recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ოსმანისტიკა**ს უწოდებენ სამეცნიერო–კვლევით დისციპლინას, რომელიც ორიენტალისტიკის ერთ-ერთი მოსაზღვრე დარგია და შეისწავლის ოსმალეთის იმპერიის ისტორიასა და კულტურას. **ოსმანისტიკა** ძირითადად ისეთ მეცნიერებებს ეფუძნება, როგორიცაა ისლამოლოგია და თურქოლოგია, მაგრამ ასევე მაგრამ ასევე მეტად ახლოს დგას არაბისტიკასთან, ირანისტიკასთან, ბიზანტინისტიკასთან და სამხრეთაღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების ისტორიასთან.

ოსმანისტიკის განვითარება
------------------------

თარჯიმნები და დიპლომატები ახალი დროის ადრეულ ეტაპებზევე დაინტერესდნენ ოსმანთა ენით, ისტორიითა და კულტურით. 
მეცნიერული ოსმანისტიკის ფუძემდებლად მიიჩნევენ ავსტრიელ ჰამერ-პურგშტალს (1774-1856), რომლის კალამსაც ეკუთვნის ათტომიანი ნაშრომი „ოსმანთა იმპერიის ისტორია".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოსმალეთის იმპერია
* თურქოლოგია
* ოსმალური ენა

ლიტერატურა
----------

* Klaus Kreiser: *Der Osmanische Staat 1300-1922.* München 2001
* H.G. Majer (გამომც.): *Die Staaten Südosteuropas und die Osmanen.* München 1989
* Maurus Reinkowski: Die Dinge der Ordnung. Eine vergleichende Untersuchung über die osmanische Reformpolitik im 19. Jahrhundert. München 2005.
* Informationsmittel und -ressourcen  დაარქივებული 2009-03-03 საიტზე Wayback Machine.  (19.04.2008)
* Suchmaschine nach Instituten und Wissenschaftler der Orientalistik (19.04.2008)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. **აღმოსავლეთმცოდნეობა** დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine.
მოსკოვის დიდი თეატრი
**რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრი** (რუს.: Государственный академический Большой театр России) — თეატრისა და თეატრალური დასის სახელწოდება მოსკოვში, რუსეთი. თეატრის დიდსა და მცირე დარბაზებში სრულდება სპექტაკლები, ბალეტისა და ოპერის წარმოდგენები.

ისტორია
-------

ბოლშოის დიდი დარბაზი
კომპანია დაფუძნდა 1776 წელს პიოტრ ურუსოვისა და მიხაილ მედოკსის მიერ. თავადპირველად წარმოდგენები კერძო სახლში იმართებოდა, ხოლო 1780 წლიდან მათ პეტროვსკის თეატრი შეიძინეს და სპექტაკლებისა და ოპერების დადგმა დაიწყეს.

თეატრის თანამედროვე ბინა 1825 წელს აშენდა პეტროვსკის თეატრის ადგილას, რომელიც 1805 წლის ხანძარმა დაანგრია. შენობის პროექტი ჯოზეფ ბოუვს ეკუთვნის, რომელმაც 1824 წელს ასევე იქვე მყოფი მცირე თეატრი ააშენა. ამ პერიოდში რუსეთის ყველა თეატრი იმპერატორის კუთვნილება იყო. მოსკოვსა და პეტერბურგში მხოლოდ ორი თეატრი არსებობდა, ერთის დანიშნულება ოპერა და ბალეტი იყო, მეორისა კი ტრაგედიები და კომედიები. ვინაიდან ოპერა და ბალეტი დრამაზე უფრო არისტოკრატიულად მიიჩნეოდა, ოპერის სახლს „გრანდ თეატრი" (ბოლშოი გრანდის რუსული ვარიანტია) შეარქვეს, ხოლო დრამის თეატრს კი „მცირე თეატრი" (მალი - რუსულად მცირეს ნიშნავს).

თეატრის ინაუგურაცია 1825 წლის 18 იანვარს მოხდა. თავდაპირველად აქ მხოლოდ რუსული წარმოდგენები იმართებოდა, უცხოელი კომპოზიტორების რეპერტუარი პირველად 1840 წელს გაჟღერდა. 1853 წლის ხანძარმა დიდი ზარალი მოუტანა თეატრს; რეკონსტრუქცია წარიმართა ალბერტ კავოსის, საოპერო კომპოზიტორი კატერინო კავოსის ვაჟი, მიერ და ხელახლა გაიხსნა 1856 წელს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში თეატრი სერიოზულად დაზიანდა საჰაერო დაბომბის შედეგად, თუმცა ის მალევე აღადგინეს.

ბოლშოი მრავალი ისტორიული პრემიერის ადგილი იყო, მათ შორის ჩაიკოვსკის „La Voyavoda und Mazeppa", და რახმანინოვის „Aleko" და „Francesca da Rimini".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბოლშოი თეატრის საიტი დაარქივებული 2005-01-02 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისურად და რუსულად)
* Google Maps სატელიტური ფოტო
**მომბასა** (ინგლ. Mombasa Island) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის კენიის სანაპირო პროვინციას. კუნძულზე მდებარეობს ქალაქ მომბასის ძველი ნაწილი. კუნძული მატერიკთან შეერთებულია დამბით.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის სიგრძეა 5,5 კმ, ხოლო სიგანე 3,8 კმ. მომბასის კუნძული ადმინისტრაციულად მომბასის ოლქის 4 რაიონიდან ერთ-ერთია. კუნძულის მოსახლეობა 1999 წლის აღწერის თანახმად შეადგენს 146 334 ადამიანს. ის დაყოფილია 6 ქვედანაყოფად:

* განჯონი
* რკინიგზის
* ტონონოკა
* ტუდორი
* მაჯენგო
* ძველი ქალაქი

ისტორია
-------

ქალაქ მომბასის ძველი ნაწილი მდებარეობს კუნძულის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. კილინდინის ნავსაყუდელი და თანამედროვე, ღრმა რეიცის პორტი, რომელიც კუნძულს აკავშირებს კენიის მატერიკულ სამხრეთ ნაწილთან. ძველი ნავსყუდელი — ტიუდორის პორტი, რომელსაც იცავს ფორტ-ჟესუსი და ტიუდორ-კრიკის წყალსატევი კუნძულს გამოყოფს მატერიკის ჩრდილოეთი ნაწილისგან. თანამედროვე საცხოვრებელ განაშენიანებას და საწარმოო ზონებს დღეისათვის უკავია კუნძულის დანარჩენი ნაწილი.

კუნძული მომბასა მატერიკთან დაკავშირებულია მაკურას დამბით ჩრდილო-დასავლეთში, ნიალის ხიდით აღმოსავლეთში და ლიკონის ბორანით სამხრეთში. ავტოგზის და სარკინიგზო ხიდი ასევე უკავშირდება მატერიკს და მდებარეობს რეიცის პორტთან შორიახლოს.

ტიუდორის პორტს და ტიუდორ-კრიკის წყალსატევს სახელი დაერქვა დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის კაპიტნის ოუენ ტიუდორის პატივსაცემად, რომელმაც პირველად ჩაატარა ამ ადგილების მოკვლევა.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-16. ციტირების თარიღი: 2015-11-29.
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-18. ციტირების თარიღი: 2015-11-29.

|  |  |
| --- | --- |
| კენია | *ეს სტატია კენიისა და კენიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მოსკოვის დიმიტრი როსტოველის ტაძარი** (რუს. Храм Димитрия Ростовского) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ოჩაკოვო-მატვეევის რაიონში. ტაძრის მისამართია გენერალ დოროხოვის ქუჩა № 17. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1757-1759 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიმიტრი როსტოველის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ღვთისმშობლის ქება-დიდების სახელობის ხის ეკლესია სოფელ ოჩაკოვოში (რომელიც 1960 წლის 17 აგვისტოდან მოსკოვის შემადგენლობაშია) ააგეს 1717 წელს თავად იაკობ ივანეს ძე ლობანოვ-როსტოვსკის ფინანსებით. 1753 წელს სოფლის მფლობელი გახდა საიდუმო მრჩეველი მიხეილ სტეფანეს ძე ოპოჩინინი. 1757 წლის 5 მაისს მან სინოდალურ კანტორას მიმართა თხოვნით ნება დაერთოთ ახალი ტაძრის მშენებლობაზე. ამავე წელს ტაძრის მშენებლობაზე თანხმობა მიიღეს. ახალი ქვის ტაძრის მშენებლობა დასრულდა 1759 წელს. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა XX საუკუნის 20-იან წლებში, შემდეგ ისევ გახსნეს, მაგრამ საბოლოოდ დიდი სამამულო ომის დროს საბოლოოდ დაიხურა. ტაძრის შენობა გადააკეთეს ბოსტნეულის საწყობად. ეკლესიიდან უშედეგოდ ცდილობდნენ მხატვობის მოსპობას. გუმბათი ხელშეუხებელი დატოვეს, მას მხოლოდ ოქრო მოხსნეს. 1960 წელს ტაძარზე სარესტავრაციო სამუშაოები დაგეგმეს, მაგრამ სამუშაოები მხოლოდ 1972 წელს დაიწყო. ამ პერიოდში უკვე გაუქმებული იყო სასაფლაო ეკლესიის გარშემო. სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1992 წელს. ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1992 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 4. — С. 194 — 197. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.
* Холмогоров В. И. 3: Загородская десятина (Московского уезда) // Исторические материалы для составления церковных летописей Московской епархии. — Москва: Тип. Л. Ф. Снегирева, 1881. — С. 269, 337. — 387 с.
**მომოტომბო** (ესპ. Momotombo) — მოქმედი სტრატოვულკანი ნიკარაგუაში. სიმაღლე 1297 მ. ვულკანი გაწოლილია ტბა მანაგუას ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროსთან, ქალაქ ლეონიდან აღმოსავლეთით 36 კმ-ში (პირდაპირი ხაზით). მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1610 წელს.

ვულკანს გააჩნია კონუსისებრი, სიმეტრიული ფორმა. მომოტომბო წარმოადგენს ნიკარაგუის ერთ-ერთ სიმბოლოს. ხშირად ვულკანი გამოსახულია ღია ბარათებზე, ასანთის კოლოფებზე და სხვა. იგი გამოსახული იყო ასევე ნიკარაგუის გერბზე 1854 წელს. 

მომოტომბოს უკანასკნელი სეისმური აქტივობა შეიმჩნეოდა 2005 წელს. 2015 წლის 3 დეკემბერს გავრცელდა ინფორმაცია 110 წლიანი პაუზის შემდეგ ვულკანის გააქტიურების შესახებ. 2015 წლის 2 დეკემბერს მომოტომბო ამოიფრქვა. ვულკანი ისროდა ლავასა და ფერფლს. ნიკარაგუაში ვულკანის გამო განგაში გამოცხადდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიკარაგუის ვულკანების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Climbing the Momotombo Volcano
* Momotombo on stamps დაარქივებული 2011-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* Images of Momotombo დაარქივებული 2003-10-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Nicaragua's Momotombo volcano erupts for the first time in a century
2. ↑  Nicaraguas Momotombo spuckt Lava und Asche. orf.at (02.12.2015). ციტირების თარიღი: 03.12.2015.
**პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი** (ფრანგ. Notre-Dame de Paris) — ვიქტორ ჰიუგოს რომანი. მასში ასახულია XV საუკუნის პარიზის ცხოვრება. რომანის მთავარი პერსონაჟების გრძნობებისა და მოქმედების ჩვენებით ჰიუგო აყენებს ისეთ ზოგადსაკაცობრიო პრობლემებს, როგორიცაა სიყვარული, ცოდვა, სიკვდილი.

რომანი ვითარდება სამი მთავარი მოქმედი გმირის – არქიდიაკონ კლოდ ფროლოს, ზართა მრეკველ მახინჯ კვაზიმოდოსა და ულამაზესი ბოშა ქალის ესმერალდას ირგვლივ. ღვთისმსახური კლოდ ფროლო მეცნიერების რამდენიმე დარგს ფლობდა, მაღალი მდგომარეობა ეკავა საზოგადოებაში. მან სიცოცხლე შეუნარჩუნა და აღზარდა ქუჩაში ნაპოვნი ჩვილი ბავშვი კვაზიმოდო, რომელიც მასთან ერთად ცხოვრობდა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში. მაგრამ ღვთისმსახური სასტიკი და დაუნდობელი აღმოჩნდა, როდესაც მისი გრძნობები ესმერალდამ უპასუხოდ დატოვა. მთავარმა დიაკონმა მის მიერ ჩადენილი მკვლელობის მცდელობა ქალს გადააბრალა და გულგრილად მიიღო მონაწილეობა ესმერალდას მიმართ სასიკვდილო განაჩენის გამოტანაში. ლამაზ, მაგრამ გულცივ, მხოლოდ პირადი კეთილდღეობისთვის მზრუნველ ეკლესიის მსახურს ჰიუგო უპირისპირებს მახინჯ, მაგრამ ლამაზი სულის მქონე კვაზიმოდოს. მას მთელი არსებით შეუყვარდა გულუბრყვილო და ნაზი ესმერალდა. როდესაც სიკვდილმისჯილი ესმერალდა სახრჩობელაზე აჰყავდათ, კვაზიმოდო თოკით დაეშვა ტაძრის სახურავიდან, აიტაცა ქალი და ელვის სისწრაფით ტაძარს შეაფარა თავი. ხოლო როდესაც ვერაგულად შეპყრობილი ესმერალდას მიმართ განაჩენი მაინც შესრულდა, მან ჯერ ტაძრის სახურავიდან გადმოაგდო ესმერალდას სიკვდილის მთავარი დამნაშავე კლოდ ფროლო, შემდეგ კი უკვალოდ დაიკარგა.

ორი წლის შემდეგ, როდესაც შემთხვევით გახსნეს ესმერალდას აკლდამა, ქალის ჩონჩხზე გადამხობილი მეორე ადამიანის ჩონჩხი ნახეს. ეს იყო კვაზიმოდო, რომელიც შევიდა ესმერალდას აკლდამაში და იქ დალია სული.

ლიტერატურა
----------

* ნაირა მამუკელაშვილი, ახალი ისტორია (მეცხრე კლასის სახელმძღვანელო), თბ. 1998 წელი, გვ. 94–95
**მომღერალასებრნი** (ლათ. Parulidae) — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა.

მათი სხეულის სიგრძეა 10–18 სმ, საშუალოდ 12 სმ. ნისკარტი წვრილი, ბასრი, იშვიათად გაბრტყელებულია, დასაწყისში ჯაგრიანი, ოდნავ ქვევითაა მოღუნული; ფეხები სუსტია. შეფერილი არიან ზეთისხილისფრად, მომწვანო-მოყვითალოდ ან რუხად და შეხამებულია ყვითელ, წითელ, შავ ან რუხ-ცისფერ ტონებთან; ზოგიერთ სახეობას აქვს მურა და თეთრი, ჭრელი შეფერილობა; დამახასიათებელია თავისა და ტანის წინა ნაწილის განსხვავებული შეფერვა

ცნობილია 18–27 გვარის 108–124 სახეობა. გავრცელებული არიან ამერიკაში ალასკიდან და ლაბრადორიდან ჩრდილოეთ არგენტინამდე. ზამთარში, ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში სხვა მწერიჭამია ფრინველებთან შერეული მომთაბარე გუნდები გვხვდება. ზოგიერთი სახეობა ჯამის ფორმის ბუდეს მიწაზე აგებს, რაშიც მცენარეულ სამშენებლო მასალას იყენებს, ზოგიერთი კი ხის ტანზე სიცარიელეებს (ფუღუროებს) იკავებს საბუდრად. ბუდეს აშენებს დედალი.

ბინადრობენ სხვადასხვა პირობებში, მაგრამ უპირატესად მეხეური ფრინველებია. იკვებებიან მწერებით. დებენ 2–5 კვერცხს. ზოგიერთი კარგად გალობს. 3 სახეობა და 2 ქვესახეობა შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* New World warblers (Parulidae) დაარქივებული 2016-03-16 საიტზე Wayback Machine.  information, including 81 species with videos and 100 with photographs at the Internet Bird Collection (ინგლისური)
* "Chasing Down Warblers" National Geographic News story on seeing 30 warbler species in May 2002 (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Parulidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. 1 2 3 4 5  მომღერალასებრნი // ბიოლოგიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)
3. 1 2 3 4  მომღერალასებრნი დაარქივებული 2019-05-23 საიტზე Wayback Machine.  // Птицы нашей Родины (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მთისძირის ეკლესია (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)**. |

**მთისძირის მესამე ეკლესია** — არქიტექტორულ-არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. მდინარე არეშის მარჯვენა ნაპირზე. სავარაუდოდ, თარიღდება შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (7.2 x 4.8 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და ტალახით, კედლები შემორჩენილია 1 მეტრ სიმაღლეზე. შესასველი სამხრეთით და დასავლეთითაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზისგან გამიჯნული ყოფილა კანკელით. კანკელის კედელში (შემორჩენილია ქვედა ორი რიგი) აღმოჩნდა ბაზალტის არქაული ხელსაფქვავის ქვა (მსგავსი ხელსაფქვავები აღმოჩნდა ეკლესიის გარეთაც).
ეკლესიას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ერთიანი, ვიწრო მინაშენი ეკვროდა, შესაძლოა, რომ იგი ეკლესიის ზღუდის ფუნქციას ასრულებდა. მისი კედლები (სიმაღლე 0,3 მეტრი) მთელ სიგრძეზეა შემორჩენილი, მინაშენში შესასვლელი დასავლეთ ფრთაშია მოწყობილი - ჩრდილოეთიდან. ამ მხარეს იგი მთელ სიგანეზეა გახსნილი. ეკლესია გადახურული იყო ბრტყელი და ღარისებრი კრამიტით.

ეკლესსის გათხრების დროს აღმოჩნდა ღარისებრი და ბრტყელი კრამიტის ნამტვრევები, საოჯახო, სადა კერამიკის ფრაგმენტები. ეკლესიის შუაში გაითხარა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ორმოსამარხი. აღმოჩნდა თიხის მოზრდილი, მუცელგანიერი, ორყურა ქილა (სიმაღლე 28 სანტიმეტრი), ცალყურა ქილა (სიმაღლე 17 სანტიმეტრი) და თიხის ცალყურა დოქი (სიმაღლე 21 სანტიმეტრი). ასევე, სხვა ჭურჭლის ნატეხებიც.

კლესიის დასავლეთით, 10 მეტრ მანძილზე, გაითხარა გეგმით სწორკუთხა (3.8 x 2 მეტრი) ნაგებობა. იგი ნაგები ყოფილა რიყისა და ნატეხი ქვით - თიხის ხსნარზე (შემორჩენილი იყო ქვის წყობის მხოლოდ სამი რიგი), შენობა დამხრობილია სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებით, შესასვლელი მას სამხრეთიდან ჰქონია. ნაგებობის გაწმენდისას დადასტურდა კრამიტის ფრაგმენტები და საოჯახო, სადა ჭურჭლის უსახური ნატეხები.

ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით, 15 მეტრ მანზილზე. გაიწმინდა გეგმით თითქმის კვადრატული (5.8 x 5.1 მეტრი) ნაგებობა. შემორჩენილი იყო რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები კედლების წყობის ერთი რიგი. შემაკავშირებლად აქაც ტალახის ხსნარი ყოფილა გამოყენებული ნაგებობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში აღმოჩნდა ქვევრი, რომლის გვერდები შემკული იყო ამოღარული, ტალღური ორნამენტით სამხრეთ კედელთან, 0.8 მეტრ სიღრმეზე, გამოვლინდა მსხვილი ქვებით შემოწყობილი სამარხი, რომელშიც დადადსტურდა მოყავისფროდ გამომწვარი, დაშლილი ქილა, ცალყურა დიდი ზომის დაშლილი დოქი, ქვის ბრტყელი ფიალა და სხვადასხვა ჭურჭლის ნატეხები.

ნაგებობის გარეთ, ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთან, აღმოჩნდა კიდევ ერთი ანალოგიური სამარხი, ოღონდ უფრო მცირე ზომისა, იგი ქვით იყო ნაშენი. სამარხში ჩონჩხი არ დადასტურებულა. აღმოჩნდა ყავისფრად გამომწვარი თიხის მომცრო სასმისი. თიხის ჭურჭლის (ორი ცალყურა სასმისი, ერთი ლამბაქი ბრტყელი, ვერტიკალურად გახვრეტილი შვერილით) ნატეხები.

სამარხეული ჭურჭელი ფორმით და კეცით ადრინდელ ბრინჯაოს ხანის კერამიკის მსგავსია, თუმცა, აქვს განსხვავებული ნიშნებიც.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 407-408.
**მონბლანის გვირაბი** (ფრანგ. Tunnel du Mont-Blanc; იტალ. Traforo del Monte Bianco) — მაღალმთის საავტომობილო გვირაბი ალპებში, რომელიც გაყვანილია მწვერვალ მონბლანის ქვეშ შამონსა (საფრანგეთი) და კურმაიორს (იტალია) შორის. უმნიშვნელოვანი ტრანსალპური სატრანსპორტო მარშრუტია. გვირაბის სიგრძეა 11,7 კმ, სიგანე — 8,6 მ, სიმაღლე 4,35 მ. გადის 2 ხაზი. გაიხსნა 1965 წლის ივლისში. საფრანგეთში მოქცეულია გვირაბის 7644 მ-იანი მონაკვეთი, ხოლო იტალიაში — 3967 მ. გვირაბი ერთი გალერეისაგან შედგება. მოძრაობა ხორციელდება ერთ ხაზზე, რომლის სიგანე თითოეულ მხარეზე 3,5 მ-ია. აქვს არასიმეტრიული ასოს Λ პროფილი, რომელიც განკუთვნილია წყლის შემსუბუქებული გადაშვებისათვის. ფრანგულ მხარეზე პორტალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1274 მ, ხოლო იტალიურ მხარეზე — 1381 მ აღწევს. გვირაბის მაქსიმალური სიმაღლეა 1395 მ, ხოლო გვირაბზე არსებული ქანების მაქსიმალური სისქე 2480 მ უტოლდება.

გვირაბის მშენებლობა 1957 წელს დაიწყო, ხოლო დასრულდა 1965 წელს. გასასვლელი არაჰორიზონტალურია, თუმცა უმნიშვნელოდ გადაბრუნებულია "V" სახით, რომელიც ვენტილაციას ეხმარება. მშენებლობის პროცესში მრავალი სირთულეები იქნა დაძლეული, ხოლო გახსნისთანავე იქცა მსოფლიოს უგრძეს საავტომობილო გვირაბად. მონბლანის გვირაბს გააჩნია დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში უზრუნველყოფს მოკლე საავტომობილო გადაადგილებას ორ ქვეყანას — საფრანგეთსა და იტალიას შორის. 1999 წლის მარტში მომხდარი ორდღიანი ხანძრის შედეგად დაიღუპა 39 ადამიანი და მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა გვირაბს, რის გამოც იგი დაიკეტა. 2002 წლის მარტში მონბლანის გვირაბი კვლავ გაიხსნა. ყოველდღიურად მონბლანის გვირაბი ატარებს 5000-ზე მეტ სატრანსორტო საშუალებას. გვირაბი ფასიანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მონბლანის გვირაბი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ნამანგანის ოლქი** (ვილაეთი) (უზბეკ. Namangan viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნამანგანი.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

შეიქმნა 1967 წლის 18 დეკემბერს (ადრე არსებობდა 1941 წლის 6 მარტიდან — 1960 წლის 25 იანვარმდე). მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში და უკავია ფერღანის ველის ჩრდილოეთი ნაწილი, უმთავრესად სირდარიის მარჯვენა ნაპირეთი. ფართობი 7.9 ათასი კმ². ოლქის უმეტესი ნაწილი 400-750 მეტრის სიმაღლის ვაკეა, რომელიც დასერილია მდინარეთა ხეობებით. უდიდესი მდინარეა სირდარია. გავრცელებულია რუხი ნიადაგები. ოლქში განვითარებულია მებამბეობა, მებაღეობა, მევენახეობა, მეაბრეშუმეობა, მებოსტნეობა, მებაღჩეობა, მეცხოველეობა, მსუბუქი და კვების მრეწველობის დარგები. იღებენ ოქროს, თაბაშირს, კირს, გრანიტს, ქვიშასა და ხრეშს. გაყვანილია საირიგაციო არხები, აგებულია წყალსაცავები. ნამანგანი ავიახაზით უკავშირდება აზიის ქალაქებს.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1973).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 305-306.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 უზბეკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა |
| --- |
|  |
| დედაქალაქი | 
ტაშკენტი |
|  |
| რესპუბლიკა | 
ყარაყალპაკეთი |
|  |
| ოლქები | 
ანდიჯანი **·** ბუხარა **·**  კაშკადარია  **·**  ნავოი **·**  ნამანგანი  **·**  სამარყანდი **·**  სურხანდარია **·**  სირდარია  **·**  ტაშკენტი **·** ფერღანა **·** ხორეზმი  **·** ჯიზახი |

 |
ჩვეულებრივი ნამგალი
**ნამგალი** — ხელით სამუშაო მარცვლეული კულტურების სამკალი იარაღი. 

მზადდებოდა საქართველოს მჭედლობის ცენტრებში. ნამგალი ძირითადად მზადდებოდა ე.წ. ნაკუწი რკინისაგან — ჯართისაგან. ქურაში მჭედელი ჯართს ერთ ზოდად შეადუღებდა, ნამგლისათვის საჭირო ნაწილს ჩამოაჭრიდა, ჯერ სიგრძეზე გაჭიმავდა, შუაზე გააპობდა და ფოლადს ჩაუდებდა, შემდეგ სანამგლე რკინა-ფოლადს კვლავ ქურაში დაადუღებდა. როცა რკინა სათანადოდ გახურდებოდა და ყვითელ ფერს მიიღებდა, ქურიდან გადმოიღებდა, გრდემლზე დადებდა და კვერის ცემით ნამგლის ფორმას მისცემდა, „პირს გამოუყვანდა". შემდეგ ეტაპზე ხდება პირისა და ტარის გამოყვანა. ნამგლის პირი წყალში წრთობის შემდეგ რომ არ გამრუდებულიყო, მომზადებული ჰქონდათ ნამგლის ფორმის ყალიბი და ძროხის ქონწასმულს ზედ დააკრავდნენ. ამ ხერხით იარაღის თხელი პირი აღარ მრუდდება და ფხა-ალმასიანი გამოდის. წრთობის სხვადასხვა წესები მჭედლის გვარში საიდუმლოდ რჩებოდა და მომავალ თაობას მემკვიდრეობით გადაეცემოდა. მათ დამღაც საგვარეულო ჰქონდათ (მაგ. მეჯვრისხეველ მჭედელ მაზანაშვილების დამღა ე.წ. „კურდღლის კანჭი" იყო, რომელიც დღემდე არსებობს მათ მიერ გაჭედილ რკინის იარაღებზე). ნამგალს, როგორც სხვა იარაღს, მჭედელი უკეთებდა დამღას, რაც ხშირად მოხელის გვარისა და სახლის ინიციალებით შემოიფარგლებოდა, ზოგჯერ სხვადასხვა ნიშნებს დაადაღავდა. მჭედლის დამღა თაობიდან თაობაში გადადიოდა. ოჯახის გაყრის შემთხვევაში ამ ნიშნით სარგებლობის უფლება გვარის განაყრებს ჰქონდათ. საქართველოში ცნობილია სხვადასხვა სახეობის ნამგალი: სამკალი, სათიბი, სასხლავი, საჩეხი და სხვ. საქართველოს ტერიტორიაზე ნამგლის არსებობა უძველესი დროიდან დასტურდება. ყველაზე ადრინდელ ტიპად კაჟის პირიანი ნამგლებია მიჩნეული.

სიმბოლიზმი
----------

ნამგლისა და ცელის სიმბოლიკა დროთა სიღრმეში გადაჯაჭვულია, რის გამოც ხანდახან ძნელია მათი გამიჯვნა: იმის თქმა შესაძლებელია, უშორეს წარსულშინ ამგალა მთვარის კვდომა-აღორძინებამ, განლევამ და შემდგომმა სისავსემ ორაზროვანი სიმბოლიკა შესძინა ღამის მნათობს მიმსგავსებულ საგნებს. ერთი ამ საგანთაგან ნამგალი იყო და საფიქრებელია, მისი სიმბოლიკა იმ დროს შეიქმნა, როდესაც თავად ნამგალი კაჟისა იყო. ფუნქციონალური დანიშნულება და ასტრალური ორეულისარსებობა, უკვე თავისთავად განპირობებულიანამგლის სიმბოლიკის ორსაწყისიანობას: ერთი მხრივ, ეს სამეურნეო იარაღი სრულიად ლოგიკურად განასახიერებდა უხვ მოსავალს, ხოლო მეორე მხრივ — სიკვდილსა და არყოფნას. სწორედ ამ სიმბოლური მნიშვნელობით შეენაცვლა მას შემდგომ ცელი (სახვით ხელოვნებაში სიკვდილი, მეტწილად, სწორედ უმოწყალო, ცელმომარჯვებულ მთიბველად არის წარმოსახული). 

ნამგალი ბერძნულ მითოლოგიურ სამყაროშოი კრონოსს (რომაელებთან — სატურნს) დაუკავშირდა. აქაც — წინარეელინურ ეპოქაში ნაყოფიერებას განასახიერებდა, შემდგომ კი — დროის ულმობელ წარმავლობას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნამგალი და ურო

ლიტერატურა
----------

* ჯალაბაძე გ. აღმ. საქართველოს სამიწათმოქმედო იარაღების ისტორიიდან, 1960.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნამგალი
**მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი** (რუს. Храм Святителя Николая) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში, დიდი და პატარა ორდინკის ქუჩებს შორის. მის მახლობლად აგებულია ეკლესიის მსახურთა სახლი, რომელიც არის XIX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი და მისი ავტორია არქიტექტორი ალექსანდრე ნიკიფოროვი. 

ეკლესია აგებულია 1657-1672 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ხის ეკლესია დღევანდელი ტაძრის ადგილზე ააშენეს არაუგვიანეს 1593 წლისა, სავარაუდოდ სტრელცების სლობოდის დაარსების პარალელურად. XVII საუკუნის მეორე ნახევარში სტრელცების პოლკს ხელმძღვანელობდა ბოგდან პიჟოვი, რომლის სახელიც ეწოდა ადგილს, ტაძარს და პიჟევის შესახვევს. ხარების ეკლესიის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა თარიღდება 1672 წლით (სხვა წყაოების მიხედვით 1657 წელი). 1691 წელს მიაშენეს ეგვტერები ანტონია და თეოდოსია პეჩორელების და ნიკოლოზ სავირველთმოქმედის სახელზე, სწორედ ამის შემდეგ ტაძარს წმინდა ნიკოლოზის სახელი ეწოდა. 1812 წელს ნაპოლეონის არმიის შეჭრის შემდეგ ტაძარი ძლიერ დაზიანდა. ტაძრის აღდგენა დაიწყო 1848 წლიდან ვაჭარ ლიამინების ფინანსური მხარდაჭერით. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1934 წელს, ტაძრის უკანასკნელი წინამძღვარი იყო გავრილ (ოგოშკინი). რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას ტაძარი დაუბრუნდა 1990 წელს, ღვთისმსახურება კი აღსდგა 1991 წელს. კანკელები თანამედროვე ნამუშევარია, მისი ავტორია ი. კლიმენკო. ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერში არსებული მოხატულობა არის XIX საუკუნისა, მისი ავტორი კი არის ა. სოკოლოვი.

არქიტექტურა
-----------

წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის განსაკუთრებული არქიტექტურული დამახასიათებელი ნიშანია ის, რომ ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარე ეგვტერებს აქვთ კუბის ფორმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Храма
* Об о. Гаврииле (Игошкине)
* Никольская церковь на *sobory.ru*
* Никольская церковь на *russian-church.ru*
**პაპიროლოგია** (ინგლ. Papyrology, შეიქმნა ორი ბერძნული სიტყვისგან ბერძ. πάπυρος და ბერძ. λόγος) — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც პაპირუსზე ძველეგვიპტურ ტექსტებს შეისწავლის. პაპირუსს ამზადებენ ჭაობის მცენარის „Cyperus papyrus"-გან რომელიც წარმოადგენს ისლისებთა ჯიშის ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახს. აღსანიშნავია, რომ ამ უძველესი ტექსტების მიმართ ისტორიკოსთა და მეცნიერთა ყურადღება იმთავიდანვე, უდიდესი ინტერესის ობიექტი იყო. აღმოჩენილი პაპირუსის ტექსტები შეიცავდა არა მარტო ძველეგვიპტურ დამწერლობას, არამედ ლათინურსა და ბერძნულსაც. უნიკალური ისტორიული დოკუმენტები (დაწერილია პაპირუსზე), შემონახული და გადარჩენილი იქნა ეგვიპტის ცხელი კლიმატის საშუალებით. ამ უძველესი ისტორიის მქონე ქვეყნებში ასევე აღმოჩენილი იქნა პაპირუსები არამეული, ძველრომაული, სირიული, ლიბიური, ეთიოპიური, კოპტური, ფეჰლევური და არაბული ტექსტებით. თავდაპირველად "პაპიროლოგია", იკვლევდა ძველბერძნულ და ლათინურ ენაზე შედგენილ პაპირუსის ტაქსტებს, რადგან ძველეგვიპტური იეროგლიფების გაშიფრა ვერ ხერხდებოდა. დიდმა ფრანგმა ეგვიპტოლოგმა და ენათმეცნიერმა ჟან-ფრანსუა შამპლიონმა (ეგვიპტოლოგიის დამაარსებელი 1790-1832 წლები), როზეტის ქვაზე სამენოვანი წარწერის შესწავლის შემდეგ შეიმუშავა ძველეგვიპტური ენის გრამატიკის პირველი სახელმძღვანელო, თუმცა იეროგლიფების გაშიფვრამდე, ასევე ცნობილი ფრანგი მეცნიერი ფრანსუა ჯომარი ღრმად იყო დარწმუნებული, რომ ძველეგვიპტურ პაპირუსზე გამოსახული იეროგლიფები ვერასოდეს გაიშიფრებოდა. მიუხედავად ჯომარის ერთობ სკეპტიკური მოსაზრებისა, ჟან-ფრანსუა შამპლიონმა სათავე დაუდო უნიკალური ძველეგვიპტური ტექსტების გაშიფვრას, რამაც მსოფლიო ისტორიაში გარდატეხა მოახდინა. რადგან უამრავი ინფორმაცია იქნა გაშიფრული ეგვიპტესა და ზოგადად უძველესი სამყაროს შესახებ. თავად "პაპიროლოგია", კი კიდევ უფრო საინტერესო და დამაინტრიგებელი სამეცნიერო დისციპლინა გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Explanation of Ptolemy's Canon
**ნამზღვლევის (გრემისხევის) სამაროვანი** — ძვ. წ. VIII–VII საუკუნეების სამაროვანი სოფ. გრემისხევის (დუშეთის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთით 0,5 კმ-ზე, მდ. ნარეკვავის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას, ადგილ ნამზღვლევზე. 

აღმოჩნდა შემთხვევით, მიწის სამუშაოების შესრულების დროს (14 ორმოსამარხი). მიცვალებულები ესვენენ მარჯვნივ ან მარცხნივ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილად. ჩატანებული ჰქონდათ 2-4 თიხის ჭურჭელი (თიხის კოჭბები, ლანგრები, ქოთნები, სამარილეები), სამკაული. მამაკაცის სამარხში აღმოჩნდა რკინის მასრაგახსნილი შუბისპირი, ბრინჯაოს ბრტყელი, ქუსლამოღარული ისრისპირი. მსგავსება ჩანს საქართველოს ტერიტორიაზე (მცხეთა, რენე და სხვ.) აღმოჩენილ ამავე დროის სხვა მასალასთან.

მასალა დაცულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიის კვლევის ცენტრში.

ლიტერატურა
----------

* *Цитланадзе Л. Г. Менабде М. А.* Исследования в ущелье р. Нареквани, კრ.: Археологичеслие открытия 1975 г. М. 1976;
* *Цитланадзе Л. Г. Кигурадзе Т. В. Мирцхулава Г. И.* Апхеологические работы в ущелье реки Нареквани. კრ.:Полевые археологиыеские исследования в 1975 году, Тб. 1978

* *წითლანაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 308.

* *წითლანაძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**მიხეილ გოლიცინი** (დ. 1 ნოემბერი, 1675 ― გ. 10 დეკემბერი, 1730) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი (1725).

ბიოგრაფია
---------

1687 წლიდან მსახურობდა გვარდიულ სემიონოვსკოეს პოლკში. მონაწილეობდა აზოვის ლაშქრობაში, ჩრდილოეთის ომში (1700–1721). 1702 წელს ხელმძღვანელობდა ნოტებურგის იერიშს. 1708 წელს დობრისთან დაამარცხა შვედები და თავი გამოიჩინა ლესნაიას ბრძოლაში. 1709 წელს პოლტავის ბრძოლაში ხელმძღვანელობდა გვარდიას და ა. მენშიკოვთან ერთად მეთაურობდა შვედების დევნას. 1711 წელს მონაწილეობდა პრუტის ლაშქრობაში. 1714 წლიდან ჯარის მეთაური იყო სამხრეთ ფინეთში, სადაც შვედები დაამარცხა ნაპოსთან. მონაწილეობდა საზღვაო ბრძოლაში განგუტთან. 1720 წელს მისი სარდლობით რუსეთის ფლოტმა გაიმარჯვა გრენგამთან. 1822–1723 წლებში ჯარს მეთაურობდა უკრაინაში. 1728 წლიდან იყო სამხედრო კოლეგიის პრეზიდენტი და უმაღლესი საიდუმლო საბჭოს წევრი. ანა ივანეს ასულის დროს შერისხეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 209.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გოლიცინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ნამიბე** (პორტ. Namibe), წინა სახელწოდება — **მოსამედიში** (პორტ. Moçâmedes) — ქალაქი ანგოლაში, ნამიბეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი ნამიბე მდებარეობს ანგოლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მის ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. ქალაქის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 44 მეტრს. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 92 609 ადამიანს. ნამიბეს პროვინციის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა უდაბნოს რელიქტური მცენარე — ველვიჩია.

ქალაქის კლიმატი — შედარებით გრილი და მშრალია. ნალექების წლიური ნორმა მთლიანობაში შეადგენს 60 მმ-ს.

ისტორია
-------

ქალაქი დააარსეს პორტუგალიელებმა 1840 წელს. 1985 წლამდე მას ერქვა*მოსამედიში*. სამოქალაქო ომის წლებში ნამიბეს პროვინციის შიდა რაიონებს აკონტროლებდა უნიტას რაზმები, მაშინ როდესაც ქალაქი ნამიბე და პროვინციის სანაპირო იმყოფებოდა სამთავრობო ჯარების ხელში. 1981—1985 წლებში ნამიბეს პროვინცია განიცდიდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის რეგულარული ჯარების თავდასხმებს, რომლებსაც წინააღმდეგობას უწევდა ანგოლის ჯარი საბჭოთა და კუბის სამხედრო დახმარებით.

ტრანსპორტი
----------

ნამიბე ქვეყნის სიდიდით მესამე საოკეანო პორტია, ლუანდის და ლობიტუს პორტების შემდეგ. ნამიბე ქალაქ მენონგესთან მოსამედიშის სარკინიგზო ხაზითაა დაკავშირებული, რომლის სიგრძე შეადგენს 907 კმ-ს. ამ სარკინიგზო მონაკვეთის ლიანდაგის სიგანე შეადგენს 1067 მმ-ს, თუმცა თავიდან მას აშენებდნენ, როგორც ვიწროლიანდაგიანს, ლიანდაგის სიგანით 600 მმ. ნამიბეს აეროპორტი მდებარეობს ქალაქიდან 7 კმ-ით სამხრეთით. იური გაგარინის სახელობის ძველი აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ ნამიბეს ცენტრიდან 1,7 კმ-ში.

სქოლიო
------

1. ↑  Namibe, Angola Page. Falling Rain Genomics

|  |  |
| --- | --- |
| ანგოლის დროშა | *ეს სტატია ანგოლისა და ანგოლელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მოსკოვის წმინდა ტრიფონის ეკლესია** (რუს. Церковь Трифона) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის მეშჩანის რაიონში, ყოფილ სოფელ ნარუდნოეში.

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა მოწამე ტრიფონის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ისტორიული წყაროები ეკლესიის აგების თარიღს არ ასახელებენ. XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში სავარაუდო თარიღად დაასახელეს XVI საუკუნე. ლევ დავიდმა უფრო ადრეული დარაღიება მისცა ეკლესიას, 1479 და 1492 წლებშ შორისეს თრიღი მიიღო ისტორიკოსმა ვლადიმირ სედოვმა, თუმცა მეცნიერთა გარკვეული ჯგუფი ამ თარიღს არ ეთანხმება. 2000-იანი წლების დასაწყისში სერგეი ზაგარაევსკიმ ეკლესიის აგების თარიღად დაასახელა 1470-იანი და 1480-იანი წლების შუა პერიოდი. 

XIX საუკუნის დასაწყისში ტრიფონის სახელობის ეკლესიას დასავლეთით მიაშენეს სამრეკლო და სატრაპეზო, ხოლო 1825 წელს ეკლესიას მიაშენეს სამხრეთით წმინდა ნიკოლოზის ეგვტერი, ხოლო 1861 წელს ჩრდილოეთით ფილარეტის სახელობის ეგვტერი. 1889-1895 წლებში დასავლეთით მიაშენეს კიდევ ერთი სამრეკლო, ხოლო ძველი სატრაპეზოს ადგილზე არქიტექტორ გიორგი კაიზერის პროექტის მიხედვით ააშენეს ახალი სატრაპეზო-ტაძარი გუმბათით და ორი ეგვტერით (ასევე ნიკოლოზისა და ფილარეტის სახელობის). 

1812 წელს ჩერნოგორიის მიტროპოლიტმა ალექსანდრე I-ს გადასცა წმინდა ტრიფონის ნაწილები, რომელიც დაასვენეს წმინდა ტრიფონის ეკლესიაში.

1930 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა. 1930-1940-იან წლებში მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები პეტრე ბარანოვსკისა და ლევ დავიდის ხელმძღვანელობით, რომლებმაც ეკლესიას შეძლებისდაგვარად დაუბრუნეს პირვანდელი სახე. 

1992 წელს მრავალწლიანი პაუზის შემდეგ ტაძარში აღსდგა ღვთისმსახურება. 

2007 წლის მონაცემებით ტაძარი ღიაა დილის 9 საათიდან საღამოს 7 საათამდე, ყოველ შაბათსა და კვირას იმართება ღვთისმსახურება.

არქიტექტურა
-----------

წმინდა ტრიფონის ეკლესია ერთგუმბათიანი, ერთაფსიდიანი ნაგებობაა. მშენებლობისათვის გამოყენებულია თეთრი ქვა.

ლიტერატურა
----------

* Л. А. Давид. Церковь Трифона в Напрудном, в книге: Архитектурные памятники Москвы XV—XVII в. М. 1947.
* С. К. Романюк. Москва за Садовым кольцом. М. АСТ, 2007 г. ISBN 978-5-17-044643-8
* Р. Э. Рахматуллин. «Две Москвы, или Метафизика столицы». АСТ, 2008. ISBN 978-5-17-054227-7
* А. А. Эзерин. Ювелир и зодчий. «Московский Журнал», № 10, 2011, стр.24-34.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Заграевский С. В. Архитектурная история церкви Трифона в Напрудном и происхождение крещатого свода
* Фотографии храма
* История церкви Трифона в Напрудном на *pravoslavie.ru*
* Церковь Трифона в Напрудном на *sobory.ru*
* Эзерин А. А. Церковь Трифона в Напрудном и мастер Трифон из Котора.
**მიხეილ გროსვალდი** (რუს. Михаил Григорьевич Гросвальд; დ. 5 ოქტომბერი, 1921 — გ. 16 დეკემბერი, 2007) — რუსი გეომორფოლოგი და გლაციოლოგი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1981), პროფესორი (1992). შვედეთის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დოქტორი (1993). რუსეთის ფედერაციის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (2002).

მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა გეომორფოლოგად სამეცნიერო-საწარმოო გაერთაინება „აეროგეოლოგია"-ში, 1956 წლიდან მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტში. სხვადასხვა დროს მონაწილეობდა სამხრეთ ციმბირისა და შუა აზიის მთებში მოწყობილ ექსპედიციებში, ფრანც-იოსების მიწაზე, შპიცბერგენზე, გრენლანდიაზე, ანტარქტიდაზე, არქტიკაში და სხვა.

1939–50 წლებში მსახურობდა წითელ არმიაში. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ტუვის ჩრდილო-აღმოსავლეთისა და აღმოსავლეთ საიანის მომიჯნავე რაიონების თანამედროვე და ძველი გამყინვარება, ანთროპოგენური ვულკანიზმი და ნეოტექტონიკა". 1965 წელს გადამუშავებული დისერტაცია გამოიცა წიგნის სახით „აღმოსავლეთ ტუვის მთიანეთის რელიეფის განვითარება", რომელიც ავტორის პირველი მონოგრაფიაც გახდა.

1981 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „კონტინენტური შელფების საფარული მყინვარები", რომელიც მოგვიანებით გამოიცა ორ — სრულ („კონტინენტური შელფების საფარული მყინვარები", 1983) და შემოკლებულ („კონტინენტური შელფების გამყინვარება", 1984) ვარიანტებში.

მიხეილ გროსვალდმა წამოაყენა ახალი კონცეფცია ზღვის აუზებისა და მათი კიდეების საფარული გამყინვარების შესახებ, რომელსაც მარინოგლაციოლოგია ეწოდა. ამერიკელ მეცნიერებთან ჯორჯ დენტონთან და ტერენს ჰიუზთან ერთად გამოყო პანარქტიკული მყინვარული საფარი, დაამტკიცა ევრაზიის არქტიკული შელფების პლეისტოცენური საფარული გამყინვარება და სხვა. 1990 წელს მიენიჭა შვედეთის მეცნიერებათა აკადემიის ლინეს დიდი ვერცხლის მედალი. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია გრიგორიევის სახელობის პრემიის ლაურეატი (2001).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Развитие рельефа Саяно-Тувинского нагорья. М. 1965;
* Покровные ледники континентальных шельфов. М. 1983;
* Оледенение континентальных шельфов. М. 1983;
* Гляциологический словарь. М. 1984 (соавт.);
* Взаимодействие оледенения с атмосферой и океаном. М. 1987 (соавт. и соред.);
* Евразийские гидросферные катастрофы и оледенение Арктики. М. 1999;
* Полвека в поиске отзвуков великих оледенений. М. 2004.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Михаил Григорьевич Гросвальд // Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-20. ციტირების თარიღი: 2020-12-10.
2. 1 2 3  Материалы гляциологических исследований. Выпуск 106. Москва, апрель 2009
პოლ ალენი 2005 წელს.
**პოლ გარდნერ ალენი** (ინგლ. Paul Gardner Allen; დ. 21 იანვარი, 1953, სიეტლი, აშშ — გ. 15 ოქტომბერი,2018, იქვე) — ამერიკელი მეწარმე, ფილანტროპი და მსოფლიოს ერთ-ერთი უმდიდრესი ადამიანი, რომელმაც 1975 წელს ბილ გეიტსთან ერთად დააარსა კორპორაცია Microsoft.

ალენი დაიბადა ქალაქ სიეტლში, აშშ. კერძო სკოლაში სწავლისას დაუმეგობრდა ბილ გეიტსს, რომელიც მასზე ორი წლით უმცროსი იყო და იზიარებდა მის ინტერესს კომპუტერებში. ვაშინგტონის უნივერსიტეტში ორწლიანი სწავლის შემდეგ თავი დაანება უნივერსიტეტს და პროგრამისტად დაიწყო მუშაობა ბოსტონში.

1975 წელს ქალაქ ალბუკერკეში გეიტსთან ერთად მაიკრსოფტი (ინგლ. Microsoft) დააარსა. გადამწყვეტი როლი ითამაშა 1980 წელს IBM-თან დისკური ოპერაციული სისტემის (DOS) შექმნასთან დაკავშირებით კონტრაქტის დადებაში, რითაც მაიკრსოფტის ფინანსურად წარმატებულ მომავალს დაუდო საფუძველი.

1983 წელს ალენს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, იგი იძულებული გახდა მაიკრსოფტის მმართველობა დაეტოვებინა, მაგრამ შეინარჩუნა აქციათა ნაწილი და ადგილი დირექტორთა საბჭოში. კიბოსგან რამდენიმეთვიანი სხივური თერაპიის სეანსების შემდეგ განიკურნა.

Microsoft-იდან წამოსვლის შემდეგ ინვესტორის ბიზნეს-კარიერა გააკეთა, წილს ფლობდა ორმოცამდე სხვადასხვა კომპიუტერულ, სამშენებლო და საინვესტიციო ფირმაში. ფლობდა სამ ამერიკულ ფეხბურთის, კალათბურთისა და სოკერის კლუბებსაც. 2009 წელს ჟურნალ „Forbes"-ის მიხედვით მსოფლიოს სიმდიდრით 37-ე ადამიანი იყო.

2009 წელს დაუდგინდა არაჰოჯკინის ლიმფომის დიაგნოზი, გარდაიცვალა 2018 წლის 15 ოქტომბერს, 65 წლის ასაკში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Paul Allen. The History of Computing Project.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-06. ციტირების თარიღი: 2008-03-31.
2. ↑  #32 Paul Allen. Forbes (2010-03-10). ციტირების თარიღი: 2010-03-10.
3. ↑  Henderson, Brady (1 October 2018). „Paul Allen says non-Hodgkin lymphoma has returned". *ESPN*. ციტირების თარიღი: 2 October 2018.
4. ↑  Microsoft co-founder Paul Allen dies at 65. ციტირების თარიღი: October 15, 2018
5. ↑  Microsoft co-founder Paul Allen dies at 65.
6. ↑  Wang, Christine (2018-10-15). „Microsoft co-founder Paul Allen dies of cancer at age 65". *CNBC*. ციტირების თარიღი: 2018-10-15.
**მონასტერის ღვთისმშობლის სამონასტრო კომპლექსი** — საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მონასტერში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. სამონასტრო კომპლექსი შედგება ეკლესიის, სამრეკლოსა და სატრაპეზოსაგან.

დიდი მოცულობის დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ეკლესიამ არაერთხელ განიცადა გადაკეთება.

გეგმით წაგრძელებულ სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით შვერილი, ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი. სარკმლის ძირში და აბსიდის ცენტრში დგას მასიური ტრაპეზის ქვები. აბსიდს ორსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. საკურთხევლის წინ გვიანდელი კანკელია, ცენტრში აღსავლის კარით და გვერდებზე თაღოვანი ნიშებით. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით თითქმის თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. ეკლესიის ცენტრალურ სივრცეში მოგვიანებით აუგიათ სამი წყვილი მასიური, ოთხკუთხა სვეტი, ჩრდილოეთით და სამხრეთით შექმნილია პასტოფორიუმები. ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. იატაკი მიწაყრილია.

დასავლეთ არქიტრავულ შესასვლელს ნაოთხალები აქვს. ტიმპანზე და წირთხლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

შესასვლელს წინ გვიანდელი, კამაროვანი გადახურვის კარიბჭე აქვს. კარიბჭის თაღები შეისრულია.

ეკლესიას ჩრდილოეთიდან სამლოცველოები, ხოლო სამხრეთიდან მინაშენი აქვს. პირველი სამლოცველო წარმოადგენს დარბაზს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთის გრძივ კედელში ასეთივე ნიშაა. სამლოცველოში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. იგი დამოუკიდებელია და არ უკავშირდება მთავარ ეკლესიას. ეკლესიის ჩრდილოეთის მეორე მინაშენიც აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. ეკლესია მინაშენს ჩრდილოეთის კედელში მოთავსებული შესასვლელით უკავშირდებოდა. კარი ამჟამად ამოშენებულია. ჩრდილოეთის მინაშენების გადახურვა ჩამოქცეულია. სამხრეთ მინაშენს მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთის და სამხრეთ-აღმოსავლეთის კუთხეებია შემორჩენილი. აქ იკითხება აბსიდის მომრგვალების მცირე ნაწილი. სამხრეთ შესასვლელთან დამაკავშირებელი კარი ამოშენებულია.

ეკლესიიდან აღმოსავლეთით 10 მეტრში შემორჩენილია ორსართულიანი სამრეკლოს ნანგრევი. სამრეკლო ძირითადად რიყის ქვითაა ნაგები, შირიმი მხოლოდ კუთხეებშია გამოყენებული. სამრეკლოს ნახევარწრიული თაღები ოთხკუთხა სვეტებს ეყრდნობა. მეორე სართული თითქმის ჩამონგრეულია.

სამრეკლოს აღმოსავლეთით სატრაპეზო ემიჯნება. მისი კედლების სიმაღლე 2-3 მეტრს აღწევს. გრძივი კედლები დაყოფილია პილასტრების საშუალებით. აღმოსავლეთი კედლის ცენტრში მოწყობილია ნახევარწრიული ბუხარი.

კომპლექსის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 129-130
**მოსკოვის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Казанская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთის ადმინისტრაციული ოლქის ნაგატინსკი-ზატონის რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1649-1653 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ძლევამოსილი ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. ეგვტერები კი ამბერკი იერაპოლელისა და დიმიტრი თესალონიკელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1649 წელს ტახტის მემკვიდრის დიმიტრი ალექსის ძის დაბადებასთან დაკავშირებით გაიმართა ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის საერთოეკლესიური თაყვანისცემა. სწორედ ამ დროს ჩაეყარა საფუძველი ხატის სახელობის ეკლესიებს იაროსლავლსა და კოლომენსკოეს სამეფო სასახლის ეზოში. კოლომენსკოეს ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა ოთხი წლის შემდეგ.

პეტრე პალამარჩუკი თავის წიგნში „ორმოცი კაჭკაჭი" წერს, რომ არსებობს ლეგენდა თითქოს ეკლესია ააგეს ყაზანის აღების 100 წლისთავთან დაკავშირებით, ადრე მის ადგილზე არსებული ეკლესიის მაგივრად.

გვიანდელი გადმოცემის თანახმად, პირველი ყაზანის ეკლესია მეფის სასახლეში ააგეს მეფე მიხეილ თევდორეს ძის პერიოდში 1630-იან წლებში.

1910 წელს ეკლესიის კედლებზე ფერწერის ნიმუშები გაჩნდა. 1941-1942 წლებში ეკლესია არ მოქმედებდა, შემდეგ მსახურება აღსდგა და მას მერე არ შეწყვეტილა. 

ტაძარში ინახება შემდეგი სიწმინდეები: XVII საუკუნის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი და სასწაულმოქმედი ღვთისმშობლის ხატი „ძლევამოსილი". ჩრდილოეთის ეგვტერში ინახება იესო ქრისტეს ხის ქანდაკება. 1920-იან წლებში ქანდაკება მდებარეობდა მთავარ ტაძარში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კოლომენსკოეს ამაღლების ეკლესია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Храм Казанской иконы Божией Матери в Коломенском
* Храм Казанской иконы Божией Матери в Коломенском на официальном сайте РПЦ
* Храм Казанской иконы Божией Матери в Коломенском на сайте «Храмы России»

სქოლიო
------

1. ↑  П. Паламарчук, А. Демченко. Сорок сороков: Окраины Москвы. Изд-е 2. Книга и бизнес, 1992. Стр. 123.
2. ↑  Церковь Казанской иконы Божией матери, XVII в. ансамбль усадьбы Коломенское.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-14. ციტირების თარიღი: 2018-04-15.
3. ↑  Згура В. В. Коломенское. Очерк художественной истории и памятников. — М. 1928.
**მიხეილ გარსევანიშვილი (გარსევანოვი)** (დ. 6 აპრილი, 1830, ნიკოპოლი — გ. 16 მაისი, 1907, სანქტ-პეტერბურგი) — ინჟინერი.

მიხეილ გარსევანოვი დაიბადა 1830 წლის 6 აპრილს ხარკოვის გუბერნიის სოფელ ნიკოპოლში. დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, 1845 წელს კი ჩაირიცხა პეტერბურგის მთავარ სამხედრო–საინჟინრო სასწავლებელში. 1849 წელს მიხეილმა სწავლა დაასრულა საველე ინჟინერ–პრაპორშჩიკის ჩინით, მაგრამ როგორც გამორჩეული კურსდამთავრებული იგი კიდევ ორი წლით დატოვეს სასწავლებელში და 1851 წელს მიანიჭეს სამხედრო ინჟინერ–პორუჩიკის წოდება. მიხეილ გარსევანოვის დამსახურებათა შორის აღსანიშნავია მიმოსვლის გზების ინჟინერთა ინსტიტუტის პერიოდული ორგანოს დაარსება. 1899 წელს გამოცემული ინსტიტუტის შრომათა კრებული მეცნიერის საინჟინრო, სამეცნიერო–პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 50–ე წლისთავს მიეძღვნა.

მიხეილ გარსევანოვი გარდაიცვალა 1907 წლის 16 მაისს სანქტ–პეტერბურგში. დაკრძალულია ხელოვნების მოღვაწეთა ნეკროპლში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გერსევანოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მიხეილ გიორგის ძე გიგოლოვი** (დ. 17 მარტი, 1885,თბილისი — გ. 18 აგვისტო, 1963, იქვე) — ქართველი ქირურგი. დოცენტი (1935), საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1942).

1911 წელს დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო თბილისის I საავადმყოფოში (1931 წლიდან ქირურგიის განყოფილების გამგე). 1934 წელს განაგებდა თბილისის ჯანდაცვის განყოფილების სისხლის გადასხმის სადგურს. 1935 წელს დაინიშნა ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის ტრავმატოლოგიის კათედრის გამგედ. მეორე მსოფლიო ომის წლებში იყო თბილისის საევაკუაციო ჰოსპიტლების კონსულტანტი. 1960–1963 წლებში — ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის გადაუდებელი ქირურგიის კათედრის დოცენტი. გიგოლოვის შრომები ეხება ფილტვისა და ღვიძლის ექინოკოზის, სამხარეო პათოლოგიის, სისხლის გადასხმის, კუჭის ქირურგიის და სხვა საკითხებს. ქირურგთა რესპუბლიკური სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 152.

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 615.
**მონასტრები და ტაძრები აფხაზეთში და სვანეთში** — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში **H-2802**-ის სახელით დაცული 1911 წლის ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 10 ფურცელს. მისი ზომებია 36X22 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. ნაწერი შესრულებულია მხედრული დამწერლობით. არ აქვს ყდა. მთარგმნელი - იულონ ლომოური. რეისნერის შეუსწავლია: ილორი, ბედია, მოქვი, დრანდა, შერვაშიძეთა საგვარეულო ეკლესია, ლიხნი და სხვ. ხელნაწერის სქოლიოში მითითებულია, რომ აფხაზეთის და სვანეთის ტაძრების აღწერა რეისნერს წაუკითხავს, პეტერბურგის არქიტექტორთა საზოგადოების IX მორიგ კრებაზე 18 იანვარს, 1911 წელს. კირიონ კათალიკოსის თხოვნით, იულონ ნიკოლოზის ძე ლომოურს უთარგმნია ეს მოგზაურობა რუსულიდან ქართულად.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ყოფილი მუზეუმის ხელნაწერები (H კოლექცია), ტ. VI, შედგენილია და დასაბეჭდად მომზადებული ნ. კასრაძის, ე. მეტრეველის, ლ. მეფარიშვილის, ლ. ქუთათელაძისა და ქ. შარაშიძის მიერ, ალ. ბარამიძის რედაქციით, თბ. 1953, გვ. 193
**მოსკოვის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი** (რუს. Храм Покрова Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის სამხრეთ მედვედკოვოს რაიონში. აგებულია 1635 წელს. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. ეგვტერი კი სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ეკლესია 1635 წელს ააგო თავადმა დიმიტრი პოჟარსკიმ. როგორც ისტორიული წყაროები ადასტურებენ ეკლესია ააგეს პოლონელი ინტერვენტებისაგან რუსეთის გათავისუფლების აღსანშნავად და პირველი ქორწინებიდან თევდორეს შვილის პატივისცემის ნიშნად. 

თავდაპირველად სამხრეთი ეგვტერი აკურთხეს ბარლაამ ხუტინელის სახელზე, ხოლო ჩრდილოეთისა ნოვგოროდელი საკვირველთმოქმედის ანტონი რომაელის სახელზე. 1652 წელს პოჟარსკის მამასახლისმა გამოსცა სიგელი საკურთხევლის ერთი ეგვტერი ათი კიზიკელი წამებულის სახელზე კურთხევის შესახებ, რის შედეგადაც ჩრდილოეთის ეგვტერი აკურთხეს ათი კიზიკელის წამებულის სახელზე. ჩვენს ეპოქაში სამხრეთი ეგვტერი (ვარლაამ ხუტინელის ყოფილი ეგვტერი) აკურთხეს სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ხელოვნებათმცოდნეების აზრით, ტაძრის ყველაზე დიდი ღირებულება 1681 წლის მედვედკოვოს საკურთხევლის ბიბლია მინიატურებით, გადმოცემის თანახმად, შეამკო პრინცესა სოფიამ. მოგვიანებით მისი კვალი დაიკარგა. ტაძარს ჰქონდა კანკელი, რომელიც ასევე XVIII საუკუნის 80-იან წლებში უნდა ყოფილიყო დამზადებული ვასილი გოლიცინის დაკვეთით კარპ ზოლოტარიოვის მიერ. კანკელი გადააკეთეს XIX საუკუნეში. ტაძარს ასევე ამშვენებდა ხის აღსავლის კარი მედვედკოვოს ეკლესიიდან.

თავისი ისტორიის განმავლობაში ტაძარი არასოდეს არ დახურულა. ეს ნაწილობრივ არის გამოწვეული იმის გამო, რომ XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესია არ იყო მოსკოვის ტერიტორიაზე. ღვთისმსახურება დიდი სამამულო ომის დროს მიდიოდა მხოლოდ ქვედა თბილ ეგვტერში. ომის შემდეგ ტაძარი გაარემონტეს და ასევე ზემო ეგვტერშიც დაიწყო ღვთისმსახურება.

1970 წელს ტაძრის რესტავრაციას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ნიკოლაი ნედოვიჩი. მეტალის სახურავი და სამრეკლოს ფანჯრები მოხსნეს, ტაძარს დაუბრუნეს თავდაპირველი სახე. 

1970 წელს ტაძრის შესასვლელში აღმართეს დიდი მარმარილოს ჯვარი, რომელიც აღმოაჩინეს მედვედკოვოს სასაფლაოზე. მასზე წარწერაა - „ჯვარი - სიკვდილზე გამარჯვება".

ტაძართან მუშაობს საკვირაო სკოლა ბავშვებისა და მოზარდებისათვის.

არქიტექტურა
-----------

ეს ეკლესია განხეთქილებამდელი ეპოქის ერთ-ერთი საინტერესო ხურთმოძღვრების ნიმუშია. ერთი გუმბათი ძალიან მაღალია, ხოლო მის გარშემო სხვა პატარა ზომის გუმბათებია. 

შენობა ორი სართულისაგან შედგება. ეკლესია აგებულია პატრიარქ ნიკონის რეფორმებამდე, რომელსაც აკრძალა მაღალგუმბათიანი ტაძრების მშენებლობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Покрова Пресвятой Богородицы в Медведкове
* Храм Покрова Пресвятой Богородицы в Медведкове на официальном сайте РПЦ დაარქივებული 2013-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Храм Покрова Пресвятой Богородицы в Медведкове на сайте *«Храмы России»*
* Храм Покрова Пресвятой Богородицы в Медведкове на *pravoslavie.ru*
* Храм Покрова Пресвятой Богородицы в Медведкове на *miloserdie.ru*[*მკვდარი ბმული*]
**მოსკოვის ქრისტეშობის ტაძარი** (რუს. Храм Рождества Христова) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურიი ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ზამთრის ერთგუმბათიანი ტაძარი ქრისტეს შობის სახელზე ააგეს 1804 წელს არქიტექტორ ი. დ. ჟუკოვის პროექტის მიხედვით ფსევდოგოთიკურ სტილში.

ეკლესიის შიგნით შექმნილია ორი დამოუკიდებელი ეგვტერი მიქაელ მთავარანგელოზისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ტაძარი მოხატულია ძველებურ სტილში. აქ ასევე მდებარეობს ძველი ხატების ღირებული კოლექცია. ნაპოლეონის თავდასხმის დროს 1812 წელს ტაძარი ფრანგებმა გაძარცვეს, რაზეც მეტყველებს ხატებზე დღემდე შემორჩენილი ხმლების ნაკვალევი. 1856 წლის 7 ივლისს მთავრობამ დალუქა ღვთისმშობლის კვართისა და შობის ტაძრები. ამ მდგომარეობაში იყვნენ 50 წლის განმავლობაში.

1929 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. აქედან ძალიან მალევე მოანგრიეს გუმბათი. 1995 წელს ტაძარი დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდბელ სტაროობრიადულ ეკლესიას.

ტაძარი აღადგინეს 2008 წელს. 2008 წლის 2 დეკემბერს შედგა ტაძრის გუმბათზე ჯვრის აღმართვის საზეიმო ცერემონია. დაყენებულ ჯვართან ერთად ტაძრის სიმაღლე არის 47 მეტრი. 

2008 წლის 24 დეკემბერს ტაძარი სრულიად გაათავისუფლეს სამშენებლო მასალისგან. ტაძრის შიგნით აღადგინეს კედლის მხატვრობის მხოლოდ ოთხი ფრაგმენტი, რომელზეც გამოსახულია ოთხი მახარებელი. ტაძრის კანკელი ჯერ კიდევ არაა აღდგენლი, მისი ხატები დაცულია ღვთისმშობლის კვართის ტაძარში.

ტაძარს აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ХРАМ НА РОГОЖСКОМ КЛАДБИЩЕ
* Церковь Рождества Христова на Рогожском кладбище