recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
დაკიელთა სამეფო ბურებისტას მმართველობისას ძვ.წ. 82 წელი
**დაკია** (ლათ. Dacia) — ისტორიული მხარე რომის იმპერიის დროს, რომელიც ტისს, დუნაის, დნესტრსა და კარპატებს შორის იყო მოქცეული.

ამ ქვეყნის მცხოვრებთ, ჩვეულებრივ, თრაკიულ-გეტურ ტომებს მიაკუთვნებენ. რომის საზღვრებზე ხშირი თავდასხმების (დეცებალის მფარველობის ქვეშ იმპერატორ დომიციანეს დროს) გამო მათ ტრაიანესთან გამანადგურებელი ბრძოლა მოუხდათ. ორმა ლაშქრობამ (101-102 და 105-107 წლებში) დაკები გატეხა. მათი მთავარი ქალაქი სარზეგეტუზა რომაელებმა აიღეს, ქვეყნის დიდი ნაწილი კი იმპერიის ფარგლებში მოაქციეს.

რომის ბატონობის ქვეშ დაკია თავიდან აყვავდა და ტრანსილვანიის მთებში ოქროს საბადოების სიმრავლით განსაკუთრებული მნიშვნელობაც მოიპოვა. თავისუფალი დაკები ქვეყნის მხოლოდ აღმოსავლეთ მხარეში იყვნენ დარჩენილნი. III ასწლეულის შუა ხანებიდან დაკიაში გერმანელებმა იწყეს ჩასახლება. 270 წელს აურელიუსმა დაკია ბედის ანაბარა მიატოვა, რომის ჯარი დუნაიზე ხიდით გადაიყვანა მიუზიის პროვინციის შუაგულში. ამის მერე ამ მხარეს Dacia ripensis (სანაპირო დაკია) და Dacia mediterranea (ხმელთაშუა დაკია) ეწოდა.

ბოლო დროს თანამედროვე რუმინელების წარმოშობის შესახებ გაცხოველებული კამათი მიმდინარეობს, რომელთაც ადრე ყველა რომანიზებული დაკების შთამომავლებად მიიჩნევდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დაკია***

* პტოლემეოსის *გეოგრაფია*, III წიგნი, V თავი
* UNRV დაკიის სტატია
* www.fectio.org.uk - დაკიურ გვიან რომაული სამხედრო სტანდარტები
* www.stoa.org/trajan დაარქივებული 2004-10-11 საიტზე Wayback Machine.  - დაკიური ომი
* დაკია მონეტებზე.
* დაკიური მონტები
* 

**ბოლშაია-კირსანოვკის სამების ტაძარი** (რუს. Троицкий храм) — მართლმადიდებლური ტაძარი მატვეევო-კურგანის რაიონის სოფელ ბოლშაია-კირსანოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1802 წელს. 

ეკლესიის მისამართი: 346989, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მატვეევო-კურგანის რაიონი, სოფელი ბოლშაია-კირსანოვკა, მშვიდობის ქუჩა № 24.

ისტორია
-------

პირველი ტაძარი სოფელ ბოლშაია-კირსანოვკაში ააგეს 1802 წელს. სამების ტაძარი ააგეს მემამულე გენერალ-მაიორ ხრისანფ კირსანოვის ფიანანსებით. შედეგად აშენდა დიდი ქვის, შელესილი ეკლესია. ეკლესიის სიგრძე სამრეკლოს ჩათვლით იყო 28 მეტრი. კანკელი იყო 7,8 სიგანისა და 12 მეტრის სიმაღლის. ეკლესიას ჰქონდა ერთადერთი გუმბათი. ეკლესიის სამრეკლო ააშენეს 1882 წელს. მას ჰქონდა ორი იარუსი, მისი სიმაღლე იყო 11 მეტრი. 

1898 წელს ააშენეს ერთსართულიანი კელია და ქვის ფარდული. 1902 წელს ეკლესიისათვის ააშენეს ქვის სადარაჯო, გადახურული თუნუქით. ერთსართულიან საეკლესიო შენობაში 1867 წელს გახსნეს საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 1869 წელს აქვე გაიხსნა სამრევლო სასოფლო სასწავლებელი. 

XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესია დაანგრიეს. დანგრეული ტაძრის ადგილზე ააგეს ზოგადსაგანმანათლებლო საშუალო სკოლა. დიდი ხნის განმავლობაში სოფელში არ იყო მართლმადიდებლური ტაძარი.

1991 წელს ადგილობრივი მაცხოვრებლების თხოვნით, გამოყვეს მიწის ნაკვეთი ახალი ტაძრის მშენებლობისათვის. გამოყოფილი ადგილი მდებარეობდა ძველი, დანგრეული ეკლესიის მახლობლად. დაიწყო სამრევლო ცხოვრების აღორძინება. ეკლესიის აღდგენის სამუშაოები თავის თავზე აიღო სოფლის მაცხოვრებელმა ფილიპ ხიზუნოვმა. მისი ძალისხმევით ჩაასხეს ტაძრის ფუნდამენტი, ამოიყვანეს კედლები. მაგრამ ფილიპ ხიზუნოვი ტაძრის დასრულებამდე გარდაიცვალა, რამაც გამოიწვია ეკლესიის მშენებლობის გაჭიანურება 15 წლით.

2010 წელს მშენებლობა გაგრძელდა, დააყენეს ახალი ფანჯრები, კარები. ტაძრის მშენებლობა გრძელდება დღემდე. 

ამჟამად სამების ტაძრის წინამძღვარია ნიკოლაი გუროვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Троицкий храм
* Приход храма Святой Троицы села Большая-Кирсановка
* Троицкий храм[*მკვდარი ბმული*]
**ბოლშეოხტინსკის ხიდი** (რუს. Большеохтинский мост) — ორიგინალური დიზაინის მქონე ხიდი, რომელიც გადებულია მდინარე ნევაზე, სანქტ-პეტერბურგში. ხიდის სიგრძე 334 მეტრია, სიგანე კი — 23 მეტრია. 1917 წლამდე ხიდი ატარებდა პეტრე I-ის სახელს, ხოლო 1917 წლიდან 1956 წლამდე ხიდი ბოლშეოხტინსკის სახელით იყო ცნობილი.

ისტორია
-------

მდინარე ოხტის მახლობლად ხიდის აშენების თავდაპირველი იდეა 1829 წელს გაჩნდა. სანქტ-პეტერბურგის შექმნამდეც კი, ოხტა დასახლებული ადგილი იყო და ნელ-ნელა ქალაქის ზრდასთან ერთად სწრაფად გაიზარდა მისი დიდი სამრეწველო ცენტრიც. აქ იყო სამრეწველო და გემთსაშენი ქარხნები. თუმცა, XIX საუკუნეში, ოხტის რაიონი არ იყო ოფიციალურად სანქტ-პეტერბურგის ნაწილი. ხიდი მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო ინდუსტრიის განვითარების საქმეში, ამიტომ ნიკოლოზ I-მა ხიდის აშენების ბრძანება გასცა და იგი შეიყვანა სტრატეგიული ქალაქის განვითარების გეგმის ნაწილში. თუმცა იმ დროს საჭირო თანხები ვერ გამოიყო და პროცესი შეჩერდა. 

შემდეგ ხიდის მშენებლობის შესაძლებლობა 1860 წელს გაჩნდა, როდესაც იმპერატორმა დაამტკიცა გადაწყვეტილება ოხტის რაიონის სანქტ-პეტერბურგში გაწევრიანების შესახებ. ქალაქის დუმამ საერთაშორისო კონკურსი გამოაცხადა, ხიდის ასაშენებლად. კონკურსში, სულ 16 პროექტი იქნა მიღებული, აქედან გამოვლინდა გამარჯვებული - ნიკოლაევის საინჟინრო აკადემიის პოლკოვნიკ გრიგოლ კრივოშეინისა და სამხედრო ინჟინერ ვლადიმირ აპშიკოვის პროექტი, მაგრამ გამარჯვებულის შერჩევის შემდეგაც კი, მუშაობა დიდხანს არ დაწყებულა.

1907 წლის 24 სექტემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება ხიდის მშენებლობის შესახებ. ხიდის საძირკველის ჩაყრის ოფიციალური ცერემონიალი 1909 წლის 26 ივნისს გაიმართა - სწორედ ამ დროს აღინიშნა პოლტავის ბრძოლის 200 წლის იუბილე. აქედან გამომდინარე ხიდს - იმპერატორ პეტრე დიდის სახელი მიენიჭა.

დღეს ადგილობრივები ამ ხიდს პეტრე დიდისა და ბოლშეოხიტინსკის ხიდის სახელით მოიხსენიებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Петра Великого (Большеохтинский) мост (in Russian)
**ბოგდან (ბახჩო) ზაქარიას ძე ქობულოვი** (დ. 1 მარტი, 1904, თბილისი, — გ. 23 დეკემბერი, 1953, მოსკოვი) — საქართველოს სსრ და საბჭოთა კავშირის სპეციალური სამსახურების მოხელე, გენერალ-პოლკოვნიკი (1945), სტალინური რეპრესიების ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე; წარმოშობით თბილისელი სომეხი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის გიმნაზია (1921). მსახურობდა წითელ არმიაში (1921-1922), საქართველოს „ჩეკაში" (საგანგებო კომისია, 1922-1926), შემდეგ — ამიერკავკასიის სფსრ და სსრკ „გეპეუში" (სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველო). 1925 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1930-იან წლებში გახდა ლავრენტი ბერიას უახლოესი გარემოცვის წევრი და სარგებლობდა მისი მფარველობით. 1937-1938 წლებში იყო საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე, 1941-1943 წლებში — სსრკ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე, 1941 და 1943-1945 წლებში — სსრკ სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისრის მოადგილე, 1946-1952 წლებში — საზღვარგარეთ საბჭოთა ქონების მთავარი სამმართველოს (ГУСИМЗ) უფროსი, 1953 წელს — სსრკ შინაგან საქმეთა მინისტრის I მოადგილე. არჩეული იყო საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს (1938–1946) და სსრკ II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს (1946-1950) დეპუტატად. 

ქობულოვი აქტიურად მონაწილეობდა სტალინის მმართველობის დროს მასობრივ რეპრესიებში. 1937-1938 წლებში მხოლოდ მისი თავმჯდომარეობის დროს, საქართველოს სსრ შინსახკომის „განსაკუთრებულმა სამეულმა" 1233 ადამიანს გამოუტანა დახვრეტის განაჩენი; გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სისასტიკით დაკავებულების მიმართ. 1940-იან წლებში ქობულოვი იყო ჩრდილოეთ კავკასიიდან და ყირიმიდან ხალხთა მასობრივი დეპორტაციის, ტერიტორიების „ანტისაბჭოთა ელემენტებისგან" გაწმენდის ოპერაციების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1953 წლის 27 ივნისს ქობულოვი ბერიასთან ერთად დააპატიმრეს ჯაშუშობისა და ხელისუფლების ხელში ჩაგდების მიზნით შეთქმულების მოწყობის ბრალდებით, 23 დეკემბერს მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა და იმავე დღეს დახვრიტეს. შემდგომში რეაბილიტაციაზე უარი ეთქვა. დახვრიტეს ასევე მისი უმცროსი ძმა ამაიაკ ქობულოვი.

ლიტერატურა
----------

* Петров Н. В. Скоркин К. В. Кто руководил НКВД, 1934—1941 : справочник / Под ред. Н. Г. Охотина и А. Б. Рогинского. — М.: Звенья, 1999. — ISBN 5-7870-0032-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბოგდან ქობულოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლქვი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ხახვის ბოლქვები
**ბოლქვი** (ლათ. bulbus) — მცენარის სახეცვლილი ყლორტი. შედგება განვითარება დაუსრულებელი, დამოკლებული ღეროსაგან (ძირისაგან) და მასზე მჭიდროდ განლაგებული მრავალი ხორცოვანი ფოთლოსაგან (ქერქლისაგან), რომელიც სავსეა წყლითა და სამარაგო საკვები ნივთიერებებით. ქერქლები ზოგჯერ ვიწროა და კრამიტისებურად განლაგებული (მაგ. შროშანი) ან ფართოა და ერთმანეთზე მჭიდროდ მიჯრილი (მაგ. ხახვი, სუმბული). 

ბოლქვის ძირის წვერის კვირტიდან ან ბოლქვის ქერქლის უბის კვირტიდან ვითარდება მიწისზედა საყვავილე ყლორტი, ძირის ქვედა ნაწილიდან კი დამატებითი ფესვები გამოდის. ბოლქვის ქერქლის უბის კვირტიდან ყოველწლიურად ერთი ან რამდენიმე შვილეული ბოლქვი ანუ ბოლქვის კბილი წარმოიქმნება (მაგ. ნიორი). ბოლქვი ახასიათებს ძირითადად შროშანისებრთა და ამარილისისებრთა ოჯახის მცენარეებს. მისი საშუალებით მცენარე ადვილად ეგუება არახელსაყრელ პირობებს — განსაკუთრებით გვალვას და მრავლდება ვეგეტატიურად. ზოგჯერ წარმოიქმნება მიწისზედა ბოლქვები ანუ ბოლქვაკები, რომლებიც ვითარდება ყვავილედში (ნიორი, ხახვი) ან ფოთლის უბის კვირტებში (ზოგიერთი შროშანი).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 457.
**ბობო-დიულასო** (ფრანგ. Bobo-Dioulasso) — ქალაქი ბურკინა-ფასოში, ზემო აუზების რეგიონის უეს დეპარტამენტში.

საერთო ინფორმაცია
-----------------

ბობო-დიულასო — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მეორე ქალაქია. მდებარეობს ბურკინა-ფასოს სამხრეთ-დასავლეთში, დაახლოებით 350 კმ-ში უაგადუგუდან, ქვეყნის ყველაზე უფრო მეტად ნაყოფიერ ნაწილში, რასაც ქვეყნის ეკონომიკისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს. ამას გარდა, ბობო-დიულასო მდებარეობს მალისთან და კოტ-დ’ივუართან სავაჭრო გზების გადაკვეთაზე. კლიმატი — რბილი. ქალაქის მერი (2011 წლის ივნისისთვის) — სალია სანუ.

ქალაქი *სიას* სახელით დაარსდა XV საუკუნეში. 1897 წელს ის დაიკავა საფრანგეთმა და შეიყვანა კოლონია საფრანგეთის დასავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში. 1932 წლიდან 1947 წლის ჩათვლით პერიოდში შედიოდა სპილოს ძვლის ნაპირის კოლონიაში.

ბობო-დიულასო დასავლეთ ბურკინა-ფასოს მსხვილი სამრეწველო და სავაჭრო ცენტრია. აქ აწარმოებენ ელექტროხელსაწყოებს, ტექსტილს, სასურსათო პროდუქციას, სასმელებს, თამბაქოს ნაწარმს და სხვა. ქალაქში ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი და უნივერსიტეტი. რკინიგზა მას აკავშირებს უაგადუგუსთან და აბიჯანთან. ბობო-დიულასო კათოლიკური საეპისკოპოსოს ცენტრია.

მოსახლეობა
----------

2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 555 128 ადამიანს.

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

| 1985 | 1996 | 2005 | 2006 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 228 668 | 309 771 | 390 768 | 435 543 | 555 128 |

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ქალაქის ღირსშესანიშნაობებიდან შეიძლება აღინიშნოს 1880 წლის მეჩეთი, მჭედლების ტრადიციული კვარტალი, რეგიონალური მუზეუმი.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* მაროკოს დროშამაროკო, ფესი
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი, შალონ-ან-შამპანი
* მალის დროშამალი, ბამაკო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბობო-დიულასო დაარქივებული 2019-04-10 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
* ბობო-დიულასოს ინტერნეტ-პორტალი დაარქივებული 2010-07-26 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
* ბურკინა-ფასოს მუნიციპალიტეტების ასოციაცია დაარქივებული 2010-01-18 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)

სქოლიო
------

1. ↑  Bobo Dioulasso, Burkina Faso Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-02-01.
2. ↑  Le Conseil Municipal. Ville de Bobo-Dioulasso.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-13. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
3. ↑  Bobo Dioulasso. World Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-12. ციტირების თარიღი: 2013-02-07.
**ბენ-ნევისი** (ინგლ. Ben Nevis) — კუნძულ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესი მწვერვალი გრამპიანის მთების დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს შოტლანდიაში. სიმაღლე 1344 მ. აგებულია გრანიტებით, ანდეზიტებითა და ფიქლებით. აქვს ბრტყელი ზედაპირი, რომელიც დაფარულია მთის მდელოებით. მწვერვალი ხშირად ღრუბლებში და ნისლშია გახვეული.

ბენ-ნევისი ძველი გიგანტური ვულკანის ნაშთია. წარსულში მოქმედი, ამჟამად კი ჩამქრალი ვულკანია. სამხრეთი კალთები დამრეცია, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე არის ფლატე, რომლის სიმაღლეა დაახლოებით 460 მ. ფერდობების დაჩრდილულ ნაპრალებში მთელი წლის განმავლობაში თოვლნარია. ბენ-ნევისის სიახლოვეს კლიმატი მკაცრია. მწვერვალზე არის მეტეოროლოგიური ობსერვატორია. პირველად მწვერვალი დაიპყრო ჯეიმზ რობერტსონმა 1771 წლის 17 აგვისტოს.

ბენ-ნევისი შოტლანდიურ-გელურ ენაზეა „Beinn Nibheis". ამავე დროს, „Beinn" გელური სიტყვაა და „მთას" ნიშნავს, ხოლო „Nibheis" სხვადასხვაგვარად აღიქმება, მაგრამ ჩვეულებრივ, ითარგმნება როგორც „ბოროტი" ან „შხამიანი". „Beinn Nibheis" ალტერნატიული ინტერპრეტაციის მიხედვით წარმოსდგება „beinn nèamh-bhathais"-გან, სადაც „nèamh" „ზეცებს", „ღრუბლებს", ხოლო „bathais" „ადამიანის თავის მწვერვალს" ნიშნავს. კელტურად ბენ-ნევისი „თოვლიან მთას" ნიშნავს. ადგილობრივი მოსახლეობა მთას შემოკლებით „ბენს" უწოდებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბენ-ნევისი"** ვიკისაწყობში.
* ბენ-ნევისი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ბენ-ნევისი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
**ბაიონა** (ფრანგ. Bayonne [bajɔn]; ოქსიტ. Baiona [baˈjunɔ]; ბასკ. Baiona [baiona]; ესპ. Bayona) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, ატლანტური პირენეების დეპარტამენტში, მდინარეების ადურისა და ნივის შესართავთან. 51 228 მცხოვრები (2017). ძირითადად დასახლებულია ბასკებით. სამდინარო და საზღვაო პორტი ბისკაის ყურეში. სატრანსპორტო კვანძი.

დაარსდა რომაული გამაგრებული დასახლების ადგილზე კელტური დასახელებით **ლაპურდუმი** (Lapurdum, Laburdum); სახელი „ბაიონა" პირველად 1059–1061 წლებში იხსენიება. 1154 წლიდან ინგლისის მეფეთა მფლობელობაში იყო, 1451 წლიდან — საფრანგეთის შემადგენლობაში. შემონახულია საფორტიფიკაციო ნაგებობების ნაშთები — რომაული, შუა საუკუნეებისა და XVII საუკუნის. წმინდა მარიას გოტიკური ტაძარი (მშენებლობა 1258 წელს დაიწყო; XV–XVI საუკუნეში დასრულდა) მასთან მომიჯნავე XIII საუკუნის კლუატრით. ძველი (XI ს.) და ახალი (XII ს.) ციხე-დარბაზები, XVII საუკუნის ფახვერკიანი საცხოვრებელი სახლები. მუზეუმები: ბასკური (XVI საუკუნის შენობაში), ლ. ბონის (ბაიონელი პიროვნების; დასავლეთევროპული ფერწერა და ბონის ქმნილებები). განვითარებულია საავიაციო და ქიმიური მრეწველობა. ბაიონის სიახლოვესაა კურორტი ბიარიცი.

ლიტერატურა
----------

* *Goyhénètche M.* Bayonne: guide historique. Donostia, 1986;
* *Middleton K.* Bayonne. Dover, 1995.

სქოლიო
------

1. 1 2  Populations légales 2017. INSEE. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2020.
2. 1 2  *ელერდაშვილი ა.*, ბაიონა // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
3. 1 2  *Аксёнова Л. А.* БАЙОННА // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М. 2005. — стр. 665.
გუტაბი
**გუტაბი** ან **კუტაბი** (აზერ. Qutab) — აზერბაიჯანული ცომეული კერძი, რომელიც თავისი ფორმით წარმოადგენს წვრილ და თხელ ნახევარმთვარის ფორმის ღვეზელს ცომისგან და შიგთავსისაგან. შიგთავსად ხშირად გამოიყენება ხორცი, მწვანილი, გოგრა, ბროწეული, ყველი, ხახვი. გუტაბებს ძირითადად ამზადებენ შემოდგომასა და გაზაფხულზე. ძირითადად მათ ამზადებენ გაზაფხულზე. ხორცეული შიგთავსისათვის იყენებენ ცხვრის ხორცს (ან მის შიგნეულობას), ადრე გუტაბებს ასევე აქლემის ხორცისგანაც აკეთებდნენ. უილიამ პახლიობკინი თავისი „ჩვენი ხალხების ეროვნული სამზარეულოს" წიგნის „აზერბაიჯანული სამზარეულოს" თავში აღნიშნავს კუტაბების დამზადების ტრადიციას ისეთ მსხვილ ქალაქებში, როგორებიცაა ბაქო, შემახა, განჯა.

სქოლიო
------

1. ↑  *Р. И. Бабаева, М. И. Атакишиева.* Народы Азербайджанской Советской Социалистической Республики. **Азербайджанцы**. Пища  / Под редакцией Б.А.Гарданова, А.Н.Гулиева, С.Т.Еремяна, Л.И.Лаврова, Г.А.Нерсесова, Г.С.Читая, Народы мира. Этнографические очерки: Издательство Академии наук СССР, 1962, ტ. 2, გვ. 129.
გასხივოსნების სტუპა, ბენალმადენა
**გასხივოსნების სტუპა** არის ევროპაში უდიდესი სტუპა (33 მეტრის) ბენალამდენაში, ანდალუსიის რეგიონში, ესპანეთი. გაიხსნა 2003 წლის 5 ოქტომბერს და იყო დიდი ბუდისტი ოსტატის - ლოპონ ცეჩუ რინპოჩეს ბოლო პროექტი.

ბუდიზმში, სტუპა არის მონუმენტი, რომელიც განასახიერებს მშვიდობას, აყვავებასა და ჰარმონიას, ასევე გამოიყენება მედიტაციისთვის. *გასხივოსნების სტუპა* (ტიბ: *ჩან ჩუბ ჩორტენ*) განასახიერებს ბუდდჰა შაკიამუნის გასხივოსნებას. სტუპის შიგნით უზარმაზარი სამედიტაციო დარბაზია, რომელიც ტიბეტური ბუდიზმისა და ჰიმალაური კულტურის გამოფენებისთვისაც გამოიყენება. სამედიტაციო ოთახის კედლები ისტორიული ბუდდჰა შაკიამუნის ცოვრების სცენებითაა მოხატული.

სტუპა გახსნა მ.უ. კუნსიკ შამარ რინპოჩემ, ტიბეტური ბუდიზმის *კარმა კაგიუს* სკოლის მეორე უმთავრესმა მასწავლებელმა. ასევე ესწრებოდა ბჰუტანის სამეფოს მინისტრი - ლომპო სანჯე ნგოდუპი, ოლე ნიდაჰლი და ბენალმადენის მერი - ენრიკე ბოლინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბენალმადენის გასხივოსნების სტუპის საიტი
* ბენალმადენის სტუპის ფოტოები, ესპანეთი დაარქივებული 2007-08-24 საიტზე Wayback Machine.
* ბენალმადენის სტუპა Google Maps-ზე
**ბაჰლის ციხესიმაგრე** (არაბ. بهلاء‎قلعة) — ისტორიული ციხესიმაგრე ომანის მთიანეთში. მიეკუთვნება XIII-XIV საუკუნეებს, როდესაც ყვაოდა ბაჰლას ოაზისი, ბანუ ნებჰანის ტომის მმართველობის ქვეშ.

ციხესიმაგრე ნაშენებია ალიზით და საძირკვლიდან მისი სიმაღლე 165 ფუტს შეადგენს. მის სიახლოვეს მდებარეობს XIV საუკუნის პარასკევის მეჩეთი მოქანდაკებული მიჰრაბით. 1987 წლამდე ის აღუდგენელი, ღია და დაზიანებული იყო. ამავე წელს, იუნესკომ ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა, მაგრამ უკვე 1988 წელს, საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა.

1990-იანი წლებიდან იწყება აღდგენითი სამუშაოები, რაშიც 1993-1999 წლებში, ომანის მთავრობამ 9 მლნ აშშ დოლარი დახარჯა. მთელი ამ წლების განმავლობაში, ის ხარაჩოებში ჩასმული და ტურისტთათვის დახურული რჩებოდა. 2004 წელს, იგი საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლთა სიიდან ამოიღეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* WHC UNESCO official site
* Bahla Fort - A Virtual Experience დაარქივებული 2020-11-13 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ომანში ომანის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბაჰლას ციხესიმაგრე  · არქეოლოგიური ძეგლები -  ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი  · საკმევლის მიწა  · აფლაის ირიგაციული სისტემა  · უძველესი ქალაქი ქალჰატი |  |

 |
„ვარსკვლავური ომების" წინარეისტორიის ტრილოგიის ბოქს-სეტის რამდენიმე ასლი.
**ბოქს-სეტი** (ინგლ. box set) — ტერმინი, რომლითაც აღინიშნება რამდენიმე ნივთისგან შემდგარი კომპლექტი. ხშირად იგულისხმება წიგნების, მუსიკალური ჩანაწერების ფილმების თუ სატელევიზიო პროგრამების კრებული, რომელიც შეკრულია ერთ სასაჩუქრე ყუთში.

სასაჩუქრე ყუთი აგრეთვე შეიძლება იყოს ციფრული სახის.

ბოქს-სეტის გამოცემის ინიციატორი ხდება თავად კომპანია, რომელსაც ესა თუ ის შემოქმედი (მწერალი, მუსიკოსი) ან კინოფრენჩაიზი ექვემდებარება, თუმცა ხშირად მისი ინიციატივით ინტერესდება, მაგალითად, შემსრულებელი. როდესაც EMI-მ გადაწყვიტა პინკ ფლოიდის კამპანიის *Why Pink Floyd...?* ჩატარება და გამოსცა რამდენიმე სასაჩუქრე ყუთი ჯგუფის იშვიათი ჩანაწერებით, სარეკლამო კამპანიაში ნაწილობრივ მონაწილეობდნენ მუსიკოსებიც.

ტიპები
------

### მუსიკა

მუსიკასთან დაკავშირებული გამოცემები რამდენიმე სახის არის. ხშირად, განსაკუთრებით უკანასკნელ წლებში, გამოდის მუსიკალური ალბომის გამოცემიდან საიუბილეო წელთან დაკავშირებული ვერსიები, რომლებშიც შედის როგორც ორიგინალური ალბომი (ან მისი ახალი რემასტერი ან რემიქსი, ასევე დამატებითი დისკები. ესენია CD-ები, DVD-ები, Blu-ray დისკები ან გრამფირფიტები, რომლებშიც შეტანილია სტუდიური გამოუყენებელი მასალა, ცნობილი სიმღერების დემო-ვერსიები, საკონცერტო ჩანაწერები (როგორც აუდიო, ასევე ვიდეო), სპეციალური ახალი მიქსები, რემიქსები, ალტერნატიული ვერსიები და სხვა მასალა. 

მეორე სახის ბოქს-სეტი შეიძლება გამოიცემოდეს თავად პირველი გამოცემის პარალელურად და იყოს სასაჩუქრე ყუთი, რომელშიც, კვლავ, შეტანილია იგივე მასალა, რაც საიუბილეო ბოქს-სეტში, რემასტერის გარდა.

კლასიკური მუსიკის ჩანაწერების მატარებელი ბოქს-სეტი შეიძლება შეიცავდეს კომპოზიტორის შემოქმედების სრულ კრებულს, ინტერპრეტაციებს, რომლებსაც ასრულებს სხვადასხვა მუსიკოსი.

გამოცემებს ხშირად ერთვის პოსტერები, ფოტოსურათები, ფოტოალბომები და სხვა გრაფიკული მასალა.

### ვიდეო

DVD და Blu-ray ფორმატების კინო, სატელევიზიო და სხვა ტიპების ბოქს-სეტები შეიცავენ:

* ფილმის ან სატელევიზიო ეპიზოდის ორიგინალურ ან გაფართოებულ ვერსიას (პირველის შემთხვევაში ამოჭრილი ან გამოუყენებელი სცენები ხშირად წარმოდგენილია დამატებითი მასალების განყოფილებაში)
* ინტერვიუებს რეჟისორებთან და შემქმნელთა გუნდის წევრებთან (მაგალითია პიტერ ჯექსონის „ბეჭდების მბრძანებლის" ბოქს-სეტები, მრავალსაათიანი დოკუმენტური მასალით).
* კადრირებებს, პერსონაჟების დიზაინებს
* დოკუმენტურ მასალას საუნდტრეკული მასალის შექმნის შესახებ და სხვა სახის ვიდეოებს

მუსიკალური ვიდეო, როგორიც არის საკონცერტო ჩანაწერი ან დოკუმენტური ფილმი მუსიკალური შემსრულებლის შესახებ, შეიცავს კონცერტის ძირითად ჩანაწერს, დამატებით საკონცერტო ვიდეოებს, მუსიკალურ ვიდეოებს, ინტერვიუებს და სხვა მასალას.

### წიგნები

წიგნების კომპლექტები, რომლებიც შეადგენენ ერთი სიუჟეტური ხაზის ნაწილს, ან უბრალოდ წარმოადგენენ მწერლის შემოქმედებას, ხშირად გამოიცემა ბოქ-სეტების სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Super Deluxe Edition – ახალი მუსიკალური ბოქს-სეტების მიმოხილვა

სქოლიო
------

1. ↑  Hotboxedbooks.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-02. ციტირების თარიღი: 2017-11-29.
**ბოქსიორი** (გერმ. Deutscher Boxer) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში 1850-იან წლებში.

ბოქსიორების წინაპრებს, ბელენბეიზერებს, გერმანიაში და ნიდერლანდებში შველზე და ტახზე სანადიროდ იყენებდნენ. თანამედროვე ბოქსიორი მიიღეს დანციგის და ბარბეტის ბულენბეიზერების შეჯვარებით სხვა ბავარიულ და უცხოურ ჯიშებთან. ხმაურიანი, თავდაჯერებული ბოქსიორი 100 წლის წინ გერმანიაში გაჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოქსიორების ზომები სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაა, ყველა მათ ერთნაირი ხასიათი აქვს — ეს არის აქტიური, ძლიერი და მხიარული ცხოველი. ბოქსიორი იდეალური ძაღლია ოჯახში ცხოვრებისთვის, მაგრამ თავისი, ლეკვისთვის დამახასიათებელი ყოფაქცევის (რომელსაც იგი მთელი ცხოვრების მანძილზე ინარჩუნებს) და შედარებით დიდი ზომების გამო ზოგჯერ არეულობა შეაქვს სახლში.

ეს დაკუნთული, საშიში შესახედაობის ძაღლი სახლის არაჩვეულებრივი დამცველია და ამავე დროს ბავშვების მიმართ ალერსიანობით გამოირჩევა. ბოქსიორის შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური (თეთრით), ვეფხვისებრი შეფერილობის. ბალანი მოკლე, მბზინავი და გლუვია. დანაოჭებული წარბები დაძაბული ყურადღების შთაბეჭდილებას ტოვებს. ფეხები სწორია და ძლიერი. შავი ცხვირი ოდნავ ზევით არის აპრეხილი. შავად შეფერილი დრუნჩი საეთო ფონზე მკაფიოდ გამოირჩევა. ბოქსიორი კარგად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და ცხელ კლიმატს. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს, ადვილად იწვრთნება. ცუდად ეგუება ცივ კლიმატს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოქსიორი***

* ბოქსიორი (ინგლისური)
**გუსტავ ჰუსაკი** (ჩეხ. Gustáv Husák; დ. 10 იანვარი, 1913, დუბრავკა, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 18 ნოემბერი, 1991, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკის უკანასკნელი პრეზიდენტი 1975-1989 წლებში. ეროვნებით სლოვაკი. 

დაიბადა მუშის ოჯახში. 16 წლისა გახდა ახალგაზრდა კომუნისტური ორგანიზაციის წევრი. 1933 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრია. მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოდიოდა მარიონეტი სლოვაკეთის ფაშისტური მთავრობის წინააღმდეგ. დააპატიმრეს ოთხჯერ. ამ ყველაფრის ფონზე გაუგებარია მისი მეგობრობა სლოვაკეთის ფაშისტ ლიდერ ალექსანდრე მახთან და კატინში ერთად გამგზავრება. ამის შესახებ ჰუსაკმა შემდეგ განაცხადა რომ მახმა იგი დააშინა. 1948 წლის კომუნისტური გადატრიალების შემდეგ დაიწყო მისი კარიერული აღმასვლა, თუმცა 1950 წელს დაადანაშაულეს „ბურჟუაზიულ ნაციონალიზმში" და 1951 წლის თებერვალში დააპატიმრეს. 1954 წელს მიუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა, დანაშაული არ უღიარებია. სასჯელს იხდიდა ალექსანდრე მახთან და სხვა ფაშისტ დამანშავეებთან ერთად. 1960 წელს პრეზიდენტმა ნოვოტნიმ შეიწყალა, ხოლო 1963 წელს მოხდა მისის სრული რეაბილიტაცია. 

1969 წელს გახდა კომპარტიის პირველი, ხოლო 1971 წელს გენერალური მდივანი. ჰუსაკის პოლიტიკურმა კურსმა მიიღო „ნორმალიზაციის" სახელი. 1987 წელს დატოვა გენერალური მდივნის თანამდებობა, თუმცა შეინარჩუნა პრეზიდენტობა. ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ მარიან ჩალფას დაავალა ახალი მთავრობის ფორმირება და გადადგა. ახალ პრეზიდენტად აირჩიეს დისიდენტი ვაცლავ ჰაველი. 

გარდაიცვალა 1991 წლის 18 იანვარს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 697.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გუსტავ ჰუსაკის ბიოგრაფია
**ბერისაყდრების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყვიბისის აღმოსავლეთით 4 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. მის მშენებლობას ბორჯომის ხეობაში გრიგოლ ხანძთელის მოწაფეების თეოდორესა და ქრისტეფორეს მოღვაწეობას უკავშირებენ და შესაბამისად მისი აგების თარიღად, IX-X საუკუნეებს მიიჩნევენ.

ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით, ეკლესია წმინდა გიორგის სახელობის ყოფილა. ეკლესია დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ მთავარი ნავის ჩრდილოეთ კედლის ფრაგმენტი, კამარის ძალზედ მცირე ნაწილი და აფსიდი. ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია ორი სამ საფეხურიანი პილასტრი კაპიტელებით, ხოლო მესამე პილასტრი შემორჩენილია ნაწილობრივ. ეკლესიის სამხრეთისა და დასავლეთის კედლები მთლიანად დანგრეულია. ეკლესიაში დევს სავარაუდოდ კანკელის ორი ფილა. ერთ-ერთზე ბოლნური ჯვრებია ამოკვეთილი. 2003 წლის ივლისში ჩრდილოეთის კედელთან აღმოაჩინეს სარკოფაგი. შემორჩენილია გალავნის ნაშთი. ეკლესიის ირგვლივ, მინდორში მრავლადაა ნაგებობები, სავარაუდოდ ბერების კელიებისა და სხვადასხვა სამეურნეო ნაგებობათა ნაშთები. 2010 წლიდან ბერისსაყდრების მონასტერში აღსდგა სამონასტრო ცხოვრება, აშენდა ათანასე ათონელის სახელობის ეკლესია და მის საფუძველზე დაფუძნდა მამათა მონასტერი.

ლიტერატურა
----------

* ბერძენიშვილი დ. "ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი", თბ. 1985
* გელაშვილი ბ. ტაძარი გვქონდეს მლოცველები გამოჩნდებიან, გაზეთი "ახალი ეპოქა", 2003 წელი, 26 სექტემბერი, #38
* გელაშვილი ბ. ცოტა რა ყვიბისის წარსულიდან, გაზეთი "რეპორტი-2", ბორჯომი, 2007 წელი, 18 სექტემბერი, #53
* გელაშვილი ბ. თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011 წელი
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
* გოილაძე ვ. ჩვენი მხარისა და სოფელ ყვიბისის წარსულიდან, ჟურნალი "თორი", ბორჯომი 2008 წელი, #3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 12138
**დობრინის ორდენი** (პოლ. Zakon Dobrzyński; გერმ. Orden von Dobrin) აგრეთვე ცნობილი როგორც **დობრინის საძმო** (პოლ. Bracia Dobrzyńscy — სამხედრო ორდენი, რომელიც შეიქმნა მაზოვიის და პრუსიას შორის მდებარე ტერიტორიაზე, იმისათვის რომ ბოლო მოეღოთ XIII საუკუნეში წარმართი პრუსიელი ბალტების თავდასხმებისთვის. ორდენი შეიქმნა, პრუსიის პირველი ეპისკოპოსის, ქრისტიან ოლიველის მიერ (1216–1228). დობრინის ორდენი იყო ერთადერთი სამხედრო ორდენი, რომელიც პოლონეთში დაარსდა.

ლათინურ წყაროებში რაინდები ცნობილი იყვნენ როგორც, უფრო დიდი და გავლენიანი „ქრისტეს მეომრების" უფროსი ორდენის ერთ-ერთი შტოს ნაწილად, რომლებსაც „პრუსიის იესო ქრისტეს რაინდებს" უწოდებდნენ. 1228 წელს, ორდენის შექმნა დაადასტურა რომის პაპმა გრიგოლ IX-მ. მაზოვიის ჰერცოგმა კონრადმა, რაინდებს დობრინის დასახლება და მიმდებარე ტერიტორიები გადასცა, რომელიც პრუსიის მოსაზღვრე რეგიონს წარმოადგენდა. თავიდან ორდენი მოიცავდა 15 გერმანელ რაინდს ქვემო საქსონიიდან და მაკლენბურგიდან.

დობრინის ორდენი მხარს უჭერდა ცისტერციანელებს პრუსიაში მისიონერული საქმიანობის გასამართად და მათ წარმართი პრუსიელი ტომების თავდასხმებისაგან იცავდა. მათ იდეოლოგიას გამოსახავდა ასევე მათი სამოსი - ჯავშანზე გადაცმული ჰქონდათ თეთრი სამოსელი, რომელზეც გამოსახული იყო სიმბოლოები: აღმართული ხმალი და წითლი ვარსკვლავი, რომელიც არაქრისტიანელებისთვის იესო ქრისტეს გამოსახულებას წარმოადგენდა.

პრუსიის ომებში მათ მიერ მიღწეულმა წარმატებამ და ასევე ორდენის წევრების მცირე რაოდენობა, მიზეზი გახდა 1235 წელს, ორდენის უმრავლესობის, რომის პაპის ბულას ნებართვით, ტევტონების ირდენში გაერთიანებულიყვნენ.

1237 წელს, ორდენის დანარჩენი წევრები კონრარდის მიერ დროხიჩინში, სასაზღვრო ზოლის გასაძლიერებლად გადავიდნენ. დობრინის ორდენი უკანასკნელად, 1240 წელს კიევის მთავარის მიერ დროხინჩინის აღების დროს მოიხსენიება.

ლიტერატურა
----------

* Alain Demurger, Chevaliers du Christ, les ordres religieux-militaires au Moyen Age, Seuil, Paris, 2002 ISBN 2-02-049888-X
* Józef Marecki, Zakony w Polsce, Universitas, Kraków 2000
* Dick Harrison (2005). Gud vill det! – Nordiska korsfarare under medeltiden. Ordfront förlag. ISBN 91-7037-119-9
**ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება** (რუს. „Табор уходит в небо") — მოლდოველი რეჟისორის, ემილ ლოტიანუს საბჭოური ფილმი, რომელიც შექმნილია მაქსიმ გორკის რომანის „მაკარ-ჩუდრას" მოტივებზე. გადაღებულია 1975 წელს.

ფილმმა 1976 წლის რეკორდი მოხსნა - 64,9 მლნ მაყურებელი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის თითქმის მთლიანი მოქმედება გადაღებულია ბოშათა ბანაკის მომთაბარეობის შესახებ ბესარაბიაში. სრულიად შემთხვევით ერთ-ერთი ბოშა ლოიკო ზობარი, რომელიც ცხენებს იპარავს, ხვდება ერთ-ერთ ბოშა-გოგონა რადას. მათ შორის სიყვარული გაჩნდება...

ფილმში კარგად აღწერილია ბოშების ცხოვრება და არსი. ასევე კოლორიტს აძლევენ ბოშური სიმღერები და ცეკვები. ზუსტად ამ ფილმის მერე გაცოცხლდნენ ასეთი სიმღერები, როგორებიც არიან „ანდრო ვერდე", „ნანე ცოხა" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ბოშათა ბანაკი ცას მიემგზავრება" — Allmovie-ზე


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დნობის კუთრი სითბო**, *დნობის ენტალპია*, *კრისტალიზაციის კუთრი სითბო* (სიმბოლო: **λ**) — სითბოს ის რაოდენობა, რომელიც საჭიროა დნობის ტემპერატურაზე ერთეული მასის კრისტალური ნივთიერების სითხედ გადაქცევისათვის, ანუ სხვა სიტყვებით — ნივთიერების ერთეული მასის დნობის სითბო.

**დნობის სითბო** — სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა წონასწორული იზობარულ-იზოთერმული პროცესის დროს ნივთიერების გადასაყვანად მყარი (კრისტალური) მდგომარეობიდან თხევადში.

დნობის კუთრი სითბო აღინიშნება ასო {\displaystyle ~\lambda } (ბერძნული *ლამბდა*) დნობის კუთრი სითბოს გამოსათვლელი ფორმულაა: {\displaystyle \lambda ={\frac {Q}{m}}}, სადაც {\displaystyle ~\lambda } — დნობის კუთრი სითბოა, {\displaystyle ~Q} — სითბოს რაოდენობა, მიღებული ნივთიერების მიერ დნობისას (ან გამოყოფილი კრასტალიზაციისას), {\displaystyle ~m} — გასადნობი (კრისტალიზებად) ნივთიერების მასა.

დნობის კუთრი სითბო იზომება კალ/გ, კკალ/კგ და ჯ/კგ ერთეულებით. არსებობს აგრეთვე მოლური (გრამ-ატომური) დნობის სითბო, (ჯ/მოლ, კკალ/მოლ ან კალ/მოლ) დნობის სითბო. 

| ნივთიერება | დნობის კუთრი სითბო (კჯ/კგ) |
| --- | --- |
| ალუმინი | 390 |
| რკინა | 277 |
| ოქრო | 66.2 |
| ყინული | 335 |
| სპილენძი | 213 |
| ნაფტალინი | 151 |
| კალა | 60.7 |
| პლატინა | 101 |
| ვერცხლისწყალი | 12 |
| ტყვია | 25 |
| ვერცხლი | 105 |
| თუთია | 102 |
| თუჯი (თეთრი) | 14 |
| თუჯი (ნაცრისფერი) | 100 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენტალპია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 599.
* Енохович А. С. Краткий справочник по физике. — М.: Высшая школа, 1976. — С. 114. — 288 с.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb13602342v (data)
* GND: 4476517-4
* LCCN: sh85052595

 |
**ბაზკოვსკაიის მირქმის ეკლესია** (რუს. Церковь Сретения Господня) — მართლმადიდებლური ეკლესია შოლოხოვის რაიონის სოფელ ბაზკოვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს 1907 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, შოლოხოვის რაიონი, სოფელი ბაზკოვსკაია.

ისტორია
-------

მირქმის პირველი ეკლესია ააშენეს 1907 წელს სტანიცის ცენტრში. იგი იყო ხის დაჰქონდა სამი საკურთხეველი: მთავარი საკურთხეველი იყო უფლის მირქმის სახელზე ნაკურთხი, დანარჩენი ორი კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და სერაფიმ საროველის სახელზე.

ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციას და რუსეთის სამოქალაქო ომს და მუშაობდა მეორე მსოფლიო ომის დროსაც. 1950-იან წლებში იგი დახურეს და გადააკეთეს კლუბად. 1961 წელს ეკლესია დაიწვა. მის ახლოს ააშენეს კლუბი, დადგეს ლენინის ძეგლი და ტრიბუნა მიტინგებისათვის. 

1992 წელს სსრკ-ის დაშლის შემდეგ სტანიცა ბაზკოვსკაიაში ისევ ჩამოყალიბდა მართლმადიდებელ ქრისტიანთა მრევლი. ძველი ეკლესიიდან 500 მეტრში მრევლს გადაეცა ძველი საბავშვო ბაღის შენობა, რომელიც გადააკეთეს სამლოცველო სახლად და დაიწყეს მასში საეკლესიო მსახურება. 1996 წელს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა აკურთხა ახალი ორსკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი მირქმის სახელზე იყო ნაკურთხი, ხოლო მეორე - სერაფიმე საროველისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ეკლესიის პროექტი დაუკვეთეს დონის როსტოვში, მისი ავტორები იყვნენ სერგეი სულიმენკო და ვიქტორია პიშჩულინა. ეკლესიის კურთხევა შედგა 2010 წლის 24 ოქტომბერს მთავარეპისკოპოს პანტელეიმონის მიერ. 

ახალი ეკლესია აშენდა ძველი ეკლესიიდან 200 მეტრის დაშორებით. ეკლესიის მშენებლობამდე ბაზკოვსკაიას ესტუმრა როსტოვის ოლქის გუბერნატორი ვლადიმირ ჩუბი, რომლის დედაც ცხოვრობდა სტანიცაში, როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის სახელით გუბერნატორმა ეკლესიას შესწირა 20 მლნ რუსული რუბლი.

ეკლესიის გეგმას აქვს ტოლმკლავებიანი ჯვრის ფორმა, რომლის მკლავების ზომაა 17-17 მეტრი. ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ვალერი ხარიტონოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Хутора Базковского Сретенская церковь
* Праздник Сретения Господня в станице Базковской დაარქივებული 2017-02-19 საიტზე Wayback Machine.
* В станице Базковской отметили престольный праздник храма Сретения Господня დაარქივებული 2017-02-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Сретения Господня (Базковская)
2. ↑  Базковская. Церковь Сретения Господня.
3. ↑  Храм вернулся…[*მკვდარი ბმული*]
კოორდინატები: 32°02′ ჩ. გ. 34°46′ ა. გ.﻿ / ﻿32.033° ჩ. გ. 34.767° ა. გ.﻿ / 32.033; 34.767

გუშ-დანი
**გუშ-დანი** (ივრ. *גוש דן*) — მეტროპოლია ისრაელის ხმელთაშუაზღვისპირეთზე, რომელიც მოიცავს თელ-ავივ-იაფოს და მის ქალაქ სატელიტებს, როგორებიცაა რამათ-განი, ხოლონი, ბათ-იამი, რამათ-ჰაშარონი, გივათაიმი, ბნეი-ბრაკი, ჰერცლია, ორ-იეჰუდა, გივათ-შმუელი და კირიათ-ონო. ზემოთ ჩამოთვლილ ქალაქებს მიაკუთვნებენ გუშ-დანის შიდა წრეს. ეს ქალაქები წარმოადგენენ უწყვეტ მეტროპოლურ ზოლს და ხშირად რთული გასარჩევია მათი საზღვრები. გუშ-დანის შიდა წრეს გარს ეკვრის ე.წ. გარე წრე, ასევე უწყვეტი ქალაქების ზოლი. გარე წრის ქალაქებია: პეთახ-თიკვა, ჰოდ-ჰაშარონი, კფარ-საბა, რაანანა, იეჰუდი, რამლა, ლოდი, რიშოდ-ლეციონი, ნეს-ციონა და რეხოვოთი. ზემოთ ჩამოთვლილი ქალაქების გარდა გუშ-დანში შედის რიგი დაბები. გუშ-დანის მოსახლეობა დაახლოებით 3 მილიონია და ეს არის ისრაელის უდიდესი მეტროპოლური არე.

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გუშ-დანი***

1. ↑  Localities, Population, and Density (PDF). ციტირების თარიღი: 2010-01-24.
წმ. პეტრეს ბაზილიკა ვატიკანში.
**ბაზილიკა** (ბერძ. βασιλική — მეფის სახლი) — გეგმით სწორკუთხედის ფორმის, რომელსაც შიგნით, სიგრძივი ან ბურჯების რიგი სამ ან ხუთ ნავად ყოფას. აფსიდით დაბოლოებული შუა ნავი ცალფერდა სახურავებით გადახურულ გვერდითა ნავებზე განიერი და მაღალია. სინათლე შემოდის მისი კედლების ზედა ნაწილში დაყოლებული სარკმლებიდან. ადრინდელ ქრისტიანულ ბაზილიკას ხშირად დასავლეთი მხრიდან ეკვრის დიდი, გეგმით სწორკუთხოვანი ატრიუმი. ატრიუმსა და ძირითად ეკლესიას შორის, შესასვლელის წინ, მოთავსებულია სტთა. ხოლო საკურთხევლის აფსიდსა და ნავებს შორის განივი ნავი ტრანსეპტი. რომაულ და ადრინდელ ქრისტიანულ ბაზილიკებში გამოყენებული იყო ხის ნივნივებიანი ღია გადახურვა, რომელიც მოგვიანებით კამაროვანი გადახურვით შეიცვალა. ბაზილიკას ძველ საბერძნეთში უწოდებდნენ კარიბჭეს, სადაც სხდომებს ატარებდა ათენის არქონტი - ბაზილევსი, ძველ რომში - სასამართლოსა და სავაჭრო გარიგებათა შენობას (პორციუსის ემილიუსის, იულიუსის, ულპიუსის, მაქსენციუსის ბაზილიკები). შემდეგში ბაზილიკა გახდა ადრინდელ ქრისტიანულ ტაძრის ძირითადი ტიპი. იგი განვითარებული სახით გვხვდება ბიზანტიურ, რომაულ, გოტიკურ, აგრეთვე, აღორძინების ხანის ბაროკოს ხუროთმოძღვრებაში. ძირითადად სახალხო დანიშნულების, ძველ საბერძნეთში - ტრიბუნალი. ჰელენისტურ ქალაქებში საზოგადოებრივი ბაზილიკები ძვ. წ. II საუკუნიდან ჩნდება.

რომის იმპერიის ოფიციალურად გაქრისტიანების შემდეგ ტერმინის მნიშვნელობა განივრცო და მიუთითებს ვრცელ, მნიშვნელოვან ეკლესიაზე, რომელსაც პაპის მიერ განსაკუთრებული მნიშვნელობის რელიგიური ცერემონიების ჩატარების უფლება მიეცა. ეს უმაღლესი და უმნიშვნელოვანესი სალოცავი ადგილებია წმინდა რომის კათოლიკურ ეკლესიაში, რომელსაც შემდეგ იერარქიით მოჰყვება საკათედრო ტაძრები, ეკლესიები და ბოლოს კაპელები. შესაბამისად, ეს სიტყვა დღეს ინარჩუნებს ორმაგ მნიშვნელობას — არქიტექტურულსა და ეკლესიასტიკურს.

საქართველოში ბაზილიკა გავრცელებული იყო უმეტესად ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში. ქართულ ბაზილიკას არ აქვს ატრიუმი, ნართექსი და ტრანსპეტი. კონსტრუქციულად დამახასიათებელია კამაროვანი გადახურვა, მასიური ბოძები ან თაღები, საშენ მასალად გამოყენებულია ქვა, საქართველოში შემუშავდა აგრეთვე ბაზილიკის თავისებური ვარიანტი, რომელსაც ქართველმა მეცნიერებმა სამეკლესიიანი ბაზილიკა უწოდეს. ყველაზე მნიშვნელოვანი ქართული ბაზილიკები (ბოლნისის სიონი, ურბნისი, ხაშმი, ანჩისხატი, წყაროსთავი და სხვა) - V-VI საუკუნეებს განეკუთვნება.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბაზილიკა***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 144-145.
**ბოტსვანის ისტორია** იწყება მილიონი წლის წინანდელი ძველი ქვის ხანის დასახლებებიდან, გრძელდება ბანტუს ტომების მიგრაციით და ბეჩუანალენდის ბრიტანული პროტექტორატით 1966 წლამდე, ვიდრე ბოტსვანამ დამოუკიდებლობა არ მოიპოვა.

წინარეისტორია
-------------

კალაჰარის უდაბნოში ჯერ კიდევ ძველი ქვის ხანაშია ადამიანის ნასახლარი აღმოჩენილი. ნასახლარები აგრეთვე აღმოჩენილია მეზოლითისა და ნეოლითის ხანაში. ბოტსვანის პირველი მოსახლეები იყვნენ ბუშმენები და მათთან დაკავშირებული ჰოტენტოტები. ქრისტეშობამდე დაახლოებით 3000 წლის წინ დაიწყო ბანტუელთა მიგრაცია დასავლეთ აფრიკიდან. როგორც დღესდღეობით ცნობილია, მიგრაციის მიზეზი კლიმატის ცვლილება იყო. დაახლოებით 190 წლისთვის ბანტუელი მოსახლეობის განსახლების ზონა მდინარე ზამბეზის სამხრეთით გადადის და თანამედროვე ბოტსვანის ტერიტორიას იკავებს.

წინაკოლონიალური ისტორია
-----------------------

650 წლისთვის თანამედროვე ბოტსვანას ტერიტორიაზე არსებობდა ტოუტსვეს სახელმწიფო, რომლისთვისაც დაახლოებით 1050 წლისთვის აყვავების ხანა დადგა; სახელმწიფომ არსებობა მე-15 საუკუნემდე განაგრძო. ქვეყნის ეკონომიკური ძლიერება ძირითადად მესაქონლეობაზე იყო დაფუძნებული, ეს იყო წარმოების დარგი, რომელიც რეგიონალურ მნიშვნელობას ანიჭებდა ქვეყანას.

გამოყენებული ლიტერატურა
-----------------------

* Fred Morton, Jeff Ramsay, Part Themba Mgadla: *Historical Dictionary of Botswana.* Scarecrow Press, Lanham, Maryland/Oxford 2008, ISBN 978-0-8108-6404-7. Auszüge bei books.google.de
* Fred Morton, Jeff Ramsay: *A history of the Bechuanaland Protectorate from 1910 to 1966.* Longman, London 1990, ISBN 0-582-00584-1.
* Thomas Tlou, Alec Campbell: *History of Botswana.* 2. Auflage. Macmillan, Gaborone 1997, ISBN 0-333-36531-3.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ბოტსვანის ისტორია ძვ. წ. 1 000 000 წლიდან ახ. წ. 1700 წლამდე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-04. ციტირების თარიღი: 2017-10-15.
**დარკვეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარკვეთში, აგებულია X–XI საუკუნეების მიჯნაზე. თავდაპირველად იგი ერთნავიანი ყოფილა, შემდეგ გარსშემოსავლელი მიუშენებიათ. ეკლესია მაღალია და ფართო, პროპორციები — მოხდენილი. შიგნით შელესილია. ეკლესიის შიგა სივრცე დანაწევრებულია ორი წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი კამარის საბჯენი თაღების მეშვეობით. ინტერიერში მორთულობა არ გვხვდება, ჩუქურთმა ძირითადად ფასადებზე, სარკმელთან და შესასვლელებთანაა თავმოყრილი. ფასადის დეკორატიულ მორთულობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს რელიეფურ, ასომთავრულ წარწერებს. ერთ-ერთ მათგანში მოხსენიებული არიან ეკლესიის მშენებლებიც (ვინმე გოლიათის შვილები): გოდალბრი, ლიპარიტ და კ-ე. აღსანიშნავია აღმოსავლეთ ფასადის სარკმელი, რომლის სასინათლო ხვრელი პატარა ბოძით ორად იყოფა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *ვ. დოლიძე*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* Шмерлинг Р. О. Церковь в селении Дарквети, «ქართული ხელოვნება», 1963, №6.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ბაზრის მოედანი** (აზერბ. Bazar meydanı) — XII-XIII საუკუნეების ისტორიული და არქიტექტურული კომპლექსი ბაქოში, ისტორიულ რაიონში, იჩერი-შეჰერში. 2000 წლის დეკემბერში იგი, როგორც ბაქოს უძველესი ნაწილი, რომელიც მოიცავს შირვანშაჰების სასახლესა და ქალწულის კოშკს, გახდა პირველი ობიექტი მთელი აზერბაიჯანის მასშტაბით, რომელიც იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

ბაზრის მოედანი დარეგისტრირდა, როგორც ეროვნული არქიტექტურული ძეგლი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით.

ძველი ქალაქის მონუმენტთა ძირითადი ნაწილი XII საუკუნის ბოლო წლებით თარიღდება.

ისტორია
-------

ბაზრის მოედანი მითითებულია ბაქოს ძველ გეგმებზე და აღმოაჩინეს 1964 წელს არქეოლოგიური გათხრების დროს .

კომპლექსი აღმოაჩინეს არქეოლოგიური გათხრების დროს, რომელიც ჩატარდა 1964 წელს ქალწულის კოშკის ჩრდილოეთ მხარეს. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად თითქმის სრულად გამოვლინდა მოედნის ზოგადი მონაკვეთი. 1964 წლის აღდგენითი პროექტის თანახმად, შამილ ფატულაევის ხელმძღვანელობით, რესტავრირებული იქნა მოედანი გეგმა და მოეწყო მოედანი. ერთ-ერთი შენობა მათ შორის არის ის, რომელიც ეყრდნობა ქვის სვეტებს ერთი ვერტიკალური ბლოკიდან, ფუძითა და კაპიტალით.

სამხრეთ მხარეს, მოედანი დაიხურა ასიმეტრიული კომპოზიციის მეჩეთით. 1806 წელს რუსეთის ჯარების მიერ ბაქოს აღების შემდეგ, მეჩეთი ეკლესიად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში მეჩეთი და ეკლესია დაანგრიეს.

არქეოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ასევე გამოვლენილია 52 საფლავი, რომელთა ნაწილი ორჯერ დაკრძალეს. ნაპოვნი საფლავის ქვები ვერძის, სტელებისა და მოჩუქურთმებული დეკორაციების ქვის ქანდაკებებს ჰგავს.

ეზოს შუა ნაწილში, საფლავების მახლობლად, ცილინდრული ჭა და გარკვეულ მანძილზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, დიდი რვაქიმიანი სვეტი აღმოაჩინეს. სვეტი სამსართულიან შენობარ დგას, რომელიც ქვით იყო ნაგები. მისი სიმაღლეა 1,31 მეტრი და სისქე 48 სანტიმეტრი.

ამჟამად ბაზრის მოედანზე განთავსებულია მუზეუმი ღიაა საზოგადოებისთვის.

აღნიშნულ ბაზრის მოედანზე გადაღებულია ცნობილი აზერბაიჯანული და საბჭოური ფილმების ნაწილები გადაიღეს. მათ შორის არის „ბრილიანტის ხელი" და „ადამიანი ამფიბია".

ბაზრის მოედნის ტერიტორიის ირგვლივ რუსების ჩამოსვლის შემდეგ ძველი ქალაქის ტრადიციული არქიტექტურული სახე შეიცვალა. XIX საუკუნეში და XX საუკუნის დასაწყისში მრავალი ევროპული შენობები აშენდა, ბაროკოსა და გოთური სტილის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Walled City of Baku with the Shirvanshah's Palace and Maiden Tower. Официальный сайт ЮНЕСКО. (2000).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-22.

სქოლიო
------

1. ↑  BAZAR MEYDANI (Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi) az. icherisheher.gov.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-19. ციტირების თარიღი: March 26, 2018.
2. ↑  SIRATAĞLI DİNİ – MEMARLIQ KOMPLEKSİ az. icherisheher.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივნისი 12, 2018. ციტირების თარიღი: March 26, 2018.
**ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი** ანუ **ბერლინალე** — მსოფლიოში კინოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფესტივალი. ტარდება ყოველი წლის თებერვალში.

ბერალინალე მნიშვნელოვანი მოვლენაა კინემატოგრაფიასა და მასმედიაში. ყოველწლიურად მასზე ესწრება 76 ქვეყნის წარმომადგენელი 15 000 სპეციალისტი, მათ შორის 3 500 ჟურნალისტი. სეანსებზე დასწრება ფასიანია. 

ბერლინის ფესტივალი დაარსდა 1951 წელს. თავდაპირველად იგი ზაფხულში ტარდებოდა, 1978 წლიდან კი თებერვალში გადაიტანეს. პირველი ბერლინალეს გახსნა შედგა 1951 წლის 6 ივნისს ალფრედ ჰიჩკოკის ფილმით *რებეკა*. 

ბერლინის კინოფესტივალზე ფილმები მთელი მსოფლიოდან მოდის და მათი შერჩევა საერთაშორისო ხასიათისაა. საუკეთესო ფილმები ჯილდოვდება ოქროს დათვით, საუკეთესო რეჟისურის, საუკეთესო ქალის როლისა და საუკეთესო მამაკაცის როლისათვის განკუთვნილია ვერცხლის დათვი, საპატიო ოქროს დათვი გადაეცემა კინოს სფეროში მოღვაწე პროფესიონალებს კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (გერმანული), (ინგლისური) ბერლინალეს ოფიციალური საიტი
* (ფრანგული) ბერლინალეს ლაურეატების სია დაარქივებული 2006-12-07 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
FIAPF-ის მიერ ცნობილი კინოფესტივალები |
| --- |
|  |
| საკონკურსო | 
* ბერლინი
* კანი
* კარლოვი-ვარი
* ლოკარნო
* მოსკოვი
* სან-სებასტიანი
* სანდენსი
* ტორონტო
* ვენეცია
 |

 |
**ბაზიდიუმიანი სოკოები**, *ბაზიდიომიცეტები* (ლათ. Basídiomycetes) (ბერძ. basidion „ფუძე, ძირი" და mykēs „სოკო") — უმაღლესი სოკოების კლასი, რომელთა გამრავლების ორგანოა ბაზიდიუმი. ტიპობრივ მომწიფებულ ბაზიდიუმს 4 ერთუჯრედიანი სპორა (ბაზიდიოსპორა) აქვს, რომლებიც განსაკუთრებულ გამონაზარდებზე — სტერიგმებზე სხედან. გაღივების დროს თითოეული ბაზიდიოსპორა იძლევა პირველად ჰაპლოიდურ მიცელიუმს, რომელიც ჩვეულებრივ მალე იცვლება დიპლოიდურით, რასაც ბაზიდიუმიანი სოკოების უმრავლესობაში წინ უძღვის ერთი და იმავე ან სხვადასხვა (ჰეტეროთალიზმი) მიცელიუმის უჯრედების შერწყმა. მიცელიუმზე ვითარდება ნაყოფსხეულები. შემდეგ მიმდინარეობს მეიოზი, რაც უმეტესად 4 ბირთვის წარმოქმნით მთავრდება. თითოეული ბირთვი ამ დროისთვის უკვე ჩამოყალიბებულ ბაზიდიოსპორებში გადადის.

ბაზიდიუმიანი სოკოების კლასი 15 ათასზე მეტ სახეობას შეიცავს. მრავალი მათგანი იჭმება (ბებერასოკო, დათვისსოკო, არყასოკო და სხვები), ზოგი შხამიანია (შხამასოკო, თეთრი შხამასოკო და სხვა); ზოგიერთი იწვევს მერქნის ლპობას, ზოგიც აზიანებს სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს. ნაყოფსხეულებისა და სასპორე სხეულების მიხედვით ბაზიდიუმიანი სოკოები ორ ქვეკლასად იყოფა: ჰოლობაზიდიომიცეტებად (Holobasidiomycetes) და ფრაგმობაზიდიომიცეტებად (ლათ. Phragmobasidiomvcetes).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 144.
**ბაყაყისებრნი** (ლათ. Ranidae) — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. აერთიანებს 400-ზე მეტ სახეობას. გავრცელებულია თითქმის მთელ მსოფლიოში, ახალი ზელანდიისა, ავსტრალიის, პოლარული ქვეყნების, სამხრეთ ამერიკის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილისა და ოკეანიის ზოგი კუნძულის გარდა. საქართველოში გვხვდება 3 სახეობა. ამ ოჯახის წარმომადგენლებს კბილები მხოლოდ ზედა ყბებზე აქვს, გავის მალის განივი მორჩები ცილინდრული ან ოდნავ გაგანივრებულია. ფალანგებს არ გააჩნია ჩანართი ხრტილები. საქართველოში თითქმის ყველგაა ტბის ბაყაყი, ზოგ ადგილას ბინადრობს კავკასიური ბაყაყი და ამიერკავკასიური ბაყაყი. იკვებებიან მწერებით, ჭიებით, პატარა თევზებითა და ამფიბიებით, ლიფსიტებითა და თავკომბალებით. ანადგურებენ მავნე მწერებს, რითაც სარგებლობა მოაქვთ, მაგრამ ლიფსიტებისა და პატარა თევზების მოსპობით თევზის მეურნეობას ზიანს აყენებენ. საყურადღებოა გოლიათი ბაყაყი, რომლის სხეულის სიგრძე 32-49 სმ აღწევს, ხოლო წონა - 3,5 კგ. უკუდო ამფიბიებს შორის იგი უდიდესია; გვხვდება ტროპიკულ აფრიკაში (უმეტესად კამერუნში). აღსანიშნავია აგრეთვე ხარბაყაყი, რომლის სხეულის სიგრძე 20 სმ აღწევს, ხოლო უკანა ფეხებისა - 25 სმ. იწონის 600 გ-მდე. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში. დიდი ზომის ბაყაყები იკვებებიან თევზებით, წვრილი ბაყაყებით, წყლის გველებით, წყლის ფრინველის (იხვებისა და სხვა) მართვეებით, პატარა ძუძუმწოვრებით, აგრეთვე ნაირგვარი უხერხემლო ცხოველებით. სასარგებლო ცხოველების განადგურებით აზარალებენ ადგილობრივ მოსახლეობას. ბაყაყისებრთა ოჯახის ზოგ სახეობას იყენებენ საკვებად. განსაკუთრებით ჩრდილოეთ ამერიკასა და დასავლეთ ევროპაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 248.
**ბაზილ ბერნსტაინი** (ინგლ. Basil Bernstein, დ. 1 ნოემბერი, 1924 — გ. 24 სექტემბერი, 2000) — ბრიტანელი სოციოლოგი და ენათმეცნიერი. განსაკუთრებით ცნობილია თავისი ნამუშევრებით აღზრდის სოციოლოგიაში.

„დეფიციტის თეორია"
------------------

ბერნსტაინის ნაშრომებში დაყენებულია ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვით ბავშვების სოციალური მდგომარეობა გადამწყვეტ როლს თამაშობს: დაბალი ფენებიდან გამოსული მოსწავლეები სოციოკულტურულ და ამასთან ერთად ლინგვისტურ დეფიციტს განიცდიან, რაც საფუძვლად უდევს სწავლაში ჩამორჩენილობას. და პირიქით, უფრო მაღალი წრის ბავშვები, რომელთა ენობრივი რესურსები შედარებით ფართოა, უფრო მეტად ადაპტირებულნი არიან სოციალურ კონტექსტთან. აქედან გამომდინარე, ამ სოციალურ პოზიციებს შეესაბამება ლინგვისტური პროდუქციის ტიპები, რომლებიც იყოფა ერთი მხრივ „შეზღუდულ", მეორე მხრივ „დახვეწილ" „სოციოლინგვისტურ კოდებად" და ერთმანეთისგან განსხვავდება დისკურსიული აგებულების, სინტაქსისა და ლექსიკის პლანში, იმპლიციტურისა და ექსპლიციტურის დამაპირისპირებელი ძირითადი დიქოტომიის მიხედვით.

ნაშრომები
---------

* *თეორიული კვლევები მეტყველების სოციოლოგიაში* (1971)
* *დამატებითი კვლევები მეტყველების სოციოლოგიაში* (1973)
* *სელექცია და კონტროლი* (1974) ვალტერ ლანდისთან თანაავტორობით.
* *აღმზრდელობითი ტრანსმისიის თეორიისკენ* (1975)
* *პედაგოგიური დისკურსის აგებულება* (1990)
* *სოციალური კლასი, მეტყველება და კომუნიკაცია* დოროთი ჰენდელსონთან თანაავტორობით.
* *პედაგოგიკა, სიმბოლური კონტროლი და იდენტობა* (1996 / 2000 მეორე გამოცემა)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სადისკუსიო ჯგუფი ბერნსტაინის სოციოლოგიური მიდგომის შესახებ დაარქივებული 2011-05-19 საიტზე Wayback Machine.
* ბერნსტაინის ბიბლიოგრაფია