recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გოშთელიანების მაჩუბი და საცხოვრებელი სახლი** — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. იგორ გოშთელიანის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი კომპლექსი დაბა მესტიის ერთ-ერთ მეტად საგულისხმო არქიტექტურულ სიძველეს წარმოადგენს, რომლის ძირითადი ნაწილი დღემდე ფუნქციონირებს. ხუთსართულიანი კოშკისა და სამსართულიანი სახლის ერთიან ქვის კორპუსად შეკრული კომპლექსი ლანჩვალის არქაულ ნაგებობათა შორის მასშტაბურობითა და მრავალგზის გადაკეთებებით იქცევს ყურადღებას. კარმიდამოს ჩრდილო-დასავლეთ პერიმეტრზე აღმართული ნაგებობები ერთმანეთს ედგმის და ღიობებით დანაწევრებული მასიური კედლები სამხრეთის მხარეს, შიდა ეზოსკენ არის გახსნილი. კვადრატული გეგმარების კოშკი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეშია მოქცეული. კოშკი განზე გასული, რამდენადმე ტლანქი პროპორციებით იქცევს ყურადღებას. სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით ორიენტირებული კედლები ზურგით ოდნავ მიწაშია შეჭრილი. კოშკის დასავლეთ კედელს ახალი დროის, ერთსართულიანი ნაგებობა ედგმის, ხოლო ჩრდილოეთის ფასადს თითქმის სანახევროდ ფარავს მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრის, ან მეოცე საუკუნის დასაწყისის დროინდელი საცხოვრებელი სახლი. საცხოვრებელი სახლი აღმოსავლეთ-დასავლეთის ღერძზე წაგრძელებულ, სწორკუთხა გეგმარების შენობას წარმოადგენს. მეტწილად ყორე ქვით ნაშენი კედლები გარედან კირით, ან უფრო გვიანდელი, გაჯის ნალესობით არის დაფარული. სახლის დასავლეთ ფრთას პერპენდიკულარულად ედგმის თითქმის ყრუ კედლებით წარმოდგენილი კიდურა რიზალითის მსგავსი მინაშენი. ეს უკანასკნელი უშუალოდ ედგმის კოშკს და მხოლოდ პირველი სართულზე შესასვლელი ღიობებით დანაწევრებული; მათ შორის მარცხენა თაღოვან-ტიმპანიანი, ვიწრო და მაღალი კარი მინაშენის შიდა სივრცეს უკავშირდება, ხოლო მარჯვნივ გაჭრილი მაღალი და განიერი თაღი ქვის კორპუსში გაყვანილ გვირაბს მონიშნავს. ორფერდა ხის ჭერით გაფორმებული გვირაბი მაღალი ჭიშკრით ეზო/გზისკენ იხსნება; ყურადღებას იქცევს რადიალურად დაწყობილი ფიქალით გამოყვანილი გაშლილი თაღი, რომელშიც ტმპანის სადა ფილაა ჩადგმული. სახლის აღმოსავლეთ ფრთა ორსართულიანი ლალჩის მსგავსად არის კონსტრუირებული, რომლის ეზოსპირა, სამხრეთის კედლები ღია არის დატოვებული. ამავე მინაშენის ზურგის კედელში, პირველ სართულზე ეზოსკენ გამავალი თაღოვანი გასასვლელია დატოვებული. ლალჩის მეორე სართულზე მოწყობილია კიბის უჯრედი, რომლითაც სახლის მეორე სართულის ფართო აივანი მესამეს უკავშირდება. საკუთრივ სახლის სამხრეთ ფასადი აივნებზე გამომავალი, მაღალი და განიერი კარ-სარკმლის ღიობებით არის დანაწევრებული; მათი გეგმარების ხასიათი მეოცე საუკუნის შუა ხანებს, ან შემდგომ პერიოდს უკავშირდება - შესაძლოა, სახლის მშენებლობაც ამავე პერიოდს უკავშირდებოდეს. სახლის ამჟამინდელი ხის კონსტრუქციები, როგორიცაა აივნის კვადრატული ბოძები, სადად შეფიცრული მოაჯირი და საბურავის კოჭები, შედარებით ახალია. პირველი სართული სამეურნეო დნაიშნულებით, მაჩუბად გამოიყენება. მისი კედლები დაზიანებულია, მრავლად არის ნესტის და გამომარილების კვალი, ასევე მაჩუბში შემორჩენილია ხის ლეჭუნდირი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

1. 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35051
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კობახიძე**. |

**დავით კობახიძე** (დ. 4 მარტი, 1885, სამტრედია — გ. 5 მაისი, 1947, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1929).

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა რკინიგზის სასწავლებელში, შემდეგ კი ქუთაისის გიმნაზიის კერძო კურსებზე. ახალგაზრდობიდანვე გატაცებული იყო თეატრით; აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში, მონაწილეობდა ავჭალის აუდიტორიის წარმოდგენებში. 1903 წელს შეეცადა რევოლუციური თატრალური ჯგუფის ჩამოყალიბებას; მართავდა წარმოდგენებს მუშებისათვის, დგამდა სოციალური შინაარსის პიესებს; თებერვლის რევოლუციის შემდეგ შექმნა რევოლუციური მიმართულების მოძრავი თეატრი - პროლეტარული მოგზაური დასის („დემოსის") სახელწოდებით, რომელმაც 1920 წლამდე იარსება. 1923 წელს მისი ინიციატივით, შემოქმედებითი კადრების შექმნის მიზნით შეიქმნა ტექნიკუმი, რომლის ბაზაზე 1924 წელს გაიხსნა „პროლეტკულტის წითელი თეატრი", რომელმაც 1926 წლამდე იარსება; აქ მან განახორციელა: ვერჰარნის „რიჟრაჟი", სპექტაკლი „აჩრდილი დადის ევროპაში", ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო"; 1929-1937 წწ. ხელმძღვანელობდა მის მიერვე დაარსებულ მოძრავ საკოლმეურნეო თეატრს; 1933 წელს ჩამოაყალიბა თეატრი მესტიაში; იყო მთელი რიგი სარაიონო თეატრების ხელმძღვანელი; ბოლო წლებში აწყობდა მოძრავ ჯგუფებს კოლმეურნეობების კულტურული მომსახურების მიზნით; დაწერილი აქვს წიგნი „იატაკქვეშა თეატრი".

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 565.
* ხელოვნების კალენდარი: თეატრი, მუსიკა, კინო.- თბ. 1995. -გვ.19

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით კობახიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დავით გეგეშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დავით გეგეშიძე** (დ. 1 იანვარი, 1935, — გ. 2003) — ქართველი მეცნიერი, ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1985).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1945 წლის 1 იანვარს, ქალაქ ბაღდათში. 

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფოსის ფაკულტეტი. 1985-1995 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, ხოლო 1986 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა კათედრის გამგე.

გამოცემული აქვს შრომები, რომლებიც ეხება თანამედროვეობასთან რელიგიური ურთიერთობის პრობლემებს, რელიგიური რწმენისა და მეცნიერული ცოდნის ურთიერთობის საკითხებს, რელიგიური სექტანტობის გენეზისს და საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიას. მისი მონაწილეობით შედგენილია მეცნიერული ათეიზმის სახელმძღვანელოები და ლექსიკონები.

1995 წლიდან იყო საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. მიღებული აქვს საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკის წოდება (1982)

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 572.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით გეგეშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გორის ადმინისტრაციული შენობა** — გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ადმინისტრაციული შენობა. აშენებულია 1952 წელს, სტალინის გამზირისა და ი. ჭავჭავაძის ქუჩის გადაკვეთაზე არსებულ ცენტრალურ მოედანზე. არქიტექტორები — მიხეილ შავიშვილი, ზ. ცქიტიშვილი. მისამართი — სტალინის გამზირი №16. კლასიკური სტილის შენობაა, აქვს 3 სართული და სარდაფი. ფასადის მხარეზე გამოწეულია ფლიგელები და დაგვირგვინებულია მინის გუმბათით. მთავარ კორპუსს ფასადის ცენტრში გასდევს პორტიკი. სართულშუა სარტყელი პორტიკს ყოფს ორ იარუსად: I სართულის ცენტრალური შესასვლელი გადაწყვეტილია პარადული კიბეებისა და არკადის სახით, II სართული ტერასითა და 8-სვეტიანი კოლონადით შენობის მთელ სიმაღლემდე. სვეტები დანაწევრებულია კანელურებით და დაგვირგვინებულია ბეტონის კაპიტელებით. შენობას მთელ სიგრძეზე გასდევს რელიეფური ლავგარდანი. ფასადის მხარეს განთავსებულია აივნები. ფანჯრის ღიობები მორთულია ორნამენტებით. კედლები ტუფისაა, მოპირკეთებულია ეკლარის ქვით. 2008 წლის 3 აპრილს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. შენობის წინ იდგა იოსებ სტალინის ძეგლი.

* საერთო ხედი
* სტალინის ძეგლი შენობის წინ (დღეს აღარ დგას)
* ღამით

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გორის ადმინისტრაციული შენობა***

სქოლიო
------

1. ↑  ადმინისტრაციული შენობა. *memkvidreoba.gov.ge*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-09. ციტირების თარიღი: 9 ივნისი, 2020.
**თეთრაანთ კოშკი** — დგას მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ არანისის ზედა უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლის აღწერა
-------------

კოშკი სამსართულიანია, ცილინდრული (დიამეტრი 7,8 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია მესამე სართულის გადახურვის და კედლის დიდი ნაწილი; ჩამოშლილია მეორე სართულის გუმბათოვანი კამარის წვერი; გარედან კედლის ზედა ნაწილს საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოცვენილი აქვს.

კოშკში შესასვლელი მეორე სართულზეა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, მიწიდან 3 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წინ ქვის კონსოლური ბაქანია. პირველი სართული სრულიად ყრუა. გადახურულია აგურით ნაწყობი ნახევარსფერული გუმბათით. მეორე სართულს სხვადასხვა მხარეს ოთხი სათოფური აქვს, მათ შორის სამი შეწყვილებულია. შესასვლელი გადახურულია ქვის არქიტრავით. კარის გვერდებზე, კედელში პირველ და მესამე სართულებთან დასაკავშირებლად დატანებულია კიბეები, ამავე სართულზე ბუხარი და ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. მესამე სართულის შემორჩენილ კედელში ოთხი სათოფურიდან სამი შეწყვილებულია.

ლიტერატურა
----------

* *თ. დვალი*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 216.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
**ანზორ არველაძე** (დ. 25 ივლისი, 1941, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1965–1967 წლებში იყო ბორჯომისა და ბაკურიანის რაიონის ქირურგი 1967–1969 წლებში ქალაქის №1 საავადმყოფოს რეანიმატოლოგი. 1969–1971 წლებში ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის I ქირურგიული კათედრის ასპირანტი. 1971 წლიდან მუშაობს ამავე ინსტიტუტში: I ქირურგიული კათედრის ორდინატორად. 1974 წლიდან – ასისტენტად. 1979 წლიდან დოცენტად. ავტორია 59 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება წყლულოვან დაავადებებს. გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია რუსულ ენაზე: „ვაგოტომია წყლულოვანი დაავადებების ქირურგიაში".

1971 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სელექციური ვაგოტომია 12–გოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ.18
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006 ირინა ჯაფარიძე თბ. 2012 გვ. 302

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანზორ არველაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანზორ დიასამიძე** (დ. 5 ოქტომბერი, 1951) — ქართველი მეზღვაური. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
---------

ანზორ დიასამიძე დაიბადა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის რაიონის სოფელ გულებში 1951 წლის 5 ოქტომბერს. დაამთავრა ქალაქ ბათუმის საზღვაო სასწავლებელი 1971 წელს; ქალაქ ოდესის უმაღლესი საზღვაო-საინჟინრო სასწავლებელი 1987 წელს. 

1972 წლიდან საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს არაერთ ტანკერზე გაიარა ყველა საფეხური მატროსობიდან კაპიტნობამდე. 1987 წლიდან მეთაურობს საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს, მოგვიანებით კი „Anglo-Georgian Co"-სა და „ABC maritime Co"-ს გემების სხვადასხვა ეკიპაჟებს. 1998-2004 წლებში იყო ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის რექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში.

ახალგაზრდა მეზღვაურთა კადრების მაღალკვალიფიციურ დონეზე მომზადების მიზნით მისი ინიციატივითა და თაოსნობით ბათუმში დაარსდა საზღვაო პროფილის სასწავლო ცენტრი — „ანრი", რომელსაც უცვლელად თავადვე ხელმძღვანელობს. 2003 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანზორ დიასამიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ალექსანდრიის შუქურა
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად შექმნილი ნახატი
**ალექსანდრიის შუქურა** (აგრეთვე ცნობილი როგორც *ფაროსი*, ბერძ. Φάρος - შუქურა) მდებარეობდა ალექსანდრიაში, ეგვიპტე, აშენდა ძვ.წ. 279 წელს მე-3 საუკუნეში და მსოფლიოს შვიდ საოცრებათაგან ერთ-ერთად მიიჩნევა. მან ფუნქციონირება შეწყვიტა და თითქმის სრულიად დაინგრა მე-14 საუკუნეში მომხდარი ორი ძლიერი მიწისძვრის შედეგად. მისი ნარჩენები ნაპოვნი იქნა მყვინთავების მიერ 1994 წელს, შემდეგ კი სატელიტური ფოტოებით შუქურის დანარჩენი ნაწილები აღმოაჩინეს. შუქურის კოშკი სავარაუდოდ 134 მეტრის სიმაღლის იყო და იმ დროისთვის, დედამიწაზე არსებულ, ადამიანის მიერ აგებულ ყველაზე მაღალ ნაგებობათა სიაში, მეორე ადგილას უნდა ყოფილიყო ხეოფსის პირამიდის შემდგომ.

თეთრი ქვის ბლოკებით ნაგები კოშკი სამი ნაწილისგან შედგებოდა: ქვედა მართკუთხა პლატფორმა ცენტრალური ფუნდამენტით, შუა ოქტაგონური სექცია და მაღლა კი, მრგვალი სექცია. შუქურის თავში დიდი სარკე იყო დამონტაჟებული, რომელიც დღის განმავლობაში მზეს ირეკლავდა და მისი შუქი 100 კილომეტრზე აღწევდა, ღამე კი ცეცხლს ანთებდნენ. როგორც ალექსანდრიის ზარაფხანის რომაულ მონეტებზეა აღბეჭდილი, შუქურის პლატფორმის ოთხივე კუთხეში ტრიტონის ქანდაკებები იდგა. ასევე, რომაულ პერიოდში, კოშკის თავზეც უნდა მდგარიყო ერთი ქანდაკება. მოგვიანებით, მრავალი ადრეული ისლამური მეჩეთის მინარეთთა დიზაინი ფაროსის მსგავსი სამ-სექციანი პროექტით იქმნებოდა, რაც შუქურის დიდ არქიტექტურულ ზეგავლენაზე მეტყველებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰერკულესის კოშკი

ლიტერატურა
----------

* Harris, William V. and Giovanni Ruffini. 2004. *Ancient Alexandria Between Egypt and Greece*. Leiden: Brill.
* Jordan, Paul. 2002. *The Seven Wonders of the Ancient World*. Harlow: Longman.
* Polyzōidēs, Apostolos. 2014. *Alexandria: City of Gifts and Sorrows: From Hellenistic Civilization to Multiethnic Metropolis*. Chicago: Sussex Academic Press, 2014.
* Thompson, Alice. 2002. *Pharos*. London: Virago.
* Tkaczow, Barbara, and Iwona Zych. 1993. *The Topography of Ancient Alexandria: An Archaeological Map*. Warszawa: Zaklad Archeologii Śródziemnomorskiej, Polskiej Akadmii Nauk.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Lighthouse of Alexandria***

* Ancient History Encyclopedia – Lighthouse of Alexandria
* Description of Alexandria and the Pharos


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მსოფლიოს შვიდი საოცრება |
| --- |
|  |
| 
* ხეოფსის პირამიდა
* ბაბილონის დაკიდებული ბაღები
* ზევსის ქანდაკება
* ეფესოს ტაძარი
* ჰალიკარნასის მავზოლეუმი
* როდოსის კოლოსი
* ალექსანდრიის შუქურა
 |

 |
მთავარი ტექტონიკური სტრუქტურები ანატოლიის ფილის ირგვლივ
**ანატოლიის ფილა** — კონტინენტური ტექტონიკური ფილა, რომელიც ევრაზიისა და არაბეთის ფილისაგან გამოყოფილია შესაბამისად, ჩრდილოეთ ანატოლიისა და აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტით. თურქეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი მოქცეულია ანატოლიის ფილის ფარგლებში.

მეტად საყურადღებო მიწისძვრები რეგიონში ისტორიულად ნასხლეტის ჩრდილო გაყოლებაზე მიმდინარეობდა, მსგავსად ერზინჯანის 1939 წლის მიწისძვრისა. გამანადგურებელი 2023 წლის თურქეთ-სირიის მიწისძვრა მოხდა აქტიური აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტის გასწვრივ ნასხლეტ-ნაწევზე იქ, სადაც არაბეთის ფილა ჰორიზონტულად დაცურდა ანატოლიის ფილის სიახლოვეს. არაბეთის ფილის შეჯახება ევრაზიის ფილასთან შეიძლება „კუმშვის" ან ანატოლიის ფილის დასავლეთისაკენ მოძრაობის შედეგი ყოფილიყო. ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმის თანახმად, ანატოლიის ტრანსფორმული რღვევის სისტემა „შესაძლოა ყველაზე აქტიური იყოს მსოფლიოში".

აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტი მარცხენა ლატერალური ტრანსფორმული რღვევის სახით ქმნის საზღვარს არაბეთის ფილასთან. სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი კონვერგენტული საზღვარი გადის აფრიკის ფილასთან, რომელიც გამოვლინებულია ოკეანური ქერქის მკუშავი თავისებურებებით ხმელთაშუაზღვისპირეთის შიგნით, ისევე როგორც საკუთრივ ანატოლია კონინენტური ქერქის ფარგლებში და აგრეთვე სუბდუქციის ზონები ელინური და კვიპროსის რკალების გასწვრივ.

ტრანსფორმული საზღვრის ჩრდილოეთი კიდე ევრაზიის ფილასთან ერთად ქმნის ჩრდილოეთ ანატოლიის ნასხლეტის ზონას. არსებული კვლევების მიხედვით, ანატოლიის ფილა მოძრაობს საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით, ვინაიდან არაბეთის ფილა მას სამხრეთიდან აწვება, ხოლო ჩრდილოეთიდან ევრაზიის ფილა. ზოგიერთ წყაროში, ანატოლიის ფილა ჯერ კიდევ მოიხსენიება როგორც ევრაზიის ფილასთან დაკავშირებული კონტინენტური ქერქის „ბლოკი", თუმცა ჩრდილოეთ ანატოლიის ნასხლეტის შესწავლამ უჩვენა, რომ ანატოლია ევრაზიის ფილისაგან განცალკევებულია. ამჟამად ანატოლიის ფილა იკუმშება არაბეთის ფილით აღმოსავლეთიდან და ფორსირებულად დასავლეთისკენაა წაგრძელებული. აფრიკის ფილა დაძირულია ანატოლიის ფილის ქვეშ კვიპროსისა და ელინური რკალების გასწვრივ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსთან.

სქოლიო
------

1. ↑  7.8-Magnitude Earthquake Felt ‘Like the Apocalypse’ in Turkey and Syria
2. ↑  Here's what we know about what caused the Turkey earthquake
3. ↑  Eastern Turkey Seismic Experiment | Report from the IRIS Newsletter
4. ↑  American Museum of Natural History | Anatolian Fault, Turkey
5. ↑  The geodynamics of the Aegean and Anatolia: introduction
6. ↑  Global Positioning System measurements of present-day crustal movements in the Arabia-Africa-Eurasia plate collision zone. Journal of Geophysical Research: Solid Earth. 102 (B5): 9983–9999. 10 May 1997
7. ↑  Geochemistry, Geophysics, Geosystems An updated digital model of plate boundaries
**არნოლდ კარტოზია** (დ. 28 მარტი, 1909, ზუგდიდი — გ. 11 ივნისი, 1979) — ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

არნოლდ კარტოზია დაიბადა 1909 წლის 28 მარტს, ზუგდიდში. 1934 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქ. მოსკოვის კუიბიშევის სახელობის საიჟინრო-სამშენებლო უნივერსიტეტი. იყო მაგნიტოგორსკის კომბინატისა და მოსკოვის მეტროს ერთ-ერთი რადიუსის მშენებლობის უფროსი (1935-1937), ხოლო, 1937 წლიდან სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე თავისი ცოდნა და გამოცდილება მიუძღვნა საბჭოთა კავშირის ქვანახშირის მრეწველობას.

1937 42 წლებში ა. კარტოზია მუშაობდა დონბასის შახტების მშენებლობის რაიონის ინჟინრად, საწარმოო განყოფილების უფროსად, მთავარი ინჟინრის მოადგილედ „მთავარშახტმშენში", სსრკ-ის სახალხო მძიმე მრეწველობისა და ქვანახშირის სახალხო კომიტეტებში.

დიდი სამამულო ომის დასაწყისში ასრულებდა მთავრობის საგანგებო დავალებას საბჭოთა კავშირის აღმოსავლეთ რაიონებში ქვანახშირის საწარმოთა მუშაობის ორგანიზაციის საქმეში და ფრონტთან ახლოს მყოფი დონბასის შახტების ლიკვიდაციაში. 1942 43 წლებში იყო კომბინატ „ყუზბასნახშირის" უფროსის მოადგილე და სსრკ თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის რწმუნებული.

დონბასის გათავისუფლების მერე, 1947-1953 წლებში აქტიურ მონაწილეობას ღებულობდა გერმანელი ოკუპანტების მიერ დანგრეული დონეცკის აუზისა და მოსკოვის შემოგარენის სამთო საწარმოების აღდგენაში, ჯერ როგორც კომბინატ „დონბასშახტმშენის", შემდეგ კი „მთავარშახტაღმდგენის" უფროსი. შემდგომში იგი ხელმძღვანელობდა სსრკ-ის სამთო მრეწველობის სამინისტროს „მთავარცენტრშახტმშენს".

1952-1956 წლებში ა. კარტოზია „საქნახშირის" კომბინატის უფროსია და არჩეულია საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

1957 წლიდან მუშაობდა „სახმშენში" ხელმძღვანელ თანამდებობაზე; 1960 წლიდან გარდაცვალებამდე სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა სსრკ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტში. იყო ნახშირის , ტორფისა და ფიქლების განყოფილების უფროსის მოადგილე, სადაც დიდი სამუშაო ჩაატარა კაპიტალური მშენებლობის დაგეგმარებაში. მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით დამუშავებულ იქნა საბჭოთა კავშირის ნახშირის მრეწველობის ოთხი ხუთწლიანი გეგმა.

ყველგან, სადაც კი მუშაობდა, ა. კარტოზიამ თავი გამოიჩინა, როგორც ძლიერმა ორგანიზატორმა და ნიჭიერმა ხელმძღვანელმა, რითაც უდიდესი წვლილი შეიტანა სამთო მრეწველობის აღდგენა-განვითარებაში. ის ოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო ჟურნალ „შახტმშენის" რედკოლეგიის წევრი და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მის გამოცემაში.

ა. კარტოზიას ნაყოფიერი მოღვაწეობა აღინიშნა მაღალი სახელმწიფო ჯილდოებით: პირველი ხარისხის სტალინური პრემია დონბასის შახტების აღდგენისთვის (1948); ლენინისა და შრომის წითელი დროშის ორდენები; მინიჭებული ჰქონდა რუსეთის დამსახურებული ინჟინერ-მშენებლის წოდება.

მამის პროფესიული გზა გააგრძელა მისმა ვაჟმა ბორის კარტოზიამ (1940) — სამთო ინჟინერ-მშენებელი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, მოსკოვის სამთო ინსტიტუტის პირველი პრორექტორი; რუსეთის საბუნებისმეტყველო აკადემიის აკადემიკოსი (1993).

არნოლდ კარტოზია გარდაიცვალა მოსკოვში, 1979 წლის 11 ივნისს. დაკრძალულია კუნცევოს სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 5.- თბ. 1980, გვ.420
* ჯაფარიძე და სხვ. ; სამეცნ. რედ.: არჩილ ფრანგიშვილი. თბ. 2012, გვ.84

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არნოლდ კარტოზია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**არნო დანიელი** (ოქსიტ. Arnaut Danièl) — პროვანსელი ტრუბადური; ცხოვრობდა ინგლისის მეფე რიჩარდ I-ის კარზე; ასევე სამხრეთ საფრანგეთის სამეფო კარზეც. შემოქმედების წლებია 1180—1195.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით აზნაურმა განათლება მიიღო, მაგრამ, როგორც მისი „ბიოგრაფიიდან" ვიგებთ, „მეცნიერება სიმღერის გამო მიატოვა".
დანიელის ლირიკა ბუნდოვანია, ლექსები — მძიმე. მისი ცხოვრების მემატიანე აღნიშნავს, რომ არნომ „თხზვის დახვეწილი ფორმა ამჯობინა, ამიტომ მისი სიმღერებიც რთული გასაგები და დასამახსოვრებელია". მაგრამ დანტე მის შემოქმედებას აფასებდა და მას „სიყვარულის უპირველეს პოეტს" უწოდებდა. „ღვთაებრივი კომედიის" „სალხინებლის" XXVI-ე სიმღერაში პოეტ გვინდო გვინიცელის პირით მას საუკეთესო მელექსედ ასახელებს.

დანიელის შემოქმედება „ბნელი სტილის" მწვერვალია. დანიელმა ტრუბადურთა შორის პირველმა დაიწყო თავისი სიმღერების წერა სექსტინის ფორმით. მისი სექსტინა Lo ferm voler qu’el cor m’intra („ბრმა ვნებას, გულს რომ აპობს…") ისეთი პოეტების მიბაძვის საგნად იქცა, როგორებიცაა დანტე და პეტრარკა.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Record #118891641 // BnF catalogue général — Paris: BnF.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191'></a>
2. ↑
3. ↑  Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>
4. ↑  Eusebi, Mario (1995). L'aur'amara. Parma: Pratiche Editrice. ISBN 88-7380-294-X.
5. ↑  "fra tutti il primo Arnaldo Daniello, / gran maestro d'amore, ch'a la sua terra / anchor fa onor col suo dir strano e bello." Trionfo d'Amore, iv, vv. 40-42
**აპენცელერ ზენენჰუნდი** (გერმ. Appenzeller Sennenhund) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვეიცარიაში ანტიკური ხანა/XX საუკუნეში.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ჯიშის წარმოშობის შესახებ ზუსტი ცნობები არ მოიპოვება, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მისი წინაპრები იყვნენ სამხედრო მასტიფები, რომლებიც 2000 წლის წინ შვეიცარიაზე გამავალმა რომაელთა ლეგიონებმა დატოვეს. დახვეული კუდი კი მიუთითებს იმაზე, რომ მის წინაპრებს შორის შპიცებიც იყვნენ. ეს ლამაზი, გაწონასწორებული ძაღლების ჯიში შუა საუკუნეების დროიდან პოპულარულია შვეიცარიელ გლეხებს შორის. ამ ძლიერ ცხოველებს ურმებში აბამდნენ და ქალაქის ბაზრობებზე პროდუქტი გადაჰქონდათ. აპენცელერ ზენენჰუნდი შესანიშნავი მეცხვარე ძაღლია, ის სიხარულით უყრის თავს მსხვილრქოსან საქონელს, ცხვრებს და თხებს. კარგი მოდარაჯეა, ნადირს აფრთხობს თავისი დიდი ზომებით, სიძლიერით და მაღალი ხმით. 

XIX საუკუნეში ჯიშის წარმომადგენლების რაოდენობა შემცირდა და მიუხედავად იმისა, რომ აპენცელერ ზენენჰუნდი გადაშენებას გადაურჩა, შვეიცარიის ფარგლებს გარეთ იშვიათად გვხვდება. ვერ ეგუება ქალაის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. აქვს მოკლე, ხშირი ბალანი, რომელსაც სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად უძლებს სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა. აქვს საშუალო ზომის, მრგვალი თვალები. დახვეული კუდი გვხვდება ზენენჰუნდის მხოლოდ ამ სახეობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აპენცელერ ზენენჰუნდი***

* აპენცელერ ზენენჰუნდი (ინგლისური)
**არქტიკულ-ალპური მცენარეები**, *არქტიკული მთის მცენარეები* — მცენარეების ბოტანიკურ-გეოგრაფიული ჯგუფი, რომელიც გავრცელებულია, ერთი მხრით, ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის არქტიკულ ნაწილში, მეორე მხრით — უფრო სამხრეთით მდებარე მთების ალპურ ზონაში. 

გენეზისურად არქტიკულ-ალპური მცენარეები ორნაირია: მცენარე ან არქტიკულიწარმოშობისაა და შემდგომი მიგრაციით გავბრცელებულია სამხრეთ მთებში (მაგ. ქონდარა ბაია ლათ. Ranunculus pygmaeus გვხვდება ევრაზიულ არქტიკაში და ამავე დროს კარპატებსა და შვეიცარიის ალპებში), ან მისი წარმოშობის კერა სამხრეთ მთებშია, ხოლო თანამედროვე არეალი — არქტიკაში (მაგ. ფხიჯა - ლათ. Saxifraga oppositifolia გვხვდება როგორც ჰიმალაისა და შუა აზიის მთებში, ისე ევრაზიისა და ჩრდილოეთ არქტიკაში). საქართველო მცენარეებიდან არქტიკულ-ალპურ გავრცელებისაა ალპური მაჟარა (ლათ. Thalictrum alpinum), საგვიანო ლოიდია (ლათ. Lloydia serotina) და სხვა. არქტიკულსა და ალპურ ფლორას შორის ბევრია მონათესავე, ე. წ. ვიკარული სახეობები, რაც აგრეთვე მათი ისტორიის მაჩვენებელია.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 611.
**ალექსანდრე ხანჟონკოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Александру Ханжонкову) — რუსი კინემატოგრაფისტის ალექსანდრე ხანჟონკოვის ძეგლი, რომელიც გაიხსნა 2016 წლის 24 აგვისტოს, ბუდიონოვსკის პროსპექტზე, დონის როსტოვი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლზე მუშაობდა როსტოველი მოქანდაკე სერგეი ოლეშნია. ძეგლის გახსნის საზეიმო ცერემონიაში მონაწილეობდა ცნობილი მსახიობები და ტელეწამყვანები.

ისტორია
-------

კინემატოგრაფისტ ალექსანდრე ხანჟონკოვის ძეგლის შექმნისა და დადგმის იდეა ეკუთვნის ჟურნალისტ ლუბა სურკოვას. მან ამ წინადადებით მიმართა ქალაქის ადმინიტრაციას სადაც აღნიშნულ იდეას მხარი დაუჭირეს. ძალიან მალევე დაიწყეს მუშაობა ძეგლის ესკიზზე. შეიქმნა ორი საბოლოო ესკიზი და აქედან ერთ-ერთს შთაბერეს სიცოცხლე. ძეგლის ავტორი გახდა როსტოველი მოქანდაკე სერგეი ოლეშნია, კვარცხლბეკი შექმნა იური იაკოვლევის ძე დვორნიკოვმა, თუმცა მის შექმნაში სხვა არქიტექტორები და მოქანდაკეებიც იყვნენ ჩართული.

ქანდაკების დასადგმელი ადგილი შემთხვევით არ შეურჩევიათ, იგი მდებარეობს ალექსეევკის გიმნაზიის პირდაპირ, გიმნაზიისა, რომელშიც სწავლობდა რეჟისორი და სცენარისტი ალექსანდრე ხანჟონკოვი, ამ ადგილთან ახლოს მდებარეობს კინოსტუდია. ასევე იგეგმება ორი მემორიალური დაფის დადგმა: ერთი, შენობაზე სადაც სწავლობდა რეჟისორი და მეორე, იქ სადაც მან პირველად ნახა კინოფილმი.

კინემატოგრაფისტ ხანჟონკოვის ფიგურა ძველ ფოტოკამერასთან ერთდ ჩამოსხმულია ბრინჯაოსაგან. კვარცხლბეკის სიმაღლეა 2 მეტრი, ხოლო ძეგლის — 2,5 მეტრი. ძეგლის გახსნა გაიმართა სამოტივაციო კინოს საერთაშორისო ფესტივალის Bridge of Arts-ის პირველ დღეს. ქანდაკების გახსნაში მონაწილეობდნენ მსახიობები ირინა ბეზრუკოვა და ირინა ბაბენკო, ტელეწამყვანი დიმიტრი დიბროვი, პროდიუსერი ალან დეპარდიე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  В Ростове-на-Дону открыли памятник Ханжонкову
2. 1 2  В Ростове-на-Дону открыли памятник пионеру русского кино Ханжонкову.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-07. ციტირების თარიღი: 2017-06-01.
3. 1 2 3   Ростов-на-Дону: памятник «пионеру русского кинематографа» Ханжонкову готов]
4. 1 2  В Ростове-на-Дону открыт памятник пионеру русского кинематографа Александру Ханжонкову.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-07. ციტირების თარიღი: 2017-06-01.
**ანდრია სოლომონის ძე ღულაძე** (დ. 11 მარტი, 1857 — გ. 16 ივნისი, 1920) — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე.

1881-1911 წლებში იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი, 1904 წლიდან ორგანიზაციის სარევიზიო კომისიის წევრი. 1883-1885 წლებში იყო პირველი ქართული საბავშვო ჟურნალ „ნობათის" რედაქტორ-გამომცემელი, რომელიც იაკობ გოგებაშვილთან და ეკატერინე გაბაშვილთან ერთად დააარსა. 1911 წელს იყო გაზეთ „დილას" რედაქტორ-გამომცემელი.

ექვთიმე თაყაიშვილი თავის მოგონებებში, მოიხსენიებს, როგორც ნაკლებ განათლებულ, მაგრამ დიდი „ფართი-ფურთის და პრეტენზიის" კაცად, რომელსაც მეტად უყვარდა თავის წარმოჩენა, რის გამოც ხშირად ხდებოდა ილიას და აკაკის ქილიკის ობიექტი.

ცნობილი საზოგადო მოღვაწე იყო ანდრიას ძმა იაკობი, რომელიც ჯერ თბილისის მეხუთე, შემდეგ კი პირველ გიმნაზიას დირექტორობდა. ცნობილი მწერალი იყო ანდრიას ბიძაშვილი დომინიკა ერისთავი (განდეგილი), რომლის წარმატებაშიც ანდრიასაც მიუძღვის წვლილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანდრია ღულაძე, nplg.gov.ge
**ალექსანდრეს სვეტი** (რუს. Александровская колонна) — ძეგლი დონის როსტოვში, მდებარეობს ვიტი ჩერევიჩკინას სახელობის პარკში. ძეგლი გაიხსნა 1894 წელს თანამედროვე დონის როსტოვის ერთ-ერთ უბანში, რომელსაც ადრე დონის ნახიჩევანი ერქვა, ამჟამად კი დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონში შედის. ალექსანდრეს სვეტი ერთადერთი რევოლუციამდელი ძეგლია, რომელიც გადაურჩა საბჭოთა ხელისუფლებას. სვეტს გააჩნია ადგილობრივი მნიშვნელობის ეროვნული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

კოლონა 1907 წელს
ალექსანდრეს სვეტის საზეიმო გახსნა შედგა 1894 წლის 18 სექტემბერს. ძეგლი აღმართეს ალექსანდრე II-ის ტახტზე ასვლის 25 წლისთავის აღსანიშნავად. ადგილს, სადაც აღმართეს სვეტი ეწოდა ალექსანდრეს პარკი.

ძეგლი წარმოადგენს 11 მეტრიან სვეტს, რომელიც მთლიანად გრანიტისაგან არის დამზადებული, რომელიც მთავრდება რუსეთის გერბით. გერბი დგას კვადრატულ კვარცხლბეკზე. ადგილი სადაც დგას კვარცხლბეკი შემოსაზღვრულია ჯაჭვებით. ძეგლის არქიტექტორია ნიკოლაი დურბახი. 

აღმართვის დროს ძეგლის ოფიციალური სახელწოდება იყო „ალექსანდრე II-ის ძეგლი ნახიჩევანელი სომხებისაგან". 

საბჭოტა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ძეგლი არ დაუნგრევიათ. მოახდინეს მხოლოდ კვარცხლბეკზე არსებული ძეგლის მემორიალური დაფის დემონტაჟი, ასევე მოაშორეს სვეტის წვერზე არსებული ორთავიანი არწივი. 1994 წელს რეკონსტრუქციის დროს ორთავიანი არწივი კვლავ დააბრუნეს. ასევე დააბრუნეს განახლებული მემორიალური დაფა, რომელზეც ამჟამად აწერია: «იმპერატორ ალექსანდრე II-ის 25 წლის მეფობის პატივისცემის ნიშნად" და „დონის ნახიჭევანის სომხური თემისაგან 25·IX·1894".

* ძეგლის ფრაგმენტები
* ორთავიანი არწივი
* მემორიალური დაფა

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону. — Р-н-Д, 1993. — Т. 1. — С. 39.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Культурное наследие: Александрийская колонна დაარქივებული 2013-09-17 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Антон Геращенко. Ростов-папа. — Жинго, 2002. — С. 38.
2. ↑  Пролетарский район. rostov-gorod.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-23. ციტირების თარიღი: 2013-08-05.
**ალექსანდრეს არქიპელაგი** (ინგლ. Alexander Archipelago) — კუნძულთა ჯგუფი წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ალასკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. მატერიკიდან გამოყოფილია ლინის ყურით. არქიპელაგის მახლობლად მდებარეობს ალასკის შტატის დედაქალაქი ჯუნო. არქიპელაგის ეკონომიკა დაფუძნებულია ტურიზმზე, თევზჭერასა და ხე-ტყის დამუშავებაზე.

ისტორია
-------

არქიპელაგი აღმოაჩინა რუსმა მეზღვაურმა 1741 წელს, სახელი კი ეწოდა მოგვიანებით ალექსანდრა ბარანოვის პატივსაცემად, რომელიც აშშ-ში რუსული დასახლებების მმართველი იყო. მან 1799 წელს არქიპელაგი ფორმალურად შეუერთა რუსეთის იმპერიას. მისი სახელი დაერქვა ასევე კუნძულ ბარანოვსაც. 1867 წელს არქიპელაგი ალასკასთან ერთად რუსეთმა აშშ-ს მიჰყიდა.

გეოგრაფია
---------

კუნძულები წარმოადგენენ წყალქვეშა ქედის მწვერვალებს, რომლების კანადისა და ალასკის სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობენ. კუნძულები ერთმანეთისგან ღრმა ყურეებითაა დაშორებული. ყველაზე დიდი კუნძულებია ჩიჩაგოვა, ვრანგელი, ბარანოვა, რევილიაჯიჯედო, კუპრეიანოვა, პრინც უელსის კუნძული, კუიუ და ეტოლინი. კუნძულები დაფარულია ხშირი ტყის მასივით, აქვთ საკმაოდ მდიდარი ფაუნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრეს არქიპელაგი

სქოლიო
------

1. ↑  Lynn Canal. Encyclopædia Britannica.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-24. ციტირების თარიღი: 2011-01-02.
**ალექსანდრე (საშა) ზაქარიას ძე ჯორჯაძე** (დ. 1 თებერვალი, 1882, თბილისი, — გ. 1939, სოლოვეცკის კუნძულები) — ქართველი ინჟინერი, გზების და გვირაბების მშენებელი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (1930). 

დაიბადა ცნობილი მეღვინის, ზაქარია ჯორჯაძისა და თამარ ბაგრატიონ-მუხრანელის ოჯახში. ჰყავდა და — ნინო და ძმა — გიორგი. დაამთავრა პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1908). 1917 წლამდე მუშაობდა რუსეთის რკინიგზის მშენებლობაზე, 1922 წლიდან რუსეთში სამოქალაქო ომის დროს დანგრეული რკინიგზების აღდგენაზე. 1923 წლიდან საქართველოში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე იყო გზების მშენებლობის დარგში. 1928 წელს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ საგზაო საქმის დახვეწის მიზნით გაიგზავნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

ჯორჯაძე არის სამხრეთ კავკასიასა და საქართველოში თანამედროვე გზატკეცილების მშენებლობის ფუძემდებელი. მისი ხელმძღვანელობით აიგო მრავალი ხიდი, მათ შორის, საბჭოთა კავშირში პირველი ბონდის ხიდი მდინარე მაგანაზე, სოფელ ჯვარში (ახლანდელი ქ. ჯვარი, 1932; ინჟინერ კრილცოვის პროექტი). მისი ინიციატივით დაარსდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში საავტომობილო გზების მშენებლობის ფაკულტეტი. 1937 წელს, საბჭოთა რეპრესიების დროს, დააპატიმრეს და გადაასახლეს სოლოვეცკის კუნძულებზე, სადაც გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 573.
* ნინო ჯორჯაძე : ქართველი ქალის თვალით დანახული პირველი მსოფლიო ომი / ავტ. თამარ ლორთქიფანიძე ; რედ. ირინე ჭოღოშვილი ; დღიური რუს. თარგმნა აკა მორჩილაძემ ; ინგლ. თარგმანი თამარ მამულაშვილი. - თბილისი, 2015. - ISBN 9789941076275.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ჯორჯაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსანდრეს პარკი**. |

**ალექსანდრეს პარკი** (რუს. Александровский парк) — პეიზაჟური პარკი პეტერგოფის ტერიტორიაზე. პარკი განთავსებულია ალექსანდრიის პარკის სამხრეთით სანქტ-პეტერბურგის პროსპექტისა და სანქტ-პეტერბურგ–კალიშჩეს რკინიგზის ხაზს შორის. 

პარკის ფართობია 144 ჰა. იგი შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსების შემადგენლობაში.

ისტორია
-------

პარკი დაარსდა 1734 წელს როგორც სამეფო სანადირო ადგილ-მამული და ეწოდებოდა დიდი ან ირმის სამხეცე. 

1832-1836 წლებში ადამ მენელესისა და იოსებ შარლემანის პროექტის მიხედვით ბაღების დიდოსტატმა პეტრე ერლერმა გააკეთა სადრენაჟე სისტემა და ამოაშრო ტერიტორია. გათხარა თვალწარმტაცი ხელოვნური ჭაობი სამი კუნძულით. დააგო ხრეშიანი გზები, გააშენეს არყის ხის კორომი, ასევე მუხის, ნაძვისა და ფიჭვის კორომები. კუნძუებზე დაამონტაჟეს თუჯის მოაჯირები და შვეიცარიული სახლი (არაა შემონახული დღემდე). ჩვენს ეპოქამვე მოაღწია მხოლოდ ორმა საყარაულოს შენობამ, რომელიც აგებულია XIX საუკუნეში. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ უწოდეს პროლეტარიატის პარკი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა მწვანე საფარი, ხოლო პარკის დაგეგმარება უცვლელადაა შემონახული. 

ამჟამად პარკი ქალაქის მაცხოვრებლების დასვენების და ფიზიკური ვარჯიშის ადგილს წარმოადგენს. პარკში იმართება ქალაქის სპორტული ღონისძიებები და ასევე გამარჯვების დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები.

ლიტერატურა
----------

* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд. перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
* Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.
* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8.
* Горбатенко С. Б. Петергофская дорога: Историко-архитектурный путеводитель. — СПб.: Европейский Дом, 2001. — 448 с. — 3000 экз. — ISBN 5-8015-0113-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 7810416000
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსანდრე წულუკიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ალექსანდრე (საშა) გრიგოლის ძე წულუკიძე** (დ. 13 ნოემბერი [ძვ. სტ. 1 ნოემბერი], 1876, დაბა ხონი, ქუთაისის მაზრა — გ. 21 ივნისი [ძვ. სტ. 8 ივნისი], 1905, ქუთაისი, დაკრძალულია ხონში) — ქართველი მარქსისტი, რევოლუციონერი. რუსეთის პირველი რევოლუციის მონაწილე, ლენინურ-ისკრული ორგანიზაციების ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოსა და ამიერკავკასიაში. მის სახელს ატარებდა მისი მშობლიური ქალაქი ხონი 1936-1989 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში, მაგრამ სწავლა შეწყვიტა მეხუთე კლასიდან. 1896 წელს შევიდა ქუთაისის სოციალ-დემოკრატიულ ჯგუფში და გახდა „მესამე დასის" რევოლუციური ფრთის აქტიური წევრი. რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისსა და ბაქოში. 1897-1899 წლებში იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის თავისუფალი მსმენელი. გახდა სტუდენტური მარქსისტული წრის წევრი და განაგრძობდა მარქსისტული ფილოსოფიის, პოლიტიკური ეკონომიის და მეცნიერული სოციალიზმის საკითხების პროპაგანდას. 1899 წელს დაბრუნდა საქართველოში, დაუახლოვდა სტალინს და და ენერგიულად ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. 1900-1901 წლებში ხელმძღვანელობდა გაფიცვებს, მუშათა წრეს ბათუმში. 1901-1902 წლებში თანამშრომლობდა გაზეთ „ბრძოლაში". 1902 წელს მონაწილეობდა რსდმპ-ის ქუთაისის, იმერეთ-სამეგრელოს და სხვა კომიტეტების შექმნაში. 1903 წელს იყო რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ორგანიზატორი. რსდმპ II ყრილობის შემდეგ - ბოლშევიკი, გაზეთ „პროლეტარიატის ბრძოლის" ერთ-ერთი დამაარსებელი და რედაქტორი. თანამშრომლობდა „პროლეტარიატის ბრძოლის ფურცელში" და ჟურნალ „მოგზაურში". 1904 წელს იგი მონაწილეობდა რსდმპ კავკასიის საბჭოს კონფერენციის მუშაობაში, სადაც გამოდიოდა მენშევიკებთან სრული გამიჯვნის მომხრედ. 1905 წლის იანვარში დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს, სადაც ჟანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების მიუხედავად კვლავ განაგრძობდა რევოლუციურ საქმიანობას. ის ციხეში ტუბერკულოზისაგან გარდაიცვალა.

ნაშრომები
---------

წულუკიძე თეორიულ შრომებში მკაცრად აკრიტიკებდა „ლეგალურ მარქსისტებს", ბურჟუაზიულ ნაციონალისტებსა და მენშევიკებს, იცავდა ლენინურ-ტაქტიკურ რევოლუციურ ხაზს. წულუკიძე იყო ქართველი მარქსისტული ლიტერატურის კრიტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მოსკოვის უნივერსიტეტში სწავლისას გამოაქვეყნა მარქსისტული თვალსაზრისით დაწერილი კრიტიკული წერილი "ახალი ტიპი ჩვენს ცხოვრებაში" (ჟურნალი "კვალი", №№ 44, 45, 48). შემდეგში სისტემატურად აქვეყნებდა პოლემიკურ და პუბლიცისტურ წერილებს. 1903 წელს ცალკე წიგნად გამოიცა მისი „ოცნება და სინამდვილე". მას ეკუთვნის წერილები „ეკონომიკური მეცნიერების ისტორიიდან", „ნაწყვეტები პოლიტიკური ეკონომიიდან", „ავტონომია და პროლეტარიატის ინტერესები" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალექსანდრე წულუკიძე (რევოლუციონერი)***

* *ებანოიძე ლ. გვერდწითელი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 348.

* ალექსანდრე წულუკიძე - რევოლუციონერი, მოაზროვნე, ეძღვნება ა. გ. წულუკიძის დაბადების 100 წლისთავს, თბ. 1975

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღე** (აზერ. Azerbaycan Gəncləri günü) — საზეიმო დღე აზერბაიჯანში, დაარსებული 1997 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით. ბრძანების მიხედვით 1-ლი აზერბაიჯანული ახალგაზრდული ფორუმის დღე, რომელიც ჩატარდა 2 თებერვალს გამოცხადდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღედ.

ისტორია
-------

1996 წლის 2 თებერვალს აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს ინიციატივით, ასევე აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით ჩატარდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდების პირველი ფორუმი. ფორუმში მონაწილეობა მიიღეს 2000-მდე ახალგაზრდა მონაწილემ რესპუბლიკის ყველა რეგიონიდან. 

დადგენილი ტრადიციის თანახმად, დღესასწაული ყოველ სამ წელიწადში ერთხელ ტარდება. რამდენიმე თვით ადრე, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტარდება რაიონული და ქალაქის კონფერენციები. ამ კონფერენციების დროს ირჩევენ ფორუმის წევრ დელეგატებს, ტარდება ახალგაზრდობისა და სპორტის ადგილობრივი განყოფილებების უფროსების საანგარიშო მოსმენები, რომლებიც თავიანთი რაიონისა და ქალაქის ახალგაზრდებს აცნობებენ მათ მიერ გაწეულ სამუშაოს.

მიზნები და ამოცანები
--------------------

ფორუმში ახალგაზრდული დელეგატები შეფასებას აძლევენ მთავრობის მუშაობას ახალგაზრდობის განვითარების მიმართულებით და მათი წინადადებების, ინიციატივებისა და იდეების საფუძველზე იქმნება ახალგაზრდული პოლიტიკის პროგრამები.

ზოგადად, ფორუმის იდეაა ახალგაზრდა დელეგატების წინადადებების, შეფასებისა და კრიტიკის საფუძველზე მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ახალგაზრდული აქტივობების ჩამოყალიბება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის დღესასწაულები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* День молодежи Азербайджана
* Молодежь Азербайджана
ანდრუსოვოს დაზავების შედეგად რეჩ პოსპოლიტას ტერიტორიული დანაკარგები: სმოლენსკის ოლქი, ბრიანსკის ოლქი, კიევი და მარცხენა ნაპირის უკრაინა გადავიდა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში.
**ანდრუსოვოს დაზავება** — ზავი, დაიდო რუსეთსა და რეჩ პოსპოლიტას შორის, რომელმაც დაასრულა 1654-1667 წლების რუსეთ-პოლონეთის ომის აქტიური ფაზა თანამედროვე უკრაინისა და ბელარუსის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო სოფელ ანდრუსოვოსაგან, სადაც ხელი მოეწერა შეთანხმებას.

დაზავებას ხელი მოაწერეს 1667 წლის 9 თებერვალს (ძვ. სტილით 30 იანვარს) რუსეთის მხრიდან ათანასე ორდინ-ნაშჩოკინმა და რეჩ პოსპოლიტას მხრიდან – ეჟი გლებოვიჩმა. 

დაზავების თანახმად რეჩ პოსპოლიტამ რუსეთს დაუთმო სმოლენსკის ოლქი, ჩერნიგოვის სავოევოდო, ბრიანსკის ოლქი, კიევი და მარცხენა ნაპირის უკრაინა. რუსეთმა თავის მხრივ უარი განაცხადა ლიტვის დაპყრობაზე. მარჯვენა ნაპირის უკრაინა და ბელარუსია დარჩა რეჩ პოსპოლიტას კონტროლის ქვეშ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Андрусовское перемирие. 30 января 1667 დაარქივებული 2013-06-02 საიტზე Wayback Machine.
**ანდრიაწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ანდრიაწმინდაში.

არქიტექტურული აღწერა
--------------------

დარბაზული ეკლესია (გარე ზომები 6,84X12,78 მ.) ნაგებია ტუფის, ქვიშაქვისა და ბაზალტის ქვების არეული წყობით. ტაძრის კუთხეები და კარ-სარკმელთა ღიობები ამოყვანილია გათლილი ქვით. ტაძარში ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან არის, რომელიც კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა ეკლესია კიდევ სამი სწორკუთხა მოხაზულობის სარკმლით ნათდება (დასავლეთის, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში თითო სარკმელია).

ტაძრის ინტერიერი სადაა, სწორკუთხა გეგმის დარბაზი აღმოსავლეთის აფსიდით მთავრდება. ტაძრის ფასადები ასევე სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. სახურავი შემოსილია ბაზალტის ლორფინით. შესასვლელი კარის ასწვრივ, ორი ქვისაგან შედგენილ არქიტრავზე ქვის წყობით სწორკუთხა ჩაწეული არეა (ასეთი სიბრტყე წარწერისათვის მზადდებოდა) თუმცა აქ წარწერა აღარ ამოუკვეთიათ. დასავლეთის ფასადის ფრონტონი წაკვეთილია და მასზე გათლილი ქვის ოთხ წრიულ გეგმის სვეტზე სამრეკლოს მცირე ფანჩატურია დადგმული. ეკლესია სავარაუდოდ XIX საუკუნეშია აგებული. ტაძრის შესასვლეთან ადრეფეოდალური ხანის სტელის ბაზისი დევს. სავარაუდოდ დღევანდელი ტაძარი აქ ადრე აგებული ეკლესიის ადგილზეა აღმართული.

ლიტერატურა
----------

* გ. მარსაგიშვილი, „ანდრიაწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია", // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია", (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ. 2013, გვ. 494
**ალექსანდრე ნოვიკოვი** (რუს. Алекса́ндр Алекса́ндрович Но́виков) (დ. 19 ნოემბერი, 1900 — გ. 3 დეკემბერი, 1976) — საბჭოთა სამხედრო მეთაური, ავიაციის მთავარი მარშალი (21 თებერვალი, 1944), საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი (1945, 1945). არმიაში მსახურობდა 1919 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში. 1922-1924 წლებში იყო ქაქუცა ჩოლოყაშვილის რაზმის წინააღმდეგ მებრძოლის სპეციალური რაზმის შტაბის უფროსი.

1922 წელს დაამთავრა „ვისტრელის" კურსები, 1930 წელს ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. 1933 წელს მსახურობდა საჰაერო ძალებში. 1939–1940 წლებში მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირისა და ფინეთის ომში, ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის საჰაერო ძალების შტაბის უფროსი. 1940 წლიდან ლენინგრადის სამხედრო ოლქის საჰაერო ძალების ხელმძღვანელი. 1942–1943 წლებში — საბჭოთა კავშირის ავიაციის სახალხო კომისარის მოადგილე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Chief Marshal of Aviation AA. Novikov - His 100th Birthday*
* *Father's Little Watchman* დაარქივებული 2012-10-20 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Kerr, Walter *The Russian Army: Its Men, Its Leaders and Its Battles*, 2005 ISBN 1-4191-5221-1
* Kurowski, Franz *Luftwaffe Aces: German Combat Pilots of World War II*, 2004 ISBN 0-8117-3177-4
* Lauterbach, Richard Edward *These are the Russians*, 1945
* MacCauley, Martin *Who's Who in Russia Since 1900*, 1997 ISBN 0-415-13897-3
* Parrish, Michael *Sacrifice of the Generals: Soviet senior officer losses, 1939–1953*, 2004 ISBN 0-8108-5009-5
* Taylor, Brian D. *Politics and the Russian Army: Civil-military Relations, 1689–2000*, 2003 ISBN 0-521-01694-0


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი** (რუს. Памятник А. С. Пушкину) — მოქანდაკე მიხეილ კონსტანტინეს ძე ანიკუშინისა და არქიტექტორ ვასილი ალექსანდრეს ძე პეტროვის მიერ შესრულებული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში, ხელოვნების მოედანზე. ააგეს 1957 წლის 19 ივლისს და აღმართეს ხელოვნების მოედანზე რუსული მუზეუმის შენობის წინ. ძეგლის გახსნა მიეძღვნა ლენინგრადის 250 წლის იუბილეს.

აღწერა
------

ძეგლი ჩამოსხმულია ბრინჯაოსაგან ლენინგრადის ქარხანა „Монументскульптура"-ში. ძეგლის სიმაღლეა 4 მეტრი, ხოლო კვარცხლბეკთან ერთად 7 მეტრი და 90 სანტიმეტრი. კვარცხლბეკი წითელი გრანიტისგანაა შემკული. კვარცხლბეკის წინა ფასადზე ამოკვეთილია ოქროსფრი წარწერა: „ალექსანდრე სერგის ძე პუშკინი".

ისტორია
-------

ძეგლის შექმნის ისტორია იწყება 1936 წლიდან, როცა საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება პოეტის გარდაცვალების 100 წლისთავთან დაკავშირებით ძეგლის აგების შესახებ. 1937 წელს გამოაცხადეს საკავშირო კონკურსი ძეგლის საუკეთესო პროექტის შესახებ. თავდაპირველად ფიქრობდნენ იგი დაედგათ ვასილევსკის კუნძულზე, ბირჟის მოედანზე. მას უწოდეს პუშკინის მოედანი, შედგა საზეიმო საფუძვლის ჩაყრა. თუმცა ვერცერთმა კონკურსანტმა ვერ წარმოადგინა ღირებული პროექტი. შედეგად კი ვასილევსკის კუნძულზე ძეგლი არ აღმართულა. 

ომის შემდეგ, 1947 წელს გამოაცხადეს ახალი საკავშირო კონკურსი. პროექტების მიღების საბოლოო თარიღად განისაზღვრა 1947 წლის 31 ივლისი. პირველმა ტურმა გამარჯვებული ვერ გამოავლინა. მოქანდაკე ლ. დ. მურავინმა და არქტექტორმა ი. კარაკისმა მიიღო მეორე პრემია. 1949 წელს ღია კონკურსის IV ტურში თავისი ესკიზი წარადგინა 32 წლის მოქანდაკემ მიხეილ ანიკუშინმა. აღნიშნული პროექტი დაამტკიცა კომისიამ. ძეგლის საფუძვლის საზეიმო ჩაყრა გაიმართა 1949 წელს, პოეტის დაბადების 150-ე წლის იუბილეზე.

1958 წელს ა. ს. პუშინის ძეგლის შექმნისთვის მიხეილ ანიკუშინი დააჯილდოეს ლენინის პრემიით.

ლიტერატურა
----------

* Иогансон Б. Слово к молодым // Художние. 1958, № 2. С.42-43.
* Ленинград. Путеводитель / Составитель Серпокрыл С. М. — Л.: Лениздат, 1973.
* Изобразительное искусство Ленинграда. Каталог выставки. — Л: Художник РСФСР, 1976. — с.124.
* Н. А. Синдаловский Петербург: От дома к дому… От легенды к легенде… Путеводитель. — СПб.: Норинт, 2000.
* Гдалин А. Д. Памятники А. С. Пушкину: История. Описание. Библиография. Т.I. Россия. Ч.1. Санкт-Петербург, Ленинградская область. — Спб. Академический проект, 2001.
* Юнаков О. Проект памятника Александру Пушкину у Русского музея (Ленинград) // Архитектор Иосиф Каракис. — Нью-Йорк: Алмаз, 2016. — 544 с. — ISBN 978-1-68082-000-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Аникушин Михаил Константинович. Биография и творчество художника დაარქივებული 2017-08-12 საიტზე Wayback Machine.
* Биография Михаила Аникушкина
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ობოლაძე**. |

**ალექსანდრე (საშა) ობოლაძე** (დ. 1884, სხვავა — გ. 10 თებერვალი, 1923, კვაჭალათი) — ქართველი რევოლუციონერი, და ტერორისტი, ბოლშევიკი.

ბიოგრაფია
---------

განათლება მიიღო ოზურგეთში, სადაც ის წაიყვანა ბიძამ, რომელიც ოზურგეთის საქალაქო სასწავლებელში ასწავლიდა. 1900 წელს ჩავიდა თბილისში სწავლის გასაგრძელებლად. 1901 წელს დაიწყო მუშაობა ასოთამწყობად. ასე მოხვდა რევოლუციურად განწყობილ ხალხში, მესტამბეთა წრეში. აქ გაიცნო და დაუკავშირდა გურულ რევოლუციონრებს: გაბრიელ და ვასო ურუშაძეებს და 1903 წლიდან ვანო ბოლქვაძეს. მოქმედებდა გურიაში, სადაც მისი თანამებრძოლები იყვნენ დათიკო შევარდნაძე, კიკია მამულაიშვილი, სამსონ მდინარაძე, თეოფილე მუხაშავრია. 

1904 წლიდან ბაქოშია, სადაც 1905 წლის სექტემბერში გაასამართლეს მიხეილ ბრეგვაძესთან ერთად. იმავე წელს მონაწილეობდა ნასაკირალის ბრძოლაში. 1905-06 წლებში მონაწილეობდა სასოფლო-სამეურნეო ბანკის გაძარცვაში. 1906 წელს სათავეში ჩაუდგა სამეხდრო-ტერორისტულ ორგანიზაციას

1922 წელს დანიშნული იყო ოზურგეთის მაზრაში ანტისაბჭოთა გამოსვლების ჩასახშობად. 1923 წელს გურიაში, სოფელ კვაჭალათში ტერაქტის შედეგად მოკლა ფირალმა გოგია ღლონტმა. დაკრძალული იყო ალექსანდრეს ბაღში, თბილისში.

პოპულარულ კულტურაში
-------------------

ობოლაძის მკვლელობის შესახებ შეიქმნა ხალხური ლექსი

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ატყდა სროლა კვაჭალათზე
ჩააძაღლეს ობოლაძე
გურიაში რა გინდოდა
თუ სიკვდილი არ გინდოდა" |
|  |  |

გოგია ღლონტის მიერ საშა ობოლაძეზე ტერაქტის მოწყობის ისტორია ასახულია აკა მორჩილაძის მოთხრობაში „ცეცხლისმფრქვევლები", რომლის მიხედვითაც გადაღებულია ანიმაციური ფილმი „გავარდნილები".

ლიტერატურა
----------

* *ე. გოგუაძე,* „ხალხის ქომაგი გოგია ღლონტი"— თბილისი, 1991 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  „ცნობის ფურცელი" N2904 გვ. 2 — 1905 წ.
2. ↑  ალექსანდრეს ბაღის ბოლშევიკური წარსული.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-26. ციტირების თარიღი: 2015-07-07.
ა. ოზეროვი
**ალექსანდრე გრიგოლის ძე ოზეროვი** (რუს. Александр Григорьевич Озеров; დ. 3 აგვისტო, 1849, სოფ. მანგლისი, — გ. ნოემბ. 1922, თბილისი) — რუსი არქიტექტორი; რევოლუციამდელი თბილისის მშენებლობის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მოღვაწე.

დაიბადა საქართველოში მომსახურე რუსი სამხედრო ექიმის ოჯახში. დაამთავრა პეტერბურგის სამოქალაქო საინჟინრო სასწავლებელი 1872 წელს. 1873 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში. 1879–1885 წლებში თბილისის საქალაქო არქიტექტორი იყო. 1888 წელს მსახურობს ქუთაისის საგუბერნიო ინჟინრად, 1891–1892 წლებში — თბილისის ხანძრისაგან დამზღვევი საზოგადოების არქიტექტორად, მოგვიანებით — თბილისის საგუბერნიო მმართველობის სამშენებლო განყოფილების შტატგარეშე ტექნიკოსად, ხოლო უფრო გვიან, 1898-1907 წლებში — კავკასიაში საუფლისწულო მამულების ინსპექტორის სამმართველოს არქიტექტორად. 1885-87 წლებში ოზეროვი მონაწილეობდა ავჭალის წყალსადენის, ასევე თბილისის საკრებულოს შენობის აგებაში, ბორჯომი-ახალციხის და კოჯრის გზატკეცილის დაგეგმარებაში. 1874 წელს არჩეული იყო კავკასიის სამხატვრო საზოგადოების ნამდვილი წევრად. საუფლისწულო მამულების არქიტექტორად ყოფნისას აშენებდა წინანდალში, კარდანახში, თბილისშიც.

ოზეროვი ტიპური ექლექტიკოსი იყო. მის შენობათა ფასადებში უხვადაა „ირანული", „მავრული", „რენესანსულ-ბაროკოული" ელემენტები. აქვს ცალკეული ცდები ქართული ისტორიული არქიტექტურის მოტივების გამოყენებისა — ღვინის №1 ქარხანა, დავით სარაჯიშვილის სახლი სიონის ქუჩაზე (1896). მისი შენობები ერთგვაროვანია: იგი მიმართავს მოდერნს, თუმცა აქაც გოტიკურ ელემენტებს იყენებს. მის მიერ აშენებული ბევრი საცხოვრებელი სახლი დღესაც დგას: ყოფილი კულტურის სამინისტროს შენობა (1910; შოთა რუსთაველის გამზირი), ძმები ფორების საცხოვრებელი სახლი (1910; დავით აღმაშენებლის გამზირი №1121), დიდი „საშემოსავლო სახლი" (1913; ჭოროხის ქუჩა), სახლი №2 ქეთევან წამებულის გამზირზე, სახლი №10 პუშკინის ქუჩაზე (1910), ალექსანდრე სარაჯიშვილისეული სახლი მერაბ კოსტავასა და ნიკო ნიკოლაძის ქუჩების კუთხეში (1905) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 716, ISBN 99928-20-32-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერსამია, თამაზ. არქიტექტორი ალექსანდრე ოზეროვი. *Ars Georgica* სერია B, 2018.