recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. კომპლექსში შედის მთავარანგელოზთა ეკლესია, კოშკი და გალავანი. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,4 x 4,6 მეტრი). დგას გალავნით შემოფარგლული ეზოს შუა ნაწილში. ნაშენია ნატეხი ქვით, ძლიერ დაზიანებულია : კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან უნდა ჰქონოდა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. კონქის შემორჩენილ ნაწილში რეზონატორის კვალი ჩანს.

კოშკი (3,5 x 3,5 მეტრი) ორსართულიაია, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. მისი სამხრეთ-დასავლეთ კედელი გალავანშია ჩართული. I სართული კარიბჭეა, გალავანში ჩართულ კედელში გაჭრილი კარი გარედან თაღოვანია შიგნით — სწორკუთხა. მეორე ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარი სწორკუთხაა. სართული ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. II სართლზე მოხვედრა შეიძლებოდა მისადგმელი კიბით. აქ, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, ზემოთკენ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული შესასვლელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი — ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. კოშკი გადახურულია ნატეხი ქვის ფილებით, სახურავი ორფერდაა. გალავანი თითქმის წრიული მოხაზულობისაა. იგი თითქმის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი (სიმაღლე 0,8–1,3 მეტრი). გალავნის ჩრდილო—დასავლეთ ნაწილში კარიბჭის ნაშთია.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 365.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დავითიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვაზისუბნის ეკლესია დავითიანი**, *ვაზისუბნის ორმოცი მოწამის ეკლესია* — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაზისუბნიდან სამ კილომეტრში, წილიანახევის მარჯვენა ნაპირზე, დავითიანად წოდებულ ადგილზე, განეკუთვნება VII საუკუნეს.

ტაძარი მცირე ზომის გუმბათიანი ეკლესიაა, ნახევარწრიული აფსიდით და სამი თანაბარი სწორკუთხა მკლავით, რომლებიც ტოლგვერდების რვაკუთხედში არიან ჩაწერილი. შენობანაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. რვაკუთხედისა და გუმბათის ყელის კუთხეები შირიმის ნათალი ქვითაა გამოყვანილი.

1984 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა რესტავრაცია. შენობის ირგვლივ მოიხსნა მიწის 1-1,3 მეტრიანი ფენა. ლავგარდნის შემორჩენილი ნაწილის მიხედვით აეწყო მთელი გუმბათის ყელის ლავგარდანი.

ეკლესიას შესასვლელი ორი აქვს — სამხრთიდან და ჩრდილოეთიდან. ორივე კარს თარაზული გადახურვა აქვს. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ოდნავ ამაღლებულია. აფსიდში გაჭრილია ვიწრო და მაღალი სარკმელი. გუმბათი შიგნიდან და გარედან რვაწახნაგაა.

ეკლესიის ჩრდილოეთით 50 მეტრზე შემორჩენილია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ნაშენი ნაგებობის კვალი, რომლის სამხრეთით ათიოდე მეტრზე გალავნის კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიის ირგვლივ დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი სამარხები, რომლებიც გაძარცვულია. ეკლესიიდან ჩრდილოეთით ერთ ჰექტარზე ნასოფლარის კვალია. შემორჩენილია ქვიტკირის ნაგებობების ნაშთები.

ვაზისუბნის ორმოცი მოწამის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 80.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**თიანეთის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, ბოდორჯის სასახლესთან ახლოს (დასავლეთით), 40–50 მეტრ მანძილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,2 x 4,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი, მონგრეულია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ქვედა ნახევარი). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშაა. გრძივი კედლების შუა ნაწილში გამოყოფილია თითო პილასტრი, რომლებზეც კამარის სამჯენი თაღი ყოფილა გადაყვანილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია სარკმლის ქვედა ნაწილი. ამავე კედელზე მოხატულობის რამდენიმე ფრაგმენტია.

ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მიდგმულია პატარა სწორკუთხა (4,7 x 2 მეტრი) სადგომი. რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი (სიმაღლე 1,5 მეტრი) და ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სადგომს შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ამჟამად დასავლეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია და შესასვლელის კვალი არ ჩანს. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო (ფართობით დაახლოებით 180 კვადრატული მეტრია) გარშემორტყმული ყოფილა გალავნით, რომელიც ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეულია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 364.
VII საუკუნის თითბერისგან დამზადებული სპარსული ჭურჭელი
**თითბერი** — სპილენძის ფუძეზე დამზადებული შენადნობი, რომლის ძირითადი დანამატია თუთია (50%-მდე); თითბერი – ჯერ კიდევ ჩვ. წ. აღ -მდე ძველი ბერძნებისა და ეგვიპტელებისათვის იყო ცნობილი. XVIII საუკუნის ბოლომდე მას იღებდნენ ხის ნახშირთან შერეული სპილენძისა და თუთიის მადნის დნობით. XIX საუკუნიდან დაიწყეს სპილენძისა და თუთიის პირდაპირი შედნობა. სპილენძის შენადნობებიდან თითბერი ყველაზე გავრცელებულია. იგი ადვილად მუშავდება წნევით, ახასიათებს მაღალი მექანიკური თვისებები, ლამაზი ფერისაა და შედარებით იაფია. თითბერთაგან ამზადებენ ლენტებს, ფურცლებს, წნელებს, მილებს, მავთულს (დეფორმირებადი თუთბერი), აგრეთვე სხმულებს. თუთიის შემცველობის გაზრდასთან ერთად იცვლება თითბერის ფერი წითლიდან ღია ყვითლამდე. თითბერს, რომელიც შეიცავს 10%-მდე თუთიას, ტომპაკი ჰქვია, ხოლო 10-იდან 20%-მდე — შემცველს კი ნახევრადტომპაკი. ეს შენადნობები გამოირჩევა კოროზიამედეგობით და გადიდებული პლასტიკურობით. მათ იყენებენ რადიატორების მილების, ფურცლების, ლენტის დასამზადებლად, ფოლადის მისატკეცად.

თითბერს, რომელიც შეიცავს 20% თუთიას, იყენებენ ნაკეთობათა ცივი შტამპვით, დაწნეხითა და ადიდვით დასამზადებლად. მექანიკური, ანტიკოროზიულ და სხვა თვისებათა გასაუმჯობესებლად სპილენძისა და თუთიის ორმაგ შემადნობებს უმეტესად ალუმინს, რკინას, მანგანუმს, ნიკელს, ტყვიას და სხვა ელემენტებს უმატებენ (ჯამში დაახლოებით 10-მდე). თითბერს, რომელიც შეიცავს 15% Zn და 0,5% Al აქვს ოქროს ფერი, გადიდებული ატმოსფერული კოროზიამდგრადობა; მას იყენებენ, როგორც ოქროს შემცვლელს, წარჩინების ნიშნების, მხატვრულ ნაკეთობათა დასამზადებლად. თითბერი, რომელსაც დამატებული აქვს 1,5% Sn, ზღვის წყლის მიმართ კოროზიამედეგია. ტყვიის შემცველ თითბერს იყენებენ საავტომობილო და საათების მრეწველობაში. თითბერს იყენებენ აგრეთვე საერთო მანქანათმშენებლობაში, ხელსაწყოთმშენებლობაში, თბოტექნიკაში და წარმოების სხვა მრავალ დარგში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 682.
ედმუნდ ჰუსერლი, 1900 წელს
**ედმუნდ ჰუსერლი** (გერმ. Edmund Husserl) (დ. 8 აპრილი, 1859, პროსნიცი — გ. 26 აპრილი, 1938, ფრაიბურგი) — გერმანელი ფილოსოფოს-იდეალისტი, ტრანსცენდენტალური ფენომენოლოგიის ფუძემდებელი.

სწავლობდა ლაიფციგში, ბერლინსა და ვენაში. 1883, ვარიაციათა აღრიცხვაში დისერტაციის დაცვის შემდეგ, კ. ვაიერშტრასის ასისტენტი იყო. ფ. ბრენტანოსა და კ. შტუმპფის გავლენით ცდილობდა მათემატიკა ფსიქოლოგისტურად დაეფუძნებინა („რიცხვის ცნების შესახებ", 1887; „არითმეტიკის ფილოსოფია", 1891). ფილოსოფიის პროფესორი ჰალეში, გეტინგენსა და ფრაიბურგში, საიდანაც ფაშისტებმა ებრაელობის გამო დაითხოვეს.

მოძღვრება
---------

გ. ფრეგეს კრიტიკამ დააჩქარა ჰუსერლის მიერ ფსიქოლოგიზმის უარყოფა. მეცნიერებათა ფილოსოფიის დაფუძნების ახალი პოზიცია ჰუსერლმა ჩამოაყალიბა „ლოგიკური გამოკვლევების" 2 ტომში (1900-1901). I ტომის გამო იგი ანტიფსიქოლოგიზმის მედროშედ აღიარეს, II ტომის გამო კი ფსიქოლოგიზმის დაცვა დააბრალეს, რადგან დროსა და სივრცეში მოცემული ფაქტის ცვალებადობაში ინვარიანტული ზედროულის ძიების გზას დესკრიფციული ფაიქოლოგია უწოდა. ჰუსერლი ცოდნის ობიექტურობის საფუძვლებს სუბიექტურობაში — ობიექტების შესახებ ჩვენს ცოდნაში ეძიებდა, რასაც ხელი შეუწყო მისმა შეხვედრამ ვ. დილთაისთან ( 1905 ). განავითარა „ფილოსოფიის, როგორც მკაცრი მეცნიერების„ (1911) იდეა. ეს იდეა დაიცვა შრომაში „იდეები წმინდა ფენომენოლოგიისა და ფენომენოლოგიური ფილოსოფიისათვის" (დაწერა 3 წიგნად, 1913 გამოიცა პირველი — „ზოგადი შესავალი ფენომენოლოგიაში", სხვები კი ჰუსერლის სიკვდილის შემდეგ). 

ჰუსერლი არ კმაყოფილდებოდა მიღწეულით, მუდამ ახალ დასაბუთებას ეძებდა თავისი ფენომენოლოგიისათვის. იგი თანდათან მეტ როლს ანიჭებდა წმინდა სუბიექტურობას, როგორც ჩვენი ცოდნის მაკონსტიტუირებელს. ამგვარი ტრანსცენდენტალური იდეალიზმით მას სურდა დაედგინა ბ. ბოლცანოს გავლენით გაზიარებული „თავისთავადი ჭეშმარიტების" ბუნება. თუმცა არც ეს და არც „თავად საგნებისაკენ" სწრაფვა არ ნიშნავდა ჰუსერლისთვის ცნობიერების ინტენსიურობას; ამიტომ მისი ფენომენოლოგია ტრანსცენდენტალური ეგოლოგიის (მოძღვრება აბსოლუტური „მეს" შესახებ) სახეს იღებს: სუბიექტი ფენომენებს, როგორც ცნობიერების ნაკადს მყარ ელემენტების, არსების ჭვრეტით აყალიბებს. ჰუსერლი ამ მიზნით ითვისებს რ. დეკარტის, ი. კანტისა და სხვათა შეხედულებებს. სხვა შრომებში ჰუსერლი ცდილობს ახლებურად დაასაბუთოს ის შეხედულებანი, რომლებიც მოცემულია მის ძირითად ნაშრომში „იდეები..." (1913). ეგზისტენციალიზმის აღმოცენების შემდეგ ჰუსერლი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა საკუთარი მეთოდით გაგებულ ემპირიულ ადამიანს და სოციალურ გარემოს. ამის შედეგია ნაშრომი „ევროპული მეცნიერების კრიზისი და ტრანსცენდენტალური ფენომენოლოგია" (1936).

ჰუსერლის გავლენას განიცდიდნენ კ. იასპერსი, მ. ჰაიდეგერი, ნ. ჰარტმანი, მ. შელერი, ჟ. პ. სარტრი, მ. მერლო-პონტი და სხვები. ოციანი წლების დასაწყისში ჰუსერლის სემინარების აქტიური მონაწილე იყო პროფ. კ. ბაქრაძე. ჰუსერლის კვლევის ცენტრი მრავალ ქვეყანაშია, არქივი და გამომცემლობა — ლუვენში.

ლიტერატურა
----------

* *თევზაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 698.
თიკ ნათ ჰანი, 2006
**თიკ ნათ ჰანი** (ვიეტ: Thích Nhất Hạnh; დ. 11 ოქტომბერი, 1926 — გ. 22 იანვარი, 2022) — ვიეტნამელი ბუდისტი ბერი, მასწავლებელი, პოეტი და მშვიდობის მოძრაობის აქტივისტი.

16 წლის ასაკში შევიდა ძენ-ის მონასტერში, შეისწავლა ბუდიზმი და 1949 წელს ბერის წოდება მიენიჭა. სახელი *თიკ* (ვიეტ: Thích) გამოიყენება ვიეტნამში ბერებისა და მონაზვნებისათვის ბუდა შაკიამუნის კლანის წევრობის აღსანიშნავად. 1960-იანი წლების დასაწყისში საიგონში დააარსა „ახალგაზრდათა სკოლა სოციალური მომსახურებისთვის", რომლის მიზანი იყო სკოლების, საავადმყოფოებისა და დაბომბილი სოფლების აშენება, ასევე უსახლკაროდ დარჩენილი ხალხის დახმარება. აშშ-ში გაემგზავრა პრინსტონის უნივერსიტეტში სასწავლებლად და შემდეგ ლექტორად კორნელისა და კოლუმბიის უნივერსიტეტებში. მარტინ ლუთერ კინგმა 1967 წელს ჰანი ნობელის პრემიის ლაურეატად წარადგინა. 1966 წელს შექმნა ორგანიზაცია „*Order of Interbeing*", რომლის ცენტრები მთელ მსოფლიოში დააარსა. 1973 წელს ვიეტნამის მთავრობამ ნათ ჰანის ვიეტნამში დაბრუნებაზე უარი თქვა და ლტოლვილად საფრანგეთში წავიდა. 

ნათ ჰანმა დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური ბუდიზმის განვითარებაზე. ავტორია 100-ზე მეტი წიგნისა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„თიკ ნათ ჰანი"** ვიკისაწყობში.
* თიკ ნათ ჰანის ბიოგრაფია. Buddhanet

სქოლიო
------

1. ↑  „Thich Nhat Hanh: 'Father of mindfulness' Buddhist monk dies aged 95". *BBC News*. 22 იანვარი, 2022. ციტირების თარიღი: 22 იანვარი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Religion & Ethics - Thich Nhat Hanh. BBC.
3. ↑  Thich Nhat Hanh. BBC (2006-04-04). *ციტატა:* „Thich Nhat Hanh is a world renowned Zen master, writer, poet, scholar, and peacemaker. With the exception of the Dalai Lama, he is today's best known Buddhist teacher" ციტირების თარიღი: 2008-05-25.
**ევროპის ეკონომიკა**  
2003 წელს (თუ სხვაგვარად მითითებული არ არის)| მოსახლეობა: | 710,000,000 |
| მშპ (ppp): | 12.82 ტრილიონი აშშ დოლარი (2006) |
| მშპ/სულზე (ppp) : | $29,300 |
| მშპ /სულზე (ვალუტა) : | $30,937 |
| ერთ სულზე მშპ-ის წლიური ზრდა: | 2.8% (2006) |
| ზემო 10% შემოსავალი: | 27.5% |
| მილიონერი: | 2.6 მილიონი (0.3%) |
| უმუშევრობა | 8.8% (2006) |
| ქალის შემოსავალი | 56.7% (მამაკაცის) |
| მონაცემების უმეტესობა მოყვანილია UNDP-ის მიერ 2002 წელს, ზოგიერთ მონაცემში გამორიცხულია გარკვეული ქვეყნების მონაცემთა უკმარისობის გამო. სტატისტიკა მთელ ქვეყნებზეა და არა ევროპის გარკვეულ ნაწილებზე. |
|

**ევროპის ეკონომიკა** 740 მილიონ ადამიანს მოიცავს 50 სხვადასხვა ქვეყანაში. სხვა კონტინენტთა მსგავსად, ევროპის ქვეყნების სიმდიდრე განსხვავდება, თუმცა მათ შორის ყველაზე ღარიბი მშპ-ისა და ცხოვრების სტანდარტების მიხედვით გაცილებით მაღლა დგას სხვა კონტინენტების ღარიბ ქვეყნებთან მიმართებაში.

განსხვავება სიმდიდრეში ევროპაში თვალსაჩინოა დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. დასავლეთ ევროპულ ქვეყნებს მაღალი მშპ და ცხოვრების სტანდარტები აქვთ, მაშინ როცა აღმოსავლეთ ევროპის მრავალი ქვეყანა ჯერაც სსრკ-ისა და ყოფილი იუგოსლავიის დაშლის შედეგად მიღებული ეკონომიკური კრახის ნანგრევებიდან გამოსვლას ცდილობს.

როგორც კონტინენტს, ევროპას მსოფლიოში უდიდესი ეკონომიკა აქვს. თვით ევროპაში უდიდესი ეროვნული ეკონომიკა კი გერმანიას აქვს, რომელიც ასევე გლობალურად ნომინალური მშპ-ით მესამე ადგილზეა და მეხუთე მსყიდველობითუნარიანობის პარიტეტის მიხედვით. მეორეა დიდი ბრიტანეთი, რომელიც მეხუთეა მსოფლიოში ნომინალური მშპ-ის დონით და მეექვს მუპ-ით. ევროპის კავშირი მსოფლიოს უდიდესი (სსფ-ისა და მსოფლიო ბანკის შეფასებით — 2005) და სიდიდით მეორეა (ცსს მსოფლიო ფაქტწიგნი — 2006), თუ მას ერთ ერთეულად მივიჩნევთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ევროპის ეკონომიკა"** ვიკისაწყობში.


|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვაზისუბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ ვაზისუბნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირას, მდინარე მღვრიეხევის მარჯვენა ნაპირზე ე. წ. სამკარიანი ეკლესიის ჩრდილოეთით 100 მეტრზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. 

ნამოსახლარზე რომელიც ბუჩქნარითაა დაფარული შეინიშნება დიდი ნაგებობების ნაშთები, სამაროვანზე დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი რამდენიმე სამარხი. სამარხები გაძარცულია. 1984 წელს სპეციალური სამეცნიერ-სარესტავრაციო საწარმო სახელოსნომ ეკლესიას ჩაუტარა სარესტავრაციო სამუშაოები. შენობის ირგვლივმოიხსნა მიწის გადმოშვერილი ქვის ფილებით შედგენილი სამი საფეხური შენობის ქვედა ნაწილზე. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით. შესასვლელი ორია — სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ორივე კარს თარაზული გადახურვა აქვს. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდში გაჭრილია ვიწრო და მაღალი სარკმელი. რომელიც ისევე როგორც მის გვერდებზე მდებარე ორი ნიშა და ეკლესიის ჩრდილოეთი შესასვლელი გადახურულია შავი ქვის თხელი ფილით — თარაზულად.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, თბ.. — გვ. 187.
**ელიზაბეთ გუტიერესი** ინგლ. Elizabeth Gutiérrez Nevárez (დ. 1 აპრილი, 1979, კალიფორნია) — მექსიკელ-ამერიკელი მსახიობი და მოდელი.

ელიზაბეთ გუტიერესმა ბავშვობა ქალაქ ლოს-ანჯელესში გაატაარა. ელი (როგორც მას ახლობლები ეძახიან) საზოგადოებისთვის ცნობილი 2003 წელს გახდა, როდესაც რეალითი-შოუ „სერიალების გმირებში" (Protagonistas de novela) მიიღო მონაწილეობა. მასთან ერთად ამ გადაცემაში მისი მომავალი მეუღლე უილიამ ლევი (ხუან მიგელი - „უფრთხილდი ანგელოზს") მონაწილეობდა. 2005 წელს ელიზაბეთმა თავისი მსახიობური ცხოვრება დაიწყო და ვენევისიონის სერიალში „დამივიწყე სამუდამოდ" (Olvidarte jamás) ითამაშა, სადაც ექსცენტრიული იზაბელა განასახიერა და პარტნიორობა გაუწია მსახიობებს: სონია სმიტი (ელენა - "სხვისი ცოდვები", დანა - "სად არის ელისა?"), გაბრიელ პორასი (მარიანო ალტამირა - "სად არის ელისა?", დანიელი 2 - "პრისიონერა", ლეონარდო სისნეროსი - "დედა მთვარე", რიკი მონტანა - "ანელიას სახე") და სხვებს.

უკვე 2006–2007 წლებში კიდევ ერთ გახმაურებული საპნის ოპერიდან მიიღო შეთავაზება და „ბედის მძევალში" (Acorralada) პაოლა ირასაბალი განასახიერა. 2007 წლის მიწურულს ვენევისიონის კიდევ ერთ სერიალში „ნაყიდი სიყვარული" (Amor Comprado) მიიღო მონაწილეობა სადაც მთავარი გმირი მარიანა განასახიერა.

ამის შემდეგ ელიმ უკვე კომპანია ტელემუნდოში გადაინაცვლა, სადაც მან მსოფლიოს მასშტაბით გაითქვა სახელი, როდესაც „ანელიას სახეში" (El rostro de Analía) ანელია/მარიანას როლი განასახიერა. ამ როლით ის ყველაზე ძვირად ღირებული მსახიობების სიაშიც მოხვდა. ანელიას სახემ მრავალი ქვეყანა მოიარა და ყველგან დიდი პოპულარობა მოიპოვა როგორც სერიალმა, ასევე თავად მსახიობმაც. უამრავ ქვეყანაში ელისაბეტ ს ფორუმები, საიტები და ფან-კლუბები გაუხსნეს. ანელიას შემდეგ ელიმ ტელევისას სერიალ „ველური გულის" (Corazón salvaje) რიმეიქში როსენდა განასახიერა, შემდეგ კი ელისაბეტ ი კვლავ ტელემუნდოს დაუბრუნდა და სერიალში „ელენას მოჩვენება" (El Fantasma de Elena) მიიღო მონაწილეობა.

ელიზაბეთის მეუღლე იყო უილიამ ლევი. მათ ჰყავთ ორი პატარა შვილი: კრისტოფერ ალექსანდერი და კეილი ალექსანდრა ლევი.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი | ფილმი | გმირი |
| --- | --- | --- |
| 2012 | შურისძიების სახე | მარიანა |
| 2010 | ელენას მოჩვენება | ელენა ლაფე |
| 2009-2010 | ველური გული | როსენდა მონტეს დე ოკა |
| 2008-2009 | ანალიას სახე | ანალია მონკადა / მარიანა მონტიელი |
| 2007-2008 | ნაყიდი სიყვარული | მარიანა გონსალესი |
| 2006-2007 | მიმწყვდეული | პაულა ირასაბალი |
| 2006 | დამივიწყე სამუდამოდ | ისაბელა |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზაბეთ გუტიერესიTwitter-ზე
* 

* ელიზაბეთ გუტიერესი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* William Levy And Elizabeth Gutierrez Split; Love Child To Blame?.
**დომინიკელთა რესპუბლიკა-საქართველოს ურთიერთობები** — წარმოადგენს ურთიერთობებს დომინიკელთა რესპუბლიკასა და საქართველოს შორის. დომინიკელთა რესპუბლიკამ და საქართველომ დიპლომატიური ურთიერთობა დაამყარეს 2010 წლის 22 იანვარს. დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ ერთობლივ კომუნიკეზე ხელმოწერის ცერემონიალი გაიმართა ნიუ-იორკში, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან საქართველოს მუდმივ წარმომადგენლობაში.

ერთობლივი კომუნიკეს თანახმად, საქართველო და სენტ-ლუსია ორმხრივ ურთიერთობებს განავითარებენ საერთაშორისო სამართლის ფუძემდებლური ნორმების - ტერიტორიული მთლიანობის, საზღვრების ურღვეობის, ერთმანეთის შიდა საქმეებში ჩაურევლობისა, და სუვერენული თანასწორობის პრინციპების შესაბამისად. 

დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს გაეროში ორი ქვეყნის მუდმივმა წარმომადგენლებმა ფედერიკო ალბერტო კუელო კამილომ და ალექსანდრე ლომაიამ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო[*მკვდარი ბმული*]


|  |  |
| --- | --- |
| საქართველოს დროშა | *ეს სტატია საქართველოსა და ქართველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ვაზისუბნის ეკლესია
**ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ცენტრში. განეკუთვნება VI საუკუნის მეორე ნახევარს.

აღწერა
------

ეკლესია მოზრდილი სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია წესიერი ფორმის, საკმაოდ მოზრდილი რიყის ქვით. სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს ერთიანი გარშემოსავლელი, რომლის გვერდის ნაწილების აღმოსავლეთის ბოლოში გეგმით ნახევარწრიული უსარკმლო აფსიდებია. ბაზილიკის შიდა სივრცე ორი წყვილი ბურჯით სამ ნავადაა გაყოფილი. შუა ნავი გვერდის ნავებზე სამჯერ განიერია. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის წინ ღრმა ბემაა. ეკლესიის მთავარი ნავი კარგადაა განათებული კედლებში დატანებული სარკმლების მეშვეობით. ასევე თითი თაღოვანი სარკმელია სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში.

ბაზილიკის შუა ნავი კოლოფა კამარითაა გადახურული, გვერდითა ნავები კი ნალისებრი კამარით, რომელიც დაყრდნობილია ოთხ ნახევარწრიულ სბჯენ თაღებზე.
ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან. მოგვიანებით ყველა კარი დაუვიწროებიათ, ჩრდილოეთისა კი სანახევროდ ამოუშენებიათ. ეკლესიის გარშემოსასვლელი ბაზილიკის გვერდით ნავებზე ორჯერ უფრო განიერია და სხმული კამარა ხურავს, რომელიც დაყრდნობილია ბაზილიკის კედლებზე მიდგმული სწორკუთხა ბოძებზე გადაყვანილ თაღებზე.

ნაგებობის ფასადები სადაა. მხოლოდ მთავარი ნავის გრძივი კედლებია მორთული შეღრმავებული დეკორატიული თაღებით. აღმოსავლეთის ფასადზე საკურთხევლის სარკმელი გაწყობილია რელიეფური სადა თავსართით. იგივე ფორმისაა გვერდითი პატარა სარკმლების თავსართებიც. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. 

2011 წელს საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს" დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 25 მ-ზე შემორჩენილია გეგმით კვადრატული, რიყის ქვით ნაშენი ნაგებობა, რომელსაც სოფლის მოსახლეობა „მისალოცს" უწოდებს. 

ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 86-89.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**თინათინ (თიკა) ფაცაცია** (დ. 18 ოქტომბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი მოდელი, მომღერალი, წამყვანი. „მის თბილისი", „მის საქართველო", „მის ოქროს გლობუსი" (მე-3 ადგილი).

ბიოგრაფია
---------

1987 წელს, 3 წლის ასაკში შეიყვანეს საბალეტო სკოლაში. მოგვიანებით, 1991 წელს თიკა ფორტეპიანოსა და გიტარაზე დაკვრა ისწავლა. 1997 წელს თიკა პროფესიონალურ მოდელობას მოჰკიდა ხელი და ქართველი მოდელიორების თითქმის ყველა ჩვენებაში მონაწილეობდა. 2000 წელს ჯგუფი „სეთი" შექმნა და აშშ–ში გაემგზავრა. 2003 წელს კი თიკამ პირველი ალბომი გამოსცა სახელწოდებით „თქვი, რას აპირებ". ალბომში ახალი 11 სიმღერა შევიდა. 2006 წელს გამოვიდა თიკას სინგლი „სიმართლის დროა". 

2008 წელს თიკა ფაცაცია „იმედის ტალღის" გამარჯვებული გახდა, იმავე წელს ევროვიზია 2008–ში სურდა მონაწილეობის მიღება, თუმცა მან დიანა ღურწკაიაზე ნაკლები ქულა დააგროვა. 

2009 წელს თიკა კვლავ ევროვიზია 2009–ის შესარჩევ კონკურსში მიიღო მონაწილეობა სიმღერით „Miracle" („საოცრება ხარ"), მაგრამ ევროვიზიაზე წარსადგენად სტეფანე და სამი გოგო აირჩიეს. 

2010 წლის 1 თებერვლიდან თიკა ფაცაცია შოუ „ნიჭიერის" წამყვანი იყო. მისი და ვანიკო თარხნიშვილის დუეტი წარმატებული აღმოჩნდა. გარდა „ნიჭიერისა" მათ ერთად მიჰყავდათ შოუ „მელომანია". ამჟამად თიკა ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ის გადაცემების, „სხვა შუადღისა" და "ექიმების" წამყვანია.2021 წლიდან არის "ნიჭიერის" ჟიურის წევრი.

სქოლიო
------

1. ↑  ფორუმი - ევროვიზია საქართველო - 2008.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-09. ციტირების თარიღი: 2010-03-28.
**თრანის სამეთუნეო საწარმო** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ოდიაანთ ნასახლარზე. განეკუთვნება XII-XIII საუკუნეს. აღმოაჩინეს 1966 წელს, ხოლო არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა 1969 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. თხრილში გამოვლინდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მიმართული რიყის ქვით ნაგები კედელი. ხოლო ამ კედლის პარალელურად - რიყის ქვითვე ნაგები მეორე კედლის ნაშთი. თხრილის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა რიყის პატარა ქვებით გამოყვანილი ოვალური ორმო, რომელშიც შემორჩენილი იყო თიხის მარაგი. მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩნდა ერთი დანგრეული ქურა. იქვე ახლოს (ჩრდილო-დასავლეთით) გაითხარა მეორე ქურის რიყის ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა საცეცხლურის ქვედა ნაწილი. მის წინ გამოვლინდა სამფეხა სადგარები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაცეცხცლურის დასავლეთით დადასტურდა წვრილი ნაშთის მიხედვით, მეორე ქურა ორსართულიანი უნდა ყოფილიყო. 

თრანის ორივე ქურის ნანგრევებში აღმოჩენილია თიხის 17 სამფეხა სადგური, რომელიც სამეთუნეო წარმოების ერთ-ერთი უტყუარი საბუთია. 

თრანის კერამიკა (ჭინჭილები, ხელადები, სურები) ტექნოლოგიურად ერთფეროვანია, ყველა მათგანი თხელკედლიანია, გამომწვარია მოწითალოდ, თიხამინარევიანია, გამოყვანილია მორგვზე. შემკულობის ხერხიც ერთნაირია, ყელსა და მუცელს შემოვლებული აქვს წიბო და ჭდეები, ზედაპირი შემკულია სიგრძივი, წვრილი, მოყავისფფრო, პრიალა ზოლებით. კერამიკული ნაწარმი მიეკუთვნება თანადროულ ნასოფლარს, რომელიც მის სამხრეთით მდებარეობს. ნივთები ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 387.
ვინსენტ ვან გოგი, ავტოპორტრეტი შეხვეული ყურით და ჩიბუხით, იანვარი, 1889.
**ვან გოგის სინდრომი** — ფსიქიკური აშლილობა, რომლის დროს ადამიანი მიმართავს თვითდაზიანებას – სხეულის ნაწილის მოკვეთას, ჭრილობის მიყენებას ან კატეგორიულად მოითხოვს ჩაუტარონ ქირურგიული ოპერაცია. ეს სინდრომი ვლინდება ისეთი პათოლოგიების დროს, როგორიცაა შიზოფრენია, ჰიპოქონდრიული მანია, ჰალუცინაცია, იმპულსური გამოვლიებები. გამომწვევი მიზეზები მრავალგვარია, ერთ-ერთი მიზეზი შიძლება იყოს ინტოქსიკაცია.

სინდრომი პირველად აღწერა ფსიქიატრმა აბრამმა 1966 წ. და მისი ეპონიმია ჰოლანდიელი ფერმწერი, 
ვინსენტ ვან გოგი (30 მარტი, 1853 - 29 ივლისი, 1890), რომელმაც ფსიქიკური აშლილობის დროს (23 დეკემბერი, 1888 წ.) თვითდაზიანება მიიყენა და ყური მოიჭრა. სავარაუდო მიზეზი იყო ფუტკარა ყვავილით ინტოქსიკაცია.

ლიტერატურა
----------

* Abram, H.S. The Van Gogh Syndrome: an unusual case of polysurgical addiction; Am.J. Psychiatry, 1966 123(4):478-81
* Strik, W.K. The Psychiatric Illness of Vincent Van Gogh; Nervenarzt. 1997 68(5):401-9

იხილეთ აგრეთვე
--------------

თვითდაზიანება ახასიათებს სხვა სინდრომებსაც

* აჰასფერის სინდრომი


|  |  |
| --- | --- |
|  | გთხოვთ მიაქციოთ ყურადღება მითითებას ჯანმრთელობის თემებზე! |
**დომინგური ქვრივა** (ლათ. Vidua macroura) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. პირველად აღწერა გერმანელმა ნატურალისტმა პეტრე სიმონ პალასმა 1764 წელს და მიანიჭა ბინომიალური სახელი *Fringilla macroura*.

მათი სხეულის სიგრძეა 12–13 სმ, გამრავლების პერიოდში მამლის კუდის სიგრძე 20 სმ-ს აღწევს. ზრდასრულ მამალს აქვს შავი ზურგი, თავის ზედა მხარე და კუდი. ფრთები მუქი ყავისფერია, დასდევს თეთრი ნახატებიც. ტანისა და თავის ქვედა მხარე თეთრია. ნისკარტი კაშკაშა წითელი. დედალს და არამობუდარ მამალს აქვს ყავისფერი ზედა ნაწილები, მოთეთრო ქვედა ნაწილები შაქრისფერი გვერდებით, აგრეთვე შავი და შაქრისფერი სახე. მართალია გრძელი კუდი მათ არ აქვთ, თუმცა წითელ ნისკარტს ინარჩუნებენ. მოუმწიფებელი ფრინველები დედალს ჰგვანან, თუმცა ბევრად უფრო უბრალო ფერისანი არიან და ნისკარტიც მორუხო აქვთ.

გვხვდება აფრიკის უდიდეს ნაწილში, საჰარის სამხრეთით, უპირატესობას ანიჭებს მდელოებს, ბუჩქნარებს, სავანებს, აგრეთვე ბაღებსა და პარკებს. პორტუგალიაში ეს სახეობა აღნიშნულია ავეირუს მიდამოებში. ხელოვნურადაა შეყვანილი სამხრეთ კალიფორნიაში, პუერტო-რიკოსა და სინგაპურში.

ბუდობრივი პარაზიტია, კვერცხებს დებს მთიულასებრი ფეიქრების (Estrildidae) ბუდეებში. გუგულისაგან განხვავებით, ქვრივა არ ანადგურებს მასპინძლის კვერცხებს. ჩვეულებრივ, 2–4 კვერცხს დებს უკვე კვერცხებიან ბუდეებში. მასპინძლისა და პარაზიტის კვერცხები ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება, თუმცა ქვრივასი ოდნავ დიდი. მისი ბარტყების ხახა მასპინლის ბარტყებისას ჰგავს. მამალი ქვრივა ტერიტორიული ფრინველია, ზოგჯერ ერთ მამალს თავის მცირე ჯგუფში რამდენიმე დედალი შეიძლება ყავდეს. თავის მოწონება რთული პროცესია, იგი დედლის თავზე თავისებურად ლივლივებს და თავისი კუდით ცდილობს მოხიბლოს დედალი. გალობს სიმაღლეზე შემომჯდარი, გალობა მოიცავს სწრაფ წრიპინს და დაბალ მელოდიებს. იკვებება თესლებითა და მარცვლეულით.

გალერეა
-------

* მამალი არამობუდარ შეფერილობაშიმამალი არამობუდარ შეფერილობაში
* დედალიდედალი
* მამალიმამალი

სქოლიო
------

1. 1 2  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 12.
2. ↑  Paynter, Raymond A. Jnr. ed. (1968). *Check-list of birds of the world, Volume 14*.  Museum of Comparative Zoology,   გვ. 395.
3. ↑  Sherborn, C. Davies (1905). „The new species of birds in Vroeg's catalogue, 1764". *Smithsonian Miscellaneous Collections*. **47**: 332–341 [336 No. 144].
4. ↑  Rookmaaker, L.C.; Pieters, F.F.J.M. (2000). „Birds in the sales catalogue of Adriaan Vroeg (1764) described by Pallas and Vosmaer". *Contributions to Zoology*. **69** (4): 271–277.
5. 1 2 3  SInclair, Ian; Hockey, Phil; Tarboton, Warwick; Ryan, Peter (2011) *Sasol Birds of Southern Africa*, 4th, Cape Town:  Struik Nature.
6. ↑  Viuvinha-bico-de-lacre (*Vidua macroura*). Aves de Portugal. *avesdeportugal.info*. ციტირების თარიღი: 20 ივლისი, 2020.
7. ↑  BirdLife International (2012). „*Vidua macroura*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2012**. ციტირების თარიღი: 26 ნოემბერი, 2013. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)old-form url
8. 1 2  The Pin-Tailed Whydah – Fact Sheet. Finch Information Center. ციტირების თარიღი: 7 ივლისი, 2020.
თრედზის ლოგო
**თრედზი** (ინგლ. Threads) — სოციალური მედია და სოციალური ქსელის სერვისი, რომელიც ეკუთვნის ამერიკულ ტექნოლოგიურ კომპანიას Meta Platforms. აპლიკაცია თავდაპირველად შეიქმნა ინსტაგრამის ბაზაზე. დასარეგისტრირებლად მომხმარებლებს უნდა ჰქონდეს Instagram ანგარიში. მომხმარებლების იუზერნეიმები როგორც ინსტაგრამში, ასევე თრედზიში იდენტურია.  თრედზიში მომხმარებელს შეუძლია ტექსტისა და სურათების გამოქვეყნება, სხვისი პოსტებისთვის პასუხის გაცემა და ამ პოსტების დალაიქება. აპლიკაცია Twitter-ის მსგავსად ფუნქციონირებს და ხშირად მოიხსენიება, როგორც მისი „მკვლელი".  აპლიკაცია ხელმისაწვდომია iOS-სა და Android-ზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Isaac, Mike (2023-07-05). „Threads, Instagram’s ‘Twitter Killer,’ Has Arrived". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2023-07-06.
2. ↑  Ghaffary, Shirin.  (2023-07-05) What you need to know about Threads, Instagram’s new Twitter killer app en. ციტირების თარიღი: 2023-07-06
3. ↑  Isaac, Mike (2023-07-05). „Threads, Instagram’s ‘Twitter Killer,’ Has Arrived". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2023-07-06.
4. ↑  Facebook’s Meta launches ‘Twitter killer’ social network Threads en. ციტირების თარიღი: 2023-07-06
დომინიკ ფრანსუა არაგო
**დომინიკ ფრანსუა არაგო** (ფრანგ. Dominique François Jean Arago; დ. 26 თებერვალი, 1786 — გ. 2 ოქტომბერი, 1853, პარიზი) — ფრანგი ფიზიკოსი, ასტრონომი და პოლიტიკოსი. საფრაანგეთის მეცნიერებთა აკადემიის წევრი (1809).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა პარიზის პოლიტექნიკური სასწავლებელი. 1830 წლიდან იყო პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის უცვლელი მდივანი და პარიზის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი. 1830-1848 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის წევრი. 1848 წლის რევოლუციის შემდეგ იყო დროებითი მთავრობის საზღვაო მინისტრი. სწავლობდა სხვადასხვა აირში სინათლის გარდატეხის მოვლენებს. ბარსელონასა და კუნძულ ფორმენტერაზე შასრულა მერიდიანის გრადუსული გაზომვა. მის სახელს უკავშირდება ოპტიკაში, მაგნეტიზმში, მეტეოროლოგიაში, ასტრონომიაში და სხვა დარგებში მთელი რიგი აღმოჩენები.. პირველმა შექმნა ელექტრომაგნიტი და აღმოაჩინა ელექტრონული და მაგნიტური ძალების ერთიანობა და ურთიერთდამოკიდებულება. მას ეკუთვნის ჰაერის კუთრი წონის ზუსტი განსაზღვა, ატმოსფერული განმუხტვისა და ჩრდილოეთის ციალის შესწავლა, ბგერის სიჩქარის განსაზღვა. მისმა მემუარებმა მნიშნელოვანი მასალა შეუნახა ფიზიკის ისტორიას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 533.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* François Arago — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* დომინიკ ფრანსუა არაგო — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* დომინიკ ფრანსუა არაგო — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები)
* *ჯონ ჯ. ო’კონორი* და *ედმუნდ ფ. რობერტსონი*. დომინიკ ფრანსუა არაგო (ინგლისური) — ბიოგრაფია არქივში MacTutor.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90360059
* BNC: 000393586
* BNE: XX834328
* BNF: cb120403630 (data)
* BPN: 64363167
* CANTIC: a10690074
* CiNii: DA03133634
* GND: 118847767
* ISNI: 0000 0001 2280 9159
* LCCN: n50052497
* The Léonore id LH//44/56 is not valid.
* NKC: xx0071834
* NLA: 35263984
* NLI: 000274885
* NLP: A11918585
* NSK: 000128325
* NTA: 071104623
* PIC: 337891
* RERO: 02-A002934899
* The SBN id SBLV148813 is not valid.
* SELIBR: 241249
* SNAC: w62n98rk
* SUDOC: 028600630
* Trove: 888250
* VIAF: 64023378
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 64023378

 |
თრიალეთის ვერცხლი თასი
**თრიალეთის ვერცხლის თასი** — ვერცხლის თასი, რომელიც აღმოჩენილია XX საუკუნის 30-40-იან წლებში თრიალეთში არქეოლოგიური გათხრებისას, ერთ-ერთ ყორღანზე. 

თასზე ჭედური წესით შესრულებულია სარიტუალო მსვლელობა, რომელიც წმინდა სასმელის გამოყენებით მიმდინარეობს და ფაქტობრივად ძვ. წ. XVIII-XVII საუკუნეების ქართველთა უძველესი წინაპრების საკულტო და სამეურნეო ურთიერთობაზე მეტად საინტერესო მინიშნებებს შეიცავს. 

თრიალეთის თასთან დაკავშირებით მისი საწესო და საკულტო დანიშნულების შესახებ უამრავი მოსაზრებაა გამოთქმული, გამოკვეთილად დომინირებს ერთი აზრი, რომ აქ საქმე გვაქვს მთავარი ღვთაებისადმი წმინდა სასმელის შეწირვის რიტუალთან.

აღწერა
------

თრიალეთის ვერცხლის თასი ქვემოთკენ დავიწროებული ცილინდრის ფორმისაა და დაბალყელიანი ფეხით ბოლოვდება. თასის სიმაღლეა 108 მმ, უდიდესი დიამეტრი 91 მმ. თასის ძირითადი, ცილინდრუი ნაწილი მთელი სიმაღლის დაახლოებით ორ მესამედს შეადგენს, დანარჩენი 1/3 დავიწროებულ ფსკერსა და საყრდენ ფეხს უჭირავს.

ზემოდან პირველი სარტყელი ერთმანეთის მომიჯნავე ჩვიდმეტი მართკუთხედისგან შემდგარ დეკორატიულ ზოლს წარმოადგენს. თითოეული მართკუთხედი დაშტრიხულია ირიბი პარალელური ხაზებით, რომელთა მიმართულება ყოველ მომდევნო მართკუთხედში მონაცვლეობს.

ქვედა ორნამენტული ზოლი მოთავსებულია თასის დავიწროებულ, კონუსურ ნაწილში და გრაფიკულად შესრულებული ორმაგი კანელურებით შედგენილ ვარდულს წარმოადგენს. ქვედა დეკორატიული ზოლი ჭურჭლის ფეხისასაგან გრაფკული ხაზით, ხოლო მეორე ფრიზისგგან რელიეფური ზოლითაა გამოყოფილი. პირველ დეკორატიულ ზოლზე განაწილებული ორნამენტი გრაფიკული სიმსუბუქით გამოირჩევა, ქვედა ზოლის დეკორის კონტური კი შედარებით ღრმადაა ამოჭრილი, რის გამოც უფრო მკაფიოდ იკითხება.

ლიტერატურა
----------

* ჯაფარიძე ნ. თრიალეთის ვერცხლის თასი. თბილისის უნივერსიტეტის შრომები 165. „ისტორია ხელოვნებათმცოდნეობა ეთნოგრაფია". თბილისი, 1975. გვ. 183-183.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თრიალეთის თასი (ძვ. წ. XVIII-XVII სს.)
**დვირის ციხე** — ციხესიმაგრის ნანგრევები ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვირის დასავლეთით, მტკვრის მარჯვენა ნაპირის გორაზე. თავდაპირველი სამშენებლო ფენის მიხედვით იგი XIII-XIV საუკუნეებს მიეკუთვნება. ჩანს გვიანდელი გადაკეთების კვალიც. ციხეს რთული გეგმა ჰქონია და ადგილობრივი კლდის ქვით ყოფილა ნაგები. ციხე ორ იარუსად ყოფილა განლაგებული. კედლების წყობა შერეულია. ქვედა იარუსის კედელი ფართო ღიობით მტკვარს გადაჰყურებს. გალავნის ცენტრში გაჭრილია 230 სმ სიმაღლისა და 130 სმ სიგანის კარები. ციხე აშენებულია მონაცისფრო, ფლეთილი, სხვადასხვა ზომის ქვებით და დუღაბის სქელი ხსნარით. 

წერილობით წყაროებში ეს ციხე არ იხსენიება, მაგრამ ის, რომ აქ გამავალი მნიშვნელოვანი გზის მაკონტროლებელი სიმაგრე იყო, ამას ნათელყოფს XX საუკუნის 20-იან წლებში დვირში აღმოჩენილი XI საუკუნის ბიზანტიური მონეტების განძი. ციხის მახლობლად არის ნახიდურის ბურჯები მტკვარზე, მცირე ნასოფლარი და ორნავიანი ეკლესია — საკვირიკე, რომელიც IX-X საუკუნეების მიჯნაზეა აგებული. ეს ნასოფლარი ახლა დვირის ტერიტორიაზეა, ადრე ცალკე სოფელი ყოფილა: „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში" დვირი მოხსენიებულია როგორც სოფელი, საკვირიკე კი — როგორც ნასოფლარი.

1732 წლის 21 ივლისს შეესია ლეკები ქვიშხეთს, შემდეგ გაიარეს ხეობა და მიუხდნენ დვირს, რომლის აღების შემდეგაც წაუხდენიათ ასპინძა, ოშორა და მისი მიმდგომი მხარეები.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 396.
* ბერძენიშვილი დ. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ. 1985 წელი
* გელაშვილი ბ. თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობების ისტორიისათვის, გულანი, ახალციხე 2011
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
* შუბითიძე ვ. ქართული ციხე-სიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ. 2012
* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ. 2014 გვ. 61-62
**ედუარდ დიმიტრის ძე ბალტინი** (რუს. Эдуард Дмитриевич Балтин) (დ. 21 დეკემბერი, 1936, სმოლენსკი, — გ. 7 ოქტომბერი, 2008, მოსკოვი) — რუსეთის სამხედრო-საზღვაო მოღვაწე, ადმირალი (1993), საბჭოთა კავშირის გმირი (1981).

საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში იყო 1954 წლიდან. დაამთავრა ს. კიროვის სახ. კასპიის უმაღლესი სამხედრო-საზღვაო სკოლა (1958) და ვოროშილოვის სახ. გენერალური შტაბის აკადემია (1980). 1969 წლიდან მსახურობდა ატომურ წყალქვეშა ფლოტში და მონაწილეობდა ყინულის პირობებში ატომური წყალქვეშა ნავების საბრძოლო გამოცდებში. 1987-1992 წწ. იყო წყნარი ოკეანის ფლოტის მეთაურის მოადგილე. 1992 დეკემბერში, რუსეთსა და უკრაინას შორის ძანგრძლივი და დაძაბული მოლაპარაკებების შემდეგ, დაინიშნა შავი ზღვის ფლოტის სარდლის თანამდებობაზე. მონაწილეობდა შეიარაღებულ ინტერვენციაში საქართველოს ტერიტორიაზე მიმდინარე სამოქალაქო ომების დროს, მ.შ. აფხაზეთსა და სამეგრელოში; 1993 წ. ოქტომბერში ხელმძღვანელობდა ფოთის პორტის ოკუპაციას და ედუარდ შევარდნაძის მთავრობის ჯარების ლოჯისტიკურ მხარდაჭერას ზვიად გამსახურდიას მომხრეების წინააღმდეგ. 1996 წლიდან თადარიგში გავიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (რუსული) Эдуард Дмитриевич Балтин. Биографическая справка. *Rian.Ru*, 07/10/2008
თრთვილი ფოთლებზე
თრთვილი ბალახზე
**თრთვილი** — ყინულის წვრილი კრისტალები, რომელიც წარმოიქმნება ღამით დედამიწის ზედაპირის 0°C-ზე დაბლა რადიაციული გაცივებისას. ამ დროს წყნარ ამინდში ნიადაგის, ბალახისა და სხვა საგნების მიმდებარე ჰაერის ფენის ტემპერატურა იმდენად ეცემა, რომ წარმოიქმნება ხელსაყრელი პირობა მათ ზედაპირზე ჰაერში მყოფი წყლის ორთქლის სუბლიმაციისათვის. თრთვილი გამოიყოფა თოვლის ფიფქის მსგავსი ყინულის კრისტალების სახით.

თრთვილის წარმოქმნისათვის ყველაზე ხელსაყრელია ღია უქარო ღამეები და ზედაპირის უსწორმასწოროებანი, რომელსაც გააჩნია მცირეოდენი სითბოგამტარიანობა (მაგ. ღია ნიადაგური საფარი). ტყეს დიდი გავლენა აქვს ნამსა და თრთვილზე. იგი განსაკუთრებით შეიმჩნევა ზამთარში ნისლიანი ამინდის დროს. მისგან გამოიყოფა წვრილი წყლის წვეთები და მომცრო მყინვარული კრისტალები. საქართველოში თრთვილი ხშირად გვიან შემოდგომაზე აღინიშნება.

თრთვილის კრისტალებს სუსტი ყინვებისას აქვთ ექვსწახნაგა პრიზმის, ზომიერი ყინვებისას ფირფიტის, ხოლო ძლიერი ყინვებისას ბლაგვი ნემსის ფორმა. თრთვილის წარმოქმნისათვის ყველაზე ხელსაყრელია დაბალი ტემპერატურაგამტარობის მქონე ნათელი წყნარი ღამეები და სხეულის ხორკლიანი ზედაპირები. ძლიერი ქარი აბრკოლებს თრთვილის წარმოქმნას, თუმცა სუსტი ქარი, რომელიც იწვევს ნოტიო ჰაერის ყველა ახალი მასის ცივ ზედაპირთან ურთიერთშეხებას პირიქით, ხელს უწყობს თრთვილის წარმოშობას.

ხალხში და მხატვრულ ლიტერატურაში კრისტალურ ჭირხლს ხშირად თრთვილს უწოდებენ, რაც შეცდომაა და იმისათვის, რომ არ აგვერიოს ცნებები, უნდა აღინიშნოს, რომ თრთვილი არ წარმოიქმნება ძაფისებრ ზედაპირებზე. თრთვილის ნაწილაკები თოვლის ფიფქებს წააგავს, თუმცა მისგან ნაკლებად სწორი ფორმით განირჩევა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Иней | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-24. ციტირების თარიღი: 2021-02-13.
2. ↑  გობეჯიშვილი რ. კოტლიაკოვი ვ. გლაციოლოგია, თბ. 2006.
3. 1 2  Гляциологический словарь / Под ред В. М. Котлякова. — Л.: Гидрометеоиздат, 1984. — 528 с.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb125044309 (data)
* LCCN: sh85052084
* NDL: 00570993

 |
„**დი გრენცბოტენი**" (გერმ. Die Grenzboten) — პირველი ნაციონალურ-ლიბერალური ჟურნალი. ეს ჟურნალი გამოდიოდა 1841-1848 წწ. ერთხანს ყოველ კვირაში, ხოლო მოგვიანებით კი ყოველ ორ კვირაში.

1841–1848 წლებში ჟურნალს გამოსცემდა იგნაც კურანდა, რომელმაც დააარსა იგი ბრიუსელში. ჟურნალის გამომცემლობა მოგვიანებით 1843 წელს ლაიფციგში, ხოლო შემდეგ კი ბერლინში გადავიდა. 1848 წლიდან მოყოლებული ჟურნალს გუსტავ ფრაიტაგი (1848-დან 1861 წლამდე და მოგვიანებით კვლავაც 1867–1870 წწ.) და იულიან შმიდტი ედგნენ სათავეში. გუსტავ ფრაიტაგი და იულიან შმიდტი თავიანთი ჟურნალისტური მოღვაწეობით ლამის რაიხის დაფუძნებამდე (1871 წ.) განსაზღვრავდნენ „დი გრენცბოტენის" ეროვნულსა და ლიბერალურ სათქმელს. „დი გრენცბოტენი" მთელი ამ წლების განმავლობაში წარმოადგენდა გერმანელი ლიბერალურად მოაზროვნე ბიურგერობის ერთ-ერთ მთავარი იდეურ დასაყრდენს. 

1849 წელს ავსტრიაში აკრძალეს ეს ჟურნალი.

ჟურნალის დევიზი თავიდან იყო „ცნობის ფურცლები გერმანიისა და ბელგიისათვის", 1842 წლიდან „გერმანული რევიუ", 1844 წლიდან „გერმანული პოლიტიკური და ლიტერატურული რევიუ", ხოლო 1871 წლიდან კი „პოლიტიკის, ლიტერატურისა და ხელოვნების გაზეთი".

ლიტერატურა
----------

* Fritz, Werner: Die Grenzboten: aus der Geschichte einer achtzigjährigen Zeitschrift nationaler Bedeutung. წიგნში: Die Grenzboten, 81. წლ. 1922, ტომი. 1, გვერდი 448-452.)
**თრაინ II** — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში თრორის ძე და თორინ მუხისფარის მამა. იგი გაიქცა მარტოსული მთიდან, როდესაც ეს ადგილი დაიპყრო დრაკონმა სმაუგმა. მრავალი მოგზაურობის შემდეგ ჯუჯებმა სცადეს მორიის სამეფოს აღდგენა, მაგრამ თრაინის მამა მოკლული იქნა გობლინ (ორკ) აზოგის მიერ. შემდგომში თრაინი მონაწილეობდა დიდ შურისძიებაში და მორია ორკებისგან გაათავისუფლა. ამ ბრძოლაში დაინ II მოკლა აზოგი.

მოგვიანებით თრაინი მეფე გახდა. 2841 წელს იგი მარტოსული მთისაკენ გაემგზავრა, მაგრამ გზად დატყვევებული იქნა საურონის (ნეკრომანტის) მოახლეთა მიერ - იმ მიზეზით რომ მას ჰქონდა უკანასკნელი ჯუჯების შვიდი ბეჭდიდან. 2845 წელს მას ეს ბეჭედი დოლ გულდურში წაართვეს.

2850 წელს თრაინი გარდაიცვალა, თუმცა მანამდე იგი დოლ გულდურში განდალფმა მოინახულა. მას ჯუჯამ გადასცა თრორის რუკა და მარტოსული მთის გასაღები. ამით შემდგომში სხვა ჯუჯებმა და ბილბო ბეგინსმა შეაღწიეს სმაუგის გამოქვაბულში.

ეტიმოლოგია
----------

თრაინი (Þráinn) არის პოემა „ვოლუსპას" პერსონაჟი. სიტყვა ნიშნავს „ჯიუტს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თრაინ II — საიტზე Tolkien Gateway
**PET**, იგივე **ფი-ი-თი** არის *Preliminary English Test*-ის აბრევიაცია და წარმოადგენს საშუალო დონის სირთულის გამოცდას ინგლისურ ენაში, ანუ ე.წ. **ფი-ი-თი** (PET) არის გამოცდის ერთი ნაირ-სახეობა იმ მოქალაქეთათვის, რომელთაც სურთ რომელიმე ინგლისურენოვან ქვეყანაში მიიღონ განათლება. საქართველოში ამ გამოცდას „ქემბრიჯის კურსსაც" უწოდებენ, რაც არ მთლად მართებული; **ფი-ი-თი** კი არის კემბრიჯის უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბაზაზე შექნილი სახელმძღვანელო, მაგრამ იგი მხოლოდ ერთ-ერთი კურსის სახელწოდებაა მრავალთა შორის. ესენია; 

* PET: Preliminary English Test, ანუ **ფი-ი-თი** განკუთვნილია: საშუალო დონე
* FCE: First Certificate in English, ანუ **ეჶ-სი-ი** განკუთვნილია: ზედა საშუალო დონის მქონეთათვის
* CAE: Certificate in Advanced English, ანუ **სი-ეჲ-ი** განკუთვნილია: წინწაწეული დონის მქონეთათვის
* CPE: Certificate of Proficiency in English, ანუ **სი-ფი-ი** განკუთვნილია: საკმაოდ წინწაწეული დონის მქონეთათვის
* BEC: Business English Certificate, ანუ **ბი-ი-სი** განკუთვნილია: საშუალოდან წინწაწეულამდე დონის მქონეთათვის)

ფი-ი-თი-ს პრეტენდენტთა ენობრივი კომპეტენციები
---------------------------------------------

ფი-ი-თი შეესაბამება საერთო ევროპული სარეფერენციო ჩარჩოს B1 კომპეტენციების საფეხურს  

### ენის შემსწავლელების უნარი

* მთავარი საკითხების გაგება ტექსტში, სადაც ნორმატიული ენაა გამოყენებული და საუბარია სამუშაოზე, სკოლა, თავისუფალი დრო და ა.შ.
* ყველა იმ სიტუაციის დაძლევა, რომელიც შეიძლება შესასწავლი ენის ქვეყნებში მოგზაურობისას მოხდეს.
* ნაცნობ და პირად თემებზე უბრალოდ და გასაგებად აზრის გამოხატვა. საკუთარ შთაბეჭდილებებსა და მოვალეობებზე საუბარი, ოცნებების, იმედებისა და მიზნების ფორმულირება, დაგეგმვა, საკუთარ შეხედულებათა დასაბუთება, ანდა განმარტება.

სამი ნაწილი
-----------

### ნაწილი პირველი : წაკითხვა და წერა

გამოცდის ეს ნაწილი მთლიანობაში 90 წუთს მიმდინარეობს.

#### კითხვა: წაკითხულის გაგება

გამოცდის ამ ნაწილში უნდა შემოწმდეს კითხვის უნარი. გამოსაცდელმა პირმა უნდა შეძლოს სხვადასხვა სპეციფიკური ხასიათის ტექსტის, ამონარიდის არა მარტო საკმაო სისხარტით წაკითხვა, არამედ გაგება ბროშურიდან, გაზეთიდან, ან ჟურნალიდან. 

გამოსაცდელმა პირმა უნდა გაარჩიოს ტექსტის არსებითი სათქმელი მეორეხარისხოვნისაგან და უნდა ჩაწვდეს მიწოდებული ტექსტის ავტორის ინტენციას. ტექსტში მოცემული მცირე რაოდენობის უცნობი სიტყვების მნიშვნელობას უნდა მიხვდეს უკვე ცნობილი სიტყვების ხარჯზე. უნდა შეეძლოს სხვადასხვა აგებულების წინადადებათა გამოყენება.

#### წერა: მცირე თხზულება

გამოცდის წერით ნაწილში უნდა შემოწმდეს ის, თუ რამდენად გამართულად შეუძლია გამოსაცდელ პირს დაწეროს მცირე მოცულობის (დაახლ. 100 სიტყვა) თხზულება, ან წერილი. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა წინადადებების აგების უნარს, ვოკაბულარს, მართლწერასა და სასვენი ნიშნების მართებულად დასმა-გამოყენების ჩვევებს. 

გარდა ამისა, ცალკეულ ტექსტებში გამოტოვებული ადგილების შევსებას. მიღებული ინფორმაციების გადამუშავება-გარდაქმნას მცირე საფორმულარე სახის ნომინალურ წინადადებებში – ვერბალიზაცია, ნომინალიზაცია. 

### ნაწილი მეორე : აუდირება

გამოცდის ეს ნაწილი 30 წუთს მიმდინარეობს.

### ნაწილი მეორე : გასაუბრება

გამოცდის ეს ნაწილი 10 წუთს მიმდინარეობს.

* 
* 
* უცხოური ენების ფლობის საერთო ევროპული კომპეტენციები
**ესტადიო ვანდა მეტროპოლიტანო** — საფეხბურთო სტადიონი ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში. მადრიდის „ატლეტიკოს" საშინაო არენა.

სტადიონის სახელი უკავშირდება მის სპონსორს, ვანდა ჯგუფს, რომელიც ს.კ. ატლეტიკოს აქციების 20 პროცენტს ფლობს, ხოლო სტადიონის სპონსორი მინიმუმ მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში იქნება.

თავდაპირველად არენა გაიხსნა 1994 წლის 6 სექტემბერს როგორც მსუბუქი ათლეტიკის სტადიონი. იგი მაშინ მადრიდის ავტონომიური გაერთიანებას ეკუთვნოდა. 2002 წელს სტადიონი ქალაქ მადრიდის მფლობელობაში გადავიდა, 2008 წელს კი ს.კ. ატლეტიკომ მიაღწია შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც სტადიონის რეფორმირების პროექტის დასრულების შემდეგ იგი მას გადაეცემა 2017 წელს.

პირველი მატჩი ვანდა მეტროპოლიტანოზე გაიმართა „ატლეტიკოსა" და „მალაგას" შორის 2017 წლის 16 სექტემბერს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფარგლებში. მასპინძლებმა 1-0 გაიმარჯვეს.

2019 წელს სტადიონზე უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალი გაიმართა. „ლივერპულმა" 2-0 დაამარცხა „ტოტენჰემი" და მეექვსედ დაეუფლა ჩემპიონთა ლიგის თასს.

სქოლიო
------

1. ↑  "El Wanda Metropolitano cuesta 310M€ y el Atleti ha puesto 170".
2. ↑  „Madrid to host UEFA Champions League Final 2019". *UFEA.com*. Union of European Football Associations. 20 September 2017. ციტირების თარიღი: 20 September 2017.
**იასონ ახვლედიანი** (დ. 7 აპრილი, 1852, ვანი — გ. 19 იანვარი, 1940, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

იასონ (იაზონ) ალექსანდრეს-ძე ახვლედიანი დაიბადა ქუთაისის გუბერნიის დაბა ვანში, აზნაურის ოჯახში. განათლება მიიღო ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიასა და ტფილისის იუნკერთა სასწავლებელში. 1876 წლიდან იასონ ახვლედიანმა დაიწყო ჯარში სამსახური პრაპორშჩიკის ჩინით, საარმიო ქვეითებში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1900 წლიდან მეთაურობდა გროზნოს 253-ე სარეზერვო ბატალიონს. რუსეთ-იაპონიის ომის დაწყებისთანავე გადაიყვანეს ბატალიონის მეთაურად, ციმბირის მე-12 ქვეით პოლკში. მონაწილეობდა მანჯურიაში წარმოებულ ლაშქრობებშიც.

ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის იასონ ახვლედიანს ვადაზე ადრე მიენიჭა პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და დაინიშნა ნეჟინის 137-ე ქვეითი პოლკის მეთაურად. 1906-1911 წლებში მეთაურობდა ყუბის 155-ე ქვეით პოლკს, პარალელურად მსახურობდა აბასთუმნის სამხედრო ჰოსპიტლის უფროსად, აბასთუმნის სამხედრო კომენდანტად. 1910 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. 1911 წლის იანვარში, ბრძოლებში მიღებული კონტუზიისა და ჭრილობების გამო იასონ ახვლედიანი ჩაირიცხა თადარიგში, ხოლო 1912 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან მუნდირითა და პენსიით.

საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, იასონ ახვლედიანი ცხოვრობდა თბილისში 1918-1921 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში, სამხედრო სამინისტროში. იყო ქართული არმიის ვეტერანთა სახლის უფროსი. გენერალი იასონ ახვლედიანი გარდაიცვალა 1940 წლის 19 იანვარს, თბილისში. განისვენებს კუკიის სასაფლაოზე. საბრძოლო დამსახურებისა და სამსახურში წარჩინებისათვის იასონ ახვლედიანი დაჯილდოებული იყო: წმ. გიორგის IV ხარ. (1905 წლის 13 თებერვალი); წმ. ანას IV (მამაცობისათვის-1877), III (მახვილებით-1888), II (მახვილებით-1904) და I (1895) ხარ.; წმ. სტანისლავის III (მახვილებითა და ბაფთით -1877) და II (1896) ხარ.; წმ. ვლადიმერის IV (ბაფთით – 25-წლიანი სამხედრო სამსახურისათვის- 1901) და III (მახვილებით-1905) ხარ. ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* გოგიტიძე მამუკა. იასონ ალექსანდრეს ძე ახვლედიანი // სამხედრო ფიცის ერთგულნი : ბიოგრაფიული ცნობარი / მამუკა გოგიტიძე, გიორგი ბეჟიტაშვილი. თბ. 2015 გვ. 50-51
* ჟორდანია, ოთარ. ქართველები რუსეთ-იაპონიის ომში : (1904-1905 წწ.) / ოთარ ჟორდანია, მერი გაბედავა // საქართველოს ახალი ისტორიის საკითხები / ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი. თბ. 2006 გვ. 101-111.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იასონ ახვლედიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იასონ ნიკოლაიშვილი** ასევე ცნობილია, როგორც **ბელზებელი** (დ. 24 მარტი, 1865 — გ. 2 მაისი, 1941, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. 1885 წელს დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია და იმავე წელს დაინიშნა ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის განყოფილების აღმზრდელად და გალობის მასწავლებლად სოფელ ძველ სენაკში. მომდევნო წლიდან იმავე სკოლაში ყველა საგნებს ასწავლიდა. ყოველ ზაფხულს მიდიოდა გურიაში და ეწეოდა სხვადასხვა სახის საზოგადოებრივ მუშაობას, განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ღვაწლი აბრეშუმის საუკეთესო თესლის შეძენისა და ხალხში გავრცელების საქმეში. სხვებთან ერთად ადგენდა სცენის მოყვარულთა დასს. ისინი მოგზაურობდნენ გურიაში და მართავდნენ წარმოდგენებს, ხოლო მიღებულ შემოსავალს ახმარდნენ სოფლის სამკითხველოებს და ფულად დახმარებას უწევდნენ ნიჭიერ ახალგაზრდებს. 12 წელი მუშაობდა ძველ სენაკში მასწავლებლად, შემდეგ გადავიდა ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში და ასწავლიდა მოსამზადებელ კლასებში, მოგვიანებით დაინიშნა ქართული ენის მასწავლებლად უფროს კლასებში. აქტიურად მონაწილეობდა ქუთაისის ყველა კულტურულ წამოწყებაში. სამწერლო ასპარეზზე 1889 წელს გამოვიდა. პირველი მოთხრობა „პერიას ოჯახში" დაიბეჭდა გაზეთ „ივერიაში", ამის შემდეგ განაგრძობდა წერას სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში. 1912 გამოსცა „ქართული ენის მოკლე გრამატიკა". კარგად ერკვეოდა მუსიკაში. მის მიერ ნოტებზე გადატანილი სიმღერები საყმაწვილო ჟურნალებში იბეჭდებოდა. ხოლო საბავშვო სიმღერები წლების მანძილზე ისწავლებოდა. საქართველოს დამოუკიდებლობის წლებში მოღვაწეობდა ქუთაისში, ასწავლიდა ვაჟთა მეორე გიმნაზიაში. დაკრძალულია ახალი ვერის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *ჭუმბურიძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 301.