recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თუშური გუდა** — ცხვრის, ძროხის ან ძროხისა და ცხვრის შერეული ნედლი მოუხდელი რძისგან დამზადებული ყველის ნაირსახეობა, რომელიც მწიფდება ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში. 

მის ამოსაყვანად ბატკნის მაჭიკს იყენებენ, ამოყვანილ ყველს აძლევენ ფორმას, ამარილებენ, ათავსებენ ცხვრის ტყავისგან მომზადებულ გუდაში. გაწურულ და ცოტა შემაგრებულ ყველს სარქალი მარილს მოაყრის და ცხვრის გუდაში ჩადებს. ამ გუდას გაბერავენ და ცხვირს მაგრად მოუკრავენ. ახალი ყველი გუდაში შრატს („წაკა") უშვებს. მარილი რომ ყველას თანაბრად გაუჯდეს, გუდას დღეში სამჯერ აბრუნებენ ოთხ დღემდე. შემდეგ ყველიან გუდებს ბინაში გამართულ ლასტზე აწყობენ, მაგრამ ყოველ მესამე დღეს სარქალმა ეს გუდები უნდა აბრუნოს.

დამზადების პროცესი
------------------

თუშური გუდის ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38°C ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომარაში, შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი მინიმუმ 60 დღე გრძელდება.

თუშური გუდის მწარმოებლები ახლა თუშეთის ტრადიციული საკვებისა და ადგილობრივი გასტრონომიის გარშემო მდგრადი ტურიზმის განვითარების შესაძლებლობებს განიხილავენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ყველის რუკა - ათი დავარგებული სახეობა indigo.com.ge
* თუშური გუდა მაღალი მთებიდან nationalgeographic.ge
* ნოსტალგიური თუშური გუდა culinartmagazine.com
* თუშური გუდა agronews.ge
* ევროკავშირის მხარდაჭერით აღდგენილი გუდის ყველის წარმოების ტრადიცია თუშეთში – კოოპერატივი „ალაზნისთავის" ისტორია[*მკვდარი ბმული*] enpard.ge

სქოლიო
------

1. ↑  დაცული ადგილწარმოშობის დასახელება „თუშური გუდა"
2. ↑  *ს. მაკალათია.* თუშეთი, თბ. „ნაკადული", 1983, გვ. 65
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგლაძე**. |

 **დავით გიორგის ძე აგლაძე** (დ. 18(31) იანვარი,1900, თბილისი ― გ. 7 აგვისტო, 1976, იქვე) ― ქართველი ზოოტექნიკოსი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1925), პროფესორი (1930).

ბიოგრაფია
---------

1925 წელს დაამთავრა ჰალე-ვიტენბერგის (გერმანია) ზოოტექნიკური ინსტიტუტი. 1925–1947 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თბილისის ზოოვეტერინალურ და მეცხოველეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1947–1973 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მეცხოველეობის კათედრის გამგე. მის ნაშრომებში გაშუქებულია ცხვრის მეტიზაციის, მატყლის სტანდარტიზაციის, ხევსურული ძრობის ოსტეოლოგიის, აგრეთვე საქართველოს მეცხოველეობის სხვა საკითხები. გარდა ამისა, აგლაძემ თარგმნა კლასიკური ნაშრომები გენეტიკაში, დაამუშავა ქართული ზოოტექნიკური ტერმინოლოგიის საკითხები. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 58.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველი ბიოლოგები |
| --- |
|  |
| ბოტანიკა | 
* ლეონარდ დეკაპრელევიჩი
* ნიკოლოზ კეცხოველი
* ალექსანდრე მაყაშვილი
* შალვა ნახუცრიშვილი
* ზაქარია ყანჩაველი
* ლევან ყანჩაველი
 |  |
|  |
| ზოოლოგია | 
* ლეონიდე კალანდაძე
* თამარ მხეიძე
* არჩილ ჯანაშვილი
 |
|  |
| ბიოქიმია | 
* ალექსანდრე აბულაძე
* ნუგზარ ალექსიძე
* ვლადიმერ ასათიანი
* თენგიზ ბერიძე
* მიხეილ ბოკუჩავა
* სერგი დურმიშიძე
* ვასილ ვარაზი
* ანდრო ნიჟარაძე
* ნოდარ ნუცუბიძე
* გივი სანაძე
* პეტრე ქომეთიანი
 |
|  |
| გენეტიკა და სელექცია | 
* ქსენია ბახტაძე
* დიმიტრი მელაძე
* ვლადიმერ მენაბდე
* გიორგი პაპალაშვილი
 |
|  |
| სხვა | 
* დავით აგლაძე
* ლეონიდე გაბუნია
* გიორგი ელიავა
* გრიგოლ თუმანიშვილი
* გული მოსიაშვილი
 |

 |
**მარიამ სევერიანეს ასული ბოკერია** (დ. 4 იანვარი, 1901 [ძვ. სტ. 22 დეკემბერი, 1900], ბაქო ― გ. 15 ოქტომბერი, 1975, თბილისი) — ქართველი პედიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1950); საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1926 წელს. 1947-1974 წლებში იყო ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის გამგე. 1974–1975 წლებში ამავე კათედრის კონსულტანტი, 1960–1971 წლებში საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე.

მარიამ ბოკერიამ შეისწავლა ქრომაფინული სისტემის განვითარება ბავშვებში და მისი ცვლილებები ბავშვთა ზოგიერთი დაავადების დროს, სასუნთქი გზების დაავადებანი ბავშვებში, ბავშვთა ტუბერკულოზის თავისებურებანი და სხვა. იკვლევდა მუცლადყოფნის დროს განვითარებული ბავშვთა დაავადებებისა და სიკვდილიანობის მიეზეზებს. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 447.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარიამ ბოკერია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი გოზალიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი კონსტანტინეს ძე გოზალიშვილი** (დ. 15 ნოემბერი, 1900, სიღნაღის რაიონი, სოფელი ბოდბისხევი — გ. 30 ივლისი, 1988, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1931), პროფესორი (1936).

ბიოგრაფია
---------

1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი ისტორიის განხრით. 1930 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 1943-1947 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის ისტორიის და ფილოლოგიის გაერთიანებული ფაკულტეტის დეკანი, იმავდროულად განაგებდა ძველი ისტორიის და ბიზანტიოლოგიის კათედრებს; 1930-1954 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პედაგოგიურ ინსტიტუტში; იკვლევდა ბიზანტია-საქართველოს ურთიერთობის საკითხებს, ტრაპიზონის იმპერიის ისტორიის ცალკეულ მომენტებს, პონტო-კაპადოკიაში მოსახლე ქართველი ტომების ეთნოგენეზის პრობლემებს და მათ წვლილს ბიზანტიის ისტორიაში; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

1962 წელს მიანიჭეს საქართველოს მეცნიერებიათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

ბიბლიოგრაფია
------------

* 1832 წლის შეთქმულება, ტ. 1–3, თბ. 1935–76;
* ძველი ისტორიის ქრესტომათია, ტ. 1–2, თბ. 1951–58;
* ჯვაროსანთა IV ლაშქრობა და ბიზანტია, «თსუ შრომები», 1960, ტ. 87;
* მითრიდატე პონტოელი, გამოც. მე-2, თბ. 1965;
* ორი ეტიუდი პონტოსა და კაპადოკიის წარსულიდან, თბ. 1965 (იგივე რუსულად, 1967);
* ქართლის მოქცევის პრობლემა და ბაკური, თბ. 1974.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 77-78.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გოზალიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
მარგო ჰემინგუეი 1976 წელს.
**მარგო ლუის „მარგოქს" ჰემინგუეი** (დ. 16 თებერვალი, 1954 — გ. 1 ივლისი, 1996) — ამერიკელი მოდელი და მსახიობი. მან წარმატებას მიაღწია სამოდელო კარიერით 1970-იანი წლების შუა ხანებში, როდესაც გამოჩნდა ჟურნალების *Cosmopolitan, Elle, Harper's Bazaar, Vogue* და *TIME*-ის ყდებზე.

მარგომ ხელი მოაწერა მილიონ დოლარიან კონტრაქტს *Fabergé*-თან, რომლის მიხედვითაც მარგო გახდა spokesmodel-ი  *Babe* პარფიუმისთვის. მარგო ცნობილი მწერლის ერნესტ ჰემინგუეის შვილიშვილი იყო. მარგო ბოლო წლებში იტანჯებოდა დეპრესიით და დამოკიდებული იყო ნარკოტიკზე, საბოლოოდ კი სიცოცხლე თვითმკვლელობით, ნარკოტიკის გადაჭარბებული დოზით დაასრულა 42 წლის ასაკში, 1996 წლის 1 ივლისს.

ახალგაზრდობა
------------

მარგო ლუის ჰემინგუეი დაიბადა პორტლენდში, ორეგონის შტატში. ის ბაირა ლუისა (née Whittlesey) და ჯეკ ჰემინგუეის (ერნესტ ჰემინგუეის უფროსი ვაჟი) შვილი იყო. როდესაც მარგომ გაიგო, რომ მას ღვინის სახელი დაარქვეს, *Château Margaux*, მან „Margot"-ის მართლწერა შეცვალა „Margaux"-ით. მარგოს ორი და ჰყავდა: მარიელ ჰემინგუეი და ჯოანი (მეტსახელად მაფეტი). ბავშვობის პერიოდში ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ორეგონიდან კუბაში, სადაც ცხოვრობდა მისი ცნობილი ბაბუა ერნესტი, შემდეგ გადავიდნენ სან – ფრანცისკოში, საბოლოოდ კი შეჩერდნენ აიდაჰოში, სადაც ისინი ბაბუის ფერმაში ქეთჩუმში ცხოვრობდნენ, Sun Valley–ის მიმდებარე ტერიტორიაზე.

მარგო თინეიჯერობის ასაკში იტანჯებოდა სხვადასხვა სახის დაავადებით, მათ შორის ალკოჰოლიზმით, დეპრესიით, ბულიმიითა და ეპილეფსიით. მას ასევე ჰქონდა დისლექსია. მარგოს ნებართვით, გადაიღეს ვიდეოჩანაწერი, რომელიც ასახავდა ბულიმიის თერაპიას. შემდგომ ეს ჩანაწერი გადაცემის სახით გაუშვეს ტელევიზორში.

კარიერა
-------

1.83 სანტიმეტრის მარგომ წარმატებას მიაღწია, როგორც მოდელმა, მათ შორის მილიონ დოლარიანი კონტრაქტი გააფორმა *Fabergé*-თან. აღსანიშნავია, რომ ეს იყო პირველი მილიონდოლარიანი კონტრაქტი, რომელიც ოდესმე გადაეცა მოდელს. იგი ასევე გამოჩნდა *Cosmopolitan, Elle, Harper's Bazaar, and Vogue*-ის გარეკანებზე, ასევე 1975 წლის 16 ივნისს ჟურნალ *TIME-*ის ყდაზე, რომელიც მას ერთ-ერთ "ახალ ლამაზმანს" უწოდებდა. 1975 წლის 1 სექტემბერს, ამერიკული Vogue–ს მიერ გაშუქებულ ნომერში, ჰემინგუეის „ნიუ – იორკის ახალი სუპერმოდელი" უწოდეს.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰემინგუეის პირველი ქორწინება, ერროლ ვეტანსონთან (Wetanson), განქორწინებით დასრულდა. ისინი 19 წლის ასაკში შეხვდნენ ერთმანეთს, როდესაც მარგო მამამისთან ერთად ბიზნეს მოგზაურობაში გაემგზავრა ნიუ იორკში დებარე სასტუმრო პლაზაში. ოთხი თვის შემდეგ მარგო აიდაჰოდან ნიუ – იორკში გადავიდა ერროლთან ერთად საცხოვრებლად. 

1979 წლის ბოლო დღეს, ჰემინგუეი ცოლად გაჰყვა ფრანგ კინორეჟისორ ბერნარდ ფაუხერს ქეთჩუმში და ისინი პარიზში ცხოვრობდნენ ერთი წლის განმავლობაში. მარგო და ბერნარდი 1985 წელს განქორწინდნენ.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-31. ციტირების თარიღი: 2020-02-18.
9. ↑
10. ↑
**იური სეითის ძე დევდარიანი** (დ. 4 აგვისტო, 1909, ქ. ვოლოგდა, — გ. 15 ივნისი, 1989, თბილისი) — ქართველი ჰიდროტექნიკოსი. ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1965), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1974).

დაამთავრა ლენინგრადის წყლის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი (1930). 1930–1941 წლებში მუშაობდა თბილისში „ჰიდროენერგოპროექტში", 1941 წლიდან — საქართველოს ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკის ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1971 წლიდან საქართვ. მეცნ. აკად. ა. დიდებულიძის სახ. ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტი). 1958–1979 წლებში იყო ამ ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკის განყოფილების გამგე, 1979–1986 წლებში — სექტორის გამგე, 1986–1989 წლებში — წამყვანი მეცნიერი თანამშრომელი. მისი შრომები ეხება უმთავრესად ენერგოსისტემების განვითარების საკითხებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Вопросы определения параметров ГЭС…, კრ.: Оптимизация параметров и режимов компонентов водохозяйственного комплекса, М. 1973.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 355.
საბჭოთა კავშირში რეპრესიების მსხვერპლთდამი მიძღვნილი მემორიალი; ქვა სოლოვეცის საგანგებო დანიშნულების ბანაკიდან; დაიდგა 1990 წლის 30 ოქტომბერს.
**დიდი წმენდა**, *დიდი ტერორი*, *სტალინური რეპრესიები* (რუს. Большая чистка, Большой терор, Ста́линские репре́ссии) — საბჭოთა კავშირში განხორციელებული მასობრივი რეპრესიები კიროვის მოკვლის მომენტიდან (1 დეკემბერი, 1934) იოსებ სტალინის გარდაცვალებამდე (5 მარტი, 1953). უფრო ადრინდელი სამოქალაქო ომისა და 1920-იანი წლების რეპრესიებისგან გამოირჩეოდა თვით მმართველი პარტიის წევრების (სკპ) მოსობრივი განადგურებით (პოლიტიკური და ფიზიკური). რეპრესიების უნებლიე თუ ნებაყოფლობით მონაწილეებად გახდა კომპარტიისა და სსრკ-ის პრაქტიკულად ყველა უმაღლესი ხელმძღვანელი, ვინაიდან ყველა იყო იძულებული, როგორც მინიმუმ, კენჭი ეყარა „ხალხის მტრის" დაგმობის მხარდასაჭერად, რასაც ხშირად თან ახლავდა შესაბამისი დოკუმენტების ხელმოწერაც.

რეპრესიების ზოგიერთი აქტიური ორგანიზატორი (გ. იაგოდა, ნ. იეჟოვი, ნ. კრილენკო, პ. პოსტიშევი, ვვ. აბაკუმოვი) თავად გახდნენ მათი მსხვერპლი, სხვები (ლავრენტი ბერია, ვ. დეკონოზოვი და შსს-სა და სუკ-ის თანამშრომელთა სხვა ჯგუფი) გასამართლებულ იქნენ უკვე სტალინის სიკვდილის შემდეგ. საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელობა რეპრესიების ორგანიზატორთა ფართომასშტაბანი დევნით დაინტერესებული არ იყო, ვინაიდან თავად იყო მასში მონაწილე. 1956 წლის შემდეგ რეპრესიებში თანამონაწილეობის ბრალდება შეიძლება გამოყენებულიყო მსხვილი პარტიული ლიდერის თანამდებობიდან გადასაყენებლად პოლიტიკურ ბრძოლაში, თუმცა, ასეთი შემთხვევები განკერძოებული იყო, ხოლო 1964 წლიდან ამგვარი პრეცედენტი აღარ განმეორებულა.

დიდ წმენდას მრავალი ქართველის სიცოცხლე შეეწირა,მათ შორის იყვნენ ყველასათვის საყვარელი და პატივსაცემი ხელოვანები:სანდრო ახმეტელი,თამარ წულუკიძე,პეტრე ოცხელი*,პლატონ კორიშელი*,ია ქანთარია,ივანე აბაშიძე,ბუჟუჟა შავიშვილი,გიორგი ჟორდანია,ხათუნა ჭიჭინაძე,ივანე ლაღიძე,ვახტანგ ვაჩნაძე,ელგუჯა ლორთქიფანიძე,ნინა ღვინიაშვილი,გრიგოლ კოსტავა,გივი ბარამიძე,ალექსადრე მაღლაკელიძე,კუკური პატარიძე,ვახტანგ აბაშიძე,ევგენი მიქელაძე,სერგო ამაღლობელი და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Case of Bukharin* Transcript of Nikolai Bukharin's testimonies and last plea; from "The Case of the Anti-Soviet Block of Rights and Trotskyites", Red Star Press, 1973, page 369-439, 767-779
* Actual video footage from Third Moscow Trial
* Nicolas Werth Case Study:The NKVD Mass Secret Operation n° 00447 (August 1937 – November 1938)
* "Documenting the Death Toll: Research into the Mass Murder of Foreigners in Moscow, 1937–38" By Barry McLoughlin, American Historical Association, 1999
* სტალინური სიები. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი.
მთის პატარა მყინვარული ტბა იბონ-დე-საბოკოსი ესპანეთში
კომოს ტბა
**მყინვარული ტბა** — წყლის ობიექტი, რომელიც წარმოიქმნება მყინვარის მიერ გაჩენილი ქვაბულის მდნარი წყლით ამოვსების შედეგად, რაც მყინვარულ ეროზიასთან არის დაკავშირებული, თუმცა, ბოლო მორენებითა და ყინულით წარმოქმნილი ბუნებრივი კაშხალიც შეიძლება გახდეს მყინვარული ტბის წარმომქმნელი. მყინვარული ტბების გენეზისი და ხასიათი ცვალებადობს მათი ლოკაციის შესაბამისად.

უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდის დასასრულს, დაახლოებით 10,000 წლის წინ, მყინვარებმა უკანდახევა დაიწყეს, რასაც ხშირად თან სდევდა დრუმლინებსა და ბორცვებს შორის არსებული სიცარიელეების ყინულოვანი დანალექებით ამოვსება. მათი ლღობის შედეგად, გამყინვარების პერიოდის ბოლოს წარმოიქმნა ტბები. აღნიშნული კარგად ჩანს მაგალითად, ინგლისის ჩრდილო-დასავლეთით, კერძოდ, ტბების მხარეში, სადაც პოსტ-გლაციალური დანალექები ჩვეულებრივ, 4–6 მ სიღრმისაა. ეს ტბები ხშირად გარშემორტყმულია დრუმლინებით, მორენებით, ოზებით, მყინვარული ნაკაწრებითა და ნაიარევებით.

მცირე გამყინვარების პერიოდიდან მოყოლებული დედამიწამ დაკარგა თავისი მყინვარების 50%. ეს ყოველივე კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული ამჟამინდელი უკანდახეული მყინვარების ზრდისა და ყინულიდან თხევად წყალზე გადასვლის გათვალისწინებით, რასაც მოყვა მთელ მსოფლიოში მყინვარული ტბების გაჭიმულობისა და მოცულობის ზრდა. ამჟამად, მყინვარული ტბების უმეტესობა გვხვდება აზიაში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბევრია მყინვარული წარმოშობის ტბები საქართველოშიც.

სქოლიო
------

1. ↑  Yao, Xiaojun; Liu, Shiyin; Han, Lei; Sun, Meiping; Zhao, Linlin (2018-02-01). „Definition and classification system of glacial lake for inventory and hazards study". *Journal of Geographical Sciences* (ინგლისური). **28** (2): 193–205. doi:10.1007/s11442-018-1467-z.
2. ↑  National Snow and Ice Data Center | What are glacial lakes? Last Updated: Tuesday, February 15, 2022
3. 1 2  MacKereth, F. J. H. (1966). „Some chemical observations on post-glacial lake sediments". *Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological Sciences*. **250** (765): 165–213. Bibcode:1966RSPTB.250..165M. doi:10.1098/rstb.1966.0001.
4. ↑  Buckel, J.; Otto, J.C.; Prasicek, G.; Keuschnig, M. (2018). „Glacial lakes in Austria - Distribution and formation since the Little Ice Age". *Global and Planetary Change*. **164**: 39–51. Bibcode:2018GPC...164...39B. doi:10.1016/j.gloplacha.2018.03.003.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზაქარაია**. |

**ეფრემ ზაქარაია** (დ. 16 თებერვალი, 1889, ნაჯახავო — გ. 19 დეკემბერი, 1946) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიეებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს. დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. პირველი მსოფლიო ომის დროს ექიმად მსახურობდა არმიაში. 1921 წელს დაბრუნდა საქართველოში. 1932 წელს დაინიშნა თბილისის წითელი ჯვრის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. 1935–1941 წლებში განაგებდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრას, 1941–1946 წლებში–ამავე ინსტიტუტის ზოგადი ქირურგიის კათედრას. იმავდროულად, 1938–1941 იყო წლებში თბილისის ონკოლოგიური საავადმყოფოს დირექტორი. ეფრემ ზაქარაიას ნაშრომები ეხება ტეტანუსის მკურნალობის, ართროპლასტიკის, სწორი ნაწლავისა და მუცლის ღრუს ქირურგიის საკითხებს, ტროფიკული ინერვაციის პრობლემას და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 319.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 488.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეფრემ ზაქარაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მიხეილ ალექსანდრეს ძე კვესელავა** (დ. 27 მაისი, 1913, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 1981, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და, როგორც წარჩინებული სამი ევროპული ენის მცოდნე სტუდენტი, ასპირანტურაში დატოვეს. აქედანვე იწყებს პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას. მაგრამ სამამულო ომმა თავისი კორექტივები შეიტანა ახალგაზრდა მეცნიერის ცხოვრებაშიც. მ. კვესელავამ გაიარა ბრძოლის მძიმე და გრძელი გზა. მერე კი, როგორც კვალიფიციური გერმანისტი, თარჯიმნად მონაწილეობდა ნიურნბერგის პროცესში. შემდეგ ყოველივე ეს ასახა თავის ტრილოგიაში „ას ერგასის დღე".

ომის შემდგომ მ. კვესელავამ განაგრძო საზოგადოებრივი, სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის" დირექტორი, უცხოეთის ქვეყნებთან კულტურული ურთიერთობის საზოგადოების თავმჯდომარე, უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი, თეატრალური ინსტიტუტის რექტორი და სხვა. 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია და მოიხსენიება იმ პროგრესულ მასწავლებელთა შორის, რომლებმაც ახალგაზრდობას თამამად „გაუღეს დასავლური კულტურის ერთ დროს დაგმანული კარი".

მეცნიერის კალამს ეკუთვნის ფუნდამენტური მონოგრაფიები: „ადამ მიცკევიჩი", „ბულგარული ლიტერატურა", ორტომეული „ფაუსტური პარადიგმები", „პოეტური ინტეგრალები" და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო ორი სამამულო ომის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის" ორდნებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* *ყიასაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 496.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 218, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ კვესელავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ცაგარელი**. |

**ზურაბ ცაგარელი**  (დ. 5 ოქტომბერი, 1934, თბილისი — გ. 8 აგვისტო, 2023) — ქართველი პათოლოგანატომი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1975), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1983). საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1989). ღირსების ორდენის კავალერი (2001). სკკპ წევრი
1956 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1958–1961 წლებში იყო ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი; 1962–1969 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1969 წლიდან ციტოლოგიის განყოფილების გამგე. 1962 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „ნერვული სისტემის სხვადასხვა ნაწილების სტრუქტურის საკითხისათვის ჩვილ ბავშვთა ჰიპოტროფიის დროს". 1970 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „გულის მორფოლოგია ზოგადი ჰიპოქსიის დროს."

ცაგარელი შეისწავლის გულის და სისხლძაღვების ულტრამორფოლოგიას და რეაქციულობას ნორმის, პათოლოგიის და ექსპერიმენტის პირობებში. ავტორია 237 სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს 10 მონოგრაფია.

ლიტერატურა
----------

* თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბილისი, 2000, გვ. 335.
* *მეგრელიძე, ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 183.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ცაგარელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ომი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ომი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |



**ომი** (აღნიშვნა: **ომ**, **Ω**) — ელექტრული წინაღობის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. სახელი ეწოდა გეორგ ომის პატივსაცემად.

განმარტება
----------

ომი განიმარტება, როგორც გამტარის ორ წერტილს შორის წინაღობა, როდესაც მუდმივი 1 ვოლტი ძაბვის პირობებში გამტარში გადის 1 ამპერი დენი.

{\displaystyle \Omega ={\dfrac {\mbox{V}}{\mbox{A}}}={\dfrac {{\mbox{m}}^{2}\cdot {\mbox{kg}}}{{\mbox{s}}\cdot {\mbox{C}}^{2}}}={\dfrac {\mbox{J}}{{\mbox{s}}\cdot {\mbox{A}}^{2}}}={\dfrac {{\mbox{kg}}\cdot {\mbox{m}}^{2}}{{\mbox{s}}^{3}\cdot {\mbox{A}}^{2}}}={\dfrac {\mbox{HP}}{745.69\cdot {\mbox{A}}^{2}}}}

ხშირად გამტარის წინაღობა არის მუდმივი და არ არის დამოკიდებული გამტარზე მოდებულ ძაბვაზე, ტემპერატურაზე და სხვა პარამეტრებზე. ასეთ რეზისტორებს *წრფივი რეზისტორი* ეწოდება.

სიმძლავრე როგორც წინაღობის ფუნქცია
----------------------------------

წრფივ რეზისტორში დისიპირებული სიმძლავრე შეიძლება გამოთვლილი იქნას წინაღობის, ძაბვისა და დენის მეშვეობით. ქვემით მოყვანილი ფორმულა მიღებულია ომის კანონისა და ჯოულის კანონის კომბინირებით.

{\displaystyle P=V\cdot I={\frac {V^{2}}{R}}=I^{2}\cdot R}
სადაც **P** არის სიმძლავრე ვატებში, **R** არის წინაღობა ომებში, **V** არის ძაბვა, ხოლო **I** არის დენი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* SI სისტემა
* ომის კანონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 525—526.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The International System of Units (SI)

სქოლიო
------

1. ↑  BIPM SI Brochure: Appendix 1, p. 144

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი ერთეულები |
| --- |
|  |
| ძირითადი ერთეულები | 
* ამპერი
* კანდელა
* კელვინი
* კილოგრამი
* მეტრი
* მოლი
* წამი
 |  |
|  |
| წარმოებული ერთეულები | 
* ბეკერელი
* ვატი
* ვებერი
* ვოლტი
* ჰენრი
* ჰერცი
* ცელსიუსი
* გრეი
* ჯოული
* ზივერტი
* კატალი
* კულონი
* ლუქსი
* ლუმენი
* ნიუტონი
* ომი
* პასკალი
* რადიანი
* სიმენსი
* სტერადიანი
* ტესლა
* ფარადა
 |
|  |
| გამოიყენება ასევე სი სისტემასთან ერთად | 
* ანგსტრემი
* ასტრონომიული ერთეული
* ჰექტარი
* გრადუსი (მინუტი, სეკუნდი)
* დალტონი
* ბელი
* ლიტრი
* ნეპერი
* დღე-ღამე (საათი, წუთი)
* ტონა
* ელექტრონვოლტი
 |
|  |
| იხ. აგრეთვე | 
* სი თავსართები
* ერთეულთა გარდაქმნა
* სი ძირითად ერთეულთა განსაზღვრებების ცვლილება (2019)
* მეტრული სისტემის ისტორია
 |

 |
**გიორგი კონსტანტინეს ძე გედევანიშვილი** (დ. 3 მარტი, 1883, თბილისი, — გ. 15 მაისი, 1957, იქვე) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი ლითონთა ტექნოლოგიების დარგში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1944), პროფესორი (1932), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1943).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკის ოჯახში. მისი და-ძმები იყვნენ ოფიცერები ალექსანდრე, იოსებ, ნიკოლოზ გედევანიშვილები, პუბლიცისტი ანასტასია გედევანიშვილი. 1901 წლიდან გიორგი გედევანიშვილიც სამხედრო სამსახურში იყო. მსახურობდა სხვადასხვა საარტილერიო დანაყოფში, შემდეგ, როგორც სამხედრო ინჟინერი — თბილისის საოლქო არსენალის სახელოსნოებში. 1912 წელს დაამთავრა პეტერბურგის საარტილერიო აკადემია. ჰქონდა კაპიტნის წოდება. 1918-1919 წლებში იყო თბილისის არსენალის სახელოსნოების უფროსი. 1918 წელსვე აირჩიეს საქართველოს ტექნიკური საზოგადოების თავმჯდომარედ. 1919-1920 წლებში საინჟინრო კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით იმყოფებოდა იტალიაში, გერმანიაში, საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთში.

1923-1925 გიორგი გედევანიშვილი წლებში იყო მექანიკურ-საარტილერიო ქარხნის ტექნიკური დირექტორი, 1925 წელს — საქართველოს ლითონტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1923 წლიდან მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახლადშექმნილ პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე ლითონთა მექანიკური ტექნოლოგიის კურსის წასაკითხად. 1928 წლიდან იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრო-მექანიკური ფაკულტეტის დეკანი, 1930 წლიდან — ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგე. 1944 წელს გედევანიშვილი მონაწილეობდა ლითონისა და სამთო საქმის ინსტიტუტის (ამჟამად სსიპ ფერდინანდ თავაძის სახელობის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის სამეცნიერო ინსტიტუტი) ჩამოყალიბებაში. ამავე ინსტიტუტში 1945 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა ლითონთა დამუშავების სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიას და პარალელურად, 1949—1952 წლებში, იყო დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1951-1955 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ტექნიკურ მეცნიერებათა განყოფილების თავმჯდომარე და ბიუროს წევრი. 

გედევანიშვილი იყო უმაღლესი ტექნიკური განათლების ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. მონაწილეობდა ქართული ტექნიკური ტერმინოლოგიის შექმნაში. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სახელმძღვანელოს ავტორი. მისი შრომები ეხება ლითონთა ჭრის თეორიასა და ტექნოლოგიას, მათი წნევით დამუშავებისა და შედუღების პროცესთა საკითხებს (მ.შ. „ლითონების მექანიკური ტექნოლოგია", 1925; „ლითონის წნევით დამუშავება", 1938; „შედუღება", 1948). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ.შ. რუსეთის იმპერიის წმ. სტანისლავის II ხარისხის ორდენი, საბჭოთა პერიოდში — ლენინის ორდენი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 33.
* თავაძე ფ. გოცირიძე გ. გამოჩენილი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი, «მეცნიერება და ტექნიკა», 1953, № 4.
* გიორგი გედევანიშვილი = Георгий Гедеванишвили : (1883–1957) : ბიობიბლიოგრაფია / რედაქტორი : ნ. ხადური. თბილისი: მეცნიერება, 1989.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გედევანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Гедеванов Георгий Константинович. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**შერონ მილს დრეიპერი** (ინგლ. Sharon Mills Draper; დ. 21 აგვისტო, 1948) — ამერიკელი საბავშვო მწერალი და პროფესიონალი მასწავლებელი. არის 1997 წლის საუკეთესო მასწავლებელი, „კორეტა სკოტ კინგის პრემიის" ხუთ გზის ლაურეატი. მის განთქმულ ნაწარმოებებს შორისაა: „ორმაგი ჰოლანდიური" (2004), „სპილენძის მზე" (2006), „გონების მიღმა" (2010). მისი წიგნი „გონების მიღმა", New York Times ბესთსელერების პირველ ადგილს, გადაბმულად ორი წელი იკავებდა.

პირადი ცხოვრება
---------------

შერონ დრეიპერი დაიბადა 1948 წლის 21 აგვისტოს, კლივლენდიში, ოჰაიოში. არის ვიქტორ დ. მილსის და კატერინა გაჯეტ მილსის ქალიშვილი. ჰყავს ორი უმცროსი და. ბავშვობაში მას ფორტეპიანოზე დაკვრა და წიგნების კითხვა უყვარდა. 11 წლის ასაკში ადგილობრივ ბიბლიოთეკაში ყველა საბავშვო წიგნი ჰქონდა წაკითხული, სწორედ ამის გამო, მას მისცეს სპეციალური ბიბლიოთეკის ბარათი, რომელიც მას საშუალებას აძლევდა მოზარდების წიგნებიც წაეკითხა.

პიპერდინის უნივერსიტეტში ინგლისურის განხრით აიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1974 წელს მაგისტრის ხარისხი უნივერსიტეტ მიამი. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი მასწავლებლად მუშაობდა ადგილობრივ საჯარო სკოლებში. დრეიპერმა სამწერლო კარიერა 1990 წელს დაიწყო, როდესაც როგორც მასწავლებელმა მეცხრე კლასელის გამოწვევა მიიღო. შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო ერთ-ერთ ლიტერატურულ კონკურსში, რომლის ფარგლებშიდაც მან დაწერა მოკლე მოთხრობა, სახელწოდებით „ერთი პატარა ლამპარი". კონკურსში გამარჯვების შედეგად, იგი დაჯილდოვდა 5000 აშშ დოლარით მისი მოთხრობა კი საჯაროდ გამოქვეყნდა. 2000 წელს მან შეწყვიტა მასწავლებლად მუშაობა, რათა წიგნების წერისთვის უფრო მეტი დრო დაეთმო. იგი მეუღლესთან ერთად, აშშ-ს შტატის, ოჰაიოს ერთ-ერთ ქალაქში, ცინცინატიში ცხოვრობს.

სქოლიო
------

1. ↑  "Sharon M. Draper: Embracing Literacy" by KaaVonia Hinton, Scarecrow Studies in Young Adult Literature, 31, Scarecrow Press, 2008
2. ↑  Simon and Schuster Authors A-Z: Sharon M. Draper
3. ↑  Hinton, KaaVonia (2008-12-04). *Sharon M. Draper: Embracing Literacy* (en).  Scarecrow Press. ISBN 9780810866539.
4. ↑  „In Conversation: Sharon M. Draper and Jason Reynolds". *Publishers Weekly (Online)*. October 2018 – წარმოდგენილია Ebscohost-ის მიერ.
5. 1 2  Hinton, KaaVonia (October 2008). „AUTHOR PROFILE: SHARON M. DRAPER". *Library Media Connection*. **27** (2): 42–43 – წარმოდგენილია Ebscohost-ის მიერ.
6. ↑  Sharon M. Draper | Encyclopedia.com. ციტირების თარიღი: 2019-11-06
7. ↑  Castellitto, Linda M..  (2015-01-01) This is the sound of courage English. ციტირების თარიღი: 2019-11-26[*მკვდარი ბმული*]
8. ↑  Draper, Sharon M. (Spring–Summer 2001). „Alex Haley, me, and a kid named Kyrus: a tale of cosmic connections". *Obsidian III*. **3** (1): 26+ – წარმოდგენილია Gale Literature Resource Center-ის მიერ.CS1-ის მხარდაჭერა: თარიღის ფორმატი (link)
9. ↑  Sharon M. Draper Books, Author Biography, and Reading Level | Scholastic. ციტირების თარიღი: 2019-11-06
**დავით ივანეს ძე კობიძე** (დ. 11 დეკემბერი, 1906, სოფ. შუა ამაღლება, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 ივლისი, 1981, თბილისი) — ქართველი აღმოსავლეთმცოდნე, ირანისტი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1949), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1933). II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1953 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანული ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა სპარსული ენისა და ლიტერატურის ისტორიის, კლასიკური და აღორძინების ხანის ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობისა და ქართული და სპარსული პოეტიკის საკითხებს. თარგმნა XIII საუკუნის სპარსელი პოეტის საადის „ბუსთანი" და „გოლესთანი". ავტორია სპარსული ლიტერატურის ქრესტომათიისა (ტ. 1–2, 1963–1967). 1976 წელს მიენიჭა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობანი (ავტორი) // ტ. 1. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1983. - 485გვ.
* ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობანი (ავტორი) // ტ. 3. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1978. - 246გვ.
* სპარსული ლიტერატურის ისტორია : სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1975. - 520გვ.
* ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობანი (ავტორი) // ტ. 2. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1969. - 374გვ.
* სპარსული ქრესტომათია (ავტორი) // წ. 2 : თანამედროვე პროზა და პოეზია.. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1967. - 555გვ.
* სპარსული ქრესტომათია (ავტორი) // წ. 1 : სპარსული და ტაჯიკური მხატვრული ლიტერატურის კლასიკური პერიოდი: (X-XV საუკ.). - თბილისი, ცოდნა, 1963. - 464გვ.
* ახალი სპარსული ლიტერატურა (ავტორი) // ნაწ. 1 : ფირდოუსის წინა პერიოდი. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1946. - 104გვ.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018.
* 

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 566.
**მარაჟო** — კუნძული მდინარე ამაზონის შესართავთან, ბრაზილიაში. შედის პარას შტატის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ფართობი შეადგენს 40 100 კმ², ფართობით, ეს კუნძული ოდნავ ჩამორჩება შვეიცარიას, ეს კუნძული ფართობით პირველია, რომელსაც ყველა მხრიდან მტკნარი წყალი აქვს შემორტყმული. კუნძული მდებარეობს მდინარე ამაზონში, აქედან ჩრდილოაღმოსავლეთით მდებარეობს რამდენიმე მცირე ზომის კუნძული. მარაჟოს აღმოსავლეთი სანაპიროს მცირე ნაწილი ატლანტის ოკეანის ნაპირზეა გაშნებული. კუნძულის სამხრეთით მდინარე პარას სანაპიროზე მდებარეობს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ბელენი, სწორედ ამ ქალაქიდან ხდება კუნძულზე გემებით დაკავშირება. მარაჟო მდებარეობს ეკვატორის ზოლში.

კუნძულის ძირითადი ნაწილი ამაზონის გაუვალი ტყეებითაა დაფარული, აქ 20 გრძელი მდინარე მიედინება. კუნძული აგრეთვე მდიდარია ფაუნის მრავალფეროვანი სახეობებით. 

კუნძულზე მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 250 000 ადამიანს.

ისტორია
-------

მარაჟოს ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ კოლუმბამდელ პერიოდში სახლობდნენ, აქ მყოფებმა ერთ-ერთი წარმატებული კულტურა შექმნეს რომელსაც მარაჟოს კულტურა ერქვა, ამ ყველაფერს ადასტურებს კუნძულზე ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრები. 

1918–1919 წლებში კუნძულზე გავრცელდა ესპანური გრიპი, რამაც აქ მცხობრებთა უდიდესი ნაწილი დააავადა და შეიწირა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

**რუკები**:

* Marajó Island map
* Marajó Island and Pará state დაარქივებული 2009-03-27 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ბრაზილიის დროშა | *ეს სტატია ბრაზილიისა და ბრაზილიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვენერა ქურქში** (გერმ. Venus im Pelz) 一 ავსტრიელი მწერლის, ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხის 1870 წელს გამოქვეყნებული რომანი, რომელიც ავტორის შემოქმედებაში ყველაზე სახელგანთქმულადაა აღიარებული. რომანი, ასევე, წარმოადგენს ავტორის დაუსრულებელი სერიის - *კაენის მემკვიდრეობა (Das Vermächtniß Kains)* - რიგით პირველ ნაწილს, რომელიც, არასრული სახით, 1870 წელს გამოიცა, თავად ეს სერია კი ონორე დე ბალზაკის ადამიანური კომედიით იყო შთაგონებული. 

ნაწარმოები ყურადღებას ამახვილებს ისეთ თემებზე, როგორებიცაა დომინატრიქსი და სადომაზოხიზმი, ხოლო ამ რომანის თემები და პერსონაჟები ზახერ-მაზოხის პირადი ცხოვრებიდანაა ინსპირირებული. ქალის დომინირებისა და სადომაზოხიზმის იდეები, ისევე, როგორც ვანდა ფონ დუნაევას პერსონაჟი (რომლის პროტოტიპსაც ფენი პისტორი, აგრეთვე, ავტორის თანამედროვე ქალი მწერალი წარმოადგენდა ), რაც შოკისმომგვრელი იყო იმდროინდელი საზოგადოებისთვის, ნაწარმოების პოპულარობის საფუძვლად იქცა. ზემოხსენებული ფენი პისტორი კი ავტორს მას შემდეგ შეხვდა, რაც მან ფარულად, ბარონესა ბოგდანოვის სახელით, მაზოხთან დაკავშირება გადაწყვიტა, საკუთარი ნაწარმოების რედაქტირებასა და მის გამოცემასთან დაკავშირებით.

ტიციანის ნამუშევარი - *ვენერა სარკეში* - გავლენას ახდენს ნაწარმოების მთხრობელ სევერინზე. სწორედ მის გავლენას განიცდიდა მის ოთახში არსებული ერთადერთი ნახატი. 
სწორედ ამ ნაწარმოების წყალობით დაუმკვიდრდა მაზოხს სახელი, როგორც სულისჩამდგმელი ტერმინისა - მაზოხიზმი.

ნაწარმოებმა გავლენა იქონია მრავალ შემსრულებელზე, მათ შორის  Nirvana-სა და  The Velvet Underground-ზე. გარდა ამისა, სწორედ აღნიშნული ნაწარმოება იქცა შთაგონების წყაროდ რომან პოლანსკის 2013 წლის ფილმისთვის - *ვენერა ქურქში* -, რომელშიც მთავარ როლებს ემანუელ სენიე და მატიე ამალრიკი ასრულებენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხი
* სადომაზოხიზმი

ბიბლიოგრაფია
------------

* Leopold von Sacher-Masoch, *Venus im Pelz*. In: *Das Vermächtniß Kains – Erster Theil: Die Liebe*. Stuttgart: Cotta, 1870, pp. 121–368.
* Leopold von Sacher-Masoch, *Venus in Furs*. In: *Masochism*. Zone Books, 1999.
* Leopold von Sacher-Masoch, Venus in Furs (Audiobook) released 2021 read by Zachary Johnson and Verla Bond

სქოლიო
------

1. ↑  Introducción de la obra en el proyecto Gutemberg. (En inglés).
2. ↑  Albrecht Koschorke (April 2001). Translated by Joel Golb. „Mastery and Slavery: A Masochist Falls Asleep Reading Hegel" (PDF). *Modern Language Notes*. **116** (3): 551–563. JSTOR 3251736. ციტირების თარიღი: 9 December 2022.
3. ↑  Max Kaiser (2005). „Sacher-Masoch, Leopold Franz Johann Ferdinand Maria (bis 1838 Sacher Ritter von Kronenthal, Pseudonym Charlotte Arand, Zoë von Rodenbach)". *Neue Deutsche Biographie*. **22**. pp. 325–327. ციტირების თარიღი: 9 December 2022.
4. ↑
5. ↑  Polański's *Venus in Fur* in the Competition for Palme d'Or (18 April 2013).
**ოთარ ნასყიდას ძე ღუდუშაური** (დ. 17 მაისი 1925, ყაზბეგი, — გ. 22 დეკემბერი 1991, მცხეთა) — ქართველი ტრავმატოლოგ-ორთოპედი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1953 წლიდან. 

1949 წელს დაამთავრა ქალაქ ორჯონიკიძის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1949-1952 წლებში მუშაობდა ჯერ ჩრდილოეთ კავკასიაში, შემდეგ, 1952-1970 წლებში — მოსკოვში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, ერთდროულად, 1970 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტრავმატოლოგიის, ორთოპედიისა და სამხედრო-საველე ქირურგიის კათედრის გამგე. 1972-1975 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის რექტორი.

ღუდუშაურმა საბჭოთა კავშირში პირველმა გამოიყენა პლასტიკური ოპერაციებისათვის კორუნდული კერამიკა; დანერგა კლინიკაში ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები — შეუხორცებელი ინფიცირებული მოტეხილობის, აგრეთვე ყალბი სახსრებისა და გრძელი ლულოვანი ძვლების დეფექტების მკურნალობა, მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის სახსრების ჩანაცვლება კონსერვირებული ჰომოტრანსპლანტატებით და სხვა.

არაკეროვანი კომპრესულ-დისტრაქციული მეთოდის შექმნისა და დანერგვისათვის მიენიჭა ლენინური პრემია. ღუდუშაურის კომპრესიულ-დისტრაქციული აპარატი წარმოადგენს მოტეხილობების დროს ძვლოვანის ნატეხების რეპოზიციისა და ფიქსაციისათვის, ასევე კიდურების დაგრძელებისათვის საჭირო ორთოპედიულ აპარატს.

1975 წლიდან იყო ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა მსოფლიო ასოციაციის წევრი. 1971 წლიდან საქართველოს ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო პრემიები, მათ შორის ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და მედლები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. 

ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი არის მულტიპროფილური სამედიცინო დაწესებულება ამბულატორიული და დიაგნოსტიკური სერვისებით; გადაუდებელი მიმღებითა და ჰოსპიტალური სექტორით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ღუდუშაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  *მიქელაძე ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 600.
2. ↑  ღუდუშაურის კომპრესიულ-დისტრაქციული აპარატი
3. ↑  ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი
იოსიპ ბროზ ტიტოს საფლავი
**ყვავილების სახლი** (სერბ. Кућа цвећа; ხორ. Kuća cvijeća; მაკედ. Куќа на цвеќето; სლოვენ. Hiša cvetja) — იუგოსლავიის პრეზიდენტის იოსიპ ბროზ ტიტოსა (1892–1980) და მისი მეუღლის, იოვანკა ბროზის (1924–2013) განსასვენებელი. მდებარეობს იუგოსლავიის მუზეუმის ტერიტორიაზე, ბელგრადი, სერბეთი.

ისტორია
-------

ყვავილების სახლი ააშენს 1975 წელს არქიტექტორ სტეპან კრალის პროექტის მიხედვით. იგი ააშენეს როგორც ზამთრის ბაღი სამუშაო და დასასვენებელი ადგილებით იოსიპ ბროზ ტიტოსთვის იმ რეზიდენციასთან, სადაც იგი ცხოვრობდა. იგი შედგება სამი ნაწილისაგან: ცენტრალური — ყვავილების ბაღი და ორი პარალელური ფართო დერეფანი გვერდებზე. შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს არის ღია ტერასა ბელგრადის ხედით. ცენტრალურ ნაწილში, პირადი სურვილისამებრ, 1980 წლის მაისში დაკრძალეს ტიტო, მის გვერდით 2013 წელს დაკრძალეს მისი მესამე და უკანასკნელი ცოლი იოვანკა ბროზი. 

25 მაისი ახალგაზრდობის დღედაა გამოცხადებული და ამ დღეს ყვავილების სახლში იმართება გამოფენები. მუზეუმში გამოფენილია წერილობითი შეტყობინებები, რომლებიც ტიტომ მიიღო ესტაფეტებით, ბილეთები და აქციების პროგრამები და სხვა მასთან დაკავშირებული მასალა.

იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის დაშლის შემდეგ თითქმის ათი წლის განმავლობაში მთელი კომპლექსი (საფლავი და მემორიალური მუზეუმი) დაკეტილი იყო საზოგადოებისათვის და სამხედრო დაცვა სამუდამოდ მოიხსნა. თუმცა მუზეუმი კვლავ გაიხსნა ტურისტებისთვის და მათთვის, ვისაც ტიტოსადმი პატივისმიგება სურს. მავზოლეუმს უამრავი ვიზიტორი სტუმრობს 25 მაისს. გავრცელებული ინფორმაციით, მემორიალი 2004 წელს 11 ათასზე მეტმა ადამიანმა მოინახულა, ხოლო 1982-2012 წლებში 17 მილიონზე მეტმა ადამიანმა.

გალერეა
-------

* ტიტოსა და მისი მეუღლის საფლავებიტიტოსა და მისი მეუღლის საფლავები
* იოსიპ ბროზ ტიტოს საფლავიიოსიპ ბროზ ტიტოს საფლავი
* ყვავილების სახლის მთავარი შესასვლელიყვავილების სახლის მთავარი შესასვლელი
* მავზოლეუმის საპატიო დაცვამავზოლეუმის საპატიო დაცვა
* ყვავილების სახლის შიდა ხედიყვავილების სახლის შიდა ხედი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ყვავილების სახლი***

* 

* ოფიციალური საიტი
* House of flowers - Virtual tour

სქოლიო
------

1. ↑  Kuća cveća sh.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 მაისი 2012. ციტირების თარიღი: 16 November 2022
2. ↑  Titovi poklonici opsedaju Kuću cveća sh (4 May 2012). ციტირების თარიღი: 16 November 2022
3. ↑  Kuću cveća 2004. posetilo 11.000 ljudi sh (17 December 2004).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 16 November 2022
**გაბრიელ ილიზაროვი** (რუს. Илизаров, Гавриил Абрамович; დ. 15 ივნისი 1921, ბელოვეჟა, პოლონეთი — გ. 24 ივლისი 1992, კურგანი, რუსეთი) — საბჭოთა ქირურგი. სპეციალისტი ტრავმატოლოგიის, კლინიკური ფიზიოლოგიისა და ორთოპედიის დარგში. აღდგენითი ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის დამფუძნებელი. გამოიგონა კომპრესიულ-დისტრაქციული სამედიცინო აპარატი, ეგრეთ წოდებული ილიზაროვის აპარატი.

სოციალისტური შრომის გმირი (1981). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1987), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1991), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი. რსფსრ დამსახურებული ექიმი (1965), სსრკ დამსახურებული გამომგონებელი (1985), რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1991).

1944 წელს დაამთავრა ყირიმის სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო კურგანის ექსპერიმენტული, კლინიკური ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ლენინის პრემიის ლაურეატი 1978 წელს. ილიზაროვი 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 3 მონოგრაფიის, აგრეთვე 194 გამოგონების ავტორია. კურგანის ოლქის საპატიო მოქალაქე (2003, გარდაცვალების შემდეგ). ილიზაროვი გარდაიცვალა გულის უკმარისობით 71 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაბრიელ ილიზაროვის ბიოგრაფია (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  Base biographique<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830'></a>
**იუკიო ედანო** (იაპონ. 枝野 幸男; დ. 31 მაისი, 1964) — იაპონელი პოლიტიკოსი, იაპონიის დემოკრატიული პარტიისა და წარმომადგენელთა პალატის წევრი. 2010-2012 წლებში ეჭირა კაბინეტის გენერალური მდივნის და ეკონომიკის, ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრის პოსტები იაპონიის პრემიერ-მინისტრ ნაოტო კანის მთავრობაში..

ბიოგრაფია და განათლება
----------------------

ედანო დაიბადა უცუნომიაში, ტოჩიგის პრეფექტურაში. დაამთავრა ტოჰოკუს უნივერსიტეტი. 1993 წელს ის პირველად იქნა არჩეული როგორც მორიჰირო ჰოკოსავას "იაპონიის ახალი პარტიის" წევრი.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

ჯეიმზ სტეინბერგთან ერთად (2011 წლის 27 იანვარი)
მოგვიანებით ედანო მონაწილეობდა იაპონიის დემოკრატიული პარტიის შექმნაში 1996 წელს. მალევე ის არჩეულ იქნა მის გენერალურ მდივნად 2010 წელს, სანამ არ იქნა ჩანაცვლებული კაცუია ოკადათი, იაპონიის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრით 2010 წლის სექტემბერში.

2011 წლის იანვარში ედანო ინიშნება კაბინეტის გენერალური მდივნის პოსტზე.

2011 წლის მარტში იგი დროებით ასრულებდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელის მოვალეობას.

კაბინეტის გენერალური მდივნის როლი2011 წლის მიწისძვრისა და ცუნამის დროს
----------------------------------------------------------------------

2011 წლის მარტში იაპონიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მომხდარი მიწისძვრისა და შემდგომი ცუნამის დროს ედანო გახდა იაპონიის მთავრობის ერთგვარი სახე, რომელიც სათავეში ედგა და ახმოვანებდა მთავრობის მიერ გატარებულ ღონისძიებებს ამ კატასტროფის შედეგების ლიკვიდაცის შესახებ. იგი რეგულარულად ჩნდებოდა იპონური ტელევიზიის საშუალებით და პერიოდულად აშუქებდა ფუკუშიმას ატომურ ელექტროსადგურზე მომხდარი კატასტროფის შესახებ ახალ გარემოებებსა და პრობლემებს.

პუბლიკის წინაშე ედანოს ასეთმა ხშირმა გამოჩენამ, პოპულარული სოციალური ქსელის - Twitter-ის მომხმარებლებს შორის გამოიწვია მის ჯანმრთელობაზე ღელვა, რაც გამოიხატა შეტყობინებებში, სადაც ისინი ედანოს სთხოვდნენ დასაძინებლად წასვლას. პოპულარული გახდა მესიჯი "#edano\_nero", რაც იაპონურად ნიშნავს ძილს (寝ろ, nero)!

სქოლიო
------

1. ↑  *Reuters*, "Japan picks Edano as trade min after predecessor gaffe დაარქივებული 2020-02-26 საიტზე Wayback Machine. ", 11 September 2011
2. ↑
3. ↑
4. ↑

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„იუკიო ედანო"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (იაპონური)
**გიორგი ფავლენიშვილი** (დ. 21 ოქტომბერი, 1897, ცხინვალი, — გ. 25 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი ექიმი-ტრავმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1961). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1924 წელს. 1940-1941 და 1945-1946 წლებში მუშაობდა ხაშურის რაიონულ საავადმყოფოში ქირურგიული განყოფილების გამგედ, 1941-1945 წლებში — იქვე ევაკოჰოსპიტლის მთავარ ქირურგად. 1946-1962 და 1964-1973 წლებში იყო ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1973 წლიდან — კონსულტანტი. შეისწავლიდა სახსრების ათაშანგს, სიმსივნეთა შედარებით პათოლოგიას, ცეცხლმსროლელი იარაღით გამოწვეულ ოსტეომიელიტს. მონაწილეობდა საქართველოს ტერიტორიაზე ტრავმატოლოგიური სამსახურის ორგანიზაციის საქმეში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ.შ. წითელი ვარსკვლავის ორდენი და ლენინის ორდენი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1943 წლიდან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 207.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ფავლენიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ცხაკაია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ექიმს** ეხება. *ბოლშევიკის შესახებ* იხილეთ **მიხა ცხაკაია**. |

**მიხეილ ცხაკაია** (დ. 10 დეკემბერი, 1890, ქუთაისი — გ. 23 მარტი, 1952, თბილისი) — ქართველი ორთოპედ-ტრავმატოლოგი, მეცნიერული ორთოპედიის ფუძემდებელი საქართველოში; პროფესორი (1935); საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი (1943), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1949).

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1932-1946 წლებში ერთდროულად იყო თბილისის სამედიცინო და ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის სამხედრო-საველე კათედრის გამგე; 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ორთოპედიის კათედრას; სსრკ-გერმანიის ომის პერიოდში იყო სპეციალიზებული ევაკოჰოსპიტლების კონსულტანტი; 1932 წელს რესპუბლიკურ ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში მისი ხელმძღვანელობით გაიხსნა საქართველოში პირველი ორთოპედიულ-ტრავმატოლოგიური კათედრა, რომლის ბაზაზე 1946 წელს დაარსდა ორთოპედიისა და აღდგენითი ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი სამამულო ომის ინვალიდებისათვის, რომლის დირექტორი იყო 1950 წლამდე; შეისწავლა თეორიული და კლინიკური ქირურგიის ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის , აგრეთვე დესმურგიისა და სხვა საკითხებს, შემოიღო პოლიომიელიტის ნარჩენი მოვლენების ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები. 1949 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა „ქუსლის ძვლის დახურული მოტეხილობა".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 952, ISBN 99928-20-32-2.
* *მიქელაძე ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 247.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ცხაკაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პრინცი ედუარდი** (ინგლ. Edward Antony Richard Louis; დ. 10 მარტი, 1964, ბაკინგემის სასახლე, ლონდონი) — ედინბურგის ჰერცოგი, გაერთიანებული სამეფოს დედოფლის, ელისაბედ II-ისა და ჰერცოგ ფილიპეს უმცროსი შვილი. დღეს ედუარდი არის ტახტის მე-14 მემკვიდრე და შესაბამისად, ძალიან ცოტა შანსია იმისა, რომ ის ტახტზე ავიდეს.

მისი სამეფო უმაღლესობა პრინცი ედუარდი დაიბადა 1964 წლის 10 მარტს, ბაკინგემის სასახლეში. 1999 წლის 6 იანვარს ის დაქორწინდა სოფი რაი-ჯოუნსზე. 2023 წლის 10 მარტამდე ატარებდა უესექსის ერლის ტიტულს, რომელიც მის ვაჟს, ჯეიმზს გადაულოცა. 

2023 წლის 10 მარტს მისმა უფროსმა ძმამ მეფე ჩარლზ III-მ პრინცი ედუარდი გამოაცხადა ახალ ედინბურგის ჰერცოგად, რადგანაც ტიტული მათი მამის, პრინცი ფილიპის გარდაცვალების შემდეგ (9 აპრილი, 2021) ვაკანტური იყო.

პრინც ედუარდსა და მის მეუღლე სოფის ჰყავთ ორი შვილი: პრინცესა ლუიზი (დ. 8 ნოემბერი, 2003) და პრინცი ჯეიმზი (დ. 17 დეკემბერი, 2007).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ედუარდი (ედინბურგის ჰერცოგი)***

* Edward's pages at the official royal website
* 

* Prince Edward, Earl of Wessex — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  „King Charles grants Prince Edward Duke of Edinburgh title". *BBC News* (ინგლისური). 10 მარტი, 2023. ციტირების თარიღი: 18 სექტემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**გენდერული ტრანზიცია** (ლათ. transitu — გადაადგილება, გადასვლა) — პროცესი, რომელიც გულისხმობს ადამიანის გენდერული პრეზენტაციისა და სქესობრივი მახასიათებლების შეცვლას მისი შინაგანი გენდერული იდენტობის შესაბამისად.

ტრანზიცია მოიცავს ზოგიერთ ან ყველა შემდგომ, პირად, სამართლებრივ, სამედიცინო ცვლილებებს: ოჯახისათვის, მეგობრებისა ან/და თანამშრომლებისთვის საკუთარი გენდერული იდენტობის გაცხადება; სახელის ან/და სქესის შეცვლა საბუთებში; ჰორმონალური თერაპია; და, შესაძლოა (თუმცა ყოველთვის არა), ერთი ან რამდენიმე სახის ქირურგიული ოპერაცია.

**გენდერის დადასტურების ოპერაცია** (ძველად „სექსის კვლავმინიჭების" ან „სქესის შეცვლის" ოპერაცია) აღნიშნავს ქირურგიულ ცვლილებას და არის ტრანზიციის მხოლოდ მცირე ნაწილი. ყველა ტრანსგენდერი ადამიანი არ ირჩევს ამ ოპერაციის გაკეთებას ან არ მიუწვდება მასზე ხელი.

ლიტერატურა
----------

* შესავალი ლგბტ ჟურნალისტიკაში/[ავტ. შორენა გაბუნია; რედ. ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა"]. - თბ. 2013. - 319 გვ.; 20 სმ.. - დანართები: გვ. 145-316. - განმარტ. ლექსიკონი: გვ. 3-34

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედიური ლექსიკონი