recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ფეტიშის გამოსახულება სამხრეთ აფრიკაში. შესრულებულია ლონდონის მისიონერული საზოგადოების მიერ, 1900 წ. 
ვუდუს ფეტიშისტური ბაზრობა ტოგოს დედაქალაქ ლომეში, 2008 წ. 
ფეტიშიზმი — საგანი, რომელსაც ზებუნებრივ ძალას მიაწერენ, უფრო ხშირად ხელთნაკეთი საგანი, რომელზეც ჰგონიათ, რომ სხვებზე ძალაუფლება აქვს. არსებითად, ფეტიშიზმი არის საგნისადმი მიწერილი ძალაუფლების ან ჩვეული ფასეულობისათვის დამახასიათებელი ემიკური ატრიბუტი.

ისტორია
-------

ფეტიშიზმის გაგება თავდაპირველად პორტუგალიელებმა ჩამოაყალიბეს იმ საგნების აღსაწერად, რომლებსაც დასავლეთ აფრიკის ადგილობრივები რელიგიურ კულტებად იყენებდნენ. 

ეს კონცეფცია ევროპაში პოპულარული 1757 წლისთვის გახდა, როდესაც გრაფმა შარლ დე ბროსმა იგი დასავლეთაფრიკული რელიგიის მაგიური ასპექტები ძველ ეგვიპტელთა რელიგიას შეადარა. მოგვიანებით, კონეცფცია ასევე გამოიყენა ოგიუსტ კონტმა თავის რელიგიის ევოლუციის თეორიაში, სადაც ის ფეტიშიზმს ყველაზე ადრეული სტადიის პოსტულატად მიიჩნევდა, რასაც შემდეგ პოლითეიზმი და მონოთეიზმი მოსდევდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სექსუალური ფეტიშიზმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Catholic Encyclopaedia: fetishism - The Catholic View.
* Andrew Lang, Fetishism and Spiritualism დაარქივებული 2013-02-02 საიტზე Wayback Machine. , *The Making of Religion*, (Chapter VIII), Longmans, Green, and C°, London, New York and Bombay, 1900, pp. 147–159.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორდელაძე**. |

**ლეილა კონსტანტინეს ასული გორდელაძე** (დ. 15 აპრილი, 1927, თბილისი — გ. 19 მარტი, 2004, იქვე) — ქართველი რეჟისორი და ფსიქოლოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1977)

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგია–ფილოსოფიის ფაკულტეტი; 1959 წელს საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო კურსები (მოსკოვი). 1952–1956 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტში მეცნიერ მუშაკად; 1959 წლიდან იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის" რეჟისორი; ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომისა; დამდგმელი რეჟისორია ქართული მხტვრული ფილმებისა: „ლევანა" (1960), „მოიტაცეს თამარ ქალი" (1971), „ბათა ქექია" (1978), „აქედანა და შენამდე" (1984), „ჩემი ბოშები" (1987); სიცოცხლის ბოლო წლებში დაწერა წიგნი თავისი ცხოვრების შეასხებ – „დიდი და პატარა ამბები";

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 108.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეილა გორდელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლეილა გორდელაძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ლეილა გორდელაძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლეილა გორდელაძის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
„ლევანა" (1960)  • „თეთრი ქალიშვილი" (1962)  • „მოიტაცეს თამარ ქალი" (1971)  • „ალოობა" (1967)  • „ძაღლი" (1974)  • „ბათა ქექია" (1978)  • „აქედანა და შენამდე" (1984)  • „ჩემი ბოშები" (1987)  • „დღესასწაული დღესასწაულის მოლოდინში" (1989)  • „ხიზნები" (1995) |

 |
**სურენ პაპიკიანი** (სომხ. Սուրեն Պապիկյան; დ. 26 აპრილი, 1986, სტეფანავანი, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი, მასწავლებელი. სომხეთის ვიცე-პრემიერი 2021 წლიდან. 2018-2019 წლებში სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და განვითარების მინისტრი. 2019-2021 წლებში სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი. სომხეთის რევოლუციის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა. 2021 წლის 15 ნოემბრიდან სომხეთის თავდაცვის მინისტრი.

ბიოგრაფია
---------

სურენ პაპიკიანი თავის სამუშაო კაბინეტში
სურენ პაპიკიანი 1986 წლის 26 აპრილს დაიბადა სტეფანავანში. 2003-2010 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე (სწავლის დროს გაწვეული იქნა ჯარში). ისტორიის ბაკალავრი, პედაგოგი. 2010-2012 წლებში კვლავ სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. პაპიკიანი არის ისტორიის მაგისტრი. 2009-2011 წლებში პაპიკიანი ხელმძღვანელობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სტუდენტურ სამეცნიერო საზოგადოებას. 2012-2016 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის დიპლომისშემდგომ კურსზე. 2010-2016 წლებში იყო ერევნის N54 საჯარო სკოლის ისტორიის მასწავლებელი.. 2011-2018 წლებში მუშაობდა კუანტიმის კოლეჯში, მასწავლებლად. 2017-2018 წლებში ერევნის ქალაქის საბჭოს ექსპერტი იელკის ფრაქციიდან. 2018 წელს იყო მოძრაობა „ჩემი ნაბიჯის" წევრი-ინიციატორი და სომხეთის აპრილ-მაისში მომხდარი არაძალადობრივი სომხეთის რევოლუციის მონაწილე.
ის არის პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის" გამგეობის თავმჯდომარე. ნიკოლ ფაშინიანის პირველ კაბინეტში 2018-2019 წლებში იკავებდა სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და განვითარების მინისტრის თანამდებობას. 2019-2021 წლებში ფაშინიანის მეორე კაბინეტში დაინიშნა სომხეთის ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრად. ჯამში მინისტრის თანამდებობას იკავებდა 2018 წლის 12 მაისიდან 2021 წლის 2 აგვისტომდე. 2021 წლის 2 აგვისტოს, ფაშინიანის მესამე კაბინეტში სურენ პაპიკიანი დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერის თანამდებობაზე.. სურენ პაპიკიანი 2021 წელს იყო პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის" საპარლამენტო საარჩევნო, პროპორციული სიის წევრი. არის პარტია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის" დამფუძნებელი წევრი.

ჯილდოები
--------

2011 წელს ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტურმა საბჭომ პაპიკიანი ვერცხლის მედლით დააჯილდოვა. 2016 წელს კი მან მიიღო სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს გარეგინ ნჟდეს სახელობის ჯილდო.

პირადი ცხოვრება
---------------

დაუოჯახებელია. არ ჰყავს შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე
* ბიოგრაფია პარტია „სამოქალაქო კონტრაქტის" საიტზე
* სურენ პაპიკიანი Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Biography of Suren Papikyan Official website of the Government of Armenia
2. ↑  mediamax.am
**Avaz Twist Tower** (ასევე ბოსნ. Avazov toranj; *ავაზის კოშკი*) — ცათამბჯენი ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დედაქალაქ სარაევოში. ბალკანეთში ყველაზე მაღალი ცათამბჯენი. მაღალ ნაგებობებში ბალკანეთის ტერიტორიაზე უმაღლესი ბელგრადის ავალის ტელეანძაა. იგი ბოსნიური მედია-ჯგუფის, „ავაზის" (ბოსნ. NIK Avaz) შტაბ-ბინაა, ასევე აქ მდებარეობს „დნევნი ავაზის" (ბოსნ. Dnevni Avaz; *ყოველდღიური ხმა*) რედაქცია.

მშენებლობა
----------

ცათამბჯენის მშენებლობა დაიწყო 2003 წელს, სარაევოს კომერციულ ცენტრში, მარიინ დვორის უბანში. არქიტექტორის, ფარუყ კაპიჯიჩის იდეის თანახმად, 38 სართულიანი შენობა 142 მ სიმაღლისა უნდა ყოფილიყო, ხოლო სახურავზე განლაგებული დამატებითი შპილი კიდევ 30 მეტრს დაუმატებდა შენობის სიმაღლეს. მშენებლობამ ხუთი წელი გასტანა და 2008 წელს დასრულდა. შენობას დაგრეხილი, ექვსკუთხედი პარალელეპიპედის ფორმა აქვს და მისი ფასადი ლურჯი მინითაა მოპირკეთებული (გარდა ბოლო ორი სართულისა, რომლებიც წრიული ფორმისაა).

ექსპლუატაცია
------------

ცათამბჯენში განლაგებულია მედია-ჯგუფ ავაზის შტაბ-ბინა და რედაქცია, ხოლო მის გარდა ასევე სხვადასხვა ოფისები, არის ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო Radon Plaza Hotel, ასევე რესტორანი 100 მეტრის სიმაღლეზე, რომელსაც აქვს აივანი ტურისტული ტელესკოპებით.

ფაილი:Sarajevo Holiday Inn.JPGხედი მარიინ დვორზე. მარცხენა მხარეს Holiday Inn Sarajevo, მარჯვნივ Avaz Twist Tower

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Avaz Twist Tower"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2  Bosnian Tower Round The Twist დაარქივებული 2012-10-22 საიტზე Wayback Machine. ; Skyscrapernews.com; 23-11-2007
**ავგუსტ ფონ ანჰალტ-პლოცკაუ** (გერმ. August von Anhalt-Plötzkau) — ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარი ასკანიების დინასტიიდან.

ბიოგრაფია
---------

ავგუსტი იყო იოახიმ ერნსტისა და მისი მეორე ცოლის, ელეონორა ვიურტემბერგის, ჰერცოგ კრისტოფ ფონ ვიურტემბერგის ქალიშვილის შვილი.

ჯერ კიდევ 1589 წელს ავგუსტი და მისი ძმა შეთანხმდნენ ანჰალტის გაყოფაზე, თუმცა 1603 წელს ავგუსტმა უარი თქვა თავის მემკვიდრეობაზე და დაკმაყოფილდა ფინანსურ კომპენსაციას. 1606 წელს ავგუსტის ძმებმა ანჰალტი გაიყვეს: იოჰან გეორგ I-მა მიიღო ანჰალტ-დესაუ, კრისტიან I-მა — ანჰალტ-ბერნბურგი, რუდოლფმა — ანჰალტ-ცერბსტი, ლუდვიგმა — ანჰალტ-კეთენი.

ოცდაათწლიანმა ომმა სერიოზული დარტყმა მიაყენა ანჰალტს. 1630 წელს ავგუსტი ანჰალტის სახლის მეთაური გახდა.

ოჯახი
-----

1618 წლის 25 იანვარს ანსბახში ავგუსტი დაქორწინდა სიბილა სოლმს-ლაუბახზე (1590—1659), გრაფ იოჰან გეორგ ფონ სოლს-ლაუბახის ქალიშვილზე და მასთან შეეძინა:

* იოჰანა (1618—1676), კვედლინბურგის მონასტერის დეკანი;
* ერნსტ გოტლიბი (1620—1654), ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარი;
* ლებრეხტი (1622—1669), ანჰალტ-კეთენის მთავარი, დაქორწინებული იყო გრაფინია სოფია ელეონორა შტოლბერგ ვერნიჰეროდზე (1628—1675);
* დოროთეა (1623−1637);
* ერენპრეისი (1625—1626);
* სოფია (1627—1679);
* ელიზაბეთი (1630—1692)
* ემანუელი (1631—1670), ანჰალტ-კეთენის მთავარი, დაქორწინებული იყო გრაფინია ანა ელეონორა შტოლბერგ-ვერნიჰეროდზე (1651—1690).

გამოყენებული ლიტერატურა
-----------------------

* Ferdinand Siebigk: August (Fürst von Anhalt-Plötzkau). In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 658 f.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანჰალტ-პლოცკაუ (გერმანული) დაარქივებული 2020-02-17 საიტზე Wayback Machine.
**ჯუმბერ სერგოს ძე ბეთაშვილი** (დ. 26 ივნისი, 1939, თბილისი, — გ. 27 სექტემბერი, 1993, სოხუმი) — ქართველი სახელმწიფო მოხელე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს წევრი (1993). სოხუმის დაცემის შემდეგ მოკლეს აფხაზური სეპარატისტული დაჯგუფების წევრებმა.

დაამთავრა სოხუმის სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი, სწავლობდა ასევე სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტზე და მოსკოვის უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. 1972 წელს იყო მიუნხენში ოლიმპიური თამაშების კომსორგი. 1974 წელს მუშაობა დაიწყო ქ. გაგრაში საქალაქო კომიტეტში ჯერ ინსტრუქტორად, ხოლო შემდეგ განყოფილების გამგედ. 1976 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ მინისტრთა საბჭოში. 1992–1993 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სახელმწიფო მდივანი. აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის დროს, სოხუმის დაცემის შემდეგ, 1993 წლის 27 სექტემბერს აფხაზეთის მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად მოკლეს აფხაზმა მეამბოხეებმა. სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით.

სქოლიო
------

1. ↑  ჯუმბერ ბეთაშვილი დაარქივებული 2021-03-01 საიტზე Wayback Machine.. „მოლოდინი" — უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა მოძიების ფონდი.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სოხუმის დაცემის დღეს აფხაზეთის მინისტრთა საბჭოს წევრები |
| --- |
|  |
| მინისტრთა საბჭოს წევრები | 
ჟიული შარტავა · ალექსანდრე ბერულავა · არშაველ შენგელია · გურამ გაბესკირია · ვახტანგ გეგელაშვილი · იური გავა · მიხეილ კოკაია · რაულ ეშბა · ჯუმბერ ბეთაშვილი |
|  |
| უსაფრთხოების სამსახური | 
ავთანდილ დეკანოიძე · ბადრი ბაღათურია · ელგუჯა შარტავა · თენგიზ აბსანძე · მამია ალასანია · მერაბ კვირიკაძე |

 |
კეპლერის ტელესკოპის მიერ გადაღებული პირველი სურათი
**პირველი შუქი** — ასტრონომიაში, ტელესკოპის პირველი გამოყენება (ზოგადად ახალი ინსტრუმენტის) ასტრონომიული ფოტოს გადასაღებად მისი აწყობის შემდეგ. ხშირად ეს არაა ტელესკოპში პირველი გახედვა; კომპონენტების გასასწორებლად, ოპტიკური ტესტები ხშირად დღის შუქზეც ტარდება. როგორც წესი, პირველ ფოტოს ნაკლები სამეცნიერო ღირებულება აქვს და გამოირჩევა ცუდი ხარისხით, რადგან ტელესკოპის მრავალი ელემენტი ჯერ კიდევ საჭიროებს მორგებას ოპტიმალურ ეფექტიანობაზე. მიუხედავად ამისა, პირველი შუქი ყოველთვის ამაღელვებელია როგორც ტელესკოპის დამპროექტებლების, ამშენებლებისა და ასტრონომთა საზოგადოებისათვის, ისე მათთვის, ვინც ტელესკოპის მშენებლობის წლებში მისადმი სკეპტიკურად იყვნენ განწყობილნი. გადასაღებ საგნად როგორც წესი, ირჩევენ კარგად ცნობილ და გამორჩეულ ასტრონომიულ ობიექტს.

მაგალითად, 200-ინჩიანი ჰეილის ტელესკოპის პირველი შუქისათვის 1949 წლის 26 იანვარს, ამერიკელი ასტრონომის, ედუინ ჰაბლის მითითებით NGC 2261 (ჰაბლის ცვალებადი ნისლეული) აირჩიეს. სურათი შემდეგ მრავალ ჟურნალში გამოქვეყნდა და დღემდე ხელმისაწვდომია Caltech-ის არქივებში. 

ისააკ ნიუტონის ტელესკოპს ორი პირველი შუქი ჰქონდა: ერთი ინგლისში, 1965 წელს, თავისი პირველი სარკით, მეორე კი 1984 წელს, კუნძულ ლა-პალმაზე. მეორე პირველი შუქი წარიმართა ვიდეო-კამერით, რომელმაც კიბორჩხალას პულსარის გაელვება გადაიღო.

დიდ ბინოკულარულ ტელესკოპს პირველი შუქი 2005 წლის 12 ოქტომბერს ჰქონდა თავის ძირითადი სარკით, რომელმაც 30 მლნ სინათლის წლის მანძილზე მდებარე გალაქტიკა NGC 891 გადაიღო.

10,4-მეტრიანი კანარის დიდი ტელესკოპის პირველი შუქი შედგა 2007 წლის 14 ივლისს, Tycho 1205081-ის გადაღებით.

NASA-ს თანამგზავრული ობსერვატორია IRIS-ის პირველი შუქი 2013 წლის 17 ივლისს შედგა. მკვლევართა განცხადებით, პირველმა სურათებმა მოლოდინს გადააჭარბა.

გალერეა
-------

* VLT-ის პირველი სურათი, გალაქტიკა NGC 5364VLT-ის პირველი სურათი, გალაქტიკა NGC 5364
* ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის პირველი სურათიჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის პირველი სურათი
* ტელესკოპ TRAPPIST-ის პირველი სურათი, ტანანტულას ნისლეულიტელესკოპ TRAPPIST-ის პირველი სურათი, ტანანტულას ნისლეული

სქოლიო
------

1. ↑  Kardel, Scott.  (2009-01-26) January 26: 60th Anniversary of Hale Telescope "First Light". 365daysofastronomy.org. ციტირების თარიღი: 2012-02-04.
2. ↑
3. ↑  New Scientist Feb 16, 1984
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-02. ციტირების თარიღი: 2016-09-09.
5. ↑  Large Binoccular Telescope Successfully Achieves First Light. SpaceRef.com (2005-10-26).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-12. ციტირების თარიღი: 2012-02-04.
6. ↑  First Light for the Gran Telescopio Canarias (14 July 2007). ციტირების თარიღი: October 3, 2015.
7. 1 2  NASA's IRIS Telescope Offers First Glimpse of Sun's Mysterious Atmosphere (July 25, 2013).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 10, 2015. ციტირების თარიღი: სექტემბერი 9, 2016.
**ფარისებრი ჯირკვალი** (ლათ. glandula thyreoideae) — ხერხემლიანების ენდოკრინული ჯირკვალი, რომელიც არეგულირებს ორგანიზმში ენერგიისა და ნივთიერებათა ცვლას. ვითარდება პირველადი ნაწლავის ( ხახა ) ლაყუჩოვანი ჯიბეების ეპითელიუმისაგან და ამიტომ ფარისებრახლო და მკერდუკანა ჯირკვლებთან ერთად განეკუთვნება ბრანქიოგენური ჯგუფის ჯირკვლებს.

ადამიანის ფარისებრი ჯირკვალი ყველაზე მსხვილი ენდოკრინული ჯირკვალია; მისი მასაა 25 — 40 გ, აქვს ნალისებრი ფორმა; ეხება ფარისებრ ხრტილს (აქედან მოდის სახელწოდება). შედგება ორი გვერდითი წილისა და მათი შემაერთებელი ყელისაგან, საიდანაც ზევითკენ წაიზრდება ე.წ. პირამიდული მორჩი. ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე დამოკიდებულია ორგანიზმის ზრდა და ქსოვილების დიფერენცირება. მისი ჰორმონები უზრუნველყოფს ენერგეტიკული და ბიოსინთეზური პროცესების ოპტიმალურ დონეს.

ფარისებრი ჯირკვლის აგებულების თავისებურების მიხედვით, ძირითადი ფუნქცია იოდის შემცველი ჰორმონების – ტრიიოდთირონინის (T3), თიროქსინის (T4) და ცილოვანი ჰორმონის კალციტონინის გამომუშავებაა. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები მონაწილეობენ თითქმის ყველა ორგანოთა სისტემის შესასრულებელ ფუნქციონირებაში და განსაზღვრავენ ნივთიერებათა ცვლისა და ორგანიზმში მინდინარე პროცესების სიჩქარეს. [*საჭიროებს წყაროს მითითებას*]

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 230.
ჯოზეფ პენელის 1918 წლის პოსტერი, რომელზეც გამოსახულია ცეცხლში გახვეული დაბომბილი ნიუ-იორკი.
**პოსტაპოკალიპტიკა** — სამეცნიერო ფანტასტიკის, საშინელებათა ჟანრის ან სამეცნიერო ფენტეზის ქვეჟანრი, სადაც დედამიწის ცივილიზაცია განადგურებულია ან ნადგურდება. აპოკალიპსური მოვლენები შესაძლოა გამოწვეული იყოს კლიმატის ცვლილებებით, მაგალითად, იმპაქტური მოვლენით (ასტეროდის შეჯახება დედამიწასთან); ადამიანის მიერ შექმნილი — ბირთვული ჰოლოქოსტით ან დედამიწის რესურსების გამოფიტვით; სამედიცინო, როგორიც არის პანდემია, ბუნებრივი ან ადამიანის შექმნილი; ესქატოლოგიური — განკითხვის დღე, მეორედ მოსვლა, რაგნაროკი; ან წარმოსახვითი — ზომბი-აპოკალიპსი, კიბერნეტიკური აჯანყება, ტექნოლოგიური სინგულარობა, უცხოპლანეტელთა შემოჭრა და სხვა. პოსტაპოკალიპტური სიუჟეტი ხშირად მიმდინარეობს არატექნოლოგიურ მომავლის სამყაროში ან სამყაროში, სადაც დარჩენილია საზოგადოების მხოლოდ გარკვეული მიმოფანტული ნაწილი და ტექნოლოგიები.

სხვადასხვა უძველესი საზოგადოებები, მათ შორის ბაბილონელები და იუდაისტები ქმნიდნენ აპოკალიპტურ ლიტერატურასა და მითოლოგიას, სადაც მთავარი თემა სამყაროს აღსასრული იყო. ამ ნამუშევართაგან ერთ-ერთი ნათელი მაგალითია ძველი შუმერული ნაწარმოები „გილგამეშის ეპოსი", დაწერილი დაახლოებით ძვ.წ. 2000–1500 წლებში. ასევე აღსანიშნავია 1826 წელს გამოშვებული მერი შელის აღიარებული აპოკალიპტური რომანი „უკანასკნელი ადამიანი". რომელიც მიიჩნევა თანამედროვე აპოკალიპტური ლიტერატურის პირველ ნამუშევრად. თუმცა ლიტერატურის ამ ფორმამ პოპულარობა მხოლოდ და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოიპოვა, როდესაც საზოგადოება აღმოჩნდა ბირთვული იარაღით განადგურების საფრთხის წინაშე.

პოსტაპოკალიპტურ მოტივებზე შექმნილია უამრავი კინოფილმი, ტელესერიალი, ვიდეო თამაში, კომიქსი, მანგა და ასევე მუსიკალური ნაწარმოებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Quiet Earth დაარქივებული 2005-10-18 საიტზე Wayback Machine.  – პოსტაპოკალიპტიკისადმი მიძღვნილი საიტი
* Sub-Genre [sic Spotlight: Post-Apocalyptic Science Fiction].  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-03-05. ციტირების თარიღი: 2018-06-20. — ქვეჟანრის მიმოხილვა საიტზე Internet Review of Science Fiction.

სქოლიო
------

1. 1 2   (2009) *The Science Fiction Handbook*.  John Wiley and Sons.
**სიონის მთა** (ებრ. הַר צִיּוֹן, Har Ṣīyyōn; არაბ. جبل صهيون, Jabal Sahyoun) — ბორცვი იერუსალიმში, ძველი ქალაქის კედლების სიახლოვეს. სიმაღლე 765 მ. ტერმინი „სიონის მთა" მოხსენიებულია ებრაულ ბიბლიაში ჯერ დავითის ქალაქის, ხოლო მოგვიანებით ტაძრის მთის აღსანიშნავად, მაგრამ მისი მნიშვნელობა შეიცვალა და დღეს განიხილება როგორც ძველი იერუსალიმის დასავლეთი ბორცვის სახელწოდება. უფრო ფართო გაგებით, ტერმინი სიონი აგრეთვე გამოიყენება როგორც მთლიანად ისრაელის მიწის სახელწოდება. სიონის (Zion) ეტიმოლოგია გაურკვეველია. 

მოიხსენიება ბიბლიაში, კერძოდ, სამოელის წიგნში (2 სამოელი 5:7) როგორც მეფე დავითის მიერ დაპყრობილი იევუსელთა ციხესიმაგრის სახელწოდება. თუკი სემიტურია, მაშინ შესაძლოა დაკავშირებული იყოს ებრაულ ფესვებთან ṣiyyôn („ციხესიმაგრე").

სიოის მთაზე იდგა სოლომონის მიერ აშენებული ღმერთი იაჰვეს ტაძარი. იგი შეადგენს ქალაქ იერუსალიმის უძველეს ნაწილს, ვინაიდან პირველად სწორედ აქ გაშენდა ქალაქი. იობოსელთაგან ამ მთის მიღების შემდგომ, მეფე დავითმა მეტად განამტკიცა სიონი, აღაშენა მასზე სამეფო ციხე-დარბაზი და უწოდა „ქალაქი დავითისა" (II მეფ. V თ.).

ეპიფანე კვიპრელის ცნობით, იმპერატორმა ადრიანემ დანგრეულ იერუსალიმში, სიონის მთაზე, ნახა პატარა ეკლესია, რომელშიც სულიწმინდის მოფენა მოხდა. ევსები კესარიელის ცნობით, აქ მან იხილა იერუსალიმის პირველი ეპისკოპოსის — იაკობის კათედრა (ტახტი). სხვადასხვა ცნობების მიხედვით, სიონის ეკლესია მოციქულთა აგებულია და აქ მოხდა სულიწმინდის გადმოსვლა მოციქულებზე. თბილისის ღვთისმშობლის მიძინების საპატრიარქო ტაძარი სიონია. მისი აშენება ქართლის ერისმთავრებს VI საუკუნის II ნახევარში დაუწყიათ.
ძმები ლუმიერები
**კინოხელოვნება** (ბერძნ. kineo – „ვმოძრაობ") — ვიზუალური ხელოვნების დარგი, რომლის ნაწარმოებები იქმნება რეალური, ინსცენირებული ან მულტიპლიკაციის საშუალებებით შექმნილი მოვლენების შესახებ.

კინოხელოვნება გაჩნდა მე-20 საუკუნეში, რომლის კონცეფცია არის შავ-თეთრი ან ფერადი „მოძრავი ნახატების" პროეცირება ეკრანზე. კინოხელოვნებაში ხდება ლიტერატურის, თეატრის, სახვითი ხელოვნებისა და მუსიკის სინთეზი მისთვის დამახასიათებელი გამოხატვის საშუალებებით, რომელთაგან უმთავრესია კინოგამოსახულების ფოტოგრაფიული ბუნება და მონტაჟი. ხელოვნების ეს დარგი თითქმის მთლიანად არის დამოკიდებული ტექნიკურ განვითარებაზე, მათ შორის ფოტოგრაფიების მოძრაობის, პროექცირების, გახმოვანების, კინოფირების დამუშავებისა და გამჟღავნების ტექნოლოგიებზე.

კინოხელოვნება განუყოფლად არის დაკავშირებული კინოინდუსტრიასთან, რომელიც აწარმოებს კინოაპარატურას, გადასაღებ, გადამამრავლებელ, სადემონსტრაციო და სხვა ტექნოლოგიურ მოწყობილობებს. კინოხელოვნებისა და კინოინდუსტრიის ერთობლიობას კინემატოგრაფია ეწოდება.

კინოხელოვნების ნაწარმოებები
---------------------------

ანიმაციური ფილმი – დოკუმენტური ფილმი – დრამატული ფილმი – კინოჟურნალი – კომედიური ფილმი – მოკლემეტრაჟიანი ფილმი – სასწავლო ფილმი – სატელევიზიო ფილმი

კინოხელოვნების ტერმინები
------------------------

კადრი – კინემატოგრაფი – კინო – კინოაპარატი – კინოდრამატურგია – კინოთეატრი – კინომუსიკა – კინოსაპროექციო აპარატი – კინოსტუდია – კინოფირი – როლი – სცენარი – ფილმი – ფოტოფირი

კინოხელოვნების მოღვაწენი
------------------------

მსახიობი – ოპერატორი – რეჟისორი – სცენარისტი – ფოტოგრაფი

იხილეთ აგრეთვე:

* გამოჩენილი კინორეჟისორები
* გამოჩენილი კინომსახიობები

სხვადასხვა
----------

**კინოფესტივალები**:

* ბერლინის კინოფესტივალი – „ოქროს დათვი"
* ვენეციის კინოფესტივალი – „ოქროს ლომი"
* კანის კინოფესტივალი – „ოქროს პალმის რტო"
* ლოკარნოს კინოფესტივალი – „ოქროს ლეოპარდი"
* მოსკოვის კინოფესტივალი – „ოქროს გიორგი"

**კინოხელოვნების პრემიები**:

* გოია – ესპანეთი
* ოსკარი – აშშ
* სეზარი – საფრანგეთი
* ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო

**ცნობილი კინოსტუდიები**:

* გომონი – დეფა – ლენფილმი – მე-20 საუკუნე ფოქსი – მოსფილმი – პარამაუნთი – ქართული ფილმი – ჰოლივუდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული კინო დაარქივებული 2005-03-19 საიტზე Wayback Machine.
* კინოთეატრი რუსთაველი
* კინოთეატრი ამირანი დაარქივებული 2007-09-23 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვიზუალური ხელოვნება |
| --- |
|  |
| 
* არქიტექტურა
* კერამიკა
* ხელობა
* ხატვა
* დიზაინი
* ფერწერა
* ფოტოგრაფია
* პავლიკ-არტი
* ქანდაკება
 |
|  |
| 
* ანიმე
* კომპიუტერული ხელოვნება
* კინოწარმოება
* გრავიურა
 |

 |
დამა დე ელჩე
**ელჩე ლედი** (ესპ. Dama de Elche) – იბერიული ქანდაკება, რომელიც დამზადებულია კირქვისგან V და IV საუკუნეებში. ეს არის ბიუსტი, რომელიც განასახიერებს მდიდრულად ჩაცმულ ქალბატონს, რომლის სახე სრულყოფილ თვისებებს აჩენს. თავზე ატარებს თავსაბურავს, რომელიც დამზადებულია ტიარასგან, შუბლზე აქვს დიადემა და სახის გვერდებზე მასსავე თმისგან შეხვეული ორი მრგვალობა, რომლებიც მის სახეს აკრავენ.

ზურგი და მხრები დაფარულია მანტიით, რომელიც მის წინა ნაწილში გამოკვეთს სამ ყელსაბამს ამფორილებითა და ამულეტებით, სახის გვერდებზე თეფშის საყურეებითა და საყურეებით და ფიბულა, რომელიც ხურავს ტუნიკას. უკანა მხარეს აქვს ხვრელი, რომელიც ვარაუდობს მის შესაძლო გამოყენებას, როგორც დაკრძალვის ურნა. თავდაპირველად ის იყო პოლიქრომული და თვალებით სავსე მინისებრი პასტით.

ნამუშევარი შემთხვევით იპოვეს 1897 წელს La Alcudia-ის ადგილზე ( ელჩე, ალიკანტე ) იგი ლუვრის მუზეუმმა იყიდა. 1941 წელს, ესპანეთსა და საფრანგეთს შორის ხელოვნების ნიმუშების გაცვლის შედეგად, იგი დაბრუნდა სხვა ნამუშევრებთან ერთად და დეპონირებული იყო პრადოს მუზეუმში, ხოლო 1971 წელს იგი გახდა ესპანეთის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმის ნაწილი, მადრიდში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Blázquez Martínez, José María (2004-2005). «Historiografía de la Dama de Elche: sus prototipos de fuera de Hispania». Lvcentvm (XXIII-XXIV).
* Ramos Folqués, Alejandro (1974). La Dama de Elche. Peñíscola.
* Ramos Fernández, Rafael (1997). La Dama de Elche. Valencia: Albatros. ISBN 84-7274-224-5.
* Vives Boix, F. (2000). La Dama de Elche en el año 2000. Análisis tecnológico y artístico. Tilde S. L. ISBN 84-95314-91-6.
* Salve, V; Chapa, Teresa; Manso, E (1997). Cien años de una dama. Ministerio de Educación y Cultura. Secretaría General Técnica. Centro de Publicaciones. ISBN 84-8181-161-0.

სქოლიო
------

1. 1 2  Red Digital de Colecciones de Museos de España - Museos. ceres.mcu.es. ციტირების თარიღი: 7 de mayo de 2018.
2. ↑  Museo Arqueológico Nacional. Protohistoria y Colonizaciones. Dama de Elche. ციტირების თარიღი: 7 de mayo de 2018.
ქართული ლოგო ვიქსიკონის პროექტებს შორის ყველაზე გავრცელებული, ე. წ. კლასიკური ლოგოს მაგალითია.
ე. წ. ფილებიანი ლოგო, რომელსაც ფრანგული, ჩინური, ნიდერლანდური, ბერძნული, იტალიური, სპარსული, თურქული და სხვა რამდენიმე ვიქსიკონი გამოიყენებს.
**ვიქსიკონი** — „ფონდ ვიკიმედიის" ერთ-ერთი პროექტი, თავისუფალი, მრავალენოვანი ლექსიკონი, თეზაურუსი. ვიქსიკონი აერთიანებს გრამატიკულ, განმარტებით, ეტიმოლოგიურს, მრავალენოვან ლექსიკონებსა და თეზისებს. პირველი ვიქსიკონი, რომელიც ინტერნეტსივრცეში 2002 წლის 12 დეკემბერს გამოჩნდა, ინგლისურენოვანი იყო; ერთი წლის შემდეგ ინგლისურს დაემატა ვიქსიკონის ფრანგული და პოლონური ვერსიები. დღეისათვის ვიქსიკონი 170 ენაზეა შექმნილი. 2012 წლის 13 აპრილის მონაცემებით ინგლისურ ვიქსიკონში ყველაზე მეტი — 2,959,781 — სტატიაა, ინგლისურის გარდა პირველ ათეულში შედიან ფრანგული, ჩინური, მადაგასკარული, ლიეტუვური, რუსული, თურქული, პოლონური, ტამილური და ვიეტნამური ვიქსიკონები, თითოეულ მათგანში სტატიების რაოდენობა 200,000-ს აჭარბებს.

აღსანიშნავია, რომ ვიქსიკონის სახელწოდება, ვიკიპედიისაგან განსხვავებით, სხვადასხვა ენაზე სხვადასხვაგვარად ჟღერს. სიტყვის პირველი ნაწილი ვიკისთანაა დაკავშირებული, მეორე კი ლექსიკონთან. მაგალითად, ინგლისურენოვანი პროექტის სახელწოდებაა „Wiktionary", რაც „wiki"-სა და „dictionary"-ის შერწყმას წარმოადგენს, გერმანულად კი ვიქსიკონს „Wikiwörterbuch" ჰქვია, რაც „Wiki"-სა და „Wörterbuch"-ის (ლექსიკონი) შეერთებითაა მიღებული.

აღსანიშნავია, რომ ვიქსიკონს არ აქვს ოფიციალური ლოგო, სტანდარტი, რომელსაც ყველაენოვანი ვიქსიკონი გამოიყენებს. სხვადასხვაენოვან ვიქსიკონში სხვადასხვა ლოგო გამოიყენება. არსებობს ლოგოს არაერთი ვარიანტი, რომელთაგან ყველაზე გავრცელებულია ე. წ. კლასიკური და ფილებიანი ლოგოები. ვიქსიკონის ლოგოს ერთი სტანდარტის შესაქმნელად რამდენიმეჯერ რამდენიმე ტურად ჩატარდა კენჭისყრა, თუმცა ყველა მათგანი უშედეგოდ დასრულდა და ლოგოს პრობლემა ვიქსიკონში დღემდე გადაუჭრელი რჩება.

ქართული ვიქსიკონი
-----------------

ქართული ვიქსიკონი 2020 წლის 14 ნოემბრისს მონაცემებით 11,000-ზე მეტ სიტყვა-სტატიას შეიცავს და ამ მონაცემით ქართულენოვანი პროექტი 173-ს შორის 83-ე ადგილს იკავებს. დღეისათვის ვერსია ვიქსიკონის ერთ-ერთ აქტიურ პროექტად ითვლება. ქართულ ვიქსიკონში სიტყვების შეტანა უნიფიცირებულია და ერთი შაბლონური თარგი გამოიყენება ყველა ენის ყველა სიტყვისთვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* {{მინიდაფა}}

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ვიქსიკონი***

* ქართული ვიქსიკონის მთავარი გვერდი
* საერთო ვიქსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  ვიქსიკონი მეტაზე
2. 1 2 3  სხვადასხვაენოვანი ვიქსიკონების სტატისტიკა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-06-20. ციტირების თარიღი: 2011-10-02.
3. ↑  ვიქსიკონის ლოგოების შესახებ, მეტა
4. ↑  ვიქსიკონი მეტაზე, აქტიური ვიქსიკონები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფონდ ვიკიმედიის პროექტები |
| --- |
|  |
| 
* ვიკიწიგნები
* ვიკისაწყობი
* ვიკისიახლეები
* ვიკიპედია
* ვიკიციტატა
* ვიკიწყარო
* ვიკისახეობები
* ვიკივერსიტეტი
* ვიქსიკონი
* მეტა-ვიკი
* ვიკიმონაცემები
* ვიკივოიაჟი
 |

 |
**ბექთაშ ხან გურჯი** (სპარს. بکتاش خان گرجی; დ. 1594 — გ. 1639) — სეფიანთა იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ქართველი, გვარად მირიმანიძე. ბაღდადის მმართველი 1631-1638 წლებში, შაჰ-სეფი I-ის მმართველობის პერიოდში. ბიძამისი იყო-მირმან მირიმანიძე იგივე **სეფიყული-ხანი**. ახალგაზრდობაში რამდენიმეჯერ მიიღო მონაწილეობა შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობებში ოსმალეთსა და უზბეკეთში. ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომის პირველ ეტაპზე წარმატებით უსარდლა სპარსელთა არმიას, 1626 წელს სამცხის აღმ.ნაწილიდან განდევნა ოსმალები, თუმცა 1632 წლიდან ვითარება შეიცვალა. ოსმალთა მთავარი სამიზნე ქალაქი ბაღდადი იყო. 1634 წელს მურად IV-მ განაახლა ომი სეფიანებთან არაბული ერაყის ხელში ჩასაგდებად. გარკვეული წარმატებების შემდეგ ოსმალები ბაღდადს მიადგნენ. 1638 წლის დეკემბერში ქალაქი დაეცა. ბექთაშ ხანმა თავს გაქცევით უშველა. გარდაიცვალა 1 წლის შემდეგ, 1639 წელს. ზოგიერთი ირანელი ისტორიკოსის ცნობით, ის სეფი I-მა სიკვდილით დასაჯა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ირან-ოსმალეთის ომი (1623-1639)

ლიტერატურა
----------

* Maeda, Hirotake (2003). "On the Ethno-Social Background of Four Gholām Families from Georgia in Safavid Iran". Studia Iranica (32): 1–278
**ლურსმული დამწერლობა**, **სოლისებრი დამწერლობა** — დამწერლობის ძველი სახეობა, რომელიც გავრცელებული იყო წინა აზიასა და ახლო აღმოსავლეთის ზოგიერთ რეგიონში. იგი შექმნეს შუმერებმა ძვ. წ. III ათასწლეულში. III ათასწლეულის შუა ხანებში შუმერებმა ლურსმული დამწერლობა გამოიყენეს სიტყვიერ–მარცვლოვანი დამწერლობისთვის, რომელშიც სიტყვის ფუძე აღინიშნებოდა იდეოგრაფიულად, ხოლო გრამატიკული ელემენტები და დამხმარე სიტყვები — შესაბამისი მარცვლებით. შუმერებმა თავდაპირველად ლურსმული დამწერლობა შედგებოდა პიქტოგრამებისგან, მაგრამ რადგან საწერად გამოიყენებოდა რბილი თიხის ფილა და ლერწმის ღერი, ამ ინსტრუმენტებით პიქტოგრამების ხატვა არ იყო მარტივი და სიმბოლოები ლურსმის ფორმის შტრიხებად გარდაიქმნენ. ამიტომაც ეწოდება დამწერლობას ლურსმული. დამწერლობობის მიმართულება თავდაპირველად იყო ვერტიკალური და მარჯვნიდან მარცხნივ, ხოლო შემდგომ ჰორიზონტალური და მარცხნიდან მარჯვნივ.

შუმერული დამწერლობა III ათასწლეულის შუა ხანებში გადაიღეს აქადურში, ელამურში, ხურიტულში, ლუვიურში, ხეთურში და ურარტულში. ამრიგად ლურსმული დამწერლობა პირველი საერთაშორისო დამწერლობა გახდა.

ისტორია
-------

შუმერული დოკუმენტი ძვ. წ. XXVI საუკუნე
წერილი ლაგაშის მეფეს ურუქაგინას მისი ვაჟის ბრძოლაში დაღუპვის შესახებ. ძვ. წ. XXV საუკუნე
უძველესი წერილობითი დოკუმენტები ნაპოვნია ურუქში და მიეკუთვნება ძვ. წ. XXXIV საუკუნეს. დამწერლობა გამოიყენებოდა აღრიცხვისთვის, თიხის ფირფიტაზე აღინიშნებოდა საქონლის ტიპი და რაოდენობა. მოგვიანებით პიქტოგრამის გრაფიკა 90 გრადუსით შეტრიალდა და გამარტივდა, დაახლოებით ძვ. წ. XXIX საუკუნეში კი პიქტოგრამები გარდაიქმნა იდეოგრამებად, ანუ სიმბოლო უკვე არა მხოლოდ საგანს, არამედ რაიმე ცნებას აღნიშნავდა, მაგალითად ნიშანი „ჩიტისა" და „კვერცხის" კომბინაცია აღნიშნავდა ნაყოფიერებას, ხოლო სიმბოლო „ფეხი" სიარულსაც ნიშნავდა.

ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა პერიოდში პიქტოგრამები გარდაიქმნა ლურსმნის ფორმის შტრიხებად, იდეოგრამები კი სილაბური, ანუ მარცვლოვანი დამწერლობით შეიცვალა.

ძვ. წ. XXX საუკუნეში არსებობდა დაახლოებით 1500 სიმბოლო, შემდეგ სიმბოლოთა რაოდენობა 600-მდე შემცირდა და სიმბოლოებმა ფონეტიკური მნიშვნელობა შეიძინა.

თავდაპირველად იწერებოდა მარცხნიდან მარჯვნივ ზემოდან ქვემოთ, მესამე ათასწლეულში კი ვერტიკალური მიმართულება ჰორიზონტალურით შეიცვალა, პიქტოგრამების შტრიხებით შეცვლამ კი საგრძნობლად გაამარტივა წერა.

### აქადური ლურსმული

დაახლოებით ძვ. წ. XXV საუკუნეში დაიწყო შუმერული ლურსმული დამწერლობის აქადური ენისთვის მორგება, რადგან დამწერლობა მარცვლოვანი არის და შუმერული ენა ძალიან განსხვავდება სემიტური ენებისგან, მორგებასაც დაეტყო ეს. ამიტომაც, ბაბილონური წარწერების გაშიფრვისას ლინგვისტები მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ ეს დამწერლობა არა სემიტური, არამედ სხვა, უცნობი ტიპის ენისთვის იყო შექმნილი.

ლიტერატურა
----------

* *И. Фридрих*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 455.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტომი 9, გვერდი 455, თბილისი, 1985 წელი
ათი მზის მასის მქონე შავი ხვრელის სიმულაცია. ფონად არის ირმის ნახტომი.
**ფარდობითობის ზოგადი თეორია** — გრავიტაციის გეომეტრიული თეორია, რომელიც ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა 1915 წელს. ეს თეორია აერთიანებს ფარდობითობის სპეციალურ თეორიასა და მსოფლიო მიზიდულობის კანონს და აღწერს გრავიტაციას როგორც სივრცისა და დროის (ანუ სივრცე-დროის) გეომეტრიულ თვისებას. კერძოდ, ამ თეორიის მიხედვით სივრცე-დროის სიმრუდე უშუალოდაა დაკავშირებული ენერგიასა და იმპულსთან. ეს კავშირი მოიცემა აინშტაინის განტოლებებით.

ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ბევრი წინასწარმეტყველება მნიშვნელოვნად განსხვავდება კლასიკური ფიზიკის წინასწარმეტყველებებისგან. ასეთი განსხვავებები მოიცავს გრავიტაციულ დროის გაწელვას, გრავიტაციულ წითელ წანაცვლებას და სხვა ეფექტებს. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის წინასწარმეტყველებები დადასტურდა დღემდე ჩატარებული ყველა ექსპერიმენტით.

ფარდობითობის ზოგად თეორიას აქვს ბევრი მნიშვნელოვანი ასტროფიზიკური შედეგი. ეს თეორია მიუთითებს შავი ხვრელის არსებობას - ისეთი არისა, რომელიც იმდენად გამრუდებულია, რომ არაფერს, სინათლესაც კი არ შეუძლია მისი დატოვება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 222.
**თავის ტვინის ხიდი** (ლათ. Pons) — ტვინის ღეროს უბანი, რომელიც ერთმანეთთან ზურგისა და თავის ტვინის სხვადასხვა ნაწილს აკავშირებს. 

მდებარეობს ტვინის ზემოთ, ნათხემისა და მეოთხე პარკუჭის ქვემოთ. მას აქვს მარკუთხა ფორმა, რომელიც მკვეთრად არის გამოყოფილი შუა და მოგრძო ტვინისგან. არის ნერვული ბოჭკოების ერთობლიობა. იგი ერთმანეთთან მოგრძო ტვინსა და ნათხემს აკავშირებს. მასში, ასევე იწყება ან სრულდება ოთხი კრანიალური ნერვი, რომლებიც სენსორულ ინფორმაციასა და მოტორულ იმპულსებს გადასცემენ სახის რეგიონსა და ტვინს. სტრუქტურის სახელწოდებაც, სწორედ ამ დამაკავშირებელი ფუნქციის გამო ეწოდა.

* თავის ტვინის ხიდის ადგილმდებარეობა და ტოპოგრაფიათავის ტვინის ხიდის ადგილმდებარეობა და ტოპოგრაფია
* ხიდის ღერძული მონაკვეთიხიდის ღერძული მონაკვეთი
* უკანა და შუა ტვინი; პოსტეროალტერული ხედიუკანა და შუა ტვინი; პოსტეროალტერული ხედი
* თავის ტვინის საშუალო საგიტალური განყოფილებათავის ტვინის საშუალო საგიტალური განყოფილება
* ხიდისა და ტვინის სისტემის ბირთვიხიდისა და ტვინის სისტემის ბირთვი

ლიტერატურა
----------

* გერიგი, რ. და ზიმბარდო, ფ. ფსიქოლოგია და ცხოვრება, გვ. 73, თბ,. 2009 წელი.
* გაგოშიძე, თ. ანატომია, ნაწილი I, თავის ტვინის აგებულება, საკითხავი მასალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თავის ტვინის ხიდი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტვინი
* თავის ტვინი
* ზურგის ტვინი
**არიელ ანრი** (ფრანგ. Ariel Henry; დ. 6 ნოემბერი, 1949) — ჰაიტელი პოლიტიკოსი და ნეიროქირურგი. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2021 წლის 20 ივლისიდან.

ბიოგრაფია
---------

არიელ ანრი დაიბადა 1949 წლის 6 ნოემბერს, დაამთავრა მონპელიეს ფრანგული უნივერსიტეტი, რის შემდეგაც მუშაობა დაიწყო ნეიროქირურგად.

2015 წლის იანვრიდან სექტემბრამდე ევანს პოლის მთავრობაში ეკავა შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა, ხოლო 2016 წლის თებერვლამდე იმავე მთავრობის სოციალურ საქმეთა და შრომის მინისტრია.

2021 წლის 5 ივლისს პრეზიდენტმა ჟოვენელ მოიზმა დანიშნა პრემიერ-მინისტრად და მისი კანდიდატურა პარლამენტს წარუდგინა დასამტკიცებლად. მაგრამ ორი დღის შემდეგ პრეზიდენტი მოკლეს, რამაც ჩაშალა არიელ ანრის კანდიდატურის დამტკიცება პარლამენტში. იმ პერიოდში მოქმედმა პრემიერ-მინისტრმა კლოდ ჟოზეფმა სამხედროების დახმარებით ჩაიბარა პრეზიდენტის თანამდებობა და აშშ-ის მთავრობამ იგი კანონიერ პრემიერ-მინისტრად აღიარა. 2021 წლის 19 ივლისს ჟოზეფმა გამოაცხადა, რომ იგი გადადგება პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან ანრის სასარგებლოდ. ანრი პრემიერად დანიშნეს 20 ივლისს.

სქოლიო
------

1. ↑  Ariel Henry Appointed Haiti's New Prime Minister. ციტირების თარიღი: 2021-07-07
2. ↑  News.  (2021-07-06) Haitian president appoints new prime minister. ციტირების თარიღი: 2021-07-07
3. ↑  AFP. Haiti President Jovenel Moise assassinated, wife injured in gun attack. ციტირების თარიღი: 2021-07-07
4. ↑  CNN, Caitlin Hu, Natalie Gallón, Matt Rivers and Etant Dupain. Haiti's acting prime minister to step down amid power struggle after president's assassination. ციტირების თარიღი: 2021-07-19
5. ↑  „Haiti's acting prime minister to step down amid power struggle after president's assassination". *France 24*. 2021-07-20. ციტირების თარიღი: 2021-07-20.
6. ↑  „Strife-torn Haiti gets new prime minister". *BBC News* (ინგლისური). 2021-07-21. ციტირების თარიღი: 2021-07-21.
**ნაფოტი** (ინგლ. Sliver) — 1993 წლის ამერიკული ეროტიკული თრილერი. რეჟისორი ფილიპ ნოისი. ფილმი გადაღებულია აირა ლევინის რომანის მიხედვით. მთავარ როლებში მონაწილეობენ შერონ სტოუნი და უილიამ ბოლდუინი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ნაომი სინგერი ბრუნდება თავის ბინაში, სლივერ-ჰაიტში და გადის აივანზე. ამ დროს ვინმე ქურთუკში მყოფი მამაკაცი, კაპიუშონიანი აღებს მის ბინას, ნელა მიიმართება აივნისკენ, გადაეხვევა ნაომის, რომელიც მას უყურებს და იღიმის, უცნობი მამაკაცი ქალს ხელს კრავს და აივნიდან გადააგდებს.

ახალგაზრდა ქალი კარლი ნორისი, რომელიც გამომცემლობაში რედაქტორად მუშაობს, ჩქარობს შეხვდეს უძრავი ქონების აგენტს, რომელიც მას სთავაზობს შეისყიდოს განთავისუფლებული ბინა პრესტიჟულ ნიუ-იორკის აპარტამენტში სლივერ-ჰაიტში. ბინის დათვალიერების შემდეგ, კარლი ბრუნდება რედაქციაში. მასთან მივა მისი დამხმარე და მეგობარი ქალი რედაქტორი ჯუდი, რომელიც ცდილობს დაარწმუნოს კარლი წავიდეს სადმე გასართობად. კარლი სულ ახლახან დაშორდა ქმარს 7-წლიანი ურთიერთობის შემდეგ. მის კაბინეტში რეკავს უძრავი ქონების აგენტი და ატყობინებს მას, რომ 1 კვირაში მას შეეძლება ახალ ბინაში გადასახლება. კარლი თავისი ნივთებით გადადის ახალ სახლში, სადაც მის წინ კარებს აღებს და ნივთების წაღებაში ეხმარება ზიკ ჰოკინსი, რომელიც აგრეთვე იმავე სახლში ცხოვრობს.

საღამოს, იმავე დღეს, რესტორანში შეხვდება მთავარ რედაქტორს, რომელიც ცდილობს კარლი შეახვედროს მწერალ ჯეკ ლენდსფორდს. აღმოჩნდება, რომ ჯეკიც სლივერ-ჰაიტში ცხოვრობს. ეზოს იქით მდებარე მაღაზიაში კარლი გაიცნობს ბერიკაცს გას ჰეილს, რომელიც მეზობლად ცხოვრობს. ისინი საუბრობენ და ბერიკაცი კარლის ეტყვის, რომ იგი ძალიან ჰგავს ნაომის, ქალს, რომელიც მისსავე ბინაში ცხოვრობდა და რომელიც აივნიდან გადმოხტა.

ასე გაიგებს კარლი, რომ რამდენიმე ქალი, რომელიც იმ ბინაში ცხოვრობდა იქნა მოკლული და პოლიციას ეჭვი აქვს, რომ სახლში სერიული მკვლელი ცხოვრობს. კარლისა და ზიკს შორის ნამდვილი რომანი გაჩაღდება, თუმცა კარლიმ არ იცის, რომ ზიკი მას ჩუმად უთვალთვალებს.

როლებში
-------

* შერონ სტოუნი — კარლი ნორისი
* უილიამ ბოლდუინი — ზიკ ჰოკინსი
* ტომ ბერენჯერი — ჯეკ ლენდსფორდი
* პოლი უოლკერი — ვიდა უორენი
* კოლინ კემპი — ჯუდი მარქსი
* ამანდა ფორმანი — სამანთა მური
* მარტინ ლანდაუ — ალექს პარსონსი
* ნიკოლას პრაიორი — პიტერ ფერელი
* სი სი ეიჩ პაუნდერი — ვიქტორია ჰენდრიქსი
* ნინა ფოში — ეველინ მაკევოი
* კინ კერტისი — გას ჰეილი
* ენ ბეტანკური — ჯეკი კინსელა
* ტონი პეკი — მარტინ კინსელა
* ელისონ მაკი — ნაომი სინგერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ნაფოტი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ნაფოტი" — Box Office Mojo-ზე
**საბუის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ საბუეში, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (7.9x5.1 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით, გამოყენებულია აგურიც. შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი ფორმის აფსიდით, რომლის სიღრმე დარბაზის სიგრძის ტოლია, აფსიდის ღერძზე შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო, გეგმით თითქმის ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი შეისრულია. შეისრული ფორმისაა კამარაც, რომლის დასავლეთ კედლის მიმდებარე, საბჯენ, კრონშტაინებზე დაყრდნობილ, თაღზეა დაბჯენილი. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში, ჩასმულია ქვა, ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ჯვრის ქვემოთ, თავისუფალ არეზე, ფრაგმენტულად შემორჩენილი ნუსხური წარწერაა. ფასადები დასრულებულია კუთხით შვერილი აგურების რიგით გამოყვანილი ლავგარდნით. შენობა გადახურული იყო კრამიტით (ამჟამად მთლიანად აყრილია).

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 436-437.
დამის მოებანი და მერიის შენობა ამსტერდამში, XVII საუკუნის მეორე ნახევარი. გერიტ ბერკხეიდე
1588 წლიდან ნიდერლანდების მთავრობა მდებარეობს ჰააგაში. ბინენხოფი - ნიდერლანდების პარლამენტი
**ნიდერლანდების დედაქალაქი** — ამსტერდამი, მიუხედავად იმისა, რომ 1588 წლიდან ქვეყნის გენერალური შტატები და მთავრობა მდებარეობს ჰააგაში. 1815 წლის 24 აგვისტოს კონსტიტუციის მიხედვით, ამსტერდამის მიმდინარე ტიტულია ნიდერლანდების სამეფოს დედაქალაქი.

ისტორიის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ 1808-1813 წლებში ჰოლანდიის სამეფოს არსებობის დროს მეფე ლუი ბონაპარტმა გამოაცხადა ამსტერდამი როგორც დედაქალაქად, ასევე მთავრობის რეზიდენციადაც. 1810 წელს საფრანგეთის პირველმა იმპერიამ მოახდინა ნიდერლანდების ანექსია და მეფე ჩაანაცვლა საფრანგეთის დანიშნულმა მთავრობამ. 1810-1813 წლებში ქალაქი გარკვეულწილად ინარჩუნებდა დედაქალაქის სტატუსს, რადგან ნაპოლეონმა იგი პარიზისა და რომის შემდეგ იმპერიის მესამე ქალაქად გამოაცხადა. 1813 წლის დეკემბერში ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ ნიდერლანდების ტახტზე ავიდა ვილიამ I, რომელმაც მთავრობის რეზიდენცია ისევ ჰააგაში გადაიტანა.

სქოლიო
------

1. ↑  Dutch Wikisource. Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden (1815) **(Dutch)**. ციტირების თარიღი: 2008-05-02.
იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი  
დავით ასრიაშვილის ფოტო
**იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი** — ქართველი საზოგადო მოღვაწის იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმი შიდა ქართლის მხარეში გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარიანში. დაარსდა 1958 წელს. 2010 წლის 1 იანვრისთვის ფონდში იყო 1500-ზე მეტი ექსპონატი. მათ შორის იაკობ გოგებაშვილის მემორიალური ნივთები (24 ერთეული), ფოტომასალა, დოკუმენტები, წარმოდგენილია აგრეთვე საბჭოთა პერიოდის ფერწერა, ქანდაკება, ჭედურობა, კერამიკა. თავმოყრილია მასალა ი. გოგებაშვილის სახელობის მედლისა და პრემიის ლაურეატებზე. სახლ-მუზეუმში ტარდება სამეცნიერო სესიები, ლექციები. მუზეუმი ყოველწლიურად უძღვება სახალხო დღესასწაულს „იაკობობას". გამოცემულია სახლ-მუზეუმის მეგზური. 

იაკობ გოგებაშვილის სახლ-მუზეუმს 2019 წლის 29 მაისს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს მუზეუმების სია

ლიტერატურა
----------

* *კოკაური ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 58-59.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №254, 2019 წლის 29 მაისი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის თაობაზე
**სანქტ-პეტერბურგის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы) — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში, პეტრე დიდის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის ტერიტორიაზე. ეკლესია აგებულია 1912-1913 წლებში. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. ეკლესიის წინამძღვარია დიაკვანი ალექსანვრე რუმიანცევი.

ისტორია
-------

1902 წელს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მშენებლობის შემდეგ დადგა საკითხი მასთან ახლოს ეკლესიის აშენების შესახებ, რადგან უახლოესი ეკლესია საკმაოდ შორს მდებარეობდა. 1906 წელს დაიწყო საპროექტო სამუშაოები. თავდაპირველად გადაწყვიტეს ეკლესიის მთავარ სივრცედ გამოეყენებინათ სამკითხველო დარბაზი, ხოლო საკურთხეველი გამოეყოთ მეტალის ფარდით, მაგრამ ეს ჩანაფიქრი უარყვეს. ასევე არსებობდა წინადადება მოეწყოთ ეკლესია საერთო საცხოვრებელში ან დამატებით ვესტიბიულში. 

ინსტიტუტის არქიტექტორმა ვლადიმირ ტავლინოვმა შექმნა პროექტი, მაგრამ 1911 წლამდე ვერ მოიძებნა ფინანსები.

მალე გამოაცხადეს კონკურსი ახალ პროექტზე, რომელიც მოიგო სამოქალაქო ინჟინერმა იოსიფ პადლევსკიმ, რომელიც მხატვრობის კურსს ასწავლიდა პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში. მან წამოაყენა წინადადება აეშენებინათ ეკლესია, რომელსაც პირველი საერთო საცხოვრებლის სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებული ექნებოდა სამრეკლო. 1912 წლის მარტში წმინდა სინოდმა დაამტკიცა პროექტი, რომელშიც არქიტექტორმა ვასილი კოსიაკოვმა შეიტანა მცირე ცვლილებები. 

1912 წლის 19 ივნისს დაიწყეს ტაძრის მშენებლობა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვლადიმირ ტავლინოვი. 1913 წლის 28 დეკემბერს ეკლესია აკურთხა გდოვის ეპისკოპოსმა ბენიამინმა ღვთისმშობლის კვართის სახელზე, ინსტიტუტის დაარსების თარიღის აღსანიშნავად.

1923 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა და დიდი ხნის მანძილზე, რამდენიმე ცვლილების ფონზე გამოიყენებოდა უნივერსიტეტის კლუბად და საწყობად, ხოლო შემდეგ უნივერსიტეტის სამხედრო კათედრის აუდიტორიად. სამრეკლო და გუმბათი მოხსნეს. 

1992 წელს ეკლესიის შენობა დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1993 წლის 10 აპრილს ეკლესია აკურთხა მიტროპოლიტმა იოანე სნიჩევმა. 

1995 წელს ეკლესიაში დააყენეს სამიარუსიანი კანკელი, მოხატეს კედლები აღადგინეს გუმბათი და სამრეკლო.

ლიტერატურა
----------

* Лисовский В. Г. Архитектура России XVIII — начала XX века. Поиски национального стиля. — М.: Белый город, 2009. — С. 523. — 568 с. — (Энциклопедия мирового искусства). — ISBN 978-5-7793-1629-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Энциклопедия Петербурга
* Под Покровом Богородицы (ссылка устарела?) დაარქივებული 2006-09-25 საიტზე Wayback Machine.
* Народный каталог православной архитектуры
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიჩუა**. |

**ზაქარია ჩიჩუა** (დ. 1875, სოფ. ჭანჭათი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 30 დეკემბერი, 1951, ლევილი, საფრანგეთი, დაკრძალულია იქვე) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ფარმაცევტი.

პროფესიით ფარმაცევტი. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ხელმძღვანელობდა თბილისის ამქართა და ნოქართა მოძრაობას (პარტიული ფსევდონიმი — „მეხაშე"), შემდეგ რევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა ჭიათურა-ყვირილის რაიონში და კვლავ თბილისში. რეაქციას პეტერბურგში განერიდა და დაამთავრა სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის ფარმაცევტული კურსები. შემდეგ ბათუმში მუშაობდა. იქ დააპატიმრეს და ციმბირში გადაასახლეს. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა. საქართველოს დამოუკიდებლობის დროს ხელმძღვანელობდა ნაციონალური სიმდიდრის სააფთიაქო ნაწილს — სააფთიაქო მარაგებს, რომელიც მინდობილი ჰქონდა ქალაქებისა და ერობებისგან (იმ დროს საქართველოში მედიკამენტების შემოტანა შეზღუდული იყო და მარაგებს სასიცოცხლო მნიშვნელობა ჰქონდა). გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში იყო. დამკვიდრდა საფრანგეთში, სოფ. ლევილში (პარიზის ახლოს), სადაც შეუდგა ქართული ემიგრანტული არქივების და სოციალ-დემოკრატების პარტიული დოკუმენტაციის მოწესრიგებას და სისტემატიზებას. გარდაიცვალა და დაკრძალულია ლევილში.

ლიტერატურა
----------

* სვიმონ წერეთელი [ნეკროლოგი] / ძველი მეგობარი // „მებრძოლი საქართველო". - №1. - 1952. - გვ. 28-29;
* ზაქარია ჩიჩუა [ნეკროლოგი] / ამხანაგი // „ჩვენი დროშა". - №11. - 1952. - გვ. 43.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩუბინიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვალიკო ჩუბინიძე** (დ. 1 მაისი, 1891, ქვაციხე — გ. 22 აგვისტო, 1988, ლევილი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი, 1924 წლის აჯანყების მონაწილე, ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. ყრმობის წლები შავი ქვის მაღაროებში გაუტარებია. აქვე ეზიარა მარქსისტულ იდეებს. 1900–1905 წლები მისი რევოლუციური ნათლობის წლებია. 1911 წელს აირჩიეს სოციალ–დემოკრატიული მუშათა პარტიის ჭიათურის კომიტეტის წევრად. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ჯარში გაიწვიეს, იბრძოდა გერმანიისა და თურქეთის ფრონტებზე. 1917 წლის ბოლოს, ნიკოლოზ მეორის გადადგომისა და ფრონტის მოშლის შემდეგ, ჩავიდა თბილისში და ახლად შექმნილი სახალხო გვარდის წევრი გახდა. მონაწილეობდა გვარდიის ყველა ოპერაციაში, მათ შორის - არსენალის აღებაში.

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ვალიკო ჩუბინიძე ემიგრაციაში არ წასულა, სამშობლოში დარჩა. განაახლა მუშაობა ჭიათურის მაღაროებში და არალეგალურად განაგრძო ბრძოლა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ. აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. ჭიათურელმა ამბოხებულებმა დიდ წარმატებას მიაღწიეს, თითქმის უსისხლოდ აიღეს ჭიათურა და მისი ახლომახლო სოფლები. თუმცა გამარჯვებას მხოლოდ 24 საათი ზეიმობდნენ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ვალიკო ჩუბინიძე თბილისში ჩამოვიდა. აქაც არალეგალურად ცხოვრობდა, მაგრამ მიაგნეს და დაიჭირეს. პატიმრობაში დიდხანს არ ყოფილა, გაქცევა მოახერხა და თურქეთის გზით ემიგრაციაში წავიდა.

ვალიკო ჩუბინიძეს საქართველოში დარჩა ოჯახი. მან 1920 წლის იანვარში დაიწერა ჯვარი თამარ დავითის ასულ გოცაძეზე. სამი შვილი ჰყავდათ — თინა, პეტრე და დარეჯანი. ვალიკოს ემიგრაციაში წასვლის შემდეგ მისი ცოლ–შვილი მუდმივ რეპრესიებს განიცდიდა. ყმაწვილებმა მუდმივ დევნას ვერ გაუძლეს, პეტრე ბავშვობაშივე გარდაცვლილა, თინაც ახალგაზრდა დაიღუპა. მეუღლე, თამარ გოცაძე ორჯერ გადაასახლეს, 1937 და 1951 წლებში. გადასახლებიდან დაბრუნებული მამისეულ კერას დაუბრუნდა და 90 წელს გადაცილებული გარდაიცვალა 1991 წლის ზაფხულში.

1926 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში. მუშაობდა აკაკი ჩხენკელთან. 1933 წლიდან, მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა საქართველოს ემიგრანტი მთავრობის ლეგალიზაცია გააუქმა, ეწეოდა საცალო ვაჭრობას. გამოსცა ნოე ჟორდანიას ემიგრაციაში დაწერილი ნაშრომები 1956 წელს, ამავე დროს ნივთიერ დახმარებას უწევდა მას. მისი წერილები ხშირად იბეჭდებოდა საზღვარგარეთის ქართულ პრესაში. პარიზში ორ ტომას გამოსცა „მოგონებანი" (1938, 1953), რომელიც პირველწყაროს წარმოადგენს 1918–1921 წლებში საქართველოს დამოუკიდებლობის და 1924 წლის აჯანყების ისტორიისთვის. დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *შარაძე გურამ*, „უცხოეთის ცის ქვეშ" ტ. 3. გვ. 186-194, თბ. 1993
* წერეთელი გიორგი. ვალიკო ჩუბინიძის მოგონებების გამო // თავისუფლების ტრიბუნა, N 5 — პარიზი, 1974.
* „ქართველები უცხოეთში", წ.1, გვ. 201.— თბილისი, 2012

* ვალიკო ჩუბინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მერი ჭელიძე** (დ. ნოემბერი, 1923, თბილისი, — გ. 2011) — ქართველი ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე 1948 წლიდან. 1962-1967 წლებში კი ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის კათედრას. მუშაობდა სასულიერო აკადემიაში საღვთისმეტყველო ფაკულტეტებზე, სადაც კითხულობდა ლექციებს ძველი აღმოსავლეთის, ანტიკურ ფილოსოფიასა და ელინიზმის ფილოსოფიაში. იყო დიალექტიკის ისტორიის მკვლევარი, მისი შრომები ეხება ანტიკურ ფილოსოფიას, მარქსისტულ ფილოსოფიას, გერმანულ კლასიკურ იდეალიზმს და ბურჟუაზიულ ფილოსოფიის ისტორიას. მისი მონაწილეობით შედგენილია სახელმძღვანელოები ფილოსოფიის ზოგად, შუა საუკუნეებისა და XX საუკუნის ბურჟუაზიულ ფილოსოფიის ისტორიაში. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1967 წელს.

ჯილდოები
--------

* 1998 - ღირსების ორდენი
* 1982 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1976 - საპატიო ნიშნის ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართული ეროვნული გონი ფილოსოფიურ-ისტორიული ასპექტით, თბ. 2002, გვ. 332 ISBN 99928-33-95-5
* ელინიზმის ფილოსოფია, თბ. 1992, გვ. 360 ISBN 5-511-00470-7
* ქართველ და უკრაინელ ხალხთა თანამეგობრობის ფურცლები, თბ. 1990, გვ. 83

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 11, თბ. 1987, გვ. 390

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მერი ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი