ქრისტეს სამსჭვალი
**ქრისტეს სამსჭვლები (ლურსმნები)** — ლურსმნები რომლითაც იესო ქრისტე იყო გაკრული ჯვარზე. ქრისტიანულ სამყაროში არსებობს განსხვავება იმისდა მიხედვით თუ რამდენი სამსჭვალი იყო გამოყენებული ქრისტეს წამებისას. შესაბამისად სხვადასხვა მიმდინარეობებში გამოიყენება 4, 3 და 2-ც კი.

ისტორია
-------

 მთავარი სტატია: ჯვართამაღლება.
იესო ქრისტეს სიკვდილით დასჯის შემდეგ, დაახლოებით 335 წელს ბიზანტიის იმპერატომა კონსტანტინემ მოისურვა ცხოველმყოფელი ჯვრის მოძიება. გადმოცემის თანახმად, როდესაც მიადგნენ ადგილს სადაც სავარაუდოდ იყო ნაწამები ქრისტე, იქ აღმოჩნდა რამდენიმე ჯვარი, ხოლო ძირითადი ჯვრის ადგილას მოძიებული ლურსმნებით კონსტანტინე მეფემ ერთ-ერთისაგან ცხენის ლაგამი დაამზადებინა, მეორე გამოყენებულ იქნა სამეფო გვირგვინის დამზადებისას. „ქართლის ცხოვრების" მიხედვით, ჯვართან აღმოჩენილი 4 სამსჭვალიდან ერთი IV საუკუნეში ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინემ ახლად გაქრისტიანებულ მეფე მირიანს გაუგზავნა.

4 სამსჭვალი
-----------

ჯვარცმის გამოსახვა 4 სამსჭვალით.
მართლმადიდებლობაში, სტაროვერებში და სხვა ზოგიერთ მიმდინარეობაში იესო ქრისტეს ჯვარცმის გამოსახვა ხდება ოთხი სამსჭვალით.

3 სამსჭვალი
-----------

ჯვარცმის გამოსახვა 3 სამსჭვალით.
კათოლიკური, სომხური სამოციქულო, კოპტური, ლუთერანული, ანგლიკანური და სხვა ეკლესიები ჯვარცმას გამოსახავენ სამი სამსჭვალით.

2 სამსჭვალი
-----------

ძელზე 2 სამსჭვალით გაკვრის ნიმუში ადრეული გამოცემებიდან.
იეჰოვას მოწმეების აზრით, იესო ქრისტე ძელზე გაკრული იყო ორი სამსჭვალით.

ადგილმდებარეობა
---------------

სხვადასხვა დროს ქრისტეს სამსჭვლების რაოდენობა იცვლებოდა. ზოგის აზრით ის განპირობებული იყო იმით რომ ჯვარზე ლურსმნები არა მარტო ქრისტეს საწამებლად, არამედ უშუალოდ ჯვრის კონსტრუქციული ნაწილისთვისაც გამოიყენებოდა (ორი ძელის ერთმანეთთან დასაკავშირებლად; ფეხის დასადები დაფის და წარწერიანი დაფის დასამაგრებლად). დღესდღეობით ლურსმნები, რომლებიც თავისი ისტორიით უკავშირდებიან ქრისტეს ჯვარცმას — რამდენიმე ათეულია. ქვემოთ მოცემულია ლურსმნების მდებარეობის არასრული სია:

### მონცას საკათედრო ტაძარი

ლომბარდიის რკინის გვირგვინი მონცას საკათედრო ტაძარში
მონცის ტაძარში დაცულია სამეფო გვირგვინი, რომელიც მიჩნეულია ელენე დედოფლის კუთვნილებად. რკინის გვირგვინის სახელწოდება წარმოდგება მასში ჩასმული დაახ. 1 სმ-ის სიგანის რკინის სარტყლისგან, რომელიც გადმოცემით იესო ქრისტეს ჯვარცმისას გამოყენებული ერთ-ერთი ლურსმნისგან არის გამოჭედილი. ტრადიციის მიხედვით, ეს ლურსმანი პირველად იმპერატორ კონსტანტინე I-ს დედამისმა მისცა, რომელმაც თავის მხრივ ეს ჯვარი აღმოაჩინა.

თუ როგორ ჩაუვარდა ეს ლურსმანი ლომბარდის მეფეებს, ჩრდილოეთ იტალიის გერმანელ დამპყრობლებს, გაურკვეველია. ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად მის აღმოჩენასთან დაკავშირებულია თეოდელინდა, ლანგობარდთა დედოფალი. შემდგომში ეს გვირგვინი ლომბარდიის მეფეთა, მოგვიანებით კი შუასაუკუნეების იტალიის სამეფოს სიმბოლო გახდა.

გვირგვინის გარე სარტყელი ექვსი ჭედური ოქროსა და მინანქრის სეგმენტისგან შედგება, რომელიც გარშემო ძვირფასი ქვებითაა მოჭედილი ჯვრებისა და ყვავილების რელიეფური ფორმებით. სარტყლები ერთმანეთზე მცირე ზომის ანჯამებითაა დამაგრებული.

გვირგვინის მცირე ზომა და ანჯამური კონსტრუქცია მიანიშნებს იმაზე, რომ თავდაპირველად იგი გაცილებით დიდი უნდა ყოფილიყო. მკვლევარების ვარაუდით გვირგვინის ორი სეგმენტი დაკარგული უნდა იყოს.

### კარპანტრის წმინდა სიფფრედიას ტაძარი

ლაგამი კარპანტრის წმინდა სიფფრედიას ტაძარში
რამდენიმე ლურსმნის ნახვა შესაძლებელია ასევე კარპანტრის წმინდა სიფფრედიას ტაძრის რელიქვიარში.

### ბამბერგის ტაძარი

სამსჭვალი ბამბერგის ტაძარში
ბამბერგის ტაძარში დაცულია ერთი ლურსმანი, რომელსაც მიიჩნევენ ქრისტეს სამსჭვალად. უცნობია თუ საიდან მოხვდა ის ტაძარში, თუმცა ის პირველად 1260 წელს იხსენიება. ლურმანი დაახლოებით 11 სმ სიგრძისაა. ლურსმანს თავი და ბოლო მოტეხილი აქვს. 1652 წელს გადმოცემით უსინათლო გლეხს მასზე შეხებით მხედველობა აღუდგა.

### კოლლე-დი-ვალ-დ'ელსა

კიდევ ერთი ლურსმანი, რომელიც 972 წლიდან იხსენიება დაცულია იტალიის კოლლე-დი-ვალ-დ'ელსას ტაძარში.

### მილანის საკათედრო ტაძარი

ერთი ლურსმანი, რომელსაც პრეტენზია ქრისტეს სამსჭვალზე გააჩნია დაცულია მილანის საკათედრო ტაძარში.

### სანტა-კროჩე-ინ-ჯერუსალემე

სანტა-კროჩე-ინ-ჯერუსალემეში ასევე დაცულია ქრისტეს სამსჭვალი, რომელიც სიგრძეში დაახლოებით 12 სმ-ია. ის თავთან მოღუნულია და წატეხილი აქვს პირი (პირთან ერთად 16 სმ უნდა ყოფილიყო). ლურსმნის აღნიშნული ნიმუში ძალიან წააგავს ტრირის წმინდა პეტრეს ტაძარში დაცულ ლურსმანს. 

### ტრირის წმინდა პეტრეს ტაძარი

სამსჭვალი ტრირის საკათედრო ტაძარში
ტრირის წმინდა პეტრეს ტაძარში დაცული ლურსმანი ძველი დროიდანაა ცნობილი. ჯერ კიდევ X საუკუნეში მთავარეპისკოპოსი ეგბერტ ფონ ტიერის (977-993) კურთხევით სპეციალურად ლურსმნისათვის მოიჭედა ლუსკუმა. მას შემდეგ ლურსმანი დაცულია აღნიშნულ ჭურჭელში რომლის კედლები გამჭვირვალეა და მნახველს შეუძლია მისი დათვალიერება გარედან. ლურსმანი სიგრძით 17 სმ-ია, წატეხილი აქვს პირი.

### ვენის საგანძური

სამსჭვალი ვენის საგანძურში
ლურსმანი რომის პაპა ინოკენტი II-თან, მეფე კონრად III-გან მოხვდა. წყაროებში ის პირველად 1260 წლიდან იხსენიება. რელიქვიას შუბისპირის ფორმა აქვს და ერთი-ერთი მოსაზრებით, ლურსმნის ფრაგმენტი უშუალოდ მასშია დაცული. აღნიშნული ნივთი დაცულია ვენის საგანძურში.

### სანტა მარია დელლა სკალლა

სამსჭვალი სანტა მარია დელლა სკალლაში

ლიტერატურა
----------

* Дело о присылке шахом Аббасом Ризы Господней царю Михаилу Федоровичу в 1625 году, Белокуров С.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქრისტიანობის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იესო ქრისტეს ცხოვრება |
| --- |
|  |
| მოვლენები | 
* ხარება
* ქრისტეს შობა
* მირქმა
* ნათლისღება
* ფერისცვალება
* იესოს ლოცვა გეთსიმანიის ბაღში
* ჯვარცმა
* აღდგომა
* ამაღლება
* სულთმოფენობა
 |  |
|  |
| რელიკვია | 
* ლახვარი
* ეკლის გვირგვინი
* ქრისტეს სუდარა
* ქრისტეს სამსჭვალი
* უფლის კვართი
* ცხოველსმყოფელი ჯვარი
* წმინდა გრაალი
* INRI
* უფლის მოსასხამი
* ქრისტეს სისხლი
 |
|  |
| წმინდანები | 
* ღვთისმშობელი
* იოანე ნათლისმცემელი
* იოსებ დამწინდველის შვილები
	+ იაკობი ძმა უფლისა
	+ იოსტოსი
	+ სვიმონ კანანელი
	+ იუდა იაკობისი
	+ სვიმეონ ღვთისმიმრქმელი
 |
|  |
| 12 მოციქული | 
* ანდრია პირველწოდებული
* პეტრე მოციქული
* იაკობ ზებედესი
* იაკობ ალფესი
* ფილიპე მოციქული
* ბართლომე მოციქული
* თომა მოციქული
* სვიმონ კანანელი
* მათე მახარებელი
* იოანე ღვთისმეტყველი
* მატათა მოციქული
* იუდა იაკობისი
* იუდა ისკარიოტელი
 |
|  |
| 70 მოციქული | 
* იაკობი
* მარკოზ მახარებელი
* ლუკა მახარებელი
* კლეოპა
* სვიმეონი
* ბარნაბა
* იოსტოსი
* თადეოზი
* ანანია
* სტეფანე პირველმოწამე
* ფილიპე
* პროხორე
* ნიკანორი
* ტიმონი
* პარმენი
* ტიმოთე
* ტიტე
* ფილიმონ
* ონისიმე
* ეპაფრასი
* არქიფო
* სილა
* სილოვანე
* კრისკენტი
* კრისპე
* ეპენტი
* ანდრონიკე
* სტაქო
* ამპლი
* ურბანი
* ნარკისი
* აპელი
* არისტობულე
* იროდიონი
* აგაბო
* როფე
* ასინკრიტე
* ფლეგონტი
* ერმი
* პატროვი
* ერმე
* ლინუსი
* გაიოზი
* ფილოლოგი
* ლუკი
* იასონი
* სოსიპატრე
* ოლიმპი
* ტერტი
* ერასტი
* კვარტი
* ევოდი
* ონისიფორე
* კლიმენტი
* სოსთენი
* აპოლო
* ტვიქიკე
* ეპაფროდიტე
* კარპეზი
* კოდრატე
* მარკ–იოანე
* ზინა
* არისტარქოსი
* პუდი
* ტროფიმე
* მარკოზი
* არტემი
* აკვილა
* ფორტუნატე
* აქაიკი
* დიონისე არეოპაგელი
* სვიმეონ ნიგერი
 |
|  |
| სხვა მოციქულები | 
* პავლე მოციქული
* მარიამ მაგდალინელი
 |
|  |
| სხვა პიროვნებები | 
* პონციუს პილატე
 |

 |