recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ზაზა (ზუზუ) ბეჟაშვილი** (დ. 1 ივნისი, 1976 — გ. 17 აგვისტო, 2018, თბილისი) ― ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

ზუზუ ბეჟაშვილი დაიბადა თბილისში 1976 წლის 1 ივნისს, ვერაზე. ბავშვობიდან სურდა მომღერალი გამოსულიყო, საესტრადო სასწავლებელშიც სწავლობდა, თუმცა მოგვიანებით სამსახიობოზე ჩააბარა. პირველი მნიშვნელოვანი როლი მიიღო 2009 წელს, როდესაც ფილმში „გოგონა სლაიდიდან", მთავარ როლი შეასრულა.

2012 წელს მსახიობს კვიპროსის მეექვსე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის, ფესტივალის მთავარი პრიზი გადაეცა ფილმისთვის „განყოფილება", რომელიც აზერბაიჯანელი რეჟისორის, ილგარ საფატის დადგმულია.

ზუზუ ბეჟაშვილი 2012–2013 წლებში თამაშობდა პოპულარულ ქართულ სერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები", სადაც ფილმის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟის, კატო კირვალიძის (ნინო გაჩეჩილაძე) პირველი ქმრის როლს ასრულებდა. როლმა მსახიობს პოპულარობა და ქართველი მაყურებლების სიყვარული მოუტანა.

2013 წელს ბეჟაშვილმა ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა უკრაინის, საქართველოს, სომხეთის და საფრანგეთის კინემატოგრაფისტთა ერთობლივი ფილმში „ფარაჯანოვი".

2016 წელს ითამაშა ეპიზოდური როლი რეზო ესაძის ფილმში — „თვე, როგორც ერთი დღე".

ზუზუ ბეჟაშვილი პირველად ოფიციალურად დაქორწინდა 2018 წელს, მისი რჩეული თამარ ორაგველიძე იყო, რომელიც ერთ-ერთ წვეულებაზე გაიცნო.

მსახიობმა უკანასკნელად ითამაშა ერეკლე ბადურაშვილის თურქულ-ქართულ ფილმში „ხიდი", სადაც მას პარტნიორობას მსახიობები მურატ ილდირიმი, ნინი ბადურაშვილი, ზურა ყიფშიძე, ზურაბ ცინცქილაძე, ქრისტინე იმედაძე, გიორგი გურგულია და დათო დვალიშვილი უწევენ. ფილმი ორ სხვადასხვა ქვეყანაში დაბადებულ ძმაზე და საბჭოთა ტერორზე გვიამბობს, ბეჟაშვილმა სურათში „კაკებეშნიკის" როლი შეასრულა, სურათი ეკრანებზე 2018 წლის ბოლოს გამოვა..

17 აგვისტოს, ზუზუ ბეჟაშვილი, თბილისში, დოლიძის ქუჩაზე მდებარე, ერთ-ერთი საცხოვრებელი სახლის ლიფტში, გარდაცვლელი იპოვეს. 21 აგვისტოს მსახიობი მუხათგვერდის სასაფლაოზე, მამის გვერდით დაკრძალეს..

ფილმოგრაფია
-----------

* 2009: გოგონა სლაიდიდან (ზაზა) რეჟ. გიორგი აგლაძე
* 2010: „განყოფილება" (აზერბაიჯანის დროშა Sahä) (გარიბი) რეჟ. ილგარ საფატი
* 2012–2013: ჩემი ცოლის დაქალები (სერიალი) (ნიკა) რეჟისორები გიორგი ლიფონავა, თენგო მეგრელიშვილი, მიშა მშვილდაძე, ირაკლი საღინაძე
* 2013: ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი (ფილმი) (ნიკა) რეჟ. გიორგი ლოფონავა
* 2013: „რაც ამ ქვეყნად სიყვარული მეფობს" (ტელეფილმი)
* 2013: „ფარაჯანოვი" (დოკუმენტური ფილმი) რეჟისორები ოლენა ფეტისოვა, სერჟ ავედიკიანი
* 2018: „ხიდი" (თურქეთის დროშა Köprü) (კაგებეშნიკი) რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2012: კვიპროსის მეექვსე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, „მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის", ფესტივალის მთავარი პრიზის „ოქროს აფროდიტე" მფლობელი გახლდათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ზუზუ ბეჟაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* ზუზუ ბეჟაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ზუზუ ბეჟაშვილი — КиноПоиск (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  ზუზუ ბეჟაშვილი დაქორწინდა *PrimeTime.Ge*, 26-08-2018[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ზუზუ ბეჟაშვილი მუხათგვერდის სასაფლაოზე მამის გვერდით დაკრძალეს *PrimeTime.Ge*, 26-08-2018[*მკვდარი ბმული*]
**მთვარის კურდღელი** — მითიური ფიგურა. კირდღელი, რომელიც მთვარეზე ცხოვრობს აღმოსავლეთი აზიის ფოლკლორში. მითი ეფუძვნება მთვარეზე არსებული მუქი ლაქების კურდღელთან მიმსგავსებას. მითი წარმოიშვა ჩინეთში, შემდეგ გავრცელდა აზიის სხვა კულტურებში დაარქივებული 2012-05-03 საიტზე Wayback Machine.. მთვარის კურდღელს ასევე "ნეფრიტის კურდღელს" ან "ოქროს კურდღელს" უწოდებენ, ჩინელი პოეტები ამ სიტყვებით მთვარეს აღწერენ. ჩინურ ფოლკლორში კურდღელი ხშირად გამოსახულია, როგორც მთვარის ქალღმერთის შენგენის თანმხლები, რომელიც მუდმივად ამზადებს მისთვის სიცოცხლის ელექსირს ან წამალს მოკვდავებისთვის; იაპონურ და კორეულ ვერსიებში კურდღელი მოჩის ან სხვა სახის ბრინჯის ნამცხვარს ამზადებს. მსგავსი მითები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაშიც არსებობდა, თუმცა მათ შორის კავშირი არ არსებობს.

ფოლკლორში
---------

### აზია

ბუდისტურ ჯატაკას კრებულში ამბავი 316 მოგვითხრობს, რომ მაიმუნმა, წავმა, ტურამ და კურდღელმა სავსე მთვარის დღეს გადაწყვიტეს ქველმოქმედების გაწევა დიდი ჯილდოს მოლოდინში. მათთან მოხუცი მივიდა საჭმლის სათხოვნელად. მაიმუნმა მისთვის ხეებიდან ხილი, წავმა თევზი შეაგროვა, ხოლო ტურამ იპოვა ხვლიკი და ქვაბი ხაჭოთი. კურდღელმა, რომელმაც მხოლოდ ბალახის შეგროვება იცოდა მოხუცს საკუთარი ხორცი შესთავაზა და ცეცხლში ჩახტა, მაგრამ კურდღელი არ დაიწვა. მოხუცი სამოთხის მეფე საქრა აღმოჩნდა, მან გააოცა კურდღლის კეთილშობილებამ და მან მისი გამოსახულება მთვარეზე დახატა ყველას სანახავად. ლეგენდის თანახმად, კურდღლის გამოსახულებას დღესაც კვამლი ასდის. კურდღელი ბუდისტურ წმინდანად ითვლება. მსგავსი მითი იაპონიაში, კორეაში და აზიის სხვა ქვეყნებშიც.

ვიეტნამში ლეგენდა ნეფრიტის კურდღელზე შემოდგომის ფესტივალებთან ასოცირდება. მთვარის კურდღელი, მთვარის ქალბატონი და მთვარის კაცი კუოი დღესასწაულის სიმბოლოები არიან, ფესტივალის დღეს ისინი დედამიწაზე ჩამოდიან და ბავშვებს საჩუქრებს და მთვარის ნამცხვრებს ურიგებენ.

### ჩრდილოეთი და სამხრეთი ამერიკა

ღმერთი კეცალკოატლი ჯერ კიდევ ადამიანის ფორმაში დედამიწაზე მოგზაურობდა, ძალიან მოშივდა, მაგრამ საჭმელს ვერ პოულობდა და ეგონა, რომ მოკვდებოდა. მის გადასარჩენად კურდღელმა ღმერთს თავისი ხორცი შესთავაზა. ამისთვის მადლიერმა კეცალკოატლმა კურდღელის გამოსახულება მთვარეზე დახატა.

სხვა ლეგენდის თანახმად მზის შესაქმნელად თავმდაბალი ღმერთი ნახახუაცინი შეუყოვნელად დაიწვა ცეცხლში, მდიდარი ღმერთი ტეკიცტეკატი კი შეუშინდა ასეთ ბედს და ოთხჯერ შეყოვნდა სანამ თავისი თავი დაწვა. ღმერთებმა გადაწყვიტეს, რომ მშიშარა ტეკიცტეკატა არ უნდა კაშკაშებდეს ნახახუაცინივით და მთვარის შუქი კურდღლის გამოსახულებით დაფარეს. სხვა ვერსიით ტეკიცტეკატამ მთვარის ფორმის მისაღებად თავი კურდღლის ფორმაში გაწირა და მთვარეზე მისი ჩრდილი ჩანს.

ჩრდილოეთი ამერიკის ჩრდილოეთით, კანადის და აშშ-ს ჩრდილოეთით მცხოვრებ ტომებში გავრცელებულია სხვა ისტორია. პატარა კურდღელს მთვარეზე დაჯდომა მოუნდა, მის დახმარებაზე მხოლოდ წერო დათანხმდა. წერო მთვარემდე მისაღწევად გაიწელა და გრძელი ფეხები მის შემდეგ გაუჩნდა. ასადგომად და მთვარეზე დასაჯდომად კურდღელმა სისხლიანი თათი წეროს თავზე დადო, რის შემდეგაც წეროს თავზე წითელი წერტილი აქვს. უღრუბლო ღამეს დღესაც ჩანს მთვარეზე აყვანილი კურდღელი.

წყაროები
--------

1. Wickremeratne, Swarna (February 2012). Buddha in Sri Lanka: Remembered Yesterdays. ISBN 978079148114
2. 
3. 
4. 
5. 
6. Abbott, Gerry (2000). The Folk-Tales of Burma: An Introduction.ISBN 9004118128.
ვასკო და გამას ხიდი
**ვასკო და გამას ხიდი** (პორტ. Ponte Vasco da Gama, IPA: ['põt(ɨ) 'vaʃku dɐ 'gɐmɐ]) — ნაწილობრივ ვანტური, ვიადუკის ტიპის ხიდი მდინარე ტახოზე ლისაბონის ჩრდილოეთით. ვიადუკების ჩათვლით ყველაზე გრძელი ხიდია ევროპაში 17.2 კმ-ით. ხიდის ძირითადი ნაწილი 0.829 კმ-ს შეადგენს, 11.5 კმ ვიადუკს, ხოლო 4.8 ასასვლელ გზებს. მისი დანიშნულება ლისაბონის მეორე ხიდის (25 აპრილის ხიდი) განტვირთვა და ლისაბონიდან მომავალი გზების ერთმანეთთან დაკავშირება იყო.

ხიდი საავტომობილო მოძრაობისთვის 1998 წლის 29 მარტს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან 18 თვეში, ექსპო-98-ის დაწყების წინ. ამ წელს აღინიშნებოდა ვასკო და გამას მიერ ევროპიდან ინდოეთში საზღვაო გზის გახსნის 500 წლისთავი.

გალერეა
-------

ვასკო და გამას ხიდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვასკო და გამას ხიდი***

* www.civilium.net დაარქივებული 2007-03-17 საიტზე Wayback Machine.  (პორტუგალიური)
* Portal das Nações
* BBC ხიდის გახსნის შესახებ
* Bridge Pros profile დაარქივებული 2006-02-08 საიტზე Wayback Machine.
* Flickr-ის ფოტოები
* გრაფიკული და ტექნიკური ინფორმაცია დაარქივებული 2012-03-13 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ვაშლის ჩრჩილი
**ვაშლის ჩრჩილი** (ლათ. Hyponomeuta malinellus) — პეპელა ყარყიმისებრი ჩრჩილების ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან. საქართველოში ვაშლის საშიშ მავნებლად ითვლება. ფრთების შლილია 18-22 მმ. წინა ფრთები თეთრია. მატლი ბაცი ყვითელია. მატლი და პეპელა დაფარულია შავი წერტილებით. დედალი კვერცხს დებს 1-2-წლიან ტოტებზე, ფარავს ლორწოთი, რომელიც ჰაერზე მკვრივდება და ფარს წარმოქმნის. მატლი იზამთრებს ფარის ქვეშ, გამოდის ადრე გაზაფხულზე და აზიანებს ფოთლის პარენქიმას. ფოთოლი მუქდება და ხმება. მოზრდილი მატლები ფოთლებს ერთად ახვევენ აბლაბუდას ქსელში, დაჩონჩხავენ და შიგ კოლონიებად იჭუპრებენ. ვაშლის ჩრჩილი წელიწადში იძლევა ერთ თაობას.

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* კვირტის დაბერვამდე მინერალური ნავთობის ზეთის 8%-იანი ემულსიის, ხოლო ყვავილობის შემდეგ - 0,2%-იანი ფოზალონის შესხურება.

ლიტერატურა
----------

* *გოდერძიშვილი გ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 331, თბ. 1979

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* waarneming.nl (ნიდერლანდური)
* დაარქივებული 2012-03-18 საიტზე Wayback Machine.
* Apple Ermine at UKmoths (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბექარიანი**. |

**ვაღინაკ ბექარიანი** (სომხ. Վաղինակ Բեքարյան; დ. 5 იანვარი, 1891, პარტიზაკი, თურქეთი — გ.15 ივნისი, 1975, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი განმანათლებელი, პოეტი და მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1891 წელს თურქეთში, პარტიზაკში, სტამბოლთან ახლოს. დაწყებითი განათლება მიიღო ადგილობრივ სკოლაში, ხოლო შემდეგ სწავლა გააგრძელა კონსტანტინოპოლის ცენტრალურ კოლეჯში. 1915 წელს ბექარიანის ოჯახი გენოციდის გამო საცხოვრებლად გადავიდა იერუსალიმში, სადაც ასწავლიდა სასულიერო სემინარიაში. 1916 წელს, სომხური სათვისტომოს მიერ მიწვევის შემდეგ, ადის-აბებაში დააარსა სკოლა.

1922 წელს საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში, ხოლო 1925 წელს სომხეთში. პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ასწავლიდა ეჩმიაძინისა და ერევნის სკოლებსა და პედაგოგიურ ინსტიტუტებში. 

გარდაიცვალა 1975 წელს ერევანში.

ლიტერატურა
----------

* Գառնիկ Ստեփանյան, «Կենսագրական Բառարան», 1973, Երևան, էջ 198։

სქოლიო
------

1. ↑  Կարպիս Սուրենյան, «Բնիկ ո՞րտեղացի եք», 1969 Երևան
**ვილემ IV ორანელი** (ნიდერლ. Willem IV van Oranje; დ. 1 სექტემბერი, 1711 — გ. 22 ოქტომბერი, 1751) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ორანის პრინცი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი 1747 წლის 4 მაისიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების მეფე ვილემ I-ის პაპა.

ბიოგრაფია
---------

ვილემი დაიბადა 1711 წლის 1 სექტემბერს ლიუვარდენში, ნიდერლანდებში. იგი იყო ორანის პრინც იოჰან ვილემ ფრისოსა და მისი ცოლის, მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელის ნაბოლარა ვაჟი, რომელიც მამის გარდაცვალებიდან სამ თვეში დაიბადა. ამრიგად, იგი დაბადებიდანვე ატარებდა ორანის პრინცის წოდებას, თუმცაღა სრულწლოვანებამდე მის მოვალეობებს დედამისი ასრულებდა, როგორც რეგენტი. 

დედის მმართველობის ქვეშ ვილემი გახდა ფრიზიის, გრონინგენის, გელდერნის, ჰოლანდიის, ზელანდიის, უტრეხტისა და ოვერიხლესის შტატჰალტერი. 1747 წლის 4 მაისს ეს წოდებები გაერთიანდა როგორც ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი, რომელსაც ვილემი ფლობდა. ამ პროცესისათვის ხელის შესაშლელად 1747 წლის აპრილში ფრანგული არმია შევიდა ფლანდრიაში, საიდანაც ცდილობდნენ ნიდერლანდელების გახლეჩას. ამის გამო ვილემი თავის ოჯახთან ერთად ლიუვარდენიდან ჰააგაში გადავიდა. აღსანიშნავია, რომ ჯანმრთელობის მდომარეობის გამო ვილემი ვერ ახერხებდა ჯარის გაძღოლას, რის გამოც ნიდერლანდურ არმიას ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგი სარდლობდა ხოლმე. 

იგი საკმაოდ გონიერ და წარმატებულ მმართველადაა მიჩნეული. მიუხედავად ალიანსისა, 1750-იანი წლების დამდეგს ნიდერლანდები დიდ კონკურენციას უწევდა დიდ ბრიტანეთს, რომლის საწინააღმდეგოდაც ვილემმა დააარსა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის სავაჭრო კომპანია, რომელსაც საკმაოდ დიდი შემოსავალი მოჰქონდა ქვეყნისათვის. 

ვილემ IV 1751 წლის 22 ოქტომბერს გარდაიცვალა ჰააგაში, 40 წლის ასაკში. ამის გამო ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ვილემ V-მ დაიკავა, რომლის რეგენტიც მისი ცოლი, ანა ბრიტანელი გახდა.

ქორწინება და შვილები
--------------------

1734 წლის 25 მარტს, სენტ-ჯეიმზის სასახლის სამლოცველოში, ლონდონში ვილემმა ცოლად შეირთო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ II-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კაროლინა ბრანდენბურგ-ანსბახელის უფროსი ქალიშვილი ანა ბრიტანელი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა: 

1. მკვდარშობილი გოგონა (1736);
2. მკვდარშობილი გოგონა (1739);
3. კაროლინა (1743-1787), ცოლად გაჰყვა ბადენ-დურლახის პრინც კარლ კრისტიანს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
4. ანა (1746), გარდაიცვალა ჩვილობაში;
5. ვილემ V (1748-1806), ორანის პრინცი 1751-1806 წლებში. ცოლად შეირთო ვილჰელმინა პრუსიელი, რომელთანაც შეეძინა ნიდერლანდების პირველი მეფე ვილემ I;

ლიტერატურა
----------

* Uwe Schögl (Red.): Oranien. 500 Jahre Bildnisse einer Dynastie aus der Porträtsammlung der Österreichischen Nationalbibliothek, Wien und der Niederländischen Königlichen Sammlung Den Haag. (Ausstellung vom 1. Februar bis 19. März 2002, Camineum der Österreichischen Nationalbibliothek, Wien). Österreichische Nationalbibliothek u. a. Wien 2002, ISBN 3-01-000028-6, S. 96.
**„ვაფენ-სს"** (გერმ. Waffen-SS) — „სს"-ის სამხედრო ფრთა. იგი პოლიტიკური ვითარების შესაბამისად და მანამდე არსებული „სს"-ის სპეცრაზმების გაერთიანებით წარმოიშვა. თავდაპირველად ორგანიზაციის სახელი იყო „სს-ის სარეზერვო რაზმი". სახელწოდება „ვაფენ-სს" პირველად 1939—1940 წლის ზამთარში იხმარეს. ომის მომდევნო წლებში „ვაფენ-სს" „სს"-ის რაიხსფიურერის ჰაინრიხ ჰიმლერის ერთგვარ „ელიტარულ არმიად" გადაიქცა და გერმანიის შეიარაღებულ ფორმირებათა იერარქიულ კიბეზე ყველაზე მაღალი ადგილი ეკავა. „ვაფენ-სს"-მა თავი გამოიჩინა ბევრ ბრძოლაში, რის გამოც 1943 წლიდან საუკეთესო და თანამედროვე იარაღით აღიჭურვა.

„ვაფენ-სს" იყო გერმანიის მთავარი დამრტყმელი ძალა ორივე ფრონტზე. ვეფენ სს-ის ზოგიერთი რაზმი დაუნდობლად ექცეოდა ტყვეებს და მშვიდობიან მოსახლეობას.

დივიზიები და ბრიგადები
======================

მეორე მსოფლიო ომის დროს შეიქმნა ვაფენ სს-ის 38 დივიზია და 20-მდე ცალკეული ბრიგადა.

ყველაზე ცნობილი დივიზიები იყვნენ:

* სს-ის 1-ლი სატანკო დივიზია "სს-ის ლაიბშტანდარტი ადოლფ ჰიტლერი"
* სს-ის მე-2 სატანკო დივიზია "დას რაიჰი"
* სს-ის მე-3 სატანკო დივიზია "ტოტენკოფი"
* სს-ის მე-5 სატანკო დივიზია "ვიკინგი"
* სს-ის მე-7 მოხალისეთა სამთო დივიზია "პრინცი ოიგენი"
* სს-ის მე-9 სატანკო დივიზია "ჰოჰენშტაუფენი"
* სს-ის მე-12 სატანკო დივიზია "ჰიტლერიუგენდი" და ა.შ.

1944 წლის ბოლოს ვაფენ სს-ში შეიქმნა ქართული სს-ის ჯგუფი (გერმ. SS-Waffengruppe Georgien) 400 ოფიცრის და ჯარისკაცის შემადგენლობით, რომლებსაც მეთაურობდა შტანდარტენფიურერი ფრიდონ წულუკიძე. ქვედანაყოფი ომის ბოლოს დისლოცირებული იყო იტალიის ჩრდილოეთში.

გალერეა
-------

* ვაფენ-სს-ის პანცერდივიზიის გრენადერი, ნორმანდია, 1944 წელი.ვაფენ-სს-ის პანცერდივიზიის გრენადერი, ნორმანდია, 1944 წელი.
* „ვაფენ-სს"-ის წევრები საბჭოთა კავშირში, 1941 წელი, გაფერადებული. ჯარისკაცებს კამუფლირებული უნიფორმები აცვიათ, რომელიც ძირითადად გერმანიის ელიტური ქვედანაყოფებისთვის იყო განკუთვნილი.„ვაფენ-სს"-ის წევრები საბჭოთა კავშირში, 1941 წელი, გაფერადებული. ჯარისკაცებს კამუფლირებული უნიფორმები აცვიათ, რომელიც ძირითადად გერმანიის ელიტური ქვედანაყოფებისთვის იყო განკუთვნილი.
ვაშვარის ხელშეკრულების თურქული ტექსტი
**ვაშვარის ზავი** — სამშვიდობო ხელშეკრულება ავსტრიის ჰაბსბურგთა მონარქიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1664 წლის 10 აგვისტოს სენტგოტჰარდის ბრძოლის დამთავრებიდან რამდენიმე დღეში. ხელი მოაწერეს ჰაბსბურგების ელჩმა ოსმალეთში სიმონ რენიგერმა და დიდმა ვეზირმა ფაზილ ქოფრიულიუმ. ვაშვარის ზავით დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ბრძოლა. ხელშეკრულება მოქმედებდა 20 წლის განმავლობაში. 1683 წელს სასაზღვრო კონფლიქტი გადაიზარდა სრულმასშტაბიან ომში, რომლის კულმინაციაც ვენის ბრძოლა იყო. 

ვაშვარის ხელმოწერის მომენტში სამხედრო თვალსაზრისით ჰაბსბურგების მონარქია წაგებული აღმოჩნდა. სენტგოტჰარდის ბრძოლაში სრული გამარჯვების შემდეგ დაკარგა სტრატეგიული ინიციატივა, თუმცა იმპერიის ზოგიერთი მესვეური (ხორვატები და უნგრელები) მოითხოვდა ბრძოლის გაგრძელებას. ისინი ხედავდნენ ოსმალეთისაგან თავიანთი სამშობლოს გათავისუფლების შანსს. მიუხედავად ამისა, საომარი მოქმედებები შეჩერდა და მოლაპარაკებები დაიწყო დღევანდელი უნგრეთის ქალაქ ვაშვარში, სადაც მოაწერეს კიდეც ზავს ხელი. ხორვატიისა და უნგრეთის გავლენიანი ფეოდალები ეწინააღმდეგებოდნენ ზავის პირობებს. 

ხელშეკრულებამ აღიარა სულთნის უზენაესი ხელისუფლება ტრანსილვანიაზე და უივარზე, თუმცა ოსმალეთი ვალდებული იყო ჯარები გაეყვანა ტრანსილვანიიდან. ხორვატიის ციხესიმაგრე ნოვი-ზრინი დაანგრიეს. ვაშვარის ზავისადმი უკმაყოფილებამ იმპერიაში შიდა უთანხმოება გამოიწვია. ხორვატიასა და უნგრეთში დაიწყო აჯანყებები, რომელიც გამოავლინეს და ჩაახშეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ვაშვარის ზავი" //საბჭოთა ისტორიული ენციკლოპედია

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები |
| --- |
|  |
| 
* ოსმალეთ-ვენეცია
* სეგედი
* კონსტანტინოპოლი (1479)
* კონსტანტინოპოლი (1533)
* ოსმალეთ-საფრანგეთი
* ადრიანოპოლი (1547)
* ამასია
* ადრიანოპოლი (1568)
* კონსტანტინოპოლი (1590)
* ჟიტვატოროკი
* ნასუჰ-ფაშა
* გურია-ოსმალეთის შეთანხმება
* ბუშა
* სერავი
* ხოტინი
* ზუჰაბი
* ვაშვარი
* ბუჩაჩი
* ჟურავნო
* ბახჩისარაი
* კარლოვიცი
* კონსტანტინოპოლი (1700)
* პრუტი
* პოჟარევაცი
* საუკუნო ზავი
* კონსტანტინოპოლი (1724)
* აჰმედ-ფაშა
* კონსტანტინოპოლი (1736)
* ბელგრადი
* ნიში (1739)
* კერდენი
* ქუჩუქ-კაინარჯი
* აინალიკავაკი
* სისტოვი
* იასი
* ალჟირი
* ტრიპოლი
* ტუნისი (1797)
* პარიზი (1802)
* დარდანელი
* ბუქარესტი (1812)
* ალჟირი (1815)
* არზრუმი (1823)
* ტუნისი (1824)
* აკერმანი
* ადრიანოპოლი (1829)
* კონსტანტინოპოლი (1832)
* უნკიარ-ისკელესი
* ქუთაჰია
* ბალტა-ლიმანი
* ლონდონი (1840)
* ლონდონი (1841)
* პარიზი (1856)
* შკოდერი
* სან-სტეფანო
* ბერლინი (1878)
* კვიპროსი
* თოფხანა
* კონსტანტინოპოლი (1897)
* უში
* ლონდონი (1913)
* კონსტანტინოპოლი (1913)
* ათენი
* ინგლის-ოსმალეთი
* ერზინჯანი
* ბრესტ-ლიტოვსკი
* ტრაპიზონი
* ბათუმის ხელშეკრულება
* მუდროსი
* სევრი
 |

 |
**ზარაფშანი** (სპარს. زرافشان, ტაჯ. Зарафшон, უზბეკ. Zarafshon) — მდინარე ცენტრალურ აზიაში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში. სათავე აქვს ტაჯიკეთში, ზარაფშანის მყინვარზე, ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 877 კმ, აუზის ფართობი 41 860 კმ². სათავიდან 300 კმ მანძილზე მიედინება ვიწრო და ღრმა ხეობაში, ფანჯიკენტის ქვემოთ კი — ვაკეზე. სამარყანდთან მდინარე ორ ტოტად იყოფა (აქდარია, ყარადარია), რომლებიც ყიშლაყ ხათირჩისთან კვლავ ერთდებიან. ქვემო დინებაში ზარაფშანს ეწოდება ყარაქოლდარია, აქ მდებარეობს ბუხარისა და ყარაქოლის ოაზისები. ზარაფშანი შრება და ვერ აღწევს მდინარე ამუდარიამდე. იკვებება თოვლისა და მყინვარის წყლით. ზარაფშანის წყალი მთლიანად იხარჯება მორწყვაზე. აგებულია წყალსაცავები. ქვემო დინებაში ზარაფშანში არხით შედის ამუდარიის წყალი. ზარაფშანის ნაპირზეა ქალაქები: სამარყანდი, ბუხარა, ნავოი, ქათაყურღანი, ქაგანი. მდინარეს ზემოთში მათჩა ეწოდება. საშუალო წლიური ხარჯი მაგიანის შესართავის ქვემოთ 162 მ³/წმ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ზარაფშანი"** ვიკისაწყობში.
* ზარაფშანი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ზარაფშანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**მოზარდთა სექსუალობა** — ადამიანის განვითარების ეტაპი, როდესაც მოზარდები განიცდიან და იკვლევენ სექსუალურ გრძნობებს. სექსუალობისადმი ინტერესი სქესობრივი მომწიფების პერიოდში მძაფრდება და სექსუალობა ხშირად თინეიჯერების ცხოვრების გადამწყვეტი ასპექტი ხდება. სექსუალური ინტერესი შეიძლება გამოიხატოს მრავალი გზით, მაგალითად, ფლირტით, კოცნით, მასტურბაციით ან პარტნიორთან სექსით. სექსუალური ინტერესი ახალგაზრდებს შორის, ისევე როგორც მოზარდებში, შეიძლება დიდად განსხვავდებოდეს, რაზეც დიდ გავლენას ახდენს კულტურული ნორმები და წეს-ჩვეულებები, სქესობრივი განათლება, სექსუალური ორიენტაცია და სოციალური კონტროლი, როგორიცაა საქორწინო ასაკთან დაკავშირებული კანონები.

ზოგადად, სექსუალური აქტივობა, სხვადასხვა რისკთან არის დაკავშირებული. სქესობრივი კავშირის რისკებში შედის არასასურველი ორსულობა და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები, მაგალითად აივ/შიდსი, რაც შეიძლება შემცირდეს პრეზერვატივის გამოყენების ან სხვა უსაფრთხო სექსუალური პრაქტიკის გამოყენების შემთხვევაში. კონტრაცეპტივები განსაკუთრებით ამცირებს არასასურველი ორსულობის ალბათობას.

რისკები უფრო მეტია ახალგაზრდა მოზარდებში, რადგან მათი ტვინი ჯერ კიდევ არაა ნერვულად მომწიფებული. თავის ტვინის შუბლის წილში და ჰიპოთალამუსში, რომლებიც უმნიშვნელოვანესი უბნებია თვითკონტროლის, გვიანი სიამოვნების, რისკის ანალიზისა და შეფასებისთვის, სრულად ჯერ კიდევ არ არის მომწიფებული. ადამიანის ტვინის წინა შუბლის ქერქის არეალი არ არის სრულად განვითარებული 20-იანი წლების დასაწყისამდე, რომლის განვითარებამაც, შესაძლოა, 25 წლის ასაკამდე გასტანოს. ნაწილობრივ, ამის გამო, ახალგაზრდა მოზარდები, როგორც წესი, უფრო ნაკლებად არიან აღჭურვილნი, ვიდრე მოზრდილები, მიიღონ გონივრული გადაწყვეტილება და წინასწარ განსაზღვრონ სექსუალური ქცევით გამოწვეული შედეგები.

სქოლიო
------

1. ↑  Ponton, Lynn (2000). *The Sex Lives of Teenagers*. New York:  Dutton,   გვ. 2. ISBN 978-0-452-28260-5.
2. ↑   (2018) *International technical guidance on sexuality education: An evidence-informed approach*. Paris:  UNESCO. ISBN 978-92-3-100259-5.
3. ↑   (2015) *Developing Person Through Childhood and Adolescence*.  Macmillan Higher Education,   გვ. 549. ISBN 978-1464157387.
**მთელი და წილადი ნაწილის ფუნქციები** — მათემატიკასა და კომპიუტერულ მეცნიერებებში მნიშვნელოვანი გამოყენება აქვთ {\displaystyle \left[x\right]} მთელი ნაწილის და {\displaystyle \left\{x\right\}} წილადი ნაწილის ფუნქციებს. როგორც წესი ისინი განსაზღვრულია {\displaystyle \mathbb {R} } ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლეზე.

ორივე ფუნქიის აღწერა:

{\displaystyle 1)\forall x\in \left[n,n+1\right):\left[x\right]=n,n\in \{0,1,2,\dots \};}
{\displaystyle 2)\forall x\in \mathbb {R} :\left[x\right]+\left[-x\right]=-1+\chi \left(x\in \mathbb {Z} \right);}
{\displaystyle 3)\forall x\in \mathbb {R} :x=\left[x\right]+\left\{x\right\};}
{\displaystyle 4)\forall x\in \mathbb {R} :\left\{x\right\}+\left\{-x\right\}=1-\chi \left(x\in \mathbb {Z} \right).}
პირველი ორი თვისება სტანდარტად არის მიღებული, ხოლო მეორე ორი შეთანხმებაზეა დამოკიდებული.

აღნიშვნა და მაგალითები
----------------------

მოცემული {\displaystyle x} რიცხვის მთელი ნაწილისთვის გამოიყენებოდა {\displaystyle [x]} აღნიშვნა, რომელიც შემოიღო გაუსის. 1962 წელს კენეტ აივერსონმა (Кеннет Айверсон) შემოიღეს აღნიშვნები {\displaystyle x} რიცხვის დამგვალებისთვის უმცირეს მთელ რიცხვამდე, რომელიც მასზე დიდია {\displaystyle \lceil x\rceil } „ჭერი" და უდიდესი მთელ რიცხვამდე, რომელიც მასზე მცირეა {\displaystyle \lfloor x\rfloor } „იატაკი".

თანამედროვე მათემატიკაში გამოიყენება ორივე აღნიშვნა, {\displaystyle [x]} და {\displaystyle \lfloor x\rfloor }. თუმცა შეიმჩნევა ტენდენცია აივერსონის აღნიშვნებზე გადასვლისა და ამის მიზეზია ორაზროვნება, თუ რა უნდა გავიგოთ „მთელი ნაწილის" ქვეშ. მაგალითად {\displaystyle 2.7}-ის მთელი ნაწილი არის {\displaystyle 2,} მაგრამ {\displaystyle -2.7}-ის მთელ ნაწილად ვიღებთ {\displaystyle -3}-ს, თუმცა ამაზეც არ არის მიღწეული საბოლოო შეთანხმება, რაც გამოიხატება მათემატიკურ პროგრამებში და კალკულიატორებში.

თუმცა ამ აღნიშვნებსა და მოსაზრებებს შორის არის ურთიერთ ცალსახა დამოკიდებულება, ანუ გაუსის აღნიშვნებიდან შეგვიძლია აივერსონის აღნიშვნებში გადავიდაეთ და პირიქით. რადგან ეს ორაზროვნება გვინდა თავიდან ავიცილოთ, ჩვენ გამოვიყენებთ ზემოთ მოყვანილ ოთხ განსაზღვრებას.

ლიტერატურა
----------

* *Р. Грэхем, Д. Кнут, О. Паташник.*, Конкретная математика, М.: «Мир», 1998. — გვ. 703, ISBN 5-03-001793-3.
* *М. К. Потапов, В. В. Александров, П. И. Пасиченко.*, Алгебра и начала анализа, АО Столетие, 1996.
**ზარდაბის რაიონი** — არის ადმინისტრაციული ერთეული ცენტრალურ აზერბაიჯანში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ზერდაბი.

გეოგრაფია
---------

აღნიშნული რეგიონი მდებარეობს ცენტრალურ აზერბაიჯანში, ბაქოდან დაახლოებით 231 კილომეტრში და მთავარი კავკასიონის ქედის სამხრეთ კალთიდან სამხრეთ ნაწილში. ზარდაბის რაიონის ტერიტორია ზღვის დონიდან 11 მეტრია და მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ასევე, რაიონში მიედინება მდინარე ტურიანჩაიც. 

ზარდაბში ზამთარი ზომიერად ცივია, ხოლო ზაფხული ცხელი, გამოირჩევა მშრალი სუბტროპიკული პირობებით. ტემპერატურა ზაფხულში აღწევს 41-44 გრადუსს, ხოლო ზამთარში 3 გრადუსს. წლიური ნალექი არის 335 მმ.

ისტორია
-------

ზარდაბის რაიონი შეიქმნა 1935 წელს. 1962-1964 წლებში იყო უჯარის რეგიონის ნაწილი, 1965 წლიდან იგი კვლავ იღებს დამოუკიდებელი რეგიონის სტატუსს. ახლო წარსულში, რაიონი იყო გეოკაჩის პროვინციის ნაწილი. 

ცნობილი აზერბაიჯანელი პუბლიცისტი ჰასან-ბეი ზარდაბი 1842 წლის 28 ივნისს, სწორედ ზარდაბში დაიბადა. დღეს იგი ითვლება თანამედროვე აზერბაიჯანული ჟურნალისტიკისა და თეატრის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. განჯას სახელმწიფო უნივერსიტეტს დაერქვა ჰასან ბეი ზარდაბის სახელი.

1939 წლის აღწერის მონაცემებით, აზერბაიჯანის სსრ-ის ზარდაბის რაიონში აზერბაიჯანელები შეადგენდნენ 91.6% -ს, ლეზგებს - 4,5%, რუსებს კი 3.2% უჭირავთ.

მმართველები
-----------

ზარდაბის რაიონის გამგებელია აღმასრულებელი განყოფილების ხელმძღვანელი. აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელები: მეჰრე ალიევი (1993 წლის 16 დეკემბრამდე); იმანოვ ტოფიგ სუფან ოღოღლუ (2005 წლის 29 მარტამდე); მამედოვი მანსურ გამზათ ოღლუ (2005 წლის 29 მარტიდან - 2007 წლის 14 დეკემბრამდე) და ამჟამად ბაბაევი ლუთვალი ბაბალი ოღოღლუ (2007 წლის 14 დეკემბრიდან დღემდე).

მოსახლეობა
----------

სტატისტიკის სახელმწიფო კომიტეტის მონაცემებით, 2018 წლის მდგომარეობით, ზარდაბის რაიონის მოსახლეობამ შეადგინა 58.200. მთლიანი მოსახლეობის 29,500 კაცია და 29,300 კი ქალი.

ეტიმოლოგია
----------

ზარდაბ სპარსული სიტყვაა (زردآب Zardab), რომელიც ყვითელ წყალს ნიშნავს. თარგმანის რამდენიმე ინტერპრეტაცია არსებობს. ზოგი ყვითელ წყალს „ბინძურ წყალს" უწოდებს. მეორე ვერსიით ნათქვამია, რომ ტერმინი „ყვითელი" ამ შემთხვევაში იგულისხმება ოქროსფერი ფერი. მესამე ვერსიით კი ნათქვამია, რომ სიტყვა „ზარდი" მეორეხარისხოვანია, რაც ასევე ნიშნავს „საჭმელ ფრინველს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Zərdab დაარქივებული 2013-08-20 საიტზე Wayback Machine.
* Zərdab rayonu დაარქივებული 2010-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* Zərdab rayon İcra Hakimiyyəti დაარქივებული 2012-03-01 საიტზე Wayback Machine.
* Kosmosdan Zərdab rayonunun və qonşu rayonların görünüşü
* Kosmosdan Zərdab rayonunun və qonşu rayonların görünüşü
**მთვარის თვითმავალი აპარატი**, *მთვარემავალი* — მთვარის ზედაპირზე გადაადგილების უნარის მქონე სატრანსპორტო მოწყობილობა, რომლის დანიშნულებაა მთვარეზე კვლევის ჩატარება. იგი ან ავტომატურია, ან კოსმონავტები მართავენ.

საბჭოთა „ლუნოხოდ-1"
პირველი მთვარის თვითმავალი აპარატი (საბჭოთა „ლუნოხოდ-1") მთვარეზე მიიტანა ავტომატურმა საპლანეტათშორისო სადგურმა „ლუნა-17-მა". მან იმუშავა 1970 წლის 17 ნოემბრიდან 1971 წლის 4 ოქტომბრამდე და გაიარა მთვარის ზედაპირზე 10 540 მ. იგი შედგებოდა ხელსაწყოს გერმეტული ნაკვეთურისა და ბორბლების შასისაგან. მასა 756 კგ. მისი კორპუსი მაგნიუმის შენადნობისაგან იყო დამზადებული, მისი ზედა ნაწილი გამოიყენებოდა მაცივებელ-რადიატორად. ღამით იხურებოდა სახურავით, დღისით კი იხსნებოდა და იმუხტებოდა მზის სხივებით. „ლუნახოდ-1-მა" ნორმალურად იმუშავა კსომოსური ვაკუუმის, ტემპერატურათა დიდი რყევებისა და რადიაციის პირობებში. მან გამოიკვლია 80 000 მ2 ფართობი, გადმოსცა 200-ზე მეტი პანორამა და ზედაპირის 20 000-ზე მეტი სურათი, მოძრაობის გზაზე 500-ზე მეტ წერტილში შეისწავლა გრუნტის ფიზიკურ-მექანიკური, ხოლო 25 წერტილში ქიმიური თვისებები.

საბჭოთა „ლუნოხოდ-2"
მეორე მთვარის თვითმავალი აპარატი (საბჭოთა „ლუნოხოდ-2") მთვარეზე მოწმენდილობის ზღვის რაიონში მიიტანა ავტომატურმა საპლანეტათშორისო სადგურმა „ლუნა-21-მა". რთულ ტოპოგრაფიულ პირობებში მთვარემავალმა იმუშავა 5 მთვარის დღე და გაიარა 37 კმ. 

„აპოლოს" სერიის კოსმოსური ხომალდების ფრენისას ამერიკელმა კოსმონავტებმა გამოიყენეს ორადგილიანი მთვარემავალი „როვერი". იგი წარმოადგენდა ოთხბორბლიან (თითოეულის დიამეტრი იყო 81 სმ, სიგანე — 23 სმ) სატრანსპორტო საშუალებას, რომლის თითოეულ თვალს საკუთარი ძრავა გააჩნდა. კოსმონავტებს შეეძლოთ მთვარემავლის სიჩქარის ცვლა, შემობრუნება, დამუხრუჭება, მართვის სისტემა განსაზღვრავდა მიმართულებას, გავლილ მანძილს, მანძილს მთვარის კაბინამდე, რადიოტექნიკური საშუალებებით დამყარებული იყო პირდაპირი კავშირი დედამიწასთან. მასა 725 კგ (საკუთრივ მთვარემავლისა — 211, კოსმონავტებისა სიცოცხლის უზრუნველყოფის სისტემებთან ერთად — 367, სამეცნიერო აპარატურისა — 54 და სხვა), მაქსიმალური სიჩქარე 13 კმ/სთ, სვლის რესურსი 65 კმ. შეეძლო 20°-იანი აღმართის გადალახვა, 30 სმ-იანი სიმაღლის დაბრკოლება, 70 სმ-იანი სიგანის ნაპრალი და სხვა.

„აპოლო 15", „აპოლო 16" და „აპოლო 17" ხომალდთა ფრენისას მთვარემავლებმა გაიარეს (შესაბამისად) 27.2 კმ, 27.1 კმ, 35.7 კმ.

* აპოლო 15აპოლო 15
* აპოლო 16აპოლო 16
* აპოლო 17აპოლო 17

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 667.
**მინერალური მჟავა** (ან **არაორგანული მჟავა**) — მჟავა, რომელიც შედგება ერთი ან რამდენიმე არაორგანული ნივთიერებისაგან. ყველა მინერალური მჟავა წარმოქმნის იხსნება წყალში და წარმოქმნის წყალბადის კატიონს და შესაბამისი მჟავის ფუძეს.

მახასიათებლები
--------------

ყველაზე ხშირად გამოყენებული მინერალური მჟავებია გოგირდმჟავა, მარილმჟავა და აზოტმჟავა (ისინი თაროს მჟავების სახელითაცაა ცნობილი)*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !. მინერალური მჟავები იცვლებიან ზემჟავებიდან(მაგ. ქლორის მჟავა) ძალიან სუსტ მჟავებამდე (მაგ. ბორმჟავა). მინერალური მჟავები ჩვეულებრივ კარგად იხსნებიან წყალში და უხსნადნი არიან ორგანულ გამხსნელებში.

მინერალური მჟავები ქიმიური ინდუსტრიის მრავალ სექტორში გამოიყენება როგორც ამოსავალი წერტილი სხვა ქიმიკატების, იქნება ეს ორგანული თუ არაორგანული, სინთეზისათვის. ეს მჟავები, განსაკუთრებით გოგირდმჟავა, აზოტმჟავა და მარილმჟავა, კომერციულად იწარმოება ამისთვის განკუთვნილ დიდ ქარხნებში.

მინერალური მჟავები ასევე პირდაპირ გამოყენებას ჰპოვებენ მათი კოროზიული თვისებების გამო. მაგალითად მარილმჟავის წყალხსნარი გამოიყენება რათა მოშორებული იქნას ნადების მადუღარების შიდა მხრარეს. ამავე დროს მხედველობაში მიიღება მჟავის მიერ მადუღარის კედლების კოროზიაც.

მაგალითები
----------

* მარილმჟავა HCl
* აზოტმჟავა HNO3
* ფოსფორმჟავა H3PO4
* გოგირდმჟავა H2SO4
* ბორმჟავა H3BO3
* ფთორწყალბადმჟავა HF
* ბრომწყალბადმჟავა HBr
* ქლორის მჟავა HClO4
* იოდწყალბადმჟავა HI.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mineral Acids: Reregistration Eligibility Decision Fact Sheet – U.S. Environmental Protection Agency]]
| პუნიკური ომები |
| --- |
| პირველი – მეორე – მესამე |

| პირველი პუნიკური ომი |
| --- |
| მესინა – აგრიგენტუმი – ლიპარის კუნძულები – მილაი – სულცი – ტინდარისი – ეკნომის კონცხი – ადისი – ტუნისი – პანორმუსი – ლილიბეუმი – დრეპანა – ერიჩე – ეგატის კუნძულები |

**ერიჩეს მთის ბრძოლა** — პირველი პუნიკური ომის ბოლოს პანორმას მიდამოებში რომაელთა და კართაგენელთა დაპირისპირება, რომელიც არც ერთი მხარის გადამწყვეტი გამარჯვებით არ დასრულებულა.

ძვ. წ. 249 წელს რომაული ფლოტის ქარიშხალში დაღუპვის შემდეგ, კონსულმა ლუციუს იუნიუსმა დაიკავა მთა ერიჩე, რომელიც ეტნას შემდეგ ყველაზე მაღალია სიცილიაში.

ძვ. წ. 248 კართაგენელთა მხედართნმთავრად სიცილიაში ჰამილკარ ბარკა დანიშნეს. მან დაიკავა პანორმასა და მთა ერიჩეს შორის მდებარე ერკტეს ამაღლება. იგი შესანიშნავ დასაბანაკებელ ადგილს წარმოადგენდა, ვინაიდან მთის ყველა მხარე ციცაბო იყო და პლატო საკმაოდ დიდი იყო ბანაკისთვის. მთის ძირში კი კარგი ნავთსადგური იყო, დრეპანაში და ლილიბეუმში გადასასვლელად. მთაზე ხმელეთიდან ორი გზა ადიოდა, ზღვიდან ერთი, სწორედ მესამე გზასთან დაბანაკდა ჰამილკარი. ამ ადგილს ბაკრა ბაზად იყენებდა და იქიდან ფლოტის მეშვეობით თავს ესხმოდა იტალიის ნაპირებს.

რომაელები ბარკას ბანაკიდან 2 კმ-ში დაბანაკდნენ. ორ ბანაკს შორის სამი წლის მანძილზე პერმანენტული ბრძოლები იმართებოდა, რომლის აღწერებს ჩვენამდე არ მოუღწევია.

პოლიბიუსის თანახმად მეტოქეები ყველაფერში თანაბარნი იყვნენ, მათი ბანაკები ერთნაერად კარგად გამაგრებული იყო და ჯარებიც ერთნაერად ძლიერი იყო. ამით იგი ხსნის გადამწყვეტი ბრძოლის შეუძლებლობას.

ერიჩეს მთა და მისი ძირი რომაელების ხელში იყო, ხოლო ფერდობზე მდებარე ქალაქი ძვ. წ. 244 ან ძვ. წ. 243 წელს ჰამილკარმა დაიკავა. მთის წვერზე მყოფი რომაელები მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ, თუმცა კართაგენელებიც არ იყვნენ კარგ დღეში.

გაიუს ფუნდანიუს ფუნდულუსმა მოახერხა კართაგენელთა დამარცხება, და ბრძოლის შემდეგ არ მისცა მიცვალებულთა დამარხვის საშუალება. ხოლო შემდეგ ბრძოლაში კართაგენელებმა სძლიეს, მაგრამ ჰამილკარმა დიდსულოვნად დაამარხინა რომაელებს მოკლულები.

რომაელებს, ზოგიერთი მკვლევარის თვალსაზრისით ხელს მხედართმთავრების ყოველწლიური როტაცია უშლიდათ, ხოლო კართაგენელებს დაქირავებულთა სიხარბე. რომაელებმა მოისყიდეს გალები, მათ ვერ შეძლეს ქალაქის რომაელებისთვიოს გადაცემა, მაგრამ მათ მხარეს კი გადავიდნენ. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როდესაც რომაულ არმიაში დაქირავებული მეომრები იბრძოდნენ.

უპირატესობა არცერთ მხარეს არ ჰქონდა კიდევ ორი წლის მანძილზე. დაპირისპირება მხოლოდ ომის დასრულებამ შეწყვიტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლიბიუსი. საყოველთაო ისტორია. წ. 1. 56-58

სქოლიო
------

1. ↑  სავარაუდოდ Monte Pellegrino ან Monte Castellacio
2. ↑  ამის შესახებ მხოლოდ დიოდორე ყვება.
3. ↑  ზონარა
მთიანი შირვანის რეგიონი
**მთიანი შირვანის (ეკონომიკური) რეგიონი** (აზერ. Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu) — აზერბაიჯანის ეკონომიკური რაიონებიდან ერთ-ერთი. რეგიონში შედის შემდეგი რაიონები: აღსუს, ისმაილის, გობუსტანის და შემახის.

ფართობი — 6130 კმ²-ია, რაც მთლიანი აზერბაიჯანის ტერიტორიის 7% შეადგენს. მოსახლეობა — 304,0 ათასი კაცი (2015 წლის მონაცემებით).

მრეწველობა
----------

რეგიონში მოიპოვება: ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ნავთობის ფიქალი. მთიანი შირვანი არ არის მდიდარი მინერალებით. ძირითადად, აქ არსებობს: ქვა, ხრეში, ქვიშა, კირქვა და სხვა სამშენებლო მასალები. დიდი მნიშვნელობა აქვს მშენებლობისთვის თიხის დეპოზიტები, რომელიც არსებობს შემახის, აღსუს და ისმაილის რაიონებში.

რეგიონის მრეწველობა, რომელიც შედგება მსუბუქი და კვების მრეწველობისგან, არსებობს სოფლის მეურნეობის პროდუქციის დამუშავების საფუძველზე. მსუბუქი მრეწველობა წარმოდგენილია მეღვინეობით, მეხილეობით, ხალიჩების ქსოვით და სამკერვალო საწარმოებით. არსებობს ყველის წარმოების ქარხნები, საკონსერვო ქარხნები, კონტეინერების წარმოების საწარმოები. გარდა ამისა, ფუნქციონირებს ხის გადამამუშავებელი, სამშენებლო მასალების დასამზადებელი, სასოფლო ტექნიკის შესაკეთი საწარმოები.

სოფლის მეურნეობა
----------------

სოფლის მეურნეობის ძირითადი სფეროებია: მევენახეობა, მეღვინეობა, მეცხოველეობა და მარცვლეულის მოყვანა. მთიან რაიონებში მოყვანილია კარტოფილი, ხოლო ვაკეებზე — ბამბა. რეგიონში განვითარებულია: მეფუტკრეობა, მეაბრეშუმეობა, მებაღეობა, ასევე გაშენებულია ბოსტნეული და ხილი. განვითარებულია მეცხვარეობა და მესაქონლეობა. მტკნარი წყლის მარაგის ნაკლებობა წარმოადგენს რეგიონის მთავარ პრობლემას.

ტრანსპორტი
----------

რეგიონის ტერიტორიაზე გადის რკინიგზის ხაზი ბაქო-თბილისი. რკინიგზის გარდა, რეგიონის ტერიტორიაზე გადის სარესპუბლიკო მნიშვნელობის ავტომაგისტრალები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანის ეკონომიკური რუკა დაარქივებული 2015-06-28 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პროგრამა რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების (2004-2008 წწ). დაარქივებული 2016-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რეგიონები

სქოლიო
------

1. ↑  1.15 Territories, number and density of population by economic and administrative regions of the Republic of Azerbaijan

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
* არანი
* აფშერონი
* განჯა-ყაზახი
* ყუბა-ხაჩმაზი
* ზემო ყარაბაღი
* ლენქორანი
* მთიანი შირვანი
* ქალბაჯარ-ლაჩინი
* შაქი-ზაქათალა
 |
|  |
| სხვა დაყოფა | 
* მთიანი ყარაბაღი
* ნახიჩევანი
 |

 |
მთვარე დაბნელების დროს
**მთვარის დაბნელება** — ასტრონომიული მოვლენა — მთვარის შესვლა დედამიწის ირგვლივ ორბიტაზე გარემოქცევისას მის ჩრდილში და თანდათან დროებით გაუჩინარება. მთვარის დაბნელება იმიტომაა შესაძლებელი, რომ მთვარე ანათებს მხოლოდ მზიდან დაცემული გამოსხივების არეკვლით. 

მთვარის დაბნელების სქემა
დედამიწის ჩრდილის დიამეტრი 363 000 კმ-ია (მთვარის მინიმალური სიშორეა დედამიწიდან) და მთავრის დიამეტრზე სამჯერ დიდია, ამასთანავე მზიდან წამოსული სხივები დედამიწიდან წარმოქმნის ორი სახის ჩრდილს, ერთი ჩვეულებრივს და მეორე — ნახევარჩრდილს. ნახევარჩრდილში შესვლისას მთვარის სიკაშკაშის კლება უმნიშვნელოა. ნაწილობრივი დაბნელება იწყება მაშინ, როდესაც მთვარე შედის დედამიწის ჩრდილში. იგი შეიძლება {\displaystyle 3{\frac {3}{4}}} სთ შეიძლება გაგრძელდეს. ამ შუალედის შუაში კი შეიძლება იყოს მთვარის სრული დაბნელება, {\displaystyle 1{\frac {3}{4}}} სთ-მდე ხანგრძლივობისა. მთვარის დაბნელება მხოლოდ სავსემთვარეობის დროს ხდება, ამასთან თუ მზე და მთვარე ე. წ. კვანძების (ცაზე მზისა და მთვარისხილულ გზათაგადაკვეთის წერტილების) ახლოსაა (არაუმეტეს 12.0°). მზე მოცემულ (აღმავალ ან დაღმავალ) კვანძს 346.6 დღე-ღამეში უბრუნდება. მთვარე კი ერთსა და იმავე კვანძში 27.21 დღე-ღამის შემდეგ გაივლის. აქედან გამომდინარეობს, რომ კალენდარულ წელიწადში მთვარის დაბნელების ხელშემწყობი პერიოდი 2-ჯერ ან 3-ჯერ არის.

მთვარის დაბნელება პერიოდულად მეორდება, რადგან 223 სინოდური თვე თითქმის უტოლდება 242 დრაკონულ თვეს. თითოეული ამ სიდიდეთაგანი დაახლოებით 18 წელს და 11 დღე-ღამეს უდრის და მას საროსი ეწოდება. საროსი ჯერ კიდევ ძვ. წ. VI საუკუნეში იყო ცნობილი. ცის მექანიკის კანონების საფუძველზე შესაძლებელია დაბნელებათა მომენტების წინასწარგამოთვლა დიდი სიზუსტით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მზის დაბნელება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 667.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A good video introduction to Lunar Eclipses from NASA
* Lunar Eclipse: how to photograph დაარქივებული 2011-06-20 საიტზე Wayback Machine.
* Live Free Lunar eclipse webcast & hands-on lunar eclipse experiments: 2011-06-15 დაარქივებული 2013-06-01 საიტზე Wayback Machine.
* Live-webcast of the lunar eclipse on June 15th, 2011 დაარქივებული 2018-05-12 საიტზე Wayback Machine. , University of Applied Sciences Offenburg/Germany
* Worldwide viewing times for the December 2010 Total Lunar Eclipse
* Animated explanation of the mechanics of a lunar eclipse დაარქივებული 2011-08-22 საიტზე Wayback Machine. , University of Glamorgan
* Lunar Eclipse time sequence დაარქივებული 2012-03-19 საიტზე Wayback Machine.
* U.S. Navy Lunar Eclipse Computer დაარქივებული 2011-08-13 საიტზე Wayback Machine.
**მთის შროშანი** (ლათ. Lilium szovitsianum) — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. მისი ღერო ხშირფოთლიანია, სიმაღლე 1 მ აღწევს. აქვს ფართო ლანცეტა ფოთლები, მტევნებად შეკრებილი ან უფრო იშვიათად მარტოული ყვავილები. ყვავილსაფრის ფოთლები გოგირდისფერია, შიგნითა მხრიდან მოფენილია მუქი მეწამული წინწკლებით. 

გავრცელებულია საქართველოს ყველა მაღალმთიან რაიონში, გვხვდება აგრეთვე ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ანატოლიაში. იზრდება ტყისპირებზე, ნაკაფებსა და ბუჩქნარებში, მთის შუა და ზედა სარტყელში; გვხვდება აგრეთვე სუბალპურ მაღალბალახეულობაში. მეტად ლამაზი დეკორატიული მცენარეა.

მთარაჭაში მთის შროშანს იყენებენ საკვებად. მაისის მე-2-3 დეკადაში ნორჩ ღეროებს აგროვებენ, წნავენ, ახმობენ და მისგან ამზადებენ შეჭამადს — დაჭრილას (ბუღლავას). წვრილად დაჭრილ მასაში ურევენ მცირე რაოდეონობით ხორბლის ფქვილს, ყრიან მდუღარე წყლიან ქვაბში, სადაც წინასწარ მოთავსებულია დაქუცმაცებული ტყემლის ტყლაპი ან შეკმაზული ტყემალი. მასას ხარშვის დროს სისტემატურად ურევენ ლაფერთხათი. ბოლოს დაუმატებენ გემოვნების მიხედვით დანაყილ ნიორს, მარილს და მცირეხანს კიდევ ადუღებენ. დაჭრილა ყუათიანი, სასიამოვნო საჭმელია.*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

ლიტერატურა
----------

* *ხინთიბიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 672.
**ერის ტბა** (ინგლ. Lake Erie) — ტბა ჩრდილოეთ ამერიკაში, დიდი ტბების სისტემაში. ჩრდილოეთი ნაწილი ეკუთვნის კანადას, სამხრეთი — აშშ-ს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 173 მ სიმაღლეზე. ფართობი 25 700 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 64 მ. ნაპირები მაღალია, სუსტად დანაწევრებული, ტბას ერთვის მდინარე დეტროიტი, გამოედინება მდინარე ნიაგარა. სანაოსნოა. გადაჭიმულია დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთიდან აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 388 კილომეტრზე, სიგანე 92 კილომეტრი. ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის მრავალრიცხოვანი კუნძულები. დეკემბრიდან დაწყებული მარტისა და აპრილის ჩათვლით ტბის სანაპირო ნაწილი იყინება. უელენდის არხით შეერთებულია ონტარიოს ტბასთან. მთავარი ნავსადგურებია: ტოლიდო, ბუფალო, კლივლენდი (აშშ), პორტ-კოლბორნი (კანადა). 

ტბას სახელი ეწოდა მის სანაპიროზე მცხოვრები ერთ-ერთი ტომის მიხედვით. 

1960-1970 წლებში განიცადა წყლის ხარისხის ცვლილება, რაც წყალში ფოსფორიტების დონის მატებასთან და ფსკერულ დანალექებთან იყო დაკავშირებული. წყალმცენარეების გახრწნამ ხელი შეუწყო ტბაში მკვდარი ზონების გაფართოებას. წყალმცენარეების გახრწნილი მასები და დაბინძურებული სანაპირო ხაზები გახდა საბაბი იმისა, რომ ერის ტბის დიდი ნაწილი „მკვდარ ზონად" გამოაცხადეს. კანადა-აშშ-ის შეთანხმებამ (1972) შესამჩნევად შეამცირა გადმოცლა და ფოსფორიტების ჩადენა ტბაში. 

1813 წლის 10 სექტემბერს ერის ტბასთან გაიმართა ბრძოლა ინგლისურ ფლოტილიასა და ამერიკულ ესკადრას შორის. მთელი ბრიტანული ფლოტილია განადგურდა, მოკვდა ან დაიჭრა 134 ადამიანი. ამერიკელებმა დაკარგეს 27 ადამიანი, ხოლო დაიჭრა 96. ინგლისელები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვათ დეტროიტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდი ტბები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ერის ტბა"** ვიკისაწყობში.
* ერის ტბა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ერის ტბა — ინფორმაცია (რუსული)
მოუსონი.
**მოუსონი** — ანტარქტიკული სადგური, მდებარეობს ავსტრალიის ანტარქტიდული ტერიტორიაში, ჩრდილოეთ ანტარქტიდაზე. 
ეს ადგილი დაარსდა 1954 წლის 13 თებერვალს, მოუსონის დამაარსებლები იყვნენ ავსტრალაზიური ექსპედიციის წარმომადგენლები, რომლებიც იკვლევდნენ ანტარქტიდას, ამ ჯგუფის ხელმძღვანელი იყო დაგლას მოუსონი, სწორედ მის პატივსაცემად ეწოდა ამ ადგილს მოსონი. ამ ადგილას სწორედ ანტარქტიდის მკვლევარი ავსტრალიელები ცხოვრობენ. ზაფხულობით აქ 60 ზამთრობით კი 20 ადამიანი სახლობს. იანვრობით აქ საშუალო ტემპერატურა არის 0°С ხოლო ივლისობით –18 °C. 

მოუსონის კოორდინატები 67°36′ ს. გ. 62°52′ ა. გ.﻿ / ﻿67.600° ს. გ. 62.867° ა. გ.﻿ / -67.600; 62.867.

კლიმატი
-------

| თვე | იან | თებ | მარ | აპრ | მაი | ივნ | ივლ | აგვ | სექ | ოქტ | ნოე | დეკ | წელი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| საშუალო დაბალი °C | -2.6 | -7.3 | -13.2 | -17.3 | -19.3 | -19.5 | -20.8 | -21.7 | -20.6 | -16.4 | -8.9 | -3.2 | -14.3 |
| საშუალო მაღალი °C | 8.3 | 7.7 | 5.3 | 3.8 | 1.6 | 0.0 | 0.6 | 3.0 | 5.1 | 7.5 | 8.7 | 8.9 | 5.0 |
| ნალექი მმ (დიუმი) | 16.0 | 13.3 | 13.8 | 11.9 | 10.5 | 9.6 | 10.6 | 10.9 | 11.7 | 13.2 | 14.4 | 15.7 | 151.5 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* AAD Mawson Station page
* Mawson Station webcam
კუნძული ნეგროსი.
**ნეგროსი** — კუნძული ფილიპინებში, მდებარეობს ვისაიასის კუნძულების დასავლეთ ნაწილში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 13,328 კმ², მას ფილიპინების კუნძულებს შორის მესამე ადგილი უკავია, ფართობის მხრივ. აქ ცხოვრობს 3,7 მილიონი ადამიანი (2000 წელი).

ადმინისტრაციული დაყოფის თვალსაზრისით ეს ტერიტორია იყოფა ორ პროვინციად: აღმოსავლეთი ნეგროსი და დასავლეთი ნეგროსი, ნეგროსი შედის აღმოსავლეთ ვისაიას რეგიონში. კუნძულს ესაზღვრება: ვისაიანის და სიბუიანის ზღვები, სამხრეთიდან კი სულუს ზღვა. კუნძულის უმაღლესი წერტილია ვულკანი კალპონი (2460 მ). უდიდესი ქალაქი — ბალკოდო. კუნძულზე ვრცელდება სუბეკვატორული კლიმატური სარტყელი, აქ ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 1600—2000 მმ. კუნძულზე განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, აქ მოჰყავთ შაქარი. 

ნეგროსზე მოსახლეობა უძველესი დროიდან სახლობდა. ესპანელებისგან გათავისუფლების შემდეგ აქ შეიქმნა ნეგროსის რესპუბლიკა, რომელმაც 1898 წლიდან 1901 წლამდე იარსება


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ფილიპინებისა და ფილიპინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნინო ბაციაშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1987, ბათუმი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე.

დაიბადა 1987 წლის 1 იანვარს ქალაქ ბათუმში. ექვსი წლიდან მონაწილეობს საჭადრაკო შეჯიბრებებზე საქართველოს მასშტაბით. ასაკობრივ დონეზე მოგებული აქვს რვა მედალი საქართველოს ჩემპიონატებში. 2004 წელს ჭადრაკის მსოფლიო ორგანიზაცია ფიდემ მიანიჭა ქალთა საერთაშორისო ოსტატის წოდება. 2008 წელს კი უმაღლესი წოდება ქალთა შორის „ქალთა საერთაშორისო დიდოსტატი". ამას გარდა შესრულებული აქვს მამაკაცთა საერთაშორისო ოსტატობისთვის აუცილებელი სამივე ბალი, რის შედეგადაც ფიდემ 2013 წელს ოფიციალურად მიანიჭა ნინო ბაციაშვილს მამაკაცთა საერთაშორისო ოსტატის წოდება. 
2015 წელს ნინო ბაციაშვილმა მოიგო საქართველოს ქალ მოჭადრაკეთა 72-ე ეროვნული ჩემპიონატი. ამავე წელს ნინო ბაციაშვილმა მეორე ადგილი დაიკავა ევროპის ქალთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე, რომელსაც დაბა ჩაქვმა უმასპინძლა 15-30 მაისს, სადან 11 დან 9 ქულა დააგროვა და მხოლოდ ნახევარი ქულით ჩამორჩა ჩემპიონ ნატალია ჟუკოვას. 2015 წელს ჩინეთის ქალაქ ჩენგდუში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე საქართველოს ქალ მოჭადრაკეთა ეროვნული ნაკრებმა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, ნაკრების შემადგენლობაში მყოფმა ნინო ბაციაშვილმა, ასევე ბრინჯაოს მედალი აიღო თავის დაფაზე. 
ნინო ბაციაშვილი საერთაშორისო რეიტინგით (2500) მსოფლიოს ქალ მოჭადრაკეთა შორის 15-ე ადგილს იკავებს, საქართველოს მასშტაბით კი მე-3 ადგილს. 

ნინო ბაციაშვილი არის მრავალი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული და პრიზიორი.

საპრიზო ადგილები
----------------

* მეორე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2017), (ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი);
* მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2017), (ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი);
* პირველი ადგილი- ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2015), (ჩენდუ, ჩინეთი);
* მესამე ადგილი- ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატი (2015, (რეიკიავიკი, ისლანდია).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული სპორტის სტატისტიკა
* ნინო ბაციაშვილი — ფიდეს ჩანაწერი (ინგლისური)
მემონტაჟე მუშაობის დროს. 1928 წ.
**მონტაჟი** (ფრანგ. montage -აწყობა, დაყენება) — ფილმის წარმოების დამამთავრებელი შემოქმედებითი და ტექნიკური პროცესი, რომლის დროსაც ფირზე გადაღებული მასალა დამუშავების რამდენიმე ეტაპს გაივლის და საუკეთესო კადრები ერთიანდება მთლიან კომპოზიციად ან აზრობრივი აუდიო-ვიზუალური და რიტმული შესატყვისობა ცალკეულ კადრებს შორის.

მონტაჟი ორგანულადაა დაკავშირებული ფილმის დრამატურგიასა და კომპოზიციასთან. ფილმის ეპიზოდის მონტაჟური გადაწყვეტა გამომდინარეობს რეჟისორის იდეურ-მხატვრული ჩანაფიქრიდან.

ლიტერატურა
----------

* Morales, Morante, Luis Fernando (2000). *Teoría y Práctica de la Edición en video*. Universidad de San Martin de Porres, Lima, Perú
* Murch, Walter (2001). *In the Blink of an Eye: a Perspective on Film Editing*. Silman-James Press. 2d rev. ed.. ISBN 1-879505-62-2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მონტაჟი (კინო)***

* Mewa Film User's Guide
* Movie Making Manual


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მიმდევრობა** — მათემატიკის ერთ-ერთი ძირითადი ცნება. მიმდევრობა იქმნება ნებისმიერი ბუნების ელემენტებისაგან, რომლებიც გადანომრილია ნატურალური რიცხვებით {\displaystyle 1,2,...n,...} მიმდევრობა ჩაიწერება შემდეგი სახით: {\displaystyle x\_{1},x\_{2},...x\_{n}} ან მოკლედ {\displaystyle {x\_{n}}}. ელემენტებს რომელთაგანაც შედგება მიმდევრობა, ეწოდება მიმდევრობის წევრები. მიმდევრობის სხვადასხვა ნომრის მქონე წევრები შეიძლება ერთმანეთს ემთხვეოდეს. მინდობილობა შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ნატურალური არგუმენტის ფუნქცია. ხშირ შემთხვევებში მიმდევრობა განისაზღვრება მისი {\displaystyle n}-ური წევრის საშუალებით ან რეკურენტული ფორმულით, რომლითაც ყოველი მომდევნო წევრი განისაზღვრება წინას საშუალებით. უფრო ხშირად გვხვდება რიცხვითი და ფუნქციონალური მიმდევრობები. მაგალითად,

{\displaystyle 1,{\frac {1}{2}},...{\frac {1}{n}}}, ე. ი. {\displaystyle x\_{n}={\frac {1}{n}};(1)}
{\displaystyle {\frac {1}{3}},{\frac {1}{8}},{\frac {1}{15}},...}, ე. ი. {\displaystyle x\_{n}={\frac {1}{(n+1)^{2}-1}};(2)}
{\displaystyle 1,{\frac {3}{2}},{\frac {7}{4}},{\frac {15}{8}},...}, ე. ი. {\displaystyle x\_{n}={\frac {2^{n}-1}{(2^{n-1})}};(3)}
{\displaystyle {\frac {1}{2x^{2}+3}},{\frac {2}{3x^{2}+4}},{\frac {3}{4x^{2}+5}},...}, ე. ი. {\displaystyle f\_{n}={\frac {n}{(n+1)x^{2}+(n+2)}};(4)}
თუ რიცხვითი წევრები საკმაოდ დიდი {\displaystyle n} ნომრებისთვის რაგინდ მცირედ განსხვავდება {\displaystyle a} რიცხვისაგან, მაშინ მიმდევრობას ეწოდება კრებადი {\displaystyle a}-კენ, ხოლო {\displaystyle a} რიცხვს — მისი ზღვარი. ანალოგიურად განიმარტება ზღვარი ფუნქციონალური მიმდევრობისათვის.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 701.
**ვახტან თულაშვილი** (დ. 6 ნოემბერი, 1834, ზირბითი, — გ. 9 დეკემბერი, 1910) — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ერთ-ერთი მთავარი დამაარსებელი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ვახტანგ თულაშვილი დაიბადა 1834 წლის 6 ნოებმერს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზირბითში, ღარიბ ოჯახში. დაამთავრა კავკასიის სამიჯნო სკოლა. ეს სკოლა ამზადებდა გამმიჯვნელ-მიწისმზომელებსა და ტოპოგრაფებს. ნიჭიერი ახალგაზრდა მასწავლებლად მიიწვიეს, ხოლო 1859 წლიდან სხვებთან ერთად სრულიად უსასყიდლოდ მუშაობდა სამიჯნო სკოლასთან დაარსებულ ე.წ. საკვირაო სკოლაში მასწავლებლად. ამავე დროს საზოგადოებრივ-სალიტერატურო ასპარეზზეც მოღვაწეობდა, თანამშრომლობდა „საქართველოს მოამბეში" (1863), დროგამოშვებით აქვეყნებდა წერილებს თბილისის ქართულ და რუსულ ჟურნალ-გაზეთებში. 1862 წელს მიხეილ ყიფიანთან ერთად შეადგინა და გამოსცა ქართულ ენაზე არითმეტიკის სახელმძღვანელო ფოგელის რუსული სახელმძღვანელოს მიხედვით.

ვახტანგ თულაშვილი გარდაიცვალა 1910 წლის 9 დეკემბერს, 76 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ თულაშვილი