recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ზარაფხანა** — მონეტების, ორდენების, მედლებისა და სხვა სახელმწიფო ნიშნების დასამზადებელი სახელმწიფო საწარმო, რომელიც ფართოდ იყენებს მოოქროების, მოვერცხვლისა და საიუველირო მინანქრით ლითონის ნაკეთობათა დაფარვის ხერხებს. 

საქართველოს ტერიტორიაზე მონეტას ჭრიდნენ ძვ. წ. VI საუკუნიდან. კოლხური თეთრი მოჭრილია საქართველოში, მაგრამ ზარაფხანის ადგილმდებარეობა უცნობია. 704 წელს არაბულ დრამაზე თბილისის ზარაფხანა პირველად აღინიშნა. IX საუკუნიდან თბილისში დროგამოშვებით იჭრებოდა ფული არაბი ხალიფას, ხოლო X საუკუნის II ნახევრიდან - თბილისის ამირას სახელით. XIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან XV საუკუნის დასაწყისამდე მონეტებზე კვლავ გვხვდება თბილისის ზარაფხანის აღნიშვნა. 1603 წლიდან XVIII საუკუნის დასასრულამდე თბილისის ზარაფხანა სისტემატურად უშვებდა ვერცხლისა და სპილენძის ფულს. XVII საუკუნის ზარაფხანა მდებარეობდა კალაში, სიონის მახლობლად. დასტურლამალში შემონახულია ზარაფხანის წესდება. 1803-1833 წლებში თბილისის ზარაფხანა უშვებდა ე. წ. რუსულ-ქართულ ფულს. ეს ზარაფხანა მდებარეობდა როსტომ მეფის სასახლის ტერიტორიაზე.

თბილისის გარდა დროგამოშვებით ფული იჭრებოდა აგრეთვე დმანისში (XIII ს.), ახალციხეში (XIV ს. დასაწყისი), ანისში (XIV ს.), არტანუჯში (1520), ზაგემში (XVI-XVII სს.). სხვადასხვა დროს ზარაფხანები მოქმედებდნენ უფლისციხეში, ქუთაისში, ცხუმში, ზუგდიდში და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ღვაბერიძე ც. ქუთელია თ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 484, თბ. 1979
* *კაპანაძე დ.* ქართული ნუმიზმატიკა, თბ. 1969;
* *Пахомов Е. А.* Монеты Грузии, Тб. 1970;
**ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ცენტრალური ბიბლიოთეკა** — განათლებისა, კულტურისა და ინფორმაციის გავრცელების მნიშვნელოვანი ცენტრი ქალაქ ზუგდიდში. მოიცავს 17 სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალს. ესენია:

* ახალაბასთუმანის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* აბასთუმანის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* დარჩელის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ზედა ეწერის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ინგირის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* კოკის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* კოკი-ხურჩის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ნარაზენის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ოდიშის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ორსანტიის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* რუხის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ყულიშკარის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ჩხორიის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ცაიშის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ჭაქვინჯის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი
* ჭკადუაშის სასოფლო ბიბლიოთეკა-ფილიალი

ისტორია
-------

პირველი ბიბლიოთეკა ზუგდიდში შეიქმნა 1887 წელს, რომლის შესახებ ინფორმაცია გამოქვეყნდა 1888 წელს გაზეთებში „ივერია" და „დროება". ბიბლიოთეკა ოფიციალურად 1912 წლის 19 მაისს დაარსდა.

საბჭოთა პერიოდში მასობრივად დაიწყო კულტურული დაწესებულებების მშენებლობა, ბიბლიოთეკები მასობრივად გავრცელდა სოფლებშიც. შემდგომში საქალაქო ბიბლიოთეკა სარაიონო ბიბლიოთეკად გადაკეთდა, გაიზარდა წიგნადი ფონდი.

ქალაქ ზუგდიდსა და ზუგდიდის რაიონში 1990 წლისათვის ქალაქის ტერიტორიაზე 18, ხოლო რაიონში 80–მდე ბიბლიოთეკა იყო.

ბიბლიოთეკა დღეს
---------------

ზუგდიდის ბიბლიოთეკა დღეისათვის მოიცავს რამდენიმე განყოფილებას, მათ შორისაა:

* აბონემენტი
* დარბაზი
* ამერიკული კუთხე
* საბავშვო განყოფილება
* ბავშვთა ოთახი
* ავტომატიზაციის განყოფილება
* ტექნიკური სერვისის განყოფილება
* საინფორმაციო-ანალიტიკური განყოფილება
* ერთიანი ფონდების სექტორი

ცენტრალურ ბიბლიოთეკას აქვს მასობრივი ღონისძიებების ჩატარების ტრადიცია. ბიბლიოთეკა აწყობს ბიბლიოთეკის დღეებს, ტრენინგებს, პრეზენტაციებს, შეხვედრებს, ინიციატორი და შემსრულებელია არაერთი მასობრივი ღონისძიებისა, რომელთა შორის ზოგიერთი უკვე ტრადიციად იქცა და ყოველწლიურად ტარდება.

ამერიკული კუთხე
---------------

ამერიკის საელჩოს ხელშეწყობით, 2007 წელს დაარსდა ამერიკული კუთხე, რომელიც 2009 წელს გაფართოვდა და გახდა თანამედროვე ტიპის უახლესი ტექნიკითა და მაღალი პოლიგრაფიული გამოცემის ლიტერატურით აღჭურვილი კუთხე. აღსანიშნავია, რომ საქართველოში ამერიკული კუთხე აქვს 8 ბიბლიოთეკას და მათ შორისაა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ცენტრალური ბიბლიოთეკა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიბლიოთეკის ოფიციალური საიტი
* ბიბლიოთეკის ბლოგი
* ბიბლიოთეკის ბლოგი
**მოღრისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოღრისში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლიდან აღმოსავლეთით 3-4 კმ-ზე დგას წმ. გიორგის ეკლესია, რომელიც ნაგებია მოყვითალო ქვიშაქვის კვადრებით. წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულია აგური და ყორექვა. ფასადებს აგურის ჰორიზონტალური წყობის სარტყელი მიუყვება.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, რომელიც აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი თაღოვანი ნიშია. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია შვერილებით. საკურთხევლის წინ ერთსაფეხურიანი სოლეაა.

გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ ტოლ მონაკვეთად იყოფა. კამარა ნახევარცილინდრულია. დასავლეთის, ოდნავ შეისრული თაღი კუთხის პილასტრებს ეყრდნობა. ინტერიერში შემორჩენილია ნალესობის კვალი.

ეკლესია განათებულია აღმოსავლეთით თაღოვანი, ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა სარკმლებით. იატაკი მოპირკეთებულია კვადრატული ფილებით. სამხრეთი შესასვლელი შიგნით თაღოვანი — გარედან არქიტრავულია. დასავლეთი და აღმოსავლეთი ფასადების ფრონტონის წყობაში ჩაძირული ჯვრებია გამოსახული. საბურავად გამოყენებულია შიფერი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
მოურავი მოსე მემარნიშვილი მეუღლესთან
**მოურავი** — ადგილობრივი მმართველობის მოხელე ძველ საქართველოში. მოურავი ასრულებდა სამეურნეო, ადმინისტრაციულ და სასამართლო ფუნქციებს. იგი იყო მებატონის მამულების მმართველი, პროვინციის, ქალაქის, სოფლის გამგე. XVII სუაკუნიდან ქალაქის მოურავმა საბოლოოდ ჩაანაცვლა ქალაქის ამირას სახელწოდება. ქალაქის მოურავის შესახებ ცნობები მოიპოვება „დასტურლამალში".
ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი იყო ქიზიყის, ყაზახის და არაგვის მოურავობა. ფართოდ იყო გავრცელებული სოფლის მოურავობა. ქალაქების მოურავებიდან პირველი ადგილი ეჭირათ თბილისისა და გორის მოურავებს. ქალაქის მოურავი მეფის მიერ ინიშნებოდა. მოურავი ქალაქის უპირველესი მოხელე იყო. მას ემორჩილებოდა ქალაქის მოხელეები — მელიქი, მამასახლისი, ნაცვალი და ასასები. თავის სასამართლო ფუნქციებს მოურავი მელიქის, მამასახლისის, აგრეთვე 3—4 „სარწმუნო მოქალაქის" (მსხვილი ვაჭრის) თანდასწრებით ასრულებდა. მოურავობა იმდენად საპატიო და შემოსავლიანი თანამდებობა იყო, რომ ბატონიშვილებიც კი არ ამბობდნენ უარს ამ სახელოზე. მაგ. იესე ბატონიშვილი ერთ დროს თბილისის მოურავი იყო. ქალაქის მოურავი აკონტროლებდა ქალაქში ვაჭრობას, წარმოებას, აწესებდა ფასებს.

1919 წელს მოურავი ეწოდა თბილისის თავის თანამდებობას. 1919-1921 წლებში თბილისის მოურავის თანამდებობაზე იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილი.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 147.
* *კოპალიანი ჯ.* მოურავის სახელო ფეოდალურ საქართველოში, თბ. 1982;
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. სურგულაძის გამოც. თბ. 1970;
* *სურგულაძე ი.* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ. 1952;
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქალაქები, საქალაქო წეს-წყობილება და ცხოვრების ვითარება საქართველოში XVII-XVIII სს // 1910-1920-იანი წლების ჟურნალები, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2011. — გვ. 254-269, ISBN 978-99940-28-60-3.
* *Месхиа Ш. А.* Города и городской строй феодальной Грузии (XVII - XVIII вв.), Тб. 1959, с. 244-262;

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯანელიძე ო. დაუშვილი ა. ხოსიტაშვილი მ.*, „თავისუფალი საქართველოს დედაქალაქი თბილისი 1918-1921 წლებში", თბ. 2019. — გვ. 34, ISBN 978-9941-9553-1-9.
**ერისთავების საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვისხევში. თავდაპირველი ნაგებობა თარიღდება XVII – XVIII საუკუნით, გვიან – XIX საუკუნით. სახლი რამდენჯერმეა გადაკეთებული: სამხრეთიდან ორ – ორ სართულად მიშენებულია ოთახები და დარბაზი (სააქტო), მეორე სართულზე ოთახები გატიხრულია, რამდენიმე სარკმელი გადაკეთებულია კარად, გარედან მთავარი ფასადის მხარეს მიდგმულია ხის კიბე.

შენობა (17,5 X 15 მეტრი) შედგება ორი ნაწილისაგან. შესასვლლელი აღმოსავლეთითაა, დასავლეთ ნაწილში, პირველ სართულზე, მარანია, აღმოსავლეთ ნაწილში (გვიანი) – ვესტიბიული და კუთხის ოთახები. ვესტრიბიული მეორე სართულთან დაკავშირებული იყო ორი მასიური კიბით. მეორე სართულზე, ვესტრიბიულის თავზე, ხისსვეტებიანი ღი ლოჯი და კუთხის ოთახებია. ამ სართულზე კიდევ რამდენიმე საცხოვრებელი ოთახია.

(ა) მარანში (10,4 X 15,5 მეტრი) მოხვედრა ამჟამად ვესტრიბიულიდან შეიძლება. მისი შეისრულთაღოვანი შესასვლელის ორივე მხარეს თითო სარკმელია, რომლებსაც ლითონის გეომეტრიული ლითონის გეომეტრიული გისოსები აქვთ. სამხრეთ კედელში ხის სარტყლის ნაშთია, კედლებში სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა და თაღოვანი ნიშებია. რამდენიმე ნიშში სათოფურია, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ შენობის ეს ნაწილი თავდაპირველად სამეორნეო და თავდაცვითი დანიშნულების იყო. მარანი რვაწახნაგა აგურის სვეტებით ორ ნაწილად იყოფა. სვეტების გასწვრივ, აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილო კედლებზე კუთხეებჩაკვეთილი პილასტრებია. მარნის დასავლეთ ნაწილი, თავის მხრივ, ორი სვეტითა და მასზე გადაყვანილი თარებით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. სვეტებისა და პილასტრების საფეხურებიან კაპიტელებზე გადაყვანილიანახევარწრიული თაღები. დასავლეთის ყრუ კედელს მთელ სიგრეძე გასდევს საწნახელი, რომელსაც წინ მაღალი საფეხური აქვს. მარნის გადახურვა ხისაა, კოჭოვანი. დასავლეთ ფასადის მეორე სართულზე გამოდის საცხოვრებელი ოთახების ფანჯრები. სახლის მთავარი აღმოსავლეთ ფასადი სიმეტრიულია. პირველი სართულის ცენტრალური ნაწილი გახსნილია მაღალი და განიერი თაღით, რომელშიც ჭიშკარი იყო ჩასმული, ხოლო მეორე ორსვეტიანი ღია ლოჯია. შესასვლელის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია. ფასადის კედლები დანაწევრებულია ფრონტონიანი სარკმლებით. ნაგებობის ყველა კედელი, მარნის გარდა, შელესილია.

ლიტერატურა
----------

* *ნემსაძე თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 61 – 62.
**მოუსონის ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთ ანტარქტიდის დედოფალ მერის მიწის სანაპიროსთან. მოქცეულია შეკლტონოს შელფურ მყინვარსა და წმინდა ვინსენტის ყურეს შორის. ჩრდილოეთით ესაზღვრება დეივისის ზღვა, აღმოსავლეთით — კუნძული ბოუმენი. ზღვის ფართობი შეადგენს 333,000 კმ²-ს, სანაპირო ხაზის სიგრძე 800 კმ-ს. მაქსიმალური სიღრმეები ოდნავ აღემატება 1000 მ-ს. დიდწილად მოქცეულია კონტინენტური მეჩეჩის ფარგლებში, სადაც სიღრმეები 200-500 მ აღწევს. წლის მეტ დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სამხრეთი ნაპირები ქმნიან შეკლტონის შელფური მყინვარისა და კონტინენტური ყინულოვანი ფარის კიდეს. 1956-1958 წლებში მოუსონის ზღვის სანაპიროზე მოქმედებდა საბჭოთა სამეცნიერო სადგური ოაზისი; 1957-1968 წლებში — ავსტრალიური სადგური უილქსი, ხოლო 1969 წლიდან მოქმედებს ავსტრალიური სადგური კეისი. როგორც ცალკე ზღვა გამოყვეს საბჭოთა მეცნიერებმა და უწოდეს ანტარქტიკის ავსტრალიელი მკვლევარის დაგლას მოუსონის სახელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოუსონის ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთის ოკეანის ზღვები |
| --- |
|  |
| 
ამუნდსენის ზღვა · ბელინსგაუზენის ზღვა · დეივისის ზღვა · დიურვილის ზღვა · თანამეგობრობის ზღვა · კოსმონავტთა ზღვა · ლაზარევის ზღვა · მოუსონის ზღვა · მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვა · რისერ-ლარსენის ზღვა · როსის ზღვა · სკოშის ზღვა · სომოვის ზღვა · უედელის ზღვა |  |

 |
მოშე კაცავი
**მოშე კაცავი** (ებრ. משה קצב, სპარს. موسى قصاب; დ. 5 დეკემბერი, 1945 წელი, იაზდი) — ისრაელის პოლიტიკური მოღვაწე, ისრაელის მერვე პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

მოშე კაცავი დაიბადა იაზდში. როდესაც ის ჯერ პატარა იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად თეირანში გადავიდა. 1951 წლის აგვისტოში მთელი ოჯახი დაბრუნდა ისრაელში. ის მსახურობდა ჯარში, მუშაობდა კნესეტში და ბოლოს პრეზიდენტიც გახდა. 

მოშე კაცავი პრეზიდენტის პოსტიდან სექსუალური სკანდალის გამო გადადგა. 2010 წლის 10 დეკემბერს მოშე კაცავი თელ-ავივის სასამართლომ გაუპატიურების 2 შემთხვევაში და გარყვნილი ქმედების შემთხვევაში დამნაშავედ ცნო და შვიდწლიანი პატიმრობა შეუფარდა. ექს-პრეზიდენტმა ბრალდების არც ერთი პუნქტი არ აღიარა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მოშე კაცავი***

* BBC Profile

სქოლიო
------

1. ↑  Moshe Katsav Former Israeli President Jailed For Rape. Allvoices.com (2011-03-22).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-04. ციტირების თარიღი: 2012-07-21.
2. ↑  Ex-Israeli president to serve 7 years for rape.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-29. ციტირების თარიღი: 2014-07-30.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისრაელის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| დროებითი სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარეები | 
* დავიდ ბენ-გურიონი (1948)
* ხაიმ ვაიცმანი (1948–1949)
 |
|  |
| პრეზიდენტები | 
* ხაიმ ვაიცმანი (1949–1952)
* იცხაკ ბენ-ცვი (1952–1963)
* ზალმან შაზარი (1963–1973)
* ეფრაიმ კაცირი (1973–1978)
* იცხაკ ნავონი (1978–1983)
* ხაიმ ჰერცოგი (1983–1993)
* ეზერ ვაიცმანი (1993–2000)
* მოშე კაცავი (2000–2007)
* შიმონ პერესი (2007–2014)
* რუვენ რივლინი (2014-დან)
 |

 |
**მიტროფანე ოტიას ძე კორძახია** (დ. 16 ივლისი [ ძვ. სტ. 4 ივლისი], 1890, სოფელი აბაშა, — გ. 28 აპრილი, 1970, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. საქართველოს კლიმატის ცნობილი მკვლევარი. 

კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დამთავრების (1915) შემდეგ მასწავლებლად მუშაობდა თბილისში, 1925–1940 იყო თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიაში განყოფილების გამგედ, 1940–1952 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს კლიმატოლოგიაში, 1952–1955 წლებში იყო საქართველოს კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. 1955-1970 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. კორძახიას ძირითადი შრომები ეძღვნება კლიმატოლოგიის, აგრეთვე საქართველოს კლიმატოგრაფიის საკითხებს. 

„საქართველოს სსრ ატლასის" შექმნაში მონაწილებისათვის მიენიჭა საქართველოს სსრ პრემია (1971).

თხზულებები
----------

* საქართველოს ჰავა, თბ. 1961;
* საქართველოს სსრ კლიმატური რუკა , თბ. 1962 (თანაავტ.).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 682-683.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიტროფანე კორძახია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მოტორი 3D** — ინფორმატიკული პროგრამის ნაწილი, რომელიც იტვირთება ტრანსფორმაციის გამოთვლებიდან ვირტუალურ სამგანზომილებიან სივრცეში (ჩვეულებისამებრ 3x3 ან 4x4 ან კვატერნული(მათემატიკური მატრიცა) გამოყენებით), იმისათვის, რომ საბოლოოდ ვაჩვენოთ გამოთვლებიდან მიღებული პასუხი 2D სიბრტყეზე, ეკრანზე საჩვენებლად.

მოტორი 3D ჩვეულებისამებრ მანიპულირებს ობიექტებს რომლებიც შენახულები არიან მრავალკუთხა სამკუტხედების ერთობლიობის ფორმით.ყოველი სამკუთხედი შექმნილია სამი წერტილისაგან და ყოველი წერტილი თავის მხრივ წარმოდგენილია სამი კომპონენტით X,Y და Z წარმოადგენენ თავის კოორდინატებს სამგანზომილებიან სივრცეში.

1996 წლიდან მოყოლებული მოტორი 3D საზოგადოებამ დაიწყო მოგების მიღება ახალი გრაფიკული ჩიპის ფუნქციონირებიდან,რომელიც შესაძლებელს ქმნიდა საჭირო გამოთვლების ნაწილების მართვას 3D გამოსახვისათვის,მაშინ როდესაც Intel-მა გამოუშვა თავისი პირველი პროცესორი,რომლებიც ეკიპირებულები იყვნენ ინსტრუქციის თამაშით MMX-ით გათვალისწინებული PC-ის მაჩვენებლის გასაუმჯობესებლად მატრიცის გამრავლების დარგში.

იმისათვის რომ შეაღწიო მოტორი 3D-ს მიერ ნებადართულ სერვისებში ჩვეულებისამებრ გამოიყენება პროგრამირების ინტერფეისი ან API.
პროგრამისტი ირჩევს შესაძლებელ გრაფიკულ API-ებს შორის ერთ-ერთს რომ შექმნას აჩქარებული **მოტორი 3D**.ყველაზე უფრო ჩქარები არიან:

* DirectX შექმნილი Microsoft-ის მიერ და გამოყენებული მხოლოდ Windows-ის პლატფორმებზე,
* OpenGL მიძღვნილი Silicon Graphics (SGI) *GL* სახელით,გამოყენებულია დიდი რაოდენობის არქიტექტურისათვის.

რამდენიმე მოტორი 3D:

* Truevision3D (არაკომერციული გამოყენებისათვის უფასოა)
* Crystal Space (LGPL-ით)
* Ogre 3D (LGPL-ით)
* Irrlicht (zlib/libpng-ით შეცვლილი ლიცენზიით)
* Revolution3D
* Quest3D (კომერციული პროგრამული უზრუნველყოფა)
* Rubytech (კომერციული *Middleware*)
* HellHeaven (კომერციული *Middleware*)

### რესურსები ინტერნეტში

* Tutoriels, bibliothèques, livres, ressources pour le développement 3D ფრანგილ ენაზე
* Base de données contenant un grand nombre de moteurs et leurs spécification ინგლისურ ენაზე
* *Middleware* HellHeaven Technology დაარქივებული 2009-02-27 საიტზე Wayback Machine.
**ნების თავისუფლება** (ბერძ. τὸ αὐτεξούσιον ან  τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν, ლათ. liberum arbitrium) — ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც ასახავს ადამიანის მოქმედების თვითმყოფადობისა თუ განსაზღვრულობის ავტონომიურ პრობლემას. ნების თავისუფლების საკითხი უპირატესად დაკავშირებულია პიროვნების იურიდულ და მორალურ პასუხისმგებლობასთან. ამ უძველესი პრობლემის გარეშემო კამათის ისტორია იწყება ჯერ კიდევ სოკრატეს დროიდან. ახალი დროის ფილოსოფიაში გამოიკვეთა პრობლემის ორ ძირითად, თუმცა ცალმხრივ, დეტერმინისტულ და ინდეტერმინისტულ პოზიციებს შორის ზღვარის პირობითობა. მაგრამ თვით პრობლემის ანტინომიურობამ განაპირობა ეკლექტიკური თვალსაზრისების სიჭარბე, ასეთია, მაგალითად, იმანუელ კანტის დუალისტური თეორია, რომლის მიხედვით ადამიანი, როგორც გონიერი არსება, თავისუფალი ნების მქონეა, ხოლო ემპირიულ სამყაროში, სადაც ბუნებრივი აუცილებლობა ბატონობს, მისი ნება დეტერმინირებულია, იგი არათავისუფალია.

ჰეგელი ნების თავისუფლებას მიაწერს არა ადამიანს, არამედ „მსოფლიო სულს", რომელიც განახორციელებს ნების თავისუფლების „წმინდა" იდეას. XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნეში ფილოსოფიაში ჭარბობდა ვოლუნტარისტული და პერსონალისტური ინდეტერმინიზმი. ფართოდ იყო წარმოდგენილი აგრეთვე ათეისტური ეგზისტენციალიზმის თვალსაზრისი, რომელიც აბსოლუტური თავისუფლებით აღჭურვილ ადამიანს უპირისპირებს გარესამყაროს და ამით ნების თავისუფლება არსებითად თვითნებობამდე დაჰყავს. ზოგიერთი რელიგიური ფილოსოფიური შეხედულებით ადამიანი აბსოლუტურად არის დამოკიდებული ღვთაებრივ ნებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნების თავისუფლება"** ვიკისაწყობში.
* ნების თავისუფლება — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *ასათიანი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 360.
* Шопенгауэр А. О свободе воли, Полн. собр. соч. т. 4. М. 1910;
* Виндельбанд В. Прелюдии, философские статьи и речи, пер. с нем. СПБ, 1904;
* Ricoeur P. Le volontaire et l'involontaire, P. 1949 (Philosophie de la volonte, t. 1);
* Spakovsky A, von, Freedom, determinism, indeterminism, The Hague, 1963.


|  |  |
| --- | --- |
| არისტოტელე | *ეს სტატია ფილოსოფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მიურეი ბუკჩინი** (ინგლ. Murray Bookchin) (დ. 14 იანვარი, 1921 — გ. 30 ივლისი, 2006) — ამერიკელი სოციალური თეორეტიკოსი, ავტორი, ორატორი, ისტორიკოსი და პოლიტიკის ფილოსოფოსი, ეკოლოგიზმის პიონერი.ბუკჩინმა ანარქიზმის, ლიბერტარიანული სოციალიზმისა და ეკოლოგიზმის ფარგლებში ჩამოაყალიბა და განავითარა სოციალური ეკოლოგიისა და ურბანული დაგეგმარების თეორია. მას ეკუთვნის ორ აეულზე მეტი წიგნი პილიტიკის, ფილოსოფიის, ისტორიის,ურბანული საკითებისა და ეკოლოგიის შესახებ. მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია *ჩვენი სინთეტური გარემო* (1962), *პოსტ-დეფიციტური ანარქიზმი* (1971), *თავისუფლების ეკოლოგია* (1982) და *ურბანიზაცია ქალაქების გარეშე* (1987). 1990-იანი წლების ბოლოს თანამედროვე ანარქისტული მოძრაობების აპოლიტიკურმა დამოკიდებულებამ იმედი გაუცრუვა, საკუთარ თავს ანარქისტად აღარ მოიხსენიებდა და საკუთარი ლიბერარული სოციალისტური იდეოლოგია, სახელად კომუნალიზმი შეიმუშავა.

ბუკჩინი მოწინავე ანტი-კაპიტალისტი იყო და საზოგადოების ეკოლოგიურ და დემორატიულ დეცენტრალიზაციას უჭერდა მხარს. 1960-იანი წლებიდან მოყოლებული მისმა იდეებმა გავლენა მოახდინა სოციალისტურ მოძრაობებზე: მათ შორის ახალ მემარცხენეობაზე, ანტიატომურ მოძრაობასა და ანტიგლობალიზაციურ მოძრაობაზე, უახლეს დროში კი როჟავას ავტონომიური რესპუბლიკის (სირიის ქურთისტანი) დემოკრატიულ კონფედერალიზმზე. ბუკჩინი ამერიკის მწვანეთა მოძრაობისა და ბარლინგტონისმწვანეების ცენტრალური ფიგურა იყო.

სქოლიო
------

1. ↑  John Muir Institute for Environmental Studies, University of New Mexico, Environmental Philosophy, Inc, University of Georgia, *Environmental Ethics* v.12 1990: 193.
2. ↑  Biehl, Janet. "Bookchin Breaks with Anarchism". *Communalism* October 2007: 1.
**ერიხ დრახი** ( გერმ. Erich Drach ) ( დ. 26 აპრილი, 1885 , მიუნხენი — გ. 15 ივლისი, 1935 ბერლინი) — გერმანელი მკვლევარი გერმანისტი. ცალკე დისციპლინად დააარსა „მეცნიერება მეტყველების შესახებ", ასევე „მეტყველების აღზრდა".

ცხოვრება
--------

1903 წელს მაქსიმილიანის სამეფო გიმნაზიის სიმწიფის ატესტატის მიღებისთანავე, ერიხ დრახმა ჩააბარა მიუნხენის ლუდვიგ-მაქსიმიალიანის უნივერსიტეტში გერმანულ ფილოლოგიაზე. 1908 წელს დაიცვა დისერტაცია ლუდვიგ ტიკის სასცენო რეფორმის შესახებ. 

1915 წლიდან ერიხ დრახი გიმნაზიის მასწავლებელი გახდა. იმავდროულად ბერლინის აღზრდისა და სწავლების ცენტრალურ ინსტიტუტში მიიწვიეს. მუშაობდა ფონეტიკის ლექტორად. 1920 წელს დააარსა საზოგადოება, რომლის სახელწოდება იყო „ფონეტიკის, რიტორიკისა და სიტყვაკაზმული ხელოვნების დარგში სამეცნიერო განათლება მიღებული მუშაკების ერთობა." 

1922 წელს ერიხ დრახმა გამოაქვეყნა წიგნი „მეტყველების აღზრდა" („Sprecherziehung"). მისი მთავარი დევიზი იყო - „მეტყველების აღზრდა მეტყველების მეშვეობით". 1930 წელს მანვე დააფუძნა „მეტყველების ხელოვნების და მეტყველების აღზრდის გერმანული კომისია", რომლის თავმჯდომარე იყო გარდაცვალებამდე. ერიხ დრახის შექმილი კომიტეტის ბაზაზე შეიქმნა „მეტყველებისა და მეტყველების აღზრდის გერმანული საზოგადოება".

ერიხ დრახის სახელს უკავშირდება აგრეთვე ე.წ. ტოპოლოგიურ ველთა მოდელი, რომელიც ფართოდ გამოიყენება გერმანული წინდადადების ლინგვისტიკური ანალიზისას.

რჩეული პუბლიკაციები
-------------------

* *Sprecherziehung*. („მეტყველების აღზრდა") Diesterweg, Frankfurt am Main - 1922.
* *Der künstlerische Vortrag*. („ხელოვნებისეული მოხსენება") Quelle und Meyer, Leipzig - 1927.
* *Grundgedanken der deutschen Satzlehre*. („გერმანული სინტაქსის მთავარი აზრები") Diesterweg, Frankfurt am Main - 1937 (გამოიცა მკვლევარის გარდაცვალების შემდეგ).

ლიტერატურა
----------

* Marita Pabst-Weinschenk: *Die Konstitution der Sprechkunde und Sprecherziehung durch Erich Drach. Faktenfachgeschichte von 1900 bis 1935*. Westarp-Wissenschaften. Magdeburg/Essen 1993, ISBN 3-89432-068-0.
* Josefine Rittenbach: *Sprechkunst von Drach bis Ritter. Und die Chance des gestischen Sprechens für ein wirkungsvolles Programm*. Grin-Verlag, Norderstedt 2006, ISBN 978-3-640-19411-7.



1. 1 2
**ერიხ ნაუმანი** (*გერმ.:* Erich Naumann) (დ. 29 აპრილი, 1905, მაისენი, საქსონია — გ. 7 ივნისი, 1951, ლანდსბერგ-ამ-ლეხი, ბავარია) — «სს»-ის ბრიგადენფიურერი და პოლიციის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
---------

ერიხ ნაუმანი დაიბადა ქალაქ მაისენში. სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1921 წლიდან იგი სავარო საქმის შესწავლით იყო დაკავებული. 1933 წელს მან ფირმა დატოვა, როგორც პროკურისტის პროფესიამიღებულმა. 1929 წელს ნაუმანი «ნსდაპ»-ის წევრი გახდა. თავდაპირველად ცაეწერა «სა»-ს რიგებში და მხოლოდ "რიომის პუტჩის" შემდეგ გადავიდა «სს»-ში. 1935 წელს იგი «სს»-ის მთავარ სამმართველოში გადაიყვანეს. იმავე წელს მან მუშაობა დაიწყო «სდ»-ში. იგი «რსჰა III»-ის ერთ-ერთი განყოფილების უფროსად დაინიშნა. მისი ხელმძღვანელი იყო ჰაინც იოსტი. მოკლე ხანში ნაუმანი გადაიყვანეს ნიურნბერგის "უშიშროების პოლიციისა და სდ-ს ინსპექტორის თანამდებობაზე.

1941 წლის ნოემბერში ნაუმანი დაინიშნა «სპეცჯგუფი "ბ"»-ს შეფად. ამ თანამდებობაზე მან შეცვალა ართურ ნებე. სპეცჯგუფი სსრკ-ში ბელორუსიის ტერიტორიაზე მოქმედებდა. მხოლოდ 1942 წლის მარტში ნაუმანის სპეცჯგუფმა 3500-მდე ებრაელი და ბოშა გაანადგურა. 1942 წლის დეკემბერში ნაუმანის ბერლინს უპატაკა 1 წლის განმავლობაში 134 298 ადამიანის განადგურება.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ნაუმანი დააპატიმრეს და 1948 წელს ნიურნბერგის ტრიბუნალმა მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1951 წლის 9 იანვარს გერმანიის ბუნდესტაგის წევრებმა და სახალხო დამცველმა კარლო შმიდმა შუამდგომლობა იკისრეს ამერიკის უმაღლეს კომისართან ჯონ მაკქლოისთან ნაუმანის შეწყალების თაობაზე. შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

1951 წლის 7 ივნისს ერიხ ნაუმანი და მისი თანამონაწილენი ოსვალდ პოლი, ოტო ოლენდორფი, პაულ ბლობელი და ვერნერ ბრაუნე ლანდსბერგის ციხეში სიკვდილით იქნენ დასჯილი.
**მოზაფარ ალ-დინ შაჰ ყაჯარი** (სპარს. Mozafar Ŝāhe Qājār‎; დ. 23 მარტი, 1853 — გ. 3 იანვარი, 1907) — ირანის მეხუთე შაჰი ყაჯართა დინასტიიდან, 1896-1907 წლებში. მუჰამედ-შაჰ ყაჯარის მემკვიდრის, ნასერ ალ-დინ შაჰის ვაჟი.

დაიბადა 1853 წელს, თეირანში, მამამისის, ნასერ ალ-დინ შაჰის მმართველობის პერიოდში.

1861 წელს, 8 წლის ასაკში, მამამისმა იგი გააგზავნა აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ პროვინციაში, რათა ემართა ის და მიეღო მმართველობის კარგი გამოცდილება. მან აზერბაიჯანში, სანამ ტახტზე ასვლის ბედნიერება ხვდებოდა წილად, გაატარა 35 წელი. ამ პერიოდში მას ნასერ ალ-დინ შაჰთან სახარბიელო ურთიერთობა არ ჰქონია. ის ტახტზე ავიდა 1896 წლის 1 მაისს, მამის გარდაცვალების შემდეგ.

მისი ტახტზე ასვლის დროს, ირანს ჰქონდა ფინანსური კრიზისი. წლიური ხარჯები, ბევრად აღემატებოდა ხაზინის შემოსავალს, რადგან მის წინამორბედს ჰქონდა აღებული ვალები რუსეთისა და ინგლისისგან. სწორედ ამიტომ, მას არც ის შეეძლო, რომ ხაზინის რეფორმა გაეტარებინა და იძულებული გახდა, რუსეთთან წასულიყო პოლიტიკურ დათმობაზე, რათა შემსუბუქებულიყო მისი ვალი.

1906 წელს, მან შექმნა „ეროვნული საკონსულტაციო ასამბლეა", რასაც მოჰყვა ხალხისა და მაღალი წოდების პირების პროტესტი. „ეროვნული საკონსლუტაციო ასამბლეის" მიღების შედეგად, მოზაფარ ალ-დინ შაჰმა, ძალიან შეამცირა შაჰის ძალა და დიდი უფლებები აღმოჩნდა პარლამენტის ხელში. სწორედ ამან გამოიწვია ხალხის პროტესტი და აჯანყება მოზაფარ ალ-დინ შაჰის კარზე.

მოზაფარ ალ-დინ შაჰი გარდაიცვალა 1907 წლის 3 იანვარს გულის შეტევით.

მას ჰყავდა 6 ვაჟი და 8 ქალიშვილი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ტახტზე ავიდა მისი 1-ლი ვაჟი მუჰამედ ალი მირზა (მუჰამედ ალი შაჰი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mozaffar-ed-Din Shah Qajar (Kadjar)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყაჯარების დინასტიის შაჰები |
| --- |
|  |
| 
* აღა-მაჰმად-ხანი (1794–1797)
* ფათალი-შაჰი (1797–1834)
* მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი (1834–1848)
* ნასერ ალ-დინ შაჰი (1848–1896)
* მოზაფარ ალ-დინ შაჰი (1896–1907)
* მუჰამედ ალი შაჰი (1907–1909)
* აჰმედ შაჰ ყაჯარი (1909–1925)
 |

 |
**თეთრაულების კოშკი** — დგას ნასოფლარ ჭიმღის ზემო უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლის აღწერა
-------------

კოშკი (7,3 X 6,65 მ) ხუთსართულიანია (სიმაღლე 13,65 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძეგლი დაზიანებულია. ჩაქცეულია სართულშუა გადახურვა და სახურავის დიდი ნაწილი. პირველი სართული სამალავია, მეორე, მესამე და მეოთხე - საცხოვრებელი, მეხუთე - სათავდაცვო. შესასვლელი პირველი სართულის სამხრეთ კედელშია, მიწის დონიდან 2,3 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. კარი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. ასეთივე კარია მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედელში და მეოთხე სართულის სამხრეთ კედელში. მეოთხე სართულზე, კარის ქვემოთ შემორჩენილია აივნის საყრდენი კოჭები. კოშკს ნახევარწრიული თაღით გადახურული რამდენიმე სარკმელი აქვს. პირველ ოთხ სართულზე ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია. კოშკის მეხუთე სართულს ოთხივე მხარეს თითო სალოდე ჰქონდა (სამხრეთ სალოდისგან მხოლოდ ქვის კონსოლებია შემორჩენილი). სალოდეების კედლებში სათოფური ხვრელებია. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. კოშკს ქვის ფილების ორფერდა სახურავი ჰქონია.

ლიტერატურა
----------

* *ა. ქალდანი*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 202.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
**მილცინის სახლი** (რუს. Доходный дом Мыльцына) — XIX საუკუნის სამოქალაქო არქიტექტურის ძეგლი და კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

სახლის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, დონის როსტოვი, თავდაცვის ქუჩა 48/18.

ისტორია
-------

სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიყვანეს მის მფლობელის თევდორე ივანეს ძე მილცინის სახელით. მილცინი დაკავებული იყო ხორბლის ვაჭრობით და საბანკო საქმით. 30 წლის განმავლობაში თევდორე მილცინი მუშაობდა ქალაქის საზოგადოებრივ ბანკში, სადაც დროის დიდი ხნის მანძილზე მუშაობდა დირექტორის თანამდებობაზე. ჰქონდა დონის როსტოვის საპატიო მოქალაქის წოდება და დაკავებული იყო ქველმოქმედებით. 1913 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თევდორე მილცინი, როგორც ბანკიის დირექტორი ჩართული იყო დიდი რაოდენობის თანხის გაფლანგვაში.

მისი სახლი - არქიტექტურის ძეგლი, აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს. მილცინის სახლს ქალაქის ისტორიული ნაწილის ცენტრს უწოდებენ, რომელიც გავლენას ახდენს მიმდებარე შენობის ფორმირებაზე. შენობას ჰყავს ადგილობრივი კატეგორიის დაცვა.

2001 წლის 9 იანვრის № 2 დადგენილების მიხედვით დაადგინეს კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის ზონის საზღვრები.

დონის როსტოვის მიწის ქონების დეპარტამენტმა 2010 წლის 12 მარტს მიიღო განკარგულება № 834, რომელიც ეხებოდა მილცინის შემოსავლების სახლის მუნიციპალიზაციას.

სარდაფის რეკონსტრუქციის პერიოდში მილცინის სახლის საძირკველში აღმოაჩინეს მრავალსართულიანი სარდაფები, რომლებიც გაყვანილი იყო მიწაში. სავარაუდოდ იგი უნდა ყოფილიყო დონის როსტოვის მიწისქვეშა გაყვანილობების ნაწილი.

აღწერა
------

შენობის არქიტექტურული სტილი ამახასიათებელია ცალკე მდგომი სახლებისათვის, რომლებიც შენდებოდა 1917 წლის რევოლუციამდე დონის როსტოვში. პირველ სართულზე განთავსებულია სავაჭრო სათავსოები, სახლი გაფორმებულია ნეოკლასიკური მიმართულების ეკლექტიკის ელემენტებით.

გალერეა
-------

* მილცინის სახლი 2012წელსმილცინის სახლი 2012წელს
* მილცინის სახლის ფასადიმილცინის სახლის ფასადი
* მეორე სართულიმეორე სართული
* სახლის კედელისახლის კედელი
* სახლის ფასადისახლის ფასადი

სქოლიო
------

1. 1 2  Ростов-на-Дону.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-11-08.
2. 1 2 3  Доходный дом Ф. И. Мыльцына.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-11-08.
3. ↑  Известная кондитерская на месте забытого завода.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-11-08.
4. ↑  Постановление от 09 января 2001 года № 2.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-19. ციტირების თარიღი: 2017-11-08.
5. 1 2  Вторая «ошибка» к ряду?…или планомерное уничтожение памятников?
6. ↑  На «Парамонах» обнаружили шестой склад и вход в таинственное подземелье.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-04-10. ციტირების თარიღი: 2017-11-08.
**მიმოზისებრნი** (ლათ. Mimosaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ქვეოჯახი პარკოსანთა ოჯახისა. ხეები და ბუჩქებია, იშვიათად ბალახები.

აერთიანებს 50–60 გვარს, რომლებშიც თავმოყრილია 2800-ზე მეტი სახეობა. გავრცელებული არიან ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებისა და სუბტროპიკების მშრალი კლიმატის ოლქებში და, განსაკუთრებით, აფრიკის სავანებში, სადაც აკაციების ქოლგისებრი ვარჯი ლანდშაფტის დამახასიათებელ თავისებურებას წარმოადგენს. კავკასიაში ბუნებრივად იზრდება მხოლოდ ორი სახეობა — აბრეშუმა აკაცია და *Lagonychium farctum*.

მნიშვნელოვანი გვარებია: ინგა (350-მდე სახეობა), ალბიცია, აკაცია, მიმოზა. ამ ქვეოჯახშია გაერთიანებული ჰიდროფიტი მცენარე (პარკოსანთა შორის იშვიათობაა) — ნეპტუნია (*Neptunia oleracea*), სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის მტკნარი წყალსატევების მცურავი ბალახი. ზოგიერთი სახეობა ძვირფას მერქანს იძლევა, ზოგი გუმიარაბიკსა და მთრიმლავ ნივთიერებებს. ტროპიკული ლიანა *Entada* 2 მ-მდე სიგრძის ნაყოფებს (პარკებს) ისხამს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Сытин А. К.* Бобовые // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 621–622.
2. 1 2 3   მიმოზისებრნი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 702.
**თეთრთვალა**, **თვალთეთრა** (ლათ. Ballerus sapa) — მტკნარი წყლის თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 15-46 სმ, წონა 800 გრ. სხეულის შეფერილობა მოვერცხლისფროა. სქელი თავი აქვს. თვალის ფერადი გარსი მოვერცხლისფერო-მოთეთროა. კაპარჭინასთან შედარებით, ანალური ფარფლი მოკლეა, კუდის ქვედა ლაპოტი წაგრძელებული. იკვებება ქირონომიდებით, გვერდულებით, მოლუსკებით, კიბოსნაირებით, მიდიებით და მცენარეებით. სქესობრივ სიმწიფეს 2-3 წლისა აღწევს. ტოფობს აპრილ-იანვარში; ქვირითი მცენარეებს ემაგრება. გვერდით ხაზში 48-53 ქერცლია. აქვს ცოცხალი და გამსვლელი ფორმა. გვხვდება შავი და კასპიის ზღვების აუზის მდინარეებში (დუნაიდან ურალამდე), აგრეთვე ლადოგის ტბაში, მდინარე ვოლხოვში, ვიჩეგდაში და ჩრდილოეთის დვინაში. თეთრთვალა გავრცელებულია საქართველოშიც, მათ შორის მტკვარში, ალაზანში, იორში და ჯანდარის ტბაში. სამოყვარულო თვზჭერისა და რეწვის მეორეხარისხოვანი ობიექტია. ადრე გამოიყოფა თეთრთვალას დამოუკიდებელი ქვესახეობა — სამხრეთკასპიური თეთრთვალა (Abramis sapa bergi).

სქოლიო
------

1. ↑  Белоглазка // Большая советская энциклопедия
2. 1 2  Ballerus sapa (Pallas, 1814)
3. ↑  Белоглазка // Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-01. ციტირების თარიღი: 2020-04-12.
4. ↑  A. sapa (Pallas, 1814) - белоглазка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-13. ციტირების თარიღი: 2022-03-28.
**ნასირ ალ-მულქის მეჩეთი** (სპარს. مسجد نصیر الملك — „მესჯედ-ე ნასეერ ოლ მოლქ") — ტრადიციული მეჩეთი შირაზში, ირანში, გოადე-ე-არაბანის მოედანზე (ცნობილ შაჰ ჩერაჰის მეჩეთთან ახლოს). მეჩეთი ყაჯართა ეპოქის დროს აშენდა და დღემდე მოქმედია და დაცულია ნასირ ალ-მულქის ფულადი შეწირულობის ფონდის მიერ. მეჩეთის მშენებლობა ყაჯართა დინასტიის თავადთაგან ერთ-ერთის, მირზა ჰასან ალი ნასირ ალ-მულქის ბრძანებით დაიწყო 1876 წელს და დამთავრებულ იქნა 1888 წელს. მეჩეთის კონსტრუქტორები იყვნენ მუჰამედ ჰასან-ე-მემარი და მუჰამედ რეზა კაში პაზ-ე-შირაზი.

მეჩეთის ფასადებზე ფართოდაა გამოყენებული ფერადი შუშა, ასევე მისი დიზაინი შეიცავს ისეთ ტრადიციულ ელემენტებს როგორიცაა „პანჯ კასეჰ-ი" (ხუთი ჩანაზნექი).

ამჟამად
-------

ამ მნიშვნელოვანი მონუმენტის განახლებას, დაცვასა და მომსახურებას, ისტორიული ადგილისათვის მოთხოვნილი ყველა საერთაშორისო სტანდარტის დაცვით, ღირსეულად დაიწყო და აგრძელებს, ნასირ ალ-მულქის ფულადი შეწირულობის ფონდი. ეს ფონდი ერთ-ერთი ყველაზე დიდია ფარსის პროვინციაში და მაჰმუდ გჰავამის მართვის ქვეშაა. ფონდი აქტიურად უძღვნის მისი ყოველწლიური შემოსავლის დიდ ნაწილს რელიგიური ცერემონიების მუჰარამისა და საფარის წინა და შემდგომ პერიოდში გაჭირვებულების დაპურებას და ასევე ამ ძვირფასი მეჩეთის განახლებასა და შენარჩნუბას.

გალერეა
-------

* შიდა ეზოს ხედიშიდა ეზოს ხედი
* სათანადო განათება და სქელი ნატურალური მასალის გამოყენება შენობის შიგნით ცხელ ზაფხულშიც კი ინარჩუნებს სიგრილეს.სათანადო განათება და სქელი ნატურალური მასალის გამოყენება შენობის შიგნით ცხელ ზაფხულშიც კი ინარჩუნებს სიგრილეს.
* მეჩეთის სამხრეთი გალერეამეჩეთის სამხრეთი გალერეა
* ჭერისა და ხუთი ჩამონაზნექის („პანჯ კასეჰ-ი"-ს) ხედიჭერისა და ხუთი ჩამონაზნექის („პანჯ კასეჰ-ი"-ს) ხედი
* თბილი განათება და მზისჩასცლათბილი განათება და მზისჩასცლა
* ერთ-ერთი კამარის ჭერიერთ-ერთი კამარის ჭერი
* ერთ-ერთი კამარის ჭერიერთ-ერთი კამარის ჭერი
* ინტერიერიინტერიერი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ნასირ ალ-მულქის მეჩეთი"** ვიკისაწყობში.
* ირანის მეჩეთების სია
* ირანის არქიტექტურა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შირაზის ნასირ ალ-მულქის მეჩეთი  დაარქივებული 2011-07-06 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ჩაზნექილობები დაარქივებული 2011-07-18 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* BBC Farsi - ნასირ ალ-მულქი (სპარსული)
* ნასირ ალ-მულქის მეჩეთი (ფრანგული)
**მონტან-პელე** (ფრანგ. Montagne Pelée — მოტიტვლებული მთა) — მოქმედი ვულკანი ვესტ-ინდოეთში, კუნძულ მარტინიკაზე. სიმაღლე 1397 მ. 

ვულკანური კონუსი შედგება ვულკანური ფერფლისა და გამყარებული ლავისაგან. ცნობილია 1902 წლის კატასტროფული ამოფრქვევა, როდესაც მძიმე მხურვალე ღრუბელმა, რომელიც შედგებოდა ფერფლისაგან, ვულკანური ყუმბარისაგან და სხვა პროდუქტებისაგან გაანადგურა იმ დროისათვის კუნძულის უდიდესი ქალაქი სენ-პიერი და შეიწირა დაახლოებით 30 ათასი ადამიანის სიცოცხლე. ეს იყო XX საუკუნის ყველაზე კატასტროფული ვულკანური ამოფრქვევა. ამ ამოფრქვევის გამო მსგავს ვულკანებს პელეს ტიპის ვულკანებს მიაკუთვნებენ. 

საფუძველის დიამეტრი 15 კმ აღწევს. ვულკანის მწვერვალი წარმოადგენს შიშველ ლავურ კონუსს. მწვერვალზე ოვალური კრატერია, რომლის ზომებია 1000X750 მ. აქვს ორი ექსტრუზიული გუმბათი, რომლებიც შეიქმნა ბლანტი მაგმის გამოწნევის შედეგად. 1929 წლის ამოფრქვევის შედეგად შეიქმნა ახალი გუმბათი. გეოლოგიური თვალსაზრისით, მონტან-პელე, სუბდუქციური ზონის ტიპური შედეგია. საკუთრივ, სუბდუქციის შედეგად შეიქმნა მცირე ანტილის კუნძულების რკალი და 850 კმ სიგრძის ვულკანების თაღოვანი ჯაჭვი. 

ვულკანოლოგებმა დაადგინეს მონტან-პელეს ევოლუციის სამი განსხვავებული ფაზა: დაწყებითი, შუალედური და თანამედროვე. დაწყებით ფაზაში, რომელსაც „პალეო-პელე" ეწოდება მონტან-პელე სტრატოვულკანი იყო. „პალეო-პელეს" კონუსი შედგება სხვადასხვა ლავური ფენებისაგან. „პალეო-პელეს" კონუსის ნაშთის ხილვა დღესაც არის შესაძლებელი ვულკანის ჩრდილოეთ მხარეს. მეორე, შუალედური ფაზა დაიწყო დაახლოებით 100,000 წლის წინ. ამ ფაზაში მოხდა რამდენიმე ამოფრქვევა, მათ შორის 1902 წლის ამოფრქვევა. უკანასკნელ თანამედროვე ფაზაში პემზის ბუდობებთან ერთად შეიქმნა ამჟამინდელი კონუსის დიდი ნაწილი. 

უკანასკნელი 5,000 წლის განმავლობაში იდენტიფიცირებულია ვულკანის 30-ზე მეტი ამოფრქვევა. შედარებით სუსტი ამოფრქვევები მოხდა 1929-1932 წლებში. მთისძირის სიახლოვეს გახსნილია ვულკანოლოგიური მუზეუმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მონტან-პელე"** ვიკისაწყობში.
* მონტან-პელე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* მონტან-პელე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* მონტან-პელე (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან
**თელ-ატლასი** (არაბ. الاطلس التلي) — ატლასის მთებში შემავალი მთათა სისტემა. განლაგებულია მაროკოს, ალჟირისა და ტუნისის ტერიტორიებზე. სიგრძე 1500 კმ, სიგანე 115 კმ. საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 1500 მ, უმაღლესი წერტილია მთა ლალა-ხედიჯა (2308 მ), რომელიც განლაგებულია ჯურჯურის ზღვისპირა ქედზე. დასავლეთით საშუალომთიანი მასივები ენაცვლება კუესტურ რელიეფსა და დიდ მთათაშუა ვაკეებს; აღმოსავლეთ ნაწილში უმთავრესად ბორცვიან-სერიანი რელიეფია და შეიმჩნევა ვულკანური მოქმედების კვალი. ჩრდილოეთ კალთებზე, 800 მ-მდე მაკვისის ბუჩქნარია, ზემოთ — კორპის ხის, ქვამუხისა და ფოთოლმცვივანი ჯიშების ტყეები, 1500 მ-მდე ალეპოს ფიჭვის სარტყელია, უფრო ზევით კი ხარობს ღვია, ტუია და ქონდარა ფიჭვი. დამახასიათებელია ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი. ქედის ძირში განლაგებულია ქალაქები: ალჟირი და ორანი. უშუალოდ ქედზე, ზღვის დონიდან 650 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ქალაქი კონსტანტინა. ქედის რაიონში განვითარებულია მეცხვარეობა, იზრდება ქერი. ჯურჯურის ქედზეა აფრიკის უღრმესი მღვიმე ანუ-იფლისი. თელ-ატლასის ფარგლებშია ჯურჯურის ეროვნული პარკი, რომელიც დაარსდა 1983 წელს და რომლის ფართობია 82,25 კმ².

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თელ-ატლასი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* თელ-ატლასი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**თელა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **თელა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**თელა** (ლათ. Ulmus) — მერქნიან მცენარეთა გვარი თელისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი, ზოგჯერ მარადმწვანე (ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში) ხეებია, იშვიათად ბუჩქები. სიმაღლე 30-40 მ აღწევს. აქვთ წვრილი, კონებად შეკრებილი, უმეტესად ორსქესიანი ყვავილები, ფრთიანი კაკლუჭა ნაყოფი. 

გვარი მოიცავს 50-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი ჰავის ზონაში, ნაწილობრივ სუბტროპიკებისა და ტროპიკების მთებში. კავკასიაში იზრდება 9 სახეობა, საქართველოში — 5; მათგან ერთი — ქართული თელა (ლათ. Ulmus geogrica) საქართველოს ენდემია; იზრდება შირაქის ხევებში, მეტად მშრალ და მეჩხერ ტყეში (სულ რამდენიმე ათეულია). თელის წმინდა კორომები (მცირეც კი) ძალზე იშვიათია. 

საქართველოს ფოთლოვან ტყეებში შერეულია თელადუმა (თელამუში — ლათ. Ulmus elliptica), რომელიც აღწევს სუბალპურ სარტყელს და თელა („კარაღაჯი" — ლათ. Ulmus minor, Ulmus foliacea), რომელიც გავრცელებულია მთის ტყეების შუა სარტყლამდე. თელა ყინვაგამძლე და ჩრდილის ამტანია, ეტანება ნოტიერ და ტენიან ნიადაგს, თუმცა ბევრი გვალვასა და სუსტად დამლაშებულ ნიადაგსაც ეგუება. ყვავილობს (ფოთლის გაშლამდე) და ნაყოფს ისხამს ადრე გაზაფხულზე, ზოგი აღმოსავლეთაზიური სახეობა — შემოდგომით. ცოცხლობს 200-400 წელს. 

ნაყოფმსხმოიარობას იწყებს 15-40 წლის ასაკში. მრავლდება თესლით, მყრობითა და ფესვის ნაბარტყით. უხვად ივითარებს ძირკვის ამონაყარს. ღრმად განვითარებული გვერდითი ფესვების გამო ქარი ვერ აქცევს. იყენებენ ბაღ-პარკებისა და მინდორსაცავი ზოლების გასაშენებლად. ქუჩებისა და გზების გასამწვანებლად. ამ მხრივ განსაკუთრებით გამოირჩევა გვალვაგამძლე შუა აზიის ენდემი — „ლალბანდი" (ლათ. Ulmus densa). თელის მერქანი გამძლე და მაგარია, ძვირფასი საავეჯე მასალაა (განსაკუთრებით ლამაზი ნუჟრების გამო). იყენებენ მშენებლობაშიც.

ლიტერატურა
----------

* *მიხეილ სახოკია*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 644.
**მონსტრი** (ინგლ. Monster) — 2003 წლის ამერიკული ფილმი. დაფუძნებულია სერიული მკვლელის რეალურ ისტორიაზე. ეილინ უორნოსი ფილმის გადაღებებისას, 2002 წლის ოქტომბერში სიკვდილით დასაჯეს. მისი როლის შესრულებისთვის შარლიზ თერონმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ეილინ უორნოსის ბავშვობა მძიმე და საშინელი იყო, ძალადობითა და ნარკოტიკით სავსე. 13 წლისა მეძავი გახდა და დაორსულდა. ფულის საშოვნელად გაემგზავრა ფლორიდაში, სადაც სათვირთო მანქანების მძღოლებს ემსახურებოდა. 1989 წლის ერთ დღეს მან სელბი გაიცნო, რომელიც შეუყვარდა. სებლისა და ეილინის ურთიერთობა 9 თვეს გრძელდებოდა. სელბისთან ურთიერთობის განმავლობაში ეილინმა გადაწყვილა შეეწყვიტა პროსტიტუცია. მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთმა უკანასკნელმა კლიენტმა მისი გაუპატიურება სცადა, ეილინმა კლიენტების დახოცვა დაიწყო. ასე იქცა ის სერიულ მკვლელად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „Monster" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Monster" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „Monster" — Rotten Tomatoes
* „Monster" — Metacritic-ზე
|  |
| --- |
| **ნიკარაგუა** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**ნიკარაგუისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| * კონსტიტუცია
* პრეზიდენტი
	+ დანიელ ორტეგა
* ვიცე–პრეზიდენტი
	+ ხაიმე მორალეს კარასო
* ეროვნული ასამბლეა
* პოლიტიკური პარტიები
* არჩევნები
	+ 2006
* დეპარტამენტები
* მუნიციპალიტეტები
* საგარეო ურთიერთობები
 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**ნიკარაგუის პოლიტიკა** იწარმოება კონსტიტუციით დადგენილი პირობების საფუძველზე; რაც იმას ნიშნავს, რომ ნიკარაგუა საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიული რესპუბლიკაა. ქვეყნის პრეზიდენტი მრავალპარტიულ გარემოში არის როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაური. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას. საკანონმდებლო ხელისუფლება მთავრობისა და ეროვნული ასამბლეის პრეროგატივაა. იურიდიული ძალაუფლება კი თავისუფალია საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან.

კონსტიტუცია
-----------

1995 წელს საკანონმდებლო და აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ 1987 წელს მიღებული სანდინისტას კონსტიტუციის რეფორმა განახორციელეს. რეფორმის საფუძველზე ეროვნულ ასამბლეას მიეცა ახალი უფლებები, რამაც იგი უფრო დამოუკიდებელი გახადა. ეროვნულ ასამბლეას, ხმათა უმრავლესობის შემთხვევაში, პრეზიდენტის ვეტოს მხედველობაში არმიღების უფლება მიეცა. პრეზიდენტიც და ეროვნული ასამბლეაც ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ ირჩევა.

აღმასრულებელი ხელიუფლება
------------------------

 მთავარი სტატია: ნიკარაგუის მთავრობა.
**მმაჩის ბიურო** — არქიტექტურული ძეგლი, საქართველოში, კახეთის რეგიონში, თელავის მუნიციპალიტეტში. ორსართულიანი, ძველი აგურით ნაშენი სახლი, მრგვალი აგურის ბურჯებით. პირველ სართულზეღია ტერასა, კედელზე შემორჩენილი კედლის ბუხრის ნიშით, ოთახებში შესასვლელები ამოყვანილია აგურის თაღებით, მეორე სართულზე სწორკუთხა ფანჯრებია ზედ გადაყვანილი ნალისებრი თაღედის პროფილით, ხის აივნის მოაჯირისა და აფრების ნახატი რთულია, ოსტატურიკაპიტელები წახნაგოვანი. სახლის გადახურვა მეტალოკრამიტისაა. უკანა ფასადი ყრუ, „კახური" წყობით ნაშენი. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის ფასადები მოწესრიგებულია, აივნის ხის მასალა გამოცვლილია იდენტური ნახატით, ხოლო კედლები გალესილი და დაფერილი ნეიტრალური ფერის საღებავით. მთავარ ფასადზე გამოკვეთილია ღიობების მომსაზღვრელი ნალესი ლილვები. აღსანიშნავია, რომშენობის საფასადე კომპოზიციის მთავარი მხატვრული ელემენტი -სვეტები გადაწყვეტილია შეულესავი აგურით, რაც არ არის დამახასიათებელი თელავის ისტორიული განაშენიანებისათვის და ავთენტური მდგომარეობიდან გადაცდენას წარმოადგენს (დასტურდება საარქივო ფოტომასალით).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*
**ვაღარშ ბოგდანის ძე ვაღარშიანი** (სომხ. Վաղարշ Վաղարշյան; დ. 14 თებერვალი[ძვ. სტ. 2 თებერვალი] , 1894, ქ. შუშა — გ. 6 მაისი, 1959, მოსკოვი) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე, დრამატურგი, სსრკ სახალხო არტისტი (1954), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლურეატი (1941, 1952).

დაამთავრა თბილისის კომერციული სასწავლებელი. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1915 წლიდან. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა თბილისში, ბაქოში, კრასნოდარში, დონის როსტოვში. 1923 წლიდან იყო ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი. როლები: სურენი (შირვანზეს „პატიოსნებისათვის"), არბენინი (ლერმონტოვის „მასკარადი"), ხლესტაკოვი (გოგოლის „რევიზორი"), ჰამლეტი (შექსპირის „ჰამლეტი"), ეგორ ბულიჩოვი (მ. გორკის „ეგორ ბულიჩოვი") და სხვები. ვაღარშ ვაღარშიანმა სომხურ სცენაზე პირველმა შექმნა ვ. ი. ლენინის სახე ვ. პოგოდინის პიესაში „თოფიანი კაცი". ვაღარშ ვაღარშიანის დადგმებიდან აღსანიშნავია მ. გორკის „ვასა ჟელეზნოვა" (1937), „დოსტიგაევი და სხვები" (1934) და სხვა. 1917 წლიდან იღებდნენ კინოში. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 327.
კუნძული მოჩა
**მოჩა** (ესპ. *Isla Mocha*) — პატარა კუნძული ჩილეს არაუკოს პროვინციის სანაპიროსთან, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ფართობი დაახლოებით 48 კვ.კმ-ია. მასზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით გადაჭიმულია მთათა სისტემა. მაპუჩეს მითოლოგიაში, გარდაცვლილთა სულები ამ კუნძულზე მიემგზავრებოდნენ. დღესდღეობით, კუნძულზე მდებარეობს მოჩას ბუნების ნაკრძალი, რომელიც კუნძულის ტერიტორიის 45 %-ს იკავებს. აღსანიშნავია, რომ კუნძულის სიახლოვეს ჩაძირულია არაერთი გემი. მოაჩას სანაპირო წყლები პოპულარული ადგილია თევზაობის მოყვარულთათვის.

ისტორია
-------

მოჩა ისტორიულად დასახლებული იყო მაპუჩეს ტომის ხალხით. კუნძული აღმოაჩინა ხუან ბაუტისტა პასტენემ 1544 წლის 10 სექტემბერს და უწოდა *Isla de San Nicolas de Tolentino*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, ჩილეს გეოგრაფიული ლექსიკონი გვ. 449-450 მოჩა

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩილეს არქეოლოგიური ძეგლები |
| --- |
|  |
| 
ატაკამის გოლიათი · პუკარა-დე-კიტორი · ტულორი · აღდგომის კუნძული · უაკა-დე-ჩენა · პუკარა-დე-ლა-კომპანია · პუკარა-დელ-სერო-ლა-მურალია · მოჩა · პურენი · ჩან-ჩანი · მონტე-ვერდე · პალი-აიკე · ფელის მღვიმე · პუერტო-ამბრე | ჩილეს დროშა |

 |
***მიო, ჩემო მიო*** (შვედ. Mio min Mio, ინგლ. Mio in the Land of Faraway) — რეჟისორ ვლადიმერ გრამატიკოვის ეპიკური ფენტეზის ჟანრის მხატვრული ფილმი, რომელიც ეფუძნება ასტრიდ ლინგრენის ამავე სახელწოდების ნაწარმოებს. გადაღებულია სსრკ-ის, შვედეთის და ნორვეგიის შემოქმედებითი კოლექტივების მიერ.

ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ: ნიკოლას პიკარდი (მიო), კრისტიან ბეილი (იუმ-იუმი), კრისტოფერ ლი (კატო), სიუზანა იორკი (ფეიქარი), იგორ იასულოვიჩი (ენო) და ლიუბოვ გერმანოვა (იუმ-იუმის დედა).

გადაღებები მიმდინარეობდა ყირიმში, შვედეთსა და შოტლანდიაში. ფილმი ევროპულ გაქირავებაში 1987 წელს გამოვიდა, ხოლო აშშ-ში, შეცვლილი სახელწოდებით - 1988 წელს. მთავარი მუსიკალური თემის ავტორები არიან ბენი ანდერსონი და ბიორნ ულვეუსი, ხოლო შემსრულებელი - შვედური დუეტი Gemini. ფილმი იმ დროისთვის ასტრიდ ლინდგრენის სიცოცხლეში გადაღებული ყველაზე ძვირი ეკრანიზაცია იყო. მიუხედავად იმისა, ამსტერდამში მან Cinekid Film-ის ჯილდო მიიღო, შვედეთში კრიტიკოსებმა უარყოფითად შეაფასეს და ლინდგრენის ნაწარმოების სუსტი ეკრანიზაციად ჩათვალეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „მიო, ჩემო მიო" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „მიო, ჩემო მიო" — Allmovie-ზე
* 

* „მიო, ჩემო მიო" — Rotten Tomatoes
**ნოდარ აკაკის ძე გუჯაბიძე** (დ. 20 იანვარი, 1929, ქუთაისი, — გ. 2015) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1976). 

დაამთავრა თბილისის ქვეითი ჯარების სასწავლებელი (1950), ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1965), ვოროშილოვის სახელობის საბჭოთა შეიარაღებული ძალების გენშტაბის სამხედრო აკადემია (1973). ეკავა სამეთაურო თანამდებობები საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში, იყო ოდესის სამხედრო ოლქის მოტომსროლელი დივიზიის მეთაური (1973–1979), ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსის მოადგილე (1978–1982). მთავარი სამხედრო მრჩეველი ავღანეთში (1982–1984). 1992–2002 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. იყო ეროვნული გვარდიის (1992, 1995–1996), თავდაცვის სამინისტროს მთავარი შტაბის უფროსი (1993–1994), თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მრჩეველი (1996–2002). დაჯილდოებულია ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 237.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 109-110, ISBN 978-9941-0-7386-1.
**მოღრისის ბრძოლა** — ბრძოლა გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფის, ბაგრატ III-ის ჯარსა და მის წინააღმდეგ განწყობილ აზნაურთა რაზმს შორის.

პოლიტიკური ვითარება
-------------------

საქართველოს გაერთიანების პროცესში ბაგრატ III-ს არაერთი ბრძოლა გადახდა ტახტის შესანარჩუნებლად. 975 წელს იგი ქართლში გააერისთავეს, თუმცა აშკარა იყო, რომ მსხვილი ფეოდალები ბაგრატის წინააღმდეგ იყვნენ განწობილი. ამ დროს აფხაზეთის სამეფოს უსინათლო თეოდოსი მართავდა. ბუნებრივია, მისი მეფობის დროს გაძლიერდა ფეოდალების გავლენა, რომლებმაც ხელიდან გამოაცალეს თეოდოსს ფაქტობრივი ძალაუფლება. ამის გათვალისწინებით ბაგრატმა დააჩქარა აფხაზეთის შემოერთება. 978 წელს იგი ეგრისში შევიდა და აფხაზეთის მეფედ ეკურთხა. იქ ყოფნის პერიოდში ბაგრატმა ქართლი სამმართველოდ დაუტოვა დედამისს, გურანდუხტს. ამ დროს ქართლს დაეპატრონნენ დიდაზნაურები: ტბელები, ძამელები, ფავნელები, კორინთლები, ფხვნელები და სხვები. მათ მეფის წინააღმდეგ შექმნეს კოალიცია, რომელსაც სათავეში ქავთარ ტბელი ჩაუდგა. სავარაუდოდ, ბაგრატს უნდა ცოდნოდა აზნაურთა ამ გაერთიანების შესახებ. როდესაც იგი დასავლეთიდან ქართლში ბრუნდებოდა, ისინი მას უფლისციხისკენ მიმავალ გზაზე დაუხვდნენ. ბრძოლა გაიმართა სოფელ მოღრისთან. ბაგრატმა დაამარცხა აზნაურები, რის შემდეგაც დედისგან უფლისციხე გადაიბარა.

თარიღი
------

ბრძოლის სავარაუდო თარიღია 980 წელი.

სქოლიო
------

1. ↑  მეფე ბაგრატ III და დავით დიდი კურაპალატი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-22. ციტირების თარიღი: 2018-01-30.