ილია ჭავჭავაძის სახ. სახლ-მუზეუმი. საგვარეულო კოშკი
**ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი** — ისტორიული ძეგლი კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის ქ. ყვარელში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, რუსთაველის ქუჩაზე. გაიხსნა 1938 წლის 1 მაისს ბიბლიოთეკა-მუზეუმის სახით. 1943 წელს გადაკეთდა სახელმწიფო მუზეუმად. მის ჩამოყალიბებაში და განვითარებაში უდიდესი როლი ითამაშა დირექტორმა და საზოგადო მოღვაწემ პლატონ კეშელავამ.

კომპლექსში შედის ჭავჭავაძეების საგვარეულო კოშკი, ილია ჭავჭავაძის მამისეული სახლი, მარანი, თონე, ბეღელი, წყლის წისქვილი. 1981 წელს მემორიალური მუზეუმი განთავსდა ახლადაგებულ სამსართულიან შენობაში. 1983-1984 წლების სარესტავრაციო სამუშაოების დროს კოშკზე მოიხსნა გვიანდელი დამატებები, აღდგა სართულშუა გადახურვები და სართულების დამაკავშირებელი კიბეები.

1985-1987 წლებში სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდაილიას მამისეულ სახლს. გამოვლენილ საძირკველზე აშენდა სახლის მესამე ოთახი და მარანი. ეზოში მოეწყო თონე, აიგო ბეღელი.

მუზეუმის ექსპოზიცია განლაგებულია ახლად აგებული შენობის მეორე და მესამე სართულებზე. მასალა დალაგებულია თემატურად. მუზეუმში დაცულია ილიას და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები, ილიას ხელნაწერები, მის მიერ დარსებული ჟურნალები და გაზეთები. საგვარეულო გერბი, ბეჭედი, XVII-XIX საუკუნეების ავეჯი, იარაღი, ილიას თხზულებების თემებზე შექმნილი ნამუშევრები. მათ შორის ლადო გუდიაშვილის, ქეთევან მაღალაშვილის და სხვათა ნამუშევრები. ასევე დაცულია ქართველი და უცხოელი საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები, მდიდარი ფოტო-მასალა და საარქივო დოკუმენტები.

ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს 2018 წლის, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 351.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №10 2018 წლის 12 იანვარი ქ. თბილისი, საგურამოსა და ყვარელში მდებარე ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმებისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ილია ჭავჭავაძე |
| --- |
|  |
| ოჯახი | 
ჭავჭავაძეები  · ოლღა გურამიშვილი |  |
|  |
| ჟურნალ-გაზეთები | 
საქართველოს მოამბე · ივერია |
|  |
| ორგანიზაციები | 
ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება · სათავადაზნაურო ბანკი |
|  |
| ქუჩები | 
ილია ჭავჭავაძის გამზირი |
|  |
| საგანმანათლებლო | 
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი |
|  |
| მუზეუმები | 
საგურამო  · ყვარელი · ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი · დუშეთი |
|  |
| ნაწარმოებები | 
განდეგილი  · კაცია-ადამიანი?!  · აჩრდილი  · სარჩობელაზედ |
|  |
| გეოგრაფიული ობიექტები | 
ილია ჭავჭავაძის მწვერვალი |
|  |
| რეფორმები | 
დამწერლობის რეფორმა |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კახეთის მუზეუმები |
| --- |
|  |
| ახმეტის მუნიციპალიტეტი | 
ქისტაურის რაფიელ ერისთავის სახლ-მუზეუმი |
|  |
| გურჯაანის მუნიციპალიტეტი | 
გურჯაანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი  · გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი  · ვაჩნაძიანის მუზეუმი  · ივანე ბერიტაშვილის მუზეუმი  · ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმი |
|  |
| დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი | 
დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი  · დედოფლისწყაროს ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი  · ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი  · ხორნაბუჯის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი |
|  |
| თელავის მუნიციპალიტეტი | 
თელავის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი |
|  |
| ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი | 
ლაგოდეხის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი |
|  |
| სიღნაღის მუნიციპალიტეტი | 
სიღნაღის მუზეუმი |
|  |
| ყვარლის მუნიციპალიტეტი | 
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი  · კოტე მარჯანიშვილის სახლ-მუზეუმი |

 |