**გიორგი XI** (დ. 1651 — გ. 21 აპრილი, 1709) — ქართლის მეფე 1676–1688 და 1703–1709 წლებში. ვახტანგ V-ის ძე.

საისტორიო წყაროები
------------------

მისი მეფობის ხანა ხასიათდებოდა ირანთან ურთიერთობის გამწვავებით. გიორგი XI ცდილობდა მეფის ხელისუფლების განმტკიცებას და ირანელთა ბატონობის მოსპობას ქართლში. დახმარების მისაღებად დიპლომატიური მოლაპარაკება გამართა ოსმალეთთან. 1687 წლის 29 აპრილით დათარიღებულ წერილში თავისი და თავისი შვილის ბაგრატის სახელით ერთგულებას უცხადებს რომის პაპს ინოკენტ XI-ს, აცხადებს თავს კათოლიკედ და პაპს სთხოვს, რომ ბრძანება გასცეს საქართველოს მხედრობისთვის. პაპის საპასუხო წერილებიდან სჩანს, რომ იგი მას კათოლიკე მეფეთა სიაში მოიხსენებს. თუმცა პრაქტიკულ დახმარებაზე არ არის საუბარი, რადგან მართალია ვენა ამ დროს ოსმალებისაგან ახალი განთავისუფლებულია (1683), მაგრამ საფრანგეთი (ლუი XIV) და გერმანია (ლეოპოლდ I) უკვე ერთმანეთში ომისათვის ემზადებიან და 1688 წელს დაიწყება კიდეც პფალცის ომი. ამას ემატებოდა ინოკენტი XI-ისა და ლუი XIV-ის დაძაბული ურთიერთობა. ევროპასთან ურთიერთობის მომსწრეა არა მხოლოდ გიორგი XI-ის ძმა ლევან ბატონიშვილი, არამედ მისი ბიძაშვილი, სულხან-საბა ორბელიანი, რომლის აღზრდაზეც გიორგის ზეგავლენა სჩანს. გიორგი XI სათავეს უდებს ქართლის სამეფო შტოს ერთი ნაწილის პროევროპულ პოლიტიკურ მიმართულებას საგანმანათლებლო და რელიგიური თვალსაზრისით. ინტენსიური ურთიერთობა მისიონარებთან, პაპებთან და ევროპელ მონარქებთან, რომელიც გიორგი XI-მ და მისმა მომხრეებმა, უპირველეს ყოვლისა, მისმა ძმამ ლევანმა და სულხან-საბა ორბელიანმა ერთად დაიწყეს, და რომელიც მკაფიოდ გამოიხატა ლევანის შვილების, ქაიხოსრო მეფისა და ვახტანგ VI-ის პოლიტიკაში, გასტანს საუკუნე, და დასრულდება ლევანის შვილიშვილის, ანტონ I-ის სიკვდილით.

1688 წელს გიორგი XI ჯანყდება ირანელების წინააღმდეგ. აჯანყება მარცხით დამთავრდა, რადგან გიორგი XI-ს უღალატეს ადგილობრივმა ფეოდალებმა და ვერც ოსმალეთიდან მიიღო შეპირებული დახმარება. შაჰმა გიორგი XI ტახტიდან გადააყენა და მის ადგილზე ერეკლე I დასვა (1688). გიორგი XI-მ იმერეთს შეაფარა თავი და ცდილობდა ტახტის დაბრუნებას. ამასობაში ირანში გაუარესდა შინაპოლიტიკური მდგომარეობა. ირანის იმპერიის შორეულ რაიონებში გაიზარდა მისწრაფება პოლიტიკური განკერძოებისაკენ. განსაკუთრებით დაძაბული ვითარება შეიქმნა ავღანეთში. შაჰ-ჰუსეინმა გადაწყვიტა შერიგებოდა გიორგი XI-ს, რათა მისი სამხედრო ცოდნა და ქართველთა ჯარი ავღანელთა წინააღმდეგ გამოეყენებინა. თავის მხრივ, გიორგი XI-ს სურდა ტახტი დაებრუნებინა და გაეგრძელებინა სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა. ამიტომ იგი დათანხმდა წინადადებას და 1696 წელს ისპაანში გაემგზავრა. შაჰმა გიორგი XI კვლავ დაამტკიცა ქართლის მეფედ და დაავალა ავღანელთა დამორჩილება. გიორგი XI-მ აჯანყებულები მალე დაიმორჩილა, მაგრამ ავღანელებმა იგი ღალატით მოკლეს.

ლიტერატურა
----------

* *კაჭარავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 161-162.
* *კაჭარავა ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 23-24.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ვახტანგ V | **ქართლის მეფე**1676 - 1688 | შემდეგი:ერეკლე I |
|
| წინამორბედი:ერეკლე I | **ქართლის მეფე**1703 - 1709 | შემდეგი:ქაიხოსრო |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული სამეფოების მეფეები |
| --- |
|  |
| ქართლ-იმერეთის მეფეები | 
* ბაგრატ VI
* კონსტანტინე II
 |
|  |
| კახეთის მეფეები | 
* გიორგი I
* ალექსანდრე I
* გიორგი II
* ლევანი
* ალექსანდრე II
* დავით I
* ალექსანდრე II
* კონსტანტინე I
* თეიმურაზ I
* არჩილ II
* ერეკლე I
* დავით II
* კონსტანტინე II
* თეიმურაზ II
* ერეკლე II
 |
|  |
| ქართლის მეფეები | 
* კონსტანტინე II
* დავით X
* გიორგი IX
* ლუარსაბ I
* სიმონ I
* დავით XI
* სიმონ I
* გიორგი X
* ლუარსაბ II
* ბაგრატ VII
* სიმონ II
* თეიმურაზ I
* როსტომ ხანი
* ვახტანგ V
* გიორგი XI
* ერეკლე I
* გიორგი XI
* ქაიხოსრო
* იესე
* ვახტანგ VI
* იესე
* თეიმურაზ II
 |
|  |
| ქართლ-კახეთის მეფეები | 
* ერეკლე II
* გიორგი XII
 |
|  |
| იმერეთის მეფეები | 
* დავით VI ნარინი
* კონსტანტინე I
* მიქელი
* ალექსანდრე I
* გიორგი I
* ალექსანდრე II
* ბაგრატ III
* გიორგი II
* ლევანი
* როსტომი
* გიორგი III
* ალექსანდრე III
* ბაგრატ IV
* ვახტანგ ჭუჭუნიაშვილი
* ვამეყ III დადიანი
* არჩილ II
* დემეტრე გურიელი
* ბაგრატ IV
* დემეტრე გურიელი
* ბაგრატ IV
* არჩილ II
* ბაგრატ IV
* გიორგი III გურიელი
* ალექსანდრე IV
* არჩილ II
* ალექსანდრე IV
* არჩილ II
* გიორგი IV (გოჩია)
* არჩილ II
* სიმონი
* მამია III გურიელი
* გიორგი V
* გიორგი VI
* მამია III გურიელი
* გიორგი VI
* მამია III გურიელი
* გიორგი VI
* გიორგი IV გურიელი
* გიორგი VI
* ალექსანდრე V
* გიორგი VII
* ალექსანდრე V
* მამუკა
* ალექსანდრე V
* სოლომონ I
* თეიმურაზი
* სოლომონ I
* დავით II
* სოლომონ II
 |

 |