სკოლის შენობა დესაუში.
**ბაუჰაუსი** — სახელოვნებო სკოლა გერმანიაში, რომელიც აერთიანებდა ხელობას და დახვეწილ ხელოვნებას. სკოლა მოქმედებდა 1919 წლიდან 1933 წლამდე. ტერმინი გერმანულად ნიშნავდა „კონსტრუქციული სახლი" და მისი მნიშვნელობა იყო „მშენებლობის სკოლა".

ბაუჰაუსი დააარსა ვალტერ გროპიუსმა ვაიმარში. მიუხედავად სკოლის სახელისა და ფაქტისა რომ მისი დამაარსებელი არქიტექტორი იყო, ბაუჰაუსს საწყის წლებში არ ჰქონდა არქიტექტურული განყოფილება. ბაუჰაუსის სტილი მოგვიანებით გახდა თანამედროვე დიზაინის, მოდერნისტული არქიტექტურის და ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მიმდინარეობა. ბაუჰაზს ჰქონდა დიდი გავლენა შემდგომ განვითარებებზე ხელოვნებაში, არქიტექტურაში, გრაპიკულ დიზაინში, ინტერიერის დიზაინში, ინდუსტრიულ დიზაინში და ტიპოგრაფიაში. 

სკოლა არსებობდა სამ გერმანულ ქალაქში: ვაიმარში (1919-1925), დესაუში (1925-1932) და ბერლინში (1932-1933) და ჰყავდა სამი სხვადასხვა არქიტექტორ-დიზაინერი: ვალტერ გროპიუსი 1919-დან 1928-მდე, ჰანეს მეიერი 1928-დან 1930-მდე და ლუდვიგ მის ვან დერ როე 1930-დან 1933-მდე. ვან დერ როე იყო ბოლო დირექტორი სკოლის დახურვამდე. ნაცისტურმა მთავრობამ განაცხადა, რომ სკოლა კომუნისტური ინტელეკტუალიზმის ცენტრი იყო და ნაცისტური რეჟიმის წნეხის ქვეშ მომხდარი სასწავლებელი მისივე ხელმძღვანელობამ დახურა. იმის მიუხედავად რომ სკოლა დაიხურა სკოლის შემადგენლობამ განაგრძო თავისი იდეალისტური მცნებების გავრცელება. მათ დატოვეს გერმანია და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გადასახლდნენ სხვადასხვა ქვეყანაში. 

ხელმძღვანელობისა და ადგილის შეცვლამ გამოიწვია ფოკუსის, ტექნიკის, ინსტრუქტორების და პოლიტიკის მუდმივი ცვლა. მაგალითად სამეთუნეო მაღაზია დაიხურა როდესაც სკოლა ვაიმარიდან დესაუში გადავიდა, იმის მიუხედავად რომ ის იყო კარგი საშემოსავლო წყარო. როცა მის ვან დერ როე გახდა სკოლის ხელმძღვანელი 1930 წელს, მან გადააკეთა ის კერძო სკოლად და ჰანეს მეიერის მომხრეებს დასწრების უფლებას არ აძლევდა.

ბაუჰაუსი და გერმანული მოდერნიზმი
--------------------------------

გერმანიის დამარცხებამ პირველ მსოფლიო ომში, გერმანიის მონარქიის დაცემამ და ცენზურის გაუქმებამ ახალი, ლიბერალური ვაიმარის რესპუბლიკის მიერ, ხელოვანებს მისცა საშუალება, რომ დაეწყოთ რადიკალური ექსპერიმენტირება მთელ სახელოვნებო სივრცეში, რაც წნეხის ქვეშ იმყოფებოდა ძველი რეჟიმის დროს. ბევრი გერმანელი მემარცხენის ხედვებზე ზეგავლენა იქონია რუსული რევოლუციის შემდგომმა კულტურულმა ძიებებმა, როგორიცაა კონსტრუქტივიზმი. მაგრამ გროპიუსმა არ გაიზიარა ეს რადიკალური ხედვები და თქვა რომ ბაუჰაუსი იყო მთლიანად აპოლიტიკური. ასევე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ინგლისელმა დიზაინერმა უილიამ მორისმა, რომელმაც თქვა რომ ხელოვნება საზოგადოების აუცილებლობას უნდა ემსახურებოდეს და რომ ფორმასა და ფუნქციას შორის არ უნდა იყოს სხვაობა. ასე ჩამოყალიბდა სტილი ბაუჰაუსი, აგრეთვე ცნობილი როგორც საერთაშორისო სტილი. სტილს ახასიათებდა მორთულობის ანუ ორნამენტაციის უარყოფა და ფუნქციის და დიზაინის ჰარმონიზაცია. 

მაინც, ბაუჰაუსის მთავარი მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოდის მოდერნიზმიდან, მიმართულებიდან რომლის დასაბამია მე-19 საუკუნის 80-იანი წლები და რომლის არსებობა გერმანიამ შეიგრძო პირველ მსოფლიო ომამდე, გაბატონებული კონსერვატიზმის მიუხედავად. დიზაინის ინოვაციები რომლებიც ასოცირდება გროპიუსთან და ბაუჰაუსთან ,რადიკალურად გამარტივებული ფორმები, რაციონალურობა და ფუნქციონალურობა, ნაწილობრივ განვითარებული იყო გერმანიაში ბაუჰაუსამდე. ჰერმან მუთესიუსმა ჩამოაყალიბა გერმანელი ნაციონალური დიზაინერების ორგანიზაცია 1907 წელს სახელად Deutscher Werkbund. არსებობის პირველ შვიდწლეულში Werkbund იყო განხილული როგორც ავტორიტეტული სხეული რომელიც კითხვის ქვეშ აყენებდა დიზაინს გერმანიაში და დაკოპირებული იყო ბევრ ქვეყანაში. ბევრი ფუნდამენტური საკითხები ხელობის და წარმოების დაპირისპირებაზე, გამოყენებადობის და სილამაზის ურთიერთობაზე, ფორმული სილამაზის პრაქტიკულ დანიშნულებაზე საზოგადო ობიექტში იქნა განხილული 1870 წევრს შორის.

გერმანული არქიტექტურული მოდერნიზმის მთლიანი მიმდინარეობა იყო ცნობილი როგორც Neues Bauen. 1907 წლის ივნისში პიტერ ბერენსმა გერმანული ელეკტრო კომპანიისთვის, AEG, ინდუსტრიულ დიზაინს გაუკაფა გზა. მან გააკეთა ფართო მოხმარების პროდუქტების, სტანდარტიზირებული ნაწილების დიზაინი, განავითარა მდგრადი კორპორატიული იდენტურობა და დაიწყო ახლად განვითარებული მასალების, მაგალითად ჩამოსხმული ბეტონის, გამოყენება. ბერენსი Werkbund-ის დამაარსებელი იყო და ვალტერ გროპიუსი და ადოლფ მაიერი ორივე მასზე მუშაობდა ამ პერიოდში. 

ბაუჰაუსი დაარსდა იმ დროს როდესაც გერმანული zeitgeist ექსპრესიონიზმიდან ახალ საგნობრიობაზე გადავიდა. მომუშავე არქიტექტორების მთელმა რიგმა, რომელთა ნაწილი იყო ერიჰ მენდელსონი, ბრუნო ტაუტი და ჰანს პელციგი, ზურგი აქცია მასკარადისეულ ძიებებს და შეტრიალდა რაციონალიზმისკენ და ფუნქციონალიზმისკენ.ბაუჰაუსის გარდა ბევრი გამოჩენილი 20-იანი წლების გერმანელი არქიტექტორი მიყვა იმავე ესთეტიკას და მატერიალურ შესაძლებლობებს რასაც ქადაგებდა სკოლა. ასევე გამოეხმაურნენ ვაიმარის კონსტიტუციაში ახლად შეტანილ „მინიმალურ საცხოვრებლებს". ერნსტ მეი, ბრუნო ტაუტი, მარტინ ვაგნერი და სხვები აშენებდნენ დიდ საცხოვრებელ ბლოკებს ფრანკფურტში და ბერლინში.

ბაუჰაუსი და ვხუტემასი
---------------------

ვხუტემასს, რუსული ხელოვნებისა და ტექნოლოგიური სასწავლებელი, რომელიც დაარსდა 1920 წელს მოსკოვში, ხშირად ადარებდნენ ბაუჰაუსს. ვხუტემასს ახლო პარალელები აქვს გერმანულ ბაუჰაუსთან, მსგავსი განზრახვები, ორგანიზაცია და თვალსაწიერი. ეს ორი სასწავლებელი ოყო პირველი რომელიც ასწავლიდა ხელოვან-დიზაინერებს თანამედროვე სტილით. ორივე სასწავლებელი სახელმწიფოს მიერ იყო დასპონსორებული, რომ შერწყას ტრადიციული ხელობა თანამედროვე ტექნოლოგიასთან, ესთეტიკის საფუძვლების საბაზისო კურსით, ფერის თეორიის, ინდუსტრიული დიზაინის და არქიტექტურის კურსით. ვხუტემასი ბაუჰაუსზე დიდი სასწავლებელი იყო მაგრამ ნაკლებად გამოქვეყნებული საბჭოთა კავშირის გარეთ და აქედან გამომდინარე ნაკლებად ცნობილია დასავლეთისთვის.

თანამედროვე არქიტექტურისა და დიზაინის ინტერნაციონალიზმით, ბაუჰაზსა და ვხუტემასს შორის ბევრი იდეათა გაცვლა ხდებოდა. ბაუჰაუსის წარმომადგენელი ჰინერკ შეპერი თანამშრომლობდა სხვადასხვა ვხუტეინის წარმომადგენელთან თემაზე ფერი არქიტექტურაში. ამის გარდა, ლისიცკის წიგნი სახელად *რუსეთი: არქიტექტურა მსოფლიო რევოლუციისთვის*  გამოიცა გერმანიაში 1930 წელს რომელშიც შედიოდა ვხუტემას/ვხუტეინის პროექტების ილუსტრაციები.

ბაუჰაუსის ისტორია
-----------------

### ვაიმარი

სასწავლებელი დააარსა ვალტერ გროპიუსმა 1919 წელს. მან გააერთიანა დუკალის ხელოვნებისა და ხელობის სასწავლებელი ვაიმარის დახვეწილი ხელოვნების აკადემიასთან. ბაუჰაუსს ფესვები უდევს 1906 წელს დაარსებულ ხელოვნებისა და ხელობის სკოლაში, რომლის ხელმძღვანელიც იყო ბელგიელი არტ ნუვოს სტილის არქიტექტორი ჰენრი ვან დე ველდი. როდესაც ვან დე ველდს აიძულეს პოსტიდან გადამდგარიყო 1915 წელს იმის გამო რომ იყო ბელგიელი, მან შესთავაზა გროპიუსს, ჰერმან ობრისტს და აუგუსტ ენდელს, რომ მისი საქმე გაეგრძელებინათ. 1919 წელს, როდესაც პირველი მსოფლიო ომის განადგურებიდან გამოწვეული დაბრკოლება აღარ უშლიდათ ხელს, გროპიუსი გახდა ახალი ინსტიტუციის, ბაუჰაუსის, ხელმძღვანელი. 1919 წლის გამოფენის „უცნობ არქიტექტორთა გამოფენა" პამფლეტში გროპიუსმა თქვა რომ მისი მიზანი იყო, რომ ჩამოეყალიბებინა ოსტატთა გილდია კლასობრივი განსხვავების გარეშე, რამაც ხელოვანთა და ოსტატთა შორის ამპარტავნების ბარიერი გააჩინა. საწყისი განზრახვა იყო რომ ბაუჰაუსში გაერთიანებულიყო არქიტექტურის სასწავლებელი, ხელობის სასწავლებელი და ხელოვნების აკადემია. 1919 წელს შვეიცარიელმა მხატვარმა იოჰანეს იტენმა, გერმანელ-ამერიკელმა მხატვარმა ლიონელ ფაინინგერმა და გერმანელმა სკულპტორმა ჯერარდ მარქსმა გროპიუსთან ერთან შეადგენდნენ  ბაუჰაუსის ფაკულტეტს. მომდევნო წელს მათ შემოემატათ გერმანელი მხატვარი, სკულპტორი და დიზაინერი ოსკარ შლემერი, თეატრალური სახელოსნოს ხელმძღვანელი, და შვეიცარიელი მხატვარი პოლ კლე, რომელიც 1922 წელს ვასილი კანდინსკიმ მოიყვანა. 1922-ში ტეო ვან დუზბურგი ვაიმარში დე სტილს უქმნიდა რეკლამას ასევე ამ წელს ბაუჰაზს ესტუმრა რუსული კონსტრუქტივიზმის არქიტექტორი ელ ლისიცკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* bauhaus-online.de დაარქივებული 2011-02-25 საიტზე Wayback Machine.
* Bauhaus Dessau
* Bauhaus at the Open Directory Project დაარქივებული 2010-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* Bauhaus student work, 1919-1933.
* Bauhaus typography collection, 1919-1937

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში  გერმანიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
აახენის კათედრალი  · შპაიერის კათედრალი  · ვიურცბურგის რეზიდენცია  · ვისის ეკლესია  · აუგუსტუსბურგისა და ფალკენლუსტის სასახლეები  · წმინდა მარიამისა და წმინდა მიქაელის ტაძრები  · ტრირის რომაული მონუმენტები: ამფითეატრი, ბარბარას აბანო, კეისრის აბანო, კონსტანტინეს ბაზილიკა, იგელის სვეტი, პორტა ნიგრა, რომაული ხიდი, წმ. პეტრეს ტაძარი და ტრირის ღვთისმშობლის ეკლესია  · ჰანზა  · პოტსდამისა და ბერლინის სასახლეები და პარკები  · ლორშის მონასტერი  · რამელსბერგის მაღაროები და ქალაქ გოსლარის ძველი ნაწილი  · ბამბერგი  · მაულბრონის მონასტერი · კვედლინბურგი  · ფელკლინგერის მეტალურგიული ქარხანა · მესელის ორმოები  · ბაუჰაუზები დესაუსა და ვაიმარში  · კელნის საკათედრო ტაძარი  · მარტინ ლუთერის მემორიალური ადგილები აისლებენსა და ვიტენბერგში · სამუზეუმო კუნძული  · ვარტბურგის ციხესიმაგრე · დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი  · კუნძული რაიხენაუ  · ცოლფერაინის სამრეწველო კომპლექსი  · შტრალზუნდისა და ვისმარი  · რაინის ხეობა  · როლანდის ძეგლი და ბრემენის რატუშა  · მუსკაუს პარკი  · ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესი  · რეგენსბურგის ისტორიული ცენტრი  · ბერლინის მოდერნისტული შენობები · ვადენზეე · ფაგუსის ქარხანა · ალპების პრეისტორიული ნამოსახლარები  · კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები · მარკგრაფის საოპერო თეატრი  · ვილჰელმსჰეეს სამთო პარკი · კორვეის სააბატო · შპაიხერშტადტი · ლე კორბუზიეს არქიტექტურა  · შვაბიის ალბის მღვიმეები და გამყინვარების პერიოდის ხელოვნება  · არქოლოგიური სასაზღვრო კომპლექსი დანევირკე და ჰედებიუ  · ნაუმბურგის საკათედრო ტაძარი  · მადნის მთების სამთამადნო რეგიონი  · აუგსბურგის წყლის რესურსების მართვის სისტემა  · ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები: ბად-ემსი, ბადენ-ბადენი, ბად-კისინგენი  · რომის იმპერიის საზღვრები: დუნაის ლიმესის დასავლეთი ნაწილი  · დარმშტადტის მხატვრების კოლონია  · შუა საუკუნეების ებრაული კულტურის ცენტრები: შპაიერი, ვორმსი და მაინცი  · ზემო გერმანიის ლიმესი |  |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ხელოვნების მიმდინარეობები |
| --- |
|  |
| შუა საუკუნეები | 
* ადრეული ქრისტიანული
* დიდი გადასახლების
* ანგლოსაქსონური
* ვესტგუთების
* წინარერომანული
* ინსულარული
* ვიკინგების
* ბიზანტიური
* მეროვინგული
* კაროლინგური
* ოტონური
* რომანული
* გოთიკური (საერთაშორისო გოთიკა)
 |
|  |
| რენესანსი | 
* იტალიური რენესანსი
* ადრეული ნიდერლანდური
* გერმანული რენესანსი
* ანტვერპენული მანიერიზმი
* დუნაის სკოლა
* მაღალი რენესანსი
* რომანიზმი
* მანიერიზმი
* ფონტენბლოს სკოლა
* ჩრდილოური მანიერიზმი
* ფლამანდიური ბაროკო
 |
|  |
| XVII საუკუნე | 
* ბაროკო
* კარავაჯისტები
* კლასიციზმი
* ჰოლანდიის ოქროს ეპოქა
 |
|  |
| XVIII საუკუნე | 
* როკოკო
* ნეოკლასიციზმი
* რომანტიზმი
 |
|  |
| XIX საუკუნე | 
* რეალიზმი
* ისტორიციზმი
* ბიდერმაიერი
* გრუნდერცაიტი
* ბარბიზონის სკოლა
* აკადემიური ხელოვნება
* ესთეტიზმი
* პერედვიჟნიკი
* იმპრესიონიზმი
* პოსტ-იმპრესიონიზმი
* ნეო-იმპრესიონიზმი
* დივიზიონიზმი
* პუანტილიზმი
* კლუაზონიზმი
* ნაბი
* სინთეტიზმი
* კალიგჰატური მხატვრობა
* სიმბოლიზმი
* ჰუდსონის მდინარის სკოლა
 |
|  |
| XX საუკუნე | 
* ბენგალური ხელოვნების სკოლა
* ამაზონური პოპ-არტი
* კუბიზმი
* ორფიზმი
* პურიზმი
* სინქრონიზმი
* ექსპრესიონიზმი
* სკუოლა რომანა
* აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმი
* კინეტიკური ხელოვნება
* მიუნხენის ახალ ხელოვანთა ასოციაცია
* ლურჯი მხედარი
* ხიდი
* ახალი საგნობრიობა
* დადაიზმი
* ფაუვიზმი
* ნეო-ფაუვიზმი
* პრეციზიონიზმი
* არტ-ნუვო
* ბაუჰაუსი
* სტილი
* არტ-დეკო
* ოპ-არტი
* ვენის ფანტასტიკური რეალიზმის სკოლა
* პოპ-არტი
* ფოტორეალიზმი
* ფუტურიზმი
* მეტაფიზიკური ხელოვნება
* სხივიზმი
* ვორტიციზმი
* სუპრემატიზმი
* სიურრეალიზმი
* ფერების ველი
* მინიმალიზმი
* მინიმალიზმი (ვიზუალური ხელოვნება)
* ნუვო რეალიზმი
* სოციალური რეალიზმი
* ლირიული აბსტრაქცია
* ტაშიზმი
* COBRA
* მოქმედების ფერწერა
* საერთაშორისო სასტამბო სტილი
* ფლუქსუსი
* ლეტრიზმი
* საერთაშორისო ლეტრისტი
* სიტუაციონიზმი
* კონცეპტუალური ხელოვნება
* ინსტალაციური ხელოვნება
* ლენდ-არტი
* პერფორმანსი
* სისტემური არტი
* ვიდეო-არტი
* ნეო-ექსპრესიონიზმი
* ნეო-დადაიზმი
* აუტსაიდერული ხელოვნება
* ლოუბროუ
* ახალი მედია ხელოვნება
* ახალგაზრდა ბრიტანელი ხელოვანები
 |
|  |
| XXI საუკუნე | 
* ხელოვნების გამოგონება
* ჰიპერრეალიზმი
* ნეო-ფუტურიზმი
* სტაკიზმი
* რემოდერნიზმი
* ფსევდორეალიზმი
* საუნდ-არტი
* სუპერსიბრტყე
* ურთიერთობის ხელოვნება
* ვიდეო თამაშების ხელოვნება
 |
|  |
| დაკავშირებული სტატიები | 
* ხელოვნების მიმდინარეობების სია
* თანამედროვე ხელოვნება
* მოდერნიზმი
* გვიანდელი მოდერნიზმი
* პოსტმოდერნული ხელოვნება
* ავანგარდი
 |

 |