recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**არჩილ მოწონელიძე** (დ. 25 ივლისი, 1945, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 2007–2008 წლებში ეკავა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის პოსტი. მშენებლობის დარგში სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი საბჭოს წევრი. გამოქვეყნებული აქვს 128 სამეცნიერო შრომა და ერთი სახელმძღვანელო, „მშენებლობის მენეჯმენტი". ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს. დაჯილდოებულია საქართველოს პრეზიდენტის მადლობის სიგელით (2005 წელი). ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლა. ამავე წელს სწავლა გააგრძელა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში სამშენებლო ფაკულტეტის, სამდინარო ნაგებობებისა და ჰიდროელექტროსადგურების ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობაზე. დაამთავრა 1968 წელს. 1971 წელს დაამთავრა ამავე ინსტიტუტის ასპირანტურა მასალათა გამძლეობისა და დრეკადობის თეორიის კათედრაზე. 1973 წელს ტექნიკის მეცნიერებათ კანდიდატის, ხოლო 1986 წელს ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორი;
არჩილ ჭავჭავაძე 1882 წ.
**არჩილ გულბაათის ძე ჭავჭავაძე** (დ. 1841, სოფ. წინანდალი, ახლანდელი თელავის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 ივლისი [ძვ. სტ. 27 ივნისი], 1902, თბილისი), რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1896). კავალერიის გენერალ ზაქარია ჭავჭავაძის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

სამხედრო სამსახური დაიწყო 1862 წელს პროპორშჩიკის ჩინით. ტვერის 43-ე დრაგუნთა პოლკისა და კავკასიის მე-12 სახაზო ათასეულის შემადგენლობაში 1862-1864 მონაწილეობდა კავკასიის ომების (1817–1864) უკანასკნელ ოპერაციებში დასავლეთ კავკასიაში. 1876 მიიღო მაიორის ჩინი. 1877 ახლადჩამოყალიბებული დაღესტნის ცხენოსანთა ბრიგადის მე-3 პოლკის მეთაური იყო. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ავლარის მთასთან 1877 წლის 3 ოქტომბერს/15 ოქტომბერს გამართულ ბრძოლაში, ყარისის აღებაში 1877 წლის 6 ნოემბერს/18 ნოემბერს, არზრუმთან ბრძოლებში. 1879 წელს ჭავჭავაძე დანიშნეს დაღესტნის ცხენოსანთა 1-ლი პოლკის მეთაურად, იგი მონაწილეობდა იმიერკასპირეთში რუსეთის არმიის ახალთექის (1879 აგვისტო) ექსპედიაში. 1883 ჭავჭავაძეს მიენიჭა პოლკოვნიკობა. 1889-1896 წლებში იყო სევერსკის პოლკის მეთაური. 1896-1902 - კავალერიის ბრიგადის მეთაური, ხოლო 1902 წლის 11 ივნისს/24ივნისს დაინიშნა კავკასიის კავალერიის დივიზიის მეთაურად.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავრიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 377.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**არტურ შაჰინიანი** (სომხ. Արթուր Շահինյան; დ. 8 იანვარი, 1987) — სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილის მოჭიდავე.

2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2013 წელს თბილისში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
2018 წელს ბუდაპეშტში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შაჰინიანმა მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2021 წლის მარტში მან მონაწილეობა მიიღო 2021 წლის ოლიმპიური თამაშების ევროპის საკვალიფიკაციო ტურნირზე, რომელიც ბუდაპეშტში, უნგრეთიში გაიმართა. იმ იმედით რომ იაპონიაში, ტოკიოში გასამართ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე კვალიფიკაციის მოპოვების იმედით.

2013 წელს თბილისში გამართული ევროპის ჩემპიონატის 84 კგ წონით კატეგორიაში იასპარეზა. 1/32 ფინალში დაამარცხა პოლონელი მოჭიდავე, დამიან იანიკოვსკი, ანგარიშით 6-0. შემდეგ ეტაპზე 1/16 ფინალში მისი მეტოქე იყო პეტერ ბაჩი, რომელთანაც გამარჯვება მოიპოვა, ანგარიშით 4-1. მეოთხედფინალში დაამარცხა ფინელი ანტი ჰაკალა. ნახევარ-ფინალში შაჰინიანის მეტოქე იყო ქართველი მოჭიდავე, ვლადიმერ გეგეშიძე. შაჰინიანი შეხვედრაში ანგარიშით, 0-5 დამარცხდა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა ბულგარელი მოჭიდავე ჰრისტო მარინოვი და ევროპის ჩემპიონატზე მესამე ადგილი დაიკავა.

2018 წელს ბუდაპეშტში, უნგრეთში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 87 კგ წონით კატეგორიაში შაჰინიანმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 1/32 ფინალში დაამარცხა ისრაელის სახელმით მოასპარეზე რომან ჟერნოვეცკი (ანგარიშით 9-0). 1/16 ფინალში მომავალ ფინალისტ უკრაინელ ჟან ბელენიუკთან დამარცხების გამო რეპეშაჟში განაგრძო მედლისთვის ბრძოლა. რეპეშაჟში გამართული პირველ შეხვედრაში დაამარცხდა ლიეტუველი მოჭიდავე ეივიდას სტანკევიჩუსი, ანგარიშით 9-0. რეპეშაჟში მისი შემდეგი მეტოქე ირანელი ჰუსეინ ნური იყო, რომელთანაც ანგარიშით 8-5 იმარჯვა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა ევროპული თამაშების ვერცხლისმედალოსანი, აზერბაიჯანელი ისლამ აბასოვი.

2014 წელს მოიგო „Trophee Milone 2014". არის გერმანიის მოჭიდავეთა გრან პრის ორგზის გამარჯვებული (2011, 2014). 2011 წელს მოიგო ესპანეთის გრან პრი. არის „Top Masters 2013"-ის გამარჯვებული. 2009 წელს იასპარეზა მსოფლიო მოჭიდავეთა თასზე. 2008 წელს იასპარეზა ოლიმპიური თამაშების შესარჩევ ტურნირზე. დაიკავა მე-10 ადგილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* fila-official.com

სქოლიო
------

1. ↑  Shahinyan, Artur (ARM). www.fila-official.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 9 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 12 November 2012.
2. ↑  Shahinyan, Patrikeev take bronze. Newsinfo.am.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 ოქტომბერი 2014. ციტირების თარიღი: 12 November 2012.
3. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს. hy. sport.news.am. ციტირების თარიღი: 24 March 2013.
4. ↑  2021 European Wrestling Olympic Qualification Tournament Results Book. ციტირების თარიღი: 24 March 2021
**არჩილ ხანთაძე** (დ. 22 ივლისი, 1935, თბილისი — გ. ნოემბერი, 2009) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი და ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1981).

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი.

1960 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში მაღალი ტემპერატურის ფიზიკის (პლაზმის ფიზიკის) განყოფილებაში. 1961 წელს სამუშაოდ გადავიდა გეოფიზიკის ინსტიტუტში, სადაც კვლევით მუშაობას იწყებს ჰიდროდინამიკასა და მაგნიტურ ჰიდროდინამიკაში, ატმოსფეროს მაღალი ფენების და დედამიწის ახლომდებარე კოსმოსის ფიზიკის განხრით. აქვე, 1972 წელს აირჩიეს ატმოსფეროს მაღალი ფენების ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1974-1975 წლებში მუშაობდა გეომაგნეტიზმის განყოფილების გამგედ. 1975-1981 წლებში — იონოსფეროს ფიზიკისა და გეომაგნეტიზმის სექტორის განყოფილების გამგედ. 1984 წელს აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის მეტეოროლოგიის, კლიმატოლოგიის და ოკეანოლოგიის კათედრის გამგედ. მან შექმნა ქართული სამეცნიერო სკოლა ატმოსფეროს მაღალი ფენებისა და მეტეოროლოგიის დარგში, რომელიც საყოველთაოდ არის აღიარებული როგორც ჩვენთან, ასევე საზღვარგარეთ. მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ჟურნალებსა და კრებულებში, სხვადასხვა ენაზე გამოქვეყნებული აქვს 2 მონოგრაფია და 200-ზე მეტი სტატია, მათ შორის, 66 იმფაქტფაქტორიან ჟურნალებში. იყო მრავალი საერთაშორისო სიმპოზიუმისა და კონფერენციის მონაწილე, მჭიდრო კავშირები ჰქონდა დამყარებული მსოფლიოს წამყვან სამეცნიერო ინსტიტუტებსა და კვლევით ცენტრებთან (აშშ, ისრაელი, იაპონია, რუსეთი და სხვა). მისი ხელმძღვანელობითა და უშუალო მონაწილეობით შესრულებულია 9 საერთაშორისო მნიშვნელობის სამეცნიერო პროექტი. არის 8 გამოგონების ავტორი და თანაავტორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მაგნიტურ ჰიდროდინამიკაში დინამიკურად შესაძლებელი დინების ზოგიერთი საკითხები", დაიცვა 1965 წელს. 
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გამტარი ატმოსფეროს დინამიკის ზოგიერთი საკითხები", დაიცვა 1971 წელს (მოსკოვი, დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტი).

ჯილდოები
--------

* 2003 — ღირსების ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ურეკი: უნიკალური კურორტი, თბილისი, 2018, გვ. 56
* Некоторые вопросы динамики проводящей атмосферы, Тбилиси, Мецниереба, 1973, с. 279

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 302

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ ხანთაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ხანთაძე[*მკვდარი ბმული*]
**არუთიან ვარდანიანი** (სომხ. Հարություն Վարդանյան; დ. 5 დეკემბერი, 1970, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით მცველი. ვარდანიანი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის, შვეიცარიის და გერმანიის კლუბებში. მას კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა შვეიცარიის საფეხბურთო სუპერლიგის კლუბებ: ლოზანში, ვერვეტში და არაიში. იგი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ძირითად მცველად მოისაზრებოდა; ნაკრების მაისურით ჩატარებული აქვს 62 თამაში. მისი ნაკრებში დებიუტის, 1994 წლის 15 მაისის შემდეგ მან 1 გოლი გაიტანა.

არუთიან ვარდანიანი სომხეთის ნაკრების კაპიტნებს შორის გამოირჩეოდა საკუთარი მრავალმხრივი შესაძლებლობებით. იგი გამორჩეული იყო საკუთარი უნივერსალობით: შეეძლო ნებისმიერი პოზიციის დაცვა და ჰქონდა გადაცემის შესანიშნავი ტექნიკა.

საკლუბო კარიერა
---------------

არუთიან ვარდანიანი დაიბადა ლენინაკანში (ახლანდელი გიუმრი), თუმცა საფეხბურთო კარიერა ლორი ვანაძორში დაიწყო. 1989 წელს დაბრუნდა ლენინაკაში და თამაში დაიწყო შირაკ გიუმრიში. იგი კლუბში ისტორიაში ყველაზე მეტი ჩატარებული სეზონითა და თამაშით გამოირჩა. შირაკთან ერთად მან 3-ჯერ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა (1992, 1994, 1995) და სომხეთის სუპერთასი (1996) მოიგო. 1997 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. ამ წელს მან სომხეთის კლუბში უკანასკნელი სეზონი ჩაატარა. ამ წელს, მან კონტრაქტი გააფორმა კლუბ ლოზანისთან; მან კლუბში ერთი სეზონი გაატარა. შემდგომ, ვარდანიანი საცხოვრებლად კიოლნიში გადავიდა და კლუბ ფორტუნას შეუერთდა. მან ფორტუნა კიოლნში ორი სეზონი გაატარა, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა შვეიცარიაში და კლუბ იანგ-ბოიზს შეუერთდა.

2003 წელს არუთიან ვარდანიანი კლუბ სერვეტს შეუერთდა. სერვეტის შემადგენლობაში მან მოიგო შვეიცარიის სუპერლიგა.

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

არუთიან ვარდანიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1994 წლის 15 მაისს, აშშ-ის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ გასვლით შეხვედრაში (აღნიშნული მატჩი სომხეთის ისტორიაში მეორე ოფიციალური თამაშია). ვარდანიანმა ნაკრებში ერთადერთი გოლი აქვს გატანილი; ეს გოლი გაუტანა 1997 წლის 6 სექტემბერს ალბანეთის ნაკრებს.

პირადი ცხოვრება
---------------

2010 წელს ვარდანიანი საკუთარ ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად მონ-დე-მარსანში, საფრანგეთში გადავიდა. ის არის ფრანგული ქალაქის ერთ – ერთ ცენტრალურ მოედანზე პატარა კაფის მფლობელი და ოპერატორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არუთიან ვარდანიანი — National-Football-Teams.com
* klisf.info
* armfootball.tripod.com
* არუთიან ვარდანიანი — FootballDatabase.eu
* legioner.kulichki.com
* footballgraph.com

სქოლიო
------

1. ↑  USA - ARMENIA 1:0. armfootball.tripod.com. ციტირების თარიღი: 13 March 2013.
2. ↑  Harutyun Vardanyan. armfootball.tripod.com. ციტირების თარიღი: 13 March 2013.
3. ↑  Harutyun Vardanyan in France.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-30. ციტირების თარიღი: 2019-10-30.
**Rocket Lab** (RL) — ახალზელანდიური და ამერიკული კერძო კოსმოსური კომპანია, რომელიც დააარსა ახალ ზელანდიელმა ინჟინერმა პიტერ ბეკმა 2006 წელს. კომპანიის მთავარი მიზანი მსუბუქი, იაფი და ეფექტური რაკეტების წარმოებაა, რომლებიც შეძლებენ მცირე თანამგზავერბის ორბიტაზე გაყვანას. Rocket Lab ფლობს თავისივე წარმოების ორსაფეხურიან რაკეტებს, სახელად „ნეიტრონი" (*Neutron*). 2017 წელს დაიწყო ამ რაკეტის სატესტო ფრენები, ხოლო 2018 წელს პირველად შედგა წარმატებული გაშვება. ამავე წელს Rocket Lab შეუდგა კომერციული მისიების განხორციელებას. რაკეტა „ელექტრონი" (*Electron*) დაკომპლექტებულია 9 რეაქტიული ძრავით „რეზერფორდი" (*Rutherford*), რომლებსაც თვითონ კომპანია ამზადებს. დღეს Rocket Lab-ს შეუძლია ერთი გაშვებით 150კგ ტვირთის 500 კილომეტრიან ორბიტაზე გაყვანა. კომპანია თავისი რაკეტების მრავალჯერადი პროტოტიპის შექმნას ცდილობს. Rocket Lab-ის გენერალური დირექტორი არის მისი დამფუძნებელი პიტერ ბეკი. კომპანია ფლობს კოსმოდრომს ახალ ზელანდიაში (*Rocket Lab Launch Complex 1*). სტატიის დაწერის დროისთვის Rocket Lab-ს 16 მისია აქვს განხორციელებული, მათგან 15 წარმატებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Rocket Lab***

* 

* ოფიციალური საიტი
* Rocket LabTwitter-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  Rocket Lab Celebrates Rich Ten-Year History. Rocket Lab (2016). ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2017
2. ↑  Masunaga, Samantha (21 March 2017). „Rocket Lab moves headquarters from Los Angeles to Huntington Beach". *Los Angeles Times*. ციტირების თარიღი: 29 ივნისი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  Pullar-Strecker, Tom (9 June 2019). „Rocket Lab keeps tabs on 117 rivals, but that's not what's keeping it busy". Stuff. ციტირების თარიღი: 29 ივნისი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არჩილ მინდიაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**არჩილ მინდიაშვილი** (დ. 1 მარტი, 1951, თბილისი, — გ. 2 აპრილი, 2020) — ქართველი არქიტექტორი; საქართველოს ეროვნულ და სოციალურ ურთიერთობათა აკადემიის და საქართველოს საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი 1973 წელს. არქიტექტორად მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტებში „საქსოფლმშენსახპროექტი" (1973-1976) და „საქქალაქმშენსახპროექტი" (1977-1991). 1991 წლიდან იყო საქართველოს საპატრიარქოს საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ცენტრის მთავარი არქიტექტორი. თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის პროექტის კონკურსში (1989-1990) გამარჯვების შემდეგ დაინიშნა წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის კომპლექსის პროექტის მთავარ არქიტექტორად (1995) და ხელმძღვანელობდა წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის კომპლექსის აღმშენებლობის შემოქმედებით გაერთიანება „კათედრალს" (1998 წლიდან). მის მიერ განხორციელებული მნიშვნელოვანი პროექტებია: თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი (1995-2004), წმ. ილია თეზბიტელის ტაძარი და სამრეკლო (წმ. სამების საკათედრო ტაძრის კომპლექსში, 1998), პარიზის წმინდა მეფე თამარის სახელობის ახალი ქართული ტაძარი (2008-2009), ზუგდიდის ივერიის ყოვლაწმინდა ღვთისმშობლის სახელობის საკათედრო ტაძარი (მშენებლობა დაიწყო 2009) და სხვ. დაჯილდოებულია საეკლესიო და სახელმწიფო ჯილდოებით, მ.შ. წმინდა გიორგის ოქროს ორდენით და ღირსების ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 411-412

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ მინდიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  შენგელია, აკაკი (2 აპრილი, 2020). „გარდაიცვალა სამების საკათედრო ტაძრის არქიტექტორი, არჩილ მინდიაშვილი". *1TV*. ციტირების თარიღი: 11 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**არქანჯელო ლამბერტი** (იტალ. Arcangelo Lamberti) — იტალიელი მისიონერი, თეატინელთა ორდენის ბერი, ქ. ნეაპოლის მკვიდრი. 1630-1649 წლებში რომის კათოლიკური სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაციის დავალებით ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში, ოდიშის სამთავროში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, 1655, გამოაქვეყნა წიგნი, რომელშიც მოცემულია XVII საუკუნის შუა წლების ოდიშის სამთავროსა და საერთოდ საქართველოს პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების, ყოფისა და კულტურის, ადგილობრივი წეს-ჩვეულებებისა და ქვეყნის ბუნებრივი სიმდიდრეების ვრცელი მიმოხილვა. არქანჯელო ლამბერტის ნაშრომი ამ სახის პირველი თხზულებაა საქართველოს შესახებ. იგი XVII საუკუნის საქართველოს ისტორიის პირველხარისხოვანი წყაროა და მკვლევართა დიდი ყურადღებით სარგებლობს. არქანჯელო ლამბერტს ეკუთვნის აგრეთვე ნაშრომი „წმინდა კოლხიდა", რომელშიც ავტორი ეხება ოდიშის სამთავროს სარწმუნოებრივ მდგომარეობას. ეს წიგნი ქართულად არ თარგმნილა. ზოგიერთი ცნობით, არქანჯელო ლამბერტი თავისი დროისთვის საკმაოდ დახელოვნებული ექიმი და მხატვარიც ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* *ანთელავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 116.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არქანჯელო ლამბერტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* არქანჯელო ლამბერტი – "სამეგრელოს აღწერა — ბურუსი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არქელაე**. |

**არქელაე** (ბერძ. Άρχέλαος) — პონტოს მეფის მითრიდატე VI ევპატორის მხედართმთავარი (ძვ. წ. II-I საუკუნეები). წარმოშობით კაპადოკიელი. მითრიდატეს პირველი ომის დროს წარმატებით ებრძოდა რომაელებს და ხელთ იგდო საბერძნეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი ათენისა და პირეოსის ჩათვლით, მაგრამ რომის მხედართმთავარმა სულამ დაამარცხა ჯერ ქერონეასთან (ბეოტიაში) ძვ. წ. 86 წელს, შემდეგ – ორქომენოსთან 85 წელს. მითრიდატეს დავალებით, არქელაემ სულასთან მოლაპარაკებით მოამზადა დარდანოსის ზავი (მითრიდატეს სასარგებლო), რომელიც დაიდო 84 წელს, შემდგომში მითრიდატეს ეჭვი შეუტანია არქელაეს ერთგულებაში. არქელაე სამშობლოდან გაიქცა 81 წელს, რომაელთა მხარეზე გადავიდა და სამხედრო ხასიათის რჩევითა და ინფორმაციით ხელი შეუწყო რომაელთა წარმატებას, რისთვისაც რომაელებმა მიანიჭეს „რომაელი ხალხის მეგობრისა და მოკავშირის" ტიტული. „არქელაე" კაპადოკიის მეფეთა და წარჩინებულთა ტრადიციული სახელი იყო.

ლიტერატურა
----------

* გოზალიშვილი გ. მითრიდატე პონტოელი, თბ. 1965;
* სანიკიძე ლ. პონტოს სამეფო, თბ. 1956;
* *გოზალიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 594.
**არქეები** (ლათ. Archaea; ძვ. ბერძნ. ἀρχαῖος — ძველისძველი, ძველი) — ბირთვისა და მემბრანული ორგანელების არმქონე ერთუჯრედიანი მიკროორგანიზმების დომენი კლასიფიკაციის სამდომენიანი სისტემის მიხედვით. ადრე არქეებს აერთიანებდნენ ერთიან ჯგუფში ბაქტერიებთან და მათ არქიბაქტერიები ეწოდებოდათ, თუმცა ამჟამად ასეთი კლასიფიკაცია მოძველებულად მიიჩნევა: დადგენილია, რომ არქეებს აქვთ დამოუკიდებელი ევოლუციური ისტორია და ხასიათდებიან მრავალი ბიოქიმიური თავისებურებებით, რომლებიც განასხვავებენ მათ სიცოცხლის სხვა ფორმებისაგან. დღეისათვის არქეები იყოფა 5 ტიპად. ამ ჯგუფებიდან ყველაზე მეტად შესწავლილია კრენარქეოტები და ევრიარქეოტები.

არქეები და ბაქტერიები ზომითა და უჯრედების ფორმით ჰგვანან ერთმანეთს, თუმცა ზოგიერთ არქეებს აქვთ მეტად უჩვეული ფორმა, მაგალითად, აღსანიშნავია Haloquadratum walsbyi-ის ბრტყელი და კვადრატული უჯრედები. მათი ზოგიერთი გენი და მეტაბოლიტური გზები აახლოვებს მათ ეუკარიოტებთან. არქეების სხვა ბიოქიმიური ასპექტები უნიკალურია. არქეების დიდი ნაწილი ქემოავტოტროფებია. ისინი ეუკარიოტებზე უფრო მეტ ენერგიის წყაროს იყენებენ.

მარილგამძლე არქეები — ჰალოარქეები ენერგიის წყაროს სახით იყენებენ მზის შუქს, არქეების სხვა სახეობები ფოკუსირებენ ნახშირბადს. არქეები უსქესოდ მრავლდებიან. ბაქტერიებისა და ევკარიოტებისაგან განსხვავებით არქეების არც ერთი ცნობილი სახეობა არ აყალიბებს სპორას. თავდაპირველად არქეებს ექსტრემოფილებად მიიჩნევდნენ, თუმცა შემდეგ ისინი აღმოაჩინეს ნიადაგში, ოკეანეში, ჭაობში, ადამიანის სწორ ნაწლავში. არქეები განსაკუთრებით ბევრია ოკეანეში, და შესაძლოა, პლანქტონური არქეები წარმოადგენენ ამჟამად მცხოვრებ ორგანიზმთა ყველაზე მრავალრიცხოვან ჯგუფს.

ჩვენ დროში არქეები როლს თამაშობენ ნახშირბადისა და აზოტის წრებრუნვაში. არქეების არც ერთი ცნობილი წარმომადგენელი არ არის პარაზიტი თუ პათოგენური ორგანიზმი, თუმცა ხშირად არიან მუტუალისტები და კომენსალები. მათი ზოგიერთი წარმომადგენელი წარმოადგენს მეთანოგენებს და ბინადრობენ ადამიანისა და ცხოველების კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში, სადაც მეტად მრავალრიცხოვანნი არიან და ეხმარებიან საჭმლის მონელებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„არქეები"** ვიკისაწყობში.
* არქეები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ასკანია-ნოვა** (უკრ. Асканія-Нова) — ნაკრძალი სამხრეთ უკრაინაში, ხერსონის ოლქში. ფართობი დაახლ. 110 კმ², ბიოსფერულ პოლიგონთან ერთად — 330 კმ²-ზე მეტი. 1828 წელს დაარსდა როგორც მეცხვარეობის მსხვილი მეურნეობა; მაშინვე ჩაეყარა საფუძველი პეიზაჟური დაგეგმარების პარკს. 1874 წელს მიწათმფლობელ ფრიდრიხ ფალც-ფაინის ორგანიზებით მოეწყო სამოყვარულო ზოოპარკი. 1898 წელს იოზეფ პაჩოსკის ინიციატივით სამეურნეო სარგებლობიდან გამოყვეს ველის ნაკრძალი მონაკვეთი. 1919 წელს ასკანია-ნოვა ეროვნულ ნაკრძალ პარკად გამოცხადდა, 1921 წელს — სახელმწიფო ველის ნაკრძალად, რომლის მიზანი იყო ყამირი წივანა-ვაციწვერიანი ველის ბუნების შენარჩუნება და შესწავლა, ასევე ცხოველთა და მცენარეთა ძვირფასი სახეობების აკლიმატიზაცია. ნაკრძალთან შეიქმნა სამეცნიერო საველე სადგური, ზოოპარკი, ბოტანიკური ბაღი და ზოოტექნიკური სადგური სანაშენე მეურნეობით. 1932 წელს ასკანია-ნოვას ბაზაზე დაარსდა ცხოველთა ჰიბრიდიზაციისა და აკლიმატიზაციის საკავშირო ინსტიტუტი [შემდგომში. უკრაინის მ. ივანოვის სახელობის ველის რაიონების მეცხოველეობის ინსტიტუტი („ასკანია-ნოვა")]. დიდი სამამულო ომის დროს ნაკრძალს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა: დაიკარგა სამეცნიერო და საარქივო მასალა, ზოოპარკში დაიღუპა ცხოველთა სულადობის 80%.

ასკანია-ნოვა უნიკალური კომპლექსია, რომელიც მოიცავს ნაკრძალი ყამირი ველის ევროპაში ერთადერთ მასივს, სააკლიმატიზაციო ზოოპარკსა და სარწყავ დენდროპარკს (ფართობი დაახლ. 2 კმ²). ნაკრძალის ველის ფლორა, რომლის ძირითად ნაწილს მარცვლოვნები შეადგენენ, მოიცავს 400-ზე მეტ სახეობას (მ.შ. დაახლ. 70 — იშვიათი და გადაშენების საფრთხეში მყოფი, დაახლ. 40 — ენდემური). ასკანია-ნოვას ფაუნა დამახასიათებელია სამხრეთის მშრალი ველებისათვის. ძუძუმწოვრებს შორის მრავლადაა მცირე თრია, საზოგადოებრივი მემინდვრია, ადგილ-ადგილ — რუხი კურდღელი. უფრო იშვიათად გვხვდება რუხი ზაზუნა, ველის თაგვანა, დიდი მიწის კურდღელი, ჩვეულებრივი ზაზუნა; რეაკლიმატიზებულია ველის ვირზაზუნა. ყამირ ველზე ბუდობს 20-მდე სახეობის ფრინველი, ყველაზე მრავალრიცხოვანია ტოროლა, მეღორღია, მწყერი, კირკიტა, გვხვდება სავათი, ველის არწივი, რუხი წერო, თვალჭყეტია.

ტბორებიანი პარკის შექმნამ ასკანია-ნოვა გადააქცია წყალსატევებთან და ტყის მცენარეულობასთან დაკავშირებული ფრინველების ბუდობისა და გადაფრენის დროს დროებითი გაჩერების მოსახერხებელ ადგილად. ზოოპარკში სხვადასხვა ქვეყნიდან შეკრებილია გარეული ცხოველების კოლექცია. განსაკუთრებით ბევრია ანტილოპები (გნუ, კანა, ნილგაუ, კუდუ, იმპალა და სხვ.); აგრეთვე წარმოდგენილია აფრიკული კამეჩი, ბიზონი, დომბა, ზებრა, ფაფრიანი ცხვარი, ლამა, ირემი და სხვ.; ფრინველებიდან — აფრიკული სირაქლემა, ნანდუ, ემუ, კაზუარი, გედი, ფლამინგო, წერო და სხვ. წარმატებით მრავლდება პრჟევალსკის ცხენი, ტარდება ჰიბრიდიზაციის ცდები, გამოიყენება გარეული ცხოველების ნახევრად თავისუფალი და თავისუფალი შენახვის მეთოდები. დენდროპარკში მშრალი სამხრეთის პირობებში წარიმართა 150-ზე მეტი სახეობისა და ფორმის ხის და ბუჩქის ხანგრძლივი აკლიმატიზაცია (მ.შ. იფანი, თეთრი აკაცია, თელა, ყუნწიანი მუხა, ცაცხვი, ცხრატყავა, იასამანი).

სქოლიო
------

1. 1 2 3   Аскания-Нова // Большая российская энциклопедия. т. 2. — М. 2005. — стр. 358.
**ახალი სკოლა** (New School) — უნივერსიტეტი ქალაქ ნიუ-იორკში, გრინვიჩ-ვილიჯი, ქვემო მანჰეტენი.

უნივერსიტეტში სწავლობს დაახ. 9.300 სტუდენტი საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამებში. მთავარ დისციპლინათა შორისაა სოციალური მეცნიერებები, ლიბერალური ხელოვნება, ჰუმანიტარული მეცნიერებები, არქიტექტურა, ნატიფი ხელოვნება, დიზაინი, მუსიკა, დრამატურგია, ფინანსები, ფსიქოლოგია და საზოგადოებრივი პოლიტიკა. სკოლა განთქმულია მისი ავანგარგული სწავლების მეთოდითა და საერთაშორისო კვლევის ცენტრით - World Policy Institute.

1919 წელს დაარსებიდან ახალი სკოლა ცნობილი იყო, როგორც "სოციალური კვლევის ახალი სკოლა". 1997-2005 წლებში მას ერქვა New School University. უნივერსიტეტი და მისი ყველა ფაკულტეტი 2005 წლიდან მისი ამჟამინდელი სახელით არის ცნობილი.

სამაგისტრო განყოფილება ახალ სკოლაში დაიწყო 1933 წელს როგორც "ლტოლვილი უნივერსიტეტი", ევროპიდან გამოქცეული მეცნიერებისა და მასწავლებლების გადასარჩენად. 1934 წელს ნიუ-იორკის რეგენტთა საბჭომ მას ქარტია მიანიჭა და მისი სახელი შეიცვალა "პოლიტიკური და სოციალური მეცნიერებების სამაგისტრო ფაკულტეტით" — სახელი, რომელიც მან 2005 წლამდე შეინარჩუნა. პარსონის დიზაინის ფაკულტეტი ახალ სკოლაში უნივერსიტეტის ყველაზე კონკურენტული სამხატვრო სკოლაა.

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია განათლების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ასკარ აკაევი** (რუს. Аска́р Ака́евич Ака́ев; დ. 10 ნოემბერი, 1944, ყიზილ-ბაირაკი, ჩუის ოლქი, ყირგიზეთის სსრ, სსრკ) — ყირგიზი სახელმწიფო მოღვაწე. ამჟამად ეწევა სამეცნიერო მოღვაწეობას მოსკოვში. 1990–2005 წლებში — ყირგიზეთის პრეზიდენტი (1991 წლამდე — ყირგიზეთის სსრ-ის პრეზიდენტი). რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი. 1989–1990 წლებში ყირგიზეთის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.

დაიბადა 1944 წელს. 1961 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ოქროს მედალზე. 1968 წელს დაამთავრა ლენინგრადის მექანიკისა და ოპტიკის ინსტიტუტი. 1980 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1990 წლის 27 ოქტომბერს აირჩიეს ყირგიზეთის სსრ-ის პრეზიდენტად. 1991 წელს დაგმო მოსკოვის აგვისტოს პუტჩი და მალევე გამოაცხადა ყირგიზეთის დამოუკიდებლობა. 1991 წლის 21 დეკემბერს გაემგზავრა ალმა-ათაში და მონაწილეობა მიიღო დსთ-ის შექმნაში. 2005 წელს ტიტების რევოლუციის შედეგად დატოვა ქვეყნის ტერიტორია, 11 აპრილს კი ყირგიზეთის პარლამენტმა ოფიციალურად დაადასტურა მისი გადადგომა. ამჟამად ეწევა სამეცნიერო საქმიანობას მოსკოვში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Biography by CIDOB Foundation დაარქივებული 2015-02-27 საიტზე Wayback Machine.
* "Kyrgyz leader formally resigns" დაარქივებული 2005-04-09 საიტზე Wayback Machine.  (SBS World News, 2005-04-05)
* Askar Akayev's research group predicts the burst of the "Gold Bubble"
* Askar Akaev forecasts the collapse of dollar in December 2012

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყირგიზეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ასკარ აკაევი
* იშენბაი კადირბეკოვი
	+ მ/შ
* კურმანბეკ ბაკიევი
* როზა ოტუნბაევა
* ალმაზბეკ ატამბაევი
* სოორონბაი ჟეენბეკოვი
* სადირ ჟაპაროვი
	+ მ/შ
* თალანთ მამითოვი
	+ მ/შ
* სადირ ჟაპაროვი
 |

 |
**Orbit Downloader** — ფაილების გადმოწერის უფასო მენეჯერი, რომელსაც არა მხოლოდ სწრაფად და მოხერხებულად შეუძლია ფაილების გადმოწერა, არამედ ასევე შეუძლია გადმოწეროს ისეთი საიტებიდან, როგორებიცაა Youtube, Myspace, Rapidshare და კიდევ მრავალი სერვერიდან. თუ საიტს შესაბამისი ფუნქციის მხარდაჭერა აქვს, ასევე შეუძლია აღმოაჩინოს და გადმოწეროს ფლეშ-ანიმაცია.

ამის გარდა Orbit Downloader-ს თვითონ გადმოწერის დაწყების წინ შეუძლია ZIP-ფაილების შიგთავსის ნახვა. აქვს გაფართოებული ფუნქციები პროქსი-სერვერთან დაკავშირებით და ასევე ბევრი სასარგებლო ფუნქცია, რათა ფაილები კომფორტულად და მარტივად გადმოიწეროს.

ახალი ვერსიის გამოსვლის შემდეგ პროგრამას დაემატა ახალი სასარგებლო ფუნქცია: Orbit Downloader უკეთებს კომპიუტერს მონიტორინგს, რის შედეგადაც, თუ აღმოაჩენს რაიმე პროგრამას, რომელსაც ესაჭიროება განახლება, მომხმარებლის სურვილის მიხედვით ხდება მისი პირდაპირ განახლება. 

პროგრამა ჯერჯერობით მოქმედებს შემდეგ ინტერნეტ-ბრაუზერებზე: IE, Firefox, Maxthon, Opera. მისი ინტერფეისი მრავალენოვანია.

შესაძლებლობები
--------------

* პროტოკოლების HTTP, HTTPS, FTP, MMS, RTSP და RTMP მართვა
* პატარა დატვირთვა ოპერატიულ სისტემაზე
* შეუძლია გადმოიწეროს ფაილი RapidShare სერვისიდან
* Metalink-ის მხარდაჭერა
* მუშაობა პროქსი-სერვერებთან

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
ფრიდრიხ II დიდი, რომელსაც მიაწერენ გამოთქმის თანამედროვე მნიშვნელობის ავტორობას.
**წესრიგი უნდა იყოს** (გერმ. Ordnung muss sein ან (*კლასიკური დაწერით*) გერმ. Ordnung muß sein) — გერმანული გამოთქმა, რომელიც ხშირად მიიჩნევა გერმანიის კულტურის დამახასიათებელ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კლიშედ. ფრანც ფონ პაპენმა 1932 წელს აღწერა ეს ფრაზა როგორც ფრიდრიხ II დიდის „კლასიკური გამოთქმა". 1930 წლიდან, მას შემდეგ, რაც პაულ ფონ ჰინდენბურგიმა ეს ფრაზა საკუთარ დევიზად გამოიყენა, გამოთქმა საყოველთაოდ ცნობილი გახდა.

ფრაზის ადრინდელი, გრძელი ვერსია, რომელიც შემონახულია გერმანული ანდაზების XIX საუკუნის კრებულში, თავდაპირველად იყო ველერიზმი: გერმ. Ordnung muß sein, sagte Hans, da brachten sie ihn ins Spinnhaus („წესრიგი უნდა იყო - თქვა ჰანსმა როდესაც მას ციხეში მიათრევდნენ").

*წესრიგი უნდა იყოს* გამოთქმასთან დაკავშირებულია ასევე მეორე გერმანული გამოთქმა - გერმ. Ordnung ist das halbe Leben, „წესრიგი ცხოვრების ნახევარია", რომელსაც მოყვება იუმორისტული გაგრძელება გერმ. und Unordnung die andere Hälfte („უწესრიგობა კი მეორე ნახევარი").

გამოთქმის თანამედროვე მნიშვნელობა სახეცვლილია მის პირვანდელ მნიშვნელობასთან შედარებით. გამოთქმა პირველად გამოიყენა მარტინ ლუთერმა. ლუთერის ვერსიის მიხედვით *Ordnung muss sein unter den Leuten* („ხალხთა შორის წესრიგი უნდა იყოს").

სქოლიო
------


1. ↑  Tomalin, Barry (2006). *Germany - Culture Smart!: The Essential Guide to Customs & Culture*.  Kuperard,   გვ. 37. ISBN 978-1-85733-306-0.
2. ↑  Dodd, William J. (2007). *Jedes Wort wandelt die Welt: Dolf Sternbergers politische Sprachkritik* (de).  Wallstein,   გვ. 143. ISBN 978-3-8353-0230-3.
3. ↑  Graudenz, John (9 November 1930). „GERMAN PILOTS COURSE IS A LONG, HARD GRIND; Work at Transport School From Which von Gronan Flew Is Arduous--25 in 1,000 Applicants Get In". *The New York Times*. ციტირების თარიღი: 7 December 2011.
4. 1 2  Simrock, Karl (1846). *Die deutschen Sprichwörter* (de). Frankfurt am Main:  H. L. Brönner,   გვ. 361f.
5. ↑  Sagittarius, Johann Christfried (1664). *Haupt-Register über Herrn D. Mart. Lutheri Seel. Gesampte Teutsche Schrifften*.  Fürstl. Sächsischer Off.   გვ. 936.
**ახალი ხულგუმო** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ფარავნის ტბის დასავლეთ ნაპირას. დაარსებულია 1924 წელს, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელი ხულგუმოდან გადმოსული მოსახლეობის მიერ. სოფელი თავდაპირველად ტამბოვკის უბანი იყო, 2014 წლამდე კი დამოუკიდებელ სოფლის სახით შედიოდა ტამბოვკის თემში.

ახალ ხულგუმოში მოქმედებს რუსულენოვანი საჯარო სკოლა, რომელსაც ის სოფელ ტამბოვკასთან იზიარებს. ამ უკანასკნელისაგან ახალ ხულგუმოს ყოფს მცირე ზომის მდინარე, რომელსაც ადგილობრივები ზოგჯერ „ჩაშკას" უწოდებენ. ტამბოვკის მოსახლეობა ისტორიულად რუსული, დუხობორული იყო, თუმცა ХХ-საუკუნის ბოლოსთვის საქართველოდან დუხობორების უმეტესწილად რუსეთის დიდ ქალაქებში მასიური გადინების შედეგად ისინი დღეისათვის სოფელში აღარ ცხოვრობენ. ტამბოვკაში 1924 წელს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტიდან წამოსული იგივე მოსახლეობა ცხოვრობს. ეს მოსახლეობა ეთნიკურად სომეხი, აღმსარებლობით კი კათოლიკეა, კერძოდ კი სომხურ-კათოლიკური ეკლესიის მრევლი.

ახალი ხულგუმოს მოსახლეობა ჯავახეთის კათოლიკე სომეხთა გბო ჯგუფს განეკუთვნება, რომელშიაც მათ გარდა საკუთრივ ხულგუმოსა და ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის კიდევ ორი სოფლის, კარტიკამისა და ბავრას მოსახლეობა შედის. ეს ჯგუფი, რომლისთვისაც ტრადიციულად დამახასიათებელი იყო თურქული სალაპარაკო ენა, პავლე ინგოროყვას ცნობით არტაანის მაზრის სოფელი ველიდან არის 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ გადმოსახლებული ჯავახეთში. მისი აზრით, არტაანთან მდებარე სოფელი ველი თავის დროზე, ჯავახეთში გადმოსახლებამდე, ჯერ ენობრივად გათურქებულა, შემდეგ კი კათოლიკურ სარწმუნოებაზე გადასულა, რაც არც თუ ისე იშვიათი იყო გვიანფეოდალური ხანის ოსმალეთის ქრისტიანებისათვის.

2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 169 კაცი.

სქოლიო
------

1. ↑  2002 წლის აღწერის შედეგები
2. ↑   საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 20.
3. ↑  პავლე ინგოროყვა, საქართველოს ტერიტორიის საზღვრების შესახებ, კონსტანტინეპოლი, 1918, მარტო ერთი ნაწილი ქართველ კათოლიკეთა, ეგრეთ წოდებული "ველელი" კათოლიკე ქართველები, გადმოსახლებულნი არტაანის მხარიდან, — ლაპარაკობენ თურქულს. მათი რიცხვი აღწევს 5000-მდე; მოსახლეობენ ისინი სოფლებში: ხულგუმოს, კარტიკამს, ბავრას, ტურცხს და ნაწილად ვარევანს. (რაც შეეხება ქართულ დედა-ენაზე მოლაპარაკე ქართველ კათოლიკეებს — ესენი მოსახლეობენ: ქ. ახალციხეს, სოფლებში — უდეს, ვალეს, არალს, ბოლაჯურს, ბნელას, ხიზაბავრას და ვარგავს.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**ნინოწმინდა** | ნინოწმინდის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
ახალი ხულგუმო · განძანი · გორელოვკა · დიდი არაქალი · დიდი გონდრიო · დიდი ხანჩალი · დილიფი · ეფრემოვკა · ეშტია · ვლადიმიროვკა · თორია · კათნატუ · მამწვარა · ორლოვკა · ოროჯოლარი · პატარა არაქალი · პატარა გონდრიო · პატარა ხანჩალი · პატარა ხორენია · ჟდანოვი · როდიონოვკა · სათხე · სამება · საღამო · სპასოვკა · ტამბოვკა · უჯმანა · ფოკა · ყაურმა · ყულალისი · ჯიგრაშენი |

 |
**ანტონ ჩეხოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Антону Чехову) — რუსი მწერლის, პროზაიკოსისა და დრამატურგის ანტონ ჩეხოვის ძეგლი ქალაქ ტომსკში. მდებარეობს მდინარე ტომის სანაპიროზე.

ისტორია
-------

ანტონ პავლეს ძე ჩეხოვის ბრინჯაოს ორმეტრიანი ქანდაკება აღმართეს 2004 წლის 20 აგვისტოს მდინარე ტომის სანაპიროზე, ტომსკის დაარსების 400 წლისთავთან დაკავშირებით. ძეგლის ავტორია მოქანდაკე ლეონტი უსოვი. ძეგლი დაამონტაჟეს ხალხის ფინანსებით, კერძოდ ერთ-ერთი პირველი შემომწირველები გახდნენ ქალაქის მერი ალექსანდრე მაკაროვი, მისი მოადგილე სერგეი ლაზარევი, როსბანკის ტომსკის ფილიალის მმართველი ჩინგის აკატაევი, ასევე რესტორან „სლავიანსკი-ბაზარის" მფლობელი ვლადიმერ ბურკოვსკი. 

მწერალი გამოსახულია გროტესკულ და კარიკატურულ სტილში: ლაბადაში, ქუდში, სათვალეში და არაპროპორციულად დიდი ფეხებით. ამ თვალსაზრისით ტომსკმა „შური იძია" ჩეხოვზე, რომელიც სახალინისკენ მიმავალი შეჩერდა ქალაქში და კარგად არ მოიხსენია ქალაქი ტომსკი თავის მოგონებებში. 

ჩეხოვის ძეგლი გამოსახულია სხვავასხვა სახის სუვენირებზე: მაგნიტებზე, რგოლებზე, კალენდრებზე. ტომსკის სუვენირების მაღაზიებში იყიდება ძეგლის მინიატურული ასლები. 

2006 წელს ძეგლი ვანდალების მსხვერპლი გახდა. ვანდალმა ქოლგის ტარი მოატეხა ძეგლს.

ლიტერატურა
----------

* *Чехов А. П.* Из Сибири
* *Костин В. М.* Чехов на набережной
* *Калёнова Т. А.* Скандальный «памятник» / Наш современник. М. 2009. № 2. С. 262—268.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Томичи утёрли нос Чехову დაარქივებული 2017-04-30 საიტზე Wayback Machine.
* Педикюр для Чехова
* Усов о переносе памятника Чехову: Можно и самого классика запретить დაარქივებული 2016-11-02 საიტზე Wayback Machine.
* Чехов: «Томск — город скучный…» დაარქივებული 2016-12-09 საიტზე Wayback Machine.
* Томские скульптуры попали в список лучших в России для селфи დაარქივებული 2018-07-07 საიტზე Wayback Machine.
**არცევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ არცევში, სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე, ნაგებია რიყის ქვითა და ფიქალით, რომელიც შემდეგ შელესილია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია მოთავსებული. სარკმლის ძირში ჩანს ტრაპეზის ქვედა ქვები. კონქი ნახევარსფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი ჩრდილოეთით პილასტრს ეყრდნობა, სამხრეთით იმპოსტს. იმპოსტი პირდაპირ კარის წირთხლს ებჯინება. დასავლეთით ქორო იყო, გრძივ კედლებზე შემორჩენილია მოაჯირის დასამაგრებელი ბუდეები. ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სწორკუთხა სარკმლებით. იატაკი მიწურია. 

არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა; კარი ნაოთხალია. ეკლესიის ფასადები სადაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. აღმოსავლეთ ფასადის ზედა ნაწილში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა; ჯვრის თავზე, სამკუთხა ფილაზე ამოკაწრულია ტოლმკლავა ჯვარი. ფილის ქვედა ნაწილში ასომთავრული წარწერაა: „ქრისტე შეიწყალე გ-დ". ყველა ფასადი დაზიანებულია. სახურავი ჩამოცვენილია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 14
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩხარტიშვილი**. |

**არჩილ ესტატეს ძე ჩხარტიშვილი** (დ. 19 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი], 1905, თბილისი — გ. 1980, იგივე) — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1968), სკკპ წევრი (1945).

ბიოგრაფია
---------

1922 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია, სადაც სცენის კულტი ძველთაგანვე იყო დამკვიდრებული. აქვე მიიღო პირველი ნათლობა მოსწავლეთა სპექტაკლებში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ რუსთაველის თეატრში ჯერ სცენის მუშა იყო, ასრულებდა ეპიზოდურ როლებს, მონაწილეობდა მასობრივ სცენებში, შემდეგ გახდა რეჟისორის თანაშემწე. მისმა თეატრალურმა „უნივერსიტეტმა" ჩაიარა მარჯანიშვილისა და ახმეტელის გვერდით, რამაც კეთილისმყოფელი გავლენა მოახდინა ნიჭიერ ახალგაზრდაზე. 1930 წელს გადავიდა ქუთაისის თეატრში და დადგა თავისი პირველი სპექტაკლი ჰაშეკის „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი". ამის შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ჯერ ბათუმის, შემდეგ მარჯანიშვილისა და რუსთაველის თეატრებს. ყველგან, სადაც იღწვოდა, მისი საქმიანობა აღინიშნა მაღალი შემოქმედებითი წარმატებით. რეჟისორის დადგმებს გამოარჩევდა მკვეთრი თეატრალობა და მასობრივი სცენების დინამიური გადაწყვეტა. ჭეშმარიტად საეტაპო სპექტაკლები დადგა სხვადასხვა თეატრის სცენებზე — ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი", სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე", მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა", ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი", ევრიპიდეს „მედეა", მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები" და სხვა მრავალი.

1934 წელს არჩილ ჩხარტიშვილი მიავლინეს ჩეჩნეთ-ინგუშეთში, სადაც ჩამოაყალიბა დრამატული დასი და საფუძველი ჩაუყარა პირველ ეროვნულ სახელმწიფო თეატრს. გამოჩენილ რეჟისორს დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე დაღესტნელებისა და სხვა ჩრდილოკავკასიელთა თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში.

სიცოცხლის ბოლო 10 წელი არჩილ ჩხარტიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. აქ მან მაღალი გემოვნებით დადგა მრავალი თატრალიზებული წარმოდგენა. დაჯილდოებულია წითელი დროშის, ოქტომბრის რევოლუციის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე, დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 173.
* *ბაბუნაშვილი, ზ. ნოზაძე, თ.*, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 385, თბილისი, 1994
* *მუმლაძე, დ.* „თანამედროვე ქართული რეჟისურა", თბილისი, 1973
* *ჯანელიძე, დ.* „სახიობა", წიგნი 2, თბილისი, 1972
* *კიკნაძე, ვ*. „ქართველი რეჟისორები", წიგნი 2, თბილისი, 1970
* А. М. Прохоров "Советский Энциклопедический Словарь" მოსკოვი. 1987. გვ. 1506 (რუსული)
**ping** — მაიკ მუუსის მიერ დაწერილი პროგრამა, რომელიც ქსელის მეშვეობით სხვა კომპიუტერს უგზავნის ICMP echo request-ს, თუ მიმღებმა კომპიუტერმა არ გასცა პასუხი მაშინ დიდი ალბათობაა რომ კომპიუტერი ქსელში არ არის შეერთებული. იგი აჩვენებს კავშირს მითითებულ მისამართისას, თუ მისამართი აქტიურია მაშინ ეკრანზე აისახება კავშირის სიხშირე.

მაგალითი
--------

ქვემოთ მოყვანილია ვიკიპედიის „დაპინგვის" მაგალითი, ვინდოუსის სისტემაზე:

```
Pinging wikipedia.com [208.80.152.201] with 32 bytes of data:

Reply from 208.80.152.201: bytes=32 time=128ms TTL=53
Reply from 208.80.152.201: bytes=32 time=59ms TTL=53
Reply from 208.80.152.201: bytes=32 time=129ms TTL=53
Reply from 208.80.152.201: bytes=32 time=55ms TTL=53

```

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* hping

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) საიტი რომელიც გთავაზობთ პინგის გამოყენებას ვებიდან
* (ინგლისური) The Story of the PING Program დაარქივებული 2006-07-15 საიტზე Wayback Machine.  par Mike Muuss
* (ინგლისური) Ping test online
* (ინგლისური) Online Ping
**არჩილ ჯანაშვილი** (დ. 9 იანვარი, 1904, კახი — გ. 12 თებერვალი, 1985, თბილისი) — ქართველი ზოოლოგი, პროფესორი (1963 წ). საქართველოში ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ამ დარგში ჯანაშვილის ნაშრომები „ზოოგეოგრაფია" (მე-3 გამოცემა, თბილისი, 1974 წ) და „ზოოგეოგრაფიული რუკა" (სსრ ატლასი, თბილისი, 1964 ) პირველია ქართულ ენაზე. დაამთავრა თსუ-ს პედაგოგიური ფაკულტეტი, საბუნებისმეტყველო განხრით (1927 წ). 1926 წლიდან მუშაობდა თსუ-ის ზოოლოგიის კათედრაზე. იყო თსუ-ის ხერხემლიანთა ზოოლოგიის (1946-82 წწ) და თელავის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ბუნებისმეტყველების (1939-44 წწ) კათედრათა გამგე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა აგრეთვე თბილისის ზოოპარკში, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის, თბილისი სასოფლო სამეურნეო, თბილისი, გორის, ქუთაისის, სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში. ჯანაშვილის კვლევის საგანი იყო საქართველოს ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები, ამფიბიები. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ზოოლოგიური ტერმინოლოგიის შედგენის საქმეში. ავტორია მრავალი საბავშვო მოთხრობისა. მიღებული აქვს საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1985 წ).

თხზულებები
----------

* საქართველოს ცხოველთა სამყარო, ტ. 3 – ხერხემლიანები, თბ. 1963;
* საქართველოს ძუძუმწოვრების სარკვევი, თბ. 1953;
* ხერხემლიანთა ზოოლოგია, გამოცემა, მე-3, თბ. 1956.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 536.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველი ბიოლოგები |
| --- |
|  |
| ბოტანიკა | 
* ლეონარდ დეკაპრელევიჩი
* ნიკოლოზ კეცხოველი
* ალექსანდრე მაყაშვილი
* შალვა ნახუცრიშვილი
* ზაქარია ყანჩაველი
* ლევან ყანჩაველი
 |  |
|  |
| ზოოლოგია | 
* ლეონიდე კალანდაძე
* თამარ მხეიძე
* არჩილ ჯანაშვილი
 |
|  |
| ბიოქიმია | 
* ალექსანდრე აბულაძე
* ნუგზარ ალექსიძე
* ვლადიმერ ასათიანი
* თენგიზ ბერიძე
* მიხეილ ბოკუჩავა
* სერგი დურმიშიძე
* ვასილ ვარაზი
* ანდრო ნიჟარაძე
* ნოდარ ნუცუბიძე
* გივი სანაძე
* პეტრე ქომეთიანი
 |
|  |
| გენეტიკა და სელექცია | 
* ქსენია ბახტაძე
* დიმიტრი მელაძე
* ვლადიმერ მენაბდე
* გიორგი პაპალაშვილი
 |
|  |
| სხვა | 
* დავით აგლაძე
* ლეონიდე გაბუნია
* გიორგი ელიავა
* გრიგოლ თუმანიშვილი
* გული მოსიაშვილი
 |

 |
**ახალციხის მაზრა** (რუს. Ахалцихский уезд) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. მოიცავდა დღევანდელ ახალციხის, ადიგენის და ნაწილობრივ ასპინძის რაიონების ტერიტორიას. შეიქმნა 1840 წელს, როდესაც ყოფილი ახალციხის საფაშო ადრიანოპოლის 1829 საზავო ხელშეკრულებით რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ახალციხე. 1840 წელს ახალციხის მაზრა საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში შევიდა, ხოლო 1846 ხერთვისისა და აბასთუმნის საპოლიციო უბნებით (უჩასტკებით) — ახლად შექმნილ ქუთაისის გუბერნიაში. 1849 წელს შეუერთეს ახალქალაქის საპოლიციო უბანი. 1867 წელს თბილისის გუბერნიის შემადგენლობაში შევიდა 1874 წელს გამოეყო ახალქალაქის მაზრა. 1905 წელს მაზრა 2635 კმ² ეკავა. დასახლებული პუნქტი — 193; მოსახლეობა — 58879 კაცი. რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა მკვეთრად შეიცვალა. თვითმპყრობელობის ანტიეროვნული პოლიტიკის შედეგად მაჰმადიან ქართველთა უდიდესი ნაწილი ოსმალეთში გადასახლდა. მათ ადგილზე ჩამოსახლდნენ ოსმალეთიდან დევნილი ქრისტიანი სომხები, ბერძნები და სხვა. 

1918 წელს ახალციხის მაზრა დაკავა ოსმალეთის იმპერიამ. 1918 წლის დეკემბერში ახალციხის მაზრაში გავრცელდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის იურისდიქცია. 1919 წლის 10 იანვარს ახალციხე აიღო ყარსის რესპუბლიკამ, თუმცა მასზე მალე კონტროლი აღადგინა საქართველომ. 

ახალციხის მაზრა გაუქმდა 1930 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 292.
**აღაჰუსეინ მუსტაფაევი** (აზერ. Ağahüseyn Təbriz oğlu Mustafayev; დ. 11 აპრილი, 1989, ნეფთჩალა, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მოჭიდავე. ასპარეზობს თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში.

ბიოგრაფია
---------

აღაჰუსეინ მუსტაფაევი დაიბადა 1989 წელს ნეფთჩალაში. 2002 წლიდან აქტიურად ჩაერთო ჭიდაობაში. ახალგაზრდებსა და იუნიორებს შორის არის ევროპის ჩემპიონატის მრავალგზის პრიზიორი, მედალოსანი.

2020 წელს მუსტაფაევმა 70 კგ წონით კატეგორიაში იტალიაში, რომში ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ფინალში დამარცხდა პოლონეთის სახელით მოასპარეზე დაღესტნური წარმოშობის პოლონელ მოჭიდავე მაგომედმურად გაჯიევთან. 2019 წელს ბუქარეტში, უნგრეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მუსტაფაევმა მოიპოვა ვერცხლი მედალი 70 კგ წონით კატეგორიაში. დამარცხდა თურქ მოჭიდავე მუსტაფა ქაიასთან.

2013 წელს მონაწილეობა მიიღო ყაზანში, რუსეთში გამართულ ზაფხულის უნივერისადაზე სადაც მედლის მოპოვება ვერ მოახერხა. 2015 წელს წარადგინა აზერბაიჯანი მუნგიონში, სამხრეთ კორეაში გამართულ მსოფლიო სამხედრო თამაშებზე სადაც 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2015 წელს იასარ დოღუს ტურნირზე 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.  2018 წელს იასარ დოღუს ტურნირზე 70 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 

2019 წლის ევროპის ჩემპიონატის მერვედფინალში დაამარცხა რუსი მოჭიდავე მაგომედრასულ გაზიმაგომედოვი, ანგარიშით 4-3. მეოთხედფინალში მისი მეტოქე იყო სომეხი მოჭიდავე დავიდ საფარიანი, რომელიც ანგარიშით 12-2 დაამარცხა. ნახევარფინალში მისი მეტოქე იყო დიდი ბრიტანეთის წარმომადგენელი ნიკოლაე კოჟოკარუ, ანგარიშით 6-0. ფინალში დამარცხდა თურქ მოჭიდავე მუსტაფა ქაიასთან, ანგარიშით 2-6.

2020 წლის ევროპის ჩემპიონატის 1/32 ფინალში დაამარცხა სომეხი მოჭიდავე გევორგ მხეიანი, ანგარიშით 15-8. მერვედფინალში ანგარიშით 8-2 დაამარცხა ბელარუსი ვიქტორ სერდა. მეოთხედფინალში მისი მეტოქე იყო უკრაინელი ალექსი ბარუტა, რომელიც ანგარიშით 5-2 დაამარცხა. ნახევარფინალში მისი მეტოქე იყო მოლდოველი მოჭიდავე მიჰაი სავა რომელიც ანგარიშით 5-2 დაამარცხა. ფინალში მუსტაფაევი პოლონელ მოჭიდავე მაგომედმურად გაჯიევთან მინიმალური სხვაობით, 0-2 დამარცხდა. 

ეროვნული ჩემპიონი 2009 წელს, მეორეადილოსანი 2011, 2012, 2013 და 2014 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* iat.uni-leipzig.de

სქოლიო
------

1. ↑  Садулаев уступил в финале чемпионате Европы, Куулар и Газимагомедов взяли бронзу. www.sport-express.ru (2019-04-09). ციტირების თარიღი: 2019-04-11.
2. ↑  Shepherd, Neil (15 February 2020). „Triple gold for Russia on penultimate day of European Wrestling Championships". *InsideTheGames.biz*. ციტირების თარიღი: 22 March 2020.
3. ↑  2020 European Wrestling Championships Results. ციტირების თარიღი: 12 April 2020
4. ↑  Etchells, Daniel (9 April 2019). „Azerbaijan take lead in freestyle standings after first day of finals at European Wrestling Championships". *InsideTheGames.biz*. ციტირების თარიღი: 3 April 2020.
5. ↑  Results Book. ციტირების თარიღი: 9 August 2020
6. ↑   Results 2015
7. ↑   Results
8. ↑   Bracket
**Pitchfork Media**, ან უბრალოდ **Pitchfork** — ჩიკაგოში დაფუძნებული მუსიკალური ელექტრონული ჟურნალი, რომელიც ეძღვნება მუსიკალურ კრიტიკას, ახალ ამბებს, ალბომების განხილვებს და ინტერვიუებს შემსრულებლებთან. ძირითადი ყურადღება ენიჭერა ინდი-მუსიკას, განსაკუთრებით ინდი-როკს. მიუხედავად ამისა, მუსიკალური ჟანრების დიაპაზონი ძალიან მრავალფეროვანია: ელექტრონული მუსიკა, პოპი, ჰიპ-ჰოპი, ფოლკ-მუსიკა, ჯაზი, მძიმე მეტალი და ექსპერიმენტული მუსიკა.

საიტი ძირითადად კონცენტრირებულია ახალ მუსიკაზე, თუმცა Pichfork-ის ჟურნალისტები ასევე განიხილავენ ხელახლა გამოცემულ ალბომებს და კომპლექტებს. საიტი ასევე აქვეყებს "რჩეულების" სიებს, როგორებიც არიან 1970-იანების, 1980-იანების და 1990-იანების საუკეთესო ალბომები, 1960-იანების საუკეთესო სინგლები და, 1999 წლიდან მოყოლებული, ყოველი წლის საუკეთესო ალბომები და სინგლები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Pitchfork-ის განხილვები დაარქივებული 2014-07-14 საიტზე Wayback Machine.
* Pitchfork TV დაარქივებული 2008-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* Pitchfork Media დაარქივებული 2008-03-28 საიტზე Wayback Machine.
* Pitchfork-ის მუსიკალური ფესტივალი

სქოლიო
------

1. ↑  Pitchfork.com Site Info. Alexa Internet.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-26. ციტირების თარიღი: 2015-11-21.
2. ↑  Burns, Anna.. Pitchfork Media. ABC.net.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-30. ციტირების თარიღი: 2010-06-22.
**აფენ პინჩერი** (გერმ. Affenpinscher) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVII საუკუნეში. 

ამ უძველესი ჯიშის წარმოშობის შესახებ ცნობილი არ არის. ანატომიური ნიშნების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, ის მიიღეს წვრილი ადგილობრივი პინჩერების და მოპსების მსგავსი აზიური ძაღლების შეჯვარებით. შესაძლოა, აფენი ბელგიური გრიფონების წინაპარი და ჯუჯა შნაუცერის ნათესავია. ამ ძაღლის სერიოზულობა, მოხერხებულობა და არაჩვეულებრივი იუმორის გრძნობა ნებისმიერ დაღონებულ ადამიანს გააცინებს. კარიკატურული გარეგნობის მიუხედავად, აფენი პირველი შესაძლებლობისთანავე ახდენს ვირთხის ჭერის თვისებების დემონსტრირებას. არანაკლები დაჟინებით ნადირობს მწყერზე და კურდღელზე. 

ჯიუტი და თავნება აფენი ძნელი გასაწვრთნელია და ძალიან უყვარს კბენა. თუმცა ყველაფერი ეს ხელს არ უშლის ოჯახის უსაყვარლესი წევრი იყოს. გერმანიაში აფენ პინჩერი დღეს იშვიათი ჯიშია - ამ ძაღლების ყველაზე მეტი რაოდენობა ჩრდილოეთ ამერიკაში ცხოვრობს. მას ავს სწორი, საშუალო სიგრძის ფეხები. ხშირი ულვაშები და წვერი, დიდ, მუქ თვალებს ბანჯგვლიანი წარბები უფარავს. აფენი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ძნელად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აფენ პინჩერი***

* აფენ პინჩერი (ინგლისური)
რემბრანდტის ცნობილ სურათში „ექიმ ნიკოლას ტულპის ანატომიის გაკვეთილი" ასახულია გვამის გაკვეთა.
**აუტოპსია** — პროცედურა, რომელიც გვამზე ტარდება გარდაცვალების მიზეზის დასადგენად.[1] აუტოპსია აჩვენებს ყველანაირ დაავადებას და დაზიანებას გვამზე. ამ პროცედურას ასრულებს სპეციალური დოქტორი, რომელსაც ეწოდება „პათოლოგ-ანატომი". 

აუტოპსია ხორციელდება მხოლოდ იურიდიული და სამედიცინო დაკვირვების მიზნით. მაგალითად სასამართლო აუტოპსია ხორციელდება იმ შემთხვევაში თუ სიკვდილის მიზეზი არის მკვლელობა, ხოლო კლინიკური აუტოპსია ხორციელდება გარდაცვალების სამედიცინო მიზეზით და გამოიყენება შემთხვევითი ან გაურკვევლი სიკვდილის შემთხვევაში ან კვლევის მიზნით. აუტოპსია კლასიფიცირებული შეიძლება იყოს მაშინ, როდესაც გარე ტესტირება არ არის საკმარისი და იმ შემთხვევაში, თუ სხეულის დანაწევრება და შიდა გამოკვლევაა აუცილებელი. ზოგიერთ შემთხვევაში აუტოპსიის ჩასატარებლად შეიძლება საჭირო გახდეს, გარდაცვლილის უახლოესი ნათესავებისგან ნებართვის აღება. როდესაც აუტოპსია სრულდება სხეულის აღდგენა ხდება ჭრილობებზე ნაკერების დადების საშუალებით.

ლიტერატურა
----------

* S1-Leitlinie Die rechtsmedizinische Leichenöffnung der Deutschen Gesellschaft für Rechtsmedizin. In: AWMF online (Stand 2012)
* Walter Artelt: *Die ältesten Nachrichten über die Sektion menschlicher Leichen im mittelalterlichen Abendland.* Berlin 1940 (= *Abhandlungen zur Geschichte der Medizin und der Naturwissenschaften*, 34).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აუტოპსია***

 
ვიკიწყაროში**?** არის ტექსტი 1911 *Encyclopædia Britannica*-ს სტატიებიდან თემაზე:
***აუტოპსია***

* Autopsy — a detailed description by a pathologist complete with cartoon figures.
* The Virtual Autopsy — a site from the University of Leicester where one examines the patient, looks at the (medical) history and gets a try at the diagnosis.
* How Stuff Works — Autopsies
* *Autopsy of a Murder* — An interactive exploration of a murder scene and the science involved in a criminalistic investigation: autopsy and laboratory expertise. Produced by the Montreal Science Centre for its namesake exhibition.

სქოლიო
------

1. ↑  ავტოფსია. სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 24 აგვისტო, 2018.