ჰირშჰორნის მუზეუმის სკულპტურის ბაღი
**ჰირშჰორნის მუზეუმი და სკულპტურის ბაღი** — ხელოვნების მუზეუმი ეროვნული ცენტრის გვერდით, მდებარეობს ვაშინგტონში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მუზეუმი შეიქმნა არქიტექტორ გორდონ ბუნშაფტის მიერ და არის ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტის ნაწილი. თავიდანვე ჩაფიქრებული იყო რომ შექმნილიყო თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი. ამჟამად მუზეუმი ფოკუსირებულია მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში შექმნილი ნამუშევრების შესყიდვასა და გამოფენაზე. განსაკუთრებული აქცენტი გაკეთებულია ხელოვნებაზე, რომელიც ბოლო 50 წლის განმავლობაში შეიქმნა.

ჰირშჰორნის მუზეუმი მდებარეობს ვაშინგტონის ძეგლსა და აშშ-ს კაპიტოლიუმის შუა ნაწილში, ეგრეთ წოდებული *L'Enfant* ღერძის ყველაზე სამხრეთ ბოლოში (მოლის მწვანე ხალიჩის პერპენდიკულარულად).

ისტორია
-------

### დამფუძნებელი

1930-იანი წლების ბოლოს, შეერთებული შტატების კონგრესმა გადაწყვიტა ეროვნული მოლისთვის შექმნილიყო ხელოვნების მუზეუმი. იმ დროს, ვიზუალური ხელოვნების ერთადერთი შენობა იყო ხელოვნების ეროვნული გალერეა, რომელიც ფოკუსირებულია ჰოლანდიურ, ფრანგულ და იტალიურ ხელოვნებაზე. 1940-იან წლებში მეორე მსოფლიო ომის დროს პროექტის განხორციელება მეორე პლანზე გადაინაცვლა.

იმავდროულად, ჯოზეფ ჰირშჰორნმა, რომელიც უკვე ორმოცი წლის იყო და დიდი წარმატებით სარგებლობდა ურანის სამთო ინვესტიციებით, დაიწყო თავისი ხელოვნების კოლექციის შექმნა. კოლექციას აგროვებდა როგორც ფრანგული იმპრესიონიზმის ეპოქიდან, ასევე ცოცხალი მხატვრების ნამუშევრებით, რომლებიც ძირითადად მოიცავდა მე-20 საუკუნის დასაწყისის ამერიკულ მოდერნიზმსა და ქანდაკებას. შემდეგ, 1955 წელს, ჰირშჰორნმა გაყიდა თავისი ინვესტიციების პროცენტები, 50 მილიონ დოლარად. მან გააფართოვა თავისი ხელოვნების კოლექცია, რომლებიც განთავსებული ჰქონდა საწყობებში და ნიუ-იორკის ბინაში, მას ასევე ქანდაკების დიდი ფართობი ჰქონდა გრინვიჩში, კონექტიკუტის შტატში.

1962 წელს გუგენჰაიმის მუზეუმში გაიმართა ქანდაკებების ჩვენება, სადაც საერთაშორისო ხელოვნების საზოგადოება დაინტერესდა ჰირშჰორნის კოლექციებით. ასევე გაიგეს მისი თანამედროვე ხელოვნების კოლექციის შესახებ, მრავალი ინსტიტუტები იტალიიდან, ისრაელიდან, კანადიდან, კალიფორნიიდან და ნიუ-იორიდან იბრძოდად კოლექციის მოსაპოვებლად. პრეზიდენტმა ლინდონ ბ. ჯონსონმა და სმიტსონის ინსტიტუტის მდივანმა ს. დილონ რიპლიმ წარმატებით წამოიწყეს კამპანია, ეროვნულ სავაჭრო ცენტრში ახალი მუზეუმის შექმნის შესახებ.

1966 წელს, კონგრესის აქტმა დააარსა ჰირშჰორნის მუზეუმი და სკულპტურების ბაღი. დაფინანსების უმეტესობა იყო ფედერალური, მაგრამ ჰირშჰორნმა მოგვიანებით 1 მილიონი დოლარი შეიტანა მშენებლობაში. მოგვიანებით, იოსები და მისი მეოთხე ცოლი, ოლგა ზატორსკი ჰირშჰორნი ეწვივნენ თეთრ სახლს. დაწესებულებას საფუძველი ჩაეყარა 1969 წელს, ხოლო აბრამ ლერნერი დაინიშნა დამფუძნებელ დირექტორად.

ჯოზეფ ჰირშჰორნმა მუზეუმის ინაუგურაციაზე სიტყვით გამოვიდა (1974) და თქვა: ჩემთვის პატივია რომ ჩემი ხელოვნების კოლექცია გადავცე აშშ-ს მოსახლეობას, რომელმაც ბევრი კარგი რამ გამიკეთა მეც და სხვა იმიგრანტებსაც. რაც მე აშშ-ში შევძელი იმის გაკეთებას სამყაროს ვერცერთ წერტილში ვერ შევძლებდი.

მილიონმა ვიზიტორმა შეძლო 850-ზე მეტი ნამუშევრის დათვალიერება, მუზეუმის გახსნიდან პირველი ექვსი თვის განმავლობაში.

### ინსტიტუციური ხელმძღვანელობა

 ჯეფ *კუნსის კიეპენკერლი* (1987)
1984 წელს აიოვას დეს მოინის ხელოვნების ცენტრის დირექტორი, ჯეიმზ დემეტრიონი, აბრამ ლერნერს ჩაენაცვლა და ჰირშჰორნის მუზეუმის დირექტორი გახდა. გამგეობის თავმჯდომარე გახდა სენატორი დანიელ პ. მოინიჰანი. დემეტრიონი ამ პოსტს 17 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იკავებდა.

ნედ რიფკინი, ტეხასის მენილის კოლექციისა და ატლანტაში, ჯორჯიის სამხატვრო მუზეუმის დირექტორობის შემდეგ, 2002 წელს, დაბრუნდა ჰიშჰორნის მუზეუმში და გახდა მისი დირექტორი. რიფკინი ადრე, 1986 წლიდან 1991 წლამდე იყო მუზეუმის მთავარი კურატორი. 2003 წლის ოქტომბერში რიფკინი დასახელდა სმიტსონის ხელოვნების მდივნის მოადგილედ.

2005 წელს ოლგა ვისო დაინიშნა დაწესებულების დირექტორად. ვისო შეუერთდა ჰირშჰორნის კურატორულ განყოფილებას 1995 წელს, როგორც კურატორის ასისტენტი, 1998 წელს დასახელდა ასოცირებულ კურატორად და 2000-2003 წლებში მუშაობდა თანამედროვე ხელოვნების კურატორად. 2003 წლის ოქტომბერში ვისო დაინიშნა მუზეუმის დირექტორის მოადგილედ, თანამდებობა მან ეკავა 2005 წლამდე, დირექტორად დაწინაურებამდე. ორი წლის შემდეგ ქალბატონმა ვისომ მიიღო მინეაპოლისში უოკერის ხელოვნების ცენტრის დირექტორის თანამდებობა.

მთავარი კურატორი და დირექტორის მოადგილე კერი ბრაუგერი დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო, შემდეგ, 2009 წელს, რიჩარდ კოშეილიკი დაინიშნა მუზეუმის მეხუთე დირექტორად.

2014 წლის 5 ივნისს, მელისა ჩიუ დაინიშნა მუზეუმის ახალ დირექტორად.

ლიტერატურა
----------

* Hughes, Emmet John. "Joe Hirshhorn, the Brooklyn Uranium King." *Fortune Magazine*, 55 (November 1956): pp. 154–56.
* Hyams, Barry. Hirshhorn: *Medici from Brooklyn.* New York: E.P. Dutton, 1979.
* Jacobs, Jay. "Collector: Joseph Hirshhorn." *Art in America*, 57 (July–August 1969): pp. 56–71.
* Lewis, JoAnn. "Every Day Is Sunday for Joe Hirshhorn." *Art News*, 78 (Summer 1979): pp. 56–61.
* *Modern Sculpture from the Joseph H. Hirshhorn Collection.* Exhibition catalog. New York: The Solomon R. Guggenheim Museum, 1962.
* Rosenberg, Harold. "The Art World: The Hirshhorn." *The New Yorker*, vol. L, no. 37 (November 4, 1974): pp. 156–61.
* Russell, John. "Joseph Hirshhorn Dies; Financier, Art Patron." *The New York Times* (September 2, 1981): pp. A1-A17.
* Saarinen, Aline. "Little Man in a Big Hurry." *The Proud Possessors* (New York: Random House, 1958), pp. 269–86.
* Taylor, Kendall. "Three Men and Their Museums: Solomon Guggenheim, Joseph Hirshhorn, Roy Neuberger and the Art They Collected." *Museum 2* (January–February 1982): pp. 80–86."

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ონო ხელს უწყობს *სურვილების ხეს* დაარქივებული 2007-10-09 საიტზე Wayback Machine.  - მხატვარი იოკო ონო უძღვნის *სურვილების ხეს* ჰირშჰორნის მუზეუმის ქანდაკების ბაღში
* პოსტი მუზეუმის ისტორიის შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  Visitor Statistics. Smithsonian Newsdesk. ციტირების თარიღი: 23 March 2018
2. ↑   *Hirshhorn Museum and Sculpture Garden: About*, ARTINFO, 2008,. წაკითხვის თარიღი: 2008-07-28
3. ↑  Hirshhorn Museum Official Site