recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მაიევტიკა** (ბერძ. μαιευτική — „ბებიაქალის ხელობა") — სოკრატეს პედაგოგიური მეთოდი. მაიევტიკა ემყარება წარმოდგენას, რომლის მიხედვითაც მასწავლებელი პირდაპირ ვერ გადასცემს მნიშვნელოვან ცოდნას და ჭეშმარიტებას მოწაფეს, არამედ მას შეუძლია მოწაფეში დაფარული ამ ცოდნის გამჟღავნება შეკითხვების დასმის გზით.

მეთოდის არსი
------------

მაიევტიკის იდეა გამოთქმულია ძვ. წ. IV საუკუნის ფილოსოფოსის, პლატონის დიალოგებში — „მენონი", „ნადიმი", „ფედონი", „თითეტუსი".

„ნადიმში" სოკრატე ამტკიცებს, რომ მოწაფე არ არის ცარიელი ჭურჭელი, რომელიც მასწავლებელმა ცოდნით უნდა აავსოს: „კარგი იქნებოდა, რომ სიბრძნე იყოს წყალივით, რომელიც ყოველთვის გადადინდება სავსე თასიდან ცარიელში, როდესაც მას ტყავის ძაფზე გადაატარებ". არამედ, მასწავლებელმა მოწაფის სწავლებისთვის მეანის ფუნქცია უნდა შეასრულოს. "თეეტეტში" სოკრატე ამას შემდეგნაირად ხსნის: „ჩემი ხელობა ძალიან ჰგავს მეანისას; ერთადერთი განსხვავება ის არის, რომ ჩემი პაციენტები არიან მამაკაცები და არა ქალები და ჩემს საზრუნავს წარმოადგენს არა სხეული არამედ სული, რომელიც დაბადების წვალებაში იმყოფება". სოკრატეს აზრით, მასწავლებლის ამოცანაა დაუსვას მოწაფეს ისეთი კითხვები, რაც მასში დაფარულ ცოდნას გაამჟღავნებს.

სოკრატეს იდეა, რომ ის ასრულებს მეანის როლს, გამომდინარეობს პლატონის „გახსნების თეორიიდან" (anamnesis), სადაც პლატონი ავითარებს ორფეოსის მითის იდეას სულის უკვდავებისა და ყოვლისმცოდნეობის შესახებ, რომელიც მას ავიწყდება ყოველ შემდეგომ ცხოვრებაში რეინკარნაციის შედეგად. ჭეშმარიტებები, რომელიც სულმა იცის, დავიწყებულია თითოეულ ინდივიდში, მაგრამ მისი აღდგენა შესაძლებელია ცხოვრებაში შეხსენებების მეშვეობით.

სქოლიო
------

1. ↑  პლატონი, „ნადიმი" (175 d4-e1)
2. ↑  პლატონი, „თეეტეტი" (149 e-150d)
**გჰატოტკაჩა** - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. სახელი "გჰატიტკაჩა" აღნიშნავს მის მელოტობას და თავის უცნაურ ფორმას. გჰატოტკაჩა პანდავა ბჰიმასა და დემონი ქალი ჰიდიმბის შვილია და ანჯანაფარვანის, ბარბარიკისა და მეგავარნას მამა. მისი მეორე ვაჟი ანჯანაფარვანი კირუკშეტრის ომში მონაწილეობდა. დედის გამო ის ნახევრად დემონია, რამაც მას რამდენიმე ზებუმებრივი შესაძლებლობა მიანიჭა, როგორიცაა ფრენის უნარი, ზომის გაზრდა ან შემცირება და უხილავობა. ის მნიშვნელოვანი მებრძოლი იყო პანდავას მხრიდან კურუკშეტრის ომში და მეთოთხმეტე ღამეს დიდი ზარალი მიაყენა კაურავას ჯარს. გჰატოტკაჩამ მოკლა მრავალი დემონი, მათ შორის დემონი ალამბუშა და მრავალი გიგანტური ასურა. იგი მოკლა კარნამ ინდრას ვასავი შაქტით - ღვთაებრივი იარაღით.

ბიოგრაფია
---------

### ყრმობა

გჰატოტკაჩას დემონი ქალის ჰიდიმბის და პანდავა ბჰიმას შვილია. ძმებთან და დედასთან ერთად მოგზაურობისას ლაქშაგრას თავის დააღწევად ბჰიმამ გადაარჩინა ჰიდიმბი თავისი ბოროტი ძმის,გან კამიაკას ტყის დემონთა მეფე ჰიდიმბასგან. გჰატოტკაჩას დაბადებიდან მალევე ბჰიმას ოჯახის დატოვება მოუწია ჰასტინაპურაში წასასვლელად. გატოტჩაჩა ჰიდიმბიმ გაზარდა. მამის მსგავსად მისი საყვარელი იარაღი გადა იყო. კრიშნამ მას ძღვენი მისცა - თვით კრიშნას გარდა მსოფლიოში ვერავინ შეძლებდა მის ჯადოქრობაში დამარცხებას. მისი ცოლი გახდა აჰილავატი, ხოლო მისი ვაჟები - ბარბარიკა, ანჯანაფარვა და მეგავარნა.

### ჰიდიმბის თხოვნა

ერთ დღეს ჰიდიმბიმ გჰატოტკაჩას სთხოვა მისთვის ადამიანი მიეყვანა ქალღმერთ კალი მატასთვის შესაწირად. გზაზე გჰატოტკაჩას შენიშნა ბრაჰმანი ცოლთან და სამ შვილთან ერთად და ჰკითხა, რომელი მათგანი წაჰყვებოდა კალის მსხვერპლად. ბრაჰმინმა და მისმა ცოლმა საკუთარი თავები შესთავაზეს, მაგრამ ბოლოს წასვლაზე მათი მეორე ვაჟი დათანხმდა. მათთან ბჰიმა მივიდა და იკითხა თუ რა ხდებოდა. სიტუაციის გაგების შემდეგ მან გჰატოტკაჩას საკუთარი თავი შესთავაზა იმ პირობით, რომ ის ჯერ ორთაბრძოლაში დაამარცხებდა.

მრავალდღიანი ბრძოლის შემდეგ დაქანცული მებრძოლეები ჰიდიმბიმ შეაჩერა და უმხილა გჰატოტკაჩას რომ ბჰიმა მისი მამაა. გჰატოტკაჩა მამის ფეხებთაბ დაეცა, მან კი მოეხვია და შეაქო - აქამდე მას არასდროს არ ჰყოლია თანასწორი ოპონენტი და ის შვილით ამაყობდა. მან ასევე უკმაყოფილება გამოიჩინა ჰიდიმბის ადამიანების შეწირვის მიმართ.

### კურუკშეტრას ომი

გჰატოტკაჩა პანდავების მხარეზს საბრძოლოდ მამამ გამოიძახა. გჰატოტკაჩა მნიშვნელოვანი მებრძოლე იყო და მტერს დიდი ზარალი მიაყენა თავისი ჯადოსნური ძალებით, კერძოდ ილუზიების შექმნით და მტრის დაშინებით და დაბნევით, განსაკუთრებით ღამე, როდესაც დემონები ძლიერდებიან და მამაცდებიან. მისი ილუზიების განქარვება მხოლოდ კარნას შეეძლო, თუმცა ის და ბევრი სხვა ძლიერი მეომარიც ილუზიების მიერ უკან გაბრუნებული ყოფილა. გჰატოტკაჩამ მოკლა რამდენიმე დემონი და გიგანტი.

სასიკვდილოს ის კარნამ დაჭრა ღვთაებრივი იარაღით, რომლის გამოყენებას არჯუნაზე აპირებდა. სიკვდილის წინ გჰატოტკაჩა ცაში აფრინდა, გადიდდა და დაცემისას ბევრი მეომარი გაჭყლიტა. კრიშნის თქმით სიკვდილის შემდეგ მან სამოთხეს მიაღწია.

წყაროები
--------

1. Amar Chitra Katha #592,ISBN 9788184821994
2. 
3. 
4.
ლურსმნების ასორტიმენტი
**ლურსმნიანი ბომბი** — ასაფეთქებელი მოწყობილობა, მიმართული ადამიანის სიცოცხლის მოსპობისკენ. აფეთქებისგან გამოწვეული ფრაგმენტაციის შემდეგ მეტალის საგნები დიდი სიჩქარით ვრცელდება და დიდ ზიანს აყენებს ადამიანის სიცოცხლეს. მსგავსი ასაფეთქებელ მოწყობილობებს ბევრად დიდი ზიანის მიყენება შეუძლია ვიდრე ჩვეულებრივ ასაფეთქებლებს. ლურსმანთან ერთად ასევე გამოიყენება მეტალის ბურთები, დამსხვრეული საპარსები, ისრის თავები და მეტალის საგნები.

ლურსმნის ბომბების გამომყენებლები ძირითადად თვითმკვლელი ტერორისტები არიან, ისინი ბომბებს ხალხმრავალ ადგილებში აფეთქებენ, რომ გაიზარდოს დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობა. მსგავსი ბომბების აღმოჩენა შესაძლებელია ელექტრომაგნიტური სენსორებით და ჩვეულებრივი მეტალის დეტექტორებით.

ტერორისტული აქტები
------------------

უკანასკნელი ტერორისტული აქტი ლურსმნიანი ბომბით განხორციელდა 2016 წლის 22 მარტს, ბრიუსელში.

1970 წლის, 6 მარტს, აფეთქება მოხდა ნიუ-იორკში. ტერორისტული დაჯგუფების Weatherman-ის სამ წევრს ასაფეთქებელი მოწყობილობა შემთხვევით სახლში აუმოქმედდათ, რის შედეგაც სამივე წევრი გარდაიცვალა.[1]

რამდენიმე აფეთქება დაფიქსირდა ჩრდილოეთ ირლანდიაში, რესპუბლიკელებისა და ლოიალისტების მიერ.

1999 წელს ლონდონში რამდენიმე ბომბი ამოქმედდა, რომელიც ნეო-ნაცისტ დევიდ კოუპლენდის მიერ იქნა დამონტაჟებული, მიმართული იყო ლგბტ და ეთნიკური უმცირესობების წინააღმდეგ. დაიღუპა 3 და დაშავდა 140 ადამიანი.[2]

2004 წლის, 9 ივნისს, ლურსმნიანი ბომბი ამოქმედდა კელნში, ბომბი დამონტაჟებული იყო ნეო-ნაცისტების მიერ. აფეთქება მოხდა პოპულარულ თურქული მაღაზიების უბანში, რომელსაც "პატარა სტამბოლი" ეწოდება. დაზიანება მიიღო 22 ადამიანმა, ასევე დაზიანდა მაღაზიები და მანქანები.[3]

2005 წლის, 31 დეკემბერს, ინდონეზიურ სავაჭრო ცენტრში ბომბი ამოქმედდა, მეორე აუმოქმედებელი ბომბი კი აფეთქების ადგილიდან ახლოს იპოვეს.

2007 წლის, 28 ივნისს, ლონდონში მერსედესის მარკის ავტომანქანაში ნაპოვნი იქნა ლურსმნიანი ბომბი, რომელიც პოლიციის მიერ იქნა დეაქტივირებული. როგორც შემდეგ აღმოჩნდა ეს ტერორისტული თავდასხმის ნაწილი იყო. აფეთქებულ მანქანას უნდა გამოეწვია ქაოსი და შემთხვევის ადგილიდან გაქცეულ ადამიანებს, ქუჩის გაწვრივ მეორე დანაღმული მანქანაც ელოდა, რომელიც სწორედ იმ დროს უნდა აფეთქებულიყო, რა დროსაც მასთან ხალხის მასა გაივლიდა.

2007 წლის, 21 დეკემბერს, ბომბი ამოქმედდა შერპაოში, პაკისტანში, თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ.ბომბის აფეთქება მოხდა მეჩეთში, როდესაც ის მლოცველებით იყო სავსე. 50-მდე ადამიანი დაიღუპა და 100-ზე მეტი დაშავდა.

2008 წელს, ექსეტერში, აფეთქების მცდელობისას ბომბის აქტივაცია მოხდა ტერორისტის წინ, ხალხისგან მოშორებით.

2011 წლის, 11 აპრილს მინსკში აფეთქებისას დაიღუპა 15 და დაშვდა 149 ადამიანი.

2011 წელს, სირიის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, სირიის შეიარაღებულმა ძალებმა დაადასტურა მათ მიერ მსგავსი ბომბების გამოყენება.[4]

2016 წლის, 22 მარტს, ბრიუსელში მოხდა აფეთქებების სერია ლურსმნიანი ბომბების გამოყენებით. თავდასხმები ერთოდროულად მოხდა მეტროს სადგურში და აეროპორტში.[5]

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
|  |
| --- |
| **მალავი** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**მალავისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| * პრეზიდენტი
	+ პიტერ მუთარიკა
* ვიცე-პრეზიდენტი
	+ საულოს ჩილიმა
* ეროვნული ასამბლეა
* პოლიტიკური პარტიები
* არჩევნები
	+ 2009
	+ 2014
* რეგიონები
* რაიონები
* საგარეო ურთიერთობები
 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**მალავის პოლიტიკა** — მალავიში მოქმედებს საპრეზიდენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკური მმართველობა, სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია — პრეზიდენტი. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას. საკანონმდებლო ხელისუფლება გაყოფილია მთავრობასა და ეროვნულ ასამბლეას შორის. სასამართლო დამოუკიდებელია ხელისუფლების აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ორგანოებისაგან. მალავის მთავრობა მრავალპარტიულია 1994 წლიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალავის მთავრობის ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
| მალავის დროშა | *ეს სტატია მალავისა და მალაველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გელა ლეჟავა** (დ. 1 სექტემბერი, 1936, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, ნარკოლოგი, პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), საპატიო ნიშნისა და ღირსების ორდენების კავალერი (1995).

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1960-1973 წლებში იყო კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1973–1978 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომპარტიის ცკ სხვადასხვა თანამდებობაზე; 1978–1986 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრი; 1986–1993 წლებში ფსიქიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტუს ნარკოლოგიის მედიკო–ბიოლოგიურ პრობლემათა განყოფილების გამგე; 1993-2001 წლებში ახლად დაარსებული ნარკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი; 2000 წლიდან არის ახლად დაარსებული ნარკოლოგიის კათედრის გამგე; 2008 წლიდან ჯანმრთელობის სამინისტროს დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ეროვნული ცენტრის ინფორმაციისა და ნარკოლოგიური პროგრამების კოორდინატორი; 2014-2015 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო კონტროლს დაქვემდებარებული სსიპ ნარკომანიისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პოლიტიკისა და პროგრამების მართვის ცენტრის დირექტორი; 2015 წლიდან ფსიქიკური ჯანმრთელობის და ნარკომანიის პრევენციის ცენტრის მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიისა და ნარკოლოგიის სამეცნიერო ექსპერტთა საბჭოს თავმჯდომარე. 

არის სრული პროფესორი. 6 მონოგრაფიისა და 94–მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი და თანაავტორი, მათ შორის: „Электрофизиологическое исследование механизмов привыкания зрительной системы" (1968), „საზოგადოებრივი ჯანდაცვა საბჭოთა საქართველოში" (1984), მავნე „ჩვევიდან დაავადებამდე" (1986), „ნარკომანიის მედიკო–ბიოლოგიური და ფილოსოფიურ–ზნეობრივი ასპექტები" (1995), „ნარკოლოგია" (2001), „ნარკომანია, ფენომენის ანალიზი" (2003). დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია 1965 წელს და სადოქტორი დისერტაცია 1973 წელს. 2001 წელს აშშ-ის ბიოგრაფიული კვლევის ინსტიტუტმა მიანიჭა „წლის ადამიანის" წოდება.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ნარკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სამეთვალყურეო საბჭო, თავმჯდომარე (2001-2008)
* ჟურნალ „ნარკოლოგიის საკითხები"-ს სარედაქციო საბჭო, წევრი (2007-)
* ჟურნალ „ქართველოლოგი"-ს სარედაქციო საბჭო, წევრი (2007-)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გელა ლეჟავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
Myway Airlines Boeing 737-800
**მაივეი ეარლაინსი** (ინგლ. MyWay Airlines) — ქართული ავიაკომპანია, რომელიც ოპერირებს თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტიდან. 

2016 წლის მაისში „ჰუალინგ ჯგუფმა" განაცხადა, რომ ისინი გეგმავდნენ ავიაკომპანიის შექმნას, რომლის ბაზაც საქართველოში იქნებოდა. საქართველოს ყოფილ პრემიერ მინისტრ გიორგი კვირიკაშვილთან შეხვედრის დროს „ჰუალინგ ჯგუფის" პრეზიდენტმა მას ავიაკომპანიის გეგმები გააცნო, რომელშიც თბილისიდან ევროპის და აზიის, ხოლო მოგვიანებით ამერიკის მიმართულებით რეგულარული რეისების განხორციელება შედიოდა. 

ავიაკომპანიას, ექსპლუატანტის სერტიფიკატი (AOC) 2018 წლის 26 თებერვალს მიენიჭა. გადაყვანა-გადაზიდვის მოწმობა კი კომპანიამ თებერვალში აიღო.

2018 წლის 3 აპრილს „მაივეი ეარლაინსმა" განახორციელა პირველი ჩარტერული რეისი თეირანის მიმართულებით, რომლითაც მედიის, საქართველოს ბაზარზე ოპერირებადი ტურისტული სააგენტოების და საჯარო უწყებების წარმომადგენლებმა იმგზავრეს.

  

ამჟამად კომპანიის საკუთრებაშია ორი ბოინგ 737-800 ტიპის თვითმფრინავი, რომლებიც 170 მგზავრს იტევენ, აქედან 8-ს ბიზნეს კლასში ხოლო 162-ს ეკონომ კლასში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაივეი ეარლაინსი Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  MyWay Airlines (2018-04-04). ციტირების თარიღი: 2018-04-04
2. ↑  Chinese firm eyes Georgian airline (2016-05-12). ციტირების თარიღი: 2018-04-04
3. ↑  Civil Aircraft Register of Georgia (2018-04-04).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-29. ციტირების თარიღი: 2018-04-04
**გეიბ ლოგან ნიუელი** (ინგლ. Gabe Newell; დ. 3 ნოემბერი, 1962), მეტსახელით გეიბენი — ამერიკელი პროგრამისტი და ბიზნესმენი. იგი არის ვიდეო თამაშების მწარმოებელი და ციფრული დისტრიბუციის კომპანიის, Valve Corporation-ის თანადამფუძნებელი და პრეზიდენტი. 

გეიბ ნიუელი დაიბადა აშშ-ის ქალაქ სიეტლში. 1980-იანი წლების დასაწყისში იგი სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში, მაგრამ თავი დაანება სწავლას, რათა ემუშავა ამერიკის ტექნოლოგიურ კომპანია „Microsoft"-ში. მაიკროსოფტში იგი მუშაობდა ოპერაციული სისტემის თავდაპირველ ვერსიაზე.

კომპანიაში მუშაობის პერიოდში გეიბი და მისი თანამშრომელი, მაიკ ჰარინგტონი, მიიზიდა კომპიუტერულმა თამაშებმა, რომლებიც გამოვიდა 1990-იანი წლებში, როგორებიც არის id Software-ის „*Doom*" და „*Quake*". სრულად დარწმუნებულმა, რომ მომავალში ვიდეო თამაშები გართობის ერთ-ერთ საშუალებად გადაიქცეოდა, და საკუთარი კომპანიის არსებობის ამბიციით შეპყრობილმა ნიუელმა თავის ამხანაგ ჰარინგტონთან ერთად მიატოვა მაიკროსოფტი და 1996 წელს გახდა ვალვის ერთ-ერთი დამაარსებელი, სადაც იგი დღემდე რჩება პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

დამატებითი ლიტერატურა
---------------------

* Walker, John.  (21 ნოემბერი, 2007) RPS Exclusive: Gabe Newell Interview.
* Bramwell, Tom.  (29 აგვისტო, 2007) Valve's Gabe Newell. Gamer Network.
* Keighley, Geoff.  (12 ნოემბერი, 2004) The Final Hours of Half-Life 2. CBS Interactive.
* Psycho\_byte.  (26 ივნისი, 2003) An interview with Gabe Newell. Game Central Network.
* Peterson, Andrea.  (3 იანვარი, 2014) Gabe Newell on what makes Valve tick.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გეიბ ნიუელი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Gabe Newell. ციტირების თარიღი: 18 იანვარი, 2017.
2. ↑  D.I.C.E Special Awards. ციტირების თარიღი: 22 იანვარი, 2017.
**დაღუპული ჯარისკაცების მემორიალი** (რუს. Мемориал павшим воинам) — დიდ სამამულო ომში მონაწილეთა ძეგლი. მდებარეობს სტანიცა კაგალნიცკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

თავდაპირველად სტანიცა კაგალნიცკაიის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა დიდი სამამულო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის ხუთი მონაწილის ძეგლი. 1984 წლის აპრილში სკკპ-ის კაგალნიცკის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომმა გადაწყვიტა კომპლექსისა და საერთო სასაფლაოს გადატანა. 

ძეგლის გახსნას წინ უძღოდა ფართომასშტაბიანი სამუშაოები. საძიებო ჯგუფი ეწვია ყველა სოფელს სადაც არსებობდა ძეგლი, შეისწავლა მათი ისტორია. არქივებში მოიძიეს ინფორმაცია ომში მონაწილე კაგალნიცკის რაიონის წარმომადგენლებზე. საძიებო სამუშაოების შედეგად გამოიცა „ხსოვნის წიგნი", სადაც შეიტანეს დიდ სამამულო ომში კალაგლნიცკის რაიონიდან დაღუპულ ჯარისკაცთა სახელები. 

ორ წელზე ცოტა ნაკლები პერიოდი მოუნდა როსტოვის საოლქო სამხატვრო ფონდის თანამშრომლები, მოქანდაკე - ს. მუხა, და ა. დემენტიევა, არქიტექტორი - ი. ჟუკოვა მონუმენტის შექმნას. 1986 წელს ფაშიზმზე გამარჯვების 41-ე წლისთავთან დაკავშირებით რაიონის ცენტრში ძმათა სასაფლაოდან გადაასვენეს მეომართა ნეშტი და გაიმართა მემორიალის საზეიმო გახსნა. მემორიალის გახსნის უფლება მისცეს შრომისა და ომის ვეტერანს, რაიონის ვეტერანთა საბჭოს ხელმძღვანელს ი. ჟიბცოვს. სამგლოვიარო მუსიკის ფონზე ჯარისკაცთა ნეშტი ჩაასვენეს საფლავებში, ისმოდა სსრკ-ის ჰიმნი. მუდმივი ცეცხლი აანთებინეს მშვიდობის საბჭოთა ფონდის სტანიცა კიროვის ხელმძღვანელს ფ. ბაშლაევს.

აღწერა
------

მემორიალის სიმაღლეა 6,5 მეტრი, მასზე ამოკვეთილია ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. ძეგლის გასაფორმებლად დგამოყენებულია ბეტონი, ვარდისფერი ტუფი, მარმარილო და სპილენძი. გარშემო მდებარეობს მემორიალური დაფები ომში დაღუპული მემორიალის სახელებით. 

კვარცხლბეკზე სამი მარმარილოს ფილაა, მასზე ამოკვეთილია 140-ზე მეტი დაკრძალული მეომრის სახელი რომლებიც დაიღუპნენ კაგალნიცკაიის გათავისუფლბისას 1942 წლის ივლისიდან 1943 წლის თებერვლამდე. 

მემორიალს გარს აკრავს სკვერი. მემორიალური კომპლექსი წარმოადგენს კაგალნიცკის რაიონის პოლიტიკური და კულტურული ცხოვრების ცენტრს. მასთან ყოველწლიურად იკრიბებიან ვეტერანები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Страница[*მკვდარი ბმული*] на сайте администрации Кагальницкого района
* Фото
მელქისედეკ კედია - რაზმის ხელმძღვანელი.
**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს განსაკუთრებული რაზმი** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის უწყება, რომელსაც ევალებოდა სახელმწიფო უსაფრთხოების დაცვა.

განსაკუთრებული რაზმი შეიქმნა შინაგან საქმეთა მინისტრის ნოე რამიშვილის პირადი ინიციატივით. კანონპროექტი ეროვნულმა საბჭომ დაამტკიცა 1918 წლის 26 ივლისს. 

თავდაპირველად რაზმი დაარსდა 6 თვით, თუმცა შემდეგ მისი მოქმედება გახანგრძლივდა და მუდმივად არსებობდა საქართველოს პირველი რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში. რაზმის მიზანი იყო ბრძოლა კონტრრევოლუციის, სპეკულაციისა და ძარცვა-გლეჯის წინააღმდეგ, ამავდროულად, რაზმი ებრძოდა ბოლშევიკების ანტისახელმწიფოებრივ მოქმედებებს, რუსული სპეცსამსახურების საქმიანობას საქართველოს ტერიტორიაზე. რაზმი მთლიანად შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარებაში იყო და მოქმედებდა მინისტრის პირადი განკარგულებით. უშუალოდ რაზმს მეთაურობდა მელქისედეკ კედია. 

რაზმის უფროსს და მის თანამშრომლებს უფლება ჰქონდათ, აუცილებლობის შემთხვევაში დაეპატიმრებინათ ცალკეული პირები და ჩაეტარებინათ ჩხრეკა. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას რაზმის უფროსს უფლება ჰქონდა, დახმარებისათვის მიემართა მილიციის, ჯარისა და გვარდიის ნაწილებისათვის. განსაკუთრებულ რაზმში შედიოდა როგორც ოპერატიული დანაყოფი, ასევე სპეცდანიშნულების შეიარაღებული ფორმირება — მფრინავი რაზმი.

1920 წელი
---------

1920 წლის მუშაობის ანგარიში:

* დააპატიმრეს არალეგალურად მომუშავე 513 ბოლშევიკი და მათი აგენტები (აქ შედიან უცხო ქვეყნის ბოლშევიკი ჯაშუშები)
* ქვეყნიდან გააძევეს დენიკინის მომხრე არასაიმედო 179 პირი
* დააპატიმრეს ყალბი ფულის და საბუთების დამამზადებელი 33 პირი
* დააპატიმრეს სამსახურეობრივ დანაშაულში ბრალდებული 54 პირი
* დაიჭირეს 56 სპეკულიანტი
* ქვეყნიდან გააძევეს უცხოეთიდან ჩამოსული 8749 არაკეთილსაიმედო პირი.

ლიტერატურა
----------

* *სილაქაძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 86.
* *სულაძე გ.*, „ქართული ანტისაბჭოთა ემიგრაცია და სპეცსამსახურები", თბილისი, 2010

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  დიმიტრი სილაქაძე - „პირველი ქართული სპეცსამსახურის, პირველი რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს საგანგებო რაზმის (მაშინდელი ,,სუსი") 1920 წლის მუშაობის ანგარიში". Facebook (10.17.2017). ციტირების თარიღი: 2021-04-01.
**ლიტვის აქტივისტთა ფრონტი** ლიეტ. Lietuvos Aktyvistų Frontas, LAF) — ლიეტუვის დამოუკიდებლობის მომხრეთა იატაკქვეშა ორგანიზაცია. არსებობდა 1940-1941 წლებში. მხარს უჭერდა ფაშისტური გერმანია. 

ორგანიზაციის დამაარსებლად ითვლება ლიტველი კაზის შკირპა, რომელსაც სსრკ-ის მიერ ლიეტუვის დაპყრობის დროს გერმანიაში ელჩის თანამდებობა ეკავა. ორგანიზაციის ერთ-ერთი აქტივისტი იყო პიატრას პაულაიტისი. ფრონტის ფილიალები წარმოიქმნა ლიეტუვის სხვადასხვა ქალაქებშიც. 1941 წლის 22 აპრილს კაუნასში ორგანიზაციის მომხრეებმა ჩამოაყალიბეს ლიეტუვის დროებითი მთავრობა. პრემიერ-მინისტრად დანიშნეს კაზის შკირპა. იგეგმებოდა, რომ დროებითი მთავრობა ხელისუფლებაში მოვიდოდა მას შემდეგ, რაც გერმანული არმია საბჭოთა არმიას ლიეტუვიდან გააძევებდა, თუმცა სულ მალე შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა ორგანიზაციის წევრები დააპატიმრა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Dr. Valentinas Brandišauskas* Lietuvių aktyvistų frontas, Laikinoji Vyriausybė ir žydų klausimas: a presentation delivered during a seminar-discussion — March 23, 1999.
დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
**დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** — დაღესტნის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ამზადებს სპეციალისტებს ეროვნული ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებისთვის.

უნივერსიტეტში 10 ფაკულტეტზე 10 ათასზე მეტი ადამიანი სწავლობს. მასწავლებელთა პერსონალი 850 კაცზე მეტია, რომელთაგან 42 მეცნიერებათა დოქტორია, 478 კი მეცნიერებათა კანდიდატია.

ისტორია
-------

უნივერსიტეტი დაარსდა 1991 წელს დაღესტნის მინისტრთა საბჭოს 1991 წლის 19 თებერვლის ბრძანებით, რომლის მიზანი იყო საკადრო ბაზის მომზადება მზარდი საბაზრო ეკონომიკისთვის.

უნივერსიტეტი დაარსების დღიდან, ჰამიდ ბუჩაევი იყო რექტორი. მისი ხელმძღვანელობით, უნივერსიტეტმა მნიშვნელოვნად გაზარდა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და გახდა დაღესტნის ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი [1].

აღნიშნული ორგანიზაცია გახდა დაღესტანში გასული საუკუნის 90-იანი წლების ერთ-ერთი მსხვილი და წარმატებული პროექტი.

განვითარების ამ 29 წლის განმავლობაში, უნივერსიტეტმა გაიარა ევოლუციური განვითარების საკმაოდ საინტერესო გზა. ამ დროის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გააფართოვა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ტრენინგის ხარისხი, ისევე როგორც თავისი წილი უმაღლესი განათლების საერთო მოცულობაში დაღესტნის რესპუბლიკაში. 

2008 წელს აირჩიეს ახალი რექტორი - იაჰია ბუჩაევი[2].

2008 წლისთვის უნივერსიტეტი გახდა სოციალურ–ეკონომიკური პროფილის ერთ–ერთი ყველაზე დიდი და დინამიურად განვითარებადი უნივერსიტეტი სამხრეთ ფედერალურ ოლქში და დაღესტნის რესპუბლიკაში.

უნივერსიტეტი პრიორიტეტს ანიჭებს ყველა ინოვაციისა და ტექნოლოგიის გამოყენებას მსოფლიოში, უმაღლესი განათლების სფეროში.

დაღესტნის სახელმწიფო ეკონომიკის უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობა დიდ ყურადღებას უთმობს ურთიერთთანამშრომლობას უმაღლესი განათლების სფეროში რუსეთის და ევროპის წამყვან უნივერსიტეტებთან, ეს იქნება: მასწავლებლების სტაჟირება, ერთობლივი ლექციები, კონფერენციები და სიმპოზიუმები თუ თანამშრომლობის სხვა ფორმები უმაღლესი პროფესიული და დიპლომისშემდგომი განათლების სფეროში.

სტრუქტურა
---------

დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოქმედებს შემდგი ფაკულტეტები:

* ინფორმაციული ტექნოლოგია და მენეჯმენტი;
* უცხო ენების;
* ბუღალტრული აღრიცხვა, ანალიზი და აუდიტი;
* ფინანსური და ეკონომიკური;
* სამშენებლო;
* საგადასახადო;
* იურიდიული;
* მიწისმშენებლობის;
* ბიზნეს კოლეჯი;
* სამშენებლო კოლეჯი.

უნივერსიტეტის მისია
-------------------

უნივერსიტეტმა აიღო ვალდებულება: უზრუნველყოს საგანმანათლებლო პროგრამებისა და სამეცნიერო კვლევების მაღალი ხარისხი, გააცნობიეროს ეროვნული ინტერესები განათლებისა და მეცნიერების სფეროში. ასევე ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადოს მსოფლიო ეკონომიკური მეცნიერების თანამედროვე მიღწევები, მათ შორის ეროვნული ეკონომიკის ფილიალებში პერსონალის გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების, უნივერსიტეტის პერიოდული სამეცნიერო გამოცემების დახმარებით მისი განვითარების ოპტიმალური მოდელის შემუშავება; მაქსიმალურად გაზარდონ პედაგოგების, მკვლევარების, სტუდენტებისა და ასპირანტების შემოქმედებითი თვითრეალიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт ДГУНХ

სქოლიო
------

1. ↑  Анатолий Карибов: «ДГУНХ является рабочей площадкой, где проходят значимые для республики мероприятия». Информационный портал РИА "Дагестан". ციტირების თარიღი: 2019-05-20.
2. ↑  В ДГИНХ новый ректор
დაღესტნის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი
**დაღესტნის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი** — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მახაჩყალაში.

უნივერსიტეტი დაარსდა 1932 წელს. პედაგოგიური პერსონალი 252 მასწავლებელს ითვლის, საიდანაც 35 მეცნიერების დოქტორია. უნივერსიტეტში 4 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს.

ისტორია
-------

უნივერსიტეტი შეიქმნა სახალხო კომისართა საბჭოს 1932 წლის 29 ივნისის განკარგულების შესაბამისად, როგორც დაღესტნის ხილისა და ყურძნის ინსტიტუტი. 1934 წელს დაერქვა დაღესტნის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი. 

1943 წელს იგი აზერბაიჯანიდან მახაჩკალაში ხელახლა გადმოიყვანეს.

1994 წელს ინსტიტუტი გადაკეთდა უმაღლესი პროფესიული განათლების ფედერალურ ინსტიტუტად, კერძოდ - დაღესტნის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემიად.

2010 წელს უნივერსიტეტს ეწოდა მაგომედ ჟამბულატოვის სახელი.

2012 წლის 10 თებერვალს, მეცნიერებასა და განათლების სფეროში ზედამხედველობის ფედერალური სამსახურის ბრძანებით, აღნიშნულ აკადემიას მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი.

სტრუქტურა
---------

ამ დროისთვის უნივერსიტეტს აქვს 7 სრული ფაკულტეტი და ერთი ნახევარ განაკვეთზე სწავლა, ასევე 29 დეპარტამენტი, ესენია:

* ტექნოლოგიური ფაკულტეტი;
* ბიოტექნოლოგიის ფაკულტეტი;
* ვეტერინარული მედიცინის ფაკულტეტი;
* ეკონომიკის ფაკულტეტი;
* საინჟინრო ფაკულტეტი;
* ავტომობილებისა და საავტომობილო მრეწველობის ფაკულტეტი;
* აგროეკოლოგიის ფაკულტეტი;
* დისტანციური სწავლების ფაკულტეტი.

უნივერსიტეტის მეცნიერები საყოველთაოდ არიან ცნობილნი ქვეყნის სამეცნიერო და საზოგადოებრივ წრეებში. მათგან 100-ზე მეტი დაჯილდოებულია სამთავრობო ჯილდოებით და ასევე აქვთ საპატიო წოდებები „დამსახურებული მეცნიერები", რუსეთის ფედერაციისა „სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკები", არიან ასევე აკადემიკოსები და სხვადასხვა აკადემიის წევრები.

უნივერსიტეტს აქვს საკმარისი სავარჯიშო სივრცე და თანამედროვე ლაბორატორიული აღჭურვილობა სტუდენტების მაღალი ხარისხის სწავლებისთვის, რამაც შესაძლებელი გახადა ხუთდღიან სასწავლო კვირაზე გადასვლა 1 ცვლაში.

გამოჩენილი კურსდამთავრებულები
-----------------------------

აღნიშნული უნივერსიტეტის 500-ზე მეტი კურსდამთავრებული გახდა სოციალისტური შრომის გმირი, დაღესტნის რესპუბლიკისა და რუსეთის ფედერაციის მეცნიერების, სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკები, გამომგონებლები, სხვადასხვა რესპუბლიკური და რუსეთის სამინისტროების, დეპარტამენტებისა და ორგანიზაციების ხელმძღვანელები. უნდა აღინიშნო, რომ ზოგიერთი მათგანი დაჯილდოებული ღირსების ორდენებით და მედლებით. 

აკადემიის კურსდამთავრებულთა შორის: სახელმწიფო საბჭოს საპატიო თავმჯდომარე მაგომედოვი და დაღესტნის რესპუბლიკის საანგარიშო პალატის თავმჯდომარე შიხსაიდოვი არიან. 

უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ნაყოფიერად მუშაობენ სოფლის მეურნეობის წარმოებაში არა მხოლოდ დაღესტანში, არამედ მის საზღვრებს მიღმაც: ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოლქის რესპუბლიკებში: ასტრახანში, სმოლენსკში, ორიოლი, ტულაში, ტვერში, კურსკში, ლიპეცკში, ნოვოსიბირსკში და სხვა რეგიონებში. ასევე სხვა ქვეყნებში: აზერბაიჯანში, საქართველოში, ბელარუსში, უკრაინასა და შუა აზიის ქვეყნებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт ДагГАУ

სქოლიო
------

1. ↑  Дагестанская государственная сельскохозяйственная академия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-25. ციტირების თარიღი: 2011-02-13.
**გივი მაზმიშვილი** (დ. 4 ივლისი, 1948, კასპის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1975 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1968-1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის" №1 სამშენებლო სამმართველოს მშენებელ ოსტატად. 1973-1978 წლებში მუშაობდა საქართველოს საშენი მასალების სამინისტროს გარდაბნის მუყაო-რუბეროიდის ქარხნის კაპიტალური მშენებლობის განყოფილების უფროს ინჟინრად. 1978-1979 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის" №8 სამშენებლო სამმართველოს უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1980-1986 წლებში ამავე სამმართველოს მთავარ ინჟინრად და უფროსად. 1986-1987 წლებში იყო ქ. რუსთავის ქიმიური ბოჭკოს ქარხნის დირექტორის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1987-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის" №2 სამშენებლო სამმართველოს უფროსად. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მთავარი „არქმშენინსპექციის" ქვემო ქართლის „არქმშენინსპექციის" უფროსი. 2005-2008 წლებში მუშაობდა შპს „მაგისტრალის" დირექტორად. 2011 წლიდან შპს „გზატკეცილის" მთავარ ინჟინრად. მისი აქტიური მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით აშენდა ქ. რუსთავის მეტალურგიული, ქიმბოჭკოს, ცენტროლიტის, ამწემშენებლის, ლითონკონსტრუქციებისა და გარდაბნის მუყაო-რუბეროიდის ქარხნების, ასევე ქ. რუსთავის ქიმიური, ხის გადამამუშავებული და რკინაბეტონის კომბინატების მთელი რიგი ობიექტები. მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი ქალაქ რუსთავის აღმშენებლობის საქმეში. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა კინოთეატრი „ოქტომბერი", სავაჭრო ცენტრი მე-20 მ/რ-ში, ტექნიკური სასწავლებელი მე-16 მ/რ-ში, მსხვილბლოკიანი 9 სართულიანი საცხოვრებელი სახლები ქალაქის მთელ რიგ მიკრორაიონებში და ჭყონდიდელის დასახლებაში, კინოთეატრი ქ. გარდაბანში და სხვა. მისი მონაწილეობით დაპროექტებულ იქნა და აშენდა შპს „შალვინო"-ს ღვინის ქარხანა გურჯაანის რაიონის სოფ. კარდანახში, „სამტრესტის" ღვინის ქარხნის ფილიალი დონეცკის ოლქში, თბილისსა და რუსთავში ბეტონის ქარხნები, მარჯვენა სანაპიროს კავშირგაბმულობის მიწისქვსშა და მიწისზედა ქსელები ქ. რუსთავში. ქ. თბილისსა და ქ. რუსთავში განხორციელდა 300000 კვ. მ. ა/ბეტონის საფარის მოწყობა საავტომობილო მაგისტრალებზე. მრავალწლიანი ნაყოფიერი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ჯილდოები
--------

* 1970 — მედალი „შრომითი მამაცობისთვის"

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2. თბ. 2021, გვ. 174-175

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი მაზმიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლუიზა პრუსიელი** (გერმ. Luise von Preußen, ნიდერლ. Louise van Pruisen; დ. 1 თებერვალი, 1808 — გ. 6 დეკემბერი, 1870) — ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი. პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ისა და დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. ნიდერლანდების პრინც ფრედერიკის მეუღლე. შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალ ლუიზა ნიდერლანდელის დედა.

ბიოგრაფია
---------

ლუიზა დაიბადა 1808 წლის 1 თებერვალს ბერლინში. იგი იყო პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის უმცროსი ქალიშვილი. მან თავისი ქმარი ჯერ კიდევ ბავშვობაში გაიცნო, ხოლო 1823 წელს უკვე შედგა მისი და პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელის ნიშნობა, რომელზეც 1825 წლის 21 მაისს იქორწინა ბერლინში. 

1838 წლიდან მოყოლებული ფრედერიკი და ლუიზა ჰააგაში, კორტე-ვორუტის სასახლეში ცხოვრობდნენ, რომელიც მალევე იქცა მათ რეზიდენციად. თავისი ოჯახიდან გამომდინარე, ლუიზას ყოველთვის აქტიური მიმოწერა ჰქონდა რუსეთის, შვედეთისა და გერმანიის სამეფო კარებზე. 1870 წელს იგი ნიდერლანდების ჩარევას მოითხოვდა საფრანგეთ-პრუსიის ომში, რასაც კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა მისი რძალი, დედოფალი სოფია ვიურტემბერგელი, რასაც მათ შორის დიდი კონფლიქტი მოჰყვა. 

ლუიზა 1870 წლის 6 დეკემბერს გარდაიცვალა ვაზენაარში, 62 წლის ასაკში. მისი ქმარი მეორედ აღარ დაქორწინებულა და გარდაიცვალა 1881 წელს, 84 წლის ასაკში.

შვილები
-------

1. ლუიზა (1828-1871), ცოლად გაჰყვა შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე კარლ XV-ს, რომელთანაც შეეძინა დანიის დედოფალი ლუიზა შვედი;
2. ვილემი (1833-1834), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
3. ვილემი (1836-1846), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
4. ვილჰელმინა (1841-1910), ცოლად გაჰყვა ვიედის მთავარ ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა ალბანეთის მთავარი ვიედ I;

ლიტერატურა
----------

* Johann Karl Kretzschmer: Friedrich Wilhelm III.: sein Leben, sein Wirken u. seine Zeit, Gerhard, 1841, S. 556
* Handbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat. Berlin: Decker. 1821. p. 72.
**გნეზნო** (პოლ. Gniezno, გერმ. *Gnesen*) — ქალაქი პოლონეთში, შედის ველიკოპოლსკის სავოევოდოს, გნეზნოს პოვიატში. აქვს საქალაქო გმინის სტატუსი. ფართობი 49 კმ². მოსახლეობა შეადგენს 70 083 ადამიანს (2006 წელი). რკინიგზის კვანძი. ქალაქში არის სამკერვალო, კვებისა და ტყავის საწარმოები.

ისტორია
-------

გნეზნო წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე ძველ ქალაქს, მისი დაარსებას მიაკუთვნებენ VIII ს-ის ბოლოს. აქ არქეოლოგიური გათხრები მიმდინარეობა 1936 წლიდან. აღმოჩენილ იქნა VIII-XIII საუკუნეების კულტურული შრეები, ხისა და მიწის გამაგრებებით, ღუმელებიანი მორების სახლებით, სახელოსნოებითა და სამეურნეო ნაგებობებით. მიღებულია დიდი მატერიალური მასალა ძველი პოლონეთის კულტურის ისტორიის, ხელოსნობის და ვაჭრობის შესახებ.

X საუკუნის გნეზნო იყო ძველი პოლონეთის სახელმწიფოს დედაქალაქი, ეგრეთ წოდებული პიასტის გზის მთავარი ცენტრი, რომელიც აერთიანებდა, ადგილებს რომლებიც დაკავშირებულნი იყვნენ ძველი პოლონური სახელმწიფოს შექმნაში. აქ დაიწყო სლავური ტომების გაერთიანების პროცესი, რომელიც დაამთავრა მთავარმა მიეშკო I — პირველმა უტყუარმა პოლონეთის მმართველმა, პიასტების დინასტიის დამაარსებელმა. მან ასევე შემოიღო ქრისტიანობა პოლონეთში; პირველი პოლონური საარქიეპისკოპოსო იყო სწორედ გნეზნოში. იმ დროს ქალაქი იყო მსხვილი სახელოსნო ცენტრი და აწარმოებდა ფართო ვაჭრობას არაბულ აღმოსავლეთთად, ჰქონდა მუდმივი სავაჭრო ურთიერთობები კიევის რუსეთთან.

1000წლიდან გნეზნო — არქისაეპისკოპოსოს საკათედრო ქალაქია, პოლონეთის მეფეების კორონაციის ადგილი (XIV საუკუნემდე). 1000 წ. გნეზნოში გაიმართა ბოლესლავ I მამაცისა და იმპერატორ ოტონ III-ის შეხვედრა, სადაც გადაწყვეტილ იქნა ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს საკითხი, რის შედეგადაც ბოლესლავმა მიიღო მეფის ტიტული.

ქალაქ გნეზნო მჭიდროდაა დაკავშირებული წმ. ვოიცეხთან (ადალბერტი) - ეპისკოპოსთან, მისიონერთან და წამებულთან, რომელიც წარმოადგენს ქალაქის მფარველს.

1793 წლიდან გნეზნო შედის პრუსიის შემადგენლობაში (1807–1815 პერიოდის გარდა, როდესაც ეკუთვნოდა ვარშავის ჰერცოგს).

1918 წლიდან შედის პოლონეთის შემადგენლობაში.

არქიტექტურული ძეგლები
---------------------

* გოტიკური კასტიოლი (ტაძარი)— ქალწული მარიას სახელობის (დაახლოებით 1342–1415);
* დორომანის კასტიოლისაგან X ს. და რომანული კასტიოლისაგან XI ს. შემორჩენილია იატაკის კერამიკული ფილები, 1038 წლამდე, და ცნობილი «გნეზნოს ჭიშკარი», ბრინჯაო, მიახლოებით 1170;
* გოტიკური, რენესანსული და ბაროკოს კაპელები და სამარის ქვები, მათ შორის ზ. ოლესნიცკის საფლავის ქვა, მარმარილო, 1495, მოქანდაკე ფაიტ შტოსი);
* წმინდა იანა (XIV ს. ფრესკები 1340—60);
* ფრანცისკანული კასტიოლი და მონასტერი (XIII ს. გადაკეთებულია XVII—XVIII სს.).

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* რუსეთის დროშარუსეთი სერგიევ-პოსადი (2007 წლიდან)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გნეზნოს ჭიშკარი

გალერეა
-------

* 
* 
* ტაძარიტაძარი
* გნეზნოს არქისაკათედრო კასტიოლი (ტაძარი)გნეზნოს არქისაკათედრო კასტიოლი (ტაძარი)
* 
*

ლიტერატურა
----------

* Gniezno w zaraniu dziejów w świetle wykopalisk, red. J. Kostrzewskiego, Poznań, 1939;
* Hensel W. Najdawniejsze stolice Polski. Gniezno. Kruszwica. Poznań, Warszawa, 1960.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქის ოფიციალური საიტი
* გნეზნო - ევგენი კრუშელნიცკის გზის მკვლევარი
მაიკლ ბლუმბერგი
**მაიკლ რუბენს ბლუმბერგი** (Michael Rubens Bloomberg; დ. 14 თებერვალი, 1942) — ამერიკელი ბიზნესმენი, ქალაქ ნიუ-იორკის მერი 2002-2013 წლებში. კარიერის განმავლობაში დემოკრატმა 2001 წლის ქალაქის მერის არჩევნებში კენჭი რესპუბლიკელების მანდატით იყარა და გაიმარჯვა. 2005 წელს იგი მეორე ვადით აირჩიეს. ამჟამად ფორბს 400 სიაში სიმდიდრით მერვე ამერიკელია $20 მილიარდ დოლარად შეფასებული ქონებით.

მას ხშირად ახსენებდნენ, როგორც დამოუკიდებელ კანდიდატს 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. ეს მოსაზრება მის მიერ 2007 წელს რესპუბლიკელთა პარტიის დატოვებამ განაპირობა. მან ეს ეჭვები საბოლოოდ გააქარწყლა ნიუ-იორკ ტაიმზის 2008 წლის თებერვალში გამოქვეყნებულ სარედაქციო წერილში, სადაც ის ამბობს: "მე ყურადღებით მოვუსმინე მათ, ვინ მაქეზებდა [არჩევნებში მონაწილეობისკენ], მაგრამ მე არა ვარ - და არ ვიქნები - პრეზიდენტობის კანდიდატი".

2008 წლის სექტემბერში გაჩნდა ცნობები, რომ ბლუმბერგი ცდილობდა კანონში ცვლილებების შეტანას, რათა შესაძლებლობა ჰქონოდა მესამედ ეყარა კენჭი მერის პოსტზე. 2008 წლის 2 ოქტომბერს ბლუმბერგმა გამოაცხადა, რომ აპირებდა კანონმდებლობაში შესაბამისი ცვლილების შეტანაზე მოთხოვნას. 23 ოქტომბერს ქალაქ ნიუ-იორკის საბჭომ მხარი დაუჭირა (29 მომხრე/22 წინააღმდეგი) მერისთვის მესამედ კენჭისყრის უფლებას და, შესაბამისად, ბლუმბერგს მომავალ არჩევნებში მონაწილეობის საშუალება მისცა.

ბიოგრაფია
---------

მაიკლ ბლუმბერგი რუსული და პოლონური ჩამომავლობის ებრაულ ოჯახში დაიბადა წმ. ელისაბედის საავადმყოფოს სამშობიაროში, ბოსტონის ბრაიტონის უბანში, 1942 წლის 14 თებერვალს. მამამისი, უილიამ ჰენრი ბლუმბერგი, დაბადებული ჩელსიში, მასაჩუსეტსი, 1906 წელს, იყო ალექსანდრე ბლუმბერგის ვაჟი (რუსი ებრაელი იმიგრანტი და უძრავი ქონების მაკლერი). დედამისი, შარლოტ ბლუმბერგი, დაბადებული 1909 წელს ნიუ-ჯერსიში, იყო რუსი იმიგრანტი მამისა და ამერიკელი დედის ოჯახიდან. ის დღესაც ცოცხალია. ოჯახი ბოსტონის ოლსტონის უბანში ცხოვრობდა, სანამ ბლლუმბერგი ორი წლის გახდებოდა. მოზარდობის პერიოდი კი მან მედფორდში, ბოსტონის გარეუბანი, გაატარა.

ბლუმბერგმა უმაღლესი განათლება ჯონზ-ჰოპკინზის უნივერსიტეტში მიიღო, სადაც ΦΚΨ საძმოს წევრი გახდა. 1964 წელს მან ელექტრო საინჟინრო ფაკულტეტის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. მოგვიანებით მან ბიზნეს ადმინისტრაციის მაგისტრის ხარისხი მიიღო ჰარვარდის ბიზნეს სკოლაში.

1975 წელს ბლუმბერგმა ცოლად შეირთო იორკშირელი სუზან ბრაუნი. ამ ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი, ემა (დ. 1979) და ჯორჯინა (დ. 1983) ჰყავს. 18-წლიანი ერთობლივი ცხოვრების შემდეგ ბლუმბერგი და ბრაუნი განქორწინდნენ. ამჟამად ბლუმბერგი ნიუ-იორკის შტატის საბანკო სუპერინტენდანტ დაიანა ტეილორს ხვდება.

ლიტერატურა
----------

* Brash, Julian. "The ghost in the machine: the neoliberal urban visions of Michael Bloomberg." *Journal of Cultural Geography* 29.2 (2012): 135-153.
* David, Greg. *Modern New York: The Life and Economics of a City* (2012).
* Klein, Richard. "Nanny Bloomberg." *Society* 51.3 (2014): 253-257, Regarding the "nanny state"
* Purnick, Joyce. *Mike Bloomberg: Money, Power, Politics* (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაიკლ ბლუმბერგი***

* 

* ოფიციალური საიტი
* Michael Bloomberg, City Mayors' Mayor of the Month for August 2012
* Profile
* #23 Michael Bloomberg
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თორელი**. |

**გამრეკელი კახას ძე თორელი**, XIII საუკუნის 30-40-იანი წლებში მოღვაწე, ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, ახალქალაქის (ე. ი. ჯავახეთის) ერისთავთერისთავი, მეჭურჭლეთუხუცესი. 30-იან წლებში სხვა დიდ ფეოდალებთან ერთად მიენდო მონღოლებს, რომლებმაც თორელს დაუტოვეს მისი სამამულე და სახელო ქვეყნები. 1245 წელს თორელი მონღოლებმა, ერთ-ერთი დუმნის (ჯავახეთი და სამცხე კარნუ-ქალაქამდე) თავად დანიშნეს. მონაწილეობდა კოხტასთავის შეთქმულებაში მონღოლთა წინააღმდეგ. მომხრე იყო დავით ლაშას ძის გამეფების. 40-იანი წლების შემდეგ ის წყაროებში აღარ იხსენიება.

ლიტერატურა
----------

* *კაკაბაძე ს.* მიქელ კათალიკოსის დაწერილი ორი სიგელი XIII საუკუნისა, «საისტორიო მოამბე», 1945, ტ. 1;
* *მუსხელიშვილი ლ.* თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B;
* *შოშიაშვილი ნ.* თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ. 1966;
* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 693.
**მაიკლ სორენ მედსენი** (ინგლ. Michael Soren Madsen; დ. 25 სექტემბერი, 1958) — ამერიკელი მსახიობი, პოეტი და ფოტოგრაფი ირანული და დანიური ფესვებით. მიღებული აქვს მთავარი როლები ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა „ცოფიანი ძაღლები", „დონი ბრასკო" და „მოკალი ბილი".

ბიოგრაფია
---------

მედსენი დაიბადა ჩიკაგოში, ილინოისის შტატში. დედამისი, ელაინი — ემის ჯილდოს ლაურეატი სატელევიზიო პროდიუსერი, პოეტი და დრამატურგია, ხოლო მამამისი, კალვინ მადნესი — მეხანძრე. დედამისმა მიატოვა კორპორაციული ბიზნესი სამწერლო კარიერის გასაუმჯობესებლად. მედსენის ბებია და პაპა მამის მხრიდან დანიელები იყვნენ, ხოლო დედამისს ირანული და ამერიკული ფესვები ჰქონდა. მისი და ასევე მსახიობი ვირჯინია მედსენია. მას ასევე ჰყავს უფროსი და შერი. ისინი ცხოვრობენ უისკონსინში.

ფილმოგრაფია
-----------


| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1991 | ფ |  *თელმა და ლუიზა*  | *Thelma & Louise* | ჯიმი ლენოქსი |
| 1992 | ფ |  *ცოფიანი ძაღლები*  |  *Reservoir Dogs*  | ვიკ ვეგა |
| 2003 | ფ |  *მოკალი ბილი, ტომი 1*  | *Kill Bill Volume 1*  | ბადი |
| 2004 | ფ |  *მოკალი ბილი, ტომი 2*  | *Kill Bill Volume 2*  | ბადი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მაიკლ მედსენი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**გიორგი (გიგლა) იასონის ძე ფირცხალავა** (დ. 15 სექტემბერი, 1922, ფოთი ― გ. 4 ივნისი, 1983, თბილისი) — ქართველი გრაფიკოსი, მოქანდაკე, კარიკატურისტი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1978).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1950), იყო  ნიკოლოზ კანდელაკის მოწაფე. 1941–1942 წლებში ფირცხალავამ პოლიტიკური კარიკატურების ბეჭდვა დაიწყო ჟურნალ „ნიანგში", აგრეთვე ფრონტულ ფურცლებში „კომუნისტი" და „ლახვარი". 1950–1966 პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში, 1967 წლიდან თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1952 წლიდან თანამშრომლობდა ჟურნალ „კროკოდილში". 

ფირცხალავას ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია საღი იუმორი, მაღალპროფესიული ოსტატობა. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა მახვილგონივრულმა კარიკატურებმა, მეგობრულმა შარჟებმა („ყვავილების მოყვარული", 1960; „ბულდოგის შექმნა", „არც ახლა იყიდი იატაკსაწმენდს?!", ორივე 1961; „გაიცანით, ჩემი მეორე ნახევარი", 1954 და სხვა).

ფირცხალავა ავტორია საინტერესო სკულპტურული პორტრეტებისა („მოჭიდავე დავით ციმაკურიძის პორტრეტი", ბრინჯაო, 1953; „მოჭიდავე გივი კარტოზიას პორტრეტი", ბრინჯაო, 1956; „სტუდენტი გოგონას პორტრეტი", ბრინჯაო, 1961), ფერწერული ტილოებისა („სოხუმი", 1945, „ჩაქვი, ჩაის პლანტაცია", 1945; ანზორ სალუქვაძის პორტრეტი, 1973 ყველა — მხატვრის კუთვნილება).

გიორგი ფირცხალავას კარიკატურების კრებულები დაიბეჭდა თბილისსა (1967, 1971) და მოსკოვში (1968, 1982).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 332.

პერიოდიკა
---------

* „გფ-60". სპორტის დიდი სიყვარულით // „ლელო", 29 დეკემბერი, 1982, № 249 (7310), გვ. 4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიგლა ფირცხალავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გოჯონგი** (დ. 8 სექტემბერი, 1852 — გ. 21 იანვარი, 1919) — ჯოსონის დინასტიის ოცდამეერთე მეფე და კორეის იმპერიის პირველი მეფე. იგი ტახტზე ავიდა 1863 წელს ჯერ კიდევ პატარა ასაკში. მას მამამისი ჰეუნგსეონ დაევონგუნი ასწავლიდა მართვას მანამ სანამ იგი გახდა სრულწლოვანი. ჰეუნგსეონ დაევონგუნი იყო იზოლაციის ერთ-ერთი მომხრე და კათოლიკეების დევნის ინსტრუმენტი. მე-19 საუკუნის დაპირისპირება კორეასა და იაპონიას შორის გამოიხატა სინო-იაპონიის ომში, რომელიც კორეის ნახევარ კუნძულზეც მიმდინარეობდა. ამის შემდეგ კი ჯოსონის დინასტიამ ხელი მოაწერა „განგვას ხელშეკრულებას". იაპონიამ დაიკავა კორეის ტერიტორიის გარკვეული ნაწილი თევზის, რკინის სბადოებისა და სხვა ბუნებრივი აირის ძებნაში. რაც შემდეგ იქცა იაპონიის ეკონომიკურად გაძლიერების მიზეზად.საფრანგეთი კამპანიამ კორეის წინააღმდეგ, აშშ ექსპედიციებმა კორეის ნახევარ კუნძულზე და იაპონიის ნაგავსაყრელის ინციდენტმა დიდი გავლენა იქონია მაღალჩინოსნებზეც, მათ შორის მეფე გოჯონგზეც. მეფე გოჯონგმა იყიდა იარაღით აღჭურვილი ჯარი, ასევე ძველი არმია ხმლითა და ისრებით აღჭურვილი. საბოლოოდ უხერხული, ხელფასის და პრესტიჟის დაკარგვის შედეგად ჰეუნგსეონ დაევონგუნს წართმეული ძალაუფლება დაუბრუნდა. მაგრამ მალევე ჩინური ჯარის გენერალმა იუანი შიკაიმ ჰეუნგსეონი გაიტაცა და ჩინეთში წაიყვანა რამაც კორეის მმართველობაში ჩინეთის ჩართვა გამოიწვია. 1904-05 წლებში იაპონურმა სამხედროებმა რუსეთ-იაპონიის ომში წარმატებული გამარჯვება მოიპოვეს. 1905 წლის პროტექტორატის ხელშეკრულებამ კორეასა და იაპონიას შორის, კორეას დამოუკიდებლობა მოუპოვა.გოჯონგმა ჰააგის სამშვიდობო კონვენციის წარმომადგენლებს თავისი წარმომადგენლობა გაუგზავნა რათა დაემტკიცებინათ კორეის სუვერენიტეტი კიდევ ერთხელ.იაპონიის დელეგაციის შედეგად კორეელები ვერ შეხვდნენ ჰააგის კონვენციის წარმომადგენლებს, მაგრამ კორეის წარმომადგენლებმა არ დათმეს და ინტერვიუ ჩაატარეს სხვადასხვა გაზეთის რედაქციაში. 1910 წლის 22 აგვისტოს კორეა ანექსიამ მოიცვა იაპონია-კორეის ანექსიის ხელშეკრულების გამო, რომელზეც ხელისმოწერა ყოფილ მეფე გოჯონგს აიძულეს დოკსუს სასახლეში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოჯონგი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**გობის ალთაი** (მონღ. Говь Алтайн нуруу) — მთათა სისტემა სამხრეთ მონღოლეთში. წარმოადგენს მონღოლეთის ალთაის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაგრძელებას. შეიცავს მშრალი ხეობებითა და ქვაბულებით გამოყოფილ იზოლირებული ქედებისა და მასივების ჯაჭვს.

ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაენ გადაჭიმულია 500 კმ-ზე. გაბატონებული სიმაღლეებია 1500–2500 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 3957 მ (მთა იხ-ბოგდო-ულა). მნიშვნელოვანია მთა ბაგა-ბოგდო (3600 მ). შტოქედებიდან აღსანიშნავია იხ-ბოგდინ-ნურუ.

გარშემორტყმულია დახრილი ვაკეებით. აგებულია კრისტალური ფიქლებით, გრანიტებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. გობის ალთაი ძლიერ სეისმური რეგიონია. 1957 წლის 4 დეკემბერს მოხდა 7.8–8.1 მაგნიტუდის კატასტროფული მიწისძვრა, რომელმაც 30 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 1958 წლის 7 აპრილს ბაიან-ცაგანის რაიონში აგრეთვე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა.

ქედის ქვედა სარტყელში უდაბნოს მცენარეულობა იზრდება, ზედა სარტყელში — სტეპური.

სქოლიო
------

1. 1 2  Гобийский Алтай | Большая российская энциклопедия
2. 1 2  Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. 2006.
3. ↑  Bath, Markus (1973). Introduction to Seismology. the University of Michigan: Wiley
4. ↑  Horizontal surface-slip distribution through several seismic cycles: The Eastern Bogd fault, Gobi-Altai, Mongolia
გჟეგოჟ ფიტელბერგი
**გჟეგოჟ ფიტელბერგი** (პოლ. Grzegorz Fitelberg; დ. 18 ოქტომბერი, 1879, დაუგავპილსი, ლატვია — გ. 10 ივნისი, 1953, კატოვიცე, პოლონეთი) — პოლონელი დირიჟორი, მევიოლინე, კომპოზიტორი. 1891–96 წლებში სწავლობდა ვარშავის მუსიკალურ ინსტიტუტში. 1896 წლიდან ვიოლინოზე უკრავდა „ტეატრ ვიელკის" ორკესტრში, 1901 წლიდან — ფილარმონიურ ორკესტრში, 1904 წლიდან გამოვიდა, როგორც დირიჟორი. იყო შემოქმედებითი ჯგუფის „ახალგაზრდა პოლონეთის" ერთ–ერთი დამაარსებელი. 1914–19 წლებში საოპერო სპეკტაკლებს ხელმძღვანელობდა პეტროგრადში, 1920–21 წლებში — მოსკოვში. 1921–24 წლებში დირიჟორობდა ე.წ. რუსული სეზონების სპეკტაკლებს საზღვარგარეთ. 1923–34 წლებში ხლემძღვანელობდა „ტეატრ ვიელკისა" და ფილარმონიის ორკესტრებს ვარშავაში. 1934 წელს დააარსა და ხელმძღვანელობდა (1939 წლამდე) პოლონეთის რადიოს ორკესტრს კატოვიცეში. 1939–47 წლებში ცხოვრობდა აშშ-ში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 332.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტბა მანაგუა** (ესპ. Lago de Managua), იგივე **ტბა ხოლოტლანი** (ესპ. Xolotlán) — ტბა ნიკარაგუაში, კოორდინატები — 12°20′ ჩ. გ. 86°25′ დ. გ.﻿ / ﻿12.333° ჩ. გ. 86.417° დ. გ.﻿ / 12.333; -86.417. მისი ზედაპირის ფართობია 1.042 კმ², სიგრძე 65 კმ, ხოლო სიგანე — 25 კმ. მანაგუის ტბას, ნიკარაგუის ტბის მსგავსად სახელი უწოდეს ესპანელმა კონკისტადორებმა სახელისგან **მანგუე ("Mangue")** (ერთ-ერთი ტომის სახელი იყო) და *agua* (წყალი). ნიკარაგუის დედაქალაქი მანაგუა ტბის სამხრეთ დასავლეთ ნაპირზეა გაშენებული. 

მანაგუის ტბა ძლიერ დაბინძურდა 1950-იან წლებში კოდაკის საწარმოს მიერ ვერცხლისწყლის ჩაღვრის გამო. მიუხედავად ამისა, არაერთი ნიკარაგუელი მაინც სახლობს მის სანაპიროზე და ტბაში დაჭერილი თევზით იკვებება. 1998 წელს ქარიშხლის გამო მანაგუის ტბა სამი მეტრით გადმოვიდა ხუთი დღის განმავლობაში. მანაგუის ტბა მდინარე ტიპიტაპათი უკავშირდება ნიკარაგუის ტბას. 2007 წელს ტბის ტერიტორია დაასუფთავეს და ნალექები ამოხაპეს კატარღებით. მძაფრი უსიამოვნო სუნი გაქრა. აშენდა ბეტონის ნავმისადგომები, საიდანაც შესაძლებელია ერთსაათიანი ტურის საშუალებით ღირსშესანიშნაობების დათვალიერება.

გალერეა
-------

* ხედი ტიპიტაპადან, 2003 ვულკანი მომოტომბო
* ვულკანი მომოტომბო

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* JPL NASA: PIA03365: Perspective View with Landsat Overlay, Lakes Managua (foreground) and Nicaragua (background)
* დაარქივებული 2012-11-17 საიტზე Wayback Machine.
**გიორგი ფიფია** (დ. 3 ივნისი, 1953, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 12 თებერვალი, 2012) ქართველი ექიმი (ქირურგი), მეცნიერი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1953 წლის 3 ივნისს, თბილისში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1979-1981 წლებში მოსკოვის II სამედიცინო ინსტიტუტის კათედრაზე გაიარა ორდინატურა. 1981-1983 წლებში იყო ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი, 1983-1988 წლებში — ჯერ უმცროსი, შემდეგ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990 წლიდან დოცენტი, 1999 წლიდან ხელმძღვანელობდა კათედრას. ავტორია 29 სამეცნიერო ნაშრომისა თორაკო-აბდომინალურ საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს 2 მონოგრაფია: „ტრანსკუტანური ჰეპატოქოლანგიოგრაფია ობტურნაციული სიყვითლეების დროს"(1989), „ექოგრაფია და ტრანსკუტანური ჰეპატოქოლანგიოგრაფია ობტირაციული სიყვითლეების დროს" (1998). 

1985 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე — „ტრანსკუტანური ჰეპატოქოლანგიოგრაფია ობტურნაციული სიყვითლეების დროს". 1999 წელს გაიარა სადოქტორო დისერტაციის აპრობაცია: „კეთილთვისებიანი სიყვითლეების მკურნალობა და დიაგნოსტიკა". 

გარდაიცვალა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, 2012 წლის 12 თებერვალს თბილისში. 

მიუხედავად იმისა, რომ გოგა ფიფია არ ყოფილა პროფესიონალი მსახიობი, მას შესრულებული აქვს მთავარი როლები ქართულ მხატვრულ ფილმებში.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1972 — როცა აყვავდა ნუში — *ლექსო*
* 1973 — მზიური — *სპორტსმენი, პიონერთა რაზმის ხელმძღვანელი*
* 1974 — მშვიდობიანი დღეები — *გოგი კახიანი*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გოგა ფიფია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* გოგა ფიფია [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* გოგა ფიფია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* გოგა ფიფიას ცხოვრება და ოჯახური ტრაგედია

ლიტერატურა
----------

ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. - თბ..- 2000.-გვ.276

სქოლიო
------
გრადეცი
გრადეცის ქვის კარი
დვერცე
**გრადეცი** (უნგრ. Gréc, ლათ. Mons Graecensis prope Zagrabiam) — კაპტოლთან ერთად შუა საუკუნეების ზაგრების ისტორიული ცენტრი. ის მდებარეობს ზაგრების ისტორიულ რაიონ – გორნი-გრად–მედვეშჩკში.

ისტორია
-------

გრადეცს ოქროს ბულა 1242 წელს ბელა IV–მ მიანიჭა. ეს მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, რომლის მიხედვითაც გრადევცს ეწოდებოდა "გრადეცის თავისუფალი სამეფო ქალაქი, ზაგრების მთაზე". ამ განკარგულებით გრადეცი პირდაპირ მეფეს დაექვემდებარა. ქალაქის მოსახლეობას ჰქონდა უფლება აერჩიათ საკუთარი მაგისტრი (*gradski sudac*), რომელიც თანამედროვე მერის როლსს ასრულებდა.

ქალაქის ირგვლივ დამცავი ნაგებობების მშენებლობა მონღოლების ევროპაში შეჭრის დროს დაიწყეს. გალავნის მშენებლობა 1242–1261 წლებში მიმდინარეობდა. დამცავი კედლები დასახლებას სამკუთხედის ფორმას აძლევს. გალავანი ადგილებში მართკუთხედი და ნახევრად წრიული კოშკებითაა გამაგრებული.

გრადეცს ჰქონდა ოთხი ძირითადი შესასვლელი: დასავლეთი კარიბჭე მეშნიკის ქუჩაზე, ახალი ჩრდილოეთ კარიბჭე, დვერცე სამხრეთით და კამენიტა ვრატა (ქვის კარი). გრადეცსი თავდაპირველი შესასვლელებიდან ქვის კარი ერთადერთია რომელიც დღემდე ორიგინალური სახით შემორჩა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

კაპტოლი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* დაარქივებული 2011-11-12 საიტზე Wayback Machine.