recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საგარეჯოს წმინდა დოდო გარეჯელისა და სვიმეონ მესვეტის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოში, მდებარეობს რუსთაველის ქუჩაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. 

ეკლესიის გარეთა კედლების წყობაში გამოიყოფა ორი სამშენებლო ფენა, რომელიც განსხვავებული მასალითაა ნაწყობი. მათ შორის საზღვარი მიწიდან დაახლოებით სამ მეტრზე გადის. შენობის ქვედა ნაწილი განვითარებული შუა საუკუნეებით შეიძლება დათარიღდეს. შენობის ზედა ნაწილი, სავარაუდოდ, XVIII საუკუნის პირველ ნახევარს განეკუთვნება. 

ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც გრძივი კედლებითან, როგორც შიგნით, ასევე გარედან, მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი და დამოუკიდებელი, კონუსისებური სახურავი ხურავს. შესასვლელი ორია: დასავლეთიდან და სამხრეთიდან.

2012 წელს ეკლესია თვითნებურად გაარემონტეს. ამ რემონტის დროს ორივე შესასვლელი აამაღლეს და თაღით გადახურეს. 2016 წელს აამაღლეს საკურთხევლის იატაკი და დააგეს ხელოვნური ქვის ფილები, დადგეს ხის კანკელი და შეათეთრეს ინტერიერი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 70-72.
**სულთან ჯემი** (თურქ. Sultan Cem; დ. 22 დეკემბერი, 1459 — გ. 25 თებერვალი, 1495) — ნაკლებად ცნობილი როგორც *შეჰზადე ჯემი* (თურქ. Şehzade Cem) — ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ II-ისა და ჩიჩეკ ხათუნის შვილი. კასთამუნოსა და ყარამანის სანჯაყების მმართველი.

ბიოგრაფია
---------

სულთან ჯემი დაიბადა 1459 წლის 22 დეკემბერს მეჰმედ II-ისა და ჩიჩეკ ხათუნის ოჯახში. 1469 წელს, მეჰმედ II-მ, კასთამონუს სანჯაყში გაგზავნა, ხოლო 1474 წელს — კასთამონუდან ყარამანში. მისი ძმა - შეჰზადე ბაიაზიდი (მომავალში ბაიაზიდ II) მართავდა ამასიის სანჯაყს, რომელიც დედაქალაქიდან ბევრად შორს იყო ვიდრე ჯემის სანჯაყი, ამიტომ წესით და რიგით, მეჰმედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, დედაქალაქში პირველად ის უნდა აღმოჩენილიყო.

1481 წელს გარდაიცვალა მეჰმედ II, ოსმალეთის დიდმა ვეზირმა ორივე შეჰზადესთან შიკრიკი გაგზავნა, რათა მათთვის ეცნობებინა მამის გარდაცვალების ამბავი. დიდი ვეზირი, ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა თვლიდა, რომ მაცნე პირველად ჯემთან ჩავიდოდა, დედაქალაქში პირველად ის ჩამოვიდოდა და სულთნის ტახტს დაიკავებდა. მაგრამ ასე არ მოხდა: შეჰზადე ბაიაზიდის მომხრეებმა გზაში მაცნე შეაფერხეს, რის შედეგადაც პირველად მამის გარდაცვალების ამბავი ბაიაზიდმა გაიგო და ჯემს დედაქალაქში ჩაასწრო.

ბრძოლა ტახტისთვის
-----------------

ჯემი ამ ერთ დამარცხებას არ შეჰგუებია. მან დაიწყო ამბოხებისთვის მზადება. 1482 წელს, მისი არმია ბაიაზიდის არმიას დაუპირისპირდა და დაამარცხა. სულთან ბაიაზიდმა მისი მოკვლის ბრძანება გასცა, მაგრამ ამ მისიის შესრულება ვერ მოახერხეს. ბაიაზიდმა დასაჯა ჯემის მომხრეები და თავად ჯემი ქვეყნიდან გადაასახლა.

ჯემმა თავი ეგვიპტეს შეაფარა. სწორედ ეგვიპტეს იყენებდა ის ძმის, ბაიაზიდის წინააღმდეგ, რათა ჩამოეგდო სულთნის ტახტიდან და იგი თავად მას დაეკავებინა. მაგრამ ვერაფერს ხდებოდა. 1495 წელს, როცა ბაიაზიდი მიხვდა, რომ მის ტახტს ჯემის მხრიდან უკვე ძალზედ სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდა, ჯემი ეგვიპტეშივე მოაწამვლინა და ტახტის შემცილებლის გარეშე განაგრძო ოსმალეთის მართვა.

ლიტერატურა
----------

* Duffy, Eamon (2006). *Saints & Sinners – A History of the Popes*.  Yale University Press. ISBN 978-0-300-11597-0.
* Finkel, Caroline (2006). *Osman's Dream – The Story of the Ottoman Empire, 1300-1923*.  Basic Books. ISBN 978-0-465-02396-7.
* Freely, John (2004). *Jem Sultan – The Adventures of a Captive Turkish Prince in Renaissance Europe*.  Harper Perennial. ISBN 978-0-00-715066-3.
გულო კაიკაციშვილი
**გულო-აღა კაიკაციშვილი**, *გულ-აღა კაკაც-ოღლი*, (ნამდვილი გვარი *ქათამაძე*) (დ. 1840 — გ. 1923, სოფ. სამება, ქობულეთი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე. 

იღვწოდა თურქეთის მფლობელობაში მოქცეული ქართული მიწების საქართველოსთან შეერთებისათვის. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ი. ჭავჭავაძესთან, ა. წერეთელთან, ს. მესხთან, გ. ყაზბეგთან, გ. გურიელთან და სხვებთან. გულო კაიკაციშვილი პირველი პატრიოტი იყო აჭარიდან, რომელმაც მე-19 საუკუნის 70-იან წლებში ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ ხმა აღიმაღლა. ილია ჭავჭავაძემ „აჭარის გული" უწოდა. სისტემატურად აქვეყნებდა კორესპონდენციებს ქართულ პრესაში. ეწეოდა ქართული ენის დაცვის და განმათავისუფლებელი იდეების პროპაგანდას ქობულეთის მხარეში. იბრძოდა მუჰაჯირობის წინააღმდეგ 1877—1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. თურქთა დამარცხების შემდეგ ქობულეთის მხარის მოსახლეობის სახელით მიესალმა რუსეთის არმიისა და ქართული მილიციის სარდლობას. კაიკაციშვილი იუნკრად შევიდა ქობულეთის სახალხო მილიციის რაზმში და მალე ურიადნიკი გახდა. მისი ქველმოქმედებით და დედე-აღა ნიჟარაძის მონაწილეობით, კაიკაციშვილის საკუთრებაში არსებულ საგვარეულო მამულში გაიხსნა პირველი ქართული სკოლა ქობულეთში.

კაიკაციშვილი სიკვდილამდე უანგაროდ ემსახურებოდა მაჰმადიან ქართველთა შორის ქართული კულტურისა და განათლების აღორძინების საქმეს.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ა.* გულო კაიკაციშვილი, თბ. 1973;
* *ჩხარტიშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 320.
* *ძიძარია ნ,* მას ილიამ ,,აჭარის გული *უწოდა. - გაზეთი აჭარა, 2011, 16 ივლისი.*

სქოლიო
------

1. ↑
**ხოსპიოს მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოსპიოში, მდებარეობს მდინარის მარჯვენა ნაპირზე.

დარბაზული ნაგებობაა. აშენებულია ნატეხი რუხი და ნათალი მოყვითალო ფერის კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. კარები გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან თაღოვანი. აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის კედლებში თითო თაღოვანი სარკმლებია. კედლები მარტივი ლავგარდნითაა დასრულებული, რომელსაც ლორფინის სახურავი ეყრდნობა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია. მისი კონქი პროფილირებულ მხრებზე დასმულ კაპიტელებზე გადასულ თაღს ეყრნობა. კონქის საჭექ ქვებზე ჯვარი და დავითის ვარსვკლავია გამოკვეთილი. ამბიონი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. აბსიდა ხის კანკელითაა გამოყოფილი. გრძივი კედლები ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის კაპიტელებიდან კამარის საბჯენი თაღები გადადის. ტაძრის მორთულობას სამხრეთის და დასავლეთის კედლის თავსართები, აღმოსავლეთ სარკმლის თავზე მოცემული სიუჟეტი - დანიელი ლომიების ხაროში და სამხრეთის კედელში ჩადგმული რელიეფი - ელისაბედისა და მარიამის შეხვედრა წარმოადგენს.

2018 წლის 18 აპრილს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის შესაბამისი ბრძანებით კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო
* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10934
**საგუბერნიო სახლები** (რუს. Губернские дома) — ისტორიული შენობების კომპლექსი, რომელიც აშენდა 1717-1725 წლებში. სახლები წარმოადგენს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტს. მდებარეობს პეტროვსკაიას და მაკაროვსკაიას ქუჩებზე. მათი მშენებლობის ბრძანება გაიცა 1714 წლის 10 მარტს. სახლების მშენებლობა უმოკლეს ვადებში მოხდა. ისინი აშენდა სტანდარტული დიზაინის მიხედვით, კერძოდ სამი სართული, მაღალი სარდაფებით. თუმცა, სამუშაოები გადაიდო, პირველი სახლები აშენდა მხოლოდ 1717 წელს და მუშაობა დასრულდა მხოლოდ 1725 წელს. ფრიდრიხ ბაუნშტეინის გარდაცვალების შემდგომ არქიტექტორი გახდა და სახლების პროექტი შეიმუშავა მისმა თანაშემწემ ჰ. კონრადმა.

საგუბერნიო სახლები გადაკეთდა 1810-1827 წლებში, სწორედ ამ დროს დაიკარგა დიზაინი. X სახლი აშენდა, 1832-1833 წლებში, სწორედ აქ იყო განთავსებული აფთიაქი. რეკონსტრუქციის პერიოდში, სახლების კედლები ნაწილობრივ აღადგინეს და სამსართულიანი შენობა ააშენეს. ხელისუფლების გადატრიალების შემდგომ IX პროვინციული სახლი ქრონსტატის სამხედრო პორტის მეთაურის სახლი გახდა. პროვინციული სახლების უმრავლესობას საცხოვრებელი დანიშნულება აქვს. საგუბერნიო სახლების ფასადები მოპირკეთებულია ჰოლანდიური ფილებით. სულ პროექტის ფარგლებში აშენებული იქნა თერთმეტი საგუბერნიო სახლი. საგუბერნიო სახლების მშნებლობის პერიოდში, ამ სახლების ნაცვლად, დასავლეთის მხარეს ალექსანდრე მენსიკოვის იტალიური სასახლე აშენდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Губернские дома. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-22. ციტირების თარიღი: 2018-06-21.
* Токарева, Л. И. (2004-04-16). „Экскурсия по городу с Лидией Токаревой и «Кронштадтским вестником». Губернские дома". *kronstadt.ru*. Кронштадтский вестник. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-23. ციტირების თარიღი: 2018-06-22.
* Губернские дома. *kronstadt.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-07. ციტირების თარიღი: 2018-06-22.
**სანქტ-პეტერბურგის პისტის, ელპიდის, აღაპისა და მათი დედის სოფიოს ეკლესია** (რუს. Церковь Святых Мучениц Веры, Надежды, Любови и Матери их Софии) — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1992-1993 წლებში.

მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის, მოსკოვის საპატრიარქოს, სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

გენერალ-პორუჩიკ რომან ვორონცოვის აგარაკი პეტერგოფის გზაზე ააგეს ხისაგან ქვის საფუძველზე 1756 წლის შემდეგ. არქიტექტორი სავარაუდოდ იყო ჟან-ბატისტ ვალენ-დელამოტი. აგარაკი მემკვიდრეობით გადავიდა ვორონცოვის ოჯახის წევრებს შორის. 1840-იან წლებში იყიდა ინგლისელმა ჯონ ანდერსონმა, რომელმაც 40 წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად კეთილმოაწყო. მის შემვეგ აგარაკი შეიძინა ვაჭარმა პ. ლ. შუვალოვმა, რომლის შვილმაც იგი მიჰყიდა მიწათმფლობელ ს. ს. ბოგომოლოვს. 

1963 წელს შენობაში განთავსებული იყო სასურსათო მაღაზია, ხოლო მოგვიანებით აქ განთავსდა „Главленинградстрой"-ის მე-18 ტრესტი. 

ულიანკის რაიონის კეთილმოწყობის სამუშაოების დაწყების შემდეგ ტიპური მრავალსართულიანი სახლების აგების მიზნით შენობის აღების გადაწყვეტილება მიიღეს, მაგრამ ისტორიკოს სერგეი გორბატენკოს დამსახურებით დადგინდა, რომ შენობა იყო XVIII საუკუნის არქიტექტურის ისტორიული ძეგლი და იგი გადაარჩინა.

1991 წლიდან შენობა გამოიყენება, როგორც ეკლესია. ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის პისტის, ელპიდის, აღაპისა და მათი დედის სოფიოს ეკლესია მოქმედებს, როგორც ტერვენიჩის ღვთისმშობლის კვართის მონასტრის მეტოქი. 1999 წელს ეკლესიაზე დაამონტაჟეს გუმბათი და სამრეკლო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Усадьбы с городской судьбой დაარქივებული 2007-02-08 საიტზე Wayback Machine.
* Церковь Веры, Надежды, Любови и Матери их Софии в Народном каталоге православной архитектуры
**სერბო-ხორვატისტიკა** — სამეცნიერო-აკადემიური დისციპლინა და სპეციალობა, რომელიც სერბულ-ხორვატული ენისა დიალექტების, ენის ისტორიის შესწავლითაა დაკავებული.

სერბო-ხორვატისტიკას სხვაგვარად ასევე **სერბულ-ხორვატულ ფილოლოგიასაც** უწოდებენ, მაგრამ სიტყვა ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

სერბო-ხორვატისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ყოფილი იუგოსლავიის ისტორიულ-პოლიტიკურ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურ შესწავლასა და კვლევას.

ცნების ისტორია და დღევანდელი მდგომარეობა
----------------------------------------

უწინ სერბო-ხორვატისტიკა მოიაზრებოდა სერბ, ხორვატ და ბოსნიელ ხალხთა ლიტერატურების, საერთოდ კულტურების შემსწავლელ დარგადაც. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ წარმოქმნილ ქვეყნებში, ამ ლიტერატურებისა და კულტურების სახელწოდებების შესაბამისად ქვეყნების მიხედვით მოხდა სერბო-ხორვატისტიკის როგორც დარგის სეპარაცია სამ ძირითად **სერბისტიკად**, **ხორვატისტიკად** და **ბოსნისტიკად**.

საქართველოში სერბულ-ხორვატული ენა ჯერჯერობით არ შეისწავლება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სლავისტიკა
* სლავური ენები
* სამხრეთსლავური ენები
* სლავები
* ბულგარისტიკა
* მაკედონისტიკა
* სლოვენისტიკა

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სლავური ენები |
| --- |
|  |
| **დას. სლავური** | 
ჩეხური · კაშუბური · იუდეო-სლავური† · პოლაბური† · პოლონური · პომერანული† · სლოვაკური · სლოვინცური† · სორბული · სილეზიური |
|  |
| **აღმ. სლავური** | 
ბელარუსული · ძველი რუსული† · ძველ ნოვგოროდული† · რუსული · კარპატულ-რუსინული · რუთენული† · უკრაინული |
|  |
| **სამხ. სლავური** | 
ბულგარული · საეკლესიო სლავური · მაკედონური · ძველი საეკლესიო სლავური† · ცენტრალური სამხრეთსლავური (ბოსნიური, ხორვატიული, ჩერნოგორიული, სერბული) · სლოვენური |
|  |
| სხვა | 
პროტო-სლავური† · სლავთაშორისი  · რუსენორსკი † · სლავოსერბული† · სლოვიო |
|  |
| 
(†) აღნიშნავს მკვდარ ენას. |

 |
**სანჩო I წყნარი** (ესპ. Sancho I el Pacific; დ. 1274 — გ. 4 სექტემბერი, 1324) — მაიორკის მეფე 1311–1324 წლებში. ხაიმე II-ისა და ესკლარამუნდა დე ფუას შვილი.

ბიოგრაფია
---------

ხაიმე II-ის სიკვდილის შემდეგ სანჩოს ერგო მემკვიდრეობით მაიორკის სამეფო იმიტომ, რომ მისმა ძმამ ხაიმემ უარი თქვა ტახტზე და ფრანცისკანელი ბერი გახდა. სანჩომ გააგრძელა მამამისის პოლიტიკა სტაბილურობისა და შინაგანი გაძლიერების ერთსულოვნებისთვის სამეფოში. მან განახორციელა ომი პალმის მაცხოვრებლების წინააღმდეგ, რომლებიც ითხოვდნენ ქალაქის ავტონომიას. სანჩო ცნობილი იყო იმით, რომ ფულს ძალავდა ებრაელებს ფლოტის მშენებლობისათვის. 1324 წელს სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე დაიწყო ტაძრის მშენებლობა პერპინიანში სადაც დაკრძალეს მოგვიანებით.

ოჯახი
-----

სანჩო დაქორწინებული იყო კარლ II ნეაპოლელისა და მარია უნგრელის შვილზე, მარია ნეაპოლიტანელზე, მათი ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა, ამიტომ სანჩოს მემკვიდრე გახდა მისი ძმისშვილი ხაიმე III.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sancho I el Pacífico en la web del **Centro Virtual Cervantes** dedicado a la **Monarquía Hispánica**
* Reino de Mallorca
**ხუტა ახვლედიანი** (დ. 4 თებერვალი, 1894, გურძემი, მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 იანვარი, 1975) — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ჯერ ძველსენაკის, ხოლო შემდეგ ქუთაისის გიმნაზია და თბილისის სასულიერო სემინარია.

მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. გახდა ქართული ჯარის მაიორი საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. ცვლილებები მოხდა სასაზღვრო და საბაჟო სამსახურების სტრუქტურაში 1918 წელს. ამიტომ სხვა სამხედრო პირებთან ერთად ბათუმის საბაჟოს შტატში ჩაირიცხა. 1921 წლის 17 მარტს დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობა უცხოეთში ბათუმის საბაჟოს გავლით წავიდა. ამის გამო ბოლშევიკები საბაჟოს მოხელეებს გაუწყრნენ და ევსევი ახვლედიანსაც არაერთი უსიამოვნება შეხვდა. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ რამდენიმე წლის მანძილზე ახლობლებთან იმალებოდა, ხშირად იცვლიდა მისამართებს, ფარულად ასტრახანში გაემგზავრა 1927 წელს. იქიდან, საფრანგეთში მამიდაშვილებთან აპირებდა წასვლას, მაგრამ ვერ მოახერხა და მანჯურიაში, ქალაქ ხარბინში გადავიდა. იქ იმ დროს ძლიერი ქართული სათვისტომო არსებობდა ივლიანე ხაინდრავას მეთაურობით. ევსევი ახვლედიანს, როგორც ქართული არმიის ოფიცერს და 1924 წლის აჯანყების მონაწილეს ხარბინელები დიდი პატივისცემით შეხვდნენ და ქართული ბიბლიოთეკა ჩააბარეს 20 000 წიგნით. ის წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ბიბლიოთეკას და ახალი გამოცემებით ამდიდრებდა მას. მონაწილეობდა სათვისტომოს ცხოვრებაში. იყო ხარბინის ქართული საზოგადოების მდივანი. ევსევი ახვლედიანმა მანჯურიიდანაც ვერ მოახერხა საფრანგეთში ემიგრირება და იძულებული გახდა პროფესია შეეცვალა. იგი ჩაირიცხა ხარბინის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე 1929 წელს. იაპონიის მიერ ხარბინისა და ჩრდილოეთ მანჯურიის ოკუპაციის შემდეგ, ევსევი ახვლედიანი შანხაიში გადასახლდა და ფრანგულ კონცესიაში დაიწყო მუშაობა 1931 წელს. გახსნა რესტორანიც, სადაც ადგილობრივი და ტურისტად ჩასული ქართველები იყრიდნენ თავს. 1945 წლის აგვისტოში, კვანტუნის არმიის განადგურების შემდეგ, საბჭოთა ჯარი ხარბინში შევიდა. შანხაიში აქტიურად ამუშავდა საბჭოთა საელჩო და ემიგრანტთა ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა. იგი ემიგრაციაში დარჩა და უკვე ხანშიშესულმა კიდევ ერთხელ გამოიცვალა პროფესია. 1957 წელს მუშაობა დაიწყო უხანის, ხოლო 1961 წელს – სუჯოუს პედაგოგიურ ინსტიტუტში რუსული ენის მასწავლებლად. 1961 წელს საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის მომხდარმა უთანხმოებამ და ახალმა კონფლიქტმა შეუძლებელი გახადა ევსევის ჩინეთში დარჩენა. ევსევი ახვლედიანი ჰონკონგში ჩავიდა, ავსტრალიაში გაემგზავრა და სიდნეიში დასახლდა 1963 წელს. განაგრძო ურთიერთობა იქაურ მცირერიცხოვან ქართველობასთან, აგროვებდა ქართულ წიგნებს სიდნეიში მცხოვრები ქართველი ბავშვებისათვის. იმდროინდელ წერილებში ძირითადად ქართულ წიგნებსა და ჟურნალ–გაზეთებს ითხოვდა. შთამომავლობა არ დარჩენია.

ლიტერატურა
----------

* ქართველები უცხოეთში - წ.1 - თბ. 2012. გვ. 27-28

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხუტა ახვლედიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჯანსუღ ღვინჯილია** (დ. 14 ოქტომბერი, 1940 — გ. 27 თებერვალი, 2001) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ბაღდათის რაიონის სოფელ დიმში 1940 წლის 14 ოქტომბერს. დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1964 წელს. პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1965 წელს, 1982 წლიდან ჟურნალ „ცისკრის" მთავარი რედაქტორი იყო. მისი პირველი წიგნია „კრიტიკული წერილები" (1974 წ.), მასვე ეკუთვნის წიგნები: „მდინარება" (1975), „წერილები" (1977), „ზომიერების გრძნობა თანამედროვე ქართულ კრიტიკულ აზროვნებაში" (1979), „ტრადიცია და თანამედროვენი" (1982), „პოეტური ენერგია" (1983), „გიორგი სააკაძის პიროვნება" (1980), „სული აღმაშენებელი" (1985).

2001 წლის 27 თებერვალს ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში ჭაბუა ამირეჯიბის საიუბილეო საღამო უნდა გამართულიყო. საღამო რიხით და თუთაშხიას ემოციებით დაიწყო, თუმცა, ტრაგიკულად დასრულდა. სცენაზე, მიკროფონთან, ყველას თვალწინ ჯანსუღ ღვინჯილიას მოჭარბებული მღელვარებისგან გული გაუჩერდა. პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის თანმყოლი სამედიცინო პერსონალი უძლური აღმოჩნდა და ყველაფერი მყისიერად დასრულდა, ჯანსუღ ღვინჯილია ტრანსპორტირებისას, საავადმყოფოში მიყვანამდე გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯანსუღ ღვინჯილია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ჭაბუა ამირეჯიბის საღამოს ტრაგიკული დასასრული: ჯანსუღ ღვინჯილია სცენაზე გარდაიცვალა, *დილის გაზეთი*[*მკვდარი ბმული*]
უნივერსიტეტის მთავარი შენობა, 1902 წლის ფოტო.
**სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი** (რუს.: Санкт-Петербургский Государственный Политехнический Университет; აკრონიმი СПбГУ) — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტექნიკური უნივერსიტეტი სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. მისი ადრინდელი სახელები იყო: **პეტრე დიდის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი** (რუს. Политехнический Институт императора Петра Великого) და **კალინინის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი** (რუს.: Ленинградский Политехнический Институт имени Калинина).

უნივერსიტეტი დაარსდა 1899 წელს როგორც რუსეთის ყველაზე მოწინავე საინჟინრო სკოლა. მის დაარსებას კურირებდა რუსეთის იმდროინდელი ფინანსთა მინისტრი გრაფი სერგეი ვიტი, რომლის წარმოდგენით პირველი-კლასის საინჟინრო სკოლის დაარსება ფრანგული პოლიტექნიკური სკოლის (École Polytechnique) მაგალითზე რუსეთის ინდუსტრიალიზაციის უმნიშვნელოვანესი წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო. იდეას ხელი შეუწყვეს აგრონომიულმა მეცნიერმა და ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ ვლადიმირ კოვალევსკიმ და უდიდესმა ქიმიკოსმა დიმიტრი მენდელეევმა, რომლებიც ამ სკოლის დამფუძნებლებად ითვლებიან. ინსტიტუტის პირველი დირექტორი თავადიშვილი ანდრეი გაგარინი გახდა. ფრანგული პოლიტექნიკური სკოლისგან განსხვავებით პეტერბურგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ყოველთვის მოიაზრებოდა როგორც საზოგადოებრივი დაწესებულება. მეფის რუსეთში ის ფინანსთა სამინისტროს ექვემდებარებოდა და მისი სტუდენტები და პროფესორ-მასწავლებლები სამინისტროს უნიფორმას ატარებდნენ.

სააგარაკო დასახლება ლესნოეში მდებარე ინსტიტუტის მთავარი კამპუსის პროექტი ეკუთვნის არქიტექტორ ერნს ვირიხს. ეს ადგილი სპეციალურად შეირჩა ინსტიტუტის ქალაქის ცხოვრებისგან მოსაშორებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უნივერსიტეტის ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია განათლების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სერბთა რესპუბლიკის ხელოვნების და მეცნიერებათა აკადემია** (სერბ. Академија наука и умјетности Републике Српске, АНУРС / Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, ANURS) — უმაღლესი სამეცნიერო და კულტურული წარმომადგენლობითი დაწესებულება სერბთა რესპუბლიკაში. დაარსდა 1996 წელს. მოიცავს ოთხ განყოფილებას: სოციალური მეცნიერებების, ლიტერატურის და ხელოვნების, საბუნებისმეტყველო, მათემატიკური და ტექნიკური მეცნიერებების და სამედიცინო განყოფილებები. აღნიშნული აკადემიური დაწესებულების მთავარი მიზანია სამეცნიერო და კულტურული ღონისძიებების განვითარება და ხელშეწყობა. ამჟამად, იგი ბანია-ლუკაში მდებარეობს. 

ამჟამად, სერბთა რესპუბლიკის ხელოვნების და მეცნიერებათა აკადემიას, რაიკო კუზმანოვიჩი ხელმძღვანელობს, მისი მოადგილეა ლუბომირ ზუკოვიჩი, ხოლო გენერალური მდივანი — აკადემიკოსი დრაგოლიუბ მირიანიჩი. განყოფილებების გარდა, აკადემია მოიცავს კომიტეტებს, ცენტრებსა და ინსტიტუტებს, სადაც დაახლოებით 150 მეცნიერია დასაქმებული. 

1993 წელს, სერბთა რესპუბლიკის გენერალურმა ასამბლეამ, მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის შესახებ კანონი გამოსცა, თუმცა, იგი 1996 წელს დაარსდა. დამფუძნებელი კრება 1996 წლის 11 ოქტომბერს გაიმართა, იაჰორინას მთაზე მდებარე ერთ-ერთ სასტუმროში. ასამბლეას ესწრებოდა 65 გამოჩენილი მეცნიერი, მათ შორის, სერბეთის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის ხელმძღვანელი — ალექსანდრ დესპიჩი და აკადემიკოსები — დრაგუტინ ვუკოტიჩი და ჩედომირ პოპოვი. აკადემიის პირველი ხელმძღვანელი, პეტარ მანდიჩი გახდა. 1999 წლამდე, იგი ისტოჩნო-სარაევოში მდებარეობდა.

პრეზიდენტების სია
-----------------

| Name | Period |
| --- | --- |
| პეტარ მანდიჩი | 1996–1999 |
| სლავკო ლეოვაჩი | 2000 |
| ვასლინ პერიჩი | 2000–2003 |
| მილან ვასიჩი | 2003 |
| რაიკო კუზმანოვიჩი | 2004–დღემდე |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოსნია და ჰერცეგოვინის მეცნიერებათა და ხელოვნებათა აკადემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The official web site of the Academy of Sciences and Arts of the Republika Srpska
*

სქოლიო
------

1. ↑  Kuzmanović, Rajko; Mirjanić, Dragoljub (2005) *The Republic of Srpska - Tenth Years of the Dayton Peace Agreement*.  Academy of Sciences and Arts of the Republika Srpska,   გვ. 19. ISBN 978-99938-631-9-9. „ACADEMICIAN RAJKO KUZMANOVlC, PRESIDENT OF ANURS"
2. ↑
**სალერნო** (იტალ. Salerno) — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ-დასავლეთ იტალიაში, კამპანიის რეგიონში, სალერნოს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს სალერნოს ყურესთან, ტირენიის ზღვის სანაპიროზე. 

სალერნო ამალფის სანაპიროს მთავარი ქალაქია. ყველაზე უკეთ ცნობილია თავის სამედიცინო სკოლით (მსოფლიოში პირველი სამედიცინო უნივერსიტეტი). XVI საუკუნეში, სანსევერინოს ოჯახის მმართველობისას, რომლებიც სამხრეთ იტალიაში ყველაზე გავლენიანი ფეოდალი-ლორდები იყვნენ, ქალაქი სწავლა-განათელბის, კულტურისა და ხელოვნების უდიდესი ცენტრი გახდა. ეს ოჯახი თავის სამსახურში ქირაობდა იმ დროის უდიდეს ინტელექტუალებს. Later, in 1694, the city was struck by several catastrophic earthquakes and plagues, მოგვიანებით, 1694 წელს, ქალაქმა გადაიტანა რამდენიმე კატასტროფული მიწისძვრა და ჭირი, შემდგომში კი ესპანელთა მმართველობა, რომელიც XVIII საუკუნემდე გაგრძელდა. ამის შემდეგ, სალერნო პართენონის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა და ასევე გამოსცადა ნაპოლეონის მმართველობა.

უფრო თანამედროვე ისტორიაში, ქალაქი მასპინძლობდა იტალიის მეფე ვიქტორ ემანუელ III-ს, რომელმაც აქ 1943 წელს, მეორე მსოფლიო ომისას მოკავშირეებთან მშვიდობიანი მოლაპარეკების შემდეგ რომიდან გადმოინაცვლა. ამის შემდეგ, აქ ჩამოყალობდა ე. წ. „სამხრეთის ხელისუფლება" და სალერნო რამდენიმე თვის განმავლობაში იტალიის „დედაქალაქი" გახდა. მის მახლობლად განხორციელდა მოკავშირეთა რამდენიმე შემოჭრა. 

დღეისათვის, სალერნო კამპანიისა და ზოგადად მთელი იტალიის მნიშვნელოვანი კულტურილი ცენტრია თავისი გრძელი და მოვლენებით აღსავსე ისტორიით. ქალაქს მდიდარი და მრავალგვარი კულტურა გააჩნია. ამავე დროს, სალერნო სამ განსხვავებულ რაიონად იყოფა: შუა საუკუნეების ნაწილი თანამედროვე ხელოვნების არეალებით, XIX საუკუნეში დაგეგმარებული რაიონი და უფრო მჭიდროდ დასახლებული ომის შემდგომი არეალი, რომელიც აპატრამენტთა რამდენიმე ბლოკს მოიცავს.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს მდინარე სელეს ვაკის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე და მიეკუთვნება ამალფის სანაპიროს. მის ცენტრალურ ნაწილს კვეთს პატარა მდინარე ირნო. 

სასეირნო ადგილი "Lungomare Trieste" 
კლიმატი ხმელთაშუაზღვიურია, ცხელი და შედარებით მშრალი ზაფხულით (30 °C (86 °F) აგვისტოში) (8 °C (46 °F) იანვარში). ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი დაახლოებით 1 000 მმ-ია. ქალაქი საკმაოდ ქარიანია, რისი მიზეზიც მთებიდან სალერნოს ყურისკენ მქროლავი ძლიერი ქარებია. მიუხედავად ამისა, ამ ფაქტის წყალობით სალერნო იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე მზიანი ქალაქია.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

|  |
| --- |
| * იაპონიის დროშა ტონო (იაპონია, 1984-დან)
* საფრანგეთის დროშა რუანი (საფრანგეთი, 2003-დან)
 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Photo of the "Cripta" of the Salerno Cathedral, where is the tomb of the Apostle Matthew
* Information about Salerno's history (in Italian)
* Salerno Webcam

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-21. ციტირების თარიღი: 2011-11-02.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კეკელია**. |

**ჯანსუღ კეკელია** (დ. 14 თებერვალი, 1935 — გ. 25 სექტემბერი, 2013) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996). საქართველოს კარტოგრაფთა ასოციაციის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

ჯანსუღ კეკელიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი 1961 წელს. 1962 წელს მუშაობა დაიწყო ამავე ფაკულტეტის გეომორფოლოგიის კათედრის ტექნიკოს კარტოგრაფად; 1973 წლიდან კარტოგრაფია-გეოდეზიის კათედრაზე ჯერ დოცენტად, შემდეგ პროფესორად; 1976–77 წლებში ფაკულტეტის დეკანის მოადგილეა; 1964–67 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი; 1996 წლიდან მუშაობდა აგრეთვე, ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში კარტოგრაფიისა და აეროკოსმოსური კვლევის მეთოდების განყოფილების გამგედ.

ჯანსუღ კეკელიამ საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1971 წელს თემაზე: „აღმოსავლეთ-ცენტრალური ეკონომიკური რაიონის მოსახლეობისა და განსახლების ეკონომიკურ-გეოგრაფიული ანალიზი რაიონული დაგეგმარების მიზნებისათვის", ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1995 წელს თემაზე: „კარტოსემიოტიკა".

გამოქვეყნებული აქვს 160 სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც ეძღვნება კარტოგრაფიულ ნიშანთა ზოგადი თეორიის (კარტოსემიოტიკის), კარტოგრაფიის ენის ცნებობრივ-ტერმინოლოგიური სისტემის კვლევას. მისი ხელმძღვანელობით საბჭოთა კავშირში პირველად შესრულდა კომპლექსური სამედიცინო-გეოგრაფიული ატლასი. წლების განმავლობაში კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გეოდეზიაში, მათემატიკურ კარტოგრაფიაში, კარტომეტრიაში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს საზღვრები = Georgian borders (რედაქტორი). თბილისი, 2009;
* საქართველოს ტერიტორია და საზღვრები (თანაავტორი). თბილისი, ინტელექტი, 2006;
* მათემატიკური კარტოგრაფიის ზოგადი კურსი: სახელმძღვანელო (ავტორი). თბილისი, 2004;
* კარტოსემიოტიკა (ავტორი). თბილისი, მეცნიერება, 1998.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
2. ↑  საზოგადოებრივი გეოგრაფიის მიმართულება ნანა კეკელიას 80 წლის იუბილეს ულოცავს
**სტატისტიკის ორგანო** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სტატისტიკური სამსახური განვითარების ანალიზისათვის, რომლის შექმნა იმთავითვე დადგა დღის წესრიგში. „აგრარულ რეფორმასთან დაკავშირებული სტატისტიკის შედგენის" შესახებ კანონპროექტის საკითხის განხილვა დაიწყო 1918 წლის 5 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტში. იმავე წლის 15 ნოემბერს პარლამენტის მიერ მიღებული კანონით, მიწათმოქმედების სამინისტროსთან შეიქმნა სტატისტიკის დროებითი ბიურო. 

მისი საშტატო განრიგი თავდაპირველად განისაზღვრა შემდეგნაირად: გამგე და თითო-თითო სტატისტიკოსი, ინსტრუქტორი და კონტროლიორი. სტატისტიკის ბიუროს დაევალა: 1917 წლის საადგილმამულო და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მასალების მომზადება: მიწის ფონდის აღრიცხვა, მიწის ფონდის განაწილების ნორმების განსაზღვრა და სხვა. ამგვარად, საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში თავდაპირველად შეიქმნა სტატისტიკის სპეციალური სამსახური განსაზღვრული ფუნქციებით, დაფინანსებით, მაგრამ არა დამოუკიდებელი უწყების სახით, არამედ ერთ-ერთი სამინისტროს შემადგენლობაში. სტატისტიკური ორგანოს სტატუსის ამაღლების მიზნით, 1919 წლის 25 ივლისს დამფუძნებელმა კრებამ მიიღო კანონი „ცენტრალური სასტატისტიკო კომიტეტის დაარსების" შესახებ, რომლის მიხედვით დაარსდა „რესპუბლიკის ცენტრალური სასტატისტიკო" კომიტეტი. დამფუძნებელ კრებაზე დიდი კამათი გამოიწვია ამ ორგანოს დაქვემდებარების საკითხმა. იურიდიული და თვითმმართველობის, ასევე საფინანსო-საბიუჯეტო კომისიები და დამფუძნებელი კრების ცალკეული წევრები მოითხოვდნენ „კომიტეტის" მთავრობის დაქვემდებარებაში ყოფნას, რაც „კომიტეტს" მეტ თავისუფლებას მისცემდა. მიუხედავად ამისა, გადაწყდა, „კომიტეტის" მიწათმოქმედების სამინისტროს დაქვემდებარებაში დატოვება. ეს მოტივირებული იყო აგრარული რეფორმის წარმატებით დასრულების მიზნით. დამტკიცებული „დებულების" მიხედვით, სტატისტიკურ კომიტეტს განესაზღვრა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის სტატისტიკური სამუშაოების წარმართვა. კომიტეტის თავმჯდომარეს ნიშნავდა და ათავისუფლებდა რესპუბლიკის მთავრობა. 

კომიტეტი ოთხი განყოფილებისაგან შედგებოდა: 

1. საადგილმამულო, სასოფლო-სამეურნეო და ერობის სტატისტიკის;
2. შრომის და ვაჭრობა-მრეწველობის;
3. სატრანსპორტო და სასურსათო
4. მცხოვრებთა და ქალაქთა სტატისტიკისა.

განყოფილებათა გამგეებს ნიშნავდა და ათავისუფლებდა მიწათმოქმედების მინისტრი სტატისტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის წარდგინებით. სამსახურის სხვა მუშაკები ინიშნებოდნენ კომიტეტის თავმჯდომარის მიერ. ცენტრალური სტატისტიკური კომიტეტის საერთო ხელმძღვანელობას ახორციელებდა ცენტრალური სტატისტიკური საბჭო. მის შემადგენლობაში შედიოდნენ: თავმჯდომარე, მოადგილე, განყოფილებათა გამგეები, თბილისის სტატისტიკური სამსახურის წარმომადგენელი, რესპუბლიკის ერთობათა და ქალაქთა კავშირის მიერ არჩეული თითო წარმომადგენელი და|სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენელი. ამრიგად, დემოკრატიულ საქართველოში უკვე შეიქმნა დამოუკიდებელი ქვეყნისათვის აუცილებელი სტატისტიკური სამსახური, მაგრამ შეზღუდული უფლებებით და კომპეტენციით, რომელსაც არ გააჩნდა სოციალურ-ეკონომიკური ინფორმაციის მოპოვებისათვის რეალური მექანიზმები, განსაკუთრებით კერძო სექტორიდან. იმთავითვე ცხადი იყო არსებული სახით მისი მომავალი მუშაობის ნაკლებეფექტიანობა.

ლიტერატურა
----------

* 

* *ათანელიშვილი თ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 418-419.
ძველი უფსალის გორასამარხები, შვედეთი.
**გორასამარხი**, *ყორღანი* — არქეოლოგიური ძეგლების კატეგორია, მიწაყრილი ან ქვაყრილი სამარხის თავზე. გორასამარხი ჩვეულებრივ ნახევარსფერულია, უფრო იშვიათდ, ოვალურ-, კვადრატულ-, ან მოგრძოფუძიანი. ზოგი გორასამარხი პატარაა (სიმაღლე 30 სმ, ფუძის დიაეტრი 3 მ), ზოგი ძალიან დიდი (სიმაღლე 20 მ, ფუძის დიამეტტრი 100 მ-ზე მეტი). თრიალეთის ზოგიერთი გორასამარხის ფართობი 300 მ² აღემატებოდა. გორასამარხის ფუძეს ხშირად ქვების წრიული წყობა ან თხრილი შემოუყვება. მიწაყრილით ან ქვაყრილით დაფარულია სამარხთა სხვადასხვა სახეობა: აკლდამები, დოლმენები, კატაკომბები, ქვით ან ძელით ამოშენებული დასაკრძალავი დარბაზები, ორმოსამარხები და სხვ. გამოირჩევა დრომოსიანი და უდრომოსო გორასამარხები.

ჩვეულებრივ გორასამარხი ერთი პიროვნებისათვის იყო განკუთვნილი, მაგრამ ზოგჯერ წარჩინებულთა სამარხში კრძალავდნენ მის მეუღლეს, მონებს და მოახლეებს. ინვენტარის სიმდიდრით გამოირჩევა ტომთა ბელადებისა და მეფეთა გორასამარხები (სკვითური გორასამარხები ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში, ფრიგიის მეფეთა სამარხები გორდიონში და სხვ.) ზოგი გორასამარხი გვარის რიგითი წევრების სამარხებსაც ფარავს (გრძელი ყორღანები რუსეთში, ტყვიავისა და ქორეთის გორასამარხები საქართველოში).

გორასამარხებში თითქმის ყოველთვის გვხვდება აღაპის ნაშთები; ხშირია დაკლული საქონლის ჩატანების შემთხვევებიც. ზოგჯერ მთავარი მიცვალებულის და მის თანმხლებთა სამარხების გარდა გორასამარხის ყრილში გვხვდება გვიანდელი ე. წ. ჩაშვებული სამარხები. ადრინდელ ხანაში გორასამარხები ჩვეულებრივ ჯგუფებად იყო განლაგებული, მაგრამ ზოგი გორასამარხი განმარტოებით იდგა. გვიანდელ ხანაში გვხვდება გორასამარხების ძალიან დიდი ჯგუფები. მაგ. სმოლენსკთან (რუსეთი), ზასლავლში (ბელარუსი). გორასამარხები გავრცელებულია თითქმის მთელ მსოფლიოში. კასპიისა და შავიზღვისპირეთის ველებზე და ჩრდილოეთ კავკასიაში აღმოჩენილია გვიანდელი ნეოლითისა და ენეოლითის ხანის (ძვ. წ. IV-III ათასწლეული) გორასამარხები, მაგრამ ყველაზე მეტად გორასამარხი დამახასიათებელია ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანისათვის. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში გორასამარხები გვიანდელ შუა საუკუნეებამდე იყო გავრცელებული.

გორასამარხები საქართველოში
--------------------------

საქართველოში გორასამარხები გვიანდელი ენეოლითისა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისაა, მაგრამ განსაკუთრებით ცნობილია შუა ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრის) გორასამარხები (თრიალეთში, მესხეთ-ჯავახეთშა და კახეთში). მათში ნაპოვნია პოლიქრომული ოქრომჭედლობის და მაღალმხატვრული კერამიკის უბადლო ნიმუშები (ოქროს და ვერცხლის თასები, ოქროს ყელსაბამები და შტანდარტები, მოხატული კერამიკა, სპილენძის ჭურჭელი და სხვ.) გაითხარა ქვით ნაგები დიდი დასაკრძალავი დარბაზები, ძელსამარხები, მუხის დიდი მორებით ნაგები „სახლი საკრძალავი" (ბედენში). საქართველოში შესწავლილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის მდიდრული გორასამარხიც (დიდ დიღომში, კახეთში). დაკრძალვის ეს წესი ანტიკურ ხანამდე შემორჩა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყორღანი
* ორმოსამარხების კულტურა
* მაიკოპის კულტურა
* მტკვარ-არაქსის კულტურა

ლიტერატურა
----------

* *აფაქიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 221.
* *აფაქიძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 99.
**რანდი** (ან **რენდი**) — ფულის ერთეული სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

* გრაფიკული სიმბოლო **«R»**
* რანდი შედგება 100 ცენტისგან.
* ISO 4217 კოდი — ZAR

რანდი ასევე ფულის ერთეულია შემდეგ სახელმწიფოებში:

* ნამიბია 1993 წლამდე
* ესვატინი
* ლესოთო

ისტორია
-------

ძველი ბანკნოტები და მონეტები.
რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1961 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩამოყალიბებასთან ერთად. მან შეცვალა სამხრეთ აფრიკული ფუნტი.

მონეტები
--------

1961 წელს გამოშვებული იქნა მონეტები ნომინალით ½, 1, 2½, 5, 10, 20 და 50 ცენტი. 1965 წელს 2 ½ ცენტის მონეტა შეიცვალა 2 ცენტის ნომინალის მონეტით. ნახევარ ცენტიანი მონეტა ბოლოს მოჭრილი იქნა 1973 წელს. მონეტა 1 რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1977 წელს, 1989 - 1990 წლებში გამოჩნდა 2 და 5 რანდის ნომინალის მონეტები. მონეტები 1 და 2 ცენტი ინფლაციის შედეგად მიმოქცევიდან ამოიღეს 2002 წელს.

2004 წლის აგვისტოში გამოშვებული იქნა ახალი მონეტა ნომინალით 5 რანდი.

ბანკნოტები
----------

ბანკნოტების პირველი სერია გამოშვებული იქნა 1961 წელს ნომინალით 1, 2, 10 და 20 რანდი. რანდი დიზაინით და ფერით ჰგავდა მის წინამორბედს სამხრეთ აფრიკულ ფუნტს, რადგან გაადვილებული ყოფილიყო ახალ ვალუტაზე გადასვლა. რანდზე გამოსახული იყო კეიპტაუნის დამაარსებლის იან ვან რიბეეკის პორტრეტი. ისევე როგორც ბოლო სამხრეთ აფრიკული ფუნტის ბანკნოტები, რანდიც იბეჭდებოდა ორი ვარიანტით: ერთ შემთხვევაში წარწერა თავიდან იწყებოდა ინგლისურად, შემდეგ აფრიკაანსით, ხოლო მეორე ვარიანტში პირიქით. ეს პრაქტიკა გაგრძელდა 1966 წლის ბანკნოტების სერიაშიც.

1978 წლის სერია შედგებოდა ბანკნოტებისგან ნომინალით 2, 5 და 10 რანდი. ბანკნოტები 20 და 50 რანდი შემოიღეს მხოლოდ 1984 წელს. ამ სერიამ განიცადა ყველაზე დიდი რაოდენობის ცვლილებები. 2, 10 და 50 რანდზე აფრიკაანსი გახდა პირველი ენა, ამავე დროს ინგლისური რჩებოდა პირველ ენად 5 და 20 რანდზე.

1990 წელს ბანკნოტების დიზაინი შეიცვალა: ავერსზე გაჩნდა აფრიკის «დიდ ხუთეულში» შემავალი ცხოველების გამოსახულება. 1994 წელს მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინლით 100 და 200 რანდი.

### 1990-1994 წლის ბანკნოტების სერია

| ნომინალი | ავერსი | რევერსი |
| --- | --- | --- |
| 10 რანდი |  |  |
| 20 რანდი |  |  |
| 50 რანდი |  |  |
| 100 რანდი |  |  |
| 200 რანდი |  |  |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს ვალუტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "სარ"-ის ვალუტა დაარქივებული 2011-09-13 საიტზე Wayback Machine.
**ბოლნისის ბრძოლა** — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა ხვარაზმელების წინააღმდეგ ბოლნისის მახლობლად 1227 ან 1228 წელს. ჯალალედინის 1225-1226 წლების ლაშქრობებით განადგურებამდე მისული საქართველო მეზობელ მუსლიმან მმართველებს (რუმის სულთანს, ხლათის მმართველ შაჰარმენს და სხვა) დაუკავშირდა და ხვარაზმშას წინააღმდეგ ბრძოლის სამზადისსს შეუდგა. ჯალალედინმა დროულად შეიტყო ეს და გადაწყვიტა დაესწრო მოკავშირეებისათვის. თავდაპირველად 1227 წელს ხვარაზმში მუღანის ველზე დაბანაკდა, ხოლო საქართველოს ლაშქარი, რომლის შემადგენლობაში ჩრდილოკავკასიელი მეომრებიც იყვნენ — ნაჭარმაგევში (ისტორიკოს ნესევის ცნობით, ქართველთა ლაშქარი 40 000 აღემატებოდა). ნაჭარმაგევიდან საქართველოს ჯარი თბილისზე გავლით სამხრეთით დაიძრა. ამ დროს ხვარაზმელები უკვე ბოლნისის ხეობაში იდგნენ. ქართველები იძულებული გახდნენ მოკავშირე მაჰმადიანური ქვეყნების ლაშქრის მოსვლამდე შებმოდნენ მტერს, სასტიკ ბრძოლაში დამარცხდნენ და დიდი ზარალით უკუიქცნენ. ჯალალედინმა დაარბია და გაძარცვა საქართველოს სხვადასხვა მხარეები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* *გუჩუა ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 452-453.
**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ამნისტიები** — საქართველოს პირველ რესპუბლიკაში ამინისტია დამფუძნებელი კრების მიერ გატარდა ორჯერ: 1920 წლის 27 იანვარს და 1921 წლის 11 თებერვალს. 27 იანვრის ამინისტია დადგენილების შრომით იქნა მიღებული. ორივე აქტი მიეძღვნა საქართველოს დამოუკიდებლობის საერთაშორისოდ აღიარების ფაქტს. პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლდნენ ან სასჯელი შეუმსუბუქდა სასამართლოს მიერ პოლიტიკურ, სისხლის სამართლისა და სამხედრო სფეროში დამნაშავედ ცნობილ პირებს, ასევე, ამინისტიები შეხოთ იმ პირებსაც, რომლებიც კანონით დადგენილი წესით არ იყვნენ მსჯავრდებულნი, მაგრამ მათი საკითხი იხილებოდა სასამართლო წესით.

1920 წლის დადგენილების მიხედვით, სიკვდილით დასჯა შეიცვალა 15 წლით თავისუფლების აღკვეთით. მე-4 პუნქტის თანახმად, ყველა მსჯავრდებული პირი განთავისუფლდა სასჯელისაგან, თუ დანაშაული 1918 წლის 26 მაისამდე ჰქონდათ ჩადენილი, გარდა იმ პირებისა რომლებსაც თავისუფლების აღკვეთა კატორღით ჰქონდათ მისჯილი. ამინისტიის მიხედვით, სასჯელისაგან განთავისუფლება პირს არ ათავისუფლებდა ზიანისა და ზარალის ანაზღაურებისგან, გადასახადის გადახდის ან სასამართლოს ხარჯების დაფარვისგან, დადგენილება ითვალისწინებდა შეღავათებს ციხიდან გაქცეული პირებისათვის, რომლებსაც კვლავ დაუბრუნდებოდნენ ციხეს ან საცხოვრებელ სახლს. დადგენილების მე-17 მუხლის მიხედვით,თუ პირი, რომელიც მსჯავრდებული იყო ან მისი საქმეს საგამოძიებო ორგანოები იკვლევდენ, უარს იტყოდა დადგენილებით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლებაზე, უფლება ჰქონდა, შუამდგომლობა წარედგინა „გამოძიებისა და სამართლის განახლებისათვის", გამამტყუნებელი განაჩენის დადგომის შემთხვევაში, დაუშვებელი იყო დადგენილებით გათვალისწინებული ნორმების მათზე გავრცელება.
აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ დადგენილების მე-18 მუხლის თანახმად, არ შეიძლებოდა სასჯელისაგან განთავისუფლება ან სასჯელის შემსუბუქება, თუ პირს „სპეკულაციასთან ბრძოლის შესახებ" საქართველოს დემოკრატიული რესბუბლიკის 1918 წლის 17 სექტემბრის კანონის ძალით სასჯელი ჰქონდა დადგენილი. ასევე, ამინისტია არ შეეხო იმ პირებს, რომლებიც გასამართლებულნი იყვნენ ანგრების მიზნით ჩადენილი თანამდებობრივი დანაშაულისათვის.

პასუხისმგებლობის ყოველგვარი ფორმისაგან განთავისუფლდნენ მსჯავრდებულები 1919 წლის 27 ივნისის „ჯარის ნაწილებიდან გაქცევისა და ნებადაურთველად წასვლისათვის" და 1919 წლის 2 აგვისტოს „სამხედრო ბეგარის აუსრულებლობისა და ამ დანაშაულის დაფარვის და წაქეზების" დასჯის შესახებ დეკრეტებით გათვალისწინებული დანაშაულებისათვის.

შინარსობრივად 1920-1921 წლების ამინისტიებს შორის თითქმის არ არსებობს განსხვავება. უბრალოდ, 1921 წლის ამინისტიაში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაევალა „ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთ ზომების" შესახებ 1919 წლის 21 ნოემბრის დეკრეტის მიხედვით დაპატიმრებული პირების მიმართ დადგენილი სასჯელის შემსუბუქების უზრუნველყოფა.

საქართველოს 1921 წლის 21 თებერვლის კონსტიტუცის 54-ე მუხლის (ე) ქვეპუნქტის თანახმად, ამინისტიის უფლება საქართველოს პარლამენტს ჰქონდა.

ლიტერატურა
----------

* *ქანთარია ბ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 24-25.
* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართებლივი აქტების კრებული (1918-1921), თბ. 1990
**გორათი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. ამჟამად ხაშურის ერთ-ერთი
უბანი, მდებარეობს ქალაქის დასავლეთით.

ისტორია
-------

პირველი ისტორიული დოკუმენტი, რომელშიც გორათი, როგორც დასახლებული პუნქტი გვხვდება, 1700 წლით თარიღდება. ეს დოკუმენტი წარმოადგენს ერეკლე I ნაზარალიხანის ბრძანებას ხაშურლებისა და გორათელებისადმი. ერეკლე I აფრთხილებს გორაელებს (ასე
არიან მოხსენებული გორათელები დოკუმენტში) ხაშურელებთან ერთად, რომ აღარ შეაწუხონ სურამლები.

რუისის სამწყსოს 1715 წლის დავთრის მიხედვით, აქ ოთხი კომლია, კერძოდ, ნათიშვილი (2), ღონენაშვილი და ზაუტაშვილი.

გორათი 1728 წელს თბილისის ვილაიეთის დიდ დავთარში წარმოდგენილია 18 კომლით. აქ დასახლებულია ერთი აზნაური. აქვეა სახასო მამულები, ვენახი. არის ერთი თვალი წისქვილი, რომლის წლიურის გადასახადი 120 ახჩაა. გადასახადების საერთო რაოდენობა კი 9590 ახჩას შეადგენს.

1793 წლით დათარიღებულ მიწის ნასყიდობის სიგელში ნათქვამია: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „...ნასყიდობის სიგელი და პირი დაგიწერე და მოგეცი მე მამინაშვილმა ალელმა გაბრიელამ, შვილმან ჩემმან ფარემუზამა, ნონიამ, გურგენამ, დავითამ და ფარსადანამ და მომავალმა სახლისამა ჩემისამან შენ ტაგანაშვილს ბასილასა და შენს ძმას თევდორესა, ოდენს ჩემის ნებით გავიმეტე და მოგყიდე ჩემგანაც ნასყიდი შუბითიძისეული ჩხეიძეებისაგან მოსყიდული გორათს მიწა ზომით ორდღის ნახევრისა ერთი გვერდი ჩაისარაშვილის მიდგმამდინ, მეორე გვერდი, ქიტესა დევაძის მიდგმამდინ, თავს საყდრის გორის ძირამდინ, ბოლოს შოლამდინ." |
|  |  |

 როგორც სიგელის ნაწყვეტიდან ჩანს, გორათში მამულები იტრიელ ჩხეიძეებს ეკუთვნოდათ, რაც სხვა დოკუმენტებითაც დასტურდება.

გორათი და აქ მდებარე გორა ძველი ნამოსახლარიცაა, ხაშური-ბორჯომის რკინიგზის ხაზის გაყვანის დროს, XIX საუკუნის 90-იან წლებში, აქ აღმოჩნდა არაერთი საყურადღებო არქეოლოგიური ნივთი. ამასთან დაკავშირებით 1895 წლის 4 იანვარს გაზეთი „ივერია" წერდა:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „გორათის ეკლესიის მახლობლად მუშა ლეკებს აღმოუჩენიათ ძველი დროის აკლდამები. გზისთვის საჭირო მიწა თურმე ამ აკლდამებიდან ამოაქვთ და ბევრს სპილენძის ნივთებსაც ჰპოულობენ. ჰპოულობენ დანებს, ხანჯლებს, ისრის ნამტვრევ ბოლოებს, ცულებს და აზიურ სადგისების მინაგვარს რაღაცებსაც, რომლებსაც მშვენიერი ხელოვნება ჯერ კიდევ კარგად ეტყობა. ეს ნივთები სულ სპილენძისაა. ბევრია იმისთანა ნივთებიც, რომლებსაც სახელი ვერ დავარქვი. ბევრს ჰპოულობენ აგრეთვე კრიალოსნებს, ყელის ძეწკვებს, მაკრატლებს და სხვა. ყველა ეს ნივთი ძალიან კარგად შენახულა. ეს ნივთები თურმე რაღაც უპატრონობით იკარგება, რადგან პოვნისთანავე მუშა ლეკები ჰყიდიან... იმისთანა ნივთებიც ჰხვდებათ, რომლებსაც ზედ რაღაც გაუგებარი წარწერა აქვთ." |
|  |  |

ბოლო პერიოდში გორთში საფლავების გაჭრის დროს აღმოჩნდა ბრინჯაოს საბრძოლო და სამეურნეო იარაღები (შუბის პირი, სატევარი, ქვაბი და სხვ.), რომელიც თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლო საუკუნეებითა და I ათასწლეულის დასაწყისით. შეიმჩნევა
სამეურნეო ნაგებობების საძირკვლები და სხვა.

ვახუშტი ბატონიშვილი იცნობს გორათს და დატანილი აქვს რუკაზე. ასევე იცნობს იოანე ბატონიშვილიც, რომელიც აფიქსირებს მას, როგორც მოსახლე სოფელს.

გორათში მდებარეობს იოანე ღვთისმეტყველის სახელობის ეკლესია, რომელიც XV-XVI საუკუნეებით თარიღდება.

ლიტერატურა
----------

* ლაცაბიძე თ. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. „ხაშურის მოამბე", № 14, 8 აპრილი, 2019, გვ. 6
**გოპაკი** — უკრაინული ხალხური, ძირითადად მამაკაცების ცეკვა, ზოგჯერ ჰეროიკული ხასიათისაა. მისი დამახასიათებელი ელემენტებია: ხტომა, ბუქნი, ბრუნი. გოპაკის სასიმღერო და ინსტრუმენტული მელოდიები ხალხში დამოუკიდებელ მუსიკალურ პიესებადაც სრულდება. ეს მელოდიები ან გაპაკის ჟანრი ხშირად გამოყენებულია რუსი, უკრაინელი და ეროვნების კომპოზიტორების ოპერებშიც (რიმსკი-კორსაკოვის „მაისის ღამე", მუსორგსკის „სოროჩინის ბაზრობა", ჩაიკოვსკის „მაზეპა", გულაკ-არტემოვსკის „ზაპოროჟიელი დუნაის გაღმა" და სხვა). ბალეტებში (სოლოვიოვ-სედოის „ტარას ბულბა" და სხვა). კომპოზიტორმა შტოგარენკომ თავისი სიმფონიური სურათის „ლესია უკრაინკას ხსოვნის" ერთ ნაწილს გოპაკი უწოდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 220.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უკრაინული ხალხური ცეკვა Encyclopediaofukraine.com-ზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სლავური ცეკვები |
| --- |
|  |
| 
* კამარინული
* გოპაკი
* ბულბა
* ლიავონიხა
* კრიჟაჩოკი
* პოლკა
* მაზურკა
* პოლონეზი
 |

 |
**ჰადერსლევი** (დან. Haderslev) — ქალაქი დანიაში, სამხრეთ დანიის რეგიონში. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 21 396 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს ჰადერსლევის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრსა და მთავარ ქალაქს.

ისტორია
-------

ჰადერსლევი გაშენებულია ხეობაში, ბალტიის ზღვის ჰადერსლევის ფიორდის სანაპიროსთან. იგი სავარაუდოდ ვიკინგებმა დააარსეს, ერთი საუკუნით ადრე, სანამ 1292 წელს სამეფო ქალაქის სტატუსს მიიღებდა. ამის შემდეგ იგი სამხრეთ იუტლანდიის მთავარი სავაჭრო ცენტრი გახდა. 1327 წელს პირველად იხსენიება ჰადერსლევჰუსის სამეფო სასახლე. იგი კათედრალის აღმოსავლეთით მდებარეობდა. მომდევნო საუკუნეებში ქალაქი აყვავდა, აშენდა გოტიკური კათედრალი და მეორე, ჰანსბორგის ციხესიმაგრე (დაიწვა 1644 წელს), რომელიც კრონბორგის მსგავსი იყო. კოპენჰაგენში გავრცელებული შავი ჭირის გამო, მეფე კრისტიან IV-მ აქ იქორწინა. XVI საუკუნეში, ჰადერსლევი ერთ-ერთი პირველი სკანდინავიური ქალაქი გახდა, სადაც პროტესტანტულმა რეფორმაციამ შეაღწია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დანიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  BEF44: Population 1st January, by urban areas database from Statistics Denmark
**ბიჭვინთის მოზაიკა** — V საუკუნის მოზაიკური მხატვრობა, რომლითაც შემკული იყო IV საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკის იატაკი (ბაზილიკის ნანგრევები აღმოჩნდა ბიჭვინთის კონცხზე 1952 წელს დაწყებული არქეოლოგიური გათხრების დროს). შედარებით უკეთ იყო შემონახული საკურთხევლის აფსიდსა და სტოაში (ამჟამად დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში). ბიჭვინთის მოზაიკა შესრულებულია ადგილობრივი ფერადი ქვის (თეთრი, შინდისფერი, ყვითელი და შავი) ოთხკუთხა ნატეხებით, სუფთად დაფქული აგურისა და კირის ხსნარზე. ფონი აგურისფერია. შესრულებულია ადგილობრივი ოსტატების მიერ. თავისი ხასიათით ბიჭვინთის მოზაიკა უახლოვდება მახლობელი აღმოსავლეთის ელინიზებული ქვეყნების სირიისა და პალესტინის მოზაიკურ მხატვრობას. საკურთხევლის აფსიდის ცენტრში დიდი მონოგრამია, ე. წ. "ქრიზმა", შემკული "ალფა" და "ომეგას" ნიშნით. მონოგრამის ორივე მხარეს აკანთის ხვეულების ფართო ზოლია, რომელიც ჩარჩოსავით ევლება მთელ კომპოზოციას. ქრიზმის მარცხნივ მცენარის აყვავილებული და ნაყოფმოსხმული შტოა ფრინველთა გამოსახულებებით. კომპოზოცოა გაფორმებულია გეომეტრიული ორნამენტით (რომბები, ნახევრად რომბები, წრეები). ნართექსის მოზაიკა დეკორატიული ხასიათისაა. გრეხილებისაგან შექმნილ სხვადასხვა ფორმის მცირე არეებში ჩასმულია ფრინველებისა და თევზების მოზაიკური ფიგურები. კარიბჭესთან გამოსახულია შადრევანი და აქეთ-იქიდან ფრინველები. ეკლესიის სხვადასხვა ნაწილში ფრაგმენტებად შემორჩენილია ირმებისა და შვლის ნუკრის გამოსახულებები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 423.
გერბი
**ჰოენცოლერნთა დინასტია** (გერმ. Hohenzollern) — ბრანდენბურგის კურფიუსტრთა, შემდგომ პრუსიის მეფეებიისა (1871-1918) და ამავდროულად გერმანიის იმპერატორთა დინასტია. 1192 წლიდან ჰოენცოლერნები ნიურნბერგის ბურგგრაფები იყვნენ. 1227 წელს ჰოენცოლერნების საგვარეულო ორად გაიყო: შვაბიურ (უფროს) და ფრანკონიულ (უმცროს) შტოებად. ფრანკონიულ შტოს ნიურნბერგთან ერთად ბაიროითი და ანსბახი ერგო. 1415 წელს ბურგგრაფ ფრიდრიხ VI-ს ლენად ბრანდენბურგის საკურფიურსტო უბოძეს, რითაც დასაბამი მიეცა ჰოენცოლერნების ბრანდენბურგულ-პრუსიულ დინასტიას. 1701 წლიდან ჰოენცოლერნები პრუსიის მეფეები, ხოლო 1871-1918 წლებში - გერმანიის იმპერატორები იყვნენ. ჰოენცოლერნების დინასტია გერმანიაში დაამხო ნოემბრის რევოლუციამ (1918 წ.). ჰოენცოლერნების შვაბიური ხაზი 1576 წელს ორად გაიყო: ჰეხინგენებად და ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენებად.

ჰოენცოლერნთა კათოლიკური განშტოება — ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენები 1866—1947 წწ რუმინეთს მართავდნენ.

მთავარი წარმომადგენლები
-----------------------

ბრანდერბურგის კურფიურსტები:

* ფრიდრიხ I (იგივე ფრიდრიხ VI) — (1415-1440)
* ალბრეხტ აქილევსი — (1470-1486)
* ფრიდრიხ ვილჰელმი — (1640-1688)
* ფრიდრიხ III — (1688-1701)
* პრუსიის მეფე ფრიდრიხ I — (1701-1713)

პრუსიის მეფეები:

* ფრიდრიხ ვილჰელმ I — (1713-1740)
* ფრიდრიხ II — (1740-1786)
* ფრიდრიხ ვილჰელმ III — (1797-1840)
* ფრიდრიხ ვილჰელმ IV — (1840-1861)

პრუსიი მეფეები და გერმანიის იმპერატორები:

* ვილჰელმ I — (მეფე 1861-1888, იმპერატორი 1871-1888)
* ვილჰელმ II — (1888-1918)

ლიტერატურა
----------

* *გიოშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 677.
* Spindler M. Kraus A.: Geschichte Frankens bis zum Ausgang des 18. Jahrhunderts
* Семёнов И. С.: ევროპული დინასტიები
**„ბიჭები და გოგონები"** — ქართული იუმორისტული ჟანრის სერიალი, რომელსაც „ფორმულა კრეატივი" ტელეკომპანია „მზისთვის" იღებდა. გადიოდა 2006 წლის 1 ნოემბრიდან 2007 წლის დეკემბრამდე. იგი წარმატებული გამოდგა და 2008 წლის იანვარში ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ზე მისი გაგრძელება, „ჩიფსების თაობა" დაიწყო.

სიუჟეტი
-------

სერიალი მოგვითხრობს თანამედროვე ახალგაზრდების მხიარულ ცხოვრებას მათ კომედიურ თავგადასავლებს, ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, მიზნებზე, გეგმებზე, პრობლემებზე.

გადაღება
--------

სპეციალურად სერიალისთვის მზადდებოდა დეკორაცია და გადაღება მიმდინარეობდა პავილიონში, შვიდ სხვადასხვა ლოკაციაში: ახალდაქორწინებულთა სახლის მისაღებ ოთახში, სამზარეულოში, მთავარი გმირის ოთახში, კაფეში, რადიოს საეთერო სტუდიაში და ქალთა სილამაზის სალონში

როლებში
-------

| მსახიობი | გმირი |
| --- | --- |
| გიორგი კალანდაძე | ნიკა |
| გია ცინაძე | მყუდრო |
| ვანიკო თარხნიშვილი | ლაშა |
| თაკო აბაშიძე | ნატა |
| გიორგი კალანდარიშვილი | დოლჩე |
| ადელინა გოგუაძე | თიკუნა |
| ანა სანაია | თეკლა |
| ნინო მუმლაძე | ნუნუკა |
| როლანდ ოქროპირიძე | ჯუგლაძე |
| ნიკა ბლიაძე |  |