recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ლიოსის პლატო** (ჩინ. 黄土高原) — ვრცელი პლატო ჩინეთში, განსუს, შენსისა და შანსის პროვინციებში. ვრცელდება გობის უდაბნოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ხუანხეს შუაწელში. სამხრეთით ესაზღვრება ცინლინის ქედი, აღმოსავლეთით ტაიხანშანის ქედი, ჩრდილოეთით ორდოსი, ჩრდილო-დასავლეთით ალაშანი, დასავლეთით კუნლუნის აღმოსავლეთი შტოქედები.

ფართობი დაახლოებით 430 ათ. კმ². გაბატონებული სიმაღლეებია 1200–1500 მ. მის ფარგლებშია ცალკეული ქედები, რომელთა სიმაღლე ადგილ-ადგილ 2500 მ და მეტს აღწევს. დედამიწაზე ლიოსური დანალექების უდიდესი მასივია. ლიოსების სიმძლავრე ჩვეულებრივ მერყეობს 20–100 მ ფარგლებში, ხოლო დასავლეთით ლანჭოუს რაიონში აღწევს 350 მ-ს. პლატოზე ჩამოყალიბებულია უნიკალური „ლიოსური ლანდშაფტები", რომელთათვის დამახასიათებელია ბრტყელმწვერვალიანი საფეხურისებრი მთები, უცნაური კოშკა-მოწმეები, ციცაბოფერდობებიანი კანიონები.

ჯერ კიდევ XX საუკუნის I ნახევარში კანიონებში შეიქმნა რამდენიმესართულიანი მღვიმური საცხოვრებლები. ლიოსის პლატოს ფარგლებში აღმართულია ცალკეული ქედები ლიუპანშანი, ლიუილიანშანი, ტაიიუენშანი და სხვა. ძლიერაა განვითარებული ხევური ეროზია და ხაზობრივად დამჯდარი გრუნტი. მდინარეები და ხევები იჭრება 200–300 მ-ის სიღრმეში. მდინარეები უმეტესად ღრმა ხეობებში მიედინებიან და გამოაქვთ დიდი რაოდენობით ნატანი. ეროზიის შედეგად მდინარეებში ჩამავალი ლიოსი არის მდინარე ხუანხესა და ყვითელი ზღვის დამახასიათებელი შეფერილობის მიზეზი. გეოლოგიური თვალსაზრისით, ლიოსის პლატო მეზოზოური დანალექის მძლავრი წყებით ამოვსებულ ბაქნურ ღრმულს წარმოადგენს, რომელიც ლიოსებითაა გადაფარებული. ლიოსური დანალექების პროფილი მოიცავს პალეონიადაგის 37 ფენას.

კლიმატი ზომიერად კონტინენტურია; იცის მშრალი ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთით –8°C-იდან სამხრეთით –4°C-მდე, ივლისის შესაბამისად, 22 და 24°C. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა აღმოსვლეთით 500 მმ-იდან ჩრდილო-დასავლეთით 250 მმ-მდე. მათი დიდი ნაწილი ჩვეულებრივ, თავსხმის სახით მოდის ზაფხულის მუსონების დროს (ივლისი–სექტემბერი). ნალექები ლიოსში უმალვე შეიწოვება როგორც ღრუბელში, ძლიერი თავსხმა წვიმები ნაკვალევს ტოვებს ნაღვარევისა და ხევების სახით. თავსხმა წვიმების გამო ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში ხდებოდა მერქან-ბუჩქნარი მცენარეულობის განადგურება და დახვნა. ლიოსის პლატო ძლიერაა ეროზირებული, ხოლო ნიადაგები წარეცხვილია. ხევებით განსაკუთრებით ინტენსიურადაა შეჭრილ-შემოჭრილი სამხრეთი და აღმოსავლეთი კიდეები (იკავებენ ფართობის 40%-ს). გრუნტის წყლები როგორც წესი ღრმადაა განლაგებული (40–60 მ). ლიოსის პლატოს ნიადაგებმა მიიღეს სახელწოდება „ხეილუტუ" ანუ „შავი მიწები". მათ აქვთ 25–100 სმ სიმძლავრის კულტურული ყრილი ფენა, რომლის ქვეშაა დამარხული ჰუმუსის ჰორიზონტი.

პლატო უტყეოა. თანადროული მცენარეულობა წარმოდგენილია ვაციწვერისა და უროს სტეპებით და მდიდარი ნაირბალახეული ბუჩქნარით (იაპონური სამყურა, გრაკლა). ხევებში გვხვდება ქაცვის, სოფორას და სხვა ბუჩქნარი რაყები. მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია ხორბლის, ფეტვის, სოიას და ბამბის ნათესებს. არის ქვანახშირის, რკინის მადნის, ნავთობის, საწვავი ფიქლის საბადოები. ლიოსის პლატო მჭიდროდაა დასახლებული; მთავარი ქალაქებია: ლანჭოუ, სიანი და ტაიიუანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიოსის პლატო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Лёссовое плато | Большая российская энциклопедия
**ლავრენტი იოსების ძე ბალუაშვილი** (ბალუევი; დ. 6 თებერვალი, 1868 — გ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918).

თავდაპირველი განათლება სასულიერო სემინარიაში მიიღო. 1890 წლის ივნისიდან რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში იყო. დაამთავრა თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. 1893 წლიდან პოდპორუჩიკის წოდებით ერევნის მე-13 ლაიბგრენადერთა პოლკში ჩაირიცხა. მიიღო პორუჩიკის (1897), შტაბს-კაპიტნის (1901) და კაპიტნის (1905) წოდებები. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). 1915 წლიდან იყო იმავე პოლკის პოდპოლკოვნიკი, შემდეგ — პოლკოვნიკი. ომში დაიჭრა. 1917 წლის აპრილში დაინიშნა სუვოროვის გრენადერთა 22-ე პოლკის მეთაურად. 1918 წლიდან მსახურობდა ქართულ ჯარში. მეთაურობდა მე-5 ქვეით პოლკს, რომელმაც თავი გამოიჩინა 1918 წლის დეკემბერში სომხეთ-საქართველოს ომში, კერძოდ, ბრძოლაში მთა დელიხტაშთან. 1919 წლის 17 ოქტომბერს დათხოვნილ იქნა თადარიგში. 1920 წელს აირჩიეს კათოლიკოს-პატრიარქ ლეონიდეს ინიციატივით შექმნილი მორწმუნეთა საზოგადოების წევრად. 

დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III (1900), წმ. ანას III (1908) და II (ხმლებით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (ხმლებითა და ბაბთით, 1915) ხარისხის ორდენებით, გიორგის იარაღით (1915, 1914 წლის ნოემბერში სოფ. ოლშანისა და პრჟეჩეს რაიონში ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის).

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 61-62.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, სამხედრო ფიცის ერთგულნი, თბილისი, 2015. — გვ. 18, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლავრენტი ბალუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* ლავრენტი ბალუაშვილი — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)

სქოლიო
------

1. ↑  სომხებთან ომი და მე-5 რაზმი / ჩ-ნაი, თ. // რესპუბლიკის ჯარი. - 1919. - №12. - გვ.10-11.
**ბურთაობა** — ძველი ქართული მოძრავ თამაშობათა ერთი ჯგუფის — ლელო, ცხენბურთი, გაკვრაბურთი, ღორობია, გაქცევა-ბურთაობა, საყებურთი, შახლაბურთი, ბინაბურთი, წრებურთი, ხაზბურთი და სხვათა ზოგადი სახელწოდება. ცნობები ბურთაობის შესახებ დაცულია „ვეფხისტყაოსანში" და მომდევნო ხანის წერილობით წყაროებში.

ბურთაობა ქართველ ხალხში ძველთაგანვე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ხალხური თქმით, „ყველა თამაშობაში ბურთაობა მეფეა და ჯირითი დედოფალიო". ბურთს უმთავრესად ხელით თამაშობდნენ, ბურთით თამაშის ვარიანტებს შორის დიდი ადგილი ეჭირა ბურთის მიზანში ტყორცნას. წარჩინებულთა შორის გავრცელებული იყო ბურთაობის მხედრული სახეობანი, უმთავრესად ცხენბურთი. მოთამაშეთა ასაკის გათვალისწინებით საქართველოში ბურთაობის სხვადასხვა სახეობას იყენებდნენ. ბურთაობა იმართებოდა სხვადასხვა თავყრილობის, დღესასწაულისა და ქორწილის დროს. ძველ საქართველოში ბურთაობას სახელმწიფოებრივ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ და ახალგაზრდების ფიზიკურ მომზადების ერთ-ერთ ეფექტურ საშუალებად მიაჩნდათ.

ქართველი ხალხის ყოფაში ბურთაობის დიდ მნიშვნელობაზე მეტყველებს ძველ საქართველოში სპეციალური სათამაშო მოედნების (ასპარეზი, მერე და სხვა) არსებობა, თბილისის ერთ-ერთი უბნის სახელწოდება — „საბურთალო". ისტორიული-ეთნოგრაფიული წყაროების მიხედვით აღდგენილი და გადამუშავებულ-რეგლამენტირებული ზოგი სახეობა (მაგ. ლელო, ცხენბურთი) ახლაც გავრცელებულია.

ლიტერატურა
----------

* მერკვილაძე გ. ქართული მოძრავი თამაშობანი, ტფ. 1922;
* რობაქიძე ა. ცხენბურთი, თბ. 1952;
* შიშნიაშვილი ნ. ქართული ხალხური მოძრავი თამაშობანი, თბ. 1958;
* *ელაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 576.
ვერცხლის მადნის მოპოვება ლავრიონის მაღაროებში, ძვ. წ. V საუკუნე, ვაზის მოხატულობა.
მადნის სარეცხი მაგიდა ლავრიონში.
**ლავრიონის მაღაროები** — ანტიკურ ეპოქაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ვერცხლის (ვერცხლისშემცველი პოლილითონური მადანი) საბადოები. სახელი მიიღო ადგილმდებარეობის მიხედვით — მდებარეობდა ლავრიონის მთაზე (ბერძ. Λαύριον), ატიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სუნიონის კონცხის სიახლოვეს. ამ რაიონში მადნის მოპოვება და დამუშავება ძვ. წ. XVI საუკუნეში დაიწყო; წარმოებამ მაქსიმალურ დონეს ძვ. წ. V–IV საუკუნეებში მიაღწია. ეკუთვნოდა ათენის სახელმწიფოს, თუმცა იჯარით გადაეცემოდათ კერძო მეწარმეებს სპეციალური თანამდებობის პირების, პოლეტების მიერ. შემორჩენილია პოლეტების ძვ. წ. 367–307 წლების წარწერები, რომლებიც შეიცავს იჯარის პირობებს. მაღაროები იჯარით გაიცემოდა 3, 7 ან 10 წლის ვადით. ძირითადი სამუშაო ძალას წარმოადგენდნენ მონები, რომელთა რიცხოვნობა ძვ. წ. V–IV საუკუნეებში 20-დან 35 ათასამდე ივარაუდება. ღრმა შახტებში (110 მეტრამდე) ისინი ხელით ანგრევდნენ ქანებს, რომლებსაც ზედაპირზე ამსხვრევდნენ და რეცხავდნენ, შემდეგ აქვე ხორციელდებოდა ლითონის გამოდნობა. ლავრიონის მაღაროებში შრომის მძიმე პირობებმა და მონათა მაღალმა კონცენტრაციამ ძვ. წ. II საუკუნის ბოლოს გამოიწვია მონების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი აჯანყება. სპეციალისტების შეფასებით, ანტიკურ ეპოქაში ლავრიონში გამოიდნო დაახლოებით 1200 ტონა ვერცხლი და 400 ტონა ტყვია. ძირითადად სწორედ ლავრიონის მაღაროებში მოპოვებული ვერცხლისაგან ჭრიდნენ მონეტებს, რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდნენ ანტიკურ და სხვა აღმოსავლურ სახელმწიფოებში, როგორც ჩანს, ვერცხლისა და ტყვიის ნაწილი ექსპორტზე გაჰქონდათ. ლავრიონის მაღაროებიდან მიღებული შემოსავალი დიდი ხნის განმავლობაში იყო ათენის მთავარი საფინანსო სისტემა. ძვ. წ. I საუკუნის მიწურულს მადანი ამოიწურა და ათენელებმა ლითონის ამოღების მიზნით დაიწყეს ძველი წიდების გადადნობა. ახ. წ. I საუკუნეში ლავრიონის მაღაროები მიატოვეს. მადნის მოპოვება (შესვენებებით) განახლდა 1873 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  *Стрелков А. В.* Лаврийские рудники // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М. 2010. — стр. 553.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭიჭინაძე**. |

**ბესარიონ ალექსის ძე ჭიჭინაძე** (დ. 27 აპრილი, 1887, ტფილისი ― გ. 5 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი ინჟინერ-ჰიდრომშენებელი, პროფესორი (1928).

ბიოგრაფია
---------

1913 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1913-1916 წლებში მუშაობდა ბუხარის, 1916-1917 წლებში ტრაპიზონის რკინიგზების მშენებლობაზე. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის გზათა დეპარტამენტის დირექტორი. 1922-1927 წლებში იყო ზაჰესის მშენებლობის უფროსი, 1927-1930 წელებში რიონჰესის მშენებლობის უფროსი, 1930-1934 წლებში კი ამიერკავკასიის ენერგეტიკის სამმართველოს უფროსი. 1934-1937 წლებში მოსკოვში საკავშირო ტრესტ „ჰიდროენერგოპროექტის" მმართველი და 1934-1937 წლებში მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის პროფესორი. 1931 წლიდან იყო სკკპ (ბ) წევრი. 

1937 წლის მაისში დააპატიმრეს მოსკოვში, როგორც საქართველოში მოქმედი „ანტისაბჭოთა დივერსიულ-ტერორისტული ჯაშუშური მეამბოხე ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი" და უცხო სახელმწიფოების აგენტი. გადაიყვანეს თბილისში. 4 ოქტომბერს სსრკ სამხედრო სასამართლოს უმაღლესმა კომისიამ მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა. მომდევნო დღეს ჭიჭინაძე დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1955 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *ჩოგოვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 403.

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. - თბ. 2017.-გვ.703

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბესარიონ ჭიჭინაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სტალინური სიები საქართველოდან
კალათბურთის ბურთი
ჩოგბურთის ბურთი
ფეხბურთის ბურთი
**ბურთი** — დრეკადი (ტყავი, რეზინი) ან მკვრივი მასალისაგან დამზადებული მრგვალი ან ოვალური საგანი. იყენებენ სპორტულ თამაშებში. ძირითად ჯგუფს შეადგენს ფეხბურთის, კალათბურთის, ფრენბურთის, წყალბურთის, ხელბურთისა და რაგბის ბურთები, რომლებსაც აქვთ ტყავის საფარი და გასაბერი რეზინის კამერები. აგრეთვე არსებობს დატენილი ბურთები, რომლებიც ამოვსებულია შალის ან ბამბის ანაძენძით. ბურთები ერთმანეთოსაგან განსხვავდება წონით, საფრის სისქით, დიამეტრით და ფორმით. ჰოკეის ბურთი მზადდება დაწნეხილი კორპის გულისაგან, მაგიდის ჩოგბურთის ბურთი — თეთრი და თხელი ცელულოიდისაგან, ჩოგბურთის — რეზინისა და მაუდისაგან.

სქოლიო
------

1. ↑  Code of Federal Regulations: 1985-1999. U.S. General Services Administration, National Archives and Records Service, Office of the Federal Register (5 November 1999). ციტირების თარიღი: 5 November 2017.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია სპორტისა და სპორტსმენების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბარის წმინდა ნიკოლოზის ბაზილიკა** (იტალ. Basilica di San Nicola) — კათოლიკური ბაზილიკა იტალიის ქალაქ ბარიში. აგებულია სპეციალურად ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ნეშტის დასასვენებლად, რომელიც 1087 წელს გადმოასვენეს ქალაქ მირიდან (ამჟამად თურქეთი).

ბაზილიკის ისტორია
-----------------

1087 წლის 22 მაისს, როდესაც წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ცხედარი გადაასვენეს ქალაქ ბარიში, ჰერცოგი როჯერ I ბორსა და არქიეპისკოპოსი ურსონი იმყოფებოდნენ რომში, პაპ ვიქტორ III-ის კორონაციაზე. ცხედარი დროებით შესანახად გადასცეს ბენედიქტელთა მონასტერში მოღვაწე აბატ ილიას. დაბრუნებისთანავე არქიეპისკოპოსი შეეცადა სიწმინდის ხელში ჩაგდებას, რამაც არეულობა გამოიწვია. აბატმა შეძლო ურსონის დარწმუნება, რომ უარი ეთქვა განზრახვაზე და მიიღო წინადადება აეშენებინა ტაძარი ცხედრის დასასვენებლად. 

ტაძრის მშენებლობის ადგილად შეარჩიეს ქალაქის ცენტრალური ნაწილი. მიწა ჰერცოგმა როჯერმა საჩუქრად გადასცა ეკლესიას. 1089 წლის 1 ოქტომბერს ეკლესია აკურთხა პაპმა ურბან II-მ. წმინდანის ცხედარი ტაძრის ნეკროპოლისში დაასვენეს. აშენებიდან ძალიან მალე ბაზილიკა მნიშვნელოვანი ისტორიული ამბების შემსწრე გახდა:

* 1095 წელს პეტრე ამიენელმა სწორედ აქ იქადაგა, რასაც მოჰყვა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა.
* 1098 წელს ბაზილიკაში გაიმართა საეკლესიო კრება ურბან II-ის ხელმძღვანელობით, სადაც განიხილავდნენ დასავლეთ და აღმოსავლეთ ეკლესიების გაერთიანების საკითხებს, რომელიც წარუმატებლად დასრულდა.

მშენებლობა გაგრძელდა 1105 წლამდე. 1156 წელს ვილჰელმ I-ის მიერ ქალაქის დაპყრობის დროს ბაზილიკა დაზიანდა და აღადგინეს 1160 წელს. 

იმპერატორ ფრიდრიხ II შტაუფენის დროს კარის ეკლესია იყო, ხოლო ანჟუელთა დინასტიის პერიოდში — სასახლის ეკლესია. 1799 წლის 9 აპრილს ბაზილიკა საფრანგეთის ჯარმა გაძარცვა. 

მნიშვნელოვანი სარესტავრაციიო სამუშაოები ჩაუტარდა 1928-1956 წლებში. 1951 წელს პაპმა პიუს XII-მ იგი დომინიკანელთა ორდენს გადასცა. 

1969 წლიდან მართლმადიდებლებს მიეცათ ბაზილიკის საძირკველში მსახურების უფლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბარი (სტატია მართლმადიდებლურ ენციკლოპედიაში)
* ბარის წმინდა ნიკოლოზის ბაზილიკა და მისი ისტორიული და მხატვრული საგანძური
* წმინდა ნიკოლოზის ბაზილიკის საგანძურის გამოფენა ბარიში
**გაბრიელა მისტრალის კულტურული ცენტრი** (ესპ. Centro Cultural Gabriela Mistral (GAM)) — კულტურული ცენტრი რომელიც მდებარეობს სანტიაგოში, 227-ე პროსპექტზე. თავიდან აშენდა, როგორც მესამე გაეროს ვაჭრობისა და განვითარების კონფერენციიის სათაო შენობა, რომელიც სანტიაგოში 1972 წელს ჩტარდა. შენობა სალვადორ ალიენდეს მთავრობის და მოხალისეთა დიდი ძალისხმევით 275 დღეში აშენდა. კონფერენციის შემდეგ 1973 წლის სამხედრო გადატრიალებამდე, გამოიყენებოდა როგორც კულტურული ცენტრი.

2006 წელს შენობის ნაწილი ცეცხლმა გაანადგურა, რის შემდეგაც მოხდა შენობის ძირეული რეკონსტრუქცია. განახლებული კულტურული ცენტრი 2010 წლის სექტემბერში გაიხსნა და მას გაბრიელა მისტრალის სახელი ეწოდა. დრეისთვის ცენტრი ღიაა ყველა სახის კულტურული ღონისძიებებისთვის. აქ მუდმივად ეწყობა სხვა და სხვა მიმდინარეობის გამოფენები და კულტურული ქტივობები.

გალერეა
-------

* აღმოსავლეთ მხარის შესასვლელიაღმოსავლეთ მხარის შესასვლელი
* 
* 
* Puerta al espacio, ავტორი: სამუელ რომანი.*Puerta al espacio*, ავტორი: სამუელ რომანი.
* ავტორი: ხუან ბერნალ პონსე.ავტორი: ხუან ბერნალ პონსე.
* Tekoteko*Tekoteko*
* Futuro esplendor*Futuro esplendor*
* Bebederos ავტორი: ლუის მანდეოლა*Bebederos* ავტორი: ლუის მანდეოლა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გაბრიელა მისტრალის კულტურული ცენტრი***

სქოლიო
------

1. 1 2  Archived copy.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-19. ციტირების თარიღი: 2012-05-18.
BD Map Central Bangladesh.jpgცენტრალური ბანგლადეშის მდინარეთა ქსელი
**ბურიგანგა** (ბენგ, বুড়িগঙ্গা, ძველი განგი) — მდინარე. მიედინება ბანგლადეშის დედაქალაქ დაკას სიახლოვეს. მდინარე განგისა და ბრაჰმაპუტრას შორის წარმოქმნილი ერთ-ერთი შემაერთებელი მკლავი. მდინარის საშუალო სიღრმეა 12 მ, მაქსიმალური სიღრმე — 28 მ.

სამეურნეო დანიშნულება
---------------------

Dhaka-bangla-port.jpgდაკა-ბანგლა-პორტი
ბურიგანგა ქვეყნის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო არტერიაა. მასზე ინტენსიურად მოძრაობენ გემები. მიუხედავად მისი არასასიამოვნო სუნისა და შავი ფერისა, ადგილობრივი მცხოვრებნი მდინარეს იყენებენ დასაბანად და ტანსაცმლის დასარეცხად.

ეკოლოგიური მდგომარეობა
----------------------

ბურიგანგა ითვლება პლანეტის ერთ-ერთ ყველაზე დაბინძურებულ მდინარედ. წყალი არა მარტო სასმელად არის უვარგისი, არამედ დასაბანად და ტექნიკური მიზნებით გამოსაყენებლადაც კი. თუმცა ქვეყანაში მოქმედებს კანონიერი აკრძალვა და შეზღუდულია მასში საყოფაცხოვრებო და სამრეწველო ნარჩენების ჩაყრა, მაგრამ ყოველდღიურად ჩაედინება 1,5 მლნ. მ³სამრეწველო ნარჩენები. იგი ბიოლოგიურად მკვდარ მდინარეებს მიეკუთვნება.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბურიგანგა
* მსოფლიოს 10 ყველაზე დაბინძურებული მდინარე
* მეცნიერებმა დაასახელეს მსოფლიოს ერთი ყველაზე დაბინძურებული მდინარე დაარქივებული 2017-12-10 საიტზე Wayback Machine.
ბარკლი პლატოს რუკა.
**ბარკლის პლატო** (ინგლ. Barkly Tableland) — ჩრდილოეთი ტერიტორიის ხუთ რეგიონს შორის ერთ-ერთი. ფართობით მესამე რეგიონია შტატში და ის შეადგენს 283,648 კმ²-ს. შტატის ტერიტორიის 21%.

რეგიონის მოსახლეობა 2007 წლის მიხედვით შეადგენს 6 330 ადამიანს. ესაზღვრება შტატის ორი რეგიონი: ცენტრალური ავსტრალია და კათრინი. ასევე ესაზღვრება კუინზლენდის შტატი. 

რეგიონის ტერიტორიის ძირითადი ნაწილი პლატოა, მისი საშუალო სიმაღლე შეადგენს 300 მეტრს. მიედინება მდინარე გეორგინა. ბარკლის პლატოს ტერიტორიაზე მდებარეობს ტარაბოლის ტბა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბარკლის პლატოს ინფორმაცია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთი ტერიტორია |
| --- |
|  |
| თემები | 
ისტორია • დროშა • გეოგრაფია • ტერიტორიული დაყოფა • პარლამენტი • ენერგია • სპორტი • ჩრდილოეთი ტერიტორიის სახანძრო და გადამრჩენი მომსახურება | Flag of the Northern Territory |
|  |
| რეგიონები | 
ცენტრალური ავსტრალია • არნემ-ლენდი • ბარკლის პლატო • დარვინის რეგიონი • კათრინის რეგიონი |
|  |
| ქალაქები | 
**დარვინი** • ალის-სპრინგსი • პალმერსტონი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ასათიანი**. |

**ლავრენტი (ლევან) ნიკიფორეს ძე ასათიანი** (დ. 12 ივლისი, 1900, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 1955, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა ქუთაისის ქართულ გიმნაზიაში. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ჟურნალ „მნათობის" პასუხისმგებელ მდივნად, შ. რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. ასათიანის საყურადღებო ნაშრომებია: „ვოლტერიანობა საქართველოში" (1927, 1933), მიძღვნილი XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე პროგრესულად მოაზროვნე ქართველი მწერლებისადმი; „ძველი საქართველოს პოეტი ქალები" (1936), რომელშიც გამოქვეყნებული აქვს ქართული მწერლობის მანამდე უცნობი ნაწარმოებებიც; ვრცელი მონოგრაფია „ცხოვრება აკაკი წერეთლისა" (1940, 1965). ასათიანის მრავალი წერილი აშუქებს ქართველ კლასიკოსებისა და საბჭოთა მწერლების შემოქმედების, აგრეთვე ქართულ-უცხოური ლიტერატურული ურთიერთობის საყურადღებო საკითხებს. მისი რედაქციით გამოცემულია ქართველ კლასიკოსთა თხზულებანი ქართულ, რუსულ, უკრაინულ და სომხურ ენებზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ნატროშვილი გ.* წინაპარნი და თანამედროვენი, თბ. 1961.
* *ნატროშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 621.
* *ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე,* „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 63, თბ. 1994


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ლიეტუვის პასპორტი
**ლიეტუვის პასპორტი** (ლიეტ. Lietuvos Respublikos piliečio pasas — ლიეტუვის რესპუბლიკის მოქალაქის პასპორტი) — ლიეტუვის რესპუბლიკის მოქალაქეთათვის გაცემული ოფიციალური დოკუმენტი, რომლითავ ხდება ლიეტუვის მოქალაქის დადგენა და საზღვარგარეთსა და ევროკავშირში გამგზავრება. ადამიანის ლიეტუვის ტერიტორიაზე იდენტიფიკაციისთვის გამოიყენება საიდენტიფიკაციო ბარათი. 

პასპორტი შეიცავს 32 გვერდს და მრავალკარბონატისგან დამზადებულ ერთ გვერდს, რომელსეც საანკეტო მონაცემები, ფოტოგრაფია და ხელმოწერა ამოტვიფრულია ლაზერის მეშვეობით. ყველა მონაცემი ჩაწერილია სამ ენაზე – ფრანგულად, ინგლისურად და ლიეტუვურად. ბავშვთათვის პასპორტი მოქმედებს 1 წლის განმავლობაში, ხოლო უფროსთათვის - 2 წლის განმავლობაში. >

გალერეა
-------

* 2008 წ.
* 2003-2006 წ.
* 1992-2002 წ.
* ძველი პასპორტი,  
1940 წ.
* 1920 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიეტუვის პასპორტი დაარქივებული 2011-07-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  თუმცა სპეციალური მოთხოვნით ბავშვთა პასპორტის ვადის გაგრძელება შესაძლებელია 5 წლამდე.

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბრიქსის გრადუსი**, **°Bx** (**B**ri**x**) — უშუალოდ ბრიქსის არეომეტრის არეომეტრული გრადუსების რიცხვის ჩვენება, ან რეფრაქტომეტრზე მიღებული გარდატეხის მაჩვენებელი, რომელიც გამოხატავს ხსნარში საქაროზას პროცენტულ შემცველობას 20°C-ზე ან 20°C-ზე გადაანგარიშებით.

25°BX-იანი ხსნარი ნიშნავს, რომ ხსნარის 100 გრამში არის 25 გრამი საქაროზა და 75 გრამი წყალი.

ბრიქსი, ბოლინგი, პლატო
----------------------

ბოლინგის სკალა შეიმუშავა გერმანელმა ქიმიკოსმა კარლ ბოლინგმა. იგი ემყარება საქაროზის მაჩვენებელს ხსნარის 17.5 °C კონცენტრაციაზე.

ბრიქსის სკალა, რომელიც ადოლფ ბრიქსის მიერ იქნა გამოყვანილი წარმოადგენდა ბოლინგის სკალას დაანგარიშებულს 15.5 °C ტემპერატურაზე. შემდგომში ბრიქსის სკალა კვლავ გადაანგარიშდა და დღეს ითვლება 20 °C ტემპერატურაზე. ბრიქსის ტემპერატურა შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულის მიხედვით:

{\displaystyle 261.3\cdot (1-{\frac {1}{p}})}, სადაც {\displaystyle p} არის ხსნარის სიმკვრივე 20 °C ტემპერატურაზე.

პლატოს სკალა, რომელიც ფრიც პლატოს მიერ იქნა გამოყვანილი წარმოადგენდა ბოლინგის სკალას დაანგარიშებულს 17.5 °C ტემპერატურაზე. პლატოს ტემპერატურა შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულის მიხედვით:

{\displaystyle 260\cdot (1-{\frac {1}{p}})}, სადაც {\displaystyle p} არის ხსნარის სიმკვრივე 17.5 °C ტემპერატურაზე.

ეს სამი საზომი ხშირად გამოიყენება მონაცვლეობით, რადგანაც მათ შორის განსხვავება უმნიშვნელოა. ბრიქსი ძირითადად გამოიყენება ხილის წვენებისთვის, მეღვინეობის და შაქრის ინდუსტრიაში. პლატო გამოიყენება მწიფდება. ბოლინგი ჯერ კიდევ გვხვდება ძველ შაქრისმზომებში და გამოიყენება სამხრეთ აფრიკის ღვინის ქარხნის ინდუსტრიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Measuring Residual Sugar
* Измерение Брикс (Brix)

სქოლიო
------

1. ↑  სახელმძღვანელო მითითებები ხილის წვენის და ადამიანის მოხმარებისათვის განკუთვნილი სხვა მსგავსი პროდუქტების შესახებ
**ბაღდათის ციხე**, *თხმელის ციხე* — ციხესიმაგრე ისტორიულ დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში (ბაღდათის ტერიტორია), მდინარე ხანისწყლის ნაპირას. ვახუშტი ბატონიშვილის და თურქი ისტორიკოსის მეჰმედ რაშიდის ცნობით ბაღდათის ციხე ააგეს ოსმალებმა და შიგ თავიანთი მეციხოვნე ჩააყენეს (1703 წ.). ბაღდათის ციხე თავდაპირველად თხმელისაგან იყო აგებული და თხმელის ციხესაც ეძახდნენ. მოგვიანებით თურქებმა აქ ქვის ციხეც ააშენეს. 1703-1770 წლებში ბაღდათის ციხე იმერეთის ერთი იმ ოთხ ციხეთაგანი იყო, სადაც თურქთა გარნიზონი იდგა და ამოწმებდა იმერეთიდან მესხეთში მიმავალ გზას. დასავლეთ საქართველოს 1737 წლის რუკის მიხედვით, ბაღდათის ციხის გარნიზონი ასი კაცისაგან შედგებოდა და ძირითადად ტყვეთა სყიდვით იყო დაკავებული, 1770 წლის 2 ივლისს ბაღდათის ციხეს ალყა შემოარტყა იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის ჯარმა და გენერალ ტოტლებენის ხელქვეით მყოფმა რუსთა ჯარმა. ციხის გარნიზონმა იმერეთის დედოფალ მარიამს მიმართა, მისგან უვნებლობის ფიცი მიიღო და ციხეც მას ჩააბარა. დღეისათვის ბაღდათის ციხის მხოლოდ სარდაფია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *ბერაძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 378.
* მ. რეხვიაშვილი, იმერეთი XVIII საუკუნეში, თბ. 1982
**ბრიჰადრათჰა** (ძვ. წ. 252—224) — მაურიების იმპერიის უკანასკნელი მმართველი ძვ.წ.187 წლიდან ძვ.წ. 180 წლამდე. იგი მოკლა საკუთარმა „სენაპატმა" (მთავარსარდლი) პუშიამიტრა შუნგამ.

მმართველობა
-----------

პურანის თანახმად, ბრიჰადრათჰა იყო შატადჰანის მემკვიდრე და 7 წლის მანძილზე მართავდა ქვეყანას. მაურიების სამფლობელოები თავმოყრილი იყო დედაქალაქ პატალიპუტრას გარშემო. აშოკას მმართველობის პერიოდიდან, როცა ბრიჰადრათჰა ავიდა ტახტზე, ის მნიშვნელოვნად იყო შემცირებული.

დემეტრიოს I-ის ლაშქრობები
-------------------------

ძვ. წ. 180 წელს ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთი (თანამედროვე ავღანეთის და პაკისტანის ნაწილები) აღმოჩნდა ბერძენ-ბაქტრიელი მეფის დემეტრიოს I-ის თავდასხმების ქვეშ. მან თავისი ხელისუფლება გაავრცელა ქაბულის ხეობასა და პენჯაბის ნაწილში (თანამედროვე პაკისტანი). დემეტრიოსი შეიჭრა, ასევე, მაურიების სამფლობელოებში ბრიჰადრათჰას მმართველობის დროს. პანჩალას ოლქის, აგრეთვე, ქალაქების საკეტისა და მატჰურის ოკუპაციის შემდეგ, ბოლოსდაბოლოს, აიღო დედაქალაქი პატალიპუტრა. თუმცა მალე იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო ბაქტრიაში, სადაც მისი არყოფნის დროს ხელისუფლებისათვის სასტიკი ბრძოლა გაიმართა ევკრადიტებსა და დემეტრიოსებს შორის.

ლიტერატურა
----------

* Romila Thapar (2001). Aśoka IAST and the Decline of the Mauryan, New Delhi: Oxford University Press, ISBN 0-19-564445-X, p.183
* Lahiri, B. (1974). Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.) , Calcutta: University of Calcutta, pp.22-4
* Lahiri, B. (1974). Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.) , Calcutta: University of Calcutta, pp.24-5
**ბაღდასაროვების სახლი** (რუს. Дом Багдасаровых) — ისტორიული სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1898 წელს.

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი № 7.

ისტორია
-------

XIX საუკუნეში ამ მიწის ნაკვეთზე აშენებული იყო პატარა არქიტექტურული ნაგებობა, რომელიც იყო შეფასებული 1 000 რუბლად. იგი ეკუთვნოდად ვაჭრის ცოლს სოფია ლუცკოის. შემდეგ სხვადასხვა მიზეზების გამო, შენობა დაინგრა და 1898 წელს ტურგენევის შესახვევ 7-ში, ძმებმა მელქონ და გრიგორი ბაღდასაროვებმა ააშენეს სახლი. სახლის მშენებლობა დაუჯდათ 3 000 რუბლი. დროთა განმავლობაში სახლის ღირებულება გაიზარდა და ოქტომბრის რევოლუციის დროსათვის, სახლი შეფასებული იყო 24 ათას რუბლად.

სახლს ჰქონდა რამდენიმე სართული, ზედა სართული იყო გაცემული იჯარით. XX საუკუნის დასაწყისში სახლის მეპატრონე გახდა ვაჭარი ივან ვასილის ძე კაფერი. მას ჰქონდა თავისი ძეხვის ქარხანა, რომელიც მდებარეობდა ჩეხოვის ქუჩაზე. თავისი საქმიანობა ვაჭარმა განაგრძო, როდესაც ინგლისური ბისკვიტების გამოცხობა დაიწყო. მას ეკუთვნოდა ალექსანდროვის ქუჩაზე სახლები 1 და 3 იყიდა, ასევე სახლი იყიდა ტურგენევის შესახვევში. ზემოთ აღნიშნული სახლების ღირებულება შეადგენდა 500 და 150 რუბლს. ივან კაფერის ცოლს ერქვა ანასტასია ვასილის ასული. მათ ჰყავდათ 3 შვილი - ვასილი, ივანე და პარასკევა. სახლი ნაწილობრივ იყო გაცემული იჯარით საცხოვრებელ ფართად, რაც უზრუნველყოფდა მის შემოსავალს, ასევე ამუშავებდა ძეხვის ნაწარმს მაღაზია პეტროვის 38-ში. სახლის მეიჯარეთა შორის იყო ადვოკატი მიხაელ მარკის ძე ილშტეინი. 

ამ სახლში ცხოვრობდა ვალენტინა გოვბერგი. იგი იყო ბოშური რომანსების და რუსული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. მას ჰქონდა ძლიერი ხმა - მეცოსოპრანო. ამ სახლში იგი გადავიდა 1940 წელს და ცხოვრობდა დასთან - ელენა აბრამოვნასთან - ცნობილი ტაგანროგელი ადვოკატის იაკობ ბორისის ძე სვეტას ცოლთან. რევოლუციამდე იაკობი იყო იუდეური კანონების დამხმარე ადვოკატი.

1920 წელს სახლის მარჯვენა ფლიგელში დასახლდა ორეშკოს ოჯახი: ცოლ-ქმარი თეოდორ ვასილის ძე და მისი ცოლი რაისა კონსტანტინეს ასული. მათ გაუჩნდათ შვილები: ოლგა და ვერა. თეოდორ ვასილის ძე იყო ბუღალტერი საქალაქო პროკურატურაში და გამოირჩეოდა საქმის წარმოების უკიდურესი კეთილსინდისიერობით. ქალიშვილი ვერა გახდა საათის ხელოსანი, ოლგა კი იყო დაინტერესებული ხელოვნებით და ისტორიით. მას ჰქონდა რთული ცხოვრება - იგი დაზარალდა სტალინის რეპრესიების დროს. ორეშკოს ოჯახი ცნობილი იყო თავისი ზრუნვით უსახლკარო ცხოველებზე..

1930 წელს ერთ-ერთ სახლში ცხოვრობდა მევიოლინე მიხაელ სტეშენკო. მისი შესრულების მოსმენა შეეძლოთ კინოთეატრ „ლუჩის" მაყურებლებს, სეანსის დაწყების წინ. სახლში ცხოვრობდა ასევე მევიოლინე ბეინცმანი, რომელიც უკრავდა ვალერიან მოლას ორკესტრში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
2. ↑  Дом 7, Тургеневский переулок.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-13. ციტირების თარიღი: 2017-03-14.
ლიეტუვის რესპუბლიკის გერბი
**ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში** (ლიეტ. Lietuvos Respublikos ambasada Gruzijoje (SAKARTVELE); — ლიეტუვის რესპუბლიკის დიპლომატიური წარმომადგენლობა საქართველოში. საქართველოს და ლიეტუვას ახლო მეგობრული და პარტნიორული ურთიერთობები აკავშირებთ თანამშრომლობის ყველა სფეროში. ქვეყნებს შორის გაფორმებულია 20-ზე მეტი საერთაშორისო შეთანხმება, რომლებიც სამართლებრივ საფუძველს ქმნიან ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, სპორტისა და ახალგაზრდობის, სოფლის მეურნეობის, ჯანმრთელობის დაცვის და სხვა სფეროებში. მჭიდროა თანამშრომლობა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში.

საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1994 წლის 16 სექტემბერს.

2001-2005 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის მიერ საქართველოს გადაფარვა ხორციელდებოდა უკრაინაში ლიეტუვის საელჩოს მიერ. 2005 წელს საქართველოში გაიხსნა ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო.

ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
-------------------------------------------------------------------

* ანდრიუს კალინდრა — 2020-დღემდე
* გიედრიუს პუოჯუნასი — 2015-2020
* იონას პასლაუსკასი — 2010-2015
* მეჩის ლაურინკუსი — 2008–2010
* რიჩარდას დეგუტისი — 2005–2008

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში დაარქივებული 2019-01-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-12. ციტირების თარიღი: 2018-10-09.
2. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-12. ციტირების თარიღი: 2018-10-09.
3. ↑  ურთიერთობები საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-12. ციტირების თარიღი: 2018-10-09.
4. ↑  ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-02. ციტირების თარიღი: 2018-10-09.
ბოსტნეულის სექცია სუპერმარკეტში
ბოსტნეული ბაზარში
**ბოსტნეული კულტურები** — ბალახოვანი მცენარეები, რომლებსაც საჭმელად იყენებენ. ბოსტნეული კულტურები განეკუთვნება 10 ოჯახს:

* ჯვაროსანნი — კომბოსტო, ჭარხალი, თალგამურა (მიწამხალა), თალგამი, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, პირშუშხა, წიწმატი;
* ქოლგოსანნი — სტაფილო, ოხრახუში, ძირთეთრა, ნიახური, ცერეცო;
* გოგრისებრნი — გოგრა, კიტრი, ნესვი, საზამთრო;
* ძაღლყურძენასებრნი — პამიდორი, წიწაკა, ბადრიჯანი, ფიზალისი;
* პარკოსნები — ცერცვი, ბარდა, ლობიო;
* შროშანასებრნი — ხახვი, ნიორი, პრასი, ჭლიკვი, ღანძილი, სატაცური;
* რთულყვავილოვანნი — სალათა, არდი, ძირშავა, არტიშოკი, ტარხუნა;
* ჯიჯლაყასებრნი — ჭარხალი, ისპანახი;
* მატიტელასებრნი — რევანდი, მჟაუნა;
* მარცვლოვანნი — ტკბილი სიმინდი.

სიცოცხლის ხანგრძლივობის მიხედვით განარჩევენ ერთწლოვან, ორწლოვან და მრავალწლოვან ბოსტნეული კულტურებს. საჭმელად გამოსაყენებელი ორგანოების მიხედვით ბოსტნეული კულტურები იყოფა 4 ჯგუფად: ფოთლიანები — კომბოსტო, კამა, ოხრახუში, სალათა, ისპანახი და სხვა; ნაყოფიანები — კიტრი, ნესვი, საზამთრო, პამიდორი, ბადრიჯანი, ლობიო, სიმინდი და სხვა; ძირხვენები — თალგამურა, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, სტაფილო, ჭარხალი და სხვა; ბოლქვიანნი — ხახვი, პრასა, ნიორი. მრავალწლოვანებს გამოყოფენ ცალკე ჯგუფად. ბოსტნეული კულტურები შეიცავს ვიტამინებს, აგრეთვე ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს. ხახვში, ნიორში, ბოლოკსა და სხვა შემავალ ფიტონციდებს ახასიათებთ ბაქტერიციდული თვისებები. თითქმის ყველა ბოსტნეული ძვირფასი საკონსერვო ნედლეულია. ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობისაა, ბევრი მათგანი სითბოს მოყვარულია და მოითხოვს ნაყოფიერსა და ტენიან ნიადაგს. საქართველოში ბოსტნეული კულტურები ძველთაგანვე ფართოდაა გავრცელებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნაყოფი (მცენარე)
* ვეგეტარიანელობა

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 482—483.
* Munro, Derek B. Small, E. 1997 *Vegetables of Canada. დაარქივებული 2007-12-25 საიტზე Wayback Machine.*  NRC Research Press, Ottawa ISBN 978-0-660-19503-2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოსტნეული კულტურები***

* Photo ID of Vegetables დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.  by Capt. Pawanexh Kohli
* UC Vegetable & Research Information Center
* Fruits and Vegetables - Your Reference to Fruits and Vegetables, Veg Recipes, Healthy Diet, Healthy Life and Food Tips, Storage Information, Suppliers Directory.
**კჰომასის რეგიონი** (ინგლ. Khomas Region, *ჰოტენტოტურ ენებზე — ბორცვებიანი ქვეყანა*) — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი, რომელიც მდებარეობს მის შუაგულ ცენტრში და მოიცავს ნამიბიის დედაქალაქ ვინდჰუკს. ფართობი შეადგენს 37 007 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 342 141 ადამიანი, რაც შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 16 %-ს. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ვინდჰუკი.

კჰომასის რეგიონი დედაქალაქ ვინდჰუკთან ერთად — ქვეყნის პოლიტიკური, ეკონომიკური, საგანმანათლებლო და სატრანსპორტო ცენტრია.

გეოგრაფია
---------

გეოგრაფიული თვალსაზრისით, კჰომასის რეგიონის მნიშვნელოვანი ნაწილი წარმოადგენს კჰომასის პლატოს, რომლის სიახლოვესაც, ვინდჰუკიდან აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდებარეობს აუის და ეროსის მთების ქედები. დედაქალაქიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს დაან-ვილჯუნის ნაკრძალი, რომელსაც ხშირად სტუმრობენ ვინდჰუკის მაცხოვრებლები და ტურისტები.

მოსახლეობა
----------

კჰომასის რეგიონი ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მჭიდროდ დასახლებული რეგიონია ნამიბიაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კჰომასის რეგიონი იყოფა 10 ოლქად:

* John Pandeni
* Katutura Central
* Katutura East
* Khomasdal North
* Moses ǁ Garoëb
* Samora Machel
* Tobias Hainyeko
* Windhoek West
* Windhoek East
* Windhoek Rural

სქოლიო
------

1. ↑  2011 წლის მოსახლეობის აღწერა-Statoids
2. ↑  Khomas constituencies დაარქივებული 2009-08-28 საიტზე Wayback Machine.  at the Electoral Commission of Namibia

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნამიბიის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთი კავანგო **·**  დასავლეთი კავანგო **·**  ერონგო **·**  ზამბეზი **·**  კარასი **·**  კუნენე **·**  კჰომასი **·**  ომაჰეკე **·**  ომუსატი **·**  ოშანა **·**  ოშიკოტო **·**  ოჩოსონდიუპა **·**  ოჰანგვენა **·**  ჰარდაპი |  |

 |
"მოძრაობა წრეებში", მომა, 1960
**ბრიჯიტ ლუიზ რაილი** (Bridget Louise Riley CH CBE; 24 აპრილი, 1931, ლონდონი), ინგლისელი მხატვარი, ოპ-არტის აქტიური პროპონენტი.

განათლება ჩელტენჰემის ქალთა კოლეჯში მიიღო; ხელოვნებას ჯერ გოლდსმითის კოლეჯში, შემდეგ კი ხელოვნების სამეფო აკადემიაში სწავლობდა, სადაც მის ჯგუფში ასევე იყვნენ პიტერ ბლეიკი და ფრენკ აუერბახი. რაილიმ კოლეჯი ადრე დატოვა ავადმყოფი მამის გამო; მცირე ხანში თავადაც სულიერი დეპრესია დაემართა. გამომჯობინების შემდეგ რამდენიმე სამსახურს იცვლის, მათ შორის ხელოვნების მასწავლებლის და უოლტერ თომპსონის სარეკლამო კომპანიაში ხელოვნების განყოფილების თანამშრომლისას.

გვიან 1950-იან წლებში რაილი იწყებს მკვეთრად გამოხატული საკუთარი ხელწერის ნამუშევრების შექმნას, რაზეც გავლენა სხვადასხვა წყაროებს მოუხდენია. ჟორჟ სიურას პოინტილისუტური სამუშევრები მასში ოპტიკური ეფექტებისადმი ინტერესს აღვივებს. ვიქტორ ვასარელის ნახატები, რომელიც მის დიზაინში შავ-თეთრ ხაზებს იყენებდა 1930-იანი წლებიდან ასევე ძლიერ გავლენას ახდენს რაილის ადრეულ ნაშრომებზე. მის გვიანდელ ნამუშევრებში შეინიშნება ფუტურისტების, განსაკუთრებით კი ჯაკომო ბალას, გავლენაც.

ამ პერიოდში იწყებს რაილი შავ-თეთრი ნახატების შექმნას, რომელიც დღეს მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია. ეს ნამუშევრები წარმოადგენს გეომეტრიული ფორმების მრავალფეროვნებას, რომლებიც მოძრაობის ან ფერის შეგრძნებას იწვევს. ადრეულ 1960-იანებში მისი ნამუშევრები მნახველში ზღვის ავადმყოფობის ან სიმაღლიდან ვარდნის შეგრძნებას იწვევს. ამ სტილის ნამუშევრებისგან შედგებოდა მისი პირველი სოლო გამოფენა ლონდონში 1962 წელს ვიქტორ მასგრეივის Gallery One-ში, ისევე როგორც მრავალრიცხოვან გვიანდელ გამოფენებში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბოსტრიკინების სახლი** (რუს. Дом Бострикиных) — შენობა დონის როსტოვში (როსტოვის ოლქი, რუსეთი). მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე (სახლი 106). სავაჭრო სახლი ააშენეს 1914 წელს და თავდაპირველად ეკუთვნოდა ივანე და ანა ბოსტრიკინებს. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

ივანე და ანა ბოსტრიკინების სავაჭრო სახლი აგებულია 1914 წელს სამოქალაქო ინჟინერის სემიონ ვასილის ძე პოპოლინის პროექტის მიხედვით. 1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და მასში განათავსეს კომუნალური ბინები. 1997 წლიდან ბოსტრიკინების სახლის მფლობელია რუსეთის სბერბანკი. სახლის მაცხოვრებელების გასახლების შემდეგ დაიწყო მისი კაპიტალური რემონტი და სახლის რესტავრაციის პროცესი. მასში განთავსდა ბანკის სხვადასხვა განყოფილება.

არქიტექტურა
-----------

ბოსტრიკინების სამსართულიანი სახლი მდებარეობს პუშკინის ქუჩის წითელ ზოლში. სავაჭრო სახლის სიეტრიული ფასადი გაფირმებულია მოდერნის სტილში, რომელიც ასევე შეიცავს კლასიციზმისა და ირაციონალიზმის სტილს. შენობის პირველი სართული რუსტირებულია. მეორე და მესამე სართულს ამშვენებს აივნები აჟურული მოაჯირებით. შენობის ფასადი გვირგვინდება მკვეთრად ჩაზნექილი ფორმის სხვენით. კარნიზებზე დამონტაჟებულია პარაპეტის ბოძკინტები. ფასადი შემკულია თაბაშირის დეკორატიული ჩანართებით. ბოსტრიკინების სახლი ფერთა გამა შეირჩა 1997 წლის რეკონსტრუქციის პერიოდში შენობის არქიტექტურული სტილის საფუძველზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Волошинова Л. Ф. Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — С. 103—106. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-09-23.
3. 1 2  Ростовский модерн. Журнал Hi Home.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-29. ციტირების თარიღი: 2013-10-27.
4. ↑  Модерн в архитектуре Ростова-на-Дону. mediaassa.ru. ციტირების თარიღი: 2013-10-27.[*მკვდარი ბმული*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აღნიაშვილი**. |

**ლევან სიმონის ძე აღნიაშვილი** (დ. 26 ივლისი [ ძვ. სტ. 14 ივლისი], 1897, თბილისი ― გ. 29 ივლისი, 1937) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოსა და ამიერკავკასიაში. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1932-1935).

ბიოგრაფია
---------

განათლებით იურისტი. კომპარტიის წევრი 1915 წლიდან. I მსოფლიო ომის დროს რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ჯარისკაცთა შორის კავკასიის ფრონტზე, ბათუმში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ — თბილისში, შემდეგ კი ისევ კავკასიის ფრონტზე, სადაც სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის წევრი იყო. 1918 წლიდან დამოუკიდებელი საქართველოს პირველმა მთავრობამ საქართველოდან გადაასახლა. სამოქალაქო ომის წლებში აღნიაშვილი იყო ინტერვენციისა და შინაგანი კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ ბრძოლების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ჩრდილოეთ კავკასიაში, უკრაინაში, ყაზანსა დას მოსკოვის ოლქში. 1920 წლიდან მუშაობდა თურქესტანში, ჯერ გაზეთ „იზვესტიის" რედაქტორად, შემდეგ სახელმწიფო გამომცემლობის თავმჯდომარედ. 1921 წლიდან მონაწილეობდა კომინტერნის III კონგრესის მუშაობაში. 1923-1925 წლებში იყო საქართველოს ცეკავშირის წარმომადგენელი გერმანიაში. 1926 წლიდან ლექტორად მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1930 წლიდან იყო ამიერკავკასიის სატყეო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტის დირექტორი, 1932-1935 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი, 1935-იდან საქართველოს ფინანსთა სახალხო კომისრის პირველი მოადგილე. დახვრიტეს დიდი წმენდის დროს.

ლიტერატურა
----------

* *კვაჭაძე ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 61.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან აღნიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საიტზე დაარქივებული 2018-12-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Агниашвили Леван Семенович

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თსუ-ის რექტორები |
| --- |
|  |
| 
* პეტრე მელიქიშვილი (1918-1919)
* ივანე ჯავახიშვილი (1919-1926)
* თევდორე ღლონტი (1926-1928)
* მალაქია ტოროშელიძე (1928-1930)
* ივანე ვაშაყმაძე (1930-1931)
* ალექსანდრე ერქომაიშვილი (1931-1932)
* ლევან აღნიაშვილი (1933-1935)
* კარლო ორაგველიძე (1935-1937)
* გიორგი კიკნაძე (1937-1938)
* დავით ყიფშიძე (1938-1942)
* ალექსანდრე ჯანელიძე (1942-1945)
* ნიკო კეცხოველი (1945-1953)
* ილია ვეკუა (1953)
* ერმილე ბურჭულაძე (1953-1954)
* ვიქტორ კუპრაძე (1954-1958)
* გიორგი ძოწენიძე (1958-1959)
* ევგენი ხარაძე (1959-1966)
* ილია ვეკუა (1966-1972)
* დავით ჩხიკვიშვილი (1972-1980)
* ვაჟა ოკუჯავა (1980-1985)
* ნოდარ ამაღლობელი (1985-1991)
* თამაზ გამყრელიძე (1991)
* ოთარ ჯაფარიძე (1991)
* როინ მეტრეველი (1991-2004)
* რუსუდან ლორთქიფანიძე (2004-2006)
* გიორგი ხუბუა (2006-2010)
* ალექსანდრე კვიტაშვილი (2010-2013)
* ვლადიმერ პაპავა (2013-2016)
* გიორგი შარვაშიძე (2016–2022)
* ჯაბა სამუშია (2022-დან)
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* SUDOC: 191800899
* VIAF: 20146030491535861331
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 20146030491535861331

 |
**ლევ ვიქტორის ძე ძეკონსკი** (რუს. Лев Викторович Дзеконский; დ. 30 დეკემბერი, 1912, — გ. 12 დეკემბერი, 1993) — ქართველი და საბჭოთა კალათბურთელი და კალათბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1947), საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი (1953), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1957).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ალექსანდროპოლში. დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტი და საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. თამაშობდა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის გუნდში (1933–1938), თბილისის „ლოკომოტივსა" (1938–1941) და თბილისის არმიელთა გუნდებში — დკა, ტდო, ტოდო (1944–1947). საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი (1944, 1946), ორგზის მეორე (1940, 1945) და მესამე (1939) პრიზიორი. იყო თბილისის არმიელთა გუნდის მოთამაშე-მწვრთნელი (1942–49), პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქალთა გუნდისა (სპი) და საქართველოს ქალთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი (1950–1977). მისი ხელმძღვანელობით სპი-ს ქალთა გუნდი ორჯერ გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1966, 1967). იმსაჯა ევროპის ჩემპიონატის ფინალური ეტაპის შეხვედრები (1953).

მიღწევები
---------

საქართველოს სსრ–ის დროშა „ლოკომოტივი" თბილისი
* საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1940
* საბჭოთა კავშირის მესამე პრიზიორი: 1939

საქართველოს სსრ–ის დროშა დკა თბილისი
* საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1944
* საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1944

საქართველოს სსრ–ის დროშა ტოდო თბილისი
* საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1946

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 955, ISBN 99928-20-32-2.

პერიოდიკა
---------

* დიდების სათავეებთან // „ლელო", 12 მაისი, 1968, № 92 (3576), გვ. 3.
* *კალანდაძე, მ.* საინტერესო ექსკურსი // გაზ. „ლელო", 5 ოქტომბერი, 1980, № 193 (6754), გვ. 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევ ძეკონსკი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლევ ძეკონსკი — ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑  სიმონიშვილი, ვაჟა (23 სექტემბერი, 2021). „გზა ევრობასკეტისკენ. ოთარ ქორქიას ეპოქა — უნიკალური კადრები პირველი არხის არქივიდან". *1tv.ge*. საქართველოს პირველი არხი. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**ბოსნიის ვილაიათი** (ოსმ. ولايه بوسنه; *ვილაიათ-ი ბოსნე* ბოსნ. Vilajet Bosna) ოსმალეთის იმპერიის რეგიონი, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დიდ ნაწილს. იგი შეიქმნა 1867 წლის ადმინისტრაციული რეფორმების შემდეგ და მოიცვა ყოფილი ბოსნიის ეიალეთის დიდი ნაწილი. მისი ფართობი 46 ათას კვ. კმ-ს შეადგენდა, ხოლო მოსახლეობა 1871 წლისთვის 1 მლნ 232 ათ. კაცს.

დაყოფა
------

ვილაიათი იყოფოდა ხუთ სანჯაყად:

* ბოსნიის სანჯაყი (ცენტრი ქ. სარაევო)
* იზვორნიკის (ზვორნიკი) სანჯაყი
* ჰერსექის (ჰერცეგოვინა) სანჯაყი (ცენტრი ქ. მოსტარი)
* ტრავნიკის სანჯაყი
* ბიჰქეს (ბიჰაჩი) სანჯაყი

ავსტრო-უნგრული ოკუპაცია
-----------------------

1878 წელს ავსტრია-უნგრეთმა ისარგებლა ოსმალეთის მძიმე მდგომარეობით და დაიკავა ბოსნია და ასევე კოსოვოს ვილაიათის ნოვიპაზარის სანჯაყი. ოსმალეთის არმია რამდენიმე კვირის განმავლობაში სწევდა წინააღმდეგობას, მაგრამ შემდეგ ტერიტორია დატოვა. თუმცა საერთაშორისო კანონებით ეს ტერიტორიები ოსმალეთს ეკუთვნოდა, ავსტრიის ხელმძღვანელობამ დაიწყო იქ თავისი კანონების გატარება და თავისი წესების შემოღება. ამას ადგილობრივი მოსახლეობა მტრულად შეხვდა და ამბოხება მოაწყო ჰერცეგოვინასა და აღმოსავლეთ ბოსნიაში. ავსტრიამ ადგილობრივ მოხალისეთაგან რაზმების ჩამოყალიბება სცადა, მაგრამ ისინი ამბოხებულების მხარეს გადადიოდნენ. საბოლოოდ სიტუაციის სტაბილიზაცია მოხერხდა, მაგრამ 1881 წელს შემოღებულმა სამხედრო გაწვევის კანონმა თავიდან გამოიწვია შეიარაღებული გამოსვლები. საბოლოოდ სიტუაცია 1883 წლის დასაწყისისთვის დასტაბილურდა.

ანექსია
-------

1908 წლის 6 ოქტომბერს ფრანც იოზეფ I-მა განაცხადა ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის დე-იურე შემოერთების სურვილისა და ადგილობრივებისთვის ავტონომიისა და კონსტიტუციური უფლებების მინიჭების შესახებ. ამ გადაწყვეტილების გამო დაიწყო ბოსნიის კრიზისი, რაშიც ოსმალეთისა და ავსტრიის გარდა ჩათრეული აღმოჩნდნენ რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, სერბეთი, იტალია, მონტენეგრო, გერმანია და საფრანგეთი. ბოსნიის ანექსიამ ოსმალეთზე მეტად სერბეთი და მისი მოკავშირე რუსეთი გაანაწყენა.  

1909 წელს ბერლინში გაფორმდა შეთანხმება, რომელზეც ცნეს ბოსნიის ანექსია ავსტრიის მიერ. სერბები თვლიდნენ, რომ ბოსნია მათი საკუთრება იყო. გაჩნდა სერბული ნაციონალისტური ორგანიზაციები, რომლებიც ბოსნიის სერბეთთან შეერთებას ისახავდნენ მიზნად. საბოლოოდ კი მათი საქმიანობა სარაევოს მკვლელობითა და პირველი მსოფლიო ომით დასრულდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Europe by Éliseé Reclus, page 152
2. ↑  *Michael R. Palairet*, The Balkan Economies c.1800-1914: Evolution without Development, ISBN 9780521522564.
3. ↑  Bosna Vilayeti | Tarih ve Medeniyet
4. ↑  Malcolm, Noel (1996). *Bosnia: A Short History*.  New York University Press. ISBN 0-8147-5561-5.
5. ↑  *Luigi Albertini, Jochen Thies*, The Origins of the War of 1914, ISBN 9781929631261.
**გაგაემაუგა** (სამოური ენა — Gaga'emauga) — სამოას ადმინისტრაციული ცენტრი. ოლქი ძირითადად მდებარეობს კუნძულ სავაის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ასევე არსებობს პატარა ანკლავები კუნძულ უპოლუზე — ლეაუვაა და სალამუმუ. ოლქის საერთო ფართობია — 223 კმ². ოლქის მოსახლეობის რაოდენობა 2011 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს — 7757 ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრია — სოფელი სალეაულა.

ოლქის დასახელება სამოური ენიდან ითარგმნება, როგორც «მთების ახლო მხარე». ოლქის ბელადები სხდომებს ატარებენ *ვაიტუუტუუ მალაეში* ადმინისტრაციულ ცენტრ — სალეაულაში.

სალეაულას უხუცესები მხარს უჭერენ ტრადიციულ ურთიერთობას საფოტულაფაისთან (ოლქი ფაასალელეაგა), რომლებიც მონაწილეობენ *ლეტუფუგას* ტიტულის მფლობელის არჩევაში.

კუნძულ უპოლუზე მდებარე ოლქის ნაწილები, ჩამოყალიბდნენ მატავანუს ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად. ლავის ნაკადებმა თავის გზაზე გაანადგურეს სოფლები, ისინი გადააქციეს ლავის მინდვრებად, რომლებიც დღესაც კი ჩანს. ამ რაიონების მოსახლეობა გადაასახლეს კუნძულ უპოლუზე, სადაც დაარსდნენ სოფლები ლეაუვაა და სალამუმუ. გადასახლების მიუხედავად, მათ შეინარჩუნეს ტრადიციული კავშირი გაგაემაუგას ოლქთან.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის აღწერა (2011 წელი) City Population
**ბარკა** (არაბ. نهر بركة *ნაჰრ-ბარაკა*) — სეზონური მდინარე ერიტრეასა და სუდანში, სათავეს იღებს ერიტრეის მთიანეთში სუდანის დაბლობის მიმართულებით. სუდანში დიდი ბრიტანეთის მმართველობის პერიოდში მდინარეს ეძახდნენ «გაზელს», ქვიშის დიუნების ძლიერი გადაადგილების მიზეზით მისი კალაპოტის მუდმივი ცვალებადობის გამო. მისი სიგრძე შეადგენს 500 კმ-ს.

გეოგრაფია
---------

ბარკა სათავეს იღებს ერიტრეის პლატოზე ქალაქ ასმერას შორიახლოს და მიედინება ჩრდილო-დასავლეთი მიმართულებით აგორდატის გავლით. დაახლოებით 300 კმ მდინარე ბარკა მიედინება ერიტრეის ტერიტორიაზე და დაახლოებით 200 კმ — სუდანის ტერიტორიაზე ტოკარის დელტამდე.

სუდანის ტერიტორიაზე ბარკა სეზონურად მიედინება დელტის ხეობამდე წითელ ზღვაში, ქალაქ ტოკართან. მდინარის დაბოლოების ზუსტი ადგილსამყოფელის დადგენა ვერ დგინდება, რადგანაც მდინარის დელტას აქვს დაახლოებით 45 კმ სიგრძე და 80 კმ სიგანე.

ჰიდროლოგია
----------

მდინარე წელიწადში მიედინება მხოლოდ რამდენიმე თვის განმავლობაში. მხოლოდ წვიმიანი სეზონების დროს ზაფხულის თვეებში ის აღწევს სუდანის საზღვრებს. მიუხედავად ამისა, ბარკა წყლის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა აღმოსავლეთ სუდანში (არაბული ენიდან თარგმანში «ბარაკა» ნიშნავს «ბარაქას»). მდინარეში წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 0,8 კმ³-ს წელიწადში. დიდი წვიმების სეზონში ტოკარის დელტაში შეიმჩნევა 15-დან 22-მდე წყალმოვარდნა, რის შედეგადაც დელტაში ილექება ლამის და ქვიშის დიდი რაოდენობა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Toker Delta irrigation control and water management. *SPCRP - Model Projects Flyer No. 5*. SPCRP - MP.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-11. ციტირების თარიღი: 2013-01-10.
2. ↑  Important Bird Area factsheet: Western Plain: Barka river, Eritrea. BirdLife International.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-11. ციტირების თარიღი: 2013-01-09.
3. ↑  The use of TOMS and MODIS to identify dust storm source areas: the Tokar Delta (Sudan) and the Seistan Basin (south west Asia) გვ. 37-57.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-11. ციტირების თარიღი: 2013-01-10.
4. ↑  Fleuves Transfrontaliers Africains. Office International de l'Eau (2002-10-29).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-11. ციტირების თარიღი: 2013-01-10.