recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ანაკლიის ციხე** — ციხესიმაგრე სამეგრელოში, სოფელ ანაკლიაში (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი). ციხესიმაგრე XVIII საუკუნის I ნახევარში ააშენეს ოსმალებმა და იქ თავიანთი მეციხოვნეები ჩააყენეს, ამჟამად შემორჩენილია ნანგრევები. გეგმით კვადრატული ციხის კუთხეებში თითო კოშკი იდგა, მათგან ჩრდილო-დასავლეთისა აღარ არსებობს, მდინარეს წაულეკავს. კოშკებს პირველ და მეორე სართულზე შესასვლელები ცალ-ცალკე ჰქონდა ეზოდან. კედლებში მოწყობილი იყო სათოფურები. საზარბაზნე მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთ სწორკუთხა კოშკის გარე კედელშია შემორჩენილი. ციხეს გარს არტყია ორიარუსიანი გალავანი, რომლის ქვედა იარუსი ყრუა, ზედას კი ბილიკის დონეზე სათოფურები აქვს დატანებული. შესასვლელი დასავლეთით, მდინარის მხრიდან ჰქონდა. ანაკლიის ციხე არის ტიპური დასავლეთ საქართველოსთვის. ციხის მშენებელ ოსტატს, როგორც ჩანს, ნიმუშად იმავე პერიოდის ქართლ-კახური ციხეები აუღია.

ლიტერატურა
----------

* *ბერაძე თ. უშვერიძე გ. ზაქარაია პ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 141.
* *რეხვიაშვილი, მ.*, იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989.
* პ. ზაქარაია, საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ. 1973
* ოსმალური დოკუმენტური წყაროები ანაკლიისა და რუხის ციხეების შესახებ (XVII-XVIII სს), თურქული ტექსტი ქართული თარგმანით, შესავლით, ტერმინოლოგიური ლექსიკონით, ფაქსიმილეებითა და საძიებლით გამოსაცემად მოამზადა ნ. შენგელიამ, თბ. 1982
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბენაშვილი**. |


  

**ანდრია სიმონის ძე ბენაშვილი** (დ. 14 დეკემბერი [ძვ. სტ. 2 დეკემბერი], 1852, ზემო მაჩხაანი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი ― გ. 23 დეკემბერი [ძვ. სტ. 10 დეკემბერი], 1908, ქუთაისი ) — ქართველი პედაგოგი, გრამატიკოსი, მუსიკათმცოდნე.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. მოღვაწეობდა ქუთაისში. სასულიერო სასწავლებელში ასწავლიდა ქართულ ენას, ქალთა საეპარქიო სასწავლებელში - გალობას; ლოტბარობდა გაბრიელ ეპისკოპოსის მგალობელთა გუნდს. 1894 წელს ბენაშვილმა გამოსცა „მოკლე ქართული გრამატიკა". 1885 წელს გამოსცა „ქართული ხმები". საეკლესიო გალობა წმ. იოანნე ოქროპირის წირვის წესისა ქართლ-კახეთის კილოზე. ხალხური სიმღერები, შეკრებილი და ნოტებზე გადაღებული".

მოღვაწეობა
----------

ბენაშვილის გრამატიკა ტრადიციული სქემით არის შედგენილი, როგორც სასწავლო დანიშნულების წიგნი, ითვალისწინებს მანამდე არსებულ სასკოლო გრამატიკებს და მოკლედ გადმოსცემს მორფოლოგიისა და სინტაქსის ძირითად საკითხებს. აღნიშნულ გრამატიკას წამძღვარებული აქვს ცნობები ქართული ანბანისა და მარცვალთრაოდენობის შესახებ. მასში მოცემულია ანბანთრიგი - სულ 38 ასო (მათ შორის: ჱ, ჲ, ჳ, ჴ, ჵ). გრამატიკა წიგნში განმარტებულია, როგორც „საგანი ანუ წიგნი, რომლითაც ვსწავლობთ მართლ-ლაპარაკსა და მართლ-წერას". ნაშრომი შედგება ორი ნაწილისგან, ესენია: „ლექსთ-წარმოება" (ეტიმოლოგია) იკვლევს ქართულ ენაში ხმარებულ თითოეულ სიტყვას, მისი ხმარებისა და ცვლილებების წესებს; „ლექსთ-თხზულება" (სინტაქსი) გვასწავლის სიტყვების ერთმანეთთან დაკავშირებას აზრის გამოსახატავად. დასახელებული ცხრა მეტყველების ნაწილი (არ ჩანს ნაწილაკი), შემდგომ კი მოცემულია მათი მოკლედ დახასიათებაც.

აღნიშნულ ნაშრომში „ბრუნება" განმარტებულია, როგორც სახელების დაბოლოების ცვლილება. აქვეა დასახელებული შვიდი ბრუნვა, დღევანდელი ბრუნვების შესაბამისი. ბრუნვების ტიპები კი ემყარება ხუთ ხმოვანს, რომლებზედაც ბოლოვდება სახელი.აქვე სახელზმნისა და მიმღეობის მოკლე დახასიათების შემდგომ განხილულია შეკავშირებულ სახელთა (მსაზღვრელ-საზღვრულის) ბრუნება. 

ზმნების დახასიათება იწყება გვარის ფორმათა ჩვენებით (მოქმედებითი, ვნებითი, საშუალი), თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ აქ არაფერია ნათქვამი გვარზე, როგორც გრამატიკულ კატეგორიაზე. ნაშრომი ავტორი აგრეთვე ეხება პირსა და რიცხვს, კონტაქტს, დროსა და სახეს (ასპექტს). დრო სამია: აწმყო, ნამყო და მყოფადი, სახე კი ორი: სრული და უსრული. ხოლო ნაშრომში ზმნის დანარჩენი ფორმები ნაჩვენებია მოთხრობითი, ნატვრითი, პირობითი და ბრძანებითი კილოს მიხედვით. 

ბენაშვილის გრამატიკაში, ფორმაუცვლელი სიტყვებიდან განხილულია აგრეთვე ზმნიზედა, თანდებული, კავშირი და შორისდებული. ნაშრომში დიდი ყურადღება ეთმობა ჩართულ სიტყვათა და წინადადებათა დახასიათებას აქ იგულისხმება: ჩართული, დანართი, მიმართვა, პირდაპირი ნათქვამი. ნაშრომის ბოლოს კი მოცემულია მართლწერის ანუ პუნქტუაციის ნიშნები და მათი ხმარების წესი.

ლიტერატურა
----------

* *შანიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 302.
* ქართული ენა ენციკლოპედია, თბ.2008 გვ.81-82

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანდრია ბენაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ალექსანდრე I-ის ძეგლი** (რუს. Памятник Александру I) — რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ძეგლი ტაგანროგში. ძეგლი აღმართეს 1831 წელს, მისი ავტორები არიან მოქანდაკე ივან მარტოსი და არქიტექტორი აბრაამ მელნიკოვი. იგი იყო პირველი ძეგლი ტაგანროგში და 2014 წლის ნოემბრამდე აღნიშნული იმპერატორის ერთადერთი ძეგლი რუსეთის ტერიტორიაზე.

ისტორია
-------

ტაგანროგში იმპერატორის ძეგლის დადგმის იდეა გაჩნდა ალექსანდრე I-ის გარდაცვალებიდან ძალიან მალევე, 1825 წელს. ტაგანროგელების თხოვნა წარუდგინეს რუსეთის ახალ იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს. ძეგლის ავტორი იყო სამხატვრო აკადემიის რექტორი ივან მარტოსი.

ძეგლი დადგეს იერუსალიმის მოედნის ცენტრში, ალექსანდრე ნეველის სახელობის იერუსალიმის ბერძნული მამათა მონასტრის პირდაპირ. 1920-იანი წლების ბოლოს მოახდინეს ძეგლის დემონტაჟი და გადაიტანეს ალექსანდრე I-ის სასახლის ეზოში. 1932 წელს ძეგლი ტაგანროგის საქალაქო საბჭოს გადაწყვეტილებით გააგზავნეს დონის როსტოვში და გადაადნეს „საბჭოთა ინდუსტრიის საჭიროებებისათვის". დანგრეული ალექსანდრე I-ის ძეგლის ადგილზე ააგეს სამოქალაქო ომის მონაწილე ტროფიმ დიშლოვოის ძეგლი.

თავდაპირველი ძეგლის აღწერა
--------------------------

მაღალ, მასიური გრანიტის ფლებით მოპირკეთებულ კვარცხლბეკზე, რომელსაც ხუთი საფეხური გააჩნდა, იდგა იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ბრინჯაოს ფიგურა მთელი ტანით, რომელსაც ფეხზე დახვეული ჰყავდა გველი. ეს ალეგორია ასოცირდებოდა ნაპოლეონზე იმპერატორის გამარჯვებასთან. მარცხენა ხელში მას ეკავა დაშნის ტარი, ხოლო მარჯვენაში რუსეთის კანონთა კრებული. კვარცხლბეკის გრანიტის ფილაზე იყო წარწერა:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „
**Александру Первому**
**1830**
" |
|  |  |

ძეგლის აღდგენა
--------------

1998 წელს ტაგანროგის დაარსების 300 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გადაწყვიტეს აღედგინათ ალექსანდრე I-ის ძეგლი. იგი დააფინანსა ბანკ „რუსული კრედიტის" ტაგანროგის ფილიალმა. ძეგლი აღადგინეს მცირე ცვლილებებით. აღდგენილი ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1998 წლის 11 სექტემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник Александру I на сайте «Виртуальный гид» დაარქივებული 2013-12-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Киричек М. С.* Музей под открытым небом. — Таганрог: ИП Стадников, 2010. — С. 31-34. — ISBN 978-5-9901455-3-5.
2. ↑  *Собств. корр.* Памятник Александру I появился у стен Кремля в Москве // tvzvezda.ru. — 2014. — 20 ноября.
3. 1 2  *Киричек М. С.* По ладоням твоих площадей. — Таганрог: Лукоморье, 2007. — С. 60-64. — ISBN 978-5-902450-13-9.
4. ↑  *Орлов Г. Н. Найговзин Л.И. Цымбал А.А.* Памятники архитектуры, истории и культуры Таганрога на старых открытках и фотографиях. — Таганрог: Лукоморье, 2004. — С. 64. — ISBN 5-901565-11-8.
5. ↑  *Люци М.* Памятник Александру I დაარქივებული 2016-04-07 საიტზე Wayback Machine.  // Таганрог.Su. — 2009. — 30 июля.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დადიანი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დადიანი**. |

**ანდრია დავითის ძე დადიანი** (დ. 1850, ზუგდიდი — გ. 1910, კიევი) — ქართველი მოჭადრაკე და ჭადრაკის მეცენატი. ეკატერინე ჭავჭავაძისა და სამეგრელოს მთავრის დავით დადიანის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

1873 წელს დაამთავრა ჰაიდელბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1874 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. ჰქონდა გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. თამაშობდა ცნობილ მოჭადრაკეებთან (ს. როზენტალი, ს. დიუბუა, ი. შუმოვი, ი. კოლიში და სხვა) პარიზში, რომში, კიევში, თბილისში. 1881—1882 წლებში მონაწილეობა მიიღო პეტერბურგის საჭადრაკო კლუბის მიერ გამართულ მოყვარულთა 2 ტურნირში და I ადგილები დაიკავა დაუმარცხებლად. 1899 წელს მიიწვიეს სრულიად რუსეთის I ტურნირში, მაგრამ მონაწილეობა არ მიუღია. 1903—1904 წლებში მონტე-კარლოს საერთაშორისო ტურნირების პრეზიდენტი იყო. თანამშრომლობდა იმ დროის უცხოურ და რუსულ საჭადრაკო ჟურნალებში. აწესებდა პრიზებს ლამაზი პარტოებისათვის. ინგლისურმა საჭადრაკო ჟურნალმა „ჩეს მანთლიმ" („The Chess Monthly") 1892 წლის ივნის-ივლისის ნომერი მთლიანად დადიანის შემოქმედებას მიუძღვნა. 1903 წელს შიფერსი, ე. შიფერსის წინასიტყვაობით კიევში ფრანგულ ენაზე გამოიცა დადიანის 100 პარტიის დაბოლოება („Fins de Partie du Prince Dadian de Mingr.elie").

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანდრია დადიანი

ლიტერატურა
----------

* *გიორგაძე თ.* თამაშობს ანდრია დადიანი, თბ. 1972;
* *გიორგაძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 329.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 დადიანები |
| --- |
|  |
| 
* ანდრია დადიანი
* ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელი
* ბედან დადიანი
* ბედან ჯუანშერის ძე დადიანი
* ბეჟან I დადიანი
* გიორგი I დადიანი
* გიორგი II დადიანი
* გიორგი III დადიანი
* გრიგოლ დადიანი
* გრიგოლ დადიანი (პოეტი)
* დავით დადიანი
* დუდუ დადიანი
* ვამეყ III დადიანი
* ვარდან დადიანი
* კაცია I დადიანი
* კაცია II დადიანი
* კონსტანტინე დადიანი
* ლევან I დადიანი
* ლევან II დადიანი
* ლევან III დადიანი
* ლევან IV დადიანი
* ლევან V დადიანი
* ლიპარიტ I დადიანი
* ლიპარიტ II დადიანი
* ლიპარიტ III დადიანი
* მამია I დადიანი
* მამია II დადიანი
* მამია III დადიანი
* მამია IV დადიანი
* მანუჩარ I დადიანი
* მანუჩარ II დადიანი
* მარიამ დადიანი
* მუშნი დადიანი
* ნიკო დადიანი (ისტორიკოსი)
* ნიკო დადიანი
* ნიკოლოზ დადიანი
* ოთარ დადიანი
* ოტია დადიანი
* სამსონ დადიანი
* ტარიელ დადიანი
* შალვა დადიანი
* ცოტნე დადიანი
 |  |

 |
**ანანურის ნამგალაურების სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანანურის ქვემო უბანში. აგებულია XlX საუკუნის ll ნახევარში. ნაწილობრივ სახეშეცვლილია (გადაკეთებულია აივანი, შესასვლელებისა და ფანჯრების ნაწილი და სხვა). სახლი ორსართულიანია (16,9 x 10,2 მეტრი), ნაშენია აგურით. l სართული სავაჭროა, მეორე საცხოვრებელი. l სართულის ქვეშ იდენტური გეგმის სარდაფია. სარდაფში ჩასასვლელი კიბე მთავარი (ჩრდილოეთის) ფასადის მხრიდანაა. ამ მხარეს სარდაფს ბრტყელი თაღით გადახურული ფართო შესასვლელი და ორი ფანჯარა აქვს, დასავლეთ კედელში კი - ორი თახჩა. l სართული სავაჭრო ოთახისა და საწყობისგან შედგება. სავაჭრო ქუჩის მხარესაა, ჩრდილოეთით. სწორკუთხა ბურჯზე დაყრდნობილი აგურის ორი თაღით იგი ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. ორივე ნაწილს ქუჩის მხარეს თითო კარი და ფანჯარა აქვს. სავაჭრო კარის უკავშირდება საწყობს, რომელიც მათ გამმიჯნავ კაპიტალურ კედელშია გაჭრილი. საწყობის მეორე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ll სართული საცხოვრებელია. ამ სართულს დასავლეთით და ჩრდილოეთით, მთელ სიგრძეზე, ხის გადახურული აივანი გასდევს. მთავარი ფასადის მხრიდან აივანს ხის ორმარშიანი კიბე ადგება. სართულზე ასასვლელი მეორე კიბე ზურგის (სამხრეთის) ყრუ კედელშია მოწყობილი. ამავე კედელშია სხვენზე ასასვლელი კიბეც, რომლის შესასვლელიც აივნიდანაა. ll სართული ორი, თითქმის თანაბარი ფართობის ოთახისაგან შედგება. მათგან ჩრდილოეთ ოთახის სამი კარი და ოთხი ფანჯარა აივანზე გამოდის; ერთი - აღმოსავლეთითაა. აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ბუხარია. აღმოსავლეთით მდებარე ბუხრის მარცხენა მხარეს განიერი თახჩაა. მსგავსი თახჩაა დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კიდეში. ოთახის შუაში დგას დედაბოძი, რომელსაც გადახურვის ხის კოჭი ეყრდნობა. დედაბოძს ქვის ბაზისი და რთულპროფილიანი კაპიტელი აქვს. სამხრეთ ოთახის დასავლეთ კედელში ორი ფანჯარაა, აღმოსავლეთ კედელში - ერთი. სამხრეთ კედელში მოზრდილი თახჩა და კარია. სხვენი ერთიანია. მის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო კარი და ორ-ორი ფანჯარაა. სართულშუა გადახურვა გამართულია ხის კოჭებზე. შენობის ფასადებიდან მხოლოდ მთავარია (ჩრდილოეთის) მორთული. l სართულზე სავაჭროს ორივე ნაწილის კარ-ფანჯარა ჩასმულია მცირე შეღრმავებაში, რომელიც კილისებრი თაღითაა დასრულებული. თაღის ქუსლები დაყრდნობილია ორსაფეხურიანი კაპიტელებით დაგვირგვინებულ ვიწრო პილასტრებზე. მსგავსი თითო პილასტრი აუყვება ფასადის ორივე კიდეს. პილასტრებს შორის არეებში თითო რომბში ჩასმული ვარდულია. ll სართულზე შესასვლელები და ფანჯრები ნახევარწრიული ფორმის სამსაფეხურიანი თაღებითაა მორთული, რომლებიც ანალოგიური პროფილის თაროს ეყრდნობა. აივანი დაყრდნობილია კაპიტელებით დასრულებულ ხის ოთხ სვეტზე, რომლებსაც ქვის ბაზისები აქვთ. მოაჯირი ფიცრითაა შევსებული. ფრონტონის არეში მოქცეული სხვენის კარ-ფანჯარა ჩასმულია ნალესობით გამოყვანილ სადა ჩარჩოში. ფრონტონი დაგვირგვინებულია თაროს, წრეთარგისა და ლილვისგან შედგენილი ლავგარდნით. შენობის სახურავი ორფერდაა. გამართულია ხის ნივნივებზე და დახურულია ღარიანი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი. თ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 212.
**ანკონა** (იტალ. Ancona) — ქალაქი და ნავსადგური ცენტრალურ იტალიაში, მარკეს რეგიონში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 102 997 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს მარკეს რეგიონისა და ანკონის პროვინციის დედაქალაქს.

ქალაქი მდებარეობს რომიდან 280 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ადრიატიკის ზღვაზე, მონტე-კონეროს, მონტე-ასტანოსა და მონტე-გუასკოს კონცხებს შორის.

ანკონა ადრიატიკის ზღვის ერთ-ერთი მთავარი ნავსადგურია, განსაკუთრებით მგზავრთა გადაყვანის მხრივ. ამავე დროს, წარმოადგენს რეგიონის მთავარ ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ ცენტრს.

ისტორია
-------

ანკონა ძვ. წ. 390 წელს დაარსდა. მისი სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „Αγκων" — რაც დაუცველს ნიშნავს, რადგან ქალაქი ისეთ ადგილას მდებარეობდა, მხოლოდ კონცხი იცავდა. ბერძნებმა აქ ვაჭრობა გააჩაღეს. რომეულ პერიოდში, ანკონის მოსახლეობა ძირითდადა ბერძნულად საუბრობდა. რომაელებმა იგი ილირიის ომების დროს (ძვ. წ. 178) აიღეს და თავის კოლონიად აქციეს. იმპერიის დროს, უმნიშვნელოვანესი გახდა ანკონის ნავსადგური, რადგან ის უახლოესი წერტილი იყო დალმაციასთან.

შუა საუკუნეებში, ქალაქი დამოუკიდებელ, ანკონის რესპუბლიკას წარმოადგენდა, რომლის აღებასაც რომის ეკლესია, ვენეციის რესპუბლიკა და გერმანელი იმპერატორები ცდილობდნენ. 1532 წელს, ქალაქი პაპის მმართველობაში გადავიდა. 1861 წელს იგი იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

ეკონომიკა
---------

ქალაქის ეკონომიკის მთავარი დარგებია გემთმშენებლობა, მანქანათმშენებლობა, ხიდების სტრუქტურების წარმოება, ფარმაცევტული და ფეხსაცმლის ლრეწველობა.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Marche Tourism site დაარქივებული 2004-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* Photos: sauromarini.it, antoniomucherino.it დაარქივებული 2012-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* Ancona, a breed of chicken named after the Italian city
* Site with photo, guides and forum დაარქივებული 2007-01-12 საიტზე Wayback Machine.
* Wine and Fish in the city of Ancona დაარქივებული 2021-05-24 საიტზე Wayback Machine.
* The Jewish Community of Ancona დაარქივებული 2014-02-02 საიტზე Wayback Machine.
* A little English Guide website made from the people of Ancona, to show Another point of view
**ანდრია ბიზანტიელის წელთაღრიცხვა** — ქრისტიანობის ქრონოლოგიური სისტემა „სამყაროს შექმნიდან", რომელიც იმპერატორ კონსტანციუს II-ის მმართელობის პერიოდში შექმნა ანდრია ბიზანტიელმა. 353 წელს ანდრიას მიერ შექმნილი წელთაღრიცხვის მიხედვით დაანგარიშებული აქვს 200 წლიანი პასქალური ცხრილი. ეპოქის ათვლის წერტილს წარმოადგენდა ძვ. წ. 5605 წლის 1 ოქტომბერი (კვირა დღე).

ისტორია
-------

ცნობილია, რომ ანდრია ბიზანტიელმა თავისი შრომა შექმნა კონსტანტინე დიდის შუათანა ძის იმპერატორ კონსტანციუს II-ის დავალებით, რომელიც 227 წლიდან მართავდა აღმოსავლეთ, ხოლო მისი ორი ძმა კი დასავლეთ რომის იმპერიას. მისი ძმების სიკვდილის შემდეგ კონსტანციუსმა დაიწყო ბრძოლა უზურპატორთა წინააღმდეგ, რომელთაც დაპყრობილი ჰქონდათ იმპერიის დასავლეთ პროვინციები. 353 წლის აგვისტოში კონსტანციუსმა შემოიერთა რა რომის მიტაცებული ნაწილი, გახდა ერთიანი რომის იმპერატორი. სწორედ აღნიშნული წლიდან იწყება ანდრია ბიზანტიელის მიერ შექმნილი 200 წლიანი პასქალური კალენდრის ათვლა.

ანდრია ბიზანტიელის წელთარღიცხვამ სხვა ქვეყნებისაგან განსხვავებით ფეხი მოიკიდა სასომხეთსა (სომხ. հրոմոց — „რომაელთა წელთაღრიცხვა") და საქართველში („ქორონიკონი"). თუმცაღა ქართულ ისტორიულ წყაროებში ქორინიკონით წარმოდგენილ წლებში გვხვდება სხვადასხვა წელთარღიცხვის სისტემით გამოთვლილი თარიღები.

კორნელი კეკელიძეც 6504 წლიანი სისტემის არაპირდაპირ ავტორად მაგნოს ეპისკოპოსის ძმას ანდრია ბიზანტიელს მოიაზრებდა. მისი აზრით ანდრია თვლიდა რომ დაბადებიდან ქრისტემდე გასული იყო 6500 წელი, ხოლო 4 წლიანი დანაკლისი ეს გამოწვეული შეიძლება ყოფილიყო სულპიციუს სევეროზისა და 243 წლის ანონიმის მიერ წარმოდგენილ სისტემათა შორის 4 წლიანი სხვაობით. აქედან გამომდინარე თუ რა დათვლებზე იყო აწყობილი თუნდაც ანდრია ბიზანტიელის 6500 წელი, უცნობია[1].

წელთარღიცხვის დეტალები
----------------------

პავლე კუზენკოვის რეკონსტრუქციით ანდრიას სისტემას ჰქონდა შემდეგი სახე:

* სამყაროს შექმნა — ძვ. წ. 5604 წლის 18 მარტის კვირიდან 24 მარტის შაბათამდე; მნათობთა შექმნა — გაზაფხულის ბუნიანობას 21 მარტის ოთხშაბათს; ადამის შექმნა — 23 მარტის პარასკევს.
* წელთაღრიცხვის (ეპოქის) დასაწყისი — ძვ. წ. 5605 წლის 1 ოქტომბერი, კვირადღე.
* ქრისტეს განხორციელება ძვ. წ. 5 წლის 21 მარტი.
* ქრისტეს ვნება 31 წლის 23 მარტს პარასკევი.
* აღდგომა — კვირა დღე 31 წლის 25 მარტი.

რეალიზებული „მისტიური პარალელები":

* 21 მარტი — მნათობთა შექმნა და განხორციელება.
* 23 მარტი, პარასკევი — ადამის შექმნისა და ქრისტეს ვნების დღე.
* 25 მარტი, კვირა — ხარებისა და აღდგომის დღე.

ლიტერატურა
----------

* Кузенков П. Христианские хронологические системы, стр. 215-224, Москва 2014

სქოლიო
------

1. ↑  კეკელიძე კ. „ქართული ერა და ეორტოლოგიური წელიწადი": ენიმკის მოამბე, ტ. V-VI, თბ. 1940 წ. გვ. 87, 93
**ანანოს დაბადების დღე** — ოთარ ლითანიშვილის ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ერთ–ერთი ქართული ტელეარხის ეთერში მიდის გადაცემა საქართველოში მცხოვრები უცხოელებისათვის – "ვისაუბროთ ქართულად". გადაცემის წამყვანი მაყურებელს უჩვენებს სასწავლო ფილმს, რომელიც აგებულია უილიამ შექსპირის "ოტელოს" მოტივებზე. წამყვანი დროდადრო ერთვება ფილმის მსვლელობაში და ტელემოწაფეებს ზოგიერთ ქართულ სიტყვას და გამოთქმას უხსნის, გადაცემის ბოლოს კი დავალებას აძლევს მათ: მაყურებელმა უდა გამოიცნოს, რომელი ცნობილი ნაწარმოების მიხედვით არის ეს სასწავლო ფილმი ჰადაღებული და რა არის სიუჟეტში შეცვლილი.

როლებში
-------

* ზურაბ გეწაძე (ომარი)
* ნანა (ნანუკა) ლითანიშვილი (ანანო)
* გიორგი პიპინაშვილი (იურა)
* დავით გომართელი (ჯიმი)
* ხათუნა აბაშიძე (ემა)
* ალექსანდრე სავიცკი (ბ–ნი ბესო)
* მარიშა მაისურაძე (ნაზი)
* თამუნა ჯაფარიძე (ტელე–წამყვანი)
* ალიკო ლორთქიფანიძე (თამადა)

სქოლიო
------

1. ↑  http://www.geocinema.ge - ეროვნული ფილმოგრაფია[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
გენერალი **ანტონიო სებასტიან დემბო** (პორტ. António Sebastião Dembo; დ. 1944, ნამბუანგონგო, ლუანდის პროვინცია — გ. 25 თებერვალი, 2002) — ანგოლის პოლიტიკური მოღვაწე, უნიტას ვიცე-პრეზიდენტი (1992-2002) და შემდეგ პრეზიდენტი (2002). პარტიის წევრი გახდა 1969 წელს. 1982 წელს აფრიკის გარშემო უნიტას სახელით მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ გახდა ჩრდილოეთის ფრონტის სარდალი, ხოლო შემდეგ ჩრდილოეთის ფრონტის შტაბის უფროსი. უნიტას ვიცე-პრეზიდენტი გახდა 1992 წელს, იმ პერიოდში, როდესაც უკვე შენელდა სამოქალაქო ომი. შეცვალა ჟერემიას ჩიტუნდა (პარტიაში რიგით მეორე პერსონა ჟონას სავიმბის შემდეგ), რომელიც 1992 წლის 2 ნოემბერს ლუანდაში მოკლა ანგოლის ხელისუფლებამ. 2002 წლის 22 თებერვალს სავიმბის მკვლელობის შემდეგ გახდა პარტიის პრეზიდენტი, მაგრამ დიაბეტის გამო უკვე საკმაოდ დაუძლურებული იყო და გარდაიცვალა რამდენიმე დღეში. მისი გარდაცვალების შემდეგ უნიტას პრეზიდენტად აირჩიეს ისაიას სამაკუვა, უნიტას ყოფილი ელჩი ევროპაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Angola Rebels Demand Death Probe," BBC News, February 28, 2002.
* "UNITA Successor Dead," Pravda, June 3, 2002.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არსენა**. |

**არსენა ყაჩაღი** — რეჟისორ ვლადიმერ ბარსკის ფილმი არსენა ოძელაშვილის შესახებ. გადაღებულია 1923 წელს. „არსენა ყაჩაღი" ცნობილი ქართველი მსახიობის, ნატო ვაჩნაძის პირველი კინოროლი იყო.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმი ასახავს ბატონყმური წყობილების მძიმე შედეგებს. არსენა ოძელაშვილი თავადის ქალს შეუყვარდება, მაგრამ არსენა უარს იტყვის. შეურაცხყოფილი ქალის შურისძიების გამო არსენა იძულებულია ყაჩაღად გავარდეს. სოციალური უსამართლობისა და ძალადობის წინააღმდეგ მებრძოლი გლეხი არსენა სათავეში უდგება გლეხთა აჯანყებას. გარყვნილი ბატონი ჯერ შეურაცხყოფს მის სატრფოს, შემდეგ კი თვითმკვლელობამდე მიჰყავს იგი. გაბოროტებული არსენა შურს იძიებს, ახერხებს ციხიდან გაქცევას და უბრუნდება თავის რაზმს. გულგატეხილი არსენა მარტოდმარტო აგრძელებს ბრძოლას მჩაგვრელთა წინააღმდეგ.

როლებში
-------

* გრიგოლ ჩეჩელაშვილი — არსენა ოძელაშვილი
* ნატო ვაჩნაძე — ნენო
* პეტრე ესიკოვსკი — გიგო
* კოტე ანდრონიკაშვილი — თავადი ირაკლი
* ზაქრო ბერიშვილი — მოურავი
* ვასო არაბიძე — თავადი ვახტანგი
* ასია ბარხუდაროვა — თავადის ქალი რუსუდანი
* ივან კრუჩინინი — გენერალი
* გ. ავეტიანი — გენერალი

გადაღება
--------

ვლადიმერ ბარსკის კონსერვატორიის სტუდენტი გრიგოლ ჩეჩელაშვილი შემთხვევით გაიცნო რუსთაველის გამზირზე. ფილმმა ჩეჩელაშვილს მცირე პოპულარობა მოუტანა და შემდგომში მან რამდენიმე ფილმში („აბრეკ-ზაური", „კეთროვანი", „მეორე ცოლი", „ზელიმხანი") მიიღო მონაწილეობა.

შეფასება
--------

ფილმი მაყურებელმა მოიწონა, მაგრამ პრესისგან კრიტიკა შეხვდა. კრიტიკოსების აზრით სცენარის ავტორი არსენას არ იცნობდა და ხალხის გმირს ფილმმა ჩრდილი მოჰფინა. მათი აზრით გამოწკეპილი და დაპუდრული არსენა დიდგვაროვანს უფრო წააგავდა, ვიდრე გაყაჩაღებულ გლეხკაცს. ფილმის სახელწოდებამ უკმაყოფილება გამოიწვია მოსკოვში. ფუნქციონერებს არ სურდათ, მთავარი გმირი ბანდიტი ყოფილიყო, თუმცა როცა გაიგეს არსენას, როგორც მჩაგვრელების წინააღმდეგ მებრძოლის პოზიცია, სათაურიც დატოვეს და ფილმს გამოსვლის უფლება მისცეს.

ლიტერატურა
----------

* *ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არსენა ყაჩაღი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  *ნათია ამირეჯიბი*, „დროთა ეკრანი" გვ. 32 — „ხელოვნება", თბილისი, 1990
**ანტონიო მასეო** (ესპ. Antonio Maceo Grajales, დ. 14 ივნისი, 1845, სანტიაგო-დე-კუბა — გ. 7 დეკემბერი, 1896 წელი, პუნტა ბრავა) — კუბის დამოუკიდებლობისათვის ესპანელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ ომის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ვენესუელი გლეხისა და შავკანიანი კუბელის ოჯახში. იყო წარმატებული მეწარმე და ფერმერი.

ათწლიანი ომის დასაწყისში (1868–1878) შეუერთდა მეამბოხეთა არმიას მამასთან და ძმებთან ერთად. ხუთი თვის განმავლობაში მასეომ გაიარა გზა რიგითიდან მეთაურამდე (მაიორი) და შემდეგ 1878 წელს მიიღო განმათავისუფლებელი არმიის გენერალ-მაიორის წოდება. ანტონიო მასეომ მონაწილეობა მიიღო ხუთასამდე ბრძოლაში. კანის ფერის და ფიზიკური ძალის გამო თანამებრძოლებმა მას *ბრინჯაოს ტიტანი* (ესპ. El Titan de Bronce) შეარქვეს.). ომის შემდეგ ის დევნილობაში იყო ამერიკაში სხვადასხვა ქვეყნებში (ჰაიტიში, იამაიკაში, კოსტა-რიკაში) და ემზადებოდა კუბაში ახალი აჯანყებისათვის.

1895 წლის აპრილში ხოსე მარტიმ და სხვა პატრიოტებმა დაიწყეს შეიარაღებული ამბოხება ესპანელების წინააღმდეგ. მასეო მაკსიმო გომესთან ერთად მეთაურობდა ამბოხებულთა ძალებს ორიენეტეს პროვინციაში, ხოლო სექტემბერში გახდა განმათავისუფლებელი არმიის სარდალის მოადგილე.

1896 წლის 7 დეკემბერს მასეო მოკლეს სან-პედროსთან ახლოს, სადაც ის მიემართებოდა თანამებრძოლთა მცირე დანაყოფთან ერთად, როდესაც ესპანელებმა გაუხსნეს ინტენსიური ცეცხლი. მასთან ერთად დაიღუპა მისი შვილი, რომელიც ცდილობდა მის გამოყვანას.

  

* ანტონიო მასეო სამხედრო ფორმაშიანტონიო მასეო სამხედრო ფორმაში
* ანტონიო მასეოს საფლავიანტონიო მასეოს საფლავი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ათწლიანი ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტონიო მასეო დაარქივებული 2010-06-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Foner, Philip Sheldon (1978). *Antonio Maceo: The "Bronze Titan" of Cuba's Struggle for Independence*.  Monthly Review Press.
**ანანაური** — ადგილი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაბუკიანის მახლობლად, მდინარე ალაზნის ჭალაში, სადაც აღმოჩენილია ძვ. წ. III ათასწლეულის სამი ყორღანი. 

ანანაურის შედარებით მცირე ზომის ორი ყორღანი 40-50 წლის წინ გაიხსნა. შედარებით უნიკალურია მესამე ყორღანი ანანაური № 3, რომელზეც საქართველოს ეროვნული მუზეუმის არქეოლოგიის ცენტრის ექსპედიციამ 2012 წლის 5 ივნისიდან 5 ოქტომბრამდე იმუშავა. თავდაპირველად გორაკის თავი ხეებისა და ბუჩქნარისგან გაწმინდეს. შემდეგ კი ყორღანის გათხრა დაიწყეს. 12 მეტრის სიმაღლის მიწაყრილის ქვეშ 25 მეტრის სიგრძისა და 15 მეტრის სიგანის მოედანი იყო. ანანაურის მესამე ყორღანი ადრე ბრინჯაოს ხანის ბედენის კულტურას განეკუთვნება. 

ყორღანში აღმოჩენილია თაფლით დამუშავებული თავის ქალები, რომელზეც არქეოლოგები ფიქრობენ რომ ეს მუმიფიცირების თავისებური მეთოდია. მესამე ყორღანის კიდევ ერთი განსაკუთრებულობა ორი ეტლია, რადგან როგორც წესი ყორღანში მხოლოდ ერთი – ბელადის, ეტლი იყო მოთავსებული. ასევე აღმოჩენილია სპილენძითა და უცნობი მადნით დამუშავებული ურმის ბორბლის სამაგრი, ქარვის მძივები, ხის და ოქროს სამკაულის ნარჩენები. 

არქეოლოგებმა ანანაურის გათხრისას თხილი და წაბლი იპოვნეს. ასევე ნაპოვნია თაფლში ამოვლებული კენკროვნები: ონტკოფა და კვრინჩხი. კერამიკის ჭურჭელი დაზიანებულია და მისი აღდგენა მიმდინარეობს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ანანაურის აღმოჩენა: საღად შენახული ხილი და მუმიფიცირებული ბელადები
2. 1 2  უნიკალური აღმოჩენა ლაგოდეხში - ანანაურის ყორღანში[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  museum.ge - პრეზენტაცია კახეთში გაკეთებული უახლოესი აღმოჩენის შესახებ
**არსენ ვენგერი** (ფრანგ. Arsène Wenger; დ. 22 ოქტომბერი, 1949) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 1996 წლიდან 2018 წლამდე ხელმძღვანელობდა ლონდონის „არსენალს", რაც სარეკორდო ხანგრძლივობის პერიოდია კლუბის ისტორიაში. 

არსენ ვენგერს უკავშირდება ინგლისურ ფეხბურთში რევოლუციური ცვლილებების შემოტანა გვიან 1990-იან წლებში, როდესაც იგი ლონდონის „არსენალის" მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა 1996 წელს. მან ფეხბურთის თამაშის თავისი სტილი იაპონიაში მუშობისას ჩამოაყალიბა. 2006 წელს ვენგერის ხელმძღვანელობით „არსენალმა" ჩემპიონთა ლიგის ფინალში გააღწია, თუმცა პარიზში გამართულ ფინალში მეთოფეებმა ესპანურ „ბარსელონასთან" ანგარიშით 1-2 დათმეს. 2003-04 წლების სეზონში ლონდონის „არსენალმა" ინგლისის პრემიერ-ლიგა მოიგო დაუმარცხებლად, რაც აქამდე არავის გაუკეთებია. წაუგებელი სერია შემდგომაც გაგრძელდა, რომელიც საბოლოოდ „ოლდ ტრაფორდზე" „მაჩესტერ იუნაიტედმა" შეწყვიტა, მან 49 თამაში შეადგინა. 2017 წელს ვენგერმა კარიერაში მეშვიდედ მოიგო ინგლისის ასოციაციის თასი, რის შედეგადაც გახდა ტურნირის ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელი.

ვენგერის დროს „არსენალში" ისეთი ფეხბურთელები თამაშობდნენ, როგორებიც არიან დენის ბერგკამპი, ტიერი ანრი, ტონი ადამსი, პატრიკ ვიეირა, მარკ ოვერმარსი, ფრანსესკ ფაბრეგასი, რობინ ვან პერსი, ალექსის სანჩესი და სხვები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„არსენ ვენგერი"** ვიკისაწყობში.
* სტატისტიკური მონაცემები Soccerbase-ზე
* არსენ ვენგერის პროფილი დაარქივებული 2015-03-18 საიტზე Wayback Machine. არსენალის ოფიციალურ საიტზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არსენალი ლონდონი  – მიმდინარე შემადგენლობა |
| --- |
|  |
| 

2 დებიუში ·
6 კოსელნი ·
9 ლაკაზეტი ·
13 ოსპინა ·
14 ობამეიანგი ·
16 ჰოლდინგი ·
17 ივობი ·
18 მონრეალი ·
20 მუსტაფი ·
22 დ.სუარესი ·
23 უელბეკი ·
24 ბელერინი ·
25 ჯენკინსონი ·
29 ჯაკა ·
31 კოლაშინაცი ·
33 ჩეხი ·
35 ელნენი ·
მწვრთნელი: მიკელ არტეტა
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერისთავი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ერისთავი** (დ. 5 ივლისი, 1873, თბილისი, — გ. 10 თებერვალი, 1955, პარიზი) — ქართველი სამხედრო-მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი (1917).

ქსნის ერისთავთა შთამომავალი. 1892 წელს დაამთავრა ტფილისის კადეტთა კორპუსი და სამხედრო სამსახურში შევიდა. 1895 წელს პოდპორუჩიკის ჩინით დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი და გაამწესეს ლაიბ-გვარდიის ცხენოსან არტილერიაში. დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო აკადემია (1903) და ოფიცერთა საარტილერიო სკოლა (1907). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904–1905); პოლკოვნიკი (1908). პირველი მსოფლიო ომის დროს თავი გამოიჩინა კაუშენის ბრძოლაში (1914 წლის 6 აგვისტო) და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება; მეთაურობდა კავალერგარდის პოლკს, გვარიის კავალერიის ბრიგადას, დივიზიას. 1917 წლის აგვისტოში დაინიშნა კავკასიის მე-3 არმიული კორპუსის მეთაურად და მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1917 წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა და ქართული არმიის რიგებში ჩადგა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დავალებით იმყოფებოდა ანკარაში, საიდანაც, საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, საფრანგეთში გადასახლდა. აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის საიმპერატორო არმიის ყოფილი ოფიცრების ემიგრანტულ ორგანიზაციებში.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 59-61, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (რუსული) Александр Николаевич Эристави. Hronos Project
**ანატოლი გრიცენკო** (რუს. Анато́лий Ива́нович Грице́нко; დ. 30 მაისი, 1936, შალაევკა, რსფსრ, სსრკ — გ. 2007, დონის როსტოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი პოეტი. სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი (1973).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1936 წლის 30 მაისს ჩრდილოეთ კავკასიის მხარის სოფელ შალავეკაში, მასწავლებლის ოჯახში. შემდეგ მამამ ოჯახი საცხოვრებლად კრასნოდარის მხარეში, სოფელ პერვომაისკში გადაიყვანა. იქ მომავალმა პოეტმა შვიდი კლასი დაამთავრა. შემდეგ ჩააბარა როსტოვის სახელობო სასწავლებელში, რომელიც 1954 წელს დაამთავრა. შემდეგ მუშაობა დაიწყო ვოლგა-დონის სამდინარო სანაოსნოში თბომავლის მესჭედ.

იქვე დაიწყო თავისი პირველი ლექსების წერა, რომელიც 1955 წელს მრავალტირაჟიანმა გამომცემლობა „ვოლგო-დონმა" დაბეჭდა.

მრავალი წლის განმავლობაში იყო ჟურნალ დონის პოეზიის განყოფილების ხელმძღვანელი , ხოლო 1966 წლიდან გაზეთ კრესტიანის ლიტერატურული რედაქტორი. 

ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა დონის როსტოვში. გარდაიცვალა 2007 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Анатолий Иванович ანატოლი გრიცენკო დიდ ბიოგრაფიულ ენციკლოპედიაში
* ანატოლი გრიცენკო საიტზე „Биография.ру"
* ხმა ჭიდან. ანატოლი გრიცენკო

სქოლიო
------

1. ↑   Культура Дона в лицах. — 71 გვ.
2. ↑  *Сокольский Э.* А я Сорокина ценю // Литературная Россия, 4 марта 2005, № 9.
3. ↑  Незабытые имена // Донской писатель, 2011, № 5,  დაარქივებულია ორიგინალიდან (5 ნოემბერი, 2014)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაჩეიშვილი**. |

**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ვაჩეიშვილი** (დ. 12 აპრილი, 1886, ქუთაისი — გ. 31 ივლისი, 1964, თბილისი) — ქართველი იურისტი, სახელმწიფო და სამართლის სპეციალისტი, პროფესორი, საქართველოს იურიდიული მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

ბიოგრაფია
---------

1904 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლის გასაგრძელებლად უცხოეთში გაემგზავრა. ლექციებს ისმენდა პარიზის, ბრიუსელის და ჟენევის უნივერსიტეტებში, მაგრამ ავადმყოფობის გამო იძულებული შეიქმნა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. 1908 წელს შევიდა ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1912 წელს წარჩინებითი დიპლომით დაამთავრა და მიენიჭა სამართლის კანდიდატის წოდება.

1915 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ოდესის კერძო გიმნაზიაში. 1921 წელს ოდესის სახალხო განათლების ინსტიტუტში ჩააბარა სამაგისტრო გამოცდები და აირჩიეს ლექტორად, მაგრამ აქ დიდხანს არ დარჩენილა — 1922 წელს ივანე ჯავახიშვილის მოწვევით ჩამოდის სამშობლოში და აქტიურად მონაწილეობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტის (ეკონომიკური და იურიდიული განყოფილებებით) ჩამოყალიბებაში.

1932 წლიდან ა. ვაჩეიშვილი სამი ათეული წლის მანძილზე განაგებდა უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრას. ფართო ერუდიცია, მეცნიერული მუშაობის მაღალი კულტურა, უცხო ენების ცოდნა მას საშუალებას აძლევდა შეექმნა ფუნდამენტური გამოკვლევები სამართლის თეორიასა და ისტორიაში. დამუშავებული აქვს შუა საუკუნეების საქართველოს სისხლის სამართლის, ფეოდალური მიწთმფლობელობისა და ფეოდალური სახელმწიფოებრივი წყობილების მნიშვნელოვანი პრობლემები. მის კალამს ეკუთვნის 3 ტომიანი ნარკვევები ქართული სამართლის ისტორიიდან (მესამე ტომს თბილისის უნივერსიტეტის სამეცნიერო საბჭოს გადაწყვეტილებით პირველი პრემია მიენიჭა). დიდია მეცნიერის ღვაწლი ქართული იურიდიული ტერმინოლოგიის დადგენა-დამუშავებაშ და რუსულიდან ქართულ ენაზე იურიდიული ლიტერატურის თარგმნის საქმეში. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **მარიამ გიორგის ასული ამილახვარი** (დ. 1 აპრილი, 1898 — გ. 21 იანვარი, 1979, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 145, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ვაჩეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ანატოლი გიორგის ძე ბალაბუევი** (დ. 3 ივლისი [ ძვ. სტ. 21 ივნისი], 1889, სოფ. მანგლისი, თბილისის მაზრა, ახლანდელი დაბა მანგლისი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 19 ივნისი, 1980, თბილისი) — წარმოშობით რუსი ქართველი გეოფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1933), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1915-1916 მუშაობდა თბილისის ქალთა უმაღლეს კურსებზე. 1916-1918 იყო სამხედრო სამსახურში, შემდეგ პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სხვადასხვა სასწავლებელსა და სამეცნიერო დაწესებულებებში. 1938-იდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, სადაც ხელმძღვანელობდა გამოკვლევებს ატმოსფერული ფიზიკის დარგში. ბალაბუევის სამეცნიერო შრომები ძირითადად ეხება ატმოსფერული ფიზიკისა და კლიმატოლოგიას. დაამუშავა ამიერკავკასიის ჰავის გენეზისის საკითხები. ამიერკავკასიის სხვადასხვა რეგიონში ჩატარებული აქვს მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ცალკეულ მეტეოროლოგიური მოვლენათა შესახებ. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავრიშვილი ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 341.
**ანასტასია რომაელი** (III ს.) — ადრექრისტიანული წმინდანი და წამებული. ერთი ცნობით იმპერატორ დეციუსის (249-251), სხვა წყაროს მოწმობით კი — ვალერიანეს (253-260) ზეობისას ეწამა ქრისტესთვის. წმიდანი სამი წლის იყო, როცა მშობლები გარდაეცვალა. ობოლზე ზრუნვა ერთმა კეთილმსახურმა დიაკონისამ, სოფიამ იტვირთა და იგი ღვთისმოშიშებით აღზარდა. როცა მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო, ქალაქის თავმა პრობოსმა ბრძანა, მისთვის მიეგვარათ ანასტასია. ქრისტეს ტარიგი, რომელსაც თავისმა გამზრდელმა და მოძღვარმა მოწამეობრივ ღვაწლზე მისცა კურთხევა, მშვიდად შეხვდა შეიარაღებულ მეომრებს. პრობოსმა წმიდანის სიყმაწვილე და მომხიბვლელობა რომ იხილა, თავდაპირველად ლიქნით სცადა მისი გადაბირება: „რატომ ღუპავ შენს ყმაწვილქალობას, რად გაურბიხარ შვება-სიამოვნებას? რა მოსაგებელია ჯვარცმულისთვის ტანჯვა და სიკვდილი? ჩვენს ღმერთებს ეცი თაყვანი და ღირსეულ ქმარსაც შეიძენ, დიდებასაც და პატივსაც". ანასტასიამ მტკიცედ მიუგო: „ჩემი სიძე, ჩემი საუნჯე, ცხოვრება და სიხარული — იესო ქრისტეა. ტანჯვის შიშით ვერ განმაშორებ უფალს!". დაიწყო მისი სასტიკი ტანჯვა: მარტვილის არაადამიანური წამებისა და აბუჩად აგდების მოწმე ხალხი აღშფოთებამ მოიცვა, ქალაქის თავი იძულებული გახადა, შეეწყვიტა ანასტასიას ტანჯვა და მისთვის თავის მოკვეთის ბრძანება გასცა. ნეტარის ცხედარი ქალაქგარეთ დააგდეს მხეცების საჯიჯგნად, მაგრამ უფალმა არ დაუშვა სიწმიდის შეურაცხყოფა: ზეგარდამო მინიშნებით წმინდა ანასტასიას აღმზრდელმა სოფიამ მიაკვლია მოწამის ნეშტს და ორი სხვა ქრისტიანის დახმარებით მიწას მიაბარა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღირსმოწამე ანასტასია რომაელი (III)
**ალუბალი** (ლათ. Prunus cerasus) — მერქნიანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახის ქლიავის გვარისა. აქვს მორიგეობით განლაგებული ფოთლები, თეთრი ან ვარდისფერი ყვავილები, შეკრებილი ქოლგა ყვავილედებად. ნაყოფი წვნიანია, კურკიანა. 

ალუბალი ყინვაგამძლეა, ადრემსხმოიარე (მოსავსლა იძლევა დარგვიდან მესამე-მეოთხე წელს). ყოველწლიურად მაღალმოსავლიანი (დაახლოებით 10 ტ ჰა-ზე). ალუბლის ნაყოფი გემრიელია, შეიცავს 7,3-17,5% შაქარს, 0,8-2,4% მჯავას, 0,15-0,88% მთრიმლავ ნივთიერებას. იყენებენ ნედლად და გადამუშავებულს (მურაბა, ჯემი, კომპოტი, ნაყენი, საკონდიტრო ნაწარმი). ალუბალი გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ბევრ ქვეყანაში. საქართველოში გვხვდება ზღვის დონიდან 1600 მ-მდე. ველური ფორმები არ გვხვდება. ვარაუდობენ, რომ ალუბალი წარმოიშვა ბლისა და ქონდარა ბალამწარას ბუნებრივი შეჯვარებით. კულტურის ფორმებში განასხვავებენ 2 ჯგუფს — ბუჩქოვანსა და ხისებრს. ბუჩქოვანთა ნაყოფი მუქი ფერისაა, თითქმის შავი (ასეთ ნაყოფს მორელი ანუ გრიოტი ეწოდება). ცნობილია მათი გავრცელებული ჯიშები — ვლადიმირისა, ლიუბსკაია და სხვა. საქართველოში კულტივირებულია ესპანურა, ვლადიმირისა და ლიუბსკაია. დარაიონებულია — ქართული ალუბალი და პოდბელსკი.

ალუბალს ამრავლებენ თესლით, ფესვის ამონაყარითა და საძირეზე მყნობით. კარგად ხარობს ალუვიურ-კარბონატულსა და თიხნარ ნიადაგზე. *ალუბლის მავნებლებია:* ალუბლის ხერხია, ალუბლის ხვატარი, ალუბლის ბუზი. დაავადებებია: ნაყოფის სიდამპლე, კლასტეროსპორიოზი, ვერტიცილიოზი.

ლიტერატურა
----------

* *ერისთავი ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 337.
**ანაზარბოსი** (ბერძ. Ἀναζαρβός, ლათ. Anazarbus), **ანაზარბა** (ბერძ. Ἀνάζαρβα) — ყოფილი ქალაქი კილიკიაში (ანატოლია), რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაულ და ბიზანტიურ პერიოდებში. განლაგებულია დღევანდელი თურქეთის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. პირველი დასახლება აქ რომაელებმა შექმნეს ახ. წ. 19 წელს, ავგუსტუსის ვიზიტის შემდეგ (ეწოდა ლათ. Caesarea ad Anazarbum). III საუკუნეში ანაზარბოსი კილიკიის პროვინციის დედაქალაქ თარსუსთან მეტოქეობდა. იმპერატორ დიოკლეტიანეს დროს გახდა ახალი პროვინციის — კილიკია-სეკუნდას ცენტრი. ბიზანტიის იმპერიაში საარქიეპისკოპოსო იყო. VI საუკუნეში მიწისძვრამ დაანგრია. ხელახლა აშენდა ჯერ როგორც **იუსტინოპოლი**, ხოლო შემდეგ როგორც **იუსტინიანოპოლი**.

მუსლიმთა მიერ დაპყრობის შემდეგ **აინ-ზარბაჰი** უწოდეს. ამ პერიოდში ქალაქმა თავისი სტრატეგიული მნიშვნელობა შეინარჩუნა. დაახლოებით 962 წელს იგი ბიზანტიას დაუბრუნდა ნიკიფორე ფოკას მიერ. ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს გაუკაცრიელდა. XII საუკუნის დასაწყისში კილიკიის სომეხთა სამეფოს დედაქალაქი გახდა და **ანავარზა** ეწოდა. 1374 წელს ეგვიპტელმა მამლუქებმა საბოლოოდ გაანადგურეს.

ანაზარბოსის ნანგრევებში დგას ბიზანტიურ-სომხური ციხესიმაგრე — კილიკიის საუკეთესო შუასაუკუნოვანი ძეგლი. ასევე შემორჩენილია რომაული ტრიუმფალური თაღი, თეატრი, სტადიონი, ამფითეატრი, აკვედუკები და რამდენიმე ბიზანტიური ეკლესიის ნანგრევები.

გალერეა
-------

* დასავლეთის კარიბჭედასავლეთის კარიბჭე
* ტაძარი, სადაც კილიკიის სომეხთა მეფეები არიან დაკრძალულნიტაძარი, სადაც კილიკიის სომეხთა მეფეები არიან დაკრძალულნი
* აკვედუკიაკვედუკი

* ციხეციხე
* ციხეციხე
* ტრიუმფალური თაღის ფრაგმენტიტრიუმფალური თაღის ფრაგმენტი
* ტრიუმფალური თაღი, რომელიც მოგვიანებით სამხრეთის კარიბჭედ გადაკეთდატრიუმფალური თაღი, რომელიც მოგვიანებით სამხრეთის კარიბჭედ გადაკეთდა

სქოლიო
------

1. ↑   ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1985. — გვ. 31.
2. 1 2 3  Anazarbus. *Encyclopedia Britannica online* (15 სექტემბერი, 2008). ციტირების თარიღი: 4 იანვარი, 2022
**ანატოლი კალგინი** (რუს. Кальгин Анатолий Николаевич; დ. 20 აპრილი, 1875, ვლადიკავკაზი — გ. 20 მარტი, 1943, თბილისი) — რუსი ინჟინერი, არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
---------

1900 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამოქალაქო-საინჟინრო ინსტიტუტი. არქიტექტორის თანაშემწედ მუშაობდა პიატიგორსკში. 1901-1905 წლებში ცხოვრობდა ბაქოში. 1905-1907 წლებში ასწავლიდა სტროგანოვის სასწავლებელში - მოსკოვში. 1907 წელს თბილისში გადმოვიდა. 

მონაწილეობდა სხვადასხვა კვლევით ექსპედიციებში. 1907 წელს ექვთიმე თაყაიშვილთან და მოყვარულ ფოტოგრაფ ედუარდ ლიოზენთან ერთად, მონაწილეობდა არქეოლოგიურ ექსპედიციაში არტაანის, ოლთისიისა და ყაღიზმანის ოლქებში. მან გაზომა მნიშვნელოვანი ძეგლები: ტაოსკარის, კალმახის, ბობოსგირის, კერკლუხის, კინეპოსის ეკლესიები, ოლთისის ეკლესია და ციხის მღვიმეთა დარბაზები, ფანასკერტის ციხე, ჩანგლის დიდი ტაძარი და სხვა. მთავარი იმ წელს გაზომილ ტაძართა შორის — ბანას ცნობილი ტაძარი იყო, მანამდის სქემატურად გაზომილი სიმონ კლდიაშვილის მიერ. ა. კალგინმა შეადგინა ბანას რეკონსტრუქციის საკუთარი ვარიანტიც.

1917 წელს ექვთიმე თაყაიშვილთან, ლადო გუდიაშვილთან, მიხეილ ჭიაურელთან და ილია ზდანევიჩთან ერთად, მონაწილეობდა არქეოლოგიურ ექსპედიციაში ტაო-კლარჯეთში. 

1913-1916 წლებში მხატვარ ჰენრიხ ჰრინევსკისთან ერთად სათავადაზნაურო ბანკის შენობის პროექტი შექმნა და განახორციელა. 1920 წლის 13 აგვისტოს საქართველოს დამფუძნებელი კრებისა და რესპუბლიკის მთავრობის მიერ მიღებულ იქნა დეკრეტი „ძველი ხუროთ-მოძღვრების ძეგლების შეკეთება დაცვისთვის - 2 000 000 მან. გადადებისა". მუზეუმის სამეცნიერო საბჭომ ამ სამუშაოების შესასწავლად და შესასრულებლად შექმნა კომისია, რომელშიც გიორგი ჩუბინაშვილი, ნ. სევეროვი და ანატოლ კალგინი შევიდნენ.

მკვლევრები ჯერ მცხეთის ჯვრისა და სვეტიცხოვლის ეკლესიების შესასწავლად გაემგზავრნენ, შემდეგ, კახეთის რეგიონის რამდენიმე ძეგლი შეისწავლეს და შეაკეთეს, ასევე, მუზეუმში გადაიტანეს წრომის ეკლესიის მოზაიკის ფრაგმენტები. 1920 წელს ეროვნული მუზეუმის შენობის ფასადის გასაფორმებლად ნ. სევეროვი და ანატოლი კალგინი მიიწვიეს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში ამ სამუშაოების დასრულება ვერ მოხერხდა. 1922-1930 წლებში იყო სამხატვრო აკადემიის პროფესორი. 1927 წელს ააგო ზემო ავჭალის ჰესი კ. ლეონტიევთან და მ. მაჭავარიანთან ერთად. 1930 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე ასწავლიდა. 

გარდაიცვალა თბილისში, დაკრძალულია მცხეთაში, სამთავროს ტაძრის გალავანში.

ლიტერატურა
----------

* *ჭანტურიძე ს.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 213.
* ბერიძე ვ. „თბილისის ხუროთმოძღვრება 1801-1017 წლები", ტ. 2, თბ. 1963, გვ. 171
**ანანურის პირველი საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურში, ხუროთმოძღვრული ანსამბლის აღმოსავლეთით. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. ეკუთვნოდა ვინმე ლაზრიევს.

სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. შენობა შედგება სწორი კუთხით მიბჯენილი ორი ფრთისგან, რომლებსაც ეზოს მხარეს ხის გადახურული აივანი გასდევს. ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად სახლი მიტოვებულია. მისი ერთი ფრთა სახურავის გარეშეა და ნგრევის პირასაა მისული. ფრთებს შორის მოქცეულ ეზოს აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ნატეხი ქვით ნაგები მაღალი კედელი ფარგლავს, რომლის აღმოსავლეთ კედელში კარია გაჭრილი. გეგმით ორივე სართული ერთნაირია. ორივე ფრთაში ორ-ორი ოთახია. ოთახებში შესასვლელი აივნიდანაა. აივანზე გამოდის ყველა ფანჯარა. შენობის დანარჩენი კედლები ყრუა. მხოლოდ აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფრთის მეორე სართულის აღმოსავლეთ ოთახს აღმოსავლეთით კარი და ორი ფანჯარა აქვს, რომლებიც ამ მხრიდან მიშენებულ ხის ღია აივანზე გადის. მეორე სართულზე ასასვლელად ეზოდან, ფრთების შეერთების ადგილას, ხის ორმარშიანი კიბეა მოწყობილი. კიბე აივანზე ამოდის. აივნის ერთ ბოლოში საპირფარეშოა, მეორე ბოლოში კი - კედელში მოწყობილი სხვენზე ასასვლელი კიბის შესასვლელი. სხვენზე ასასვლელი მეორე კიბე აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფრთის ოთახების გამმიჯნავ კედელშია. ამავე ფრთაში საკმაოდ ღრმა სარდაფია, რომელსაც ეზოს მხარეს ქვის კიბე და ორი პატარა ფანჯარა აქვს. ოთახების გასათბობად ბუხრებია გამოყენებული. ოთახებში მაღალი და განიერი თახჩებია.

სახლის ფასადებიდან მხოლოდ ეზოს მხარეს მოქცეული ფასადია მორთული. ფასადზე მეორე სართულის შესასვლელებსა და ფანჯრებს ორსაფეხურიანი ნახევარწრიული თავსართები აქვთ, რომელთა ქუსლებს მსგავსი პროფილის თარო აკავშირებს. აივნის გადახურვა დაყრდნობილია კაპიტელებით დასრულებულ ხის სვეტებზე. მოაჯირი შევსებულია რიკულებით. სართულშუა გადახურვა გამართულია ხის კოჭებზე, სახურავი - ხის ნივნივებზე. სახლს თუნუქის ორფერდა სახურავი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 212.
**ანამიტის ქედი**, **ანამის მთები**, **ჩიონგშონი** (ლაოს. ພູ ຫລວງ; ვიეტ. Dãy Trường Sơn) — ქედი ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლაოსში, ვიეტნამსა და კამბოჯაში. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1100 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ 130 კმ-ზე.

მაქსიმალური სიმაღლე 2819 მ (მთა ფუ-ბია). სხვა მთებიდან აღსანიშნავია ფუ-შაი-ლაი-ლენგი (2720 მ) და ნგოკ-ლინი (2598 მ). ეს უკანასკნელი განლაგებულია ტრიასული ნალექებით აგებული კონ-ტუმის მასივის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე ცენტრალურ ვიეტნამში. მნიშვნელოვანი უღელტეხილებია ნაპე (722 მ) და მუ-ზია (418 მ), რომლებზედაც საავტომობილო გზები გადადის. 

დასავლეთი კალთა დამრეცია და საფეხურებრივად დაბლდება მდინარე მეკონგის ხეობისაკენ; აღმოსავლეთი კალთა მოკლეა და ციცაბოდ აწყდება სამხრეთ ჩინეთის ზღვას. ანამიტის ქედი იყოფა სამ ძირითად: ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილად.

დამახასიათებელია რთული გეოლოგიური აგებულება. ჩრდილოეთით გავრცელებულია კირქვები, ქვიშაქვები, გრანიტები და გნაისები, სამხრეთ ნაწილშია განიერი ხეობებით დასერილი ფართო კრისტალური და ბაზალტური ლავური პლატოები, რომელთა შორის გამოიყოფა ბოლავენი, კონ-ტუმი და და-ლატი. ჩრდილოეთ ნაწილში ტროპიკული კარსტია განვითარებული.

დასავლეთ კალთებზე იზრდება მეჩხერი ფოთოლმცვივანი ტყე, აღმოსავლეთით ნოტიო ტროპიკული და წიწვოვანი ტყეა. ანამიტის ქედის ფარგლებშია მრავალრიცხოვანი ისტორიული, არქიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლები. აქვეა ფუ-მატის ეროვნული პარკი.

სქოლიო
------

1. ↑  Lê Bá Thảo. Thiên nhiên Việt Nam (ấn bản 6). Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục. 2009
2. ↑  Southern Annamites montane rain forests
3. ↑  Journal of the Lepidopterists' Society
4. ↑  Lê Bá Thảo. Việt Nam - Lãnh thổ và Địa lý. Hà Nội: Nhà xuất bản Thế giới. 2001
5. ↑  The Case of Pu Mat National Park in Vietnam.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-02-11. ციტირების თარიღი: 2023-02-11.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* NKC: ge1078388
* VIAF: 55148574335524430009
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 55148574335524430009

 |
**არაბისტიკა** ან **არაბთმცოდნეობა** — დარგი, რომელიც მეცნიერულად შეისწავლის და იკვლევს *ვიწრო გაგებით* არაბული ენისა და ლიტერატურის (არაბული ფილოლოგია) სხვადასხვა საკითხებს, ხოლო უფრო *ფართო გაგებით* კი არაბისტიკა მოიცავს არაბულენოვან ქვეყნებთან, მათ რელიგიასთან, კულტურასთან, საერთოდ ცალკეული არაბული ქვეყნების ცხოვრებასთან დაკავშირებულ სამეცნიერო საკითხებს აწმყოსა და წარსულში.

არაბისტიკა, როგორც მეცნიერება აღმოსავლეთმცოდნეობის ნაწილს წარმოადგენს და მჭიდროდაა დაკავშირებული ისლამოლოგიასთან.

ენათმეცნიერულ ნაწილში **არაბული ფილოლოგია** შეისწავლის ძველ არაბულს, კლასიკურ არაბულს, საშუალო არაბულს, თანამედროვე არაბულსა და მის დიალექტებს.

არაბისტიკული ლიტერატურათმცოდნეობა იკვლევს ისლამამდელი ხანიდან დღემდე შექმნილ არაბული ლიტერატურას, პროზასა და პოეზიას, მრავალსაუკუნოვანი ისლამური კულტურის წიაღში შექმნილ სხვადასხვა რელიგიურ, ფილოსოფიურ, ისტორიულ და გეოგრაფიულ ტექსტებს, ასევე არაბულ ენაზე არსებულ ებრაულ და ქრისტიანულ ლიტერატურებს.

არაბისტიკა საქართველოსა და ევროპაში
-----------------------------------

არაბისტიკა საქართველოში, ისევე როგორც ევროპაში ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში ჩაისახა და XIX საუკუნიდან ისტორულ–კრიტიკული დისციპლინად ჩამოყალიბდა. განსაკუთრებული განვითარება ჰპოვა ამ დარგმა მეოცე საუკუნის საქართველოში. სწორედ მეოცე საუკუნის ქართული არაბისტიკის ერთ–ერთ თვალსაჩინო ფიგურას წარმოადგენს აკადემიკოსი გიორგი წერეთელი, რომლის შრომები თავისი მნიშვნელოვნებით სცდება საქართველოს ფარგლებს. 

დღეს არაბისტიკას სხვადასხვა მიმართულებით შეისწავლიან თბილისისა და ქუთაისის უმაღლეს სასწავლებლებში, ძირითადად ორი — ფილოლოგიური და ქვეყანათმცოდნეობითი მიმართულებით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აღმოსავლეთმცოდნეობა
* ისლამოლოგია
* ირანისტიკა
* ებრაისტიკა
* ოსმანისტიკა
* არაბული ანბანი
* აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი არაბისტიკის საბაკალავრო პროგრამა (მცირე დახასიათება)[*მკვდარი ბმული*]
* სახელგანთქმული არაბისტების ჩამონათვალი

ლიტერატურა
----------

* არაბისტიკის შესავლის პროგრამა. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი ; შემდგენელი: ალექსანდრე ლეკიაშვილი - თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა და სტამბა, 1974
ალექსანდრ ეგოროვი
**ალექსანდრე ილიას ძე ეგოროვი** (რუს. Алекса́ндр Ильи́ч Его́ров დ. 25 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 13 ოქტომბერი] , 1883 — გ. 23 თებერვალი, 1939) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი.

ბიოგრაფია
---------

1902–1905 წლებში სწავლობდა ყაზანის ქვეითთა სასწავლებელში. 1905 წელს პოდპორუჩიკის ჩინით სამხედრო სამსახურს იწყებს ერევნის მე-13 ლეიბ-გრენადერთა პოლკში. იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1916 წლიდან სამსახურს აგრძელებს თბილისში. მსახურობს დიდი მთავრის, მიხეილ ნიკოლაევიჩის თბილისის სასწავლებლის მასწავლებლად. 21 აგვისტოს ინიშნება კავკასიის მე-2 საკავალერიო კორპუსის შტაბში, შემდეგ ბატალიონის მეთაურია, 1917 წლის დასაწყისიდან პოლკოვნიკი და 132-ე ქვეითი პოლკის მეთაური. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ გახდა ესერების პარტიის წევრი. 1917 წლის დეკემბრიდან წითელი არმიის შემადგენლობაშია. 1918 წლის აგვისტოდან რუსეთის სამოქალაქო ომში წითელი არმიის სხვადასხვა შენაერთების, არმიების და ფრონტების სარდალია. 1921 წლის სექტემბრიდან 1922 წლის იანვრამდე დასავლეთის ფრონტის სარდალია, 1922 წლის თებერვლიდან 1924 წლის მაისამდე კავკასიის წითელდროშოვანი არმიის სარდალი. სამოქალაქო ომის შემდეგ ინიშნება კიევისა და პეტროგრაფიის სამხედრო ოლქების სარდლად. 1931–1935 წლებში წითელი არმიის შტაბის უფროსია. 1935 წლის სექტემბრიდან 1937 წლის მაისამდე წითელი არმიის გენერალური შტაბის უფროსია. 1935 წელს ენიჭება საბჭოთა კავშირის მარშლის წოდება. 1937 წლის 11 მაისიდან სსრკ-ის სამხედრო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილეა. 1938 წლის იანვარში დაინიშნა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სარდლად. იმავე წლის 27 მარტს დააპატიმრეს. 1939 წლის 22 თებერვალს უმაღლესი სასამართლოს მიერ ჯაშუშობის ბრალდების გამო მიესაჯა დახვრეტა. დახვრიტეს 23 თებერვალს, წითელი არმიის დღეს.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალექსანდრე ეგოროვი***

* Conquest, Robert (2008). *The Great Terror: A Reassessment*, 40th Anniversary, Oxford:  Oxford University Press. ISBN 978-0-19-531699-5.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 24.