**ოლენა ივანიუნა სტეპანი** (ან იელენა ივანოვნა სტეპანივი ან/და ოლენა სტეპანივ-დაშკევიჩი) — იყო ავსტრო-უნგრელი/ უკრაინელი ჯარისკაცი, საზოგადო მოღვაწე და ეკონომისტი. იგი ცნობილი იყო და მოიხსენიება როგორც პირველი ქალი ოფიცერი უკრაინის არმიაში.

ცხოვრება
--------

სტეპანივი დაიბადა ვიშნივჩიკში 1892 წელს. 1912 წელს იგი დაესწრო კონსტანტინა მალიცკას მიერ ორგანიზებულ შეხვედრას ლვოვში „ქალთა კომიტეტისთვის" ომისთვის მოსამზადებლად. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ ოლენა ზალიზნიაკი, მარია ბილეცკა და ოლჰა ბასარაბი. „ეროვნული საბრძოლო ფონდიდან" შემოსული თანხა, მათი რეკომენდაციით, მოხმარდა უკრაინული სიჩ მსროლელთა დაფინანსებას.

პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო ლვოვის უნივერსიტეტის სტუდენტი. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას მას ოცეულის მეთაურობა მისცეს. მისი თქმით, ის შეუერთდა უკრაინულ Sich Riflemen-ს მამაკაცის ჩაცმულობით. თუმცა მისი შენიღბვა შენიშნეს და მსჯელობდნენ თუ არა მისი დაკავება. ის გადაარჩინა ვოლოდიმირ სტაროსოლსკიმ, როდესაც ჩაერია და მან დაარწმუნა დამსაქმებლები ქალის ჩარიცხვაზე. ზოგიერთი დეტალი შეიცვალა, როდესაც მან გაიმეორა ამბავი, მაგრამ აღსანიშნავია, რომ ის საერთოდ იბრძოდა. ფრონტზე მხოლოდ 30 უკრაინელი ქალი გავიდა.

სტეპანივი ასევე იმყოფებოდა მაკივკასთვის ბრძოლაში უკრაინელი სიჩ მსროლელთა ლეგიონთან ერთად, დაჯილდოვდა მეორე ლეიტენანტის წოდებით და დაჯილდოვდა მედლით, მამაცობისათვის. სტეპანივი გახდა ყველაზე ცნობილი უკრაინელი ჯარისკაცი ქალი. ქალები ჯარისკაცებს საერთაშორისო დონეზე ავრცელებდნენ და მათ ღია ბარათებს ავრცელებდნენ, მაგრამ ყველაზე დიდი პროფილი სწორედ სტეპანოვმა მოიპოვა. ფერენც მოლნარმა, რომელიც ჟურნალისტი იყო, იტყობინებოდა, რომ დაინახა ქალები, როგორიცაა სტეპანივი, რომლებიც მსახურობდნენ მამაკაცებთან ერთად, ეცვათ ფორმა, იღებდნენ მედლებს და დაწინაურებას. სტეპანივი, სოფია ჰალეჩკო და ირინა კუზი, როგორც ამბობენ, იყვნენ პირველი ქალები, რომლებიც მე-20 საუკუნეში მამაკაცებთან თანაბარი პირობებით იბრძოდნენ, მაგრამ შეიძლება არსებობდეს სხვა შემთხვევებიც, რომლებიც ამ პრეტენზიას უარყოფენ.

გამოყენებული საფოსტო ბარათი, რომელშიც ნაჩვენებია USS ოფიცრები ზენონ ნოსკოვსკი, ოლენა სტეპანივი, ივან ჩმოლა, ოსიპ იარიმოვიჩი და სოფია ჰალეჩკო მაკივკას მთაზე
სტეპანივი რუსებმა დაატყვევეს მას შემდეგ, რაც ის და სხვები უკან დარჩნენ ბოლეხივში უკან დახევის დასაფარად. ის ტაშკენტში იყო სამხედრო ტყვე, სადაც დარჩა 1917 წლამდე. მან ხელი შეუწყო 1918 წლის აჯანყების ორგანიზებას ტაშკენტში, რადგან იყო ლეგიონის უმაღლესი სამხედრო საბჭოს წევრი. 1918 წლიდან 1919 წლამდე იგი კვლავ მეთაურობდა ოცეულს, ამჯერად უკრაინის გალისიის არმიაში.

როდესაც ომი დასრულდა, სტეპანივი დაუბრუნდა განათლებას და მიიღო დოქტორის ხარისხი. 1927 წელს იგი იყო უკრაინელი ბუნებისმეტყველებისა და ექიმების მე-2 კონგრესზე, სადაც მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა. 1930 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი 1912–14 წლები. ეს იყო ერთ-ერთი იმ 75 პუბლიკაციიდან, რომელიც მან გააკეთა თავისი ცხოვრების განმავლობაში. ბასილიელ დებს ლვოვში ჰქონდათ გიმნაზია და ის იქ 1935 წლამდე წავიდა მასწავლებლად. ამ წელს პოლონელმა უფროსებმა შეწყვიტეს მისი სწავლება. იგი მუშაობდა რიდნა შკოლას საზოგადოებაში, რომელიც იცავდა უკრაინულ ენას 1881 წლიდან. იგი ასევე მუშაობდა უკრაინის კოოპერატივების აუდიტის კავშირში და ცნობილი პიროვნება იყო.

სტეფანივნის ქუჩა 2013 წელს
1942 წელს სტეპანივი ხელმძღვანელობდა ლვოვში სტატისტიკის განყოფილებას. მან შეაგროვა და გამოაქვეყნა მონაცემები და ითქვა, რომ ეს პუბლიკაციები ქვეყნის ოკუპანტების შერცხვენას ისახავდა მიზნად. ომის დროს მუშაობდა ლვოვის უნივერსიტეტში, მაგრამ ომის დასრულების შემდეგ 1949 წელს, უკრაინული პატრიოტიზმის გამო, მორდოვიის შრომით ბანაკში გაგზავნეს. იქ იყო 1956 წლამდე.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
----------------------------

სტეპანივი გარდაიცვალა ლვოვში 1963 წელს. მან დატოვა მოგონებები, მაგრამ მისი ცხოვრების ლეგენდა შეიქმნა. ამბობდნენ, რომ ქალებს მამრობითი სახელების გამოყენება უწევდათ, მაგრამ ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ არსებობს. იგი გამორჩეული იყო, მაგრამ ის არ იყო პირველი ქალი, ვინც იბრძოდა, რადგან ოლენამ აღნიშნა, რომ მისაბაძ ნიმუშად პოლონელი ქალი ჯარისკაცი იყო. შესაძლებელია მისი ცხოვრების გამოგონილი ვერსიების ყიდვა.

1991 წელს ლვოვის ქუჩას, ოლენი სტეპანივნის ქუჩას ეწოდა მისი სახელი და მოიხსენიეს ის, როგორც პირველი ქალი, რომელიც გახდა უკრაინის არმიის ოფიცერი.

პირადი ცხოვრება
---------------

სტეპანივი დაქორწინდა რომან დაშკევიჩზე, რომელიც იყო უკრაინის სახალხო არმიის იურისტი და გენერალ-ხორუნჟი (გენერალ-პრაპორშჩიკი). 1926 წელს მათ ვაჟი იაროსლავ დაშკევიჩი შეეძინათ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Wolynetz, Lubow.  (2015) The Role of Dedicated Ukrainian Women in World War I. Ukrainian Museum Library of Stamford. ციტირების თარიღი: 4 March 2022
2. 1 2  Country of Roxolania: Ukrainian Women in the First World War – Forgotten Galicia en-US. ციტირების თარიღი: 2022-03-02
3. 1 2  Втеча і повернення: українки в лавах Січових стрільців uk-UA. ციტირების თარიღი: 2022-03-12
4. ↑  Stepaniv, Olena. ციტირების თარიღი: 2022-03-02
5. ↑  Втеча і повернення: українки в лавах Січових стрільців uk-UA. ციტირების თარიღი: 2022-03-12
6. ↑  Austra's Women Soldiers. ციტირების თარიღი: 2022-03-03
7. 1 2 3 4 5 6  Stepaniv, Olena. ციტირების თარიღი: 2022-03-02
8. ↑  PETRUK, Oleh; PRYTULA, Yaroslav; TARNAVSKYI, Roman; SHYSHKA, Oleksander; KACHMAR, Volodymyr; DUDKA, Maksym; HOLOVATCH, Yurij (2021-10-04) *Leopolis Scientifica. Exact Sciences in Lviv until the middle of the 20th century* (en).  Oleh Petruk. ISBN 978-966-02-9644-2.
9. ↑  Ridna Shkola society. ციტირების თარიღი: 2022-03-04
10. 1 2  Hnatiuk, Ola (2020-01-28). *Courage and Fear* (en).  Academic Studies PRess. ISBN 978-1-64469-253-0.
11. ↑  Vul. Stepanivny – former residential building en. ციტირების თარიღი: 2022-03-05