recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი ჩოხაში
**კონსტანტინე (კონი) სიდამონ-ერისთავი** (ინგლ. Constantine (Connie) Sidamon-Eristoff; დ. 28 ივნისი, 1930, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი — გ. 26 დეკემბერი, 2011, იქვე) — ქართული წარმოშობის ამერიკელი იურისტი, პოლიტიოკოსი და ნიუ-იორკის საავტომობილო გზის კომისარი და ქალაქის ვიცე-მერი (1967-1973 წწ.) ჯონ ლინდსის ადმინისტრაციის დროს.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული ცხოვრება

კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაიბადა ნიუ-იორკში, არაგვის ერისთავების შთამომავლების არისტოკრატიულ ოჯახში. მამა — სიმონ სიდამონ-ერისთავი საქართველოდან ემიგრაციაში წავიდა 1921 წელს, ბოლშევიკების შეჭრის შემდეგ. დედა — ანა (ენი) ტრეისი XIX საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ამერიკელი დიპლომატისა და ისტორიკოსის ჯონ ბიგელოუს შთამომავალი იყო. დაამთავრა მილბრუკის სკოლა, პრინსტონის უნივერსიტეტი ინჟინერ-გეოდისტის სპეციალობით და 1957 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა. ამავე წელიწადს კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაქორწინდა ენ ფიპსზე, ენდრიუ კარნეგის პარტნიორის, ჰენრი ფიპსის შვილიშვილზე. იგი ფლობდა მამის რესოტრან „ალავერდს" მდინარე ჰუდსონზე, რომელიც იყო ქართული სათვისტომოს შესახვედრი და დასასვენებელი ადგილი ამერიკაში.

### პოლიტიკური კარიერა

სიდამონ-ერისთავი ჯონ ლინდსის ადმინისტრაციის დროს მუშაობდა ნიუ-იორკის საავტომობილო გზის კომისრად და 1967-1973 წლებში ამავე ქალაქის ვიცე-მერად. 1974 წელს მალკოლმ უილსონმა დანიშნა და 1989 წლამდე მუშაობდა სატრანსპორტო კომპანია Metropolitan Transportation Authority-ში.

კონსტანტინე ერისთავი 1989-დან 1993 წლამდე, ჯორჯ ბუშის პრეზიდენტობის დროს ნიუ-იორკის მე-2 რეგიონის (ნიუ-იორკი, ნიუ-ჯერსი, პუერტო-რიკოს და ვირჯინიის კუნძულები) გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობდა.

კონი ერისთავის ინიციატივითა და დიდი ძალისხმევით, 1994 წელს დაარსდა ამერიკული ჰუმანიტარული ორგანიზაცია „საქართველოს ამერიკელი მეგობრები", რომლის დირექტორთა საბჭოს იგი სიცოცხლის ბოლომდე თავმჯდომარეობდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ თავმჯდომარის თანამდებობა დაიკავა მისმა ვაჟმა სიმონ სიდამონ-ერისთავმა.

### გარდაცვალება

კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი 2011 წლის 26 დეკემბერს ამერიკაში 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ვაჟი ენდრიუ ჩართული იყო ნიუ-იორკისა და შტატის პოლიტიკაში, ასევე იყო ნიუ-ჯერსის შტატის ხაზინადარი 2010 წლის იანვრიდან 2015 წლის ივლისამდე.

ლიტერატურა
----------

* *დაუშვილი რ.* ქართული ემიგრაცია ამერიკაში, თბ. 2014, ISBN 978-9941-0-6277-3
* *მახარაძე ი.* ქართველები ამერიკაში, თბ. 2011, გვ. 129-133

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Obituary, nytimes.com, December 30, 2011; accessed March 28, 2015.

სქოლიო
------

1. 1 2  New-York Times, 30 დეკემბერი, 2011 წელი
2. 1 2  *Bruce Weber.* Constantine Sidamon-Eristoff, Environmental Advocate, Dies at 81 (ინგლ.), New York Times (30 დეკემბერი, 2011 წ.)
3. 1 2  *Хатиа Хасаиа*, Однажды в Нью-Йорке: как грузин стал вице-мэром «столицы мира», "Сова", 7 დეკემბერი, 2020 წ.
4. ↑  Archived copy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-01-25. ციტირების თარიღი: 2017-02-04
5. ↑  Constantine Sidamon-Eristoff | the EPA Blog.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-05. ციტირების თარიღი: 2017-02-04
**კონსტანტინე უჩანეიშვილი** (დ. 18 ნოემბერი, 1925, ფოთი — გ. 2015) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

შრომითი საქმიანობა დაიწყო სამშენებლო ტრესტ "ტყიბულშახტმშენში" ცვლის უფროსად, უბნის უფროსად. მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სისტემაში 1953 წლიდან. გაიარა ყველა სამსახურებრივი საფეხური ინჟინრიდან დაწყებული სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტიდ მმართველამდე. 1980-1985 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N7 სამშენებლო ტრესტ "საქშახტმშენს". შრომითი საქმიანობის ბოლო წლებში იყო ბიზნესცენტრ "სოფმშენის" სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, მონაწილეობდა საქართველოს სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის, 1100-საწოლიანი რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფოს, ქუთაისის საავტომობილო და ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნების, საპროექტო ინსტიტუტ "საქქალაქმშენსახპროექტისა" და კვების მრეწველობის სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის მაღლივი კორპუსების, მოსკოვში საქართველოს წარმომადგენლობისა და სასტუმროს, სხვა მრავალი საცხოვრებელი და კულტურულ-სოციალური დანიშნულების ობიექტის მშენებლობაში.

ჯილდოები
--------

* 2000 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 540

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე უჩანეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კონსტანტინე (კოტე) ივანეს ძე ჭკუასელი** (დ. 1902, სოფ. მამულარი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 ნოემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი ბოლშევიკი, პედაგოგი.

დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისში. უფროსი ძმის ზეგავლენით ადრევე, 1919 წელს გაწევრიანდა ბოლშევიკურ პარტიაში და მონაწილეობდა არალეგალურ პროპაგანდისტულ საქმიანობაში, რის გამოც საქართველოს ხელისუფლების მიერ გარკვეული ხნით დაპატიმრებული იყო. საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ და სახელმწიფო თანამდებობაზე, მ. შ. იყო მე-3 ქართული პოლკის სამხედრო კომისარი, ქართული სამხედრო-პოლიტიკური სკოლის უფროსი, ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლის კომისარი და სხვ. იმავდროულად სწავლობდა თბილისის უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, შემდეგ — ლენინგრადის მეცნიერული პედაგოგიკის სახელმწიფო ინსტიტუტის ასპირანტურაში (დაამთავრა 1932 წელს). 

მომდევნო წლები ე. წ. კომუნისტური განათლების სფეროში მოღვაწეობას მიუძღვნა: იყო საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატის კოლეგიის წევრი, თბილისის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ლიტერატურული ფაკულტეტის დეკანი და პრორექტორი სამეცნიერო ნაწილში, საქართველოს დაწყებითი და საშუალო სკოლების მუშაკთა პროფკავშირის თავმჯდომარე. 1936 წლის 23 დეკემბერს დაინიშნა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრად. იმავდროულად ხელმძღვანელობდა პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. 1937 წელს „მემარჯვენე კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის" წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს, 13 ნოემბერს მიუსაჯეს სასჯელის უმაღლესი ზომა და მომდევნო დღეს დახვრიტეს.

ლიტერატურა
----------

* Антология педагогической мысли Грузинской ССР / [Сост.: Д. Гургенидзе и др.] ; Редкол.: Н. Васадзе (отв. ред.) и др. ; АПН СССР. - Москва : Педагогика, 1987. - с. 387.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე ჭკუასელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კომპტონი** (ინგლ. Compton) — ქალაქი კალიფორნიის შტატში. ლოს-ანჯელესისგან დაშორებულია 20 კილომეტრით. მდებარეობს მდინარე ლოს-ანჯელესის ნაპირებზე.

ისტორია
-------

პირველად თანამედროვე კომტონის ტერიტორია ესპანელებმა დაასახლეს. 1784 წელს ესპანეთის სამეფომ კალიფორნიის სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე 300 კვადრატული კილომეტრის ფართობის მქონე მიწა გადასცა ხუან ხოსე დომინგესს. კომპტონის ტერიტორიაზე რანჩო შეიქმნა. ამერიკა-მექსიკის ომის შემდეგ ეს ტერიტორიები აშშ-ის მფლობელობაში გადავიდა, იგი ამერიკელმა იმიგრანტებმა დაასახლეს. მათ მეთაურობდნენ გრიფით კომპტონი და უილიამ მორტომი. შეიქმნა დასახლება კომპტონვილი. 1869 წელს აშშ-ის ფოსტის დეპარტამენტმა თხოვნით მიმართა მაცხოვრებლებს დასახლებისთვის სახელი შეეცვალათ, რადგან ჩრდილოეთით იმავე სახელობის დასახლება უკვე მდებარეობდა. კომპტონვილს კომპტონი დაერქვა. 1889 წლის 11 აპრილს კომპტონს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.
1920-იან წლებში ქალაქში აეროპორტი აშენდა. 1933 წლის 10 მარტს მომხდარმა მიწისძვრამ კომპტონი ძალიან დააზარალა. მიუხედავად იმისა, 1930-იან წლებში ქალაქში რეალურად ბევრი შავკანიანი შეიმჩნეოდა, აქედან მუდმივი მოსახლე მხოლოდ ერთი იყო. 1940-იან და 1950-იან წლებში კომპტონი სწრაფად გაიზარდა შავკანიანი მოსახლეობის გადმოსახლების ხარჯზე. ამავდროულად, ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში თეთრკანიანი მოსახლეობა დომინირებდა 1970-იან წლამდე. შავკანიანების გადმოსახლების მთავარი მიზეზი იყო კალიფორნიის შტატში უკვე არსებული შავკანიანთა დასახლებები.

1969 წელს კომპტონი გახდა პირველი ქალაქი კალიფორნიის შტატში, რომელშიც შავკანიანი მერი აირჩიეს. ამავდროულად, კომპტონში ეტაპობრივად იზრდებოდა კრიმინალის დონე. 1970 წლისთვის კომპტონში უკვე იყო კრიმინალის დონე ყველაზე მაღალი კალიფორნიის შტატის ფარგლებში. ორი წლის შემდეგ ქალაქში, რომელშიც სულ რაღაც 80 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა, დაფიქსირდა 46 მკვლელობა, რაც მოსახლეობის სიმცირის გათვასიწინებით ძალიან მაღალი მაჩვენებელია. კრიმინალის დონის ზრდით გამოირჩნენ 1980-იანი და 1990-იანი წლები, როდესაც ქალაქი ორი კრიმინალური დაჯგუფების, Bloods-ის და Crips-ის საომარ ველად იქცა. ამ პერიოდში კომპტონში ჩამოყალიბდა ჰიპ-ჰოპ ლეიბლი N.W.A, რომელიც სასტიკად აკრიტიკებდა პოლიციას და ადანაშაულებდა რასობრივ დისკრიმინაციაში.

კომტონი დღესაც აშშ-ის ერთ-ერთ ყველაზე საშიშ ქალაქად ითვლება. მოსახლეობის დაახლოებით 28% უკიდურეს სიღატაკეში ცხოვრობს.


|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


1. ↑
2. ↑  2020 United States Census / აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q637413'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23766566'></a>
1 გიგაბაიტიანი SDRAM პერსონალურ კომპიუტერში. *პირველადი მეხსიერების* მაგალითი
40 გიგაბაიტიანი PATA მყარი დისკი
**კომპიუტერის მეხსიერებას** ხშირად უწოდებენ საცავს ან მეხსიერებას, ეს არის ტექნოლოგია რომელიც კომპიუტერის შეემადგენელი ნაწილია და გამოიყენება ციფრული მონაცემების დასამახსოვრებლად. ეს არის კომპიუტერის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი.

თანამედროვე ხმარებაში, ჩვეულებრივ მეხსიერება არის ნახევრადგამტარი საცავი ჩაწერა-წაკითხვის ფუნქციით, როგორც DRAM (Dynamic-Ram) ან რომელიმე სხვა ფორმის სწრაფი, მაგრამ დროებითი მეხსიერება. მეხსიერება შედგება მეხსიერების სქემებისაგან და მათი მედია პირდაპირ არ უკავშირდება CPU-ს.

ჩვეულებრივ მყარი დისკი, ოპტიკური დისკი და სხვა მსგავსი მოწყობილობები უფრო ნელია ვიდრე RAM-ი.

ისტორიულად მეხსიერებას უწოდებნენ გულს, შიგნეულობას ,მთავარ მეხსიერებას, ნამდვილ მეხსიერებას ან შიდა მეხსიერებას, სანამ მეხსიერების მექანიზმი გადაიქცა მეორე ხარისხოვან მეხსიერებად, გარე მეხსიერებად, ანუ დამხმარე მეხსიერებად.

კომპიუტერის არქიტეექტურაში არის ფუნდამენტური განსხვავებები. ტექნიკური განსხვავებები არის ასევე მეხსიერებასა და მასიურ მეხსიერებას შორის.

მეხსიერების ბევრი სხვადასხვა ფორმა დაფუძვნებულია სხვადასხვა ნატურალური ფენომენზე. არც თუ ისე დიდი ხნის წინ არსებობდა არაპრაქტიკული საშუალო მეხსიერება და მეხსიერების ყველა ფორმას ჰქონდა დაბრკოლება. ამიტომ კომპიუტერი ახლა შეიცავს სხვადასხვა სახის მეხსიერებას, და თითოეულ მათგანს აქვს საკუთარი დანიშნულება. 

თანამედროვე ციფრული კომპიუტერი წარმოადგენს მონაცემებს რომელიც იყენებს ორობით რიცხვით სისტემას. ტექსტური ჩანაწერები, ციფრები, აუდიო ჩანაწერები და მათი მსგავსი ინფორმაციები იწერება და იზომება ბიტებში. ყველაზე მარტივი ჩანაწერი მეხსიერებაში არის ბაიტი, რომელიც უდრის 8 ბიტს.

ინფორმაციის ნაწილი ხელმისაწვდომია ნებისმიერი კომპიუტერისთვის რომლის მეხსიერება საკმარისია იმისთვის, რომ მასში მოათავსოს ინფორმაციის ნაწილი ან უბრალო მონაცემი.

მაგალითად შექსპირის მთლიანი ნაშრომი,რომელიც არის დაახლოებით 1250 გვერდი თუ ამოვბეჭდავთ, შეგვიძლია ჩავწეროთ მეხსიერებაში რომელიც დაიკავებს ადგილს 5 მეგაბაიტის (40 მილიონ ბიტს) სათითაო ბაიტის მეშვეობით.

ცენტრაული გადამამუშავებელი ერთეული (central processing unit) (CPU) არის კომპიუტეერის განსაზღვრული კომპონენტი, რადგან ის მართავს მონაცემებს, ახდენს გამოთვლებს და აკონტროლებს სხვადასხვა კომპონენტებს კომპიუტერში. ჩვეულებრივი კომპიუტერების არქიტექტურის უმრავლესობაში, CPU შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან: მართვის ერთეული და არითმეტიკული ლოგიკის ერთეულისგან (ALU). 

მნიშვნელოვანი მეხსიერების რაოდენობის გარეშე კომპიუტერს მარტივად შეუძლია შეასრულოს მუდმივი ოპერაციები და მოგცეს შესაბამისი შედეგი. ეს დასაშვებია კომპიუტერული მექანიზმებისთვის როგორიცაა კალკულატორი,ციფრული სიგნალის პროცესორი და სხვა ამგვარი მექანიზმებისთვის.

პრაქტიკულად ყველა კომპიუტერი იყენებს სხვადასხვა ტიპის მეხსიერებას, რომელიც მდებარეობს CPU-ს გარშემო. ჩვეულებრივ დაბალი მეხსიერება არის იერარქიაში (hierarchy), უფრო დაბალი კი გამტარუნარიანობაში და ყველაზე კარგი არის (access latency)- ში რომელიც მოდის CPU-დან. ეს ტრადიციული დაყოფა პირველხარისხოვან, მეორეხარისხოვან, მესამეხარისხოვან მეხსიერებათ ხდება ბიტების საშუალებით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Глава 1. Общие принципы организации памяти ЭВМ დაარქივებული 2013-03-12 საიტზე Wayback Machine.
კომპილატორის მუშაობის ფაზები
**კომპილატორი** — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც კითხულობს პროგრამას დაწერილს რომელიმე პროგრამირების ენაში ანუ წყარო ენაში და თარგმნის მას იდენტიურ პროგრამაში განსხვავებულ პროგრამირების ენაზე ანუ მიზნის ენაზე. კომპილატორის მნიშვნელოვანი თვისება არის წყარო ენაში შეცდომების პოვნა და შეძლებისდაგვარად მათი გამოსწორება ან მითითება.

***განმმარტებელი*** კითხულობს პროგრამას დაწერილს რომელიმე პროგრამირების ენაში და სხვა პროგრამირების ენაზე თარგმნის მაგივრად თვითონ ასრულებს წყარო ენაში მითითებულ ბრძანებებს.

მაგალითად ჯავაში ენის დამამუშავებელი იყენებს ორივე სისტემას. თავიდან ჯავაზე დაწერილი პროგრამა კომპილირდება შუამავალ პროგრამაში ანუ ბაიტკოდში და შემდგომ ჯავა ვირტუალური მანქანის განმმარტებელი ასრულებს ბაიტკოდში მითიტებულ ბრძანებებს.
იმის გამო რომ პროგრამების უმეტესობა მოთავსებულია ერთზე მეტ ფაილში, კომპილატორს, მიზნის მისაღწევად, შეიძლება სხვა პროგამების გამოყენება დასჭირდეს.

ერთ-ერთი ასეთი პროგრამა არის პრეპროცესორი, რომლის დანიშნულებაა შეაგროვოს სხვადასხვა ფაილებზე გაფანტული პროგრამა და გააფართოვოს მაკროები წყარო ენის გამოსახულებებში. ლინკერი გადაწყვეტილებებს იღებს გარე მეხსიერების მისამართების დანიშვნაზე სადაც ერთ ფაილში მოთავსებული გამოსახულება უთითებს სხვა ფაილში მათავსებულ პროგამის კოდს. ლოუდერს გადაყავს გასაშვები ობიექტის ფაილები მეხსიერებაში პროგრამის გასაშვებად.

კომპილატორის სტრუქტურა
----------------------

სტანდარტული კომპილატორი შედგება ორი ნაწილისგან: ანალიზი და სინთეზი. 
ანალიზი შლის წყარო ენას რამდენიმე ნაწილად და ადგენს ამ პროგრამის გრამატიკულ სტრუქტურას. ეს სტრუქტურა შემდგომ შუამავალი კოდის სახეს იღებს და სინტეზის
ფაზაში განაგრძობს გადამუშავებას. ანალიზის დროს ხდება პროგრამის სინტატიკური და სემანტიკური შეცდომების დადგენა. გროვდება სხვადასხვა ინფორმაცია პროგრამის შესახებ და ხდება მათი შენახვა მონაცემთა სტრუქტურაში რომელსაც სიმბოლოების ცხრილი ეწოდება.  

სინთეზის ფაზა შუალედური კოდის და სიმბოლოების ცხრილის გამოყენებით ქმნის სამიზნე პროგრამას. 
ანალიზის ნაწილს ხშირად წინა ნაწყვეტს უწოდებენ, სინთეზის ნაწილს კი უკანა ნაწყვეტს.
**კომპლექსური ანალიზი** - მათემატიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის კომპლექსური ცვლადის ფუნქციებს.

ასევე განარჩევენ მათემატიკის ქვედარგს მრავალი ცვლადის კომპლექსური ანალიზი.

კომპლექსური ფუნქცია არის ფუნქცია რომელიც განმარტებულია კომპლექსური რიცხვების ქვესიმრავლეზე და რომლის მნიშვნელობებიც კომპლექსური რიცხვებია. კომპლექსური ფუნქცია *f*–ისთვის შეიძლება გამოიყოს ნამდვილი და წარმოსახვით ნაწილები:

{\displaystyle z=x+iy\,}
{\displaystyle w=f(z)=u(z)+iv(z)=u(x,y)+v(x,y)\,}
სადაც {\displaystyle x,y,u(z),v(z)\in \mathbb {R} } ნამდვილი რიცხვებია, ხოლო {\displaystyle i} წარმოსახვითი ერთეული.
კომპლექსური ანალიზში განსაკუთრებული ყურადღებით შეისწავლება კომპლექსური ცვლადის ანალიზური ფუნქციები, ე.წ. ჰოლომორფული ფუნქციები. ე.ი. ფუნქციები რომლებიც კომპლექსურად დიფერენცირებადია. კომპლექსური დიფერენცირებადოვა ჩვეულებრივ დიფერენცირებადობაზე მნიშვნელოვნად ძლიერი პირობაა. ელემენტარული ფუნქციების უმრავლესობა მაჩვენებლიანი ფუნქცია, ტრიგონომეტრიული ფუნქციები, პოლინომური ფუნქციები ჰოლომორფულია.

კომპლექსური ანალიზის წარმოშობა უკავშირდება მე–19 საუკუნეში გაუსის, კოშის, რიმანის, ვაიერშტრასის შრომებს. მე–20 საუკუნეში დარგი ინტენსიურად ვითარდებოდა. დღესდღეობით კომპლექსური ანალიზი მჭიდროდ უკავშირდება მათემატიკის სხვა დარგებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კოშის ინტეგრალური თეორემა
* ხარისხოვანი მწკრივი
* მერომორფული ფუნქცია
* ლორანის მწკრივი
* ნაშთი (კომპლექსური ანალიზი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი რუსული ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*]


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მათემატიკის მთავარი დარგები |
| --- |
|  |
| 
* ალგებრა
* უმაღლესი ალგებრა
* წრფივი ალგებრა
* ანალიზი
* ფუნქციონალური ანალიზი
* კომპლექსური ანალიზი
* რიცხვითი ანალიზი
* დიფერენციალური განტოლებები
* რიცხვთა თეორია
* დისკრეტული მათემატიკა
* სიმრავლეთა თეორია
* ლოგიკა
* კატეგორიათა თეორია
* გეომეტრია
* ალგებრული გეომეტრია
* ტოპოლოგია
* ალგებრული ტოპოლოგია
* დიფერენციალური ტოპოლოგია
* ალბათობის თეორია
* სტატისტიკა
 |

 |
**კომპა** (Kompa, ასევე Compas Direct, konpa direk, konpa ან compa) — მუსიკალური ჟანრი, წარმოშობით ჰაიტიდან. ჟანრი გამოირჩევა საშუალო-სწრაფი ტემპის რიტმით, შესრულებული ელექტრო გიტარით, საქსოფონით, საყვირით და მსგ, ბოლო დროს ხშირია სინთეზატორიც. ზუკისგან განსხვავებით მუსიკის ლირიკა ძირითადად ჰაიტიურ კრეოლზეა, ხოლო თავად მუსიკა გაცილებით სწრაფ რიტმშია.

ჩრდილოეთ ამერიკაში კომპას ფესტივალები ხშირად ტარდება მონრეალში, ნიუ-იორკში, მაიამისა და ბოსტონში (სადაც ჰაიტიური წარმოშობის მოსახლეობა საგრძნობლად დიდია).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Manuel, Peter (2006). *Caribbean Currents: Caribbean Music from Rumba to Reggae (2nd edition)*. Philadelphia:  Temple University Press. ISBN 1-59213-463-7.
* Experience Haitian music on Mizikpam Internet Radio Accessed May 18, 2010
* Gage Averill (1997). *Caribbean Current: A day for the hunter. A day for the prey.*. Chicago and London:  The University of Chicago Press.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კლემენტ გოტვალდი** (ჩეხ. Klement Gottwald; დ. 23 ნოემბერი, 1896, ვიშკოვი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 14 მარტი, 1953, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი (1929-1953 წწ.), მთავრობის მეთაური (1946-1948 წწ.) და პრეზიდენტი 1948-1953 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

იგი იყო ღარიბი გლეხის მარია გოტვალდოვას უკანონო შვილი. 1921 წელს გახდა ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1921–1926 წლებში პარტიული გაზეთის რედაქტორია სლოვაკეთში. 1929-1953 წლებში კომპარტიის გენერალური მდივანია. 1948 წლის თებერვალში ჩეხოსლოვაკიის ხელისუფლებაში მოვიდნენ კომუნისტები, რომლებმაც მაისში მიიღეს ახალი კონსტიტუცია. ედუარდ ბენეშმა მას ხელი არ მოაწერა და 7 ივნისს გადადგა (სამი თვის შემდეგ გარდაიცვალა). 14 ივნისს ეროვნულმა კრებამ კლემენტ გოტვალდი პრეზიდენტად აირჩია.

პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ დაიწყო სოფლის მეურნეობის კოლექტივიზაცია, ტანამდებობიდან გაათავისუფლა არაკომუნისტები.

1953 წლის 12 მარტის დაბრუნდა სტალინის დაკრძალვიდან, თავს საკმაოდ შეუძლოდ გრძნობდა და ორი დღის შემდეგ გარდაიცვალა აორტის გასკდომის შედეგად. მისი შემცვლელი გახდა ანტონინ ზაპოტოცკი.

ლიტერატურა
----------

* Skilling, H. Gordon (1961). „Gottwald and the Bolshevization of the Communist Party of Czechoslovakia (1929–1939)". *Slavic Review*. **20** (4): 641–655. JSTOR 3004097.
ადრეული კოსმოსური ვესტერნის გარეკანი
**კოსმოსური ვესტერნი** — სამეცნიერო ფანტასტიკის ქვეჟანრი, რომელიც იყენებს ვესტერნისთვის დამახასიათებელ სიუჟეტებსა და თხრობის სტილს სამეცნიერო ფანტასტიკის გარემოში. ჟანრში არსებობს ორი ძირითადი მიმართულება - სუსტი, რომელიც აღწერს ახალი, კანონგარეშე ტერიტორიების ათვისებას, და ძლიერი - რომელშიც უშუალოდ მონაწილეობენ კოვბოები მექანიზირებულ ცხენებზე და ისვრიან ბლასტერებიდან. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ჟანრი უაღრესად პოპულარული იყო, სიუჟეტებისა და ნაწარმოებების უხარისხო და სწრაფმა წერამ გამოიწვია მისი პოპულარობის შემცირება 1980-იან წლებამდე, როდესაც მოხდა მისი გადააზრება. შემდგომი კრიტიკული გადაფასება მოხდა 2000-იან წლებში *Firefly-სა* და *Cowboy Bebop-თან ერთად*. ჟანრზე მნიშვნელოვანი გავლენა ასევე იქონია ჯონ ფავროს *მანდალორელმა*.

ლიტერატურა
----------

* Abbott, Carl, *Frontiers Past and Future: Science Fiction and the American West*, University Press of Kansas, 2006.
* Katerberg, William H. *Future West: Utopia and Apocalypse in Frontier Science Fiction*, University Press of Kansas, 2008.
* Mogen, David, *Wilderness Visions: The Western Theme in Science Fiction Literature*, Borgo Press, 1993.
* Westfahl, Gary, *Space and Beyond: The Frontier Theme in Science Fiction*, Greenwood Press, 2000.
* Gunn, James.  (1995)Teaching Science Fiction. *Center for the Study of Science Fiction*. University of Kansas.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-01-12. ციტირების თარიღი: 2006-01-15
* Priestley, J. B. (December 5, 1953) "Thoughts in the Wilderness." *New Statesman*.
**კინოლოგია** (ბერძ. kynós ნათ. ბრ. kynós — ძაღლი და ... ლოგია) — მეცნიერება ძაღლების, მათი ჯიშებისა და მათი მოვლის შესახებ. კინოლოგია სწავლობს ძაღლის ანატომიასა და ფიზიოლოგიას, შინაური ძაღლების ჯიშების წარმოშობასა და ევოლუციას, მომრავლებასა და სელექციას, კვებას, შენახვას, წვრთნას და მათ გამოყენებას სანადირო, სადარაჯო, სამუშაო, სამძებრო დანიშნულებით, აგრეთვე დეკორატიული მიზნებისათვის. კინოლოგია თანამედროვე მეძაღლეობის საფუძველია. სპორტული კინოლოგია ეწოდება გაწვრთნილი ძაღლების შეჯიბრებას მფლობელთა თანხლებით. აღიარება მოიპოვა 2000 წელს, როცა შეიქმნა კინოლოგიური სპორტის საერთაშორისო ფედერაცია. საქართველოში სპორტული კინოლოგიის ისტორია იწყება 1927 წლიდან, როდესაც დოსააფი დაფუძნდა. მაშინ მისი მიზანი იყო წვევამდელის მომზადება ჯარისთვის ძაღლთან ერთად. იმ პერიოდიდან თბილისში მოქმედებს კინოლოგიური კლუბი. საქართველოს ნაკრები რეგულარულად მონაწილეობდა სსრკ ჩემპიონატსა და თასის გათამაშებაში. 2004 წელს საქართველო კინოლოგიური სპორტის საერთაშორისო ფედერაციის ნამდვილი წევრი გახდა.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 522.
2. ↑  კინოლოგია სპორტული.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-07. ციტირების თარიღი: 2014-06-20.
**ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტი** (რუს. Ближневосто́чный институ́т), რომელიც ცნობილია აგრეთვე აღმოსავლურ ენათა ინსტიტუტის სახელითაც, დაარსებულ იქნა 1918 წელს, ხოლო რეორგანიზებული კი იქნა 1920 წელს.

შექმნა
------

ახლოაღმოსავლეთის ინსტიტუტი შეიქმნა 1918 წლის გაზაფხულზე, კიევში. მისი დააარსებლები, მოგვიანებით ამავე ინსტიტუტის რექტორად მოღვაწე მეცნიერები გახდნენ პროფესორები ე. სტაშევსკი, პ. ბოგაევსკი და ი. ბაბატა.

პროფილი
-------

თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ კიევის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი დაკავებული იქნებოდა დიპლომატიური კადრების მომზადებით ახლადშექმნილი უკრაინის რესპუბლიკისათვის. ინსტიტუტის ჰქონდა საკონსულო და კომერციული ფაკულტეტები. სწავლების პროგრამა ითვალისწინებდა სტუდენტების მიერ ახლო და შუა აღმოსავლეთის რეგიონების, ასევე ბალკანეთის ქვეყნების ენების, ისტორიისა და კულტურის შესწავლას. არაბულ და თურქულ ენებს ასწავლიდა ტ. კეზმა, სპარსულს - მ ჯაფარი და პ ლოზიევი, ხოლო ისტორიას კი - ა. კრიმსკი.

შემოდგომი ისტორია
-----------------

1920 წელს ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტი რეორგანიზდა საგარეო ურთიერთობათა ინსტიტუტად შეიქმნა შესაბამისი ციკლები: ახლო აღმოსავლეთის, ანგლოსაქსური, გერმანიკული, რომანული და სლავური.

ისტორია
-------

1. Алексеев В. О состоянии востоковедения в Киеве. «Восток», 1923, кн. 2.
2. І. Ф. Черніков. БЛИЗЬКОСХІДНИЙ ІНCТИТУТ // Енциклопедія історії України : у 10 т. : [укр.] / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — К. : Наукова думка, 2003. — Т. 1 : А — В. — 688 с. : іл. — ISBN 966-00-0734-5.
3. Гурницкий К. И. Агафангел Ефимович Крымский. М. 1980.
4. Фалькович И. М. К истории советского востоковедения на Украине. «Народы Азии и Африки», 1966, № 4.
**კომპიუტერული უსაფრთხოება**, **კიბერუსაფრთხოება** ან **ინფორმაციული უსაფრთხოება** — კომპიუტერული სისტემებისა და ქსელების მართვის წერტილების დაცულობა მისი ხელყოფისგან, არასანქცირებული გამოყენებისგან ან აპარატული უზრუნველყოფის, პროგრამული უზრუნველყოფისა და ელექტრონული მონაცემებისადმი ზიანის მიყენებისგან, აგრეთვე განადგურებისა და დარღვევისგან სერვისებისა, რომლებსაც ისინი მომხმარებელს აწვდიან.

ეს სფერო უფრო და უფრო მნიშვნელოვანი ხდება კომპიუტერულ სისტემებზე, ინტერნეტზე და უკაბელო ქსელებზე, როგორიცაა Bluetooth და Wi-Fi , დამოკიდებულების გაზრდის შედეგად. მისი კომპლექსურობის გამო, პოლიტიკისა და ტექნოლოგიის კუთხით, კიბერუსაფრთხოება აგრეთვე არის ერთ-ერთი ძირითადი გამოწვევა თანამედროვე ცხოვრებაში.

მავნე პროგრამების სახეობები
---------------------------

* მალვეარი (*Malware*);
* კომპიუტერული ვირუსი;
* მოძრავი მედია საშუალებები;
* ტროიანი (*Trojan Horse*)
* რუტკიტი
* ბექდორი (*Backdoor*)
* ვორმი (*Computer worm*)
* კილოგერი (*Keylogger*)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაციული უსაფრთხოება

სქოლიო
------

1. ↑  კომპიუტერული უსაფრთხოება // ტექნიკური ლექსიკონი
უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კორპუსი
**კიევის ეროვნული ლინგვისტური უნივერსიტეტი** (უკრ. Київський національний лінгвістичний університет) — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება უკრაინაში. დაარსდა 1948 წლის 30 მარტს, როგორც კიევის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1988-2009 წლებში უნივერსიტეტის რექტორი იყო გალიკ არტემჩუკი, ხოლო 2010 წლიდან რექტორია რომან ვასკო.

ისტორია
-------

კიევის ეროვნული ლინგვისტური უნივერსიტეტი არის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მემკვიდრე, რომელიც დაარსდა უსსრ-ს განათლების სამინისტროს ბრძანება № 524/69-ის საფუძველზე 1948 წლის 30 მარტს.

უკრაინის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 29 აგვისტოს № 592 განკარგულების საფუძველზე პედაგოგიურ ინსტიტუტს ეწოდა ეროვნული ლინგვისტური უნივერსიტეტი.

1948-1949 სასწავლო წელს პირველ კურსზე სულ სამი ფაკულტეტი იყო: ინგლისურის, ფრანგულისა და ესპანური ენების. ირიცხებოდა 238 სტუდენტი. 1953 წელს გაიხსნა გერმანული ენის ფაკულტეტი, 1977 წელს - რუსული ენის ფაკულტეტი უცხოელი სტუდენტებისათვის. 1962 წლიდან მოქმედებს ასპირანტურა, ხოლო 1992 წლიდან - დოქტორანტურა. 

ბოლო ათი წლის განმავლობაში უნივერსიტეტსდაემატა რამდენიმე ფაკულტეტი: ეკონომიკა-სამართლის, თარჯიმნების ფაკულტეტი და აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 

1993 წლია უნივერსიტეტში მოქმედებს იუნესკოს პირველი კათედრა უკრაინაში.

ინფრასტრუქტურა
--------------

უნივერსიტეტს გააჩნია 3 სასწავლო კორპუსი, 4 სტუდენტური საერთო საცხოვებელი, კომპიუტერიზირებული ბიბლიოთეკა 1 მლნ ეგზემპლარი წიგნადი ფონდით. 10 კომპიუტერული კლასი 300 სამუშაო ადგილით, თანამედროვე სპორტული კომპლექსი და სასადილო.

ფაკულტეტები
-----------

ამჟამად უნივერსიტეტს აქვს ექვსი ფაკულტეტი: გერმაული ფილოლოგიის, რომანული ფილოლოგიის, სლავური ფილოლოგიის, მთარგმნელობითი, ეკონომიკა-სამართლისა აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტები. 

სასწავლო პროცესს ემსახურება 30 კათედრა, სადაც მუშაობს 850 პედაგოგი. მათ შორის 56 მეცნიერებათა დოქტორი, 50 პროფესორი, 218 მეცნიერებათა კანდიდატი, 132 დოცენტი.

სპეციალობები
------------

კიევის ეროვნული ლინგვისტური უნივერსიტეტი ამზადებს შემდეგი სპეციალობის ბაკალავრებს:

* ინგლისური ენა და ლიტერატურა
* გერმანული ენა და ლიტერატურა
* ფრანგული ენა და ლიტერატურა
* ესპანური ენა და ლიტერატურა
* ჩინური ენა და ლიტერატურა
* იაპონური ენა და ლიტერატურა
* რუსული ენა და ლიტერატურა
* უკრაინული ენა და ლიტერატურა
* ფსიქოლოგია
* ინგლისურიდან თარგმნა
* გერმანულიდან თარგმნა
* ფრანგულიდან თარგმნა
* ესპანურიდან თარგმნა
* ჩინურიდან თარგმნა
* იაპონურიდან თარგმნა
* კორეულიდან თარგმნა
* თურქულიდან თარგმნა
* არაბულიდან თარგმნა
* სპარსულიდან თარგმნა
* რუსულიდან თარგმნა
* ორგანიზაციის მენეჯმენტი
* სამართალმცოდნეობა
* გამოყენებითი ლინგვისტიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* სტუდენტური პორტალი დაარქივებული 2008-11-02 საიტზე Wayback Machine.
კინარი
**კინარი** ბუდისტურ და ინდუისტურ მითოლოგიაში **კინარა** — პარადიგმატული შეყვარებული, ასტრონომიული მუსიკოსი, ნახევრად ადამიანი და ნახევრად ჩიტი. კინარების ხასიათი ადი პარვა მაჰაბჰარატაში შემდეგნაირადაა ახსნილი: ჩვენ მარადიულად გვიყვარს და ვუყვარვართ. არასდროს ვიყრებით. მუდმივი ცოლ-ქმარი ვართ. არასდროს ვხდებით დედ-მამა. ჩვენი არანაირი შთამომავლობა არ გაგვაჩნია. ჩვენ ვართ ოდეს ჩახუტებული შეყვარებული. ჩვენს შორის რაიმეს მომთხოვნი მესამე არსება ვერ ჭაჭანებს. ჩვენი ცხოვრება ულევი სიამოვნებაა.

ტაილანდი
--------

კინარი (ტაილანდურად กินรี—"კინარიი"). ტაილანდის ლიტერატურაში ინდოეთიდან არის შესული და ტაი აზროვნებაზე მოსარგებად სახეცვლილი. ტაილანდური კინარი ანგელოზის სამოსიანი ახალგაზრდა ქალის სახით არის წარმოდგენილი. ქვედა წელი ფრინველისას მიუგავს, რათა ადამიანებისა და სულიერ სამყაროს შორის შეეძლოს ფრენა. ტაილანდში ყველაზე ცნობილი კინარი **მანორას** (წარმომდგარია მანოჰარადან) სახელით არის ცნობილი, რომელსაც პანიასა ჩადოკის უფლება გააჩნია. კინარი ნაწილია მანორა ბუჩაიანის ცეკვისა, რომელიც ტაიურ მაღალკლასიკურ ცეკვებს შორის ყველაზე მისტიკურია.

ტაილანდის საერთაშორისო ავიახაზები ყოველთვიურ ჟურნალს უშვებს სახელწოდებით **კინარი**.
**„მოლოდიოჟ გრუზიი"** (რუს. „Молодёжь Грузии") — ახალგაზრდული გაზეთი საქართველოს სსრ-ში, საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტის ორგანო, გამოდიოდა 1921 წლის 31 მაისიდან თბილისში, კვირაში 3-ჯერ, რუსულ ენაზე.

„მოლოდიოჟ გრუზიის" წინამორბედია ამიერკავკასიის პირველი ახალგაზრდული გაზეთი „მოლოდოი რაბოჩი", რომელიც 1919 დაარსდა ბაქოში, საქართველოში (თბილისში) გამოვიდა საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ (1921) და ამიერკავკასიის კომკავშირის სამხარეო კომიტეტის ორგანო იყო. 1937 წლიდან „მოლოდოი სტალინეცი" ერქვა, ხოლო 1961 წლის 18 ნოემბრიდან — „მოლოდიოჟ გრუზიი". აშუქებდა კომკავშირული ცხოვრების აქტუალურ პრობლემებს, ქვეყნის პოლიტიკურ-ეკონომიკურ საკითხებს. ბეჭდავდა სტატიებს ახალგაზრდობის აღზრდის, შრომისა და განათლების შესახებ. აქვეყნებდა წერილებს ლიტერატურაზე, ხელოვნებაზე, სპორტზე და სხვა თემებზე. ტირაჟი 70 ათასი ცალი (1981 წლის მონაცემები).

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ გამოდიოდა Новая Газета-ს სახელით. დაიხურა 1991 წლის შემოდგომაზე.

ლიტერატურა
----------

* *წულაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 84.

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯონსი ს.*, „საქართველო: პოლიტიკური ისტორია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ" = Georgia: A Political History of Independence, თბილისი: სოციალური მეცნიერებების ცენტრი, 2013 [2012]. — გვ. 94, ISBN 978-9941-0-5972-8.
კენესას ინტერიერი, ევპატორია
**კენესა** — ყარაიტული ან სპარსული სინაგოგის სახეობა. სიტყვა წარმოდგება არამეულიდან, ნიშნავს „საკრებულოს" (ებრაულად სინაგოგა გამოითქმის, **ბეით ქნესეთი** ).

განლაგება
---------

კენესა, როგორც წესი არის ებრაული სინაგოგის მსგავსი. მათთვის დამახასიათებელია ის, რომ ყველა მათგანი მდებარეობს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ღერძზე, შესასვლელი აქვს ჩრდილოეთის მხრიდან. კენესა შედგება:

* ვესტიბიული (azar), სადაც მრევლი ტოვებს ფეხსაცმელებს. კენესაში ფეხსაცმლით შესვლა აკრძალულია.
* მოშავ ზეკენიმი (ებრაული מושב זקנים მოხუცების დასაჯდომი), ხის მერხები მხრცოვანთა და დასაფლავებაზე მისულთათვის. ჩვეულებრივ არის დაბალჭერიანი. ხოლო სხვენი მოშავ ზეკენიმის თავზე არის განკუთვნილი ქალებისთვის, რომლებიც არ უნდა ეჩვენონ მამაკაცებს მთავარ სართულზე.
* შულხანი (שולחן), მთავარი დარბაზი, სადაც მლოცველი კაცები და ბავშვები იჩოქებენ. კენესას იატაკი უმეტესად მოფარდაგებულია, თუმცა თანამედროვე კენესებს შულხანში მერხები აქვთ ხალიჩების ნაცვლად.
* გეხანი ან ალტარი, შემაღლებული ადგილი, სადაც დგას სარიტუალო კიდობანი და მოძღვარი.

დღემდე მოღწეული კენესებიდან 9 არის ყირიმში. ყოველი მათგანი არის აღნუსხული, როგორც მემორიალური ნაგებობა. მთავარი მოქმედი კენესა ყარაიტებისთვის არის ყირიმში, ევპატორიაში. იგი შეიცავს ორ დამოუკიდებელ კენესას, რომლებიც გაიხსნა 1999 და 2005 წლებში. 

კენესა ლიეტუვაში აშენდა XIV საუკუნეში ტრაკაიში, ბირჟაიში, კედაინეიში, პანევეჟისსა და ვილნიუსში. ადრეული XX საუკუნიდან კენესა ლიეტუვაში დგას ტრაკაისა და ვილნიუსში, რომლებიც დღესაც ფუნქციონირებენ.

გადარჩენილი კენესები
--------------------

* ტრაკაი
* ვილნიუსი
* ევპატორია
* კუფუთ კალე
* ყარაიტების კენესა (კიევი) გოროდეტსკი კენესა კიევში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კენესა"** ვიკისაწყობში.
* ყარაიტული კენესა დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine. — ვირტუალური ყარაიტული მუზეუმი
კვართი
**კვართი**, *სამღვდელო სტიქარი* — მღვდელმსახურის შიდა სამოსი, გრძელი, ფართო სახელოებიანი კაბა, სტიქარის ნაირსახეობა. სტიქარისგან განსხვავებით, კვართი თხელი, ღია ფერის, ძვირფასი ქსოვილისგან მზადდება და თასმებით დაბოლოებული, ვიწრო სახელოები აქვს. კვართს ძველად ქალიც და მამაკაციც ატარებდა. შემდგომში, ეკლესიამ მიიღო მისი ტარების უფლება, როგორც შესამოსელის შიგნით ჩასაცმელი კაბა, რომლითაც იმოსებიან დიაკვნები, მღვდლები და ეპისკოპოსები. კვართი ითვლება ქრისტეს სამოსელის სიმბოლურ გამოხატულებად. ასევე ნიშნავს სულიერ სიმტკიცეს და სიწმინდეს. სახელოების ქვეშ ჭრილები კი განასახიერებს იესო ქრისტეს დაჭრილ გვერდს. მისი ღია ფერი მღვდელმსახურს შეახსენებს, რომ მას მუდამ წმინდა სული უნდა ჰქონდეს და უმწიკვლოდ ცხოვრობდეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* უფლის კვართი
* ღვთისმშობლის კვართი

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 489.
* *ლ. ბარბაქაძე,* „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის". თბილისი, 2013 წ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
კლას ოლდენბურგი, 2012
გიგანტური ბილიარდის ბურთები
**კლას ოლდენბურგი** (Claes Oldenburg; დ. 28 იანვარი, 1929, სტოკჰოლმი) — წარმოშობით შვედი, ამერიკელი მოქანდაკე, პოპ-არტის წარმომადგენელი.

შვედი დიპლომატის შვილი, ოლდენბურგი 1936 წლიდან აშშ-ში ცხოვრობდა (ხოლო 1953 წელს ამერიკის მოქალაქეობა მიიღო). ძირითადად ნიუ-იორკსა და ჩიკაგოში ცხოვრობდა, 1946-1950 წლებში იელის უნივერსიტეტში სწავლობდა, შემდეგ კი, 1954 წლამდე, ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტში.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი ოლდენბურგის შემოქმედებიდან არის კოლოსალური სკულპტურები. რომლებიც საკმაოდ დიდი ზომისაა, ხშირად ინტერაქტიული შესაძლებლობის.

ერთ-ერთი ასეთი სკულპტურული ნიმუში იყო ტუჩსაცხი „lipstick" რომელიც გაფუჭების შემდეგ ტანკის მილად გადააკეთეს. დღეს იგი მორზეს კოლეჯის ეზოში დგას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Claes Oldenburg and Coosje van Bruggen's website
* The Pace Gallery
* Oldenburg page at the Guggenheim Museum site დაარქივებული 2003-10-07 საიტზე Wayback Machine.
* An anthology of Oldenburg's work, includes brief bio


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კლაუდიო აბადო, 2012.
**კლაუდიო აბადო** (იტალ. Claudio Abbado; დ. 26 ივნისი, 1933, მილანი, — გ. 20 იანვარი, 2014, ბოლონია) — იტალიელი დირიჟორი და პიანისტი. 

სწავლობდა მილანის ჯუზეპე ვერდის სახელობის კონსერვატორიაში. 1969 წლიდან იყო მილანის თეატრ „ლა სკალას" დირიჟორი, შემდეგ კი — სამხატვრო ხელმძღვანელი (1986 წლამდე). ამავდროულად, 1971 წლიდან იყო ვენის ფილარმონიის, ხოლო 1979 წლიდან ლონდონის სამეფო ორკესტრის მთავარი დირიჟორი. 1989-2002 წლებში ბერლინის ფილარმონიის მთავარი დირიჟორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის პოზიციაზე ჩაანაცვლა ჰერბერტ ფონ კარაიანი. ცნობილი იყო თამამი მუსიკალური ინტერპრეტაციებით, მათ შორის, თანამედროვე მუსიკის ელემენტების უხვი გამოყენებით. მიღებული ჰქონდა არაერთი მუსიკალური და სახელმწიფო ჯილდო, მათ შორის, კომოდორის ორდენი იტალიის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის (1992), საპატიო ლეგიონის ორდენის დიდი ჯვარი (1986) და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი / [შემდგ.: ანზორ თამარაშვილი; მთ. რედ.: გულბათ ტორაძე]. [ახალციხე: თბილ. უნ-ტის მესხეთის ფილიალის გამ-ბა], 2005.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კლაუდიო აბადო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**კვანტური ინფორმატიკა** - ინტერდისციპლინარული სფერო, რომელიც ცდილობს გაიგოს ინფორმაციის ანალიზი, დამუშავება და გადაცემა კვანტური მექანიკის პრინციპების გამოყენებით. იგი აერთიანებს ინფორმაციული მეცნიერების შესწავლას ფიზიკაში კვანტურ ეფექტებთან. იგი მოიცავს თეორიულ საკითხებს გამოთვლით მოდელებში და უფრო ექსპერიმენტულ თემებს კვანტურ ფიზიკაში, მათ შორის, რა შეიძლება და არ შეიძლება გაკეთდეს კვანტური ინფორმაციის საშუალებით. ასევე გამოიყენება ტერმინი **კვანტური ინფორმაციული თეორია**, მაგრამ ის არ მოიცავს ექსპერიმენტულ კვლევას და შეიძლება აგვერიოს კვანტური ინფორმატიკის ქვეჯგუფში, რომელიც ეხება კვანტური ინფორმაციის დამუშავებას.

სამეცნიერო და საინჟინრო კვლევები
--------------------------------

კვანტური ტელეპორტაციის, კვანტური ჩახლართულობის გასაგებად და კვანტური კომპიუტერული ტექნიკის წარმოებისთვის საჭიროა კვანტური ფიზიკისა და ინჟინერიის საფუძვლიანი ცოდნა. 2010-იანი წლებიდან შესამჩნევი პროგრესია კვანტური კომპიუტერების წარმოებაში, კომპანიები, როგორიცაა Google და IBM, დიდ ინვესტიციას ახორციელებენ კვანტური კომპიუტერული ტექნიკის კვლევაში. დღეს შესაძლებელია 100 კუბიტზე მეტი კვანტური კომპიუტერის შექმნა. თუმცა, შეცდომის მაჩვენებელი ძალიან დიდია კვანტური კომპიუტერების წარმოებისთვის შესაფერისი მასალის ნაკლებობის გამო.

კვანტური კრიპტოგრაფიის მოწყობილობები უკვე კომერციალიზებულია. არსებობს ძველი შიფრი, რომელსაც უწოდებენ ერთჯერად პლატფორმას, და რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა ჯაშუშების მიერ ცივი ომის ეპოქაში. ის იყენებს შემთხვევითი კლავიშების დიდ თანმიმდევრობას. კვანტური მექანიკური კანონები იძლევა საფუძველს შემთხვევითი კოდების უსაფრთხო გაცვლისთვის. ამიტომ მოწყობილობების წარმოება, რომლებსაც შეუძლიათ კვანტური ჩახლართული ნაწილაკების ტრანსპორტირება, მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და საინჟინრო მიზანია.

ასევე საჭიროა კვანტური კომპიუტერების პროგრამირების ენები. Qiskit, Cirq და Q Sharp პოპულარული კვანტური პროგრამირების ენებია.

მათემატიკური საგნები
--------------------

კვანტური ალგორითმი და კვანტური სირთულის თეორია არის ალგორითმებისა და გამოთვლითი სირთულის თეორიის ორი საგანი. 1994 წელს მათემატიკოსმა პიტერ შორმა გამოაქვეყნა თავისი პირველადი ფაქტორიზაციის ალგორითმი. თუ ადამიანს აქვს 4000 ლოგიკური კუბიტიანი კვანტური კომპიუტერი, შორის ალგორითმის გამოყენებით შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ყველაზე ფართოდ გამოყენებულ შიფრებს, როგორიცაა RSA და ECC. ამან შეიძლება გამოიწვიოს უსაფრთხოების სერიოზული პრობლემები მრავალი ქვეყნისთვის. ამიტომ, მისმა ნაშრომმა გამოიწვია ინვესტიციების ზრდა კვანტურ გამოთვლით კვლევაში. ბევრი მათემატიკოსი და კრიპტოლოგი ემზადება კვანტური გამოთვლის ეპოქაში შესასვლელად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინფორმაციის თეორია
* კვანტური მექანიკა
* კვანტური ჩახლართულობა

ლიტერატურა
----------

* Nielsen, Michael A.; Chuang, Isaac L. (June 2012). *Quantum Computation and Quantum Information*, 10th anniversary, Cambridge:  Cambridge University Press. ISBN 9780511992773. OCLC 700706156.
**მარინე ბაიდაური** (დ. 1 დეკემბერი, 1965, თელავი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1990 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან–ჰიგიენური ფაკულტეტი, 1993 წელს დაამთავრა სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1992–1995 წლებში იყო ახმეტის სკოლა–ინტერნატის ექიმი–თერაპევტი. 1995 წელს ახმეტის რაი–საავადმყოფოს ექიმი–რეანიმატოლოგი. 1995–1997 წლებში რეანიმაციული განყოფილების გამგე. 1998 წლიდან თერაპიული განყოფილების ინტენსიური თერაპიის ექიმი. ავტორია 4 სამეცნიერო ნაშრომის ქოლესტაზის პირობებში ღვიძლის ქსოვილის დაზიანებისა და მისი ფარმაკოლოგიური დაცვის პრობლემების შესახებ.

1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პრეპარატ პლაფერონი ლბ1–ის გავლენა იმუნოლოგიურ მაჩვენებლებსა და ჰეპატოციტების მორფო–ფუნქციურ მდგომარეობაზე მექანიკური სიყვითლის დროს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 27

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარინე ბაიდაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კერესელიძე**. |

**მარინა „მარინე" კერესელიძე** (დ. 17 მარტი, 1952) — ქართველი კინომცოდნე და კინოკრიტიკოსი. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

მარინა კერესელიძე დაიბადა 1952 წლის 17 მარტს. 1974 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის განყოფილება.

მრავალი წლის განმავლობაში იყო ჟურნალ „ხელოვნების" კინოსა და ტელევიზიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მოღვაწეობდა და ეწეოდა პედაგოგიურ-სამეცნიერო საქმიანობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

2001 წლიდან კერესელიძე არის „კინომემკვიდრეობის დაცვის ასოციაციის" პრეზიდენტი, ასევე კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაცია „ფიპრესი-ჯორჯიას" წევრი.

მარინა კერესელიძე არის 2011 წელს გამოსული „ქართული კინოს ენციკლოპედიური ლექსიკონის" ავტორი, შემდგენელი და რედაქტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მარინა კერესელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მარინა კერესელიძე: ეროვნული ფილმოგრაფია დაარქივებული 2012-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* ქართული კინოს ენციკლოპედია - პირველად  რადიო თავისუფლება "საუბარი მარინე კერესელიძესთან"
|  |
| --- |
| **კემსიტი  იეროგლიფებში** |
|  |

**კემსიტი** — ძველი ეგვიპტის ნუბიელი წარმოშობის დედოფალი, XI დინასტიის ფარაონის მენტუჰოტეპ II-ის მეუღლე. მისი სამარხი და პატარა დეკორაციული სამლოცველო აღმოაჩინეს დეირ-ელ-ბაჰრში, მისი ქმრის სატძრო კომპლექსში, მთავარი ნაგებობის უკანა მხარეს, სხვა ხუთი ქალბატონის - კავიტის, სადეჰის, აშაიეტის, ჰენჰენეტის და მაიეტის სამარხების გასწვრივ. მათი უმრავლესობა ჰასორის ქურუმები იყვნენ, ანუ შესაძლებელია, რომ ისინი იყვნენ ქალღმერთის კულტის ნაწილები. ასევე შესაძლებელია, რომ ისინი იყვნენ დიდებული მეფის ქალიშვილები. კემსიტის სარკოფაგის მხოლოდ ნაწილებია ნაპოვნი და ახლა ისინი დაცულია ეგვიპტის მუზეუმში, კაიროში. მისი ტიტულები იყო: „მეფის საყვარელი ცოლი", „მეფის ორნამენტი" და „ჰასორის ქურუმები".

ლიტერატურა
----------

* Dodson, Aidan, Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson 2004. ISBN 0-500-05128-3
* Grajetzki, Wolfram. Ancient Egyptian Queens: A Hieroglyphic Dictionary. London: Golden House Publications 2005. ISBN 0-9547218-9-6
***კელსის საიდუმლო*** (ინგლ. The Secret of Kells, სამუშაო სახელწოდება: *ბრენდანი და კელსის საიდუმლო*) — ირლანდიური ანიმაციური ფილმი. მისი პრემიერა 2009 წლის 8 თებერვალს, ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის ფარგლებში. 11 თებერვალს იგი გამოვიდა ბელგიასა და საფრანგეთში, ხოლო 3 მარტს — ირლანდიის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. ფილმი ასევე ნომინირებული იყო ოსკარზე, საუკეთესო ანიმაციური ფილმის კატეგორიაში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სიუჟეტით, მოქმედება მიმდინარეობს IX საუკუნეში. 12 წლის ბიჭუნა ბრენდანი ცხოვრობს თავისი ბიძიასთან, აბატ კელაჰთან, რომელიც იმედოვნებს, რომ ბრენდანი ეკლესიის მსახური გახდება. ერთხელ ბრენდანი გაიცნობს ძმა აიდანს, რომელიც მას შეაყვარებს მხატვრობას. ბრენდანი გადაწყვიტავს, თავად განაგოს საკუთარი ბედი. მას სურს კელსის წიგნის შექმნა. მოგზაურობისას ტყეში ის ყველაზე დიდ ხიფათებს შეხვდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „კელსის საიდუმლო" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „კელსის საიდუმლო" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „კელსის საიდუმლო" — Rotten Tomatoes
* „კელსის საიდუმლო" — Metacritic-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  The Secret of Kells (2010) (2010-03-05). ციტირების თარიღი: 2015-12-23.
**კეჭნაობა**, *კეჭნაობა* (ხევსურული ფარიკაობა), იგივე „*შუღლი*", იგივე „*ჭრა*". ხევსურეთში გავრცელებული ფარიკაობა ხმლებითა და პატარა ფარებით. ფარიკაობისას გამოიყენებდნენ თითებზე წამოსაცმელ საბრძოლო რგოლებსაც, რომლებსაც „სათითენს" ეძახდნენ. ორთაბრძოლის ხერხებს ბავშვებს 5-6 წლის ასაკიდან ასწავლიდნენ. რომაელი ისტორიკოსის დიონ კასიუსის (ძვ. წ. II საუკუნე) ცნობით, საქართველოში ყოფნისას პომპეუსი გასცნობია ფშავ-ხევსურულ ფარიკაობას, „თუ ვითარ ხმარობდნენ იფინი საჭურველთა საომართა და ჰყვეს მათ ვარჯიში ხმლითა და ვითარს სახითა ჯერ არს ბრძოლასა და შინა ხმარება ხმლისა და ფარისა". მემატიანე ასევე აღნიშნავს, რომ მოფარიკავე ფშავ-ხევსურები იბერთა მეფის პირად მცველთა რიგებში შედიოდნენ.

კეჭნაობის მიზეზი უფრო ხშირად ძველი წყენა, ანუ „ჯავრი" იყო. ერთმანეთს ებრძოდნენ შელახული თავმოყვარეობის აღსადგენად, ხალხის, ძირითადად ქალების წინაშე საკუთარი ვაჟკაცობის გამოსავლენად. მოშუღლარები ცდილობდნენ მეტოქე დაეჭრათ თავის არეში — შუბლის სამი ნაოჭის ზემოთ, ამასთან ისე მსუბუქად გაეკაწრათ, რომ ერთი წვეთის მეტი სისხლის არ გამოედინათ. გამარჯვებულად ითვლებოდა ის, ვინც მოწინააღმდეგეს მეტ ამგვარ ჭრილობას მიაყენებდა. შუბლის ნაოჭების ქვემოთ გაკაწვრის ან მძიმედ დაჭრისთვის დაზარალებულს, „სათითენით" იქნებოდა ის დაჭრილი თუ ხმლით, „რჯულის კანონის" თანახმად ასანაზღაურებელი ანუ „დრამა" უნდა მიეღო. რაოდენობას განსაზღვრავდნენ შუაკაცები და „აქიმი", ანუ დასტაქარი: ჭრილობის სიგრძე-სიგანეს ზომავდნენ ძაფით, ზომა ბრტყელ ქვაზე გადაჰქონდათ, მასზე ალაგებდნენ ქერის მარცვლებს, კიდურა მარცვლებს აკლებდნენ და დანარჩენი რაოდენობით ითვლიდნენ დრამას. ქერის თითოეული მარცვალი ერთი ძროხის საფასურს უდრიდა. თავის ქალის დაზიანების შემთხვევაში დამჭრელს დაზარალებულისთვის 12 ძროხის საბასური უნდა გადაეხადა. ისეთი ტრავმების დროს ხევსურ დასტაქრებს რთული ქირურგიული ოპერაციაც არაერთხელ გაუკეთებიათ.

XX საუკუნის დასაწყისში ჯერ კიდევ ცხოვრობდა ას წელს მიტანებული აქიმი, მგელიკა ლიქოკელი, რომელიც თავის ქალის ტრეპაციას აკეთებდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიშვილი ე.*, სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 236, თბ. 2006
პტოლემე VIII, კლეოპატრა II და კლეოპატრა III ჰორის წინაშე
**კლეოპატრა III** (ძვ. ბერძნ. Κλεοπάτρα) — ეგვიპტის დედოფალი, პტოლემე VI-ისა და კლეოპატრა II-ის ქალიშვილი. პტოლემე IX-ის, პტოლემე X-ის, კლეოპატრა VI-ის, კლეოპატრა სელენას და კლეოპატრა ტრიფაენის დედა. 

ძვ. წ. 142 წელს პტოლემე VIII დაქორწინდა კლეოპატრა III და გამოაცხადა იგი თავის თანამმართველად. ძვ. წ. 131 წელს კლეოპატრა II გამართა აჯანყება და გააგდო პტოლემე VIII ფისკონი და კლეოპატრა III ეგვიპტიდან. ამის შემდეგ გამოაცხადა თავისი 12 წლის ვაჟიშვილი პტოლემე მემფიტისა მეფედ და თავს მის თანამმართველად. მაგრამ პტოლემე VIII ფისკონმა მოახერხა თავისი შვილის შეპყრობა, მოკლა იგი და სხეულის ნაწილები კლეოპატრა III-ს გაუგზავნა. მას მოუწია დარჩენილიყო ერთადერთ მმართველად. ამის შემდეგ მან შესთავაზა ეგვიპტის გვირგვინი დემეტრე II სირიელს, მაგრამ ისიც მოკლეს პტოლემე VIII-ის ბრძანებით. პტოლემე VIII ფისკონის და კლეოპატრა III საქვეყნო შერიგება მოხდა ძვ. წ. 124 წელს. ამის შემდეგ იგი მართავდა ძმასთან და ქალიშვილთან ერთად ძვ. წ. 116 წლამდე, როდესაც პტოლემე VIII დაიღუპა ფისკონის ტახტი უანდერძა კლეოპაატრა III და ერთ-ერთ მის ვაჟიშვილს, რომელსაც იგი ამოირჩევდა.

კლეოპატრა III მართავდა ეგვიპტეს თანამმართველ პტოლემე IX ლაფურას და პტოლემე X ალექსანდრესთან ერთად. მეორე ვაჟი ამ დროს იყო კვიპროსის მეფისნაცვალი. კლეოპატრა III მოკლეს პტოლემე X-ს ბრძანებით ძვ. წ. 89 წელს.

ლიტერატურა
----------

Roth, Lea. (2007). *Cleopatra°. Encyclopaedia Judaica. Ed. Michael Berenbaum and Fred Skolnik*. Detroit:  Macmillan Reference USA,   გვ. 754.
**მოლოპო** (ინგლ. Molopo River, აფრ. Moloporivier) — მდინარე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში და ბოტსვანაში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 970 კმ-ს. აუზის ფართობი — 367 201 კმ² (მოლოპოს აუზი მოიცავს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთს (აუზის მთელი ფართობის 30 %), ბოტსვანის სამხრეთს (37 %) და ნამიბიის აღმოსავლეთს (33 %)).

სათავე მდებარეობს ქალაქ გროტ-მარიკოს და ქალაქ ლიხტემბურგს შორის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციაში და თავიდან მიედინება დასავლეთისკენ, ხოლო შემდეგ — სამხრეთ-დასავლეთისკენ. შუა დინების ადგილას ჩამოყალიბებულია სახელმწიფო საზღვრის მნიშვნელოვანი ნაწილი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ბოტსვანას შორის. მდინარეული ჩამონადენი არ არის მუდმივი. საკმაოდ დიდი ნალექების შემთხვევაში მოლოპო ჩაედინება ორანჟის მდინარეში, ნამიბიასთან არსებულ საზღვართან ახლოს. მოლოპოს ყველაზე უფრო დიდი შენაკადია — მდინარე ნოსობი (მარჯვენა), მეორე დიდი შენაკადია — მდინარე კურუმანი (მარცხენა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მოლოპო***

* 'Where is the life in farming': Agricultural livelihoods in Molopo and Barolongs compared დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Review of the Molopo-Nossob Basin for Rural Communities including Assessment of National Databases at the Sub-basin Level for Possible Future Integration.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-02. ციტირების თარიღი: 2016-07-31.
2. ↑  Molopo River in Britannica
3. ↑  Molopo Tributaries.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-02. ციტირების თარიღი: 2016-07-31.
კომპტონის ეფექტი
**კომპტონის ეფექტი** — თავისუფალ ელექტრონებზე ელექტრომაგნიტური გამოსხივების დრეკადი გაბნევა, რასაც თან ახლავს ტალღის სიგრძის გადიდება; აღმოაჩინა ართურ კომპტონმა 1922 წელს. კვანტური თეორიის თანახმად, ელექტრომაგნიტური ტალღების გაბნევა დამუხტულ ნაწილაკებზე განიხილება როგორც ნაწილაკისა და ელექტრომაგნიტური ველის კვანტის — ფოტონის დაჯახების შედეგი.

კომპტონის ეფექტი თავს იჩენს, როდესაც გამა კვანტს გააჩნია დაახ.: 2MeV-მდე (მეგა ელექტრონული ვოლტი) ენერგია. აქაც, ისევე როგორც ფოტოეფექტის დროს, ადგილი აქვს დაჯახებების შედეგად ენერგიის გადაცემას, მაგრამ ფოტონი მხოლოდ მისი ენერგიის ნაწილს გადასცემს ელექტრონს, თვითონ კი დრეკადულად გაიბნევა (აირეკლება, ფრენის ტრაექტორიას შეიცვლის). ესეიგი ფოტონი არ გასცემს მთელ თავის ენერგიას და არ შთაინთქმება დაჯახებისას. აქედან გამომდინარე შეიძლება ითქვას, რომ კომპტონის ეფექტი გამოსხივების (ამ შემთხვევაში გამა გამოსხივებაზეა საუბარი) ინტენსიურობას არ ამცირებს — ამ დროს გამა კვანტი კარგავს მხოლოდ ნაწილს ენერგიისას, ეს კი მას „გრძელ ტალღოვან" გამა კვანტად აქცევს და უცვლის ფრენის მიმართულებას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ თუ გამა კვანტის ენერგია Eγ < 0.5MeV მაშინ შესაძლოა ადგილი ჰქონდეს გამა კვანტის „უკუგდებასაც" (დაჯახების შედეგად).

გვერდზე მოყვანილი ნახატის განხილვა:

დაჯახებამდე γ-ს გააჩნია ენერგია Eγ = (hc)/λ, სადაც c = λν აქედან გამომდინარეობს → Eγ = (hc)/λ აქ ნათლად ჩანს, რომ გამა კვანტის ენერგია და ტალღის სიგრძე უკუპროპორციულ დამოკიდებულებაშია ერთმანეთთან, ეს კი ხსნის ზემოთ მოხსენებულ ფრაზას, რომ როდესაც გამა კვანტის ენერგია მცირდება იგი ხდება გრძელ ტალღოვანი.

Eγ = Eγ' + Eკინ e-

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 613—614.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კომპტონის ეფექტი — ჯორჯიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი