recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**არდიტო დეზიო** (იტალ. Ardito Desio; დ. 18 აპრილი, 1897, პალმანოვა, იტალია — გ. 12 დეკემბერი, 2001, რომი, იტალია) — იტალიელი გეოლოგი და მთამსვლელი.

ბიოგრაფია
---------

არდიტო დეზიო დაიბადა 1897 წლის 18 აპრილს ქალაქ პალმანოვაში. 1916–20 წლებში სწავლობდა ფლორენციის უნივერსიტეტში. 1924–27 წლებში კურატორად მუშაობდა მილანის ბუნებისმეტყველების მუზეუმში. 1932–67 წლებში მილანის უნივერსიტეტის პროფესორია, 1972 წლიდან საპატიო პროფესორი. იყო იტალიის გეოლოგიური საზოგადოების (1940–41), იტალიის გეოლოგიური კომიტეტისა (1963–1973) და იტალიის გლაციოლოგიური კომიტეტის პრეზიდენტი (1967–75).

მისი ძირითადი კვლევები ეხება გეოგრაფიის, გეოლოგიისა და პალეონტოლიის საკითხებს. ამ მიმართულებით არის 400-ზე მეტი შრომის ავტორი. არდიტო დეზიო სათავეში ედგა პირველ წარმატებულ იტალიურ ექსპედიციას მწვერვალ ჩოგორზე, რომელიც დაიპყრეს ამ ექსპედიციის წევრებმა აკილე კომპანიონიმ და ლინო ლაჩედელიმ 1954 წლის 31 ივლისს.

1990 წელს დეზიოს ძალისხმევით ევერესტის მთისძირში, ქუმბუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 5050 მ სიმაღლეზე აშენდა მაღალმთიანი სამეცნიერო ლაბორატორია-ობსერვატორია „პირამიდა".

დაჯილდოებულია ორდენით „იტალიის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის", ვიტორიო ვენეტოს ორდენით, მედლით „კულტურასა და ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის", მედლით „იტალია-ავსტრიის 1915–1918 წლის ომის ხსოვნისადმი", მედლით „იტალიის გაერთიანების ხსოვნისადმი" და გამარჯვების მედლით. არდიტო დეზიო გარდაიცვალა 2001 წლის 12 დეკემბერს, ღრმა მოხუცებულობაში, 104 წლის ასაკში. დაკრძალულია პალმანოვის სასაფლაოზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Ardito Desio | Università degli Studi di Milano
2. ↑  The First Ascent of K2 | National Geographic

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1026483
* BNF: cb12498858f (data)
* CiNii: DA08779957
* GND: 118876058
* ISNI: 0000 0000 8343 7478
* LCCN: n50001748
* NDL: 00521170
* NKC: mzk2014823517
* NLA: 35035102
* NTA: 071558357
* RERO: 02-A003172392
* The SBN id CFIV049487 is not valid.
* SUDOC: 034208569
* VIAF: 54251806
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 54251806

 |
**VPN** (ინგლ. virtual private network — „ვირტუალური კერძო ქსელი") — განზოგადებული ტექნოლოგიური ტერმინი ნებისმიერ ტექნოლოგიის აღსაწერად, რომელიც უზრუნველყოფს ერთი ან მრავალი ქსელური კავშირის დამყარებას, ქსელური მონაცემების, როგორც წესი Internet Protocol-ის მონაცემების, ინკაფსულაციას და გადაცემას სხვა ქსელის გამოყენებით. ასეთი სისტემა მომხმარებელს საშუალებას აძლევს წვდომა მიიღოს ისეთ ქსელურ რესურსზე, რომელიც სხვაგვარად, ღიად მიუწვდომელია ინტერნეტით. VPN ხშირად გამოიყენება ინფორმაციული ტექნოლოგიების დარგში, რესურსებზე წვდომის მისაცემად იმ მომხმარებლებისათვის, რომლებიც ფიზიკურად არ არიან დაერთებული ორგანიზაციის შიდა ქსელთან, მაგალითად კავშირგაბმულობის სპეციალისტებისთვის. VPN-ის სახელწოდებაში სიტყვა „ვირტუალური" გამომდინარეობს ტექნოლოგიის მიერ ქსელთან ფიზიკურის ნაცვლად, ვირტუალური დაერთების უზრუნველყოფის შესაძლებლობიდან.

ტერმინის ქვეშ VPN, არაოფიციალურ კომუნიკაციაში ხშირად გულისხმობენ პროქსი-სერვისს, რომელიც იყენებს VPN ტექნოლოგიას (მაგალითად OpenVPN), პროქსი-სერვერის მაღალი დონის პროტოკოლებისგან განსხვავებით (მაგალითად, SOCKS), ვინაიდან არ სჭირდება თითოეული აპლიკაციის განცალკევებით გადაწყობა მათი ტრაფიკის პროქსი-სერვერის გავლით ტუნელირებისათვის; ნაცვლად ამისა, ტრაფიკის მისამართად გამოიყენება მარშრუტიზაცია.

ლიტერატურა
----------

* Kelly, Sean (August 2001). „Necessity is the mother of VPN invention". *Communication News*: 26–28. ISSN 0010-3632. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2001-12-17.
ქიმერა
არეცოს ქიმერა, ეტრუსკული ბრინჯაოს ქანდაკება
**ქიმერა** (Chimaira, "ნორჩი თხა", ლათ. Chimaera.) — ცეცხლისმფრქვეველი ურჩხული, რომელსაც ჰქონდა ლომის თავ-მკერდი, თხის ტანი და გველის ბოლო. ჰესიოდეს მიხედვით ეს თავისებური საზარელი უწმინდური ტიფონისა და ექიდნეს ასულია, გუდავს და სპობს ყოველ ცოცხალ არსებას, აპარტახებს ქვეყანას. ცხოვრობდა ფრიგიაში, ლიბიაში, ეგვიპტეში, ინდოეთში თუ კარიაში, სადაც თითქოს მეფე ამისუდაროსმა გაზარდა და ბელეროფონმა მოკლა ფრთოსანი რაშის პეგასის დახმარებით. 

ხელოვნებაში ამ სახეს თვალსაჩინო ადგილი უკავია. უხვადაა კორინთულ და ატიკურ ვაზებზე, მონეტებზე. გამოსახულია ბრინჯაოს თასებზე. ეტრუსკებს ბრინჯაოს ქანდაკი ჩამოუსხამთ. განსაკუთრებით ფართოდ აისახება ბელეროფონტის და ქიმერას ბრძოლა, როგორც კეთილისა და ბოროტის, - ქრისტეს და ანტიქრისტეს შეტაკება. იყენებენ შენობის სამკაულად (პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი). წიგნის მხატვრობაში - ლომდრაკონია, ზურგზე თხის თავით, ან გველისკუდიანი ფრთოსანი ლომი (XII ს. ლუვრი), ან კიდევ ჰარპიების მსგავსი ფრთოსანი ქალია. ფლორენციის არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება პირღია ლომი, ბრინჯაოს ქანდაკი, რომლის კუდიც გველია. ლომს კუდი აუდრეკია და ზურგზე ამოზრდილ გველისკისრიან თხის რქას ხრავს.

ლიტერატურა
----------

* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

სქოლიო
------

1. ↑  Peck, "Chimaera".
**კუტუზოვისა და ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლები** (რუს. Памятники Кутузову и Барклаю-де-Толли) — რუსი სამხედრო მეთაურების მიხეილ კუტუზოვისა და მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლი, მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში ნევის პროსპექტის, ყაზანის მოედანზე.

ისტორია
-------

მიხელ ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლი
1813 წელს მიხეილ კუტუზოვის და 1818 წელს მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის გარდაცვალების შემდეგ იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა გადაწყვიტა მათი პატივისცემის ნიშნად აღემართა მათი ძეგლები ყაზამის ტაძრის წინ სანქტ-პეტერბურგში, რის გამოც 1818 წლის 23 სექტემბერს გამოიცა მეფის ბრძანება. 

ხელოვნების საიმპერატორო აკადემიის მოქანდაკეებმა უარი თქვეს ძეგლების პროექტის შექმნის კონკურსში მონაწილეობაზე, რადგან აუცილებელი წინაპირობა იყო სამხედრო პირები გამოესახათ თანამედროვე სამხედრო ფორმებში და არა ანტიკურ მანტოებში, როგორც ეს მანამდე ჩვეულებრივი მოვლენა იყო. ამის გამო კონკურსის გამოცხადებიდან ნახევარი წლის შემდეგაც კი არიყო არცერთი ესკიზი წარდგენილი. ძეგლების მოდელები შექმნა გერმანელმა მოქანდაკემ ედუარდ შმიდტ ფონ დერ ლაუნიცმა, თუმცა მისი ნამუშევარი არ მიიღეს, რადგან მან ვერ შექმნა რუსი სამხედრო მეთაურების დამაჯერებელი იმიჯი. 1829 წელს იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა გამართა ახალი კონკურსი კუტუზოვისა და ბარკლაი-დე-ტოლის ძეგლების შესაქმნელად, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს რომიდან დაბრუნებულმა მოქანდაკეებმა ბორის ორლოვსკიმ და სამუილ გალბერგმა. არჩევანი შეაჩერეს ბ. ორლოვსკის ესკიზზე და მან 1830 წლის იანვარში დაიწყო მუშაობა ძეგლებზე. 

ოგიუსტ მონფერანის წინადადებით კვარცხლბეკის დამზადებას აპირებდნენ წითელი გრანიტისაგან და შეამკობდნენ ვერცხლისფერი ბარელიეფებით. ორლოვსკის წინადადებით უნდა გამოეყენებინათ ჩრდილოეთის გრანიტი. საბოლოოდ იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა მიიღო არქიტექტორ ვასილი სტასოვის ვარიანტი. კვარცხლბეკი შეასრულეს სამსონ სუხანოვის ხელმძღვანელობით 1837 წლის გაზაფხულზე. მონფერანმა შესთავაზა კვარცხლბეკზე წარწერა გაეკეთებინათ ვერცხლისფერი ასოებით, მაგრამ ორლოვსკის წინადადებით ასოები ამოკვეთეს კვარცხლბეკზე. 

ძეგლების მოდელები დაასრულეს 1831 წელს. ქანდაკებები ჩამოასხა ცნობილმა ხელოსანმა ვასილი ეკიმოვმა 1832 წელს კუტუზოვის ქანდაკება, ხოლო 1836 წელს ბარკლაი-დე-ტლის ქანდაკება. 

არქიტექტორ კონსტანტინ ტონის ხელმძღვანელობით 1837 წლის 30 მაისს აღმართეს მიხეილ კუტუზოვის, ხოლო 1837 წლის 15 ივნისს მიხეილ ბარკლაი-დე-ტოლის ქანდაკებები. გახსნის საზეიმო ცერემონია გაიმართა 1837 წლის 25 დეკემბერს, სამამულო ომში გამარჯვების 25 წლისთავთან დაკავშირებით. 

დიდი სამამულო ომის განმავლობაში ორივე მხედართმთავრის ძეგლი კვლავ განაგრძობდა საკუთარ კვარცხლბეკებზე დგომას. 

ქანდაკებები არაერთხელ გაარემონტეს: 1945, 1972 და 2002 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник М. Б. Барклаю-де-Толли. Энциклопедия Санкт-Петербурга.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-09. ციტირების თარიღი: 2015-12-05.
* Памятник М. И. Кутузову. Энциклопедия Санкт-Петербурга. ციტირების თარიღი: 2015-12-05.[*მკვდარი ბმული*]
* Памятники М. И. Кутузову и М. Б. Барклаю-де-Толли. Прогулки по Петербургу. ციტირების თარიღი: 2015-12-05.
* ПАМЯТНИКИ М.И. КУТУЗОВУ И М.Б. БАРКЛАЮ ДЕ ТОЛЛИ. www.opeterburge.ru. ციტირების თარიღი: 2015-12-05.
* А. А. Смирнов. ПЕРЕД ГРОБНИЦЕЮ СВЯТОЙ. ИНТЕРНЕТ-ПРОЕКТ «1812 ГОД». «МЕМОРИАЛ».. ციტირების თარიღი: 2015-12-05.
**ლამუ** (ინგლ. *Lamu*) — ქალაქი კენიის აღმოსავლეთ ნაწილში, კუნძულ ლამუზე (ლამუს არქიპელაგის ნაწილი). მოსახლეობა 1999 წლის მონაცემებით შეადგენდა 26,000 ადამიანს. მდებარეობს სანაპირო პროვინციაში და ასევე ლამუს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

2001 წელს ქალაქი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.

ისტორია
-------

ლამუ, კენიის უძველესი მოქმედი ქალაქი, ერთ-ერთი საწყისი სუაჰილის დასახლებათაგანი იყო აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროზე. არსებობს გადმოცემა, რომ 1415 წელს ჩინელი მოგზაური ჩჟენ ჰეს ფლოტის გემებმა ლამუს კუნძულთან კატასტროფა განიცადა. გადარჩენილი მეზღვაურები კუნძულზე დაფუძნდნენ და ადგილობრივი ქალები შეირთეს. თუმცა ამ ისტორიის ავთენტურობა სადაოა.

ლამუს პორტი სულ მცირე ათასი წელი არსებობდა. ქალაქი პირველად წერილობით აღწერა არაბმა მოგზაურმა აბუ-ალ-მაჰასინიმ, რომელიც 1441 წელს ლამუდან მექაში ჩამოსულ ვექილს შეხვდა.

ქალაქის ისტორიის ღირსშესანიშნავ მოვლენათა შორის იყო 1506 წელს პორტუგალიელთა შემოჭრა და დაახლ. 1813 წელს შელის ბრძოლის შემდეგ ომანის გავლენაში მოხვედრა. პორტუგალიელთა შემოჭრა განაპირობა კუნძულის მოსახლეობის წარმატებამ ინდოეთის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ ვაჭრობის მართვაში. ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში პორტუგალია მონოპოლიას ფლობდა გემთა მიმოსვლაზე აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროზე და ექსპორტის გადასახადი ჰქონდა დაწესებული მანამდე არსებულ კომერციის არხებზე. 1580-იან წლებში ლამუელები პორტუგალიელებს აუჯანყდნენ, რასაც ხელი თურქების შემოსევებმაც შეუწყო. 1652 წელს ლამუელებმა ომანის მხადაჭერით პორტუგალიელების გავლენას თავი დააღწიეს. ამ პერიოდიდან ომანის პროტექციის ქვეშ მყოფი ლამუსთვის ოქროს ხანა დაიწყო. ლამუ რეგიონში პოეზიის, პოლიტიკის, ხელოვნებისა და ხელოსნობის, ასევე ვაჭრობის ცენტრი გახდა.

ამჟამად ლამუ პოპულარული ადგილია აუთენტური გამოცდილების მაძიებელი ტურისტებისთვის. ქალაქს მაქსიმალურად აქვს შენახული ისტორიული ერი. ვიწრო ქუჩებში ტვირთის გადატანის ერთადერთი საშუალება სახედარია. მოტორიზებული ტრანსპორტის ძირითადი საშუალება მცირე ზომის კატარღებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლამუ (ქალაქი)***

* Lamu on Lamu.org - A Guide to Lamu Island
* Lamu on JamboKenya.com
* Lamu on Organization of World Heritage Cities
* UNESCO World Heritage Centre - Lamu Old Town
* Lamu Collection Page in Aluka
* MSN Map[*მკვდარი ბმული*]

  



|  |  |
| --- | --- |
| კენია | *ეს სტატია კენიისა და კენიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში კენიის დროშა |
| --- |
|  |
| კულტურული | 
ქალაქ ლამუს ისტორიული ცენტრი  ·  მიჯიკენდა  ·  ფორტ-ჟესუსი  ·  თიმლიჩ-ოჰინგა |  |
|  |
| ბუნებრივი | 
კენიის მთის ეროვნული პარკი  ·  ტურკანის ტბის ეროვნული პარკი  · დიდი რიფტული ხეობა |

 |
**სიენგიუნი (-----)** — სტილიზებული ღრუბლები ტრადიციულ, ჩინურ დეკორაციაში.   აგრეთვე ცნობილი, როგორც **იუნვენი** (云纹;雲紋), **სიხარულის ღრუბლები, იღბლიანი ღრუბლები.**

სიენგიუნი იღბალთან ასოცირებული, ყველაზე ხშირად გამოყენებული ნიმუშია. ღრუბლების ორნამენტის ჩანასახები ჯერ კიდევ შანგისა და აღმოსავლეთ ჭოუს დინასტიის დროს ჩნდება   და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს დეკორაციის ელემენტსა და ორნამენტს, რომელსაც ვხვდებით ჩინურ ხელოვნებაში, არქიტექტურაში, ტექსტილსა და ტანისამოსში.  ჩინურ ტექსტილზე გამოყენებულ სიენგიუნს გააჩნია განსხვავებული ფორმები, ვხვდებით ჩინური სიმბოლოს wan-ის (卐)  ღრუბლების ეს გამოსახულება ჩინეთში მრავალი საუკუნის მანძილზე, თაობიდან თაობას გადაეცემა და დღემდე ფასობს, როგორც ჩინური, ტრადიციული კულტურის მნიშვნელოვანი გადმონაშთი.

### ასოციაციები ღვთაებებთან, ჩინელ უკვდავ არსებებთან და ზეცის ნებასთან

მისი ისტორიის საწყის ეტაპზე, ღრუბლები მოქცეული იყო რიტუალური და ლიტურგიული ჩარჩოს ფარგლებში, სადაც სიენგუნი ხშრად ასოცირდებოდა ღვთაებებთან და იღბლისმომტანად აღიქმებოდა.

ჩინურ მითოლოგიაში მითოლოგიური არსებები და ღვთაებები ცხოვრობდნენ ღრუბლებში. იგი დაკავშირებული იყო ჩინელ უკვდავებთან (ეწ. სიენი) და მათ რეზიდენციასთან მთა ფენგლაიზე. 

  

1. 1 2 3 4   *Chinese art : a guide to motifs and visual imagery*.
2. 1 2 3   *Cross-cultural design : methods, practice, and case studies : 5th International Conference, CCD 2013, held as part of HCI International 2013, Las Vegas, NV, USA, July 21-26, 2013, Proceedings. Part I*.
3. 1 2  Symbols – USC Pacific Asia Museum. ციტირების თარიღი: 2022-05-23
4. ↑   *Proceedings of the 3rd International Conference on Mechatronics Engineering and Information Technology (ICMEIT 2019)*.
5. 1 2   *Islamic chinoiserie : the art of Mongol Iran*.
6. ↑  Auspicious Clouds - Long Museum. ციტირების თარიღი: 2022-05-23
7. ↑   (2018) *Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art*. Boulder:  Routledge. ISBN 978-0-429-96848-8. OCLC 1036780008.
**ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა** (აზერ. Məmmədova Nahidə-Leyla Səid qızı; დ. 27 ივლისი, 1934, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 23 იანვარი, 2016, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, ბაქოს მუსიკალური აკადემიის პროფესორი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სპეციალიზირებული საშუალო მუსიკალური სკოლის დირექტორი, დამსახურებული მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
---------

ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა დაიბადა 1934 წლის 27 ივლისს ქალაქ ბაქოში.

1957 წელს დაამთავრა უზეირა ჰაჯიბეოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1960 წლიდან მასწავლებლად მუშაობდა ეროვნული უსაფრთხოების საშუალო მუსიკალურ სკოლაში, 1967 წლიდან 2016 წლამდე იგი იყო ამ საგანმანათლებლო დაწესებულების დირექტორი.

1972 წლიდან ნაჰიდა-ლეილა მამედოვა ბაქოს მუსიკალური აკადემიის მეთოდოლოგიისა და სპეციალური პედაგოგიური მომზადების განყოფილებაში მუშაობდა. 1977 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებლის წოდება. იყო განათლების სამინისტროს გაერთიანებული სამეცნიერო და მეთოდოლოგიური საბჭოს მუსიკალური კვლევების განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილე.

1985 წელს ქალაქ ვილნიუსში გამოვიდა სრულიად საკავშირო სემინარზე ანგარიშით „ფორტეპიანოსათვის ახალი საკლასო პროგრამის მნიშვნელობა", ხოლო 1986 წელს ქალაქ ლვოვში ანგარიშით „სამუშაო ფორტეპიანოს შესრულებაზე".

ნაჰიდა-ლეილა მამედოვას ინიციატივით და აქტიური მონაწილეობთ 1989 წელს ყოფილი სსრკ-ის მუსიკალურმა აკადემიამ გახსნა საგანი „სპეციალური პედაგოგიური სწავლება" და პირველად დაიწყო სახელმწიფო გამოცდები. 1990-1991 წლებში იგი იყო ამ საგნის სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე.

აზერბაიჯანში პირველად მოამზადა სახელმძღვანელო „პროგრამა საფორტეპიანო კლასზე (კლასი I-XI)", იყო ნ. ტუსის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტში მუსიკის განყოფილების გახსნის ინიციატორი და აქ სახელმძღვანელო პირველი წიგნის რედაქტორი.

ოჯახი
-----

* მეუღლე: იაშარ ნაზიევი — პროფესორი, აზერბაიჯანის რესფუბლიკის დამსახურებული მეცნიერი;
* ვაჟი: ჯეიჰუნ ნაზიევი — პროფესორი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი;
* ასული: ზარანგის ნაზიევა — დაამთავრა უზეირა ჰაჯიბეოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ფორტეპიანოს ფაკულტეტის ვიზუალური განყოფილება.

ჯილდოები და საპატიო ტიტულები
----------------------------

* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებელი — 19 დეკემბერი, 1977;
* შრომითი საქმიანობისთვის 1987 წლის 3 დეკემბერს დაჯილდოებულია მედლით;
* საპრეზიდენტო პენსია — 10 ნოემბერი, 2005.

სქოლიო
------

1. ↑  2005 წლის 10 ნოემბრის 101093 დათარიღებული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანება az. *e-qanun.az* (10 noyabr 2005).
**ლოხა** (ესპ. Loja) — ქალაქი ეკვადორში, ლოხის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, კუშიბამბის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2060 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 180 617 ადამიანს შეადგენს. 

ლოხას ხელოვნების მდიდარი ტრადიციები გააჩნია, რის გამოც, ხშირად მას ეკვადორის მუსიკისა და კულტურის დედაქალაქს უწოდებენ. ფუნქციონირებს ორი უნივერსიტეტი. 

ქალაქს კვეთს პანამერიკული მაგისტრალი.

ისტორია
-------

ლოხა 1548 წელს ესპანელმა ფედმარშალმა ალონსო დე მერკადილიომ დააარსა და ეს სახელი უწოდა ესპანეთში თავისი მშობლიური ქალაქის, ლოხის პატივსაცემად. თავდაპირველად, ქალაქი სხვა ადგილას მდებარეობდა, თუმცა, გამანადგურებელი მიწისძვრისა და მალარიის პრობლემების გამო, 35 კილომეტის მოშორებით, ხელახლა ააშენეს. დაახლოებით 500 წლის შემდეგ, იგი ეკვადორის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. ლოხის დაარსების ერთ-ერთი მიზეზი ის იყო, რომ ესპანელებს სურდათ ფორტიფიცირებული ქალაქი ჰქონოდათ სარუმის რეგიონის გვერდით, რომელიც იმ დროისათვის ოქროთი იყო მდიდარი. წარმოადგენდა საწყის წერტილს ამაზონის აუზში გასამგზავრებლად მათთვის, ვინც იქ მისტიკურ ელდორადოს ეძებდა. ერთიანი დიდი კოლუმბიის კამპანიის ფარგლებში, ლოხას ესტუმრა სიმონ ბოლივარი. 

ლოხა პირველი ქალაქი იყო ეკვადორში, რომელსაც 1890 წელს ელექტროენერგია მიეწოდა ახლომდებარე ჰიდროელექტროსასგურიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეკვადორის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Loja Area Map
* Lojanos.com - Virtual community of Loja (ესპანური)
* Official page of Loja municipality დაარქივებული 2006-04-28 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* Official website of the National Shrine of Our Lady of El Cisne.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-25. ციტირების თარიღი: 2008-12-21.
* www.cronica.com.ec
**კესარია აბრამიძე** (დაბადების სახელი და გვარია **ბესო აბრამიძე**) — ქართველი ყლე. ტრანსსექსუალი. იგი პირველი ქართველია, რომელმაც საჯაროდ აღიარა, რომ ტრანსსექსუალია. ხშირად იწვევენ სხვადასხვა შოუებში. პირველად გადაიღეს სერიალში „ფსიქოპატთა თამაშები". 2018 წელს კესარია აბრამიძემ მის ტრანს მსოფლიოს სილამაზის კონკურსში მიიღო მონაწილეობას და საქართველო წარადგინა. 2015 წელს იგი საცვლების რეკლამაში გადაიღეს. სანამ კესარია საბოლოოდ ქალი გახდებოდა, საზღვარგარეთ გენეტიკური მასალა გაყინვა გააკეთა, რისი საშუალებითაც მას შეუძლია ბიოლოგიური შვილი ჰყავდეს. 2015 წელს მოწვეული იყო დავით კოვზირიძის საავტორო გადაცემაში „მძიმე კაცთან". გაკეთებული აქვს რამდენიმე პლასტიკური ოპერაცია, აქვს მკერდი. 2014 წელს კესარია აბრამიძემ განაცხადა, რომ სასქესო ორგანოს ოპერაცია გაიკეთა, რითაც ნამდვილ ქალად იქცა. ჰობი ხატვა, მაკიაჟის კეთება და ტრანსფორმაცია. ჰყავს უმცროსი და ანა აბრამიძე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კესარია აბრამიძე Instagram-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  კესარია-კესო აბრამიძე
2. ↑  კესარია აბრამიძე მის ტრანს მსოფლიოზე საქართველოს წარადგენს[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  კესარია საცვლების რეკლამაში გადაიღეს[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  კესარია აბრამიძე — „როცა დედობისთვის მზად ვიქნები, დავრეკავ, 9 თვეში შვილი მეყოლება და ჩამომიყვანენ"[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  მძიმე კაცთან - კესარია აბრამიძე
6. ↑  ყველას უნდა მივცე რომ გავაგებინო თუ რა ვქნა? – კესარია აბრამიძემ სასქესო ორგანოს ოპერაცია გაიკეთა[*მკვდარი ბმული*]
7. ↑  ვინ არის, რას საქმიანობს და როგორ გამოიყურება კესარია აბრამიძის ულამაზესი, უმცროსი და?
**სებასტიან დე ბურბონ-ბრაგანსა** (პორტ. Sebastião de Bourbon-Bragança, ესპ. Sebastián de Bourbón-Braganza; დ. 4 ნოემბერი, 1811 — გ. 14 თებერვალი, 1875) — ბურბონ-ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პედრო კარლოს ესპანელისა და მარია ტერეზა პორტუგალიელის ერთადერთი ვაჟი. ესპანეთისა და პორტუგალიის ინფანტი.

ბიოგრაფია
---------

### ოჯახი

სებასტიანი დაიბადა 1811 წლის 4 ნოემბერს რიო-დე-ჟანეიროში, პორტუგალიის კოლონია ბრაზილიაში. იგი იყო პედრო კარლოს ესპანელისა და მარია ტერეზა პორტუგალიელის ერთადერთი შვილი. ამ დროს პორტუგალიის სამეფო ოჯახი ბრაზილიაში იყო გაქცეული ნაპოლეონის შემოჭრების გამო. მისი დაბადებიდან სულ ერთ წელიწადში მამამისი გარდაიცვალა. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა იყვნენ ესპანეთის მეფე კარლ III-ის ვაჟი გაბრიელ ესპანელი და პორტუგალიის მეფე პედრუ III-ის ასული მარიანა ვიქტორია პორტუგალიელი, ხოლო დედის მხრიდან პორტუგალიის მეფე ჟუან VI და დედოფალი კარლოტა ხოაკინა ესპანელი. 1824 წელს ესპანეთის მეფე ფერდინანდ VII-მ მას ესპანეთის ინფანტის წოდება უბოძა. 

### სამოქალაქო ომი

ნაპოლეონის ჩამოგდების შემდეგ პორტუგალიის სამეფო ოჯახი კვლავ ლისაბონში დაბრუნადა. მას შემდეგ რაც სებასტიანის ბიძა, მეფე პედრუ IV უშვილოდ გარდაიცვალა, ტახტზე მისი ძმა მიგელ I ავიდა, რომელსაც ამ დროისათვის შვილები არ ჰყავდა, რის გამოც პორტუგალიის ტახტის პირველ მემკვიდრედ 1826-34 წლებში სებასტიანი ითვლებოდა, როგორც მიგელის უფროსი დის შვილი. 

1838 წელს სებასტიანის დედა მეორედ გათხოვდა თავისსავე განსვენებული დის ქვრივზე, მონილას გრაფ კარლოს ესპანელზე, რომელიც 1833 წლიდან კარლისტების პარტიის დამფუძნებელი და ესპანეთის ტახტის მოსარჩელე იყო. 

ამის შემდეგ სებასტიანი კარლისტების პარტიაში გაწევრიანდა და ესპანელი მონარქისტების წინააღმდეგ იბრძოდა. მან მონაწილეობა მიიღო ბილბაოს მეორე ალყაში. აგრეთვე იბრძოდა ბრიტანელი ლეგიონელის ჯორჯ დე ევანსის წინააღმდეგ ორიამენდის ბრძოლაში. თუმცა, მიუხედავად ყველაფრისა ომი კარლისტების მარცხით დასრულდა. 

სულ რამდენიმე წელიწადში სამოქალაქო ომი კვლავ დაიწყო, თუმცა ამჯერად რესპუბლიკელებსა და მონარქისტებს შორის. რესპუბლიკელებმა დაამხეს დედოფალი ისაბელ II და მასთან ერთად საფრანგეთსა და იტალიაში გააძევეს სრულიად ესპანური არისტოკრატია. ამის შემდეგ სებასტიანი საფრანგეთის სამხრეთულ ქალაქ პოში დასახლდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1875 წლის 14 თებერვალს, 63 წლის ასაკში.

ქორწინებები და შვილები
----------------------

1832 წლის 25 მაისს, მადრიდში სებასტიანი დაქორწინდა სიცილიისა და ნეაპოლის მეფე ფრანჩესკო I-ისა და მარია ისაბელ ესპანელის ასულ მარია ამალია დე ბურბონ-სიცილიელზე, რომელიც 1857 წელს, 39 წლის ასაკში უშვილოდ გარდაიცვალა. ამ ამბიდან სულ სამ წელიწადში, 1860 წლის 19 ნოემბერს სებასტიანმა ცოლად შეირთო ესპანეთის მეფე კარლ IV-ის ვაჟის, კადისის ჰერცოგ ფრანსისკოსა და მისი მეუღლის, ლუიზა კარლოტა დე ბურბონ-სიცილიელის ქალიშვილი მარია კრისტინა ესპანელი, რომელთანაც ხუთი ვაჟი შეეძინა:

1. ფრანსისკო (1861-1923), ცოლად შეირთო მარია დელ პილარ დე მახუირო;
2. პედრო (1862-1892), ცოლად შეირთო მარია დე ლა კარიდად დე მადანი;
3. ლუისი (1864-1889), ცოლად შეირთო მარია ანა ბერნალდო დე კიროს ი მუნიოსი;
4. ალფონსო (1866-1934);
5. გაბრიელი (1869-1889);

ლიტერატურა
----------

* Mateos Sáinz de Medrano, Ricardo (1997). Los desconocidos infantes de España: Casa de Borbón (2ª edición). Barcelona: Thassàlia. ISBN 978-84-8237-054-5.(ესპანურად).
**რაფაელ ბაბა-ოღლუ ჰუსეინოვი** (აზერ. Rafael Babaoğlu Hüseynov; დ. 12 აგვისტო, 1955) — აზერბაიჯანელი ლიტერატურათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მთარგმნელი, ტექსტოლოგი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი, დეპუტატი, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტრატურის ეროვნული მუზეუმის დირექტორი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2014), პროფესორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005).

ბიოგრაფია
---------

რაფაელ ჰუსეინოვი დაიბადა ქალაქ ქურდამირში, იქვე დაამთავრა მე-12 საშუალო სკოლა (1971). განათლება აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე მიიღო „სპარსული ფილოლოგიის" სპეციალობით (1971 – 1976).

შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიისა და სამართლის ინსტიტუტში ისტორიის განყოფილებაში დანიშვნით დაიწყო (1976 – 1978).
ეკავა უმცროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობა ირანული ფილოლოგიის განყოფილებაში (1978 – 1982), უფროსი მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობა შუა საუკუნეების აღმოსავლეთის წერილობითი წყაროების კვლევისა და პუბლიკაციის განყოფილებაში (1976 -1978).

1980 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

ხელმძღვანელობდა განყოფილებას ნიზამის სახელობის ლიტერატურის მუზეუმში. ამჟამად არის ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის ეროვნული მუზეუმის დირექტორი.
ლიტერატურული მოღვაწეობა 1957 წელს ქალაქ ქურდამირში, ადგილობრივ გაზეთ „ირელიში" ლექსების პუბლიკაციით დაიწყო. მისი ლექსები პერიოდულად იბეჭდებოდა პრესის ფურცლებზე. 
არის ყოველკვირეულ გადაცემათა ციკლის - „სიმღერისადმი მიძღვნილი ცხოვრების" და „საღამოს შეხვედრების" ავტორი. ეს გადაცემები აზერბაიჯანის ეროვნულ მუზეუმსა და მის გამოჩენილ წარმომადგენლებს შეეხება.

არის პუბლიცისტური სტატიების „უხილავ თვალთა სინათლის", „მთავარია ის, რომ თქვენ ხალხს უყვარხართ", „განშორების მატარებელის" და სხვათა ავტორი.
რაფაელ ჰუსეინოვი არის 30-ზე მეტი ნაშრომის ავტორი ლიტერატურათმცდონეობაში. ამ ნაშრომთა უმეტესობა შუა საუკუნეების სპარსულ და თურქულენოვან პოეზიას შეეხება.
1992 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ბაბა ტაირ ურიანი და მისი პოეტური მემკვიდრეობა". ჰუსეინოვმა შეადგინა კრებულები - „მაჰსეთი განჯევის რობაიები", მემუარები რასულ რზასა და ნიჰიარ რაფიბეილის შესახებ - „ორი ცხოვრების ნათება" (1987).

ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა „სპარსულ ლიტერატურას" (1987 – 1989), კონსერვატორიაში „კულტურის ისტორიას" (1990 – 1991), ხაზარის უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობდა „აზერბაიჯანული ფილოლოგიისა და აღმოსავლეთმცოდნებობის" კათედრას (1995 – 1998).

სქოლიო
------

1. ↑  pace.coe.int<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q111240972'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI «Azərbaycan Yazıçılar Birliyi üzvlərinin təltif edilməsi haqqında».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-08-19. ციტირების თარიღი: 2022-02-20.
**A.N.I.M.A.L.** (*Acosados Nuestros Indios Murieron Al Luchar*, ნიშნავს *ჩვენი დევნილი ინდიელები დაიღუპნენ ომის დროს*) იყო გრუვ მეტალ ჯგუფი არგენტინიდან.

ჯგუფი დააარსა ვოკალისტმა და გიტარისტმა ანდრეს ხიმენესმა 1992 წელს სახელწოდებით Animal. თუმცა მალევე, კანონიერი მიზეზების გამო, ჯგუფს სახელი შეუცვალა და დაარქვა A.N.I.M.A.L. ჯგუფი უკრავდა გრუვ მეტალის ჟანრში, სანამ მოგვიანებით ნიუ მეტალის დაკვრა არ დაიწყეს. ტექსტების უმრავლესობა ეთმობოდა ეთნიკური უმცირესობებისა და ლათინური ამერიკის ადგილობრივი მოსახლეობის პრობლემებს, რაც სიმღერების სათაურებშიც აისახებოდა: *Sólo Por Ser Indios* („მხოლოდ ინდიელად ყოფნისთვის"), *Guerra De Razas* („რასათა ომი"), *Poder Latino* („ლათინური ძალაუფლება") და *Raza Castigada* („დასჯილი რასა").

ჯგუფმა კომერციულ წარმატებას შუა და გვიან 1990-იანებში მიაღწია. ერთად ატარებდნენ ტურნეებს ლათინური ამერიკის მრავალ ქვეყანაში, აშშ-ში და ევროპაში. ჯგუფის პოპულარობამ მას შემდეგ იკლო, რაც დიდი ხნის ბასისტმა მარსელო კორვალანმა, ხოლო შემდგომ დრამერმა ანდრეს ვილანოვამ (რომელიც ჯგუფს შეუერთდა 1998 წელს 17 წლის ასაკში) დატოვა ჯგუფი 1999 წელს. ბევრმა ფანმა დაკარგა ინტერესი ამ ჯგუფის მიმართ.

2006 წელს გამოცხადდა, რომ ჯგუფი იღებდა შესვენებას განუსაზღვრელი დროით. ეს განპირებობული იყო ჯგუფიდან დრამერის მარტინ კარიზოს წასვლით და ჯგუფ D-mente-ს (სიტყვათა თამაში, რომლის მნიშვნელობაც შესაძლოა განვმარტოთ, როგორც *demente* (მთვარეული), *devil mente* (ეშმაკის გონება), ასევე *débil mente* (სუსტი გონება)) ჩამოყალიბებით ანდრეს ხიმენესის მიერ. კრისტიან ლაპოლა და მარტინ კარიზო არიან წევრები ჯგუფისა Power of Soul.

პერსონალი
---------

* ანდრეს ხიმენესი – ვოკალი, გიტარა (1992–2006)
* მარსელო „კორვატა" კორვალანი – ბას გიტარა, ვოკალი (1992–1999)
* კრისტიან „ტიტი" ლაპოლა – ბას გიტარა, ბეკ-ვოკალი (2000–2006)
* ერნან ოტელო – ბას გიტარა (????-????)
* ანიბალ ალო – დრამები (1992–1993)
* ხავიერ დორადო – დრამები (1993, 2001–2003)
* მარტინ კარიზო – დრამები, პროგრამირება (1994–1998, 2004–2006)
* ანდრეს ვილანოვა – დრამები (1998–1999)
* მარსელო კასტრო – დრამები (2000–2001)

სტუდიური ალბომები
-----------------

* *A.N.I.M.A.L.* (1993)
* *Fin De Un Mundo Enfermo* (1994)
* *El Nuevo Camino Del Hombre* (1996)
* *Poder Latino* (1998)
* *Usa Toda Tu Fuerza* (1999)
* *Animal 6* (2001)
* *Combativo* (2004)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A.N.I.M.A.L. საიტზე Allmusic
* MySpace.com - A.N.I.M.A.L.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: no2014089981
* MusicBrainz: 8adfd109-6f59-4979-aab8-d54b9471b450
* VIAF: 309846595
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 309846595

 |
**რევაზ ხაზარაძე** (დ. 21 სექტემბერი, 1933, ქუთაისი) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი და სპორტსმენი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-გეოლოგის სპეციალობით.

1958-1959 წლებში მე-7 რაიონის ექსპედიცია, სსრკ გეოლოგიისა და წიაღისეულთა დაცვის სამინისტროს მე-4 გეოლოგიური სამმართველო, ინჟინერ-გეოლოგი. 1959-1974 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1974-1984 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1989-1993 წლებში გეომორფოლოგიისა და პალეოგეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1993-2001 წლებში პალეოგეოგრაფიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1984-2006 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1984-2005 წლებში დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 2001-2006 წლებში მეოთხეული გეოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 2006-2015 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტი უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილება. 2015-2017 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილება. 2018 წლიდან — მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილება. 1956 წლიდან ეწევა ალპინისტურ საქმიანობას. დაპყრობილი აქვს კავკასიონის, პამირის, ტიან-შანის, ალპების მრავალი მწვერვალი. არის სსრ კავშირის მრავალგზის ჩემპიონი და პრიზიორი. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებები: საქართველოსა და მიმდებარე რეგიონების გეოგრაფიული გარემოს წარმოშობისა და განვითარების კანონზომიერებანი. საქართველოს მეოთხეული ნალექების გენეზისი და სედიმენტაციის პირობები პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციით. საქართველოს მაღალმთიანი რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრობლემები და მათი გადაჭრის გზები. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, მათ შორის, უცხო ენებზეც. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ამერიკის ბიოგრაფიული ინსტიტუტის ოქროს მედალი (2006).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მდინარე ენგურის აუზის რელიეფი, კონტინენტური ნაფენები და პლეისოცენური გამყინვარება", დაიცვა 1971 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კავკასიონის პლეისოცენური გამყინვარება", დაიცვა 2002 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2005 — ღირსების ორდენი
* სსრკ სპორტის ოსტატი
* საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (ალპინიზმი)

ბიბლიოგრფია
-----------

* საქართველოს ბუნების ფენომენები, თბილისი, 2014, გვ. 425 ISBN 9789941062742
* თუშეთი: კრებული, თბილისი, საქ. მეცნ. ეროვნ. აკადემიის გამ-ბა , 2014, გვ. 300 ISBN 9789941056505
* კავკასიონის პლეისტოცენური გამყინვარება, თბილისი, მეცნიერება, 2004, გვ. 320 ISBN 9992809337
* ცენტრალური კავკასიონის მყინვარებზე : ალპინისტის შთაბეჭდილებანი, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1977, გვ. 108

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ ხაზარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მესტუმრე** — შუა საუკუნეების საქართველოში არსებული ერთ-ერთი თანამდებობა, რომლის მოვალეობათა შორის უცხოელი ელჩების, დიპლომატიური მისიების მიღება და კონტაქტების წარმოება შედიოდა.

მესტუმრე ამირეჯიბის და მანდატურთუხუცესის „ქვეშეთ" მდგომი მოხელე იყო და „მოციქულთა შემთხუევანი" და „მეძღუნეთა ჯეროვანი მისაგებელნი" ჰქონდა მინდობილი.

მესტუმრე ანუ „სტუმართ მოურავი" (საბა) მოციქულთა, სტუმრებისა და მეძღვენეთა დახვედრა-მიღების თადარიგის დამჭერი მოხელე ძველ საქართველოში. მესტუმრეს სახელმწიფოსაგან განსაზღვრული სარგო ჰქონდა და სტუმრებისაგანაც საჩუქრის სახით მნიშვნელოვან გასამრჯელოს იღებდა. მესტუმრეთა უფროსს მესტუმრეთუხუცესი ეწოდებოდა. გვიანდელ ფეოდალურ პერიოდში მესტუმრისა და მესტუმრეთუხუცესის მნიშვნელობით შემოვიდა „მემანდარი" და „მემანდარბაში". მემანდრები და მემანდარბაში ეშიკაღასბაშს ექვემდებარებოდნენ. ტერმინი „მესტუმრე" „მემანდრის" შემოსვლის შემდეგაც იხმარებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 1 ტფ. 1928, გვ. 165-166;
* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 601.
**ნენსკრის ლოდები** — ერატიკული ლოდები საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ნენსკრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200–1600 მ სიმაღლეზე. პლეისტოცენურ პერიოდში მდინარე ნენსკრის აუზმა განიცადა მძლავრი გამყინვარება, რაზედაც მიუთითებს მორენული მასალის სიუხვე. მორენები გავრცელებულია როგორც ნენსკრის ხეობაში, ასევე მრავალრიცხოვან შენაკადთა ხეობებში. მორენები შედგენილია გრანიტებისა და გნაისების მსხვილი ლოდნარით. სოფელი ზემო მარღი გაშენებულია მოგრძო (2–2,5 კმ) ფართო მოვაკებაზე, ხეობის ფსკერიდან 320 მ სიმაღლეზე, სადაც გაფანტულია ლოდნარი მასალა, რომელიც გრანიტ-გნაისისგან შედგება. ეს ფერდობი ამავე დროს წარმოადგენს ნენსკრისა და მარხის წყალგამყოფს, რომლის თხემზეც აქა-იქ გაფანტულია გრანიტ-გნაისისგან შემდგარი ლოდები. ასეთი ლოდები მდინარის ქვემო ნაწილშიც, ნენსკრის შესართავთანაც გვხვდება. სოფელ ტობარის (ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე) ტერიტორიაზე პორფირიტულ ლოდნარში მრავლადაა გაფანტული გრანიტებისა და გნასიების ერატიკული ლოდები.

სქოლიო
------

1. 1 2  კობა ხარაძე. საქართველოს ბუნების ფენომენები, თბ. 2014, გვ. 117
**მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Лермонтову) — რუსი პოეტისა და პროზაიკოსის მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს ადმირალტეიტის რაიონში, ალექსანდრეს ბაღში.

ისტორია
-------

1891 წელს მიხეილ იურის ძე ლერმონტოვის გარდაცვალებიდან 50 წლისთავზე სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო დუმამ გადაწყვიტა მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად, ასევე ნიკოლოზ გოგოლის პატივსაცემად დაედგა მათი ბიუსტები ალექსანდრეს ბაღში ფანტანთან ადმირალტეიტის წინ და გაეხსნა უფასო სამკითხველო. 1891 წლის 23 მაისს, ქალაქის დუმაში, სახალხო განათლებისა და ფინანსურმა კომისიამ გამოაქვეყნა მოხსენება ამ ძეგლების შექმნისთვის 1 000 რუბლის გამოყოფის თაობაზე.

ძეგლის ავტორი გახდა მოქანდაკე ვასილი კრეიტანი, ხოლო თავად 1,2 მეტრის სიმაღლის ბიუსტი ჩამოასხეს ბრინჯაოსაგან კ. ბეტროს ქარხანაში 1896 წელს. ძეგლის არქიტექტორი იყო ალექსანდრე მაქსიმოვი. 

ბიუსტი დაამონტაჟეს კვარცხლბეკზე, რომლის სიმაღლეცაა 2,25 მეტრი და დამზადებულია წითელი გრანიტისაგან. კვარცხლბეკზე ამოკვეთილია წარწერა, რომლის ტექსტიც შეთანხმებულია სახალხო განათლების კომისიასთან: ტექსტი ასე იკითხება: 

> Михаилу Юрьевичу  
> 
> 
> 
> ЛЕРМОНТОВУ  
> 
> городъ С.Петербургъ  
> 
> 2го октября 1814 г. — 15го июля 1841 г.  
> 
> 
> 
> 

> Свершитъ блистательную тризну  
> 
> 
> 
> Потомокъ позднiй надъ тобой  
> 
> И съ непритворною слезой  
> 
> Промолвитъ: «онъ любилъ отчизну!»
> 
> 
> 
> (1841 г.)
> 
> 

> Твой стихъ, какъ божий дух  
> 
> 
> 
> носился надъ толпой  
> 
> И отзывъ мыслей благородныхъ  
> 
> 
> 
> Звучалъ, какъ колоколъ на башнѣ  
> 
> вѣчевой  
> 
> 
> 
> Во дни торжеств и бѣдъ
> народныхъ
> 
> 
> 
> (1839 г.)
> 
> 

> Сооруженъ въ 1896 году.
> 
> 

დღემდე ლერმონტოვის ძეგლი დგას ფანტანთან მ. გლიკას, ა. გოჩაკოვისა და ნ. გოგოლის ძეგლებთან ერთად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник М. Ю. Лермонтову. Энциклопедия Санкт-Петербурга. ციტირების თარიღი: 2016-04-21.
ორგანიზმები
**ორგანიზმი** — ცოცხალი არსება, ე.ი. სხეული, რომელსაც აქვს ყველა ძირითადი სასიცოცხლო თვისება. ორგანიზმს ახასიათებს ნივთიერებათა მიმოცვლა, ჰომეოსტაზი, გაღიზიანებადობა და აგზნებადობა, მოძრაობის სპეციფიკური ფორმები, გამრავლება, განვითარება, ზრდა, მემკვიდრულობა, ცვალებადობა, საარსებო პირობებისადმი ადაპტაციის უნარი. ორგანიზმების ნაწილს უჯრედული ორგანიზაციისათვის არ მიუღწევია (ე.წ. მონერები: ვირუსები და ფაგები); უჯრედული ორგანიზაციის მქონე ორგანიზმთაგან ზოგს ნამდვილი ბირთვი და ქრომოსომულ აპარატად ჩამოყალიბებული მემკვიდრული ნივთიერება არ აქვს (პროკარიოტები), ზოგს კი — აქვს (ევკარიოტები); ზოგი ევკარიოტი ერთუჯრედიანია, ზოგი კი მრავალუჯრედიანი. ზოგი ორგანიზმი გაერთიანებულია კოლონიად, რომლის წევრები ერთობლივ ურთიერთობაში არიან საარსებო გარემოსთან. იმ ცვლილებების ერთობლიობას, რომელთაც ორგანიზმი განიცდის ჩასახვიდან სიკვდილამდე, ონტოგენეზი ეწოდება.

ფილოსოფიური გაგებით, ორგანიზმი არის ცოცხალი არსება, რომელიც მოიცავს დამოუკიდებელი მატერიალური მთლიანობის ვრცელ სფეროს, რომელიც თავის სტრუქტურაში ექვემდებარება უწინარეს ყოვლისა ფიზიკურ-ქიმიურ კანონებს. გარდა ამისა, ორგანიზმი როგორც მრავალრიცხოვანი ორგანოების მთლიანობა წარმოადგენს განსაზღვრულ სასიცოცხლო ფორმას. ორგანიზმი დაკავშირებულია ორგანულ სამყაროსთან, რომელიც თავის მხრივ, ცოცხალი არსებების — ორგანიზმების ერთობლიობაა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სიცოცხლე
* მიკროორგანიზმები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ორგანიზმი"** ვიკისაწყობში.
* ორგანიზმი – ბიოლოგიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 562.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭედია**. |

**ოლეგ კონსტანტინეს ძე ჭედია** (დ. 27 აპრილი, 1923 — გ. 3 აგვისტო, 1998) — საბჭოთა გეოლოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1969). ყირგიზეთის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1993). ყირგიზეთის გეოლოგიის ინსტიტუტის ნეოტექტონიკის ლაბორატორიის გამგე (1964–75), სეისმოლოგიის ლაბორატორიის სამეცნიერო ხელმძღვანელი (1975–89), ლაბორატორიის მთავარი მეცნიერ-მუშაკი (1989). 1952–64 წლებში ტაჯიკეთის უნივერსიტეტის დოცენტი. მოღვაწეობდა ზოგად და რეგიონულ გეოლოგიაში, გეომორფოლოგიაში, ნეოტექტონიკასა და პალეოგეოგრაფიაში.

ბიოგრაფია
---------

ოლეგ ჭედიამ დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგიის ფაკულტეტი 1948 წელს და ასპირანტურა (1951) იქვე. მისი განათლებისა და მეცნიერული მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე გადამწყვეტი როლი იქონია დიმიტრი ნალივკინის, სერგეი შულცის, დიმიტრი მუშკეტოვისა და ალექსანდრე მარკოვსკის ლექციებმა. 1941 წელს მოქმედ არმიაში გაიწვიეს. შესწავლილი აქვს თურქესტანის ქედის მყინვარები, დიდი ხნის განმავლობაში იკვლევდა პამირის მთათა სისტემისა და განსაკუთრებით, დარვაზის ქედის თანამედროვე გამყინვარებასა და შარიაჟულ ტექტონიკას.

1950-იანი წლებიდან მოყოლებული მისი კვლევის მთავარი მიმართულება იყო ნეოტექტონიკა, გეომორფოლოგია, მკვიდრი ქანების გეოლოგია და მეოთხეული გეოლოგია. განსაკუთრებით დიდი წვლილი შეიტანა პამირის გეომორფოლოგიისა და ნეოტექტონიკის საფუძვლების შემუშავებაში. 1951 წელს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. დაახლოებით 50 წელი მუშაობდა შუა აზიის მთიან რეგიონებში: პამირსა და ტიან-შანში. შეისწავლა პამირის რელიეფი, დაადგინა უახლესი ტექტონიკური მოძრაობის ინტენსიფიკაციის ეპოქები, მდინარეული ტერასები და მათი დეფორმაციები.

მონაწილეობდა ყირგიზეთის სსრ ატლასის (1987) შედგენაში. ოლეგ ჭედია 160-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 10 მონოგრაფიის ავტორია. ტაჯიკეთის უნივერსიტეტში 12 წლის განმავლობაში კითხულობდა ლექციების კურსს ზოგადი გეოლოგიის, გეომორფოლოგიის, გეოტექტონიკის, მეოთხეული დანალექების გეოლოგიის, სტრუქტურული გეოლოგიისა და გეოკარტირების საკითხებზე. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 17 საკანდიდატო დისერტაცია და 19 სადოქტორო დისერტაცია. დაჯილდოებულია სამამულო ომის ორდენითა და მედლებით.

თხზულებები
----------

* Чедия О. К. Юг Средней Азии в новейшую эпоху горообразования, ч. 1. Фрунзе, 1971;
* Чедия О. К. Юг Средней Азии в новейшую эпоху горообразования, ч. 2. Фрунзе, 1972;
* Чедия О.К. Морфоструктуры и новейший тектогенез Тянь-Шаня. Фрунзе, Илим, 1986.

სქოლიო
------

1. ↑  Геоморфология, 2014 №01. М.: Наука. — 128 с.
2. 1 2 3  Корженков А.М. Никонов А.А. Белоусов Т.П. Несмеянов С.А. Фортуна А.Б. Олег Константинович Чедия
3. ↑  Известия национальной академии наук Кыргызской Республики. Бишкек. 2004. №4.
**სიცოცხლის უფლება** — ადამიანის უფლებების კონცეფციაში ერთ-ერთი ფუნდამენტური და აბსოლუტური უფლება. ის გულისხმობს, რომ ყოველ ადამიანს აქვს სიცოცხლის თანდაყოლილი უფლება. ეს უფლება კანონითაა დაცული. არ შეიძლება ადამიანის სიცოცხლის თვითნებური აღკვეთა. სიცოცხლის უფლება იწყება ადამიანის დაბადების მომენტიდან და მთავრდება გარდაცვალების (ტვინის უჯრედების ფუნქციონირების შეუქცევადად შეწყვეტა) მომენტში. სიცოცხლის უფლება ერთი მხრივ სახელმწიფოს ადამიანის სიცოცხლის ხელყოფას უკრძალავს (ნეგატიური ვალდებულება), მეორე მხრივ მისი სიცოცხლის აქტიურად დაცვას ავალდებულებს (პოზიტიური ვალდებულება)

სიცოცხლის უფლება განეკუთვნება ბუნებით უფლებათა რიგს. ის არ ექვემდებარება დათქმებსა და გადახვევებს, გარდა საერთაშორისო სამართალში დაშვებული გამონაკლისისა იმ შემთხვევაში, როცა კანონზომიერ საომარ მოქმედებებს შედეგად მოსდევს სიცოცხლის ხელყოფა. აგრეთვე გამონაკლისია შემთხვევა, როდესაც კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში პირს სასამართლო სასიკვდილო განაჩენს გამოუტანს. სიცოცხლის ხელყოფა მართლზომიერი ქმედებაა აუცილებელი მოგერიების დროს.

სიცოცხლის უფლება დაცულია ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციიის მე-3 მუხლით. საქართველოს კონსტიტუციაში სიცოცხლის უფლება დაცულია მე-10 მუხლით: „ადამიანის სიცოცხლე დაცულია. სიკვდილით დასჯა აკრძალულია".

სიცოცხლის უფლება ხშირად ირღვევა. ფართო მასშტაბებით განხორციელებული გარკვეული ჯგუფის სიცოცხლის აღკვეთა შეიძლება გაუთანაბრდეს გენოციდს, რაც აკრძალულია საერთაშორისო სამართლით. სიცოცხლის უფლება უკავშირდება ისეთ თემებს, როგორიცაა ევთანაზია, სიკვდილით დასჯა, აბორტი, აუცილებელი მოგერიება და სხვა.

სიკვდილით დასჯა
---------------

 მთავარი სტატია: სიკვდილით დასჯა.
საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებათა შესახებ არ ავალდებულებს წევრ სახელმწიფოებს სიკვდილით დასჯის გაუქმებას, მაგრამ შესაძლებლად მიიჩნევს მის გამოყენებას მხოლოდ ყველაზე მძიმე დანაშაულისათვის. სიკვდილით დასჯა არ გამოიყენება 18 წელზე ახალგაზრდა პირთა და ფეხმძიმეთა მიმართ. საქართველოში სიკვდილით დასჯა გაუქმებულია 1997 წლიდან.

ლიტერატურა
----------

* სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი გვ. 230 — თბილისი, 2011 ISBN 978-9941-0-3354-4
* დემოკრატია და მოქალაქეობა გვ. 142-143 — თბილისი, 2011 ISBN 978-9941-0-3667-5

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ადამიანის უფლებათა ლექსიკონი გვ. 128 — თბილისი, 1999
* Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* სიცოცხლის უფლება სხვადასხვა საკანონმდებლო აქტებში[*მკვდარი ბმული*]
მონღოლეთის საიდუმლო ისტორიის ერთ-ერთი გვერდი
**მონღოლების საიდუმლო ისტორია** — ყველაზე ძველი მონღოლური ლიტერატურული და ისტორიოგრაფიული ძეგლი. მონღოლეთის ისტორიის, მათი სახელმწიფოს, მისი დამაარსებლის ჩინგიზ-ყაენისა და XII-XIII საუკუნეების ცენტრალური აზიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყარო. საიდუმლო ისტორია შედგენილია მონღოლურ ენაზე 1240 წელს. ავტორი უცნობია. 

საიდუმლო ისტორიის ხელნაწერი 1872 წელს პეკინში, სასახლის ბიბლიოთეკაში შეიძინა რუსულმა სასულიერო მისიამ. საბჭოთა პერიოდში ინახებოდა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლურ განყოფილებაში. 

ამჟამად საიდუმლო ისტორია თარგმნილია ყაზახურ, რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ, ესპანურ, ჩეხურ და ბულგარულ ენებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Secret History of the Mongols: full text, history, translations into Russian, English, French, Bulgarian, Spanish and Czech, original transliteration
* transcription with flexional morpheme boundaries and other additional annotation by John Street დაარქივებული 2013-11-04 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* The Secret History of the Mongols: partial text დაარქივებული 2007-02-23 საიტზე Wayback Machine.
**კოსტა მაისურაძე** (დ. 1881, სოფელი ცხმორი, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1918, თბილისი) — ქართველი ფალავანი. საჭიდაო სარბიელზე გამოვიდა 1902 წელს. თბილისის ცირკის პატრონმა ნიკიტინმა მოსკოვში წაიყვანა, სადაც მოკლე ხანში მაისურაძე დაეუფლა ფრანგული ჭიდაობის ილეთებს. დიდი წარმატებით გამოდიოდა თბილისში, კიევში, პეტერბურგში, გროზნოში, მოსკოვში, კისლოვოდსკში გამართულ შეჯიბრებებში, სადაც მრავალი სახელგანთქმული ფალავანი დაამარცხა, მათ შორის: კლემენტი ბული, „კაზბეკ-გორა", პაველ ზაგორუიკო, ივანე ზაიკინი, ნიკოლოზ ვახტუროვი, ალიოშა გრამილოვი, გრიგორი კაშჩეევი და სხვა. ბევრჯერ მოიპოვა გამარჯვება საზღვარგარეთის სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის: ირანში, საფრანგეთში, გერმანიაში, რუმინეთში და სხვა. მიღებული ჰქონდა ირანის, რუსეთის, გერმანიის, საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების სამახსოვრო ჯილდოები და ქამრები. მაისურაძე ჭიდაობის ილეთების იშვიათი მცოდნე იყო. დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და კარგი სახელი დატოვა ქართული სპორტის ისტორიაში. კოსტა მაისურაძე იყო ერთ-ერთი უძლიერესი ფალავანი. 1910 წელს პირველი ადგილი დაიკავა თბილისში გამართულ დიდ ტურნირში, რომელშიც უცხოელი მოჭიდავეებიც გამოდიოდნენ. მისი დასაფლავების ადგილი დღემდე დაუდგენელია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 368.
* ბარნოვი ა. ჭიდაობა ძველ თბილისში, თბ. 1967.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოსტა მაისურაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* კოსტა მაისურაძე დაარქივებული 2016-03-15 საიტზე Wayback Machine. — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კავსაძე**. |

**ანზორ კავსაძე** (დ. 7 აგვისტო, 1930, ჭიათურა — გ. 2008, თბილისი) — ქართველი საგუნდო დირიჟორი, მუსიკოსი, პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1970). საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ — ერისიონის სამხატვრო ხელმძღვანელი 1957-1966 წლებში. ცნობილი მომღერლის სანდრო კავსაძის შვილიშვილი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958).

ბიოგრაფია
---------

ანზორ კავსაძე დაიბადა 1930 წელს ჭიათურაში. საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მოეწყო, პარალელურად თბილისის II მუსიკალურ ტექნიკუმში საგუნდო ხელოვნების შესწავლა დაიწყო გრიგოლ კაპანაძესთან, რომელიც შთააგონებდა მას მომავალ პროფესიას - დირიჟორობას. შემდეგ იგი ნიჭიერ ბავშვთა მუსიკალურ სკოლა-ინტერნატში შედის, იქიდან კი უკვე 1951 წელს თბილისის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში აბარებს და 1956 წელს წარჩინებით ამთავრებს გიორგი ხახანაშვილის კლასს. მცირე ხნით სანდრო ინაშვილთანაც ეუფლება ვოკალს. შემდეგ სწავლას აგრძელებს ასპირანტურაში, ჯერ საგუნდო-სადირიჟორო განხრით, ხოლო 1961 წლიდან - სიმფონიურ-საოპერო დირიჟორის ოსტატობის დასაუფლებლად.

1949 წელს მღეროდა ბიძის, მიხეილ კავსაძის, გუნდში, სადაც სიმღერამ მას ბევრი რამ შესძინა. ანზორ კავსაძის მიერ ჭიათურაში მომზადებულმა გუნდმა 1951 წლის ოლიმპიადაზე პირველი ადგილი დაიკავა.

1952 წლიდან მუშობდა თავის მასწავლებელ გიორგი ხახანაშვილთან ერთად რადიოკომიტეტის კაპელაში.

1954 წლიდან კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის გუნდის ქორმეისტერია, 1956 წლიდან - სახელმწიფო კაპელის დირიჟორი, ხოლო მომდევნო წლიდან საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მხატვრული ხელმძღვანელია. 1958 წელს ანსამბლმა ქართული ხელოვნების მეორე დეკადაზე მოსკოვში თავი ისახელა კარგი რეპერტუარითა და დახვეწილი შესრულებით. ამავე წელს მიენიჭა ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება.

1951 წლიდან საქართველოს რადიოს კაპელის დირიჟორი და მომღერალია, შემდეგ კონსერვატორიასთან არსებული გუნდისა და სახელმწიფო ფილარმონიის კაპელის დირიჟორი. 1957-1966 წლებში საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო დამსახურებული ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანზორ კავსაძე
* ანზორ კავსაძის ბიოგრაფია

სქოლიო
------



1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1970 №2. გვ. 34
**წაღა**, **წანგიონი** ან **წანგია** (ბერძ. τζαγγίον. τζαγγία) — ფეხსაცმლის ტიპი ბიზანტიის იმპერიაში, რომელიც მოგვიანებით ბიზანტიის იმპერატორების უმნიშვნელოვანეს საიმპერატორო რეგალიად გადაიქცა.

IV საუკუნეში წანგები ელეგანტურ ფეხსაცმლის ტიპად ითვლებოდა, თუმცა ის საიმპერატორო რეგალიად გვიან მოგვევლინა, რაც სავარაუდოდ აღმოსავლური, სასანიანთა ირანის გავლენის შედეგია. პირველად წანგები, როგორც სამეფო ძალაუფლების ნიშანი, იოანე მალალას ჩანაწერებში გვხვდება, როდესაც ის აღწერს ლაზეთის მეფე წათე I-ის გამეფებას იმპერატორ იუსტინეს კარზე, სადაც წათე ძვირფასი სამოსით, სამეფო გვირგვინითა და ასევე წანგებით შეიმოსა, რომელიც მორთული იყო ძვირფასი თვლებით — „აღმოსავლურ სტილში" — განსხვავებით რომაელი იმპერატორებისგან, რომლებიც კოტურნუსებს ატარებდნენ. X საუკუნისთვის წანგების ტარება უკვე ასოცირდებოდა საიმპერატორო წოდებასთან, იმდენად რომ ყოველი მეამბოხე და ტახტის პრეტენდენტი მისი ჩაცმით ამტკიცებდა საიმპერატორო წოდების უზურპაციას. XIV საუკუნის შუა ხანებში, ბიზანტიელი მწერალი, გიორგი კოდინოსი გვამცნობს, რომ „წანგია" იყო მაღალი ფეცსაცმელი, რომელიც მორთული იყო მარგალიტებითა და ძვირფასი ქვებით.

ტერმინი წანგარიოსი (ბერძ. τζαγγάριος) მოგვიანებით ბერძნული სიტყვა წანგარის (ბერძ. τσαγκάρης) ფუძე გახდა, რაც ქართულად მეწაღეს ნიშნავს.

ლიტერატურა
----------

* Kazhdan, Alexander (1991). „Tzangion". In Kazhdan, Alexander (ed.). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford and New York: Oxford University Press. p. 2135. ISBN 978-0-19-504652-6.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

სქოლიო
------

1. ↑  წაღა, წუღა - ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 2023-10-18
2. ↑  *მარი ნ*. „Из поездки в Турецкий Лазистан" (Впечатления и наблюдения), გვ. 630
3. 1 2 3 4 5  Kazhdan 1991, p. 2135.