recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**წმინდა მოწამე ხარიტინა** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 18 ოქტომბერი. იგი ჯერ კიდევ ყრმა იყო, როდესაც დაობლდა. მისი აღზრდა კეთილმსახურმა ქრისტიანმა, კლავდიუსმა იტვირთა. კლავდიუსს ღვიძლი შვილივით შეუყვარდა ღვთისმოშიში გოგონა. მან ხარიტინას გამოუყო ოთახი, სადაც ქრისტიანი ასულები იკრიბებოდნენ. მათგან უფროსები წმიდანს საღვთო სჯულს ასწავლიდნენ, მოძღვრავდნენ, უმცროსები კი თავად ხარიტინასგან სწავლობდნენ. ამ დროს დიოკლეტიანემ (284-305) მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო. ქრისტიანთა შესაპყრობად გაგზავნილი მეომრები ხარიტინასაც მიადგნენ, კლავდიუსს ქვითინი წასკდა, მკერდში ჩაიკრა ქალწული და მზად იყო სიცოცხლეც კი გაეწირა შვილობილის გადასარჩენად. მაგრამ ხარიტინამ თვითონ თხოვა მამობილს: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„გამიშვი, ჩემო მეორე მამავ, იესო ტკბილის კვალზე გამიშვი, და ნუ წუხხარ, გიხაროდეს, რადგან უფალს მსხვერპლად შევეწირები!"" |
|  |  |

 იგი ჩაბარდა გულსასტიკ მხედრებს, კლავდიუსი კი თან მიჰყვებოდა შვილობილს და აცრემლებული სთხოვდა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„მომიხსენე ზეცათა მეუფის წინაშე, როდესაც მარტვილთა დასთან ერთად წარუდგები მას!"" |
|  |  |

სამსჯავროზე მსაჯულმა დომიციანემ ხარიტინას ამპარტავანი და სხვების გამხრწნელი კერპი ქრისტიანი უწოდა. ამაზე ქალწულმა მიუგო: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„ღვთისა და ერის წინაშე ვაღიარებ იესო ქრისტეს სახელს და გაკერპება ამ შემთხვევაში უმაღლეს სათნოებად მიმაჩნია; მაგრამ სრული სიცრუეა, თითქოს მე სხვებს ვრყვნი; მე მათ კი არ ვრყვნი, გარყვნილებას ვაშორებ"." |
|  |  |

 დომიციანემ რისხვა დაიოკა და ქრისტეს მხევალს მოსთხოვა, მისი განდგომით შეურაცხყოფილი ღვთაებების გული მოელბო; თან წყალობა აღუთქვა. მაშინ მარტვილმა ზეცად აღაპყრო თვალები და წარმოთქვა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „„შენ ერთს გეტრფი, იესო, სიძეო ჩემო; შენ თანა ჯვარს ვეცმი და ვცოცხლობ შენ თანა"" |
|  |  |

. მოთმინებიდან გამოსულმა მსაჯულმა ქალწულის აბუჩად აგდება დაიწყო - თმები მოაკვეცა, მაგრამ ნეტარს იგი იმავ წამს კვლავ წამოეზარდა; შემდეგ წმიდანი ცეცხლითა და მახვილით აწამეს, ზღვაშიც ჩააგდეს, მაგრამ უვნებლად გადარჩა. ბოლოს ქრისტეს ტარიგმა ილოცა და მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს (სავარაუდოა, რომ ეს მოხდა 304 წელს).

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ფოლოსი** – *(ბერძნ.)* კენტავროსი (კენტავრი). ფოლოსის მამა იყო მეღვინეობის მფარველი ღმერთის, დიონისეს რჩეული სილენოსი. იყო სილენოსისა და მელიათაგან ერთ-ერთი ნიმფას ვაჟი (მელიები იყვნენ ის ნიმფები, რომლებიც ურანოსის სისხლის წვეთებისგან იშვნენ).

კეთილი, სამართლიანი და ბრძენი კენტავროსი იყო ფოლოსი. მან კენტავრებს აჩუქა დიონისეს ვაზის პირველი მტევნით მოწეული ნექტარი, რომლის სურნელება ათრობდა მაღალ მწვერვალებსაც კი. როდესაც ჰერაკლე ერიმანთოსის ტახზე ნადირობდა, ფოლოსმა გულთბილად მიიპატიჟა იგი თავის მღვიმეში, სუფრა გაშალა და თავი ახადა ღვინით სავსე ჩაფს. უმალ მოეფინა ღვინის სუნი მთებსა და ველებს. კენტავრებმაც შეიგრძნეს იგი და განრისხდნენ ფოლოსზე, რომელმაც მათ გარეშე ჩამოასხა ღვთაებრივი სასმელი. ლოდებით, კომბლებითა და ნაჯახებით შეიარაღებულმა კენტავრებმა ფოლოსის მღვიმისკენ ისწრაფეს. მათ წინ უშიშრად აღიმართა ჰერაკლე და ნაწილი იქვე ამოხოცა. ჰერაკლემ ყველა ამოხოცა. ფოლოსმა შემთხვევით მოიხვედრა ჰერაკლეს მოწამლული ისარი ფეხზე. იარა საბედისწერო იყო და გმირმაც დიდი პატივით მიაბარა კეთილი მასპინძელი მიწას.

გარდაცვალების შემდეგ ფოლოსი ცად აღაზევეს ღმერთებმა და მშვილდოსნის თანავარსკვლავედად გარდასახეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოლოსი
**ფისტინოის სახლი** (რუს. Дом Фистиной) — ორსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 65.

ისტორია
-------

ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა 65-ში მდებარე სახლი ააგეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 

ცნობილია მისი მფლობელები და მაცხოვრებლები. თავდაპირველად სახლს ფლობდა ვაჭარი ანა ფისტინოი, მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლი მისი მემკვიდრეების ხელში გადავიდა. 1870-იან წლებში სახლი იყიდა შტაბს-კაპიტან ს. პეკუნევიჩის ცოლმა, შემდეგ მისგან კი კურსკელმა მეშჩანინმა ვასილი ტიჩინინმა. 1890-იანი წლების ბოლოს სახლი პეტრე ევგრაფოვიჩის ცოლის, ლუდმილა ლუკინას, კუთვნილებაა. მათ ჯვარი დაიწერეს 1891 წლის 27 იანვარს. 6 ოქტომბერს შეეძინათ ნიკოლოზი. შემდეგ გიორგი და 1899 წელს - ვალენტინი. რამდენიმე ხანი პეტრე ევგრაფოვიჩი მსახურობდა ტომსკის ჟანდარმერიის სამმართველოში. 1910 წელს გადადგა სამსახურიდან.

1910 წელს სახლი იყიდა ანტონინა დომიანოვნამ. 1910-იან წლებში სახლი იქირავა ადვოკატის თანაშემწემ, ტაგანროგის საქველმოქმედო საზოგადოების მდივანმა ჰერმან ემანუელის ძე შტეინფინკელმა. 

სამოქალაქო ომის პერიოდში შენობა შეიძინა ბრულ გრეპერმა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კი მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია.

არქიტექტურა
-----------

სახლს აქვს ხუთი ფანჯარა ფასადზე. პირველი სართული რუსტირებულია. სახურავი ოთხფერდაა. მეორე სართულის ფანჯრები გაფორმებულია სწორკუთხა სანდრიკებით.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Греческая улица, 65 დაარქივებული 2019-04-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ЖИЛОЙ ДОМ. КОМПЛЕКС ЗАСТРОЙКИ УЛИЦЫ.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
**ფიურერი** (გერმ. Führer) — წინამძღოლი, ლიდერი, ბელადი. სიტყვა წარმოსდგება გერმანული ზმნა *führen*-ისგან,რომლის ზუსტი ქართული შესატყვისი არის *გაძღოლა*,*წაძღოლა*, ასევე *მართვა*, *წაყვანა/წაღება*. შესაბამისად,სიტყვა ფიურერი ქართულ ენაზე უნდა ითარგმნოს, როგორც *წინამძღოლი*, *გამძღოლი*, დასაშვებია *გზამკვლევიც*. *ფიურერი* იყო გერმანიის მესამე რაიხის კანცლერის, ადოლფ ჰიტლერის ოფიციალური წოდება.

ტერმინის ეტიმოლოგია
-------------------

გერმანული Führer-ის (საშუალო ზემოგერმანული - füerære, vüerære, füerer, vüerer) ლათინური შესატყვისი არის dux (ლათ. dux,ducere,duces). წოდება *დუქს* (ლათ.dux) ფართოდ გავრცელებული იყო ანტიკურსა და შუასაუკუნეების ევრობაში.მაგალითად, *Robert, dux Francorum*, რაც ნიშნავს - *რობერტი, ფრანკთა ფიურერი, წინამძღოლი. dux-ის ეკვივალენტური თარგმანია მეორე გერმანული სიტყვა* ფიურსტი *(გერმ. Fürst). გერმანული "ფიურერი" არა მხოლოდ ეტიმოლოგიურად უკავშირდება ლათინურს, არამედ ანტიკური პერიოდის სახელმწიფო და პოლიტიკური აზროვნების მემკვიდრეობასაც შეიცავს. აქედან გამომდინარე, ნაციონალ-სოციალისტების მიერ წოდება ფიურერის მოხმარება აღნიშნავდა ნაციზმისა და ფაშისტური მოძრაობის ანტიკურ პოლიტიკურ ტრადიციებთან მიბრუნებას.*

ტერმინის გამოყენება მესამე რაიხში
---------------------------------

მესამე რაიხისა და ნაციზმის სიმბოლო
ადოლფ ჰიტლერის ოფიციალური წოდება იყო „Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches" (გერმანიის რაიხის ფიურერი და რაიხსკანცლერი). ხოლო მიმართვის ფორმად დამკვიდრდა *ფიურერი*. ასევე გამოიყენებოდა მიმართვა *Unser Führer* (ჩვენო ფიურერო), *mein Führer* (ჩემო ფიურერო). გარდა ამისა, მესამე რაიხის გერმანიაში სიტყვა *ფიურერი* იყო არაერთი სახელმწიფო და პარტიული წოდების შემადგენელი, მაგალითად, შტურმბანფიურერი (გერმ.Sturmbannführer), გრუპენფიურერი (გერმ.Gruppenführer), რაიხსფიურერი (გერმ.Reichsführer-SS), რაიხსიუნგენდფიურერი (გერმ.Reichsjugendführer). მსგავსადვე იყო ნაწარმოები SS-ის უმაღლესი მართველობის ნომენკლატურა.

დღესდღეობით გერმანულენოვან ქვეყნებში ამ სიტყვის ხმარებას ერიდებიან რათა არ წარმოიშვას არასასურველი კავშირი ნაციონალურ-სოციალისტურ კონტექსთან.
**ჩიტიანის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიტიანიში. აგებულია VIII-IX ნსაუკუნეებში.

ჩიტიანის მიდამოებში დგას დარბაზული ეკლესია, რომელსაც ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს სამლოცველო გარშემოსავლელით და კარიბჭით. ყველა ნაგებობისთვის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი წარმოშობის, დამუშავებული ქვა. წყობაში დაცულია სწორხაზოვნება. სწორკუთხა გეგმის, მთავარი ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ასევე სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას ორი მასიური ტრაპეზის ქვა, რომელთა წინა წიბოზე მოწყობილია ნიშები. სწორკუთხა საკურთხევლიდან სფერულ კონქზე გადასვლა განხორციელებულია ტრომპების საშუალებით. ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი სამხრეთით პილასტრს ეყრდნობა, ხოლო ჩრდილოეთით კრონშტეინს. დარბაზის მთელ პერიმეტრს ხარისხი შემოუყვება. ინტერიერში, შებათქაშებულ კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები და ფრესკული, ასომთავრული წარწერები. ეკლესია ნათდება სამხრეთით სწორკუთხა და დასავლეთით თაღოვანი სარკმლებით. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი არქიტრავული კარი გარშემოსავლელს უკავშირდება. გარშემოსავლელიდან ვხვდებით მცირე ზომის, გეგმით უაბსიდო, სწორკუთხა სამლოცველოში. საკურთხევლის კუთხეებში შემორჩენილია ტრომპები. ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა. სარკმელი გაჭრილია დასავლეთ კედელშიც. იატაკი ამოვსებულია მიწითა და ქვით. გარშემოსავლელის დასავლეთ კედელში სამი სწორკუთხა სარკმელია, ასეთივე სარკმელია აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით. კარის ღიობი ჩრდილოეთ კედელშია. ამ არქიტრავული შესასვლელით ვუკავშირდებით კარიბჭეს, რომლის აღმოსავლეთი კედელი მთლიანად დანგრეულია. ძეგლი სერიოზულად არის დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 219-220
**ქუთაისის ამაღლების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით.

საფიჩხიის ამაღლების ეკლესია წარმოადგენს თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობას და აგებულია ეკლარის ქვის რეგულარული წყობით. ეკლესიას აღმოსავლეთიდან აქვს ხუთწახნაგა შვერილი აბსიდი. ინტერიერში, ოდნავ შებრტყელებული კონქის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა პილასტრების მარტივ პროფილიან კაპიტელებს. საკურთხევლის წინ კი ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია, ხოლო იატაკი მოზაიკისაა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან აფრების საშუალებით გუმბათის ყელზე გადასვლა ხდება. დასავლეთით მოწყობილია პატრონიკე, რომელზედაც რკინის კიბით წარმოებს მოხვედრა ხვეული. გუმბათი წახნაგოვანია შიგნიდანაც და გარედანაც. აქვს სულ რვა წახნაგი და ყველა წახნაგში დატანებულია ვიწრო თაღოვანი სარკმელი. აქვს ჩარდახისებრი გადახურვა. ეკლესიის ფასადები მორთულია ძუნწად. ძირითადი ღიობების გლუვლილვოვან სათაურებზეა აქცენტი გადატანილი. კარის თავზე ჩასმულია ფილა სტილიზებული ჯვრის გამოსახულებით. ეკლესია მაღალ ცოკოლზე დგას. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად თუნუქია გამოყენებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10268
ნახშირზე მომუშავე უთო XIX საუკუნის დასასრულს, XX საუკუნის დასაწყისში
**უთო** — ერთ-ერთი ელექტრონული მოწყობილობათაგანი, რომელიც ტანისამოსის, ფარდების და სხვა მატერიების გასწორება-დაუთოვებისათვის გამოიყენება.

ისტორია
-------

უთოების მუზეუმი. რუსეთი
უთო გამოგონილი იქნა დიდი ხნის წინათ. ძვ. წ. IV საუკუნეში ძველმა ბერძნებმა შექმნეს ტანისამოსის და სხვა სახის ქსოვილების ნაკეცების გასასწორებელი მეტალის მოწყობილობა, რომელიც მხოლოდ გაცხელების შემდეგ შესანიშნავად ასრულებდა შემქმნელების ჩანაფიქრს. XVIII—XIX საუკუნეში უთო თანამედროვეობასთან ძალიან ახლოს მდგომ ლითონის იარაღს წარმოადგენდა, მას გაზზე ან ღუმელზე აცხელებდნენ.

XVIII საუკუნის შუა წლებში გამოჩნდა უთო, რომელშიც გავარვარებული ნაკვერჩხლები თავსდებოდა. ყველაზე გავრცელებული იყო გასათბობი უთოები - ისინი ღუმელში იდგმებოდა და ასე ცხელდებოდა. თუმცა იმ დროისთვის ყველაზე ძვირფასს მაინც სპირტის უთო წარმოადგენდა - XIX საუკუნეში მისთვის საკმაოდ ძვირ საფასურს ცხვარსაც კი არ იშურებდნენ. პირველი ელექტრონული უთო გამოჩნდა 1882 წელს გამომგონებელ ჰენრი სილის წყალობით.

კონტროლის სკალა
---------------

მაგალითი (აღებულია თანამედროვე მოწყობილობის ინსტრუქციიდან):

| სიმბოლო | ტემპერატურა, °C |
| --- | --- |
| o | 75…115 |
| oo | 105…155 |
| ooo | 145…205 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტიკვარული უთოები დაარქივებული 2015-12-19 საიტზე Wayback Machine.
* ანტიკვარული უთოები


|  |  |
| --- | --- |
| კბილანა | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ჩისტიაკოვის პარკი
**ჩისტიაკოვის პარკი** — დიდი პარკი კრასნოდარის ცენტრში. ერთ-ერთი უძველესი ქალაქის პარკი, დაარსდა 1900 წელს. 2009 წელს იგი რუსეთში საუკეთესო გასართობ პარკად იქნა აღიარებული, ვიზიტორების რაოდენობით 250-დან 500 ათასამდე ადამიანი. პარკი მდებარეობს კრასნოდარის ცენტრში, ქალაქის საზღვრებიდან ოდნავ ჩრდილოეთით. იგი გარშემორტყმულია გამარჯვების, ზიპოვსკაიას, კოლხოზნაიასა და როსტოვის გზატკეცილების მე-40 წლისთავის ქუჩებით. პარკის ახლოს მდებარეობს ოფიცრის, ჩისტიაკოვისა და სამოქალაქო ომის მსხვერპლთა ხსოვნის საზოგადოებრივი ბაღები.

ისტორია
-------

ახლანდელი ჩისტიაკოვის პარკის ადგილზე პირველი მწვანე ადგილები XIX საუკუნის ბოლოს გამოჩნდა ერთ-ერთი გამოჩენილი კაზაკის, სახელად დოლგოვის ინიციატივით. ჩისტიაკოვის პარკის ისტორია ჯერ კიდევ XIX საუკუნის 90-იანი წლებიდან იწყება, როდესაც კაზაკ დოლგოვის ინიციატივით ეკატერინოდარის ჩრდილოეთ შემოგარენში გაჩნდა პირველი ტყე-პარკები. 

ოფიციალურად, აღნიშნული პარკი მხოლოდ 1900 წელს შეიქმნა ქალაქის სათათბიროს დადგენილებით, სადაც საუბარი იყო ქალაქის კორომისთვის 30 ჰექტარი მიწის გამოყოფის შესახებ. 

სწორედ ამ ბრძანებულების ინიციატორის-მერის გაბრიელ სტეფან ჩისტიაკოვის სახელი მიენიჭა. 

აქ დარგულ პირველ ხეებს შორის იყო მუხა-ბუჩქნარი, არყი, ჩვეულებრივი ფიჭვი, ნეკერჩხალი. ისინი საკუთარი ხელით დარგო ჩისტიაკოვმა, სკოლის მოსწავლეებსა და სემინარიელებთან ერთად. პირველი პლანტაციების დიდი ნაწილი დაზიანდა სამოქალაქო ომის დროს.

1923 წელს კორომს ეწოდა „პირველი მაისი".

დიდი სამამულო ომის დროს, კორომის ტერიტორიაზე, ტანკსაწინააღმდეგო თხრილი იყო. იქ ომის დროს ნაცისტებმა კრასნოდარის სიკვდილით დასჯილი მკვიდრთა ცხედრები გადაყარეს.

ამ ადგილას, 1975 წლის 9 მაისს, გამარჯვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, გაიხსნა მემორიალი, რომელიც შეიქმნა ნაცისტი ჯარისკაცების მიერ ქალაქის ოკუპაციის დროს დაღუპული ათასობით მკვიდრის მოსახსენებლად.

პარკის რეკონსტრუქცია
--------------------

რეკონსტრუქციის შემდგომ
2008 წელს დაუბრუნდა ისტორიულ სახელი და სწორედ იმავე წელს, დაიწყო მასშტაბური რეკონსტრუქციის პროექტი. პარკი რეალურად შეიქმნა თავიდან. თავდაპირველი ძველი რუსული ტრადიციების სულისკვეთებით, ეკოლოგიურად სუფთა მასალების გამოყენებით. 

პერიმეტრის გასწვრივ გაკეთდა გაზონი. 8 ჰექტარის ტერიტორიაზე აღიჭურვა კრასნოდარის ყველაზე დიდი საბავშვო მოედანი, დამონტაჟდა ატრაქციონები ბავშვებისა და მოზარდებისთვის. მათ შორის ერთადერთი ქალაქში თოკზე პარკი, სამი განსხვავებული სირთულის მარშრუტით: ბავშვთა, საოჯახო და ექსტრემალური.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარკი
* Чистяковская роща დაარქივებული 2017-01-17 საიტზე Wayback Machine.
* роща[*მკვდარი ბმული*]
ადამიანის CDK4 გენში მაკოდირებელი (ლურჯი ფერი) და არამაკოდირებელი (ნაცრისფერი) თანმიმდევრობების სქემა. მწვანედ აღნიშნულია არატრანსლირებადი უბნები.
**სპლაისინგი** (ინგლ. splice-დან — რაიმეს ბოლოების შეერთება ან შეწებვა) — რნმ-ის მოლეკულებიდან გარკვეული ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობების ამოჭრისა და რნმ-ის პროცესინგის დროს უფრო „მომწიფებულ" მოლეკულაში შენახული თანმიმდევრობების შეკავშირების პროცესი. ხშირ შემთხვევაში ეს პროცესი გვხვდება ეუკარიოტებში ინფორმაციული რნმ-ის მომწიფების დროს, ამავდროულად ბიოქიმიური რეაქციების შედეგად რნმ-ისა და ცილების მონაწილეობით ი-რნმ-დან იშლება უბნები, რომლებიც არ აკოდირებს ცილებს (ინტრონები), ხოლო ამინომჟავური თანმიმდევრობების მაკოდირებელი უბნები — ეგზონები ერთმანეთს უკავშირდება. ამგვარად მოუმწიფებელი პრე-ი-რნმ გადაიქცევა მომწიფებულ ი-რნმ-ად, რომელზეც შემდგომ მიმდინარეობს ცილის უჯრედების სინთეზი (ტრანსლაცია). ეუკარიოტების, ბაქტერიებისა და არქეების წარმომადგენლებში აგრეთვე გვხვდება სატრანსპორტო რნმ-ის (ტ-რნმ) და სხვა არაკოდირებადი რნმ-ების სპლაისინგი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცილების სპლაისინგი
* რნმ-ის სეკვენირება

სქოლიო
------

1. ↑  tRNA Splicing — JBC.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-01-23. ციტირების თარიღი: 2014-09-02.
ქტესიფონის სასახლის ნანგრევები 1864 წელს
**ქტესიფონი** — ძველი ქალაქი მდინარე ტიგრის ნაპირზე (თანამედროვე ბაღდადის მახლობლად ერაყში). ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნის დასაწყისამდე პართიის მეფეთა — არშაკიდების საზამთრო რეზიდენცია. II საუკუნიდან მრავალჯერ დალაშქრეს რომაელებმა. 226/227 წლიდან სასანიანთა სახელმწიფოს დედაქალაქი და ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი უდიდესი და უმდიდრესი ქალაქია, VII საუკუნის 30-იან წლებში დაიპყრეს და დაანგრიეს არაბებმა.

მდინარე ტიგრის აღმოსავლეთ ნაპირზე სასანიანთა სამეფო სასახლის თაკი-ქისრის ნანგრევებია. სასახლეს ჰქონდა უზარმაზარი აივანი. ფასადს ამკობდა ცრუ არკატურების იარუსები. გათხრების შედეგად გამოვლენილია სტუკის დეკორის ფრაგმენტები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 566.
* M. Streck, *Die alte Landschaft Babylonien nach den arabischen Geographen*, 2 vols. (Leiden, 1900–1901).
* M. Streck, "Seleucia und Ktesiphon," *Der Alte Orient*, 16 (1917), 1–64.
* A. Invernizzi, "Ten Years Research in the al-Madain Area, Seleucia and Ctesiphon," *Sumer*, 32, (1976), 167–175.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ქტესიფონი***

* Ctesiphon and Taq-i Kisra photo gallery დაარქივებული 2016-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* Livius.org: Ctesiphon დაარქივებული 2004-12-08 საიტზე Wayback Machine.
**უაჩო** – ქალაქი პერუში, უაურას პროვინციისა და ლიმის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 67 მეტრზე, ლიმიდან ჩრდილოეთით, 148 კილომეტრის დაშორებით. ქალაქი მდებარეობს პანამერიკულ მაგისტრალზე. ესაზღვრება ლომას-დე-ლაკაის ეროვნულ პარკს, ამიტომ მის სიახლოვეს წარმოდგენილია მცენარეებისა და ველური სამყაროს ფართო სპექტრი.

გეოგრაფია
---------

იმის გამო, რომ ქალაქი ვრცელი ხეობის ფსკერზეა გაშლილი, კლიმატი ნოტიოა, ძალზე ცვალებადი და წვიმიანი ამინდით. ქალაქის გარშემო მინდვრებზე ბრინჯის, ბამბის, შაქრის ლერწმისა და სხვადასხვა მარცვლეულის ნათესებია. ეს ფაქტი გამოწვეულია ბამბის ინდუსტრიის საკმაოდ მაღალი განვითარების დონით, ასევე მრავლადაა ზეთის ქარხნები, რომლებიც სწორედ ამ მინდვრებზე მოწეულ მარცვლეულზე მუშაობს. ქალაქი გამოირჩევა არაჩვეულებრივი პეიზაჟებით, საუცხოო პლაჟებით, ზღვის სიახლოვეს, მრავლადაა მარილის საბადოები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2022-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2008-04-16 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს დროშა პერუს რეგიონალური დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
აბანკაი • არეკიპა • აიაკუჩო • კახამარკა • კალიაო • სერო-დე-პასკო • ჩაჩაპოიასი • ჩიკლაიო • კუსკო • უაჩო • უანკაველიკა • უანკაიო • უანუკო • უარასი • იკა • იკიტოსი • მოკეგა • მოიობამბა • პიურა • პუკალიპა • პუერტო-მალდონადო • პუნო • ტაკნა • ტრუხილიო • ტუმბესი |

 |
**უოლტერ შირა** (ინგლ. Walter Marty Schirra, Jr; დ. 12 მარტი, 1923, ჰეკენსეკი — გ. 2 მაისი, 2007, ლა-ხოლლა) — აშშ-ს კოსმონავტი მფრინავი. სამხედრო-საზღვაო ფლოტის I რანგის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
---------

1940–1941 წლებში სწავლობდა სამანქანათმშენებლო კოლეჯში ნიუ-იორკში. 1945 წელს დაამთავრა სამხედრო-საზღვაო აკადემია ანაპოლისში, აგრეთვე საზღვაო ავიაციის ოფიცერთა სკოლა და გამომცდელ მფრინავთა სკოლა. 1959 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. 1962 წლის 3 ოქტომბერს ხომალდ „მერკურით" 6-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 1965 წლის 15-16 დეკემბერს ტომას სტეფორდთან (ინგლ. Thomas P. Stafford) ერთად იფრინა კოსმოსში ხომალდ „ჯემინი-6-ით". 15 დეკემბერს მოხდა შეხვედრა ორბიტაზე ადრე გაყვანილ ხომალდ ჯემინი-7-თან. ერთობლივი ფრენა 5,5 საათი გაგრძელდა. 1968 წლის 11-22 ოქტომბერს უოლტერ კანინგემსა (ინგლ. Walter Cunningham) და დონ აიზელთან (ინგლ. Donn F. Eisele) ერთად იფრინა ხომალდ „აპოლონ-7-ით", იყო ხომალდის მეთაური.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 7.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 15024668
* GND: 118874098
* ISNI: 0000 0000 7861 1240
* LCCN: n85048198
* NARA: 10570064
* NKC: xx0062628
* NTA: 074363026
* PIC: 8804
* SNAC: w6912sqn
* SUDOC: 179918257
* VIAF: 79401819
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 79401819

 |
**ქემერტის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემერტში, ოთინაანთ უბანში, სასაფლაოზე. აგებულია IX-X საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს ოთიაანთ უბანში, სასაფლაოზე. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის უხეშად თლილი ქვებით, რომელიც შემდეგ შელესილ-შეთეთრებულია.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი, რომლის ქვეშ ტრაპეზის ქვაა. ჩრდილოეთით თაღოვანი, ხოლო სამხრეთით - სწორკუთხა ნიშებია. კონქი ნახევარსფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ერთსაფეხურიანი სოლეაა.

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. კამარის საბრჯენი ორსაფეხურიანი თაღი, პილასტრების ეყრდნობა.

ინტერიერი მთლიანად შეთეთრებულია კირით. დარბაზი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის ორი და დასავლეთის ერთი თაღოვანი სარკმლებით. იატაკი ხისაა.

თაღოვანი შესასვლელები დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე შესასვლელის თაღი ნაოთხალია. თაღებში ტიმპანის ქვებია. დასავლეთის კარი ამოშენებულია.

სამხრეთ შესასვლელის მარცხენა მაღალ კუთხეში, კედლის თაღოვან შეღრმავებაში მოთავსებულია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ქვები მოგვიანებით არის ჩადგმული. აქ გამოსახულია აყვავებული ჯვარი, გარშემოვლებული რვიანისებური წნულით. ჯვრის ოთხივე მკლავის კუთხეებში გეომეტრიული წნულისაგან შექმნილი მარყუჟებია. სამხრეთის ორივე სარკმელს მოჩუქურთმებული წარბები აქვს. სარკმლებს შორის ქვის ფილაზე ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში ჩასმულ ქვის ფილაზე რელიეფური სიუჟეტის ფრაგმენტია — წმინდანის გამოსახულებით.

დასავლეთი ფასადის ცენტრში ერთ ღერძზეა შესასვლელი და ვიწრო თაღოვანი სარკმელი მოჩუქურთმებული წარბით. მათ შორის ქვის ფილაზე აყვავებული ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. დასავლეთი ფასადის კეხზე გვიან დაშენებული სამრეკლოა. სამრეკლო ღია თაღოვანია.

ჩრდილოეთი ფასადი გლუვია. ეკლესიას გარს უვლის „კბილანა" ლავგარდანი. საბურავად გამოყენებულია თუნუქი.

ეკლესიას სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან მინაშენები ჰქონდა. შემორჩენილია მინაშენების ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეების მცირე ნაწილები.

ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი შეკეთების კვალი. ფასადებზე ნალესობა ჩამოცვენილია. კამარა და კონქი დაბზარულია. იატაკი დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* Меписашвили Р. Цинцадзе В. "Памятники V-XIвв. В кн.:"Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 44.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 183-185
| **ფრედერიკსბურგი, ვირჯინია** |
| --- |
|  |
|
|  |
|
| დაარსებულია | 1728 |
| შტატი | ვირჯინია |
|
| ოლქი | დამოუკიდებელი ქალაქი |
|
| მერი | ტომას ტომზაკი |
|
|  |

**ფრედერიკსბურგი** — დამოუკიდებელი ქალაქი, ვირჯინიის შტატში. ის დედაქალაქიდან დაშორიებულია — 50, ხოლო რიჩმონდიდან 55 მილით. 2000 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეაგდენს 19, 278. ეკონომიკური ანალიზის ბიურო ფრედერიკსბურგს და მის მეზობლად მდებარე სპოტსილვანიის ოლქს აერთიანებს სტატისტიკური მონაცემების შეგროვებისას. ეს ქალაქი არის ვაშინგტონ-ბალტიმორის მეგაპოლისის ნაწილი.

ისტორია
-------

ქალაქი მდებარეობს მდინარე რაპაჰანოკთან. 1714 წელს გუბერნატორმა ალექსანდრ სპოტსვუდმა დაასპონსორა გერმანელთა სამოსახლოს, გერმანას, აგება. შემდგომი გაფართოების მიზნით კოლონიუალურმა ასამბლეამ, 1720 წელს შექმნა ახალი ოლქი რომელსაც ეწოდა სპოტსილვანია (გუბერნატორის პატივსაცემად), ხოლო 1728 წელს დაარსდა ფრედერიკსბურგი. ქალაქს სახელი ეწოდა უელსის პრინცი ფრედერიკის პატივსაცემად. 1732 წელს, 1780 წლამდე, საოლქო სასამართლო გადატანილ იქნა ფრედერიკსბურგში. 1781 წელს ფრედერიკსბურგი საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც ქალაქი, მას ჰყავდა თავისი მერი, საბჭო და სასამართლო. 1879 წელს მას ოფიციალურად მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

1738 წელს ქალაქთან ახლოს დასახლდა ჯორჯ ვაშინგტონის ოჯახი. ვაშინგტნის დედა მერი მოგვიანებით ცხოვრობდა ფრედერიკსბურგში, ხოლო მისი და ბეთი ქალაქ გარეთ მდებარე პლანტაციაში. ამ ქალაქში ასევე ცხოვრობდნენ ამერიკის რევოლუციის გენერლები ჰიუ მერსერი და ჯორჯ უიდონი. ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ჯეიმზ მონრო.

ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს ფრედერიკსბურგმა, მისი ადგილმდებარეობის გამო შეიძინა სტრატეგიული მნიშვნელობა. 1862 წლი 11–15 დეკემბერს, ფრედერიკსბურგის ბრძოლის დროს, ქალაქმა ძალიან დიდი ზიანი მიიღო. 1863 წლის 3 მაისს კიდევ ერთი ბრძლოა გაიმართა ქალაქთან ახლოს.

1908 წელს ქალაქში დაარსდა მერი ვაშინგტონის სახელობის უნივერსიტეტი.

გეოგრაფია
---------

ფედერკსბურგი, 1863 წლის თებერვალი. ხედი მდინარე რაპაჰანოკის ნაპირიდან
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მონაცემების მიხედვით ქალაქის საერთო ფართობი შეადგენს 27.2 კვ² (10.5 მი.²). ქალაქს აღმოსავლეთით და სამხრეთით გარს არტყავს მდინარე რაპაჰანოკი; მდინარის გადაღმა არის სტრაფორდის ოლქი. ჩრდილოეთით და დასავლეთით მდებარეობს სპოტსილვანიის ოლქი.

დემოგრაფია
----------

2000 წლის აღწერის მიხედვით ფრედერიკსბურგში ცხოვრობს 19 279 ადამიანი, 8 102 კომლი და 3 921 ოჯახი. მოსახლეობის 73.18% არის თეთრკანიანი მოსახლეობა, 20.41 შავკანიანი, 0.34% ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), 1.51% აზიელები, 4.57% სხვა რასის წარმომადგენლები, ხოლო 4.90% ლათინო ამერიკელები.

მედია
-----

ფრედერიკსბურგის ყოველდღიური გაზეთი არის ფრი ლენს სტარი (ინგლ. The Free Lance–Star). გაზეთის პირველი ნომერი 1885 წელს გამოვიდა. არსებობს ასევე რამდენიმე ადგილობრივი რადიოსადგური.
სპიშკი-ჰრადი
სპიშკი-ჰრადი, ხედი ზემოდან
**სპიშკი-ჰრადი** (სლოვაკ. Spišský hrad) — ყველაზე დიდი ციხესიმაგრე სლოვაკეთში, სპიშის ოლქის ისტორიული ცენტრი, იუნესკოს მემკვიდრეობის ძეგლი. მდებარეობს სპიშსკე-პოდგრადეს მახლობლად.

ისტორია
-------

ციხესიმაგრე ააშენეს XII საუკუნეში. XIII საუკუნეში დაამატეს რომანული სტილის სასახლე. 1241 წელს ციხესიმაგრემ გადაიტანა მონღოლ-თათართა ალყა. XIII საუკუნის ბლოს ციხესიმაგრის საფორტიფიკაციო ნაგებობები გაამაგრეს იტალიელმა არქიტექტორებმა. XIV საუკუნეში, მიაშენეს ქვედა ციხე. XV საუკუნეში ციხესიმაგრის მფლობელებმა, ზაპოლიამ, აქ მრავალი ახალი შენობა ააგო. ციხესიმაგრეში დაიბადა უნგრეთის მეფე იანოშ I ზაპოლია. XVIII საუკუნეში ციხესიმაგრე მიატოვეს, ხოლო 1780 წელს დაიწვა. ამჟამად მიმდინარეობს ციხესიმაგრის აღდგენა.

ცნობილი მცხოვრებლები
--------------------

* იშტვან ზაპოლია
* იმრე ზაპოლია
* იანოშ I ზაპოლია
* კრისტინა ჩაკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт Спишского Града
* История и архитектура Спишского града
* **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***სპიშკი-ჰრადი***

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვაკეთში  |
| --- |
|  |
| 
ბანსკა-შტიავნიცა  · სპიშკი-ჰრადი და ლევოჩა  · ვლკოლინეცი  · აგტელეკის ეროვნული პარკი უნგრეთთან ერთად · ბარდეიოვი  · კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები უკრაინასთან ერთად  · კარპატების ხის ეკლესიები  · რომის იმპერიის საზღვრები: დუნაის ლიმესის დასავლეთი ნაწილი |  |

 |
**ფრედერიკსბორგის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოეწერა ფრედერიკსბორგის სასახლეში, ზელანდიაში, 1720 წლის 3 ივლისს (გრიგორის კალენდრის მიხედვით 14 ივლისს), შვედეთსა და ნორვეგიას შორის, ჩრდილოეთის ომის დასასრულს. მათ შორის კონფლიქტი დაიწყო 1700 წელს, მაგრამ მშვიდობაც ამავე წელს დამყარდა. დანია ხელახლა შეუერთდა ომს 1709 წელს, იმ მიზნით, რომ ისევ მიეღწია თავის დაკარგული პროვინციების სკონეს, ბლეკინგესა და ჰალანდის დაბრუნებისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ ამ პროვინციებს შვედი გენერალი მაგნუს სტენბოკი განაგებდა, მეფის კარლ XII-ისაგან დამოუკიდებლად. მეორე ფრონტზე შვედეთი არ იყო ასეთი იღბლიანი. უპირველეს ყოვლისა, იმიტომ, რომ 1721 წელს იგი რუსეთის ხელში იყო. შვედებმა გადაიხადეს 600 000 რიკსდალერი და გატეხეს ალიანსი ჰოლშტეინთან ერთად. დანიამ ასევე მიაღწია სრულ კონტროლს შლეზვიგზე, მაშინ, როდესაც დანიის მიერ დაკავებული შვედეთის პომერანიის ტერიტორიები დაუბრუნდა შვედეთს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Heitz, Gerhard; Rischer, Henning (1995) *Geschichte in Daten. Mecklenburg-Vorpommern* (German). Münster-Berlin:  Koehler&Amelang. ISBN 3-7338-0195-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთის ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* რავა (1698)
* დრეზდენი (1699)
* პრეობრაჟენსკი (1699)
* ტრავენდალი (1700)
* ბირჟაი (1701)
* ნარვა (1704)
* ვარშავა (1705)
* ალტრანშტედტი (1706)
* ალტრანშტედტი (1707)
* შვედური შეთანხმება (1709)
* დრეზდენი (1709)
* კოპენჰაგენი (1709)
* ტორუნი (1709)
* ჰანოვერი (1710)
* ესტონეთისა და ლივონიის კაპიტულაცია (1710)
* ლუცკი (1711)
* პრუტი (1711)
* ადრიანოპოლი (1713)
* შვედტი (1713)
* შტეტინი (1715)
* ბერლინი (1715)
* გრეიფსვალდი (1715)
* ამსტერდამი (1717)
* სტოკჰოლმი (1719-1720)
* საუკუნო ზავი (1720)
* ფრედერიკსბორგი (1720)
* ნიშტადტი (1721)
 |

 |
**უაუტლა** (ესპ. Sistema Huautla) — კარსტული მღვიმე სამხრეთ მექსიკაში, ოახაკის შტატში. მდებარეობს სიერა-მასატეკის ქედზე, ქალაქ ორისაბიდან სამხრეთით 80 კმ-ში. წარმოადგენს ვერტიკალური ტიპის ლაბირინთს, რომელიც წარმოქმნილია რამდენიმე მღვიმის შეერთებით: სან-აგუსტინი (შესასვლელი ზღვის დონიდან 1750 მ), ლი-ნიტა (2110 მ), ლა-გრიეტა (1860 მ), ნიტა-ნანტა (2237 მ) და სოტანო-დელ-რიო-იგლესია. უაუტლა მსოფლიოს ერთ-ერთი უღრმესი კარსტული მღვიმეა. მღვიმური სისტემის სიგრძე შეადგენს 64,2 კმ-ს, ხოლო სიღრმე 1545 მ-ს. საერთო ჯამში აქვს 21 შესასვლელი. მიწისქვეშეთში მოგზაურთათვის უაუტლა ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო მღვიმურ სისტემას წარმოადგენს. მღვიმის ფსკერულ ნაწილში მდებარეობს სიფონების სერია, რომლებშიც შესრულებულია რიგი ურთულესი ჩაშვება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Sistema Huautla Becomes Deepest Cave in the Western Hemisphere.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-01-25. ციტირების თარიღი: 2018-01-11.
2. ↑  About Sistema Huautla — Proyecto Espeleológico Sistema Huautla
3. ↑  Экспедиция "Святой Августин-94"
**წყნარი დონის კაზაკების ძეგლი** (რუს. Памятник казакам Тихого Дона) — სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც მდებარეობს მილეროვო-ვიოშენსკაიას გზატკეცილის 120-ე კილომეტრზე, ხუტორ კრუჟილინსკის მახლობლად. მოქანდაკე ნ. მოჟაევის, ე. მოჟაევასა და ნ. შჩერბაკოვის მიერ შექმნილი ფიგურა არის დონელი კაზაკის კრებითი სახე. ძეგლი მოსჩანს შორიდან, რადგან მისი სიმაღლე ყორღანთან ერთად შეადგენს 14 მეტრს, ძეგლი დგას ორი გზის გადაკვეთაზე. როსტოვის ოლქის კულტურის მინისტრის გადაწყვეტილების საფუძველზე 2015 წლის 16 ნოემბრიდან იგი შედის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

აღწერა
------

ძეგლი წარმოადგენს დონელი კაზაკის ექვსმეტრიან, რვატონიან ცხენოსნის გამოსახულებას, რომელიც დამზადებულია ბრინჯაოსაგან და დგას რვამეტრიან მიწაყრილ ყორღანზე. კაზაკი გამოსახულია სამხედრო ფორმაში ქუდით. მთელი სკულპტურული კომპოზიცია დგას დაბალ ბეტონის კვარცხლბეკზე. ყორღანის ძირში მდებარეობს ქვა, რომელზეც წარწერაა: „წყნარი დონის კაზაკებს", საერთო სახლახო ძეგლს ზოგჯერ ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებს მიხეილ შოლოხოვის რომან-ეპოპეის წყნარი დონის მთავარი გმირის, გრიგორი მელეხოვის ძეგლს.

ისტორია
-------

სკულპტურული კომპოზიციის პროექტი შეიმუშავეს 1956 წელს ოქტომბრის რევოლუციის მე-40-ე წლისთავთან დაკავშირებული გამოფენის მზადების პერიოდში. ქანდაკების 70 სმ-ის სიმაღლის მაკეტმა თავდაპირველად მიიღო სახელწოდება „Трубач", მოგვიანებით ეწოდა - „Орлёнок", ხოლო მოგვიანებით - „В донских степях", მხოლოდ 1995 წელს, უკვე გახსნის შემდეგ, მას ეწოდა თანამედროვე სახელი.

ქანდაკების მაკეტი წარმოადგინეს მოსკოვში და ბრიუსელში, მიენიჭა ლენინური კომკავშირის პრემია. იგი შეიძინა უკრაინის სსრ-ის კულტურის სამინისტრომ და მასზე მუშაობა მიმდინარეობდა ხარკოვის სამხატვრო მუზეუმში. 1982 წელს ნ. მოჟაევმა თაბაშირის მაკეტი აჩუქა მიხეილ შოლოხოვს. ამჟამად აღნიშნული მაკეტი შედის მიხეილ შოლოხოვის სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის ექსპონატების შემადგენლობაში.

ქანდაკებით დაინტერესდა სკკპ-ის როსტოვის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი ივან ბონდარენკო, მან შესთავაზა ჩამოესხათ ძეგლი და დაედგათ დონის როსტოვის ჩრდილოეთის გასასვლელში. ქანდაკების შექმნა გადაწყდა ლუგანსკში, სამხატვრო კომბინატში. ბრინჯაოში ჩამოასხეს 1991 წელს ლენინგრადის ექსპერიმენტალურ ქარხანა „მონუმენტსკულპტურაში". ძეგლი დაამონტაჟა კიევის სამხატვრო სახელოსნოს ბრიგადამ. გახსნის ცერემონია გაიმართა 1994 წლის მაისში.

სქოლიო
------

1. ↑  Описание Скульптурная композиция «Казакам Тихого Дона». Rutraveller. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Объекты культурного наследия. Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2017-03-04.
3. ↑  Памятники литературным героям. Государственный музей-заповедник М. А. Шолохова. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
4. ↑  Памятник «Казакам Тихого Дона». Государственный музей-заповедник М. А. Шолохова. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
**წყნარი ოკეანის ვირთევზა** (ლათ. Gadus macrocephalus) — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 120 სმ-ს აღწევს, მასაში — 18 კგ-ს. ზედა ყბა ქვედაზე გრძელია. ნიკაპზე კარგადაა განვითარებული ულვაში. გვერდითი ხაზი ღია და სუსტად შესამჩნევია. ზურგი შეფერილია ყავისფრიდან რუხამდე, მუქი ლაქებით, მუცელი ღიაა. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში და მიმდებარე ზღვებში აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ნაპირებთან, ბერინგის სრუტიდან ყვითელ ზღვამდე დასავლეთით და ლოს-ანჯელესამდე აღმოსავლეთით.

ზღვის ქარავნული თევზია. ჩვეულებრივ, უპირატესობას ანიჭებს დაბალ დადებით ტემპერატურას — 0-დან 4,5°C-მდე. უფრო მეტად ბინადრობს ფსკერთან, თუმცა ტოფობისა და სუქების პერიოდში ინაცვლებს წყლის სიღრმეში. გვხვდება 5-დან 550-მდე მეტრის სიღრმეზე. არეალის სხვადასხვა მონაკვეთზე განსხვავებულ დროს, ერთიანად, ფსკერზე ყრის ქვირითს (ნაყოფიერება 1,4-დან 6,4 მლნ.). ქვირითის განვითარება 9-დან 20 დღემდე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ლიფსიტა 3,6–4 მმ სიგრძისაა. 5–6 თვეში სიგრძეში 8–26 სმ-ს აღწევს. ცოცხლობს 13–15 წელს. ზრდის ტემპი პირველ წლებში უფრო სწრაფია, შემდეგ თანდათან ნელდება. სამხრეთის რაიონებში უფრო ნელა იზრდება. სქესობრივ სიმწიფეს 5–6 წელში აღწევს.

ახალგაზრდა ინდივიდები (25–30 სმ-მდე) ძირითადად მცირე ბენთოსური კიბოსნაირებითა და ჭიებით იკვებებიან. მსხვილი ვირთევზები — თევზს (მინტაი, ქაშაყი, მოივა, ნავაგა, ორაგული, კამბალა, ღორჯო, მექვიშია, სარდინი), უფრო იშვიათად კიბოსნაირებს ჭამენ. წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში კარგადაა გამოხატული ორი სეზონური მიგრაცია: გაზაფხულის, როდესაც ზამთრის კვების ღრმაწყლოვანი რაიონებიდან ტოფობის შემდეგ თავთხელ წყლებში ინაცვლებენ, და შემოდგომა-ზამთრის, როდესაც გამოსაზამთრებლად უკან ბრუნდებიან.

სარეწაო მნიშვნელობის თევზია. ძირითადი მომპოვებელი ქვეყნებია რუსეთი, აშშ და იაპონია. ხორცის ცხიმიანობა 0,3–0,5%-ია. ქონი გროვდება ღვიძლში, რომლის მასა სხეულის მასის 3–9%-ს, ზოგჯერ კი 12%-საც აღწევს. ძირითადად ყინავენ. ღვიძლს იყენებენ სამედიცინო თევზის ქონის მისაღებად, რომელიც მდიდარია A და D ვიტამინებით, ასევე კონსერვებისთვის.

სქოლიო
------

1. ↑  *გოგმაჩაძე თ.*, თევზების ნომენკლატურა : ლექსიკონი, ბათუმი: გამომც. „აჭარა", 2018. — გვ. 332, ISBN 978-9941-460-45-6.
2. 1 2 3 4   Промысловые рыбы России : В двух томах / под ред. О. Ф. Гриценко, А. Н. Котляра и Б. Н. Котенёва. т. 1. — М.: изд-во ВНИРО, 2006. — стр. 376–377. ISBN 5-85382-229-2.
**ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა** (ესპ. *República Federal de Centroamérica*), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები** — სუვერენული სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, რომელიც შედგებოდა ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოს ყოფილი გვატემალის გენერალ-საკაპიტნოს ტერიტორიებისგან. არსებობდა 1821 წლის სექტემბრიდან 1841 წლამდე, რესპუბლიკური დემოკრატიის მმართველობის სტილით. დედაქალაქი იყო გვატემალა.

1823–1824 წლებში ფედერაციის სახელმწიფო გერბზე ეწერა *„Provincias Unidas del Centro de América"* (ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები), თუმცა 1824 წლის კონსტიტუციით, სახელმწიფო დროშასა და გერბზე მიეწერა *„República Federal de Centroamérica / Centro América"* (ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა).

ზოგჯერ, ინგლისურენოვან ლიტერატურაში ამ სახელმწიფოს შეცდომით უწოდებენ ცენტრალური ამერიკის შეერთებულ შტატებს. დროშა, არგენტინის დროშის შთაგონებით კომოდორმა ლუის მიჩელ აურიმ შექმნა. სახელი „გაერთიანებული პროვინციებიც" აღებულ იქნა არგენტინის პირველი სახელმწიფო რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციებისგან *(Provincias Unidas del Río de la Plata)*. 1818 წელს, კომოდორმა აურიმ პირველად ნიკარაგუის სანაპიროსთან, კუნძულ პროვიდენსიაზე შექმნა დამოუკიდებელი რესპუბლიკა.

ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა შედგებოდა თანამედროვე გვატემალის, სალვადორის, ჰონდურასის, ნიკარაგუის და კოსტა-რიკისაგან (პანამა ამ დროს ბოლივარის კოლუმბიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა). 1830-იან წლებში დაემატა მეექვსე სახელმწიფო — ლოს-ალტოსი, დედაქალაქ კეცალტენანგოსთან ერთად, რომელიც თანამედროვე მექსიკის ჩიაპასის შტატის დასავლეთ მთიანეთს მოიცავდა. ესპანეთისგან დამოუკიდებელი ამ ახალი სახელმწიფოს (ლოს-ალტოსი) ანექსია მექსიკის პირველმა იმპერიამ მოახდინა.

1838–1840 წლებში, ფედერაცია ჩაფლული იყო სამოქალაქო ომში, სადაც კონსერვატორები ლიბერალებს ებრძოდნენ. ამ ყველაფერმა კი გართულა ეროვნული თვითშეგნების ჩამოყალიბება, ხელის შემშლელი იყო ასევე მრავალი იდეოლოგიური სხვაობა, რამაც სისხლიანი კონფლიქტის შემდეგ ფედერაციის დაშლა განაპირობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Constitutions from several attempts at Central American unification (in Spanish)
* Central America- Historical Unions and Federations
* WorldStatesmen- Guatemala
* Map of the UPCA

სქოლიო
------

1. ↑  Foster, Lynn V. (2000). *A Brief History of Central America*. New York:  Facts on File,   გვ. 134–136. ISBN 0-8160-3962-3.
ფუტკრის რძით გარშემორტყმული დედოფლის მატლი
**ფუტკრის რძე** — თეთრი, ფაფისებრი კონსისტენციის ნივთიერება. იგი 130-ზე მეტი ორგანული ნაერთებისაგან შედგება. გამოიყოფა მუშა ფუტკრის ყბისზედა ჯირკვლების სეკრეციის შედეგად. მკვებავი ფუტკრების ფუტკრის რძით კვებავენ მუშა და მამალ ფუტკრებს ბარტყობის პერიოდის პირველი 3 დღის განმავლობაში, ხოლო დედა ფუტკარს — მატლობის პერიოდში განვითარების მთელ მანძილზე. ფუტკრის რძის მიღების წინა პირობაა ფუტკრის ოჯახის მიერ დედის გამოყვანა. ოჯახის დაობლების შემდეგ სამუშე ლავრა (ჭუპრი) უნდა გარდაიქმნას სადედე ლავრად. ამ შემთხვევაში სამუშე ლავრიან უჯრას ფუტკრები რძით გაავსებენ და ეს საკვები, ხდება მიზეზი, იმისა, რომ მუშა ფუტკრის (ცოცხლობს 3-5 თვე) მიიღება დედა ფუტკარი (ცოცხლობს 5-7 წელი). სწორედ ამ უჯრედებიდან, დედა ფუტკრის გამოჩეკვამდე, ხდება ფუტკრის რძის შეგროვება მეფუტკრის მიერ. ფუტკრის რძეს მჟავე გემო აქვს, შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, შაქრებს, მინერალურ მარილებს, ვიტამინებს და სხვა. ფუტკრის რძის პრეპარატებს (აპილაკი) იყენებენ მედიცინაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *ხიდეშელი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 433.
**წყლისმზომელა ბაღლინჯოები** (ლათ. Gerridae) — ბაღლინჯოების ოჯახი. სხეული წვრილი და წაგრძელებულია, სიგრძეში 1–30 მმ, ქვემოდან დაფარულია ხშირი მოკლე ვერცხლისფერი ბეწვით, რომელიც წყლით არ სველდება. ფეხები გრძელია. ხშირად უფრთოებია.

ცნობილია 1700-მდე სახეობა, რომელთაგან 10% ზღვის ბინადარია. ცხოვრობენ წყლის ზედაპირზე, იშვიათად მტკნარი წყალსატევების სანაპიროებზე და ნოტიო ხავსში. *Halobatinae*-ს ქვეოჯახის წარმომადგენლები — ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვებზე, ხშირად ხმელეთიდან საკმაოდ შორს. ევროპისათვის ჩვეულია *Gerris*-ის და *Hydrometra*-ს გვარის წარმომადგენლები. მცირე ზომის წყლისმზომელა ბაღლინჯოების უმრავლესობა ბინადრობს წყალმცენარეებს შორის. სწრაფად, ნაწყვეტებით დასრიალებენ წყლის ზედაპირზე (აქედან სახელწოდება); „ნაბიჯის" სიგრძე შეიძლება 0,5 მეტრსაც აღწევდეს.

იკვებებიან მცირე ზომის უხერხემლოებით, რომლებსაც წყლის ზედაპირზე პოულობენ, სწოვენ ცხოველთა გვამებს. მტკნარი წყლის მზომელები კვერცხს წყალმცენარეებში დებენ, ზღვებისა — მცურავ საგნებზე ან თვითონ დაატარებენ.

წყლისმზომელებს ეძახიან აგრეთვე *Hydrometridae*-ს და ზოგიერთი სხვა ოჯახის წარმომადგენლებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Gerridae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. 1 2 3 4  *Тишечкин Д. Ю.* Водомерки // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М. 2006. — стр. 494.
3. 1 2   Водомерки // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 5 — М. 1971.
4. ↑  Lancaster, J.B.; Briers, R. eds. (2008) *Aquatic insects: challenges to populations*.  CABI,   გვ. 23, 270, 284.
**სსრკ საბჭოების VI ყრილობა** (რუს. VI Всесоюзный съезд Советов) — სსრ კავშრის საბჭოების რიგით მეექვსე ყრილობა, მიმდინარეობდა 1931 წლის 8-17 მარტს მოსკოვში. ესწრებოდა 2403 დელეგატი მათ შორის 1570 გადამწყვეტი ხმით. სოციალური შემადგენლობა: მუშა 54,4%, გლეხი 25,6%, მოსამსახურე 20%. პარტიული შემადგენლობა: საკავშირო კპ(ბ) წევრი 72,8%, საკავშირო ალკკ წევრი 2,4%, უპარტიო 24,8%. წარმოდგენილი იყო 66 ეროვნება.

ისტორია
-------

დღის წესრიგი: სსრკ მთავრობის ანგარიში (ვ. მოლოტოვი); სსრკ მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის, მარცვლეულისა და მეცხოველეობის საბჭოთა მეურნეობების ტრესტების მოხსენება საბჭოთა მეურნეობების მშენებლობის მოხსენების შესახებ (ი. იაკოვლევი); სსრკ მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის, საკოლმეურნეო და სატრაქტორო ცენტრების საკოლმეურნეო ცენტრების შესახებ (ი. იაკოვლევი); სსრკ კონსტიტუციის საკითხები (ა. ენუქიძე); სსრკ ცაკის არჩევნები.

ყრილობამ მთლიანად მოიწონა საბჭოტა მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა. დაავალა საბჭოთა მთავრობას, განუხრელად განეგრძო მშვიდობის პოლიტიკა, განემტკიცებინა ურთიერთობა სხვა ქვეყნებთან; ამასთანავე, გაეთვალისწინებინა სამხედრო საშიშროების ზრდა და ყოველმხრივ აემაღლებინა ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობა. ყრილობამ დიდი ყურადღება დაუთმო სოფლის მეურნეობის სოციალისტური გარდაქმნის საკითხებს. დადგენილებაში „საბჭოთა მეურნეობების მშენებლობის შესახებ" ხაზგასმული იყო საბჭოტა მეურნეობების მსხვილი სანიმუშო მეურნეობების მნიშვნელობის შესახებ, რომელთაგანაც კოლმეურნეობები იღებდნენ სხვადასხვა სახის დახმარებას. დადგენილებაში „საკოლმეურნეო მშენებლობის შესახებ" შეჯამებული იყო 1929-1930 წლების საკოლმეურნეო მოძრაობა და დაისახა ამოცანები კოლმეურნეობის ორგანიზაციასა და მუშაობაშ ნაკლულოვანებათა ლიკვიდაციის შესახებ. ყრილობამ აღნიშნა, რომ მოცემულ ეტაპზე საკოლმეურნეო მოძრაობის ძირითადი ფორმა იყო სასოფლო-სამეურნეო არტელი. მოწონებულ იქნა მთავრობის გადაწყვეტილება ოკრუგების ლიკვიდაციისა და რაიონების, როგორც სოციალისტური რეკონსტრუქციის ძირითადი რგოლის განმტკიცების შესახებ.

ყრილობამ აირჩია სსრკ-ის ცაკი. კავშირების საბჭში შევიდა 473 წევრი, ეროვნებათა საბჭოში — 138 წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 538.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბჭოთა კავშირის დროშა სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობები |
| --- |
|  |
| 
I (1922 • დელეგატები) • II (1924 • დელეგატები) • III (1925 • დელეგატები) • IV (1927 • დელეგატები) • V (1929 • დელეგატები) • VI (1931 • დელეგატები) • VII (1935 • დელეგატები) • VIII (1936 • დელეგატები) |
|  |
| 
სსრკ საბ. ყრ. • რუსეთის საბ. ყრ. • უკრაინის საბ. ყრ. • ამიერკავკასიის საბ. ყრ. • (საქართველოს საბ. ყრ. [*აფხაზეთის საბ. ყრ.* • *აჭარისტანის საბ. ყრ.* • *სამხრეთ ოსეთის საბ. ყრ.*] • აზერბაიჯანის საბ. ყრ. • სომხეთის საბ. ყრ.) |

 |
"სს"-ის მე-5 სატანკო დივიზიის ემბლემა
**„სს"-ის მე-5 სატანკო დივიზია „ვიკინგი"** (გერმ. 5. SS-Panzer-Division „Wiking") დაარსებულ იქნა 1940 წლის 20 ნოემბერს, როგორც „ვაფენ-სს"-ის დივიზია „ვიკინგი". იგი ნაწილობრივ შედგებოდა მოხალისეებისაგან ნიდერლანდებიდან, ბელგიიდან და სკანდინავიის ქვეყნებიდან.

დივიზიის ისტორია
----------------

თავდაპირველად ამ დივიზიის სახელად „გერმანია" იყო შერჩეული, მაგრამ საბოლოოდ „ვიკინგზე" შეჩერდნენ. დივიზიის პირველი მეთური იყო „სს"-ის ობერგრუპენფიურერი ფელიქს შტაინერი. 1933 წლამდე შტაინერი რაიხსვერის მაიორი იყო და ერთ-ერთი იმ ოფიცერთაგანი, რომლებიც ძველი არმიული ყაიდით იყვნენ აღზრდილნი. „ვიკინგი" სატანკო დივიზია იყო, თუმც მასში გაცილებით მეტი ტანკი იყო ვიდრე ჰეერის ნებისმიერ ჩვეულებრივ სატანკო დივიზიაში.

შემადგენლობა
------------

„ვიკინგი" „სს"-ის პირველი დივიზია იყო რომლის შეამდგენლობაშიც უცხოელი მოხალისეები ირიცხებოდნენ. თუმცა ამ მოხალისეთა რიცხვი საკმაოდ ცოტა იყო და ამ მიზეზის გამო დივიზიის შემადგენლობა ყოველთვის ივსებოდა ეთნიკური გერმანელებით.

სამხედრო დანაშაული
------------------

1941 წელს დივიზიის მებრძოლებმა 600 ებრაელი დახვრიტეს გალიციაში, ხოლო 1945 წლის გაზაფხულზე საკონცენტრაციო ბანაკ მაუტჰაუზენის ებრაელ ტყვეთა ტრანსპორტირებისას მათ უამრავი დასუსტებული ტყვე მოკლეს.
**ფრანგი ლეიტენანტის საყვარელი** (ინგლ. The French Lieutenant's Woman) — ინგლისელი მწერლის, ჯონ ფაულზის, 1969 წლის პოსტმოდერნისტული ჟანრის ისტორიული რომანი.

ნაწარმოებში მოქმედება ვიქტორიანული ეპოქის ინგლისში ვითარდება. წიგნი მოგვითხრობს დარვინის იდეებით გატაცებული ახალგზარდა არისტოკრატი ჩარლზ სმიტსონის ურთიერთობის შესახებ სარა ვუდრაფთან, ყოფილ გუვერნანტთან, რომელსაც ნაპირზე გამორიყულ ფრანგ ლეიტენანტთან უკანონო კავშირის შემდეგ საზოგადოება ცოდვილად შერაცხავს. სმიტსონი მდიდარი ვაჭრის ქალიშვილზე აპირებდა დაქორწინებას, თუმცა სარასთან შეხვედრა მისთვის საბედისწერო აღმოჩნდა. რომანმა ფაულზს ვიქტორიანული ლიტერატურაში ავტორიტეტის სტატუსი დაუმკვიდრა.

„კოლექციონერისა" (1963) და „გრძნეულის" (1965) შემდეგ „ფრანგი ლეიტენანტის საყვარელი" ფაულზის მესამე რომანია. ჟურნალმა American Libraries იგი „1969 წლის გამორჩეულ წიგნებს" შორის დაასახელა. 2005 წელს რომანი მოხვდა ჟურნალი ტაიმის სიაში „100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანი 1923 წლის შემდეგ."

რომანის რეპუტაცია ნაწილობრივ მის პოსტმოდერნისტულ ღირებულებებს ეყრდნობა, რაც მეტაფიქციის, ისტორიოგრაფიის, მეტაისტორიის, მარქსიზმის კრიტიკისა და ფემინიზმის ელემენტებს მოიცავს. სტილისტური და თემატური თვალსაზრისით, რომანი ისტორიულ მეტაფიქციად მიიჩნევა. წიგნში ასევე წამოჭრილია გენდერული საკითხები, რასაც ავტორი დამოუკიდებელ სარა ვუდრაფსა და სტერეოტიპულ მამაკაც პერსონაჟებს შორის კონტრასტის ჩვენებით ახერხებს. 

1981 წელს რომანის მიხედვით ამავე სახელწოდების ეკრანიზაცია გადაიღეს, რომლის რეჟისორია კარელ რაისი, ხოლო სცენარი ჰაროლდ პინტერს ეკუთვნის. მთავარ როლებს მერილ სტრიპი და ჯერემი აიროსნი ასრულებენ. ფილმმა კრიტიკული აღიარება მოიპოვა და BAFTA-სა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები მიიღო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* FowlesBooks.com — ჯონ ფაულზის ოფიციალური საიტი
* A Database Entry for the novel's publication history at the Brandies

სქოლიო
------

1. ↑  Warburton 166.
2. ↑  „Notable Books of 1969". *American Libraries*. **1** (3): 276–277. Mar 1970. JSTOR 25617844.
3. ↑  „All Time 100 Novels". *Time*. 16 October 2005. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 October 2005. ციტირების თარიღი: 25 მაისი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  Hutcheon 5.
**უოსაჩი**, **უოსატჩი** (ინგლ. Wasatch Range) — ქედი აშშ-ში, იუტისა და აიდაჰოს შტატებში. კლდოვანი მთების დასავლეთი და დიდი აუზის რეგიონის აღმოსავლეთი კიდე.

ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 396 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 118 კმ-ზე. ვრცელდება დიდი მლაშე ტბისა და სოლტ-ლეიკ-სიტის აღმოსავლეთით და უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში შეიცავს ბეარ-რივერის ქედს.

სოლტ-ლეიკ-სიტის სამხრეთით და აღმოსავლეთით მდებარე მრავალი მწვერვალის სიმაღლე 3400 მ-ს აღემატება, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ტიმპანოგოსი (3582 მ) და ნიბო (3637 მ), რომელიც უოსაჩის უმაღლეს წერტილს წარმოადგენს.

დანაწევრებულია რამდენიმე გამჭოლი ხეობით. აგებულია ფიქლებითა და კონგლომერატებით. დასავლეთი კალთა ციცაბოა, აღმოსავლეთი დამრეცი. მდინარე ოგდენის სათავის რეგიონი მოიცავს კეშის, იუინტისა და უოსაჩის ეროვნული ტყის ნაწილსა და ტიმპანოგოსის მღვიმის ეროვნულ ძეგლს. განვითარებულია სამთო მრეწველობა და ტურიზმი.

მორმონები, რომლებიც ხეობაში 1847 წლიდან ცხოვრობდნენ, ქედის მდინარეებს სარწყავად იყენებდნენ. ადგილობრივი იუტების ენაზე უოსაჩი ნიშნავს „უღელტეხილს" ან „დაბალ უღელტეხილს მაღალ ქედზე".

სქოლიო
------

1. ↑  Hiking the Wasatch, John Veranth, 1988, Salt Lake City
2. 1 2 3  Wasatch Range | Encyclopedia Britannica
3. ↑  Wasatch Range | Peakbagger.com
4. ↑  Fuller, Craig. "Wasatch County". Utah History Encyclopedia.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: sh85145326
* VIAF: 315529792
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 315529792

 |
**ქისათიბის დიატომიტის საბადო** — საბადო საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში, ურაველის ხეობაში. უნიკალური თვისებების მქონეა. საბადო აგებულია მიო-პლიოცენური ასაკის ვულკანოგენური ქანებით (გოდერძის წყება). წყების ზედა ნაწილში განლაგებულია დიატომიტის 5 ფენა, რომელთაგან ყველაზე მაღალხარისხოვანია ქვედა ფენა. მისი სისქე საბადოს სხვადასხვა უბანზე იცვლება 2,5-იდან 12,5 მ-მდე. საბადოზე არის დიატომიტის 4 სახეობა: ზოლიანი, ნაცრისფერი, ღია ნაცრისფერი და თეთრი. ამათგან ყველაზე მაღალხარისხოვანია თეთრი. ქისათიბის დიატომიტის საბადო ნედლეულს აწვდის ქიმიურ, საშენ მასალათა და მრეწველობის სხვა დარგებს. ბოლო წლებში დიატომიტს ამერიკული კომპანია Agate-Diatomite LLC ამუშავებს. დიატომიტი გამოიყენება: საფილტრე ფხვნილების სახით სამედიცინო ხსნარების, ღვინის, ლუდის, ხილის წვენების და სხვა გასასუფთავებლად; ქრომატოგრაფიისთვის მყარი მატარებლების დასამზადებლად; შემავსებლების სახით ლაქების, საღებავების, ტექნიკური რეზინის, ლინოლიუმის, ქაღალდის, სარეცხი საშუალებების დასამზადებლად; როგორც წვრილდისპერსული დანამატი მინერალურ სასუქებში, პოლიმერულ კომპოზიტებში, ჰერმეტიკებში; როგორც სორბენტი ლაქტამური წყლების გასასუფთავებლად სინთეზური ბოჭკოს წარმოებაში. ქისათიბის დიატომიტის საბადო ყოფილ სსრკ-ში იყო უდიდესი დიატომიტის საბადო; გააჩნია დიდი მარაგები (7,9 მლნ. ტონა, 1981). დღეს საბადოს მარაგი 7 623.6 მ³ აღწევს.

სქოლიო
------

1. ↑  *ფერაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 537.
2. 1 2  საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016.03.06. ციტირების თარიღი: 2021.01.18.
3. ↑  ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, საქართველოს სსრ, 1981 წელი.