recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
მოსტარის გიმნაზია
**განათლებას ბოსნია და ჰერცეგოვინაში** დიდი ისტორია აქვს. პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება აქ ღაზი ხოსრო-ბეგმა დააარსა 1531 წელს, სადაც სუფი ფილოსოფიას ასწავლიდნენ. 1887 წელს, ავსტროუნგრული ოკუპაციის დროს, დაარსდა ხუთწლიანი შარი'ათის სკოლა. 1940-იან წლებში გაჩნდა სარაევოს უნივერსიტეტი, როგორც სეკულარული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება. 1950-იანებიდან უკვე ხელმისაწვდომი გახდა მაგისტრატურა და დოქტორანტურაც. ბოსნიის ომის დროს საგანმანათლებლო ცხოვრებას მძიმე ზიანი მიადგა, მაგრამ დღესდღეობით ქვეყანაში რამდენიმე უნივერსიტეტია – სარაევოში, მოსტარში, ბიჰაჩში, ტუზლაში, ზენიცაში და სხვ. ცენტრალური სამეცნიერო დაწესებულებაა ბოსნია და ჰერცეგოვინის მეცნიერებათა და ხელოვნებათა აკადემია.

საგანმანათლებლო სისტემა
-----------------------

ქვეყანაში საგანმანათლებლო სისტემა სამსაფეხუროვანია:

* დაწყებითი განათლება
* საშუალო განათლება
* უმაღლესი განათლება

### დაწყებითი განათლება

დაწყებითი განათლება ქვეყანაში სავალდებულო და უფასოა ყველა ბავშვისთვის 6-დან 15 წლამდე. იგი სამსაფეხუროვანი ცხრაწლიანი პერიოდისგან შედგება. ეს სისტემა 2004 წლიდან იქნა დანერგილი, რომელმაც ძველი ორსაფეხუროვანი რვაწლიანი დაწყებითი განათლების სისტემა შეცვალა.

### საშუალო განათლება

საშუალო განათლებაც ასევე უფასოა. ის ზოგადი და ტექნიკური საშუალო სკოლების მიერ არის წარმოდგენილი, სადაც სწავლება 14 ან 15 წლიდან იწყება და სამ ან ოთხ წელს გრძელდება. მოსწავლეებს, ვინც ზოგადი საშუალო სკოლები დაამთავრეს, ეძლევათ საშუალება გააგრძელონ სწავლა უნივერსიტეტში მისაღები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ, ტექნიკუმის მოსწავლეები კი პროფესიულ დიპლომს იღებენ.

### უმაღლესი განათლება

ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არის რვა სახელმწიფო (90 ფაკულტეტი) და 22 კერძო უმაღლესი სასწავლებელი. 2007 წლის განათლების კანონით სახელმწიფო და კერძო დაწესებულებების დიპლომები გათანაბრებულია. სწავლება აქაც სამსაფეხუროვანია

* ბაკალავრიატი – სამი ან ოთხი წლის სწავლების შემდეგ 180-დან 240 ECTS ქულამდე მფლობელს ეძლევა ბაკალავრის სტატუსი.
* მაგისტრატურა – ორწლიანი კურსი, რომლის 120 ქულით დასრულების შემთხვევაში ბაკალავრი იღებს მაგისტრის სტატუსს.
* დოქტორანტურა – სამწლიანი კურსია, რომლის წარმატებით გავლის შემთხვევაში მაგისტრი ხდება დოქტორი.

ორი სკოლა ერთ შენობაში
----------------------

ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არსებობენ სკოლები, რომლებიც ერთ შენობაში ორ დამოუკიდებელ სასწავლო პროცესს ატარებენ. ასეთ სკოლებს *ორი სკოლა ერთ შენობაში* (ბოსნ. Dvije škole pod jednim krovom; *ორი სკოლა ერთი სახურავის ქვეშ*) ეწოდებათ. ამ სკოლებში მოსწავლეები ეთნიკური ნიშნით არიან გაყოფილი – ხორვატი მოსწავლეები სარგებლობენ სკოლის ერთი შესასვლელით და ცალკე სასწავლო პროგრამით, ხოლო ბოსნიელი მოსწავლეები – მეორე შესასვლელითა და ცალკე სასწავლო პროგრამით. მოსწავლეების სამყოფელი გადატიხრულია. ამჟამად ქვეყანაში 57 სკოლაში მიმდინარეობს ამგვარი საგანმანათლებლო პროცესი. ეს ბოსნიის ომისა და თვითგამოცხადებული ჰერცეგ-ბოსნიის რესპუბლიკის მემკვიდრეობაა.

სქოლიო
------

1. ↑  University of Sarajevo დაარქივებული 2015-09-10 საიტზე Wayback Machine.  on Sarajevo official web site
2. ↑  History of University of Sarajevo დაარქივებული 2008-12-04 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  Lowen, Mark (1 April 2010). „Balkan divisions survive in Bosnian schools". *BBC*.
**გიორგი როსტომის ძე იობიშვილი** (დ. 24 მაისი, 1849, მაკვანეთი — გ. თებერვალი, 1933, იქვე) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
---------

გურიაში მცხოვრები იობიშვილები წარმოშობით რაჭიდან იყვნენ. გადმოცემის თანახმად ორი ძმა გაქცეულა რაჭიდან, რადგან იქ ბატონი მოულავთ. ერთი ძმა მიქელგაბრიელში დასახლებულა, მეორე კი მაკვანეთში, სადაც კალანდარიშვილის ქალი შეურთავს. მაკვანეთელი იობიშვილების შთამომავლები იყვნენ როსტომ და ოთარ იობიშვილები. როსტომს ჰყავდა ორი ქალი და ხუთი ვაჟი, მათგან ყველაზე უმცროსი იყო გიორგი. ოთარის შვილი ეგნატე ცნობილი მომღერალი იყო. როსტომი ადრე გარდაიცვალა და მცირეწლოვანი გიორგი ბიძა ეგნატემ აღზარდა. ეგნატე გიორგის სიმღერას ასწავლიდა. გიორგისთან ერთად სიმღერას სწავლობდა ეგნატეს დისწული ნანიკო ბურძგლა სოფელ შუხუთიდან. ვინმე სიხარულიძის ოჯახში ქორწილისას გიორგი იობიშვილი გაიცნეს გიგო ერქომაიშვილმა და გიორგი ბაბილოძემ. იობიშვილი ერქომაიშვილის გუნდის წევრი გახდა.

გიორგი იობიშვილი მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში 1877–1878 წლებში. იქ მან უმცროსი ოფიცრის წოდება და „წმინდა გიორგის სისხლის ჯვარი" მიიღო.

მისი შვილი ტელემაკ იობიშვილი აგრეთვე ცნობილი მომღერალი იყო.

ლიტერატურა
----------

* *ანზორ ერქომაიშვილი*, „ბაბუა" — „საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1980

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული გალობა — ადამიანები[*მკვდარი ბმული*]
ენტონი კენედი
**ენტონი მაკლეოდ კენედი** (ინგლ. Anthony McLeod Kennedy; დ. 23 ივლისი, 1936, საკრამენტო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი იურისტი, აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე 1988 წლიდან 2018 წლამდე.

1987 წელს პრეზიდენტმა რონალდ რეიგანმა წამოაყენა კენედის კანდიდატურა სასამართლოში არსებულ ვაკანტურ ადგილზე, ხოლო 1988 წელს კენედი სენატმა დაატმკიცა. 1997 წელს მან დაწერა სასამართლოს გადაწყვეტილება, რითაც გააუქმა კოლორადოს შტატის ანტიდისკრიმინაციული კანონი, რომელიც უშვებდა დისკრიმინაციას სექსუალური ორიენტაციის ნიშნით. 2003 წელს მისი ავტორობით დაწერილი გადაწყვეტილებით გაუქმდა ჰომოსექსუალობის დასჯადობა. 2015 წელს კენედის ავტორობით დაწერილი გადაწყვეტილებით არაკონსტიტუციურად გამოცხადდა ერთსქესიანი ქორწინების აკრძალვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Issue positions and quotes at OnTheIssues
* Jonah Goldberg, "Justice Kennedy's Mind: Where the Constitution resides," 2005.
* "Kennedy's Benchmarks" დაარქივებული 2007-03-04 საიტზე Wayback Machine.  by Mark Trapp, *American Spectator* (July 14, 2004).
* Time magazine coverstory: What Will Justice Kennedy Do? დაარქივებული 2012-06-14 საიტზე Wayback Machine.  also pre-article June 7, 2012
* Transcript of Senate Confirmation Hearing დაარქივებული 2006-09-26 საიტზე Wayback Machine. , 1987.
**განათლება ყველასათვის - საქართველო** — საქართველოს განათლების სფეროში მოღვაწე კოალიცია, რომელიც დაარსდა 2013 წლის შემოდგომაზე. მასში გაწევრიანებულია განათლების სფეროში დასაქმებული 15 სხვადასხვა თემატური პროფილის მქონე, ადგილობრივი და საერთაშორისო საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომლებიც იზიარებენ „განათლება ყველასათვის" მსოფლიო დეკლარაციის პრინციპებს.

ორგანიზაციის მიზანია ხელი შეუწყოს განათლების ხარისხის გაუმჯობესებასა და ხარისხიან განათლებაზე თანაბარ წვდომას საქართველოში. კოალიცია სამოქალაქო საზოგადოების საერთაშორისო მოძრაობის გლობალური კამპანია განათლებისთვის წევრია. მოძრაობა მოქმედებს იუნესკოს ეგიდით, განათლება ყველასათვის დეკლარაციის ფარგლებში. კოალიცია „განათლება ყველასათვის – საქართველო" საქმიანობას ახორციელებს სამოქალაქო საზოგადოების ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით.

კოალიციის საქმიანობის ძირითადი მიმართულებებია: საგნობრივი ასოციაციების მხარდაჭერა, მდგრადი განვითარების მიზნები, მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო, სკოლების მხარდაჭერა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  კოალიციას ახალი დირექტორი ჰყავს!
2. ↑  კოალიციის მისია[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს 2017 წლის საუკეთსო ათეულთან თანამშრომლობა გრძელდება
4. ↑  განათლება ყველასათვის დეკლარაცია
5. ↑  კოალიციის საქმიანობა[*მკვდარი ბმული*]
**გიორგი (გია) აბიბოს ძე გულუა** (დ. 20 თებერვალი, 1956, ზუგდიდი — გ. 20 აპრილი, 1994, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი, აფხაზეთის ომის მონაწილე. ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი (1994).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1956 წლის 20 თებერვალს ზუგდიდში. დაამთავრა ხარკოვის სახანძრო ტექნიკური სასწავლებელი 1976 წელს; 1986 წელს — სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია. 1992 წლის იანვრიდან — შსს-ის თბილისის სამმართველოს უფროსი. მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში (1992-1993). 1992 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 4 დეკემბრიდან იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე და სატრანსპორტო პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი. 1994 წელს დაჯილდოვდა ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით.

1994 წლის 20 აპრილს, გია გულუა ორ თანმხლებ პირთან ერთად, თბილისში, ნუცუბიძის პლატოზე, საკუთარ სახლთან რამდენიმე შეირაღებულმა პირმა ჩაცხრილეს.

დარჩა მეუღლე — ნუცა და ორი ვაჟი: სანდრო და დავითი. 

თბილისში, კერძოდ, კრწანისის რაიონში ერთ-ერთი ქუჩა გია გულუას სახელს ატარებს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 199.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გია გულუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გია გულუა. Iverieli. ციტირების თარიღი: 27 სექტემბერი, 2019.
2. ↑  გია გულუას მკვლელობა. Experti.ge (აპრილი, 1994).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-27. ციტირების თარიღი: 27 სექტემბერი, 2019.
3. ↑  „მხედრიონი" — ბოროტების მხედრობა. *„საქართველოს რესპუბლიკა"*. ქართული პრესის ელექტრონული არქივი. ციტირების თარიღი: 27 სექტემბერი, 2019.[*მკვდარი ბმული*]
**გია აზმაიფარაშვილი** (დ. 21 ივნისი, 1957, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1982-1985 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, ტყვარჩელის აკარმარის მედიკო-სანიტარული ნაწილის ქირურგი. 1985-1987 წლებში მუშაობდა მიზნობრივი კლინიკური ორდინატურა ქირურგიაში, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან-ჰიგიენური, პედიატრიული და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების ქირურგიულ სნეულებათა №2 კათედრაში და ქალაქის №1 კლინიკური საავადმყოფოს ბაზაზე. 1987-1988 წლებში იყო თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს ცენტრალური მიმღები განყოფილების ექიმი-ქირურგი. 1988 წელს მუშაობდა მოსკოვის პიროგოვის სახელობის მე-2 სამედიცინო ინსტიტუტის მედიკო-ბიოლოგიური ფაკულტეტის სასწრაფო გადაუდებელი ქირურგიის კათედრაზე, №55 საავადმყოფოს ბაზაზე. 1988-1996 წლებში იყო თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს №2 ქირურგიული განყოფილების ექიმი-ქირურგი. 1996 წლიდან — თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს შპს „გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის ცენტრის" ექიმი-ქირურგი. 1991 წლიდან იყო პასუხისმგებელი ქირურგი. 1998 წლიდან ექიმი-ენდოსკოპისტი. 2002-2005 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექიმ-ექსპერტთა ჯგუფის ექიმი-ექსპერტი. 2005 წელს მუშაობდა მოსკოვის №7 საავადმყოფოს ბაზაზე, ენდოსკოპიური განყოფილების, ღვიძლისა და სანაღვლე გზების ქირურგიის, ლაპარასკოპიული მეთოდებისა და ენდოსკოპიური (რეტროგრადული ქოლანგიოგრაფია, პაპილოსპინქტეროტომია) მეთოდების ათვისებაზე. 2004 წლიდან იყო ჯანმრთელობის სახლის ენდოსკოპისტი. 2017 წლიდან იყო დავით ტატიშვილის სამედიცინო ცენტრის ენდოსკოპისტი. 1995-1997 წლებში იყო თბილისის №3 სამედიცინო ტექნიკუმის ქირურგიის კურსის პედაგოგი. 1992-1999 წლებში — სამედიცინო ინსტიტუტი „ესკულაპის", ქირურგიის კურსის პედაგოგი. 1997 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემის, გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო პედაგოგიური ცენტრის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, შემდგომში დოცენტი და პროფესორი. 2009-2015 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქირურგიის დეპარტამენტის მოწვეული პედაგოგი. 2015 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის №2 ქირურგიის დეპარტამენტის ასისტენტ პროფესორი. არის 94 სამეცნიერო ნაშრომის, 4 გამოგონების, 4 სასარგებლო მოდელის, 5 რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არაკლოსტრიდიული ანაერობული პერიტონიტის კლინიკის, დიაგნოსტიკის და მკურნალობის ზოგიერთი თავისებურებანი", დაიცვა 1992 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს ჭრილობების კლინიკა, დიაგნოსტიკა და ქირურგიული მკურნალობის მეთოდის შერჩევა", დაიცვა 2002 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მუცლის ღრუს ჭრილობები, თბ. 2003, გვ. 284

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 14
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 301

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გია აზმაიფარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**„გეოპოლიტიკური ყრმა უყურებს ახალი ადამიანის დაბადებას"** (ინგლ. Geopoliticus Child Watching the Birth of the New Man) — ესპანელი მხატვრის, სალვადორ დალის ნახატი, შესრულებული 1943 წელს. ინახება აშშ-ში, ფლორიდაში, სენტ-პიტერსბერგის მუზეუმში. ნახატზე ჩანს ადამიანი, რომელიც ცდილობს კვერცხიდან გამოჩეკას, რომელიც თავის მხრივ, დედამიწას წააგავს. კვერცხი — ახალი სიცოცხლის ჩასახვისა და სამყაროს სომბოლოა. დაბადება მტკივნეულად მიმდინარეობს. ადამიანი გულამოსკვნით უჭერს ხელს მოქნილ ნაჭუჭს ნაპრალის გავლით. საკუთრივ ნაპრალიდან იღვრება სისხლის წვეთი. სურათის ყვითელი, „მტკივნეული" ელფერი ჭირხნის ზოგად მღელვარე შეგრძნებას. ქალი (?) და ყრმა ჰგვანან ბიბლიურ პერსონაჟებს, რომლებიც აკვირდებიან მიმდინარე პროცესებს. დაბადებულ ადამიანს ესაჭიროება მიიღოს სამყაროს ყველა წესი, პირობითობა, ტანჯვა და უსამართლობა. დაბადება უფრო მტკივნეულია სისხლიანი ომებისა და სხვა მსოფლიო კატაკლიზმების დროს. სურათი შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Geopoliticus Child Watching the Birth of the New Man (ინგლისური)
3. ↑  გეოპოლიტიკური ყრმა უყურებს ახალი ადამიანის დაბადებას დაარქივებული 2014-10-24 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
**ვარსიმაანის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვარსიმაანის სამხრეთით, ვარსიმაანის ქედებზე. თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვით V-IX საუკუნეებით. 1972, 1981, 1983-1984 წლებში გათხარა ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ.

აღწერა
------

ნამოსახლარზე გამოვლინდა ქვის საძირკველზე ალიზით ამოყვანილი კედლების ფრაგმენტები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნამოსახლარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 10 მეტრზე გაითხარა სამაროვანი. გამოვლინდა 179 სამარხი. თიხნარ და ქვაღორღიან ნიადაგში 0.2-1.5 მეტრ სიღრმეზე გაჭრილი სამარხები ძირითადად მიწაყრილიანია. 12 სამარხი ქვაყრილიანია და სოციალურად დაწინაურებულ პირებს ეკუთვნოდა. მიცვალებულები სამარხებში დაკრძაალული იყვნენ ხელფეხმოხრილი, გვერდზე, ქალები მარცხნივ, მამაკაცები მარჯვნივ. ზოგს თავი ქვის ბალიშზე ედო. ოთხ სამარხში მხედართან ერთად ცხენიც იყო დამარხული. სამარხები ძირითადად ინდივიდუალურია, გვხვდება წყვილადაც. აღმოჩენილი თიხის ჭურჭლის დიდი ნაწილი გამომწვარია შავლეგად, ნაწილი მოწითალო-მოჩალისფროა. გვხვდება შეღებილიც. ჭარბობს ბრინჯაოს ნივთები. აღმოჩენილია რკინის სამკაული, ძვირფასი ლითონის ნივთები. გვხვდება ქვის, მინისა და ძვლის ნაწარმიც.

ლიტერატურა
----------

* *მუხიგულაშვილი ნ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 248.
**გია (გიორგი) უშანგის ძე ბუღაძე** (დ. 24 სექტემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მხატვარი. თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი 2003 წლიდან 2012 წლამდე.

ბიოგრაფია
---------

გია ბუღაძე დაიბადა 1956 წლის 24 სექტემბერს, თბილისში, ექიმების ოჯახში. სწავლობდა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სასწავლებელში, შემდეგ კი აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1977–1981). გიორგი თოთიბაძე და კონსტანტინე მახარაძის სტუდიაში, სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე.

1980-იანი წლების ბოლოს გია ბუღაძის სახლი რუსთაველის გამზირზე გახდა მხატვართა (კარლო კაჭარავა, მამუკა ჯაფარიძე, მამუკა ცეცხლაძე, ნიკო ცეცხლაძე, გოგა მაღლაკელიძე და სხვები) შეკრების ადგილი. ამავე პერიოდში ის იყო ჯგუფ „არქივარიუსის" სულისჩამდგმელი და აქტიურად იყო ჩართული მხატვრების არაფორმალურ გაერთიანებაში — „X სართული". ის მონაწილეობდა სხვადასხვა ინოვაციურ გამოფენებსა და აქციებში. მისი სახელი ასოცირდება თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის დაარსებასთან „ქარვასლაში".

2003-2012 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი იყო.

ლიტერატურა
----------

* "Who is who?" Cambridge publication, editions 25, 26;
* Georgian Encyclopedia publications-2006, 2004, 2003.
* (2011) *თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია*. Tbilisi.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გია ბუღაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ოფიციალური საიტი.
გეოლოგიური ფორმაცია
**გეოლოგიური ფორმაცია** — დედამიწის ქერქის სტრუქტურული ერთეულების განვითარების გარკვეულ სტადიაზე მსგავს პირობებში წარმოქმნილ ქანთა ბუნებრივი და კანონზომიერი ასოციაციები. სისქე რამდენიმე ასეული მეტრიდან ათას მეტრამდეა.

ნიკოლოზ შატსკის მიხედვით, გეოლოგიური ფორმაცია არის ქანების ბუნებრივი ასოციაციები, რომელთა ცალკეული ნაწილები პარაგენეტურად მჭიდროდ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული როგორც დროში (დაშრევება, თანანმიმდევრობა), ისე სივრცეში (ფაციესური ჩანაცვლებები და სხვა). თუ მინერალები ელემენტების პარაგენეზისებია, ხოლო ქანები — მინერალებისა, მაშინ ფორმაციები ქანების პარაგენეზისებად უნდა მივიჩნიოთ. გეოლოგიური ფორმაციის შატკისეული გაგება ფართოდაა გავრცელებული. არსებობს აგრეთვე გეოლოგიური ფორმაციის გენეტური და სტრატიგრაფიული გაგება.

მოძღვრება გეოლოგიური ფორმაციის შესახებ ფართოდ განავითარეს ნიკოლოზ შატსკიმ, ნიკოლოზ ვასოევიჩმა, ნიკოლოზ სტრახოვმა, ლევ რუხინმა და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ხუციშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 82.
* Геологические формации. Tерминологический справочник, т. 1, M. 1982.
**გეოლოგიური აგეგმვა** — საველე გეოლოგიურ კვლევათა კომპლექსი; მიზნათ ისახავს გეოლოგიური რუკის შედგენას და აგეგმილ ტერიტორიაზე სასარგებლო წიაღისეულის არსებობის პროგნოზირებას.
გეოლოგიური აგეგმვა ითვალისწინებს ტოპოგრაფიულ რუკაზე სხვადასხვა გენეზისის, ასაკისა და შედგენილოობის ქანების გავრცელების საზღვრებისა და ტექტონიკური სტრუქურების აღნიშვნას.
აგეგმვის ხასიათი განისაზღვრება რუკის მასშტაბით, მიზნითა და საველე პირობებით.

გავრცელებულია მარშრუტული, ფართობული და ინსტრუმენტული გეოლოგიური აგეგმვა.

1 ) *მარშრუტული გეოლოგიური* აგეგმვის დროს რაიონს კვეთენ სხვადასხვა მიმართთულების მარშრუტებით.

2 ) *ფართობული გეოლოგიური* აგეგმვის დროს ასაგეგმი ტერიტორია იფარება დაკვირვების წერტილებით.

3 ) *ინსტრუმენტული გეოლოგიური* აგეგმვა ტარდება 1 : 10000 და უფრო მსხვილი მასშტაბით. ამ დროს მცირე გეოლოგიური ობიექტების დატანა რუკის ტოპოგრაფიულ საფუძველზე
ინსტრუმენტების საშუალებით ხდება. დედამიწის ქერქის ღრმა ჰორიზონტების აგებულების გასარკვევად იყენებენ ღრმა ბურღვას, გეოფიზიკურ და გეოქიმიურ მეთოდებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 81.
**ვარსიმაანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვარსიმაანის დასავლეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაშენია დიდი ზომის რიყისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამაროვანი გადახურვა და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. დასავლეთიდან ეკლესიას მოზრდილი სწორკუთხა მინაშენი ეკვრის, რომლის გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი დანგრეულია. ეკლესიას სწორკუთხა შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს - მინაშენიდან. მინაშენის შესასვლელი მისი აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთ კიდეშია გაჭრილი. ეკლესიის კვადრატული ფორმის დორმის დარბაზი აღმოსავლეთით ღრმა, ნალისებრი მოყვანილობის აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდის ღერძზე ეკლესიის ერთადერთი, მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. აფსიდში ერთ სიმაღლეზე განლაგებულია სამი სწორკუთხა ნიში. ერთი მცირე ზომის ნიში დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეშია. აფისიდი გადახურულია ტლანქად ნაწყობი კონქით. ეკლესია გადახურული იყო კრამიტით, რომლის მცირე ნაწილი აღმოსავლეთ კედელს შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* *ნუცუბიძე ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 248.
**გიოჯი** — პროფესიული სუმოს მსაჯი იაპონიაში.

ამჟამინდელი მთავარი გიოჯი შიკიმორი ინოსუკე 41-ე 
ჩვეულებრივ, გიოჯი სუმოს სამყაროში შედის მოზარდობის ასაკში და რჩება იაპონიის სუმოს ასოციაციის თანამშრომლად საპენსიო ასაკის მიღწევამდე (65 წლამდე). ამჟამად ასოციაციაში 40-ზე მეტი გიოჯი ირიცხება,  საშუალოდ ერთი გიოჯი ერთ ჰეიაზე. თუმცა რეალურად ზოგ ჰეიაში ერთზე მეტი მსაჯია (მაგალითად, კოკონოე-ბეიაში ორია), ზოგში კი (ასაკაიამა-ბეია) არც ერთი.

გიოჯის მოვალეობაში შედის ორ სუმოისტის დაპირისპირების განსჯა. მას შემდეგ, რაც იობიდაში მეტოქეებს გამოიძახებს დოჰიოზე, გიოჯი კიდევ ერთხელ აცხადებს რიკიშების სახელებს. გიოჯი ხელმძღვანელობს რიკიშების წინასაბრძოლო მომზადების რიტუალს დოჰიოზე, შემდეგ კი კოორდინირებას უწევს სუმოისტების სასტარტო დაჯახებას — ტაჩიაის. იგი იძახის "ჯიკან დესუ ტე ვო ცუიტე" ("დრო მოვიდა, ხელები დაუშვით"), აღმართავს გუნბაის, რითაც ორთაბრძოლის დაწყების სიგნალს იძლევა. როცა მებრძოლები ერთდროულად დაეტაკებიან ერთმანეთს, მსაჯი შესძახებს "ჰაკიოი" ("ჩადე ცოტა შემართება"), მაგრამ თუ ტაჩიაი არ იყო სინქრონული, შეძახილით "მადა-მადა" ("ჯერ არა") გიოჯი შეაჩერებს ორთაბრძოლას, რის შემდეგაც სუმოისტები უბრუნდებიან საწყის პოზიციას და ხელახლა მოემზადებიან ტაჩიაისთვის.

ორთაბრძოლის მიმდინარეობისას გიოჯი ვალდებულია სუმოისტები ამყოფოს საქმის კურსში, რომ ასპარეზობა გრძელდება, ჯერ არ დასრულებულა. ამას იგი ანიშნებს შეძახილით "ნოკოტა-ნოკოტა", რაც დაახლოებით ნიშნავს შემდეგს: "ბრძოლა ჯერ ისევ გრძელდება". თუ ორთაბრძოლის დინამიკა შენელდა ან მეტოქეები სულაც დადგნენ დოჰიოს შუაში, გიოჯი მათ ამხნევებს შეძახილით "ოი, ჰაკიოი, ოი". თუ ორთაბრძოლა 4 წუთს გადააჭარბებს, ერთ-ერთი შიმპანი (გვერდითი მსაჯი) გიოჯის ანიშნებს ამის შესახებ და ეს უკანასკნელი დროებით შეაჩერებს ასპარეზობას, რათა მებრძოლებმა შეისვენონ და წყალი დალიონ. გიოჯი ვალდებულია, ჩაინიშნოს მათი ხელებისა და ფეხების ზუსტი განლაგება და მდგომარეობა, რათა შესვენების შემდეგ ზუსტად იმ პოზიციიდან გაგრძელდეს ბრძოლა, რა პოზიციაშიც იგი შეჩერდა. გიოჯის ბრძოლის შეჩერება შეუძლია ასევე იმ დროს, როდესაც ერთ-ერთ ან ორივე სუმოისტს მავაში გაეხსნება. გიოჯი პირადად მოაწესრიგებს მავაშის და იმ პოზიციიდან გააგრძელებს ორთაბრძოლას, რაშიც შეაჩერა. როდესაც რომელიმე მებრძოლი დაეცემა დოჰიოზე, მსაჯი აცხადებს ბრძოლის დასრულების შესახებ შეძახილით "შობუ არი" ("შედეგი არის") და გუნბაის გაიშვერს იმ მებრძოლის მხარეს, რომელმაც გაიმარჯვა.

გიოჯებს აცვიათ აბრეშუმისგან დამზადებული საგანგებო უნიფორმა, რითაც მკვეთრად გამოირჩევიან სუმოს სამყაროს ყველა სხვა წარმომადგენლისაგან.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  West, Mark (2005). Law in Everyday Japan: Sex, Sumo, Suicide, and Statutes. Chicago: University of Chicago Press. p. 66.

ლიტერატურა
----------

* West, Mark (2005). Law in Everyday Japan: Sex, Sumo, Suicide, and Statutes. Chicago: University of Chicago Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sumo: The Beauty of Tradition
**გზა მაღალი საზოგადოებისაკენ**, *გზა ელიტისკენ* (ინგლ. Room at the Top) — 1957 წლის ინგლისურენოვანი რომანი, რომლის ავტორია ჯონ ბრეინი. წიგნში აღწერილია ახალგაზრდა კაცის ზეასლვა სოციალურ კიბეზე.1962 წელს გამოვიდა რომანის გაგრძელება „ცხოვრება მაღალ საზოგადოებაში." 1959 წელს რომანის მიხედვით ინგლისში გადაიღეს კინოფილმი, რომელიც ორი ოსკარის ლაურეატი გახდა. ბრეინის სხვა რომანებს წარმატება არ მოჰყოლია.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოქმედება ვითარდება მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ ინგლისში. რომანის მთავარი გმირი 25 წლის დემობილიზებული სერჟანტი ჯო ლემპტონია. ჯომ ბავშვობა გაატარა პროვინციულ ქალაქ დამფტონში. ის მუშაობას იწყებს ქალაქ უორლის მუნიციპალიტეტში. უორლი ჯოს სიმდიდრისა და მდგომარეობის მოპოვების ასპარეზად ესახება. ის მზადაა ყველაფრისთვის, რათა გამდიდრდეს და მიაღწიოს ელიტას. უორლიში ჯო გაიცნობს 33 წლის გათხოვილ ელის ეისგილს, რომელიც შეუყვარდება და რომელთანაც ფარულ რომანს გააბამს. მაგრამ ჯოს მიზანი ელიტაში დამკვიდრებაა. ამისთვის ის მოხიბლავს მეწარმე ბრაუნის ქალიშვილ სიუზენს, ცოლად შეირთავს მას და ბრაუნების საზოგადოების სრულყოფილი წევრი გახდება. ამის მიღწევისთვის ჯოს მოუწევს მიატოვოს ელისი, რომელიც თვითმკვლელობამდე მიჰყავს.

ლიტერატურა
----------

* *ბრეინი, ჯონ*, „გზა მაღალი საზოგადოებისაკენ"; ინგლისურიდან მთარგმნელები: ციალა თოფურიძე, ნოდარ ბადრიაშვილი — თბილისი, „საბჭოთა საქართველო",1964

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონ ბრეინი – გზა ელიტისაკენ
**ვალაამის არქიპელაგი** (რუს. Валаамский архипелаг) — კუნძულთა ჯგუფი ლადოგის ტბის ჩრდილოეთ ნაწილში, სანაპიროდან 22 კილომეტრის დაშორებით. არქიპელაგი შედგება 50-ზე მეტი კუნძულისგან, ფართობი 36 კმ². ყველაზე დიდი კუნძულია ვალაამი, რომელიც არქიპელაგის თითქმის 2/3 ნაწილს შეადგენს, ვალაამის ფართობია 27,8 კმ². ადმინისტრაციულად არქიპელაგი სორტავალის რაიონს ეკუთვნის (კარელიის რესპუბლიკა).

არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია ვალაამი, ხოლო პატარა კუნძულებია: ბაიევიე, კრესტოვიე, მოსკოვსკი, პრედტეჩენსკი, ნიკონოვსკი, დივნი, ემელიანოვი, ობორონი, გოლიი, სავატია, ზოსიმი, სკალისტი, ლუკოვი, ოვსიანი, რჟანოი, ნიკოლსკი. არქიპელაგის ზოგიერთი კუნძული ერთმანეთთან ხიდების საშუალებით არის დაკავშირებული. აქ მდებარეობს ცნობილი ვალაამის მონასტერი.

ეტიმოლოგია
----------

არქიპელაგმა სახელი მიიღო კუნძულ ვალაამის გამო, არსებობს ასევე მეორე ვერსია, რომლის თანახმადაც მისი სახელი შეიძლება მომდინარეობს ფინურ-უგორული სიტყვიდან „валамо", რაც ქართულად მაღალ (მთიან) მიწას ნიშნავს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 279.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი „ვალაამი"დაარქივებული 2012-01-04 საიტზე Wayback Machine.
* სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი „ვალაამის" მუზეუმი დაარქივებული 2009-05-30 საიტზე Wayback Machine.
* კუნძული ვალაამის შესახებ: ფოტოები და სტატიები დაარქივებული 2007-05-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ლადოგის ტბა. ვალაამი. მიმოხილვა (1)
**გვენ ჯონი** (დ. 22 ივნისი, 1876 — გ. 18 სექტემბერი, 1939) — უელსელი მხატვარი, რომელიც კარიერის უმეტესი ნაწილის განმავლობაში მუშაობდა საფრანგეთში. გვენ ჯონი ხატავდა უცნობი ქალების პორტრეტებს, თუმცა მისი შემოქმედება დაჩრდილა მისმა ძმამ ოგასტეს ჯონმა და მისმა შეყვარებულმა ოგიუსტ როდენმა.

ამერიკელმა კოლექციონერმა ჯონ კუინმა 1910 წლიდან 1924 წლამდე შეიძინა იმ ნახატების უმრავლესობა, რომელიც გვენმა გაყიდა. გვენის ნახატების გამოფენა ხშირად ხდებოდა სხვადასხვა გამოფენებზე, მაგრამ გვენს თავის სიცოცხლეში მხოლოდ ერთი სოლო გამოფენა ჰქონდა 1926 წელს ლონდონში. ჯონის ბოლო ნამუშევარი დათარიღებულია 1933 წლით. 1939 წლის 10 სექტემბერს მან დაწერა ანდერძი და გაემგზავრა დიეპში, 8 დღის შემდეგ კოლაფსისაგან გარდაიცვალა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

გვინ ჯონი დაიბადა უელსის ჰავერფორდის დასავლეთში, ედვინ უილიამ ჯონისა და მისი მეუღლის ავგუსტას (ნეტ სმიტი) ოთხი შვილიდან მეორე. გვენის უფროსი ძმა იყო ტორნტონ ჯონი; მისი უმცროსი და-ძმები იყვნენ ავგუსტუსი და უინიფრიდი. ედვინ ჯონი იყო ადვოკატი, ავგუსტა ხშირად ბავშვებთან არ იმყოფებოდა ჯანმრთელობის პრობლემების გამო. ავგუსტა მოყვარული მხატვარი იყო და ორივე მშობელი ხელს უწყობდა შვილებს ინტერესი ჰქონოდათ ლიტერატურისა და ხელოვნებისადმი. დედამისი გარდაიცვალა, როდესაც გვენი რვა წლის იყო. რაც შეეხება დედის გარდაცვალებას და გავლენის დაკარგვას, მოგვიანებით მისმა ძმამ, ავგუსტუსმა დაწერა: "დედაჩემი უეჭველად იქნებოდა გამოსადეგი, მაგრამ ის გარდაიცვალა, როდესაც პატარა ბავშვი ვიყავი, ამის შემდეგ, მეშინია, ძალიან თვალცრემლიანი ცხოვრება".

დედის ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ, 1884 წელს, ოჯახი გადავიდა ტენბში პემბროკირირში, უელსი, სადაც გვენისა და მისი დის უინფრედის ადრეული განათლება უზრუნველყოფილი იქნა.

1895 წლიდან 1898 წლამდე ის სწავლობდა სლეიდის სამხატვრო სკოლაში.ეს იყო გაერთიანებული სამეფოს ერთადერთი სამხატვრო სკოლა, რომელიც საშუალებას აძლევდა ქალ სტუდენტებს მხატვრობის შესწავლის. გვენ ჯონის უმცროსმა ძმამ, ავგუსტუსმა, დაიწყო სწავლა სლეიდის კოლეჯში 1894 წელს.

1898 წელს გვენის პირველი ვიზიტი შედგა პარიზში კოლეჯის ორ მეგობართან ერთად. გვენი დაბრუნდა ლონდონში 1899 წელს და პირველად აჩვენა თავისი ნამუშევრები 1900 წელს, ახალ ინგლისურ სამხატვრო კლუბში (NEAC).მისი მატერიალური მდგომარეობა მძიმე იყო, 1900–1901 წლებში ცხოვრობდა სკატერირებულ შენობაში. 

მან შეწყვიტა გამოფენა NEAC- ში 1911 წელს, მაგრამ მან მოიპოვა მნიშვნელოვანი მფარველი ჯონ ქვინში, ამერიკელი ნახატების კოლექციონერი, რომელმაც 1910 წლიდან გარდაცვალებამდე 1924 წელს შეიძინა იმ ნაშრომების უმეტესი ნაწილი, რომელიც გვენ ჯონმა გაყიდა. ქვინის მახარდაჭერის წყალობით გვენ ჯონს აღარ უწევდა მუშაობა და მთლიანად მხატვრობაზე გადაერთო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***გვენ ჯონი***

სქოლიო
------

1. ↑  „Gwen John memorial plaque unveiled at her final resting place - the French town of Dieppe". Wales Online. 20 April 2015. ციტირების თარიღი: 17 July 2015.
**ვახტანგ შოშიაშვილი** (დ. 1 დეკემბერი, 1961, ველისციხე) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1985–1987 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ანესთეზიოლოგია–რეანიმატოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1987–1989 წლებში ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის ანესთეზიოლოგია–რეანიმატოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1989–1992 წლებში საკავშირო ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის ანესთეზიოლოგიის განყოფილების ასპირანტი. 1992 წლიდან თბილისის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის ანესთეზიოლოგიის განყოფილების ექიმი–ორდინატორია. ავტორია 14 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ბავშვთა ცერებრული დამბლის ქირურგიული მკურნალობის შედეგებს, აპენდიქსის მიქსოგლობულოზის შემთხვევას, მოცირკულირე სისხლის მოცულობის გაზომვის რეოგრაფიულ მეთოდს, პერიოპერაციული იმუნოკორექციის საკითხებს ონკოლოგიაში.

1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პერიოპერაციული იმუნოკორექცია ონკოლოგიურ ავადმყოფებთან".

ბიბლიოგრაფია
------------

* პერიფერიული რეგიონული ანესთეზია თბილისი, 2013 გვ. 71 ISBN: 978-9941-0-6098-4

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 317

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ შოშიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გერმანიის 1871–1991 წლებში დაკარგული ტერიტორიები. მწვანე ფერით აღნიშნულია აღმოსავლეთი ტერიტორიები
**გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთი ტერიტორიები** ან **გერმანიის ყოფილი აღმოსავლეთი ტერიტორიები** (გერმ. Ostgebiete des Deutschen Reiches) — ოდერ-ნაისეს გამყოფი საზღვრის აღმოსავლეთით მდებარე ისტორიული გერმანული ტერიტორიები, რომლებიც 1937 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით გერმანიის იმპერიას ეკუთვნოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 1945 წლიდან ფაქტობრივად გამოეყო დანარჩენ გერმანიას და დღეს პოლონეთისა და რუსეთის შემადგენლობაშია. პოლონეთში ეს ტერიტორიები კომუნისტური მთავრობის მიერ „დაბრუნებულ მიწებად" (პოლ. Ziemie Odzyskane) ან „დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მიწებად" (Ziemie Zachodnie i Północne) მოინათლა.

გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთ ტერიტორიებში ფართო გაგებით გულისხმობენ ასევე იმ მიწებს, რომლებიც ჯერ კიდევ პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ვერსალის ხელშეკრულებით 1919-1920 წლებში ჩამოშორდა გერმანიას, ან რომლებზეც სახელმწიფომ უარი თქვა; ესენია პოზენისა და დასავლეთ პრუსიის პროვინციები, რომლებიც XVIII საუკუნეში პოლონეთის დანაწილებამდე პოლონეთს ეკუთვნოდა, მათ შორისაა ასევე თავისუფალი ქალაქი დანციგი, აღმოსავლეთი ზემო სილეზია, ჰულჩინის რეგიონი, ძიალდოვოსა და მემელის მხარეები. მსგავსი ისტორიული ბედის გამო იშვიათად გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთ ტერიტირებად მიიჩნევენ ასევე იმ მიწებსაც, რომლებიც ჰაბსბურგებს ეკუთვნოდათ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოსტზიდლუნგი

ლიტერატურა
----------

* Dieter Blumenwitz: Denk ich an Deutschland. Antworten auf die Deutsche Frage. Bayerische Landeszentrale für politische Bildungsarbeit, მიუნხენი, 1989, 3 ნაწილად
* Manfred Raether: Polens deutsche Vergangenheit, Schöneck, 2004, ISBN 3-00-012451-9
* Fritz Faust: Das Potsdamer Abkommen und seine völkerrechtliche Bedeutung. 4. neubearb. Aufl. Metzner, 1969, 420 გვერდი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანია-პოლონეთი, 1945-2004 წლების ტერიტორიების მიმოხილვა
* Amtliche Aufzeichnung betreffend die Bezeichnung der Oder-Neiße-Gebiete im amtlichen deutschen Sprachgebrauch, 11. Dezember 1974 დაარქივებული 2012-02-11 საიტზე Wayback Machine.  (PDF-ფაილი)
**გველის პერანგი** — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გერმანიაში მოღვაწე გრიგოლ რობაქიძის 1926 წლის რომანი.

რომანის შესახებ
---------------

რომანის გერმანული გამოცემა
გველის პერანგი — ემიგრანტი ქართველი მწერლის, გრიგოლ რობაქიძის ნოსტალგიური რომანი, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მხატვრული ნაწარმოებია XX საუკუნის ქართულ ლიტერატურაში. დაბრუნების იდეა, რასაც მწერალი პოლიტიკური ემიგრაციის შემდეგ მწვავედ განიცდიდა, სწორედ გველის პერანგში ხორციელდება ვირტუალურად. რომანში აღწერილია ახალგაზრდა ემიგრანტის, არჩიბალდ მეკეშის (არჩილ მაყაშვილის) ისტორია სამშობლოში დაბრუნების შესახებ. ნაწარმოებში სრულად ჩანს ემიგრანტის პატრიოტული ტკივილი, სულისკვეთება და ის პრობლემები რაც სამშობლოში დაბრუნებისას დაატყდება თავს.

გრიგოლ რობაქიძე, რომლის ეროვნული იდეალები შეუთავსებელი აღმოჩნდა ბოლშევიკურ იდეოლოგიასთან, 1930 წლიდან გარდაცვალებამდე პოლიტიკურ ემიგრანტად იქცა. მისი შემოქმედების რეაბილიტაციის შემდეგ „გველის პერანგი" 1989 წელს პირველად დაიბეჭდა საქართველოში. რომანის იდეას ავტორი შემდეგნაირად განმარტავს: „ ... მარადიული დაბრუნების იდეა, რომელიც სულ ყოველთვის მაწამებდა, ახლა სხვანაირად იყო ნააზრევი: არა ერთეულის მარადიული დაბრუნება თავის თავისკენ, არამედ ერთეულში მარადიულის დაბრუნება თავის თავისკენ. შემდეგში ამ შეცნობამ ხორცშესხმა ჰპოვა ჩემ რომან „გველის პერანგში. „ამ რომანში ვცდილობდი აღმოსავლეთის მსოფლშეგრძნება და სამყაროს ჭვრეტა პლასტიურად განმეხორციელებინა".

პერსონაჟები
-----------

* „არჩიბალდ მეკეში" — მთავარი პერსონაჟი, ქართული სახელი — არჩილ მაყაშვილი.
* „ვამეხ" — არჩილის მეგობარი.
* „ოლგა" — ქალი, რომელიც არჩილს თავდაპირველად უყვარს.

რომანის გამოხმაურება
--------------------

ქართული საზოგადოება გულგრილად შეხვდა რომანს. რომანი 1927 წელს გერმანულად თარგმნა თავად ავტორმა — „Das Schlangenhemd". წინასიტყვაობის ავტორია შტეფან ცვაიგი. გერმანიაში ამ ნაწარმოების გამოქვეყნებამ ინტერესი გამოიწვია. გერმანული პრესა „გველის პერანგს" ქართველი პოეტის დიდ გამარჯვებას უწოდებდა.
რომანი თარგმნლია ასევე რუსულად 2014 წელს — „Змеиная рубашка". გამომცემელია „Русский клуб".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რომანის ტექსტი დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine.
* რომანის უფასო ტექსტი დაარქივებული 2020-09-24 საიტზე Wayback Machine.
* "გველის პერანგი" goodreads.com-ზე
* როგორ აღფრთოვანდა გრიგოლ რობაქიძის „გველის პერანგით" შტეფან ცვაიგი

სქოლიო
------

1. ↑  *გერონტი ქიქოძე*, „თანამედროვის ჩანაწერები" გვ. 102 — „არეტე", თბილისი, 2003 ISBN 99940-745-6-3
**გორგასლიანი** — არალეგალური პატრიოტული ორგანიზაცია საბჭოთა საქართველოში. შეიქმნა 1953 წლის მაისში.

ისტორია
-------

თავდაპირველად გაერთიანებული იყო სულ 4 მოზარდი: ზვიად გამსახურდია, მერაბ კოსტავა, ა. მიქაძე და ვ. სიხარულიძე. 1959 წლისათვის „გორგასლიანი" 9 წევრისაგან შედგებოდა. დაემატნენ: გურამ დოჩანაშვილი, თ. მეტრეველი, თ. ცერცვაძე, თ. გუნჯუა და გ. სხირტლაძე. არალეგალურმა ჯგუფმა თავისი საქმიანობა ანტისაბჭოთა პროკლამაციების გამოშვებით დაიწყო. „გორგასლიანი" პარტიზანული ბრძოლისათვისაც კი ემზადებოდა. 

შეიმუშავეს სათანადო გეგმა და მცირეოდენი იარაღიც შეიძინეს. ორგანიზაციის საქმიანობა განსაკუთრებით გააქტიურდა 1956 წლის 9 მარტის ტრაგედიის შემდეგ. ჯგუფის თითქმის ყველა წევრი 15 დეკემბერს დაიჭირეს. გ. დოჩანაშვილი და გ. სხირტლაძე კი მოგვიანებით დააპატიმრეს. „გორგასლიანის" წევრთა დაპატიმრებიდან 5 თვის შემდეგ, 1957 წ. 3-5 აპრილს, თბილისში საჯარო სასამართლო სხდომა გაიმართა, რომელმაც ორგანიზაციის წევრები ანტისაბჭოთა საქმიანობაში დამნაშავედ ცნო და 3 წლიდან 5 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. მაგრამ სასამართლო კოლეგიამ მხედველობაში მიიღო შემამსუბუქებელი გარემოებანი და მსჯავრდებულებს პირობითი სასჯელი შეუფარდა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 100-101.
ნიღაბი გორგონას გამოსახულებით
**გორგონეიონი**, *გორგონისი* (ძვ. ბერძნ. Γοργόνειον — „გორგონას კუთვნილება") — ნიღაბი მედუზა გორგონის გამოსახულებით. 

ანტიკურ პერიოდში წარმოადგენდა ავი თვალისაგან დასაცავ სიმბოლოს, მოგვიანებით მხოლოდ დეკორატიული ფუნქცია დარჩა. იგი გამოისახებოდა ბრინჯაოს კრატერებზე, მოხატულ ლარნაკებზე, არქიტექტურულ ტერაკოტასა და ფრონტონის სკულპტურულ შემკულობაზე. მეტად პოპულარული იყო ჯერ კიდევ არქაული ხანის საბერძნეთში. ძვ. წ. VII საუკუნის დასასრულისათვის უკვე შემუშავდა მისი იკონოგრაფიული ტიპი. მას გამოსახავდნენ მრგვალი სახით, დიდი, გამობურცული თვალებით, მოცინარი პირითა და დაკრეჭილი კბილებით (ზოგჯერ სპილოს ეშვის მსგავსი). გორგონს ენა გარეთ აქვს გამოყოფილი, დიდი ცხვირი კი – დაბრტყელებული. შუბლზე კულულები გველების სახით არის გამოსახული, მედუზა ხშირად წვეროსანია. ძვ. წ. V საუკუნისათვის გორგონის ახალი ტიპი გაჩნდა, რომლის მიხედვითაც იგი უკვე ლამაზი ქალია. გორგონეიონი ხშირადაა დატანილი ატიკურ მოხატულ ლარნაკებზე, როგორც ფარის ემბლემა. დაახლ. ძვ. წ. 530 შემდეგ გორგონეიონი ხშირად გვხვდება ათენას ეგიდაზე, ატიკურ წითელფიგურულ ლარნაკებსა და ქანდაკებებზე. საქართველოს ტერიტორიაზე გორგონეიონით შემკული ანტეფიქსები აღმოჩენილია ვანის ნაქალაქარზე ძვ. წ. IV საუკუნის პირველი ნახევრის ფენაში, აგრეთვე 1963 წელს ნიჩბისში აღმოჩენილ ბრინჯაოს სურებზე, რომლებზეც ე. წ. „პათეტიკური ტიპის" გორგონაა გამოსახული, ხოლო თვითონ სურები იტალიკური წარმოების საუკეთესო ნიმუშებს განეკუთვნება. ისინი ავგუსტუსის ხანით, არა უგვიანეს ახ. წ. I საუკუნის პირველი მეოთხედით თარიღდება.

ლიტერატურა
----------

* ლორთქიფანიძე ო. ანტიკური სამყარო და ქართლის სამეფო (იბერია), თბ. 1968.

* *ახვლედიანი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 104.
**ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია** — საქართველოს სახელმწიფო პრემია ლიტერატურის დარგში, რომელიც დაარსდა საქართველოს პრეზიდენტის 2018 წლის 23 მარტის № 104 ბრძანებულებით. (შოთა რუსთაველის სახელობისა და საქართველოს ეროვნულ პრემიებთან ერთად). 

ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია გაიცემა ორ წელიწადში ერთხელ, არაუმეტეს ერთისა. პრემია პირს ენიჭება ლიტერატურის დარგში (პროზა, პოეზია, პუბლიცისტიკა) უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებისათვის, რომელიც მხატვრულ ღირსებათა გამო საერთო ეროვნულ აღიარებას მოიპოვებს და განმსჭვალულია თავისუფლების, ჰუმანიზმისა და პატრიოტიზმის ზოგადსაკაცობრიო იდეალებით. პირს, რომელიც მოიპოვებს ლიტერატურის დარგში ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიას, მიენიჭება ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის ლაურეატის წოდება, გადაეცემა ლაურეატის დიპლომი, სამკერდე ნიშანი და შესაბამისი ფულადი გასაცემელი.

ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია გაიცემა 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით.

ლაურეატები
----------

* 2018 — გურამ დოჩანაშვილი, რომანისათვის „ბრმადყოფილზე. და… "; ასევე, მთელი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის.

ჟიური: ნინო გედევანიშვილი, მანანა ბერიკაშვილი, მანანა დოიჯაშვილი, მანანა კორძაია, დავით ანდრიაძე, გოგი გვახარია, დავით ბუხრიკიძე, ზურაბ კიკნაძე, ზაალ ჩხეიძე.

* 2019 — სიმონ არველაძე
* 2021 — დავით წერედიანი

სქოლიო
------

1. ↑  ბრმადყოფილზე. და...
2. ↑  მწერალ სიმონ არველაძეს ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია გადაეცა (http://www.radiodk.ge/)
3. ↑  დავით წერედიანს სიკვდილის შემდეგ ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია მიენიჭა (https://1tv.ge/)
**გამზიგრადი** (სერბ. Гамзиград) — არქეოლოგიური ძეგლი, სპა კურორტი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სერბეთში. მდებარეობს მდინარე დუნაის სამხრეთით, ქალაქ ზაეჩარის სიახლოვეს. აქ მდებარეობს რომაული სასახლის კომპლექსი **ფელიქს-რომულიანა** (Felix Romuliana), რომელიც იმპერატორმა გალერიუსმა ააგო.

ფელიქს-რომულიანას ნანგრევები ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გვიანდელი რომაული ძეგლია ევროპაში. ადრეულ მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ უძველესი ნაგებობა რომაული სამხედრო ბანაკის ფუნქციებს ასრულებდა, რაზეც მისი ზომა და მრავალი კოშკი აფიქრებინებდა. მაგრამ, 1953 წლიდან დაწყებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა აჩვენა, რომ ის საიმპერატორო სასახლე იყო. სასახლის მშენებლობა 298 წელს დაწყებულა, მას შემდეგ, რაც რომაელებმა სპარსელებზე გაიმარჯვეს, რამაც გალერიუსს დიდება და სახელი მოუტანა. სახელი ფელიქს რომულიანა იმპერატორმა დედამისის, რომულას პატივსაცემად უწოდა, რომელიც წარმართული კულტის მღვდლის ცოლი იყო. სასახლის კომპლექსის მთავარი დანიშნულება იყო დედამისის ღვთაებრივი დიდება. ასევე წარმოადგენდა მისი, როგორც იმპერატორის საგმირო საქმეების აღმნიშვნელი მონუმენტსა და უბრალოდ მდიდრულ ვილას. სასახლე ხელუხლებელი რჩებოდა V საუკუნის შუა წლებამდე, სანამ ის ჰუნებმა არ გაძარცვეს. მოგვიანებით არეალი ფერმერებისა და ხელოსნების უბრალო დასახლებად იქცა, მაგრამ მალევე მიტოვებული აღმოჩნდა, სანამ აქ VII საუკუნეში სლავები მოვიდოდნენ. 

დღეისათვის, ფელიქს-რომულიანა სერბეთის მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.

2007 წელს, იუნესკომ გამზიგრად-რომულიანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gamzigrad - Felix Romuliana portal
* Felix Romuliana
* Zvezdan.hpage - Felix Romuliana დაარქივებული 2009-12-14 საიტზე Wayback Machine.
* Site of Felix Romuliana in Google Maps

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑   დაარქივებული 2013-06-12 საიტზე Wayback Machine.  Museum of Zaječar
3. ↑

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში სერბეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
სტარი-რასის კულტურულ-ისტორიული რეგიონი და სოპოჩანის მონასტერი · კოსოვოს მართლმადიდებლური მონასტრები (ვისოკი-დეჩანის მონასტერი, პეჩის საპატრიარქო მონასტერი, გრაჩანიცის მონასტერი, ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია)  · გამზიგრადი · სტუდენიცის მონასტერი · სტეჩკები |  |

 |
**„გამზრდელი"** — პირველი ქართული ტელე-ოპერა. დაიდგა სოლომონ ლაფაურის ინიციატივით და ხელმძღვანელობით 1960 წელს, აკაკი წერეთლის პოემის მიხედვით.

ითვლება სსრკ-ში პირველ ტელე-ოპერად. იმავე წელს ნაჩვენები იყო სსრკ მუსიკალური რედაქციების საკავშირო სემინარზე, როგორც ნოვატორული ფორმატი.

1961 წლის 1 ივნისის საკავშირო კომიტეტის თავმჯდომარის ბრძანებულებით დაჯილდოებული იქნა 25 კაციან შემოქმედებითი ჯგუფი.

პირველი წარმატებული ფორმატის შემდეგ შეიქმნა ოთარ თაქთაქიშვილის სატელევიზიო ოპერა „ჯილდო" (1964). ეს ოპერა ლევან თაქთაქიშვილის მიერ გადატანილი იქნა კინოფირზე და ინახება საქ.ტელეარქივში.

შემოქმედებითი ჯგუფი
-------------------

* სერგო ევლახიშვილი – რეჟისორი
* ლილე კილაძე – დირიჟორი და რედაქტორი
* ნოდარ გიგაური – კომპოზიტორი
* სოლომონ ლაფაური – მუსიკალური რედაქტორი
* ჯ. ნანიტაშვილი, რ. არცივაძე, რ. გაბაშვილი – ოპერატორები
* თენგიზ სამსონაძე – მხატვარი
* ლევან ქიშმიშევი – ხმის რეჟისორი
* დალი ღოღელიანი, რამაზ ჩხიკვაძე, ირაკლი უჩანეიშვილი, ტარიელ საყვარელიძე – გახმოვანება
* პეტრე თომაძე, ვახტანგ გლუნჩაძე, ნათელა ტუღუში, შოთა კიკნაძე – სოლისტები

ლიტერატურა
----------

* „ცისფერი ეკრანი და მუსიკალური ხელოვნება", სოლომონ ლაფაური, თბ. 2008.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოკიელი**. |

**გია ვახტანგის ძე გოკიელი** (დ. 7 იანვარი, 1941, თბილისი — გ. 17 აგვისტო, 2022) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1982), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე; 1988–2002 წლებში იყო ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგე, 1986-90 წლებში – თბილისის მთავარი ქირურგი. 1990–1996 წლებში კ. ერისთავის სახელობის ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 2002 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-პედაგოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი. გოკიელის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გულმკერდისა და მუცლის ღრუს ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს. გამოქვეყნებული მონოგრაფიისთვის „მიოკარდიუმის მწვავე იშემია და გულის გადანერგვა", მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1989). გოკიელი არის ჟურნალ „კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის" დამფუძნებელი და რედაქტორი (1991 წლიდან). 1993 წელს დააფუძნა ასევე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია – ქირურგიის საქველმოქმედო ფონდი. დაჯილდოებულია აკადემიკოს გ. მუხაძის სამახსოვრო მედლით (1981) და ღირსების ორდენით (1999).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 80.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გია გოკიელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გამოსხივების პლანკის კანონი** — აბსოლუტურად შავი სხეულის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების სპექტრში ენერგიის განაწილების კანონი. გამოსხივების პლანკის კანონი იძლევა {\displaystyle T} აბსოლუტურ ტემპერატურამდე გახურებულ აბსოლუტურად შავი სხეულის {\displaystyle \varepsilon (\nu ,T)} გამოსხივების უნარის დამოკიდებულებას გამოსხივების {\displaystyle \nu } სიხშირეზე:

{\displaystyle \varepsilon (\nu ,T)={\frac {2\pi \nu ^{2}}{c^{5}}}\cdot {\frac {h\nu }{exp[{\frac {(h\nu )}{kT}}]-1}}}
საცაც {\displaystyle c} არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში, {\displaystyle k} — ბოლცმანის მუდმივა, {\displaystyle h} — პლანკის მუდმივა. გამოსხივების პლანკის კანონი რაოდენობრივად სრულად თანხვდება ცდის შედეგებს. გამოსხივების პლანკის კანონი ჩამოაყალიბა მ. პლანკმა 1900 წელს და მანვე გამოიყვანა თეორიულად სინათლის გამოსხივების პროცესის წყვეტილი ბუნების შესახებ წარმოდგენების საფუძველზე. გამოსხივების პლანკის კანონის აღმოჩენამ დიდი როლი შეასრულა ფიზიკის განვითარებაში, რადგან პირველმა მიუთითა გამოსხივების კვანტურ ხასიათზე. გამოსხივების პლანკის კანონიდან გამომდინარეობს შავი სხეულის გამოსხივების ყველა კერძო კანონი. {\displaystyle \varepsilon (\nu ,T)} ინტეგრირება {\displaystyle \varepsilon }-ს მიხედვით 0-დან {\displaystyle \infty }-მდე იძლევა გამოსხივების სტეფან ბოლცმანის კანონს. დიდი სიხშირეების არეში ფოტონის ენერგია ბევრად მეტია სითბურ ენერგიაზე ({\displaystyle kT\gg h\nu }) და გამოსხივების პლანკის კანონი გადადის გამოსხივების ვინის კანონში, მცირე სიხშირეების არეში, როცა {\displaystyle kT\ll h\nu }, — გამოსხივების რელეი-ჯინსის კანონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 661.
**გლეხთა ომი გერმანიაში** (საზღვარგარეთ ხშირად უწოდებენ უბრალოდ „გლეხთა ომს", გერმ. der Deutsche Bauernkrieg) — სახალხო აჯანყება ცენტრალურ ევროპაში, უპირველეს ყოვლისა, საღვთო რომის იმპერიის ტერიტორიაზე 1524—1526 წლებში.

როგორც მისი წინამორბედი ქალამნის მოძრაობა და ჰუსიტური ომები, იგი შედგებოდა ეკონომიკური და რელიგიური ხასიათის მასობრივი მღელვარებებით, რომელთა მამოძრავებელ ძალასაც წარმოადგენდნენ გლეხები, მოქალაქეები და დიდებულები. საერთო პროგრამა ამ გამოსვლებს არ ჰქონდა.

კონფლიქტმა, რომელიც ძირითადად თანამედროვე გერმანიის სამხრეთ, დასავლეთ და ცენტრალურ რაიონებში მიმდინარეობდა, ასევე მოიცვა მოზობელი ავსტრია და შვეიცარია, პიკს მიაღწია 1525 წლის გაზაფხულ-ზაფხულზე, როდესაც მოვლენებში მონაწილეობდა 300 000 გლეხი-მეამბოხე. თანამედროვე შეფასებით, დაღუპულთა რიცხვმა 100 000 ადამიანი შეადგინა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Deutscher Bauernkrieg***

* Übersichtsdarstellung zum Deutschen Bauernkrieg auf historicum.net დაარქივებული 2010-03-27 საიტზე Wayback Machine.
* Der Bauernkrieg 1524/1525 in Südwestdeutschland დაარქივებული 2010-03-26 საიტზე Wayback Machine.
* Der deutsche Bauernkrieg (1524/1525) დაარქივებული 2012-04-04 საიტზე Wayback Machine.
* *Kirchberg an der Jagst - Schicksal einer hohenlohe-fränkischen Stadt Band I* nach dem Manuskriptnachlass des Kriegsgerichtsrats Theodor Sandel bei webisphere.de
* Ulrich Poprawka: Unterrichtsmaterial zum Thema Bauernkrieg, Stand 2000 (PDF-Datei; 25 kB)
* Hans Holger Lorenz: Notizen über Bauernkriege (ausführliche Sammlung)
* Arbeitsgemeinschaft deutscher Bauernkriegsmuseen
**ვეჯინის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ გლდანის დასავლეთით, ვეჯინის ხევში, გლდანი-თიანეთის გზიდან 1,5 კმ-ზე. თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით.

კომპლექსის აღწერა
-----------------

კომპლექსში შედის ეკლესია, ეკლესიები — ნასაყდარი, წმინდა გიორგის ნიში და სამეურნეო დანიშნულების შენობათა ნაშთები. ყველა ნაგებობა რიყის ქვითა და ქვიშაქვით არის ნაგები. ვეჯინის კომპლექსი ძლიერ დაზიანებულია: კედლები და კამარა მხოლოდ ნასაყდარს აქვს შემორჩენილი; სასახლის, წმინდა გიორგის ნიშსა და ღვთისმშობლის ეკლესიებს სახურავი ჩანგრეულია და კედლების ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი. სხვა ნაგებობათა გეგმის გარჩევაც არ ხერხდება.

**სასახლე** (9,1X26 მ) დგას რიყის ქვით ამოყვანილ სუბსტრუქციაზე, რომელიც სამხრეთიდან ოთხი კონტრფორსითაა გამაგრებული. შესასვლელი ორია — აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლები თითქმის მტელ სიმაღლეზეა შემორჩენილი, ჩრდილოეთისა 1 მ-ზე (ამ კედელში თიხის მილებია დატანებული), ხოლო სამხრეთის კედლისაგან შემორჩენილია დასავლეთის ნაწილი კუთხიანად და ერთი პილასტრის ფრაგმენტი (კედლის შუაში), რომელზეც ორნამენტული ჯვარია ამოკვეთილი. სასახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეებს მომრგვალებული კონტრფორსების ფორმა აქვს. შედარებით უკეთ დაცული აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფასადები დასრულებულია ფრონტონებით.

* 
* 
* 

**ღვთისმშობლის ეკლესია** დგას სასახლის აღმოსავლეთით 20 მ-ში. ეკლესია დარბაზულია (8,48X5,47 მ), აქვს ორი შესასვლელი — დასავლეთის კედლის შუა ნაწილში და სამხრეი კედლის დასავლეთ ნაწილში. აფსიდში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს — თითო სწორკუტხა ნიში. ერთი მთლიანი ქვისაგან გამოთლილი ტრაპეზის ქვის წინა მხარეს წრეში ჩასმული ე. წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის კედელში ერთი სარკმელია. დარბაზი ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული.

* ეკლესია აღდგენამდეეკლესია აღდგენამდე
* ეკლესია აღდგენამდეეკლესია აღდგენამდე
* აღდგენილი ეკლესიააღდგენილი ეკლესია
* აღდგენილი ეკლესიააღდგენილი ეკლესია

**ნასაყდარი** დგას სასახლის აღმოსავლეთით 300 მ-ზე. ეკლესია დარბაზულია (8,6X5,4 მ). შესასვლელი სამხრეთიდამ აქვს. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან — სწორკუთხა. საკურთხევლში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკელსიის სამხრეთის კედელში ორი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც დაკიდულ პილასტრებზე დადგმულ საბჯენთაღს ეყრდნობა. სამხრეთ ფასადზე, კარის თავზე ორნამენტიანი სტელის ფრაგმენტია ჩასმული. სტელის ბაზისი იმავე ფასადის სარკმლის ქვემოთაა ჩატანებული კედელში. 

* 
* 
* 

**წმინდა გიორგის ნიში** დგას სასახლის დასავლეთის 300 მეტრზე. ეკლესია დარბაზულია (5,4X4,9 მ). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის სწორკუთხა სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ სწორკუთხა ტრაპეზის ქვა დგას.

* ეკლესია აღდგენამდეეკლესია აღდგენამდე
* ეკლესია აღდგენამდეეკლესია აღდგენამდე

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვეჯინის კომპლექსი***

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ. დვალი თ. მაისურაძე თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 273-274.