**ლაჰიჯი** (აზერ. Lahıc) — დაბა აზერბაიჯანის ისმაილის რაიონში. განლაგებულია კავკასიონის სამხრეთ დამრეცზე, რკინიგზის სადგურ მიუსიუსლის ჩრდილო — დასავლეთით 71 კმ მოშორებით. წარმოადგენს XV-XIX სს სახელმწიფო ისტორიულ — კულტურულ ნაკრძალს, რომელიც შედის „დიდი აბრეშუმის გზის" საერთაშორისო ტურისტულ მარშრუტში. აგებულია უბნის აღნაგობის მსგავსად. ლაჰიჯი წარმოადგენს ქალაქმშენებლობისა და არქიტექტურული მშენებლობის შუასაუკუნეების ორიგინალურ ძეგლს, მოპირკეთებული ქუჩებითა და მოედნებით, წყლის მიწოდებისა და საკანალიზაციო სისტემებით. ადგილობრივი საკანალიზაციო სისტემის წლოვანება 1000 წელს უახლოვდება. ყოველი შენობა აგებულია ქვით, რომელნიც გადახურულნი არიან ხის კოჭებით.

ლაჰიჯი არის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრი არა მხოლოდ კავკასიაში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც. მან გაითქვა თავი შუასაუკუნეთიდან თავისი ცივი იარაღისა და სპილენძის ნაკეთობების დამზადებით, რომლებიც მოპირკეთებულია გრავირებული ორნამენტებით. დაბის ძირითად მოსახლეობას წარმოადგენენ ლაჰიჯები (თვით სახელწოდება — ლახიჯები).

სპილენძის წარმოება. მჭედელი ლაჰიჯიდან
ლაჰიჯი უწინარი დროიდან განთქმული იყო, როგორც ხელოსნობის ცენტრი, კერძოდ კი აქ ამზადებდნენ მხატვრულ სპილენძის ნაწარმს. ლაჰიჯის როგორც ადრინდელ, ასევე თანამედროვე მოსახლეობაზე დიდ გავლენას ახდენდა და ახდენს სპილენძის ნივთების წარმოება. აქ შენარჩუნებულია სპილენძის დამუშავების ძველი ხალხური ტრადიციები. სპილენძის ნაკეთობების ხელოსნობის განვითარებამ ხელი შეუწყო სხვა ხელოსნობის პროფესიების განვითარებას — მჭედლობას, ქვანახშირის წარმოებას და ა.შ. რომელნიც დღემდე შემორჩა ლაჰიჯში. მთლიანობაში ლაჰიჯში XIX საუკუნისთვის ჩამოყალიბდა 40-მდე დამხმარე პროფესია. სპილენძის წარმოება ლაჰიჯში ძირითადად თავმოყრილი იყო „აღალის" უბანში. ამ უბანს ეს სახელი იმის გამოც დაერქვა, რომ ქუჩის ორივე მხარეს განლაგებული იყო უამრავი სპილენძის სახელოსნო „მისგიარ ბაზარი" („მესპილენძეების ბაზარი"). დამზადებული სპილენძის ნაკეთობები აქვე იყიდებოდა სახელოსნოებში, რომელთა ფასადებსაც იყენებდნენ დახლებად. ცნობები XIX საუკუნის ლაჰიჯის სპილენძის დახლების რაოდენობაზე შემოინახა ო. ევეცკიმ „კავკასიის ხელნაკეთ წარმოებებში" – მან ლაჰიჯში დათვალა 200 სპილენძის საამქრო.

სპილენძის ჭურჭელი ლაჰიჯიდან
1850 წლის კავკასიის მხარის წარმოების გამოფენაზე აღნიშნული იქნა ხელოსან მამედ კადირის ნაკეთობები, რომელიც დასაჩუქრდა ფულადი პრემიით თავისი სპილენძის ჭურჭლისთვის. ლაჰიჯის ხელოსნების ნამუშევრები გამოფენილი იყო 1873 წლის ვენის მსოფლიო გამოფენაზე. ამ გამოფენის შესახებ, სპეციალურ გაზეთში დაწერეს: „სოფელი ლაჰიჯი (შემახის მაზრა) ძველი დროიდან განთქმულია თავისი სპილენძის ჭურჭლით, რომლის ნიმუშებიც წარდგენილია ვენის გამოფენაზე და ამ კოლექციას შეუძლია გაავრცელოს ამ მხარის ნაწარმის დიდება: აქ გამოფენილი ჭურჭელი, ჭიქები, თასები, თვითმყოფადებია და უდავოდ მიეკუთვნება ამ სახეობის ნაწარმების ბრწყინვალე ნიმუშებს. მთელი ჭურჭელი მდიდრულად დამუშავებულია და გრავირებულია.

სპილენძის წარმოება. მჭედელი ლაჰიჯიდან
-------------------------------------

ლაჰიჯი უწინარი დროიდან განთქმული იყო, როგორც ხელოსნობის ცენტრი, კერძოდ კი აქ ამზადებდნენ მხატვრულ სპილენძის ნაწარმს. ლაჰიჩის, როგორც ადრინდელ ასევე თანამედროვე მოსახლეობაზე დიდ გავლენას ახდენდა და ახდენს სპილენძის ნივთების წარმოება. აქ შენარჩუნებულია სპილენძის დამუშავების ძველი ხალხური ტრადიციები. სპილენძის ნაკეთობების ხელოსნობის განვითარებამ ხელი შეუწყო სხვა ხელოსნობის პროფესიების განვითარებას — მჭედლობას, ქვანახშირის წარმოებას და ა.შ. რომელნიც დღემდე შემორჩა ლაჰიჯში. მთლიანობაში ლაჰიჯში XIX საუკუნისთვის ჩამოყალიბდა 40-მდე დამხმარე პროფესია. სპილენძის წარმოება ლაჰიჯში ზირითადად თავმოყრილი იყო „აღალის" უბანში, ამ უბანს ეს სახელი იმის გამოც დაერქვა, რომ ქუჩის ორივე მხარეს განლაგებულნი იყვნენ უამრავი სპილენძის სახელოსნო „მისგიარ ბაზარი" („მესპილენძეების ბაზარი"). დამზადებული სპილენძის ნაკეთობები აქვე იყიდებოდნენ სახელოსნოებში, რომლების ფასადებსაც იყენებდნენ დახლებად. ცნობები XIX საუკუნის ლაჰიჯის სპილენძის დახლების რაოდენობაზე შემოინახა ო. ევეცკიმ კავკასიის ხელნაკეთ წარმოებებში, რომელმაც ლაჰიჩში დათვალა 200 სპილენძის საამქრო.

სპილენძის ჭურჭელი ლაჰიჯიდან ასევე ინახება ლუვრში. ბერნის მუზეუმში კი ინახება აზერბაიჯანის ცივი და ცეცხლსასროლი იარაღეის კოლექცია, რომელთა შორის განსაკუთრებით გამოჰყოფენ თოფებს, ხმლებს და ლაჰიჯის ხანჯლები, რომლებიც მორთულები არიან ორნამენტებით და ინკრუსტაციებით.

2015 წლის იანვარში აზერბაიჯანმა და რუმინეთმა ერთობლივად გამოსცეს საფოსტო მარკები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ორივე სახელმწიფოს ხალხურ ხელოვნებას. ერთ-ერთ მარკაზე გამოსახულია ლაჰიჯის სპილენძის ნიმუშები, მეორეზე კი – რუმინული ქალაქ ხორეზის კერამიკული ნაწარმი.

რესურსები ინტერენტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ლაჰიჯი (ისმაილი)"** ვიკისაწყობში.
* ლაჰიჯი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* ლაჰიჯი

სქოლიო
------

1. ↑  კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების ჩანაწერები. ტიფლისი, 1873

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისმაილის რაიონის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
ისმაილი |  |
|  |
| დაბა | 
ბასქალი, ლაჰიჯი |
|  |
| სოფლები | 
* აიიუბეილი
* არაქითი
* აღბულაგი
* აშაღი-ზარნავი
* აშიხბაირამლი
* აჰანი
* ბალიქი
* ბაღალი
* ბაჰლიიანი
* ბიზლანი
* ბილისთანი
* ბირინჯი-იენიიოლი
* ბიღირი
* ბუინუზი
* ბუროვდალი
* ყაზლი
* განდოვი
* განზა
* გარაიბეილი
* გარმეხანა
* გარსელე
* გარჩა
* გენდარა
* გიდეილი
* გიოთაფე
* გირქი
* გიუიიუმი
* დაჰარი
* დიიალი
* დიმიტროვკა
* დუვარიანი
* ელაბადი
* ენიშდიბი
* ვალასინი
* ვალასლი
* ვანგა
* ვარნა
* ვაშა
* ზანგი
* ზარათი
* ზარგერანი
* ზარნავა
* ზეივა
* ზოღალიხი
* თაზაქენდი
* თალისთანი
* თალიში
* თაღლაბიიანი
* თირჯანი
* თოფჩუ
* თუბიქენდი
* იენიქენდი
* ივანოვკა
* ისთისუ
* იუხარი-ბიღირი
* იუხარი-ჯიულიანი
* იქინჯი-იენიიოლი
* მაჩახი
* მინგა
* მიუდრი
* მიუდრისა
* მიუშქამირი
* მიუჯიუ
* მიუჯიუჰაფთარანი
* მიჯანი
* მოლაისახლი
* მულუხი
* ნამაზგაჰი
* ნანიჯი
* რუშანი
* სადიიანი
* სარდაჰარი
* სარსურა
* სოლთანქენდი
* სულუთი
* სუმაღალი
* უშთალი
* უშთალქიშლაყი
* ფირაბიულქასიმი
* ფირაგანიმი
* ქალაზეივა
* ქალაჯიხი
* ქალბენდი
* ქალფარაჯი
* ქანა
* ქეივანდი
* ქეშხურთი
* ქიოჰნადახარი
* ქიულიულიუ
* ქიურდ-ელდარბეილი
* ქიურდიუვანი
* ქიურდმაში
* ქიჩათანი
* ქოიდანი
* ქოშაქენდი
* ყალაგაჰი
* ყალინჩახი
* ყარავალი
* ყარაქოლუხი
* ყარაყაია
* ყუბახალილი
* ყურბანეფენდი
* ყუშენჯა
* შაბიიანი
* შირვანმეშა
* შიუქიურჩიუ
* ჩაიგოვუშანი
* ჩანდაჰარი
* ჩარმადილი
* ხალილი
* ხანაგაჰი
* ხანქენდი
* ხიმრანი
* ჯიულიანი
* ჰაფთასოვი
* ჰაფითლი
* ჰაჯიჰათამლი
 |

 |