recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პეტრე I-ის ძეგლი** (რუს. Памятник Петру I) — რუსეთის იმპერატორის პეტრე I დიდის ძეგლი აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი აღმართულია 1996 წელს პეტრეს ბულვარის დასაწყისში.

ისტორია
-------

პეტრე I-ის ძეგლის დადგმის იდეა დაიბადა 1947 წელს, როდესაც აზოვის არქიტექტორებმა შეიმუშავეს ქალაქის გენერალური გეგმა. გეგმის მიხედვით იმპერატორის ძეგლი უნდა დადგმულიყო ქალაქის ბაზრის მოედანზე (ამჟამად III ინტერნაციონალის მოედანი). 

პეტრე I-ის ძეგლი როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში გაიხსნა 1996 წლის 19 ივლისს, რუსეთის ფლოტის 300 წლისთავთან დაკავშირებით. ძეგლი დადგეს პეტრეს ბულვარის დასაწყისში, მოსკოვის ქუჩის წინ. 

ძეგლზე მუშაობდა შემოქმედებითი კოლექტივი რუსეთის დამსახურებული მხატვრის , აკადემიკოს ოლეგ კომოვის ხელმძღვანელობით. საავტორო კოლექტივის შემადგენლობაში მუშაობდნენ კომოვის მეუღლე ნინა ივანეს ასული და ქალაქის მთავარი არქიტექტორი ვ. ფომენკო. ოლგ კომოვი გარდაიცვალა 1995 წელსდა პეტრე I-ის ძეგლზე მუშაობა გააგრძელა კომოვის მოსწავლემ რუსეთის დამსახურებულმა მხატვარმა ანდრეი კოვალჩუკმა. 

პეტრე I-ის ბრინჯაოს ფიგურა ჩამოასხეს მიტიშჩინის ქარხანაში. ძეგლის სიმაღლეა სამი მეტრი. კვარცხლბეკი დამზადებულია მთლიანი გრანიტის ლოდისაგან. გრანიტის ლოდი აზოვში უკრაინიდან ჩაიტანეს. კვარცხლბეკის სიმაღლეა ორი მეტრი. თუჯის ქვემეხი ჩამოასხეს მთავარი არქიტექტორის ესკიზის მიხედვით „Донпрессмаш"-ის ქარხანაში.

აღწერა
------

იმპერატორი ერთი ხელით ეყრდნობა ქვემეხს და მისი მზერა მიმართულია შორ მანძილზე. იმპერატორი გამოსახულია ახალგაზრდობის პერიოდში, როდესაც მისი ჯარები ორი კვირა იბრძოდნენ აზოვისთვის. იმპერატორი ამ დროისთვის იყო 22 წლის. მისი მზერა მიმართულია ციხესიმაგრისაკენ. მეფე გამოსახულია როგორც გამოუცდელი, მაგრამ მიზანმიმართული.

ლიტერატურა
----------

* Колесник, В. История творит нас, мы творим историю: об истории создания памятника Петру I //В. Колесник //Азовская неделя. – 2001. – 2 августа. – С. 3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2017-02-06 საიტზე Wayback Machine.  Об истории создания памятника Петру I
* Памятник Петру I დაარქივებული 2018-09-27 საიტზე Wayback Machine.
ყვავილის კვირტი
მცენარეთა კვირტების კლასიფიკაცია
ყვავილობამდე და გაყვავებული კვირტი მარცხნიდან მარჯვნივ
**კვირტი** (ლათ. gemma) — უმაღლესი მცენარეების ყლორტის ჩანასახი. განარჩევენ ვეგეტატიურ და გენერაციულ ანუ საყვავილე კვირტებს. *ვეგეტატიული კვირტი* შედგება მოკლე ჩანასახოვანი ღეროსა (წვერზე ზრდის კონუსით) და ღეროზე განლაგებული განსხვავებული ასაკის ფოთლების ჩანასახისაგან, რომლებიც მჭიდროდ ეკვრიან ღეროსა და ერთმანეთს. *გენერაციულ კვირტში* ფოთლების ჩანასახთან ერთად ყვავილების და ყვავილედების ჩანასახიცაა. კვირტის გარეთა ფოთლები ან მათი ნაწილები (თანაფოთლები, ფოთლის ფუძე, ყუნწის ნაწილი) ზოგჯერ მფარავ ქერქლებად გადაიქცევა. ასეთ კვირტს *დახურული* ეწოდება და ციცი და ზომიერი სარტყლის მცენარეთა უმეტესობას აქვს. *ღია* ანუ შიშველი კვირტი (ქერქლების გარეშე) მეტწილად ტენიანი ტროპიკული ტყის ხეებისათვის არის დამახასიათებელი, თუმცა ხშირად გვხვდება ზომიერ სარტყელშიც არამოზამთრე, ხან კი მოზამთრე ყლორტებზე.

მდებარეობის მიხედვით განასხვავებენ კენწრულ ანუ ტერმინალურ და გევრდით კვირტებს. კენწრული კვირტი უზრუნველყოფს ყლორტის სიმაღლეზე ზრდას, გვერდითი კი — გვერდითი ყლორტების წარმოქმნის გზით მცენარის დატოტვას. გვერდითი კვირტი ფოთლების ითლიაში ვითარდება და *უბის* ანუ აქსიალური კვირტი ეწოდება. კვირტის განლაგება ღეროზე ფოთოლთგანლაგების კანონს ექვემდებარება. კვირტი ჩვეულებრივ მჯდომარეა ან იშვიათად ყუნწზე ზის. კვირტში ერთმანეთის მიმართ ფოთლების განლაგებას *კვირტწყობა* ან *კვირტთშეკერა* ეწოდება. ცალკეული ფოთლის ფირფიტის მოკეცვის მიხედვით კვირტში არჩევენ *ფოთოლთწყობის* რამდენიმე ტიპს. კვირთწყობა და ფოთოლწყობა მემკვიდრეობითი ხასიათის ნიშნებია და გამოიყენება მცენარეთა სისტემატიკაში. ზრდასრული ღეროს, ფესვის ან ზოგჯერ ფოთლის ქსოვილების შიგა ფენებში წარმოიქმნება *დამატებითი* ანუ ადვენტური კვირტი. უფრო ხშირად ასეთი კვირტი ვითარდება ფესვზე (ნუში, ჟოლო, ხვართქლა და სხვა) და მისგან მიწისზედა შეფოთლილი ყლორტები — ფესვის ამონაყრები წარმოიქმნება. დამატებითი კვირტი წარმოიქმნება ფესვის კალმებზეც. ფოთლებზე ადვენტური კვირტი უვითარდება ბეგონიას, სუმბულს, შროშანას და სხვა მცენარეებს, თუ მათ ფოთლებს მოვათავსებთ ნესტიან ქვიშაში. ზოგჯერ ფოთლებზე დამატებითი კვირტი ვითარდება დედა მცენარისაგან მოუშორებლად. მაგ. ბრიოფილუმის ფოთლის კიდეებზე წარმოიქმნება კვირტები, რომლებიც ოდნავი შეხებით შორდება დედა მცენარეს და დამოუკიდებელ ორგანიზმად ვითარდება, ასეთი *ჩეკია კვირტი* ხშირად ფოთლის უბეში და ყვავილებზეც ვითარდება. ყველა კვირტი ერთდროულად არ იშლება, ზოგს მოსვენების საკმაოდ გრძელი პერიოდი ახასიათებს და *მძინარე კვირტი* ეწოდება. ისინი იშლება მათ ზევით მდებარე ღეროების და ყლორტების დაზიანებისას. მძინარე კვირტს ფართოდ იყენებენ მეხილეობასა და დეკორატიულ მებაღეობაში. კვირტს დიდი მნიშვნელობა აქვს მცენარეთა ვეგეტატიური გამრავლებისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ღვინიანიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 500.
**ოპტიმისტური მღვიმე** (უკრ. Оптимістична печера) — კარსტული მღვიმე უკრაინაში, ტერნოპოლის ოლქში. უდიდესი თაბაშირიანი მღვიმე მსოფლიოში. მდებარეობს პოდოლსკის მაღლობის დასავლეთ ნაწილში. ჯამური კარტოგრაფირებული სიგრძე უდრის დაახლოებით 230,5 კმ-ს. ბოლომდე ჯერ კიდევ არ არის შესწავლილი. აღმოაჩინეს 1966 წელს. თიხით ძლიერ არის წარეცხილი. გვხვდება სტალაქტიტები, ჰელიქტიტები და სხვა. 

დნეპრისპირა პოდოლიე, რომელიც მდიდარია მღვიმეებით, თავიდანვე იპყრობდა მკვლევართა ყურადღებას. 1965 წელს ახლადშექმნილი კლუბის — „ციკლოპის" ლვოველი სპელეოლოგები ტერნოპოლის ოლქის ბორშევსკის რაიონის სოფელ კოროლევკის სიახლოვეს ატარებდნენ ვეტროვაიას მღვიმის ტოპოაგეგმვას, სადაც ადგილობრივმა ბიჭებმა უჩვენეს სიახლოვეს მდებარე ნაკადული, რომელიც მიწის ქვეშ იკარგებოდა. 

იმ მომენტში გათხრა არ მოხერხდა, თუმცა 1 წლის შემდეგ, კერძოდ, 1966 წლის 8 მაისს ალექსეი სოლიარმა და მირონ სავჩინმა შეაღწიეს თიხის სიფონში, რომელმაც გადაუღობა მათ გზა გასულ წელს და გამოიკვლიეს მღვიმის 400 მეტრიანი მონაკვეთი. თავდაპირველად მიიჩნეოდა, რომ მღვიმის სიგრძე არა ნაკლებ 3 კილომეტრია; შემდგომში ჩატარებული კვლევების შედეგად, გამოირკვა, რომ მღვიმე უგრძესია საბჭოთა კავშირში. 

მღვიმეს უწოდეს „ოპტიმისტური", რამეთუ სკეპტიკურად განწყობილმა კოლეგებმა ლვოველებს „ოპტიმისტები" შეარქვეს. იმ დროიდან მოყოლებული ჩატარდა 200-ზე მეტი ექსპედიცია; მღვიმის კვლევაში მონაწილეობას ღებულობდნენ ბულგარეთის, პოლონეთის, რუსეთის და სხვა ქვეყნების სპელეოლოგებიც. 

კვლევების პროგრესის შესაბამისად, შეიქმნა აუცილებლობა შექმნილიყო ახალი მიწისქვეშა საბაზო ბანაკები. 2008 წლის მდგომარეობით მათი რაოდენობა 15 აღწევდა. „ოაზისი" არის ერთ-ერთი ყველაზე მოშორებული მიწისქვეშა ბანაკი, განლაგებულია მღვიმის პერიმეტრზე, ამასთანავე, ყველაზე მოხერხებულიცაა: თვით ბანაკში არის სუფთა წყლის რეზერვუარი, ქვაბი მისი ამოტუმბისთვის, დაახლოებით 700 ლიტრი წყლის მარაგი, 50 კაცზე განკუთვნილი საწოლი ადგილები და ახალი სამზარეულო ჭურჭლეულობა. ოპტიმისტური მღვიმე ბუნების ძეგლია. განვითარებულია ტურიზმი. მღვიმეში მოქმედებს უკრაინის პირველი მიწისქვეშა არტ-მუზეუმი — თიხის სკულპტურების მუზეუმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ოპტიმისტური მღვიმე"** ვიკისაწყობში.
* ოპტიმისტური მღვიმე დაარქივებული 2016-04-14 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* ოპტიმისტური მღვიმე (რუსული)
* ოპტიმისტური მღვიმე დაარქივებული 2016-04-06 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
რუსეთის პირველმა იმპერატორმა პეტრე დიდმა რუსეთში მრავალი რეფორმა გაატარა. რეფორმები ეკონომიკაში ,განათლებაში,მეცნიერებაში კი რეფორმები ზედაპირულ ხასიათს ატარებდა. რადგან ბატონყმობის შენარრჩუნებისა და განმტკიცების პირობებში ძირეული გარდაქმნები ამ სფეროში შეუძლებელი იყო. ამიტომაც ვერ იქნა დაძლეული ჩამორჩენა ევროპის მოწინავე ქვეყნებთან შედარებით.

ძირითადი რეფორმები
------------------

ევროპაში „დიდი ელჩობის" დროს პეტრე I მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ რუსეთი ევროპულ ყაიდაზე უნდა გარდაექმნა. პეტრე I ზრუნავდა რუსი ახალგაზრდობის განათლებაზე. ის აარსებდა სამეცნიერო დაწესებულებებს. განათლების მისაღებად პეტრე ახალგაზრდობას საზღვარგარეთ განათლების მისაღებად გზავნიდა. წერა-კითხვის გავრცელების გასაადვილებლად პეტრემ ხუცურ-სლავური შრიფტის ნაცვლად გამარტივებული და ადვილად მოსახმარი სამოალქალაქო ანბანი შემოიღო.

პეტრე დიდის დროს აიგო ბევრი მანუფაქტურა. ვაჭრობის განვითარებას ემსახურებოდა ბალტიის ფლოტისა და სამდინარო არხების მშენებლობა. 
პეტრე I-მა ბალტიის ზღვაზე ნევის შესართავთან დაიწყო დიდი სანვსადგურო ქალაქის მშენებლობა. ქვეყნის სხვადასხვა კუთხიდან თავი მოუყარეს ათიათასობით გლეხს და ხელოსანს. ჭაობიან ადგილას აიგო ახალი ქალაქირომელსაც სანქტ-პეტერბურგი, ეწოდა. 1721 წლიდან სანქტ პეტერბურგი რუსეთის დედაქალაქი გახდა. პეტრე I-მა პეტერბურგის დაარსებიდან გარდაცვალებამდე მრავალი ცვლილება გაატარა.

შეიქმნა მეფის ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოო სენატი და 12 კაციანი კოლეგია. თითოეული კოლეგია მმართველობის რომელიმე დარგს ედგნენ სათავეში. ჩამოყალიბდა სამხედრო, საადმირალო და საგარეო საქმეთა კოლეგიები. პეტრე I-მა გააუქმა პატრიარქობა, სამღვდელოება დაექვემდებარა სამღვდელოების კოლეგიას სინოდს.

პეტრე დიდი აჭრის წვერს, რუს ბოიარს. (რუსული კარიკატურა)
პეტრე დიდმა სახელმწიფო დაჰყო 8 გუბერრნიად შემდგომში გუბერნიების რაოდენობა გაიზარდა. გუბერნატორებს დიდი ფუნქციები ჰქონდათ.

სახელმწიფო ხაზინის შევსების მიზნით გატარდა საგადასახადო რეფორმები. აღწერეს გადასახადებით დასაბეგრი მამრობითი სქესის მოსახლეობა. თავადაზნაურობა და სამღვდელოება არ იბეგრებოდა. შემდგომში შეამოწმეს აღწერის სისწორე - ჩაატარეს რევიზია. აქედან მოყოლებული დროდადრო მართავდნენ დასაბეგრი მოსახლეობის აღწერას-რევიზიას. დაწესდა სულადობრივი გადასახადები.

პეტრე I- მა გააძლიერა ბატონყმობა და განამტკიცა მემამულეების მდგომარეობა. ამავდროულად ის თავადაზნაურებისგან მუდმივ სავალდებულო სამხედრო ან სამოქალაქო სამსახურს მოითხოვდა.
ამაგვარად პეტრე დიდმა შექმნა პროფესიული არმია, ჯარი რიგითი შედგებოდა დაბალი ფენებისაგან, ოფიცრობა კი თავადაზნაურობისაგან შედგებოდა. პეტრე დიდის სამხედრო და სახელმწიფო რეფორმებმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა რუსეთის უძლიერეს სამხედრო-ტოტალიტარულ იმპერიად ჩამოყალიბებაში .

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პეტრე დიდის ტერიტორიული რეფორმა
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აღნიაშვილი**. |

**პეტრე სიმონის ძე აღნიაშვილი** (დ. 2 თებერვალი[ ძვ. სტ. 21 იანვარი], 1896, თბილისი ― გ. 31 მაისი, 1937) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. კომუნისტური პარტიის წევრი 1916 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1917 წლის ოქტომბრის გადატრიალებამდე მუშაობდა თბილისისა და მოსკოვის ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში. 1917 წლის დეკემბრიდან იყო კავკასიის ფრონტის სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის შემადგენლობაში და აქტიურად მუშაობდა ფრონტის ტრაპირონის უბანზე. 1918 წელს იყო ბოლშევიკური ამბოხების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი აფხაზეთში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ (1918 წლის მაისი) გადავიდა ჩრდილოეთ კავკასიაში და მეთაურობდა წითელი არმიის კავკავის ჯგუფს. 1919 წლის ზაფხულიდან ანტისამთავრობო მოქმედებებს ეწეოდა თბილისში, რისთვისაც დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობამ დააპატიმრა. 1920 წლის იანვრიდან ხელმძღვანელობდა წითელი არმიის ნაწილებს რუსეთის სამოქალაქო ომის ფრონტებზე. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ იყო წითელი არმიის ქართული ნაწილების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1921 წლის სექტემბრიდან საქართველოს სამხედრო და საზღვაო სახალხო კომისრის მოადგილე, შემდეგ ქართული დივიზიის უფროსი. მომდევნო წლებში მუშაობდა პასუხსაგებ თანამდებობებზე წითელ არმიაში, საქ. კპ(ბ)ცკში. სწავლობდა მოსკოვის წითელი პროფესურის ინსტიტუტში. 1932 წლის მარტში დანიშნეს საქართველოს სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. 1933-1934 წლებში მუშაობდა საქ. კპ (ბ) ცკ-ის მეორე მდივნად, 1935-1936 ასფსრ სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. დაჯილდოებულია წითელი დროშის ორდენით. რეპრესირებულია, სიკვდილის შემდეგ რეაბილიტირებულია.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 61.
* *ირემაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 265.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე აღნიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* პეტრე აღნიაშვილი — „ღია სია"
**კატრინეჰოლმი** (შვედ. Katrineholm) — ქალაქი შვედეთში, სედერმანლანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 21 993 ადამიანს შეადგენს.

კატრინეჰოლმი ინდუსტრიული ქალაქია, რომელიც აღმოსავლეთისა და დასავლეთის სარკინიგზო მაგისტრალების გადაკვეთაზე მდებარეობს. 1883 წლეს ის საქალაქო ტიპის დასახლება გახდა, 1917 წელს კი ქალაქი. სატრანსპორტო გზების გადაკვეთის წერტილზე ხელსაყრელმა მდებარეობამ ხელი შეუწყო ვაჭრობისა და მომსახურების სექტორების განვითარებას. კატრინეჰოლმში საქმიანობენ ისეთი უმსხვილესი კომპანიები, როგორებიცაა SKF და ერიქსონი.

ქალაქში მდებარეობს სითბოს, ვენტილაციისა და სანიტარიის მუზეუმი (VVS-museum).

გალერეა
-------

* კატრინეჰოლმის რკინიგზის სადგურიკატრინეჰოლმის რკინიგზის სადგური
* კატრინეჰოლმის ეკლესიაკატრინეჰოლმის ეკლესია
* ცენტრალური მოედანიცენტრალური მოედანი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
მამუკა გორგოძე, საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების ყოფილი კაპიტანი
სტივენ ჯერარდი, ლივერპულის და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი კაპიტანი
**კაპიტანი** — სპორტის გუნდურ სახეობებში გუნდის წევრი, რომელსაც ეძლევა ეს წოდება. წოდება ხშირად საპატიოა, მაგრამ ზოგიერთ შემთხვევაში კაპიტანს შეიძლება ჰქონდეს მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა გუნდის სტრატეგიაში და მინდორზე მიმდინარე თამაშში. ნებისმიერ შემთხვევაში, ესაა წოდება, რომელიც მეტყველებს თანაგუნდელების მიერ მის დამსახურებაზე და დაფასებაზე, გუნდის ლიდერად აღიარებაზე. ფეხბურთში და კრიკეტში კაპიტანი ასევე ცნობილია, როგორც **შკიპერი**.

სპორტის სახეობებიდან გამომდინარე, გუნდის კაპიტანს შეიძლება დაევალოს პასუხისმგებლობა თამაშში მონაწილე სპორტსმენებს შორის ურთიერთშეთანხმებაზე წესების გამოყენებისა და აღქმის საკითხებში. სპორტის ბევრ გუნდურ სახეობებში კაპიტნები წარადგენენ საკუთარ გუნდებს, როდესაც თამაშის დაწყებისას ოფიციალურად ხდება მონეტის აგდება.

სპორტის სხვადასხვა სახეობებში გუნდების კაპიტნებს აქვთ სხვადასხვა როლი და მოვალეობები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

კაპიტანი (ფეხბურთი)
ფებუსი ესმერალდასთან ერთად, 1837 წლის ილუსტრაცია
**კაპიტანი ფებუს დე შატოპერი** (ფრანგ. Phœbus de Châteaupers) — გამოგონილი გმირი ვიქტორ ჰიუგოს რომანიდან „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი". იგი არის მეფის მეისრეების კაპიტანი. ფებუსის სახელი უკავშირდება ბერძნული მითოლოგიის მზის ღმერთ აპოლონის სახელს (რომელსაც ფებოსსაც უწოდებდნენ), რომელსაც ჰგავდა ფებუსი გარეგნობითა და მოისრობაში.

რომანში
-------

რომანში ფებუსი არის ანტაგონისტი პერსონაჟი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო დიდგვაროვანი და პირმშვენიერი, იმავდროულად იგი წარმოჩინებულია, როგორც ქედმარალი, მიუნდობელი და მექალთანე. იგი გადაარჩენს ესმერალდას კვაზიმოდოსგან. ესმერალდას კი იგი შეუყვარდება. თუმცა, ფებუსს ქალი არ შეუყვარდება, მაგრამ ეს ხელს ვერ შეუშლის ესმერალდა შეეცდინა. იმ ღამით, როცა ესმერალდა და ფებუსი ერთმანეთს შეხვდებიან, შურიანი კლოდ ფროლო უკნიდან ხანჯლის ჩარტყმით დაჭრის ფებუსს და გაიქცევა, თავს დაირწმუნებს რა, რომ იგი მოკვდა. ფროლოს მოლოდინის საწინააღმდეგოდ ფებუსი გამოჯანმრთელდება და მისი მოკვლის მცდელობა ესმერალდას დაბრალდება. ფებუსს შეეძლო მისი დაცვა სასიკვდილო განაჩენისგან და მისი უდანაშაულობის დამტკიცება, მაგრამ მან დუმილი ამჯობინა. რომანის დასასრულს იგი დაინიშნება ფლორ-დე-ლისზე და სინანულისა და სინდისის ქენჯნის გარეშე უყურებს ესმერალდას სიკვდილით დასჯას. დასასრულს კი, ჰიუგო შენიშნავს, რომ ფებუსი იტანჯება ფლორ-დე-ლისზე ქორწინებისგან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი - პერსონაჟები საიტზე SparkNotes.com
**ორციხის ქვედა კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილო-დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი სწორკუთხაა (4,6 x 4,2 მეტრი), ნაგებია კლდის ქვით. შემორჩენილია სამი სართული (სიმაღლე 11,2 მეტრი). კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა, შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთით, მიწიდან 3,2 მეტრ სიმაღლეზე. კარი ოთხკუთხაა. სართულის დანარჩენ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. მეორე სართულს სამხრეთით სარკმელი და ერთი სათოფური აქვს. აღმოსავლეთ კედელში - ორი სათოფური, დასავლეთისაში - სამი. მესამე სართულის ჩრდილო კედელში ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში - ორ-ორი, ხოლო დასავლეთისაში - სამი. ჩრდილო კედელზე შემორჩენილია ნისკარტისებრი სალოდის ქვის კონსოლი. სართულები ერთმანეთს ოთხკუთხა საძრომებით უკავშირდებოდა. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ფიქლის დიდი ფილების ნაწილები, რომლებიც კედლებიდან კონსოლისებურადაა გამოშვერილი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 328.
იონას სტაუგატისი (ზის მარცხნიდან პირველი) 1918
**იონას სტაუგატისი** (ლიეტ. Jonas Staugaitis; დ. 20 მაისი, 1868, ომენტიშკიაი, ვილკავიშკის მხარე — გ. 18 იანვარი, 1952, კაუნასი) — ლიეტუვის მეოთხე პრეზიდენტი 1926 წლის დეკემბრის თვეში (სახელმწიფო გადატრიალების პერიოდში). იგი სეიმის სპიკერად სულ რამდენიმე საათით ფორმალურად იქნა არჩეული, შემდეგ ლიეტუვის უმაღლეს ხელისუფლად. თანამდებობა სახელმწიფო გადატრიალებისთანავე დატოვა.

ბიოგრაფია
---------

სტაუგატისს ვარშავის უნივერსიტეტი ჰქონდა დამთავრებული დოქტორის ხარისხით. 1919 წელს ლიეტუვის პარლამენტში იქნა არჩეული გლეხურ-სახახლო პარტიის წევრად. 1926 წლის 2 ივნისს იგი სეიმის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 

დაკრძალულია კაუნასში, Petrašiūnai-ს სასაფლაოზე. 


|
|  |
|
| წინამორბედი:კაზის გრინიუსი | **ლიეტუვის პრეზიდენტი**1926 – | შემდეგი:ალექსანდრას შტულგინსკისი |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიეტუვის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1918–1940 | 
ანტანას სმეტონა · ალექსანდრას შტულგინსკისი · კაზის გრინიუსი · იონას სტაუგატისი · ალექსანდრას შტულგინსკისი · ანტანას სმეტონა · ანტანას მერკისი · იუსტას პალეცკისი · |  |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1990–დან | 
ვიტაუტას ლანდსბერგისი · ალგირდას ბრაზაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · როლანდას პაქსასი · არტურას პაულაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · დალია გრიბაუსკაიტე · გიტანას ნაუსედა |

 |
**იონას შვიადასი** (ლიეტ. Jonas Švedas; დ. 9 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 26 სექტემბერი], 1908, ლიბავა, ამჟ. ლიეპაია — გ. 15 ოქტომბერი, 1971, ვილნიუსი) — ლიტველი კომპოზიტორი, საგუნდო დირიჟორი და მუსიკის მასწავლებელი; სსრკ სახალხო არტისტი (1954).[1]

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ილაკის საშუალო სკოლაში (1918–1924). 1929 წელს დაამთავრა კლაიპედის მუსიკალური სასწავლებლის თრომბონის კლასი, სადაც ასევე სწავლობდა კომპიზიციას სტასის შუმკუსთან და იუ. ჟილიავიჩუსთან. უკრავდა კაუნასის თეატრის ორკესტრში 1930–1935).

1940 წელს ლიტვის სსრ სახელმწიფო ფილარმონიასთან დააარსა ლიტვის ცეკვის და სიმღერის სახელმწიფო ამსამბლი, რომელსაც მოგვიანებით „ლეტუვა" დაერქვა და მას სათავეში 1940 წლამდე ედგა. იყო რესპუბლიკური სიმღერების მთავარი დირიჟორი 1970 წლამდე. 1935-დან კაუნასის კონსერვატორიაში თრომბონის კლასი მიჰყავდა. 1945 წლიდან ლიტვის სსრ კონსერვატორიაში ხალხური ინსტრუმენტების კათედრას ხელმძღვანელობდა. 1967 წელს კონსერვატორიის პროფესორი.

შემოქმედება
-----------

იწერდა და ამუშავებდა ხალხური მუსიკალური შემოქმედების ნიმუშებს. მისმა არაერთმა სიმღერამ, სადაც ეროვნული მოტივი იყო გამოყენებული, ფართო აუდიტორიებზე ჰპოვა გასავალი. ავტორია სიმღერებისა და მარშებისა „სიმღერა საბჭოელ ხალხზე" („Daina apie tarybų tautą", 1945), „პიონერული კოცონი" („Pionierių laužas", 1955), „კოლთავრე" („Kolūkio pirmininkas", 1950), „მარში ვილნიუსის აღმდგენს" („Vilniaus atstatytojų maršas", 1950).

ლიტვის ჰიმნის მუსიკის თანაავტორი ბალის დვარიონასთან ერთად ანტონას ვენცლოვის სიტყვებზე. ავტორია სავჭოთა ლიტვის ათი წლისადმი მიძღვნილი კანტატისა „იფურჩქნე საბჭოთა ლიტვავ".

სქოლიო
------

1. ↑  Швядас Йонас Изидоряус Большая советская энциклопедия (БСЭ), цитаты
**კარლოს მარია დე ბურბონი** (ესპ. Carlos María de Borbón, ფრანგ. Charles Marie de Bourbon; დ. 30 მარტი, 1848 — გ. 18 ივლისი, 1909) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. კარლისტთა პარტიის პრეტენდენტი ესპანეთის სამეფო ტახტზე 1868-1909 წლებში **კარლოს VII**-ის სახელით და საფრანგეთის ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე და პრეტენდენტი 1887-1909 წლებში **შარლ XI**-ის სახელით.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

კარლოს მარია დაიბადა 1848 წლის 30 მარტს ლიუბლიანაში, ავსტრია-უნგრეთის მფლობელობაში შემავალი კარნიოლას სამეფოში, თანამედროვე სლოვენიაში. იგი იყო მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტეს უფროსი ვაჟი. მისი სრული სახელია კარლოს მარია დე ლოს დოლორეს ხუან ისიდრო ხოსე ფრანსისკო კირიკო ანტონიო მიგელ გაბრიელ რაფაელი. თავისი ბავშვობა მან ლონდონში გაატარა, სადაც დაიბადა მისი უმცროსი ძმა — ალფონსო. მას შემდეგ, რაც კარლისტთა პარტიამ მამამისს ტახტის მემკვიდრეობა ჩამოართვა, კარლოს მარია მოდენაში ცხოვრობდა ბაბუასთან, ჰერცოგ ფრანჩესკო IV-თან. კარლოსს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა თავის ბიძასთან, მოდენას ახალ ჰერცოგ ფრანჩესკო V-თან, რომელიც მის მსგავსად ძალიან ტრადიციული კაცი იყო. ამ ყოველივეთი იგი ძალიან განსხვავდებოდა თავისი ლიბერალი მამისაგან. 

### ქორწინება და შვილები

1867 წლის 4 თებერვალს, ავსტრიის ქალაქ ფროშდორფში კარლოსმა ცოლად შეირთო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ კარლო III-ისა და მარი ტერეზ ლუიზ არტუელის ასული მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი:

1. ბლანკა (1868-1949), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
2. ხაიმე (1870-1931), მადრიდის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
3. ელვირა (1871-1929), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
4. ბეატრისი (1874-1961), ცოლად გაჰყვა როვიანოს პრინც ფაბრიციო მასიმოს, რომელიც იყო მარია კაროლინა სიცილიელის შვილიშვილი;
5. ალისია (1876-1975), პირველად იქორწინა სკოინბურგ-ვალდენბურგის პრინც ფრიდრიხზე და შეეძინა შვილებიც, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ლინო დელ პრეტეს, რომელთანაც ასევე შეეძინა შვილები.

### დე ფაქტო მეფე

1868 წელს კარლისტების პარტიამ კარლოსის მამას მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო ჩამოართვა ტახტის მემკვიდრეობა და მის ვაჟს, ანუ კარლოსს გადასცა. სწორედ ის ჩაუდგა სათავეში მესამე კარლისტურ ომს, რომელიც 1872-76 წლებში მთელი ესპანეთის მასშტაბით მძვინვარებდა. ყოველივე ამით ისარგებლეს რესპუბლიკელებმა: დაამარცხეს დასუსტებული კარლისტები, დაამხეს მეფე ამადეო I და ესპანეთის პირველი რესპუბლიკაც ჩამოაყალიბეს. 

### დარჩენილი ცხოვრება

1893 წელს კარლოსის პირველი ცოლი, პრინცესა მარგერიტა გარდაიცვალა, თუმცა სულ ერთ წელიწადში იგი მეორედ დაქორწინდა. მას არჩევანი უნდა გაეკეთებინა ორ პრინცესას შორის: ტერეზია ლიხტენშტაინელსა და ბერტა დე როანს შორის. საბოლოოდ მან ბერტა აირჩია. 

1894 წელს პრაღაში კარლოსი და მარტა დაქორწინდნენ. ბერტას ფრანგული წარმომავლობის გამო, კარლოსს ესპანელებში ავტორიტეტი დაუვარდა. ყოველივე ამის გამო ისინი ჩრდილო იტალიაში გადასახლდნენ და იქ გაატარეს სიცოცხლის უკანასკნელი წლები. სწორედ აქ, ქალაქ ვარეზეში, 1909 წელს, 61 წლის ასაკში გარდაიცვალა კარლოსი.

ლიტერატურა
----------

* Walther L. Bernecker, Horst Pietschmann: Geschichte Spaniens. Von der frühen Neuzeit bis zur Gegenwart. 4. überarbeitete und aktualisierte Auflage. Kohlhammer, Stuttgart 2005, ISBN 3-17-018766-X.
კაპტოლი
კაპტოლი
**კაპტოლი** (ხორ. kaptol) — ხორვატიის დედაქალაქ ზაგრების ისტორიული ნაწილი. კაპტოლში მდებარეობს რომის კათოლიკური ეკლესიის ხორვატიის არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია.

ისტორია
-------

კაპტოლის როგორც აღმოსავლეთ ფერდობზე დასახლების არსებობა დასტურდება 1094 წელს ლასლო I–ის მიერ ზაგრების საეპისკოპოსოს დაარსებაში. ეპისკოპოსის რეზიდენცია და კათედრალი იყო კაპტოლში. იპისკოპოსის იურისდიქციის ქვეშ ის პირველად 1198 წელს მოიხსენება. კაპტოლის ქუჩზე განთავსებული იყო კანონიკური საბჭოს (ლათ. capitulum) წევრების რეზიდენციები, საიდანაც მომდინარობს მისი სახელი. დასახლებას საბჭოს წევრები – (კანონები) განაგებდნენ.

კათედრალი 1217 წელს ეკურთხა. კათედრალი 1242 წელს მონღოლების შემოსევის დროს მძიმედ დაზიანდა და 1263 მოხდა მისი აღდგენა. კაპტოლს, როგორც დასახლება არასიმეტრიული მართკუთხედის ფორმა ჰქონდა. მას ჰქონდა სამხრეთის შესასვლელი ბაკაჩევას ქუჩიდან და ჩრდილოეთით დღევანდელი კაპტოლის სკოლასთან სრულდებოდა.

შუა საუკუნეებში კაპტოლს არ ჰქონდა თავდაცვითი ნაგებობები. ის მხოლოდ ხის ხობით იყო შემოსაზღვრული. კაპტოლის გარშემო ქვის კედელი და კოშკი 1469–1473 წლებში აშენდა. 1512–1520 წლებში თურქების შემოსევის შიშით აგებული კოშკები და გალავანი დღემდეა შემორჩენილი.

XIII საუკუნეში კაპტოლში აშენდა ორი გოტიკური ტიპის ეკლესია: წმინდა ფრანცისკეს სახელობის ფრანცისკანული მონასტრით და წმინდა მარიამის სახელობის. 1334 წელს კანონებმა საკუთარი ყმებისთვის კაპტოლის ჩრდილოეთით შექმნეს ახალი სოფელი (Nova Ves), საიდანაც წარმოიქმნა შემდგომში უბანი ნოვა–ვესი, ხოლო დღეისთვის წარმოადგენს ქუჩა ნოვა–ვესს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
*
რაული, მადრიდის "რეალის" ლეგენდარული კაპიტანი
საფეხბურთო გუნდის **კაპიტანი** — გუნდის რჩეული, რომელიც ითვლება გუნდის ლიდერად. მას ევალება გუნდის კონტროლი საფეხბურთო მატჩის დროს, და ხშირად მწვრთნელი მას სხვადასხვა დავალებებს აძლევს. ჩვეულებრივ მათ მხარზე აქვთ სამკლაური.

მოვალეობები
-----------

კაპიტნის ერთ-ერთი მოვალეობაა როდესაც მსაჯი თამაშის დაწყებამდე ფეხბურთის გუნდის კაპიტნებს იხმობს თავისთან, იგი აგდებს მონეტას და კაპიტანი ირჩევს ბურთს ან მოედანს. ბურთი ანუ თამაშის დაწყება, ხოლო მოედანი, მოედნის ცენტრიდან რომელ მხარეს განლაგდება გუნდი. კაპიტნის მოვალეობაა ასევე გუნდის კონტროლი და მათი გამხნევება. კაპიტანმა ასევე უნდა დაამშვიდოს სიტუაცია თუ გუნდის რომელიმე წევრი შეეკამათება მოწინააღმდეგეს. ასევე უნდა შეეკამათოს მსაჯს თუ რაიმე გადაწყვეტილება მსაჯიდან არასწორად იქნება მიღებული. როდესაც კაპიტანი მოედნიდან გადის იგი თავის სამკლაურს გადაცემს ვიცე-კაპიტანს რაც ნიშნავს რომ გუნდი უნდა წარმართოს მან. ასევე თუ კაპიტანი ან ტრამვირებულია ან სათადარიგოთა სკამზეა, კაპიტნის სამკლაურით გადის ვიცე-კაპიტანი.
**კაპიტალი** — მეწარმესთან (კომპანია, კორპორაცია) მიმართებაში – მისი ძირითადი და საბრუნავი საშუალებების საერთო ღირებულება. განასხვავებენ ძირითად, გამოშვებულ, განაღდებულ, სარეზერვო, ნომინალურ კაპიტალებს. კაპიტალის წარმოშობის წესი და სტრუქტურა დაწვრილებით რეგლამენტირდება კანონით. მაგალითად, ყოველ სააქციო საზოგადოებას უნდა ჰქონდეს ძირითადი (სააქციონერო) კაპიტალი. სააქციონერო კაპიტალის ოდენობა დგინდება დამფუძნებლების მიერ და მიეთითება საზოგადოების წესდებაში, ამიტომ მას აგრეთვე ეწოდება საწესდებო და უნდა იყოს აქციათა ნომინალური ფასის ტოლი. უმეტეს ქვეყნებში კანონმდებლობით გათვალისწინებულია საზოგადოების ძირითადი (აქციონერული) კაპიტალის მინიმალური თანხა, ხოლო მისი მაქსიმალური ოდენობა საერთოდ არ წესდება არცერთ ქვეყანაში. სააქციონერო კაპიტალი წარმიშობა: 1. – დამფუძნებლებს შორის აქციების განაწილების (ანუ ხალხში მიმოქცევის გარეშე) გზით. 2 – აქციებზე სახალხო ხელმოწერის გამოცხადების გზით. თითქმის ქველა ქვეყნის სამართალი მოითხოვს აქციათა (პაიების) მთლიან (სრულ) განთავსებას, როდესაც არის შექმნილი საზოგადოების აღიარების აუცილებელი პირობა, ანუ სააქციონერო კაპიტალი მთლიანად უნდა იყოს დაფარული ხელმოწერილი აქციებით (პაით).
კაპრის ხედი ზღვიდან
კაპრის ნავსადგური. ხედი ანაკაპრიდან
**კაპრი** (იტალ. Capri) – კუნძული ტირენიის ზღვაში, ეკუთვნის იტალიას. მდებარეობს ნეაპოლის ყურეში, სორენტინის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს. კუნძული კურორტს წარმოადგენდა ჯერ კიდევ რომის რესპუბლიკის დროს.

* *ფართობი — 10.4 კმ.კვ.*
* *მოსახლეობა — 12.200 (2002)*

კაპრი შედის იტალიის ნეაპოლის პროვინციის შემადგენლობაში. კუნძულის მთავარი დასახლებული ნაწილია ქალაქი კაპრი. აქ მდებარეობს ორი მნიშვნელოვანი ნავსადგური, მარინა-პიკოლა და მარინა-გრანდე. კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, შემაღლებულ გორაკებზე მდებარეობს მეორე განცალკევებული დასახლება — ანაკაპრი.

კაპრის პირველ მაცხოვრებლებს ბერძენი კოლონისტები წარმოადგენდნენ და სახელწოდებაც სწორედ ბერძნულიდან მოდის *κάπρος (kapros - გარეული ტახი)*

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაპრის ტურიზმი დაარქივებული 2006-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* კაპრის პანორამები დაარქივებული 2007-12-30 საიტზე Wayback Machine.
* Satellite Map of Capri[*მკვდარი ბმული*]
* Capri in the Movies დაარქივებული 2007-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* Informational Video about The Island of Capri დაარქივებული 2007-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* Movie — It Started In Naples
* Movie — Contempt aka Le Mepris
* Capri Attractions and Practical Tips დაარქივებული 2008-07-03 საიტზე Wayback Machine.



|  |  |
| --- | --- |
| იტალიის დროშა | *ეს სტატია იტალიისა და იტალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პედრუ ანტონიო პერეირუ გონსალვეში** (ˈpɛdɾu ɡõˈsaɫvɨʃ; დ. 28 ივნისი, 1998), ცნობილი როგორც **პედრუ გონსალვეში** ან უბრალოდ **პოტე**, — პორტუგალიელი ფეხბურთელი, შემტევი ნახევარმცველი, მარჯვენა გარემარბი. პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის „სპორტინგისა" და პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.

გონსალვეშმა კარიერა ინგლისურ „ვულვერჰემპტონში" დაიწყო, საიდანაც ერთი წლის შემდეგ პორტუგალიის პრიმეირა ლიგაში დაწინაურებულ „ფამალიკანს" შეუერთდა. შთამბეჭდავი სეზონის შემდეგ, რომლის შემდეგაც დასახელდა პრიმეირა ლიგის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად 2020 წელს, გონსალვეში შეუერთდა პორტუგალიურ გრანდ „სპორტინგს". იქ მან ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციიდან შემტევ ნახევარმცველად გადაინაცვლა, ლიგის 32 თამაშში 23 გოლი გაიტანა, მიენიჭა ბოლა დე პრატა, დაეხმარა „სპორტინგის" პრიმეირა ლიგისა და პორტუგალიის თასის მოგებაში. 2021 წელს ზედიზედ მეორედ დასახელდა პრეიმეირა ლიგის წლის სიმბოლური გუნდის წევრად და ლიგის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად.

გონსალვეში თამაშობდა პორტუგალიის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, იყო 18, 20 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებების წევრი. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2021 წელს. გონსალვეში იყო პორუტგალიის შემადგენლობის წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

ადრეული ცხოვრება
----------------

დაიბადა შავესში მდებარე სოფელ ვიდაგოში, პედრუს მამა მისი დაბადებიდან ერთი თვის შემდეგ გარდაიცვალა. გონსალვეშის კარიერა 8 წლის ასაკში, ვიდაგოში დაიწყო, სადაც დედამისი საფეხბურთო ფორმების დამზადებაზე მუშაობდა. ბავშვობაში მისი წონისა და ზომების გამო მიიღო ზედმეტსახელები „პოტინიო" და „პოტე".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Soccerbase
* ForaDeJogo დაარქივებული 2021-12-10 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Pedro Gonçalves pt. Mais Futebol. ციტირების თარიღი: 10 February 2021
2. 1 2  Rodrigues, Vasco.  (4 June 2020) Pedro Gonçalves, o "Pote" que roubou o ouro ao Porto pt. TSF. ციტირების თარიღი: 10 February 2021
3. ↑  Vaza, Marco (4 November 2020). „Pedro Gonçalves, um craque de impacto imediato" [Pedro Gonçalves, an ace with an immediate impact]. *Público* (Portuguese). ციტირების თარიღი: 3 November 2021.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პორტუგალიის შემადგენლობა  –  2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი |
| --- |
|  |
| 
* 1 პატრისიუ
* 2 სემედუ
* 3 პეპე
* 4 დიაში
* 5 გერეირუ
* 6 ფონტე
* 7 რონალდუ (კ)
* 8 მუტინიო
* 9 ა. სილვა
* 10 ბ. სილვა
* 11 ფერნანდეში
* 12 ლოპეში
* 13 პერეირა
* 14 კარვალიო
* 15 რაფა
* 16 სანჩესი
* 17 გედეში
* 18 ნევეში
* 19 გონსალვეში
* 20 დალუ
* 21 ჟოტა
* 22 რუი სილვა
* 23 ფელიში
* 24 ოლივიერა
* 25 მენდეში
* 26 პალინია
* მწვრთნელი: სანტუში
 | პორტუგალიის დროშა |

 |
**პეტრე ბუაჩიძე** (დ. 28 ივნისი, 1893, ფარცხნალი — გ. 5 ნოემბერი, 1969) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1932–1935 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სახალხო კომისარიატის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1933–1936 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა კათედრის გამგე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დერმატოლოგ–ვენეროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1943).

ჯილდოები
--------

* 1943 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* კანისა და ვენერიული სნეულებანი: სახელმძღვ. სამედ. ტექნიკუმის სტუდენტთათვის (ავტორი), თბილისი, განათლება, 1967, გვ. 207
* პათოგენური დერმატომიკოზები (ავტორი), თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1964, გვ. 181
* კანისა და ვენერული სნეულებანი (ავტორი), თბილისი, ცოდნა, 1963, გვ. 442

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.–თბ. 1997, გვ. 488

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე ბუაჩიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კათი**, *საჭმელი კათი* (ლათ. Catha edulis) — მცენარე ჭანჭყატისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ბუჩქი ან მცირე ზომის (6 მეტრამდე სიმაღლის) ხეა. მისი სამშობლო, სავარაუდოდ, ეთიოპიის მთიანეთია. ფოთლები მოპირდაპირედაა განლაგებული, იშვიათად მორიგეობით, წაგრძელებულ-ოვალური ფორმის, დაკბილული. ყვავილები პატარაა, თეთრი, 5-ნაკვთიანი, შეკრებილია იღლიურ მტევნისებრ ან ფარისებრ ყვავილედებში. ნაყოფი სამწახნაგიანი წაგრძელებული კოლოფია 1–3 თესლით შიგნით. ძველი დროიდანაა კულტივირებული, ძირითადად აღმოსავლეთ აფრიკასა და არაბეთის ნახევარკუნძულზე. მოჰყავთ ფოთლების გამო (შეიცავს ალკალოიდებს: ეფედრინი, კათინი და სხვ.), რომლებიც გამოირჩევიან ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე ტონუსის ასამაღლებელი მოქმედებით; ახალი, ყველაზე პატარა, ახალგაზრდა ფოთლები, რომლებიც ყლორტების კენწეროებშია შეკრებილი, გამოიყენება უშუალოდ (ღეჭავენ) და ტრადიციული ამგზნები სასმლის მისაღებად. ფოთლების მოხმარება იწვევს მიჩვევას. ზოგ ქვეყანაში ნარკოტიკულ მცენარედ ითვლება.

გალერეა
-------

* ფოთლებიფოთლები
* ყვავილებიყვავილები
* კათის ხეკათის ხე
* კათით მოვაჭრე იემენშიკათით მოვაჭრე იემენში

სქოლიო
------

1. ↑  *Головкин Б. Н.* Кат // Большая российская энциклопедия. т. 13. — М. 2009. — стр. 302.
**კათოლიკე ეპისტოლენი** — შვიდი ეპისტოლე, რომელიც შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში. სახელწოდება „კათოლიკე" ბერძნულია და ნიშნავს საყოველთაოს, ე.ი. ის, რაც ზოგადად ყველასთვის არის გამიზნული. 

კათოლიკე ეპისტოლე მიმართულია არა კონკრეტული რეგიონის, კონკრეტული ხალხის მიმართ, არამედ ყველა ქრისტიანის თუ ქრისტიანობის გზაზე შესადგომად გამზადებული პიროვნებისა და საზოგადოების მიმართ (განსხვავებით პავლე მოციქულის 14 ეპისტოლისაგან, რომლებსაც კონკრეტული მისამართები აქვთ).

მოციქულები იაკობი, პეტრე, იოანე და იუდა, რომელთა ეპისტოლეები შეადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა კრებულს, ანუ წიგნს, იესო ქრისტეს გამორჩეულ მოწაფეთა რიცხვს მიეკუთვნებიან. პირველი სამი მათგანი თაბორის მთაზე ქრისტეს ფერისცვალების თვითმხილველნი არიან. მეოთხე ავტორი – იუდა მოციქული, მარკოზ მახარებლის უწყებით, იესო ქრისტეს ხორციელი ძმა არის, ისეთივე, როგორც იაკობი, იოსე და სიმონი (მარკ. 6,3). ოთხივე ავტორი ქრისტეს სიტყვის მსმენელი და მისი ღვაწლის მხილველია.

ამ ეპისტოლეებით (წერილებით)მოციქულებს — იაკობს, პეტრეს, იოანეს და იუდას მიუმართავთ თანამემამულეთა და ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელი ყველა მორწმუნეთათვის ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ეპისტოლეთაგან

* ერთი ეკუთვნის იაკობ მოციქულს
* ორი − პეტრეს
* სამი - იოანე მახარებელს
* ერთი – იუდა მოციქულს (იაკობის ძმას).

კათოლიკე ეპისტოლენი ახალ აღთქმაში მოსდევს წმიდა ოთხთავს და საქმე მოციქულთას. ამ ეპისტოლეთა ე.წ. „თარგმანებანი" დაუწერია იოანე ოქროპირს 407 წელს. „თარგმანებანი" ბერძნულიდან ქართულად უთარგმნია X საუკუნეში ეფრემ მცირეს.

კათოლიკე ეპისტოლეთა სტრუქტურა
-----------------------------

* იაკობის ეპისტოლე (იაკ.)
* პირველი პეტრესი (1 პეტ.)
* მეორე პეტრესი (2 პეტ.)
* პირველი იოანესი (1 ინ.)
* მეორე იოანესი (2 ინ.)
* მესამე იოანესი (3 ინ.)
* იუდასი (იუდ.)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიბლია
* საჯარო ბიბლიოთეკის ელ.რესურსები
* აუდიო–ვერსია
**პალიკო ჯიმშელაძე** (დ. 8 ივლისი, 1975) — ქართველი მორაგბე , შუამარბი, 10 ნომერი. 

საქართველოს ნაკრებში ჩაატარა ყველაზე მეტი მატჩი (53) და მოაგროვა ყველაზე მეტი ქულა 304 (8ლ 57გ 47ს 3ა), რაც მოგვიანებით გააუმჯობესა მერაბ კვირიკაშვილმა. 

ტანად 180 სანტიმეტრია და 88 კილოს იწონის. რაგბამდე ჭიდაობდა. თამაში 16 წლისამ დაიწყო. პირველ მწვრთნელად საშა ლობჟანიძე ჰყავდა, შემდეგ კი დავით კაკაბაძე და გურამ მოდებაძე.

1994 წელს საფრანგეთში იასპარეზა ჭაბუკთა მსოფლიო თასზე. საქართველოს ორგზის ჩემპიონია რუსთავის ხარებში 1993/4 და თბილისის გუმარში 1996. მერე, ბორჯღალოსანთა მასობრივი ემიგრაციის პირველივე ტაღლის დროს, გადავიდა საფრანგეთში, სადაც ორი სეზონი კასტრში გაატარა, თითო გრენობლსა და ორიაკში, ბოლო სამი კი ბობინში.

კაცთა ნაკრებში 1995 წლიდან რეგულარულად თამაშობს. 2001 წელს არგენტინაში იჩაუქა შვიდკაცას მსოფლიო თასზე, 2003 წელს კი ავსტრალიაში დიდი რაგბის მსოფლიო თასზეც იბურთავა (4 მატჩი, 23 ქულა). ასევე 2007 წელს (საფრანგეთი) დიდი რაგბის მსოფლიო თასზე. 2001 წელს რუმინეთის ძლევით ერთა თასი მოიგო (5 მატჩი, 54 ქულა) , 2005 წელს კი, იმავე მეტოქის ჯობნით, ანთიმოზის თასი.

თავიდან უკანა ბეკი იყო, შემდეგ შუა, 1999 წლიდან კი დამწყები 10 ნომერია.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გამყრელიძე**. |

**პეტრე დიანოზის ძე გამყრელიძე** (დ. 16 მაისი [ ძვ. სტ. 3 მაისი], 1903, სომიწო, ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 ივლისი, 1979, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი. საქართველოსა და კავკასიის რეგიონული გეოლოგიისა და ტექტონიკის სპეციალისტი.
საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და იქვე დაიწყო მუშაობა გამოყენებითი გეოლოგიის კათედრაზე. 1934 წლიდან დოცენტი, 1937 წლიდან კათედრის გამგე, 1948 წლიდან გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 

1928 წლიდან მუშაობს საქართველოს გეოლოგიურ აგეგმვაზე. 1933 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა 
აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტშია. 

გამყრელიძის უმნიშვნელოვანესი შრომები ეხება საქართველოსა და ყოფილი სსრკ სამხრეთ რაიონების ალპური ზონის სტრატიგრაფიისა და ტექტონიკის ძირითად პრობლემებს. მას ეკუთვნის საქართრველოს გეოტექტონიკური დარაიონების აღიარებული სქემა. 1971 წლიდან საფრანგეთის გეოლოგიური საზოგადოების წევრი. 

1973 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 668.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე გამყრელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი** — ქართული ხატი, რომელზედაც მარიამ ღვთისმშობელი წარმოდგენილია ყრმით. ხატი ფერწერისაა და შეჭედილია ვერცხლით. იგი შემკულია 123 თვალით და მარგალიტით, აქვს ორი წყვილი ოქროს საყურე. აკადემიკოსი გიორგი ჩუბინაშვილი მას XVI საუკუნით ათარიღებს. ხატის ქვედა არშიაზე მედალიონებს შორის შვიდსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერაა, რომელიც ქარაგმების გახსნის შემდეგ ასე იკითხება: „ქ. შენ ღრუბელსა მსგავს ნათლისასა ქუეყანათა ზედა მაერთესა, ტომებით... ლსა ადამისა დედასა ღმრთისასა, ძუელ ოდესმე მოსესგან მაყოლდ (სიც) მეორედ ხილულსა და შეუწველად დაცულსა ერონისსა სოფლისა განმანათლებელო შენ ცათა მობძავსა დედაქალაქისა ქუთაისისა ღმრთისმშობელო, ადიდე ორთავე შინა ცხოვრებასა მეფეთა მეფე გიორგი, ძე მათი ალექსანდრე, მე, ცვა ფარვათა თქვენთა მინდობილმან ქუთათელ მთავარეპისკოპოსმან ჩხეტიძემა ბასილი მოვაჭედინეთ ხატი ესე ყოვლად წმინდისა ღმრთისმშობლისა, პირველ მოჭედილი დაძველებულიყო და ჩუენ მეორედ განვაახლეთ. შეიწირე დედაო ღმრთისაო, მცირე ესე მსახურება ჩუენი და მეოხ გვექმენ მას დღესა განკითხვისა, ამინ, შეიქმნა ხატი ესე ხელითა რაფიელ მონაზონისათა ქრონიკონ". პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი ამჟამად ქუთაისის სახელმწიფო მუზეუმშია დაცული.[1]

სქოლიო
------

1. ↑  პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იონა**. |

**იონა წინასწარმეტყველი** — ბიბლიური წინასწარმეტყველი, წმინდანი იუდაიზმში, ქრისტიანობასა და ისლამში. მართლმადიდებელი ეკლესია მისი ხსენების დღეს აღნიშნავს 5 ოქტომბერის (ძველი სტილით 22 სექტემბერი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

წინასწარმეტყველი იონა ისრაელთა მეფის, იერობოამ II-ის დროს მოღვაწეობდა. ღმერთმა იონა ასურელებთან, ისრაელის მტრებთან გაგზავნა ქალაქ ნინევეში და უბრძანა, ეუწყებინა მათთვის, რომ დაიღუპებოდნენ, თუ ცოდვებს არ შეინანებდნენ. იონას არ უნდოდა ისრაელთა მტრებისათვის ექადაგა და გაქცევა განიზრახა, ჩაჯდა ხომალდში და სხვა მიმართულებით, თარშისკენ წავიდა. ღვთის ბრძანებით უცებ საშინელი ქარიშხალი ამოვარდა. ხომალდზე მყოფნი ძლიერ შეშინდნენ და ევედრებოდნენ თავიანთ ღმერთებს, მაგრამ ქარიშხალი არ ცხრებოდა. მაშინ მათ წილი ყარეს, რომ შეეტყოთ, ვის გამო მოევლინათ ეს უბედურება. წილი იონას ხვდა. წინასწარმეტყველმა აღიარა თავისი დანაშაული ღვთის წინაშე და უთხრა მათ: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„აღმიქჳთ და შთამაგდეთ მე ზღუასა მაგას, და დასცხრეს ზღუაჲ ესე თქუენ ზედა, რამეთუ ჩემ გამო იყო ყოველი ესე ჭირი თქუენ ზედა" ." |
|  |  |

 იონა ჩააგდეს ზღვაში და ქარიშხალიც დაცხრა. უფლის რჩეული ვეშაპმა გადაყლაპა, მის მუცელში იყო იგი სამი დღე და სამი ღამე და ღმერთს გამოხსნას სთხოვდა. ბოლოს ღვთის ბრძანებით ვეშაპმა იგი ნაპირზე გამოაგდო. იონამ ზეგარდმო კვლავ მიიღო ბრძანება, წასულიყო ნინევეში და სინანული ექადაგა. ამჟამად წმინდანმა შეასრულა ღვთის ნება, მივიდა მტრების ქალაქში და იწყო ქადაგება, 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„აჰა სამ დღეღა და ნინევი დაიქცეს" ." |
|  |  |

 ეს რომ ესმათ, ნინეველები სინანულში ჩავარდნენ, ძაძები შეიმოსეს, მარხვად დადგნენ, პირუტყვსაც არ მისცეს საზრდელი და წყალი. უფალმაც შეიწირა მათი სინანული, მიუტევა მათ შეცოდებანი და ქალაქი გადარჩა.

სამი დღე იონა წინასწარმეტყველის ყოფნა ვეშაპის მუცელში და მისი ხსნა მოასწავებდა ჩვენი უფლის, იესო ქრისტეს სამ დღეს საფლავში ყოფნას და მის დიდებულ აღდგომას. მაცხოვარმა მწიგნობრებსა და ფარისევლებს, რომლებიც სასწაულს ითხოვდნენ მისგან, მიმართა, 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„ნათესავი ბოროტი და მემრუშე სასწაულსა ეძიებს, და სასწაული არა ეცეს მას, გარნა სასწაული იგი იონა წინაწარმეტყუელისაჲ" ." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა წინასწარმეტყველი იონა (VIII ს. ქრისტეს შობამდე) – orthodoxy.ge

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  (იონა; 1,12)
4. ↑  (იონა; 3,4)
5. ↑  (მთ. 12.39)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიბლიის წინასწარმეტყველები |
| --- |
|  |
| დიდი წინასწარმეტყველები | 
ეზეკიელი, იერემია, ესაია, დანიელი |  |
|  |
| მცირე წინასწარმეტყველები | 
აბაკუმი, აბდია, ანგია, ამოსი, ზაქარია, იოველი, იონა, მალაქია, მიქეა, ნაუმი, ოსე, სოფონია. |
|  |
| სხვადასხვა | 
მოსე, არონი, დავითი, სოლომონი, ელისე, ნათანი, გედეონი, ელია |

 |
**პედრუ ალვარიშ კაბრალი** (პორტ. Pedro Álvares Cabral; დ. 1467/68 ბელმონტი, პორტუგალია — გ. 1520, სანტარენი, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ზღვაოსანი და მოგზაური. მან ჩაატარა ექსპედიცია სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ სანაპიროებზე და ეს ტერიტორიები პორტუგალიის საკუთრებად გამოაცხადა.

მოგზაურობა
----------

გამგზავრებისა (წითელი) და უკან დაბრუნების (ლურჯი) მარშრუტი
1500 წელს, მას შემდეგ, რაც ვასკო და გამამ კეთილი იმედის კონცხის გავლით აღმოსავლეთისკენ მიმავალი გზა პირველად გაიარა, კაბრალი იმ ექსპედიციის მეთაურად დანიშნეს, რომელსაც უნდა გაეკვლია გზა ინდოეთისაკენ. თავდაპირველად, მისი ფლოტი, დასავლეთით, ატლანტის ოკეანისკენ გაემართა და ბრაზილიაში ჩავიდა, რომელიც ტორდესილასის ხელშეკრულების მიხედვით გამყოფი ხაზის აღმოსავლეთით მდებარეობდა და კაბრალმა ის პორტუგალიის საკუთრებად გამოაცხადა.

შემდგომ კეთილი იმედის კონცხს მიაშურა, სადაც რამდენიმე გემი დაკარგა, რომელთაგან ერთ-ერთის კაპიტანი ბარტოლომეუ დიაში იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაბრალი დაარქივებული 2015-11-01 საიტზე Wayback Machine.
* პედრუ ალვარიშ კაბრალი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ქართული პალიმფსესტი A89, პირველი ფენა (ოთხთავის ფრაგმენტი), V-VI საუკუნეები.
**პალიმფსესტი** (ბერძნ. *παλίμψηστον*, παλιν ისევ, ხელახლა და ψαω ვფხეკ, ვშლი) — ხელნაწერი (ჩვეულებრივ ეტრატი), რომლის ფურცლები გადარეცხვის შემდეგ ხელახლა არის გამოყენებული საწერ მასალად. ეტრატი ძვირი ჯდებოდა, ამიტომ გამოუსადეგარ ტექსტს რეცხავდნენ და მასზე ხელმეორედ წერდნენ ახალს, მაგრამ მელანი ისე იყო ტყავში გამჯდარი, რომ ძველი ტექსტის კვალი მაინც არ ქრებოდა და ქვედა ფენის ამოკითხვა შესაძლებელი იყო.

ჩვენამდე მოღწეული ქართული პალიმფსესტების რაოდენობა 4500 ფურცელს აღწევს. პალიმფსესტების აღმოჩენა და მათი ამოკითხვა ივანე ჯავახიშვილთანაა დაკავშირებული. ამოკითხული მასალის წყალობით ჩვენამდე მოაღწია V-VI საუკუნეების წერილობითმა ძეგლებმა, რომლებიც დღეს ცნობილია ხანმეტი პალიმფსესტების სახელით. გადარეცხილი მასალა შეიცავს ძველი და ახალი აღთქმის, ლექციონარის, ჰაგიოგრაფიული თხზულებების, იერუსალიმის განჩინებისა და სხვა ფრაგმენტებს. ქართული პალიმფსესტები დაცულია საზღვარგარეთაც: ოსქფორდის ბოდლის ბიბლიოთეკაში, კემბრიჯის უნივერსიტეტისა და ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკებში.

უძველესი ქართული პალიმფსესტებით დაინტერესდნენ რობერტ ბლეიკი და იოსებ მოლიტორი. უკანასკნელ წლებში ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დაცული ქართული პალიმფსესტების ამოკითხვასა და გამოცემაზე მუშაობს ბირმინგემის უნივერსიტეტის პროფ. ჯ. ბერდზოლი (ბერძოლი).

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ივ.* ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 3, ნაკვ. 1 — ქართული დამწერლობითი-მცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია, თბ. 1949, გვ. 274-366;
* *ქაჯაია ლ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 652, თბ. 1984

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი[*მკვდარი ბმული*];
**ორხელა**, *ოქოქა*, *აჩაჩა*, საქართველოში გავრცელებული, ორსახელურიანი, მოკლემხრიანი სახვნელის ერთ-ერთი ტიპი, რომელიც საქართველოს ცალკეულ კუთხეში თავისებურად იყო აგებული. შედგებოდა მხარის, ქუსლის, ორხელის (ერქვანის), კოკოშის, სახნისა და საკვეთლისაგან. ორხელაში 2-იდან 5 უღლამდე ხარსა და კამეჩს აბამდნენ. უღელზე ამაგრებდნენ ხის კვანტებით ან ტყავის ღვედით. აჭრილი ბელტის უკეთ დაფშვნა-დანაწევრებისათვის უკეთებდნენ მოკლე ფრთას (ქართლი) ან ყურებიან ქუსლს, რომელსაც იყენებდნენ როგორც ბარში, ისე მთის ზოლში (მთიულეთ-გუდამაყარი, ქსნის ხეობა, კახეთი, ქართლი, რაჭა, ზემო იმერეთი).

ორხელას მოდგამში ალოები ნაწილდებოდა გამწევ ძალასა და მოდგამის წევრებზე. ინვენტარს ალო არ ეძლეოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბრეგვაძე ნ.*, მთის მიწათმოქმედება დასავლეთ საქართველოში, თბ. 1969;
* *ჩიტაია გ.* ქსნური მთის გუთანი, «ენიმკის მოამბე», 1940, ტ. 5-6;
* *ჯავახიშვილი ივ.* საქართველოს ეკონომიური ისტორია, წგნ. 1, ტფ. 1930;
* *ჯალაბაძე გ.*, აღმოსავლეთ საქართველოს სამიწათმოქმედო იარაღების ისტორიიდან, თბ. 1960;
* *ჯალაბაძე გ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 588, თბ. 1984
**პეზარო** (იტალ. Pesaro) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, მარკეს რეგიონში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, პეზარო და ურბინოს პროვინციის დედაქალაქი. 2007 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 92 206 ადამიანს შეადგენს. 

ადგილობრივი ეკონომიკის მთავარი დასაყრდენია მეთევზეობა, ავეჯის წარმოება და ტურიზმი.

ისტორია
-------

ქალაქი ძვ. წ. 184 წელს რომაელებმა დააარსეს როგორც კოლონია პიტენების ტერიტორიაზე და მას *პისარუმი* უწოდეს. პიტენები ეს იყო ხალხი, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდა რკინის ხანაში. ნოვილარასთან აღმოჩენილია უფრო გვიანდელი ტომების დასახლებებიც. ძვ. წ. IV საუკუნეში პიტენებს თავს დაესხნენ გალიელი სენონები, უფრო ადრე, ვიდრე ეტრუსკები და როდესაც ამ ტერიტორიას რომაელები მისწვდნენ, აქ მრავალეთნიკური მოსახლეობა ცხოვრობდა. ვინაიდან გალთა უმცირესობა აქ ჯერ კიდევ კიდევ განსხვავებული იყო, რომაელებმა ისინი განდევნეს. 

რომალეთა მმართველობის ქვეშ, პეზარო, რომელიც ფლამანიის გზის (Via Flaminia) კვანძს წარმოადგენდა, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, პეზარო ოსტგუთებმა დაიკავეს, 539 წელს კი ვიტიგესებმა დაანგრიეს გოთური ომების მიმდიარეობისას. ბიზანტიური დაპყრობიდან ხუთი წლის შემდეგ ქალაქი ნაჩქარევად აღადგინეს და აქციეს ე. წ. პენტაპოლისად, რავენის ეგზარქატის ნაწილად. ლომბარდიული და ფრანკული დაპყრობების შემდეგ, პეზარო პაპის ოლქის შემადგენელი ნაწილი გახდა. 

რენესანსის პერიოდში, ქალაქს მართავდა მალატესტების (1285–1445), სფორცების (1445–1512) და დელა-როვერების (1513–1631) ოჯახები. მომდევნო ოჯახის მმართველობისას, რომელმაც პეზარო თავის საგრაფოს დედაქალაქად გამოაცხადა, დადგა მისი აყვავების ხანა — აშენდა მრავალი საზოგადოებრივი და კერძო სასახლე, აღიმართა კედლების ახალი შრეები. 

1860 წლის 11 სექტემბერს, ქალაქი პიემონტელთა ძალებმა აიღეს, შემდეგში კი მისი ანექსია იტალიის სამეფომ მოახდინა.

პიაცა-დელ-პოპოლო

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

|  |  |
| --- | --- |
| * ხორვატიის დროშა როვინი, ხორვატია
* საფრანგეთის დროშა ნანტერი, საფრანგეთი
* სლოვენიის დროშა ლუბლიანა, სლოვენია
* გაერთიანებული სამეფოს დროშა უოტფორდი, გაერთიანებული სამეფო
 | * ჩინეთის დროშა ცინხუანდაო, ჩინეთი
* პალესტინის დროშა რაფაჰი, ღაზას სექტორი
* ნიგერის დროშა კეიტა ნიგერი
 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Site დაარქივებული 2004-09-28 საიტზე Wayback Machine.
* Encyclopedia Britannica 1911
რუკაზე ნაჩვენებია პალესტინის ტერიტორიები 2007 წლის მიხედვით
**პალესტინის ტერიტორიები** — პალესტინის ისტორიული ტერიტორიების ნაწილი, შედგენილი ორი ურთიერთდაშორებული რეგიონებისგან: მდინარე იორდანეს დასავლეთი ნაპირისაგან და ღაზის სექტორისგან, რომელთა საბოლო სტატუსი გაურკვეველია. ტერიტორიები 1922-1948 წლებში ბრიტანეთის მანდატის შემადგენლობაში იმყოფებოდა, 1940-იანი წლების ბოლოს ოკუპირებული იორდანიისა და ეგვიპტის მიერ, 1967 წელს კი ექვდღიანი ომის შედეგად ოკუპირებული იყო ისრაელის მიერ. 1994 წლიდან დე ფაქტო იმართება პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაციის მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პალესტინის სტატისტიკური ატლასი დაარქივებული 2010-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* პალესტინის ტერიტორიები
* პალესტინა დაარქივებული 2008-06-07 საიტზე Wayback Machine.
* პალესტინა ოტომანთა მმართველობის დროს

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შუა აღმოსავლეთი |
| --- |
|  |
| 
 | 
* ბაჰრეინი
* კვიპროსი
* ეგვიპტე
* ირანი
* ერაყი
* ისრაელი
* იორდანია
* ქურთისტანი
* ქუვეითი
* ლიბანი
* ომანი
* პალესტინა
* კატარი
* საუდის არაბეთი
* სირია
* თურქეთი
* არაბთა გაერთიანებული საამიროები
* იემენი
 |

 |