recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჩაძირული** — კვლევაზე დაფუძნებული პოსტ-აპოკალიფსური თამაში, რომელიც შექმნა და გამოაქვეყნა Uppercut Games-მა Microsoft Windows-ისთვის, PlayStation 4-ისთვის, და Xbox One-ისთვის 2015 წელს. თამაშის გაგრძელება „*ჩაძირულები: დამალული სიღრმეები*" გამოიცა 2020 წლის 3 დეკემბერს, რომელსაც მოჰყვა Microsoft Windows-ის, PlayStation 4-ის, PlayStation 5-ის, Xbox One-ის და Xbox Series X/S-ის ვერსიები 2022 წლის 10 მარტს.

სიუჟეტი
-------

მოთამაშე აკონტროლებს პერსონაჟ, მიკუს. იგი იკვლევს ნახევრად ჩაძირულ შენობებს, ცოცავს ნანგრევებზე და გადაადგილდება ნავით. თამაში ფოკუსირებულია კვლევაზე; თამაში არ შეიცავს მონსტრებს ან ბრძოლას და მიკუს მოკვლა შეუძლებელია.

ამბავი
------

თამაში ვითარდება მომავალში, როდესაც გლობალურმა დათბობამ მსოფლიო წყლით დატბორა. მიკუ და მისი უმცროსი ძმა, ტაკუ მიდიან წყლის ქვეშ ნაწილობრივ ჩაძირულ ქალაქში. ისინი გაექცნენ მამამისს რადგან იგი გალოთდა მისი ცოლის სამწუხარო სიკვდილის შემდეგ. მისმა ძალადობრივმა ქმედებებმა გამოიწვია ტაკუს მძიმედ დაზიანება. საათის კოშკის თავზე თავშესაფრის გაკეთების შემდეგ, მიკუ იწყებს ქალაქის შესწავლას თავისი მოტორიანი თევზსაჭერი ნავით, რათა მოიძიოს წამლები ტაკუს სამკურნალოდ. ის ათვალიერებს შენიბებს და ეძებს დახმარების ყუთებს რომლებიც გამოაგზავნეს კრიზისის დროს. მთელი ამ დროის მანძილზე მას აკვირდებოდნენ წყლის არსებები რომლბიც არიან ჩაძირული ქალაქის არსებები რომლებმაც მუტაცია განიცადეს თავიანთი ახალი საცხოვრებელი გარემოს გამო. მიკუ აცნობიერებს რომ ისიც ნელნელა მუტაციას განიცდის. ის აღმოაჩენს დახმარების ყუთს და უმკურნალებს ტაკუს. შემდეგ მათთან მიდიან მუტანტები, რომლებიც ასრულებენ რაღაც რიტუალს, რომელიც მიკუს მუტაციას უარყოფს და მას ისევ ადამიანად აქცევს. ამის შემდეგ და-ძმა ქალაქიდან გადადიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
**ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ტაძარი** (რუს. Храм иконы Божией Матери «Знамение») — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის იუჟნოე-ბუტოვოს რაიონში. ამჟამინდელი ტაძარი აგებულია 1672 წელს. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. ეგვტერები კი წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და ღირსი იოსებ მგალობელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ხის ტაძარი ცნობილია XIV საუკუნიდან, როდესაც სოფელ ზახარინოს გარშემო მიწების მფლობელი იყო კიევის მიტროპოლიტის ალექსის მამა თევდორე ბიაკონტი. პირველი ხის ეკლესია ზახარინოში იესო ქრისტეს შობის სახელზე ააგეს 1648 წელს, მაშინდელი მფლობელის ტ. ფ. ბუტირლინის ბრძანების შესაბამისად. 

ქვის ეკლესიის მშენებლობა ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყეს 1672 წელს თავად გრიგორ რომოდონოვსკის ბრძანების შესაბამისად. ახალი ტაძარი აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის სახელზე. 1848 წელს ტაძრის ინტერიერის გაფართოების მიზნით მიაშენეს ორი ეგვტერი, ერთი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, ხოლო მეორე ღირსი იოსებ მგალობელის სახელზე. 1897 წელს ტაძარი გადააკეთეს რუსულ არქიტექტურულ სტილში, არქიტექტორ ალექსანდრე კამინსკის პროექტის მიხედვით. პირველი გილდიის ვაჭრის ფ. ი. სობოლევის ფინანსებით ტაძარი ხელახლა მოხატეს 1880 წელს. მისივე ფინანსებით 1883 წელს ტაძრის სიახლოვეს ააგეს საეკლესიო სამრევლო სკოლის შენობა. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ტაძარი კვლავ მოქმედი რჩება 1940 წლამდე. 1940-1991 წლებში ტაძრის შენობაში განთავსებული იყო კინოს საცავი ფონდი. რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1991 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 4. — С. 304 — 307. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.
* Село Захарьино-Знаменское, Подольского уезда, Московской губ. : Крат. ист. описание / Сост. Н. Е. Сироткин. — Москва : тип. А. С. Суворина, 1909. — 65 с. : ил.; 26.
**ფატიმა ელ-შარიფი** (არაბ. فاطمة الشريف); დ. 1911, კუფრა — გ. 3 ოქტომბერი, 2009, კაირო) — ლიბიის მეფის, იდრის პირველის მეუღლე, ლიბიის დედოფალი.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

ფატიმა ელ-შარიფი, დაიბადა 1911 წელს, იგი იყო ყოფილი ისლამური რელიგიური ორდენის სენუსიას მეთაურის ახმედ შარიფის ერთადერთი ქალიშვილი. მამამისი აქტიურად ეწინააღმდეგებოდა ევროპულ კოლონიზაციას მუსულმანურ სახელმწიფოებთან მიმართებაში. ლიბიის ომის შემდეგ, რომელიც 1912 წელს დასრულდა, ლივიის ტერიტორია გადავიდა იტალიური სამეფოს კონტროლის ქვეშ. 1923 წელს, იტალიის მთავრობაში, ფაშისტების მოსვლის შემდეგ და მათ მიერ განახლებული საომრო მოქმედებები ლიბიაში, ფატიმამ აქლემით გადალახა ეგვიპტის საზღვარი. თავს უშველა იმ იტალიელებისგან, რომლის მეთაურიც მარშალი გრაციანი იყო. 1931 წელს, სივაში, ის ცოლად გაჰყვა მუჰამედ იდრის ალ-მახდი ას-სენუსს, რომელიც იყო მამამისის პოსტის ორდენ სენუსიას მემკვიდრე. 1951 წელს, ფატიმა ელ-სენუსი გახდა ლიბიის დედოფალი.

### ლიბიის დედოფალი

მთელი ცხოვრების განმავლობაში, ცოლ-ქმარს არ ჰყავდათ შვილები. მათი ერთადერთი ვაჟი, დაიბადა 1953 წელს, რომელიც გარდაიცვალა დაბადებიდან მეორე დღესვე. მემკვიდრის არ ყოლამ დიდი პრობლემები შეუქმნა მეფეს და სახელმწიფოს. 1954 წელს, დეოფლის ძმის შვილმა, იბრაჰიმ ალ-შელხიმ მოკლა იდრის I-ლის მრჩეველი, მიზეზი კი შემდგომი ჭორები იყო: მრჩეველმა ურჩია, რომ გაყროდა და ცოლად მოეყვანა თვითონ მრჩევლის ქალიშვილი. შემდგომ იდრისმა ბრძანება გასცა ფატიმას ძმის შვილის მოკვლის. რამდენიმე ხნის შემდეგ, იდრისმა გადაწყვიტა კიდევ ერთი ცოლი მოეყვანა, რომელიც მემკვიდრეს გაუჩენდა. ფატიმამ თვითონ შესთავაზა ორი შესაფერისი კანდიდატი, მაგრამ მან არცერთი არ აირჩია. 1995 წელს, მეფემ ცოლად მოიყვანა ალია აბდელ კადერ ლამლუმი, მიუხედავად მეუღლის ამ გადაწყვეტილებისა, ფატიმა მაინც დარჩა სამეფო რეზიდენციაში, ტობრუკში და მალევე შეურიგდა მას. შემდგომში ფატიმა და იდრისი გახდნენ დედინაცვალი და მამინაცვალი მათი გარდაცვლილი ნათესავების შვილებისთვის. თანამედროვეები ახასიათებდნენ ფატიმას, როგორც ტაქტიკურ, დახვეწილი იუმორის გრძნობის მქონე და კომუნიკაბელურ(ბავშვების მიმართებაში განსაკუთრებით) და როგორც იდრისის ერთგულ მეუღლეს. ის გახდა სამაგალითო ლიბიის ქალებისთვის. ფატიმა არ ატარებდა ჩადრს და იცვავდა ევროპულად. არ მისდევდა ჩაკეტილ ასკეტიკურ ცხოვრების წესს, არამედ პირიქით-აქტიურ მონაწილეობას იღებდა პოლიტიკურ და საზოგადო სახელმწიფო საქმეებში, ესწრებოდა სახელმწიფო ღონისძიებებს.

### ცხოვრება მმართველობის დათმობის შემდგომ

მუამარ კადაფის სათავეში მოსვლის შემდგომ, ლიბიის საგვარეულო მდებარეოდა თურქეთში. მონარქიის დაცემის შემდეგ, 1969 წლის 1 სექტემბრიდან და სიკვდილამდე, იგი ცხოვრობდა ეგვიპტეს დედაქალაქ კაიროში. რევოლუციონურმა სასამართლომ, ლიბიაში, დაუსწრებლად, ყოფილ დედოფალს ჩამოართვა პრივილეგიები და 5 წლით თავისუფლება აღუკვეთეს. 2007 წელს, ლიბიის მმართველებმა, დაუბრუნეს ფატიმას თავისი სახლი, ტრიპოლში, მაგრამ მან არ მოისურვა ლიბიაში დარჩენა. 2009 წლის 3 ოქტომბერს, 40 წლიანი დევნის შემდეგ, გარდაიცვალა 98 წლის ასაკში, კაიროში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Fatima al-Sanussi, Queen of Libya | Times Online Obituary
ჩრდილოეთის მიწის მდებარეობა
**ჩრდილოეთის მიწა** (რუს. Северная Земля) — არქიპელაგი კარისა და ლაპტევების ზღვების საზღვარზე. ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, რომლიდანაც გამოყოფილია ვილკიცკის სრუტით, შედის რუსეთის ფედერაციის კრასნოიარსკის მხარის შემადგენლობაში. შედგება 4 დიდი და მცირე კუნძულებისაგან. საერთო ფართობი დაახლ. 37 ათ. კმ2. ნაპირები ადგილ-ადგილ კლდოვანია და ციცაბო. ბევრია ფიორდისებრი ყურე. აგებულია დანალექი (ქვიშაქვები, მერგელები, კირქვები) , მეტამორფული და ამონთხეული ქანებით. ჭარბობს პლატოსებრი და გორაკ-ბორცვიანი რელიეფი, არის ვაკეები, მყინვარის გუმბათები. ჰავა ტიპური არქტიკულია. საშუალო წლიური ტემპერატურა -14°-ია. იცის ძლიერი ქარი. იანვარში საშუალო ტემპერატურა -28°-30°-ია, ივლისში -0,5°-1,6°-მდე. ზაფხულში ხშირია ნისლი. ნალექები 150-450 მმ წელიწადში. გამყინვარების საერთო ფართობი 17 472 კმ2. გაბატონებულია არქტიკული უდაბნოს ლანდშაფტი. ქვიშიან და ღორღიან არქტიკულ ნიადაგზე ხარობს ხავსები, ლიქენები და ზოგიერთი ყვავილოვანი მცენარე. ცხოველებიდან ბინადრობს:ლემინგი, ყარსაღი, თეთრი დათვი; სამხრეთ კუნძულებზე ჩრდილოეთის ირემი; ზღვებში - გრელანდიის სელაპი, მორჟი, თეთრი დელფინი. ფრინველთა ბაზრები. ჩრდილოეთის მიწა 1913 წელს აღმოაჩინა რუსი ჰიდროგრაფის ბ. ვილკიცკის ექსპედიციამ. 1930-1932 გამოიკვლია გ. უშაკოვმა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. XI, თბ. 1987. — გვ. 158.
**ფატიმა ხამიდის ასული მუსტაფინა** (ბაშკ. Мостафина Фатима Хәмит ҡыҙы; დ. 26 დეკემბერი, 1913, დინგეზბაევო, სამარის ოლქი, რუსეთის იმპერია — გ. 2 ნოემბერი, 1998, უფა, ბაშკირეთი) — პედაგოგი, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, რსფსრ-ის დამსახურებული სკოლის მასწავლებელი, ბაშკირეთის ალკკ-ის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი (1936-1944 წწ.), ბაშკირეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრი (1955-1971 წწ.).

ბიოგრაფია
---------

ფატიმა ხამიდის ასული მუსტაფინა დაიბადა 1913 წლის 26 დეკემბერს რუსეთის იმპერიის, სამარის ოლქის სოფელ დინგიზბაიში. მისი ბავშვობა დაემთხვა ვოლგისპირეთის შიმშილობის პერიოდს. ფატიმას მამა, ხამიდი ძალ-ღონეს არ იშურებდა, რომ ოჯახი სიკვდილისაგან გადაერჩინა. ხამიდ მუსტაფინმა მიიღო გადაწყვეტილება ოჯახი ტაშკენტში გადაეყვანა, გზაში დაავადდა ტიფით და მალევე გარდაიცვალა, ვერ ჩავიდა დანიშნულების ადგილზე. დედამ, გაზიზამ, იმისათვის, რომ ბავშვები გადაერჩინა შვილები ფატიმა და ანვარი ბავშვთა სახლში მიიყვანა. რამდენიმე წლის შემდეგ შვილებთან ერთად დაბრუნდა უფაში, სადაც მათ დახმარება გაუწია ხადია დავლეთშინამ, რომელიც იყო მისი თანამემამულე და ფატიმას და ანვარს საშუალება მისცა განათლება მიეღოთ ლენინის სახელობის ბაშკირეთის რესპუბლიკურ საშუალო სკოლა-ინტერნატში.

1930 წელს ფატიმა მუსტაფინა შევიდა კ. ტიმირიაზევის სახელობის ბაშკირეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ალკკ-ის სისტემაში. 1941 წელს გახდა სკკპ-ის წევრი. 1950 წლიდან ფატიმა ხამიდის ასული არის ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1951 წელს დაბრუნდა უფაში და მუშაობას იწყებს საოლქო კომიტეტში მეცნიერებისა და უმაღლესი სასწავლებლების განყოფილების ხელმძღვანელად. 1953 წლიდან სკოლების განყოფილების ხელმძღანელია.

1955 წელს ბაშკირეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ბრძანების საფუძველზე ფატიმა მუსტაფინა დანიშნეს ბაშკირეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრად. მინისტრის თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განათლების სფეროში გაატარა რამდენიმე მნიშვნელოვანი და წარმატებული რეფორმა, კერძოდ, იმის გამო, რომ შეიმჩნეოდა კადრების დეფიციტი ავტონომიური რესპუბლიკის საშუალო სკოლებში, მან დააარსა პედაგოგიური სასწავლებლები უფაში, სიბაიში, სალავატში, ქუმერთაუსა და სხვა ქალაქებში. მისი მინისტრობის პერიოდში 1967 წელს გაიხსნა ბაშკირეთის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი.

ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების სისტემაში მრავალწლიანი (16 წელი) წარმატებული შრომისათვის ფატიმა მუსტაფინა დააჯილდოეს ლენინის ორდენითა და ორგზის შრომის წითელი დროშის ორდენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფატიმა ხამიდის ასული მუსტაფინა[*მკვდარი ბმული*]
* ფ. ხ. მუსტაფინა დაარქივებული 2014-09-04 საიტზე Wayback Machine.
* ფატიმა ხამიდის ასული მუსტაფინა[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Мустафина Фатима Хамидовна[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Мустафина Фатима Хамидовна[*მკვდარი ბმული*]
**ფატი სილოვანის ასული ხუნდაძე** (დ. 1895, ქუთაისი ― გ. 1978, თბილისი) — ქართველი ფსიქოლოგი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, ბავშვთა ფსიქოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა პირველი დოქტორი ქალი ამიერკავკასიაში, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი, გამოჩენილი პედაგოგის და საზოგადო მოღვაწის სილოვან ხუნდაძის (1860-1928) შვილი.

ბიოგრაფია
---------

ფატი ხუნდაძე დაიბადა ქუთაისში. დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია (1915). 1915-1918 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1918 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. იმავე წელს, სხვა ნიჭიერ ქართველ ახალგაზრდებთან ერთად სწავლის გასაგრძელებლად გაიგზავნა გერმანიაში, სადაც 1924 წელს წარმატებით დაასრულა ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. მომდევნო წელს მას მიენიჭა აღნიშნული უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი ფსიქოლოგიის დარგში. 1926 წლის დამდეგს ფატი ხუნდაძე და მისი მეუღლე — შემდგომში ცნობილი მკვლევარი-ეკონომისტი და პედაგოგი, ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტის დოქტორი ნესტორ გაბილაია(1895-1985) სამშობლოში დაბრუნდნენ.

ფატი ხუნდაძე მრავალი წლის მანძილზე მოღვაწეობდა თბილისის პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, თსუ-ში და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში, რომელიც დღეს აკადემიკოს დიმიტრი უზნაძის სახელს ატარებს. დიმიტრი უზნაძესთან ერთად ფატი ხუნდაძე იყო ბავშვთა ფსიქოლოგიის ქართული სამეცნიერო სკოლის ფუძემდებელი. კერძოდ, მის შრომებში განხილულია ბავშვებში აზროვნების განვითარების და გენეტიკურ ჭრილში ესთეტიკური აღქმის საკითხები. 1935 წელს მას მიენიჭა ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. იყო არაერთი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო გამოკვლევის (მათ შორის რამდენიმე მონოგრაფიის) ავტორი. მისი შრომები გამოქვეყნებულია როგორც ქართულ და რუსულ, ისე გერმანულ სამეცნიერო პერიოდულ გამოცემებში. ფატი ხუნდაძის მონოგრაფიული გამოკვლევებიდან აღსანიშნავია: „სასკოლო ასაკის ბავშვთა შემეცნებითი ინტერესები მათი შეკითხვების საფუძველზე" (თბილისი, 1936), „დიდაქტიკური სათამაშოები საბავშვო ბაღში" (თბილისი, 1941), „საბავშვო ბაღში მხატვრულ სურათზე მუშაობის მეთოდიკა" (თბილისი, 1942) და სხვა.

ფატი ხუნდაძე გარდაიცვალა 83 წლის ასაკში, დაკრძალულია თბილისის მუხათგვერდის სასაფლაოზე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* სკოლამდელი ასაკის ბავშვთა სწავლების ფსიქოლოგიური საფუძვლების საკითხისათვის — თბილისი, მეცნიერება, 1966 — 198 გვ.
* ბავშვთა შრომითი მოქმედების ფსიქოლოგიური საფუძვლები — თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1962 - 137 გვ.
* საბავშვო ბაღში მხატვრულ სურათზე მუშაობის მეთოდიკა — თბილისი, 1942 - 70 გვ.
* დიდაქტიკური სათამაშოები საბავშვო ბაღში — თბილისი, 1941 — 28 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფატი ხუნდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ფატი ხუნდაძე[*მკვდარი ბმული*] — თსუ-ს ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  ფატი ხუნდაძე და ნესტორ გაბილაია. Iverieli. ციტირების თარიღი: 16 ივნისი, 2019.
2. ↑  ფატი ხუნდაძე. ციტირების თარიღი: 16 ივნისი, 2019.
3. ↑  ფატი ხუნდაძე (1895—1978). თსუ-ს ოფიციალური საიტი. ციტირების თარიღი: 16 ივნისი, 2019.[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ფატი ხუნდაძე - Fati Khundadze. Literatura.mcvane.ge (24 ოქტომბერი, 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-16. ციტირების თარიღი: 16 ივნისი, 2019.
**ფარჰად ნაილის ძე ფატკულინი** (თათრ. Фаткуллин Фәрһад Hаил улы; რუს. Фархад Наилевич Фаткуллин; დ. 2 ნოემბერი, 1979, ყაზანი, დღ. თათრეთი, რუსეთი) — რუსი სამოქალაქო აქტივისტი თათრეთიდან, რომელიც ცნობილია, როგორც ვიკიმედიის მოძრაობის ხელის შემწყობი რუსეთში არარუსულად მოლაპარაკე ხალხებს შორის. მისი ამ აქტიურობის გამო, 2018 წელს მას წლის ვიკიმედიელის წოდება მიენიჭა. გარდა მისი ვიკიმედიური საქმიანობისა, ის არის პროფესიონალი სინქრონული თარჯიმანი და წარსულში მუშაობდა თათრეთის ყოფილი პრეზიდენტის მინტიმერ შაიმიევის პირად თარჯიმნად.

ბიოგრაფია
---------

ფარჰად ფატკულინი დაიბადა 1979 წლის 2 ნოემბერს, თათრეთის დედაქალაქ ყაზანში. დაამთავრა „საწარმოს მართვა" (საფინანსო მენეჯმენტი) და „კულტურათაშორისო კომუნიკაციები" („თარჯიმნობა") ბაკალავრიატის ხარისხით, მუშაობს სინქრონულ თარჯიმნად. 2012 წელს შეუერთდა თათრულ ვიკიპედიას, 2015 წელს გახდა მეტა-პროექტის „რუსეთის ხალხთა ენების ვიკიპედიების" მონაწილე, ხოლო 2017 წლიდან არის ვიკიმედია რუსეთის წევრი. 2018 წლის 22 ივლისს, ვიკიმედიიის პროექტების საერთაშორისო კონფერენციის „ვიკიმანია 2018"-ის დახურვის ცერემონიაზე, სარ-ის დედაქალაქ კეიპტაუნში, ვიკიპედიის დამფუძნებელი ჯიმი უელსმა ფარჰად ფატკულინი მისი დამსახურებებიდან გამომდინარე წლის ვიკიმედიელად გამოაცხადა.

ოჯახი
-----

ფატკულინი დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი (ვაჟი და ქალიშვილი).

სქოლიო
------

1. ↑  Farkhad Fatkullin named Wikimedian of the Year for 2018. Wikimedia Foundation.
2. ↑  ru:Премия за хобби ru. Rossiyskaya Gazeta.
3. ↑  ru:Житель Казани первым из россиян стал "Википедистом года" ru. Tass.
4. ↑  ru:«Википедия» тоже необъективна»: лауреат премии всемирной интернет-энциклопедии о тонкостях перевода и редактуры в сети ru. Russia Today.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წლის ვიკიმედიელი |
| --- |
|  |
| მფლობელები | 
* რაუან კენჟეჰანული
* რემი მეტისი
* იგორ კოსტენკო
* ემილი ტემპლ-ვუდი
* როუზ სტივენსონ-გუდნაითი
* ფელიქს ნარტი
* ფარჰად ფატკულინი
* ემა მიზუნი
* სანდისტერ ტეი
 |  |
|  |
| საპატიო მოხსენიება | 
* სუსანა მკრტჩიანი
* ჯეს უეიდი
 |

 |
ჩუბინიძეების, ჩუბინიშვილების, ჩუბინაშვილების საგვარეულო გერბი
**ჩუბინიძე** – მესხური წარმოშობის ქართული გვარი, მომდინარეობს ძველი ქართული სიტყვიდან ***ჩუბინი***, გავრცელებულია ძირითადად იმერეთის რეგიონში. საქართველოში სიდიდით 10-ე გვარია. ამავე ფუძიდანაა ნაწარმოები გვარები ჩუბინიშვილი და ჩუბინაშვილი. ამჟამინდელი მდგომარეობით საქართველოში სულ 6039 ჩუბინიძე ცხოვრობს, აქედან კაცია 2926, ხოლო ქალი - 3113. აგრეთვე საქართველოში ცხოვრობს სულ 46 ჩუბინიშვილი და 93 ჩუბინაშვილი.

ისტორია
-------

ჩუბინიძეების ჩუბინიშვილების, ჩუბინაშვილების საგვარეულო დროშა
როგორც გადმოცემა ადასტურებს, ჩუბინიძეთა ადრინდელი გვარი გიორგიშვილი ყოფილა. მათ წინაპარს გიორგი რქმევია. გიორგი ბერძნული სახელია და ქართულად მიწათმოქმედს ნიშნავს. გიორგიშვილი ბარათაშვილთა განაყოფი გვარია.

გვარი ჩუბინიშვილი უკვე XVIII საუკუნიდან ჩანს. თავად გიორგი ჩუბინიშვილი ადასტურებს, რომ მისი წინაპრების ადრინდელი გვარი გიორგიშვილი ყოფილა. მათი წარმომადგენელი კარგი მსროლელი - ჩუბინი ყოფილა და ამიტომაც მისთვის ჩუბინა შეურქმევიათ მეტსახელად. ჩუბინი მარჯვე, აუცდენლად მსროლელს ნიშნავს. სწორედ ამ მეტსახელიდან წარმოშობილა ახალი გვარი ჩუბინიძე, ხოლო ამ გვარისგან შემდეგ სხვა გვარები - ჩუბინიშვილი, ჩუბინაშვილი.

590 წელს სპარსეთის მეფე მოკლა და საქართველოს გამარჯვება მოუტანა , ბეხრა ჩუბინმა სვანეთის იცავდა და იქიდან გამარჯვებული დაბრუნდა. აქედან წარმოიშვა გვარები ჩუბინაშვილი და ჩუბინიძე.

„აზნაურნი ჩუბინიშვილნი - ამათნი წინაპარნი არიან დროთა რუსუდან დედოფლისასა, იყვნენ ქართლს, სახლობდნენ ატოცის წყალსა, ზედა საფალავანდოიანოსა ადგილსა შინა და იყვნენ მეფესაგან მიღებულ აზნაურად და მერე ოდეს მოინდომეს ყმად ფალავანდიანთა, გადმოვიდნენ გვერდის ძირსდა დასახლდნენ მუნ. მეფე თეიმურაზის დროს 1739 წელს გარნა ერისთავიანთაც ძალითა გაიყმეს, და მერე შეიქმნენ სამეფოდ და არიან ძველადვე ამათნი წინაპარნი, რომელნიც ჰსჩანდნენ ქართლსა შინა ქრისტესა აქეთ 1237 წელს და არიან ესენიცა მოხსენიებული ტრაქტატსა შინა".

ჩუბინიშვილი როგორც ქსნის ერისთავიანთ ყმა, პირველად 1741 წლის საბუთში გვხვდება. ამ წელს ქსნის ერისთავმა შანშემ ბეჟან ჩუბინიშვილს უბოძა „მეჯვრისხევის ლუარსაბ ლოლაძის წილი მამული, სასახლე და კოშკი და გარეშემოთ თვისის ყმითა და ალაგითა, წისქვილითა".

1784 წლის საბუთში ნათქვამია, რომ ჩუბინიშვილები ქსნის საერისთავოში შანშე ერისთავის „ბატონობასა და გამგეობაში" მოსულან. ქსნის ხეობის 1774 წლის აღწერილობით, ჩუბინიშვილები ლამისყანას სახლობდნენ ერთ კომლად, ხოლო 90-იან წლებში გაყრილან. ერისთავიშვილების 1807 წლის გაყრილობის წიგნში ჩუბინაშვილთა 2 კომლია შეტანილი. ერთი მათგანი მეჯვრისხევს, მეორე კი ლამისყანაში სახლობდა.

ლიტერატურა
----------

ახუაშვილი ი. "ქართული გვარ–სახელები", ტომი I, თბილისი, "არტანუჯი", 1994.

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული გვარები
2. ↑  სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო. sda.gov.ge. ციტირების თარიღი: 26 თებერვალი, 2021.
3. ↑  ჟურნალი თბილისელები 2010-08-07
4. ↑  1783 წლის ქართლ-კახეთის თავად-აზნაურთა სია
5. ↑  ჟურნალი თბილისელები 2010-08-07
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ტრიტონი**. |

**ტრიტონი** (ლათ. Triturus) — კუდიანი ამფიბიების გვარი სალამანდრისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 18 სმ აღწევს. მათი სხეული გვერდებიდან შებრტყელებულია. კუდი თევზის კუდის ფარფლს მოგვაგონებს. ფეხები მოკლე და სუსტი აქვთ. ცნობილია 10 სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპაში, აზიის მრავალ ადგილას. ზამთარს ატარებენ ხმელეთზე: მღრღნელების სოროებში, ხის კუნძების, მორების ან ქვების ქვეშ. გაზაფხულობით გადადიან წყალსატევში, სადაც მრავლდებიან. ახასიათებთ შინაგანი განაყოფიერება. ლარვას გარდაქმნა 3—5 თვემდე გრძელდება. იკვებებიან მცირე ზომის კიბოსნაირებით, მწერებითა და მათი მატლებით, ჭიებით. საქართველოში გვხვდება 3 სახეობა, მათ შორის მცირეაზიური ტრიტონის ერთ-ერთი ქვესახეობა — ქედიანი მცირეაზიური ტრიტონი (Triturus vittatus ophryticus), რომელიც აღწერილია თბილისის მიდამოებში, როგორც უნიკალური ქვესახეობა, შეტანალია საქართველოს წითელ წიგნში.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 54.
**ფატმა სულთანი** (დ. 1500 — გ. 1570) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის სელიმ I-ის და აიშე ჰაფსა სულთნის ქალიშვილი. სულთან სულეიმანის, ჰატიჯე სულთნის, ბეიჰან სულთნის და შაჰ სულთნის და. სელიმ II-ს მამიდა. დაქორწინებული იყო დიდ ვეზირზე ქარა აჰმედ-ფაშაზე.

ბიოგრაფია
---------

ფატმა სულთანი დაქორწინებული იყო ქარა აჰმედ-ფაშაზე, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი იყო 1553 წლიდან 1555 წლამდე. ფატმას ჰყავდა ქალიშვილი აიშე ნესლიშაჰ სულთანი, რომელიც სავარაუდოდ ქარა აჰმედ-ფაშაგან შეეძინა. 1555 წელს ქარა აჰემდ-ფაშა სულეიმან დიდებულის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს. ცნობილია ის ფაქტიც, რომ ფატმა სულთანს ძალიან დიდ პატივს სცემდნენ იანიჩარები. ფატმა სულთანი დაკრძალულია ქმრის გვერდით ქარა აჰმედ-ფაშას სახელობის მეჩეთში. მის პატივსაცემად არქიტექტორმა მიმარ სინანმა 1575 წლეს მეჩეთი ააშენა. გარკვეული დროის განმავლობაში მეჩეთი განადგურდა, მაგრამ 1971 წელს იგი აღადგინეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Yavuz Sultan Selim.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-02. ციტირების თარიღი: 2013-04-21.
2. ↑  Fatma Sultan Camii ve Gümüşhaneli Dergâhı — istanbul üniversites
**ჩრდილოეთის პროვინცია** (ინგლ. Northern Province) — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კასამა. 2011 წლის ნოემბერში 4 რაიონი (ჩინსალი, ისოკა, მპიკა და ნაკონდე) გადავიდა ახლადჩამოყალიბებული მუჩინგის პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

პროვინციის ფართობი შეადგენს 77 650 კმ²-ს. ესაზღვრება ლუაპულის პროვინციას (დასავლეთით) და მუჩინგის პროვინციას (აღმოსავლეთით), ასევე სახელმწიფოებს — კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას (ჩრდილოეთით) და ტანზანიას (ჩრდილო-აღმოსავლეთით).

პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს 3 დიდი ტბა: ბანგვეულუ და მასთან ახლომდებარე ჭაობები, მვერუ-ვანტიპა და უდიდესი ტანგანიიკის ტბა (ჩრდილოეთით), რომელიც შეადგენს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან და ტანზანიასთან ზამბიის საზღვრის ნაწილს

მოსახლეობა
----------

2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 105 824 ადამიანს. მოსახლეობის ზრდა (4,3 %) — ყველაზე მაღალია ქვეყანაში. ჩრდილოეთის პროვინციის მოსახლეობის თითქმის 13 % ცხოვრობს მის ადმინისტრაციულ ცენტრ — ქალაქ კასამაში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი სოფლებში ცხოვრობს. პროვინციაში ყველაზე უფრო გავრცელებული ენაა — ბემბა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ჩრდილოეთის პროვინციის რაიონები
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჩრდილოეთის პროვინცია დაყოფილია 9 რაიონად.

* ჩილუბი
* კაპუტა
* კასამა
* ლუვინგუ
* მბალა
* მპოროკოსო
* მპულუნგუ
* მუნგვი
* ნსანა

ეკონომიკა
---------

პროვინციის კომუნიკაციების ინფრასტრუქტურა საკმაოდ ღარიბია. ავტოსაგზაო ქსელი იმყოფება ცუდ მდგომარეობაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Statoids.com

|  |  |
| --- | --- |
| ზამბია | *ეს სტატია ზამბიისა და ზამბიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზამბიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთის პროვინცია **·**  დასავლეთის პროვინცია **·**  კოპერბელტის პროვინცია **·**  ლუაპულის პროვინცია **·**  ლუსაკის პროვინცია **·**  მუჩინგის პროვინცია **·**  სამხრეთის პროვინცია **·**  ცენტრალური პროვინცია **·**  ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია **·**  ჩრდილოეთის პროვინცია |  |

 |
**ფატმა სულთანი** (1605/1606-1667) — ოსმალეთის მმართველის აჰმედ I-სა (1603-1617) და ქიოსემ სულთნის ქალიშვილი, მურად IV-ისა (1623-1640) და იბრაჰიმ I-ის (1640-1648) და. სულთან მეჰმედ IV-ს მამიდა (1648-1687). უმეტესწილად ცნობილია მრავალი პოლიტიკური ქორწინების გამო.

ბიოგრაფია
---------

მისი დაბადების წლად სახელდება 1605 ან 1606 წელი. ოსამლეთის მმართველების ქალიშვილები ჩვეულებრივ ქორწინდებოდნენ გავლენიან ოსმალო პირებზე. უმეტესად ეს იდეა მათ დედებს ან ბებიებს ეკუთვნოდათ და ქორწინებების უმეტესობა პოლიტიკური ხასიათის იყო. მათ ქორწინების პრივილეგია ჰქონდათ, რომელიც სხვა მუსლიმ ქალებს ეკრძალებოდათ: განქორწინება მათ ნებაზე ხდებოდა, კაცს არ ჰქონდა უფლება სულთნის მეუღლეობაზე უარი ეთქვა, მათი განქორწინება ხდებოდა მაშინ თუ იმპერიის მმართველი დართავდა ნებას. 

ფატმა სულთანი და მისი და, აიშე სულთანი, ამის უკიდურესი მაგალითები არიან: ისინი სულ მცირე 6-7-ჯერ იყვნენ დაქორწინებულები და მათი უკანასკნელი ქორწინება მოხდა 61 და 50 წლის ასაკში.

გავრცელებული ინფორმაციით, იგი 1624 წელს დაქორწინდა ჩათალჯალ ჯასან ფაშაზე (გარდ.1631წ.). იგი პირველ მეუღლეს 1626 წელს გაშორდა. მეორედ 1628 წელს ქარა მუსტაფა ფაშაზე დაქორწინდა (გარდ.1628წ.) მუსტაფა ფაშა დასაჯა ფატმას 16 წლის ძმამ -მურად IV-მ „ღვთის კანონწინააღმდეგ მოქმედებისთვის"

მისი მრავალი ქორწინებიდან აღსანიშნავია მელექ აჰმედ ფაშაზე ქორწინება, რომელმაც 1644 წელს ფატმა სულთნის ძმის შვილიშვილზე იქორწინა

1665 წელს იგი დაქორწინდა ქანბურ მუსტაფა ფაშაზე, 1667 წელს ფატმა სულთანი უკანასკნელად დაქორწინდა ქიოზბექჩი იუსუფ ფაშაზე.

კულტურაში
---------

2015 წლის ტელესერიალ „დიდებულ საუკუნე : ქიოსემ სულთანში", პატარა ფატმას განასახიერებს თურქი მსახიობი ბალიმ გაიებაირაქი.

სქოლიო
------

1. ↑   (1789) *Accounts and Extracts of the Manuscripts in the Library of the King of France*.  R. Faulder,   გვ. 51. „The sultan Morad put him to death in the year 1037 [AH], for some action which was contrary to the law of God."
2. ↑   (1789) *Accounts and Extracts of the Manuscripts in the Library of the King of France*.  R. Faulder,   გვ. 46.
3. ↑  Evliya Çelebi (1 January 1991). *The Intimate Life of an Ottoman Statesman, Melek Ahmed Pasha (1588-1662): As Portrayed in Evliya Celebi's Book of Travels (Seyahat-name)*.  SUNY Press,   გვ. 265. ISBN 978-0-7914-0640-3.
**ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სარტყელი** – ჩამოტანილი იყო ბიზანტიის სამეფო ქალაქში.ეს უდიდესი სიწმიდე, რომელიც თავად ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელმა გადასცა წმიდა მოციქულ თომას, იერუსალიმში, კეთილმორწმუნე ქრისტიანთა ოჯახებში ინახებოდა შთამომავლობით.ძვირფას კიდობანში მოთავსებული სიწმინდე დააბრძანეს ყოვლადწმინდა ვლაქერნის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარში, რომელიც მდებარეობს ე.წ. "ხალკოპრატიის" ადგილას, ანუ სპილენძის სავაჭრო ადგილას.მონასტერი თეოდეოსი მცირემ დააფუძნა. მრავალი წლის შემდეგ, ლევ ბრძენის მეფობის დროს, დედოფალი ზოია შეეპყრო ბოროტ სულს. იგი ღვთისმშობლის სარტყელთან შეხებით განიკურნა.  
გამოცხადებით ეუწყა მას ღვთისმშობლისაგან, რომ როგორც კი შეეხებოდა სარტყელს განიკურნებოდა.  
ამის შემდეგ წმინდა სარტყელის დიდების დღე აღინიშნება 31 აგვისტოს. სამეფო ქალაქში სარტყელი ზუსტად როდის მოიტანეს უცნობია. ერთ სვინაქსარში აღნიშნულია, რომ იუსტინეს მეფობის დროს ილიას საეპისკოპოსოდან არის მოტანილი, მეორეში კი – იერუსალიმიდან იმპერატორ არკადიის (395-408) მეფობის დროს.  
სარტყლის ნაწილები ინახება ათონის ვატოპედის მონასტერში, ტრირის მონასტერში და საქართველოში, კერძოდ სამეგრელოში, ზუგდიდის ისტორიულ–არქიტექტურულ მუზეუმში.
**ტრიქინელოზი** (ლათ. trichinellosis; *სინონიმი: ტრიქინოზი*) — ადამიანისა და ცხოველების მწვავე ჰელმინთური დაავადება, რომელსაც იწვევს პარაზიტული ჭია ხვიაბეწვა *Trichinella spiralis* (ტრიქინა). დაავადებას ახასიათებს ბუნებრივი კერობრიობა, გავრცელებულია ყველგან, განსაკუთრებით ამერიკაში. ტრიქინელა პარაზიტობს მსხვილ ნაწლავებში, მისი ლარვები — განივზოლიან კუნთებში, სადაც მრავალ წელს ცოცხლობს. ადამიანი ტრიქონელოზით ავადდება დაინვაზიებული ცხოველის თერმულად ცუდად დამუშავებული ხორცის საკვებად გამოყენებისას. დაავადება იწყება უეცრად, ციებცხელებით, მაღალი ტემპერატურით (39°C და მეტი); ახასიათებს ქუთუთოებისა და სახის შეშუპება-შეწითლება, კუნთებისა და თავის ტკივილი, სისხლში – ეოზინოფილია, ზოგჯერ ალერგიული გამონაყარი კანზე. ხანდახან ტრიქონელოზი ძალიან მძიმედ მიმდინარეობს და ავადმყოფის სიკვდილით მთავრდება. საკურნალოდ იყენებენ თიაბენდაზოლს (მინთეზოლი), ალერგიის საწინააღმდეგო პრეპარატებს, ვერმოქსს.

ტრიქინელოზით ავადდება 1000-ზე მეტი სახეობის ცხოველი, უმთავრესად ღორი. ცხოველები ავადდებიან დაინვაზიებული ხორცის ნარჩენებისა და ლეშის ჭამის შედეგად. დაავადებულ ცხოველს ეწყება კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, კუნთების ტკივილი, შეშუპება, პნევმონია, დამბლა. მკურნალობა ჯერჯერობით დაუმუშავებელია. პროფილაქტიკა: ყველა ღორის ხორცის გულდასმით ვეტსანექსპერტიზა და დაინვაზიებულის უტილიზაცია.

ლიტერატურა
----------

* *თოფურია ი. გოდერძიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 55.
**ფართო მოხმარების საქონელი** — საქონელი, რომელსაც შეიძენს საბოლოო მომხმარებელი პირადი გამოყენებისათვის.

ფართო მოხმარების საქონელი შეიძლება დაიყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევის, განსაკუთრებული საქონლის შერჩევისა და პასიური მოთხოვნის საქონლად.

უნდა აღინიშნოს, რომ ერთი და იგივე საქონელი, შეიძლება იყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევისა და განსაკუთრებული მოთხოვნის საგანი. მაგალითად: საპარსი არის ყოველდღიური მოხმარების საგანი, ამავე დროს, მომხმარებლისათვის ის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის საგანი, რადგან ეძებს სხვადასხვა ფირმის პროდუქციას შორის განსხვავებას და იღებს საჭირო გადაწყვეტას მათი შეძენის შესახებ. ამავე დროს, იგივე საქონელი შეიძლება იყოს ფუფუნების საგანი, ცალკეული მომხმარებლისათვის.

საქონლის ასეთი დაყოფა განსხვავებულია სხვადასხვა ეკონომიკური განვითარების დონის ქვეყნების მიმართ. ის, რაც მაღალგანვითარებულ ქვეყნებში ითვლება ყოველდღიური მოთხოვნის საქონლად, ზოგიერთი დაბალგანვითარებული ქვეყნის, ჩამორჩენილი დონის ქვეყნებისათვის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის ან გასნაკუთრებული მოთხოვნის საქონელი.
ბერძნული ფალანგა

**ფალანგა** (ბერძ. φάλαγξ) — ქვეითთა საბრძოლო წესრიგი (მწყობრი) ძველ მაკედონიაში, საბერძნეთსა და სხვა სახელმწიფოებში.

ბერძენ ჯარისკაცს ჰოპლიტი ერქვა. მძიმედ შეიარაღებულ ჰოპლიტებისაგან შემდგარ წყობას ფალანგას უწოდებდნენ. იგი შენდგებოდა 8 ჩამწკრივებული ჰოპლიტისაგან. ჰოპლიტთა ლაშქარი ბერძენთა ძირითად საომარ ძალას წარმოადგენდა ბერძნებს მცირერიცხოვანი ცხენოსანი ჯარი, ანუ კავალერიაც ჰყავდათ. ფალანგას ბრძოლა შეეძლო მხოლოდ გაშლილ ადგილას. დაშლილი ფალანგა ბრძოლის უნარს კარგავდა. ფალანგის სუსტი ადგილი იყო გვერდითი ხაზები და ზურგი. მჭიდროდ შეკრულ ფალანგას უძლიერესი დარტყმის მიყენება შეეძლო მოწინააღმდეგის ქვეითი ლაშქრისათვის, მაგრამ ვერაფერს ხდებოდა ცხენოსანთა წინააღმდეგ. ფალანგას ასევე იყენებდა ალექსანდრე მაკედონელი. მაკედონური ფალანგის წინა მწკრივებიდან ამომართული შუბების წყება მნიშვნელოვან უპირატესობას ქმნიდა მტრის მეომრებთან შეჯახებისას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფალანგა***

* რომაული დიდება ანტიკური სამხედრო საქმე
* ა.კ. ნეფედკინი «ჰოპლიტთა ფალანგის ძირითადი ფორმირების ეტაპები: სამხედრო პრობლემის ასპექტი»
* ალექსანდრე ჟმოდიკოვი «ფალანგის განვითარების ეტაპები»
* ფალანგა ბრძოლაში დაარქივებული 2012-11-09 საიტზე Wayback Machine.
**ღვთის წყალობა** (ინგლ. Grace) — ჯეიმზ ჯოისის ნოველა, რომელიც 1905 წლის ბოლოს დაწერა და გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ ნოველათა კრებულში დუბლინელები.

ნოველა
------

ნოველა იწყება, ერთი შეუგნებელი კაცით, რომელიც ბარის კიბეზე დაგორდა გადაჭარბებული სიმთვრალის გამო. მის მეგობარი, მისტერ პოვერი, იპოვნის მას და სახლში წაიყვანს ცოლთან. კერნანი გაყიდვებზე მუშაობდა, ძალიან მომხიბვლელიც იყო და დახვეწილი მანერებიც ჰქონდა, მაგრამ შემდეგ ალკოჰოლიზმით დაავადდა. ორი დღის შემდეგ ის მეგობებიის,მისტერ პოვერის, მაკკოის და კუნინგჰამის, მოსანახულებლად მიდის. მეგობრები ცდილობენ დააწყონ გეგმები და კერნანი ჭეშმარიტ კათოლიკედ აქციონ. ოთხნი ბევრს თათბირობენ, ბევრ დეტალს განიხილავენ და საბოლოოდ რელიგიაზე შეჩერდებიან. მეგობრები გადაწყვეტენ იეზუიტი მოძღვარი მოიწვიონ მეგობრისთვის, რომელიც თავდაპირველად არ დაეთანხმება ამ იდეას. ნოველაში ასახულია, როგორი ზედაპირული წარმოდგენა აქვთ მეგობრებს რწმენაზე და რამდენ კომიკურ შეცდომას უშვებენ ეკლესიასთან დაკავშირებით საუბრისას. შემდეგ მოქმედება გადადის იეზუიტთა ტაძარში, „გარდნერ სთრითზე", სადაც ხალხი მღვდელის საქმიან ქადაგებას უსმენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტექსტი

სქოლიო
------

1. ↑  A. Nicholas Fargnoli, Michael Patrick Gillespie. *James Joyce A to Z*. Oxford University Press, 1995. Page 60.
**ღვანკითის დედაღვთისა** – ეკლესია თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვანკითში, სოფლის დასავლეთით, მდ. ჩოლაბურის მარჯვენა ნაპირზე. აგებულია XII საუკუნეში.

არქიტექტურა
-----------

დედაღვთისას ეკლესია ერთნავიანი ბაზილიკაა (დაახლოებით 9X6 მ), ნაშენია თლილი ქვისა და კირისაგან. 1924-1925 წლებში მისთვის შემოუცლიათ პერანგი, წაუღიათ და მდ.ჩოლაბურის ნაპირის გასამაგრებლად გამოუყენებიათ.

2006-2008 წლებში ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. აღდგენისას ტაძრის არქიტექტონიკისა და სიძველის კვალის შენარჩუნებსი მიზნით, მაქსიმალურად იქნა გამოყენებული მშენებლობაში არსებული კონსტრუქციები. ამავე მიზეზით ტაძარს შიგნიდან არ ჩაუტარდა მოპირკეთებითი სამუშაობები, გაუკეთდა ქვის კანკელი და ქვის იატაკი, დაიხურა კრამიტით. დღეს აქ მამათა მონასტერი ფუნქციონირებს.

ლეგენდა
-------

მის შესახებ საინტერესო ლეგენდა არსებობს: ერთხელ მდ. ჩოლაბური ისე ადიდებულა, რომ თამარ მეფე ღვანკითის მხარეს ვეღარ გასულა. სოფლის მცხოვრებლებს სასწრაფოდ აუგიათ ეკლესია და წყლის დაკლებამდე მეფისათვის ლოცვას შედგომიან, არგვეთის მხარეს კი, ეკლესიაში, თვითონ თამარ მეფე ლოცულობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16998
**ღვთისმშობლის ხატის ზეციური სასწაულის ტაძარი** (რუს. Храм иконы Божией Матери «Знамение») — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში. ამჟამინდელი ტაძარი აგებულია 1676-1681 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხატის „ზეციური სასწაულის" სახელზე. ეგვტერები კი წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და პაპ კლემენტ I-ის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

თავდაპირველად ეკლესია, რომელიც აგებული იყო ჯერ კიდევ რომანოვების ტახტზე ასვლამდე, და რომელსაც ეწოდებოდა რომის პაპ კლემენტის სახელობის ეკლესია, სავარაუდოდ აგებული იყო ხისგან და მდებარეობდა დღევანდელი ეკლესიიდან ოდნავ მოშორებით, კოლობოვსკის პირველ და მესამე შესახვევს შორის. 

ამჟამად არსებულ ხის ტაძარს საფუძველი ჩაუყარეს 1676 წლის 1 ივლისს, თავად გოლიცინის ყირიმული ლაშქრობების დასრულების ნიშნად. მშენებლობა მიმდინარეობდა მსროლელთა პოლკის შემოწირულობებით და გაგრძელდა 1681 წლამდე. 

1754 წელს ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ააგეს ეგვტერი ყველა წმინდანის სახელზე. 1780 წელს ეკლესია განაახლეს, კლემენტი I-ის ეგვტერს მოხსნეს ოთხი თავი და დაუტოვეს ერთი. 1843 წელს განაახლეს კანკელიც.

1930 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მასში განათავსეს სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიური ლაბორატორია. 

1968 წელს დაიწყო ტაძრისა და სამრეკლოს რეაბილიტაცია. 1970-1980 წლების რესტავრაციის შემდეგ აღდგა ტაძრის თავდაპირველი სახე. 

1997 წლის 10 დეკემბერს ტაძარში აღდგა ღვთისმსახურება.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Москва в границах Садового кольца // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астрель, 2004. — Т. 2. — С. 385—387. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Забелин И. Е. Материалы для истории, археологии и статистики города Москвы. — Москва: издательство Московской Городской думы, 1884. — Т. 1. — С. 621.
* П.Н. Шармин Церковь Знамения за Петровскими воротами на Песках // Москва. Энциклопедический справочник : Москва. — Большая Российская Энциклопедия, 1992.
**ღვარების სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვარებში. მდინარე ატრევის მარცხენა მხარეს, ნასოფლარ გომარეთთან. აგებულია X-XV საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაშენია უხეშად დამუშავებული ქვით დუღაბზე. ფასადების საპირედ სუფთად გათლილი შირიმის კვადრებია ნახმარი. ასევე შირიმი გამოყენებულია კონსტრუქციულ ნაწილებში და სარკმელთა გამოსაყვანად. შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს, სამივე კარი გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან კი თაღოვანი. დასავლეთის კარის არქიტრავზე დადაბლებით ტიმპანია გამოყვანილი. ჩრდილოეთის კარი, რომელიც საკურთხევლის წინაა გაჭრილი, მოგვიანებით გაუქმებულია. ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის ვიწრო თაღოვანი და შიდა წირთხლებგაფართოვებული სარკმელია შემორჩენილი, თუმცა, როგორც ჩანს ორი სარკმელი სამხრეთის კედელშიც უნდა ჰქონოდა. საკურთხეველი ნახევარწრიულია, ორმაგი მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი სატრიუმფო თაღს ეყრდნობოდა. სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშაა. გრძივი კედლები თითო წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრითაა გაყოფილი. ასეთივე ნახევარპილასტრები გრძივი კედლების დასავლეთ კიდეშიცაა. პილასტრის პროფილირებულ კაპიტელებზე გადასულ თაღებს კამარა ეყრდნობოდა. ფასადები აბსოლუტურად სადაა. ამჟამად ეკლესიის კედლების ზედა ნაწილი მორღვეულია, აღარ არსებობს კამარა და კონქი. ტაძარი დროებით გადახურულია თუნუქით. ინტერიერში ჩასულია ნაშალი ფენა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38171
**უილიამ ჯილბერტ გრეისი** (დ. 18 ივლისი, 1848 — გ. 23 ოქტომბერი, 1915) — ინგლისელი მოყვარული კრიკეტის მოთამაშე. აღიარებულია ყველა დროის საუკეთესო მოთამაშედ. უბადლო სპორტსმენი და წარმოსადეგი გარეგნობის მქონე გრეისი ვიქტორიანული ინგლისის სიამაყე იყო. უილიამ გრეისს უდიდესი წვლილი მიუძღვის კრიკეტის, როგორც სპორტის სახეობის, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით პოპულარიზაციაში. 

უილიამ ჯილბერტ გრეისმა და მისმა ორმა ძმამ კრიკეტის თამაში ადრეულ ბავშვობაში ისწავლეს. მათი პირველი მასწავლებელი დედა იყო. მისის გრეისი ჩინებული მწვრთნელი გამოდგა, რადგან შემდგომში სამივე ძმა მშობლიური საგრაფოს, გლოსტერშირის, კრიკეტის ძირითად გუნდში მიიღეს. 

გრეისი პირველ ადგილზე მუდამ კრიკეტს აყენებდა. პირად ცხოვრებას სპორტისთვის ხელი არ უნდა შეეშალა. 1893 წელს იგი დაოჯახდა და თაფლობის თვე ავსტრალიაში გაატარა, რადგან იქ ტურნირი იმართებოდა. 

გრეისი განათლებით ექიმი იყო, თუმცა მის ძირითად საქმინაობად მაინც კრიკეტი დარჩა. მან პირველი სერიოზული მატჩი 16 წლისამ ითამაშა და 60 წლამდე ამ სპორტისთვის თავი არ დაუნებებია. ამ ხნის განმავლობაში გრეისმა თამაშის ყველა ასპექტში ახალი სტანდარტები დაამკვიდრა. იგი შეუდარებელი მომგერიებელი იყო, თუმცა მიმწოდებლისა და მოედნის მოთამაშის როლშიც არანაკლებ კარგად გამოდიოდა. 

თავისი სპორტული კარიერის განმავლობაში გრეისმა 54 896 ქულა მოიპოვა (მათ შორის, 126-ჯერ — ასეულები), აიღო 2 876 კარი და ხელით გააჩერა 877 ბურთი. 1871 წლის სეზონზე იგი თითო თამაშში საშუალოდ 78,25 ბურთს იგერიებდა, რაც ორჯერ აღემატებოდა ინგლისის მეორე საუკეთესო მოთამაშის შედეგს, ხოლო 1876 წლის სეზონში თავის გუნდს 344,177 და 318 ქულა მოუტანა პირველი ლიგის მატჩების ზედიზედ სამ ინინგში. გრეისი გლოსტერშირის საგრაფოს ნაკრების კაპიტანი იყო და ქვეყნის ჩემპიონატში არაერთხელ მოიპოვა განმარჯვება საკუთარ გუნდთან ერთად. მან 13-ჯერ ითამაშა ინგლისის ნაკრების კაპიტნად ავსტრალიის წინააღმდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* William Gilbert Grace
* William Gilbert Grace
**ჩიგოიანის სამონასტრო კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში.

სოფლის მიდამოებში დგას სამონასტრო კომპლექსი, რომელიც შედგება კოშკის, მინაშენიანი ეკლესიისა და გალავნისაგან. ზურგიანი კოშკი შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. არქიტრავული შესასვლელი მეორე სართულის სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. პირველი სართული ამოვსებულია მიწით, ხოლო მესამე სართულის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. კოშკს აღმოსავლეთიდან მიშენებული აქვს სწორკუთხა საკურთხევლიანი დარბაზული ეკლესია. საკურთხევლის ცენტრში სარკმელია გაჭრილი. საკურთხევლიდან კონქზე გადასვლა განხორციელებულია ტრომპების მეშვეობით. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავზე ამოკვეთილია სამი ჯვარი. სამივე ჯვარს ნახევარწრიული ლილვები შემოუყვება. ეკლესიაში შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის ფრაგმენტები, რომელიც დაზიანების გამო თითქმის არ იკითხება. ეკლესიას სამხრეთით არქიტრავული კარი აქვს. სამხრეთ კედელზე მიჯრით აგებული მინაშენის გადახურვა ჩამოქცეულია. შესასვლელი ღიობი აქაც სამხრეთ კედელშია დატანებული. ყველა ნაგებობის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. ძეგლს გარშემო გალავანი შემოუყვება.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 205
**ციზრაინის რესპუბლიკა** (გერმ.  Cisrhenanische Republik; ფრანგ.  République cisrhénane) — საფრანგეთის ვასალური რესპუბლიკა; შეიქმნა 1797 წლის 28 აგვისტოს მდინარე რაინის დასავლეთ ნაპირზე ფრანგული ოკუპაციის პერიოდში.

1795 წლის ბაზელის ზავის პირობით, პრუსიის სამეფო ვალდებული ხდებოდა რაინის დასავლეთით ყველა ტერიტორია დაეთმო, რასაც კი ფლობდა, მათ შორის, მაინცის, კელნის, ტრირის სათავად-საეპისკოპოსოები, პფალცის საკურფიურსტო, იულიხის და კლევის საჰერცოგოები და თავისუფალი ქალაქი აახენი. ყველა ეს ტერიტორია ციზრაინის რესპუბლიკაში გაერთიანდა ფრანგი გენერლის ლუი-ლაზარ ჰოშის პროტექციის ქვეშ. 

1797 წლის 18 ოქტომბრის კამპოფორმიოს ზავის თანახმად, მხარე საფრანგეთს გადაექვემდებარა, თუმცა ოფიციალური ანექსია 1802 წლის 23 სექტემბერს შედგა. 1798 წელს ეს ტერიტორიები ფრანგი კომისრის, ფრანსუა ჟოზეფის, მეთაურობით რურის, რაინ-ეტ-მოზელის, ზაარლანდისა და მონტ-ტონერეს (დონერსბურგი) დეპარტამენტებად გადაკეთდა. რაინის დასავლეთ ნაპირის საფრანგეთის იმპერიის შემადგენლობაში გადაცემამ გერმანიის მედიატიზაცია გამოიწვია.

ლიტერატურა
----------

* Jean-Louis Harouel. *Les républiques sœurs*. Paris. Presses Universitaires de France. გვ. 30-34.
**„ფალიაშვილის ქუჩის ძაღლები"** — აკა მორჩილაძის მეორე რომანი. „ფალიაშვილის ქუჩის ძაღლები" პირველად 1995 წელს გამოვიდა, 1999 წელს დაიდგა ახმეტელის თეატრში და წიგნმაც და სპექტაკლმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა.

შინაარსი
--------

რომანში მოქმედება 90-იან წლებში ომ გამოვლილ თბილისში ვითარდება. მთავარი პერსონაჟი ზაზაა. მის ირგვლივ ვითარდება სიუჟეტი, რომელსაც მისი მეგობრები თუ ნაცნობები ყვებიან. რომანი ახალგაზრდა ადამიანის ტრაგედია, რომელსაც „ნიცაში უნდა" და თანაც იცის რომ იქ მოხვედრა იმ დროში შეუძლებელია. ზაზას პირადი ტრაგედიით გამოხატულია ის სავალალო სულიერი მდგომარეობა და პესიმიზმი, რომელიც ქართველ ერში გამეფებულიყო. ამის მიუხედავად რომანი ძალიან მსუბუქადაა დაწერილი. სევდნარევი იუმორი და პერსონაჟების ჰუმანიზმი, ნაწარმოებს საკმაოდ ადვილად საკითხავს ხდის და მკითხველს ოპტიმიზმის შეგრძნებას უტოვებს. ამის მიუხედავად, ავტორი ზაზას არ ინდობს და სრულიად უწყინარ სიტუაციაში კლავს. რომანი პერსონაჟების მონათხრობების მიხედვით მრავალ ნაწილადაა დაყოფილი და მათი თვალითაა დანახული ორ ომ გამოვლილი და ახლად დამოუკიდებლობა მოპოვებული საქართველო, თბილისი.

პერსონაჟები
-----------

* **ზაზა**  — მთავარი პერსონაჟი. პირველი მთხრობელი.
* **ქეთა** — ზაზას შეყვარებული. მეორე მთხრობელი.
* **მამუკა** — კაცი, რომელსაც ძმაკაცი მოუკლეს და სისხლის აღება სურს. მესამე მთხრობელი.
* **კაკუჩა** — ზაზას მეგობარი, მეოთხე მთხრობელი.
* **პეტრუჩიო** — ზაზას მეგობარი, მეხუთე მთხრობელი.
* **ნინაკა** — ზაზას მეგობარი, მეექვსე მთხრობელი.
* **თაზო** — ზაზას მეგობარი, მეშვიდე მთხრობელი.
* **ვატო** — ზაზას მეგობარი, მერვე მთხრობელი.
* **ირაკლი** — ზაზას მეგობარი, მეცხრე მთხრობელი.
* **სოსო** — ზაზას მეგობარი, მეათე მთხრობელი.
* **ნიკუშა** — ზაზას მეგობარი, მეთერთმეტე მთხრობელი.

ეკრანიზაცია
-----------

2010 წელს  ლევან თუთბერიძემ რომანის ეკრანიზაცია შექმნა სახელწოდებით — უშენოდ მგონი მოვკვდები. ფილმში მთავარ როლს გიორგი ზანგური თამაშობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ფალიაშვილის ქუჩის ძაღლები" goodreads.com-ზე
* აკა მორჩილაძე - ორი რომანი ერთში დაარქივებული 2016-04-05 საიტზე Wayback Machine.
ჰოუმ ინშურენს ბილდინგი, ჩიკაგო, 1885-1931.
მონადნოკ ბილდინგი, ჩიკაგო.
**ჩიკაგოს სკოლა** არქიტექტორის ისტორიაში იყო არქიტექტორთა პლეადა, რომლებიც ჩიკაგოში მოღვაწეობდნენ მე-20 საუკუნის დასაწყისში. ისინი ერთ-ერთი პირველები იყვნენ ვინც პოპულარიზაცია გაუწია კომერციულ ნაგებობებში ლითონის კარკასის კონსტრუქციების ახალ ტექნოლოგიებს და განავითარეს სივრცული ესთეტიკა, რომელიც ევროპული მოდერნიზმის პარალელურად ვითარდებოდა, შემდეგ კი ამ უკანასკნელზეც იქონია გავლენა.

ჩიკაგოს სკოლის ზოგიერთი განმასხვავებელი ნიშანი იყო გარე ორნამენტების მინიმალური გამოყენება და რკინის კარკასის ნაგებობები მასონური სტილის ქვის წყობით, რაც ვრცელი ფანჯრების საშუალებას იძლეოდა. ხანდახან ამ სტილის ცათამბჯენებში ნეოკლასიკური არქიტექტურის ელემენტებიც ჩანს. ერთობლიობაში, ჩიკაგოს სკოლის ცათამბჯენები შეიცავს კლასიკური სვეტის სამ ნაწილს. პირველი სართული ფუნქციონირებს როგორც საფუძველი; შუა სართულები, როგორც წესი, ძალიან მცირე ორნამენტული დეტალით სვეტის მასას წარმოადგენს; ბოლო სართული კი ორნამენტულია და კარნიზით სრულდება.

ე. წ. "ჩიკაგოს ფანჯარა" ამ სკოლაში დაიბადა. ეს სამნაწილიანი ფანჯარა შედგება ფართო ფიქსირებული ცენტრალური პანელისგან, რომელსაც ორი მხრიდან მცირე ორ-ნაწილიანი ასაწევი ფანჯრები ახლავს. ფანჯრების განლაგება ფასადზე ჭადრაკულ ქსელს ქმნის.

არქიტექტორები, რომელთა სახელები ამ სკოლას უკავშირდება, იყვნენ დანკმარ ადლერი, დენიელ ბარნჰემი, უილიამ ჰალაბერდი, უილიამ ლებარონ ჯენი, მარტინ როხი, ჯონ რუტი და ლუი სალივენი. ფრენკ ლოიდ რაიტმა ადლერისა და სალივენის ფორმით დაიწყო, თუმცა შემდეგ საკუთარი ფორმა - პრერიის სტილის არქიტექტურა შექმნა. ლუდვიგ ვან დერ როე, რომელიც ბაუჰაუზს უძღვებოდა გერმანიაში ჩიკაგოში ჩამოსვლამდე, ჩიკაგოს მეორე სკოლის დამფუძნებლად ითვლება.

ჰოუმ-ინშურენს ბილდინგი, რომელიც მსოფლიოს პირველ ცათამბჯენად ითვლება, ჩიკაგოში აიგო 1885 წელს, თუმცა დაინგრა 1931 წელს უფრო მაღლივი შენობისთვის ადგილის გასაწმენდად.

ის. აგრეთვე
-----------

* ჩიკაგოს ღირსშესანიშნაობები
**ფამილ მეხდი** (1934-2003) — აზერბაიჯანული პოეტი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი 1959 წლიდან, ფილოლოგიის დოქტორი (1974) , პროფესორი (1977).

### ცხოვრება

ოჯახი მეჰედი დაიბადა 1934 წლის 25 დეკემბერს, აღმამის რაიონის სოფელ სარიჰაგილში. სოფლის სკოლის დამთავრების შემდეგ აჰმედვარი სწავლობდა აგამის პედაგოგიურ სკოლაში. შემდეგ მან სწავლა განაგრძო AUL– ს ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილებაში (1953-1958). მან თავისი კარიერა ლიტერატორად დაიწყო საღამოს გაზეთ "ბაქოში" (1958). იყო ასსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტის ასპირანტურის ასპირანტი (1961-1964), ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის თეორიისა და პრაქტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი 1973. მან დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: "აზერბაიჯანული მხატვრული პუბლიცვიზმის ხელოსნის პრობლემები".

მან შემოქმედებითი მოღვაწეობა 1951 წელს დაიწყო თავისი პირველი ლექსით, რომელიც გამოქვეყნდა აღდამის რაიონულ გაზეთ "ლენინის გზა". მას შემდეგ ის პერიოდულად პრესაში იმყოფებოდა. მისი ნამუშევრები ითარგმნა ყოფილი სსრკ-ს ხალხებისა და ზოგიერთი უცხო ერის ენებზე. ის აქტიურად არის დაკავებული პედაგოგიური, სამეცნიერო და საზოგადოებრივ საქმეებში. იგი არის საშუალო სკოლის სტუდენტებისთვის სახელმძღვანელოს ერთ-ერთი ავტორი, სახელწოდებით „ჟურნალისტიკის საკითხები". მისი მონოგრაფია და სახელმძღვანელოები, როგორიცაა "Flaming Publicist Samad Vurgun", "აზერბაიჯანული მხატვრული გამომცემლების ხელოვნების პრობლემები", "პუბლიკაცია პრესაში" და "Public Publishing" მისი პროდუქტებია. იყო ბაქოს სახალხო დეპუტატების ოქტომბრის საოლქო საბჭოს დეპუტატი (XVII, XVIII, XIX მოწვევები). მას მიენიჭა გამარჯვებული ჟურნალი "Okononyok". სსრკ-მ მიიღო ცოდნის საზოგადოების დიპლომი საუკეთესო სამეცნიერო შრომებისთვის.

იგი გარდაიცვალა ბაქოში, 2003 წლის 29 სექტემბერს.

### სოციალური მუშაობა

ყარაბაღის ომის პირველივე დღიდანვე მან დააარსა ნიჯატის საზოგადოება და საზოგადოების სახელით დააწესა გენერალი მუჰამედ ასადოვის ჯილდო, რომ შექმნას სტიმულირება მოხალისეებისთვის, რომლებიც მიდიოდნენ სამშობლოს დასაცავად .

### მუშაობს

1. სიყვარულის შემდეგ. ბაქო: გამომცემელი, 1961, 29 გვერდი.
2. მარტივი ხაზები. ბაქო: აზერნეტრი, 1963, 29 გვერდი.
3. ჩემი ვარსკვლავები. ბაქო: აზერნეტრი, 1964, 95 გვ.
4. ჩემი მისამართი იცვლება. ბაქო: აზერნეტრი, 1966, 78 გვერდი.
5. გვერდები ცხოვრებაზე, ბაქო: ახალგაზრდობა, 1970, 76 გვ.
6. ყარაბაღის დაზიანება. ბაქო: აზერნიუსი, 1970, 93 გვერდი.
7. წლები და ბედი. ბაქო: აზერნეტრი, 1974, 141 გვერდი.
8. ადამიანის დავიწყება არ ხდება. ბაქო: ახალგაზრდობა, 1976, 195 გვ.
9. გელოდები. ბაქო: აზერნეტრი, 1978, 174 გვერდი.
10. როგორც ჩანს დედაჩემი ასე ფიქრობს. ბაქო: მწერალი, 1979, 200 გვერდი.
11. ტაბრიზის ხალიჩა. ბაქო: პრინტერი, 1981, 187 გვერდი.
12. ცხოვრება გადის, დღე გადის. ბაქო: პრინტერი, 1983, 246 გვერდი.
13. ვალი. ბაქო: ახალგაზრდობა, 1984, 273 გვერდი.
14. მომაკვდავი, ჩემი სამყარო. ბაქო: პრინტერი, 1985, 170 გვ.
15. არჩეული ნამუშევრები. ბაქო: აზერნეტრი, 1989, 223 გვერდი.
16. 50 წლის შემდეგ. ბაქო: პრინტერი, 1993, 132 გვერდი.
17. ყარაბაღის ტრაგედია (გამოცემა) ბაქო: ახალგაზრდობა, 1995, 320 გვ.

სქოლიო
------

1. ↑  Xalqımızın böyük şairi. Təzadlar.- 2009.- 17 dekabr.- S.11.
**ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენცია** საერთაშორისო სამოქალაქო ავიაციის შესახებ, საერთაშორისო საჰაერო სამართლის სფეროში ძირითადი საერთაშორისო-სამართლებრივი დოკუმენტია. იგი 1947 წლის 4 აპრილს ამოქმედდა. ჩიკაგოს კონვენციის მონაწილეა 192 სახელმწიფო.

სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO) ამოცანებისა და მიზნების, სტრუქტურისა და კომპეტენციის საწესდებო დებულებები მოცემულია ჩიკაგოს 1944 წლის კონვენციის მეორე ნაწილის გათვალისწინებით. ამასთან იკაო-ს ნორმები გვხვდება ჩიკაგოს 1944 წლის კონვეციის I და III ნაწილებში. იკაოს სტანდარტები და რეკომენდაციები მოცემულია ჩიკაგოს კონვენციის 18 დანართში, აერსანაოსნო მომსახურების პროცედურებში, დამატებით აერსანაოსნო პროცედურებსა და სარეკომენდაციო ნორმების შემცველ სხვა საბუთებში. ჩიკაგოს კონვენციის მეორე დანართში მოცემულია ფრენის წესები (მხოლოდ ღია ზღვის თავზე ფრენების შესახებ), საბორტო ჟურნალებისადმი წაყენებული მოთხოვნები, ეკიპაჟის მოწმობების აღიარებისა და საფრენად ვარგისობის მოწმობების დადასტურების გარდა, აღნიშნულ სტანდარტებს სახელმწიფოები იცავენ თავის შეხედულებისამებრ. მიუხედავად იმისა, რომ იკაო-ს საერთაშორისო სტანდარტები არ არის მკაცრად სავალდებულო — სახელმწიფოებს უფლება აქვთ, საკუთარი შეხედულებისამებრ გამოიყენონ ან არ გამოიყენონ ისინი საკუთარ პრაქტიკაში, მათში ჩადებული და სამოქალაქო ავიაციის მსოფლიო გამოცდილებაზე დაფუძნებული უსაფრთხოების წესები სახელმწიფოებს აიძულებს შეასრულონ ეს მოთხოვნები. რეალურად, სწორედ ჩიკაგოს კონვენციითა და მისი 18 დანართით განისაზღვრება მსოფლიო სამოქალაქო ავიაციის საქმიანობა, უსაფრთხო და მოწესრიგებული განვითარება.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-06-30. ციტირების თარიღი: 2009-11-30.

ლიტერატურა
----------

* დავით გეფერიძე, საერთაშორისო საჰაერო სამართალი, თბ. 2009, გამომცემლობა „მერიდიანი"