recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გიორგი კალანდარიშვილი** (დ. 27 ივლისი, 1984) — საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე 2021 წლის 3 აგვისტოდან.  გიორგი კალანდარიშვილი ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში 2008 წლიდან მუშაობს. 2019 წლის 9 სექტემბრიდან 2021 წლის 25 მაისამდე იყო ცესკოს ადამიანური რესურსების მართვის, 25 მაისიდან თავმჯდომარის თანამდებობის დაკავებამდე კი ადამიანური რესურსების მართვისა და შრომის უსაფრთხოების დეპარტამენტის უფროსი იყო. არის საარჩევნო ადმინისტრაციის გენდერული თანასწორობის საბჭოს თავმჯდომარე, ასევე საერთაშორისო სტანდარტის ISO 9001:2015 - ის მოთხოვნების შესაბამისად ცესკოს ხარისხის მენეჯერი. 2008-2012 წლებში კი იკავებდა ჯერ საზოგადოებასთან და პრესასთან ურთიერთობის სამმართველოს უფროსის, შემდეგ კი სამართლებრივი უზრუნველყოფის სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. გიორგი კალანდარიშვილი 2006-2008 წლებში მუშაობდა სს „ენერჯი ინვესტში". 2002-2006 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა ორგანიზაციებში, მათ შორის იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის (გუბერნატორის) ადმინისტრაციაში. 2012-2019 წლებში იყო სამართლებრივი უზრუნველყოფის განყოფილების უფროსი. ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს. კალანდარიშვილს აქვს სხვადასხვა ქვეყანაში ჩატარებული არჩევნების სადამკვირვებლო მისიებში მონაწილეობის მრავალწლიანი გამოცდილება. საერთაშორისო დამკვირვებლის სტატუსით ჩართული იყო როგორც მოკლევადიან, ისე გრძელვადიან სადამკვირვებლო მისიებში. მას აგრეთვე გავლილი აქვს ეუთოს გრძელვადიანი დამკვირვებლის კურსი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში და მინიჭებული აქვს შესაბამისი სერტიფიკატი.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი კალანდარიშვილის ბიოგრაფია დაარქივებული 2021-02-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑   ცესკოს თავმჯდომარე 6 თვით გიორგი კალანდარიშვილი იქნება

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარეები |
| --- |
|  |
| 
* ირაკლი ჟორდანია
* არჩილ ჭირაქაძე
* მერაბ ალექსიძე
* ივანე კიღურაძე
* ჯუმბერ ლომინაძე
* გიორგი ზესაშვილი (მ/შ)
* ნანა დევდარიანი
* ზურაბ ჭიაბერაშვილი
* დიმიტრი ქიტოშვილი
* ზურაბ ნონიკაშვილი (მ/შ)
* გია ქავთარაძე
* გურამ ჩალაგაშვილი
* ალექსანდრე ღონღაძე (მ/შ)
* ლევან თარხნიშვილი
* ზურაბ ხარატიშვილი
* თამარ ჟვანია
* გიორგი კალანდარიშვილი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თუმანიშვილი**. |

**გიორგი პავლეს ძე თუმანიშვილი** (დ. 31 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 19 ოქტომბერი], 1872 ― გ. 1937) — ქართველი ინჟინერი, რკინიგზის მშენებელი. დაამთავრა პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1886). მუშაობდა თბილისი-ერევნის რკინიგზის ხაზის მშენებლობაზე (1896–1899), იყო ამ ხაზის საექსპლუატაციო უბნის უფროსი (1899–1902), ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოს ინჟინერი (1906–1918), კახეთის რკინიგზის მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილე (1912–1915), შემდგომ კი ამ გზის მმართველი (1915–1918),  საქართველოს გზატკეცილების სამმართველოს უფროსი (1918–1919), კახეთის რკინიგზის დირექტორი და ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოს კონსულტანტი (1919–1925), ნატანებ-ოზურგეთის რკინიგზის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი (1922–1923), სენაკ-გაგრის რკინიგზის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი (1925) და სხვა. 1934 წელს მიენიჭა შრომის გმირის საპატიო წოდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 9.
**ვეჯინის მესამე ნაგებობა** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვეჯინის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე ვეჯინის ხევის მარცხენა ნაპირზე. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ ზურგის ჩრდილოეთ კედელი, სიგრძე — 17,84 მეტრი, მაქსიმალური სიმაღლე მიწის ზედაპირიდან 8,5 მეტრზე, კედლის სისქე 0,9 მეტრია, და მასთან დაკავშირებული სამი კედელის ნაწიბურები — ბოლოებში და დასავლეთ ნაწილსი იგი ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით; არქიტექტურული ელემენტების წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგუროც. ნაგებობა სამსართულიანი ყოფილა (კედელზე შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის კოჭების დასაყრდნობი საფეხურები).

პირველი სართულის დონეზე კედელი თითქმის მთლიანად დაფარულია მიწითა და ნანგრევებით. კედლის აღმოსავლეთ ნაწილის შუაში მოჩანს ისრულთაღოვანის თაღის მცირე ნაწილი.

მეორე სართულის დონეზე. აღმოსავლეთ ნაწილში, სამი შეისრულთაღოვანი ნიშაა, რომელთა თაღები აგურისაა. მათგან აღმოსავლეთით მდებარე ნიშაში მოწყობილია ისრული თაღით გადახურული ღრმა უბე. კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში. გვერდიგვერდ, ორი სწორკუთხა, ნიშაა მათ ქვემოთ კი - მცირე ისრულთაღოვანი ნიშაა. რომელიც ვიწრო და დაბალი ჰორიზონტალური ხვრელით დაკავშირებულია კედლის სისქეში მოწყობილ ცილინდრულ, ნახევარსფერული კამარით გადახურულ სათავსთან (დიამეტრი — 1,8 მეტრი სიმაღლე — დაახლოებით 2,5 მეტრი). სათავსი მთლიანად შელესილია: მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში პატარა სწორკუთხა ნიშაა. სართულის კედლის დასავლეთ ნაწილი ყრუა.

მესამე სართულზე. აღმოსავლეთ ნაწილში, ორი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. მათ აღმოსავლეთით. კი - ერთი საკმაოდ დიდი და ღრმა სწორკუთხა ნიშაა (სიგრძე 1,92 სანტიმეტრი სიმაღლე 1,5 მეტრი სიღრმე — 1,3 მეტრი), მის გვერდებში თითო ისრულთაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. ხოლო ძირში — ხვრელი (დიამეტრი — 0,55 მეტრი სიმაღლე 1,3 მეტრი), რომელიც დაკავშირებულია მეორე სართულის დონეზე მოწყობილ სათავსოსთან. კედლის დასავლეთ ნაწილი ამ სართულზეც ყრუა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 117-118.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგიწმინდის წმინდა გიორგის ეკლესია**. |

**გიორგიწმინდის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გიორგიწმინდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, სოფელ ანთოკსა და გიორგიწმინდას შორის მდებარე მთაზე. სავრაუდოდ თარიღდება XVIII საუკუნით. 

ეკლესია დარბაზულია და უაფსიდო. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და მოყვითალო ფერის კირის დუღაბით. გარეთა კედლებში, ალაგ-ალაგ, ირიბად დაწყობილი ქვის რიგებია, რომლებიც შესაბამის კედლებს მთელ სიგრძეზე არ გასდევს. კედლების ზედაპირი როგორც შიგნით, ისევე გარედანაც, გასწორებულია ბათქაშით. მიუხედავად ამისა, იგი მაინც უსწორმასწოროა. 

შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან გამოყვანილია აგურით და ნახევარწრიული ტიმპანითაა (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) დასრულებული, შიგნით კი თარაზული გადახურვა აქვს. კარის ზღურბლი მიწიდან სამოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. რის გამოც, შესასვლელი წინ რამდენიმე საფეხურიანი კიბე უნდა ყოფილიყო მოწყობილი (ამჟამინდელი კიბე XX საუკუნის მიწურულს, ადგილობრივი მაცხოვრებლების მიერაა გაკეთებული). 

ეკლესიის გეგმა შიგნითაც ოთხკუთხა. საკურთხევლის ნაწილი იატაკის მიმართ თხუთმეტიოდე სანტიმეტრითაა შემაღლებული. აღმოსავლეთ კედლეში გაჭრილია ოდნავ შევიწროვებული, ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელი, რომლის წირთხლები და თაღიც აგურითაა გამოყვანილი. სარკმლის ძირის დონეზე, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში, თითო პატარა, ოთკუთხა ნიშაა. სარკმლის ჩამოსწვრივ კი, აგურით ნაშენი, ოთხწახნაგა ტრაპეზი დგას. 

ეკლესია შიგნიდან გადახურულია ერთიანი კამარით, რომელიც გრძივ კედლებთან შეერთების ადგილას მცირე კუთხეს ქმნის. 

ეკელსიის ფასადები სადაა. სამხრეთ შესასვლელის თავზე, წყობაში, ჩასმულია საფლავის ოთხკუთხა ქვა. კედლები დასრულებულია აგურის ოთხწახნაგა ლავგარდანით, რომლიც შედგენილია დაკბილული და ჩვეულებრივი წყობით გამოყვანილი რიგების მონაცვლეობით. 

ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კამარით, რომლის ნაწილი აყრილია, ნაწილი კი - დამტვრეული.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 91.
**ვეჯინის პეტრე და პავლე მოციქულების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინში, დგას სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ვეჯინის ციხისკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,5x5,5 მ.) ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები გამოყვანილია შირიმის მეტ-ნაკლებად დამუშავებული ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კედლის სამხრეთ ნაწილში აღმართულია ნახევარწრიული აფსიდი რაშიც თაღოვანი სარკმელი და მისი ორსავე მხარეს განიერი და მაღალი გეგმით ნახევარწრიული თითო თაღოვანი ნიშაა. საკურთხეველი სარკმლის გარდა, ერთი სწორკუთხა სარკმელია დასავლეთ კედელში,ორივე სარკმელის ღიობი შირიმის ნათალი ქვითაა გამოყვანილი. გარედან ეკლესიის ოთხივე კედლის სიბრტყე დანაწევრებულია საფეხურებით შეღრმავებული ორ-ორი თაღოვანი არით. რეებიც ფასადების პროპორციის შესაბამისად, გრძლივ ფასადებზე გაცილებით განიერია ვიდრე განივ ფასადებზე მოგვიანებით (დაახლოებით XIX საუკუნეში) ეს არეები რიყის ქვითა და აგურებით შეუვსიათ, ეკლესია შიგნიდან და გარედან მთლიანად შეულესავთ. კარის ღიობი კი საფლავის ქვით გამოუყვანიათ. 1989 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ი. მოსულიშვილი). ეკლესიის ინტერიერის ნანგრევებიდან გაწმენდის შემდეგ გამოჩნდა კვადრატული აგურით (21X21X4 სმ) მოგებული იატაკი, რომლის ქვეშ, დაახალოებით 0,5 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა უფრო ძველი აგურის იატაკის ნაშთები. 

აგური მთლიანად იყო დაშლილი რის გამოც მათი ზომების დადგენა ვერ მოხერხდა. გარედან, ეკლესიის ჩრდილო დასავლეთ და ჩრდილო აღმოსავლეთ კუთხეებთან, მიწის წედაპირიდან 0,8 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ეკლესიის თავდაპირველი კედელი,რომელის მოზრდილი ზომის რიყის ქვით იყო ნაწყობი. სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგად მოგვიანებით ჩაშენებული ფენისგან გათავისუფლდა ფასადების თაღოვანი შეღრმავებები: ოთხივე კედლის დანგრეული ნაწილები აღდგა ნაწილებად აგურით და მოეწყო აგურისავე საფეხუროვანი ლავგარდანი ჰორიზონტალური შემონაკეცებით განივ ფასადებზე: შიგნით ეკლესია გადაიხურა რკინაბეტონის კამარით ხოლო აფსიდი-კონქით.ინტერიერი შეილესა გაჯით და იატაკი დაიგო აგურით, ეკლესია გადაიხურა კრამიტით და ეკლესიის ირგვლივ დაიგო ქვაფენილი.

ლიტერატურა
----------

* *მოსულიშვილი ი.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 119.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გობეჩია**. |

ვ. გობეჩია
**ვლადიმერ (ვალოდია) პავლეს ძე გობეჩია** (დ. 1878, ქუთაისი, — გ. 19 ივნისი, 1918, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი, ქართველ სოციალისტ-რევოლუციონერთა ერთ-ერთი ლიდერი. იოსებ და ივანე გობეჩიების ძმა.

სწავლობდა ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. სტუდენტობიდან მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში, იყო ოდესის სოციალისტ-რევოლუციონური ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. იქვე გამოსცემდა გაზეთ „მეტეორს". 1909-1911 წლებში ბაქოში ცხოვრობდა. თავის ძმა იოსებთან ერთად იყო ბაქოში გამომავალი ქართულენოვანი სოციალისტ-რევოლუციონური პარტიული ორგანოს „მარცვლის" სარედაქციო კოლეგიის წევრი. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ რუსეთის დროებითი მთავრობის მიერ დანიშნული იყო კავკასიის მე-7 არმიის კომისრის თანაშემწედ, შემდეგ სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტის კომისრად. 1917 წლის ნოემბერში დაინიშნა ამიერკავკასიის კომისარიატის საოლქო სამხედრო-საზღვაო კომისრად, შემდეგ საზღვაო მინისტრად. ამავდროულად იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი და საბჭოსთან არსებული ხელოვნების სექციის თავმჯდომარე (მისი მოადგილე იყო შალვა დადიანი). ვლადიმერ გობეჩია 1918 წლის 26 მაისს დამოუკიდებლობის აქტის ორიგინალზე ხელმომწერთა (სულ 88) შორისაა. 1918 წლის 18 ივნისს თბილისში, ლორის-მელიქოვის ქუჩაზე გობეჩია გასროლით სასიკვდილოდ დაჭრა ხონელმა თავადმა ნიკოლოზ წულუკიძემ. გობეჩია მომდევნო დღეს საავადმყოფოში გარდაიცვალა. ის დიდუბის პანთეონში დაკრძალეს. სასამართლოზე წულუკიძემ მკვლელობის მოტივად ყოფით ნიადაგზე უთანხმოება დაასახელა. მას სამუდამო კატორღა მიესაჯა.

ლიტერატურა
----------

* 

* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 96.
* სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (დისერტაცია) / მ. სართანია. - თბ. 2019.
**ვლადიმერ ბალაძე** (დ. 9 აგვისტო, 1952) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1996).

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1974-1976 წლებში იყო თბილისის ავტომატიზაციის საშუალებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-მუშაკი. 1976-1980 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის, ალგებრა-გეომეტრიის განყოფილების ასპირანტი. 1980-1983 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის ასისტენტი. 1983-1996 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის დოცენტი. 1991-2004 წლებში — ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, მათემატიკის კათედრის დოცენტი, პროფესორი. 1996-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის პროფესორი. 2005-2006 წლებში მუშაობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, რექტორის მოადგილედ სასწავლო აკადემიურ დარგში, სრულ პროფესორად. 2006-2007 წლებში იყო ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, რექტორი და სრული პროფესორი. 2008 წლიდან იყო ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, მათემატიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და სრული პროფესორი. 2012 წლიდან „Zentralblat Mathematical"-ს რეფერენტი. 2013 წლიდან ჟურნალ „Mathematical Reviews"-ს რეფერენტი. 2014 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერტი მათემატიკაში. 2018 წლიდან „Tbilisi Mathematical Journal"-ის სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 2013-2018 წლებში იყო ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკისა და კომპიუტერულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს თავმჯდომარე. 2018 წლიდან ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ მეცნიერებათა და განათლების ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს თავმჯდომარე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ტოპოლოგია: სახელმძღვანელო მათემატიკაში, ნაწ. 1, ზოგადი ტოპოლოგიის საფუძვლები, ბათუმი, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტი, 2016, გვ. 285 ISBN 9789941462351
* ალგებრა და რიცხვთა თეორია, ნაწ. 2, ბათუმი, შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბ, 2013, გვ. 388 ISBN 9789941434365

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 13

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ ბალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დავით ქობაირეცი** (დავით ქობერელი, დავით ახპატელი; სომხ. Դավիթ Քոբայրեցի; გ. 1205, ახპატი) — სომეხი სასულიერო მოღვაწე და მწერალი, ე. წ. „ჩრდილო მხარეთა სომეხ მოძღვართა" ერთ-ერთი მეთაური. 

დაიბადა სოფელ ქობერში (ახლანდ. ლორეს პროვინცია). მოღვაწეობდა ახპატის მონასტერში. 1198-1203 წლებში იმოგზაურა კილიკიის სომხეთში, სადაც რომის საყდართან დაახლოებული სომეხი სასულიერო პირების წინააღმდეგ გამოდიოდა. მონაწილეობდა ლორისა (1205) და ანისის (1207) საეკლესიო კრებებში. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ დაწერილმა სასულიერო-საღვთისმეტყველო შინაარსის 15-მდე თხზულებამ.

1951 წელს მატენადარანის ხელნაწერთა ფონდში მიაკვლიეს საისტორიო თხზულების შემცველ დავით ქობაირეცის მოსახსენებელს (სომხ. ჰიშატაკარანს), რომელშიც გადმოცემულია საქართველოს მეფე გიორგი III-ის წინააღმდეგ ორბელთა აჯანყების ამბავი. განსხვავებით სხვა სომეხი ისტორიკოსებისაგან (სტეფანოს ორბელიანი, ვარდან არეველცი და სხვ.) დავით ქობაირეცი ამ ამბების თანამედროვე და თვითმხილველია, რამდენადაც ლორე-ახპატის მიდამოები აჯანყების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა იყო და მოვლენები სომეხი ბერის თვალწინ ვითარდებოდა, მისი ცნობები ორბელთა აჯანყების შესახებ უფრო სარწმუნოა და საინტერესო დეტალებითაც ავსებს სხვა ავტორთა ინფორმაციას. დავითი საქართველოს ხელისუფლების მომხრეთა დასს უნდა ეკუთვნოდეს. იგი ქართველ დიდებულთა განზრახვას მეფის დამხობასა და სამეფოს გაყოფაზე, „ბოროტებას" უწოდებს, ხოლო სტეფანოს ორბელიანის მტკიცებას, თითქოს ორბელები დემნა-დემეტრეს კანონიერი უფლების დასაცავად იყვნენ გამოსული, არ იზიარებს. პირიქით, მისი რწმენით, დიდებულებმა გადაიბირეს უფლისწული და იგი თავიანთ მედროშედ აქციეს.

ლიტერატურა
----------

* მაისურაძე გ. ერთი სომხური წყარო დემნა უფლისწულის აჯანყების შესახებ, კრ.: საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ. 1966;
* მელიქსეთ-ბეგი ლ. "ჩრდილო მხარეთა სომეხთა მოძღვარნი" და მათი ვინაობა. სომეხ-ქართველთა ურთიერთობის საკითხებთან დაკავშირებით, ტფ. 1928;

* *მაისურაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 292.
ტექნოგენური გრუნტი
**გრუნტი** (პოლ. grunt; გერმ. grund — საფუძველი, ნიადაგი) — ნებისმიერი ქანი, რომელიც ძირითადად განლაგებულია გამოფიტვის ზონაში (ნიადაგის ჩათვლით) და წარმოადგენს ადამიანის საინჟინრო-სამშენებლო საქმიანობის ობიექტს. გრუნტი შეიძლება იყოს ნაგებობის საფუძველი, გარემო, რომელშიც ნაგებობაა მოთავსებული (გვირაბი, მილსადენი და სხვა) და მასალა (გზის, ჯებირის, მიწაყრილის). 

საინჟინრო ლიტერატურაში გრუნტი სხვა მნიშვნელობითაც იხმარებოდა. ვასილი დოკუჩაევი გრუნტად მიიჩნევდა უშუალოდ ნიადაგის ფენის ქვეშ მდებარე ქანს, რომელსაც ნიადაგთწარმოქმნის პროცესი არ შეხებია. გრუნტად მიიჩნევდნენ აგრეთვე ყოველგვარ ფხვიერ ქანს. 
საინჟინრო-გეოლოგიური თვალსაზრისით საინტერესოა გრუნტის არა მარტო მყარი მინერალური, არამედ თხევადი და აირული კომპონენტებიც, 
რომლებიც ხშირად არსებით გავლენას ახდენენ გრუნტის ფიზიკურ-მექანიკურ თვისებებზე. ამ თვალსაზრისით გრუნტს განიხილავენ როგორც 
მრავლაკომპონეტიან სისტემას.

გრუნტებს შეისწავლის საინჟინრო გეოლოგიის დარგი გრუნტმცოდნეობა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხეიძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 282.
ვიადუკი

**ვიადუკი** (ფრანგ. viaduc < ლათ. via — გზა და duco — მიმყავს) — გრძელი და მაღალსაყრდენიანი ხიდური ნაგებობა გზისა და დასერილი ადგილის (ხრამი, ხეობა და ა. შ.) გადაკვეთაზე. ვიადუკს ზოგჯერ მაღალი მიწაყრილის ნაცვლად აგებენ, როცა უკანასკნელის გაკეთება ეკონომიურად არახელსაყრელი ან ტექნიკურად მიზანშეუწონელია (მაგ. ფუძის გრუნტის სისუსტის გამო). ვიადუკის საყრდენების სიმაღლე (ზოგჯერ კი მისი ყველაზე მაღალი ნაწილის მალების ზომა) თანდათანაბოთ მატულობს. ამით მას განასხვავებენ ესტაკადისაგან, რომლის საყრდნების სიმაღლეთა სხვაობა უმნიშვნელოა, ხოლო მალები ერთნაირი ზომისა აქვს. ვიადუკი არის ქვის, ლითონის, ბეტონის, რკინაბეტონისა, ერთ- და მრავალმალიანი თაღოვანი ან კოჭური კონსტრუქციისა. 

ვიადუკი — ქვის მსხვილი ბლოკებით ამოყვანილი თაღებიანი ნაგებობა — ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძვ. რომში. XIX საუკუნის დასასრულიდან ვიადუკის აშენება დაიწყეს ლითონისა და რკინაბეტონისაგან, რომელთა კონსტრუქციული შესაძლებლობანი საშუალებას იძლევა შეიქმნას თანამედროვე ხასიათის მსუბუქი და მოხერხებული ნაგებობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მიიოს ვიადუკი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 391.
**დავით ჯიმშერის ძე ჩოლოყაშვილი** (დ. 1735 ― გ. 1810) ― ქართველი პოეტი, დრამატურგი, მთარგმნელი. ერეკლე II-ის მდივანბეგი. 

განათლება რუსეთში მიიღო. გატაცებული იყო ბერძნული მითოლოგიით. ავტორია ლირიკული და სატირული ლექსებისა. 1787 თურქეთზე რუსეთის გამარჯვების აღსანიშნავად დაწერა „ივერიის მუზათა საბრძოლო სიმღერები" (რუსული თარგმანი გამოქვეყნდა 1791), რომელშიც შეაქო რუსთა ლაშქარი და მისი მხედართმთავრები სუვოროვი და გრიგოლ პოტიომკინი. ჩოლოყაშვილმა თარგმნა მიხეილ ლომონოსოვის სასულიერო ლექსები „საწინასწარმეტყველო წიგნი იობისა" და „145 ფსალმუნი ლექსად", ჟან რასინის ტრაგედის „იფიგენია ავლიდაში" სათაურით „ეფიღენია" (წარმოადგინეს თბილისში 1795) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *რუხაძე ტ.* ძველი ქართული თეატრი და დრამატურგია, თბ. 1949;
* *მისივე,* ძველი ქართული ლირიკის ისტორიიდან, თბ. 1954;
* ქართული ლიტერატურის ისტორია; ტ. 2, თბ. 1966;
* *კეკელიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 147.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჩოლოყაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
1964 წელს იაპონიის ქალაქ ნიიგატაში ძლიერი მიწისძვრის შემდეგ მომხდარი გრუნტის გათხელება, რის გამოც მრავალი შენობა-ნაგებობა ჩამოწვა.
**გრუნტის გათხელება** — პროცესი, რომლის შედეგად გრუნტი არსებითად კარგავს სიმყარესა და სითხეს. მეტად დამახასიათებელია ტენით გაჯერებული გრუნტებისათვის, როგორებიცაა შლამიანი ქვიშა ან ისეთი ქვიშა, რომელიც წყალგაუმტარ დანალექებს შეიცავს. ქანი, რომელიც ექვემდებარება გათხელებას, გეოლოგიურად შედარებით ახალგაზრდაა (ჰოლოცენი); ასეთი ნალექები ხშირად ვრცელდება მდინარეთა კალაპოტების გასწვრივ, კერძოდ, ნაპირებთან, იქ სადაც გროვდება ლიოსი და ქვიშა. გრუნტის გათხელება შეიძლება მოხდეს ძლიერი მიწისძვრის დროს, როდესაც სეისმური ტალღის გავლის შემდეგ გრუნტის ნაწილაკები სხვადასხვა სიჩქარეზე რყევას იწყებენ. მიწისძვრა ხელს წყობს გრუნტის გადაქცევას სითხედ. გრუნტის გათხელების შედეგად წარმოიქმნება ეგრეთ წოდებული *ქვიშიანი ვულკანები*, რომლებიც აფრქვევენ წყალს, ქვიშასთან და ტალახთან ერთად. ასეთი გრუნტის სიმყარე მკვეთრად ეცემა, ამასთანავე შენობა-ნაგებობები განიცდიან ჩამოწოლასა და გადახრას, ზოგჯერ გადაბრუნებას. 

1964 წელს იაპონიის ქალაქ ნიიგატაში მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის შემდეგ ძირითადი საძირკველის ქვიშების გათხელებასა და დანალექების სიმყარისა და უსწორმასწოროების დარღვევას მოჰყვა მრავალი შენობის გადაბრუნება. გრუნტის გათხელებით გამოწვეულ უძლიერეს დამანგრეველ მოქმედებას ჰქონდა ადგილი აგრეთვე აშშ-ის ქალაქ ანკორიჯში 1964 წელს.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრუნტის გათხელება***

* გრუნტის გათხელება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* გრუნტის გათხელება (YouTube-ვიდეო)
* გრუნტის გათხელება (ინგლისური)
* გრუნტის გათხელება (გერმანული)

ლიტერატურა
----------

* Борисов Б.А. О неприемлемой тенденции к завышению магнитуд исторических землетрясений на примере Красноводского землетрясения // Вопр. инж. сейсм. Вып. 33. М.: Наука, 1992. С. 28-39.
* Стрельцов М.И. Нефтегорское землетрясение 27(28) мая 1995 года на Сахалине. М.: Янус-К, 2005. 180 с.

სქოლიო
------

1. ↑  მიწისძვრების ისტორია. ნიიგატა, იაპონია. 1964 წლის 16 ივნისი. 04:01 UTC. მაგნიტუდა 7.5..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-01-28. ციტირების თარიღი: 2012-12-08.
2. ↑  სეისმური მოვლენების შედეგად წარმოქმნილი გრუნტის გათხელება
3. ↑  მიწისძვრების ისტორია. პრინც ვილჰელმის სრუტე. ალასკა. 1964 წელი. მაგნიტუდა 9.2.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-11. ციტირების თარიღი: 2012-12-08.
მუზეუმის შენობის ხედი გვერდიდან, ფრენკ გერის პროექტი.
ეერო საარინენნის "სკამი-ყაყაჩო".
**ვიტრას დიზაინის მუზეუმი** (Vitra Design Museum) — მდებარეობს ვეილ-ამ-რაინზე, გერმანია. დაარსდა 1989 წელს ვიტრას აღმასრულებელი ხელმძღვანელი როლფ ფელბაუმის მიერ როგორც დამოუკიდებელი კერძო ფონდი. კორპორაცია ვიტრა უზრუნველჰყოფს მას ფინანსური სუბსიდიებით, ვიტრას არქიტექტურით და ორგანიზაციული საკითხების გადაწყვეტით. მუზეუმის ბერლინის განყოფილების გახსნა დაგეგმილია 2007 წელს.

კოლექცია და ღონისძიებები
------------------------

მუზეუმის კოლექციის ფოკუსი ავეჯსა და ინტერიერის დიზაინზეა. მის ძირითად ბირთვს შეადგენს აშშ-ის დიზაინერების ჩარლზ და რეი იმსების დანატოვარი, ჯორჯ ნელსონის, ალვარ აალტოს, ვერნერ პანტონის, დიტერ რამსის, ჟან პრუვესა და მიქაელ თონეს მრავალრიცხოვანი ნამუშევრები. აქ თავმოყრილია თანამედროვე ავეჯის დიზაინის მსოფლიოში უდიდესი კოლექცია, რომელიც მოიცავს ნიმუშებს ყველა მნიშვნელოვანი პერიოდიდან და სტილიდან მე-19 საუკუნის დასაწყისიდან დღემდე.

ეს ნამუშევრები, რომლებიც თავდაპირველად როლფ ფელბაუმის საკუთრებას წარმოადგენდა, მუდმივად გამოფენილი არ არის, ზოგიერთი რჩეული დიზაინერული სკამის გარდა, რომელთა ნახვა ზაჰა ჰადიდის სახანძროს სადგურში შეიძლება ვიტრას ტერიტორიაზე. მათ ნაცვლად, მუზეუმი დროებით გამოფენებს აწყობს, რომელთა ფოკუსი ერთი რომელიმე დიზაინერია, ხშირად სხვა მუზეუმების კოლექციებიდან ნასესხები ექსპონატებით. შესაბამისად, კოლექციის დანარჩენი ნაწილი სხვა მუზეუმებზეა გასესხებული მსოფლიოს გარშემო დროებითი გამოფენებისთვის.
**გრძელდინგა ვეშაპი** (ლათ. Hyperoodon) — კბილიანი ვეშაპების გვარი დინგნისკარტასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ორ, ერთმანეთთან ძალიან ახლოს მდგომ სახეობას: ჩრდილოური გრძელდინგა ვეშაპი (H. ampullatus) და ბრტყელშუბლა გრძელდინგა ვეშაპი (H. planifrons). საინტერესოა, რომ ამ ორი სახეობის განსახლების არეალები ათასობით კილომეტრითაა ერთმანეთისაგან დაშორებულია: პირველი არქტიკაში გვხვდება, მეორე — სამხრეთ ნახევარსფეროში. აქვთ გრძელი დინგი, ძლიერ განვითარებული შუბლი, რომელში მდებარე პარკში სპერმაცეტია მოთავსებული. გააჩნიათ ორი წყვილი კბილი. მამალი სიგრძეში 9,4 მ-მდეა, დედალი — 8,7 მ. მასა — 6–8 ტ. შეფერილი არიან მეტ-ნაკლებად ერთფეროვნად — რუხად, ასაკის მატებასთან ერთად ფერმკრთალდებიან. იკვებებიან უმთავრესად თავფეხიანებით, აგრეთვე თევზით, იშვიათად — ჰოლოთურიებითა და ზღვის ვარსკვლავებით. ყვინთავენ ღრმად, წყლის ქვეშ ერთ საათამდე შეუძლიათ გაჩერება. მაკეობა 12–15 თვე გრძელდება, 3–3,5 მ სიგრძის ნაშიერს გაზაფხულზე ან ზაფხულში ბადებს. ცხოვრობენ ჯოგებად. სარეწაო ობიექტია, მაგრამ მცირერიცხოვნობის გამო ნადირობა კვოტების მიხედვით მიმდინარეობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრძელდინგა ვეშაპი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* გრძელდინგა ვეშაპი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ვიქტორია საქსენ-კობურგ-გოთელი** (გერმ. Viktoria von Sachsen-Coburg und Gotha, ფრანგ. Victoire de Saxe-Cobourg-Gotha; დ. 14 თებერვალი, 1822, ვენა, ავსტრიის იმპერია — გ. 10 ნოემბერი, 1857, სარი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო) — საქსენ-კობურგისა და გოთას დინასტიის წარმომადგენელი. დედოფალ ვიქტორიას ბიძაშვილი. საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ის ძის, ნემურის ჰერცოგ ლუი ორლეანელის ერთადერთი მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ვიქტორია დაიბადა 1822 წლის 14 თებერვალს ვენაში. იგი იყო პრინც ფერდინანდ საქსენ-კობურგ-გოთელისა და მისი ცოლის, პრინცესა მარია ანტონია კოჰარის ასული. მამის მხრიდან იგი იყო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ I-ის ძმისწული და დედოფალ ვიქტორიას, პორტუგალიის მეფე ფერნანდუ II-ის, პრინცი ალბერტის, ლეოპოლდ II-ისა და მექსიკის იმპერატრიცა შარლოტას ღვიძლი ბიძაშვილი. დედამისის მამა 1826 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც, მზითვის სახით კოჰარების უზარმაზარი ქონება ვიქტორიას მამას დარჩა. ეს ქონება მოიცავდა საკმაოდ დიდ მამულებს, სასახლეებსა და ციხესიმაგრეებს უნგრეთსა და სლოვაკეთში. 

1840 წლის 27 აპრილს შატო დე სენ-კლოდში პრინცესა ვიქტორია დააქორწინეს საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ I-ისა და დედოფალ მარია ამალია ნეაპოლელის შუათანა ვაჟზე, ნემურის ჰერცოგ ლუი ორლეანელზე. ვიქტორიას საფრანგეთში ცხოვრება მაინცდამაინც დიდ ხანს არ გაგრძელებულა, რამეთუ 1848 წელს მისი მამამთილის მმართველობა დაამხეს, ამიტომაც ორლეანელების ოჯახმა თავი ვიქტორიას ბიძაშვილს, დედოფალ ვიქტორიას შეაფარა დიდ ბრიტანეთში. ლუი და ვიქტორია აქ სარის საგრაფოში, კლერმონის სახლში დააბინავეს, სადაც გაატარა მან თავისი დარჩენილი ცხოვრება.

ცნობილია, რომ პრინცესა ვიქტორია საკმაოდ ახლოს იყო დედოფალთან, რომელიც მას ხშირად იწვევდა თავისთან, ბაკინგემის სამეფო სასახლეში. პრინცესა ვიქტორია 1857 წლის 10 ნოემბერს კლერმონის სახლში, სარის საგრაფოში 35 წლის ასაკში გადაჰყვა მეოთხე მშობიარობას. მან ჯანმრთელი გოგონა გააჩინა, რომელსაც ბლანში დაარქვეს. ამის შემდეგ მისი ქმარი აღარ დაქორწინებულა. მოგვიანებით, 1979 წელს ვიქტორიას ნეშტი გადაასვენეს საფრანგეთში და იქ ორლეანელთა საგვარეულო აკლდამაში დაკრძალეს.

შვილები
-------

* გასტონი (1842-1922), ოს გრაფი, ცოლად შეირთო ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ II-ის უფროსი ქალიშვილი, პრინცესა იზაბელა ბრაზილიელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები და რომელთან ერთადაც დააარსა ორლეან-ბრაგანსის დინასტია;
* ფერდინანდი (1844-1910), ალანსონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ავსტრია-უნგრეთის იმპერატრიცა ელისაბედ ბავარიელის და, პრინცესა სოფია შარლოტა ბავარიელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
* მარგარიტა (1846-1893), ცოლად გაჰყვა პრინც ვლადისლავ ჩარტორისკას, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა.
* ბლანში (1857-1932), გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო;

გალერეა
-------

* ვიქტორიასა და ლუის ჯვრისწერა
* პრინცესა ვიქტორია დედოფალ ვიქტორიასთან ერთად, 1852 წელი.
* ვიქტორია თავის ვაჟებთან ერთად, 1852 წელი.

ლიტერატურა
----------

* René Bazin: Le Duc de Nemours. Paul Thureau-Dangin, Histoire de la monarchie de France, 1907.
* Ralph Braun: In Zwanzig Jahre internationale Coburger Johann Strauss Begegnungen. Coburg 2007, S. 28
* Thomas Raikes: A portion of the journal kept by Thomas Raikes, esq. from 1831 to 1847. Longman, Brown, Green, Longmans and Roberts, 1858, S. 202
* Wolfgang Menzel: Die letzten 120 Jahre der Weltgeschichte. (1740–1860). Adolph Krabbe, 1860, S. 158.
**გრუი**, *გრუა* — ციხესიმაგრე ფეოდალური ხანის საქართველოში, ქსნის ხეობაში, მდინარე ალეურის მარჯვენა შენაკადის გრუისხევის შუაში ამოზიდულ გორაკზე. შემორჩენილია ნანგრევები. გრუი პირველად მოხსენებულია „მატიანე ქართლისაში" (XI ს.), „ძეგლი ერისთავთაში" (XIV ს.) იხსენიება გრუი და გრუელნი VI საუკუნის მოვლენების თხრობასთან დაკავშირებით. X საუკუნეში გრუი წირქოლის ციხესთან ერთად ქართლზე კახეთის სამეფოს პოლიტიკური ბატონობის საყრდენი იყო. ციხეს სამი მხრიდან მდინარე უვლის. სამხრეთ ნაწილში ტიყისა და ფლეთილი ქვით ნაგები სათოფურებიანი მრგვალი კოშკია, რომლის დიამეტრი 6 მ-ს უდრის, ჩრდილო ნაწილში სწორკუთხა ნაგებობის ნანგრევებია. ნაგებობებს შორის ადგილი გარშემორტყმული ყოფილა პარალელური კედლებით. ციხის ნაშთები XIV-XVII საუკუნეებისაა. აქ მოპოვებული კერამიკის ფრაგმენტები (VI-XII სს.) წერილობით ცნობებთან ერთად სარწმუნოს ხდის, რომ გრუის ციხე ჯერ კიდევ ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში არსებობდა.

თანამედროვე დროში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში არსებობს სოფლები: ზემო ღრუ და ქვემო ღრუ, რომელთა ეტიმოლოგია გრუის ციხეს უკავშირდება.

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.* ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 281.

სქოლიო
------

1. ↑  *ცხოვრებოვა ზ. დ.*, სამხრეთ ოსეთის ტოპონიმია წერილობით წყაროებში, გვ. 22, თბ.: „მეცნიერება", 1979.
**გრძელბალნიანი კოლი** (ინგლ. Rough Collie/Long-Haired Collie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

თანამედროვე კოლის წინაპრები ჩრდილოეთ შოტლანდიის ცივი მხარეებიდან იყვნენ. მათ უფრო მოკლე ფეხები და დრუნჩი ჰქონდათ. კოლის ელეგანტურმა გარეგნობამ ჯერ ძაღლების მოშენებით დაკავებული ადამიანების ყურადღება მიიპყრო და მხოლოდ ამის შემდეგ ფართო პუბლიკისა. მას შემდეგ, რაც დედოფალმა ვიქტორიამ სახლში აიყვანა ეს ძაღლი, კოლის პოპულარობა გაიზარდა, თუმცა საერთაშორისო ყურადღება კოლიმ უფრო გვიან მიიღო, მას შემდეგ, რაც ჰოლივუდში გადაიღეს კინოფილმი ლესიზე.

კოლის გაწვრთნა ადვილია, იგი დამჯერია, ბავშვების საიმედო დამცველი და კარგი მოდარაჯეა. კოლის ბეწვს ყოველდღიური მოვლა სჭირდება. კოლის ცხვირი ადვილად ზიანდება მზეზე, აქვს ნუშისებრი თვალები და გრძელი, ხშირი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს სიასამურისფერი თეთრით, მარმარილოსფერი (ბლუ-მერლი) და სამფერი (მარმარილოსფერი, წითური, თეთრი). კოლის განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა სჭირდება, კარგად ეგუება ცივ კლიმატს და ცუდად გრძნობს თავს ცხელ, მზიან კლიმატში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრძელბალნიანი კოლი (ინგლისური)
მუზეუმის მთავარი ფასადი
**ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი** (ინგლ. Victoria and Albert Museum) — დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნებისა და დიზაინის უმსხვილესი მუზეუმი მსოფლიოში; მდებარეობს სამხრეთ კენსინგტონში, დასავლეთ ლონდონი; დაფუძნდა 1852 წელს. შესვლა 2001 წლიდან უფასოა.

მუზეუმი თავდაპირველად დაარსდა, როგორც *სამხრეთ კენსინგტონის მუზეუმი* 1851 წლის დიდი გამოფენის წარმატებით ჩატარების შემდეგ, ბუნების ისტორიის მუზეუმის, როიალ ალბერტ ჰოლის, ალბერტის მემორიალისა და მეცნიერების მუზეუმთან ერთად. ერთობლიობაში ისინი ქმნიან კულტურულ დაწესებულებათა კომპლექსს, ცნობილს სახელით ალბერტოპოლისი. პირველი ხელმძღვანელი იყო სერ ჰენრი კოული, რომელიც ასევე ორგანიზატორი იყო დიდი გამოფენის და, რომელმაც მუზეუმის კოლექციისთვის რამდენიმე ობიექტი ამ გამოფენაზე შეიძინა. წლების განმავლობაში მუზეუმმა მრავალი მნიშვნელოვანი ნივთი შემატა საკუთარ კოლექციას. თავდაპირველად მუზეუმში გამოფენილი იყო ხელოვნებისა და მეცნიერების ექსპონატები, რათა მნახველი ამ დარგებში მიღწევების ნიმუშებით დაეინტერესებინა. ამ პერიოდში ითვლებოდა, რომ ეს მომხმარებელთა, მწარმოებელთა და დიზაინერთა გემოვნებას გააუმჯობესებდა, რაც ზოგადად კულტურასა და ეკონომიკასაც აამაღლებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუზეუმის ოფიციალური საიტი
**გირევი** — ნასოფლარი საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოდან 50 კილომეტრში, მდინარე პირიქითა ალაზნის მარცხენა ნაპირზე. 

ადრე მოსახლეობა შედგებოდა შემდეგი გვარებისაგან: აზიკური, ხოსიკურიძე და შუარიძე. საბჭოთა პერიოდის დროს, პირიქითა თემის სოფლების - ჰეღოს, ჭონთიოს, დაქიურთას და ნაკადურთას დაცარიელებისას, ამ სოფლებში მაცხოვრებლების უმრავლესობა სოფელ გირევში რჩებოდა საცხოვრებლად, სწორედ ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, თუ რატომაც დაცარიელდა პირიქითა თემის სოფლებიდან, ყველაზე გვიან, გირევი.

სოფელი კომფაქტურადაა განაშენიანებული, ის შედგება სხვადასხვა დანიშნულების ორმოცამდე შენობისგან, რომელთა რაღაც ნაწილს შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი სახე, ნაწილი კი გადაკეთებულია ან თუნუქის სახურავით არის გადახურული. სოფლის მოსახლეობის მოთხრობილის თანახმად, ციხეები ბაულელ ქისტ მამა-შვილს აუგიათ. დასავლეთით დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, შუა საუკუნეების ხუთი კოშკია შემორჩენილი, მათგან ოთხი ერთ ხაზზე ჩრდილოეთიდან, სამხრეთ კლდოვან ფერდობზეა განლაგებული, ხოლო ერთი ოდნავ დასავლეთითაა. 

ერთ-ერთი კოშკი დგას სოფლის დასავლეთით, კლდეზე. კოშკი ხუთსართულიანია, და იგი ზემოთკენ შევიწროებულია, ნაგებია ფიქლით. პირველი სართულის ჭერი კამაროვანი გადახურვითაა, დანარჩენი სართულების გადახურვა იყო ბრტყელი, რომელიც ეყრდნობოდა ხის კოჭებს. შესასვლელი კოშკის სამხრეთიდანაა, რომელიც მიწიდან 2,1 მეტრ სიმაღლეზეა. კარი გადახურულია ბრტყელი თაღით. პირველი სართულის კომაროვან ჭერში გაკეთებულია ხვრელი, საიდანაც შესაძლებელია მეორე სართულზე ასვლა. კოშკის ოთხივე ფასადზე, მესამე და მეოთხე სართულებზე, ჭადრაკულად განლაგებულია, გამოყვანილი პატარა რომბები, აქედან სამხრეთ ფასადზე სამი რომბია, დანარჩენ ფასადებზე კი განაწილებულია ოთხ-ოთხი. 

მეორე ციხე-სახლი დგას სოფლის განაპირას სამხრეთით. შედგება კოშკისა და გვიანდელი მინაშენისგან. ორივე ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია.

ნასოფლარ გირევს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.

ლიტერატურა
----------

* *სერგი მაკალათია*, თუშეთი, 1983;
* *გიორგი ბოჭორიძე*, თუშეთი, 1993;
* 

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2020-09-23 საიტზე Wayback Machine.
*

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება №364, 2018 წლის 10 ივლისი, ქ. თბილისი, კულტურული მემკვიდრეობის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
**გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩა** (ინგლ. Girma Wolde-Giorgis Lucha, ამჰ. ግርማ ወልደ ጊዮርጊስ; დ. 28 დეკემბერი, 1923 (ან 1924), ადის-აბება,ეთიოპია — გ. 15 დეკემბერი, 2018, იქვე) – ეთიოპიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ეთიოპიის პრეზიდენტი 2001 წლის 8 ოქტომბრიდან 2013 წლის 7 ოქტომბრამდე.

ეკუთვნის ორომოს ეთნიკურ ჯგუფს. იმპერიის პერიოდში მსახურობდა სამხედრო ავიაციაში. 1961 წლიდან პარლამენტის წევრია, გარკვეული პერიოდის მანძილზე ეკავა სპიკერის თანამდებობა. მუშაობდა რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციაში. მენგისთუ ჰაილე მარიამის დიქტატურის პერიოდში მსახურობდა ერიტრეის წითელ ჯვარში. 2000 წელს აირჩიეს ეთიოპიის პარლამენტის წევრად. 

იტალიურის, ინგლისურის, ფრანგულისა და ამჰარულის გარდა საუბრობდა რამდენიმე ადგილობრივ ენაზე.

გარდაიცვალა 2018 წლის 15 ოქტომბერს, 94 წლის ასაკში, დაბადების დღემდე 13 დღით ადრე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩას ბიოგრაფია *(ინგლისურად)* დაარქივებული 2017-02-16 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ნეგასო გიდადა | **ეთიოპიის პრეზიდენტი**2001 – *დღემდე*  | შემდეგი:მულატუ ტეშომე |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეთიოპიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მენგისთუ ჰაილე მარიამი
* ტესფაიე გებრე კიდანი
* მელეს ზენავი
* ნეგასო გიდადა
* გირმა უოლდ-გიორგის ლუჩა
* მულატუ ტეშომე
* საჰლე-ვორკ ზევდე
 |

 |



1. ↑  Former Ethiopian president Girma Woldegiorgis dies en. ციტირების თარიღი: 2018-12-15
**ვიქტორ კერნბახი** (რუმ. Victor Kernbach; დ. 14 ოქტომბერი, 1923, კიშინიოვი — გ. 16 თებერვალი, 1995, ბუქარესტი) — რუმინელი მწერალი, კრიტიკოსი, მთარგმნელი.

1950-იანი წლების დასაწყისიდან დაინტერესდა ქართული კულტურით, შეისწავლა ქართული ენა. 1956 წელს დაასრულა ვეფხისტყაოსნის სრული პოეტური თარგმანი, რომელიც 2-ჯერ (1957-1963) გამოიცა. კერნბახმა თარგმნა და გამოსცა ნიკოლოზ ბარათაშვილისა (ბუქარესტი, 1959; თბილისი, 1968) და გიორგი ლეონიძის (1959) ლექსების კრებულები. მასვე ეკუთვნის „ქართული ხალხური ზღაპრების", კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენის", დავით გურამიშვილის, გალაკტიონ ტაბიძის, სიმონ ჩიქოვანის, ი. აბაშიძის, გ. აბაშიძის ლექსების თარგმანები. ვიქტორ კერნბახი იყო ქართული კულტურის პოპულარიზატორი, რუმინულ პრესაში აქვეყნებდა სტატიებს საქართველოს შესახებ. რამდენიმეჯერ იმოგზაურა საქართველოში, რომელსაც მიუძღვნა წიგნი „მყინვარებისა და ნარინჯების ქვეყანაში" (1958, ქართული თარგმანი — 1968).

ვიქტორ კერნბახი ასე ახასიათებს საქართველოს დედაქალაქ თბილისს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თბილისი თითქოს ბუმბერაზი პრომეთეა, ტაფობში ჩაწოლილ მკერდს ჯაჭვის პერანგი რომ უფარავს, რომლის ნაჭედურებიდან შუქი გამოკრთის, ხოლო ბეგტარზე მრავალი მარგალიტი ჰკიდია... თბილისი თავისებური დევგმირია, მაგრამ ამ დროს ის ფენიქსიცაა, რადგან თხუთმეტი საუკუნის განმავლობაში ბევრჯერ გაუსწორებიათ მიწასთან, მაინც დგებოდა ფერფლიდან და კიდევ უფრო მიმზიდველი, ლამაზი ხდებოდა." |
|  |  |

2018 წელს ვიქტორ კერნბახი ქართული კულტურის პოპულარიზაციაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჯიხაშვილი ფ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 476.

სქოლიო
------

1. 1 2  Internet Speculative Fiction Database — 1995.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2629164'></a>
2. ↑  სტუმრები თბილისზე. ვიქტორ კერნბახი თბილისზე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2012-08-20.
3. ↑  საქართველოს პრეზიდენტმა რუმინელი მთარგმნელი ვიქტორ კერნბახი ღირსების ორდენით დააჯილდოვა[*მკვდარი ბმული*]
**გორაძირი** — ძვ. წ. VII-IV საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი, წარმართული სატაძრო კომპლექსი სამაროვნითურთ. მდებარეობს საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფ. კორბოულთან, ადგილ „გორაძირზე", სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 2 კმ დაშორებით მდებარე ორი გორიდან უმაღლესზე (ჩრდილოეთით მდებარე გორა).

ისტორია
-------

1967-1968 წლებში ჩატარებული გათხრებით (ხელმძღვანელი ე. გოგაძე) გამოვლენილი სამაროვანი მოიცავს 3-4 ჰა. აქ გაითხარა სამი ყორღანი და ოთხი ორმოსამარხი. დასტურდება კოლექტიური დაკრძალვა და კრემაცია. სამარხეული მასალა ძირითადად კერამიკაა. მიცვალებულებისათვის ჩაუტანებიათ აგრეთვე ბრინჯაოს ისრისპირი, საკინძი, სამაჯური, ხელშუბისპირები, მშვილდსაკიდი, ღეროვანი საკინძები, ცხოველის ფორმის ბრტყელი აბზინდა, ორნამენტირებული ბალთა, პინცეტი, სამაჯურები (ერთი ოქროს გარსაკრავიანი), სამნაწილიანი ფირფიტოვანი საკიდი ხვია, ცხოველის მინიატიურული ქანდაკება, ბრინჯაოსა და რკინის სატევრები, სარდიონის თეთრი კაჟისებური ქვის, მინისა და პასტის მძივები. გორაძირის ძეგლებში დაკრძალვის წესი და სამარხეული მასალა გამოხატავს კოლხური და აღმოსავლეთ ქართული არქეოლოგიური კულტურების ელემენტთა შერწყმას და სასაზღვრო რეგიონში ამ კულტურის სფეროების სათანადო ეთნოგრაფიულ ნაკადთა შერწყმის პროცესზე უნდა მიუთითებდეს. მასალის ტიპოლოგიური ანალიზით ძეგლი ძვ. წ. VII-VI საუკუნეების ფარგლებში ექცევა. 1997-1998 წლებში გაითხარა სატაძრო კომპლექსი, რომელიც გორის თხემზეა გამართული. იგი ორფენიანია. ზედა ფენა წარმოადგენს დაახლოებით 60-70 მ² ფართობის ფლეთილი ქვით ნაგებ სწორკუთხა შენობას, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა ქვის ცალპირი წყობით ნაშენი შიდა კედლის ნაშთიც. ნაგებობის ცენტრალურ ნაწილში მომწვანო ფერის თიხის, კუბის ფორმის ორი პოდიუმი გაიწმინდა. ფენაში აღმოჩენილი მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური მასალიდან (კერამიკა, რკინის ნივთები) ყურადღებას იქცევს თეფშის ფორმის ორი ჭურჭელი, რომელზეც დაძერწილია სფერულმუცლიანი პატარა კოჭბები. ფენა ძვ. წ. V-IV საუკუნეებით თარიღდება. ქვედა ფენა წარმოადგენს ღია, კვადრატულ სამლოცველო მოედანს, რომელიც მოგებული იყო ფილაქვებით (10 სმ X 10 სმ). მის ცენტრალურ ნაწილში აღმოჩნდა მრგვალი, ბრტყელი ლოდი 10 სმ დიამეტრის გამჭოლი ნახვრეტით, რომელიც სავარაუდოდ, სარიტუალო სვეტის ან კერპის ბაზისი უნდა ყოფილიყო. მოედანზე აღმოჩნდა სხვადასხვა ცხოველის და ფრინველის დამწვარი ძვლები (შეწირულობები), ფრაგმენტულად წარმოდგენილია თიხის მრავალრიცხოვანი ჭურჭელი, რკინის ფიბულები და ისრისპირები, ბრინჯაოს სამაჯური, სკვითური ისრისპირი და სხვა. ფენა ძვ. წ. VII-VI სს-ით თარიღდება. თხემის ჩრდ. ნაწილში, მინდორზე გაიწმინდა დიდი ზომის ფლეთილი ქვებით ნაგები ოთხკუთხა შენობის საძირკვლის ნაშთი. მისი შიდა არე დაფარული იყო სამშენებლო ბათქაშით; სავარაუდოდ იგი ქვის საძირკველზე აღმართული ბათქაშით შელესილი ხის ნაგებობა უნდა ყოფილიყო. საბერძნეთიდან შემოტანილი ამფორისა და შავლაკიანი ჭურჭლის მცირე ფრაგმენტები რამდენადმე აზუსტებს ნაგებობის თარიღს და იგი ძვ. წ. V-IV საუკუნეებით განისაზღვრება.

ლიტერატურა
----------

* გოგაძე ე. დავლიანიძე ც. გორაძირი, თბ. 1981;
* გოგაძე ე. მეშველიანი თ. პაპუაშვილი რ. ქორიძე ი. ჯალაბაძე მ. წარმართული ტაძარი გორაძირიდან, «არქეოლოგიური ჟურნალი», V, თბ. 2010.

* *გოგაძე ე. ქორიძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 99-100.
**ვიქტორ პონედელნიკის ძეგლი** (რუს. Памятник Виктору Понедельнику) — ბრინჯაოს ძეგლი დონი როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს სტადიონ ოლიმპ-2-ის მახლობლად. ძეგლი აღმართეს 2015 წელს ფეხბურთელ ვიქტორ პონედელნიკის პატივსაცემად, რომელმაც გაიტანა ოქროს გოლი ევროპის ფინალში 1960 წელს.

ისტორია
-------

2013 წელს დონის როსტოვში სპორტის სამინისტრომ გამოაცხადა კონკურსი ცნობილი ფეხბურთელის ვიქტორ პონედელნიკის ძეგლის შექმნის თაობაზე. ამავე წლის აგვისტოში როსტოველ მოქანდაკეს, დიმიტრი ლინდინს სთხოვეს მიეღო მონაწილეობა კონკურსში. სექტემბერში დიმიტრიმ წარადგინა თავისი ნამუშევრის მაკეტები, რომლებიც დამზადებული იყო ქვიშისაგან. მასთან ერთად კონკურსში კიდევ სამი მოქანდაკე მონაწილეობდა. ჩამოყალიბდა კომისია რომლის წევრებიც იყვნენ: ვიცე-გუბერნატორი სერგეი გორბანი, ფეხბურთელი ვიქტორ პონედელნიკი და სპორტის მინისტრი იური ბალანხინი. კომისიამ გამოავლინა გამარჯვებული და ეს იყო დიმიტრი ლინდინი, რომელიც ორი თვე მოუნდა ბრინჯაოს ქანდაკების შექმნას. 

დიმიტრის დამსახურებული 750 000 რუსული მანეთი უნდა მიეღო, თუმცა არც მან და არც ქანდაკების ჩამომსხმელებმა ამ საქმიდან ფული არ აიღეს. ქანდაკების სიმაღლე 2 მეტრს აღწევს. მისი დადგმა გამოაცხადეს 2014 წელს, თუმცა ფინანსური ნიუანსების გამო გადაიდო რამდენიმე ხნით. დონის როსტოვის მინისტრმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი გაიხსნებოდა მხოლოდ მაშინ, როცა საფეხბურთო კლუბი „როსტოვი" მიიღებდა მონაწილეობას ევროპის ლიგაზე. ძეგლის აღმართვა მართებულად ჩათვალეს სტადიონ „ოლიმპ-2"-ის ახლოს 2015 წლის 28 აგვისტოს. საზეიმო ცერემონიალს ესწრებოდა როსტოვის ოლქის გუბერნატორი, იგორ გუსკოვი.

შენიშვნა
--------

1. 1 2 3 4  На памятник легенде футбола Дона нет денег.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-19. ციტირების თარიღი: 2017-03-29.
2. 1 2  В Ростове торжественно открыта скульптура «Футболист»
3. ↑  Виктор Понедельник назвал ростовский памятник себе «деревенской работой».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-19. ციტირების თარიღი: 2017-04-02.
4. ↑  В Ростове-на-Дону открыли скульптурную композицию «Футболист».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-22. ციტირების თარიღი: 2017-04-02.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ვახტანგ იოსების ძე აბაშიძე** (დ. 1897 ― გ. 1937) — ქართველი რეჟისორი.

ბიოგრაფია
---------

1926 წელს დაამთავრა ვ. მჭედლიშვილის მოსკოვის დრამატული სტუდია. 1927-1928 წლებში რეჟისორად მუშაობდა თბილისის მუშათა თეატრში. აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მარჯანიშვილის თეატრის შექმნაში. 1928-1930 წლებში იყო ამ თეატრის რეჟისორი, კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე და მიმდევარი, მისი სპექტაკლების (ბ. შოუს „წმინდა ქალქული", პ. ბ. შელის „ბეატრიჩე ჩენჩი", კ. კალაძის „ხატიჯე" და სხვა.) თანარეჟისორი. 1931-1932 წლებში იყო ქუთაისის თეატრის თანარეჟისორი. 1932-1934 წლებში ხელმძღვანელობდა თელავის თეატრს. 1934-1935 წლებში მუშაობდა ქუთაისის თეატრის მთავარ რეჟისორად, ხოლო 1935-1937 წლებში კი მოსკოვის მცირე თეატრის ფილიალის — ზემეტჩინოს საკოლმეურნეო თეატრის რეჟისორად. 

სხვადასხვა თეატრში მისი მნიშვნელოვანი დადგმებია: ვ. კირშონის „ლიანდაგი გუგუნებს", „სასამართლო", ვ. შკვარკინის „სხვისი ბავშვი", „ჭორი", ი. ვაკელის „აპრაკუნე ჭიმჭიმელი", ა კორნეიჩუკის „ესკადრის დაღუპვა", გ. კობეცის „გუტა", ი. მიკიტენკოს „ჩვენი ქვეყნის ქალიშვილები" და სხვა სპექტაკლები.

რეპრესირებულია, ხოლო სიკვდილის შემდგე რეაბილიტირებულია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 19.
* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 21.
**ვიქტორ ვიქტორის ძე გოლცევი** (რუს. Виктор Викторович Гольцев; დ. 28 ივლისი [ძვ. სტ. 15 ივლისი], 1901, მოსკოვი — გ. 9 მაისი, 1955, იქვე) — რუსი კრიტიკოსი და ლიტერატურათმცოდნე.

ბიოგრაფია
---------

1923 წლამდე სწავლობდა ბრიუსოვის სახელობის უმაღლეს ლიტერატურულ-მხატვრულ ინსტიტუტში. პირველი ნაწარმოები გამოაქვეყნა 1923 წელს. XX საუკუნის 30-იანი წლების დასაწყისიდან გაიტაცა ქართულმა ლიტერატურამ. იყო ქართული ლიტერატურის კარგი მცოდნე და პოპულარიზატორი. ავტორია რამდენიმე წიგნისა და 50-ზე მეტი სტატიისა ქართული ლიტერატურის შესახებ. მანვე შეადგინა ანთოლოგია „ქართული პოეზია" (რუსულ ენაზე, 1949). საგანგებო ნაშრომები მიუძღვნა შოთა რუსთაველის (მონოგრაფია), დ. გურამიშვილის, ი. ჭავჭავაძის, ნ. ბარათაშვილის, ა. წერეთლის, ა. ყაზბეგის, ვაჟაფშაველას, ე. ნინოშვილის, ტ. ტაბიძის, გ. ლეონიძის (მონოგრაფია), ს. ჩიქოვანის, ი. გრიშაშვილის, ა. მირცხულავას, კ. კალაძის, ლ. ქიაჩელის, კ. გამსახურდიას, ს. კლდიაშვილის, კ. ლორთქიფანიძის, ა. ქუთათელისა და სხვა თანამედროვე მწერალთა შემოქმედებას. გოლეცი იყო რედაქტორი, შემდგენელი, წინასიტყვაობის ავტორი და კომენტატორი ქართველ მწერალთა 80-მდე რუსულად გამოცემული წიგნისა. საქართველოს დაუკავშირა რუსი მწერლები: ნ. ზაბოლოცკი, ა.მეჟიროვი, მ. ლუკონინი და სხვები. იყო ჟურნალ „დრუჟბა ნაროდოვის" რედაქტორი. ამ პერიოდის ჟურნალის ფურცლებზე გაფართოვდა ქართული თემატიკა და თანამშრომლობა ქართველ ავტორებთან. გოლცევს თითქმის მთელი საქართველო ჰქონდა შემოვლილი. ამ მოგზაურობის შედეგად დაწერა მრავალი ნარკვევი („სავანე", „სინათლე" და სხვ.).

ბიბლიოგრაფია
------------

შოთა რუსთაველი და მისი პოემა, თბ. 1941; სინათლე, თბ. 1948; Литературно-критические статьи, Тб. 1957; Статьи и очерки, М. 1958.

ლიტერატურა
----------

* *მარგველაშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 86.
* მარგველაშვილი გ. ვ. გოლცევის წერილები და ნარკვევები, «მნათობი », 1959, #8;
* მარგველაშვილი გ. მტკვარდალეული, «ლიტერატურული საქართველო », 1971, 10 სექტ.;
* Маргвелашвили Г. Мастер дружбы, წგ.: Несгорающий костер, Тб. 1973;
* Тихонов Н.Большой характер, «Дружба народов», 1961, №12.
**მსხვილი რქოსანი საქონლის გორბატოვული წითელი ჯიში** — სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს–XX საუკუნის დასაწყისში ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის გორბატოვის მაზრის ბოგოროდსკის თემში (ამჟამად ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ბოგოროდსკის რაიონი). მიიღეს ადგილობრივი ძველრუსული ჯიშის ტიროლურთან შეჯვარებით და შემდეგ ხანგრძლივი „თავისშივე" გამრავლებით. გავრცელებული იყო მდინარე ოკის დინების შუა წელის მიმდებარე რაიონებში.

ჯიში დამტკიცებულია 1926 წელს. ცხოველი ძირითადად მაგარი კონსტიტუციისაა. ფერად შინდისფერ-წითელია. კუროს მასაა 730–830 კგ, უდიდესი 900 კგ-მდე, ფურისა 400–450 კგ, უდიდესი 600 კგ-მდე. სიმაღლე მინდაოში 127–130 სმ და 118–120 სმ შესაბამისად. ფურის პროდუქტიულობა 2500–3000 კგ რძეა წელიწადში, კარგ მეურნეობაში — 3500–4000 კგ. ხბოს ცოცხალი მასა დაბადებისას — 24–28 კგ. რეკორდული მონაწველია 8007 კგ რძე 4,2–4,3% ცხიმიანობით. სამამულე ჯიშებს შორის ერთ-ერთი საუკეთესოა ცხიმიანობის მხრივ (4,0–4,2%). საქონელი კარგად სუქდება. ნაკლავის გამოსავალია 61–62%. იძლევა მძიმეწონიან ტყავს (ცოცხალი მასის 8–9%), რომელსაც იყენებენ ტყავის წარმოებაში. გამძლეა ძროხის ლეიკემიის ვირუსის (*Bovine leukemia virus*) მიმართ. ყოფილ სსრკ-ში მოშენებული იყო გორკის, ვლადიმირის, ივანოვის ოლქებში და ჩუვაშეთის ასსრ-ში.

ლიტერატურა
----------

* Капацинский В. Красный горбатовский скот, [Г.], 1953; Скотоводство. Крупный рогатый скот, т. 1, М. 1961.
* *Щеглов Е. В.* Красная горбатовская порода // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М. 2010. — стр. 588.
* Красная горбатовская порода // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 12 — М. 1973.

სქოლიო
------

1. ↑  Rischkowsky, Barbara; Pilling, D. (eds.) (2007) *The State of the World's Animal Genetic Resources for Food and Agriculture*. Rome:  Food and Agriculture Organization of the United Nations,   გვ. 107. ISBN 9789251057629. ციტირების თარიღი: 20.5.2020.
დარფურის რეგიონი სუდანის რუკაზე
**დარფურის რეგიონი** (არაბ. دار فور „ფურის ტომის მიწა") — რეგიონი სუდანის დასავლეთით. დარფურის ეთნიკური კონფლიქტის რაიონი, სადაც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ რეგიონის არაფორმალური პროსახელისუფლებო არაბული შეიარაღებული დანაყოფები ჯანჯავიდები და ადგილობრივი ნეგროიდული რასის აჯანყებულთა დაჯგუფებები.

ისტორია
-------

 მთავარი სტატია: დარფურის კონფლიქტი.
XVI საუკუნეში დაარსდა დარფურის სასულთნო, რომელიც 1899 წელს შეუერთდა სუდანს. ყოფილი სასულთნოს ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა 3 შტატი: დასავლეთი დარფური, სამხრეთი დარფური და ჩრდილოეთი დარფური. 

არაბთა შეიარაღებული დანაყოფების მიერ ადგილობრივი შავკანიანი მოსახლეობის, ფურის ტომის, გენოციდის გამო 2003 წელს რეგიონში განვითარდა ჰუმანიტარული კატასტროფა და შეიქმნა საგანგებო სიტუაცია. 2007 წელს დაიწყო აფრიკის კავშირისა და გაეროს ერთობლივი ოპერაცია.

2010 წლის ზაფხულში რეგიონში უნდა გამართულიყო რეფერენდუმი რეგიონის მომავალი სტატუსის განსაზღვრის მიზნით. მოსახლეობას უნდა ეპასუხა კითხვაზე, რა სურდათ მათ, დარფურის რეგიონი დაყოფილიყო კვლავ სამ შტატად თუ შექმნილიყო ერთიანი რეგიონი თავისი კონსტიტუციითა და მთავრობით. 

2011 წლის ივნისში დაიდო დარფურის სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც უნდა დაარეგულიროს კონფლიქტი რეგიონის აჯანყებულებსა და ხელისუფლებას შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The gap between narratives and practices. Darfur: Responses from the arab world დაარქივებული 2010-06-26 საიტზე Wayback Machine.
* Eyes on Darfur დაარქივებული 2008-06-10 საიტზე Wayback Machine.
* Radio Dabanga

სქოლიო
------

1. ↑  Under peace deal, Sudan would halt prep for Darfur Referendum. Radio Dabanga. ციტირების თარიღი: 2011-09-05.