recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ესპანური ნეოკოლონიური სტილი** (ინგლ. Spanish Colonial Revival Style) იყო არქიტექტურული მიმდინარეობა აშშ-ში, რომელიც XX საუკუნის დასაწყისში აღმოცენდა პანამის არხის გახსნის შემდეგ და ჰელენ ჰანტ ჯეკსონის რომანის "რამონა" უზომო პოპულარობის გამო. ესპანური კოლონიური სტილის არქიტექტურაზე დაყრდნობით, რომელიც ჩრდილო და სამხრეთ ამერიკის ადრეულ ესპანურ კოლონიებში იყო პოპულარული, ესპანური ნეოკოლონიური სტილი ამ ფორმების განახლებას ახდენს ახალი საუკუნისთვის. მიმდინარეობა ყველაზე პოპულარული 1915-31 წლებში იყო და ყველაზე ხშირად ერთსართულიან კერძო სახლებში აისახა.

სტილი მრავალ ელემენტს ახლოდ მონათესავე დასავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის ნეომისიონერულ და პუებლოს სტილებისგან სესხულობს, და ასევე ძლიერ გავლენას განიცდის იგივე არტს-ენდ-კრაფტს მოძრაობისგან, რომელიც ამ არქიტექტურული სტილების უკან იდგა. ესპანური და მექსიკური არქიტექტურის რამდენიმე ეპოქისთვის დამახასიათებელი დეტალების კომბინაციის გამოყენებით, სტილი გამოირჩეოდა გლუვი ბათქაშის (სტუკო) კედლებითა და საკვამურებით, თიხის ფილებით, მცირედ დაქანებული ან ბრტყელი სახურავებით და ტერაკოტას ან ყალიბში ჩამოსხმული ბეტონის ორნამენტებით. სხვა მახასიათებლებს შორისაა მცირე აივნები და ფანჩატურები, რომაული ან ნახევრადმორკალული არკადები და ღიობები, მაღალი ორმაგი ფანჯრები, დეკორატიული რკინის სახელურები. ამ სტილის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული არქიტექტორი კალიფორნიაში ჯორჯ ვაშინგტონ სმიტი იყო, რომელიც 1920-იან და 30-იან წლებში მოღვაწეობდა. მისი ყველაზე უკეთ ცნობილი პროექტია სტედმანის სახლი მონტეჩიტოში — ამჟამად მუზეუმი "კასა დელ ჰერერო".


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დამწვარი საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეში. მდებარეობს სოფლის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთით ოდნავ დაფერდებულ, გაშლილ ადგილას. ადგილზე შეიმჩნევა გვიანი შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი, რიყის ქვითა და კირ-ხსნარით ნაგები მცირე ზომის ნაგებობის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების ნაშთები. 
ტერიტორია სანახევროდ დაფარულია თხილნარითა და საკმაოდ მაღალი ბალახით. აღსანიშნავია, რომ ზედაპირულად დაფიქსირდა ადამიანის თავის ქალის მცირე ფრაგმენტი და ლავიწის ძვალი. ზედაპირულად გამოვლინდა ასევე ზოგადად, შუა საუკუნეებით დათარიღებული საშუალო ზომის ჭურჭლის (ხელადა) ყურის ფრაგმენტი, სავარაუდოდ, დამღად განსაზღვრული ბურთულიანი რელიეფური ნაწიბურით. ტაძრიდან რამდენიმე ათეულ მეტრში, ადგილობრივმა მოსახლეობამ გვაჩვენა ფიქალის რამდენიმე მოზრდილი ქვა და, რაც ძალზედ საყურადღებოა, შირიმის ქვის ორი კვადრი - მართკუთხა (საპერანგე) და შესაძლოა, სარკმლის გვერდმორკალული ქვები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39399
ფარფლწითელას საცურაო ბუშტი 
**საცურავი ბუშტი** — ძვლიანი თევზების ორგანო, რომელიც ასრულებს ჰიდროსტატიკურ, ზოგჯერ სუნთქვის, აგრეთვე ზოგ სხვა ფუნქციას.იგი წინა ნაწლავის ზედა კედლის კენტი გამონაზარდიდან ვითარდება და თავიდანვე ასრულებს ჰიდროსტატიკურ ფუნქციას: აირების რაოდენობა მასში რეფლექსურად იცვლება, რაც ცვლის საცურავი ბუშტის მოცულობას და, შესაბამისად, თევზის სხეულის კუთრ წონას (საცურავი ბუშტის შეკუმშვისას — მომატებას, გაფართოებისას — დაკლებას) და უადვილებს მას ჩაძირვას თუ ამოტივტივებას. ზოგი თევზის საცურავი ბუშტი მონაწილეობს ბგერების გატარებასა და გაძლიერებაში, ზოგჯერ ბგერებსაც წარმოქმნის. ზოგჯერ კი სუნთქვის დამატებითი ორგანოს ფუნქციასაც იძენს.

ორგვარადმსუნთქავი, მრავალფარფლიანი და მტევანფარფლიანი თევზების საცურავი ბუშტი წყვილადია. ვითარდება წინა ნაწლავის ქვედა კედლის გამონაზარდებიდან, თავიდანვე ემსახურება სუნთქვას (წყალსატევების დროებითი ამოშრობის დროს) და, ამრიგად, არსებითად ფილტვებად უნდა მივიჩნიოთ; მისი სუსტი ჰიდროსტატიკური ფუნქცია მეორეულია. ხერხემლიანების ხმელეთზე ამოსვლისას ასეთი საცურავი ბუშტი საბოლოოდ გარდაიქმნა ფილტვებად.

ლიტერატურა
----------

* *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 215.
**დან-დიუ-მიდი** (ფრანგ. Dents du Midi *სამხრეთის კბილები*) — მრავალმწვერვალიანი მთა შაბლეს ალპებში, შვეიცარიის ვალეს კანტონში. შედგება შვიდი განსხვავებული მწვერვალისგან, რომელთა შორის უმაღლესი 3 257 მეტრია. მის სამხრეთით მდებარეობს სალფანის ხელოვნური ტბა. გეოლოგიურად წარმოადგენს ოტ-გიფრის მასივის ნაწილს.

ქანების მოწყვეტა
----------------

2006 წლის 30 ოქტომბრის დილას, მთიდან მოსწყდა 1 000 000 მ³ მოცულობის ქანი და ზღვის დონიდან 3 000 მეტრზე ჩამოიშალა. არანაირი საფრთხე არ შეჰქმნია ახლომდებარე დასახლება ვალ-დ’ილიეს, მაგრამ უსაფრთხოების ზომების გამო ჩაიკეტა გზები და ბილიკები. როგორც კანტონის გეოლოგებმა განაცხადეს, მეწყერი გამოწვეული იყო ქანების დადნობით, რაც თავის მხრივ ბოლო რამდენიმე წლის ცხელმა ზაფხულმა გამოიწვია.

2012 წლის 17 აგვისტოს შუადღეს, მთიდან კვლავ მოსწყდა 100 000 მ³ მოუცლობის კლდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Dents du Midi on SummitPost
* Pictures of Dents du Midi (taken from the village of Champery) დაარქივებული 2008-12-23 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დან-დიუ-მიდი***
**სლობოდა მიჩალოვიჩ-ჩეტკოვიჩი** (სერბულ-კირილური: Слобода Мићаловић Ћетковић; დ. 21 აგვისტო, 1981), უფრო მეტად ცნობილი როგორც **სლობოდა მიჩალოვიჩი** — სერბი მსახიობი. ცნობილია მის მიერ შესრულებული როლებით ფილმებში „Zona Zamfirova" და ტელესერიალებში „M(j)ešoviti brak"; „Ranjeni orao".

ადრეული და პირადი ცხოვრება
--------------------------

სლობოდა მიჩალოვიჩი დაიბადა 1981 წლის 21 აგვისტოს, იუგოსლავიის ქალაქ ლესკოვაცში. სლობოდა არის მსახიობ დრაგან მიჩალოვიჩის ქალიშვილი. ჰყავს ორი და, მირიანა და დრაგანა მიჩალოვიჩები. ბავშვობაში მიჩალოვიჩს სურდა გამხდარიყო ოპერის მომღერალი და ესწრებოდა სიმღერის გაკვეთილებს.

მიჩალივიჩი მსახიობების, ზორანა ბეჩიჩისა და ანა ფრანიჩის ახლო მეგობარია. 2008 წელს მიჩალოვიჩი ბელგრადში დაქორწინდა მსახიობ ვოინ ჩეტკოვიჩზე და დამატებით მიიღო მისი გვარი, გახდა სლობოდა მიჩალოვიჩ-ჩეტკოვიჩი. 2010 წლის თებერვალში შეეძინა ტყუპი გოგონები, მილა და ვერა. წყვილი შვილებთან ერთად ცხოვრობს ბელგრადის ოლქის ნოვი-ბეოგარდის თემში.

კარიერა
-------

მიჩალოვიჩმა კარიერა სცენაზე დაიწყო. ფილმებსა და ტელევიზიაში შესრულებული მცირე როლების შემდეგ 2002 წელს შეასრულა ვასკეს როლი ფილმშ „Zona Zamfirova", ითამაშა კატარინა რადივოიევიჩთან და ვოინ ჩჩეტკოვიჩთან ერთად. ამის შემდეგ 2003-2007 წლებში მიჩალოვიჩმა შეასრულა ელენა ჩადენოვიჩის როლი „RTV Pink"-ის ტელესერიალ „M(j)ešoviti brak", ითამაშა მილუტინ კარაძიჩთან და დარა ჯოკიჩთან ერთად. 2007 და 2008 წლებში მონაწილეობას იღებდა სერბო-ხორვატიულ ტელესერიალში „Ne daj se, Nina", ტელენოველის „Yo soy Betty, la fea" ვერსიაში, აგრეთვე ითამაშა დედოფალი ნატალია ობრენოვიჩის როლი „Kraljevina Srbija"-ში.

2008-2009 წლებში ითამაშა სერბეთის რადიო ტელევიზიის ტელესერიალში „Ranjeni orao]]", რომელიც სერბეთის ყველა დროის ყველაზე ყურებადი სერიალი ნახა. მან აგრეთვე ითამაშა კატარინას როლი 2009 წელს გადაღებულ ფილმში „Sveti Georgije ubiva aždahu", eventually given to Nataša Janjić.
2011-2012 წლებში მონაწილეობას იღებდა ტელესერიალში „Nepobedivo srce".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სლობოდა მიჩალოვიჩი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Biography of Sloboda Mićalović at the Internet Movie Database
2. ↑  Sloboda Mićalović at the Internet Movie Database
3. ↑  *Ranjeni orao* at the Internet Movie Database
4. ↑  *Sveti Georgije ubiva aždahu* at the Internet Movie Database
პირველი ოქტავის "დო"-დან მესამე ოქტავის "დო"-მდე
**სოპრანო** — ქალის ყველაზე მაღალი ხმა, რომელსაც ყველაზე დიდი ვოკალური დიაპაზონი აქვს ყველა ხმას შორის. სოპრანოს ხმის დიაპაზონი (სამეცნიერო სანოტო აღნიშვნით) დაახლოებით C (C4) = 261 ჰც -დან "მაღალ A" (A5) = 880 ჰც -მდეა საგუნდო მუსიკაში, ან "სოპრანო C" (C6, შუა C-ზე ორი ოქტავით მაღლა) = 1046 ჰც ან უფრო მაღლა საოპერო მუსიკაში. ოთხნაწილიან ქორალის სტილის ჰარმონიაში სოპრანო უმაღლეს ხმას იღებს, რომელიც ხშირ შემთხვევაში მელოდიას უწევს თანხლებას .სოპრანოები ოპერაში მთავარ პარტიებს ასრულებენ, მაგრამ მათ თანამედროვე მუსიკაშიც ხშირად ვხვდებით. სოპრანოს ხმის ტიპი ძირითადად არსებობს რამდენიმე სახის, ესენია: კოლორატურული სოპრანო, ლირიკული სოპრანო და დრამატული სოპრანო.

ეტიმოლოგია
----------

სიტყვა "სოპრანო" მომდინარეობს იტალიური სიტყვიდან "სოპრა" (ზემოდან) იქიდან გამომდინარე, რომ ადამიანის ხმის ყველაზე მაღალი ტიპია, ხშირად საოპერო დადგმებში ქალის მთავარ როლებში ვხედავთ. ტერმინი ხშირ შემთხვევაში ქალებს მიემართება, თუმცა რიგ შემთხვევებში მამაკაცებსაც. "სოპრანისტი" არის ტერმინი, რომელიც მიემართება ისეთ კონტრტენორ მამაკაცებს, რომლებსაც შეუძლიათ სოპრანოს ვოკალურ დიაპაზონში სიმღერა, ხოლო ტერმინი "კასტრატო" მიემართება კასტრირებულ მამაკაც მომღერლებს, ძირითადად XVI, XVII და XVIII საუკუნეებში, "ტრებლი" ისეთი ბიჭი სოპრანოა, რომელსაც გარდატეხის ასაკამდე არ მიუღწევია და ჯერ კიდევ შეუძლია ამ დიაპაზონში სიმღერა.

ტერმინი "სოპრანო" ასევე დაფუძნებულია ლათინურ სიტყვა "სუპერიუსზე", რომელიც, სოპრანოს მსგავსად, ადამიანის ხმებში უმაღლეს ხმას აღნიშნავს. სიტყვა განსაკუთრებით გამოიყენებოდა საგუნდო და სხვა მრავალხმიან მუსიკაში XIII-XVI საუკუნეების მიჯნაზე.

ლიტერატურა
----------

* Stark, James (2003). *Bel Canto: A History of Vocal Pedagogy*. University of Toronto Press. ISBN 978-0-8020-8614-3.
* Aronson, Arnold Elvin; Bless, Diane M. (2009) *Clinical Voice Disorders*, 4th, New York: Thieme Medical Publishers, გვ. 278. ISBN 978-1-58890-662-5.
* McKinney, James (1994). The Diagnosis and Correction of Vocal Faults. Genovex Music Group. ISBN 978-1-56593-940-0.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  "Soprano", *Encyclopædia Britannica*
2. ↑  The Opera 101. ციტირების თარიღი: 21 April 2016
დედოფალ ელიზაბედის კუნძულები ჩრდილოეთ კანადაში.  
  ნუნავუტი  ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიები  კვებეკი  გრენლანდია
**დედოფალ ელისაბედის კუნძულები** (ფრანგ. Îles de la Reine-Élisabeth) — კანადის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე კუნძულების ჯგუფი, რომლებიც მიეკუთვნება კანადის არქტიკულ არქიპელაგს. ეს კუნძულები შედის კანადის ორი ტერიტორიის ნუნავუტის და ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიების შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

არქიპელაგში შემავალი კუნძულების ფართობი შეადგენს 419,061 კმ²-ს. ამ ტერიტორიებს დედოფალ ელისაბედის სახელი ეწოდა გაერთიანებული სამეფოს დედოფლის ელისაბედ II-ის პატივსაცემად, რომელიც 1953 წლიდან კანადის დედოფალიცაა. კუნძულები საკმაოდ უკაცრიელია, მიუხედავად ამისა აქ მოიპოვება ნავთობი. 

ამ ტერიტორიაზე პირველად ევროპელებმა ფეხი 1616 წელს დადგეს, მათ აღმოაჩინეს სხვა კუნძულებიც. XIX საუკუნეში აქ მოეწყო ნორვეგიელთა ექსპედიცია. დედოფალ ელისაბედის კუნძულებში მრავლად შედის დიდი და მცირე კუნძულები, ისინი ძირითადად მუდმივი ყინულებითაა დაფარული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კ. ბათერსტი
* კ. კორნუოლი დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine.
* Meighen Island
* კუნძული პრინს-პატრიკი


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მგალობლიშვილი**. |

**ტარასი მგალობლიშვილი** (დ. 20 ივლისი, 1877, ქუთაისი — გ. 1939) — ქართველი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
---------

1894 წლიდან საქმიანობდა ბათუმში. 1902 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმის მუშათა გაფიცვაში. 1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1906 წლიდან თბილისში განაგრძო პარტიული მუშაობა. რეაქციის წლებში რამდენჯერმე დააპატიმრეს. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ პარტიის ერკეთის რაიკომის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1918 წელს იყო ბოლშევიკების გურიის სამაზრო და დასავლეთ ამიერკავკასიის კომიტეტის წევრი. თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში. 1919 წლის ნოემბერში ხელმძღვანელობდა აჯანყებას ჩოხატაურის რაიონში, რომლის დამარცხების შემდეგ არალეგალურად გაემგზავრა ბაქოში და განაგრძო პარტიული მუშაობა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ პარტიულ სამუშაოზე იყო გურიასა და იმერეთში. 1926 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა სახალხო მოსამართლედ, უმაღლესი სასამართლოს წევრად, დამცველთა კოლეგიის წევრად.

ლიტერატურა
----------

* *გუკასიანი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 526.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტარასი მგალობლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ეკატერინბურგის ყველაწმინდის ეკლესია** (რუს. Храм Всех Святых) — მართლმადიდებლური ეკლესია სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში, მიხაილოვსკის სასაფლაოზე. ტაძარი შენდებოდა 1886-1890 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს 1886 წლის 8 ივნისს და 1890 წლის 17 ივნისს აკურთხა ეკატერინბურგისა და ირბიტის ეპისკოპოსმა პოლიკარპემ. ტაძარი ააგეს ადგილობრივი ვაჭრების ალექსანდრე ვოლკოვის, ფიოდორ მიხაილოვისა და სხვათა ფინანსებით. მოსახლეობაში ეკლესიასა და სასაფლაოს ფიოდორ მიხაილოვის პატივსაცემად ეწოდა მიხაილოვოს სახელი.

1918 წელს ტაძარი ძლიერ დაზიანდა ხანძრისაგან. აღდგენას დასჭირდა ორი წელი. ამ ორი წლის განმავლობაში ტაძარი საინტერესო კედლის მხატვრობით მოხატეს. კედლები მოხატეს ვიქტორ ვასნეცოვის ხელმძღვანელობით.

1941 წელს ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა, მაგრამ მორწმუნეებს დაუბრუნდა 1944 წლის ივლისში. ომის შემდგომ წლებში ომის შემდეგ წლებში ეკლესია მოხატეს, მას გადაეცა შესანახად სამების ეკლესიის კანკელი.

1961 წლის 25 აგვისტოს სვერდლოვსკის ოლქის აღმასკომის გადაწყვეტილებით ეკლესიის სამრევლო თემი გააუქმეს და შეუერთეს იოანე ნათლისმცემლის სახელობის საკათედრო ტაძრის მრევლს. ტაძარი დახურეს, სიმდიდრე და მხატვრობა გაძარცვეს, ხოლო საკურთხეველი შეურაცხყვეს. 1965 წელს ტაძრის შენობაში გახსნეს დამკრძალავი სამსახურის ყვავილების მაღაზია. 

ტაძრის აღორძინება დაიწყო 1990 წელს, აღდგენილი საკურთხეველი ყველა წმინდანის სახელზე აკურთხა სვერდლოვსკისა და კურგანის ეპისკოპოსმა მელქისედეკმა.

1997 წელს ტაძარში შეიქმნა საქველმოქმედო სამსახური, რომლის საქმიანობაც ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე ადაპტირებული ავტოფარეხით დაიწყო. დაარსების მომენტიდან საქველმოქმედო სამსახური ეხმარებოვა ყველა მსურველს, მცირე შემოსავლიან ოჯახებსა და სოციალურად დაუცველ ბავშვებს.

2011 წლის 16 მარტს ტაძართან მოქმედ საკვირაო სკოლას შეუსრულდა 20 წელი. ამჟამად სკოლაში სწავლობს 150 ბავშვი შვიდი წლის ასაკიდან, მუშაობს 15 მასწავლებელი. მეცადინეობები მიმდინარეობს შაბათსა და კვირას.

სქოლიო
------

1. ↑  История Храма.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-06. ციტირების თარიღი: 2018-06-05.
2. ↑  Православная Газета. 12 лет исполнилось отделу милосердия Всехсвятского храма.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-05. ციტირების თარიღი: 2018-06-05.
3. ↑  Православная Газета. 20 лет со дня образования отмечает детская воскресная школа екатеринбургского Всехсвятского прихода
**საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები (1991)** – ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები საქართველოში. ეს არჩევნები იყო თვითმმართველობის რიგით მეორე დემოკრატიული არჩევნები საქართველოს ისტორიაში 1919 წლის შემდეგ და რიგით პირველი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ.

არჩევნები გაიმართა 1991 წლის 30 აპრილს. არჩევნები ადგილობრივი თვითმმართველობის საკანონმდებლო მოწესრიგების არარსებობის პირობებში გაიმართა. არჩეულ იქნა ადგილობრივი წარმომადგენლობითი ორგანოები საკრებულოები. არჩევნები ჩატარდა ერთი გადაცემადი ხმის სისტემით. არჩევნებში წარმატება მოიპოვა პარტიამ მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო. არჩეულმა ორგანოებმა მუშაობა შეწყვიტეს 1992-1993 წლებში სამოქალაქო ომისა და აფხაზეთის ომის გამო.

ლიტერატურა
----------

* „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014", გვ. 15, 43, თბილისი, 2015

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დროშა **არჩევნები და რეფერენდუმები საქართველოში** |
| --- |
|  |
| საპრეზიდენტო არჩევნები | 
* 1991
* 1995
* 2000
* 2004
* 2008
* 2013
* 2018
 |
|  |
| საპარლამენტო არჩევნები | 
* 1919
* 1990
* 1992
* 1995
* 1999
* 2003
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016 (2019)
* 2020
* *2024*
 |
|  |
| ადგილობრივი არჩევნები | 
* 1919
* 1991
* 1998
* 2002
* 2006
* 2010
* 2014
* 2017 (2020)
* 2021
 |
|  |
| რეფერენდუმები და პლებისციტები | 
* 1991
* 2003
* 2008 (არჩევნების თარიღი)
* 2008 (ნატოში გაწევრიანება)
 |
|  |
| აჭარის დროშა  აჭარის არ | 

|  |  |
| --- | --- |
|  რესპუბლიკის მეთაურის არჩევნები | 
* 2001
 |
|  |
|  საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები | 
* 1991
* 1996
* 2001
* 2004
* 2008
* 2012
* 2016
* 2020
* *2024*
 |

 |
|  |
| 
აგრეთვე იხილეთ: საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისია; საქართველოს საარჩევნო კოდექსი |

 |
**ეკატერინე II-ის ძეგლი** (რუს. Памятник Екатерине II) — ეკატერინე II-ის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. აგებულია 1873 წელს მოქანდაკე მიხეილ მიკეშინის მიერ.

ისტორია
-------

1860-იანი წლების დასაწყისში წარმოიშვა იდეა ეკატერინე II-ის ტახტზე ასვლის 100 წლისთავთან დაკავშირებით ქალაქში დაედგათ მისი ქანდაკება. ერთ-ერთი ქანდაკება შესრულებული მასშტაბით 1:16, მდებარეობდა ცარსკოე-სელოს პავილიონ „Грот"-ში. ალექსანდრეს მოედნის სკვერის ცენტრში იმპერატორ ეკატერინე II-ის ძეგლი გაიხსნა 1873 წელს, მისი ავტორი იყო მხატვარი მიხეილ მიკეშინი, სამუშაოებს ასევე ასრულებდნენ მატვეი ჩიჟოვი და ალექსანვრე ოპეკუშინი. ძეგლის კვარცხლბეკის პროექტის ავტორი იყო დავიდ გრიმი, რომელიც ასევე ხელმძღვანელობდა ძეგლის შექმნის სამუშაოებს. ორნამენტული დეტალები კი დაამზადა არქიტექტორმა ვიქტორ შრიოტერმა.

სხვადასხვა სახეობის გრანიტი კვარცხლბეკისთვის საზღვაო გზით შემოიტანეს კარელიიდან ნევის სანაპირომდე, ხოლო შემვეგ რკინიგზის საშუალებით. ძეგლის აგება დაჯდა 316 000 რუბლი. მისი მშენებლობა გაგრძელდა 1862 წლიდან 1873 წლამდე, ხოლო ძეგლის კურთხევა გაიმართა 1873 წლის 6 დეკემბერს. 

1960-იან წლებში ძეგლი ვანდალების სამიზნე გახდა. 1988 წლიდან ეკატერინეს ბაღი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აღმოჩნდა. 1989-2001 წლებში აქ მიმდინარეობდა რეკონსტრუქცია. XXI საუკუნის დასაწყისში ძეგლი კვლავ ვანდალების სამიზნე გახდა, თუმცა 2003 წლისათვის ყველა მოპარული ფრაგმენტი დააბრუნეს ადგილზე.

ლიტერატურა
----------

* Веснина В. Н. Сады Невского проспекта. — СПб.: Пропилеи, 2008. — С. 134—153. — 204 с. — ISBN 978-5-92542-003-7.
* Ленинград. Путеводитель / Составитель Серпокрыл С. М.. — Л.: Лениздат, 1973. — С. 133—140.
* Н. А. Синдаловский. Петербург: От дома к дому… От легенды к легенде… Путеводитель. — СПб.: Норинт, 2000. — С. 95—100. — 400 с. — 5000 экз. — ISBN 5-7711-0082-1.
**ჰუნ ჰუნაჰპუ** — მაიას მითოლოგიაში ჰუნ ჰუნაჰპუ იყო სახელგანთქმული მოთამაშე. (ნაგულისხმებია უძველესი მესოამერიკული თამაში, რომელიც თანამედროვე კალათბურთს წააგავდა). მისი ისტორია აღწერილია პოპოლ ვუს გრძელ ნაწილში.

მითის თანახმად ჰუნ ჰუნაჰპუ და მისი ძმა -ვუკუბ ჰუნაჰპუ ხშირად თამაშობდნენ ბურთს მაიას ქვესკნელის - შიბალბას მახლობლად. როდესაც ხმაურმა მეტად შეაწუხა ქვესკნელის მმართველები, მათ ძმების მოკვლა გადაწყვიტეს. შიბალბას მბრძანებლებმა (ერთი სიკვდილი და შვიდი სიკვდილი) გააგზავნეს ბუები (მაიას მითოლოგიაში - სიკვდილის მომასწავლებელი დემონები. იხილეთ მუან), რათა ძმები ქვესკნელში შეეტყუებინათ. ასეც მოხვდა. შიბალბაში შესვლის შემდგომ ჰუნ ჰუნაჰპუ-სა და მის ძმას უნებლიეთ ჩაეძინათ, დემონებმა ძმები შეიპყრეს და მსხვერპლად შესწირეს. მოთამაშეთა თავები ხეზე (რომელსაც გოგრები ესხა) ჩამოკიდეს, სხეულები კი შიბალბას სათამაშო მოედანზე დამარხეს (მითის თანახმად მოედანი ქვესკნელის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა). მითის თანახმად, როდესაც ქვესკნელის ერთ-ერთი მმართველის ქალიშვილი მიუახლოვდა ხეს, ჰუნ ჰუნაჰპუ-ს მოკვეთილმა თავმა მას ხელზე დააფურთხა, რის შედეგადაც ახალგაზრდა ქალი დაორსულდა და ტყუპი ძმა შობა (იგულისხმება იქსბალანქი და ჰუნაჰპუ).

ტყუპებმა სრულიად შემთხვევით იპოვეს მამისა და ბიძის სათამაშო აღჭურვილობა და თავად დაიწყეს ბურთის თამაში. შიბალბას მბრძანებლები კვლავ შეაწუხა ხმაურმა და ძმებს მოკვლა გადაწყვიტეს. დემონებმა ტყუპები ბურთის სათამაშოდ შიბალბას მოედანზე მიიწვიეს. პოპოლ ვუს თანახმად შეჯიბრის დროს ქვესკნელის დემონებმა ჰუნაჰპუ-ს თავი მოკვეთეს, თამაში კი, ბურთის ნაცვლად, მისი თავით განაგრძეს. ჰუნაჰპუ-მ დროებით ძმას თავის ადგილას გოგრა დაადგა, შემდგომ კი სხეულის ნაწილი დემონებისაგან იხსნა და ძმა სიკვდილს გადაარჩინა.
საბოლოოდ, ტყუპებმა შიბალბას მმართველები დაამარცხეს, თუმცა მამისა და ბიძის გაცოცხლება ვერ შეძლეს და მათი ნეშტები ქვესკნელში დატოვეს.

მიუხედავად იმისა, რომ პოპოლ ვუს მიხედვით ძმებმა ვერ შეძლეს ჰუნ ჰუნაჰპუს მკვდრეთით აღდგენა, როგორც ჩანს პრეკლასიკური პერიოდის მაიას გაცილებით ოპტიმისტური ხედვა გააჩნდა ამ საკითხთან მიმართებაში. სან ბარტოლოში უძველესი ფრესკების აღმოჩენის შემდგომ მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ჰუნ ჰუნაჰპუ პრეკლასიკურ პერიოდის მაიას სიმინდის ღმერთს წარმოადგენდა, რომელიც სიკვდილის შემდგომ აღდგა და სამყაროს ახლანდელი სახე, იერი მისცა. თუმცა ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ჰუნ ჰუნაჰპუს სიმინდის ღვთაებასთან გაიგივება უბრალოდ თეორიაა, ვინაიდან პოპოლ ვუში არავითარი ცნობები არ მოგვეპოვება ამის შესახებ.

ბურთით თამაშს მაიას ტომისათვის უდიდესი რელიგიური და კულტურული დატვირთვა გააჩნდა - იმართებოდა წარმოდგენები, სხვადასხვაგვარი რელიგიური (მათ შორის ადამიანთა მსხვერპლშეწირვის) რიტუალები, რადგან მაიას ტომს სწამდა, რომ ყოველი სათამაშო მოედნის ახლოს მდებარეობდა შიბალბას კარიბჭე, შესასვლელი. თამაში კი სიმბოლურად იყო ბრძოლა სიკეთესა და ბოროტებას, სიცოცხლესა და სიკვდილს, დღესა და ღამეს შორის

ლიტერატურა
----------

* Dennis Tedlock, *Popol Vuh.* New York: Simon and Schuster 1986.
* Karl Taube, *Aztec and Maya Myths.* The British Museum / University of Texas Press 1997.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაიას მითოლოგია |
| --- |
|  |
| 
* აჰ პუჩი
* ბაკაბები
* გუკუმაცი
* ეკ ჩუა
* ეკაჰაო
* იტცამნა
* იქსბალანქი
* იშჩელი
* კიზინი
* კინიჩ აჰაუ
* კუკულკანი
* ჩააქი
* ციტ ბოლონ ტუმი
* ჰუნ ჰუნაჰპუ
* ჰურაკანი
 |

 |
**გიორგი ოლთისარი** — XI საუკუნის ქართველი სასულიერო მოღვაწე, ათონელი ბერი, წარმოშობით ოლთისიდან. ცნობები მის შესახებ დაცულია „გიორგი მთაწმიდელის ცხოვრებაში". 

ათონის ივერთა მონასტრის წინამძღვარი 1066 წლიდან. გიორგის წინამძღვრობის დროს მისი წინამორბედის, გიორგი მთაწმინდელის ნეშტი ივერთა მონასტრის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში გადაასვენეს და გიორგი მაშენებელის გვერდით დაკრძალეს. გიორგი ოლთისარის მოღვაწეობის დროს მონასტერს მფარველობას უწევდა ბიზანტიის დედოფალი, ბაგრატ IV-ს შვილი მარიამი; ათონზე გრძელდებოდა მწიგნობრული საქმიანობა, რომელშიც აქტიურად იყო ჩართული თვით გიორგიც. ამას ადასტურებს მისი მოხსენიება არაერთი ხელნაწერის კოლოფონში (განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1074 წლის „ათონის კრებული" A-558). 1071 წელს გიორგის მეცადინეობით ივერთა მონასტერმა დაიბრუნა კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს წარმომადგენლების მიერ მელიციანში (სტრიმონის თემი, საბერძნეთი) მითვისებული მიწები.

ლიტერატურა
----------

* «Георгий Олтисари». სტატიები "Православная Энциклопедия"-დან // შრომები : [ტ.] 3: ნარკვევები, სამეცნიერო წერილები, საენციკლოპედიო სტატიები... / ე. გაბიძაშვილი. - თბ. 2011. - გვ.365-431.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Georgios IV Oltisari, hegoumenos of Iveron (გიორგი IV ოლთისარი, ივერთა მონასტრის წინამძღვარი)[*მკვდარი ბმული*]. პროექტი Prosopography of the Byzantine World („ბიზანტიური სამყაროს პროსოპოგრაფია")
**სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური** — საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო სახელმწიფო კომიტეტის მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის საცდელი სადგური, ისტორიული ძეგლი. დაარსდა 1932 წელს გორის რაიონის სოფელ სკრაში და იყო მეხილეობის ერთ-ერთი პირველი სამეცნიერო დაწესებულება საქართველოში. მდებარეობს სოფლის მახლობლად ქალაქ გორიდან 9 კმ.-ზე, სამანქანო გზის მარცხენა მხარეს. 1931 წელს თბილისშ დაარსდა ამიერკავკასიის მეხილეობის საცდელი სადგური, რომელიც 1932 წელს გადაკეთდა საქართველოს მეხილეობის საცდელ სადგურად და გადაიტანეს სოფელ სკრაში. 

სადგურის შენობა ორსართულიანია, აგებულია ტუფის ნათალი ქვით. სადგურის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობდა ტექნიკური ლაბორატორიები, სხვადასხვა დამხმარე სათავსი, სასადილო, კლუბი, სპორტული დარბაზი.

სადგურს ჰქონდა მეხილეობის აგროტექნიკის, მევენახეობის, სელექციის ჯიშთმცოდნეობის, მცენარეთა დაცვისა და ფიზიოლოგიის განყოფილებები, აგროქიმიური და ტექნოლოგიური ლაბორატორიები.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიმაკაძე თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 84.
*ჰუნდერტვასერჰაუზი* ვენაში
**ჰუნდერტვასერჰაუზი** (გერმ. Hundertwasserhaus) — მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი ვენაში, ავსტრია, შექმნილი ავსტრიელი ხელოვანი ფრიდენშრაიხ ჰუნდერტვასერის პროექტის მიხედვით. ვენის ეს ლენდმარკი მდებარეობს მესამე ბეცირკეში, კეგელგასეს 34-38-ში (48°12′26″N, 16°23′39″E).

შენობა აიგო 1983-86 წლებში უნივ. პროფესორ-არქიტექტორების იოზეფ კრავინასა და პეტერ პელიკანის მიერ. შენობას ახასიათებს უსწორმასწორო იატაკები, სახურავზე მიწა და ბალახი, დიდი ზომის ხეები ოთახებში, რომელთა ტოტები ფანჯრებიდან გამოდის. ჰუნტერტვასერს შენობის პროექტისთვის გასამრჯელო არ აუღია, განაცხადა რა, რომ ამ შენობის ჩადგმით მან ეს ადგილი რაიმე სიმახინჯისგან გადაარჩინა.

შენობაში 52 ბინა, ოთხი ოფისი, 16 კერძო და 3 კომუნალური ტერასა, 250 ხე და ბუჩქია. ჰუნდერტვასერის სახლი ავსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ღირშესანიშნაობად იქცა და ამ ქვეყნის კულტურულ მემკვიდრეობად იქნა აღიარებული.

### ჰუნდერტვასერის სხვა სახლები

მსგავსი შენობები აშენებულა და დღესაც შენდება სხვა ადგილებში. 1992 წელს ჰუნდერვასერის სახლი აიგო პლოხინგენში, 1999 წელს დარმშტადტში, ხოლო 2004 წელს კიდევ ერთი ჰუნდერტვასერის სახლის მშენებლობა დაიწყო მაგდებურგში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰუნდერტვასერჰაუზი***

* www.hundertwasserhaus.at (ინგლ.)
* www.hundertwasserhaus.info (გერმ.)
**გიორგი პატარაია** (დ. 10 აპრილი, 1950, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1973-1977 წლებში იყო კანისა და ვენერიულ სნეულებათა სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის კლინიკური ორდინატორი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1977-1991 წლებში რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი-პათოლოგანატომი; 1991-1993 წლებში თბილისის მორფოლოგიური დიაგნოსტიკის ცენტრის მთავარი ექიმის მოადგილე; 1993 წლიდან კლინიკური პათოლოგიის სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის დირექტორის მოადგილე. ავტორია 40 სამეცნიერო ნაშრომის გულ-სისხლძარღვთა და ეკოლოგიური პათოლოგიის საკითხებზე; თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის პათოლოგიის კათედრის დოცენტი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - დაიცვა 1989 წელს "გულის კუნთის ნახშირწყლოვანი ცვლის თავისებურებები სხვადასხვა სანარკოზო საშუალებების გამოყენებისა და ჰიპოქსიური ჰიპოქსიის პირობებში„.

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* ვლ. ჟღენტის სახელობის საქართველოს პათოლოგანატომთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ზოგადი პათოლოგიური ანატომია : სახელმძღვ. (თანაავტორი), თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2013, გვ. 287
* ტყვიის (Pb) უარყოფითი ზემოქმედება ჯანმრთელობაზე და მისი თავიდან აცილების გზები (ავტორი), თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2010, გვ. 326 — ISBN: 978-9941-13-144-8
* ჰისტოლოგიური და ციტოლოგიური ტექნიკა : პრაქტ. სახელმძღვ. (ავტორი), თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009, გვ. 198 — ISBN: 978-9941-13-086-1

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 233

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი პატარაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ტაირა ლინ ბენქსი** (ინგლ. Tyra Lynne Banks; დ. 4 დეკემბერი 1973, ინგლვუდი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი სუპერმოდელი, მსახიობი, პროდიუსერი და ტელეწამყვანი.

ბიოგრაფია
---------

17 წლის ასაკში მან დაამთავრა Immaculate Heart High School და მოდელის პროფესია აირჩია, ტაირამ სამოდელო სააგენტოსთან კონტრაქტი გააფორმა და იმავე წელს პარიზში გაემგზავრა, სადაც ის შეამჩნიეს წმყვანმა მოდის სახლებმა, მათ შორის იყვნენ შანელი და როლენ რალფი. ტაირა იყო პირველი შავკანიანი მოდელი, რომელიც ასეთი წამყვანი ჟურნალების ყდებზე მოხდა, როგორრებიცაა Sports Illustrated Swimsuit Edition, GQ და Victoria's Secret-ის კატალოგები. 

ტაირა იყო ერთ-ერთი მოდელი, რომელიც გადაიღეს 1997 ფლეიბოის ყდისთვის კლაუდია შიფერთან ერთად. ამავე ნომერში შეიძლება ვნახოთ ნაომი კემპბელი, სინდი კროუფორდი, ევა ჰერციგოვა, იმანი, ელ მაკფერსონი, კეიტ მოსი და სტეფანი სეიმური.

ფილმოგრაფია
-----------

* უმაღლესი განათლება — 1995
* დაწყევლილი სახლი — 1999
* ბარი „მახინჯი კაიოტი" — 2000 [DVD]
* სიყვარული და კალათბურთი — 2000
* იდეალური სათამაშო (ТВ) — 2000
* ალი ჯი პარლამენტე — 2003
* ჰელოუინი — 2002
* უიღბლო ჯარისკაცები — 2008
* ჰანა მონტანა: ფილმი — 2009

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* TyraBanks.com (ინგლისური)
* Tyra Banks: FMD (ინგლისური)
* 

* ტაირა ბენქსი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ტაიპინელთა აჯანყება** — უცხოური, მანჯურიული ცინის დინასტიისა და ფეოდალთა ჩაგვრის წინააღმდეგ მიმართული გლეხთა ომი ჩინეთში, აჯანყებულებმა შექმნეს თავიანთი სახელმწიფო. ტაიპინელთა აჯანყების მიზეზი იყო გლეხებსა და ფეოდალებს, ჩინეთის ხალხის ძირითად მასასა და XVII საუკუნის შუა ხანიდან ხელისუფლების სათავეში მდგომ მანჯურიულ არისტოკრატიას შორის ურთიერთობათა გამწვავება, რაც გამოიწვია გლეხთა ფეოდალური ექსპლუატაციის გაძლიერებამ, გადასახადების ზრდამ, კაპიტალისტურ სახელმწიფოთა აგრესიამ. აჯანყების მომზადებაში დიდი როლი ითამაშა რელიგიურმა ქრისტიანულმა ორგანიზაციამ — ღვთის თაყვანისცემის საზოგადოებამ, რომელიც 1843 წელს ხუასიანის მაზრაში დააარსა აჯანყების მომავალმა უზენაესმა ხელმძღვანელმა ხუნ სიუციუანმა. 

აჯანყება დაიწყო 1850 წლის ზაფხულში ძინტიანის რაიონში და თავდაპირველად ლოკალურ ხასიათს ატარებდა. აჯანყების მსვლელობისას ჩამოყალიბდა აჯანყებულთა დისციპლინირებული არმია და შეიქმნა „დიადი კეთილდღეობის ზეციური სახელმწიფო" (ტაიპინ ტიანგო), დაიწყო სამხედრო ოპერაციები სახელმწიფო ჯარების წინააღმდეგ. 1852 წლის მაისში ტაიპინელები გამოვიდნენ გუანსიდან და გეზი ქვეყნის შუაგულისაკენ აიღეს. ამ ლაშქრობისას აჯანყებულთა რაოდენობა სულ უფრო და უფრო მატულობდა (20-30 ათასი კაციდან 300-350 ათასამდე), მათ არაერთი დიდი სამხედრო გამარჯვება მოიპოვეს და თანდათანობით ტაიპინელთა აჯანყება მთელი ჩინეთის გლეხთა ომად იქცა. 1853 წლის მარტში ტაიპინელებმა ქალაქი ნანკინი აიღეს და ტიანძინი — ზეციური დედაქალაქი უწოდეს. 

ნანკინში ტაიპინელთა აჯანყების ხელმძღვანელებმა გამოაქვეყნეს იმდროინდელი ჩინეთის ფეოდალური საზოგადოების გასამხედროებულ პატრიარქალურ საზოგადოებად გარდაქმნის უტოპიური პროგრამა — „ზეციური დინასტიის სამიწათმოქმედო სისტემა". პრაქტიკულად ტაიპინელებმა შეამცირეს მიწის საიჯარო გადასახადი გლეხებზე და გადასახადების მნიშვნელოვანი ნაწილი მემამულეებსა და მდიდრებს დააკისრეს. 1853 წლის მაისში ტაიპინელებმა ცინის დინასტიის დამხობის მიზნით პეკინზე გაილაშქრეს, მაგრამ 1855 წლის მაისში დამარცხდნენ. 1853-56 ტაიპინელებმა ახალი შეტევა წამოიწყეს ცენტრალურ ჩინეთში, მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვეს და გააფართოვეს თავიანთი სახელმწიფოს ტერიტორია, მაგრამ მტრისთვის გადამწყვეტი დარტყმის მიყენება მაინც ვერ მოახერხეს. 

1956 წლის შემოდგომაზე ტაიპინელთა ხელმძღვანელობაში უთანხმოება მოხდა. მოკლეს აჯანყების 3 ხელმძღვანელი: იან სიუცინი, ვეი ჩანხოი და ცინ ჟიგანი, ათასობით აჯანყებული დახოცეს. 1857 წლის შემოდგომაზე ახალი განხეთქილების შედეგად აჯანყებულთა ნაწილი ში დაკაის მეთაურობით სამხრეთ-დასავლეთ პროვინციაში წავიდა. 1862 წლის თებერვლიდან ტაიპინელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში აქტიურად ჩაება დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი. 

1863 წლის შუა წლებში ტაიპინელებმა დაკარგეს მათ მიერ დაპყრობილი ტერიტორია მდინარე იანძის ჩრდილო ნაპირზე, ჯეძიანის დიდი ნაწილი და მნიშვნელოვანი პოზიციები სამხრეთ ძიანსუში. 1863-64 წლებში ტაიპინელებმა დაკარგეს თითქმის ყველა საყრდენი პუნქტი, 1864 წლის ივლისში მტერმა ნანკინი აიღო და ტაიპინელთა სახელმწიფომ არსებობა შეწყვიტა. ტაიპინელთა არმიის ორი გადარჩენილი დაჯგუფება ერთხანს აგრძელებდა ბრძოლას. 1868 წლის აგვისტოში ტაიპინელები საბოლოოდ დაამარცხეს მთავრობის ჯარებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაიპინელთა აჯანყება — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 642.
**გომარეთის ფაუნა** — გვიანი პლიოცენის ეპოქის ნამარხ ძუძუმწოვართა კომპლექსი აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე. აღმოჩენილია გომარეთის მიდამოებში. ცხოველთა ნაშთების შესწავლის შედეგად დადგინდა შემდეგი სახეობები: *Ursus arvernensis* (დათვის გვარის წარმომადგენელი), *Anancus arvernensis* (ანანკუსის გვარიდან), *Hipparion crusafonti* [ახლანდ. *Hipparion rocinantis crusafonti* (ჰიპარიონის გვარიდან)], *Dicerorhinus megarhinus* (სუმატრული მარტორქის გვარიდან), *Procapreolus* sp. (ირმისებრთა ოჯახიდან) და *Giraffa* sp. (ჟირაფისებრთა ოჯახიდან).

გომარეთის ფაუნა აშკარად ჰგავს ქვაბების მდიდარ გვიანპლიოცენურ (აღჩაგილურ) ფაუნას, თუმცა მისგან ყველაზე მეტად ჟირაფის არსებობა განასხვავებს. ამ აღმოჩენამდე Giraffinae-ს ქვეოჯახის გვიანპლიოცენური წარმომადგენლები მხოლოდ ცენტრალური აზიიდან იყო ცნობილი, იგი ასევე საბჭოთა კავშირის მესამეული სისტემის პირველი ნამარხ ჟირაფს წარმოადგენდა. მისი აღმოჩენილი ნაშთების კოლექცია შეიცავს სხივისა და იდაყვის ძვლების ნატეხებს, მაჯის მთლიან დიდ ძვალსა და წინა მეტაპოდიუმს, რომელსაც ზედა ბოლო მომტვრეული აქვს, ქვედა კი — დაზიანებული. სხივისა და იდაყვის ძვლები მეტად ფრაგმენტულია. ეს ჟირაფი *Giraffa*-ს გვარს მიაკუთვნეს, თუმცა საკვლევი მასალის ცუდი მდგომარეობის გამო, მისი ამ გვარის რომელიმე წარმომადგენელთან გაიგივება ვერ მოხერხდა. გამოთქმულია ჰიპოთეზა, რომ იგი *Giraffa*-ს გვართან ახლოს მდგომ აქამდე უცნობ გვარსაც შეიძლება წარმოადგენდეს.

*Giraffa*-ს ნამარხის წარმომადგენლები მხოლოდ ჰიპარიონული ფაუნის შემადგენლობაში გვხვდებოდა. ფიქრობდნენ, რომ აქ ამ ჟირაფების არსებობა გვიანი მიოცენითა და ადრეული პლიოცენით იფარგლებოდა და რომ აფრიკაში მათ უნდა შეეღწიათ ცენტრალური აზიიდან, სადაც ისინი არსებობდნენ მთელი პლიოცენისა და პლეისტოცენის მანძილზე. გომარეთის მონაპოვარი მოწმობს პლიოცენის ბოლოს ჟირაფების გავრცელებას ამიერკავკასიასა და მცირე აზიაში და მეცნიერები არ გამორიცხავენ, რომ სწორედ ამ ტერიტორიაზე გადიოდა *Giraffa*-ს პროქორეზის აფრიკისაკენ მიმავალი გზებიც. ამასთან აღსანიშნავია, რომ ქვაბების აღჩაგილურ კომპლექსში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სამხრეთაფრიკული ტიპის ანტილოპებს, რომლებიც, ასევე მიუთითებენ აფრიკის თანამედროვე ძუძუმწოვრების ფაუნასთან კავშირზე. გომარეთის ფაუნის მეტად მნიშვნელოვანია აღმოსავლეთ საქართველოს გვიან პლიოცენის ლანდშაფტის აღდგენისათვის. ისევე, როგორც *Hipparion crusafonti*, ის უდავოდ მოწმობს სავანური პირობების საკმაო გავრცელებას.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *გაბუნია ლ.*, *ბუაჩიძე ც.* გვიანი პლიოცენის ჟირაფის პირველი მონაპოვარი საბჭოთა კავშირში // საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, [ტ.] 57, №1, 1970, გვ. 241–243.
**სერბეთის მოქალაქის პასპორტი** (სერბ. пасош, *pasoš*) გაეცემათ ნებისმიერი ასაკის სერბეთის მოქალაქეებს, როგორც საერთაშორისო მოგზაურობების მთავარი დოკუმენტი.

პასპორტი გამოიცემა სერბეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ან, თუ მოქალაქე ქვეყნის საზღვარს გარეთაა, საელჩოს მიერ. პასპორტი წარმოადგენს იდენტიფიკაციისა და მოქალაქეობის დამტკიცების საშუალებას, გარდა ამისა, ის ამარტივებს საზღვარგარეთ მყოფი ოფიციალური საკონსულოებისგან დახმარების მიღებას. მოქალაქეებს არ შეუძლიათ ერთდროულად რამდენიმე პასპორტის ქონა.

2008 წლის 7 ივლისიდან შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაიწყო სერბეთის მოქალაქეებისთვის ახალი ბიომეტრიული პასპორტების გაცემა.

სერბეთისა და ჩერნოგორიის მოქალაქეები ჯერ კიდევ იყენებენ იუგოსლავიის ძველ სამოქალაქო პასპორტებს, რადგან სერბეთიც და ჩერნოგორიაც შედიოდა ამ სახელმწიფოში, სანამ არ შეიქმნა სერბეთი და ჩერნოგორია 2006 წელს. მოძველებული იუგოსლავური პასპორტები უსარგებლო გახდა 2009 წლის 31 დეკემბერს.

მაშინაც კი, როდესაც 2003 წელს იუგოსლავიის ფედერალურმა რესპუბლიკამ შეიცვალა სახელი *სერბეთი და ჩერნოგორიაზე*, პასპორტი სახელმწიფოს ახალი სახელით არ გამოუციათ, შესაძლოა, იმიტომ, რომ მოსალოდნელი იყო ალიანსის გაწყვეტა, რომელიც 2006 წელს წარმოიქმნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერბეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Novosti — Ne žurite sa menjanjem pasoša დაარქივებული 2009-02-12 საიტზე Wayback Machine. (სერბული)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 სერბეთის თემები |
| --- |
|  |
| 
ისტორია • შეიარაღებული ძალები • მეცნიერება |
|  |
| პოლიტიკა | 
სახელწმიფო წყობა • კონსტიტუცია • პარლამენტი • პრეზიდენტი • საგარეო პოლიტიკა • სოციალური პოლიტიკა • პასპორტი |  სერბეთი |
|  |
| სიმბოლოები | 
გერბი • დროშა • ჰიმნი |
|  |
| ეკონომიკა | 
ვალუტა • ტრანსპორტი • ტურიზმი (ეროვნული პარკები • მსოფლიო მემკვიდრეობა) |
|  |
| გეოგრაფია | 
დედაქალაქი • ადმინისტრაციული დაყოფა (ვოევოდინა • კოსოვო და მეტოხია) • ქალაქები • მდინარეები • მოსახლეობა (სერბები) |
|  |
| კულტურა | 
ენები • განათლება • ლიტერატურა • მუსიკა • არქიტექტურა • სპორტი • დღესასწაულები • სამზარეულო • კინო • ტელევიზია • რადიო |
|  |
| რელიგია | 
მართლმადიდებლობა • კათოლიციზმი • ისლამი • პროტესტანტიზმი |
|  |
| კავშირი | 
ფოსტა (ისტორია და მარკები) • ინტერნეტი |
|  |
| 
**პროექტი „სერბეთი"** |

 |
**ევროპის XIII გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის** გაიმართა 2001 წლის 5 - 16 ნოემბერს, ლეონში (ესპანეთი).

ამ ჩემპიონატში იბრძოდნენ გუნდები, რომლებიც მანამდე მხოლოდ ათეულში მოხვედრითაც კმაყოფილდებოდნენ. ბოლო ტურის წინ ლიდერობდნენ ჰოლანდიის და საფრანგეთის გუნდები - თითოეულს 21,5 ქულა ჰქონდა. ბოლო ტურში ჰოლანდიელებმა სამი ქულა აართვეს ებრაელებს, ფრანგები კი დამარცხდნენ გერმანელებთან. ბელორუსის ნაკრები - მხოლოდ მეათე ადგილს დასჯერდა. სუსტად გამოვიდნენ ქართველებიც, რომლებმაც ბევრი გაუთვალისწინებელი ქულა დაკარგეს.

**ტექნიკური შედეგები**

* 1.დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები - 24,5 ქულა
* 2.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი - 23 ქულა
* 3.დროშა: გერმანიაგერმანია - 22 ქულა
* 4.დროშა: ინგლისიინგლისი - 21,5 ქულა
* 5.სლოვენიის დროშასლოვენია - 21,5 ქულა
* 6.ისრაელის დროშაისრაელი - 20,5 ქულა
* 7.დროშა: ესპანეთიესპანეთი - 20 ქულა
* 8.საბერძნეთის დროშასაბერძნეთი - 20 ქულა
* 9.დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი - 19,5 ქულა
* 10.დროშა: ბელარუსიბელარუსი - 19,5 ქულა
* 19 ქულა

დროშა: ესპანეთიესპანეთი-2, 11.დროშა: უკრაინაუკრაინა, 12.დროშა: ჩეხეთიჩეხეთი, 13.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი, 14.დროშა: შვედეთიშვედეთი, 15.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია, 16.საქართველოს დროშასაქართველო, 17.დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკაიუგოსლავია,

* 18,5 ქულა

18.დროშა: ფინეთიფინეთი, 19.სლოვაკეთის დროშასლოვაკეთი,
18 ქულა
20.ისლანდიის დროშაისლანდია, 21. ლატვია,

* 17,5 ქულა

22.დროშა: აზერბაიჯანიაზერბაიჯანი, 23.ხორვატიის დროშახორვატია,

* 16,5 ქულა

24.დროშა: ალბანეთიალბანეთი,

* 16 ქულა

25.დროშა: ირლანდიის რესპუბლიკაირლანდია, 26.დროშა: პორტუგალიაპორტუგალია,

* 15,5

27.იტალიის დროშაიტალია,

* 15 ქულა

28.დროშა: ჩრდილოეთი მაკედონიაჩრდილოეთი მაკედონია, 29.დროშა: ავსტრიაავსტრია, 30.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია,

* 13,5 ქულა

31.ლუქსემბურგის დროშალუქსემბურგი,

* 13 ქულა

32.დროშა: კვიპროსიკვიპროსი,

* 11,5 ქულა

33.დროშა: თურქეთითურქეთი,

* 11 ქულა

34.დროშა: უელსიუელსი.

**ჩემპიონის შემადგენლობა**

დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები
ლუკ ვან ველი 3,5 (+2=3-3), იერონ პიკეტი 6,5 (+4=5-0), სერგეი ტივიაკოვი 7 (+5=4-0), ერიკ ვან დენ დოელი 3,5 (+3=1-1), ფრისო ნიიბოერი 4 (+3=2-0).

**საუკეთესო პერფორმანსი**
ჟოელ ლოტიე დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი - 2871

**დაფებზე საუკეთესონი**

| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | მაიკლ ადამსი | დროშა: ინგლისიინგლისი | 6,5 | 9 | 72,2 |
| 2 | ჟოელ ლოტიე | დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი | 7,5 | 9 | 83,3 |
| 3 | სერგეი ტივიაკოვი | დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები | 7 | 9 | 77,8 |
| 4 | კლაუს ბიშოფი | დროშა: გერმანიაგერმანია | 6 | 8 | 75,0 |
| სათ | ფრისო ნიიბოერი | დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები | 4 | 5 | 80,0 |
|
გაზეთ პანჩის კარიკატურა, დათარიღებულია 1896 წლის 28 ნოემბრით. მასზე წარმოდგენილია სულთანი აბდულჰამიდ II პოსტერის წინ, რომელიც იტყობინება ოსმალეთის იმპერიის რეორგანიზებას. იმპერიის ღირებულება დაახლოებით 5 მილიონი ფუნტია. რუსეთი, საფრანგეთი და ინგლისი წარმოჩენილია რეორგანიზაციის ხელმძღვანელებად. კარიკატურა იმ პერიოდის ოსმალეთის იმპერიის დასუსტებას ასახავს.
„**ევროპის ავადმყოფი ადამიანი**" — ტერმინი, რომელიც მიეკუთვნება ევროპის ქვეყნებს, რომლებიც ეკონომიკურ სიდუხჭირეს ან გაღატაკებას განიცდიან. ტერმინი პირველად XIX საუკუნეში გამოიყენეს, რათა აღეწერათ ოსმალეთის იმპერიის მდგომარეობა, თუმცა ამის შემდეგ დროდადრო ევროპის თითქმის ყველა მთავარ ქვეყანას მიეკუთვნებოდა.

წარმოშობა
---------

ფრაზას „ევროპის ავადმყოფი ადამიანი" ჩვეულებრივ რუსეთის იმპერიის მეფეს, ნიკოლოზ I-ს მიაკუთვნებენ, რომელმაც ოსმალეთის იმპერია მოიხსენია ამგვარად. იმ დროს ოსმალეთის იმპერია სულ უფრო ექცეოდა ევროპული ძალების ფინანსური გავლენის ქვეშ და რამდენიმე სერიული წარუმატებელი ომის შემდეგ ტერიტორიებს კარგავდა. თუმცა, ის მაინც უცნობია თუ ზუსტად ამ ფრაზის სიტყვები წარმოთქვა მან თუ არა. წერილებში, რომელიც სერ ჯორჯ ჰამილტონ სეიმორმა, ბრიტანეთის ელჩმა რუსეთში ლორდ ჯონ რასელს გაუგზავნა, ყირიმის ომის მსვლელობისას, არის ნიკოლოზ I-ის ციტირება, რომელშიც ნათქვამია, რომ ოსმალეთის იმპერია „ავადმყოფი ადამიანია — ძალიან ავადმყოფი ადამიანი", „ადამიანი", რომელიც „უძლურობის მდგომარეობაში ჩავარდა", ან „ავადმყოფი ადამიანი ... სერიოზულად ავადაა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ევროპის ავადმყოფი ადამიანი***
* „Sick Man of Europe". *ენციკლოპედია ამერიკანა*. 1920. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: `|HIDE_PARAMETER15=`, `|HIDE_PARAMETER13=`, `|HIDE_PARAMETER2=`, `|HIDE_PARAMETER21=`, `|HIDE_PARAMETER8=`, `|HIDE_PARAMETER17=`, `|HIDE_PARAMETER20=`, `|HIDE_PARAMETER5=`, `|HIDE_PARAMETER7=`, `|HIDE_PARAMETER4=`, `|HIDE_PARAMETER22=`, `|HIDE_PARAMETER16=`, `|HIDE_PARAMETER19=`, `|HIDE_PARAMETER18=`, `|HIDE_PARAMETER6=`, `|HIDE_PARAMETER9=`, `|HIDE_PARAMETER10=`, `|HIDE_PARAMETER11=`, `|HIDE_PARAMETER1=`, `|HIDE_PARAMETER23=`, `|HIDE_PARAMETER14=`, `|HIDE_PARAMETER3=`, და `|HIDE_PARAMETER12=` (დახმარება)

სქოლიო
------

1. ↑  de Bellaigue, Christopher. "Turkey's Hidden Past". New York Review of Books, 48:4, 2001-03-08.
2. ↑  de Bellaigue, Christopher. "The Sick Man of Europe". New York Review of Books, 48:11, 2001-07-05.
3. ↑  "Ottoman Empire." Britannica Student Encyclopedia. 2007. Encyclopædia Britannica Online. 19 Apr. 2007.
სერბეთი 1817 წელს, მეორე აჯანყების შემდეგ
**სერბეთის მეორე აჯანყება** — სახალხო აჯანყება სერბეთში ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. ფაქტობრივად სერბეთის პირველი აჯანყების გაგრძელება იყო. 

დაიწყო 11 აპრილს ბელგრადის საფაშოში. 7 მაისს აჯანყებულებმა პირველი გამარჯვება მოიპვეს ოსმალებზე ლიუბიჩის მთასთან, ქალაქ ჩაჩაკთან; 17 მაისს გაათავისუფლეს ქალაქი პალეჟი (ახლანდ. ობრენოვაცი) და დაუკავშირდნენ ავსტრიელ სერბებს, რომლებიც მათ იარაღითა და საჭურვლით ეხმარებოდნენ. 3 ივლისს აჯანყებულებმა აიღეს პოჟარევაცი. ოსმალებმა მათ წინააღმდეგ ორი არმია გამოიყვანეს — ერთი ბოსნიიდან, მეორე რუმელიიდან. აჯანყებულების ბელადი მილოშ ობრენოვიჩი იძულებული გახდა მოლაპარაკება დაეწყო ოსმალეთის არმიის მთავარსარდალთან. 1815 წლის 10 ოქტომბერს რუსული დიპლომატიის მხარდაჭერით მილოშ ობრენოვიჩმა და რუმელიის ვალიმ მარშალი ალი-ფაშამ ზეპირი შეთანხმება დადეს. ამ შეთანხმებით განისაზღვრა გადასახადების ოდენობა, დაარსდა სერბეთის ეროვნული კანცელარია — უმაღლესი ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანო სერბებისათვის. მილოშ ობრენოვიჩი სერბიის უმაღლესი კნეზი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ სერბეთის მეორე აჯანყებამ მხოლოდ ნაწილობრივ წარმატებას მიაღწია, მან სათავე დაუდო საშინაო ავტონომიისათვის ბრძოლას, რომელიც XIX საუკუნის 30-იანი წლებში სერბეთის სამთავროს დაარსებით დამთავრდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სერბეთის პირველი აჯანყება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 295.
**გომარ სიხარულიძე** (დ. 4 მარტი, 1942, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 27 იანვარი, 2020) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი თბილისის საპატიო მოქალაქე (2009).

1964 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (საგუნდო–სადირიჟორო), ხოლო 1976 წელს (საკომპოზიციო).

1957–1959 წლებში იყო ქ. ქუთაისის აბრეშუმის კომბინატთან არსებული გუნდისა და ხალხური ინსტრუმენტალური ანსამბლის ხელმძღვანელი; 1961–1975 წლებში ვოკალური ანსამბლი „გორდელას" ხელმძღვანელი; 1966–1970 ასწავლიდა თბილისის I სამუსიკო სასწავლებელში, 1970–1977 თბილისის V სამუსიკო სკოლის დირექტორი; 1977 წლიდან იყო თბილისის პიონერთა სასახლის მუსიკალური ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი; 1984 წლიდან თბილისის ა. ს. პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მუსიკალური კათედრის გამგე.

დაწერილი აქვს: კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – სონატა ფორტეპიანოსათვის (1969), ხუთი პიესა ფორტეპიანოსათვის (1970), ექსპრომტი ფორტეპიანოსათვის (1970), პრელუდია და ფუგა ფორტეპიანოსათვის (1970), კონცერტი სამი შემსრულებლისათვის, საბავშვო ხმა, ტენორი, ბანი (1984); კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები – 4 რომანსი ბარიტონისა და ფორტეპიანოსათვის (1964), რომანსი მაღალი ხმისა და ფორტეპიანოსათვის (1970), „ავე მარია" არია მაღალი ხმისა და ფორტეპიანოსათვის (1974); საგუნდო ნაწარმოებები – დიდება N1 „რვაასი" სოლისტებისა და ვაჟთა გუნდის ა კაპელასათვის (1966), დიდება N2 „გურამი" სოლისტის, გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1968), „ოთხი გურული ჩანახატი" ქალთა გუნდის ა კაპელასათვის (1972), დიდება N3 „ჯარჯი" სოლისტების, გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათის (1975); საესტრადო სიმღერები – „იმერული ბალადა" , „გურია", „დონ კიხოტი ზურიკელა", „გაზაფხული". მუსიკა სპექტაკლების, ანიმაციური ფილმებისა და მხატვრული კინოფილმებისათვის. ვოკალურ ანსამბლ „გორდელასთან" ერთად, 1968 წელს გახდა ბულგარეთის სტუდენტური და ახალგაზრდული საერთაშორისო ფესტივალის გამარჯვებული.

კომპოზიტორია ფილმებისა
----------------------

* 1972: „ჩარი რამა" რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
* 1975: „გამინაწილე სითბო" რეჟ. ირაკლი ასათიანი
* 1980: „ზღაპარი" რეჟ. კონსტანტინე (კოტე) სურმავა
* 1985: „მედუზა" რეჟ. გიორგი (გია) ბარაბაძე
* 1985: „ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში" რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
* 1985: „მევლუდი" რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1969: საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემია
* 1972: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1981: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გომარ სიხარულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გომარ სიხარულიძე [დაარქივებული]— ეროვნული ფილმოგრაფია
არქივების სათაო ოფისი.
**სერბთა რესპუბლიკის არქივები** (სერბ. Архив Републике Српске, Arhiv Republike Srpske) — სერბთა რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის სამინისტროს ადმინისტრაციული ერთეული. არქივების სათაო ოფისი მდებარეობს ბანია-ლუკაში და აქვს რეგიონალური ოფისები შემდეგ ქალაქებში: დობოი, ზვორნიკი, ფოჩა, სოკოლაცი და ტრებინიე. მისი მიზანია სერბეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე საარქივო მასალები მოაგროვოს, დაახარისხოს და შეინახოს. არქივები ასევე ჩართულია კვლევით პროექტებში, გამოფენებში და წიგნების ბეჭდვაში, ძირითადად საარქივო მეცნიერების, ისტორიის და კანონმდებლობის მიმართულებით. არქივები ფლობს 794 ფონდს და 35 კოლექციას, რომლებიც მოიცავს XVII საუკუნიდან დღევანდელობამდე პერიოდს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერბთა რესპუბლიკის არქივების ფონდების და კოლექციების სიები:
	+ in Banja Luka დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
	+ in Doboj დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
	+ in Foča დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
	+ in Trebinje დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
	+ in Zvornik დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
21 - 30 ოქტომბერი 2009 ნოვი სადი სერბეთი.

ნოვი სადში ევროპას ახალი ჩემპიონი მოევლინა, ეს აზერბაიჯანის გუნდი იყო. ჩვენს მეზობლებს საკმაოდ მაღალრეიტინგიანი მოჭადრაკეებით დაკომპლექტებული გუნდი ჰყავდათ, რომელსაც თემურ რაჯაბოვი ედგა სათავეში. აზერბაიჯანელებმა მხოლოდ ერთი მატჩი წააგეს (სომხებთნ), ერთიც ფრედ ითამაშეს (რუსებთან) და დამსახურებულად მოიგეს ჩემპიონატი. რუსებს მართლია მატჩი არ წაუგიათ, მაგრამ ოთხი შეხვედრა ფრედ დაამთვრეს, ხოლო სომხებმა ორ შეხვედრაში განიცადეს მარცხი. პირველ ტურში მარცხმა (შვეიცარიელებთან) და მესამე ტურში ფრემ (ნორვეგიელებთნ) საშუალება არ მისცა უკრაინელებს მესამე ადგილზე მაღლა ასულიყვნენ.

სამწუხაროდ თავის შესაძლებლობებზე სუსტად გამოვიდნენ ქართველები. სულ ოთხი მოგება, სამაგიეროდ სამი მარცხი და საბოლოო XIII ადგილი.

**ტექნიკური შედეგები**

* 1.დროშა: აზერბაიჯანიაზერბაიჯანი - 15 ქულა
* 2.დროშა: რუსეთირუსეთი - 14 ქულა
* 3.დროშა: უკრაინაუკრაინა - 13 ქულა
* 4.დროშა: სომხეთისომხეთი - 13 ქულა
* 5.დროშა: გერმანიაგერმანია - 12 ქულა
* 6.დროშა: ესპანეთიესპანეთი - 12 ქულა
* 7.დროშა: პოლონეთიპოლონეთი - 12ქულა
* 8.დროშა: უნგრეთიუნგრეთი - 11 ქულა
* 9.დროშა: ნიდერლანდებინიდერლანდები - 11 ქულა
* 10.დროშა: სერბეთისერბეთი - 11 ქულა
* 11 ქულა

11.ისრაელის დროშაისრაელი,

* 10 ქულა

12.დროშა: ინგლისიინგლისი, 13.დროშა: საქართველოსაქართველო, 14.დროშა: რუმინეთირუმინეთი, 15.დროშა: შვეიცარიაშვეიცარია,

* 9 ქულა

16.სლოვენიის დროშასლოვენია, 17.დროშა: საფრანგეთისაფრანგეთი, 18.დროშა: ბულგარეთიბულგარეთი, 19.დროშა: ფინეთიფინეთი, 20.საბერძნეთის დროშასაბერძნეთი, 21.დროშა: ავსტრიაავსტრია, 22. დროშა: დანიადანია, 23.დროშა: ჩეხეთიჩეხეთი, 24.დროშა: ნორვეგიანორვეგია,

* 8 ქულა

25.დროშა: სერბეთისერბეთი-2, 26.ხორვატიის დროშახორვატია, 27.დროშა: ბელგიაბელგია, 28.დროშა: მაკედონიამაკედონია,

* 7 ქულა

29. დროშა: ბოსნია და ჰერცეგოვინაბოსნია და ჰერცეგოვინა, 30.დროშა: თურქეთითურქეთი, 31.ლიეტუვის დროშალიეტუვა, 32.იტალიის დროშაიტალია,

* 6 ქულა

33.მონტენეგროს დროშამონტენეგრო, 34.ისლანდიის დროშაისლანდია, 35.დროშა: უელსიუელსი,

* 5 ქულა

36.ლუქსემბურგის დროშალუქსემბურგი,

* 2 ქულა

38.დროშა: შოტლანდიაშოტლანდია,

* 1 ქულა

39.მონაკოს დროშამონაკო.

**ჩემპიონის შემადგენლობა**
დროშა: აზერბაიჯანიაზერბაიჯანი
თემურ რაჯაბოვი 4,5 (+1=7-1), იუგარ გასიმოვი 6,5 (+4=5-0), კადირ გუსეინოვი 1,5 (+1=1-3), შახრიარ მამედიაროვი 6,5 (+4=5-0), რაუფ მამედოვი 3 (+4=2-2).

**დაფებზე საუკეთესონი**

| დაფა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | ქ | პ | % |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | პაველ ელიანოვი | დროშა: უკრაინა უკრაინა | 6 | 8 | 75,0 |
| 2 | ალექსანდრ მოროზევიჩი | დროშა: რუსეთი რუსეთი | 5,5 | 6 | 75,0 |
| 3 | გაბრიელ სარგისიანი | დროშა: სომხეთი სომხეთი | 5,5 | 8 | 68,8 |
| 4 | შახრიარ მამედიაროვი | დროშა: აზერბაიჯანი აზერბაიჯანი | 6,5 | 9 | 72,2 |
| სათ | მატეი სებენიკი | სლოვენიის დროშა სლოვენია | 5,5 | 7 | 78,6 |