recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბუენა-ვისტას ყურის ადგილმდებარეობა (კუბა).
**ბუენა-ვისტას ყურე** (ესპ. Bahia de Buena Vista) — ყურე ატლანტის ოკეანეში, კუბის დაახლოებით ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთით. მდებარეობს სანქტი-სპირიტუსის, ვილია-კლარისა და სიეგო-დე-ავილის პროვინციებში. ყურე ვრცელდება ხმელეთსა და არქიპელაგს შორის. უხვადაა რიფები, რომლებიც ქმნიან ყურის ჩრდილოეთ საზღვარს, სადაც ვრცელდება საბანა-კამაგუეის არქიპელაგში შემავალი არაერთი კუნძული. ბუენა-ვისტას ყურე თავის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს იხსნება ნიკოლასის სრუტისკენ, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ძველი ბაჰამის სრუტისკეს. 

ბუენა-ვისტას ყურის სამხრეთ სანაპიროზე შექმნილია კაგუანესის ეროვნული პარკი. რიფები შეიცავენ დაახლოებით 20-მდე ენდემურ სახეობას. 2000 წელს ტერიტორია გამოცხადდა ბიოსფერულ ნაკრძალად. 2002 წელს შეუერთდა რამსარის კონვენციას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* SNAP.cu დაარქივებული 2016-12-20 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)

სქოლიო
------

1. ↑  Biosphere Reserve Information: Buenavista. ციტირების თარიღი: 10-30-2007.
2. ↑  Cuba designa cinco nuevos sitios Ramsar. ციტირების თარიღი: 18-11-2002.
რედაქტირება დემანტოიდი
**დემანტოიდი** (გერმ. Demos ალმასი და ბერძ. Ειδος მსგავსი) — გამჭვირვალე მწვანე ან მომწვანო-მოყვითალო ფერის ანდრადიტის საიუველირო ნაირგვაროვნება. ძალიან იშვიათია. ქიმიური ფორმულა: Ca3Fe2(SiO4)3.

შემადგენლობა
------------

დემანტოიდის შეფერილობა გამოწვეულია რკინისა და ქრომის მინაერთებით. ხოლო დემანტოიდის ყვითელი ფერი ტიტანის შეერთების მიზეზია. მის წახნაგებზე შუქის თამაში მსგავსია ალმასისა, ხელოვნური განათება ოპტიკურ ეფექტს აორმაგებს. გვხვდება დემანტოიდები „კატის თვალის" ეფექტით, რაც ბოჭკოვანი ჩანართების შედეგია. არსებობს ასევე ოქროს „ნაპერწკლებით".

დემანტოიდის მაქსიმალური მოპოვება დაიწყო 1913 წელს და 104 კგ შეადგინა. საიუველირო ხარისხის კრისტალებიდან 5 მმ-ზე მეტი ძალიან ცოტა აღმოჩნდა, ხოლო 10 მმ-იანი კრისტალები დღემდე უნიკალურად ითვლება. დემანტოიდის ყველაზე დიდი კრისტალის ზომაა: 252,5 და 149,0 კარატი.

ისტორია
-------

დემანტოიდი პირველად აღმოაჩინეს 1874 (1853?) რუსეთის ტერიტორიაზე, ცენტრალურ ურალში, მდინარე ბობროვკის სანაპიროზე, ეკატერინბურგის შორიახლოს, სოფელ პოლდნევაიაში და აქედან წამოვიდა მისი ალტერნატიული სახელწოდებები: „ბობროვკის ძოწი", „ურალის ზურმუხტი" და „ურალის ქრიზოლითი". მოგვიანებით დემანტოიდის მოპოვება დაიწყეს კამჩატკაზეც. 1990 წელს ნამიბიაში აღმოაჩინეს დემანტოიდის საბადო.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დემანტოიდი***
**სირიმავო რატვატე დიას ბანდარანაიკე** (ტამილურ ენაზე சிறிமாவோ பண்டாரநாயக்கா; დ. 17 აპრილი, 1916, ბალანგოდა, ცეილონი — გ. 10 ოქტომბერი, 2000, კოლომბო, შრი-ლანკა) — შრი-ლანკის (ყოფილი ცეილონის) პოლიტიკური მოღვაწე. შრი-ლანკის სამგზის პრემიერ-მინისტრი 1960-1965, 1970-1977 და 1994-2000 წლებში. მსოფლიოს პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი. შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის ლიდერი, ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის სოლომონ ბანდარანაიკეს მეუღლე, ყოფილი პრეზიდენტის ჩანდრიკა კუმარატუნგას, ყოფილი პარლამენტის სპიკერის ანურა ბანდარანაიკეს და ფილანთროპ სუნეთრა ბანდარანაიკეს დედა.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1916 წლის 17 აპრილს ბალანგოდაში, ქალაქ რატნაპურასთან ახლოს ბარნეს რატვატესა და როსალინდა კუმარიჰამის ოჯახში. იგი 4 ძმასა და ერთ დას შორის ყველაზე უფროსი იყო. განათლება მიიღო კოლომბოს ქალთა კათოლიკურ სკოლაში. 1940 წელს ცოლად გაჰყვა სახელმწიფო საბჭოს წევრს სოლომონ ბანდარანაიკეს.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

მეუღლის მკვლელობის შემდეგ სირიმავო გახდა შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის ლიდერი. 1960 წელს იგი პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს. 1963 წელს სინჰალური ენა გამოაცხადა სახელმწიფო ენად ინგლისურთან ერთად. 1965 წელს წააგო არჩევნები გაერთიანებულ ეროვნულ პარტიასთან და სირიმავო ბანდარანაიკე გახდა ოპოზიციის ლიდერი. პრემიერის თანამდებობა ეკავა 1970–1977 წლებში. ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ როგორც საგარეო, ასევე საშინაო პოლიტიკაში დაადგა სოციალისტურ ორიენტაციას. მოახდინა ბანკების, პორტების და მთელი რიგი სამრეწველო საწარმოების ნაციონალიზაცია. გააუმჯობესა ურთიერთობა სსრკ-სთან და ჩინეთთან. დიდი საერთაშორისო ავტორიტეტის მიუხედავად (რის გამოხატულებაც იყო ის, რომ 1976 წელს კოლომბოში გაიმართა მიუმხრობელი ქვეყნების კონფერენცია), საშინაო პოლიტიკაში საკმაოდ მოიკოჭლა და 1977 წელს სასტიკად დამარცხდა საპარლამენტო არჩევნებში, რის გამოც დატოვა მთარობის მეთაურის თანამდებობა. 1988 წელს მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში. მეტოქეობას უწევდა რანასინგჰე პრემადასას, რომელმაც მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 50,4 %, ხოლო ქალბატონმა სირიმავომ 45 %. 1994 წელს მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი გახდა მისი ქალიშვილი ჩანდრიკა კუმარატუნგა, პირველივე საპრეზიდენტო აქტით პრემიერ-მინისტრად დანიშნა საკუთარი დედა. სახელმწიფოს სათავეში, აზიისათვის რაოდენ უცნაურიც არ უნდა იყოს აღმოჩნდა ორი ქალი, თანაც დედა და შვილი. 2000 წლის 10 აგვისტოს დატოვა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა და ზუსტად ორ თვეში 10 ოქტომბერს გარდაიცვალა გულის შეტევით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შრი-ლანკის პარლამენტის ვებ-საიტი დაარქივებული 2008-03-25 საიტზე Wayback Machine.
* New York Times: პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი სირიმავო ბანდარანაიკე გარდაიცვალა

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
* დონ სტივენ სენანაიაკე
* დადლი სენანაიაკე
* ჯონ კოტელავალა
* სოლომონ ბანდარანაიკე
* ვიჯაიანანდა დაჰანაიაკე
* დადლი სენანაიაკე
* სირიმავო ბანდარანაიკე
* დადლი სენანაიაკე
* სირიმავო ბანდარანაიკე
* ჯუნიუს ჯაიევარდენე
* რანასინგჰე პრემადასა
* დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა
* რანილ ვიკრამასინგჰე
* ჩანდრიკა კუმარატუნგა
* სირიმავო ბანდარანაიკე
* რატნასირი ვიკრემანაიაკე
* რანილ ვიკრამასინგჰე
* მაჰინდა რაჯაპაკსა
* რატნასირი ვიკრემანაიაკე
* დისანაიაკა მუდიანსელაგე ჯაიარატნე
* რანილ ვიკრამასინგჰე
* მაჰინდა რაჯაპაკსა
* რანილ ვიკრამასინგჰე
* მაჰინდა რაჯაპაკსა
* რანილ ვიკრამასინგჰე
 |

 |
**გრეგ ტოლანდი** (ინგლ. Gregg Toland; დ. 29 მაისი, 1904, ჩარლსტონი, ილინოისი — გ. 26 სექტემბერი, 1948, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი კინოოპერატორი, ცნობილია თავისი მიღწევებით განათებასა და ღრმა მიზანსცენებში. ცნობილია, ასევე ფილმ მოქალაქე კეინზე მუშაობით (ორსონ უელსთან ერთად).

1930-იან წლებში ტოლანდი ჰოლივუდის ყველაზე ახალგაზრდა კინოოპერატორი იყო. შვიდწლიანი პერიოდის (1936—1942) განმავლობაში ხუთჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე საუკეთესო ოპერატურისთვის, 1939 წელს კი მიიღო კიდეც ეს ჯილდო „ქარიშხლიანი უღელტეხილისთვის".

1920-იან, 30-იან და 40-იან წლებში მუშაობდა წამყვან კინოოპერატორებთან, მათ შორის ჯონ ფორდთან, ჰოვარდ ჰოუქსთან, ერიხ ფონ შტროჰეიმთან, კინგ ვიდორთან, ორსონ უელსთან და უილიამ უაილერთან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ილინოისის შტატში, ჯენი და ფრენკ ტოლანდების ოჯახში, რომელიც მათი ერთადერთი შვილი იყო. რამდენიმე წლის შემდეგ მშობლები ერთმანეთს გაშორდნენ. 1910 წელს, დედასთან ერთად, გრეგი საცხოვრებლად კალიფორნიაში გადავიდა. იმის დამსახურებით, რომ დედამისი კინობიზნესის რამდენიმე წარმომადგენელთან შინამოსამსახურედ მუშაობდა, 15 წლის გრეგიმ „უილიამ ფოკს სტუდიოში" შიკრიკად დაიწყო მუშაობა, რისთვისაც კვირაში 12 დოლარს გამოიმუშავებდა. მალევე იგი კინოოპერატორის ასისტენდად მოეწყო და მისი ყოველკვირეული გასამრჯელო 18 დოლარამდე გაიზარდა.

1939 წელს ტოლანდი პირველ სრულუფლებიან ავტორად გვევლინება ედი კანტორის ფილმზე „აყვავებული დღეები". ამავე წელს მიიღო ოსკარი ქარიშხლიან უღელტეხილზე მუშაობისთვის. სწორედ ამ პერიოდში შეიმუშავა ღრმა მიზანსცენების ტექნიკაც. ამ მოვლენების შემდეგ მისი პოპულარობა გაიზარდა, მომდევნო სამწლიან პერიოდში მის მიერ გამომუშავებულმა თანხამ დაახლოებით 200 000 დოლარი შეადგინა. 

მისი კარიერა ტრაგიკულად დასრულდა 1948 წელს. 44 წლის ასაკში გრეგ ტოლანდი მოულოდნელად გარდაიცვალა კორონარული თრომბოზისგან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრეგ ტოლანდი — კინემატოგრაფთა ინტერნეტ ენციკლოპედია დაარქივებული 2008-12-04 საიტზე Wayback Machine.
**სიღნაღის ვეტერინარული ლაბორატორია** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ სიღნაღში. შენობა აშენებულია XX საუკუნის დასაწყისში. ის ერეკლე II -ის ქუჩაზე მდებარეობს. ლაბორატორია ორსართულიანია და აგურით არის ნაგები. შენობის პირველი სართული მთლიანად მიწაშია და მხოლოდ სარკმელების ზედა მოხაზულობაა მიწის დონიდან ამოწეული. მეორე სართული ქუჩისკენ გამოდის. მთავარი ფასადი დანაწევრებულია ათი სწორკუთხა პილასტრით, რომელთა შორის სარკმელებისა და სადარბაზო კარის ღიობებია მოქცეული. ღიობები სრულდება პატარა შვერილებზე დაყრდნობილი აგურით გამოყვანილი შეისრული მოხაზულობის თაღებით. პილასტრებს მარტივი კაპიტელები აქვთ და ეყრდნობა აგურის თაროს, რომელიც მთელ ფასადს გასდევს. თარო ფასადის სიბრტყეში ღრმადაა შეჭრილი და ქვის კიბე აქვს მიდგმული. ღიობების ზემოთ ფასადს კარნიზი და დაბალი პარაპეტი გასდევს. სადარბაზო კარი ხისაა. სახლის უკანა ფასადი ეზოში გადის. შენობის ორივე სართულის ღია აივნები დატიხრული და ამოშენებულია. სახლს მარცხენა მხარეს აგურის ახალი მინაშენი აქვს, მარჯვნივ მიდგმული არის მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 229
**სიქანელისძეები** — XIII-XIV სს. ქართველ აზნაურთა საგვარეულო. ამ საგვარეულოს წარმომადგენელი „სიქანელისძე ჩოგაშვილი აბაში" იხსენიება ჟამთააღმწერლის თხზულების უადრეს ვარიანტში (ქრონიკის სხვადასხვა რედაქცია ამ გვარსახელს სხვადასხვაგვარად გადმოსცემს). აბაში თან ახლდა მეფე დემეტრე II-ს მონღოლთა ლაშქრობაში სირიაში ეგვიპტის სულთნის წინააღმდეგ 1281 წელს და ბრძოლაში ცხენმოკლულ დემეტრეს თავისი ბედაური დაუთმო. ამ აბაშს იოანე ბატონიშვილი შეცდომით მიიჩნევს თავად აბაშიშვილთა (ბარათაშვილების განაყოფი) წინაპრად.

სიქანელისძეთა საგვარეულოს სავარაუდო წევრები არიან ასევე ჯავახეთში, კარნეთის ეკლესიის წარწერაში მოხსენიებული „ვარდან ...ქანლის ძე", დიდი ხორენიის (ასევე ჯავახეთში) წარწერის „ჩოგა" და იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის ერთ-ერთ აღაპში მოხსენიებული „სიქანელის-ძის ასული აფა-ყოფილი ანნა".

ლიტერატურა
----------

* *თემო ჯოჯუა*. „მასალები სიქანელისძეთა ფეოდალური სახლის ისტორიისათვის (XIII-XIV სს.)". ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები IV, გამომცემლობა „მერიდიანი", თბილისი, 2011: გვ. 147-192.
**გიორგი ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ. დაახლოებით 1570 — გ. 12 მარტი, 1605) — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, ალექსანდრე II-ის ვაჟი. 1601, როდესაც მისმა ძმამ დავითმა მამის ტახტი მიიტაცა, გიორგი ბატონიშვილი დავითის წინააღმდეგ გამოვიდა. დავითმა შერიგების მიზნით გიორგი ბატონიშვილს საუფლისწულო უბოძა. 1602 გიორგი ბატონიშვილმა და მისმა მომხრე თავადებმა შეთქმულება მოაწყვეს დავითის წინააღმდეგ. შეთქმულება გამჟღავნდა. გიორგი ბატონიშვილმა კათალიკოსს შეაფარა თავი, მაგრამ ქართლის მეფემ გიორგი X-მ დავითს გადასცა, რომელმაც იგი საპყრობილეში ჩასვა. დავითის გარდაცვალებისა და ალექსანდრე II-ის ხელახლა გამეფების შემდეგ, მამამ გიორგი ბატონიშვილი საპყრობილიდან გაათავისუფლა. 1604 დასაწყისიდან 1605 მარტამდე, ალექსანდრე II-ის ირანში ყოფნის დროს, გიორგი ბატონიშვილი კახეთს განაგებდა. 1604 აგვისტოში რუსეთის ხელმწიფის ელჩები მიიღო. 1604 ოქტომბერს დაამარცხა განჯა-შემახის ხანები, რომლებიც ქ. ძეგამზე მოდიოდნენ. ამ ლაშქრობაში გიორგი ბატონიშვილს ახლდა 40 მეთოფისგან შემდგარი რუსთა ელჩების მცველი რაზმი. 1605 წლის 1 იანვარს გიორგი ბატონიშვილმა დარბაზის წევრებთან ერთად რუსეთის ხელმწიფის ერთგულების ფიცი მიიღო. მამამისთან ერთად ძეგამში მოკლა საკუთარმა ძმამ კონსტანტინე I-მა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯამბურია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 162.

* *ჯამბურია გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 25-26.
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ. ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია**. |

**გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დაზიანებულია: ჩამოშლილია საბურავი და ლავგარდანი, მონგრეულია გარე კუთხეების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ალაგ-ალაგ ჩამოცვენილია ფასადების წყობა. ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. ზოგი ნაწილი შეკეთებულია თანამედროვე თეთრი აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გარედან იგი შეისრული თაღითაა გადახურული, შიგნით კი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ფორმის ღრმა აფსიდის ღერძზე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, თითო კვადრატული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული (შემორჩენილია მცირე ნაწილი). აფსიდი გადახურულია ნახევარწრიული ფორმის კამარით. ნახევარწრიული ფორმისაა აფსიდის თაღიც, რომელიც თაროსებრ იმპოსტებზეა დაყრდნობილი. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა (დარბაზის სიგანე დაახლოებით 1 მეტრით მეტია სიგრძეზე), გადახურულია ცილინდრული ფორმის კამარით, დასავლეთ კედელში ერთი მცირე ზომის პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია, რომელსაც თარაზული გადახურვა და ძირი აქვს. ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის რამდენიმე ქვა მხოლოდ გრძივ ფასადებს შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 377.
**გიორგი ივანეს ძე საფაროვი** (რუს. Георгий Иванович Сафаров დ. 1891, თავრიზი — გ. 27 ივლისი, 1942) — სომხური წარმომავლობის რუსი რევოლუციონერი, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1908 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში იმყოფებოდა პოლიტიკურ ემიგრაციაში. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ლენინთან. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ლენინთან და სხვა ლიდერებთან ერთად ბრუნდება რუსეთში გერმანიის მიერ გამოყოფილი სპეციალური მატარებლით. იყო იმპერატორ ნიკოლოზ II-ისა და მისი ოჯახის ლიკვიდაციის ერთ-ერთი ინიციატორი. 1918 წელს მეფის ოჯახის ამოწყვეტის შემდეგ პრესაში გამოაქვეყნა სტატია, სადაც ამტკიცებდა, რომ მეფის ოჯახი ეკატერინბურგში იყო ევაკუირებული. 1920 წლიდან იქცა პარტიის ერთ-ერთ მთავარ ფიგურად ნაციონალურ საკითხებში. თავის ნაწერებში ეხებოდა ახლო და შუა აღმოსავლეთში, შუა აზიაში, ჩინეთსა და ინდოეთში არსებულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ პრობლემებს. 1921 წლიდან იყო კომინტერნის აღმასრულებელი კომიტეტის მდივანი და აღმოსავლეთის განყოფილების უფროსი. იყო გრიგორი ზინოვიევის ფავორიტი. 1926 წლიდან იყო ე. წ. გაერთიანებული ოპოზიციის წევრი და მკაცრად აკრიტიკებდა სტალინის კურსს. იმავე წლის მაისში გაგზავნეს პარტიულ გადასახლებაში: დაინიშნა ჩინეთში საბჭოთა კავშირის დიპლომატიური მისიის პირველ მდივნად, ერთი წლის შემდეგ კი სტამბოლში საბჭოთა კავშირის სავაჭრო წარმომადგენლობის წევრად. ამ დანიშვნაზე უარის თქმის გამო 1927 წელს გარიცხეს პარტიიდან და გადაასახლეს აჩინსკში. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ, როგორც აღმოსავლეთმცოდნე, ეწეოდა კვლევით და პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. კურირებდა კომინტერნის აფრიკულ მიმართულებას. 1929-34 წლებში იყო კომინტერნის აღმოსავლეთ სამდივნოს გამგის მოადგილე. 1935 წლის 16 იანვარს აპატიმრებენ და უსჯიან გადასახლებას. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ ცხოვრობს მოსკოვში. 1942 წლის 27 ივნისს ისევ აპატიმრებენ. დახვრიტეს იმავე წლის 27 ივლისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Georgi Ivanovitch Safarov Marxists Internet Archive-ზე (ფრანგულად)
**ჯონ დეივისი** (ინგლ. John Davis; დ. 1550 — გ. 29 დეკემბერი 1605) — ინგლისელი ზღვაოსანი. დასავლეთ არქტიკისა და სამხრეთი ატლანტიკის ცნობილი მკვლევარი. 

1585-1587 წლებში ჩრდილო-დასავლეთ არქტიკულ გასასვლელებს ეძებდა. 1585 წლის ზღვაოსნობის დროს მიაღწია გრენლანდიის ფიორდს, სადაც ამჟამად გოტჰობი მდებარეობს და გადაკვეთა (დეივისის) სრუტის ყველაზე ვიწრო ადგილი და აღმოაჩინა (ეირიკ რაუდის შემდეგ) კამბერლენდის ყურე მეორედ. თუმცა მან ყურე სრუტედ მიიჩნია. 1586 წლის ექსპედიციის დროს ოთხ გემზე (რომელთაგან ორი შინ დააბრუნეს) გაიარა ბაფინის მიწის სანაპიროები, ვერ შეამჩნია ჰუდსონის ყურეში შესასვლელი, აღმოაჩინა ჰამილტონის ყურე, რომლის შესწავლა ვერ მოახერხა ძლიერი შტორმის გამო. 

მესამე, 1587 წელს განხორციელებული ზღვაოსნობის დროს დეივისმა გაიარა გრენლანდიის სანაპირო სიახლოვე მისი სამხრეთი დაბოლოებიდან გოტჰობთან არსებულ ფიორდამდე და იქ სანადირო რეწვისათვის დატოვა ორი დიდი გემი, თავად კი 20 ტონიანი გემით გაემგზავრა ჩრდილოეთისაკენ და გზად გახსნა გრენლანდიის დასავლეთ სანაპიროს დაახლოებით 1700 კმ-იანი მონაკვეთი. აქედან გაემგზავრა ჩრდილო-დასავლეთისაკენ ღია ზღვაში (ბაფინის ზღვა) და გაიარა არაუმეტეს 200 კმ-ისა. მისი გადაადგილება ყინულებმა შეაფერხა. შემდეგ, დეივისმა გეზი აიღო ბაფინის მიწისკენ და შედეგად აღმოაჩინა კამბერლენდისა და ჰოლის ნახევარკუნძულები და მათი გამყოფი კამბერლენდის ყურე; აღმოაჩინა აგრეთვე ფრობიშერის ყურე.

სამხრეთით გაიარა ჰუდსონის ყურის შესასვლელი და აღნიშნა იგი როგორც „გამალებული მორევი". აღწერა ლაბრადორის თითქმის მთელი 800 კმ-იანი ატლანტის ზღვისპირი და დაბრუნდა სამშობლოში.

1588 წელს მონაწილეობდა ესპანური არმადის დარბევაში, სადაც გემს მეთაურობდა. სამხრეთ ატლანტიკაში 1592 წელს შემთხვევით წააწყდა ფოლკლენდის კუნძულებს. დაიღუპა სინგაპურთან ახლოს იაპონელ მეკობრეებთან შეტაკების დროს 1605 წლის 29 დეკემბერს. 

დეივისმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა გემთმძღოლობაში. მის მიერ არის დახვეწილი ალიდადა; გამოიგონა კვადრანტი, რომელიც ნავიგაციაში მრავალი წლის განმავლობაში გამოიყენებოდა. შეადგინა იმ დროისათვის მეტად ზუსტი რუკები, რომლებსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. დეივისის სახელს ატარებს სრუტე გრენლანდიასა და ბაფინის მიწას შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონ დეივისი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ჯონ დეივისი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ჯონ დეივისი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 5016336
* BNC: 000344671
* BPN: 51725668
* GND: 120952912
* ISNI: 0000 0000 7374 4271
* LCCN: n85195825
* NLI: 004293023
* NTA: 072847204
* RERO: 02-A012497509
* SNAC: w6z34bkt
* SUDOC: 060571500
* VIAF: 50069650
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 50069650

 |
**გიორგი სანაია** (დ. 24 თებერვალი, 1975 — გ. 26 ივლისი, 2001, თბილისი) — ქართველი ტელეჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1975 წელს აფხაზეთში. შემდგომში საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში. 

1997 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. სტუდენტობის პერიოდშივე მუშაობდა სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში. მოგვიანებით, მისი ყველაზე დიდი ნაბიჯი იყო ტელე-სამაუწყებლო კომპანია რუსთავი 2, სადაც გიორგი სანაიას მიჰყავდა იმ დროისათვის ყველაზე პოპულარული თოქ-შოუ „ღამის კურიერი".

2001 წლის ივლისში, ტელევიზიით მოულოდნელად გავრცელდა ცნობა გიორგი სანაიას გარდაცვალების შესახებ. გარდაცვალების რეალური მიზეზი დღემდე უცნობია, თუმცა, ბევრის მოსაზრებით ამ მკვლელობის მიზეზი იმდროინდელი პოლიტიკური ინტრიგები უნდა ყოფილიყო. 

მას დარჩა ცოლი და ერთი შვილი. გიორგი სანაია დღემდე ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ქართველ ტელეწამყვანად და ერთ-ერთ საუკეთესო ჟურნალისტად.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სანდრო სანაია: რაც დრო გადის, ვრწმუნდები, რომ მისი არყოფნა უდიდესი დანაკლისია ჩემთვის[*მკვდარი ბმული*]
**გიორგი ჟორდანია** (დ. 1885 ― გ. 7 დეკემბერი, 1937) ― ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, იურისტი, საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ჟორდანია დაიბადა 1885 წელს ისტორიკოს თევდორე ჟორდანიას ოჯახში. მისი უმცროსი ძმა იყო იურისტი გიორგი ჟორდანია. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად აქტიურად მონაწილეობდა ქართული სათვისტომოს კულტურულ ცხოვრებაში.

საქმიანობა
----------

ჟორდანია დაინტერესებული იყო საქართველოს ისტორიით, დააარსა მოსკოვში ქართველთა შორის კულტურის მოყვარულთა საზოგადოება. მუშაობდა ქართული ფოლკლორისა და ეთნოგრაფიული მასალების შეგროვებაზე. კითხულობდა საჯარო ლექციებს. 1911 წელს დაბრუნდა საქართველოში. მუშაობდა ნაფიც ვექილად. ასწავლიდა ლათინურ ენასა და სამართლის ტფილისის ვაჟათა გიმნაზიაში. 1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, პარტიის ტფილისის კომიტეტის წევრი. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში დეპარტამენტის უფროსად და ერობათა კავშირის კომიტეტში. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპირებისას, ემიგრაციაში წავიდა. რამდენიმე თვის განმავლობაში ცხოვრობდა და მუშაობდა სტამბოლში. 1921 წელს დაბრუნდა საქართველოში. იგი იყო დამცველთა ადვოკატთა კოლეგიის წევრი, მუშაობდა საარქივო სამმართველოში, მიწსახკომში, შინსახკომის საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ, ასევე კერძო ადვოკატურასაც მიჰყო ხელი და ძირითადად სისხლის სამართლის პროცესებს განაგებდა. ჟორდანია დაინტერესებული იყო თეატრით, 1935 წლიდან მუშაობდა მოსკოვის მცირე თეატრის - „ზემეტჩინოს" ფილიალში. 1937 წლისათვის მუშაობდა მოსკოვში, საავტორო უფლებათა დაცვის საზოგადოებაში.

დახვრეტა
--------

გიორგი ჟორდანია საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიამ „ჩეკა" დააპატიმრა 1922 წლის დასაწყისში „კონტრრევოლუციური საქმიანობის" ბრალდებით, ამავე წლის ივლისში გაათავისუფლეს. 1937 წლის დიდი საბჭოთა ტერორის დროს დააპატიმრეს და გადმოგზავნეს თბილისში. 1937 წლის 29 ნოემბერს საქართველოს სსრ შინსახკომის განსაკუთრებულმა სამეულმა დახვრეტა მიუსაჯა „საქართველოს ნაციონალისტური ცენტრის კონტრრევოლუციური ტერორისტული ორგანიზაციის"  წევრობის ბრალდებით. დახვრიტეს 7 დეკემბერს.

ლიტერატურა
----------

* პირისპირ : ზეპირი ისტორიები საბჭოთა ტერორზე, თბ. 2019. — გვ. 80–111.
**სემასიოლოგია** (ბერძნულად sēmasia – მნიშვნელობა და ...ლოგია) — ლექსიკოლოგიის დარგი (განშტოება), რომელიც შეისწავლის სიტყვის მნიშვნელობას (საგნობრივ მიმართებას), მის აგებულებას და დროში ცვალებადობას. ზოგჯერ სემასიოლოგია უფრო ფართოდაც ესმით, როგორც სიტყვის შინაარსეული მხარის შემსწავლელი მეცნიერება.   

სემასიოლოგია ფართო გაგებით შეისწავლის გრძნობითს ელფერს, სტილისტურ ღირებულებას.   

სემასიოლოგია, როგორც ისტორიული ენათმეცნიერების დარგი, შეიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში, როდესაც კ. რაიზიგმა (K. C. Reisig) მოძღვრება სიტყვის მნიშვნელობის შესახებ მოათავსა გრამატიკულ დისციპლინათა შორის. კ. რაიზიგსავე ეკუთვნის სახელწოდებაც, რომელიც გავრცელდა გერმანულენოვან და რუსულ (მოგვიანებით საბჭოთა) სპეციალურ ლიტერატურაში (თანამედროვე ფრანგულ- და ინგლისურენოვან საენათმეცნიერო ლიტერატურაში გავრცელებულია ს ე მ ა ნ ტ ი კ ა).  

ამჟამად სემასიოლოგია შეისწავლის სიტყვის მნიშვნელობის ცვლას, მნიშვნელობათა კლასიფიკაციას, სიტყვის შინაარსობრივი მხარის აგებულებას, ენობრივი ნიშნის ბუნებას და მისი კვლევის მეთოდებს.   

თანამედროვე სემასიოლოგიური კვლევის უმთავრესი მიმართულებებია კომპონენტური ანალიზი (ლ. იელმსლევი (Hjelmslev)), დისტრიბუციული ანალიზი (ს. ზვიაგინცევი), სემანტიკური ველების თეორია (ტრირი, ვაისბერგერი, პორციგი), ლექსიკურ-სემანტიკური ვარიირება (ვ. ვინოგრადოვი) და სხვები.   

ლექსიკის სემასიოლოგიურ კვლევას უპირისპირდება ო ნ ო მ ა ს ი ო ლ ო გ ი ა, სიტყვის, როგორც სახელწოდების, კვლევა. ზოგჯერ სემასიოლოგია იხმარება ლექსიკოლოგიის ფარდად.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტომი 9-ე, *სემეურვეო-ტიხტიხი*. თბილისი: მთავარი სამეცნიერო რედაქცია, 1985. გვერდი 280/2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სემასიოლოგია***

* semanticsarchive.net
* Teaching page for A-level semantics დაარქივებული 2009-08-30 საიტზე Wayback Machine.
* Chomsky, Noam; *On Referring*, Harvard University, 30 October 2007 (video) დაარქივებული 27 December 2007[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
* Jackendoff, Ray; *Conceptual Semantics*, Harvard University, 13 November 2007(video) დაარქივებული 28 September 2008[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორანის კვირიას ეკლესია**. |

**გორანის კვირიას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,3 x 4,2 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით (ტლანქად). წყობაში ალაგ-ალაგ ჩართულია შირიმის დაუმუშავებელი ქვაც. დაზიანებულია: აფსიდის გადახურვა და კამარის აღმოსავლეთ ნახევარი ჩამონგრეულია, განგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა მოწყობილი. აღმოსავლეთით ღრმა აფსიდია, რომელსაც გეგმით არაწესიერი ნახევარწრის ფორმა აქვს. აფსიდის ჩრდილოეთის გვერდი გრძივი კედლიდან მოკლე მხარითაა გამოყოფილი, ხოლო სამხრეთისა - შესაბამის კედელს უშუალოდ ერთვის, მხარის გარეშე. აფსიდში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, მის მარჯვნივ კვადრატული ფორმის ნიშია. გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. ეს კონსტრუქცია დარბაზის სივრცეს ორ არათანაბარ ნაწილად ყოფს, რომელთაგანაც დასავლეთისა ორჯერ აღემატება აღმოსავლეთისას. დარბაზი და საკურთხეველი ერთიანი შეისრული კამარით ყოფილა გადახურული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია მორთულობას.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 376.
**ჯონ დაუ** (ინგლ. John Dau; დ. 1974) — სუდანელი დევნილი, ერთ-ერთი სუდანის დაკარგული ბიჭებიდან.

1987 წელს, 13 წლის დაუ გაიქცა სამხრეთი სუდანის ერთ-ერთი სოფლიდან, რომლის დანგრევაც იყო ნაბრძანები. ის შეუერთდა სხვა დევნილებს და მათ ერთად, ამდენიმე კვირის შემდეგ, მიაღწიეს დევნილთა ბანაკს ეთიოპიაში. გაქცევისას ისინი მხოლოდ ბალახითა და ტალახით იკვებებოდნენ. ბანაკში დაუ ლიდერობდა 1200 ბავშვს. მას შემდეგ, რაც ბანაკი ასევე აღმოჩნდა საფრთხის წინაშე, დაუ კვლავ გაიქცა 27 ათასი ბავშვთან ერთად.ამჯერად ისინი სუდანში გაიქცნენ. მდინარე ჯილოს გადაკვეთისას ბევრი მათაგანი დაიღრჩო, მოკლული იქნა მესაზღვრეების ან ნიანგების მიერ. გადარჩა 18000 ბავშვი, მაგრამ სუდანში მათ ადგილსამყოფელზე შეტევა მიიტანეს და დაუ სხვებთან ერთად კენიაში გაიქცა. სულ მან 1600 კილომეტრი გაიარა. ათი წლის შემდეგ მან მიიღო სტიპენდია აშშ-ში სასწავლებლად და 2001 წელს გაემგზავრა ნიუ-იორკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The John Dau Foundation დაარქივებული 2015-09-06 საიტზე Wayback Machine.
* National Geographic Emerging Explorers დაარქივებული 2007-02-12 საიტზე Wayback Machine. , John Bul Dau - Humanitarian/Survivor
* Volvo For Life Awards დაარქივებული 2016-01-19 საიტზე Wayback Machine. , Volvo For Life Award Hero: John Dau
* Between Two Worlds: A Personal Journey დაარქივებული 2013-11-27 საიტზე Wayback Machine. , Photographs by Eli Reed of the Lost Boys of Sudan
**გიორგი კირილეს ძე ბარნაბიშვილი** (დ. 12 იანვარი, 1917, ქ. ოდესა ― გ. 23 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი ვიოლინჩელისტი და პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი (1968). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952).

ბიოგრაფია
---------

1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ჩელოს კლასი 1953 წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის სოლისტი, 1941 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი, ჩელოსა და კონტრაბასის კათედრის გამგე (1965). 1944–1973 წლებში უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში, რომელმაც 1952 წელს მონაწილეობა მიიღო სიმებიან კვარტეტთა საერთაშორისო კონკურსში ქ. პრაღაში და ლაურეატის წოდება დაიმსახურა. მისი მოწაფეები იყვნენ ე. ისაკაძე, თ. გომელაური, ე. სანაძე, რ. მაჩაბელი და სხვები.

ლიტერატურა
----------

* *ტორაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 212.
* *ტორაძე გ.* ენციკლოპედია "საქართველო", თბ. 1997

რესურსები ინტერენტში
--------------------

* გიორგი ბარნაბიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორანის ეკლესია**. |

**გორანის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის მიდამოებში, ტყეში. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია. შენობას სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი, რომელიც ეკლესიასთან წყობით იყო დაკავშირებული. ეკლესიის კედლები რიყის ქვითა და ნატეხი ქვითაა ნაგები. ქვა შერჩეულია და დაწყობილია თარაზულ რიგებად. კონსტრუქციულ ნაწილებში და გარეთა კუთხეებში გამოყენებულია შირიმის დამუშავებული კვადრები. შიდა კედლები შედარებით ნაკლები ზომის ქვებითაა ნაწყობი - თარაზული რიგების გამოყვანის გარეშე. 

ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: ჩამოშლილია კამარა, მიწის პირამდეა დანგრეული აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი - გარეთა კედლების შესაბამისი ნაწილებითურთ. შემორჩენილი კედლები დაბზარულია. ინტერიერში ერია ქვები და კედლის ნანგრევები. 

ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნიდან კი ხის, თარაზული გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კვალი). 

აფსიდის კედელს სარკმლის სამხრეთ წირთხლი და მასზე დაყრდნობილი თაღის ნაწილი შემორჩა. აფსიდის სამხრეთ ბოლოსთან მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშაა. თითო მსგავსი ნიშა ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშიცაა. სამხრეთ კედელში შიგნიდან და გარედან ბრყტელი ქვით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. მისი გვერდები კი, თითო მოგრძო, რიყის ქვით არის გამოყვანილი. 

მინაშენი ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა და ეკლესიის სამხრეთ ფასადის თითქმის შუამდე გაუყვებოდა. იგი უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომელიც ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზეა. კედელში პატარა, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მინაშენის სამხრეთ კედელი მიწის პირამდეა დანგრეული. დასავლეთ კედლიდან კი, მცირე ნაწილი მოჩანს. მინაშენი ეკლესიასთან დაკავშირებული ყოფილა თაღოვანი კარით რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლი და თაღის შესაბამისი ქუსლი. მინაშენი გადახურული ყოფილა კამარით (ნაშთი ეკლესიის სამხრეთ კედელს შემორჩა). 

შენობის ფასადებს ეტყობა შეკეთების კვალი. კედლები ალაგ-ალაგ, ტლანქი ნალესობით არის დაფარული.

ლიტერატურა
----------

* *დადიანიძე ც.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 97-98.
**გიორგი (გოგა) პიპინაშვილი** (დ. 28 აგვისტო, 1958, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი პიპინაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი 1980 წელს.

1982 წლიდან დღემდე არის მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის დასის წევრი და მსახიობი. 1996 წლიდან სათავეში უდგას ხელოვნების საყმაწვილო ცენტრს „ართ ჰოლს", რომლის დამფუძნებელიც თავადაა, ასევე არის მეტყველების და მსახიობის ოსტატობის პედაგოგი. იგი ასევე მონაწილეობდა მხატვრულ ფილმებში: „მიზერერე", „დონ ჟუანის დაბადება". ასევე მონაწილეობა აქვს მიღებული სპექტაკლებში: „ჩვენი პატარა ქალაქი", „ბაკულას ღორები", „ამფიტრიონი", „ზაფხულის ღამის სიზმარი" - რეჟისორი მიხეილ თუმანიშვილი, „წუთისოფელი ასეა" - რეჟისორი ნუგზარ ლორთქიფანიძე და სხვა.

გოგა პიპინაშვილს თეატრში, მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის სცენაზე, ასევე შესრულებული აქვს დაახლოებით 20-მდე როლი, მათ შორის: იაკობ ხუცესი - იაკობ ცურტაველის „შუშანიკის წამება", რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონი; ლისანდრი - უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმარი" რეჟისორი მიხეილ თუმანიშვილი; ვრონსკი - ლევ ტოლსტოის „ანა კარენინა", რეჟისორი გიორგი სიხარულიძე. გოგა პიპინაშვილს ნათამაშები აქვს ასევე ათონელის თეატრის სცენაზე და ასევე კოტე მარჯანიშვილის სახელობის აკადემიურ თეატრშიც „მოლი სუინი" ბრაიან ფრილის როლი რეჟისორი თემურ ჩხეიძე. 

გოგა პიპინაშვილს აქვს ნათამაშები ქართულ ცნობილ ფილმებში, მათ შორის „ორმაგი სახე" - რეჟისორი ლევან ანჯაფარიძე; „მიდიოდა მატარებელი" - რეჟისორი გიორგი შენგელაია; „მარადისობის კანონი" - რეჟისორი ვალერიან კვაჭაძე. მისი ყველაზე ცნობილი ფილმი კი არის რეჟისორ ზაზა კოლელიშვილის „გარიგება". აღნიშნული ქართული მხატვრული ფილმი, კომედიური ჟანრისაა, ეკრანებზე გამოვიდა 1993 წელს. სცენარის ავტორები - ნუნუ მატარაძე, ნათია გოგოჭური. დამდგმელი ოპერატორი - დავით გოგოლაშვილი. მთავარ როლებში: ნანული სარაჯიშვილი (მარო), გოგა პიპინაშვილი (მიტო), მარინა საღარაძე (ქეთინო).

1995 წელს მან მოიპვა პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის - პარუნ ოსეფა, სპექტაკლი „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს". 

გიორგი პიპინაშვილმა 2011 წელს მოიპოვა იპოლიტე ხვიჩიას სახელობის პრემია - პარუნ ოსეფა, სპექტაკლი „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. – თბ. 1998-1999. - გვ. 271

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი პიპინაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გოგა პიპინაშვილი
* თუმანიშვილის თეატრი[*მკვდარი ბმული*]
* ფილმი „გარიგება"
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოჭორიშვილი**. |

**გიორგი ბაგრატის ძე ბოჭორიშვილი** (დ. 16 ივნისი [ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1919, ტყიბული — გ. 25 ნოემბერი, 2011) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
---------

1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1941–1942 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1960–1974 წლებში თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის პროფესორი იყო, 1974–1981 წლებში ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგეა. გამოიკვლია ცენტრალური ნერვული სისტემის როლი ძვლის ქსოვილის რეგენერაციაში, ერთ-ერთმა პირველმა დანერგა საქართველოში თრომბოემბოლიური დაავადების აქტიური მკურნალობის მეთოდი. შეისწავლის მუცლის ღრუსა და სისხლძარღვთა ქირურგიის, დამწვრობისა და მოტეხილობის მკურნალობის საკითხებს. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 495.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 475.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბოჭორიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  პროფესორი გიორგი ბაგრატის ძე ბოჭორიშვილი გარდაიცვალა[*მკვდარი ბმული*]
**გრეიჰაუნდი** (ინგლ. Greyhound) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ეგვიპტეში/დიდ ბრიტანეთში უძველეს ხანაში.

4900 წლის წინ ეგვიპტური სამარხის კედელზე გამოხატული გამოსახულება ამ ჯიშის წარმოშობაზე მიუთითებს. გრეიჰაუნდი გადაიყვანეს ესპანეთში, ჩინეთში, სპარსეთში, და სხვა ქვეყნებში, საბოლოო სახე დიდ ბრიტანეთში მიიღო. მისი დასახელება ძველსაქსონურ სიტყვა grei-დან მოდის, რაც „ლამაზს", „ნატიფს" ნიშნავს.

ელეგანტურ გრეიჰაუნდს შეუძლია განავითაროს 79 კმ/სთ სიჩქარე, ეს ყველაზე სწრაფი სპრინტერია ძაღლების სამყაროში. ეს ძაღლი ნადავლის ხელში ჩასაგდებად სიჩქარეს და მხედველობას იყენებს, მნიშვნელობა არ აქვს რას მისდევს — ცხოველს მინდორში, თუ მექანიკურ კურდღელს დოღზე. შინაური გრეიჰაუნდი მშვიდი მეგობარია, თუმცა ჩვევად აქვს, გაეკიდოს ყველაფერს, რაც მოძრაობს.

გრეიჰაუნდს აქვს ფართო მკერდი, გრძელი, სწორი წინა ფეხები, გრძელ, დაკუნთულ კისერს ნაზი ბეწვი ფარავს. გრეიჰაუნდი ცუდად ეგუება სახლის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება, ბეწვს არ სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად იტანს სიცხეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრეიჰაუნდი***

* გრეიჰაუნდი საიტზე Curlie
**გიორგი ბარამია** (დ. 25 თებერვალი, 1966) — ქართველი დიპლომატი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე 2009 წლის 15 ივნისიდან 2013 წლის 5 აპრილამდე.

დაიბადა სოხუმში, იმჟამად აფხაზეთის ასსრ. 1987 წელს დაამთავრა საქართველოს სუბტროპიკული სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი და აგრონომად და საგადასახადოს თანამშრომლად მუშაობდა 1988-93 წლებში. აფხაზეთის ომის შემდეგ იძულებული გახდა სამშობლო დაეტოვებინა. 1996-2009 წლებში მუშაობდა აფხაზეთის ლეგიტიმურ მთავრობასა და საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 2007-2009 წლებში საქართველოს კონსულად მსახურობდა სალონიკში, საბერძნეთი. 2009 წლის ივნისში აფხაზეთის ლეგიტიმური მთავრობის თავმჯდომარედ აირჩიეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბარამიას ბიოგრაფია აფხაზეთის მთავრობის ვებსაიტზე


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|
|  |
|
| წინამორბედი:მალხაზ აქიშბაია | **აფხაზეთის მთავრობის თავმჯდომარე**2009-2013 | შემდეგი:ვახტანგ ყოლბაია |
**სამღებრო** - ლილახანა, თბილისში ძველთაგანვე გავრცელებული სახელოსნო, XVIII საუკუნიდან უკვე მანუფაქტურის ტიპის საწარმო, სადაც მშაობდნენ მღებრები და მღებავები. ეს ტერმინები ს. ორბელიანს ასე აქვს განმარტებული: „მღებარი" - საღებავის მცოდინარე ოსტატი; საღებავის ოსტატი", ხოლო „მღებავი - ღებვის მოქმედი, ღებვის მქმნელი", ესეიგი მღებარი საღებავს ამზადებდა, მღებავი კი ღებავდა. თუ ქალაქში არ იყო გამოცდილი მღებარი, სხვა ადგილიდან მოჰყავდათ, ასევე ცდილობდნენ კარგი ოსტატი - მღებავი დაექირავებინათ თავისი მქარგავ-შეგირდებიანად. ამგვარად, XVIII საუკუნის თბილისში უკვე დაქირავებულ შრომასთან გვაქვს საქმე, რის საფუძველზეც ნ. ბერძენიშვილი დაასკვნის: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ეს უკვე მანუფაქტურაა და არა საშუალო საუკუნეების სახელოსნო." |
|  |  |

 1773 წელს თბილისში ჩამოსული ი. გიულდენშტედტი ქალაქის ხელოსნებს შორის მღებავებსაც ასახელებს. სამღებროს ადგილსამყოფელის შესახებ ცნობას ვხვდებით იოანე ბატონიშვილის „კალმასობაში": ქალაქის დასათვარიელებლად წასულმა ზურაბმა და ბერმა ქურქჩების დუქნების შემდეგ „ნახეს ლილხანა", საღებავით - ლალით სავსე დიდრონი ქვევრები. მღებავთა უბანი, ერთ რიგად ჩამწკრივებული დუქან-სახელოსნოებით, მდებარეობდა ბატონის (ზემო) მოედნის სამხრეთ-დასავლეთით, შუა ბაზრის (ახლანდელი კ. ლესელიძის ქუჩა) მარცხენა მხარეს, ერეკლეს მოედანზე გამავალ ჩალაუბნის (ახლანდელი შ. ყავლაშვილის) ქუჩის ადგილას (ამჟამად არსებულ სამღებროს ქუჩას არაფერი საერთო არა აქვს XVIII საუკუნის თბილისის სამღებროსთან). სამღებროს მთავარი და აუცილებელი ინვენტარი იყო ქვევრი, რომლის მოშორებით ანთებდნენ ცეცხლს, საიდანაც წყალში გახსნილი საღებავით (წამლით) სავსე ქვევრთან თიხის მილით მიდიოდა თბილი ჰაერი. ამგვარად გაცხელებულ საღებავში ავლებდნენ ნართს, სხვადასხვა სახის ქსოვილს და ტანსაცმელს (ჩოხას, კაბას, პერანგს, შალეულს, და ა.შ.). გაწეულ სამუშაოში სამღებრო იღებდა კუთვნილ გასამრჯელოს, კუთვნილზე მეტი ფულის აღება კანონით ისჯებოდა: „უკეთუ სამღებროსა შინა ღებისათვის უზომო მომატებულ საღებავის ფასი, მსგავსად ქურდისა გარდახდეს" (სამართალი ბატონიშვილის დავითისა). „დასტურლამალის" მიხედვით, თბილისის სამღებროები მთლიანად სადედოფლო იყო: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „სადაც სამღებრო არის, ქართლსა თუ საბარათაშვილოში, თუ ყაიყულს, სულ სადედოფლო არის..." |
|  |  |

 დედოფალი სამღებროს აჯარით გასცემდა ხოლმე, გარკვეული ვადით. იჯარადარის არჩევა ნებაყოფლობითი იყო და იმას მიეცემოდა, ვინც მეტს გადაიხდიდა, მეტ-ნაკლებით იჯარის მიცემის ვადა ორმოცი დღე იყო. 1801 წელს დარეჯან დედოფალი რუსი ხელისუფლებისადმი წარდგენილ სადედოფლო მოძრავ-უძრავი ქონების ნუსხაში წერს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქალაქს სამღებროს იჯარა ჩემს ხელთ რომ იყო, მაშინ გაიცემოდა ხან 500, ხან 600, ხან 700 თუმნად." |
|  |  |

 XVIII საუკუნის მიწურულს და XIX საუკუნის დასაწყისში თბილისის სამღებროები უკვე მოქალაქეთა ხელში გადადის. თბილისში საფრანგეთის კონსული გამბა (1820-1826) წერს, რომ თბილისში „აბრეშუმის ძაფის მრთველები... ადგილობრივი ყვავილებითა და მცენარეებით ბრწყინვალე და მტკიცე ფერებში ღებავენ ძაფს".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 781
გრეის ებოტი, 1929.
**გრეის ებოტი** (ინგლ. Grace Abbott; დ. 17 ნოემბერი, 1878, გრანდ-აილენდი, ნებრასკა, აშშ, — გ. 19 ივნისი, 1939, ჩიკაგო, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი სოციალური მუშაკი, საჯარო მოხელე, პედაგოგი და რეფორმატორი; ედიტ ებოტის და.

სწავლობდა გრანდ-აილენდის კოლეჯში, შემდეგ ნებრასკის და ჩიკაგოს უნივერსიტეტებში. ჩიკაგოში მოიპოვა პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი (1909). 1908 წელს დაიწყო მუშაობა ჯეინ ადამსის „ჰალ-ჰაუზში" (სოციალური დაწესებულება, რომელიც ე.წ. სეტლემენტის მოძრაობის ფარგლებში შეიქმნა) ჩიკაგოში. იქვე ებოტი გახდა იმიგრანტთა დამცველი ლიგის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1921-1934 წლებში ხელმძღვანელობდა ფედერალურ სამსახურს — აშშ ბავშვთა ბიუროს, იბრძოდა ბავშვთა შრომის გამოყენების შეზღუდვის საკანონმდებლო საფუძვლის შექმნისთვის. 1924 წელს მის მიერ ლობირებული საკონსტიტუციო ცვლილების პროექტი ბავშვთა შრომის აკრძალვის შესახებ გადაეცა შტატებს განსახილველად, თუმცა რატიფიცირება არ მომხდარა. არის რამდენიმე წიგნის ავტორი, მ.შ. ყველაზე ცნობილია ორტომეული „ბავშვი და სახელმწიფო" (The Child and the State, 1938).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრეის ებოტი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ჯეიმზ ნორმან „ჯიმ" მეტისი** (ინგლ. James Norman Mattis; დ. 8 სექტემბერი, 1950, პულმანი, აშშ) — აშშ-ის 26-ე თავდაცვის მდივანი პრეზიდენტ ტრამპის ადმინისტრაციის დროს, 2017 წლის 20 იანვრიდან 2019 წლის 1 იანვრამდე, აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის გადამდგარი გენერალი. 2010 წლის 11 აგვისტოდან – 2013 წლის 22 მარტამდე აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის მე-11 სარდალი; 2007 წლის 9 ნოემბრიდან – 2010 წლის აგვისტომდე აშშ-ის გაერთიანებული ძალების სარდლობის მეთაური; იმავდროულად, 2007 წლის 9 ნოემბრიდან – 2009 წლის 8 სექტემბრამდე ნატოს მოკავშირეთა ტრანსფორმაციის სარდლობის უმაღლესი სარდალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ციტატები დაარქივებული 2017-10-11 საიტზე Wayback Machine.
* ბიოგრაფია

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აშშ-ის თავდაცვის მდივნები |
| --- |
|  |
| 
 | 
* ფორესტალი
* ჯონსონი
* მარშალი
* ლოვეტი
* უილსონი
* მაკელროი
* ტ. გეიტსი
* მაკნამარა
* კლიფორდი
* ლეირდი
* რიჩარდსონი
* შლეზინგერი
* რამსფელდი
* ბრაუნი
* უაინბერგერი
* კარლუჩი
* ჩეინი
* ესპინი
* პერი
* კოენი
* რამსფელდი
* რ. გეიტსი
* პანეტა
* ჰეიგელი
* კარტერი
* მეტისი
* ესპერი
* ოსტინი
 |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **გრიგოლ აბაშიძე.** |

**გრიგოლ დავითის ძე აბაშიძე** (დ. 1866, დილიკაური, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1903, პეტერბურგი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

სამწერლო ასპარეზზე XIX საუკუნის 80-იან წლებში გამოვიდა. თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში, მონაწილეობდა თეატრალურ წარმოდგენებში, სალიტერატურო საღამოებში. აბაშიძის პოეზია ქართველ „სამოციანელთა" ლიტერატურულ ტრადიციებს მიჰყვება. მისი ლექსი ლირიზმითა და განწყობილების სიმძაფრით გამოირჩევა („სიმღერა სასოწარკვეთილისა", 1900 და სხვ.). წერდა პოემებს („ცრემლთა წყარო", 1901; „დედა", 1900), თარგმნიდა (მიხეილ ლერმონტოვის „მწირი", 1893; ფრანსუა კოპეს „ბუდას მერცხალი", 1900; მეთიუ არნოლდის „მნათობი აზიისა", 1900). პოეტის ლექსებზე შექმნილი პოპულარული სიმღერები შედიოდა დები იშხნელებისა და ვანო სარაჯიშვილის რეპერტუარში („ოხ, მარგალიტავ!", 1896; რომანსი — „ოდესაც გიცქერ…", 1899).

ლიტერატურა
----------

* *ვართაგავა ი.*, კრიტიკული წერილები, ტ. 1, თბ. 1958;
* *ზანდუკელი მ.*, ლიტერატურული ნარკვევები, ტ. 1, თბ. 1957
* *ჟღენტი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 19.
* *ჯიქია ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 20.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4
**გრიგოლ დიაკონი** — ქართველი საეკლესიო მწერალი, ავტორი თხზულებისა „მოკლედ აღწერილი წიგნი ქართლის მოქცევისა", რომლის ფრაგმენტებიც დაცულია ნინოს შატბერდული ცხოვრების XIV თავსა („აღმართებაჲ პატიოსნისა ჯუარისა მცხეთისაჲ და მერმე კუალად გამოჩინებაჲ") და კლარჯულ მრავალთავში. ამ წიგნის არსებობას ადასტურებს „მოქცევაჲ ქართლისაჲ". გრიგოლის თხზულება მცხეთის ჯვრის დღესასწაულის „საკითხავადაა" შესული „იერუსალიმის განჩინებაში" ანუ კანონარში. მასში მცხეთაში ჯვრის აღმართვის ამბავი იყო გადმოცემული. 

სარგის კაკაბაძე გრიგოლს IV საუკუნის მეორე ნახევრის ავტორად მიიჩნევდა, მიხეილ თარხნიშვილი VII საუკუნის მეორე ნახევრისად, კორნელი კეკელიძე VIII-X საუკუნეთა შორის ათავსებდა, ამ ბოლო ხანებში „ქრონიკის" ძირითადი ნაწილი პირველი ქრისტიანი მეფის მირიანის თანადროულად, ანუ IV ს-ის 20-იან წლებში შექმნილად არის მიჩნეული (ვახტანგ გოილაძე).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მჭედლიძე გულნარა, გრიგოლ დიაკონი. პროექტი „ქართველი ისტორიული მოღვაწენი".

ლიტერატურა
----------

* *გოილაძე ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 151.
ჰუკის კანონი
**ჰუკის კანონი** — ფიზიკური კანონი რომელიც გამოხატავს წრფივ დამოკიდებულებას დრეკად სხეულზე მოდებულ ძაბვებსა და მასში აღძრული დეფორმაციების მახასიათებელ სიდიდეებს შორის. დაადგინა რ. ჰუკმა 1660 წელს. 

უმარტივესი შემთხვევისათვის, როდესაც ხდება ღეროს გაჭიმვა ან შეკუმშვა, შემდეგი ფორმით: ცილინდრული ღეროს აბსოლუტური წაგრძელება (შემოკლება) {\displaystyle \Delta l} პირდაპირ პროპორციიულია გამჭიმი (მკუმშავი) {\displaystyle F} ძალისა.

{\displaystyle \!F=k\Delta l}
სადაც {\displaystyle k={\frac {ES}{L}}}. [{\displaystyle l} არის ღეროს საწყისი სიგრძე, {\displaystyle S} — მისი განაკვეთის ფართობი, ხოლო {\displaystyle E} — გრძივი დრეკადობის მოდული, რომელიც ნივთიერების მექანიკური მახასიათებელია (მუდმივაა)]. უფრო მოსახერხებელია ჰუკის კანონის ჩაწერა ასეთი სახით: 

{\displaystyle \sigma =E\varepsilon \ }
სადაც {\displaystyle \sigma ={\frac {F}{S}}} არის ნორმალური ძაბვა ღეროს განაკვეთში, ხოლო {\displaystyle \varepsilon ={\frac {\Delta l}{L}}} — ღეროს ფარდობითი წაგრძელება (შემოკლება).

ძვრის დეფორმაციის დროს ჰუკის კანონი ჩაიწერება შემდეგი სახით: 

{\displaystyle \tau =G\gamma }; {\displaystyle \tau } არის მხები ძაბვა, {\displaystyle \gamma } — ფარდობითი ძვრა, ხოლო {\displaystyle G} — ე.წ. ძვრის მოდული. ძვრის დროს მხები ძაბვა ფარდობითი ძვრის პირდაპირპროპორციულია. 

განზოგადებული ჰუკის კანონი ამტკიცებს, რომ წერტილში დაძაბული მდგომარეობის განმსაზღვრელი 6 სიდიდე წრფივად გამოისახება ამ წერტილის მახლობლად დეფორმაციის განმსაზღვრელი 6 სიდიდის მეშვეობით. ამ თანაფარდობებში შემავალ პროპორციულობის კოეფიციენტებს დრეკადობის მოდულებს უწოდებენ. 

როდესაც რომელიმე ძაბვა (ან დეფორმაცია) აღწევს მოცემული მასალისათვის დამახასიათებელ ზღვრულ მნიშვნელობებს, ჰუკის კანონი აღარ სრულდება და სხეული გადადის დრეკად-პლასტიკურ მდგომარეობაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 694.
**სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი** (რუს. Старочеркасский историко-архитектурный музей-заповедник) — მუზეუმ-ნაკრძალი სტანიცა სტაროჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

მუზეუმის მისამართი: 346701, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, სტანიცა სტაროჩერკასკი, ფოსტის ქუჩა № 6.

ისტორია
-------

სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი შეიქმნა რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1970 წლის 30 დეკემბერის დადგენილების შესაბამისად. მუზეუმის შექმნის ინიციატორი იყო მიხეილ შოლოხოვი. დაფუძნდა XVII—XIX საუკუნეების დონის კაზაკთა დედაქალაქის ჩერკასკის ძეგლების ბაზაზე. ატამან ეფრემოვების ყოფილი სამფლობელოდან შემონახულია: ატამანის სასახლე, ორსართულიანი ქვის კორპუსი, ეფრემოვების კარის ეკლესია, რომელიც დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე იყო ნაკურთხი. სტეფანე ეფრემოვის სახლი, აგებული 1770-იან წლებში.

მუზეუმში მუდმივად მოქმეედებს შემდეგი გამოფენები: ძირითადი ისტორიული ექსპოზიცია „ველური მინდვრებიდან ძველ ჩერკასკამდე", „ეფრემოვების კაზაკური მოდგმა", „როგორ შევქმენით წყნარი დონი". „კაზაკური სამზარეულოს ტრადიციები",სტაროჩერკასკის სამახსოვრო ადგილები", „კაზაკი-ნეკრასოველები", „მაიდანი და საკვირაო ეკლესია", „კაზაკების სულიერი სამყარო". მუზეუმი ასევე მონაწილეობას იღებს ყოველლიურ აქციაში „ღამე მუზეუმში".

მუზეუმის საგამოფენო დარბაზების ფართობია 1563, 8 მ², ფონდასაცავების — 629,1 მ². სულ დაცულია 67 009 ექსპონატი.

მუზეუმის ბიბლიოთეკაში დაცულია სამი თემატიკური კოლექცია, რომელიც ეხება ლიტერატურულ ძეგლებს: ნ. პარამანოვის გამომცემლობის „Донская речь"-ის წიგნები, კირილოვსკის სტამბისა და მხარეთმცოდნეობითი კოლექცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* СИАМЗ на сайте museum.ru
* СИАМЗ დაარქივებული 2016-12-21 საიტზე Wayback Machine.  на сайте Министерства культуры Ростовской области
* Музей-заповедник на Викимапии

სქოლიო
------

1. ↑  333. Г. И. Воронову
2. ↑  Постановление Совета министров РСФСР от 30 декабря 1970 года
3. ↑  Старочеркасский историко-архитектурный музей-заповедник.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-27. ციტირების თარიღი: 2017-06-29.
4. ↑  Старочеркасскому музею — 45!
5. ↑  Старочеркасский историко-архитектурный музей-заповедник
6. ↑  Ночь музеев в Старочеркасском историко-архитектурном музее-заповеднике[*მკვდარი ბმული*]
7. ↑  Старочеркасский историко-архитектурный музей-заповедник
8. ↑  Коллекция Старочеркасского историко-архитектурного музея-заповедника.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-26. ციტირების თარიღი: 2017-06-29.
***გრენდაიზერი*** (იაპონ. ＵＦＯロボ グレンダイザー *იუფო რობო გურენდაიზა*?) — სათავგადასავლო ანიმაციური სერიალი და მანგა, რომლის რეჟისორია ტომოჰარუ კაცუმატა. სცენარის ავტორი გო ნაგაი. Mazinger-ის ტრილოგიის მესამე ნაწილი. 1975 წლის 5 ოქტომბრიდან 1977 წლის 27 თებერვლამდე გადიოდა იაპონიის ტელევიზიაზე. სულ გამოვიდა 74 ეპიზოდი, რომელთაგან თითოეული 26 წუთს გრძელდება. გრენდაიზერი დღესაც არის პოპულარული შუა აღმოსავლეთში; აგრეთვე პოპულარულია საფრანგეთში, კანადასა და იტალიაში. ძირითადი თემაა რობოტები. 1975 წლის შემდეგ გამოვიდა სრულყოფილი ფილმები გრენდაიზერის შესახებ: „გრენდაიზერი მაზინგერის წინააღმდეგ", „გრენდაიზერი. ბრძოლა დაისზე", „მაზინგერი, გრენდაიზერი, რობოტი გეტა დიადი ზღვის მონსტრის წინააღმდეგ". 

პლანეტა ვეგა მძლავრი რადიოაქტიური ნივთიერების — ვეგატრონის გამოყენების გამო გამოფიტული ხდება. ვეგას დაუნდობელი მეფე, საზღვრების გასაფართოვებლად ახლო მეზობელ, მშვიდობიან პლანეტა ფლიდთან აჩაღებს ომს. მაგრამ თავდასხმას უარყოფითი შედეგი მოაქვს: პლანეტა რადიოაქტიურ უდაბნოდ გადაიქცევა. სამეფო დინასტიის გადარჩენილი წევრი პრინცი დიუკ ფლიდი, ხელში იგდებს პლანეტა ვეგას ყველაზე სასტიკ იარაღს — გრენდაიზერს (ადამიანისმაგვარი საბრძოლო რობოტი), რომელსაც სპეისერთან შეერთება შეუძლია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრენდაიზერი დაარქივებული 2019-05-15 საიტზე Wayback Machine.  (იაპონური)
* გრენდაიზერი (იაპონური)
* გრენდაიზერი (იაპონური)
* გრენდაიზერი დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)