recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ურჟუმული ღორი** — სახორცე მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია რუსეთში, კიროვის ოლქის ურჟუმის რაიონში ადგილობრივი გრძელყურა ღორის მსხვილ თეთრ ჯიშთან შეჯვარების გზით. ჯიში დამტკიცებულია 1957 წელს. ურჟუმული ღორი ფერად თეთრია, აქვს მკვრივი კონსტიტუცია, ტანადობა. ცოცხალი მასა კერატისა 250-300 კგ, ნეზვისა — 200-260 კგ. სხეულის სიგრძე 185 სმ, მკერდის ირგვლივი 170 სმ, ნაყოფიერება 10-12 გოჭი. 100 კგ აღწევს 183 დღისა. 1 კგ წონამატზე 3,9 საკვებ ერთეულს ხარჯავს და დღიური წონამატი 650-700 გ შეადგენს. სუფთა ხორცის გამოსავალი ნაკლავიდან 55-58 %. მოშენებულია 13 ძირითადი ხაზი და 17 ოჯახი. იყენებენ სახორცე-საქონე და საქონე მიმართულების ჯიშებთან სამრეწველო შეჯვარებისათვის. გავრცელებულია კიროვის ოლქში, მარი-ელის რესპუბლიკაში და რუსეთის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოლქებში.

ლიტერატურა
----------

* *მელითაური ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 179.
* Грудев Д. И. Уржумская порода свиней, М. 1959;
* Свиноводство, под ред. Г. Н. Доброхотова, М. 1974.
ფური
**შვიცური ჯიში** — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია შვეიცარიაში, შვიცის კანტონში (აქედან სახელწოდება). კარგად ეგუება ადგილობრივ პირობებს. საქართველოში აპრობირებული და აკლიმატიზირებული ჯიშია. შვეიცარიიდან დმანისის რაიონში XIX საუკუნის 60-იან წლებში შემოიყვანეს. გამოირჩევა კარგი სარძეო და სახორცე პროდუქტიულობით, მტკიცე ძვალეულით, მაგარი ჩლიქებით და საძოვრების კარგი გამოყენების უნარით. მსხვილი ცხოველია — ფურის სიმაღლე მინდაოში 135–137 სმ-ია, კუროსი 138–142 სმ; აქვს ჰარმონიული აგებულება, მოკლე ფეხები და გრძელი შუბლი. შეფერილია მურად, ზურგზე გასდევს ღია „ღვედი". ფურის ცოცხალი მასაა 480–550 კგ, კუროსი 850–950, ახალშობილისა 33–40 კგ, 18 თვის ასაკში 332–355 კგ. მონაწველი 4000–4500 კგ-ია, ცხიმიანობა 3,8–3,9%-ს შეადგენს, შეიცავს 3,2–3,3% ცილებს; სანაშენე მეურნეობებში ფური იწველის 5500 კგ-მდე, ცხიმიანობა და ცილები შესაბამისად 3,9–4,0% და 3,3–3,4%-ია.

ჯიშმა მონაწილეობა მიიღო კავკასიური წაბლა ჯიშის შექმნაში. საქართველოში მისი საუკეთესო სულადობა ჰყავს თელეთის სანაშენე მეურნეობას.

სქოლიო
------

1. ↑  შვიცი და შვიცური ჯიში. *უცხო სიტყვათა ლექსიკონი*. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ციტირების თარიღი: 25 ნოემბერი, 2020.
2. 1 2  მერძეული ნახირის შექმნა. სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი (თბილისი, 2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-08-03. ციტირების თარიღი: 25 ნოემბერი, 2020.
3. ↑  *Соловьёва О. И.* Швицкая порода // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 769.
**ფილხნერის შელფური მყინვარი** — შელფური მყინვარი დასავლეთ ანტარქტიდაში, უედელის ზღვის სანაპიროზე, ლუიტპოლდის ნაპირსა და ბერკნერის კუნძულს შორის. იჭრება უედელის ზღვაში. 1960-იანი წლების ბოლომდე ეს სახელწოდება ვრცელდებოდა ახლომდებარე რონეს შელფურ მყინვარზეც. თავდაპირველად სახელწოდება „ფილხნერი" გავრცელდა მთლიანად ამ რაიონში არსებულ შელფზე, მათ შორის იმ დიდ სივრცეზე, რომელიც ბერკნერის კუნძულიდან დასავლეთით ვრცელდებოდა, რომელსაც ამჟამად რონეს შელფური მყინვარი ეწოდება. ეს ორი შელფი შეიძლება მხოლოდ ბერკნერის კუნძულზე დაიყოს, რის გამოც სახელწოდება ფილხნერ-რონეს შელფური მყინვარი ხშირად ვრცელდება მთელი ყინულის მასის აღსანიშნავად და მასში მოიაზრება ორი შელფური მყინვარი.

ფილხნერის შელფური მყინვარი ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 450 კმ-ზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 200 კმ-ზე. სიმაღლე განაპირა მხარეს დაახლოებით 30 მ, ცენტრალურ ნაწილში 70-120 მ, ყინულის სისქე შესაბამისად 200 და 450-700 მ. დაახლოებით ყოველ 15-20 წელს მყინვარის კიდეს წყდება გიგანტური აისბერგები, რომელთაგან ერთ-ერთმა 1986 წელს ოკეანეში თან წაიღო საბჭოთა სამეცნიერო სადგური დრუჟნაია-1.

ფილხნერის შელფური მყინვარი აღმოაჩინა ვილჰელმ ფილხნერის გერმანულმა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ 1912 წელს და სახელი ეწოდა მის პატივსაცემად. სხვადასხვა დროს მყინვარზე მოქმედებდა სსრკ-ის, აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთისა და არგენტინის სამეცნიერო სადგურები. ფილხნერის შელფური მყინვარის ჩრდილოეთ ნაწილში, უედელის ზღვის სანაპიროზე 1956-57 წლებში მოქმედებდა ინგლისის სამეცნიერო სადგური შეკლტონი, 1957-62 წლებში სადგური ელსუორთი, რომელიც თავდაპირველად აშშ-ს ეკუთვნოდა, ხოლო შემდეგ არგენტინას, მყინვარის სამხრეთ ნაწილში 1965-69 წლებში მოქმედებდა არგენტინის სადგური სობრალი. მყინვარზე ამჟამად მოქმედებს არგენტინის სადგური ბელგრანო II. 1998 წელს ფილხნერის შელფურ მყინვარს მოწყდა იმ დროისათვის უდიდესი აისბერგი A-38 ფართობით 6900 კმ².

სქოლიო
------

1. ↑  ფილხნერის შელფური მყინვარი // ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
2. ↑  ფილხნერის შელფური მყინვარი // დიდი რუსული ენციკლოპედია დაარქივებული 2019-07-01 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
3. ↑  ფილხნერის შელფური მყინვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
4. ↑  The A38-B Iceberg Splits
**შიაულიაი** (ლიეტ. Šiauliai (**?**·**i**), პოლ. Szawle) — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (128 ათ. კაცი) მეოთხე ქალაქი ჩრდილოეთ ლიეტუვაში. შიაულიაის მაზრისა და შიაულიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობა
----------

ქალაქი მდებარეობს ჩრდილოეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსიდან 214 კილომეტრი, კაუნასიდან 142 კმ, ხოლო კლაიპედიდან 161 კმ. ფართობი 81 კმ².

შიაულიაი არის მნიშვნელოვანი სამრეწველო და კულტურული ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს შიაულიაის უნივერსიტეტი, დრამატული თეატრი და რამდენიმე მუზეუმი, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ველოსიპედების, ფოტოგრაფიის, რადიო-ტელევიზიისა და კატების მუზეუმები.

ისტორია
-------

ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1236 წელს ჯვაროსნებთან დაკავშირებით, ხოლო როგორც ქალაქი ნახსენებია 1524 წელს სიგიზმუნდ I-ის სიგელში.

XIX საუკუნის I ნახევარში ქალაქის გავლით გაიყვანეს რიგა-ტილზიტის (ახლანდ. სოვეტსკი, კალინინგრადის ოლქი) საავტომობილო გზა, ხოლო 1871 წელს ქალაქის გავლით დააკავშირეს ლიეპაია (ლატვია) და რომნი (უკრაინა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-12-11 საიტზე Wayback Machine.
* შიაულიაი. ტურიზმის საინფორმაციო ცენტრი დაარქივებული 2010-05-11 საიტზე Wayback Machine.

ქალაქის ცენტრალური სკვერი
**შუა ზახორის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ზახორში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

ძეგლი მდებარეობს მდინარე ლეხურის ხეობაში, ვანის ხევის შესართავთან, სოფელ ქვითკირის დასავლეთით 0,5 კმ-ზე. ეკლესია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაშენი.. იგი წარმოადგენს მცირე ზომის დარბაზულ ნაგებობას. დარბაზი გეგმაში დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე წაგრძელებული სწორკუთხა მოხაზულობისაა კოლოფისებრი აბსიდით. აბსიდის მცირე მხრები პირდაპირ სატრიუმფო თაღში გადადის. ცილინდრული კამარა, რომელსაც გადახურვა ეჭირა დასავლეთ მხარეს ჩამოშლილია. გარედან არქიტრავული — შიგნიდან თაღოვანი კარი ეკლესიაში გაჭრილია სამხრეთით. დარბაზის მთელ პერიმეტრს ხარისხი შემოუყვება. გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლები გაჭრილია საკურთხეველსა და დასავლეთ კედელში. დასავლეთ სარკმლის ძირი ოთხსაფეხურიანია. საკურთხევლის ცენტრში, კედელთან მიდგმულია ტრაპეზის ქვა. აქა-იქ მიმობნეულია კანკელის ფრაგმენტები. მოგვიანებით ინტერიერი გალესილი და მოხატული ყოფილა. დღესდღეობით ფრესკების სიუჟეტების გარჩევა შეუძლებელია. გარე ფასადები მთლიანად სადაა. შელესილობა მხოლოდ ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეებში შემორჩა. დუღაბიც ამორეცხილია. ქვის წყობაში იგრძნობა თარაზულობის შენარჩუნების სურვილი. საინტერესო ელემენტს წარმოადგენს შირიმის კბილანა ლავგარდანი, თუმცა თლილია საკმაოდ ტლანქად.
ეკლესიას ჩრდილოეთიდან მცირე ზომის მინაშენი აქვს. გალავნის კვალი შეიმჩნევა ნაგებობიდან სამხრეთით რამდენიმე მეტრზე.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 199-200
**ფიმბულის შელფური მყინვარი** — შელფური მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში. მდებარეობს მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვის პირას, დედოფალ მოდის მიწასთან. სიგრძე 200 კმ, სიგანე 100 კმ, ფართობი ~ 39400 კმ². ცენტრალურ ნაწილს კვებავს იუტულსტრაუმენის გამომყვანი მყინვარი.

დასავლეთი ნაწილი მოიცავს ნაპრალებისა და რიფტების ვეებერთელა მინდორს. მყინვარი უნიკალურია, ვინაიდან გადაჭიმულია შორს ჩრდილოეთისაკენ, სადაც ჩამოწოლილია კონტინენტურ კალთაზე. ფიმბულის შელფური მყინვარი აგრეთვე ცნობილია როგორც ფიმბულისენი.

მყინვარის ენა ტროლტუნგა 1967 წლამდე მკვეთრად იყო გამოშვერილი თითქმის 100 კმ-მდე, რომელიც სავარაუდოდ ეიმერის შელფური მყინვარიდან წამოსულ დიდ აისბერგს შეეჯახა.

ფიმბულის შელფური მყინვარის აეროფოტოსურათები გადაიღო გერმანიის ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ (1938–39), ხოლო ნორვეგია-ბრიტანეთ-შვედეთის ანტარქტიდული ექსპედიციისა (1949–52) და ნორვეგიის ექსპედიციის (1958–59) ფარგლებში მოპოვებული აეროფოტოსურათების ხარჯზე ნორვეგიელმა კარტოგრაფებმა შელფური მყინვარი რუკაზე დაიტანეს და ფიმბულისენი უწოდეს, რომელიც ნორვეგიული ენიდან ითარგმნება როგორც „უზარმაზარი ყინული".

სქოლიო
------

1. ↑  Fimbul Ice Shelf | United States Geological Survey
2. 1 2  Swithinbank, C. P. McClain, and P. Little. Drift tracks of Antarctic icebergs. Polar
Record, 18(116):495–501, 1977. doi:10.1017/S0032247400000991
3. ↑  Fred G. Alberts. Geographic Names of the Antarctic. Second Edition, 1995
**უბატონო თემები** — დაღესტნელი ფეოდალების მიერ XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში აღმოსავლეთ კახეთში ჩამოყალიბებული თემები. დასახლებული იყო ხუნძებითა და წახებით.

ისტორია
-------

XVI-XVII საუკუნეებში ოსმალ-ყიზილბაშთა და დაღესტნელ გლეხთა განუწყვეტელი შემოსევების შედეგად კახეთის სამეფოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარე მთლიანად დაქვეითდა, მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა. დაცარიელებული ტერიტორიები ლეკებმა დაიკავეს. მათ ადგილობრივი გლეხები ყმებად გაიხადეს. ამის შედეგად ეს მხარე მოწყდა კახეთის სამეფოს. ხუნძებმა შექმნეს ექვსი თემი: ჭარის, ბელაქნის, კატეხის, თალის, მუხახის და ჯინიხის. წახებმა შექმნეს ოთხი თემი: წახურის, სუვაგილის, ყარადულაკის და ელისუს. უბატონო თემები თავის მხრივ იყოფოდა თავისუფალ ლეკთა სოფლებად და დამორჩილებულ ინგილოთა და მუღალების სოფლებად. ინგილოები და მუღალები იხდიდნენ გადასახადს — ქეშქელს. კახელი თავადაზნაურობა ამ ტერიტორიაზე ლეკთა ჯამაათმა შეცვალა.

1803 წლიდან უბატონო თემები რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობაში მოექცნენ და 1830 წლიდან უშუალოდ შეუერთდნენ იმპერიას. 1832-1840 წლებში ეს მხარე საქართველოს გუბერნიის, ხოლო 1840-1845 წლებში საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ნაწილი იყო. 1845-1860 წლებში არსებობდა ჭარ-ბელაქნის სამხედრო ოკრუგი, ხოლო 1860-1917 წლებში ზაქათალის ოკრუგი. 1918-1921 წლებში ტერიტორია იყო სადავო საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის და მისი ბედი საერთაშორისო არბიტრაჟს უნდა გადაეწყვიტა. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს, ის მიეკუთვნა აზერბაიჯანის სსრ-ს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საინგილო
* ჭარ-ბელაქანი

ლიტერატურა
----------

* *პაპუაშვილი, თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 96.
* *პაპუაშვილი, თ.* ჭარ-ბელაქანი, თბილისი, 1972
* *ბერძენიშვილი, ნ.*, „საქართველოს ისტორიის საკითხები", წიგნი 3, თბილისი, 1966
**ფილტვის ემფიზემა** (ბერძ. ἐμφυσάω — *გაბერვა*, *ჰაერით ავსება*) — ფილტვის დაზიანება, რომლის დროსაც ფილტვის ქსოვილის ელასტიკურობის დაქვეითებისა და განლევის შედეგად ფილტვები განიერდება და იქ ჭარბად გროვდება ჰაერი. ფილტვების ემფიზემის განვითარებას ნიადაგს უმზადებს ქრონიკული ბრონქიტი, ბრონქების სპაზმი, ქრონიკული ანთებითი ცვლილებები ფილტვში და სხვა. ფილტვის ემფიზემა შეიძლება იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი, შემოფარგლული და დიფუზიური, მწვავე და ქრონიკული. თანდაყოლილ ფილტვების ემფიზემას იწვევს ერთ-ერთი ფერმენტის (a-1 ანტიტრიფსინის) ნაკლებობა. უფრო ხშირად ფილტვის ემფიზემა ქრონიკულად მიმდინარეობს და შუა ხნის მამაკაცებს ემართებათ. ქრონიკული ფილტვების ემფიზემის დროს სუნთქვის დარღვევის შედეგად ვითარდება სისხლის მიმოქცევის მოშლა; ავადმყოფობა რთულდება გულის დაავადებით.

მკურნალობა
----------

შრომის და დასვენების რეჟიმის მოწესრიგება; ბრონქების გამაფართოებებლი და სუნთქვითი ვარჯიში. ზღვის ჰაერით მკურნალობა. დაავადებულისთვის არასასურველია მძიმე ფიზიკური დატვირთვა, ცივი ჰავა, თამბაქოს მოწევა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 315.
**„უბედური შემთხვევა"** (ინგლ. A Painful Case) — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში დუბლინელები.

მოკლე აღწერა
------------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მისტერ დაფი, შუა ხნის ბანკის მოლარე, თავისი სურვილით ცხოვრობს განცალკევებით დუბლინის გარეუბანში. ის არის ფრთხილი, მოწესრიგებული და სოციალურად ნაკლებად აქტიური. ერთ საღამოს კონცერტზე ის მისის ემილი სინიკოს გამოელაპარაკა, გათხოვლ და შვილიან ქალს. მალე ისინი ურთერთობასაც დაიწყებენ. ეს ურთიერთობა არ იყო იმდენად სუფთა და წმინდა რომ მისტერ სინოკო დათანხმებოდა, მას ეგონა რომ მისტერ დაფის მისი ქალიშვილის ხელის თხოვნა უნდოდა ამიტომ გულღიად ხვდებოდა მას და ვერც კი დაუშვებდა მის ცოლსა და მისტერ დაფის შორის შესაძლო ურთიერთობას. გარკვეული ხნის მანძილზე ისინი ხვდებობნენ ერთმანეთს, მისტერ დაფიმ ქალს გული გადაუშალა, გაანდო საკუთარი საიდუმლოებები და ფიქრები. თუმცა ერთ საღამოს, ქალის საქციელით განაწყენებულმა დაფიმ ეს ურთიერთობა მოულოდნელად დაასრულა. 

ოთხი წლის შემდეგ, მისტერ დაფიმ სტატია წაიკითხა გაზეთში. სტატიაში ეწერა, რომ სიდნეი-პერედის სადგურზე მისის სინოკოს მატარებელი დაეჯახა და გარდაიცვალა. სტატიაში ეწერა რომ ქალმა, შემთხვევამდე ორი წლით ადრე სმა დაიწყო, ასევე აღწერილი იყო გარემოებები რომელთა მიხედვითაც უბედური შემთხვევა ქალის დაუდევრობით და გაუფრთხილებლობით იყო გამოწვეული. 

პირველად მისტერ დაფის ამ ამბავზე საშინელი რეაქცია ჰქონდა. გაბრაზდა, რომ ასეთ სუსტ ქალს გაანდო თავისი საიდუმლოებები და დაასკვნა რომ სისუსტე სმისგან იყო გამოწვეული. თუმცა თანდათან მიხვდა რომ ქალი აქამდე მარტოსულობამ მიიყვანა.

ამბავი მთავრდება იმით რომ დაფი მეგეზინ-ჰილის წვერზეა, სიჩუმით გარშემორტყმული ღამის დუბლინს გადაჰყურებს, ადგილს სადაც მისის სინიკოსთან ერთად იჯდა და საუბრობდა ხოლმე და აანალიზებს რამდენად მარტოსულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სრული ტექსტი

სქოლიო
------

1. ↑  Ellman, Richard (1983). *James Joyce, first revised edition*. Oxford:  Oxford University Press,   გვ. 207–210.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯეიმზ ჯოისის ნაწარმოებები |
| --- |
|  |
| რომანები | 

*A Portrait of the Artist as a Young Man* (1916) ·
*ულისე* (1922) ·
*Finnegans Wake* (1939) ·
*Stephen Hero* (1944) 
 |
|  |
| *დუბლინელები* (1914)(მოთხრობები) | 

"დები" (1904) ·
"An Encounter" (1905) ·
"არაბი" (1905) ·
"Eveline" (1904) ·
"After the Race" (1904) ·
"Two Gallants" (1906) ·
"The Boarding House" (1905) ·
"A Little Cloud" (1906) ·
"Counterparts" (1905) ·
"Clay" (1905) ·
"A Painful Case" (1905) ·
"Ivy Day in the Committee Room" (1905) ·
"A Mother" (1905) ·
"Grace" (1906) ·
"The Dead" (1907)
 |
|  |
| პიესები | 
*Exiles* (1918) |
|  |
| პოეზია | 
*Chamber Music* (1907) · *Pomes Penyeach* (1927) · *Giacomo Joyce* (1968) |

 |
**უკანამხარის სამონასტრო კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

შიუკაანთუბანში მდებარე კომპლექსი შედგება ორი ეკლესიის, კოშკის, სამრეკლოს, სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთების და გალავნისაგან. ყველა ამ ნაგებობისთვის გამოყენებულია ფლეთილი და უხეშად თლილი ქვა. პირველი ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ნახევარ წრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშაა. დასავლეთის სარკმელი სწორკუთხაა. სამხრეთის არქიტრავული შესასვლელი ამჟამად მნიშვნელოვნად არის დაზიანებული. ეკლესიის კედლების სიმაღლე ნიადაგის ზედაპირიდან 2-3 მეტრს აღწევს. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, კედლები დეფორმირებულია. ეკლესიიდან სამხრეთით, 200 მეტრში შემორჩენილია კოშკის ნანგრევი. ნაგებობის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია არქიტრავული შესასვლელი. სამხრეთის და დასავლეთის კედლებში მოწყობილია ნიშები. კოშკი შემორჩენილია ერთი სართულის დონეზე. მეორე ეკლესიისგან შემორჩენილია მხოლოდ აბსიდის მომრგვალების მცირე ნაწილი. მისი გეგმა არ იკითხება. გალავნის შიგნით შემორჩენილია რამდენიმე ნაგებობის ნაშთი, რომელიც ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 162-163
**უკანასკნელი ჩვენგანი** (ინგლ. The Last of Us) — ამერიკელი რეჟისორების კრეიგ მეზინისა და ნილ დრაკმანის მიერ შექმნილი პოსტაპოკალიფსური სერიალი. იგი შეიქმნა სატელევიზიო არხების ქსელ HBO-სთვის და ეფუძნება 2013 წელს Naughty Dog-ის მიერ შემუშავებულ ვიდეოთამაშს. სერიალის ძირითადი სიუჟეტი ეხება 2023 წლის მოვლენებს — სოკოვანი ინფექციით გამოწვეულ მსოფლიო პანდემიას, რომელიც დაინფიცირებულ ადამიანებს ზომბების მგავს არსებებად გარდაქმის. აღნიშნულ მოვლენებს კი საზოგადოება კოლაფსამდე მიჰყავს. სერიალი მოგვითხრობს ერთ-ერთ კონტრაბანდისტზე (ჯოელზე), რომელსაც განსაკუთრებული მისია აქვს დაკისრებული — ახალი სოკოვანი ინფექციის მიმართ იმუნიტეტის მქონე 14 წლის გოგონას (ელის) დახმარება, მისი გაცილება პოსტპანდემიურს ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიაზე. ჯოელის მისიას ართულებს ირგვლივ არსებული ინფიცირებულთა დიდი რაოდენობა, რომელთა ნაკბენი დაავადების გავრცელების მთავარი საშუალებაა, ასევე, საზოგადეობის არაინფიცირებულ ნაწილში გავრცელებული ანარქია და პრობლემები, გადარჩენის სურვილისა თუ საკვების მოპოვების მოტივით ადამიანები ხშირად უპირისპიდებიან ერთმანეთს.

იმ შემთხვევაში თუ ელი შესაბამის ადამიანებთან უვნებლად მიაღწევს, ისინი შეძლებენ გამოიკვლიონ გოგონას მდგომარეობა და შეეცადონ შექმნან ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინა. 

სერიალის გადაღებები მიმდინარეოდბა 2021 წლის ივლისიდან 2022 წლის ივნისამდე. აღსანიშნავია, რომ „უკანასკნელი ჩვენგანი" არის HBO-ს პირველი სერიალი, რომელიც დაფუძნებულია ვიდეოთამაშზე. სერიალის პრემიერა 2023 წლის 15 იანვარს შედგა და იგი ამ დღეს, მსოფლიოს მასშტაბით, 4,7 მილიონმა ადამიანმა იხილა. სტატისტიკის მიხედვით, უკანასკნელი ჩვენგანი 2010 წლის შემდეგ, HBO-ს სიდიდით მეორე სერიალია, რომელიც პირველ დღეს მაყურებელთა ასეთმა რაოდენობამ ნახა. სერიალი დადებითად შეაფასეს კრიტიკოსებმა, ზოგიერთმა მათგანმა სერიალს თამაშის საუკეთესო ადაპტაცია უწოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „უკანასკნელი ჩვენგანი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „The Last of Us" — Rotten Tomatoes
**შუასაძგიდი**, *დიაფრაგმა* (ლათ. diafragma) — ძუძუმწოვრებისა და ადამიანის გუმბათისებრი მყეს-კუნთოვანი ფირფიტა, რომელიც ერთიმეორისაგან გამოყოფს გულმკერდისა და მუცლის ღრუებს. ადამიანის შუასაძგიდი ემბრიონალური განვითარების მე-3 კვირას ისახება კისრის 3-5 სომიტების მიდამოში და შემდეგ თანდათან ეშვება ქვემოთ. შუასაძგიდის საერთო დასაწყისია გულმკერდის ქვემო ხვრელი (გასავალი). შუასაძგიდის პერიფერიული ნაწილი კუნთოვანია, ცენტრალური — მყესოვანი. კუნთოვან ნაწილში განარჩევენ წელის, ნეკნებისა და მკერდის ნაწილებს. შუასაძგიდის შედგენილობაში ზემოდან ქვემოთ შედის პლევრა, გულმკერდის შიგნითა ფასცია, საკუთრივ შუასაძგიდი, მუცლის შიგნითა ფასცია და პერიტონეუმი. სეროზული იოგები შუასაძგიდიდან მიდის შინაგან ორგანოებთან (ღვიძლი, კუჭი, ელენთა, კოლინჯი და სხვა) და აფიქსირებს მათ.

შუასაძგიდში არის 3 დიდი კენტი ხვრელი, მათ შორის ერთში გათვლის აორტა და გულმკერდის ლიმფური სადინარი, მეორეში — საყლაპავი მილი და ცთომილი ნერვები, მესამეში — ქვემო ღრუ ვენა და წყვილ-წყვილი ნაპრალი — აიმპათიკური წველისათვის, შიგნეულობის დიდი და მცირე ნერვებისათვის, შიგნეულობის დიდი და მცირე ნერვებისათვის, კენტი ვენებისათვის, გულმკერდის შიგნიტა არტერიებისა და ვენებისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 51-52.
* შ.თოიძე, ლ.კიკალიშვილი, ე.ყიფიანი, დ.კორძაია ტოპოგრაფიული ანატომია და ოპერაციული ქირურგია პოლიგრაფი-2008.
**უკანგორის ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის მაშავერას თემის სოფელ უკანგორში. 

ტაძარი დათარიღებულია V-VI საუკუნეებით. იგი ერთნავიანი სიგრძივ მიმართული შენობაა, რომელსაც სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აკრავს ოთხკუთხედი სადიაკვნო. სადიაკვნოს შესასვლელი მხოლოდ ეკლესიის შიგნიდან აქვს. შენობის კედლები ძალიან სქელია. როგორც გარედან, ისე შიგნიდან შემოსილია თლილი ქვის პერანგით. ამჟამად, ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი მიწითაა დაფარული, მოპირდაპირე მხარე კი ჩაქცეულია. აქ კედლებიც ნაწილობრივ ჩამონგრეულია. ტაძარს ორი კარი აქვს, ამიტომაც ეძახიან ორკარიანს. სარკმელი სამია: სამხრეთ-დასავლეთიდან, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან. ტაძარი შიგნით წარმოადგენს მოგრძო ოთხკუთხედს, რომელიც გადახურულია ცილინდრული კამარით. ამბიონი შემაღლებულია ერთი საფეხურით. საკურთხევლის უკანა კედელზე, სარკმლის ქვეშ, მიშენებული აქვს ტრაპეზი, სიმაღლით 0,75 მ.

შემკულობა, თუ მხედველობაში არ მივიღებთ უადგილო ადგილას ჩაშენებულ ორნამენტულ ქვებს, როგორც ჩანს, არც გარეთ ჰქონია ტაძარს და არც შიგნით. ტაძრის გარშემო, სასაფლაოზე ნაპოვნია წარწერიანი ჯვრის კვარცხლბეკი, რომელიც დიდი ქვის კუბს წარმოადგენს. მასზე გვხვდება 6 სტრიქონიანი მთავრული წარწერა, რომლის მხოლოდ პირველი ოთხი სტროფი იკითხება. წარწერა ხანმეტია და ენათესავება ბოლნისის სიონის უძველეს წარწერებს. ამათ გარდა, ნაპოვნია სხვა წარწერიანი ქვები და ბარელიეფები.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი ლ. არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავრის ხეობაში, თბ. 1941, გვ. 8-23*
* *მუსხელიშვილი ლ. უკანაგორის ისტორიული ნაშთები, ენიმკის მოამბე, ტ. X, 1941, გვ. 159-182*
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 119.
* *ჯვრის კვარცხლბეკი, ქართული წარწერების კორპუსი I, აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველო (V-X სს.), თბ. 1980, გვ. 89-94*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ. 2012, გვ. 68*
* *უკანგორის ორკარა საყდარი, საქართველოს გამოჩენილი და საქმიანი ადამიანები. საქართველო, 2015, თბ. გვ. 192-193*

სქოლიო
------

1. ↑  მუსხელიშვილი ლ. უკანაგორის ისტორიული ნაშთები, ენიმკის მოამბე, ტ. X, 1941, გვ. 159-182
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ფილოგენეტიკა** (ბერძ. φυλή, φῦλον – *phylé*, *phylon* = ტომი, კლანი, რასა + γενετικός – *genetikós* = წარმომავლობა, წყარო, დაბადება) — ბიოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ინდივიდებსა თუ ორგანიზმთა ჯგუფებს (მაგ. სახეობაბსა თუ პოპულაციებს) შორის არსებულ ევოლუციურ ისტორიასა და ურთიერთკავშირებს. ეს ურთიერთკავშირები დგინდება ფილოგენეზური დასკვნის მეთოდებით, რომლებიც აფასებენ არსებულ მემკვიდრულ ნიშან-თვისებებს, მაგალითად, დნმ-ის მიმდევრობებს ან მორფოლოგიას, ამ ნიშან-თვისებების ევოლუციის მოდელის პირობებში. ამ ანალიზის შედეგია ფილოგენი (რომელსაც აგრეთვე ფილოგენეზურ ხეს უწოდებენ) — ორგანიზმთა ჯგუფის ისტორიისა და ევოლუციური ურთიერთკავშირების დიაგრამული ჰიპოთეზა. ფილოგენეზური ხის წვეროები შეიძლება იყოს ცოცხალი ორგანიზმები ან ნამარხები და გამოხატავდეს ევოლუციური ჩამომავლობის დასაწყისს ან აწმყოს. ფილოგენეზური ანალიზი საკვანძოა ბიომრავალფეროვნების, ევოლუციის, ეკოლოგიისა და გენომების გასაგებად.

სქოლიო
------

1. ↑  Liddell, Henry George; Scott, Robert; Jones, Henry Stuart (1968) *A Greek-English lexicon*, 9, Oxford:  Clarendon Press,   გვ. 1961.
2. ↑  phylogeny. Biology online. ციტირების თარიღი: 2013-02-15.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**უკანასკნელი მოჰიკანი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **უკანასკნელი მოჰიკანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„უკანასკნელი მოჰიკანი"** — ამერიკელი მწერლის ჯეიმზ ფენიმორ კუპერის ისტორიული რომანი, რომელიც პირველად 1826 წლის თებერვალში გამოიცა. მწერალი მოგვითხრობს მოვლენებზე ამერიკულ ფრონტზე, სადაც მიმდინარეობს ომი ფრანგებსა და ინდიელებს შორის.

რომანი ჩრდილოეთ ამერიკის ინდიელების ცხოვრებას აღწერს. წიგნში ინგლისსა და საფრანგეთს შორის ინდიელთა მიწების დაპატრონებისთვის გაჩაღებული ომის ერთი ეპიზოდია აღწერილი. მთავარი გმირი, ნეტი ბამპო, იგივე ქორის თვალი, მისი ძმადნაფიცი ინდიელი ჩინგაჩგუკი და ამ ინდიელის შვილი უნკასი ომში ინგლისის მხარეს იბრძვიან. ავტორი იმ საოცარ ვაჟკაცობისა და თავდადების ამბავს აღწერს, რომელსაც ინდიელი მეომრები ინგლისის ციხისთავის ქალიშვილების დასახსნელად იჩენენ.

რომანი ბევრჯერ იყო ეკრანიზირებული; ერთ-ერთი ცნობილი ვარიანტია რეჯისორ მაიკლ მანის „უკანასკნელი მოჰიკანი" (1992).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „უკანასკნელი მოჰიკანი" — Project Gutenberg-ზე


|  |  |
| --- | --- |
| ისტორიული რომანი | *ეს სტატია ისტორიული რომანის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ფილოთეოზ ათონელი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 დეკემბერი, ახალი სტილით — 18 დეკემბერი. 

ღირსი ფილოთეოზ ათონელი ელატიაში დაიბადა. თურქების შიშით მისი მშობლები მაკედონიაში, ქრისოპოლში გადასახლდნენ. მალე წმიდანის მამა გარდაიცვალა. ყრმა ფილოთეოზი ძმასთან ერთად თურქებმა შეიპყრეს და საპყრობილეში ჩააგდეს, საიდანაც თავად ღვთისმშობელმა გამოიხსნა სასწაულებრივად. ყოვლადწმიდა ქალწული ბავშვებს დედის სახით გამოეცხადა და ქალაქ ნეაპოლის (მცირე აზია) ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის მონასტერში მიიყვანა. აქ ძმები ბერად აღიკვეცნენ. 

გავიდა წლები. ფილოთეოზის დედა, ევდოკია, რომელსაც მთელი ამ დროის მანძილზე არაფერი სმენოდა შვილების შესახებ, ღვთის საკვირველი განგებულებით, ნეაპოლშივე ჩავიდა და დედათა მონასტერში მონაზვნად შედგა. რამდენიმე ხნის შემდეგ იგი სხვა თანამოსაგრე დედებთან ერთად იმ სავანეში მოხვდა ტაძრის დღესასწაულზე, სადაც მისი ძეები მოღვაწეობდნენ, მათ მაშინვე იცნეს ერთმანეთი, გაკვირვებულმა და გახარებულმა დედამ შვილებს ჰკითხა, აქ როგორ აღმოჩნდითო. შვილებმა უპასუხეს: „ეს შენ უკეთ უწყი; განა თავად არ მოგვიყვანე აქ საპყრობილიდან გამოხსნის შემდეგ?!" ევდოკია დარწმუნდა, რომ ღვთისმშობელმა მისი მხურვალე ლოცვები უპასუხოდ არ დატოვა. 

დედის გარდაცვალების შემდეგ ფილოთეოზმა ათონის წმიდა მთას მიაშურა, სადაც ჯერ დიონისეს მონასტრის ძმობაში შევიდა, შემდეგ კი სრული მდუმარებისთვის განმარტოვდა. გამუდმებული ლოცვითი ღვაწლით ღირსმა მამამ სულიერ სრულყოფილებას მიაღწია და განჭვრეტის მადლი მოიგო. ოთხმოცდაოთხი წლის ასაკში უფლის რჩეულმა მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს. სიკვდილის წინ წმიდანმა თავის მოწაფეებს სთხოვა, მისი ცხედარი არ დაეკრძალათ და უპატიოდ დაეგდოთ ტყეში, ფრინველებისა და მხეცების საჯიჯგნად. ძმებმა შეასრულეს მოძღვრის კურთხევა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც უფალმა საკვირველი ნათებით განადიდა თავისი რჩეულის წმიდა ნეშტი, იგი პატივით გადააბრძანეს სავანეში.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**ფილოსოფიის ინსტიტუტი** — სავლე წერეთლის სახელობისა, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისა, სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება. დაარსდა 1946 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია ისტორიის ინსტიტუტთან შექმნილ ფილოსოფიურ სექტორის ბაზაზე.
1997 წელს მიენიჭა სავლე წერეთლის სახელი. ინსტიტუტის დირექტორები: პეტრე შარია (1946-1948), სავლე წერეთელი (1948-1953 და 1957-1966), ა. ქუთათელია (1953) დიმიტრი კალანდაძე (1953-1955), ს. ლარცულიანი (1955-1957), აკადემიის წევრი კორესპონდენტი ნიკოლოზ ჭავჭავაძე (1967-1997), თამაზ ბუაჩიძე (1997-დან). ფილოსოფიის ინსტიტუტი მუშაობს ადამიანის, კულტურის, ღირებულებათა პრობლემებზე; ეროვნულ და სოციალურ-პოლიტიკურ პროცეზებზე პოსტკომუნისტურ საქართველოში, ონტოლოგიის, შემეცნების თეორიის, ლოგიკის, მსოფლიო და ქართულ ფილოსოფიურ ისტორიის და სხვა საკითხებზე. აგრეთვე ფილოსოფიური ძეგლების თარგმნაზე. აქვს 10 განყოფილება, აქვს აგრეთვე 1 ლაბორატორია, ასპირანტურა და ჰყავს 1 პრობლემური ჯგუფი. 

ფილოსოფიის ინსტიტუტში, სხვადასხვა დროს მუშაობდენ საქართველოს მეცნიერული აკადემიის აკადემიკოსები: კონსტანტინე ბაქრაძე, ანგია ბოჭორიშვილი, შალვა ხიდაშელი, გურამ თევზაძე, წევრი კორესპონდენტები: ნ. ჭავჭავაძე, ოთარ ჯიოევი. მსოფლიოში აღიარებული ისეთი ფიგურები, როგორებიც არიან მერაბ მამარდაშვილი და გივი მარგველაშვილი. 

გამოკვლევები ქვეყნდებოდა ფილოსოფიის ინსტიტუტის „ნაშრომებში", შემდგომ საქართველოს მეცნიერული აკადემიის ჟურნალ „მაცნეში". 

საქართველოს მთავრობის 2010 წლიდან დადგენილების საფუძველზე სავლე წერეთლის ფილოსოფიის ინსტიტუტი შეუერთდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს და დღეს ის წარმოადგენს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტის კვლევითი და საგანმანათლებლო მიზნების მქონე ინსტიტუტს, რომელიც მიზნად ისახავს კვლევითი კომპონენტის ინტეგრირებას საუნივერსიტეტო სივრცეში.

ამჟამად ფილოსოფიის ინსტიტუტში წარმოდგენილია შემდეგი კვლევითი მიმართულებები:

* კვლევები ანალიზური ფილოსოფიის მიმართულებით;
* კვლევები ფილოსოფიისა და თეოლოგიის მომიჯნავე საკითხებზე ენის ფილოსოფიისა და ლოგიკის ისტორიის, შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორიის მიმართულებით;
* კვლევები ეთიკისა და მორალის საკითხებზე, რომლებიც ფარავს შემდეგ ფილოსოფიურ დისციპლინებს: ეთიკა და ბიოეთიკა, მორალის ფილოსოფია, პოლიტიკური ფილოსოფია, ფემინისტური ფილოსოფია;
* ქართული ფილოსოფიური სკოლის საარქივო მასალების კვლევა (ფილოსოფიის ინსტიტუტში მოღვაწე ფილოსოფოსების საარქივო შრომების დამუშავება და პუბლიცირება).

ინსტიტუტში ინტენსიურად ხორციელდება ფილოსოფიური ლიტერატურის მთარგმნელობითი სამუშაოები, რაც ემსახურება კლასიკური და თანამედროვე ფილოსოფიური ტექსტების ქართულ ენაზე თარგმნას. ამ მიზნით 2013 წელს დაარსდა სერია „ფილოსოფიური ბიბლიოთეკა".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 872, ISBN 99928-20-32-2.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  სავლე წერეთლის ფილოსოფიის ინსტიტუტი. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2021
**უკანახოს პირველი საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ელიაგზაში, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკუთვნის მამუკა ბობღიაშვილს. სახლი ორსართულიანია და ფერდობზე ტერასულადაა განლაგებული. ნაგებია სიპი ქვით, წყობა მშრალია. პირველ სართულზე გომური (7,8 x 5,9 მეტრი), მცირე ზომის საქალებო (3 x 2,9 მეტრი) და წინკარია (დარიფანი). გომურს სამხრეთიდან (წინკარიდან) შესასვლელი და ერთი პატარა სარკმელი აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. კედლების გასწვრივ მოწყობილია ბაგა. იატაკზე მოგებულია სიპი ქვის ფილები. გადახურვის ხის კოჭები ქვის კვადრატულ სვეტს ეყრდნობა. საქალებოს მხოლოდ ერთი კარი აქვს სამხრეთით, აღმოსავლეთიდან ეკვრის წინკარი. იგი სამხრეთით მთლიანად გახსნილია. მეორე სართულზე ოთახი (7 x 5,8 მეტრი) და საბძელია (6,6 x 5 მეტრი). ამ სართულის სამხრეთ ნაწილი პირველი სართულის წინკარის, საქალებოსა და გომურის სამხრეთ ნაწილზე დგას, ჩრდილო ნაწილი მთის ფერდობზეა. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან, დაფერდებული ეზოდანაა, კარი გომურის იატაკიდან 3 მეტრ სიმაღლეზეა გაჭრილი. აღმოსავლეთით პატარა სარკმელი და ნიშია, დასავლეთით ორი პატარა ნიში. სამხრეთ კედელი ფიცრულია. ამ კედელში გაჭრილი კარით საცხოვრებელი საბძელს უკავშირდება. საბძელში თივა ზევიდან, საცხოვრებელი ოთახის თავზე დადგმული მეორე საბძლიდან იყრება. სახლის სახურავი ხის ბოძებზე დაწყობილ კოჭებს ეყრდნობა. სახლის ჩრდილოეთით, 1,5 მეტრზე, ფერდობზე დგას ეგრეთ წოდებული „საფრის კალო" - გადახურული კალო, რომლის თავზეც მესამე საბძელია. სამივე საბძელს თივის ორფერდა სახურავი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 317.
**უჯარმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის შუაში. თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით. 

ეკლესია დარბაზულია (12,8X7,55 მ.) ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ქვიშაქვის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში მოზრდილი ქვებია გამოყენებული, რომელთა მცირე ნაწილი ოდნავ დამუშავებულია, დიდი ნაწილი კი შემთხვევითი ფორმისაა. კარ-სარკმლები სუფთად ნათალის ქვიშაქვის ქვითაა. კედლები გარედან კირის დუღაბითაა გასწორებული. შიგნიდან შელესილია. 

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით დარბაზის იატაკის მიმართულებით ორი მცირე საფეხურით შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია. რომლის პრიზი გათვლილია ქართულ გარეტი მკვეთრად შევიწროებული ნახევარწრიული სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარის თითო განიერი, თაღოვანი ნიშაა. ჩრდილოეთის ნიშის მარცხნივ აბსიდის მხართან ახლოს, მცირე ზომის ღრმა ნიშაა. აფსიდი კონქითა გადახურული. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კარის საბჯენი თაღები და თვით კამარაც. ყველა თავის ქუსლიდან გამოყოფილია მთლიანი ქვის პოსტები, რომელთა პროფილს თარო და ლილვი შეადგენს. აბსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დარბაზის გრძივ კედლებზე კორსა ფეხი ორსაფეხურიანი ორ-ორი პილასტრია.რომლებშიც შესაბამის კედლებს სამ-სამ თანაბარნაწილად ყოფს. თითო პილასტრი დასავლეთ კუთხეშიცაა. პილასტრების გვერდით საფეხურებს კედლის ბრტყელი ნიშების თაღები ეყრდნობა. წინას — კამარის საბჯენი თაღები იმპოსტები კედლის მთელი ნიშების თაღების ქუსლებთანაცაა. მათი პროფილი მარტივია, თარო და დახრილი სიბრტყე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს კიდევ ორი სარკმელი აშუქებს. მათგან ერთი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთშია. მეორე კი დასავლეთ კედლში. სამხრეთ სარკმელი საკუთრთხევლის სარკმლის მსგავსია. დასავლეთისა კი შიგნიდან ოთხკუთხაა. რელიეფური ჯვრის გამოსახულებაა, დასავლეთ ფასადზე სარკმელი გამოკვეთილია ქვიშაქვის ერთ ქვაში და ირგვლივ სადა ლილვი ყვება. კედლები დასრულებულია ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიის დასავლეთ ფრონტონის სტვირზე დაშენებულ, ნატეხი ქვით ნაგებ, კვადრატულ საფუძველზე.დადგმულია ოთხწახნაგა პირამიდული ფორმის სახურავით დასრულებული სამრეკლო. ოთხ მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილი. ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი ფანჩატური. სამრეკლოს სახურავის წვერზე ლითონის ჯვარია 1990-ანი წლების ბოლოს ლ. კობახიძის თაოსნობით და გ. ჯამრიშვილის დაფინანსებით ეკლესია გაურემონტებიათ. ამ დროს იატაკზე დადგეს ქვის ფილები. დადგეს ხის კანკელი, შიგნიდან ეკლესია გაჯით შელესეს და ღარისებრი კრამიტით გადახურეს. ამავე წელს ეკლესიის ეზოს შემოავლეს ლითონის ღობე. 2015 წელს ეკლესიის ეზოში დაიწყეს საკვირაო სკოლის შენებლობა.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 339-340.
**უკანაუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ უკანუბანში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

სოფლიდან დასავლეთით 1 კმ-ზე, მდ. ცხრაზმის მარჯვენა ნაპირას მდებარე მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, არქიტრავული სარკმელი. კონქზე გადასვლა ხდება მარტივპროფილიანი ტრომპების საშუალებით. სატრიუმფო თაღის მარცხენა ნაწილი კრონშტეინებს ეყრდნობა, მარჯვენა კი კედლის წყობაში იძირება.ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. თაღი შირიმის ქვისაა. დასავლეთ სარკმელი არქიტრავულია. ასეთივეა სამხრეთის შესასვლელიც, რომელსაც ნაოთხალები აქვს. იატაკი მიწაყრილია. ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითა ანაგები. წყობა სწორხაზოვანია. ლავგარდანი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია ფიქალი. სამხრეთიდან მინაშენის კვალი იკითხება.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 167-168
შავი პარასკევი, 1873 წლის 9 მაისი, ვენის სავაჭრო ბირჟა. მოჰყვა 1873 წლის საბირჟო მარცხი და ხანგრძლივი დეპრესია (არ აგერიოთ *დიდ დეპრესიაში*).
**ფინანსური კრიზისი** — ნებისმიერი ფინანსური ინსტრუმენტის ღირებულების მკვეთრი ვარდნა. XX-XX საუკუნეების ფინანსური კრიზისების უმეტესობა საბანკო კრიზისთან იყო დაკავშირებული და იწვევდა პანიკას. ამ პერიოდის ყველაზე გლობალური ეკონომიკური ვარდნა იყო „დიდი დეპრესია". ტერმინი, ასევე, გამოიყენება საფონდო ბაზარზე სიტუაციის შესაფასებლად, როდესაც „სკდება" „ეკონომიკური ბუშტები".

„ფინანსური კრიზისი" ყოველდღიურ მეტყველებაში — შემოსავლის ან ნაღდი ფულის სიმცირე (მაგ. სალიკვიდაციო კრიზისი).

ისტორია
-------

ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ისტორიკოსი ფილიპ ქეი თვლის, რომ მსოფლიო ისტორიაში პირველმა ფინანსური კრიზისმა, ძვ. წ. 88 წელს რომის რესპუბლიკა დააზარალა.

ფინანსური კრიზისის წარმოშობის მიზეზები
--------------------------------------

### ფინანსური ბერკეტი

ფინანსური ბერკეტი საშუალებას იძლევა ისეთი ბიზნესის წარმოებისა, რომელიც სახსრების სიმცირის დროს ავტომატურად ჩამოიშლება. ეს ყველაფერი დომინოს ეფექტით ხასიათდება, რადგან თუნდაც მცირე უსახსრობა ბიზნესის მეწილეების უმრავლესობის ბანკროტს იწვევს.

ბრბოს ეფექტი
------------

ბრბოს ეფექტი დაკავშირებულია სპეკულანტების ქმედებებთან, აქტივების მასიურ ყიდვები ან გაყიდვები და ამის გამო პროდუქტის შემცირება ან გაზრდა და ფასების ზრდა ან დაცემა, ბაზრის დესტაბილიზაციას იწვევს.

ანტიკრიზისული ზომები
--------------------

ამ ეტაპზე ანტიკრიზისული ღონისძიებებს კოორდინაციას საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები: საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი და ფინანსური სტაბილურობის ფორუმი უწევენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საერთაშორისო სავალუტო ფონდი
* საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი
* ფინანსური სტაბილურობის ფორუმი
* გლობალური ფინანსური კრიზისი
* აზიის ფინანსური კრიზისი

სქოლიო
------

1. ↑  პირველი ფინანსური კრიზისი ძვ.წ. I საუკუნეში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-02. ციტირების თარიღი: 2013-12-17.
**უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილები** ნანახია სამიზნე უჯრედის ციტოპლაზმაში, ან კიდევ ბირთვში. ასეთი რეცეპტორის მისაღწევად, ქიმიური შუამავალი გადალახავს სამიზნე უჯრედის პლაზმურ მემბრანას. მრავალ მნიშვნელოვან სასიგნალო მოლეკულას შეუძლია ამის გაკეთება, რადგან ისინი საკმარისად ჰიდროფობურები არიან, ან საკმარისად პატარები, რათა გადალახონ მემბრანის ფოსფოლიპიდური შიდა ნაწილი. ასეთ ჰიდროფობურ ქიმიურ მესენჯერებს წარმოადგენენ ცხოველთა სტეროიდული და თიროიდული ჰორმონები. სხვა სახის ქიმიურ სიგნალს, რომელსაც უჯრედშიდა რეცეპტორები აქვს, წარმოადგენს აზოტის მონოქსიდი (NO), აირი. მისი ძალიან პატარა მოლეკულა ადვილად ძვრება მემბრანის ფოსფოლიპიდების შორის. 

ტესტოსტერონის მოქმედება სტეროიდული ჰორმონების ნიმუშს წარმოადგენს. სათესლის უჯრედების მიერ სეკრეტირებული ჰორმონი მოგზაურობს სისხლის მეშვეობით და აღწევს მთელი ორგანიზმის სხვადასხვა უჯრედებამდე. სამიზნე უჯრედების ციტოპლაზმაში, ანუ მხოლოდ იმ უჯრედებში რომლებიც ტესტოსტერონის შესაბამის რეცეპტორულ ცილებს შეიცავენ, ჰორმონი უკავშირდება რეცეპტორულ ცილას და ააქტივებს მას, ჰორმონდაკავშირებული ცილარეცეპტორის აქტიური ფორმა აღწევს ბირთვში და მოქმედებს სპეციფიურ გენებზე, რომლებიც აკონტროლებენ მამრობითი სქესის ნიშან-თვისებებს. 

უჯრედის დნმ-ში გენების ფუნქციის რეალიზება ხდება ტრანსკრიფციითა და საინფორმაციო (მესენჯერული) რნმ-ის სინთეზით, რომელიც ტოვებს ბირთვს და სპეციფიურ ცილად ტრანსლირდება ციტოპლაზმაში არსებულ რიბოსომებზე. 

უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილების უმეტესობა სტრუქტურულად ერთნაირია, რაც მათ ევოლუციურ ნათესაობაზე მიგვანიშნებს.

ლიტერატურა
----------

* ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 240. თბ. 2009 წელი.
**უკანამხარის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანამხარის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის ი. მნათობიშვილს. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ნაგებია ნატეხი ქვით. ტიხრები წნულია, რომელთა ნაწილი შელესილია მიწანარევი პატივით. სახლი ორსართულიანია. პირველ სართულზე საცხოვრებელ-სამეურნეო სათავსი (7 x 6,4 მეტრი) და სახლზე სამხრეთიდან მოგვიანებით მიშენებული საცხოვრებელი ოთახია (5,6 x 4,2 მეტრი). ოთახს სამხრეთით ერთი კარი და ორი სარკმელი აქვს. საცხოვრებელ-სამეურნეო სათავსში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სათავსის ჩრდილო ნაწილი საქონლისთვისაა განკუთვნილი, აქ იატაკი ფიცრულია. სამხრეთ ნაწილში საცხოვრებელია და მიწური იატაკი აქვს. შუაში გამართულია კერა, რომლის თავზეც ერთმანეთზე გარდიგარდმო დალაგებული ძელებით გვირგვინია შექმნილია. გვირგვინს კვამლის გასასვლელი და ოთახის გასანათებელი ხვრელი (ერდო) აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ტიხრებიანი გრძელი ნიშია. საცხოვრებელ ნაწილს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკვრის ქვის კედლებით შემოზღუდული სამეურნეო დანიშნულების ფარდული, რომლის იატაკზე ფიქლის ფილებია მოგებული. მეორე სართულზე კალო და ფარდულია. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ხის კოჭებს ეყრდნობა. სახურავი მიწურბანიანია.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 316.
**ჩენდუ** (ჩინ. 成都) — სუბპროვინციული მნიშვნელობის ქალაქი ჩინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე მინძიანის ხეობაში. წარმოადგენს სიჩუანის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2014 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 14,427,500 ადამიანი. ფართობი 14,378.18 კმ². 

ჩენდუ წარმოიქმნა ძველი წელთაღრიცხვის IV საუკუნეში შუს სამეფოს დაარსებისას. შუს ძველ სამეფოში ცნობადობით გამოირჩეოდა ჩენდუ, სინდუ და გუანდუ. შემდგომში სწორედ ჩენდუმ განიცადა აღმავლობა. ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისში ჩენდუ ფარჩას წარმოებით იყო განთქმული და აგრეთვე ძინჩენი ეწოდებოდა („ფარჩის ქალაქი"). ძველი წელთაღრიცხვის 316 წლამდე იყო შუს სამეფოს დედაქალაქი. სამმეფობის პერიოდში 221-263 წლებში შუ-ხანის სამეფოს დედაქალაქი. IV საუკუნის პირველ ნახევარში ჩენის სახელმწიფოს დედაქალაქი, V საუკუნის დასაწყისში დასავლეთი შუს სახელმწიფოს დედაქალაქი, ხოლო უ დაის პერიოდში ადრინდელი შუსა და გვიანდელი შუს დედაქალაქი. 994 წელს ჩენდუ გარკვეული დროის განმავლობაში იყო ლი შუს დედაქალაქი. 1644-46 წლებში ჩენდუ დაიკავა ჯან სიანჯუნის მეამბოხეთა არმიამ, რის შედეგადაც იგი გახდა დიდი დასავლეთის სახელმწიფოს დედაქალაქი. 

გლეხთა დიდი ომის, მანჯურიის მიერ ჩინეთის დაპყრობისა და სანფანის ომის დროს ჩენდუ ძლიერ დაზარალდა და პრაქტიკულად დაცარიელდა. სიჩუანის პროვინციის ცალკე სამხედრო სამეფისნაცვლოს გამოყოფის შემდეგ, 1731 წლიდან სიჩუანის სამეფისნაცვლოს რეზიდენციად ჩენდუ იქცა. XX საუკუნემდე ჩენდუ იყო სამაზრო ქალაქი, რომელსაც არ ჰქონდა საკუთარი მმართველობის ორგანოები. 1928 წელს ჩენდუსა და ხუაიანის მაზრები ოფიციალურად გაერთიანდა ქალაქ ჩენდუს სახით საკუთარი მმართველობის ორგანოებით. 1949 წლის 27 დეკემბერს ჩენდუს შემადგენლობაში შევიდა ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმია და ჩენდუ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. 1952 წელს აღდა სიჩუანის პროვინცია და ჩენდუ გახდა პროვინციალური დაქვემდებარების პირდაპირი ქალაქი. მასში განთავსდა პროვინციის მმართველობა. 

ჩენდუ მდებარეობს სიჩუანის ქვაბულის დასავლეთ დაბოლოებაზე, ჩენდუს ვაკეზე. საქალაქო ოლქი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 192 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 166 კილომეტრზე. ფართობი 12 390 კმ². ესაზღვრება შემდეგი საქალაქო ოლქები: დეიანი, ძიიანი, მეიშანი და იაანი, აგრეთვე ნგავა-ტიბეტ-ციანის ავტონომიური ოლქი. საქალაქო ტერიტორია განლაგებულია ზღვის დონიდან დაახლოებით 500 მ სიმაღლეზე. საქალაქო ოლქის ყველაზე დაბალი წერტილი 378 მეტრზეა. ქალაქის მიღმა რელიეფი უფრო მრავალფეროვანია.

დამახასიათებელია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი. ჰავა კომფორტულია როგორც მოსახლეობისათვის, ისე სოფლის მეურნეობისთვისაც. ცინლინის მთები ქალაქს იცავენ ციმბირიდან წამოსული ჩრდილოეთის ჰაერის მასებისაგან, ამიტომ ზამთარი ჩენდუში რბილია, ვიდრე იანძის ქვემო ნაწილში. იანვრის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 5,6 °С-ს, იშვიათად თოვს, თუმცა ზოგჯერ ხანმოკლე სუსხია ნიშანდობლივი. ზაფხული ნოტიოა და საკმაოდ ცხელი. ივლისისა და აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა უდრის დაახლოებით 25°С, თუმცა დღისით შესაძლოა 33 °С მიაღწიოს და მეტსაც. ატმოსფერული ნალექების მაქსიმალური რაოდენობა მოდის ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩენდუს მთავრობის ოფიციალური საიტი
* ჩენდუს მთავრობის ოფიციალური საიტი
**ფილიცია რაშადი** (ინგლ. Phylicia Rashād; დ. 19 ივნისი, 1948, ჰიუსტონი, ტეხასი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და სცენის რეჟისორი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ფილიცია აიერს-ალენი დაიბადა ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში. მისი დედა, ვივიან აიერსი, არის პულიცერის პრემიის კანდიდატი, მხატვარი, პოეტი, დრამატურგი, მეცნიერი და გამომცემელი. მისი მამა, ენდრიუ არტურ ალენი, ორთოდონტი იყო. რაშადის და-ძმა ჯაზ-მუსიკოსი ტექსია (ენდრიუ არტურ ალენ უმცროსი); და ალენი, მსახიობი, ქორეოგრაფი და რეჟისორი; ხოლო კიდრვ ერთი ძმა ჰიუ ალენი (უძრავი ქონების ბანკირი ჩრდილოეთ კაროლინაში). სანამ რაშადი იზრდებოდა, მისი ოჯახი მექსიკაში გადავიდა საცხოვრებლად და ამის შედეგად ის თავისუფლად საუბრობს ესპანურად. რაშადი სწავლობდა ჰოვარდის უნივერსიტეტში. მან დაამთავრა მაგისტრატურა. იქ ყოფნისას, იგი ჩაირიცხა Alpha Kappa Alpha sorority- ის Alpha Head- ში.

კარიერა
-------

იგი ცნობილია თავისი როლით, როგორც კლერ ჰაქსტბელი NBC- ის სიტკომში კოსბის შოუ (1984–92), რომლისთვისაც მან მიიღო ემის პრემია ნომინაციებში 1985 და 1986 წლებში. 2010 წელს NAACP Image Awards– ზე მას "შავი საზოგადოების დედა" შეარქვეს. 2004 წელს რაშადი გახდა პირველი შავკანიანი მსახიობი, რომელმაც მოიგო ტონის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის, რომელიც მან მოიგო თავისი როლისთვის ქიშმიში მზეში. მისი სხვა როლებია: Into the Woods (1988), Jelly's Last Jam (1993), Gem of Ocean (2004) და Cat on Tin Tin Roof (2008). მან მოიგო ასევე NAACP Image ჯილდო, როდესაც მან გადაიღო მისი ფილმი A Raisin in the Sun 2008 წლის სატელევიზიო ადაპტაციაში. იგი ასევე გამოჩნდა ფილმებში Once Upon a Time...When We Were Colored, For Colored Girls (2010), Good Deeds (2012), Creed (2015) და Creed II (2018) და Black Box (2020).

პირადი ცხოვრება
---------------

რაშადის პირველი ქორწინება, 1972 წელს იყო სტომატოლოგ უილიამ ლანცელოტ ბოულზთან. მათ ჰყავდათ ერთი ვაჟი, უილიამ ლანცელოტ ბოულზ III, რომელიც დაიბადა შემდეგ წელს. ქორწინება დასრულდა 1975 წელს. რაშადი შემდეგ დაქორწინდა ვიქტორ უილისზე (Village People- ის ორიგინალური მომღერალი, რომელიც მან გაიცნო The Wiz- ის სერიალში) 1978 წელს. ისინი დაშორდნენ 1982 წელს. იგი დაქორწინდა NFL– ის ყოფილ მიმღებზე და სპორტსმენზე აჰმად რაშიდზე 1985 წლის 14 დეკემბერს. ორივესთვის ეს მესამე ქორწინება იყო და მან მისი გვარი მიიღო. ისინი დაქორწინდნენ მას შემდეგ, რაც მან 1985 წელს, 28 ნოემბერს, ნიუ – იორკის თვითმფრინავებსა და დეტროიტის ლომებს შორის, მადლიერების დღისადმი მიძღვნილ ფეხბურთის მატჩში წინასაარჩევნო შოუში ცოლობა სთხოვა მას. მათი ქალიშვილი, კონდოლა ფილია რაშადი, დაიბადა 1986 წლის 11 დეკემბერს ნიუ-იორკში. წყვილი განქორწინდა 2001 წლის დასაწყისში. რაშადი არის ვეგეტარიანელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფილიცია რაშადი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  "Phylicia Birthday-01948-June-19. the original. (26 დეკემბერი, 2020)
2. ↑  Phylicia Rashad- Biography. web.archive.org. (26 დეკემბერი, 2020)
3. ↑  Rich Guy, Poor Girl: It Could Never Work. www.nytimes.com. (26 დეკემბერი, 2020)
4. ↑  Sportscaster Ahmad Rashad Scores with a Televised Proposal to Cosby's Phylicia Ayers-Allen. people.com. (26 დეკემბერი, 2020)
5. ↑  Eating Well. www.nytimes.com. (26 დეკემბერი, 2020)
**ჩანგლის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი ყარსიდან სამხრეთ-დასავლეთით 80 კმ-ში, ისტორიული საქართველოდან სრულიად მოწყვეტილად, ამჟამად ქურთებით დასახლებულ მთიანი სოფლის, ჩანგლის (თურქ. Çengilli *ჩენგილი*) ცენტრში. დღეითვის ადგილობრივები საერთო თავლად იყენებენ.

ძეგლის აღწერა
-------------

მისი დასავლეთი ფასადი, ცენტრალური კარიდან სამხრეთით მდებარე მონაკვეთი მთლიანად მრავალსტრიქონიან ასომთავრულ წარწერას უჭირავს, რომელიც გვამცნობს, რომ ძეგლი XIV საუკუნეში აუგიათ, დროის იმ მონაკვეთში, როცა ეს მხარე ქართული ეკლესიის მფლობელობაში იმყოფებოდა. რამდენიმე ქართული წარწერა გვხვდება ასევე კარნიზზე, ხოლო სოფელში სახლების კედლებში ჩაშენებულ საფლავის ქვებზეც ქართული ეპიტაფიებია შემორჩენილი.

ძეგლი გეგმაში სამხრეთით და ჩრდილოეთით მცირედ შვერილ მკლავიან ჯვარს წარმოადგენს, რომლის საკურთხევლის გარდიგარდმო ვიწრო პასტოფორიუმებია მოწყობილი. ინტერიერში აღსანიშნავია გუმბათის ყელის უჩვეულო არქიტექტურულ-კონსტრუქციული გადაწყვეტა. ტრომპ-აფრებზე დაყრდნობილ გუმბათი გრეხილი ორი ლილვით იწყება, რომელზეც რვა ორ ნაწილიანი სვეტია მოთავსებული და შეკრულ თაღნარს ქმნის. თაღებს შორის თაღოვანი სარკმლებია. ასევე სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავშიც. საკურთხეველი ცენტრალური სარკმლით ნათდება, რომლის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია მოწყობილი.

გარედან ისევ გუმბათის მხატვრულ-არქიტექტურული სახე იქცევს მნახველის ყურადღებას. 16 ნაწილიან თაღნარში, რომელიც შეწყვილებულ ლილვებს ეყრდნობა, მონაცვლეობით ხან სარკმელია გაჭრილი, ხანაც სამკუთხა ნიშებია შეჭრილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩანგლი | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები
* ჩანგლის ეკლესია // Saunje.ge
ტორე გლორიესი, ბარსელონა
დეტალი
**ტორე გლორიესი** (ესპ. Torre Glòries) ადრე ცნობილი როგორც **ტორე აგბარი** (კატალ. ან ესპ. ***Ag***uas de ***Bar***celona, წყლის კომპანია), ან აგბარის კოშკი, XXI საუკუნის ცათამბჯენი ბარსელონაში, კატალონია (კოორდ.  41°24′12″N, 02°11′22″E). პროექტი ეკუთვნის ფრანგ არქიტექტორ ჟან ნუველს. გაიხსნა 2005 წლის ივნისში, ხოლო ოფიციალური ინაუგურაცია მოხდა 2005 წლის 16 სექტემბერს.

ჟან ნუველის თქმით, ტორე აბგარის ფორმა მონსერას მთებისა და გეიზერის წყლის ჭავლის შთაგონებით შეიქმნა. თუმცა ბევრი მას უფრო უზარმაზარ ფალოსს ამსგავსებს. შენობას 30 000 მ² მიწის ზემო საოფისე ფართი აქვს, 3210 მ² ტექნიკური მომსახურების სართულებზე და 8351 მ² სერვისებისთვის, აუდიტორიის ჩათვლით. სიმაღლით 144.4 მეტრია და 38 სართული აქვს, მათ შორის 4 მიწისქვეშა დონე.

შენობის დიზაინი რამდენიმე განსხვავებული არქიტექტურული კონცეფციის შერწყმით შეიქმნა, რის შედეგადაც მიღებულ იქნა არმირებული ბეტონისა და მინის ფასადის თვალისმომჭრელი კონსტრუქცია 4500 ფანჯრით.

შენობა ქალაქში მყისვე თვალში საცემია; ის სიმაღლით მესამეა ბარსელონაში ჰოტელ არტსისა და ტორე მაპფრეს შემდეგ (ორივე 154 მ). შენობის უნიკალური თვისება გარდამავალი განათებისა და არკევლის სისტემაა. მას 4500 მისანათი მოწყობილობა აქვს, რაც ფასადზე სხვადასხვა გამოსახულების მიღების საშუალებას იძლევა. ამასთან, ტემპერატურის სენსორები გარე კედლებზე ავტომატურად არეგულირებს შენობის მინის დარაბების გახსნასა და დახურვას, ჰაერის კონდიცირებისთვის მოხმარებული ენერგიის დაზოგვის მიზნით. შენობაში განთავსებულია ბარსელონას წყლის კომპანიის სათავო ოფისი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერკინი (30 St Mary Axe) არქიტექტურულად მსგავსი შენობა ლონდონში.

სქოლიო
------

1. ↑  elpais.es

რესურსები
---------

* ტორე გლორიესი - სტატიების ნაკრები
* ტორე გლორიესის საიტი (Macromedia Flash) დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine.
* ტორე გლორიესი: ფოტოები და ტექნიკური ინფორმაცია დაარქივებული 2012-01-11 საიტზე Wayback Machine.
* გლორიესის კოშკი დაარქივებული 2007-05-16 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტორე გლორიესი***