recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჭყონდიდის ტაძრის წარწერები** — ორი ძველი ქართული წარწერა ჭყონდიდის ტაძრიდან.

პირველი წარწერა
---------------

ტაძრის დასავლეთ დასავლეთ ფასადზე ამოკვეთილი ყოფილა ასომთავრული წარწერა, რომელიც 1850 წელს ტაძრის შეკეთებისას დაიღუპა. მისი ფრაგმენტები გამოაქვეყნა მარი ბროსემ:

|  |  |
| --- | --- |
|  | „მფჱ აფხაზთა ...ა ცხრბათა აღაშენა წმიდაჲ ესე სანათლა ...დს..თგან ...ა წლთა ქ ქრონიკონსა სივ.[1]" |
|  |  |

წარწერას ასე კითხულობენ: 

«[† ადიდენ ღმერთმან ბაგრატ] მეფჱ აფხაზთა[ჲ ორთავე შინ]ა ცხორებათა. აღაშენა წმიდაჲ ესე სანათლა[ვი] დასაბამითგან[თა] წელთა [ხ]ქ (=6600), ქრონიკონსა სივ (=216)».

### დათარიღება

წარწერა თარიღდება 996 წლით (780+216=996). *დასაბამითგან* უნდა აღდგეს *ხქ* (6600–5604=996).

მეორე წარწერა
-------------

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე მოთავსებულ ქვის ფილაზე შესრულებული ქრისტეს გამოსახულების ორივე მხარეს გვაქვს ასომთავრული წარწერა:

|  |  |
| --- | --- |
|  | „იჳ ქე მე ვყო ცდ ჴელი ჩმი ვფოცო მრჯნესა ჩემსა და ვთქა ცხლ ვარ მე ოკე.[2]" |
|  |  |

ანუ:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „იესუ ქრისტე, მე ვყო ცად ჴელი ჩემი, ვფუცო მარჯუენესა ჩემსა და ვთქუა: „ცხოველ ვარ მე უკუნისამდე"." |
|  |  |

### დათარიღება

წარწერა პირველი წარწერის თანადროული ჩანს.

ლიტერატურა
----------

* კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ. 1997

სქოლიო
------

1. ↑  M. Broseet, Rapports sur un Voyage archeologique dans la Géorgie et l'Arménie, VII, p. 12-13
2. ↑  M. Broseet, Rapports sur un Voyage archeologique dans la Géorgie et l'Arménie, VII, p. 25
**რეზიდენტობის ცნობა** (ინგლ. Сertification of residency, რუს. Сертификат налогового резидентства) — საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული ოფიციალური დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ რეზიდენტობის ცნობის წარმომდგენი ფიზიკური ან იურიდიული პირი ნამდვილად არის რეგისტრირებული გადასახადის გადამხდელად ცნობის გამცემ ქვეყანაში.

რეზიდენტობის ცნობა, თუ არსებობს ორ ქვეყანას შორის რიგი გადასახადებისაგან ორმაგი დაბეგვრისაგან გათავისუფლების ხელშეკრულება, გამოიყენება, როგორც მომსახურების გამწევ ქვეყანაში გადასახადისაგან გათავისუფლების საშუალება.

საქართველო
----------

საქართველოს რეზიდენტობის ცნობის მისაღებად საქართველოს რეზიდენტი ელექტრონული ფორმით მიმართავს საგადასახადო ორგანოს. მიმართვაში აუცილებლად მიეთითება რეზიდენტის სახელი, გვარი/სახელწოდება (ქართულად და ინგლისურად), სრული მისამართი (ქართულად და ინგლისურად), საქართველოს გადასახადის გადამხდელის საიდენტიფიკაციო ნომერი. 

საგადასახადო ორგანო რეზიდენტობის ცნობის მოთხოვნის საფუძველზე ელექტრონულად გასცემს „რეზიდენტობის ცნობას", დამტკიცებული ფორმის შესაბამისად. 3. იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს რეზიდენტი საერთაშორისო შეთანხმებით გათვალისწინებული შეღავათით სარგებლობის მიზნით წარადგენს იმ სახელმწიფოში არსებულ რეზიდენტობის დამადასტურებელ ფორმას (ნოტარიულად დამოწმებულ თარგმანს ქართულ ენაზე), სადაც მან მიიღო შემოსავალი და ითხოვს რეზიდენტობის დადასტურებას, საგადასახადო ორგანო ვალდებულია წარმოდგენილ ფორმაში შესაბამისი ველის არსებობის შემთხვევაში, ხელმოწერით და ოფიციალური ბეჭდით დაადასტუროს მისი საქართველოს რეზიდენტობა.".

საქართველოს რეზიდენტობის ცნობა ივსება ორ ეგზემპლარად, რომელთაგან ერთი გადაეცემა ფიზიკურ პირს, ხოლო მეორე რჩება შემოსავლების სამსახურს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზიდენტობის ცნობის ნიმუშები
* ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ საერთაშორისო შეთანხმებით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით სარგებლობისა და არარეზიდენტისათვის საქართველოში გადახდილი გადასახადის დაბრუნების წესის დამტკიცების შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  „მუხლი 5. რეზიდენტობის ცნობის მოთხოვნა და რეზიდენტობის ცნობის გაცემა
2. ↑  საქართველოს ფინანსთა მინისტრისა და საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ერთობლივი ბრძანება № 991- №250 მუხლი 8. საქართველოს რეზიდენტობის ცნობის გაცემის წესი
**ხალხოსნობა**, *ნაროდნიკობა* — 1865-1891 წლებში რუსეთის იმპერიაში გავრცელებული მოძრაობა, რომელიც გლეხური დემოკრატიის ინტერესებს გამოხატავდა.

XIX საუკუნის 70-80 წლებში რუსეთში თავი იჩინა ეგრეთწოდებულმა ნაროდნიკობამ. ინტელიგენციამ მიზნად დაისახა გლეხებში გასვლა და მათ შორის თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ მიმართული იდეების გავრცელება. ამ მოძრაობამ დიდი გამოხმაურება გამოიწვია საქართველოში. აქ მან კარგი ნიადაგი მოიპოვა. ამას ხელი შეუწყო იმ გარემოებამ, რომ მოსწავლე ახალგაზრდობის უმრავლესობა სოფლის ღვიძლი შვილები იყვნენ, სოფელს არ იყვნენ მოწყვეტილნი, იცოდნენ მისი ავ კარგი, კარგად იცნობდნენ მის მტერ-მოყვარეს, იცნობდნენ გლეხთა ტკივილებს. ქალაქიდან მიდიოდნენ სოფლად ხალხში, შეჰქონდათ ახალი აზრები და მიზნები. 

ნაროდნიკების ერთმა ნაწილმა 1876 წელს ჩამოაყალიბა ორგანიზაცია „ზემლია ი ვოლია" ("მიწა და თავისუფლება"), რომლის მიზანიც იყო სამეფო ხელისუფლების დამხობა. 1879 წელს ამ ჯგუფის ყველაზე რადიკალურმა წევრებმა დააფუძნეს „ნაროდნაია ვოლია" („ხალხის ნება"). მათი მიზანი კი რეჟიმის წარმომადგენელთა განადგურება გახდა. 1881 წელს, სწორედ მათ მიერ მოწყობილი თავდასხმის შედეგად დაიღუპა რუსეთის იმპერატორი  ალექსანდრე II.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 323.
* *ტაბიძე, ბ.* „ალექსანდრე როინაშვილი", გვ. 38, თბილისი, 1962
* *ხაჭაპურიძე, გ.* საქართველოს XIX და XX საუკუნეთა ისტორია გვ. 90-93 — თბილისი, სახელგამი, 1940
**ხან შუშინსკი** (აზერ. Xan Şuşinski, ფსევდონიმი; ნამდვილი სახელი და გვარი — ისფენდიარ ასლან-ოღლუ ჯავანშიროვი; დ. 20 აგვისტო, 1901, შუშა — გ. 18 მარტი, 1979, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ჰანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1901 წელს შუშაში. 16 წლის ასაკში, შუშის ერთ-ერთ მეჯლისზე გამოსვლის დროს მუღამ „ქიურდ-შაჰნაზის" რთულ მაღალ რეგისტრში ოსტატურად შესრულებით მიიპყრო ყურადღება. ახალგაზრდა ისფენდიარს მასწავლებელმა ისლამ აბდულაევმა მიანიჭა სახელი „ხანი".

აზერბიაჯანის საფოსტო მარკა, 2014
თავისივე თქმით, მისი ოსტატობის შემდგომ სრულყოფაში დიდი როლი შეასრულეს ჯაბარ გარიაღდიოღლუმ და სეიდ შუშუნსკიმ. ხან შუშინსკი ძლიერი ხმის მქონე ფართო დიაპაზონით ოსტატურად ასრულებდა ყველა მუღამს. კარგად უკრავდა დაფდაფზე, რის გამოც ყოველთვის წარმატებით ასრულებდა რიტმულ მუღამებს.

ხანი შუშინსკი იყო უზეირ გაჯიბეკოვის სიმღერის „გარა გიოზ" („შავი თვალები") ბრწყინვალე შემსრულებელი, თავად იყო ბევრი სიმღერის ავტორი, მათ შორის ისეთი პოპულარულების, როგორებიცა: „გემერიმ", „აი გიოზელ", „მენდენ გენ გეზმე" და შუშისადმი მიძღვნილი „შუშანინ დაგლარი ბაშნი დუმანლი" („შუშის მთის მწვერვალები ნისლითაა დაფარული").

ფილმში კი „ის თუ არა, მაშინ ეს", რომელიც გადაღებულ იქნა აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზეირ გაჯიბეკოვის იმავე სახელწოდების მუსიკალურ კომედიის მიხედვით, ხან შუშინსკის აკომპანირებას უწევდა კემენჩისტი ტალატ ბაკიხანოვი და თარისტი ბახრან მანსუროვი.

1960-იან წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში შეძლო მუღამის სტუდიის ორგანიზება, აგრეთვე ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალურ სასწავლებელში.

სქოლიო
------

1. ↑  İsfəndiyar Aslan oğlu Cavanşirov (Xan Şuşinski) yoldaşın Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif еdilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 29 dekabr 1971-ci il tarixli **Fərmanı** — **anl.az**
2. 1 2 3 4  З. Сафарова. Шуша — храм нашей музыки // журнал : Музыкальная академия. — Композитор, 2002. — № 1. — С. 210—211.
**ხალხური ეტიმოლოგია** — სიტყვის ანალიზის გარეშე ან სიტყვის უშუალო გააზრებით მიღებული ეტიმოლოგია; მისწრაფება ამა თუ იმ სიტყვის მოტივაციისკენ; ბუნდოვანი აგებულების სიტყვათა „გააზრება" გარეგნულად მსგავს, ნაცნობ სიტყვებთან დაკავშირების გზით. მაგალითად, სამაია (სპარს. **სამა**-როკვა) ქართულად ხალხური ეტიმოლოგია განიცადა და გააზრებულია, როგორც სამი ქალის ცეკვა. ამ არამეცნიერულ ხალხურ ეტიმოლოგიას უპირისპირდება ენათმეცნიერების დარგი — ეტიმოლოგია.

ხალხური ეტიმოლოგიის მიზეზი ხდება ასევე სიტყვის შემადგენელი ნაწილის ვერ გააზრება.

ხალხური ეტიმოლოგიის მაგალითები
------------------------------

ხალხური ეტიმოლოგიის შედეგად სიტყვა უფრო გასაგები ხდება. ხოლო სიტყვისშემადგენელი ნაწილი შეიძლება გახდეს ორი მიზეზის გამო გაუგებარი, ან მოძველდეს ან უცხოური ენიდან იყოს.

### ქართულში

ქართულში განსაკუთრებით ხშირია ხალხური ეტიმოლოგია საკუთარი სახელების „ამოცნობისას". 

* რაჭა -> რა ჭაა? (ვახუშტი ბატონიშვილი)
* ჭიათურა -> ჭიაა თუ რა?
* სამტრედია -> სამტრედო (მტრედების ადგილი).

### ინგლისური

სიტყვები, რომლებიც სიტყვის შემადგენელი ნაწილი მოძველდა.

* სიტყვიდან **shamefast** (სიტყვასიტყვით: სირცხვილში დაჭერილი; მორცხვი) ფონეტიკური მსგავსებით მივიღეთ shamefaced (მორცხვი). მიუხედავად იმისა რომ fast (რისამე ფიქსირებულად ყოფნა) არააა მოძველებული სიტყვათა მყარ შეხამებებში გაუგებარია.

სიტყვები, რომლებიც სიტყვის შემადგენელი ნაწილი უცხო ენის კუთვნილება იყო:

* **causeway** შეიცვალა **causey**-დან (ფრანგული *causee*) რათა სიტყვის მეორე ნაწილი მიემსგავსებინათ სიტყვისთვის *way*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეტიმოლოგია

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 425-426.
**ხამი** — ძველი ქალაქის ნანგრევები თანამედროვე ზიმბაბვეს ტერიტორიაზე. ერთ დროს ის ბუტუას სამეფოს დედაქალაქი იყო. მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ბულავაიოდან 22 კმ-ით დასავლეთით. მისი ნანგრევები ამჟამად ზიმბაბვეს ეროვნულ მონუმენტს წარმოადგენს. 1986 წლიდან ასევე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბუტუას სამეფო არაბი და პორტუგალიელი ვაჭრებისთვის ოქროს მთავარ წყაროს წარმოადგენდა. რეგიონი პირველად 1512 წლის ჩანაწერებშია მოხსენიებული. 1683 წლამდე, სამეფოს ტორვას დინასტია მართავდა. მისი მოსახლეობა კალანგას ხალხის წინაპრად მიიჩნევა. 1683 წელს სამეფო როზვის იმპერიამ დაიპყრო.

XVII საუკუნეში როზვის იმპერიამ ქალაქი გადაწვა და მიწასთან გაასწორა. ხამის კომპლექსი მოიცავს წრიულ, ზოგჯერ დატერასებულ ხელოვნურ პლატფორმებს, რომლებსაც გარს კედლები აკრავს. ულამაზესი, 6 მეტრი სიმაღლისა და 68 მ სიგრძის დეკორირებული საყრდენი კედლები მთელს სიგრძეზე ჭადრაკის დაფისებურადაა მოხატული. პლატფორმების სიმაღლე 2-7 მეტრია და ნაგებია თიხით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Pictures of Khami Ruins,Bulawayo Zimbabwe
* Trail Guide of Khami Ruins,Bulawayo Zimbabwe
* Khami Ruins National Monument

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ზიმბაბვეში ზიმბაბვეს დროშა |
| --- |
|  |
| 
მანა-პულსის ეროვნული პარკი  · დიდი ზიმბაბვე  · ხამი  · ვიქტორია ზამბიასთაბ ერთად  · მატობოს ეროვნული პარკი |  |

 |
ხამურაბის კანონების სტელის ზედა ნაწილი
**ხამურაბი** (დაახ. ძვ. წ. 1810 — ძვ. წ. 1750) — ბაბილონეთის მეფე პირველი ბაბილონური დინასტიიდან, ძვ. წ. 1792 - ძვ. წ. 1750. ისტორიაში ცნობილი პირველი კანონების კრებულის ავტორი.

მისი მეფობის პირველ წლებში ბაბილონი ლარსის მეფეს რიმსუენსა და ასურეთის მეფე შამშიადად I-ს ემორჩილებოდა. ასეთ ვითარებაშიც კი მან ფრთხილი დიპლომატიის წყალობით შეძლო სამხრეთ შუამდინარეთის ქალაქების ურუქის, ურისა და ისინის შემომტკიცება.

შამშიადად I-ის გარდაცვალების შემდეგ ხამურაბი აქტიურ საგარეო პოლიტიკას დაადგა — მარიდან გააძევა ასურელი მეფე იასმახადადი და იქ თავისი კაცი ზიმრილიმი დასვა; მეფობის 30-ე წელს ჩრდილოეთ შუამდინარეთში გაილაშქრა, ეშნუნას სამეფო დაიმორჩილა და ელამი დაამარცხა. მომდევნო წელს ლარსაც შემოიერთა. ზიმრილიმის მხრიდან ღალატში დაეჭვებული ხამურაბი მეფობის 32-ე წელს შეიჭრა მის სამეფოში და იავარჰყო იგი. მეორეჯერ მოწყობილი დამსჯელი ექსპედიციის დროს მარი საბოლოოდ შემოიმტკიცა. მალე ხამურაბიმ ასურეთის დედაქალაქი აშურიც დაიპყრო. ხამურაბის დროს ბაბილონის სახელმწიფო პოლიტიკურად და ეკონომიკურად გაძლიერდა, კულტურა აყვავდა. ხამურაბის პერიოდს განეკუთვნება მრავალი ადმინისტრაციული და დიპლომატიური მიმოწერის საბუთები, სააღმშენებლო წარწერები თუ იურიდიული დოკუმენტები. ჩვენს დრომდე მოაღწია ხამურაბის სახელით შედგენილმა კანონთა კრებულმა, რომელიც ძველი აღმოსავლეთის საკანონმდებლო საქმიანობის მნიშვნელოვან ძეგლს წარმოადგენს.

ჯეიმზ პრიტჩარდის წიგნში ჩამოთვლილია ხამურაბის 300-მდე კანონი, რომლებიც ძველ ბაბილონში მოქმედებდა. ამ კანონების თანახმად იმ დროს აუცილებელი იყო ბრძოლა აღმაშფოთებელ უპატიოსნობასთან, რასაც, როგორც ჩანს, ფეხი მოეკიდებინა მაშინდელ სავაჭრო სისტემაში. ერთ-ერთ კანონში წერია: „თუ მიწათმფლობელი მოწმეებისა და წერილობითი შეთანხმების გარეშე შეიძენს ან შესანახად დაიტოვებს ვერცხლს ან ოქროს, მონას ან მხევალს, ხარს, ცხვარს ან ვირს ან ნებისმიერ ნივთს სხვა მიწათმფლობელის ვაჟის ან მონის ხელიდან, მაშინ ეს მიწათმფლობელი ქურდია და სიკვდილით უნდა დაისაჯოს"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A Closer Look at the Code of Hammurabi (Louvre museum)
* Hammurabi — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"

ლიტერატურა
----------

* *შარაშენიძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 429.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხამურაბი***
ლეო შტრაუსი
**ჰიტლერამდე დაყვანა** (ლათ. Reductio ad Hitlerum), ასევე **ნაცისტებამდე დაყვანა** ან **ნაცისტური კარტის თამაში** — საკითხის ან არგუმენტის ნიველირების მცდელობა, რომელიც ეფუძნება იმას, რომ ანალოგიური მოსაზრება აღნიშნულ საკითხზე გააჩნდა ადოლფ ჰიტლერს ან ნაციონალ-სოციალისტურ პარტიას (ნაცისტურ პარტიას). 

*Reductio ad Hitlerum-ის* მაგალითი არის თეზისი, რომ *ჰიტლერი (ან ნაცისტები) მხარს უჭერდნენ X-ს, შესაბამისად, X - არის ბოროტება/ცუდი/მიუღებელი*; ასეთი მიდგომის მაგალითია *Reductio ad Hitlerum*-ის გამოყენება თამბაქოს კამპანიების წინააღმდეგ - *ჰიტლერი მოწევის მოწინააღმდეგე იყო, შესაბამისად ყველა მოწევის საწინააღმდეგო კამპანია ბოროტებაა*.

ტერმინი 1953 წელს შექმნა ლეო შტრაუსმა და ეფუძნება ლოგიკის ტერმინს *reductio ad absurdum* (აბსურდამდე დაყვანა). შტრაუსის მიხედვით, *reductio ad Hitlerum* არის ad hominem, ad misericordiam ან Ignoratio elenchi-ის ნაირსახეობა. არგუმენტის გამოყენების მიზანი შეიძლება იყოს ოპონენტის დისკრედიტაცია ან მისი მწყობრიდან გამოყვანა, რადგანაც ასეთი ტიპის არგუმენტი, მისი ემოციური ელფერისა და მკვეთრად ნეგატიური კონოტაციისა, ოპონენტზე ძლიერ ემოციურ გავლენას ახდენს.

იხ. აგრეთვე
-----------

* გოდვინის კანონი

სქოლიო
------

1. ↑  „Godwin’s Law, or Playing the Nazi Card". *Jewish Telegraphic Agency*. ციტირების თარიღი: 21 აპრილი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Playing the Nazi Card (1 March 2010). ციტირების თარიღი: 21 აპრილი, 2020.
3. ↑  Schneider, N. K; Glantz, S. A (1 October 2008). „"Nicotine Nazis strike again": a brief analysis of the use of Nazi rhetoric in attacking tobacco control advocacy". *Tobacco Control*. **17** (5): 291–296. doi:10.1136/tc.2007.024653.
4. 1 2  Gary N. Curtis..  (2004) Logical Fallacy: The Hitler Card. *Fallacy Files*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-08. ციტირების თარიღი: 2009-05-10.
5. ↑  Leo Strauss, *Natural Right and History*. Chicago: University of Chicago Press, 1965 [1953], p. 42.
**ხამანწკები** (რუს. Устрицы) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1884 წელს დაიწერა. პირველად, 1884 წლის 16 დეკემბერს, ჟურნალ „Будильник"-ის 486-ე ნომერში გამოქვეყნდა ქვესათაურით „მონახაზი" და ხელმოწერით ა. ჩეხონტე.

ისტორია
-------

ანტონ ჩეხოვმა მოთხრობა „ხამანწკები" 1884 წელს დაწერა. თავდაპირველად ის 1884 წლის 16 დეკემბერს, ჟურნალ „Будильник"-ის 486-ე ნომერში გამოქვეყნდა.

მოთხრობა უცვლელი სახით შევიდა ჩეხოვის 1886 წელს სანქტ-პეტერბურგში გამოცემულ კრებულში „ჭრელი მოთხრობები", ხოლო მცირედ შეცვლილი ვერსიით კრებულის შემდეგ ოცდაათ გამოცემაში 1892—1899 წლებში. მოთხრობა აგრეთვე შესულია 1895 წელს გამოცემულ კრებულში „რუსი მწერლების მოთხრობები" და მოგვიანებით ანტონ ჩეხოვის თხზულებების კრებულის პირველი გამოცემის მესამე ტომში.

1886 წლის 18 იანვარს ვიქტორ ბილიბინისთვის მიწერილ წერილში, როდესაც ის მას „ჭრელი მოთხრობების" კრებულში შესატანად მოთხრობა „ხამანწკებს" უგზავნიდა, ჩეხოვმა თავისი ამოცანა განსაზღვრა როგორც, პროფესიონალური სამედიცინო — როგორც ადამიანის ფიზიკური და სულიერი შეგრძნების გამოსახულება უკიდურესი სისუსტის მდგომარეობაში.

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, უნგრულ, გერმანულ, პოლონურ, რუმინულ, სერბო-ხორვატულ, სლოვაკურ, ფინურ, ჩეხურ და შვედურ ენებზე ითარგმნა.

სიუჟეტი
-------

მამა მცირეწლოვანი შვილით ფულის სათხოვნელად ატელიესთან ჩერდება. ღატაკი, შიმშილისგან დაუძლურებული ბავშვი ტავერნაში მყოფი ხალხის სასტიკი გათამაშების მსხვერპლი ხდება (რადგან არ იცოდა რა არის ხამანწკები — ნიჟარებს ჭამს).

ლიტერატურა
----------

Чехов А. П. Устрицы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხამანწკები. ორიგინალური რუსული ტექსტი
* ხამანწკები. 1908 და 1922 წლების ინგლისურენოვანი თარგმანი

სქოლიო
------

1. ↑  მოთხრობა „ხამანწკები"
**შარიფ შარიფოვი** (რუს. Шариф Наидгаджавович Шарифов, აზერ. Şərif Şərifov; დ. 11 ნოემბერი, 1988, განუხი, ჩაროდინსკის რაიონი, დაღესტანი) — ავარული წარმოშობის აზერბაიჯანელი-რუსი მოჭიდავე. 2011 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში, 84 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. ფინალში დაამარცხა პუერტო-რიკოს წარმომადგენელი ხაიმე ესპინალი.

2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 86 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ნახევარ-ფინალში აბდულრაშიდ სადულაევთან დამარცხებამდე მოუგო ბი შენგფენგსა და ზბიგნიევ ბარამოვსკის. რეპეშაჟში შარიფოვმა დაამარცხა პედრო სებალიოსი და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2010 წელს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე 84 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2018 წელს 92 კგ წონით კატეგორიაში კასპიისკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ფინალში ანგარიშით 1-2 დამარცხდა აბდულრაშიდ სადილაევთან. 2019 წელს მოიგო ბუქარესტში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა პოლნელი მოჭიდავე ზბიგნევ ბარამოვსკი.

2011 წელს მოიგო სტამბოლში, თურქეთში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი. ფინალში დაამარცხა უკრაინის სახელით მონაწილე სპორტსმენი იბრაჰიმ ალდათოვი. 2009 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 84 კგ წონით კატეგორიაში, ჰერნინგში, დანიის სამეფოში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. 2019 წელს 97 კგ წონით კატეგორიაში ნურ-სულთანში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შარიფოვმა ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ფინალში დამარცხდა რუსეთის სახელით მოასპარეზე აბდულრაშიდ სადულაევთან, ანგარიშით 0-4.

2017 წელს ბაქოში გამართულ ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე 86 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

მისი მწვრთნელები არიან ანვარ მაგომედგაჯიევი და ომარ კურამაგომედოვი. არის აზერბაიჯანული საჭიდაო კლუბი „Gamidov WC Atasport"-ის წევრი.

შარიფ შარიფოვს 2012 წელს მიენიჭა დიდების ორდენი. 2016 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო დიპლომი. მას ასევე ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიენიჭა წლის საუკეთესო სპორტსმენის სტატუსი 2011 და 2012 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Olympedia

სქოლიო
------

1. ↑  Azerbaijani wrestlers Sharif Sharifov, Maria Stadnik called best in the world. Mtoopall.com (2012-02-09). ციტირების თარიღი: 2012-05-28[*მუდმივი მკვდარი ბმული*]
2. ↑  CBS News. Sharif Sharifov of Azerbaijan wins Olympic wrestling gold medal in men's 84-kilogram freestyle
3. ↑  Rio 2016 - Men's Freestyle 86 kg (20 August 2016).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 სექტემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 3 October 2017
**ჰერაკლიტე ეფესელი** (ძვ. ბერძნ. Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος; დ. დაახლ. ძვ. წ. 520 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 460) — ბერძენი ფილოსოფოს-მატერიალისტი, იონური სკოლის წარმომადგენელი. მის შესახებ მცირე ცნობები მოგვეპოვება. თავისი ფილოსოფიურ-კოსმოლოგიური მოძღვრებით ჰერაკლიტე პრინციპულად დაუპირისპირდა სოკრატემდელ ფილოსოფოსებს. ჰერაკლიტეს მიხედვით, კოსმოსის (სამყაროს) ცენტრალური სიმბოლოა „მარად ცოცხალი ცეცხლი, რომელიც არ შეუქმნია არავის არც ღმერთთაგან, არც კაცთაგან, იგი მუდამ იყო, არის და იქნება ცოცხალი ცეცხლი, ზომის თანახმად აგიზგიზებული და ზომის თანახმად ჩამქრალი" (ფრაგმენტი 30). მის ჩაქრობას შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ პირობითი, ფარდობითი ხასიათი. ამიტომ ჰერაკლიტეს აზრით, კოსმოსი არსებობს უსასრულო ქმნადობით დაფუძნებულ დროში. ამ ქმნადობას და, მაშასადამე, თვით კოსმოსის სიღრმისეულ შინაარსზე მიუთითებს ჰერაკლიტეს ფილოსოფიის სამი ძირითადი სიტყვა-ცნება (ფილოსოფემა): „ლოგოსი", „დრო", და „ბრძოლა". „ბრძოლა" გამოხატავს კოსმოსური ქმნადობის დიალექტიკურად დაპირისპირებულ არსთა ერთიანობით განპირობებულ ბუნებას, მის ჰარმონიას. „დრო" მიუთითებს კოსმოსური ქმნადობის შინაგან თავისუფლებაზე, ღვთიური ნებისადმი მის დაუქვემდებარებელ ხასიათზე. ჰერაკლიტესეული „ლოგოსი" (სიტყვისადმი კოსმიური პრინციპის როლის მინიჭება) მიუთითებს ჰერაკლიტეს კოსმოლოგიის უნიკალურ ხასიათზე: ადამიანური არსის ძირითადი განზომილება — სიტყვიერება — არის ამავე დროს კოსმოსური სინამდვილის ძირითადი განზომილება, მისი უღრმესი საზრისის ამსახველი პრინციპი.

დოქტრინათა ბუნდოვანების გამო მას გაუგებარს უწოდებდნენ. საგანთა და ფენომენთა მრავალფეროვნება განაცვიფრებს ჰერაკლიტეს და ის მას ბუნების კანონამდე აღამაღლებს. მისთვის ბუნება განუწყვეტელ ცვლილებაში, მოვლენათა მრავალფეროვნებაში მჟღავნდება. ყველაფერში დაპირისპირება, პაექრობა, ომი, საწინააღმდეგოთა მოძრაობაა.

ლიტერატურა
----------

* გოგიბერიძე მ. ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1941;
* წერეთელი ს. ანტიკური ფილოსოფია, თბ. 1968;
* Ramnoux С. Vocabulaire et structures de pensee archaїque chez Heraclite, P. 1959;
* Wheelwright Ph. Heraclitus, Princeton, 1959.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰერაკლიტე"** ვიკისაწყობში.

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ჰერაკლიტე***

სქოლიო
------

1. ↑  *ლებანიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 627.
2. ↑  ჰერაკლიტე ეფესელი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სოკრატემდელი ფილოსოფოსები |
| --- |
|  |
| მილეტის სკოლა | 
* თალესი
* ანაქსიმანდრე
* ანაქსიმენე
 |
|  |
| პითაგორელები | 
* პითაგორა
* ფილოლაოსი
* ალკმეონი
* არქიტე
* ტიმაიოსი
 |
|  |
| ეფესოს სკოლა | 
* ჰერაკლიტე
 |
|  |
| ელეატელთა სკოლა | 
* ქსენოფანე
* პარმენიდე
* ძენონ ელეელი
* მელისე სამოელი
 |
|  |
| პლურალისტური სკოლა | 
* ანაქსაგორა
* ემპედოკლე
 |
|  |
| ატომისტური სკოლა | 
* ლევკიპე
* დემოკრიტე
 |
|  |
| სოფიზმი | 
* პროტაგორა
* გორგია
* პროდიკე
* ჰიპია
* დიოგენე აპოლონიელი
* ფერეკიდე
 |

 |
**ხან-თენგრი** (ყაზახ. Хан Тәңірі, ყირგ. Кан-Теңир, ჩინ. 汗腾格里峰) — წვეტიანი პირამიდისებური პიკი ცენტრალურ ტიან-შანში, თენგრითაღის ქედზე, ყაზახეთის, ყირგიზეთისა და ჩინეთის საზღვარზე. გაწოლილია ისიქ-ქოლის ტბის აღმოსავლეთით. მისი გეოლოგიური სიმაღლე 6995 მ-ია, თუმცა მყინვარულ სიზრქესთან ერთად მწვერვალის სიმაღლე 7010 მ-ს აღწევს. აგებულია მარმარილოთი და გამარმარილოებული კირქვებით. ხან-თენგრისა და გამარჯვების პიკის რაიონშია ტიან-შანის ყველაზე მძლავრი გამყინვარება. ხან-თენგრი უძველესი დროიდანაა ცნობილი. მის შესახებ ცნობებს გვაწდიან ძველი მოგზაურები. პირველად დაიპყრეს მიხეილ პოგრებეცკიმ, ბორის ტიურინმა და ფრანც-იოზეფ ზაუბერერმა 1931 წელს. 2002 წელს ყირგიზეთმა გამოუშვა 100 სომიანი ბანკნოტი, რომლის უკანა მხარეზე გამოსახულია ხან-თენგრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ხან-თენგრი"** ვიკისაწყობში.
* ხან-თენგრი — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ხან-თენგრი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ტიმიშოარა** (რუმ. Timişoara) — რუმინეთის სიდიდით მესამე ქალაქი. ბანატის ისტორიული რეგიონის ცენტრი. ქვეყნის დასავლეთით მდებარე ტიმიშის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
-------

ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება XIII საუკუნეში, მაშინ როდესაც იგი თათრებმა აიღეს. XIV საუკუნეში იგი იყო მცირე ციხესიმაგრე. უნგრეთის მეფე კარლ რობერტმა, რომელიც ამ მხარეს 1307 წელს სტუმრობდა, ბრძანა სასახლის აგება, ხოლო XV საუკუნეში გარკვეული პერიოდი აქ იყო იანოშ ხუნიადის რეზიდენცია. ტიმიშოარა უნგრეთის სამეფოს პირველი ქალაქია, რომელმაც თავისი გერბი მიიღო (1365).

1552 წელს ტიმიშოარა აიღო ოსმალეთის ჯარებმა. 160 წლის განმავლობაში ტემეშვარის ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქმა განიცადა ისლამის ძლიერი გავლენა. აშენდა მეჩეთი. 1716 წელს, მას შემდეგ, რაც ევგენი სავოიელმა ქალაქი გაათავისუფლა თურქებისაგან, ჰაბსბურგებმა წაშალეს ოსმალთა კვალი და ქალაქის ცენტრი ბაროკოს სტილზე ააშენეს.

ავსტრია-უნგრეთის დაშლის შემდეგ ქალაქი სერბეთის შემადგენლობაში შევიდა, ხოლო 1919 წელს უკვე რუმინეთის ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაშია. 1930-იან წლებში აქ აშენდა მართლმადიდებლური ეკლესია — ტიმოშოარის ტაძარი.

1989 წლის 16 დეკემბერს ტიმიშოარაში დაწყებული მღელვარებით რუმინეთის რევოლუცია დაიწყო, რომელსაც ნიკოლაე ჩაუშესკუს ხელისუფლების დამხობა მოჰყვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Городской сайт (многие данные устарели) დაარქივებული 2017-09-14 საიტზე Wayback Machine.
* ქალაქის რუკა
* ქალაქის ფოტოები
* Timisoara Tourism დაარქივებული 2018-05-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Timis County at the 2011 census Romanian. INSSE (February 02, 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-06. ციტირების თარიღი: 15 июля 2012.
**ინტერპოლი**, **კრიმინალური პოლიციის საერთაშორისო ორგანიზაცია** (ინგლ. International Criminal Police Organization; აბრეავიატურა **ICPO**) — საერთაშორისო ორგანიზაცია. მიზნად ისახავს საპოლიციო ხელისუფლებების თანამშრომლობისა და ურთიერთდახმარების უზრუნველყოფას სისხლის სამართლის დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ჯამში ორგანიზაციის წევრია 194 სახელმიწფო.

ისტორია
-------

1914 წელს შედგა კირმინალური პოლიციის პირველი საერთაშორისო კონგრესი. მასში მონაწილეობდა 24 სახელმწიფო. 1923 წელს ქალაქ ვენაში ჩატარდა კრიმინალური პოლიციის მე‐2 საერთაშორისო კონგრესი, რომელშიც მსოფლიო მაშტაბით 20 ქვეყნის წარმომადგენელმა მიიღო მონაწილეობა. ამ შეხვედრაზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება კრიმინალური პოლიციის საერთაშორისო კომისიის შექმნის შესახებ. ამავე დღეს დამტკიცდა ორგანიზაციის წესდება. ავსტრია‐
უნგრეთის იმპერიის კართოტეკა, რომელიც თითქმის მთელ სამხრეთ‐აღმოსავლეთ ევროპას მოიცავდა, მდებარეობდა ვენაში. სწორედ ეს გახდა საფუძველი იმისა, რომ ორგანიზაციის შტაბ-ბინის ადგილმდებარეობად არჩეულ იქნა ქალაქი ვენა. კრიმინალური პოლიცის საერთაშორისო ორგანიზაციის პირველ პრეზიდენტად აირჩიეს ავსტრიის პოლიციის პრეზიდენტი, კრიმინალური პოლიცის საერთაშორისო კომისიის შექნის ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი, იოჰან შობერი. 1938 წელს ავსტრიის ნაცისტურ გერამნიასთან მიერთების გამო კრიმინალური პოლიციის საერთაშორისო კომისიის შტაბ-ბინის მდებარეობა შეიცვალა. ინტერპოლი შტაბ-ბინა განთავსდა ბერლინში. გადატანილ იქნა გერმანიის ქალაქ ბერლინში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ორგანიზაციამ გააგრძელა მუშაობა და კიდევ ერთხელ შეიცვალა შტაბ-ბინა. ინტერპოლმა პარიზში გადაინაცვლა 1956 წელს ინტერპოლმა 25-ე სესიაზე მიიღო ორგანიზაციის
კონსტიტუცია, რომელიც დღესაც ძალაშია და რომლის შესაბამისადაც, ორგანიზაციას კრიმინალური პოლიციის საერთაშორისო ორგანიზაციას ინტერპოლი ეწოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინტერპოლი დაარქივებული 2021-09-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  El Instituto Universitario de la Policía Federal Argentina e INTERPOL firmaron un importante convenio
2. ↑  Historia de la Policía Federal Argentina a las puertas del tercer milenio: Génesis y Desarrollo desde 1580 hasta la actualidad — *(untranslated)*, 1999. — ტ. 316. — გვ. 456. — ISBN 950-9071-49-8<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104816538'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q86339780'></a>
3. ↑
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წაღვლის საცხოვრებელი სახლი**. |

**წაღვლის მეორე საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლის ზედა უბანში. აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში. ეკუთვნის შაქრო კაპანაძეს. 

სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ქვითა და აგურით. ქვედა სართული ნახევარსარდაფია. აქ მარანი და ერთი ოთახია. ორივე სათავსის კარ-სარკმელი გადის ეზოსკენ, აივანზე. გარედან მოდგუმლი ხის ერთმარშიანი კიბე ზედა სართულის აივანზე ადის. აქ ორი ოთახია. ოთახებში შესასვლელი აივნიდანაა. აივანზე გამოდის ოთახების სარკმლებიც. ერთ-ერთ ოთახს გვერდზე კიდევ ერთი სარკმელი აქვს. კარ-სარკმელი გარედან დასრულებულია რკალური თაღით. ოთახები ერთმანეთს ტიხარში დატანებული კარით უკავშირდება. 

ეზოს მხრიდან სახლს მთელ სიგრძეზე საკმაოდ განიერი ხის აივანი გასდევს. ქვედა სართულის აივანს ჰქონია კვადრატული კვეთის მასიური სვეტები, რომლებიც ქვის ბალიშებს ეყრდნობოდა. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ერთი სვეტი, დანარჩენები შეცვლილია ლითონის მილებით. ზედა სართულის აივანს შვიდი რვაწახნაგა სვეტი აქვს. მოაჯირი შემკულია ჭვირული ორნამენტით. სვეტებს შორის, ზევით, ჭვირულორნამენტიანი თაღებია. გადახურვის შვერილ კოჭებს შორის არე შევსებულია კვეთილორნამენტიანი ფიცრით. კრამიტის სახურავი ნივნივებზეა მოწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 456.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წაღვლის სამაროვანი**. |

**წაღვლის მესამე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ორ კილომეტრზე, მდინარე წაღვლურის მარცხენა ნაპირზე, ადგილ მიქელაანთ ვენახებში. თარიღდება შუა ბრინჯაოს ხანიდან გვიანდელზე გარდამავალი პერიოდით და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით. 

გაითხარა 93 სამარხი, რომელთა უმრავლესობა ინჰუმაციურია, არის კენოტაფიც. ინჰუმაციური სამარხებიდან ერთ-ერთში დაკრძალულია ორი მიცვალებული, ხოლო დანარჩენი ინდივიდუალურია. მიცვალებულები დამარხულია მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, ხელფეხმოხრილი, თავით ჩრდილოეთის ან სამხრეთისაკენ. 

აღმოჩენილია ბრინჯაოს 4 სატევარი, 8 შუბისპირი, ობსიდიანის 14 ისრისპირი, ბრინჯაოს 100 საკინძი, 50 საკინი, 12 სამაჯური, რამდენიმე ასეული სარდიონის, ანთიმონის, პასტისა და სხვა მასალის მძივები; 332 თიხის ჭურჭელი, რომელიც დამზადებულია წვრილმინარევიანი თიხისაგან, აქვს მეტნაკლებად ფხვნადი კეცი, შავპრიალა ზედაპირი და რუხი-მოწითალო შიდა მხარე. არის დიდი და საშუალო ზომის დერგები, ქოთნები, კოჭობები, ღრმა ცალყურა ბადიები, ყურიანი და უყურო სასმისები. 

შუა ბრინჯაოს მიწურულის და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაზე გარდამავალი პერიოდის ინვენტარი თითქმის ერთმანეთის მსგავსია. ჭურჭელი დამზადებულია ცუდად გარჩეული თიხისაგან, გამომწვარია რუხ-მოწითალოდ და დაღარულია უსისტემოდ, რაც დამახასიათებელია გარდამავალი პერიოდისათვის. მოპოვებული მასალა ინახება ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 455-456.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ცისკარი**. |

ჟურნალის 1852 წლის გამოცემის გარეყდა.
**ცისკარი** — ყოველთვიური ლიტერატურული ჟურნალი, გამოდიოდა 1852–1853 და 1857–1875 წლებში. 1852–1853 წლებში „ცისკარს" ხელმძღვანელობდა გიორგი ერისთავი. ჟურნალის მთავარი მიზანი იყო მხატვრული ლიტერატურის გზით ეროვნული თვითშეგნების გაღრმავება, საზოგადოების განათლებისა და მწერლობის ხელშეწყობა. „ცისკარმა" ფართო საზოგადოებას გააცნო სულხან-საბა ორბელიანის, დავით გურამიშვილის, ბესიკის, ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და სხვათა თხზულებები, რომლებიც მანამდე ხელნაწერთა სახით ვრცელდებოდა და მხოლოდ ერთეულებისათვის იყო ხელმისაწვდომი.

1857 წელს ჟურნალის გამოცემა განაახლა ივანე კერესელიძემ, რომელიც 19 წლის განმავლობაში უძღვებოდა მას. „ცისკარში" თანამშრომლობდნენ როგორც ძველი, ისე ახალი თაობის წარმომადგენლები. აქ იბეჭდებოდა ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, დანიელ ჭონქაძის, ლავრენტი არდაზიანის ნაწარმოებები. „მოლაყბის" ფელეტონები და ანტონ ფურცელაძის წერილები, ჟურნალის ფურცლებზე გაიშალა თაობათა პაექრობა, რომელმაც დასაბამი მისცა საზოგადოებრივი ცხოვრების ახალ ეტაპს.

1957 წელს განახლებულ „ცისკარს" სათავეში ჩაუდგა ცნობილი მწერალი ვახტანგ ჭელიძე. სხვადასხვა დროს ჟურნალს რედაქტორობდნენ: კონსტანტინე ლორთქიფანიძე, ხუტა ბერულავა, ჯანსუღ ჩარკვიანი, გურამ ფანჯიკიძე, მორის ფოცხიშვილი, ჯანსუღ ღვინჯილია, იორამ ქემერტელაძე, თეიმურაზ დოიაშვილი, დავით მაღრაძე, 1992 წლიდან „ცისკრის" მთავარი რედაქტორი ზაურ კალანდია იყო. 90-იანი წლებიდან ქვეყანაში არსებული მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამო ჟურნალ „ცისკარის" გამოცემა მნიშვნელოვნად შეფერხდა, მოგვიანებით კი საერთოდ შეწყდა.

2015 წელს თბილისის საკრებულოსა და მერიის ინიციატივით დაიწყო ლიტერატურულ-საზოგადოებრივი ჟურნალის, **„ცისკარი 1852**"-ის გამოცემა (რედ. ამირან გომართელი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცისკარი საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკაში

სქოლიო
------

1. ↑  „ცისკარი" 155 / 'Tsiskari' 155
2. ↑  „განათლებისა და კულტურის კომისიამ ჟურნალი "ცისკარი 1852" გამოცემის ხელშეწყობას დადებითი რეკომენდაცია მისცა". *ghn.ge*. ციტირების თარიღი: 6 მარტი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  „„ცისკარი 1852" - ჟურნალი „ცისკარი" კიდევ ერთხელ აღსდგა!". *reportiori.ge*. 13 თებერვალი, 2015. ციტირების თარიღი: 6 მარტი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**თემურლენგის მეოთხე ლაშქრობა** — შუააზიელი მხედართმთავრის თემურლენგის საქართველოში ლაშქრობების ერთ–ერთი ეტაპი. ლაშქრობა მოეწყო 1394 წლის შემოდგომაზე. მიმდინარეობდა არაგვის ხეობის ტერიტორიაზე.

მიმდინარეობა
------------

1394 წელს 13 სექტემბერს თემური დიდი ლაშქრით კოლის ველიდან თრიალეთისა და ქვემო ქართლის გამოვლით არაგვის ხეობისკენ გაემართა. გზადაგზა ყველაფერს ანადგურებდა, მოსახლეობას ძარცვავდა და ხოცავდა. დიდი ბრძოლები გაიმართა არაგვის ხეობაში. როგორც ჩანს, თემურის მიზანი იყო დარიალის გასასვლელის ხელში ჩაგდება, რათა საბოლოოდ აღეკვეთა ქართველთა მოკავშირე ჩრდილოეთ კავკასიელი მოლაშქრეების გადმოყვანა და თოხთამიშის შესაძლო შემოსევა. საქართველოში თემურის ყოველი გამოჩენისთანავე თოხთამიში ცდილობდა აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში შემოჭრილიყო. ასე მოხდა ამჯერადაც. თემურლენგმა მთიელთა დიდი წინააღმდეგობის გამო ვერ შეძლო დარიალის ხელში ჩაგდება. იგი იძულებული გახდა მთიდან დაშვებულიყო, თბილისზე გავლით შაქისკენ გაემართა. ამ დროს თემურმა შეიტყო, რომ თოხთამიში დერბენდის გზით შარვანში შეჭრილიყო და იქაურობას აოხრებდა. თემური სწრაფად გაემართა ამ მიმართულებით, მაგრამ ბრძოლას თავი აარიდა და კვლავ უკან დაბრუნდა. მისი ლაშქარი მდინარე მტკვრის პირას, მაჰმუდ-აბადს, დაბანაკდა და დაიწყო მზადება თოხთამიშის წინააღმდეგ დიდი ლაშქრობის მოსაწყობად. თემურისთვის ცხადი გახდა, რომ იგი ამიერკავკასიას და, მათ შორის საქართველოსაც, ვერ დაიმორჩილებდა თუ თოხთამიშს არ დაამარცხებდა. 

1395 წლის გაზაფხულზე თემური დარუბანდის გზით ჩრდილოეთ კავკასიაში გადავია. თოხთამიშიც მომზადებული დახვდა. ბრძოლა მოხდა მდინარე თერგის პირად, რომელშიც თემურლენგმა გაიმარჯვა. გადაწვა და გაანადგურა ოქროს ურდოს დედაქალაქი სარაი-ბერქე და სხვა ქალაქები, რის შემდეგაც უკან დაბრუნებულმა დალაშქრა ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხები, რომელთაც კავშირი ჰქონდათ საქართველოსთან, დაუნგრია ქრისტიანული ტაძრები და ძალით მიაღებინა ისლამი. 

თემურლენგი დერბენდის გავლით შარვანში მივიდა და იქ დაბანაკდა. მან ირანი და მისი მიმდებარე ქვეყნები, რომელთა შორის საქართველოც იგულისხმებოდა, თავის ვაჟს – მირანშაჰს დაუმტკიცა. 1397 წელს თემურლენგი სამარყანდში დაბრუნდა და დაიწყო მზადება ინდოეთში გასალაშქრებლად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში
* თემურლენგის პირველი ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეორე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მესამე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეხუთე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეექვსე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მერვე ლაშქრობა საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 წ. გვ. 91-92

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* პირველი ლაშქრობა
	+ 1386
* მეორე ლაშქრობა
	+ 1387
* მესამე ლაშქრობა
	+ 1394
* მეოთხე ლაშქრობა
	+ 1394; შემოდგომა
* მეხუთე ლაშქრობა
	+ 1399
* მეექვსე ლაშქრობა
	+ 1400
* მეშვიდე ლაშქრობა
	+ 1401
* მერვე ლაშქრობა
	+ 1403
 |

 |
**აზორდის ციხე** (თურქ. Ungüzek Kalesi) — არქიტექტურული ძეგლი, ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკაში, ერზერუმის ვილაიეთის უზუნდერეს ილჩეში. ციხე მდებარეობს ისტორიული ტაოს ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე. ციხე-სიმაგრეს მნიშვნელოვანი ფუნქცია გააჩნდა, ის გზების მაკონტროლებელი იყო. ციხე სწორედ მაგისტრალებზე შენდებოდა და სატრანზიტო ფუნქციასაც ასრულებდა, რაც როგორც თავდაცვითი, ასევე, ეკონომიკური ფაქტორებითაც იყო ნაკარნახევი.

ტოპონიმი
--------

აზორდის მოგვიანო სახელწოდება უნდა იყოს აღჯაყალა. აღჯაყალა თურქიზებული ფორმაა და ქართულად თეთრ ციხეს ნიშნავს. გარემო სრულად კლდოვანია, ამიტომაც ხშირად მას გზამკვლევებზე და ტურისტულ რუკებზე მოიხსენიებენ როგორც Dikyar kapiö რაც ქართულად პირდაპირ გადმოითარგმნება - ბევრი სწორი კლდის კარები. ექვთიმე თაყაიშვილის 1917 წლის მოგზაურობის წიგნის დანართში ჩვენთვის საინტერესო ციხესიმაგრე 150-ე სურათზე სწორედ აღჯაყალას სახელწოდებითაა მოცემული. ციხის მეორე სახელწოდება — უზუნდერე მომდინარეობს მისი მდებარეობიდან, რადგან ის განთავსებულია უზუნდერეს რაიონში, რაც ქართულად გრძელ ხეობას ნიშნავს.

ციხის ისტორია
-------------

ციხე თორთომის ისტორიულ პროვინციაში მდებარეობს. აღჯაყალას ციხე ძირითადად ოსმალურ წყაროებში მოიხსენიება სამხრეთ საქართველოს დაპყრობასთან მიმართებაში. XVI საუკუნის I მეოთხედის ოსმალურ წყაროში, კერძოდ 1532 წლის დოკუმენტში ვკითხულობთ: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ ტერიტორიას ხახოს (ასე უწოდებენ თურქულ წერილობით ძეგლებში ხახულს) ხეობას უწოდებენ. ძალიან კარგი რაიონია. გარდა ამისა, რამდენიმე პატარა ციხეც არის, ერთს აღჯაყალას უწოდებენ. თორთომის ციხე თა დაპირველად ყვარყვარესი იყო, მაგრამ დროებით ქუცინის ხელში გადავიდა. ქურცინის ძველი მთავარი ციხე კი აღჯაყალა იყო. ხსენევული ციხეები ამჯერად დროებით ხელთ აქვს ერთ უსჯულო აზნაურს, სახელად როსტომს." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 3, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* ექვ. თაყაიშვილი 1917 წლის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში, თბ. 1960
* თურქული წყაროები XVI ს. I მეოთხედის სამცხე-საათაბაგოს ისტორიისთვის, თურქული დოკუმენტები ქართული თარგმანით, გამოიკვლია და შენიშვნით გამოსცა ცისანა აბულაძემ. თბ. 1983
**წაქვის წმინდა გიორგის ეკელსია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში სოფელ წაქვის სამხრეთ-ააღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე, მაღალ ადგილას, მოვაკებულ ადგილზე, დასავლეთიდან გვიანი მინაშენით.

ძეგლის აღწერა
-------------

ეკლესია ძირითადად ხით არის ნაშენი, ხოლო მინაშენი ქვითა და აგურით, რომელიც გარედან მთლიანად გალესილია. გადახურულია ღარიანი კრამიტით, სამხრეთის კალთის დაზიანებული ადგილი დაფარულია თუნუქით. გეგმაში ეკლესია მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ბრტყელი აბსიდით, დევს ტრაპეზის ქვა. აბსიდის წინ გაკეთებულია ხის კანკელი, მას მხოლოდ აღსავლის კარი აქვს. კანკელის თავზე გადებულ პროფილირებულ ხის ძელზე მიმაგრებულია დეკორატიულად მორთული, ხის ერთი ფიცრისგან გამოჭრილი დაფა, რომელზედაც ტალღოვანი ფორებია გამოკვეთილი და ქვედა ნაწილში დასრულებულია ნახევარწრიული რკალით, რომელიც ბოლოვდება შუბის ისრის ფორმის დეტალებით. კანკელის ოდნავ ჩრდილოეთით დევს მეორე საკურთხევლის ქვა. შესასვლელი სამხრეთის მხრიდან აქვს, იგი ოთკუთხაა. ხის ეკლესიას სამხრეთიდან ოთხ ოთკუთხა სვეტზე შემდგარი ღია გალერეაა მოწყობილი. ასეთივე გალერეაა მოწყობილი ჩრდილოეთის მხარეს. ეკლესია დგას მარტივ ქვის ცოკოლზე და მინაშენით მოქცეულია ოთხქანობიან გადახურვის ქვეშ. ეკლესიის გარშემო არის ძველი საფლავის ქვები და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია მრავალი ზედაშეს ქვევრები. დღეისათვის მხოლოდ ორი ქვევრია ღვინით სავსე, დანარჩენი ცარიელია და დაზიანებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16338
**ჯეიმზ გრინვუდი** (ინგლ. James Greenwood; დ. 1833 — გ. 11 აგვისტო, 1927 ან 1929) — ბრიტანელი მწერალი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1833 წელს. ჰყავდა 11 და-ძმა. სამმა ძმამ – ფრედერიკმა, ჯეიმზმა და უოლტერმა – დამოუკიდებელი ცხოვრება დაიწყეს გამომცემლობაში. რამდენიმე წლის შემდეგ ფრედერიკი და ჯეიმზი გაზეთებში მუშაობდნენ, ხოლო უოლტერი, ტუბერკულოზით დაავადებული, გარდაიცვალა.

ფრედერიკმა დააგროვა დიდი თანხა და საკუთარი გაზეთი დააარსა. ჯეიმზმა ჟურნალისტის და ლიტერატორის კარიერა აირჩია და წერდა სხვადასხვა სოციალურ პრობლემაზე. მუშაობდა გაზეთებში *Pall Mall Gazette* და *Daily Telegraph*. XIX საუკუნის 60-იან და 70-იან წლებში სახელი გაითქვა ლონდონის ღამის სათევი დაწესებულებების შესახებ სტატიების მთელი სერიით. ასეთი კვლევისთვის მან ღარიბულად ჩაიცვა და ცხოვრობდა უსახლკაროებთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ მისი რეპორტაჟების გულახდილი ტონი რედაქტორმა მკვეთრად შეარბილა, გაზეთის ტირაჟი ორჯერ გაიზარდა. გრინვუდის ნაშრომი სხვა გაზეთმაც გადაბეჭდა და წერდა, რომ „გრინვუდის მიერ აღწერილი სურათი მით უფრო საზარელია, რომ მან ასეთ სახლში მხოლოდ ერთი ღამი გაატარა, ჩვენი ათასობით თანამემამულე კი იძულებულია ასე მთელი ცხოვრება გაატაროს".

გრინვუდი, ამასთან, წერდა მხატვრულ ნაშრომებსაც. XIX საუკუნის 50-იანი წლებიდან XX საუკუნის დასაწყისამდე მან 40-მდე წიგნი გამოსცა. XIX საუკუნის 60-იან და 70-იან წლებში წარმატებული იყო რუსეთში, სადაც მისი რომანები, მოთხრობები და სხვა ნაშრომები იბეჭდებოდა გაზეთებსა და ჟურნალებში და გამოდიოდა ცალკე გამოცემების სახით.

70-იანი წლებიდან ჯეიმზი სულ უფრო იშვიათად იბეჭდებოდა, საბოლოოდ კი გაქრა პრესის ფურცლებიდან. გარდაიცვალა 1929 წელს, ვერ მიაღწია რა 97 წლის ასაკამდე.

მწერლის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „პატარა დაძონძილი მათხოვრის ნამდვილი ამბავი" (The True History of a Little Ragamuffin, 1866).

სქოლიო
------

1. ↑  *(unspecified title)* — Детиздат, 1975.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106982510'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4159426'></a>
2. ↑  Краткая литературная энциклопедия — Москва: Советская энциклопедия, 1962.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
3. ↑
4. ↑  *Swartz A.* Open Library — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q461'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1201876'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q302817'></a>
5. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
6. ↑  James Greenwood
7. 1 2 3 4  Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew — Oxford: OUP, 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17565097'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5145336'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q34217'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a>
**ჰაირაბეტოვის სახლი** (რუს. Дом Гайрабетова) — უძველესი სამსართულიანი სახლი ცენტრალურ ტაგანროგში. განეკუთვნება ისტორიისა და არქიტექტურის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლებს. ამჟამად მასში განთავსებულია ანტონ ჩეხოვის სახელობის ტაგანროგის პედაგოგიური ინსტიტუტის უცხო ენათა ფაკულტეტი.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 66.

ისტორია
-------

1861 წელს დონის ნახიჩევანელმა ვაჭარმა მარკ ჰაირაბეტოვმა მიიღო გააწყვეტილება აღედგინა თავისი ორსართულიანი სახლი პეტროვის ქუჩაზე. სახლის განახლება მიმდინარეობდა ქალაქ ტაგანროგის პირველი არქიტექტორის მიხეილ პეტროვის (1867-1873 წწ.) მიერ. სახლს ზემოდან დააშენეს ერთი სართული, ფასადი გააფორმეს რვა სვეტით, რომელიც სრულდებოდა სამკუთხა ფრონტონით. პირველი სართული გააფორმეს რელიეფური ქვებით. 

ჰაირაბეტოვის სახლის გაყიდვამდე პირველ სართულზე მოქმედებდა ტაგანროელებში საკმაოდ პოპულარული კაფე „ტრატორია". 1860 წლიდან სახლი გამოიყენებოდა კომერციული შეხვედრებისათვის, ხოლო შემდეგ საზოგადოებრივი შეხვედრებისათვის. სახლის ნაწილი ეკავა ფეხსაცმელების მაღაზიას (უფროსი ტ. ი. ილენკო), მამაკაცის ქუდებისა და შლიაპების მაღაზიას (უფროსი ი. ლევი), ველოსიპედების, საკერავი მანქანებისა და სხვა სახის მაღაზიებს (უფროსი ი. როზენშტეინი). ასევე შენობაში მოქმედებდა ა. კარელინის თამბაქოს მაღაზია და ჩაის მაღაზია. 

პირველი მსოფლიო ომი დროს სახლში მოქმედებდა ლაზარეთი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში მოქმედებდა: პროფკავშირის მუშაკთა სახლი, ატამანთა პოლკის კლუბი და მუზეუმი, საგუბერნიო კურსები და სხვ. 

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობაში მოქმედებდა კვების ტექნიკუმი, ხოლო 1955 წლიდან შენობას იკავებს პედაგოგიური ინსტიტუტი.

ჰაირაბეტოვების სახლი განეკუთვნება ისტორიისა და არქიტექტურის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლების კატეგორიას.

ამჟამად ჰაირაბეტოვების სახლში განთავსებულია ანტონ ჩეხოვის სახელობის ტაგანროგის პედაგოგიური ინსტიტუტის უცხო ენათა ფაკულტეტი.

არქიტექტურა
-----------

შენობამ თანამედროვე სახე მიიღო 1861 წლის გადაკეთების შედეგად. სახლის ფასადზე დაამატეს რვა სვეტისგან შემდგარი კოლონა, რომელიც სრულდება სამკუთხედი ფრონტონით. პირველი სართული რუსტიკებითაა გაფორმებული. შენობის ცენტრალურ ნაწილს დაშენებული აქვს მესამე სართული. ფანჯრის ღიობები სწორკუთხაა. მეორე სართულზე ფანჯრებს ამშვენებს სანდრიკები. 

ქუჩის მხრიდან შენობას აქვს რამდენიმე შესასვლელი.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Петровская улица‎, д. 68 დაარქივებული 2017-03-02 საიტზე Wayback Machine.. Объекты культурного наследия федерального значения.
* Дом Гайрабетова დაარქივებული 2017-11-07 საიტზე Wayback Machine.
ჯეიმზ გოსლინგი
**ჯეიმზ გოსლინგი** (დაიბადა: 19 მაისი, 1955, ქ. კალგარიში, ალბერტას საგრაფო, კანადა). იგი ცნობილია როგორც ჯავა პროგრამირების ენის ავტორი.

განათლება და კარიერა
--------------------

1977 წელს ჯეიმზ გოსლინგმა დაამთავრა კალგარის უნივერსიტეტის ბაკალავრიატი კომპიუტერულ მეცნიერებათა განხრით. 1983 წელს მიენიჭა ფილოსოფიის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი (კომპიუტერულ მეცნიერებებში) კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში (აშშ). სადოქტოროზე მუშაობის პერიოდში გოსლინგი მონაწილეობდა ცნობილი ტექსტური რედაქტორის იმაქსის შექმნაში იუნიქსთან თავსებადი ოპერაციული სისტემებისთვის. სან მიკროსისტემზ-ში მუშაობის დაწყებამდე მან შექმნა უნიქსის რამდენიმე მულტიპროცესორული ვერსია. ასევე - რამდენიმე კომპილატორი და მეილის (ფოსტის) ტრანსფერის აგენტი.

1984 წლიდან მოყოლებული, გოსლინგი სან მიკროსისტემზში მუშაობს. დღესდღეობით (2006 წლისთვის) გოსლინგი სანის პროგრამირების პროდუქტთა ჯგუფის უფროსი ტექნიკური ოფიცერია (CTO).

პროგრამირება
------------

ცნობილია, რომ გოსლინგი უმეტესად ეპლის პაუერბუკს იყენებს პროგრამირებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Short bio from java.net დაარქივებული 2006-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* James Gosling's weblog
* James Gosling and other Java Blogs დაარქივებული 2006-02-19 საიტზე Wayback Machine.
* A profile of James on apple.com



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
8e Arrt.

| 

Place Charles de Gaulle |
| --- |
|  |
| **ოლქი** | VIII, XVI, XVII |
| **უბანი** | შანზ-ელიზე. შაიო. |
| **სიგრძე** | 240 მ |
| **სიგანე** | 240 მ |
| **შეიქმნა** | 1670 |
| **დაერქვა** | 13 ნოემბერი, 1970 |
|  |
|  |
| 
ვარსკვლავის მოედანი,ტრიუმფალური თაღი



 |


**შარლ დე გოლის მოედანი**, იგივე **ვარსკვლავის მოედანი**, მდებარეობს პარიზში, მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქის დასაყარზე. მოედნის ცენტრში აღმართულია ვარსკვლავის ტრიუმფალური თაღი.

ისტორია
-------

ეს ადგილი თავდაპირველად წარმოადგენდა შაიოს გორაკს. მას შემდეგ, რაც გადაწყვიტეს შანზ-ელიზეს გაყვანა, გორაკი გაასწორეს. სამუშაოები დასრულდა 1777 წელს. ამის შემდეგ მას ვარსკვლავის მოედანი ეწოდა, რაც ნიშნავდა სხვადასხვა ქუჩების თავმოყრის ადგილს.

1836 წელს დასრულდა მოედანზე ტრიმფალური თაღის მშენებლობა.

მეორე იმპერიის პერიოდში მოედანი განახლებულ იქნა არქიტექტორ ჟაკ იტორფის მიერ ბარონი უისმანის ზედამხედველობით, რომელიც 1853 წლიდან სენის პრეფექტი იყო და პარიზის რეორგანიზება ჰქონდა გადაწყვეტილი. 1854 წლის 13 აგვისტოს დეკრეტით მოედანი და მისი მიმდებარე ტერიტორია გადაეცა კერძო სასტუმროებს, რომლებიც დღესაც არსებობენ ამავე ადგილას. ისინი ადვილად გამოსაცნობია იდენტური კოლონებით. პარიზელებმა მათ იმ პერიოდში მარეშოს სასტუმროები უწოდეს.

აღწერა
------

ვარსკვლავის მოედანზე თავს იყრის თორმეტი დიდი გამზირი და ამგვარად იქმნება ვარსკვლავის შთაბეჭდილება. მოედანი დაყოფილია მე-8, მე-16 და მე-17 ოლქებს შორის. მოედნის ირგვლივ წრეს ქმნის ორი ქუჩა: პრესბურგის ქუჩა და ტილსიტის ქუჩა.

მოედანზე არის ორი მიწისქვეშა გასასვლელი: ერთი ავტომობილებისთვის, მეორე ფეხით მოსიარულეთათვის.

მოვლენები
---------

შარლ დე გოლის მოედანი
მოედნის იმ ადგილას, საიდანაც იწყება შანზ-ელიზეს გამზირის წყვილი ნომრების მქონე შენობები, გაკრულია დაფა წარწერით: "1940 წლის 11 ნოემბერს უცნობი ჯარისკაცის საფლავთან საფრანგეთის სტუდენტებმა გამართეს მანიფესტაცია და ამგვარად პირველებმა გაუწიეს ოკუპანტებს წინააღმდეგობა".

1968 წლის 30 მაისს, დაახლოებით ერთი მილიონი მაინფესტანტი გამოდის შანზ-ელიზეზე ვარსკვლავის მოედნის მიმართულებით.

1995 წლის 17 აგვისტოს ვარსკვლავის მოედანზე მომხდარი ტერორისტული აქტის შედეგად დაიჭრა 17 ადამიანი. ასაფეთქებელი საშუალება ჩადებული იყო გაზეთების ჯიხურის მახლობლად მდებარე სანაგვე ურნაში.

სახელწოდების შეცვლა
-------------------

შარლ დე გოლის მოედნის აბრა
1970 წლის 13 ნოემბრის დადგენილებით **ვარსკვლავის მოედანს** ეწოდა **შარლ დე გოლის მოედანი**. ეს მოხდა დე გოლის გარდაცვალებიდან 4 დღის შემდეგ.

თავიდან დაგეგმილი იყო ამ სახელის მინიჭება მთელი შანზ-ელიზესათვის, მაგრამ საბოლოოდ ეს მხოლოდ მოედანს შეეხო.

ამ ფაქტმა დიდი პოლემიკა გამოიწვია, რის გამოც პარიზის საბჭომ გადაწყვიტა მიეღო ახალი წესი, რომლის მიხედვით პარიზის ქუჩებისთვის მხოლოდ იმ ადამიანის სახელის დარქმევაა დაშვებული, რომელიც მინიმუმ 5 წლის გარდაცვლილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შარლ დე გოლის მოედანი დაარქივებული 2007-09-08 საიტზე Wayback Machine.
* მოედანი Google map-ზე