აიშე ლეილა გენჯერი ( თურქ. Şahika Ercümen დ. 10 ოქტომბერი, 1928 - გ. 10 მაისი, 2008) - თურქული საოპერო მომღერალი - სოპრანო.

გენჯერი იყო გამოჩენილი ბელ კანტო სოპრანო, რომელმაც თავისი კარიერის უმეტესი ნაწილი იტალიაში გაატარა (1950 – იანი წლების დასაწყისიდან 1980 – იანი წლების შუა პერიოდამდე) და ჰქონდა რეპერტუარი, რომელიც მოიცავს სამოცდაათზე მეტ როლს. მან ძალიან ცოტა კომერციული ჩანაწერი გააკეთა; თუმცა, მისი სპექტაკლების უამრავი არაოფიციალური ჩანაწერი არსებობს. იგი განსაკუთრებით ასოცირდებოდა Donizetti-ის გმირებთან.

ადრეული წლები
-------------

ლეილა გენჯერი დაიბადა პოლონეზკოიში (სტამბოლთან ახლოს) თურქი მამისა და პოლონელი დედის ოჯახში. მისი მამა, ჰასანზადე იბრაჰიმ ბეი იყო მდიდარი ბიზნესმენი, რომლის ოჯახი ქალაქ საფრანბოლოდან იყო. დედა, ლექსანდა ანჯელა მინაკოვსკა, იყო ლიეტუვის არისტოკრატიის კათოლიკური ოჯახიდან (შემდეგ ისლამი მიიღო და ქმრის გარდაცვალების შემდეგ სახელი ათიე აირჩია.)  გენჯერის მამა გარდაიცვალა, როდესაც ის ძალიან პატარა იყო. იგი გაიზარდა სტამბულის ჩუბუკლუს უბანში, ბოსფორის სრუტის ანატოლიის მხარეს. 1946 წელს იგი დაქორწინდა იბრაჰიმ გენჯერზე, ბანკირზე, რომელიც გავლენიან "იპექჩი" ოჯახთან იყო დაკავშირებული.

კარიერა
-------

1953 წელს გენჯერის დებიუტი შედგა იტალიურ Teatro di San Carlo-ში, "სანტუცას" სახელით. შემდეგ წელს იგი ნეაპოლში დაბრუნდა *Madama Butterfly-სა* და *Eugene Onegin-ის* შესასრულებლად. 1957 წელს მისი დებიუტი შედგა მილანში, ლა სკალაში. ამის შემდგომ იგი რეგულარულად გამოდიოდა ლა სკალაში, 1957 და 1983 წლებში შეასრულა ცხრამეტი როლი, მათ შორის იყო ლეონორა La Forza del Destino- ში, ელისაბეტა დონ კარლოსში, მთავარი როლი აიდაში, ლედი მაკბეტი მაკბეტში, მთავარი როლი ნორმაში, ოტავია L 'inkonazione di Poppea-სა და Alceste-ში. ლა სკალაში, იგი ასევე გამოჩნდა კენტერბერიის პირველი ქალის როლში პიცეტის L'assassinio nella cattedrale– ის მსოფლიო პრემიერაზე 1958 წელს. 1960 წელს მან მოაწყო გასტროლები სსრკ – ში და იმღერა მოსკოვსა და ბაქოში.

1962 წელს ასევე მისი დებიუტი გაიმართა სამეფო ოპერის თეატრში, კოვენტ გარდენში, ელისაბეტა დი ვალუას როლში დონ კარლოსში და დონა ანა დონ ჯოვანიში. მისი დებიუტი შეერთებულ შტატებში იყო სან ფრანცისკოს ოპერის თეატრში 1956 წელს, როგორც ფრანჩესკა ზანდონაი ფრანჩესკა და რიმინში. იგი სხვა ამერიკულ საოპერო თეატრებშიც მღეროდა, მაგრამ არასდროს მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრში, მიუხედავად იმისა, რომ ის საუბრობდა იმის თაობაზე, რომ ის იქ 1956 წელს ტოსკას მღეროდა.

მან პარიზში იმღერა შოპენის პოლონური სიმღერები ნიკიტა მაგალოფთან ერთად, ლისტ-ბარტოკის კონცერტი ლა სკალაში. მისი ბოლო გამოჩენა საოპერო სცენაზე იყო 1985 წელს, La Fenice- ში La Prova di un'opera seria- სთან ერთად. კონცერტებზე გამოჩენა მან 1992 წლამდე განაგრძო. 2007 წლიდან კვლავ აქტიურად გამოჩნდა და იყო დაინიშნული ლა სკალას მუსიკალურ დირექტორის რიკარდო მუტის მიერ, მისი სკოლის ახალგაზრდა არტისტების მართვისთვის.

პირადი ცხოვრება
---------------

გენჯერი გარდაიცვალა 2008 წლის 10 მაისს, 79 წლის ასაკში, მილანში. სან – ბაბილას ეკლესიაში დაკრძალვისა და მილანში შემდგომი დაწვის შემდეგ, მისი ფერფლი სტამბოლში ჩაიტანეს და ბოსფორის წყალში მიმოფანტეს, 16 მაისს, ცნობილმა მუსიკოსმა ფაზალ სეიმ, მისი სურვილის მიხედვით. 

2019 წელს IKSV– მ შეუკვეთა ფილმი *Leyla Gencer: La Diva Turca*, დაწერილი ზეინეპ ორალის მიერ, რომელიც ნაჩვენები იქნა გრიმებორნის ფესტივალზე, არკოლას თეატრში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Leyla Gencer biography, performance chronology, discography and videography
* Leyla Gencer Voice Competition
* Biography with photo gallery
* Tribute of the Teatro alla Scala to Leyla Gencer
* Leyla Gencer Commemorative Coin (Lira)

სქოლიო
------


1. ↑  Bel Canto Society page with Interview and photos დაარქივებული 2006-06-21 საიტზე Wayback Machine.  Archived 2006-06-21 at the Wayback Machine, belcantosociety.org; accessed 29 May 2015.
2. ↑  Obituary Telegraph.co.uk; accessed 29 May 2015.
3. ↑  Guardian.co.uk; accessed 20 September 2017.