recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მარლბორო** (ინგლ. Marlborough Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბლენემი. ცნობილია თავის მშრალი კლიმატით, შთამბეჭდავი მარლბორო-საუნდის ფიორდებითა და ყურძნის ჯიშ სოვინონ ბლანით.

მარლბორო გეოგრაფიული თვალსაზრისით უხეშად შეიძლება დაიყოს ოთხ ნაწილად. ორი მათგანი, სამხრეთი და დასავლეთი, მთიანია. ეს განსაკუთრებით შეეხება სამხრეთ ნაწილს, რომელსაც გასდევს კაიკურის ქედები. აღნიშნული მთიანი რეგიონებში სრულდება სამხრეთ ალპებიდან წამოსული ქედები.

ამ ორ არეალს შორის გაწოლილია მდინარე ვაირაუს ხეობა. აღმოსავლეთით იგი ფართო ვაკეში ვრცელდება, რომლის ცენტრშიც გაშენებულია ქალაქი ბლენემი. რეგიონის ნიადაგი ნაყოფიერია, ჰავა ზომიერი, რის შედეგადაც ის ახალი ზელანდიიდ მეღვინეობის ცენტრად იქცა.

მარლბოროს მეოთხე გეოგრაფიული რეგიონი ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს.

ეკონომიკა
---------

2003 წელს, მარლბოროს მთლიანი შიდა პროდუქტი US$1,193 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარლბოროს რეგიონი, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* Discover Marlborough: The Marlborough Web Directory დაარქივებული 2012-11-09 საიტზე Wayback Machine.
* Marlborough Online
* Marlborough District Council
* Marlborough Wine Region Video

სქოლიო
------

1. ↑  Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
**მოსკოვის სამების ეკლესია** (რუს. Церковь Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტვერის რაიონში, ბელი-გოროდის ტერიტორიაზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში ეკლესიის ადგილზე მოქმედებდა წმინდა ნიკიტა დიდმოწამის სახელობის ხის ეკლესია. 1620-იან წლებში იგი დაიწვა და ვაჭარ გრიგორი ნიკიტინოვის შეკვეთით 1628-1651 წლებში ააგეს ახალი ქვის ეკლესია წმინდა სამების სახელზე. წყაროები ეკლესიის მშენებლობის თარიღად მიუთიტებენ 1631-1634 და 1653 წლებს. აღნიშნული თარიღები მეცნიერებს შორის მწვავე დისკუსიის საგანია. 

ტაძრის სამხრეთი ეგვტერი აკურთხეს წმინდა ნიკიტა დიდმოწამის სახელზე, აქვე გადაიტანეს ამ წმინდანის სასწაულმოქმედი ხატი დამწვარი ეკლესიიდან.. 

ტაძრის მთავარი სიწმინდე 1654 წლიდან გახდა საქართველოს ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც შეასრულეს დედაქალაქის ყინვებისაგან ხსნისათვის. ამ მიზეზის გამო ეკლესიას მეორე სახელად უწოდეს საქართველოს ღვთისმშობლის ეკლესია. ამ ამბის 250 წლისთავთან დაკავშირებით აკურთხეს განსაკუთრებული ეგვტერი. აქედან მოდის ნიკიტნიკის შესახვევის მეორე სახელი „საქართველოს შესახვევი", რომელიც შეიცვალა 1926 წელს. 

1920 წელს ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა ღვთისმსახურებისათვის, ხოლო 1934 წელს გადასცეს სახელმწიფო ისტორიულ მუზეუმს. 1923-1941 წლებში აქ მოქმედებდა სიმონ უშაკოვის მუზეუმი, ხოლო 1963 წლიდან ძველი რუსული ფერწერის მუზეუმი. ომის შემდეგ წლებში მას მიუშენეს საოფისე ნაგებობები, რომელსაც არანაირი ისტორიული დანიშნულება არ ჰქონდათ. 1991 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება ეკლესია დაებრუნებინათ მორწმუნეებისათვის. მუზეუმი კი დახურეს. 

ეკლსიაში შემონახულია მრავალფიგურებიანი, დინამიური კედლის მხატვრობა, რომელიც შესრულებულია ბიბლიის მოტივების საფუძველზე 1652-1653 წლებში.

ლიტერატურა
----------

* Тренев Д. К. Памятники древнерусского искусства церкви Грузинской Божьей Матери в Москве. М. 1903
* Овчинникова Е. С. Церковь Троицы в Никитниках. М. 1970. 196 с.
* Паламарчук П. Г. Москва в границах Садового кольца // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астраль, 2004. — Т. 2. — С. 56-59. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Указатель московских церквей / сост. Александровский М.. — Москва: Русская Печатня, 1915. — 75 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт
* «Облюбование Москвы. Церковь Троицы в Никитниках.»

სქოლიო
------

1. ↑  Москва и Подмосковье. М. Искусство. 1979. С.480
**მარე** (ფრანგ. Île Maré) — სიდიდით მეორე და ყველაზე მაღალი კუნძული ლუაიოტეს კუნძულებში წყნარ ოკეანეში. შედის ახალი კალედონიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის ლუაიოტეს პროვინციის მარეს კომუნის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულ მარეს რუკა
მარეს კუნძული მდებარეობს 110 კმ-ში აღმოსავლეთით ახალი კალედონიის მთავარი კუნძულიდან, 47 ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუნძულ ლიფუდან და 217 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით კუნძულ ანეიტიუმიდან.

კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 42 კმ-ს, ხოლო სიგანე მერყეობს 16-დან 33 კმ-მდე. როგორც მეზობელი ლიფუს კუნძული, მარეც ძველად წარმოადგენდა ატოლს, რომელიც შემდგომში ამოიწია დღევანდელ დონეზე (138 მეტრი). კუნძულის შიდა ნაწილში მდებარეობს ყოფილი ლაგუნა, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი სიმაღლის ხმელეთით (ძველად ეს იყო მომცრო კუნძულები, ან მოტუ). მარეს სანაპიროს დიდი ნაწილი კლდოვანია.

ისტორია
-------

კუნძულის ისტორიული დასახელებაა, ბრიტანია (ინგლ. Britannia), რომელიც კუნძულს დაარქვა ბრიტანელმა კაპიტანმა უილიამ რეივენმა (ინგლ. William Raven), რომელმაც ის გამოიკვლია 1803 წელს. საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში კუნძული მარე იმყოფებოდა ბრიტანელთა დიდი გავლენის ქვეშ, უპირველეს ყოვლისა, ვაჭრების და მისიონერების. პირველი ევროპელი, რომელიც გადავიდა კუნძულზე 1800 წელს, იყო კაპიტანი ბატლერი, რომელმაც ასევე აღმოაჩინა კუნძული უოლოპი. 1864 წელს კუნძულის ანექსია მოახდინა საფრანგეთმა.

მოსახლეობა
----------

2009 წელს მარეს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 5417 ადამიანს, რომლის დიდი ნაწილიც მელანეზიელია. მკვიდრი მოსახლიობის ძირძველი ენაა — ნენგონე, რომელიც ეკუთვნის ავსტრონეზიულ ენებს.

კუნძულ მარეს ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტებია სოფლები: ტადინე (*Tadine*) და ლა-როშე (*La Roche*). კუნძულზე ასევე არსებობს 29 ტრადიციული ტომი. ადმინისტრაციულად კუნძული მარე დაყოფილია რვა რაიონად: გუაჰმა (*Guahma*), ტადინე (*Tadine*), ვაბაო (*Wabao*), ენი (*Eni*), მედუ (*Medu*), ლაროში (*Laroche*), ტავაინედრე (*Tawainedre*) და პენელო (*Penelo*).

ეკონომიკა
---------

მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — მებაღეობა (უპირველეს ყოვლისა, ავოკადოს მოყვანა).

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Oceandots.com. კუნძული მარე. (ინგლისური)
2. 1 2  [Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული ლიფუ. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-24. ციტირების თარიღი: 2014-11-23. Jane's New Caledonia Home Page. ლუაიოტეს კუნძულები. კუნძული ლიფუ. (ინგლისური)]
3. 1 2 3 4  ინფორმაცია კუნძულ მარეზე ლუაიოტეს კუნძულების ტურისტულ საიტზე. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-10. ციტირების თარიღი: 2014-11-23.
**მოსკოვის პეტრესა და პავლეს ტაძარი** (რუს. Храм Петра и Павла) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთ ადმინისტრაციული ოლქის იასენევოს რაიონში. აგებულია 1751-1753 წლებში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მოცქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. ეგვტერები -წმინდა ბარბარეს, ღვთისმშობლის ხატის - ზეციური სასწაულისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ყოფილ სოფელ იასენოვოში (რომელიც მოიხსენიება XIV საუკუნეში და სადაც უკვე არსებობდა ტაძარი) რამდენიმე მართლმადიდებლური ეკლესია იყო: 1626 წელს აქ ააგეს ხის ეკლესია წმინდა მოწამენის: პისტის, ელპიდის, აღაპისა და მათი დედის სოფიოს სახელზე. 1674 წელს ძველი ეკლესიის გვერდით ააგეს ღვთისმშობლის ხატის - ზეციური სასწაულის სახელობის ეკლესია. 

ამჟამად არსებული ტაძრის შენობა ააგეს 1751-1753 წლებში ელიზავეტინის (მოგვიანო) ბაროკოს სტილში და აკურთხეს მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. სოფლის მფლობელი ამ პერიოდში იყო თევდორე ლოპუხინი, იმპერატორ პეტრე I დიდის სიმამრი. 

თავდაპირველად ქვის ტაძარი შედგებოდა ერთი, კუბის ფორმის ცენტრალური საკურთხევლისაგან, რომელსაც რვაკუთხა და რვა სარკმლიანი გუმბათი ედგა.

1822 წლის 9 ივლისს ეკლესიაში დაიწერეს ჯვარი მარია ტოლსტაიამ და ნიკოლოზ ტოლსტოიმ, მწერალ ლევ ტოლსტოის მშობლებმა. 

იასენოვოში თავად სერგეი გაგარინის მმართველობის პერიოდში მოხდა ტაძრის რეკონსტრუქცია. 1832 წელს მას მიაშენეს თბილი კუთხის ეგვტერი, რომელიც აკურთხეს დიდმოწამე წმინდა ბარბარეს (თავადის ცოლის ზეციური მფარველის) სახელზე. თავადმა ასევე ააგო სამრეკლოც. 1860-1865 წლებში ტაძარს ხელახალი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა, რის შედეგადაც შეიცვალა ტაძრის სახე და მიიღო ის სახე, რომელიც ამჟამად აქვს. 

ეკლესიას ჰქონდა სამი საკურთხეველი: ცენტრალური მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე (ოდიკი აკურთხეს 1826 წლის 26 თებერვალს), სამხრეთისა - სერგი რადონეჟელის სახელზე (ოდიკი აკურთხეს 1861 წლის 20 ოქტომბერს) და ჩრდილოეთისა დიდმოწამე ბარბარეს სახელზე (ოდიკი აკურთხეს 1832 წელს).

1930-იან წლებში ტაძარი, რომელიც უკვე გამოიყენებოდა საბჭოთა მეურნეობის საწყობად, დახურეს. 1973-1976 წელს შენობის ფასადი გაარემონტეს.

1989 წელს ტაძარი, საეკლესიო მსახურთა სახლთან ერთად გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ტაძრის პირველი წინამძღვარი გახდა ალექსანდრე ტოროპოვი. 1997 წლიდან ოპტინის უდაბნოს მეტოქია. 

ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, მართლამადიდებლური ლიტერატურის ბიბლიოთეკა და საეკლესიო მაღაზია.

ლიტერატურა
----------

* Коробко М. Ю. Ясенево // Усадебное ожерелье Юго-Запада Москвы. — 3-е изд. испр. — М.—СПб. 1997.
* Коробко М. Ю. Москва усадебная. Путеводитель. — М. 2005. — С. 311—332.
* Коробко М. Ю. Усадьба Ясенево: Историко-краеведческий очерк // Московский журнал. — 2013. — № 3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма
* История, фотографии დაარქივებული 2009-03-26 საიტზე Wayback Machine.
* Фотогалерея
* Храм на карте Москвы
* Информация о храме на сайте Московского Патриархата დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Информация о храме на сайте pravoslavie.ru
**მოსკოვის რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Ржевской Божьей Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XVI საუკუნის დასაწყისში. დაარსდა 1540-იან წლებში და საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია 1929 წელს.

ეკლესია მიეკუთვნებოდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოსკოვის რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია ააგეს XVI საუკუნის 40-იან წლებში რჟევიდან მოსკოვში გადაბრძანებული ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ხატების სახელზე, რომელთა შორის იყო რჟევის ღვთისმშობლის სასწულმოქმედი ხატი, რომელიც გამოჩნდა 1539 წელს სოფელ კლოჩკის მახლობლად ქალაქ რჟევის მახლობლად. მოჭედილობის მოხსნის შემდეგ ხატი უკანვე გააგზავნეს რჟევში, ხოლო მოჭედილობა განათავსეს ეკლესიაში, რომელიც ქალაქის გარეუბანში, ჩერნოტოლეში მდებარეობდა. მოგვიანებით აქ 1585-1593 წლებში ქვისგან ააგეს ბელი-გოროდის ციხესიმაგრის კედელი. 1686 წელს ჩერნოტოლეში დიდი ხანძარი მოხდა, რომლის შედეგად ეკლესია დაიწვა. ამ ხანძრის შემდეგ ეკლესია პეტრე ტიმოთეს ძე კონდირინმა გადააკეთა კლასიციზმის სტილში და უკვე 1689 წლისთვის იგი მოიხსენიება როგორც ქვის ნაგებობა. ამის შემდეგ მას მიაშენეს ეგვტერები მოსკოვის პატრიარქ ალექსი ღვთისკაცისა და წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესიის კედლები საკმაოდ მოძველდა და არქიტექტორმა ა. ა. ნიკიფოროვმა 1896-1898 წლებში ააშენა ახალი სატრაპეზო და კოშკური სამრეკლო. რჟევის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის ინტერიერი ცნობილია თავისი არაჩვეულებრივი თეთრი ქვის კანკელით და მინის მოზაიკით. კანკელის ავტორია ფერწერის აკადემიკოსი ვ. დ. ფარტუსოვი.

მოსკოვის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით ეკლესია დახურეს და საბოლოოდ 1929 წელს დაანგრიეს, რის შემდეგაც მის ადგილზე ააშენეს საცხოვრებელი მრავალსართულიანი სახლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Иконы Божией Матери Ржевская у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
* Церковь Ржевской Божьей Матери у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
* Церкви Ржевской иконы Божией Матери в Москве. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.

სქოლიო
------

1. 1 2  Церковь Иконы Божией Матери Ржевская у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
2. ↑  Церкви Ржевской иконы Божией Матери в Москве. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
3. 1 2 3  Церковь Ржевской Божьей Матери у Пречистенских ворот. ციტირების თარიღი: 2015-05-12.
**მაია ოკუჯავა** (დ. 15 სექტემბერი, 1966, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1992–1994 წლებში იყო ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994–1995 წლებში თერაპიის სამეცნიერო კვლევით უნივერსიტეტტთან არსებული სამეცნიერო სადისერტაციო საბჭოს მდივანი; 1998 წლიდან არის „ტასისის" სამეცნიერო კვლევისა და დამუშავების მენეჯმენტის პროგრამის ექსპერტ-კონსულტანტი. ავტორია 12 სამეცნიერო ნაშრომის. „იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოს" ეგიდით გაიარა საავადმყოფოთა ადმინისტრაციების კურსები იაპონიის „ჯანდაცვის ორგანიზაციის ეროვნულ უნივერსიტეტში". 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1993 წელს „დილზემის მოქმედების მექანიზმები, ექსპერიმენტული შესწავლა და ამ პრეპარატით მკურნალობის ოპტიმიზაციის ზოგიერთი კლინიკურ ფარმაკოლოგიური ასპექტი".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* ევროპის კარდიოლოგთა ასოციაცია, წევრი
* საქართველოს ინტერნისტთა საზოგადოება, წევრი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 228

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაია ოკუჯავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მოსკოვის სამების ტაძარი** (რუს. Храм Живоначальной Троицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. მისამართი 117437, პროფკავშირის ქუჩა 116. ეკლესია დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის კონკოვოს რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1690-1694 წლებში. ტაძარე აგებულია მოსკოვური (ნარიშკინების) ბაროკოს სტილში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს სამების სახელზე. ეგვტერები სერგი რადონეჟელისა და უფლის კვართის მდებარეობის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოსკოვის სამების ტაძარი აგებულია არქიტექტორ გავრილ ივანეს ძე გოლოვკინის (სხვა მონაცემებით ს. ტოლჩანოვის) პროექტის მიხედვით. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1690 წლიდან 1694 წლამდე და იგი იყო კარის ეკლესია. თავდაპირველად ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს იღუმენ სერგი რადონეჟელის სახელზე, ხოლო ეგვტერები ქრისტეს კვართის მდებარეობისა და მოსკოვის მიტროპოლიტ ფილიპე განმანათლების სახელზე. 1808 წელს ტაძარს დააშენეს სამრეკლოს მეორე იარუსი და მიაშენეს სამრეკლო. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია გარკვეული პერიოდი კიდევ მოქმედებდა და დახურეს 1939 წელს. ტაძარს მოხსნეს ჯვარი, მოანგრიეს ცენტრალური გუმბათი და გუმბათის ყელი, დაშალეს სამრეკლო, ჩამოხსნეს ზარები. 

1990 წლისთვის ეკლესია უკვე რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკუთრებაშია და ამავე წელს აღსდგა ღვთისმსახურება. აღადგინეს გუმბათი და სამრეკლო.

ღვთისმსახურება მიმდინარეობს ყოველდღიურად დილის ლოცვები 8:00 საათზე, ხოლო კვირას და დღესასწაულის დღეებში 7:00 საათზე და 10:00 საათზე. ხოლო მწუხრის ღვთისმსახურება იწყება 17:00 საათზე. 

1998 წლიდან დღემდე ტაძრის წინამძღვარია იღუმენი მაქსიმ რიჟოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Троицы Живоначальной в Конькове на сайте «Православный календарь»
**მაია უკლება** (დ. 5 სექტემბერი, 1955, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი საზღვარგარეთის ქვეყნების ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1977-1980 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში.

1981-1994 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი, მეცნიერ-თანამშრომელი; 1991-1998 წლებში მე-6 გერმანული გიმნაზია, დირექტორი; მე-6 გიმნაზიაში დააარსა ქვეყანათმცოდნეობის პროფილი და შეადგინა საავტორო პროგრამა გეოგრაფიაში, ამავე დროს იყო ბავარიის მხარის (გერმანია) ქალაქების — შონდორფის, ნოიბოიერნის და რაიხერსბოიერნის მოსწავლეთა და მასწავლებელთა გაცვლის პროექტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. არის გერმანული ენის მასწავლებელთა კავშირის ერთ-ერთი დამფუძნებელი (1992), გიმნაზიისათვის „გერმანული ენის დიპლომი-2"-ის სტატუსის მინიჭების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი (1995); 1998 წელს სტაჟირება გაიარა ქ. დილინგენში (გერმანია) პედაგოგთა კვალიფიკაციის ამაღლების ინსტიტუტში; 1998-2004 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტრო, კადრების სამმართველოს უფროსი; 2004-2006 წლებში საერთაშორისო ურთიერთობებისა და ინოვაციის განყოფილების ხელმძღვანელი; 2006-2009 წლებში ტურიზმის ბიზნესის კათედრის გამგე, სრული პროფესორი; 2004-2009 წლებში თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო უნივერსიტეტი; 2009 წლიდან გურამ თავართქილაძის სახელობის თბილისის სასწავლო უნივერსიტეტი, ვიცე რექტორი, ბიზნესის მართვის კათედრის პროფესორი, ტურიზმის საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები. კონსტანტას „ოვიდიუსის" უნივერსიტეტის (რუმინეთი) ჟურნალის „ეკონომიკური მეცნიერებათა სერია", სამეცნიერო საბჭოს წევრი; სახელმძღვანელოებისა და სამეცნიერო ჟურნალების სარედაქციო საბჭოს წევრი, რედაქტორი და რეცენზენტი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. მინიჭებული აქვს პედაგოგის უმაღლესი კატეგორია (1997).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1995 წელს „საქართველოს მთიანი რეგიონების განსახლების პრობლემები".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* AIEST (International Association of Scientific Experts), მუდმივი წევრი
* საქართველოს ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის გეოგრაფიული საზოგადოება, წევრი

ბიბლიოგრაფია
------------

* რეკრეაციის თეორია და პრაქტიკა: [სახელმძღვანელო] (ავტორი), თბ. უნივერსალი, 2017, გვ.222
* ტურისტული დესტინაციის მენეჯმენტი: [სახელმძღვანელო] (ავტორი), თბ. უნივერსალი, 2017, გვ.212
* ტურისტულ-რეკრეაციული რესურსები: შეფასება, ტრანსფორმაცია : [სახელმძღვ.] (ავტორი), თბ. თბილ. ეკონ. ურთიერთობათა სახელმწ. უნ-ტი, 2009, გვ 156
* საქართველოს მთიანი მხარის განსახლების რეგიონული თავისებურებანი და ბუნებრივ-რესურსული პოტენციალი (ავტორი), თბ. ცოდნა, 2006, გვ 140
* სასკოლო ტესტები გეოგრაფიაში : (მასწავლებელთათვის) (შემდგენელი), თბ. საქ. პედაგოგთა კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების ცენტრ. ინ-ტი, 1999, გვ. 58

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 245;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაია უკლება — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნადიმ იზეთის ძე ნიჟარაძე** (დ. 5 მაისი, 1911, ვაიო, ქედის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 ივლისი, 1982, ბათუმი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982). სკკპ წევრი 1939 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური სასწავლებელი, 1936 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1936 წლამდე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე ლაბორანტად. 1936 წლიდან აჭარის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორია. ინსტიტუტში კითხულობდა ლექციებს და ამავე დროს 1937 წლიდან იყო გეოგრაფიის კათედრის გამგე. 1938 წელს დაინიშნა აჭარის განათლების მინისტრად, 1944 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია თემაზე „აჭარის ალპური მეურნეობა", რომელიც 1948 წელს მონოგრაფიის სახით გამოიცა. 

1949 წლის მარტიდან დოცენტი ნადიმ ნიჟარაძე გახდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. მისი რექტორობის პერიოდში არსებულ კორპუსზე დაშენდა მესამე სართული, კეთილმოეწყო ეზო, დაიდგა რუსთაველის ძეგლი. შენობაში გაიყვანეს ცენტრალური გათბობა. ნადიმ ნიჟარაძემ რექტორად იმუშავა 1954 წლის ოქტომბრამდე. 1954 წლიდან ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის კათედრის გამგე. 

1970 წელს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „მთისა და ბარის რაიონების მოსახლეობის ცხოვრების დონის დაახლოების ეკონომიკურ-გეოგრაფიული პრობლემები და მათი გადაწყვეტის ცდები აჭარის ასსრ მაგალითზე". მისი ნაშრომები ეძღვნება აჭარის მთიანი რაიონების ეკონომ-გეოგრაფიულ პრობლემებს. ნადიმ ნიჟარაძე ავტორია 90-მდე ნაშრომისა.

თხზულება
--------

* აჭარის ალპური მეურნეობა, ბათ. 1948.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 442.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფესორ ნადიმ ნიჟარაძის 100 წლის იუბილე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მანუჩარ**. |

**მანუჩარ III** *ჯაყელი* (დ. 1591 — გ. 1625) — სამცხის ათაბაგი 1614-1625,  მანუჩარ II-ის ძე. მამის ირანში ყოფნის დროს შაჰმა აბას I-მა მანუჩარ III სამცხე-საათაბაგოს გამგებლად ცნო. 1608 ოსმალების მიერ ახალციხის ხელახლა დაპყრობის შემდეგ მანუჩარ III ქართლში გადავიდა. 1614 მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს დაეუფლა. იგი ცდილობდა შეეჩერებინა მესხ ფეოდალთა გამაჰმადიანების პროცესი, რითაც ოსმალთა უკმაყოფილება გამოიწვია. 1624 არზრუმის ფაშამ მანუჩარ III-ის წინააღნდეგ ილაქშრა. მანუჩარ III მცირე რაზმით ქართლში გადავიდა. აქ მონაწილეობა მიიღო მარაბდის ბრძოლაში სპარსელების წინააღმდეგ. ამის შემდეგ სულთანმა მანუჩარ III-ს ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობა დაუმტკიცა. სამშობლოში მომავალი გზაში მოკლა ბიძამ - ბექამ (საფარ-ფაშა).

ლიტერატურა
----------

* *ლომსაძე შ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 416, თბ. 1983

|
|  |
|
| წინამორბედი:მანუჩარ II | **სამცხის ათაბაგი**1614 - 1625 | შემდეგი:საფარ ფაშა |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**მოსკოვის დიდმოწამე ირინეს ტაძარი** (რუს. Храм Великомученицы Ирины) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVIII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის რაიონში. ფრიდრიხ ენგელსის ქუჩა № 38-ში. აქვს საპატრიარქო მეტოქის სტატუსი. 

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე ირინეს სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა ეკატერინესა და სამების სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

დიდმოწამე ირინეს ტაძარი პოკროვსკოეში განლაგებულია მდინარე იაუზის ნაპირზე მდებარე ბორცვზე. XVII საუკუნეში სფელი პოკროვსკოე მიეკუთვნებოდა ე. წ. „სასახლის სოფლების" რიგს. მისი მაცხოვრებლები იღებდნენ შეკვეთებს და დაკავშირებულნი იყვნენ კრემლის სასახლესთან. სოფელმა თავისი სახელწოდება მიიღო ღვთისმშობლის კვართის (რუს. Покров) მიხედვით, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა რომანოვების დინასტიის პირველმა მეფემ მიხეილ თევდორეს ძემ. 

1635 წელს სოფელ პოკროვსკოეს წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარში აკურთხეს დიდმოწამე ირინეს სახელობის ეგვტერი, მეფი ასულის, ირინა მიხეილის ასულის დაბადების აღსანიშნავად. 1763 წელს ტაძარი დაიწვა ხანძრის შედეგად. მრევლმა ახალი ეკლესიის აშენების უფლება მიიღო. 1790-1800 წლებში ხის ეკლესიასთან ერთად ააგეს დიდი ქვის ტაძარი, რომლის მთავარი საკურთხეველიც სამების სახელზე იყო ნაკურთხი, ხოლო ეგვტერები დიდმოწამეების ირინასა და ეკატერინეს სახელზე. მიუხედავად მთავარი საკურთხევლისა ეკლესიას მოსახლეობა დიდმოწამე ირინეს ტაძარს ეძახდა, ასევე აღნიშნული სახელი მიიღო ქუჩამ, რომელზეც მდებარეობდა ტაძარი.

1890-იან წლებში ეკლესია გადააკეთეს (არქიტექტორი პ. ზარუდნი).

1927 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. ტაძრის წინამძღვარი რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. ეკლესიის შენობა ხელიდან ხელში გადადიოდა. სხვადასხვა დროს შენობაში განთავსებული იყო: ვოროშილოვის მსროლელთა ტირი, ქარხანა, სასურსათო ბაზა. 

1992 წელს დიდმოწამე ირინეს სახელობის ტაძარი დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. მასში პარალელურად მიმდინარეობდა ღვთისმსახურებაც და სარემონტო სამუშაოებიც. 

2013 წლის 10 ოქტომბერს ტაძარში მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის, კირილეს კურთხევით გაიხსნა საპატრიარქო მეტოქი. ამავე დღიდან ტაძრის წინამძღვარია მთავარეპისკოპოსი დიმიტრი (დროზდოვი).

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Москва в границах 1917 года // Сорок сороков. Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астрель, 2004. — Т. 3. — С. 223—224. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-X.

სქოლიო
------

1. ↑  Контакты. ციტირების თარიღი: 2018-03-19.
2. ↑  Указ архиепископу Витебскому и Оршанскому Димитрию (Дроздову) № У-01/467 от 10 октября 2013 г..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-03. ციტირების თარიღი: 2018-04-21.
**ნადირ სალიფოვი** (აზერ. Nadir Nəriman oğlu Səlifov, აგრეთვე ცნობილი როგორც „ლოტუ გული" და „გული ბაკინსკი"; დ. 28 აგვისტო, 1972, დმანისი, საქართველოს სსრ — გ. 20 აგვისტო, 2020, ანტალია, თურქეთი) — საქართველოში დაბადებული აზერბაიჯანელი კრიმინალური ავტორიტეტი, კანონიერი ქურდი, აზერბაიჯანული, რუსული და უკრაინული ორგანიზებული დანაშაულებრივი დაჯგუფების ერთ-ერთი ლიდერი. კრიმინალურ სამყაროში ერთ-ერთ უმდიდრეს კრიმინალად ითვლებოდა.

ნადირ სალიფოვი დაიბადა 1972 წლის 28 აგვისტოს საქართველოს ქალაქ დმანისში, მრავალშვილიან აზერბაიჯანულ ოჯახში. მოგვიანებით ოჯახი აზერბაიჯანში გადავიდა საცხოვრებლად.

ნადირ სალიფოვი მოკლეს 2020 წლის 20 აგვისტოს თურქეთის ქალაქ ანტალიაში. მკვლელობა სასტუმროს ნომერში მოხდა. სავარაუდო მკვლელმა, სალიფოვის მცველმა ხაგან ზეინალოვმა, მეტსახელად ხან ბაკინსკიმ, კანონიერ ქურდს ცეცხლასროლი იარაღიდან თავში ესროლა და დანაშაულის ადგილიდან მიიმალა. ლოტუ გული უახლოეს სამედიცინო ცენტრში გადაიყვანეს, თუმცა მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. ხან ბაკინსკი დააკავეს ანტალია-დენიზლის გზატკეცილზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Сергей Машкин.  (2020-08-20) Пули для Гули. ციტირების თარიღი: 2020-08-22.
2. ↑  Из-за убийства азербайджанского вора в законе в Турции Украину ждет криминальная война (2020-08-21). ციტირების თარიღი: 2020-08-22.
3. ↑  Thieves in law get counted; billionaires among them revealed.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-05-02. ციტირების თარიღი: 2018-09-13
**მოსკოვი-სიტი** — მშენებარე რაიონი მოსკოვში. რაიონში განთავსდება მოსკოვის საერთაშორისო საქმიანი ცენტრი (Московский Международный Деловой Центр - ММДЦ). ამაჟამად ადმინისტრაციულად პრესნენსკის რაიონს ეკუთვნის.

პროექტის ფარგლებში პირველად რუსეთში და აღმოსავლეთ ევროპაში შეიქმნება საქმიანი აქტიურობის ცენტრი, რომელშიც გაერთიანდება ბიზნესი, საცხოვრებელი ფართი და გასართობი დაწესებულებები. პროექტს ქალაქ მოსკოვის მერიის დაკვეთით ასრულებს სააქციო საზოგადოება „სიტი", რომელიც სპეციალურად ამ პროექტისთვის შეიქმნა 1992 წელს. მოსკოვი-სიტის მშენებლობა მიმდინარეობს კრასნოპრესნენსკის სანაპიროზე, საერთო ფართობით 100 ჰა, რომლის 60% ახალ განაშენებას ექვემდებარება. მოსკოვის მერიის განცხადებით გამოყოფილი ტერიტორია ერთადერთი ადგილია მოსკოვის ცენტრში, სადაც ამგვარი მასშტაბის საქმიანი რაიონის შექმნა შეიძლება. პროექტის სრული ღირებულება $12 მილიარდს შეადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მოსკოვი-სიტი***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-05-21 საიტზე Wayback Machine.
**მოსკოვის ალექსი ღვთისკაცის ტაძარი** (რუს. Храм Алексия Человека Божия) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის კრასნოე-სელოს რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1853 წლით. მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის მეტოქი. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ალექსი ღვთისკაცის სახელზე. ეგვტერები საქართველოს ღვთისმშობლის ხატისა და პავლე ლატრიელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ალექსი ღვთისკაცის ტაძარი ააგეს კრასნოე-სელოში 1853 წელს, ერთ-ერთ უძველეს მოსკოვისპირა სოფელში, რომელიც ჯერ კიდევ XII-XIII საუკუნეებში არსებობდა. პირველი ისტორიული წყარო რომელშიც კრასნოე-სელო მოიხსენიება მიეკუთვნება 1480 წელს. 1837 წელს მოსკოვის ცენტრიდან გარეუბანში გადაიტანეს ალექსეევის მონასტერი. მონასტრის პირველი ეკლესია გახდა ადგილობრივი ჯვართამაღლების ეკლესია, რომლის ეგვტერიც ნაკურთხი იყო ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. 1841 წელს აკურთხეს მეორე ეგვტერი ალექსი ღვთისკაცის სახელზე.

როგორც ალექსეევის ისე ნოვო-ალექსეევის მონასტრის მთავარი ეკლესია გახდა ალექსი ღვთისკაცის ტაძარი. 

1853 წელს მონასტრის ცენტრში ააგეს ალექსი ღვთისკაცის სახელობის ტაძარი. პროექტის ავტორი გახდა ცნობილი მოსკოველი არქიტექტორი მიხეილ ბიკოვსკი. მისივე პროექტით ააშენეს სამრეკლოც. 

ტაძრის ფასადი საკმაოდ მდიდრული იყო. იგი შესრულებული იყო XVI-XVII საუკუნეების ძველი რუსული ხუროთმოძღვრების მოტივებზე. ტაძრის გუმბათი დეკორატიული ატიკებითაა შემკული. ასევე მდიდრულადაა შემკული ტაძრის ინტერიერიც. ტაძარში ძველი მონასტრიდან გადმოიტანეს ტიხვინის, საქართველოსა და მკურნალი ღვთისმშობლის ხატები. ბოლო ორი ხატი ტაძრის დახურვის შემდეგ გადაიტანეს ქრისტეს აღდგომის ტაძარში სოკოლნიკზე. 

1899 წელს არქიტექტორ ალექსანდრე ლატკოვის პროეტის მიხედვით მოხდა ტაძრის რეკონსტრუქცია. ხის იატაკი შეიცვალა, დააგეს მეტლახის ფილები, დაამზადეს ახალი კანკელი, რომელზეც განათავსეს ტ. ტიურინის დაწერილი ახალი ხატები.

1926 წელს ალექსეევის მონასტერი დახურეს და ყველა მისმა მოსახლემ იძულებით დატოვა მონასტერი. XX საუკუნის დასაწყისისათვის მონასტერში ოთხი ტაძარი არსებობდა: ჯვართამაღლების, ალექსი ღვთისკაცის, ყველაწმინდისა და მიქაელ მთავარანგელოზის. ამათგან საბჭოთა პერიოდს გადაურჩა მხოლოდ ორი: ყველაწმინდისა და ალექსი ღვთისკაცის. ალექსი ღვთისკაცის ეკლესია გადააკეთეს პიონერთა სახლად, ხოლო ყოფილი სასაფლაოს ადგილზე მოაწყვეს პიონერთა პარკი. 

1991 წელს ალექსი ღვთისკაცის ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ამავე წელს ტაძარში დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები. 2002 წლის 25 ნოემბერს აღსდგა ღვთისმსახურება. 2006 წელს ტაძარი გახდა საპატრიარქო მეტოქი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Алексия человека Божия в Красном селе
* Храм Алексия человека Божия на *sobory.ru*

სქოლიო
------

1. ↑  Грузинская икона Божией Матери. *Православная Энциклопедия*
2. ↑  Ново-Алексеевский монастырь в Красном селе
3. 1 2  История храма на официальном сайте
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯიბუტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ნადეჟდა ჯიბუტი** (დ. 8 აგვისტო, 1914 — გ. 19 ივნისი, 2003) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1949). სახალხო განათლების წარჩინებული მუშაკი.

ბიოგრაფია
---------

ნადეჟდა ჯიბუტმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1936 წელს. 1937 წლიდან მუშაობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გეოგრაფიის კათედრაზე. 1942–49 წლებში არჩეული იყო საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის დეკანად; 1949–63 წლებში გეოგრაფიის კათედრის გამგედ. კითხულობდა ლექციებს ზოგად დედამიწისმცოდნეობაში, ლანდშაფტმცოდნეობაში, ჰიდროლოგიაში, საქართველოს ფიზიკურ გეოგრაფიაში და სხვა.

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიარა ასპირანტურის კურსი პროფესორ ბორის დობრინინის ხელმძღვანელობით; 1946 წელს ქალაქ ლენინგრადში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც ეხებოდა აჭარის ტერიტორიის ბუნებრივ-ანთროპოგენურ ლანდშაფტებს. შემდეგში აგრძელებდა კვლევებს დასავლეთ საქართველოს ბუნებრივ-ანთროპოგენური ლანდშაფტების შესასწავლად; ჩამოაყალიბა ანთროპოგენური ლანდშაფტების კლასიფიკაცია.

იყო საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდიუმის საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშნით.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საბჭოთა აჭარა 50 წლისაა (თანაავტორი). ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1970;
* Аджария (თანაავტორი). Батуми, Сабчота Аджара, 1978.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი** — ქართველი დიპლომატი, არტილერიის ოფიცერი ერეკლე II-ის ჯარში. 1786-1787 წლებში დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ეგვიპტეში. 

კაჭკაჭიშვილის მოგზაურობის შესახებ ცნობილი თავად გრიგოლ პოტიომკინთან მისი მემორანდუმებიდან, სტამბოლში რუსეთის ელჩის იაკობ ბულგაკოვის მოხსენებებითი ბარათებიდან, სხვა ქართული დოკუმენტებიდან და ასევე ბრიტანული დიპლომატიური ანგარიშიდან. საერთაშორისო ურთიერთობებში კაჭკაჭიშვილი იყენებდა მისი სახელის და გვარის რუსიფიცირებულ ვერსიას — მაქსიმ კაჭკაჭოვი (Максим Павлович Качкачов, ინგლისურ დოკუმენტში — Maximo Kaskaciow).

1786 წლის იანვარში ერეკლე II-ის ნებართვით და სარეკომენდაციო წერილებით კაჭკაჭიშვილი, რომელსაც ეგვიპტეში ბიძამისის მონახულება სურდა, შავი ზღვით სტამბოლში, იქიდან კი ალექსანდრიაში ჩავიდა. ბიძა მას ცოცხალი აღარ დახვდა, მაგრამ ეგვიპტეში, იბრაჰიმ-ბეგთან მთელი წლის განმავლობაში დარჩა და ეს დრო ქვეყნის მამლუქ მმართველებთან, ეთიოპიის წარმომადგენელთან და ალექსანდრიაში რუსეთის კონსულ ბარონ ტონუსთან მოლაპარაკებებში გაატარა. მისი მიზანი ქართლ-კახეთის სამეფოს, ეგვიპტელ მამლუქებსა და რუსეთს შორის ოსმალეთის წინააღმდეგ კავშირის გაბმა იყო, თუმცა რუსეთის წარმომადგენელმა ტონუსმა მას იმედები გაუცრუა და გარკვეული ხნით დააკავა კიდეც ოსმალეთთან ურთიერთობის გაფუჭების თავიდან აცილების საბაბით. 1787 წლის მაისში კაჭკაჭიშვილი თბილისში დაბრუნდა და თავისი მოგზაურობის შესახებ პოტიომკინს გაუგზავნა რამდენიმე მემორანდუმი, რომელშიც აღწერილია იმდროინდელი პოლიტიკური ვითარება ეგვიპტეში (კაჭკაჭიშვილის ანგარიშები ქართულიდან რუსულად დიპლომატმა სერგეი ლაშქაროვმა თარგმნა). ის ხაზს უსვამდა ეგვიპტის მამლუქი მმართველების ქართულ და ქრისტიანულ წარმომავლობას და აღნიშნავდა იმ სარგებელს, რომელიც შეეძლო რუსეთს მათთან კავშირის დამყარებით ენახა. ასევე კაჭკაჭიშვილმა საქართველოში ჩამოიტანა ქართველი მამლუქების წერილებიც, რომელთა ადრესატები ერეკლე მეფე, საქართველოში მამლუქთა ნათესავები და რუსეთის წარმომადგენლები იყვნენ.

ლიტერატურა
----------

* Crecelius, Daniel; Djaparidze, Gotcha (2002). "Relations of the Georgian Mamluks of Egypt with Their Homeland in the Last Decades of the Eighteenth Century". Journal of the Economic and Social History of the Orient. 45 (3): 320–341.
* ქართველი მზვერავი მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი : [ერეკლე მეორის მზვერავის მოხსენებები და მამლუქი ბეიების წერილები, როგორც წყარო XVIII საუკუნის 80-იანი წლების საფრანგეთ-რუსეთის დაძაბული ურთიერთობის შესასწავლად] / მაია გურამიშვილი // ქართული დიპლომატია : წელიწდეული. - , 1997. - №4. - გვ.208-212.
* Грузинские документы из истории русско-грузинско-египетско-эфиопских отношений 80-х годов ХVIII века / В. Мачарадзе. - Тбилиси : ТГУ, 1967. - 71 с.
**მოსკოვის ბორისისა და გლების ტაძარი** (რუს. Храм Бориса и Глеба) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილოეთის ადმინისტრაციული ოლქის დასავლეთ დეგუნინოს რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ბოსისისა აკურთხეს და გლების სახელზე, ხოლო ეგვტერები ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის" სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ისტორიულ დოკუმენტებში ბორისისა და გლების ტაძარი სოფელ დეგუნინოში პირველად მოიხსენიება 1585 წელს, პოლონურ-ლივონიური ჯარების მიერ სოფლის განადგურებასთან დაკავშირებით, მაგრამ თავად დასახლება სოფლად ითვლება უკვე 1339 წლიდან. ტაძრის განადგურებასთან დაკავშირებით XVII საუკუნეში დეგუნინო მოიხსენიება როგორც სოფელი. 1633 წელს დამწვარი ეკლესიის ადგილზე ააგეს ახალი, ისევ ხის ტაძარი, რომლის ეგვტერიც აკურთხეს იოანე ღვთისმეტყველის სახელზე. 1676 წლის დოკუმენტებში ეკლესია მოიხსენიება, როგორც წმინდა მოციქულის იოანე ღვთისმეტყველის სახელობისა, რომელსაც აქვს ბორისისა და გლების სახელობის ეგვტერი.

პეტრე ალექსის ძის მეფოსბის დასაწყისში დეგუნინო და მისი ტაძარი პატრიარქ ადრინეს ბრძანებით მიაწერეს მოსკოვის ალექსეევკის მონასტერს. 1812 წლის საფრანგეთ-რუსეთის ომის შედეგად ტაძარი არ დაზიანებულა, მაგრამ 1820 წლის დოკუმენტებში უკვე მოიხსენიება, როგორც ერთსაკურთხევლიანი. თუ რატომ გადააკეთეს ეკლესია ერთსაკურთხევლიანად ამის შესახებ სანდო წყაროები არ არსებობს. 1847-1850 წლების დოკუმენტებში კვლავ მოიხსენიება, როგორც ერთსაკურთხევლიანი, ხის, მაგრამ ქვის საფუძველზე აგებული. მას ასევე ჰქონდა სამრეკლოც.

ნიკოლაევსკის რკინიგზის მშენებლობის პერიოდში საეკლესიო მიწის ნაკვეთი სახელმწიფომ გამოიყენა, ხოლო ტაძარმა მიიღო კომპენსაცია. 1863 წელს ითხოვეს ქვის ეკლესიის აგების უფლება, რაზეც 1863 წლის 12 ნოემბერს მიტროპოლიტი ფილარეტისაგან მიიღეს თანხმობა. ტაძარი ააშენეს კომპენსაციის თანხით და შემოწირულობებით. მშენებლობა დასრულდა 1866 წელს და ამავე წელს საკურთხეველი აკურთხეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის" სახელზე.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია მოქმევებდა 1930 წლამდე, რის შემდეგაც ღვთისმსახურება შეწყდა. ტაძარი ოფიციალურად დახურეს 1941 წელს და შენობა ამბულატორიად გადააკეთეს. 1960-იან წლებში ეკლესია გადააკეთეს ინვალიდების არტელად. 

ტაძრის აღდგენა დაიწყო 1991 წელს, როდესაც მისი შენობა გადაეცა მართლმადიდებელ თემს.

ლიტერატურა
----------

* Паламарчук П. Г. Окраины Москвы. Инославие // Сорок сороков. Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — М.: Астрель, 2004. — Т. 3. — С. 50—56. — 696 с. — 7000 экз. — ISBN 5-17-026209-4.

სქოლიო
------

1. ↑  Холмогоров В. Холмогоров Г. Выпуск 4: Селецкая десятина // Исторические материалы о церквах и селах XVI—XVII ст. — М. 1885. — С. 64—66.
2. ↑  Л. Р. Вайнтрауб, М. Б. Карпова, В. В. Скопин. Храмы северного округа. — М.: Старая Басманная, 1997. — С. 190—196, 199—202. — ISBN 5-8468-0052-1.
**მოსკოვის ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი**  (რუს. Храм Владимирской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის სევერნის რაიონში. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1772-1777 წლებში. აგებულია ადრეული კლასიციზმის სტილში, ბაროკოს ელემენტებით.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო ეგვტერები ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

ტაძართან 2002 წლიდან მოქმედებს საკვირაო სკოლა, რომელიც გათვლილია 40 მოსწავლეზე. ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ვლადიმირ გოლოვკოვი. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძრის მთავარი სიწმინდეებია ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატი და იოანე ნათლისმცემლისა და სერგი რადონეჟელის წმინდა ნაწილები.

ისტორია
-------

ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის პირველი ხის ეკლესია, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერით ააშენა 1650 წელს გრიგოლ გავრილის ძე პუშკინმა, რის შემდეგაც დასახლება ვინოგრადოვომ სოფლის სტატუსი მიიღო. დღეს არსებული სატაძრო კომლექსი (ეკლესია, სამრეკლო, სამლოცველო და საკლესიო სახლი) შენდებოდა 1772 წლიდან 1777 წლამდე პერიოდში რუსი სახელმწიფო მოღვაწის ალექსანდრე ივანეს ძე გლებოვის ფინანსებით, რომელიც სოფელ ვინოგრადოვოს ახალი მფლობელი იყო. 

1777 წელს ტაძარი ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე აკურთხა მოსკოვის მიტროპოლიტმა პლატონ ლევშინმა. ამავე დროს, ტაძრის ახლოს გაიხსნა თავშესაფარი მოხუცებულებისათვის. 

1930-იან წლებში ეკლესია არ დაუხურავთ, მაგრამ საეკლესიო სახლი დაანგრიეს. 1937 წელს მეორე ამჟამად არსებული ეგვტერი, რომელიც აკურთხეს სერგი რადონეჟელის სახელზე. 

რამდენიმე წყაროს ცნობით დიდი სამამულო ომის პერიოდში სერგი რადონეჟელის თავი სწორედ ამ ტაძარში ინახებოდა.

არქიტექტურა
-----------

იარუსებიანი ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი, მთელი კომპლექსის ცენტრალური ფიგურაა, რომელიც აგებულია ადრეული კლასიციზმის სტილში.

ტაძრის კედლები მოხატული არ არის. მისი კედლების თეთრ ფონზე მკვეთრად ჩანს ცისფერი, მოოქროვილი კანკელი, რომელიც ლუი XVI-ის სტილაშია დამზადებული და გაწყობილია XVIII საუკუნის ხატებით. 

მარჯვენა ეგვტერის კანკელი დამზადებულია კლასიციზმის სტილში, ხოლო მარცხენა დამზადებულია 1901 წელს და გადმოტანილია 1936 წელს სოფელ კიოვა-სპასკიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Владимирской иконы Божией Матери в Виноградове
* Храм Владимирской иконы Божией Матери в Виноградове на сайте «Храмы России»
**მაია დერენი** (ინგლ. Maya Deren; დ. 29 აპრილი, 1917, კიევი, რუსეთი (ამჟამად უკრაინა) — გ. 13 ოქტომბერი, 1961, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი, აშშ) — დაბადებით **ელეონორა დერენკოვსკა** (უკრ. Елеоно́ра Деренко́вська) — წარმოშობით უკრაინელი, ამერიკელი რეჟისორი, 1940-1950-იანების ავანგარდის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. დერენი აგრეთვე იყო ქორეოგრაფი, მოცეკვავე, კინოს თეორიტიკოსი, პოეტი, ლექტორი, მწერალი და ფოტოგრაფი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

მაია დერენი 1917 წლის 29 აპრილს კიევში, უკრაინაში დაიბადა. იგი მარი ფიდლერისა და სოლომონ დევიდ დერენკოვსკის ერთადერთი შვილია. 

1922 წელს მისი ოჯახი აშშ-ში, ნიუ-იორკში გადავიდა. მოგვიანებით ოჰაიოში ოჯახის წევრებთან ერთად დასახლდნენ. ამ დროს დერენის მამა სირაკიუსის უნივერსიტეტში მედიცინას შეისწავლიდა. მალევე მან ფსიქიატრის წოდება მიიღო, ხოლო 1928 წელს დერენკოვსკები აშშ-ს მოქალაქეები გახდნენ და გვარი შეიმოკლეს. 

დერენი 1930 წლიდან 1933 წლამდე ჟენევაში, შვეიცარიაში ცხოვრობდა. სირაკიუსში 1933 წელს დაბრუნდა და სირაკიუსის უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკისა და პოლიტიკური მეცნიერებების შესწავლა დაიწყო. 

1935 წელს იგი გრეგორი ბერდეკზე დაქორწინდა და ისინი ნიუ-იორკში გადავიდნენ. დერენიც და მისი ქმარიც აქტიურად იყვნენ ჩართულები ამერიკულ სოციალისტურ მოძრაობაში.

1936 წელს დერენმა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში დაასრულა სწავლა. 1938 წელს ის და ბერდეკი განქორწინდნენ, ხოლო 1939 წელს დერენმა სმიტის კოლეჯში დაასრულა სწავლა ინგლისური ლიტერატურის მიმართულებით.

კინო-კარიერა
------------

1942 წელს იგი კინოოპერატორ ალექსანდრ ჰაკენშმიდზე (საშა ჰამიდი) დაქორწინდა, რომელიც ჩეხოსლოვაკიიდან ჩამოსული ემიგრანტი იყო. 1943 წელს დერენმა სახელი შეიცვალა და მაია დაირქვა. სწორედ ამ წელს დაინტერესდა იგი კინემატოგრაფით.

მან და ჰამიდმა 1943 წელს ერთობლივად გადაიღეს ექსპერიმენტორული ფილმი *„შუადღის შემდგომი ქსელები".* ფილმი ეხება დროს, რეალობასა და ფანტაზიას, სიზმარს და მის ინტერპრეტაციებს.

თავისი ფილმების ჩვენებების გამართვა დაიწყო აშშ-ში, კანადაში, კუბაში. წერდა ავანგარდული კინოს თეორიას. 

დერენი შთაგონება იყო ისეთი ავანგარდისტი რეჟისორებისთვის, როგორებიც არიან კურტის ჰარინგტონი, სტენ ბრეკჰეიჯი. დერენის გავლენების ნახვა ასევე შესაძლებელია ბარბარა ჰამერის, სუ ფრიდრიხის და სხვების ფილმებში.

გარდაცვალება
------------

დერენი 1961 წელს, 44 წლის ასაკში თავის ტვინში სისხლჩაქცევით გარდაიცვალა. 

მისი ფერფლი იაპონიაში, ფუძის მთაზე მიმოაბნიეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაია დერენი***

* 

* Maya Deren — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Maya Deren Forum
* Deren bibliography (via UC Berkeley)
* Martina Kudláček (director of "In the Mirror of Maya Deren") by Robert Gardner BOMB 81/Fall 2002
* Maya Deren Collection at Boston University's Howard Gotlieb Archival Research Center
* *Divine Horsemen* (book): excerpts
* Article on Maya Deren: seven films that guarantee her legend
* Maya Deren biography from Jewish Women's Archive
* Journal from MIT *Seeing the Invisible: Maya Deren’s Experiments in Cinematic Trance*
* Maya Deren Biography from Project MUSE
* Article from USC Cinematic Arts

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-17. ციტირების თარიღი: 2020-12-08.
2. ↑
*მაია, ილუზიის სარკე*, ამერიკელი მხატვრის არტურ ბოუენ დევისის ნახატი, (1910)
**მაია** (სანსკ. माया māyā „ჯადო", ილუზია) — ინდუისტური უძველესი ქალღმერთი, დევის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც შემდგომში ინდუისტურ ფილოსოფიაში ამქვეყნიურ ბუნებასთან და მის მიერ არსებათა სულების მოჯადოებასთან გაიგივდა. როგორც ღმერთი, მაია არის ქვეყნიერების დედა, სამყაროს შემოქმედი, თავად სამყარო და ილუზიის ქალღმერთი. იგი წარმოადგენს ქალურ ძალას (შაკატი), რომელიც აქტიურ ენერგიას წარმოადგენს. მაია შეიძლება სხვადასხვა სახით იყოს გამოვლენილი: როგორც სარასვატი- ბრაჰმანის მეუღლე, როგორც ლაკშმი- ვიშნუს მეუღლე ან დურგა-ვიშვას მეუღლე, რომელთა მეშვეობითაც მამრი ღმერთები თავიანთ შემოქმედებით ენერგიას იღებენ.

მაიას სიმბოლოებია: ცისარტყელას შვიდი ფერი, პირბადე და ობობას ქსელი. 

ინდუისტური სწავლებით, ადამიანი უვიცობის გამო იქმნის მცდარ წარმოდგენას გარე სამყაროზე, ეს წარმოდგენა არის სწორედ მაია. მაიასგან ცდუნებული ადამიანი ცდილობს სამყაროზე შექმნილი მცდარი წარმოდგენა რეალურ სამყაროს მიუსადაგოს, ამით ეძლევა იგი ილუზიას ანუ მაიას.

ყოველი არსების მიზანია, მაიას, ანუ ამქვეყნიურ ცრუ-ბუნებას, ილუზიას და ცდუნებებს თავი დააღწიოს და ღვთაებრივ ბუნებას დაუბრუნდეს.

ლიტერატურა
----------

* Buswell, Robert; Lopez, Donald S. (2013) *The Princeton Dictionary of Buddhism*.  Princeton University Press. ISBN 978-0-691-15786-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (*Maya, the grand Illusion or Delusion of the Mind*, at hinduwebsite.com)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სტატიები **ინდუიზმის** თემაზე |
| --- |
|  |
| მთავარი ღვთაებები | 
* ბრაჰმა
* განეშა
* დურგა
* ვიშნუ
* ინდრა
* კალი
* კრიშნა
* ლაკშმი
* მურუგანი
* პარვატი
* რამა
* სარასვატი
* სურია
* შივა
* ჯაგანნათა
* ჰანუმანი
 |  |
|  |
| წმინდა წერილები | 
* ათარვავედა
* აიურვედა
* არანიაკა
* ართაშასტრა
* ბრაჰმასუტრა
* ბჰაგავატაპურანა
* ბჰაგავადგიტა
* დევიბჰაგავატა
* ვედები
* ვედანგა
* იაჯურვედა
* კამასუტრა
* მანუსმრიტი
* მაჰაბჰარატა
* რამაიანა
* რიგვედა
* სამავედა
* სამჰიტა
* უპანიშადა
* პურანა
* სმრიტი
* შრუტი
 |
|  |
| ცნებები | 
* ართა
* აუმ
* აჰიმსა
* აშრამა
* ატმანი
* ავატარა
* ბჰაჯანა
* ბჰაკტი
* ბრაჰმანი
* გაიატრი
* გუნა
* გურუ
* დჰარმა
* ვარნა
* იანტრა
* იუგა
* კამა
* კარმა
* კირტანა
* ლინგამი
* მალა
* მანტრა
* მაია
* მოკშა
* მუდრა
* პრასადამი
* პარამაჰამსა
* პრაკრიტი
* პურუშა
* რაჯასი
* სადჰუ
* სამადჰი
* სამსარა
* სამსკარა
* სატვა
* სატსანგა
* სატი
* სვამი
* სვასტიკა
* ტამასი
* ტრიმურტი
* ტულსი
* შაქტი
* წმინდა ძროხა
 |

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მანჯურია-კორეის მთები** — მთის სისტემა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში, ჩრდილოეთ კორეასა და რუსეთში. სიგრძე 1000 კმ-ზე მეტი, სიგანე 500 კმ-მდე. გადაჭიმულია უსურის ხეობიდან ლიაოდუნის ნახევარკუნძულამდე. სიმაღლეები 1-2 ათას მეტრამდე. მაქსიმალური სიმაღლე 2744 მ (ვულკანი პექტუსანი). უმთავრესად აგებულია გრანიტებით, მეტამორფული ფიქლებითა და კირქვებით. ჩრდილო-აღმოსავლეთით განვითარებულია პალეოზოური ნაოჭა სტრუქტურები, სამხრეთ-დასავლეთით — კამბრიულისწინა სტრუქტურები. კაინოზოურში ადგილი ჰქონდა რღვევებსა და ბაზალტური ლავის ამონთხევას, რის შედეგადაც წარმოიშვა პლატოები და ზეგნები. აღმოჩენილია ქვანახშირის, რკინის მადნის, ფერადი ლითონების საბადოები. ჰავა ზომიერი, მუსონურია. ზაფხული თბილი იცის, ზამთარი — ცივი. ატმოსფერული ნალექების მაქსიმუმი ზაფხულშია. მანჯურია-კორეის მთების ცენტრალურ და აღმოსავლეთ რაიონებში გავრცელებულია წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყეები; კალთების ქვედა ნაწილში — ბუჩქოვანი მცენარეულობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანჯურია-კორეის მთები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**მაია ახალკაცი** (დ.30 დეკემბერი, 1959, შილდა) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი და პედაგოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2006).

ბიოგრაფია
---------

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1981-1984 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი კომაროვის სახელობის ბოტანიკურ ინსტიტუტში (სანკტ-პეტერბურგი, რუსეთი).

1985-1986 წლებში — ბოტანიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1986-1992 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997-2012 წლებში — საქართველოს ბუნების მკვლევართა კავშირი „ორქისის" თავმჯდომარე. 2002 წლიდან — ბოტანიკის ინსტიტუტის მცენარის გენეტიკური რესურსების განყოფილების გამგე. 2013 წლიდან — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 1997 წელს — მეცნიერთა გაცვლის საერთაშორისო ფონდის (IREX) სტიპენდიანტი. 1997-1999 წლებში — ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტის ფონდის სტიპენდიანტი. 2015 წლიდან — საქართველოს ბოტანიკური თანასაზოგადოების დამფუძნებელი. მისი ძირითადი კვლევითი საკითხებია: მცენარეთა ანატომია, მორფოლოგია და რეპროდუქცია, ბიომრავალფეროვნება, მცენარეთა გენეტიკური რესურსები და სხვა. გამოქვეყნებული აქვს 88 სამეცნიერო ნაშრომი. მისი სამეცნიერო ინტერესის სფეროა: მცენარეთა ანატომია, მცენარეთა მორფოლოგია, მცენარეთა რეპროდუქციული ბიოლოგია ბიომრავალფეროვნება, მცენარეთა კონსერვაცია, მცენარეთა გენეტიკური რესურსები, მცენარეთა ველური მონათესავე სახეობები, მცენარეთა ჯიშების მოშინაურება, სამკურნალო მცენარეები, მიკროსკოპია და ა.შ. 1992, 1993, 1994, 2000 და 2001 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიაში. 2010 წელს — გინესის უნივერსიტეტში. 1997 წელს — აშშ-ში. წლების განმავლობაში სამეცნიერო პროექტებისათვის მიღებული აქვს არაერთი საერთაშორისო გრანტი. მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა სამეცნიერო კონფერენციაში. 2004 წელს იმყოფებოდა იუტას შტატში ამერიკის ბოტანიკოსთა საზოგადოების ყრილობაზე, გამოვიდა მოხსენებით. 2007 წელს იმყოფებოდა ჰამბურგში გერმანიის ბოტანიკოსთა საზოგადეობის ყრილობაზე, გამოვიდა მოხსენებით. 2012 წელს მიღებული აქვს „საბადოების სიცოცხლის პრემია" და ისააკ ნიუტონის სახელობის სამეცნიერო პრემია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Urticaceae-ს ოჯახის ზოგიერთი წარმომადგენლის ტრიქომების ულტრასტრუქტურა", დაიცვა 1986 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მცენარის რეპროდუქციული სტრატეგიის სტრუქტურულ-ფუნქციური ასპექტები", დაიცვა 2006 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ნატურა 2000 ჰაბიტატების მცენარეთა ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნება საქართველოში, თბილისი, ბოტანიკის ინ-ტის მცენარეთა გენეტიკური რესურსების განყ-ბის გამგის გამ-ბა, 2018, გვ. 446
* მცენარის რეპროდუქციული სტრატეგიის სტრუქტურულ-ფუნქციური ასპექტები, თბილისი, ბოტანიკის ინ-ტის მცენარეთა გენეტიკური რესურსების განყ-ბის გამგის გამ-ბა, 2017, გვ. 184
* სამცხე-ჯავახეთის იშვიათი სამკურნალო მცენარეების კონსერვაცია და მდგრადი გამოყენება=Conservation and sustainable utilization of rare medicinal plants in Samtskhe-Javakheti, თბილისი, საქ. ბუნების მკვლევართა კავშირი „ორქისი", 2008, გვ. 212

ლიტერატურა
----------

* წყარო: საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 93

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაია ახალკაცი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ახალკაცი



1. ↑