recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| **ასტროლოგია** |
|  |
| ისტორია |
| ასტროლოგიის ისტორია |
| ასტრონომიის ისტორია |
| ასტროლოგია და ასტრონომია |
| ტრადიციები |
| არაბული/სპარსული ასტროლოგია |
| ბაბილონური ასტროლოგია |
| ჩინური ასტროლოგია |
| ელინისტური ასტროლოგია |
| ინდური ასტროლოგია |
| დასავლური ასტროლოგია |
| კიდევ... |
| ჰოროსკოპული ასტროლოგიისგანშტოებები |
| ნატალური ასტროლოგია |
| არჩევითი ასტროლოგია |
| საათობრივი ასტროლოგია |
| პოლიტიკური ასტროლოგია |
| კიდევ... |
| კატეგორიები |
| ასტროლოგები |
| ასტროლოგია ტრადიციის მიხედვით |
| ასტროლოგია ტიპის მიხედვით |
| დაფა: იხ. • განხ. • რედ. |

**ნატალური ასტროლოგია** (ლათ. natio „დაბადება"), **გენეტლიალოგია** (ბერძნ. genethlialogia - "ჰოროსკოპების შედგენა, ბედის წინასწარმეტყველება), **გენეტლიალური ასტროლოგია**, **გენიტურალური ასტროლოგია** (ლათ. genitura - "მნათობების განლაგება დაბადებისას"), დაბადების ასტროლოგია - ასტროლოგიის სფეროა, რომელიც დაბადების მონაცემების (თარიღი, დრო, ადგილმდებარეობა) და ნატალური რუკის შედგენის საფუძველზე, შეისწავლის ადამიანების ფსიქოლოგიურ თავისებურებებს, მიდრეკილებებს, ინტერესებს, ცხოვრებისეულ გარემოებებს და ა.შ. ნატალურ ასტროლოგიას შეიძლება შევხვდეთ ინდურ, ჩინურ და დასავლურ ასტროლოგიურ ტრადიციებში. 

ჰოროსკოპულ ასტროლოგიაში პიროვნების ხასიათი განისაზღვრება კონკრეტული პიროვნებისთვის ჰოროსკოპის, ან დაბადების რუკის შედგენის მიხედვით, რომელიც მოიცავს მზის, მთვარის, პლანეტების, ასცენდენტების, შუასკნელის და მათ შორის კუთხეების ან ასპექტების განლაგებას.

ნატალური ასტროლოგიის მთავარი თავისებურება, პრინციპში, ასტროლოგიური ფაქტორების გამოვლინებათა სტატიკურ შესწავლას ითვალისწინებს (დაბადების წამი, საერთოდ, დაბადებულის თავისებურებებს გულისხმობს), ხოლო პოტენციის რეალიზების საკითხს, რომელსაც ნატალური რუკა მოიცავს, ასტროლოგიის სხვა სფეროები შეისწავლის (დროში განვითარებას სწავლობს პროგნოზული მეთოდები, სივრცობრივ ცვლილებებს შეისწავლის ასტროლოკალურობის მეთოდიკები; გარემოში ციკლური ცვლილებების შესწავლა მუნდანური ასტროლოგიის საგანია).

ზოგჯერ ტერმინი "ნატალური ასტროლოგია" ადამიანისგან განსხვავებული სხვა ობიექტების დაბადების რუკათა აგებასა და შესწავლაზე ვრცელდება (ცხოველთა, შენობების, ორგანიზაციის და ა.შ.).


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ასტროლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნატალია კონსტანტინეს ასული ორლოვსკაია** (დ. 29 მარტი, 1920 — გ. 11 მაისი, 2014) — ფილოლოგი, მთარგმნელი და პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ნატალია ორლოვსკაიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი; იმავე უნივერსიტეტის ასპირანტურა; თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ფორტეპიანოს კლასი. 1945 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, დასავლეთ ევროპის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. კითხულობდა ლექციების კურსს „საზღვარგარეთის ლიტერატურის ისტორია", „XVIII-XIX საუკუნეების ინგლისური ლიტერატურის ისტორია". მუდმივად მონაწილეობდა სამეცნიერო კონფერენციებში: მოსკოვი, ლენინგრადი, ოდესა, კიევი, მინსკი. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1946 წელს თემაზე „თეკერეის შემოქმედება", ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1966 წელს თემაზე: „საქართველო XVII-XVIII საუკუნეების დასავლური ლიტერატურის ისტორიაში". მრავალი სამეცნიერო სტატიისა და მონოგრაფიის ავტორი. ფლობდა ინგლისურ და ფრანგულ ენებს. ღირსების ორდენის კავალერი. ქალაქ თბილისში, სულხან-საბას ქუჩის 6 ნომერში გახსნილია ნატალია ორლოვსკაიას მემორიალური დაფა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Очерки по вопросам литературных связей, Тбилиси, 2013;
* Аполлинер и пути развития французской поэзии, Тбилиси, 1989;
* Вопросы литературных связей Грузии с Западом. Тбилиси, 1986;
* Грузия в литературах Западной Европы ХVII-ХVIII веков, Тбилиси, 1965.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნატალია ორლოვსკაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნატაშა ბედინგფილდი 2013 წელს
**ნატაშა ბედინგფილდი** (ინგლ. Natasha Bedingfield; დ. 26 ნოემბერი 1981, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი მომღერალი. მისი მშობლები 20 წელზე მეტია რაც გადმოსახლდნენ ახალ ზელანდიიდან ინგლისში. ნატაშა დაიბადა ლიუისჰემში და მომღერალ დენიელ ბედინგფილდის დაა.

კარიერა
-------

ჯერ კიდევ ბავშვობაში იგი თავის და-ძმასთან, დენიელთან და ნიკოლასთან ერთად მღეროდა ჯგუფ The DNA Algorithm-ში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 2 წლის განმავლობაში სწავლობდა ფსიქოლოგიას, რომელიც მოგვიანობით მიატოვა და მომღერლის კარიერა დაიწყო.

2004 წლის მაისში გამოვიდა მისი პირველი სინგლი *Single*, რომელმაც ბრიტანულ ჩარტში მე-3 ადგილი დაიკავა. იმავე წლის აგვისტოში მომდევნო სინგლი These Words ბრიტანეთის №1 ჰიტი გახდა.

პროდიუსერების ენდი ფრემტონის, სტივ კიპნერის და მარკ სტენტის დახმარებით ნატაშას პირველი ალბომი *Unwritten* ბრიტანული ალბომების ჩარტში პირველ ადგილზე გავიდა.

ნატაშას ახალი სიმღერა "Soulmate" იმდენად პოპულარული გახდა გამოქვეყნებისთანავე, რომ მედიუმი - ს 5-ე სეზონის ბოლო სერიაში გამოყენებულ იქნა, როგორც თანამდევი საუნდტრეკი.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: ნატაშა ბედინგფილდის დისკოგრაფია.
**მსოფლიო გამოცემები**

* *Unwritten* (2004)

**აშშ გამოცემები**

* *Pocketful of Sunshine* (2008)
* *Strip Me* (2010)

**ევროპული გამოცემები**

* *N.B.* (2007)
* *Strip Me Away* (2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნატაშას ოფიციალური საიტი
**აბედოვანნი**, *აბედა სოკოები* (ლათ. Polyporaceae) — ბაზიდიუმიანი სოკოების ფართოდ გავრცელებული ოჯახი. აერთიანებს 1500-მდე სახეობას. აქვს მრავალნაირი ერთწლოვანი და მრავალწლოვანი ნაყოფსხეულები (ფირფიტისებრი, ქოლგისებრი, ჩლიქისებრი, მარაოსებრი და სხვა). მისი ჰიმენოფორი (სანაყოფო შრე) უმეტესად მილისებრია. მრავლდება სპორებით. იზრდება როგორც ცოცხალ, ისე გამხმარ ხეზე, ხის ნარჩენებზე. იწვევს ფესვისა და ღეროს ლპობას, შლის მოჭრილი ხის მერქანსაც, დიდ ზიანს აყენებს სატყეო მეურნეობას. მრავალწლოვანი აბედა სოკოებიდან მნიშვნელოვანი ზიანი მოაქვს ცრუ აბედას (Phellinus igniarius) – აზიანებს ფოთლოვან ჯიშებს, ზოგჯერ წიწვოვანსაც. პარაზიტობს ძირითადად მურყანზე, ტირიფზე, არყსა და მუხაზე. ნამდვილ აბედა (Fomes fomentarius) – აზიანებს ძირითადად სასუსტებულ ფოთლოვნებს (არყს, მურყანს, მუხას, თუთას, განსაკუთრებით წიფელს). 

ძველად მისგან აბედს ამზადებდნენ. ერთწლოვანი აბედა სოკოებიდან აღსანიშნავია ძერანა (Polyporus squamosus) - პარაზიტობს თელასა და წიფელზე, ნორჩს საჭმელადაც ხმარობენ. ამ ოჯახის ზოგიერთი სახეობა, თუ ფართოდ გავრცელდა, დიდ ზიანს აყენებს ხეხილსაც.

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* ნაყოფსხეულების შეგროვება და დაწვა, ტყესაკაფების ხერგისაგან გაწმენდა, ხის ჭრილობების დეზინფექცია კარბოლინეუმით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 25.
ალექსანდრე მანთაშევი
**ალექსანდრე მანთაშევი** (სომხ. Ալեքսանդր Մանթաշյան; დ. 1842, თბილისი — გ. 19 აპრილი 1911, სანქტ-პეტერბურგი) — უმსხვილესი ნავთობის მაგნატი და ფილანტროპი, თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი.

ბიოგრაფია
---------

მანთაშევი დაიბადა თბილისში სომხურ ოჯახში. ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა თავრიზში, სადაც მისი ოჯახი დაკავებული იყო ბამბისა და ტექსილის გაყიდვებით. იგი იყო ერთადერთი შვილი ოჯახში და აქტიურად ერთვებოდა მამის კომერციულ საქმეებში. 

დაამთავრა ჰალუსტ პაპაზიანის კერძო სკოლა და გაემგზავრა სპარსეთში.1869 წელს გადავიდა მანჩესტერში. სამი წელი მანჩესტერში გაატარა, სადაც კომერციის ევროპულ პრაქტიკასთან ერთად ინგლისური, ფრანგული და გერმანული ენებიც შეისწავლა. 1872 წელს დაბრუნდა მამასთან თბილისში, მალევე სასტუმრო „*კავკასიის*" პირველ სართულზე მათ გახსნეს ბამბის მაღაზია. 1887 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მან მიიღო თბილისის ცენტრალური კომერციული ბანკის აქციების უმრავლესობა — 200 ათასი მანეთი. ამ ფულით მან თბილისში კომერციული ბანკის საკონტროლო პაკეტი შეიძინა, ჯერ მთავარი აქციონერი, მალე კი ბანკის ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე გახდა. საცალოს ნაცვლად, საბითუმო ვაჭრობაზე გადავიდა. ცოტა მოგვიანებით მანთაშევმა დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩაზე ქარვასლა ააგო და შარდენის ქუჩაზე სავაჭრო რიგი დააფუძნა. 1890 წელს არჩეული იყო თბილისის სათათბიროს ხმოსნად. 1899 წელს ალექსანდრე მანთაშევმა მიქაელ არამიანცთან ერთად დააფუძნა ნავთობმომპოვებელი და სავაჭრო საზოგადოება „ა. ი. მანთაშევი და კომპანია", რომლის საწყისი კაპიტალი 22 მილიონ მანეთს შეადგენდა.

### გარდაცვალება

ალექსანდრე მანთაშევი 1911 წელს სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა. თბილისური სომხური გაზეთი „მშაკი" ასე გამოეხმაურა მის გარდაცვალებას: „სომხური ქველმოქმედების სფეროდან წავიდა უდიდესი პიროვნება, რომლის მსგავს ადამიანს დიდხანს ვეღარ იხილავს სომხური სავაჭრო კლასი". ანდერძის თანახმად, მანთაშევის ცხედარი თბილისში ჩამოასვენეს და ვანქის ტაძარში დაკრძალეს. როცა საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ტაძარი დაანგრიეს, მისი საფლავიც დაიკარგა.

ლიტერატურა
----------

* ჯანელიძე ო. „ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი, აკაკი ხოშტარი, მიტროფონე ლაღიძე და სხვანი..." თბ. 2020

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პირველი გილდიის ვაჭარი ემილ ავდალიანი 30 მაისი, 2018

* ალექსანდრე მანთაშევი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალექსანდრე გიორგის ძე მამუჩაშვილი (მამუჩევი)** — ქართველი ფოტოგრაფი, ცნობილი თბილისელი ფოტოგრაფის — დიმიტრი ერმაკოვის მოწაფე. ვლადიკავკაზელი ფოტოგრაფის ლეონტი როგოზინსკის დამხმარე.

1902 წელს მონაწილეობდა ექვთიმე თაყაიშვილის არქეოლოგიური ექსპედიციაში ფოტოგრაფად. ექვთიმე თაყაიშვილი ძალიან დადებითად იხსენიებს მას „მაშინ ფოტოგრაფი გამომადგა ძალიან მარჯვე და შესაანიშნავად იმუშავა: ერმაკოვის მოწაფე იყო დიღმელი, გვარად მამუჩაშვილი". იმავე ექსპედიციის ანგარიშში მამუჩაშვილზე თაყაიშვილი წერს, რომ ის იყო როინაშვილის ფოტოგრაფიის გამგე.

ლიტერატურა
----------

* Попов А. П. Словарь - справочник. Российские фотографы (1839-1930), Т. 1, 2013, გვ. 788

სქოლიო
------

1. ↑  ექვთიმე თაყაიშვილი, ავტობიოგრაფიული ჩანაწერები და მოგონებები, თბილისი, 1968, გვ. 383-384
2. ↑  გაზ. „ივერია", №173, 15 აგვისტო, 1902
3. ↑  Выехав из Тифлиса на Боржом 17 июля вместе с заведующим фотографией Роинова А. Мамучашвили...
აბენაკი წყვილი. XVIII საუკუნის ნახატი.
**აბენაკები**, *აბნაკები* (ინგლ. Abenaki, Abnaki) — ალგონკინურ ენაზე მოლაპარაკე ჩრდილოამერიკელ აბორიგენ ხალხთა (ინდიელები) ჯგუფი (კონფედერაცია). ძირითადად ცხოვრობენ კვებეკსა (კანადა) და მენში (ამერიკის შეერთებული შტატები). საერთო რაოდენობა დაახლ. 8 ათასია.

საკუთარ სამშობლოდ თვლიან სამხრეთ კვებეკსა და ამერიკის შტატებს — ვერმონტს, ნიუ-ჰემპშირს, ნაწილობრივ მენსა და ნიუ-იორკს. „აბენაკი" სიტყვასიტყვით „აისის ხალხს" ან „აღმოსავლელს" ნიშნავს და ინდიელთა რამდენიმე სხვადასხვა ჯგუფის (ანდროსკოგინი, კენებეკი, მალისიტი, ურასტეგუიაკი და სხვ.) საერთო სახელწოდებაა. ამ ტომების კავშირი თავდაპირველად იროკეზების, განსაკუთრებით მოჰავკების, წინააღმდეგ შეიქმნა. XVII საუკუნეში აბენაკები ფრანგების მოკავშირეებად გამოდიოდნენ ინგლისელების წინააღმდეგ. 1720-იან წლებში მძიმე დამარცხების შემდეგ რაოდენობრივად მნიშვნელოვნად შემცირებული აბენაკები იძულებული გახდნენ კანადაში გადასულიყვნენ და საბოლოოდ კვებეკში, ტრუა-რივიერის მახლობლად, სენ-ფრანსუა-დიუ-ლაკისა და ბეკანკურის მიდამოებში დასახლდნენ. ცხოვრობენ ასევე რეზერვაციებში მენსა (აშშ) და ნიუ-ბრანსუიკში (კანადა).

ლიტერატურა
----------

* აბენაკები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ულევრის არქეოლოგიური ძეგლები** — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XXIV–XXIII საუკუნეები) გორასამარხები მარტყოფის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, ე.წ. ულევრის ველზე, 1978–1979 წლებში გათხარეს 2 გორასამარხი (ო. ჯაფარიძე), 1 გორასამარხის (დიამეტრი 70 მ) ცენტრში აღმოჩნდა თხელი ფილებისაგან მშრალი წყობით ნაგები ოთხკუთხა სამარხი (სიგრძე 2,7 მ, სიგანე 3,2 მ), რომლის იატაკზე ქვის ფილები იყო დაგებული. სამარხის ჩრდილოეთ-დასავლეთ კედელთან იატაკში 0,5 მ კონუსური ორმო იყო ჩაჭრილი, რომელშიც ცეცხლის კვალი ჩანდა. მიცვალებულის ძვლები არ აღმოჩნდა (კრემაცია). არქეოლოგიური მასალა:ბრინჯაოს 2 ისრისპირი, გახვრეტილი ეშვი, ნიჟარის მძივები, ქვის გახვრეტილი ცული (რომელიც ჩრდილოეთ კავკასიასა და აღმოსავლეთ ევროპაში მოსახლე ტომებთან კავშირზე მიუთითებს). აგრეთვე ნიჟარის დაკბილული ფირფიტა, თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ცხვრის 3 კოჭი. მეორე გორასამარხის (დიამეტრი 46 მ) ცენტრში ქვის ძლიერი ნაგებობა მდგარა, რომლის კედლების გასწვრივ დიდი ზომის ჭურჭელი ყოფილა განლაგებული. მიცვალებული მოხრილი ესვენა. მისთვის ჩაუყოლებიათ ხარის თავი და წვრილფეხა პირუტყვი. ნაგებობის თიხით შელესილ იატაკზე აღმოჩნდა 2 ყუნწიანი სატევარი (ბრინჯაოსი და ვერცხლისა), ბრინჯაოს მძივები, ბრინჯაოს 3 ისრისპირი, თიხის ჭურჭელი, რომელსაც საერთო აქვს ადრინდელ და შუა ბრინჯაოს ხანის მასალასთან, შეიმჩნევა ბევრი ახალი საფეხურის ნიშანიც. გორასამარხები ტომის დაწინაურებული წევრებისა უნდა იყოს.

1972 წელს სოფელ მარტყოფის მიდამოებში, ადგილ მოხვეულში, პედაგოგმა გ. კახაბრიშვილმა მიაკვლია ანტიკური ხანის ქვევრ-სამარხებს. მათში აღმოჩნდა პართიის მეფეების ოროდე II-ისა (ძვ. წ. 57—37) და გოტარზის (40—51) ვერცხლის მონეტები და სხვა. სოფლის ჩრდილოეთით და დასავლეთით 70-იან წლებში შეისწავლეს (შ. დედაბრიშვილი) გორასამარხები: ე. წ. წითელი გორა და ჭიანჭველის გორა. ორივე უძველეს დროში გაუძარცვავთ.

ლიტერატურა
----------

* *მათიაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 134.
**ალექსანდრე მაკენზი** (ინგლ. Alexander Mackenzie; დ. 1764 — გ. 12 მარტი, 1820) — შოტლანდიელი მოგზაური. 1793 წელს იგი ათაბასკიდან დასავლეთისაკენ დაიძრა, გადაკვეთა რა კლდოვანი მთები და 20 ივლისს მიაღწია წყნარ ოკეანეს; შესაბამისად, გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც გადაკვეთა ჩრდილოეთი ამერიკა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ. დაიბადა კუნძულ ლიუისზე, ქალაქ სტორნოვეიში. დედის გარდაცვალების შემდეგ, მაკენზი მამამისთან ერთად საცხოვრებლად ჯერ ნიუ-იორკში, ხოლო შემდეგ მონრეალში გადავიდა. 1779 წლიდან მსახურობდა ჩრდილოეთ-დასავლეთ კომპანიაში, რომელიც იყო ჰუდსონის ყურის კომპანის მთავარი კონკურენტი. 1788 წელს ათაბასკის ტბასთან დააარსა სავაჭრო ფაქტორია. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა ხანგრძლივ მოგზაურობაში დიდი მონების ტბისა და 4500 კმ-იანი მდინარის გავლით, რომელსაც შემდგომ მისი სახელი ეწოდა. 1801 წელს შეადგინა თავისი მოგზაურობის აღწერა, ხოლო 1802 წელს რაინდის ხარისხში იქნა აყვანილი. 1812 წლიდან ცხოვრობდა შოტლანდიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე მაკენზი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ალექსანდრე მელაძე** (დ. 1907, სოფ. მათხოჯი, წულუკიძის რაიონი — გ. 1969) — ქართველი ინჟინერი.

დაიბადა ზეინკლის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო ზუგდიდში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მდინარე ენგურის სარკინიგზო ხიდის მშენებლობაზე. 1939 წლიდან სსრკ წევრი იყო. 1931 წელს საქართველოს კიროვის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გაგზავნეს 26 კომისრის სახელობის მანქანათსაშენებელ ქარხანაში, სადაც სხვადასხვა თანამდებობებზე მუშაობდა. 1956 წლის 27 აგვისტოდან 1965 წლის 22 ოქტომბრამდე იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1941–1953 წლებში იყო ბათუმის თუთიის ქარხნის, თბილისის კიროვის სახელობის, კალინინის სახელობის, 26 კომისრის სახელობის მანქანათმშენებლობის ქარხნების დირექტორი, საქართველოს სსრ ხე-ტყის მრეწველობის მინისტრი (1953–1956), 1965 წლის ოქტომბრიდან საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრი. 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინრის წოდება. დაჯილდოებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის" ორდენითა და სამი მედლით. იყო საქართველოს სსრ და სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე მელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე მელაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ალექსანდრე მელაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
* ალექსანდრე მელაძის ბიოგრაფია (სსრკ V მოწვევა)
* ალექსანდრე მელაძის ბიოგრაფია (სსრკ VI მოწვევა)
**აბელ ანდრონიკაშვილი** — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის I ნახევარში. ქიზიყის მოურავი, სარდალი.

ბიოგრაფია
---------

დაწინაურდა ბეჟან-ხანის მმართველობის (1677-1683) დროს. XVII საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოს კახეთის ხანის ძალაუფლების დასუსტების შედეგად ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრების სადავები ხელთ იგდეს რევაზ ჩოლოყაშვილმა, მერაბ ჯორჯაძემ და ანდრონიკაშვილმა, რომელთაც ქართლის მეფე გიორგი XI მფარველობდა (1688-1703 ქიზიყი ქართლის მეფეს ემორჩილებოდა). ანდრონიკაშვილს ცოლად ჰყავდა ერეკლე I-ის ქალიშვილი ქეთევანი (გ. 1718). ერეკლე I-ის ირანში გაწვევის (1703) შემდეგ ანდრონიკაშვილის პოლიტიკური პოზიციები შეირყა. ქიზიყის მოურავობა მისმა უახლოესმა ნათესავებმა - პაატა და რევაზ ანდრონიკაშვილებმა მიიღეს. ოსმალების მიერ კახეთის მეფე კონსტანტინე II-ის და კახი დიდებულების დახოცვის (1729) შემდეგ კვლავ დაწინაურდა და დაიწყო ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ. ერთ-ერთ ბრძოლაში ანდრონიკაშვილმა დაამარცხა ისაყ-ფაშა (ახალციხის ფაშა, რომელიც თბილისის მმართველად იყო დანიშნული). 1735-1736 იბრძოდა ალექსანდრე ბატონიშვილის (ალი-მირზას) კახეთში გასამეფებლად. მის ამ განზრახვას წინ აღუდგა თეიმურაზ II-ის მეუღლე თამარი. ანდრონიკაშვილმა ქიზიყის მოსახლეობას მიმართა, მაგრამ მათ მეფე თეიმურაზს უერთგულეს და ანდრონიკაშვილს მხარი არ დაუჭირეს. ალექსანდრე ბატონიშვილის ირანში გაწვევის (1737) შემდეგ ანდრონიკაშვილი ჩამოშორდა პოლიტიკურ ასპარეზს.

ლიტერატურა
----------

* *ტუხაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 449.
**ნარეკ მკრტჩიანი** (სომხ. Նարեկ Մկրտչյան; დ. 20 ივნისი, 1989, სოფ. ფარაქარი, არმავირი) — სომეხი პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი. სომხეთის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი 2021 წლის 2 აგვისტოდან. სომხეთის ეროვნული კრების ერთი მოწვევის წევრი, არჩეული იქნა წევრად 2018 წლის დეკემბერში. წევრი იყო 2019-2021 წლებში. 2021 წლის 29 აპრილიდან ამავე წლის 2021 წლის 2 აგვისტომდე სომხეთის რესპუბლიკის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრის პირველ მოადგილე.

ბიოგრაფია
---------

ნარეკ მკრტჩიანი დაიბადა 1989 წლის 20 ივნისს, სომხეთის სსრ-ში, არმავირის რაიონის სოფელ ფარაქარში. 2006-2010 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 2010-2012 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მსოფლიო ისტორიის კათედრაზე, მაგისტრატურაზე. 2011-2013 წლებში სწავლობდა სომხეთის ამერიკულ უნივერსიტეტში, პოლიტიკური მეცნიერებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების მაგისტრატურაზე. 2013-2017 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაზე, მსოფლიო ისტორიის კათედრა. 2018 წელს მიიღო ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის აკადემიური ხარისხი. 2015-2016 წლებში სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ლექტორის ასისტენტი. 2016 წელს იყო სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის ლექტორი. 2017-2018 წლებში მუშაობდა საგანმანათლებლო ფონდ „აიბში". 2018-2019 წლებში მკრტჩიანი იყო ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის პროფესორი. 2018 წელს არჩეული იქნა სომხეთის ეროვნული კრების წევრად, მე-6 საარჩევნო ოლქიდან, პოლიტიკური ალიანსიდან „ჩემი ნაბიჯი ალიანსი". 2019 წლიდან იყო კრების წევრი. მანდატი დატოვა 2021 წლის აპრილში.. 2021 წლის 29 აპრილს დაინიშნა სომხეთის რესპუბლიკის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრის პირველ მოადგილედ. რამდენიმე თვეში, 2021 წლის 2 აგვისტოს, ნიკოლ ფაშინიანის მესამე მთავრობაში დაინიშნა სომხეთის რესპუბლიკის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრად..

ნარეკ მკრტჩიანი კითხულობდა ლექციებს და მონაწილეობდა უამრავ კვლევით პროექტში, კონფერენციებში პრესტიჟულ უნივერსიტეტებში და კვლევით ცენტრებში აშშ-ში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ნორვეგიაში, ისლანდიაში, ესტონეთსა და საქართველოში. ავტორია ერთი კოლექტიური მონოგრაფიისა და 18 სამეცნიერო სტატიისა, რომლებიც გამოქვეყნებული იქნა სომხურ და საერთაშორისო პრესტიჟულ ჟურნალებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑
**აბდურაჰმან ვაჰიდი** (დ. 7 სექტემბერი, 1940, ჯომბანგი, ჰოლანდიის ოსტ-ინდოეთი — გ. 30 დეკემბერი, 2009, ჯაკარტა, ინდონეზია) — ინდონეზიელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდონეზიის პრეზიდენტი 1999–2001 წლებში.

1990-იანი წლების დასაწყისში მისი ურთიერთობა სუჰარტოსთან საკმაოდ გაუარესდა. აზიის ფინანსური კრიზისის შემდეგ სუჰარტომ დაკარგა კონტროლო ქვეყანაზე. 21 მაიის გადადგა თანამდებობიდან. ამავე წელს აბდურაჰმან ვაჰიდიმ დააარსა ეროვნული გამოფხიზლების პარტია. 1999 წელს ქვეყნის პარლამენტმა აირჩია პრეზიდენტად, ხოლო ამავე პარლამენტის მიერ იმპიჩმენტის საფუძველზე 2001 წელს გადაყენებული იქნა თანამდებობიდან.

საინტერესო ცნობები
------------------

სხვა მრავალი ინდონეზიელის მსგავსად, მას არ გააჩნია გვარი „აბდურაჰმანი" მისი სახელია, „ვაჰიდი" მამის სახელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აბდურაჰმან ვაჰიდი***

* Official website დაარქივებული 2006-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* Wahid Institute დაარქივებული 2013-01-17 საიტზე Wayback Machine.
* LibForAll Foundation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ინდონეზიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
სუკარნო **·**  სუჰარტო **·**  ბაჰარუდინ იუსუფ ჰაბიბი **·**  აბდურაჰმან ვაჰიდი **·**  მეგავატი სუკარნოპუტრი **·**  სუსილო ბამბანგ იუდჰოიონო **·**  ჯოკო ვიდოდო |

 |
ტიურინგის ტესტის სტანდარტული ინტერპრეტაცია
**ტიურინგის ტესტი** — ემპირიული ტესტი, რომლის იდეაც შემოგვთავაზა ალან ტიურინგმა სტატიაში „გამოთვლითი მანქანები და გონება", რომელიც 1950 წელს გამოქვეყნდა ფილოსოფიურ ჟურნალში *Mind*. ტიურინგმა მიზნად დაისახა, განესაზღვრა, შეუძლია თუ არა მანქანას აზროვნება.

ამ ტესტის სტანდარტული ინტერპრეტაცია შემდეგნაირად ჟღერს: *„ადამიანი ურთიერთქმედებს ერთ კომპიუტერსა და ერთ ადამიანთან. კითხვებზე პასუხის გათვალისწინებით მან უნდა განსაზღვროს, ვის ესაუბრება: ადამიანს თუ კომპიუტერულ პროგრამას. კომპიუტერული პროგრამის მიზანია ადამიანი შეცდომაში შეიყვანოს და არასწორი არჩევანი გააკეთებინოს".*

ტესტის მონაწილეები ვერ ხედავენ ერთმანეთს. თუკი მსაჯულს არ შეუძლიათ ზუსტად განსაზღვროს, თანამოსაუბრეთაგან რომელია ადამიანი, მაშინ მიიჩნევა, რომ მანქანამ გაიარა ტესტირება. იმისთვის, რომ გამოიცადოს მანქანის მხოლოდ ინტელექტი და არა მისი შესაძლებლობა, გაარჩიოს სალაპარაკო ენა, დიალოგი მიმდინარეობს რეჟიმში „მხოლოდ ტესტი", მაგალითად, კლავიატურისა და ეკრანის (შუამავალი-კომპიუტერის) მეშვეობით. მიმოწერა უნდა განხორციელდეს დროის განსაზღვრული შუალედების შემდეგ, რათა მსაჯულმა დასკვნა მხოლოდ პასუხთა სიჩქარეზე დაყრდნობით ვერ გამოიტანოს. ტიურინგის დროს კომპიუტერები ადამიანზე ნელა რეაგირებდნენ. ახლა ეს წესი კვლავ საჭიროა, რადგან ისინი ადამიანზე გაცილებით უფრო სწრაფად რეაგირებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Профессор предлагает альтернативу Тесту Тьюринга // Викиновости, 5 декабря 2014
* Сайт конкурса на приз Лёбнера დაარქივებული 2010-12-30 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* «Turing Test: 50 Years Later» დაარქივებული 2011-04-09 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური) — обзор 50-летней работы над тестом Тьюринга, с точки зрения 2000 г.
* *Щипков Б. Р.* Анти-Тьюринг. Критика термина «искусственный интеллект» и теста Тьюринга დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* «Кто за стеной?» Философская притча. YouTube-ზე Центрнаучфильм, 1977 г. режиссёр Семён Райтбурт.
**ტაგანროგის მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია** (რუს. Церковь Святого Архангела Михаила) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ეკლესია აგებულია 1878 წელს. დაიხურა 1923 წელს.

ისტორია
-------

ტაგანროგში ძველი სამების ეკლესიის ადგილზე 100 წელზე მეტი არსებობდა მეომრების მფარველი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. მას შემდეგ, რაც ძველი ეკლესია გამოუსადეგარი გახდა, მამასახლის ათანასე ბელოვის წინადადებით გადაყდა ახალი ეკლესია აეშენებინათ ბაზრის მოედანზე რკინიგზის სადგურთან, რადგან ამ რაიონში არ იყო არცერთი ეკლესია.

1865 წლის 26 მაისს ქალაქის საკრებულომ ეკლესიის ასაშენებლად, კელიებისათვის და სკოლისთვის გამოყო მიწის ნაკვეთი. მშენებლობა დაიწყო 1868 წელს და დასრულდა 1877 წელს. მშენებლობა მიმდინარეობდა საქველმოქმედო თანხებით, რომელთა დიდი ნაწილი გაიღო ათანესე ბელოვმა, მდიდარმა ვაჭარმა და აგურის ქარხნის მფლობელმა.

ეკელსია დააპროექტეს ძველ რუსულ სტილში. სახურავი რკინის იყო. ეკლესიას ცენტრში ადგას გუმბათი. მარცხნივ დგას სამრეკლო, რომელზეც დაკიდებულია ექვსი ზარი. ყველაზე დიდი იწონის 6,5 ტონას. დანარცენები კი საშუალოდ 300 კილოგრამს. 

ეკლესიას აქვს მდიდრული ჭურჭელი და ხატები. მათ შორისაა ღვთისმშობლის მსწრაფლშემსმენელი ხატი. 

ღვთისმსახურება ახალ ეკლესიაში დაიწყო 1878 წელს. 

ტაგანროგში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია ერთ-ერთი პირველი დაანგრიეს. 1922 წელს ეკლესიიდან გაიტანეს მთელი ძვირფასეულობა. 1930-იან წლებში ეკლესია დაანგრიეს და მისი აგური გამოიყენეს სხვადასხვა მშენებლობისათვის, ხოლო სამრეკლოს დაანგრიეს 1932 წელს და აგური გამოიყენეს ტაგანროგის რძის ქარხნის ასაშენებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрогская Церковь во имя Святого Архангела Михаила на сайте **drevo-info.ru**

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Киричек М. С.* Святые купола Таганрога. — Таганрог: ИП Стадников, 2008. — С. 36. — ISBN 978-5-9901455-1-1.
2. ↑  *Киричек М. С.* «Таганрог-Молоко» ОАО // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 666. — ISBN 978-5-88040-064-5.
3. ↑  Гаврюшкин О. П. Отблески золотых куполов. История таганрогских церквей и захоронений христианского кладбища. — Таганрог: 1999. — С. 70. — ISBN 5-87612-016-2.
ტიუშენების აჯანყება, XIV–XV საუკუნეების მინიატიურა.
**ტიუშენების აჯანყება** (ფრანგ. tuchins ან touchins — ტყის ხალხი, სავარაუდოდ, შუაფრანგ. სიტყვიდან touche — კორომი, პატარა ტყე) — გლეხთა ანტიფეოდალური აჯანყება ცენტრალურ და სამხრეთ საფრანგეთში XIV საუკუნის 60–80-იან წლებში. დაიწყო 1363 წელს ოვერნში, 80-იან წლებში ძალიან დიდი ტერიტორია მოიცვა (ოვერნი-ლანგედოკი, პუატუ, ლიმუზენი, რუერგი, პროვანსი, დოფინე), სადაც აჯანყებულები 1382–1384 წლებში ფაქტობრივად განაგებდნენ მდგომარეობას. მოძრაობას შეუერთდა მრავალი პატარა ქალაქის მცხოვრები, მსხვილი ქალაქების (მონპელიე, ტულუზა, კარკასონი, ნარბონი, ნიმი, ბო-კერი) ხელოსნები. ტიუშენების აჯანყება ძირითადად მიმართული იყო საგადასახადო ტვირთის წინააღმდეგ, რომელიც ძლიერ გაიზარდა ასწლიანი ომის (1337–1453) დროს. ტიუშენებმა უარი განაცხადეს გადასახადების გადახდაზე, დახოცეს გადასახადის ამკრეფნი, გაძარცვეს და დაანგრიეს ფეოდალთა ციხესიმაგრეები, მამულები, ებრძოდნენ დიდგვაროვანთა რაზმებს და ინგლისელ დამპყრობლებს. 1384 წელს აჯანყებულთა მთავარი ძალები გაანადგურეს; ცალკეული რაზმები მოქმედებდნენ 1390 წლამდე.

სქოლიო
------

1. ↑   Тюшены // Советская историческая энциклопедия. т. 14. — М.: Советская энциклопедия, 1973. — 321 c.
ფინეთის მოსახლეობის სიმჭიდროვის რუკა
ფინეთის მოსახლეობის პირამიდა (2005), კაცები:*მარცხნივ, მუქი ლურჯი*. ქალები:*მარჯვნივ, ღია ლურჯი*
**ფინეთის მოსახლეობა** შეადგენს 5.3 მლნ ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე ყოველ კვადრატულ კილომეტრზე 17-ს. შედეგად, ფინეთი ევროპაში მესამე ყველაზე მეჩხერად დასახლებული სახელმწიფოა ისლანდიისა და ნორვეგიის შემდეგ. მოსახლეობის გადანაწილება საკმაოდ არათანაბარია: უდიდესი ნაწილი თავმოყრილია სამხრეთ-დასავლეთის პატარა სანაპირო ზოლში. ურბანიზაციის დონე 64%-ს შეადგენს, მათ შორის, მხოლოდ ჰელსინკის მეტროპოლიაში 1 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. არქტიკულ ლაპლანდიაში კი კვადრატულ კილომეტრზე 2 ადამიანი მოდის. 

ფინეთი ეთნიკურად ერთგვაროვანი ქვეყანაა, ძირითადად ფინური ხალხებით დასახლებული. ოფიციალური ენებია ფინური და შვედური, მოგვიანებით მათ დაემატა ერთ-ერთი ადგილობრივი ენა, რომელზეც მოსახლეობის 5% საუბრობს. შვედურისთვის ოფიციალური ენის სტატუსი ისტორიული და პოლიტიკური ვითარებით აიხსნება - XIII საუკუნიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე ფინეთი შვედეთის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. 

მორწმუნეთა 79% ლუთერანული ეკლესიის მიმდევარია.

მოსახლეობა
----------

* 2008 წლის ბოლოს: 5,304,840
* 2009 წლის ბოლოს: 5,351,427
* 2010 წლის ბოლოს: 5,375,276

### სქესობრივ-ასაკობრივი სტრუქტურა

* 0-14 წლამდე: 16.6% (კაცები 459,950; ქალები 441,220)
* 15-64 წლამდე: 66.4% (კაცები 1,772,600; ქალები 1,734,450)
* 65 წელზე მეტის: 17.0% (კაცები 351,180; ქალები 517,530)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფინეთის მოსახლეობა დაარქივებული 2011-01-27 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Statistics Finland: Finland in Figures. ციტირების თარიღი: 2007-06-21.
ნიდაოს ადგილი ცხენებში
**ნიდაო** — ადგილი ოთხფეხა ცხოველის ხერხემალზე, ბეჭებს შორის. მრავალი სახეობისთვის სხეულის უმაღლესი წერტილი; ძაღლებისა და ცხენების სიმაღლის დადგენის სტანდარტული ადგილი (განსხვავებით მსხვილი რქოსანი პირუტყვისაგან, რომლის სიმაღლე, როგორც წესი ბარძაყის ზედა ნაწილიდან იზომება).

ცხენები
-------

ცხენებს ნიდაო წარმოექმნებათ მე-3 და მე-11 ხერხემლის მალებს შორის (ცხენების უმრავლესობას 18 ხერხმლის მალა აქვს), რომელნიც უჩვეულოდ დაგრძელებულნი არიან სხეულის ამ ნაწილში. ცხენებში მალის გამონაზარდებს შეუძლიათ 30 სმ-ზე მეტი სიგრძის მიღწევა.
იმის გამო, რონ ნიდაო არ მოძრაობს დედამიწის ზედაპირთან მიმართებაში (როგორც ცხენებში, ასევე ძაღლებშიც), ის გამოიყენება ცხენების სიმაღლის გასაზომად. ჩვეულებრივ ცხენების სიმაღლე ნებებით იზომება — ერთ ნებში 4 დიუმი (10,16 სმ) არის. ცხენებს შეუძლიათ არსებითად განსხვავებული სიმაღლის ქონა — მცირე პონიდან დიდ გამწევ ცხენებამდე. ჩვეულებრივ სუფთაჯიშიანი ცხენის საშუალო სიმაღლე ნიდაოში 16 ნებს (1,6 მ) უდრის, პონისთვის — 14,2 ნებს (1,44 მ).

ძაღლები
-------

ძაღლების სიმაღლე ნიდაოში ხშირად იზომება იმისთვის, რათა სხვადასხცა სპორტულ შეჯიბრებებში ძაღლის ხტომის სიმაღლე დაადგინონ, აგრეთვე იმის დასადგენად თუ ვიზუალურად რამდენად შეესაბამება ძაღლი თავის ჯიშის სტანდარტულ მახასიათებლებს.

ძაღლების ნიდაო წარმოიქმენბა ხერხემლის მკერდის მალების პირველი ხუთი მალის მიერ. ეს ადგილი ზურგის ყველაზე მაღალი ადგილი უნდა იყოს მშვიდად მდგომი ძაღლისთვის[1].

სამედიცინო პრობლემები
---------------------

ამ მიდამოებში ლორწოვანი ჩანთების ანთება (ბურსიტი) ხშირად იწოდება, როგორც ნიდაოს ფისტულა (*fistulous withers*)[2].

სქოლიო
------

1. ↑  კინოლოგიის ვებ-გვერდი (რუსული)
2. ↑  Fistulous Withers and Poll Evil, *Merck Veterinary Manual*, Merck & Co. Inc. retrieved December 14, 2010.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ზოოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
შარონოვის სახლი, სადაც განთავსებულია მუზეუმი
**ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმი** (რუს. Музей «Градостроительство и быт г. Таганрога») — მუზეუმი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შედის ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის გაერთიანებაში. შენობა აგებულია 1912 წელს მოდერნის არქიტექტურულ სტილში.

აღწერა
------

ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმს ქალაქისათვის აქვს დიდი არქიტექტურული ღირებულება. შენობა მდებარეობს ქალაქის ცენტრში. ძველი ნაგებობა, რომელიც შესრულებულია მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, ააგეს 1912 წელს. პროექტის ავტორი იყო ანტონ ჩეხოვის მეგობარი არქიტექტორ-აკადემიკოსი ფიოდორ შეხტელი. 

შენობის მთავარი ფასადი არის არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუში, მოდერნის მარგალიტი. იგი არქიტექტურის, მხატვრობისა და ქანდაკების ბრწყინვალე ნიმუშია. შენობის ფრიზული ნაწილი მოპირკეთებულია კერამიკის ფილებით, რომელზეც გამოსახულია მოზაიკური სურათები. მთელი მისი სიუჟეტები ეძღვნება რუსულ საგმირო საქმეებს. რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ერთადერთია როსტოვის ოლქში, რომლის ფასადზეც გამოსახულია მონუმენტური მხატვრობა. 

1920-1922 წლებში შენობაში განთავსებული იყო მეაბრეშუმეობის სადგური. 1923 წლიდან კი - საბავშვო პოლიკლინიკა. ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში შენობა დაიკავა ევალდ ფონ კლეისტის პირველმა სატანკო არმიამ. 1944 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა საქალაქო ორგანიზაციები, მათ შორის ორჯონიკიძის რაიონის სკკპ რაიონული კომიტეტი. 1981 წლიდან კი შარონოვის სახლში ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმია გახსნილი. მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია ძველი ტაგანროგის ფოტოები, ბარათები, ქალაქის გეგმები, ავეჯისა და დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშები რომლებიც აღწერდა ქალაქის ყოფაცხოვრებას.

შენობის ქვედა, ნახევრადსარდაფის სართულზე ოთხი საგამოფენო დარბაზი მდებარეობს, რომლებშიც რეგულარულად იმართება სხვადასხვა გამოფენები, თემატური საღამოები და სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი № 6101271000

სქოლიო
------

1. ↑  *Матишов Г. Г. Афанасенко В. И. Кринко Е. Ф.* Миус-фронт в Великой Отечественной войне. — Ростов-на-Дону: ЮНЦ РАН, 2010. — С. 100. — ISBN 978-5-902982-89-0.
2. ↑  Музей «Градостроительство и быт Таганрога» Официальный портал Правительства Ростовской области
3. ↑  Музей «Градостроительство и быт г. Таганрога» დაარქივებული 2017-11-10 საიტზე Wayback Machine.  Министерство культуры Ростовской области
4. ↑  Музей «Градостроительство и быт города Таганрога» ИнфоТаганрог

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტაგანროგის მუზეუმები |
| --- |
|  |
| 
* ალფერაკის სასახლე
* ჩეხოვის პატარა სახლი
* ანატოლი დუროვის მუზეუმი
* ივან ვასილენკოს მუზეუმი
* ჩეხოვების დუქანი
* ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმი
* ანტონ ჩეხოვის ლიტერატურული მუზეუმი
* ტაგანროგის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი
* ტაგანროგის სამხატვრო მუზეუმი
 |

 |
**მეიდოფის საინვესტიციო სკანდალი** — NASDAQ-ის ყოფილი თავმჯდომარის – ბერნარდ მეიდოფის ბიზნესთან დაკავშირეული სკანდალი. სკანდალმა თავი იჩინა მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ მეიდოფის ბიზნესი სინამდვილეში საფინანსო პირამიდა იყო. 2008 წლის 11 დეკემბერს ფედერალურმა პოლიციამ დააპატიმრა მეიდოფი და მას ბრალი დასდო სისხლის სამართლის 11 დანაშაულში. ასევე მას ადანაშაულებენ მსოფლიოში უდიდესი საფინანსო პირამიდის შექმნაში. ფედერალური ბრალდების თანახმად, მეიდოფმა თავის ფონდში 65 მილიარდი აშშ-ის დოლარი მიიღო, თუმცა 1980-იანი წლებიდან მის ფონდს ჩაბარებული თანხის ინვესტიცია არ გაუკეთებია.
მადოფმა დააფუძნა უოლ სტრიტის ფირმა *Bernard L. Madoff Investment Securities LLC* 1960 წელს და იყო მისი თავმჯდომარე დაპატიმრების დღემდე. ბერნარდ მედოფი აშშ-ის სასამართლომ დამნაშავედ ცნო და მას 150-წლიანი სასჯელი მიუსაჯა.

სქოლიო
------

1. ↑  „უოლ სტრიტის ლეგენდა ბერნარდ მედოფი დააპატიმრეს უდიდესი საფინანსო პირამიდის შექმნისთვის". *თაიმს ონლაინ*. გაზეთი თაიმზი. 12 დეკემბერი, 2008. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  ბრაი, ჩადი (12 მარტი, 2009). „მადოფს ადანაშაულებენ მახინაციაში". *უოლ სტრიტის ჟურნალი*. დოუ ჯონსი, ინკ. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  „The Madoff Case: A Timeline". *The Wall Street Journal*. 6 მარტი, 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  დავიდ გლოვინი.  (2009-02-11) Madoff Prosecutors Get 30 More Days for Indictment. ბლუმბერგი.
5. ↑
6. ↑  DIANA B. HENRIQUES.  (2009-06-29) Madoff Is Sentenced to 150 Years for Ponzi Scheme. ნიუ იორკ ტაიმზი.
**ტაგანროგის მზის საათი** (რუს. Солнечные часы) — მზის საათი როსტოვის ოლქის ქალაქ ტაგანროგში. დამზადებულია 1833 წელს. იგი წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. აღნიშნული ძეგლების სიაში შეიტანეს როსტოვის საოლქო საბჭოს სახალხო დეპუტატთა 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე.

ისტორია
-------

ძველი მზის საათები ტაგანროგში დაამონტაჟეს 1833 წელს ბერძნების ქუჩაზე ქვის კიბესთან ახლოს, რომელიც აერთებს ბერძნების ქუჩასა და პუშკინის სანაპიროს.

საათი დადგეს იმისათვის, რათა გაარკვიონ დრო ცაზე მზის ადგილმდებარეობის მიხედვით. ამ პერიოდისათვის ქალაქისთავი იყო ბარონი ოტო გერმანეს ძე ფრანკი. მზის საათი გვიჩვენებს ადგილობრივ ჭეშმარიტ დროს და არ ითვალისწინებს განსხვავებას ოფიციალურ დროსა და ადგილობრივ მზის დროს შორის. მზის საათის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ დღე და უღრუბლო ამინდში, როდესაც მეტალის სამკუთხედის ჩრდილი კარგად ჩანს. ამჟამად მზის საათი პრაქტიკულად არ გამოიყენება თავისი დანიშნულებით. საათი წარმოადგენს ტაგანროგის ისტორიისა და არქიტექტურის ძეგლს.

აღწერა
------

ტაგანროგის ახალი მზის საათი
მზის საათი დგას რუხი ქვის კვარცხლბეკზე. მისი ძირითადი ელემენტია „გნომონი" (მეტალისაგან დამზადებული ჩრდილის მაჩვენებელი). საათს გააჩნია ციფერბლატი, რომელიც დატანილია მარმარილოს ფილაზე, რომელიც თავის მხრივ დგას რვაკუთხა ქვის კვარცხლბეკზე. საათი რამდენიმეჯერ გაარემონტეს, რომლის დროსაც შეიცვალა გნომონი. საათი არ ითვალისწინებს ზამთრისა და ზაფხულის დროზე გადასვლას და პირიქით.

გნომონის როლს თამაშობს მეტალის სამკუთხედი. ციფრები 1-დან 12-მდე დაყოფილია, თოთოეული დანაყოფის ფასია 10 წუთი.

2006-2007 წლებში საათს ჩაუტარდა უკანასკნელი რესტავრაცია. ტაგანროგის მზის საათი არის ქვეყანაში მოქმედ საათებს შორის ყველაზე ძველი.

2000 წელს ტაგანროგში დააყენეს „ლემაკსის" ფირმის მზის საათი, რომლის კონსტრუქტორია ვ. ივანოვი.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Солнечные часы в Таганроге დაარქივებული 2017-03-22 საიტზე Wayback Machine.
* Старинные солнечные часы

სქოლიო
------

1. ↑  Часы Иванова В. А. в Таганроге.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-20. ციტირების თარიღი: 2017-10-29.
2. ↑  Парк культуры и отдыха.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-20. ციტირების თარიღი: 2017-10-29.
**ტაგანროგის ყველა წმინდანის ეკლესია** (რუს. Церковь Всех Святых) — მართლმადიდებლური ტაძარი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1810-1824 წლებში.

ისტორია
-------

ყველა წმინდანის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1810 წელს. სამშენებლო სამუშაოები დიდხანს გაგრძელდა და დასრულდა 1824 წელს. მშენებლობის დასრულებისთანავე ეკლესია აკურთხეს და მიაწერეს ტაგანროგის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარს. ცნობილია, რომ 1826 წელს იმპერატრიცა ელისაბედ ალექსის ასულმა მეუღლის, იმპერატორ ალექსანდრე I-ის გარდაცვალების შემდეგ 1 000 რუბლი შესწირა ეკლესიას. 

1837 წელს ეკლესია გადააკეთეს და მისცეს ის სახე, რა სახითაც ჩვენამდეა მოღწეული. 1860 წელს ეკლესია გაარემონტეს, მიაშენეს სატრაპეზო და სამრეკლო. 

1910 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო სამრევლო სკოლა.

1922 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეკლესია დახურეს და გაძარცვეს. მიუხედავად ამისა, ეკლესია იმ 25 რელიგიურ შენობას შორისა არის, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია თავდაპირველი სახით და არ დაანგრიეს საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ვერმახტის ძალების მიერ ქალაქის ოკუპაციის პერიოდში ეკლესია კვლავ აღადგინეს. 

ეკლესიაში დკრძალულია რამდენიმე ცნობილი ადამიანი. კერძოდ აქ განისვენებსკონტრ-ადმირალის, ტაგანროგის მე-13 ქალაქის თავის, ლევ კულჩიტსკის ნეშტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Таганрог|Церковь Всех Святых. sobory.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-19.
2. 1 2 3 4 5  История храма — Храм Всех Святых. vsv-taganrog.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-19.
**ტაბუ** — რაიმე ქმედების კატეგორიული აკრძალვა იმ მოტივით, რომ მსგავსი მოქმედება გამოიწვევს დაწყევლას ან მოყვება არა მიწიერი ძალების სასჯელი. მსგავსი შეხედულებები არსებობს ყველა საზოგადოებაში. მოქმედება შეიძლება არ იყოს მხოლოდ კონკრეტული, ტერმინი ვრცელდება საზოგადოების შიგნით არსებულ მორალურ შეზღუდვებზეც. *ტაბუს დამსხვრევა* - აღნიშნავს საზოგადოებაში არსებული შეხედულებების წინააღმდეგ წასვლას. 

ტერმინი წარმოშობილია ფიჯური სიტყვა ტაბუ-დან ან ტონგური და მაორის სიტყვა ტაპუ-დან. ევროპაში 1777 წელს ტონგაზე მოგზაურობიდან დაბრუნებულმა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა შეიტანა. ტონგელების ქცევის აღწერისას ის წერდა:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „როდესაც რაღაცის ჭამა ან გაკეთება აკრძალულია ისინი ამბობენ, რომ ეს არის ტაბუ." |
|  |  |

ტაბუ, როგორც მოვლენა აღმოცენდა პირველყოფილი საზოგადოების ჩამოყალიბების ხანაში. ის გაჩნდა ინსტიქტურად, სტიქიურად და ხელს უწყობდა ინდივიდის გარდაქმნას საზოგადოების წევრად. ტაბუმ ხელი შეუწყო ეგზოგამიის ჩამოყალიბებას და განმტკიცებას. ტაბუ ყოველთვის აკრძალვის სახით გამოიხატება, თუმცა ყოველგვარი აკრძალვა ტაბუ არ არის. ტაბუს დაცვას განაპირობებს არა სასჯელის შიში, არამედ მისი დაცვის აუცილებლობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცენზურა
* დევიაცია
* ევფემიზმი

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 636.
* კუკი, ჯეიმზ (1821). *A voyage to the Pacific Ocean: undertaken by command of His Majesty, for making discoveries in the Northern Hemisphere : performed under the direction of Captains Cook, Clerke, and Gore : in the years 1776, 1777, 1778, 1779, and 1780 : being a copious, comprehensive, and satisfactory abridgement of the voyage*.  Printed for Champante and Whitrow ... and M. Watson; 1793.
* კუკი, ჯეიმზ (1728–1779). „The Three Voyages of Captain James Cook Round the World". **5**. London: A&E Spottiswoode. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Encyclopædia Britannica Online*. "Taboo." Encyclopædia Britannica Inc. 2012. Accessed 21 Mar. 2012
2. ↑  Merriam-Webster's Online Dictionary, 11th Edition. "Taboo."
3. ↑  462
**ტაგანროგის სამების ტაძარი** (რუს. Троицкий храм) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ეკლესია აგებულია 2004 წელს.

ისტორია
-------

2000 წლის 20 ივლისს გაზეთ „Таганрогская правда"-ში გამოქვეყნდა ტაგანროგის სახელმწიფო რადიოტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორ ვლადიმირ ტიმოშენკოს, ტაგანროგის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის კ. ხორუჟენკოს, ჟურნალისყ ი. ლატკას, რუსეთის დამსახურებული მსახიობის ი. გრიცენკოს და ინტელიგენციის სხვა წარმომადგენლების მიმართვა ტაგანროგის მერის სერგეი შილოსადმი და საეკლესიო ხელისუფლებისადმი. მიმართვაში ყურადღებას ამახვილებდნენ იმაზე, რომ რუსეთში იმატა ისეთმა დანაშაულმა, როგორიცაა ნარკომანია, პროსტიტუცია, სექტანტიზმი და სხვა. მიმართვა დასრულდა თხოვნით მიკრრაიონ „Русское поле"-ში დაეარსებინათ მართლმადიდებელთა სამრევლო საზოგადოება. 

იდეას აქტიურდ დაუჭირა მხარი რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ. ეკელსიამ მხარი დაუჭირა არა მარტო ეკლესიის მშენებლობას, არამედ სურდა იგი გამხდარიყო „Русское поле"-ს მოსახლეობის სულიერი რეაბილიტაციის ცენტრი. ამ იდეის განხორციელება თავის თავზე აიღო მღვდელმა ტიმოთე ფეტისოვმა. ტაგანროგში არსებული სამების ძველი ეკლესიის პატივსაცემად გადაწყვიტეს ახალი ეკელსიაც სამების სახელზე ეკურთხებინათ. 2001 წელს დაარსდა ეკლესიის მზრუნველთა საბჭო. საბჭოს ყველაზე აქტიური წევრები გახდნენ ტაგანროგის სახელმწიფო რადიოტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი ვლადიმირ ტიმოშენკო და ჟურნალისტთა კავშირის წევრი იულია ლატკა.

2003 წლის 8 ივნისს საძირკველი ჩაუყარეს და აკურთხეს სამების ეკლესიის მშენებლობის ადგილი. 2004 წლის 25 მაისს დააყენეს კანკელი. 2004 წლის 3 ივლისს მოხდა ეკლესიის კურთხევა. მეორე დღეს კი აღევლინა პირველი საღვთო ლიტურგია.

ეკლესიის წინამძღვარია ტიმოთე ფეტისოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Святой Живоначальной Троицы
**ფრეგატი** (ინგლ. Frégate Island, ფრანგ. Île de Frégate) — სეიშელის შიდა კუნძულების ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის სეიშელის კუნძულების სახელმწიფოს. მდებარეობს 55 კმ-ით აღმოსავლეთით კუნძულ მაედან. ფართობი — 2,19 კმ². ცნობილია როგორც განმარტოვებული კერძო კურორტი. ჟურნალმა «Times»-მა ფრეგატის პლაჟები მიიჩნია მსოფლიოში ყველაზე საუკეთესოებად.

გეოგრაფია
---------

ფრეგატის კუნძულზე ყველაზე მაღალი წერტილი მდებარეობს სინიალეს მთაზე, კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 125 მეტრზე. მთიდან დაახლოებით 300 მეტრში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოედინება მდინარე ბამბოუსი, რომლის კალაპოტი გადის გროს-ბუა ნუარის და პლეინ მანიანის გვერდით კუნძულის შიდა ნაწილში. შესართავი მდებარეობს ფრეგატის კუნძულის აეროპორტის ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლის სიახლოვეს. კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს 7 პლაჟი. სამხრეთით გაშენებულია პლანტაცია.

ფლორა და ფაუნა
--------------

ფრეგატის კუნძულზე მცენარეულობა წარმოდგენილია *Calophyllum inophyllum*-ის სახეობით, კეშუს კაკლით და ინდური ნუშის ხით. ცხოველთა შორის გვხვდება ენდემური სეიშელის შამა-შაშვი (*Copsychus sechellarum*), გიგანტური კუ (*Megalochelys gigantea*) და შავტანიანი ხოჭო.

ეკოლოგია
--------

ადამიანები კუნძულზე მოვიდნენ XVII საუკუნეში და თან მოიყვანეს კატები, ძაღლები, ვირთხები, ტარაკანები და ქოქოსის ხეები. ეს სახეობები მნიშვნელოვნად ემუქრებიან ადგილობრივ ფლორას და ფაუნას და 10 წლის განმავლობაში ცდილობდნენ აღმოეფხვრათ ადამიანების მიერ მიყენებული ზარალი. ფრეგატის კუნძულზე შექმნილია სეიშელის კუნძულების ყველაზე დიდი საცდელი, ათობით ათასი ადგილობრივი ხე-ნარგავების აღსადგენად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* The Islands of the Seychelles დაარქივებული 2010-09-01 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Carpin, Sarah*, «Seychelles», 1998. (ინგლისური)
**ფერდინანდ დე სოსიური** (ფრანგ. Ferdinand de Saussure; დ. 26 ნოემბერი, 1857, ჟენევა, შვეიცარია — გ. 22 თებერვალი, 1913 ვიუფლან-სიურ-მორჟი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ენათმეცნიერი. სწავლობდა ჟენევის (1875), ლაიფციგის, ბერლინის (1876-1880) უნივერსიტეტებში. 1881-1891 წლებში ლექციებს კითხულობდა პარიზის „უმაღლეს პრაქტიკულ სკოლაში"; ჟენევის უნივერსიტეტის ექსტრაორდინარული, შემდეგ ორდინარული პროფესორი. 

1879 წელს სოსიურმა გამოაქვეყნა „მემუარი ხმოვანთა თავდაპირველი სისტემის შესახებ ინდოევროპულ ენებში", რომელმაც შემდგომში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ინდოევროპეისტიკის განვითარებაში. განსაკუთრებით დიდია სოსიურის დამსახურება ენათმეცნიერების თეორიის სფეროში. მისმა „ზოგადი ლინგვისტიკის კურსმა", რომელიც ჟენევის უნივერსიტეტში 1906-1911 წლებში წაკითხული ლექციების მიხედვით გამოსცეს შარლ ბალიმ და ალბერ სეშემ ავტორის სიკვდილის შემდეგ (I გამოცემა 1916), დიდი გავლენა მოახდინა XX საუკუნის ლინგვისტიკაზე. 

ფართო მოცულობის ენობრივი მასალის ანალიზზე დაყრდნობით სოსიურმა სცადა დაეფუძნებნა ფართო ორიენტაციის ახალი ლინგვისტიკა, მოაქცია რა კვლევის ცენტრში ენობრივი სისტემა, რომელიც განხილულია როგორც სემიოლოგიური და სოციალური მოვლენა, ნიშანთა ფსიქიკური სისტემა. სოსიურის მოძღვრებისათვის დამახასიათებელია ენისა (langue) და მეტყველების (parole) დაპირისპირება; სინქრონული (აღწერითი) ენათმეცნიერების წინ წამოწევა დიაქრონიულთან (ისტორიულთან) შედარებით; ენობრივ ნიშანთა ღირებულების ცნების შემოტანა; გარეგანი და შინაგანი ლიგვისტიკის გარჩევა. 

სოსიურის იდეები დაედო საფუძვლად მთელ რიგ საენათმეცნიერო მიმდინარეობებს, მათ შორის ლიგვისტურ სტრუქტურალიზმს. სოსიურის მოძღვრებიდან იღებს სათავეს თანამედროვე სემიოლოგია; მისი იდეები გამოხმაურებას პოულობენ საზღვარგარეთულ ლიტერატურათმცოდნეობაში, ეთნოგრაფიასა და ზოგიერთ სხვა დარგში.

თხზულებები
----------

* Recueil des publications scientifiques, Hdlb. 1922;
* Cours de linguistique generale, fasc. 1—3, ed. critique par R. Engler, Wiesbaden, 1967—68;
* Morphologic. Linguistique statique: quelques principes generaux, в кн.: A Geneva School Reader in Linguistics, Bloomington, 1969;
* Cours de linguistique generale, [3 ed.], [P.], 1972ю

ლიტერატურა
----------

* *ქობალავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 476.
* Godel R. Les sources manuscrites du cours de linguistique generale de F. de Saussure, P. — Gen. 1957;
* Starobinski L. Les mots sous les mots. Les anagammes de F. de Saussure, P. 1971;
* Wunderli P. Ferdinand de Saussure und die Anagramme. Linguistik und Literatur, Tubingen, 1972.
ჰილბერტის სასტუმრო
**ჰილბერტის უსასრულო სასტუმროს პარადოქსი** — აზრითი ექსპერიმენტი, რომელიც აღწერს უსასრულო სიმრავლის პარადოქსულ, არაინტუიტიურ თვისებებას. მისი შინაარსია, რომ თუ გვაქვს მთლიანად დაკავებული სასტუმრო უსასრულო რაოდენობის ოთახებით, მაინც არის შესაძლებელი ახალი სტუმრების დამატება, უსასრულო რაოდენობისაც კი, და უფრო მეტიც, უსასრულოდ შეიძლება ვიმეოროთ დამატების პროცესი. ეს იდეა პირველად დევიდ ჰილბერტმა წარმოადგინა 1924 წელს, პოპულარიზაცია კი ჯორჯ გამოვმა გაუკეთა.

პარადოქსი
---------

განვიხილოთ ჰიპოთეტური სასტუმრო, რომელიც შეიცავს თვლად, უსასრულო რაოდენობის ოთახს და ყველა ოთახი დაკავებულია. ერთი შეხედვით შეიძლება ვიფიქროთ, რომ მოცემულ სასტუმროში ახალი სტუმრების დამატება შეუძლებელია, რადგან სასტუმრო სასრული რაოდენობის ოთახებს რომ შეიცავდეს, ასე იქნებოდა, დირიხლეს პრინციპით.

  

განვიხილოთ სხვადასხვა სახის რაოდენობის სტუმრების დამატება.

### სასრული რაოდენობის ახალი სტუმრები

ვთქვათ ერთ ახალ სტუმარს სურს, რომ ოთახი აიღოს. მაშინ ჩვენ შეგვიძლია, რომ სტუმარი, რომელიც პირველ ოთახშია, გადავიყვანოთ მეორეში, სტუმარი რომელიც მეორე ოთახშია გადავიყვანოთ მესამეში და ა. შ ანუ სტუმარი {\displaystyle n}-ურ ოთახში გადავა {\displaystyle (n+1)}-ურ ოთახში. ამის შემდეგ პირველი ოთახი გათავისუფლდება და ახლად მოსულ სტუმარს შეგვეძლება ის დავუთმოთ. ამ პროცესის გამეორებით ჩვენ შეგვიძლია ნებისმიერი სასრული რაოდენობის ახალი სტუმარი დავამატოთ სასტუმროში.

### უსასრულო რაოდენობის ახალი სტუმრები

ასევე შესაძლებელია თვლადი უსასრულო რაოდენობის სტუმრების დამატება: სტუმარი, რომელიც პირველ ოთახშია გადავა მეორეში, მეორე ოთახში მყოფი კი მეოთხეში გადავა და ა. შ ფორმალურად, {\displaystyle n}-ურ ოთახში მყოფი სტუმარი გადავა {\displaystyle 2n}-ურ ოთახში და საბოლოოდ კენტი ნომრების მქონე ოთახები გათავისუფლდება.

ანალიზი
-------

უფრო ფორმალურად რომ განვიხილოთ, ნებისმიერი თვლადი უსასრულო სიმრავლისთვის არსებობს ბიექცია ამ სიმრავლესა და ნატურალურ რიცხვთა სიმრავლეს შორის, ეს სიმრავლე ნატურალურ რიცხვებს რომ შეიცავდეს მაინც. მაგალითად, რაციონალურ რიცხვთა სიმრავლე (რომელიც თვლადია) ქვესიმრავლედ შეიცავს ნატურალურ რიცხვებს, მაგრამ უფრო დიდი არაა, რადგან იგი თვლადია: არსებობს ბიექცია მათ შორის.

ლიტერატურა
----------

* Hilbert, David (2013), Ewald, William; Sieg, Wilfried, რედრედ. *David Hilbert’s Lectures on the Foundations of Arithmetics and Logic 1917-1933*, Heidelberg: Springer-Verlag, ISBN 978-3-540-20578-4
თორსტეინ ვებლენი
**„უსაქმური კლასის თეორია"** — თორსტეინ ვებლენის 1899 წლის წიგნი, რომელიც ადამიანის ქცევაზე სიმდიდრის ფლობის ან მისკენ სწრაფვის გავლენას იკვლევს. უფრო კონკრეტულად, ესაა ტრაქტატი ეკონომიკის შესახებ, რომელიც თვალშისაცემი მოხმარების სოციალურ კრიტიკას წარმოადგენს. ვებლენი თვალშისაცემ მოხმარებას განიხილავს, როგორც სოციალური კლასისა და კონსუმერიზმის ფუნქციას, რომელიც წარმოშვა სოციალურმა დაყოფამ და შრომის დანაწილებამ, ფეოდალური ხანის სოციალურმა ინსტიტუციებმა, რომლებიც თანამედროვე ეპოქაშიც აგრძელებენ არსებობას. 

ვებლენი წერს, რომ თანამედროვე ბიზნესმენი, რომელიც წარმოების საშუალებებს ფლობს, თვალსაჩინო მოხმარების ეკონომიკურად არაპროდუქტიულ პრაქტიკაშია დასაქმებული, რომელიც არ არის სარგებლის მომტანი ისევე, როგორც ეკონომიკისთვის, ასევე საზოგადოების ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი საქონლისა და მომსახურების მატერიალური წარმოებისთვის. ამასთანავე, ვებლენი ამტკიცებს, რომ სწორედ ინდუსტრიულ საქმიანობაში ჩართული საშუალო და მშრომელი კლასია ის ფენა, რომელსაც საზოგადოებისთვის რეალური სარგებელი მოაქვს. 

XIX საუკუნის დასასრულს ჩატარებულმა ვებლენის სოციო-ეკონიმიკურმა ანალიზმა საკმაოდ ზუსტად იწინასწარმეტყველა ბიზნესის ბრუნვისა და აშშ-ის ეკონომიკის ფასების თანმიმდევნული პოლიტიკის, ისევე, როგორც შრომის ტექნოკრატიული დანაწილების შესახებ ინდუსტრიული საზოგადოების ეკონომიკური სტრუქტურა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Theory of the Leisure Class* აუდიოწიგნი
* Reviews of *The Theory of the Leisure Class*
* Selective excerpts

სქოლიო
------

1. ↑  Bain, Jonathan. 2008. "Thorstein Veblen (1857-1929) 'Conspicuous Leisure' დაარქივებული 2021-05-23 საიტზე Wayback Machine. ." Social Philosophy (2008) [PL 2044]. Polytechnic Institute of New York University.
2. ↑  William Rose Benét|Benét, William Rose, ed. 1987. *Benét's Reader's Encyclopedia* p. 970.