recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მიჰაი გიმპუ** (რუმ. Mihai Ghimpu; დ. 19 ნოემბერი, 1951 , კოლონიცა, მოლდოვა) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბერალური პარტიის ლიდერი. მოლდოვის პარლამენტის თავმჯდომარე და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2009-2010 წლებში. 

დაიბადა 1951 წელს სოფელ კოლონიცაში. იგი თავს რუმინელად თვლის. დაამთავრა კიშინიოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი იურისტის სპეციალობით. 1948-1990 წლებში მუშაობდა იურისტად. 1990 წელს აირჩიეს პარლამენტში.

2009 წლის 28 აგვისტოს აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ. ამავე წლის 11 სექტემბერს პრეზიდენტი ვლადიმერ ვორონინი გადადგა. იმავე დღეს მიჰაი გიმპუ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 17 სექტემბერს გააუქმა სავიზო რეჟიმი რუმინეთთან. დნესტრისპირეთის კონფლიქტის მოგვარების საკითხში იგი მხარს უჭერდა რუსეთის ჯარის უპირობო გასვლას ოკუპირებული ტერიტორიიდან. უარი განაცხადა მოსკოვში 9 მაისის აღლუმში მონაწილეობაზე. 2010 წლის 24 ივნისს მიიღო კანონი, რომლის ძალითაც 28 ივნისი გამოაცხადა რუსეთის მიერ მოლდოვის ოკუპაციის დღედ (1940). 2010 წლის 28 სექტემბერს დაითხოვა პარლამენტი და 28 ნოემბრისათვის დანიშნა ახალი საპარლამენტო არჩევნები. ახალმა ევროპულმა კოალიციამ მიიღო შეთანხმება დროებით პარლამენტის თავმჯდომარედ და შესაბამისად პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, პრეზიდენტის არჩევნებამდე დაენიშნათ მარიან ლუპუ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოლდოვის ლიბელარული პარტია

სქოლიო
------

1. ↑  Владимир Соловьев (05.05.2010). „Михай Гимпу: Россия продолжает советскую политику" (რუსული). Газета «Коммерсантъ». შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოლდოვის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მირჩა სნეგური
* პეტრე ლუჩინსკი
* ვლადიმერ ვორონინი
* მიჰაი გიმპუ
	+ მ/შ
* ვლად ფილატი
	+ მ/შ
* მარიან ლუპუ
	+ მ/შ
* ნიკოლაე ტიმოფტი
* იგორ დოდონი
* მაია სანდუ
 |

 |
**სიონისტური საოკუპაციო მთავრობა** (ინგლ. Zionist occupation government; აბრევიატურა — **ZOG**) — ანტისემიტური კონსპირაციული თეორია, რომლის თანახმადაც „ებრაელი აგენტები" საიდუმლოდ აკონტროლებენ დასავლეთის ქვეყნების მთავრობებს. ზოგჯერ გამოიყენება ვარიანტი „ებრაული საოკუპაციო მთავრობა"..

ტერმინი გამოიყენება რადიკალური მემარჯვენე ან ანტისემიტური ჯგუფების მიერ შეერთებულ შტატებსა და ევროპაში, ულტრანაციონალისტების (ჯგუფი „Память") მიერ რუსეთის ფედერაციაში და სხვადასხვა რადიკალური მემარჯვენე ორგანიზაციების („Freemen", „Identity Christians", „ოდინისტები" და „კუ კლუქს კლანი") მიერ.

„სიონისტურ საოკუპაციო მთავრობას" არ აქვს არაფერი საერთო სიონიზმთან, რომელიც გამოხატავს მხარდაჭერას ისრაელის ტერიტორიაზე ებრაული სახელმწიფოს არსებობის მიმართ. ამ კონტექსტში, სიტყვა სიონისტი მოკლებულია ტრადიციულ მნიშვნელობას და განიზრახავს, წარმოაჩინოს ებრაელები როგორც შეთქმულები, რომელთაც სურთ მსოფლიოს კონტროლი (როგორც ნათქვამია „სიონისტ ბრძენთა პროტოკოლში").

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „Aryan nations", *Poisoning the Web: Hatred Online*, The Anti-Defamation League,. წაკითხვის თარიღი: 2018-11-26 დაარქივებული 2009-08-02 საიტზე Wayback Machine. .
* "Extremists conflicted", *The Christian Science Monitor*, 2002-06-18, .
* *Southern Poverty Law Center*, Southern Poverty Law Center, .

სქოლიო
------

1. ↑  ZOG. Anti-Defamation League. ციტირების თარიღი: 24 April 2017.
2. ↑   *The Expo Files: Articles by the Crusading Journalist*. ციტირების თარიღი: 24 April 2017.
3. ↑  Swain, Carol (2003). *Contemporary voices of white nationalism in America*. Cambridge, UK New York:  Cambridge University Press,   გვ. 253. ISBN 0521816734.
4. ↑  Perimutter, Dawn (2004) *Investigating Religious Terror and Ritualistic Crimes*,   გვ. 49.
5. ↑  Perimutter, Dawn (2004) *Investigating Religious Terror and Ritualistic Crimes*,   გვ. 49.
ტეიტ მოდერნი ათასწლეულის ხიდიდან
**ტეიტ მოდერნი** (Tate Modern) — თანამედროვე ხელოვნების ბრიტანეთის ახალი ეროვნული მუზეუმი ლონდონში, მდ. თემზის პირას, წმ. პავლეს კათედრალის მოპირდაპირედ. ტეიტ ბრიტანეთის, ტეიტ ლივერპულისა და ტეიტ სენტ-აივსის მუზეუმებთან ერთად იგი ტეიტ გალერეის ნაწილია.

მუზეუმი მოთავსებულია ყოფილ სანაპირო ელექტროსადგურის შენობაში, რომლის პროექტი თავდაპირველად სერ გაილს გილბერტ სკოტმა შექმნა ორ ეტაპად 1947 და 1963 წლებში. ელექტროსადგური 1981 წელს დაიხურა. შენობის კონვერტაცია არქიტექტურულმა ფირმამ "ჰერცოგ & დე მიურონ" მოახდინა და მისი სიმაღლე 99 მეტრია. 2000 წლის 12 მაისს გახსნის დღიდან ეს მუზეუმი ლონდონელთა და მის სტუმართა ყველაზე პოპულარული ადგილი გახდა. პერმანენტულ გამოფენებზე შესვლა უფასოა.

2005 წელს გალერეამ გაფართოების მშენებლობა დაიწყო, რომელიც 60%-ით გაზრდის საგამოფენო ფართს, და რომელიც 2012 წლისთვის უნდა დასრულდეს. ეს მშენებლობაც "ჰერცოგ & დე მიურონ"-ის დაპროექტებულია.

გალერეები მოთავსებულია შენობის მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულებზე. თემატურად გაშლილი გამოფენები გალერეის პერმანენტული კოლექციიდან მოთავსებულია მესამე და მეხუთე სართულებზე, ხოლო დროებითი ან სპეციალური გამოფენები ეწყობა მეოთხე სართულზე. შენობის მთავარი ჰოლიც, რომელშიც ადრე ელსადგურის ტურბინა მდებარეობდა, დროებით გამოფენებს ეთმობა ხოლმე.

ტურბინის ჰოლი, რაჩელ ვაიტრედის პროექტი "სანაპირო" 2005 ტურბინის ჰოლში გამოფენილია თანამედროვე ხელოვანთა პეცილურად დაფინანსებული ნამუშევრები ყოველი წლის ოქტომბერსა და მარტში გამოფენათა სერიაში სახელწოდებით "იუნილევერ". სერია თავდაპირველად ხუთ წელზე იყო გათვლილი, თუმცა მისი პოპულარობის გამო ის 2008 წლამდე გაგრძელდა.

გალერეაში მოხვედრა შეიძლება ლონდონის ათასწლეულის ხიდის გადაკვეთით, რომელიც მას წმ. პავლეს კათედრალთან აერთებს. ახლომდებარე მეტროს სადგურია "საუზვარკი", თუმცა სადგური "ბლექფრაირსი" და ამავე სახელწოდების ხიდით ფეხით გადახვლა ხშირად უფრო მოხერხებულია.

აქვეა ასევე ნავთმისადგომი, რომელსაც "ბენქსაიდ პიერი" ჰქვია, რომლითაც დოკლანდსში და გრინვიჩში შეგიძლია მოხვდეთ რეგულარული სანაოსნო სერვისით, ან ასევე ტეიტ-ტუ-ტაიტ სერვისით, რომელიც **ტეიტ მოდერნსა** და ტეიტ ბრიტანეთს აერთებს "ლონდონ აი"-ს მეშვეობით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტეიტ გალერეა
* მსოფლიოს ცნობილი მუზეუმები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტეიტ მოდერნის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2005-11-25 საიტზე Wayback Machine.
* გალერეის გეგმა დაარქივებული 2006-01-13 საიტზე Wayback Machine.
Gray1204Gray1204
**მბგერავი აპარატი** — ხორხის შიგნითა ზედაპირი გამოფენილია ლორწოვანი გარსით, რომლის ქვეშაც მოთავსებულია სხვადასხვა სისქის ელასტიკური შემაერთებელქსოვილოვანი შრე. ეს შრე ქმნის ეგრეთ წოდებულ ელასტიკურ კონუსს და ოთხკუთხა აპკს. ელასტიკური აპკის შემადგენლობაში ვხვდებით ირიბად განლაგებულ ელასტიკური ბოჭკოების კონებს, რომლებიც შეჯგუფებულია, უმთავრესად, ფარისებრი ხრტილის შიგნითა ზედაპირზე. ელასტიკური კონუსი (ლათ. conus elasticus) ეწოდება ელასტიკური აპკის იმ ნაწილს, რომელიც გადაჭიმულია ფარისებრ ხრტილს, მის ქვემო ნაპირს, ბეჭედისებრ ხრტილის რკალსა და ციცხვისებრი ხრტილის მბგერავ მორჩებს შორის. ელასტიკური კონუსის შუა ნაწილის ბოჭკოები გადაწნულია წინიდან და ქვემოდან ბეჭდ-ფარისებრი შუა იოგის ბოჭკოებთან. ის შემაერთებელ ქსოვილოვანი კონები კი, რომლებიც გადაჭიმულია ფარისებრი ხრტილიდან ციცხვისებრი ხრტილის მბგერავ მორჩებამდე და შეადგენენ ელასტიკური კონუსის ზემო ნაპირს, ქმნიან მბგერავ იოგებს. მბგერავი ანუ ნამდვილი მბგერავი იოგები-ლათ. ligamenta vocalia vera წყვილია (მარჯვენა და მარცხენა), სიმეტრიული წარმონაქმნებია, ისინი მოთავსებულია კისრის მე-4 და მე-5 მალებშუა ხრტილის დონეზე. მათი სიგრძე მამაკაცებში უდრის საშუალოდ 20-24 მმ-ს, ქალებში კი-15-18 მმ, მბგერავი იოგების სისქე დამოკიდებულია მათ დაჭიმულობაზე, რაც ხორციელდება სათანადო კუნთების შეკუმშვა-მოდუნებით. მბგერავ იოგებს შორის დარჩენილ სივრცეში გამავალი ჰაერით წარმოებს მათი რხევა და ხმის წარმოქმნა. ხმის ტემბრი დამოკიდებულია მბგერავი იოგების სიგრძეზე, სისქეზე, დაჭიმულობასა და მოქნილობაზე. ნამდვილ მბგერავ იოგებს შორის რჩება სამკუთხა მოყვანილობის სივრცე, რომელსაც ყია ეწოდება.

ხორხის კუნთების სხვადასხვა ხარისხით შეკუმშვის შედეგად მბგერავი იოგები შეიძლება იყოს მოდუნებული ან დაჭიმული, გარდა ამისა, მათ შორის დარჩენილი სივრცე-ყია, შეიძლება იყოს გაფართოებული ანდა შევიწროებული. იმ შემთხვევაში, როდესაც ყია შევიწროებულია, ამოსუნთქულ ჰაერს წინააღმდეგობის დაძლევა დიდი წნევით უხდება და ვღებულობთ ძლიერ ხმას (ხმამაღალი ლაპარაკი, ყვირილი). შევიწროებული ყიის დროს წარმოიქმნება ხმოვანი ბგერები. როდესაც ყია გაფართოებულია ჰაერი თავისუფლად ამოდის ფილტვებიდან და ვღებულობთ სუსტ ხმას (ხმადაბალი ლაპარაკი, ჩურჩული). გაფართოებული ყიის დროს წარმოიქმნებიან თანხმოვანი ბგერები.

იმ შემთხვევაში, როდესაც მბგერავი იოგები დაჭიმულია, ამოსუნთქული ჰაერი იწვევს მათ ხშირ რხევას რხევის მცირე ამპლიტუდით, რის შედეგადაც ვღებულობთ მაღალ ბგერებს. იმ შემთხვევაში კი, როდესაც მბგერავი იოგები მოდუნებულია ანდა სუსტადაა დაჭიმული, ამოსუნთქული ჰაერი იწვევს მბგერავი იოგების მცირერიცხოვანი რხევის ამპლიტუდის გადიდებას, რის შედეგადაც ვღებულობთ დაბალ ბგერებს, ბგერათა ჯამი იძლევა ხმას.

ელასტიკური აპკის მეორე შემადგენელი ნაწილი ეგრეთ წოდებული ოთხკუთხა აპკი (ლათ. membrana quadrandularies) იწყება ხორხ-სარქველის ნაპირებიდან და ფარისებრი ხრტილის კუთხიდან და უმაგრდება რქოვანა და ციცხვისებრი ხრტილების შიგნითა ზედაპირს. ოთხკუთხა აპკის ქვემო ნაპირი ქმნის პარკუჭის ზემო კიდეს, ანუ ცრუ მბგერავ იოგს. ეს იოგი იწყება ფარისებრი ხრტილის შიგნითა კუთხიდან და უმაგრდება ციცხვისებრი ხრტილის სამკუთხა ფოსოს.

ლიტერატურა
----------

* *თვალაძე გ.*, ადამიანის ანატომია, ტ. 2, გვ. 61-62.
**მბანზა-კონგო** (პორტ. M'Banza-Kongo) — ქალაქი ანგოლაში. ზაირეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთით. პორტუგალიის მმართველობის პერიოდში ატარებდა სახელწოდებას სან-სალვადორ-დუ-კონგუ.

ისტორია
-------

1390 წლიდან კონგოს სამეფოს დედაქალაქია. აქ მდებარეობდა მანიკონგოს (კონგოს სამეფოს მმართველის ტიტული) რეზიდენცია. 

XV საუკუნიდან პორტუგალიელების მოსვლასთან ერთად დაიწყო ქრისტიანობის გავრცელება. XVI საუკუნის შუა წლებში მბანზა-კონგოში ააგეს ეკლესია. მომდევნო ასწლეულის განმავლობაში ქალაქი განაგრძობდა განვითარებას. XVII საუკუნის შუა წლებში ქალაქში 30 000 ადამიანი ცხოვრობდა. 1660-იანი წლებიდან სამეფოში დაიწყო სამოქალაქო ომი (მბვილეს ბრძოლაში სამეფო ძალების პორტუგალიელებთან მარცხის შემდეგ). 1678 წელს ქალაქი პრაქტიკულად გაანადგურეს. 

მბანზა-კონგო 1709 წელს აღადგინეს ანტონიანისტებმა. 1914 წელს სამეფოს ტერიტორია ქალაქთან ერთად გახდა პორტუგალიის კოლონია ანგოლის შემადგენელი ნაწილი. 1975 წლიდან შედის დამოუკიდებელი ანგოლის შემადგენლობაში.

2017 წელს კონგოს სამეფოს დედაქალაქის ნაშთები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* M'banza Congo (Angola) ენციკლოპედია ბრიტანიკა

სქოლიო
------

1. ↑  Three sites in Angola, Eritrea and South Africa added to UNESCO’s World Heritage List. ციტირების თარიღი: 2017-07-08
ბაბილონის ბრძოლის სცენა მისი ნინევიის სასახლიდან.
**სინახერიბი** (ასურ. სინახერება) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 705-680 წლებში. თავისი მამის სარგონ II-გან განსხვავებით, საშინაო პოლიტიკის გატარებისას ყველაფერს არმიის ინტერესებს უმორჩილებდა. ქურუმები და არისტოკრატიის ზედა ფენა გადაიმტერა. ძვ. წ. 702 წელს ჩააქრო ქალაქ ბაბილონის მეთაურობით მოწყობილი აჯანყება. მალე იუდეის მეფე იეზეკიაც აჯანყდა. სინახერიბმა ალყა შემოარტყა იერუსალიმს, მაგრამ მალე იძულებული გახდა გამოსასყიდი მიეღო და უკან გაბრუნებულიყო. ძვ. წ. 689 წელს აიღო ბაბილონი, რომელიც მეორეჯერ აუჯანყდა. ადგილობრივი მცხოვრებნი მონებად გაყიდა, ხოლო ქალაქი მთლიანად დაანგრია. სინახარიბმა დედაქალაქი დურ-შარუქინიდან ისევ ნინევიაში გადაიტანა, სადაც დიდი სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა. ძვ. წ. 680 წელს შეთქმულებმა მოკლეს.

არქეოლოგებმა ინფორმაცია ნინევეში სინახერიბის ანალებშიც ანუ ისტორიულ ჩანაწერებშიც აღმოაჩინეს. ექვსკუთხა თიხის პრიზმაზე გაკეთებული წარწერიდან ვიგებთ, როგორ იკვეხნის ასურეთის მეფე: „იუდეველმა ხიზკიამ არ დაიდგა ჩემი უღელი. ამიტომ ალყაში მოვაქციე და დავიპყარი მისი 46 გამაგრებული ქალაქი, გალავნიანი ციხე-სიმაგრეები, და ირგვლივ მდებარე უამრავი პატარა სოფელი. . .თვითონ ხიზკია, როგორც ჩიტი გალიაში, იერუსალიმში — მის სატახტო ქალაქში გამოვამწყვდიე". სინახერიბი იმასაც ამბობს, რომ ხიზკიამ მას გაუგზავნა „30 ოქროს ტალანტი, 800 ვერცხლის ტალანტი, ძვირფასი ქვები. .. და ყოველგვარი ძვირფასეულობა". სინამდვილეში, ის აზვიადებს ხიზკიასგან მიღებული ვერცხლის რაოდენობას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ სინახერიბი არაფერს ამბობს იერუსალიმის დაპყრობის შესახებ და არც იმას მოიხსენიებს, ღვთის ჩარევით, როგორ დამარცხდა მისი ჯარი. როგორც ბიბლიაშია ნათქვამი, ღვთის ანგელოზმა ერთ ღამეში 185 000 ასურელი ჯარისკაცი დახოცა (2 მეფეები 19:35, 36). ერთ-ერთი მკვლევარი, ჯეკ ფინეგანი ამბობს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ ასურეთის მეფეთა წარწერები ძირითადად ტრაბახის სულშია შესრულებული, არც არის გასაკვირი, რომ სინახერიბი თავისი მარცხის შესახებ არაფერს ამბობს." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* *შარაშენიძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 368.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Rare Stela of Sennacherib.
* Prism of Sennacherib
* The murderer of Sennacherib - by Simo Parpola
* Sennacherib's Invasion of Judah - by Craig C. Broyles
* Interactive Map of Sennacherib's Invasion of Judah, including the accounts of Sennacherib, Herodotus, 2 Kings, Isaiah and Micah დაარქივებული 2009-03-13 საიტზე Wayback Machine.
* States that the prism is preserved in the Oriental Institute, University of Chicago.
* A site on the study of King Sennacherib by Jack Taylor, II დაარქივებული 2010-10-09 საიტზე Wayback Machine.
* First Campaign of Sennacherib Translated Cylinder 113203. British Museum დაარქივებული 2010-11-17 საიტზე Wayback Machine.
**სინაია** (რუმ. Sinaia) — საკურორტო მნიშვნელობის ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, პრაჰოვის ჟუდეცში. მდებარეობს სამხრეთ კარპატებში, მდინარე პრაჰოვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 767 მ სიმაღლეზე. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 10,410 ადამიანი. სამთო-კლიმატური კურორტია. ტურისტული და სპორტული ცენტრი. ზამთარი რბილია, ხოლო ზაფხული ზომიერად თბილი. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 4°С, ივლისის საშუალო ტემპერატურა 17°С. ნალექები 900 მმ წელიწადში. არის სასტუმროები, სანატორიუმი, დასასვენებელი სახლი, კემპინგი და სხვა. სამკურნალო საშუალებები: მზისა და ჰაერის აბაზანები, ტერენკური. ქალაქში არის მეტალურგიული ქარხანა. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს პელეშის ციხე-დარბაზი. აღსანიშნავია მართლმადიდებლური სინაიის მონასტერი. მდინარე პრაჰოვის ხეობაში არის აგრეთვე სამთო-კლიმატური კურორტები პრედიალი, ბუშტენი, პოიანა-ცაპულუი, ბრიაზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სინაია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2012 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
2. ↑  Rezultatele alegerilor locale din 2016 — Central Electoral Bureau.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23725837'></a>
3. ↑  Primăria oraşului Sinaia
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **სახეობას** ეხება. *გვარის შესახებ* იხილეთ **მოგზაური მტრედი (გვარი)**. |

**მოგზაური მტრედი** (ლათ. Ectopistes migratorius) — ამომწყდარი ფრინველი მტრედისებრთა ოჯახისა. ახასიათებდათ სქესობრივი დიმორფიზმი. მამალი სხეულის სიგრძეში 39–41 სმ, ხოლო შეფერილობით რუხი იყო. ტანის ზედა ნაწილი მუქი ჰქონდა, ქვედა — შედარებით ღია, ყელი — ბრინჯაოსფერი, ფრთებზე გააჩნდა მუქი ლაქები. დედლის სხეულის სიგრძე 38–40 სმ, ფერი კი მუქი კრემისფერი იყო. გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ ამერიკის ფოთლოვან ტყეებში, ერთ-ერთი ძირითადი საბინადრო არეალი დიდი ტბების მიმდებარე ტერიტორიები იყო. იკვებებოდნენ თესლებით, მცენარეთა ნაყოფებითა და უხერხემლოებით. ეს ფრინველები ხშირად მიგრირებდნენ სხვადასხვა ადგილებისკენ, რათა მოეძიათ საკვები, თავშესაფარი და ბუდობის ადგილები. ერთ დროს მოგზაური მტრედი ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ფრინველი იყო, რომლის პოპულაცია 3–5 მილიარდს უდრიდა. დროთა განმავლობაში მათი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. მოგზაურ მტრედზე ჯერ კიდევ ამერიკელი ინდიელები ნადირობდნენ. ევროპელი კოლონიზატორების დროს კიდევ უფრო გაძლიერდა ნადირობა, განსაკუთრებით — XIX საუკუნეში. მტრედის ხორცი იაფ საკვებს წარმოადგენდა, რის გამოც ნადირობა რამდენიმე ათეული წლის განმავლობაში საგანგაშო მასშტაბებით მიმდინარეობდა. სხვა ფაქტორებმა, როგორიცაა მსხვილი მობუდარი კოლონიების შემცირება, ტყეების ხშირი ჩეხვა ანუ ბუნებრივი ჰაბიტატის განადგურება, დიდი გავლენა მოახდინა სახეობის რაოდენობის შემცირებასა და საბოლოოდ — გადაშენებაზე. 1800–1870 წლებში პოპულაცია ნელა მცირდებოდა, სწრაფი შემცირება 1870–1890 წლებში მიმდინარეობდა. ითვლება, რომ ველურ ბუნებაში უკანასკნელი ინდივიდი მოკლული იქნა 1901 წელს. XX საუკუნის დასაწყისში მოიპოვეს უკანასკნელ წარმომადგენელთა ფოტოსურათები სამი საკონტროლო ჯგუფის მიერ. 1914 წლის 1 სექტემბერს დაიღუპა მართა — მოგზაური მტრედის უკანასკნელი წარმომადგენელი. ამ სახეობის განადგურება ანთროპოგენური გადაშენების ნათელი მაგალითია.

ლიტერატურა
----------

* Blockstein D. E. Passenger Pigeon Ectopistes migratorius. — Philadelphia: The Birds of North America, Inc. Cornell Lab of Ornithology, 2002.
* Fuller E. The Passenger Pigeon. — Princeton and Oxford: Princeton University Press, 2014. — ISBN 978-0-691-16295-9.
* Charles C. Mann. 1491: New Revelations of the Americas Before Columbus. — New York: The Artificial Wilderness, 2005. — ISBN 1-4000-4006-X.
**მაია მარი ჰარისონი**, უფრო მეტად ცნობილი ფსევდონიმით **Mýa** (დ. 10 ოქტომბერი 1979) — ამერიკელი მომღერალი, მუსიკალური პროდიუსერი, მოცეკვავე, მსახიობი, მოდელი, აქტივისტი და ფილანთროპი. დაიბადა და გაიზარდა ვაშინგტონში. 1988 წლის აპრილში ხმისჩამწერი ლეიბლის Interscope Records მხარდაჭერით გამოდის მისი სადებიუტო ალბომი სახელწოდებით Mýa, რომელიც ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაიყიდა ამ ალბომის მილიონზე მეტი ასლი. მისი მეორე სტუდიური ალბომი სახელწოდებით Fear of Flying გამოვიდა 2000 წლის 25 აპრილს და წარმატება მთელ მსოფლიოში მოიპოვა. 2001 წელს ჰარისონმა კრისტინა აგილერასთან, ლილ-კიმთან და პინკთან ერთად ფილმ *„მულენ-რუჟისთვის"* ჩაწერა საუნდტრეკი Lady Marmalade, რისთვისაც მიენიჭა თავის პირველი გრემის პრემია. 2003 წლის ივლისში გამოდის მაიას მესამე სტუდიური ალბომი სახელწოდებით Moodring. 2007 წლის 22 ოქტომბერს გამოდის მეოთხე სტუდიური ალბომი Liberation, რომელსაც ერთი წლის შემდეგ მოჰყვა მეხუთე სტუდიური ალბომი Sugar & Spice.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Mýa-ს დისკოგრაფია.
* *Mýa* (1998)
* *Fear of Flying* (2000)
* *Moodring* (2003)
* *Liberation* (2007)
* *Sugar & Spice* (2008)
* *K.I.S.S. (Keep It Sexy & Simple)* (2011)
* *Smoove Jones* (2016)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Mýa"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* Mýa საიტზე Allmusic
* Mýa — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**მოგზაურობა ევროპაში** — სულხან-საბა ორბელიანის დღიურების წიგნი, სადაც აღწერილია მწერლის 1713-1716 წწ. მოგზაურობა დასავლეთ ევროპაში. ნაწარმოების სათაური პირობითია (იგი არ არის ავტორისეული, ბეჭდური გამოცემებიდან მომდინარეობს). ნაწარმოების დედანს ჩვენამდე არ მოუღწევია. მისი ხელნაწერებიც იშვიათია. მეცნიერთა აზრით, „მოგზაურობის" ტექსტის დიდი ნაწილი დაკარგულად უნდა ჩაითვალოს.

სულხან-საბას მოგზაურობის მარშრუტი ასეთი იყო: კონსტანტინოპოლი–მარსელი–პარიზი–რომი, აგრეთვე იტალიის სხვა ქალაქები, ბოლოს კონსტანტინოპოლი და თურქეთის გავლით საქართველო. სულხან-საბა ორბელიანის „მოგზაურობა ევროპაში" პირველი ნიმუშია ქართული მხატვრულ–დოკუმენტური პროზისა. სულხან–საბამ „მოგზაურობის" წიგნით ქართულ მწერლობაში მანამდე უცნობი ლიტერატურული ჟანრი დაამკვიდრა. შემდგომ საბას მრავალი მიმდევარი გაუჩნდა: ვახტანგ ორბელიანი, იონა გედევანიშვილი, ტიმოთე გაბაშვილი, გიორგი ავალიშვილი და სხვები.

შინაარსი
--------

„მოგზაურობის" წიგნში ავტორს დაკვირვებით აქვს აღწერილი განცდილი და ნანახი. ავტორი მკითხველს საგანგებოდ აფრთხილებს: „რაც არ მინახავს, არ დავსწერო". ავტორის აზრით, „გრძელი ამბავი თავის საწყენია", ამიტომაც აღწერილობა მოკლედ და სხარტადაა გადმოცემული. ავტორი შენიშნავს: „ჰრომი ასეთია, ასს წელს სულ იაროს კაცმა, მისს საკვირველებას ვერც გაუვიდეს, ვერც დაასრულოს".

სულხან-საბა უმთავრესად ეკლესია-მონასტრებსა და სასულიერო დაწესებულებებს ათვალიერებდა, ამიტომ „მოგზაურობაში" მნიშვნელოვანი ადგილი სწორედ ეკლესია-მონასტრების აღწერას უკავია. სხვადასხვა ღირსშესანიშნაობის ფონზე სულხან-საბა საუბრობს ქვეყნის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე, ჰავაზე, მოსახლეობის საქმიანობაზე, საყოფაცხოვრებო მხარეებზე, პოლიტიკური წყობილების ფორმაზე, მმართველობის წესებზე და ა.შ.

შედარებით უფრო დაწვრილებით აღწერს სულხან-საბა სამხრეთ იტალიას. აღწერილია ზღვა, ძლიერი ქარების ქროლვა, ბუნება, ჰავა... კუნძულ მალთას ავტორი ასე აღწერს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მალთა დიდი თბილი ადგილია. დეკემბერში იასამანი და ყვავილები ყვაოდა. ლეღვს გასცვივდა ფურცელი, თვარა ვენახს ისევ ესხა. არც თოვლი, არც თრთვილი, არც ყინვა არ იცის იქაურმა ზამთარმა. რა ჩრდილის ქარი აქროლდება, ცოტა რამ სიცივე შეიქმნება. ზაფხულს მეტად ცხელს ამბობენ. სულ კლდეა, ვაკე და ყორე. მრავალი გველია და ვერას ავნებს კაცსა. უნაყოფოა. სადაც წალკოტია, ნარინჯ-თურინჯი დგას, თვარა უწალკოტოდ ხე არსად არის. ზამთარ სულ მწვანეა. ბალახი ზაფხულ არ იქნებაო სიცხისგან" |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, კ. კეკელიძე, ა. ბარამიძე. თბილისი 1969
* ქართული პროზა, წიგნი V, „საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1983
* საუბრები ქართულ ლიტერატურაზე, „განათლება", თბილისი, 1992

სქოლიო
------

1. ↑  ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, კ. კეკელიძე, ა. ბარამიძე. თბილისი 1969, გვ. 381–383
მიხეილის ხიდი 1853-1856 წლებში
**მიხეილის ხიდი**, **ვორონცოვის ხიდი** — ამ სახელით XIX-XX სს. თბილისში მტკვარზე გადებული ორი. ე.წ. მიხეილის დიდი და მცირე, ხიდი იყო ცნობილი. „დიდი ხიდის" ადგილზე ახლა ჩუღურეთის ხიდია, „მცირე ხიდი" კი ცნობილია „მშრალი ხიდის" სახელწოდებით.

ისტორია
-------

ამ ადგილზე ხიდის აგება 1830-იან წლებში გადაწყდა, რათა გადაეჭრათ მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე ახლად აღმოცენებულ უბნებთან (ჩუღურეთი, კუკია, გერმანელთა დასახლება) დაკავშირების პრობლემა. შემუშავდა კაპიტალური ხიდის პროექტი. სამუშაო უნდა დაფინანსებულიყო ხიდის იჯარით გაცემით, მაგრამ საჯარო ვაჭრობა არ შედგა მსურველთა გამოუცხადებლობის გამო. მშენებლობისთვის გამოყოფილი თანხა სამხედრო მიზნებს მოხმარდა. კაპიტალური
ხიდის ნაცვლად 1840-იან წლებში ამ ადგილზე მესანგრეები აშენებდნენ დროებით ხის ხიდებს, რომელსაც რეგულარულად იტაცებდა ადიდებული მდინარე.

1840-იან წლებში მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის დავალებით არქიტექტორმა ჯოვანი სკუდიერიმ შეადგინა ხიდის ახალი პროექტი. ნაგებობა ორი, დიდი და მცირე ხიდებისაგან შედგებოდა, მტკვრის ძირითად კალაპოტსა და მის მარჯვენა ტოტზე. მშენებლობა 1848 წელს დაიწყო, თუმცა რამდენიმეჯერ შეფერხდა, იცვლებოდნენ მოიჯარადეები. 1848 წლის 26 ნოემბერს ვორონცოვმა საზეიმო ვითარებაში ჩაუყარა საძირკველი ახალი ხიდის ბურჯებს. 1849 წელს მდინარემ წაიღო ხის ხიდი. სკუდიერიმ მხოლოდ მტკვრის მარჯვენა ტოტზე ერთმალიანი ხიდის აგება მოასწრო, ის 1851 წელს ტაძრის მშენებლობისას დაიღუპა. სკუდიერის გარდაცვალების შემდეგ დიდი ხიდის პროექტი გადაამუშავა ინჟინერმა ს. ბლიკსმა, რომელმაც ხის მალები აგურის კამარებით შეცვალა. საბოლოოდ სამმალიანი ხიდის ნაცვლად ხუთმალიანი ქვის ხიდი აშენდა, რომლის სიგრძე დაახლოებით 107 მეტრს, ხოლო სიგანე 9 მეტრს შეადგენდა. მშენებლობას სათავეში ჩაუდგა ქართველი ინჟინერი ვ. ბაგრატიონ-მუხრანსკი. მიხეილის დიდი ხიდი საზეიმოდ 1853 წელს აპრილში მიქაელ მთავარანგელოზის ხსენების დღეს გაიხსნა და იკურთხა. მშენებლობის დამთავრებიდან ერთი წლის თავზე ხიდს ოფიციალურად წმ. მიხეილის სახელი უწოდეს. მაგრამ ხალხი მას „ვორონცოვის ხიდად" მოიხსენიებდა. ამას ხელს უწყობდა იმ გარემოებამაც, რომ დღევანდელი ზაარბრიუკენის მოედნის შუაგულში 1867 წლის 25 მარტს გაიხსნა მიხეილ ვორონცოვის 2-მეტრიანი ბრინჯაოს ძეგლი, რომლის კვარცხლბეკი ალგეთის ქვით მოაპირკეთეს (პროექტის ავტორები: პროფ. პიმენოვი და მხატვარი კრეიტანი). ხიდი იმდენად ვიწრო იყო, რომ 1883-1884 წლებში ის გადააკეთეს - ტროტუარები ლითონის კონსოლებზე გადაიტანეს.

1962 წელს ხიდს, რომელიც ქალაქის სატრანსპორტო მოთხოვნებს ვეღარ აკმაყოფილებდა, საფუძვლიანი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა, რომლის შედეგად მან დღევანდელი სახე მიიღო (არქიტექტორები: შოთა ყავლაშვილი, გ. მელქაძე; ინჟინერი გ. ქარცივაძე). ძველი ხიდის ბურჯები და ხუთმალიანი კონსტრუქცია შეინარჩუნეს. ხიდის გასაფართოებლად არსებულ მალებს ორივე მხრიდან მიუშენეს მათი ზომის შესაბამისი რკინაბეტონის თაღები. ამჟამად ხიდის სიგრძეა 124 მ, სიმაღლე -
15 მ, ხოლო სავალი ნაწილის სიგანე - 25 მ. ისტორიის მანძილზე ამ ხიდმა რამდენიმე ოფიციალური სახელი გამოიცვალა: კუკიის, წმ. მიხეილის, კარლ მარქსის, ჩუღურეთის, ზაარბრიუკენის.

ლიტერატურა
----------

* *სარალიძე, ა.* „თბილისის ხიდები", გვ. 14-16, „ტფილისის ჰამქარი", თბილისი, 2012
* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 41-42. „საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1985

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Кавказский календарь на 1857 годъ
***მემენტო*** — კრისტოფერ ნოლანის 2000 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი. მისი სცენარი, რომელიც ასევე კრისტოფერ ნოლანმა დაწერა, ადაპტირებულია მისი უმცროსი ძმის, ჯონათან ნოლანის, მოთხრობიდან „Memento Mori". მთავარ როლს ასრულებს გაი პირსი, რომელიც თამაშობს ლეონარდ შელბის, ანტეროგრადიული ამნეზიით დაავადებულ ადამიანს. საწყის სცენებში, რომელიც სიუჟეტის დასასრულს გვიჩვენებს, ნაჩვენებია თუ როგორ კლავს ლეონარდი ტედს (ჯო პანტოლიანო).

მემენტო არის მაგალითი ისეთი ფილმებისა, რომელთა სიუჟეტი და თხრობის მსვლელობა განსხვავებულია. მოთხრობილი ისტორია იყოფა ორ ნაწილად, რომელთაგან ერთი ნაჩვენებია ფერადი გამოსახულებით, ხოლო მეორე შავ-თეთრით. ეს უკანასკნელი დალაგებულია ქრონოლოგიურად და ასახავს ლეონარდს, რომელიც ესაუბრება უცნობ გმირს ტელეფონით სასტუმროს ოთახში. ლეონარდის გამოძიება ცოლის მკვლელობის შესახებ კი მოთხრობილია ფერად ნაწილში უკუქრონოლოგიურად. ყოველი ფრაგმენტის დაწყების დროს, მაყურებელმა არ იცის წინამდებარე მოვლენების შესახებ, რაც მათ ლეონარდის მსგავს გაურკვევლობაში აგდებს. სრული სიუჟეტი აშკარავდება მხოლოდ ფილმის ბოლოს, როდესაც სიუჟეტის ორივე ნაწილი ერთიანდება.

*მემენტოს* პრემიერა გაიმართა 5 სექტემბერს ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. მან კინოკრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. მსგავსი გამოხმაურება მიიღო მან ოქტომბერში ევროპის თეატრებში გამოჩენის შემდეგ. კრიტიკოსებმა განსაკუთრებით მოიწონეს მისი უნიკალური, არასწორხაზოვანი თხრობის სტილი და მეხსიერების, გარემოს აღქმის შურისძიების თემა. ფილმმა წარმატებას მიაღწია კინოგაქირავებაში. მან დაიმსახურა მრავალი ჯილდო, მათ შორის აკადემიის ჯილდო ორიგინალური სცენარისა და მონტაჟისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მემენტო" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „მემენტო" — Rotten Tomatoes
* 

* ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კრისტოფერ ნოლანის ფილმები |
| --- |
|  |
| 1990-იანები | 
* *დევნა* (1998)
 |
|  |
| 2000-იანები | 
* *მემენტო* (2000)
* *ინსომნია* (2002)
* *ბეტმენი: დასაწყისი* (2005)
* *პრესტიჟი* (2006)
* *ბნელი რაინდი* (2008)
 |
|  |
| 2010-იანები | 
* *დასაწყისი* (2010)
* *ბნელი რაინდი: აღზევება* (2012)
* *ვარსკვლავთშორისი* (2014)
* *დიუნკერკი* (2017)
 |

 |
**მოსაბურნის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოსაბრუნში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს ძეგლევის ხევში, მთაზე. დარბაზული ეკლესია სამხრეთი მინაშენით რიყისა და ფლეთილი ქვითაა ნაგები.

გეგმა სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული, შვერილი აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში დაბალი ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო თაღოვანი ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხეველს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს.

ეკლესიის კამარა ცილინდრულია. სამხრეთ კედელში მოთავსებულია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, იგი შიგნით არქტირავული - გარეთ თაღოვანია. კარი ნაოთხალია.

ინტერიერში კედლები შელესილია მოსახატად. ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია ფრესკული წარწერის (ასომთავრული) კვალი, რომელიც დაზიანების გამო არ იკითხება. ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია, კამარა ორ ადგილას ჩამონგრეულია, იატაკი მიწაყრილია.

ეკლესიის სამხრეთის გვიანდელი მინაშენი გეგმით სწორკუთხაა. მინაშენი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი მხრებს ეყრდნობა. ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრებს ეყრდნობა.

ამჟამად სამხრეთი კედლის პილასტრი აღარ არსებობს. მინაშენის სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია.

ეკლესიას შირიმის ქვის კარნიზი აქვს, იგი თარო-ლავგარდანია. ფასადები სადაა. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით ნაშენი მაღალი გალავანი. მისი სამხრეთი კედელი მთლიანად დანგრეულია, შემოსასვლელი თავისი კარიბჭით აღმოსავლეთ კედელშია.

გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მიშენებულია გეგმით სწორკუთხა სათავსი, რომლის კედლების სიმაღლე 2-2,5 მეტრს აღწევს. სავარაუდოა, რომ იგი სენაკი იყო. ტერიტორიაზე მრავალად ყრია ჩამონაშალი ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 134-135
**მიჰრანი** (სომხ. Միհրան) — სომეხი მეთაური ერვანდუნების დინასტიიდან, რომელიც თავდაპირველად სპარსულ სამხედრო ძალებს მეთაურობდა, მოგვიანებით კი სომხეთის სატრაპიის მმართველი (სატრაპი) გახდა, ამ თანამდებობაზე იგი ძვ. წ. 331 წლიდან ძვ. წ. 317 წლამდე, გარდაცვალებამდე იმყოფებოდა. თავდაპირველად მიჰრანი სპარსულ სამხედრო შენაერთს მეთაურობდა, მისი გარნიზონი სარდისის ციხესიმაგრეში იდგა, თუმცა გრანიკოსის ბრძოლის შემდეგ მიჰრანი ნებაყოფლობით დანებდაალექსანდრე მაკედონელს და მაკედონელთა მხარეს გადავიდა. მიჰრანი გავგამელის ბრძოლაშიც იბრზოდა სპარსეტის წინააღმდეგ, აღსანიშნავია, რომ მოწინააღმდეგეთა რიგერბში მისი მამა სომხეთის იმჟამინდელი სატრაპი იერვანდ II-ც იყო, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. ბრძოლის დასრულების შემდეგ ალექსანდრემ მიჰრანი სომხეთის ახალ სატრაპად დანიშნა.

დღეისათვის უცნობია, რეალურად მოახერხა თუ არა მიჰრანისმა სატრაპიაზე კონტროლის დამყარება. რუფუს კვინტუს კურციუსის მიხედვით, ძვ. წ. 330 წელს ჰეკატომფილოსში სიტყვით მიმართვის დროს ალექსანდრემ მაკედონელთა მიერ დაპყრობილ მიწებში სომხეთიც მოიხსენია, რაც შესაძლოა ადასტურებსდეს, რომ მიჰრანისმა სატრაპიაზე საკუთარი ძალაუფლების გავრცელება შეძლო. თუმცა მეორე მხრივ ჯასტინის გვთავაზობს გნეუს პომპეუს ტროგოსის მიმართვას მითრიდატე VI ევპატორს სადაც იგი აღნიშნავს, რომ ალექსანდრე დიდმა სომხეთის არ დაიპყრო.

ზაფხულში, მიჰრანესი სატრაპიას ახალი მაკედონური რეჟიმით მართავდა. მიუხედავად ამისა, ალექსანდრე III-ის გარდაცვალების შემდეგ, ნეოპტოლემუსი სომხეთის ახალ სატრაპად დაინიშნა, რომელიც სომხეთის ძვ. წ. 323 წლიდან ძვ. წ. 321 წლამდე მართავდა.

როგორც ჩანს, ნეოპტოლემუსის სიკვდილისა და დიახში მიმდინარე ბრძოლების შემდეგ, მიჰრანესმა არა მართო დაიბრუნა საკუთარი თანამდებობა, არამედ თავი მეფედ გამოაცხადა. ძვ. წ. 317 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მმართველობა მისმა თანამმართველმა და ვაჟმა იერვანდ III-მ განაგრძო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სომხეთის მეფეების სია
* ორონთიდების დინასტია დაარქივებული 2015-11-05 საიტზე Wayback Machine.
* სომხეთის ორონთიდების დინასტი
* ერვანდუნების (ორონთიდების) დინასტია დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* ერვანდუნების დინასტია - მეფეები და სატრაპები
**მემედ ხვიბლიანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იელში. მემედ ხვიბლიანის დარბაზ-მაჩუბი სოფელი იელის ნესგაუბანის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში მდებარეობს შედარებით ხალვათად განაშენიანებულ ნაწილში. მისი ჩრდილოეთ ფასადი ქუჩისკენ არის მოქცეული, ხოლო სამხრეთი ეზოსკენ. 

დარბაზ-მაჩუბი ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღბზე და დღესდღეობით თუნუქის ფურცლებით არის გადახურული, საფასადე ნალესობა კი მთლიანად ჩამორეცხილია.. ის საკამოდ გადაკეთებულია, აღმოსავლეთიდან გვიან აშენებული საცხოვებელი სახლი აქვს მიდგმული და სამხრეთი ფასადის ნაწილი, აღმოსავლეთ მონაკვეთიც ბლოკით არის ამოყვანილი. დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები შედარებით პირველადი სახით შემორჩა. ჩრდილოეთის ფასადზე შეინიშნება კარი, რომლიდანაც დარბაზის ინტერიერში შევდივართ, ხოლო მაჩუბში დასავლეთი ფასადის სამხრეთ მონაკვეთში გვიან გაჭრილი კარით. სამხრეთ ფასადზეც შეინიშნება გვიან გაჭრილი ოთხკუთხა სარკმლები. 

ინტერიერის ნახვა ვერ მოხერხდა. მემედ ხვიბლიანის დარბაზ-მაჩუბი გამოირჩევა თავშეკავებული პროპროციებით და სადად დამუშვებული ფასადებით. მართალია ნაგებობა შედარებით გადაკეთებულია და აღმოსავლეთი მონკავეთის საცხოვრებელი სახლით წაგრძელებულია, მაგრამ ქუჩის ავთენტურ განლაგებას ამგვარი მინაშენი არ არღვევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 36131
**მოსაბრუნის ღვთისმშობლის ეკლესია**  — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოსაბრუნში, ძეგლევის ხევის სასაფლაოზე. აგებულია ადრეულ შუა საუკუნეებში.

ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს, რომელიც, რიყისა და ფლეთილი ქვითაა ნაგები.

ეკლესიის ცენტრალური ნავი აღმოსავლეთით სრულდება კოლოფა აბსიდით, ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. კონქი ჩამოქცეულია. აბსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია შვერილებით.

ცენტრალური ნავის გრძივი კედლები გახსნილია ნახევარწრიული თაღებით. თაღები მასიურ სვეტებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე შემორჩენილია იმპოსტები. თაღოვანი სარკმლები სამივე კედელშია მოთავსებული.

არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. არქიტრავად გამოყენებულია მასიური ხის ბოძები. კარი ნაოთხალია.

სამხრეთი ნავს სწორკუთხა საკურთხეველი გააჩნია. შემორჩენილია ცილინდრული კამარის მცირე ნაწილი. ნავის სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია.

ჩრდილოეთი ნავის აბსიდი ნახევარწრიულია, მის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. შემორჩენილია სფერული კონქის სამხრეთი ნაწილი, აგრეთვე სამხრეთის მხარი. ნავის ჩრდილოეთი კედელი მთლიანად ჩამონგრეულია, დასავლეთი კედელი შემორჩენილია 3-4 მეტრის სიმაღლეზე. სამხრეთ კედელზე ჩანს ორსაფეხურიანი პილასტრის ქვედა ნაწილი.

ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები. ეკლესია სერიოზულად არის დაზიანებული. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, კედლები დეფორმირებულია, მიწის დონე აწეულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 132-133
**ტაგანროგის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** (რუს. Никольская церковь) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. ტაგანროგი, მდებარეობდა ჩეხოვის № 49/27-ში მდებარე თანამედროვე სახლის ადგილზე.

ისტორია
-------

1840 წელს სამთავრობო სენატმა გამოიტანა დადგენილება საბავშვო სახლის დაარსების შესახებ. ქალაქის თავმა, თავადმა ლივენმა, ამ იდეას მხარი დაუჭირა. გადაწყვეტილება მიიღეო იმპერატრიცა ალექსანდრა თევდორეს ასულისაგან და გახდა ბავშვთა სახლის ხელმძღვანელი. 

საბავშვო სახლი გაიხსნა 1851 წლის 6 დეკემბერს ვაჭარ სარის სახლში და ეწოდა წმინდა ნიკოლოზის სახელი. ვაჭარმა სარიმ საკუთარი სახლი შესწირა საბავშვო სახლს. ბავშვთა სახლის რწმუნებული იყო თავად ლივენის ცოლი ე. ლივენი, მოგვიანებით კი ე. ლაკიერი. საბავშვოს სახლი მოითვლიდა 40 ბავშვს, რომელთა ასაკიც 4-დან 7 წლამდე იყო. საბავშვო სახლის აშენებაში მონაწილეობა მიიღეს ტაგანროგის იმდროინდელმა ცნობილმა ადამიანებმა: იოანე სებოვმა, ქალაქის თავმა კობილინმა, ვარვაციმ, ავერინომ, ხალიბოვმა და სხვა. 

ვაჭარ სარის საცხოვრებელი სახლი ერთსართულიანი იყო, გაფორმებული სვეტებით. მოგვიანებით ვაჭარმა ვ. ტრეტიაკოვმა პოლიციის ქუჩის (ამჟამად ჩეხოვის 37) მხრიდან მიაშენა კარის ეკლესიის ახალი შენობა. საბავშვო სახლთან აგებული ეკლესია იყო წმინდა ნიკოლოზის სახელზე ნაკურთხი. ეკლესია მდებარეობდა ჩეხოვისა ქუჩისა და დობროლიუბოვის შესახვევის კუთხეში. 

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ეკლესია დახურეს საბავშვო სახლი გადააკეთეს საცხოვრებელ სახლად. 

ტაგანროგის გერმანული ოკუპაციის პერიოდში ბავშვთა სახლში მოხდა გახმაურებული ლეპეტიხის ტრაგედია, როდესაც ბავშვებს იყენებდნენ დონორებად დაჭრილი გერმანელი ჯარისკაცებისათვის, რომლებსაც ბევრი სისხლი ჰქონდათ დაკარგული.

1950-იან წლებში ბავშვთა სახლი დაანგრიეს და მის ფუნდამენტზე ააშენეს ოთხსართულიანი სახლი მაღაზიით. შენობაში მოსახლეობა შეასახლეს 1956 წელს. ამჟამად აღნიშნული სახლის ბინები განეკუთვნება ელიტური საცხოვრებლის რიგებს.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. "Никольская церковь домовая," Энциклопедия Таганрога, Таганрог: "Антон," 1998, 370.
* Киричек М. С. "Николаевский детский приют," Энциклопедия Таганрога, Таганрог: "Антон," 1998, 367, 369.
* Газета «Радиосигнал» № 16 от 27 октября 2011 г.
* Чаленко С. Детство, которое хотели принести в жертву // Таганрогская правда. — 2014. — 14 февр. — С. 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ТАГАНРОГСКИЙ НИКОЛЬСКИЙ ХРАМ ПРИ ДЕТСКОМ ПРИЮТЕ
* Николаевский детскiй прiютъ
* Таганрог. Домовая церковь Николая Чудотворца при Николаевском детском приюте.

სქოლიო
------

1. ↑  «Профессорский» дом.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-01. ციტირების თარიღი: 2017-10-28.
**ტავრი**, **ტოროსი** (თურქ. Toros Dağları) — მთათა სისტემა თურქეთის სამხრეთ ნაწილში. გადაჭიმულია ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს გასწვრივ დაახლოებით 1500 კმ-ზე. ტავრი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ იყოფა სამ ნაწილად: დასავლეთი ტავრი, ცენტრალური ტავრი და აღმოსავლეთი ტავრი. ტავრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ გაგრძელებაა ანტიტავრი. კილიკიის აღმოსავლეთ ნაწილში ტავრის მწვერვალების სიმაღლეა 3000–3500 მ, ხოლო დასავლეთ ნაწილში სიმაღლე მერყეობს 2000–3000 მ ფარგლებში. ცენტრალური ტავრის სიმაღლე 3756 მ აღწევს (მთა დემირქაზიქი).

ტავრის ცენტრალურ ნაწილში დამახასიათებელია ალპური რელიეფი ძველი გამყინვარების ნიშნებით; დასავლეთ ნაწილში კარსტული ლანდშაფტია წარმოდგენილი. ტავრი ჩამოყალიბდა ალპური დანაოჭების შედეგად. აგებულია უმეტესწილად კირქვებითა და კრისტალური ფიქლებით. სამხრეთი ციცაბო კალთები ძლიერ ნოტიოა. ტავრის სამხრეთ კალთებზე ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა აღწევს 1000–3000 მმ-ს, ხოლო ჩრდილოეთ კალთებზე 300—400 მმ-ს.

800–1000 მ სიმაღლემდე შემოსილია მაკვისით, ზევით მუხისა და კვიპაროზის ტყეებია, უფრო ზევით, 2200–2400 მ-მდე — ფიჭვის, ნაძვისა და სოჭის ტყეები. ჩრდილოეთ კალთებზე გავრცელებულია სტეპი. ტავრის აღმოსავლეთ ნაწილში — მთის სტეპი და ნახევარუდაბნოებია. ტავრს ჭრის კილიკიის კარი (1050 მ).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტავრი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Тавр | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-01. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
2. ↑  Тавр | География. Современная иллюстрированная энциклопедия, М.: 2006
3. ↑  Atalay I. Efe R. and Soykan A. Mediterranean Ecosystems of Turkey: Ecology of Taurus Mountains
**ტაგანროგის წმინდა გიორგის ეკლესია** (რუს. Свято-Георгиевский храм) — მართლმადიდებლური ტაძარი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1931 წელს, მთავრობის გადაწყვეტილებით ტაგანროგის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია დაიხურა, ადგილობრივი მოსახლეობა ეკლესიის გარეშე დარჩა. 

1943 წლის 26 მაისს მეტალურგიული ქარხნის მუშებმა და ქალაქის მოსახლეობამ მიმართა ოკუპრიებული ტაგანროგის ბურგომისტრს, რათა გაეხსნა ძველი ფოსტის ქუჩაზე (ამჟამად ძერჟინსკის ქუჩა) წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. ხელისუფლებამ თანხმობა განაცხადა. ეკლესია გამიზნული იყო კასპეროვკის, სკარამანგოვკისა და ნოვოსელოვკის მრევლისათვის. ეკლესია გაიხსნა მაღაზიის პატარა შენობაში. 

1945 წელს წმინდა გიორგის ეკლესია გადაიტანეს ახლოს მდებარე მცირე ქვის ბეღელში. ახალ შენობაში ეკლესიის კურთხევა შეასრულა ეპისკოპოსმა იოსებ ტაგანროგელმა. 

1945 წლიდან 1986 წლამდე ეკლესია დარცა ჩრდილში, ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა მშვიდად და შეუმჩნევლად. 1986 წელს ეკლესიის წინამძღვრდ დაინიშნა არიან პნევსკი. მისი პროექტის მიხედვით დაიწყო ახალი ეკლესიის მშენებლობა. მოახდინეს ძველი ბეღელის დემონტაჟი და აგური გამოიყენეს ახალი ეკლესიის მშენებლობაში. 

ჯამში ეკლესიის ზომები იყო 21 x 11 მეტრი. აქვს 5 გუმბათი. ინტერიერში არის ადგილი მგალობლებისათვის. 

ახალი ელესიის კურთხევა მოხდა წმინდა გიორგის ხსენების დღეს, 1991 წლის 5 მაისს. კურთხევა შეასრულა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტმა ვლადიმირმა.

2008 წელს მამა არიანეს ავადმყოფობის გამო ეკლესიის წინამძვრად დანიშნეს ალექსი ისკოვი, ხოლო არიანემ მიიღო „საპატიო წინამძღვრის" სტატუსი. 

2013 წლის 9 მაისს, ტაძრის 70 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ღვთისმსახურება აღავლინა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტმა მერკურიმ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Информация на сайте Таганрогского благочиния დაარქივებული 2014-09-15 საიტზე Wayback Machine.
* Новая жизнь старого храма
* В Таганроге начато строительство-реконструкция храма великомученика Георгия Победоносца დაარქივებული 2013-10-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  *Киричек М. С.* Святые купола Таганрога. — Таганрог: ИП Стадников, 2008. — С. 42. — ISBN 978-5-9901455-1-1.
2. 1 2 3 4  *Гаврюшкин О. П.* Отблески золотых куполов. — Таганрог: 1999. — С. 99-102. — ISBN 5-87612-016-2.
3. ↑  *Серебряный С.* Митрополит поздравил с Победой // Таганрогская правда. — 2013. — 14 мая.
**„მემენტო მორი"** (ლათ. Memento mori — „გახსოვდეს, რომ სიკვდილი გელის") — ქართული მძიმე როკ-ჯგუფი. „მემენტო მორი" მღეროდა ტერენტი გრანელის ლექსებს. ჯგუფს გამოცემული აქვთ ერთი ალბომი — „ექსკურსია ცისკენ", რომელშიც შედის ტერენტი გრანელის ისეთ ცნობილ ლექსებზე დაწერილი სიმღერები, როგორებიცაა: „მემენტო მორი", „ექსკურსია ცისკენ", „გარდაცვალება", „ცისფერი სინათლე".

ისტორია
-------

„მემენტო მორი" დაარსდა 1987 წელს. თავდაპირველად მასში შედიოდნენ მალხაზ კობერიძე (ვოკალი და სოლო-გიტარა), ალეკო ჩერქეზიშვილი (დრამი) და მამუკა გაბრიჭიძე (ბასი). ამ შემადგენლობით ჯგუფმა იარსება 1991 წლამდე. ამ დროის განმავლობაში დაიწერა და ჩაიწერა ჯგუფის სიმღერების დიდი ნაწილი. მოგვიანებით, 90-იანი წლების მიწურულს, ჯგუფი აღორძინდა მალხაზ კობერიძის მეთაურობით: დრამზე პაატა ჯავახიშვილით, ბასზე კი — გია გრიგოლიათი. 1997 წელს გამოიცა ალბომი „ექსკურსია ცისკენ", რომელიც ძველ ჩანაწერებსაც მოიცავდა. 2000-იან წლებში ჯგუფმა დაუკრა ლადო ბურდულის მიერ ორგანიზებულ რამდენიმე როკ-ფესტივალზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მემენტო მორი
**მელქისედეკ სტეფანეს ძე ბექაია** (დ. 8 სექტემბერი, 1887, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ქიმიის ფაკულტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტი (1912), იქვე მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ქიმიის დარგში (1913). 1912—1914 მოღვაწეობდა ევროპის სამეცნიერო ცენტრებში, ხოლო 1914—1918 წლებში – ბაქოში. 1919 წლიდან, თსუ-ის პროფესორთა საბჭოს მიწვევით, მუშაობდა თსუ-ში, ჯერ ასისტენტად და დოცენტად, შემდეგ კი პროფესორად. სხვა და სხვა დროს იყო თსუ-ის ტექნოლიგიური ქიმიის კათედრისა (1930-1936) და ანალიზური ქიმიის კათედრის (1937—1964) გამგე. ბექაიამ დაამუშავა ფოსფორის რაოდენობრივი განსაზღვრის მეთოდი, შეისწავლა ზოგიერთი საკვები პროდუქტის ქიმიური შედგენილობა. გამოქვეყნებული ჰქონდა 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის მონოგრაფია. იყო რამდენიმე საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს ავტორი.

ლიტერატურა
----------

* თბილისის უნივერსიტეტი (1918-1968), თბილისი, 1968, გვ. 19, 45, 63, 67, 204-211.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 416.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 346.
**მორტერაჩის მყინვარი** (რეტორ. Vadret da Morteratsch) — ფართობის მხრივ უდიდესი მყინვარი ბერნინის ქედზე, შვეიცარიაში, ბიუდნერის ალპებში.

პასტერცესა და გეპაჩფერნერის მყინვარების შემდეგ იგი მესამე უდიდესია, ხოლო მოუცლობის მხრივ ყველაზე დიდი აღმოსავლეთ ალპებში. მორტერაჩი ტიპური ხეობის მყინვარია მკვეთრად გამოხატული ყინულის შუბლით. აკუმულაციური ზონა გადაჭიმულია მწვერვალებს — პიც-მორტერაჩის, ბერნინას, პიც-აგიუცას, პიც-არგიენტს, პიც-ცუპოსა და ბელავისტას შორის. მყინვარის ფართობი 16 კმ²-ია, ყინულის მოცულობა დაახლოებით 1,2 კმ³. მყინვარის ნადნობი წყალი მდინარე ინისა და დუნაის გავლით შავ ზღვაში ხვდება.

სიგრძის ყოველწლიურ ცვალებადობას 1878 წლიდან აითვლიან. 1998 წლისთვის, საერთო უკან დახევა 1,8 კმ იყო, საშუალო წლიური უკან დახევის მაჩვენებელი კი 17,2 მ. ეს მაჩვენებელი ბოლო დროს შესამჩნევად გაიზარდა და 1999–2005 წლებში 30 მეტრს მიაღწია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვეიცარიის მყინვარების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Morteratschgletscher***

* Der Morteratschgletscher im Schweizerischen Gletschermessnetz
* Der Morteratschgletscher auf Glaciers online
* Forschungsprojekt Morteratschgletscher der Universität Utrecht (IMAU)
* Morteratschgletscher – Einst und heute დაარქივებული 2016-03-02 საიტზე Wayback Machine.  (PDF, 4,8 MiB)

სქოლიო
------

1. ↑  Glaciers online: Morteratsch. Glaciers online. ციტირების თარიღი: 18 January 2007.
***Locke & Key*** (ქართ. ლოკი & გასაღები) — ამერიკული კომიქსების სერია, რომელიც დაწერა ჯო ჰილმა, დახატა გაბრიელ როდრიგესმა და გამოსცა IDW Publishing-მა.

გამოცემის ისტორია
-----------------

*Locke & Key*-ს ნარატივი გაწერილია სამ მოქმედებად. თითოეული შედგება ყოველთვიურად გამოცემადი ექვსნომრიანი ორი ფაბულისგან. პირველი მოქმედების პირველი სიუჟეტური თაღი, „მოგესალმებით ლავკრაფტში" (ინგლ. Welcome to Lovecraft), იყო IDW Publishing-ის მიერ გამოცემული ექვსნომრიანი შეზღუდული სერია. თაღის „მოგესალმებით ლავკრაფტში" პირველი ნომერი გამოიცა 2008 წლის 20 თებერვალს და გაიყიდა ერთ დღეში, რის გამოც მომენტალურად გახდა საჭირო ხელმეორედ დაბეჭდვა. პირველი მოქმედების მეორე თაღი, რომელსაც „გონების თამაშები" (ინგლ. Head Games) ეწოდა, დაიწყო პირველი ნომრის გამოცემით 2009 წლის 22 იანვარს. რეალურად, თვითონ „გონების თამაშების" სიუჟეტი დაიბეჭდა ოთხ ნომრად, რომელსაც წინ უძღოდა ცალკეული პროლოგი („ანტრაქტი" — ინგლ. Intermission — ანუ „ჯო რიჯვეის ამბავი" — ინგლ. The Joe Ridgeway Story) და რომელიც მთავრდებოდა ცალკეული დასკვნითი ნაწილით („ერთკაციანი არმია" — ინგლ. Army Of One).

*Locke & Key*-მეორე მოქმედება შედგება ორი შეზღუდული, ექვსნომრიანი მინისერიისგან; მეორე მოქმედების პირველი ფაბულა, „ლანდთა გვირგვინი" (ინგლ. Crown of Shadows), დაიწყო 2009 წლის მიწურულს. მეორე ფაბულა, „სამეფოს გასაღებები" (ინგლ. Keys to the Kingdom), დაიწყო 2010 წლის აგვისტოში.

ადაპტაციები
-----------

### ტელევიზია

#### Netflix-ის სერიალი (2019-)

2018 წლის 30 მაისს გამოცხადდა, რომ Netflix აპირებდა კომიქსის მიხედვით სერიალის გადაღებას.

### ბანქოს თამაში

2012 წელს Cryptozoic Entertainment-მა გამოსცა კომიქსების სერიაზე დაფუძნებული ბანქოს თამაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Locke & Key*-ის სექცია ჯო ჰილის საიტზე
* გაბრიელ როდრიგესის ონლაინგალერეა DeviantArt-ზე
* *Locke & Key*-ის სექცია IDW Publishing-ის საიტზე
* ინტერვიუ ჯო ჰილთან კომიქსის შესახებ Newsarama-ზე
* მწერალი ჯო ჰილი TFAW.com-თან საუბრობს IDW-ს *Locke & Key*-ზე[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Powers, Kevin.  (2008-02-21) Fantasy-Horror Comic Locke & Key Sold Out in One Day. Comics Bulletin.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-05-23. ციტირების თარიღი: 2008-12-09.
2. ↑  Joe Hill talks Locke & Key: Head Games. Comic Book Resources (2009-01-12). ციტირების თარიღი: 2009-02-27.
3. ↑  Hill, Joe.  (2009-06-01) Be at Peace. *Joe Hill Fiction*. *ციტატა:* „Sorta, not quite. HEAD GAMES is actually four-issues long, with a standalone prologue ("Intermission" or "The Joe Ridgeway Story") and a standalone conclusion ("Army of One")." ციტირების თარიღი: 2009-06-01.
4. ↑  Hill, Joe.  (2009-06-01) Be at Peace. *Joe Hill Fiction*. *ციტატა:* „I wasn’t asked, but I’ll say at this point the plan is for four more six-issue LOCKE & KEY stories, the next being CROWN OF SHADOWS in the fall/winter of this year." ციტირების თარიღი: 2009-06-01.
5. ↑  Andreeva, Nellie.  (29 May 2018) ‘Locke & Key’ Drama From Carlton Cuse & Joe Hill Nears Series Order At Netflix.
6. ↑  Moore, Debi.  (22 February 2012) *Locke & Key: The Game Now Available from Cryptozoic Entertainment*. Dread Central. ციტირების თარიღი: 13 August 2015.
**ტავეუნი** (ინგლ. Taveuni) — ფიჯის რესპუბლიკის სიდიდით მესამე კუნძული, რომელიც მდებარეობს ვანუა-ლევუს კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში, 180-ე მერიდიანზე. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჩრდილოეთის ოლქის ტაკაუნდროვეს პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ხედი კოსმოსიდან.
დაახლოებით 6,5 კმ-ში დასავლეთით მდებარეობს კუნძული ვანუა-ლევუ, რომლისგანაც კუნძული ტავეუნი გამოყოფილია სომოსომოს სრუტით. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 3000 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს წაგრძელებულ ბაზალტურ ფარისებულ ვულკანს მრავალრიცხოვანი ვულკანური კონუსებით (დაახლოებით 150). ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 950—750 წლებში კუნძულის ადამიანებით დასახლების შემდეგ კუნძულზე მოხდა, სულ ცოტა, 58 ვულკანური ამოფრქვევა, რომელთაგან ყველაზე ბოლო იყო 1450—1650 წლებს შორის. კუნძულ ტავეუნის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 470 კმ²-ს და შესაბამისად ქვეყანაში ის სიდიდით მესამე დიდი კუნძულია (ვანუა-ლევუს და ვიტი-ლევუს შემდეგ). კუნძულის სიგრძეა — 42 კმ, ხოლო სიგანე — 15 კმ. ზედაპირი მთიანია. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — *ულუიკალაუს მთა*, აღწევს 1241 მეტრს.

ტავეუნის ერთ-ერთ ვულკანურ კრატერზე, დაახლოებით 800 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს ფიჯის ყველაზე დიდი ტბა — ტანგიმაუტია (ფიჯური ენა — Tagimaucia). მისი ფართობი სულ შეადგენს 23 ჰა-ს. ამას გარდა, ტავეუნიზე არსებობს ჩანჩქერების დიდი რაოდენობა.

ადგილობრივი ფლორის და ფაუნის წარმომადგენლების დიდი რაოდენობა, რომლებიც იზრდებიან და ცხოვრობენ კუნძულზე,ენდემურია. ნიადაგს აქვს ვულკანური წარმოშობა და გამოირჩევა მაღალი ნაყოფიერებით.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენად ითვლება ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი, რომელმაც ის აღმოაჩინა 1643 წელს.

მოსახლეობა
----------

კუნძულზე ცხოვრობს დაახლოებით 12 ათასი ადამიანი.

ეკონომიკა
---------

ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა (უპირველეს ყოვლისა, კოპრის წარმოება). აქტიურად ვითარდება ტურიზმი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Islands of Fiji. Taveuni. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010-05-16.
2. 1 2  Taveuni. Global Volcanism Program.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-26. ციტირების თარიღი: 2010-05-16.
3. ↑  *Pacific Islands Climate Change Assistance Programme (PICCAP) & Fiji Country Team.*, National Circumstances. Background // Fijiʼs First National Communication Under the Framework Convention on Climate Change, 2005. — P. 3.
4. ↑  Fiji. RAMSAR Program.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-21. ციტირების თარიღი: 2010-05-15.
5. ↑  *Max Quanchi; John Robson.*, Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands, Lanham, Maryland; Toronto; Oxford: The Scarecrow Press, Inc. 2005. — P. xiii, ISBN 0810853957.