recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნაზიმ შამილ ოღლუ აჰმედლი** (აზერ. Əhmədli Nazim Şamil oğlu; დ. 1 მაისი, 1953, ლაჩინის რაიონი) — აზერბაიჯანელი პოეტი, მწერალი, თარჯიმანი. 1986 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

ნაზიმ შამილ ოღლუ აჰმედლი დაიბადა 1953 წლის 1-ლ მაისს ლაჩინის რაიონში, სოფელ აჰმედლიში. საშუალო სკოლა დაამთავრა ლაჩინში, 1971-1974 წლებში სწავლობდა შუშას სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში, 1974-1976 წლებში მსახურობდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის სამხედრო სამსახურში.

1970-იანი წლების ბოლოდან მისი ლექსები იბეჭდებოდა ბეჭდვით მედიაში.

1981 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურული ინსტიტუტის პოეზიის ფაკულტეტზე. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა ბაქოში და მუშაობდა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის განყოფილების უფროსად.

1993-1996 წლებში მსახურობდა სამხედრო ჟურნალისტად აზერბაიჯანის არმიაში. როგორც სამხედრო ჟურნალისტი ყარაბაღის ომის მონაწილეა.

მუშაობდა მასწავლებლად ნარიმანოვის რაიონის ეკოლოგიურ ლიცეუმში, შემდეგ მუშაობდა ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე პროფესორად.

აჰმედლი არის შემდეგი წიგნების ავტორი: „ცხოვრების სიყვარული", „ჩემი სული შენი იქნება", „სიყვარულის ღმერთი", „მე ცოდვილი მაცნე ვარ". ლექსები: „მაპატიე", „ღაზალები", „ჩემო გენერალო". ის ასევე არის მხატვრულ-დოკუმენტური სიუჟეტისა და მოთხრობების ავტორი: „გაღიმებული გოგოები", „მოლა-აჰმედლი მოლაჰმედლიდან".

მისი ლექსები რეგულარულად იბეჭდება აზერბაიჯანულ პრესაში და ითარგმნება რუსულ, ჩეჩნურ და გერმანულ ენებზე. არის სკანდინავიის ქვეყნებთან კულტურული და სამეცნიერო ურთიერთობის საზოგადოებრივი გაერთიანების თავმჯდომარე. ამჟამად მუშაობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კინო და ფოტოდოკუმენტების სახელმწიფო არქივის დირექტორის მოადგილედ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Nazim Əhmədli

სქოლიო
------

1. ↑  Laçın rayon 1 nömrəli tam orta məktəbdə Laçınlı şair Nazim Əhmədli ilə görüş
2. ↑  Nazim Əhmədli: - Mən həmişə demişəm ki, biz özümüz yadplanetliyik. Bizi kainatdan yer kürəsinə atıblar.
3. ↑  Nazim Əhmədli yeni kitablarını təqdim etdi - FOTOLAR
4. ↑  Tanınmış sair Nazim Əhmədlinin 60 illik yubileyi qeyd edilmişdir
**მელოტა** (ლათ. Fulica) — წყალმცურავ ფრინველთა გვარი ლაინასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 33–59 სმ, მასა 0,4–2,5 კგ. აქვთ მასიური სხეული, ძლიერი ფეხები, გრძელი თითები კუწუბოიანი ლაპოტებით. კარგად ცურავენ და დადიან, შეუძლიათ ყვინთვა, აფრენისათვის დიდი გარბენი სჭირდებათ, ფრენენ მძიმედ, არამანევრულად. შეფერილობის საერთო ტონი შავ-რუხია. სახეობები ადვილად განირჩევა ნისკარტის ფერითა და ფორმით, აგრეთვე შეუბუმბლავი კანით შუბლზე (აქედან სახელწოდება); შეიმჩნევა შიდასახეობრივი მორფიზმი შიშველი კანის ფერის მიხედვით. ბარტყები დაფარული არიან მუქი ღინღლით, აქვთ კაშკაშა ჭრელი თავი და ბუმბული. ცნობილია 10 თანამედროვე სახეობა. წარმოშობისა და მრავალფეროვნების ცენტრია სამხრეთი ამერიკა; აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში გვხვდება ორი სახეობა; საქართველოში — მხოლოდ [ჩვეულებრივი] მელოტა (*F. atra*). უპირატესობას ანიჭებენ მდგარ მტკნარ წყალსატევებს, მიგრაციებისა და გამოზამთრების დროს შეინიშნებიქან ზღვის სანაპირო აკვატორიაში. ძირითად საკვებს წარმოადგენს წყლის მცენარეულობა, ბარტყები აგრეთვე იკვებებიან უხერხემლოებით. მონოგამური ფრინველებია. ბუდეს თავთხელ ადგილებში აკეთებენ მცენარეული მასალისაგან. გიგანტური მელოტა (*F. gigantea*) ლერწმისაგან აკეთებს 3 მ-მდე სიგრძისა და 50 სმ-მდე სიმაღლის ტივებს. რქოსანი მელოტა (*F. cornuta*) კენჭებისაგან წყალში აგებს 1,5 ტონამდე მასის კონუსისებრ ამაღლებას; იგი სიმაღლეში 1 მ-მდეა, დიამეტრი ფსკერზე — 2–4 მ, ზედაპირთან — 1 მ; შემდეგ ამ ამაღლებაზე ათავსებს მცენარეული ნარჩენებისაგან შემდგარ 20–30 სმ სიმაღლის ბუდეს. დებენ 4–15 კვერცხს. დედალ-მამალი კრუხობს 3–4 კვირის განმავლობაში, ბარტყებს კვებავენ 2 კვირამდე. წელიწადში 2–3-ჯერ მრავლდებიან. ჩვეულებრივი მელოტა ნადირობის ტრადიციული ობიექტია. ჰავაიური მელოტა (*F. alai*) როგორც მოწყვლადი სახეობა შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის (IUCN) წითელ ნუსხაში.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* ЛЫСУХИ // Большая российская энциклопедия. т. 18. — М. 2011. — стр. 182.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 133.
2. ↑  ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 200.
3. ↑  The list of species of genus *Fulica*. *iucnredlist.org*. ციტირების თარიღი: 4 ივლისი, 2020.
4. ↑  *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 560.
ალბათობის თეორიასა და სტატისტიკაში, შემთხვევითი ცვლადების ერთობლიობის რაიმე ქვესიმრავლეში მყოფი შემთხვევითი ცვლადის **მარგინალური ალბათური განაწილება** წარმოადგენს პირობითი ალბათური განაწილების საპირისპირო ცნებას და განიმარტება როგორც ამ შემთხვევითი ცვლადის „უპირობო" ალბათური განაწილება, აღნიშნული ქვესიმრავლიდან სხვა შემთხვევითი ცვლადების მნიშვნელობათა მითითების გარეშე.

დისკრეტული განაწილებები
-----------------------

ორი დისკრეტული შემთხვევითი ერთობლივად განაწილებული *X* და *Y* ცვლადისთვის, *X*-ის მარგინალური ალბათური მასის ფუნქცია მოიცემა შემდეგნაირად:

{\displaystyle p\_{X}(x)=\Pr(X=x)=\sum \_{y}\Pr(X=x,Y=y)=\sum \_{y}\Pr(X=x|Y=y)\Pr(Y=y),}
სადაც {\displaystyle \Pr(X=x,Y=y)} წარმოადგენს *X*-ისა და *Y*-ის ერთობლივ ალბათობას, ხოლო {\displaystyle \Pr(X=x|Y=y)} კი *X*-ის ალბათობაა *Y*-ის პირობით.

უწყვეტი განაწილებები
--------------------

ანალოგიურად, ორი უწყვეტი შემთხვევითი ერთობლივად განაწილებული *X* და *Y* ცვლადისთვის, *X*-ის მარგინალური ალბათური სიმკვრივის ფუნქცია მოიცემა შემდეგნაირად:

{\displaystyle f\_{X}(x)=\int \_{y}f\_{X,Y}(x,y)\,\operatorname {d} \!y=\int \_{y}f\_{X|Y}(x|y)\,f\_{Y}(y)\,\operatorname {d} \!y,}
სადაც {\displaystyle f\_{X,Y}(x,y)} წარმოადგენს *X*-ის და*Y*-ის ერთობლივ ალბათურ სიმკვრივეს, ხოლო {\displaystyle f\_{X|Y}(x|y)} *X*-ის პირობითი ალბათური სიმკვრივეა *Y*-ის პირობით.

ლიტერატურა
----------

* Everitt, B. S. (2002). The Cambridge Dictionary of Statistics. Cambridge University Press. ISBN 0-521-81099-X.
პავლე აკსელროდი, იულიუს მარტოვი და ალექსანდრე მარტინოვი, სტოკჰოლმში (16 მაისი, 1917.)
**მენშევიკები** (რუს. меньшеви́к, წარმოებული სიტყვიდან „*меньшинство*", „უმცირესობა") — რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მენშევიკთა ფრაქციის წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იული მარტოვი. ორ ფრაქციად გაყოფა მოხდა პარტიის მეორე კონგრესზე ლონდონში 1903 წელს. 

რსდმპ-ს მეორე ფრაქცია იყო ბოლშევიკების ფრაქცია, ლენინის ხელმძღვანელობით. მენშევიკებისგან განსასხვავებლად, ბოლშევიკებმა ოფიციალურად აიღეს აკრონიმი „რსდმპ (ბ)" („*РСДРП (б)*"). თუ ბოლშევიკების რიგებში მარქსიზმის თეორიტიკოსები იყვნენ მხოლოდ ლენინი, სტალინი და ნიკოლოზ ბუხარინი, მენშევიკების წამყვანი იდეოლოგები იყვნენ გიორგი პლეხანოვი, ლ. მარტოვი, ნიკოლოზ ჩხეიძე, ფიოდორ დანი. მენშევიკების გავლენა რუსეთში ბოლშევიკებისაზე სუსტი იყო, მაგრამ თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დროებით მთავრობაში მოიპოვეს დიდი უმრავლესობა (განსაკუთრებით აღსანიშნავია ირაკლი წერეთლის, ფ. დანისა და მიხეილ ლიბერის როლი). ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, ბოლშევიკების გამარჯვებამ სერიოზულად დათრგუნა მათი გავლენა მასებზე. საბჭოთა ხელისუფლების პირობებში მათი საქმიანობა ხან აკრძალული, ხან დაშვებული იყო. საბოლოოდ აკრძალვის შემდეგ, ნაწილი მენშევიკებისა წითელი ტერორის მსხვერპლი გახდა, ნაწილი თეთრ ტერორს შეუერთდა, ნაწილი ემიგრაციაში წავიდა. წერტილი ამ ყველაფერს დიდმა წმენდამ დაუსვა. თუმცაღა მეშევიკების იმ წარმომადგენლებმა, რომლებმაც ბოლშევიკების სასარგებლოდ შეიცვალეს პოლიტიკური შეხედულებები, არა თუ გადარჩენა შეძლეს, შემდგომში სერიოზული კარიერის გაკეთებაც შეძლეს. მაგალითად ანდრეი ვიშინსკი, რომელიც გენერალური პროკურორი იყო, შემდეგ კი სსრკ საგარეო საქმეთა მინისტრი და სკკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი. დიპლომატიური კარიერა გაიკეთეს ასევე *ივანე მაისკიმ* და *ალექსანდრე ტროიანოვსკიმ*.

განსაკუთრებულ წარმატებას რსდმპ მენშევიკებმა მიაღწიეს საქართველოში, მოვიდნენ რა ჯერ ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის და შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების სათავეებში. ქართველმა მენშევიკებმა, საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ 1918 წელს, შექმნეს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოლშევიკები

ლიტერატურა
----------

* Меньшевики в 1918 году / Отв.ред. З. Галили, А. Ненароков; Отв.сост. Д. Павлов. — М.: РОССПЭН, 1999. — 798 с.
* Меньшевики в 1922—1924 гг. / Ответ. ред.: Галили З. Ненароков А.; Сост. А. Ненароков. — М.: РОССПЭН, 2004. — 728 с.
* *Liebich A.* From the Other Shore. Russian Social Democracy after 1921. — Harvard: Harvard University Press, 1997. — 476 p.
* *Brovkin V.* The Mensheviks after October: Socialist Opposition and the Rise of the Bolshevik Dictatorship. — Ithaca and London: Cornell University Press, 1987. — 329 p.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განმარტება უცხო სიტყვათა ლექსიკონში[*მკვდარი ბმული*]
**მაფინგა** (ინგლ. Mafinga Central) — ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია მაფინგა-ჰილზის მთიანეთის ქედზე, ზამბია-მალავის სახელმწიფო საზღვარზე. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2339 მეტრ სიმაღლეზე, რის გამოც ყველაზე მაღალი მთაა ზამბიაში. მაფინგას მთასთან მიღწევა ყველაზე უფრო ადვილია მალავის ქალაქ ჩისენგადან.

2014 წელს მთაზე სიმაღლის გასაზომად ავიდა ინტერნაციონალური გუნდი დიდი ბრიტანეთიდან, მალავიდან და ლიტვიდან, რის შემდეგაც დადგინდა, რომ იგი ცოტათი უფრო მაღალია, ვიდრე 2337 მეტრიანი სამხრეთი მაფინგას მთა, რომელიც კიდევ ერთი მთაა მაფინგა ჰილზის მთიანეთის წყალგამყოფზე. ამის დასადასტურებლად სავარაუდოდ ჩასატარებელია კიდევ უფრო ზუსტი კვლევები. ორივე მწვერვალი მდებარეობს მაფინგას ქედზე, რომლის მასივიც შედგება კვარციტებისაგან, ფილიტებისაგან და დანალექი წარმოშობის მინდვრის შპატების ქვიშაქვებისაგან. ზამბიის ერთ-ერთი დიდი მდინარე ლუანგვის სათავე მაფინგა ჰილზის მთიანეთის დასავლეთის მხრიდან იწყება.

სქოლიო
------

1. ↑  Mafinga South and Mafinga Central: the highest peaks in Zambia. *Footsteps on the Mountain blog* (16 October 2014).
2. ↑  Mafinga South and Mafinga Central: the highest peaks in Zambia. *Footsteps on the Mountain blog* (16 October 2014).
3. ↑  Mafinga Hills. Encyclopaedia Britannica. ციტირების თარიღი: 16 October 2014.
**ნარაიძეების ციხე და კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭალისოფლის შუა ნაწილში. განეკუთვნება XVII საუკუნეებს. კოშკი გეგმით კვადრატულია. ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მეორე სართულის დონეზე, მიწიდან 26 მეტრ სიმაღლეზე. კარი არქიტრავიანია, მასზე გარედან ხელის მტევნის სქემატური გამოსახულებაა. კარის წირთხლებში საურდულე ბუდეებია. კარის წინ მიდგმულია ქვის ბლოკებით ნაგები კიბე. პირველი სართული სამალავია, სამხრეთით ერთი სათოფური აქვს. სართულის იატაკი ამჟამად ქვის ნატეხებითაა დაფარული. გადმოცემით იატაკში სასმელი წყლის შესანახი დიდი ქვევრი ყოფილა ჩაკირული. მეორე სართულზე ერთი სწორკუთხა სარკმელი, ხუთი სათოფური და ორი სწორკუთხა ნიშია. Iმეორე სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია,დასავლეთით და ჩრდილოეთ კედლებში - თითო სათოფური. მეოთხე სართულზე, ოთხივე მხარეს თითო ნისკარტა სალოდეა მეორე და მესამე სართულები საცხოვრებელია. მეოთხე — სათავდაცვო, რომლის კედლების მცირე ნაწილია შემორჩენილი. კოშკის ოთხივე სართულს გვირგვინისებრი ქვის გადახურვა აქვს. გარედან, ბოლო სართულის გადახურვის დონეზე. კოშკს ფიქლის ქვებისაგან შედგენილი თარო ევლება, რომლის ზემოთ, მცირე სიმაღლეზე, კედლები კვლავ გრძელდება.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 351.
ნათელა გრიგალაშვილი
**ნათელა გრიგალაშვილი** (დ. 9 დეკემბერი, 1965, ხაშური, საქართველო) — თანამედროვე ქართველი ფოტოგრაფი.

ბიოგრაფია
---------

ნათელა გრიგალაშვილი 1965 წელს ხაშურში დაიბადა. სკოლის დასრულების შემდეგ, სწავლობდა მ. თოიძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში (1982-1984) და მუშაობდა მხატვარ-დეკორატორად მინიატურების სახელმწიფო თეატრში. ამავე პერიოდში დაიწყო ფოტოგრაფიის შესწავლა დამოუკიდებლად, რის შემდეგაც იგი წლების მანძილზე, სხვადასხვა მედიაგამოცემისთვის ფოტოპროექტებს იღებდა. 

დღეისათვის ის დამოუკიდებელი ფოტოგრაფია და სხვადასხვა სოციალურ თემაზე მუშაობს. 

2007 წელს მას ქართულ ფოტოგრაფიაში შეტანილი წვლილისთვის ალექსანდრე როინიშვილის პრემია გადაეცა.

2015 წლეს დააარსა პირველი ფოტო სააგენტო საქართველოში — Kontakt Photos. 

გრიგალაშვილმა ჯავახეთში (2014), პანკისის ხეობაში (2015) და აჭარაში (2016) დააფუძნა ფოტო კლუბები.

მისი ცნობილი ფოტოსერიებია: „დედაჩემის წიგნი", „დუხობორების მიწა", „თაგვების სოფელი", „ცხოველების მარკეტი", „ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში" და „პანკისის ხეობის ქალები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატია
* ფეისბუქ გვერდი
ნანა — ძველ მცირეაზიულ ქალღმერთთან დაკავშირებული ღვთაება, რომელმაც ნუშის თუ ბროწეულის მარცვლის სახით მუცლად იყო მოკვდავი და აღდგენილადი ჭაბუკი ღვთაება ატისი. ნანასა და ატისის კულტის მრავალი ელემენტი, კერძოდ, უბიწოდ ჩასახვა, პურითა და ღვინით ზიარება, ტანჯული ძე, თავისებურად შეითვისა ქრისტიანობამ.

* ქართველთა ქალღმერთი, ღვთაებათა დედა, მზის ერთ-ერთი უმთავრესი ჰიპოტასი, რომლის კულტი ფართოდ ყოფილა გავრცელებული საქართველოში, ნანა, როგორც ბუნების დედური ძალების განმასახიერებელი წარმოდგენილი ჰყავდათ ლამაზი ქალის სახით, რომელიც უმღეროდა აკვანში მძინარე ყრმას.

იგი განაგებდა მიწის ნაყოფიერებას, ბუნების კვდომა-აყვავებას, ითვლებოდა სიყვარულის მფარველად. ვარაუდობენ, რომ ფასისში არიანეს მიერ აღწერილი ცნობილი ქანდაკება სავარძელში მჯდომარე ქალღმერთისა, რომელსაც ხელში მუსიკალური ინსტრუმენტი უპყრია და ფერხთით ლომები უწვანან, სწორედ ნანას განასახიერებდა. ნანას მეუფების გამოხატულებად იყო მიჩნეული გაზაფხული, ფერადი ყვავილები, ნანას საგალობლები. მისი სახელი დღემდე შემოინახა ქართულმა „იავნანამ".

ნანას შვილებად ითვლებოდნენ „ბატონები", „დობილნი", მზეთუნახავები, ულამაზესი ჭაბუკები და ქალწულები. მოგვიანებით მათ „ბარბარეს შვილებს" ან „ანგელოსებს" უწოდებდნენ და მიაჩნდათ, რომ ისინი განაგებდნენ სახად ავადმყოფობებს. ქრისტიანობის ხანაში ნანას კულტის მრავალი ელემენტი დაუკავშირდა ღვთისმშობელ მარიამს. საქართველო რომ ღვთისმშობლის წილხვდომილ ქვეყნად ითვლებოდა, ესეც ნანას ძლიერი კულტის გავლენა უნდა იყოს.

ლიტერატურა
----------

* *Бардавелидзе В. В.* Древнейшие религиозчые верования и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб. 1957;
* *სურგულაძე ი.* ქსე, ტ. 7, გვ. 310, თბ. 1984
მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი
**მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი** (ინგლ. Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology, გერმ. Max-Planck-Institut für evolutionäre Anthropologie) – კვლევითი ინსტიტუტი გერმანიის ქალაქ ლაიფციგში, დაარსებული 1997 წელს; მაქს პლანკის საზოგადოების ქსელის ნაწილი. 

ინსტიტუტი მოიცავს ხუთ განყოფილებას (განვითარებითი და შედარებითი ფსიქოლოგია, ევოლუციური გენეტიკა, ადამიანის ევოლუცია, ლინგვისტიკა და პრიმატოლოგია) და რამდენიმე ახალგაზრდა მეცნიერთა ჯგუფს. ამჟამად დაახლოებით 330 მეცნიერ-თანამშრომელს აერთიანებს.

ამ ინსტიტუტში ამჟამად მომუშავე სახელოვან მეცნიერთა შორის არიან სვანტე პააბო (გენეტიკა), ბერნარდ კომრი (ლინგვისტიკა), მიქაელ ტომასელო (ფსიქოლოგია), ქრისტოფ ბოეში (პრიმატოლოგია) და ჟან-ჟაკ უბლინი (ევოლუცია).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Homepage of the Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მეცნიერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მაქს ნიმაიერის გამომცემლობა**, ან უბრალოდ **მაქს ნიმაიერი** (გერმ. Max Niemeyer Verlag) — გერმანული კვლევითი ლიტერატურის გამომცემლობა საენათმეცნიერო და ლიტერატურათმცოდნეობითი მიმართულებით, რომლის მთავარი ოფისი ბოლო დრომდე ქალაქ ტიუბინგენში მდებარეობდა. 

მაქს ნიმაიერის საგამომცემლო პროგრამის ყურადღების ცენტრშია ისეთი მეცნიერებები, როგორიცაა გერმანისტიკა, რომანისტიკა, გარდა ამისა ისტორიულ-კრიტიკული გამოცემების, ისევე როგორც სამედიო და საკომუნიკაციო კვლევები, რიტორიკა, იუდაისტიკა, კულტურის და სოციალური ისტორია.

2006 წლიდან მაქს ნიმაიერის სამეცნიერო გამომცემლობა დე გრუიტერს (De Gruyter) ეკუთვნის. ნიმაიერის პროგრამა სრულად ინტეგრირდა მყიდველი გამომცემლობის პროგრამის სტრუქტურაში.

ისტორია
-------

მაქს ნიმაიერის გამომცემლობა ჰერმან აგათონ ნიმაიერის ვაჟმა, წიგნებით მოვაჭრემ მაქსიმილიან დავიდ ნიმაიერმა დააფუძნა 1870 წელს ჰალეში (ზაალე).
1930-იან წლებამდე გამომცემლობა იზრდებოდა და ფართოვდებოდა მათ შორის იურისპრუდენციის, მათემატიკისა და მედიცინის დარგისთვის შექმნილი წიგნებით. 

გამომცემლობის ამ პერიოდის საამაყო ავტორებია ედმუნდ ჰუსერლი და მარტინ ჰაიდეგერი. 

1960-იან წლებში გამომცემლობა გადავიდა ტიუბინგენში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Max Niemeyer Verlag დაარქივებული 2015-01-26 საიტზე Wayback Machine.
* არბიტრიუმი დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Niemeyer Verlag : Eine Ära geht zu Ende
* Max Niemeyer Verlag. Ein Imprint der Walter de Gruyter GmbH & Co. KG[*მკვდარი ბმული*]
* ინფორმაცია გამომცელობის შესახებ
**ნანა მაჭავარიანი** (დ. 15 თებერვალი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი. არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი 2018 წლიდან. 2006 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. მუხრან მაჭავარიანის შვილი.

ნანა მაჭავარიანი პოეტ მუხრან მაჭავარიანისა და ფილოლოგ ლამარა ბოკერიას ოჯახში დაიბადა. 1978 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ ენათა განყოფილება. 1978-1981 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1983 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მთის იბერიულ-კავკასიურ ენათა განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1986 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1991 წლიდან მეცნიერ-თანამშრომელი, 2018 წლიდან მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამავე წელს გახდა არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი.

სხვადასხვა დროს კითხულობდა ლექციებს სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტში (2000 წლიდან პროფესორი), ბერძნულ-ქართულ უნივერსიტეტში, ხარისხის მართვის უნივერსიტეტში, 2003 წლიდან კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „სინტაქსურ მიმართებაში შემავალიზმნური კატეგორიები აფხაზურსა და ქართულში", ხოლო 2005 წელს სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მცენარეთა ლექსიკა აფხაზურში (სემანტიკურ–სტრუქტურული ანალიზი)". არის 200-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა და 8 წიგნის ავტორი.

2015 წელს გახდა საჩხერის საპატიო მოქალაქე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნანა მაჭავარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  ნანა მაჭავარიანი: „აფხაზური ენისადმი ჩემი ინტერესი და სიყვარული ამ ენის სირთულეს უკავშირდება..."
**ნამჰანსანსონგი** (კორ. 남한산성; ჰანჯა 南漢山城; სიტყვასიტყვით „ციხესიმაგრე ნამჰანის მთაზე") — ისტორიული პარკი სეულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 25 კმ-ზე, ნამჰანსანის მთაზე. პარკში მდებარეობს XVII საუკუნის საფორტიფიკაციო ნაგებობები და რამდენიმე საკულტო ტაძარი. ქალაქი დაარსდა როგორც ჩოსონის დინასტიის საგანგებო დედაქალაქი და ასრულებდა მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ და სამხედრო ფუნქციებს. იგი ააშენეს და იცავდნენ ბუდისტი ბერი-ჯარისკაცები. ერთდროულად შეეძლო თავშესაფარი მიეცა 4 000 ადამიანისათვის. ქალაქის ადრეული ნაშთები თარიღდება VII საუკუნით, თუმცა იგი აღადგინეს რამდენიმეჯერ, ყველაზე მნიშვნელოვანი რესტავრაცია მოხდა XVII საუკუნეში, როდესაც უკვე მოსალოდნელი იყო ცინის დინასტიის თავდასხმა. ქალაქი დიდი ხნის განმავლობაში იყო დასახლებული და ითვლებოდა კორეის პროვინციულ დედაქალაქად, რასაც ადასტურებს აქ არსებული სამხედრო, სამოქალაქო და რელიგიურ ნაგებობების ნაშთები. ქალაქი კორეის სუვერენიტეტის სიბოლოდ იქცა.

ნამჰანსანსეონი 2014 წლის 22 ივნისს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნამჰანსანსონგი***

* Namhansanseong Official Webpage (English) დაარქივებული 2011-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Namhansanseong Official Webpage (Korean) დაარქივებული 2017-03-15 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ნამჰანსანსეონი იუნესკოს საიტზე
2. ↑  Four new cultural sites inscribed on World Heritage List

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში  |
| --- |
|  |
| 
* ხეინსა
* ჩონმიო
* სოკურამი
* ბულგუკსა
* ჩხანდოკუნი
* ჰვასონის ციხესიმაგრე
* კოჩანგის, ჰვასუნესა და კანჰვას დოლმენები
* კიონჯუს ისტორიული ზონა
* ჩეჯუ
* ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები
* ჰაჰოე
* იანგდონგი
* ნამჰანსანსეონი
* პექჩეს ისტორიული ადგილები
* სოვონი
* გეტბოლი
 |  |

 |
**მამლუქების ერაყული დინასტია** (არაბ. مماليك العراق) — დინასტია, რომელიც ერაყს XVIII საუკუნიდან ადრეულ XIX საუკუნემდე მართავდა. მისი წარმომადგენლები მამლუქები იყვნენ. 1704-1831 წლებში ერაყს ეთნიკურად ქართველი მამლუქები მართავდნენ.

ქართველმა მამლუქებმა ერაყის მდგომარეობა წინ წაწიეს, განსაკუთრებული როლი ითამაშა დაუდ ფაშას მიერ გატარებულმა რეფორმებმა. 1831 წელს ოსმალეთის სულთანმა, დაუდის აჯანყების გამო და, ასევე, იმის შიშით, რომ მომავალშიც განმეორდეობდა აჯანყება, მოსპო ეს დინასტია და ისინი თანამდებობაზე ოსმალო ფაშებით ჩაანაცვლა. ოსმალური ერაყი პირველ მსოფლიო ომამდე არსებობდა, თუმცა მამლუქები მაინც დიდ როლს თამაშობდნენ ერაყში სხვა მართველ თანამდებობებზე. ნაჯი შავკათი (1891 – 1980), ერაყის პრემიერ-მინისტრი 1930-1931 წლებში, ერაყის ქართველი მამლუქების შთამომავალი იყო.

მამლუქი მართველების სია
-----------------------

| მმართველობის წლები | სახელი |
| --- | --- |
| 1704-1723 | ჰასან-ფაშა |
| 1723-1747 | აჰმედ-ფაშა |
| 1749-1762 | სულეიმან აბუ ლაილი |
| 1776-1777 | აბდულა-ფაშა |
| 1780-1802 | სულეიმან ფაშა დიდი |
| 1802-1807 | ალი-ფაშა |
| 1807-1813 | სულეიმან ფაშა |
| 1813-1816 | საიდ-ფაშა |
| 1816-1831 | დავუდ ფაშა |

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე დ.*, *სილაგაძე ბ.*, ქართველი მამლუქები ეგვიპტესა და ერაყში, თბ. 1967.

სქოლიო
------

1. ↑  Ghareeb, Edmund A. (2004), *Historical Dictionary of Iraq*, p. 220. Scarecrow Press, ISBN 0-8108-4330-7.
მამიკონიანთა დროშა
მამიკონიანთა დაპყრობები
**მამიკონიანები** — ერთ-ერთი უძლიერესი ფეოდალური გვარი ადრინდელ შუა საუკუნეების სომხეთში. მამიკონიანები ფლობდნენ ვრცელ ტერიტორიას ტაოსა (ტაიქსა) და ტარონში.

წარმოშობის ვერსიები
-------------------

ნ. ადონცი და კირილ თუმანოვი მიიჩნევენ, მამიკონიანთა საგვარეულო საქართველოს ისტორიული პროვინციიდან, ჭანეთიდან მოდის და მათი სახელის ფუძეც **მამიკ** (მამა) ქართულიდან მომდინარეობს
.

ისტორიკოსთა ნაწილი მიიჩნევს იმას, რომ მამიკონიანებს სკვითური წარმომავლობა ჰქონდათ.

მოვსეს ხორენაცის და სებეოსის ჩანაწერების მიხედვით მამიკონიანები წარმოშობით "ჩენის ქვეყნიდან" იყვნენ, რომელშიც ჩინეთი მოიაზრებოდა. ასევე ფავსტოს ბუზანდის ცნობით, მამიკონიანები ჩინეთის სამეფო დინასტიის ხანშუის შთამომავლები არიან. 

იოანე მამიკონიანის "ტარონის ისტორიაში" აღწერილია მამიკონიანების წარმოშობის კიდევ ერთი ვერსია, რომლის მიხედვითაც მამიკონიანები ინდოეთის უფლისწულების დემეტრე და გიზანესგან წარმოიშვნენ.

ცნობილი მამიკონიანები
---------------------

IV საუკუნიდან მემკვიდრეობით ეჭირათ სომხეთის უმაღლესი მთავარსარდლის — სპარაპეტის სახელო. მამიკონიანების გვარიდან არაერთი გამოჩენილი სარდალი გამოვიდა, რომელიც მეთაურობდა სომეხი ხალხის განმათავისუფლებელ ბრძოლას. სომხეთის დამოუკიდებლობის დაკარგვის შემდეგ (V საუკუნის 20-იანი წლები) მამიკონიანები დაადგნენ ბიზანტიურ ორიენტაციას. მამიკონიანების ზოგიერთ წარმომადგენელს ბიზანტიაში საკმაოდ მაღალი სამხედრო და ადმინისტრაციული თანამდებობა ეკავა.

451 წელს მოხდა ავარაირის ბრძოლა, სადაც თავი ვარდან დიდმა გაიჩინა. სომხეთმა ბრძოლა წააგო, სამაგიეროდ დიდი ზიანი მიაყენა სასანიანთა ირანს. 

472 წელს ქრისტიანობისთვის იწამა ვარდან მამიკონიანის ასული შუშანიკი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 397.

სქოლიო
------

1. ↑  Армения в эпоху Юстиниана: Политическое состояние на основе Нахарского строя, СПб. 1908, cт. 402-404 (Nicholas Adontz, Armenia in the Period of Justinian: The political Conditions Based on the Naxarar System. Trans. into Eng. with expanded notes, bibliography, and appendices by Nina G. Garsoian, Lisbon, 1970)
2. ↑  Edward Gibbon,The History of the Decline and Fall of the Roman Empire: Chapter XIII, Part II, Reign of Diocletian and This Three Associates. დაარქივებული 2001-07-31 საიტზე Wayback Machine.
**მარკ მიხეილის ძე რუბინშტეინი** (დ. 26 ნოემბერი [ძვ. სტ. 13 ნოემბერი], 1915, თბილისი, საქართველო, — გ. 29 ივნისი, 1978, იქვე]) — საბჭოთა გეოლოგი, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1974), გეოლოგიის მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968). სკკპ წევრი 1944-იდან. 1938 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1945-იდან მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში, სადაც 1954-1955 ხელმძღვანელობდა პეტროგრაფიის განყოფილებას, 1955-იდან — ქანების აბსოლუტური ასაკის ლაბორატორიას. 1969-1976 იყო ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1944–1954) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1954-იდან).

რუბინშტეინის შრომები ძირითადად შეეხება აბსოლუტური გეოქრონოლოგიის, სეისმოტექტონიკის, რეგიონული გეოლოგიის საკითხებს. საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1973). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლით.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავრიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 465.
**მარდინლის უბანი** აზერ. Mərdinli məhəlləsi — მე-18 საუკუნის ბოლოსა და მე-19 საუკუნის დასაწყისში აგებული შუშის ერთ-ერთი ზედა უბანი. იგი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. უბნის მოსახლეობას შეადგენდა ჯავანშირ-დიზაგის რაიონის ჰაჯილის თემი, აგრეთვე სოფლების იაღლევანდის, ყარახანბეილის, ზარგერის, დადალის და მერდინლის მოსახლეობა. მარდინლის უბნიდან ბევრი ცნობილი პიროვნება იყო ჩამოსული. ცნობილი მომღერალი აბდულ ბაღი ზულალოვი ბულბულჯანი და ცნობილი თარისტი სადიგჯანი ამ უბნის აღზრდილია.

ისტორია
-------

მარდინლის უბანი, სავარაუდოდ, რასტას ბაზრის პარალელურად გამავალი განივი ქუჩის აღმოსავლეთი ნაწილის გაფართოების შედეგად შეიქმნა. ამ ფართო სწორკუთხა მოედნის კომპოზიციური დომინანტია მეჩეთი, რომელიც ეყრდნობა ერთი მეტრის სიმაღლის სარდაფს და ორიენტირებულია დასავლეთისკენ. ქუჩის აღმოსავლეთ მხარეს იგი აშენდა ჩაღრმავებით მიმდებარე სახლებისა და შენობების სიღრმეზე წითელი შენობის ხაზის აღმოსავლეთით. ამრიგად, ეს ტერიტორია შემოიფარგლება მეზობელი შენობების გვერდითი ფასადებით სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთის მხარეს კვადრატული საზღვრის მეოთხედი მეჩეთია, რომლის მთელ მთავარ ფასადს ამშვენებს მიმზიდველი, პლასტმასის დიზაინის ქვის ვერანდა ქვის რვაკუთხა სვეტებზე შესასვლელი ნახევარწრიული არკადის სახით. სამწუხაროდ, ეს თაღი საგრძნობლად ამცირებს როგორც მეჩეთის არქიტექტურის გამომხატველობას, ასევე მოედნის კვარტალის მთელ ანსამბლს. მოედნის ცენტრში მდებარე პატარა წყარო მაღალი ხის და დაბალი ქვის სვეტის სახით ორდუბადის სამეზობლო მოედნის დამახასიათებელ ანსამბლს ახსენებს და ამ ანსამბლს კომპოზიციის სისრულეს ანიჭებს. შუშას მეათე და მეთერთმეტე აბანოები, რომელიც ჰაჯი რზაგულუ ბეი აგაკიში ბეი ოღლუ შამსიბეოვმა ააგო ხანის ქალიშვილ ხურშიდბანუ ნატავანთან ერთად, მდებარეობს მარდინლის სამეზობლოში. 1870-1880 წლებში შუშას მე-17 შირინსუს (ტკბილი წყლის) აბანო, რომელიც ხურშიდბანუ ნატავანმა ააშენა, მდებარეობდა მარდინლის კვარტალში, ბაზარ ბაშში, რომელიც რადიკალურად განსხვავდებოდა სხვებისგან არქიტექტურული თვალსაზრისით.

სქოლიო
------

1. ↑  Yunis Hüseynov (2012). *Qarabağ tarixi mənbələrdə*. Bakı:  Şuşa nəşriyyatı,   გვ. 76.
2. ↑  Элтуран Авалов (1977). *Архитектура города Шуши*.  "Элм",   გვ. 110.
3. ↑  Авалов 1977, p. 73
4. ↑  Yunis Hüseynov (2015). *Şuşa Salnaməsi*.  "AFPoliqraf",   გვ. 208.
ნესტორიანელი ქურუმები, ბზობის დღესასწაული; ნესტორიანული ეკლესიის კედლის მხატვრობა, ჩინეთი.
**ნესტორიანელობა** — ქრისტიანული ერესი. ნესტორიანული დოქტრინით, ქრისტე მხოლოდ კაცია, რომელშიც სულიწმიდის საშუალებით ჩასახლდა სიტყვა – ღმერთი (ლოგოსი). 431 წელს ეფესოს III მსოფლიო საეკლესიო კრებამ დაგმო ნესტორიანელობა და განკვეთა ამ სწავლების მამამთავარი ნესტორ კონსტანტინოპოლელი ეკლესიიდან. 

ნესტორიანელობის მთავარი საღვთისმეტყველო პრინციპი იმაში მდგომარეობს, რომ ის ქრისტეს ღმერთკაცური ბუნების სრულ სიმეტრიას აღიარებს: ერთიან ღმერთკაცურ პირში შეურწყმელად შეერთებულია ორი ჰიპოსტასი (ორი ბუნება) ღვთაებრივი და ადამიანური. ქრისტეს ნება ნესტორიანობაში ახასიათებს პირს, და არა ბუნებას (მართლმადიდებლობა და კათოლიციზმი) და არც ჰიპოსტასს (მიაფიზიტობა). ამიტომ ნესტორიანელები აღიარებენ ერთ ღმერთკაცურ ნებას, რთულს, რომელიც შედგება ორი ერთმანეთთან შეთანხმებული ნებისგან (ღვთაებრივი და ადამიანური). და ისევე როგორც მართლმადიდებლობაშია, განასხვავებენ ქრისტეს ორი სახის მოქმედებებს: ადამიანურს (შობა, ტანჯვა, სიკვდილი) და ღვთაებრივს (სასწაულები). 

ვინაიდან ნესტორიანელობის მიხედვით, მარიამისგან შობა უკავშირდება ქრისტეს მხოლოდ ადამიანურ ჰიპოსტასს, და არა ღვთაებრივ ჰიპოსტასს, ტერმინი „ღვთისმშობელი" ითვლება არაკორექტულად. ნესტორიანელობის მიხედვით მდინარე იორდანეში ნათლობამდე, ქრისტე იყო მხოლოდ ადამიანი, რომელიც სრულყოფილად ასრულებდა ებრაულ კანონებს, ხოლო ნათლობის შემდეგ მასში შესახლდა სიტყვა-ღმერთი (ლოგოსი). მხოლოდ ამის შემდეგ ქრისტე იძენს ღვთაებრივ ბუნებას და შეუძლია სასწაულმოქმედება და ასრულებს განსხვავებულ მორჩილებას უფლისადმი (ტანჯვა ჯვარზე, სიკვდილი და აღდგომა, სიკვდილზე გამარჯვება).

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნესტორიანელობა***

* *ნ. ასათიანი*, ისტორია 11, გვ. 345 – "ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა", თბ. 2009.
* В. В. Болотов «Лекции по истории древней Церкви». Том 4
განთქმული რესტორანი *Маре Chez Marianne*
**მარე** (ფრანგ. Marais — «ჭაობი») — პარიზის კვარტალი სენის მარჯვენა სანაპიროზე, ბობურგის აღმოსავლეთით. რესპუბლიკისა და ბასტილიის მოედნებს შორის მდებარე კვარტალი ეკუთვნის, როგორც მესამე, ისე მეოთხე მუნიციპალურ ოქლებს. კვარტლის საზღვრებს განსაზღვრავს სამი ბულვარი და მდინარე სენა: ჩრდილოეთით - ბულვარი დიუ ტამპლი, დასავლეთით - სევასტოპოლის ბულვარი, ხოლო აღმოსავლეთით - ბომარშის ბულვარი.

ჭაობი, რომელიც ამ ადგილას მდებარეობდა ტამპლიერების ორდენის წევრებმა დააშრეს XIII საუკუნეში. მაშინ ეს არემარე ქალაქის განაპირას მდებარეობდა. მარე ძველი ქალაქის იმ ერთ-ერთ უბანთაგანია, რომელიც ბარონი ოსმანის რეკონსტრუქციას თითქმის ხელუხლებლად გადაურჩა XIX საუკუნეში.

ლიტერატურა
----------

* Caron, David (2009) *My Father and I : The Marais and the Queerness of Community*. Ithaca, New York:  Cornell University Press. ISBN 9780801447730. OCLC 263065358.
* Sibalis, Michael. "Urban Space and Homosexuality: The Example of the Marais, Paris' 'Gay Ghetto' დაარქივებული 2016-06-27 საიტზე Wayback Machine. "(Wilfrid Laurier University). *Urban Studies*. August 2004 vol. 41 no. 9 p. 1739-1758. DOI 10.1080/0042098042000243138.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარე (კვარტალი)***

* Le Marais დაარქივებული 2004-02-18 საიტზე Wayback Machine.
* Le Marais: The Indifferent Ghetto დაარქივებული 2004-04-06 საიტზე Wayback Machine.
* Gay Paris: English speaking gay walks in Paris დაარქივებული 2008-12-27 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია საფრანგეთისა და ფრანგების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
სახალიფო 750 წელს. უილიამ შეფერდის ისტორიული ატლასიდან, 1923. ოსტინში ტეხასის უნივერსიტეტის ნებართვით.
**მურვან იბნ მუჰამედ იბნ მურვანი**, ***მურვან ყრუ** ან **მურვან II*** (არაბ. مروان بن محمد بن مروان بن الحكم; დ. 688 — გ. აგვისტო, 750) — ომაიანთა დინასტიის უკანასკნელი ხალიფა, სახალიფოს მართავდა 744-750 წლებში, გარდაცვალებამდე. 734–744 წწ იყო ომაინთა ნაცვალი ამიერკავკასიაში. ომაიანთა მმართველი, რომელიც დამასკოდან მართავდა ქვეყანას. სიჯიუტის გამო არაბები მეტსახელად მარვან-ჯორს ეძახდნენ. სისასტიკისათვის ქართველებმა მურვან-ყრუ, ხოლო სომხებმა მურვან-ბრმა შეარქვეს.

მურვანი სახალიფოს მმართველი ხდება მისი ბიძაშვილის ტახტიდან ჩამოგდებისა და ქვეყნიდან გაძევების შემდეგ. ხალიფობამდე იგი აზერბაიჯანის მმართველი იყო. ამ პოსტზე მისი მთავარი წარმატება ხაზარებთან ბრძოლაში გამარჯვება იყო, თუმცა გამარჯვება საკმაოდ ძვირი დაჯდა დანაკარგების გამო და მონაპოვრის შენარჩუნება დიდხანს ვერ მოხერხდა.

მისი ხალიფად გახდომის პერიოდში იმპერია დაშლის პირას იყოს მისული. ანტი-უმაიადთა კოალიცია ძლიერდებოდა, განსაკუთრებით ირანსა და ერაყში. შესაბამისად, მურვანის მთელი ძალისხმევა ომაიანთა იმპერიის შენარჩუნება იყო. თუმცა ამის მოხერხება შეუძლებელი აღმოჩნდა. ადრეული გამარჯვებების მიუხედავად ის საბოლოოდ მტკივნეულ დამარცხებას განიცდის აბუ ალ-აბას ალ-საფაჰთან მდ. ზაბთან ბრძოლაში. მხოლოდ ამ ბრძოლაში ომაიანთა ოჯახის 300-ზე მეტი წევრი მოკლეს. ამის შემდეგ მურვანი გამუდმებით თავშესაფრის ძიებაში იყო. თავის გადასარჩენად ეგვიპტეს გაემართა, თუმცა ნილოსთან დაიჭირეს და მოკლეს. მისი გარდაცვალების შემდეგ აბასიანებმა ომაიანთა დინასტიაც ერთიანად ამოწყვიტეს. დინასტიიდან მხოლოდ ერთი მემკვიდრე მეფისწული აბდ არ-რაჰმანი გადარჩა, რომელმაც თავი ესპანეთს შეაფარა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მურვან ყრუს შემოსევა საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 433.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ომაიანები |
| --- |
|  |
| დამასკოს ხალიფები | 
მუავია I • იაზიდ I • მუავია II • მარვან I • აბდ ალ-მალიქი • ვალიდ I • სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქი • უმარ II • იაზიდ II • ჰიშამი • ვალიდ II • იაზიდ III • იბრაჰიმი • მარვან II იბნ მუჰამადი |
|  |
| კორდოვის ამირები | 
აბდ ალ-რაჰმან I • ჰიშამ I • ალ-ჰაქამ I • აბდ ალ-რაჰმან II • მუჰამად I • ალ-მუნზირი • აბდ ალ-ალაჰი • აბდ ალ-რაჰმან III |
|  |
| კორდოვის ხალიფები | 
აბდ ალ-რაჰმან III • ჰაქიმ II • ჰიშამ II • მუჰამად II • სულეიმან II • ჰიშამ II • სულეიმან II • აბდ ალ-რაჰმან IV • *ალი იბნ ჰამუდ ალ-ნასირი* • *ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ* • *იაჰია იბნ ალი იბნ ჰამუდ ალ-მუთალი* • *ალ-ქასიმ იბნ ჰამუდ ალ-მამუ* • აბდ ალ-რაჰმან V • მუჰამად III • ჰიშამ III |
|  |
| 
დახრილი შრიფტით წარმოდგენილია ჰამუდიდების დინასტიის ხალიფები |

 |
მხითარ ამბარცუმიანი
**მხითარ ადამის ძე ამბარცუმიანი** (სომხ. Մխիթար Հաթամի Համբարձումյան; დ. 29 დეკემბერი, 1921, სოფ. ჩაკატენი, სომხეთის სსრ — გ. 8 ნოემბერი, 1986, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ) — სომეხი საბჭოთა სამეურნეო მოღვაწე, ძერჟინსკის ხილისა და ბოსტნეულის ბაზის დირექტორი, სახელმწიფო ქონების გაფლანგვისა და ქრთამის აღების გახმაურებული საქმის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურანტი.

იური ანდროპოვის მიერ მოსკოვის ვაჭრობაში წამოწყებული „წმენდების" დროს ამბარცუმიანი დააკავეს სახელმწიფო ქონების გაფლანგვისა და თანამდებობის პირებისთვის ქრთამის მიცემის ბრალდებით. სასამართლომ, რომელიც გაიმართა 1985 წელს, ამბარცუმიანს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა, აგრეთვე მას ჩამოერთვა ყველა ტიტული და ჯილდო. სასამართლომ არ გაითვალისწინა არც გულწრფელი აღიარება, მონანიება და ყველა ღირებულების ნებაყოფლობითი დათმობა და არც დიდ სამამულო ომში მონაწილეობა. სასჯელი აღსრულდა 1986 წლის 8 ნოემბერს.

ორდენები, მედლები, ნიშნები
--------------------------

* პატრიოტული ომის ორდენის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* დიდების III ხარისხის ორდენი
* შრომის წითელი ფირმის ორდენი
* მედალი „გამბედაობისთვის"
* მედალი „კავკასიის თავდაცვისთვის"
* მედალი „ვარშავის გათავისუფლებისთვის"
* მედალი „ბერლინის აღებისათვის"
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის"
* მედალი „შრომითი წარჩინებისათვის"
* „შესანიშნავი მეტყვიამფრქვევის" ნიშანი
* „პატივისცემის" ნიშანი
* „ხალხთა მეგობრობის" ნიშანი

სქოლიო
------

1. ↑  Сокирко В. В. Сумма голосов присяжных в поиске граней экономической свободы: Учебное пособие. — М.: РосКонсульт, 2000. — 640 с.
**ნესტორ კონსტანტინეს ძე გოცირიძე** (დ. 23 სექტემბერი, 1913, ქუთაისი, — გ. 1 აგვისტო, 2007, თბილისი) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1985). 

დაამთავრა თბილისის ზოოტექნიკურ–სავეტერინარო ინსტიტუტი (1935). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1949 წლიდან იყო მეცხოველეობის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, შემდეგ — საქართველოს ზოოტექნიკურ–სავეტერინარო სამეცნიერო ინსტიტუტის მეძროხეობისა და ძროხის ხორცის წარმოების ტექნოლოგიის განყოფილების გამგე, 2002-2005 წლებში — მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკური–სავეტერინარო უნივერსიტეტის მეძროხეობისა და ძროხის ხორცის წარმოების ტექნოლოგიის კათედრაზე კონსულტანტ–პროფესორი. სომეხ და აზერბაიჯანელ მეცნიერებთან ერთად გამოიყვანა ძროხის ახალი ჯიში „კავკასიური წაბლა" (1960). მიღებული აქვს სახელმწ. ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (2000).

ბიბლიოგრაფია
------------

* სანაშენე მუშაობა საქართველოს მესაქონლეობაში, თბ. 1962;
* რძისა და ძროხის ხორცის წარმოების ტექნოლოგია, თბ. 1997.

ლიტერატურა
----------

* *წივწივაძე, ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 130.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნესტორ გოცირიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნესტიარის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი** (რუს. Свято-Николаевский монастырь) — მოქმედი მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის სოფელ ნესტიარში. დაარსებულია 1859 წელს. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს გოროდეცკის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1859 წლის აგვისტოში. პროექტი შეიმუშავეს არქიტექტორებმა ა. ტურმიშევმა და ნ. უჟუმედსკ-გრიცევიჩმა. პროექტი ძირითადად მორგებულია კონსტანტინე ტონის პროექტზე, რომელიც ტაძარს აშენებდა არქიტექტურული სტილით გემი. მთავარ, დასავლეთის შესასვლელის თავზე დაადგეს სამიარუსიანი სამრეკლო. 

ტაძრის არქიტექტურა არის ეკლექტიზმის საუკეთესო ნიმუში, რომელიც შეიცავს კლასიციზმის (დიდი ნახევარწრიული ფანჯრები, სამკუთხა ფრონტონები და სანდრიკები) ელემენტებს, ძველირუსული ხუროთმოძღვრების ელემენტებთან ერთად. ფასადები წამოდგენილია მკაცრი გეომეტრიული ორნამენტებით.

ეკლესია დაიხურა 1930-იანი წლების ბოლოს. შენობა გადაეცა კოლმეურნეობის საწყობს და მალევე დაინგრა. XX საუკუნის ბოლოს ხანძრის შედეგად დაზიანდა ტაძრის მთავარი ნაწილი, სამრეკლო და სატრაპეზოს გავახურვა. 

2006 წელს ეკლესია გადაეცა ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. აღდგენითი სამუშაოები მიმდინარეობდა პროექტის მიხედვით, რომელიც ეესაბამებოდა XIX საუკუნის არქიტექტურულ სტილს. 

2008 წლისათვის დასრულდა გუმბათის კონსტრუქციის შედუღება და განხორციელდა მისი დამონტაჟება.

2009 წელს შეაკეთეს სამრეკლო. ამ დროისათვის ხუთი გუმბათიდან სამი იყო სპილენძისა, ხოლო ორი - მეტალისა. აგვისტოს დასასრულს სამრეკლოზე აღართეს პირველი ჯვარი. სულ ტაძრისათვის ნიჟნი-ნოვგოროდის ქარხანა „ბურევესტნიკში" დაამზადეს ათი ჯვარი. მოოქროვების შემდეგ ხუთი მათგანი დაამონტაჟეს ცენტრალურ გუმბათზე, ხოლო ოთხი - სამრეკლოზე. 

2011 წელს შედგა პირველი ღვთისმსახურება. ამავე პერიოდში დასრულდა სარესტავრაციო სამუშაოები.

სქოლიო
------

1. ↑  На восстанавливающийся храм в селе Нестиары будут установлены кресты. Нижегородская епархия (18 августа 2009 года).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-07. ციტირების თარიღი: 2011-12-24.
2. ↑  Высоцкая, Светлана.  (31 августа 2009 года) На Никольский храм в селе Нестиары установлен первый крест. Нижегородская епархия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-07. ციტირების თარიღი: 2011-12-24.
3. ↑  Высоцкая, Светлана.  (19 декабря 2008 года) В Никольской церкви села Нестиары Воскресенского района Нижегородской области ведутся реставрационные работы. Нижегородская епархия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-07. ციტირების თარიღი: 2011-12-24.
ანონიმუსის ქანდაკება ბუდაპეშტის პარკში, შექმნილია 1903 წელს.
ანონიმუსის ქანდაკება ეროვნულ ისტორიულ პარკში, ოპუშტაჟერში.
**მეფე ბელას ნოტარიუსი** (ლათ. Anonymi Bele Regis Notarii) — ხშირად მოიხსენიებენ როგორც ანონიმუსს, უნგრეთის მეფის ბელა III-ეს ნოტარიუსი და მემატიანე. მის შესახებ ცოტაა ცნობილი, თუმცა მისი ლათინური სახელის პირველი ასო იყო *P*, რადგან ის საკუთარ თავს უწოდებს *"P. dictus magister".*-ს. ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ის იყო პეტრე - დიორის ეპისკოპოსი.

მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომია - *Gesta Hungarorum* ("უნგრელთა გმირობები"), რომელიც დაახლოებით 1200 წელს ლათინურადაა დაწერილი. ეს შრომა ყველაზე უფრო დეტალურად აღწერს უნგრელთა შუა დუნაის დაბლობზე (უნგრ. honfoglalás) ჩამოსვლას, ასევე მისი ნაწერებიდანაა ცნობილი მადიარების შვიდი ბელადის სახელები.

ერთადერთი გადარჩენილი ხელნაწერი თარიღდება XIII საუკუნით და ინახება სეჩენის სახელობის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ბუდაპეშტში. ის უნგრულად 1799 წელს პეჩის ეკლესიის მსახურმა იშტვან ლეთენიეიმ და 1890 წელს კაროლი ჟაბომ თარგმნეს. and Károly Szabó (1860).

*Gesta Hungarorum*-დან ცნობილია, რომ ის წარმოშობით იყო ტისას ზემო წელიდან და დაახლოებული იყო აბას ოჯახთან. შესავალში წერს, რომ სწავლობდა დასავლეთ ევროპაში (სავარაუდოდ პარიზში), სადაც შეისწავლა ის ჟანრი რა ჟანრითაც წერს *Gesta*-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gesta Hungarorum-ის ტექსტი დაარქივებული 2009-04-29 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადლერი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

*Sozialistische Idee der Befreiung bei კარლ მარქსი*, 1918
**მაქს ადლერი** (გერმ. Max Adler; დ. 15 იანვარი, 1873, ვენა — გ. 28 ივნისი, 1937, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი, ავსტრომარქსიზმისა და ნეოკანტიანური რევიზიონიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. „Marx-Studen"-ის გამომცემელი (რ.გილფერდინგთან ერთად).

განიხილავდა რა კანტის „საგანს თავისთავად" ნეოკანტიანიზმის ხედვით, იგი აქტიურად იბრძოდა ასახვის მატერიალისტური თეორიის წინააღმდეგ. სიტყვით აღიარებდა რა დიალექტიკურ მეთოდს, ადლერმა ის აქცია („ფიზიკური იდეალიზმის" მოთხოვნათა შესაბამისად) რელიატივურ მოძღვრებად პროცესთა შესახებ, რომელიც ყოველი არსებულის ფუნქციურ კავშირამდე და მოვლენათა შორის მიმართებამდე დადიოდა, რომელშიც „უკვე ადგილიც კი აღარ რჩებოდა მატერიალური სუბსტანციისათვის".

ადლერი ცდილობდა დაესაბუთებინა, რომ მარქსიზმის კლასიკოსების მიერ ისტორიის მატერიალისტურ გაგებას საერთო არაფერი ჰქონდა საერთო ფილოსოფიურ მატერიალიზმთან და თავისთავად წარმოადგენდა მხოლოდ ისტორიულ პოზიტივიზმს („სოციალური ცდის თეორიას"). „სოციალურს" ადლერი განიხილავდა როგორც აღქმის განსაკუთრებულ ფორმას, არსებითს ჩვენი შემეცნებისათვის, რომელიც გამომდინარეობდა საზოგადოების ყოფიერებისა და ცნობიერების იგივეობის იდეალისტური პრინციპიდან.

იგი საწარმოო ურთიერთობებს განიხილავდა, როგორც „სულიერი ცხოვრების მოვლენას". მისი ფილოსოფიური რევიზიონიზმი იყო რევიზიონიზმის თეორიის დაფუძნების მცდელობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო „მემარცხენე" ოპოზიციის ლიდერი. აქტიურად იბრძოდა ფაშიზმის წინააღმდეგ. მსჯელობდა ოპორტუნისტული ტაქტიკის სავალალო, დამღუპველ შედეგებზე.

ლიტერატურა
----------

* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია", ტ.2, თბ, 2008 წ.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 97.
**მაქს ფაბიანი** (დ. 29 აპრილი, 1865 — გ. 18 აგვისტო, 1962) — იტალიელ-სლოვენიელი არქიტექტორი, გორიციის რეგიონიდან. თავის სამშობლო სლოვენიაში იგი იყენებდა სლოვენიურ სტილს — „კირილ-მეთოდ კოჩს" და აგრეთვე ვენის არქიტექტურულ სტილს (არტ-ნუვოს სტილს).

ბიოგრაფია
---------

მაქსიმილიან ფაბიანი დაიბადა, ტიროლიელთა ოჯახში (ტიროლიელები არის ხალხი, რომლებიც დასახლებულები არიან იტალიაში, ლაპარაკობენ ტოროლიურად და იტალიურად) სოფელ კობდილჯში, შტანჯელთან ახლოს, კრასის პლატოზე, რომელიც იყო ავსტრია-უნგრეთის პროვინციაში - გორიციასა და გრადისკაში (ახლანდელ სლოვენიაში). მამამისი იყო ფერმერი, ხოლო დედამისი - არისტოკრატიული ოჯახის წარმომადგენელი ტრიესტიდან. მისი ოჯახი შეძლებული იყო, მათ შეეძლოთ შვილისთვის უმაღლესი განათლება მიეცათ.

იგი არ ესწრებოდა დაწყებითი სკოლის გაკვეთილებს, სამაგიეროდ განათლებას მამამისის სახლში და ლუბლიანის გერმანული ენის სკოლაში იღებდა. შემდეგ ვენაში გადავიდა. იქ არქიტექტურის კურსებზე დადიოდა ვენის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში. 1889 წელს მიღებულმა დიპლომმა ფაბიანს ევროპასა და აზიაში მგზავრობის სამწლიანი უფლება მისცა. 1894 წელს იგი დაბრუნდა ვენაში და ოტო ვაგნერის პერსონალური მიწვევით შევიდა ოტო ვაგნერის სახელობის არქიტექტურულ სტუდიაში და დარჩა იქ საუკუნის დასრულებამდე. ამ დროის განმავლობაში მან დიზაინის გარდა შეისწავლა ქალაქმშენებლობა. მან ისე კარგად შეისწავლა არქიტექტურა, რომ მზად იყო, სხვისთვისაც ესწავლებინა.

1917 წელს იგი დასახელდა ვენის ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორად და 1919 წელს მისმა ერთ-ერთმა მოსწავლემ ივან ვურნიკმა შესთავზა მას მასწავლებლის ადგილი ახლად დაარსებულ, ლუბლიანის უნივერსიტეტში. მაგრამ ფაბიანმა შემოთავაზებაზე უარი თქვა. მან დატოვა მასწავლებლის ადგილი ვენაში და გორიციაში დაბრუნება გადაწყვიტა. იმ დროისთვის გორიცია შედიოდა იტალიის სახელმწიფოში, ამის გამო მას მოუხდა იტალიის მოქალაქეობის აღება. 1920-1930 წლებში მან მოასწრო არაერთი დიდი, ისტორიული ძეგლისა და შენობის რეკონსტრუქცია ჯულიან მარჩის რეგიონებში. ამ ძეგლების და შენობების უმეტესობა პირველმა მსოფლიო ომმა შეიწირა.

1935 წელს მან მიიღო თავის მშობლიურ ქალაქ შტანჯელის მერის თანამდებობა. იგი გახდა მერი და წოდება შეინარჩუნა მეორე მსოფლიო ომის დროსაც, მან ეს მოახერხა გერმანული ენის ცოდნის წყალობით. იგი ევედრებოდა გერმანელებს, ქალაქ შტანჯელს თავს არ დასხმოდნენ. ქალაქი შტანჯელი მაინც განადგურდა 1930 წელს. ეს გამოიწვია სლოვენიელი და ვერმახტელი პარტიზანების ბრძოლამ.

1944 წელს, ფაბიანი დაბრუნდა გორიციაში, სადაც გაატარა თავისი ცხოვრების უკანასკნელი წლები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაქს ფაბიანი

სქოლიო
------

1. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. ↑  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>
3. ↑  Library of Congress Authorities — Library of Congress.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13219454'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q131454'></a>
**ნესტორ ოსტაპოვიჩ ნიჟანკივსკი** (უკრ: *Не́стор Оста́пович Нижанкі́вський*; დ. 31 აგვისტო, 1893, ბერეჟანი, ავსტრიის იმპერია ― 10 აპრილი, 1940, ლოძი, მესამე რაიხი) ― უკრაინელი კომპოზიტორი, პიანისტი და მუსიკის კრიტიკოსი, ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი. კომპოზიტორ ოსტაპ ნიჟანკივსკის ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

ნესტორ ნიჟანკივსკი 1893 წლის 31 აგვისტოს, ბერეჟანში დაიბადა. ფორტეპიანოსა და კომპოზიციას ლვოვის უმაღლეს მუსიკალურ ინსტიტუტსა და მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების ვენის უნივერსიტეტში სწავლობდა.

მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში. ტყვედ ჩავარდა. ომიდან 1918 წელს დაბრუნდა. 1923 წელს ვენის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო ისტორიაში. 1927 წელს პრაღის სახელმწიფო კონსერვატორია დაამთავრა (ვიტეზსლავ ნოვაკის მასტერკლასი) 1929 წლიდან ლვოვის კონსერვატორიაში მუსიკალურ-თეორიული დისციპლინის ხელმძღვანელად მუშაობდა.

ნესტორ ნიჟანკივსკი 1940 წლის 10 აპრილს, ლოძში გარდაიცვალა. 1993 წლის ნოემბერში ნიჟანკივსკის ცხედარი სტრიში, მისი მშობლების სამარხის მახლობლად გადაასვენეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***Нижанківський Nestor Nyzhankivsky in Ukrainian Wikisource***
* Nestor Nyzhankivsky
* Nyzhankivsky, Nestor - Encyclopedia of Ukraine

სქოლიო
------

1. ↑  Český hudební slovník osob a institucí<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11293091'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑  According to the headstone and Yuriy Bulka's book
მეფისნაცვლის სასახლე თბილისში.
**მეფისნაცვალი** — ადგილობრივი მმართველობის უფროსი რუსეთში XVIII საუკუნის ბოლოს — XIX საუკუნეში. ემელიან პუგაჩოვის ომით შეშინებულმა ეკატერინე II-ის მთავრობამ, ცენტრალიზაციის გაძლიერების მიზნით, 1775 წელს დააწესა მეფისნაცვლის თანამდებობა. იგი განაგებდა 2-3 გუბერნიას, აღჭურვილი იყო საგანგებო უფლებებით და მხოლოდ იმპერატორს ემორჩილებოდა. მეფისნაცვალი განაგებდა აგრეთვე დაქვემდებარებულ ტერიტორიაზე განლაგებულ ჯარს, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოებსა და სასამართლოს. 1796 წელს პავლე I-მა გააუქმა მეფისნაცვლის თანამდებობა. XIX საუკუნეში მეფისნაცვლის ინსტიტუტი არსებობდა პოლონეთის სამეფოში (1815-1874).

კავკასიაში მეფისნაცალის თანამდებობა 1844-1845 წლებში შემოიღეს, რეზიდენცია თბილისში იყო. მეფისნაცვალი კავკასიაში განსაკუთრებული უფლებით სარგებლობდა — უშუალოდ ემორჩილებოდა ყველა უწყება. მასზე იყო დამოკიდებული მოსამსახურე პირების დანიშვნა, განთავისუფლება, დაჯილდოება. იგი ამავე დროს კავკასიაში მდგომი ჯარების მთავარსარდალიც იყო. სადავო საკითხები, რომელიც მეფისნაცვლის ფუნქციებს სცილდებოდა, განსახილველად იგზავნებოდა პეტერბურგში „კავკასიის საქმეების კომიტეტში", კომიტეტის დასკვნას მოახსენებდნენ მეფეს საკითხის საბოლოო გადაწყევიტისათვის.

კავკასიის მეფისნაცვალები იყვნენ: მიხეილ ვორონცოვი (1844-1854), ნიკოლოზ მურავიოვი (1854-1856), ალექსანდრე ბარიატინსკი (1856-1862); დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე (1862-1882). 1882 წელს მეფისნაცვლობა გაუქმდა და მთავარმმართველობა აღდგა. 1905 წელს კვლავ შეიქმნა მეფისნაცვლის თანამდებობა და ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვი იყო 1905-1915 წლებში.

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 623.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კავკასიის მეფისნაცვლები
მანჰაიმი
**მანჰაიმი** — ქალაქი და ნავსადგური გერმანიაში, მდინარე რაინის მარჯვენა ნაპირზე, მდინარე ნეკარის შესართავთან, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. 307.879 ათ. მცხოვრები (2004). დიდი სატრანსპორტი კვანძი და სამრეწველო ცენტრი. ნავსადგური, ქ. ლუდვიგს-ჰაფენთან ერთად ქმნის სამრეწველო აგლომერაციას. განვითარებულია მანქანათმშენებლობა (მ. შ. ავტომშენებლობა, ელექტროტექნიკა, ფოლადის კონსტრუქციების წარმოება), ქიმიური, ცელულოზის, საფეიქრო, კვების მრეწველობა. მანჰაიმის რაიონში დიდი ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანაა. მანჰაიმში არის კომერციული და თეატრალურ-მუსიკალური უმაღლესი სკოლები; საინჟინრო სასწავლებელი, გამოყენებითი ოპტიკის ინსტიტუტი და სხვ. მანჰაიმი პირველად იხსენიება 766. ქალაქია 1607-იდან.

Wasserturm
მანჰაიმის გერბი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის დიდი ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანჰაიმი***

* ოფიციალური საიტი
* Rhein-Neckar Metropoliten Region Visitors' Site
* Verkehrsverbund Rhein-Neckar (Rhine-Neckar Transport)
* Gourmet Guide Mannheim დაარქივებული 2012-06-08 საიტზე Wayback Machine.
* Parks in Mannheim
* Bertha Benz Memorial Route


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია გერმანიისა და გერმანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |