**გიბრალტარის მეორე ალყა** — წარუმატებელი მცდელობა 1316 წელს აზაფიდ სეუტას და ნასრიდის გრანადის საამიროს ძალების მიერ გიბრალტარის ხელახლა დაკავების მიზნით, რომელიც დაამარცხა ფერდინანდ IV კასტილიელის ძალებმა, 1309 წელს.

ისტორია
-------

ალყა იყო უფრო ფართო ომის ნაწილი, რომლის დროსაც კასტილია შეიჭრა გრანადაში, რათა დახმარებოდა მის ვასალ ნასრს, გრანადის ყოფილ სულთანს, რომელიც ჩამოაგდო მისმა ძმისშვილმა ისმაილ I-მა 1314 წელს. იაჰია იბნ აბი თალიბ ალ-აზაფი, სეუტას გუბერნატორი, მოკავშირე იყო გრანადასთან. მან ალყა შემოარტყა გიბრალტარს და მოახერხა მის ზოგიერთ გარეუბანში შესვლა.პრინცი პეტრე, კასტილიის მეფის ალფონსო XI-ის რეგენტი, ხელმძღვანელობდა გაერთიანებულ სახმელეთო და საზღვაო ძალებს ქალაქის გასათავისუფლებლად, რამაც აიძულა ალყაში მოქცეულებს დაეტოვებინათ გიბრალტარი. ომი გრანადასა და კასტილიას შორის კიდევ რამდენიმე წელი გაგრძელდებოდა, თუმცა კასტილიელთა შემოჭრის საფრთხე დასრულდა 1319 წლის გრენადას ვეგას ბრძოლაში, რამაც გამოიწვია კასტილიური ძალების განადგურება.

წინაპირობა
----------

ნასრიდების სამეფოს ტერიტორია მე-13-მე-15 საუკუნეებიდან
1309 წელს ფერდინანდ IV კასტილიელის ჯარებმა დაიპყრეს გიბრალტარი გრანადას საიმიროდან. ეს იყო ფართო ომის ნაწილი გრანადასა და კასტილიის, არაგონის და მაროკოს მარინიდების სასულთანატის ალიანსს შორის. ქალაქის მეჩეთი გადაკეთდა ეკლესიად და მისი 1125 მცხოვრები გაემგზავრა ჩრდილოეთ აფრიკაში. ფერდინანდმა და გრანადელმა ნასრმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო ხელშეკრულებას 1310 წლის მაისში, რომელშიც გრანადანის სულთანი დათანხმდა გამხდარიყო კასტილიის ვასალი.ნასრმა განაახლა ვასალაჟის ხელშეკრულება 1312 წლის აგვისტოში, იმავე თვეში, ფერდინანდის სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე. ფერდინანდის ერთი წლის ვაჟი ალფონსო XI გახდა მეფე და კასტილიის მთავრობას აკონტროლებდა პრინცი პეტრე, როგორც რეგენტი. გრანადაში, ნასრის მმართველობის წინააღმდეგ მოეწყო აჯანყება, რომელსაც მისი ძმისშვილი ისმაილი მეთაურობდა. ნასრმა დახმარებისთვის პეტრეს მიმართა, მაგრამ ის დროულად არ მივიდა. 1314 წლის თებერვალში ისმაილმა ტახტიდან ჩამოაგდო ბიძა, რომელსაც უფლება მიეცა დაეტოვებინა დედაქალაქი გრანადა და გუადიქსის გუბერნატორად მეფობა. გუადიქსში ნასრმა განაგრძო ტახტისთვის პრეტენზიები, თავი "გუადიქსის მეფედ" გამოაცხადა და კასტილიის დახმარება მოითხოვა. პეტრე დათანხმდა ნასრთან შეხვედრას და დახმარებას, მაგრამ ცალ-ცალკე უთხრა არაგონელ ხაიმე II-ს, რომ აპირებდა თავისთვის დაეპყრო გრანადა და დახმარების სანაცვლოდ მის მეექვსედს არაგონს მისცემდა.

მისი შეერთების შემდეგ ისმაილმა მოაწყო თავისი სასაზღვრო რეგიონები, რადგან მოელოდა კასტილიური ინტერვენციას ნასრის სასარგებლოდ და 1315 წელს გამოაცხადა ჯიჰადი. 1316 წლის გაზაფხულზე კასტილიამ მოამზადა თავისი შემტევი ძალები. პეტრემ ნასრის მხარდაჭერით დაამარცხა გრანადანის ძალები ოსმან იბნ აბის მეთაურობით, ალიკუნის მახლობლად. ამას მოჰყვა დარბევა გრანადაში. გაძარცვეს და გაანადგურეს საიმიროს მდიდარი სასოფლო-სამეურნეო მიწები.

ალყა
----

კასტილიელთა შემოსევის საპასუხოდ ისმაილმა მოამზადა ალყა გიბრალტარის წინააღმდეგ. 1316 წელს მან უზრუნველყო ალიანსი ჩრდილოეთ აფრიკის ქალაქ სეუტას აზაფიდ ლიდერებთან, ხოლო მარინიდის სულთანმა აბუ საიდ ოსმან II-მ უარი თქვა დახმარებაზე.1316 წლის პირველ თვეებშიჯარებმა სეუტას გუბერნატორის, იაჰია იბნ აბი ტალიბ ალ-აზაფის მეთაურობით, რომლის სამხედრო რეპუტაცია კარგად იყო ცნობილი, გადალახეს სრუტე, დაამარცხეს კასტილიური ფლოტი და ალყა შემოარტყეს გიბრალტარს.როდესაც ალყის შესახებ ცნობამ მიაღწია პეტრესთან, რომელიც თავის ჯართან ერთად კორდობაში იყო. მან მიატოვა ჯარი და გაემგზავრა სევილიაში საზღვაო და სახმელეთო ძალების მოსაწყობად და ნასრიდ-აზაფიდის ბლოკადის მოსახსნელად. მან გაგზავნა კასტილიური ფლოტი ტრაფალგარის კონცხის ირგვლივ და გიბრალტარის ყურეში, ხოლო მან ხმელეთზე ლაშქრობა მოახდინა.ალყაში მოქცეულები უკვე იმყოფებოდნენ პოზიციაზე, როდესაც კასტილიის არმია და ფლოტი მიუახლოვდათ. მათ ჩაატარეს ყველაზე ძლიერი შეტევები სამხრეთ ფლანგიდან და შეძლეს გიბრალტარის გარეუბნებში შესვლა. როგორც ჩანს, ალყა დასრულდა, რადგან ალყაში მოქცეულებმა რელიეფური ძალების დანახვისას უკან დაიხიეს. პეტრემ გადაიხადა და დაშალა მაშველი ძალა, მიანიჭა თავის ჯარისკაცებს გრანდიოზული გათავისუფლება - თავისუფლად რომ ვთქვათ, ორმაგი ანაზღაურება - და დაბრუნდა თავის ჯარში, კორდობაში, რათა გაეგრძელებინა გრანადას დაპყრობა.

შემდგომი
--------

1316 წლის ზაფხულის ბოლოს პეტრე და ისმაილი შეთანხმდნენ ზავაზე 1317 წლის 31 მარტამდე. პეტრე კვლავ შეიჭრა გრანადაში 1317 წელს, რომელიც დასრულდა სხვა ზავით და იმავე წელს მიიღო ჯვაროსნული ხარი პაპ იოანე XXII-ისგან, რომელმაც ასევე უფლება მისცა, ომის მხარდასაჭერად ეკლესიის მიერ დაწესებული თანხები გამოეყენებინა. ომი განახლდა 1318 წლის გაზაფხულზე და სექტემბრისთვის ისმაილი და პეტრე შეთანხმდნენ მორიგ ზავაზე. ნასრის დახმარების საბაბის მიუხედავად, პეტრეს განზრახვა ამ ეტაპზე, სავარაუდოდ, იყო გრანადას სრული დაპყრობა.ის კასტილიური საფრთხე გრანადას წინააღმდეგ დასრულდა 1319 წლის ივნისში გრენადას ვეგას ბრძოლაში, რომლის დროსაც გრანადანის ჯარებმა ოსმან იბნ ალ-ულას მეთაურობით გაანადგურეს კასტილიელი ჯარები, რასაც შედეგად მოჰყვა პეტრეს სიკვდილი და პრინცი ჯონის რეგენტობა

ლიტერატურა
----------

* Al-Zahrani, Saleh Eazah (2009). „Revisiones y nuevos datos sobre la batalla de la Vega de Granada (719/1319) a través de las fuentes árabes". *MEAH. Sección Arabe-Islam* (Spanish). Granada: Universidad de Granada. **58**: 353–372. ISSN 2341-0906.
* Hills, George (1974). *Rock of Contention: A History of Gibraltar*. London:  Robert Hale & Company,   გვ. 54. ISBN 0-7091-4352-4.
* López Fernández, Manuel (2003). „Sobre la ubicación del real y del trazado de la cava que mandó hacer Alfonso XI en el istmo frente a Gibraltar en 1333". *Espacio, Tiempo y Forma, Serie III, Historia Medieval* (Spanish). Madrid: Universidad Nacional de Educación a Distancia. **16** (16): 151–168. doi:10.5944/etfiii.16.2003.3695. ISSN 0214-9745.
* O'Callaghan, Joseph F. (2011). *The Gibraltar Crusade: Castile and the Battle for the Strait*. Philadelphia:  University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-0463-6.
* Vidal Castro, Francisco. „Ismail I". *Diccionario Biográfico electrónico* (ესპანური). Madrid: Real Academia de la Historia.

სქოლიო
------

1. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 128–129
2. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 133
3. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 137–138
4. 1 2 3  Vidal Castro: Ismail I.
5. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 138
6. 1 2  Hills/ჰილსი 1974, გვ 54.
7. 1 2 3 4  Latham/ლათჰამი 1973, გვ. 119.
8. 1 2  López Fernández/ლოპეს ფერნანდესი 2003, გვ. 154.
9. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 141
10. ↑  Hills 1974, p. 54.
11. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 139–143
12. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 142–143
13. ↑  Hills/ჰილსი 1974, გვ. 55.
14. ↑  O'Callaghan/ო'კალაგანი 2011, გვ. 144–145