართველი პოლიტიკოსი, თბილისის VII მოწვევის საკრებულოს ფრაქცია „ლელო – პარტნიორობა თბილისისათვის" თავმჯდომარე.

სამართლის ბაკალავრის ხარისხი 2009-2013 წლებში ნიდერლანდებში, გრონინგენის უნივერსიტეტში მიიღო. სწავლის პარალელურად 2011-2012 წლებში საქართველოში ამერიკის სავაჭრო პალატაში უმცროსი სამართლებრივი ანალიტიკოსის პიზიციაზე მუშაობდა. 2014-2015 წლებში მუშაობდა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციაში პოლიტიკის ანალიზის, სტრატეგიული დაგეგმვისა და კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროს მრჩევლად. 2016 წელს იყო ევროპის საბჭოს ადგილობრივი თვითმმართველობების კონგრესის ადგილობრივი ექსპერტი. 2015-2019 წლებში მუშაობდა ანტიკორუფციული მიმართულების ხელმძღვანელად ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტში (IDFI).

2019 წლიდან არის „ლელოს" პოლიტიკური საბჭოს წევრი. 2021 წელს აირჩიეს თბილისის VII მოწვევის საკრებულოში. არის „ლელო – პარტნიორობა თბილისისათვის" თავმჯდომარე და ურბანული დაგეგმარებისა და საქალაქო მეურნეობის კომისიისა და ქონების მართვისა და საფინანსო-საბიუჯეტო კომისიის წევრი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრიგოლ გეგელია

სქოლიო
------

1. 1 2 3  საკრებულოს წევრები საბა ბუაძე
„**დარაჯები**" (ინგლ. „Watchmen") — კომიქსების შეზღუდული სერია, რომლის ავტორები არიან მწერალი ალან მური და მხატვრები დეივ გიბონსი და ჯონ ჰიგინზი. კომიქსები პირველად 1986 და 1987 წლებში გამოიცა. *დარაჯები* შეიქმნა ისტორიის მიხედვით, რომელიც მურმა წარუდგინა DC Comics-ს - სუპერგმირების მონაწილეობით, რომლებიც კომპანიას Charlton Comics-მა გადასცა. ვინაიდან მურის ვერსიაში ბევრი პერსონაჟი გამოტოვებული იყო, კომპანიის მმართველმა დირექტორმა დიკ ჯორდანომ იგი დაარწმუნა დამატებით და ორიგინალური პერსონაჟების შექმნაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* დარაჯები საიტზე Curlie

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
*დარაჯები* |
| --- |
|  |
| კომიქსები | 
* *დარაჯები*
* *დარაჯებამდე*
 |
|  |
| ადაპტაციები | 
* ფილმი
	+ საუნდტრეკი
	+ კიმონუსიკა
* *აღსასრული ახლოს არის*
* *მოძრავი კომიქსი*
 |
|  |
| პერსონაჟები | 
* რორშახი
* ოზიმანდიასი
* ღამის ბუ
* დოქტორი მანჰეტენი
* კომედიანტი
 |

 |
**გერმანიის უძველესი ქალაქის** საკითხი ბოლომდე არ არის დადგენილი. ამის მიზეზი ერთი მხრივ ლოკალური პატრიოტიზმი, ხოლო მეორე მხრივ კი გამოყენებადი კრიტერიუმებია. საკმაოდ ცნებები ქალაქური ტიპის დასახლება და ქალაქი არაა ერთმანეთისაგან გაყოფილი.

ცნება „ქალაქი"
--------------

გერმანიის პირველი ქალაქები ისტორიულად რომაელთა დროს უკავშირდება. საზოგადოდ, სიტყვა ქალაქში (ძველი ზემოგერმანული **stat** ადგილი, ალაგი) მოიაზრება დიდი ცივილური დასახლება, რომელიც შემდეგ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს:

* ცენტრალიზებულობა.
* შემოსაზღვრულობა.
* საკუთარი ადმინისტრაციული და უზრუნველყოფითი სტრუქტურების ქონა.
* წყლით მომარაგება.
* ცენტრალური მდებარეობა დიდ სატრანსპორტო გზებზე.

ერთმნიშვნელოვნად დადასტურებული გერმანიის ყველაზე ძველი ქალაქი არ არსებობს. ამავდროულად ტრირი, ნოისი, კემპტენი (ალგოი), ვორმსი და აუგსბურგი ხშირად მოიხსენიება ამ კონტექსტში. 

ქალაქ ტრირს პრეტენზია აქვს ყველაზე ხანგრძლივი ისტორიის (რომაული ქალაქი) გამო, განსხვავებით დასახლებისაგან, ანდა სამხედრო ბანაკისაგან. 

ვორმსი პრეტენზიას აცხადებს ოფიციალური სტატუსის (Most Ancient European Towns Network) გამო, რომელიც მას 1994 წელს მიენიჭა ფედერალური მთავრობისაგან. 

მხოლოდ კემპტენს გააჩნია წერილობითი დამადასტურებელი საბუთი იმის შესახებ, რომ კემპტენი იყო პოლისი, ანუ ქალაქი გერმანიაში.

უძველესი ქალაქები
-----------------

* ანდერნახი
* აუგსბურგი
* ბონი
* კემპტენი (ალგოი)
* კობლენცი
* კელნი
* მაინცი
* ნოისი
* შპაიერი
* ტრირი
* ვორმსი
* ქსანტენი

ლიტერატურა
----------

* Alexander Herzog von Württemberg: Stadt Kempten. წიგნში: Bayerisches Landesamt für Denkmalpflege (გამომც.): Denkmäler in Bayern. Kreisfreie Städte und Landkreise. ტომი. VII.85, Verlag Schnell & Steiner, München/Zürich 1990, ISBN 3-7954-1003-7, გვ. XIV.
* Wolfgang Haberl: Allgäu, Außerfern, Kleinwalsertal, Bregenzerwald. Lexikon der Euregio via salina. Verlag Tobias Dannheimer, Kempten, 2002, ISBN 3-888-81038-8, გვ. 179.
მუსიკალური ნაწყვეტები: 

Tallis' "If ye love me"

ჰომოფონიის ნიმუში

---

*ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი.*

**ჰომოფონია** (ბერძ. ὁμόφωνος; *homóphōnos*, ὁμός, *homós*, „იგივე" და φωνή, *phōnē*, „ბგერა") — მრავალხმიანობის ნაირსახეობა, რომელშიც პოლიფონიისაგან განსხვავებით, ერთ-ერთ (უმთავრესად მაღალ) ხმას წამყვანი მნიშვნელობა აქვს, დანარჩენი კი ქვეშემწყობია და თან ახლავს მას. ჰომოფონია ჩამოყალიბდა და გავრცელდა აღორძინების ეპოქაში მუსიკის ახალ ჟანრებში — ოპერაში, ორატორიაში, კანტატაში, სასულიერო მუსიკაში. ჰომოფონიის განვითარების ისტორიაში გამოყოფენ 2 პერიოდს: გენერალ-ბასისა (1600-1750 წლები; ამავე პერიოდში მოღვაწეობდნენ უდიდესი პოლიფონისტები ი. ბახი და გ. ჰენდელი) და ვენის კლასიკური სკოლის და მათი გამგრძელებლების (1750-1900 წლები) მოღვაწეობის პერიოდს. ჰომოფონიის განვითარებას მოჰყვა კლასიკური ჰარმონიის პრინციპების ჩამოყალიბება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოლიფონია
* ჰეტეროფონია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 685.


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სააჯო კარი** — სამსჯავრო, სასამართლო დაწესებულება და მისი შენობა ძველ საქართველოში. იხსენიება შიომღვიმის მონასტრის 893-918 საბუთსა (ე. წ. დაწერილი შიომღვიმისა ბეგრის დადების შესახებ) და ხელმწიფის კარის გარიგებაში (XIV საუკუნე). მართლმსაჯულების დარგში დავით აღმაშენებლის სარეფორმო მოღვაწეობის შედეგად სააჯო კარს უმაღლესი სასამართლოს ფუნქციები დაეკისრა (მანამდე უზენაეს მართლმსაჯულებას თვით მეფე ახორციელებდა). აქ განიხილებოდა ქვედა საფეხურის სასამართლოს გადაწყვეტილებით უკმაყოფილო მომჩივნის აჯა. 

სააჯო კარს ექვემდებარებოდა როგორც სამოქალაქო, ისე სისხლისსამართლებრივი საქმეები, საჩივრები ფეოდალთა თუ მოხელეთა მოძალადეობის შესახებ. სააჯო კარი მართლმსაჯულების მუდმივმოქმედი და კოლეგიური ორგანო იყო, რომლის საერთო საქმიანობას XII საუკუნის ათიანი წლებიდან მეფის უპირველესი მოხელე მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი წარმართავდა. ორშაბათობით იგი პირადად იყო სააჯო კარში, თავისი უახლოესი ხელქვეითი მოხელეების — მეფის საწოლისა და ზარდახნის ანუ სამხედრო საწყობის მწიგნობრების თანხლებით საქმიანობდა, „ობოლთა და ქვრივთა და მიმძავრებულთა მოჩივართა" განიკითხავდა. კვირის დანარჩენ დღეებში სააჯო კარი სხვა მსაჯულთა შემადგენლობით მოქმედებდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც. ტ. 2, თბ. 1965, გვ, 4, 81-82;
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. სურგულაძის გამოც. თბ. 1970, გვ. 34, 54, 88-91, 1987;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1, ტფ. 1928, გვ. 131-132, 136-137,; ნაკვ. 2, ტფ. 1929, გვ. 477-479, 486-487;
* *ფუტკარაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 541.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავით IV აღმაშენებლის ეპოქა |
| --- |
|  |
| ოჯახი | 

|  |  |
| --- | --- |
| ცოლები | 
* *უცნობი სომეხი ქალი*
* გურანდუხტი
 |
|  |
| შვილები | 
* დემეტრე I
* ვახტანგი
* თამარი
* კატაჲ
* თამარ მრწემი
 |

 |  |
|  |
| პიროვნებები | 
* გიორგი ჭყონდიდელი
* არსენ იყალთოელი
* დიმიტრი
* ბასილ III
* იოანე VI
* ლიპარიტ V
* რატი IV
* ძაგან აბულეთისძე
* მოდისტოს აბულეთისძე
* აბულეთი
* ივანე ორბელი
* არიშიანი
* ბარამი
* ქავთარ ბარამის ძე
 |
|  |
| რეფორმები | 
* სამხედრო რეფორმები
* ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში
* რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება
* სააჯო კარი
 |
|  |
| ბრძოლები | 
* ზედაზნის ციხის აღება
* ერწუხის ბრძოლა
* სამშვილდის შემოერთება
* რუსთავის შემოერთება
* რახსის ბრძოლა
* ბოტორის ბრძოლა
* დიდგორის ბრძოლა
* თბილისის შემოერთება
* დმანისის შემოერთება
* ანისის შემოერთება
 |

 |
**სარკინე** — დიდი მცხეთის უბანი, მცხეთის კალოუბნის დასავლეთით მდებარე ე. წ. ჯოჯოხეთის ხევიდან შიომღვიმის მისადგომებამდე — სავანეთის ქედსა და გრძელ მინდორზე. ძველი ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით, სარკინე დიდი მცხეთის უბნად ან დამოუკიდებელ ქალაქად არის მიჩნეული. არქეოლოგიური გათხრები არ იძლევა საფუძველს მცხეთის დედაქალაქობის ხანაში, ან უფრო გვიან, სარკინე დამოუკიდებელ ქალაქად მივიჩნიოთ. არქეოლოგიურმა ძიებამ (ნ. ღამბაშიძე) და გათხრებმა (ა. აფაქიძემ გ. გობეჯიშვილი, ა. ბოხოჩაძე, ა. სიხარულიძე) ძველი დედაქალაქის ლითონის სახელოსნო უბნის 2 ნაწილი გამოავლინა: 

* ლითონის (რკინის, ტყვიის) საწურ და სადნობ ქურათა ნანგრევები გრძელ მინდორზე
* უბნის სამლოცველო-კულტის ადგილი სავანეთის ქედზე, სადაც 50-იანი წლების I ნახევარში დიდი კარიბჭე გათხარეს (გ. გობეჯიშვილი), 70-იან წლებში აქ აღმოჩნდა ტერაკოტული ნიღბები (ა. ბოხოჩაძე), ხოლო 1980 — კარიბჭიდან ქედის ტოტს აყოლილი ალიზის გალავანი (ა. სიხარულიძე, ა. აბუთიძე).

როგორც არქეოლოგიური აღმოჩენები გვიჩვენებს, ელინისტურ და მომდევრო ხანაში სახელოსნო უბანი და საკულტო ადგილებიც გალავან-კოშკებითა და კარიბჭით ყოფილა გამაგრებული. სახელოსნო უბანზე აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით ლითონის წიდა, რკინის ქვისაგან გამოწურული ლუგვი („სადედნე" და „სახელადე") რკინა; რკინის საწური ბრძმედისა და ლითონსადნობი ქურის ნანგრევები; ერთ ქურაში რკინას წურავდნენ, მეორეში — ტყვიას ადნობდნენ, მესამეში — სპილენძს. სახელოსნოს დასავლეთ ნაწილში საოქრომჭედლო ყოფილა გამართული. აღმოჩენილია საოქრომჭედლო ტვიფრები და მცირე ტიგელები, რკინის გამოსაწური ქურის ძირზე დარჩენილია რკინის წიდა, ხოლო ტყვიის გამოსადნობი ქურის ძირზე თითქმის სუფთა (98%) ტყვიაა დაღვენთილი.

მრავალფეროვანია სარკინის სახელოსნოების ნაწარმი: რკინის ცულები, ქვის სათლელების ნამზადები, რკინის ნაირნაირი ხელსაწყო-იარაღი, ქურის გამოსაწმენდი რკინისტარიანი ნიჩაბი, ბრინჯაოს ისრისპირები, რომლებიც ხანძრის დროს ხელახლა გადამდნარა. როგორც ჩანს, სარკინე დედაქალაქს ამარაგებდა ლითონის იარაღით, აბჯღით და საოქრომჭედლო ნაწარმითაც.

ალიზის ზღუდეებისა და კოშკების, ქვათლილებით ნაგები კარიბჭისა და რკინის ბჭის კარის, ჩუქურთმიანი ხუროთმოძღვრული ელემენტების, მელითონეთა სახელოსნოებისა და საკულტო-სასახიობო ტერაკოტული ნიღბების აღმოჩენა მიუთითებს „მუხნარით კერძი ქალაქის" ამ უბნის მნიშვნელობაზე. არქეოლოგიური აღმოჩენები ცხადყოფენ, რომ სარკინე ტიპურია დიდი მცხეთის სხვა უბანთა (არმაზციხე, წიწამური, საპიტიახშო და სხვა) გვერდით.

ლიტერატურა
----------

* *აფაქიძე ა.* მცხეთა — ქართლის სამეფოს ძველი დედაქალაქი, თბ. 1959;
* *მისივე,* ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება ძველ საქართველოში, წგნ. 1, თბ. 1963;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1970;

* *აფაქიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 107.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თავაძე**. |

**საბა თავაძე** (დ. 14 თებერვალი, 1993) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „დინამო თბილისის" ნახევარმცველი. აქვს როგორც საქართველოს, ასევე უკრაინის მოქალაქეობა.

კარიერა
-------

დაიბადა თბილისში. თამაშობდა „დინამო თბილისის" ასაკობრივ გუნდებში, შემდეგ გადავიდა „ცხინვალის" დუბლებში. 18 წლის ასაკში ჩაირიცხა უკრაინული „ობოლონის" ახალგაზრდულ გუნდში. იმის გამო, რომ უკრაინის ჩემპიონატში შეზღუდული იყო ლეგიონერთა რაოდენობა, მიიღო უკრაინის მოქალაქეობა, მაგრამ ქართული მოქალაქეობაც დაიტოვა. 2013 წელს ჩაირიცხა პოლტავის კლუბ „ჰირნიკ-სპორტში". 2013-14 წლების სეზონში ჩაატარა 8 მატჩი და გაიტანა 1 გოლი. სეზონის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში, სადაც „ცხინვალში" დაიწყო ვარჯიში. 2015 წლიდან შეუერთდა მეორე ლიგაში მოასპარეზე ტყიბულის „მეშახტეს", სადაც ჩატარებულ 16 მატჩში, 2 გოლის გატანა შეძლო. 2015-16 წლების სეზონში ირიცხებოდა თერჯოლის „საპოვნელაში", სადაც მხოლოდ 4 მატჩი ჩაატარა. 2016 წლის გაზაფხულზე ვარჯიშობდა აზერბაიჯანულ ზაქათალის „სიმურგში", მაგრამ კლუბთან კონტრაქტი არ გაუფორმებია. 2016 წლის გარდამავალი ჩემპიონატი გაატარა მეორე ლიგაში მოასპარაზე „შევარდენის" შემადგენლობაში, მან ჩემპიონატის 16-ვე მატჩი ჩაატარა და გაიტანა 6 გოლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
* პროფილი დინამო თბილისის ოფიციალურ საიტზე (ქართული ენა)
**გულეიკარის წმინდა გიორგის ეკლესია** ― წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია საქართველოში, სოფელ გულეიკარში. XX საუკუნის დასაწყისში ის შეისწავლა ექვთიმე თაყაიშვილმა.

ეკლესია აშენებულია უფრო ძველი ეკლესიის ადგილზე. ეკლესია უგუმბათოა, აშენებულია მოზრდილი, თლილი ქვით. XX საუკუნის დასაწყისში ეკლესია დახურული იყო ყავრით. საკურთხევლის ნაწილი შიგნით და გარეთ მომრგვალებულია, კარები აქვს სამხრეთის, ჩრდილოეთის და დასავლეთის კედლებში. ფანჯრები პატარაა, აღმოსავლეთის მხრით სამი და დანარჩენ მხარეს თითო–თითო. ეკლესია დგას დიდ ეზოში, რომელშიც გაშენებულია ჭადრისა და ცაცხვის ხეები. 

ეკლესიაში ინახებოდა წმინდა გიორგის ხატი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა სასწაულმოქმედ თვისებებს მიაწერდა. ეკლესიაში აგრეთვე დაცული იყო ძველი დიდი ხმალი, არაბულ–სპარსული ხელობისა, რომელსაც მურვან–ყრუს ხმალს ეძახდნენ და ლეგენდის მიხედვით ხმალი მურვან–ყრუს სოფელში წმინდა გიორგის ხატმა სასწაულებრივად დაატოვებინა. წმინდა გიორგის ხატი XX საუკუნის დასაწყისში განაახლეს, თუმცა ამ განახლებამ შელახა ხატის ავთენტურობა, დაზიანდა მასზე არსებული ხუცური წარწერა. ასევე დაზიანდა ხატის მხატვრობა. გარდა ამ ხატისა, ეკლესიაში კიდევ დაცული იყო წმინდა გიორგის ორი დასაკეცი ხატი, ორივე ვერცხლისა, მდარე ხელობით შესრულებული.

ლიტერატურა
----------

* *თაყაიშვილი ე.*, „არხეოლოგიური მოგზაურობიდან სამეგრელოში" // ძველი საქართველო, ტ. III, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1914. — გვ. 19-22.
**გული მოსიაშვილი** (დ. 25 იანვარი 1914, თელავი, საქართველო) — ქართველი მიკრობიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1964), დამსახურებული მოღვაწე მეცნიერების სამინისტრო. დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 1946 წლიდან კომუნისტური პარტის წევრი. აწარმოებდა კვლევით სამუშაოებს მეღვინეობის დარგში. (1940-42). 1945 წლიდან მიკრობიოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, ძირითადი სამეცნიერო-კვლევები მიეძღვნა ღვინის მიკრობიოლოგიას. მან შეიმუშავა საფუარის გამოყენების ახალი მეთოდები სუფთა და შერეული კულტურებში, ფიზიკური მეთოდები ღვინის დაავადებებთან ბრძოლაში, საქართველოს რეგიონებში ღვინის საფუარის გავრცელების სქემატური რუკა; შემოთავაზებული აქვს სამეურნეო ნარჩენებისა და ინდ. საკვები კულტურების, საფუარისა და ნეპათოგენური ბაქტერიების გამოყენება საკვები დანიშნულების ცილებისა და ამინომჟავების მისაღებად. მის სახელზეა საფუარის 32 ახალი კულტურა. იგი არის ავტორი 126 სამეცნიერო ნაშრომისა და 14 გამოგონებისა მეღვინეობისა და მიკრობიოლოგიის სფეროში.

ნაშრომები
---------

* საფუარის ახალი კულტურები, საქართველოს სუფრის ღვინოებისათვის  - მოსკოვი, 1955;
* ღვინის დაავადებები - თბილისი, 1957.
* ყურძენის პროდუქციის მიკრობიოლოგიური ანალიზი - თბილისი, 1969.
* ძმარმჟავის ბაქტერიების საქართველოში გავრცელება და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა. თბილისი, 1970
ორთქლის ძრავა ინჟინერიის განვითარების მთავარი მამოძრავებელი ძალა
**საინჟინრო მეცნიერება** (ფრანგულად ingénieur, ლათინურიდან ingenium - უნარი, გამომგონებლობა) — სამეცნიერო გამოკვლევების პრაქტიკული მიზნებით გამოყენების სფერო. საინჟინრო საქმის საფუძველია მეცნიერული ცოდნა და პრაქტიკული გამოცდილება, რომელსაც იყენებენ გარკვეული საგნების და ტექნოლოგიური პროცესების დაპროექტებისა და შექმნისათვის. 

  

საინჟინრო მეცნიერება დიდი დარგია, რომლის მთავარი სახეობებია:

* ბიოინჟინერია
* გენური ინჟინერია
* ელექტრო ინჟინერია
* კომპიუტერული ინჟინერია
* მექანიკური ინჟინერია
* რკინიგზის სისტემების ინჟინერია
* საავიაციო ინჟინერია
* სამოქალაქო ინჟინერია
* სამრეწველო ინჟინერია
* სასოფლო-სამეურნეო ინჟინერია
* ქიმიური ინჟინერია

და სხვა მრავალი.

  

საინჟინრო საქმის სპეციალისტებს *ინჟინრებს* უწოდებენ. თავდაპირველად ამ ტერმინით აღნიშნავდნენ პირებს, რომლებიც სამხედრო მანქანებს მართავდნენ. ტერმინი სამოქალაქო ინჟინერია XVI საუკუნის ჰოლანდიაში გამოჩნდა და გულისხმობდა გზების და ხიდების მშენებელ სპეციალისტს, პირველი სასწავლო დაწესებულებები ინჟინერთა მოსამზადებლად ჩამოყალიბდა დანიაში XVII საუკუნეში, შემდეგ - დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, ავსტრიაში, გერმანიაში და სხვაგან.

ლიტერატურა
----------

* Blockley, David (2012). *Engineering: a very short introduction*. New York:  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-957869-6.
* (2005) რედ. Dorf, Richard: *The Engineering Handbook*, 2, Boca Raton:  CRC. ISBN 978-0-8493-1586-2.
* Billington, David P. (June 5, 1996). *The Innovators: The Engineering Pioneers Who Made America Modern*.  Wiley; New Ed edition. ISBN 978-0-471-14026-9.
* Madhavan, Guru (2015). *Applied Minds: How Engineers Think*.  W.W. Norton.
* Petroski, Henry (March 31, 1992). *To Engineer is Human: The Role of Failure in Successful Design*.  Vintage. ISBN 978-0-679-73416-1.
**გულისპირი** — ქართული ეროვნული კოსტიუმის — ქართული კაბის საგულე. იკეთებდნენ გულამოჭრილი ზედატანის ქვეშ ისე, რომ ნაქარგი კარგად გამოჩენილიყო. გულისპირის საკისრე ოდნავ ამოღებული ჰქონდა და უკან ზონრებით ან ღილებით იკვრებოდა. გულისპირი ქართული კაბის აუცილებელი კომპონენტი იყო სალტიან, ტოტებდაშვებულ სარტყელსა და ყურთმაჯებთან ერთად. მაღალი წოდების ქალის კაბის გულისპირი, სარტყელი და ყურთმაჯები ოქრომკედითა და ძვირფასი თვალმარგალიტით იყო შემკული. ნაქარგობის ძირითად მოტივად იყენებდნენ მცენარეულ ორნამენტს — ვაზის მტევანს, მინდვრის ყვავილს და ა. შ. გლეხის ქალის კაბის სარტყელ-გულისპირი, უმთავრესად დაჩითული ქსოვილებისაგან მზადდებოდა. გულისპირის შემკულობას მამაკაცის ჩაცმულობაშიც დიდი ყურადღება ექცეოდა. საქართველოს ბევრ რაიონში ბამბის ქსოვილის პერანგს გულზე ჩვეულებრივ წითელი აბრეშუმის ოთხკუთხა ქსოვილი ჰქონდა დაკერებული, ფერადი ძაფით იყო ნაქარგი და ყაითნით გაწყობილი. აღსანიშნავია ხევსური ქალის სადიაცოს ფარაგი და მამაკაცის სამოსელი — პერანგი, რომლის მდიდრული ორნამენტებითა და უმთავრესად ჯვრის გამოსახულებებით ნაქარგი გულისპირი თითქოს ბოროტი ძალებისაგან იცავდა ადამიანს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 303.
**„სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის კონსტიტუცია"** (რუს. Конституция Республики Южная Осетия) — საერთაშორისო სამართლით არაღიარებული „სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის" კონსტიტუცია. სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია მსოფლიოში მეორეა, რომელიც არაღიარებულმა სახელმწიფომ მიიღო და დაამტკიცა. კონსტიტუცია მიღებულ იქნა 2001 წლის 8 აპრილს რეფერენდუმის გზით.

დღეისათვის მხოლოდ ოთხი სახელმწიფოს მიერ (რუსეთი, ნიკარაგუა, ვენესუელა და ნაურუ) დამოუკიდებლად აღიარებულ სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკაში 2001 წლის კონსტიტუციამდე მოქმედებდა 1993 წლის 2 ნოემბრის კონსტიტუცია. მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთ ოსეთმა დამოუკიდებლობა ცალმხრივად 1991 წელს გამოაცხადა, მას 1993 წლამდე არ გააჩნდა საკუთარი კონსტიტუცია და რეგულირება მხოლოდ ცალკეული სამართლებრივი აქტების საფუძველზე ხდებოდა.

შინაარსი
--------

სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია შედგება 93 მუხლისაგან, რომლებიც განაწილებულია ცხრა თავში. გარდა ამისა, კონსტიტუციის ტექსტი მოიცავს გარდამავალ დებულებებსაც. ცხრა თავი თემატურად შემდეგნაირადაა განაწილებული:

1. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციური სისტემის საფუძვლები;
2. თავი: ადამიანთა და მოქალაქეთა უფლებები, თავისუფლებები და სამოქალაქო ვალდებულებები;
3. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი;
4. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის პარლამენტი;
5. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის მთავრობა;
6. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის სასამართლო;
7. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის პროკურატურა;
8. თავი: ადგილობრივი ადმინისტრაცია და თვითმმართველობა;
9. თავი: სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის საკონსტიტუციო ცვლილებები და დამატებები;

* გარდამავალი დებულებები

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს კონსტიტუცია

სქოლიო
------

1. ↑  Республика Южная Осетия დაარქივებული 2008-12-08 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
2. ↑  კონსტიტუციების ისტორია საქართველოში
3. ↑  სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუცია რუსულ ენაზე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-08-11. ციტირების თარიღი: 2011-05-28.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამხრეთ ოსეთის კონსტიტუციის ტექსტი რუსულ ენაზე დაარქივებული 2009-08-11 საიტზე Wayback Machine.
გარლიავა ლიეტუვის რუკაზე

**გარლიავა** (ლიეტუვ. Garliava) — ქალაქი კაუნასის რაიონში; ლიეტუვა; გარლიავის საქალაქო და სამხარეო სამამასახლისოს ცენტრი (ლიეტუვ. Garliavos apylinkių seniūnija).

აღწერილობა
----------

ქალაქი კაუნასიდან სამხრეთით 10 კილომეტრში და კაუნას-კალინინგრადის რკინიგზის გარლიავას სადგურიდან 1,5 კმ-ში მდებარეობს. ქალაქშია ფოსტა, ავტობუსის გაჩერება, საყდარი, ბიბლიოთეკა, ორი მუზეუმი (რეზისტენციის მუზეუმი გიმნაზიაში და სამხარეო მუზეუმი სკოლაში), სასტუმრო, ფუნდუკი, საავადმყოფო, აფთიაქები, სარემონტო-მექანიკური ქარხანა, სატრიკოტაჟო პროდუქციის წარმოება.

1970 წელს ქალაქში 6 ათასი მცხოვრები ფიქსირდებოდა, 2005 წელს 13,400 ადამიანი. 

დასახელების თავდაპირველი ფორმა Godlewo იყო, რაც გვარ გოდლევსკიდან მომდინარეობს. 

*გარლიავის გერბი*
გერბი დამტკიცებულია 1994 წელს. გამოსახავს ტოტს მუხის სამი ფოთლით.

ისტორია
-------

დასახლებულმა პუნქტმა XIX საუკუნის დამდეგიდან იწყო ჩამოყალიბება იქვე გაყვანილ გზატკეცილთან ახლოს. 1809 წელს წმინდა სამების საყდარი, ხოლო 1814 წელს ლუთერანული ტაძარი აღიჭურვა. ორ მსოფლიო ომს შორის თემის ცენტრს წარმოადგენდა. მოსახლეობის დიდ ნაწილს ებრაელები შეადგენდნენ, მათი უმეტესობა მეორე მსოფლიო ომის დროს ამოწყდა. 1944 წლის ზაფხულში გადაწვეს სინაგოგა და ასევე ლუთერანული ეკლესია.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ხუან დე სალასარ ესპინოსა** (ესპ. Juan de Salazar de Espinosa; დ. 1508 — გ.1560) — ესპანელი მკვლევარი, პარაგვაის ქალაქ ასუნსიონის დამფუძნებელი. დაიბადა ბურგოსის პროვინციის ქალაქ ესპინოსა-დე-ლოს-მონტეროსში, მისი ადრეული ცხოვრების შესახებ მცირე ცნობები არსებობს. 

1535 წლის აგვისტოში მან გაცურა ესპანეთის პორტ სანლუკარ-დე-ბარამედადან (კადისი), როგორც პედრო დე მენდოსას ექსპედიციის წევრმა. ექსპედიცია დაიძრა რიო-დე-პლატას რეგიონისაკენ და იქ ჩავიდა 1536 წლის იანვარში. ბუენოს-აირესის დამაარსებელ პედრო დე მენდოსასთვის დახმარების გაწევის შემდეგ, ხუან დე სალასარ ესპინოსა გაიგზავნა ხუან დე აიოლას მოსაძებნად, რომელიც მანამდე პედრო დე მენდოსამ გაგზავნა მდინარეების პარანისა და პარაგვაის ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიების შესასწავლად. მან მოახერხა აიოლას ჯგუფის ერთი წევრის, დომინგო მარტინეს დე ირალას პოვნა პუერტო-დე-ლა-კანდელარიაში, რომელიც დააარსა აიოლამ, 1537 წლის თებერვალში. 

აიოლას ძებნის პერიოდში მან დააარსა ციხე მდინარე პარაგვაის აღმოსავლეთ ნაპირზე, რომელსაც უწოდა „ასუნსიონის ღვთისმშობელი", რადგან ამ დღეს დაემთხვა, 15 აგვისტო, ღვთისმშობლის მიძინების ქრისტიანული დღესასწაული. შემდეგ მან განაგრძო მოგზაურობა აიოლას მოსაძებნად და მხოლოდ ის გაარკვია, რომ იგი მოკლეს გრან-ჩაკოს ინდიელებმა. 

ხუან დე სალასარ ესპინოსამ დააარსა პირველი მუდმივი ევროპული დასახლება რიო-დე-ლა-პლატას რეგიონში: ასუნსიონი, რომელიც გახდა პარაგვაის დედაქალაქი. 1544 წელს ის გააძევეს ესპანეთში, თუმცა დაბრუნდა ცხრა წლის შემდეგ, როგორც სანაბრიას ექსპედიციის ლიდერი. გარდაიცვალა 1560 წელს, მის მიერ დაარსებულ ქალაქ ასუნსიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Juan de Salazar de Espinosa (ესპანური)
* Juan Salazar de Espinosa (ესპანური)
გეორგ ეშერიხი
**გეორგ ეშერიხი** (გერმ. Georg Escherich; დ. 4 იანვარი, 1870, შვანდორფი, ბავარია, გერმანიის იმპერია — გ. 26 აგვისტო, 1941 მიუნხენი, ბავარია, მესამე რაიხი) — გერმანელი პოლიტიკოსი, „მონადირეთა საბჭოს" წევრი, წყლისა და ტყის მეურნეობის ისნპექტორი, ბავარიის სახალხო პარტიის აქტივისტი. პროფესიით მეტყევე.

ბიოგრაფია
---------

1919 წელს კაპიტან ერნსტ რემთან ერთად შექმნა ორგანიზაცია, ბავარიის სამოქალაქო თავდაცვა. 1923 წელს მონაწილეობა მიიღო ადოლფ ჰიტლერის მიერ ორგანიზებულ „ლუდის პუტჩში". მოგვიანებით დაუპირისპირდა ჰიტლერს და გახდა ავსტრიის ფაშისტური მოძრაობის ერთ–ერთი ცნობილი მოღვაწე. ეს მოძრაობა პროიტალიური იყო. 1933 წელს ჰიტლერის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ეს მოძრაობა დაშალეს.

ლიტერატურა
----------

* Hans Fenske: Konservativismus und Rechtsradikalismus in Bayern nach 1918. Dissertationsschrift. Gehlen, Bad Homburg, Berlin und andere 1969, 340 s.
* Erwin Rosen: Orgesch. Scherl, Berlin 1921, 120 s.
* Günther Axhausen (Hrsg.): Organisation Escherich. Die Bewegung zur nationalen Einheitsfront. Weicher, Leipzig und Berlin 1921, 80 s.
**გეორგიევსკის კოშკი** (რუს. Георгиевская башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კოშკი. მდებარეობს ბორისოგლებისა და პოროხოვოის კოშკებს შორის, ვოლგის ნაპირზე, ვალერი ჩკალოვის ძეგლის ახლოს, ჩკალოვის კიბის დასაწყისში.

ისტორია
-------

კოშკი ააგეს XVI საუკუნეში. სახელი ეწოდა გვერდით მდებარე წმინდა გიორგის ეკლესიის სახელის მიხედვით, რომელიც აღარ შემორჩენილა, ან ქალაქის დამაარსებელი იურის ვსევეოლოდის ძის სახელობის გეორგიევსკის კოშკის მიხედვით, რომელიც მდებარეობდა მის სასახლეში. 

1785-1786 წლებში მიაშენეს სათავსოები. 

1943 წელს დაიწყეს და 1949 წელს დაასრულეს მონუმენტალური ჩკალოვის კიბის მშენებლობა, რომელიც იწყებოდა კოშკიდან და მთავრდებოდა ვოლგის ნაპირზე. 

1953 წელს მიმდინარეობდა კოშკის სარესტავრაციო სამუშაოები.

აღწერა
------

კოშკი არის კვადრატული ფორმისა და ოთხსართულიანი. ქვედა სართული ამჟამად განთავსებულია თითქმის მთლიანად მიწის ქვეშ, რომელიც ზედა სართულთან დაკავშირებულია შიდა კიბით. 

კოშკის ცენტრალური სათავსო არნიშნული შიდა კიბისაგან იზოლირებულია და არის გამჭოლი გასასვლელი. კარიბჭე დაცულია რთული შესასვლელი სისტემით, მტერს აუცილებლად უნდა გადაელახა გრძელი ხის ხიდი, შემდეგ 5,3 მეტრის სიმაღლის ასაწევი ხიდი, რომელიც იკეტებოდა 3,52 მეტრის სიმაღლის კარით. ასაწევი ხიდი შემონახულია ჩვენს ეპოქამდე თითქმის უცვლელად. მთავარი სართულის კუთხის კედლებში შემონახულია სათოფურები. 

მესამე სართულზე ოთხი საბრძოლო კამერაა, მეოტხეზე კი საბრძოლო ქონგურებია.

ლიტერატურა
----------

* Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
* Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История перестройки и реконструкции Кремля
* Нижегородский кремль დაარქივებული 2016-11-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Георгиевская башня Нижегородского кремля. Пути-дороги.ru.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბორისოგლების კოშკი
* გეორგიევსკის კოშკი
* დმიტრიევის კოშკი
* ზაჩატევის კოშკი
* თეთრი კოშკი
* თოფისწამლის კოშკი
* ივანოვსკის კოშკი
* კორომისლოვის კოშკი
* ნიკოლსკის კოშკი
* საათიანი კოშკი
* საიდუმლო კოშკი
* სასაწყობე კოშკი
* ჩრდილოეთის კოშკი
 |

 |
**საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) I კონფერენცია** — მიმდინარეობდა არალეგალურად 1920 წლის 28 ნოემბრიდან — 2 დეკემბრამდე თბილისში. ესწრებოდა 40 დელეგატი, რომლებიც 3 ათასზე მეტ პარტიის წევს წარმოადგენდნენ. დღის წესრიგი:

* II ინტერნაციონალის კონგრესის შედეგები;
* პროფკავშირების მუშაობა;
* საქალაქო და სათემო თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში მონაწილეობა;
* პარტიული მუშაობის ფორმების შესახებ.

ამ ვითარებასთან დაკავშირებით კონფერენციას უნდა შეემუშავებინა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ბრძოლის ახალი ტაქტიკა. კონფერენციამ გაკიცხა როგორც „მემარცხენე", ისე „მემარჯვენე" ოპორტუნისტები, დაგმო ყველა ის, ვინც უარყოფდა ლეგალურ ორგანიზაციებში მუშაობას და მხოლოდ არალეგალურ მუშაობას ცნობდა. დაასაბუთა პარტიული მუშაობის როგორც ლეგალური ისე არალეგალური მეთოდების აუცილებლობა.

კონფერენციამ მოიწონა საქართველოს კომპარტიის დროებითი ცენტრალური კომიტეტის საქმიანობა და აირჩია საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის 7 წევრისა და 5 კანდიდატის შემადგენლობით. საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარედ აირჩიეს ივანე (მამია) ორახელაშვილი. კონფერენცია ფაქტობრივად ყრილობის ტოლფასი იყო[*ორიგინალური კვლევა?*].

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს კომუნისტური პარტიის ისტორიის ნარკვევები (1883-1970), თბ. 1971;

* *ქურციკიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 190.
**გიორგი პლეხანოვის სახელობის რუსეთის ეკონომიკური უნივერსიტეტი** (რუს. Российский экономический университет имени Г. В. Плеханова) — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი უმაღლესი სასწავლებელი რუსეთში. უძველესი ეკონომიკური მიმართულების სასწავლებელი. მთავარი კორპუსი მდებარეობს მოსკოვში; აქვს ფილიალები.

უნივერსიტეტის მესამე სასწავლო კორპუსი

ისტორია
-------

უნივერსიტეტის ისტორია საფუძველს XX საუკუნეში იღებს და დაკავშირებულია კომერციული განათლების განვითარების მოსკოვის საზოგადოებასთან. თავისი რსებობის განმავლობაში საზოგადოებამ შექმნა რამდენიმე სავაჭრო კლასი და ორი კომერციული სასწავლებელი, ქალებისა და კაცებისათვის. პედაგოგთა გადასამზადებლად 1903 წელს გაიხსა კომერციული კურსები, რომელთაც 1906 წელს მიღეს უმაღლესი სასწავლებლის, ხოლო 1907 წელს *მოსკოვის კომერციული ინსტიტუტის* სტატუსი. მოსკოვის კომერციულ უნივერსიტეტს 1906 წლამდე მრთავდა ალექსანდრე გლაგოლევი.

ინფრასტრუქტურა
--------------

საუნივერსიტეტო კომპლექსი შეადგენს კამუსთა ერთობას, რომელიც განლაგებულია სერპუხოვსკაიას დობრინინსკაიასა და პაველეცკაიას მეტროსადგურებიდან ფეხით სავალ მანძილზე. კომპლექსი შედგება თრმეტი შენობისგან; ექვსი სასწავლო კორპუსია, სამი ადმინისტრაციული, კონგრეს-ცენტრი, საკვები ობიექტი და საერთო საცხოვრებელი. ყველა კამპუსის საერთო ფართობი შეაგენს 106 438,5 მ²-ს, რომლიდანაც უმეტესობას სასწავლო ნაგებობები შეადგენს — 79 615 მ², საერთო ფართის 74,8 %.

უნივერსიტეტის პირვლეი რექტორი - პავლე ნოვგოროდცევი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* ფინანსების ფაკულტეტის ვებ-გვერდი

სქოლიო
------

1. 1 2  Directory of Open Access Journals — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538'></a>
2. ↑
3. ↑  Мунчаев Ш. М. и др. 2006. sfn error: no target: CITEREFМунчаев\_Ш.\_М.\_и\_др.2006 (help)
4. ↑  Гришин А. И. 2012. sfn error: no target: CITEREFГришин\_А.\_И.2012 (help)
5. ↑  Отчёт о самообследовании 2014. sfn error: no target: CITEREFОтчёт\_о\_самообследовании2014 (help)
**სვეტის ციხე** — ისტორიული ციხე თურქეთში, ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, შავშეთში

ისტორია
-------

სვეტის ციხე ისტორიული წყაროებში მხოლოდ ერთხელ იხსენიება XI საუკუნის მოვლენების აღწერისას. „მატიანე ქართლისას" მიხედვით ეს ციხე ააგო საბა მტბევარმა დაახლოებით 1027-1028 წლებში. ციხე საქართველო-ბიზანტიის ომი დროს შავშეთის დასაცავად იქნა აგგებული, რადგან შავშეთის სხვა სიმაგრები, წეფთისა და გარყლობის სიმაგრეები ბიზანტიელებს ჰქონდათ დაკავებული. სვეტის ციხე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ამ ომის დროს. ბიზანტიელებმა სცადეს მისი აღება, თუმცა უშედეგოდ.

არქიტექტურა
-----------

ციხესიმაგრე ტბეთის ეკლესიის მახლობლად იყო აგებული, ამ ეკლესიიდან 5-6 კილომეტრის დაშორებით მდებარე სოფელ ციხისძირში. ციხე სამი მხრიდან მიუვალია. მ,ისადგომი ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ფერდობიდან აქვს. ციხე მომცრო ზომისაა, გალავანი რელიეფს მიუყვება. ნაგებია საშუალო ზომის ქვებით.

ლიტერატურა
----------

* *სამუშია, ჯ.* „სვეტის ციხის ლოკალიზაციისთვის", საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიის საკითხები IX ტ. გვ. 115-121 — თბილისი, „უნივერსალი", 2008

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მნიშვნელოვანი აღმოჩენა ტაო-კლარჯეთში კვირის პალიტრა
**ბრუ-ნა-ბოინი** (ირლ. Brú na Bóinne) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ირლანდიაში, მდინარე ბოინის მოხრის ადგილას. წარმოადგენს ევროპის უდიდეს და ყველაზე მნიშვნელოვან მეგალითურ არეალს. კომპლექსი შეიცავს ნეოლითურ აკლდამებს, მეგალითებს, ჰენჯებს და სხვა პრეისტორიულ ნაშთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ძვ. წ. 35-ე - 32-ე საუკუნეებით თარიღდება. ძეგლები უფრო ძველია ვიდრე ეგვიპტის პირამიდები და აგებულია სხვადასხვა მეცნიერებისა და მათ შორის ასტრონომიის ცოდნის გათვალისწინებით, რა მხრივაც განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიუგრეიჯის კორიდორული სამარხი. 

ტერიტორია გადაჭიმულია 780 ჰექტარზე და არაერთ პრეისტორიულ მონუმენტთან ერთად მოიცავს 40 კორიდორულ სამარხს, რომლებიც ძირითადად მდინარე ბოინის ჩრდილოეთ სანაპიროებზეა განლაგებული.

ეს არეალი ადამიანების მიერ მონახულებული იყო ბრინჯაოსა და რკინის ხანებში, ისევე როგორც რომანულსა და შუა საუკუნეების პერიოდში, რასაც 1962 - 1975 წლის არქეოლოგიური გათხრების არტეფაქტები ადასტურებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* UNESCO's World Heritage Site description
* Official website link დაარქივებული 2013-10-06 საიტზე Wayback Machine.
* Boyne Valley Portal Website
* Martin Byrne's Newgrange pages დაარქივებული 2010-02-23 საიტზე Wayback Machine.
* Newgrange.com
* Knowth.com

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში ირლანდიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბრუ-ნა-ბოინი (დაუთი, ნაუთი, ნიუგრეინჯი)  • სკელიგ-მაიკლი |

 |
**ჰომოგენური სისტემა** (ბერძ. ὁμός — ტოლი, მსგავსი; ბერძ. γένω — დაბადება) — ფიზიკური სისტემა, რომელიც არ შეიცავს შედგენილობის ან თვისებების მიხედვით განსხვავებულ და ერთმანეთისგან გაყოფის ზედაპირებით განცალკევებულ ნაწილებს. განასხვავებენ ერთგვაროვან (ჰომოგენური სისტემის ყველა ფიზიკური მახასიათებელი ერთნაირია მის ყველა ნაწილში) და არაერთგვაროვან (ეს პარამეტრები უწყვეტად იცვლება წერტილიდან წერტილამდე) ჰომოგენურ სისტემას. არაერთგვაროვან ჰომოგენურ სისტემაში, განსხვავებით ჰეტეროგენული სისტემისაგან, არ არსებობს ისეთი გამყოფი ზედაპირებით შემოსაზღვრული არეები, სადაც პარამეტრები ნახტომისებურად იცვლება (სისტემა ერთფაზიანია). მიკროარაერთგვაროვნებანი (სიმკვრივისა, შედგენიობისა და სხვა, კერძოდ ფლუქტუაციური) არ არღვევენ ჰომოგენური სისტემის ზოგად ერთგვაროვნებას, თუ ისინი იმდენად მცირეა, რომ მათ მიმართ გამოუყენებელია ტემპერატურის, შედგენილობისა და სხვა ცნებები. ერთგვაროვანი ჰომოგენურ სისტემაა აირული ნარევი, მყარი ან თხევადი ხსნარები. არაერთგვაროვანი ჰომოგენური სისტემაა მაგ. აირი გრავიტაციულ ველში (მისი სიმკვრივე სიმაღლის მიხედვით უწყვეტად იცვლება).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 684.
**გრემის II სასახლე** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გრემში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ეგრეთ წოდებულ მეფე-დიდებულთა უბანში, მდინარიდან 60-70 მეტრ მანძილზე. მთლიანად დანგრეულია. ნანგრევებში გაირჩევა სხვადასხვა დროის ოთხი სამშენებლო ფენა. ყოველი შემდეგი ნაგებობა ძველ საძირკველზე კი არ არის დაშენებული, არამედ იქვე ახლოს, ახალი გეგმითაა აგებული.
სასახლის გეგმა, დაზიანების გამო, სრულად არ იკითხება. მისგან შემორჩენილია მხოლოდ საძირკვლის ნაწილები. ამავე პერიოდს განეკუთვნება ნანგრევების სამხრეთ განაპირას მდებარე ნაგებობის ნაშთიც. ამ ნაგებობის დანგრევის შემდეგ, მისი სამხრეთი კედლის ნაწილის გამოყენებით აუგიათ უფრო დიდი ნაგებობა, რომლის კედლები 2-3 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი, მაგრამ პირველი სართულის იატაკი უფრო მაღლა მდებარეობდა. ამ ნაგებობის კედლები სხვებისგან განსხვავებულადაა ნაგები. საშენ მასალად ძირითადად გამოყენებულია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვა, რომელთა შორის დარჩენილი არეები წვრილი ქვითაა შევსებული.
სასახლის დასავლეთით კიდევ რაღაც შენობა მდგარა. მისგან, დაზიანებული სახით, მოღწეულია კვადრატულ სვეტებზე დაყრდნობილი აივნის ნაწილი და აუზი, რომლებიც მის წინ მდებარე ეზოში იდგა. აუზი გეგმით კვადრატულია, სქელკედლებიანი. მასში წყალი კერამიკული მილებით შედიოდა.
მომდევნო ხანებში ნანგრევებზე, აუგიათ კიდევ ერთი, გეგმით სწორკუთხა შენობა, რომელიც ადრე აგებულ სასახლეზე ბევრად უფრო პატარაა. მთავარი ფასადის მხარეს მას აქვს პილასტრები. აქაც შემორჩენილია პირველი სართულის იატაკი, რომელიც დანარჩენი ნაგებობებისგან განსხვავებით, მოფენილია სხვადასხვა ზომის დიდი აგურებით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 383.