recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **პატარძეულის სამაროვანი**. |

**პატარძეულის პირველი სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, იფნიანისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ყარადაღად წოდებულ ადგილში. თარიღდება ძვ. წ. ll ათასწლეულის დასასრულით და ძვ. წ. l ათასწლეულის l ნახევრით. სამარხები დაზიანებულია. სამაროვანზე აღმოჩნდა ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევარი. სატევრის ტარის ღრუს ნაწილებში, ტიხრებს შორის, ხის ნაშთი იყო შემორჩენილი. ქუდის ზედა, მრგვალი ფანჯარა, ტარის ტიხრით, ორადაა გაყოფილი. პირი ამოკაწრული ორნამენტითაა შემკული. 1975 წელს, სოფელში ზუკაკიშვილების ვენახის აღმოსავლეთით, სარწყავი რუს მშენებლობის დროს, დაზიანდა გვერდიგვერდ მდებარე ორი სამარხი. სამარხში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ყალიბში ჩამოსხმული ბრინჯაოს მხედრის ქანდაკება, ბრინჯაოსავე მილიანადსხმული სატევარი, ხელშუბის წვერი, დედალი დუგმა, რკინის შუბისწვერი და რკინის მახვილის წვერის ბრინჯაოს ქარქაში.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი რ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 186.
**ეკატერინე (კეკე) გიორგის ასული გელაძე-ჯუღაშვილი** (დ. 5 თებერვალი, 1858, ღამბარეული, გორის მაზრა — გ. 4 ივნისი, 1937, თბილისი) — იოსებ სტალინის დედა.

ბიოგრაფია
---------

ეკატერინე გიორგის ასული გელაძე დაიბადა 1858 წლის 5 თებერვალს, სოფელ ღამბარეულში. კეკე გელაძე 17 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა ბესარიონ ჯუღაშვილს. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში.

ეკატერინე გელაძე იყო უაღრესად მორწმუნე ქალი. მისი სურვილი იყო ერთადერთი ვაჟი მღვდელი გამოსულიყო და ყველაფერს აკეთებდა იმისათვის, რომ იოსებს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ესწავლა. ვაჟიც დედას ემორჩილებოდა და დიდი მონდომებით სწავლობდა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელში, ხოლო შემდგომ თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 

კეკე გელაძე მოესწრო იმ პერიოდს, როდესაც საბჭოთა კავშირის უზარმაზარი იმპერიის სათავეში საკუთარი ვაჟი მოექცა და გახდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

კეკე გელაძემ სიცოცხლის უკანასკნელი წლები გაატარა თბილისში. გარდაიცვალა 1937 წლის 4 ივნისს, დაკრძალულია მთაწმინდის პანთეონში. აღსანიშნავია, რომ იოსებ სტალინი დედის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით საქართველოში არ ჩამოსულა, ის მხოლოდ ერთი წლით ადრე 1936 წელს იმყოფებოდა დედის სანახავად. კეკეს დაკრძალვის ცერემონიალს კი ლავრენტი ბერია ხელმძღვანელობდა, ამიტომაც გადაწყდა მის განსასვენებლად მთაწმინდის პანთეონი.

ლიტერატურა
----------

* ვახტანგ გურული. მეფე-მამა. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", თბილისი, 2014, გვ.17.
* გელა ჩარკვიანი. ინტერვიუ მამასთან. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", თბილისი, 2013, გვ.114.
* ისააკ დოიჩერი. სტალინი - პოლიტიკური ბიოგრაფია. ნაწილი I. წიგნი #48, თბილისი, 2015.
**პატარა ჩხირაულის წმინდა გიორგის ეკლესია** — იმერეთის მხარის ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩხირაულში. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში.

პატარა ჩხირაულის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვით და ქვიშაქვის კვადრებით. პილასტრები, არკატურები, ნიშები, კარის ღიობები და არქიტრავის ქვა ქვიშაქვის გათლილი კვადრებითაა წარმოდგენილი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია დატანებული. ეკლესია ნათდება ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე დატანილი ორ-ორი და აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელზე დატანილი თითო-თითო სარკმლით. დასავლეთის კარის არქიტრავის ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებებია. 

ინტერიერში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე მიუყვება არკატურები. აგრეთვე 4 წყვილი პილასტრები. საკურთხეველში 3 მომცრო ზომის ნიშია დატანილი. ორი ნიში ჩრდილოეთის კედლისკმენ ხოლო ერთი ნიში სამხრეთის კედელთან. ეკლესიას ორქანობა გადახურვა აქვს, გადახურვა დაზიანებულია, უმეტეს ადგილას ჩამოქცეულია ადგილას ჩამოქცეულია. ეკლესიას რკინის სალტე აქვს შემოვლებული კედლების კონსტრუქციის გასამყარებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16845
**რასულ ჰამზათის ძე ჰამზათოვი** (დ. 8 სექტემბერი, 1923, სოფელი წადა, ხუნძარის რაიონი, დაღესტანი — გ. 3 ნოემბერი, 2003, მოსკოვი) — ხუნძი დაღესტნელი პოეტი. დაღესტნის სახალხო პოეტი (1959), სოციალისტური შრომის გმირი (1974). სკკპ წევრი 1944-იდან. ჰამზათ წადასას შვილი. 1945-1950 სწავლობდა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში. ლექსების წერა 11 წლისამ დაიწყო. ლექსების პირველი კრებული „მგზნებარე სიყვარული და მწვავე სიძულვილი" 1943 გამოაქვეყნა. ჰამზათოვის პოეზია გამსჭვალულია სამოქალაქო ეროვნული და ლირიკული მოტივებით, პატრიოტული და ინტერნაციონალური სულისკვეთებით, ასახავს სოციალისტური დაღესტნის ცხოვრებას (კრებულები „ჩვენი მთები", 1947; „მთიელის სამშობლო", 1950 და სხვ.). აღსანიშნავია მამისადმი მიძღვნილი ლექსების ციკლი („ლექსები ჰამზათ წადასაზე", პოემა „საუბარი მამასთან", 1953 და სხვ.). ჰამზათოვის შემოქმედებაში დიდი ადგილი უჭირავს ქალის თემას (ლექსები „დედას", „მთიელი ქალი" და სხვ.). აღსანიშნავია აგრეთვე მისი პოეტური კრებულები „მულატი ქალი" (1966), „წელთა კრიალოსანი" (1978) და სხვ.

ლექსებისა და პოემების კრებულისათვის „ჩემი დაბადების წელი" (1950) მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1952), კრებულისათვის „შორეული ვარსკვლავები" (1962) — ლენინური პრემია (1963). ქართველი ხალხის პატივისცემითა და სიყვარულით არის გამთბარი საქართველოს თემაზე შექმნილი ლექსები: „ლეკი", „ნანა ღვინეფაძე", „ალაზანზე" და სხვა. მისი პროზაული თხზულება „ჩემი დაღესტანი" (წგნ. 1, 1968, ქართული თარგმანი 1982) დაღესტნელი ხალხის ცხოვრების ლირიკული-ფილოსოფიური ენციკლოპედიაა. წერს ბავშვებისთვისაც („ჩემი ბაბუა", 1967). აქვეყნებს ლიტერატურულ-კრიტიკულ სტატიებს.

ხუნძურ ენაზე თარგმნა რუსი პოეტების ნაწარმოებები. მისი ლექსები თარგმნილია სსრკ და მსოფლიო ხალხთა მრავალ ენეზე. ჰამზათოვი დაღესტნის მწერალთა ორგანიზაციის ხელმძღვანელი იყო.

სსრკ VI-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 1962-1966 და 1971-იდან სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი. აზიისა და აფრიკის ქვეყნების სოლიდარობის საბჭოთა კომიტეტის წევრი. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 3 სხვა ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 598.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რასულ ჰამზათოვი – Rasul Gamzatov
* საიტი ჰამზათოვზე დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine.
* ჰამზათოვის ლექსები

სქოლიო
------

1. ↑  Гамзатов Расул Гамзатович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
3. 1 2  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
4. ↑  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
5. ↑  LIBRIS — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1798125'></a>
**საბსოვიჩის სახლი** (რუს. Дом Сабсовича) — ძველი კუთხის სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. სახელი მიიღო პირველი მფლობელის გვარის მიხედვით.

მისამართი: როსტოვის ოლქი, ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 134.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, პეტროვის ქუჩა 134-ში მდებარეობდა მეორე გილდიის ვაჭარ ტორკოს საბსოვიჩის სახლი. 1860-იან წლებში ამ მისამართზე ააგეს ნახევრადსარდაფიანი კუთხის სახლი. ამ წლების აღწერილობაში მოცმულია, რომ ამ ფართზე განთავსდა შემდეგი ნაგებობები: აგურისაგან აშენებული ერთსართულიანი ბეღელი და ერთსართულიანი ფლიგელი. ამჟამინდელი სახლი პეტროვია 134-ში ააშენეს 1870იან წლებში ვაჭარ ვულფ საბსოვიჩისთვის, 1873 წლისთვის სახლს კვლავ ვულფ საბსოვიჩი ფლობს. 1874 წლიდან 1879 წლამდე სახლის მფლობელები იყვნენ ვაჭრები ვულფ, იოსებ და იაკობ საბსოვიჩები. 1890 წელს სახლი გადავიდა ვაჭარ დიმიტრი ეგორის ძე მანუსისა და მეშჩანინ ჰანა საბსოვიჩის მეუღლის საკუთრებაში და მათ უძრავ ქონებას წარმოადგენდა 1898 წლამდე.. 

1906 წელს სახლის მფლობელი გახდა ვაჭარი და მიწის მფლობელი ბენიამინ საბსოვიჩი და მეშჩანინის, ჰანა საბსოვიჩის ცოლი. ბენიამინ საბსოვიჩი იყო იოსებ დოროთეს ძის შვილი და ეკავა საბირჟო კომიტეტის წევრის თანამდებობა. 1815 წელს ბენიამინ საბსოვიჩი კვლავ აგრძელებდა სახლის ფლობას სხვა მფლობელებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ — მეშჩანინი ისააკ ბარკოს ძე იპკოვი, მოზნაიმ და ალექსი ანდრეის ძე გარშფელდი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Дом Сабсовича//Энциклопедия Таганрога
2. ↑  Таганрогские Сабсовичи и их потомки.: Опыт генеалогического исследования. Авторы: Файн Виктор Яковлевич,Вершинин Сергей Вячеславович
**კრასნოზერსკოეს ბატი** — ბატის ჯიში. გამოყვანილია რუსეთში, დსს „კრასნოზერსკოე"-ში (ნოვოსიბირსკის ოლქი), ადგილობრივი, ჩინური, გორკული, იტალიური და ლინდური ბატების რთული კვლავწარმოებითი შეჯვარების გზით და შემდგომი მიზანმიმართული გადარჩევით პროდუქტიულობის ნიშნების მიხედვით; რუსეთის სახელმწიფო რეესტრში შეიტანეს 2003 წელს. საშუალო ზომის ფრინველია (მამლის ცოცხალი მასაა 6,2–6,5 კგ, დედლისა — 5,2–5,4 კგ); შებუმბვლა ხშირია, ფერად თეთრი; ნისკარტი და ტერფები ნარინჯისფერი. მეკვერცხულობა — 43–46 ცალი წელიწადში, კვერცხის მასა 155–160 გრამია, ნაჭუჭი თეთრი ფერისაა. განაყოფიერების მაჩვენებელი 85–90%-ს შეადგენს, ჭუჭულების გამოყვანისა — 65–70%-ს. 9 კვირის მოზარდეულის ცოცხალი მასა 4,0–4,2 კგ-ს აღწევს. შეგუებულია ციმბირის რეგიონის მკარ კონტინენტურ კლიმატთან, ფართოდაა გავრცელებული ნოვოსიბირსკის ოლქში და ალთაის მხარეში. იყენებენ ხორცის, ბუმბულისა და ღინღლის მისაღებად.

სქოლიო
------

1. ↑  *Ройтер Я. С.* КРАСНОЗЁРСКИЕ ГУСИ // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М. 2010. — стр. 620.
კრასნოდარის სახელმწიფო ცირკი
**კრასნოდარის ცირკი** — მდებარეობს ქალაქ კრასნოდარში. დღევანდელი ცირკის სტაციონარული შენობა აშენდა 1970 წელს.

ისტორია
-------

კრასნოდარში ცირკი პირველად 1880 წელს გამოჩნდა, მხატვრებთან ერთად პატარა ჯიხურის სახით. 1908 წელს გუდიმასა და მირას ქუჩების კუთხეში აშენდა პირველი მუდმივი ხის ცირკის შენობა, რომელიც განკუთვნილი იყო დაახლოებით 1000 მაყურებელზე. 1920-იან წლებში კრასნოდარის ცირკმა დაიქირავა ჯგუფები ლებედევის და ლაპიადოს მეთაურობით. შემდგომ წლებში ხშირად ქალაქის პარკში იმართებოდა საცირკო წარმოდგენები, რომლებსაც საკმაოდ ბევრი მაყურებელი ესწრებოდა. ცირკი პოპულარული ადგილი იყო ქალაქის მაცხოვრებლებთათვის. 

1970 წელს გაიხსნა ცირკის ახალი სტაციონარული შენობა. პროექტი განხორციელდა სანახაობრივი შენობებისა და სპორტული ობიექტების ინსტიტუტის მიერ. 1970 წლიდან კრასნოდარის ცირკის ასპარეზზე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კავშირის და რუსეთის სახალხო არტისტები ფილატოვი, ოლეგ პოპოვი, იური ერმოლაევი, ვლადიმერ შევჩენკო, ევგენი მილაევი გამოდიოდნენ. ასევე რუსეთის სახალხო არტისტები სარვატ ბეგბუდი, იური მერდენოვი, ანატოლი კორნილოვი, იგორ კიო და მრავალი სხვა გამოდიოდნენ.

1984 წლიდან კრასნოდარის სახელმწიფო ცირკის კოლექტივს სათავეში ჩაუდგა რუსეთის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, ცირკის ხელოვნების ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი, ჟურნალისტთა და კრიტიკოსთა პრემიის ლაურეატი მიხაილოვი.

2014 წელს კრასნოდარის ცირკი გადაეცა კრასნოდარის ტერიტორიის კულტურის სამინისტროს კუთვნილებაში და შეიძინა კრასნოდარის ტერიტორიაზე მდებარე კულტურის სახელმწიფო ავტონომიური ინსტიტუტის სტატუსი.

ცირკის ვეტერანები არიან ადამიანები, რომლებიც მუშაობდნენ მასში დაარსების მომენტიდან დღემდე, ისინი არიან ადამიანები, ვისთვისაც ცირკი მათი სახლია. განათების დიზაინერი კრეიდა მუშაობს 1969 წლიდან საწყობის მენეჯერად, დამლაგებლად, ბილეთების შემგროვებლად, ილუმინატორად და ბოლო პერიოდში იგი გახდა განათების დიზაინერიც.

აქ მუშაობენ და მოღვაწეობდნენ ყუბანის კულტურის დამსახურებული მუშაკები, რომლებიც პენსიაზე გავიდნენ - მთავარი ბუღალტერი ბობკო, მთავარი ადმინისტრატორი ბუბნოვა, მთავარი დირიჟორი ანდრიენკო - ყუბანის დამსახურებული მხატვარი, საერთო საცხოვრებლის ხელმძღვანელი კრიუჩკოვა - ყუბანის კულტურის დამსახურებული მუშაკი.

დღეს აღნიშნული ცირკის დირექტორია მიხეილ მიხაილოვი, მთავარი დირიჟორი კი ვლადიმერ ანდრიენკო, ხოლო რეჟისორი ალექსანდრე ბიდაში.

2014 წლიდან კრასნოდარის სახელმწიფო ცირკი არის კრასნოდარის ტერიტორიის სახელმწიფო ავტონომიური კულტურული დაწესებულება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История цирка
* Краснодарский государственный цирк
* ოფიციალური საიტი[*მკვდარი ბმული*]
|  |
| --- |
| **კენია** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**კენიისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| * კონსტიტუცია
* პრეზიდენტი
	+ უჰურუ კენიატა
* პრეზიდენტის მოადგილე
	+ უილიამ რუტო
* ეროვნული ასამბლეა
* პოლიტიკური პარტიები
* არჩევნები
	+ 2017
	+ 2017
* პროვინციები
* რაიონები
* დივიზიონები
* საგარეო ურთიერთობები
 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**კენიის პრემიერ-მინისტრი** – კენიის მთავრობის მეთაურის თანამდებობა. აღნიშნული პოსტი არსებობდა 1963-1964 წწ. ხოლო შემდეგ აღდგენილ იქნა 2008 წლის დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც 2007 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებმა ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი და არეულობა გამოიწვია. საერთაშორისო შუამავლების ჩარევის შედეგად 2008 წლის 18 თებერვალს მიიღეს ეროვნული თანხმობის და შერიგების აქტი, რომლის მიხედვითაც პრეზიდენტის თანამდებობას ინარჩუნებდა მვაი კიბაკი, ხოლო არჩევნებში დამარცხებული რაილა ოდინგა ინიშნებოდა პრემიერ-მინისტრად. 2008 წლის 17 აპრილს ეროვნულმა ასამბლეამ ოდინგა პრემიერ-მინისტრად დაამტკიცა.

პრემიერ-მინისტრების სია
-----------------------

* ჯომო კენიატა (1963-1964 წწ.)
* რაილა ოდინგა (2007–დან)


|  |  |
| --- | --- |
| კენია | *ეს სტატია კენიისა და კენიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კენიის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
ჯომო კენიატა • *თანამდებობა გაუქმებული იყო (1964–2008)* • რაილა ოდინგა |

 |
**ძეგლი** ფართო გაგებით — რაიმე ობიექტი, რომელიც ქვეყნის, ერის კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილია. ტიპოლოგიური ნიშნების მიხედვით შეიძლება დაიყოს ოთხ ძირითად კატეგორიად: არქეოლოგიის, არქიტექტურის და სახვითი ხელოვნების ძეგლები, აგრეთვე წერილობითი ძეგლები, რომელთაც ისტორიულ-შემეცნებითი ან ისტორიულ-მხატვრული მნიშვნელობა აქვს. ვიწრო გაგებით — ხელოვნების (სკულპტურული ან არქიტექტურული) ნაწარმოები, რომელიც შექმნილია ვისიმე ან რისამე ხსოვნის უკვდავსაყოფად. ძეგლისთვის დამახასიათებელია აქტიური საზოგადოების ზემოქმედების ფუნქცია, რომელიც მჟღავნდება როგორც იდეურ პროგრამაში, ისე მხატვრულ განხორციელებაში. ძეგლი ისე იდგმევა, რომ მისი ხილვა მრავალმა ადამიანმა შეძლოს. იგი მნიშვნელოვან როლს უნდა ასრულებდეს გარემოს ორგანიზებაში. ძეგლის პროტოტიპებს ჯერ კიდევ პირველყოფილ საზოგადოებასა და უძველესი აღმოსავლეთის ცივილიზაციებში ვხვდებით (მაგალითები, პირამიდები, ობელისკები და სხვა), პირველი მემორიალური დანიშნულების ძეგლი ანტიკურ სამყაროში შეიქმნა. ჩამოყალიბდა ძეგლის ძირითადი კომპოზიციური ტიპები — ალეგორიული და პორტრეტული ქანდაკებები, სკულპტურული ჯგუფები, ცხენოსანთა ქანდაკებები, სატრიუმფო თაღები, სვეტები, სტელები. შუა საუკუნეების შემდეგ ქრისტიანულ სამყაროში ძეგლის ყველაზე გავრცელებული სახეობა იყო ჯვარი. რენესანსის ეპოქიდან კი ყველა ტიპის ძეგლი ხელახლა გავრცელდა ევროპაში. დაიდგა საერო ხასიათი ძეგლები. XIX საუკუნიდან გაფართოვდა ძეგლის თემატიკა. მონარქებისა და მხედართმთავრების გვერდით გაჩნდა ხელოვანთა, მეცნიერთა, ლიტერატურულ გმირთა ძეგლები. XX საუკუნეში განსაკუთრებით აქტუალურია არქიტექტურის მემორიულ ნაგებობათა იდეა. იდეური და მხატვრული თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია დიდ სამამულო ომში (1941—1945) გამარჯვებისადმი მიძღვნილი მონუმენტები ყოფილ სსრ კავშირის მრავალ ქალაქში.

საქართველოში პირველი ქანდაკებები XIX საუკუნის II ნახევარში დაიდგა. უმთავრესი მიღწევები ამ სფეროში დაკავშირებულია ქართველი მოქანდაკეების (იაკობ ნიკოლაძე, ვალენტინ თოფურიძე, შოთა მიქატაძე, გიორგი ოჩიაური, გურამ კორძახია, ჯუანშერ მიქატაძე და სხვები) შემოქმედებასთან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 266.
**კენკროვანი კულტურები** — ჯგუფი ველური და კულტურული მრავალწლოვანი მცენარეებისა (ბუჩქები, ნახევარბუჩქები, ბალახები), რომელთაც საჭმელად ვარგისი ნაყოფი ე. წ. კენკრა აქვთ. ევროპის ქვეყნებში კულტურაში უმეტესად გავრცელებულია მარწყვი, ხურტკმელი, მოცხარი, ჟოლო. 

საქართველოში უმეტესად მოჰყავთ მარწყვი. კენკრა შეიცავს ადამიანის კვებისათვის მნიშვნელოვან ორგანულ მჟავებს, შაქარს, მინერალურ მარილებს, ვიტამინებსა და არომატულ ნივთიერებებს. იხმარება ნედლად, გაყინული, გამხმარი. ამზადებენ მურაბას, ჯემს, კომპოტს, სასმელს, მარმელადსა და სხვა. ზოგი კენკროვანი კულტურების ნაყოფს (მოცვი, ჟოლო, შავი ცირცელი) სამკურნალოდ იყენებენ. 

კენკროვანი კულტურები ადვილად მრავლდება, ადრე იწყებს მსხმოიარობას (მარწყვი მე-2 წელს, ჟოლო — მე-3, მოცხარი და ხურტკმელი მე-3 — მე-4 წელს) და ყოველწლიურად იძლევა მაღალ მოსავალს. მრავლდება ვეგეტატიურად — კალმით, გადაწიდვნით, ბუჩქის დაყოფით, ამონაყრითა და პწკალით. საწარმოო პლანტაციებს აშენებენ ისეთ ნაკვეთებზე, რომლებიც დაცულია ქარისაგან, სწორია ან ოდნავ დაფერდებული. საქართველოში მარწყვის პლანტაციებს აშენებენ ადრე გაზაფხულზე და შემოდგომაზე (როცა ნიადაგის ტემპერატურა 0-20 სმ სიღრმეზე 8°C-ზე მეტია). კენკროვანი კულტურების პლანტაციების მოვლა ითვალისწინებს ნიადაგის დამუშავებას, მცენარეთა დაცვას მავნებლებ-დაავადებებისაგან, გასხვლას, პწკალის შეცვლას და სხვა. 

კენკროვანი კულტურების ასორტიმენტი დიდია. მთაში, ტყეში, ჭაობსა და ველზე უხვადაა ველურად მოზარდი კენკროვნები, რომელთა ნაყოფს აგროვებენ და ხმარობენ საჭმელად. მათ კულტურულ ფორმებთან შესაჯვარებლადაც იყენებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ლასარეიშვილი ლ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 468-469.
**პაატა ცხადაია** (დ. 25 აპრილი, 1937, ჯვარი, წალენჯიხის რაიონი — გ. 6 სექტემბერი, 2021) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. ლექტორი. სამეცნიერო შრომებისა და მონოგრაფიების ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი ისტორია-ფილოლოგის ფაკულტეტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი კი 1968 წელს.

1969-1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, უფროსი ლაბორანტი. 1976-1984 წლებში კი ამავე უნივერსიტეტის ტოპონიმიკის ლაბორატორიის გამგე. იყო წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი ტოპონიმიკის ლაბორატორიაში 1984-1987 წლებში. აგრეთვე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ლაბორატორიის გამგე 1987 წლიდან. საკანდიდატო დისერტაციის თემა „მთიანი სამეგრელოს ტოპონიმია", დაიცვა 1975 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა - „საკუთარი სახელი კოლხურ ენაში", დაიცვა 2002 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* სამურზაყანოს ისტორიული და თანამედროვე ტოპონიმია : ისტორიული ანალიზი, თბ. თსუ, 2004, გვ. 206
* სამეგრელოს გეოგრაფიული სახელწოდებანი : ნაკვ. 1 : წალენჯიხის რაიონი, თბ. უნივერსალი, 2004, გვ. 256 ISBN 99940-32-68-2
* გვარები და გვართა დასახლებანი სამეგრელოში, თბ. თსუ, 2000, გვ. 182
* ძიებანი კოლხეთის ტოპონიმიიდან : წ. 1. თბ. ინტელექტი, 1999, გვ. 132
* ქართველური ონომასტიკა : კრ.1 : ეძღვნება პროფ. ფარნაოზ ერთელიშვილის დაბადებიდან 75 წლისთავს, თბ. თსუ, 1998, გვ. 260 ISBN 99940-12-86-X
* ონომასტიკურ ტერმინთა განმარტებითი ლექსიკონი, თბილისი, თსუ, 1988, გვ. 215
* მთიანი სამეგრელოს ტოპონიმია : ენათმეცნიერული ანალიზი, თბ. თსუ, 1985, გვ. 212

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, თბ. 2012, გვ. 505

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა ცხადაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ეიფელის კოშკი პარიზში.
**კოშკი** — გეგმით მართკუთხა, მრავალკუთხა ან წრიული ფორმის ნაგებობა, რომლის სიმაღლე ბევრად დიდია მის ჰორიზონტალურ ზომებზე (დიამეტრზე, ფუძის გვერდზე და სხვა). კოშკი აღმართულია განცალკევებით, ან წარმოადგენს შენობის ნაწილს. თავდაპირველად თავდაცვითი დანიშნულება ჰქონდა, შემდეგ იყენებდნენ როგორც არქიტექტურულ ელემენტს (სამრეკლო, მინარეთი, რატუშის საათიანი კოშკი, შუქურა), საინფორმაციო ნაგებობას (წყალსაწნევი კოშკი, რადიო- და ტელეანძები), აგრეთვე კოსმოსურ ტექნიკაში (ე. წ. მომსახურების კოშკი).

კომპოზიციურად კოშკი ხშირად წარმოადგენდა ქალაქის ხუროთმოძღვრულ დომინანტს. ცნობილია „დახრილი კოშკი" პიზაში (1174-1372, სიმაღლე 56 მ), კოშკი კამპანილე პიაცა დი სან-მარკოზე ვენეციაში (888-1517, დაინგრა 1902, აღადგინეს 1912, სიმაღლე 100 მ), მოსკოვის კრემლის კოშკები (XV-XVII სს.), ეიფელის კოშკი (1889, სიმაღლე დაახლოებით 300 მ, ინჟინერი ა. ეიფელი, პარიზი). თანამედროვე კოშკებს აგებენ ფოლადის, ხის, რკინა-ბეტონისა და ქვისაგან მეტეოროლოგიური დატვირთვის (ქარი, ტემპერატურა, შემოყინვა) გათვალისწინებით.

ქართული კოშკის ისტორია
----------------------

ტერმინი კოშკი ქართულ წყაროებში XI საუკუნიდან გვხვდება. მანამდე უწოდებდნენ გოდოლს, მურყვამს. საქართველოში ძირითადად გავრცელებული იყო გეგმით მართკუთხა ან მრგვალი, აგრეთვე ზურგიანი (ერთი ბრტყელი ფასადი და მომრგვალებული ზურგი) კოშკები. სახურავის ფორმისა და საბრძოლო საშუალებათა მიხედვით გვხვდება.

* ციხე-კოშკები, რომელთაც ბანიანი სახურავი და ქონგურებიანი პარაპეტი აქვს (უპირატესად ქართლ-კახეთის ბარში);
* ორფერდასახურავიანი კოშკები, რომელთაგან ზოგს საბრძოლო ჩარდახები (თუშეთი, ფშავ-ხევსურეთი) ან დუროები (სვანეთი, რაჭა) აქვს;
* სიპედიანი კოშკები საფეხუროვან-პირამიდული სახურავითა და ჩარდახებით (ხევსურეთი, თუშეთი). დუროებიანი და სიპედიანი კოშკების (სიმაღლე ზოგჯერ 25 მ) კომპოზიციის აოფმრბი უნიკალურია და კავკასიის გარდა არსად მოიპოვება.

კოშკს იყენებდნენ აგრეთვე საცხოვრებლადაც. ჩვეულებრივ ეს იყო სართულიანი ნაგებობა ბოსლითა (ქვედა სართულში) და საბრძოლო ბაქნით (ზედა სართულში). სვანეთში (მესტია, უშგულის თემი), ხევსურეთში (შატილი, მუცო), თუშეთი (ომალო, დართლო), ზემო რაჭაში (ღები, ჭიორა) კოშკური სახლის რამდენიმე ტიპით შექმნილია რელიეფთან ოსტატურად შეხამებული ანსამბლები. ქართლ-კახეთში გვიანდელი საგვარეულო კოშკების I სართულში ხშირად მარანს ან წყაროს აწყობდნენ.

ფოტოგალერეა
-----------

* მუცომუცო
* მუცომუცო
* შატილიშატილი
* დართლოდართლო
* იფარიიფარი

ლიტერატურა
----------

* *სუმბაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 7.
**რამენი** (იაპ.  (拉麺, ラーメン, [ɾaꜜːmeɴ]) i - იაპონური კერძი, ხორბლის ლაფშა ხორცის ან თევზის წვნიანში. ხშირად ემატება კვერცხი, დაჭრილი ლორი, ნორი, მისო, სოოოს სოუზი და სხვა. ითვლება სწრაფი კვების კერძად დიდი კალორიულობით არსებობს იაპონიის თითქმის ყველა რეგიონში არსებობს რამენის თავისი ვარიაცია. მათ შორის რამენი წვნიანის გარეშე - ლაფშა რაიმე სოუზით. მიეკუთვნება ასევე კორეას და ჩინეთის სამზარეულოს.

ისტორია
-------

  

რამენი ჩინური ხორბლის ლაფშის იაპონური ვარიანტია. სიტყვა "რამენი" შედგება ორი იეროგლიფისგან, რომელთა ჩინური მნიშვნელობაა "ლაფშა" და "გაწელვა". ჩინეთში რამენს "იაპონურ ლანგანს" უწოდებენ, იაპონიაში კი კერძის მეორე სახელწოდებაა "ჩინური ლაფშა". არსებობს თეორია, რომ ლაფშა იაპონიაში შემოიტანეს ჩინეთში გაქცეულმა იაპონელმა პოლიტიკოსმა ტოკუგავა მიცუმუნიმ და მისმა მრჩეველმა 1860-იან წლებში, მაგრამ ეს მოსაზრება მითად ითვლება. უფრო პოპულარული თეორიაა, რომ რამენი XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე იაპონიაში ჩინელმა იმიგრანტებმა შემოიტანეს. პირველად რამენი ლაფშიანი წვნიანი იყო ჩინურად შემწვარი ლორით. 1900 წლისთვის მარტივი რამენის რამდენიმე ვარიანტს ჩინურ რესტორნებში ან ქუჩაში ყიდდნენ. ქუჩაში რამენის სტენდებისკენ ყურადღების მისაქცევად მუსიკას უკრავდნენ - ეს ტრადიცია დღესაც არის შემორჩენილი ჩაწერილი ხმის დაკვრის სახით. მალე რამენი პოპულარული ქუჩის საკვები გახდა. რამენის ექსპერტი ოშირო ჰოსაკი თვლის, რომ პირველი სპეციალიზირებული რამენის მაღაზია 1910 წელს გაიხსნა. 

### პოპულარიზაცია ომის შემდეგ

მეორე მსოფლიო ომში დამარცხების შემდეგ იაპონია ამერიკის ჯარმა დაიკავა. 1945 წელს იაპონიაში ბრინჯის ძალიან მცირე მოსავალი მოსავალი იყო, რადგან ომის დროს ბრინჯის მოყვანა უმეტესად დაპყრობილ ჩინეთში და ტაივანში გადაინაცვლა. ამერიკელი ხელისუფლების მიერ იაპონიაში ხშირად დაგვიანებით გაგზავნილი ფქვილით დამზადებული რამენი მალულად იყიდებოდა. ომის დროის ქუჩის საკვების ამკრძალველი კანონი ჯერ კიდევ ძალაში იყო და შავ ბაზარზე ფქვილის და რამენის მიწოდებას განგსტერები აკონტროლებდნენ. ამ პერიოდში დააპატიმრეს ათასობით რამენის გამყიდველი. 1950-იან წლებში კანონი დარბილდა, ამერიკელები კი მხარს უჭერდნენ ხორბლის პოპულარიზაციას - ამ ფაქტორებმა განაპირობეს აქამდე ბრინჯზე დამოკიდებულ იაპონიაში ფქვილის, ხორბლის და მათთან ერთად რამენის პოპულარიზაცია. თანდათან რამენი ცხოვრების ურბანულ სტილთან გახდა ასოცირებული. 

### ახალი დრო

XX საუკუნეში იაპონიაში გამოიგონეს სწრაფი მომზადების ლაფშა, რომელიც გამოკითხვის შედეგად იაპონიის მეოცე საუკუნის უდიდეს გამოგონებად დასახელდა. შესაძლებელი გახდა მიახლოვებული კერძის წუთებში დამზადება უბრალო ცხელი წყლის დამატებით. 1980-იან წლებში რამენი იაპონიის ერთ-ერთი სიმბოლო და კულტურის ნაწილი გახდა. დაიწყო რამენის რეგიონალური ვარიაციების განცალკევება, რამენის შესწავლა როგორც იაპონიაში, ასევე სხვა ქვეყნებშიც. დღეს იაპონიაში 24000-მდე სარამენეა, მათგან 5000 ტოკიოში. 1994 წელს გაიხსნა რამენის მუზეუმი. 2015 წლის დეკემბერში სარამენემ პირველად მიიღო მიშლენის ვარსკლავი .

სხვა ქვეყნებში
--------------

რამენი პოპულარულია ჩინეთში, ტაივანში, კორეაში და ჰონგ-კონგში, სადაც ისტორიულად მკაფიოდ იაპონურ კერძების გვერდით იყიდება. აზიის გარეთ რამენი განსაკუთრებულად პოპულარულია აზიურ რესტორნებში, განსამუთრებით ისეთ ადგილებში, სადაც აზიურ სამზარეულოზე დიდი მოთხოვნაა. სწრაფი მომზადების რამენი იუიდება სხვადასხვა ქვეყნის მაღაზიების დახლებზე.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* 
*
კუბის ცენტრალური ბანკის ლოგო
**კუბის ცენტრალური ბანკი** (ესპ. Banco Central de Cuba) — ცენტრალური ბანკი კუბაში.

ისტორია
-------

სამეფო ბრძანებულებით 1855 წლის 6 თებერვალს კუბაში შექმნა პირველი ბანკი - «ესპანური ბანკის ჰავანაში». 1857 წელს, ბანკმა დაიწყო ბანკნოტების გამოშვება.

1934 წლიდან 1949 წლამდე ბანკნოტებს უშვებდა კუბის მთავრობა. 1948 წლის 13 დეკემბერს დაარსდა «კუბის ეროვნული ბანკი», რომელმაც 1950 წლის 27 აპრილს დაიწყო ოპერაციები და ბანკნოტების ემისია.

1997 წლის 28 მაისს მიღებული იქნა კანონი კუბის ცენტრალური ბანკის შექმნის შესახებ.

ბანკის ფუნქციები
----------------

* *ეროვნული ვალუტის გამოშვება და მისი სტაბილურობის შენარჩუნება*
* *მაკროეკონომიკური ბალანსის ხელის შეწობა და ეკონომიკის განვითარების მოწესრიგება*
* *ქვეყნის ოქროს რეზერვების შენახვა და მართვა*
* *მონეტარული პოლიტიკის შეთავაზება და განხორციელება*
* *გადახდის საშინაო და საგარეო ოპერაციების ნორმალური უზრუნველყოფა*
* *სადისციპლინო და საზედამხედველო ფონქციების განხორციელება საფინანსო ინსტიტუტებზე*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კუბური პესო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
**პატარა ჯვრის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ფიჩხოვანის სამხრეთ-დასავლეთით 3-4 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4 X 2,9 მ). ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. ძეგლი დაზიანებულია: დანგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდე; ჩამოშლილია კრამიტის საფარი; შირიმის თაროსებრი ლავგარდნის რამდენიმე ქვაღაა შემორჩენილი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ამ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. ჩრდილოეთ კედელში ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. ინტერიერი შეისრული კამარითაა გადახურული. დასავლეთ ფასადზე, ფრონტონის არეში ჩასმულ შირიმის ქვაზე, მარტივი რელიეფური ჯვარია გამოსახული.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 145-146.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაღრაანის თემის ტაძრები |
| --- |
|  |
| მაღრაანის თემი | 
* ბრმა ჯვარი
* არგოხის ეკლესია
* არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
* არგოხის ყველაწმინდის ეკლესია
* ბერიკაანთ ხატი
* მაღრაანის ბზიანის საყდარი
* მაღრაანის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* მაღრაანის ქაშვეთის ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ციხისჯვრის ეკლესია
* მაღრაანის წამებულის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ბზიანი საყდარი
* ფიჩხოვანის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ნათლისმცემლის ეკლესია
* პატარა ჯვრის ეკლესია
* ქომუს ჯვრის ეკლესია
* ფიჩხოვანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია
* ხარჭაშნის ღვთაების ეკლესია
 |

 |
**ლაზისტანის ეიალეთი** (ან **ლაზისტანი**; თურქ. Lazistan eyaleti) — თურქეთის პრეზიდენტის, რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მიერ, ახალი ადმინისტრაციული რეფორმის გატარების სურვილის შედეგად შემოთავაზებული ერთ-ერთი ტერიტორიული ერთეულის სახელწოდება, რომელიც სავარაუდოდ თურქეთის შავი ზღვის რეგიონის ტერიტორიას უნდა მოიცავდეს და მის ალტერნატივად იქცეს. ახალი ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული რეფორმის მიზანია უფრო მეტი ავტონომიის გადაცემა ადგილობრივი თვითმართველობისთვის, რაც ადმინისტრაციული მენეჯმენტის წახალისების წინაპირობად უნდა იქცეს.

2013 წელს, რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა სატელევიზიო გამოსვლაში, მოიხსენია, რომ ოსმალეთის იმპერიში, შავი ზღვის რეგიონს — ლაზისტანი[1] ეწოდებდა, ხოლო თურქეთის დამფუძნებელი პარლამენტი, სამხრეთ და აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონს — ქურთისტანს უწოდებდა. მისი გამოსვლა, რომელიც ოსმალეთის პროვინციულ-ადმინისტრაციულ მოდელს ეხებოდა, მალევე კრიტიკის საგნად და სხვადასხვა ინტერპრეტაციების გავრცელების საშუალებად იქცა, საზოგადოების ნაწილის აზრით, ერდოღანის მსგავსი განცხადება, ფედერალური სისტემის დანერგვას გულისხმობდა. ერდოღანმა სცადა ნაციონალისტურად განწყობილ პუბლიკაში არსებული გაუგებრობის განმუხტვა და მათ შეახსენა ოსმალეთის იმპერიაში არსებული ავტონომიური პროვინციების არსებობის პრეცედენტი და დასძინა, რომ ოსმალეთის ეპოქაში არსებობდა ქურთისტანის და ლაზისტანის ეიალითები.[2] მისი აზრით, „ძლიერ თურქეთს არ უნდა აფრთხობდეს შტატების სისტემა",[3] ავტონომიური თვითმართველობები თურქეთის შემადგენლობაში შესაძლებელია და ის თურქეთის სახელმწიფოს სიძლიერის წყაროდ უნდა იქცეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჭანეთი
* ლაზისტანი

სქოლიო
------

1. ↑  hurriyetdailynews.com - Politicians hit below belt in Kurdish debate
2. ↑  al-monitor.com - Turkey's Nationalists Threaten Inter-Communal Fighting
3. ↑  dailysabah.com - PM Erdoğan: Those who withdraw will have to drop their weapons
**პაატა შამუგია** (დ. 20 მარტი, 1983, გალი) — თანამედროვე ქართველი პოეტი, ლიტერატურული პრემია „საბას" ორგზის ლაურეატი. 2015 წელს ის გახდა პირველი პოეტი, რომელმაც ორჯერ მიიღო პრემია „საბა" საუკეთესო პოეტური კრებულისთვის — პირველად „დაუჯდომელისთვის" და მეორედ „შიზოგადოებისთვის". „შიზოგადოება" გახდა საფრანგეთში პრემია მალარმეს ფინალისტი 2022 წელს.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1983 წლის 20 მარტს აფხაზეთში. ცხოვრობს თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, უახლესი ლიტერატურის სპეციალობით. 2007 წლიდან მუშაობს სხვადასხვა გამომცემლობაში, აქვეყნებს ლექსებს პერიოდიკაში და წერს კრიტიკულ ესეებს.

ფართო საზოგადოებისათვის პაატა შამუგია ცნობილი გახდა სკანდალური წიგნით „ანტიტყაოსანი". წიგნმა სკანდალი გამოიწვია იმით, რომ ის ამ კლასიკური ტექსტის პაროდირებული ვერსია იყო.

სამწლიანი პაუზის შემდეგ (2010) პაატა შამუგიამ გამოსცა პოეტური კრებული „უპირატესობა", რომელიც გამოსვლისთანავე მოექცა ყურადღების ცენტრში. წინა კრებულისგან განსხვავებით, „უპირატესობა" არ გამხდარა სკანდალის მიზეზი, პირიქით — კრიტიკამ დადებითად მიიღო ავტორის წიგნი, დაიწერა რეცენზიები, სადაც ავტორს ახალი ქართული პოეზიის გამორჩეულ სახედ მიიჩნევენ.

2011 წელს გამოვიდა ავტორის ახალი წიგნი სახელწოდებით „დაუჯდომელი", რომელშიც ავტორი რელიგიური თემების გადამუშავებითა და მძაფრი სოციო-პოლიტიკური პათოსით ამბობს სათქმელს.

2014 წელს პაატა შამუგიამ გამოსცა კრებული „შიზოგადოება", რომელიც გამოსვლისთანავე ლიტერატურული წრეების განხილვის საგანი გახდა. პოეტი და კრიტიკოსი შოთა იათაშვილი ამ კრებულზე საუბრისას აღნიშნავს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „​შეგიძლია გადაშალო ნებისმიერ გვერდზე და შთამბეჭდავი ციტატა მოძებნო. და ციტატა არა უბრალოდ ციტატისათვის, არამედ ციტატა, როგორც მძლავრი სოციალური მესიჯი, სლოგანი, მოტო; როგორც ინტერტექსტუალურობით მუშაობის ნიმუში; როგორც პოეტური და მათემატიკური ლოგიკების კვეთაში ჩასახული ახალი, ფრიად უცნაური ნაყოფი..." |
|  |  |

პოეტ ეკა ქევანიშვილის თქმით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „პაატა შამუგიას „შიზოგადოება" ხანდახან არის ისეთი ფაქიზი, ნაზი, ძალიან მეტაფორული, და უცებ დაგაგდებს ხოლმე მიწაზე ძალიან ამქვეყნიური შედარებებით." |
|  |  |

მისი ლექსები თარგმნილია ინგლისურ, სპარსულ, ფრანგულ, თურქულ, რუსულ, უკრაინულ, აზერბაიჯანულ, სომხურ და გერმანულ ენებზე.

ჯილდოები
--------

* 2015 — „საბა" საუკეთესო პოეტური კრებულისთვის „შიზოგადოება"
* 2012 — „საბა" საუკეთესო პოეტური კრებულისთვის „დაუჯდომელი"
* 2012 — ჟურნალმა „ცხელმა შოკოლადმა" პაატა შამუგია დაასახელა წლის ადამიანად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა შამუგია demo.ge–ზე დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* პაატა შამუგია artarea–ზე დაარქივებული 2017-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* პაატა შამუგია ჟურნალ „ლიბერალის" საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Prix Mallarmé 2022 et Prix Mallarmé étrange 2022, თარიღი — 16 ივნისი, 2022"
2. ↑  კომპრომისი poemhunter.com-ზე
3. ↑  კომპრომისი allpoetry.com-ზე
4. ↑  ترجمه ی آزیتا قهرمان شعرهایی از پاتا شاموگیا. *piadero.ir*. ციტირების თარიღი: 11 აგვისტო, 2020.[*მკვდარი ბმული*]
**რამბუტანი** (ლათ. Nephelium lappaceum) — მარადმწვანე მცენარე საპინდუსისებრთა ოჯახისა. ტროპიკული ხეებია. სიმაღლე 15–24 მ. ფოთლების სიგრძეა 14–30 სმ. ნაყოფი მრგვალ, ერთთესლიან კურკიანას წარმოადგენს, რომლის სიგრძეა 3–6 სმ. სამშობლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია. 

მჭიდროდაა დაკავშირებული ისეთ ტროპიკულ საჭმელ მცენარეებთან, როგორიცაა ლიჩი, ლონგანი, პულაზანი და ესპანური ლაიმი. კულტივირებულია მისი გემრიელი ნაყოფი, რომელიც აგრეთვე რამბუტანის სახელწოდებითაა ცნობილი. მისი გენეტიკური მრავალფეროვნების ცენტრია მალაიზია-ინდონეზიის რეგიონი. ფართოდაა კულტივირებული სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, კერძოდ, მალაიზიაში, ტაილანდში, მიანმარში, შრი-ლანკაში, ინდონეზიაში, სინგაპურსა და ფილიპინებში. 

გავრცელებულია აგრეთვე აფრიკაში, ოკეანეთსა და ცენტრალურ ამერიკაში. დაახლოებით XIII–XV საუკუნეებში არაბმა მოვაჭრეებმა რამბუტანი შეიტანეს ზანზიბარსა და პემბაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამბუტანი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Rambutan Information and Facts - Specialty Produce

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4401091-6
* LCCN: sh89003574

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაცვლიშვილი**. |

**პაატა ნაცვლიშვილი** (დ. 16 ოქტომბერი, 1952, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მხატვარი და ჟურნალისტი. „პაატა ნაცვლიშვილის გამომცემლობის" დირექტორი. სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორი, ქართული ემიგრაციის ისტორიისა და გეოგრაფიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი და სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე, გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1974 წელს, ხელოვნების ფაკულტეტი 1976 წელს. 1974-1976 წწ. მუშაობდა გაზეთ „თბილისის უნივერსიტეტის" ლიტმუშაკად, 1976-1978 წწ. გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის" კორესპონდენტად, 1978-1984 წწ. ჟურნალ „მართვეს" ლიტმუშაკად, 1980-1984 წწ. საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს შორეული ნაოსნობის მატროსად, 1984-1985 წწ. საქართველოს რადიოს ახალგაზრდული პროგრამების მთავარი რედაქციის მთავარ რედაქტორად, 1985-1988 წწ. „ახალგაზრდა კომუნისტის" რედაქტორად, 1988 წლიდან გაზეთ „სამშობლოს" რედაქტორია; 

სხვადასხვა დროს იყო გაზეთ „ნატვრისთვალის" რედაქტორი, საქართველოს ტელევიზიის შემოქმედებითი გაერთიანება „სხივის" მთავარი რედაქტორი, „ახალი ქართული გაზეთის" მთავარი რედაქტორი. ცნობილია, როგორც უნივერსალური ტიპის ჟურნალისტი. მისი რედაქტორობით გამოიცა პირველი ფერადი და კომპიუტერული გაზეთები საქართველოში. ჟურნალისტიკის გარდა მუშაობს პოეზიაში, პროზაში, დრამატურგიასა და მხატვრულ თარგმანში. არის მრავალი წიგნის ავტორი, შემდგენელი, გამომცემელი, რედაქტორი, დიზაინერი. 1984 წელს მონაწილეობა მიიღო ტიმ სევერინის ექსპედიციაში „იაზონის ნაკვალევზე". მისი საზღვარგარეთული რეპორტაჟები სისტემატურად გადაიცემა ტელევიზიით, იბეჭდება პრესაში. 1993 წელს დააარსა „პაატა ნაცვლიშვილის გამომცემლობა", რომელიც თბილისისა და ფრანკფურტის წიგნის საერთაშორისო ბაზრობების მონაწილეა. 1997 წელს ბუენოს-აირესში აღმოაჩინა და იმავე წელს თბილისში გამოსცა გრიგოლ რობაქიძის უცნობი ნოველა. 1999 წელს მისი თაოსნობით დაფუძნდა კულტურული ოლიმპიადის საქართველოს ეროვნული კომიტეტი. არის ბიბლიოფილი და ფილატელისტი. მას ეკუთვნის 50-მდე ქართული მარკის (მათ შორის აღდგენილი საქართველოს რესპუბლიკის პირველი საფოსტო მარკის) დიზაინი. იღწვის უცხოეთში დაცული ქართული სიძველეების გამოვლენის, შესწავლისა და საქართველოში ჩამოტანისათვის.

ჯილდოები
--------

დაჯილდოებულია საქართველოს ღირსების ორდენით, ოლიმპიური ორდენით, ოლიმპიური მედლით. არის „ოქროს კალმის" ლაურეატი, კავკასიის რეკლამის საერთაშორისო ფესტივალის გრან-პრის მფლობელი, არაერთი ჟურნალისტური კონკურსის გამარჯვებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა ნაცვლიშვილის ბოგრაფია
**კუდუგუ** (ფრანგ. Koudougou) — ქალაქი ბურკინა-ფასოში.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი კუდუგუ მდებარეობს ბურკინა-ფასოს ცენტრალურ ნაწილში, 75 კმ-ით დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ უაგადუგუდან. ქალაქი დასავლეთ-ცენტრალური რეგიონის და ბულკიემდეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ქალაქი დაყოფილია 10 სექტორად. 2005 წელს აქ გაიხსნა უნივერსიტეტი.

მოსახლეობა
----------

2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 93 165 ადამიანს. ქალაქის კომუნაში ცხოვრობს 131 825 ადამიანი (2006 წელი) და უპირატესად დასახლებულია გურუნსის და მოსის ხალხის წარმომადგენლებით.

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

| 1985 | 1996 | 2005 | 2006 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 51 529 | 72 490 | 91 444 | 82 720 | 93 165 |

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
-----------------------

კუდუგუს ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. ქალაქში ასევე არსებობს საფეიქრო, ბამბის გადამამუშავებელი და სასურსათო მრეწველობის მცირე საწარმოები. ქალაქზე გადის რკინიგზა, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს აბიჯანს და უაგადუგუს. ამას გარდა, კუდუგუზე გადის საავტომობილო გზები № 13, № 14 და № 21. უაგადუგუს საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს 41 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუდუგუს ცენტრიდან; ის ასრულებს რეგულარულ რეისებს დასავლეთი აფრიკის ბევრი დიდი ქალაქიდან, ასევე პარიზიდან და ბრიუსელიდან.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* გერმანიის დროშაგერმანია, მელზუნგენი
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი, დრიო
* იტალიის დროშაიტალია, ტოდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Koudougou, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

სქოლიო
------

1. ↑  Koudougou, Burkina Faso Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-02-01.
2. ↑  Koudougou. World Gazetteer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-12. ციტირების თარიღი: 2013-02-07.
3. ↑  Resultats préliminaires du recensement de 2006.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-21. ციტირების თარიღი: 2017-10-01.
4. ↑  Partnerschaften. Koudougou დაარქივებული 2014-10-13 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
5. ↑  Jumelage. Koudougou — Burkinafaso (1972) დაარქივებული 2017-10-11 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
**კუდოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, კუდოს მთაზე, კანატიის ნასოფლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ეკლესია, რომელსაც სამმხრივი გარშემოსავლელი ჰქონია (11,7 x 11,3 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში, კონსტრუქციულ ნაწილებში და კარ-სარკმლების წირთხლების წყობაში გამოყენებულია შირიმის კარგად გათლილი ქვები. ძლიერ დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული გარშემოსასვლელი. თაღოვანი შესასვლელები სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. აფსიდის კუთხეები თაროსა და დახრილი სიბრტყისგან შედგენილი მარტივი იმპოსტებითაა დასრულებული. დარბაზის გრძივ კედლებზე შირიმით ნაგები თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებიც შირიმის მარტივი პროფილის კონსოლებს ეყრდნობა. ჩრდილო პილასტრზე შემორჩენილია საბჯენი თაღის წყობის მცირე ნაწილი. ეკლესიის ფასადები შელესილი ყოფილა. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ღიობი გამოყვანილია შირიმის ქვებით. სარკმლის თავზე შირიმის ფილაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, მას ჰორიზონტალურგადანაკეცებიანი ნახევარწრიული თაღი აგვირგვინებს.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 263.
რობერტინების გენეაოლოგიური ხე (ბესანკონის მუნიციპალური ბიბლიოთეკა, XIV საუკუნე). 
**რობერტელთა** ოჯახის სახელწოდება წარმოდგება საკუთარი სახელი რობერტისგან, რომელსაც ბევრი მისი წარმომადგენელი ატარებდა[1]. ამ ფრანკი დიდგვაროვნების ძალაუფლება განმტკიცებული იყო ნოისტრიაში. დინასტია ცნობილია არა იმდენად სამეფო მდგომარეობის არამდგრადობით, რამდენადაც „უნარით, უარი თქვან გვირგვინზე რათა განიმტკიცონ საკუთარი პოზიცია"[2] სამეფოში და მართონ ფაქტობრივად. ტახტზე ავიდა ოჯახის სამი წევრი: ედი, იგივე ოდონი 888 წელს, მისი ძმა რობერტ I 922 წელს და ამ უკანასკნელის შვილიშვილი ჰუგო კაპეტი 987 წელს. მისი შთამომავლები იწოდებიან კაპეტინგებად და უწყვეტად მეფობდნენ საფრანგეთში 987-დან 1792 წლამდე (805 წლის განმავლობაში). შემდეგ, 1815–1848 წლებში (33 წლის განმავლობაში). ასევე 888–1848 წლებში რობერტინების ოჯახი უმნიშვნელოვანეს პოლიტიკურ როლს თამაშობდა საფრანგეთში.

რობერტინების ისტორია და გენეალოგია
----------------------------------

რობერტინების ოჯახის წარმოშობა დიდი ხნის განმავლობაში უცნობი იყო, რამაც ხელი შეუწყო მრავალი ვარაუდის გავრცელებას. არსებობს ვერსია, რომ რობერტ ძლიერი იყო შილდებრანის აგანტური შთამომავალი, მაგრამ ეს თეორია ამჟამად უარყოფილია. XX საუკუნეში რამდენიმე ისტორიკოსის შრომებზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდა რამდენიმე თეორია, რომლებიც შესაძლოა იყოს სარწმუნო. კაპეტინგების წინაპრები აყალიბებენ ოჯახურ ჯგუფს უკანასკნელი მეროვინგების მომსახურე პირებთან ერთად. სურათზე წარმოდგენილი დაფა კიდევ ერთი მტკიცებულებაა რობერტინების საგვარეულო ხაზთან დაკავშირებული მოსაზრებისა.

სქოლიო
------

1. ↑  საკუთარი სახელი რობერტი გვხვდება რობერტინების თითქმის ყველა თაობაში, შემდეგ კი კაპეტინგებთან. ფილიპ IV ლე ბელი იყო უკანასკნელი მეფე კაპეტინგების დინასტიიდან, რომელმაც თავის ერთ-ერთ შვილს დაარქვა რობერტი. უფრო მოგვიანებით, ამ სახელს აღადგენენ ბურბონები XIX საუკუნეში რობერტ ორლეანელის, შარტრის ჰერცოგის, პრინცი რობერტის და პარმის ჰერცოგის, რობერტ I-ის სახით.
2. ↑  Christian Bonnet, Christine Descatoire, *Les Carolingiens (741-987)*, Armand Colin, 2001, p. 91
**პლებისციტი** — კენჭისყრით საერთო-სახალხო გამოკითხვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ საკითხებზე ამომრჩეველთა ან მათი ნაწილის აზრის გასაგებად. ისევე, როგორც რეფერენდუმი, პლებისციტიც სახალხო ხელისუფლების განხორციელების უშუალო დემოკრატიის ფორმაა, თუმცა მათ შორის არსებობს განსხვავება. კერძოდ, მაშინ, თუ რეფერენდუმის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში შედის მისი გამოქვეყნების დღიდან, აქვს იურიდიული, პირდაპირი მოქმედების ძალა და საბოლოოა, პლებისციტის შედეგები სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა. გარდა ამისა, რეფერენდუმი იმართება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მაშინ, როცა პლებისციტის ჩატარება შესაძლებელია როგორც ამომრჩეველთა, ასევე მათი ნაწილის აზრის გასაგებად. ტერმინი მომდინარეობს ძველი რომაული პოლიტიკური პრაქტიკიდან, სადაც იგი აღნიშნავდა მდაბიოების მიერ გამართულ კენჭისყრას ამა თუ იმ საკითხზე. პლებისციტს საქართველოში ნიშნავს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რეფერენდუმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

პლებისციტი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონი
* ა. დემეტრაშვილი; ი. კობახიძე (2010). კონსტიტუციური სამართალი. თბილისი.

სქოლიო
------

1. 1 2  „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის 8¹ მუხლის პირველი პუნქტი.
2. ↑  „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის 28-ე მუხლის მე-2 პუნქტი.
3. ↑  „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის 8¹ მუხლის მე-3 პუნქტი.
4. ↑  „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის პირველი მუხლის მე-3 პუნქტი.
5. ↑  „პლებისციტი". საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ციტირების თარიღი: 2014-08-17.
6. ↑  „რეფერენდუმის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის 8¹ მუხლის მე-2 პუნქტი.
| სისტემა,პერიოდი | სექცია,ეპოქა | სართული,საუკუნე | საუკუნე (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| მეოთხეული | ჰოლოცენი | მეგჰალაიური | 0-0,0042 |
| ჩრდილოგრიპიული | 0,0042-0,0082 |
| გრენლანდიური | 0,0082-0,0117 |
| პლეისტოცენი | 'Tarantian' | 0,0117-0,126 |
| 'Chibanian' | 0,126-0,781 |
| კალაბრიული | 0,781-1,80 |
| ჯელასიანი | 1,80-2,58 |
| ნეოგენი | პლიოცენი | პიაჩენცური | **უფრო ძველი** |
| მეოთხეული სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა,სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისიის მიხედვით |

მყინვარული საფრის მაქსიმალური დონე ჩრდილოეთ პოლუსის სივრცეში
**პლეისტოცენი** (სიმბოლო PS; ძვ. ბერძნ. πλεῖστος – მრავალრიცხოვანი და καινός – ახალი) — დედამიწის ისტორიის მეოთხეული პერიოდის შუა ეპოქა, რომელიც დაიწყო 2,588 მლნ. წლის წინათ და დამთავრდა 11,7 ათ. წლის წინ. მოსდევს ჰოლოცენს და წინ უსწრებს პლიოცენს. 1839 წელს ტერმინი „პლეისტოცენი" მეცნიერებაში დაამკვიდრა ინგლისელმა გეოლოგმა ჩარლზ ლაიელმა, რომელმაც კუნძულ სიცილიაზე კვლევების შედეგად გამოავლინა ფენა, სადაც ინახებოდა მოლუსკების ფაუნის დაახლოებით 70%. ამან განასხვავა აღნიშნული ფენები პლიოცენური ეპოქისაგან, რომელსაც ლაიელი მანამდე მიაკუთვნებდა ყველაზე ახალგაზრდა ნამარხ ფენებს. მოგვიანებით ლაიელმა პლეისტოცენი გამოყო დამოუკიდებელ ეპოქად, რომელსაც პოსტპლიოცენური უწოდა. ჯერ კიდევ XX საუკუნეში ტერმინი პლეისტოცენი ხშირ შემთხვევაში წარმოადგენდა მეოთხეული პერიოდის ან ანთროპოგენის სინონიმს. პლეისტოცენი არის მეოთხეული პერიოდის პირველი ეპოქა ან კაინოზოური ჯგუფის მე-6 ეპოქა. პლეისტოცენი არსებითად ყინულოვანი ეპოქაა. არქეოლოგიური თვალსაზრისით, დაახლოებით ემთხვევა ძველი ქვის ხანას, ეგრეთ წოდებულ პალეოლითს. 

საქართველოში კორელაციის სქემა იყოფა სამ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი. საერთაშორისო სტანდარტული კლასიფიკაციის თანახმად პლეისტოცენი იყოდა ოთხ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი, ჯელასიანი, რომლებიც გამოვლინდა სამხრეთ ევროპაში. გარდა ამისა, საერთაშორისო კლასიფიკაციას ხშირ შემთხვევაში გააჩნია სხვა რეგიონული ქვედანაყოფები. 

პლეისტოცენში დედამიწა გამყინვარების ფაზაში უკვე შესული იყო. დამახასიათებელია მყინვარული პერიოდის თანმიმდევრულად შედარებით თბილ გამყინვარებათშორისით შეცვლა. პლეისტოცენი შედგება გამყინვარების ოთხი პერიოდისაგან, რომელთაგან პირველი და კლასიკურია გიუნცური გამყინვარება (1,2-1,0 მლნ. წლის წინ). გიუნცური აცივება დასრულდა გიუნც-მინდელური დათბობით (1,0-0,76 მლნ. წლის წინ), რომლის დროსაც ხმელთაშუა, შავ და ბერინგის ზღვებზე აღინიშნებოდა ტრანსგრესიები. 

შემდეგ დადგა მინდელური გამყინვარება (დაახლ. 790-580 მლნ. წლის წინ), რომელსაც გამყინვარების გაცილებით რთული ხასიათი ჰქონდა. 
მას მოჰყვა რისული გამყინვარება, რომელიც ვიურმული გამყინვარებით დაგვირგვინდა.

თანამედროვე გეოლოგიისა და პალეოგეგრაფიის ამოცანაა უნიფიცირებული ქრონოსტრატიგრაფიული სკალების დასრულება და პლეისტოცენური ნალექების გლობალური კორელაცია; აგრეთვე პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციების შექმნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„პლეისტოცენი"** ვიკისაწყობში.
* პლეისტოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* Гляциологический словарь. - Л.: Гидрометеоиздат, 1984.

სქოლიო
------

1. ↑  ICS Timescale Chart.
2. ↑  Geologic Age Symbol Font (StratagemAge). USGS. ციტირების თარიღი: 2011-06-22.
**კუდნემსა ნამგალა** (ლათ. Hirundapus caudacutus) — ფრინველი ნამგალასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 21 სმ. ფეხები და კუდი მოკლეა, საჭის ბუმბულების ღეროები 3–5 მმ-ზეა გამოწეული და ერთგვარ ეკლებს წააგავს, რომლებიც ცოცვაში ეხმარება. შეფერილია მურად, ზურგის შუა ნაწილი უფრო ღიაა; კუდქვეშა მიდამო, ყელი და შუბლზე არსებული ლაქები თეთრი. გავრცელებულია შუა ციმბირიდან და ჩრდილოეთ მონღოლეთიდან სახალინამდე, კურილის კუნძულებზე (იაპონია), აგრეთვე ჰიმალაიდან, დასავლეთ სიჩუანიდან და დასავლეთ ინდოჩინეთიდან სუმატრასა და იავამდე. კარგად ფრენს. იკვებება მწერებით, რომლებსაც ჰაერში იჭერს. ბუდეს ფუღუროებში და კლდეებზე იკეთებს. დებს 3–7 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 18–20 დღის განმავლობაში, ბარტყებზეც ორივე ზრუნავს.

ლიტერატურა
----------

* Колючехвост // Большая советская энциклопедия, т. 12 — М. : Советская энциклопедия, 1973.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 80, 144, 191.
რაფაელის „პლატონის პორტრეტი" გამოსახული ათენის სკოლის ფრესკაზე
**პლატონის აკადემია** — პლატონის მიერ დაფუძნებული ფილოსოფიის სკოლა ათენში, დაახლოებით ძვ. წ. 385 წელს.

სანამ აკადემია სკოლა გახდებოდა, ის ძველი ათენის კედლებს გარეთ არსებული ზეთისხილის ბაღი იყო - წმინდა ადგილი ათენელთათვის. ამ ადგილის არქაული სახელი იყო „ჰეკადემია", რომელიც კლასიკურ ხანაში „აკადემია"-დ გარდაიქმნა დაახლოებით ძვ.წ. VI საუკუნეში, დაუკავშირდა რა ეპიკურ ათენელ გმირს, ლეგენდარულ აკადემოსს.

აკადემიის ბაღი ქალღმერთ ათინასა და სხვა უკვდავთათვის მიძღვნილი წმინდა ადგილი იყო; ეს ასევე იყო ადგილი ბრინჯაოს ხანიდან მოყოლებული რელიგიური კულტისა, რომელსაც გმირ-ღმერთებს დიოსკურელებს უკავშირებენ. დიოსკურთან ასოციაციის გამო სპარტანელები „აკადემიის ბაღს" ხელუხლებელს ტოვებდნენ ატიკაზე შემოსევების დროს, განსხვავებით რომაელი სულასგან, რომელმაც ძვ. წ. 86 წელს ერთიანად გაჩეხა წმინდა ზეთისხილის ხეები ნაღმსატყორცნების ასაგებად.

ლიტერატურა
----------

* Collier's New Encyclopedia 1. (1921) New York: P.F. Collier & Son Company. 15.

 ხ • გ • რ**ათენის ღირსშესანიშნაობები**აკადემია  · აკროპოლისი  · ძველი აგორა  · ჰადრიანეს თაღი  · აეროპაგი  · ლისიკრატეს მონუმენტი  · ჰელენისტური პარლამენტი  · კერამეიკონი  · ლიკაბეტის გორა  · მონასტირაკი  · ათენის უნივერსიტეტი  · არქეოლოგიური მუზეუმი  · ეროვნული ბაღები  · საბერძნეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა  · ეროვნული თეატრი  · ახალი აკროპოლისის მუზეუმი  · ჰეროდე ატიკუსის თეატრი  · ძველი პარლამენტი  · ოლიმპიური კომპლექსი  · პანათინაიკოს სტადიონი  · ფილოპაპოსი  · პლაკა  · პნიქსი  · პრეზიდენტის სასახლე  · ათალოსის სტოა  · ჰეფესტოს ტაძარი  · ზევსის ტაძარი  · დიონისეს თეატრი  · ქარების კოშკი  · ზაპეიონი