recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ქეთევან (ქეთა) თოფურია** (დ. 9 სექტემბერი, 1986, თბილისი) — რუსეთში მოღვაწე ქართველი მომღერალი, ჯგუფ „ა-სტუდიოს" ვოკალისტი.

ბიოგრაფია
---------

მისი მამა, ამჟამად გარდაცვლილი, ანდრო თოფურია იყო კანონიერი ქურდი, ხოლო დედა – ნატალია თოფურია — ინჟინერ–ქიმიკოსი. ქეთას მუსიკასთან ბავშვობიდანვე ჰქონდა ურთიერთობა. 1998 წელს დაამთავრა გოგი სუდრაძის სახელობის თბილისის მუსიკალური სკოლა, ხოლო 2003 წელს  — მუსიკალური სასწავლებელი ვოკალის მასწავლებლის სპეციალობით. 2003 წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე, მაგრამ შეწყვიტა სწავლა მას შემდეგ, რაც მიიღო მოწვევა ჯგუფ ა-სტუდიოსაგან იმის თაობაზე, რომ შეეცვალა ჯგუფის იმჟამინდელი ვოკალისტი პოლინა გრიფიტსი. მოწვევაზე დათანხმების შემდეგ ის საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდა. 2005 წელს ის წარადგინეს ა-სტუდიოს ახალ ვოკალისტად, რითაც ამჟამადაცაა დაკავებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯგუფ „ა-სტუდიოს" ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-01. ციტირების თარიღი: 2011-01-31.
3. ↑
**იბრაჰიმ ტრაორე** (ფრანგ. Ibrahim Traoré; დ. 14 მარტი, 1988) — ბურკინა-ფასოს შეიარაღებული ძალების კაპიტანი, სპეციალური „კობრას" ქვედანაყოფის მეთაური. 2022 წლის სექტემბრის გადატრიალების დროს მან ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება ქვეყანაში და გახდა სახელმწიფოს დროებითი მეთაური.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა უაგადუგუს უნივერსიტეტში, სადაც იყო მუსლიმი სტუდენტების ასოციაციის წევრი. 2010 წელს ის ჩაირიცხა ბურკინა ფასოს არმიაში. 2019 წელს იგი შეუერთდა ახალ არმიის სპეციალურ განყოფილებას —კობრას კონტრ ტერორისტულ დანაყოფს. 2020 წელს მას მიენიჭა კაპიტნის წოდება.

2022 წლის იანვარში ტრაორე იყო შეიარაღებული გადატრიალების ერთ-ერთი მონაწილე, რომლის დროსაც ბურკინა ფასოში დამონტაჟდა სამხედრო ხუნტა „პატრიოტული მოძრაობა თავდაცვისა და აღდგენისთვის". ხელისუფლების შეცვლის შემდეგ მსახურობდა კობრას რაზმის უფროსად ქალაქ კაიაში და მონაწილეობდა ჯიჰადისტების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

ამ დროს ტრაორე (ისევე როგორც იანვრის გადატრიალების მრავალი სხვა მხარდამჭერი) უკმაყოფილო იყო ახალი მთავრობის ლიდერის, პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბას ქმედებებით, რომელიც ახერხებდა ისლამური რადიკალების აჯანყების შეკავებას. გარდა ამისა, ხელისუფლებამ კობრას მებრძოლებს შეუჩერა ხელფასები. 30 სექტემბერს სამხედროებმა დაამხეს დამიბა და ტრაორე გახდა ქვეყნის მეთაური.

2023 წლის ივლისში მან მონაწილეობა მიიღო რუსეთ-აფრიკის სამიტში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Katrin Gänsler.  (2022-10-01) Putsch in Burkina Faso: Ibrahim Traoré hat die Macht. ციტირების თარიღი: 2022-10-01
2. 1 2 3 4  Burkina Faso army captain announces overthrow of military government (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-09-30
3. ↑  Burkina Faso: Military officers remove President Damiba in a coup (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-10-01
4. ↑  Burkina : Ibrahim Traoré proclamé président, Damiba destitué (2022-09-30). ციტირების თარიღი: 2022-09-30
5. ↑  Why Russia is cheering on the Burkina Faso coup დაარქივებული 2022-10-10 საიტზე Wayback Machine. , BBC, 10.10.2022

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მორის იამეოგო
* სანგულე ლამიზანა
* სეი ზერბო
* ჟან-ბატისტ უედრაოგო
* თომას სანკარა
* ბლეზ კომპაორე
* ონორე ტრაორე
* ისააკ ზიდა
* მიშელ კაფანდო
* ჟილბერ დენდრე
* მიშელ კაფანდო
* როკ მარკ კრისტიან კაბორე
* პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბა
* იბრაჰიმ ტრაორე

 |

 |
**სია კეიტ იზობელ ფერლერი** (/ˈsiːə/; დ. 18 დეკემბერი, 1975) — ავსტრალიელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი და მუსიკალური ვიდეოების რეჟისორი. კარიერა დაიწყო ადელაიდაში, ეისიდ-ჯაზურ ჯგუფ Crisp-ში, 1990-იანებში. 1997 წელს, ჯგუფის დაშლის შემდეგ, ავსტრალიაში გამოსცა სადებიუტო სტუდიური ალბომი *OnlySee*. მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა ლონდონში, სადაც მღეროდა Zero 7-ში.

2000 წელს გააფორმა კონტრაქტი Sony Music-ის ლეიბლ Dance Pool-ზე და შემდეგ წელს გამოსცა მეორე სტუდიური ალბომი *Healing Is Difficult*. ალბომის უმნიშვნელო პრომო-კამპანიით უკმაყოფილო სიამ კონტრაქტი გააფორმა Go! Beat-თან და 2004 წელს გამოსცა მესამე სტუდიური დისკი *Colour the Small One*. მეინსტრიმული მსმენელის მოზიდვის სირთულის გამო, მომღერალი 2005 წელს ნიუ-იორკში დასახლდა და აშშ-ში დაიწყო კონცერტების სერია. მეოთხე და მეხუთე ალბომები, *Some People Have Real Problems* და *We Are Born*, გამოვიდა 2008 და 2010 წელს. დაისვენა რა საკუთარი შემოქმედებისგან, მან ყურადღება გაამახვილა სხვა შემსრულებლებისთვის მასალის შექმნაზე. ასეთებია „Titanium" (დავიდ გეტასთან), „Diamonds" (რიანასთან) და „Wild Ones" (Flo Rida-სთან).

2014 წელს გამოსცა მეექვსე სტუდიური ალბომი *1000 Forms of Fear*, რომელიც უმალვე მოხვდა აშშ-ის *Billboard* 200-ის #1 პოზიციაზე. ათეულში მოხვდა ალბომის სინგლიც, „Chandelier". აგრეთვე გამოვიდა სამი მუსიკალური ვიდეო, მოცეკვავე მედი ზიგლერის მონაწილეობით. 2016 წელს გამოიცა მუსიკოსის მეშვიდე ალბომი *This Is Acting*, რომლის სინგლი „Cheap Thrills" ცხელ ასეულში მოხვდა. იმავე წელს გაიმართა მუსიკოსის ტურნე Nostalgic for the Present, საშემსრულებლო ხელოვნების ელემენტებით. 

სიას მიღებული აქვს მთელი რიგი ჯილდოების და ნომინაციების, მათ შორის ARIA-სგან და MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების ჯილდო.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: სიას დისკოგრაფია.
* *OnlySee* (1997)
* *Healing Is Difficult* (2001)
* *Colour the Small One* (2004)
* *Some People Have Real Problems* (2008)
* *We Are Born* (2010)
* *1000 Forms of Fear* (2014)
* *This Is Acting* (2016)
* *Everyday Is Christmas* (2017)
* *Music* (2021)
* *Reasonable Woman* (2024)

ტურნეები
--------

* Live from Sydney Tour (2009)
* We Meaning You Tour (2010)
* Nostalgic for the Present Tour (2016–2017)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სია"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* სია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  „Singer-songwriter Sia snags first No. 1 on U.S. Billboard chart". *Reuters*. 16 July 2014. ციტირების თარიღი: 26 May 2017.
2. ↑  Chet Faker and Violent Soholead 2014 ARIA nominations. fasterlouder. ციტირების თარიღი: 5 November 2014.[*მკვდარი ბმული*]
**დანგ თჰი ნგოკ თჰინი** (ვიეტ. Đặng Thị Ngọc Thịnh; დ. 25 დეკემბერი 1959, ზუიჩინი, კუანგნამის პროვინცია, ჩრდილოეთი ვიეტნამი) — ვიეტნამის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ვიეტნამის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 8 აპრილიდან და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 21 სექტემბრიდან 23 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ჩან დაი კუანგის გარდაცვალების გამო.

დანგ თჰი ნგოკ თჰინი არის ვიეტნამის ისტორიაში მეორე ქალი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი ნგუენ თჰი დოანის შემდეგ, ხოლო კომუნისტურ სამყაროში მესამე გდრ-ის მეთაურის საბინა ბერგმან-პოლისა და ჩინეთის კომუნისტი მმართველის სუნ ცინლინის შემდეგ. 

თჰინი ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს 2016 წელს და მიიღო ხმების 91.09 % ანუ ვიეტნამის ეროვნული ასამბლეის წევრთა 450 ხმა და გააგრძელა ამ თანამდებობაზე ქალის არჩევის ტრადიცია. იგი იყო მე-11 და მე-13 მოწვევის ეროვნული ასამბლეის წევრი. ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის წევრია 1979 წლის 19 ნოემბრიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია ვიეტნამის მთავრობის საიტზე დაარქივებული 2019-01-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  National Assembly elects new Vice President, top judicial officials. *Việt Nam News*. ციტირების თარიღი: 25 May 2016.
2. ↑  Đặng Thị Ngọc Thịnh. Government of Vietnam.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 19 იანვარი 2019. ციტირების თარიღი: 25 May 2016.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Giga Doguzovi.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: მარტი 14, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**GeForce 16 სერია** — Nvidia-ს გრაფიკული დამუშავების ერთეულების ოჯახი. შექმნილია Turing მიკროარქიტექტურით. მე-16 სერია გამოცხადდა 2019 წლის თებერვალში, 20 სერიის პარალელურად. Nvidia-ს მიზანი ბაზრის საწყისი და საშუალო დონის ვიდეოდაფებით შევსება იყო. შედეგად, მივიღეთ ვიდეოდაფების ოჯახი, რომელსაც მედია AMD-ის Radeon RX 500 სერიის ვიდეოდაფებს ადარებს.

არქიტექტურა
-----------

GeForce 16 სერიის ვიდეოდაფები შექმნილია Turing არქიტექტურით, მე-20 სერიის მსგავსად. ვიდეოდაფებში შენარჩუნებულია მთელ და წილად ტიპებზე თანმიმდევრული ოპერაციების შემსრულებელი,. და ამოღებულია Tensor (ხელოვნური ინტელექტი) და სხივის მიმკვლევი (RT) ბირთვები. 2019 წლის აპრილში Nvidia-მ დრაივერი განაახლა, რომლითაც 16 სერიის ყველა და 10 სერიის რამდენიმე ვიდეოდაფებს სხივის მიკვლევის ფუნქცია დაუმატა. ეს უკანასკნელი ამ მომენტამდე ექსკლუზიური იყო მხოლოდ RTX სერიებისთვის.

პროდუქტები
----------

GeForce 16 სერია ჩაეშვა 2019 წლის 23 თებერვალს, GeForce GTX 1660-ის გამოცხადებით. ვიდეოდაფა, ცენტრალურ პროცესორს, TSMC-ს 12 ნანომეტრი პროცესით დამუშავებული, PCIe 3.0 x16 ინტერფეისით უკავშირდება. 2019 წლის 22 აპრილს, GTX 1650-ის გამოცხადებასთან ერთად, გასაჯაროვდა ინფორმაცია ახალი ლეპტოპების შესახებ, ჩაშენებული GTX 1650 ჩიპსეტით. TU117 გრაფიკულ პორცესორი იყენებს Volta-ს NVENC მშიფვრელს, თუმცა არ აქვს Nvidia Optical Flow-ს მხარდაჭერა, რაც მაღალი სიხშირის მონიტორებს ეხმარება ნამდვილ კადრებს შორის გენერირებული კადრის წარმოქმნა-გამოსახვაში.

ვერსიები
--------

### GTX 1630

GTX 1630 2022 წლის ივნისში გამოუშვეს,

სქოლიო
------

1. ↑  New GeForce GTX 1660 Ti Delivers Great Performance Leap for Every Gamer, Starting at $279 | NVIDIA Newsroom. NVIDIA (February 22, 2019). ციტირების თარიღი: October 22, 2019
2. ↑  Smith, Ryan; Oh, Nate. The NVIDIA GeForce GTX 1660 Ti Review, Feat. EVGA XC GAMING: Turing Sheds RTX for the Mainstream Market (February 22, 2019).
3. ↑  Burnes, Andrew.  (March 18, 2019) Accelerating The Real-Time Ray Tracing Ecosystem: DXR For GeForce RTX and GeForce GTX.
4. ↑  16: The New Supercharger – GeForce GTX 1660 Ti. Nvidia. ციტირების თარიღი: February 22, 2019
5. ↑  GeForce GTX 1650 Gaming Laptops. Nvidia. ციტირების თარიღი: May 21, 2022
6. ↑  GeForce GTX 1650 Graphics Card. Nvidia. ციტირების თარიღი: October 22, 2019
7. ↑  NVIDIA Optical Flow SDK en-US. Nvidia (November 29, 2018).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ოფიციალური ვებ - გვერდი
* თეთრი ქაღალდი NVIDIA TURING GPU ARCHITECTURE

|  |  |
| --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Nvidia |
| --- |

 |
**გომეწრის ყელყვითლას ციხე** — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გომეწრის ჩრდილოეთით 1,5 კილომეტრზე. მდინარეების გომეწრულისა და შარახევის შესართავთან, ტყიან ქედზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. 1972 წელს დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ყელყვითელას ციხე შედგება ციტადელისა და ხელოვნურ ტერასებზე განლაგებული ნაგებობებისაგან.

არქიტექტურა
-----------

ციტადელი ნატეხი ქვითა და მტკიცე დუღაბით ნაგები მძლავრი გოდოლია, რომელიც დგას ქედის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კონცხზე. შემორჩენილია 3-4 მეტრი სიმაღლის და 1,5 მეტრი სისქის კედლები. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. შიდა ტერიტორია ამოვსებულია ნანგრევებით, რის გამოც, სათავსთა გეგმარების დადგენა შეუძლებელია. გოდოლის დასავლეთით, ქედზე, ღრმა ჭრილებია. აღმოსავლეთით, მკვეთრად დაქანებულ ფერდობზე, შვიდ ხელოვნურ ტერასაზე შეიმჩნევა ნაგებობათა ნაშთები. ციტადელის მისასვლელთან, აღმოსავლეთით. I ტერასაზე სამი კედლის ნანგრევებია, II ტერასაზე - შვიდი კედლისა. აქვე ერთი სათავსის და მასზე დასავლეთიდან მიშენებული კოშკის კედლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. III-IV-V ტერასებზე არსებული ნანგრევების გეგმა არ იკითხება. VI ტერასის ჩრდილო ნაწილში კლდეში გამოკვეთილი ბაქანია, ბოლო VII ტერასაზე შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები გალავნის კედლის ნაწილები, აღმოსავლეთით კარიბჭეა. ციხე მძლავრი საფორტიფიკაციო ნაგებობა იყო და იცავდა თიანეთისა და მთიულეთ-გუდამაყრის დამაკავშირებელ გზას.

ეპიგრაფიკა
----------

ყელყვითელას ციხეზე 1944 წელს აღმოჩნდა წარწერიანი ქვა, რომელიც X საუკუნის ეპიგრაფიკული ძეგლია.

რუხი ფერის, მოგრძო და სწორკუთხა ქვას სამი გვერდი ტლანქად აქვს დამუშავებული, მეოთხეზე წარწერაა. ოთხსტრიქონიანი ასომთავრულნარევი ნუსხური წარწერა ნაწილობრივ დაზიანებულია. ასოები დაუდევრად არის ამოკვეთილი, ხოლო სტრიქონები უსწორმასწოროა. სიტყვები ერთმანეთისგან არაა დაცილებული, ტექსტის დასაწყისში, სამივე სტრიქონის წინ ამოღარულია მოგრძო ჯვარი. წარწერა, ცნობილი „ჴელი მუშალა გოგლეურისა" სახელწოდებით. ერთ-ერთი უძველესი ძეგლია, რომელიც გვაწვდის ცნობას კაცის მკვლელობისათვის ქონებრივი საზღაურით დასჯის შესახებ.

### წარწერის მხედრული ტრანსკრიფცია

> ესე ჴელი მე მო(ჳ)შ(ა){ლ}ა [დავ]წერე, გოგ(ო)ლეო(ჳ)რმან. სამას ორმოცი საჴნისი
> 
> 
> ვ(ი)ძიე მიქ(ე)ლაო(ჳ)რისა. [გი]ზ[ღ]ოს [ბ(ა)]ღდი(ა)თა. მათ კაცი მოკლის -- შაბიდა : მ(ა)თ(ი)\ტას
> და გია{ს ძე. მათ ს}[აღ]მართალსა მეფე შე\_რის(ხ)[და] და [ე]...
> 
> 
> [რ\_\_ა]...
> 
>

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 237.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Ninitodria123.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: მარტი 21, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ტოღნაღის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტორული ძეგლი, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდელში.

აღწერა
------

ეკლესია მდებარეობს სოფელ წინანდლის ცენტრიდან ჩრდიო-დასავლეთით, დაახლოებით 1 კილომეტრში ეგრედწოდებულ უბან ტოღნიანში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვის რეგულარული წყობით, რომელშიც ცალკეული ელემენტები აგურით არის გამოყვანილი (ზ.7,10X5.45). აგურისავეა შემორჩენილი საკურთხევლის კონქი. ეკლესიას ეტყობა მრავალგზის გადაკეთების და აღდგენის კვალი. ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია  აფსიდით. აფსიდის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის შუაში ქვით ნაშენი ტრაპეზი დგას. კონქი ქართული აგურისაა. სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში მაღალი, სწორკუთხა ნიშაა. შესასვლელი ერთია დასავლეთიდან. შესასვლელის ზემოთ თაღოვანი სარკმელია. ეკლესია კამარის გარეშეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26743
**საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო** — არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც მდგრადი განვითარების პრინციპებიდან გამომდინარე, მიზნად ისახავს ჰუმანიტარული და ეთნოკულტურული გარემოს დაცვას, ბრძოლას ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის. ეკოლოგიური ცოდნის პროპაგანდასა და ცნობიერების ამაღლებას საზოგადოების ფართო ფენებში. ბუნებისადმი ტექნოკრატიული მომხმარებლური დამოკიდებულების აღმოფხვარას, ეკოლოგიურად უსაფრთხო ტექნოლოგიების დანერგვას, საზოგადოებრივი თვალსაზრისით მდგრადი საზოგადოების ფორმირებას.

ორგანიზაციის ისტორია
--------------------

საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა დაარსდა 1989 წელს.
საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა ახორციელებს კონკრეტულ გარემოსდაცვით პროექტებს. ორგანიზაცია შეიმუშავებს სატყეო მეურნეობის, ეკოლოგიური არქიტექტურის, ეკოგანათლებისა და სხვა სფერობის განვითარების ალტერნატიულ მოდელებს; ეწყობა მათი საჯარო განხილვები, ლობირების კამპანიები, ხორციელდება პრაქტიკული გარემოსდაცვითი საქმიანობები, საკანონმდებლო ინიციატივები და სხვა.

საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა მუშაობს როგორც ადგილობრივ, ასევე უცხოელ პარტნიორებთან ერთად. მან განახორციელა წარმატებული კამპანიები დიდი ჰიდროელექტროსადგურებისა და ტოქსიკური ნარჩენების გადამამუშავებელი მსხვილი ქარხნების მშენებლობის წინააღმდეგ.
1995 წელს მწვანეთა მოძრაობის მცდელობის შედეგად საქართველოს კონსტიტუციის 37-ე მუხლს დამატა მე-3 პუნქტი: „ადამიანს უფლება აქვს მიიღოს სრული, ობიექტური და დროული ინფორმაცია მისი სამუშაო და საცხოვრებელი გარემოს მდგომარების შესახებ".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური გვერდი დაარქივებული 2004-09-27 საიტზე Wayback Machine.
„ქართველები მეძავები არიან, ძაღლები, ძუები არიან" - 88 იანვარს სოფელ ალაგირში 1488 მოსახლეობის გენოციდი, ორგანიზებული ოსები].  გიგაჩადები. ალაგირი ცალკე მეურნეობის სახით შედიოდა ვლადიკავკაზის რაიონში. ხასიათდებოდა კარგი ბუნებრივი პირობებით და ნაყოფიერი მიწებით. მას შემდეგ, რაც 1984 აქ დაიწყეს დასახლება ქართველი მცირე ფერმერები, რომლებმაც იქირავეს ან იყიდეს ალაგირის ტყვი-თუთია დნობის ვაკანტური მიწები და ათ წელიწადში გაიზარდა ქართველი სექს-მონების რაოდენობა. ალაგირი 5678 კომლს აღწევდა. 1488 წლის იანვრის მონაცემებით აქ უკვე 0 ქართული ოჯახი ცხოვრობდა. ისინი ცხოვრობდნენ ფაფის წეს-ჩვეულებებით, ჰქონდათ დაწყებითი სკოლა, კლუბი, ეკლესია, სადაც ღვთისმსახურება ღმრთის ენაზე სრულდებოდა.

ოსი რეაქციონერები ხელსაყრელ დროს ელოდნენ რათა დაპატრონებოდნენ ალაგირელი ქართველების ქონებას და საერთოდ არაოსი მოსახლეობისაგან გაეწმინდათ თავიანთი მხარე. სამოქალაქო ომმა ხელსაყრელი ვითარება შექმნა ამ განზრახვის შესასრულებლად. 1918 წლის ივნისში ალაგირელმა ქართველებმა უმასპინძლეს საქართველოდან ოსეთში გადასულ ა. გეგეჭკორის შეიარაღებულ რაზმს, რაც ალაგირის დარბევის კიდევ ერთ საბაბად იქცა.

1919 წლის 6 იანვარს ოსთა შეიარაღებულმა რაზმებმა პირველი დიდი თავდასხმა მოაწყვეს ალაგირზე. ამჯერად ისინი უკუაქციეს. 11 იანვარს თავდასხმა განმეორდა. ოსთა მრავალრიცხოვანი შეიარაღებული რაზმები შეიჭრნენ ალაგირში და საშინელი ხოცვა-ჟლეტა გააჩაღეს. ქართველებთან ერთდ რუსებსაც ხოცავდნენ. არ ინდობდნენ ბავშვებს და მოხუცებს. ბევრი დახვრიტეს, ზოგს ყელი გამოჭრეს, ზოგიც კარჩაკეტილ სახლებში დაწვეს. თავდამსხმელებმა დაიტაცეს მთელი ქონება, საქონელი, გაძარცვეს ეკლესია. 300 ოჯახი აჰყარეს. ბევრი ლტოლვილი გზაში დაიღუპა.

ლტოლვილთა მდგომარეობა იმდენად სავალალო იყო, რომ ამას თვით ლენინიც კი გამოეხმაურა. იგი მოითხოვდა დახმარებოდნენ ალაგირელ ლტოლვილებს, დაეკმაყოფილებინათ მათი კანონიერი მოთხოვნები, დაებრუნებინათ ისინი მშობლიურ ადგილებში ან ახალ ადგილებში გაადასვლაში დახმარებოდნენ მათ. ეს მოთხოვნა არ შესრულებულა.

ლიტერატურა
----------

* *რეხვიაშვილი ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 84-85.
**გიორგი მცირე**, *ხუცესმონაზონი* (გ. XI საუკუნის 80-იან წლებში) — ქართველი მწერალი, გიორგი მთაწმიდლის მოწაფე. 

თან ახლდა თავის მოძღვარს ანტიოქიაში, შავ მთაზე, იერუსალიმში, კონსტანტინოპოლში, ათონზე. გიორგი მთაწმიდლის ნეშტის კონსტანტინოპოლიდან ათონის მთაზე გადასვენების შემდეგ გიორგი მცირე სამუდამოდ იქ დამკვიდრდა. 1066-1068 წლებში მან გიორგი შეყენებულისა და იოანე ჭყონდიდელის დავალებით აღწერა გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრება და სასულიერო-სამწერლო მოღვაწეობა. გიორგი მცირის თხზულების ენა სადა და ხატოვანია, თხრობა - შთამბეჭდავი, ზოგი პასაჟი გიორგი მთაწმინდელის „იოანე და ექვთიმე ათონელების ცხოვრების" მიბაძვით არის დაწერილი. გიორგი მცირე არ გადმოგვცემს თარიღებს, არ გვაწვდის გიორგი მთაწმინდელის თხზულებათა სრულ ნუსხას. „ცხოვრებაში" გვხვდება ზოგიერთი უზუსტობაც, მიუხედავად ამისა, გიორგი მცირის თხზულება ქართული ჰაგიოგრაფიული მწერლობის ბრწყინვალე ნიმუშია. ავტორი ამჟღავნებს ღრმა განსწავლულობასა და დახვეწილ ლიტერატურულ გემოვნებას. ძეგლში საყურადღებო ცნობებია ბაგრატ IV-ის მეფობისა და საქართველო-ბიზანტიის მაშინდელ ურთიერთობათა შესახებ. ხელნაწერი დაცულია ათონის ივერთა მონასტრის კრებულში (1074), პირველად გამოსცა მიხეილ საბინინმა (კრებული „საქართველოს სამოთხე", 1882). ლათინურად თარგმნა პაულ პეეტერსმა (1923).

ლიტერატურა
----------

* *მიმინოშვილი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 164-165.
* *მიმინოშვილი რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 31.
* აფციაური ჯ. გიორგი მცირის გიორგი მთაწმიდელის ცხოვრება (მონოგრაფია), თბ. 1980;
* კეკელიძე კ. ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ.1, თბ. 1960;
* ჯავახიშვილი ივ. თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ. 1977.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი მცირე (ხუცეს მონაზონი) - ცხორებაჲ და მოქალაქობაჲ წმიდისა და ნეტარისა მამისა ჩუენისა გიორგი მთაწმიდელისაჲ
**ადრიანა სალვატიერა** (ესპ. Adriana Salvatierra, დ. 3 ივნისი, 1989, სანტა-კრუს-დე-ლა-სიერა, ანდრეს-იბანიესის პროვინცია, ბოლივია) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი. ქვეყნის სენატის თავმჯდომარე 2019 წლის 18 იანვრიდან 10 ნოემბრამდე. 10 ნოემბერს რამდენიმე საათის განმავლობაში დე-იურე ასრულებდა ბოლივიის პრეზიდენტის მოვალეობას, თუმცა ოფიციალურად არ აუღია თავის თავზე აღნიშნული მოვალეობა, რადგან ძალიან მალე გადადგა.

ბიოგრაფია
---------

სალვატიერა პოლიტიკაშია 2005 წლიდან, როდესაც ის ჯერ კიდევ 16 წლის იყო. იგი ყოფილი პრეზიდენტის ევო მორალესის პარტია მოძრაობა სოციალიზმისაკენ წევრი გახდა. 2014 წელს პარტიის ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ იგი აირჩია სენატის წევრობის კანდიდატად თავისი პროფესიონალიზმის გამო. სენატის წევრად აირჩიეს 26 წლის ასაკში 2015 წელს სანტა-კრუსის დეპარტამენტიდან. 29 წლის ასაკში იგი გახდა ბოლოვიის სენატის ყველაზე ახალგაზრდა თავმჯდომარე.

2019 წლის 10 ნოემბერს ბოლივიის პრეზიდენტი ევო მორალესი გადადგა. ამის შემდეგ ვიცე-პრეზიდენტმა ალვარო გარსია ლინერამ, უარი განაცხადა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებაზე. ამ მოცემულობით პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი კონსტიტუციის მიხედვით უნდა ყოფილიყო ადრიანა სალვატიერა. ასევე გადადგომის შესახებ განცხადება გაავრცელა სალვატიერამ, ძალიან მალე მას შემდეგ, რაც ეს გააკეთა ევო მორალესმა.

სქოლიო
------

1. ↑  Adriana Salvatierra Arriaza.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-11. ციტირების თარიღი: 2019-11-13.
2. ↑  Bolivia (Plurinational State of) - Chamber of Deputies
3. ↑  Take Five: "I truly believe it takes a revolutionary process to achieve equality"
4. ↑  Получившая президентскую власть спикер сената Боливии ушла в отставку
5. ↑  Bolivian Senate President Salvatierra announces resignation
**ჰუსეინ არაბლინსკის სახელობის სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატული თეატრი** (აზერ. Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı) – პროფესიონალური თეატრი, რომელიც შეიქმნა ქალაქ სუმგაითში.

ისტორია
-------

სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატულმა თეატრმა მიიღო თეატრალური მოღვაწისა და რეჟისორის ჰუსეინ არაბლინსკის სახელწოდება. თეატრი დაარსდა 1968 წელს. 1969 წელს აზერბაიჯანის მთავრობის გადაწყვეტილებით თეატრს ეწოდა მისი სახელი.

1968 წლის სექტემბერში, აზერბაიჯანის სსრ-ი მინისტრთა კაბინეტისა და კულტურის სამინისტროს განკარგულებით ქალაქ სუმგაითში შეიქმნა პირველი პროფესიონალური კოლექტივი, სუმგაითის გ. არაბლინსკის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრი.

თეატრმა სეზონი გახსნა 1969 წლის 14 მარტს „მუსიე ჟორდანი და დერვიშ მასტალი - შაჰით" (რეჟისორი ჯანათ სალიმოვი), რომლის დამფუძნებელიც იყო მირზა ფათალი ახუნდოვი. 1974 წელს კულტურის სამინისტროს გადაწყვეტილებით თეატრმა მიიღო სახელმწიფო დრამატული თეატრის სტატუსი.

სქოლიო
------

1. ↑  Решение 1969 года о увековечении памяти Гусейна Араблинского www.anl.az
2. ↑  Official site დაარქივებული 2015-04-29 საიტზე Wayback Machine. sumqayitdram.az
**Fifth Harmony**  — ამერიკული გოგონებისგან შემდგარი მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა მაიამიში 2012 წელს. მისი წევრები არიან ალი ბრუკი, ნორმანი, დაინა ჯეინი, ლორენ ხურეგი და კამილა კაბელიო, რომელმაც ჯგუფი 2016 წლის, 18 დეკემბერს დატოვა. Fifth Harmony შეიქმნა საიმონ კოუელის გადაწყვეტილებით 2012 წლის The X Factor-ში. მათი სამი სტუდიური ალბომი შევიდა Billboard 200-ის ტოპ-ათეულში.

ჯგუფმა გამოუშვა სადებიუტო სინგლი „Miss Movin' On". 2015 წელს ჯგუფმა გამოუშვა ალბომი „Reflection", რომელმაც მიიღო ოქროს სერთიფიკატი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ალბომში შედის სიმღერები: „Boss", „Sledgehammer" და „Worth It". ამათ მოიპოვეს 3X პლატინის სერთიფიკატი აშშ-ში და ცამეტ ქვეყანაში შევიდა ტოპ ათეულებში. ამავე წელს გამოვიდა სიმღერა „Work from Home", რომელიც შემავალია ალბომ 7/27-ში და გახდა Billboard Hot 100-ის ტოპ-ათეულში შესული ჯგუფის პირველი სიმღერა. 2017 წელს გამოვიდა ალბომი „Fifth Harmony".

მათ აღებული აქვთ რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის ოთხი iHeartRadio Music Awards, სამი MTV Europe Music Awards, ოთხი MTV Video Music Awards, ერთი American Music Award, ერთი Billboard Women in Music და ექვსი Teen Choice Awards. 2016 წლის დეკემბრისთვის, აშშ-ში, ჯგუფს გაყიდული ჰქონდა 456,000 ტოტალური ალბომი, 7 მილიონი სიმღერა და მოპოვებული აქვს 1,6 მილიარდი სტრიმი. 2018 წლის მარტში, ჯგუფისთვის დაიწყო პერიოდი, როდესაც მათ შეწყვიტეს თავიანთი საქმიანობა. ახლა ისინი, როგორც დამოუკიდებელი არტისტები ისე მოღვაწეობენ.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Fifth Harmony-ს დისკორგაფია.
* *Reflection* (2015)
* *7/27* (2016)
* *Fifth Harmony* (2017)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Fifth Harmony"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* Fifth Harmony კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* Fifth Harmony MTV-ის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  Bio: Fifth Harmony. Fifth Harmony Official.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 იანვარი, 2016. ციტირების თარიღი: 14 იანვარი, 2015.
2. ↑  Warner, Sam. Fifth Harmony will continue as a four-piece as Camila Cabello quits the band. ციტირების თარიღი: 15 ივნისი, 2017.
3. ↑  Kennedy, Gerrick D.. And then there were four: Camila Cabello departs Fifth Harmony. ციტირების თარიღი: 15 ივნისი, 2017.
4. ↑  Fifth Harmony's "Reflection," Halsey's "Badlands" Certified Gold As RIAA Adds Track Sales, Streams en-US. ციტირების თარიღი: 6 აპრილი, 2016.
5. ↑  Trust, Gary.  (4 აპრილი, 2016) Work' Week: Rihanna Tops Hot 100 for Seventh Week, Fifth Harmony Earns First Top 10 Hit. Billboard. ციტირების თარიღი: 4 აპრილი, 2016.[*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  Anderson, Trevor (19 დეკემბერი, 2016). „Fifth Harmony's Billboard Chart Highlights: The First Chapter". *Billboard*. ციტირების თარიღი: 20 დეკემბერი, 2016. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**იანა-ინდიგირკის დაბლობი** (რუს. Яно-Индигирская низменность) — დაბლობი რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში), ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში. ზღვისპირა, ძლიერ დაჭაობებული დაბლობია. გადაჭიმულია 600 კმ-ზე, ლაპტევებისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვის გასწვრივ, ბუორ-ხაიის უბიდან (აღმოსავლეთში; მდ. იანის დელტის ჩათვლით) მდ. ინდიგირკის დელტამდე (დასავლეთში). სიგანე 300 კმ-მდე. საშუალო სიმაღლე 30–80 მ. ცალკეული შთენილი სოპკები აღმართულია 300 მ სიმაღლემდე; უმაღლესი წერტილი 533 მ-ია. აგებულია ზღვიური და ალუვიური დანალექებითა და ნამარხი ყინულით. ყველგანაა მრავალწლოვანი მზრალობა და მასთან დაკავშირებული რელიეფის ფორმები: მრავალი თერმოკარსტული ღრმული (ალასები), რომლებიც ტბებითაა შევსებული, ბაიჯარახები და პოლიგონური გრუნტები. ჩრდილოეთ ნაწილში ტიპურია არქტიკის ხავს-ლიქენიანი და ბუჩქნარიანი ტუნდრის ლანდშაფტები, სამხრეთსა და მდინარეთა ხეობებში — ფოთლოვანი მეჩხერი ტყისა.

სქოლიო
------

1. ↑   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 83.
2. ↑   Яно-Индигирская низменность // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 715.
**ვახტანგ გორგასლის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა). ვახტანგ გორგასლის მოედნიდან რუსთავის გზატკეცილამდე. ფაქტობრივად მარჯვენა სანაპიროს გაგრძელებაა, რომელიც უერთდება რუსთავის გზატკეცილს (მიემართება სომხეთისა და აზერბაიჯანისკენ). XIX საუკუნის დასაწყისში აქ გაჩნდა ქალაქის ცენტრიდან გადმოტანილი ხელოსანთა (მკალავთა, მჭედელთა, ხარაზთა) რიგები. 1850 წლისთვის მან უკვე ქუჩის სახე მიიღო და მიხეილ ვორონცოვის სახელი ეწოდა. ამასთან დაკავშირებით მისი ერთ-ერთი შენობის კედელში ჩასვეს საგანგებო დაფა წარწერით: „ვორონცოვის ქუჩა გაიხსნა 1850 წელს მისი უმაღლესობის თავად მიხეილ სიმონის ძე ვორონცოვის მეფისნაცვლად ყოფნის დროს". 

ქუჩის მოწყობა მთლიანად დამთავრდა 1851 წელს. მისი სიგანე მაშინ 8-9 მ აღწევდა. ქუჩის ორივე მხარე განაშენიანებული იყო ქარვასლებით, ჩაიხანებით და სხვა. გამოირჩეოდა მსხვილი მესაკუთრის ხალათოვის 3-სართულიანი, მოზაიკური აგურით ნაშენი ქარვასლა (365 ოთახი და რამდენიმე გუმბათოვანი დარბაზი. ქარვასლის სარდაფი გამოიყენებოდა აქლემთა ქარავნის სადგომად. 1929 წელს წყალდიდობის დროს ქარვასლის ფუნდამენტი გამოირეცხა, შენობა ნაწილობრივ დაინგრა და უბედური შემთხვევის თავიდან აცილების მიზნით საერთოდ აიღეს). ამ გზით შემოდიოდნენ ქარავნები ერევნის მხრიდან, ალბათ ამით აიხსნება, რომ თბილისის 1876 წლის გეგმაზე ახლანდელი ვახტანგ გორგასლის ქუჩის ადგილზე დატანილია 2 ქუჩა: ვორონცოვისა და ერევნის. 1922 წელს კომუნალური ქუჩა დაარქვეს, 30-იან წლებში — ალექსანდრე მიასნიკოვის (დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე), 1958 წელს ვახტანგ I გორგასლის სახელი უწოდეს.

საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ქუჩა გააფართოვეს და კეთილმოაწყვეს. ქუჩაზე არის: თბილისის ბალნეოლოლოგიური კურორტი (1937, არქიტექტორები: ი. ჟიტკოვსკი, მ. კალაშნიკოვი, ბ. კარბინი) — საქართველოს კურორტოლოგიის, ფიზიოთერაპიის, რეაბილატიისა და სამკურნალო ტურიზმის სამედცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი; ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი; ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი; ადმინისტრაციული შენობების ორთაჭალის კომპლექსი; რესტორანი და სასტუმრო „ნიკალა", რესტორანი „მარაბდა"; 300 არაგველის მემორიალი (არქიტექტორი ა. ბაქრაძე); არქიტექტურულ-სკულპტურული კომპოზიცია „მაჩაბლის კედელი" (მოქანდაკე თ. ჭყონია. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); პეტრე ბაგრატიონის მონუმენტი (მოქანდაკე მ. მერაბიშვილი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); ნიკო ფიროსმანაშვილის (ფიროსმანი) ძეგლი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); სკულპტურული კომპოზიცია „სულის ამაღლება" (მოქანდაკე გ. ჯაფარიძე. არქიტექტორები: ა. მინდიაშვილი, დ. ახვლედიანი). შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

აქვს 3 შესახვევი (II შესახვევი — ყოფილი საფეიქრო შესახვევი, III შესახვევი — ყოფილი ფაბრიკის ჩიხი), I ჩიხი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 76, ISBN 978-99928-20-35-3.
ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია
**ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია**, *ტიგრან ჰონენცის ეკლესია* — ეთნიკურად სომეხის, ქალკედონელი (მართლმადიდებელი სომეხი) ტიგრან ჰონენცის მიერ აგებული ეკლესია სომხეთის ძველი დედაქალაქის ანისის ტერიტორიაზე, ამჟამად თურქეთი. შედიოდა ანისის ქართულ ეპარქიაში. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ამოტვიფრული წარწერის თანახმად, აშენებულია 1215 წელს მდიდარი ვაჭრის, ტიგრან ჰონენცის ფინანსებით. 

ტაძარი აგებულია გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე და მეორე სახელი ეწოდა ამშენებლის სახელის მიხედვით. ეკლესია მდებარეობს ანისის ნაქალაქარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და გადაჰყურებს მდინარე ახურიანის ხეობას. ძეგლი მდებარეობს თურქეთის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ყარსის პროვინციაში, სომხეთის საზღვრიდან 120 მეტრში. 

ეკლესია მოხატულია და მასზე უამრავი წარწერა გვხვდება. მოხატულობა ქართველი მხატვრების მიერაა შესრულებული. ასევე გვხვდება ქართული წარწერებიც. ტაძრის მშენებლობის პერიოდში ანისი ქართველების კონტროლის ქვეშ იყო, რაც ხსნის ფრესკების ქართულ წარმოშობას.

ტიგრან ჰონენცის წარწერა
-----------------------

ტაძრის დასავლეთ კედელში ჩასმულია წარწერიანი ჯვარი. წარწერის არსებობის შესახებ მოკლე ცნობა, ტექსტის გარეშე, გამოაქვეყნა დიმიტრი ბაქრაძემ: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქვაზე შერჩენილა მხედრულ­ხუცური წარწერა, რომელიც პალეოგრაფიულის თვისებით უძველეს დროს (IX-­X საუკუნეებს) ეკუთნის... წარწერა ძნელად იკითხვის, თუმცა ჩემის აზრით იგი შეიცავს ბაგრატის სახელს და ქორონიკონს სი 210 — 990 წელს." |
|  |  |

დიმიტრი ბაქრაძის არქივიდან წარწერის ტექსტი პირველად ვალერი სილოგავამ გამოაქვეყნა:

**ძლევის ძალის მომც(ე)მ(ე)ლი.   
მეფჱ ბ(ა)გრ(ა)ტ, ლიპარიტ   
 მწედ ტ(ი)გრან მ(ე)ფისა.   
 ქრ(ონიკო)ნი სი (990 წ.)**
ბუბა კუდავა ტექსტს ასე კითხულობს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „წყალობის მომცემელი, შემწე და მფარველი ტიგრანისი..." |
|  |  |

 და წარწერას 1215 წლით ათარიღებს. მისივე მტკიცებით აღნიშნული წარწერით დასტურდება, რომ ეთნიკურად სომეხი ტიგრან ჰონენცი ქალკედონელია და მართლმადიდებლურ, ქართულ ტაძარს აშენებს. ამით იგი ეწინააღმდეგება სომეხი მეცნიერის პარუირ მურადიანის მოსაზრებას, რომელიც ამტკიცებს, რომ ტიგრან ჰონენცი არ ყოფილა მართლმადიდებელი და ტაძარიც მონოფიზიტებისთვის ააგო, დიოფიზიტებს კი ეკლესია მოგვიანებით გადაეცათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სილოგავა ვ. სომხეთის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების გამოცემის შესახებ, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის „მაცნე", ენისა და

ლიტერატურის სერია, № 2, 1980

* კალანდია გ. ასათიანი ქ. ტიგრან ჰონენცის ტაძრის ქართული წარწერები (ანისის პირველი ექსპედიციის ანგარიში), ლიტერატურა და ხელოვნება, № 9, 2010
* კუდავა ბ. ტიგრან ჰონენცის ქართული წარწერა ანისში, ჟურნალი ძველი ხელოვნება დღეს, თბ. 2016, გვ. 118-132
* THE CHURCH OF SAINT GREGORY OF TIGRAN HONENTS

სქოლიო
------

1. ↑  П. М. Мурадян, Проблема конфесиональной ориентации церкви Оненца, Кавказ и Византия, N 5, Ер. 1987, стр. 36-66
**ჯავახეთის ქედი** (**კეჩუთის ქედი**, **სველი მთები**; სომხ. Ջավախքի լեռնաշղթա) — მერიდიანული ვულკანური ქედი საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში. ვრცელდება სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის, ქვემო ქართლის მხარის დმანისისა და წალკის მუნიციპალიტეტებში და აგრეთვე სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. საქართველოს ფარგლებში ქედის ჩრდილოეთი ნაწილი მდებარეობს, სამხრეთი ნაწილი — სომხეთში. წყალგამყოფია, ერთი მხრივ, ტბა ფარავნისა და მდინარე ფარავნის, მეორე მხრივ ხრამის მარჯვენა შენაკადების აუზებისა. აგებულია უმთავრესად ანდეზიტ-ბაზალტური და ბაზალტური ლავებით. ქედის თხემის რელიეფი ნაზკონტურებიანია. საქართველოში ჯავახეთის ქედის სიგრძე 40 კმ-ზე მეტია, ხოლო სიგანე 25 კმ-ს აღწევს. მაღლობს გეგმაზე ოვალური ფორმა აქვს.

საქართველოს ფარგლებში უმაღლესი მწვერვალია ლეილი (3157 მ), სომხეთში — აჩქასარი (3196 მ). მათ გარდა ჩრდილოეთიდან სამხრეთითაა მთები დალიდაღი (2661 მ), ბიქეთი (2277 მ), ჭიქიანი (2417 მ), ქულბაქი (2821 მ), შამბიანი (2882 მ), აღრიქარი (2973 მ), ჩათახი (2628 მ), ემლიქლი (3055 მ), კეჩუთი (2812 მ), დალიდაღი (2914 მ) და უღელტეხილები: თიქმათაში (2168 მ) და გავარი (2712 მ).

ქედის დასავლეთი კალთა დამრეცია, აღმოსავლეთი — უფრო ციცაბო. ქედის რელიეფი შედგება ტექტოგენურ-ვულკანური, ვულკანური და ეროზიული გენეზისის, მცირედ — ძველმყინვარული და პერიგლაციალური ფორმებისაგან. ქედისა და ცალკეული მთების ძირში ხშირად ვხვდებით ზოლად განლაგებულ ყინვითი გამოფიტვის პროდუქტებს, ეგრეთ წოდებულ კარკნალებს. ძველი გამყინვარების კვალი მცირე ტროგის სახით არის აღმოსავლეთ კალთაზე. ქედის ქვემო კალთები შემოსილია მდელო-სტეპის ბალახმცენარეულობით. აქვე, ზოგან ხეობებში შემორჩენილია არყისა და ცირცელისაგან შემდგარი ტყის ნაშთები, აქა-იქ მათ მუხაც ურევია. არის დეკიანებიც.

ზემო კალთები სუბალპურ და ალპურ მდელოებს უჭირავს, რომელიც საძოვრებადაა გამოყენებული. ქედი მდებარეობს ნოტიო ჰაერის მასების მოძრაობის გზაზე, ამიტომ მის დასავლეთ კალთებზე დიდი ოდენობის ნალექი მოდის. გავრცელებული ლანდშაფტებია: მთის სტეპები, სუბალპური და ალპური მდელოები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ქედების სია

ლიტერატურა
----------

* *დ. უკლება*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 525.
**მუშტაიდის ბაღი** — ბაღი საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. გააშენა 1830-იან წლებში ირანიდან გამოქცეულმა მირ ფეთეაღა სეიდ თავრიზმა, რომელიც აზერბაიჯანში ირანის შიიტების რელიგიური ლიდერი — მუჯთაჰიდი იყო. გადმოცემით, მუჯთაჰიდმა დასასახლებლად თბილისი ქართველი ცოლის გამო აირჩია, რომელიც ადრე გარდაიცვალა და ამავე ბაღშია დაკრძალული.

1853 წლიდან ბაღი სახაზინო საკუთრება გახდა. აქ სისტემატურად ეწყობოდა სახალხო სეირნობები, გამოფენები, სპექტაკლები. 1935 წელს ამოქმედდა მსოფლიოში პირველი საბავშვო რკინიგზა. ბაღის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობაა რელიქტური ხის, ძელქვის კორომი.

1887 წელს ბუნებისმეტყველის, ნიკოლოზ შავროვის თაოსნობით ბაღის ტერიტორიაზე დაარსდა კავკასიის მეაბრეშუმეობის სადგური. სადგურის მთავარი შენობა 1892 წელს აიგო (არქ. ალექსანდრე შიმკევიჩი, ნ. შავროვის მონაწილეობით). კომპლექსის დიდი ნაწილი (გრენის დასამზადებელი, აბრეშუმის ძაფის ამოსახვევი და საგრეხი კორპუსი, ე. წ. საჭიე ბინა და სხვ.) დროთა განმავლობაში დაინგრა. მთავარი შენობა კი, სადაც დღეს აბრეშუმის სახელმწიფო მუზეუმია მოთავსებული, თავდაპირველი სახით არის მოღწეული (გ. ცაბაძის ქ. N6).

ორსართულიანი შენობა ეკლექტური სტილისაა. შეულესავი აგურის ნაგებობას ქვის მაღალი ცოკოლი აქვს; სიმეტრიული ფასადი ორი განაპირა და ცენტრალური ფართო რიზალიტით არის დაყოფილი. მთავარი შესასვლელის პორტიკის ბრტყელი გადახურვა ბალუსტრადით არის დასრულებული. პირველი სართულის ღიობები სამყურათაღოვანია, მეორე სართულისა კი — თაღოვანი. მათი ალათები მედალიონებით, ვარდულებითა და რომბებით შედგენილ გეომეტრიულ ნახატს ქმნის.

ინტერიერის მორთულობის უჩვეულო დეტალები ნაგებობის დანიშნულებას ესადაგება. აქ კლასიკური არქიტექტურის ელემენტების ერთიან თეთრ ფონზე (ფრიზი, კარნიზი, პილასტრი და სხვ.) მკაფიოდ გამოიყოფოდა აბრეშუმის თემაზე შესრულებული სხვადასხვა ფერის ნაძერწი ფორმები (თუთის ფოთოლი, ჭია, პარკი, ჭუპრი, გრენა). მუზეუმის დარბაზსა და ბიბლიოთეკაში შემონახულია ა. შიმკევიჩის ესკიზებით დამზადებული ავეჯი.

სადგურის თანამშრომელთათვის აგებული სახლი (დ. აღმაშენებლის გამზ. N184) ძველთბილისური საცხოვრებლის ერთ-ერთი საყურადღებო ნიმუშია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი, 2006, მეორე გამოცემა. ISBN 99940-0-923-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუშტაიდის პარკი (თბილისი). wikimapia.
* მუშთაიდის ბაღი

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის მერია, პარკები და რეკრეაციული ზონები.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
თბილისის დროშა | 
* 9 აპრილის ბაღი
* აბანოთუბანი
* აგარანი
* ათეშგა
* ანჩისხატი
* აღმაშენებლის გამზირი
* აპოლო
* ბოტანიკური ბაღი
* გუდიაშვილის მოედანი
* დიდი სინაგოგა
* დიდუბის ეკლესია
* ეროვნული მუზეუმი
* ეჩმიაძინი
* ვაკის პარკი
* თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორია
* თბილისის მეჩეთი
* იმელი
* კათოლიკური ეკლესია
* კინოთეატრი რუსთაველი
* ლურჯი მონასტერი
* მამადავითი
* მეტეხი
* მოღნისი
* ნარიყალა
* ნორაშენი
* მარჯანიშვილის თეატრი
* მეიდანი
* მთაწმინდის პანთეონი
* მუშთაიდის ბაღი
* მშვიდობის ხიდი
* მშრალი ხიდი
* ოპერის თეატრი
* პიონერთა სასახლე
* რუსთაველის გამზირი
* რუსთაველის თეატრი
* რიყე
* როსტომ მეფის აბანო
* სამება
* სამეფო უბნის თეატრი
* სამხატვრო გალერეა
* სიონის ტაძარი
* სურფნიშანი
* ფუნიკულიორი
* ქაშვეთის ეკლესია
* ქართვლის დედა
* ქარვასლები
* ძველი თბილისი

 |

 |
**ვლადიმერ სამსონის ძე ასათიანი** (დ. 23 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 10 სექტემბერი], 1901, ქ. ფერღანა, ახლანდელი უზბეკეთი ― გ. 9 მარტი, 1972, თბილისი), ქართველი ბიოქიმიკოსი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1931), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1955), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960).

ბიოგრაფია
---------

1923 წელს დაამთავრა პერუჯის (იტალია) სამეფო უმაღლესი ექსპერიმენტული აგროქიმიის ინსტიტუტი. 1923-1926 წლებში მუშაობდა პარიზის, სტრასბურგის, შარლოტენბურგის უნივერსიტეტებში. 1926 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ორგანული და ფიზიოლოგიური ქიმიის კათედრაზეა. 1948 წლიდან თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ორგანული და სასამართლო ქიმიის კათედრის გამგეა, 1931 - 1933 წლებში ანასეულის ჩაის მეურნეობის სრულიად საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის დაარსების ერთ-ერთი ორგანიზატორი და დირექტორის მოადგილე, 1937 - 1939 წლებში ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1964 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფარმაკოქიმიურის ინსტიტუტის დირექტორი.

ასათიანის ძირითადი შრომებია (რუსულ ენაზე): "ბიოქიმიური ფოტომეტრია" (1957), "ბიოქიმიური ფოტომეტრიის ახალი მეთოდები" (1965), "ანალიზის ფერმენტული მეთოდები" (1969; პ. მელიქიშვილის სახელობის პრემია, 1971), "ჩვენი ორგანიზმის ქიმია" (1969, საკავშირო პრემია, 1970), "შეცდომები ნივთიერებათა ცვლაში" (1972) და სხვა.

მთის კლიმატის ბიოქიმიის, ბიოლოგიურად აქტიურ ბუნებრივ ნივთიერებათა ქიმიისა და ბიოქიმიის ფარმაკოლოგიური ფუძემდებელია საქართველოში. ასათიანი იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და ღავმჯდომარე, საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ფარმაკოლოგიური კომიტეტისა და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფერმენტების კომისიის თავმჯდომარე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიისა და დიდი სამედიცინო ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით. მისი შვილი იყო ფიზიოლოგი არჩილ ასათიანი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 621.




1. 1 2 3  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
**ლილი სერგოს ასული გოქსაძე** (დ. 3 იანვარი, 1935, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოსოფიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (2004).

ბიოგრაფია
---------

1957 წელს დაამთავრა თსუ-ის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის ინგლისური ენის განყოფილება. 1957–1959 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში ინგლისური ენის მასწავლებლად, 1962–2009 წლებში – თსუ-ის ინგლისური ფილოლოგიურ კათედრაზე. 2006 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის ინგლისური ფილოლოგიური მიმართულების სრული პროფესორია. 2009 წლიდან მიენიჭა პროფესორ-ემერიტუსის სტატუსი. გოქსაძემ შეისწავლა კატენატიური მიმართებები და ზმნის უპირო ფორმებთან დაკავშირებული საკითხები თანამედროვე ინგლისურში. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო სტატია, 13 სახელმძღვანელო და მონოგრაფია – „ქართულ-ინგლისური ყოფითი თავისებურებები (თავაზიანობის ნორმები)" (1997). გოქსაძე არის საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2002). „თანამედროვე ინგლისური ენის გრამატიკის უმაღლესი კურსის" ოთხტომეულის გამოცემისათვის დაჯილდოებულია ივ. ჯავახიშვილის სახ. მედლით (2009). ნჯჰხდბჯ

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 126.
**ფარი**
**ველი**
**ფარისმტვირთველი**
**ფარისმტვირთველი**
**(დევიზი)**
**საჩაფხუტე**
**ბურელეტი**
**ჩაფხუტი**
**გვირგვინი**
**დანაყრდნობი**
**ორდენი**
**გერბის ფიგურები**
**დევიზი**
Elementy herbu
გერბის მთავარი ელემენტები
**გერბი** (რუს. герб; პოლ. herb; გერმ. Erbe) — ემბლემა მემკვიდრეობითი განმასხვავებელი ნიშანი, საგანგებოდ განლაგებული ფიგურები და საგნები, რომელთაც სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭებათ და მფლობელის ისტორიულ ტრადიციებს გამოხატავენ.

გერბები იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად: სახელმწიფო გერბი, სამიწაწყლო გერბი — შუა საუკუნეების ამქრების; საგვარეულო გერბები — თავადაზნაურული და ბურჟუაზიული გვარების. გერბი სპეციფიკური ისტორიული წყაროა, რომელსაც დამხმარე ისტორიული დისციპლინა — ჰერალდიკა შეისწავლის. გერბი გამოსახულია დროშაზე, მონეტებზე და სხვ.

საქართველო
----------

იხილეთ აგრეთვე: გერბები საქართველოში და საქართველოს სახელმწიფო გერბი
საქართველოში უძველესი დროიდან იქმნება ემბლემები (ლომი, გველეშაპი, მთვარის ღვთაება — შემდეგში წმ. გიორგი, ჯვარი წრეში და სხვ.), რომლებმაც შემდეგ ჰერალდიკური მნიშვნელობა მიიღეს. XVI ს-ის საბუთზე არის სამეფო საბეჭდავის საგერბო ანაბეჭდი; ვახტანგ VI-ის დროშაზე (1711 წ.) გამოსახულია ბაგრატიონთა გერბის ემბლემები, დაკავშირებულია ბიბლიური მეფის დავითის ლეგენდასა და სვეტიცხოვლის თქმულებასთან; XVII—XVIII საუკუნეებისაა აღმოსავლეთი საქართველოს კათალიკოსთა საბეჭდავები სვეტიცხოვლის თქმულების ამსახველი ემბლემით. ვახუშტის ნაშრომში მოთავსებულია ქართული სამეფოებისა და სამთავროების გერბები.

ლიტერატურა
----------

* *ბარნაველი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 96-97.
**გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა** (მაკედ. Гордана Силјановска-Давкова; დ. 11 მაისი, 1955, ოჰრიდი) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი პოლიტიკოსი, უნივერსიტეტის პროფესორი და იურისტი.

ბიოგრაფია
---------

გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა დაიბადა 1955 წლის 11 მაისს ოჰრიდში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო სკოპიეში. 1978 წელს დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერისტეტის სამართლის ფაკულტეტი, სადაც ასევე მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 1994 წელს კი დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

1989 წელს სკოპიეს სამართლის იურიდიულ ფაკულტეტზე პოლიტიკური სისტემის სამართლის ასისტენტად აირჩიეს. 1994 წლიდან კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემების ასოცირებული პროფესორია, ხოლო 2004 წელს სრული პროფესორი. 1990-1992 წლებში ჩრდილოეთ მაკედონიის პარლამენტის კონსტიტუციური კომისიის წევრია, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო ბრანკო ცრვენკოვსკის პირველი მთავრობის უპორტფელო მინისტრი. იგი არის ასობით სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი კონსტიტუციური სამართლისა და პოლიტიკური სისტემის საკითხებში.

სტრუგაში გამართული „შიდა მაკედონიური რევოლუციური ორგანიზაცია — დემოკრატიული პარტია მაკედონიის ეროვნული ერთიანობისათვის" პარტიის ყრილობაზე გორდანა სილიანოვსკა-დავკოვა წამოაყენეს კანდიდატად 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Биографија на проф. д-р Гордана Силјановска-Давкова, официјален веб портал на Правен факултет „Јустинијан I" - Скопје.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-17. ციტირების თარიღი: 2019-04-02.
2. ↑  ВМРО-ДПМНЕ ќе ја кандидира Силјановска-Давкова на претседателските избори, Нова Македонија, 16.02.2019
დროშა
სამანდატო ტერიტრიის დაყოფა
**საფრანგეთის მანდატი სირიასა და ლიბანში** (ფრანგ. Mandat français en Syrie) — ფრანგულ-ბრიტანული სან-რემოს კონფერენციის (1920 წ.) გადაწყვეტილების შედეგი, რომელიც ერთა ლიგამ დაამტკიცა 1923 წლის 29 სექტემბერს. 

ფრანგული მანდატი გავრცელდა თანამედროვე ლიბანის, სირიისა და თანამედროვე თურქეთის პროვინცია ჰათაის ტერიტორიაზე.

მანდატი გამოსცეს პირველი მსოფლიო ომისა და ოსმალეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ. საიქს-პიკოს შეთანხმების თანახმად, რომელიც დაიდო დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთშ შორის, დიდმა ბრიტანეთმა მიიღო მესოპოტამიის სამანდატო ტერიტორია თანამედროვე ერაყის ფარგლებში და ბრიტანეთის მანდატი პალესტინაში, რომელიც მოიცავა ოსმალეთის პროვინცია სირიის სამხრეთ ნაწილს (სირია, პალესტინა და იორდანია). საფრანგეთმა კი მიიღო ოსმალეთის სირიის დარჩენილი ნაწილი (სირია, ლიბანი და ჰათაი). 

სირია დაყვეს ექვს ნაწილად: დამასკის სახელმწიფო, ალეპოს სახელმწიფო, ალავიტების სახელმწიფო, დიდი ლიბანი, დრუზების სახელმწიფო და სანჯაყი ისქენდერუნი. 

დიდი ლიბანი მოგვიანებით გახდა თანამედროვე ლიბანი. 1924 წლის 1 დეკემბერს ალავიტების სახელმწიფო გამოეყო ფედერაციას, ხოლო ალეპო და დამასკი აყალიბებენ სირიის რესპუბლიკას. 

ფრანგული მანდატი მოქმედებდა 1943 წლამვე, მაგრამ ფრანგული ჯარები სირიასა და ლიბანში დარჩა 1946 წლამდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mandat Syria-Liban (1920—1946) (19 кБ)
* La Syrie et le mandat français (1920—1946)
* Les Relations franco-libanaises dans le cadre des relations Internationales დაარქივებული 2008-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* Отчёт комиссии, которой было поручено изучить границу между Сирией и Ираком
**ელის ბაკაი**(დ. 25 ივნისი, 1987) — ყოფილი ალბანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა ნახევარმცველად და თავდამსხმელად.

ბაკაიმ კარიერა KF Kristali-ის ახალგაზრდულ კლუბში დაიწყო, შემდეგ კი ტირანას პარტიზანში გადავიდა. 2002 წელს მან დაიწყო პროფესონალურლი კარიერა პარტიზანში და იქ თამაშობდა 2009 წლამდე, სანამ იგი ტირანას დინამოში გადავიდოდა, ეგრედ წოდებულ მეტოქეებთან. ამ კლუბში იგი ორი წლის მანძილზე თამაშობდა, შემდეგ კი იგი გაცდა ალბანეთის საზღვრებს და გააფორმა კონტრაქტი რუმინულ კლუბ დინამო ბუკურესტთან. მათთან ერთად ბაკაიმ ერთი სეზონის განმავლობაში ითამაშა და იგი უკრაინაში წავიდა. აქ მან კონტრაქტი გააფორმა ოდესის ჩორნომორეცთან. 2014 წლის უკრაინის რევოლუციით გამოწვეული სამოქალაქო არეულობის გამო, ბაკაი დაბრუნდა ალბანეთში და გააფორმა კონტრაქტი KF Tirana-სთან, რომელიც მისი კარიერის დაწყებიდან მესამე კლუბი იყო.

2008 წლიდან, იგი გახდა ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელი, ბაკაის ალბანეთის ქვეყნის ნაკრებში 25-ზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული. მისი დებიუტი 2008 წელს შედგა და ოთხი წლის შემდეგ ეროვნულ ნაკრებში პირველი გოლი გაიტანა.

საკლუბო კარიერა
---------------

### ადრეული კარიერა

ბაკაი დაიბადა ტირანაში, მან დაიწყო თავისი კარიერა რვა წლის ასაკში და მისი პირველი კლუბი KF Kristali იყო, რომელსაც იგი 1996 წლის მაისში, შეუერთდა მიუხედავად იმისა, რომ კლუბში იგი ექვს თვეზე ნაკლები თამაშობდა, მან მაინც მოახერხა ახალგაზრდული ლიგის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელება.

მომდევნო ექვსი თვის განმავლობაში ელისს პირადად ავარჯიშებდა ყოფილი ალბანელი ფეხბურთელი და დინამო ტირანას მოთამაშე ანდრეა მარკო. 1997 წლის ივნისში იგი საფეხბურთო კლუბ ტირანას პარტიზანს შეუერთდა, იმ დროისთვის ამ კლუბს გაზმენდ კრაია ხელმძღვანელობდა. ბაკაიმ იდეალურად ასპარეზობდა კლუბის რიგებში, მან გააოცა კლუბი, მათ შორის კლუბის პრეზიდენტი ალბერტ ჯანი, რომელმაც 2002 წლის იანვარში ბაკაი კლუბის ძირითად გუნდში გადაიყვანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ელის ბაკაი***

* ელის ბაკაი – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური)
* ელის ბაკაი — ფიფას ჩანაწერი*[დაარქივებული]*
* ელის ბაკაი — National-Football-Teams.com
* Elis Bakaj career statistics at Soccerbase

სქოლიო
------

1. ↑  „Football : Elis Bakaj". Football Database. ციტირების თარიღი: 8 February 2016.
2. ↑  „Albania – E. Bakaj – Profile with news, career statistics and history". Soccerway. ციტირების თარიღი: 26 August 2015.
3. ↑  „Dinamo, Bakaj, blerja e shtrenjtë e kampionëve" [Dinamo, Bakaj, expensive purchase of the champions] (Albanian). Arkiva Shqiptare e Lajmeve. 8 January 2009. ციტირების თარიღი: 10 June 2016.
4. ↑  Элис Бакай стал «моряком» uk. ციტირების თარიღი: 2023-06-14
5. ↑  „Zyrtare, Elis Bakaj firmos për Tiranën" [Official, Elis Bakaj signs for Tirana] (Albanian). The Albanian. 19 July 2014. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 February 2016. ციტირების თარიღი: 25 August 2014.
6. 1 2  Elis Bakaj Bio Albanian. Bakaj19.com. ციტირების თარიღი: 3 September 2011