recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ციხისძირის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის სასაფლაოზე, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 1982 წელს, სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო გაერთიანებამ ძეგლზე ჩაატარა სარესტავრაციო სამუშაოები (რესტავრაციის პროექტის ავტორები: ნ. მინდორაშვილი და აკ. შავერდაშვილი). აღდგა კედლების ზედა ნაწილები და გადახურვა. ეკლესია დარბაზულია (4,9 x 4,2 მეტრი), ტლანქად ნაგები სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარედან თაღოვანი, ხოლო შიგნით ბრტყლად გადახურული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით, შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე, ვიწრო სარკმელია, რომელსაც თარაზული გადახურვა და საფეხურებიანი ძირი აქვს. მსგავსი სარკმელია დასავლეთითაც. აფსიდის გვერდებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილო კედლების აღმოსავლეთ კიდეში თითო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის ცილინდრული კამარით გადახურული დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. მისი განივი ღერძი გრძივ ღერძს რამდენადმე სჭარბობს. ფასადები სადაა. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 347.
**ინტენდანტი** (გენერალ-ინტენდანტი, ფრანგ. intendant — მმართველი, ზედამხედველი) — ფინანსების მართვაზე ან ზედამხედველობაზე უფლებამოსილი ოფიციალური პირი.

საფრანგეთში
-----------

ოფიციალური პირი XV—XVIII ს.ს. საფრანგეთში, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ცალკეული სახელმწიფო სფეროების ზედამხედველობაზე: ვაჭრობის, ფინანსების, პოლიციის, უძრავი ქონების და სხვ. მინისტრებისათვის შეუფერებელი ასეთი უფლებამოსილება შემოღებული იქნა კარდიონალ რიშელიეს (1585—1642) მიერ, რომელიც მიისწრაფოდა ადმინისტრაციული აპარატის ცენტრალიზებისაკენ. 

1552 წელს ანრი II-მ შემოიღო ფინანსთა ინტენდანტის თანამდებობა, რომლითაც მაშინ სამი ადამიანი იყო დაკავებული. 1561 წელს შემოღებულ იქნა მათზე მაღალი - ფინანსთა სუპერინტენდანტის თანამდებობა, რომელსაც დაემორჩილა მანამდე არსებული სამი ინტენდანტი. 1581 წელს ანრი III-მ დააწესა სასახლის მთავარი ინტენდანტის თანამდებობა. მუსიკის მთავარი ინტენდანტის უფლებამოსილება პირველად გადაეცა იტალიერლ მევიოლინეს, ბალთაზარინ დე ბელჯოზოს, რომელმაც დადგა სპექტაკლი "დედოფლის კომედიური ბალეტი". მან პირველად მოახდინა სპექტაკლში მუსიკისა და ცეკვის წარმოდგენა, როგორც სასცენო ხელოვნება, ამასთანავე სათავე დაუდო სასახლის ბალეტს. 

XVII—XVIII ს.ს. არსებობდნენ აგრეთვე, პროვინციების ინტენდანტები, რომლებიც ფლობდნენ სასამართლო, საპოლიციო, ფინანსურ და სამხედრო ხელისუფლებასაც კი ზოგიერთ ადგილებში. ცენტრალურ ხელისუფლებაზე დაქვემდებარებულობა მათ უფლებას აძლევდა ყოფილიყვნენ მმართველთა ნებისმიერი სურვილის ერთადერთი შემსრულებელნი. გუბერნატორთაგან განსხვავებით, რომლებიც აუცილებლად წარჩინებულთა კლასიდან ინიშნებოდნენ, ინტენდანტებად მსახურობდნენ მხოლოდ საშუალო კლასის წარმომადგენლები. ინტენდანტებს ბევრად უფრო მეტი უფლებამოსილება ჰქონდათ, ვიდრე გუბერნატორებს. მოგვიანებით პროვინციების ინტენდანტთა ბევრი ფუნქცია გადავიდა პრეფექტების ხელში.

ესპანეთში
---------

მონარქიულ ესპანეთში ინტენდანტი — მატერიკზე და კოლონიურ ესპანეთში ინტენდანსიის — სპეციალური ადმინისტრაციის (ფაქტობრივად, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული) ერთეულის მეთაური.

არმიაში
-------

ამის გარდა, ინტენდანტი - შეიარაღებული ძალების ოფიციალური პირი, რომელიც პასუხისმგებელია ჯარის მომარაგებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე. მას შემდეგ, რაც XIX საუკუნიდან დაწყებული ინტენდანტები არსებობდა ფრანგულ, გერმანულ, რუსულ, ავსტრო-უნგრეთულ და სხვა არმიებში.

### რუსეთის იმპერიაში

ინტენდანტის თანამდებობა არსებობდა რუსეთის არმიის სამხედრო-საველე შტაბში 1812—1868 წ.წ. იგი პასუხისმგებელი იყო სავაჭრო მომარაგებაზე, ფინანსებზე, მედიცინაზე, არმიის ვეტერინარულ და ნივთებით უზრუნველყოფაზე. ასევე უწოდებდნენ ამ სახელს 1864-1867 წ.წ. რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამინისტროს მთავარი საინტენდანტო სამმართველოს მეთაურს.

* გენერალ-ინტენდანტი (1812—1868), იგივე არმიის გენერალ-ინტენდანტი
* 1868 — არმიის გენერალ-ინტენდანტის სამსახური შეიცვალა არმიის ინტენდანტით.

### საბჭოთა კავშირში

ინტენდანტის სამსახური საბჭოთა შეიარაღებულ ძალებშიც არსებობდა 1940—1955 და 1958—1959 წ.წ.
**იკოთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში. 

დარბაზული ეკლესია, სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენებით, დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით მართკუთხა მოხაზულობისაა, სწორკუთხა საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის სამხრეთით ორი შეისრული, ხოლო ჩრდილოეთით - ორი არქიტრავული ნიშაა. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. საკურთხეველს ხარისხი შემოუყვება. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ მოწყობილია ქვის კანკელი.
ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი, წყვილი პილასტრებით, ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. კამარის საბრჯენი თაღები პილასტრების მარტივი ფორმის კაპიტელებს ეყრდნობა. ასეთივე თაღი დასავლეთ კედელზეც გადადის. დარბაზის კედლებს ხარისხი შემოუყვება.
ეკლესია ნათდება სამხრეთით ორი, დასავლეთით კი ერთი თაღოვანი სარკმლით; არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი.
ეკლესიას სამხრეთიდან ოთხკუთხა ფორმის კარიბჭე და მინაშენი აქვს. კარიბჭეს არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, მინაშენს, კი თაღოვანი კარით უკავშირდება.
სამხრეთი მინაშენი გეგმით მართკუთხაა. გრძივ კედლებს ორი წყვილი პილასტრი ანაწევრებს. მინაშენის გადახურვის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამონგრეულია. ინტერიერში ყრია მიწა და ჩამონაშალი ქვა; ამოსულია მცენარეულობა. დასავლეთ მინაშენის გეგმა არ იკითხება; დაფარულია მიწით და ქვებით. ჩანს მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთის კუთხე 1,5 მ-ის სიმაღლეზე.
ეკლესიიდან აღმოსავლეთით დგას ორსართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული, გეგმით სწორკუთხა, ღია, თაღოვან ნაგებობას წარმოადგენს. შუაში გადადის ნახევარწრიული თაღი, რომელიც სამმაგლილვიან იმპოსტებს ეყრდნობა. მეორე სართულზე ასასვლელი არაა შემორჩენილი, ჩანს მხოლოდ ოდნავ შეისრული თაღები. სამრეკლო ნაგებია ფლეთილი ქვით.
ეკლესია და სამრეკლო მოქცეულია გალავანში. გალავნის შიგნით სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ფრაგმენტები დაფარულია მიწით და მცენარეებით. მათი აზომვა არ ხერხდება.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ. 2008, გვ. 93-94
**ციხისოფლის სამონასტრო კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, ხუროთმოძღვრული ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისოფელში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

მდინარე ალეურას ხეობაში, მთაზე მდებარე კომპლექსი მოიცავს დიდ ტერიტორიას და შედგება კოშკის, ეკლესიის, სატრაპეზოსა და სხვა ნაგებობებისგან.
სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი წარმოშობის, უხეშად თლილი, თეთრი ფერის ქვა. გალავნის შიგნით, მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ზურგიანი კოშკის ნანგრევია შემორჩენილი. კოშკის მხოლოდ სამხრეთი და აღმოსავლეთი კედლები დგას. იკითხება სამი სართულის დონე. ზურგი კოშკს დასავლეთიდან ჰქონდა. კოშკიდან სამხრეთ-დასავლეთით გეგმით წაგრძელებული ნაგებობის ნაშთია (სატრაპეზო), რომლის კედლები 1 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ნაგებობის სამხრეთ-დასავლეთით, კიდევ ერთი,  გაურკვეველი დანიშნულების, გეგმით სწორკუთხა სათავსი დგას, მცირე ზომის ეკლესია, გალავნის გარეთ, სამხრეთ აღმოსავლეთით დგას და გეგმით კვადრატს უახლოვდება, სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში მასიური ქვა თაროსებრადაა გამოწეული. კონქზე გადასვლა ტრომპების საშუალებით ხდებოდა. ამჟამად კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია მოწყობილი.
ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზე. დაზიანების გამო კომპლექსის დანარჩენ ნაგებობათა დანიშნულება გაურკვეველია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 229-230
**ირანული შავტუხა**, *ირანული ხავერდულა* (ლათ. Erebia iranica) — დღის პეპელა, კავკასიის ფართო ენდემი. გავრცელებულია კავკასიონზე, სამხრეთ კავკასიაში, მცირე აზიასა და ირანში.

საშუალო ზომის მოშავო-ყავისფერი პეპელაა, რომლის ზედაპირი ხავერდისებურია. ზედა ფრთების გარეთა ზედა კუთხეში ორი თეთრარშიიანი თვალუკი შეიმჩნევა; დანარჩენი გამყოლი თვალუკები კი თანდათან რედუცირდება და ქრება. ასეთივე თვალუკები ემჩნევა ქვედა ფრთების გარეთა კიდეზეც.

ირანული ხავერდულას ადრინდელი ქვესახეობა E. i. sheljuzhkoi (Warren, 1935), რომელიც დიდ კავკასიონზეა გავრცელებული, 2019 წლიდან ცალკე სახეობადაა გამოყოფილი (არ დადგინდა რაიმე მჭიდრო ნათესაური კავშირი და ახლო გარეგნული მსგავსება სხვა ქვესახეობებთან) და *Erebia sheljuzhkoi* ეწოდება. ქვესახეობა E. i. dromulus (Staudinger, 1901), რომელიც ძირითადად მცირე კავკასიონზე, სამხრეთ საქართველოსა და სომხეთის მთიანეთში გვხვდება, ფრენს სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე 1900–2000 მეტრიდან 3500 მეტრამდე. ქვესახეობა *E. i. iranica* გვხვდება ჩრდილოეთ ირანში, *E. i. transcaucasica* — მცირე კავკასიონზე, *E. i. graucasica* — კავკასიონზე.

მცირერიცხოვანია. ძირითადი მალიმიტირებელი ფაქტორი გადაჭარბებული ძოვებაა. რელიქტია. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში".

სქოლიო
------

1. ↑  ტექნიკური რეგლამენტი – ქობულეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა (doc doc-ფორმატი). *rsis.ramsar.org*. ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერიი, 2021.
2. 1 2 3 4 5 6  *დიდმანიძე ე.*, ირანული ხავერდულა // ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 351–352.
3. 1 2  Lukhtanov, Vladimir; Sourakov, Andrei; Tikhonov, Valentin; Zakharov, Evgeny (31 დეკემბერი, 2019). „Taxonomic Rearrangement of the Erebia tyndarus Species Group (Lepidoptera, Nymphalidae, Satyrinae) Based on an Analysis of COI Barcodes, Morphology, and Geographic Distribution". *Folia Biologica*. **67** (4): 149–157. doi:10.3409/fb\_67-4.15. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  საქართველოს „წითელი ნუსხის" დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (20 თებერვალი, 2014). ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2021
Visual Studio 2019 არის ინტეგრირებული პროექტირების გარემო Microsoft-ის მიერ. ის გამოიყენება პროგრამირების 36 სხვადასხვა ენისთვის.
**ინტეგრირებული პროექტირების გარემო** ან **პროგრამის შემუშავების ინტეგრირებული გარემო (IDE)** — პროგრამული აპლიკაცია, რომელიც უზრუნველყოფს პროგრამისტებს მრავალმხრივი დამხმარე საშუალებებით. IDE პროგრამისტებს როგორც კოდის წერის, აგრეთვე პროგრამის გაშვების პროცესსაც უადვილებს. 

ინტეგრირებული პროექტირების გარემოს შემადგენელი კომპონენტები:

* ტექსტური რედაქტორი;
* კომპილატორი ან/და ინტერპრეტატორი;
* ასამბლერის ავტომატიზაციის ინსტრუმენტები;
* გამმართველი;

IDE-ების უმრავლესობა, როგორიცაა NetBeans და Eclipse, შეიცავენ კომპილატორს, ინტერპრეტატორს ან ორივეს ერთად, დანარჩენები, როგორიცაა SharpDevelop და Lazarus არ შეიცავენ არცერთს.

ყველაზე გამოყენებადი IDE-ებია: Xcode, CLion, Atom, Eclipse, PyCharm, NetBeans, Visual Studio, CodeBlocks, IntelliJ, WebStorm და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ინტეგრირებული პროექტირების გარემო"** ვიკისაწყობში.
* CodeWall დაარქივებული 2019-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* TechDict
ფირდოუსის შაჰნამე
**ირანისტიკა** არის ინტერდისციპლინური მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ირანულ და სპარსულ სულიერ და მატერიალურ მემკვიდრეობას უძველესი დროიდან დღემდე (ძველი ირანისტიკა <=> ახალი ირანისტიკა). ირანისტიკის კვლევის სფეროში შედის ირანის ისტორიის, ლიტერატურის, ხელოვნების და საერთოდ კულტურის პრობლემატური საკითხების მეცნიერული შესწავლა–დამუშავება. ყოველივე კი ეფუძნება ირანული ენების შესწავლას.

ირანისტიკა მოიცავს დღევანდელი ირანის, ავღანეთის, უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის პოლიტიკურ–გეოგრაფიული სივრცეში არსებულ სახელმწიფოებს.

ორნამენტიკა ოლიაითუს მავზოლეუმში (სოლთანიე)

ირანისტიკა თანამედროვე ირანში
-----------------------------

XX საუკუნის დასაწყისში თეირანის უნივერსიტეტში ირანისტიკის რამდენიმე კათედრა გაიხსნა, სადაც მეცნიერული კვლევა–ძიება **ძველ ირანისტიკა**ზე იყო კონცენტრირებული, შეისწავლიდნენ როგორც ენათმეცნიერებასა და არქეოლოგიას, ასევე ძველი ირანის კულტურას, სპარსულ ლიტერატურასა და ისტორიას. 

შირაზის უნივერსიტეტში ალირეზა შაპურ შაჰბაზის ხელმძღვანელობით სწავლების ძირითად საგანს არქეოლოგია წარმოადგენდა და აქემენიდთა ხანას იკვლევდნენ.

დღემდე ყველაზე დიდი სპარსული ენის ენციკლოპედიური ლექსიკონი 15 ტომისაგან შედგება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Societas Iranologica Europea*–ს ბმული
* ირანისტიკული ჟურნალები დაარქივებული 2007-06-11 საიტზე Wayback Machine.
* *Iran Chamber Society*–ს ბმული
* *Iran Heritage Foundation*–ის ბმული, ლონდონი[*მკვდარი ბმული*]
* *Tavoos* ირანული ხელოვნების ჟურნალი დაარქივებული 2008-03-21 საიტზე Wayback Machine.
* *"ყოქნოოს"* ირანული ხელოვნება და ხელოვანები
* *Afghanistan-Online* ავღანეთის კულტურის ბმული
* *ავღანელთა ქვეყანა* - ავღანეთის კულტურა დაარქივებული 2008-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Mage-Verlagslink − წიგნები სპარსული კულტურის შესახებ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. **აღმოსავლეთმცოდნეობა** დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine.
* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი **ირანისტიკის საბაკალავრო პროგრამა** (მცირე დახასიათება)[*მკვდარი ბმული*]
* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი **ირანისტიკის საბაკალავრო პროგრამა**ზე სასწავლო საგნების ჩამონათვალი[*მკვდარი ბმული*]

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აღმოსავლეთმცოდნეობა
* ისლამოლოგია
* არაბისტიკა
* ებრაისტიკა
* ოსმანისტიკა

* არაბული ანბანი
* თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი
**კაზიმირ I აღმდგენელი** (პოლ. Kazimierz I Odnowiciel; დ. 25 ივლისი, 1016 — გ. 28 ნოემბერი, 1058) — პოლონეთის მთავარი (1039), პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი.

კაზიმირ I იყო პოლონეთის მეფის მიეშკო II ლამბერტის და რიკსა ლოტარინგიელის (რეინლანდ-პფალციის პფალცგრაფის ქალიშვილი) ვაჟიშვილი. მამის სიკვდილმა 1034 წ. ქვეყანა მძიმე სოციალურ-პოლიტიკურ კრიზისში ჩააგდო. მაღალმა არისტოკრატიამ და სასულიერმა პირებმა მთავრის და მისი დედის წინააღმდეგ ამბოხი დაიწყეს და ქვეყნიდან გააძევეს. ქვეყანაში დაიწყო ბრძოლა შლიახტებსა და გლეხობას შორის; ქრისტიანული სარწმუნოება რომელიც ახალი შემოსული იყო დაკნინებას განიცდის; სახელმწიფო ხელისუფლება მხოლოდ ქალაქებში შემორჩა. გლეხობის 1037—1038 წ. ამბოხება იმ დროისათვის ყველაზე დიდი აჯანყება იყო თავისი მასშტაბით. პოლონეთისაგან განცალკევდნენ პომორიე და მაზოვია, სადაც ადგილობრივი დინასტიები დამკვიდრნენ. შერყეული იქნა პოლონეთის სახელმწიფოებრიობის საფუძველი. ბოლო დარტყმა იყო — ჩეხეთის მთავრის ბრჟეტისლავ I შემოსევა 1038 წელს, რომელმაც აიღო გნეზნო, მან გაიტანა წმინდა ვოიცეხის ნაწილები და სილეზია ისევ შეუერთა ჩეხეთს.

კაზიმირ I
კაზიმირი ჯერ უნგრეთში მეფე იშტვან I წმინდასთან ცხოვრობდა, შემდეგ კი დედასთან საქსონიაში. პოლონეთში წარმართობის დაბრუნების და ჩეხეთის დაქვემდებარებაში შესვლის შიშით მის დასახმარებლად მოვიდა წმინდა რომის იმპერიის იმპერტორი ჰაინრიხ III (სრი). გერმანული ჯარების დახმარებით 1039 წ. კაზიმირ I აღადგინა თავისი ძალაუფლება პოლონეთში. ამბოხება ჩახშობილ იქნა, არისტოკრატები კი დაწყნარებული. მაგრამ მას იმპერატორის დახმარებისათვის ძვირი ფასი უნდა გადაეხადა: პოლონეთი აღიარებდა წმინდა რომის იმპერიის სუზერენიტეტს.

1042 წ. კაზიმირი დაქორწინდა კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის დაზე, დობრონეგაზე (ნათლობით - მარია). რუსული ჯარის დახმარებით კაზიმირმა შეძლო პოლონეთისთვის დაებრუნებინა მაზოვია (1047 წ.) მაგრამ იმპერატორის პოზიციის გამო მან ვერ მოახერხა პომორიეს დაბრუნება, მხოლოდ აღმოსავლეთ პომორიემ ცნო პოლონეთის ხელისუფლება, დასავლეთ პომორიე დარჩა იმპერიის შემადგენლობაში. 1054 წ. პოლონეთს ხარკის გადახდის შემდეგ ჩეხეთმა დაუბრუნა სილეზია.

სახელმწიფოს შიგნით კაზიმირი ცდილობდა მთავრის ხელისუფლების ავტორიტეტის ამაღლებას და ხელს უწყობდა ქრისტიანული სარწმუნოების განმტკიცებას ეკლესიებისა და მონასტრების აშენებით. კაზიმირ I მართველობის შედეგად მოხდა პოლონეთის სრული აღდგენა, რისი საფასურიც პოლონეთის დამოუკიდებლობის დაკარგვა იყო.

ქორწინება და შვილები
--------------------

* (1042) დობრონეგა, კიევის დიდი მთავრის იაროსლავ ბრძენის და

ბოლესლავ II გულადი (1042—1081), მთავარი და პოლონეთის მეფე (1058—1079)
ვლადისლავ I ჰერმანი (1043—1102), პოლონეთის მთავარი (1079—1102)
მიეშკო (16.04.1045 — 06.12.1065)
სვეტოსლავა (1048 — 01.09.1126), ცოლად გაჰყვა (1062) ვრატისლავ II, ჩეხეთის მეფეს

ლიტერატურა
----------

* (2003) *Gesta principum Polonorum:The Deeds of the Princes of the Poles*.  Central European University Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კაზიმირ I"** ვიკისაწყობში.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 122061616
* ISNI: 0000 0000 3137 8509
* LCCN: n80164522
* NLP: A11873188
* SUDOC: 144751984
* VIAF: 5765151778225818130007
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 5765151778225818130007

 |
**კაზარეთის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის დაბა კაზრეთში, აგებულია XVI-XVIII საუკუნეებში.

ეკლესია უნდა იყოს გვიან შუა საუკუნეებში აღდგენილი. თავიდან ეკლესიის ასაგებად გამოუყენებიათ მეტ-ნაკლებად კუთხეებდამუშავებული კვადრები და წყობაც თითქმის ჰორიზონტალურია. შემდეგ უკვე ნატეხი ქვითაა კედლები ამოყვანილი. შესასვლელი ორი ქონია: სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელში. სამხრეთის შესასვლელი ორივე მხრიდან ახლა სწორკუთხაა. კარის თავად გამოყენებულია გვიანი შუა საუკუნეების საფლავის ქვა, რომელზეც მებრძოლი მამაკაცია გამოსახული, თავთან სურით. ჩრდილოეთის კარი, რომელიც საკურთხევლის წინაა გაჭრილი და გარედან დიდი არქიტრავითაა დასრულებული, შიგნიდან კი სწორკუთხაა, მოგვიანებით ამოუშენებიათ. ბოლო აღდგენისას მის თავზე სარკმელია გაკეთებული. დღეისთვის ტაძარს ოთხი სარკმელი აქვს — ყველა კედელში თითო. სარკმლები თაღოვანია და შიგნით წირთხლებგაფართოებული. აფსიდა ნახევარწრიულია, მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. დარბაზი არაა დანაწევრებული პილასტრებით. არ შემორჩა მხრის იმპოსტებიც. 

ფასადები სადაა, ერთადერთი გაფორმება ესაა აღმოსავლეთის სარკმლის წითელი ტუფის სადა საპირე და ამავე კედელში ჩასმული ადრე შუა საუკუნეების ბოლნური მედალიონის გამოსახულება. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩადგმულია კიდევ სამი ბოლნურმედალიონიანი სტელის ბაზა, ორი წითელი ტუფით დამზადებული და ერთი სერი. ფასადის ძირში ბოლნურმედალიონიანი მწკრივის გამოსახულებით სტელის სვეტის ფრაგმენტი დევს. ტაძრის აღდგენისა, როგორც ჩანს, დასავლეთის მხარეს მიწის დონე უკვე აწეული იყო, რის გამოც, სამხრეთის კარის გასწვრივ ჩამოჭრილი მიწის მასის შემაკავებლად ქვის ჯებირი გაუკეთებიათ, რომელშიც ერთი საფლავის ქვის ფრაგმენტია თავდაყირა ჩადგმული მხედრული წარწერით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39371
**კერნავე** (ლიეტ. Kernavė) — ძველი ლიეტუველების დედაქალაქი თანამედროვე შირვინტოსის რაიონში, ვილნიუსიდან დასავლეთით 50 კმ-ში. მამასახლისთა ადმინისტრაციული ცენტრი, დღევანდელი მოსახლეობა შეადგენს - 307 ადამიანს (2001 წლის აღწერა).

XIII საუკუნეში კერნავე წარმოადგენდა მსხვილ ქალაქს, სადაც 5 ციხესიმაგრე იყო აშენებული. დღეისათვის კი მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი, ყოფილი ქალაქის ადგილას კი ცხოვრობს დაახლოებით 200 ადამიანი. ამის მიუხედავად, ეს დასახლება ტურისტებისათვის დღემდე მიმზიდველია. 2004 წელს კარნავე იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო კულტურულ მემკვიდრეობათა სიაში.

სახელი
------

საიუბილეო მონეტა, მიძღვნილი კერნავესთვის
წერილობით წყაროებში სახელის პირველი ხსენება (ლივონიის გარითმულ ქრონიკებში) 1279 წელს ხდება. გვხვდება ვერსიები Kernowe (1279 წ.), Kernow (1365 წ.), კერნოვო (XVI საუკუნე), კერნოვ (1689 წ.). „კერნავე" მომდინარეობს მდ. კიარნავეს სახელიდან, რომელიც მდინარე ვილიას (ნერისი) მარჯვენა შენაკადია.

ლიტერატურა
----------

* Reconstruction of piliakalniai დაარქივებული 2012-03-21 საიტზე Wayback Machine.  (ლიტვური)
* Lithuanian description of piliakalnis (in pdf) (ლიტვური)
* Atlas of Piliakalniai in Lithuania დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine.  (ლიტვური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კერნავე"** ვიკისაწყობში.
* კერნავე სურათები Flickr-ზე


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქრისტეფორე ნაუმის ძე გურამიშვილი** (დ. 1697, საგურამო, — გ. 4 მარტი, 1750) — მოსკოვის ქართული ახალშენის მოღვაწე, მისიონერი.

XVIII ს. 30-იან წლებში იგი რუსეთში, იოსებ სამებელის ამალაში იმყოფებოდა. მიიღო ნოვგოროდის იოანე ნათლისმცემლის მონასტრის იღუმენობა. მოსკოვში ბატონიშვილ ბაქარისა და იოანე სამებელის დავალებით გურამიშვილმა პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიაში მოამზადებინა ქართული შრიფტისა და სტამბის მოწყობილობა. პირველი ქართული სტამბა მოსკოვში მოეწყო 1737 წლის შემოდგომაზე. ანტონ I-თან ერთად ხელმძღვანელობდა ქართველ ემიგრანტთა საგამომცემლო საქმიანობას. 1744 წელს „ბიბლიის" გამოცემის თაობაზე ამტყდარი უსიამოვნების გამო მოსკოვის სტამბა დაიხურა. შემდგომში მისიონერული მოღვაწეობა გაშალა ჩრდილოეთ კავკასიაში. იყო „ოსეთის სასულიერო კომისიის" აქტიური წევრი.

ლიტერატურა
----------

* კასრაძე ო. ძველი ქართული ნაბეჭდი წიგნი, თბ. 1973;
* სიხარულიძე ფ. რუსეთ-საქართველოს კულტურული ურთიერთობის ისტორიიდან, კრ.: მეგობრობა, თბ. 1979;
* შარაშიძე ქ. ქართული ანბანი XIX საუკუნემდე, წგ.: ქართული საანბანო წიგნის ბიბლიოგრაფია (1629–1955), თბ. 1957;
* Абрамишвили А. З. Из истории грузинского книгопечатания за пределами Грузии, კრ.: Книга. Исследования и материалы, сб. 3, М. 1960;

* *სიხარულიძე ფ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართველები უცხოეთში: ქრისტეფორე გურამიშვილი. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
**ირინე გაბაშვილი** (დ. 15 აგვისტო, 1960, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 23 მარტი, 2009, აშშ) — ქართველი სპორტსმენი (მხატვრული ტანვარჯიში). სსრკ ჩემპიონი ლენტით და ბურთით ვარჯიშში (1979). სსრკ ხალხთა VII სპარტაკიადის ჩემპიონი ბურთით ვარჯიშში (1979) და მესამე პრიზიორი მრავალჭიდში (1979). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1979).

1993 წლიდან წვრთნიდა მალაიზიის ნაკრებს. 2000–2008 წლებში მუშაობდა აშშ-ში, ორეგონის შტატის ტანვარჯიშის აკადემიაში მწვრთნელად. გარდაიცვალა აშშ-ში, 48 წლის ასაკში.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1979 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი | 03 ﻿3rd |
| 1979 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი | 01 ﻿1st |

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 355, თბ. 2002;
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 157, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინე გაბაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

* ირინე გაბაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ირინე გაბაშვილი — ქართული სპორტი
**ირინა შტენბერგი** (დ. 1903 — გ. 1985) — თბილისელი გერმანელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

1921 წლიდან სწავლობდა ნატიფი ხელოვნების კავკასიური საზოგადოების სკოლაში. 1923 წელს გააგრძელა სწავლა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, გ. გაბაშვილის, ი. შარლემანის, ბ. ფოგელის, და ე. ლანსერეს ხელმძღვანელობით. 1929 წელს გაემგზავრა მოსკოვში, გაეცნო რუსულ მხატვრულ ელიტას, 1930 წლების დასაწყისში დაბრუნდა თბილისში და შექმნა სერიები: „ჩემი აჭარა", „საქართველოს ქალები". ძირითადად მოღვაწეობდა თბილისში, გრიბოედოვის სახელობის დრამატულ თეატრში. 1966 წელს დედაქალაქში გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა.

ლიტერატურა
----------

* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი", თბ. 2014, გვ. 68

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული მოდერნიზმი |
| --- |
|  |
| პიროვნებები | 
* ალექსანდრე შარვაშიძე
* ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქიანი
* ბენო გორდეზიანი
* დავით კაკაბაძე
* დიმიტრი შევარდნაძე
* ელენე ახვლედიანი
* ემა ლალაევა-ედიბერიძე
* ვალერიან სიდამონ-ერისთავი
* ზიგმუნტ ვალიშევსკი
* ილია ზდანევიჩი
* ირაკლი გამრეკელი
* ირინა შტენბერგი
* კირილ ზდანევიჩი
* კლარა კვესი
* ლადო გუდიაშვილი
* მიხეილ გოცირიძე
* მიხეილ ჭიაურელი
* პეტრე ოცხელი
* ქეთევან მაღალაშვილი
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* „H2SO4"
 |

 |
**ირინე ნაჭყებია** (დ. 19 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, მთარგმნელი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1977-1983 წლებში ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე გაიარა ასპირანტურის კურსი.

1982-1983 წლებში მუშაობდა ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1983 წლიდან მუშაობს გიორგი წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში, ჯერ სამეცნიერო ინფორმაციის, შემდეგ ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის განყოფილებაში. 1996 წლიდან თანამშრომლობს საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევის ნაციონალური ცენტრის (CNRS) „ირანული სამყაროს" კვლევით პროგრამებში. 1996-2002 წლებში სამეცნიერო მივლინების დროს, პარიზის არქივებსა და ბიბლიოთეკებში მოიძია დღემდე უცნობი მასალები 1804-1810 წლების საფრანგეთ-ირანის დიპლომატიურ ურთიერთობებსა და მასში საქართველოს მნიშვნელობის შესახებ. 2001-2003 წლებში მონაწილეობდა INTAS-ის გაერთიანებული საერთაშორისო ჯგუფის სამეცნიერიო პროექტში — თბილისი XIX საუკუნეში: ისტორია, კულტურა. 1991-1999 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, კითხულობდა ლექციებს თბილსიის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტსა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ამედე ჟობერის ნაშრომი მოგზაურობა სომხეთსა და სპარსეთში 1805-1806 წლებში, როგორც წყარო XIX საუკუნის დასაწყისის მახლობელი აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიისათვის", დაიცვა 1990 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „საფრანგეთ-ირანის დიპლომატიური ურთიერთობა 1804-1810 წლებში (ფრანგული წყაროებისა და საარქივო მასალის მიხედვით)", დაიცვა 2003 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ნაპოლეონის დიპლომატიური მისიები ირანში და საქართველოს საკითხი: XIX საუკუნის პირველი ათწლეული, თბ. მწიგნობარი, 2018, გვ. 364 ISBN 9789941473517
* ორიენტალისტური ძიებანი = Studia Orientalia: კრებული, ქუთაისი, აკაკი წერეთლის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2018, გვ. 352 ISBN 9789941417092
* აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის = Between East and West: ირანელი და ფრანგი ავტორები მე-19 საუკუნის საქართველოს შესახებ: კრებული, თბ. ილიას სახელმწ. უნ-ტი, 2018, გვ. 392 ISBN 9789941182990
* ნარკვევები საფრანგეთ-ირანის დიპლომატიური ურთიერთობის ისტორიიდან (XIX საუკუნის დასაწყისი), თბ. ენა და კულტურა, 2002, გვ. 168
* მოგზაურობა სომხეთსა და სპარსეთში 1805-1806 წლებში, თბ. მეცნიერება, 1997, გვ. 288
* ამუდე ჟობერის ცნობები ჯანიკის 1805 წლის აჯანყების შესახებ, თბ. საქ. მეცნ. აკად. აღმოსავლეთმცოდნ. ინ-ტი, 1990, გვ. 11

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 204-205

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინე ნაჭყებია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ირინა ბოკოვა
**ირინა ბოკოვა** (ბულგ. Ирина Георгиева Бокова; დ. 12 ივლისი, 1952, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. ბულგარეთის პარლამენტის ორგზის წევრი ბულგარეთის სოციალისტური პარტიიდან. პრემიერ-მინისტრ ჟან ვიდენევის კაბინეტის საგარეო საქმეთა მინისტრი; ამჟამად ბულგარეთის ელჩი საფრანგეთსა და მონაკოში. 2009 წლის 22 სექტემბერს აირჩიეს იუნესკოს გენერალურ დირექტორად და ეს თანამდებობა ეკავა 2017 წლის 10 ნოემბრამდე.

ოჯახი
-----

დაიბადა ბულგარეთის ცნობილ პოლიტიკურ ოჯახში. მამამისი გეორგი ბოკოვი იყო კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი და პარტიის ოფიციალური ბეჭვდითი ორგანოს «Работническо дело» რედაქტორი. ძმა – ფილიპ ბოკოვი ცნობილი პოსტკომუნისტური პერიოდის პოლიტიკოსია. ამჟამად არის ბულგარეთის სრულეფლებიანი და საგანგებო ელჩი სლოვენიაში.

კარიერა სახალხო რესპუბლიკაში
----------------------------

* 1976 წელს დაამთავრა მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტი.
* 1977 წლიდან მუშაობს მაღალ თანამდებობებზე ბულგარეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში.
* 1982-1984 წწ. ბულგარეთის მუდმივი წარმომადგენელია გაეროში.
* 1990 წელს აირჩიეს დიდი სახალხო კრების წევრად.

კარიერა რესპუბლიკაში
--------------------

* 1991–1992 წლებში კვლავ საგარეო საქმეთა სამინისტროში მუშაობს. მაგრამ სულ მალე იძულებული იყო კომუნისტური წარსულის გამო დაეტოვებინა სახელმწიფო სამსახური.
* 1995 წელს დაიკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოდგილის თანამდებობა.
* 1996 წლის ნოემბრიდან 1997 წლის თებერვლამდე ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა.

კარიერა იუნესკოში
-----------------

2005 წელს ხელისუფლებაში სოციალისტების დაბრუნების შემდეგ დაინიშნა ბულგარეთის საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად საფრანგეთში და ქვეყნის სრულუფლებიან წარმომადგენლად იუნესკოში.

2009 წლის 22 სექტემბერს მრავალი წარუმატებელი კენჭისყრის შემდეგ, იუნესკოს აღმასრულებელმა საბჭომ ირინა ბოკოვას რეკომენდაცია გაუწია გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე. მისი კანდიდატურა გენერალური დირექტორის პოსტზე დამტკიცეს 2009 წლის 15 ოქტომბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინა ბოკოვას ოფიციალური ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-03-31 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  იუნესკოს ახალი გენ. მდივანად აირჩიეს ირინა ბოკოვა.
2. ↑  ბულგარეთის ელჩი საფრანგეთშიირინა ბოკოვა დაამტკიცეს იუნესკოს გენ. დირექტორის თანამდებობაზე[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იუნესკოს გენერალური დირექტორები |
| --- |
|  |
| 
* ჯულიან ჰაქსლი
	+ 1946-1948
* ხაიმე ტორეს ბოდეტი
	+ 1948-1952
* ჯონ ტეილორი
	+ 1952-1953
* ლიუტერ ევანზი
	+ 1953-1958
* ვიტორინო ვერონეზე
	+ 1958-1961
* რენე მაიო
	+ 1962-1974
* ამადუ-მაჰთარ მ’ბოუ
	+ 1974-1987
* ფედერიკო მაიორ სარაგოსა
	+ 1987-1999
* კიოტირო მაცურა
	+ 1999-2009
* ირინა ბოკოვა
	+ 2009-2017
* ოდრი აზულაი
	+ 2017-დან
 |

 |
**ღრმაღელის არქეოლოგიური ძეგლები** — თბილისის ჩრდილოეთ რაიონში, ღრმაღელის ხევის მიდამოებში, 1935 წელს აღმოჩენილი ბრინჯაოს ხანის ძეგლები. 20 მეტრ სიღრმეზე ადამიანის ჩონჩხთან ერთად აღმოჩნდა შუა ბრინჯაოს ხანის ადრინდელი პერიოდის (ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისი) პარადული საბრძოლო ჩუგლუგი, რომელიც ცენტრალურ ამიერკავკასიიდან გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ჩუგლუგის ტიპის ცულებისა და ადრინდელი კოლხური ცულების პროტოტიპად ითვლება. 1949-1950 ღრმაღელეში აღმოჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ორმოსამარხები. ოთხკუთხა ფორმის სამარხი და მის ირგვლივ ფართობი ქვაყრილით იყო დაფარული. ორმოს თავზე ზოგან ძელური გადახურვის ნაშთები შეიმჩნეოდა. სამარხებში მიცვალებულთა ჩონჩხთან და შინაური ცხოველების (მსხვილი რქოსანი საქონელი, ღორი) ძვლებთან ერთად იყო გვიანდელ ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XIV–XIII საუკუნეებში) ნივთები (შედგენილტარიანი, ფოთლისებურპირიანი ბრინჯაოს სატევარი, რომლის ტარი რელიეფურადაა შემკული, ხელშუბისპირები, თიხის ორნამენტირებული ქილები, ხელადები, ჯამები, ბადიები, სარდიონის მძივები და სხვა). არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ აქ მცხოვრებ ხალხს კავშირი ჰქონია გარე სამყაროსთან.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 906, ISBN 99928-20-32-2.
* *გოგაძე, ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 599.
* *ქორიძე, დ.* „თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები" ტ. 1, თბილისი, 1955
**ირინა გერასიმოვა** (დ. 9 თებერვალი, 1964, ქუთაისი) — ქართველი მოცურავე. უნივერსიადის ოთხგზის ჩემპიონი (1983 — თავისუფალი სტილით 100 მ და 200 მ, კომპლექსური 200 მ, ესტაფეტა 4X100 მ თავისუფალი სტილით), სსრკ 18-გზის ჩემპიონი (1980–84) თავისუფალი სტილით (100, 200 მ) და კომპლექსურ (200, 400 მ) ცურვაში. ირინა გერასიმოვა იყო სსრკ 13-გზის რეკორდსმენი და მოსკოვის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1980, ესტაფეტა 4X100 მ თავისუფალი სტილით, წესების დარღვევის გამო სსრკ ნაკრები წინასწარი გაცურვის შემდეგ შეჯიბრებიდან მოხსნეს). პირადი საუკეთესო შედეგები: თავისუფალი სტილით 100 მ — 56,4 წმ; 200 მ — 2.01,13 წთ; კომპლექსური 200 მ — 2.16,72 წთ, 400 მ — 4.50,30 წთ. საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| საწყლოსნო სახეობები |  რომი, იტალია | ევროპის ჩემპიონატი 1983 | 03 ﻿3rd |
| საწყლოსნო სახეობები |  გუაიაკილი, ეკვადორი | მსოფლიო ჩემპიონატი 1982 | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 217, თბილისი: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინა გერასიმოვა — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ირინა გერასიმოვა[*მკვდარი ბმული*] — ქართული სპორტი
**თხმორისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორისის ტერიტორიაზე. აგებულია XIX საუკუნეში. 

ეკლესია დარბაზულია (16,5×9,5 მ). ნაგებია ყორე ქვით დუღაბზე. დასავლეთიდან მიდგმული აქვს სამსართულიანი სამრეკლო. კუთხეებში გამოყენებულია ნათალი კვადრები. შესასვლელი სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში კი თითო ფართო და თაღოვანი სარკმელია. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. გადახურულია კრამიტით. ეკლესიას აღმოსავლეთით ნალისებრი აბსიდი აქვს, რომელიც დარბაზისგან გამოყოფილია სამსაფეხურიანი მხრებით. სივრცე დანაწევრებულია გრძივი, კედლებზე გაკეთებული ორ-ორი წყვილი პილასტრით, რომლებიც ორსაფეხურიანია. ასეთივე პილასტრია დასავლეთ კედლის კიდეებში. კონქი და კამარა ხისგანაა მოწყობილი. იატაკი ქვის ფილებისაა, ამბიონი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. კანკელი რუსულია. ტაძრის მორთულობას შეადგენს სარკმელთა მოჩარჩოება, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კართა ლილვები, კაპიტელები, კართა ზემოთ ფრონტონისებური გაფორმება და ჩრდილოეთ კარის თავზე წმ. გიორგის გამოსახულება. 

ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიდგმულია სამსართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული კარიბჭის როლს ასრულებს, სამხრეთ კედელში ზედა სართულებზე ამავალი კიბეა ჩართული. მეორე სართულზე დასავლეთ კედელში ერთი სარკმელია გაჭრილი. მესამე სართული ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი ფანჩატურია. გადახურულია თუნუქით. სამრეკლოს მორთულობას წარმოადგენს პირველი სართულის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების დეკორატიული თაღები და დასავლეთის შესასვლელის სადა ლილვები.

თხმორისის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიას 2018 წლის 17 აპრილს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის ნიკოლოზ ანთიძის შესაბამისი ბრძანებით კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თხმორისის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია
* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8892
**ღრიალა მაიმუნები** (ლათ. Alouatta) — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი ობობასებრი მაიმუნების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 56–91,5 სმ, კუდისა — 58,5–91,5 მმ. წონა 4–11 კგ. შიშველი სახე და დიდი ეშვები აქვთ, ბეწვი უხეშია და მოკლე. ჩვეულებრივ, მოყვითალო-მურა, მოწითალო-მურა ან შავი ფერისაა. აქვთ მოსაჭიდი კუდი. გავრცელებულია ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში მექსიკიდან პარაგვაიმდე. აერთიანებს 15 სახეობას. მეტად ცნობილი სახეობებია: წითური ღრიალა (ლათ. Alouatta seniculus) და ცენტრალურამერიკული ღრიალა (ლათ. Alouatta pigra). პირველი გავრცელებულია ვენესუელასა და გვიანაში, ხოლო მეორე მექსიკასა და სამხრეთი ამერიკის ჩრდილო რაიონებში. ღრიალა მაიმუნები ბინადრობენ მაღალი ხეების ვარჯზე. იკვებებიან ნაყოფით, ფოთლებით, კაკლით, თესლით, წვრილი ხერხემლიანებითა და მწერებით. ჯგუფურად (4–17 ინდივიდი) ცხოვრობენ. მამრები ხმამაღლა ყვირიან და ლომების ღრიალს მოგვაგონებენ. მრავლდებიან მთელი წლის განმავლობაში. მაკეობა 140 დღემდე გრძელდება. ნაშიერი 10 თვემდე რძით იკვებება. სქესობრივ სიმწიფეს მდედრები 3–4, ხოლო მამრები 5 წლისა აღწევენ. ტყვეობაში ცოცხლობენ 23 წლამდე.

სქოლიო
------

1. ↑  Howler Monkeys | National Geographic
2. ↑  Howler Monkeys - New England Primate Conservancy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-07. ციტირების თარიღი: 2020-06-05.
3. ↑  Ревуны | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-29. ციტირების თარიღი: 2020-06-05.
**წირქოლის წმინდა მარიამის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წირქოლში. აგებულია XIX საუკუნეში.

სოფლის შემაღლებულ ადგილას მდებარე ეკლესია ფლეთილი ქვითა და აგურითაა ნაგები, რომელიც მოგვიანებით შეულესავთ. ეკლესიის დასავლეთ კეხის კიდეში დასმულია სამრეკლო, ღია ფანჩატურით. ჩრდილოეთ ფასადი შელესილია, შესასვლელები დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. აქედან დასავლეთისა ამოშენებულია. დასავლეთ ფასადი აქცენტირებულია აგურის წყობაში ჩაძირული დიდი ზომის გოლგოთის ჯვარით. ჩრდილოეთი და სამხრეთი ფასადები ერთმანეთის მსგავსადაა დამუშავებული, კედლები
დანაწევრებულია პილასტრების საშუალებით. გეგმით სწორკუთხა ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული, ღრმა აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. მის ორსავე მხარეს ნიშებია. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ორი წყვილი პილასტრით, რომლებზეც გადასულია კამარის საბჯენი თაღები. სატრიუმფო თაღი აბსიდის ვიწრო მხრებს ეყრდნობა. შიდა სივრცე განათებულია ჩრდილოეთით ორი, ხოლო აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმლით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 246-247
ღოუბნის მონასტრის ხედი  
ლაშა ხაჩიძის ფოტო
**ღოუბნის ორმოცნი** — XVI–XVII საუკუნეების ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელობის ეკლესია და კოშკი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ღოუბნიდან 3 კმ-ის მანძილზე, ე.წ. კოჯრის ტყეში, ქოროღლის ციხის ძირში.

ტაძარი კუპელჰალეს ტიპური ნიშნებით ხასიათდება. ეკლესიას დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს მინაშენები ჰქონდა, ახლა მათი ნანგრევებიღაა დარჩენილი. ეკლესიის ფასადები დეკორატიულად თითქმის სრულიად არ არის გაფორმებული. დეკორატიული დამუშავების მთელი ყურადღება გუმბათზეა გადატანილი. 

რამდენიმე წლის წინ სოფლის მოსახლეობამ და სასულიერო პირებმა ეკლესია შეაკეთეს. აგურის ფასადების ჩამოშლილი კუთხეები, აგრეთვე კოშკის მესამე სართული აგურითვე ააშენეს და ორივე თუნუქით გადახურეს. ამჟამად მიმდინარეობს ეკლესიის ინტერიერის მოხატვა. ეკლესიის სამხრეთ ფასადთან სწორკუთხა, მასიური კოშკია. იგი შედარებით მოგვიანო ხანის ნაგებობაა. კოშკის კიბის საფეხურად გამოუყენებიათ 1722 წლის საფლავის ქვა. ტერიტორია შემოღობილია მავთულხლართით და გამართულია ბერების საცხოვრებლები. ასევე შენდება სატრაპეზო.

ღოუბნის ორმოცი მოწამის სახელობის ეკლესია მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია და არის მოქმედი მონასტერი (ამჟამად ორი ბერი ცხოვრობს მუდმივად).

ძეგლის სახელწოდების შესახებ ადგილობრივ ასეთი თქმულება დარჩენილა: ორმოცმა ძმამ ააშენა ორმოც დღეშიო.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღოუბნის "ორმოცნი" დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* ვ. ბერიძე, XVI-XVIII საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრება, თბ. 1994
* ნ. გენგიური, კუპელჰალე, თბ. 2005

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები |
| --- |
|  |
| 
აძიკვი · გოხნარის ეკლესია · გუდარეხის მონასტერი · დრანეთის ტაძარი · მანგლისის სიონი · პირღებულის მონასტერი · სამშვილდის სიონი · ფიტარეთის მონასტერი · ღოუბნის ორმოცნი
 |

 |
**ყირიმის დიდების პანთეონი** (რუს. Пантеон славы) — მემორიალური კომპლექსი როსტოვის ოლქის სოფელ ყირიმში, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია დიდ სამამულო ომში დაღუპული თანასოფლელი მეომრების პატივისცემის ნიშნად.

ისტორია
-------

ძეგლი აშენდა ლუკაშინის სახელობის კოლმეურნეობის თანხით და ოფიციალურად გაიხსნა 1970 წლის 9 მაისს. მისი მშენებლობა დაიწყო 1965 წელს და შენდებოდა ხუთი წლის განმავლობაში. დიდ სამამულო ომში აღუპული მემომრებისადმი მიძღვნილი მემორიალის დადგმის ინიციატივა ეკუთვნის ადგილობრივი № 5 საშუალო სკოლის მოსწავლეებსა და მასწავლებლებს. მათ საბჭოთა არმიის დაღუპული მემომრების შესახებ შეაგროვეს ინფორმაცია, პერსონალური ინფორმაცია, დოკუმენტები, მიმოწერები, ფოტოები, ორდენები და ა. შ. წარიმართა დიდი საძიებო სამუშაოები. პანთეონის პროექტი წარმოადგინა რსფსრ-ის სამხატვრო ფონდის როსტოვის სამხატვრო საბჭომ. პროექტზე მუშაობდნენ მოქანდაკეები ა. ჯლაუხიანი, ი. შუბინი, არქიტექტორები გ. გალეპინი და ლ. კუზნეცოვი. 

1972 წელს კომპლექსის ტერიტორიაზე აანთეს მუდმივი ცეცხლი. პანთეონის გახსნიდან დღემდე მას უამრავი ადამიანი სტუმრობს, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ტურისტები 42 ქვეყნიდან. სხვადასხვა ენაზე შესრულებული წარწერებით სავსე ოთხი დიდი შთაბეჭდილებების ჩანაწერთა წიგნი დაცულია სოფლის მუზეუმში როგორც ექსპონატი. 

2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 ბრძანების შესაბამისად ძეგლი შეიყვანეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

არქიტექტურა
-----------

პანთეონი წარმოადგენს ქანდაკებების ჯგუფს და მუქი ტუფისგან აშენებული ნახევრაწრიული ნაგებობის ერთობლიობას. ყველაზე მაღალია მწუხარე ქალის გამოსახულება. მას მარცხენა ხელი უდევს შვილიშვილის მხარზე, მარჯვენა ხელი კი უდევს რძლის მხარზე, მათ ყველაზე საყვარელი ადამიანი: შვილი, ქმარი და მამა გაუშვეს ომში. 

პანთეონის წინ დგას ხუთი ფილა, რომელზეც ამოკვეთილია ომის წლები: 1941, 1942, 1943, 1944, 1945. ტუფის ნაგებობაზე სომხურად და რუსულად ამოკვეთილია სიტყვები: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „სამშობლოსთვის დაღუპულები არ კვდებიან." |
|  |  |

პანთეონის შიგნით პორტრეტიანი მარმარილოს ფილებია, ფირფიტებით (სულ 365), რომლებზეც ამოკვეთილია სოფელ ყირიმიდან დაღუპულთა სახელები ა ფოტოები, ზემოთ კი წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „სამარადისო დიდება 1941-1945 წწ. დიდ სამამულო ომში დაღუპულ თანასოფლელებს." |
|  |  |

 კედელზე მეორე მხრიდან გამოსახულია ჯარისკაცი, რომელიც დაიღუპა სოფელ ყირიმის გათავისუფლებისათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Памятники боевой славы нашего района Межпоселенческая центральная библиотека
2. ↑  Выявленные объекты культурного наследия
3. ↑  Пантеон Славы в с. Крым
**შუკ ჰანამალის ბაზარი** — ისრაელის მთავარი გადახურული ბაზრობაა და თელ-ავივის უმშვენიერეს პორტში მდებარეობს. ის არის ყველაზე ახალგაზრდა ბაზრობა მთელს ისრაელში, დაარსებულია 2010 წელს. მუშაობს კვირაში 6 დღე (ორშაბათიდან შაბათის ჩათვლით, კვირა უქმე). აქ ყოველდღიურად შეგიძლიათ შეიძინოთ ახალი და სეზონური პროდუქტი, როგორც ადგილობრივი, ისე მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხის საუკეთესო ინგრედიენტები; აქ განთავსებულ სპეციალურ მაღაზიებში და დახლებზე შემოგთავაზებენ სეზონურ ხილსა და ბოსტნეულს Good, clean & fair-ის მცირე და საშუალო მეწარმეებისგან. იგი არის დიდი მაღაზია საუკეთესო ინგრედიენტებისთვის, ადგილობრივი და მსოფლიოს მასშტაბით. 

აღნიშნულ ბაზარში განლაგებულია ხილ-ბოსტნეულის, საყასბო, თევზეულის, ქოშერული ხორცპროდუქტების, ღვინის, იტალიური ყავისა და ნაყინის, ახლად გამოწურული წვენის, ყველისა და American style deli-ს პროდუქტების მაღაზიები; აქ შეძლებთ შეიძინოთ ახალგამომცხვარი ფუნთუშეული, ახალდამზადებული პასტა, იტალიური და ესპანური კონსერვირებული პროდუქტები, ზეთისხილის ნაირსახეობები, ადგილობრივი ზეითუნის ზეთი, თაფლი, ჰალვა და ტაჰინი. აქვეა პროფესიონალი მზარეულებისთვის განკუთვნილი სამზარეულოს აღჭურვილობების მაღაზია, რესტორანი სადემონსტრაციო სამზარეულოთი და კულინარიული ვორქშოპის ცენტრი. ზღვის მომაჯადოებელი ხედის ფონზე, მაღაზიები და დახლები გთავაზობენ უამრავ სასადილო სივრცეს, ბარებსა და რესტორნებს, სადაც მსუბუქად წახემსებასაც შეძლებთ და სადილსაც მიირთმევთ. ყოველ პარასკევს დილით და სამშაბათს შუადღეს აქ კულინარიული დღესასწაული იმართება.

ბაზრის მენეჯმენტი მნიშვნელოვან ყურადღებას ამახვილებს ადგილობრივ პროდუქციაზე. მნიშვნელობას ანიჭებენ, ტრადიციულ და რეგიონალურ სამზარეულოს დაცვასა და პროდუქტების წარმოებას. მცენარეების, თესლისა და მეცხოველეობის ეკოლოგიურობაზე პასუხისმგებლები არიან. ბაზრობა ხელს უწყობს მეურნეობის განვითარებას და მდგრადი საკვების, მეურნეობებისა და ადგილობრივი ბიზნესის განვითარებას.

კულინარიული საწარმოს უკან არის ხედვა, რომ შეიქმნას ბაზარი, რომელიც შთაგონებულია ევროპაში სხვადასხვა დახურული ბაზრებით, იდეოლოგიასთან ერთად, რომელიც ადგენს ნელი კვების ორგანიზაციას, რომელიც წარმოადგენს კარგ, სუფთა და სამართლიან პროდუქტებს. დღის წესრიგში ასევე არის მწვანე, აქცენტი ორგანულ, სეზონურ და ადგილობრივ პროდუქტებზე.

ზოგიერთი გამყიდველი გთავაზობთ სადღესასწაულო ადგილს სასიამოვნო სადილისთვის. 

ბაზარი ემსახურება იმ კლიენტს, რომელსაც სურს დახარჯოს ცოტა მეტი მაღალი ხარისხის პროდუქტისთვის, შესამჩნევია რომ აქ ფასები უფრო მაღალი არის, ვიდრე თელ-ავივის სხვა ბაზრებზე.

გარდა ზღვის მიმზიდველი ხედის, მაღაზიების და სადგომებისა, ბაზარი გთავაზობთ სასადილო ადგილების ფართო არჩევანს დიდი ავტოსადგომებით. ბაზრის მიმდებარედ არის ცნობილი ბარები და რესტორნები განთავსებული.

ბაზრის ორი დამფუძნებელი, შირ ჰალპერნი და მიქელ ანსკი, მწერლები და ჟურნალისტები არიან, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან კვების ინდუსტრიით და კვების ისტორიით; მიჩელმა 2009 წელს დაამთავრა კოლორნოში, გასტრონომიული მეცნიერებების უნივერსიტეტი აქვს მოპოვებული კვების კულტურის მაგისტრის წოდება. ეს ორი ახალგაზრდა ქალი განასახიერებს ბაზრის სულს და ენერგიას, რაც მათი ვნებისა და მამოძრავებლის შედეგია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰანამალის ბაზარი [*მკვდარი ბმული*]
* შუკ ჰანამალის ბაზარი]
* შუკ ჰანამალის ცნობილი ბაზარი
* ისრაელის ბაზარი
**ჭორმეშავის ხატის კომპლექსი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭორმეშავში. შეიცავს დარბაზს, საწოლას და ორ საზარეს. დარბაზი ფიქლით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა. ჩრდილოეთ ნაწილით მიწაშია შეჭრილი. ნახევრად დანგრეულია, სახურავი ჩაქცეულია. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. დარბაზის შუაში კერაა. მის გარშემო ქვის სკამებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში სიპის სამწირველოა. დასავლეთ კედელში დატანებულია პატარა თახჩა, დარბაზის ჩრდილოეთ ნაწილი ამაღლებულია და საკოდის დანიშნულებას ასრულებდა. საწოლი დარბაზის აღმოსავლეთითაა. ესაა ფიქლით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობა, რომელიც სანახევროდ მიწაშია ჩამჯდარი. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კედლის გაყოლებაზე გრძელი ქვის სკამია. სამხრეთ კედელთან კერაა მოწყობილი. ორფერდა სახურავი ჩაქცეულია. დარბაზსა და საწოლას შორის ჯვრის კარია. ჯვრის კარის ჩრდილოეთით ორი საზარეა, ორივე მათგანი ფიქლით ნაშენი კოშკისებრი ყრუ ნაგებობაა. ორივეს საფეხუროვანი პირამიდისებრი გადახურვა აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 354-355.
იუდას სახარების 33-ე გვერდი
**იუდას სახარება** არის დოკუმენტი, რომელსაც კაენიტები, ადრეული ქრისტიანული გნოსტიკური სექტა, იყენებდნენ, და რომელიც 2006 წელს გამოქვეყნდა ნაწილობრივი რეკონსტრუქციის შემდეგ.

დაახლოებით 50-მდე ნამუშევარი არსებობს, რომელსაც მიიჩნევენ ადრეული ეკლესიის "სახარებებად", თუმცა მნიშვნელოვანი ინფორმაცია მხოლოდ 20 მათგანზე არსებობს, რომელთაგან ოთხი მათეს, მარკოზის, ლუკასა და იოანეს კანონიკური სახარებებია. იუდას სახარება ერთ-ერთია 16 დანარჩენი სახარებიდან, რომელთა შესახებ გარკვეული ინფორმაცია ისტორიულად შემონახულ იქნა ადრეულ ეკლესიურ ნაწერებში.

ერთადერთი ცნობილი მანუსკრიპტი, რომელშიც ამ სახარების ტექსტია დართული არის ბოლო დროს 1700 წლის შემდეგ აღმოჩენილი ტყავგადაკრული პაპირუსის მანუსკრიპტი ეგვიპტის უდაბნოდან. პაპირი, რომელზეც სახარებაა დატანებული ფრაგმენტულია და მისი ზოგიერთი ნაწილები დაკარგულია. როდოლფ კასერის თანახმად, კოდექსი თავდაპირველად 62 გვერდიანი იყო. აღმოჩენისას მანუსკრიპტიდან რამდენიმე ფურცელი ამოღებული და გაყიდული იქნა ცალ-ცალკე და დღემდე ერთობლივად მხოლოდ 26 გვერდმა მოაღწია. თუმცა დროდადრო, დაკარგული ფურცლებიც ჩნდება, მათ მფლობელთაგან გაყიდვის მსურველთა გამოჩენისას.

იუდას სახარების მანუსკრიპტის რადიოკარბონულმა დათარიღებამ ის მე-3 და მე-4 საუკუნეებს მიაკუთვნა. შედარებისთვის ყველაზე ძველი ფრაგმენტი იოანეს სახარებიდან - პაპირუსი P52 - თარიღდება 125 წლით. თუმცა იუდას სახარებას მიიჩნევენ უფრო ძველი დაახ. 130 წლის მანუსკრიპტის ასლად. ეს დაახ. 100 წელიწადშია იესოს გარდაცვალების ბიბლიურ თარიღიდან.

იუდას სახარება თავდაპირველად ბერძნულად უნდა ყოფილიყო დაწერილი, თუმცა მანუსკრიპტი ძველ კოპტურ ენაზეა. უეჭველია, რომ იუდას სახარების ავტორად იუდა ისკარიოტელს არ მიიჩნევენ, თუმცა მკვლევარებს ახალ აღთქმაში იოანეს სახარების ავტორობაზეც მრავალი ეჭვი აქვთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| რელიგიები | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჭონთიო** — ნასოფლარი საქართველოში, მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, კახეთის მხარეში, ისტორიულ მხარე თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოდან დაახლოებით 50 კილომეტრში, მდინარე ქვახიდისწყლის მარცხენა ნაპირზე, მაღლა მთაზე. ჭონთიოდან ორი მნიშვნელოვანი გზა მიდის: ერთი დასავლეთის მიმართულებით აწუნთის უღელტეხილით ხევსურეთში გადადის, მეორე – ჩრდილოეთის ქერიღოს უღელტეხილით ჩეჩნეთში.

სოფლის მოსახლეობა დაცარიელებამდე 25 კომლს მოიცავდა. სოფელში ძირითადად შემდეგი გვარები სახლობდნენ: იუკურები (იუკურიძე), ითიურები (ითიურიძე). ჯერ სოფლის მოსახლეობა გირევში გადავიდა, შემდგომ უმეტესობა კახეთში ჩასახლდა. სოფელს ორი დღეობა ჰქონდა: „მადოლობა", რომელსაც მკათათვის დასრულებისას ზეიმობდნენ და იოანე ნათლისმცემლის სახელობის იყო. ხოლო მეორე – „თურსიეხობა", აღდგომიდან 2 თვის თავზე იმართებოდა.

ნასოფლარ ჭონთიოს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

ნასოფლარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ციხე-სახლი და კოშკი. კოშკი მდებარეობს ნასოფლარ ჭონთიოს განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. იგი ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროებული (ზომები პირველი სართულის დონეზე 5,6 X 5,3 მ.), ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია, ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა.

ციხე-სახლი მდებარეობს ნასოფლარ ჭონთიოს ტერიტორიაზე, ნასოფლარის განაპირას. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. შენობა ხუთსართულიანია. აღმოსავლეთიდან ეკვრის გვიანდელი მინაშენი. ორივე ნაგებობა ფიქლითაა ნაშენი. ციხე-სახლის მეორე და მესამე სართულების კედლები შიგნიდან მიწანარევი ნაკელითაა შელესილი. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ციხე-სახლის მეხუთე სართულის კედლების ზედა ნაწილები და სართულშუა გადახურვა, დანგრეულია მინაშენის უმეტესი ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჭონთიოს კოშკი
* ჭონთიოს ციხე-სახლი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 163-164.
* მაკალათია ს. თუშეთი, თბ. 1983

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჭონთიო (ნასოფლარი) დაარქივებული 2020-09-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №364, 2018 წლის 10 ივლისი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ