ბოთლცხვირა დელფინი
*ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინი'* (*Tursiops aduncus*) — ბოთლცხვირა დელფინის სახეობა. იზრდება 2.6 მეტრის სიგრძის და იწონის 230 კილოგრამამდე. ბინადრობს ინდოეთის წყლებში, ავსტრალიის ჩრდილოეთით, სამხრეთ ჩინეთში, წითელ ზღვაში და აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. ზურგი მუქი ნაცრისფერი აქვს, ხოლო მუცელი ღია ნაცრისფერი ან თეთრი ნაცრისფერი წერტილებით.

1998 წლამდე ბოთლცხვირა დელფინებს ერთ სახეობას მიაკუთვნებდნენ, თუმცა ამ წელს ინდო-წყნაროკეანური დელფინები სახლკე სახეობად გამოყვეს. ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებზე უფრო პატარები არიან და უფრო გრძელი როსტრუმი აქვთ.

აღწერა
------

ბოთლცხვირა დელფინის გავრცელლების სივრცე
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები გარეგნობით ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებს ჰგვანან. ჩვეულებრივ ბოთცხვირა დელფინებს ძლიერი სხეული, გრძელი დინგი და კუდი და მორკალული ზურგის ფარფლი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინები უფრო მომცროები არიან და დინგი უფრო გრძელი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინების პოპულაციას ღია ლურჯი ფერი დაჰკრავს. ზრდასრულ ინდო-წყნაროკეანურ ბოთლცხვირა დელფინებს მუცელზე შავი ლაქები აქვთ. ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებთან მსგავსი ლაქები იშვიათია. აქვთ ზედა და ქვედა ყბაზე სათითაოდ 23-დან 29-მდე კბილი აქვთ. ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინების ზომები გეოგრაფიულ საბინადრო გარემოზეა დამოკიდებული. საშუალო სიგრძე 2.6 მეტრია და 230 კილოგრამამდე იწონის. ახალშობილები 84 სმ-დან 1.5-მდე სიგრძის არიან.

კვება
-----

ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები თევზების სხვადასხვა სახეობითა და თავფეხიანებით იკვებებიან (განსაკუთრებით კალმარებით.

ერთ-ერთი კვლევისას ზანზიბარისა და ტანზანიის მახლობლად მეთევზეების მიერ დაჭერილი დელფინების კუჭში აღმოჩენილი ნივთიერებების ანალიზის საშუალებით მკვლევრები ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინების კვების ეკოლოგიას დააკვირდნენ. კუჭში აღმოჩენილი ნადავლის გამოკვლევისას მეცნიერებმა *Osteichthyes*-ის 50 სახეობა და კალმარების 3 სახეობა აღმოაჩიინეს. შედეგად მკვლევრებმა დაამტკიცეს, რომ ამ სახეობის კვების რაციონის 87%-ს თევზები შეადგენენ. თავფეხიანები კვების რაციონის 13%-ს შეადგენენ. რამდენიმე დელფინისკუჭში კიბოსნაირთა ნაშთები იპოვეს. ჰიპოთეზის თანახმად, კიბოსნაირები მეორეული მოხმარების შედეგად აღმოჩნდა ამ სახეობათა კუჭში, ანუ მათ მიერ შეჭმული თევზების მეშვეობით.

ქცევა
-----

ბოთლცხვირა დელფინები წითელ ზღვაში
ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინები ჯგუფებად ცხოვრობენ, რომელშიც ინდივიდთა რაოდენობამ შეიძება 100-საც მიაღწიოს თუმცა უმთავრესად 5-დან 15-მდე დელფინისგან შემდგარი ჯგუფებია დამახასიათებელი. გავრცელების ზოგიერთ სივრცეშ ისინი ჩვეულებრივ ბოთლცხვირა დელფინებთან და დელფინთა სხვა სახეობებთა როგორიცაა კუზიანი დელფინი, ამყარებენ კავშირს.

შეწყვილების სეზონი გაზაფხული და ზაფხულია, თუმცა ზოგიერთ რეგიონში ინდივიდები შეიძლება წელიწადის სხვა დროს შეწყვილდნენ. ორსულობის პერიოდი 12 თვეს გრძელდება. ახალშობილები 0.84-დან 1.5-მდე მეტრის სიგრძის არიან და 9-დან 21 კილოგრამამდე იწონიან. ახალშობილები 1.5-2 წლის მანძილზე რძით იკვებებია, მაგრამ დედებთან 5 წლამდე შეიძლება დარჩნენ. ოსრულობას შორის პერიოდი დაახლოებით 4-6 წელია.

ზოგიერთ რეგიონში ამ სახეობაზე ზვიგენები ნადირობენ. ცოცხლობენ 40 წელზე მეტხანს.

ავსტრალიაში, შარკის ყურეში მობინადრე ინდო-წყნაროკეანური ბოთლცხვირა დელფინებს სიმბიოზური ურთიერთობა აქვთ ღრუბლებთან.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Cockcroft, VG; Ross, GJB (1990). „Age, growth, and reproduction of bottlenose dolphins *Tursiops truncatus* from the east coast of southern Africa". *Fishery Bulletin*. **88** (2): 289–302.
* Moller, Luciana M.; Beheregaray, Luciano B.; Allen, Simon J.; Harcourt, Robert G. (2006). „Association patterns and kinship in female Indo-Pacific bottlenose dolphins (*Tursiops aduncus*) of southeastern Australia". *Behavioral Ecology and Sociobiology*. **61**: 109–117. doi:10.1007/s00265-006-0241-x.
* Nowacek, Stephanie M.; Wells, Randall S.; Solow, Andrew R. (2001). „Short-term effects of boat traffic on bottlenose dolphins, *Tursiops truncatus*, in Sarasota Bay, Florida". *Marine Mammal Science*. **17** (4): 673–688. doi:10.1111/j.1748-7692.2001.tb01292.x.
* Schroeder, J. Pete. Breeding Bottlenose Dolphins in Captivity. In The Bottlenose Dolphin, edited by Stephen Leatherwood and Randall R. Reeves, pp. 435–446. San Diego: Academic Press, Inc. 1990.
* Shane Susan, H.; Wells Randall, S.; Bernd, Wursig (1986). „Ecology, behaviour and social organization of the bottlenose dolphin: a review". *Marine Mammal Science*. **2** (1): 34–63. doi:10.1111/j.1748-7692.1986.tb00026.x.
* Urian, K.W.; Duffield, D.A.; Read, A.J.; Wells, R.S.; Shell, E.D. (1996). „Seasonality of Reproduction in Bottlenose Dolphins, *Tursiops truncatus*". *Journal of Mammalogy*. **77** (2): 394–403. doi:10.2307/1382814. JSTOR 1382814.
* Wells, Randall S. Scott Michael D. Irvine Blair A. The Social Structure of Free-ranging Bottlenose Dolphins. In Current Mammalogy, Volume 1, edited by H.H. Genoways, pp. 247– 305. New York: Plenum Press, 1987.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6   (2006) *Whales Dolphins and Other Marine Mammals of the World*,   გვ. 159–161. ISBN 978-0-691-12757-6.
2. 1 2   (2002) "Bottlenose Dolphins", *Encyclopedia of Marine Mammals*.  Academic Press,   გვ. 122–127. ISBN 978-0-12-551340-1.
3. ↑  Möller Luciana M.; Beheregaray Luciano B (2001). „Coastal bottlenose dolphins from southeastern Australia are *Tursiops aduncus* according to sequences of the mitochondrial DNA control region". *Marine Mammal Science*. **17** (2): 249–263. doi:10.1111/j.1748-7692.2001.tb01269.x.
4. ↑  Worlds Creatures. (2004) Indo-Pacific bottlenose dolphin დაარქივებული 2020-09-25 საიტზე Wayback Machine. .
5. 1 2 3   (2002) *Guide to Marine Mammals of the World*,   გვ. 362–365. ISBN 978-0-375-41141-0.
6. 1 2  Amir Omar A.; Per Berggren; Simon Ndaro G.M.; Narriman Jiddawi S (2005). „Feeding ecology of the Indo-Pacific bottlenose dolphin (*Tursiops aduncus*) incidentally caught in the gillnets fisheries off Zanzibar, Tanzania". *Estuarine, Coastal and Shelf Science*. **63** (3): 429–437. doi:10.1016/j.ecss.2004.12.006.