recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
კადრი სამწამიანი ფირიდან.
*მოძრავი სურათები*
***მოძრავი სურათები*** (იაპონ. 活動写真?) — მოკლე ანიმე, რომელიც 50 კადრისგან შედგება. მისი შექმნელის შესახებ მონაცემები არ მოიპოვება, თუმცა, ცნობილია, რომ ეს არის პირველი ანიმე, შექმნილი იაპონიაში. 

კადრები 2005 წლის 31 ივლისს აღმოაჩინა ნაცუკი მაცუმოტომ, ოქსფორდის ხელოვნებათა უნივერსიტეტის ლექტორმა, რომელმაც კიოტოში ოჯახის კუთვნილი ძველი პროექტორი აღმოაჩინა (მრავალ სხვადასხვა ანიმაციურ ფილმთან ერთად)[1][2]. მანამდე ითვლებოდა, რომ უძველესი ანიმე იყო „ამბავი მეკარე მუკუძო იმოკავასი"[3].

პროექტორში შემონახული იყო 50 კადრი, რომელიც ცელულოიდის ფირზე იყო დახატული. თავად ანიმაციური სეგმენტი გრძელდება დაახლოებით 3 წამს. მასზე წარმოდგენილია ბიჭუნა მატროსულით, რომელიც დაფაზე კანჯიზე წერს: **მოძრავი სურათები** (იაპონ. 活動写真?), შემდეგ მაყურებლისკენ იხედება და პატივისცემის ნიშნად, ქუდს იხსნის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***მოძრავი სურათები***
* 

* „მოძრავი სურათები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Clements, McCarthy 2006, p. 169. sfn error: no target: CITEREFClements,\_McCarthy2006 (help)
2. ↑  China People's Daily Online (Japanese Edition): 日本最古？明治時代のアニメフィルム、京都で発見.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-01. ციტირების თარიღი: 19 November 2009.
3. ↑  Oldest Anime Found. Anime News Network (2005-08-07). ციტირების თარიღი: 2016-08-09.
**რაინის ფიქლოვანი მთები**, აგრეთვე **რაინის ფიქლოვანი მასივი** ან **რაინის მასივი** (გერმ. Rheinisches Schiefergebirge) — მთები გერმანიაში, ნაწილობრივ ბელგიაში, საფრანგეთსა და ლუქსემბურგში. ვრცელდება მდინარე რაინის შუაწელის ორივე მხარეს. სიგრძე დაახლოებით 400 კმ, სიმაღლე 878 მ-მდე (მთა გროსერ-ფელდბერგი). უმთავრესად აგებულია ფიქლებით, კვარციტებით, კირქვებითა და ქვიშაქვებით. შემორჩენილია ბაზალტური გუმბათები. ხეობებით გამოყოფილ მასივებს აქვს მოსწორებული თხემები ვულკანური კონუსებითა და მაარებით. კალთები შემოსილია ნაძვის, მუხისა და წიფლის მეჩხერი ტყეებით. კალთების ქვედა ნაწილები და მდინარეთა ტერასები დამუშავებულია. განვითარებულია მეცხოველეობა. რაინის ფიქლოვანი მთების ჩრდილოეთი მთისწინა როფში არის რურის ქვანახშირის აუზი.

მასივის ზევით, საერთოდ ფართო, ნოტიო პლატოს ლანდშაფტი აქვს; ის დაფარულია ტყეებით, რომლებშიც მრავალრიცხოვანი ტორფობები და დაჭაობებული უბნებია. პლატოს გასწვრივ სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია ამაღლებული ქედისმაგვარი ზოლები, რომელთა შორის მულდისებრი დეპრესიები მდებარეობს. ყველაზე დიდი მულდა მდინარე მოზელისა და ლანის ხეობებით ჰუნსრიუკ-ტაუნუსის ქედს აშორებს მაღალი აიფელისა და ვესტერვალდის ამაღლებულ ზოლს. უფრო ჩრდილოეთით შეიმჩნევა კიდევ ორი, ამაღლებული, რაინის ხეობასთან ღერძის გასწვრივ ჩაზნექილი ზოლი, რომელიც მაღალ ვენეზე 690 მ-მდე და ზაუერლანდის და როტჰარის მთებზე კი 840 მ-მდე აღწევენ.

რაინის ფიქლოვანი მთების ქედისმაგვარად აწეული ზონები შეიძლება უფრო მყარი ქანების ზონებად ჩაითვალოს, რომლებიც გამოდიოდნენ ჰერცინული დანაოჭების მიმართულებით, ისინი გადარეცხვით გამოყვნენ ამ ადგილის უკანასკნელი, მესამეულის გაპენეპლენების დროს. ასეთია ჰუნსრიუკ-ტაუნუსის კვარციტებიანი ქედები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაინის ფიქლოვანი მთები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 293.
2. 1 2  დობრინინი ბ. *დასავლეთი ევროპის ფიზიკური გეოგრაფია*. თბილისი, საქ.:  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა,   გვ. 348-351. თბ. 1953.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მოძღვარი**. |

**მოძღვარი** — 1922 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ვლადიმერ ბარსკის მიერ. გადაღებულია ალექსანდრე ყაზბეგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბოქაულ გელაზე იძულებით გათხოვილი მაყვალა მწყემსი ონისეს სიყვარულს ვერ დაივიწყებს და ქმარს გაექცევა, მაგრამ თემის კანონით კვლავ ოჯახში მოაბრუნებენ. გელა ონისეს შინ შეისწრებს და დაჭრის. თემი სამივეს გაასამრთლებს და სოფლიდან მოიკვეთს. თოვლში გათოშილ მაყვალას მოძღვარი ონოფრე იპოვის და შეიფარებს. მალე მაყვალას მოკლულს ნახავენ, დანაშაულს მოძღვარს დააბრალებენ და გააციმბირებენ. ონისე თემის წინაშე აღიარებს, რომ მაყვალას დათმობას მისი მოკვლა არჩია.
ცოლის მკვლელს გელა ხანჯლით განგმირავს. თემი გელას ჩაქოლავს, საქმეს კი ხელმეორედ გაარჩევს. მოძღვარს გაამართლებენ, მაგრამ გათავისუფლების ქაღალდი გადასახლებაში ცოცხალს ვეღარ ჩაუსწრებს.

როლებში
-------

* შალვა დადიანი – ონოფრე (მოძღვარი)
* გიორგი დავითაშვილი – ონისე
* ელენე ჩარსკაია – ჯათია
* მ. ალიბეგოვა – მაყვალა
* ვალერიან გუნია – მაყვალას მამა
* მარგალიტა ბარსკაია – მაყვალას დედა
* ალექსანდრე იმედაშვილი – გელა (მაყვალას ქმარი)

შეფასება
--------

მხატვრული თვალსაზრისით ფილმი სუსტი გამოდგა, რადგან რეჟისორის ყურადღებას მხოლოდ მთის ლანდშაფტი, მოხევეთა ზნე-ჩვეულება, ჩაცმულობა, საქციელი და ეგზოტიკურობა იწვევდა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „სურათი, რომელიც ამჟამად ეკრანზე მიდის, ყაზბეგის ნაწარმოები არ არის, მწერლის სახელი არ უნდა შეიბღალოს. სად არის აქ მთიულეთი მთელი თავისი სიმაღლით, სად არის აქ თემი..." |
|  | (გაზეთი „ლომისი") |

განსხვავებები რომანისგან
------------------------

მოთხრობისგან განსხვავებით, სადაც მღვდელი ონოფრე ხალხის მეურვე და გაჭირვების ტალკვესია და მისი მიზანი ხალხისა და ღმერთის სამსახურია, ფილმში იგი ღმერთს განუდგება და რევოლუციური იდეებით ანთებული ხალხს რევოლუციისკენ და ძალადობისკენ მოუწოდებს. მღვდლის რევოლუციონერად გარდაქმნის თემა მეტად აქტუალური იყო 1920-იან წლებში.

ლიტერატურა
----------

* *ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9
* *აკაკი ბაქრაძე*, „კინო, თეატრი" გვ. 76-77 — „ხელოვნება", თბილისი, 1989

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მოძღვარი" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  გაზეთი „ლომისი" 8 აპრილი, 1923
მესარის გვერდი
**მეშარი** (ალბ. Meshari) — პირველი ნაბეჭდი წიგნი ალბანური ენაზე. დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ ერთადერთი ეგზემპლარი.

ისტორია
-------

წიგნი, სავარაუდოდ, გამოიცა ვენეციაში 1555 წელს კათოლიკე ეპისკოპოსის გიონ ბუზუკუს მიერ. მეშარი აღმოაჩინეს 1740 წელს სკოპიეში. რამდენიმე ხნის შემდეგ მის შესახებ ცნობები დაიკარგა. მხოლოდ 1910 წელს იქნა აღმოჩენილი წიგნის ასლი კათოლიკე ეპისკოპოს ლუზი სკიროისთან. 1930 წელს გაკეთდა წიგნის ფოტოასლი და 1968 წელს იქნა გამოქვეყნებული სამეცნიერო კომენტარებით. 

დღეისათვის წიგნის ორიგინალი ინახება ვატიკანის ბიბლიოთეკაში. ვატიკანის ეგზემპლაირი არ შეიცავს წიგნის ტიტულს და პირველ 16 გვერდს.

აღწერა
------

წიგნი წარმოადგენს კათოლიკური ლიტურგიის ძირითადი ნაწილის თარგმანს ალბანურ ენაზე. წიგნის ალბანური დასახელება წარმოადგენს ღვთისმეტყველების წიგნის - „Missale"-ს ლათინური დასახელებას. 

წიგნი შეიცავს მთავარი კატოლიკური დღესასწაულების ჩამონათვალს, ლოცვებს, წმინდა ლიტანიებს, ნაწყვეტებს ბიბლიიდან და სამების კატეხიზმოდან. წიგნის მოცულობა შეადფენს 188 გვერდს. წიგნი დაწერილია ლათინიცაზე ალბანური ენის ჩრდილოეთ დიალექტზე სახეცვლილი კირილიცას ასოების გამოყენებით.

გამოცემები
----------

* Gjon Buzuku, Il Messale di Giovanni Buzuku. Riproduzione, traduzione e trascrizione a cura di Namik Ressuli. Città del Vaticano : Biblioteca Apostolica Vaticana, 1958
* Gjon Buzuku, Meshari I Gjon Buzukut : (1555). Botim kritik punuar nga Eqrem Cabej. Tirane : Universiteti shteteror. Instituti i historise e i gjuhesise, 1968.

სხვადასხვა
----------

2005 წელს მეშარის 450 წლისთავის აღსანიშნავად მაკედონიის რესპუბლიკამ გამოუშვა საფოსტო მარკა.

წყაროები
--------

* Giuseppe Schirò, «Il Messale», in Dizionario Bompiani delle opere e dei personaggi, vol. V Isc-Mia, p. 5526, Corriere della Sera, 2005, ISSN 1825-78870
* Eqrem Çabej, Gjon Buzuku dhe gjuha e tij. Prishtine : Rilindja, 1977
* Martin Camaj, Il Messale di Gjon Buzuku : contributi linguistici allo studio della genesi. Roma : Shejzat, 1960
* Buzuku dhe gjuha e tij. Redaksia Enver Hysa et al. Tirane : Akademia e shkencave e shqiperise. Institut i gjuhesise dhe i letersise, 2005

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეშარი
* ტექსტის ნაწყვეტი
* გიონ ბუზუკუ
* მაკედონიის საფოსტო მარკა
* გიონ ბუზუკუ
* გიონ ბუზუკუ. მეშარი[*მკვდარი ბმული*]
**მიშა კოლინზი** (**დიმიტრი ტიპენს კრაშნიკი**; ინგლ. Misha Collins; დ. 20 აგვისტო, 1974) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია შესრულებული როლისთვის სერიალში „ზებუნებრივი". აგრეთვე შეასრულა როლები სერიალებში: „სასწრაფო" და „24", და იყო მიწვეული ვარსკვლავი სერიალებში NCIS, Nip/Tuck, NYPD Blue, CSI, CSI:NY, Monk და Charmed. კინოსამყაროში კოლინზი უკეთ ცნობილია სერიული მკვლელის, პოლ ბერნარდოს როლით ფილმში „კარლა". მას ასევე ჰქონდა პატარა როლი „შეწყვეტილ სიცოცხლეში" ჯარედ ლეტოსთან, ანჯელინა ჯოლისთან და ვუპი გოლბერგთან.

ბიოგრაფია
---------

მიშა კოლინზი მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ბოსტონში დაიბადა, რებეკა ტიპენსისა და რიჩარდ კრუშნიკის ოჯახში. მას ჰყავს ძმა საშა და დები დენიელი და ელიზაბეტი. კოლინზი იზრდებოდა გრინვლის მიდამოებში და დადიოდა გრინფილდის ცენტრალურ სკოლასა და ნორთფილდ მაუნთ-ჰერმონში, რომელიც დაამთავრა 1992 წელს. იგი შემოვლითი გზით მოხვდა სამსახიობო ბიზნესში — თავი ჯერ ხის დამმუშავებლად და დურგლად გამოცადა.
ჩიკაგოს უნივერსიტეტში სოციოლოგიის შესწავლის შემდეგ მან მოიპოვა თანამშრომლობა თეთრს სახლთან, პრეზიდენტის პრეს-მდივნად 1995 წელს. იგი ასევე მუშაობდა რადიოში „National Public Radio (NPR) headquarters" 6 თვის განმავლობაში. ამ ორმა სამსახურმა გადააწყვეტინა რომ არ სურდა პოლიტიკაში ჩართვა.

მოგვიანებით კოლინზმა დააარსა პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანია, თუმცა დამატებით მოუწია მუშაობა მოდელად. ასევე თამაშობდა თეატრშიც თავისი ბიზნესის დასახმარებლად, თუმცა მალე გააანალიზა, რომ კომპანიის მართვაზე მეტად გადასაღებ მოედანზე ყოფნა იზიდავდა და გადაწყვიტა საყვარელი საქმისთვის მეტი დრო დაეთმო. არის აგრეთვე პოეტი. მას გამოუქვეყნებია თავისი ნაშრომები ლიტერატურულ ჟურნალებში როგორებიცაა "The Columbia Poetry Review", "The California Quarterly" და სხვა. მიშა არის პროდიუსერი ფილმისა Loot (ნადავლი) რომელმაც ლოს-ანჯელესში 2008 წელს გაიმარჯვა ნომინაციაში საუკეთესო დოკუმენტური ფილმი.

2002 წელს, კოლინზი დაქორწინდა ვიქტორია ვანტოჩზე და მისგან ვაჟი ვესტ ანექსიმენდერ კოლინზი (დ. 23 სექტემბერი, 2010) და გოგონა მეისონ მერი კოლინზი (დ. 25 სექტემბერი, 2012) ჰყავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მიშა კოლინზი***

* 

* მიშა კოლინზი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* მიშა კოლინზიTwitter-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Vantoch, Victoria. Misha Collins IMDB bio page.
2. ↑  Raftery, Liz.  (September 28, 2012) Supernatural's Misha Collins, Wife Have a Baby. TV GUIDE.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 29, 2012. ციტირების თარიღი: October 5, 2012.
3. ↑  We got this on tuesday. No... (September 28, 2012). ციტირების თარიღი: October 5, 2012.
4. ↑  Misha Collins Reveals His Daughter's Name. Celebritybabyscoop.com (2012-10-21).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-30.
**პაულინო ალკანტარა** (ესპ. Paulino Alcántara; 7 ოქტომბერი 1896, ილოილო, ფილიპინები — 13 თებერვალი 1964, ბარსელონა, ესპანეთი) — ფილიპინური წარმოშობის ესპანელი ფეხბურთელი. იგი საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას" ისტორიაში საუკეთესო თავდამსხმელია. ამ კლუბის მაისურის ქვეშ მის ანგარიშზე 357 ოფიციალურ და ამხანაგურ შეხვედრაში 369 გოლია. გარდა ამისა პაულინო „ბარსას" ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელია, რომელიც კი ოდესმე გამოსულა მოედანზე.

ბიოგრაფია
---------

### საკლუბო კარიერა

#### დებიუტი 15 წლის ასაკში

პაულინო ალკანტარა დაიბადა ფილიპინებზე კატალონიელი მამისა და ფილიპინელი დედის ოჯახში, მაგრამ მოგვიანებით მშობლებთან ერთად გადასახლდა ესპანეთში. პაულინო ბარსელონაში გაიზარდა და თავდაპირველად საფეხბურთო კლუბ გალენოს ღირსებას იცავდა, სანამ იგი ჟოან გამპერმა არ აღმოაჩინა, რომელმაც ახალგაზრდა პაულინო „ბარსელონაში" წაიყვანა. მისი დებიუტი გუნდში შედგა 1912 წლის 25 თებერვალს კატალონიის ჩემპიონატში, კატალას წინააღმდეგ მატჩში. იმ დროისთვის პაულინო მხოლოდ 15 წლის, 4 თვისა და 18 დღის იყო. იმ მატჩში ბარსელონამ გამარჯვება მოიპოვა ანგარიშით 9:0, ალკანტარამ კი პირველი სამი გოლი გაიტანა. ალკანტარა გახდა პირველი ფილიპინელი და ზოგადად აზიელი ფეხბურთელი ევროპულ კლუბში. 

მის თანაკლუბელეს შორის იმ დროისთვის იყვნენ ისეთი ფეხბურთელები, როგორებიც არიან ფრანსიცკო ბრუ, ჯეკ გრინველი და რომა ფორნსი. პაულინო კლუბს 1913 წელს ესპანეთის თასისა და 1916 წელს კატალონიის ჩემპიონატის მოგებაში დაეხმარა.

### სანაკრებო კარიერა

ალკანტარამ 1915 წელს დებიუტი განახორციელა კატალონიის საფეხბურთო ნაკრებში. 1915 და 1924 წლებს შორის პერიოდში პაულინიომ 6 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 4 გოლის გატანა შეძლო. თუმცა ამ სტატისტიკის მტკიცებულებამ ჩვენამდე ვერ მოაღწა, შესაძლოა, პაულინომ ითამაშა და გაიტანა მეტი. კატალონიისა და ფილიპინების ნაკრებში თამაშისას, სადაც მან 5 მატჩში 14 გოლი გაიტანა, პაულინომ ესპანეთის ნაკრებში თამაშიც მოასწრო.

1920 წელს ალკანტარა, რიკარდო სამორასთან, ხოსეპ სამიტიერსა და ფელიქს სესუმაგასთან ერთად აირჩიეს ესპანეთის წარმომადგენლებად ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რომლებიც უნდა გამართულიყო ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში. ოლიმპიური თამაშების ნაცვლად ალკანტარამ სახლში დარჩენა და სამედიცინო გამოცდების ჩაბარება გადაწყვიტა. საბოლოოდ, პაულინომ ესპანეთისთვის დებიუტი განახორციელა 1921 წლის 7 ოქტომბერს 25 წლის ასაკში, ბელგიის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში, სადაც თამაშის ორივე გოლი მან გაიტანა. საერთო ჯამში პაულინომ ესპანეთის ნაკრებში ჩატარებულ 6 მატჩში 6 გოლის გატანა მოახერხა.

მიღწევები
---------

* **კატალონიის ჩემპიონი: 10**

1913, 1916, 1919, 1920, 1921, 1922, 1924, 1925, 1926, 1927

* **ესპანეთის თასის მფლობელი: 5**

1913, 1920, 1922, 1925, 1926

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაულინო ალკანტარა. „ალიონზე" დაარქივებული 2013-05-21 საიტზე Wayback Machine.
* სტატისტიკა საიტ Futbol.sportec.es-ზე დაარქივებული 2012-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* პაულინო ალკანტარა „ბარსელონას" ოფიციალურ საიტზე დაარქივებული 2007-07-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას" რეკორდები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-02. ციტირების თარიღი: 2013-12-30.
2. ↑  www.fcbarcelona.com
3. 1 2  „ბარსელონას" პირველი ვარსკვლავი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-10-09. ციტირების თარიღი: 2013-12-30.
**მარინა ალექსიძე** (დ. 22 ივნისი, 1949) — ქართველი ბალერინა, პედაგოგი, ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

1967 წელს დაამთავრა ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის თბილისის სახელმწიფო ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. (პედაგოგები ვიხოდცევა და ჭაბუკიანი). 1975 წელს კი – ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტის ფრანგული ენის ფაკულტეტი.

1967-1994 წლებში წლებში თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის წამყვანი სოლისტი იყო. მისი რეპერტუარი აღსანიშნავი და გამოსარჩევია: კიტრი („დონ კიხოტი"), ოდეტა-ოდილია („გედების ტბა"), მირტა („ჟიზელი"), გრან პა („რაიმონდა"), ბესი („პორგი და ბესი", ლავროვსკის ქორეოგრაფია), დეზდემონა, ემილია („მავრის პავანა" ხ. ლიმონის ქორეოგრაფია), კარმენი („კარმენ-სიუიტა" ალონსოს ქორეოგრაფია), სოლო პარტიები ჯორჯ ბალანჩინის ბალეტში „სერენადა", ალექსიძის ბალეტებში: კლიტემენსტრა („ორესტეა"), მედეა („მედეა"), ბახის „ჩაკონა".

მარინა ალექსიძე 1988-1990 წლებში მუშაობდა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებლის პედაგოგად, ხოლო 1992-1994 წლებში იყო ბალეტმაისტერ გიორგი ალექსიძის ასისტენტი. შესრულებული აქვს სოლო და წამყვანი პარტიები საბალეტო დასის რეპერტუარის ყველა კლასიკურ და ნეოკლასიკურ დადგმაში. მონაწილეობდა გიორგი ალექსიძის ყველა საავტორო სპექტაკლში.

1994-2004 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის გამგე.

უნდა აღინიშნოს, რომ 1980 წელს მიენიჭა ხელოვნებაში შეტანილი წვლილითვის საქართველოს დამსახურებული არტისტის წოდება.

1987-1997 წლებში მიწვეული იყო ტალინის, ეკატერინბურგის, ნოვოსიბირსკის, ალმა-ატის, ერევნის, კიშინოვის, დუშანბეს, კრასნოდარის ოპერისა და ბალეტის თეატრებში ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორად.

2004 წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის საბალეტო დასის პედაგოგ-რეპეტიტორია, აღზარდა არაერთი თაობა. 

აღსანიშნავია, რომ მარინა ალექსიძე არის მემკვიდრე გიორგი ალექსიძის ქორეოგრაფიისა, რომელიც დაახლოებით სამასამდე ქორეოგრაფიულ დადგმას მოიცავს. სწორედ მასვე უნდა ვუმადლოდეთ გიორგი ალექსიძის ქორეოგრაფიის ვიდეოარქივის შენარჩუნება, რომელმაც ჩვენამდე თითქმის სრულად მოაღწია.

2011 წელს ალექსიძეების ოჯახმა დააფუძნა გიორგი ალექსიძის სახელობის „თანამედროვე ქორეოგრაფიის განვითარების ფონდი". მარინა ალექსიძე კი ამ ფონდის მიერ განხორციელებული ყველა პროექტის მთავარი კონსულტანტია. ეს ფონდი ეხმარება ახალგაზრდა ბალერინებს, განვითარებაში. გიორგი ალექსიძის ქორეოგრაფიული მემკვიდრეობის შენარჩუნება, მომავალი თაობებისათვის მისი გაზიარება და პოპულარიზაცია ფონდის მნიშვნელოვანი ამოცანაა. ასევე ამ ფონდის მიზანია საქართველოში თანამედროვე ბალეტის განვითარება და პოპულარიზაცია; ისეთი პროექტების განხორციელება, რომელიც მოქმედ ქორეოგრაფებს და შემსრულებლებს საკუთარი შესაძლებლობების წარმოჩენაში ხელს შეუწყობს.

2016 წლიდან მარინა ალექსიძე გიორგი ალექსიძის სახელობის „თბილისის თანამედროვე ბალეტის" კამერული დასის მმართველი და მთავარი ბალეტმაისტერია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია
* მარინა ალექსიძე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგიბერიძე**. |

**მოსე გოგიბერიძე** (დ. 27 აგვისტო 1897, ქვენობანი — გ. 10 ოქტომბერი 1949, აქტიუბინსკი) — ქართველი ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
---------

1918-1922 წლებში სწავლობდა ბერლინისა და მარბურგის უნივერსიტეტებში ფილოსოფიას, ბუნებისმეტყველებასა და პოლიტეკონომიას. 1922 წელს მარბურგში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ცნობილი ფილოსოფოსის ნიკოლაი ჰარტმანის ხელმძღვანელობით. 1923 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამშრომელი, 1930 წლიდან პროფესორი, ბუნების დიალექტიკის კათედრის გამგე, 1933 წლიდან ფილოსოფიის კათედრის გამგე. 1941 წელს დააპატიმრეს ფაშისტური გერმანიის აგენტობის ბრალდებით და გადაასახლეს აქტიუბინსკში, სადაც გარდაიცვალა; 1954 წელს ახლობლების ინიციატივით გადმოასვენეს და დაასაფლავეს თბილისში ვაკის სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.

შემოქმედება
-----------

მისი კვლევა-ძიების ძირითადი სფეროები იყო ფილოსოფიის ისტორია, შემეცნების თეორია, ბუნებისმეტყველების ფილოსოფია, ქართული ფილოსოფიის ისტორია და სხვა. მან დიდი წვლილი შეიტანა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მარქსისტულ-ლენინური ინტერპრეტაციისა („აინშტაინის რელატივობის თეორია და მისი ფილოსოფიური საფუძვლები", 1924) და მატერიალისტური ფილოსოფიის ძირითადი პრინციპის — ცნობიერებისაგან დამოუკიდებელი ობიექტური სამყაროს არსებობის — დასაბუთების საქმეში („შემეცნების აქსიომატური დასაბამი", 1926). „შემეცნების აქსიომატურ დასაბამში" განვითარებული დებულებანი წარმოადგენდა ახალი, ორიგინალური ფილოსოფიური კონცეფციის შექმნის ცდას. გოგიბერიძემ ნათელყო შოთა რუსთაველის მსოფლმხედველობის კავშირი ქართულ ქრისტიანულ მწერლობასთან და, საერთოდ, ქრისტიანულ კულტურასთან, პოემის რენესანსული სულისკვეთება; მოგვცა საინტერესო დაკვირვებები რუსთაველის პოეტური ენის შესახებ („რუსთაველის მსოფლმხედველობის სათავეები", 1937; „უზენაესი არსების ცნება „ვეფხისტყაოსანში", 1941; „რუსთაველის ლექსის ენამზეობა, მუსიკალური ფერი და მხატვრობა", 1956; „რუსთაველის ესთეტიკა", 1957-1958). 1941 წელს გამოსცა „ფილოსოფიის ისტორია".

აღსანიშნავია აგრეთვე წერილი „ნიკოლოზ ბარათაშვილის „მერანის" ესთეტიკურ-ენტიფიკატური ანალიზი" (1959). გოგიბერიძე ნაყოფიერ მთარგმნელობით მუშაობასაც ეწეოდა. ქართულ ენაზე გადმოთარგნილი აქვს იმანუელ კანტის თხზულებები „პროლეგომენები" და „წმინდა გონების კრიტიკა". 1970-1978 წლებში გამოიცა გოგიბერიძის რჩეული ფილოსოფიის თხზულებანი (4 ტომად). 

თბილისსა და ჩოხატაურში არის მოსე გოგიბერიძის ქუჩა.მის მშობლიურ სოფელ ქვენობანში არის მოსე გოგიბერიძის სახლ-მუზეუმი, სადაც ძირითადად დაცულია მის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალები: ხელნაწერები, მემორიალური ნივთები, ფოტომასალა, დოკუმენტები, მისი შრომები ფილოსოფიის ისტორიის, შემეცნების თეორიის, ბუნებისმეტყველების ფილოსოფიისა და ქართული ფილოსოფიის ისტორიის შესახებ.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „სპინოზა", თბილისი, სახელგამი, 1927

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 197.
* *თევზაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 61-62.
* *ცაიშვილი, ს.*. „ლიტერატურული წერილები" — თბილისი, 1966
* *ჯიბლაძე, გ.* „კრიტიკული ეტიუდები" ტ. 5 — თბილისი, 1974

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსე გოგიბერიძე — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
2. ↑  მოსე გოგიბერიძე — ფილოსოფიის ენციკლოპედია (რუსული)
3. ↑  მოსე გოგიბერიძის სახლ-მუზეუმი
**მარინა დურუნდა** (აზერ. Marina Sergey qızı Durunda; რუს. Марина Сергеевна Дурунда; დ. 12 ივნისი, 1997, სევასტოპოლი, უკრაინა) — წარმოშობით უკრაინელი, კარიერა დასრულებული აზერბაიჯანელი რიტმული ტანმოვარჯიშე.

დურუნდამ პროფესიონალური კარიერა 2013 წელს დაიწყო და მალევე გახდა აზერბაიჯანული ტანვარჯიშის ლიდერი და სამგზის (2013-2015) ეროვნული ჩემპიონი. 2015 წლის ევროპის ჩემპიონატი (მინსკში) ბრინჯაოს მედლით, ხოლო ამავე წლის ევროპული თამაშები (ბაქოში) ვერცხლის მედლით დაასრულა. მარინა დურუნდა 2016 წლის რიოს ზაფხულის ოლიმპიადაზე აზერბაიჯანს წარმოადგენდა; ოლიმპიადა მე-9 ადგილით დაასრულა.

კარიერა
-------

### 2013

დურუნდამ რიტმულ ტანვარჯიშში ვარჯიში 2001 წელს, სევასტოპოლში ოთხი წლის ასაკში დაიწყო. 6 წლის ასაკში ის და მისი ოჯახი საცხოვრებლად კვიპროსში გადავიდა. 2012 წელს, 7 წლის დურუნდამ კვიპროსის ეროვნული ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა და ყველა სხვა ტურნირშიც გაიმარჯვა. კვიპროსის პასპორტის ვერმიღების შემდეგ, დურუნდა აზერბაიჯანის შემოთავაზებას დათანხმდა (შემოთავაზების თანახმად, აზერბაიჯანის ტანვარჯიშის ეროვნული გუნდების ფედერაცია მას აზერბაიჯანის ჩემპიონატში მონაწილეობას სთავაზობდა).

დურუნდას პროფესიონალური კარიერის დებიუტი 2013 წლის მის ვალენტინის თასზე (ტარტუში, ესტონეთში) შედგა. ტურნირში მან მესამე ადგილი დაიკავა და ბრინჯაოს მედალი დაისაკუთრა (პირველ-მეორე ადგილებზე უკრაინელი ჩემპიონი განა რიზატდინოვა და ვერცხლისმედალისტი მელიტინა სტანიოუტა გავიდა). 2013 წლის პესაროს მსოფლიო თასი მან მე-5 ადგილით დაასრულა. 2013 წლის სოფიას მსოფლიო თასი მე-6 ადგილით დახურა. 2013 წლის მინსკის მსოფლიო თასზე მან კვლავ მე-6 ადგილი დაიკავა. 2013 წლის ვენაში (ავსტრიაში) გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე დურუნდა და მისმა მეწყვილე, ლალა იუსიფოვა აზერბაიჯანის სახელით წარსდგნენ. მათ ჩემპიონატი მე-4 ადგილით დაასრულეს. მარინა დურუნდამ აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონობა პირველად 2013 წელს მოიპოვა. იგი აგრეთვე მონაწილეობა 2013 კიევში ჩატარებულ მსოფლიო ჩემპიონატში; ჩემპიონატი მე-5 ადგილით დაასრულა.

### 2017

მარინა დურუნდამ 2017 წლის სეზონის დასაწყისი ხელის ტრავმის გამო გამოტოვა. 2017 წლის მაისში, იგი ასპარეზობას დაუბრუნდა და ჯამში ხუთი მედალი მოიგო: მედლებს შორის იყო 2017 წლის ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე მოპოვებული 3 ოქრო. იგი აგრეთვე ასპარეზობდა 2017 წლის ბუდაპეშტში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატში. ამავე წლის 6 ივნისს, ევროპული ტურნირის დაწყებამდე ექვსი დღით ადრე, დურუნდამ გამოაცხადა, რომ პროფესიონალურ რიტმულ ტანვარჯიშში კარიერა დაასრულა; მიზეზად მან წინა წელს მიღებული ხელის ტრავმა დაასახელა.

პირადი ცხოვრება
---------------

დურუნდა 5 ენაზე საუბრობს. ესენია:რუსული, აზერბაიჯანული, ინგლისური, ფრანგული და ბერძნული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Marina Durunda at the International Gymnastics Federation
* Durunda Azerbaijan Gymnastics Federation Profile დაარქივებული 2014-07-01 საიტზე Wayback Machine.
* Rhythmic Gymnastics Results საიტზე Wayback Machine (archived 2014-03-25)
* 

* მარინა დურუნდა Instagram-ზე
**პირველკლასელის ძეგლი** (რუს. Памятник первокласснику) — ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, გიმნაზია № 36-ის შენობის წინ. 

მისამართი: დონის როსტოვი, ლენინის რაიონი, მაქსიმ გორკის ქუჩა, № 115.

ისტორია
-------

ძეგლის შექმნის ინიციატივა ეკუთვნის ლენინის რაიონის ხელმძღვანელს სერგეი სუხარიევს. პროექტის განხორციელების საწყის ეტაპზე მიცემულ ინტერვიუში მან განაცხადა, რომ სურს საბოლოო ქანდაკება ჰგავდეს ბიჭს ზღაპრიდან „ბიჭუნა და სახურავის ბინადარი კარლსონი".

ქალაქის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება გამოეცხადებინა კონკურსი 7-9 კლასის მოსწავლეებს შორის ძეგლის საუკეთესო ესკიზისათვის. სულ წარმოადგინეს 10 ესკიზი და გამარჯვებულიც ამ ათს შორის უნდა აერჩიათ. გამარჯვებული გახდა გიმნაზია № 36-ის მეცხრე-ბ კლასის მოსწავლე ანა ნიკოლაევა. ძეგლის დასადგმელი თანხა გაიღეს სპონსორებმა, ხოლო მოქანდაკედ აირჩიეს დიმიტრი ლინდინი. მან მოსწავლის ფანქრით შესრულებული ესკიზიდან შექმნა ძეგლი. ძეგლის შექმნა წეიწადნახევარი გრძელდებოდა. 

გახსნის საზეიმო ცერემონიალი გაიმართა 2011 წლის 1 სექტემბერს, ცოდნის დღესასწაულზე. ძეგლის გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა ქალაქის მერი ანატლი ჩერნიშევი.

აღწერა
------

ძეგლი დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. მისისიმაღლეა სულ ორი მეტრი. ძეგლი, ეს არის პირველკლასელი ბიჭუნა სკოლის ფორმაში, რომელიც ზის გლობუსზე და ხელში უჭირავს წიგნი.

სქოლიო
------

1. ↑  1 сентября в Ростове-на-Дону откроют памятник первокласснику.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-19. ციტირების თარიღი: 2017-03-12.
2. 1 2 3 4 5  В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику
3. ↑  В День знаний в Ростове откроют памятник первокласснику.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-08. ციტირების თარიღი: 2017-03-12.
4. 1 2  В Ростове-на-Дону открыли памятник первокласснику//Российская газета
**პურის მუზეუმი** (აზერ. Çörək muzeyi) — მუზეუმი, რომელიც ოდესღაც არსებობდა აზერბაიჯანის სსრ-ს ქალაქ აღდამში.

ისტორია
-------

მუზეუმი დაარსდა 1983 წლის ნოემბერში. მუზეუმში ინახებოდა ანტიკური და შუასაუკუნეების ექსპონატები, არქეოლოგიური აღმოჩენები, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან პურთან და ხორბალთან, გაქვავებული ხორბალი, ხელის წისქვილები, ჭურჭელი, უძველესი წიგნები, ხელნაწერები და სხვადასხვა სახის მასალები, რომლებიც მოწმობენ სხვადასხვა სახის შრომის იარაღებისა (ცელი, ნამგალი, სამკავი და სხვა) და მიწარმოქმედების განვითარებას. მუზეუმი ძლიერად დაზარალდა 1990 წლების ყარაბაღის ომის მსვლელობის დროს. ამჟამად მუზეუმი იმყოფება დანგრეულ მდგომარეობაში.

შენობის ფასადზე იყო გამოსახული სხვადასხვა სახის ორნამენტები, ასევე ორი მოზაიკის პანო, რომლებზეც გამოსახულია ხორბლის თავთავები და მზე. შიგნით შენობა მორთული იყო ფერადი ვიტრაჟებით, ჭერი მოპირკეთებული იყო მუქი ფერის ხის კვადრატებით. მუზეუმის ერთ-ერთი დარბაზის შესასვლელში იყო წარწერა „თაყვანი ეცით პურს!".

მუზეუმში, სხვა ექსპონატებთან ერთად ასევე ინახებოდა გაქვავებული ხორბალი, რომელიც ყოფილი დირექტორის, აკადემიკოს იმამ მუსტაფაევის, მოწმობით ნაპოვნი იყო არქეოლოგიური გათხრების მსვლელობის დროს აღდამის რაიონის სოფელ ჩალან-ტეპეში. ეს ექსპონატები, მუზეუმს საჩუქრად გადასცა მეცნიერ სელექციონერმა, აკადემიკოსმა იმამ მუსტაფაევმა, რომელმაც სელექციის საშუალებით შექმნა ხორბლის რამდენიმე ჯიში. იგივე ყულიევის მოთხრობით, ერთხელ მუზეუმში მოვიდა სოფელ აღდამლის მკვიდრი ოთხმოცი წლის მოხუცი ისმაილ კაფარ ოღლი მამედოვი. მან მუზეუმს გადასცა ორი ძველი XVII საუკუნის კირ-კირე (ხელის წისქვილი). მისი თქმით, იმისთვის, რომ ხალხს სცოდნოდა თუ რა რთულად მოიპოვებოდა ადრე პური. მუზეუმში ასევე ინახებოდა ბლოკადური ლენინგრადის დროინდელი პური, რომელიც მოიტანა ქალმა — მცხობელმა გალინა კანაევამ.

ლიტერატურა
----------

* Vüqar Tofiqli. Agdam Çörək Muzeyi:Dünəni, bugünü və sabahı. — Баку: Adiloglu, 2011. — ISBN 9789952251302.
* Р. Абдуллаев. Музей хлеба: [Агдам] // Гудок. — 28 января 1986.

სქოლიო
------

1. 1 2  Агдамский хлебный музей azerbaijans.com 2013-01-13
2. 1 2  Информация о городе Агдам на сайте министерства культуры и туризма Азербайджана[*მკვდარი ბმული*]
**მურყვამობა** (სვან. ლიმურყუამალ-კოშკობა) — ღვთაება კვირიასადმი მიძღვნილი ადრესაგაზაფხულო დღესასწაულთა ციკლში შემავალი ერთ-ერთი საწესო ქმედება. სრულდებოდა დიდმარხვის პირველ დღეს, ე. წ. შავ ორშაბათს, ქვემო სვანეთში. სოფლების ჟახუნდრისა და სასაშის მოსახლეობა მზის ამოსვლის წინ კვირიას საგალობლის შესრულების შემდეგ მიადგებოდა წინასწარ აგებულ თოვლის კოშკს და ცდილობდა თავის მხარეს გადაძლევას და წაქცევას, რადგან ხალხის რწმენით, საითაც კოშკი წაიქცეოდა, იმ მხარეს მთელი წლის მანძილზე საჭირო ატმოსფერული ნალექი მოვიდოდა და უცვი მოსავალი იქნებოდა. ასევე სწამდათ, რომ ვინც თოვლის კოშკს საფუძველს ჩაუყრიდა ან თავზე ჯვარს დაადგამდა, უსათუოდ ვაჟი შეეძინებოდა. თუ თოვლი არ იყო, მაშინ თოვლის კოშკს ნაძვის ხით ცვლიდნენ. ზემო სვანეთში მურყვამობა იმართებოდა ყველიერის აღებისას (სვან. „აღბალაღრალ" — აღების თამაშობები).

მსგავსი დღესასწაულები ბარშიც ყოფილა გავრცელებული (ნაციხურიბა — რაჭაში, ჭვენიერობა — სამეგრელოში). სვანური მურყვამობა უნდა უკავშირდებოდეს მთელ საქართველოში გავრცელებულ წარმოდგენებს ნაყოფიერების საკულტო ხის შესახებ და კოსმოგონიურ სიმბოლოს — ცხოვრების ხეს. მასში შესულია ყველიერის ადრესაგაზაფხულო კარნავალური სანახაობის ელემენტები, რომლებიც ბუნების ხელახალი აღორძინების შესაგებებლად იმართებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ონიანი ჯ.* სვანური მურყვამობა-კვირიაობა, «მაცნე», 1969, №　3;
* *ჯავახიშვილი ივ.* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 1, თბ. 1979;
* *Бардавелидзе В. В.*, Древнейшие религиозные верования и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб. 1957;

* *სურგულაძე ირ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 202.
**მუსავათი** — აზერბაიჯანის პოლიტიკური პარტია. მისი ისტორია შეიძლება დაიყოს სამ პერიოდად: ადრეული (ძველი) მუსავატი, მუსავატი გადასახლებაში და ახალი მუსავატი.

ისტორია
-------

მუსავატი დაარსდა 1911 წელს ბაქოში, მამედ ემინ რასულზადეს, მამმედ ალი რასულზადე (მისი ბიძაშვილი), აბასგულუ კაზიმზადეს და ტაჯი ნაგიოღლუს მიერ. მისი საწყისი სახელი იყო მუსლიმურ-დემოკრატიული მუსავატის პარტია. პირველი წევრები იყვნენ ველი მიქაილოღლუ, სეიდი ჰუსეინ სადიგი, აბდურჰრაჰმა ბეი, იუსიფ ზია ბეი და სეიდ მუსავი ბეი. ადრეულ მუსავატში შედიოდა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ლიდერი ნარიმან ნარიმანოვი. 

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, მუსავატი შედარებით მცირე, საიდუმლო და მიწისქვეშა ორგანიზაცია იყო. მისი პროგრამა მიზნად ისახავდა ოსმალეთის იმპერიის მფარველობაში ერთიანი მულიმური სახელმწიფოს შექმნას აზერბაიჯანის ჩათვლით. პირველი მსოფლიო ომის დროს მუსავატმა უარი თქვა პანისლამურ და პანთურქულ იდეებზე და მხარს უჭერდა ცარისტულ რეჟიმს. 1917 წლის ივნისში გაერთიანდა ფედერალისტების თურქულ პარტიასთან და ჩამოყალიბდა ფედერალისტ-მუსავატელების თურქულ-დემოკრატიულ პარტიას. პარტიის ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 26 ოქტომბერს და მიიღო პროგრამა, რომელიც ითხოვდა რუსეთის ფედერალური დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნას ეროვნულ-ტერიტორიული ავტონომიებით.

1917 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მუსავატმა, 1918 წლის მაისში, მოაწყო შეარაღებული ამბოხება, მაგრამ დამარცხდა. 1918 წლის 27 მაისს მუსავატმა თბილისში გამოაცხადა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა. ივნისში მათი მთავრობა განჯაში გადავიდა, ხოლო 15 სექტემბერს ინგლისისა და ოსმალეთის დახმარებით დაიბრუნა ბაქო. 1920 წელს აზერბაიჯანის საბჭოთა ოკუპაციის შემდე პარტიის არსებობა შეწყდა.

ახალი მუსავათი
--------------

აზერბაიჯანში მუსავატის პარტიის აღდგენა 1989 წელს მოხდა, აზერბაიჯანის მეორე დამოუკიდებლობის დროს. ინტელექტუალთა ჯგუფმა შექმნა „აზერბაიჯანის ეროვნული დემოკრატიული ახალი მუსავატის პარტია". მოგვიანებით ამ ჯგუფმა ჩამოაყალიბა "მუსავატის პარტიის რესტავრაციის ცენტრი" და აღიარა მუსავატი დევნილობაში. 1992 წელს ახალი მუსავატისა და მუსავატის დევნილების დელეგატები შეიკრიბნენ "მუსავატის III კონგრესზე" და ოფიციალურად აღადგინეს პარტია, როგორც მუსავატის პარტია. მის ფრაგმენტად აირჩიეს პოპულარული ფრონტის ერთ-ერთი ლიდერი, ესა გამბარი. 90-იან წლებში პარტია განიხილებოდა, როგორც ეროვნული დემოკრატიული პარტია; მთიანი ყარაბაღში მიმდინარე კონფლიქტთან დაკავშირებით, პარტიამ მოუწოდა მოქალაქეებს უფრო აქტიურად ებრძოლონ საოკუპაციო ძალებს. კონფლიქტის გაყინვით, პარტიამ აირჩია ახალი კურსი - ლიბერალი დემოკრატიის უფრო დიდი ელემენტების დანერგვით. მიუხედავად პარტიაში სრული დემოკრატიისა, ყველა ისეთი გარემოება, როგორიცაა ხელმძღვანელობის თანამდებობებზე ალტერნატიული კანდიდატების არარსებობა და მათი უცვლელი ხასიათი საკმაოდ გრძელი პერიოდის განმავლობაში, პარტიას პოლიტიკური დამკვირვებლების კრიტიკის ობიექტად აქცევს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 203.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუსავატის პარტია
* მუსავატის პარტიის ისტორია
პოლონეთის სამი დაყოფა.
**პოლონეთის მესამე დაყოფა** ან **პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის მესამე დაყოფა** მოხდა 1795 წელს და იყო პოლონეთის დაყოფის ბოლო ფაზა, ამ მოვლენით დასრულდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის არსებობა.

მიზეზი
------

1793 წელს პოლონეთის მეორე დაყოფის შემდეგ მოხდა კოსტიუშკოს აჯანყება. კოშტიუშკოს მეამბოხეთა არმიამ თავიდან გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდნენ რუსეთის იმპერიის მრავალ რიცხოვან არმიასთან. 

მონაწილე სახელმწიფოები (პრუსიის სამეფო, რუსეთის და ავსტრიის იმპერიები) ხედავდნენ, რომ იზრდებოდა შფოთი თანამებობრობის დარჩენილ ნაწილში. მათ ეს პრობლემა დამოუკიდებელი პოლონური სახელმწიფოს რუკიდან საერთოდ გაქრობით გადაწყიტეს. 1795 წლის 24 ოქტომბერს, მათმა წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც თანამეგობრობის დარჩენილი ტერიტორიები გაიყვეს.

დანაწევრება
-----------

ამით პოლონეთი საბოლოოდ დაიყო სამ ნაწილად: რუსეთის მიერ ანექსირებული ტერიტორია მოცავდა 120,000 კმ² და 1.2 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვილნიუსში; პრუსიის მიერ ანექსირებული ნაწილი (ახალი პროვინციები ახალი აღმოსავლეთ პრუსია და ახალი სილეზია) მოიცავდა 55,000 კმ² და 1 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვარშავაში; ავსტრიის მიერ ანექსირებული ნაწილი მოიცავდა 47,000 კმ² 1.2 მილიონი მოსახლით, ცენტრებით ლუბლინსა და კრაკოვში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოლონეთის პირველი დანაწილება
* პოლონეთის მეორე დანაწილება

ლიტერატურა
----------

* Cegielski, Tadeusz; Łukasz Kądziela (1990). *Rozbiory Polski 1772-1793-1795*. Warsaw.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაყოფის პერიოდი(1772-1918) დაარქივებული 2008-04-13 საიტზე Wayback Machine.  - წყაროები
ვარშავის არსენალის აღება. 1830
აჯანყებულთა გერბი
**პოლონეთის აჯანყება (1830–1831)** — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყება მეფის რუსეთის წინააღმდეგ (1830 წ. 29 ნოემბერი — 1831 წ. ოქტომბერი).

აჯანყება დაიწყო პოლონეთის სამეფოში და გავრცელდა ლიტვაში, დასავლეთ ბელარუსსა და მარჯვენა ნაპირის უკრაინის ტერიტორიებზე. მისი მთავარი მამოძრავებელი ძალა შლიახტა იყო. აჯანყება დააჩქარა ცნობამ, იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის გადაწყვეტილების შესახებ, გაეგზავნა პოლონეთის ჯარი საფრანგეთში რევოლუციური გამოსვლების ჩასახშობად. აჯანყების მომზადების ინიციატივა ხელში აიღო ახალგაზრდულმა ორგანიზაციამ, რომელიც 1829 წელს ვარშავაში, პოლონელი ოფიცრების წრეში, პოდხორუნჟების სკოლაში შეიქმნა (ე. წ. „პოდხორუნჟების შეთქმულება").

აჯანყება დაიწყო ვარშავაში. მას მხარი დაუჭირა ქალაქის მოსახლეობის სხვადასხვა ფენამ, მაგრამ აჯანყების ხელმძღვანელებს არ ჰქონდათ არც პროგრამა და არც ბრძოლის ნათელი გეგმა. ისარგებლეს რა „პოდხორუნჟების" დაბნეულობითა და გამოუცდელობით, აჯანყების ხელმძღვანელობა ხელთ იგდეს არისტოკრატიის წარმომადგენლებმა ა. ჩარტიროსკის მეთაურობით. ისინი შეეცადნენ არ გაშლილიყო ფართო სახალხო მოძრაობა. არისტოკრატიის ამ პოლიტიკის წინააღმდეგ გამოვიდა ე.წ. პატრიოტთა კლუბი, რომელიც ვარშავაში, აჯანყების დაწყების შემდეგ შეიქმნა.

1831 წლის იანვარში, ხალხის გამოსვლამ, რომელიც წარიმართა პოლონელი და რუსი ხალხების ურთიერთკავშირის ლოზუნგით — „ჩვენი და თქვენი თავისუფლებისათვის!", აიძულა სეიმი მიეღო რევოლუციური აქტი პოლონეთის ტახტიდან ნიკოლოზ I-ის ჩამოგდების შესახებ. 1831 წლის 25 იანვარს ნიკოლოზ I-ის ტახტიდან ჩამოგდებამ გარდაუვალი გახადა საომარი მოქმედება მეფის რუსეთის ჯარებთან. 1831 წლის 8 სექტემბერს რუსეთის არმიამ დაიკავა ვარშავა. მალე აჯანყებაც ჩაახშეს. პოლონეთის სამეფოს კონსტიტუცია (1815) გააუქმეს. აჯანყების მონაწილეები ციმბირში გადაასახლეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 151.
**პეჩორის დაბლობი** — დაბლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში; კომის რესპუბლიკასა და ნენთა ავტონიმიურ ოკრუგში, მდინარე პეჩორის აუზში. მდებარეობს ტიმანის ჭიუხსა (ეკვრის დასავლეთიდან და სამხრეთიდან) და ურალის მთათა სისტემას შორის (აღმოსავლეთიდან). ფართობი დაახლოებით 300 კმ². ჭარბობს სუსტტალღოვანი ვაკის რელიეფი; აგებულია ფლუვიოგლაციალური ქვიშებითა და ტბიური თიხებით; ვხვდებით მცირე ზომის მორენული ბორცვები და სერები. ბრტყელი წყალგამყოფები (253 მეტრამდე) სუსტადაა დრენირებული და დაკავებულია სფაგნუმიანი ჭაობებით. მრავალი ტბაა. სანაპიროს გასწვრივ 30 კმ-ზე ზოლადაა გადაჭიმული ზღვიური ტერასები. ჰავა მკაცრი კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –19 °C. თოვლის საფარი (სეზონის ბოლოს 90 სმ-მდეა) რჩება წელიწადში 6–7 თვის განმავლობაში. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 15°C. ჩრდილოეთ ნაწილში გამოყოფენ ბოლშეზემელსკაია, მალოზემელსკაიას და ტიმანის ტუნდრებს. სამხრეთით, მდინარე პეჩორის შუა და ზემო დინების ფარგლებში, განვითარებულია ტყის ლანდშაფტი, რომელიც წარმოდგენილია თხელი დაჭაობებული მუქწიწვოვანი ტყით. დაბლობზე შექმნილია პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალი. ცნობილია ქვანახშირის (პეჩორის ქვანახშირის აუზი), ბუნებრივი აირისა და ნავთობის (ტიმან-პეჩორის პროვინცია), მიწისქვეშა წყლების და სხვა საბადოები.

სქოლიო
------

1. ↑   Печорская низменность // Большая российская энциклопедия. т. 26. — М. 2014. — стр. 156.
**მიხეილ ქირია** (დ. 1986, ზუგდიდი) — ქართველი ბარიტონი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქალაქ ზუგდიდში, დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია, პროფესორ ნოდარ ანდღულაძის ხელმძღვანელობით.

კონსერვატორიაში სწავლის პერიოდში, 2010 წელს შედგა მისი დებიუტი საოპერო სტუდიის სცენაზე ჟერმონის პარტიით ვერდის ოპერაში „ტრავიატა".

2011 წელს ჩააბარა ლა სკალას აკადემიაში. აკადემიაში სწავლის პერიოდში ლა სკალას სცენაზე შეასრულა ბლანსაკის პარტია როსინის ოპერაში „აბრეშუმის კიბე", რომლის რეჟისორიც გახლდათ დამიანო მიკელეტო.

2013 წელს შედგა მისი დებიუტი  ვერონის ფილარმონიულ თეატრში. მიხეილ ქირია ასრულებდა კავალიერე ბელფიორეს პარტიას ვერდის ოპერაში „ერთი დღე მეფედ", რეჟისორი პიერლუიჯი პიცი.

2014 წელს, იტალიურმა ჩამწერმა სტუდიამ "ტაქტუსი" გამოსცა დისკი - ვერდის ოპერა „ერთი დღე მეფედ", სადაც მიშა ქირია მთავარ, კავალიერე ბელფიორეს პარტიას ასრულებს.

2015 წელს მილანის ლა სკალას სცენაზე შეასრულა დონ მანიფიკოს პარტია როსინის ოპერაში „კონკია" (შემოკლებული ვერსია).

2015 წელს ბერლინის დოიჩე ოპერაში შედგა მისი დებიუტი პუჩინის ოპერაში „ტურანდოტი", პინგის პარტიით. ამავე სეზონზე შედგა მისი დებიუტი ბარტოლოს პარტიით როსინის ოპერაში „სევილიელი დალაქი".

2016 წელს, ამსტერდამის ნაციონალური ოპერის და ოპერა ზაუდის ერთობლივ პროდუქციაში, ჩიმაროზას ოპერაში „ფარული ქორწინება" მიხეილ ქირიამ შეასრულა სინიორ ჯერონიმოს პარტია.

2017 წელს ბერლინის დოიჩე ოპერაში მისი დებიუტი შედგა გაეტანო დონიცეტის ოპერაში „სიყვარულის ნექტარი", რომელშიც რობერტო ალანიასთან ერთად დულკამარას პარტია შეასრულა.

2017 წელს, ვერდის ფესტივალზე, თეატრ რეჯო დი პარმაში შედგა მისი დებიუტი ვერდის ოპერაში „ფალსტაფი", ფალსტაფის პარტიით.

2018 წელს ფრანკფურტის ოპერის თეატრში, როსინის ოპერაში „კონკია" შეასრულა დონ მანიფიკოს პარტია, ბერლინის დოიჩე ოპერაში დონ ალფონსოს პარტია მოცარტის ოპერაში „ასე იქცევა ყველა" და ლორდ სიდნეის პარტია როსინის ოპერაში „მოგზაურობა რეიმსში".

2018 წლის აგვისტოში შედგა მისი დებიუტი ბრეგენცის ფესტივალზე ავსტრიაში, სადაც შეასრულა ბარტოლოს პარტია,  როსინის ოპერაში „სევილიელი დალაქი„, რომლის რეჟისორიც გახლდათ ბრიგიტე ფასბენდერი.

2019 წელს, იტალიის მარკეს ტურში შეასრულა ფალსტაფის პარტია ვერდის ოპერაში „ფალსტაფი„.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ქირია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Codalario, მიშა ქირიას მიერ შესრულებული ფალსტაფის პერსონაჟის მთავარი ესპანურენოვანი მუსიკალური ჟურნალის ბრწყინვალე შეფასება.
* მიშა ქირია, მიშა ქირიას გვერდი ოპერის მომღერლების შესახებ პოპულარულ ვებ-საიტზე.
**მიხეილ ზაქარიას ძე ქურდაძე** (დ. 1937 — გ. 10 მარტი, 1993, თბილისი) — ქართველი იურისტი, იუსტიციის სახელმწიფო მრჩეველი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

საქართველოს პროკურატურაში მუშაობდა 1964 წლიდან. 1987–1990 წლებში იყო ქ. რუსთავის პროკურორი, 1990 წელს დაინიშნა თბილისის პროკურორად. ამავდროულად, მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრაზე; იყო 4 მონოგრაფიის, 2 სახელმძღვანელოს (თანაავტორობით), 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და პუბლიცისტური სტატიის ავტორი.

1993 წლის 10 მარტს თბილისში, მ. კოსტავას ქუჩაზე, საკუთარი სახლის წინ, ქურდაძე მოკლეს რამდენიმე გასროლით. 2002 წელს ქურდაძის მკვლელობის საქმეში დამნაშავედ სცნეს დაქირავებული მკვლელი კობა გურგენიძე, თუმცა შემკვეთი არ დასახელებულა.

სქოლიო
------

1. ↑  ციფრული ფოტომატიანე / ლევან გიორგის ძე დოლიძის კოლექცია. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ნანახია 3 თებერვალი, 2019.
2. ↑  პროკურატურის ეზოში თბილისის ყოფილი პროკურორის მიხეილ ქურდაძის ბიუსტი გაიხსნა[*მკვდარი ბმული*]. *geonews.ge*. 30 მაისი, 2016. ნანახია 3 თებერვალი, 2019.
3. ↑  პროკურორის მკვლელობის ისტორია პირველი შეკვეთილი მკვლელობა დაარქივებული 2019-02-07 საიტზე Wayback Machine.. «24 საათი». 14 ივნისი, 2002. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი. ნანახია 3 თებერვალი, 2019.
**რბონის საცხოვრებლის სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ რბონის ზემო უბანში. ეკუთვნის ვ. ხაჩიძეს. აგებულია XIX საუკუნის მიწურულში; ამ ადგილზე გადმოტანილია XX საუკუნის 20-იან წლებში. საცხოვრებელი სახლი (11,1X8,8 მეტრზე) ორსართულიანია. I სართული ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვიშაქვით, გარედან შელესილია; აქ თანაბარი ფართობის გომური და მარანია. მარანში შესასვლელი მთავარი ფასადიდანაა, გომურში - გვერდის ფასადიდან. მარანში ბუხარი და მოზრდილი თახჩაა. I სართული მეორეს უკავშირდება ხის ერთ მარშიანი კიბით, რომელიც მოქცეულია I სართულის აივნის ფარგლებში და ადის II სართულის აივანზე. II სართული ხისაა, კედლის ფიცრები კუთხეებში ჭდობითაა დაკავშირებული. აქ ორი ოთახია; მათი კარ-ფანჯრები გამოდის ხის ღია აივანზე, რომელიც მთელ სიგრძეზე გასდევს ფასადს. აივანი I სართულის ხის სვეტებს ეყრდნობა. აივნის მოაჯირი და სვეტებშორისი თაღოვანი მალები მორთულია ჭვირული ორნამენტით. შენობას ყავრის ოთხფეხა სახურავი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 441.
მეჩაიეები ჩაქვში, აჭარა, 1909 წ. პროკუდინ-გორსკის ფოტო.
**მეჩაიეობა** — მემცენარეობის დარგი, რომელიც შეისწავლის ჩაის ბუჩქის თვისებებს, ზრდის პირობებს, უხვი და მაღალი ხარისხის მოსავლის მიღების ხერხებსა და სხვა.

ჩაის სამშობლო ჩინეთია. იგი სხვადასხვა დროს ფართოდ გავრცელდა ძირითადად აზიის ქვეყნებში. რუსეთში ჩაის სასმელი ცნობილია 1638 წლიდან. საქართველოში ჩაი პირველად 1847 წელს შემოიტანეს სოხუმის ბოტანიკურ ბაღში, საიდანაც გადაიტანეს ოზურგეთის საცდელ სადგურში. უფრო გვიან ჩაის ბუჩქები დარგეს ზუგდიდში დ. დადიანის ბაღში და ოზურგეთის მაზრის სოფ. გორა-ბერეჟოულში მ. ერისთავის მამულში, რომელმაც პირველად მიიღო ჩაის პროდუქცია. ჩაის გავრცელებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვის ე. ნაკაშიძეს, რომელმაც ოზურგეთის მაზრის სოფ. ზენობანში გააშენა ჩაის პლანტაცია. მისივე ინიციატივით დაიწყეს ჩაის ბუჩქის გაშენება გურიის სხვა სოფლებშიც.

ლიტერატურა
----------

* *კვარაცხელია ტ. აკულოვა ტ. ქანთარია გ.* მეჩაიეობა, თბ. 1952;
* *ფირცხალაიშვილი ს.* ჩაის პლანტაციის ექსპლოატაციის მცენიერული საფუძვლები, თბ. 1976;

* *ლეკვეიშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 638.

  


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**მიხეილ ქოჩაკიძე** (დ. 1909, მუხიანი — გ. 1997) — ქართველი არქიტექტორი, ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით და მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1932-1936 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ორგანიზაცია „მოსკოვმშენში" ტექნიკოსად, სამუშაოთა მწარმოებლად და მშენებლობის უბნის უფროსად. 1936-1942 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქსახპროექტის" უფროს არქიტექტორად, მთავარ ინჟინრად, პროექტის მთავარ არქიტექტორად, არქიტექტურული სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1942-1946 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო კონტროლის მთავარ კონტროლიორად, კომუნალური მეურნეობისა და მშენებლობის დარგში. 1946-1948 წლებში იყო კომუნალური მეურნეობის სახალხო კომისარიატის უფროსის მოადგილე. 1949-1950 წლებში იყო ქუთაისის საავტომობილო ქარხნის დირექტორის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1950-1952 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა განყოფილების უფროსი. 1952-1953 წლებში იყო ქუთაისის საოლქო კომიტეტის აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1953-1960 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი, საქართველოს მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის „საქსახმშენის" თავმჯდომარის მოადგილე, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი. 1960 წლიდან მუშაობდა საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილედ მშენებლობის დარგში. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი საქართველოს განათლების სისტემის ინფრასტრუქტურის განახლებისა და განვითარების საქმეში. მისი ნამუშევრებია: ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის შენობათა კომპლექსის რეკონსტრუქცია (პიონერთა სასახლედ გადაკეთება), თბილისის №31 ქარხნის საცხოვრებელი დასახლების, საცხოვრებელი სახლების (თბილისში საბჭოსა და უნივერსიტეტის ქუჩებზე), მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლების (საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებსა და რაიონებში) და სხვა პროექტები. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* 1996 — ღირსების ორდენი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
* საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 573
* წიგნი ღირსებისა: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2000, გვ. 413

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ქოჩაკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მახვილოს ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფახვიჯთან ახლოს, ეგრეთ წოდებულ მახვილოს მთის წვერზე, სტრატეგიულად ხელსაყრელ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ციხე სხვადასხვა დონეზე განლაგებული და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი ნაგებობისგან შედგება. მათგან ჩრდილო განაპირა ნაგებობა გეგმით ტეხილი ფორმისაა, დანარჩენი სამი - კვადრატული (10 x 10 მეტრი). იგი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ოთხივე ნაგებობის დასავლეთ კედელი (სიმაღლე 2,9-3,5 მეტრი) და განაპირა ნაგებობათა აღმოსავლეთ კედლების ფრაგმენტები. შესასვლელი ჩრდილო განაპირა ნაგებობის დასავლეთ კედელშია. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. მომდევნო, სამხრეთით მდებარე ნაგებობის დასავლეთ კედელში სწორკუთხა (5,3 x 4,2 მეტრი) კოშკია ჩართული (შემორჩენილია ქვედა, მასიური ნაწილი), რომელსაც დასავლეთიდან (თითქმის მთელ სიგრძელე) მომრგვალებული კონტრფოსი აკრავს.

ლიტერატურა
----------

* *ბაგრატიონი გ. მაცაბერიძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 320.
**„მსოფლიოს ქალი მხატვრები"** (ინგლ. Women Painters of the World) — წიგნი მსოფლიოს ქალი-მხატვრების შესახებ, აწყობილი და რედაქტირებული უოლტერ სპეროუს მიერ. მასში ჩამოთვლილია გამოჩენილი ქალი მხატვრები კატერინა ვიგრის (ეკატერინა ბოლონიელი) დროიდან (1413–1463) როზა ბონერამდე (1822-1899) და 1905 (გამოცემის) წლამდე.

წიგნის მიზანი იყო დაემტკიცებინა მცდარი განცხადება, რომ „ქალი მხატვრების მიღწევები მეორეხარისხოვანი იყო". წიგნი მოიცავს 200-ზე მეტი მხატვარი ქალის 300-ზე მეტ ნახატს, რომელთა უმეტესობა XIX საუკუნეშია დაბადებული და მედლები მოიპოვა სხვადასხვა საერთაშორისო გამოფენებზე. წიგნი სასარგებლო საცნობარო ნაშრომია მათთვის, ვინც სწავლობს XIX საუკუნის დასასრულის ქალთა ხელოვნებას.

ზოგიერთი ქალი-მხატვარი წიგნიდან
-------------------------------

* სოფონისბა ანგისოლა
* მარია ბაშკირცევა
* როზა ბონერი
* ლუიზა ბრესლაუ
* ელენა ბროკმანი
* მარია ვიიკი
* კეტრინ კამერონი
* მარგარეტ კამერონი
* მარი-გაბრიელა კაპე
* ანგელიკა კაუფმანი(ინგლისური)ქართ.
* მოდ ერლი
* მარგარეტ სარა კარპენტერი
* მერი კესეტი
* აგნესა დოლჩი
* ელიზაბეტა სირანი
* ელიზაბეტ ტომფსონი
* ლილიან შევიოტი

სქოლიო
------

1. ↑  „Women Painters of the World"
**რბილბალნიანი ხორბლისფერი ტერიერი** (ინგლ. Soft-coated Wheaten Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ირლანდიაში XVIII საუკუნეში.

კერი ბლუს და ირლანდიური ტერიერების ნათესავი გაჩნდა ქერის და ქორქის საგრაფოებში ირლანდიის სამხრეთით და რამდენიმე საუკუნის მანძილზე გამოიყენებოდა როგორც უნივერსალური მუშა ძაღლი ნადირობისთვის, ფერმების დაცვისთვის, მტაცებლისგან შინაური ცხოველების დაცვისთვის. ყველა ირლანდიურ ტერიერს შორის, შესაძლოა, ყველაზე ჯიუტი, უიტენი სულ ცოტა ხნის წინ კანადასა და აშშ\_ში უცებ გახდა პოპულარული კომპანიონის სახით. უიტენის დამსახურებული პოპულარობა იმით აიხსნება, რომ აქვს მრავალმხრივი თვისებები, რომელთა განვითარებას და ჩამოყალიბებას ხელი შეუწყო ძველმა ირლანდიურმა კანონმა, რომლის მიხედვით გლეხებს ეკრძალებოდათ მონადირე ძაღლის ყოლა. 

გლეხებმა კანონი "მოატყუეს" და შექმნეს "სოფლური გარეგნობის" ტერიერი, რომელიც დროთა განმავლობაში დამჯერ და ადვილად გაწვრთნად ("ტერიერების" საზომით) კომპანიონად იქცა. რბილბალნიანი ხორბლისფერი ტერიერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს, სიცივეს და ბავშვებს, კარგი მოდარაჯეა, ბალანს სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა. აქვს დატალღული, რბილი, მწიფე ხორბლისფერი ბალანი, პატარა, თხელი, სამკუთხა ყურები, ზომიერად გრძელი, ძლიერი კისერი, საკმაოდ გრძელი თავი დაფარულია რბილი ბალნით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რბილბალნიანი ხორბლისფერი ტერიერი***

* რბილბალნიანი ხორბლისფერი ტერიერი (ინგლისური)