recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ზინაიდა ლობჟანიძე** (დ. 25 დეკემბერი, 1929, მოხისი) — ქართველი პოეტი, ჟურნალისტი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1951 წელს დაამთავრა ქალაქ გორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი.

ზინაიდა ლობჟანიძე დაბრუნდა სამცხე-ჯავახეთში და იქ გააგრძელა ცხოვრება. 1953 წლიდან მოყოლებული ცხოვრობდა აბასთუმანში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა აბასთუმნის საშუალო სკლოლაში მასწავლებლად, დირექტორად კლასგარეშე და სკოლისგარეშე აღმზრდელობითი მუშაობის ორგანიზატორად. ასევე იყო ბავშვთა სანატორიუმ „ცისარტყელას" საშუალო სკოლის მასწავლებელი და დირექტორი. ხანგრძლივი და ნაყოფიერი პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის ზინაიდა ლობჟანიძეს 1982 წელს მიენიჭა რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებლის წოდება. 1990 წელს დაენიშნა პერსონალური პენსია, ხოლო 2000 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით იგი დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

ზინაია ლობჟანიძემ პირველად ბავშვობის პერიოდში დაიწყო ლექსების წერა. მისი პირველი ლექსები სკოლის კედლის გაზეთებში გამოჩნდა და გაზეთ „ნორჩი ლენინელში" დაიბეჭდა. ჯერ სტუდენტობის და შემდეგ აბასტუმანში ცხოვრების პერიოდში ლექსებს, ფელეტონებსა და სხვადასხვა ჟანრის წერილებს აქვეყნებდა რაიონულ და რესპუბლიკურ ჟუნალ-გაზეთებში: „ქალთა გაზეთი", „ნაკადული", „საქართველოს ბუნება", „ასავალ-დასავალი", „ჯორჯიან თაიმსში", „ლიტერატურულ მესხეთში", „დილა", „თბილისი", „ლიტერატურული საქართველო", „ნერგი", „ასპინძა" და ა.შ. მისი ოთხი ლექსი დაიბეჭდა ალმანახში - „სიტყვაი". მისი ლექსი „გალაქტიონს" გამოქვეყნდა გალაქტიონ ტაბიძის 90 წელთან დაკავშირებით გამოქვეყნებულ კრებულში „შენ უკვდავების ხარ ბინადარი."

გამოსაცემად მომზადებული აქვს ლექსებისა და მოთხრობების კრებული. ზინაიდა ლობჟანიძე არის 500-ზე მეტი ლექსის, ათი მოთხრობისა და 1000-ზე მეტი სტატიის ავტორი. ზინაიდა ლობჟანიძის მრავალმხრივ საქმიანობაში უნდა აღინიშნოს რომ იგი ათწლეულების განმავლობაში იყო გაზეთ „სახალხო განათლების" საკუთარი კორესპონდენტი. იყო საზოგადოება „ცოდნისა" და „ზარზმის" ლექტორი. ზინაიდა ლობჟანიძე იყო აგრეთვე მრავალგზის მონაწილე და გამარჯვებული კონკურსის- „კითხულობს მასწავლებელი." შესაბამისაც მიღებული აქვს პრიზები, დიპლომები და მრავალი სიგელები. ზინაიდა ლობჟანიძე წლების განმავლობაში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს რადიოს მუშაობაში. მისი სტატიები და ლექსები გადაეცემოდა მედეა გეგეშიძის გადაცემაში „თანაგრძნობა" და ილია კევლეშვილის „ათას ერთი წვრილმანი" და ასეთ სხვადასხვა გადაცემებში მისი ნაწარმოებებიც ამით უფრო მეტ მკითხველს იზიდავდა. ამ ადამიანის წყალობით საზოგადოებრივ საქმიანობაში მნიშვნელოვანი არის მისი ინიციატივითა და თავჯდომარეობით აბასთუმანში რუსთაველის საზოგადოების დაფუძვნება. აღსანიშნავია ისიც რომ ქალბატონი ზინაიდა ლობჟანიძე 1950 წელს იყო მოწყობილი ალპინიადის მონაწილე. დაპყრობილი აქვს კავკასიონის ქედის ერთ-ერთი მწვერვალი ბრუტსაბძელი. იგი მწვერვალზე 100 ადამიანიდან №6 ავიდა და მიენიჭა „ალპინისტის პირველი საფეხური".

ლიტერატურა
----------

* ყრუაშვილი ნ. განათლებისა და კულტურის კერები სამცხე-ჯავახეთში, ახალციხე 2019, გვ. 197-198
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს მარიამ ლაბაძე.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: იანვარი 27, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი შედის კახეთის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი, 13 ტერიტორიული ორგანო და 15 სოფელი. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან არბოშიკის, არხილოსკალოს, გამარჯვების, ზემო მაჩხაანის, ზემო ქედის, მირზაანის, ოზაანის, საბათლოს, სამთაწყაროს, სამრეკლოს, ფიროსმანის, ქვემო ქედისა და ხორნაბუჯის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ფართობია 2532 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 21 221 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 8,4 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი დედოფლისწყარო. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის ხორნაბუჯი (2095 ადამიანი), დედოფლისწყაროდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ჩორჩანა (33 კმ.).

სოფლების სია
------------

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს ორგანული კანონი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 2.2
2. ↑  საქართველოს ორგანული კანონი, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 4.4
3. 1 2  2014 წლის აღწერის ძირითადი შედეგები
**ფუგუ** (ლათ. Takifugu) — თევზების გვარი მუცელნემსასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა, დაფარულია ნემსებით. საფრთხის შემთხვევაში შეუძლიათ სხეულის ზომისა და ფორმის შეცვლა, რა დროსაც კუჭს წყლით ან ჰაერით ივსებს. ცნობილია 25 სახეობა. უპირატესად ბინადრობენ წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, გვხვდება ინდოეთ-წყნარი ოკეანეების რეგიონის მტკნარ წყლებშიც. ყოვლისმჭამელი თევზებია. საკვებად გამოიყენება უმთავრესად იაპონიაში. ყველაზე მეტად შესწავლილია მურა ფუგუ (*Takifugu rubripes*; სხეულის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლ. 40 სმ). მის ზურგის ფარფლში 16–19 რბილი სხივია, ანალურში — 13–16. ფუგუების ღვიძლი და საკვერცხეები, ასევე (მცირე რაოდენობით) კანი და სათესლეები შეიცავს შხამ ტეტროდოტოქსინს. ხორცი შხამიანი არ არის, თუმცა მისი ჭამა შეიძლება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ახლად დაჭერილ თევზს საგულდაგულო წესით გაწმენდს და გაასუფთავებს ფუგუს სპეციალისტი მზარეული.

სქოლიო
------

1. ↑   Фугу // Большая российская энциклопедия. т. 33. — М. 2017. — стр. 642.
2. ↑  Tetraodontiform | Order Tetradontiformes, Features & Classification en. Britannica. ციტირების თარიღი: 6 იანვარი, 2024
**ბექა ვაჭარაძე** (დ. 1 ივლისი, 1991, ფოთი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის 22 ნოემბრიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1991 წლის 1 ივლისს, ქალაქ ფოთში. 2009-2013 წლებში სწავლობდა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 2013-2015 წლებში – შპს „ელ ჯეი ბროკერის" მთავარი მენეჯერი. 2016-2017 წლებში შპს „კაზგრუ ჰოლდინგის" ლოჯისტიკური მენეჯერი. 2017-2021 წლებში ფოთის საკრებულოს წევრი, 2020-2021 წლებში – თავმჯდომარე. 2021 წლის 22 ნოემბრიდან ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტის მერი.

### თვითმმართველობის არჩევნები 2021

2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს" სახელით იყრიდა კენჭს ფოთის მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის" კანდიდატი გიგი უგულავა. ვაჭარაძემ პირველ ტურში ხმათა 46,84% (9604 ხმა) მიიღო და მეორე ტურში გასვლა მოახერხა, სადაც 57,35% (11 345 ხმა) მიიღო და გამარჯვება მოახერხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია ფოთის მუნიციპალიტეტის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑   ქონებრივი დეკლარაცია
2. ↑  მეორე ტურის შედეგები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-04. ციტირების თარიღი: 2021-10-18.
ეუკარიოტული უჯრედის დიაგრამა.  

(1) ბირთვაკი  

(2) უჯრედის ბირთვი  

(3) რიბოსომა   

(4) ვეზიკულა  

(5) მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე  

(6) გოლჯის კომპლექსი  

(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი  
 
(8) გლუვი ენდოპლაზმური ბადე  

(9) მიტოქონდრია  

(10) ვაკუოლი  

(11) ციტოპლაზმა  

(12) ლიზოსომა  

(13) ცენტრიოლი
**ციტოპლაზმა** — ანუ უჯრედის შიგთავსი ნახევრად თხევადი უჯრედშიდა გარემოა, რომელშიც განლაგებულია ორგანოიდები: გლუვი და მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე, მიტოქონდრიები, გოლჯის კომპლექსი, ლიზოსომები, რიბოსომები, უჯრედის ცენტრი. ციტოპლაზმისაგან ისინი გამოყოფილია პლაზმური მემბრანის მსგავსი მემბრანით.

ციტოპლაზმა მრავალრიცხოვანი ცილოვანი ძაფებით არის დასერილი, რომლებიც "ჩონჩხის" ფუნქციას ასრულებს და უნარჩუნებს უჯრედს შედარებით მუდმივ ფორმას. ციტოპლაზმაში მიმდინარეობს ნივთიერებათა ცვლის პროცესი. იგი აერთიანებს ყველა ორგანოიდს, უზრუნველყოფს მათ ურთიერთქმედებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მცენარეული და ცხოველური უჯრედის ინტერაქტივი[*მკვდარი ბმული*]


|  |  |
| --- | --- |
| პეპელა | *ეს სტატია ბიოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბოტანიკური ლექსიკონი** — ქართული, რუსული და ლათინური მცენარეების სახელწოდებების მრავალენოვანი სიტყვარი, რომლის ავტორია ქართველი ბოტანიკოსი ალექსანდრე მაყაშვილი. ალ. მაყაშვილის ბოტანიკურ ლექსიკონში მცენარეთა კუთხურ სახელებს და ომონიმებს, ლექსიკონში მოცემულია 2 500-მდე მცენარის სახელწოდება. წიგნი არაერთგზის გამოიცა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნიკო კეცხოველის სახელობის ბოტანიკის ინსტიტუტის მიერ გამომცელობა „მეცნიერებაში". ბოტანიკური ლექსიკონი სასტამბოდ მოუმზადებია და წინასიტყვაობა დაურთავს გიორგი ნახუცრიშვილს.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ ლექსიკონში, მცენარეთა ქართულ, რუსულ და ლათინურ სახელწოდებათა გარდა, მოცემულია თუშ-ფშავ-ხევსურული შესატყვისები, აგრეთვე აგრეთვე დართულია ჭანური, სვანური და მეგრული ადეკვატები. გარდა ამისა, ყველა სახელწოდებას ცალ-ცალკე სარჩევი აქვს ძირითადი შესატყვისობის აღნიშვნით.

ეკალა
-----

**ეკალღიჯი**; сассапариль, павой; Smilax excelsa L. 

* ქართლური: პრუწუნა
* კახური: კანკრა
* ქართლური, კახური: ღიჭი
* ფშაური: ღიჭა
* იმერული, რაჭული, ლეჩხუმური: ეკალა, ბურწუმელა, კურწუმელა, ყურწუმელა, კინკარუჟა\*\*, შაშვიპურა\*\*
* გურული: ძიგურა, კურკანტელა\*\*
* სულხან-საბა ორბელიანი: ბრწამლი, ბურწუმელი
* ჭანური: დაძი, პურწუმოლი
* მეგრული: ძჷგირი, კალია, კალიე, კალიეში ძჷგირი, კაკილარი\*\*, კორჩხელი

ალექსანდრე მაყაშვილის ბოტანიკურ ლექსიკონში სხვადასხვა გვერდზე სხვადასხვა რაოდენობის ფიფქებით (\*) გაკეთებულია შემდეგნაირი შენიშნვნები: მცენარის ნაყოფი, ყვავილის სახელი, ან იხმარება მცდარი სახელწოდებით, მაგრამ მეტად გავრცელებულია და მისთ. ზემოთაღნიშული „ეკალას" მაგალითზე კი ორი ფიფქით აღნიშნულია ნაყოფის სახელწოდება. ლექსიკონში აგრეთვე გამოყენებულია მეგრული და სვანური ენებისთვის დამახასიათებელი ასო-ნიშნები ჷ, ჸ, ჶ, ჹ, ჳ, ჺ.

ლიტერატურა
----------

* მაყაშვილი, ალექსანდრე: ბოტანიკური ლექსიკონი. მცენარეთა სახელწოდებანი. მესამე გამოცემა, აღდგენილია ოფსეტური წესით. სასტამბოდ მოამზადა და წინასიტყვაობა დაურთო გ. ნახუცხრიშვილმა. თბილისი: „მეცნიერება" 1991 წელი.
**ედუარდ უგულავა** (დ. 19 სექტემბერი 1973, გორდი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1999 წელს დაამთავრა კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი ლიტერატორის სპეციალობით. 2004 წელს დაამთავრა მასმედიისა და საზოგადოებრივი კომუნიკაციების ინსტიტუტი მაგისტრატურის ხარისხით. მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად, ასევე — რედაქტორად გამომცემლობა „ეროვნული მწერლობა" და „მერანი". 2015–2018 წლებში მუშაობდა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის „ღვინის თეატრის" დირექტორად. 2020 წლიდან არის „რუსთავის გიგა ლორთქიფანიძის სახელობის დრამატული თეატრის" ლიტერატურული ნაწილის ხელმძღვანელი. ავტორია ექვსი პოეტური კრებულისა: „გულში შენ ხარ!", „ეს შენა ხარ-მომავალი ჩვენი!", „თუ გეყვარება…", „ვერცხლის ტყვიები", „შენ რომ არა…", „ფრთათათმანები".

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2016 ილია მართლის (ჭავჭავაძის) გაზეთ „ივერიის" სახელობის პრემია
* 2018 — შიო მღვიმელის პრემია
* 2018 — პრემია „საგურამო"
* 2018 — გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
* 2021 - დავით აღმაშენებლის სახელობის ოქროს მედალი
* 2023 - ილია ჭავჭავაძის სახელობის ოქროს მედალი
* 2023 - იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია / შემდგ. ალექსანდრე ელერდაშვილი.- თბილისი, 2021, გვ. 300.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედუარდ უგულავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*Historia romana*, 1600
**ველეიუს პატერკულუსი** (ლათ. Velleius Paterculus; დ. დაახლ. ძვ. წ. 19 — გ. დაახლ. ახ. წ. 31) — რომაელი ისტორიკოსი, დაიბადა კამპანიაში ეკუთვნოდა მხედართა წოდებას, მისი წინაპრები ჰანიბალის ომიდან ფიგურირებდნენ როგორც რომაული ორიენტაციის პროვინციალები და მის მსგავსად იდგნენ სამხედრო სამსახურში. ეკავა სამხედრო ტრიბუნის თანამდებობა. იყო იმპერატორ ტიბერიუსის ლეგატი. ახ. წ. 15 წელს გახდა პრეტორი. იყო  ოქტავიანე ავგუსტუსის შვილიშვილის, გაიუსის, მხლებელი აღმოსავლეთ პროვინციებში. 

ველეიუს პატერკულუსი რომაულ ისტორიაში შევიდა ორ წიგნად დაწერილი „რომის ისტორიით"(Historia Romana). „რომის ისტორია" მოიცავს პერიოდს ტროის ომიდან ახ. წ. 29 წლამდე, ლივიას (ავგუსტუსის მესამე ცოლის) სიკვდილამდე. თუმცა ისტორიკოსებისთვის უფრო მნიშვნელოვანია ნაშრომში გადმოცემული ისტორია ძვ. წ. 44 წელს კეისრის მკვლელობიდან ახ. წ. 14 წელს ავგუსტუსის გარდაცვალებამდე. მცირე მოცულობის მიუხედავად, ველეიუსს გადმოცემული აქვს რომის ისტორია ლეგენდარული პერიოდიდად იმპერატორ ტიბერიუსამდე. მისი აზრით, ისტორიის წარმართველი არის გამოჩენილი პიროვნება. ამ იდეის გათვალისწინებით, „რომის ისტორია" რომის იმპერატორების ქება-დიდების ხასიათს ატარებს. პატერკულუსი უმაღლეს შეფასებას აძლევს იულიუს ცეზარის, ავგუსტუსისა და ტიბერიუსის მოღვაწეობას.

ლიტერატურა
----------

* ქავთარია გ. რომის ისტორია, ტ. I, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბილისი, 2016, გვ. 29-30.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ველეიუს პატერკულუსი: რომის ისტორია (ლათინური ორიგინალი, ინგლისური თარგმანი)
* Livius.org: Marcus Velleius Paterculus
**თოვლის პაპა**, **თოვლის ბაბუა** — საქართველოში მითური ადამიანის სახის არსება, რომელიც ასოცირდება ახალ წელთან. წარმოადგენს ბავშვების ერთ-ერთ უსაყვარლეს ზღაპრისა და რეალურ გმირს. როგორც ბავშვებს სწამთ, ახალი წლის ღამეს კეთილი თოვლის პაპა ჩამოვა მთიდან და უამრავ საჩუქრებს, ტკბილეულს და სხვადასხვა სასუსნავს ჩამოუტანს.

თოვლის ბაბუის საცხოვრებლად მიიჩნევა სვანეთი, კერძოდ, საქართველოს და სრულიად ევროპის ყველაზე მაღალი დასახლება უშგულის თემი, საიდანაც ყოველ ახალ წელს მიემართება ბავშვებთან საჩუქრებით ხელდამშვენებული. როგორც წესი, თოვლის პაპას გამოსახავენ კეთილი მოხუცის სახით, რომელსაც აქვს გრძელი თეთრი წვერი, მოსხმული აქვს ნაბადი (შავი ან თეთრი ფერის), ახურავს სვანური ქუდი ან ყაბალახი, ცალ მხარზე კი საჩუქრებით სავსე ხურჯინი აქვს გადაკიდებული.

თოვლის პაპის კულტი უკავშირდება ქრისტიანულ წმინდან ნიკოლოზს, თავისი მნიშვნელობით თოვლის პაპას მეტად უახლოვდებიან სხვადასხვა ევროპულ კულტურებში არსებული საახალწლო და საშობაო არსებები, მაგალითად, სლავური დედ მოროზი, ფრანგული პერ ნოელი, გერმანული ვაინახტსმენი, იტალიური ბაბო ნატალე, ინგლისური ფაზერ ქრისმასი და ამერიკული სანტა კლაუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თოვლის პაპა***

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***თოვლის პაპა***

* "Just Don't Call Me Santa!"—A history of Ded Maroz in English დაარქივებული 2014-12-29 საიტზე Wayback Machine.
* "Father Frost, the Red Nose" on Russia Info-Centre
* Reveling in Russian Santa’s fairytale home დაარქივებული 2012-07-12 საიტზე Wayback Machine.
* Home page all of the Ded's Moroz (რუსული)
* GLONASS Tracks Ded Moroz (რუსული)
* Coat of arms of Ded Moroz(რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  მსოფლიოს თოვლის ბაბუები. *InterMedia.Ge*
2. ↑  უშგული მეორე ლაპლანდია - სად ცხოვრობს ნამდვილი თოვლის ბაბუა. *RadioTavisupleba.Ge*
ქუინსი ნიუ-იორკის რუკაზე
**ქუინსი** (ინგლ. Queens) — ფართობით უდიდესი და მოსახლეობით მეორე ოლქია ქ. ნიუ-იორკში. აქ მდებარეობს ნიუ-იორკის ორი მთავარი აეროპორტი (ჯონ კენედისა და ლაგუარდიას), ნიუ-იორკ მეტსი (ბეისბოლის გუნდი), ეროვნული ჩოგბურთის ცენტრი, სილვერკაპ სტუდიო და ფლაშინგ მიდოუს კორონა პარკი.

ქუინსი აშშ-ში ეთნიკურად ყველაზე მრავალფეროვანი ქაუნთია. 2005 წლისთვის მის მცხოვრებთა 47,6%-ს იმიგრანტები წარმოადგენდენ. ვარაუდობენ, რომ 2010 წლისთვის მისი მოსახლეობის უმრავლესობა უცხოეთში იქნება დაბადებული. ~2,4 მილიონი მცხოვრებით ის ნიუ-იორკში მეორე და აშშ-ში მეათე ყველაზე დასახლებული ქაუნთია.

ქუინსი 1683 წელს შეიქმნა, როგორც ნიუ-იორკის 12 ქაუნთიდან ერთ-ერთი და სახელი ჩარლზ II-ის მეუღლის, დედოფალ კატარინა ბრაგანსას პატივსაცემად ჰქვია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ქვინზი"** ვიკისაწყობში.
* Queens, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიუ-იორკის საგრაფოები |
| --- |
|  |
| 
* ბრონქსი
* ბრუკლინი
* მანჰეტენი
* კუინზი
* სტეიტენ-აილენდი

 | 
 |

 |
**დავით ბახტაძე** (დ. 17 მაისი, 1974, სამტრედია) — ქართველი პოლიტიკოსი.

განათლება
---------

1991 წელს დაამთავრა სამტრედიის N 4 რუსული საშუალო სკოლა. 1996 წელს კი — ქუთაისის ტექნიკური უნივერსიტეტი. ამწე–სატრანსპორტო, საგზაო და სამშენებლო მანქანების და მოწყობილობების ფაკულტეტი, ინჟინერ–მექანიკოსის სპეციალობით.

1999 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარულ მეცნიერებათა აკადემიის დიდი ჯიხაიშის ინსტიტუტის საფინანსო დარგის, საკრედიტო, საგადასახადო, სოციალური გარანტიებისა და ფასწარმოქმნის სამსახურის ორგანიზაციის სპეციალობა, ეკონომისტ–მენეჯერის კვალიფიკაციით.

კარიერა
-------

1996–1997 წლებში მუშაობს სამტრედიის საგადასახადო ინსპექციაში. 1997–2005 წლებში — სამტრედიის საქალაქო მშენებლობისა და კომუნალური მეურნეობის გაერთიანებაში სახლმმართველობის განყოფილების უფროს სპეციალისტად. 2005–2010 წლებში „შპს სამტრედიის" საქალაქო მშენებლობისა და კომუნალური მეურნეობის გაერთიანების დირექტორის მოადგილე. 2010–2014 წლებში „ააიპ სამტრედიის მუნიციპალიტეტის კომუნალური გაერთიანების" დირექტორი. 2014 წლის 16 ივლისიდან სამტრედიის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილე. 2021 წლიდან სამტრედიის მუნიციპალიტეტის მერი.

ოჯახი
-----

ჰყავს მეუღლე ქეთევან კახაძე და ორი შვილი ანი ბახტაძე და ამირან ბახტაძე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ბახტაძე დეკლარაცია დაარქივებული 2023-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* მუნიციპალიტეტის მერი - დავით ბახტაძე[*მკვდარი ბმული*]
**პაი-ხოი** (რუს. Пай-Хой) — დაბალმთიანი ჭიუხი რუსეთში, იუგორსკის ნახევარკუნძულსა და ნაწილობრივ კუნძულ ვაიგაჩზე. გადაჭიმულია 200 კმ-ზე პოლარული ურალის ჩრდილოეთ ნაწილიდან იუგორსკი-შარის სრუტემდე. აქვს ტალღოვანი ზედაპირის მქონე ლურჯი მონოლითური სერის სახე, რომელიც აღიმართება ჰორიზონტის ზემოთ. მასთან მიახლოებისას ასეთი შთაბეჭდილება გაქრება. პაი-ხოი არ წარმოადგენს მონოლითურ მაღლობს; ფართო ტალღოვანი სივრცეები, რომლებიც დაკავებულია ისლიანი ჭაობებით, ყოფენ მოგლუვებულ მწვერვალებიან სერებს. სერების საშუალო სიმაღლე 300 მ-ია. ყველაზე დიდ სიმაღლეს აღწევს მთა მორე-იზი (423 მ). მწვერვალის ცენტრალურ ნაწილზე თხემი უფრო მახვილია და უსწორმასწორო, სერის ზედაპირიდან აღმართულია 10-იდან 150 მ სიმაღლემდე.

პაი-ხოი ქმნის იუგორსკის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ აზევებულ ნაწილს, რაც შეესატყვისება ურალთაუს ანტიკლინორიუმს, ხოლო მაღლობის მიმდებარე ბორცვიან-მორენული რელიეფის მქონე დაბლობები წარმოქმნილია კიდური როფის და ბაიდარის ღრმულის ადგილზე. პოლარული ურალის ჩრდილოეთი დაბოლოებიდან პაი-ხოი გამოყოფილია განიერი დაჭაობებული დაბლობი ტუნდრით, რომელზეც მიედინება მდინარე კარა.

პაი-ხოის მაღლობი წარმოადგენს პენეპლენს. პაი-ხოის თანამედროვე რელიეფის ხასიათს მეტწილად განსაზღვრავს მისი ამგებელი ქანების თვისებები. დაშლის მიმართ ყველაზე მტკიცე ქანები — პორფირიტები, დიაბაზები და ქვიშაქვები, ქმნიან თხემებს. ხშირად გვხვდება რელიეფის მყინვარული ფორმები: ტროგული ხეობები, ცირკები, ხუჭუჭა კლდეები, მორენული წარმონაქმნები. პაი-ხოის სერებისა და ბორცვების კალთები დაფარულია უხეში ნამსხვრევი მასალის ნაყარებით, რაც ხელს უწყობს სოლიფლუქციის ფართოდ განვითარებას. პაი-ხოი მდებარეობს ტუნდრის ზონაში. ვაკე ტუნდრა სერის კალთებზე, ვრცელდება დაახლოებით 200 მ სიმაღლემდე, ხოლო უფრო მაღლა გაბატონებულია მთის ტუნდრა.

პაი-ხოის რაიონში კლიმატი სუბარქტიკულია. ზამთარი აქ 230 დღე გრძელდება. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა −9 °C, ხოლო ივლისის 6 °C. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 700 მმ. მოქცეულია მრავალწლოვანი მზრალობის ზონაში. მის ფარგლებშია მანგანუმის მადნის, სპილენძისა და ნიკელის საბადო. მეცნიერთაგან პირველმა ქედს მიაღწია რუსმა ბიოლოგმა და მინერალოგმა ალექსანდრ შრენკმა 1837 წლის აგვისტოს.

სქოლიო
------

1. ↑  Пай-Хой | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-25. ციტირების თარიღი: 2021-09-30.
2. 1 2 3  სსრკ ფიზიკური გეოგრაფია, განათლება, 1988. გვ. 517–518.
3. ↑  Ненецкий автономный округ. Энциклопедический словарь. М.: 2001. 304 с.
4. ↑  Изучение Европейского Севера и Уральских гор

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ურალის მთები |
| --- |
|  |
| 
მუღოჯარები **·** სამხრეთი ურალი **·** შუა ურალი **·** ჩრდილოეთი ურალი **·** პოლარეთისპირა ურალი **·** პოლარული ურალი **·** პაი-ხოი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4306160-6

 |
**გიორგი ნიკოლოზის ძე ქარცივაძე** (დ. 1 იანვარი, 1916, თბილისი, — გ. 8 მაისი, 1977) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, მეცნიერი ნაგებობათა სეისმომედეგობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), პროფესორი (1970). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1964).

დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1939 წელს. მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო დაწესებულებაში, აგრეთვე სამშენებლო ორგანიზაციებში: თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში (1944-1959), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში (1949-1060), საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1959-1977; 1960 წლიდან ამავე ინსტიტუტის ხიდებისა და რკინაბეტონის კონსტრუქციების კათედრის გამგე). მისი პროექტით აგებულია თბილისში 300 არაგველის (ორთაჭალჰესის) ხიდი (1954), ჩუღურეთის ხიდი (1962, რეკონსტრუქცია), ბარათაშვილის ხიდი (1966) და სხვ. მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სიკვდილის შემდეგ, 1979; მონოგრაფიისათვის „გზის ხელოვნურ ნაგებობათა სეისმომედეგობა").

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 491.;
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. - თბ. 2017.-გვ.558-559.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ქარცივაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პიესის თავფურცელი
„**ტრაგიკული ისტორია ჰამლეტზე, დანიის უფლისწულზე**" (ძვ. ინგლ. *The Tragicall Historie of Hamlet, Prince of Denmarke*) — უილიამ შექსპირის ტრაგედია, დაწერილია დაახლოებით 1599-1601 წლებში. „ჰამლეტი" 29 551 სიტყვას მოიცავს და შექსპირის ყველაზე ვრცელი პიესაა. Მასში მოქმედება დანიაში მიმდინარეობს, იგი მოგვითხრობს უფლისწულ ჰამლეტსა და მის მცდელობაზე, შური იძიოს ბიძამის კლავდიუსზე, რომელმაც ტახტის მოპოვების მიზნით მამა მოუკლა და დედამისი ცოლად შეირთო. 

Ჰამლეტი „ინგლისურ ენაზე შექმნილ ერთ-ერთ ყველაზე გავლიანიან ტრაგედიად" და ამასთანავე, ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო პიესად ითვლება.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოქმედება დანიაში მიმდინარეობს და აღწერს უფლისწული ჰამლეტის შურისძიებას ბიძამისზე, ამ უკანასკნელის მიერ მეფის, ჰამლეტის მამის, მკვლელობის გამო. ჰამლეტის ბიძა ტახტზე ადის და თან ჰყავს ჰამლეტის დედა, გარდაცვლილი მეფის ქვრივი, როგორც საკუთარი მეუღლე. ეს შექსპირის ყველაზე გრძელი პიესაა, მასში 4042 ტაეპი და 29551 სიტყვაა. ეს ასევე ერთ-ერთი უძლიერესი და გავლენიანი ტრაგედიაა ინგლისურ ენაზე.

დაწერის თარიღი
--------------

მიუხედავად მრავალწლიანი სალიტერატურო კვლევისა, პიესის დაწერის ზუსტი თარიღის დადგენა ვერ ხერხდება. პირველად „ჰამლეტი" აღნუსხა ჯეიმზ რობერტსმა 1602 წლის 26 ივნისს, მანვე გამოსცა იგი 1604 წელს. დღემდე მოღწეულია პიესის სამი ადრეული ვერსია, ცნობილი როგორც პირველი ქვარტო (Q1), ანუ როგორც სპეციალურ ლიტერატურაში უწოდებენ „უხეირო ქვატრო". სავარაუდოდ ეს ტექსტი დაიბეჭდა მსახიობების მიერ დაზეპირებული როლების საფუძველზე. 1604-05 წლებში გამოქვეყნდა მეორე ქვატრო (Q2), რომელიც ყველაზე სანდო და სრულყოფილ ტექსტად არის აღიარებული. „პირველი ფოლიო" (F1) 1623 წელს დაისტამბა. თითოეულ მათგანში არის ტაეპები და სცენებიც კი, რომლებიც დანარჩენში გამოტოვებულია. შექსპირს სავარაუდოდ გამოყენებული აქვს ინდოევროპული ლეგენდა, შემონახული XIII საუკუნის ქორონიკოსის მიერ, ხოლო მოგვიანებით გადმოცემული XVI საუკუნის მკვლევარის მიერ, და დაკარგული ელისაბედის ხანის პიესა, ცნობილი დღეს, როგორც Ur-Hamlet. საქსო გრამატიკუსი საკუთარ „Gesta Danorum"-ში დაახ. 1200 წელს ჰყვება ძველ დანიურ ლეგენდას პრინც ამლეთზე, რომელშიც თითქმის ზუსტად იგივე სიუჟეტია.

პერსონაჟები
-----------

* ჰამლეტი – დანიის უკანასკნელი მეფის ვაჟი და ამჟამინდელი მეფის, კლავდიუსის, ძმისშვილი
* კლავდიუსი – დანიის მეფე, ჰამლეტის ბიძა
* გერტრუდა – დანიის დედოფალი და ჰამლეტის დედა
* პოლონიუსი – მეფის მთავარი მრჩეველი
* ოფელია – პოლონიუსის ქალიშვილი
* ჰორაციო – ჰამლეტის მეგობარი
* ლაერტი – პოლონიუსის ვაჟი
* როზენკრანცი და გილდენსტერნი – კარისკაცები, ჰამლეტის მეგობრები
* მოჩვენება – ჰამლეტის მამის მოჩვენება
* ფორტინბრასი – ნორვეგიის უფლისწული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰამლეტი***

* *Hamlet* დაარქივებული 2021-02-25 საიტზე Wayback Machine.  — ბრტიტანეთის ბიბლიოთეკა
* ჰამლეტი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა
* "ჰამლეტის" სრული ტექსტი lib.ge-ზე დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine.

1. ↑  Thompson & Taylor 2006a, p. 74. sfn error: no target: CITEREFThompsonTaylor2006a (help)
2. ↑  Propst, Andy.  (2022-11-28) 50 Best Plays of All Time: Comedies, Tragedies and Dramas Ranked en-US. ციტირების თარიღი: 2024-01-06
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არგვეთი**. |

არგვეთის საერისთავო XI საუკუნის ბოლოს
**არგვეთი**, *მარგვეთი* — ისტორიული პროვინცია დასავლეთ საქართველოში.

გეოგრაფია
---------

ლეონტი მროველის (XI ს.) მიხედვით, არგვეთი მოიცავდა ტერიტორიას ლიხის ქედიდან რიონამდე და რაჭის მთებიდან ფერსათის მთებამდე, ე. ი. ახლანდელი ხარაგაულის, საჩხერის, ზესტაფონის, თერჯოლის, ბაღდათის, ჭიათურის და ტყიბულის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას.

ისტორია
-------

ლეონტი მროველის ცნობით, არგვეთი ანუ *მარგვეთი* ლიხის მთიდან რიონამდე იყო გაშლილი, ე. ი. დაახლოებით დღევანდელი ზემო იმერეთის ტერიტორიას მოიცავდა. ამ სახელის მიხედვით ნაწარმოებია გვარები: მარგველი, მარგველაძე, მარგველაშვილი.

არგვეთი საერისთავო ქვეყანა იყო. ქართული ისტორიული წყაროების მიხედვით, აქ ჯერ კიდევ ქართლის მეფეს ფარნავაზს დაუსვამს ერისთავი, მასვე აუგია შორაპნისა და დიმის ციხეები. ვახტანგ გორგასალის დროს არგვეთი თაკვერსაც მოიცავდა. VIII საუკუნის 30-იან წლებში არგვეთის მთავრები იყვნენ დავითი და კონსტანტინე. IX საუკუნეში არგვეთის ერისთავად დადგენილი აფხაზთა უფლისწულის დემეტრეს რეზიდენცია ჩიხაში ყოფილა. XI საუკუნის I ნახევარში არგვეთის ერისთავებად იხსენიებიან ხურსი და გიორგი. არგვეთში იყო შუა საუკუნეების ერთ-ერთი მძლავრი ფეოდალური გვარის, ბაღვაშების (ბაღუაშების) მამული. უკანასკნელი ბაღვაშის, რატის, სიკვდილის შემდეგ (1103) დავით აღმაშენებელმა მათი მამული გელათის მონასტერს შესწირა. XII-XIII საუკუნეებში არგვეთის ერისთავებად ამანელისძენი ჩანან. გვიანდელი ფეოდალურ ხანაში არგვეთის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სათავადოები: საწერეთლო, აბაშიძეთა სათავადო, საჩხეიძეო და სამხეიძეო.

ეკონომიკა
---------

არგვეთში ძირითადად მევენახეობა და მესაქონლეობა იყო განვითარებული. მოიპოვებოდა და მუშავდებოდა სპილენძი, რკინა, ვერცხლი. არგვეთში უმნიშვნელოვანესი ციხეები იყო: შორაპანი, აკანდა, სვერი, ჩიხა, მუხურა და სხვა. საეკლესიო ნაგებობათაგან აღსანიშნავია უბისისა და ჯრუჭის მონასტრები (ეს უკანასკნელი ხურსი ერისთავმა საგვარეულო სამარხად ააგო X-XI საუკუნეების მიჯნაზე), ტაბაკინი და კაცხის ტაძარი, აგებული 1010-1014 ბაღვაშების საგვარეულო სამარხად.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.* „საქართველოს ისტორიის საკითხები", წგნ. 1, თბ. 1964;
* *ჯავახიშვილი ივ.* „ქართველი ერის ისტორია", წგნ. 2, თბ. 1983;
* *ჯანაშია ს.* შრომები, ტ. 2, თბ. 1952;
* *ვახუშტი*, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა", წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 556.
* *გ. ცქიტიშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 190.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს სამეფოს საერისთავოები |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
* არაგვი
* არგვეთი
* გურია
* თუხარისი
* კალმახი
* კახეთი
* კლარჯეთი
* კლდეკარი
* ოდიში
* რაჭა
* სამცხე
* სვანეთი
* ტაო
* ქართლი
* ქსანი
* ყველი
* ცხუმი
* ჯავახეთი
* ჰერეთი

 |

 |

 |
**ესტერგომის ალყა (1543)** 一 მიმდინარეობდა 1543 წლის 25 ივლისიდან 10 აგვისტომდე, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის არმიამ, სულთან სულეიმან დიდის მეთაურობით, ალყაში მოაქცია დღესდღეობით უნგრეთში არსებული ქალაქი ესტერგომი. ქალაქი ორი კვირის შემდეგ ოსმალებმა აიღეს.

ფონი
----

ალყა წარმოადგენს ჰაბსბურგებისა და ოსმალეთის დაპირისპირების ერთ-ერთ საკვანძო მომენტს, რომელსაც 1540 წლის 20 ივლისს იოანე ზაპოლიას სიცოცხლეც შეეწირა. ეს არის უნგრეთის ისტორიაში ე.წ. „ცივი ომების ხანის" ნაწილი. სულეიმანმა 1541 წელს დაიპყრო ქალაქები ბუდა და პეშტი, რითაც მან უნგრეთზე კონტროლი კვლავ აღიდგინა, შედეგად კი შეიქმნა ე.წ. ბუდას ბეილერბეკი.

როგორც ფრანკო-ოსმალური ალიანსის ნაწილი, საფრანგეთმა 1543-1544 წლებში საკუთარი საარტილერიო დანაყოფები ოსმალებს გადასცა და შეუერთა.  ამასობაშ, სულთანმა საკუთარი ფლოტის ადმირალი, ხაირ ალ-დინ ბარბაროსა ფრანგებთან სათანამშრომლოდ გაგზავნა, რის შედეგადაც ბრძოლა ნიცის ალყაში გადაიზარდა.

ალყა
----

ესტერგომის ალყა მოჰყვა ფერდინანდ I-ის 1542 წელს განხორციელებულ წარუმატებელ მცდელობას, უკან დაებრუნებინა ბუდა. ბუდას უკეთესი პროტექციის კონტროლის მიზნით, თურქებმა ხელთ იგდეს, როგორც შიკლოშის, ისე სეგედის ციხეები. ამ ომის დამთავრებისტანავე, ოსმალეთს ჰქონდა შანსი, შემოეერთებინა ვენა და საკუთარ გარნიზონებში მოექცია ის, თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ სულთან სულეიმანს არ ჰქონდა დამადასტურებელი ინფორმაცია დასავლეთ ევროპასა და ხმელთაშუა ზღვაში ფრანგ მოკავშირეთა მხარდაჭერაზე, მან თავი შეიკავა.

ოსმალთა წარმატებული კამპანიის შემდეგ, 1545 წელს კარლ V-სთან დაიდო ერთწლიანი ზავი, საფრანგეთის მეფის, ფრანსუა I-ის შუამავლობით. თავად სულეიმანი დაინტერესებული იყო საომარი მოქმედებების დასრულებით, რადგან იგი საომარ მოქმედებებს სპარსეთთანაც აწარმოებდა 一 მიმდინარეობდა ირან-ოსმალეთის ომის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ეპიზოდი. ორი წლის შემდეგ, ფერდინანდმა და კარლ V-მ, ადრიანოპოლის ზავის მიხედვით, აღიარეს ოსმალთა სრული კონტროლი უნგრეთის ტერიტორიაზე, შედეგად, ფერდინანდიც დათანხმდა სულეიმანის შემოთავაზებას 一 ყოველწლიურად ეხადა ხარკი 30000 ოქროს ოდენობით, ჰაბსბურგთა მიწის საკუთრებისთვის.

შეთანხმების თანახმად, ცენტრალური უნგრეთის ტერიტორია 1686 წლამდე ოსმალეთის განკარგულებაში უდნა დარჩენილიყო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოსმალეთის იმპერია
* უნგრეთის სამეფო
* სულეიმან I
* ფერდინანდ I
* კარლ V

სქოლიო
------

1. ↑  Hammer-Purgstall, Joseph von; sf. 569
2. ↑  İpcioğlu, Mehmet; sf 55
3. ↑  *Slovak history: chronology & lexicon* Július Bartl p.59
4. 1 2 3 4 5  *The Cambridge history of Islam* by Peter Malcolm Holt p.328
5. ↑  *Ottomans, Hungarians, and Habsburgs in Central Europe* by Pál Fodor p.164
6. ↑  *Emperor Charles V, impresario of war* by James D. Tracy p.206
7. ↑  *The Ottoman Empire and early modern Europe* by Daniel Goffman, p.111
8. ↑  *Firearms of the Islamic world*, p.38
9. ↑  *The Cambridge History of Islam*, p.328
10. ↑  *International encyclopaedia of Islamic dynasties* by Nagendra Kr. Singh p.516 [*მკვდარი ბმული*]
11. ↑  *Cartography in the traditional Islamic and South Asian societies* by John Brian Harley p.245
**გორვანელი**, ***ლევან გოგაბერიშვილი*** (დ. 1 აგვისტო, 1995, ზედა გორა, ვანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ფილოსოფოსი, პოეტი და არტკრიტიკოსი. 2017 წლიდან საზოგადოება „ქუთაისელის" წევრი. 2019 წლიდან საქართველოს მწერალთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ქუთაისის ფილოსოფოსთა კლუბის დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
---------

2018 წელს დაამთავრა ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. იქვე გაიარა სამაგისტრო პროგრამა და 2020 წლის ივლისში მიენიჭა ფილოსოფია-რელიგიის კვლევების მაგისტრის აკადემიური ხარისხი.       

2014 წელს საზოგადოებრივ-კულტურულ პროცესებში აქტიურად ჩაერთო და მეგობრებთან ერთად დააფუძნა პოეზიის ჯგუფი „ედელვაისი", რომელშიც 5 წევრი შედიოდა. ჯგუფმა 10 თვე იარსება და ამ დროის განმავლობაში მნიშვნელოვნი წვლილი შეიტანა ქუთაისის ლიტერატურულ განვითარებაში; 2014-2017 წლებში გამართა პოეზიის არაერთი საღამო. არის 9 საუნივერსიტეტო და 14 საერთაშორისო კონფერენციის მონაწილე, 58 სამეცნიერო-პუბლიცისტური სტატიის ავტორი; 2016 წელს გამოაქვეყნა ლექსების კრებული „არსებობის ეიდოსი". იბეჭდება სხვადასხვა ლიტერატურულ და სამეცნიერო პერიოდიკაში;

2018 წლის ბოლოს გამოაქვეყნა ორი წიგნი: წერილების, ესეებისა და მეცნიერული კვლევების კრებული „ატარაქსია" და მოთხრობების კრებული „ფაიუმის პორტრეტი", ამავე წლის დასაწყისში, დააფუძნა მეცნიერულ-ლიტერატურული ჟურნალი „აფინაჟი" და მისი მთავარი რედაქტორია.

პრემიები
--------

* 2019 წელს მიენიჭა ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემია

ლიტერატურა
----------

* ქართველი პოეტები, ენციკლოპედია, თბ. 2021, გვ. 96-97

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გორვანელის ბიოგრაფია
* გორვანელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  ქუთაისის ფილოსოფოსთა კლუბი
**ვაგონი** (ფრანგ. wagon < ინგლ. wagon — „ოთხთვალა") — სამგზავრო ან სატვირთო სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც მოძრაობს ლიანდაგზე. ვაგონის პროტოტიპია მცირე მოცულობის ოთხთვალა, რომელსაც სამთო საწარმოებში ხის რელსებზე ჯერ ხელით აგორებდნენ, ხოლო შემდეგ ცხენით ეწეოდნენ. ვაგონი პირველად ინგლისში, მერე კი გერმანიაში გაჩნდა. 1786 წელს ირლანდიელმა რ. ლ. ეჯუორთმა წამოაყენა წინადადება, რომ რამდენიმე ოთხთვალასაგან შეედგინათ მატარებელი. 1910 წელს ალთაიში პ. ფროლოვმა გაიყვანა პირველი რკინიგზა, რომლებზეც ვაგონებს ცხენები ეწეოდნენ. რუსეთში პირველი სხვადასხვა ტიპის სატვირთო და სამგზავრო ვაგონები დაამზადეს 1846 წელს, ხოლო პირველმა სამგზავრო ვაგონებმა მიმოსვლა დაიწყეს ცარსკოე-სელოს რკინიგზაზე, რომელიც 1837 წელს გაიხსნა, 1846-1851 წლებში რუსეთში აშენდა 239 სხვადასხვა ტიპის (ძირითადად 2-, 3- და 4-ღერძიანი) სამგზავრო ვაგონი. სამგზავრო ვაგონების ნორმალიზაცია დაიწყო 1896 წლიდან, მას შემდეგ, რაც აშენდა 18 მ სიგრძის 4-ღერძიანი ვაგონი.

კლასიფიკაცია
------------

დანიშNულების მიხედვით ვაგონი არის სამგზავრო და სატვირთო, საერთო ქსელისა და სამრეწველო ტრანსპორტის; ფართო და ვიწროლიანდიანი.
**ნატალია ბურმისტროვა** (დ. 14 მარტი, 1918, ქ. ბორისოვი, მინსკის გუბერნია — გ. 19 აგვისტო, 2008, თბილისი) — მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1972), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1985), ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

ბიოგრაფია
---------

ნატალია ბურმისტროვა დაიბადა 1918 წლის 14 მარტს ბელორუსიის ქალაქ ბორისოვში, პროვინციელი მსახიობების ოჯახში. 1936 წელს დაამთავრა ქ. ბალაშოვის საშუალო სკოლა და გახდა ტომსკის დრამისა და კომედიის თეატრის დასის წევრი, ხოლო მოგვიანებით მუშაობდა პეტროპავლოვსკის დრამატულ თეატრში, გორკის დრამის თეატრში და სხვა. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1941 წლიდან იყო სანიტარული მატარებლის სანიტარი, შემდეგ მოძრავი საფრონტო თეატრის მსახიობი. 

1948 წლიდან თბილისის გრიბოედოვის სახელობის დრამატული თეატრის წამყვანი მსახიობი გახდა. ითამაშა 200-მდე მთავარი როლი. თეატრში განასახიერა როლები: ნინა ზარეჩნაია („თოლია", ანტონ ჩეხოვი), ტანია („ტანია", ალექსი არბუზოვი), მაშა („ცოცხალი ლეში", ლევ ტოლსტოი), ლუიზა („ვერაგობა და სიყვარული", ფრიდრიხ შილერი), ლიდია ვასილის ასული ჟერბერი („ძველმოდური კომედია", ალექსი არბუზოვი), გაიანე („ჩაძირული ქვები", ილო მოსაშვილი) და სხვა. იყო საქართველოს სსრ-ის IV და V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ნატალია ბურმისტროვა გარდაიცვალა 2008 წლის 19 აგვისტოს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს პანთეონში.

2018 წლის 14 მარტს, გრიბოედოვის თეატრში აღინიშნა ნატალია ბურმისტროვას 100 წლის იუბილე და გაიხსნა მისი სახელობის საგრიმიორო.

ჯილდოები
--------

* 1950 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1958 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1961 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1972 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1985 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 1997 — ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნატალია ბურმისტროვა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნატალია ბურმისტროვას ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ნატალია ბურმისტროვას ბიოგრაფია (V მოწვევა)
„**Radio Ga Ga**" — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა და სინგლი 1984 წელს გამოცემული ალბომიდან *The Works*. მისი ავტორია როჯერ ტეილორი.

სინგლი გამოვიდა სიმღერის „Go Crazy" თანხლებით B-მხარეზე. ბრიტანულ ჩარტში იგი #16 პოზიციაზე მოხვდა. აშშ-ში 1992 წლამდე ეს იყო ჯგუფის უკანასკნელი სინგლი, მოხვედრილი საუკეთესო 20-ეულში. სიმღერა შეტანილია კრებულებში *Greatest Hits II* და *Classic Queen*.

მნიშვნელობა
-----------

სიმღერა ჩაიწერა 1983 წელს და სინგლის სახით 1984 წლის იანვარში გამოიცა. ეს იყო ერთგვარი პასუხი იმაზე, რომ ტელევიზია სულ უფრო პოპულარული ხდებოდა, რადიოეთერთან შედარებით. იგი ნაწილობრივ ეხება მუსიკალური ვიდეოებისა და MTV-ს თემას. ირონიულია, რომ 1984 წელს იგი ხშირად გადიოდა MTV-ს ეთერში და ნომინირებული იქნა იმავე წლის 1984 MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოების კატეგორიაში „საუკეთესო მხატვრული რეჟისურა". ტეილორი

ვიდეო
-----

რეჟისორმა დევიდ მალეტმა ფრიც ლენგის 1927 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმის „მეტროპოლისი" კადრების გამოყენებით შექმნა სიმღერის ოფიციალური ვიდეო. ფრედი მერკურის სოლო სიმღერა „Love Kills" გამოყენებული იქნა ფილმის რესტავრირებულ ვერსიაში და სანაცვლოდ Queen-ს მიეცა საშუალება, კადრები საკუთარ ვიდეოში გამოეყენებინა. თუმცა, იმ დროისთვის ფილმზე საავტორო უფლებების მფლობელი იყო აღმოსავლეთ გერმანიის კომუნისტური ხელისუფლება და ჯგუფმა კადრების გამოყენების უფლება მათგან შეიძინა.

ვიდეოში ასევე გამოიყენება კადრები ჯგუფის ადრეული პრომო-ვიდეოებიდან („Bohemian Rhapsody", „We Are the Champions", „Don't Stop Me Now" და „Flash").

სიმღერების სია
--------------

1. Radio Ga Ga - 5:47
2. I Go Crazy - 3:42

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია საიტზე Discogs

სქოლიო
------

1. ↑  Queen Album: Classic Queen MTV. Retrieved July 2, 2011
2. ↑  Rock On The Net: 1984 MTV Video Music Awards Retrieved 14 January 2011
3. 1 2  Queen Promo Videos - Radio Ga Ga Ultimate Queen. Retrieved 3 September 2011
4. ↑  The Works Album Review Queen Online. Retrieved 3 September 2011

თარგი:Queen-ის სიმღერები
**ჯულიან ფერნანდო კასაბლანკასი** (ინგლ. Julian Fernando Casablancas; დ. 23 აგვისტო, 1978, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მუსიკოსი, როკ-ჯგუფის, The Strokes-ის, წამყვანი ვოკალისტი და მთავარი კომპოზიტორი. The Strokes-სთან ერთად ჩაწერილი აქვს ექვსი სტუდიური ალბომი. კასაბლანკასმა 2009 წელს გამოუშვა სოლო ალბომი Phrazes for the Young. ამასთან, ექსპერიმენტულ ბენდ The Voidz-თან ერთად გამოშვებული აქვს ორი ალბომი.

მანჰეტენის დუაითის სკოლაში გიტარისტ ნიკ ვალენსისა და დრამერ ფაბრიციო მორეტისთან შეხვედრის შემდეგ ჯგუფმა დაიწყო მუსიკით ექსპერიმენტირება. ჰემონდ ჯუნიორის დამატების შემდეგ The Strokes ოფიციალურად ჩამოყალიბდა. მათმა სადებიუტო ალბომმა – Is This It – კრიტიკოსებისგან დადებითი შეფასებები დაიმსახურა და კასაბლანკასი და ბენდი ვარსკვლავებად აქცია. ჯულიან კასაბლანკასი იყო ბენდის საწყისი ალბომების – მათ შორის, 2003 წელს გამოშვებული Room On Fire-სა და 2005 წელს გამოშვებული First Impressions Of Earth-ის, – მთავარი კომპოზიტორი და სულისჩამდგმელი. ექვსწლიანი წყვეტის შემდეგ, The Strokes 2011 წელს Angles-ით ბრუნდება, ხოლო 2013 წელს გამოუშვებს Comedown Machine-ს, ორივე ამ ალბომში კასაბლანკასი მეტად კოლაბორაციულ მიდგომებს იყენებს და სადავეებს თმობს. კასაბლანკასი ბენდთან ერთად არაფერს არ ქმნის 2020 წლამდე, როდესაც ბენდი ჩაწერს The New Abnormal-ს, ალბომს, რომელმაც ბენდს გრემის პირველი ჯილდოც მოუტანა, ნომინაციაში „საუკეთესო როკ-ალბომი".

2013 წლიდან კასაბლანკასი ექსპერიმენტული როკ ბენდის, The Voidz-ის, სოლისტად გვევლინება. ბენდს დღემდე გამოშვებული აქვს ორი სტუდიური ალბომი, Tyranny (2014) და Virtue (2018). The Voidz წარმოადგენს კასაბლანკასის სურვილს, გადაუხვიოს კომერციული მუსიკიდან და ახალ თემებს შეეხოს.
**ვლადიმიროვსკაიის მიძინების ეკლესია** (რუს. Успенская церковь) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია სტანიცა ვლადიმიროვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ამჟამად ეკლესია გადაკეთებულია კლუბად, იგი დონის მხარის არა მარტო რელიგიური არამედ ისტორიული ცენტრიც იყო. იგი პირველი მართლმადიდებლური ეკლესია იყო სულინის მიწაზე.

ისტორია
-------

პირველი ეკლესია, მიძინების სახელობის სამლოცველო სახლი, ააგეს და გაიხსნა 1830 წელს სლობოდა ნოვოიანოვკაში (ამჟამად სტანიცა ვლადიმიროვსკაია). სამლოცველო სახლი ააგეს მრევლისა და პოდპოლკოვნიკის ცოლის მარია ივანეს ასული ბობრიკოვაიის სახსრებით. ეკლესია იყო ხის, იდგა ქვის ფუნდამენტზე, სამრეკლო არ ჰქონდა, ზარები ეკიდა ბოძებზე. 

1874 წელს დაიწყეს ახალი ეკლესიის შენებლობა, ძელები იყიდეს ხუტორ სვინარევში 3 001 რუბლად. ახალი ეკლესიის შენებლობა დასრულდა 1877 წელს, მისთვის ფინანსები გაიღო კაზაკმა სტეფანე შევირევმა. გარდაცვალების წინ მან 18 000 რუბლი უანდერძა ეკლესიას. ახალი ეკლესიაც ხის იყო, საძირკველი ქვის, ერთსაკურთხევლიანი, მისი მშენებლობა დაჯდა 18 500 რუბლი. 

მიძინების ეკლესიის შტატი შედგებოდა სამი ადამიანისაგან: მღვდელი, დიაკვანი და მეფსალმუნე. მღვდელი და მისი ოჯახი ცხოვრბდა ეკლესიის კუთვნილ ხის სახლში, რომელიც მეტალის ფიფიტებით იყო გადახურული. დიაკვანი ცხოვრობდა ნაქირავებ ბინაში, ხოლო მეფსალმუნე საკუთარ სახლში.

ვლადიმოროვსკაიის მრევლს არ ჰქონდა ცალკე მატერიალური მხარდაჭერა. ძირითადი წყარო იყო მიწის იჯარით შემოსული თანხა. მრევლი იხდიდა გადასახადს როგორც ფულით ასევე ნატურით. 1904 წელს შემოსავალი იყო 1 200 მანეთი, ამას დამატებული ნატურით გადახდილი 400 პური. გარდა ამისა, ეკლესიას უცნობმა პირმა შესწირა 1 600 რუბლი.

ადრე ეკლესიასთან მდებარეობდა მოსკოვ-კავკასიის ტრაქტი, რომელიც რუსეთის იმპერიის დედაქალაქს აკავშირებდა დონთან, ყუბანთან და კავკასიასთან. ეკლესიასთან ააგეს მგზავრების დასასვენებელი სახლი. ცნობილია, რომ ამ სახლში თავის დროზე შეჩერდნენ ისეთი პიროვნებები როგორიცაა ალექსანდრე პუშკინი და ორი მეფე: ნიკოლოზ I და ალექსანდრე II. 

ეკლესიაში ადგილობრივი მოსახლეობა ნათლავდა ბავშვებს, ჯვარს იწერდნენ ახლად დაქორწინებულები. ეკლესიაში დადიოდა მეზობელი დასახლებების მრევლიც. XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ეკლესიამ დონის ეპარქიის დაფინანსებით გახსნა სამი საეკლესიო-სამრევლო სკოლა: ვლადიმიროვსკაიის, პროხოროვო-კუნდრიუჩენსკაიისა და კალინოვო-ოსიპოვსკაიის. 

მიძინების ეკლესიამ ფუნქციონირება შეწყვიტა XX საუკუნის 20-იან წლებში და გამოიყენებოდა როგორც საწყობი. ნაცისტური ოკუპაციის პერიოდში 1942 წელს ეკლესიამ აღადგინა ღვთისმსახურება და ისევ დაიხურა 50-იან წლებში რელიგიური დევნის პერიოდში. ეკლესია გადააკეთეს სასოფლო კულტურის სახლად. რომელიც დღესაც არსებობს.

ლიტერატურა
----------

* Кудрявцев, В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Криница. — 2002. — 22 авг. (№ 34) — С. 4.
* Кудрявцев, В. Успенская церковь ст. Владимировской / В. В. Кудрявцев // Сулинская земля: страницы истории. — Ростов н/Д. 1999. — С. 121 — 125.

სქოლიო
------

1. ↑  Кириллов А. А. Донская епархия в ее настоящем положении (По статистическим данным 1896 года). — Новочеркасск: Донская типография, 1896. — С. 30..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-14. ციტირების თარიღი: 2017-07-16.
2. ↑  Успенская церковь
**სპირიდონ მელიქიანი** (სომხ. Սպիրիդոն Մելիքյան, დ. 1 სექტემბერი, 1880, ეჩმიაძინი — გ. 4 მაისი, 1933, ერევანი) — სომეხი კომპოზიტორი და მუსიკათმცოდნე. სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1933).

ბიოგრაფია
---------

სომხეთის სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, მუსიკათმცოდნე, კომპოზიტორი და ფოლკლორისტი სპირიდონ მელიქიანი დაიბადა 1880 წლის 1 დეკემბერს ეჩმიაძინში. მან დაამთავრა გრიგორიანული, სასულიერო სემინარია, რომელიც ასევე კომიტასის სასწავლებელიც იყო. 1904–1908 წლებში სწავლობდა ბერლინში რობერტ შმიდტის კერძო კონსერვატორიაში, რისი დამთავრების შემდეგაც ასწავლიდა სიმღერას ქალაქ შუშა-ში. 1912 წელს თბილისში დააარსა სომხური მუსიკალური საზოგადოება. სპირიდონ მელიქიანი 1909–1914 წლებში მოღვაწეობდა, როგორც მომღერალი, 1909–1921 წლებში იყო მუსიკალური გუნდის ხელმძღვანელი თბილისის ნერსისიანის სემინარიაში, 1921–1924 წლებში იყო მუსიკალური გუნდის ხელმძღვანელი ერევანისა და ეჩმიაძინის სკოლებში.
1924 წლიდან ასწავლიდა ერევნის კონსერვატორიაში, 1931 წლიდან კი იყო მისი დირექტორი. 1925 წელს სპრიდონ მელიქიანი გახდა სომხეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების ინსტიტუტის წევრი.

გარდაცვალება
------------

სპირიდონ მელიქიანი გარდაიცვალა 1933 წლის 4 მაისს, ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

საინტერესო ფაქტები
------------------

2006 წელს გამოშვებულ იქნა სომხეთის საფოსტო მარკა, რომელიც მიეძღვნა სპირიდონ მელიქიანის ხსოვნას.

ჯილდოები
--------

1933 წელს მიენიჭა სომხეთის სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

შემოქმედება
-----------

სპირიდონ მელიქიანმა ჩაიწერა 1000-ზე მეტი სომხური ხალხური სიმღერა, რომელიც შევიდა მუსიკალურ ნაკრებში „შირაქული სიმღერები" (1927-1928), „სომხური ხალხური სიმღერები და ცეკვები" (1949-1953). დაწერა საბავშვო ოპერა „ძმა-ბატკანი" (1914). გუნდისა და ორკესტრისთვის დაწერა ლეგენდა „აღთამარი" ოვანეს თუმანიანის ტექსტებზე დაყრდნობით (1908). 
რომანსები ავეტიქ ისააკიანი-ს და იოანესიანის ტექსტის მიხედვით.
დაამუშავა ხალხური სიმღერების საგუნდო და სოლო ვარიანტები.

დაწერა ბერვი ლიტერატურული თხზულება:

* „ჩვენი მუსიკის განვითარების საკითხები" (ტიფლისი, 1909)
* „სასკოლო სიმღერის სახელმძღვანელო" (ტიფლისი, 1912)
* „ბერძნული გავლენა სომხური მუსიკის თეორიაზე" (ტიფლისი, 1914)
* „სოხმური ხალხური მუსიკის გამები" (ერევანი, 1932)
* „კომიტასის ნაწარმოების ანალიზი" (ერევანი, 1932)
* „მუსიკალური ქრესტომათია" (ალექსანდრე არუთინიანთან და გასპარიანთან ერთად. ერევანი, 1903)
* „სომხური მუსიკის მოკლე ისტორია, უძველესი დროიდან ოქტომბრის რევოლუციამდე" (ერევანი, 1933)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Биография в Энциклопедии фонда «Хайазг»
* Большая биографическая энциклопедия. Меликян, Спиридон Аветисович
* Хоровая энциклопедия. Меликян Спиридон Аветисович[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1981. — ტ. 7. — გვ. 390–391.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q123625363'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. ↑  Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Երևան, 2007
ბათუმის სინაგოგა
**ბათუმის სინაგოგა** — სინაგოგა ბათუმში, აჭარაში, საქართველოში. აშენებულ იქნა 1904 წელს, არქიტექტორ სემიონ ვულკოვიჩის მიერ.

ისტორია
-------

XX საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივმა ებრაელებმა რუსეთის იმ დროინდელ იმპერატორ ნიკოლოზ II-ს მიმართეს პეტიციით, რათა მათთვის სინაგოგის აშენების ნებართვა ებოძებინათ. ნებართვის მიღების შემდეგ დაიწყო „აშკენაზის" (*ებრ. (?)*) ქვიანი სინაგოგის მშენებლობა, რომელიც არქიტექტორ სემიონ ვულკოვიჩის ხელმძღვანელობით 1904 წელს იქნა დასრულებული. ის ამსტერდამისა და ჰააგის სინაგოგების ანალოგს წარმოადგენდა.
საბჭოთა პერიოდში შენობა სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა. 1993 წელს სინაგოგა კვლავ ებრაულ დიასპორას გადაეცა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბათუმის სინაგოგა***

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7479

სქოლიო
------

1. ↑  Batumi: sights დაარქივებული 2019-03-17 საიტზე Wayback Machine.. Official website of Batumi. Retrieved on May 10, 2009
2. ↑  http://www.tourismadjara.ge. *წაკითხვის თარიღი: 29.06.2013*
1983 წლის 6 სექტემბერს, საბჭოთა კავშირში გამოშვებული საფოსტო მარკა
**მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი** (სპარს. محمد بن موسی خوارزمی; დ. დაახლ. 780, ხვარაზმი — გ. დაახლ. 850) — სპარსი მათემატიკოსი, ასტრონომი და გეოგრაფი. წარმოშობით ხვარაზმიდან იყო. VIII საუკუნის ბოლო წლებში გადასახლდა ბაღდადში, სადაც 815 წლიდან სათავეში ჩაუდგა „სიბრძნის სახლს", — ბაღდადის ხელნაწერთა საცავს. არითმეტიკისა და ალგებრის მისმა ფუძემდებლურმა ტრაქტატებმა დიდი გავლენა მოახდინა მათემატიკის განვითარებაზე. მან პირველმა გამიჯნა ალგებრა არითმეტიკისგან და განიხილა იგი როგორც დამოუკიდებელი საგანი. ტერმინი „ალგებრა" მისი წიგნის სათაურიდან მომდინარეობს (კერძოდ სიტყვიდან *al-jabr*, რაც ნიშნავს „დასრულებას" და „ხელახლა გაერთიანებას"). ასევე, მისი სახელის ლათინურ ვერსიიდან (*Algorithmi*) მომდინარეობს სიტყვები ალგორითმი და ალგორიზმი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 475.

სქოლიო
------

1. ↑  Toomer 1990
2. ↑  Oaks, Jeffrey A.. Was al-Khwarizmi an applied algebraist?. University of Indianapolis.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-15. ციტირების თარიღი: 2008-05-30.
3. ↑  Daffa, Ali Abdullah al- (1977). The Muslim contribution to mathematics. London: Croom Helm. ISBN 978-0856644641.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი***


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |