recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ანკუს მარციუსი** *(ლათ.* Ancus Marcius - მარსის მსახური) — რომის მეოთხე მეფე. (\* ძვ. წ. 675 - გ. ძვ. წ. 617)

ბიოგრაფია
---------

ტულუს ჰოსტილიუსის სიკვდილის შემდეგ სენატორებმა მეფედ ნუმა პომპილიუსის შვილიშვილი ანკუს მარციუსი აირჩიეს. მან გამეფებისთანავე სცადა ბაბუის ადათ-წესების და პოლიტიკის აღორძინება. პონტიფიკუსებს უბრძანა ნუმა პომპილიუსის დარიგებები სახალხო რიტუალების შესახებ გამოექვეყნებინათ.

მეზობელმა ლათინებმა ახალი მეფის მშვიდობისკენ მისწრაფება სისუსტედ აღიქვეს და შემოესივნენ რომის მიწებს. ანკუსი მიხვდა რომ ამ სიტუაციაში ნუმასეულ ქცევაზე უფრო გამართლებული იქნებოდა ტულუსის და რომულუსისნაერი ქცევა, მაგრამ მიუხედავად ამ გადაწყვეტილებისა, მან იზრუნა საომარი დროისთვისაც შემოეღო ისეთი რიტუალები, როგორიც მისმა ბაბუამ მშვიდობიანობისთვის შემოიღო.

ამ რიტუალის თანახმად ელჩი როდესაც გადაკვეთდა იმ ქვეყნის საზღვრებს, რომელთანაც უთანხმოება იყო, თავზე შალის თავსაფარს იხურავდა და ამბობდა: „ისმინე იუპიტერო, ისმინეთ ამ ქვეყნის (სახელი) საზღვრებო, დაე შემისმინოს უზენაესმა სამართალმა. მე ვარ მთელი რომაელი ერის მაუწყებელი და პატივის დასაცავად მოვედი ელჩად, დაე დაიჯერეთ ჩემი სიტყვები!". შემდეგ იგი ჩამოთვლიდა ყველა პრეტენზიებს და მოწმედ იუპიტერს მოუხმობდა. იგივეს უმეორებდა იგი პირველ შემხვედრსაც, ქალაქის კარიბჭესთანაც და ქალაქის მთავარ მოედანზე და თუ 30 დღეში მისი პრეტენზიები არ კმაყოფილდებოდა, მაშინ იგი უკვე უცხადებდა ომს, მოწმეებად კი ყველა ღმერთებს უხმობდა. ამის შემდეგ ელჩი ბრუნდებოდა რომში.

რომში კი მეფე იწვევდა სენატს და ეკითხებოდა სენატორებს თუ რითი უნდა ეპასუხებინათ რომის პრეტენზიების დაუკმაყოფილებლობაზე და პასუხი იყო რომ ომი უნდა დაწყებულიყო, ამგვარად სენატი ადასტურებდა ომის გამოცხადებას. ბოლოს კი ადამიანი მიდიოდა მტრის საზღვრებთან და ომის გამოცხადების სიტყვებით ოთხი მოწმის თანხლებით სტყორცნიდა შუბს მტრული სახელმწიფოს საზღვრებში.

ანკუსმა აიღო ლათინთა ქალაქი პოლიტორიუმი და მოსახლეობა რომში გადმოასახლა. მოგვიანებით რომაელებმა აიღეს ტელენი და ფიკანუსი. ბოლოს ლათინებს მხოლოდ ერთი გამაგრებული ქალაქი დარჩათ - მედულიუსი. ამ ქალაქისთვის ბრძოლები დიდხანს გაგრძელდა. საბოლოო ბრძოლა კი ანკუსმა მოიგო და რომში დიდძალი ნადავლით დაბრუნდა. ამ მოვლენების შედეგად რომის გაზდამ მისი ტიბრის მეორე ნაპირზე განფენაც გამოიწვია. მარციუსმა ააშენა ხის ხიდი ტიბრზე და გაამაგრა დასავლეთ ნაპირი.

მოსახლეობის ზრდასთან ერთად გაუარესდა კრიმინალური მდგომარეობაც, ამასთან საბრძოლველად მეფემ ციხე ააგო. მისი მმათველობის დროს გაიზარდა არა მარტო ქალაქი, არამედ რომის მიწებიც. მეფემ ტიბრის შესართავთან ქ. ოსცია - რომის ნავსადგური ააშენა.

მისი მმართველობის პერიოდში რომში მდიდარი ეტრუსკი ლუციუს ტარკვინიუსი, რომის მომავალი მეფე ჩამოვიდა. იგი მალე გახდა ანკუსის დაახლოვებული პირი და მრჩეველი.

ანკუს მარციუსმა 24 წელი იმეფა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ტიტუს ლივიუსი "რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან"

  


|
|  |
|
| წინამორბედი:ტულუს ჰოსტილიუსი | **რომის მეფე**ძვ. წ. 641-ძვ. წ. 617  | შემდეგი:ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი |

რომულუსი და რემუსი
რომის მეფეები

რომულუსი (753–717)  ·
ნუმა პომპილიუსი (717–673)  ·
ტულუს ჰოსტილიუსი (673–642)  ·
ანკუს მარციუსი (642–617)  ·
ლუციუს ტარკვინიუს პრისკუსი (616–579)  ·
სერვიუს ტულიუსი (578–535)  ·
ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი (535– 510/509)
**ანდრია აბრამიშვილი** (დ. 10 აპრილი, 1910, გურჯაანის რაიონი, სოფელი ბაკურციხე — გ. 10 ოქტომბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი მკვლევარი, ჟურნალისტი, ფილოლოგი.

დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ლინგვისტ–კავკასიისმცოდნის სპეციალობით 1939 წელს.

1933 წელს დაამთავრა გურჯაანის პედაგოგიური ტექნიკუმი. მუშაობდა ლენინგრადის მ. სალტიკოვ–შჩედრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკაში დაიწყო. 1941 წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში და იმავე წელს მოხალისედ წავიდა მეორე მსოფლიო ომში (1941–1945). 1946 წელს კი ისევ ასპირანტურაში დაბრუნდა. 1949–1974 წლებში ლენინგრადის მ. სალტიკოვ–შჩედრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკის განყოფილების გამგე იყო. იკვლევდა წიგნთმცოდნეობის, ლიტერატურათმცოდნეობის, ლიტერატურული ურთიერთობებისა და ბიბლიოგრაფიის საკითხებს. ასევე ქართული წიგნის ისტორიას, ბიბლიოგრაფიას, ლიტერატურათმცოდნეობას. ანდრიას მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.

დისერტაცია დაიცვა 1948 წელს თემაზე — „ქართული წიგნების ბეჭდვა საქართველოს საზღვრებს გარეთ (რომი და მოსკოვი)".

ბიბლიოგრაფია
------------

* Грузинская периодика : каталог грузинской периодики (1819-1917), (ავტორი). — თბილისი, 1968. — 253 გვ.
* ლიტერატურული წერილები. (ავტორი). — თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1968. — 294 გვ.
* „ტფილისის ვედომოსტები" („ტფილისის უწყებანი") (ავტორი). — თბილისი. — 261 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ანდრია აბრამიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ალექსანდრე გუგუციძე** (დ. 2 მაისი, 1929, როხი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1954-1963 წლებში იყო ფოთის მეზღვაურთა საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი. 1963-1966 წლებში თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს გულ-მკერდის ქირურგიის განყოფილების ორდინატორი. 1966-1977 წლებში ლანჩხუთის ცენტრალური საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგე, რაიონის მთავარი ქირურგი. 1977-1991 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროსთან არსებული მე-4 მთავარი სამმართველოს საავადმყოფო-პოლიკლინიკის ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1991-1996 წლებში ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის ქირურგი-კონსულტანტი. 1996 წლიდან ოჯახის ექიმის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი

1966 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუდმახვილა ჭიით გამოწვეული აპენდიციტის კლინიკისა და დიფერენციული დიაგნოზის საკითხისათვის."

ჯილდოები
--------

* 1986 - რესპუბლიკის დამსახურებული ექიმი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 82

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გუგუციძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
წმინდა ანდრია მთავარეპისკოპოსი
**ანდრია კრეტელი** (ბერძ. ̓Ανδρέας ὁ Κρήτης; დ. 650, დამასკო — გ. 726, ლესბოსი) — ბიზანტიელი ჰიმნოგრაფი, კრეტის მიტროპოლიტი; საგალობლებში დაამკვიდრა რიტმული პოეზიის ახალი სახეობა „კანონები". ანდრია კრეტელის მთავარი ნაწარმოებია 250 სტროფის შემცველი „დიდი კანონი", რომელიც ქართულად სამჯერ არის თარგმნილი: ექვთიმე მთაწმინდელის, გიორგი მთაწმინდელისა და არსენ ბერის მიერ. ჩვენამდე აგრეთვე მოღწეულია ანდრია კრიტელის 128 ტაეპიანი იამბური ლექსი, რამდენიმე ჰომილია და პანეგირიკი.

წმინდა ანდრია მოღვაწეობდა VI საუკუნეში. იგი დამასკოში ცხოვრობდა და შვიდ წლამდე მუნჯი იყო. შვიდი წლისა პირველად ეზიარა ქრისტეს სისხლსა და ხორცს და სასწაულებრივად განიკურნა, ამეტყველდა. როდესაც ანდრია 14 წლის გახდა, მშობლებს, ღვთისმსახურების შესასწავლად იერუსალიმში გაუგზავნიათ. ამ დროისთვის იგი იმდენად განსწავლული იყო, რომ იერუსალიმის პატრიარქიც განუცვიფრებია. შემდგომში ანდრია გახდა კუნძულ კრეტის მთავარეპისკოპოსი და იქიდან მოყოლებული იწოდება კრეტელად. მან დაწერა სინანულის „დიდი კანონი", რომელშიც დიდი სიმძაფრითაა წარმოდგენილი ადამიანის ცოდვილი ბუნება. ეს კანონი მოცულობითაც ყველა სხვა კანონზე დიდია. ამიტომაც მას ოთხ ნაწილად ყოფენ და დიდი მარხვის პირველ ოთხ დღეს კითხულობენ.

ლიტერატურა
----------

* *ყაუხჩიშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 448.
* ანდრია კრეტელი „დიდი კანონი", გამომც. „ძლევაჲ საკვირველი", თბილისი, 2005 წ.
**ალექსანდრე ილარიონის ძე დარსაველიძე** (დ. 1910, სოხუმი, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია) — სტახანოველი. აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე დარსაველიძე დაიბადა 1910 წელს სოხუმში ღარიბი გლეხის ოჯახში. მუშაობა დაიწყო აფხაზეთის მრეწველობის კავშირის ბამბუკის წარმოებაში, შემდეგ შავ მუშად მუშაობდა „დინამოს" სახელოსნოში და ექსპერიმენტული მედიცინის საკავშირო ინსტიტუტში, ბოლოს აფხაზეთის გადამამუშავებელ წარმოებაში შეგირდად. 1934 წელს შევიდა სტალინის სახელობის თამბაქოს ფაბრიკაში, სადაც მალევე დაინიშნა სამუშაოების ბრიგადირად. ორწლიანი კურსების დამთავრების შემდეგ თამბაქოს ფაბრიკაში იწყებს მუშაობას მარეგულირებლად როგორც სტახანოველი.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №4 ვოროშილოვის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 12 ივლისს ა. დარსაველიძე აირჩიეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატობის რწმუნებათა შემმოწმებლ სამანდატო კომისიის წევრად.

1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

*

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №114 (212), 21 მაისი, 1938
**ანაიდა ბოსტანჯიანი** (სომხ. Անահիտ Բոստանջյան; დ. 10 სექტემბერი, 1949, თბილისი — გ. 8 იანვარი, 2017, თბილისი) — თბილისში მოღვაწე სომეხი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

1966 წელს დაამთავრა თბილისის 34-ე საშუალო სკოლა. 1972 წელს მიხეილ ნალბანდიანის სახელობის გიუმრის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის სომხური ენისა და ლიტერატურის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1972-1975 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად კალინინის რაიონში. 1975 წელს დაბრუნდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო გამომცემლობა „მერანში", ჯერ კორექტორად და რედაქტორად, ხოლო შემდეგ მთავარ რედაქტორად. ამავე პერიოდში ხელმძღვანელობდა თბილისის ალ. პუშკინის სახელობის ინსტიტუტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის კათედრას. დაკავებული იყო ჟურნალისტური მოღვაწეობითა და მთარგმნელობითი სამუშაოებით. 

1994 წლიდან იყო გაზეთ „Վրաստան"-ის („ვრასტან") რეპორტიორად. 2007 წლიდან ლიტერატურულ-კულტურულ არასამთავრობო ორგანიზაციის „ხიდის" წევრია. 

მან ქართულიდან სომხურად თარგმნა თამაზ ჭილაძე, ვაჟა-ფშაველა, გრიგოლ რობაქიძე, რევაზ მიშველაძე, არჩილ სულაკაური, გრიგოლ აბაშიძე, ირაკლი სამსონაძე და სხვ. ხოლო სომხურიდან ქართულზე ოქრო ოქროიანი, სონა ვანი, ვარდან აკოფიანი, ავიკ დერენცი, სამველ მარგარიანი და სხვ. 

გამოქვეყნებული აქვს 500-ზე მეტი წიგნი. თარგმნიდა ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და სპარსულ ენებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Անահիտ Բոստանջյան. «Հայ գրականության ջահը երբեք չպիտի հանգչի Թբիլիսիում»
* Անահիտ Բոստանջյան. Հայ և վրաց գրականությունները կամրջող բանաստեղծ, թարգմանչուհի[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Poet and translator Anahit Bostanjyan dies
აღდგომის კუნძულის ტანამგზავრული ფოტო. ანაკენას პლაჟი დაბლა მარცხნივ
**ანაკენა** — თეთრი მარჯნის ქვიშიანი პლაჟი წყნარ ოკეანეში მდებარე ჩილეს კუთვნილ აღდგომის კუნძულზე, რაპა-ნუის ეროვნულ პარკში. ანაკენაზე მდებარეობს ორი აჰუ (პლატფორმა) რომელთაგან ერთზე მხოლოდ ერთი ქანდაკებაა (მოაი) აღმართული, მეორეზე კი ექვსი. 

ანაკენა უჩვეულოა აღდგომის კუნძულისათვის, რადგან ის ერთ-ერთია კუნძულზე სულ არსებული ორი პლაჟიდან, განსხვავებით არსებული კლდოვანი სანაპირო ზოლისგან. 

კუნძულის ზეპირი გადმოცემის თანახმად, სწორედ ანაკენას მოადგა ჰოტუ მატუა — პოლინეზიელი მმართველი, რომელიც ორი კანოეთი მოვიდა და კუნძულზე პირველი დასახლება დააარსა. 

მოგვიანებით ის საცერემონიო ადგილი გახდა, სადაც ადგილობრივები რონგორონგოზე დაწერილ დაფებს კითხულობდნენ. 

ანაკენა ცნობილია ადამიანი-ფრინველის კულტით, რაგდან როდესაც ახალი ადამიანი-ფრინველი დასავლეთის კლანებიდან იყო, მისი დღესასწაულები აქ იმართებოდა. 

თანამედროვე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ნივთები, რომლებიც ამტკიცებს, რომ ანაკენა ახ. წ. 1200 წელზე ადრე ყოფილა დასახლებული. ლინგვისტური და სხვა კვლევები მიუთითებს, რომ პირველი დასახლებები კუნძულზე ახ. წ. 300 - 1200 წლებში ჩაისახა. 

ანაკენაზე რამდენიმე არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა, მათ შორის იყო კეტრინ რუტლეჯის 1914 წელს, უილიამ მულოისა და თურ ჰეიერდალის 1950-იან წლებში. ორივე მათგანისას აღდგენილ იქნა აჰუები. 

ანაკენა გადაღებულია კევინ რეინოლდსის ფილმ რაპანუის ერთ-ერთ ეპიზოდში, სადაც თამაშობენ ჯეისონ სკოტ ლი, ესაი მორალესი, სანდრინ ჰოლტი და სხვ. ფილმის პროდიუსერია კევინ კოსტნერი.


ანაკენას პლაჟის პანორამა
ანაკენას პლაჟის პანორამა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Rapa Nui at IMDb
* PBS Nova: Anakena
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანდრის ბერზინში (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ანდრის ბერზინში** (ლატვ. Andris Bērziņš; დ. 10 დეკემბერი 1944 , ნიტაურე) — ლატვიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლატვიის პრეზიდენტი 2011 წლის 8 ივლისიდან 2015 წლის 8 ივლისამდე. მეწარმე. მილიონერი.

ბიოგრაფია
---------

1958 წელს დაამთავრა ნიტარუეს საშუალო სკოლა, 1971 წელს რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი რადიოინჟინერის სპეციალობით, ხოლო 1988 წელს ლატვიის ეროვნული უნივერსიტეტი მრეწველობის დაგეგმვის სპეციალობით. 

1990 წელს აირჩიეს ლატვიის უზენაეს საბჭოში. 1990 წლის 4 მაისს მხარი დაუჭირა დამოუკიდებლობის აღდგენას. 2006-2009 წლებში სათავეში ედგა Latvenergo-ს. 

2010 წელს აირჩიეს მე-10 სეიმის დეპუტატად. 2011 წლის 8 ივლისიდან ლატვიის პრეზიდენტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Andris Bērziņš***

* Chancery of the President of Latvia

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლატვიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იანის ჩაკსტე
* გუსტავ ზემგალსი
* ალბერტს კვიესისი
* კარლის ულმანისი
* 1940–1991 ოკუპირებულია სსრკ-ს მიერ
* გუნტის ულმანისი
* ვაირა ვიკე-ფრეიბერგა
* ვალდის ზატლერსი
* ანდრის ბერზინში
* რაიმონდს ვეიონისი
* ეგილს ლევიტსი
 |

 |
**ალფა-დაშლა** (***α-დაშლა***) — ატომის ბირთვიდან ალფა-ნაწილაკის გამოტყორცნა თავისთავადი (სპონტანური) რადიოაქტიური დაშლის პროცესში. ამ დროს Z რიგითი ნომრის და A მასური რიცხვის მქონე რადიოაქტიური ბირთვიდან გამოიტყორცნება ჰელიუმის {\displaystyle {\ce {^4\_2He}}} ბირთვი (α-ნაწილაკი), რის შედეგადაც ჩნდება ახალი ბირთვი, რომლის რიგითი ნომერია Z-2 და მასური რიცხვი A-4 (მაგალითად, {\displaystyle {\ce {{^{238}\_{92}U}\to {^{234}\_{90}Th}+{^{4}\_{2}He}}}}). ცნობილია ორასამდე ბუნებრივი და ხელოვნური α-რადიოაქტიური ბირთვი. მათი უმეტესობა ტყვიაზე მძიმეა (Z>82), მხოლოდ მცირე გამონაკლისია ტყვიაზე მსუბუქი (Z<82). ესენი ისეთი ბირთვებია, რომლებშიც ნეიტრონების ნაკლებობაა. α-რადიოაქტიური იზოტოპიდან გამოსხივებულ ნაწილაკებს უმთავრესად ერთი და იგივე ენერგია აქვთ. რაც ნაკლებია მოცემული იზოტოპის ნახევრად დაშლის პერიოდი (T1/2), მით მეტია α-ნაწილაკის ენერგია. სხვადასხვა რადიოაქტიური ბირთვების α-ნაწილაკების ენერგია მერყეობს 2 მეგევ და 9 მეგევ შორის, ხოლო მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ძლიან ფართო ინტერვალში იცვლება, მაგალითად ({\displaystyle {\ce {^{212}\_{84}Po}}} — 6993300000000000000♠3×10−7 წამი; {\displaystyle {\ce {^{142}\_{58}Ce}}} — 7015500000000000000♠5×1015 წელი) α-ნაწილაკი ნივთიერებაში გასვლისას კარგავს ენერგიას, რომელიც უმთავრესად იონიზაციაზე იხარჯება. α-ნაწილაკის ენერგიის სრული დაკარგვა ატომებთან ან მოლეკულებთან მრავალჯერ (104-105) დაჯახების შედეგია, ამიტომ მოცემული ენერგიის ყველა α-ნაწილაკი ნივთიერებაში საშუალოდ ერთნაირ მანძილებს გადის. ამასთან მათი კვალი წრფივია, რაც α-ნაწილაკისა და ელექტრონის მასებს შორის დიდი განსხვავებით აიხსნება.

ბირთვიდან გამოტყორცნისას α-ნაწილაკზე ორი ძალა მოქმედებს: ბირთვული (მიზიდვის), რომლის გავლენა მხოლოდ ახლო მანძილზე ვრცელდება და რომელიც ცდილობს ნაწილაკი ბირთვში დატოვოს, და კულონურ-ელექტრული განზიდვის ძალა, რომელიც α-ნაწილაკისა და ბირთვის ერთნაირი ნიშნის მუხტითაა გამოწვეული.

სანამ α-ნაწილაკი ბირთვს დატოვებდეს, მანამდე იგი იქ უნდა ჩამოყალიბდეს. α-ნაწილაკმა ბირთვიდან გამოტყორცნისას უნდა გადალახოს გარკვეული ენერგეტიკული პოტენციური ბარიერი, რომელიც α-ნაწილაკისა და მისი გამოტყორცნის შემდეგ მიღებული ახალი ბირთვის ურთიერთქმედების ენერგიით განისაზღვრება. სხვანაირად ეს იმას ნიშნავს, რომ ბირთვიდან გამოსატყორცნ α-ნაწილაკს გარკვეულ სიდიდეზე მეტი ენერგია უნდა ჰქონდეს (მოცემული იზოტოპის ბირთვისათვის). კლასიკური მექანიკის თვალსაზრისით შეუძლებელია ბირთვიდან α-ნაწილაკის გამოტყორცნა, თუ ნაწილაკის ენერგია პოტენციური ბარიერის შესაბამის ენერგიაზე ნაკლებია. ამის მიხედვით ალფა-დაშლა შეუძლებელი იქნებოდა ცნობილი α-აქტიური ბირთვების უმრავლესობისათვის. კვანტური მექანიკის თვალსაზრისით კი არსებობს გარკვეული ალბათობა იმისა, რომ მაშინაც კი, როცა α-ნაწილაკის ენერგია ნაკლებია პოტენციური ბარიერის ენერგიაზე, შესაძლებელია α-ნაწილაკის „გამოჟონვა" ბირთვიდან. ამ მოვლენას გვირაბული ეფექტი ეწოდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალფა-ნაწილაკი
* ბეტა-ნაწილაკი
* ბეტა-დაშლა
* გამა-გამოსხივება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 342-343.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4142015-9

 |
**ბაადურ ჯობავა** (დ. 26 ნოემბერი, 1983) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (GM) 2001 წლიდან. იგი არის საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2003, 2007 და 2012 წლებში) და საჭადრაკო ოლიმპიადის მონაწილე (2000–2016 წ.წ.). ბაადურმა ბავშვობა აფხაზეთში გაატარა. ჭადრაკს თამაშობს 4 წლის ასაკიდან. ფიდეს რეიტინგში იკავებს 278-ე ადგილს.

პირადი ცხოვრება
---------------

მისი უმცროსი ძმა, ბეგლარ ჯობავა აგრეთვე მოჭადრაკეა, საერთაშორისო ოსტატი.

მნიშვნელოვანი თამაშები
----------------------

ბაადურ ჯობავა vs ევგენი ბარეევი, ევროპული კლუბების თასი 2003

1. e4 c6 2. d4 d5 3. Nd2 dxe4 4. Nxe4 Bf5 5. Ng3 Bg6 6. h4 h6
7. Nf3 Nd7 8. h5 Bh7 9. Bd3 Bxd3 10. Qxd3 Ngf6 11. Bd2 e6
12. O-O-O Be7 13. Qe2 O-O 14. Kb1 c5 15. d5 exd5 16. Bxh6 gxh6
17. Nf5 Re8 18. Nxh6+ Kf8 19. Ng5 Qb6 20. Qf3 Ne5 21. Qg3 Bd6
22. Nf5 Qxb2+ 23. Kxb2 Nc4+ 24. Kb3 Bxg3 25. h6 Na5+ 26. Ka4
b5+ 27. Kxa5 Bc7+ 28. Kxb5 Rab8+ 29. Ka4 Ne4 30. Rxd5 Nc3+
31. Ka3 Nb5+ 32. Kb2 Nd4+ 33. Kc3 Nb5+ 34.Kd3 1-0

ბაადურ ჯობავა vs მაგნუს კარლსენი, ჭადრაკის ოლიმპიადა 2010

1. d4 Nf6 2. c4 e6 3. Nc3 Bb4 4. a3 Bxc3+ 5. bxc3 Nc6 6. e4
Nxe4 7. Qg4 f5 8. Qxg7 Qf6 9. Qxf6 Nxf6 10. Nf3 b6 11. d5 Na5
12. Nd4 Kf7 13. dxe6+ dxe6 14. Bf4 Ba6 15. Nf3 Ne4 16. Ne5+
Kf6 17. f3 Nd6 18. O-O-O Rhd8 19. h4 Nf7 20. Nd7+ Kg7 21. Rh3
Kh8 22. Bg5 Nxg5 23. hxg5 Kg7 24. Rh6 Bxc4 25. Bxc4 Nxc4
26. Rdh1 Rh8 27. f4 c5 28. Rxe6 Rae8 29. Rxh7+ Rxh7 30. Rxe8
Kf7 31. Ra8 Rh1+ 32. Kc2 a5 33. Ra7 Nxa3+ 34. Kd2 Rh2
35. Nxb6+ Kg6 36. Rxa5 Rxg2+ 37. Kd1 Nb1 38. Rxc5 Nd2 39. Nd5
Ne4 40. Rc6+ Kf7 41. Ne3 Rg3 42. Ke2 Ke8 43. Re6+ Kf7 44. Re5
Nxc3+ 45. Kf2 Rh3 46. Rxf5+ Kg6 47. Rf6+ Kg7 48. Nf5+ Kg8
49. Kg2 Rd3 50. Rd6 Ne2 51. Rg6+ Kh8 52. Rh6+ Kg8 53. Ne7+ Kf7
54. Ng6 Kg7 55. Kf2 Nc3 56. Ne7 Ne4+ 57. Ke2 Ra3 58. Nf5+ Kg8
59. Re6 Nc3+ 60. Kf3 Nd5+ 61. Kg4 Ra1 62. Re5 Rg1+ 63. Kf3
Rf1+ 64. Kg2 1-0

სერგეი კარიაკინი vs ბაადურ ჯობავა, FIDE გრან პრი ტაშკენტი 2014

1. e4 c6 2. Nf3 d5 3. Nc3 dxe4 4. Nxe4 Nf6 5. Nxf6+ exf6
6. Bc4 Qe7+ 7. Be2 Qc7 8. d4 Bd6 9. O-O O-O 10. h3 Rd8 11. Be3
Nd7 12. c4 Nf8 13. Bd3 Ng6 14. Qc2 Be6 15. Rfe1 Qd7 16. Bd2
Bxh3 17. gxh3 Qxh3 18. Bxg6 hxg6 19. Re3 g5 20. c5 Bf4 21. Rb3
Bc7 22. Qc4 Qh5 23. Kg2 Qg4+ 24. Kf1 Re8 25. Re1 Qh3+ 26. Kg1
Rxe1+ 27. Bxe1 Qg4+ 28. Kf1 Re8 29. Ng1 Bh2 30. Ne2 Rxe2
31. Rxb7 Re6 0-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაადურ ჯობავა — ფიდეს ჩანაწერი (ინგლისური)
* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბაადურ ჯობავა"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  ratings.fide.com.
2. ↑  ratings.fide.com.
3. ↑  Interview with Baadur Jobava Russian. ChessPro.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 April 2010. ციტირების თარიღი: 27 April 2010.
**ანდრო ნადარეიშვილი** (დ. 5 აგვისტო, 1936, თბილისი) — ქართველი კარდიოქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1961–1980 წლებში იყო სანქტ–პეტერბურგის სამხედრო სამედიცინო აკადემიის კუპრიანოვის სახელობის გულ-სისხლძარღვთა ქირურგიის კლინიკისა და კათედრის ასპირანტი, ასისტენტი, უფროსი ასისტენტი. თბილისის ქირურგიის ინსტიტუტის გულის ქირურგიული განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია 121 სამეცნიერო ნაშრომისა ზოგადი კარდიოქირურგიის აქტუალურ საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია: „ღია არტერიული სადინარის გართულებული და ატიპიური კლინიკური ფორმები" (თბილისი, 1988), „რენოვასკულარული ჰიპერტონია" (თბილისი, 1999). მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 3 საკანდიდატო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფილტვის არაპარაზიტული კისტები", დაიცვა 1966 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ღია არტერიული სადინარის გართულებული და ატიპიური კლინიკური ფორმები (ჰემოდინამიკის, დიაგნოსტიკისა და ქირურგიულიმკურნალობის თავისებურება", დაიცვა 1988 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანდრო ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბაადური**, *ბერი ბუქნაი ბაადურ* — ღვთისშვილი, ღმერთი მორიგის ნასახი (გაჩენილი), გმირი და ნახევრად ღმერთი ქართულ მითოლოგიაში, ერთ-ერთი უძველესი ხატ-სალოცავი, უფლის ნასახთა ბატონი, კოპალას თანამებრძოლი. ეს პატივი წილის ყრით ერგო: ხორციელთა ბატონობა ერეკლეს ერგო, ხატთა - ბერ ბაადურს. მას შემდეგ რაც ერეკლემ ქაჯების ქალს გლეხის ასული ამჯობინა დაკარგა ტახტიც და კაცობაც. ბაადური კვლავინდებურად ძლიერია.

ერთი ცნობით ბაადური წმ. გიორგი უნდა იყოს, მისი კულტი დღემდე შემორჩენია გუდანის წმ. გიორგის ხატს, უძველეს დროში კი საკუთარი სალოცავი ჰქონია სანე-ღელეს მწვერვალზე. მერე საკულტო ადგილს გუდანში გადაუნაცვლებია. სანეს ძველ სალოცავშიც დადიან წელიწადში ერთხელ (ივლისის ბოლო შაბათ-კვირას), მერე გუდანს გადადიან. გუდანის ზემოთ, სანეოზე უფრო ძველი სალოცავია, თუმცა მთავარი ეკლესიები გუდანშია. იქ ჩამოსულა პირველად ციდან ბაადური, იქ უმღერიან ხევსურნი: „საღმრთო ბერო ბაადურო, ადგილის თავ-სვეტის ანგელოზო". თუ თერგვაულის სახელი ბურუსითაა მოცული, ბაადური უფრო ნათელი სახეა, როგორც „ღვთის ნასახთა უფროსი", მთელი ხევსურეთის სალოცავი, „ბებერი ხატი", დევთა და მავნეთა რისხვა, რომელიც შავ ზღვაში ქაჯებს დაუტყვევებიათ. ხალხს თავისი გმირის სახე სიმღერებში შემოუნახავს: „მშვილდ-ქაიბური ბერისა ქუდიელზედა ხვიოდა".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ღვთისშვილნი
* კოპალა

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983.

სქოლიო
------

1. 1 2  ა. გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 96
2. ↑  მიხ. ჩიქოვანი, ქართული ხალხური პოეზია, I, 298-299

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული მითოლოგია |
| --- |
|  |
| ღვთაებები | 
* აგუნა
* ადგილის დედა
* შავხანი
* ლილე
* ცაი
* ზადენი
* არმაზი
* გაცი და გაიმი
* ადაბნა
* ბაადური
* ბარბალე
* ბედის მწერლები
* ბერი-ბერა
* ბერიკა
* ბოსელი
* გიორგი
* დალი
* ელია
* თევდორე
* თერგვაული
* იახსარი
* კვირია
* კოპალა
* ლაზარე
* მამბერი
* მზეთუნახავი
* მინდორთ ბატონი
* მიჭპა
* მორიგე
* პირქუში
* ოჩოკოჩი
* ოჩოპინტრე
* ტყაშმაფა
* ფუძის ანგელოზი
* ღვთისშვილნი
* ღმერთი
* წყლის დედა
* ჯვარი
* ჰარალე
* ხთონიური ღმერთები
 | ბორჯღალი |
|  |
| მითოლოგიური არსებები | 
* ალი
* ბატონები
* ბაყბაყ-დევი
* გველეშაპი
* გველისფერი
* დედაბერი
* დევი
* დობილნი
* ვეშაპი
* კუდიანები
* მაცილი
* მაქცია
* რაში
* როკაპი
* სამძიმარი
* სახლის ანგელოზი
* ფასკუნჯი
* ქაჯი
* ჭინკა
* დიხაშ კოჩი
* დიდამანგისა
 |
|  |
| მითოლოგიური გმირები | 
* ამბრი
* ამირანი
* არამ-ხუტუ
* აფსათი
* მესეფენი
* ნაწილიანი
* ქართლოსი
* ყამარი
* ჯურხაი
 |
|  |
| ზეპირსიტყვიერების ძეგლები | 
* ამირანიანი
 |
|  |
| ზებუნებრივი თვისებების მქონე ნივთები | 
* ოქროქსოვილი
* ხვითო
* ბაბაყულის ძვალი
 |
|  |
| ადგილები | 
* ქაჯავეთი
* შავეთი
 |
|  |
| წარმართული სალოცავები | 
* ჭყონდიდი
 |
|  |
| 
მეგრული მითოლოგია **·**  სვანური მითოლოგია |

 |
**ანანურის ციხე-დარბაზი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე. ჟინვალის წყალსაცავსა და საქართველოს სამხედრო გზას შორის, ნასოფლარ ფიტავის ტერიტორიაზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. 1971 წელს ძეგლზე მცირე გათხრები ჩაატარა იაე ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ.

ციხე-დარბაზი ორი, სხვადასხვა დონეზე განლაგებული ნაწილისგან შედგება. ზედა ნაწილში შემორჩენილია დარბაზის, ორი კოშკისა და გალავნის ნანგრევები. ქვედა ნაწილი მთლიანად დანგრეულია და კედელთა ნაშთები აქა-იქღა ჩანს. დარბაზის, კოშკების და გალავნის მასიური კედლები ნაგებია ქვიშაქვის მოზრდილი, დამუშავებული ქვით, მტკიცე დუღაბზე. დარბაზი გეგმით სწორკუთხაა და თავსა და ბოლოში თითო კოშკითაა დაცული. მათგან სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე კოშკი ზურგიანია და სწორი კედლით დარბაზისკენაა მიმართული. მეორე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდგარი კოშკი ოვალურია და დარბაზის თაღოვანი შესასვლელის წინ დგას. ორივე კოშკი მხოლოდ თითო სართულის დონეზეა შემორჩენილი.

ციხე-დარბაზს მნიშვნელოვანი ადგილი ეჭირა არაგვის ხეობის სათავდაცვო სისტემაში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 214.
ანტიციკლონის სატელიტური გამოსახულება
ანტიციკლონი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში
**ანტიციკლონი** — მაღალი ატმოსფერული წნევის არე, რომელიც მოთავსებულია ციკლონებს შორის. წნევების განაწილების რუკაზე ანტიციკლონი წარმოდგენილია კონცენტრული, უსწორო, დაახლოებით ოვალური ფორმის იზობარებით (ერთნაირი წნევის ხაზებით). უდიდესი წნევაა ანტიციკლონის ცენტრში, პერიფერიისაკენ კლებულობს. ზღვის დონეზე ანტიციკლონის ცენტრში წნევა 1025-1040 მბარ-მდე იზრდება, ზოგჯერ კი (მაგალითად ზამთრობით აზიაში) 1070 მბარ-მდე (როდესაც ზღვის დონეზე საშუალო წნევა 1010-1015 მბარია) (1000 მბარი ≈750 მმ ვწყ. სვ. ≈1,02 კგძ/სმ²). 

ანტიციკლონი ყოველდღიურად ვითარდება ტროპოსფეროში (ატმოსფეროს ქვედა ნაწილში) ციკლონებთან ერთად; ერთიცა და მეორეც ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაციის შემადგენელი ნაწილია და ქმნის ჰაერის განედთშორის ცვლას. წელიწადში ორივე ნახევარსფეროს ტროპოსფეროში იქმნება მრავალი ასეული ანტიციკლონი. ცალკეული ანტიციკლონი არსებობს რამდენიმე დღე-ღამის ან კვირის განმავლობაში. ანტიციკლონი მოძრაობს ტროპოსფეროს ჰაერის გადაადგილების მიმართულებით, ესე იგი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ, ამასთანავე გადაიხრება დაბალი განედების მიმართულებით 30 კმ/სთ სიჩქარით ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და 40 კმ/სთ სიჩქარით სამხრეთში. 

ანტიციკლონში ქარი ქრის საათის ისრის მიმართულებით და ცენტრის გარშემოვლით ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ხოლო საათის ისრის საწინააღმდეგოდ — სამხრეთ ნახევარსფეროში. ქარი ანტიციკლონის შუა ნაწილში სუსტია, პერიფერიისკენ ძლიერდება და აჩენს გრიგალებს. ანტიციკლონის სიმაღლე რამდენიმე ათასი კილომეტრია. ანტიციკლონში ღრუბლიანობა და ნალექი მცირეა. ხასიათდება მოწმენდილი ამინდით. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გამოიყოფა აზორის ანტიციკლონი, რომელიც წარმოადგენს ატმოსფეროს მოქმედების უმნიშვნელოვანეს ცენტრს. აღსანიშნავია აგრეთვე ჰავაის ანტიციკლონი და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ციკლონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტიციკლონი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ანა გავალდა** (დ. 23 მაისი, 1970) — ფრანგი პედაგოგი და რომანისტი. 

დაიბადა პარიზის გარეუბანში. მან პირველი წიგნი 1999 წელს გამოაქვეყნა, როცა საშუალო სკოლაში ფარნგულის მასწავლებლად მუშაობდა. ესაა მოთხრობათა კრებული „მინდა, ვიღაც მელოდოს სადღაც", რომელმაც კრიტიკული და კომერციული წარმატება მოიპოვა. საფრანგეთში მისი სამ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა და ამასთანავე პრესტიჟული ჯილდო, გრან პრი, დაიმსახურა. 

გავალდას პირველი რომანი „მე ის მიყვარდა", რომელიც მისი წარუმატებელი ქორწინებითაა შთაგონებული, საფრანგეთში 2002 წელს გამოიცა და ბესტსელერი გახდა. მას მოჰყვა „35 კილო იმედი", მცირე რომანი, რომელიც მან თავის მოსწავლეებს მიუძღვნა.

გავალდეს მესამე რომანი „უბრალოდ ერთად" (2004) ერთ ბინაში მცხოვრებ ოთხ ადამიანზე გვიამბობს: საყვარელი ადამიანების დაკარგვით ტრავმირებულ მხატვარ გოგონაზე, მძიმე ბავშვობით დაღდასმულ მზარეულ ბიჭზე, არისტოკრატული წარმომავლობის, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის მქონე მამაკაცსა და თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილ მოხუც ბებიაზე. წიგნი საფრანგეთში ბესტსელერად ქცა. 2007 წელს მისი მიხედვით ფილმი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლებს კლოდ ბერი, ოდრი ტოტუ და გილიამ კანე ასრულებენ. 

გავალდამ ფრანგულ ენაზე თარგმნა ჯონ უილიამსის რომანი „სტოუნერი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ანა გავალდა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
2. ↑  Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
3. ↑  Munzinger Personen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
4. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #123657598 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
5. ↑  LIBRIS — 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
6. ↑  The greatest American novel you've never heard of, *The New Yorker*.
**ანანტნაგი**  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ინდოეთში, ჯამუ და ქაშმირის შტატში. ქალაქი დიდი ხნის განმავლობაში სიდიდით მეორე ქალაქი იყო და უკანასკნელ პერიოდში გახდა ყველაზე დიდი ქალაქი ფართობის მიხედვით. ითვლება ქაშმირის ხეობის ფინანსურ და სავაჭრო ცენტრად. არის ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ეტიმოლოგია
----------

ძველ მითებში ნათქვამია, რომ სახელი „ანანტი ნაგი" ეწოდა იმ ადგილს, სადაც ღმერთმა შივამ ამარნათისაკენ მიმავალ გზაზე დატოვა თავისი ნივთები და ქალაქის ადგილზე მოიხსნა და მიწაზე დსვა მრავალი გველი, რომლებიც შივას სხეულზე ცხოვრობდნენ.

ქალაქი მოხსენიებულია ბჰაგავადგიტაში. ქალაქს ასევე უწოდებდნენ კაშიაპტეშვარას, რომელიც დაკავშირებული იყო ბრძენ კაშიაპთან. 

სანსკრიტულ ენაზე „ანანტ" ნიშნავს მრავალრიცხოვანს, ხოლო „ნაგა" - წყაროს აღნიშნავს ქაშმირში. მოსახლეობა ფიქრობს, რომ ქალაქის სახელწოდება ნიშნავს „მრავალრიცხოვან წყაროს". აღსანიშნავია, რომ ქალაქში ნამდვილად არის წყაროები. 

რთული სათქმელია რომელი ვერსიაა სწორი, მაგრამ უნგრელი მოგზაური მარკ აურელ სტეინი და კალჰანა ირწმუნებიან, რომ ქალაქის ცენტრში მდებარე წყაროები იყო წმინდა ადგილები ადგილობრივი მოსახლეობისათვის.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 600 მეტრზე და სრინაგარიდან 53 კილომეტრში. 

ქალაქი შედგება სამი რაიონისაგან. ძირითადი მოსახლეობა ცხოვრობს ცენტრალურ რაიონებში. 

ქალაქის მახლობლად სამი შენეკადი: არაპატი, ბრენგი და სანდრანი უერთდება მდინარე ვეტს.

ისტორია
-------

არქოლოგები ირწმუნებიან, რომ უკვე ძვ. წ. 5000 წელს ქალაქის ადგილზე არსებობდა დასახლება და ბაზარი. ეს ფაქტი ანანტნაგს აქცევს რეგიონის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქად.

წმინდა ადგილები
---------------

### წყაროები და რელიგიური ტოლერანტობა

ქალაქში ბევრი წყაროა. ერთ-ერთ წყაროს ეწოდება ინდერი. მათგან ორი გოგირდოვანი წყაროა და უამრავი სუფთა წყაროა. ყველაზე პოპულარულებია ნაგ-ბალი, სალაკ-ნაგი და მალიკ-ნაგი. ნაგ-ბალი მოედინება გოირაკის ძირში და ცაედინება აუზში. ინდუისტების, სიქჰებისა და მუსულმანების რელიგიური შენობები დგას ამ აუზის სიახლოვეს და არის რელიგიური ტოლერანტობის საუკეთესო მაგალითი ქაშმირში. ტოლერანტობის მეორე სიმბოლოა ბაბა დავუდ კჰაკის მეჩეთი, რომლის ეზოში დგას პატარა ინდუისტური ტაძარი.

### ტაძრები

ითვლება რომ ანანტნაგში შვიდი ტაძარია: ორი შივას ტაძარი, ერთი კრიშნაიტული, ერთიც ეკუთვნის დურგას, ერთიც განეშას, სიტა-რამა, ჰანუმანის ტაძარი. ამ კომპლექსის გარდა ქალაქში მდებარეობდა კიდევ სამი ძველი ტაძარი, მაგრამ ეს სამივე ტაძარი დაიწვა.

დემოგრაფია
----------

2001 წლის ინდოეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 183 437 ადამიანს. მამაკაცები — 55 %, ქალები — 45 %. წიგნიერების დონე — 79 %, უფრო მაღალია ვიდრე ქვეყანაში — 59,5 %; აქედან 84 % მამაკაცი და 79 % ქალია. 10 % — ექვს წლამდე ბავშვები არიან.

2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 158 785 ადამიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* «Kashmir: The Places of Worship», разные авторы, Kashmir News Network (KNN)
* «Memorial of Mistakes — Converted Kashmir — A Bitter Saga of Religious Conversion».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-08-08.
* ანანტნაგი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* Articles about Anantnag in *The Economic Times*

სქოლიო
------

1. ↑  Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above. Provisional Population Totals, Census of India 2011. ციტირების თარიღი: 2012-09-03.
**ანა ბურგუნდიელი** (ფრანგ. Anne de Bourgogne, ინგლ. Anne of Burgundy; დ. 30 სექტემბერი, 1404 — გ. 13 ნოემბერი, 1432) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მარგარეტ ბავარიელის ქალიშვილი. ბედფორდის ჰერცოგინია როგორც ჯონ პლანტაგენეტის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ანა დაიბადა 1404 წლის 30 სექტემბერს დიჟონში, ბურგუნდიაში. იგი იყო ბურგუნდიის ჰერცოგ ჟან I-ისა და მარგარეტ ბავარიელის ასული. ანას მამა, 1419 წელს მოკლეს ფრანგების დაკვეთით, რის შემდეგაც ტახტზე ასული ანას ძმა სამუდამოდ გადაემტერა მათ. 

1423 წელს ბურგუნდიასა და ინგლისს შორის დადებული ამიენის ხელშეკრულების თანახმად, 1423 წლის ივნისში ანა ცოლად გაჰყვა ინგლისის მეფე ჰენრი IV-ის ვაჟს, ბედფორდის ჰერცოგ ჯონ პლანტაგენეტს. ამ ქორწინების მიხედვით, ანას ძმამ, ბურგუნდიის ჰერცოგმა ფილიპ III-მ საფრანგეთის წინააღმდეგ ალიანსი შეკრა ინგლისთან. ეს ალიანსი იმ მხრივაც იყო მნიშვნელოვანი, რომ 1422 წლიდან მოყოლებული ჯონი თავისი ძმის შვილის, მეფე ჰენრი VI-ის რეგენტი და მაშასადამე ინგლისის მმართველი იყო. 

ჯონსა და ანას ძალიან ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, თუმცა მიუხედავად ამისა, ეს კავშირი უნაყოფო იყო. 1432 წელს ანა მშობლიურ საფრანგეთს ეწვია, სადაც იგი სრულიად მოულოდნელად, 13 ნოემბერს დაიღუპა პარიზში, 28 წლის ასაკში. 

მის შემდეგ ჯონმა ცოლად ჟაკეტა ლუქსემბურგელი შეირთო თუმცა ისე დაუღუპა, რომ შვილები არც მასთან არ ჰყოლია. ამის შემდეგ ჟაკეტა მეორედ გათხოვდა, სწორედ იგი გახდა დედა შემდგომში ინგლისის დედოფალ ელიზაბეთ ვუდვილისა და ბებია ასევე ინგლისის დედოფალ ელისაბედ იორკელისა.

ლიტერატურა
----------

* Chipps Smith, Jeffrey (1984). "The Tomb of Anne of Burgundy, Duchess of Bedford, in the Musée du Louvre". Gesta. 23 (01): 39–50. JSTOR 766962.
* Griffiths, R.A. (2005). The Reign of King Henry VI. The History Press. ISBN 0-7509-3777-7.
* Neillands, Robin (2001). The Hundred Years War. Routledge. ISBN 0-415-26131-7.
* Weir, Alison (1996). The Wars of the Roses: Lancaster and York. London: Ballantine Books. ISBN 0-345-40433-5.
**ალექსანდრე და ილზე მელამიდების მედალი** (ინგლ. Alexander & Ilse Melamid Medal) — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების მედალი, რომელიც დაწესებულია 2002 წელს. ნაბოძებია ელზა მელამიდისაგან. 
მედალს აკუთვნებს მხოლოდ ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება „*გამორჩეული სამუშოებისათვის, რომელიც მიმართულია დინამიკური ურთიერთობის დამყარებაზე საზოგადოების კულტურულ და ბუნებრივ რესურსებს შორის*".

ალექსანდრე მელამიდი იყო ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი 1975 წლიდან 2001 წლამდე. ა. მელამიდს ეკავა „აგს" 
ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა (1980-1992) და იყო კომიტეტის თავმჯდომარე (1981-1988) წწ.

1991 წელს იგი დაჯილდოვდა სემუელ ფინლი ბრის მორზეს მედლით.

ილზე მელამიდი არჩეულია როგორც მმართველი პოლიტიკური და სოციალური მეცნიერებების ფაკულტეტებისა. იგი წევრია საქველმოქმედო ფონდისა.
მიღებულლი აქვს ბაკალავრის ხარისხი მელბურნის უნივერსიტეტში (ავსტრალია).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტიდაარქივებული 2012-02-15 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Ubique (September 2004 Vol XXIV Number 2) pp.4 — American Geographical Society
2. ↑  New School University Annual Report 2002-2003. The New School.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-06-22. ციტირების თარიღი: 2010-06-17.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება |
| --- |
|  |
| ჯილდოები | 
ალექსანდრე და ილზე მელამიდების მედალი · ჩარლზ დეილის სახელობის მედალი · კალუმის გეოგრაფიული მედალი · დეივიდ ლივინგსტონის სახელობის საუკუნოვანი მედალი · ჯორჯ დევიდსონის სახელობის მედალი · ოზბორნ მეიტლენდ მილერის სახელობის მედალი · პოლ ვოურასის სახელობის მედალი · სემიუელ ფინლი ბრიზ მორზეს სახელობის მედალი · ვან კლიფის სახელობის მედალი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაინდურ არაგვის ერისთავი**. |

**ბაადურ (ბაინდურ) არაგვის ერისთავი** (გ. დაახლოებით 1624) — არაგვის ერისთავი 1618-1620, ძე ნუგზარ არაგვის ერისთავისა. 

ცოლად ჰყავდა, ჯერ ქართლის მეფე გიორგი X-ის ასული ხორეშანი, რომელთანაც ჰყავდა ვაჟი რადამი, მას შემდეგ კი, რაც ხორეშანი კახეთის მეფე თეიმურაზ I-ის ცოლი გახდა, ცოლად შეირთო ქართლის მეფე დავით XI-ის (დაუთ-ხანი) ასული, რომელთანაც ჰყავდა ვაჟები ქაიხოსრო, ლუარსაბ და გიორგი.

ბაადური არაგვის ერისთავი გახდა 1618 წელს, ნუგზარი არაგვის ერისთავის სიკვდილის შემდეგ, როგორც უფროსი ვაჟი. ბაადურს არ ემორჩილებოდა მომდევნო ძმა ზურაბი, რომელიც სეფიანთა ირანში გაემგზავრა, შაჰ აბას I-ისაგან დახმარება მიიღო, არაგვის ხეობაში დაბრუნდა, ბაადური დაამარცხა და განდევნა, არაგვის ერისთავობა კი თავად დაიკავა. ბაადურ არაგვის ერისთავი იმერეთის სამეფოში, საჩინოში გადასახლდა, სადაც, დაახლოებით 1621-1624 წლებში, ცოლის საყვარელმა, თავადმა საზვერელ ჩიჯავაძემ მოკლა.

ლიტერატურა
----------

* *ვახუშტი*, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973
* *ჯამბურია გ*. გიორგი სააკაძე, თბ. 1964
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 115-116.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ნუგზარ | **არაგვის ერისთავი**1618-1620 | შემდეგი:ზურაბი |
**ანდრიუს კალინდრა** (დ. 1975, კაუნასი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი. 2020 წლის ოქტომბრიდან ლიეტუვის ელჩი საქართველოში.

ბიოგრაფია
---------

1997-2001 წლებში მუშაობდა ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკის დეპარტამენტის საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციების განყოფილებაში. 2001-2006 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პოზიციებზე ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოში რუსეთის ფედერაციაში. 2006-2008 წლებში იყო ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკური უსაფრთხოების პოლიტიკის დეპარტამენტის სატრანსპორტო პოლიტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. 2008-2009 წლებში იყო ლიეტუვის ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2010-2012 წლებში – ლიეტუვის რესპუბლიკის მუდმივმოქმედი წარმომადგენლობა ეუთოში, უფროსი მრჩეველი. 2012-2014 წლებში ლიეტუვას რესპუბლიკის ნიუ-იორკში მდებარე მუდმივი წარმომადგენლბოის უფროსი მრჩეველი, პოლიტიკური კოორდინატორის მოვალეობის შემსრულებელი, ლიეტუვის ჯგუფი გაეროს უშიშროების საბჭოში. 2014-2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკური უსაფრთხოების პოლიტიკის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2015-2020 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის მთავრობის ადმინისტრაციის საერთაშორისო და ევროკავშირის საქმეების ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2020 წელს იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის პრემიერ მინისტრის მრჩეველი საგარეო პოლიტიკის საკითხებში. 2020 წლის ოქტომბრიდან არის ლიეტუვის რესპუბლიკის ელჩი საქართველოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელჩის ბიოგრაფია – ლიეტუვის საელჩო საქართველოში დაარქივებული 2021-02-02 საიტზე Wayback Machine.
**ალექსანდრე ლეონის ძე დადიანი** (დ. 1801 — გ. დაახლ. 1860) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1829), იმპერატორის ფლიგელ-ადიუტანტი. 

დაიბადა რუსეთში, სიმბირსკის გუბერნიაში. 1817 წელს ჩაირიცხა ლაიბგვარდიის პრეობრაჟენსკოეს პოლკში. 1821 წელს დანიშნეს გენერალ ივანე პასკევიჩის ადიუტანტად. მასთან ერთად მონაწილეობდა 1826–27 წლების ირანთან და 1828–29 წლების ოსმალეთთან გამართულ ომებში. სარდარ-აბადის ალყის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის დაჯილდოვდა ოქროს დაშნით, ერევნის აღებისათვის — წმინდა ანას III ხარისხის, ყარსის აღებისათვის — წმ. ანას II ხარისხის ორდენებით, ახალციხის აღებისათვის — ამ ორდენისათვის განკუთვნილი ალმასის ნიშნებით. 28 წლის ასაკში, 1829 წელს, იგი დანიშნეს ერევნის კარაბინერთა პოლკის მეთაურად. მისი სამხედრო კარიერა დასრულდა იმით, რომ 1837 წელს კავკასიაში მყოფმა იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ერევნის პოლკის დათვალიერებისას დადიანი მწყობრიდან გამოიძახა და პოლკში ჩადენილი სამეურნეო დანაშაულისათვის თავის ხელით ჩამოხსნა ფლიგელ-ადიუტანტის აქსელბანდები, ამასთანავე ბრძანა გადაეგზავნათ ბობრუისკის კაზემატში, სადაც მან 1840 წლამდე დაყო. შემდეგ დადიანს ჩამოართვეს ჩინები, ორდენები, თავადის წოდება და საცხოვრებლად გაგზავნეს ვიატკაში. ბოლოს ნება დართეს ქალაქიდან გაუსვლელად ეცხოვრა მოსკოვში. 1856 წელს ალექსანდრე II-მ დადიანს დაუბრუნა თადარიგის პოლკოვნიკის ჩინი, ორდენები, თავადის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* *ცირეკიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 251.
ტიურგოს პორტრეტი
**ან რობერ ჟაკ ტიურგო** (ფრანგ. Anne Robert Jacques Turgot დ. 1727 — გ. 1781) — ფრანგი პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი, ეკონომისტი. 1774 წელს დაინიშნა ფინანსთა მინისტრად. დაჟინებით მოითხოვა თავისუფალი ვაჭრობის განხორციელება და გაატარა მთელი რიგი რეფორმები, რომლებიც მიზნად ისახავდა ვაჭრობის და მრეწველობის განვითარებას, მაგრამ მის რეფორმებს ყოველთვის სასურველი შედეგი არ მოჰყვებოდა. 1775 წლის მოუსავლიანობის გამო მომხდარი ამბოხების შემდეგ ტიურგომ დაკარგა ნდობა ხალხში და არისტოკრატიის მოთხოვნით მეფემ იგი 1776 წელს გადააყენა. ეუთვნის ვრცელი ნაშრომი „Reflexions sur la formation et la distribution des richesses" (1776), რომელშიც გამოთქმული აქვს მოსაზრება, რომ სახელმწიფოს არსებობის საფუძველს წარმოადგენს მარცვლეული და რომ ამ საკითხს უნდა მიაპყრონ უპირველესი ყურადღება ეკონომისტებმა და ფინანსისტებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ან რობერ ჟაკ ტიურგო***

* Andrew Dickson White's *Seven Great Statesmen in the Warfare of Humanity with Unreason* (1915) @Wikiquotes
* "Anne-Robert-Jacques Turgot (1727–1781)", *The Concise Encyclopedia of Economics*, Library of Economics and Liberty (Liberty Fund), 2008,
* Turgot Page დაარქივებული 2017-02-04 საიტზე Wayback Machine.  at McMaster
* Jacques Turgot at *Catholic Encyclopedia*
* Turgot on progress and political economy
* Notice Biographique by Paulette Taïeb.
* 12 mai 1776: "Renvoi de Turgot" by *Hérodote*
* The Institut Turgot in Paris
* Turgot & 18th and 19th century Dutch economics and politics დაარქივებული 2020-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* The Brilliance of Turgot by Murray N. Rothbard.
**ალექსანდრე (ბექირბი) ციოყის ძე დედიშქელიანი** (დ. 1828, სოფელი ფარი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი — გ. 1887, ეკატერინოსლავის გუბერნიის მელიტოპოლის მაზრა, რუსეთი) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1874), ტოპოგრაფი, გეოგრაფი.

ბიოგრაფია
---------

ციოყ დადიშქელიანის ძე. დაამთავრა პეტერბურგის თავადაზნაურთა სამხედრო სასწავლებელი და მიიღო ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში ოფიცრის ჩინი. 1843 წელს დადიშქელიანი ხანგრძლივი შვებულებით სვანეთში დაბრუნდა და უფროს ძმასთან — კონსტანტინესთან ერთად ჩუბეხევის სამფლობელოს განაგებდა. 1857 წელს კონსტანტინემ მოკლა ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორი ალექსანდრე გაგარინი, ამის გამო ალექსანდრე დადიშქელიანი ირკუტსკში გადაასახლეს. თავდაპირველად იგი ბაიკალის კაზაკთა ცხენოსან ლეგიონში მსახურობდა, შემდეგ აღმოსავლეთ ციმბირის გენერალ-გუბერნატორის ნიკოლოზ მურავიოვ-ამურსკის ადიუტანტი იყო. 

გადასახლებაში ყოფნის დროს ეწეოდა მეცნიერულ მუშაობას. 1880-1884 წლებში იყო კორეაში. მას ეკუთვნის ამურის მხარის გეოგრაფიული აღწერა და კორეის გეოგრაფიული-პოლიტიკური მიმოხილვა. დადიშქელიანი მეცნიერულმა გამოკვლევებმა მაღალი შეფასება მიიღო და დაიმსახურა მთავრობის ჯილდოები: წმინდა ანას, წმინდა სტანისლავისა და წმინდა ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენები.

ლიტერატურა
----------

* *გასვიანი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 331.

* *გასვიანი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 257.
* *ავალიანი გ.*, რუსი და ქართველი ხალხების საბრძოლო თანამეგობრობის ისტორიიდან, თბ. 1967;
* *ზარდალიშვილი გ.*, გამოჩენილი ქართველი გეოგრაფები და მოგზაურები, თბ. 1966;
* Гогитидзе М. Военная элита Кавказа, I, Тб. 2007.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ანდრომედა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ანდრომედა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

პოლ გუსტავის ანდრომედე
**ანდრომედე** (ძვ. ბერძნ. Ἀνδρομέδα; ბერძ. Andromedē) — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ეთიოპიის მეფის, კეფეოსის და, მისი ცოლის, კასიოპეს ასული.. ანდრომედემ თავისი სილამაზით განარისხა პოსეიდონის ქვეშევრდომები — ნერეიდები, რომლებმაც პოსეიდონს მიმართეს და მან ეთიოპიას გველეშაპი მიუსია. გველეშაპის მოშორების ერთადერთი პირობა იყო მისთვის ანდრომედეს შეწირვა. ანდრომედე კლდეს მიაჯაჭვეს და გველეშაპს დაუტოვეს; მეფის ასული გადაარჩინა პერსევსმა, რომელიც მფრინავი სანდლებით შინ ბრუნდებოდა. მან გველეშაპს მედუზა გორგონას თავი უჩვენა და გაქვავებული ურჩხული წყალში ჩავარდა.

სქოლიო
------

1. ↑   Мифы народов мира. М. 1991-92. В 2 т. Т.1. С.82; Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М. 2001. В 3 т. Т.1. С.106
2. ↑   Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека II 4, 3-5

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ანდრომედე (მითოლოგია)***


|  |  |
| --- | --- |
| დრაკონი | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ალექსანდრე ელერდაშვილი** (დ. 16 აპრილი, 1956, თბილისი — გ. 23 მაისი, 2021) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1973 წელს დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი სპარსული ენისა და ლიტერატურის განხრით.

თანამშრომლობდა მწერალთა კავშირთან არსებულ მთარგმნელობით კოლეგიასთან. 1996 წლიდან იყო გაზეთ „ფანტაზიის" და მასთან არსებული გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი. იყო მთარგმნელთა კლუბის ხელმძღვანელი. მისი პირველი თარგმანები დაიბეჭდა სტუდენტობის პერიოდში „უნივერსიტეტის გაზეთში". თარგმნილი აქვს არა ერთი პოეტური კრებული, სადაც შესულია რუდაქის, ფირდოუსის, ხაიამის, რუმის, ფრანჩესკო პეტრარკას, უილიამ შექსპირის და სხვა პოეტთა ლექსები. გამოცემული აქვს უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (სამ ტომად), სპარსულ-ქართული ლექსიკონი, სპარსული ქრესტომათია, პოეტური თარგმანის ანთოლოგია. ქართველი პოეტები (ენციკლოპედია, 2021).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ელერდაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე ელერდაშვილის თარგმანები (პირადი ბლოგი)
* ქართველი პოეტები : (ენციკლოპედია) / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა ; რედაქტორი ვახტანგ ელერდაშვილი. თბილისი : საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა, 2021.
* ალექსანდრე ელერდაშვილი – ბიბლიოვიკი.
* ალექსანდრე ელერდაშვილი
**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ვასილიევი** (დ. 1883, პეტერბურგი — გ. 1928, იქვე) — რუსი ინჟინერ-ჰიდროლოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ტვერის გიმნაზია, ხოლო 1907 წელს პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აქვე დაიწყო მუშაობა ტრამვაის ხაზის მშენებლობაზე.

1920 წლიდან თბილისშია და მოღვაწეობს წყალთა მეურნეობის სამმართველოში ინჟინრად. შეისწავლა მდინარე ხრამი და შეადგინა მისი გამოყენების სქემა, რითაც სათავე დაუდო ხრამჰესის მშენებლობას. ორი წლის შემდეგ ზაჰესის მშენებლობაზე ხელმძღვანელობს ელექტრომექანიკურ განყოფილებას. მშენებლობის დამთავრებისთანავე აწინაურებენ რიონჰესის მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. გამოცდილი სპეციალისტი პარალელურად ამიერკავკასიის საგეგმო კომიტეტის კონსულტანტია ელექტროფიკაციის საკითხებში. 

1922 წლიდან ა. ვასილევი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა უნივერსიტეტში და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1926 წელს აირჩიეს პროფესორად. იგი ელექტრონიკის დარგში რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ვარვარა აბელის ასული ბაირამაშვილი** (დ. 16 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 21 აგვისტო, 1982, იქვე).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 145, თბ. 1994
**ამალია ცვაიბრიუკენ-ბირკენფელდელი** (გერმ. Amalie von Zweibrücken-Birkenfeld; დ. 10 მაისი, 1752, მანჰაიმი, გერმანია — გ. 15 ნოემბერი, 1828, დრეზდენი, გერმანია) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის მეფე მაქსიმილიან I-ის და. საქსონიის დედოფალი 1769-1827 წლებში და ვარშავის ჰერცოგინია 1807-1815 წლებში როგორც ფრიდრიხ ავგუსტ I-ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ამალია 1769 წელს
ამალია დაიბადა 1752 წლის 10 მაისს მანჰაიმში. იგი იყო მთავარ ფრიდრიხ მიხაილ ცვაიბრიუკენ-ბირკენფელდელისა და მისი მეუღლის, პფალცგრაფინია მარია ფრანცისკა ზულცბახელის შუათანა ქალიშვილი. მისი უმცროსი ძმა, მაქსიმილიან I შემდეგში ბავარიის მეფე გახდა.

1769 წლის 29 იანვარს ამალია ცოლად შერთეს საქსონიის კურფიურსტ ფრიდრიხ ავგუსტ I-ს. 1806 წელს საფრანგეთის იმპერატორმა ნაპოლეონმა მოკავშირეობისა და ერთგულებისათვის მის ქმარს საქსონიის მეფის წოდება მისცა, რითაც ამალია დედოფალი ხდება. მომდევნო წელს ნაპოლეონმა ასევე მათ მისცა პოლონეთის მიწებზე შექმნილი ვარშავის საჰერცოგოს ტახტიც. 

ქორწინებაში დედოფალმა ამალიამ ოთხი ბავშვი გააჩინა, რომელთაგანაც მხოლოდ ერთმა გოგონამ მიაღწია სრულწლოვანებამდე, რაც რეალურად უმემკვიდრეობას ნიშნავდა, რამეთუ გერმანულ სამთავროებში ჯერ ისევ სალიკური სამართალი მოქმედებდა, რომლის მიხედვითაც ქალს არ შეეძლო ტახტზე ასვლა. აღსანიშნავია, რომ მას შემდეგ, რაც მისი მაზლის ცოლი, პრინცესა კაროლინა პარმელი დაიღუპა, სწორედ დედოფალმა ამალიამ და მისმა მეორე მაზლის ცოლმა, ერცჰერცოგინია მარია ტერეზია ავსტრიელმა იკისრეს მისი ობლების აღზრდა. ცნობილია ისიც, რომ რძლები ბავშვებს დიდი სიმკაცრითა და პასუხისმგებლობით ეპყრობოდნენ.

1827 წლის 5 მაისს ამალია დაქვრივდა, რის შემდეგაც ტახტს მისი მაზლი ანტონი იკავებს. ამ ამბიდან წელიწადნახევარში, 1828 წლის 25 ნოემბერს ამალია ცვაიბრიუკენ-ბირკენფელდელი 76 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალეს დრეზდენში, მეუღლის გვერდით.

შვილები
-------

1. მკვდარშობილი ბავშვი (1771);
2. მკვდარშობილი ბავშვი (1775);
3. მარია ავგუსტა (1782-1863), გარდაიცვალა გაუთხოვარი;
4. მკვდარშობილი ბავშვი (1797);

ლიტერატურა
----------

* Justin C. Vovk: In Destiny's Hands: Five Tragic Rulers, Children of Maria Theresa (2010)
* Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 94.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქსონიის დედოფლები |
| --- |
|  |
| 
* ამალია ცვაიბრიუკენ-ბირკენფელდელი *(1806–1827)*
* მარია ტერეზია ავსტრიელი *(1827)*
* მარია ანა ბავარიელი *(1836–1854)*
* ამალია ავგუსტა ბავარიელი *(1854–1873)*
* კაროლა ვაზა *(1873–1902)*
 |

 |