recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გროდნო** (ბელარ. Гродна, პოლ. Grodno, ლიეტ. Gardinas, იდიშ. גראָדנע) — ქალაქი ბელარუსში, გროდნოს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ქალაქი მდებარეობს ქვეყნისა და რეგიონის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ნემანის ნაპირებზე, პოლონეთისა და ლიტვის საზღვართან ახლოს. 

გროდნო ბელარუსის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ქალაქია. იგი პირველად მოხსენიებულია 1005 წლის ხელნაწერებში, თუმცა საბოლოოდ ეს ვერსია მიღებული არაა. ოფიციალურად ქალაქის დაარსების თარიღად მიჩნეულია 1128 წელი. 1376 წელს გროდნო შეუერთდა ვიტოვტის სამთავროს. 1569 წლიდან ქალაქი რეჩ-პოსპოლიტის გაერთიანებაშია. 1795 წლიდან კი - რუსეთის იმპერიის სამფლობელოა. 1801 წლიდან საგუბერნიო ქალაქია. 1863 წელს ქალაქი იყო იანვრის აჯანყების ერთ-ერთი ცენტრი. 1915 წელს დაიპყრეს გერმანულმა ძალებმა. 1920 წლიდან საბჭოთა კონტოლის ქვეშაა, თუმცა ამავე წლის ოქტომბერში პოლონეთის შემადგენლობაშია და მის კონტროლს ექვემდებარება 1939 წლამდე. 1941 წლის 23 ივნისს ქალაქი გერმანიის ფაშისტურმა არმიამ დაიპყრო. მათგან გაათავისუფლეს 1944 წელს „ოპერაცია ბაგრატიონის" შედეგად. 1944 წლიდან დღემდე არის გროდნოს ოლქის ადმინიტრაციული ცენტრი. 

ქალაქი გროდნო იყოფა ორ, ლენინისა და ოქტომბრის რაიონებად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (პოლონური) Grodno

სქოლიო
------

1. ↑  Данные переписи населения на сайте Белстата. Белстат.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-21. ციტირების თარიღი: 2012-05-01.
2. ↑  История Гродно. grodno.by.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-21. ციტირების თარიღი: 2012-05-02.
**გრიუნენდალი** (ფრანგ. Berger belge Groenendael) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში XIX საუკუნეში.

XIX საუკუნის ბოლოს ბელგიაში გამძაფრდა ინტერესი ადგილობრივი ნაგაზების მიმართ და ჯიშების სტაბილიზაციის დასაჩქარებლად დადგინდა სტანდარტები. თავდაპირველად ბელგიაში აღიარეს რვა სტანდარტი, მათ შორის, გრიუნენდალი — ჯიში, რომელიც მიიღო ბრიუსელის მახლობლად მდებარე გრიუნენდალის დასახლებაში მდებარე კაფეს პატრონმა ნიკოლას როზმა. ბელგიური ნაგაზების კლასიფიკაცია ადვილი არ არის, იმიტომ რომ ნაციონალურმა კინოლოგიურმა კლუბებმა ვერაფრით მიაღწიეს შეთანხმებას მათი დასახელებების შესახებ. ბელგიის ვეტერინარული სკოლის პროფესორმა ადოლფ როილმა ჩაატარა ბელგიაში არსებული ყველა ნაგაზის კვლევა და დღესდღეობით ნაციონალურ მასშტაბებში აღიარებული ოთხი სხვადასხვა ჯიში. ბევრ ქვეყანაში კი მათ განიხილავენ, როგორც ერთ ჯიშს — ბელგიური ნაგაზის ნაირსხვაობებს. შეერთებულ შტატებში გრიუნენდალი ბელგიურ ნაგაზად ითვლება, მაშინ როდესაც მალინუა და ტერვიურენი ცალკე ჯიშებად მიიჩნევა, ხოლო ლაკენუა საერთოდ აღიარებული არ არის.

ყველა ამ ძაღლს აქვს ხასიათის მკვეთრად გამოხატული ინდივიდუალური თვისებები და ერთმანეთისგან განსხვავებული წვრთნა სჭირდებათ. გრიუნენდალს აქვს წაწვეტებული, სამკუთხა, უხეში, სწორი ყურები, გრძელი დრუნჩი, გრძელი ბალნით დაფარული საშუალო ზომის კუდი. გრძელი, გლუვი ბალანი განსაკუთრებით ხშირია მხრებზე, კისერზე და მკერდზე. პატარა თვალებს ყურადღებიანი გამოხედვა ახასიათებთ. გრიუნენდალი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიუნენდალი დაარქივებული 2014-10-28 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრიუნენდალი***
**აქვსენტი გოგვაძე** (დ. 1 ნოემბერი, 1902, ოჩხათი, ოზურგეთის რაიონი — გ. 1991) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, 
პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით.

სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში მოსკოვში იმავე წელს, სადაც პარალელურად მუშაობდა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში - არქიტექტორად, შემდეგ რაციონალიზაციისა და გამოგონებათა ბიუროს გამგედ. ასევე მუშაობდა მოსკოვის "ბურთულა საკისრების" ქარხნის მშენებლობაზე. გაიმარჯვა ქალაქ ტაშკენტის საქსოვი კომბინატის პროექტზე გამოცხადებულ კონკურსში 1933 წელს და თავად მონაწილეობდა თავისი პირველი პროექტის განხორციელებაში 1935 წლიდან. ამ ფაქტმა და მისმა სადისერტაციო თემამ "საქსოვი ფაბრიკის არქიტექტურული ტიპოლოგია" განსაზღვრეს მისი პროფესიული გზა, როგორც სამრეწველო არქიტექტურის პრაქტიკოსი არქიტექტორის. სამამულო ომის წლებში გათავისუფლებულ იქნა უშუალოდ საფრონტო სამხედრო სამსახურისგან და დაევალა თბილისის №31 საავიაციო ქარხნის დაპროექტებასა და მშენებლობაში მონაწილეობა. ის ასევე მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ "საქკომუნპროექტში", რომელიც შემდგომ მისი მონაწილეობით რეორგანიზებულ იქნა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ "საქსახპროექტად", სადაც გაგრძელდა მისი შემოქმედებითი მოღვაწეობა. იყო სამასამდე რეალიზებული პროექტის ავტორი, მათ შორის მცხეთის ატომური რეაქტორის პროექტის. როგორც კლასიკურ მემკვიდრეობაზე აღზრდილ არქიტექტორთა თაობის ღირსეული წარმომადგენელი, ინდუსტრიალიზაციის ეპოქაში სამრეწველო არქიტექტურაზე დახელოვნებული, ნაყოფიერად მუშაობდა სამოქალაქო არქიტექტურაშიც. მისი პროექტით იქნა აშენებული ტექნიკური უნივერსიტეტის "ქიმიკოსების" კორპუსი და მიმდებარე საერთო საცხოვრებლის შენობა კოსტავას ქუჩაზე, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ყოფილი ინსტიტუტის შენობა პეკინის ქუჩაზე თბილისში. აღსანიშნავია მისი საცხოვრებელი სახლები გორგასლის ქუჩაზე ქალაქ თბილისში, ასევე ქუთაისში, ბათუმში, ტყიბულში, ტყვარჩელში და გორში. მან ერთ-ერთმა პირველმა გამოიყენა გასული საუკუნის 50-იანი წლების პერიოდში პროგრესულად ქცეული "ლენტური ფანჯრების" თემა თბილისის "იზოტოპების" ქარხნის პროექტირებისას. იყო ეროვნული სამეცნიერო კადრების პირველი თაობის ღირსეული წარმომადგენელი; ათეული წლების განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იყო მრავალი საუწყებო ჯილდოს მფლობელი.

ჯილდოები
--------

* საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია წიგნი 2 - თბ. 2021, გვ. 95-96

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აქვსენტი გოგვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გვრიტჩიტასნაირნი** (ლათ. Pteroclidiformes, ძველად — Pterocletiformes) — ფრინველების რიგი. აქვთ 33-37 სმ სიგრძის სხეული, პატარა თავი, გრძელი ფრთები, სოლისებრი ბოლო. გალო შებუმბლულია, უკანა თითი - რუდიმენტული ან ანრიფირებული. მათ ბუმბულს აქვს წყლის შეწოვის უნარი, რაც აუცილებელია მშრალ პირობებში ცხოვრებისათვის. შეფერილობაში ჭარბობს ნარინჯისფერ-წითელი; გავრცელებული არაიან ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. მოიცავს ერთადერთ ოჯახს — **გვრიტჩიტასებრნი** (ლათ. Pteroclididae). რიგში 16 სახეობაა. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება 2 - შავმუცელა გვრიტჩიტა(ლათ. Pterocles orientalis) და თეთრმუცელა გვრიტჩიტა (ლათ. Pterocles alchata). გვრიტჩიტასნაირნი ცხოვრობენ უდაბნოებსა და ნახევრად უდაბნოში. ბუდობენ მიწაზე. დებენ 2-4 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 1 თვემდე. იკვებებიან სარეველას თესლით, მწერებით.

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 149.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გვრიტჩიტასებრნი***

ვიკისახეობებივიკისახეობები
ვიკისახეობებს აქვს ინფორმაცია თემაზე
**გვრიტჩიტასებრნი**
**აშუღ ალი ყიზილვენქლი** (აზერ. Aşıq Alı Qızılvənqli) — XIX საუკუნის აზერბაიჯანელი აშუღი, გოქჩინგის სააშუღო სკოლის წარმომადგენელი, აშუღ ალესკერის მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
---------

ალი დაიბადა XIX საუკუნის დასაწყისში, 1801 წელს სოფელ ყიზილვენქში (1978 წელს სოფელს სახელი გადაარქვეს და მაკენისი უწოდეს), იგი განლაგებული იყო ერევნის სახანოში, სევანის ტბის მახლობლად. მამამისს, რომელიც იყო ღარიბი გლეხი ერქვა მირზა ქიში, ხოლო დედას — ფატიმა. მირზა ქიშიმ პატარა ალი მოლაჰანაში გაამწესა, სადაც მან შეისწავლა საზზე დაკვრა და რის შედეგადაც მან შესძლო აშუღების მეჯლისებზე (შეკრებებზე) დასწრება. იმ დროს ცნობილმა ქერქიბაღის დასახლებიდან აღ აშუღმა შეასწავლა ალის საზზე დაკვრის უამრავი თავისებურებანი. აშურ ალი იყო შემქირელი აშუღ ჰუსეინის თანამედროვე ვ. ველიევი ანიშნავს, რომ 1894 წელს აშუღ ალი დაბრმავდა.

აშუღ ალი გარდაიცვალა 1911 წელს თავის მშობლიურ სოფელ ყიზილვენქში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აშუღ ალი ყიზილვენქლი
* Anthology of Ashiq

სქოლიო
------

1. ↑  Anthology of Ashiq დაარქივებული 2013-11-05 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  В. Велиев. Azərbaycan folkloru. Баку. 1985. 201
**ბარბარე ვლადიმერის ასული ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 13 თებერვალი  [ძვ. სტ. 1 თებერვალი] , 1898, თბილისი ― გ. 25 დეკემბერი, 1972, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1943), ლადო მესხიშვილის ქალიშვილი და ნინო ალექსი-მესხიშვილი (1896-1956) და.

ბიოგრაფია
---------

მოსკოვის მცირე თეატრთან არსებული დრამატული კურსების დამთავრების შემდეგ 1916–1941 წლებში მოღვაწეობდა მოსკოვის, კიევის, ხარკოვისა და სხვა თეატრებში, 1942–1944 წლებში თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრში ასრულებდა კომედიურ და მოზარდი ბიჭუნების როლებს. აღსანიშნავია მისი დონ ხილი და მართა (ტირსო დე მოლინას „დონ ხილ-მწვანეშარვლიანი" და „ღვთისმოსავი მართა"), პაისკეტი (ართურ უინგ პინეროს „სახიფათო ასაკი"), მირანდოლინა (კარლო გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი"), ტუგინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უკანასკნელი მსხვერპლი").

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 302.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 103.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბარბარე ალექსი-მესხიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გრიპი** (ფრანგ. grippe) — სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს ვირუსი Orthomyxoviridae-ის ოჯახიდან. პერიოდულად ვრცელდება როგორც ენდემია და პანდემია.

არსებობს გრიპის ვირუსის 3 ტიპი: A, B და C. სამივე ტიპის ვირუსს შეუძლია დააინფიციროს ადამიანი, მაგრამ B და C ტიპები არ იწვევენ გრიპის პანდემიას.

A ტიპის გრიპი იყოფა სხვადასხვა ქვეტიპებად, რომლებიც ასნებოვნებენ როგორც ადამიანს, ასევე სხვადასხვა ხერხემლიან ცხოველებს: ფრინველებს, ღორებს, ცხენებს ვეშაპებს, სელაპებს და სხვა. დროდადრო გრიპის ვირუსი სწრაფად ვრცელდება, ადგილი აქვს სახეობის შიგნით ინფექციის აფეთქებას, პანდემიის განვითარებას და ლეტალობას. მუტანტი შტამების წარმოქმნისას, გრიპის ვირუსი იძენს სხვა სახეობის ორგანიზმებში გავრცელების უნარს. უკანასკნელ დეკადაში ამის მაგალითი იყო ფრინველის გრიპის და ღორის გრიპის ეპიდემიური გავრცელება ადამიანებში.

A ტიპის გრიპის ვირუსების ზედაპირზე ორი სპეციფიკური ცილა არსებობს: ჰემაგლუტინინი (H) და ნეირამინიდაზა (N). „H" და „N" ცილის შემადგენლობა განსაზღვრავს ვირუსის შტამის კლასიფიკაციას: მაგ. 2006 წლის ფრინველის გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი იყო H5N1, ხოლო 2009 წლის ღორის გრიპის ეპიდემიისა — H1N1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიპი საიტზე Curlie
**გამოთვლითი ქსელი** — სხვადასხვა მოწყობილობეის (უპირველეს ყოვლისა კოპიუტერების, ასევე კონცენტრატორების, სენსორების) ერთობლიობას, რომლებიც გაერთიანებულია კავშირის ხაზებით (კაბელებით), საქსელო ადაპტერებით და სხვა საკომუნიკაციო საშუალებებით.

გამოთვლითი ქსელი არის განაწილებული სისტემის ერთ-ერთი სახეობა.

გამოთვლითი სისიტემების განვითარება
----------------------------------

პირველი გამოთვლითი სისტემები იქმნებოდა მაინფრეიმების (მძლავრი და საიმედო უნივერსალური კომპიუტერი) ბაზაზე. პროგრამების ტექსტისა და მონაცემების გამყარება ხდება წინასწარ პერფობარათებზე. სპეციალურ ოპერატორს შეჰქონდა ეს პერფობარათები კომპიუტერში, ხოლო მომხმარებელი კი იღებდა თვლის შედეგებს გარკვეული დროის შემდეგ, მიუხედავად იმისა რომ მუშაობის ასეთი ინერტული რეჟიმი არ იყო მოსახერხებელი მომხმარებლისთვის, ასეთი რეჟიმი მაინც საკმაოდ დიდხანს გამოიყენებოდა, რადგან პაკეტური რეჟიმის დროს მიიღწევა პროცესორის მუშაობის ყველაზე მაღალი საიმედოება.

გამოთვლითი სისტემების განვითარების შემდეგი ეტაპი იყო მრავალტერმინალიანი სისტემების შექმნა, რის საფუძველსაც წარმოადგენს კომპიუტერის აპარატული საშუალებების (უპირველეს ყოვლისა პროცესორის) გაიაფება.
ასეთი მუშაობის პრიციპი დამყარებული იყო დროის დაყოფის პრინციპზე, პროცესორთან ერთდროულად მუშაობდა რამდენიმე მომხმარებელი, თითოეულ მათგანს გამოყოფილი ჰქონდა ტერმინალები, რომლის საშუალებითაც შეეძლო გაემართა დიალოგი კომპიუტერთან. სისტემის რეაქცია საკმაოდ დაბალი იყო და მომხმარებლრბს სჭირდებოდა ლოდინი თვლის შედეგებისთვის. ტერმინალები იყო საწარმოოს მთელ ტერიტორიაზე, ასეთი მრავალტერმინალური სისტემები, მიუხედავად ცენტრალზებური პრინციპისა , გარეგნულად ძალიან წააგავდა ლოკალურ ქსელებს.

ტოპოლოგია
=========

**ტოპოლგია** არის გრაფი, რომლის *წვეროებს* წარმოადგენენ ელექტრონული მოწყობილობები, ხოლო წახნაგებს კი მათ შორის *ფიზიკურ* და *ლოგიკურ კავშირებს*.
წვეროებს ასევე უწოდებენ **სადგურებს ან კვანძს**.

არსებობს სხვადასხვა სახის ტოპოლოგიები:*სრულფასოვანი ტოპოლოგია*, *უჯრედოვანი ტოპოლოგია*, *საერთო სალტე*, *ტოპოლოგიური ვარსკვლავი* , *რგოლური ტოპოლოგია*,*შერეული ტოპოლოგია*. 

ქსელები
-------

* ლოკალური ქსელები
	+ BAN
	+ PAN
	+ WPAN
	+ LAN
	+ WLAN
* დანარჩენი ქსელები
	+ MAN
	+ WAN
	+ GAN
	+ VPN
	+ SAN
გრიფინების ოჯახი
**გრიფინების ოჯახი** — ამერიკული ანიმაციური სერიალი *გრიფინების* ხუთი უმთავრესი პერსონაჟისაგან შემდგარი ოჯახი, რომელშიც შედიან პიტერ გრიფინი, მისი ცოლი, ლოის გრიფინი, მათი სამი შვილი, მეგი, კრისი და სტიუი. ოჯახის სრულფასოვანი წევრია ანთროპომორფული ძაღლი ბრაიანი. ისინი ცხოვრობენ ამერიკის შეერთებული შტატების შტატ როდ-აილენდის გამოგონილ ქალაქ კუაჰოგში. გრიფინებს ასევე ჰყავდათ სამი სხვა შვილი: გოგონა, რომელიც მეგმა მოკლა, ბიჭი, რომელიც მოკლა სტიუიმ და იდუმალი ბავშვი, რომელიც პიტერმა სიკვდილამდე შეანჯღრია. გრიფინების ოჯახი სერიალის შემქმნელმა, სეთ მაკფარლეინმა თავის ორი სხვა ნამუშევრის, *ლარის ცხოვრების* და *ლარის & სტივის* მოდელზე შექმნა. სერიალში ოჯახის დებიუტი შედგა I სეზონის პირველ სერიაში *Death Has a Shadow*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრიფინების პერსონაჟების სია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
*გრიფინები* |
| --- |
|  |
| პერსონაჟები | 

|  |  |
| --- | --- |
| გრიფინების ოჯახი | 
* პიტერი
* ლოისი
* მეგი
* კრისი
* სტიუი
* ბრაიანი
 |
|  |
| სხვა პერსონაჟები | 
* ქუაგმაირი
* კლივლენდი
* მერი უესტი
* ჰერბერტი
* კლივლენდ უმცროსი
 |

 |
|  |
| წარმოება | 
* მსახიობები
* მოწვეული მსახიობები
* სცენარისტები
* რეჟისორები
* ჯილდოები
 |
|  |
| მედია გამოცემები | 
* *ლარის ცხოვრება*
* *ლარი და სტივი*
* *Stewie Griffin: The Untold Story*
 |
|  |
| სეზონები | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
 |
|  |
| ვიდეო თამაშები | 
* *Family Guy Video Game!*
* *Family Guy Online*
* *Back to the Multiverse*
* *Family Guy: The Quest for Stuff*
* *Family Guy: Uncensored*
 |
|  |
| იხილეთ აგრეთვე | 
* *Night of the Hurricane*
* *კლივლენდის შოუ*
* *ამერიკელი მამიკო!*
* *What a Cartoon!*
* Animation Domination
* „Cartoon Wars Part I"
* „Cartoon Wars Part II"
* კუაჰოგი
 |
|  |
| 
 კატეგორია |

 |
ბალკანეთის ფედერაციის პროექტი
**ბალკანეთის ფედერაცია** – ფედერაციული სახელმწიფოს პროექტი, რომელსაც უნდა მოეცვა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე არსებული სახელმწიფოები: იუგოსლავია, ბულგარეთი, ალბანეთი და კომუნისტების გამარჯვების შემთხვევაში საბერძნეთიც. ამ ყველაფრის ორგნიზებაში აქტიური როლი უნდა ეთამაშა სსრკს. 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ახალ სოციალისტურ სახელმწიფოებს შორის დაიდო ორმხრივი ხელშეკრულებები მეგობრობის შესახებ, ხოლო იუგოსლავია-ალბანეთს, იუგოსლავია-ბულგარეთსა და ბულგარეთ-რუმინეთს შორის საბაჟო ხელშეკრულებები. 
ბულგარეთის ლიდერი გიორგი დიმიტროვი და სსრკ-ს ხელმძღვანელი სტალინი (თავიდან) თანახმანი იყვნენ მრავალმხრივი კავშირისა. მოგვიანებით სსრკ-მ, ისევე როგორც იუგოსლავიის ლიდერმა იოსიპ ბროზ ტიტომ უარი განაცხადეს ფედერაციაში არასლავური ქვეყნების, რუმინეთისა და საბერძნეთის, გაწევრიანებაზე. 
საბოლოოდ, დასავლეთის ქვეყნების ძლიერი ზეწოლის შემდეგ, რომელთაც არ უნდოდათ „პატარა სსრკ-ს შექმნა" ბალკანეთზე, იდეამ კრახი განიცადა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* С. Миронин „Создание балканской федерации"[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირედენტიზმი ბალკანეთში |
| --- |
|  |
| 
ალბანეთის დროშა ალბანეთი • ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი • საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი • იტალიის დროშა იტალია • მაკედონიის დროშა მაკედონია • რუმინეთის დროშა რუმინეთი • სერბეთის დროშა სერბეთი • ხორვატიის დროშა ხორვატია • იუგოსლავიის დროშა იუგოსლავია |

 |
**გამოღმა არგვეთის ოქონის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ გამოღმა არგვეთში. აგებულია XIX საუკუნეში. 

ეკლესია დარბაზულია, დასავლეთიდან გვიანი პერიოდის მინაშენით. ნაგებია კირქვის ნათალი ქვით. აღმოსავლეთით ღრმა აფსიდია, რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. საკურთხეველი გამოყოფილია ორსაფეხურიანი მხრებით, რომელზეც კონქის საბჯენი თაღია გადასული. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ორი წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით, რომლებზეც კამარის საბჯენი ორსაფეხურიანივე თაღები გადადის. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში არქიტრავული კარია გაჭრილი. სამხრეთის კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია. ერთი სარკმელი აქვს დასავლეთის კარის თავზეც. ამჟამად ის მინაშენშია მოქცეული. ტაძრის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კართა გაფორმება გვიანია. ტაძარს მარტივი თაროსებრი ლავგარდანი აქვს. ფასადები გალესილი ყოფილა კირით. ახლა უკვე ჩამოცვენილია. მინაშენი ნატეხი ქვითაა აგებული. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარის მოჩარჩოება იდენტურია ტაძრის დანარჩენი კარების მოჩარჩოებისა. ტაძარს სამხრეთიდან მინაშენი ჰქონია, ასევე შემდგომი პერიოდის. ის დღეს აღარ არსებობს. ტაძრის მორთულობა მწირია. მთავარი დატვირთვა აღმოსავლეთ ფასადზე მოდის. მორთულია სარკმლის მოჩარჩოება და მის ზემოთ მოცემულია რელიეფური დიდი ჯვარი. ჯვრის თავზე ვერძის ჰორელიეფი იყო, რომელიც ახლა ჩამომტვრეულია. 

ტაძრის დასავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას სამსართულიანი სამრეკლო. პირველი და მეორე სართულები ყრუა და მათში მესამე სართულზე ასასვლელი კიბეა მოქცეული. მესამე სართული ფანჩატურია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17057
**გიგა გაბელაია** (დ. 1 მაისი, 1977, აბაშა) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი და პოლიტიკოსი. აბაშის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის 27 ოქტომბრიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1977 წლის 1 მაისს. დაამთავრა N1 საშუალო სკოლა-გიმნაზია. სწავლა გააგრძელა თბილისის მართვის ინსტიტუტში სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1999 წელს, იურისტის პროფესიით. 2014-2015 წლებში მუშაობდა აბაშის მუნიციპალიტეტის გამგეობის შიდა აუდიტის სამსახურის უფროსად. 2015-2019 წლებში საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს სსიპ ბავშვთა და ახალგაზრდობის ეროვნული ცენტრის უფროსი. 2019 წლიდან სსიპ სახელმწიფო იურიდიული დახმარების სამსახურის რეგიონალური მენეჯერი იყო. 2021 წლის 27 ოქტომბრიდან აბაშის მუნიციპალიტეტის მერი.

### თვითმმართველობის არჩევნები 2021

2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს" სახელით იყრიდა კენჭს აბაშის მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" კანდიდატი ნუგზარ წიკლაური. გაბელაიამ პირველ ტურში ხმათა 54,31% (6788 ხმა) მიიღო და გამარჯვება პირველ ტურში მოახერხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბაშის მუნიციპალიტეტის მერია

სქოლიო
------

1. ↑   44 მუნიციპალიტეტის არჩეული მერი უფლებამოსილების შესრულებას შეუდგა – ქართული ოცნება
2. ↑  არჩევნების შედეგები. ციტირების თარიღი: 2021-10-18.
**გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნციპალიტეტში, დაბა მესტიაში, უბან ლანჩვალში.

ნაგებობის სამხრეთით კომპლექსში შემავალი კოშკი დგას, რომლის ჩრდილოეთის მინაშენის დამსახურებით დღესდღეობით გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი და კოში ერთმანეთზეა მიდგმული, ნაგებობის დასავლეთით კი ლევან ფალიანის დარბაზ-მაჩუბი დგას. გია რატიანის ოთხივე ფასადი ეზოსკენ არის მოქცეული. იგი ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე, განახლებულია სართულშუა გადახურვა და სახურავი. ფასადები დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაშია, არ არის შემორჩენილი ავთენტური საფასადე ნალესობა, მაგრამ დაზიანებული ნაწილები ამოვსებული და შელესილია. ნაგებობის სამხრეთ ფასადზე კარ-სარკმლებია გაჭრილი. პირველი სართულის დასავლეთ მონკავეთში ოთხკუთხა ფორმის კარია, ხოლო აღმოსავლეთით თაღოვანი. მეორე სართულზე სარკმელი და კარიც ოთხკუთხა ფორმისაა. კიდევ ერთი კარი მაჩუბში შესასვლელი და სარკმლები გაჭრილია აღმოსავლეთ ფასადზე, ასევე კიდევ ერთ კარს ვხედავთ დასავლეთ ფასადზე, საიდანაც დარბაზის ინტერიერში ვხვდებით. დარბაზ-მაჩუბის ინტერიერის პირველი სართული მძიმე მდგომარეობაშია მრავლადაა ნესტის და გამომარილების კვალი, მეორე სართული შედარებით დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაშია. გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი დედაი ფალიანის კომპლექსის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც სხვა ნაგებობებთან ერთად ერთ-ერთ გამორჩეულ კოპმლექსს ქმნის. თითოეულ ნაგებობას შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი პროპროციები, ამიტომაც შესაძლებელია ითქვას, რომ კომპლექსი ორგანულად ეწერება საერთო განაშენიანებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35052
ახლახან წარმოშობილი ბალიშა ლავა. ჰავაი
ბალიშა ლავის განივი კვეთი. ახალი ზელანდია.
**ბალიშა ლავა**, **სფერული ლავა** (ინგლ. Pillow lava) — ერთანეთზე მორგებული ბალიშისებრი, სფერული, ელიფსოიდური და სხვა მსგავსი ფორმის მაგმური სხეულების დაზვავების შედეგად წარმოშობილი მაგმური ქანი. სხეულები შეკავშირებულია მეორეული პროდუქტებით ან დანალექი მასალით. ბალიშა სხეულებს გარდიგარდმო კვეთში კონცენტრული აღნაგობა აქვს, დამახასიათებელია წრთობის მინისებრი ქერქი. ბალიშა ლავა წარმოიშობა ვულკანის წყალქვეშა ამონთხევის ან წყალში ხმელეთიდან ლავის ჩადინების დროს. წყალში მოქცეული ლავის ნაკადი გამყარებამდე ნაწევრდება ცალკეულ გიგანტურ წვეთებად (რამდენიმე სანტიმეტრიდან 2 მეტრამდე და ზოგჯერ მეტიც), რომლებსაც გარს აკრავს ორთქლის პერანგი. ამ სახით აწონად მდგომარეობაში გადაადგლდება აუზის ფსკერზე და წარმოშობს ბალიშა ლავის დაზვავებას. როგორც წესი ბაზალტური ან ანდეზიტურია. გარდა ამისა, ცნობილია კომატიტური, პიკრიტული, ბონინიტური, ბაზალტურ-ანდეზიტური, ან დაციტური ბალიშა ლავა. გვხვდება სხვადასხვა ასაკის ფორმაციებში. ბალიშა ლავის ნაკადები წარმოიქმნება წყალქვეშა ვულკანების კალთებზე, განსაკუთრებით რიფტულ ზონებში. ფორები და მცირე სივრცეები ამოვსებულია კალციტით, არაგონიტით, ქალცედონითა და სხვა. თანამედროვე ბალიშა ლავის წარმოქმნა შეიმჩნეოდა ვულკან კილაუეას ამოფრქვევის დროს ზღვაში წამოსული ლავური ნაკადის ამონთხევისას 1971 წელს და მიწისზედა პირობებში ვულკან კარიმსკაია-სოპკას სიახლოვეს 1963 წელს. 

ბალიშა ლავა ფართოდაა გავრცელებული საქართველოს მეზოკაინოზოურ ვულკანურ და ვულკანოგენურ დანალექ ფორმაციებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 173.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბალიშა ლავა"** ვიკისაწყობში.
* ბალიშა ლავა (ინგლისური)
* ბალიშა ლავა — გეოლოგიური ენციკლოპედია (რუსული)
* ბალიშა ლავა — სამთო ენციკლოპედია (რუსული)
**ბალაანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალაანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლის სასაფლაოზე დგას დარბაზული, გეგმით მართკუთხა მოხაზულობი ეკლესია. აღმოსავლეთით აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის ცენტრში გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი. მის ორსავე მხარეს არქიტრავული ნიშებია. სარკმლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა, ასეთივე ქვაა საკურთხევლის წინ. კონქი სფერული ფორმისაა. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელში ერთი სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი.
დასავლეთის კედელს მიუყვება კამარის საბრჯენი თაღი. კამარა ოდნავ შეისრულია. დარბაზს შემოუყვება ერთსაფეხურიანი ხარისხი. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით. სამხრეთ კედელში მოწყობილია არქიტრავული შესასვლელი. ეკლესიის კარნიზი მარტივპროფილიანია, საბურავად გამოყენებულია დიდი ზომის ფიქალი. სახურავის ცენტრში აღმართულია ქვაჯვარა. ეკლესიას სამხრეთიდან მინაშენები ჰქონდა, საიდანაც შემორჩენილია სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე. ძეგლს გარშემო გალავანი შემოუყვება.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 27-28
**გუდისონ პარკი** (ინგლ. Goodison Park) — საფეხბურთო სტადიონი ლივერპულში, ინგლისში. გუდისონ პარკი იტევს 40 000-მდე ადამიანს. 1892 წლიდან სტადიონზე საშინაო მატჩებს ატარებს „ევერტონი". რეკორდული დასწრება დაფიქსირდა 1948 წლის 18 სექტემბერს „ევერტონისა" და „ლივერპულის" მატჩში, როდესაც თამაშს დაახლოებით 78 000 გულშემატკივარი დაესწრო.

„გუდისონ პარკი" არის ინგლისში აშენებული პირველი მასშტაბური საფეხბურთო სტადიონი. იგი გაიხსნა 1892 წლის 24 აგვისტოს. პირველი საფეხბურთო მატჩი არენაზე გაიმართა იმავე წლის 2 სექტემბერს „ევერტონსა" და „ბოლტონს" შორის, რომელიც მასპინძლების გამარჯვებით 4:2 დასრულდა.

1894 წელს „გუდისონ პარკზე" გაიმართა ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალური მატჩი, რომელშიც „ნოტს კაუნტიმ" „ბოლტონი" დაამარცხა. ამ მატჩს 37 ათასი გულშემატკივარი დაესწრო. იმ დროისთვის ამ რაოდენობის დასწრება საკმაოდ დიდი მაჩვენებელი იყო.

1966 წელს სტადიონმა უმასპინძლა მსოფლიოს ჩემპიონატის ხუთ მატჩს,მათ შორის მეოთხედფინალს პორტუგალიასა და ჩრდილოეთ კორეას და ნახევარფინალურ მატჩს დასავლეთ გერმანიასა და საბჭოთა კავშირს შორის.

რესრუსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გუდისონ პარკი"** ვიკისაწყობში.
* გუდისონ პარკი StadiumDB.com-ზე
* გუდისონ პარკი The Everton Collection-ზე
* გუდისონ პარკი TripAdvisor-ზე

სქოლიო
------

1. ↑   (2009) "Club Directory", *Premier League Handbook Season 2009/10* (PDF), London:  Premier League,   გვ. 38.
2. ↑  History of Goodison Park. Everton F.C..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-03. ციტირების თარიღი: 2017-10-17.
3. ↑  History Of Goodison Park. *Everton FC*.
ბალკანეთის მეორე ომი
**ბალკანეთის მეორე ომი** (1913 წლის 29 ივნისი — 10 აგვისტო) — ბულგარეთის ომი სერბეთთან, რუმინეთთან საბერძნეთთან, ჩერნოგორიასთან და ოსმალეთთან, რომლის მიზეზი იყო მოკავშირეთა ბანაკში არსებული წინააღმდეგობანი. კონფლიქტის ძირითად საბაბად მაკედონიის ტერიტორია იქცა. სერბეთი, რომელმაც ვერ მიიღო გასასვლელი ადრეატიკის ზღვაზე, საკომპენსაციოდ თითქმის მთელ მაკედონიას ითხოვდა. მას მხარს უჭერდა საბერძნეთი და ამ შემთხვევაში უპირისპირდებოდა ბულგარეთს, რომელიც კარგავდა I ომში მოპოვებულ ტერიტორიების მნიშვნელოვან ნაწილს. საბერძნეთმა და სერბეთმა 1 ივნისს დადეს ფარული შეთანხმება ბულგარეთის წინააღმდეგ, მათ შეუერთდა რუმინეთიც, რომელიც ბულგარეთისგან დობრუჯას მოითხოვდა. 30 ივნისს ბულგარელებმა მაკედონიაში დაიწყეს შეტევა სერბებისა და საბერძნეთის ჯარების წინააღმდეგ, ბულგარელები დამარცხდნენ. 10 ივლისს ომში ჩაება რუმინეთი. ჩრდილოეთ ბულგარეთში ბულგარელების არმია არ ჰყავდათ და სოფიისკენ მიმავალ გზაზე რუმინელები წინააღმდეგობას არ ხვდებოდნენ. ბულგარეთის წინააღმდეგ ჩერნოგორიაც ამხედრდა. ანტიბულგარულ კოალიციას შეუერთდა ოსმალეთიც, რომელსაც სურდა ესარგებლა ბულგარეთის მძიმე მდგომარეობით და I ომში დაკარგული ტერიტორიის ნაწილი მაინც დაიბრუნა. მან დაარღვია 1913 წლის ლონდონის ხელშეკრულება და 21-22 ივლის დაიკავა ადრიანოპოლი. ბულგარეთი იძულებული გახდა ზავი ეთხოვა. ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით (1913) მან დაკარგა ახლად შემოერთებული ტერიტორიები მაკედონიასა და თრაკიაში, აგრეთვე სამხრეთ დობრუჯა. სერბებმა მიიღეს მაკედონიის სადავო ტერიტორია, რუმინეთმა - სამხრეთ დობრუჯა; საბერძნეთმა სამხრეთ მაკედონია, ეპირი, სალონიკი, დასავლეთ თრაკიის ნაწილი და ეგეოსის ზღვის თითქმის ყველა კუნძული. 1913 წლის კონსტანტინოპოლის საზავო ხელშეკრულების საფუძველზე ოსმალეთმა დაიბრუნა ადრიანოპოლი და აღმოსავლეთ თრაკიის ნაწილი. ბალკანეთის ქეყნების გამარჯვებას ოსმალეთზე დადებითი მნიშვნელობა ჰქონდა. ბალკანეთის ხალხების განთავისუფლება ოსმალთა ბატონობისაგან ამ ნაშთების ლიკვიდაციის ყველაზე დიდი საწინდარი იყო. ბალკანეთის ომებმა კიდევ უფრო დაძაბა ურთიერთობა ანტანტას და სამთა კავშირს შორის და ამით დააჩქარა პირველი მსოფლიო ომის დაწყება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 175.
**გოგირდოვანი მჟავა** — არაორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით {\displaystyle {\ce {H2SO3}}}. არ არსებობს მტკიცებულება, რომ გოგირდოვანი მჟავა არსებობს ხსნარის სახით, მაგრამ მისი მოლეკულა შემჩნეულია აირად ფაზაში. გოგირდოვანი მჟავა არის მჟავა წვიმების შემადგენელი კომპონენტი; რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგნაირად:
გოგირდის დიოქსიდი წყალთან შედის რეაქციაში და წარმოიქმნება წყალბადის კატიონი და ბისულფატის ანიონი, რეაქცია შექცევადია.

SO2 + H2O ⇌ HSO3− + H+ p*K*a = 1.81

გამოყენება
----------

გოგირდის დიოქსიდის წყალხსნარს ზოგჯერ გოგირდოვან მჟავასაც უწოდებენ. გამოიყენება როგორც სადეზონფექციო საშუალება. მისგან შესაძლებელია გოგირდმჟავის ან სულფატის მიღება დაჟანგვით, რითაც ის იერთებს ერთ ჟანგბად ატომს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 198.

სქოლიო
------

1. ↑  D. Sülzle; M. Verhoeven; J. K. Terlouw; H. Schwarz (1988). „Generation and Characterization of Sulfurous Acid (H2SO3) and of Its Radical Cation as Stable Species in the Gas Phase". *Angew. Chem. Int. Ed. Engl*. **27** (11): 1533–4. doi:10.1002/anie.198815331.
2. ↑  McQuarrie; Rock (1987) *General Chemistry*, 2nd, New York:  W.H. Freeman and Company,   გვ. 243.
3. ↑  L. Kolditz, Anorganische Chemie, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, Berlin 1983, S. 476.

|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:ქიმია
 | ***პორტალი ქიმია*** |
**ბარბარა იაგელონი** (პოლ. Barbara Jagiellonka; გერმ. Barbara von Polen; დ. 15 ივლისი, 1478 — გ. 15 თებერვალი, 1534) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ასული. საქსონიისა და მეიზენის ჰერცოგინია 1500-34 წლებში როგორც გეორგ საქსონელის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ბარბარა დაიბადა 1478 წლის 15 ივლისს სანდომირში. იგი იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. მას სახელი დედის ბებიის, საღვთო რომის იმპერატრიცა ბარბარა ცელიელის პატივსაცემად დაარქვეს. 

1496 წლის 21 ნოემბერს, ქალაქ ლაიფციგში ბარბარა მიათხოვეს საქსონიის ჰერცოგ გეორგს. მათ ქორწილს 6,286 გერმანელი და პოლონელი დიდგვაროვანი დაესწრო. ეს ქორწინება მიმართული იყო გერმანია-პოლონეთის ალიანსის განმტკიცებისაკენ, რომელიც თავის მხრივ ჰაბსბურგთა წინააღმდეგ გაერთიანებას ისახავდა მიზნად. 

1513 წელს ბარბარამ და მისმა ქმარმა დააარსეს მეიზენის კათედრალი. ისინი ამის შემდეგ ყოველ აღდგომას აქ ხვდებოდნენ. ბარბარა ქმარს უამრავ წერილს წერდა, როცა იგი ბრძოლაში იყო. როგორც ჩანს, წყვილს ძალიან მოსიყვარულე და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდა;

ბარბარა გარდაიცვალა 1534 წელს ლაიფციგში, 55 წლის ასაკში. მისი ქმარი იმდენად განიცდიდა მის დაკარგვას, რომ წვერი მოუშვა და მთელი დარჩენილი ცხოვრება ატარებდა, რის გამოც მას „გეორგ წვერიანი" შეარქვეს. ბარბარა დაკრძალეს მისივე დაარსებულ მეიზენის კათედრალში. რამდენიმე წლის შემდეგ, ბარბარა და გეორგი ვეტინთა საგვარეულო აკლდამაში გადაასვენეს.

შვილები
-------

1. კრისტოფი (1497), გარდაიცვალა ჩვილი;
2. იოჰანი (1498-1537), ცოლად შეირთო ელიზაბეთ ჰესენელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
3. ვოლფგანგი (1499-1500), გარდაიცვალა ჩვილი;
4. ანა (1500), გარდაიცვალა ჩვილი;
5. კრისტოფი (1501), დაიბადა მკვდარი;
6. აგნესა (1503), გარდაიცვალა ჩვილი;
7. ფრიდრიხი (1503-1539), ცოლად შეირთო ელიზაბეთ მანშფელდელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
8. კრისტინა (1505-1549), ცოლად გაჰყვა ჰესენის ლანდგრაფ ფილიპე I-ს;
9. მაგდალენა (1507-1534), ცოლად გაჰყვა ბრანდენბურგის პრინც იოჰაკიმ ჰექტორს;
10. მარგარეტე (1508-1510), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

ლიტერატურა
----------

* Z. Wdowiszewski: Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Avalon, Kraków 2005, pp. 131–132 and genealogical table in p. 210.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 138604037
* VIAF: 90877587
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 90877587

 |
**დეკადენტობა** (ფრანგ. decadence< გვიანდ. ლათ. decadentia — დაცემა) — XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისის ევროპულ კულტურაში უიმედობისა და ცხოვრებისაგან განდგომის, ინდივიდუალიზმის განწყობილებათა გამოხატულება. 

დეკადენტობა ქადაგებს სამოქალაქო მოტივებისა და პოლიტიკისაგან თავისუფალ ხელოვნებას — „ხელოვნებას ხელოვნებისათვის". მისთვის დამახასიათებელია უკიდურესი ინდივიდუალიზმი, მისტიციზმი. დეკადენტური განწყობილების გამომხატველი ლიტერატურული მიმდინარეობანია სიმბოლიზმი, ექსპრესიონიზმი, იმპრესიონიზმი, სიურრეალიზმი და სხვ. დეკადენტური ხელოვნების ზოგიერთი თავისებურება გაერთიანებულია ტერმინით მოდერნიზმი. დეკადენტობის მოტივები მრავალი გამოჩენილი ხელოვნის შემოქმედებაში აისახა, თუმცა ყველას შემოქმედება არ შეიძლება ჩაითვალოს დეკადენტურად. დეკადენტური მოტივები ლიტრაში პირველად ფრანგ სიმბოლისტებთან გაჩნდა (პ. ვერლენი, ა. რემბო, ს. მალარმე), რომელთა იდეები და განწყობილებანი შემდგომ განავითარეს საფრანგეთში — პ. ვალერიმ, პ. კლოდელმა, ა. ჟიდმა, მ. პრუსტმა და სხვ.; ინგლისში — დ. გ. როსეტიმ, ო. უაილდმა; გერმანიაში — შ. გეორგემ; იტალიაში — გ. დ’ანუნციომ; ბელგიაში — მ. მეტერლინკმა; ავსტრიაში — ჰ. ჰოფმანსთალმა, რ. მ. რილკემ; რუსეთში — სიმბოლისტმა პოეტებმა (ნ. მინსკი, დ. მერეჟკოვსკი, ზ. გიპიუსი, თ. სოლოგუბი, ვ. ბრიუსოვი, კ. ბალმონტი, ა. ბელი) და ნატურალისტმა პროზაიკოსებმა (მ. არციბაშევი, ა. კამენსკი და სხვ.). 

დეკადენტური მოტივები გარკვეულწილად შეიმჩნევა XX საუკუნის დასაწყისის ქართული ლიტერატურაშიც. სასოწარკვეთილებისა და უიმედობის, დაცემულობისა და სულიერი მარტოობის განცდამ თავი იჩინა იმ ქართველ პოეტთა შემოქმედებაში (ალექსანდრე აბაშელი, გალაკტიონ ტაბიძე და სხვ.), რომლებისთვისაც უცხო იყო დეკადენტური მსოფლაღქმა. დეკადენტობის ესთეტიკურ პოზიციებს ნაწილობრივ იზიარებდნენ „ცისფერყანწელები" (პაოლო იაშვილი, ტიციან ტაბიძე, ვალერიან გაფრინდაშვილი, გიორგი ლეონიძე, კოლაუ ნადირაძე, შალვა აფხაიძე, რაჟდენ გვეტაძე). 20-იანი წლების დასაწყისში დეკადენტობის გავლენის ქვეშ წერდა ტერენტი გრანელი. მიმდინარეობის გავრცელებას ხელი შეუწყო გრიგოლ რობაქიძის ლექციებმა და მხატვრულმა თხზულებებმა. დეკადენტობის გარკვეული გავლენა განიცადეს კონსტანტინე გამსახურდიამ და „აკადემიური მწერლობის კავშირის" ზოგიერთმა სხვა წარმომადგენელმა.

ლიტერატურა
----------

* *ბარბაქაძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ბარბარა კიაპინი** (დ. 2 ნოემბერი, 1974, პიაჩენცა, იტალია) — იტალიელი მოდელი, მსახიობი და ტელეწამყვანი.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

დაიბადა პიაჩენცაში, კიაპინი სწავლობდა ვიოლინოზე დაკვრას მშობლიური ქალაქის კონსერვატორიაში. 1993 წელს მან მოიგო სილამაზის კონკურსი „იტალიელი მის მსოფლიოსათვის" და მიიღო მონაწილეობა „მის მსოფლიო 1993"-ზე და მიიღო ტიტული „მის ფოტოგენური". ამავე წელს მან მიიღო მონაწილეობა შოუში „Buona Domenica". იგი იყო აქტიური fotoromanzi-ში და მონაწილეობა მიიღო სამ სექს კალენდარში 2002, 2003 და 2004 წლებში. მან მიიღო მონაწილეობა საპნის ოპერაში „Un posto al sole" და რეალითი შოუში „L'Isola dei Famosi". იგი აქტიურად მონაწილეობს ფილმებსა და სერიალებში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Gianfranco Gramola (4 July 2002). „Da regina dei fotoromanzi a star della tv". *Interviste Romane*. ციტირების თარიღი: 14 April 2014.
2. 1 2 3 4  Giorgia Camandona (12 November 2002). „Chi fa da sé...La Chiappini ci riprova". *Libero*. ციტირების თარიღი: 14 April 2014.
3. 1 2 3 4  Giorgio Dell'Arti, Massimo Parrini. *Catalogo dei viventi*. Marsilio, 2009. ISBN 978-88-317-9599-9.
**ბარბარობა** — ქრისტიანული წმინდანის, ბარბარეს (ბარბალეს) სახელობის დღესასწაული. ხალხური წეს-ჩვეულების თანახმად იმართებოდა 4-6 დეკემბერს (ძველი სტილით). 

ქრისტიანული ბარბარეს კულტი წარმოიშვა და გავრცელდა აღმოსავლეთის მართლმადიდებელთა შორის. მის სამშობლოდ ასახელებენ ეგვიპტეს, ბაალბექს, ფრიგიას. ბარბარეს უმთავრესად თაყვანს სცემდნენ როგორც ავადმყოფთა მკურნალსა და მფარველს. ევროპის კათოლიკურ ქვეყნებში მიაჩნდათ ცეცხლისა და ქარიშხლისაგან მფარველ წმინდანად და მის სახელზე ზარებს წირავდნენ, აგრეთვე იმ ხელოსანთა მფარველად, რომელთაც მუშაობისას თოფის წამლის გამოყენება სჭირდებოდათ.

ქართველების ერთ-ერთი უძველესი საახალწლო დღესასწაული. ქართლი ბარბარობის წინაქრისტიანული ხანის წარმოდგენებსაც შეიცავს. ქართველები ბარბოლს, ბარბლაშის (სვანეთი) და ბარბალეს სახით თაყვანს სცემდნენ ამავე სახელწოდების წინაქრისტიანული მზის ადგილობრივ ღვთაებას.

ღვთაება ბარბალეს ატრიბუტებს წარმოადგენდა წრიული საგნები და სხვადასხვა სოლარული ემბლემები (რკინისა თუ მწვანე რტოებით დამზადებული წრეები, კვირისტავები, გვერგვი, კალპი, გვირვინი და სხვა). მორწმუნე ქართველებს იგი წარმოდგენილი ჰყავდათ როგორც ქალების, ფურების და საერთოდ ბუნების ნაყოფიერების დედური ძალების მფარველი ასტრალური ქალღვთაება. ბარბარობაში ასახულია ქართველთა კოსმოგონიური წარმოდგენები, რადგან ეს დღეობა ითვლებოდა ზამთრის მზის ბუნიობის დღეობად. რიგი გადმონაშთებისა ასახავს ბარბალესა და ნიშხის, ე. ი. მზისა და ციური გველეშაპის ანუ ნათლისა და ბნელის კოსმოგონიურ ბრძოლას. ქართველთა ძველ კალენდარში ბარბალეს თვე უნდა ყოფილიყო წლის დასაწყისი თვე. ბარბარობასთან დაკავშირებული იყო სხვადასხვა რიტუალური ლოცვა-ვედრება, შესაწირავები: რძის ფაფა, ხაჭაპურები (სვანეთში), ლობიოს- და ნიგვზისგულიანი ჯვარდასახული ტაბლები, ე. წ. საბარბალო ტაბლები (ლეჩხუმში) და სხვა. ბარბარობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რიტუალი იყო მეკვლეობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბარბალე

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 203.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართულ ხალხურ დღეობათა კალენდარი |
| --- |
|  |
| გურია | 
ბარბარობა  · ბოსლობა  · კალანდა  · ლამპრობა  · ფაკლობა |
|  |
| სვანეთი | 
ბარბარობა  · იონობა  · ლამპრობა  · მჭადობა  · ფეტვისკვერობა  · შობა  · ჭანტილობა  · ორთაშუობა  · შუშხვამი  · დაკვლის დღე  · ახალწელიწადი  · კვიმატები |
|  |
| შიდა ქართლი | 
ბარბარობა  · შობა (ქრისტეს კორკოტობა)  · ახალი წელი  · ნათლისღება  · ნინოობა  · სახლთანგელოზობა  · ჩიტიფაფობა  · ბერიკაობა-ყეენობა  · დამწვრის უქმე  · ხარება  · ბზობა  · ჭიაკოკონობა  · ჭონა  · აღდგომა  · ღვთისმშობლობა  · გარეგნობა  · ოქონობა  · სამებობა  · კვირაცხოვლობა  · კვართობა  · კალოუბნობა  · გიორგობა  · გორიჯვრობა  · კავთობა  · ჯვარპატიოსნობა  · ძელიცხოვლობა  · ახალჯვრობა  · ყინწვისობა  · ნიკოლოზობა  · ამაღლება  · სულთმოფენობა  · უსანეთობა  · ლომისობა  · პეტრე-პავლობა  · სამხთოობა  · ივანობა  · კვირიკობა  · ელიაობა  · ფერისცვალება  · მარიამობა  · რკონისობა  · საღოლაშენობა  · ზღუდრობა გერისთობა  · არბოობა  · ატოცობა  · ერთაწმინდობა  · მთაწმინდობა  · გორათობა |

 |
კარლ კოლმანის „დეკაბრისტთა აჯანყება"
**დეკაბრისტთა აჯანყება** (რუს. Восста́ние декабри́стов) — სახელმწიფო გადატრიალების ცდა, რომელიც მოხდა რუსეთის იმპერიის დედაქალაქ პეტერბურგში, 1825 წლის 26 დეკემბერს. ეს აჯანყება წინა მცდელობებისგან განსხვავდებოდა მონაწილეთა დიდი რაოდენობით — სენატის მოედანზე დაახ. 3 ათასი ჯარისკაცი გამოვიდა. აჯანყებას შეეწირა 1271 ადამიანი, რაც რეკორდია რუსეთში მომხდარ სახელმწიფო გადატრიალებებში დაღუპულთა რაოდენობის მიხედვით. დეკაბრისტები იყვნენ რუსი თავადაზნაური რევოლუციონერები, რომლებიც იბრძოდნენ ბატონყმობისა და თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ.

დეკაბრისტები და საქართველო
--------------------------

აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მთავრობა კავკასიაში ასახლებდა ოპოზიციურად განწყობილ ახალგაზრდებს. საქართველოში მსახურობდნენ პოეტი ვ.კიუხელბეკერი, ლიტერატორები ე. ლაჩინოვი და პ. მუხანოვი, აგრეთვე ფარული საზოგადოების წევრები ან აჯანყების მონაწილეები: ა. იაკუბოვიჩი, თ. ბაშმაკოვი, ა. ავენარიუსი, დეკაბრისტულ წრეებთან დაახლოებული ა. გრიბოედოვი და სხვ. ისინი ხშირად იკრიბებოდნენ თბილისში და მსჯელობდნენ აქტუალურ პოლიტიკურ და ლიტერატურულ საკითხებზე. მაგ. ვ. კიუხელბეკერი 1821 წლის მიწურულიდან თბილისში მსახურობდა და ხშირად ხვდებოდა თავის მეგობარ ა. გრიბოედოვს. საქართველოს მან რამდენიმე ნაწარმოები მიუძღვნა (ლექსი „ბედმა ალერსი მე არ მარგუნა", პოემა „იური და ქსენია" და სხვ.). რუსეთ-ირანის 1826–1828 და რუსეთ-ოსმალეთის 1828–1829 წლების ომების დროს კავკასიაში გადაიყვანეს 65-მდე დეკაბრისტი ოფიცერი, აჯანყების მონაწილე 2 ათასზე მეტი ჯარისკაცი და ამ მოძრაობასთან დაკავშირებული მრავალი მოღვაწე. 

დეკაბრისტების გარკვეული გავლენა განიცადეს ქართველი მოღვაწეების 1832 შეთქმულების რადიკალურად განწყობილმა მონაწილეებმა, კერძოდ, სოლომონ დოდაშვილმა და გრიგოლ ორბელიანმა. ამ უკანასკნელმა კ. რილეევის „ნალივაიკოს აღსარება" ქართულად გადმოაკეთა და ფარული საზოგადოების კრებაზე წაიკითხა. გადმოსახლებულთა შორის იყვნენ ლიტერატორები და ჟურნალისტები, მაგ. ვ. სუხორუკოვი, ა. ვედენიაპინი, გ. ორჟიცკი, ი. ბურცოვი, ნ. ცებრიკოვი, ძმები ბესტუჟევები. 30-იან წლებში მათ შეუერთდათ ს. კრივცოვი, ვ. ნოროვი, ა. კორნილოვიჩი, ა. ოდოევსკი და სხვ. ა. ბესტუჟევმა (მარლინსკი) და ა. ოდოევსკმა მრავალი ფურცელი უძღვნეს საქართველოს და კავკასიას.

ლიტერატურა
----------

* Sherman, Russell & Pearce, Robert (2002) *Russia 1815–81*, Hodder & Stoughton;
* Crankshaw, E. (1976). The Shadow of the Winter Palace : Russia's Drift to Revolution, 1825–1917. New York: Viking Press;
* ბარამია ლ. დეკაბრისტები საქართველოში, თბ. 1955; რუსი მწერლები საქართველოს შესახებ, შემდგ. ვ. შადური, ტ. 1, თბ. 1949;
* სურგულაძე ა. ნიკოლოზ ბარათაშვილის ეპოქა, თბ. 1968.

* *შადური ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Decembrist exile in Irkutsk
* Decembrist exile in Siberia (რუსული)
* Online Museum of the Decembrist movement (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  დეკაბრისტები — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
**ბაქოს პორტის კოშკები** — მაღალსართულიანი საოფისე შენობები აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. აღნიშნული ბაქოს პორტის რეზიდენციასა და ნახევარმთვარის განვითარების პროექტთან ერთად, პირველი ტრანსფორმაციული არქიტექტურული ობიექტია, რომელიც ნავსადგურის მიწისთვის არის გათვალისწინებული, შენობა ქალაქის ცენტრიდან სუმგაითში გადადის.

ცათამბჯენები განლაგებულია ქალაქ ბაქოს ნეფთიანიკოვის გამზირზე, საზღვაო პორტის გვერდით. კომპლექსი მოიცავს ორ კოშკს - ჩრდილოეთით და სამხრეთით - შესაბამისად, 14 და 33 სართულებს. შენობებს აქვს A კლასის კატეგორია მინიჭებული ოფისები, საცალო ვაჭრობის ცენტრი, საერთაშორისო სპა და ჯანმრთელობის ცენტრი, რესტორნები და კაფეები. შენობაში არის 1200 მანქანისთვის განკუთვნილი პარკინგი .

ყველაზე მაღალი კოშკის ფორმა არის სამკუთხა პრიზმა სამკუთხა ქვედა და ზედა ფუძით. ამის გამო, შენობის იერი ძალიან განსხვავდება, ხედვის კუთხის მიხედვით. ქალაქის აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან კოშკის დათვალიერებისას ცათამბჯენი ბრტყელ ოთხკუთხედს ჰგავს, სამხრეთიდან კი ჩანს პრიზმის (ნაგებობის) ორი გვერდითი სახე, მის პირას გადაბმული; ჩრდილოეთიდან - მომრგვალებული, რომელიც იძლევა იდეას ცილინდრული ფორმის მაღლივი შენობის. ვებ-გვერდის skyscrapernews.com-ის თანახმად, შენობის ეს ფორმა მე-20 საუკუნის დასაწყისის ნიუ-იორკის ცათამბჯენს წააგავს - ფლატირონ ბილდინგი, მაგრამ ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით, პორტ ბაქოს სამხრეთ კოშკის ზედა სართულები თანდათან ვიწროვდება, რაც თავის შუა ნაწილში ქმნის ერთგვარ ბალანსს. ეს გეომეტრიული ხსნარი ამცირებს სხივების რაოდენობას ზედა სართულებზე, რაც შენობის მინას ანიჭებს სტაბილურ ლურჯ ელფერს, დღისით მაღალ ამრეკლაციას და ღამით ბროლის გამჭვირვალობას .

ერთ-ერთი ბაქოს კოშკი Pasha Construction–სთვის არის განკუთვნილი და წარმოადგენს საოფისე კოშკს და მათ კორპორატიულ შტაბს 2011 წლიდან.

ახალი შერეული დანიშნულების კოშკი წარმოადგენს პორტ ბაქოს კოშკის თავდაპირველი დიზაინის ევოლუციას, რომელიც დასრულდა 2011 წელს, ქმნის განვითარების ცენტრალურ ზონას ბაქოს პორტში.

სკულპტურული, მრუდი ფასადები და დახრილი ზედა დონეები ელეგანტურ დამატებას ქმნიან ბაქოს ჰორიზონტზე, ხოლო ახალი კოშკის ძირში მდებარე კუთხის სამკუთხედი, 16 მეტრი სიმაღლის ჭერით, ჩამოსვლის ძლიერ გრძნობას და შთამბეჭდავ შესასვლელს ქმნის საოფისე შენობისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* emporis.com
* skyscraperpage.com
* ბაქოს პორტის კოშკები დაარქივებული 2020-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* კოშკი

სქოლიო
------

1. ↑  Pasha Constructions.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-27. ციტირების თარიღი: 2020-10-26.
2. ↑  Port Baku
3. ↑  SkyscraperNews.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-04. ციტირების თარიღი: 2020-10-26.
**ბარბადოსული დოლარი** — ფულის ერთეული ბარბადოსში.

ერთი ბარბადოსული დოლარი შედგება 100 ცენტისგან. ISO 4217 კოდი  — BBD.

მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 2, 5, 10, 20, 50 და 100 დოლარი, მონეტები 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი.

ისტორია
-------

1821 წელს ბრიტანეთმა მიიღო ოქროს სტანდარტი და ეს საბჭოში დაამტკიცა 1838 წელს, რის შედეგადაც ბარბადოსმა 1948 წლიდან ოფიციალურად მიიღო ბრიტანული ფუნტი სტერლინგი.

პირველი ეროვნული ვალუტა ბარბადოსმა გამოუშვა 1882 წელს. ეს დოლარები გამოშვებული იქნა და გავრცელებული იქნა ბრიტანულ ფუნტ სტერლინგთან ერთად.

მონეტები
--------

1973 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი. 1991 წლამდე 1 ცენტი მზადდებოდა ვერცხლისგან. 1992 წლიდან მის დასამზადებლად გამოიყენება სპილენძი. 5 ცენტი დამზადებულია თითბერისგან. მონეტების უმრავლესობა დამზადებულია კანადის სამეფო ზარაფხანის მიერ.

ბანკნოტები
----------

1882 წელს კოლონიურმა ბანკმა გამოუშვა 5 დოლარიანი ბანკნოტი. 1920 წელს იმავე ბანკმა გამოუშვა 20 და 100 დოლარიანი ბანკნოტები.

| ნომინალი | ავერსი | რევერსი |
| --- | --- | --- |
| 2 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
| 5 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
| 10 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
| 20 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
| 50 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
| 100 ბარბადოსული დოლარი |  |  |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) (გერმანული) (ფრანგული) ბარბადოსი დოლარი (ბანკნოტები)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამილახვარი**. |

**ბარძიმ (ქოიარ) თაყას ძე ამილახვარი** — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVI საუკუნის II ნახევარში, საამილახვროს უფროსი, პრო-ოსმალური დასის მეთაური.

ბიოგრაფია
---------

იბრძოდა ქართლის მეფის სიმონ I-ის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა მის პოლიტიკურ მეტოქეს, კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ს, რომელსაც ცოლად ჰყავდა ბარძიმის ასული თინათინი. სიმონ I-ის ირანში ტყვეობისას ავიწროებდა მეფის ოჯახს. 1573 წელს ელიზბარ ერითავთან ერთად თავს დაესხა სიმონ I-ის ცოლს. 1574 წელს ბარძიმ ამილახვარი დაეხმარა სიძეს, ალექსანდრე II-ს კახეთის ტახტის მოპოვებაში. 1577 წელს ის დაეხმარა მუსტაფა ლალა-ფაშას ქართლში ლაშქრობაში და ორი ციხე ააღებინა, მათ შორის გორის ციხე. სიმონ II-ის დაბრუნების შემდეგ, 1578 წელს, ამილახვარი დააპატიმრეს, ჩამოართვეს ამილახორობა და მამულების ნახევარი. შემდგომში პოლიტიკურ ასპარეზს ჩამოსცილდა. მან მისი მეორე ქალიშვილი ანა ცოლად ჰყავდა ქართლის მეფე ბაგრატ VII-ს

ლიტერატურა
----------

* *ტუხაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 391.
* *კარბელაშვილი პ.*, „ამილახვართა საგვარეულოს ისტორიული გუჯრები" // ძველი საქართველო / თაყაიშვილი ე. ტ. II, ტფილისი: ელექტრო მბეჭდავი სტამბა სპირიდონ ლოსაბერიძის, 1913. — გვ. 101-138.
წითელი არმია ბაქოში (ბაქოს ოპერაცია)
**ბაქოს ოპერაცია** — კავკასიის ფრონტის მე-11 არმიის შეტევითი ოპერაცია ვოლგა-კასპიის სამხრეთ ფლოტილიასთან ერთად 1920 წლის აპრილ-მაისში, სამოქალაქო ომის დროს. მიზნად ისახავდა დახმარებოდა მუსავატელების მთავრობის წინააღმდეგ კომუნისტების ხელმძღვენელობით აჯანყებულ აზერბაიჯანელ ბოლშევიკებს. იმის გამო, რომ მუსავატელებს შეიძლებოდა დახმარებოდნენ საქართველოს მენშევიკური მთავრობა და ინგლისის ინტერვეტები, ოპერაცია სწრაფად უნდა ჩატარებულიყო. 27 აპრილს პატროვსკიდან ბაქოსაკენ გაემართა და 28 აპრილს ქალაქში შევიდა 4 ჯავშნიანი მატარებელი დესანტით. მას ჩამოჰყვნენ აზერბაიჯანიის კომპარტიის ხელმძღვანელი მოღვაწეები ა. მიქოიანი, გ. მუსაბეკოვი, გ. ჯაბიევი. 29 აპრილს ბაქოში მე-11 არმიის ნაწილები შევიდნენ, 30 აპრილს კი ქალაქში ჩავიდნენ მ. ლევანდოვსკი, გ. ორჯონიკიძე და ს. კიროვი. მე-2 ცხენოსანი კორპუსის წინსვლამ გუსარის, ყუბის, შემახისა და ქურდამირის მიმართულებით მუსავატელთა ჯარების განჯისაკენ უკან დასახევი გზა მოუჭრა. 10-15 დღეში წითელი არმია ბაქოში შევიდა, რასაც შემდგომში მოჰყვა აზერბაიჯანის გაწითლება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 239.
იაკობ ფილიპ ჰაკერტი, „ავერნოს ტბა", 1794.
გუაშები

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გუაში***

**გუაში** (ფრანგ. gouache < იტალ. guazzo – წყლის საღებავი) — წყალსა და წებოში (გუმიარაბიკი, ხორბლის სახამებელი, დექსტრინი და სხვ.) თეთრასა და სუფთად გალესილი პიგმენტის შერევით მიღებული საღებავი, აგრეთვე ამ საღებავით შესრულებული ნახატები. ჩვეულებრივ გუაშით ხატავენ ქაღალდზე, მუყაოზე, ფიცარზე, ტილოზე, აბრეშუმზე, ძვალზე. შეიქმნა, როგორც აკვარელის ნაირსახეობა, როდესაც ფერთა სიმკვრივის მისაღწევად წყლის საღებავებთან თეთრას შერევა დაიწყეს. ტემპერის მსგავსად, გუაში დაიტანება თანაბარი მკვრივი გაუმჭვირვალე ფენად. გუაშის ტექნიკა გამორიცხავს პასტოზურ წანასმებს, რამდენადაც მისი ფერთა ფენის სიმყარე შედარებით სუსტია, გაშრობისას ის ძლიერ ფერმკრთალდება. შუა საუკუნეების საწიგნე მინიატიურაში ფართოდ გამოიყენებოდა გუაშის გაუმჭვირვალე მქრქალი ტონების კონტრასტი ნაზ და გამჭვირვალე აკვარელთან. აღორძინების ეპოქიდან გუაშით აფერადებდნენ ფერწერული ნამუშევრების ესკიზებს, ასრულებდნენ პორტრეტულ მინიატიურებს. XIX საუკუნის შუა წლებში, გუაშის ფაბრიკული წესით დამუშავების შემდეგ, იგი დამოუკიდებელ საღებავად გადაიქცა. გამოიყენებოდა დიდ სადაზგ ქმნილებებზე მუშაობისას; მის თავისებურებებს (ტონების სიმკვრივე და მქრქალობა) დეკორატიული ეფექტების მისაღებად იყენებდნენ. გუაშით ასევე ასრულებენ პლაკატების ორიგინალებს, დეკორაციების ესკიზებს, გაფორმებით სამუშაოებს.

სქოლიო
------

1. 1 2   გუაში // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 287.
2. 1 2   Гуашь // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М. 2007. — стр. 114.