recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ეთერ მგალობლიშვილი** (გ. 14 აგვისტო, 1932, თბილისი — გ. 3 ივნისი, 2020) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

1956 წელს დაამთავრა პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია (საფორტეპიანო, ორგანი). 1971 წელს სტაჟირება გაიარა ქ. ლაიფციგის კონსერვატორიაში (ორგანი), 1979 წელს სტაჟირება ბელგიაში (კომპოზიცია, ორგანი). 1965-2012 წლებში იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1978 წლიდან დოცენტი, 1990 წლიდან პროფესორი. სხვადასხვა წლებში იყო ლაიფციგში იოჰან სებასტიან ბახის, მოსკოვის, ვილნიუსის, გორკის (ამჟამად ნიჟნი-ნოვგოროდი), კიშინიოვის ორგანისტთა საერთაშორისო კონკურსების ჟიურის წევრი. 1977-1978 წლებში დააარსა ბიჭვინთის (საკავშირო მასშტაბის) საორგანო მუსიკის ფესტივალი. მოწაფეები: ლ. ბაიდოშვილი, გ. კონიაევი, გრ. მეშველიშვილი, ნ. რუხაძე. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. საქართველოში მრავალი საორგანო ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი იყო. ქართული რეპერტუარი: ოთარ თაქთაქიშვილი საორგანო პიესა, ალექსანდრე შავერზაშვილი საორგანო პრელუდია და ფუგა(1965), ალექსი მაჭავარიანის, ნუნუ გაბუნიას (1980) საორგანო ნაწარმოებები (ყველა პირველი შესრულება). სხვა რეპერტუარი: მოიცავს საორგანო მუსიკის თითქმის ყველა ეპოქის კომპოზიტორთა შემოქმედებას, მათ შორის: იოზეფ ჰაიდნი კონცერტები, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი Kirchen-Sonaten, fantazia f-moll - Andante, allegro und Adagio, გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის კონცერტები, ბეთჰოვენი საორგანო ნაწარმოებები,იოჰან სებასტიან ბახი კანტატა „შენთანა მშვიდობა" (2002, პირველი შესრულება საქართველოში აღდგომის დღესასწაულზე), აგრეთვე დასავლეთ ევროპისა და თანამედროვე კლასიკური საორგანო ნაწარმოებები (უმეტესი ნაწილის პირველი შესრულება საქართველოში). პირველი ქართველი პროფესიული ორგანისტი, პიანისტი, ქართული საორგანო სკოლის დამაარსებელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეთერ მგალობლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გარდაიცვალა პირველი ქართველი პროფესიონალი ორგანისტი
იგნაცი მოსციცკი
**იგნაცი მოსციცკი** (პოლ. Ignacy Mościcki; დ. 1 დეკემბერი, 1867 — გ. 2 ოქტომბერი, 1946) — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე. პოლონეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1926–1939 წწ. სწავლული ქიმიკოსი, პოლონეთის ქიმიური მრეწველობის დამაარსებელი. 

1926 წელს, მაისის გადატრიალების შემდეგ, იუზეფ პილსუდსკის რეკომენდაციით აირჩიეს პრეზიდენტად. 1939 წელს აღმოსავლეთ პოლონეთის საბჭოთა ჯარების მიერ დაპყრობის შემდეგ იძულებული გახდა გაქცეულიყო რუმინეთში. ამავე წლის დეკემბერში ოჯახთან ერთად გადავიდა შვეიცარიაში სადაც გაატარა მეორე მსოფლიო ომის წლები. გარდაიცვალა ჟენევასთან ახლოს 1946 წელს. მისი ნეშტი მხოლოდ 1993 წელს გადაასვენეს ვარშავაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოლონეთის პრეზიდენტი
* პოლონეთის პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ignacy Mościcki (1867-1946). poland.gov.pl.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-08-08. ციტირების თარიღი: 2008-08-08.
* Ignacy Mościcki. president.pl.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-16. ციტირების თარიღი: 2008-08-08.
* Ignacy Mościcki. ენციკლოპედია ბრიტანიკა. ციტირების თარიღი: 2008-08-08.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პოლონეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუზეფ პილსუდსკი
* გაბრიელ ნარუტოვიჩი
* მაცეი რატაი
* სტანისლავ ვოიცეხოვსკი
* მაცეი რატაი
* იგნაცი მოსციცკი
* ბოლესლავ ბერუტი
* ვოიცეხ იარუზელსკი
* ლეხ ვალენსა
* ალექსანდრე კვასნევსკი
* ლეხ კაჩინსკი
* ბრონისლავ კომოროვსკი
* ანჯეი დუდა
 |

 |
**ესტერსუნდი** (შვედ. Östersund) — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, იემტლანდის პროვინციაში; ესტერსუნდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და ამავე სახელწოდების ლენის დედაქალაქი. მდებარეობს შვედეთის სიდიდით მეხუთე ტბის — სტურშენის ნაპირებთან, კუნძულ ფრესენის მოპირდაპირედ. ესტერსუნდი რეგიონის კულტურული, ეკონომიკური და ტრადიციული სავაჭრო-კომერციული საქმინობის ცენტრია. მას XXI საუკუნის ადრეულ წლებამდე მთელს შვედეთში ყველაზე დიდი გარნიზონი გააჩნდა. ქალაქში მდებარეობს შუა შვედეთის უნივერსიტეტის უდიდესი საუნივერსიტეტო ქალაქი 7 000 სტუდენტით. 2010 წლის მონაცემებით, ესტერსუნდის მოსახლეობა დაახლოებით 60 000 ადამიანია და ის ამ მხრივ 24-ე ქალაქია შვედეთში და 46-ე სკანდინავიაში; ასევე, იგი შვედეთის უდიდესი შიდა ქალაქია.

ესტერსუნდი შვედეთის ერთადერთი ქალაქია, რომელიც დაარსდა და პრივილეგირებულ იქნა XVIII საუკუნეში. მისი დაარსების მიზანი იყო სავაჭრო მონოპოლიის შექმნა მთლიან იემტლანდზე, რომლის მოსახლეობის მომგებიანი ვაჭრობაც შვედეთის მონარქს აღიზიანებდა. ეს განზრახვა მიზნად ისახავდა გადამყიდველი ვაჭრების მიერ ადგილობრივი ფერმერების განდევნას, მაგრამ ადგილობრივები ამ ეკონომიკურ ფილოსოფიას წინააღმდეგობით შეხვდნენ, რის გამოც ესტერსუნდი კიდევ კარგა ხანს პატარა ქალაქად დარჩა. ნამდვილ ქალაქად ის XIX საუკუნის ბოლოს იქცა, როდესაც იქ რკინიგზა შევიდა და დაიწყო ეკონომიკური ლიბერალიზაცია.

ესტერსუნდი სკანდინავიის შუაგულში მდებარეობს და ქალაქ სუნდსვალს შვედეთის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან აერთებს. ფაქტია, რომ ქალაქი არა მხოლოდ სკანდინავიის, არამედ შვედეთის, იემტლანდის რეგიონისა და ესტერსუნდის მუნიციპალიტეტის ცენტრში მდებარეობს. მას ხშირად შვედეთის გეოგრაფიულ ცენტრადაც მოიხსენიებენ.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (შვედური) ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
2. ↑  Jacobsson, Hans (1992). "Östersunds tillkomst" (in Swedish) in Sten Rentzhog: *Jämten 1993*, p. 140-145
3. ↑  Familjen Medelsvensson - The average Swedish family Statistics Sweden
4. ↑  Östersund - Quality of life included (PDF). Östersund Municipality.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-04-09. ციტირების თარიღი: 2008-02-29.
**იმერული ცხვარი** — ძველი ქართული ცხვრის შთამომავალი. ტანად პატარაა, აქვს თხელი, წაგრძელებული სხეული, მოკლე კონუსისებრი კუდი, მაგარი კიდურები, ხმელი კოსტიტუცია. უფრო ხშირად თეთრია, ზოგჯერ ჭრელი ან ფერადი. ნერბის ცოცხალი მასაა 29,2 (უდიდესი 39) კგ, ვერძისა 34,9 (უდიდესი 45) კგ. მატყლი წმინდა და გარდამავალბეწვიანია, მქისე ბეწვიც ურევია, რბილია. ნერბის კულულის სიგრძეა 13,3 სმ (თივთიკის სართული 10), ვერძისა 17,4 სმ (თივთიკის სართული 11,6). ნერბის ნაპარსია 1,53 კგ, ვერძისა 2,7 კგ. ხორცი გამოსავლიანია, საუკეთესო გემოსი, სპეციფიკური სუნი არ აქვს. იმერული ცხვარი სწრაფად იზრდება და ადრე მწიფდება, მაგ. 6 თვის თოხლი წონით უკვე ზრდასრული ცხვრის 75%-ს აღწევს, 4 თვისა — სქესობრივად მომწიფებულია; 11-13 თვისა 2-5 ბატკანს იგებს, რომელთაგან 2-ს დაუხმარებლად ზრდის. პოლიესტრულია, ე. ი. მრავლდება წლის ყველა სეზონში. მოშენებულია ცალკეულ უბნებში, საუკუნეების მანძილზე ხალხური სელექცია მიმართული იყო 2 წელიწადში 5 დოლისა და მრავალნაყოფიერი თაობის მისაღებად. იმის გამო, რომ ადრეულია, პოლიესტრული და მრავალნაყოფიერი, თაობათა სწრაფი ბრუნვა ახასიათებს, მაგ. 3 წლის ერთი ნერბის შთამომავალი ხშირად 10-20 სულს აღწევს, ხოლო რეკორდული ნერბის შთამომავლობამ 3½ წელში 76 სულს მიაღწია.

სოფლის გასადევრების შემცირების გამო იმერული ცხვრის არეალიც მცირდება. ამჟამად შემორჩენილია იმერეთში, რაჭაში, ლეჩხუმში, სვანეთში. უკანასკნელი 40 წლის მანძილზე დასავლეთ საქართველოში შეიყვანეს თუშური, ჰემფშინური, ყარაჩაული და სხვა ჯიშის ერკემლები, რამაც გააუარესა იმერული ცხვრის ჯიშური თვისებები. დიდი მნიშვნელობა აქვს მისი უნიკალური გენოფონდის გამოყენებას ინდუსტრიულ მეცხვარეობაში.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 115.
**იმერინის სამეფო** (დაახ.1540–1896) — პრე-კოლონიალური აფრიკის სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა მადაგასკარის კუნძულზე XVIII-XIX საუკუნეებში. სამეფო წარმოიშვა კუნძულის ცენტრალურ-მაღალმთიან რეგიონში არსებული მერინას ხალხის სამეფოს გაფართოებისგან, რომლის სულიერი დედაქალაქი იყო ამბოჰიმანგა, ხოლო პოლიტიკური ანტანანარივუ. 1896 წელს გახდა ჯერ საფრანგეთის პროტექტორატი, ხოლო შემდეგ კოლონია.

1710 წელს მადაგასკარის კუნძულის დიდ სახელმწიფო — იმერინის სამეფოში გაიყო მეფე ანდრიამასინაბალუნის ოთხ შვილზე: ანდრიაციმიტოვიამინანდრიანზე, ანდრიანზაკანავალუმანდიმბზე, ანდრიანტომპონიმერინზე და ანდრიანავალუნიმერინზე. ამ მოვლენამ წერტილი დაუსვა 100-წლიან კონფლიქტს.

ანდრიანამპუანიმერინა
1787 წელს პრინცმა რამბოასალამამ ამბოჰიმანგას (იმერინას ოთხი სამეფოდან ერთ–ერთი) მეფის ანდრიაჯაფის სიძემ, საკუთარი ბიძა ტახტიდან ძამოაგდო და დაიდგა გვირგვინი ანდრიანამპუანიმერინას სახელით. ახალი მეფე იმერინას სამეფოს ისევ გასაერთიანებლად როგორც დიპლომატიურ ისე სამხედრო ძალას იყენებდა. მისი საქმის დასრულება მხოლოდ მისმა შვილმა რადამა I–მა შეძლო.

ლიტერაუტრა
----------

* Bloch, Maurice (1971). *Placing the dead: tombs, ancestral villages and kinship organization in Madagascar*. Berkeley Square, UK:  Berkeley Square House. ISBN 978-0-12-809150-0.
* Bloch, Maurice (1985). „Almost Eating the Ancestors". *Man*. **20** (4): 631–646. JSTOR 2802754.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
* Chapus, Georges-Sully; Dandouau, Andre (1961) *Manuel d'histoire de Madagascar* (French). Paris:  Maisonneuve & Larose.
* Dahl, Otto (1991) *Migration from Kalimantan to Madagascar*. Oslo:  Norwegian University Press. ISBN 978-82-00-21140-2.
* Graeber, David (2007). *Lost people: magic and the legacy of slavery in Madagascar*. Bloomington, IN:  Indiana University Press. ISBN 978-0-253-21915-2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დროშა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დროშა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

„**დროშა**" — ქართული გაზეთი; გამოდიოდა პარიზში 1873 წლის 1 (13) აპრილიდან 11 (23) აპრილამდე. გამოიცა 10 ნომერი, დაბეჭდილია ჰექტოგრაფიული წესით. რედაქტორ-გამომცემელი — ნიკო ნიკოლაძე. გაზეთს ეპიგრაფად ჰქონდა გაშლილ დროშაზე წარწერილი ი. ჭავჭავაძის სიტყვები: „აწმყო თუ არა გვწყალობს, მომავალი ჩვენია". „დროშა" განკუთვნილი იყო ევროპაში მოსწავლე ქართველ ახალგაზრდობისათვის; ეხებოდა მუშათა კლასის, ეროვნული მოძრაობის, სოციალიზმის, საგარეო პოლიტიკის და სხვა პრობლემებს. „დროშაში" დაბეჭდილია ნ. ნიკოლაძის, დ. მიქელაძის (მეველე), პ. იზმაილოვის და სხვათა წერილები. გაზეთის რამდენიმე ნომერი ინახება ბრიტანეთის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი პ.*, კარლ მარქსი ქართულ პუბლიცისტიკასა და საზოგადოებრიობაში 1898 წლამდე, გამოც. მე-4, თბ. 1971;
* *ხუნდაძე ს.*, სოციალიზმის ისტორიისათვის საქართველოში ტ. 2, ტფ. 1927
* *გუგუშვილი პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 644.
**იმერხევის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. შედის ძამის (ძაძვის) კომპლექსის შემადგენლობაში. 

შენობა დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვის თლილი ლოდებიც, კონსტრუქციული ნაწილები და წირთხლები ამოყვანილია კარგად დამუშავებული შირიმის კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანია, ხოლო გარედან გადახურულია არქიტრავით. სამხრეთ შესასვლელი ძალიან ფართეა, ეკლესია დაბალი და განიერია. ნალისებრი აფსიდი ღრმაა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია დიდი, ინტერიერისაკენ გაფართოებული სარკმელი. საკურთხეველს გეომეტრიული და ფოთლოვანი ორნამენტით შემკული რვაწახნაგსვეტებიანი მოჩუქურთმებული კანკელი ჰქონდა. განვითარებულ შუა საუკუნეებში შეაკეთეს და ახალი დეტალებით შესვეს. დარბაზის გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრებით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. სამხრეთ შესასვლელის წირთხლები შემკულია მოყავისფრო საღებავით, შესრულებულია გეომეტრიული ორნამენტით. დასავლეთ კედლის კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტრებია შემორჩენილი. ეკლესიას სამი მინაშენი აქვს. ჩრდილო მინაშენი მთლიანად დანგრეულია. დასავლეთის მინაშენი - კარიბჭე - ეკლესიის კედელს მთელ სიგრძეზე მიუყვება. მას ძირითადი ნაგებობის კამარის პერპენდიკულარული კამარა ჰქონდა. მინაშენის კედლებზე მოყვითალო გათლილი ქვიშაქვისაგან გამოყვანილი დეკორატიული თაღებია, რომლებიც მარტივღარებიან კაპიტელებს და კუთხოვან პილასტრებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედლის ქვიშაქვის კვადრების წიბოები შეერთების ადგილზე საგანგებოდ არის ამოღარული, რაც დამახასიათებელია ადრე შუა საუკუნეების სამშენებლო ხელოვნებისათვის. სამხრეთ მინაშენი დანგრეულია, ეკლესიის დასავლეთ კედლის გასწვრივ იწყება და შემდეგ მთელ სამხრეთ ფასადს მიუყვება. აქაც წყობის რიგები ხაზგასმულია ღარებით. გვიან შუა საუკუნეებში ამ მინაშენის კედლები ორი ახალი ეგვტერის კედლებად გამოუყენებიათ. ერთი მდებარეობს სამხრეთ და დასავლეთ მინაშენებს შორის არსებულ კუთხეში, მეორე სამხრეთ მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილშია. ორივე მინაშენს ღრმა წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი, მთლიანად მუქი ფერის ბაზალტის ქვაში გამოკვეთილი, მონუმენტური ლავგარდანი ჰქონდა. ეკლესიის ჩრდილოეთის დაზიანებულ კედელს გარედან მოგვიანებით კონტრფორსი მიაშენეს. ეკლესიის სამხრეთ კედელთან, მიწაზე დევს ფართე ფილა ასომთავრული წარწერით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ძაძვის კომპლექსი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17538
ეთელრედ I-ის მონეტა
**ეთელრედ I** (ინგლ. Ethelred I; ანგლო-საქს. Æþelræd I; დ. დაახლ. 837 — გ. 23 აპრილი, 871, მერტონი, ინგლისი) — უესექსის სამეფოს მეფე 865–871 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ეთელრედი იყო უექსის მეფე ეთელვულფ I-ის და მისი მეუღლის ოსბურგას ძე. 865 წელს ძმის ეთელბერტ I-ის სიკვდილის შემდგომ უესექსის მეფე გახდა. მეფობა ძირითადად დანიელი ვიკინგების შემოსევების წინააღმდეგ ბრძოლაში გაატარა. 871 წლის 4 იანვარს რიდინგის ბრძოლაში მან შეძლო ვიკინგების დამარცხება, თუმცა იმავე წლის 23 აპრილს მერტონის ბრძოლაში დამარცხდა და დაიღუპა კიდეც.

ეთელრედი დამარხულია უიმბორნის კათედრალში. იგი წმინდანად იქნა გამოცხადებული, თუმც არასდროს ყოფილია კანონიზირებული ეკლესიის მიერ. ეთელრედს ჰყავდა მეუღლე ვულფრიდა და 2 ვაჟი: უფროსი ეთელვალდი და უმცროსი ეთელჰელმი. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ალფრედ I დიდი.

ლიტერატურა
----------

* Chisholm, Hugh (1910). *The Encyclopædia Britannica*, 11th Edition.
* Johnson, Rossiter; Charles Francis Horne, John Rudd (1905). *The Great Events by Famous Historians*.  The National Alumni.
* Lyon, Henry R. (1967). *Alfred the Great*.  Oxford University Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Англо-саксонская хроника. Годы 750—919.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დროშა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დროშა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

მსოფლიოს რუკა, რომელზეც ყველა ქვეყნის ეროვნული დროშაა გამოსახული
**დროშა**, **ალამი**, **ბაირაღი** — ერთი ან სხვადასხვა ფერის გარკვეული ზომის ქსოვილი, რომლის ერთი მხარე ხის ტარზეა დამაგრებული. ჩვეულებრივ დროშაზე გამოსახულია რაიმე ემბლემა. ვექსილოლოგიის მეცნიერების შესწავლის ობიექტი.

სახელმწიფო დროშა წარმოადგენს სახელმწიფოებრივი სიმბოლიკის ერთ-ერთ მთავარ შემადგენელ ნაწილს.
გარდა სახელმწიფოებრივი დროშისა, სახელმწიფოებს ასევე გააჩნიათ სამხედრო-საზღვაო და სავაჭრო-კომერციული დროშები (გამოიყენება გემებზე). ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად აშშ-ში, სამივე მიზნით გამოიყენება ერთი მთავარი დროშა.

საკუთარი დროშები გააჩნია არა მარტო სახელმწიფოებს, არამედ ოლქებს და რეგიონებს; ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებს (მაგ. გაერო), კომერციულ კომპანიებს, საზოგადოებრივ მოძრაობებს (მაგ. პაციფისტები) და ენებს (მაგ. ესპერანტო). დროშა გააჩნია თავად ვექსილოლოგიის ასოციაციას (ინგლ. FIAV).

გემებს შორის ინფორმაციის გასაცვლელად იყენებენ სასიგნალო დროშებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***დროშა***
* მსოფლიოს დროშა
* სახელმწიფო დროშა
* სამხედრო დროშა
* სამხედრო-საზღვაო დროშა
* ჰერალდიკა
* ვექსილოლოგია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დროშა — ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი
**„ეთერიანი"**, **„აბესალომისა და ეთერის თქმულება"** — ქართული ხალხური სამიჯნურო-რომანტიკული ეპოსი, აბესალომისა და ეთერის სიყვარულის ამბავი. გავრცელებულია საქართველოს ყველა კუთხეში ქართულ, მეგრულ, ლაზურ და სვანურ ენებზე. „ეთერიანის" ძირითადი ფორმა პროზაულია, გვხვდება ლექსად და ლექსნარევი პროზის სახითაც. ცნობილია მისი 70-მდე ვარიანტი. თქმულება გამოაქვეყნა პ. უმიკაშვილმა 1875 წელს. წმინდა ხალხური ტექსტი პირველად დაიბეჭდა 1888 წელს გაზეთ „ივერიაში" (№ 274). ჩვენამდე მოღწეული „ეთერიანი" X-XI საუკუეებით თარიღდება. „ეთერიანი" ფართო ეპიკური ტილოა. მასში მაღალი ხელოვნებით არის ასახული მარადიული სიყვარულით გამსჭვალული ქალ-ვაჟის ტრაგიკული ბედი, ხალხის ესთეტიკური იდეალი და მსოფლმხედველობა; გადმოცემულია პატრონყმური ურთიერთობა, სოციალური ანტაგონიზმი (მეფე წინააღმდეგია თავისი ვაჟის აბესალომის გლეხის ქალზე დაქორწინებისა). დემონურ ძალთა ჭიდილი ადამიანებთან; აბესალომის ყმა მურმანი ეშმაკს სულს მიჰყიდის, ჯადოსნობით ჩაშლის ქალ-ვაჟის ქორწილს. ეთერს განშორებული აბესალომი სნეულდება და კვდება. ეთერი თავს იკლავს სატრფოს სარეცელთან. მურმანი ცოცხლად ჩაიმარხავს თავს მათ შორის. აბესალომისა და ეთერის საფლავზე ამოსული ია და ვარდი ერთმანეთისკენ იხრებიან, მურმანის საფლავზე ამოსული ნარ-ეკალი კი ქალ-ვაჟის სიმბოლურ შეერთებასაც აბრკოლებს. „ეთერიანს" სიუჟეტური ანალოგიები მოეპოვება შუა საუკუნების მსოფლიო ლიტერატურაში („ტრისტან და იზოლდა", „ვისრამიანი" და სხვა). მძაფრმა სიუჟეტმა, დახვეწილმა ეპიკურმა სახეებმა, მდიდარმა პოეტურმა ენამ განაპირობა ეთერიანის" უდიდესი პოპულარობა. მის საფუძველზე შეიქმნა ვაჟა-ფშაველას პოემა „ეთერი", ზ. ფალიაშვილის ოპერა „აბესალომ და ეთერი" და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ბარნოვი ვ.*, თხზულებათა სრული კრებული, ტ. 10, თბ. 1964;
* *ქურდოვანიძე თ.*, ეთერიანი, თბ. 1974;
* *ჩიქოვანი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 48.
**ილია დიმიტრის ძე ჯავრიშვილი** (ჯავროვი; დ. 20 ივლისი, 1841 — გ. 18 მაისი, 1901) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1894).

სამხედრო სამსახურში იყო 1859 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). 1877 წლიდან პოდპოლკოვნიკის წოდებით მეთაურობდა კავკასიის სამთო საარტილერიო ნახევარბატარეას, 1878 წლიდან — მე-40 საარტილერიო ბრიგადის მე-2 ბატარეას. 1883 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1885 წლიდან იყო კავკასიის გრენადერთა საარტილერიო ბრიგადის მე-5 ბატარეის მეთაური. 1894 წლის ოქტომბერში სამხედრო სამსახურიდან გადადგა მუნდირითა და პენსიით და გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. დაკრძალულია საგვარეულო აკლადამაში სოფელ წალასყურში. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III და II, წმ. ანას III და II, წმ. ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* Гогитидзе М.- Военная элита Кавказа (Генералы и адмиралы из Грузии), Кн.1. - Тб. - 2007. - გვ. 124.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Джавров Илья Дмитриевич. «Генералитет российской императорской армии и флота».
**ილია იგორის ძე მახარაძე** (დ. 1900? — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი, არტილერისტი.

დაამთავრა კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი (1914), საიდანაც პოდპორუჩიკად ჩაირიცხა 1-ლ კავკასიურ მსროლელ საარტილერიო დივიზიონში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). დასავლეთის და სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტებზე ბრძოლის ველზე თავის გამოჩენისთვის მიღებული ჰქონდა წმ. ანას IV (მახვილებით და ბაბთით, 1914), III (მახვილებით და ბაბთით, 1915) და II (მახვილებით, 1915), წმ. სტანისლავის II (მახვილებით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებით და ბაბთით, 1916), წმ. გიორგის IV ხარისხის (1917) ორდენები. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, მაიორის წოდებით მეთაურობდა საარტილერიო ბატარეას. მონაწილეობდა ყველა მნიშვნელოვან ბრძოლაში, განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ფოილოს ფრონტზე (1920). გასაბჭოების შემდეგ დახვრიტეს 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Наградной лист 1-го Кавказского стрелкового артиллерийского дивизиона на поручика Махарадзе, 1917-07-14. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
2. ↑  Квинитадзе Г. И. Мои воспоминания в годы независимости Грузии, 1917-1921 / Г. И. Квинитадзе. — Paris : YMCA-press, 1985. — с. 181.
**ილია ამბაკოს ძე ნაკაიძე** (დ. 4 ოქტომბერი, 1902, ბახვი, რუსეთის იმპერია — გ. უცნობია) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968), საქართველოს სსრ მეცნიერებათ დამსახურებული მოღვაწე (1983).

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, 1932-1945 წლებში მუშაობდა სასოფლო-სამეურნეო პროფილის დაწეებულებებში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1944 წელს გახდა სკკპ წევრი. 1945-1949 წლებში იყო ჩაის და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ფიზიოლოგიური განყოფილების გამგე. 1949-1968 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიური კათედრის დოცენტი, ხოლო 1969 წლიდან — პროფესორი. 

ნაკაიძემ გამოიკვლია ვაზის ედაფური ქლოროზის გამომწვევი მიზეზები და შეიმუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებები; შეისწავლა გერანის ზეთში მენთოლის ჭარბად დაგროვების მიზეზები და დასახა მათი თავიდან აცილების გზები. დაამუშავა ბოსტნეული კულტურების და სათიბების განოყიერების სისტემა და მათი წარმოებაში დანერგვის ღონისძიებანი. ეკუთვნის 9 მონოგრაფია და 5 სახელმძღვანელო. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 301.
**ჯგუფი C** — ევრობასკეტი 2022-ის მესამე ჯგუფი, სადაც წარმოდგენილნი არიან დიდი ბრიტანეთი, ესტონეთი, იტალია, საბერძნეთი, უკრაინა და ხორვატია. ჯგუფის მატჩები 2022 წლის 2-დან 8 სექტემბრის ჩათვლით ჩატარდება. ყველა მატჩი იტალიის ქალაქ მილანში, მედიოლანუმ ფორუმზე გაიმართება. საუკეთესო ოთხი ნაკრები პრეი-ოფში ასპარეზობის უფლებას მოიპოვებს.

ცხრილი
------


| ადგ | გუნდი | თ | მ | წ | გატ | გაშ | ქს | ქ | კვალიფიკაცია |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი (A) | 4 | 4 | 0 | 366 | 322 | +44 | 8 | პლეი-ოფის ეტაპი |
| 2 | უკრაინის დროშა უკრაინა (A) | 4 | 3 | 1 | 327 | 306 | +21 | 7 |
| 3 | იტალიის დროშა იტალია (H, A) | 4 | 2 | 2 | 318 | 307 | +11 | 6 |
| 4 | ხორვატიის დროშა ხორვატია (A) | 4 | 2 | 2 | 320 | 305 | +15 | 6 |
| 5 | ესტონეთის დროშა ესტონეთი (E) | 4 | 1 | 3 | 299 | 292 | +7 | 5 |  |
| 6 | დიდი ბრიტანეთის დროშა დიდი ბრიტანეთი (E) | 4 | 0 | 4 | 265 | 363 | −98 | 4 |

პირველი მატჩ(ებ)ის გამართვის თარიღი:2 სექტემბერი 2022. წყარო: FIBA  
  
კლასიფიკაციის წესები: 1) ქულები; 2) ურთიერთშეხვედრის შედეგი; 3) ქულების სხვაობა; 4) აღებული ქულა.  
(A) შემდეგ რაუნდში გასული; (E) გამოთიშული; (H) მასპინძელი

სქოლიო
------

1. ↑  „FIBA EuroBasket 2022 groups confirmed, mascot unveiled". FIBA. 28 April 2021. ციტირების თარიღი: 28 April 2021.
2. ↑  Competition system
**ილია სიმონის ძე ფანცულაია (ათონელი)** (გარდ. XX ს–ის 30–იან წ.) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი, მღვდელმონაზონი. 

საქართველოში მოღვაწეობამდე იგი წლების მანძილზე ათონის მთაზე, ივერონის მახლობლად მდებარე ელია წინასწარმეტყველის „კელიაში" ცხოვრობდა. 1920 წელს სხვა ქართველ ბერებთან ერთად მასაც მოუხდა ათონიდან სამშობლოში დაბრუნება. 1922–1924 წლებში იყო ბეთანიის მონასტრის წინამძღვარი. 1924 წელს მან წინამძღვრობა გადააბარა, მღვდელმონაზონ იოანეს (მაისურაძე), თვითონ კი მანგლისის ახალსოფელში გადავიდა საცხოვრებლად. 

მღვდელომონაზონი ილია მხარს უჭერდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ანტისაბჭოთა ამბოხებულებს და თვით ქაქუცას სულიერი მოძღვარი იყო. მას შემდეგ, რაც ქაქუცა ჩოლოყაშვილმა დატოვა საქართველო, ილია ფანცულაია იმყოფებოდა ძებნაში, რის გამოც იძულებული იყო დამალულიყო. მოგვიანებით (30-იან წლებში), მღვდელმონაზონი ილია, დააპატიმრეს და დახვრიტეს კომუნისტებმა.

მღვდელმონაზონმა ილიამ ქართველებისგან დაცარიელებული ათონის ივერთა მონასტრიდან საქართველოში ჩამოიტანა რამდენიმე ქართული ხელნაწერი (A.-110, A.-1103, A.-1104, A.-1105). ცნობილია და გამოქვეყნებულია მისი მიმოწერა მოსე ჯანაშვილთან ამ ხელნაწერების გარშემო.

ლიტერატურა
----------

* არქიმანდრიტი ლაზარე აბაშიძე, ბეთანია – „სახლი სიგლახაკისა", თბ. 2002 წ.
* გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი" № 35 (243), 2003 წ.
* ილია (ათონელი) ფანცულაია, ლიტერატურის მატიანე, თბ. 1985-1986, გვ.164-168 (წერილები მოსე ჯანაშვილისადმი, მის მიერ საქართველოში ჩამოტანილ XI ს–ის პერგამენტზე ნაწერ ხელნაწერის შესახებ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბეთანიელი ბერები
* ბეთანიის მონასტერი
**ვანტოზის დეკრეტების** სახელით ცნობილი ნაბიჯები საფრანგეთის კონვენტმა 1794 წელს მიიღო (ვანტოზი — საფრანგეთის რევოლუციური კალენდრის თვე). 

3-4 ვანტოზს (1794 წლის 21-22 თებერვალს) მიღებული დეკრეტი ითვალისწინებდა დეკრეტს მაქსიმუმის შესახებ რომელიც აწესებდა ფასების კონტროლს სახელმწიფოში. 26 თებერვალს (8 ვანტოზი) მიღებული დეკრეტი ითვალისწინებდა დაპატიმრებულ პატრიოტთა გათავისუფლებას და საფრანგეთის რევოლუციის მტრების ქონების კონფისკაციას და მათ ღარიბ პატრიოტთა შორის გადანაწილებას. 13 მარტის (23 ვანტოზი) დეკრეტი მიმართული იყო შეთქმულებაში მონაწილეთა და რევოლუციის მტრების წინააღმდეგ გასატარებელ ახალ ღონისძიებებს.

26 თებერვლის და 3 მარტის (8 და 13 ვანტოზის) დეკრეტებს რევოლუციის მონაწილე პიერ გასპარ შომეტი დეკრეტთაგან ყველაზე დემოკრატიულ დეკრეტად ასახელებდა. ჟორჟ ლეფევრი საკუთარ ნაშრომებში დიდ ყურადრებას უთმობდა რევოლუციის აგრარულ პრობლემათა კვლევას. „ვანტოზის დეკრეტები" მას განხილული აქვს ნაშრომში „აგრარული საკითხი ტერორის ეპოქაში". იგი თვლიდა რომ ეს დეკრეტები გამოწვეული იყო პოლიტიკაში იმ მომენტისათვის დამდგარი პრობლემების გადასაჭრელად.ის ამბობდა, რომ ეროვნული ქონების გაყიდვა არხდებოდა ღარიბთა სასარგებლოდ და ისინი მიწის გარეშე რჩებოდნენ. შესაბამისად თუ რევოლუციურ მთავრობას სურდა მმართველობის გაგრძელება მათ ეს პრობლემა უნდა მოეგვარებინათ ღარიბ-ღატაკთათვის მიწის მიცემის გზით.ასევე საინტერსოა ის ფაქტიც, რომ ეს დეკრეტი მიიღეს მაშინ როდესაც წყდებოდა ებერისტთა ოპოზიციის საკითხი. ანუ სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ დეკრეტების დედააზრი იყო ქვეყნის ღარიბი ფენისათვის ქონების გადაცემა რევოლუციის მტრების ხარჯზე.ამ დეკრეტებით იაკობინელებმა მასები მათ სასარგებლოს განაწყვეს და ებერისტების გავლენა შეასუსტეს ზუსტად მაშინ როდესაც ისინი ტერორის პერიოდში სიკვილით იქნენ დასჯილნი.საინტერესოა, რომ ეს რეფორმები თავად ებერისტების მიერ იყო წინწამოწეული.

ჟან ჟორესის აზრით „ვანტოზის დეკრეტებს" რობერსპიერი იყენებდა არამარტო ებერისტების გასანადგურებლად, არამედ ამზადებდა ნიადაგს თვით დანტონის სიკვდილით დასასჯელად. მისი აზრით რობერსპიერი ამ დეკრეტების საშუალებით ცდილობდა, რომ რესპუბლიკაში შეექმნა მოსახლეობის ფენა, რომლებიც იქნებოდნენ ახალი რესპუბლიკის დასაყრდენი. ამ აქტების მეშვეობისთ რევოლუციის ექსპროპრიაციის საგანი ხდებოდა, როგორც ფეოდალური ასევე მტრების ხელში და ბურჟუაზიის საკუთრებაში არსებული ქონებაც.

ლიტარატურა
----------

* *კიღურაძე გივი*, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები, 69, თბილისი: სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1958. — გვ. 351-357.
**ივა ბერაძე** (დ. 28 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1981), პროფესორი (1988). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2014).

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1964-1966 წლებში მუშაობდა ყვარელში ექიმ-ოფთალმოლოგად, 1966 წლიდან იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის (შემდგომში — სახელმწიფო სამედიცინო აკადემია) ასპირანტი, უმცროსი, შემდეგ, უფროსი ლაბორანტი, ასისტენტი, დოცენტი, პროფესორი, 1988 წლიდან — თვალის სნეულებათა კათედრის გამგე. 1999-2004 წლებში — სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის პრორექტორი სამეცნიერო დარგში, 2004 წლიდან — აკადემიის მაგისტრატურა-დოქტორანტურის დეპარტამენტის თავმჯდომარე, 1991-2000 წლებში — რესპუბლიკური ოფთალმოლოგიის ცენტრის დირექტორი.

ჯილდოები
--------

* 2000 — ღირსების ორდენი
* 2002 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)*(მედიცინის მეცნიერებათა დარგში შესრულებულ შრომათა ციკლისათვის — „თვალის მიკროქირურგიის დანერგვა და განვითარება საქართველოში 1970-1999 წლებში")*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივა ბერაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სიხარულიძე**. |

**ილია ლუკას ძე სიხარულიძე** (დ. 28 აგვისტო, 1889, ბუკისციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 7 იანვარი, 1963, თბილისი) — ქართველი პოეტი, პედაგოგი, რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებელი (1949).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის ოჯახში. ბავშვობა და ყრმობა სოფლად გაატარა. 1897-1902 წლებში სწავლობდა დიდივანის საეკლესიო ორკლასიან სკოლაში. სკოლის დასრულების შემდეგ ცდილობდა ჩაბარებას ოზურგეთის სასულიერო სასწავლებელში. გამოცდები ჩააბარა, თუმცა აღნიშნულ სასწავლებელში გლეხთა წოდებისთვის განკუთვნილ მოლოდ ერთ ვაკანტურ ადგილზე კონკურსი ვერ გაიარა. 15 წლის ყმაწვილზე წარუშლელი კვალი დატოვა 1905 წლის რევოლუციამ, რაც აისახა კიდეც მის პირველ ლექსებში. 1909 წელს ჩაირიცხა ხონის სამასწავლებლო სემინარიაში. 

პირველი ლექსი „სიმინდის ყანა" 1912 წელს გამოაქვეყნა ჟურნალ „ნაკადულში". აქედან მოყოლებული, პოეტი მთელი სიცოცხლის მანძილზე ემსახურებოდა საბავშვო ლიტერატურას და არაერთი შესანიშნავი ქმნილებით გაამდიდრა იგი. 1913 წელს დაასრულა სემინარია და მასწავლებლად დაინიშნა სუჯუნის ორკლასიან სასწავლებელში. 1915 წელს დაიბეჭდა მისი ლექსების პირველი კრებული. 1915-1917 წლებში ასწავლიდა ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელში. 1917 წლიდან იყო ბათუმის სამოქალაქო სკოლის პედაგოგი 1918 წლის მარტამდე, ოსმალეთის მიერ ქალაქის აღებამდე. 1919-1925 წლებში სწავლობდა მშობლიური უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის სიტყვიერების განყოფილებაზე. პარალელურად მასწავლებლობდა თბილისის უფროს დაწყებით სასწავლებელში. 1925-1932 წლებში ასწავლიდა თბილისის ვეტერინარიულ ინსტიტუტში. 1932-1945 წლებში ასწავლიდა თბილისის პირველ საშუალო სკოლაში ქართული ენასა და ლიტერატურას მასწავლებელი. ამავე დროს ნაყოფიერად იღწვოდა საბავშვო მწერლობაში. 1934 წლიდან უძღვებოდა საქართველოს მწერალთა კავშირის საბავშვო მწერლობის სექციას. 1952 წელს აღინიშნა მისი ლიტერატურული მოღვაწეობის 40 წლის იუბილე.

სიხარულიძის ლექსები სისტემატურად იბეჭდებოდა, აგრეთვე რუსულ, უკრაინულ, ბელორუსულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ საბავშვო ჟურნალებში და ცალკე წიგნებადაც გამოდიოდა. მარტო ქართულ ენაზე გამოცემულია პოეტის 20-მდე კრებული. მისი ლექსები სიმღერებად აქციეს ჩვენმა კომპოზიტორებმა რ. ლაღიძემ და ნ. ექსანიშვილმა. პედაგოგიურ მოღვაწეობასთან ერთად ეწეოდა თეორიულ მუშაობასაც. 1932-1939 წლებში სკოლებში ქართული ენის გრამატიკა მისი სახელმძღვანელოთი ისწავლებოდა. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საბავშვო თამაშობანი ლექსებად — ტფილისი, მე-3 სტამბა, 1925, 67 გვ.
* პურის მარცვლის თავგადასავალი — ტფილისი, სახელმწიფო გამომცემლობა, 1926, 36 გვ.
* აიწონა-დაიწონა: საბავშვო ლექსები — თბილისი, საბლიტგამი, 1958, 76 გვ.

ლიტერატურა
----------

* (2013) "ილია სიხარულიძე", *მწერალთა ავტობიოგრაფიები*, წიგნი I. თბილისი:  ლიტერატურის მუზეუმი,   გვ. 589-593. ISBN 978-99940-28-84-9.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 323, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია სიხარულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვანო ჯავახიშვილი** (დ. 7 ოქტომბერი, 1982) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. 2019 წლამდე 16 წლის განმავლობაში მუშაობდა ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ში. 2019 წლამდე „რუსთავი 2"-ზე მიჰყავდა გადაცემა ვანო ჯავახიშვილის შოუ. მონაწილეობას იღებდა „კომედი ჯგუფის" გადაცემა „კომედი შოუს" სკეტჩებში. 2019 წლის აგვისტოში დატოვა ტელევიზია და გადავიდა „მთავარ არხზე",, სადაც გადაცემის ჩვენება გაგრძელდა 2022 წლის 10 ივნისამდე. შემდეგ ის და მისი გუნდი „ტვ პირველზე" გადავიდნენ, სადაც გადაცემის ეთერში გასვლა გაგრძელდება.

ფილმოგრაფია
-----------

* 2013: „MR. ძიძა" რეჟ. ირაკლი ოქიტიშვილი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვანო ჯავახიშვილის შოუ

სქოლიო
------

1. ↑  ვანო ჯავახიშვილი რუსთავი 2-ს ტოვებს.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-17. ციტირების თარიღი: 2020-10-15.
2. ↑  ვანო ჯავახიშვილთან ერთად
3. ↑  "ვანოს შოუ" ტვ პირველზე გავა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-09-02. ციტირების თარიღი: 2022-09-11.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვანო ჯავახიშვილის ოფიციალური გვერდი Facebook-ზე
**დრონოვის სახლი** (რუს. Дом Дронова) — ორთსართულიანი აგურის სახლი ტაგანროგში. შეტანილია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების რეესტრში. სახლი აგებულია 1850 წელს. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 41.

ისტორია
-------

ქალაქ ტაგანროგში პეტროვსკაიას ქუჩა ნომერ 41-ში ამჟამად მდებარე სახლის ნაცვლად იდგა ორსართულიანი სახლი ოთხი ფანჯრით. 1850 წელს სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ქალს ა. კ. ვოროშილკინას. 1862 წელს სახლი გადაკეთდა სხვა პროექტის მიხედვით. სახლს გვერდებიდან ჰქონდა დიდი აივნები, რომლებიც ეყრდნობოდა თუჯის ბოძებს. მარცხენა აივანი მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგაც არსებობდა.

1862-1880 წლებში სახლი ეკუთვოდა ვაჭარ ტრეტიაკოვის ოჯახს. 1890 წელს სახლი ეკუთვნოდა ორმხრივ საკრედიტო საზოგადოებას. 1898 წელს სახლის პატრონი იყო ვაჭარი ტრეხტეროვი, 1906-1915 წლებში კი სახლი ეკუთვნოდა ს. ი. დრონოვს.

1907-1910 წლებში შენობაში განთავსდა ქალაქში პირველი კინოთეატრი „მირაჟი". კინოთეატრი გაიხსნა ადგილობრივი ღვინის მარნის მფლობელის ვ. კულიკის მიერ. ფილმები დემონსტრირებული იყო ორსკესტრის თანდასწრებით, რომელშიც უკრავდნენ ვიოლინოზე, ფორტეპიანოზე, ხოლო მოგვიანებით ნაწარმოებს ასრულებდა სიმებიანი კვარტეტი.

1908 წელს ვ. ი კულაკოვის პროექტის მიერ გაფართოვდა შენობის შესასვლელი მთავარი კარი, რომელიც გამოდიოდა პეტროვსკაიას ქუჩაზე კინოთეატრ „მირაჟის" საშუალებით. ვ.ი კულიკოვი აღნიშნულ სახლში ფლობდა სასურსათო მაღაზიას. 1910 წელს სახლი იყო ე. ი. ვინოგრადოვის მაღაზია „ჩაი და ყავა" ასევე ოჯახური რესტორანი „ოლიმპია".

1918 წელს სახლში განთავსებული იყო შრომის ბირჟა, 1926 წელს სახლში გიხსნა დაღესტნის მე-13 ქვეით ბრიგადის მთავარი შტაბი. ამჟამად ზემოაღნიშნული სახლი არის საცხოვრებელი და მასში ასევე გახსნილია მაღაზიები.

არქიტექტურა
-----------

დრონოვის ორსართულიანი სახლი აშენებულია სამხრეთ პროვინციალუური კლასიციზმის არქიტექტურის სტილში. სახლი თავისი სტილით ჰარმონიაში მოდის მის გარშეო მდებარე სახლებთან.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Гуляет старый Таганрог
* Объекты культурно-исторического значения города Таганрога на региональном уровне. Часть 2.
**ემილ ანტუან ბურდელი** (ფრანგ. Emile Antoine Bourdelle; დ. 30 ოქტომბერი, 1861 — გ. 1 ოქტომბერი, 1929) — ფრანგი მოქანდაკე, ოგიუსტ როდენის მოწაფე.

ავტოპორტრეტი
ბურდელი ანტიკურობის თაყვანისმცემელი იყო. ის ცხოვრობდა და მუშაობდა ისეთ პერიოდში, როდესაც კლასიკური ხელოვნება უკანა პლანზე გადიოდა და ადგილს უთმობდა თანამედროვე ხელოვნებას.

ბურდელის პირველი დამოუკიდებელი ნამუშევარია „ადამი", რომელიც ადასტურებს მის პროფესიულ ოსტატობას. ბურდელმა შეასრულა შეკვეთა „1870–1871 წლების ომში დაღუპულთა ძეგლი", სადაც კარგადაა ასახული ომის საშიში და საშინელი პერიოდი, იგრძნობა როდენის გავლენა. მისი ფორმები ნერვიულობით სავსეა, რაც უფრო გვიან ექსპრესიონიზმისათვის იქნება დამახასიათებელი. თუმცა ბურდელი გრძნობს, რომ ამგვარი ექსპრესია მას არ აკმაყოფილებს, მას სურს პლასტიურობის დაბრუნება არქიტექტონიკის კანონებში. ამ სურვილს ადასტურებს „აპოლონის თავი", რომელიც შესრულებულია მკაცრი, მკაფიო ფორმებით.

ლიტერატურა
----------

* ფოცხვერაშვილი, დიანა (2014). *ანტუან ბურდელი: ფრანგი მოქანდაკე*. თბ.:  ნეკერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ემილ ანტუან ბურდელი და არისტიდ მაიოლი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
ქრისტოგრამა იესოს ლოცვით, რუმინული წარწერა: *Doamne Iisuse Hristoase, Fiul lui Dumnezeu, miluieşte-mă pe mine păcătosul* („უფალო, იესო ქრისტე, ძეო ღვთისაო, შემიწყალე მე ცოდვილი").
**იესოს ლოცვა** — ფსიქო-სომატური ლოცვა, შემადგენელია ისიხაზმისა (Hesychastes - მშვიდი). გულისმიერი ლოცვის რთული ასკეტური სისტემა, სუნთქვის რეგულაციით, რომლის დროსაც მონაწილეობას იღებს ადამიანის მთელი არსება (სული და სხეული); მიიღწევა განწმენდა ქვენა ინსტინქტებისგან და ვნებათა დაცხრომა.

ლოცვა
-----

„უფალო, იესუ ქრისტე, ძეო ღმრთისაო, შემიწყალე მე ცოდვილი".

ისტორია
-------

IV-VIII საუკუნეებში ეგვიპტელი და სინელი ასკეტების მიერ რელიგიური და ეთიკურ-ასკეტური სწავლების მთელი სისტემა იქნა შემუშავებული. იგი ითვალისწინებდა გარკვეული მეთოდებისა და ხერხების შეთვისებას, რაც ადამიანს ღმერთთან მიაახლებდა, ეს ძალზე თავისთავადი მისტიკური მედიტაცია მოითხოვდა დადგენილი წესის დაცვას ლოცვისას, იესოს ლოცვის მრავალჯერად განმეორებას, სუნთქვის მოწესრიგებულობას, დროულ გალობას და სხვა.

იესოს ლოცვის მნიშვნელობა
------------------------

იესოს ლოცვის დაუფლება გარეგნულად, ბაგეებით ლოცვის განუწყვეტელ განმეორებას ნიშნავს. შინაგანად კი - გონების, ყურადღების გულში მოკრებას და მუდმივად უფლის წინაშე მყოფობას, რასაც თან ახლავს განსხვავებული ხარისხის გულის სითბო, მხურვალება და ყველა სხვა გულისწადილის განდევნა. იესო ქრისტემ ბრძანა: "ვერავინ მივა მამასთან, თუ არა ჩემ მიერ" (იოან. 14,6). ამდენად, მართლმადიდებლური თვალსაზრისით, ადამიანი, რომელიც ამ ლოცვას მოიხვეჭს, განხორციელებული უფლის ძალმოსილებასაც ითვისებს.

ღვთისმეტყველება
---------------

იესოს ლოცვის საღვთისმეტყველო დასაბუთებები მოცემულია თესალონიკელი მთავარეპისკოპოსის წმ. გრიგოლ პალამას ნაშრომში „ტრიადები წმიდა ისიხასტთა დასაცავად" (1338).

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*
დრუმლინი ირლანდიაში
დრუმლინი გერმანიაში
**დრუმლინი** (ინგლ. drumlin) — ძირითადი მორენით აგებული სერისებურად წაგრძელებული და ერთმანეთის პარალელურად ორიენტირებული, ელიფსური მოყვანილობის ბორცვები. ძველმყინვარული რელიეფის ფორმაა. წაგრძელებულია მყინვარის მოძრაობის მიმართულებით. სიმაღლე 5-დან 200 მ-მდე, სიგრძე ასეული მეტრიდან რამდენიმე კმ-მდე, სიგანე 10-დან 100 მ-მდე.

წარმოიქმნება ფსკერის მორენების გადატანისა და აკუმულაციის შედეგად. დრუმლინები ჯგუფურად გვხვდება პლეისტოცენური საფარული გამყინვარების გავრცელების რაიონებში, უმეტესად ვაკესა და მთისწინეთში, სადაც წარმოქმნიან ეგრეთ წოდებულ დრუმლინურ ლანდშაფტს, რომლის შემადგენლობასა და სტრუქტურაში ჭარბობს ძველმყინვარული დრუმლინური რელიეფის ფორმები, შესაბამისი კლიმატური, ჰიდროლოგიური და ნიადაგ-მცენარეული კომპონენტებით.

გავრცელებულია დაბლობ და მაღლობ ტერიტორიებზე, ყინულოვანი ფარისა და მყინვარული ხეობების ქვეშ და ბოლო მორენების სიახლოვეს. შედგება კაჭართიხნარისაგან, მაგრამ შედგენილობით შეიძლება სხვადასხვა იყოს. ზოგიერთი მათგანი შეიცავს ხრეშს. აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე თანამედროვე დრუმლინი წარმოდგენილია მყინვარული მასის ქვეშ ანტარქტიდაში, ისლანდიის პროგლაციალურ ზონასა და აგრეთვე შვეიცარიაში. ვეებერთელა დრუმლინური მინდვრები გვხვდება კანადაში, ესტონეთში, ფინეთში, ირლანდიაში, გერმანიაში, პოლონეთში, რუსეთსა და აშშ-ში. ნიუ-იორკის დრუმლინური მინდორი აერთიანებს დაახლოებით 10 ათასამდე დრუმლინს. დრუმლინები ბევრია აგრეთვე ბალტიისპირეთსა და ლენინგრადის ოლქში, რომლებიც მეოთხეული გამყინვარების გავრცელების არეს მიეკუთვნებიან. დრუმლინი ხშირად ასოცირდება ვერძის შუბლებთან.

დრუმლინები მიკვლეულია სახაში, პატაგონიაში, აფრიკაში და სხვა. 2019 წელს გავრცელდა ინფორმაცია ნამიბიაში აღმოჩენილი დრუმლინების შესახებ. სახელწოდება მომდინარეობს გელური სიტყვისგან „druim" და პირველად გაჩნდა 1833 წელს.

დრუმლინის მსგავსი ბორცვები გვხვდება აგრეთვე დიდი მდინარეების ხეობებში, სადაც არ ყოფილა დაფიქსირებული ძველი გამყინვარება. ასეთია მაგალითად, მდინარე ანგარის ხეობა რუსეთში.

სქოლიო
------

1. 1 2  ავტ. კოლექტივი. ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ. 2014, გვ. 91.
2. ↑  Goudie, A. S. ed. (2004). Encyclopedia of Geomorphology. pp. 282–284.
3. ↑  გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბ. ნეკერი, 1996, გვ. 71
4. ↑  გურამ ღონღაძე, მარიამ ახალკაციშვილი, გეოლოგიის საფუძვლები, თბილისი, 2018.
5. 1 2  Drumlin | Encyclopedia Britannica
6. ↑  Researcher unearths an ice age in the African desert
7. ↑  Пармурзин Ю.П. Карпов Г.В. Словарь по физической географии. 1994. с. 367
ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი 2007
**ვანგჩუკების დინასტია** (ტიბეტური დამწერლობა: **དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་བརྒྱུད་**) — ბჰუტანის სამეფო დინასტია. მათი მმართველობის დროს მოხდა ბჰუტანის ხელახალი გაერთიანება. თავიდან ისინი წარმოადგენდნენ ტრონგსას მმართველებს, თუმცა შეძლეს სხვა ლოკალური მმართველების დამორჩილება და ბრიტანეთის იმპერიის კეთილგანწყობის მოპოვება, რის შემდეგაც უგენ ვანგჩუკიმ მიიღო ბჰუტანის მეფის ტიტული რაც ითვლება დინასტიის დასაწყისად. 

* უგენ ვანგჩუკი (1861—1926) — ბჰუტანის პირველი მეფე, რომელმაც შეძლო ქვეყნის გაერთიანება და ახალი დინასტიის შექმნა.
* ჯიგმე ვანგჩუკი (1902/1906—1952) — მეორე მეფე, მის პერიოდშიც ქვეყანა იზოლაციონალისტურ პოლიტიკას აგრძელებდა.
* ჯიგმე დორჯი ვანგჩუკი (1929—1972)
* ჯიგმე სინგე ვანგჩუკი (1955—2006)
* ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი (1980—დღემდე)

ბჰუტანმა 2007 წელს აღნიშნა დინასტიის 100 წლის იუბილე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბჰუტანის პოლიტიკური სისტემა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bhutan's Royal Family. RAO online. ციტირების თარიღი: 2011-08-10.
**დროსის სახლი** (რუს. Дом Дросси) — უძველესი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია 1850-იან წლებში. მდებარეობს რაბინოვიჩისა და რაფაილოვიჩის სახლებს შორის. დროსის სახლი რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 22.

ისტორია
-------

დროსის სახლი აგებულია 1850-იან წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის, პურის კომერსანტის ა. დროსის მიერ. სახლი განეკუთვნება ჩეხოვთან დაკავშირებული ძეგლების სიას. ანტონ ჩეხოვი იყო სახლის მფლობელის ვაჟის ანდრეი დროსის თანაკლასელი და ზოგჯერ მათ სტუმრობდა ხოლმე. ანტონს იზიდავდა კულტურული ატმოსფერი, რომელიც ყვაოდა ამ ოჯახში, მათი მუსიკალური საღამოები და საოჯახო სპექატაკლები.

1925 წელს ტაგანროგში მოხდა სახლების საერთო მუნიციპალიზაცია, სახლებისა, რმელთა საერთო ფართობიც 100 კვ. მ-ზე მეტი იყო. ყოფილ მფლობელებს გადაეცათ პატარა ოთახები საკუთარ სახლში, ან გადავიდნენ სხვა ბინებში. აღნიშნული მუნიციპალიზაციის ფარგლებში დროსის სახლიც კომუნალურ ბინებად დაყვეს. 

1930-იან წლებამდე სახლში ცხოვრობდა ანდრეი დროსის უმცროსი და მარია სტეიგერი, რომელიც დარჩენილია ა. ჩეხოვის ბავშვობის მოგონებებში.

სახლის ფასადზე დაკიდულია მარმარილოს მემორიალური დაფა ტექსტით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ სახლში გიმნაზიის მოსწავლეები დგამდნენ სამოყვარულო სექტაკლებს. ზოგჯერ მისი ავტორი და შემსრულებელი იყო ანტონ ჩეხოვი." |
|  |  |

ამჟამად დროსის სახლის, ისევე როგორც სხვა სახლების ფასადი საშინელ მდგომარეობაშია, რომელიც გაამწვავა ე. წ. „სარემონტო ინიციატივებმა". სახლის შესაკეთებელი სახსრები მუნიციპალურმა მთავრობამ ვერ გამოძებნა ვერც ანტონ ჩეხოვის 150 წლის იუბილისთვის და ვერც მოგვიანებით.

არქიტექტურა
-----------

დროსის ორსართულიანი სახლი ძალიან მოკრძალებულია, არ გამორჩევა რაიმე არქიტექტურული გადაწყვეტილებებით.

ცნობილი მობინადრები
-------------------

* ანდრეი დროსი (1860-1918) — რუსი ოფიცერი, ანტონ ჩეხოვის გიმნაზიელი მეგობარი.
* ანტონ ჩეხოვი (1860-1904) — ცნობილი რუსი მწერალი, მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკოსი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Киричек М. С.* Дросси дом // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 330. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. ↑  *Дросси-Стейгер М. Д.* Юный Чехов / *Публ. Н. А. Роскиной* // Литературное наследие. — 1960. — Т. 68. — С. 538—541.
3. ↑  *Нетреба Ф.* Валентин Моисеенко: «Каждый на своем месте должен хорошо делать свою работу»[*მკვდარი ბმული*] // Парламентский вестник Дона. — 2012. — № 6.
4. 1 2  *Роскин А.* Чехов. — М.: Детгиз, 1959. — 176 с.
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **იოდასაფი.** |

იოსაფის ქრისტიანული ილუსტრაცია, XII საუკუნის ხელნაწერი.
**„ვარლაამი და იოასაფი"**, *„ვარლამი და იოსაფატი"* („Barlaam kai Joasaph") — შუა საუკუნეების ბიზანტიური რომანი, ბერძნულ ენაზე მოღწეული ჰაგიოგრაფიული თხზულება. მისი სიუჟეტი ბუდა ლეგენდის სანსკრიტულ რედაქციას უკავშირდება. გადმოსცემს ინდოეთის მეფის ვაჟის იოასაფის გაქრისტიანების, ტახტზე ხელის აღებისა და თავის მოძღვართან, ვარლამთან, უდაბნოში წასვლის ამბავს. თხზულებაში ჩართულია აღმოსავლური წარმოშობის და სახარებიდან გადმოღებული იგავები, ქრისტიანული პოლემიკური დოგმატიკური ლიტერატურიდან ნასესხები ადგილები. მსუბუქი თხრობითი სტილი ოსტატურადაა შეზავებული „წმიდა მამათა" თეოლოგიასთან. XI საუკუნეში შესრულებული ლათინური თარგმანის მეშვეობით რომანი ფართოდ გავრცელდა ევროპაში. XII საუკუნიდან მოყოლებული (სარაინდო რომანი „პარციფალი"), თვალსაჩინოა მისი გავლენა ევროპული ლიტერატურის ბევრ თხზულებასა და მწერალზე (უ. შექსპირისა და ლ. ტოლსტოის ჩათვლით).

თხზულების სიუჟეტის სანსკრიტიდან ბერძნულ ენაზე მიგრაციისა და „ვარლაამი და იოასაფის" ავტორობის საკითხი თანამედროვე ბიზანტინისტიკის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. აღიარებულია, რომ სანსკრიტიდან ბერძნულამდე არსებობდა სულ ცოტა ორი შუალედური რედაქცია — ფალაური და არაბული. არის აგრეთვე თვალსაზრისი, რომ არაბულსა და ბერძნულს შორის დგას ქართული ვერსია („სიბრძნე ბალავარისი"). ბერძნული და ლათინური ხელნაწერთა ტრადიციის კვალად, ბიზანტინისტიკაში ჯერ კიდევ პოპულარულია აზრი, რომ რომანის ავტორია იოანე დამასკელი. XI საუკუნის ბერძნული, ლათინური და ქართული ცნობები კი ავტორად ექვთიმე იბერს (ექვთიმე მთაწმიდელს) ასახელებს. ამ თვალსაზრისის მეცნიერების არგუმენტაცია 1931 წელს წარმოადგინა პ. პეეტერსმა. დღეისათვის იგი დასტურდება შემდეგი ფაქტორებით: 

* ექვთიმე მთაწმიდლამდე ბერძნულ ენაზე არ არსებობდა რომანის არც ხელნაწერები, არც დამოწმება სვინაქსარებში, არც რაიმე რემინისცენცია, გადაკრული მნიშვნელობაც კი;
* თხზულების გამოჩენის ადგილი არის ათონის მთა, სადაც მოღვაწეობდა ექვთიმე მთაწმიდელი;
* მსგავსი მეტაფრასული სტილის ჰაგიოგრაფიული თხზულება შეუძლებელია ჩამოყალიბებულიყო მეტაფრასტიკის წარმოშობამდე - ექვთიმე მთაწმინდელის მოღვაწეობის დრომდე.
* ბერძნული, არაბული და ქართული რედაქციათა საერთო ნაწილში ბერძნული ტექსტი შორდება არაბულს და უახლოვდება ქართულს.

ლიტერატურა
----------

* *ყაუხჩიშვილი ს.* ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ. 1973;

* *ხინთიბიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 303-304.
ვერცხლის მონეტა იაჰვეს გამოსახულებით. სპარსეთის ბატონობის ხანა. 
„იეჰოვა" გამოსვლა 6:3  
(1611 *მეფე ჯეიმზის თარგმანი*)
**იეჰოვა**, **ჲაჰვე** (ძველქართული იეღოვა, ეღოვა, ეგოვა) — ივრითისეული ოთხასოეულ „ტეტრაგრამატონის" ჲჰვჰ, יהוה-ის ლათინური ვერსია, რომელიც გავრცელდა სხვადასხვა ენებში. იგი აბრაამისეული რელიგიების ორ განაყოფში - იუდაიზმსა და ქრისტიანობაში გვხვდება. წარმოადგენს ისრაელის ღმერთის და მამა-ღმერთის საკუთარ სახელს. გამოიყენება ძველ აღთქმაში (თანახი). ბიბლიის თანახმად, უფალი გამოეცხადა ებრაელ ხალხს მოსეს დახმარებით.

ეტიმოლოგია
----------

ტეტრაგრამატონის ქართულად თარგმნის მრავალი ვარიანტი არსებობს, მათ შორის: 

* „მე ვარ, რომელიც ვარ"
* „მე ვარ, რომელიც იყო, არის და იქნება"
* „მე ვარ და მე ვიქნები შენთან"
* „მე ვქმნი და გარდავქმნი ყოველივეს"
* „მე ვანთავისუფლებ"

ტეტრაგრამატონი წარმოდგენილია ბიბლიის ტრადიციულ, მასორეტულ ტექსტებში, ხოლო უძველესი ლათინური ტრანსლიტერაცია მიეკუთვნება XIII საუკუნეს.

ტეტრაგრამონის უძველესი სკრიპტები. ფინიკიური (ძვ.წ. XI - III ს.ს.), არამეული (ძვ.წ. X - I ს.ს.), ახალებრაული ე.წ. კვადრატული. იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ.
ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ტეტრაგრამატონის თანამედროვე გამოთქმა „იეჰოვა" უნდა უკავშირდებოდეს ჲჰვჰ-ს. ის ივრითში ღმერთის ერთ-ერთი ტიტულის „ადონაი"-ს კომბინირებულ ვარიანტს წარმოადგენს XII საუკუნიდან. თუმცა ზოგიერთი მოწმობით, ეს ფორმა გვხვდება ჯერ კიდევ გვიანი ანტიკური ეპოქის ბოლოს (V საუკუნეში). აზრთა სხვადასხვაობის მიუხედავად, მკვლევართა უმეტესობა თანხმდება, რომ ტეტრაგრამატონის ყველაზე ზუსტი ვოკალიზება თორას ძველ მანუსკრიპტებში (ძვ. წ VI ს) უნდა ყოფილიყო ჲაჰვჱ, ჲაჰვე. თუმცა ეს საკითხი დღემდე სადავოა იმ მიზეზთა გამო, რომ ღმერთის საკუთარი სახელის წარმოთქმა იუდაიზმში ისევე, როგორც ადრეულ ქრისტიანობაში აკრძალული იყო პატივისცემის მიზნით. 

მიიჩნეოდა, რომ არასრულყოფილ არსებას-ადამიანს ღმერთის წმინდა სახელი არ უნდა წარმოეთქვა, მისდამი შეურაცხყოფის თავიდან აცილების მიზნით. ღმერთის სახელს მხოლოდ უმაღლესი მღვდელმსახური წარმოთქვამდა წელიწადში ერთხელ, ქიფურის დღესასწაულზე. მისი მნიშვნელობა სცილდება ყოფის იდეას ფილოსოფიური გაგებით და მოიცავს ღმერთის მონაწილეობას ისრაელის ისტორიაში. ამიტომ ტეტრაგრამატონს ჩვეულებრივ კითხულობდნენ როგორც „ადონაის" („უფალო ჩემო და ღმერთო ჩემო") ან ღმერთის კიდევ ერთ-ერთი ტიტულის, „ცაბაოთ" („საბაოთ") ზეცათა უფლის სახით. ამიტომაც დღესდღეობით ტეტრაგრამატონის ზუსტი ვოკალიზება დაკარგულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფომაცია კათოლიკურ ენციკლოპედიაში
* ინფორმაცია ებრაულ ენციკლოპედიაში
* იეჰოვა
* იეჰოვას მოწმეები
**ემზარ ჯგერენაია** (დ. 16 ოქტომბერი, 1963, გურძემი, მარტვილის რაიონი) — ქართველი პედაგოგი, სოციოლოგი, სოციოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას.

ბიოგრაფია
---------

ემზარ ჯგერენაია დაიბადა 1963 წლის 16 ოქტომბერს, მარტვილის რაიონის სოფელს გურძემში. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი სოციოლოგის სპეციალობით.

1990-1993 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრის ასპირანტი, ხოლო 2000-2003 წლებში ბოხუმის უნივერსიტეტში (გერმანია) დოქტორანტი, 2002 წელს გაიარა სტაჟირება ბაიროიტის (გერმანია) უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრაზე. 1994-2003 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი, ფილოსოფიისა და სოციოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სასწავლო დარგში. 1998 წლიდან მუშაობს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის მეცნიერების, კულტურისა და სამოქალაქო განათლების დეპარტამენტის დირექტორად. 1987-1998 წლებში იყო საერთაშორისო საზოგადოება „სამართლიანი არჩევნების" აღმასრულებელი დირექტორი; 1999-2002 წლებში პოლიტიკური კონსალტინგის და კვლევების კოორდინატორი (ვენის გამოყენებითი პოლიტიკის ცენტრი); 2003 წლიდან ენისა და კულტურის უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის უფროსი მასწავლებელი; 2003-2005 წლებში საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი; 2006 წლიდან დღემდე ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 2012–2015 წლებში მონაწილეობდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ბერლინის ლიტერატურისა და კულტურის კვლევის ინსტიტუტის ერთობლივ კვლევით პროექტში: „საქართველოს სემანტიკა კავკასიასა და შავ ზღვას შორის". არის სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „მოდერნულობის თეორიები": კრებული (თანაავტორი). - თბილისი, ილიას სახელმწ. უნ-ტი, 2010. - 167გვ.. - ISBN 978-9941-18-024-8
* „საჯარო ლექციები" = Public lectures (რედაქტორი). - თბილისი, გამ-ბა „ეროვნული მწერლობის" სტ. 2009. - 372გვ. - ISBN 978-9941-0-0520-6
* „უმაღლესი განათლების ევროპული სივრცისკენ": ბოლონიის პროცესის ძირითადი დოკუმენტები : [კრებული] (შემდგენელი). - თბილისი, 2005. - 94გვ.. - ISBN 99940-710-3-3
* „ქართული სუფრა და სამოქალაქო საზოგადოება" (ავტორი). - თბილისი, CIPDD, 2004. - 78გვ.. - ISBN 99928-37-04-7
* „ნარკვევები რელიგიის სოციოლოგიის შესახებ" (მთარგმნელი). - თბილისი, მარსი, 2004. - 413გ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ემზარ ჯგერენაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ემზარ ჯგერენაია — ილიას უნივერსიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  ემზარ ჯგერენაია. ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 17 მაისი, 2018.
2. ↑  ემზარ ჯგერენაია – ბიოგრაფია. ბურუსი. ციტირების თარიღი: 17 მაისი, 2018.
3. ↑  ემზარ ჯგერენაიას ბიოგრაფია. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ციტირების თარიღი: 17 მაისი, 2018.