recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ნაკიფარის წმინდა გიორგის ეკლესიის ხედი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ნაკიფარის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია სვანეთში, მდებარეობს მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაკიფარში. 

ეკლესია აგებულია X საუკუნეში. სვანეთის სხვა ეკლესიებისაგან გამოირჩევა ფასადის შემკულობით. ეკლესია მოხატულია, მთავარი კომპოზიციაა მაცხოვრის კომპოზიცია. ტაძრის მოხატულობა მხატვარ თევდორეს ეკუთვნის. ნაკიფარის ეკლესიაში დაცულია XI საუკუნის წმინდა გიორგის ხატი. ამავე ხატის წარწერის მიხედვით იგი ასან ოქრომჭედელს მოუჭედავს მარუშანის დაკვეთით და მასალად გამოუყენებია ოქრო და ვერცხლი. 

2018 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იფარი, ჟურნალი კარიბჭე, 1 ოქტომბერი, 2009 წელი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №655, 2018 წლის 28 დეკემბერი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლისათვის – წმ. გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესიისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
**მნაცაკანოვის სახლი** (რუს. Дом Мнацаканова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე. სახლი აშენდა 1911-1915 წლებში ე. გულინისა და ს. პოპოლინის პროექტის მიხედვით. მისი მფლობელი იყო სერპუგ მნაცაკანოვი. ამჟამად სახლის პირველ სართულზე განთავსებულია სავაჭრო სათავსოები, ხოლო მეორე და მესამე სართულზე საცხოვრებელი სახლები, რომელთა უდიდესი ნაწილიც ეკუთვნის როსტოველ მეწარმეს ალექსანდრე კურინოვს. მნაცაკანოვის სახლს აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: დონის როსტოვი, პუშკინის ქუჩა № 65.

ისტორია
-------

მნაცაკანოვის სახლი აგებულია 1911-1915 წლებში არქიტექტორ ე. გულინისა და ს. პოპოლინის პროექტის მიხედვით მოდერნის სტილში. სახლის მფლობელი იყო ს. მნაცაკანოვი. მნაცაკანოვების გვარი ცნობილი იყო დონის როსტოვის საქმიან წრეებში. გვარის რამდენიმე წარმომადგენელი დაკავებული იყო სავაჭრო საქმიანობით. ა. და პ. მნაცაკანოვები ვაჭრობდნენ საბაყლო და ღვინის პროდუქტებით. 

1917 წელს, ისევე როგორც ყველა სხვა მსგავსი სახლები, მოხდა მათი ნაციონალიზაცია და მასში განთავსდა კომუნალური სახლები. წლების განმავლობაში შენობა ჩამოინგრა და შეიცვალა მისი თავდაპირველი ფასადი. შეიცვალა ფანჯრისა და კარის ღიობების გაფორმება, დაემატა აივნები, დაამატეს დამატებითი შესასვლელი და სათავსოები. 

XX საუკუნის ბოლოს სახლი შეიძინა ბიზნესმენმა ა. კურინოვმა. მაცხოვრებლები გაასახლეს ინდივიდუალურ ბინებში. შემონახული ფოტოებისა და ფრაგმენტების მიხედვით აღადგინეს ფასადის ატიკი, პარაპეტები, აივნები.

არქიტექტურა
-----------

სამსართულიან ნაგებობას აქვს ასო П-ს კონფიგურაცია. აგებულია მოდერნის სტილში.

სქოლიო
------

1. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области.
2. ↑  Волошинова Л. Ф. Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X.
**მნის კოშკური სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ მნის ცენტრში. აგებულია XVII-XVIII საუკუნეებში.

შენობა ოთხსართულიანია, გეგმით სწორკუთხა (10,3x8,2 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ კედელი (შემორჩენილია ორიოდე მეტრის სიმაღლეზე); ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვები; მეოთხე სართულის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები 1 მეტრის სიმაღლეზეღა დგას. სახლს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, მეორე სართულზე. კარი თაღოვანია. პირველი სართული დამხმარე სათავსია. აღმოსავლეთით ორი სარკმელი აქვს. სამხრეთით - ერთი. მეორე სართულზე აღმოსავლეთით სამი სარკმელია. განივ კედლებში - თითო-თითო. ჩრდილოეთ კედელში ოთხი სათოფურია. ორი განსხვავებული სიდიდის სათოფური სამხრეთითაა. აღმოსავლეთ კედელში ერთმანეთის გვერდით ორი მცირე ნიშანია. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში ორი სარკმელი და ოთხი სათოფურია. აღმოსავლეთ კედლის კუთხეში - თითო დიდი და დახრილი სათოფური, ხოლო მათ შორის დაბლა - ორი პატარა სათოფური. ჩრდილოეთ კედელში სამი სათოფურია. სართულშუა გადახურვები ხის, კოჭოვანი იყო. შენობის ფასადები შემკულია თეთრი ქვის ჰორიზონტალური ზოლებით. სარკმელებისა და სათოფურების უმრავლესობა სწორკუთხაა, ნაწილი თაღოვანი. სამხრეთის ფასადებზე მეორე სართულის სარკმელი გარეთ სამი თაღოვანი ხვრელის სახით გამოდის. თაღებს შემოვლებული აქვს ლილვი. ჩრდილოეთის ფასადზე სათოფურის სამი ხვრელი ერთმანეთის გვერდითაა, მეოთხე - მათ თავზე.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 466.
**მამრუხის ტაძარი** (აზერ. Mamrux kilsəsi) — ეკლესია აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ზაქათალის რაიონის სოფელ მამრუხის სიახლოვეს, რომელიც ამჟამად ლეკებითაა დასახლებული. იგი აღმართულია უღრანი ტყით დაფარული არმატაის მთის წვერზე. ძეგლის კედლები მეტწილად სუროს ლიანებითაა დაფარული და მხოლოდ აღმოსავლეთის მხარეა ნაწილობრივ შემორჩენილი.

რეკონსტრუქცია, მაკეტი.რეკონსტრუქცია, მაკეტი.
ტაძარი წარმოადგენს ორიგინალური ფორმის ნაგებობას, რომელთა მშენებლობა გარდამავალი ხანისთვის მიღებული პრაქტიკა იყო და სავარაუდოდ VIII-IX საუკუნეებს უნდა განეკუთვნებოდეს. წრიული ფორმის ტაძარს სამი მხრიდან – ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს კარი გაჭრილი, რომელთაგან ჩრდილოეთისას და სამხრეთისას მცირე სათავსები აკრავთ აღმოსავლეთისკენ მიმართული. ცენტრალურ სივრცეში ოთხი მძლავრი ბურჯია რომელზეც გუმბათი იყო დაყრდნობილი. აღმოსავლეთით წრიულად შვერილი აფსიდის გარდი-გარდმო, ასევე წრიული ფორმის სამკვეთლო და სადიაკვნეა განლაგებული, რომლებიც ნახევარსფერული გადახურვებითაა დასრულებული. მათში ორ-ორი სარკმელი და თითო ღრმა ნიშია განთავსებული. ტაძრის კუთხეები და კონსტრუქციული ნაწილები ნაგებია შირიმის ქვის კარგად თლილი კვადრებით.

ძეგლის გარშემო სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა კვალია, რომლებიც შესწავლას საჭიროებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მამრუხის ტაძარი"** ვიკისაწყობში.

* მამრუხი | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბარათაშვილი**. |

**მამუკა ავთანდილის ძე ბარათაშვილი** — XVIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1724 წელს რუსეთში გახიზნულ ვახტანგ VI-ს გაჰყვა ამალაში. ერთხანს ასტრახანში იყო. 1728 წელს რუსეთის მთავრობის მიერ შაჰ-თამაზთან წარგზავნილ დიპლომატიურ მისიაში მონაწილეობდა. 1730-იან წლებში ბარათაშვილი მოსკოვში იყო, სადაც 1731 წელს დაწერა პოეტური ტრაქტატი „ლექსის სწავლის წიგნი" („ჭაშნიკი"). ეს თხზულება ქართული ლექსის შესწავლის პირველი ცდაა. ავტორი განიხილავს მხატვრული ნაწარმოების ფორმისა და შინაარსის ურთიერთობას, არკვევს ქართული ლექსის საზომებსა და აგებულებას. ბარათაშვილი ეხება პოეზიის დიდაქტიკურ ფუნქციასაც, განსაზღვრავს მის თემატიკას. მგოსნის ესთეტიკური შეხედულებანი პოეზიისუტილიტარისტული ხასიათის აღიარებითაა გაპირობებული. 

1732 წელს ბარათაშვილმა ვახტანგ VI-ის ბრძანებით საგმირო-სათავგადასავლო თხზულების „რუსუდანიანის" (XVII ს.) II თავი გალექსა, რომელსაც „ჯიმშედიანი" ეწოდა. ბარათაშვილმა განავითარა ძველი ქართული საკარო პოეზიის ტრადიციები — 1734 დაწერა 63-სტროფიანი ოდა „ქება მეფისა ბაქარისა". მის კალამს ეკუთვნის ვახტანგ VI-ისადმი მიძღვნილი სახოტბო ლექსი „იამბიკო". 1736 წელს ქართველი თავადაზნაურობის დავალებით, ბარათაშვილი პეტერბურგში რუსეთის იმპერატორ ანას ეახლა და ვახტანგ VI-ის სამშობლოში დაბრუნება სთხოვა. ვახტანგ VI-ის გარდაცვალების (1737) შემდეგ ბარათაშვილი რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. ბარათაშვილი ქართული ემიგრანტული მწერლობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო. მისი შემოქმედება განმსჭვალულია ღრმა სევდით, რაც სამშობლოს უნუგეშო მდგომარეობითა და პოეტის ტრაგიკული ცხოვრებითაა გამოწვეული. აქვს სატრფიალო-სამიჯნურო ლექსებიც.

ლიტერატურა
----------

* *მიქაძე გ.* მამუკა ბარათაშვილი, თბ. 1958;
* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1966;
* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 199.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მამუკა ბარათაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.
**მალმოს ზავი** (შვედ. Malmö recess) — ხელი მოეწერა 1524 წლის 1 სექტემბერს და ამით დასრულდა შვედეთის განმათავისუფლებელი ომი. დანიამ და ნორვეგიამ აღიარეს შვედეთის დამოუკიდებლობა, რომელმაც, თავის მხრივ, უარი განაცხადა სკონესა და ბლეკინგეზე.

გოტლანდის კუნძულზე კონტროლის დამყარების საკითხის მოგვარება გადაიდო, რომელიც შემდგომში უნდა განეხილა ჰანზის ქალაქების წარმომადგენლებისაგან შემდგარ კომიტეტს. საკითხის გადაწყვეტამდე კი შვედეთის ჯარი გააგრძელებდა რანრიკეს სამხედრო ოკუპაციას. 1532 წლისთვის შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს და რანრიკე დაუბრუნეს დანია-ნორვეგიას 1200 გულდენის სანაცვლოდ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ხელშეკრულებების სია

ლიტერატურა
----------

* Gary Dean Peterson (2014) *Warrior Kings of Sweden: The Rise of an Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries* (McFarland) ISBN 9781476604114

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შვედეთის განმათავისუფლებელი ომი, 1521–1523 წწ

სქოლიო
------

1. ↑  Malmö recess 1524.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 2, 2019. ციტირების თარიღი: July 1, 2019
2. ↑  - Percy Hultberg. Malmö 1692 - a historical reflection. malmo1692.se.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აგვისტო 12, 2010. ციტირების თარიღი: June 1, 2019.
**მსხვილი რქოსანი საქონლის ლიეტუვური წითელი ჯიში** — მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს–XX საუკუნის დასაწყისში ლიტვის სსრ-ის ტერიტორიაზე. მიიღეს ადგილობრივი ჯიშის გადარჩევით, შერჩევითა და მიმართული გამოზრდით და მისი შეჯვარებით კულტურულ ჯიშებთან — აირშირულ, ანგელნურ, ჰოლანდიურ, დანიური წითელ, შვეიცარიულ და შორტჰორნულთან. ჯიშის ცხოველთა უმრავლესობას ახასიათებს სხეულის გამოხატული მერძეული ტიპის აგებულება. ფერად წითელია. კუროს მასაა დაახლოებით 750 კგ, ფურისა 500 კგ. წლიური მონაწველი 3500 კგ რძეა, უდიდესი 7000–9000 კგ. რძის ცხიმიანობა — 3,7–3,9%. ყოფილ სსრკ-ში ჯიში მოშენებული იყო ლიტვის სსრ-ის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ რაიონებში.

ლიტერატურა
----------

* Петрайтис И. П. Некоторые особенности литовского скота, «Уч. тр. Литовской сельскохозяйственной академии», 1956, т. 2;
* Petraitis J. Lietuvos ž alieji galoijai, t. 1—2, Vilnius, 1963—66.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიეტუვური წითელი ჯიში — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ლივნური ყველი** — ყველი, რომლის პირველი წარმოება XIX საუკუნეში მოხდა ლივნოს რაიონში (დღ. ბოსნია და ჰერცეგოვინა), გრუიერის ყველის ფრანგული ტექნოლოგიებით წარმოების საფუძველზე. თავდაპირველად, ლივნურ ყველს ცხვრის რძისგან აკეთებდნენ, თუმცა დღესდღეობით მას უკვე ცხვრისა და ძროხის რძის შენარევისგან ამზადებენ. ყველის მომზადების დრო 60-დან 66 დღემდე პერიოდს მოიცავს. ყველი მყარი სტრუქტურისაა, როგორც ყველა დაძველებულ ყველს ოდნავ ცხარე გემო დაჰკრავს. ყველის ამ სახეობას ძირითადად აწარმოებენ კომპანიები Mljekara Livno და Lura Dairy d.o.o. Livno, რომლებიც ყოველწლიურად 500 ტონაზე მეტ ყველს ამზადებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაიდა ხუბანიჩი: Percepcija livanjskog sira iz tradicionalne i industrijske potrošnje, Sarajevo, 2010. (ხორვატული)
* როგორ მოვამზადოთ ლივნური ყველი? (ხორვატული)
* Mljekara Livno - ლივნური ყველი დაარქივებული 2014-07-26 საიტზე Wayback Machine.  (ხორვატული)
* Livanjski sir Puđa დაარქივებული 2014-08-08 საიტზე Wayback Machine.  (ხორვატული)

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ლივ რანდგრენ ტაილერი** (დ. 1 ივლისი, 1977) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ის არის ჯგუფ Aerosmith-ის სოლისტის, სტივენ ტაილერის და მოდელი ბებე ბუელის ქალიშვილი. მან სამოდელო კარიერა დაიწყო 14 წლის ასაკში, თუმცა წელიწადში ის დაინტერესდა მსახიობობით. მისი დებიუტი შედგა 1994 წელს ფილმში ჩუმი შემოდგომა. ის შემდეგ გამოჩნდა ფილმებში იმპერიის ჩანაწერები (1995), მძიმე (1996), ის, რასაც აკეთებ (1996), მოპარული სილამაზე (1995). ის ყველასთვის ცნობილი გახდა მას, შემდეგ რაც ითამაშ ბეჭდების მბრძანებლის ტრილოგიაში. შემდგემში ის მოგვევლინა ფილმებში გოგონა ჯერსიდან, დაცარიელებული ქალაქი. ასევე მთავარი როლები შეასრულა ფილმებში არმაგედონი (1998), უცნობები (2008) და წარმოუდგენელი ჰალკი(2008).

2003 წლიდან ის თანამშრომლობს UNICEF-თან. 2003 წელს დაქორწინდა მომღერალ როისტონ ლანგდონზე. 2004 წელს შეეძინათ ვაჟიშვილი, 2008 წელს კი წყვილი განქორწინდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლივ ტაილერი***

* 

* ლივ ტაილერი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ლივონიის რუკა დაახლოებით 15-ე საუკუნე
**ლივონია** (ლივ. Līvõmō, ესტ. Liivimaa, გერმ. Livland, ლათ. Livonia) — ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთში. სახელდებულია გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ იმხანად ბალტიისპირეთში მცხოვრები ერთ-ერთი ფინურ-უგრული ტომის — ლივების სახელის მიხედვით.

ტერმინის განმარტება
-------------------

XII—XIII საუკუნეების მიჯნაზე ლივონიაში მხოლოდ ლივთა განსახლების არეალი იგულისხმებოდა: დასავლეთ დაუგავის ჩრდილოეთით მდებარე მიწები, რიგის ყურის სანაპირო ტერიტორიები, სამხრეთით კი კურლანდიის მიწები. XIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან 1461 წლამდე უკვე გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ დაპყრობილი თანამედროვე ესტონეთისა და ლატვიის მთელი ტერიტორიები იგულისხმება.

სახელმწიფოს ისტორია
-------------------

ლივონია XVII საუკუნის დამლევს
კურლანდიის საჰერცოგოს შექმნის შემდეგ (1561), ლივონია ეწოდება ჩრდილოეთ ლატვიას და სამხრეთ ესტონეთს. განეკუთვნებოდა ჯერ რეჩ პოსპოლიტას, შემდეგ შვედეთს. XVII საუკუნეში ტერმინი ლივონია შეცვალა ლიფლანდიამ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კურლანდია
* ესტონეთის ისტორია
* ლიტვის ისტორია
* პოლონეთის ისტორია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Deutsch-Baltische Ritterschaften in Livland, Kurland, Estland, Oesel
* Die Livländische Ritterschaft დაარქივებული 2007-12-31 საიტზე Wayback Machine.
* Joann Portantiuse Liivimaa kaart 1573. aastast დაარქივებული 2006-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* Karten დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine.
კონდესატორის მიჩრჩილვა პინცეტ-საჩრჩილავის საშალებით
**ნაბეჭდი მონტაჟი** — ელექტრონული აპარატურის მონტაჟის ხერხი, რომლის მეშვეობით ელექტრო- და რადიოელემენტების შეერთება (მ. შ. მაეკრანებელი ელემენტისაც) ხდება ნაბეჭდ დაფაზე განლაგებული საკონტაქტო ბაქნებიანი თხელი ელექტროგამტარი ზოლებით (გამტარებით). ნაბეჭდი მონტაჟი საშუალებას იძლევა შემცირდეს აპარატურის გაბარიტები და მასა, დაინერგოს მაღალმწარმოებლური ტექნოლოგიური პროცესები. ნაბეჭდი მონტაჟის გამოყენებისას მნიშვნელოვნად იზრდება ნაკეთობის საიმედოობა, მცირდება მასალის ხარჯი და შრომითი დანახარჯები. ელემენტებს აერთებენ ფოტოლითოგრაფიის მეთოდით, ვაკუუმური ან კათოდური დამტვერვით, ელექტროქიმიური დალექვით და სხვა. ნაბეჭდი მონტაჟის გამოყენება მრავალშრიან ნაბეჭდ დაფებზე ელემენტთა შესაერთებლად მონტაჟის სიმკვრივის გაზრდის საუკეთესო საშუალებაა. ნაბეჭდ მონტაჟს იყენებენ მცირეგაბარიტიანი რადიოელექტრონული აპარატურის დამზადების დროს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნაბეჭდი სქემა
* ნაბეჭდი დაფა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 280.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაგასაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ნაგასაკი** (იაპონ. 長崎市) — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ კიუსიუს დასავლეთ ნაწილში, ნაგასაკის ყურესთან. ნაგასაკის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. ფართობი — 406,35 კმ², მოსახლეობა — 419 728 კაცი (2018).

ეკონომიკა
---------

ნაგასაკი არის დიდი სავაჭრო-სამგზავრო ნავსადგური. საზღვაო თევზჭერის ბაზა. გემთმშენებლობისა და გემების შეკეთების დიდი ცენტრი. გარდა ამისა, განვითარებულია კვების, მეტალურგიული, საფეიქრო, ნავთობქიმიური და ხე-ტყის სახერხი მრეწველობა. ნაგასაკის მახლობლად არის ქვანახშირის აუზი.

ისტორია
-------

ქალაქი დაარსდა მეთევზეთა დასახლების ადგილას. ცნობილია XII საუკუნიდან. XVI–XVII საუკუნეებში იყო პორტუგალიის ფაქტორია. ე. წ. გარესამყაროსგან იაპონიის იზოლირების პერიოდში (1636–1854 წწ.) ერთადერთი ნავსადგური იყო, რომლის მეშვეობითაც ნაგასაკს შეზღუდული ვაჭრობა ჰქონდა ჰოლანდიასა და ჩინეთთან. XIX საუკუნიდან სამხედრო გემთმშენებლობის ცენტრი იყო.

ნაგასაკი მეორე ქალაქია მსოფლიოში, რომელიც ბირთვული იარაღის მსხვერპლი გახდა. ატომური დაბომბვა განახორციელა აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს — 1945 წლის 9 აგვისტოს. შედეგად ქალაქის მესამედი დაინგრა, დაახლოებით 75 ათასი ადამიანი დაიღუპა და დაიჭრა.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ნაგასაკი ბაღებითა და პარკებით მდიდარი, თავისუფლად განაშენიანებული ქალაქია. ხუროთმოძღვრების ძეგლთაგან შემონახულია სუვას სინტოისტური სამლოცველო (XVI საუკუნე), სოფუკუძისა და კოფუკუძის ბუდისტური სატაძრო ასამბლები (ორივე XVII საუკუნისაა), მეგანებასის ხიდი (თარიღდება 1634 წლით); XIX–XX საუკუნის ევროპული ტიპის კათოლიკური ეკლესიები. ახალ ნაგებობათაგან აღსანიშნავია მშვიდობის პარკი, სადაც საერთაშორისო კულტურის ცენტრის შენობა დგას (1955, არქიტექტორი ტაკეო სატო და სხვ.), მშვიდობის მონუმენტი (1955, მოქანდაკე კიტიმურა სეიბო) და სხვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნაგასაკი"** ვიკისაწყობში.
* ნაგასაკი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* 

* ოფიციალური საიტი (იაპონური)

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  *ელერდაშვილი ა.*, ნაგასაკი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
3. 1 2 3 4 5   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 282–283.
4. ↑  „Land Area and Environment - Nagasaki - Japan - knoema.com". *Knoema* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2017-06-08.
5. ↑  長崎県異動人口調査 (იაპონური). ციტირების თარიღი: 23 March 2018.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნაგასაკის პრეფექტურა |
| --- |
|  |
| ქალაქები | 
გოტო • იკი • ისაჰაია • მაცუურა • მინამისიმაბარა • ნაგასაკი • ომურა • საიკაი • სასებო • სიმაბარა • უნძენი • ცუსიმა • ჰირადო |
|  |
| მაზრები | 
კიტამაცუურა • მინამიმაცუურა • ნისინოგი • ჰიგასინოგი |
|  |
| დასახლებები | 
კავატანა • ნაგაიო • ოძიკა • საძა • სინკამიგოტო • ტოგიცუ • ჰასამი • ჰიგასისონოგი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ოპერას** ეხება. *გაზსადენის შესახებ* იხილეთ **ნაბუქოს გაზსადენი**. |

ნაბუქოს დადგმა ებერსვალდეს მწვანე დარბაზში (გერმანია, 2004)
**ნაბუკო** (იტალ. Nabucco, შემოკლება ნაბუქოდონოსორისა, Nabucodonosor) — ჯუზეპე ვერდის იტალიურენოვანი ოპერა. შეიქმნა 1841 წელს, ხოლო პრემიერა 1842 წლის 9 მარტს მილანში, ლა სკალას თეატრში შედგა. ოპერის ლიბრეტო ეკუთვნის თემისტოკლე სოლერას (1815-1878). ოპერის თემას ერთი მხრივ წარმოადგენს ბაბილონის ტყვეობაში მყოფი ებრაელი ერისა და მათი თავისუფლების დევნა, ხოლო მეორე მხრივ კი ნაჩვენებია სულიერი გარდატეხა მთავარი გმირისა, ნაბუქოდონოსორისა — იგი თავდაპირველად თავს ღმერთად აცხადებს და ამის გამო სიგიჟით ისჯება ღვთის მიერ, საღი გონება მას მხოლოდ მას შემდეგ უბრუნდება, რაც ებრაელთა ღმერთის უზენაესობას აღიარებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნაბუქო***

* მოკლე აღწერა
* ლიბრეტო იტალიურად

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯუზეპე ვერდის ოპერები |
| --- |
|  |
| 

* ობერტო, გრაფი ბონიფაჩო (1839)
* მეფე ერთი საათით ანუ ცრუსტანისლავის (1840)
* ნაბუკო (1842)
* ლომბარდიელები ჯვაროსნულ ლაშქრობაში (1843)
* ერნანი (1844)
* ორი ფოკარი (1844)
* ჟანა დ,არკი (1845)
* ალზირა (1845)
* ატილა (1846)
* მაკბეთი (1847)
* ყაჩაღები (1847)
* იერუსალიმი (1847)
* კორსარი (1848)
* ლეგენანოს ბრძოლა (1849)
* ლუიზა მილერი (1849)
* სტიფელიო  (1850)
* რიგოლეტო (1851)
* ტრუბადური (1853)
* ტრავიატა (1853)
* სიცილიური მწუხრი (1855)
* ჯოვანანა დე გუზმანი  (1855)
* სიმონ ბოკანეგრა (1857)
* აროლდო (1857)
* ბალ-მასკარადი (1859)
* ბედისწერის ძალა (1862)
* დონ კარლოსი (1867)
* აიდა (1871)
* ოტელო (1887)
* ფალსტაფი (1893)
 |

 |
**მოსკოვის იოანე ღვთისმეტყველის ტაძარი** (რუს. Храм Апостола Иоанна Богослова) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციული ოლქში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1825-1837 წლებში. 1934-2011 წლებში ეკლესიის შენობაში განთავსებული იყო მოსკოვის მუზეუმების გაერთიანება. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძრის წნამძღვარია რუსეთის მართლმადიდებელი უნივერსიტეტის რექტორი, იღუმენი პეტრე (ერემეევი).

ისტორია
-------

წმინდა მოციქულ იოანე ღვთისმეტყველის ტაძარი ააგეს 1493 წელს, თავდაპირველად იყო ხისა, შემდეგ ქვის, არაერთხელ გადაკეთებული. ამჟამინდელი შენობა კი ააგეს 1825-1837 წლებში არქიტექტორების სემიონ ობიტაევისა და ლ. კარლონის პროექტის მიხედვით.

1925 წელს ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა. 1934 წლიდან მასში განათავსეს ქალაქის მუზეუმი. ეკლესიის და სამრეკლოს თავზე არსებული ხახვისებური გუბათები მოხსნეს. ინტერიერში სართულშორისი გავახურვა გააკეთეს. 

1992 წელს გამოვიდა მოსკოვის მთავრობის დადგენილება, რომლის მიხედვითაც ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას თავისუფალი გამოყენების უფლებით. სამუზეუმო გაერთიანება, რომელსაც ეს შენობა ეკავა, არსად არ გადადიოდა. ამავე დროს, როდესაც მორწმუნეები მოითხოვდნენ მუზეუმის გადატანას, წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრები ეწინააღმდეგებოდნენ მუზეუმის გადატანას ქალაქის ცენტრიდან. 

2010 წლის 16 სექტემბერს, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა კირილმა თავისი განკარგულებით ეკლესიის შენობა გადასცა რუსეთის მართლმადიდებლურ ინსტიტუტს „საეკლესიო, საგანმანათლებლო და სოციალური საქმიანობისათვის".

შენობა ეკლესიას გადაეცა 2011 წელს, ხოლო ამავე წლის 9 ოქტომბერს პირველად აღესრულა საღვთო ლიტურგია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* РЕКТОР РПИ ПРОСИТ МЭРИЮ И МУЗЕЙ МОСКВЫ ПОМОЧЬ НАЧАТЬ БОГОСЛУЖЕНИЯ В ХРАМЕ ИОАННА БОГОСЛОВА ПОД ВЯЗОМ
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი-მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ზელენოგრადში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ეგვტერები კი ქრისტეს აღდგომის, ღვთისმშობლის კვართის, ეკატერინე დიდმოწამის, იოანე მხედრისა და მიტროფანე ვორონეჟელის სახელზე.

კომპლექსი შედგება საკუთრივ ეკლესიისაგან (ტაძარი), სამრეკლოსა და ბერების კელიებისაგან. ტაძარი და სამრეკლო არის ყველაზე ძველი ნაგებობა ქალაქის ტერიტორიაზე. ტაძრის სტილიზებული გამოსახულება გამოყენებულია სავიოლკის რაიონის დროშაზე და გერბზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარი დგას ადგილზე, რომელიც ადრე ეკუთვნოდა მოსკოვის ნოვინის მონასტერს. პირველი, ხის ეკლესია, აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ მირონ ლუკიის მტავარეპისკოპოსის სახელზე. იგი ააგეს 1756 წელს. ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზის სასაფლაო, რომელსაც ამავე წელსვე ჩაეყარა საფუძველი. 

1802 წელს მამულის ახალი მფლობელი გახდა ანდრეი ნიკოლოზის ძე დოლგორუკოვი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ქვის ეკლესიის მშენებლობას. მისი მშენებლობა დასრულდა 1827 წელს. ქვედა (თბილი) ეკლესია აკურთხეს 1827 წელს, ზედა (ცივი) კი - 1828 წელს. მალე ძველი ხის ეკლესია დაანგრიეს. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, სამრეკლო დაანგრიეს. 

1988 წელს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ტაძრის მრევლის ინიციატივით ანდრეევკის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადივებელ ეკლესიას. აღორძინებული ტაძის პირველი წინამძღვარი გახდა ვლადიმერ ხარიტონოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Никольского храма и Зеленоградского благочиния
* Церковь Николая Чудотворца в Ржавках // Храмы России

სქოლიო
------

1. 1 2  Никольская церковь დაარქივებული 2013-03-15 საიტზე Wayback Machine.  // Достопримечательности Зеленограда
2. ↑  Возрождение православной жизни в Зеленограде с 1980-х годов დაარქივებული 2010-02-06 საიტზე Wayback Machine.  // Официальный сайт Никольского храма и Зеленоградского благочиния
*დიდი დარბაზი*, ძირითადი საშემსრულებლო აუდიტორია
**მოსკოვის კონსერვატორია**, ოფიციალურად **მოსკოვის ეროვნული ჩაიკოვსკის კონსერვატორია** (რუს. Московская государственная консерватория им. П. И. Чайковского) — საგანმანათლებლო მუსიკალური დაწესებულება რომელიც მდებარეობს მოსკოვში, რუსეთში. იგი გასცემს საბაკალავრო და სამაგისტრო დიპლომებს მუსიკალურ წარმოდგენასა და მუსიკალურ კვლევაში. კონსერვატორია ხალხს სთავაზობს სხვადასხვა ხარისხს, მათ შორის მუსიკის შესრულების ბაკალავრის, მუსიკის მაგისტრისა და კვლევაში კვლევის დოქტორანტის ხარისხს.

ისტორია
-------

**მოსკოვის საიმპერატორო კონსერვატორია** დაარსდა 1866 წელს; მისი თანადამფუძნებლები იყვნენ ნიკოლაი რუბინშტეინი და ნიკოლოზ ტროუბეცკი. სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის შემდეგ იგი რუსეთის ყველაზე ძველი კონსერვატორიაა. მისი გახსნის დროს პეტრე ილას ძე ჩაიკოვსკი დაინიშნა თეორიისა და ჰარმონიის პროფესორად. 1940 წლიდან კონსერვატორია მის სახელს ატარებს.

დიდი დარბაზი
------------

დარბაზის განახლება დასრულდა 2011 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Moscow Conservatory website (in Russian)
* Moscow Conservatory website (in English)
**მოსკოვის მიქაელ მთავარანგელოზის ტაძარი** (რუს. Храм Архангела Михаила в Тропарё) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ტროპარიოვო-ნიკულინოს რაიონში. 

მას შემდეგ, რაც იგი დაუბრუნდა მრევლს, გახდა საპატრიარქო მეტოქი. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მიქაელ მთავარანგელოზის ხის ტაძარი სოფელ ტროპარიოვოში ორჯერ გადააკეთეს, უკანასკნელად 1669 წელს. XVII საუკუნის ბოლოს დამწვარი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყეს ქვის ტაძრის მშენებლობა, რომელიც დაასრულეს 1694 წელს. ტაძარი ააშენეს ნოვოდევიჩის მონასტრის ფინანსებით, რომელსაც მაშინ ეკუთვნოდა სოფელი ტროპარიევო. ტაძროს პროექტის ავტორის შესახებ ზუსტი მონაცემები ისტორიულ დოკუმენტებს არ შემოუნახავს. 1694 წლის 25 ოქტომბერს დაამზადეს ოდიკი. 1812 წლის საფრანგეთ-რუსეთის ომის შედეგად ტაძარი უმნიშვნელოდ დაზარალდა. 1823 წელს ეკლესია გაარემონტეს. 

1939 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. გალავანი დაანგრიეს (დატოვეს მხოლოდ ჭიშკარი), ეკლესიის შიდა აღჭურვილობა განდგურდა, სამრეკლო მოანგრიეს. 1960-იან წლებშიშენობაში განათავსეს „მოსფილმის" დეკორაციების საწყობი.1970-იან წლებში ტაძრის ფასადი გაარემონტეს. 

1988 წელს რუსეთის გაქრისტიანების 1000 წლისთავთან დაკავშირებით გამოვიდა მოსკოვის ხელისუფლების დადგენილება, რომლის მიხედვითაც მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია გამოსაყენებლად გადასცეს მოსკოვის საპატრიარქოს. გადაწყვეტილება მაშინვე არ შესრულებულა, შენობა კვლავ ეკავა მოსკოვის სამხატვრო კომბინატს. ტაძრის კურთხევა შედგა 1989 წლის 23 თებერვალს. 

მომავალ წლებში ააშენეს ეკლესიის მსახურთათვის სახლი, სანათლავი ტაძარი და ბიბლიოთეკა, საკვირაო სკოლა, საეკლესიო ჭურჭლის მაღაზია აღმოსავლეთ მხარეს დააყენეს სამახსოვრო ნიშანი, რომელზეც ჩამოთვლილი იყო სოფელ ტროპარიევოს იმ ადამიანების სია, რომლებიც დაიღუპნენ დიდ სამამულო ოში. 

ეკლესიის ტერიტორიაზე ააშენეს წმინდა ვიტალის სამლოცველო, სადაც დილის მსახურების შემდეგ იწყებოდა პანაშვიდები. 

ტაძრის დღესასწაულები არის:

* 23 თებერვალი - წმინდა ხარლამპის ხსენების დღე.
* 14 აგვისტო - შემოყვანება პატიოსანთა ძელთა ცხოველმყოფელისა ჯვარისა უფლისა.
* 19 სექტემბერი - ხსენება საკვირველებისა, ქმნილისა მთავარანგელოზისა მიქაელის მიერ კოლასეს შინა, რომელ არს ხონა.
* 21 ნოემბერი - მთავარანგელოზობა. კრება წმიდისა მთვარანგელოზისა მიქაელისა და სხვათა უხორცოთა ზეცისა ძალთა;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма
* Расписание Богослужений
* Наша газета — издание воскресной школы храма Архангела Михаила в Тропарево  დაარქივებული 2018-04-07 საიტზე Wayback Machine.
* Михайловское благочиние
* Фотографии на сайте народного каталога православной архитектуры
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს ყოფილ სოფელ ტროეკუროვოში, ამჟამად მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოჩაკოვო-მატვეევის რაიონი. ტაძართან ახლოს მდებარეობს ტრეოკუროვოს სასაფლაოს მთავარი შესასვლელი, თუმცა ტაძარი არ დგას სასაფლაოს ტერიტორიაზე. 

ეკლესია აგებულია 1699-1706 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერი მოსკოვის მიტროპოლიტ ალექსი ღვთისკაცის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

სოფელი ტროეკუროვო (ასევე ხოროშეოვო ან ნიკოლსკოე) ცნობილია XVI საუკუნიდან და სავარაუდოდ უკვე ამ პერიოდიდან მას თავისი ხის ეკლესია უკვე ჰქონდა, რომელიც ნაკურთხი იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. მას შემდეგ, რაც სოფელი გადავიდა გოდუნოვებიდან ტროეკუროვების მფლობელობაში, აქ XVII საუკუნის 40-იან წლებში ააშენეს ახალი ხის ეკლესია, რომელიც XVIII საუკუნის დასაწყისში შეცვალა დღეს არსებულმა ქვის შენობამ. ახალი ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა 1699 წლიდან 1706 წლამდე. ეკლესია აგებულია მოსკოვური ბაროკოს სტილში, მაგრამ მისი არქიტექტორის ვინაობა უცნობია. მშენებლობის პარალელურად აგებული სამრეკლო 1745 წელს შეცვალა დღემდე შენახულმა სამიარუსიანმა კოშკმა. 

XVIII საუკუნის შუა წლებიდან ტაძრის დახურვამდე, ანუ 1931 წლამდე, მის არქიტექტურას მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ განუცდია. დახურვის შემდეგ ეკლესიის გუმბათი და სამრეკლო მოანგრიეს, ინტერიერის მორთულობა გაანადგურეს, ხოლო ყოფილი ტაძრის შენობაში ტყავის ქარხანა განათავსეს. დიდი სამამულო ომის შემდეგ პერიოდში ტაძრის შენობა ეკუთვნოდა ორგანიზაცია „Совэкспортфильм"-ს, რომელიც ეკლესიის შენობას საწყობად იყენებდა.

1991 წელს ტროეკუროვოს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას და ერთი წლის შემდეგ აღსდგა ღვთისმსახურება. მოგვიანებით ტაძრის ექსტეიერი და სამრეკლო აღადგინეს.

ლიტერატურა
----------

* Храмы Москвы. Энциклопедия шедевров православия. Эксмо, Москва 2010. ISBN 978-5-699-36796-2
* Москва. Все культурные и исторические памятники. Энциклопедия. Алгоритм, Эксмо, Москва 2009. ISBN 978-5-699-31434-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма святителя Николая Чудотворца в Троекурово
* Описание на сайте hramy.ru
* Учетная карточка Temples.ru
**მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი** (რუს. Храм Марона Пустынника) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმინკის რაიონში. ცნობილია, რომ ამ ადგილზე 1885 წელს გაიხსნა მოსკოვში პირველი საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მირონ მეუდაბნოეს სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1642 წლის დოკუმენტში. აღნიშნული დოკუმენტი შედგენილია მიხეილ I რომანოვის მეფობის პერიოდში. პატრიარქ იოსების მიხედით ეს ეკლესია ცნობილია როგორც ხარების ტაძარი. 

1730 წლის 12 ივნისს იმპერატორ ანა ივანეს ასულის ბრძანებით დაიწყო თბილი ქვის ეკლესიის მშენებლობა ხარების სახელზე, ხოლო ეგვტერი უნდა ყოფილიყო მირონ მეუდაბნოეს სახელზე. 

1731-1747 წლები მიმდინარეობდა „უმაღლესი ბრძანების" აღსრულება, რის შედეგადაც ააგეს ორსაკურთხევლიანი ეკლესია სამრეკლოსთან ერთად. 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის პერიოდში ეკლესია ძლიერ დაზარალდა, ტაძარი წაბილწეს და გარკვეული დროის განმავლობაში ტაძარში ღვთისმსახურება აღარ მიმდინარეობდა.

1931 წელს ვაჭართა ოჯახ ლეპეშკინების ფინანსებით აღადგინეს ტაძარი და მიაშენეს ახალი ორსაკურთხევლიანი სატრაპეზო.

სრული ტაძრის კურთხევა შედგა 1844 წლის 29 ოქტომბერს. კურთხევის ცერემონიას უძღვებოდა მოსკოვის პატრიარქი ფილარეტი (დროზდოვი).

ტაძარში არის მოსკოვში ერთ-ერთი საუკეთესო სამრეკლო, რომლის ზარებიც დამზადებულია ცნობილი მოსკოველი ოსტატის კონსტანტინე კონსტანტინეს ძე სარაჯევის მიერ. მისი ზარების ხმის მოსასმენად არაერთი ცნობილი რუსი მუსიკოსი შეკრებილა მასთან. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ 1930-იან წლებში ტაძარი დახურა. 1990-იან წლებამდე ეკლესია ნახევრად დანგრეულ მდგომარეობაში იყო. მორღვეული იყო ღობე, ტაძრის კედელში ავტოფარეხისათვის კარი გამოჭრეს, დაადგეს მილები, ეკლესიაში განათავსეს მანქანების სახელოსნო, მოანგრიეს სამრეკლო.

ამ მდგომარეობაში 1992 წელს ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. 

1993 წლიდან მიმდინარეობს აქტიური სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელსაც ხელმძღვანელობს წინამძღვარი, მამა ალექსანდრე მარჩენკოვი. 

2001 წელს ტაძარი გახდა მოსკოვში მიმდინარე კონკურსის გამარჯვებული, რომელიც არქიტექტურის ძეგლების საუკეთესო რესტავრაციისა და რეკონსტრუქციის მქონე ტაძრებს ავლენდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм преподобного Марона Пустынника на Бабьем городке
* Сайт храма

სქოლიო
------

1. ↑  Московский звонарь — //в кн. — Цветаева А. Моя Сибирь — М.: Сов. Писатель, 1988, 288 с. ISBN 5-265-01017-3
2. ↑  Хронотоп XIII века — //Московское наследие, 2014, № 3 (33), с. 17
**მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს ულანის შესახვევში № 11-ში. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

ეკლესია აგებულია 1711-1715 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერები სერგი რადონეჟელისა და ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ცნობილია, რომ ხის ეკლესია სტრელცების სლობოდაში სწორედ იმ ადგილზე სადაც ამჟამად ეკლესია მდებარეობს, უკვე არსებობდა 1635 წელს. 1711-1715 წლებში მის ადგილზე დაიწყო შემცვლელი, ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც დაგეგმარებაში არის ორსვეტიანი მართკუთხა ნაგებობა სამნაწილიანი აფსიდით და მცირე სატრაპეზოთი. ეკლესია არსებობის განმავლობაში არაერთხელ გადაუკეთებიათ. 1722 წელს სატრაპეზოს ჩრდილოეთის მხარეს დაამატეს სერგი რადონეჟელის ეგვტერი. ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში კი 1791 წელს ააშენეს სამრეკლო. 1878 და 1894 წლებში არქიტექტორმა კონსტანტინე მიხეილის ძე ბიკოვსკიმ მთლიანად გადააკეთა სატრაპეზო. მასში სიმეტრიულად განათავსა ორი ეგვტერი, ჩრდილოეთისა დატოვეს სერგი რადონეჟელის სახელზე ნაკურთხი, ხოლო სამხრეთისა ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. სამრეკლოს კუთხეებში ააგეს ორი პატარა ოთახი. ეკლესიის ფასადი და აფსიდი რამდენჯერმე შეცვალეს ნაგებობის არსებობის მანძილზე. 

1927 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა, გუმბათი და სამრეკლოს ზედა ნაწილი მოანგრიეს, ისევე როგორც ფასადის დიდი ნაწილი, ასევე გაანადგურეს ინტერიერი. ეკლესიის მოცულობა გაიზარდა. ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა მოსკოვის ოლქის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის გარაჟად.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ღვთისმსახურება აღსდგა 1994 წელს. ეკლესიის შენობის აღდგენა კი დაიწყო 2000 წელს და კვლავ მიმდინარეობს. ამ პერიოდში აღადგინეს სატრაპეზო, ფასადის აგურის დეკორაცია, დაადგეს ახალი გუმბათი. გალესილობის მოხსნის შემდეგ აფსიდში და მთავარ დარბაზში აღმოაჩინეს ფანჯრის ფიგურული თამასები. აღმოჩენა შესაძლებელია გამოდგეს იმის მტკიცებულებად, რომ ეკლესია უფრო ადრეა აგებული. დანგრეული სამრეკლოს ადგილზე ააშენეს პატარა სამრეკლო.

ლიტერატურა
----------

* Москва: Энциклопедия / Глав. ред. С. О. Шмидт; Сост.: М. И. Андреев, В. М. Карев. — М. : Большая российская энциклопедия, 1997. — 976 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-277-3.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Николы в Дербеневском XVII в.. Департамент культурного наследия города Москвы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-17. ციტირების თარიღი: 2015-05-27.
**ნატო ნასარიძე** (დ. 2 ოქტომბერი, 1972, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (მშვილდოსნობა), ევროპის ექვსგზის ჩემპიონი (1990, 1996, 2000) პირად და გუნდურ შეჯიბრებებში. 1992 წლიდან გამოდის თურქეთის სახელით. მსოფლიოს ჩემპიონატების სამგზის მეორე პრიზიორი გუნდურ ჩათვლაში (1995, 1999, 2003) და ორგზის მესამე პრიზიორი პირად ასპარეზობაში (1995, 1997). ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნების თამაშების ჩემპიონი (1997) და მეორე პრიზიორი (1993). XXV, XXVI, XXVII და XXVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1992, ბარსელონა – IX ადგილი; 1996, ატლანტა – XVII ადგილი; 2000, სიდნეი – XXI ადგილი და 2004, ათენი – XXXI ადგილი), დამყარებული აქვს ოლიმპიური რეკორდი (1996). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| მშვილდოსნობა | ბარსელონა, ესპანეთი | ევროპის ჩემპიონატი 1990 | 01 ﻿1st |

საინტერესო ფაქტები
------------------

1990 წლის დეკემბერში სპორტულმა ჟურნალისტებმა ნატო ნასარიძე საქართველოს მეხუთე საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნატო ნასარიძე — ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑  დავით გობეჯიშვილი — საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენი // „ლელო", 1 იანვარი, 1991, № 1 (10414), გვ. 1.
„მზესუმზირები", ვან გოგი
**ნატურმორტი** — სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელიც ასახავს ერთიან გარემოში ჯგუფურად ორგანიზებულ საგნებს. უსულო საგნების გარდა ნატურმორტზე ასახულია ბუნებრივი გარემოსაგან მოწყვეტილი ცოცხალი ბუნების ობიექტები — თევზი, ყვავილები, მწერები, ჩიტები, ცხოველები. ადამიანები მხოლოდ ავსებენ ძირითად მოტივს და კომპოზიციაში მეორეხარისხოვან როლს თამაშობენ. ნატურმორტში მხატვარი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს საგნების სტრუქტურას, მოცულობას, მათი ზედაპირის ფაქტურას. ნატურმორტის ძირითადი ნიშანია დეკორატიულობა, ნატურის გადმოცემის ილუზიური სიზუსტე. ნატურმორტის ისტორიულ განვითარებაში უდიდესი მნიშვნელობა სოციალურ გარემოს ენიჭება. სხვადასხვა ეპოქაში ნატურმორტი სხვადასხვანაირია, იცვლება მისი როგორც ფორმა, ასევე შინაარსი.

იგი შეიძლება შედგებოდეს არა მხოლოდ უსულო საგნებისაგან, არამედ მოიცავდეს ბუნებრივ ფორმებსაც. ამიტომ უფრო ზუსტია სახელწოდება, რომელიც მიღებულია ინგლისურენოვან ქვეყნებში — Still life „წყნარი სიცოცხლე". ნატურმორტის ხელოვნება, როგორც ჟანრი გაჩნდა ჰოლანდიაში, XVII საუკუნის დასაწყისში. მხატვრები გამოსახავდნენ ყველაზე ჩვეულებრივ საგნებს, მაგრამ აჩვენებდნენ მათ სილამაზესა და პოეტურობას. ნატურმორტის უდიდესი ოსტატია ფრანგი ჟან შარდენი. XIX საუკუნეში სხვადასხვა ჟანრში მომუშავე ბევრი მხატვარი ქმნიდა ნატურმორტის შესანიშნავ ნიმუშებს. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს პოსტიმპრესიონისტები, რომელთათვისაც საგანთა სამყარო ერთ-ერთი უმთავრესი თემა იყო (ვან გოგი, პოლ სეზანი). XX საუკუნეში ნატურმორტის ჟანრში მუშაობენ განსხვავებული სტილური მიმართულების მხატვრები, რომლებიც ასევე განსხვავებულად წარმოსახავენ ფერს, ფორმას, სივრცეს. ნატურმორტის საუკეთესო ნიმუშებში არა მხოლოდ საგანთა სილამაზეა გახსნილი, არამედ ადამიანის შინაგანი სამყაროც, მისი გრძნობები და განცდები, განსაზღვრული ისტორიული ეპოქის რეალური ცხოვრების თავისებურებანი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნატურმორტი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 330-331.
2. ↑  ნატურმორტი — ხელოვნების ენციკლოპედიური ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მიძინების ტაძარი**. |

ვლადიმირის ტაძარი 1912 წ.
ვლადიმირის ტაძარი 2004 წ.
**მიძინების ტაძარი ვლადიმირში** (*რუს.* Успенский собор города Владимир) ვლადიმირ-სუზდალის რუსეთის მთავარი კათედრალური ეკლესიაა და XII საუკუნის რუსეთის ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ძეგლი, რომელიც სანიმუშო გახდა უფრო გვიანდელი რუსეთის რელიგიური არქიტექტურისთვის.

ვლადიმირის ტაძარი წარმოადგენს სხვადასხვა დროს ნაგებ შენობათა რთულ კომპლექსს. თავდაპირველი თეთრი ქვის ტაძარი აგებულ იქნა კნიაზი ანდრია ბოგოლიუბსკის მიერ 1158-1160 წლებში. 32,3 მ. სიმაღლით ის ნოვგოროდისა და კიევის სოფიის ტაძრებს აღემატებოდა. 1185 წლის ხანძრის შემდეგ ვსევოლოდ III-მ ტაძარი მნიშვნელოვნად გააფართოვა. ხრამს გვერდითი გალერეები მიუშენდა და ის შედეგად თითქოსდა ახალი უფრო ვრცელი ტაძრის შიგნით მოექცა. გაფართოვდა ასევე საკურთხევლის ნაწილი და დაემატა თაღები, შედეგად ტაძარი ხუთ თაღიანი გახდა (სიგანე 30,8 მ, სიგრძე (აფსიდთა გარეშე) - 30 მ.).

ეკლესიის გარე კედლები რთული კვეთილი ორნამენტებითაა დაფარული. ინტერიერის კედლები თავდაპირველად მე-12 საუკუნეში მოიწერა, 1408 წელს კი ხელმეორედ მოიხატა ანდრია რუბლიოვისა და დანიელ ჩორნის მიერ. ნოვგოროდის საკათდერო ტაძარი არისტოტელე ფიორავანტიმ მოდელად გამოიყენა მოსკოვის კრემლის საკათედრო ტაძრის მშენებლობისას 1475-1479 წლებში. ვრცელი სამრეკლო, რომელიც რუსულ, გოთურ და ნეოკლასიკურ სტილთა ერთგვარი ნაზავია, 1810 წელს აღიმართა.

ვლადიმირის საკათედრო ტაძარი იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მიწა** (ინგლ. Clay) — ჯეიმზ ჯოისის ნოველა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ ნოველათა კრებულში დუბლინელები.

ნოველა
------

მარია, შინაბერა ქალი უმნიშვნელო სამსახურით, ელის დასვენების დღეს რომ ესტუმროს ჯოს ოჯახს. ჯო, მისი აღსაზრდელი იყო ბავშვობაში და დღემდე ძალიან უყვარს. მარია ჯოს ოჯახში მიდის სტუმრად, მას შემდეგ რაც სამრეცხაოს მეგობრებთან ერთად ჩაის მიირთმევს, ის გზად ჰელოუინის წვეულებისთვის ნამცხვრის საყიდლად ჩერდება. საცხობში მას გამყიდველი ბოროტად გაეხუმრება და კითხავს ქორწილისთვის ხომ არ არჩევს ნამცხვარს. ტრამვაიში მარია ერთ მორიდებულ და ნასვამ მოხუცს ხვდება, რომელსაც გამოელაპარაკება. მარიას თბილად ხვდებია ჯო და მისი ოჯახი, მაგრამ ქალი დარცხვენილი და დამწუხრებულია რადგან საჩუქრად ნაყიდი ქლიავის ნამცხვარი დაკარგა ტრამვაიში მოხუცთან საუბრის დროს. მარია ცდუნებას აყვა და ჩაერთო ტრადიციულ თამაშში, რომელსაც დღესასწაულის წინ თამაშობენ ხოლმე. თამაშის აზრი ისაა, რომ თვალებახვეულმა მოთამაშემ უნდა აარჩიოს ნივთი, რომელსაც წინასწარმეტყველური მნიშვნელობა აქვს. ერთი ნივთი არის ბეჭედი, მოახლოებული ქორწილის მანიშნებლად. მსგავსი თამაში სამრეცხაოშიც ითამაშეს და მარიამ ბეჭდის აღება ვერ შეძლო, არც ამჯერად გაუმართლა მას და ბეჭდის ნაცვლად მიწის გროვა ამოარჩია. ყველა დუმდა, რადგან მიწა სიკვდილს მოასწავებდა. მარია დათანხმდა კიდევ ერთხელ გაეკეთებინა არჩევანი. ამჯერად ლოცვების წიგნი ერგო, იმის ნიშნად რომ მომავალში სასულიერო ცხოვრება დაიწყებდა. ცოტაოდენი ღვინის დალევის შემდეგ მარიამ სიმღერა დაიწყო, მიშელ ბელფის ოპერიდან ბოჰემური გოგონა — „სიზმრად ვიხილე: მარმარილოს სასახლე მედგა…" მეორე სტროფთან რომ მივიდა ისევ თავიდან დაიწყო შეცდომით, თუმცა არავის შეუსწორებია მისთვის. ეს გამოტოვება თითქოს სიმბოლურად ახლოს იყოს მარიას ცხოვრებასთან.

სიზმრად ვიხილე: მარმარილოს სასახლე მედგა,

ვასალებთან და მსახურებთან ვცხოვრობდი ერთად,

ყველასთან ერთად ყველასაგან გაურიყავი

მე ერთადერთი სასოება მათი ვიყავი.

  

აურაცხელი თუმც მებადა დიდებულს განძი,

გვარის დიდების ვერ დამზაფრა ცთუნებამ კაცი,

რადგან სხვა სიზმრით გული ამოდ გარინდებულა,

რომ ისევ ისე გყვარებივარ კვლავინდებურად…

  

ამბავი მთავრდება ჯოს იმ ემოციების აღწერით, რომელიც მასში ამ სიმღერამ გამოიწვია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი
**მიცარი** (ζ UMa) — დიდი დათვის თანავარსკვლავედის ვარსკვლავი, დიდი „ჩამჩის" სახელურში ბოლოდან მეორე. სახელწოდება მოდის არაბული სიტყვიდან ميزر‎ (მი: ზარ), რაც ნიშნავს სარტყელს. ხილული ვარსკვლავიერი სიდიდეა 2,40, სპექტრალური კლასი A1 V, დაშორება 78 სინათლის წელიწადი. 2000 წლის ეპოქისთვის პირდაპირი აღვლენაა 13h 23m 55.51s, დახრილობა +54° 55′ 31.4″.

გამჭრიახ თვალს მიცარის მხლობლად შეუძლია დაინახოს კიდევ ერთი ვარსკვლავი სახელწოდებით „ალკორი" ანუ **80 UMa**. ალკორის დანახვა ტრადიციულად ითვლება მხედველობის შემოწმების საშუალებად. მისი ვარსკვლავიერი სიდიდეა 4,02, სპექტრალური კლასი A5 V. მიცარსა და ალკორს შორის მანძილი ოდნავ აღემატება სინათლის წელიწადის მეოთხედს. ხანგრძლივი დროის მანძილზე მიცარი-ალკორის სისტემის ფიზიკური ერთობა ვერ დგინდებოდა. 2009 წელს როჩესტერის უნივერსიტეტის ასტრონომებმა ზუსტი დაკვირვებების შედეგად დაადგინეს, რომ ეს ორი ვარსკვლავი შედის 6 ვარსკვლავით დაკომპლექტებულ ფიზიკურ სისტემაში. ამრიგად ვიზუალურად მიცარი-ალკორის სისტემა შედგება 6 კომპონენტისგან: ორჯერადი ვარსკვლავები მიცარი А და მიცარი В, და მათგან 0,3 სინათლის წელიწადით დაშორებული ასევე ორჯერადი ვარსკვლავი ალკორი.

ტელესკოპში მიცარი ისედაც ჩანს როგორც ორჯერადი ვარსკვლავი, შემდგარი მიცარი А და მიცარი В-სგან. მიცარი В 4,0 ვარსკვლავიერი სიდიდისაა სპექტრალური კლასით A7. მანძილი მიცარი А-სა და მიცარი В-ს შორის არის 380 ასტრონომიული ერთეული, ხოლო ბრუნვის პერიოდი — რამდენიმე ათასი წელიწადი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიცარი და ალკორი
* First very high resolution imaging of Mizar A
* A New View Of Mizar
**მიწის ბეღურა** (ლათ. Pyrgilauda) — მცირე ზომის ფრინველთა გვარი ბეღურასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 15 სმ. შეფერილობის საერთო ტონი მოწითურო-მურა ან მორუხოა მუქი ჭრელი ლაქებით, კუდზე ღია ზოლებით; მამლებს თავსა და ყელზე შავი ნიშნები აქვთ. ფეხები ძლიერია, უკანა თითის ბრჭყალი გასწორებულია. ცნობილია 4 სახეობა. გავრცელებული არიან ცენტრალური აზიის სტეპებისა და მთიანეთების არიდულ ლანდშაფტებში (ზღვის დონიდან 2000-დან 5000 მეტრამდე). მისდევენ განსაკუთრებით მიწურ ცხოვრებას; კარგად დარბიან. მკვიდრი ფრინველებია, შემოდგომა-ზამთრის პერიოდში ასრულებენ ადგილობრივ მომთაბარეობებს. ზამთარში იკვებებიან თესლებით, ზაფხულში ზრდასრულებისა და ბარტყების რაციონის მთავარ ნაწილს მწერები შეადგენენ. ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად, იყენებენ მცირე ზომის მღრღნელების (უმთავრესად მებულულეების) სოროებს. ბუდე წარმოადგენს ღინღლითა და ბეწვით დაწნულ და მცირე რაოდენობით მცენარეულმასალადამატებულ ბირთვისებრ კამერას გვერდითი შესასვლელით; განლაგებულია 50 სმ-ის სიღრმეზე მიწისქვეშა გვირაბში, შესასვლელიდან 3,5 მეტრამდე მანძილზე. ზამთარში არიან დიდ გუნდებად.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 14, 103, 223.
2. ↑  *Иваницкий В. В.* ЗЕМЛЯНЫЕ ВОРОБЬИ // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М. 2008. — стр. 434.
**ლიბერიის უნივერსიტეტი** (University of Liberia, UL) — საზოგადოებრივი ფონდებით მოქმედი უმაღლესი სწავლების დაწესებულება ლიბერიის დედაქალაქ მონროვიაში. ეროვნული მთავრობის 1851 წლის განკარგულებით დაწესებული სკოლა 1863 წელს გაიხსნა, როგორც ლიბერიის კოლეჯი, ხოლო უნივერსიტეტი კი იგი 1951 წელს გახდა. ეს ერთ-ერთი უძველესი უმაღლესი სასწავლებელია დასავლეთ აფრიკაში და აკრედიტაცია მიღებული აქვს ლიბერიის უმაღლესი განათლების კომისიისგან.

უნივერსიტეტს ექვსი კოლეჯი, სამი პროფესიული სკოლა (მათ შორის იურიდიული და სამედიცინო) და სამი სამაგისტრო პროგრამა აქვს და სულ 18.000 სტუდენტი ჰყავს მის სამ ძირითად კამპუსზე ქვეყნის დედაქალაქსა და მის გარშემო. უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა ერთადერთია ქვეყანაში. ამ სკოლის კურსთამდავრებულები ხშირად ლიბერიის პოლიტიკაში წამყვან როლს იჭერენ, მათ შორის იყო ყოფილი პრეზიდენტი არტურ ბარკლეი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიბერიისა და ლიბერიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
პერგამონის სამეფო
**პერგამონის სამეფო** — ძველი სახელმწიფო მცირე აზიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (ძვ. წ. 283-133 წწ.). დედაქალაქი – პერგამონი. დამოუკიდებლ სახელმწიფოდ გამოაცხადა ფილეტერემ. ქვეყნის მოსახლეობას შეადგენდნენ მისიელები, მასდიენები, პაფლაგონიელები, ბერძნები. ბუნებრივი სიმდიდრე და ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა ხელს უწყობდა პერგამონის სამეფოს ეკონომიკურ აყვავებას. მთავარი ნავსადგური იყო ელეა. პერგამონის სამეფოში შემავალი ქალაქებიდან ზოგიერთი მთლიანად იყო სამეფოზე დამოკიდებული (ტეოსი, ტრალისი, ეფესო), ზოგი ავტონომიის უფლებებით სარგებლობდა (ლამფსაკოსი, მაგნესია და სხვ.). ატალიდების სამფლობელოში შემავალ ტერიტორიას მეფის მიერ დანიშნული სტრატეგები განაგებდნენ. პერგამონის სამეფოს მუდმივი ქიშპი ჰქონდა სელევკიდების სახელმწიფოსთან, მაკედონიასთან, გალატიასთან.

ძვ. წ. II საუკუნის დასაწყისში პერგამონის სამეფო ორიენტაციას იღებს რომის ძლიერი სახელმწიფოსაკენ. რომაელები სარგებლობენ ელინისტურ აღმოსავლეთში გართულებული პოლიტიკური ვითარებით და აზიაში გაბატონებისათვის მთავარ ფორპოსტად პერგამონის სამეფოს იყენებენ. მეორე მაკედონური ომში (ძვ. წ. 200-197) და სელევკიდთა სირიის ომში (ძვ. წ. 192-188 წწ.) ატალიდები რომის მხარეზე იბრძოდნენ, რის სანაცვლოდაც რომმა მათ უბოძა თრაკიის ქერსონესი, ლიდია, ფრიგია, კარიისა და პამფილიის ნაწილი და ზოგიერთი ბერძნული ქალაქი მცირე აზიაში. ევმენე II-ის შემდგომ პერგამონის სამეფოში კიდევ უფრო ძლიერად დამკვიდრდნენ რომაელები, ხოლო ატალე II (ძვ. წ. 160-138 წწ.) და ატალე III (ძვ. წ. 138-133 წწ.) მთლიანად რომის ხელისუფლებაზე იყვნენ დამოკიდებულნი. ძვ. წ. 133 წელს ატალე III-მ სიიკვდილის წინ თავისი სამეფო რომს უანდერძა. იმავე წელს იფეთქა აჯანყებამ არისტონიკეს მეთაურობით. რომაელებმა აჯანყება ჩააქრეს (ძვ. წ. 130 წ.) და პერგამონის სამეფო რომის სახელმწიფოს პროვინციად – აზიად გამოაცხადეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ატალიდები

ლიტერატურა
----------

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„პერგამონის სამეფო"** ვიკისაწყობში.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 21.
* Климов О. Ю. Пергамское царство: Проблемы политической истории и государственного устройства. СПб. 2010.