recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პროპაგანდა** (ლათ. propaganda, გავრცელების ქვემდებარე) — ფაქტების, არგუმენტებისა და სხვა ცნობათა სისტემატური გავრცელება. ემსახურება საზოგადო აზრის ჩამოყალიბებას. პროპაგანდისას ხშირად გამოიყენება როგორც რეალური, ასევე განგებ ცრუ ფაქტები.

პროპაგანდა არის ინფორმაციის მიწოდების ფორმა, რომელიც გულისხმობს საკომუნიკაციო საშუალების მიზანმიმართულ გამოყენებას ადამიანთა გონებაზე, ემოციებსა და ქცევაზე სასურველი ზემოქმედების მიზნით.

აუდიტორიის დასარწმუნებლად პროპაგანდისტებმა შეიძლება განსხვავებული მეთოდები გამოიყენონ, თუმცა, მიზანი ერთია — რაიმე იდეის გავრცელება მომხრეების გაჩენის მიზნით. პროპაგანდისტული მიზნებისთვის განსაკუთრებით ფართოდ გამოიყენება მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები: პრესა, ტელევიზია, ინტერნეტ-რესურსები და ა. შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პროპაგანდა***

### მიმდინარე პროპაგანდა

* PR Watch
* Is Government Propaganda Legal? Well...
* Spinwatch
* Propaganda Critic: A website devoted to propaganda analysis.
* How Americans are propagandized about Afghanistan დაარქივებული 2011-04-29 საიტზე Wayback Machine.  by Glenn Greenwald, Salon.com

ლიტერატურა
----------

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ. 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
**პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ტრუბეცკის ბასტიონი** (რუს. Трубецкой бастион Петропавловской крепости) — პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ორი დასავლეთის ბასტიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, ვასილევსკის კუნძულის მხარეს. დასავლეთიდან ხურავს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ალექსეევკის რაველინს.

ისტორია
-------

ტრუბეცკის ბასტიონი არის ხუთკუთხა საფორტიფიკაციო ნაგებობა. საფუძველი ჩაუყარეს 1703 წელს ინჟინერ ვ. ა. კირშტენშტეინის ხელმღვანელობით, სავარაუდოდ ინჟინერ ჟოზეფ გასპარ ლამბერ დე გერენის პროექტის მიხდვით, რომლის მიღებაშიც აქტიურად მონაწილეობდა პეტრე I. მშენებლობაზე ზედამხედველობას ახორციელებდა პეტრე I-ის თანამოაზრე ი. ი. ტრუბეცკი, რომლის სახელიც მიიღო ბასტიონმა. 

თავდაპირველად, ისევე როგორც მთელი ციხესიმაგრე, ტრუბეცკის ბასტიონიც იყო ხისგან და მიწისაგან აგებული. 1708 წლის 13 მაისს პეტრე I-ის მონაწილეობით საფუძველი ჩაუყარეს ქვის ბასტიონს. მისი მშენებლობა არქიტექტორ დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით მიმდინარეობდა 1709 წლამდე.

XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში ტრუბეცკის კაზემატები გამოიყენებოდა, როგორც საიდუმლო კანცელარიის საპატიმრო კამერები. 1718 წელს აქ იყო გამოკეტილი პეტრე I-ის შვილი ალექსი პეტრეს ძე, რომელიც დაადანაშაულეს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში. 1826 წლისათვის კამერების უმეტესობა ერთკაციან საკნებად გადააკეთეს 1825 წლის 14 დეკემბრის სენატის მოედნის აჯანყების მონაწილეებისათვის. ტრუბეცკის ბასტიონის საპატიმრო ერთ-ერთი მთავარი ციხე იყო როგორც იმპერიის, ასევე თებერვლის რევოლუციის შემდგომ ეტაპზეც. 

ბოლშევიკების მიერ ხელისუფლების ხელში ჩაგდებიდან ძალიან მალევე ციხეში გამოკეტეს დროებითი მთავრობის მინისტრები. 

1924 წელს ბასტიონი გადაეცა რევოლუციის მუზეუმს, ხოლო 1954 წელს ლენინგრადის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Энциклопедия Санкт-Петербурга
* Сайт, посвящённый Андрею Ивановичу Шингарёву
მისი ელიოტი
**მისი ერნეტ ელიოტი**, იგივე **მისი ელიოტი** (**Missy Elliott**) (დ. 1 ივლისი, 1971. პორტსმუთი, ვირჯინია) — ამერიკელი რეპერი, მომღერალი, ტექსტების ავტორი, ემსი და მუსიკალური პროდიუსერი.

მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდული აქვს 24 მილიონი ჩანაწერი (სინგლების ჩათვლით) და 30 მილიონი აშშ-ში. ამგვარად, იგი ყველა დროის მეორე ყველაზე პოპულარული რეპერი ქალია. ის ერთადერთი რეპერი ქალია, რომელსაც RIAA-ს მიერ სერტიფიცირებული 6 პლატინის ალმობი აქვს, მათ შორის ერთი 2-გზის პლატინის.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: მისი ელიოტის დისკოგრაფია.
სტუდიური ალბომები
* *Supa Dupa Fly* (1997)
* *Da Real World* (1999)
* *Miss E... So Addictive* (2001)
* *Under Construction* (2002)
* *This Is Not a Test!* (2003)
* *The Cookbook* (2005)
* *Block Party* (მომავალი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მისი ელიოტი***

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* მისი ელიოტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Watson, Margeaux (September 15, 2006). „Rhymes and Reasons". *Entertainment Weekly*. Time Inc. ციტირების თარიღი: 2008-11-21.

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბარდია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბარდია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბარდია** — სპარსეთის მეფე აქემენიდების დინასტიიდან ძვ. წ. 522 წელს. კიროს II-ს ვაჟი.

ბარდია საკმაოდ იდუმალებით მოცული ფიგურაა. იგი სპარსეთის სამეფოს დამაარსებლის კიროს II-ს უმცროსი ვაჟი იყო. როგორც დარიოს I-ს წარწერა გვიამბობს, ბარდიას უფროსმა ძმამ, კამბისე II-მ, ეგვიპტეში გალაშქრებამდე, ბრძანა მისი მოკვლა, რადგან ეჭვობდა, რომ უმცროს ძმას ტახტის ხელში ჩაგდება სურდა. კამბისეს სურდა თავისი საქციელის დამალვა, ამის შესახებ მხოლოდ მისმა მსახურმა და მაგმა გაუმატამ იცოდნენ. გაუმატა კი თურმე იმდენადე ჰგავდა მოკლულს, რომ ვერავინ მათ ვერ ასხვავებდა. კამბისემ დაავალა მას მოკლული ძმის როლი ეთამაშა, რასაც გაუმატამ თავი რამდენიმე წლის მანძილზე მშვენივრად გაართვა.

კამბისე მალე ეგვიპტეში წავიდა, სადაც რამდენიმე წელი დაჰყო. ამასობაში სპარსეთში და მიდიაში არეულობები დაიწყო. გაუმატამ ამით ისარგებლა და თავი მეფედ გამოაცხადა, როგორც ბარდიამ. მისი ძალაუფლება უმალვე აღიარეს სპარსეთში, მიდიაში და ბაბილონეთში, ხოლო კამბისეს სიკვდილის შემდეგ ეგვიპტეშიც.

ახლა შეუძლებელია დარწმუნებით ვთქვათ, ბადრია მართლა კიროსის ძე იყო თუ თვითმარქვია. გამეფების შემდეგ, მან 3 წლით გაათავისუფლა დაპყრობილი ერები გადასახადებისგან და სამხედრო სამსახურისგან. ამ ნაბიჯმა მას ხალხის პოპულარობა მოუტანა. მაგრამ დიდებულებში ეჭვი აღძრა, რომ მეფე არ ენახვება საკუთარ ხალხს. ჰეროდოტეს თანახმად, ერთ-ერთმა დიდებულმა თავისი ასულისგან შეიტყო (რომელიც მეფის ჰარამხანაში იყო), რომ მეფეს არ აქვს ყურები, და ამრიგად მიხვდა, რომ ტახტზე თვითმარქვიაა. მან დაპატიჟა 6 მეგობარი, რომელთა შორისაც დარიოსიც იყო და მათ შეთქმულება მოაწყვეს და იმ დღესვე სასახლეში მოკლეს მეფე.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (2001). *Энциклопедия - Все монархи мира - Древний Восток*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0829-6

|
|  |
|
| წინამორბედი:კამბისე II | **სპარსეთის მეფე**ძვ. წ. 522 | შემდეგი:დარიოს I |
|
| წინამორბედი:კამბისე II | **ეგვიპტის ფარაონი**ძვ. წ. 522 | შემდეგი:დარიოს I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 აქემენიანთა იმპერიის მმართველები  |
| --- |
|  |
| 
* კიროს II დიდი
* კამბისე II
* გაუმატა/ბარდია
* დარიოს I
* ქსერქსე I
* არტაქსერქსე I
* ქსერქსე II
* სოგდიანე
* დარიოს II
* არტაქსერქსე II
* არტაქსერქსე III
* არსესი
* დარიოს III
 |

 |
**პარაცელსუსი** (ნამდვილი სახელი და გვარი **ფილიპუს ავრეოლუს თეოფრასტუს ბომბასტუს ფონ ჰოენჰაიმი**; დ. 1493 ან 1494 — გ. 24 სექტემბერი, 1541, ზალცბურგი) — აღორძინების ეპოქის ექიმი, ბოტანიკოსი, ალქიმიკოსი, ასტროლოგი და ოკულტისტი. განათლება მიიღო იტალიის ქალაქ ფერარაში. დაახლოებით 1515 წელს მიენიჭა ექიმის წოდება; იყო ბაზელის უნივერსიტეტის პროფესორი (1526) და ქალაქის ექიმი. ბევრს მოგზაურობდა ევროპაში. გამოდიოდა სქოლასტიკური მედიცინისა და გალენოსის ავტორიტეტის ბრმა აღიარების წინააღმდეგ, მათ უპირისპირებდა დაკვირვებისა და ცდის მეთოდს. უარყოფდა მოძღვრებას ადამიანის სხეულის 4 წვენის შესახებ და მიაჩნდა, რომ ორგანიზმში მიმდინარე ყველა პროცესი ქიმიური პროცესია. პარაცელსუსი შეისწავლიდა ქიმიური ელემენტებისა და შენაერთების სამკურნალო მოქმედებას, ქიმია დაუახლოვა მედიცინას და ამრიგად გახდა იატროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გამოყოფდა მცენარეებიდან წამლებს და ტინქტურის, ექსტრაქტისა და ელექსირის სახით იყენებდა სამკურნალოდ. პარაცელსუსმა განავითარა იმ დროისათვის ახალი წარმოდგენა დოზირების შესახებ; სამკურნალოდ იყენებდა მინერალური წყაროების წყალს, მიუთითა ცალკეული დაავადებების სამკურნალოდ სპეციფიკური საშუალებების (მაგალითად, ვერცხლისწყალი ათაშანგის სამკურნალოდ) ძიებისა და გამოყენების აუცილებლობაზე. პარაცელსუსმა შექმნა მოძღვრება „არქეზე" — უმაღლეს სულიერ პრინციპზე, რომელიც თითქოს არეგულირებს ორგანიზმის ცხოველმოქმედებას. პარაცელსუსმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა ტოქსიკოლოგიას.

თხზულებები
----------

* Sämmtliche Werke, Abt. 1, Bd 1—14, Münch. — Jena, 1922—36;
* Abt. 2, Bd 4, 5, Wiesbaden, 1955—56.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარაცელსუსი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ვაკანაის პორტი** (იაპონ. 稚内港) ― მთავარი პორტი ვაკანაის მუნიციპალიტეტში, ჰოკაიდოს პრეფექტურაში, იაპონიაში. პორტიდან 62.81 კმ-ით ჩრდილოეთით სახალინი მდებარეობს. ვაკანაიდან რასინის, რებუნისა და სახალინის კუნძულებამდე ბორნები მოძრაობენ. პორტი ჩრდილოეთ ჰოკაიდოს მკვიდრთათვის სამრეწველო მასალებისა და აუცილებელი ნივთების გავრცელების ცენტრია. პორტი სანაპირო და არასანაპირო ზონების თევზჭერის ცენტრია და დიდ როლს თამასობს სახალინი-III-ის პროექტში. 2007 წელს პორტი **მინატოს ოაზისად** (იაპონ. みなとオアシス) იყო რეგისტრირებული და იაპონიის მიწის, ინფრასტრუქტურის, ტრანსპორტისა და ტურიზმის სამინისტრო **Minato Oasis Wakkanai-დ** (იაპონ. みなとオアシスわっかない) მოიხსენიებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვაკანაის პორტი***

* Wakkanai-ferry-terminal
* Ferry Terminal

სქოლიო
------

1. ↑  Sakhalin-I. Wakkanai.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 სექტემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 27 July 2017.
2. ↑  Minato Oasis Wakkanai. Hokkaido Development Agency. ციტირების თარიღი: 27 July 2017.
3. ↑  みなとオアシス「わっかない」. Wakkanai. ციტირების თარიღი: 27 July 2017.
**რუდაქი** (სპარს. رودکی; სრული სახელი: აბუ აბდულაჰ ჯაფარ იბნ მუჰამად რუდაქი, სპარს. ابوعبدالله جعفر ابن محمد رودکی; დ. 860 — გ. 941) — უსინათლო სპარსი პოეტი, სპარსული პოეზიის ერთ-ერთი უძველესი წარმომადგენელი, სპარსეთში წოდებული, როგორც „პოეტების ადამი" (სპარს. آدم الشعر, /*Ādam ul-Shoara*/).

რუდაქი 858 წელს დაიბადა სამანიდების სპარსეთში, სამარყანდის მახლობლად, სოფელ ფანჯრუდში (თანამედროვე ტაჯიკეთის ტერიტორია). ჭაბაუკობისას პოეტი ცოდნის გასაღრმავებლად და არაბული ენის შესასწავლად სამარყანდში გადავიდა საცხოვრებლად, საიდანაც ქვეყნის დედაქალაქ ბუხარაში გაემგზავრა მისი გენიით მოხიბლული ქვეყნის ამირას, ნასრ II-ს თხოვნით. პოეტი ფუფუნებაში ცხოვრობდა ბუხარისა და სამარყანდის კარზე. გადმოცემით, ბრძანებლის რჩეულს 200 ჭაბუკი მონა ემსახურებოდა, ხოლო მის ქონებას 400 აქლემიც კი ვერ ზიდავდა. თუ ისტორიულ მონაცემებს დავეყრდნობით, იქ, სადაც დიდების ზენიტს მიაღწია, რუდაქმა აღმოსავლელი კარის პოეტის მწარე ხვედრიც იწვნია — თავს ამირას რისხვა დაიტეხა, ზოგიერთი ვერსიით სწორედ მაშინ დასთხარეს თვალები, სატახტო ქალაქიდან გააძევეს და თავი მშობლიურ ქალაქს შეაფარა. იქვე გარდაიცვალა დაახლოებით 941 წელს.

ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტების მიხედვით, რუდაქის შემოქმედება სამ ძირითად ნაწილად შეიძლება დაიყოს: სამიჯნურო, საკარო და სასოწარკვეთის პოეზიად. უსინათლო პოეტს ისე ნათლად ჭვრეტის უნარი აქვს, მის პოეზიაში ფერების ისეთი ზეიმია, ალბათ გასაკვირი არც არის, რომ ზოგიერთი ბიოგრაფი მკვლევარი არ იზიარებს გადმოცემებს მისი სიბრმავის შესახებ. რუდაქის ერთ-ერთი მოწაფე, შაჰიდ ბალხელი თავის რობაიში ამბობს: „სხვა პოეტების პოეზია სიტყვასა ჰგავს, რუდაქის სიტყვა კი თვით ფერებით არის ნაქსოვი…" 

გადმოცემით, რუდაქს მილიონ სამასი ათასი ლექსი აქვს დაწერილი. ჩვენამდე მოღწეულია ათასამდე ბეითმა, მათგან სრული სახით შემორჩენილია მხოლოდ ორი კასიდა — „ღვინის დედა" და „სიბერის ელეგია". რუდაქს ბრწყინვალედ აქვს გალექსილი ცნობილი არაკების კრებული „სინდბადნამე" და „ქილილა და დიმნა". ეს თარგმანი, რომელიც დაკარგულად ითვლებოდა, მოგვიანებით აღმოაჩინეს ფრაგმენტების სახით და მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უძვირფასეს მონაპოვრად ითვლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუდაქი — უნივერსალური ლექსიკონი, nplg.gov.ge

1. 1 2  დიდი რუსული ენციკლოპედია — Москва: Большая российская энциклопедия, 2004.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1768199'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. 1 2 3  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. ↑   — გვ. 181.
4. ↑  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
**რონალდ ბელფორდ „ბონ" სკოტი** (ინგლ. Ronald Belford „Bon" Scott; 9 ივლისი, 1946 – 19 თებერვალი, 1980) — შოტლანდიური წარმოშობის ავსტრალიელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი, ყველაზე კარგად ცნობილი, როგორც AC/DC-ის წამყვანი მომღერალი და ლირიკოსი 1974 წლიდან 1980-მდე, გარდაცვალებამდე.

სკოტი ქალაქ ფორფარში, ანგუსის საბჭოში, შოტლანდიაში, დაიბადა და ადრეული წლები კირიმიურში გაატარა. 1952 წელს, ექვსი წლის ასაკში, ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად ავსტრალიაში გადავიდა, სადაც თავდაპირველად ოთხი წლის მანძილზე მელბურნში იცხოვრა, შემდეგ კი ფრიმანტლში, დასავლეთ ავსტრალიაში, გადავიდა.

სკოტმა თავისი პირველი ბენდი The Spektors 1964 წელს ჩამოაყალიბა, რომელშიც ის დრამერი იყო და ხანდახან ვოკალისტის ფუნქციებსაც ითავსებდა. ბონი კიდევ რამდენიმე ბენდის წევრი იყო, მაგალითად, The Valentines და Fraternity, სანამ 1974 წელს AC/DC-ში დეივ ევანზს ჩაანაცვლებდა, როგორც წამყვან მომღერალს. 1970-იან წლებში AC/DC-ის პოპულარობამ იმატა თავდაპირველად ავსტრალიაში, შემდეგ კი — მსოფლიო მასშტაბითაც. 1979 წელს ჯგუფის ახალმა ალბომმა *Highway to Hell*-მა ამერიკის შეერთებული შტატების ტოპ ოცეულში დაიმკვიდრა ადგილი, ბენდი დიდი კომერციული წარმატების პირას იყო. თუმცა 1980 წლის 19 თებერვალს სკოტი ლონდონში გარდაიცვალა, ტრაგიკული სიკვდილის დეტალები ბოლომდე გარკვეული არაა და სიკვდილის მიზეზად სხვადასხვა ფაქტები სახელდება. ოფიციალური ვერსიით, სკოტი ძლიერი ალკოჰოლური ინტოქსიკაციის შედეგად გარდაიცვალა.

ბონ სკოტის სიკვდილის შემდეგ თავდაპირველად AC/DC დაშლასაც კი აპირებდა, თუმცა შემდეგ სკოტის ადგილას ჯგუფმა ინგლისელი ბრაიან ჯონსონი მიიღო, ბრიტანული გლემ-როკ ჯგუფის, Geordie-ის, მომღერალი. AC/DC-ის შემდგომი ალბომი *Back in Black* ხუთი თვის შემდეგ გამოვიდა და ის სკოტის ხსოვნას ეძღვნებოდა. *Back in Black* იმდენად წარმატებული ალბომი გამოდგა, რომ მსოფლიოში ყველა დროის გაყიდული მუსიკალური ალბომების რაოდენობით მეორე ადგილზე გავიდა.

2004 წელს ბრიტანულმა ჟურნალმა *Classic Rock-*მა სკოტი „ყველა დროის საუკეთესო 100 წამყვანი ვოკალისტის" სიაში შეიყვანა. 2006 წელს *Hit Parader-*მა სკოტი მეხუთე ადგილზე გაიყვანა თავის სიაში „ყველა დროის საუკეთესო 100 მძიმე მეტალის ვოკალისტი".

ლიტერატურა
----------

* Wall, Mick (2012). *AC/DC: Hell Ain't a Bad Place to Be*. London: Orion Publishing group.
* Fink, Jesse (2017), *Bon: The Last Highway, The Untold Story of Bon Scott and AC/DC's Back In Black*, Penguin Random House Australia.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბონ სკოტის ბიოგრაფია
* AC/DC-ის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑
**ვერისიმო კორეია სეაბრა** (პორტ. Veríssimo Correia Seabra; 16 თებერვალი, 1947, ბისაუ, პორტუგალიის გვინეა – 6 ოქტომბერი, 2004, ბისაუ, გვინეა-ბისაუ) — გვინეა-ბისაუელი გენერალი. სამხედრო გადატრიალების ლიდერი, რომელმაც ხელისუფლებას ცამოაშორა კუმბა იალა. 

დაიბადა ბისაუში 1947 წლის 16 თებერვალს. მიეკუთვნება პეპელის ეთნიკურ ჯგუფს. 1963 წელს 16 წლის ასაკში შეუერთდა გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიას და იბრძოდა პორტუგალიელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. 1971 წელს სწავლობდა სსრკ-ს საარტილერიო სკოლაში. 1976 წელს გაემგზავრა პორტუგალიაში ოფიცერთა კურსებზე. 

მოკლეს 2004 წლის 6 ოქტომბერს ხელისუფლების საწინააღმდეგო ამბოხის დროს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kurzbiografie bei *IRIN NEWS*, 17. September 2003[*მკვდარი ბმული*]
* *AFP* zum Tod von Veríssimo Correia Seabra, 7. Oktober 2004
* *Radio France International* zum selben Thema, 7. Oktober 2004 დაარქივებული 2013-04-20 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ლუის კაბრალი
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* კარმენ პერეირა
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* ანსუმანე მანე
* მალამ ბაკაი სანა
* კუმბა იალა
* ვერისიმო კორეია სეაბრა
* ენრიკე როსა
* ჟუან ბერნარდუ ვიეირა
* რაიმუნდუ პერეირა
* მალამ ბაკაი სანა
* რაიმუნდუ პერეირა
* მამადუ ტურე კურუმა
* მანუელ სერიფო ნამაჯო
* ჟუზე მარიუ ვაზი
 |

 |
**კრიმინალისტიკა** — სასამართლო მტკიცებულებების შეგროვების, ფიქსაციის, მოკვლევისა და გამოყენების მეთოდების, სხვა სპეციალური საშუალებების შემსწავლელი იურიდიული მეცნიერების დარგი. მისი უმნიშვნელოვანესი მიზანია ოპერატიულ-სამძებრო და წინასწარი გამოძიების ორგანოების შეიარაღაბა დანაშაულის სწრაფი, სრული გახსნა, დანაშაულის აღკვეთისა და თავიდან აცილებისათვის. საჭირო სპეციალური სამეცნიერო-ტექნიკური ხერხებითა და საშუალებებით, ტაქტიკური ხერხებითა და ცალკეული სახის დანაშაულთა გახსნის მეთოდიკის გამოსაყენებელი რეკომენდაციიებით. კრიმინალისტიკის საგანს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. ყლეეეეეეეებოოოოოოოოო

სოციალურ მეცნიერებას კანონზე უფრო ხშირად აქვს შეხება დანაშაულის გამოწვევასთან, გასწორებასთან და მის არიდებასთან. იმის მიუხედაბად, რომ ეს არის სპეციალობა, კრიმინალისტიკა არ არის ცალკე მეცნიერული დარგი; იგი აერთიანებს სტატისტიკოსების, ფსიქიატრების, სოციოლოგების, იურისტების, პოლიციის ჩინოსნების, სასჯელ-აღსრულების დეპარტამენტის წარმომადგენლებისა და ბოლო დროს ბიოლოგების ძალებს. დანაშაულის შემსწავლელ საგანს პოლიციის აკადენიაში შეისწავლიან, თუმცა უფრო დაწვრილებით იგი შეისწავლება უნივერსიტეტში.

დანაშაულთა გახსნის სასწავლო-სამეცნიერო და მეთოდოლოგიური რეკომენდაციების გარდა იგი შეისწავლის და ქმნის, აგრეთვე დანაშაულის გახსნისა და თავიდან აცილებისათვის გამოსაძიებელ საქმეზე სჭირო მტკიცებულებათა აღმოჩენის, მათი გამოკვლების სპეციალურ ხერხებსა და სამეცნიერო-ტექნიკურ საშუალებებს. ამავე მიზნებისათვის კრიმინალისტიკა აქტიურად იყენებს საბუნებისმეტყველო და ჰუმანიტარული დარგის მეცნიერებების მიღწევებს, მტკიცებულებათა გამოკვლევისათვის საჭირო მაღალმგრძნობიარე კვლევის უახლეს სამეცნიერო-ტექნიკურ ხერხებსა და საშუალებებს.

გამოსწორება
-----------

კრიმინალისტიკის მთავარი მიზანი და ინტერესი არის გამოსწორება: რა უნდა გაუკეთდეს დამნაშავეს, მისი დაჭერის, გასამართლების და სასჯელის მისჯის შემდეგ. მეცხრამეტე საუკუნემდე, დასჯა ითვალისწინებდა საზოგადო დამცირებას, ცემას და/ან წამებას, სიკვდილს, ჯარიმასა და ქონების კონფისკაციას. დაპატიმრება, როგორც სასჯელი იწყება მხოლოდ XVI საუკუნიდან, ისიც, მხოლოდ ნაკლებად საშიში დანაშაულისთვის. მხოლოდ XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაპატიმრება გახდა ყველაზე გავრცელებული დასჯა. ამაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის კრიმინალისტებს, რომლებმაც დაარწმუნეს საზოგადოება დასჯის სხვა ხერხების არაეფექტურობაში. თანდათანობით დაპატიმრების მიზანი გახდა დამნაშავეების გამოსწორება მათი გათავისუფლების შემდეგ. სატუსაღოები ახალგაზრდა დამნაშავეებისთვის, დაფუძნდა 1876 ელმირაში, ნიუ-იორკის შტატი და ეწოდებოდა რეფორმატორია. მათი ერთ-ერთი მთავარი მიზანი იყო სატუსაღოში მყოფთა განათლება.

სქოლიო
------

1. ↑  კრიმინალისტიკა — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი
**სანქტ-პეტერბურგის ისიდორეს ეკლესია** (რუს. Исидоровская церковь) — მართლმადიდებლური სამრევლო ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1907 წელს, არქიტექტორ ალექსანდრე პოლეშჩუკის მიერ. მდებარეობს ლერმონტოვისა და რიმსკი-კორსაკოვის პროსპექტების კვეთაზე, მოგილიოვის ხიდის მიმდებარედ. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მღვდელმოწამე ისიდორეს სახელზე, ხოლო ეგვტერები სერაფიმ საროველისა და მოციქულების, პეტრესა და პავლეს სახელზე. ქვედა ტაძარი კი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1894 წელს სანქტ-პეტერბურგის ისტორიულ რაიონ კოლომნაში ჩამოყალიბდა ესტონური მართლმადიდებლური თემი წინამძღვარ პავლე კულბუშის მეთაურობით. ამ პერიოდში ქალაქში ცხოვრობდა 4 000 მათლმადიდებელი ესტონელი. მრევლს არ ჰქონდა საკუთარი ეკლესია და ღვთისმსახურებას აღავლენდნენ მალო-კოლემნის ქრისტეს აღდგომის ეკლესიის სარდაფში. 1898 წლის 29 ნოემბერს ჩამოყალიბდა ისიდორე იურიეველის სახელობის ესტონური საძმო. კულბუში ასევე გამოვიდა ინიციატივით აეშენებინათ საკუთარი ეკლესია, რომლის პროექტსაც შეიმუშავებდა საზოგადოების წევრი ალექსანდრე პოლეშჩუკი. 

1901 წელს არქიტექტორმა შეადგინა პროექტის ესკიზი, ხოლო 1902 წლის 23 აგვისტოს საბოლოო პროექტი დაამტკიცეს. ეკლესიის ასაშენებელი თანხის შეგროვება დაიწყო მთელი რუსეთის მასშტაბით, ხოლო პირველი შემოწირულობა გაიღო იოანე კრონშტადტელმა. თავდაპირველად ააგეს საეკლესიო სახლი და ხის სამრეკლო, რომელიც აკურთხეს 1903 წლის 30 მარტს, ხოლო ამავე წლის 24 აგვისტოს საზეიმოდ ჩაუყარეს საფუძველი ეკლესიის მშენებლობას. ტაძრის მშენებლობა დასრულდა 1907 წელს.

1935 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. ფასეულობების ნაწილი გადაეცა ახლოს მდებარე ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საზღვაო ტაძარს. 

1994 წელს ეკლესია დაუბრუნდა მართლმადიდებელ ეკლესიას და პირველი ლიტურგია ჩატარდა ამავე წლის 30 ოქტომბერს ქვედა ტაძარში. 1999 წელს ტაძარზე აღართეს ჯვარი, ხოლო 2001 წელს ააგეს სამრეკლო. 

ტაძარში მოქმედებს ბიბლიოთეკა და სამრევლო საკვირაო სკოლა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Энциклопедия Санкт-Петербурга
* Сайт «Прогулки по Петербургу»
* Церковь Исидора Юрьевского и Николая Чудотворца на сайте Sobory.ru
ჩინუა აჩებე (2008)
**ჩინუა აჩებე** (ინგლ. Chinua Achebe; სრული სახელი და გვარი — ალბერტ ჩინუალუმოგუ აჩებე, Albert Chinualumogu Achebe; დ. 16 ნოემბერი, 1930, ოგიდი, ნიგერია, — გ. 21 მარტი, 2013, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ნიგერიელი (იგბო) მწერალი, თანამედროვე აფრიკული ლიტერატურის ერთ-ერთი გამორჩეული წარმომადგენელი.

დაამთავრა იბადანის უნივერსიტეტი (ნიგერია) ინგლისური ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. ნიგერიის სამოქალაქო ომის დროს (1967-1970) მხარს უჭერდა ბიაფრანის რეგიონის დამოუკიდებლობას, შემდეგ მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იყო ნიგერიის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1970-იან წლებში ნიგერიის პოლიტიკური ცხოვრებით და კორუფციით იმედგაცრუებული აჩებე ძირითადად აშშ-ში ცხოვრობდა, 1990 წელს კი სამუდამოდ გადასახლდა იქ. ლექციებს კითხულობდა ბარდის კოლეჯში, შემდეგ იყო ბრაუნის უნივერსიტეტის აფრიკანისტიკის პროფესორი. მწერალმა სახელი გაითქვა რომანებით, რომელიც რეალისტურად აღწერს ტრადიციულ აფრიკულ საზოგადოებაში დასავლური წეს-ჩვეულებებისა და ღირებულებების შეღწევით გამოწვეულ საზოგადოებრივ და ფსიქოლოგიურ დეზორიენტაციას და კრიზისს. აჩუბეს საუკეთესო ნაწარმოებად ითვლება მისი პირველი რომანი „ყველაფერი ნაცარტუტად იქცევა ბოლოს" (Things Fall Apart, 1958), რომელშიც იგბოს ხალხის ცხოვრებისა და კოლონიალიზმის შეჯახებაა დახატული. იმავე თემას ეძღვნება „ღმერთის ისარი" (Arrow of God, 1964). აფრიკაში გავრცელებული კორუფცია და პოსტკოლონიური პერიოდის საზოგადოებრივი ცხოვრების სხვა ასპექტები აისახა რომანებში: „მოსვენება დაიკარგა" (No Longer at Ease, 1960), „კაცი ხალხიდან" (A Man of the People, 1966), „ჭიანჭველების ბუდეები სავანაში" (Anthills of the Savannah, 1988). აჩებეს ასევე ეკუთვნის პუბლიცისტური ხასიათის „შინ და დევნილობაში" (Home and Exile, 2000) და „ბავშვის განათლება ბრიტანელთა მფარველობის ქვეშ" (The Education of a British-Protected Child, 2009), ავტობიოგრაფიული „იყო ასეთი ქვეყანა: ბიაფრას ცხოვრების ისტორია" (There Was a Country: A Personal History of Biafra, 2012). მიღებული აქვს მენ-ბუკერის საერთაშორისო პრემია (2007).

ბიბლიოგრაფია
------------

* აჩებე, ჩინუა, „ყველაფერი ნაცარტუტად იქცევა ბოლოს" — ინგლისურიდან თარგმნა გვანცა ჯობავამ. თბ. ინტელექტი. 2018. ISBN 9789941482403.

ლიტერატურა
----------

* ჩინუა აჩებე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ამური**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ამური (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |


ხიდი ამურზე ხაბაროვსკში
**ამური** — მდინარე რუსეთში, ჩინეთსა და მონღოლეთში. მონღოლები ამურს უწოდებენ „ხარა-მურენ" („შავი მდინარე"), ჩინელები — „ხეილუნძიანი" (ჩინ. 黑龙江, „შავი დრაკონის მდინარე").

მდინარის სიგრძეა – 4444 კმ, საიდანაც 2874 კმ საკუთრივ ამურის სიგრძეა, დაწყებული ორი მდინარის (შილკა და არგუნი) შეერთებიდან სახალინის ყურემდე. 

რუსეთის მდინარეებს შორის, ამურის აუზის ფართობი (1885 ათ. კვ. კმ) მეოთხე ადგილზეა, მსოფლიოში კი – მეათეზე.

მთავარი შენაკადები: ზეა, უსური, ბურეა, სუნგარი, ამგუნი, ანიუი, ტუნგუსკა.

ქალაქები ამურზე: ამურსკი, ბლაგოვეშჩენსკი, ხაბაროვსკი.

რუსურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამურის სურათები
* AMUR-HEILONG RIVER BASIN Information Center დაარქივებული 2009-12-16 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ამური***


|  |  |
| --- | --- |
| დედამიწის სფერო | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლომოური**. |

**ანრი აფციაური** (დ. 3 სექტემბერი, 1885, სოფ. არბო, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 დეკემბერი, 1966, თბილისი) — ქართველი აგრონომ-მემცენარე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მწერალ ნიკო ლომოურის და სოფიო ხუდადოვის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის მეორე გიმნაზია, შემდეგ პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. აგრონომიული ცოდნის მისაღებად სწავლა განაგრძო მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სმოლენსკის გუბერნიაში აგრონომად. 1914 წელს იგი უკვე სამშობლოშია და მოღვაწეობას იწყებს გორის, შემდეგ ბორჩალოს მაზრაში. სოფლად აწყობს საცდელ ნაკვეთებს, მოსახლეობას აძლევს მეცნიერულ რჩევა-დარიგებებს. 1918 წელს დამოუკიდებელი საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობა, როგორც სოფლის მეურნეობის სამინისტროს წარმომადგენელს, აგზავნის გერმანიაში, სადაც იგი ხელმძღვანელობს მანქანა-იარაღების შეძენა გამოგზავნის საქმეს. ამავე დროს ეცნობა ადგილობრივი სასწავლებლებისა და საკვლევი ცენტრების მუშაობას.

1920 წელს ახალგაზრდა აგრონომი ივანე ჯავახიშვილის რეკომენდაციით მოიწვიეს აგრონომიულ განყოფილებასთან დაარსებულ სასოფლო-სამეურნეო მექანიკის კათედრის პირველ ასისტენტად. ნიშანდობლივია ისიც, რომ დამწყები პედაგოგის საცდელი ლექცია მოიწონა უნივერსიტეტის ფუძემდებელმა და წარუდგინა იგი დიდ სამეცნიერო საბჭოს.

1923-1929 წლებში ი. ლომოური თბილისის ბოტანიკური ბაღის დირექტორია. მისი ხელმძღვანელობით მეცნიერ-მუშაკთა მაღალკვალიფიციური კადრები მომზადდა. საერთოდ ახალგაზრდა თაობის აღზრდას ი. ლომოური ეწეოდა 1920 წლიდან, ჯერ თბილისის უნივერსიტეტში, შემდეგ, 1929 წლიდან სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, სადაც განაგებდა მემცენარეობის კათედრას. ამ საქმეს მან 40 წელი შეალია და სამართლიანად ითვლება ჩვენში სასოფლო-სამეურნეო განთლების ერთ-ერთ ფუძემდებლად.

იულონ ლომოურს გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა. მათ შორის განსაკუთრებული ადგილი ეთმობა მის პირველ ორიგინალურ სახელმძღვანელოს „მარცვლეული კულტურები", რომელიც გამოქვეყნდა ორ ტომად 1946 და 1950 წლებში.

დაჯილდოვებული იყო ორი ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით. მის სახელს ატარებდა საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო კვლეითი ინსტიტუტი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 239, თბ. 1994
**სანქტ-პეტერბურგის ნათლისღების ეკლესია** (რუს. Богоявленская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1889-1899 წლებში ფსევდორუსულ არქიტექტურულ სტილში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნათლისღების სახელზე, ხოლო ეგვტერები იოანე IV-ისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარი ააგეს უფლისწულ ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძის (შემდეგში ნიკოლოზ II) სასწაულებრივი გადარჩენის აღსანიშნავად, რომელიც 1891 წლის 29 აპრილს იაპონიის ქალაქ ოცუში იაპონელმა ფანატიკოსმა დაჭრა თავში. თავდასხმის პირველ წლისთავზე საფუძველი ჩაუყარეს ტაძრის მშენებლობას. არქიტექტორი — ვასილი კოსიაკოვი. 1899 წლის 29 აპრილს მოხდა ტაძრის კურთხევა. ტაძრის ტევადობა იყო 1 200 კაცი. 

1935 წლის მაისში საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა. მთლიანად გაანადგურეს ტაძრის ზედა ნაწილი, შიდა აღჭურვილობა და კანკელი, არქიტექტურული დეკორის უმეტესი ნაწილი, მათ შორის გუმბათის ხაზები. ამის შემდეგ ეკლესიაში განათავსეს ხილისბაზა, საწყობი, საპნის სახარში ქარხანა და მორგი. მას შემოავლეს ბეტონის ღობე. ისტორიული ჭედური ღობე 1936 წელს გადაიტანეს ბოლდირევის ქუჩის კუთხეში აშენებულ ახალ სკოლაში. 2006 წელს ღობე გაანადგურეს. 

დიდი სამამულო ომის პერიოდში ტაძარში ხანძარი გაჩნდა, რომლის შედეგადაც შენობა ძლიერ დაზიანდა. 

1991 წელს ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი დასახიჩრებული და დამახინჯებული ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ტაძრიდან თითქმის აღარაფერი იყო დარჩენილი. 1992 წლის 19 იანვარს, ნათლისღებას შედგა პირველი ღვთისმსახურება. ამავე წელს დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები. 1995 წლის 4 მაისს გუმბათზე დაადგეს ჯვარი. 2005 წელს დაანგრიეს ბეტონის ღობე. 2010-2011 წლებში ეკლესიას ახალი გალავანი შემოავლეს, იგი იმეორებდა 2006წელს განადგურებული ისტორიული ღობის ელემენტებს. ამჟამად მიმდინარეობს ინტერიერის აღდგენა. მოხატულობა ნაწილობრივ აღდგენილია. 2012 წელს აკურთხეს ახალი კანკელი. ამჟამად ეკლესიაში მიმდინარეობს რეგულარული ღვთისმსახურება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Богоявленская церковь на сайте al-spbphoto.narod.ru
* Церковь Богоявления Господня (Гутуевская) на сайте энциклопедии Санкт-Петербурга
* Сайт Храма Богоявления на Гутуевском острове
**კომუნიკე** (ფრანგ. communique ლათ. соmmunicatio-დან — შეტყობინება, გადაცემა) — ოფიციალური შეტყობინება (უპირატესად საერთაშორისო ხასიათის) სახელმწიფო და საერთაშორისო ორგანიზაციების, ასევე სხვადასხვა ქვეყნის და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომამდგენლებისა მოლაპარაკებების შედეგების, საომარი მოქმედებების ან მსგავსის შესახებ. პირდაპირი ინფორმაციული ამოცანის გარდა, კომუნიკე შეიძლება უფრო არსებით შინაარსობრივ დატვირთვას ატარებდეს, როდესაც მასში გამოხატულია გამომქვეყნებელის პოზიცია პოლიტიკურ-უფლებრივ პრობლემებზე, მოცემულია მათი შეფასება, ქვეყნდება დაინტერესებული სუბიექტების მოვალეობები და მიზნები. რიგ შემთხვევებში კომუნიკე შეიძლება შეიცავდეს დოკუმენტურად გაფორმებულ მასალებს, სახელმწიფოთაშორისი კონტაქტების შედეგების შესახებ[1]. 

კომუნიკეს აქვს მხოლოდ პოლიტიკური დეკლარაციის ძალა და ის ვერ მიეკუთვნება საერთაშორისო სამართლის წყაროებს. მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები კისრულობენ გარკვეულ მოვალეობებს და მაკაფიოდ მიუთითებენ მათ იურიდიულად სავალდებულოობაზე, ეს დოკუმენტი ხდება საერთაშორისო ხელშეკრულება[2]. 


|  |  |
| --- | --- |
| wikt: | კომუნიკე ვიქსიკონში |

სქოლიო
------

1. ↑  Dic.academic — Юридический словарь. 2000.
2. ↑  ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი : ლექსიკონი-ცნობარი / [ავტ.: ლ. ალექსიძე (რედ.), ლ. გიორგაძე, მ. კვაჭაძე და სხვ. - თბ. 2005 - 283გვ. ; 23სმ. - ISBN 99940-0-877-3 : [ფ.ა.]
**კორიფა** (ლათ. Corypha) — პალმების გვარი. ტანი სიმაღლეში 40 მეტრამდეა, დიამეტრით 1,5 მეტრამდე. ვარჯი შედგება დიდი (დიამეტრი 6 მ-მდე) მარაოსებრი ფოთლებისაგან, რომლებსაც 2–3 მეტრის სიგრძის ეკლებიანი ყუნწი აქვთ. მცირე ზომის შეუხედავი ყვავილები შეკრებილია ძლიერ დატოტვილ საგველიან ყვავილედებში, სიმაღლეში 7 (იშვიათად 9) მეტრამდე. ნაყოფი ხორციანი კურკიანაა. ცნობილია 5 სახეობა. გავრცელებული არიან აზიისა და ჩრდილოეთ ავსტრალიის ტროპიკებში. სიცოცხლეში ერთხელ ყვავიან და მსხმოიარობენ, რის შემდეგაც ხმებიან. ყველაზე მეტად ცნობილია ქოლგოვანი კორიფა (*C. umbraculifera*), რომელიც იზრდება სამხრეთ-დასავლეთ ინდოეთსა და შრი-ლანკაზე; აქვს ყვავილოვან მცენარეებში ყველაზე დიდი ყვავილედი — სიმაღლეში 9 მ-მდე, დიამეტრით 10 მ-მდე. ყვავილობს სიცოცხლის მე-40–70-ე წელს. მისი ნაყოფი ყალიბდება რამდენიმეთვიანი ყვავილობის შემდეგ და დამწიფებისათვის 13–15 თვე სჭირდება. ქოლგოვანი კორიფას ფოთლები გამოიყენება სახურავ მასალად, ქოლგებისა და დაწნული ნაკეთობების დასამზადებლად, წარსულში იყენებდნენ როგორც ქაღალდს (ფოთლის სეგმენტისგან მიღებულ კაბადონებზე დაწერილია ძველი ბუდისტური წიგნები). ხის ტანიდან გამოიყოფა სახამებელი, რომლისგანაც მზადდება ფქვილი და საგო, აგრეთვე ტკბილი წვენი (გამოიყენება შაქრის, ღვინო ტოდისა და ძმრის წარმოებაში). თესლებისაგან აკეთებენ მძივებსა და ღილებს. კორიფას ყველა სახეობა დეკორატიულია.

ლიტერატურა
----------

* *Татанов И. В.* КОРИФА // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М. 2010. — стр. 314.

სქოლიო
------

1. ↑  The Plant List: A Working List of All Plant Species.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-23. ციტირების თარიღი: 5 ივნისი, 2014.
**სივერსის აგარაკი** (რუს. Дача Сиверса) — ყოფილი სააზნაურო კარ-მიდამო პეტერგოფის გზაზე. თანამედროვე მისამართია: სანქტ-პეტერბურგი, სტაჩეკის პროსპექტი № 158.

ისტორია
-------

აგარაკი აშენებულია 1750-იანი წლების მეორე ნახევარში გრაფ კარლ სივერსის დაკვეთით, როგორც ორსართულიანი კარ-მიდამო ბაროკოს სტილში. 1779-1781 წლებში მამულს ფლობდა თავადი გრიგორ პოტიომკინი, ვისგანაც იგი იყიდა იმპერატორმა ეკატერინე II-მ. 

ანსამბლი კლასიციზმის სტილში ააგეს 1780-იან წლებში ივან სტაროვის წინადადებით ახალი მფლობელის, ვიცე-კანცლერ ი. ა. ოსტერმანისათვის. XIX საუკუნის დასაწყისში მამულს ფლობდა პ. პ. შჩერბატოვი. 

შენობების კომპლექსში (აგებული დომენიკო კვადრისა და პეტრე პავლოვის პროექტის მიხედვით) 1828 წლიდან განთავსდა ქალაქის ფსიქიატრიული საავადმყოფო ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის" კარის ეკლესიის პატივსაცემად, ხოლო 1922 წლიდან საავადმყოფო ფორელის სახელს ატარებს. 

დიდი სამამულო ომის შემდეგ გადაეცა კიროვის ქარხანას, სადაც მოაწყვეს პატარა დასახლება კიროვის ქალაქი. 1950-იან წლებში ანსამბლი კაპიტალურად გარემონტდა სტალინის ნეოკლასიციზმის სტილში.

XXI საუკუნის დასაწყისში ისტორიული შენობა დაიკავა წითელარმიელთა სახლმა „კიროველმა", ქარხნის საერთო საცხოვრებელმა და სხვა დაწესებულებებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дача Сиверса. Петергофская дорога, г. Санкт-Петербург, проспект Стачек, 158.
* Дача К. Сиверса - Усадьба Г. А. Потемкина დაარქივებული 2019-02-12 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Стачек просп. Санкт-Петербург. Энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-08. ციტირების თარიღი: 2019-01-31.
2. ↑  Церковь Божией матери «Всех скорбящих радости» при больнице «Всех скорбящих» Санкт-Петербург. Энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-28. ციტირების თარიღი: 2019-01-31.
**ჭალისუბნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო და თავდაცვთი ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის, სოფელი ჭალისუბანში, მდინარე მეჯუდას მარცხენა ნაპირას, მთაზე. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებსა და გვიან შუა საუკუნეებში. 

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფიქალით და ფლეთილი ქვით-დუღაბზე. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასევე სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია შიგნით თაღოვანი, გარეთ სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით დასამხრეთით თითონიშაა. სფერულ კონქზე გადასვლა ტრომპების საშუალებით ხდება. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდის იატაკის დონე ორი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელი.

ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია, კარის დასავლეთი საბრჯენი თაღი იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზი განათებულია დასავლეთ სწორკუთხა სარკმლით. სამხრეთ და დასავლეთ კედელს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს.

არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, შესასვლელის თავზე ღრმა, თაღოვანი ნიშაა, კარი ნაოთხალია. ეკლესიაში შემორჩენილია ნალესობის კვალი.
ეკლესიას ჩრდილოეთიდან სწორკუთხა მინაშენი აქვს. იგი ორი სათავსისაგან შედგება. დიდი სათავსის ჩრდილოეთ კედელში ერთი სარკმელია გაჭრილი. სათავსის კედლებს პილასტრები ორ ნაწილად ჰყოფს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. მინაშენის კედლების სიმაღლე 1-1,5 მეტრს აღწევს.
ეკლესიის დასავლეთის მიჯრით სამსართულიანი ოთხკუთხა კოშკი დგას. აქედან პირველი სართული მიწითაა ამოვსებული. ამ სართულზე არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის კოჭების ბუდეები. პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სათოფურია, ხოლო დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშა.

მეორე სართულის სამხრეთ კედელში ერთი ნიშაა, დანარჩენი კედლები ყრუა. ეკლესიას და კოშკს ერთი საერთო სარკმელი აქვს.
მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია გაჭრილი. მესამე სართული ნაწილობრივ შემორჩენილია. ეკლესიის გარშემო ბზის ტყეა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 239-240
**საყარაულოს სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა სიონის ჩრდილოეთით, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ საყარაულოს დასავლეთით. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით X-Vl საუკუნეებს. 1963 წელს, გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი დ. მუსხელიშვილი). გათხრილია 10 ქვაყრილიანი ორმოსამარხი, რომლებიც სტრატიგრაფიულ ჭრილში ორ იარუსადაა განლაგებული. სამარხებსა და კულტურულ ფენაში მოპოვებული ნივთების მიხედვით ირკვევა, რომ სამაროვანი ფარავს ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარს, რომელიც მიწის ზედაპირიდან 2-2,5 მეტრის სიღრმეზეა. სამარხეული მასალის (ბრინჯაოს სამაჯურები, საწვივე რგოლები, რკინის შუბისპირი, ლეგა ჭურჭელი და სხვა) მიხედვით, სამაროვნის ქვედა იარუსი განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით X-VIII საუკუნეებს. ზედა იარუსის სამარხები კი - ძველი წელთაღრიცხვით VII-VI საუკუნეებს. სიონის წყალსაცავის მაქსიმალური შევსებისას სამაროვანი წყლით იფარება. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი რ. ჯორბენაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 415.
მარგარჰის მდებარეობა პაკისტანის რუკაზე
ქალის სტატუა მერგარჰიდან
**მერგარჰი** ან **მერგარი** (ინგლ. Mehrgarh, ურდუ م‍ﮩ‍رگڑھ) — ნეოლითის ხანის (ძვ.წ. 7000 — 3200) პაკისტანის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს კაჩის ვაკეზე პაკისტანის ბელუჯისტანში. ეს არის სამხრეთ აზიაში ერთ-ერთი პირველი ადგილი, სადაც განვითარდა სოფლის მეურნეობა: ხორბლისა და ქერის მოყვანა და მსხვილფეხა და წვრილფეხა (ცხვარი, თხა.) საქონლის მოშენება.

მერგარჰი 1974 წელს აღმოაჩინა ფრანგი არქეოლოგების ჯგუფმა ჟან-ფრანსუა ჟარიჟის ხელმძღვანელობით. გათხრები მიმდინარეობდა 1974-1986 წლებში უწყვეტად. მერგარჰის ყველაზე ადრეული დასახლება ყოფილა პატარა სოფელი, რომელიც თარიღდება 7000 — 5500 წლით ჩვენს ერამდე.

მერგარჰის კულტურა დღეისათვის განიხილება როგორც ჰარაპას ცივილიზაციის წინაპარი. „მერგარჰის აღმოჩენამ შეცვალა მთელი წარმოდგენა ინდის ხეობის ცივილიზაციაზე", წერს აჰმად ჰასან დანი, ისლამაბადში კუაიდ-ი-აზამის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის პროფესორი. „ახლა ჩვენ აღვადგინეთ პირველი დასახლებების წარმოქმნიდან დაწყებული თანმიმდევრობა".

მერგარჰის ადრეული მცხოვრებნი ცხოვრობდნენ აგურით ნაშენებ სახლებში, სპეციალურ მარცვლეულის შესანახში ინახავდნენ მარცვლეულს, ამზადებდნენ სპილენძის იარაღებს, მოჰყავდათ ქერი, ხორბალი, ფინიკი. მწყემსავდნენ ცხვრებს, თხებს, მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვს და ა. შ. გვიანდელ ხანაში (5500 — 2600 წლებში ჩვ. ერამდე) ვითარდება ხელოსნობა, მათ შორის რეწვა, კაჟის დამუშავება, მძივების დამზადება, ლითონის გადამუშავება. მერგარჰი ჩვ. ერამდე 2600 წლიდან უწყვეტად იქნა დასახლებული ადამიანებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინდური ცივილიზაცია
* ჰარაპა
* მოჰენჯო დარო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰარაპა
* ქვის ხანის სტომატოლოგიური იარაღები
* მერგარჰის არქეოლოგია დაარქივებული 2017-01-18 საიტზე Wayback Machine.
* მერგარჰის აღმოჩენების შესახებ
* პაკისტანის ცივილიზაციები
შინდისის ციხე. სამხრეთ-დასავლეთი კოშკი.
**შინდისის ციხე** — ციხესიმაგრე შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შინდისის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვაკეზე. სავარაუდოდ თარიღდება XVIII საუკუნის მეორე ნახევრით. 

ციხე (67,5 × 49,6 მ) ნაგებია რიყის ქვით. შიდა კედლებზე და კამარაზე გამოყენებულია აგურიც. ციხის კუთხეებში - ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩრდილო-დასავლეთით, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით დგას ცილინდრული კოშკები. ნაგებობა დაზიანებულია. ჩრდილო-აღმოსავლეთის კოშკი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. სამხრეთ-აღმოსავლეთის კოშკისგან ნაწილობრივ გადარჩენილია სამი სართული. პირველი სართულის კედლები ყრუა. მეორე და მესამე სართულს შესასვლელი ეზოდან ცალ-ცალკე აქვს. მეორე სართულის კედლებში ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია. სართული გადახურულია აგურის დაბალი სფერული კამარით. მესამე სართულის კედლებშიც სათოფურებია განლაგებული. სათოფურები ერთმანეთს უკავშირდებოდა კედელში დატანებული კიბით. ჩრდილო-დასავლეთ კოშკიდან შემორჩენილია მხოლოდ სამი სართული. კოშკს შესასვლელი ეზოდან პირველ და მეორე სართულზე ცალ-ცალკე აქვს. პირველი სართულის კარი პირდაპირ ისრული თაღით გადახურული ბუხარია, გვერდებზე სათოფურიანი ნიშებია. კამარის ქვემოთ ორი პატარა სარკმელია. სართულის გადახურვისათვის კოჭების მაგივრად გამოყენებულია 0,6-0,8 მ სისქის ფიცრები, რომლებზეც სავარაუდოდ ეწყო ჩელტები და მასზე დატკეპნილი იყო თიხა. კოშკის მეორე სართულზე ბუხარი და სარკმლები ისევეა განლაგებული, როგორც პირველზე. კედლებში დატანებულია ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურები, ოთხი სალოდე; ჩანს საზარბაზნეს კვალი. სამხრეთ დასავლეთ კოშკსაც მსგავსი არქიტექტურული გადაწყვეტა აქვს. ციხის გალავანიც დაზიანებულია. იგი ორიარუსიანია. ქვედა იარუსი ყრუა. ზედას ხის საბრძოლო ბილიკი გასდევდა. გალავნის ზედა ხაზი აღჭურვილია ორმაგი სათოფურებით. გალავანი მთავრდება ნახევარწრიული ქონგურებით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ.5, თბ. 1990 წ.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
* ატენის ციხე
* გნოლიძეების ციხე
* გორის ციხე
* ვერეს ციხე
* კიკნათბერის ციხე
* მირმანოზ ერისთავის ციხე
* ტირძნისის ციხე
* ტყვიავის ციხე
* შინდისის ციხე
* ჩასარბენი ციხე
* წედისის ციხე
* ხუბაშვილების ციხე
 |

 |
**ჩერნიშიოვის აგარაკი** (რუს. Чернышёва дача) — გრაფი ჩერნიშიოვების აგარაკი პეტერგოფის გზაზე, ამჟამად მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის საზღვრებში. ძეგლის გარშემო განლაგებულია პარკი ალექსანდრინო, რომელსაც სახელი ეწოდა უკანასკნელი რევოლუციამდელი მფლობელის ალექსანდრე შერემეტიევის პატივსაცემად.

ისტორია
-------

XVIII საუკუნის დასაწყისში, როდესაც გზის პირას მდებარე მიწის ნაკვეთები განაწილდა მშენებლობისათვის, ამჟამინდელი პარკ ალექსანდრინოს ადგილზე მდებარეობდა პეტრე I-ის უმცროსი დის ნატალია ალექსის ასულის კარ-მიდამო, რომელიც მას ეკუთვნოდა 1714 წლიდან. XVII საუკუნის ბოლოს აქ განთავსებული იყო ორი ხუტორის მიწები საერთო სახელით პიატკელე. 1716 წელს პრინცესა ნატალია გარდაიცვალა და მიწის ნაკვეთი ორად გაიყო. 

პირველი, აღმოსავლეთით მდებარე, გადაეცა ზაქარია მიშუკოვს. ეს კარ-მიდამო შემონახული იყო ჯერ კიდევ 1930-იან წლებამდე.

მეორე, დასავლეთი ნაწილი გადაეცა სენატორს, ყოფილ ელჩს კონსტანტინოპოლში პეტრე ტოლსტოის. 1760-იან წლებში ამ ნაწილის მფლობელი გახდა ივან ჩერნიშიოვი. მან თავისი ქალაქგარე სახლის ასაშენებლად მიმართა ფრანგ არქიტექტორს ჟან-ბატისტ ვალენ-დელამოტს, რუსული კლასიციზმისათვის ახალ წარმომადგენელს. ეს სასახლე შემონახულია დღევანდელ დღემდე. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩერნიშიოვის აგარაკი ფრონტის წინა ხაზზე მდებარეობდა და ძლიერ დაზიანდა. 1960-იან წლებში მთავარი შენობა შეაკეთეს მიხეილ პლოტნიკოვის პროექტის მიხედვით. ამჟამად ამ შენობაში განთავსებულია ბავშვთა სამხატვრო სკოლა.

ფილმები
-------

1990-იანი წლების დასაწყისში აქ გადაიღეს საშინელებათა ფილმი „სისხლისმსმელი", ალექსი ტოლსტოის მოთხრობის, „ვამპირის" მიხედვით. 2000-იანი წლების დასაწყისში კი აქ მიმდინარეობდა ტელესერლ „საბრალო ნასტიას" გადაღება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Усадьба «Александрино» на сайте Citywalls.RU
* Лесопарк «Александрино» на сайте Электронной энциклопедии Санкт-Петербурга დაარქივებული 2019-01-12 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Усадьба в парке Александрино пережила нашествие упырей
**ირინა კონსტანტინეს ასული სკობცევა** (რუს. Ирина Константиновна Скобцева; დ. 22 აგვისტო, 1927, ტულა — 20 ოქტომბერი, 2020, მოსკოვი) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი, რსფსრ სახალხო არტისტი (1974). სერგეი ბონდარჩუკის მეუღლე.

1952 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტის ხელოვნებათმცოდნეობის განყოფილება, 1955 წელს — მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სკოლა-სტუდია (ალექსანდრე კარევის სახელოსნო). 1956 წლიდან იყო კინომსახიობის თეატრ-სტუდიაში (დღ. თეატრისა და კინოს ცენტრი). კინოში თავისი კარიერა ლირიკული გმირის შესრულებით დაიწყო (დეზდემონა ფილმში „ოტელო", 1955), შემდგომში გადავიდა მაღალი წრის ქალების როლების შესრულებაზე. მის ცივ მანერებში იგრძნობოდა ხისტი და მტკიცე ხასიათი. საუკეთესო როლებს შორისაა: შუროჩკა ნიკოლაევა («Совсем пропащий»), ირინა ტარნოპოლსკაია («Ты мой восторг, моё мученье…»), მეიჯი («Время и семья Конвей»), იუშკოვა (ტელეფილმი «Человек в проходном дворе»), გალინა ვასილის ასული (ტელეფილმი «Наследницы»). ქმნიდა ლირიკულ («Аннушка», «Серёжа», «Степь») და კომედიურ («Я шагаю по Москве», «Зигзаг удачи») სახეებს. 1970 წლიდან იყო რუსეთის გერასიმოვის სახელობის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის პედაგოგი.

ლიტერატურა
----------

* Актеры советского кино. — Вып. 3 — М. 1967.
* *Бауман Е. И.* Скобцева. — М. 1976.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ირინა სკობცევა***
* 

* ირინა სკობცევა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ირინა სკობცევა — AllMovie

სქოლიო
------

1. ↑  Умерла актриса Ирина Скобцева. «Риа Новости». *ria.ru* (2020-10-20). ციტირების თარიღი: 21 ოქტომბერი, 2020.
2. 1 2  *Шпагин А. В.* СКОБЦЕВА // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 355–356.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 133085546
* ISNI: 0000 0000 4821 5001
* LCCN: no2003057718
* VIAF: 15950140
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 15950140

 |
**ანდრე სერგეი ჰოვნანიანი** (სომხ. Անդրե Սերգեյի Հովնանյան; დ. 8 ივლისი, 1979), უფრო მეტად ცნობილია სასცენო სახელით **ანდრე** (სომხ. Անդրե) — სომეხი მომღერალი. ანდრე ამჟამად ითვლება სომხეთის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარული პოპ-ვარსკვლავად, რომელმაც მოიგო ჯილდო „საუკეთესო მომღერლის" ტიტული სომხეთის მუსიკალურ დაჯილდოებაზე 2004 და 2018 წლებში.

ანდრემ სიმღერა სამი წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც სკამი იყო მისი პირველი სცენა და ოჯახი, პირველი აუდიტორია. სამი წლის შემდეგ ჩაირიცხა მუსიკალურ სკოლაში. მიუხედავად იმისა, რომ ომმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ქვეყანას და მის ხალხს, ანდრეს ერთადერთი მეგზური შუქი და იმედი იყო მუსიკა და მისი ოცნება სიმღერაზე. ამ მოვლენებმა აიძულა მას დაწერა თავისი პირველი სიმღერა „ლოცვა" ადრეულ ცხრა წლის ასაკში.

თხუთმეტი წლის ასაკში მუსიკალურ კონკურსში „გზა რენესანსისკენ" გამარჯვებამ, საფუძველი ჩაუყარა მის პროფესიულ კარიერას. მუსიკის სახელმწიფო თეატრში 5 წლის მუშაობისას მან განათლება ერევნის სახელმწიფო მუსიკის კონსერვატორიაში მიიღო და დოქტორის ხარისხი მიიღო.

გარდა ამისა, ის იყო ჟიურის წევრი რამდენიმე დიდ სატელევიზიო შოუში, როგორიცაა „Pop Idol", „My name is...", „Premiere" და „The X Factor". „The X Factor" დროს მისი გუნდი აბსოლუტური გამარჯვებული გახდა და მან კონკურსის ისტორიაში მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. ანდრეს ასევე აქვს საკუთარი რეალითი შოუ სახელწოდებით „ანდრენალინი".

2005 წლიდან ანდრეის პროდიუსერია ანუშ ჰოვნანიანი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

სამი წლის ასაკში ანდრემ სიმღერა ოჯახში დაიწყო. სამი წლის შემდეგ მან დაიწყო ფორტეპიანოზე დაკვრის შესწავლა და ცხრა წლის ასაკში დაწერა თავისი პირველი სიმღერა, რომელსაც უწოდა „ლოცვა", რითაც გამოხატა მისი მადლიერება ღმერთის მიმართ. მისი პროფესიული სასიმღერო კარიერა დაიწყო 15 წლის ასაკში, როდესაც გაიმარჯვა მუსიკალურ კონკურსში „გზა რენესანსისკენ". ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ანდრე იყო პოპ-ჯაზ ბენდის Karabakh-ის წამყვანი ვოკალისტი, რომელთანაც გასტროლები ჰქონდა მთელ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. მონაწილეობა მიიღო მრავალ მუსიკალურ ფესტივალში აზიაში, აღმოსავლეთ ევროპასა და შეერთებულ შტატებში, მოიგო ბევრი მათგანი და შეძლო ბევრ მათგანში სამეულში მოხვედრა.

ევროვიზიაზე
-----------

2006 წელს ის იყო პირველი მომღერალი, რომელმაც წარმოადგინა სომხეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში, ასრულებდა ერთ-ერთს იმ 37 სიმღერიდან რომელიც ათენში, კონკურსზე შესრულდა. იმღერა სიმღერა „Without Your Love", ეს იყო თანამედროვე დასავლური და ტრადიციული სომხური მუსიკის ნაზვი. სიმღერა შესრულებული იქნა არმენ მარტიროსიანის, სომხური ჯაზ ორკესტრის დირიჟორის მიერ. არანჟირება შეასრულა სომხური მუსიკალური შოუბიზნესის ერთ-ერთმა ყველაზე გამორჩეულმა ადამიანმა, არა ტოროსიანმა. სიმღერის პროდიუსერი და რეჟისორი იყო ანუშ ჰოვნანიანი. ნახევარფინალში გასვლის შემდეგ ფინალში ანდრემ 129 ქულით მე-8 ადგილი დაიკავა კონკურსში.

დისკოგრაფია
-----------

### ალბომები

* *Es em* (It's Me) (2003)
* *Miayn Ser* (Only Love) (2005)
* *1000x* (1000 times) (2006)
* *My Love to You* (DVD) (2008)
* *Yerjankutyan Gaghtnik* (2008)
* *ANDREnaline* (2010)
* *Im Hogi* (2014)

### სინგლები

* *My Love To You* (2005)
* *Without Your Love* (2006)

სქოლიო
------

1. ↑  Simon Barclay (2010). *Eurovision Song Contest – The Complete & Independent Guide 2010*.  Simon Barclay,   გვ. 126. ISBN 978-1-4457-8415-1.
ჰელიოსფერული ნაკადის ფენა წარმოიქმნება მზის მბრუნავი მაგნიტური ველის გავლენით მზიურ ქარში არსებულ პლაზმაზე.
**მზიური ქარი** — მზის ზედა ატმოსფეროდან წამოსული პლაზმის ნაკადი. ის უმეტესად პროტონებსა და ელექტრონებს მოიცავს, რომელთა ენერგია ჩვეულებრივ 1,5-10 კილოელექტრონვოლტია. ნაწილაკების ნაკადის სიმკვრივე, ტემპერატურა და სიჩქარე იცვლება დროთა განმავლობაში და მზის გრძედის მიხედვით. ეს ნაწილაკები თავიანთი მაღალი ენერგიის წყალობით მზის გრავიტაციას თავს აღწევს — გვირგვინის მაღალი ტემპერატურიდან და მაგნიტური, ელექტრული და ელექტრომაგნიტური ფენომენებიდან, რომელიც მასში ხდება.

მზიური ქარი ზებგერითი სიჩქარით ვრცელდება უდიდეს მანძილებზე და ავსებს რეგიონს, რომელსაც ეწოდება ჰელიოსფერო — ბურთულის მსგავსი უზარმაზარი სივრცე, რომელსაც გარს აკრავს ვარსკვლავთშორისი სივრცე. მზიურ ქართან დაკავშირებული სხვა ფენომენებია: ციალი (ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ნათება), კომეტის პლაზმური კუდი, რომელიც ყოველთვის მზის საპირისპიროდაა მიმართული, და გეომაგნიტური შტორმები, რომელთაც ძალუძს შეცვალოს მაგნიტური ველის ძალწირების მიმართულება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მზიური ქარი დაარქივებული 2015-08-13 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| სატურნი | *ეს სტატია ასტრონომიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |