recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მანუელ პორტუგალიელი** (პორტ. Manuel de Portugal; დ. 3 აგვისტო, 1697 — გ. 3 აგვისტო, 1766) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე პედრუ II-ისა და დედოფალ მარია სოფია ნოიბურგელის უმცროსი ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

მანუელი დაიბადა 1697 წლის 3 აგვისტოს, ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე პედრუ II-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია სოფია ნოიბურგელის მეექვსე შვილი და მეხუთე ვაჟი. 

მანუელს თავგადასავლები უყვარდა. 18 წლის ასაკში მან საიდუმლოდ გემი ააგო, რომელსაც ინგლისის დროშა გაუკეთა და ჰოლანდიის გემებს დაესხა თავს, რითაც კინაღამ ინგლის-ჰოლანდიის დიპლომატიური სკანდალი დაიწყო. მისმა ძმამ, მეფე ჟუან V-მ მას დაუყოვნებლივ მოსთხოვა პორტუგალიაში დაბრუნება, მაგრამ მანუელი გემით პარიზში ჩავიდა, იქიდან კი გერმანიაში გადავიდა. 

1716 წლის 1 აგვისტოს იგი ევროპაში სახელგანთქმულ მებრძოლს, ევგენი სავოიელს შეუერთდა, რომელთან ერთადაც უნგრეთში იბრძოდა თურქების წინააღმდეგ. ოთხი დღის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო პეტროვარადინის ბრძოლაში, სადაც იგი თურქებმა მსუბუქად დაჭრეს. მიუხედავად ამისა, იგი დიდების მოპოვების სურვილით იყო შეპყრობილი და გაჩერებას არ აპირებდა. მან მონაწილეობა მიიღო ბრძოლიდან გაქცეული თურქების დევნასა და ტიმიშოარას ალყაში. 

1717 წელს, მანუელი ოფიციალურად ჩაირიცხა ავსტრიის არმიაში, რა დროსაც იგი პრინც ევგენისთან ერთად კვლავ იბრძოდა და მონაწილეობა მიიღო ბელგრადის ალყაში. 

თურქებთან ომის დამთავრების შემდეგ, მანუელმა მიატოვა სამხედრო ცხოვრება და ერთი სამეფო კარიდან მეორეზე მოგზაურობდა, სადაც განცხრომას მიეცა. მან თავისი ქმედებებით არაერთი ევროპელი მწერალი შთააგონა. 1721 წელს იგი დააჯილდოვეს ოქროს საწმისის ორდენით. 

1728 წელს, მისი საყვარლის, მარია სოფია სიენიავსკას წყალობით პოლონეთის მეფის არჩევნებში ერთ-ერთი კანდიდატი გახდა. პოლონეთში პოზიციების გასამყარებლად მას მხარს ავსტრიელი ჰაბსბურგებიც უჭერდნენ, მაგრამ არჩევნებში დამარცხდა. ამის შემდეგ იგი ჯერ ავსტრიის, შემდეგ კი რუსეთის სამეფო კარზე იმყოფებოდა. 1733 წელს მონაწილეობდა პოლონეთის მემკვიდრეობის ომში, სადაც პოლონელთა გარკვეულმა ნაწილმა მეფობა შესთავაზა, მაგრამ აქაც დამარცხდა. 

1734 წელს მანუელი სამუდამოდ დაუბრუნდა მშობლიურ პორტუგალიას, სადაც იგი კინტა-დე-ბელას სასახლეში ცხოვრობდა. დარჩენილი ცხოვრება მან სოციალურად აქტიურად გაატარა მწერლებისა და მხატვრების გარემოცვაში. იგი გარდაიცვალა 1766 წლის 3 აგვისტოს, საკუთარ 69-ე დაბადების დღეზე.

ლიტერატურა
----------

* "Czartoryska z Sieniawskich Maria Zofia". Polski Słownik Biograficzny (in Polish). Retrieved 2010-09-01.
* Paweł Sieradzki (2006). Obecność rodziny książąt Czartoryskich na ziemi jarosławskiej (The presence of the Czartoryski dukes in the land of Jarosław). Teka Komisji Historycznej OL PAN (99–123). p. 106.
ჩეხოსლოვაკური წარმოების ტრამვაი Tatra K2 სარაევოში
**სარაევოს ტრამვაი** ერთ-ერთი უძველესი ტრამვაის ქსელია ევროპაში, თუმცა თავდაპირველად იგი ვენის ტრამვაის ქსელის გამოსაცდელ ხაზს წარმოადგენდა. 2010 წლისთვის სარაევოს ტრამვაის ქსელი შვიდი ხაზისგან შედგებოდა, თუმცა შტოები ერთლიანდაგიანია. ქსელი 22,9 კმ სიგრძისაა, მათ შორის 0.4 კმ სიგრძის შტო, რომელიც ქალაქის რკინიგზის სადგურთან აკავშირებს დანარჩენ ქსელს. ქსელი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა განლაგებული ცენტრიდან (ბაშჩარშია) გარეუბნებისკენ.  

ტრამვაის ქსელს ფლობს KJKP GRAS Sarajevo, რომელიც ასევე ფლობს ტროლეიბუსისა და ავტობუსის მარშრუტებს ქალაქში.

ისტორია
-------

სარაევოს ტრამვაი, 1901
ტრამვაის ხაზი სარაევოში 1885 წელს გაიხსნა, სადაც უნდა გამოეცადათ ეს ტრანსპორტი შემდგომში ვენაში დასანერგავად. ტრამვაის ვაგონი ცხენების საშუალებით გადაადგილდებოდა. თავდაპირველად ლიანდაგი ავსტროუნგრული ვიწრო სტანდარტის, 760 მმ-იანი იყო, ისფრ პერიოდში, 1960 წელს, იგი სტანდარტულ, 1435 მმ სიგანის ლიანდაგზე გადაიყვანეს. მეოცე საუკუნეში სარაევოს საზოგადოებრივ ტრანსპორტსა და მგზავრთა გადაზიდვებში ტრამვაის მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღოდა. ქალაქის ალყის დროს ლიანდაგი და ვაგონები დაზიანდა. ზოგიერთ ვაგონს დღესაც ეტყობა ომის კვალი.

ქსელი
-----

ქსელის სქემა
ქსელს აქვს ექვსი მოქმედი მარშრუტი:

* რკინიგზის სადგური – ბაშჩარშია
* ჩენგიჩის ვილა – ბაშჩარშია
* ილიჯა – ბაშჩარშია
* ნეჯარიცი – ბაშჩარშია
* ილიჯა – სკენდერია

არსებობს ასევე ნეჯარიცი – სკენდერიას მარშრუტი, რომელიც დღეს არ ფუნქციონირებს.

ტექნიკა
-------

ვაგონების პარკს უმეტესად ჩეხური ტატრა K2-ები შეადგენენ, 1970-80-იანი წლების პროდუქცია. ზოგიერთი ვაგონი უფრო ახალია, მაგალითად 2008 წელს ამსტერდამმა 16 ტრამვაის ვაგონი აჩუქა სარაევოს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Virtual City of Sarajevo.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-27. ციტირების თარიღი: 22/05/2015.
2. 1 2  Tramvaj. KJKP GRAS d.o.o. (2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-18. ციტირების თარიღი: 22/05/2015.
3. 1 2  KJKP GRAS d.o.o.. KJKP GRAS d.o.o.. ციტირების თარიღი: 22/05/2015.
**საფრანგეთის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა** (ფრანგ. gouvernement provisoire de la République française) — საფრანგეთის გარდამავალი მთავრობა 1944–1946 წ.წ. ჩამოყალიბდა ვიშის რეჟიმის დამხობის შემდეგ და საფუძველი მოამზადა მეოთხე რესპუბლიკისთვის.

პრეისტორია
----------

ფაშისტური გერმანიის მიერ 1940 წელს საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მათ ჩამოაყალიბეს მარიონეტული ვიშის მთავრობა, მარშალ პეტენის ხელმძღვანელობით. მოკავშირეების მიერ 1944 წელს ოპერაცია ოვერლორდის ჩატარების შედეგად, გათავისუფლებულ საფრანგეთს სათავეში ჩაუდგა დროებითი მთავრობა,ფრანგული წინააღმდეგობის აღიარებული ლიდერის, გენერალ დე გოლის ხელმძღვანელობით.

გადაწყვეტილებები
----------------

დროებითმა მთავრობამ გაატარა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შრომით კანონმდებლობაში, ვიშის რეჟიმი გამოაცხადა არაკონსტიტუციურად და უკანონოდ სცნო მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები (ყველა კონსტიტუციური აქტი და ანტისემიტური კანონი)

დროებით მთავრობაში დომინირებდნენ მემარცხენე პარტიები.

თავმჯდომარეების სია
-------------------

* შარლ დე გოლი, 1944–1946
* ფელიქს გუენი (SFIO), 1946
* ჟორჟ ბიდო (MRP), 1946
* ლეონ ბლიუმი (SFIO), 1946–1947
ლეპანტოს ბრძოლა, უცნობი ავტორი
**ლეპანტოს ბრძოლა** — კვიპროსის ომის (1570-1573 წწ.) უკანასკნელი დიდი ბრძოლა ოსმალეთსა და საღვთო ლიგის (ვენეცია, ესპანეთი, რომის პაპი, მალტა და იტალიის სახელმწიფოები: გენუა, ნეაპოლი, სიცილია, სავოია და სხვ.) ნიჩბიან ფლოტებს შორის. გაიმართა 1571 წლის 7 ოქტომბერს ლეპანტოდან 60 კმ-ის დაშორებით. ოსმალთა ფლოტმა შეუტია მოკავშირეთა ფლოტს, მაგრამ გალერების ფრონტის წინ წაწეულმა ვენეციის ექვსმა გალეასმა არტილერიული ცეცხლით დაარღვია ოსმალთა ფლოტის (არტილერია არ გააჩნდათ) საბრძოლო წყობა. მაშინ ოსმალეთის გალერები მოწინააღმდეგის პირველი ხაზის გალერების აბორდაჟზე გადავიდნენ. ხომალდებზე ორივე მხრიდან იყო 25-25 ათასი კაცი (მეზღვაურთა გარდა). გაიმარჯვეს გაერთიანებული ფლოტის ჯარისკაცებმა. ოსმალეთის ფლოტი განადგურდა, მათ დაკარგეს 224 ხომალდი, ხოლო მოკავშირეებმა – 15 გალერა. ამ ბრძოლაში დამარცხების მიუხედავად ოსმალებმა ააგეს ახალი ფლოტი და ომი წარმატებით დაამთავრეს. 1573 წლის საზავო ხელშეკრულებით ვენეციამ ოსმალეთს კ. კვიპროსი დაუთმო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 195.
საპოროს ხედი
**საპორო** (იაპონ. 札幌市) — იაპონიის სიდიდით მეხუთე ქალაქი და ჰოკაიდოს პრეფექტურის დედაქალაქი.

1972 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები საპოროში ჩატარდა. ის 3 თებერვალს გაიხსნა და იყო პირველი ზამთრის ოლიმპიადა, რომელიც აზიის ქვეყანაში ჩატარდა. საპორო ასევე მასპინძლობს ყოველწლიურ თოვლის ფესტივალს, რომელიც ასევე თებერვალში ტარდება, და განთქმულია ყინულის სკულპტურების კონკურსით.

იაპონიაში საპორო განთქმულია, როგორც ლუდი საპოროსა და მისოთი გაჯერებული მაკარონის ბულიონი "რამენის" სამშობლო. ქალაქის გასართობი უბანი *სასაკინო* იაპონიაში უდიდესი და ყველაზე განთქმულია.

ისტორია
-------

ქალაქის ადგილას ადრე აინუს ადგილობრივი ტომები სახლობდნენ სოფელში "საცუპორო". 1869 წელს ჰოკაიდოს განვითარების დეპარტამენტმა (კაიტაკუში) ეს ადგილი აირჩია პროვინციის დედაქალაქის ასაშენებლად. 1922 წლის 1 აგვისტოს საპორო ქალაქად გამოიცხადეს, რაც 1972 წელს სამთავრობო უწყებით ოფიციალურად დადასტურდა. ამჟამად ქალაქს ახალი ჩიტოზის აეროპორტი (იაპონიაში უდიდესი) ემსახურება.

  



|  |  |
| --- | --- |
| იაპონია | *ეს სტატია იაპონიისა და იაპონელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* **1924:** საფრანგეთის დროშა შამონი
* **1928:** შვეიცარიის დროშა სანქტ-მორიცი
* **1932:** აშშ-ის დროშა ლეიკ-პლესიდი
* **1936:** ნაცისტური გერმანიის დროშა გარმიშ-პარტენკირხენი
* **1940:** *არა*
* **1944:** *არა*
* **1948:** შვეიცარიის დროშა სანქტ-მორიცი

 | 
* **1952:** ნორვეგიის დროშა ოსლო
* **1956:** იტალიის დროშა კორტინა-დ'ამპეცო
* **1960:** აშშ-ის დროშა სკვო-ველი
* **1964:** ავსტრიის დროშა ინსბრუკი
* **1968:** საფრანგეთის დროშა გრენობლი
* **1972:** იაპონიის დროშა საპორო
* **1976:** ავსტრიის დროშა ინსბრუკი

 | 
* **1980:** აშშ-ის დროშა ლეიკ-პლესიდი
* **1984:** იუგოსლავიის დროშა სარაევო
* **1988:** კანადის დროშა კალგარი
* **1992:** საფრანგეთის დროშა ალბერვილი
* **1994:** ნორვეგიის დროშა ლილეჰამერი
* **1998:** იაპონიის დროშა ნაგანო
* **2002:** აშშ-ის დროშა სოლტ-ლეიკ-სიტი

 | 
* **2006:** იტალიის დროშა ტურინი
* **2010:** კანადის დროშა ვანკუვერი
* **2014:** რუსეთის დროშა სოჭი
* **2018:** სამხრეთ კორეის დროშა ფიონგჩანგი
* ***2022:** ჩინეთის დროშა პეკინი*
* ***2026:** იტალიის დროშა მილანი-კორტინა*

 |

 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კლდიაშვილი**. |

**სერგო დავითის ძე კლდიაშვილი** (დ. 6 ოქტომბერი, 1893, ზედა სიმონეთი, ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი — გ. 14 ოქტომბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი პოეტი, მწერალი, ნოველისტი. იყო ქართველი სიმბოლისტების ლიტერატურული ჯგუფის „ცისფერყანწელთა" წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა დავით კლდიაშვილის ოჯახში. 1913 წელს დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ მოუსწრო რევოლუციამ და იძულებული გახდა დაბრუნებულიყო სამშობლოში. მისი პირველი ლიტერატურული მინიატურა ჯერ კიდევ 1911 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ „სინათლეში". იგი ქართველ მწერალთა იმ თაობას ეკუთვნის, რომლებმაც დააარსეს ცისფერყანწელთა ლიტერატურული ორდენი და უძველესი ქართული ლიტერატურული ტრადიცია ახალი შინაარსითა და ფორმებით გაამდიდრეს.

მკითხველი დიდი ინტერესით შეხვდა მწერლის 2 რომანს „ფერფლს" და „მყუდრო სავანეს". ს. კლდიაშვილის სახელს უშუალოდ დაუკავშირდა ქართული ნოველის შექმნა, იგი სამართლიანად ითვლება ამ ჟანრის ერთ-ერთ გამოჩენილ ოსტატად. მისი ნოველები და მინიატურბი — „ჭინკა ბიჭები", „გორგასლის თასი", „შემოდგომის წვიმა", „ჯორდანო ბრუნო", „სოფლის გზაზე საქართველოში", „შორეული ციალი", „სვანური მოთხრობების" მთელი ციკლი, სამართლიანად დამკვიდრდა ქართული ლიტერატურის ოქროს ფონდში.

განსაკუთრენბით უნდა აღინიშნოს სერგო კლდიაშვილის როგორც დრამატურგის ღვაწლი. მისი პიესები „გმირთა თაობა", „ირმის ხევი", „დაბრუნება" წარმატებით იდგმებოდა რუსთაველისა და მარჯანიშვილის თეატრების სცენაზე. მან დაგვიტოვა აგრეთვე საგულისხმო კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილები ჩვენი ლიტერატურისა და საზოგადოებრივი ცხოვრების აქტუალურ საკითხებზე. ფასდაუდებელია მწერლის მოგონებები დავით კლდიაშვილზე, აკაკი წერეთელზე, ვაჟა-ფშაველაზე, პაოლო იაშვილზე, ტიციან ტაბიძეზე, ვ. გაფრინდაშვილზე და სხვა. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია ფრანგულ, ინგლისურ, რუსულ, გერმანულ, სომხურ, უკრაინულ, პოლონურ და სხვა ენებზე. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით, „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით.

სოფელ ზედა სიმონეთში არის დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 220, თბ. 1994

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მუზეუმები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცისფერყანწელები |
| --- |
|  |
| 
* ალექსანდრე არსენიშვილი
* შალვა აფხაიძე
* ვალერიან გაფრინდაშვილი
* შალვა კარმელი
* პაოლო იაშვილი (ელენე დარიანი)
* სერგო კლდიაშვილი
* გიორგი ლეონიძე
* ნიკოლო მიწიშვილი
* კოლაუ ნადირაძე
* გრიგოლ რობაქიძე
* ტიციან ტაბიძე
* ალექსანდრე ცირეკიძე
 |

 |
**Canon Inc.** (იაპონ. キ *ヤ*?, ノ) ン) — იაპონური საინჟინრო კომპანია. ერთ-ერთი ლიდერი მსოფლიოში ციფრული ტექნიკის სფეროში. 1937 წელს დაარსების დღიდან Canon-მა დაიკავა მყარე პოზიციები ფოტო, ვიდეო და IT სფეროებში. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ტოკიოში (იაპონია).

კომპანიის ისტორია იწყება 1933 წელს დაარსებული ოპტიკური ლაბორატორიიდან. ეს ლაბორატორია მდებარეობდა ტაკიკავაიას შენობის მესამე სართულზე. ლაბორატორია გახსნეს ახალგაზრდებმა გორო იოშიდამ და საბურო უშიდამ. თავდაპირველად ლაბორატორიის მიზანი იყო გერმანულ ფოტოაპარატებზე (რომლებიც იმ პერიოდში საუკეთესოდ ითვლებოდნენ) არანაკლები ხარისხის ფოტოკამერის შექმნა. ამ კვლევების სპონსორი გახდა ტაკეში მიტარაი, რომელიც გახდა კომპანიის პირველი პრეზიდენტი. კომპანიამ სახელი  ბუდისტური ღვთაების, კანონის პატივსაცემად მიიღო.

1934 წელს მათ შექმნეს პირველი იაპონური 35 მმ კამერა. რელიგიურმა იოშიდამ კამერას კვანონი დაარქვა. ჟურნალ „Asahi Camera"-ს ივნისის ნომერში იყო განთავსებული რეპორტაჟი კამერის შესახებ. ერთი წლის შემდეგ, 1935 წლის 26 ივნისს, უეშიდამ დაარეგესტრირა საქონლის ნიშანი და ლოგო „Canon". განსხვავებით რელიგიური იოშიბასგან, უშიდას სურდა რომ კამერას უფრო ჟღერადი სახელი ჰქონოდა.

საინტერესო ფაქტები
------------------

* მონღოლეთში ასლდაგადაღების საზოგადო სახელია „Canon" და არა „Xerox", როგორც უმრავლეს ქვეყნებში. მიზეზი ისაა, რომ იქ პირველად სწორედ ქენონის ფირმის ასლგადამღები აპარატები გავრცელდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Canon Inc."** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Canon Historical Data (consolidated).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 ნოემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 9 February 2010.
2. ↑
**სერგო ჩახუნაშვილი** (დ. 1897 — გ. 1968) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მევნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. გამოჩენილი ექიმის, პროფესორ ოთარ ჩახუნაშვილის მამა.

დაიბადა სოფელ ქვედა ვანში 1897 წელს, ივლიანე ჩახუნაშვილის ოჯახში. 1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. პროფესორ ნიკოლოზ კახიანის მოწაფე. მედიცინის მევნიერებათა დოქტორი, სადისერტაციო შრომა — „Экспериментальные исследования о воспалительных изменениях червеобразного отростка" (1940), საკანდიდატო დისერტაცია — „ერითროციტების დალექვის რეაქციის ცვალებადობა ოპერაციის შემდგომ პერიოდში" (1937). თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

სერგო ჩახუნაშვილის სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას ქალაქ ვანში, სადაც იგი დაიბადა და აღიზარდა. ასევე მის სახელს ატარებდა ვანის რაიონული პოლიკლინიკა.

ლიტერატურა
----------

* გიორგაძე, შიო (2005). *ვანი და ვანელები*. ქუთაისი:  საგამომცემლო ცენტრი,   გვ. 144-145. ISBN 99940-796-3-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო ჩახუნაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სერგო ჩახუნაშვილი — ქშწკგს წევრები, nplg.gov.ge
CLRV ტორონტოში, მაინსტრიტის ხიდზე
CLRV ტორონტოში
**Canadian Light Rail Vehicle (CLRV)** — კანადური მსუბუქი სარელსო სატრანსპორტო საშუალება, ტრამვაის ვაგონის ტიპი, რომელსაც იყენებს ტორონტოს სატრანსპორტო კომიტეტი კანადაში, ტორონტოში. პირველი ათი ვაგონი SIG-ის მიერ შვეიცარიაში, ციურიხში აიგო და Urban Transportation Development Corporation-ის (UTDC,\_ამჟამად Bombardier-ი) მიერ ნიმუშად გამოიყენებოდა, ხოლო ყველა დანარჩენი ვაგონი კანადაშია აგებული. იგი წარმოადგენს ტორონტოს ტრამვაის ქსელისთვის შექმნილი ტრამვაის ვაგონის პირველად ტიპს და ALRV-ისთან ერთად დღემდე გამოიყენება. ეს ვაგონები აღჭურვილია კომპანია Westinghouse Air Brake Company-ის წარმოების პნევმატური მუხრუჭებით.

1980 წელს სამი ვაგონი (№ 4027, 4029 და 4031) მასაჩუსეტსის ტრანსპორტის სამმართველომ (MBTA) იქირავა და გამოცადა. ამ დროის განმავლობაში ორი ვაგონი დროგამოშვებით წყვილად გადაბმული მუშაობდა.

მნიშვნელოვანი ინფორმაცია
------------------------

* მწარმოებლები: SIG და UTDC
* გამოშვების წლები: 1977–1981
* აგებული ვაგონების რაოდენობა: 196

ტექნიკური მახასიათებლები
------------------------

* სიგრძე: 15მ
* წონა: 22,685ტ
* კარების რაოდენობა: 2
* ლიანდაგის სიგანე: 1495მმ
* მაქსიმალური სიჩქარე: 110 კმ/სთ
* აჩქარება: 1,47 მ/წმ2
* შენელება: 1,6 მ/წმ2
* შენელება სწრაფი დამუხრუჭებისას: 3,46 მ/წმ2
* ჯამური სიმძლავრე: 2x136 kW
* ძაბვა: 600V

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Canadian Light Rail Vehicles (The CLRVs)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კობალაძე**. |

**სერგო კობალაძე** (დ. 1 სექტემბერი, 1915, ოზურგეთი — გ. უცნობია) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1961), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებთა დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი 1939 წელს. 1941-1943 წლებში მონაწილეობდა დიდი სამამულო ომში. 1952-1953 წლებში იყო თბილისის ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის, ხოლო 1953-1953 წლებში თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორი. 1965 წელს დაინიშნა ამავე ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგედ. 1972 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის კლინიკური და ექსპერიმენტალური ფარმაკოთერაპიის განყოფილებას. ის შეისწავლიდა სამკურნალო საშუალებათა ეფექტურობის დადგენის, რაციონალურად დოზირების შემუშავების და მოქმედების მოქმედების მექანიზმის ფარმაკოლოგიური ანალიზის გზებს. ავტორია თხზულებისა „გულ-სისხლძრღვთა სისტემის დაავადების ახალი სამკურნალო საშუალებანი" (1960).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 564-565.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო კობალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**სერგო ორჯონიკიძე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **სერგო ორჯონიკიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გრიგოლ (სერგო) კონსტანტინეს ძე ორჯონიკიძე** (დ. 24 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 12 ოქტომბერი], 1886, სოფ. ღორეშა, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 თებერვალი, 1937, მოსკოვი) — ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, კომპარტიის წევრი 1903 წლიდან. პოლიტბიუროს წევრი, სტალინთან დაახლოებული პირი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა აზნაურის ოჯახში. 1903 წლიდან რადიკალურ პოლიტიკაში ჩაება და თბილისში მიხაილოვის ჰოსპიტალის სამედიცინო სკოლის დამთავრების შემდეგ მალევე დააპატიმრეს იარაღის კონტრაბანდისთვის. საპატიმროდან გამოსვლის შემდეგ გერმანიაში მიდის, თუმცა 1907 წელს რუსეთში ბრუნდება და ბაქოში სტალინსა და მის თანამზრახველებს უერთდება. სერგოს მონაწილეობა აქვს მიღებული სპარსეთის საკონსტიტუციო რევოლუციაში, როგორც ბოლშევიკთა წარგზავნილს და ამგვარად გარკვეული პერიოდი თეირანში მოუხდა ყოფნა (დაახ. 1909), მოგვიანებით კი ასევე მონაწილეობდა გილანის (ირანი) სოციალისტური რესპუბლიკის ჩამოყალიბებაში 1920-21 წლებში.

„კავკასიური სამეული": მიქოიანი, სტალინი და ორჯონიკიძე
ბაქოში ყოფნისას ის დააპატიმრეს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრობისთვის და ციმბირში გაამწესეს, თუმცა სამ წელიწადში გაქცევა მოახერხა. 1912 წელს ის სტალინთან ერთად სანქტ-პეტერბურგში ბრუნდება, თუმცა ისევ იქნა დაჭერილი და სამი წლით კატორღაზე გაგზავნილი. რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში ის უკრაინის კომისარი გახდა, შემდეგ კი კავკასიაში ბრძოლაში იღებს მონაწილეობას, სადაც სომხეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში მიუძღვის წვლილი. 1921 წელს მან უხელმძღვანელა ბოლშევიკთა შემოჭრას საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და საქართველოს სოციალისტური რესპუბლიკა ჩამოაყალიბა. მოგვიანებით ის საქართველოს საქმის (1922) წამყვანი მონაწილე ხდება.

1926 წელს ორჯონიკიძე პილიტბიუროს წევრი გახდა, თუმცა 1936 წლიდან სტალინმა ეჭვქვეშ დააყენა მისი ლოიალობა, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც აღმოაჩინა, რომ ორჯონიკიძე მის გავლენას იყენებდა ნკვდ-ს გამოძიების ქვეშ მყოფი ზოგიერთი ფიგურის დასაცავად. ამასობაში, ხმები ვრცელდებოდა, რომ 1937 წლის პლენუმზე ორჯონიკიძე სტალინის დაგმობას აპირებდა საკუთარ გამოსვლაში. ორჯონიკიძეს სიტყვით გამოსვლა არ დასცალდა, ის პლენუმამდე მცირე ხნით ადრე მკვდარი იპოვეს. მისი გარდაცვალების ოფიციალურ მიზეზად დასახელდა ინფარქტი. ხრუშჩოვის მემუარების მიხედვით, ორჯონიკიძეს ანასტას მიქოიანისთვის გაუმხელია თვითმკვლელობამდე ერთი დღით ადრე, რომ მას უკვე აღარ შეეძლო იმის ატანა, თუ რა ხდებოდა პარტიაში (განსაკუთრებით პარტიის წევრების მკვლელობების).

ჯილდოები
--------

დაჯილდოებულია ლენინის, საბრძოლო წითელი დროშისა და შრომის წითელი დროშის ორდენებით. დაკრძალულია მოსკოვში, წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან.

მისი გარდაცვალების შემდეგ საბჭოთა კავშირის რამდენიმე ქალაქს მისი სახელი დაარქვეს, მათ შორის ვლადიკავკაზს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო ორჯონიკიძის ბიოგრაფია

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სერგო ორჯონიკიძე***
**ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხი** (გერმ. Leopold Ritter von Sacher-Masoch; დ. 27 იანვარი, 1836 — გ. 9 მარტი, 1895) — ავსტრიელი მწერალი და ჟურნალისტი. მისი სახელიდან მომდინარეობს ტერმინი მაზოხიზმი. ავტორია ნაწარმოებისა „ვენერა ქურქში".

ბიოგრაფია
---------

გრაცის უნივერსიტეტში სწავლობდა სამართალს, ისტორიასა და მათემატიკას. ამავდროულად იყო ავტორი და მთხრობელი რეალისტური რომანებისა, სადაც აღწერილია გალისიური და ებრაული საზოგადოებები („მადიარების ბოლო მეფე", 1867; „გალიური მოთხრობები", 1876; „პოლონელი ებრაელების ამბები", 1886). 

ზახერ-მაზოხს სახელი ეროტიკულმა რომანებმა მოუხვეჭა („ვენერა ქურქში", 1870; „ვენის მესალინები", 1874; „ყალბი ყარყუმი", 1873-1879; „სასტიკი ქალები", 1907 გარდაცვალების შემდეგ), რომლებშიც აღწერილია პარაფილია, რომელიც მისთვის იყო დამახასიათებელი და რომელსაც მოგვიანებით, ფსიქიატრმა და ნევროლოგმა რიჩარდ ფონ კრაფტ-ებინგმა მაზოხიზმი უწოდა. მისმა მეუღლემ 1895 წელს ის მანჰაიმის ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოათავსა, სადაც იმავე წელს გარდაიცვალა. ზოგი მეცნიერის აზრით, ლეოპოლდი 10 წლის შემდეგ გარდაიცვალა იმავე კლინიკაში.

მისი პირადი ცხოვრება ცნობილი გახდა მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც აურორა ფონ რუმელინმა (რომელზედაც იგი 1873 წელს დაქორწინდა და რომელიც მისი მეუღლე დაახლოებით 10 წლის განმავლობაში იყო) 1905 წელს გამოაქვეყნა მისი მოგონებები ვანდა ფონ ზახერ-მაზოხის ფსევდონიმით.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118604570 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
4. ↑  SACHER-MASOCH, LEOPOLD RITTER VON
**სერებრიაკოვის სახლი** (რუს. Дом Серебрякова) — უძველესი სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ეკუთვნოდა პირველი გილდიის ვაჭარს საზოგადო მოღვაწესა და ქველმოქმედს იაკობ სერებრიაკოვს.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 47.

ისტორია
-------

პირველი გილდიის ვაჭარი იაკობ სერებრიაკოვი იყო ტაგანროგის ტყავი ქარხნის პირველი მფლობელი, რომელიც აშენდა 1853 წელს, ხოლო წარმოება დაიწყო 1858 წელს. 1865 წელს ი. სერებირაკოვმა პეტროვსკის ქუჩაზე ააშენა 3 სართულიანი მრავალბინიანი სახლი, რომელიც მდებარეობდა ტურგენევის და უკრაინის შესახვევებს შორის. სახლის პირველი სართული მთლიანად დათმობილი ჰქონდა მაღაზიებს, სადაც შეიძლებოდა პარიზული ფეხსაცმლის და ტანსაცმლის შეძენა. ამავე სახლში იყო გახსნილი ლადოხინის სანოტარო კანტორა. შენობის არქიტექტურული სტილი განეკუთვნება რუსულ კლასიციზმს.

1895 წლის 12 აპრილს ტაგანროგოს ესტუმრა მარინისტი მხატვარი ივანე აივაზოვსკი, რომელსაც თავის სახლში უმასპინძლა სერებრიაკოვმა. იმ ადგილზე სადაც ამჟამად ბერძნების ქუჩა ნომერ 62-ში მდებარეობს სახლი, ადრე განთავსებული იყო სომხური გრიგორიანული წმინდა იაკობის სახელობის ტაძარი, რომელიც სერებრიაკოვმა თავისი სახსრებით ააგო. ტაძარი საზეიმოდ გაიხსნა 1906 წლის გაზაფხულზე, მაგრამ 1930 წელს დაანგრიეს.

1920 წლის შემდეგ პეტროვსკის ქუჩა ნომერ 47-ში განთავსდა წითელი არმიის მე-9 ქვეითი დივიზიის კუთნილი სამხედრო აღჭურვილობა და ქონება. შემდეგ კი სახლში გაიხსნა მე-16 სკოლა, ხოლო XXI საუკუნიდან შენობაში გახსნილია ტაგანროგის მართვისა და ეკონომიკის ინსტიტუტი.

ლიტერატურა
----------

* *Бюндюгова Т.* История давно минувших дней…[Серебрякове и его семье] // Alma mater.- 2001.- № 5.- с.1

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Игорь Пащенко. Сказки Старого Таганрога
2. ↑  Кожзавод станет памятником?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-24.
3. ↑  Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на Старых открытках и фотографиях, 186 с. — С.132.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-02. ციტირების თარიღი: 2017-03-24.
**სერგო ყურულიშვილი** (დ. 1894, საჩხერე — გ. 25 მარტი, 1925) — ქართველი დიპლომატი, ინჟინერი, პოეტი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

ქართულ პოლიტიკურ ემიგრაციაში აქტიურ საზოგადო მოღვაწეობას ეწეოდა. მამა — ვანო ყურულიშვილი, ხოლო დედა — ეკატერინე ნაზარიშვილი. ძმა იან (ვანო) ყურულიშვილი პოლონეთის რკინიგზის თანამშრომლად მუშაობდა. პოლონეთში 1918 წელს გაემგზავრა, მას შემდეგ, რაც საქართველო დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. პოლონეთში იგი თავის მეუღლე მარიასთან ერთად ჩავიდა. საქართველოს საკონსულო ნოვი შვიატის ქუჩაზე №17-ში მდებარეობდა. ვარშავაში მისმა მოღვაწეობამ ქართველი ემიგრანტების მუშაობა გამოაცოცხლა. ქალაქ ბიალისტოკში, 1920 წელს პოლონეთში მცხოვრები ქართველების ყრილობა მოაწყო, სადაც ქართული სახალხო საბჭო აირჩიეს. მისი მიზანი ურთიერთდახმარება, საქართველოსა და პოლონეთს შორის მეგობრული, პოლიტიკური და სავაჭრო ურთიერთობების მხარდაჭერა იყო. კრებამ პირველ რიგში მისალმება გაუგზავნა სეიმს. 1920 წლიდან პოლონეთში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ელჩის — სიდამონ-ერისთავის, სერგო ყურულიშვილის, ა. გოძიაშვილის ინიციატივით პოლონეთში ქართველთა თვითგადარჩენის კომიტეტი შეიქმნა, რომელიც 1921 წლამდე არსებობდა. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ პოლონეთის სამხედრო სკოლებში ქართველების მომზადება გადაწყდა. საბოლოო გადაწყვეტილება 1921 წლის 1 სექტემბერს მიიღეს, როდესაც გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა, ვლადისლავ სიკორსკიმ, თანხმობა განაცხადა 25 ქართველის ვარშავის პოდხორონჟთა სკოლაში მიღებაზე, სადაც სწავლება 1921 წლის დეკემბერში დაიწყო. სერგო ყურულიშვილი პოლონეთში საქართველოს სასარგებლოდ დიდ აგიტაციას ეწეოდა. 1921 წელს ქართულ-პოლონური კლუბი შეიქმნა, რომლის დამფუძნებელი საბჭოს თავმჯდომარედაც აირჩიეს. საზოგადოების ძირითადი მიზანი „ქართველი და პოლონელი ხალხების ეკონომიკური და კულტურულ-საზოგადოებრივი დაახლოება" უნდა ყოფილიყო. გამოუშვეს ერთჯერადი ჟურნალი „ამირანი", რომელიც ქართველი და პოლონელი ხალხების ისტორიას ეძღვნებოდა. ჟურნალის რედაქტორი სერგო ყურულიშვილი გახდა. 1921 წელს საქართველოზე პოპულარული გამოცემების სერიას ჩაუყარა საფუძველი. აღსანიშნავია მისი ნაშრომი „გრუზია" პოლონურ ენაზე, რომელიც 1924 წელს ლ. კულჩიცკიმ ცალკე ბროშურად გამოაქვეყნა. 1922 წლის პირველ ნახევარში ვარშავაში პოლონეთის ქართული კომიტეტი ჩამოყალიბდა, რომლის პირველი თავმჯდომარე სერგო ყურულიშვილი გახდა. კომიტეტი მატერიალურ დახმარებას უწევდა ქართველ ემიგრანტებს და მათ ოჯახებს, ორგანიზებას უკეთებდა ეროვნული დღესასწაულების აღნიშვნას და მეგობრულ შეხვედრებს, ეწეოდა საგამომცემლო საქმიანობას, რომელიც ფინანსური სიძნელეების გამო საკმაოდ შეზღუდული იყო. დაიბეჭდა ერთჯერადი ჟურნალი „პრო ჯეორჯია" 1922 წელს და „პრო პატრია" (1923 წელს). 1923 წლის ოქტომბერში ვარშავაში გამოიცა „კურიერ სტოლეჩნის" პირველი ნომერი. ჟურნალის გამომცემელი ვალენტინა სას-ვოიჩიცკა, ხოლო რედაქტორი და მისი გამოცემის ინიციატორი სერგო ყურულიშვილი იყო. იგი 1925 წლის 25 მარტს ტრაგიკულად გარდაიცვალა. ვარშავის ერთ-ერთ კაფეში მას ტყვია ესროლეს. დაკრძალულია ვოლსკის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე, პოლონეთში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921): ენციკლოპედია, ლექსიკონი, თბ. 2018, გვ. 472

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერგო ყურულიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მაღლა ცაში** (ინგლ. Up in the Air) — 2009 წლის ამერიკული კომედიური დრამა, რომლის რეჟისორია ჯეისონ რაიტმანი. სცენარი ეკუთვნის რეიტმანსა და შელდონ ტერნერი. ფილმი დაფუძნებულია ვალტერ კირნის ამავე სახელწოდების რომანზე. ფილმი მოგვითხრობს რაიან ბინემის (ჯორჯ კლუნი) შესახებ. სიუჟეტი მოგვითხრობს მის მარტოსულ ცხოვრებაზე თვითმფრინავით მოგზაურობისას და მისი ფილოსოფიური აზრების შესახებ. ძირითადი გადაღება მიმდინარეობდა სენტ-ლუისში, მისური. ასევე სხვადასხვა სცენები გადაიღეს დეტროიტში, ომაჰაში, ლას ვეგასში და მაიამიში.

რაიტმანმა თავადაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ფილმის რეკლამირებაში, რაც გამოიხატებოდა პრესის წინაშე გამოჩენით კინოფესტივალებსა და სხვა მოვლენებზე. ლოს-ანჯელესში პრემიერა გაიმართა 30 ნოემბერს, 2009, „Mann Village Theater"-ში. დეკემბერში ფილმი ამერიკაში გამოვიდა კინოგაქირავებაში.

National Board of Review-მა და Washington D.C. Area Film Critics Association-მა „მაღლა ცაში" 2009 წლის საუკეთესო ფილმად დაასახელა. მან Broadcast Film Critics Association-ის დაიმსახურებული ნომინაციებიდან მიიღო ჯილდო ადაპტირებული სცენარისთვის, ასევე ოქროს გლობუსის 6 ნომინაციდან საუკეთესო სცენარისთვის და BAFTA საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის. ოსკარის 82-ე დაჯილდოებაზე მან მიიღო 6 ნომინაცია, თუმცა ვერცერთი ჯილდოს აღება ვერ შეძლო. კინოკრიტიკოსებმა ფილმი დადებითად შეაფასეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Abramowitz, Rachel (November 29, 2009). „Jason Reitman firmly at the controls in 'Up in the Air'". *Los Angeles Times*. ციტირების თარიღი: November 29, 2009.
2. ↑  Schuker, Lauren A.E. (November 27, 2009). „Director Jason Reitman on 'Up in the Air'". *Wall Street Journal*. ციტირების თარიღი: November 29, 2009.
**მაღალი ტაუერნი** (გერმ. Hohe Tauern) — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ვრცელდება ავსტრიის სამხრეთ ნაწილში. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 110 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 3798 მ (გროსგლოკნერი, ავსტრიის უმაღლესი წერტილი). დამახასიათებელია ალპური ტიპის რელიეფის ფორმები. დასავლეთ ნაწილში არის მრავალრიცხოვანი კარული და ხეობის ტიპის მყინვარები. ჩრდილოეთი კალთებიდან სათავეს იღებენ მდინარე ზალცახის მარჯვენა შენაკადები, ხოლო სამხრეთი კალთებიდან — მდინარე დრავის მარცხენა შენაკადები. მაღალი ტაუერნის ღერძული ნაწილი აგებულია გრანიტებითა და გნაისებით. მთავარი ქედიდან დაახლოებით 100 კილომეტრში მდებარეობს მაღალი ტაუერნის ეროვნული პარკი (ფართობი დაახლოებით 1834 კმ²), რომელიც წარმოადგენს ალპების უდიდეს ნაკრძალს.

ქედი გადაკვეთილია 3 გვირაბით. ზღვის დონიდან 1800-2000 მ სიმაღლეზე გვხვდება წიწვოვანი ტყეები, უფრო მაღლა — ბუჩქნარები და მდელოები. ალპინისტების პოპულარული ადგილია. განვითარებულია სამთო-სათხილამური სპორტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დაბალი ტაუერნი
* ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მაღალი ტაუერნი"** ვიკისაწყობში.
* მაღალი ტაუერნი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* მაღალი ტაუერნი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**მაგომედრასულ მაჯიდოვი** (აზერ. Məhəmmədrəsul Məcidov; დ. 27 სექტემბერი, 1986, დაღესტანი, აკუშინსკის რაიონი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი პროფესიონალი მოკრივე და სამგზის სამოყვარულო მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული სუპერ მძიმე წონაში. 2011 წლის მოყვარულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაჯიდოვმა მძიმე დარტყმით მეთექვსმეტე რაუნდში უზბეკი სანდურ აბდულაევი შეაჩერა. აგრეთვე, მეოთხედ ფინალში მძიმედ დაამარცხა კუბელების ფავორიტი მოკრივე ერისლენდი სავონი. ნახევარფინაში მან 16:9 დაამარცხა ყაზახი ივან დიჩკო, ხოლო ფინალში შეძლო ინგლისელი ენტოჯი ჯოშუას დამარცხება (22:21).

2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე მაჯიდოვმა ჯერ მეჯი მამბა, ხოლო შემდგომ, ევროპის ჩემპიონი, რუსი მაგომედ ომაროვი დაამარცხა (17:14). შემდგომი მისი მეტოქე ჩემპიონი რობერტო კამარელე იყო; მართალია პირველ რაუნდში 8:6 უპირატესობა მოიპოვა, თუმცა მეორე რაუნდში იტალიელი მოკრივემ მატჩის სადავეები ხელთ აიღო და მაჯიდოვს 13:12 მოუგო. ჩემპიონატი მაჯიდოვმა ბრინჯაოს მედლით დაასრულა.

2013 წლის AIBA მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში, მაჯიდოვმა ორი 3:0 მოგებით დაიწყო. მან მეორე რაუნდში აშშ-ის წარმომადგენელი ლენროი ტომპსონი, ხოლო მეოთხედფინალში რუსი მაგომედ ომაროვი დაამარცხა. მან ტურნირი გამარჯვებით განაგრძო და ნახევარფინალში რობერტო კამარელი ნოკაუტით დაამარცხა. რობერტომ დამმარცხებელი დარტყმა პირველ რაუნდშ, მაჯიდოვის დიდი მარჯვენა ხელიდან მიიღო. გამაფრთხილებელი ქულის მიღების მიუხედავად მან 3:0 გაიმარჯვა და ფინალში გავიდა. ფინალში იგი ყაზახ ივან დიჩკოს დაუპირისპირდა. მესამე ტურის დასაწყისში მაჯიდოვიმ მოწინააღმდეგე ნოკაუტით დაამარცხა და ოქროს მედალსაც დაესაკუთრა. ეს იყო მისი კიდევ ერთი ნოკაუტით მოგებული შეხვედრა.

მაგომედრასულ მაჯიდოვმა 2017 წლის AIBA-ის მსოფლიო ჩემპიონატი კრივში, ორი 5:0 მოგებით დაიწყო. პირველ რაუნდში ინდოელი სატიშ კუმარი, ხოლო მეორე რაუნდში იორდანიელი ჰუსეინ ისაიში დაამარცხა. მეოთხედფინალში მან ფრანგ ჯამილი-დინი აბოუდოუს მოუგო, ხოლო მეოთხედფინალი ავსტრალიელი ჯოზეფ გუდბოლის დამარცხებით დაასრულა. მაჯიდოვი ფინალში ახლა უკვე ყაზახ კამშიბეკ კონკაბაევს შეხვდა. მან ყაზახს 4:1 მოუგო და ოქროს მედალიც დაისაკუთრა. ამ გამარჯვებით იგი სუპერ მძიმე წონაში მესამედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Professional boxing record for Magomedrasul Majidov from BoxRec
* Magomedrasul Majidov დაარქივებული 2012-12-13 საიტზე Wayback Machine.  at Olympics at Sports-Reference.com
* Magomedrasul Majidov at International Olympic Committee

სქოლიო
------

1. ↑  Results
2. ↑  + 91kg (super heavyweight) men results - Boxing - London 2012 Olympics. ციტირების თარიღი: 2016-05-01
3. ↑  17.World Championships - Almaty, Kazakhstan - October 14 - 26, 2013.
4. ↑  19.World Championships - Hamburg, Germany - August 25 - September 2, 2017.
**საყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია საქართველოში. მდებარეობს ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდარში. ტაძარი ერთნავიანი ბაზილიკაა, აგებულია სოფლის განაპირას, თარიღდება XV-XVI საუკუნეებით. დარბაზი დანაწევრებულია ორი საბჯენი თაღით და სამ-სამი კედლის თაღით, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებზე.

მოხატულობა
----------

ეკლესია მთლიანად მოხატულია. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია ვედრება (ვრცელი რედაქცია), აფსიდში - მსხვერპლის თაყვანისცემა, კამარის სამხრეთის ფერდზე - შობა, მირქმა, ჩრდილოეთის ფერდზე - ხარება, ნათლისღება, სამხრეთის კედელზე - პირველ რეგისტრზე: ლაზარეს აღდგინება, ამაღლება, მეორე რეგისტრზე: წმ. ბარბარე და წმ. მარინე, წმ. თევდორე, ამაღლების კომპოზიციის ნაწილი. მესამე რეგისტრზე: წმ. მეომრის ორ-ორი ნახევარფიგურა, წმ. მარიამ მეგვიპტელი (დასავლეთის თაღი). ჩრდილოეთ კედელზე - პირელ რეგისტრზე: იერუსალიმში დიდებით შესვლა, მენელსაცხებლე დედები უფლის საფლავთან, მეორე რეგისტრზე; ლასია ქალაქის სასწაული, წმ. გიორგი აღმოსავლეთის თაღში, მესამე რეგისტრზე საქტიტორო გამოსახულებებია; დასავლეთის კედელზე - პირველ რეგისტრზე სულიწმიდის მოფენა, მეორე რეგისტრზე - ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა და ჯვარცმა, მესამე რეგისტრზე, კარის აქეთ-იქით ქტიტორები.

ტაძრის სიწმინდეები
------------------

ტაძარი 1910 წელს მოუნახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ვრცლად გვაწვდის ინფორმაციას ტაძარში დაცული სიწმინდეების შესახებ. იმ დროისათვის ტაძარში ყოფილა წარწერიანი ჯვრები (ერთი ხის, მეორე დიდი ჯვარი, ჯვარი სატრაპეზო), გაბრიელ მთავარანგელოზის მოოქროვილი ხატი ასომთავრული წარწერით, წმინდა გიორგის 4 ხატი, ღმრთისმშობლის ხატი, ხატი ვედრება, ცალი კარი კარედი ხატისა, ნატეხი წარწერისა, ბარძიმ-ფეშხუმი და ორი ლახტი რკინისა ექვს-ექვს ფრთიანი.

ლიტერატურა
----------

* *თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, გვ. 92-101.*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. თბ.2012. გვ.198*
* *ეროვნული კულტურული მემვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ. 1998, გვ. 213*

სქოლიო
------

1. ↑  ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 213, თბ. 1998, გვ. 18
2. ↑  თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.პარიზი,1937.გვ. 94-101
**მაგმატიზმი** — მაგმის გამოდნობის, კრისტალიზაციის, გადაადგილებისა და შემცველ ქანებთან ურთიერთქმედების პროცესები. დედამიწის ქერქის გეოლოგიური ისტორიისა და სტრუქტურის შესაბამისად განარჩევენ გეოსინკლინურ, ბაქნურ, ოკეანური (რიფტების, კუნძულთა რკალებისა და დედამიწის ცხელი ლაქების) და აქტივიზებული არეების მაგმატიზმებს; მაგმის გაცივების სიღრმის მიხედვით — აბისალურ, ჰიპაბისალურ, სუბვულკანურსა და ზედაპირულ მაგმატიზმებს, ხოლო მაგმის შედგენილობის მიხედვით — ულტრაფუძე, ფუძე, მჟავა და ტუტე მაგმატიზმებს. 

მაგმატიზმი განსაკუთრებით ინტენსიურად მიმდინარეობს გეოსინკლინებში; მისი გამოვლინების ცალკეული ფორმა დაკავშირებულია გეოსინკლინის განვითარების გარკვეულ ეტაპთან. თანამედროვე გეოლოგიურ ეპოქაში მაგმატიზმი განსაკუთრებით ფართოდ არის განვითარებული წყნაროკეანურ გეოსინკლინურ სარტყელში, შუაოკეანურ ქედებზე, აფრიკის რიფტულ ზონაში, ხმელთაშუა ზღვის აუზში და სხვ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაგმა
* ვულკანიზმი
* ინტრუზია

ლიტერატურა
----------

* *შენგელია დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 324.
**საყრდიონის დიდბატონის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყრდიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. ტყიანი მთის წვერზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, შვერილაფსიდიანი, ნაგებია რიყისა და ნაგები ქვით. კარ-სარკმლების, აფსიდის მხრებისა და გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმი. კედლები შიგნით შელესილია. მოგვიანებით ეკლესიისათვის ჩრდილოეთიდან მიუშენებიათ პატარა სწორკუთხა მინაშენი, ხოლო დასავლეთიდან კოშკი ისე, რომ ეკლესიის დასავლეთ კედელი კოშკის კედლად ყოფილა გამოყენებული. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი, ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და დასავლეთ კედელი მთლიანად. დანგრეულია ჩრდილოეთ მინაშენის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები, მონგრეულია კოშკის კედლების ზედა ნაწილები, ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: ერთი დასავლეთიდან, კოშკიდან, მეორე ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან. ჩრდილოეთის შესასვლელს აღმოსავლეთ წირთხლი და ბრტყელი გადახურვის ნაწილიღა შემორჩა. დასავლეთის შესასვლელი თაღოვანია. აფსიდს ნახევარწრიული ფორმა ჰქონია. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში ერთი სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთ მინაშენი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილზეა მიდგმული. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მინაშენს ორფერდა გადახურვა ჰქონია, რომელიც აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობოდა. კოშკი ორსართულიანია, გეგმით სწორკუთხა. დასავლეთ კედელში ერთ ვერტიკალზე ორი სწორკუთხა სარკმელია, რომელთა შორის სართულშუა გადახურვის კვალი ჩანს. კოშკის შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრს არ აღემატება. ეკლესიის ირგვლივ ჩანს სამარხები, ხოლო ოდნავ მოშორებით შეიმჩნევა ნასახლარის ნაშთები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 403.
დედამიწის მაგნიტოსფეროს მაგნიტური ველის ძალწირები.
**მაგნიტოსფერო** — სივრცე ასტრონომიულ ობიექტთან ახლოს, რომელშიც დამუხტულ ნაწილაკებს ამ ობიექტის მაგნიტური ველი აკონტროლებს. ობიექტის ზედაპირთან ახლოს მაგნიტური ველის ძალწირები მაგნიტური დიპოლის ძალწირებს წააგავს. ზედაპირიდან შორს ველის ძალწირები შესამჩნევად დამახინჯებულია პლაზმაში (მაგალითად იონოსფეროში ან მზიურ ქარში) მიმდინარე ელექტრული დენის მიერ. როდესაც დედამიწაზეა საუბარი, მაგნიტოსფერო შეესაბამება იონოსფეროს გარე ფენას, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი წყარო მიიჩნებს, რომ იონოსფერო და მაგნიტოსფერო განცალკევებულები უნდა იყოს.

სქოლიო
------

1. ↑  Magnetospheres. *NASA Science*. NASA.
2. ↑  Ratcliffe, John Ashworth (1972). *An Introduction to the Ionosphere and Magnetosphere*.  CUP Archive. ISBN 9780521083416.
3. 1 2  „Ionosphere and magnetosphere". *Encyclopedia Britannica*. Encyclopedia Britannica, Inc. 2012.
4. ↑  Van Allen, James Alfred (2004). *Origins of Magnetospheric Physics*. Iowa City, Iowa, USA:  University of Iowa Press. ISBN 9780877459217. OCLC 646887856.
**რუისპირის წმინდა თევდორეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ რუისპირის ჩრდილოეთ განაპირას, სასაფლაოზე თარიღდება VI საუკუნით.

ძეგლი სამეკლესიიანი ბაზილიკაა. ნაგებობის გეგმის გარეგანი აბრისი აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით ოდნავ წაგრძელებული სწორკუთხედია, რომელშიც მოქცეულია გვერდიგვერდ განლაგებული, ყრუ კედლებით გამიჯნული, სამი, წაგრძელებული სადგომი, რომლებიც თითო კარით უკავშირდება ერთმანეთს სამივე აფსიდიანია და დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენს. შუა სადგომი, დანარჩენ ორზე, რამდენადმე უფრო განიერია და ისევე როგორც სამხრეთ, შენობის მთელ სიგრძეზეა გაყოლებული. ჩრდილოეთისა — გაცილებით მოკლეა აღმოსავლეთიდან მას ეკვრის მოგრძო, გეგმით სწორკუთხა სათავსი, რომელიც მხოლოდ მთავრ ეკლესიას უკავშირდება. ეკლესია ძლიერ არის დაზიანებული გადარჩენილია მხოლოდ მთავარი ეკლესია, მაგრამ მასაც კამარისა და კონქის დიდი ნაწილი ჩამოშლილი აქვს, გვერდითი ეკლესიებიდან მხოლოდ მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. მიუხედავად ამისა, მათი თავდაპირველი ფორმების აღდგენა მაინც ხერხდება. ეკლესია დიდი ზომის რიყის ქვის სწორი რიგებით, საგულდაგულოდაა ნაგები აფსიდის კუთხეების და პილასტრების დამაგვირგვინებელი იმპოსტები შირიმისაა. მათი პროფილი ერთნაირია — თარო და ირიბად ჩამოკვეთილი სიბრტყე. იგივე მასალის და პროფილის იყო კამარის ერთადერთი, საბჯენი თაღის კონსოლებიც. შიგნით კედლების ზედაპირი ჯერ ბათქაშითაა გასწორებული, ხოლო შემდგომ შელესილია. მთავარი ეკლესია შემაღლებული პროპორციებისაა. აღმოსავლეთით, ნალისებრი აფსიდის ცენტრში, მაღალი, თაღოვანი სარკმელია მოწყობილი, ჩრდილოეთ გვერდში კი მცირე კვადრატული ნიშა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, მთავარ ეკლესიას გრძივ კედლებში, ერთმანეთის მოპირდაპირედ განლაგებული, კიდევ ოთხი, ნალისებრთაღოვანი სარკმელი აშუქებდა. გრძივი კედლები დამუშავებულია სამ-სამი, არათანაბარი სიგანის, ყრუ თაღით, რომელთა შორის დასავლეთისა ბევრად განიერია დანარჩენებზე თაღები პილასტრებზეა გადაყვანილი, ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ თაღში ჩრდილოეთ სადგომში გასასვლელი, სწორკუთხა კარია, რომელიც მთლიანი ქვის ზღუდრითაა გადახურული, სადგომის მხრიდან კი თაღოვანია. თვით სადგომი უაფსიდოა განათებული იყო აღმოსავლეთ კედლის შუაში გაჭრილი სარკმლით, რომელიც იატაკის დონიდან, დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზეა სათავსი გადახურული იყო ერთიანი კამარით. სამხრეთ ეკლესიის აფსიდისგან მხოლოდ ნაშთიღაა შემორჩენილი, გაურკვეველია სამხრეთ კედლის აღნაგობაც. 

ეკლესიის სივრცეს პილასტრების ორი წყვილი და მათზე გადაყვანილი თაღები სამ ნაწილად ყოფდა, რომელთა შორის დასავლეთით მდებარე, დანარჩენ ორზე, ოდნავ უფრო გრძელია. ჩრდილოეთ ეკლესიის მცირე ზომისაა — სამხრეთისაზე თითქმის ორჯერ მოკლე. სამაღლით იგივეა, მაგრამ ოდნავ უფრო ვიწროა. აფსიდი ნალისებრი მოხაზულობისაა — უსარკმლო. სათავსი გადახურული იყო დამრეცი კამარით, რომლის ქუსლის წყობა მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზეა შერჩენილი ჰქონდა თუ არა ჩრდილოეთ ეკლესიას დამოუკიდებელი შესასვლელი ჩრდილოეთიდან, კედლის დაზიანების გამო გაურკვეველია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 336-338.
**რუისპირის მარიამწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ რუისპირის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. სავარაუდოდ, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (7 x 5,6 მ), ნაგებია რიყის ქვით, გარეთა კედლების წყობში ალაგ-ალაგ, მოზდილი, არაწესიერი ფორმის, ნატეხი ქვებია ჩართული. წყობა ირეგულარულია. დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამარა, მონგრეულია კუთხეების დიდი ნაწილი და დასავლეთ კედლის ფრონტონის წვერი. ფასადებზე ალაგ-ალაგ ჩამოცვენილია საპირე ქვები. 

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, იგი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან კი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი შესამჩმევად მოკლეა. აღმოსავლეთით მას ერთვის ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდი, რისი სიღრმეც თითქმის დარბაზის სიგრძის ტოლია, შიდა სივრცე განათებული იყო ორი, სწორკუთხა სარკმლით, მათ შორის ერთი - აფსიდშია, ხოლო მეორე - დასავლეთ კედელში შესასვლელის ოდნავ ზემოთ. აფსიდში სამი, მცირე, სწორკუთხა ნიშაა: ჩრდილოეთით ორი, სამხრეთით - ერთი, აფსიდში სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, კუბური ფორმის ტრაპეზია მიბჯენილი. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღი ოდნავ დადაბლებული ნახევარწის ფორმისაა, მსგავსი მოხაზულობა ჰქონდა კამარასაც, მისი მცირე ნაწილები, გრძივი კედლების გარდა, კონქის თაღსაც და დასავლეთ კედელსაც შემორჩა. გარედან კედლები სადაა. გრძივ კედლებზე შემორჩენილია რიყის ქვით ნაწყობი, თაროსებრი ლავგარდბის ნაწილები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 327-328.
**მარ-ო-ჰიპოპოტამი** (ფრანგ. Mare aux Hippopotames) — ტბა ზემო აუზების რეგიონში, ბურკინა-ფასოს დასავლეთით. სახელწოდება სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ბეჰემოთების ტბა".

ტბა მდებარეობს მოჰონის ხეობის მაღლობზე, ქალაქ ბობო-დიულასოდან 50 კმ-ით ჩრდილოეთში და შედის მდინარე შავი ვოლტის აუზში. წვიმების სეზონში ტბის ფართობი შეადგენს 6 კმ²-ს, მინიმალური ფართობი — 1,2 კმ²-ს. ტბა დაფარულია მცენარეულობით და ბეჰემოთების ბინადრობისთვის საყვარელი ადგილია, რის გამოც მიიღო ტბამ ეს სახელწოდება. ამას გარდა, ტბაში ბინადრობს ფრინველთა დაახლოებით 250 სახეობა, მათ შორის წყალში მცურავთა დიდი რაოდენობა.

ტბის დიდი მნიშვნელობა რეგიონის ბიომრავალფეროვნებისთვის მტკიცდება იმით, რომ მისი აუზი 1977 წელს შეყვანილი იქნა ბიოსფერული რეზერვატების მსოფლიო ქსელში, ხოლო 1990 წელს აღიარეს წყალ-ჭაობიან სავარგულად, რომელსაც რამსარის კონვენცია იცავს. ტბა მდებარეობს რეზერვატის ბირთვში და ადგილობრივი მაცხოვრებლების სალოცავი ადგილია.

დღეისათვის ტბის სანაპიროზე არ არსებობენ დასახლებული პუნქტები, ისინი 1935 წელს გადაიტანეს ნაპირიდან შორს, როდესაც ტბა გახდა განსაკუთრებულად დაცული ბუნებრივი ტერიტორია. ტბის შემოგარენში მდებარეობს რამდენიმე სოფელი.

სქოლიო
------

1. 1 2  MARE AUX HIPPOPOTAMES. ადამიანი და ბიოსფერო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-10. ციტირების თარიღი: 2010-10-30.
2. 1 2  Mare aux Hippopotames. BirdLife International.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-03. ციტირების თარიღი: 2010-10-30.
3. ↑  Paulette Taita.  (2003) Use of woody plants by locals in Mare aux Hippopotames Biosphere Reserve in western Burkina Faso. Biodiversity and Conservation. ციტირების თარიღი: 2010-10-30.[*მკვდარი ბმული*]
ფერომაგნეტიკების მაგნიტური ამთვისებლობის მრუდი
**მაგნიტური ამთვისებლობა** (აღნიშვნა: {\displaystyle \chi }) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს კავშირს ნივთიერების მაგნიტურ მომენტსა (დამაგნიტებულობასა) და დამამაგნიტებელ მაგნიტურ ველს შორის.

მოცულობითი მაგნიტური ამთვისებლობა უდრის ნივთიერების {\displaystyle M} დამაგნიტებულობის ფარდობას დამამაგნიტებელი მაგნიტური ველის {\displaystyle H} დაძაბულობასთან: {\displaystyle \chi =M/H}. მაგნიტური ამთვისებლობა უგანზომილებო სიდიდეა. ნივთიერების 1 კგ-ზე (ან 1 გ-ზე) გაანგარიშებულ მაგნიტურ ამთვისებლობას უწოდებენ კუთრს ({\displaystyle \chi \_{\text{კუთ}}=\chi /\rho }, სადაც {\displaystyle \rho } ნივთიერების სიმკვრივეა), ხოლო 1 მოლის მაგნიტურ ამთვისებლობას — მოლურს: {\displaystyle \chi \_{\text{მოლ}}=\chi \_{\text{კუთ}}\mu }, სადაც {\displaystyle \mu } ნივთიერების მოლური მასაა.

მაგნიტური ამთვისებლობა შეიძლება იყოს დადებითიც და უარყოფითიც. დიამაგნიტური ნივთიერებისათვის დამახასიათებელია უარყოფითი მაგნიტური ამთვისებლობა, ხოლო პარამაგნეტიკური და ფერომაგნეტიკური ნივთიერებებისათვის — დადებითი. დიამაგნეტიკური და პარამაგნეტიკური ნივთიერებების მაგნიტური ამთვისებლობა მცირეა (~10–4—10–6). იგი სუსტად არის დამოკიდებული {\displaystyle H}-ზე, ისიც ძალიან ძლიერი ველისა და დაბალი ტემპერატურის არეში. ფერომაგნიტური ნივთიერების მაგნიტური ამთვისებლობა ძალიან დიდია. ამასთან, ამჟღავნებს ძლიერსა და რთულ დამოკიდებულებას მაგნიტურ ველზე. ამიტომ ფერომაგნეტიკებისათვის იყენებენ დიფერენციალურ მაგნიტურ ამთვისებლობას {\displaystyle \chi \_{\text{დიფ}}=dM/dH}. ფერომაგნეტიკების მაგნიტური ამთვისებლობა, როცა {\displaystyle H=0}, ნულს კი არ უდრის, არამედ აქვს მნიშვნელობა {\displaystyle \chi \_{0}}, რომელსაც საწყის მაგნიტურ ამთვისებლობას უწოდებენ. {\displaystyle H}-ის გაზრდით მაგნიტური ამთვისებლობა იზრდება, აღწევს მაქსიმუმს ({\displaystyle \chi \_{\text{მაქს}}}) და შემდეგ ისევ მცირდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 331.
*Threskiornis aethiopicus*
**საღვთო ივეოსი** (ლათ. Threskiornis aethiopicus) — ტანად დიდი ფრინველი ლაკლაკისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 75 სმ. დებს 2-3 კვერცხს. ბუდეს იკეთებს წყალსატევების ნაპირებზე, ხეებზე, ბუჩქებსა და მიწაზე. აქვს ქვემოთ მოღუნული ნისკარტი, გრძელი ფეხები. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის სამხრეთით, არაბეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთით, მადაგასკარზე). სუდანში გადამფრენი ფრინველია. რეგისტრირებულია
საღვთო ივეოსის შემოფრება კასპიის ზღვაზე. XIX საუკუნემდე გვხვდებოდა ეგვიპტის ტერიტორიაზე. იგი შეყვანილი იყო საფრანგეთში, იტალიაში, ესპანეთში, ტაივანსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 

იკვებება თევზით, ქვეწარმავლებით, მოლუსკებით, მწერებით. ხშირად სწავლობს ნიადაგს, რის საფუძველზე იჭერს უხერხემლოებს. 
ძველ ეგვიპტეში საღვთო ფრინველად ითვლებოდა (აქედან მოდის სახელწოდებაც), რადგანაც მისი მოფრენა ნილოსის ადიდებას ემთხვეოდა, და ამდენად, მოსავლის ბედ-იღბალს განსაზღვრავდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 200.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***საღვთო ივეოსი***

* Sacred Ibis videos, photos & sounds დაარქივებული 2016-06-27 საიტზე Wayback Machine.  on the Internet Bird Collection
* Invasive Species Factsheet African Sacred Ibis დაარქივებული 2016-11-26 საიტზე Wayback Machine.  on DAISIE European Invasive Alien Species Gateway
ლავრენტის მაღლობი
**მაღლობი** — დედამიწის ზედაპირის მონაკვეთი, რომელიც მეზობლად მდებარე ზედაპირთან შედარებით ამაღლებულია. მაღლობის აბსოლუტურ სიმაღლეს პირობითად 200 მ-ზე ზევით მიიჩნევენ და უპირისპირებენ დაბლობს.

ჩვეულებრივ, მკვეთრად გამოხატული კალთები არ გააჩნია. დაბლობებისგან გამოირჩევა არა მარტო სიმაღლით, არამედ უფრო მშრალი სივრცითაც. მაღლობი ხმელეთის მაკრორელიეფის დადებითი ფორმაა, რომელიც ირგვლივ არსებულ ვაკე ტერიტორიაზე მაღალია. დამახასიათებელია ბორცვიანი ან ვაკებექობიანი რელიეფი.

ფართო გაგებით მაღლობი ეწოდება რელიეფის ნებისმიერ დადებით ფორმას, რომელშიაც განასხვავებენ მაღალ ნაწილს, კალთებსა და ძირს. გამოყოფენ ბრტყელთხემიან, ტალღოვან და ბორცვიან მაღლობებს. მაღლობი როგორც წესი, წარმოიქმნება აკუმულაციის მსვლელობისას ან მდინარეების მიერ აზევებული ვაკეების დანაწევრებისას. აღსანიშნავია ლავრენტის მაღლობი, სტავროპოლის მაღლობი, პოდოლსკის მაღლობი, ვალდაის მაღლობი და სხვა. საქართველოში გამოსარჩევია იმერეთის მაღლობი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაღლობი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 506.
2. ↑  გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996.
3. ↑  Ахромеев Л.М. Геоморфологический словарь-справочник. БГУ, Брянск, 2002 г. 320 стр.