recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჯამის მინარეთი** — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ავღანეთში. მთლიანად შემოფარგლულია მაღალი მთებით. მინარეთის სიმაღლე 65 მეტრია და აშენებულია 1190 წელს. აგებულია გამომწვარი აგურით. გამოირჩევა მობათქაშებული და მოჭიქული კრამიტის დეკორაციებით, ასევე შეიცავს გეომეტრიულ ფიგურებს და წაწერილ ყურანის სტროფრბს. 

ოთხი საუკუნის განმავლობაში, მინარეთი ყველასაგან დავიწყებული იყო, სანამ ის 1886 წელს ხელახლა არ აღმოაჩინა ინგლისელმა გეოგრაფმა თომას ჰოლდიჩმა, რომელიც ავრანეთის საზღვრების კომისიაში მუშაობდა. მაგრამ მინარეთმა მსოფლიოს ყურადღება მაინც ვერ მიიქცია, სანამ 1957 წელს ფრანგმა არქეოლოგებმა აქ გათხრები არ ჩაატარეს, რის შესახებაც 1970 იან წლებში მათ მოხსენება გამოაქვეყნეს, თუმცა 1979 წელს, საბჭოთა კავშირის ავრანეთში შეჭრის შემდეგ, ძეგლი კვლავ მოწყდა გარესამყაროს. 

2002 წელს, მინარეთი ავღანეთის პირველი ძეგლი გახდა, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა, თუმცა ის ამჟამად საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლების სიაშია, რისი მიზეზიც მთავრობის მერე არასწორი რესტავრაცია და ყაჩაღების მხრიდან გაძარცვაა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Minaret of Jam Archaeological Project დაარქივებული 2006-09-25 საიტზე Wayback Machine.
* UNESCO site on threats to the minaret
* UNESCO World Heritage Center-Minaret and Archaeological Remains of Jam
* Quicktime VR at the World Heritage Tour website დაარქივებული 2011-05-19 საიტზე Wayback Machine.
* Asian Historical Architecture: Minaret of Jam
* www.thewalt.de დაარქივებული 2011-09-28 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავღანეთში ავღანეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ჯამის მინარეთი  · ბამიანის ბუდას ქანდაკებები |

 |
**ჯან გალეაცო ვისკონტი** (დ. 16 ოქტომბერი 1351 — გ. 3 სექტემბერი 1402) — მილანის პირველი ჰერცოგი 1395—1402 წლებში ვისკონტების საგვერულოდან. გალეაცო II ვისკონტის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

ჯან გალეაცო ვისკონტი იყო გალეაცო II ვისკონტის შვილი, რომელიც თავის ძმასთან, ბერნაბოსთან ერთად მართავდა მილანს. ვისკონტის გვარი მილანის მმართველობაში პირველად 1262 წელს მოექცა, როცა ქალაქის არქიეპისკოპოსად ოტონე ვისკონტი დაინიშნა. მის საგვარეული ემბლემაზე გამოსახული იყო გველი — ცბიერების სიმბოლო, რომელიც ადამიანის გადაყლაპვას ლამობს.

ჯან გალეაცო 1351 წელს დაიბადა. საფრანგეთის მეფის ქალიშვილთან, იზაბელა ვალუასთან ქორწინებით განიმტკიცა პოლიტიკური მდგომარეობა. 1378 წელს მამა გარდაეცვალა და მას მემკვიდრეობით ქალაქის დასავლეთ ნაწილი ერგო, რომელსაც იმთავითვე მრისხანე მმართველად მოევლინა. თუმცა ბერნაბო მასზე უარესი იყო. ქუჩაში ყველა გამვლელს მის წინაშე უნდა დაეჩოქა. ყველა, ვინც შეეწინააღმდეგებოდა ან თუნდაც რამით მის გაღიზიანებას გამოიწვევდა, სასტიკად ისჯებოდა. ბერნაბომ შეიმუშავა ადამიანის წამების პროგრამა, რომელიც 40 დღე გრძელდებოდა, და საგანგებოდ იმ მიზნით გამოაქვეყნა, რათა ქვეშერვდომებში შიში დაენერგა. 

ბერნაბო 1382 წელს საფრანგეთის პრინცს, ლუი ანჟუელს დაუახლოვდა და მისი ვაჟის და საკუთარი ქალიშვილის დაქორწინება შესთავაზა. ჯან გალეაცო შიშობდა, რომ ეს კავშირი ძლიერ გაზრდიდად ბერნაბოს ძალაუფლებას. მომლოცველობის საბაბით მან ბერნაბო ქალაქგარეთ შესახვედრად გაიხმო, მერე შეიპყრო და დილეგში ჩააგდო. რამდენიმე თვეში ბერნაბო იქვე გარდაიცვალა, სავარაუდოდ — მწოამლეს. ჯან გალეაცომ მილანი გააერთიანა და საკუთარი მმართველობის ქვეშ მოაქცია.

1387 წელს მან საფრანგეთის მეფის ძმას, ორლეანის ჰერცოგს — ლუის შესთავაზა თავისი ქალიშვილის ცოლად მოყვანა. ქალაქ ვერონიდან განდევნა სკალას დინასტია და ვენეციის ჩრდილოეთ ნაწილი — ტრვიზო დაიპყრო. 100 ათასი ფლორინის ქრთამის საფასურად, გერმანიის მეფე ვაცლავმა მას საღვთო რომის იმპერიის მემკვიდრეობითი უფლისწულობა უბოძა, 1398 წელს მილანის ჰერცოგად გამოცხადდა, ხოლო 1396 წელს პავიის გრაფის წოდებაც მიანიჭა. 

1399 წელს ჯან გალეაცომ პიზა და სიენა აიღო. პერუჯა და უმბრიის სხვა ქალაქები 1400 წელს დაიმორჩილა, ხოლო 1402 წელს ბოლონიის ანექსირება მოახდინა. ამგვარად, მისი გამგებლობის ქვეშ უკვე იტალიის მთელი ჩრდილოეთ ნაწილი მოექცა, ფლორენციის გარდა. ამ ქალაქ-სახელმწიფოებზე სალაშქროდ ემზადებოდა, როცა დაავადდა და 1402 წლის 3 სექტემბერს გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* *ნ. ქოთორნი*. ტირანები, გვ. 48 — თბ. „კლიო", 2011.
**ანდერძ-მინაწერები** — ასე უწოდებენ ხელნაწერ წიგნებზე დართულ ტექსტებს, რომელიც ძირითადად ეკუთვნის კალიგრაფებს, მინიატიურისტებს, წიგნის დამკვეთებს და ამა თუ იმ ხელნაწერი წიგნის სხვადასხვა მფლობელს.

#### ძირითადი შინაარსი

ძირითადად ანდერძ-მინაწერები გვაწვდიან წიგნის შექმნის თარიღს და მიზეზებს, ცნობებს დამკვეთის, კალიგრაფის და მომხატველის შესახებ, ასევე ხშირად აღწერილია ხოლმე სხვადასხვა გარემოება კონკრეტული ხელნაწერი წიგნის შექმნის შესახებ. 
სამეცნიერო სფეროებში, ხელნაწერთა ანდერძ-მინაწერების შესწავლამ მრავალ საიდუმლოს ახადა ფარდა. მათი შესწავლით, მრავალი მივიწყებული, თუ უცნობი მხატვარი და კალიგრაფი გამოაშკარავდა; მრავალ გადმოცემას, აღწერას, დათარიღებას, ისტორიულ ფაქტს, გენიალოგიას, წეს-ჩვეულებებს, სოციალურ მდგომარეობას, თუ სამეცნიერო ცნობებს დაუდო საფუძველი.
ხშირად კალიგრაფები და მინიატიურისტები ანდერძებს მიფარვით წერდნენ ხოლმე მატვრულად გაფორმებული ტექსტების ორნამენტულ ხვეულებში. უნდა აღინიშნოს, რომ შუა საუკუნეების მხატვრები სწორედ ასე მიფარვით ამცნობდნენ თავიანთ სახელებს შთამომავლობას, მაგალითად, სარა ბარნაველმა ერთ-ერთ მინიატიურაზე ქრისტეს სავარძელზე მიწერილი გადამწერისა და მხატვრის - მიქაელის სახელი ამოიკითხა; ალექსი მესხიშვილის მიერ გადაწერილი ერთ-ერთი ხელნაწერის მინიატიურაზე (იხ. საიდუმლო სერობა S-1096, ჟამნი, გვ. 323), როსტომ კაჭახიძემ, ალექსის მამის - გრიგოლის სახელის ქარაგმა ამოიკითხა. 
კალიგრაფები, ანდერძ-მინაწერებისთვის იყენებდნენ კრიპტოგრამებსაც (საიდუმლო დამწერლობა).

### ლიტერატურა

კაჭახიძე რ. სიონის დეკანოზი ნიკოლოზი (მიქაძე) გადამწერი და მომხატველი, ა. ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სამხატვრო აკადემია, სადიპლომო ნაშრომი მაგისტრის აკადემიური ხარისხის მოსაპოვებლად, თბ. 2017წ.



1. ↑  კაჭახიძე რ. სიონის დეკანოზი ნიკოლოზი (მიქაძე) გადამწერი და მომხატველი, თბ. 2017წ. გვ.154
**ჰენრი პერსელი** (ინგლ. Henry Purcell; დ. დაახლ. 1659, ლონდონი — გ. 21 სექტემბერი, 1695, ლონდონი) — ინგლისელი კომპოზიტორი და ორგანისტი. ლონდონის სამეფო კარის მუსიკოსი. 

პერსელის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია მრავალჟანრიანობა. პერსელის შემოქმედების მწერვალია ოპერა „დიდონა და ენეა" (1689), პირველი ინგლისის ეროვნული ოპერა (ვერგილიუსის ენეიდის მიხედვით. ოპერა გამოირჩევა ნატიფი ლირიზმით, ფსიქოლოგიური სიღრმით, დრამატიზმით, ტექსტისა და მელოდიის ერთობლიობით. ამ ოპერაში პერსელმა განაზოგადა ინგლისის ეროვნული თეატრის, ნიღბების ჟანრის, ინგლისური და შოტლანდიური ხალხური სიმღერებისა და ცეკვების, ყოფითი საკრავიერი მუსიკის ტრადიციები. პერსელის სხვა მუსიკალურ-სცენური ნაწარმოებები, ე.წ. „ნახევრად ოპერები", შედგება ცალკეული ნომრებისა ან ინტერმეცოებისაგან. 

პერსელი 100-მდე ერთხმიანი და მრავალხმიანი სიმღერის ავტორია. საერო სიმღერებში აგრძელებდა ინგლისურ მადრიგალის ტრადიციებს. საგუნდო ნაწარმოებთაგან აღსანიშნავია ანთემები (ბიბლიურ ტექსტზე დაწერილი საზეიმო-საეკლესიო ნაწარმოებები). საკრავიერ მუსიკაში პერსელი იტალიურ სავიოლინო სკოლის ტრადიციებს ეყრდნობა. მისი სიმებიანი ფანტაზიები, ტრიო-სონატები და საირგანო ნაწარმოებები გამოირჩევა პოლიფონიური ოსტატობით. საკლავესინო პიესები ახლოს დგას „ვერჯინალისტების" ნაწარმოებებთან. პერსელი შემოქმედებას მყარი ტრადიციები არ დაუტოვებია ინგლისურ მუსიკაში. მისდამი ინტერესი გაცხოველდა ბენჯამინ ბრიტენის მიერ პერსელის ნაწარმოებების (საკუთარი დამუშავებით), ოპერის „დიდონა და ენეა" გამოცემის შემდეგ (1951).

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰენრი პერსელი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 34.
ჰორსტ ვესელი
**ჰორსტ ვესელი** (გერმ. Horst Ludwig Wessel; დ. 9 ოქტომბერი, 1907, ბილეფელდი — გ. 23 თებერვალი, 1930, ბერლინი) — გერმანელი პოეტი, ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის წევრი, ნაცისტური გერმანიის ჰიმნის ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

ჰორსტ ვესელი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა „მესამე რაიხში". ის იყო გერმანიის ოფიციალური გმირი. თავის დროზე ვესელი ლოთობის გამო გიმნაზიიდან გარიცხეს. თავს შემთხვევითი სამუშაოებით ირჩენდა. იყო დამხმარე მუშა, შემდეგ ტაქსის მძღოლი. 1925 წელს იგი ნაცისტურ მოძრაობაში ჩაება. ვესელი ჰიტლერიუგენდის დაარსების პირველი დღიდან მისი აქტიური წევრი იყო. იგი დისციპლინას არ სცნობდა, სვამდა, ხულიგნობდა, რის გამოც მის გარიცხვას კატეგორიულად მოითხოვდნენ, მაგრამ მის დასაცავად ხმა აიმაღლა მოიერიშეთა მეთაურმა ერნსტ რემმა. ბოლოს ვესელმა ორგანიზაცია დატოვა და მოიერიშეთა რაზმის წევრი გახდა. მოიერიშეთა აქტივისტი ვესელი ანტინაცისტურ მიტინგებს არბევდა, თან ჰიტლერელთა პრესაში ლექსებს აქვეყნებდა. 1930 წელს კომპარტიის ბოევიკები ვესელს ჩაუსაფრთდნენ და მოკლეს. იგი უმალ წამებულ გმირად იქცა. ჰიტლერმა ვესელი გერმანიის სიამაყედ გამოაცხადა. ის საზეიმოდ დაკრძალეს. ვესელის პოპულარობის ზრდას იამანაც შეუწყე ხელი, რომ სასამართლომ მის მკვლელებს მხოლოდ რამდენიმე წლით პატიმრობა აკმარა. ხელისუფლებაში ნაცისტთა მოსვლის შემდეგ ვესელის მკვლელები ხელახლა გაასამართლეს და ჩამოახრჩვეს, თვად ვესელი კი ეროვნულ გმირად გამოაცხადეს. ბერლინში, ჰამბურგსა, და მიუნხენში მისი სახელობის ქუჩები გაჩნდა. მისი ბიოგრაფია სრულად იყო გაყალბებული ნაცისტების მიერ. მასზე წერდნენ, რომ ვესელი იყო პატრიოტი, სპორტსმენი, არ ეწეოდა, არ სვამდა და როგორც ყველა არიელი, ჯანსაღი ცხოვრებით ცხოვრობდა.

ლიტერატურა
----------

* ნიკა თევზაძე, ხაკისფერი ჭირის აღზევება, ჟურნალი ისტორიანი, მაისი, №5, 2014.
**კლიმენტი ბესარიონის ძე ცომაია** (დ. 8 ოქტომბერი, 1894, კაპანა, სენაკის რაიონი — გ. 25 სექტემბერი, 1937) — ქართველი თერაპევტი, ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1935). სკკპ წევრი 1920 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

კლიმენტი ცომაია დაიბადა 1894 წლის 8 ოქტომბერს სენაკის მაზრის სოფელ კაპანაში. 1924 წელს დაამთავარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1916 წლიდან, იყო ფარმაცევტთა გაფიცვების ხელმძღვანელი თბილისში. 1919 წელს მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ გამოსვლებში, რის გამოც რეპრესირებული იყო. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ 1921 წელს, მუშაობდა თბილისის რევკომში, მედსანშრომის მუშაკთა პროფკავშირის ცენტრალური გამგეობის პასუხისმგებელ მდივნად, 1923 წლიდან საქართველოს სსრ სოცდაზღვევის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1927-1929 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო ბერლინის, ვენისა და ჰამბურგის შინაგან სნეულებათა კლინიკებში, 1934-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის კომისრის პირველ მოადგილედ, 1936-1937 წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრის გამგე. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა 1936 წელს თემაზე: „ხანგძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე". 1937 წელს დააპატიმრეს „კონტტრევოლუციური მავნებლური საქმიანობის" ბრალდებით. საქმე შეწყდა მისი გარდაცვალების გამო შინსახკომის საავადმყოფოში. რეაბილიტირებულია 1955 წელს.

თხზულება
--------

* ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე, ტფ. 1936.

ლიტერატურა
----------

* *ჩირაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 241.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კლიმენტი ცომაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლავრენტი პეტრეს ძე არდაზიანი** (დ. 1815, თბილისი ― გ. 13 იანვარი [ძვ. სტ. 1 იანვარი], 1870, იქვე) — ქართველი მწერალი, ქართული კრიტიკული რეალიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

არდაზიანის მამა, დეკანოზი პეტრე, და დედა, სოფიო, განათლებული და ქართული მწერლობის მოყვარული პირები იყვნენ. არდაზიანმა დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია (1837). 1846 წლიდან მსახურობდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიასაქართველო-იმერეთის გუბერნიის სამმართველოში, „ამიერკავკასიის პრიკაზში", გენერალურ-გუბერნატორის კანცელარიაში, თბილისის საოლქო სასამართლოში და სხვა.

სამწერლო ასპარეზზე არდაზიანი გამოვიდა შექსპირის „ჰამლეტის" პროზაული თარგმანით („ცისკარი, 1858") და მალე „ცისკრის" წამყვანი თანამშრომელი გახდა. არდაზიანმა ადრევე გამოამჟღავნა ცხოვრების მოვლენების შეცნობის უნარი (ლექსი „ფულები" — „ცისკარი", 1859), ხოლო ცნობილ რომანში „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი" („ცისკარი", 1861) დამაჯერებლად ასახა ძველი სოციალური ყოფის და ბურჟუაზიული ურთიერთობების დამკვიდრების გარდაუვალობა საქართველოში. თუმცა მწერალი ლიბერალური თავადაზნაურობის პოზიციებზე იდგა, მისი რომანის წარმატება თავად-აზნაურთა რომანტიკულმა სახეებმა კი არ განაპირობა, არამედ სავაჭრო ბურჟუაზიის წარმომადგენლის - მეჯღანუაშვილის ცხოვრებისა და ფსიქოლოგიის დაკვირვებულმა, რეალისტურმა ანალიზმა. ბატონყმური ურთიერთობის დრომოჭმულობა არდაზიანმა გვიჩვენა რომანში „მორჩილი" („ცისკარი",1862). 

იმდროინდელი ქართული ჟურნალისტიკის საყურადღებო მოვლენა იყო არდაზიანის პუბლიცისტური და კრიტიკული წერილები: „Белый обзор 12 книжек журнала „Заря". С января по декабрь 1858 г. ნ. ბერძენოვისა" („ცისკარი", 1859), „პასუხი უ. ბერძენოვის პასუხისგებაზე" („ცისკარი", 1859), „ორიოდე სიტყვა შესახებ თერგდალეულის სტატიისა" („ცისკარი", 1863). ამ წერილებში არდაზიანმა პირველმა მიაქცია ყურადღბა ქართული პროზის ჩამორჩენის მიზეზებს, შეეხო სამწერლო ენის სასაუბრო ენასთან დაახლოების აუცილებლობას. მხატვრულ ნარკვევში „მოგზაურობა ტფილისის ტროტუარზედ" („ცისკარი", 1862) არდაზიანმა ამხილა ტრაბახა დილეტანტები, „ცრუგანათლებულნი". არდაზიანის ფსევდონიმების „ბიძია თონიკე", „ალექსი ელბაკიძე".

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* *გამეზარდაშვილი დ.* ნარკვევები ქართული რეალიზმის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ. 1953;
* *გაჩეჩილაძე ა.* ნარკვევები XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ. 1952;
* *კოტეტიშვილი ვ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია (XIX ს.), თბ. 1959;
* *გამეზარდაშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 558.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლავრენტი არდაზიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1248172612
* ISNI: 0000 0000 3926 1540
* LCCN: n2009004905
* VIAF: 68417514
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 68417514

 |
ართურ სომერსეტის კარიკატურა, 1887
**კლივლენდის ქუჩის სკანდალი** — რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1889 წელს ლონდონში, კლივლენდის ქუჩაზე, როდესაც პოლიციამ ჰომოსექსუალური საროსკიპო აღმოაჩინა. იმხანად მამაკაცებს შორის სექსუალური კავშირი იკრძალებოდა, ამიტომაც, საროსკიპოს კლიენტებისთვის შესაძლოა იყო სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა დაეკისრებინათ. სკანდალმა ბევრ ჭორს მისცა გავრცელების საშუალება, მაგალითად, უელსის პრინცი ალბერტ ვიქტორიც ბორდელის კლიენტად იქნა დასახელებული, რომელიც უელსის მეფის ვაჟი და ბრიტანეთის ტახტზე რიგით მეორე პრეტენდენტი იყო. ხელისუფლებას დაევალა, რომ უფლისწულის სახელი ამ სკანდალში არ გარეულიყო, ამიტომაც, ბრიტანულ პრესაში მისი სახელი არც ერთხელ არ არის ნახსენები.

ერთ-ერთი კლიენტი, უელსის პრინცის მეჯინიბე ლორდი ართურ სომერსეტი იყო, რომელმაც საროსკიპოს მფლობელ ჩარლზ ჰამონდთან ერთად გაქცევა მოახერხა საზღვარგარეთ, რათა მართლმსაჯულებას გარიდებოდა. დაქირავებულ ბიჭებს, რომლებიც, შეთავსებით, საფოსტო კანტორაში კურიერებადაც მუშაობდნენ, მსუბუქი სასჯელები დააკისრეს, კლიენტებს კი არაფერი უთხრეს. იმხანად, სკანდალს მოსახლეობის დაბალი ფენების მიერ გავრცელებული მოსაზრებაც კვებავდა, თითქოს, ჰომოსექსუალიზმი არისტოკრატების მახასიათებელი იყო, რომელიც დაბალი ფენის კლასებს რყვნიდა. რამდენიმე წლის შემდეგ, ეს თემა ისევ წამოიწია, როდესაც მარკეს ქუინსბერელმა ოსკარ უაილდს დასდო აქტიურ მამათმავლობაში ბრალი.

წყაროები
--------

* Aronson, Theo (1994). *Prince Eddy and the Homosexual Underworld*. London: John Murray. ISBN 0-7195-5278-8
* Bradford, Sarah (1989). *King George VI*. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-79667-4
* Cook, Andrew (2006). *Prince Eddy: The King Britain Never Had*. Stroud, Gloucestershire: Tempus Publishing Ltd. ISBN 0-7524-3410-1
* Hyde, H. Montgomery (1970). *The Other Love: An Historical and Contemporary Survey of Homosexuality in Britain*. London: Heinemann. ISBN 0-434-35902-5
* Hyde, H. Montgomery (1976). *The Cleveland Street Scandal*. London: W. H. Allen. ISBN 0-491-01995-5
* Lees-Milne, James (1981). *Harold Nicolson: A Biography. Volume 2: 1930–1968* London: Chatto & Windus. ISBN 0-7011-2602-7
**ხაიდაყელები** — დაღესტნის იმ ეთნოსთა შორის არიან, რომლებიც საბჭოთა ხელისუფლებამ სხვა ეთნოსებს მიაკუთვნა. ხაიდაყელებს დარგუელებად წერდნენ. ხაიდაყელების თვითსახელწოდებაა ხაიდაყანტი, ხაიდაყან. რუსები მათ კაიტაგებს უწოდებენ. ისინი დაღესტნის ხაიდაყის რაიონის ძირძველი მკვიდრნი არიან.

ისტორია
-------

უნდა აღინიშნოს, რომ ძველი დროიდან ხაიდაყელთა ტრადიციული საქმიანობა მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო, მთისწინეთსა და ბარში კი მებაღეობა და მევენახეობა წარმაოდგენდა მათ მთავარ საქმიანობას. მთაში მეცხოველეობიდან უპირატესობა მეცხვარეობას ჰქონდა მოპოვებული. 

ხაიდაყელებში დამხმარე დარგებიდან განვითარებული იყო ნადირობა. ხაიდაყელებში დეკემბრიდან მაისამდე მამაკაცების უმეტესობა დერბენტის რაიონში სარეწებზე გარესამუშაოზე მიდიოდა. 

XIX საუკუნის დასაწყისში ყუბაჩელ ოსტატებს საზღვარგარეთ გასაყიდად გაჰქონდათ ხაიდაყური ნაქარგი ბალიშები. 

ხაიდაყურ ნაქარგთა ორნამენტში ასახულია ზოროასტრიზმის, მუსლიმობის, ქრისტიანობის, იუდაიზმის და წარმართობის სიმბოლოები. ხაიდაყური ორნამენტის ბევრ ელემენტს ანალოგია აქვს ბიზანტიის, მონღოლების, ჩინელების, თურქების, კელტების ორნამენტულ ხელოვნებასთან. ზემო ხაიდაყის ნაგებობებიდან საბრძოლო და სათვალთვალო კოშკები და სოფლის ირგვლივ შემოვლებული კედლები შეიძლება დავასახელოთ.

ხაიდაყი პირველად IX საუკუნის არაბულ წყაროშია მოხსენიებული. არაბთა ლაშქრობებამდე ხაიდაყელებს საკუთარი მმართველები ჰყვადათ. აღსანიშნავია, რომ ხაიდაყის უკანასკნელი მმართველი, რომელიც სარწმუნოებით ქრისტიანი იყო, არაბებთან ბრძოლაში დაიღუპა. რაც შეეხება მაჰმადიანობას, ხაიდაყელებმა ის XIV საუკუნეში მიიღეს. 

ხაიდაყის რაიონში, ხაიდაყელთა გარდა, ცხოვრობენ აგრეთვე დარგუელები, ყუმუხები, მთის ებრაელები. ხაიდაყელები გეოგრაფიულად შუა დაღესტნის მთისწინეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ცხოვრობენ. ხაიდაყელების მეზობლები არიან ყუმუხები (ჩრდილოეთით), დარგუელები (დასავლეთით), თაბასარანელები (სამხრეთ-დასავლეთით). 

XIX საუკუნეში ხაიდაყელებში დასახლება ტერიტორიულ-გვაროვნული ხასიათის იყო. ყოველი აული სასოფლო თემს წარმოადგენდა, რომელშიც დიდი და პატარა ნათესაური ჯგუფები თუხუმები (ჟინ სები) შედიოდა. საძოვარი, ტყე და წყალი საერთო სათემო საკუთრებაში იყო. 

ხაიდაყელებს სპეციალური საქორწილო და სამგლოვიარო ტანსაცმელი არ ჰქონდათ. გლოვის დროს ქალები სამკაულს იხსნიდნენ. XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში ოჯახის ძირითადი ფორმა პატარა ოჯახი იყო. ხაიდაყელები ერთმანეთს ეხმარებოდნენ სახლის მშენებლობისას, მინდვრის დამუშავების დროს, ქორწილში და სხვადასხვა საქმეებში. 

ხაიდაყელებშიქორწინება ენდოგამიური იყო ის თუხუმისა და სოფლის შიგნით ხდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.2012
**კლიმენტ ოჰრიდელი** (ძვ. სლავ. Климєнтъ Охрїдьскъ, ბერძ. Κλήμης Αχρίδας, ბერძ. Κλήμεντος; დ. დაახლ. 840 — გ. 17 ივლისი, 916) — სლავთა განმანათლებელი, ძველი ბულგარული ლიტერატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

კლიმენტი იყო კირილე და მეთოდეს მოწაფე. ასევე მათი მოწაფეები იყვნენ ნაუმი, ანგელარი, გორაზდი და საბა. გორაზდიმ შეცვალა მეთოდე ხოლო დანარჩენები ხუცესებად მსახურობდნენ. სლავ განმანათლებლებს წინ აღუდგა პაპი სტეფანე VI, რომელმაც სლავურ ენაზე ღვთისმსახურება აკრძალა. წმინდა მეთოდეს მოწაფეები მათ შორის ნეტარი კლიმენტიც, სამსჯავროს გადასცეს. 

886 წელს ტყვეთა ერთი ნაწილი, ახალგაზრდები, ებრაელ მონებით მოვაჭრეებს მიჰყიდეს და ისინი ვენეციის ბაზარზე აღმოჩნდნენ. წმინდა გორაზდი, საბა, ნაუმი და ანგელარი სხვა ხანდაზმულ ტყვეებთან ერთად განდევნეს. ნაუმი და ანგელარი ბულგარეთში ჩავიდნენ. წმინდა მამები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ბულგარელ დიდებულთა მიერ შეკრებილი სლავური წიგნების შესწავლას. მალე წმინდა კლიმენტი კი მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთ ოლქში, კუტმიჩივიცაში მოძღვრად დანიშნეს. 893 წელს კლიმენტი დრემვიცის ანუ ველიცის ეპისკოპოსად აკურთხეს.

მღვდელმთავარი კლიმენტი პირველი იყო ბულგარელ მღვდელმთავართაგან, რომელიც სლავურ ენაზე მსახურებდა, ქადაგებდა და წერდა. გარდაიცვალა 916 წელს. 

წმინდა კლიმენტი ითვლება პირველ სლავ მწერლად: მან არა მარტო განაგრძო კირილესა და მეთოდეს მიერ დაწყებული მთარგმნელობითი მოღვაწეობა, არამედ დაგვიტოვა ორიგინალური ნაწერებიც - სლავური სასულიერო მწერლობის პირველი ნიმუშები.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოციქულთასწორნი: კლიმენტი ეპისკოპოსი (+916), ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი (X) – orthodoxy.ge
* Похвальное слово Кирилла Философа(მაკედონური)
* Похвальное слово святого Димитрия(ბულგარული)

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118563092 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
ციციშვილთა გერბი
**ციციშვილები** — ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში, ფანასკერტელების ჩამომავლები. მე-14 საუკუნის მეორე ნახევარში მეფე ბაგრატ V-ს ტაოდან ქართლში გადმოუსახლებია ფანასკერტის მფლობელი ზაზა და მძოვრეთის ხეობაში (მდ. ძამაზე) მამულები უბოძებია. მის განაყოფთ მამულები ნიჩბისში მიუღიათ. შემდეგ ზაზამ ნასისხლად მიიღო ორბოძლელთა მამულები ხვედურეთში. მისი ერთ-ერთი მემკვიდრე, თაყა, მეფე ალექსანდრე I-ის დაახლოებული პირი იყო. ვახტანგ IV-ის გამეფების შემდეგ თაყას ურთიერთობა მეფესთან გამწვავდა. მან თავი შეაფარა და ყმად გაუხდა მეფის ძმას, დიმიტრის. თაყას მემკვიდრეები ერთგულად ემსახურებოდნენ მეფე გიორგი VIII-ს, ებრძოდნენ მის წინააღმდეგ აჯანყებულ ბაგრატს (შემდგომ ბაგრატ VI). ერთიანი საქართველოს დაშლის შემდეგ ისინი ქართლის მეფე კონსტანტინეს ერთგულობდნენ. ამ დროისათვის ჩამოყალიბდა მათი სათავადო: 1467 წ. ჯერ კიდევ უფლისწულობაში კონსტანტინემ ზაზა (II) ფანასკერტელს გაუახლა მამულების მფლობელობა და დამატებით უბოძა უფლისციხე, ქვახვრელი და კარალეთი ეკლესიითურთ; უფრო გვიან კი ზაზას შვილს, ციცის, თავადობა უბოძა. ციცის შთამომავლები უკვე ციციშვილებად იწოდებოდნენ, მათი სათავადო კი - საციციანოდ. მე-18 საუკუნეში ციციშვილებს მამულები ჰქონდათ ხვედურეთში, ძამისა და გუჯარეთის ხეობებში, გვერდისძირში. რუსეთის იმპერიის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ციციშვილები კეთილშობილთა რიგებში აღირიცხნენ და შესაბამისი პრივილეგიებით სარგებლობდნენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიჩბისი
* ციციშვილების ციხე

ლიტერატურა
----------

* *შ. ხანთაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 235.
* ციციშვილი, იოანე ბატონიშვილის „შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა"-ს მიხედვით
**კონსტანტინე პაპინაშვილი** (დ. 15 სექტემბერი, 1898, თბილისი — გ. 2 მარტი, 1975) — ქართველი გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967).

ბიოგრაფია
---------

1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი გეოფიზიკოსის სპეციალობით.

ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს მუშაობდა თბილისის ფიზიკურ ობსერვატორიაში. 1930 წელს მუშაობა დაიწყო ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიური სამსახურის სამმართველოს ამინდის უნივერსიტეტში. 1936 წლიდან ამინდის გრძელვადიანი პროგნოზების განყოფილების გამგეა. იგი საქართველოში პირველი სინოპტიკოსი იყო, რომელიც ემსახურებოდა ავიაციას ამინდის საიმედო პროგნოზებით და შტორმული გაფრთხილებებით. 1929 წლიდან მიწვეული იყო სინოპტიკოსად ამიერკავკასიის სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოში. ამასთან ერთად, ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას. სხვებთან ერთად მან შეისწავლა ამიერკავკასიაში მიმდინარე ცირკულაციური პროცესების თავისებურებანი. პირველად იქნა დადგენილი სინოპტიკური პროცესების ტიპები და მათთან დაკავშირებული ამინდის ხასიათი, რომელთა მეშვეობითაც ხდება ჰაერის მასების შემოსვლა ამიერკავკასიაში. შემდეგში დიდი ყურადღება დაუთმო ატმოსფერული პროცესების დინამიკას და მათ თავისებურებებს. მის საკანდიდატო ნაშრომში მოცემულია სეზონური პროგნოზის მეთოდის დამუშავების ცდა კავკასიაში. სადოქტორო ნაშრომი დაიბეჭდა მონოგრაფიად. მასში მდიდარი ფაქტობრივი მასალის ანალიზის საფუძველზე მოტანილია ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაციის ღრმა ანალიზი ჩრდილეოთ ნახევარსფეროსათვის. გამოკვლეულია ატმოსფეროს ცირკულაციისა და ამინდის ხასიათის სეზონური თავისებურებანი; დაადგინა ჰაერის ტემპერატურისა და ატმოსფერული ნალექების გამომწვევი პირობები. ნაშრომში მოცემულია ამიერკავკასიაში ბუნებრივი სინოპტიკური პერიოდებისათვის ატმოსფერული პროცესების, ჰაერის ტემპერატურისა და ატმოსფერული ნალექების პროგნოზის მეთოდიკა. 1950-1952 წლებში იგი შეთავსებით მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში, სადაც თავისი წვლილი შეიტანა სინოპტიკური კლიმატის გაშუქების საქმეში. 1953 წლიდან დაინიშნა ამიერკავკასიის რეგიონალურ სამეცნიერო-კვლევით ჰიდრომეტეოროლოგიურ უნივერსიტეტში განყოფილების გამგედ. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მისი უშაულო მონაწილეობით შედგა მეთოდური დარიგება მოკლევადიანი პროგნოზის შესახებ. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1948 წელს „საქართველოს ატმოსფერული პროცესების დინამიკის თვალსაზრისით გაზაფხულის დახასიათება". 
სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1963 წელს „ატმოსფერული პროცესები ამიერკავკასიაში და მათი კავშირი ევრაზიის მაკროცირკულაციურ პროცესებზე".

ჯილდოები
--------

* 1970 — მულტანოვსკის სახელობის პრემია
* 1967 — საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* ამინდი და მისი მეცნიერული წინასწარმეტყველება (ავტორი), თბ. საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1952, გვ. 48

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 219-220

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე პაპინაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლეონარდო დე ლორენცო** (დ. 29 აგვისტო, 1875 — გ. 29 ივლისი, 1962) — იტალიელი ვირტუოზი ფლეიტისტი და მუსიკის პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ვიჯანოში, პოტენცას პროვინციაში. 8 წლის ასაკიდან სწავლობდა ფლეიტაზე დაკვრას. 16 წლის ასაკში საცროვრებლად აშშ-ში გადავიდა, მაგრამ 1896 წელს სამხედრო სამსახურის გამო დაბრუნდა სამშობლოში და უკრავდა სამხედრო ბენდში. 

საკუთარი მუსიკალური კარიერის ფარგლებში მოგზაუბრონდა სხვადასხვა ქვეყანაში. ისტმენის მუსიკალურ სკოლაში 1923–1935 წლებში პროფესორი იყო და ყურადღება ჰქონდა გამახვილებული კომპოზიციაზე და თეორეტიკუილი ნაშრომების შექნაზე. 1953 წლის 25 ოქტომბერს მისი კვლევები გადაეცა სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტს. 

გარდაიცვალა სანტა-ბარბარაში, 1962 წლის 29 ივლისს. ფლეიტისტთა ყოველწლიურ საერთაშორისო კონკურსს მისი სახელი დაერქვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine.
* ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine.
* ლორენცოს სახელობის ფლეიტისტთა საერთაშორისო კონკურსის ოფიციალური საიტი
**ლეონიდ დიაკოვი** (რუს. Леонид Владимирович Дьяков; დ. 20 დეკემბერი, 1932, როგოჟკინო, რსფსრ, სსრკ — გ. 5 თებერვალი, 2017, დონის როსტოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი პოეტი. სსრკ-ის მწერალთა კავშირისა და რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

ლეონიდ დიაკოვი დაიბადა 1932 წლის 20 დეკემბერს როსტოვის ოლქის ხუტორ როგოჟკინოში, მეთევზის ოჯახში. დიდი სამამულო ომის დროს მუშაობდა ბუდიონოვის (ამჟამად „წყნარი დონი") სახელობის მეთევზეთა კოლმეურნეობაში. ომის შემდეგ ხუტორ როგოჟკინოში დაამთავრა სკოლა. შემდეგ სწავლობდა თევზის ინსტიტუტში. მუშაობდა ომის დროიდან მისთვის კარგად ნაცნობ თევზის მრეწველობაში. ХХ საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისიდან დაიწყო ლექსების წერა. 1988 წლიდან იყო სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი, შემდეგ რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი.

გარდაიცვალა 2017 წლის 5 თებერვალს დონის როსტოვში.

შემოქმედება
-----------

ლექსების წერა ადრე, ყმაწვილობაშივე დაიწყო. ლექსების თემა იყო დონის ბუნება, მდინარეები, სტეპები, წელიწადის დროები, მშობლიური ხუტორი როგოჟკინო და ა.შ.. პოეზიით სერიოზულად 1970-იანი წლებიდან დაკავდა. მის ამ გადაწყვეტილებაზე გავლენა იქონიეს პოეტებმა დანიელ დოლინსკიმ, ვლადიმერ ფირსოვმა, ალექსანდრე როგაჩევმა, ნიკოლოზ სკრებოვმა, ანატოლი გრიცენკომ, პროზაიკოსმა ალექსეი კორკიშჩენკომ და სხვებმა.

პოეტის პირველი ბეჭდური გამოცემები გამოჩნდა „Вечерный Ростов"-ში (ქართ. საღამოს როსტოვი), „Молот"-ში (ქართ. ურო), „Комсомольец"-ში (ქართ. კომკავშირელი), მოსკოვის გაზეთებსა და ჟურნალებში: „Литературная газета" (ქართ. ლიტერატურული გაზეთი), „Дон" (ქართ. დონი), „Подъем" (ქართ. აღმართი), „Молодая гвардия" (ქართ. ახალგაზრდული გვარდია), „Москва" (ქართ. მოსკოვი), „Дружба" (ქართ. მეგობრობა). აგრეთვე იბეჭდებოდა ბულგარულ გაზეთებში.

მისი პირველი წიგნი „Белогривый ливень" (ქართ. ) 1979 წელს გამოიცა. შემდეგ როსტოვისა და მოსკოვის გამომცემლობებში გამოიცა წიგნები: „Кланяюсь Дону" (ქართ. მივესალმები დონს), „Русые вербы" (ქართ. ქერა ტირიფები), „Лето любви" (ქართ. სიყვარულის ზაფხული), „Лирика" (ქართ. ლირიკა) და სხვ. 1988 წელს, მისი ლექსების მესამე წიგნის გამოსვლის შემდეგ, სსრკ-ის მწერალთა კავშირში გაწევრიანდა.

ჯილდოები
--------

* ვიტალი ზაკრუტკინის სახელობის ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი (1997) — წიგნისათვის „От сердца к сердцу" (ქართ. გულიდან გულისკენ).
* მიხეილ შოლოხოვის დაბადებიდან 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი კონკურსის ლაურეატი (2005) — წიგნისათვის „Песня о Доне" (ქართ. სიმღერა დონზე).

შრომები
-------

ლეონიდ დიაკოვი იყო შემდეგი პოეტური კრებულების ავტორი:

* Белогривый ливень. 1979.
* Кланяюсь Дону. 1983.
* Русые вербы. 1984.
* Лето любви. 1988.
* Лирика. 1992.
* Трава синеокая. 1992.
* От сердца к сердцу. 1994.
* Светлая музыка осени. 1997.
* Признание в любви. 2000.
* Уходит лето. 2002.
* Песня о Доне. 2003.

ლიტერატურა
----------

* Справочник. Ростовское региональное отделение Союза писателей России. Ростов-на-Дону, 2011г. Леонид Владимирович Дьяков, с. 26.
* Грачев Д. Знаменитые наши земляки /Д. Грачев //Азовская неделя. – 2008. – 27 марта. С. 3.
* Тартынский Л. Поэт не из расчета, а по велению души // Вечерний Ростов. 2008. 11 января. С. 8.

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* ლეონიდ დიაკოვი
* გარდაიცვალა ლეონიდ დიაკოვი
* Владимирович Дьяков. რუსეთის მწერალთა კავშირი.

სქოლიო
------

1. ↑  შემოდგომა. დონელი პოეტების ლექსები
**ლეონი: პროფესიონალი** (ინგლ. Léon: The Professional) — რეჟისორ ლიუკ ბესონის 1994 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
პროფესიონალმა მკვლელმა ლეონმა არ იცის დანდობა და შეწყალება. ის გაიცნობს მეზობელ გოგონა მატილდას, რომლის ოჯახსაც ნარკოტიკებთან ბრძოლის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის ბრძანებით დაცხრილავენ. მატილდა თავს ლეონთან შეაფარებს და ამით გადარჩება. ლეონს მატილდა შვილივით შეუყვარდება და მას შურისძიებაში ეხმარება.

როლებში
-------

* ჟან რენო - ლეონი
* ნატალი პორტმანი - მატილდა
* გერი ოლდმენი - ნორმან სტენსფილდი
* დენი აიელო - ტონი
* მაიკლ ბადალუჩო - მატილდას მამა

გადაღება
--------

მატილდას როლზე განიხილებოდა ლივ ტაილერი, რომელიც ასაკის გამო იქნა დაწუნებული. ნატალი პორტმანი თავდაპირველად დაიწუნეს, თუმცა მსახიობის დაჟინებული მოთხოვნისა და განსაკუთრებული მონდომების გამოჩენის შემდეგ ბესონმა საბოლოოდ მაინც ის აიყვანა მატილდას როლზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ლეონი: პროფესიონალი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „ლეონი: პროფესიონალი" — Rotten Tomatoes
* „ლეონი: პროფესიონალი" — Metacritic-ზე
**ლეონიდ კანევსკი** (რუს. Каневский, Леонид Семёнович; დ. 2 მაისი 1939, კიევი, უკრაინა) — საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი. ტელეწამყვანი. რსფსრ სახალხო არტისტი. დაჯილდოებულია მეგობრობის ორდენით.

ლეონიდ კანევსკი დაიბადა უკრაინის დედაქალაქ კიევში. 17 წლის ასაკში საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდა, სადაც ჩააბარა თეატრალურ ინსტიტუტში. 1961 წელს როლებს ასრულებდა მოსკოვის თეატრში, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო რეჟისორი ანატოლი ეფროსი.
სახელი მოიხვეჭა სერიალ „გამოძიებას აწარმოებენ სპეციალისტები" შესრულებული როლით.

1991 წელს ისრაელში იყო რეპატრიაცირებული, სადაც ერთ-ერთ რეჟისორთან ერთად თელ-ავივში ჩამოაყალიბა დრამატული თეატრი სახელწოდებით „*გეშერი*". 2006 წლის იანვრიდან ლეონიდ კანევსკის მიჰყავს დოკუმენტური სერიალი – „გამოძიებას აწარმოებდნენ". პარალელურად კანევსკი თამაშობს გეშერის თეატრშიც. 2009 წელს ითამაშა სერიალში „სემინი".

კარიერის განმავლობაში კანევსკიმ კინოში შეასრულა 40-მდე როლი. მრავალი როლი აქვს შესრულებული ასევე თეატრალურ სპექტაკლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლეონიდ კანევსკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
კარდანახის ბაზილიკა
**კარდანახის სამეკლესიიანი ბაზილიკა** — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარეში გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 700 მეტრზე. დგას საბაწმინდის გუმბათიანი ეკლესიიდან ჩრდილოეთით ორმოციოდე მეტრზე, ღარტაფში. აგებულია VI საუკუნეში. შენობა ნაგებია კარგად შერჩეული რიყის ქვის თანაბარი რიგებით. 

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, სამმალიანი თაღედის სახით.შენობის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში ჩაწერილია სამი ნავი, რომლებიც დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენენ. დასავლეთით, მთავარი ეკლესიის გაყოლებაზე კარიბჭეა, რომელიც თითო კარით უკავშირდება მთავარ და სამხრეთ ეკლესიებს და ჩრდილოეთის ნავში მოწყობილ პატარა კვადრატულ სათავსს. კარიბჭის თავზე მოწყობილია პატრონიკე, რომელიც დამოუკიდებელი კამარითაა გადახურული.

შუა ეკლესია დანარჩენებზე გაცილებით ფართოა და მაღალი, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილოეთი ეკლესია კი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელი და სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშაა. 

სამხრეთის ეკლესია შედარებით კარგადაა შემონახული. მის აღმოსავლეთ ბოლოში საკურთხევლის აფსიდია.

ეკლესიის ფასადი მოკლებულია მორთულობას. ფასადებიდან ყველაზე კარგად დასავლეთისა შემორჩა. 1974-1976 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები. ეკლესია გაიწმინდა მიწაყრილისაგან, რომელიც ორ მეტრზე ფარავდა ფასადებს. აღდგა კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ნაილს კი ჩაუტარდა კონსერვაცია. სამხრეთი ეკლესია და პატრონიკე გადაიხურა ღარისებური კრამიტით. ამჟამად ბაზილიკა მთლიანად ჩანს. 

კარდანახის ბაზილიკას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბაწმინდის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 170-172.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მამაცაშვილი**. |

გენერალ-მაიორი კონსტანტინე მამაცაშვილი
**კონსტანტინე ქრისტეფორეს ძე მამაცაშვილი** (რუს. Мамацев, Константин Христофорович; დ. 25 ნოემბერი, 1818, სოფ. რუისი, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 სექტემბერი, 1900, თბილისი) — ქართველი რუსეთის არმიის გენერალი, ლიტერატორი, საზოგადო მოღვაწე. იოსებ მამაცაშვილის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებლის შემდეგ 1837 წელს დაამთავრა პეტერბურგის კადეტთა კორპუსი ოფიცრის ჩინით და გაამწესეს კავკასიის გრენადერთა საარტილერიო ბრიგადაში. აქედან მოყოლებული მონაწილეობდა კავკასიაში წარმოებულ ყველა ომში.

1840 წელს მიიღო პირველი საბრძოლო ნათლობა ჩეჩნეთში. იმ ხანებში იგი გაეცნო და დაუახლოვდა მიხეილ ლერმონტოვს. მათ ერთად მიიღეს მონაწილეობა სისხლისმღვრელ ბრძლოლაში გეხონის ტყეში. ყირიმის ომის დროს კ. მამაცაშვილი იბრძვის კავკასიის ფრონტზე. კერძოდ მან თავი ისახელა 1854 წლის 4 ივნისს მდინარე ჩოლოქთან გამართულ ბრძოლაში. ოთხიათასიანმა რუსეთის არმიამ თითქმის მთლიანად გაანადგურა 34-ათასიანი თურქთა მომხდური ძალები. გენერალ ანდრონიკაშვილის ცნობით, ეს ბრძოლა უმთავრესად კ. მამაცაშვილის წყალობით იქნა მოგებული, რისთვისაც იგი დააჯილდოვეს წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით. ამის შემდეგ ახალგაზრდა ოფიცერი დაინიშნა კავკასიის გრენადერთა არტილერიის უფროსად, მონაწილეობა მიიღო კავკასიის დაპყრობისათვის წარმოებულ ომების დამაგვირგვინებელ ფაზაში, რისთვისაც ებოძა ოქროს ხმალი, წმ. ანას II ხარისხის ორდენი, საიმპერატორო გვირგვინი და წმ. ვლადიმერის III ხარისხის ორდენი. 1898 წლიდან კ. მამაცაშვილი კავკასიის სამხედრო ოლქის არტილერიის უფროსის მოადგილეა, 1869 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტობა, ხოლო 1877 წლიდან კი განჯის გუბერნატორი და განჯა-ნუხის მიდამოებში განლაგებული ჯარების უფროსი. იმავე წელს დაიწყო ომი თურქეთთან. აქ მას მოუხდა ერთი მოულოდნელი თავდასხმის მოგერიება და მოხერხებულმა სარდალმა შესძლო დაემარცხებინა მომხდური. ამისათვის იგი წმ. ვლადიმერის II ხარისხის ორდენით დააჯილდოვეს. ნუხელებმა კი მიართვეს ვერცხლის თასი და ადრესი, სადაც ეწერა: „გენერალ ლეიტენენტ კ. ქ. მამაცაშვილს მადლიერ მოქალაქეთაგან 1877 წელს ნუხის გადარჩენისათვის".

1884 წელს კ. მამაცაშვილმა ავადმყოფობის გამო თავი დაანება სამხედრო სამსახურს და აქტიურად ჩაება ქვეყნის კულტურულ-საზოგადოებრივ საქმიანობაში. მისი მეგობრები იყვნენ გრიგოლ და ვახტანგ ორბელიანები, დიმიტრი ყიფიანი, მიხეილ თუმანიშვილი და სხვები. დიმიტრი ყიფიანთან ერთად დიდი ღვაწლი დასდო სათავადაზნაურო ბანკს, ის დიდხანს იყო მისი ზედამხედველი კომიტეტის თავმჯდომარე და ყოველი ღონით ცდილობდა ბანკის საქმეების მყარ ნიადაგზე დაყენებას. კ. მამაცააშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" საქმიანობაში. იყო მისი დამფუძნებელი წევრი, თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის ერთ-ერთი დამაარსებელი, აღსანიშნავია მისი განსაკუთრებული ყურადღება მაჰმადიან ქართველებზე. ზოგი მათგანი მან თბილისში ჩამოიყვანა და ასწავლა, დაამთავრებინა გიმნაზია, შემდეგ უმაღლესშიც ჩააბარებინა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 245, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე მამაცაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლეონიდ ალექსის ძე კულიკი** (რუს. Кулик, Леонид Алексеевич; დ. 19 აგვისტო 1883, დერპტი — გ. 14 აპრილი 1942, სპას-დემენსკი) — რუსი მინერალოგი. მეტეორიტების ცნობილი მკვლევარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა დერპტში (ახლანდელი ტარტუ). მამის გარდაცვალების შემდეგ ლეონიდ კულიკი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა სამხრეთ ურალში.
1903 წელს დაამთავრა ტროიცკის კლასიკური გიმნაზია და ჩააბარა პეტერბურგის სატყეო ინსტიტუტში. სტუდენტურ დემონსტრაციებში მონაწილეობის გამო ერთი წლის შემდეგ სასწავლებლიდან გარიცხეს. შემდეგ იგი სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს. სწავლობდა ტირასპოლის პოლკის სკოლაში. შემდეგ ბრუნდება ტროიცკში, 1906 წელს იქვე ჩამოაყალიბა სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაცია, რომელმაც ბოლშევიკთა პროგრამა მიიღო. 

1908 წელს ლეონიდ კულიკს ბრალს სდებენ ლიტერატურის არალეგალურ გავრცელებაში და შედეგად ციხეში ჩასვეს. 1909 წელს ვადა მოიხადა. შემდგომ მუშაობდა ქალაქ მიასაში, მეტყევეს დამხმარედ. 1911 წელს როგორც გეოდეზისტმა მონაწილეობა მიიღო ერთ-ერთი ექსპედიციაში, რომელსაც სახელოვანი მეცნიერი ვლადიმერ ვერნადსკი ხელმძღვანელობდა. ვერნადსკის წინადადებით ლეონიდ კულიკი 1912 წელს ხდება პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის მინერალოგიური მუზეუმის თანამშრომელი. 

იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე, რომელიც პარუჩიკის ჩინით დაამთავრა. 1918 წელს მონაწილეობდა ერთ-ერთ სამეცნიერო ექსპედიციაში (ურალში), რომლის დანიშნულება იყო სასარგებლო წიაღისეულების შესწავლა. 1918 წლიდან მუშაობა დაიწყო მეტეორიტიკის მიმართულებით. 1921 წელს მისი ინიციატივით მინერალოგიურ მუზეუმში შეიქმნა მეტეორიტების განყოფილება. 

1924 წელს დაამთავრა სწავლა პეტერბურგის უნივერსიტეტში და საბოლოოდ მიიღო მინერალოგიური სპეციალობა. ლეონიდ კულიკის განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობდა ტუნგუსკის კატასტროფა. 1927–1939 წლებში ტუნგუსკაში მან მოაწყო ექვსი (სხვა ცნობით ოთხი) სამეცნიერო ექსპედიცია, რომელიც ცდილობდა ტუნგუსკის ფენომენის ახსნას. ტუნგუსკის ფენომენის კვლევისას კულიკმა შეაგროვა მნიშვნელოვანი სამეცნიერო მასალა. 

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას კულიკი მოხალისედ წავიდა არმიაში. ომის დროს იგი დაიჭრა და სულ მალე ტიფით გარდაიცვალა. იგი ქალაქ სპას-დემენსკში დაასაფლავეს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეონიდ კულიკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ჟურნალი „სამყაროს ირგვლივ" – კულიკის ბილიკი (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* И. Г. Колчинский, А. А. Корсунь, М. Р. Родригес. Астрономы (Биографический справочник). — 2-е изд. — Киев: Наукова Думка, 1977;
* Кандыба Ю. Л. Жизнь и судьба Леонида Алексеевича Кулика // Природа. 1990.


1. ↑
2. ↑  Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
**ჯავშანი** — ჭურვების, ტყვიების და ბირთვული აფეთქების დამაზიანებელი ფაქტორების ზემოქმედებისაგან ადამიანის, სამხედრო საბრძოლო ტექნიკის, შეიარაღების, სხვადასხვა თავდაცვითი ნაგებობების დამცავი საშუალება. სამხედრო ტექნიკაში ძირითადად ფოლადის ჯავშანს იყენებენ. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ ტყვიასაწინააღმდეგო (რომლისგანაც მზადდება ჯავშანტრანსპორტიორების კორპუსები, მსუბუქი თვითმავალი საარტელერიო დანადგარები, მცურავი ტანკები და სხვა), ტყვიისა და ჭურვის ნამსხვრევებისაგან დამცავ და ჭურვსაწინააღმდეგო (იყენებენ საშუალო და მსუბუქ ტანკებზე, თვითმავალ საარტელერიო დანადგარებზე, ხომალდებზე) ჯავშანს. 

ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში იყენებდნენ ჯავშანს. რუსეთში 1573 წელს შეიქმნა სპეციალური დაწესებულება, რომელიც განაგებდა ჯავშნის დამზადებას. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოგონებამ განაპირობა ჯავშნის გამოყენება ფორტიფიკაციასა და სამხედრო-საზღვაო საქმეში. XIX საუკუნის I ნახევარში ჯავშანი გაჩნდა სახმელეთო ჯარებშიც. XIX საუკუნის შუა წლებში დაიწყეს სამხედრო ხომალდების დაჯავშნა ჯავშნიანი ფილებით. XIX საუკუნის დასაწყისში ჯავშანს იყენებდნენ ავტომობილებზე და ჯავშანმატარებლებზე, ხოლო 1916 წლიდან - ტანკებზე. თავდაპირველად ტანკის ჯავშნის სისქე იყო 8-10 მმ. II მსოფლიო ომის დროს (1939-45) პერიოდში - 200 მმ. II მსოფლიო ომის წინ ჯავშნის გამოყენება დაიწყეს თვითმფრინავებზეც. წარმოების ხერხის მიხედვით ჯავშანი შეიძლება იყოს ნაგლინი ან სხმული. კონსტრუქციული გაფორმების მიხედვით ჯავშანი არის მონოლითური (ერთი ფურცლისაგან, ერთი სხმულისაგან დამზადებული) და კომბინირებული (შედგენილი ჯავშანი). შიგა აღნაგობის მიხედვით განასხვავებენ ჰომოგენურ (ერთგვაროვან) ჯავშანს, რომელიც მთელ კვეთში ერთნაირი ქიმიური შედგენილობისაა და ერთნაირი მექანიკური თვისებები ახასიათებს, და ჰიტეროგენულ (არაერთგვაროვან) ჯავშანს. რომელსაც კვეთში განსხვავებული თვისებები ახასიათებს. რასაც აღწევენ სისქის მიხედვით სხვადასხვა ქიმიური შემადგენლობის ფილის შქმნით. 

ჯავშნის წარმოებაში ძირითადი მახასიათებელია სისალე. ჰომოგენური ჯავშანი არის მაღალი, საშუალო და დაბალი სისალისა. მაღალი სისალის ჯავშანს იყენებენ ტყვიასაწინააღმდეგოდ, საშუალო სისალისას - ჭურვსაწინააღმდეგოდ და დაბალი სისალისას - საკონსტრუქციო მასალად.

ფოლადის გარდა ჯავშანი შეიძლება იყოს ალუმინის შემადგენლობის, პლასტმასის ან ამ მასალათაგან კომბინირებული.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 530.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯავახიშვილი**. |

ჯავახიშვილთა უფროსი შტოს გერბი.
**ჯავახიშვილები** — ქართლის ფეოდალური საგვარეულო XIV-XIX საუკუნეებში. წარმოდგა თორელთა ძირითადი განშტოებიდან, რომელიც XII საუკუნეში დამკვიდრდა შიდა ქართლში, თეძმის ხეობაში (კასპის მუნიციპალიტეტი) და შექმნა იქ თავისი საფეოდალო (XV საუკუნიდან სათავადო) საჯავახიანო. გვარის დამფუძნებელი იყო XIII-XIV საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე ჯავახ თორელი (შემდგომში იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში ბერად შემდგარი სვიმონის სახელით), გამრეკელ თორელის შვილი. სახელი ჯავახი თორელთა საგვარეულოში დამკვიდრდა ჯავახეთში მათ სამამულე მფლობელობასთან და გამგებლობასთან დაკავშირებით. ჯავახის შვილები თორელ-ჯავახიშვილებად, ხოლო შვილისშვილები და მომდევნო თაობა ჯავახიშვილებად იწოდებოდნენ. 

ჯავახიშვილების უმცროსი შტოს გერბი.
XIV საუკუნეში და შემდგომ პერიოდში ჯავახიშვილებმა სამეფო კარისაგან სხვადასხვა ადგილებში წყალობად მიიღეს: ათენაგუენის მონასტერი, ზემო და ქვემო ცხირეთი, ხანდაკი, ოძისი, ახალშენი. 1463 წელს - ავკვეთის და იის ციხე, 1466 - ცხირეთის გვერდი და სოფელი თხილოვანი, შემდეგში ქვეშის ციხე და რატევანი. XVII საუკუნეში ჯავახიშვილებს ყმა-მამული ჰქონდათ: სკრას, ხოვლეს, ზეს, ფიცეს, ზაკუს, ქვენადრისს, კრკონს, წოდორეთს, ცხირეთს, ყარაღაჯს, საყავრეს და სხვა.

XIV საუკუნიდან ეპყრათ მეაბჯრეთუხუცესის, მეფის ფარეშთუხუცესის, მეკობრისმძებნელის, ბოქაულთუხუცესის სახელოები. მცირე ხნით ეკავათ გორისა და ატენის სამურავოები. ჰქონდათ მაღალი სასულიერო პატივი: იყვნენ მაგლელები, ურბნელები და სხვა. შიოშ (სიმონ) ჯავახიშვილის შტოს სახით, 1720-იან წლებში ემიგრაციაში წავიდა რუსეთში და საბოლოოდ რუსეთის თავადობაში მიიღეს თავად ჟევახოვის სახელით (რუს. Жеваховы). ჯავახიშვილების უფროსი ხაზი რუსეთის სენატმა 1850 წელს დაადასტურა ჯავახოვის (რუს. Джаваховы) საგვარეულოდ.

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 525.

სქოლიო
------

1. 1 2  Жеваховы (Zhevakhov). *Russian Biographic Lexicon*. Retrieved on 2008-06-16.
**კელი მაკდონალდი** (ინგლ. Kelly Macdonald; დ. 23 თებერვალი, 1976, გლაზგო, გაერთიანებული სამეფო) — შოტლანდიელი მსახიობი. სახელი გაითქვა ისეთ ფილმებში მონაწილეობით, როგორებიცაა: „ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2", „იატაკქვეშა იმპერია", „ჩხერკეთელაობა" და ა.შ. იგი რამდენჯერმე იყო ნომინირებული ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

ბავშვობა
--------

კელი მაკდონალდი დაიბადა 1976 წლის 23 თებერვალს გლაზგოში, შოტლანდიაში. როდესაც ხუთი წლის იყო, მისი ოჯახი აბერდინში გადასახლდა. 1993 წელს დაამთავრა ისტვუდის საშუალო სკოლა.

კარიერა
-------

თავდაპირველად იგი გლაზგოში ბარმენად მუშაობდა.კელი მაკდონალდის სამსახიობო დებიუტი 1996 წელს შედგა ფილმში „ჩხერკეთელაობა" შესრულებული დაიან კულსტონის როლით. იმავე წელს იგი კიდევ სამ ფილმში დაამტკიცეს როლზე. რამდენიმე მეორეხარისხოვანი და ეპიზოდური როლის შემდეგ, 1998 წელს კელი დაამტკიცეს ლედი იზაბელ ნოლიზის როლზე ისტორიულ ფილმში „ელისაბედი", რომელიც დედოფალ ელისაბედ I-ის მმართველობაზეა დაფუძნებული. აქ იგი დედოფლის სეფექალის როლს ასრულებს. 2004 წელს ფილმში „ჯადოსნური ქვეყანა" შეასრულა პიტერ პენის როლი. 2005 წელს ჯინას როლი შეასრულა ფილმში „გოგონა კაფეში", რისთვისაც იგი ოქროს გლობუსზე იყო ნომინირებული. 

ამის შემდეგ იგი კვლავ პატარა როლებს ასრულებდა სხვადასხვა ფილმსა და სერიალში, რის შემდეგაც, 2011 წელს ფილმში „ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2" შეასრულა ელენა რავენკლაუს როლი. ამის პარალელურად, 2010-2014 წლებში იგი თამაშობდა მარგარეტ ტომპსონის როლს სერიალში „იატაკქვეშა იმპერია". ეს სერიალი მისთვის განსაკუთრებული წარმატებისა და აღიარების მომტანი აღმოჩნდა. ამ როლისათვის იგი 2011 წელს ნომინირებული იყო ემის ჯილდოზე.

2012 წელს კელიმ გაახმოვანა პრინცესა მერიდა, დისნეის ანიმაციურ-ფილმში „გულადი". მან მოგვიანებით ისევ მერიდა გაახმოვანა ანიმაციურ-ფილმში „რალფმა ინტერნეტი გააფუჭა", რომელიც 2018 წელს გადაიღეს.

ასევე 2012 წელს იგი ფილმში „ანა კარენინა" თამაშობდა ანას რძლის, დოლი ობლონსკაიას როლს. 2016 წელს სერიალში „შავი სარკე" შეასრულა კარინ პარკის ეპიზოდური როლი. 2017 წელს გადაიღეს ფილმში „ნახვამდის კრისტოფერ რობინ." 2018 წელს ფილმში „ჰოლმსი&უოტსონი" შეასრულა მისის ჰუდსონის როლი. 2019 წელს სერიალში „მსხვერპლი" განასახიერა ანა დინი.

პირადი ცხოვრება
---------------

2003 წლის აგვისტოში კელი დაქორწინდა მუსიკოს დაგი პაინს, რომლისგანაც ორი შვილი გააჩინა და 2014 წელს მათთან ერთად დასახლდა გლაზგოში, რის შემდეგაც ჯერ ლონდონში, შემდეგ კი ნიუ-იორკში გადასახლდნენ. 2017 წლიდან წყვილი გაშორებულია, თუმცა არა განქორწინებული.

სქოლიო
------

1. ↑  Nicoll, Vivienne (28 November 2013). "Star Kelly stages a comeback at school". Evening Times. Retrieved 11 March 2018.
2. ↑  Cadwallader, Carole (5 April 2009). "Cinema's best-kept secret". *The Guardian*. London, UK.
3. ↑  "Trainspotting". DVDMG. Retrieved 26 August 2010.
4. ↑  "Finding Neverland". Yahoo Movies. Archived from the original on 26 February 2012. Retrieved 26 August 2010.
5. ↑  "Girl in the Café". Qwipster. Retrieved 26 August 2010.
6. ↑  "2006 Golden Globe". About.com. Archived from the original on 13 January 2011. Retrieved 26 August 2010.
7. ↑
8. ↑
9. ↑  "Actress Kelly Macdonald, Travis Bassist Douglas Payne Have Separated". Billboard. Retrieved 19 September 2017.
**ჯარმო** — ადრინდელი ნეოლითური ხანის (ძველი წელთაღრიცხვის VII ათასწლეული) ნამოსახლარი ქალაქ ქირქუქის აღმოსავლეთით, ერაყის ქურთისტანში. 1948—55 წლებში იკვლევდა ამერიკელი არქეოლოგი რ. ბრეიდვუდი. ჯარმოს კულტურული ფენა (სიმძლავრე დაახლოებით 7 მეტრი) ძირითადად წარმოქმნილია 16-ჯერ გადაკეთებული ალიზის სახლებისგან (დაახლოებით 25). ჯარმო არის უძველესი დასახლება მესოპოტამიაში, სადაც შემორჩენილია მიწათმოქმედების მეურნეობის ჩამოყალიბების კვალი (ნაპოვნია ხორბლისა და ქერის მარცვლები). მოშინაურებული ჰყავდათ თხა და ძაღლი. მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა ნადირობასაც. აღმოჩენილია კაჟისა და ობსიდიანის იარაღი (გეომეტრიული მიკროლითები, სახოკები, ნამგლის ჩასართები), ქვის ნაკეთობანი (სანაყები, სასრესები, თოხები და სხვა), ძვლის ნივთები (მახათები, სამკაული) და ალიზის ქანდაკებანი (დედაქალღმერთისა და ცხოველების). ქვედა ფენებში აღმოჩენილია ქვის ჭურჭელი (ნახევარსფერული და კონუსური ფიალები), ზედაში — თიხისა (ჯამები, ყურიანი ფიალები). ჯარმოს მოსახლეობა მიმთვისებლურიდან მწარმოებლურ მეურნეობაზე გადასვლით ხასიათდება.

ლიტერატურა
----------

* *კიღურაძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 542.
**კელი ვან დერ ვერი** (ნიდერლ. Kelly van der Veer) — ნიდერლანდური Big Brother-ის ფინალისტი, მომღერალი და ტელესახე. კელი ვან დერ ვერი დაიბადა 1980 წლის 6 მაისს ნიდერლანდების ქალაქ ჰილვერსუმში, სადაც იგი ამჟამადაც ცხოვრობს.

კელიმ ნიდერლანდებში განსაკუთრებული პოპულარობა თავისი დეკლარირებული ტრანსსექსუალური ორიენტაციით მოიპოვა. მან 19 წლის ასაკში სქესის შეცვლის ოპერაცია გაიკეთა და მდედრობითი სქესის გახდა. სახელის სქესის შესაბამისად შეცვლამდე კელის ფერი ერქვა.

ტელეკომპანია BNN-ის ინფორმაციით, მან ნიდერლანდების ეროვნულ IQ ტესტში 77 ქულა აიღო.

1997 წელს, ჯერ კიდევ სქესის გადაკეთებამდე, მან მოიგო შოუ „De Travestiet", სადაც იგი ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილე იყო. თუმცა, კელი საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა გადაცემა Big Brother-ის საშუალებით.

2002 წლის იანვარში კელიმ გამოუშვა დისკი სახელწოდებით „I am what I am", მაგრამ დისკს არც გაყიდვებში და არც პოპულარობაში წარმატება არ ჰქონია.

ნიდერლანდებში წარმატების მოპოვების შემდეგ კელი გეგმავს ამერიკაშიც ფეხის მოკიდებას. მან ცოტა ხნის უკან ცხოვრების უფლება მოიპოვა ფლორიდაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კელის ოფიციალური საიტი
* დაარქივებული 2009-02-10 საიტზე Wayback Machine.
*

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-02-09. ციტირების თარიღი: 2009-11-30.
2. ↑  კელის ოფიციალური Myspace გვერდი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-17. ციტირების თარიღი: 2009-11-30.