recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიკოლაძე**. |

**რუსუდან ნიკოლოზის ასული ნიკოლაძე (პოლიევქტოვი)** (დ. 17 დეკემბერი, 1884, პეტერბურგი — გ. 9 სექტემბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, ნიკო ნიკოლაძის ქალიშვილი, პროფესორი (1933) და დამსახურებული მეცნიერი (1941).

ბიოგრაფია
---------

ბავშვობა გაატარა მშობლიურ სოფელ დიდ ჯიხაიშში, ფოთსა და ქუთაისში. თბილისში გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა პეტერბურგის იასენსკის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაასრულა 1909 წელს, ხოლო 1913 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტი. 1909-1917 წლებში მუშაობდა პეტერბურგის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში. შემდეგ განაგრძო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო უნივერისტეტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში არაორგანული და ზოგადი ქიმიის კათედრაზე. 1933-1974 წლებში განაგებდა ამავე კათედრას. ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო, მეთოდოლოგიური და მემუარული ნაშრომისა. ღვაწლმოსილმა მეცნიერმა გაიარა დიდი და საინტერესო ცხოვრების გზა, რაც ასახა კიდეც საგულისხმო მოგონებებში — „დაუვიწყარი დღეები და წუთები" და „ცხოვრების დიდ გზაზე".

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, შრომის წითელი დროშის და „საპატიო ნიშნის" ორდენებით. 1978 წელს ქიმიის ტერმინოლოგიის შედგენისათის (დ. გვარამიძესთან ერთად) მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 292, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსუდან ნიკოლაძის ფოტოარქივი
* Nikoladze Rusudan დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
რუსუდანის მონეტები
**რუსუდანის მონეტები**, საქართველოს მეფის რუსუდანის სახელით მოჭრილი სპილენძისა და ვერცხლის მონეტები. სპილენძის მონეტების წონა სხვადასხვაა. შუბლზე ასომთავრულით გამოსახულია რუსუდანის დაქარაგმებული სახელი. მის გარშემო ორნამენტული სახის წნულია, რომლის ხვეულებში მხედრულით და მთავრულით წერია რუსუდანის სახელი. იქვე დაქარაგმებული მხედრულით აღნიშნულია — ქორონიკონსა 447 (1227). ზურგზე ოთხსტრიქონიანი არაბული ლეგენდა: „დედოფალი მეფეთა და დედოფალთა, დიდება ქვეყნისა, სამეფოსა და სარწმუნოებისა რუსუდან, ასული თამარისა, მესიის თაყვანისმცემელი. განადიდებს ღმერთი ძლევას მისას" რუსუდანის ვერცხლის მონეტები 3 ტიპისაა და ორ ნომინალად (დრამად და ნახევარდრამად) იყოფა: I ტიპის დრაპის შუბლზე მოთავსებულია მაცხოვრის წელზევითი გამოსახულება. გვერდებზე ბერძნულად აწერია „იესო ქრისტე", გარშემო ასომთავრულით — „სახელითა ღვთისათა იჭედა ქორონიკონსა 450" (1230). ზურგზე — ორნამენტული ჩარჩო გადაბრუნებულ შუბისპირს მოგვაგონებს. მის შიგნით წერია რუსუდანი, გარშემო არაბულად — „დედოფალი დედოფალთა, დიდება ქვეყნისა და სარწმუნოებისა, რუსუდან, ასული თამარისა, მესიის თაყვანისმცემელი". — II ტიპის ვერცხლის მონეტის წონაა 2,50 გ. შუბლზე გამოსახულია მაცხოვარი. რუსუდანის შარავანდედის გარშემო ლეგენდაა: „სახელითა" ღვთისათა იჭედა ვერცხლი ქორონიკონსა 450" (1230), ზურგზე — შუბისპირის მსგავსი ორნამენტული ჩარჩო, გარშემო — I ტიპის მონეტისნაირნი ზედწერილი და ასომთავრულით — რუსუდანის სახელი.

ლიტერატურა
----------

* *ბარნაველი თ.* ფიგურული ნიშნები განვითარებული შუასაუკუნეების ქართულ მონეტებზე «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1974, № 3;
* *დუნდუა გ.* ქსე, ტ. 8, გვ. 516, თბ. 1984
**ჟაბეშის მაცხოვრის ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის მულახის თემის სოფელ ჟაბეშში. ტაძარი აგებულია XI საუკუნეში შირიმის თლილი კვადრებით. აღმოსავლეთით სამწახნაგა შვერილი აფსიდი აქვს. ინტერიერში, სამმალიანი ქვის კანკელის წინ, ქვისავე ოთხუთხა კვარცხბეკზე აღმართულია ხის ჯვარი. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ღრმა უბე, სადაც სამალავში შესასცლელია მოწყობილი. ინტერიერში შემონახულია მოხატულობის ფრაგმენტები.

ტაძრის სიწმინდეები
------------------

1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ამ პერიოდში ტაძარში მსახურობდა ღრმადმოხუცებული მღვდელი გიორგი მარგიანი. მეცნიერი, ექსპედიციის მასალებში, იმ დროისათვის ტაძარში არსებული სიწმინდეების შესახებ გვაწვდის ვრცელ ინფორმაციას. ეკლესიაში დაცული ყოფილა წმინდა გიორგის მოოქროვილი ვერცხლის ხატი, ხის შანდალ-კანკელი და ზარი. ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავს, რომ დ. ბაქრაძის დროს, აქ ყოფილა ტყავის სახარება წარწერით, სადაც იხსენიება „აღმწერელი" გიორგი..

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ.VIII, თბ. 1984. გვ.237*
* *ყენია რ. ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ. 2000. გვ.65.*
* *თაყაიშვილი ექვ. არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 249-250*
* *ცაგურიშვილი თ. ბალზემო და ბალქვემო, თბ. 2010, გვ.79-80*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ. 2012. გვ.197.*

სქოლიო
------

1. ↑  თაყაიშვილი ექვ. არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 249-250
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ნახარელა ღვთისმშობლის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთ-დასავლეთით. ხატის კომპლექსში შედის დარბაზი, საქვაბე, საზარე კოშკი და საჯარე. დარბაზი ფიქლის მშრალად ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. დარბაზის შუაში კერაა მოწყობილი. კედლების გაყოლებაზე ქვის სკამებია. დარბაზის ჩრდილოეთის ნაწილი ნაწილობრივ მიწაშია შეჭრილი. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით. საქვაბე დარბაზიდან დასავლეთით 50-60 მეტრზეა. ფიქლის მშრალად ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა. გადაკეთებულია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, პატარა სათავსის გავლით აქვს, რომელიც ფიქლითაა გადახურული. საქვაბის სამხრეთ კედელში სარკმელია გაჭრილი, დასავლეთ კედელში ოთხი თახჩაა. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლის კუთხეში საცეცხლეა მოწყობილი. ორფერდა გადახურვა ჩაქცეულია. საზარე მდებარეობს დარბაზის დასავლეთით. იგი მშრალად ნაშენი, ოთხკუთხა კოშკისმაგვარი მასიური ნაგებობაა, გადახურულია ხუთსაფეხურიანი ოთხფერდა სახურავით. მსგავსი ნაგებობა დგას დარბაზის უკან, ჩრდილოეთით, 10-15 მეტრზე. საქვაბის აღმოსავლეთით, სამიოდე მეტრზე, მდებარეობს წაკვეთილი პირამიდის ფორმის პატარა მასიური ნაგებობა, რომელსაც დასავლეთით თახჩა აქვს დატანებული. საჯარე მშრალად ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, მდებარეობს საქვაბის ჩრდილოეთით, 30-40 მეტრზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. გარედან, კარის გვერდით პატარა თახჩაა. სათავსში სამხრეთ კედლის გასწვრივ, ხის საკმაოდ განიერი საწოლია გამართული, ხოლო დასავლეთ კედელთან - ხის მორისგან გაკეთებული სკამი. ასეთივე სკამი ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივაცაა. საჯარის დასავლეთ ნახევარში კერაა მოწყობილი. გადახურულია თუნუქის ცალფერდა სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 266.
* *კიკნაძე ზ.*, ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 145, ISBN 978-99940-27-10-1.
მესინის კოლაჟი
**მესინა** *(იტალ. Messina)* — ქალაქი და ნავსადგური იტალიაში, კუნძულ სიცილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მესინის სრუტესთან. მესინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 265 ათასი მცხოვრები (1976 წლის მონაცემები). სიდიდითა და ეკონომიკური მნიშვნელობით მეორე ქალაქია (პალერმოს შემდეგ). განვითარებულია ქიმიური, საკონსერვო, საფეიქრო მრეწველობა. გემების რემონტი და გემთმშენებლობა. გააქვთ ციტრუსები, ბოსტნეულისა და ხილის კონსერვები. ხშირია მიწისძვრა. შემორჩენილია XII - XVI სს. არქიტექტურული ძეგლები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Municipality website (იტალიური)
* Messina website (იტალიური)
* Messina News (იტალიური)
* University website (იტალიური)
* Prefettura website დაარქივებული 2009-04-15 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)
* Catholic Archdiocese of Messina-Lipari-Santa Lucia del Mela (იტალიური)
* Chamber of Commerce website (იტალიური)
* Theatre of Messina *Vittorio Emanuele* დაარქივებული 2002-05-24 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)


|  |  |
| --- | --- |
| იტალიის დროშა | *ეს სტატია იტალიისა და იტალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მესინა***
**მთავარანგელოზის გუმბათიანი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქუთაისის მუნიციპალიტეტში. თარიღდება 1909 - 1913 წლებით.

მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე ამოზიდულ მწვანეყვავილას კონცხის წვერზე, თავმოყრილია ნაგებობათა ჯგუფია. კომპლექსის ყველაზე დიდ ნაგებობას 1909-1913 წლებში აგებული, მთავარანგელოზის სახელობის გუმბათინი ნახევრად თავისუფალი ჯვრის ტიპის, საკმაოდ მოზრდილი ეკლესია წარმოადგენს. იგი თლილი ქვის რეგულარული წყობითაა აშენებული. ეკლესიის, აღმოსავლეთ მხარეს, მკვეთრად შვერილი, ნახევარწრიული აფსიდი ასრულებს, რომელიც აღიქმება გვერდითა ფასადების ერთიანობაშიც კი. ასიმეტრიულია აღმოსავლეთის მხარე, რასაც, ქმნის საკურთხევლის ორივე მხარეს განაწილებული სხვადასხვა დეტალები. მარჯვნივ დატანილია დიდი ზომის ცრუ-სარკმელი, რომელიც მოჩაროებულია, ხოლო მარცხენა ნაწილში კი ეკლესიაში შესასვლელში, გაჭრილია ეზოსთან რამდენიმე საფეხურით დაკავშირებული მცირე კარი. აფსიდის კორპუსზე, აქეთ-იქით,მოქცეულია დიდი ზომის ფანჯრები, ხოლო ცენტრში კი ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. სარკმლებქვეშ, ერთიანი თარო-სარტყელია გავლებული როგორც აფსიდზე, ისე, განაპირა კედლებზე, რაც მთლიანობას სძენს კომპოზიციას. სამკუთხა ფრონტონი ასრულებს, აღმოსავლეთის მკლავს, რომელიც ნაგებობის ერთიანი სეგმენტისგან ფუძეზე გავლებული კბილანისებური სალტეთი გამოიყოფა და კარნიზით შემოიზღუდება. სიმეტრიულია დასავლეთის ფასადი. ცენტრში ეკლესიის კორპუსზე კოშკურა-სამრეკლოა მიდგმული, რომელიც ითავსებს პორტალის ფუნქციასაც. ცენტრში გაჭრილია შესასვლელი. სამრეკლოს აგვირგვინებს მცირე სარკმლით, სამკუთხა ფრონტონით შემკული თაღოვანი ღიობებით დანაწევრებული და მარალი სახურავით დაბოლოებული კოშკი. მის ორივე მხარეს, დაუნაწევრებელია დასავლეთის მკლავის კედლები, თუმცა ამავე მხრიდან აღიქმება სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მკლავების დასავლეთ კედლები, რომლებიც იშლება ღია სივრცეში. ერთმანეთის ანალოგიურია გვერდითი ფასადები. სამკუთხა ფრონტონებიტ დასრულებულ მკლავებზე გაჭრილია კარის მართკუთხა ღიობებია. მათ სადა საპირე შემოწერს, რომელზეც მაღალი თაღია გადაყვანილი. აღნიშნული გადაწყვეტა, კედელზე, ქმნის ტიმპანის იმიტაციას. შესასვლელის ორივე მხარეს, მოქცეულია ვიწრო და მაღალი სარკმლები, მათ სადა მოჩარჩოება აქვთ და საფუძველზე გავლებული ერთიან სარტყელს ეყრდნობიან. გვერდითი და აღმოსავლეთ მკლავებს შორის მოქცეულ კედლის სეგმენტზე დატანილია თითო ფანჯარა. დასავლეთის მკლავზე კი განლაგებულია ორი და ერთი ცრუ-სარკმელი. კბილანისებური და სადა კარნიზები ასრულებს ფასადებს. ეკლესიას აგვირგვინებს წახნაგოვანი დაბალი, მუზარადისებური გადახურვით დაფარული გუმგათი. წახნაგები მონიშნულია მსუბუქი პილასტრებით, ცენტრში კი მოქცეულია სარკმლები, რომლებსაც გასდევს თავსართის იმიტაციის ერთიანი სალტე. ინტერიერში გუმბათი ეყრდნობა კედლის მასიურ შვერილებს. საკურთხეველს აქვს ბემა. შენობის ფასადების გაფორმებაში კლასიცისტური ელემენტებია გამოყენებული. მისი საფასადე კომპოზიცია ხასიათდება სისადავიტა და გაწონასწორებულებით, რასაც განსაზღვრავს გააზრებულად გამოყენებული ხუროთმოძღვრული ელემენტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9895
**ნეფთჩალის რაიონი** (აზერ. Neftçala rayonu) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის სამხრეთით. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ნეფთჩალა. „ნეფთჩალა" მომდინარეობს სიტყვებისგან „ზეთი" და „ჩალი" და აქვს „ნავთობის ორმოს" მნიშვნელობა. 

XX საუკუნის საბჭოთა კავშირის დასაწყისში ნეფთჩალას რეგიონში დიდი ნავთობის საბადოების აღმოჩენის შემდეგ, აქ აშენდა დიდი დასახლებები, განკუთვნილი მუშებისა და მაცხოვრებლებისათვის. 1952 წელს ამ ტერიტორიას ერქვა ნეფთეჩალა. დიდი ხნის განმავლობაში სახელი „ნეფტექალა" იყო 26-ე სოფელი. მოსახლეობას შორის, ამ ტერიტორიას ასევე უწოდეს ნოუთხანი.

გეოგრაფია
---------

ჩრდილოეთით ნეფთჩალის რაიონს ესაზღვრება შირვანი, ხოლო სამხრეთით - გიზილაგაჩის სახელმწიფო ნაკრძალი, იგი ითვლება ყველაზე დაბალ ტერიტორიად რეგიონში. რაიონი მდებარეობს 22 მეტრზე ზღვის დონიდან. ნეფთჩალის რაიონში არის რამდენიმე უმნიშვნელოვანესი საბადო. რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს კუნძული კიურკოსი, რომელიც ზღვის დონის ვარდნის გამო, ზოგჯერ ნახევარკუნძულად გადაიქცევა. 

ნეფთჩალის ტერიტორიაზე მდებარეობს რამდენიმე ტალახის ვულკანი. ამ მხარეში ტალახის ვულკანის წარმოქმნით ჩამოყალიბდა კუნძული კურდაშა. სალიანის რეგიონის საზღვარზე მდებარეობს მარილის ტბა დუზდაგი.

ისტორია
-------

ნეფთჩალის რაიონი ჩამოყალიბდა ადმინისტრაციულ რეგიონად აზერბაიჯანის, სსრ-ს შემადგენლობაში - 1940 წლის 11 თებერვალს. მანამდე ის სალიანის რეგიონის შემადგენლობაში იყო.

კლიმატი
-------

რეგიონის კლიმატი ზომიერად ცხელია, ნახევრად უდაბნოა, მშრალი ზაფხულით. ხშირი ქარი იწვევს მკვეთრ კლიმატურ ცვლილებას. რეგიონში გავრცელებულია ნახევრად უდაბნოების სტეპები და მარილიანი ნიადაგები. რეგიონში იზრდება პიტნა, ველური ვარდი, გვირილა და სხვა მცენარეები.

ეკონომიკა
---------

ნეფთჩალის რაიონი, ცნობილია ნავთობით, გაზითა და თევზებით. რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია ბამბის მოშენება, მარცვლეულის მოყვანა და მეცხოველეობა. 1872 წელს, პირველი ნავთობის ჭაბურღილი გაბურღეს. 2009 წლის ინდიკატორების მიხედვით, რეგიონში მოქმედებს 23 სამრეწველო საწარმო. კერძო სექტორის წილი ინდუსტრიული წარმოების მოცულობაში შეადგენს 87,8%.

ძირითადად სამთო ინდუსტრიაში მნიშვნელოვანია რკინის მოპოვება, ბამბის ნედლეულის გადამუშავება, აგურის წარმოება, გაზის მიწოდება და განაწილება, ფერადი ლითონის წარმოება. რეგიონს აქვს ნავთობისა და გაზის ინდუსტრია, თევზის გადამამუშავებელი ქარხანა, იოდის ქარხანა, კონსერვების ქარხანა და სხვა საწარმოები. 2006 წლის შედეგების მიხედვით, რეგიონში 17 საწარმოა.

რეგიონის დიდი დასახლებებია ქალაქური ტიპის: ჰასანაბადი, ხალი, ბანკია, სოფლები აშაგი და სურა. რაიონში არის: 1 ქალაქი, 3 ქალაქური ტიპის სოფელი და 48 სოფელი.

რაიონის მოსახლეობა შეადგენს 80390 ადამიანს. მოსახლეობის 47.8% ქალაქში ცხოვრობს, 52.2% - სოფლებში. აქედან, მოსახლეობის 48.8% მამაკაცია, 51.2% კი ქალი.

ლიტერატურა
----------

* Azərbaycan Respublikasının inzibati–ərazi vahidləri. — Kənd rayonları, səhifə 868. // Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. 25 cilddə. Məsul katib akademik T. M. Nağıyev. "Azərbaycan" cildi. Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2007, 884 səhifə. ISBN 9789952441017

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანი დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine.
* ნეფთჩალი: თევზეული და ნავთობი
* ნეფთჩალის რაიონი
**მთავარეპისკოპოსი ქრიზანთუსი** (ერისკაცობაში **ხარილაოს ფილიპიდისი**, ბერძ. Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος; დ. 1881 — გ. 28 სექტემბერი, 1949) — ათენისა და სრულიად საბერძნეთის მთავარეპისკოპოსი 1938–1941 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1881 წელს გრატინში, თრაკიაში, რომელიც მაშინ ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო. 1903 წელს იგი გახდა დიაკონი და ტრაპიზონის მიტროპოლიაში ქალაქის საშუალო სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა, სადაც ასწავლიდა რელიგიის გაკვეთილებს. სწავლობდა თეოლოგიას ჰალკის სკოლაში, შემდეგ ლოზანაში, შვეიცარიაში, შემდეგ კი ლაიფციგში, გერმანიაში. 1913 წელს გახდა ტრაპიზონის მიტროპოლიტი. პირველი მსოფლიო ომის მოვლენებმა დიდად იმოქმედა მის ცხოვრებაზე. 1916 წლის აპრილში — რუსეთის შემოსევის წინ — მას ოსმალეთის ადგილობრივმა ადმინისტრაციამ გადასცა ქალაქზე კონტროლი. რუსებმა ის გუბერნატორად შეინარჩუნეს. ომის დროს მხარს უჭერდა პონტოს დამოუკიდებლობას. 1919 წლის პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე ითხოვდა პონტოს რესპუბლიკის შექმნას, რისთვისაც თურქულმა ნაციონალისტურმა ძალებმა მას 1920 წელს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. იგი ტრაპიზონში თავის თანამდებობაზე ვეღარ დაბრუნდა. 

იგი გახდა ათენის არქიეპისკოპოსი 1938 წელს და ეკავა თანამდებობა მანამ, სანამ არ გადადგა საბერძნეთში ნაცისტური გერმანიის შეჭრის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც უარი თქვა გეორგიოს ცოლაკოღლუს კოლაბორაციონისტული მთავრობისთვის ფიცის დადებაზე. არქიეპისკოპოსის პოსტზე ის ჩაანაცვლა დამასკინოსმა. გარდაიცვალა 1949 წლის 28 სექტემბერს ათენში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Chrysanthos Phillipidis დაარქივებული 2021-10-18 საიტზე Wayback Machine. , Pontos World

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 138347638
* ISNI: 0000 0000 6177 4756
* LCCN: n2009054065
* VIAF: 89901681
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 89901681

 |
მთავარანგელოზ მიქაელის მონუმენტი (რუს. Монуме́нт Михаи́ла-Арха́нгела) — მონუმენტური სვეტი მიქაელ მთავარანგელოზის ქანდაკებით რუსეთის ქალაქ სოჭში. მდებარეობს ქალაქ სოჭის ცენტრალური რაიონის საკურორტო გამზირის ესპლანადაზე.

აღწერა
------

7 მეტრის ქანდაკება ბრინჯაოსგან არის დამზადებული. მონუმენტის ავტორები არიან არქიტექტორი სერგეი სუხორუკოვი და მოქანდაკე ვლადიმერ ზელენკო. ქანდაკება ჩამოსხმულია ბელარუსულ საწარმო „Отменное литье"-ში. ქანდაკების საფუძველს წარმოადგენს წითელი გრანიტის ხუთმეტრიანი კვარცხლბეკი და 20-მეტრიანი რკინა-ბეტონის სვეტი. მონუმენტი 2006 წლის 10 მაისს დაიდგა. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია ბრინჯაოს აბრა წარწერით:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | Установлен по повелению градоначальника града Сочи Виктора Викторовича Колодяжного в 2006 году от Рождества Христова | "|

მთავარანგელოზი მიქაელი ქალაქ სოჭის მფარველს წარმოადგენს. ქალაქის მთავარი ტაძრის - მთავარანგელოზ მიქაელის ტაძრის ტახტი ამ წმინდანს ეძღვნება.

ისტორია
-------

მონუმენტი თანამედროვე ქალაქ სოჭის ციტადელის - ალექსანდრიის ფორტის დაცვის დროს დაღუპული რუსი სამხედროების სამარხის სიახლოვეს მდებარეობს.

სქოლიო
------

1. ↑  Памятник защитникам Сочи.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-02. ციტირების თარიღი: 2018-03-20.
**მუჰამედ იბნ-ათაბი** — თბილისის საამიროს ამირა 813-829 წლებში. არ მიეკუთვნებოდა შუაბიანთა საგვარეულოს. არაბი ისტორიკოსის იაკუბის ცნობით, იგი ამირად დანიშნა ხალიფა ალ-მამუნმა, ისმაილ იბნ-შუაბის ნაცვლად. 829 წელს განუდგა ხალიფას და დაამარცხა არმენიის ვალი აბდ ალ-ალა. მუჰამედის დამორჩილება შეძლო არმენიის ახალმა ვალიმ ხალიდ იბნ-იაზიდმა, რომელმაც ის გადააყენა. როგორც ჩანს, მისი ამირობის დროს ამირა საჰაკი იბრძვის მუჰამედის წინააღმდეგ და ცოტა ხნით ახერხებს გაამირებას, თუმცა შემდეგ ისევ მუჰამედი იგდებს ხელთ ამირობას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ. 2008

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ამირები |
| --- |
|  |
| შუაბიანები | 
* ისმაილ იბნ-შუაბი
* მუჰამედ იბნ-ათაბი
* ალი იბნ-შუაბი
* ისჰაკ იბნ-შუაბი
 |
|  |
| შაბანიანები | 
* მოჰამედ იბნ ხალიდა
* ისე იბნ აშ-შეიხ აშ-შაბანი
* აბრაჰამ შაბანი
* გაბულოცი
 |
|  |
| ჯაფარიანები | 
* ჯაფარ I იბნ-ალი
* მანსორ იბნ-ჯაფარი
* ჯაფარ II იბნ-მანსორი
* ალი იბნ-ჯაფარი
* ჯაფარ III იბნ-ალი
* აბულ-ჰეიჯა იბნ-ჯაფარი
* სითილარაბი
 |

 |
**მუჰამედჰასან ბეი ველიევ-ბაჰარლი** (აზერ. Məhəmmədhəsən bəy Nəcəfqulu bəy oğlu Vəliyev; დ. 1896, შუშა — გ. 27 ივნისი, 1937, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკის პირველი ხელმძღვანელი, ეკონომისტი, ეთნოგრაფი.

ბიოგრაფია
---------

### წინაპრები

მუჰამედჰასან ბეი დაიბადა 1896 წელს ქალაქ შუშაში. მამამისი ნაჯაფგულუ ბეი შეიდა პოეტი იყო. ბაბუამისი მირზა მაჰამადჰასან ბეი ველიევი, მსახურობდა მეფის რუსეთის ჯარში და კარგად ფლობდა არაბულ, სპარსულ და რუსულ ენებს. არაბულიდან რუსულად თარგმნისთვის ცარისტულმა მთავრობამ იგი მედლით დაჯილდოვა. დედამისი იმარათ ხანუმი კი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, პუბლიცისტის, პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის დამფუძნებლის ჰასან ბეი ზარდაბის დისშვილია.

მისი შთამომავლები იყვნენ ბაირამ ბეი ბაჰარლი და მისი ვაჟი მირზა ველი ბაჰარლი. ისინი მჭიდროდ იყვნენ ჩართულნი ყარაბაღის სახანოს სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში. მირზა ველი ბაჰარლი დაახლოებული იყო ყარაბაღის ხან იბრაჰიმხალილ ხანთან. ის მძევლად აიყვანა ირანის შაჰმა და იგი ტრაგიკულად დაიღუპა. ამის შემდეგ მისმა მომავალმა თაობამ მისი სახელი გვარად დაირქვა. აქედან მომდინარეობს მათი შთამომავლების გვარები - ველიევი, ველიბაოვი, ველიზადე, ველილი.

### სწავლა და საქმიანობა

მუჰამედჰასან ველიევმა ბაქოს გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო კიევის უნივერსიტეტში ეკონომიკური გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1915 წელს.

ველიევი ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში დაარსებულ ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ეკავა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკის ხელმძღვანელის თანამდებობა. საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლასთან ერთად მან განაგრძო შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტში.

მუჰამედასან ბაჰარლის სამეცნიერო შემოქმედებას ღირებული წვლილი აქვს შეტანილი აზერბაიჯანოლოგიის კვლევებში.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი წიგნის „აზერბაიჯანის ისტორია" რუსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე ხელნაწერი გაქრა, 1921 წელს გამოცემულმა წიგნმა „აზერბაიჯანმა" მას სახელი მოუტანა, როგორც გეოგრაფს, ეთნოგრაფს და ეკონომისტს. ნაშრომი გამოიცა ბაქოში 1921 წელს ჯერ რუსულ, შემდეგ აზერბაიჯანულ ენაზე. ველიევის ორენოვანი წიგნის თარგმნა რუსულიდან აზერბაიჯანულზე ვასიფ გულიევის მიერ განხორციელდა. ცნობილმა აზერბაიჯანელმა მეცნიერებმა აღანაჯაფ ჰამიდოვმა და აბულფაზ რაჰიმლიმ ტექსტი არაბული დამწერლობიდან კირილურზე გადააკეთეს და ის 1993 წელს ბაქოში ხელახლა გამოიცა. მუჰამედჰასან ბაჰარლის ამ წიგნში ერთიანი აზერბაიჯანის იდეაა ასახული.

დაპატიმრება და სიკვდილი
-----------------------

1923-1929 წლებში იყო აზერბაიჯანის მეცნიერებისა და პროპაგანდის საზოგადოების წევრი. 1937 წლამდე იკავებდა აზერბაიჯანის ნაციონალურ ორგანიზაციაში მდივნის თანამდებობას, რაც არაოფიციალური სტრუქტურა იყო. 1926 წლამდე ველიევი გადასახლებაში იმყოფებოდა სოლოვეცკის ბანაკში, საიდანაც დაბრუნების შემდეგ 1937 წელს დააპატიმრეს.

1937 წლის 27 ივნისს კი დახვრიტეს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  **Qarabağ ədəbiyyatı: xronoqraf > XX əsr > Məhəmmədhəsən Vəlili (Baharlı)**
2. ↑  Azərbaycan Dövlət Bankının ilk müdiri
3. ↑  AZƏRBAYCANDA TÜRK VARLIĞI: Siyasi-ideoloji tərəfi -1
**მუჰთასიები** — ერთ-ერთი მოხელე ფეოდალურ თბილისში. მისი არსებობა დასტურდება XII საუკუნეში. დოკუმენტში, სადაც მოხსენიებულია "სამუსტასიბო" გამოსაღები აღმოსავლეთ მაჰმადიანურ სამყაროში მუჰთასიებს ევალებოდა საპოლიციო სამსახური, სამართლის წარმოება, აგრეთვე ქალაქში წესრიგის დაცვა, ქუჩების კეთილმოწყობა, რელიგიურ საყოფაცხოვრებო წესების თვალყურის დევნება. მუჰთასიები ერთდროულად არსრულებდრელიგიურ და ქალაქის მოხელის ფუნქციებს.

მუჰთასიები საქართველოს სამეფოში სავარაუდოდ, საამიროს გზით შემოვიდა. მუჰთასიბის თანამდებობა თბილისის გარდა საქართველოს სხვა ქალაქებში არ ფიქსირდება. მუჰთასიბი გვხვდება სომხეთის ქალაქებში და იქაც ქალაქის მოხელეა. ეს თანამდებობა თბილისის შემოერთების შემდეგაც დარჩა აქ მაჰმადიანური მოსახლეობის არსებობის გამო: მაგრამ ქართულ სინამდვილეს დიდხანს ვერ შერჩა და მალე გაუქმდა.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. გვ.697, ISBN 99928-20-32-2.
* ლორთქიფანიძე, მ. (1954). "ქალაქის მოხელეთა საკითხისათვის ფეოდალურ საქართველოში", *მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის*, ნაკვეთი XXX. თბილისი:  საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა,   გვ. 148-150.
ნახევრად უდაბნოს ცხელი ზონები
**ნახევრად უდაბნოს ზონები** — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები, სადაც ჭარბობს ნახევრად უდაბნოს ლანდშაფტი. მასში კომპლექსურად არის შეხამებული, ერთი მხრით, უდაბნოებისა და, მეორე მხრით, სტეპების (ველების) და სავანების ნიადაგები და მცენარეულობა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ჰავის ქვეყნებში. ნახევრად უდაბნოს ზონებისთვის დამახასიათებელია მშრალი კონტინენტური ჰავა; აორთქლებადობა ბევრად სჭარბობს ატმოსფერული ნალექების წლიურ რაოდენობას (დაახლოებით 200-400 მმ).

ნახევრად უდაბნოს ცივი ზონები
სუსტადაა განვითარებული ჰიდროგრაფიული ქსელი, ნიადაგი ღია წაბლისფერი ან რუხია, ხშირად დამლაშებული, მცენარეული საფარი გამეჩხრებულია, ჭარბობს ქსეროფილური მრავალწლოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები, ბუჩქები, გაზაფხულისა და შემოდგომის ეფემერები და ეფემეროიდები.

ამიერკავკასიაში განლაგებულია ვაკეებსა და მთისწინებზე ზღვის დონიდან 400-600 მ-ზე (საქართველო, აზერბაიჯანი), იშვიათად 1200 მ-მდე (სომხეთი). ჩვენში მეტწილად აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებში გვხვდება (ელდარის დაბლობი, გარდაბნის ვაკე, შირაქ-გარეჯის ზეგანი), ფრაგმენტების სახით თბილისის მიდამოებშიც. ძირითადი ედიფიკატორებია ავშანი, ყარღანი, ხურხუმო, ჩარანი და სხვა. ეფემერებიდან და ეფემეროიდებიდან — შვრიელა, ბოლქვიანი თივაქასრა და სხვა.

ნახევრად უდაბნოს ზონების ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ბუნებრივი საძოვრებია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* უდაბნო

ლიტერატურა
----------

* *ივანიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 351-352.

სქოლიო
------

1. ↑  DRY LANDS AND DESERTIFICATION - National Science Foundation, Flanders, Belgium; Geography Department, University of Gent, Belgium.
**სამეული**, სამი მხატვრის შემოქმედებითი კოლექტივი: **ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე სლოვინსკი** (\* 10 ივნისი, 1935, თბილისი), **ოლეგ მიხეილის ძე ქოჩაკიძე** (\* 21 თებერვალი, 1935, მოსკოვი), **იური გიორგის ძე ჩიკვაიძე** (\* 21 ნოემბერი, 1934, თბილისი). ქართველი ფერმწერები, თეატრის მხატვრები, არქიტექტორები, საქართველოს დამსახურებული მხატვრები (1967), კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მთავარი მხატვრები (1976-იდან). 

დაამთავრეს თბილისის სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი (1959). გააფორმეს სპექტაკლები: ნახუცრიშვილის "ჭინჭრაქა" (1963), მილერის "სეილემის პროცესი" (1965), ელიოზიშვილის "ბებერი მეზურნეები" (1966) რუსთაველის სახელობია თეატრში; ფლეჩერის "ჭირვეული ქმრის მორჯულება" (1972), მ. ჯავახიშვილის "კვაჭი კვაჭანტირაძე" (1974), სოფოკლეს "ოიდიპოს მეფე" (1978) - მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში; ბრეხტის "ჯარისკაცი ჯარისკაცია" (1965) - მოსკოვის ლენინური კომკავშირის სახელობის თეატრში; ო. იოსელიანის "სანამ ურემი გადაბრუნდება" (1973) - მოსკოვის გოგოლის სახელობის თეატრში და სხვა. ქმნიან სცენოგრაფიული ხელოვნების თანადროული ეტაპის შესატყვის გონებამახვილურ დეკორატიული გარემოს, განპირობებულს კონკრეტული სპექტაკლის ამოცანებით. მუშაობენ როგორც არქიტექტორები (ავტომოტელი "უშბა", დიღომი, 1962; ტურისტული სასტუმრო, ბაკურიანი, 1974 და სხვ.); პარალელურად მოღვაწეობდნენ ხელოვნების სხვა დარგებში. გააფორმეს ბიჭვინთის საზღვაო ვაგზალი, 1968; საჭადრაკო და ალპური კლუბები თბილისში და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ქ.*, ქსე, ტ. 8, გვ. 718, თბ. 1984
**მრავალწყაროს მონასტერი** — მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე. აღმოაჩინეს 1995 წლის აგვისტოში მეცნიერების ფონდ „უდაბნოს" სამეცნიერო ექსპედიციის დროს. 

წერილობით წყაროებში მონასტერი არ მოიხსენიება. სახელი შერჩეულია ექსპედიციის მიერ, იმის გამო, რომ მცირეწყლიან მდინარესა და წყაროებთან ახლოსაა გამოკვეთილი. სავარაუდოდ, მრავალწყაროს მონასტერი IX საუკუნეში დაუარსებიათ, XIII საუკუნეში კი მას არსებობა შეუწყვეტია.

მონასტერში აღმოჩენილია გუმბათის საკმაოდ ეგზოტიკური ფორმა. შემორჩენილია IX საუკუნის ფრესკები და 65-ზე მეტი ნაკაწრი წარწერა, რომელთა შორის უძველესი თარიღდება 851 წლით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლ. მირიანაშვილი, მრავალწყაროს მონასტერი
* მრავალწყაროს მონასტრის ფოტოალბომი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავითგარეჯას მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* აღდგომისა წამებული
* ბერების სერი
* ბერთუბანი
* განსაშორის უდაბნო
* დავითის ლავრა
* დიდი ქვაბები
* დოდოს რქა
* ვერანგარეჯა
* თეთრსენაკები
* კოწახურას უდაბნოთა კომპლექსი
* მრავალწყარო
* მუხნარის უდაბნო
* მღვიმე
* ნათლისმცემელი
* პატარა ქვაბები
* პირუკუღმარი
* საბერეების უდაბნო
* სატორგე
* უდაბნოს მონასტერი
* ქვაბების კომპლექსი
* ქოლაგირი
* ჩიჩხიტური
* წამებული
 |

 |
**სამედიცინო დრამა** — სატელევიზიო პროგრამა ან ფილმი, რომელშიც ძირითადი მოვლენები საავადმყოფოში მიმდინარეობს, სასწრაფო დახმარების თანამშრომლები და სამედიცინო გარემო, რომელთა ეპიზოდების უმრავლესობა ერთი საათია და საავადმყოფოშია გადაღებული. თანამედროვე სამედიცინო დრამატული პროგრამების უმეტესი ნაწილი დაკავშირებულია პერსონაჟთა სამსახურთან და მათ პირად ცხოვრებასთან. ტიპურ სამედიცინო დრამას აქვს ჩვეულებრივი სცენარი, სადაც ორი ექიმის სიყვარულის ისტორიაა აღბეჭდილი. კავშირგაბმულობის თეორეტიკოსი მარშაალ მაკლუჰანი თავის 1964 წლის ნაშრომში, სადაც საუბარია მედიაზე და ბუნებაზე, პროგნოზი გააკეთა ამ სატელევიზიო ჟანრის წარმატებაზე.

ისტორია
-------

„ქალაქის საავადმყოფო" პირველად 1952 წელს გავიდა ეთერში და ზოგადად ითვლება პირველ სატელევიზიო სამედიცინო დრამად. ჟანრი მალევე გახდა წარმატებული. „მედიცინა" იყო ტელესერიალი, რომელშიც ცნობილი მსახიობი რიჩარდ ბუნი მონაწილეობდა, სერიალი ორ სეზონს გაგრძელდა (1954-1956). ამ ჟანრის სატელევიზიო შოუებს უფრო დიდი რეიტინგი ჰქონდათ. „ექიმი ფინლეის სახელმძღვანელო" არის სხვა ვარიანტი ამ ჟანრისა, რომელიც სამედიცინო პრაქტიკაში გამოიყენება, ზოგიერთი მომენტი არის შეცვლილი, თუმცა რეალური ცხოვრების ამსახველი ფაქტებია აღწერილი.

ქართული სამედიცინო ტელესერიალები
--------------------------------

საქართველოში პირველი სამედიცინო სერიალი იყო „კლინიკა", რომელიც 2010 წელს „ფორმულა კრეატივმა" გადაიღო ტელეკომპანია იმედის დაკვეთით. სერიალმა მალევე მოიპოვა წარმატება, თუმცა ტელეკომპანიაში მიმდინარე პრობლემების გამო სერიალი დაიხურა, სერიალი 1 სეზონსა და 14 ეპიზოდს მოიცავს. ჟანრის წარმატების შემდეგ მას ახალი სერიალების გადაღება მოჰყვა, 2010 წელს ღამის შოუს სტუდიამ გადაიღო სერიალი სახელწოდებით „გოგონა გარეუბნიდან მედER", რომელიც ამერიკული სამედიცინო ტელესერიალის „გრეის ანატომიის" ქართული ვერსიაა. ამ შემთხვევაშიც სერიალის გადაღება შეწყდა 2-სეზონის დასაწყისში ტელევიზიაში მიმდინარე პრობლემების გამო. 2016 წელს ისევ „ფორმულა კრეატივმა" გადაიღო სამედიცინო ელემენტებისგან შედგარი დრამა ტელესერიალი სახელწოდებით „ხელოვნური სუნთქვა", რომლის გადაღებებიც ზემოთ ჩამოთვლილი პრობლემების გამო შეწყდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Planca, Daphne (15 September 2015). "Andrew Garfield-starred true-life medical drama 'Breathe' jointly goes to Bleecker Street, Participant Media". ASZ News.
**ნაილა ალ-ატრაში** (არაბ. نايلة الأطرش; დ. სირია) — სირიელი რეჟისორი, კინოს, ტელევიზიისა და თეატრის მსახიობი, „არაბული თეატრის" რეჟსორი. იგი ხელმძღვანელობდა ორმოცზე მეტი ძირითადი სპექტაკლებით არაბულ სამყაროში, ევროპაში, აფრიკასა და აშშ-ში. მიიღო საუკეთესო მსახიობის ჯილდო კართაგენის კინოფესტივალზე, მისი მთავარი როლისთვის ფილმში „მომავალი წლის ქრონიკა". მისი ნამუშევარი საზოგადოებამ აღქვა, როგორც გზა იმისა, თუ როგორ უნდა ებრძოლო ასადის რეჟიმს, რისთვისაც ის 2012 წელს დატოვა სირია. ამჟამად იგი ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში ახლო აღმოსავლეთისა და ისლამური კვლევების კათედრაზე ასისტენტ-პროფესორია.

ადრეული წლები
-------------

სირიაში დაბადებული ალ-ატრაში, აქტივიზმით დაინტერესდა მოზარდობისას და ამტკიცებდა, რომ ზუსტად ამ დროს შეუერთდა კომუნისტურ პარტიას. აქ ის პირდაპირ კონფლიქტში შევიდა მის ზედა კლასთან. ეს კონფლიქტი შეიძლება ჩაითვალოს, როგორც ძლიერი გავლენა მის არჩევანზე, როგორც რეჟისორის პროფესიაზე. კომუნისტური პარტიაში წევრობისას, იგი დაინტერესდა პოლიტიკური, სოციალური და სამართლიანობის საკითხებით, რომელიც ქმნის ახალგაზრდა ადამიანის მსოფლხედველობას.

ალ-ატრაში ასევე მიუთითებს თავის ბაბუაზე, სულთან ბაშაზე, როგორც მისი შთაგონების წყაროზე. ძლიერი დრუზი ლიდერი, 1925 წელს საფრანგეთისგან სირიის დამოუკიდებლობისთვის იბრძოდა. ასევე ერთიანი არაბული არმიის მომხრე იყო, რათა 1948 წელს პალესტინა გაეთავისუფლებინათ.

განათლება
---------

ნაილა ალ-ატრაში 1978 წელს დაამთავრა ბულგარეთის უმაღლესი დრამატული ხელოვნების ინსტიტუტი (HIDA). შემდეგ, მაგისტრის ხარისხისთვის განათლება გააგრძელა სოფიის თეატრისა და კინოს აკადემიაში, ბულგარეთში. HIDA-ში ალ-ატრაში ხელმძღვანელობდა ეგვიპტელი დრამატურგის ალფრედ ფარაგის სპეკტაკლს სახელწოდებით „ცეცხლი და ზეთისხილი". ეს სპექტაკლი პალესტინელ ებრაელებსა და მუსლიმებს შორის ურთიერთობას ასახავს და იმას, თუ როგორ შეიცვალა ურთიერთობა 1948 წელს ისრაელის შექმნით. ის მოგვითხრობს ორი პალესტინელის სიყვარულზე: ერთი ისრაელის ოფიცრის და მეორე განმათავისუფლებელი მებრძოლის სიყვარულზე. ალ-ატრაშმა განაცხადა, რომ ეს სპექტაკლი ბულგარელ კოლეგებთან ურთიერთობაში გარდამტეხი გახდა. სწავლის დამთავრების შემდეგ ალ-ატრაშმა, სირიის დედაქალაქ დამასკში დაბრუნდა. ნაილა აღიარებს, რომ სახლი მისი ცხოვრების მნიშვნელოვანი ნაწილია, რადგან სირია ის ადგილია, სადაც ყველა მისი საყვარელი ადამიანი ცხოვრობს და სადაც ის ყველაზე კომფორტულადაა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Syrian Theatre and Resistance. ციტირების თარიღი: 21 November 2016.
2. 1 2  Franklin & Marshall – Scholar at Risk Naila Al Atrash to Give Talk at F&M International Women's Week. Franklin & Marshall College. ციტირების თარიღი: 21 November 2016.
3. ↑  HOUSE OF WIVES. University of Cape Town Drama. University of Cape Town.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-22. ციტირების თარიღი: 2017-07-28.
4. ↑  Grunwald, Clarissa. Syrian Dramatist, Human Rights Activist, Scholar at Risk Gives Lecture on Campus.. The College Reporter.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 ნოემბერი 2017. ციტირების თარიღი: 21 November 2016.
5. ↑  Muhanna, Nadia. Courting Controversy (profile of Syrian Writer Naila Al-Atrash). Nadia Muhanna. ციტირების თარიღი: 21 November 2016.
6. ↑  Druze Religion. International Fellowship of Christians and Jews.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 ნოემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 21 November 2016.
**მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია** — დაცული ტერიტორიის ერთ-ერთი სახე, რომელსაც მინიჭებული აქვს სპეციალური სტატუსი. შეესაბამება IUCN VI კატეგორიას. 

მარავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია იქმნება გარემოს დაცვის მოთხოვნების გათვალისწინებით ორგანიზებული და განახლებადი ბუნებრივი რესურსების გამოყენებაზე ორიენტირებული სამეურნეო საქმიანობისათვის. 

მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია საჭიროებს ხმელეთის შედარებით დიდ ფართობს და/ან აკვატორიას, რომელიც წარმოადგენს წყლის აკუმულაციის, ტყეებისა და საძოვრების პროდუქტიულობას, ნადირობის, თევზჭერისა და ნადირ-ფრინველის გავრცელებას, აგრეთვე, ტურიზმისათვის საჭირო ბუნებრივ საფუძვლებს. დასაშვებია, იგი იყოს ნაწილობრივ სახეცვლილი და მოიცავდეს დასახელებებსაც. ტერიტორიაზე არ უნდა ხდებობეს ეროვნული მნიშვნელობის უნიკალური ბუნებრივი წარმონაქმნები. 

განახლებადი ბუნებრივი რესურსების მუდმივობისა და გარანტირებული მოხმარების უზრუნველსაყოფად შეიძლება ბუნების დაცვისა და მრავალმხრივი გამოყენების სხვადასხვა დასაშვები შეფარდების მქონე ზონების გამოყოფა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დაცული ტერიტორია
* ნაკრძალი
* ეროვნული პარკი
* ბუნების ძეგლი
* სახელმწიფო ნაკრძალი
* დაცული ლანდშაფტი
* აღკვეთილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კანონი დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ, მუხლი 9.[*მკვდარი ბმული*]
**სამეკლესიიანი ბაზილიკა** — საქართველოში შემუშავებული ბაზილიკის თავისებური ვარიანტი (აღმოაჩინა და შეისწავლა გ. ჩუბინაშვილმა). საქართველოს გარეთ უცნობია. გარედან არ განსხვავდება ჩვეულებრივი სამნავიანი ბაზილიკისაგან, მაგრამ შიგნით ნავები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია არა ბოძებით, არამედ კედლებით, ე. ი. არსებითად აქ ერთ შენობაში გაერთიანებულია ერთმანეთთან კარებით დაკავშირებული 3 სამლოცველო ეკლესია, რომლებშიც დღის განმავლობაში ცალ-ცალკე რამდენიმეჯერ იხდიდნენ წირვას.

სამეკლესიიანი ბაზილიკის პირველი ნიმუშები VI საუკუნის შუა წლებს მიეკუთვნება. თანდათან მან უფრო ჩამოყალიბებული და რთული სახე მიიღო. გვერდის ეკლესიები (ნავები) ერთმანეთს დაუკავშირდა დასავლეთი შემაერთებელი გალერეით და შუა ეკლესიაში (ნავში) შესასვლელიც ამ გალერეიდანაა. ამავე დროს ჩნდება ახალი მოტივი - გვერდის ეკლესიების ორი ან სამთაღიანი ღია შესასვლელები.

სამეკლესიიანი ბაზილიკის ტიპის საკულტო ნაგებობები X საუკუნემდეე არსებობდა, შემდეგ აქა-იქ გვხვდება. სამეკლესიიანი ბაზილიკის ცნობილი ნიმუშებია VI-VII საუკუნეების ეკლესიები ზეგანში, ნეკრესის მონასტერში, ქვემო ბოლნისში, დმანისსა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 8, გვ. 717, თბ. 1984
**სამედ აღაოღლუ** (აზერ. Səməd Ağaoğlu; თურქ. Samet Ağaoğlu; დ. 1909, ბაქო, რუსეთის იმპერია - გ. 6 აგვისტო, 1982, სტამბოლი, თურქეთი) — აზერბაიჯანული წარმოშობის თურქი მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის წევრი, თურქეთის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე (1950-1952), შრომის მინისტრი (1952-1953), ვაჭრობის მინისტრი (1954-1958). აჰმედ-ბეი აღაოღლუს ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

სამედ აღაოღლუ დაიბადა 1909 წელს ბაქოში. როდესაც მისი მამა აჰმედ ბეი აღაოღლუ ემიგრაციაში წავიდა ოსმალეთის იმპერიაში, ის ჩვილი იყო. დაწყებითი განათლება ბაიაზეტის ფევზიეს ლიცეუმში მიიღო, შემდეგ კი სწავლა ანკარის ლიცეუმში განაგრძო. 1926-1931 წლებში სწავლობდა ანკარის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. შემდეგ გაემგზავრა სასწავლებლად სტრასბურგში, ამ პერიოდში დაწერა წიგნი „სტრასბურგის მოგონებები". სამედ აღაოღლუ თურქეთში ცნობილია, როგორც მწერალი და პოლიტიკოსი. ის არის მემუარების ჟანრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი თურქულ ლიტერატურაში. მისი წიგნები: მოგონებები მამისგან (1940), მამის მეგობრები (1957), ნაცნობი სახეები (1965), ჩემი მეგობარი მენდერესი (1967), ერთი კუნძული მარმარაში (1972), პირველი ეტაპი (1978), ცხოვრება თავგადასავალი (1981) - მემუარების ჟანრის მნიშვნელოვანი ნიმუშებია. თავის ნაწარმოებებში იყენებდა სახელს სამედ აღაევი.

1966 წლის 13 აგვისტოს სამედ აღაოღლუ და მისი მეუღლე ნარიმან აღაოღლუ გაემგზავრნენ სსრკ-ში. ორი თვის განმავლობაში ისინი სტუმრობენ კავშირის ბევრ ადგილს, მათ შორის აზერბაიჯანსა და სომხეთს. ბაქოში ჩასვლის შემდეგ აღაოღლუმ აღნიშნა, რომ აქ ხალხი დაინტერესებულია კინოთი, ოპერით, თეატრით და ასევე ისაუბრა ადგილობრივი მოსახლეობის რუსიფიკაციის პროცესზე. ბაქოს შემდეგ ჩადის მშობლიურ ყარაბაღში, შუშაში. აქ სამედ აღაოღლუ სტუმრობს მამის სახლს და ნახულობს ნათესავებს. სსრკ-ში მოგზაურობის შემდეგ აღაოღლუ წერს წიგნს „საბჭოთა რუსეთის იმპერია" და აღნიშნავს, რომ საბჭოთა კავშირი არაფრით განსხვავდება სხვა ოდესმე არსებული იმპერიებისგან.

სამედ აღაოღლუ 1982 წლის 6 აგვისტოს სტამბოლში გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Dilqəm Əhməd, «Mühacirlərin dönüşü», — С. 125
2. 1 2  Yıldırım, Tahsin (2006). *Edebiyatımızda Müstear İsimler. İstanbul: Selis Kitaplar.*,   გვ. 39. ISBN 975-8724-79-7..
**პრავდა** (რუს. Правда — „სიმართლე") — რუსულენოვანი საბჭოთა კავშირის წამყვანი გაზეთი და კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ოფიციალური ორგანო 1912-1991 წლებში.

ისტორია
-------

გაზეთის გამოცემა დაიწყო 1912 წელს ვენაში, ავსტრია, და მოსკოვში მხოლოდ 1918 წელს გამოჩნდა. გაზეთი დაიხურა 1991 წელს პრეზიდენტ ელცინის განკარგულებით, თუმცა იგივე დასახელების გაზეთი დღემდე გამოდის რუსეთში, ხოლო Pravda.ru საიტი, დაარსებული გაზეთ პრავდას ყოფილი თანამშრომლების მიერ, ამჟამად ტაბლოიდის სტილის რუსული საინფორმაციო წყაროა. ყოფილი პრავდა დასავლეთში ყველაზე განთქმული მისი ცივი ომისდროინდელი განცხადებებით გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Газ. «Правда» (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა)
* Сайт газеты
* Интернет-версия последнего номера газеты დაარქივებული 2010-03-30 საიტზე Wayback Machine.
* «Старая газета» დაარქივებული 2006-10-23 საიტზე Wayback Machine. : текст ряда номеров газеты «Правда» начиная с 1912 года
* Обзор номера газеты «Правда» დაარქივებული 2009-04-15 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| პრესა | *ეს სტატია ბეჭდვითი გამოცემების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მონცა** (იტალ. Monza) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. მონცისა და ბრიანცის პროვნიციის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე ლომბარდოზე, მილანისგან 15 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ცნობილია თავის გრან-პრის ავტოტრასითა და მონცის ეროვნული ავტოდრომით. 

2004 წელს, მონცა ახლადშექმნილი პროვინცია მონცა და ბრიანცის დედაქალაქი გახდა. ახალი ადმინისტრაციული შეთანხმება ძალაში სრულად 2009 წლის ზაფხულში შევიდა. მანამდე მონცა კომუნა იყო მილანის პროვინციის შეამდეგნლობაში. 

მონცა ლომბარდიის მესამე უმსხვილესი ქალაქია და ბრიანცის არეალის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკონომიკური, სამრეწველო და ადმინისტრაციული ცენტრი. წამყვანია ტექსტილის ინდუსტრია და საგამომცემლო საქმიანობაში ვაჭრობა. 

ქალაქში განლაგებულია მილანის ბიკოკის უნივერსიტეტის დეპარტამენტი, იუსტიციის სახლი და რეგიონული ადმინისტრაციის რამდენიმე ოფისი. მონცის პარკი ერთ-ერთი უდიდესი ურბანული პარკია ევროპაში.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* აშშ-ის დროშა ინდიანაპოლისი, აშშ
* ჩეხეთის დროშა პრაღა, ჩეხეთი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* City of Monza
* Monza Transportation დაარქივებული 2008-08-28 საიტზე Wayback Machine.
* Province of Monza and Brianza
* Official website of the University of Milano-Bicocca
* Official website of Saint Gerard Hospital, nationally relevant with very high specialization დაარქივებული 2011-11-14 საიტზე Wayback Machine.
**მრავალფარფლასებრნი** (ლათ. Polypteridae) — მტკნარი წყლის განოიდური თევზების ოჯახი მრავალფარფლასნაირთა რიგისა. მისი წარმომადგენლები ცნობილია ეოცენიდან. სხეულის სიგრძე 90 სმ-მდეა. საღერძე ჩონჩხი გაძვალებულია, თავზე გადაკრულია მფარავი (კანისებრი) ძვლები. სალაყუჩე აპკი სხივების გარეშეა. ზურგის ფარფლი წარმოდგენილია მრავალი ცალკეული ფარფლით, რომლებიც რბილი სხივებისგან შედგება. მკერდის ფარფლები ძირში ხორცოვანია. კუდის ფარფლი გარეგნულად სიმეტრიულია, ზედა ნაწილი ქერცლის გარეშეა. აქვთ საშხეფი. პირი დიდია, ყბებზე განლაგებულია კბილები. საცურავი ბუშტი ორკამერიანია, ხშირად მონაწილეობს სუნთქვაში. ცნობილია ორი გვარი: *Polypterus* და *Erpetoichthys* 12 სახეობით. გავრცელებული არიან ტროპიკული აფრიკის წყლებში. აქტიურობენ ღამით. იკვებებიან უხერხემლოებითა და თევზით. ტოფობენ წვიმის პერიოდში, მცირე ზომის ქვირითს ყრიან წყლით დაფარული ჭალების წყალმცენარეებზე. ადგილობრივი რეწვის ობიექტებია.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Решетников Ю. С.* Многопёрообразные // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М. 2012. — стр. 547.
2. ↑  Froese, Rainer; Pauly, Daniel (eds.). Polypterida. FishBase (2011). ციტირების თარიღი: 25 ნოემბერი, 2021
**მონღოლეთის სახალხო პარტია**-სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში. იგი დაარსდა როგორც კომუნისტური პარტია 1920 წელს მონღოლ რევოლუციონერების მიერ და არის უძველესი პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში.

პარტიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1921 წლის მონღოლეთის რევოლუციაში, რომელიც შთაგონებული იყო ბოლშევიკების ოქტომბრის რევოლუციით. დამოუკიდებლობის შემდეგ ის მართავდა მონღოლეთს, როგორც ერთპარტიულ სოციალისტურ სახელმწიფოს. პარტიამ სახელი შეიცვალა მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტიით (MPRP) და შეუერთდა კომუნისტურ ინტერნაციონალს 1924 წელს. 

როგორც მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტია, პარტია იყო ორგანიზებული დემოკრატიული ცენტრალიზმის საფუძველზე. პრინციპი, რომელიც შემუშავებულია ვლადიმერ ლენინის მიერ, რომელიც გულისხმობს დემოკრატიულ და ღია დისკუსიას პოლიტიკის შესახებ შეთანხმებული პოლიტიკის ერთობის პირობით. პარტიის უმაღლესი ორგანო იყო პარტიის ყრილობა, რომელიც იკრიბებოდა ყოველ მეხუთე წელს. როდესაც პარტიის ყრილობა არ იმართებოდა, ცენტრალური კომიტეტი იყო უმაღლესი ორგანო, მაგრამ რადგან ისინი ჩვეულებრივ იკრიბებოდნენ მხოლოდ წელიწადში ერთხელ, უმეტესი მოვალეობა და პასუხისმგებლობა ეკისრება პოლიტბიუროს და მის მუდმივ კომიტეტს. პარტიის ლიდერი იყო გენერალური მდივანი, თავმჯდომარე, მდივანი და პირველი მდივანი. პარტია ადრე მიჰყვებოდა მარქსიზმ-ლენინიზმს, კარლ მარქსისა და ლენინის იდეების სინთეზს, რომელიც შემუშავდა იოსებ სტალინის მიერ 1929 წელს, რომლის მიხედვითაც მოხდა მონღოლეთის მრეწველობის ნაციონალიზაცია და განხორციელდა გეგმიური ეკონომიკა.

1990 წლის მონღოლური რევოლუციის შემდეგ, მონღოლეთში სხვა პოლიტიკური პარტიები ლეგალიზებული იქნა და ქვეყანა მრავალპარტიულ დემოკრატიაში გადავიდა. პარტიამ მოგვიანებით მიატოვა მარქსიზმ-ლენინიზმი დემოკრატიული სოციალიზმის სასარგებლოდ. 2010 წელს პარტიის წევრებმა მხარი დაუჭირეს სოციალური დემოკრატიის მიღებას, როგორც პარტიის იდეოლოგიას და აღადგინეს პარტიის თავდაპირველი სახელი, ჩამოაგდეს სიტყვა "რევოლუციონერი" და შთააგონეს სეპარატისტულ ფრაქციას.

პარტია დარჩა მონღოლეთის მმართველ პარტიად 1990 წლის რევოლუციის შემდეგ, სანამ არ დამარცხდა 1996 წლის არჩევნებში. 2004 წლიდან 2008 წლამდე ის იყო კოალიციური მთავრობის ნაწილი დემოკრატიულ პარტიასთან და სამშობლოს პარტიასთან. 2008 წლიდან 2012 წლამდე პარტია მონაწილეობდა სხვა კოალიციაში დემოკრატიულ პარტიასთან, თუმცა მას ჰქონდა უმრავლესობა მონღოლეთის საკანონმდებლო ორგანოში. 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ის პარლამენტში ოპოზიციური პარტია გახდა. პარტია ხელისუფლებაში 2016 წლის არჩევნების შემდეგ დაბრუნდა და 76-ადგილიანი პარლამენტის 65 წევრი აირჩია. პარტიამ უმრავლესობა შეინარჩუნა 2020 წლის არჩევნების შემდეგ და მოიგო 76 ადგილიდან 62. გამარჯვება აღნიშნავს პირველად მონღოლეთის 30-წლიან დემოკრატიულ ისტორიაში, როდესაც ერთმა პარტიამ ზედიზედ ორ არჩევნებში შეინარჩუნა აბსოლუტური უმრავლესობა.

სქოლიო
------

1. ↑  Mongolian People's Party retains strong parliament majority (29 April 2021).
კლავიხო. XIX საუკუნის მხატვრის მიერ წარმოდგენილი პორტრეტი.
**რუი გონსალეს დე კლავიხო** (ესპ. Ruy González de Clavijo; დ. წ. უცნობია, — გ. 2 აპრილი, 1412, მადრიდი) — კასტილიელი მოგზაური, დიპლომატი და მწერალი; მეფე ენრიკე III-ის ელჩი თემურლენგთან (1403-1406).

კასტილიელი აზნაური და კარისკაცი რუი გონსალეს დე კლავიხო თემურლენგის კარზე კასტილიისა და ლეონის მეფის ენრიკეს მეორე ელჩობის ხელმძღვანელი იყო. მისი მოგზაურობა 1403 წლის 22 მაისს კადისიდან დაიწყო. კონსტანტინეპოლის გავლით კლავიხო ტრაპიზონში ჩავიდა. ელჩობა თემურლენგს საქართველოში უნდა შეხვედროდა, თუმცა იმ დროისათვის ამირა უკვე შუა აზიაში დაბრუნებულიყო და ესპანელებმა გზა ხმელეთით განაგრძეს სამარყანდამდე. თემურლენგმა ელჩობა პატივით მიიღო. 1406 წელს კლავიხო სამშობლოში დაბრუნდა. მთელი მოგზაურობის დროს კლავიხო წერდა დღიურებს (Embajada a Tamor Lán, „ელჩობა თემურლენგთან"), რომლებშიც დაწვრილებითაა გადმოცემული ავტორის შთაბეჭდილებები, მონახულებული ადგილების აღწერილობა, სხვებისგან გაგონილი ამბები. დღიურები ორი ხელნაწერის სახით დაცულია მადრიდის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში. 

კლავიხოს დღიურებში მოიპოვება ცნობები საქართველოს (კლავიხოს მიხედვით „Gargania") შესახებ, რომლებიც ქრონოლოგიურად ძირითადად გიორგი VII-ის („Rey Sorso") მეფობაზე მოდის. საინტერესოა კლავიხოს ინფორმაცია, რომელიც თემურლენგის წინააღმდეგ მეფე გიორგისა და ოქროს ურდოს ყაენის ედიგუის მოკავშირეობაზე მიგვანიშნებს. სამარყანდიდან მობრუნებულ ელჩობას ყარსი-ტრაპიზონის მარშრუტზე 1405 წლის სექტემბერში სამხრეთ საქართველოზე გაუვლია და გზად თორთომის ციხე („Tartum") დაუნახავს. კლავიხოს ცნობით, საქართველოს საზღვრებში ეს ციხე-სიმაგრე თემურს დაულაშქრავს და გადასახადი დაუკისრებია. ესპანელ დიპლომატის ნაშრომში არის ცნობები ნახიჩევანში მდებარე ალინჯის ციხის შესახებაც, რომლის მიდამოებშიც ქართველთა ჯარიც იბრძოდა. კლავიხოსთან მოთხრობილია თემურლენგის სიკვდილის შემდეგ ქართველთა ლაშქრობის ამბავი ყარსისა და არზრუმის მიწებზე. ქართველების შესახებ ავტორი წერს: „ქართველები კარგი აგებულების, ლამაზი გარეგნობის ხალხია. ბერძნული სარწმუნოებისანი არიან. ენა თავისი აქვთ".

ლიტერატურა
----------

* რუი გონსალეს დე კლავიხოს ცნობები საქართველოს შესახებ (თარგმნა ელდარ მამისთვალიშვილმა). — თბილისი, მეცნიერება, 1992. — 48გვ.
* მამისთვალიშვილი, ე. რუი გონსალეს დე კლავიხოს ცნობები საქართველოს შესახებ : [მე-14-15 სს. ესპანელი მოგზაური გიორგი VII მეფობის ხანაზე] // მნათობი. — თბილისი, 1971. — N8. — გვ.118-126

ვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***რუი გონსალეს დე კლავიხო***
| სისტემა,პერიოდი | სექცია,ეპოქა | სართული,საუკუნე | საუკუნე (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| მეოთხეული | პლეისტოცენი | ჯელასიანი | **უფრო ახალგაზრდა** |
| ნეოგენი | პლიოცენი | პიაჩენცური | 2.58-3.600 |
| ძანკლური | 3.600-5.333 |
| მიოცენი | მესინური | 5.333-7.246 |
| ტორტონული | 7.246-11.63 |
| სერავალური | 11.63-13.82 |
| ლანგური | 13.82-15.97 |
| ბურდიგალური | 15.97-20.44 |
| აკვიტანიური | 20.44-23.03 |
| პალეოგენი | ოლიგოცენი | ქატური | **უფრო ძველი** |
| ნეოგენური სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა,სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისიის მიხედვით |

**ნეოგენური სისტემა(პერიოდი)**, *ნეოგენი* (ნეო... და ...გენი) — კაინოზოური ჯგუფის რიგით მეორე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის კაინოზოური ერის მეორე პერიოდი). მოსდევს პალეოგენურ სისტემას(პერიოდს) და წინ უსწრებს მეოთხეულ (ანთროპოგენურ) სისტემას (პერიოდს). სახელი უწოდა ავსტრიელმა გეოლოგმა მ. ჰერნესმა (1853), რომელმაც გააერთიანა ჩ. ლაიელის მიერ გამოყოფილი (1833) მიოცენი და პლიოცენი. აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით ნეოგენური სისტემა დაიწყო 25 მილიონი წლის წინათ და გრძელდებოდა 23 მილიონზე მეტ წელიწადს.

ნეოგენური სისტემა (პერიოდი) იყოფა ორ სექციად (ეპოქად) თითოეული მათგანი — ცალკეულ სართულებად (საუკუნეებად).

ნეოგენური სისტემის ნალექები გვხვდება მთელ დედამიქაზე. ნეოგენური სისტემაში მოხდა მნიშვნელოვანი ტექტონიკური მოძრაობები (ორიგენიული ეტაპი), რის შედეგადაც წარმოიქმნა მრავალი მთათა სისტემა (ალპები, კარპატები, ბალკანები, დინარის მთები, აპენინები, კავკასიონი, ჰიმალაი და სხვა). ადრინდელი ნეოგენური ეპოქიდან დაიწყო კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის ნაოჭა სისტემებისა და მათ შორის მდებარე საქართველოს ბელტის მნიშვნელოვანი ნაწილის ჩამოყალიბება. ნეოგენური სისტემის ნალექთწარმოქმნა კავკასიის ტერიტორიაზე განპირობებული იყო აქ განვითარებული ზღვიური აუზებისა და მთელი პარატეთისის მსოფლიო ოკეანესთან კავშირის ხასიათით. ოკეანესთან ფართო კავშირის დროს (უფლისციხურ, საყარაულოურ, თარხნულ საუკუნეებში) არსებობდნენ ნორმულზღვიური დიდტანიანი მოლუსკები და ფორამინიფერები, ხოლო როდესაც კავშირი შეწყვეტილი ან ძლიერ შესუსტებული იყო (კოწახურული, ჩოკრაკული, ყარაღანული, სარმატული, მეოტური საუკუნეები და პლიოცენური ეპოქა), ნალექებში მხოლოდ მტკნარი ან მომარილიანო ტიპის ფაუნა შეინიშნება. ზღვიური ნალექების გარდა კავკასიის ტერიტორიაზე გავრცელებულია კონტინენტურიც (ზედასარმატულ-ჰოლოცენური ასაკის), რომელღა სისქე ზოგჯერ 3000 მ აღწევს. ოროგენული ეტაპისთვის დამახასიათებელია მძლავრი ვულკანური ამოფრქვევები, რომელთა შედეგად ნეოგენური სისტემაში წარმოიქმნება ბაზალტ-ანდეზიტ-დაციტ-ლიპარიტული ვულკანური ასოციაცია.

ნეოგენური პერიოდში საქართველოს ტერიტორიაზე ზომიერად თბილი ჰავის პირობებში უმთავრესად იზრდებოდა ფარულთესლიანი მცენარეები, რომელთა უმეტესობა დღემდე შემორჩა.

ნეოგენური სისტემის ნალექებთან დაკავშირებულია მნიშვნელოვანი სასარგებლო წიაღისეული: ნავთობი, აირი, რკინის მადნები, ქიმიური ნედლეული, საშენი მასალები, მურა ნახშირი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე ა.* ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ. 1963;
* *Жижченко Б. П. Эберзин А. Г.* Стратиграфия СССР, т. 12 — Неоген СССР, М. -Л. 1940;
* *ანანიაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 380.

სქოლიო
------

1. ↑  ICS Timescale Chart.