recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ქლოი სტივენს სევინი** (ინგლ. Chloë Stevens Sevigny; დ. 18 ნოემბერი, 1974, სპრინგფილდი, მასაჩუსეტსი, ამერიკის შეერთებული შტატები) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და დიზაინერი. მოპოვებული აქვს „ოქროს გლობუსი"; სამჯერ ყოფილა ნომინირებული „ოსკარზე".

იგი ასრულებს ფილმებში: *„ბიჭები არ ტირიან"* (1999, რეჟ. კიმბერლი პირსი), რომლისთვისაც იგი „ოსკარზე" იყო ნომინირებული საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის; *„ამერიკელი ფსიქოპატი"* (2000, რეჟ. მერი ჰერონი), „*დოგვილი*" (2003, რეჟ. ლარს ფონ ტრიერი), *„ზოდიაქო"* (2007, რეჟ. დევიდ ფინჩერი) და სხვ.

2006 წლიდან 2011 წლამდე სევინი HBO-ს სერიალში, სახელწოდებით *„დიდი სიყვარული"*, ნიკოლეტ გრანტს ასახიერებდა. როლისთვის მან 2010 წელს „ოქროს გლობუსი" მოიპოვა.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ქლოი სტივენს სევინი სპრინგფილდში, მასაჩუსეტში (ამერიკის შეერთებული შტატები) დაიბადა. იგი ჯანინ მალინოვსკისა და ჰაროლდ დევიდ სევინის მეორე შილია. 

იგი 17 წლის ასაკიდან მუშაობს მოდელად სხვადასხვა ჟურნალებისთვის.  1993 წელს სევინი ბრუკლინში გადავიდა, სადაც მკერავად მუშაობდა.

კარიერა
-------

1993 წელს სევინიმ ამერიკელი სცენარისტი და რეჟისორი, ჰარმონი კორინი გაიცნო. ისინი ახლო მეგობრები გახდნენ. სევინიმ თავისი სადებიუტო როლი 1995 წელს გამოსულ ფილმში ითამაშა, სახელწოდებით *„ბავშვები"*. ფილმის სცენარის ავტორი ჰარმონი კორინი, ხოლო რეჟისორი ლარი კლარკია. სევინი ნიუ-იორკელ თინეიჯერს ასრულებს, რომელიც აღმოაჩენს, რომ შიდსით არის დაავადებული. 

1998 წელს სევინიმ ითამაშა უიტ სტილმენის ფილმში, სახელწოდებით *„დისკოს უკანასკნელი დღეები"*. ფილმში ასევე კეიტ ბეკინსეილი თამაშობს. მისი სცენარის ავტორი უიტ სტილმენია. 

1999 წელს სევინიმ კიმბერლი პირსის ავტობიოგრაფიულ ფილმში ითამაშა, სახელწოდებით *„ბიჭები არ ტირიან"*. იგი ტრანსგენდერ კაცს, ბრენდონ ტინას ეხება, რომელიც 1993 წელს ჰუმბოლდტში, ნებრასკაში გააუპატიურეს და მოკლეს.  სევინი ლანა ტისდელის, ახალგაზრდა ქალის როლს ასრულებს, რომელსაც ტინა უყვარდება.  ფილმისთვის სევინი „ოქროს გლობუსსა" და „ოსკარზე" იყო ნომინირებული.

2000 წელს სევინიმ მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა მერი ჰერონის ცნობილ ფილმში, სახელწოდებით *„ამერიკელი ფსიქოპატი"*, რომელიც ბრეტ ესტონ ელისის 1991 წლის იმავე სახელწოდების მქონე რომანზეა დაფუძნებული. 

სევინი 2015 წელს
სევინი ასრულებს როლს ვუდი ალენის ფილმში *„მელინდა და მელინდა"* (2004). 

2016 წელს გამოვიდა უიტ სტილმენის ფილმი *„სიყვარული და მეგობრობა"*, რომელშიც სევინი ერთ-ერთ მთავარ როლს ასრულებს. ფილმი ჯეინ ოსტინის მოთხრობის, *„ლედი სიუზანის"* ადაპტაციაა. მისი პრემიერა 2016 წელს სანდენსის კინოფესტივალზე გაიმართა. 

2016 წელს სევინის სარეჟისორო დებიუტი შედგა. მან მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, სახელწოდებით *„ფისო"* გადაიღო, რომელიც პოლ ბოულსის 1980 წლის მოთხრობის ადაპტაციაა.  2016 წლის დასასრულს სევინიმ მეორე მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, *„კარმენი"* გადაიღო. მისი გადაღებები პორტლენდში, ორეგონში მიმდინარეობდა.

2018 წლის ფილმში, სახელწოდებით *„ლიზი"* (რეჟ. კრეიგ უილიამ მაკნილი) იგი კრისტენ სტიუარტთან ერთად თამაშობს. ფილმის პრემიერა 2018 წლის სანდენსის კინოფესტივალზე გაიმართა. 2019 წლის ფილმში, *„გარდაცვლილები არ კვდებიან"* (რეჟ. ჯიმ ჯარმუში) სევინი პატარა ქალაქის პოლიციის ოფიცერს ასრულებს. 

2019 წელს გამოვიდა სევინის მესამე მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, *„თეთრი ექო"*, რომლის ჩვენებაც კანის კინოფესტივალზე გაიმართა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**ტაურაგე** (ლიეტუვ. Tauragė, გერმ. Tauroggen; ტაუროგენი) — ქალაქი ლიეტუვის დასავლეთით, ტაურაგის მაზრის ადმინისტრაციული და ტაურაგის რაიონის თვითმმართველობის ცენტრი.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

მდებარეობს მდინარე იურაზე (მდინარე ნემანის აუზი). რკინიგზის სადგური — სოვეტსკი შიაულიაის ხაზზე; გამომთვლელი მანქანების ელემენტების საგდური 1963 წლიდან, კერამიკის ქარხანა 1956 წლიდან, სანერგე და ხორცკომბინატი 1959-დან, რძის ქარხანა და სატყეო მეურნეობა. 

მოქმედებს გიმნაზია, ორი საშუალო სკოლა, ოთხი ძირითადი სკოლა.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* პოლონეთის დროშა ბელჩატოვი (პოლონეთი)
* პოლონეთის დროშა კუტნო (პოლონეთი)
* გერმანიის დროშა რიედშტატი (გერმანია)
* რუსეთის დროშა სოვეტსკი, სოვეტსკი (რუსეთი)

მოსახლეობა
----------

1833 წელს 630-ამდე მცხოვრები იყო, 1892 წლითვის — 4 722, 1897 — 6 655, პირველი მსოფლიო ომის წინა პერიოდში მოსახლეობა ათი ათასამდე იყო. 

1974 წელს ქალაქში იყო 22 000 მცხოვრები, 1999 — 35 464, ხოლო 2003 — 31 ათასი. 2005 წლისთვის 28 504 ადამიანი.

ისტორია
-------

ქალაქს დასაბამი მამულმა დაუდო, რომლის მფლობელებიც დროთა ვითარებაში იცვლებოდნენ. წერილობით წყაროებში მამულიცა და დასახლებად 1507 წლიდან მოიხსენიება, როდესაც აქ კათოლიკური საყდარი აიგო. 1567 წელს გაჩნდა ლუთერანული ტაძარიც. 1655 წლიდან მამული რაძივილების ერთ-ერთ ძირითადი რეზიდენცია გახდა. 1691—1793 წწ ქალაქი პრუსიას ეკუთვნოდა, შემდეგ რუსეთის იმპერიას გადაეცა. 

1805-1807 წწ ტაროგენი ალექსანდრე I-ის რეზიდენცია და რუსეთის დასავლეთში უმნიშვნელოვანესი გამაგრებული პუნქტი გახდა. 18 (30) დეკემბერს აქ გენერლებმა ი.ი. დიბიჩ-ზაბალკანსკიმ და ლუდვიგ იორკ ფონ ვარტენბურგმა მიიღეს ტაუროგენის კონვენცია 1812 — რუსულ-პრუსიული კონვენცია პრუსიის 20-ათასიანი დამხმარე კორპუსის ნეიტრალიზაციის თაობაზე. 

1846 წელს მეფე ნიკოლოზ I-მა აქაური მამული თავად ი.ვ. ვასილჩიკოვს უწყალობა. 

სოფლის ტიპის დასახლება არაერთხელ გადამწვარა. თუკი ეს ადგილი მანამდე ცუდად ვითარდებოდა, 1836 წლის ხანძრის შემდეგ მასშტაბური მშენებლობა დაიწყო, სწორედ იმდროისაა ტილზიტი — რიგის გზატკეცილი. მოსახლეობა ძირითადად ვაჭრობასა და კონტრაბანდაში ჩაება. 

1853 წელს აშენდა მართლმადიდებლური ეკლესია. 1904 წლიდან მოქმედებს კათოლიკური საყდარიც. 1920 წლიდან ტაურაგე ლიეტუვის შემადგენლობაშია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაურაგეს ისტორია დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Resident population by city / town at the beginning of the year — State Data Agency of Lithuania, 2023.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112626509'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12663462'></a>
**ტრაგოპანი**, *რქოსანი ხოხობი* (ლათ. Tragopan) — ფრინველთა გვარი ხოხბისებრთა ოჯახისა. მამლები სიგრძეში 61–73 სმ-ს აღწევენ (მასა 1,4–2,1 კგ), დედლები — 50–60 სმ-ს (მასა 0,9–1,4 კგ). სხეულის აგებულება მკვრივია, ბოლო შედარებით მოკლე. დედლები მურა ფერისანი არიან, აქვთ ღია ჭრელი ლაქები. მამლების შეფერილობაში ჭარბობს წითური და წაბლისფერი, მოხატული არიან ღია ფერის ლაქებით; თავის შეუბუმბლავი მონაკვეთები ლურჯად, ცისფრად, წითლად და ყვითლადაა მორთული. თავის ორივე მხრიდან გამოშვერილია ხორცოვანი გამონაზარდები (აქედან მეორე სახელწოდება). ცნობილია 5 სახეობა, რომლებიც ერთმანეთს ენაცვლებიან ჰიმალაის, ტიბეტისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთის მაღალმთიან ტყეებში. საჭმელად უპირატესად მცენარეულ საკვებს იყენებენ. შეჯვარების პერიოდში მამლებს კისერზე აქვთ კანის სახიანი ლაპოტები (ე. წ. „წვერები") და „რქები" რამდენიმეჯერ უდიდდებადათ. ტიხტიხის დროს დადიან საცერემონიო ნაბიჯებით, არხევენ თავს, ფრთებით „ხაზავენ" გრუნტს, შლიან ბოლოს, შხივიან და ფრუტუნებენ. ბუდეს მიწაზე აგებენ, ზოგჯერ ჯირკებზე, კუნძებზე, ხეებზე იკავებენ სხვა ფრინველთა ბუდეებს. დებენ 3–6 კვერცხს, კრუხობს დედალი. რუხმუცელა (*T. blythii*) და ჩინური, ანუ მურამუცელა (*T. caboti*), ტრაგოპანები ძალიან იშვიათია, მათი პოპულაცია არ აღემატება რამდენიმე ასეულ წყვილს; შეტანილი არიან IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* ТРАГОПАНЫ // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 330.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 84, 153, 232.
2. ↑  Madge, S.; McGowan, P. (2002). "Genus *Tragopan*: tragopans (horned pheasants)", *Pheasants, partridges and grouse: including buttonquails, sandgrouse and allies*. London:  Christopher Helm Publishers,   გვ. 280−286. ISBN 978-0-7136-3966-7.
ფოთის მშენებარე თეატრის შენობა 2010 წ.
**ფოთის ვალერიან გუნიას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი** — სახელმწიფო დრამატული თეატრი ქალაქ ფოთში. 

დაარსდა 1925 წელს ი. ზარდალიშვილის ხელმძღვანელობით. დასში იყვნენ ვ. გამყრელიძე, ვ. ჩხიკვაძე, ო. ღოღობერიძე, ნ. ჩიხლაძე, შ. ხონელი, შ. ჯაფარიძე, ქ. ორაგველიძე, ა. ყალაბეგიშვილი. 1928 წელს სათავეში ჩაუდგა ბ. გამრეკელი. 1936 წელს თეატრი გადავიდა საკათედრო ტაძრის ყოფილ შენობაში. ა წლიდან ტეატრს ხელმძღვანელობდა ნიკოლოზ გოძიაშვილი. 1963 წელს თეატრს მიენიჭა ვალერიან გუნიას სახელი. 

საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა დავა საქართველოს საპატრიარქოსა და ფოთის თეატრს შორის შენობის გამო. საბოლოოდ 2005 წელს საკრებულოს გადაწყვეტილებით შენობა საპატრიაროს გადაეცა, ხოლო თეატრი კულტურის სახლში განთავსდა. 2008 წლიდან ფოთის თეატრი ევროპის რეგიონალური თეატრების ქსელის (IETM) წევრია. ამავე წლიდან ფოთის თეატრი საქართველოს რეგიონალური თეატრების თავმჯდომარეა. 2014 წლის 1 ივნისს ფოთის თეატრის შენობის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები დასრულდა და შენობა საზეიმოდ გაიხსნა ფართო საზოგადოებისთვის.

ლიტერატურა
----------

* *მახარაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 352.

სქოლიო
------

1. ↑  პრემიერ-მინისტრმა ფოთის განახლებული თეატრი გახსნა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-04. ციტირების თარიღი: 2014-06-01.
**ტაქსოდიუმისებრნი** (ლათ. Taxodiaceae) — წიწვოვან მცენარეთა ოჯახი ძველი კლასიფიკაციით, ახალი კლასიფიკაციით კვიპაროზისებრთა ოჯახთან ერთად განიხილება. მაღალი ხეებია, ნემსისებრი ან ქერქლისებრ ფოთლები აქვთ. ოჯახში 15-16 სახეობაა, რომლებიც 9 გვარშია გაერთიანებული. 

იზრდებიან აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. 1 გვარი (Athrotaxis) გვხვდება ტასმანიაში. გეოლოგიის წარსულში ტაქსოდიუმისებრნი უხვად და ფართოდ იყო გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში; საქართველო, კერძოდ კოლხეთის დაბლობი, ტაქსოდიუმისებრთა საოცარი ხანგრძლივი არსებობით (მეზოზოური ერიდან მეოთხეული პერიოდის ჩათვლით) და მრავალფეროვნებით გამოირჩეოდა. 

თანამედროვე ტაქსოდიუმისებრნი ნამდვილი „ცოცხალი ნამარხებია" (განსაკუთრებით მეტასეკვოიის, გლიპროსტრობუსისა და ტაივანიის გვარები). უფრო ცნობილი გვარების სეკვოია, სეკვოიადენდრონი, ტაქსოდიუმი, კრიპტომერია, კუნინგამია. ტაქსოდიუმისებრთა მერქანს სხვადასხვა დანიშნულებით იყენებენ. ზოგიერთ სახეობას დეკორატიულ მცენარედ აშენებენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 667.
**ტოფუა** (ინგლ. Tofua) — ვულკანური კუნძული ტონგის სამეფოს ჰააპაის კუნძულების აღმოსავლეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს დაახლოებით 26 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ კოტუდან და 155 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჰააპაის ოლქში.

გეოგრაფია
---------

ხედი კოსმოსიდან: კუნძული კაია (პატარა) და ტოფუა (დიდი)
კუნძული წარმოადგენს მოქმედ ვულკანს, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 507 მეტრს. ფართობი — 55,63 კმ². ტოფუას დიამეტრი შეადგენს დაახლოებით 8 კმ-ს. კრატერის ცენტრში მდებარეობს ტბა.

ისტორია
-------

კუნძული 1774 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა, მაგრამ იგი იქ არ გადასულა. 1789 წელს კუნძულზე გადავიდა პირველი ევროპელი — უილიამ ბლაი.

მოსახლეობა
----------

1996 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა სულ 5 ადამიანი. 2011 წლისთვის კუნძული დაუსახლებელია.

საინტერესო ფაქტები
------------------

2008 წელს შვეიცარელმა ქსავიერ როსეტიმ კუნძულზე იცხოვრა 300 დღე. კუნძულზე თავისი ცხოვრება მან გადაიღო ვიდეოზე, რის შემდეგაც შეიქმნა ფილმი.

სქოლიო
------

1. ↑  "Zwitser overleeft tien maanden op onbewoond eiland" Elsevier, 16 juli 2009
**სუკუმა** — ბანტუს ხალხის ეთნიკური ჯგუფი. ცხოვრობენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკაში, აფრიკის დიდი ტბების რეგიონში. ისინი ტანზანიის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ. მათი რაოდენობა არის დაახლოებით 5,5 მილიონი და წარმოადგენენ ტანზანიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 16%-ს. სუკუმა ითარგმნება როგორც „ჩრდილოეთი" და აღნიშნავს „ჩრდილოეთის ხალხს". ისინი თავისთავს უწოდებენ ნსუკუმა (მხოლობითში) და ბასუკუმა (მრავლობითში). ისინი საუბრობენ სუკუმაზე, რომელიც მიეკუთვნება ბანტუს ენების ნიგერ-კონგოს ოჯახს.

სუკუმები სხვა ოთხ ტომთან ერთად ერთიანდებიან უფრო დიდ ეთნიკურ გაერთიანებაში ვანიამვეზი-ში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ტომებს აქვთ საკუთარი ენა ისინი ერთმანეთთან სასაუბროდ იყენებენ ნიამვეზის. ამ ოთხი ტომის გარდა ყველაზე ხშირი ურთიერთობა აქვთ ტატოგას და მასაის ტომებთან. ტატოგასთან სუკუმას ხალხს აქვს კარგი ურთიერთობები, მასაებთან კი მტრული. მათი მტრობის მთავარი მიზეზი საქონელია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 322.
* Abrahams, R.G. (1967). *The People of Greater Unyamwezi*.
* Brandström, Per (1990). *Boundless universe: The culture of expansion among the Sukuma-Nyamwezi of Tanzania*.  Dept. of Cultural Anthropology, Uppsala University.
* Iliffe, John (1979). *A Modern History of Tanganyika*.
* Itandala, Buluda (1980). „Nilitic impact on the Babinza of Usukuma". *Transafrican journal of history*. **9** (1): 1–17.
* Weule, Karl. *Deutsches Kolonial-Lexikon, Band III*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* East Africa Living Encyclopedia
* Daraja la Utamaduni
* Sukumadance Utamaduni arhcive videos
**„სუროს დღე"** (ინგლ. Ivy Day in the Committee Room) — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში დუბლინელები. სუროს დღე აღწერს მნიშვნელოვან ირლანდიელ ფიგურას და ნაციონალისტს ჩარლზ პარნელს.

მოკლე აღწერა
------------

კომიტეტის ოთახში მეთ ო'კონორი, მუნიციპალიტეტის მომავალ არჩევნებში რიჩარდ ტირნის კანდიდატურის მხარდამჭერი და აგიტატორი, მოხუც ჯეკთან საუბრობს ბავშვის აღზრდაზე. ოთახში შემოდის, მეორე აგიტატორი, ჯო ჰაინსი. ცხადია ისიც კუთვლისი გასამრჯელოს მისაღებად არის მისული. ოთახში მყოფებთან საუბრისას ის ახსენებს მეორე კანდიდატს კოლგენს და ხაზს უსვამს მის წარსულს და იმას რომ იგი მუშათა კლასის წარმომადგენელია. ჰაინსს ახსენდება რომ ის დღე სუროს დღეა, ჩარლზ სტიუარტ პენელის ხსენების დღე. ოთახში ცოტა ხნით ნოსტალგიური სიჩუმე ჩამოვარდება. ჰაინსის ოთახიდან გასვლის შემდეგ, სხვა აგიტატორი ჰენჩი, ჯოს მისამრთით ამბობს რომ იგი კალგენის ჯაშუშია.

ჩარლზ სტიუარტ პარნელის პოლიტიკურ მისწარფებებზე საუბრისას, ჰაინსი დაბრუნდა. ოთახში მყოფებმა მას პარნელისადმი მიძღვნილი საკუთარი პოემის წაკითხავა სთხოვეს. პოემას პარნელის მოწინააღმდეგეები და რომის კათოლიკური ეკლესია,სასტიკად აკრიტიკებდნენ. თუმცა, პოემის დასრულების შემდეგ ჰაინს ტაშით დააჯილდოვეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯეიმზ ჯოისის ნაწარმოებები |
| --- |
|  |
| რომანები | 

*A Portrait of the Artist as a Young Man* (1916) ·
*ულისე* (1922) ·
*Finnegans Wake* (1939) ·
*Stephen Hero* (1944) 
 |
|  |
| *დუბლინელები* (1914)(მოთხრობები) | 

"დები" (1904) ·
"An Encounter" (1905) ·
"არაბი" (1905) ·
"Eveline" (1904) ·
"After the Race" (1904) ·
"Two Gallants" (1906) ·
"The Boarding House" (1905) ·
"A Little Cloud" (1906) ·
"Counterparts" (1905) ·
"Clay" (1905) ·
"A Painful Case" (1905) ·
"Ivy Day in the Committee Room" (1905) ·
"A Mother" (1905) ·
"Grace" (1906) ·
"The Dead" (1907)
 |
|  |
| პიესები | 
*Exiles* (1918) |
|  |
| პოეზია | 
*Chamber Music* (1907) · *Pomes Penyeach* (1927) · *Giacomo Joyce* (1968) |

 |
**უმეო** (შვედ. Umeå) — ქალაქი ჩრდილოეთ შვედეთში. უმეოს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და ვესტრებოტენის ლენის დედაქალაქი. გაშენებულია მდინარე უმეელვენზე. მდებარეობს სტოკჰოლმიდან 600 კმ-ით ჩრდილოეთით და პოლარული წრიდან 400 კმ-ით სამხრეთით.

უმეო ნორლანდის რეგიონის უდიდესი და შვედეთის სიდიდით მე-12 ქალაქია, 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 79 594 ადამიანს შეადგენს, მთლიანად მუნიციპალიტეტის კი 115 229-ს. 1965 წელს ქალაქში უნივერსიტეტი დაარსდა და ამ მომენტიდან მოსახლეობამ სწრაფი ზრდა იწყო, 30 წელში იგი გაორმაგდა. 2011 წლის მონაცემებით, ყოველწლიურად შენდება 700 - 8000 ახალი აპარტამენტი.

უმეო შვედეთის საგანმანათლებლო, ტექნიკური და სამედიცინო კვლევების ცენტრია, ორი უნივერსიტეტითა და 30 000 სტუდენტით. 2014 წლისთვის არჩეულია ევროპის კულტურულ დედაქალაქად.

პირველ წერილობით წყაროებში უმეო XIV საუკუნეშია მოხსენიებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* Umeå Capital of Culture 2014 დაარქივებული 2008-02-24 საიტზე Wayback Machine. , official site
* Umeå Region, official site
* Umeå Tourist Office დაარქივებული 2011-10-04 საიტზე Wayback Machine. , official site
სტანდარტული მოდელი ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში
**ფუნდამენტური ურთიერთქმედებები** — ელემენტარულ ნაწილაკთა ან სხეულთა ურთიერთქმედება, რის შედეგად იცვლება მათი მოძრაობის მდგომარეობა. კლასიკურ ფიზიკაში სხეულის ურთიერთქმედების სიდიდე ხასიათდება ძალით ან პოტენციური ენერგიით. თავდავირველად ფიზიკაში დამკვიდრდა შორსქმედების კონცეფცია, რომლის თანახმად, ურთიერთქმედება სიცარიელეში მეყვსეულად რაგინდ დიდ მანძილებზე გადაეცემა. ელექტრომაგნიტური ველის აღმოჩენის შემდეგ ეს კონცეფცია შეცვალა ახლოქმედების კონცეფციამ, რომლის თანახმად, ურთიერთქმედება ხორციელდება იმ შუალედური რგოლების (ან გარემოს) მეშვეობით, რომლებიც ურთიერთქმედებას გადასცემენ წერტილიდან წერტილამდე სასრული სიჩქარით, ე. ი. ამ კონცეფციის თანახმად ურთიერთქმედება ხორციელდება „შუამავლით" — უწევეტად განაწილებულ მთელ სივრცეში ამა თუ იმ ველით (მაგალითად, გრავიტაციული ურთიერთქმედება — გრავიტაციული ველის მეშვეობით). XX საუკუნის ეს წარმოდგენები შეცვალა კვანტურმა მექანიკამ, რომლის თანახმად ნებისმიერი ველი დისკრეტულია და ნაწილაკთა ან სხეულთა ურთიერთქმედება აიხსნება მათ შორის ველების კვანტების ურთიერთგაცვლით (ველის კვანტური თეორია).

სხეულთა ურთიერთქმედების ნაირსახეობის მიუხედავად, ბუნებაში არსებობს ოთხი ფუნდამენტური ურთიერთქმედება: გრძელმოქმედი — გრავიტაციული და ელექტრომაგნიტური და მოკლექმედი — ძლიერი (მოქმედების რადიუსი RS=10–13 სმ) და სუსტი (მოქმედების რაღიუსი RW — 10–16 სმ). ურთიერთობის სიძლიერეს ახასიათებს ე. წ. ურთიერთობის მუდმივა, ხოლო ინტენსიურობას (ეფექტურ განივკვეთს) — მახასიათებელი უგანზომილებო მუდმივა, რომლის მნიშვნელობა ძლიერი, ელექტრომაგნიტური სუსტი და გრავიტაციული ურთიერთქმედების შესაბამისად ტოლია:

{\displaystyle g\_{S}^{2}/\hbar c\approx 1,e^{2}/\hbar c\approx 1/137,G\_{F}M^{2}c/\hbar ^{3}\approx 10^{-5}} და {\displaystyle GM^{2}/\hbar c\approx 10^{-38}},
სადაც {\displaystyle g\_{S}} არის ძლიერი ურთიერთქმედების მუდმივა, {\displaystyle e} — ელემენტარული ელექტრული მუხტი (ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედების მუდმივა), {\displaystyle G\_{F}} — სუსტი ურთიერთქმედების ფერმის მუდმივა, {\displaystyle G} — გრავიტაციული მუდმივა, {\displaystyle \hbar } — პლანკის მუდმივა, {\displaystyle c} — სინათლის სიჩქარე, {\displaystyle M} — ნუკლონის მასა. {\displaystyle \sim } 1 გევ ენერგიისას (ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკისათვის დამახასიათებელი სიდიდე) ფუნდამენტურ ურთიერთობათა ინტენსიურობები ისე შეეფარდება ერთმანეთს, როგორც 1 : 10–2 : 10–5 : 10–38.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 173-174.
* Schumm, Bruce A. (2004), *Deep Down Things*, Johns Hopkins University Press While all interactions are discussed, discussion is especially thorough on the weak.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4064937-4

 |
**ფუნჯყურა ღორი** (ლათ. Potamochoerus porcus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 130–195 სმ (კუდის ჩათვლით), სიმაღლე — 80 სმ. იწონის 45–120 კგ. შეფერილია მურა-წითურად; თვალის გარემო თეთრი ნიშნები აქვს, ფაფარიც თეთრია. აქვს შედარებით პატარა ეშვები, ქვედა ყბის ეშვის სიგრძე 7,5 სმ-ია. მათი დახმარებით კარგად თხრის მიწას. დიდი ყურების ბოლოებზე ბალნის ფუნჯებია. ტახებს შუბლზე აქვთ ძვლოვანი ქედი და მეჭეჭები. კუდის სიგრძე 45 სმ-მდეა, ბოლოვდება ფუნჯით. გავრცელებულია აფრიკის დასავლეთ და ცენტრალურ რეგიონებში: სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. მეღამური ცხოველია. სოროს თხრის ტყეებსა და დაჭაობებულ ადგილებში, სადაც დღის განმავლობაში ისვენებს. ცხოვრობენ ჯოგებად, სადაც მხოლოდ ერთი ტახია. სქესობრივ სიმწიფეს 18–21 თვეში აღწევენ. მაკეობა 120–127 დღე გრძელდება. ყრის 1–4 (ზოგჯერ 6) გოჭს, რომელთაც დედა 2–4 თვის განმავლობაში რძით კვებავს. ყოვლისმჭამელი ცხოველებია, იკვებებიან მცენარეებით, ნაყოფებით, ფესვებითა და ლეშით. ცხოვრობენ 20 წლამდე.

ლიტერატურა
----------

* *ელდერტონი, დევიდ*, „ცხოველების ენციკლოპედია", მთარგმ. ნ. ბელთაძე, გვ. 89, თბ.: გამომც. „პალიტრა L", 2018.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Jaba1977.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: 2022-02-5.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ფოთოლეთის ეკლესიის ნაკაწრი წარწერები** — ფოთოლეთის ეკლესიის წარწერების კორპუსი. ერთი ნაწილი გამოვლინდა 1939 წელს სიძველეთა კომიტეტის მიერ ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს. შესრულებულია კანკელის მარცხენა ბოძს მთელ სიგრძეზე. წარწერების მეორე ნაწილი გამოვლინდა 2007-2008 წლებში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს ჩრდილოეთის გარშემოსავლელში, სამკვეთლოს დასავლეთით მდებარე აკლდამის გადამხურავ ქვის ფილაზე.

ფოთოლეთის ეკლესის ძველი კანკელის ფრაგმენტები საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში ინახება, ხოლო აკლდამის ქვის ფილა ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

წარწერები
---------

### ნიკოლოზის სავედრებელი წარწერა

### შალვას სავედრებელი წარწერა

### იოვანეს სავედრებელი წარწერა

### მნათეს სავედრებელი წარწერა

### შარიაქას სავედრებელი წარწერა

### თორნიკეს სავედრებელი წარწერა

### სავედრებელი წარწერის ფრაგმენტი

ლიტერატურა
----------

* გოგოლაძე თ. გელაშვილი ი. ხარშილაძე ნ. ფოთოლეთის ეკლესიის ნაკაწრი წარწერები და მათი ისტორიულ-წყაროთმცოდნეობითი ანალიზი, ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შრომები, XIV-XV, 2016-2017 წწ. გვ. 253

სქოლიო
------

1. ↑  ხვისტანი რ. მასალები საქართელოს ქრისტიანული არქეოლოგიისათვის, თბ. 2009, გვ. 98
**ტუსიდე** (ფრანგ. Toussidé) — პოტენციურად აქტიური ვულკანი ჩადის რესპუბლიკაში, ტიბესტის მთიანეთზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3315 მეტრი.

ტუსიდე ტიბესტის დასავლეთი მთიანეთის ვულკანია. მისი პიკი მდებარეობს მთიანეთის თითქმის ცენტრში და შავი ფორმისაა, რომელსაც აქვს ულვაშის მსგავსი ლავის დინება, რომელიც ეშვება დასავლეთის ფერდოზე. ვულკანის ფუნდამენტის დიამეტრის ზომა დაახლოებით 90 კმ-ია. პიკის ნათელი-რუხი შემოგარენი ადასტურებს დრენაჟისთვის არსებულ რადიანულ სქემას, რაც დამახასიათებელია ვულკანებისათვის. ვულკანიდან სამხრეთ- აღმოსავლეთით არსებული დეპრესიის დიამეტრია დაახლოებით 8 კმ, ხოლო სიღრმე 1000 მეტრი. თეთრი საფუძველი გამოწვეულია კარბონატული მარილების დაგროვებით, რომელიც წარმოქმნილია ტიბესტის მთიანეთში არსებული ტბების სოდით. მცირე ვულკანურ აქტიურობას დღეისათვის ადგილი აქვს ამ რეგიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National Aeronautics and Space Administration
* Global Volcanism Program დაარქივებული 2020-11-14 საიტზე Wayback Machine.
* High-resolution NASA photograph დაარქივებული 2007-08-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  "Pic Toussidé, Chad" Peakbagger.com. Retrieved 2012-01-14
2. ↑  "Africa Ultra-Prominences" Peaklist.org. Retrieved 2012-01-14.
ფუნიკულიორი შვეიცარიაში
**ფუნიკულიორი** (ფრანგ. funiculaire, ლათ. funiculus — თოკი, ბაგირი) — ბაგირისწევიანი რელსიანი გზა, რომლის დანიშნულებაა მგზავრთა გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა ციცაბო ფერდობზე (35°-მდე). 
იგი პირველად გამოყენებული იქნა 1854 წელს ქ. გენუაში (იტალია) და ავსტრიაში (ზომერინგი). ფუნიკულიორის ვაგონები მოძრაობს ფოლადის ბაგირებსა და ელექტრული ამძრავის მეშვეობით. ფუნიკულიორი შეიძლება იყოს ერთ- და ორვაგონიანი. უპირატესად გავრცელებულია ორვაგონიანი ფუნიკულიორი, რომელსაც შეიძლება ჰქონდეს ორი დამოუკიდებელი ლიანდაგი ან ერთი ლიანდაგი. ამ უკანასკნელს შუაში ასაქცევი აქვს. სამგზავრო ფუნიკულიორის ვაგონები ისეა მოწყობილი, რომ ნებისმიერი დახრის დროს მათი იატაკი ინარჩუნებს ჰორიზონტალურ მდგომარეობას. მუშაობის უსაფრთხოებისათვის ფუნიკულიორის ვაგონებს აქვს საავარიო მუხრუჭები, აგრეთვე სასიგნალო, კავშირისა და ბლოკირების საშუალებები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ზედა და ქვედა სადგურების პერსონალის შეთანხმებულ მუშაობას და ვაგონის გაჩერებას ავარიული სიტუაციის დროს. ფუნიკულიორი გამტარობის უნარი არ აღემატება 600 კაცს 1 საათში,

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის ფუნიკულიორი

ლიტერატურა
----------

* კვირკველია, თ. ფუნიკულიორი : [თბილისის ფუნიკულიორის აშენების ისტორია], ძეგლის მეგობარი. - თბილისი, 1991. - N1. - გვ.56-59. - რეზ. რუს.


|  |  |
| --- | --- |
| მატარებელი | *ეს სტატია ტრანსპორტის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სიგავი** (მეორე სახელია — **სინგავე**) (ფრანგ. Sigave, *Singave*) — საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის უოლისის და ფუტუნას კუნძულების სამიდან ერთი ადმინისტრაციული ოლქი.

მისი ტრადიციული სახელია *სიგავის სამეფო*.

სიგავის ოლქის შემადგენლობაში შედის კუნძულ ფუტუნას დასავლეთი ნაწილი ჰორნის (ფუტუნას) კუნძულებიდან. ოლქს უკავია კუნძულის დაახლოებით მესამედი — 30 კმ² მთლიანი 83 კმ²-დან.

ოლქის საერთო ფართობია — 30 კმ². მოსახლეობა — 1457 ადამიანი (2013 წელი). ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ლეავა, რომელშიც ცხოვრობს 368 ადამიანი (2013 წელი).

ოლქის დანარჩენი დასახლებული პუნქტები:

* ფიუა (302 ადამიანი);
* ნუკუ (257 ადამიანი);
* ტოლოკე (194 ადამიანი);
* ტავაი (177 ადამიანი);
* ვაისეი (159 ადამიანი).

ოლქის ეკონომიკაში ჭარბობს ნატურალური სოფლის მეურნეობა და მცირე თევზჭერა ადგილობრივ ლაგუნაში.

მოსახლეობის უმრავლესობა პოლინეზიური წარმოშობისაა (97,3 %). ასევე მცირე რაოდენობით ცხოვრობენ ევროპელები.

ოლქის მოსახლეობის დიდი უმრავლესობა — კათოლიკეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოსახლეობის რაოდენობის მონაცემები (ინგლისური)
* უოლისის და ფუტუნას რუკა (ინგლისური)
* სიმბოლიკა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Base officielle des codes postaux — La Poste, 2018.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q66049091'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q373724'></a>
2. ↑  მოსახლეობის აღწერა (2013 წელი)
**ფუნქციათა თეორია**, მათემატიკის დარგი, რომელიც სწავლობს ფუნქციათა ზოგად თვისებებს. ფუნქციათა თეორია იყოფა ორ ნაწილად: ნამდვილი ცვლადის ფუნქციათა თეორია და კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორია.

ფუნქციონალური ანალიზის ძირითადი ამოცანაა (უსასრულო განზომილებიანი) ვექტორული სივრცეების შესწავლა მათემატიკური ანალიზის მეთოდებისა და კონცეფციების (მწკრივვები, ზღვარები, კომპაქტურობა, სასრულობა, ა.შ.) გამოყენებით.

მთელი რიგი სიმრავლეები (ხშირად: ფუნქციათა სიმრავლეები/სივრცეები) შეიძება მოდელირებულ იქნეს როგორც ვექტორული სივრცეები და შესაძლებელია მათი აღჭურვა ტოპოლოგიური სტრუქტურით, ხშირად, მეტრიკით და ზოგჯერ ნორმით. სწორედ ამგვარი სივრცეებია ფუნქციონალური ანალიზის შესწავლის საგანი. ამგვარი სივრცეების ორი უფრო კონკრეტული მაგალითია ბანაჰის სივრცეები და ჰილბერტის სივრცეები. დამატებით, თუ ვექტორული სივრცე აღწურვილია გამრვლებით (ანუ ალგებრაა), რომელიც აკმაყოფილებს უტოლობას {\displaystyle \|a\cdot b\|\leq \|a\|\|b\|} გვაქვს ოპერატორული ალგებრა, რომლის უფრო კონკრეტული შემთხვევაც არის ეწ სი-სტარ ({\displaystyle C^{\*}}) ალგებრა.

მაგალითები: {\displaystyle C([0,1])\_{\infty }} რეალური (ან ალტერნატიულად - კომპლექსური) ფუნქციები ინტერვალზე, აღჭურვილი სუპ-ნორმით არის ბანაჰის სივრცის კლასიკური მაგალითი.

{\displaystyle L^{2}(X)} სივრცე არის ჰილბერტის სივრცის კლასიკური მაგალითი, ფუნქციები ზომით სივრცე x\_სზე, რომლებიც კვადრატულად სასრულ-ინტეგრირებადი არიან. ამ შემთხვევაში შესაძლებელია შიდა პროდუქტის განსაზღვრა ორ ფუნქციას შორის: {\displaystyle <f,g>=\int \_{X}f\cdot g} და შესაბამისი ნორმა.

ფუნქციონალური ანალიზის ზოგიერთი ინსტრუმენტებია:
ღია და დახურული კორესპონდენციის თერემები, შექცეული ფუნქციის თეორემა.

რისის თეორემა წრფივი ფუნქციონალის შესახებ, რომელიც გვაძლევს აღწერას წრფივი ფუნქციონალებისა ბანაჰის (ხშირად ინტეგრალის ფორმით) და ჰილბერტის (შიდა პროდუქტის) სივრცეებზე.

  

კრაინ მილმანის თეორემა ამოზნექილი სივრცეებისათვის, რომლების გვაძლევენ აღწერა უსასრულო ამოზნექილი მრავალკუთხედის აღჭერისა.

გელფანდის თეორია, რომელიც გვაძლევს წრიფვი ფუნქციონალების აღწერას დუალზე, ეწ გელფანდის გარდაქმნის აღწერას.

ფრედჰოლმის თეორია, რომლის საგანიცაა ეწ ფრედჰოლმის ოპერატორები.

ფონ ნოიმანის თეორია, რომელიც შეისწავლის უზღვრო (unbounded) ოპერატორებს, რაც კვანტური ფიქიზიკის მათემატიკური მოდელირების ერთ ერთი ინსტრუმენტია. 

ფუნქციონალური ანალიზის ორი სტადანდარტული მიდგომაა:
ოპერაციული ანალიზი რომელიც დაკავებულია ერთი კონკრეტული ოპერატორის შესწავლით; და
ოპერაციული ალგებრა, რომელიც დაკავებულია სიმრავლის

ფუნქციონალური ანალიზის თანამედროვე კვლევის რამდენიმე მიმართულებაა:
ინვარიანტული ქვესივრცეები;
თავისუფალი ალბათობა;
სი-სტარ სივრცეების კლასიფიკაცია (მჭიდრო კავშირით კ-თეორიასთან)

ka:კომპლექსური ანალიზი
ტინტორეტოს „ქრისტეს ფეხთაბანის სცენა", 1548–1549 წ. პრადოს მუზეუმი
**იაკოპო რობუსტი** (მსოფლიო ტინტორეტოს (Tintoretto) სახელით იცნობს, Tintore იტალიურად ნიშნავს მღებავს; დ. 29 სექტემბერი, 1518, ვენეცია — გ. 31 მაისი, 1594, იქვე) — გვიანი აღორძინების ხანის იტალიელი ფერმწერი, შუქ–ჩრდილის ოსტატი.

უცნაური ხერხი ნამუშევრების შესაქმნელად
--------------------------------------

ტინტორეტო გატაცებით იკვლევდა განათების პრობლემებს მხატვრობაში. იგი იყენებდა უცნაურ ხერხს — ცვილისაგან პატარა ფიგურებს აქანდაკებდა, შემდეგ მათ მუყაოსგან დამზადებულ ოთახის მაკეტში ათავსებდა ჩაფიქრებული კომპოზიციის შესაბამისად. კედლებში დატანებული ნახვრეტებიდან ანათებდა ოთახს და გულმოდგინედ აკვირდებოდა ამგვარი განათებით მიღწეულ შუქჩრდილის ეფექტს,რათა შემდგომ ტილოზე გადაეტანა იგი. ასე აღწევდა ტინტორეტო უცნაური და მეტყველი განათების დააჯერებელ შთაბეჭდილებას თავის ფერწერულ ნამუშევრებში.

ლიტერატურა
----------

* Butterfield, Andrew (2007-04-26). „Brush with Genius". *New York Review of Books*. NYREV, Inc. **54** (7). ციტირების თარიღი: 2007-04-18.
* Carlo Ridolfi, La Vita di Giacopo Robusti (A Life of Tintoretto) 1642
* Tintoretto, and Pierluigi De Vecchi. 1970. *L'opera completa del Tintoretto*. Milano: Rizzoli.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტინტორეტო***

* Works at Web Gallery of Art, the most complete gallery of the web
* www.JacopoTintoretto.org 257 works by Tintoretto
* Artcyclopedia – Tintoretto's paintings
* Works and literature on PubHist
* Jacopo Tintoretto. Pictures and Biography
ჰელსინკის ეროვნული სტადიონის კოშკი, აშენდა 1934-38 წწ.
**ფუნქციონალიზმი** — მიმართულება არქიტექტურაში, დამახასიათებელი XX საუკუნის მეორე ნახევრისთვის. ფუნქციონალიზმის სტილში ნაგები შენობის მთავარი უპირატესობა მისი მშენებლობის სისწრაფეა. საბჭოთა კავშირში მისი გავრცელება განაპირობა მასიური ინდუსტრიალიზაციის გამო წარმოქმნილი საბინაო პრობლემის გადაჭრის აუცილებლობამ.

ფუნქციონალიზმის მთავარი პრინციპით შენობის პროექტი უნდა ემყარებოდეს თვით ამ შენობის დანიშნულებას. თვით ეს განცხადება საკმაოდ ბუნდოვანია და გაურკვევლობისა და კამათის მიზეზი ხდება პროფესიულ წრეებში, განსაკუთრებით მოდერნისტულ არქიტექტურასთან მიმართებაში. XX საუკუნის ადრეულ წლებში ჩიკაგოს არქიტექტორი ლუის სულივანი პოპულარიზაციას უწევდა ფრაზას "ფორმა მუდამ მოჰყვება ფუნქციას" — მისი რწმენით შენობის ზომა, მასა, სივრცობრივი გრამატიკა და სხვა მახასიათებლები მხოლოდ და მხოლოდ განპირობებული უნდა იყოს შენობის ფუნქციით. ამ განაცხადის უკან მოიაზრება, რომ თუ ფუნქციონალური ასპექტები დაკმაყოფილებულია, არქიტექტურული სილამაზე ბუნებრივად და უეჭველად მოჰყვება მას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Form follows WHAT? The modernist notion of function as a *carte blanche*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოდერნისტული არქიტექტურა |
| --- |
|  |
| 
* ახალი საგნობრიობა
* არტ-დეკო
* არტ-ნუვო
* ბლობიტექტურა
* ბრუტალიზმი
* კონსტრუქტივიზმი
* კრიტიკული რეგიონალიზმი
* დე შტეილი
* დეკონსტრუქტივიზმი
* ექსპრესიონიზმი
* ფუნქციონალიზმი
* ფუტურიზმი
* გუგი
* ჰაი-ტექი
* ინტერნაციონალიზმი
* იუგენდსტილი
* მეტაბოლიზმი
* მოდერნიზმი
* ორგანიციზმი
* პრერის სკოლა
* პოსტმოდერნიზმი
* სტრიმლაინ მოდერნი
* ეკოლოგიური
 |

 |
**სტავრონიკიტას მონასტერი** (ბერძ. Μονή Σταυρονικήτα) — მამათა მონასტერი ათონის მთაზე. წმინდა მთის თანამედროვე იერარქიაში მეთხუთმეტე ადგილზეა. მონასტერი წმინდა მთაზე ყველაზე პატარაა. იგი ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით, ივერიის მონასტერსა და პანტოკრატორის სავანეს შორის მდებარეობს. 

იგი X-XI საუკუნეში დაუარსებია ვინმე ნიკიფორე ნიკიტას (სტავრონიკიტას), იმპერატორ ციმისხიოსის ოფიცერს. XII საუკუნეში მეკობრეების თავდასხმებმა მონასტერი ძალიან დაასუსტა, XIII საუკუნეში ის ყუთლუმუშის მონასტერს დაემორჩილა, ხოლო XVI საუკუნეში ფილოთეოსის სავანის გამგებლობაში გადავიდა. 1533 წელს ჰერომერის იღუმენმა გრიგოლმა სტავრონიკიტა გამოისყიდა და შეუდგა მის აღორძინებას. იმავე წელს, საპატრიარქოს ბრძანებით, სავანე სტავროპიგიალურად აღიარეს. 1541 წელს მონასტრის აღსადგენად კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა იერემიამ უხვად გაიღო ფინანსები, უზრუნველყო საშემოსავლო სახლებით კასანდრასა და ლემნოსის კუნძულზე. მონასტერი კვლავ საერთო საცხოვრებლის წესდებას დაუბრუნდა. ტაძარი, რომლის მშენებლობა დამთავრდა 1546 წელს, ნაკურთხია წმინდა ნიკოლოზის სახელზე და მოხატულია თეოფანეს მიერ. სავანეში ინახება მის მიერ დაწერილი ათორმეტ დღესასწაულთა ხატები.

1607 წელს მონასტრის დიდი ნაწილი ხანძარმა ფერფლად აქცია.

XVIII საუკუნეში მოლდოვლახელმა დიდებულმა ალექსანდრე გიკმა სავანეს უბოძა წმინდა მოციქულთა მონასტერი ბუქარესტში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტავრონიკიტას მონასტერი ათონის მთის ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2016-03-11 საიტზე Wayback Machine.
* სტავრონიკიტას მონასტერი საბერძნეთის კულტურის სამინისტროს საიტზე დაარქივებული 2008-06-29 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სტავრონიკიტას მონასტერი***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Orthodox crossათონის მთის 20 მონასტერი |
| --- |
|  |
| 
დიდი ლავრა **·** ვატოპედი **·** ივერონი **·** ქილენდარი **·** დიონისე **·** კუტლუმუსიუ **·** პანტოკრატორი **·** ქსეროპოტამი **·** ზოგრაფი **·** დოქიარი **·** კარაკალა **·** ფილოთეი **·** სიმონოპეტრა **·** წმ. პავლე **·** სტავრონიკიტა **·** ქსენოფონტე **·** გრიგორიატი **·** ესფიგმენი **·** პანტელეიმონი **·** კასტამონიტი |

 |

1. ↑  Commons Institution page<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q565'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q48552277'></a>
**ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის ჩრდილოეთით, ცივგომბორის ქედის სამხრეთი ფერდის მთისწინა ზოლში, ბუნებრივია პატარა ბორცვზე, რომელსაც თხემი მოსწორებული აქვს. 

პირველი ნამოსახლარი ტინის სერი I განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოსა და ადრინდელ რკინის ხანას. ამ ხანის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები მხოლოდ ბორცვის თხემის მოსწორებულ ნაწილში აღმოჩნდა. მეორე ნამოსახლარი ტინის სერი II მდებარეობს ტინი სერი I-ის აღმოსავლეთით 300 მეტრზე. განეკუთვნება ძვ. წ. II და I ათასწლეულის მიჯნას. ნამოსახლარი წარმოადგენს ბუნებრივ თხემმოსწორებულ ბორცვს. რომელსაც გარშემო ფართო ტერასა შემოსდევს. ნამოსახლარი ბორცვის თხემზე თიხის ჭურჭელის რამდენიმე ფრანგმენტი და ნამგლის კაჟის ერთი ჩასართი აღმოჩნდა. სამაროვანი მდებარეობს მისი თანადროული გორანამოსახლარ ტინის სერი II-იდან 300-400 მეტრზე. ნამოსახლარის სამხრეთით და აღმოსავლეთით მდებარე მთის ფერდზე. ძლიერაა დაზიანებული, რადგანაც მის ტერიტორიაზე სოფლის მცხოვრებთა სახლები და საკარმიდამო ნაკვეთებია. სამარხები წარმოადგენს ოთკუთხა ორმოს რომლებიც სიგრძივ დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთით და აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე. მიცვალებულები დასვენებულია მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ მოხრილი კიდურებით. თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ. სამარხებში ჩონჩხთან აღმოჩნდა ლითონისა და ქვის სამკაულები, ლითონის იარაღი, ჩონჩხის ირგვლივ განლაგებული თიხის ჭურჭელი. შემთხვევით მონაპოვარში გამოირჩევა ძვ.წ. II ათასწლეულის II ნახევრისა და ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისის მასალები. ბრინჯაოს მთლიანმასრიანი შუბისპირები, მასრაზე ორი რელიეფრი სარტყლით, ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევრები, ბრინჯაოს მახვილი, რკინის შუბისპირი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *მაისურაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 223.
**ფრანკო აბიატი** (იტალ. Franco Abbiati; დ. 14 სექტემბერი, 1898, ვერდელო — 22 იანვარი, 1981, ბერგამო) — იტალიელი მუსიკათმცოდნე და მუსიკის კრიტიკოსი.

დაამთავრა ტურინის კონსერვატორია (1929). ასევე სწავლობდა მუსიკოლოგიას გაეტანო ცეზარის ხელმძღვანელობით. მუშაობდა გაზეთ „სეკოლო სერაში", ხოლო 1934 წლიდან „კორიერე დელა სერას" (Corriere della Sera) მუსიკალურ კრიტიკოსად გადავიდა და ამ პოსტზე დარჩა 1973 წლამდე. გარდა ამისა, 1949 — 1963 წლებში აბიატი გამოსცემდა ყოველთვიურ ჟურნალ „La Scala"-ს. აქ მისი ინტერესები, პირველ რიგში, იტალიური მუსიკალური და დრამატული ტრადიციის გადახედვისკენ იყო მიმართული. როგორც მუსიკათმცოდნე, აბიატი ძირითადად ცნობილია თავისი ოთხტომეულით ჯუზეპე ვერდის შესახებ (1959), რომელშიც მრავალი ადრე გამოუქვეყნებელი მასალა პირველად გასაჯაროვდა. ის ასევე ავტორია ფუნდამენტური „მუსიკის ისტორიის" (იტალ. Storia della musica; 1939-1946 წლებში, 5 ტომად; შესწორებული გამოცემა 1967-1968, შემოკლებული გამოცემები 1955, 1971), „ბრიტენის ოპერის „პიტერ გრაიმსის" გზამკვლევის" (იტალ. Guida al Peter Grimes di Britten, 1947), „შენბერგის ბიოგრაფიის" („Biografia di Schoenberg") და რიგი სხვა ნაწარმოებების.

იტალიის მუსიკის კრიტიკოსთა ასოციაციამ დააწესა ფრანკო აბიატის ყოველწლიური პრიზი აბიატის პატივსაცემად. ტრადიციულად, დაჯილდოების ცერემონია ტარდება ბერგამოს ოპერის თეატრში ან ქალაქის სხვა ისტორიულ შენობებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Abbiati, Franco
* Franco Abbiati — Dizionario-Biografico

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. 1 2 3 4  Archivio Storico Ricordi — 1808.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
3. ↑  Franco Abbiati
**ფრანსის პულანკი** (დ. 7 იანვარი, 1899, პარიზი — გ. 30 იანვარი, 1963, პარიზი) — ფრანგი კომპოზიტორი და პიანისტი. მისი ნაწარმოებები მოიცავს სიმღერებს, სოლო საფორტეპიანო ნამუშევრებს, კამერული მუსიკას, საგუნდო ნამუშევრებს, ოპერებს, ბალეტებს და საორკესტრო კონცერტის მუსიკას. მათ შორის ყველაზე ცნობილია Trois mouvements perpétuels (1919), ბალეტი Les biches (1923), Concert champêtre (1928) კლავესინისა და ორკესტრისათვის, Organ Concerto (1938), ოპერა Carmélites Dialogues (1957) და Gloria (1959) სოპრანოს, გუნდისა და ორკესტრისათვის.

როგორც წარმატებული მეწარმის ერთადერთი ვაჟი, იგი მამის გზას უნდა გაჰყოლოდა და არ მისცეს მუსიკალური კოლეჯში ჩარიცხვის უფლება. პულანკი თვითნასწავლი მუსიკოსი იყო, თუმცა სწავლობდა პიანისტ რიკარდო ვინიესთან, რომელიც მისი მენტორი გახდა კომპოზიტორის მშობლების გარდაცვალების შემდეგ. პულანკმა ასევე გაიცნო ერიკ სატი, რომლის წყალობით იგი ახალგაზრდა კომპოზიტორთა ჯგუფის, Les Six-ის წევრი გახდა.

კომპოზიტორობასთან ერთად, პულანკი იყო წარმატებული პიანისტი. იგი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი საშემსრულებლო თანამშრომლობით ბარიტონ პიერ ბერნაკთან და სოპრანო დენიზ დიუვალთან. ფრანსის პულანკმა მათთან ერთად იმოგზაურა ევროპასა და ამერიკაში და არაერთი ჩანაწერი გააკეთა როგორც პიანისტმა. ის, იყო ერთ-ერთი პირველი კომპოზიტორი, რომელმაც გრამოფონის მნიშვნელობა შეაფასა და 1928 წლიდან მოყოლებული აქტიურად ეწეოდა ხმის ჩამწერ საქმიანობას.

გარდაიცვალა 1963 წლის 30 იანვარს გულის შეტევის შედეგად. დაკრძალულია პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ფრანსის პულანკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Francis Poulenc 1899–1963, the official website (French and English version)
* Poulenc material in the BBC Radio 3 archives
* ფრანსის პულანკი — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP)
* Guide to the Lambiotte Family/Francis Poulenc archive, 1920–1994 (Woodson Research Center, Fondren Library, Rice University, Houston, TX, USA)
* 

* ფრანსის პულანკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  "Biography", Francis Poulenc: musicien français 1899–1963, retrieved 22 October 2014
**სსრკ-ის სამხატვრო აკადემია** — უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება სსრკ-ში. დაარსდა 1947 წელს მოსკოვში სრულიად რუსეთის სამხატვრო აკადემიის რეორგანიზაციის შესახებ სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს 1947 წლის 5 აგვისტოს დადგენილების საფუძველზე. აკადემიის შემადგენლობაში (1983 წლის მონაცემებით) შედიოდა 12 საპატიო აკადემიკოსი, 56 ნამდვილი წევრი, 86 წევრ-კორესპონდენტი. აკადემიის დაწესებულებები მოსკოვში: სახვითი ხელოვნების თეორიისა და ისტორიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, სამეცნიერო ბიბლიოთეკის ფილიალი, სამეცნიერო კვლევითი მუზეუმის ს. კონიონკოვის ბინა-მუზეუმის ფილიალი, ვ. სურიკოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტთან არსებული მოსკოვის საშუალო სამხატვრო სკოლა, „ცარიცინოს" ანსამბლის აღდგენისა და კეთილმოწყობის კაპიტალური მშენებლობის სამმართველო. აკადემიური დაწესებულებები სანქტ-პეტერბურგში: ი. რეპინის სახელობის ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის ინსტიტუტი, ბ. იოგანსონის სახელობის სანქტ-პეტერბურგის საშუალო სამხატვრო სკოლა, სამეცნიერო-კვლევითი მუზეუმი, სახლ-მუზეუმი „პენატები" დაბა რეპინოში, ი. ბროდსკის ბინა-მუზეუმის ფილიალი, სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, სამეცნიერო-ბიბლიოგრაფიული არქივი, სამხატვროსამმრთველო, სახელოსნოებისა და ლაბორატორიების სამმართველო.

სსრკ სამხატვრო აკადემიას ჰქონდა შემოქმედებითი სახელოსნოები, მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, კიევში, თბილისში, ბაქოში. დაჯილდოებული იყო ლენინის ორდენით (1975).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 51.
**სიბიუ** (რუმ. Sibiu; გერმ. Hermannstadt) — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ტრანსილვანიაში, სიბიუს ჟუდეცის ადმინისტრაციულ ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 415 მ სიმაღლეზე, მდინარე ჩიბინის ნაპირებზე. ქვეყნის სამრეწველო ცენტრი და სატრანსპორტო კვანძია; ამასთანავე, რუმინეთის ერთ-ერთი მთავარი კულტურული და რელიგიური ცენტრი. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 147,245 ადამიანი. 2007 წელს ქალაქ ლუქსემბურგთან ერთად არჩეულ იქნა ევროპის კულტურულ დედაქალაქად.

თავდაპირველად იყო დაკიურ-რომაული ქალაქი სახელწოდებით სედონია. უფრო გვიანდელი ლათინური სახელია სიბინიუმი. სიბიუ ხელახლა იქნა დაარსებული გერმანელი კოლონისტების მიერ XII საუკუნეში ჰერმანსდორფის (მოგვიანებით ჰერმანშტადტის) სახელწოდებით. სიბიუ დოკუმენტებში პირველად მოიხსენიება 1191 წელს. XIV საუკუნეში გახდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაშლის შედეგად, სიბიუ შევიდა რუმინეთის შემადგენლობაში, ამისდა მიუხედავად, მოსახლეობის დიდ ნაწილს გერმანელები შეადგენდნენ. 1950-1990 წწ. ფარგლებში გერმანელებმა დატოვეს ქალაქი და დაბრუნდნენ სამშობლოში.

ქალაქის ცენტრში შემონახულია შუა საუკუნეების ნაგებობები. გვხვდება ღირსშესანიშნაობები. არის საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი. რკინიგზით უკავშირდება კლუჟ-ნაპოკას, ბრაშოვსა და ბუქარესტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სიბიუ"** ვიკისაწყობში.
* სიბიუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
**სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალი** დაარსდა თბილისში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის (1932) გაყოფის შედეგად სამ დამოუკიდებელ — აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის ფილიალად. ორგანიზაციულად საქართველოს ფილიალის წინამორბედი იყო ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილება (1933), რომელსაც გადაეცა პ. მელიქიშვილის სახელობის ქიმიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, თბილისის ბოტანიკური ბაღის სამეცნიერო-კვლევითი ქვედანაყოფები, თბილისის სეისმური სადგური, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგის ლაბორატორია, რომლებიც მალე გადაკეთდა ინსტიტუტებად. 1935 წლიდან ფილიალში შევიდა მათემატიკის ინსტიტუტი, აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია (1932), ზოოლოგიის სექტორი (1932-1935 წლებში სხვადასხვა ორგანიზაციული სახით უშუალოდ შედიოდა ამიერკავკასიის ფილიალში), კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტი, აფხაზეთის კულტურის ინსტიტუტი. 1939 წელს ფილიალთან დაარსდა ენერგეტიკის სექტორი, ხოლო 1940 — გეოფიზიკის ინსტიტუტში — ანტისეისმური მშენებლობის რესპუბლიკური ბიურო. სხვადასხვა დროს ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილებასა და საქართველოს ფილიალთან არსებობდა გეოლოგიისა და ბიოლოგიის სექტორები, საწარმოო ძალთა შემსწავლელი სექცია და სხვა. 1941 წელს ფილიალისა და თსუ-თან არსებული რამდენიმე სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულების (გეოლოგიისა და ფიზიოლოგიის ინსტიტუტები, ფსიქოლოგიისა და ყოფილი ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიები) ბაზაზე ჩამოყალიბდა მეცნიერებათა აკადემია საქართველოს სსრ-ისა. ფილიალის გამოცემები იყო:„მეცნიერების მოამბე" (1936, № 1), „სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის მოამბე" (1940, ტ. 1, № 1—10). ფილიალის თავმჯდომარეები: 1933-34 წლებში ნიკო მარი (სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილება), 1935-1936 — ლევ პისაჟევსკი, 1936-1937 ნიკოლოზ გორბუნოვი, 1938—1941 ნიკოლოზ მუსხელიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავრიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 188.
**ფრანკფურტის ფინანსური კვლევების ცენტრი** (გერმ. Center for Financial Studies (CFS)) — კვლევების ცენტრი ფრანკფურტში, წარმოადგენს დამოუკიდებელ კვლევით ინსტიტუტს და ასოცირდება ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტთან. CFS ატარებს კველევებს ფინანსურ ბაზრებზე, ფინანსურ შუამავლებზე, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკასა და მაკროენომიკაზე. ინსტიტუტის პრეზიდენტი ოტმარ ისსინგი, ევროპის ცენტრალური ბანკის ყოფილი მთავარი ეკონომისტია. მმართველი დირეკტორები კი არიან: მაიკლ ჰალიასი, იან პიტერ კრამენი და უვე უოლზი. ინსტიტუტის სპონსორი ასოციაციის თავჯდომარეა როლფ ე. ბრეუერი.

კვლევა
------

CFS-ის კვლევის პროგრამა შედგება ხუთი კვლევითი სფეროსაგან, რომელთაგან თითოეული იმართება პროგრამის დირექტორის მიერ. სტუმარი მკლევარები და სტიპენდიანტები რეგულარულად თანამშროლობენ კვლევით პროექტებზე CFS-ს აკადემიურ პერსონალთან.

დიალოგი
-------

CFS მიზნად ისახავს ხელი შეუწყოს დიალოგის არსებობას აკადემიასა და ფინანსურ საზოგადოებას შორის; რეგულარულად ორგანიზებული კონფერენციებით, კოლოქვიუმის, აკადემიური ფორუმის დისკუსიების და ფინანსებთან დაკავშირებული პრობლემებთან დაკავშირებული სპეციალისტების მიერ წარდგენილი პრეზენტაციებით. ცენტრი ასევე მონაწილეობს საერთაშორისო კვლევით ქსელებში.

ისტორია
-------

1964 წელს გოეთეს უნივერსიტეტის 50 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ზოგიერთი ბანკი, კერძოდ კი კერძო ბანკირები და ფრანკფურტის საფონდო ბირჟამ, შექმნა ფონდი კლევითი ინსტიტუტის ჩამოსაყალიბებლად. 1967 წელს ინსტიტუტი დაარსდა და ეწოდა „Institut für Kapitalmarktforschung" (IFK). ინსტიტუტს დღესაც აფინანსებს „Gesellschaft für Kapitalmarktforschung e.V." (GfK), რომელიც იმავე წელს დაარსდა. ეს იყო პირველი კვლევითი ინსტიტუტი გერმანიაში, რომელიც მხოლოდ კაპიტალის ბაზრის საკითხებს მიეძღვნა. 1996 წელს ინსტიტუტმა დამატებით სახელი მიიღო „Center for Financial Studies", რაც ასახავდა მის სამეცნიერო საქმიანობის მზარდ ინტერნაციონალურ ორიენტაციას. 2005 წელს CFS-მ გოეთეს უნივერსიტეთან თანამშრომლობით პირველად მიიღო Deutsche Bank (დოიჩ ბანკის) პრიზი ფინანსურ ეკონომიკაში. 2006 წელს ევროპის ცენტრალური ბანკის ყოფილი მთავარი ეკონომისტი, ოტმარ ისსინგი გახდა CFS-ის პრეზიდენტი.

გარე ბმულები
------------

* official website
* website CFS Index
* website House of Finance
ტროინატის გამოსახულება ალექსანდერ გუანინის ქრონიკის მიხედვით, 1578 წელი
**ტროინატი** იგივე **ტრენიოტა**(ბელარ. Транята, ლიეტ. Treniota, პოლ. Treniota; დ. 1210 — გ. 1264) — ლიტვის დიდი მთავარი 1263-1264 წლებში. იგი იყო ლიტვის პირვველი მეფის,მინდაუგასის ძმის შვილი. როდესაც მინდაუგასმა მიიღო ქრისტიანობა, რათა ტევტონთა ორდენსა და ლივონიის ორდენის რაინდებს შეეჩერებინათ ლიტვაზე თავდასხმები, ტროინატი სანიმუშო წარმართად რჩებოდა. ვარაუდობენ, რომ მას სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა ჟემაიტია. მინდაუგასის ნაბიჯის მიუხედავად ტევტონთა რეგულარული თავდასხმები ლიტვის ტერიტორიაზე გრძელდებოდა. 1260 წელს დურბესთან ბრძოლის შემდეგ ტროინატმა დაარწმუნა მინდაუგასი,რომ უარეყო ქრისტიანობა და კვლავ წარმართობას დაბრუნებოდა. ამის შემდეგ, მათ შეუტიეს ტევტონებს, თუმცა თავდასხმა წარუმატებელი აღმოჩნდა, ტევტონებს მცირე დანაკლისი მოუტანა. მინდაუგასს როგორც ჩანს აღარ იტაცებდა ტროინატთან მოკავშირეობა. სანამ მინდაუგასი რამეს მოიმოქმედებდა თავისი წარმართი ძმის შვილის წინააღმდეგ, დაასწრო ტროინატმა და დაუმანტასთან ერთად მოკლა თავის ორ შვილთან ერთად. 1263 წელს, მან მიითვისა სამეფო გვირგვინი და ლიტვა წარმართობისკენ მიაქცია. თუმცა ტროინატს დიდხანს არ დასცალდა, ერთ წელიწადში მინდაუგასის შვილმა ვაიშვილკასმა ტახტიდან ჩამოაგდო.

ლიტერატურა
----------

* Gudavičius, Edvardas (2004). „Treniota". In Vytautas Spečiūnas (ed.). *Lietuvos valdovai (XIII-XVIII a.): enciklopedinis žinynas* (ლიეტუვური). Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas. p. 23. ISBN 5-420-01535-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტროინატი"** ვიკისაწყობში.

|
|  |
|
| წინამორბედი:მინდაუგასი | **ლიტვის დიდი მთავარი** 1263 – 1264  | შემდეგი:ვაიშვილკასი |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიეტუვის მონარქები |
| --- |
|  |
| დიდი მთავრები 1214–1569 | 
* რინგოლდი
* დოვსპრუნკი
* მინდაუგასი
* ტროინატი
* ვოიშელკი
* შვარნი
* ტროიდენი
* დოვმონტი
* ბუტიგეიდისი
* ბუტვიდასი
* ვიტენი
* გედიმინასი
* იავნუტისი
* ალგირდასი
* იაგაილო
* კეისტუტისი
* სკირგაილო
* ვიტოვტი
* სვიდრიგაილო
* სიგიზმუნდი
* კაზიმირ იაგელონი
* ალექსანდრე I იაგელონი
* სიგიზმუნდ I
* სიგიზმუნდ II ავგუსტი
 |
|  |
| არჩეული | 
* ანრი III ვალუა
* სტეფანე ბატორი
* ანა იაგელონი
* სიგიზმუნდ III ვაზა
* ვლადისლავ IV ვაზა
* იან II კაზიმირი
* მიხეილ კორიბუტ ვიშნევეცკი
* იან III სობესკი
* ავგუსტ II საქსონიელი
* სტანისლავ ლეშჩინსკი
* ავგუსტ III საქსონიელი
* სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი
 |

 |