recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნიუ-იორკის ხუთეული** (ინგლ. New York Five) — ხუთი ნიუ-იორკელი არქიტექტორი (პიტერ აიზენმანი, მაიკლ გრავზი, ჩარლზ გუათმი, ჯონ ჰეიდუკი და რიჩარდ მეიერი), რომელთა ნამუშევრები გამოჩნდა არტურ დრექსლერის მოწყობილ თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის გამოფენაზე 1967 წელს, და შემდგომში 1972 წელს გამოსულ წიგნში „Five Architects".

ხუთივე არქიტექტორი იზიარებდა არქიტექტურული მოდერნიზმის წმინდა ფორმის პრინციპებს, სესხულობდა რა ლე კორბუზიეს 1920-30-იანი წლების ფილოსოფიას, თუმცა უფრო ახლო შესწავლით თითოეული მათგანის ნამუშევარი გაცილებით ინდივიდუალისტურია. მათი მსგავსება უფრო აკადემიურ მიკერძოებაში უნდა იყოს, სავარაუდოდ ფილიპ ჯონსონის მენტორის როლის გამო.

ამ გამოფენამ მწვავე კრიტიკა გამოიწვია არქიტექტურული ფორუმის 1973 წლის გამოცემაში ესეების წყებაში, სახელწოდებით „Five on Five" (ხუთი ხუთის შესახებ), დაწერილი არქიტექტორები რომალდო გიურგოლა, ალან გრინბერგი, ჩარლზ მური, ჯაკლინ რობერტსონისა და რობერტ შტერნის მიერ. ეს ხუთეული, ცნობილი როგორც „რუხები", თავს ესხმოდა „თეთრებს" იმ მიზეზით, რომ მათი მისწრაფება წმინდა მოდერნისტული ესთეტიკისადმი შედეგად იძლეოდა გამოუსადეგარ შენობებს, რომლებიც გარემოს მიმართ უკონტექსტო იყო, მომხმარებელთა მიზნებს არ ესადაგებოდა და ყოველდღიურ ცხოვრებას მოწყვეტილი იყო. ეს „რუხები" გაერთიანებული იყვნენ ფილადელფიელი არქიტექტორი რობერტ ვენტურის გარშემო და მათი საერთო ინტერესით ტრადიციულ არქიტექტურასა და ადრეული პოსტმოდერნიზმის მიმართ.

ამ ხუთეულიდან ჯონ ჰეიდუკი ძირითადად აკადემიური საქმიანობით იყო დაკავებული და 2000 წელს გარდაიცვალა. დანარჩენი ოთხი ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავებულ ნამუშევრებს ქმნის და ერთმანეთთან კავშირს უარყოფს. გრეივზი პოსტმოდერნიზმს შეეჭიდა. აიზენმანი ძირითადად ნაბეჭდ მედიაში არქიტექტურის მსგავსი დიზაინით იყო დაკავებული, თუმცა მოგვიანებით დეკონსტრუქტივისტი გახდა. მეიერის შენობები ერთგული დარჩა წმინდა მოდერნისტული ესთეტიკისა და კორბუზიეს ფორმების. გვათმიც, ასევე მოდერნისტული სტილის ერთგული დარჩა, თუმცა მისი სიწმინდე ვრცელი კორპორაციული და საზოგადო პროექტების კომერციულობის გამო შეილახა.


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი** — საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, გამოსცა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 1987 წელს, მომზადდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მონაწილეობით.

სარედაქციო საბჭო: ი. აბაშიძე (თავმჯდომარე), ა. კობახიძე, ქ. ლორთქიფანიძე. ა. საყვარელიძე, ც. ცერცვაძე, მ. ჭაბაშვილი.

ლექსიკონში შესულია საქართველოს ყველა დასახლებული პუნქტის, მნიშვნელოვანი ქედების, მთების, მწვერვალების, უღელტეხილების, მდინარეების, ტბების და სხვ. გეოგრაფიული ობიექტების სახელწოდებანი: 4450 სოფელი, 40 ქალაქი, 40 დაბა, 1455 მდინარე, 555 მთა, 180 ქედი, 132 მწვერვალი, 138 უღელტეხილი და ა. შ. ლექსიკონში წარმოდგენილია ტოპონიმთა სწორი დაწერილობა, ბრუნებისას ამა თუ იმ ტიპის სახელის ფუძის ცვლილებები (უცვლელია, კუმშვადია, კვეცადია) და გეოგრაფიული ერთეულის ადგილმდებარეობა.

გამოცემის რედაქტორები არიან: ი. აფხაზავა, ი. გიგინეიშვილი, ა. კობახიძე, დ. უკლება, მ. ჭაბაშვილი.

მასალა მოამზადა სალიტერატურო კონტროლის რედაქტორმა ნ. ხომერიკმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* {{სგსოლ}} — თარგის გვერდი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი
**„საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები"** — საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს ყოველთვიური ოფიციალური გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1938 წლიდან ქართულ და რუსულ ენებზე. „უწყებებში" ქვეყნდებოდა საქართველოს სსრ კანონები, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დადგენილებები, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუნის ნორმატიული ხასიათის ბრძანებულებები და დადგენილებები , ბრძანებულებანი საქართველოს სსრ საპატიო წოდებათა დაწესებისა და მინიჭების შესახებ, საქართველოს სსრ პრეზიდიუმის სიგელით დაჯილდოების შესახებ, საინფორმაციო მასალა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების არჩევისა და გაწვევის, რესპუბლიკის ადმინისტრაციული-ტერიტორიულ დაყოფაში ცვლილებათა შეტანისა და სხვა ცვლილებათა შესახებ.

გამოცემა გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებებით: *საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები* (1938-1989), *საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უწყებები* (1990-1991), *საქართველოს პარლამენტის უწყებები* (1992-1995).

უწყებების ნუმერაციის გადანომრვაში არსობობს რიგი შეცდომები. ასე მაგალითად: პირველი ნაწილი მოიცავს 1-დან 497-ის ჩათვლით; მეორე ნაწილი რატომღაც უკან ბრუნდება და 498-ის მაგივრად 458-დან იწყება და 497-ით სრულდება; მესამე ნაწილი 498-ის მაგივრად ისევ უკან ბრუნდება და 478-ით იწყება და 508-მდე გრძელდება; მეოთხე ნაწილი 509-ის მაგივრად 570-ით იწყება და 650-თ სრულდება. აღნიშნულის შედეგად გამოტოვილია და შესაბამისად დუბლირებულია ათეულობით ნომერი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* {{საქართველოს უწყებები}} — თარგის გვერდი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 187. — თარგის გვერდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები
**ნიკოლსბურგის ზავი** (გერმ. Frieden von Nikolsburg) — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოცდაათწლიანი ომის მსვლელობის პერიოდში. ხელი მოაწერეს 1621 წლის 31 დეკემბერს მორავიის ქალაქ ნიკოლსბურგში (ამჟამად მიკულოვი, ჩეხეთი). ხელშეკრულების დადებას წინ უძღოდა აქტიური საბრძოლო მოქმედებები ჩეხეთში და მორავიაში და ასევე თეთრი მთის ბრძოლა. 

ხელშეკრულებამ დაასრულა ბრძოლა ტრანსილვანიის თავად გაბორ ბეტლენსა და საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ II-ს შორის. უნგრეთის მეფემ უარი თქვა ტახტზე, მიიღო სლოვაკია, კარპატისპირა ტერიტორიები და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთის ნაწილი. 

მომავალში ზავის პირობები დაადასტურა 1624 წლის ვენის ხელშეკრულებამ და 1626 წლის პრესბურგის მესამე ხელშეკრულებამ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bethlen Gábor és a nikolsburgi béke დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  (უნგრული)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოცდაათწლიანი ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* ნიკოლსბურგი (1621)
* კომპიენი (1624)
* ჰააგა (1625)
* პრესბურგი (1626)
* ფრანცბურგი (1627)
* ლიუბეკი (1629)
* შტეტინი (1630)
* ბერვალდე (1631)
* ფონტენბლო (1631)
* პრაღა (1635)
* ვისმარი (1636)
* ჰამბურგი (1638)
* ულმი (1647)
* ვესტფალია (1648)
 |

 |
სანტო-სტეფანო (ცენტრში)
სანტო-სტყეფანოის ხედი კუნძულ პალაოდან
**სანტო-სტეფანო** — იტალიის კუთვნილი კუნძული მადალენას არქიპელაგში, კუნძულ სარდინიის ჩრდილოეთით. წარმოადგენს მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკის შემადგენელ ნაწილს. კუნძული დაუსახლებელია და ის ძირითადად იმითაა ცნობილი, რომ აქ განლაგებულია ნატოს საზღვაო ბაზა და იტალიის საზღვაო შენაერთი. ერთადერთი სახცოვრებელი ტურისტული კომპლექსი და კლუბია, რომლებიც ძირითადად ზაფხულის თვეებში მუშაობს. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ბორნით ლა-მადალენადან ან სარდინიიდან. 

კუნძულის ფართობი 3 კმ²-ია, უმაღლესი წერტილი კი ზღვის დონიდან 101 მეტრზე მდებარეობს. 

1987 წელს, აშშ-ის საზღვაო ფლოტს სასამართლომ კუნძულის დატოვება და მისი ეროვნული პარკისთვის დაუბრუნდა დაავალა. მაგრამ, 2004 წელს, მიუხედავად გადაუწყვეტელი სასამართლო განაჩენისა, იტალიის პრემიერ-მინისტრმა სილვიო ბერლუსკონიმ აშშ-ის ფლოტს უფლება მისცა გამოეყენებინა ბუნებრივი პარკის ტერიტორია და აეშენებინა უფრო ფართო საოფისე შენობა. აშშ-ის სამხედროები კუნძულის დატოვებას 2008 წლის გაზაფხულზე გეგმავდნენ. 

სანტო-სტეფანოს სამხედრო ბაზა იქნა შერჩეული 2009 წლის ზაფხულში დიდი რვიანის სამიტისთვის, რაც სარდინიაზე ანტიგლობალისტებმა გააპროტესტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* your-dream-island დაარქივებული 2011-10-08 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* F. Scaroni, *Cronaca e storia di un rimosso cantiere di regime: il mausoleo di Costanzo Ciano a Livorno*, collana "Quaderni dell’Istituto di Storia dell’Architettura", თარგი:N°42/03, Bonsignori editore, Roma 2005.

სქოლიო
------

1. ↑  Military base on Santo Stefano on Google Maps" English. Google (2009-02-26). ციტირების თარიღი: 2009-02-26.
**ნიკოლსკაიის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია მილეროვის რაიონის სოფელ ნიკოლსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1853 წელს, ხოლო მისი აშენება დაასრულეს 1855 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მილეროვის რაიონი, სოფელი ნიკოლსკაია.

ისტორია
-------

ეკლესია, რომელიც ამჟამად დგას სლობოდა ნიკოლსკაიაში, აკურთხეს ღვთისმშობლის კვართის სახელზე 1855 წელს, ხოლო დასახლბა სვინოიმ, როგორც ეწოდებოდა თავდაპირველად სლობოდას, მიიღო ახალი ეკლესიის სახელი - ნიკოლო-პოკროვსკაია (რუს. Покров — კვართი). 

დონის კაზაკთა ატამანის სტეფან ეფრემოვის ქალიშვილმა, გენერალ-მაიორის სტეფანე კუტეინიკოვის ცოლმა, მემამულე მელანია კუტეინიკოვმა 1848 წლის იანვარში დონის მთავარეპისკოპოს იოანეს მიმართა თხოვნით ეკლესიის მშენებლბის შესახებ, რადგან უახლოესი ეკლესია მდებარეობდა 15 კილომეტრში სლობოდა კრივოროჟიეში. თავდაპირველად ნიკოლსკაიაში ააგეს სამლოცველო სახლი. ეკლესიის პირველი ქვა საძირკველში ჩადეს ხუთი წლის შემდეგ, ხოლო 1855 წლის 31 დეკემბერს (ახალი სტილით 1856]] წლის იანვარში) აკურთხეს მშენებლობის ადგილი. შემდეგ მის გარშემო შემოავლეს ქვის ღობე და დაიწყეს საეკლესიო-სამრევლო სკოლის მშენებლობა. სამრეკლოს აშენება მხოლოდ 1887 წლისთვის მოხერხდა. ეკლესიის მშენებლობაში თავისი წვლილი შეიტანა მელანიას უფროსმა დამ მარია ვოლხოვსკაიამ, მდინარე კალიტვის მეორე ნაპირზე მიწების მფლობელმა. 

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1944 წელს იგი ხელახლა გახსნეს და მასში ღვთისმსახურება იმართებოდა 1962 წლამდე, როდესაც დაიწყო ხრუშჩოვის ახალი შეტევა საეკლესიო ცხოვრებაზე. ეკლესია დახურეს, მისი ნაგებობა გადაეცა საბჭოთა კოლმეურნეობას, მასში ინახავდნენ ხორბალს და თივას. 1981 წლიდან ეკლესია მიტოვებული იყო. 

ნიკოლსკაიის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესიაში საეკლესიო ცხოვრების აღორძინება დაიწყო სსრკ-ის დაშლის შემდეგ. 1995 წელს მრევლმა შექმნა სამლოცველო სახლი, რომლისთვისაც მათ გადაეცათ ხელისუფლებისაგან ყოფილი საბავშვო სახლი. 1996 წელს საბოლოოდ გამართეს სამლოცველო სახლი და შემდეგ უკვე დაიწყო ძველი ეკლესიის აღდგენა. ყველა სამშენებლო სამუშაო დასრულდა 2005 წელს.

ეკლესიის წინამძღვარია იოერომონახი დიმიტრი კოროლევი.

ლიტერატურა
----------

* *Кириллов А.* Донская епархия в её настоящем положении, Новочеркасск, 1896.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм в слободе Никольской
* В храме Покрова Пресвятой Богородицы слободы Никольской Миллеровского района отметили престольный праздник დაარქივებული 2017-03-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Давшие имена слободам.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-27. ციტირების თარიღი: 2017-04-14.
2. ↑  Храмы, монастыри Ростовской области
3. ↑  В храме Покрова Пресвятой Богородицы слободы Никольской отметили престольный праздник
**ნიკოლსკოე** (რუს. Никольское) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. ნოკოლსკოეს საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით მოსახლეობა 19 280 ადამიანს შეადგენდა, ამ მონაცემებით ქალაქი მეორე ადგილზე იყო ტოსნოს რაიონში. მდებარეობს რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ტოსნას ნაპირას. სანქტ-პეტერბურგის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 5 კმ-ში, ტოსნოს ჩრდილოეთით 19 კმ-ში. ქალაქი წარმოადგენს რუსეთის ერთ-ერთ სამრეწველო ცენტრს.

ქალაქის სახელწოდება წარმოდგება წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელიდან.

პირველად ნოკოლსკოეს ადგილას სოფელი დაარსდა 1710 წელს, როდესაც პეტრე დიდის ბრძანებით სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად მდებარე დასახლებებში 4720 კალატოზი გადმოასახლეს რუსეთის ცენტრალური რაიონებიდან, ძირითადად მოსკოვის გუბერნიიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლსკოეს საქალაქო დასახლების ოფიციალური საიტი
* ნიკოლსკოე ენციკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი"

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი, საგანგებოდ გამოყოფილ გზაზე ბოგოტაში, კოლუმბია
**ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი** — სამი სექციისგან შემდგარი, გაზრდილი ტევადობის ავტობუსი ან ტროლეიბუსი. ამ სახის ტრანსპორტი გამოიყენება საგანგებოდ ავტობუსების ჩქაროსნულ სისტემებში, განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ხალხის გადასაყვანად, სამანქანო მოძრაობისგან ცალკე გამოყოფილი ზოლის მეშვეობით.

ორმაგად შესახსრებული ტროლეიბუსი შვეიცარიაში
ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი არის 24 მეტრზე გრძელი, მგზავრების ჩასხდომისთვის აქვს 4 ან 5 წყვილი კარი და შეუძლია გადაიყვანოს 230–270 კაცამდე. დიდი გაბარიტიდან გამომდინარე, მისი მანევრირება რთულია, ამიტომ მოძრაობისთვის იგი საჭიროებს ფართო, მკვეთრი მოსახვევებისგან თავისუფალ, ცალკე გამოყოფილ გზას, შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობით. სწორედ ამიტომ, მას როგორც წესი, ავტობუსების ჩქაროსნულ სისტემებში იყენებენ მრავალზოლიან, მაღალი მგზავრბრუნვის მაგისტრალურ გზებზე, დიდი რაოდენობის ხალხის, უფრო ეფექტიანად ტრანსპორტირებისთვის.

ამგვარი ავტობუსით სარგებლობის უპირატესობა, ჩვეულებრივი ზომის ავტობუსთან შედარებით ისაა, რომ ერთბაშად მეტი ადამიანის ჩასხდომაა შესაძლებელი, რაც საგრძნობლად ამცირებს ტრანსპორტის შეყოვნების დროს გაჩერებებზე. აგრეთვე, რაც უფრო ტევადია სატრანსპორტო საშუალება, მით უფრო ნაკლები რაოდენობის გამოყვანაა საჭირო, არსებული მგზავრბრუნვის დასაკმაყოფილებლად. ეს კი თავისმხრივ ამცირებს დანახარჯებს დამატებითი ერთეულებისთვის მძღოლების დაქირავებაზე, ტექნიკურ მომსახურებაზე და ა. შ. მისი ნაკლოვანებაა, გაზრდილი დრო აჩქარებისას და დამუხრუჭებისას, დიდი ფართობის აუცილებლობა სამოძრაოდ და მიხვეულ-მოხვეულ გზებზე, გართულებული მანევრირება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Suzuki, Hiroaki; Dastur, Arish; Moffatt, Sebastian; Yabuki, Nanae (2010-05-01). *Eco2 cities — ecological cities as economic cities* (ინგლისური),   გვ. 174. ISBN 978-0-8213-8046-8. ციტირების თარიღი: 2019-08-21.
2. ↑  Hidalgo, Darío (2012-11-24). *BRT and BHLS around the world: Explosive growth, large positive impacts and many issues outstanding* (ინგლისური),   გვ. 7. ციტირების თარიღი: 2019-08-21.
3. ↑  Giuliano, Genevieve (2003-04-24). *TCRP Report 90 – Bus Rapid Transit, Volume 1: Case Studies in Bus Rapid Transit* (ინგლისური),   გვ. 21. ციტირების თარიღი: 2019-08-21.
4. ↑  „Journal of Public Transportation". Center for Urban Transportation Research. 2011. ISSN 1077-291X. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-21. ციტირების თარიღი: 2019-08-19. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
| ჯგუფი (ერა) | სისტემა (პერიოდი) | სექცია (საუკუნე) | ≈ ასაკი (მლნ. წ. წ.) |
| --- | --- | --- | --- |
| წინა | წინა | წინა | უფრო ახალგაზრდა |
| პალეოზოურიჯგუფი (ერა) | პერმული | Lopingium | 251–260,4 |
| გვადელუპური | 260,4–270,6 |
| Cisuralium | 270,6–299 |
| კარბონული | პენსილვანიური | 299–318,1 |
| მისისიპური | 318,1–359,2 |
| დევონური | ზედადევონური | 359,2–385,3 |
| შუადევონური | 385,3–397,5 |
| ქვედადევონური | 397,5–416 |
| სილურული | პრჟიდოლური | 416–418,7 |
| ლუდლოური | 418,7–422,9 |
| უენლოკური | 422,9–428,2 |
| ლანდოვერიული | 428,2–443,7 |
| ორდოვიციული | ორდოვიციული | 443,7–460,9 |
| შუა ორდოვიციული | 460,9–471,8 |
| ქვედა ორდოვიციული | 471,8–488,3 |
| კამბრიული | Furongium | 488,3–499 |
| 3. Serie | 499–510 |
| 2. Serie | 510– 521 |
| Terreneuvium | 521–542 |
| მომდევნო | მომდევნო | უფრო ძველი |

**პალეოზოური ჯგუფი (ერა)** (ბერძ. παλαιο (palaio), და ბერძ. ζωη (zoe) — სიცოცხლე) — დედამიწის ქერქის ფენათა სტრატიგრაფიული სკალის ერთ-ერთი ჯგუფი (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის შესაბამისი ერა). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით პალეოზოური ერა დაიწყო 570 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 340-350 მლნ. წელიწადს. პალეოზოური ჯგუფი (ერა) გამოყო ა. სეჯუიკმა 1837 წელს. პალეოზოური ჯგუფი (ერა)ში ექვსი სისტემა (პერიოდი) გამოიყოფა: კამბრიული სისტემა (პერიოდი), ორდოვიციული სისტემა (პერიოდი), სილურული სისტემა (პერიოდი), დევონური სისტემა (პერიოდი), კარბონული სისტემა (პერიოდი) და პერმული სისტემა (პერიოდი). 

პალეოზოური ერის დასაწყისისსათვის უკვე არსებობდა კამბრიულისწინა მძლავრ დანაოჭებათა შედეგად ჩამოყალიბებული ბაქნური და გეოსინკლინური არეები. ჩრდილოეთი ნახევარსფეროში უმთავრესი ბაქნები იყო: აღმოსავლეთი ევროპა, ციმბირი, ჩინეთ-კორეა, სამხრეთი ჩინეთი და ჩრდილოეთი ამერიკისა. სამხრეთ ნახევარსფეროში პალეოზოური ერის დასაწყისიდანვე უნდა არსებულიყო უზარმაზარი კონტინენტი გონდვანა. ბაქნები დროდადრო იფარებოდა ეპიკონტინენტური ზღვებით, სადაც წარმოიქმნებოდა თხელი ნალექები. გეოსინკლინებში კი ილექებოდა დიდი სისქის ვულკანოგენური, კაჟიანი, აგრეთვე ტერიგენული ნალექები. პალეოზოური ერაში გამოვლინდა დანაოჭების ორი მძლავრი ეპოქა: კალედონიური დანაოჭება და ჰერცინული დანაოჭება.

პალეოზოური ერის დასაწყისიდანვე აღინიშნება დიდი ცვლილებები ორგანულ სამყაროში — გაჩნდა და სწრაფად განსახლდა მრავალრიცხოვანი მაგარჩონჩხიანი ფორმები (ჰიოლითები, გასტროპოდები, ბრაქიოპოდები, არქეოციათები). პალეოზოური ერა ტრილობიტების, ოთხქიმიანი მარჯნების, გრაპტოლითებისა და სხვა გაფურჩქვნის ხანაა. პალეოზოურ ერაში ჩნდება ხერხემლიანები — თევზები, მოგვიანებით კი — უძველესი ამფიბიები. მრავალფეროვანია აგრეთვე პალეოზოური ერის ფლორაც (განსაკუთრებით კარბონულ პერიოდში). 

პალეოზოური ჯგუფის ნალექები გავრცელებულია საქართველოში — კავკასიონზე და ძველ კრისტალურ მასივებზე.

პალეოზოურ ჯგუფის ქანები მდიდარია წიაღისეულით: განსაკუთრებით ქვანახშირით (დონეცის, პეჩორის, ყარაღანდის, დასავლეთ ევროპას, აპალაჩებისა და სხვა აუზები), მარილებით, ბოქსიტებით, ფოსფორიტებით, ნავთობითა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პალეოზოური ჯგუფი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 647.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119459111 (data)
* GND: 4130860-8
* LCCN: sh2006003749
* NDL: 00566690
* NKC: ph117278

 |
**პალეოგეა** (პალეოტროპიკული სამეფო) — ზოოგეოგრაფიული დარაიონების შედეგად გამოყოფილი ოთხი ფაუნის სამეფოდან (დომინიონიდან) ერთ-ერთი; მოიცავს აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებს და ნაწილობრივ სუბტროპიკებს; მისი ჩრდილოეთი სახმელეთო საზღვარი პალეარქტიკასთან გადის საჰარაზე, არაბეთის უდაბნოებზე, ირანზე, ჰიმალაის სამხრეთ მაკროკალთებზე და სამხრეთ ჩინეთზე; სამხრეთით კუნძულოვანი საზღვარი აქვს ნოტოგეასთან. ზოგიერთი ზოოლოგის მიერ ჰოლარქტიკასთან ერთად განიხილება არქტოგეას სამეფოს საზღვრებში, რამდენადაც ამ რეგიონების მესამეული ფაუნა ახლოს იდგა ერთმანეთთან. ჰოლარქტიკის ოლქში გავრცელებული ფაუნისაგან პალეოტროპიკული ფაუნის ერთ-ერთი მთავარი განმასხვავებელია მის ისტორიაში მეოთხეული კლიმატის ცვლილების მცირე როლი, რის წყალობითაც პალეოგეისა და ნეოგეის ფაუნას თავიანთ საწყისში ერთნაირი ასაკი აქვთ.

პალეოგეის ტერიტორიაზე ჩვეულებრივ გამოიყოფა ორი კონტინენტური (ეთიოპიისა და ინდომალაის) და ერთი კუნძულოვანი (მადაგასკარის) ფაუნის ოლქი (ზოგჯერ ცალკე ოლქად განიხილავენ წყანი ოკეანის ტროპიკულ კუნძულთა ფაუნას), რომელთაგან თითოეული გამოირჩევა თავისი სპეციფიკითა და ენდემურ ჯგუფთა სიმრავლით. არსებობს მაღალი რანგის საერთო პალეოტროპიკული ტაქსონებიც, მაგალითად ხვლიკების რიგი (*Pholidota*), ირმულასებრთა, მარტორქისებრთა, სპილოების, ლემურებისა და ლორების (ქვერიგი *Strepsirrhini*) ოჯახები, ანთრისებრთა (*Cercopithecoidea*) და ადამიანის მსგავსი მაიმუნების (*Hominoidea*) ზეოჯახები, რქაცხვირასებრთა, ქამელეონთა ოჯახები და სხვ. მრავალი სხვადასხვა რანგის ტაქსონია უხერხემლოთა შორისაც. ამის გარდა, პალეოგეის ფაუნაში ცნობილია სამხრეთ ამერიკასთან (ნეოტროპიკი) და ავსტრალიასთან (ნოტოგეა) საერთო როგორც პანტროპიკული ჯგუფები, ისე ტაქსონები. მაგალითისათვის შეგვიძლია მოვიყვანოთ უენო ბაყაყების ოჯახი *Pipidae*, რომლის ერთი გვარი სამხრეთ ამერიკაში გვხვდება, დანარჩენი 3 კი აფრიკის ენდემები არიან, ან მტკნარი წყლის გვერდკისერა კუების ოჯახი (*Podocnemididae*), რომლის სახეობების უმრავლესობა სამხრეთ ამერიკაშია გავრცელებული, ხოლო ერთი — მადაგასკარზე. მსგავსი დიზიუნქციები ჩვეულებრივ მიიჩნევა სამხრეთი მატერიკების ყოფილი ერთობის მოწმობით გონდვანის სხვადასხვა ნაწილებში, თუმცა შესაძლოა არეალის დიდ ნაწილზე ჯგუფთა ამოწყდომის შედეგიც იყოს.

ლიტერატურა
----------

* Биогеография с основами экологии. 5-е изд. М. 2003;
* *Машкин В. И.* Зоогеография. М. 2006;
* *Бабенко А. Б.* ПАЛЕОГЕЯ // Большая российская энциклопедия. т. 25. — М. 2014. — стр. 118–119.
**ოფუ** (ინგლ. Ofu) და **ოლოსეგა** (ინგლ. Olosega) — ორი კუნძული, უპირატესად განიხილება როგორც ერთი და მდებარეობს სამოას არქიპელაგის მანუას კუნძულებში. ამერიკის სამოას შემადგენელი ნაწილია.

გეოგრაფია
---------

ოფუს და ოლოსეგას კუნძულები ჩამოყალიბდა ორი ერთმანეთთან შეერთებული ბაზალტური მრავალჯერ ამოფრქვეული თხევადი ლავების ვულკანებისგან. კუნძულები ერთმანეთისგან გამოყოფილია ვიწრო *ასაგას სრუტით*, მაგრამ შეერთებულია ხიდით და გარშემორტყმულია ერთი მარჯნის რიფით. ოფუ მდებარეობს მის დასავლეთ ნაწილში, ოლოსეგა — აღმოსავლეთ ნაწილში. კუნძულ ოფუს ფართობი შეადგენს 7,215 კმ²-ს, ოლოსეგასი — 5,163 კმ²-ს. ოფუს უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა *ტუმუტუმუ* (491 მეტრი), ოლოსეგასი — მთა *პიუმაფუა* (639 მეტრი).

ოფუს სამხრეთი სანაპიროს მნიშვნელოვანი ნაწილი *ამერიკის სამოას ეროვნული პარკის* ნაწილია.

ისტორია
-------

1721 წელს კუნძულები აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა იაკობ როგევენმა.

მოსახლეობა
----------

2010 წელს კუნძულ ოფუს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 176 ადამიანი, ოლოსეგასი — 177 ადამიანი. ოფუს კუნძული ქმნის მანუას ოლქის ოფუს რაიონს, ხოლო ოლოსეგას კუნძული — მანუას ოლქის ოლოსეგას და სილის რაიონებს.

ოფუს კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტი მდებარეობს დასავლეთ სანაპიროზე. ოფუზე მოქმედებს მცირე აეროდრომი, არსებობს უბე. ოლოსეგას მთავარი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები *ოლოსეგა და სილი*.

სქოლიო
------

1. ↑  ამერიკის სამოას ოლქები (ინგლისური)
**სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი** — ვულკანური მთიანეთი ამიერკავკასიაში. მოიცავს სომხეთს, საქართველოს სამხრეთ ნაწილს და აზერბაიჯანის დასავლეთ ნაწილს. წარმოადგენს მაღალი ვულკანური პლატოების,მთის მასივების, ქედებისა და ქვაბულების ერთობლიობას, ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან შემოფარგლულია მცირე კავკასიონით, სამხრეთიდან — არაქსის შუა დინების ტექტონიკური ქვაბულით, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით სომხეთის მთიანეთში გადადის. მაქსიმალური სიმაღლე 4090 მ (მწვერვალი არაგაწი). 

სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის საფუძველი აგებულია პალეოზოური, მეზოზოური და პალეოგენური ასაკის ქანებითა და ინტრუზივებით, რომლებიც დაფარულია ნეოგენ-მეოთხეული ბაზალტებით, ანდეზიტებით, დაციტებითა და ტუფეები. მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. არის სპილენძის, თუთიის, ტყვიის საბადოები, საშენი ტუფი, მარმარილო და სხვა. ახასიათებს მაღალი სეიემურობა. ჰავა სუბტროპიკული კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -6, -12 °C, ივლისის 15-იდან 25°C-მდე. ნალექები 200-იდან 800 მმ-მდე წელიწადში. პლატოებსა და მთის კალთებზე მთის სტეპი და მდელოსტეპია, უფრო მაღალა — სუბალპური ნაირბალახიანი მდელოები და ალპური ხალები. ტყე (ფიჭვნარი, მუხნარი) იშვიათია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

საქართველოს სამხრეთ მთიანეთი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 73.
ოვანეს ქიურქჩიანი
**ოვანეს ქიურქჩიანი**  (სომხ. Հովհաննես Քյուրքչյան; დ. 1851, ერევანი — გ. 1903, სურაბაია, იავა) — სომეხი ფოტოგრაფი, მოღვაწეობდა XIX საუკუნეში.

ბიოგრაფია
---------

ერევანში მოღვაწეობდა როგორც ფოტოგრაფი. 1879-1880 წლებში გადაღებული აქვს ანისის ნაქალაქარი. გამოშვებული აქვს 40 სტერეოფოტოსგან შემდგარი კრებული, რომელსაც თან ახდა ბუკლეტი ფოტოების აღწერით. 

ფოტოები დაიბეჭდა ვენაში. ყველა სტერეოფოტოს აქვს წარწერა „Ruines d'Armenie Ani" და ახლავს ავტორის ფაქსიმილური ხელმოწერა, სომხურ და ფრანგულ ენებზე. სტერეოფოტოებს არ ახლავთ ინდივიდუალური აღწერილობები, მაგრამ მათი სახელწოდება იდენტიფიცირება თანდართული ბუკლეტიდან. ბუკლეტის თანახმად ნომერი 11 და 12 სტერეოფოტოების მაგივრად დამატებულია შესაბამისად 41 და 42 ნომრები. არსებული ბუკლეტის მიუხედავად არსებობს გამონაკლისებიც. მაგალითად ფოტო ნომერი 9 არის ორი რაკურსით გადაღებული. 

აღსანიშნავია ის რომ ოვანეს ქიურქჩიანის ფოტოშემოქმედება ასახულია დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოკოლექციაში. მაგალითად, ფოტო ნომერი 34 დიმიტრი ერმაკოვის სტერეოფოტოების კოლექციაშია მოხვედრილი[1].

ქიურკჩიანს ანისის ფოტოებში ყურადღება გამახვილებული ჰქონდა სომხეთის კულტურულ მემკვიდრეობაზე (სტერეოფოტოები შედგენილია მხოლოდ ფრანგულ და სომხურ ენებზე), რის გამოც რუსეთის იმპერიამ მასში მემბოხე დაინახა. მალე ოვანეს ქიურქჩიანი იძულებული გახდა დაეტოვა ერევანი და წასულიყო საზღვარგარეთ.

1885 წელს წავიდა საცხოვრებლად სინგაპურში, სადაც მცირე ხანი დაჰყო, მუშაობდა როგორც ფოტოგრაფი. მალე სინგაპურიდან გაემგზავრა კუნძულ იავას საპორტო ქალაქ სურაბაიაში, სადაც მან თავისი პროფესია გააგრძელა. იქვე დააარსა თვისი საკუთარი ფოტოსახელოსნოც. ის სხვა ფოტოგრაფებთან ერთად იღებდა რეგიონის აბორიგენი მოსახლეობის ეთნოგრაფიულ ფოტოებს, რომლებიც დღესდღეობით ინდონეზიის დიდ საგანძურს წარმოადგენს. ქიურქჩიანი ს სახელოსნოში ასევე იღებდნენ სტუდიურ ფოტოებსაც. ცნობილია ასევე მისი ღია ბართებიც. 

გარდაიცვალა ქალაქ სურაბაიში 1903 (ზოგიერთი ცნობით 1901 ან 1904) წელს. მისი სიკვდილის შემდეგ მისი კომპანია გადაეცა ფარმაცევტულ საიმპორტო კომპანია „Helmig"-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kurkdjian's Stereoscopic Photographs of Ani

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოვანეს ქიურქჩიანი***

სქოლიო
------

1. ↑  "Vues du Caucase" Series
**ოვიემუნო "ოვიე" ეჯარია** (დაიბადა 1997 წლის 18 ნოემბერს), ნიგერიული ფესვების მქონე ინგლისელი ფეხბურთელი, ამჟამად ასპარეზობს ინგლისის პრემიერ ლიგის გუნდ ლივერპულში, ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე.

კარიერა
-------

ეჯარიას კარიერა 2005 წელს დაიწყო, როდესაც ის მშობლიური ქალაქის - ლონდონის საფეხბურთო გუნდ არსენალის აკადემიაში ჩაირიცხა. მეთოფეებთან ცხრა წლის გატარების შემდეგ, 2014 წლის ივლისში, ეჯარია უფასო ტრანსფერის სახით  შეუერთდა ლივერპულს. 2014-15 წლების სეზონის 18 წლამდელთა გუნდში თამაშის შემდეგ, 2015-16 წლის სეზონისთვის ეჯარია 21 წლამდელთა ასაკობრივ ნაკრებს შეუერთდა. 

2016 წლის 8 ივლისს, შედგა ეჯარიას დებიუტი ლივერპულის სასტარტო შემადგენლობაში, წინასასეზონო მზადებისთვის გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში, სადაც ლივერპულმა პრენტონ პარკზე ტრანმერ როვერსი 1-0 დაამარცხა, ეჯარიამ მატჩის პირველი ნახევარი სრულად ჩაატარა.  მისმა სტაბილურმა თამაშმა ბევრი მაყურებლის სიმპათია დაიმსახურა, ცენტრალურ ნახევარდაცვაში სტაბილური თამაშის, ფიზიკური ძალის და პასის ტექნიკის გამო, ეჯარია ახალგაზრდა პოლ პოგბასაც შეადარეს.

თამაშის სტილი
-------------

არსენალის და ლივერპულის აკადემიაში ჩატარებული თამაშების შეფასების შემდეგ, აშკარაა, რომ ეჯარია ცენტრალური ნახევარმცველია. ტრანმერ როვერსთან შეხვედრაში გამოჩნდა, რომ მას შეუძლია ე.წ. Box to Box ამპლუის შეთავსებაც, ფიზიკური ძალის და სისწრაფის გამო, ის ერთნაირად პროდუქტიულია როგორც შეტევების ჩაშლაში, ასევე საკუთარი გუნდის კონტრშეტევის წამოწყებაში. ჟურნალისტ კოდი უორელის თქმით, თუკი ეჯარია ამ ტემპში განაგრძობს პროგრესირებას, აუცილებლად მიაღწევს წარმატებას. ,,მას შეუძლია თავდამსხმელებისთვის მომენტების შექმნა, ბურთის ართმევა, დაზღვევაზე თამაში... ვიმედოვნებ, რომ ის მერსისაიდში დარჩება". თამაშებზე დაკვირვების შემდეგ, ეჯარია პოლ პოგბას და ახალგაზრდა იაია ტურეს შეადარეს.

თავად ეჯარიასთან ჩაწერილი ინტერვიუს თანახმად, ფეხბურთელი თავს კომფორტულად გრძნობს ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე და სურს საკუთარი ფავორიტი ფეხბურთელის - ანდრეს ინიესტას დონეს მიაღწიოს.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

მიუხედავად იმისა, რომ ეჯარია ლონდონშია დაბადებული, ის ნიგერიული წარმოშობისაა და 2013 წლის განცხადებას თუ დავუჯერებთ, მომავალში ის ნიგერიის ეროვნული საფეხბურთო გუნდის ღირსებას დაიცავს.

სქოლიო
------

1. ↑  Liverpool FC. ციტირების თარიღი: 13 July 2016.
2. ↑  Meet the Academy... Ovie Ejaria. ციტირების თარიღი: 13 July 2016.
3. ↑  Lusby, Jack.  (9 July 2016) Karius, Matip, Mane & youngsters - Assessing Liverpool's new boys vs. Tranmere Rovers - This Is Anfield. ციტირების თარიღი: 13 July 2016.
4. 1 2
5. ↑  Liverpool, Man Utd target Ovie Ejaria commits to Nigeria over England - Tribal Football. ციტირების თარიღი: 13 July 2016.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლივერპული  – მიმდინარე შემადგენლობა |
| --- |
|  |
| 

3 ფაბინიო ·
4 ვან დეიკი ·
7 მილნერი ·
8 კეიტა ·
9 ფირმინო ·
10 მანე ·
11 სალაჰი ·
12 გომესი ·
13 ალისონი ·
14 ჰენდერსონი ·
15 სტარიჯი ·
18 მორენო ·
20 ლალანა ·
21 ოქსლეიდ-ჩემბერლინი ·
22 მინოლე ·
23 შაჩირი ·
26 რობერტსონი ·
27 ორიჯი ·
32 მატიპი ·
58 ვუდბიორნი ·
66 ალექსანდრე-არნოლდი ·
მწვრთნელი: კლოპი
 |

 |
**ოფიცერთა სახლი** (რუს. Дом офицеров) — ძველი შენობა ტომსკში, აგებულია 1898-1900 წლებში არქიტექტორ კონსტანტინ ლიგინის მიერ, გამოიყენება საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის.

ისტორია
-------

ამ ადგილზე 1840-1850-იან წლებში მდებარეობდა ტომსკელი ოქროს მწარმოებელი მილიონერის ფილოსოფ გოროხოვის საკუთრება დიდი ბაღით. მოგვიანებით, ქონების მესაკუთრე გაკოტრდა და 1894 წელს მთავარ, ხის სახლი დაიწვა.

გამოთავისუფლებულ ადგილზე კომიტეტმა ა. ე. კუხტერინის, ნ. ი. ბელიაევის, ნ. პ. მეჟენინოვის, კ. კ. ლიგინისა და ი. ლ. ფუქსმანის შემადგენლობით გადაწყვიტა აეშენებინათ ქვის სახლი საზოგადოებრივი საჭიროებებისათვის.

კონსტანტინ ლიგინის მიერ აშენებულ სახლში განათავსეს ტომსკის საზოგადოებრივი კრება. ახალი შენობის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1900 წლის 12 იანვარს. აქ იკრიბებოდნენ ვაჭრები, ჩინოვნიკები, ინტელიგენცია. შენობას ჰქონდა ტომსკში ყველაზე დიდი ბიბლიოთეკა, საკონცერტო დარბაზი 1 000 კაცზე, სადაც იმართებოდა გასართობი თუ საქველმოქმედო ღონისძიებები. სახლის საკონცერტო დარბაზის სცენაზე რეგულარულად იმართებოდა კონცერტები, რომლებზეც გამოდიოდნენ ცნობილი რუსი მსახიობები ვერა კომისარჟევსკაია, რუსეთის თეატრების მსახიობები გრიგორ გე, მამონტ დალსკი, ვასილი დალმატოვი, მარია პეტიპა, კონსტანტინ ვარლამოვი, ასევე მომღერლები ლეონიდ სობინოვი, პავლე ორლენევი, ანასტასია ვიალცევა და სხვები.

ქალაქში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ საზოგადოებრივი კრება გადაკეთდა სამუშაო კლუბად. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს აქ განთავსებული იყო სამხედრო ჰოსპიტალი. 

საბჭოთა მმართველობის პირველ წლებში შენობა გაარემონტეს და 1922 წელს აქ გაიხსნა დიდი საქალაქო თეატრი. შემდეგ აქ მუშაობდა კონოთეატრი. 1931 წელს შენობაში გაიხსნა წითელი არმიის სახლი, რომელსაც 1945 წლის 1 სექტემბრიდან ეწოდება ოფიცერთა სახლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Здание Общественного собрания (Дом офицеров)

სქოლიო
------

1. ↑  Комитет по строительству здания Общественного собрания (1897 год)
2. ↑  Здание Общественного собрания (Дом офицеров) (Историческая справка). Памятники Томска.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-02. ციტირების თარიღი: 2011-08-13.
**პელეშის ციხესიმაგრე** (რუმ. Castelul Peleş) — ციხესიმაგრე რუმინეთში. მდებარეობს შუა საუკუნეების გზაზე, რომელიც აკავშირებდა ტრანსილვანიასა და ვლახეთს. მდებარეობს კარპატებში, ქალაქ სინაიის ახლოს. ციხესიმაგრე აგებულია ნეორენესანსის სტილში 1873-1914 წლებში. სახელწოდება მიიღო იქვე მთებიდან გამომდინარე მდინარის მიხედვით. ამჟამად ციხესიმაგრე ისტორიული ძეგლია.

ისტორია
-------

რუმინეთის მეფე კაროლ I ამ ადგილებს პირველად ეწვია 1866 წელს. აღნიშნულმა ადგილებმა მას მშობლიური გერმანია გაახსენა. 1872 წელს მეფემ იყიდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთი და ეწოდა სინაის სამეფო დომენი. აღნიშნული ადგილები მეფის სანადირო და საზაფხულო რეზიდენციად იქცა.

ციხესიმაგრის პირველი სამი პროექტი, ფაქტობრივად იყო ევროპული სასახლეების კოპირებული ვერსია. კაროლ I-მა ისინი დაიწუნა, რადგან ამ პროექტზე დაფუძნებით მისი აშენება გაჭიანურდებოდა და თანაც ორიგინალურიც არ იქნებოდა. არქიტექტორმა იოჰან შულცმა წარმოაგინა ყველაზე საინტერესო პროექტი, რომელიც მოეწონა მეფეს: პატარა სასახლე უნდა აგებულიყო ნეორენესანსის არქიტექტურულ სტილში. მშენებლობა შეფასდა 16 მლნ რუმინულ ოქროს ლეიდ.

ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1873 წლის 22 აგვისტოს. ამავდროულად შენდებოდა სხვა დამხმარე ნაგებობები. გარდა ამისა, ააშენეს ელექტროსადგური და პელეშის ციხესიმაგრე გახდა მსოფლიოში პირველი ელექტოფიცირებული ციხესიმაგრე. მშენებლობაზე ყოველდღიურად მუშაობდა 100-ზე მეტი კაცი. მშენებლობა დროებით რამდენიმეჯერ შეჩერდა 1877-1878 წლებში რუმინეთის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისა დროს. 1893 წელს ციხესიმაგრეში დაიბადა რუმინეთის მეფე კაროლ II.

1947 წელს კომუნისტური მმართველობის დამყარების შემდეგ მოხდა სასახლის ნაციონალიზაცია. ციხესიმაგრე დახურეს ტურისტებისათვის და მცირე ხნის შემდეგ მასში განათავსეს მუზეუმი. 1989 წლის რუმინეთის რევოულციის შემდეგ ციხესიმაგრე კვლავ გახსნეს ტურისტებისათვის. 2006 წელს რუმინეთის მთავრობამ გამოაცხადა, რომ ციხესიმაგრეს უბრუნებდა რუმინეტის ყოფილ მეფეს მიჰაი I-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პელეშის ციხესიმაგრის ოფიციალური ვებ-გვერდი
**ნუგზარ წურწუმია** (დ. 25 თებერვალი, 1997, ხობი) — ქართველი სპორტსმენი, ბერძნულ-რომაული სტილის მოჭიდავე. 55 კილოგრამამდე წონით კატეგორიაში საქართველოს ჩემპიონი (2019). მსოფლიოს ჩემპიონი (2019), ასევე მსოფლიოსა (2018) და ევროპის (2018) ჩემპიონატების ბრანჯაოს პრიზიორი.

სპორტული კარიერა
----------------

2014 წელს გახდა ჭაბუკებს შორის ევროპის ბრინჯაოს პრიზიორი. 2015 წელს, ახალგაზრდებს შორის მოიპოვა მსოფლიოს ვერცხლისა და ევროპის ბრინჯაოს სინჯის მედლები. მომდევნო 2016 წელს, ახალგაზრდებს შორის გახდა ევროპის ჩემპიონი, ხოლო მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალს დასჯერდა. 2017 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი აიღო. 2018 წელს, 23 წლამდელ მოჭიდავეთა შორის გახდა ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონი.

2018 წლიდან გამოდის საქართველოს ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის მთავარ ნაკრებში. სადებიუტო წელს, ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებზე ბრინჯაოს მედლები აიღო. 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 55 კგ. წონით კატეგორიაში, ნუგზარ წურწუმიამ ოთხი მეტოქე დაამარცხა და მსოფლიოს ჩემპიონი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Tsurtsumia, Nugzari (GEO) — iat.uni-leipzig.de
* ნუგზარ წურწუმია[*მკვდარი ბმული*] — ქართული სპორტი


1. ↑
ოსვენციმის (აუშვიც-ბირკენაუს) საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი
**ოსვენციმის საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი** (***აუშვიცის* საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი:** გერმ. Konzentrationslager Auschwitz, პოლ. Obóz Koncentracyjny Auschwitz; **საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი *ბირკენაუ*:** გერმ. Konzentrationslager Birkenau, პოლ. Obóz Koncentracyjny Birkenau, **საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი *აუშვიც-ბირკენაუ*:** გერმ. Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau, პოლ. Obóz Koncentracyjny Auschwitz-Birkenau) — ყოფილი საკონცენტრაციო და სიკვდილის ბანაკი ქსელი პოლონეთის ტერიტორიაზე. ეს დაწესებულება მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ნაცისტური გერმანიის მიერ პოლონეთის დაპყრობის შემდეგ აშენდა. ეს იყო გერმანელების მიერ აგებული ყველაზე დიდი საკონცენტრაციო ბანაკი, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე ბანაკისგან.

ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი ქალაქ ოსვენციმის სიახლოვეს მდებარეობდა. ბანაკი თავდაპირველად პოლიტიკური პატიმრებისთვის იყო გათვლილი, თუმცა შემდგომ საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორია გაფართოვდა. აქ გერმანელების მიერ დაპყრობილი ტერიტორიებიდან მოჰყავდათ ებრაელები, ბოშები, სამხედრო ტყვეები.

1939 წელს ოსვენციმი გერმანელმა ჯარისკაცებმა დაიკავეს და ქალაქს აუშვიცი დაარქვეს. 1940 წელს ჰაინრიხ ჰიმლერის უშუალო ბრძანებით დაიწყო საკონცენტრაციო ბანაკის მშენებლობა. ამავე წლის ივნისში აქ მიიყვანეს პირველი პოლონელი პოლიტპატიმრები.

ბანაკი 1945 წლამდე მოქმედებდა, ამ პერიოდის განმავლობაში აქ უამრავი ადამიანი დახოცეს. 1945 წლის 27 იანვარს საბჭოთა ჯარების მიერ მოხდა ოსვენციმის გათავისუფლება, ეს დღე ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა ხსოვნის დღედ ითვლება. ოსვენციმი მსოფლიოში ერთადერთი საკონცენტრაციო ბანაკია, რომელიც იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული.

1947 წელს ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკის ტერიტორიაზე გაიხსნა მუზეუმი, ხოლო 1967 წელს კი აქ აღიმართა მონუმენტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი***

* Escape From Auschwitz
* ოსვენციმის მემორიალი დაარქივებული 2010-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Несколько портретов на фоне колючей проволокиდაარქივებული 2011-06-13 საიტზე Wayback Machine.
* ოსვენციმი. 38 ფოტო.
* Освенцим: концлагерь Аушвиц-Биркенау
* Освенцим: фотоальбом в музее Яд Вашем დაარქივებული 2013-03-14 საიტზე Wayback Machine.
* Деловая газета Взгляд: Освенцим может исчезнуть.
* ФСБ обнародовала новые данные о количестве погибших в Освенциме
* Освенцим глазами Хесса(Гесса) დაარქივებული 2010-04-13 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში პოლონეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
კრაკოვის ისტორიული ცენტრი  · ველიჩკის და ბოჩნიის მარილის შახტები  · ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკი  · ბელოვეჟის ტევრი  · ძველი ვარშავა  · ძველი ქალაქი ზამოსცი  · ტევტონთა ორდენის მარიენბურგის ციხესიმაგრე  · შუა საუკუნეების ქალაქი ტორუნი  · კალვარია-ზაბჟიდოვსკის პარკი  · მშვიდობის ეკლესიები  · მალოპოლსკის სოფლის ეკლესიები  · მუსკაუს პარკი  · ვროცლავის საუკუნის დარბაზი  · კარპატების ხის ეკლესიები პოლონეთსა და უკრაინაში (რადრუჟი, ხოტინეცი, სმილნიკი, ტურინსკი, პოვროჟნიკი, ოვჩარი, კვიატონი, ბრუნარი)  · ტარნოვსკიე-გორის ვერცხლის ისტორიული მაღარო · კშემიონკი |  |

 |
სასახლე ბრანი
**სასახლე ბრანი** — სასახლე რუმინეთის ჩრდილო-დასავლეთით, ტრანსილვანიაში, პატარა ქალაქ ბრაშოვთან ახლოს. არქიტექტურული ძეგლი, ლეგენდის თანახმად, თავად გრაფი დრაკულას რეზიდენცია იყო. სასახლე აშენებულია გოთიკურ სტილში 1212 წელს. შენობაში არის ბევრი დერეფანი, ერთმანეთში გამავალი დიდი დარბაზები და პატარა ოთახები, რომლებიც, ფაქტობრივად, ამოუხსნელ ლაბირინთს ქმნიან. სასახლეში, ასევე არის ძველი ჭა, რომელიც, ლეგენდის თანახმად, შენობის სარდაფში ერთადერთი საიდუმლო შესასვლელი იყო. დრაკულას რეზიდენციის შემაძრწუნებელი საიდუმლო რუმინეთის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობაა.

ისტორია
-------

ლეგენდის თანახმად სასახლე გრაფი დრაკულას რეზიდენცია იყო, რომელიც ისტორიული ფიგურაა, თუმცა, რეალურად, სასახლე არასდროს არ ყოფილა გრაფის კუთვნილებაში. ზოგიერთი ისტორიული წყაროს თანახმად გრაფ დრაკულას სასახლის მიმდებარე ტერიტორიებზე უყვარდა ნადირობა და მის სარდაფებში მტრების წამება, ხოლო სხვა წყაროები ირწმუნებიან, რომ გრაფი მხოლოდ ერთხელ დარჩა სასახლეში.

არქიტექტურულ-ისტორიული ძეგლი გრაფთან ასოცირება დაიწყო მას შემდეგ, რაც აბრაამ ბრემ სტოკერმა, ირლანდიელმა მწერალმა, გამოუშვა რომანი სახელწოდებით „დრაკულა". ისტორიკოსები ეძებდნენ დრაკულას პროტოტიპს ტრანსილვანიის ისტორიაში.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ოცდაათი წლის წინ, როცა რუმინეთს ტურისტები ეწვივნენ და ეს სასახლე მოინახულეს, ერთი შეხედვაც კი საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ მათ წამოსახვაში ის შემზარავი სასახლე გაცოცხლებულიყო, რომელიც რომანში იყო აღწერილი. თითქოს სწორედ ეს იყო ვამპირების სამკვიდრებელი.

გოთიკურ სტილში აგებული სასახლე ბევრი წლის მანძილზე მიტოვებული იყო, სანამ ის ცნობილმა ამერიკელმა კინორეჟისორმა, ფრენცის ფორდ კოპოლამ არ შეისყიდა. რეჟისორმა გააცოცხლა ტრანსილვანიის ისტორია სისხლისმსმელ ვამპირზე და გადაიღო ფილმი სახელწოდებით „დრაკულა", რომელიც მალევე იქცა საკულტო კინოსურათად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სასახლის ოფიციალური ვებ-გვერდი
**ოსიოს ლუკა** (ბერძ. Ὅσιος Λουκᾶς) — ისტორიული მონასტერი საბერძნეთში, ქალაქ დისტომოს სიახლოვეს. იგი შუა საუკუნეების ბიზანტიური ხელოვნებისა და არქიტექტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მონუმენტია. 1990 წლიდან, ნეა მონისა და დაფნის მონასტრებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ოსიოს ლუკას მონასტერი საკმაოდ პეიზაჟურ არეალში, ჰელიკონის მთის ფერდობზე მდებარეობს. იგი X საუკუნის დასაწყისში განდეგილმა, ღირსმა მამამ და წმინდანმა ლუკამ დააარსა, რომლის ნაწილებიც მონასტერში დღემდე ინახება. წმინდა ლუკა 953 წელს გარდაიცვალა. ცნობილია მისი წინასწარმეტყველება, რომლის მიხედვითაც კრეტას იმპერატორი რომანოსი დაიპყრობდა. უცნობია, ის ბიზანტიის იმდროინდელ იმპერატორ რომანოს I-ს გულისხმობდა თუ რომანოს II-ს, რომელმაც მართლაც დაიპყრო კუნძული. მიჩნეულია, რომ სწორედ მისი მმართველობის ბოლო წლებში (959-963) აშენდა მონასტრის მთავარი თეოთოკოსის (ბერძ. ღვთისმშობლის) ტაძარი.

მონასტრის მთავარი სიწმინდე წმინდა ლუკას სამარხია, რომელიც თავდაპირველად აკლდამაში განისვენებდა, მაგრამ მოგვიანებით ორი ეკლესიის შეერთების ადგილას გადაასვენეს. მონასტერმა სახელი მას შემდეგ გაითქვა, რაც წმინდანის ნაწილებმა მირონის დენა დაიწყეს, რომელიც სასწაულებს ახდენდა. მომლოცველებს სჯეროდათ, რომ თუ საფლავის გვერდით დაიძინებდნენ, სხვადასხვა სენისგან განიკურნებოდნენ. საფლავის გარშემო წარმოდგენილ მოზაიკაზე, წმინდა ლუკასთან ერთად გამოსახულია იღუმენი პილოთეოსიც.

თეოთოკოსის ტაძარი კომპლექსში უძველკესია და X საუკუნეში კონტინენტურ საბერძნეთში აშენებულ ერთადერთ ეკლესიას წარმოადგენს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოსიოს ლუკას მონასტერი***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Hosios Loukas დაარქივებული 2006-09-19 საიტზე Wayback Machine.
* Photographs of mosaics

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში საბერძნეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
აპოლონის ტაძარი  · ათენის აკროპოლისი  · ქალაქ დელფოს ნანგრევები  · ქალაქ ეპიდავრის ნანგრევები  · შუასაუკუნეების ქალაქი როდოსი  · მეტეორას მონასტრები  · ათონის მთა  · სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები  · ქალაქ ოლიმპიის ნანგრევები  · ქალაქ მისტრას ნანგრევები  · კუნძული დელოსი  · დაფნის, ოსიოს ლუკასი და ნეა მონის მონასტრები  · პითაგორეონისა და ჰერაიონის ნანგრევები  · ვერგინის არქეოლოგიური ზონა  · მიკენისა და ტირინფას არქეოლოგიური ზონები  · კუნძულ პატმოსის ისტორიული ცენტრი, იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერი და აპოკალიფსის გამოქვაბული  · კერკირის ძველი ქალაქი  · ფილიპი |

 |
**სასახლის ნავსადგურის ლომები** (რუს. Львы Дворцовой пристани) — ლომების ქანდაკებები, რომლებიც სასახლის ნავსადგურში აღმართეს 1832 წელს. ამჟამად ნავსადგური ლომებით მდებარეობს საადმირალოს სანაპიროზე. მხარეთმცოდნეების და ბლოგერების აზრით ეს ლომები არიან სანქტ-პეტერბურგის ყველაზე ცნობილი ლომები. 

ნავსადგურის უკანასკნელი გადაკეთების დროს ლომები განთავსებული იყო სასახლის ხიდთან ახლოს. ლომების ფიგურები ჩამოასხეს სპილენძისაგან 1832 წელს პეტერბურგის თუჯჩამომსხმელ ქარხანაში. ისინი დაამზადა ხელოსანმა იოჰან პრანგმა მოქანდაკე ივან პროკოფიევის მოდელის მიხედვით. ამავე ქარხანაში ლუდოვიკ შარლემანის ნახატების მიხედვით დაამზადეს ლომების კვარცხლბეკები.

აღწერა
------

 მთავარი სტატია: სასახლის ნავსადგური.
სასახლის ნავსადგური წარმოადგენს გრძელ გრანიტის კიბეების დაღმართს დიდ ნევაზე. კიბის თავში სანაპიროს დონეზე დგას გრანიტის კვარცხლბეკები ლომების გამოსახულებით. 

ლომები დგანან თუჯის კვარცხლბეკებზე და შებრუნებულები არიან თავით ერთმანეთისაკენ. ცხოველების მკაცრი სახეები განსაკუთრებული და ექსპრესიულია, მტაცებლების ძალაზე და სისწრაფეზე მიუთითებს ფართო მკერდი, ძლიერი კლანჭები და კუნთიანი სხეულები.

ისტორია
-------

სასახლის ნავსადგურის ტერიტორიაზე ლომების დადგმის იდეა პირველად გაჩნდა ლუიჯი რუსკას პროექტში 1717 წელს. 1828 წლის შემოდგომაზე იყო ნავსადგურისათვის ლომების დეკორატიული ქანდაკებების საკითხის გადაწყვეტის მცდელობა. ყველა ისტორიული დოკუმენტი მიუთითებს, რომ განიხილებოდა ფლორენციის ლომების კოპიოს დადგმა.

1828 წლიდან 1832 წლამდე ნავსადგურის მშენებლობაზე შესვენებაა, ხოლო 1832 წელს როდესაც იმპერატორი დაუბრუნდა ნავსადგურის მშენებლობის საკითხს, ლომები კვლავ დააბრუნეს 1832 წლის სექტემბერში. 

1950-იან წლებში ლომები გააგზავნეს სარესტავრაციო სახელოსნოში, ხოლო XXI საუკუნეში ლომების პირველი რესტავრაცია შედგა 2001 წელს.

ლომების ქანდაკება გამოსახულია 2003 წელს რუსეთის ეროვნული ბანკის მიერ გამოშვებულ მონეტაზე, რომელიც მიეძღვნა სანქტ-პეტერბურგის დაარსების 300 წლისთავს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Нестеров В. В. Львы стерегут город. — Л.: Художник РСФСР, 1971.
2. ↑  Центральный банк Российской Федерации. Лев на набережной у Адмиралтейства. *Памятные монеты России*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-22. ციტირების თარიღი: 2008-12-06.
ნუევა-კადისი, 1523
ნუევა-კადისის ნანგრევები
**ნუევა-კადისი** (ესპ. Nueva Cádiz) — არქეოლოგიური ძეგლი და ყოფილი საპორტო ქალაქი ვენესუელის კუნძულ კუბაგუაზე. ის 1515 წელს დაარსდა და ერთ-ერთ პირველ ესპანურ დასახლებას წარმოადგენდა ამერიკაში. 

1502 წლისთვის, კუბაგუაზე დაარსდა რანჩერიები (პატარა დასახლებები), რომლებიც ყოველწლიურად 3-4 თვის განმავლობაში გამოიყენებოდა, ვაჭრობის სეზონზე. კუნძული განსაკუთრებული ინტერესის საგანი იყო, უპირველესად მარგალიტების ხამანწკების სიმრავლის გამო. საბოლოოდ, კუნძული მუდმივად დასახლებული გახდა და ინდიელთა დიდი აჯანყების შემდეგ, 1520 წელს მისმა მოსახლეობამ 300 ადამიანს გადაააჭარბა. 1528 წლის 12 სექტემბერს, კარლ V ჰაბსბურგის სამეფო დეკრეტის მიხედვით, კუნძული ქალაქი გახდა და ნუევა-კადისი ეწოდა. ამავე დროს ის გახდა პირველი ესპანური ქალაქი სამხრეთ ამერიკაში.

1530 წლისთვის, ნუევა კადისში 223 ევროპელი და 700 ადგილობრივი ცხოვრობდა, ხოლო პიკში (დაახლოებით 1535 წ.) 1500-ადამიანზე მეტი. ნელ-ნელა მარგალიტების ხამანწკების გამოლევა დაიწყო და ეს პროცესი სულ უფრო ჩქარდებოდა, რის გამოც ესპანელებმა მარგალიტის წარმოება შეამცირეს. პარალელურად აღმოჩენილ იქნა ანალოგიური ხამანწკების ახალი ბუდობები გუახირის ნახევარკუნძულზე, რამაც ნუევა-კადისის დაკნინება გამოიწვია. 1539 წლისთვის კუნძულზე 50-ზე ნაკლები ადამიანი რჩებოდა. 1541 წელს ურაგანმა დარჩენილი ნაგებობები მთლიანად გაანადგურა, რის შემდეგაც კოლონია საბოლოოდ მიატოვეს.

ნანგრევები, რომლებიც ნაწილობრივ ზღვაშია ჩაძირული, 1979 წელს ვენესუელის ეროვნულ მონუმენტებად გამოცხადდა. 1950—1960-იან წლებში არეალს სწავლობდა ხოსე მარია გრუქსენტი, რომელმაც შემდეგ ნუევა-კადისზე ნაშრომებიც გამოაქვეყნა: *Nueva Cádiz, testimonio de piedra* (1955) და *Cubagua y el poblamiento oriental de Venezuela en las comienzos* (1961). ქალაქ ლა-ასუნსიონის ნუევა-კადისის მუზეუმში გამოფენილია კუნძულზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილი რელიკვიები.

ლიტერატურა
----------

* Otte, E. (1977). *Las perlas del Caribe: Nueva Cádiz de Cubagua*. Caracas:  Fundación John Boulton. ISBN 8439967543.  (ესპანური)
* Romero, Aldemaro (2003). „Death and Taxes: the Case of the Depletion of Pearl Oyster Beds in Sixteenth-Century Venezuela". *Conservation Biology*. **17** (4): 1013–1023. doi:10.1046/j.1523-1739.2003.01406.x.

სქოლიო
------

1. 1 2  Rouse, Irving; Cruxent, José María (1963) *Venezuelan archaeology*. New Haven:  Yale University Press. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
2. ↑  G. Jiménez Graziani Jiménez (1986). *La esclavitud indígena en Venezuela, siglo XVI*.  Fuentes para la Historia Colonial de Venezuela. ISBN 9789802220014. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
3. ↑   (1968) *Transactions of the Caribbean Geological Conference*.  Queen's College Press,   გვ. 33. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
4. 1 2 3  Raub, Kevin (1 August 2010). *Venezuela*.  Lonely Planet,   გვ. 203. ISBN 9781741791587. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
5. ↑   (1968) *Transactions of the Caribbean Geological Conference*.  Queen's College Press. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
6. 1 2  Simón, Pedro (1992). *Noticias historiales de Venezuela*.  Fundacion Biblioteca Ayacuch,   გვ. 167–. ISBN 9789802762088. ციტირების თარიღი: 9 June 2011.
**ოსთა რელიგია** — ოსები ძირითადად ქრისტიანები არიან; გვხვდებიან მაჰმადიანებიც. რაც შეეხება მაჰამდიანობას განსაკუთრებით დიგორელ ოსებში იყო გავრცელებული. ოს ხალხში ქრისტიანობა VI-VII საუკუნეებში ჯერ ბიზანტიიდან, შემდეგ კი საქართველოდან, თუმცა ამ სარწმუნოებამ აქ ფეხი მყარად ვერ მოიკიდა. გვიან შუა საუკუნეებში მთის ხეობებში მცხოვრებნი წარმართები იყვნენ. საქართველოს ხელისუფლება ცდილობდა მიგრირებული ოსებისათვის ქრისტიანობა მიეღებინებინა. ისლამი დასავლეთ ოსეთში ყაბარდოდან XVII-XVIII საუკუნეებში გავრცელდა. ოსებს ჰყავდათ ქრისტიანიზირებული ღვთაებები: უაც-გიორგი, უასტირჯი (წმინდა გიორგი); უაცილა - წმინდა ილია; უაც-ნიკოლა - წმინდა ნიკოლოზი; უაც-ტოტურ - წმინდა თევდორე და სხვ. 

ოსეთში იყო საერთო ოსური სალოცავებიც (ძუარები), სახეობო, სასოფლო და საგვარო კულტები. მაგალითად, ალაგირელთა სალოცავი იყო - რეკომი. აღნშნულ სალოცავში არსებულ ზარზე ქართული ნუსხურით შესრულებული წარწერა განტავსებული. ლოცვებში ხშირად ახსენებენ მიქალგაბრიტას და თარანჯელოზს. ნათელია, რომ ამ ორ მოსახსენებელში იგულისხმება მიქელგაბრიელი და მთავარანგელოზი. რაც შეეხება ქურთათისა და თაგაურის ხეობებს, აქ საერთო სახევო კულტები არ ყოფილა, აქ იყო მხოლოდ სასოფლო სალოცავები განთავსებული. მაგალითად, ასეთი იყო ძიგვისი ძუარ წმ. გიორგის სახელზე. ოსებმა, ისევე როგორც ქართველმა მთიელებმა, იცოდნენ სალოცავისადმი მიწის შეწირვა. 

ქრისტიანობა ოსეთში ბიზანტიისა და საქართველოს ზეგავლენით გავრცელდა. X საუკუნიდან ქრისტიანობა ალან-ოსთა ოფიციალურ სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა.

IX საუკუნის მოღვაწე, სლავური დამწერლობის შემქმნელი კონსტანტინე იგივე კირილე, ცნობილი ბერძენი სწავლული ალანებს მათ შორის იხსენიებს, რომლებსაც „დამწერლობა აქვთ და ადიდებენ ღმერთს მშობლიურ ენაზე". ამ დროისათვის ითარგმნებოდა ქრისტიანული სასულიერო ლიტერატურა და ღვთისმსახურებაც ალანურ ენაზე სრულდებოდა. XVII-XVIII საუკუნეებში დიგორელი ოსების ერთმა ნაწილმა ყაბარდოს გავლენით ისლამი მიიღო.

რამდენიმე საეკლესიო ტერმინი ოსურში ქართულიდანაა შესული: дзуар (ჯვარი), чырыстон (ქრისტიანი) და სხვ. კვირა დღეს ოსები ღვთის დღეს (Хуыцёубон) უწოდებენ.

საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები ოსები, პატივს მიაგებდნენ ქართულ სალოცავებსაც. ჩრდილოეთ კავკასიის სხვადასხვა ხეობებიდან წამოსულ ოსებს მამა-პაპური სალოცავებიდან თან მოჰქონდათ რაიმე ნიშანი (მაგ: ქვა) და ახალ სამოსახლოზე აარსებდნენ საკუთარ სალოცავს, ქვით ამოშენებულ მცირე ნაგებობას, რომელშიც ძველი სალოცავიდან წამოღებულ საგანს ათავსებდნენ. ეს სალოცავი ძირითადი ოჯახიდან გასული ოჯახებისთვის თაყვანისცემის ადგილს წარმოადგენდა და მისი სახელობის დღესასწაულზე ყველა ერთად იყრიდა თავს.

აღსანიშნავია, რომ ოსებში დღესაც შემორჩენილია ძველი ხალხური რწმენა-წარმოდგენები, რომელთა შორის იკვეთება როგორც ძველი ირანული, ასევე კავკასიური ელემენტებიც. მაგალითად სამხრეთელი ოსების რწმენა-წარმოდგენებიდან ბევრია დაკავშირებული აგრარულ კულტთან. ოსები დღესაც აღნიშნავენ ძველ და ტრადიციულ დღესასწაულებს: თიბვის დაწყებას, მოსავლის აღებას და სხვ. 

ოსეთში გვხვდება ტოტემური რწმენის ნაშთები. აქ მრავლადაა შემორჩენილი საგვარეულო და სასოფლო კულტები. განსაკუთრებული პატივისცემით იყო მოცული წმინდა გიორგის, წმინდა ილიას, მთავარანგელოზთა სალოცავები, რომლებსაც ოსები ქართველებთან ერთად მიაგებენ პატივს.

ლიტერატურა
----------

* როლანდ თოფჩიშვილი, კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ. 2012