**იესო ქრისტეს ცხოვრების უცნობი წლები** (ასევე უწოდებენ იესოს ჩუმ, **დაკარგულ** ან გამოტოვებულ **წლებს** ) — ზოგადად ეხება იესოს ცხოვრების პერიოდს ბავშვობასა და ქადაგების დაწყებას შორის, პერიოდი, რომელიც არ არის აღწერილი ახალ აღთქმაში. 

"იესოს დაკარგული წლების" კონცეფცია ჩვეულებრივ გვხვდება ეზოთერულ ლიტერატურაში (სადაც ის ზოგჯერ ეხება მის შესაძლო საქმიანობას ჯვარცმის შემდგომ), მაგრამ არა სამეცნიერო ლიტერატურაში, ვინაიდან ვარაუდობენ, რომ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იესო 12-დან 29 წლამდე მუშაობდა დურგლად გალილეაში იოსებთან ერთად.  

მე-19 და მე-20 საუკუნეებში წარმოიშვა თეორიები იმის შესახებ, რომ ინდუიზმით შთაგონებული იესო 12-დან 29 წლამდე იმყოფებოდა ინდოეთსა და ნეპალში სულიერი განათლების მისაღებად, ან ეუფლებოდა სწავლებას ესენებთან იუდეის უდაბნოში.  თანამედროვე ქრისტიანულმა მეცნიერებამ ზოგადად უარყო ეს თეორიები და ამტკიცებს, რომ არაფერია ცნობილი იესოს ცხოვრების ამ პერიოდის შესახებ.    

" სუნის ჰიპოთეზაში ""დაკარგული წლების" შესახებ ნავარაუდევია, რომ იესო გადაურჩა ჯვარცმას და განაგრძო ცხოვრება, ნაცვლად ახალ აღთქმაში გადმოცემული ისტორიისა, რომ ის ამაღლდა სამოთხეში ორ ანგელოზთან ერთად. ამ ამბავმა და მასთან დაკავშირებულმა შეხედულებამ, რომ იესომ საერთოდ აირიდა ჯვარცმა, წარმოშვა სხვადასხვა ვერსია მისი სიცოცხლის დარჩენილი წლების შესახებ, თუმცა ეს საკითხი დავის საგანს წარმოადგენს და არ არის აღიარებული წამყვანი მკვლევარების მიერ. 

ისტორიულ წყაროებში ქრისტეზე ძალიან ცოტა ცნობებია შემორჩენილი. ინგლისელი ისტორიკოსი საიმონ-სებაგ მონტეფიორე მას მხოლოდ ერთ თავს უთმობს წიგნში იერუსალიმზე. 12-29 წლამდე იესოს ცხოვრების შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი

ბურუსით მოცული18 წელი
---------------------

 *იესოს საუბარი თავის მოწაფეებთან*, ჯეიმს ტისოტი, გ. 1890 წ
### ახალი აღთქმის შუალედი

 ჯეიმს ტისოს მიერ ტაძარში გამოსახული ახალგაზრდა იესო ( ლუკა 2:46 ), გ. 1890 წ. ბრუკლინის მუზეუმი
ახალ აღთქმაში იესოს ბავშვობის შემდეგ დაახლოებით 18 წელია შუალედი    გარდა განცხადებისა "და როცა თორმეტი წლისა გახდა.." ( ლუკა 2:42 ) „... იესოს ემატებოდა სიბრძნე და ასაკი და მადლი ღმრთისა და კაცთა წინაშე. ( ლუკა 2:52 ), ახალ აღთქმაში არ არის გადმოცემული სხვა დეტალები იმ კონკრეტულ წლებთან დაკავშირებით.  სავარაუდოდ იესო იმ პერიოდში უბრალოდ გალილეაში ცხოვრობდა.  თანამედროვე მეცნიერების აზრით, ძალიან მწირი ისტორიული ინფორმაციაა იესოს იმდროინდელი საქმიანობის შესახებ. 

12 და 29 წლის ასაკს გარკვეული მნიშვნელობა აქვს მეორე ტაძრის პერიოდის იუდაიზმში : 13 არის ბარ მიცვას ასაკი, საერო სიმწიფის ასაკი, ხოლო 30 წელი. მღვდელმსახურებისთვის მზადყოფნის ასაკი, მიუხედავად იმისა, რომ იესო არ იყო ლევის ტომიდან. 

ტრადიციული ვერსიით, იოსები იყო დურგალი და იესოც მის ხელობას მიჰყვებოდა

მარკოზის 6:3 -ში მოხსენიებულია იესო "განა ხურო არ არის, მარიამის ძე და იაკობის, იოსეს, იუდასა და სიმონის ძმა?" (ბერძ. οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων [ouch outos estin ho tektōn]), რაც იმის მანიშნებელია, რომ იგი 30 წლამდე დურგლად მუშაობდა.  მათე 13:55 სვამს კითხვას: "ეს დურგლის შვილი არ არის?" იგი ვარაუდობს, რომ პროფესია tektōn იყო საოჯახო ბიზნესი, რითაც იესო იყო დაკავებული სანამ ქადაგებას დაიწყებდა. 

იესოს ბავშვობა აღწერილია თომას ჩვილობის სახარებაში, ფსევდო-მათეს სახარებაში და მაცხოვრის ბავშვობის სირიულ სახარებაში, სხვა წყაროებთან ერთად.

ახალგაზრდა იესო ინდოეთში და/ან ტიბეტში
--------------------------------------

### ნიკოლას ნოტოვიჩი, 1887 წ

 ნიკოლას ნოტოვიჩი
1887 წელს რუსი ომის კორესპონდენტი ნიკოლას ნოტოვიჩი ამტკიცებდა, რომ ლადაქში ჰემის მონასტერში ყოფნისას მან შეიტყო დოკუმენტის შესახებ, რომლის სახელწოდება იყო "*ადამიანის საუკეთესო ძის წმინდა ისას ცხოვრება* ". *ისა* იესოს არაბული სახელია ისლამში.   ნოტოვიჩის მოთხრობა „წმინდა ისას ცხოვრების" ტექსტის თარგმანი ფრანგულად გამოიცა 1894 წელს სათაურით *La vie inconnue de Jesus Christ* (იესო ქრისტეს უცნობი ცხოვრება). 

გრაგნილების მიხედვით, იესომ 13 წლის ასაკში მიატოვა იერუსალიმი და გაემართა სინდისკენ, „განზრახული ჰქონდა საღვთო სიტყვაში საკუთარი თავის სრულყოფა და დიდი ბუდას კანონების შესწავლა". მან გადაკვეთა პენჯაბი და მიაღწია პური ჯაგანათს. ბრაჰმასთეთრმა ქურუმებმა იგი გულთბილად მიიღეს. სწორედ მათ ასწავლეს კითხვა და ვედების გაგება, ლოცვებით განკურნება, ხალხისთვის საღმრთო წერილების სწავლება და განმარტება, ადამიანის სხეულიდან ავი სულის განდევნა და მისთვის ადამიანური სახის დაბრუნება.

ჯაგერნატში, რაჯაგრიჰში, ბენარესში და სხვა წმინდა ქალაქებში იესომ ექვსი წელი დაჰყო. იგი ყველას უყვარდა, რადგან მონებთან და ხელოსნებთან ერთად მშვიდობიანად ცხოვრობდა და მათ ვედების წიგნს უკითხავდა. ექვსი წელი გაატარა პურისა და რაჯგირში, ნალანდას მახლობლად. შემდეგ გაემგზავრა ჰიმალაის მთებში და ტიბეტის მონასტრებში სწავლობდა ბუდიზმს. იესომ პალის ენა შეისწავლა და წმინდა ტექსტების შესწავლას მიჰყო ხელი. აქ 6 წელი დაჰყო და მერე, როცა შემქმნელმა წმინდა სიტყვის გასავრცელებლად აირჩია, ნეპალი და ჰიმალაები დატოვა და დასავლეთისკენ გაემართა საქადაგებლად. სპარსეთის გავლით 29 წლის ასაკში დაბრუნდა იერუსალიმში.

ნოტოვიჩის ნაწერები მაშინვე საკამათო გახდა. მაქს მიულერმა განაცხადა, რომ ან მონასტერში მყოფმა ბერებმა მოატყუეს ნოტოვიჩი (ან გაეხუმრნენ), ან მან გააყალბა მტკიცებულებები.   შემდეგ მიულერმა მისწერა ჰემის მონასტერს და წინამძღვარმა ლამამ უპასუხა, რომ ბოლო თხუთმეტი წლის განმავლობაში მონასტერში დასავლელი სტუმარი არ ყოფილა და ნოტოვიჩის ისტორიასთან დაკავშირებული დოკუმენტები არ არსებობდა.  შემდეგ ჯ. არჩიბალდ დუგლასი ეწვია ჰემის მონასტერს და გაესაუბრა მთავარ ლამას, რომელმაც განაცხადა, რომ ნოტოვიჩი იქ არასდროს ყოფილა.  ინდოლოგმა ლეოპოლდ ფონ შრედერმა ნოტოვიჩის ისტორიას "დიდი მსუქანი ტყუილი" უწოდა. 

ნოტოვიჩი გიამოეხმაურა ბრალდებებს.  მაგრამ მას შემდეგ, რაც მისი ამბავი ხელახლა გამოიკვლიეს ისტორიკოსებმა - ზოგიერთმა მისი არსებობაც კი ეჭვქვეშ დააყენა, ნოტოვიჩმა აღიარა მტკიცებულებების გაყალბება.  ბარტ დ. ერმანი აცხადებს, რომ „დღეს პლანეტაზე არ არსებობს არც ერთი აღიარებული მეცნიერი, რომელსაც ეჭვი ეპარება ამ საკითხში. მთელი ისტორია გამოიგონა ნოტოვიჩმა, რომელმაც გამოიმუშავა საკმაოდ დიდი ფული და სოლიდური ცნობადობა თავისი ხუმრობით. "

1922 წელს, სვამი აბჰედანანდა, ნიუ-იორკის ვედანთა საზოგადოების პრეზიდენტი 1897-1921 წლებში და რამდენიმე წიგნის ავტორი, ფეხით გაემგზავრა ჰიმალაისკენ და მიაღწია ტიბეტს, სადაც შეისწავლა ბუდისტური ფილოსოფია და ტიბეტური ბუდიზმი. იგი წავიდა ჰემის მონასტერში და, სავარაუდოდ, იპოვა ნოტოვიჩის მიერ თარგმნილი ხელნაწერი, რომელიც წარმოადგენდა პალიზე დაწერილი გრაგნილების ტიბეტურ თარგმანს. ლამამ განაცხადა, რომ ეს იყო ასლი, ხოლო ორიგინალი ინახებოდა მარბურის მონასტერში, ლასასთან ახლოს. 1939 წელს აბჰედანანდას გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ერთ-ერთმა მოწაფემ მოიკითხა დოკუმენტები ჰემის მონასტერში, თუმცა როგორც აღმოჩნდა, ისინი გაუჩინარდა.  

### ლევი ჰ. დოულინგი, 1908 წ

1908 წელს ამერიკელმა მქადაგებელმა ლევი ჰ. დოულინგმა გამოაქვეყნა *იესო ქრისტეს მერწყულის სახარება*, რომელიც, მისი თქმით , მას გადაეცა "აკაშის ჩანაწერებიდან ", როგორც იესოს ცხოვრების ნამდვილი ამბავი "დაკარგული" თვრამეტი წლის ჩათვლით. ტექსტში გადმოცემულია ახალგაზრდა იესოს მოგზაურობა ინდოეთში, ტიბეტში, სპარსეთში, ასურეთში, საბერძნეთსა და ეგვიპტეში. 

 *იესო დურგალი იოსების სახელოსნოში*, ჟორჟ დე ლა ტური, 1640 წ.
### ახალი აღთქმის მკვლევარების უარყოფითი დამოკიდებულება

თანამედროვე მეცნიერება ქრისტიანობის შესახებ ზოგადად უარყოფს იესოს ნებისმიერ მოგზაურობას ინდოეთში, ტიბეტში ან მიმდებარე რაიონებში , ვინაიდან მას უსაფუძვლოდ მიიჩნევს.

* რობერტ ვან ვორსტი აცხადებს, რომ თანამედროვე მკვლევარები "თითქმის ერთხმად შეთანხმდნენ", რომ პრეტენზიები იესოს მოგზაურობის შესახებ ტიბეტში, ქაშმირში ან ინდოეთის დანარჩენ ნაწილში არ შეიცავს "რამე ღირებულს".

* მარკუს ბორგი აცხადებს, რომ ვარაუდები ზრდასრული იესოს ეგვიპტეში ან ინდოეთში მოგზაურობისა და ბუდიზმთან კავშირის შესახებ მოკლებულია ყოველგვარ "ისტორიულ საფუძველს".
* ჯონ დომინიკ კროსანი აცხადებს, თანამედროვე მეცნიერება მხარს არ უჭერს არც ერთ თეორიას იესოს მოგზაურობის შესახებ უცნობი წლების შესავსებად მის ადრეულ ცხოვრებასა და მსახურების დაწყებას შორის.
* ლესლი ჰოულდენი აცხადებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ გავლებულია თანამედროვე პარალელები იესოსა და ბუდას სწავლებებს შორის, ეს შედარება წარმოიშვა მე-19 საუკუნეში მისიონერული კონტაქტების შემდეგ და არ არსებობს ისტორიულად სანდო მტკიცებულება ბუდიზმსა და იესოს შორის კონტაქტების შესახებ.

სხვა ვერსიები
-------------

### იაპონია

 სამარხი, სადაც ზოგი ამტკიცებს, რომ იქ არის იესოს ბოლო განსასვენებელი, სინგოში, აომორი .
იაპონიაში გარკვეული ადამიანების კატეგორია დარწმუნებული იყო, რომ ბუნდოვანი წლები იესომ სწორედ იქ გაატარა, შესაძლოა გადაურჩა ჯვარცმას და დარჩა სიცოცხლის ბოლომდე. სოფელ სინგოში არსებობს ლეგენდა ამის შესახებ. 

### საქართველო

ერთი მოსაზრების მიხედვით, იესო ქრისტე საქართველოშიც კი ყოფილა. იეშუა ბენ იოსები (რომელიც სავარაუდოდ იესოა) სწავლული ადეპტი იყო, რომელმაც სწავლება კოლხეთის აკადემიაში გაიარა, ხოლო აკადემია მდებარეობდა რაჭის ერთ-ერთ სოფელ ფუტიეთში. მისი დამთავრების შემდეგ იესო ვედების წიგნის წასაკითხად ტიბეტში წავიდა. იქედან ინდოეთში გადავიდა, სადაც შეუდგა ქადაგებას, ადამიანების განკურნებას და სასწაულების ჩადენას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამბები.Ge: სად იყო იესო 12-დან 29 წლამდე - რა ვერსიებია სხვადასხვა კულტურაში ქრისტეს ცხოვრების ბურუსით მოცულ პერიოდზე

სქოლიო
------

1. ↑  E.g. see *Lost Years of Jesus Revealed* by Charles F. Potter ISBN 0449130398
2. 1 2 3 4 5 6  *All the People in the Bible* by Richard R. Losch (May 1, 2008) Eerdsmans Press ISBN 0802824544 209: "Nothing is known of the life of Jesus during the seventeen years from the time of the incident in the temple until his baptism by John the Baptist when he was about thirty. Countless theories have been proposed, among them that he studied in Alexandria in the Jewish centers there and that he lived among the Essenes in the Judean desert...there is no evidence to substantiate any of these claims and we have to accept that we simply don't know.... The most likely thing is that he continued to live in Nazareth and ply his trade there..."
3. 1 2 3  Crossan, John Dominic (1999). *Who is Jesus? : answers to your questions about the historical Jesus*. Louisville, Ky:  Westminster John Knox Press,   გვ. 28–29. ISBN 0664258425.
4. 1 2  Voorst, Robert E. Van (2000). *Jesus Outside the New Testament : an introduction to the ancient evidence*. Grand Rapids, Mich.:  Eerdmans. ISBN 0-8028-4368-9.
5. 1 2  
Borg, Marcus J. (2005). *The Historical Jesus in Recent Research*. Winona Lake, [IN]:  Eisenbrauns. ISBN 1-57506-100-7.
6. ↑  Maier, Paul L. (1989). *Chronos, kairos, Christos : nativity and chronological studies presented to Jack Finegan*. Winona Lake, [IN]:  Eisenbrauns. ISBN 0-931464-50-1.
7. ↑  Lloyd Kenyon Jones *The Eighteen Absent Years of Jesus Christ* "as a skilled and dutiful artisan and as a loving son and neighbor, Jesus was using those qualities which were to flame forth...was the work which He was to do that He did not leave that home and that preparation until the mature age of thirty."
8. ↑   *The Atonement*.  Southern Pub. Association.  Page 140 ""And Jesus himself began to be about thirty years of age, being (as was supposed) the son of Joseph." Luke 3:23. But Christ, of course, did not belong to the Levitical priesthood. He had descended neither from Aaron nor from the tribe of Levi."
9. ↑  *The Gospel According to Mark: Meaning and Message* by George Martin (Sep 2005) ISBN 0829419705 Loyola Univ Press pages 128-129
10. ↑  *The Unknown Life Of Jesus Christ: By The Discoverer Of The Manuscript* by Nicolas Notovitch (Oct 15, 2007) ISBN 1434812839
11. 1 2  *Forged: Writing in the Name of God--Why the Bible's Authors Are Not Who We Think They Are* by Bart D. Ehrman (Mar 6, 2012) ISBN 0062012622 page 252 "one of the most widely disseminated modern forgeries is called *The Unknown Life of Jesus Christ*"
12. ↑   *{{{title}}}*.
13. ↑  Simon J. Joseph, "Jesus in India?" *Journal of the American Academy of Religion* Volume 80, Issue 1 pp. 161-199 "Max Müller suggested that either the Hemis monks had deceived Notovitch or that Notovitch himself was the author of these passages"
14. 1 2  Bradley Malkovsky, "Some Recent Developments in Hindu Understandings of Jesus" in the *Journal of Hindu-Christian Studies* (2010) Vol. 23, Article 5.:"Müller then wrote to the chief lama st Hemis and received the reply that no Westerner had visited there in the past fifteen years nor was the monastery in possession of any documents having to do with the story Notovitch had made public in his famous book" ... "J. Archibald Douglas took it upon himself to make the journey to the Hemis monistry to conduct a personal interview with the same head monk with whom Müller had corresponded. What Douglas learned there completely concurred with what Müller had learned: Notovitch had never been there."
15. 1 2  *Indology, Indomania, and Orientalism* by Douglas T. McGetchin (Jan 1, 2010) Fairleigh Dickinson University Press ISBN 083864208X page 133 "Faced with this cross-examination, Notovich confessed to fabricating his evidence."
16. ↑  D.L. Snellgrove and T. Skorupski (1977) *The Cultural Heritage of Ladakh*, p. 127, Prajna Press ISBN 0-87773-700-2
17. ↑   Chaitanya, Brahmachari Bhairab; Swami Abhedananda's Journey into Kashmir and Tibet; Ramakrishna Vedanta Math, Calcutta, 1987 (first published in Bengali in 1929) pp.119-121, 164-166; ISBN 0874816432
18. ↑   Richard, Hooper; Jesus, Buddha, Krishna, and Lao Tzu; 2012 p. 176 ISBN 1571746803
19. ↑  *The Aquarian Gospel of Jesus the Christ by Levi H. Dowling* by Levi H. Dowling (original publication 1908) ISBN 1602062242 pages 12 and 65
20. ↑  *Jesus: The Complete Guide* 2006 by Leslie Houlden ISBN 082648011X page 140

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იესო ქრისტეს ცხოვრება |
| --- |
|  |
| მოვლენები | 
* ხარება
* ქრისტეს შობა
* მირქმა
* ნათლისღება
* ფერისცვალება
* იესოს ლოცვა გეთსიმანიის ბაღში
* ჯვარცმა
* აღდგომა
* ამაღლება
* სულთმოფენობა

 | 
 |
|  |
| რელიკვია | 
* ლახვარი
* ეკლის გვირგვინი
* ქრისტეს სუდარა
* ქრისტეს სამსჭვალი
* უფლის კვართი
* ცხოველსმყოფელი ჯვარი
* წმინდა გრაალი
* INRI
* უფლის მოსასხამი
* ქრისტეს სისხლი

 |
|  |
| წმინდანები | 
* ღვთისმშობელი
* იოანე ნათლისმცემელი
* იოსებ დამწინდველის შვილები
	+ იაკობი ძმა უფლისა
	+ იოსტოსი
	+ სვიმონ კანანელი
	+ იუდა იაკობისი
	+ სვიმეონ ღვთისმიმრქმელი

 |
|  |
| 12 მოციქული | 
* ანდრია პირველწოდებული
* პეტრე მოციქული
* იაკობ ზებედესი
* იაკობ ალფესი
* ფილიპე მოციქული
* ბართლომე მოციქული
* თომა მოციქული
* სვიმონ კანანელი
* მათე მახარებელი
* იოანე ღვთისმეტყველი
* მატათა მოციქული
* იუდა იაკობისი
* იუდა ისკარიოტელი

 |
|  |
| 70 მოციქული | 
* იაკობი
* მარკოზ მახარებელი
* ლუკა მახარებელი
* კლეოპა
* სვიმეონი
* ბარნაბა
* იოსტოსი
* თადეოზი
* ანანია
* სტეფანე პირველმოწამე
* ფილიპე
* პროხორე
* ნიკანორი
* ტიმონი
* პარმენი
* ტიმოთე
* ტიტე
* ფილიმონ
* ონისიმე
* ეპაფრასი
* არქიფო
* სილა
* სილოვანე
* კრისკენტი
* კრისპე
* ეპენტი
* ანდრონიკე
* სტაქო
* ამპლი
* ურბანი
* ნარკისი
* აპელი
* არისტობულე
* იროდიონი
* აგაბო
* როფე
* ასინკრიტე
* ფლეგონტი
* ერმი
* პატროვი
* ერმე
* ლინუსი
* გაიოზი
* ფილოლოგი
* ლუკი
* იასონი
* სოსიპატრე
* ოლიმპი
* ტერტი
* ერასტი
* კვარტი
* ევოდი
* ონისიფორე
* კლიმენტი
* სოსთენი
* აპოლო
* ტვიქიკე
* ეპაფროდიტე
* კარპეზი
* კოდრატე
* მარკ–იოანე
* ზინა
* არისტარქოსი
* პუდი
* ტროფიმე
* მარკოზი
* არტემი
* აკვილა
* ფორტუნატე
* აქაიკი
* დიონისე არეოპაგელი
* სვიმეონ ნიგერი

 |
|  |
| სხვა მოციქულები | 
* პავლე მოციქული
* მარიამ მაგდალინელი

 |
|  |
| სხვა პიროვნებები | 
* პონციუს პილატე

 |

 |