recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სალომე ბახია-ოქრუაშვილი** (დ. 28 მაისი, 1941, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, მეცნიერი, ფილოლოგი, კავკასიოლოგი და ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიური ენების სპეციალობით.

1967 წლიდან − ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი. 1971 წლიდან − ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1986 წლიდან − უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2006 წლიდან − წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2006 წლის ნოემბრიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის, კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. წლების მანძილზე აქტიურად იყო ჩართული კავკასიისა და საქართველოს სხვადასხვა მხარეების საველე-ეთნოგრაფიულ ექსპედიციებში. არის მრავალი საგრანტო პროექტის, რესპუბლიკური და საერთაშორისო სიმპოზიუმისა და კონფერენციის მონაწილე. მათ შორის, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის საერთაშორისო და ადგილობრივ საგრანტო პროექტებში. იკვლევს ქართველი და კავკასიელი ხალხების ეთნოლოგიას. არის 80-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, მათ შორის სამი მონოგრაფიის, 10 წიგნის, სასკოლო სახელმძღვანელოსა და სტატიების ავტორი ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე. 2009 წლიდან არის პროექტის „აფხაზეთი − ჩვენი სამშობლო" ავტორთა სამეცნიერო სათათბიროს წევრი. მიღებული აქვს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა − „აფხაზური „აბიფარა" − „პატრონიმია", დაიცვა 1983 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა − „აფხაზთა ეთნიკური ისტორიის პრობლემები (ისტორიულ-ეთნოლოგიური გამოკვლევა)", დაიცვა 2006 წელს.

ჯილდოები
--------

* აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართველთა და ჩრდილოკავკასიელთა ეთნიკური მატერიალური კულტურა : საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობათა ურთიერთშედარებითი ასპექტი. თბ. 2017 გვ. 203 ISBN 9789941274282
* აფხაზთა ჩვეულებითი სამართალი. თბ. შპს "ირიდა", 2014 გვ. 170 ISBN 978-9941-0-7250-5
* აფხაზთა ეთნოლოგია : სახელმძღვ. ჰუმანიტ. მეცნ. შემსწ. სტუდ. თბ. უნივერსალი, 2011 გვ. 246
* აფხაზთა ეთნიკური ისტორიის პრობლემები : ისტორიულ-ეთნოგრაფიული გამოკვლევა. თბ. უნივერსალი, 2010 გვ. 434

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, თბ. 2012 გვ. 402

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სალომე ბახია-ოქრუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ელექტრონული ბიბლიოთეკა
სალომე დადიანი და მისი მეუღლე
**სალომე დადიანი-მიურატი** (დ. 13 ოქტომბერი, 1848, ზუგდიდი, სამეგრელოს სამთავრო — გ. 23 ივლისი, 1913, პარიზი, საფრანგეთი) — სამეგრელოს მთავრის დავით დადიანისა და ეკატერინე დადიანის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

1868 წელს პარიზში ცოლად გაჰყვა ნაპოლეონ I-ის მარშლისა და სიძის, ნეაპოლის ყოფილი მეფის იოაჰიმ მიურატის შვილიშვილს, იმპერატორ ნაპოლეონ III–ის ფლიგელადიუტანტს, პრინც აშილ შარლ ნაპოლეონ მიურატს. ჯვრისწერა ტუირლის სასახლის კარის ეკლესიაში ნაპოლეონ III–ისა და დედოფალ ეჟენია მინტიხის თანდასწრებით აღსრულდა. ახალშეუღლებულ წყვილს საფრანგეთის იმპერატორმა პარიზში მონსოს ბაღის მახლობლად მდებარე პერეირასის სასახლე უყიდა. 1873 წელს ნაპოლეონ III–ის გარდაცვალების შემდეგ დადიან–მიურატის ოჯახი სამეგრელოში დასახლდა, სადაც მან სოფელ სალხინოსა და ჭკადუაშში დასვლეთ საქართველოს ერთ-ერთი პირველი მსხვილი რაციონალურ-კაპიტალური ტიპის სანიმუშო მეურნეობა მოაწყო. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას აქცევდა და სენაკის მაზრის დიდ ფართობებზე გაშენებულ ვენახებში ოჯალეშის ჯიშის საუკეთესო ყურძენი მოჰყავდა. წლების განმავლობაში მისი მეურნეობა თანდათან ფართოვდებოდა და სამეგრელოს სხვადასხვა სოფლებში რამისა და დაფნის ვრცელ პლანტაციებსაც მოიცავდა. აღსანიშნავია, რომ მისი მეურნეობა ძირითადად დაქირავებულ მუშახელს ემყარებოდა და ვალდებულ გლეხთა შრომა ნაკლებად გამოიყენებოდა. 1895 წელს მეუღლის ტრაგიკულად დაღუპვის შემდეგ, იგი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა და იქვე გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* *ლორთქიფანიძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 256-257.
* ბენდიანიშვილი ა. კაპიტალისტური მეურნეობები საქართველოს სოფელში XIX–XX საუკუნეების მიჯნაზე, «მაცნე», 1968, №3
* კალანდია გ. გაძარცული საგანძური, თბ. 2006
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 5, თბ. 1970

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სალომე დადიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სალომე დადიანის ბიოგრაფია დაარქივებული 2011-07-20 საიტზე Wayback Machine.
* დადიანების სასახლე, სალომე დადიან-მიურატის ფოტო
*
**Autodesk 3ds Max**, ყოფილი **3D Studio Max** — 3D კომპიუტერული გრაფიკული პროგრამა, რომელიც განკუთვნილია 3D ანიმაციის, მოდელების და სურათების შესაქმნელად. მისი დეველოპერი და მწარმოებელია Autodesk Media and Entertainment. მას აქვს მოდელირების ფუნქციები, ჩანართების თავისუფალი არქიტექტურა. პროგრამის გამოყენება შესაძლებელია Microsoft Windows-ის პლატფორმაზე. მას ხშირად იყენებენ ვიდეო-თამაშების, სატელევიზიო კომერციული და არქიტექტურული სტუდიები. იგი აგრეთვე გამოიყენება ფილმების ეფექტებისა და წინასწარი ვიზუალიზაციისათვის.

**3D Studio Max** შეიქმნა 1997 წელს Autodesk Media and Entertainment-ის მიერ. პროგრამა გამოიყენება სამგანზომილებიანი ფიგურების, შენობების და განსაკუთრებით ანიმაციების შესაქმნელად.

პროგრამა გამოსვლისთანავე პოპულარული გახდა. მას გააჩნია საკუთარი ენა Max Script(ms), მასში იწერება სკრიპტები, რომლებიც დიზაინერს, ან ანიმატორს, უადვილებს მუშაობას სამგანზომილებიან მოდელზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* maxscript

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკიწიგნების ლოგო **ვიკიწიგნებში** არის სტატია: ***Autodesk 3ds Max***
* 3ds max - ოფიციალური საიტი
* Autodesk 3ds Max საიტზე Curlie
* 3ds Max-ის ისტორია დაარქივებული 2011-05-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  3ds max 8 Visual Handbook
**APF Electronics Inc.** — სამომხმარებლო ტექნიკის მწარმოებელი ამერიკული კომპანია, რომელიც მდებარეობდა კუინზში, ნიუ-იორკში.

თავდაპირველად დაკავებული იყო სტერეომოწყობილობების იმპორტით იაპონიიდან. 1970-იან წლებში კომპანია გადაერთო კალკულატორებისა და სხვა გამოთვლითი ტექტნიკის წარმოებაზე. 

1976 წლიდან მათ დაიწყეს პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების სერიის, APF TV Fun-ის გამოცემა, დაფუძნებული General Instruments-ის ჩიპზე AY-3-8500. ორი წლის შემდეგ, 1978 წელს, კომპანიამ გამოუშვა რიგით მეორე კონსოლი APF-MP1000, რომელიც მეორე თაობის ეპოქაში კონკურენციას უწევდა Atari VCS-ს.

1983 წლის ვიდეო თამაშების ინდუსტრიის კრიზისის შედეგად კომპანია APF Electronics Inc. გაკოტრდა და შეწყვიტა არსებობა.

სქოლიო
------

1. 1 2  APF Page. Nausicaa.net.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-11-07. ციტირების თარიღი: 18 აგვისტო, 2019.
2. ↑  Museum of Video Games - APF Electronics Inc. *Museum of Video Games*. MoVG.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-05. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2014.
3. ↑  Tag Archives: APF Electronic Inc. Gamester81. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2014.
**ლატინუმი** არის გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ავსტრიასა და შვეიცარიაში ლათინური ენის ცოდნის დამადასტურებელი ცნობა, რომელიც გაიცემა სახელმწიფო გამოცდის ჩაბარების საფუძველზე. ლატინუმის გამოცდაზე ირკვევა გამოსაცდელი პირის უნარი თავი გაართვას ლათინურ ენაზე დაწერილ ტექსტს, რომლის წინაპირობაცაა ამ ენის ლექსიკის, მორფოლოგიისა და სინტაქსის დაუფლება გარკვეულ დონეზე. ლატინუმი მომდინარეობს *examen Latinum*-დან და ნიშნავს „ლათინურ გამოცდას", ან „გამოცდას ლათინურში".

გერმანია
--------

1979 წლიდან მოყოლებული გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ზოგ მხარეში ე.წ. მცირე და დიდი ლატინუმი შეცვალა ლატინუმმა. მრავალ მხარეში პარალელურად არსებობდა შესაძლებლობა დიდი და მცირე ლათინუმის ჩაბარებისა. 

### საუნივერსიტეტო ლატინუმი

მრავალი ჰუმანიტარული დარგის შესწავლისას გერმანულ უნივერსიტეტებში მოითხოვენ ლათინური ენის ცოდნას, ან ამ ცოდნის დამადასტურებელ ოფიციალურ საბუთს, რომელსაც ლატინუმი ეწოდება. ეს მოთხოვნა ვრცელდება არა მარტო თეოლოგიასა და არქეოლოგიაზე, არამედ მრავალი ინდოევროპული ენის ფილოლოგიაზე, როგორიცაა ანგლისტიკა, გერმანისტიკა, სკანდინავისტიკა, სლავისტიკა, რომანისტიკა, ასევე ფილოსოფიასა და ისტორიაზე.   

ეს რამდენიმე წელია ლათინუმის ქონა სავალდებულო აღარაა ჰუმანური და ვეტერინარული მედიცინის, ანდა სამართალმცოდნოების უნივერსიტეტში შემსწავლელთათვის, თუმცა უკვე ამ სპეციალობებშიაც არსებობს არგუმენტირებული მოსაზრებები, რომელთა მიხედვითაც (კელნის უნივერსიტეტი, ჰალეს უნივერსიტეტი) ლათინურის ცოდნის გარეშე წარმოუდგენელია კარგ სპეციალისტად ჩამოყალიბება. პროფესორ-მასწავლებლები არგუმენტაციისას განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებენ იმაზე, რომ მომავალი სპეციალისტები ხშირად მცდარად (არასწორი ფორმით, მნიშვნელობით, ან მართლწერით) გამოიყენებენ დარგობრივ ტერმინოლოგიას.   

საზოგადოდ, ვისაც ლათინური ენის ცოდნის დამადასტურებელი ოფიციალური ცნობა ჯერ კიდევ სკოლაში არ აუღია, შეუძლია მოსწავლეთა, ან მშობელთა შეკრებაზე მოითხოვოს იგი, რის შედეგადაც სკოლა მოიწვევს შესაბამისი კვალიფიკაციის მასწავლებელს და ე.წ. ლატინუმის მოპოვება აბიტურიუმის ფარგლებში გახდება შესაძლებელი. უნივერსიტეტში ლათინური ენის კურსები, რომლებიც მიზნად ისახავენ ამ ენის შემსწავლელთათვის ლათინუმის მოსაპოვებელი ცოდნის მიცემას, ორი სავალდებულო სემესტრისაგან შედგება.

**ლათინუმის** მოსაპოვებელი გამოცდა უნივერსიტეტებში ანონიმური წესით ტარდება, რაც იმას ნიშნავს, რომ გამოცდის მონაწილეს სახელმწიფო საგამოცდო სამსახურის მიერ მიკუთვნებული აქვს სპეციალური საიდუმლო ნომერი, ხოლო თვითონ ლატინუმის გამოცდა ტარდება საგნის მასწავლებლის გარეშე. ლათინუმის ცნობა არის დამოუკიდებელი ღირებულების დამადასტურებელი საბუთი და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სტუდენტი აღარ დაასრულებს სწავლას უნივერსიტეტში, მას ეს ცნობა მაინც დარჩება ცალკე საბუთად. ხსენებული წესი მოქმედებს ენის სერტიფიკატების მისაღებ ყველა (გრეკუმი, ჰებრაიკუმი, არაბიკუმი) გამოცდაზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბერძნული ენა (სასკოლო დისციპლინა)
* ლათინური ენა (სასკოლო დისციპლინა)
* გრეკუმი
* ჰებრაიკუმი
* უცხოური ენების ფლობის საერთო ევროპული კომპეტენციები
***Dictionary of the Middle Ages*** (შუა საუკუნეების ლექსიკონი) — 13 ტომიანი ლექსიკონი შუა საუკუნეების შესახებ, გამოიცა 1982 და 1989 წლებს შორის American Council of Learned Societies-ის მიერ. ენციკლოპედიის შექმნის იდეა ეკუთვნის ისტორიკოს და შემდგომში მთავარ-რედაქტორს ჯოზეფ სტეიერს პრინსტონის უნივერსიტეტიდან. „დანართი 1" დაემატა 2003 წელს უილიამ ჩესტერ ჯორდანის მიერ. ენციკლოპედია მოიცავს ინფორმაციას 112.000 პიროვნებაზე, ადგილზე, სამეცნიერო ინტერესის მქონე საგნებსა და კონცეფციებზე 7 000-მდე განსხვავებულ სტატიაში, 8 000-ზე მეტ გვერდზე, დაწერილი 1 800-ზე მეტი მონაწილე რედაქტორის მიერ სხვადასხვა აკადემიური ინსტიტუტებიდან, არამხოლოდ აშშ-დან, არამედ ევროპიდან და აზიიდან. ლექსიკონი არის უდიდესი და ყველაზე დეტალური თანამედროვე ენციკლოპედია ინგლისურ ენაზე, რომელიც შეიძლება შეიდაროს გერმანულ *Lexikon des Mittelalters*-თან. ყდაზე გამოსახული წრეში თავდაყირა ჩასმული T-ს სიმბოლო არის არტიტული ინტერპრეტაცია T და O რუკისა, რომელიც პირველად დაახასიათეს *Etymologiae*-ში, შუა საუკუნეებზე ყველაზე გავლენიან ენციკლოპედიურ ნაშრომი.

სქოლიო
------

1. ↑  Review and comparison of four dictionaries of the Middle Ages.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-28. ციტირების თარიღი: 2021-05-16.

ლიტერატურა
----------

* Joseph Strayer, editor (1989). *Dictionary of the Middle Ages*. Charles Scribner's Sons. ISBN 0-684-19073-7 OCLC 8474388
* William Chester Jordan, editor (2003). *Dictionary of the Middle Ages: Supplement 1*. Charles Scribner's Sons. ISBN 0-684-80642-8
**მანპუპუნიორი**, **„გამოფიტვის სვეტები"** (რუს. Маньпупунёр) — 7 მონოლითის სახელწოდება ტროიცკო-პეჩორსკის რაიონში, კომის რესპუბლიკაში, რუსეთში. მდებარეობს პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალის ტერიტორიაზე, მან-პუპუ-ნიორის მთაზე (მანსის ენაზე — „კერპების მცირე მთა"), მდინარეების ილიჩისა და პეჩორის მდინარეთაშუეთში. მეორე სახელწოდებაა „ბოლვანო-იზ" („Болвано-из"), რომელიც კომი ენაზე ნიშნავს „კერპების მთას"; აქედან მომდინარეობს მათი სახალხო სახელწოდება „Болваны". მანპუპუნიორი წარმოადგენს 7 მოწმის კომპლექსს, რომელთა სიმაღლე 30-იდან 42 მ-მდე მერყეობს. მანპუპუნიორთან დაკავშირებულია მრავალრიცხოვანი ლეგენდები. იგი მანსის კულტის ობიექტია. მანპუპუნიორი რუსეთის შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთია.

დაახლოებით 200 მლნ. წლის წინ ქვის სვეტების ადგილას მაღალი მთები იყო აღმართული. წვიმამ, თოვლმა, ქარმა, ყინვამ და სიცხემ თანდათანობით დაანგრია მთები, პირველ ყოვლისა, სუსტი ქანები. მყარი სერიციტულ-კვარციტული ფიქლები, რომლითაც მოწმეებია აგებული, ნაკლებად დაინგრა და შენარჩუნდა ამ დრომდე, ხოლო რბილი ქანები გამოფიტვის შედეგად დაინგრა და რელიეფის დადაბლებაში წყლისა და ქარის მიერ წაილეკა.

ერთი სვეტი, რომლის სიმაღლეა 34 მ, სხვებთან შედარებით რამდენადმე მოშორებითაა აღმართული; იგი მოგვაგონებს თავდაყირა გადატრიალებულ უზარმაზარ ბოთლს. დანარჩენი 6 მონოლითი განლაგებულია ფლატის კიდეებთან. სვეტებს აქვთ თავისებური მოხაზულობა და დაკვირვების ადგილიდან გამომდინარე ხან გვაგონებს ვეებერთელა ადამიანის ფიგურას, ხან ცხენისა და ცხვრის თავს. წარსულში მანსები აღმერთებდნენ გრანდიოზული ქვის ქანდაკებებს, თაყვანს სცემდნენ მათ, თუმცა მანპუპუნიორზე ასვლა უდიდეს ცოდვად ითვლებოდა.

მანპუპუნიორი დასახლებული ადგილებიდან საკმაოდაა დაშორებული. სვეტებთან მისვლა მხოლოდ კარგად მომზადებულ ტურისტებს შეუძლიათ. ამისათვის საჭიროა ნაკრძალის ადმინისტრაციისაგან საშვის მიღება, ვინაიდან ფედერალური ნაკრძალების ტერიტორიებზე შესვლა მხოლოდ საშვებითაა დაშვებული. სვერდლოვსკის ოლქიდან და პერმის მხარედან არის ქვეითი მარშრუტი, კომის რესპუბლიკიდან — შერეული მარშრუტი — საავტომობილო, წყლისა და ქვეითი მარშრუტები.

განვითარებულია ტურიზმი. 2004 წლამდე დაშვებული იყო საავტომობილო მარშრუტი სვერდლოვსკის ოლქიდან დიატლოვის უღელტეხილის, მთა ოტორტენისა და მდინარე პეჩორის საათავეების მონახულების ჩათვლით. ოფიციალურად აკრძალული იქნა 2 სანაკრძალო ტერიტორიის მიერ, რომელზედაც გაყვანილია მარშრუტი — პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალით და ივდელსკის აღკვეთილით.

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. 1 2  Steinerne Zeugen - Manpupuner
2. ↑  Легенды о столбах выветривания
3. ↑  7 чудес России
4. ↑  А. Кеммерих «Северный Урал» Глава IV. В край пещер и каменных идолов

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუსეთის შვიდი საოცრება |
| --- |
|  |
| 
* ბაიკალი
* გეიზერების ხეობა
* მამაის ყორღანი და დედა-სამშობლო
* პეტერგოფის სასახლე
* ვასილი ნეტარის ტაძარი
* მანპუპუნიორი
* იალბუზი
 |

 |
**ლაუნგიეკუდლი** (ისლ. Langjökull — „გრძელი მყინვარი") — ყინულქუდი ისლანდიაში. ვატნაიეკუდლის შემდეგ სიდიდით ისლანდიის მეორე მყინვარია. ფართობი 953 კმ², სიგრძე ~ 50 კმ. მდებარეობს ისლანდიის პლატოს დასავლეთ ნაწილში, ჰეიკადალურის ხეობის ჩრდილოეთით. ლაუნგიეკუდლის ყინულების ქვეშ მოქცეულია ორი ვულკანური სისტემა: დასავლური და აღმოსავლური. დასავლური სისტემა იმყოფება ვულკან პრესტაჰნუკურის რაიონში, აღმოსავლური — ტოფადალურის რაიონში. უკანასკნელი შედის ჰვარაველირის მაღალტემპერატურული გეოთერმული მონაკვეთის ფარგლებში კიელურის ტრასაზე. მყინვარს ჰკვეთს აგრეთვე იარლჰეტურის სერი, რომელიც კარგად მოჩანს ჰაუკადალურის ხეობიდან. შედარებით ადვილად მყინვართან მისვლა შესაძლებელია კალდიდალურის ხეობიდან და აგრეთვე კიელურის ტრასიდან, რომელიც გადებულია მყინვარებს ლაუნგიეკუდლსა და ჰოფსიეკუდლს შორის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისლანდიის მყინვარები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლაუნგიეკუდლი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისლანდიის მყინვარები |
| --- |
|  |
| 
* დრაუნგაიეკუდლი
* ეიაფიადლაიეკუდლი
* ეირიკსიეკუდლი
* ვატნაიეკუდლი
* თოურისიეკუდლი
* თრაუნდარიეკუდლი
* ლაუნგიეკუდლი
* მირდალსიეკუდლი
* სნაიფედლსიეკუდლი
* ტინდფიადლაიეკუდლი
* ტორვაიეკუდლი
* ტუნგნაფედლსიეკუდლი
* ჰოფსიეკუდლი
 |  |

 |
**სვავი** (Aegipius monachus) — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. ტანად დიდია. ს. 100-110 ცმ. ფ.ს. 250-295 სმ. წონა 7-12 კგ. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და აზიაში. ვერტიკალურად ზღვის დონიდან 3300 მ-მდე ადის. ბინადრობს ყოფილი სსრკ-ს ტერიტორიაზე. საქართველოში ცხოვრობს მთებში, ზეგნებსა და ღია ადგილებში.

ევრაზიაში გავრეცელებულ მტაცებელ ფრინველებს შორის ყველაზე დიდია. ახალგაზრდა ფრინველის მოყავისფრო-მოშავო შეფერილობა ასაკის მატებასთან ერთად მუქი ყავისფერი ხდება. თავი და კისერი თითქმის მთლიანად ღია ფერის ღინღლით არის დაფარული. გამონაკლისს წარმოადგენს ყელი და არე თვალის გარშემო, რომელიც შავია.

ჰაერში ორბისგან განირჩევა შედარებით გრძელი, სოლისებური კუდით, მუქი შეფერილობით და ფრთების მდგომარეობით, რომლებიც სვავს თითქმის ერთ დონეზე უჭირავს, ორბს კი ოდნავ ზემოთ აქვს აწეული. 

მძორისმჭამელ ფრინველთა შორის სვავი ერთ-ერთი უიშვიათესია. ბინადრობს დაბლობში, თუმცა არც თუ იშვიათად მთაშიც გვხვდება. 

სვავები მუდმივ წყვილებს ქმნიან. ბუდეს იკეთებენ ძნელად მისასვლელ ადგილებში ხეებზე, იშვიათად კლდეებზე. ბუდეები გარკვეული მანძილითაა ერთმანეთისგან დაშორებული. დედალი სვავი მარტში ერთ კვერცხს დებს. ინკუბაცია 55 დღეს გრძელდება. კრუხობს ორივე „მშობელი" მორიგეობით. სვავები მძორით იკვებებიან, დიდრონ ძვლებსაც ყლაპავენ და კარკად ინელებენ, იშვიათად ცოცხალ ცხოველებსაც (მღრღნელები, ხვლიკები, კუ, ბატკანი და მისთ.) ეტანებიან. გამაძღარ სვავს ფრენა უჭირს. დაბალი რეპროდუქციის გამო მეტად მცირერიცხოვანია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში"

ლიტერატურა
----------

* (1992) *The Metamorphoses *of Antoninus Liberalis : a translation with a commentary**. London and New York:  Routledge. ISBN 978-0-415-06896-3.
* Sibley, Dr. Charles G.; Monroe, Burt L. Jr. (1991). *Distribution and Taxonomy of Birds of the World*.  Yale University Press. ISBN 978-0-300-04969-5.
* Snow, David W.; Perrins, Christopher M. (1998). *The Birds of the Western Palearctic*, Consise,  Oxford University Press. ISBN 0-19-854099-X.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიდეო კადრები[*მკვდარი ბმული*]
**ლეჩაქი** — ქართველი ქალის თავხურვის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტი (ჩიხტი-კოპთან და ბაღდადთან ერთად). ამზადებდნენ სხვადასხვა ფერისა და ხარისხის თხელი ქსოვილისაგან (ტული, ბლონდი, ატლასი, „ჯალშაია", „თალათინი", „ფლორი", „შილა", „მარმაში", „ბურსუ" და სხვა). ლეჩაქს ტოლფერდა სამკუთხედის ფორმა ჰქონდა და გარშემო არშიას ავლებდნენ. ადგილობრივი სალეჩაქე არშიებიდან განთქმული იყო „თელავური" და „კახური" არშიები. 

XIX საუკუნეში საქართველოში გავრცელებული იყო სამნაირი ლეჩაქი — სადა, ნაკერი (აბრეშუმით ან სირმით ნაქარგი) და დასმული (ბასმით — თეთრი წებოთი მოხატული). სადა ლეჩაქს მოხუცი და მგლოვიარე ქალები (ესენი უარშიოდ) ატარებდნენ; ნაკერსა და დაბასმულს კი — უპირატესად ახალგაზრდები. სახელწოდება ლეჩაქი კავკასიის და შუა აზიის ხალხებშიც იყო გავრცელებული. მის ნაცვლად ძველ ქართულ წყაროებში გვხვდება „კუბასტი", „მაკნანი", „მაკინაკი", „ჩიქოლა". 

ლეჩაქი ქართულ წერილობით ძეგლებში XVII საუკუნიდან გვხვდება, მაგრამ უფრო ადრეული პერიოდის კედლის მხატვრობისა და მინიატურების მიხედვით ჩანს, რომ ბადურად ნაქსოვი თავსაბურავები XII საუკუნის საქართველოშიც ფართოდ ყოფილა გავრცელებული.

ლიტერატურა
----------

* *ბოჭორიშვილი ლ.* კახური ჩაცმა-დახურვა (ქალის ჩაცმულობა), «ანალები», 1947, ტ. 1;
* *ყარაულაშვილი ც.* ხალხური ქსოვის ისტორიიდან. ბადური ქსოვა, კტ.: საქართველოს ეთნოგრაფიის საკითხები, თბ. 1964;
* *ჯავახიშვილი ივ.* მასალები ქართველი ერის მატერიალური კულტურის ისტორიისათვის, ტ. 3-4, თბ. 1962;
* *ყარაულაშვილი ც.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 208.
**ლოკარნოს ხელშეკრულებები** — შვიდი ხელშეკრულება, რომელიც გაიმართა შვეიცარიის ქალაქ ლოკარნოში 1925 წლის 5 ოქტომბრიდან 16 ოქტომბრამდე და ხელი მოეწერა 1 დეკემბერს ლონდონში. ისინი ძალაში შევიდა 1926 წლის 10 სექტემბერს, როდესაც გერმანია გახდა ერთა ლიგის წევრი.

ლოკარნოს ხელშეკრულებებმა ფაქტობრივად დაყო ევროპის საზღვრები ორ ნაწილად: დასავლეთის საზღვრები, რომლებიც ხელშეუხებელი იყო ხელშეკრულებით და აღმოსავლეთი (გერმანიისთვის), რომლისთვისაც გარანტიები არ იყო გაცემული. 1934 წელს „აღმოსავლეთის პაქტის" დადების მცდელობა, რომელიც უზრუნველყოფდა აღმოსავლეთ საზღვრებს, ჩაიშალა.

ლოკარნოს კონფერენციას ესწრებოდნენ გერმანიის კანცლერი ჰანს ლუთერი, გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი გუსტავ შტრეზემანი, ასევე იტალიის წარმომადგენელი (ბენიტო მუსოლინი), დიდი ბრიტანეთის (ოსტინ ჩემბერლენი), ბელგიის (ემილ ვანდერველდე), საფრანგეთის (არისტიდ ბრაიანის), პოლონეთის (ალექსანდრე შკინსკი) და ჩეხოსლოვაკეთის (დოქტორი ედვარდ ბენეში) წარმომადგენლები. 

ლოკარნოში მომზადებული მთავარი დოკუმენტი იყო რაინის პაქტი - საარბიტრაჟო შეთანხმება ვაიმარის რესპუბლიკას, საფრანგეთსა და ბელგიას შორის, რომელიც ითვალისწინებდა ქვეყნებს შორის წარმოშობილი დავების გადაწყვეტას მშვიდობიანი გზით - ერთა ლიგის ან საერთაშორისო სასამართლოების მეშვეობით. გარდა ამისა, გერმანიამ დადო საარბიტრაჟო ხელშეკრულებები პოლონეთთან და ჩეხოსლოვაკეთთან, რომლებშიც მან უარი თქვა ტერიტორიული დავების სამხედრო გზით გადაწყვეტაზე.

ხელშეკრულება მნიშვნელოვანი იყო გერმანიისთვის, უპირველეს ყოვლისა, საერთაშორისო იზოლაციის გასარღვევად, რევიზიონისტული პოლიტიკის გასაგრძელებლად და რაინის რეგიონის გასათავისუფლებლად. ამისათვის გუსტავ შტრეზემანი მზად იყო ოფიციალურად უარი ეთქვა პრეტენზიებზე ელზასზე და ლოთარინგიაზე, ევპენისა და მალმედის რაიონებზე, დათანხმებულიყო რაინის დემილიტარიზებული ზონის შენარჩუნებაზე და დაემორჩილა ერთა ლიგის გადაწყვეტილებებს ტერიტორიული დავების შესახებ. 

გერმანიის მემარჯვენე ძალები ეწინააღმდეგებოდნენ ლოკარნოს ხელშეკრულებების დადებას გერმანიისთვის დათმობების გამო, უპირველეს ყოვლისა, დასავლეთის საზღვრების საკითხზე.

აღმოსავლეთ ევროპაში პოლიტიკური სიტუაციის მზარდი დაძაბულობის მიუხედავად, ლოკარნოს შეთანხმებამ საფუძველი ჩაუყარა დასავლეთ ევროპაში დიპლომატიური კლიმატის გაუმჯობესებას 1924-30 წლებში. საერთაშორისო საზოგადოებამ დაინახა „ლოკარნოს სულის" გამოვლინება 1926 წელს გერმანიის ერთა ლიგის მუდმივი წევრის სტატუსის მოპოვებაში და 1930 წლის ივნისში რაინლანდის დემილიტარიზაციაში.

მშვიდობის განმტკიცებაში შეტანილი წვლილისთვის გუსტავ შტრეზემანს და მის ფრანგ კოლეგას არისტიდ ბრაიანს 1926 წელს ნობელის მშვიდობის პრემია მიენიჭათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ЛОКА́РНСКИЕ ДОГОВО́РЫ 1925 დაარქივებული 2022-12-01 საიტზე Wayback Machine.
* პანევროპული მოძრაობა - საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა
* FINAL PROTOCOL OF THE LOCARNO CONFERENCE, 1925
**AEG** (გერმ. Allgemeine Elektricitäts Gesellschaft — ქართ. საყოველთაო ელექტრო კომპანია) — გერმანული კომპანია. სპეციალიზებული ელექტროენერგეტიკაში, მანქანათმშენებლობასა და საყოფაცხოვრებო ელექტრო ტექნიკის დარგში. დაარსდა ბერლინში 1887 წელს ემილ რატენაუს მიერ. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს ფრანკფურტში. AEG ერთ-ერთი უმსხვილესი იარაღის მწარმოებლები კომპანია იყო პირველი მსოფლიო ომის დროს.

ემილ რატენაუ AEG-ს დამაარსებელი

ქრონიკა
-------

კომპანიამ 1887 წელს პირველი პროდუქტი ელექტრო ნათურა გამოუშვა, რომლის პატენტიც შეისყიდა ამერიკელი გამომგონებელი თომას ედისონისაგან. 1898 წელს კომპანიამ გამოუშვა პირველი ტრანსპორტირებადი საბურღი მოწყობილობა, დრელი. 1907 წელს AEG-ის სამხატვრო კონსულტანტად დაინიშნა პიტერ ბერენსი, რითაც იგი გახდა მსოფლიოში პირველი სამრეწველო დიზაინერი. AEG-მა 1938 წელს წარმოადგინა მისი პირველი ელმავალი ხოლო 1958 წელს შექმნა პირველი სრულად ავტომატიზირებული სარეცხი მანქანა LAVAMAT. 1976 წელს ბაზარზე წარადგინა პირველი სრულად ელექტრონული ღუმელი. კომპანიამ 1994 წელს გამოიყენა LCD საინფორმაციო სისტემები რკინიგზის სადგურებში, აეროპორტებსა და ავტობუსებში, თუმცა 1970 წლიდან იყენებდა ამ ტექნოლოგიებს. AEG 2004 წელს გაერთიანდა შვედური კომპანია Electrolux-ის ჯგუფში.

სქოლიო
------

1. ↑  AEG ოფიციალური საიტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-09. ციტირების თარიღი: 2015-01-16.
**მანკოვო-ბერიოზოვსკაიის წისქვილი** (რუს. Маньково-Березовская мельница) — XX საუკუნის სამრეწველო არქიტექტურის ძეგლი. მდებარეობს სლობოდა მანკოვო-ბერიოზოვსკაიაში, მილიუტინის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

წისქვილი რეგიონში მცხოვრებმა რამდენიმე მდიდარმა ინვესტორმა, კერძოდ კი ხუტორის ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა ათანასე ანდრიას ძე მოროზოვმა, გრიგორი თევდორეს ძე ნოვიკოვმა და ასევე მაღაზიის მფლობელმა გავრილ ლუკიანეს ძე პოლოზოვმა ააშენეს XX საუკუნის პირველ მეოთხედში (კონკრეტულად 1913 წელს). წისქვილის აგების მიზანი იყო დონის ოლქის ტერიტორიაზე მდებარე ქარის, წყლისა და ორთქლის წისქვილებისათვის კონკურენციის გაწევა. 1913 წლისათვის წისქვილის ძირითადი ნაგებობების მშენებლობა პრაქტიკულად დასრულდა. წისქვილი მოძრაობაში მოჰყავდა ძლიერ ნობელის ერთცილინდრიან გემის ძრავას. წისქვილზე მომუშავე კომპანიის აქციონერებმა წისქვილის წყალობით დიდი მოგება მიიღეს.

1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციისა და ამის შემდეგ დამდგარი მძიმე პერიოდის შემდეგ (რუსეთის სამოქალაქო ომი) წისქვილი დაიხურა მუშახელის სიმცირის გამო, მცირე ხნის შემდეგ კი საერთოდ გაპარტახდა. ამის შემდეგ ძალიან მალე იგი გადავიდა სახელმწიფოს საკუთრებაში და მუშაობდა 1986 წლამდე, რის შემდეგაც ისევ დაიხურა. ამჟამად არის გავერანებული და მიტოვებული. 

2015 წელს, XX საუკუნის სამრეწველო არქიტექტურის ძეგლი მანკოვო-ბერიოზოვსკაიის წისქვილი შეიძინა კერძო პირმა.

სქოლიო
------

1. ↑  sergselivan.  (2016-09-15) Маньковская мельница. Моя Селивановка. ციტირების თარიღი: 2017-04-15.
2. ↑  Памятник архитектуры «Мельница. 1913 год» - Официальный сайт Администрации Милютинского района Ростовской области. milutka.donland.ru. ციტირების თარიღი: 2017-04-15.[*მკვდარი ბმული*]
**მანსელკია** ან **მაანსელკია** (ფინ. Maanselkä) — მაღლობი ფინეთის ჩრდილო და აღმოსავლეთ ნაწილში, ნაწილობრივ ნორვეგიის ჩრდილოეთში და რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთში. მოქცეულია ფენოსკანდიის ფარგლებში, ბალტიის ფარის ცენტრალურ ნაწილში. ქმნის წყალგამყოფს ბალტიის, თეთრ და ბარენცის ზღვებს შორის. წარმოადგენს დენუდაციურ-ტექტონიკურ ამაღლებას, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 750 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 75 კმ, სიმაღლე 718 მ-მდე (მთა სოკოსტი). საყოველთაოდ არის ძველი მყინვარების ეროზიული მოქმედების კვლები. დამახასიათებელია მორენული წყალ-მყინვარული ამაღლებული ვაკეები, ბორცვები და სერები, ვერძის შუბლები და ხუჭუჭა კლდეები. წარმტაცი ტბების მრავალრიცხოვანი ჯაჭვი ერთმანეთთან დაკავშირებულია მოკლე და მშფოთვარე ჭორომიანი მდინარეებით, რომლებსაც სუსტად აქვთ გამომუშავებული თავიანთი ხეობები. კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია, ნიშანდობლივია ხანგრძლივი რბილი ზამთარი და მოკლე და გრილი წვიმიანი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა დაახლოებით –12°С, ხოლო ივლისისა დაახლოებით 15°С. ატმოსფერული ნალექების წლიური ჯამია 450 მმ-იდან 700 მმ-მდე. განვითარებულია ლანდშაფტების სიმაღლებრივი სარტყლურობა: ჩრდილოეთის ტაიგის ტყის ლანდშაფტებს (ადგილ-ადგილ დაჭაობებულს) ცვლის არყნარ-ნაძვნარი და არყის მეჩხერი ტყე; მაღალ ადგილებში ტუნდრის ბუჩქნარ-ლიქენიანი მთის ლანდშაფტებია. მაღლობის ფარგლებშია ლემენიოკის ეროვნული პარკი, ურჰო კეკონენის ეროვნული პარკი და სხვა. განვითარებულია ხე-ტყის დამუშავება, მეირმეობა, ნადირობა, მეთევზეობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანსელკია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**რუისპირის ციხისჯვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ რუისპირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირას, იგრიაანთ უბანში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ეკლესიაში მცირე ზომის სამლოცველოა.

ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვით ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, კარი შეისრულთაღოვანია, გამოყვანილია კვადრატული აგურით, თაღი გარედან ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ, ხერხულა ფრიზით დასრულებულ სწორკუთხა არეში შიგნიდან შესასვლელი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, დარბაზის იატაკის მიმართ ოციოდე სანტიმეტრით შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ცენტრში ვიწრო, მაღალი, შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის აქეთ-იქით თითო ნიშაა. სამხრეთით მდებარე ნიშა სწორკუთხაა, მცირე ზომის, ჩრდილოეთით მდებარე კი \_ მოზრდილია, შეისრულთაღოვანი. აფსიდში, სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიბჯენილი, ოთხწახნაგა ტრაპეზი დგას, საკურთხეველი დარბაზისგან გამიჯნულია აგურის კანკელით, რომლის შუაში შეისრულთაღოვანი კარია. დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში მცირე სწორკუთხა ნიშაა იატაკზე დაგებული კვადრატული აგური. შიგნით ეკლესია შელესილია, გადახურულია შეისრული კამარით, მსგავსი ფორმისაა კონქის თაღიც. 

2010 წელს, სოფლის მკვიდრის დ. სეხნიაშვილის დაფინანსებით, ეკლესია შეაკეთეს აღადგინეს საპირე წყობის ზედა, ჩამოშლილი ნაწილები და ლავგარდანი, რომლის მცირე მონაკვეთები აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე იყო შემორჩენილი ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 336.
**ლეონტიევის (შუბერტის) სახლი**  (რუს. Дом Леонтьевых) — სამსართულიანი ქვის ნაგებობა შვიდი ფანჯრით. სახლი აშენდა 1722-1741 წლებში. 1807-1809 წლებში მოხდა ფასადის გადაკეთება, ამ პერიოდში აშენდა ძირითადი კიბეებიც. სახლის წინა ნომრები იყო მესამე სართულზე. ნიკოლოზ მიხეილის ძე ლეონტიევის გარდაცვალების შემდგომ მისმა დებმა, 1775 წელს სახლი გაყიდეს. სახლის ახალი მფლობელი გახდა „ფრანგული პურის ცხობის ოსტატი" იოჰან ქრისტეფორეს ძე შაფუ. სახლს აშენებიდან მეპატრონე რამდენჯერმე შეეცვალა 1829 წლამდე. 1829 წლის დეკემბერში კი ცნობილმა გენერალ-მაიორმა თეოდორე შუბერტმა, სამხედრო ტოპოგრაფიული დეპოსის უფროსმა, მაიორ ბასვასგან მისი მეუღლის სახელით შეისყიდა ლეონტიევის სახლი. სწორედ ამ პერიოდიდან, 1829 წლიდან სახლმა განიცადა ერთგვარი რესტრუქტურიზაცია, შეიცვალა სახლის ფასადი და გარეგნობა, ოთახების განლაგება. ამ პერიოდში, ვარაუდობენ, რომ სახლის რეკონსტრუქციაზე იმუშავა არქიტექტორმა ა. ბრალელოვმა. 1876 წელს ამ სახლში ცხოვრობდნენ ს. ვ. კოვალილევსკაია და მისი მეუღლე. 1892 წელს, გარკვეული პერიოდით სახლი სოფია კოვალილევსკაიას ძმამ, ფედორ ვასილის ძე კოვინ-კრუკოვსკმა შეიძინა. 1915 წელს კი სახლს ახალი მფლობელები გამოუჩნდნენ, კერძოდ კი სერგეი ნიკოლოზის ძე ბელორუკოვი და ნიკოლაი პავლეს ძე კოზლოვი. 1930-იანი წლებიდან 1970 წლამდე აღნიშნულ სახლს სამჯერ ჩაუტარდა რესტავრაცია შეიცვალა იატაკი, ფასადები, დეკორები. გაიწმინდა სახლის ფასადი და ქანდაკებები. 1970 წელს საბოლოოდ ჩაუტარდა კაპიტალური რესტავრაცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История объекта: 1-я линия В. О. дом 12.
**ლეონტი ეგნატეს ძე როგოზინსკი** (რუს. Леонтий Игнатьевич Рогозинский; დ. 1864, კიევი — გ. 15 აპრილი, 1904) — რუსი ფოტოგრაფი. მოღვაწეობდა ვლადიკავკაზში.

ბიოგრაფია
---------

ლეონტი როგოზინსკი დაიბადა კიევში 1864 წელს და წარმოადგენდა პოდოლსკის გუბერნიის წარჩინებულ გვარს. მისი მამა ეგნატე სამხედრო მოხელე იყო, დედა — მარია გორბაჩოვა. 1880-იან წლებში, ოცი წლის ასაკში ლეონტი თავის უმცროს ძმასთან, იოსებთან ერთად ვლადიკავკაზსში გადავიდა. იოსები აფთიაქარი, ხოლო ლეონტი — ფოტოგრაფი გახდა. 1889 წლის 18 თებერვალს ლეონტიმ გახსნა ფოტოსალონი ალექსანდროვსკის გამზირზე ლადიჟინსკის სახლში. ოთხი წლის შემდეგ, 1893 წელს ლეონტიმ გახსნა მისი მეორე ფოტოსალონი „ფოტოგრაფიული ამხანაგობა" («Фотографическое Товарищество») ბოკოვის სახლში. დაახლოებით იმ პერიოდში დაოჯახდა და ოჯახთან ერთად ვოზდვიჟენსკის ქუჩაზე გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1897 წელს პირველი რუსეთის საყოველთაო აღწერაში მონაწილეობის გამო დაჯილდოვდა წმინდა სტანისლავის მესამე ხარისხის ორდენით. 

1894 წელს გახდა სტატისტიკის კომიტეტის ნამდვილი წევრი და გ. ვერტეპოვთან ერთად იმოგზაურა კავკასიაში, რათა ფირზე აღებეჭდათ იმდროინდელი ხალხის ყოფა. მოიარეს ოსეთი, ინგუშეთი და ჩეჩნეთი. იმავე წელს გამოჩენილმა ფოტოგრაფმა მონაწილეობა მიიღო პარიზის გამოფენში, სადაც „კავკასიის ხედებში" მედლით დაჯილდოვდა. ორი წლის შემდეგ კი რუსეთის სამეწარმეო-სამხატვრო გამოფენაზე, ალბომისთვის „კავკასიის ხედები და ტიპები" მიიღო ვერცხლის მედალი[1][2].

ლეონტი როგოზინსკი გარდაიცვალა 1904 წელის 15 აპრილს.

ლიტერატურა
----------

* Вертепов Г.А. «В горах Кавказа»

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Зура Итсмиолорд, Листая старые альбомы. Леонтий Рогозинский
* Фотографы Владикавказа - Леонтий Рогозинский

სქოლიო
------

1. ↑  РФЖ-96, с. 191, статья «Фотография на Всероссийской выставке в Н.-Новгороде»
2. ↑  ФЛ-96, ст. 426, письмо 2-е о фотоотделе на Всероссийской Нижегородской выставке 1896 г.
ჰალავანი 2017 წელს
**რულა ჰალავანი** (არაბ. رولا حلواني; დ. 1964) — პალესტინელი ფოტოგრაფი და პედაგოგი, რომელიც ცხოვრობს და მოღვაწეობს იერუსალიმში.

ჰალავანი დაიბადა აღმოსავლეთ იერუსალიმში. ბაკალავრის ხარისხი ფოტოგრაფიაში სასკაჩევანის უნივერსიტეტში, ხოლო მაგისტრის ხარისხი ფოტოგრაფიულ კვლევებში ვესტმინსტერის უნივერსიტეტში მიიღო. ვიზუალური ხელოვნებაზე გადასვლამდე, იგი მუშაობდა თავისუფალ ფოტოჟურნალისტად სხვადასხვა ჟურნალებსა და გაზეთებისთვის. ჰალავანი ბირზეტის უნივერსიტეტში ფოტოგრაფიის განყოფილების დირექტორია. 2016 წელს, მას გადაეცა რეზიდენტურის სტიპენდია კამეროს ფონდისგან, კასისში.

მისი ნამუშევრები გამოიფინა ლონდონში, დუბაიში, ბეირუთში, ამანის ხალიდ შომანის ფონდში, შარჯაის ბიენალეში, ხელოვნების ქალთა ეროვნულ მუზეუმში, ნოორდელიხტის ფესტივალზე, რომში, ბრიუსელის ლე-ბოტანიკში, სამხრეთ კორეის ბუზან ბიენალეში და პარიზის არაბთა სამყაროს ინსტიტუტში.

კოლექციები
----------

ჰალავანის ნამუშევრები ტარდება შემდეგ მუდმივ კოლექციებში:

* ჯორჯ პომპიდეუს ცენტრი, პარიზი
* ვიქტორიისა და ალბერტის მუზეუმი, ლონდონი
* ბრიტანული მუზეუმი, ლონდონი
* სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ჰიუსტონი
* ხალიდ შომანის ფონდი, ამანი
* ნადურის კოლექცია, გერმანია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Rula Halawani. World Press Photo.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-15. ციტირების თარიღი: 2017-07-16.
2. 1 2 3 4  Rula Halawani. Ayyam Gallery.
3. 1 2  Rula Halawani.
**ლაჩინის რაიონი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთით, რომელიც შედის მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კაშატაგის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ლაჩინი.

აღწერა
------

ტერიტორია მდებარეობს მთიანეთში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება კელბაჯარი, აღმოსავლეთით - ხოჯალიასთან, შუშასთან და ხოჯავენდთან აქვს საზღვარი, სამხრეთით - აზერბაიჯანის კუბატინსკის რაიონი, დასავლეთით კი რაიონს სომხეთის რესპუბლიკა ესაზღვრება. 

ლაჩინის რაიონის ფართობია 1883 კვადრატული მეტრი. მის ტერიტორიაზე 121 სოფელია განთავსებული. რაიონის ყველაზე მაღალი წერტილი არის ქიზილბოგას მთა (3594 მეტრი). 

ლაჩინის რაიონში მოიპოვება მინერალური რესურსები, როგორიცაა: ვერცხლისწყალი, პოლიმეტალები, სამშენებლო მასალები, ნარზანის ტიპის მინერალური წყლის წყაროები. 

რეგიონი გამოირჩევა უმეტესად თბილი და ცივი კლიმატით - მშრალი ზამთრით და თბილი ზაფხულით. 

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სტატისტიკის თანახმად, 1992 წლის შუა პერიოდისათვის რაიონში 8950 შენობა იყო. მათ შორის შვიდი სამრეწველო და სამშენებლო დაწესებულება, 471 მომსახურების ობიექტი, 154 სკოლა და ასობით კულტურული და ისტორიული ძეგლი.

ისტორია
-------

აღნიშნული რაიონი, ჩამოყალიბდა 1930 წელს ადმინისტრაციულ ცენტრთან ერთად ქალაქ ლაჩინში.

1992 წლის მაისის შუა რიცხვებში, ლაჩინის ოლქის კონტროლი დაექვემდებარა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას. აზერბაიჯანის ხელისუფლების განცხადებით, სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა გაძარცვეს რეგიონის ასობით კულტურული და ყოველდღიური ობიექტი, გაანადგურეს ათობით სოფელი და ისტორიული ძეგლი; 63 ათასზე მეტი ადამიანი იძულებული გახდა დაეტოვებინა საკუთარი სახლი.

1992 წელს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კაშატაგის რეგიონში, რომლის ცენტრში იყო ქალაქი ბერძორში (ლაჩინის ახალი სახელი) ჩამოყალიბდა ჯებრაილის, ზანგელანის, კუბატინსკის და აზერბაიჯანის ლაჩინის რეგიონების გარკვეული ნაწილი. ლაჩინის ოლქის ნაწილი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შუშინის ოლქის ნაწილი გახდა.

2010 წლის შემოდგომაზე რაიონში აღმოაჩინეს საგანძური, რომელშიც იყო 112 ცალი - ოქროს, ვერცხლის და ბრინჯაოსგან დამზადებული ნივთები. საგანძური ექსპორტზე გავიდა სომხეთში და იქ გამოაცხადეს ეროვნულ საგანძურად. ამჟამად, ობიექტები ინახება სომხეთის ისტორიის მუზეუმში, თუმცა ხელისუფლება, რომელიც რეალურად აკონტროლებს რეგიონის ტერიტორიას, ირწმუნება, რომ ისინი დღემდე ცდილობენ ფასეულობების უკან დაბრუნებას.

ეკონომიკა
---------

2015 წელს დაიწყო ახალი წყალსაცავის მშენებლობა, მდინარეების აღავნოსა და აკერის შესართავთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლაჩინის რაიონი დაარქივებული 2013-07-01 საიტზე Wayback Machine.
* 20 il Laçınsız დაარქივებული 2011-05-21 საიტზე Wayback Machine.
* Doğrudanmı, Qarabağ döyüşsüz təslim olunub?
* Mənim Laçınım
* Gülxar.  (3 İyul 2014 - 15:05) Dadı Fransa şərabından gələn rayon: 7 milyardlıq zərərimiz - ARAŞDIRMA - FOTOLAR az. publika.az. ციტირების თარიღი: 2014-07-04.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შიოშვილი**. |

**ლეონტი შიოშვილი** (დ. 23 მაისი 1967, სოფ. ალიბეგლო, კახის რაიონი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

1973 წელს შევიდა ალიბეგლოს შოთა რუსთაველის სახელობის საშუალო სკოლაში და დაამთავრა 1984 წელს. 1985 წელს ჩაირიცხა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ უნივერსიტეტში. იმავე წელს გაიწვიეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში. 1987 წელს სამხედრო სამსახურის დამთავრების შემდეგ გააგრძელა სწავლა თეატრალურ ინსტიტუტში გია ანთაძის და გიორგი შალუტაშვილის ჯგუფში დრამისა და კინოს მსახიობის სპეციალობით, 1991 წელს დაამთავრა აღნიშნული ინსტიტუტი და წავიდა ახალციხეში მესხეთის სახელმწოფო თეატრში სამუშაოდ. 1992 წლიდან 2000 წლამდე მუშაობდა რუსთავის საბავშვო თეატრში, სადაც ითამაშა თვრამეტზე მეტი როლი. 2000–2002 წლებში მუშაობდა ჰერეთის (საინგილო) თეატრში, დირექტორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე. 

2003 წლიდან ისევ დაუბრუნდა რუსთავის საბავშვო თეატრს. 2008 წელს მუშაობდა კლუბურ თეატრ „ბრავოში" მსახიობად. 2011 წლიდან რუსთავის თეატრის მსახიობია. გადაღებულია ტელეპროქტებში: „27 დრაკონი", „ცხელი ძაღლი", საზოგადოებრივი მაუწყებლობის მხატვრულ დოკუმენტურ ფილმებში: „1937", „დამოუკიდებლობის 1005 დღე", „გააგრძელე საქართველოს ისტორია", „უღმერთონი", ნანა ჯანელიძის ფილმში: „გალობის რაინდები".

ფილმოგრაფია
-----------

* 2010: „გალობის რაინდები" რეჟ. ნანა ჯანელიძე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეონტი შიოშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
**ლუის ესპანელი** (ესპ. Luis de España; დ. 25 ივლისი, 1727 — გ. 7 აგვისტო, 1785) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ჩიჩონის გრაფი 1761-85 წლებში. ესპანეთის ინფანტი, რომის სანტა მარია დელა სკალას საკათედრო ტაძრის კარდინალ-დიაკვანი, ტოლედოს არქიეპისკოპოსი და ესპანეთის პრიმატი.

ბიოგრაფია
---------

ლუისი დაიბადა 1727 წლის 25 ივლისს სევილიაში, ესპანეთში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ვინაიდან მას ოთხი უფროსი ძმა ჰყავდა და ტახტზე ასვლის შანსი არ ჰქონდა, მშობლებმა მისი რელიგიური კუთხით აღზრდა დაიწყეს. 1735 წელს, შვიდი წლის ასაკში იგი უკვე ტოლედოს არქიეპისკოპოსი გახდა, ამავე წლის სექტემბერში კი იგი ესპანეთის პრიმატიც ხდება. ამას მალევე მოჰყვა მისი იტალიაში გამგზავრება და კარდინალ-დიაკვანად დანიშნვა, თუმცა როდესაც დავაჟკაცდა უარი თქვა ეკლესიურ ცხოვრებაზე და საერო ცხოვრებას მიჰყო ხელი. 

1761 წელს იგი ჩიჩონის გრაფი გახდა, რომელსაც მანამდე მისი ძმა, ახლა უკვე პარმის ჰერცოგი ფილიპე ატარებდა. 1724 წელს მისი ძმის, ლუის I-ის, ხოლო 1759 წელს მეორე ძმის, ფერდინანდ VI-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, ლუისი ესპანეთის რიგით მესამე ტახტის მემკვიდრე გახდა. თუმცაღა მას ორი უფროსი და მრავალშვილიანი ძმა ჰყავდა, რის გამოც იგი შესაძლოა ითქვას, რომ კვლავ უშანსოდ იყო. ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი კიდევ ერთი ძმა კარლ III ავიდა, რომლის ვაჟიც, ფერდინანდ I სიცილიისა და ნეაპოლის მეფედ იჯდა. 

ლუისი ხელოვნებისა და კულტურის დიდი მფარველი იყო. იგი პატრონობდა უამრავ მხატვარსა და მუსიკოსს. ლუისი გარდაიცვალა 1785 წლის 7 აგვისტოს მადრიდში, 58 წლის ასაკში, დაკრძალეს ქალაქ მადრიდის ესკორიალის სამეფო აკლდამაში.

ქორწინება და შვილები
--------------------

1776 წლის 27 ივნისს ცოლად შეირთო მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა, რომელთანაც შეეძინა შემდეგი შვილები:

1. ლუის მარია (1777-1823), კათოლიკე კარდინალი და ჩიჩონის გრაფი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილო;
2. მკვდარშობილი ბავშვი (1778);
3. მარია ტერეზა (1779-1828), ჩიჩონის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა პიასეს პრინც მანუელ გოდოის, რომელთანაც ერთი ქალიშვილი შეეძინა;
4. მარია ლუისა (1780-1846), ცოლად გაჰყვა სან ფერნანდოს ჰერცოგს;

ლიტერატურა
----------

* Los Borbones en España: Cunas, bodas y mortajas, José Luis Vila-San-Juan, 1998, Plaza & Janés.
* Al sur de Gredos, Faustino García Fraile, 1997, Miján.
* Carlos III, José Antonio Vaca de Osma, 1997, Ediciones Rialp.
* Los desconocidos Infantes de España, Ricardo Mateos Sáinz de Medrano, 1996, Editorial Thassàlia.
* Goya (Grandes maestros de la pintura clásica), Enrique Arias Anglés, 1996, Editorial Debate.
* Diccionario de los Reyes de España (tomo II), M. Ríos Mazcarelle, 1995, Alderabán Ediciones.
* Pintura en España. 1750–1808, José Luis Morales y Marín, 1994, Ediciones Cátedra.
**ლუიშ დე ალმეიდა კაბრალი** (დ. 11 აპრილი, 1931,ბისაუ, გვინეა-ბისაუ — გ. 30 მაისი, 2009, ტორეს-ვედრასი, პორტუგალია) — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკური მოღვაწე და დამოუკიდებელი გვინეა-ბისაუს სახელმწიფოს პირველი მეთაური 1973-1980 წლებში.

დაიბადა 1931 წელს ქ. ბისაუში. დაწყებითი სკოლა დაამთავრა კაბო-ვერდეში, მოგვიანებით კი დაეუფლა ბუღალტერიას. იყო განმანთავისულებელი მოძრაობისა და გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის (პაიგკ) აქტიური წევრი. 1973 წლის იანვარში პაიგკ-ის ლიდერი, ლუისის ნახევარძმა, ამილკარ კაბრალი მოკლეს, რის შედეგადაც მოხდა ლუისის დაწინაურება. 1973 წლის 24 სექტემბერს გვინეა-ბისაუმ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. ქვეყანას სათავეში ლუის კაბრალი ჩაუდგა, რომელმაც დაიკავა სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის პოსტი.

გვინეა-ბისაუში დამყარდა პაიგკ-ის ერთპარტიული პოლიტიკური სისტემა. 1977 წელს შემოიღებულ იქნა მონოპოლია ეკონომიკაზე, რამაც გააუარესა სოციალური მდგომარეობა ქვეყანაში. ამას ერთვოდა კაბო-ვერდელთა მომძლავრება გვინეა-ბისაუში, რაც განპირობებული იყო ორი ქვეყნის მესვეურთა იდეებით, შექმნილიყო გვინეა-ბისაუსა და კაბო-ვერდეს ერთიანი სახელმწიფო. ეს იდეა გაქარწყლდა 1980 წელს, როდესაც უსისხლო გადატრიალების შემდეგ ლუის კაბრალი დაამხო ჟოან ბერნარდო ვიეირამ. კაბრალი 1980–1984 წლებში პატიმრობაში იმყოფებოდა. მას გასამართლებასაც უპირებდნენ, მაგრამ გადაიფიქრეს და უფლება მისცეს გაქცეულიყო კუბაში. კაბრალი კუბიდან პორტუგალიაში გადავიდა, სადაც გარდაიცვალა 2009 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* britannica.com – ლუის კაბრალის ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  Guiné Bissau Morreu Luís Cabral, primeiro presidente do país - Expresso.pt დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.  (პორტუგალიური)
2. ↑  Morreu Luís Cabral, primeiro presidente do país - RTP Notícias (პორტუგალიური)
3. ↑  Guiné-Bissau: Morreu Luís Cabral, primeiro presidente do país - JN (პორტუგალიური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ლუის კაბრალი
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* კარმენ პერეირა
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* ანსუმანე მანე
* მალამ ბაკაი სანა
* კუმბა იალა
* ვერისიმო კორეია სეაბრა
* ენრიკე როსა
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* რაიმუნდუ პერეირა
* მალამ ბაკაი სანა
* რაიმუნდუ პერეირა
* მამადუ ტურე კურუმა
* მანუელ სერიფო ნამაჯო
* ჟუზე მარიუ ვაზი
 |

 |
როლანდი კარლოს დიდს ვასალური ერთგულების ფიცს აძლევს; chanson de geste-ის მანუსკრიპტიდან.
**როლანდი** (ფრანგ. Roland, ძველფრ. Hruodland, გერმ. Hruotland ან Ruotland, იტალ. Orlando ან Rolando, ესპ. Roldán ან Rolando, ბასკ. Errolan, პორტ. Roldão ან Rolando, კატ. Rotllan ან Rotllà, ნიდერლ. Roeland) — კარლოს დიდის დროინდელი ფრანგული ეპიკური ციკლის უთვალსაჩინოესი გმირი, ბრეტონის მარკის მარკგრაფი. კარლოს დიდის ესპანეთში ლაშქრობისას ბრეტონელთა რაზმს ხელმძღვანელობდა. თავი გამოიჩინა 778 წელს რონსელვანის ხეობაში ბასკებთან ბრძოლაში. პირენეებზე ფრანკების უკანდახევისას დაიღუპა. იგი ეპოსის „როლანდის სიმღერა", შემდეგ კი XV-XVI სს. იტალიელი პოეტების (არიოსტო, ბიარდო) პოემების გმირი გახდა.

როლანდი ქრონიკებში
------------------

ამ პიროვნების ისტორიულად არსებობის შესახებ ეინჰარდის „კარლოს დიდის ცხოვრების" („Vita Caroli Magni") ერთი ადგილი მოწმობს, (შესაძლოა, ეპოსიდან იყოს ნასესხები) სადაც საუბარია, რომ როდესაც 778 წელს კარლოსი  ესპანეთში ლაშქრობიდან ბრუნდებოდა, პირენეს ხეობაში მის არიერგარდს ბასკები დაესხნენ თავს და რონსევალის ბრძოლაში გაანადგურეს კიდეც. შეტაკებისას რამდენიმე პირი, მათ შორის, ბრეტონის მარკის პრეფექტი ქრუონლანდი შეეწირა (Hruodlandus britannici limitis prefectus). ქროუნლანდის ეპოსში როლანდი არა მხოლოდ ქრისტიანი რაინდია, არამედ კარლოსის საუკეთესო მზეჭაბუკი და მისივე ძმისწულია (ან დისწული).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 425.
* Gaston Paris. Histoire poétique de Charlemagne. — ფ. 1865.
* Leon Gautier. Les épopées française. — ფ. 1878—92. — 2 გამოც.
* F. W. Schmidt. Ueber die italienischen Heldengedichte aus dem Sagenkreis Karls der Grosse. — B. 1820.
**ლუის მარია დე ბურბონ ი ვალაბრიგა** (ესპ. Luis María de Borbón y Vallabriga; დ. 22 მაისი, 1777 — გ. 19 მარტი, 1823) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას ვაჟი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის შვილიშვილი. ჩიჩონის გრაფი, ესპანეთის ინფანტი და რეგენტი და სან მარტინ დე ლა ვეგას მარკიზი.

ბიოგრაფია
---------

ლუის მარია დაიბადა 1777 წლის 22 მაისს მადრიდში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის უმცროსი ვაჟის, ჩიჩონის გრაფ ლუისისა და მისი მეუღლის, მარია ტერეზა დე ვალაბრიგას პირველი შვილი. იგი დაბადებიდანვე იზრდებოდა საეკლესიო ცხოვრებისათვის. 1785 წლიდან იგი ჩიჩონის გრაფი და ტოლედოს არქიეპისკოპოსი ხდება. მას შემდეგ რაც მამამისი გარდაიცვალა, იგი საცხოვრებლად ტოლედოში გადავიდა. 

1793 წელს იგი სევილიის არქიეპისკოპოსი, ამავე წელს კარლ III-ის ორდენის რაინდი, 1800 წელს კი სანტა მარია დელა სკალას ეკლესიის კარდინალ-დიაკვანი გახდა, რის გამოც იგი დროებით რომში გადასახლდა. 

1820-23 წლებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ესპანეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. მან განაახლა ქვეყანაში აბსოლუტური მონარქია, მიუხედავად იმისა, რომ მან დაინახა რა შედეგები მოიტანა ამან მეზობელ საფრანგეთსა და ინგლისში. 

45 წლის ასაკში, გახდა ესპანეთის მცირეწლოვანი მეფე ფერდინანდ VII-ის რეგენტი. სწორედ მისი დამსახურება იყო ესპანეთში სახალხო აჯანყების დაწყება და ფრანგების ბატონობიდან ქვეყნის განთავისუფლება. 

მიუხედავად ყველაფრისაა, იგი არ დაოჯახებულა და შესაბამისად არც შვილები ჰყოლია. იგი გარდაიცვალა 1823 წლის 19 მარტს, 45 წლის ასაკში. მის შემდეგ ჩიჩონის საგრაფო მის დას, მარია ტერეზას დარჩა.

ლიტერატურა
----------

* Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wrocław: Ossolineum, 2002, p. 247–251. ISBN 83-04-04629-6.
**რომან აბრამოვიჩი** (დ. 24 ოქტომბერი 1966, სარატოვი, რსფსრ) — რუსი მეწარმე. 2000-2008 წლებში იყო ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის გუბერნატორი. 2008 წლის 12 ოქტომბრიდან ჩუკოტკის დუმის დეპუტატი. 2008 წლის 22 ოქტომბრიდან — ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის დუმის თავმჯდომარე.

რომან აბრამოვიჩი დაიბადა 1966 წლის 24 ოქტომბერს რუსეთის ქალაქ სარატოვში, ებრაულ ოჯახში. რომან აბრამოვიჩს მძიმე ბავშვობა ჰქონდა. დედა — ირინა ვასილიევის ასული (ქალიშვილობაში მიხაილენკო) 18 თვის ასაკში სეფსისის შედაგად გარდაეცვალა, ხოლო მამა — არონი (არკადი) ნახიმოვის ძე აბრამოვიჩი (დ. 1937−გ.1969) ოთხი წლის რომანს მშენებლობაზე მომხდარი უბედური შემთხვევის დროს დაეღუპა. ბავშვის აღზრდა დროებით ბიძამ, ლეიბ აბრამოვიჩმა ითავა. 8 წლიდან კი მოსკოვში მეორე ბიძასთან იზრდებოდა. 

რომან აბრამოვიჩის კარიერა 1987 წელს მოსკოვის პატარა სამშენებლო საწარმოში მექანიკოსობიდან დაიწყო. აქტუალურ კომერციულ საქმიანობას 1990-იან წლებში შეუდგა, ე. წ. „პერესტროიკის" დროს მომხდარი ცვლილებებით და რეფორმებით ისარგებლა და წვრილ-წვრილი კერძო საწარმოები, კოპერატივები შექმნა. თავდაპირველად პოლიმერული სათამაშოების მწარმოებელ კოპერატივს ხელმძღვანელობდა. საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ეკონომიკის მასიურ ლიბერალიზაციასთან ერთად საბირჟო საქმიანობით დაინტერესდა. ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ადგილობრივი მწარმოებლებისგან ნავთობს ყიდულობდა, შემდეგ კი საექსპორტო ლიცენზიით უცხოეთში ყიდდა. 2008 წლის „Forbes"-ის მონაცემებით, წარმოშობით ებრაელი, რუსი მილიარდერი 23, 5 მილიარდი დოლარით მე-15 ადგილზე იმყოფება.

სქოლიო
------

1. ↑  Губернаторские полномочия Абрамовича прекращены
2. ↑  რომან აბრამოვიჩი – ოლიგარქი, „ჩელსის" მფლობელი თუ ჩუკოტკის გუბერნატორი?

|  |  |
| --- | --- |
| 

პორტალი:ბიოგრაფიები
 | პორტალი **„ბიოგრაფიები"** |
| 

commons:Category:Roman Abramovich
 | რომან აბრამოვიჩი ვიკისაწყობში |
**სენ-სულპისი** (ფრანგ. Église Saint-Sulpice), რომაულ-კათოლიკური ეკლესია პარიზში, საფრანგეთი, სენ-სულპისის მოედნის აღმოსავლეთ მხარეს, VI ოლქის ლუქსემბურგის კვარტალში. 113 მ სიგრძით, 58 მ სიგანითა და 34 მ სიმაღლით ის სულ მცირედით ჩამორჩება ნოტრ-დამს და, შესაბამისად, სიდიდით მეორე ეკლესიაა ქალაქში. ეკლესია სულპიტიუს პიუსის სახელობისაა. XVIII საუკუნეში აქ სენ-სულპისის გნომონი დადგეს.

დიდი ორგანი
-----------

ეკლესიას განთქმული ორგანისტების დიდი ხნის ტრადიცია აქვს, რომელიც XVIII საუკუნიდან მომდინარეობს. 1862 წელს არისტიდ კავაიე-კოლის აწყობილი ორგანი დაამატეს ეკლესიას. ეს კავაიე-კოლის მაგნუმ ოპუსად ითვლება და მას 101 ხმის არხი აქვს და უდავოდ ყველაზე თვალსაჩინო ინსტრუმენტია რომანტიკული საფრანგეთის სიმფონიურ-ორგანული ხანიდან.

ეს ორგანი დღემდე მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე დახვეწილი და განთქმული ინსტრუმენტია. კავაიე-კოლმა მისი აწყობისას ეკლესიის ადრეული ფრანგული კლასიკური ორგანის ნაწილები გამოიყენა, რომელიც 1781 წელს კლიკოს მიერ იყო აგებული. სენ-სულპისის გრან-ორგი აწყობის პერიოდში მთელს ევროპაში მესამე 100-ხმიანი ორგანი იყო.

განთქმული იყვნენ მისი ორგანისტებიც, დაწყებული ნიკოლა სეჟანით XVIII საუკუნეში, გაგრძელებული შარლ-მარი უიდორით (1870-1933) და მარსელ დიუპრეთი (1934-91), ორივე უდიდესი ორგანისტი და კომპოზიტორი. შესაბამისად, საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში სენ-სულპისს მხოლოდ ორი ორგანისტი ჰყავდა და სწორედ მათი დამსახურებაა კავაიე-კოლის ამ ქმნილების დაცვა და შენახვა.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია საფრანგეთისა და ფრანგების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მაგისტრი** — აკადემური ხარისხი. ევროპის ქვეყნებში *მაგისტრი* და *მაგიტრა* , აღნიშნული აკადემიური ხარისხის მფლობელ მამრობითი ( - Magister) და მდედრობითი სქესის ( - Magistra) პირთათვის.

სიტყვის წარმომავლობა და გამოყენება
----------------------------------

სიტყვა *მაგისტრი* წარმოადგენს თავისუფალ თარგმანს ლათინური სიტყვისა „მაგისტერ" (*magister*) და აღნიშნავს მასწავლებელს, ან ოსტატს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ინგლისური სიტყვა „მასტერ" (*Master*) აგრეთვე ლათინურისგანაა ნაწარმოები. 

მაგისტრის ხარისხი გერმანულენოვან ქვეყნებში ხშირად აღინიშნება შემოკლებით, - M. A. რომელიც აღნიშნავს მამაკაცებისთვის Magister Artium, ხოლო ქალთათვის Magistra Artium. გერმანიაში მაგისტრს შემოკლებით სახელის და გვარის შემდეგ წერენ, ხოლო ავსტრიაში კი სახელისა და გვარის შემდეგაა მიღებული ამ აკადემიური ხარიხის აღნიშვნა. ამ შემოკლებას ზოგჯერ წერტილების დაუსმელადაც წერენ.

 მთავარი სტატია: Magister Artium.

ლიტერატურა
----------

* Ludwig Huber (გამომც.): Enzyklopädie Erziehungswissenschaft, Bd. 10. Ausbildung und Sozialisation in der Hochschule. Stuttgart: Ernst Klett 1983. გვერდი 510–518.