recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ომი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ომი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

*ომის აპოთეოზი*, ვასილი ვერეშჩაგინი, (1871)
**ომი** — სახელმწიფოებს შორის არსებული კონფრონტაციის გადაწყვეტაა სამხედრო ძალადობის გზით. ომის წარმოებაში უმთავრეს როლს ასრულებენ სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალები და გასამხედროებული ფორმირებები, რომლის პარალელურად მეომარი მხარეები აწარმოებენ დიპლომატიურ, იდეოლოგიურ და ეკონომიკურ ბრძოლებს დაპირისპირებულ მხარეებთან. ომის წამოწყების მიზეზი შეიძლება გახდეს გადაუჭრელი საკითხები ეკონომიკურ, იდეოლოგიურ, ტერიტორიულ, რელიგიურ და სხვა სფეროებში. ომი – ეს არის პოლიტიკის გაგრძელება. თავისი მასშტაბებით ომი შეიძლება იყოს ლოკალური, რეგიონული, მსოფლიო. საერთაშორისო კანონების მიხედვით ომის წამოწყება გამოუცხადებლად, ითვლება დანაშაულად. შეიარაღებული კონფლიქტისგან განსხვავებით, ომის მასშტაბები გაცილებით დიდია, როგორც გეოგრაფიული თვალსაზრისით, ასევე მისი ხანგრძლივობიდან გამომდინარე. მიუხედავად ამისა, პრაქტიკაში არ არსებობს ზუსტი კლასიფიკაცია იმისა, თუ რით განსხვავდება ომი შეიარაღებული კონფლიქტისაგან. ომი შეიძლება იყოს ხანმოკლე (რამდენიმე დღიანი) და ხანგრძლივი (რამდენიმე ათეულ წლამდე).

ლიტერატურა
----------

* Barzilai Gad, *Wars, Internal Conflicts and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East* (Albany: State University of New York Press, 1996).
* Clausewitz, Carl Von (1976), *On War* (Princeton and New Jersey: Princeton University Press)
* Fry, Douglas P. 2005, *The Human Potential for Peace: An Anthropological Challenge to Assumptions about War and Violence*, Oxford University Press.
* Gat, Azar 2006 *War in Human Civilization*, Oxford University Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ომი***

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***ომი***

* Correlates of War Project
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
* Complex Emergency Database (CE-DAT)
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Tornike04.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: 2024-02-8.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**გოდოგანის ოქროს ჯვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოდოგანში.

აღწერა
------

კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი მდებარეობს სოფელ გოდოგანში. იგი დარბაზული ნაგებობაა და აგებულია კარგად გათლილი ქვებით. ეკლესიას კარებები აქვს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. კარებებს კიდეებთან ჩუქურთმიანი ლილვი ჩამოუყვება. ეკლესიის სარკმლები შიდა მხრიდან გაფართოებულია. სულ აქვს რვა სარკმელი, სამი აღმოსავლეთით, ორ-ორი სამხრეთითა და ჩრდილოეთით, ხოლო ერთი მცირე ზომის სარკმელი დასავლეთით. ეკლესიის კედლები ეყრდნობა ორ კიბისებურ ცოკოლს. საკურთხეველი გამოყოფილია თანადროული კანკელით. დასავლეთის კარიბჭის თავზე სამშენებლო წარწერაა ამოკვეთილი, რომელშიც მოხსენიებულია ოსტატი ისიდორე ბერეკაშვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16978
**კეისუკე კინოშიტა** (იაპონ. 木下 惠介, დ. 5 დეკემბერი, 1912 ― გ. 30 დეკემბერი, 1998) ― იაპონელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. კინოშიტა საერთაშორისოდ ნაკლებადაა ცნობილი მის თანამედროვეებთან, აკირა კუროსავასთან, კენძი მიძოგუტისთან და იასუძირო ოძუსთან შედარებით, თუმცა იაპონიაში 1940-იანი წლებიდან 1960-იან წლებამდე როგორც კრიტიკოსების, ისე მაყურებელთა მხრიდან იყო დაფასებული. ყველაზე ცნობილ ფილმებს შორისაა: „კარმენი შინ ბრუნდება" (1951), რომელიც პირველი იაპონური სრულმეტრაჟიანი ფერადი ფილმია, „იაპონური ტრაგედია" (1953), „ოცდაოთხი თვალი" (1954), „ის ველურ ქრიზანთემას ჰგავდა" (1955), „სიხარულისა და მწუხარების დროება" (1957), „ლეგენდა ნარაიამაზე" (1958) და „მდინარე ფუეფუკი" (1960).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Keisuke Kinoshita კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  Ronald Bergan "A satirical eye on Japan: Keisuke Kinoshita", *The Guardian*, 5 January 1999.
2. ↑  Jacoby, Alexander (2008). *A Critical Handbook of Japanese Film Directors*.  Stone Bridge Press,   გვ. 111–113. ISBN 9781933330532.
* 

**კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** (რუს. Каменский музей краеведения) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს.

მუზეუმის მისამართი: როსტოვის ოლქი, ქალაქი კამენსკ-შახტინსკი, კარლ მარქსის ქუჩა № 56.

ისტორია
-------

კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს მეორე მსოფლიო ომისა და შრომის ვეტერანების ინიციატივით. მუზეუმი განთავსებულია ძველ ორსართულიან აგურის შენობაში, რომელსაც ისტორიის ძეგლის სტატუსი აქვს. მუზეუმის ექსპოზიციების ფართობი შეადგენს 290 კვ. მ. მუზეუმში თავმოყრილია 23 200 ისტორიისა და კულტურის საგანი. მუზეუმის ძირითად ფონდში შედის 21 400 ექსპონატი. ეს ექსპონატები წარმოდგენილია მუზეუმის ექსპოზიციაში. 

მუზეუმის გამოფენების ძირითადი თემაა ქალაქ კამენსკი-შახტინსკის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია. 

მუზეუმის ექსპოზიციები დაყოფილია თემებად: „დონის მხარის ბუნება", „სასარგებლო წიაღისეული", „ეკოლოგია", „არქეოლოგია", „მხარის ისტორია", „დონის კაზაკობის აღორძინება". მუზეუმის ექსპოიციებში წარმოდგენილია ქალაქის ისტორიული მასალები მისი შექმნის მომენტიდან 1671 წლიდან. ექსპპოზიციაში „დონის მხარის ბუნება" შესაძლებელია დონი ტერიტორიაზე მცხოვრები ცხოველების ფიტულების ნახვა. 

მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები; „დონის კაზაკების წარმოშობის ისტორია", სტანიცა კამენსკის ჩამოყალიბება და მისი განვითარება XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე", „XVIII-XX საუკუნეების ომებში კაზაკების მონაწილეობა", „კამენსკი და კამენსკელები მეორე მსოფლიო ომის წლებში", „დონის მხარის ბუნება", „არქეოლოგია და პალეონტოლოგია". კითხულობენ ლექციებს თემებზე: „რუსული ხალხური რეწვა", „დონის მხარის ბუნება", კამენსკა-შახტინსკის ისტორიის ფურცლები", „მართლმადიდებლური ეკლესიებისა ა საეკლესიო დღესასწაულების მოკლე ისტორია" და სხვ. 

კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი არაკომერციული ორგანიზაციაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Каменский музей краеведения დაარქივებული 2017-06-17 საიტზე Wayback Machine.
* Каменский музей краеведения (Россия) დაარქივებული 2016-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* Каменский музей краеведения დაარქივებული 2017-11-27 საიტზე Wayback Machine.
ქარვასლა
**მულტანის ქარვასლა** — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარე ქარვასლებიდან ერთ-ერთი. შეიქმნა XIV საუკუნეში. ის მდებარეობს 
ბუხარის ქარავან-სარაის მოპირდაპირედ .

მულტანის ქარვასლა აშენდა ინდოელი ვაჭრებისთვის - ხანძარსაწინააღმდეგო თაყვანისმცემლები, რომლებიც ინდოეთის ქალაქ მულტანიდან (პაკისტანის თანამედროვე ტერიტორიიდან) ჩამოვიდნენ. სავარაუდოდ, ამ ხალხმა ააშენა ცეცხლთაყვანისმცემელთა ტაძარი ათეშგიაჰი, რომელიც ცეცხლთაყვანისმცემლობის ტაძარია აზერბაიჯანში, აფშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოს ცენტრისგან 30 კილომეტრით დაშორებით, სურაჰანების დასახლების მისადგომებთან სურაჰანების რაიონში, სხვადასხვა დროს ზოროასტრიზმის, ინდუიზმისა და სიქიზმის მიმდევრების თაყვანისმცემლობის ადგილი.

ისტორია
-------

ქარვასლას აქვს კვადრატული ფორმა, ხოლო შენობის კონსტრუქცია ძველი სტილით არის შესრულებული და ერთსართულიანი შენობაა, რომლის ქვემოთ ექვსი კამაროვანი ოთახი და სარდაფებია. ქარვასლის ქვედა სართული მიწისქვეშ მდებარეობს, იგი შედგება სამი დიდი დარბაზისგან, ქვედა სართულს აქვს 3 შესასვლელი. 

ქარვასლაში განთავსებული რესტორანი
სწორედ ქვედა სართული განკუთვნილი იყო ცხოველების გაყიდვისთვის. მისი ერთ-ერთი შესასვლელი ქალწულის კოშკში გადის. ქარვასლის კარი, რომელსაც „სიმ-სიმ" ჰქვია, ასევე არაჩვეულებრივია, რადგან ის ჰგავს ცნობილ „სიმ-სიმ" კარს ზღაპარში „ალიბაბა და ორმოცი ყაჩაღი".

საფოსტო მარკა

ინტერიერი
---------

კედლებზე ძველი აზერბაიჯანული ხალიჩები, ორნამენტები, აგრეთვე ბაქოს ამსახველი ნახატებია ჩამოკიდებული. მთავარი მიზანი აზერბაიჯანის უძველესი და მდიდარი ისტორიის შესახებ იდეის შექმნაა. ამჟამად ქარვასლა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ გამოაცხადა, როგორც ქვეყნის მასშტაბით არსებული არქიტექტურული მნიშვნელობის ძეგლი.

მაგიდები, სკამები, სავარძლები და დივნები დარბაზებში ცოტათი თანამედროვეობას იძენს. „სიმ-სიმ" დარბაზის შესასვლელთან მცირე დერეფნის მთავარი წერტილი პაკისტანის პრეზიდენტის პერვეზ მუშარაფის საჩუქარია ქარვასლისთვის. საჩუქრების კარადაზე წერია: „სამზარეულოს ჭურჭელი მულტანიდან, პაკისტანიდან". 

საჩუქრებს მოიცავს კერამიკული მაგიდის ნათურა, ყვავილების ლარნაკი, კერამიკული ყუთი და ჭიქა, კერამიკული თეფში, წყლის ქვაბი, ყვავილების ლარნაკი, ჩაის ნაკრები, ქვაბი, ღია ქვაბი და სარკე.

არქიტექტურა
-----------

მულტანის ქარვასლა არის შენობა, რომლის მარტივი კომპოზიციაა 35 მ X 35 მ. კომერციული ქუჩის მხარეს, აგებულია ტრადიციული კომპოზიციური სქემის მიხედვით, იზოლირებული საცხოვრებელი ოთახებით, მარტივი ფასადითა და დახურული რვაკუთხა ეზოთი. 

ექვსი საცხოვრებელი ოთახი, ფიქალის სახურავით დაფარული და სამხრეთ-დასავლეთის ტინით ჩამოყალიბებული, დღემდე შემორჩა და შეინარჩუნა თავდაპირველი მდგომარეობა.

ქარვასლის ეზოში არის საცხოვრებელი ოთახები. მულტანის ქარვასლა შედგება 10 ოთახისგან. საინტერესოა, რომ ოთახებმა შეინარჩუნეს სიძველე, გარდა ზოგიერთი ნივთისა.

მულტანის ქარვასლა „რესტორან-ქარვასლის კომპლექსის" სახელწოდებით ფუნქციონირებს 70-იანი წლებიდან.

ლიტერატურა
----------

* Museums, Reserves, Galleries of Baku — National Tourism Promotion Bureau, 2017

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მულტანის ქარვასლა დაარქივებული 2018-04-25 საიტზე Wayback Machine.
* ქარვასლა დაარქივებული 2018-09-10 საიტზე Wayback Machine.
**ავაზა**, **გეპარდი** (ლათ. Acinonyx jubatus) — ტანად დიდი მტაცებელი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1.1–1.5 მ აღწევს, სიმაღლე მინდაოში ჩვეულებრივ 67–94 სმ, კუდის სიგრძე 80 სმ, წონა 21–72 კგ. ხმელეთის ყველაზე სწრაფი ცხოველია; სანადიროდ გასული ავაზა საათში 80–98 კმ/სთ ავითარებს. მისი მაქსიმალური სიჩქარეა 128 კმ/სთ. გამოყოფილია ოთხი ქვესახეობა.

მსუბუქი აღნაგობისაა, აქვს წაგრძელებული წვრილი ფეხები, პატარა მომრგვალებული თავი და გრძელი კუდი. სახეზე გასდევს შავი ცრემლისმაგვარი ზოლები. მოყვითალო-კრემისფერ-თეთრი ან მკრთალი-მოყვითალო შეფერილობისაა. სხეული მეტწილად დაფარულია თანაბრად განაწილებული შავი კოპლებით. აფრიკის, ცენტრალური ირანისა და ინდოეთის მკვიდრია.

XVIII საუკუნემდე ავაზა ბინადრობდა მტკვარ-არაქსის დაბლობზე. ისტორიული წყაროებით დასტურდება ავაზას არსებობა აღმოსავლთ საქართველოს დაბლობ და გაშლილ ველებზე. შუა საუკუნეების საქართველოში მოშინაურებულ ავაზას ქურციკებზე სანადიროდ გეშავდნენ.

XV–XVII საუკუნეების ქართულ წერილობით წყაროებში ავაზები უკვე აღარ მოიხსენიება. როგორც ჩანს, ამ დროისათვის საქართველოში ავაზების არარსებობა გამოწვეული უნდა ყოფილიყო, ტრამალის ჩლიქოსნების შემცირებითა და თვით ახალგაზრდა ავაზების დასაგეშად მოპოვებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Nowak, R. M. (2005). "Cheetah Acinonyx jubatus". Walker's Carnivores of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. pp. 270–272.
2. 1 2  Encyclopedia Britannica | cheetah
3. 1 2  საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე. თბ. 1965. ტ. 39. გვ. 254. (N1).
**არჩილ კაპანაძე** (დ. 15 იანვარი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1980-1982 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურა სამედიცინო რადიოლოგია–რენდგენოლოგიაში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში. 1992–1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი კლინიკური რადიობიოლოგიის სპეციალობით. 1985 წლიდან მუშაობს ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრში. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის ონკოლოგიის, სხივური თერაპიის, მედიცინის, ჯანდაცვის, საზოგადოების განვითარების და სხვა აქტუალურ პრობლემებზე.

1993 დაიცვა წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის სხეულის ტემპერატურის ცვლილების კანონზომიერება დასხივების დროს და ამ კანონზომიერების თეორიული მნიშვნელობა სხივური თერაპიის პრაქტიკისათვის."

ბიბლიოგრაფია
------------

* სწორი კვება ავთვისებიან სიმსივნეთა პროფილაქტიკის და მათთან ბრძოლის საქმეში თბილისი, ს/ს „პირველი სტამბა", 1997 გვ. 24

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 139

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ კაპანაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
2003 წელს დაფიქსირებული ტემპერატურის ანომალია (მუქი ფერით აღნიშნულია ტემპერატურის ანომალიის ცენტრები)
**2003 წლის პაპანაქება** — XXI საუკუნეში მომხდარი ცხელი ზაფხული, რომელიც ფართოდ შეეხო ევროპის ქვეყნებს. პაპანაქება გლობალური დათბობის დამამტკიცებელი ნიშანი იყო. იგი ძლიერად მოედო ევროპის კონტინენტის სამხრეთ ნაწილს. პაპანაქებამ უმთავრესად მოიცვა საფრანგეთი, საბერძნეთი, იტალია, ნიდერლანდები, პორტუგალია, გერმანია, ესპანეთი და შვეიცარია. სიცხე იმდენად ძლიერი იყო, რომ პაპანაქება მაღალმთიან შვეიცარიასაც კი შეეხო.

საშინელი აუტანელი სიცხეები დაფიქსირდა საფრანგეთში. პაპანაქებამ იქამდე მიაღწია, რომ საფრანგეთში ასობით ადამიანი გაუსაძლისი ბუნებრივი პირობების გამო დაიღუპა. სწორედ საფრანგეთი გახდა ევროპაში ყველაზე მასობრივი და აუტანელი სიცხის მატარებელი ქვეყანა. საფრანგეთში აუტანელი სიცხის გამო 14 802 კაცი დაიღუპა. პაპანაქება ქვეყნის დიდ ნაწილს შეეხო, ჩრდილში ტემპერატურა თითქმის 40 გრადუსს უახლოვდებოდა, ხოლო მზეზე ტემპერატურა 40 გრადუსს საგრძნობლად სცდებოდა. განვითარებული მოვლენების გამო საფრანგეთის ბევრ ადგილას გამოცხადდა მეტეოროლოგიური განგაში.

გერმანიაში ტემპერატურის რეკორდულმა მაჩვენებელმა 40.4 °C მიაღწია (ბავარია). აუტანელმა სიცხემ ქვეყანას დიდი ზარალი მიაყენა (იყო მსხვერპლიც). შვეიცარიაში ყინულების მასიური დნობა დაიწყო. ამავე პერიოდში შვეიცარიაში დაფიქსირდა მაქსიმალური ტემპერატურა 41.5 °C. ტემპერატურის რეკორდი აღინიშნა გრონოს კომუნაში.

მაღალი ტემპერატურები აღინიშნებოდა ესპანეთშიც. იყო მსხვერპლი. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ესპანეთში ტემპერატურამ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია და ხერონაში მან 38.8 °C შეადგინა;

მაღალი ტემპერატურები დაფიქსირდა: 

* ბურგოსი – 38.6 °C;
* სან-სებასტიანი – 36 °C;
* პონტევედრა – 36 °C;
* სევილია – 45.2 °C.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„2003 წლის პაპანაქება"** ვიკისაწყობში.
* 2003 წლის პაპანაქება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* Retour sur la canicule d'août 2003 დაარქივებული 2009-05-20 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული)
* Communiqué de l'ADEME sur la pollution record en France, version archivée de ce lien mort.დაარქივებული 2006-02-13 საიტზე Wayback Machine.
* L’agriculture en 2003 en Europe et en France
**ნაგარევის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლას მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაგარევში

აღწერა
------

ნაგარევის მთავარანგელოზის ეკლესია მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე და წარმოადგენს დიდ დარბაზულ ეკლესიას, რომელიც ნაშენია თლილი კვადრებით. წყობის თარაზულობა დაცულია. კედლებს ეტყობა შელესილობის კვალი. დასავლეთ კარის თავზე სამშენებლო წარწერაა: "სოფლის ნაგარევის შტატის წმინდის მთავარანგელოზის ეკლესია. ოსტატი იოსებ ხერეკაშვილი და აღშენება 1883 წელსა". 

ნაგებობა გეგმით წაგრძელებულია, რომელიც აღმოსავლეთით ბოლოვდება ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდით. მის ღერძზე სამი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გვერდებზე ნიშებია დატანილი. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელიც შემაგრებულია საბჯენი თაღებით. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებითაა დანაწევრებული, რომლებზეც დეკორატიული თაღებია გადაყვანილი. ისინი პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობიან. სამივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. ფასადზე ისინი შეწყვილებული ლილვებითაა გაფორმებული. ეკლესია სამსაფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9329
**ჟაკ დორიო** (Jacques Doriot; დ. 16 სექტემბერი, 1898, ბრელი — გ. 22 თებერვალი, 1945, მენგენი) — ფრანგი პოლიტიკური მოღვაწე, კომუნისტური მოძრაობის რენეგატი. 1915 წელს შევიდა საფრანგეთის სოციალისტურ პარტიაში, მიემხრო მის მემარცხენე ფრთას, რომლის ბაზაზეც 1920 წელს შეიქმნა საფრანგეთის კომუნისტური პარტია. იყო ახალგაზრდობის კომუნისტური კავშირის გენერალური მდივანი. 1924–1933 წლებში კომპარტიისა და კომინტერნის მმართველ თანამდებობებზე მუშაობდა. 1934 წელს ქალაქ ივრიში გამართულ ეროვნულ კონფერენციაზე კომპარტიიდან გარიცხეს მტრული, ანტიპარტიული მოღვაწეობის ბრალდებით (საბჭოთა პერიოდის შეფასებით, ეწეოდა კომპარტიისა და კომინტერნის წინააღმდეგ ბრძოლას, ქადაგებდა ტროცკისტულ იდეებს). მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე შექმნა საფრანგეთის სახალხო პარტია. თანამშრომლობდა ნაცისტებთან. ომის წლებში შევიდა საოკუპაციო ძალების მიერ შექმნილ „ბოლშევიზმის წინააღმდეგ ფრანგი მოხალისეების ლეგიონში". ომის ბოლოს გერმანიაში გაიქცა, სადაც საავიაციო დაბომბვის დროს დაიღუპა.

თბილისში 1930-იან წლებში ჟაკ დორიოს სახელს ატარებდა ახლანდ. ბენიამინ ჩხიკვიშვილის ქუჩა.
**Tanelorn** — ქართული მელოდიური დეზ-მეტალ ჯგუფი, რომელიც 2001 წლის 7 იანვარს ჩამოყალიბდა რევაზ დეკანოზიშვილის და ვადიმ კუროჩკინის მიერ. ჯგუფს თავიდან ერქვა Tanelorn, ამ სახელით ჯგუფმა რამდენიმე სიმღერა ჩაწერა, ესენია *The Gathering*, *Apocalyptic Powerhead*. 2003 წელს ჯგუფმა დაკარგა ვოკალისტი, პიანისტი, გიტარისტი და ბასისტი. ამ დროს რევაზ დეკანოზიშვილმა ჯგუფში მოიწვია ვოკალისტი მიხეილ ჩიკვილაძე, პიანისტი გიორგი სარქისოვი და გიტარისტი არტურ სტეფანიანი, ხოლო მიხეილ ჩიკვილაძემ ჯგუფში მოიყვანა რომან კასუმოვი და ასე ჩამოყალიბდა ახალი შემადგენლობა, ამ დროს ჯგუფმა შეიცვალა სახელი და დაირქვა **Tanelorn**.

ისტორია
-------

### 2003 - 2007 წლები

ეს წლები ჯგუფისთვის განსაკუთრებულად შემოქმედებითი იყო, რადგან ჯგუფმა ამ დროს ჩაწერა თავიანთი პირველი ალბომი (Broken Promises And Fates) და იყო ტურნეზე უკრაინასა და მოლდოვაში, მაგრამ 2007 წელს ჯგუფმა დაკარგა გიტარისტი და პიანისტი. უკრაინაში ჯგუფმა დაუკრა კლუბ Bingo-ში,სადაც ასევე უკრავდნენ: Die Apokalyptischen Reiter, Gloom Of Doom და Amorphia. მოლდოვაში კერძოდ კიშინევში **Tanelorn**-მა გამართა სოლო კონცერტი.

უცხოურ პუბლიკაზე ჯგუფმა ძალიან კარგი შთაბეჭდილება დატოვა რაზეც მეტყველებს ის ფაქტი,რომ ერთ-ერთ კონცერტზე მათ 8,000 მსმენელი ესწრებოდა.

### 2008 - 2009 წლები

რევაზ დეკანოზიშვილმა 2008 წელს ჯგუფში მოიწვია ახალგაზრდა, მაგრამ საკმაოდ ტალანტური პიანისტი ნინო ესიავა. ის მაყურებელს გაეცნო 2008 წლის 1 ივნისს BlitzKrieg MetalFest-ზე. 2008 წლის მიწურულს, ჯგუფში მოვიდა გიორგი ერაძე. ჯგუფმა 2009 წლის 6 ივნისს აკაკი ხორავას სახელობის თეატრში ჩაატარა კონცერტი, რომლის შემდეგაც გიორგი სარქისოვი ჯგუფში დაბრუნდა.

### Tbilisi Alter/Vision/NewComers 2009

23 ოქტომბერს ჯგუფმა გამართა კონცერტი სპორტის სასახლეში, რომელიც Step Records-ის მიერ იყო დაგეგმილი. 23 ოქტომბერს ჯამში 14 ჯგუფი გამოვიდა, ამათგან 12 ქართული ჯგუფი იყო, ასევე მოწვეული იყო Cynic Guru (ისლანდია) და Temple Hedz (დიდი ბრიტანეთი).

### ახალი ალბომი "Burden Divine"

2010 წლის დასაწყისში ჯგუფმა დაიწყო სტუდიაში თავიანთ პირველ სრულმეტრაჟიან ალბომზე მუშაობა,რომელსაც ეწოდა Burden Divine(შედგება 8 სიმღერისგან),ალბომის ჩაწერამ 3 თვემდე გასტანა,დღესდღეობით ყველა სიმღერა არანჟირებულია რაზეც ალექსანდრე მენაბდემ და ჯგუფის წევრებმა იზრუნეს,ალბომის გამოშვების თარიღი ლეიბლის არქონის გამო ჯერჯერობით უცნობია.

### 2010 წელი

ჯგუფმა 2010 წელს საკმაოდ ბევრი კონცერტები გამართა,მათ შორის არის Caucasus Plays Deep Purple რომელიც ჩატარდა **Locomotive Promotion**-ის მიერ,ასევე **Tanelorn**–მა დაუკრა კონცერტზე სადაც ჩამოყვანილი იყო Nintendo-Core-ს ფუძემდებელი ჯგუფი **HORSE The Band**.

დისკოგრაფია
-----------

ალბომები
* Broken Promises And Fates (2006)
* Burden Divine (2012)

სინგლები
* Forgotten Soul (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Tanelorn საიტზე MySpace
* Tanelorn Last.fm-ზე
* Tanelorn — არხი YouTube-ზე
**საქობოს წმინდა სტეფანეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საქობოში.

აღწერა
------

წმინდა სტეფანეს ეკლესია დარბაზული ეკლესიაა. აშენებულია რიყის ქვით და აგურით. აღდგენილია თანამედროვე აგურით და ცემენტით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. ეკლესია განათებულია 6 სარკმლით, რომელთაგან თითო აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედელშია გაჭრილი დანარჩენი კი წყვილად გრძივ კედლებში. ფასადები გაფორმებული ყოფილა ფრონტონში აგურის დადაბლებით მოცემული ჯვრების გამოსახულებით. დასავლეთის ჯვრის საყრდენად სარკმლის არქიტრავად ჩასმული ქვაა გამოყენებული. დასავლეთის ფასადში, კარის გასწვრივ საფლავის ქვა და ჯვრის რელიეფურგამოსახულებიანი ქვაა ჩაშენებული. ეს უკანასკნელი ამოყირავებულია. ფორმით ის განვითარებული შუა საუკუნეების რელიეფს იმეორესბს. ნახევარწრიული აფსიდა პილასტრითაა დარბაზისგან გაყოფილი. ასეთივე ორი წყვილი პილასტრი დარბაზის ნაწილშიცაა. პილასტრები საფეხურისებრი იმპოსტებითაა დასრულებული. კამარა სრულად აღდგენილია. ეკლესია შიგნიდან გაჯითაა შელესილი. საკურთხევლის წინ ქვის თუ აგურის კანკელია გაკეთებული, რომელიც ასევე შელესილია. ეკლესიის გარშემო ძველი სასაფლაოა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 18681
**მეტაგალაქტიკა** (მეტა... და გალაქტიკა), **დაკვირვებადი სამყარო** — ჩენი გალაქტიკისა და მის გარეთ მდებარე ყველა დაკვირვებადი გალაქტიკის ერთობლიობა და მათ მიერ მოცული სივრცე. თანამედროვე ტელესკოპებით დაკვირვებისათვის მისაწვდომ გალაქტიკათა რაოდენობა შეფასებულია დაახლოებით ერთი მილიარდით, მეტაგალაქტიკის რადიუსი კი — 10-15 მლრდ სინათლის წლით. სხვა სიტყვებით მეტაგალაქტიკა მთელი სამყაროს ის ნაწილია, რომლის დაკვირვება და შემეცნება ხორციელდება თანამედროვე ხერხებითა და იარაღებით. ამდენად მეტაგალაქტიკის ზომები და მასში შემავალ გალაქტიკათა რიცხვიც მატულობს იარაღების სიმძლავრის ზრდასა და მეთოდების დამუშავებასთან ერთად. მიუხედავად ამისა, ჯერ შემჩნეული არაა მის თანამედროვე საზღვრებზე გალაქტიკათა სიხშირის სისტემატური კლება, რაც შეიძლებოდა ახსნილიყო მეტაგალაქტიკის კიდეებთან მიახლოებით.

მეტაგალაქტიკის ცნება შემოღებულ იქნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ამავე პერიოდში დაიწყო მისი კვლევაც. დამტკიცდა, რომ ჩვენი გალაქტიკა შემოსაზღვრული ვარსკვლავთა სისტემაა, ხოლო მის მიღმა „გაფანტულია" სხვა ასევე განმხოლოებული გალაქტიკები. ისინი გროვებად ერთიანდებიან. მაგალითად ჩვენი გალაქტიკა შედის გალაქტიკების ადგილობრივ სისტემაში, რომელიც ათეულ სხვა გალაქტიკასთან ერთად კიდევ უფრო დიდ სისტემაშ შედის. გალაქტიკებს შორის სივრცეში არსებობს ცალკეული ვარსკვლავები, აირი, კოსმოსური მტვერი, კოსმოსური სხივები, ელექტრომაგნიტური გამოსხივება. ნივთიერების საშუალო სიმკვრივე მეტაგალაქტიკაშ არ აღემატება 10-30 გ/სმ3.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 604.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბანო**. |

**აბანოს ქუჩა** — ქუჩა კრწანისის რაიონში (აბანოთუბანი). ვახტანგ გორგასლის ქუჩიდან აბანოს I შესახვედრამდე. სავარაუდოდ საფუძველი ჩაეყარა იმ დროს, როდესაც აქ პირველი აბანოები აიგო.

აბანოს ქუჩის სახელწოდება მიიღო არა უგვიანეს 1841 წლისა (შეტანილია 1841 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში). ვახტანგ გორგასლის (ყოფილი თათრის) მოედნიდან. 1851 წელს, მიხეილ ვორონცოვის ქუჩის (ახლანდელი ვახტანგ გორგასლის ქუჩა) გაყვანის შემდეგ, მოედნიდან წავკისისწყლამდე მდებარე ქუჩის მონაკვეთიც მას შეუერთდა.

აბანოს ქუჩა დღეისათვის მთლიანად რესტავრირებულია. ქუჩის ერთ მხარეს განთავსებულია აბანოების კომპლექსი, მეორე მხარეს — სახლები (XIX საუკუნის 50–70-იანი წლები), რომელთა ზედა სართულები საცხოვრებელია, პირველ სართულებზე კი სავაჭრო დაწესებულებებია (კაფეები, მაღაზიები). ქუჩას კეტავს ყოფილი „ჭრელი აბანო" (ორბელიანების საგვარელო აბანო; მოიხსენიება XVIII საუკუნიდან).

აზერბაიჯანელი და ქართველი ხალხის კეთილმეზობლური ურთიერთობის აღსანიშნავად ქუჩაზე არსებულ სკვერს 2004 წელს ეწოდა ჰეიდარ ალიევის სახელი, სადაც 2007 დაიდგა მისივე ბიუსტი (მოქანდაკე ნ. ალიევი). აქვს 2 შესახვევი (II შესახვევს ადრე გოგირდის შესახვევი ერქვა).

* **აბანოს I ჩიხი** — ძველი თბილისის რაიონი (აბანოთუბანი). დასაწყისი იოსებ გრიშაშვილის ქუჩიდან.
* **აბანოს II ჩიხი** — ძველი თბილისის რაიონი (აბანოთუბანი). დასაწყისი იოსებ გრიშაშვილის ქუჩიდან.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 11, ISBN 978-99928-20-35-3.
**სხვისი შვილები** — კინოსტუდია „ქართული ფილმის" 1958 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. დამდგმელი რეჟისორი: თენგიზ აბულაძე. სცენარის ავტორები: რევაზ ჯაფარიძე, თენგიზ აბულაძე.
ოპერატორი: ლევან პაატაშვილი. მხატვრები: გივი გიგაური, კახი ხუციშვილი. კომპოზიტორი: არჩილ კერესელიძე. როლებში: ციცინო ციციშვილი, ოთარ კობერიძე, ასმათ ქანდაურაშვილი, ნანი ჩიქვინიძე, მიხო ბორაშვილი, სესილია თაყაიშვილი, სოსო ლაღიძე, აკაკი კვანტალიანი, ეკატერინე ვერულაშვილი.

ფილმის სცენარს საფუძვლად დაედო 1954 წლის გაზეთ „კომსომოლსკაია პრავდაში" დაბეჭდილი ნარკვევი, სადაც ავტორი- ნინა ალექსანდროვა- რუსეთის ერთ-ერთ პროვინციულ ქალაქში მომხდარ ამბავს აღწერდა-როგორი დედობრივი მზრუნველობით ზრდიდა მეუღლისაგან მიტოვებული ქალი გერებს.

სიუჟეტი
-------

ელმავლის მემანქანე დათა დაქვრივებული მარტოხელა მამაა და ორ შვილს ზრდის. იგი მთელ დღეს სამსახურში-რკინიგზაზე ატარებს და ძლიერ უჭირს ოჯახისა და შვილების გაძღოლა. დათას მცდელობა, რომ ცოლად შეირთოს თავისი სატრფო-თეო, უნაყოფო აღმოჩნდება-თეო ვერ იღებს თავზე ორი ბავშვის დედობის პასუხისმგებლობას და დაცილებას არჩევს. მამის ზედამხედველობას მოკლებული პატარა გია და ლია უპატრონოდ დაეხეტებიან ქუჩაში და ფათერაკებს აწყდებიან. ერთ-ერთი ასეთი შემთხვევის დროს ბავშვები ახალგაზრდა სტუდენტ გოგონას-ნატოს გაიცნობენ და დაუმეგობრდებიან. თავადაც ობლობაში გაზრდილი ნატო გულისხმიერებით მოეკიდება პატარებს, რის გამოც ბავშვები მას ძლიერ შეიყვარებენ. ნატოს სილამაზე და სათნო ბუნება ბავშვების მამასაც ხიბლავს და ქალიშვილს ცოლად თხოულობს. აწეწილ ოჯახს ბედნიერება უბრუნდება-ნატო დათასათვის მზრუნველი და ალერსიანი მეუღლე, ბავშვებისათვის კი-მოსიყვარულე დედა აღმოჩნდება, მაგრამ იდილია დიდხანს ვერ გასტანს. დროთა განმავლობაში დათა ხვდება, რომ თეოსადმი სიყვარულს თავს ვერ აღწევს, ოჯახს ტოვებს და თეოსთან ერთად მიდის. შეურაცხყოფილი ნატო სახლიდან გარბის, მაგრამ მატარებელს გამოდევნებული ბავშვების სასოწარკვეთილება მიახვედრებს, რომ ისინი მისთვის "სხვისი შვილები" აღარ არიან. აცრემლებული ნატო დაძრული მატარებლიდან ხტება და ბავშვებთან ერთად ბრუნდება შინ .

როლებში
-------

### მთავარი გმირები

* ციცინო ციციშვილი - ნატო
* ოთარ კობერიძე - დათა
* ასმათ ქანდაურიშვილი - თეო
* ნანი ჩიქვინიძე - ლია
* როლანდ (მიხო) ბორაშვილი - გია

### ეპიზოდებში

* სესილია თაყაიშვილი - ელისაბედი
* იოსებ (სოსო) ლაღიძე
* აკაკი კვანტალიანი
* ეკატერინე ვერულეიშვილი
* ერასტი ბილანიშვილი
* დავით ქობულოვი (ქობულაშვილი)
* გიორგი ჟუჟუნაშვილი

ჯილდოები
--------

* ვერცხლის ნეადა: პორტა-ტერმოს (იტალია) საერთაშორისო კინოფესტივალი(1965)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „სხვისი შვილები" IMDb-ზე
* 

* „სხვისი შვილები" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. 1 2  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-14. ციტირების თარიღი: 2013-02-12.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 თენგიზ აბულაძის ფილმები |
| --- |
|  |
| მხატვრული | 
* მაგდანას ლურჯა (1955)
* სხვისი შვილები (1958)
* მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი (1962)
* ვედრება (1967)
* სამკაული ჩემი სატრფოსათვის (1972)
* ნატვრის ხე (1977)
* მონანიება (1986)

 |
|  |
| დოკუმენტური | 
* ჩვენი სასახლე (1953)
* ქართული ცეკვის ახელმწიფო ანსამბლი (1954)
* დიმიტრი არაყიშვილი (1955)
* სვანური ჩანახატები (1965)
* მუზეუმი ღია ცის ქვეშ (1972)

 |

 |
**კრისტოფერ "კრის" ტეილორი** (ინგლ. Christopher "Chris" Taylor) ვიდეო და სამაგიდო თამაშების დეველოპერი სამხრეთ კალიფორნიიდან. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია განთქმული ვიდეო თამაშის *Fallout*-ის დიზაინის შექმნით.მუშაობდა ტიმ კაენთან, ლეონარდ ბოიარსკისა და ჯეისონ ანდერსონთან ერთად კომპანია Interplay Entertainment-ში. მას აგრეთვე წვლილი მიუძღვის *Star Trek: Starfleet Command*-ის, *Stonekeep*-ისა და *Fallout 2*-ის შემუშავებაში. ტეილორი ასევვე იყო *The Lord of the Rings Online*-ის პროდიუსერი.

2005 წელს ტეილორმა *ფოლაუტის* კიდევ ორ სხვა დიზაინერთან (ტომ დეკერი და სკოტ ევერტი) ერთად დააარსა კომპანია Zero Radius Games, რომელიც დაკავებული იყო სამაგიდო თამაშების შექმნით. 2008 წლის 22 სექტემბერს გახდა ცნობილი, რომ კრისტოფერი კვლავ შემოუერთდა Interplay Entertainment-ს ახალ პროექტზე სამუშაოდ, რომლის სახელი იყო "Project V13". მოგვიანებით გახდა ცნობილი, რომ Project V13 იყო *Fallout Online*-ის კოდური სახელწოდება, თუმცა პროექტზე მუშაობა გარკვეული მიზეზების გამო შეწყდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Zero Radius Games დაარქივებული 2016-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* Moby Games-ის პროფილი

სქოლიო
------

1. 1 2  Spiess, Kevin.  (24 სექტემბერი, 2008) Chris Taylor gets to work on Fallout MMORPG. *Neoseeker*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-01. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი, 2010.
2. ↑  McWhertor, Michael. Interplay Brings Back Original Fallout Designer. *Kotaku*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-01. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი, 2010.
3. ↑  Zysberg, Benjamin.  (17 იანვარი, 2010) Stonekeep revient French. *factornews*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-01. ციტირების თარიღი: 1 სექტემბერი, 2010.
**ITV** (*Independent Television*-დან) — დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი წამყვანი სატელევიზიო კორპორაცია. დაარსდა 1955 წლის 22 სექტემბერს. მფლობელი — ITV Networks Limited (შედგება ITV plc-ის, STV Group plc-ის, UTV Media plc-სა და Channel Television Ltd.-გან)

ორგანიზაცია
-----------

სხვა ბრიტანული სატელევიზიო ქსელებისგან განსხვავებით, აი-ტი-ვი არ წარმოადგენს ერთიან კომპანიას (თუმცა ბოლო დროს კომპანიები, რომლებიც მას შეადგენენ, გაერთიანდა ცალკეულ ჰოლდინგებში). ამჟამიმდენი მმართველი „Ofcom" 15 კომპანიაზე, შესაბამისად, 15 რეგიონში გასცემს პროგრამების რეგიონალური რეტრანსლირების ლიცენზიებს. ამ სიაში სხვა ლიცენზიებთან ერთად შედის ზოგადეროვნული ლიცენზია დილის ეთერის ტრანსლირებაზე 6:00-დან 9:25-მდე, ტელეტექსტის სერვისებით მომარაგების ლიცენზია და ორი ლიცენზია ლონდონში რადიომაუწყებლობისთვის (ორშაბათიდან პარასკევამდე და უქმეებზე, შესაბამისად).

უკანასკნელად ლიცენზია გაიცა 1991 წელს (აქამდე, დაახლოებით 10 წელიწადში ერთხელ).

პროგრამები
----------

### ახალი ამბები

* ITV Lunchtime News
* ITV Evening News
* ITV Nightly News
* ITV Weekend News
* ITV News
* ITV Business Daily

### რეალითი-შოუ

* „Style Queen"
* „Jean-Claude Van Damme: Behind Closed Doors"

### გასართობი

* „The X Factor"
* „Who Wants To Be A Millionaire"
* „The Cube"
* „Red or Black?"
* „The Chase"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* 
* 
*
**გიორგი ჭიღვარია** (დ. 20 აპრილი, 1980, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი. ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერი 2017-2020 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1980 წლის 20 აპრილს, ქუთაისში. 1986-1995 წლებში იგი სწავლობდა ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის მესამე საშუალო სკოლაში. 1995 წელს სწავლა გააგრძელა ქალაქ ქუთაისის ჰუმანიტარულ ლიცეუმში, რომელიც 1997 წლამდე სწავლობდა. 2002 წელს წარჩინებით დაასრულა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიის ფაკულტეტი. 2002-2003 წლებში გაიარა თურქული ენის შემსწავლელი პროგრამა ანკარის უნივერსიტეტის თომერის კოლეჯში.

2003 წლიდან ხარისხის მაძიებლის სტატუსით დაიწყო მუშაობა სადოქტორო ნაშრომზე ანკარის უნივერსიტეტში. 2003-2004 წლებში — სამხედრო სავალდებულო სამსახური საქართველოს შეიარაღებული ძალების მე-11 მოტომსროლელ ბრიგადაში. 2010 წელს მას ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიენიჭა დოქტორის აკადემიური ხარისხი. იგი არის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფაკულტეტისა და შოთა მესხიას სახელობის ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. მუშაობდა ქუთაისის მუნიციპალიტეტის თვითმმართველობაში სხვადასხვა თანამდებობებზე: იყო ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერის მრჩეველი, საპარლამენტო არჩევნებში „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს" ქუთაისის საოლქო ორგანიზაციის შტაბის უფროსი, „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს" ქუთაისის საოლქო ორგანიზაციის თავმჯდომარე, იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილე. 2017-2020 წლებში იყო ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერი.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჭიღვარია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ქუთაისის მერი გიორგი ჭიღვარია თანამდებობას ტოვებს
ტოკუგავა იეიასუ
**ტოკუგავა იეიასუ** (徳川 家康 დ. 31 იანვარი, 1543, ოკაზაკის ციხე, აიჩის პრეფექტურა — გ. 1 ივნისი, 1616, კუნაძანი, შიძუოკის ახლოს) — იაპონელი ფეოდალი, ტოკუგავას შოგუნთა დინასტიის დამაარსებელი. ჰ. ტოიოტომის ერთ-ერთი უახლოესი თანამოაზრე. ჰ. ტოიოტომის გარდაცვალების შემდეგ (1598) სათავეში ჩაუდგა ფეოდალთა ერთი ნაწილის კოალიციას და სეკიგაჰარასთან ბრძოლაში (1600) დაამარცხა თავისი მოწინააღმდეგენი. 1603 აიძულა იმპერატორი მიეცა მისთვის შოგუნის ტიტული. 1605 ხელისუფლება ოფიციალურად გადასცა თავის ვაჟიშვილს ჰიდეტადას, მაგრამ ფაქტობრივად თვითონ მართავდა ქვეყანას. გამოსცა რამდენიმე ბრძანებულება გლეხთა დაყმევების შესახებ, მთავრებისა და აზნაურების ასევე იმპერატორისა და მისი კარის მოხელეთა ყოფაქცევის კოდექსები, რითაც ისინი სიოგუნატის კონტროლს დაუქვემდებარა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 11.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 14061628
* BNE: XX5472489
* BNF: cb16127194q (data)
* CiNii: DA04888214
* GND: 11897453X
* ISNI: 0000 0001 1761 1906
* KulturNav: 90ee1922-e08c-42f6-aab8-de54ead44fe6
* LCCN: n81118846
* NDL: 00272267
* NKC: pna2009505176
* NLI: 000439967
* NLK: KAC201619771
* NTA: 07510783X
* RERO: 02-A010033474
* SNAC: w6d23vjw
* SUDOC: 082954968
* VIAF: 45630467
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 45630467

 |
კაპიტანი მარველი
**კაპიტანი მარველი** (ინგლ. Captain Marvel), მოგვიანებით ეწოდა „**შაზამი**" (ინგლ. Shazam) — კომიქსების წიგნის გამოგონილი სუპერგმირი, პირველად დაიბეჭდა Fawcett Comics-ის მიერ და ამჟამად DC Comics-ის საკუთრებაა. შეიქმნა რა 1939 წელს მხატვარ ს.ს. ბეკის და მწერალ ბილ პარკერის მიერ, პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა Whiz Comics #2-ში (თებერვალი, 1940). მისი სიყმაწვილის ფანტაზიის განსახიერება, კაპიტანი მარველი ბილი ბეტსონის ალტერ ეგოა — ახალგაზრდა ჭაბუკის, რომელიც რადიოს ახალი ამბების რეპორტიორად მუშაობს და ჯადოქარ „შაზამის" მიერ არჩეულ იქნა სიკეთის ჩემპიონად. როგორც კი ჯადოქრის სახელს ახსენებს, ბილი ჯადოსნური ელვის ბურთის დარტყმას იღებს, რომელიც მას მყისიერად ჭარმაგ სუპერგმირად აქცევს და ექვსი უძლეველი მითოლოგიური არსების შესაძლებლობებს ანიჭებს. ბილის ძალას იზიარებს და თავად მარველი ხდება მისი რამდენიმე მეგობარი და ოჯახის წევრი, განსაკუთრებით მარველის ოჯახური კოჰორტა — მერი მარველი და კაპიტანი მარველი, უმც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაპიტან მარველის საიდუმლო ფაილი დაარქივებული 2005-12-25 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლ.)
**თამრიკო ჭოხონელიძე** (დ. 18 იანვარი, 1964, თბილისი) — ქართველი მომღერალი; მუსიკათმცოდნე; ფოლკლორისტი; პიანისტი. დაიბადა მუსიკოსების — ეთნომუსიკოლოგის, პროფესორ ევსევი (კუკური) ჭოხონელიძისა  და ელისაბედ (ლიზიკო) კალანდაძის ოჯახში. 

1973–1978 წლებში იყო ანსამბლ „მზიურის" ერთ-ერთი წევრი. 1981 წლიდან საქართველოს ფილარმონიის სოლისტია.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვოკალური ნამუშევარი კინოფილმში „იავნანა". მიღებული აქვს სამი თაობის საუკეთესო შემსრულებლის (1996) და ფესტივალ „თბილისური გაზაფხულის" წლის საუკეთესო შემსრულებელის წოდებები (1995).

კონცერტებზე ასრულებს ხალხურ და საესტრადო სიმღერებს.

1998 წელს დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით, აგრეთვე იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემიით და დები იშხნელების სახელობის პრემიით დებთან, სოფიკო და თინიკო ჭოხონელიძეებთან ერთად. 2016 წლის 15 დეკემბერს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ გაიხსნა თამრიკო ჭოხონელიძის ვარსკვლავი.

ჩატარებული აქვს სამი სოლო კონცერტი - 1999 , 2010  და 2016 წელს

პირადი ცხოვრება
---------------

თამრიკო ჭოხონელიძის ქალიშვილი — მარიამ როინიშვილი არის მომღერალი (კლასიკური ვოკალი) სოპრანო. ვაჟი — კოკო როინიშვილი არის მსახიობი, რეჟისორი და „ქალაქის თეატრის" ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

2019 წლის 14 მაისის ეთერის შემდეგ საქართველოს სახალხო დამცველმა ნინო ლომჯარიამ მომღერალ თამარ ჭოხონელიძეს მიმართა და მის მიმართ წამოსულ აგრესიასა და კიბერბულინგზე ისაუბრა. მან ჭოხონელიძის მიმართ პატივისცემას გამოხატა ასე: „ძალიან სწორი და ჯანსაღი სამოქალაქო პოზიციის გამო ადამიანის უფლებების დაცვის მნიშვნელობის, ურთიერთპატივისცემის და შემწყნარებლობის დასაცავად".

სქოლიო
------

1. ↑  კუკური ჭოხონელიძე
2. 1 2 3  თბილისი – ენციკლოპედია. – თბ. 2002 – გვ.458
3. ↑  თამრიკო ჭოხონელიძის პირველი სოლო კონცერტი 29.05.1999
4. ↑  თამრიკო ჭოხონელიძე რევაზ ლაღიძის მელოდიებით
5. ↑  თამრიკო ჭოხონელიძის ვარსკვლავის გახსნა (კონცერტი, 15.12.2016)
6. 1 2  ნინო ლომჯარიას ღია მიმართვა მომღერალ თამარ ჭოხონელიძეს netgazeti
**ლევან ჯანდიერი** (**ჯანდიერიშვილი**) (ფსევდონიმი: **ჭიჩოელი**) (დ. 1848 – გ. 1921) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1909). 

ქართველ სამოციანელთა წარმომადგენელი, ილია ჭავჭავაძის წრის წევრი და უახლოესი მეგობარი, „დროშა გიორგიდ" წოდებული სამხედრო პირის – გიორგი ჯანდიერის შვილი. თბილისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ (1867) მუშაობდა თელავის სამაზრო გამგეობაში შტატგარეშე მოხელედ, 1868 წლიდან – მომრიგებელ შუამავლად, 1878 წელს – სიღნაღის მაზრის უფროსის მოადგილედ, 1883 წლიდან – თიანეთის მაზრის, შემდეგ ტფილისის მაზრის უფროსად, 1905 წლიდან – ერევნის ვიცე-გუბერნატორად, შემდეგ – სოხუმის ოლქის უფროსად, 1909 წელს – თბილისის თავადაზნაურთა საადგილმამულო ბანკის დირექტორად. სამსახურეობრივ მდგომარეობას იყენებდა აქტიური ეროვნულ-საზოგადოებრივი მოღვაწეობისთვის; მეფის მოხელეთა თვითნებობის აღსაკვეთად. მთიულები ჩამოასახლა მანგლისის მიდამოებში, სკოლა გახსნა მელაანში.

ლევან ჯანდიერის პუბლიცისტური და ისტორიული ხასიათის წერილები ქვეყნდებოდა „ცისკარში", „დროებაში", „ივერიაში", „მოგზაურში", „სასოფლო გაზეთში". საყურადღებოა ნაშრომი „ლეკების აჯანყების შესახებ" (1902), ნარკვევი – „ჯანდიერი და ჯანდიერისშვილნი" (1902). რუსულიდან თარგმნილი და გამოცემული აქვს რამდენიმე თხზულება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მწერლობა : ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. I, თბ.: „განათლება", 1984. — გვ. 445.
**ილია ლევანის ძე ჯანდიერი** (დ. 15 (27) ნოემბერი, 1880, ვაჩნაძიანი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 1937) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, ქართული ზოოტექნიკური მეცნიერების ფუძემდებელი, პროფესორი (1917 წ). 1906 წელს დაამთავრა რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, 1911—13 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო გერმანიასა და ნიდერლანდებში. 1914—17 წლებში პეტროგრადის აგრონომიული ინსტიტუტის ზოგადი ზოოტექნიკის კათედრის გამგე. შემდეგ ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი (1917-19 წწ) და რექტორი (1919-1922 წწ). 1925 წლიდან თსუ-ის პროფესორი. 1927 წელს მისი ინიციატივით დაარსდა საქართველოს ცენტრალური ზოოტექნიკური სადგური, რომელიც 1931 წელს გადაკეთდა ამიერკავკასიის, ხოლო შემდეგ (1938 წ) საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტად, რომლის დირექტორად დაინიშნა ილია ჯანდიერი. 1930 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კვების კათედრის გამგე. მისი გამოკვლევები ეხება საქართველოს ყველა ზონის ბალახების ყუათიანობას, ცხვრის დუმის ბიოლოგიურ მნიშვნელობა წყურვილისა და შიმშილის დროს, მეცხოველეობის პროდუქტის გადამუშავებას და სხვ. ჯანდიერის ინიციატივით შეიმუშავეს რძისა და ყველის ქარხნების განლაგებისა და ტიპების პროექტები. ექსპედიციური და სტაციონარული გამოკვლევებით ი. ჯანდიერმა დაადგინა ადგილობრივი ჯიშების გენოფონდი, მათი პოტენცია. რეპრესირებული; 1957 წელს ი. ჯანდიერი რეაბილიტირებული იქნა როგორც სრულიად უდანაშულო.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვული მ. ბუჩუკური ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 538.
კოორდინატები: 42°19′29″ ჩ. გ. 44°26′39″ ა. გ.﻿ / ﻿42.3247250° ჩ. გ. 44.4441889° ა. გ.﻿ / 42.3247250; 44.4441889
**დორეთკარის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დორეთკარის მიდამოებსა და ქარჩოხის ხეობის გამყოფ ქედზე, ალპურ ზონაში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.

წმინდა გიორგის კომპლექსისათვის ულამაზესი ადგილი შეურჩევიათ. აქედან კარგად ჩანს მყინვარწვერი, ლომისის ხატი, ქარჩოხის და ბევრი სხვა ციხე თუ კოშკი. მთელი კომპლექსი ნაშენია ადგილობრივი ქვით, რომელსაც მეტ-ნაკლებად მიცემული აქვს სწორკუთხოვნება. შემორჩა კირის დუღაბი. ძეგლი იმდენად დაზიანებულია, რომ ძნელდება მისი სრულყოფილი აღწერა. ნაგებობათა კედლები 3 მეტრამდეა შემორჩენილი. კომპლექსის ცენტრალურ ნაგებობას მცირე დარბაზული ეკლესია წარმოადგანს. მისი აბსიდი უხეში ქვის კვალობაზე კოხტად არის ამოყვანილი. კედლები სქელია. შემორჩა სამხრეთი შესასვლელი და აღმოსავლეთი სარკმლის ქვედა ნაწილი. ეკლესიის გარშემოსავლელი გვიანი უნდა იყოს. კომპლექსის ყველა ნაგებობა მჭიდროდაა შეჯგუფული ეკლესიის გარშემო. მათგან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10-15 მეტრის მოშორებით წარმოდგენილია სუბსტრუქცია — გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 61
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლიპარიტ**. |

**ლიპარიტ IV** *ბაღვაში* — კლდეკარის ერისთავი XI საუკუნის 30-60-იან წლებში, ლიპარიტ III-ის ძე. ბაგრატ IV-ის მცირეწლოვანების პერიოდში საქართველოს ფაქტობრივი გამგებელი იყო ქართლის ერისთავი ივანე აბაზასძესთან ერთად.

1028 ლიპარიტ IV-მ დაამარცხა ბიზანტიის კეისრის კონსტანტინეს მიერ საქართველოს ასაოხრებლად გამოგზავნილი ლაშქარი. შემდეგ კი ივანე აბაზასძესთან ერთად მეთაურობდა საქართველოს შეერთებულ ლაშქარს, რომელმაც მდინარე ეკლეცთან სძლია საქართველოს მეფის ყმობისაგან თავდახსნილი განძის ამირა ფადლონის ჯარს. 1032 ლიპარიტ IV-მ დაატყვევა  თბილისის ამირა და ერთი ციხე წაართვა, მაგრამ მისი მოწინააღმდეგე დიდაზნაურების რჩევით მეფემ ტყვე გაათავისუფლა, იყმო და ამირადვე დაიტოვა.

1037-1038 ლიპარიტ IV-ის ჩაგონებით ბაგრატ IV-ის ლაშქარი კახთა მეფის ჯართან ერთად თბილისს შემოადგა. 2 წლის ალყის შემდეგ ბაგრატ IV ლიპარიტ IV-ის უკითხავად ამირას დაუზავდა. ამით განაწყენებული ლიპარიტ IV საბოლოოდ გაუორგულდა მეფეს, დაუკავშირდა  ბიზანტიას, რომელმაც მალე იგი დამხმარე ლაშქრით, დიდძალი ფულითა და საქართველოს სამეფო ტახტის მაძიებელი დემეტრე გიორგის ძის თანხლებით ბაგრატ IV-ის წინააღმდეგ გამოგზავნა. ლიპარიტ IV-მ ალყა შემოარტყა სამეფო ციხე ატენს, მაგრამ შემდეგ საქმე გართულდა და იგი ბაგრატ IV-ს დაუზავდა. მეფემ ლიპარიტ IV-ს ქართლის ერისთავობა უბოძა, მაგრამ ლიპარიტ IV აგრესიული ბიზანტიის აგენტი იყო და ფარულად თუ აშკარად საქართველოს გაერთიანება-გაძლიერებას ებრძოდა. მან ერთ-ერთი ბრძოლის დროს გამოიხსნა ბაგრატ IV-სთან მძევლად მყოფი თავისი შვილი ივანე, შემდეგ სასირეთის ჭალაში ბრძოლისას მეფე დაამარცხა კიდეც. 1048 ლიპარიტ IV მონაწილეობდა თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ ბრძოლაში ბიზანტიის მხარეზე. თურქებმა სძლიეს ბიზანტიელებს, ლიპარიტ IV კი ტყვედ ჩავარდა. 1051 იგი გაათავისუფლეს ტყვეობიდან და საქართველოში დაბრუნდა. აქ ბიზანტიის მხარდაჭერით კვლავ მომძლავრდა.

1054 ბიზანტიის კეისრის მოთხოვნით ლიპარიტ IV მთელი სამხრეთ საქართველოს მთავარი გახდა. 1058 მეფის ერთგულმა მესხმა აზნაურებმა სულა კალმახის ერისთავის მეთაურობით შეიპყრეს ლიპარიტ IV და მიჰგვარეს მეფეს, რომელმაც ორგული ფეოდალი იძულებით ბერად შეაყენა. ამის შემდეგ ბერი ანტონი (ლიპარიტყოფილი) ბიზანტიაში გადაიხვეწა. მოღვაწეობდა შავ მთაზე, სადაც, სავარაუდოდ, დააარსა წმ. ბარლაამის ქართველთა მონასტერი და იყო მისივე წინამძღვარი 1060–1064 წლებში. მხარს უჭერდა ათონის მთაზე მოღვაწე გიორგი მთაწმინდელს, რის გამოც მისთვის აღაპი დაუწესებიათ. ლიპარიტ IV ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა. შემორჩენილია მისი ზოგიერთი თხზულება. „მატიანე ქართლისაჲ-ს" ცნობით, ლიპარიტ IV გარდაიცვალა კონსტანტინოპოლში, საიდანაც საქართველოში ჩამოუსვენებიათ და კაცხში დაუკრძალავთ.

ლიტერატურა
----------

* *მეტრეველი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 247.
**ზეინაბ იაიჰა კზი ხანლაროვა** (აზერ. Xanlarova Zeynəb Yəhya qızı; დ. 28 დეკემბერი 1936, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მომღერალი (სოპრანო), სსრკ-ს (1980), აზერბაიჯანის (1975), სომხეთის (1978) და უზბეკეთის სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

ზეინაბ ხანლაროვა დაიბადა 1936 წლის 28 დეკემბერს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. ის ხუთ შვილიან ოჯახში ყველაზე უმცროსი იყო. 1956 წელს ზეინაბ ხანლაროვამ *მირზა ალაკბარ საბირის სახელობის ბაქოს პედაგოგიური ინსტიტუტი* დაამთავრა. 1961 წელს დაამთავრა *ასაფ ზეინალის სახელობის ბაქოს მუსიკალური სკოლა* (სეიდ შუშინსკის კლასი) და გახდა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი.

ზეინაბ ხანლაროვა აზერბაიჯანის სსრ-ს უზენაესი საბჭოს (XI-XII მოწვევის) და აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის (I-III მოწვევის) წევრი იყო.

შემოქმედება
-----------

ზეინაბ ხანლაროვამ შეასრულა *ლეილის* როლი ოპერაში „ლეილი და მაჯნუნი", *ასლის* როლი უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „ასლი და ქარამი", ასევე *არაბზანგის*-ის როლით მონაწილეობდა მაგომაევის ოპერაში „შაჰ ისმაილი" და სხვებში. გარდა ამისა, ხანლაროვამ წარმატებით მოირგო აზერბაიჯანის მუსიკალური სტილი - მუღამი. ზეინაბის ხმა ისმის მუღამის ასეთ კომპოზიციებში, როგორიცაა *შაჰნაზი* („Shahnaz"), *გათარი* („Gatar"), *ბაიათი შირაზ* („Bayati Shiraz") და მრავალი სხვა. ხანლაროვამ დიდ წარმატებას მიაღწია ესტრადაში. მის რეპერტუარში შედის ისეთი კომპოზიტორების სიმღერები, როგორიცაა ტოფიკ გულიევი, არიფ მალიკოვი, ალექფერ თაღიევი, ემინ საბითოღლუ, ყარა ყარაევი, ფიქრეთ ამიროვი და ბევრი სხვა ცნობილი კომპოზიტორი. ხანლაროვას წარმატებით აქვს შეასრულებული სიმღერები რუსულ, სომხურ, უკრაინულ, მოლდავურ, ქართულ, სპარსულ, არაბულ, ჩინურ, ინდურ, თურქულ და სხვა მრავალ ენებზე. ხანლაროვას 50 წლიანი კარიერის მანძილზე, ჰქონდა კონცერტი: რუსეთში, უკრაინაში, ლატვიაში, მოლდოვაში, ბელარუსში, ყაზახეთში, უზბეკეთში, თურქმენეთში, ინდოეთში, ჩინეთში, ირანში, ერაყში, ეგვიპტეში, ისრაელში, თურქეთში, საქართველოში, სომხეთში, ბულგარეთში, გერმანიაში, პოლონეთში, უნგრეთში, ავსტრიაში, ფინეთში, შვედეთსა და ჩეხეთში.

აზერბაიჯანში ბაქოს გარდა, ხანლაროვას ჰქონდა კონცერტი: განჯაში, ხანქენდიში, შაქიში, შუშაში, ნახიჩევანში, ლენქორანსა და სხვა რეგიონებში. ხანლაროვამ კიდევ ერთხელ გამართა კონცერტი ბაქოში 2008 წელს, ხანგრძლივი პაუზის შემდეგ.

პრემიები და წოდებები
--------------------

* აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო არტისტი (1975)
* უზბეკეთის სსრ-ს სახალხო არტისტი
* სომხეთის სსრ-ს სახალხო არტისტი
* სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1980)
* აზერბაიჯანის სსრ-ს სახელმწიფო პრემია (1985)
* აზერბაიჯანის „დიდების" ორდენი.

სქოლიო
------

1. ↑  „Ханларова Зейнаб Яхья кызы".
2. ↑  „Ханларова Зейнаб Яхья кызы (1936)". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-30.
3. ↑  „About Zeynab Khanlarova". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-01-31.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაზასძე**. |

**აბაზასძენი** — აღმოსავლეთ საქართველოს ფეოდალური საგვარეულო. წარმომავლობით დაკავშირებული ჩანს IX-X საუკუნეების შიდა ქართლის ერისთავების – ტბელების –- ფეოდალური სახლთან. 

ვარაუდობენ, რომ აბაზასძენთა გვარის ფუძემდებელია ბორცვისჯვრის X საუკუნის წარწერაში მოხსენიებული ტბელი აბაზაჲ. XI საუკუნის I ნახევარში აბაზასძენთ ეპყრათ ქართლის ერისთავობა. „გიორგი მთაწმინდლის ცხოვრების" მიხედვით, აბაზასძენი იყვნენ „ძლიერნი ახოანნი სიმდიდრესა ზედა, მკლავისა თჳსისასა, მოქადულნი და სიმრავლესა ზედა ერისასა აღზუავებულნი". 

XI საუკუნის შუა წლებში აბაზასძენი ცენტრალური ხელისუფლების წინააღმდეგ მებრძოლ ფეოდალთა პირველ რიგებში იყვნენ. მათი განდგომა მარცხითა და ერისთავობის დაკარგვით დამთავრდა. ამის შემდეგ აბაზასძენი დაკნინდნენ და ისტორიულ წყაროებში იშვიათად იხსენიებიან. 1405 წლის დოკუმენტის ცნობით, აბაზასძენთა ერთი შტოსათვის მეფეს კახეთში აბულეთისძეთა მამული უბოძებია. XV-XVIII საუკუნეებში აბაზასძენი ზემო ქართლის სამეფო აზნაურები იყვნენ.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგი მცირე,* ცხოვრებაჲ გიორგი მთაწმინდელისაჲ, წგნ.; ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგნ. 2, ილ. აბულაძის რედ. თბ. 1967;
* მატიანე ქართლისა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 1, თბ. 1955
* *ლორთქიფანიძე მ.* "საქართველო XI-XII საუკუნეებში, გვ. 52. თბილისი. გამომცემლობა "განათლება".
* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 11.
* *შოშიაშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 10.
**მარინე გორდელაძე** (დ. 3 სექტემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1978–1980 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1981–1984 წლებში საკავშირო სამედიცინო აკადემიის ექსპერიმენტული ენდოკრინოლოგიისა და ჰორმონთა ბიოქიმიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1985 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ენდოკრინოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1997 წლიდან იოდდეფიციტის სახელმწიფო პროგრამის მთავარი სპეციალისტი და საქართველოს დიაბეტიან ბავშვთა „დიაბეტური სკოლის" დირექტორი. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი–პედიატრი–ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, მედიცინის ნაციონალური ცენტრის სამედიცინო პინელის ექსპერტი, ენდოკრინოლოგი.

1984 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აუტოიმუნური თირეოიდიტის დიაგნოსტიკისა და მიმდინარეობის თავისებურებანი ბავშვთა ასაკში."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000, გვ. 79

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარინე გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი