recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„ოპენჰაიმერის" პოსტერი
**„ოპენჰაიმერი"** (*Oppenheimer* /ˈɒpənhaɪmər/) — 2023 წლის ამერიკული ეპიკური ბიოგრაფიული ფილმი. სცენარის ავტორი და რეჟისორია კრისტოფერ ნოლანი. ფილმში მთავარ როლს ასრულებს კილიან მერფი, არის ჯ. რობერტ ოპენჰაიმერის როლში, რომელიც იყო ამერიკელი თეორიტიკოს-ფიზიკოსი, მანჰეტენის პროექტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა, „ატომური ბომბის მამად" წოდებული. ფილმი დაფუძნებულია კაი ბერდისა და მარტინ ჯ. შერვინის 2005 წლის ბიოგრაფიულ წიგნზე „*ამერიკელი პრომეთე".* ფილმი ასახავს ოპენჰაიმერის კარიერას. სიუჟეტი ძირითადად ფოკუსირებულია მის სწავლის პერიოდზე, მანჰეტენის პროექტზე მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის საბოლოო დაცემაზე, რომელიც 1954 წელს უშიშროების სამსახურის მიერ მეცნიერის ფარულ მოსმენებს უკავშირდება. ფილმში ასევე მონაწილეობენ ემილი ბლანტი (კიტი, ოპენჰაიმერის ცოლი), მეთ დეიმონი (ლესლი გროუვზი, მანჰეტენის პროექტის ხელმძღვანელი), რობერტ დაუნ უმცროსი (ლუის შტრაუსი, აშშ-ის ატომური ენერგიის კომისიის წევრის) და ფლორენს პიუ (ჯინ ტეტლოკი, ოპენჰაიმერის კომუნისტი შეყვარებული). დამხმარე როლებს ასრულებენ: შედიან ჯოშ ჰარტნეტი, კეისი აფლეკი, რამი მალეკი და კენეთ ბრანა.

ფილმის შესახებ გამოცხადდა 2021 წლის სექტემბერში, მას შემდეგ, რაც Universal Pictures-მა ნოლანის სცენარის ტენდერი მოიგო. ამას ნოლანსა და მის ძველ დისტრიბუტორ Warner Bros.-ს შორის კონფლიქტი მოჰყვა. მერფი პირველი მსახიობი იყო, რომელმაც კონტრაქტს მოაწერა ხელი (მომდევნო თვესვე), დანარჩენი მსახიობები კი 2021 წლის ნოემბრიდან და 2022 წლის აპრილამდე პერიოდში შეუერთდნენ სამსახიობო შემადგენლობას. 2022 წლის იანვარში მიმდინარეობდა გადაღებებისათვის მომზადება, გადაღებები თებერვლიდან მაისამდე გაგრძელდა. „ოპენჰაიმერი" გადაიღეს IMAX 65-მმ-ისა და 65-მმ-იანი დიდი ფორმატის ფირების კომბინაციით. ასევე, ნოლანმა IMAX-ის ისტორიაში პირველად გადაიღო სცენები IMAX-ის შავ-თეთრი ფირის საშუალებით. მისი წინა ნამუშევრების მსგავსად, ნოლანმა ფართოდ გამოიყენა პრაქტიკული ეფექტები და მინიმუმამდე დაიყვანა კომპიუტერის მიერ შექმნილი გამოსახულებების გამოყენება. მონტაჟი შეასრულა ჯენიფერ ლეიმმა, ხოლო მუსიკალურ გაფორმებაზე პასუხისმგებელი იყო ლუდვიგ იორანსონი. „ოპენჰაიმერი" ნოლანის მეოთხე ფილმია, რომელმაც ამერიკის კინოასოციაციის რეიტინგში „R" კატეგორია მიიღო, წინა 3 ფილმია: „დევნა" (1998), „მემენტო" (2000) და „ინსომნია" (2002).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

  

* 

* „ოპენჰაიმერი (ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ოპენჰაიმერი (ფილმი)" — Allmovie-ზე
* 

* „ოპენჰაიმერი (ფილმი)" — Rotten Tomatoes

სქოლიო
------

1. ↑  'Oppenheimer' cast on Christopher Nolan's epic, unconventional atomic bomb biopic (July 20, 2023). ციტირების თარიღი: October 11, 2023
2. ↑  Badasie, Charlene.  (August 18, 2023) Oppenheimer Sets The Weirdest Box Office Record. ციტირების თარიღი: October 11, 2023
**ჰაბარდი** (ინგლ. Hubbard Glacier) — ხეობის ტიპის მყინვარი ჩრდილოეთ ამერიკაში, ალასკის სანაპიროზე. იწყება ლოგანის მთიდან, კანადისა და ალასკის საზღვარზე. სიგრძე 122 კმ. მყინვარის ფრონტალური ნაწილის სიგანეა დაახლოებით 9–16 კმ. მთისძირში ყინულის ასაკი 400 წლით განისაზღვრება. ფირნის ხაზის საშუალო სიმაღლეა 850 მ. იკვებება წმინდა ილიას მთების ფირნული ველებიდან. ზედა 67 კილომეტრიანი მონაკვეთი კანადის ტერიტორიაზეა, ხოლო დანარჩენი — 48 კილომეტრი მოქცეულია აშშ-ში. მყინვარის ენა ეშვება წყნარი ოკეანის იაკუტატის ყურეში, სადაც წარმოქმნის 8 კილომეტრი სიგანის ფრონტს. ჰაბარდი ჩრდილოეთი ამერიკის უდიდესი მოქცევითი მყინვარია. XIX საუკუნის ბოლოდან დაწყებული მყინვარი წელიწადში წინ იწევს 17–18 მ-ით. სამეცნიერო საზოგადოების მხრიდან მუდმივი შესწავლის ობიექტია.

სქოლიო
------

1. ↑  Хаббард | Географическая энциклопедия
2. ↑  Хаббард | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-06. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
3. ↑  Hubbard Glacier, Alaska.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-04-16. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
სონარგაონის მდებარეობა რუკაზე
**სონარგაონი** (ბენგ. সোনারগাঁও, ინგლ. Sonargaon) — ქალაქი ცენტრალურ ბანგლადეშში, სონარგაონის უპაზილას ადმინისტრაციული ცენტრი.

სახელწოდება სონარგაონი ნიშნავს ოქროს სოფელს. ის იყო ბენგალიის ისტორიული, ადმინისტრაციული, კომერციული და საზღვაო ცენტრი. განლაგებულია მდ. განგის დელტას ცენტრში. სონარგაონი შუა საუკუნეებში წარმოადგენდა მუსლიმი მმართველებისა და აღმოსავლეთ ბენგალიის ცენტრს. აქ უმოგზაურია მრავალ მოგზაურს, მათ შორის იბნ-ბატუტას, მა ჰუანს, ნიკოლო დე კონტის, რომლებიც აღწერენ სონარგაონის დაწინაურებულ მდგომარეობას შუა საუკუნეებში. 

ის იყო ჯერ ფახრუდინ მუბარაქ შაჰის სასულთნოს, შემდეგ ბენგალიის სასულთნოს, ბოლოს ბჰატის სამეფოს ადმინისტრაციული ცენტრი. გიგი მდებარეობს ნარაიანგანჯის პორტის ინდუსტრიულ სანაპიროზე. დღსდღეობით, სახელწოდება სონარგაონი შემონახულია სონარგაონის უპაზილას სახით.

სონარგაონი პატარა დასახლებაა. მისი ფართობი სულ რაღაც 0,73 კმ² შეადგენს. 2001 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 4039 ადამიანი, რომელთა შორის 53,31 % არის მამრობითი სქესი და შესაბამისად, მდედრობითი სქესი 46,69 %. მოსახლეობის განათლების დონე შეადგენს 51 %, რაც ქვეყნის საერთო მაჩვენებლის 43,1 %-ია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სონარგაონი. ბანგლაპედია
**ბელი** (ინგლ. Belle) — 2013 წლის ბრიტანული ბიოგრაფიული დრამა. რეჟისორი ამა ასანტე.

სიუჟეტი
-------

ფილმში გადმოცემულია XVIII საუკუნის პერიოდის ინგლისელი ადმირალის ჯონ ლინდსის და ზანგი ქალის მარია ბელის უკანონო ქალიშვილის — მულატი დაიდუ ელიზაბეტ ბელის ცხოვრება. დედის გარდაცვალების შემდეგ მამა გოგონას თავის ნათესავებთან დატოვებს აღსაზრდელად. თავად შორეულ ნაოსნობაში მიემგზავრება, საიდანაც ვეღარ ბრუნდება. პატარა დაიდუ ბიძის ოჯახში იზრდება. მან ღირსეული აღზრდა-განათლება მიიღო თავის ბიძაშვილ ელიზაბეტთან ერთად, მაგრამ ინგლისის მაღალი საზოგადოება არ არის მზად მის მისაღებად კანის ფერის გამო. დაიდუ ბევრ წინააღმდეგობას და დამცირებას აწყდება.

როლებში
-------

* გუგულეტუ სოფია — ბელი
* ტომ ვილკინსონი — უილიამ მიურეი
* მირანდა რიჩარდსონი — ლედი ეშფორდი
* პენელოპა უილტონი — ლედი მერი მიურეი
* მეტიუ გუდი — სერ ჯონ ლინდსი
* ემილი უოტსონი — ლედი მენსფილდი
* სარა გადონი — ლედი ელიზაბეტ მიურეი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ბელი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ბელი" allmovie-ზე
* 

* „ბელი" — Rotten Tomatoes
* „ბელი" — Metacritic-ზე
* „ბელი" — Box Office Mojo-ზე

სქოლიო
------
**„365 დღე"** (პოლ. 365 Dni) — 2020 წლის პოლონური ეროტიკული დრამა, რომლის რეჟისორია ბარბარა ბიაიაოვი და ტომაზ მანდესი. ფილმი დაფუძნებულია ბლანკა ლიპინსკას მიერ დაწერილი ტრილოგიის პირველ წიგნზე. ფილმი მოგვითხრობს ახალგაზრდა პოლონელ ქალზე, რომელსაც სულიერი ურთიერთობა აკავშირებს დომინანტ სიცილიელ კაცთან, რომელმაც მას 365 დღე მისცა რათა შეიყვაროს. ფილმი გამოვიდა პოლონეთში, 2020 წლის 7 თებერვალს და მოგვიანებით ხელმისაწვდომი გახდა Netflix-ზე. ფილმმა სწრაფად მოიპოვა გლობალური დაინტერესება.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სიცილიის მაფიის ახალგაზრდა და სიმპათიურ ბოსს, მასიმო ტორიჩელის, სხვა არჩევანი არ აქვს თუ არა მაფიას ჩაუდგეს სათავეში, მას შემდეგ, რაც მამას მოკლავენ. ლაურა ბიელი ერთ მდიდრული სასტუმროში გაყიდვების მენეჯერად მუშაობს და წარმატებული კარიერა აქვს. მშობლებთან და მეგობრებთან ერთად ლაურა სიცილიაში სამოგზაურიდ მიდის, სადაც კუნძულზე ყველაზე საშიში კაცი გაიტაცებს, დაატყვევებს და 365 დღეს მისცემს შესაყვარებლად.

ფილმის გაგრძელება
-----------------

შემდგომ ფილმზე მუშაობა დაგეგმილია, მაგრამ COVID-19 პანდემიის გამო გადაიდო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „365 დღე" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  365 dni. *Lubimyczytać.pl*. ციტირების თარიღი: 21 მარტი, 2020.
2. 1 2  Sharma, Dhruv.  (21.05.2020) Will There be a 365 Dni Sequel?. The Cinemaholic.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 12.06.2020. ციტირების თარიღი: 29.06.2020.
3. ↑  How Does '365 dni' on Netflix Compare to the Book? (09.06.2020).
4. ↑  Zdjęcia do drugiej części filmu "365 dni" przełożone na przyszły rok. Onet Kultura (28.05.2020).
მიტროპოლიტი ანტონი სუროჟელი
**მიტროპოლიტი ანტონი სუროჟელი** (რუს. Митропролит Антоний Сурожский; საერო სახელი **ანდრეი ბორისის ძე ბლუმი;** რუს. Андрей Борисович Блум; დ. 19 ივნისი, 1914 — გ. 4 აგვისტო, 2003) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსი, ფილოსოფოსი და მქადაგებელი. აბერდინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, კემბრიჯის ღვთისმეტყველების ფაკულტეტის საპატიო დოქტორი, მოსკოვისა და კიევის სასულიერო აკადემიათა საპატიო დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

ანდრეი ბლუმი დაიბადა 1914 წლის 19 ივნისს, ლოზანაში, შვეიცარიაში. დედის მხრიდან, მისი ძმისშვილი იყო ცნობილი კომპოზიტორი ალექსანდრე სკრიაბინი. ბავშვობა რუსეთსა და ირანში გაატარა. მისი ოჯახი 1923 წელს გადასახლდა ევროპაში. დაამთავრა სორბონის უნივერსიტეტის ბიოლოგიური და სამედიცინო ფაკულტეტი.

1939 წლიდან ფრონტის ხაზზე საფრანგეთის არმიის ქირურგად მსახურობდა. 1943 წლის 16 აპრილს აღკვეცეს ბერად და უწოდეს სახელად ანტონი. საფრანგეთის ოკუპაციის წლებში აგრძელებდა ქირურგობას ანტიფაშისტურ, წინააღმდეგობის მიწისქვეშა ორგანიზაციაში. სამედიცინო კარიერა გააგრძელა 1948 წლამდე, მანამ სანამ მიტროპოლიტმა სერაფიმე ლუკიანოვმა ხელი არ დაასხა მღვდლად.ხელდასხმის შემდეგ მამა ანტონი მსახურობდა ლონდონის რუსულ მართლმადიდებლურ ტაძრებში. 1957 წელს შედგა მისი საეპისკოპოსო ქიროტონია და დაინიშნა მოსკოვის საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეგზარქატის ვიკარად. 1966 წლიდან აყვანილი იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში და დაინიშნა მოსკოვის საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეგზარქოსად. მიტროპოლიტი ანტონი გარდაიცვალა 2003 წლის 4 აგვისტოს, ლონდონში. დასაფლავებულია ბრომპტონის სასაფლაოზე, ლონდონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტონ სუროჟელი

ლიტერატურა
----------

* Кыр­ле­жев А. Мис­тик в ми­ру // Там же. 2003. № 117.
**სონა ახუნდოვა-ბაღირბაიოვა** (აზერ. Axundova-Bağırbəyova Sona Əbdül qızı; დ. 23 აგვისტო, 1896, შემახა — გ. 27 იანვარი, 1982, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა სამეურნეო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1952), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1964) და ექიმი (1960).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1896 წელს, ქალაქ შემახაში, მოსამსახურეთა ოჯახში. პირველადი განათლება მიიღო ჰაჯი ზეინაბაბდინ თაგიევის მიერ ორგანიზებულ გოგონათა გიმნაზიაში და დარჩა წმინდა ნინას პანსიონში. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა კიევის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე. რევოლუციის გამო იძულებული გახდა ბაქოში დაბრუნებულიყო (1918), სადაც მან სწავლა არ გააგრძელა. აქტიური მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში. სწავლა განაგრძო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე და 1923 წელს მიიღო დიპლომი მედიცინაში. სტუდენტობის დროს იგი შეხვდა ნარიმან ნარიმანოვს, ყაზანფარ მუსაბეიოვს, სულთან მაჯიდ ეფენდიევს. კარიერის ადრეულ წლებში მუშაობდა საავადმყოფოებში ბაქოში, განჯაში, ევლახში და მონაწილეობდა აზერბაიჯანში ფართოდ გავრცელებული ტრაქომიისა და თვალის არაინფექციური დაავადებების მკურნალობასა და პროფილაქტიკაში. დიდი სამამულო ომის დროს ბაქოს საავადმყოფოში დაჭრილებს უწევდა სამედიცინო დახმარებას.

1970 წელს წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის ინსტიტუტის თვალის დაავადებათა კათედრის საპატიო სამეცნიერო მრჩევლად. იყო სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი; დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანელი ოფთალმოლოგები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 მარტი, 2016.

სქოლიო
------

1. 1 2  AXUNDOVA-BAĞIRBƏYOVA Sona Əbdul qızı დაარქივებული 2021-08-01 საიტზე Wayback Machine.  — Şamaxı Ensiklopediyası
**სასირეთის ბრძოლა 1047** — საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-სა და კლდეკარის ერისთავის ლიპარიტ IV ლიპარიტის ძეს შორის მიმდინარე ხანგრძლივი შინაკლასობრივი ბრძოლის ერთი ეპიზოდი. 1040 წელს, თბილისის ამირასთან ბაგრატ IV-ის დაზავების შემდეგ კლდეკარის ერისთავი საბოლოოდ გაუორგულდა მეფეს. ლიპარიტმა დახმარებისათვის მიმართა ბიზანტიას. კეისარმა ერისთავს დამხმარე ლაშქარი, დიდძალი ფული და ტახტის მაძიებელი დემეტრე გიორგის ძე გამოუგზავნა. საქმე შეთანხმებით დამთავრდა. ბაგრატ IV-მ ლიპარიტს ქართლის ერისთავობა უწყალობა. ბერძენთა ჯარი და დემეტრე ბიზანტიაში დაბრუნდნენ, მაგრამ ეს მორიგება დროებითი აღმოჩნდა; ლიპარიტი ბიზანტიის აგენტად დარჩა და განაგრძობდა ბრძოლას მეფის წინააღმდეგ. ლიპარიტს კახელები მიემხრნენ, მან ბიზანტიიდან კვლავ ჩამოიყვანა დემეტრე გიორგის ძე, ბოლოს მაწყვერელიც მის მხარეს გადავიდა.

მეფე და ერისთავი ქართლში, სასირეთის ჭალაში (ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი) შეებრძოლენ ერთმანეთს. ბაგრატ IV-მ ვერ გაუძლო ლიპარიტის მრავალრიცხოვანი ჯარის შემოტევას და დამარცხდა. ლიპარიტმა არტანუჯის ციხე დაიპყრო; ბაგრატ IV იძულებული გახდა დასავლეთ საქართველოში გადასულიყო და მხოლოდ თურქ-სელჩუკების მიერ 1048 წელს ლიპარიტის დატყვევების შემდეგ შეძლო ხელისუფლების განმტკიცება. სასირეთის ბრძოლა მეფესა და დიდებულებს შორის არსებული შინაკლასობრივი ბრძოლების მნიშვნელოვანი ეპიზოდია. 

მეტად საგულისხმოა „მატიანე ქართლისა"-ის ცნობა ამ ბრძოლაში ვარიაგების (ვარანგთა) მონაწილეობის შესახებ. ბაგრატ IV-ის მხარეზე იბრძოდა 1000 შვედი ვიკინგი, 3000 კაციანი ექსპედიციის ქვედანაყოფი, რომელსაც სარდლობდა ინგვარი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 120.
**დასავლეთი შპიცბერგენი** — კუნძული ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში, შპიცბერგენის არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძული. ეკუთვნის ნორვეგიას. ფართობი 39 ათასი კმ². მოსახლეობა 2 733 (2009). ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ლონგირი.

ბუნება
------

ნაპირები დანაწევრებულიია ფიორდებით. აგებულია სხვადასხვა ასაკის მეტამორფული და დანალექი ქანებით. გვხვდება ამონთხეული ქანებიც. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის ბევრი ჩამქრალი ვულკანი და თერმული წყარო. ზედაპირზე ჭარბობს ქედები, მაღალი ზეგნები და განიერი ხეობები. რელიეფის ჩამოყალიბებაში დიდ როლს ასრულებს გამყინვარება. მყინვარების ფართობია 21,2 ათასი კმ². ჰავა არქტიკულია, კუნძულის დასავლეთ ნაწილში, შპიცბერგენის თბილი დინების გავლენით ჰავა უფრო რბილია. სანაპიროებზე საშუალო ტემპერატურა ივლისში დაახლოებით 5 °C, იანვარში -10-დან -13 °C-მდე. ნალექები კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე 300-400 მმ წელიწადში, ცენტრალურ რაიონებში 200 მმ. მყინვარების ზედაპირზე 800-დან 1200 მმ-მდე. ნალექები ძირითადად თოვლის სახით მოდის.

ფლორა და ფაუნა
--------------

მცენარეული საფარი ღარიბია, ჭარბობს ხავსი და მღიერი. არის ჯუჯა პოლარული არყი და ტირიფი. ცხოველებიდან გვხვდება თეთრი დათვი, ჩრდილოეთის ირემი, ყარსაღი და გრენლანდიიდან შემოყვანილი ცხვარხარი. სანაპირო წყლებში ბევრია გრენლანდიის სელაპი, ბინადრობს 90-მდე სახეობის გარეული ფრინველი. იღებენ ქვანახშირს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 392.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Svalbard***

* Sysselmannen.no დაარქივებული 2011-07-23 საიტზე Wayback Machine.  – website of the Governor of Svalbard
* Svalbard Tourism დაარქივებული 2006-01-14 საიტზე Wayback Machine.  – website of the official tourist board
* TopoSvalbard – Interactive Svalbard map by the Norwegian Polar Institute
***,,ქალები ნერვული აშლილობის ზღვარზე''*** - ( ესპ. ***Mujeres al borde de un ataque de nervios** )* არის ესპანელი კინორეჟისორის, პედრო ალმადოვარის -1988 წლის დრამა, შავი იუმორის ელემენტებით. მთელი ფილმის განმავლობაში იკვეთება სასოწარკვეთილი ქალების იმპულსური ქმედებები წარუმატებელი სიყვარულის საფუძველზე (აივნიდან გადახტომა, ნივთების დაწვა და ა.შ).

სიუჟეტი
-------

ფილმის მთავარი გმირი, პეპა სატელეფონო ზარით მიატოვა საყვარელმა, ივანმა. ქალი მთელი ძალებით ცდილობს მის პოვნასა და სიტუაციაში გარკვევას, რაშიც ხელს უშლის ივანის ყოფილი ცოლი ლუისა, რომელიც ახალი გამოწერილი იყო ფსიქიატრიული კლინიკიდან. თავის მხრივ პეპას მეგობარი კანდელა აღმოაჩენს, რომ მისი შეყვარებული ტერორისტია, რომელიც თვითმფრინავის გატაცებას გეგმავს ამიტომ მიადგება პეპას, დარწმუნებული იმაში, რომ მას ეძებს პოლიცია. ამ დროს, მთავარი გმირის სახლში სადაც უკვე იმყოფება კანდელა მოვლენ ივანის შვილი, კარლოსი და მისი მეგობარი გოგონა, მარისა. დაქალის პრობლემის მოსაგავრებლად პეპა წავა ადვოკატთან, პაულინა მორალესთან, რომელიც როგორც ბოლოს გაირკვევა ივანის ახალი საყვარელი აღმოჩნდება. ფილმში განვითარებული ერთმანეთში ჩახლართული ისტორიები კიდევ უფრო აირევა, როდესაც გმირები აღმოაჩენენ, რომ კანდელას ყოფილი შეყვარებული სწორედ იმ თვითმფრინავის გატაცებას გეგმავს, რომლითაც მიფრინავს ივანი. ამიტომ, ყველა მის გადასარჩენად გაიქცევა. ყველაფერი მეტ-ნაკლებად მშვიდობიანად დასრულდება.

მსახიობები
----------

* კარმენ მაურა - პეპა.
* ანტონიო ბანდერასი - კარლოსი, ივანის შვილი.
* როსი დე პალმა - მარისა, კარლოსის მეგობარი გოგო.
* კიტი მანვერი - პაულინა მორალესი, ადვოკატი.
* ფერნანდო გილენი - ივანი.
* ჯულიეტა სერანო - ლუსია, ივანის ყოფილი ცოლი.
* მარია ბარანკო (María Barranco) - კანდელა, პეპას მეგობარი.

ჯილდოები და ნომინაციები
-----------------------

#### ოსკარი

* 1988 - საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

#### BAFTA

* 1990- საუკეთესო არაინგლისურენოვანი ფილმი.

#### ოქროს გლობუსი

* 1989 - საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

#### ვენეციის კინოფესტივალი

* 1988 საუკეთესო სცენარის ავტორი. ჯილდო გადაეცა პედრო ალმადოვარს

#### გოიას დაჯილდოება

* 1989 საუკეთესო წამყვანი მსახიობი ქალის ჯილდო გადაეცა - კარმენ მაურას
* 1989 საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი ქალის ჯილდო გადაეცა - მარია ბარანკოს
**ანდრანიკ მარგარიანი** (სომხ. Անդրանիկ Մարգարյան) — სომხეთის პრემიერ მინისტრი 2000 წლის 12 მაისიდან მის გარდაცვალებამდე, 2007 წლის 25 მარტის ჩათვლით. ის იყო სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის წევრი.

საბჭოთა სომხეთი
---------------

მარგარიანი დაიბადა ერევანში, სომხეთის საბჭოთა რესპუბლიკაში. მისი ოჯახი თავის დროზე სასუნში (თურქეთი) ცხოვრობდა. თუმცა სომეხთა გენოციდის გამო მოუწიათ ერევანში დასახლება. მან ისწავლა კიბერნეტიკა ერევნის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში. ის პროფესიით კომპიუტერული ინჟინერი გახდა. მარგარიანი პოლიტიკაში გამოჩნდა გვიან 1970-იან წლებში მაშინ, როცა შეუერთდა იმ დროს უკანუნო ეროვნულ ერთიანობის პარტიას. ეს უკანასკნელი სომხეთის საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფისათვის იბრძოდა. მარგარიანი დიდი ხნის მანძილზე აკრიტიკებდა არსებულ ტოტალიტარულ სტრუქტურას. 1974 წელს ის დააკავეს ორი წლით. პატიმრობა მოიხადა ლაბორის ბანაკებში ანტისაბჭოური იდეოლოგიის გამო.

სომხეთის თავისუფლების შემდეგ
----------------------------

1992 წელს მარგარიანი გახდა სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის რეგისტრირებული წევრი. პარტიისა რომელიც იყო პირველი რეგისტრირებული პარტია სომხეთის მე-3 რესპუბლიკაში. ის იყო პარტიის თავმჯდომარე 1993 წლიდან გარდაცვალებამდე.

2000 წელს გახდა სომხეთის პრემიერ მინისტრი მას შემდეგ, რაც სომხეთის პარლამენტში ტერაქტი მოხდა და ამ ტრაგედიას მანამდელი პრემიერ მინისტრი ვაზგენ სარქისიანი შეეწირა. ტერაქტის შემდეგ 2000 წლის 2 მაისამდე პრემიერ მინისტრად ვაზგენის ძმა არამ სარქისიანი დაინიშნა, რომელიც მარგარიანმა შეცვალა.

გარდაცვალება
------------

2007 წლის 25 მარტს გულის შეტევით გარდაიცვალა. მის რეზიდენციასთან ორი სამედიცინო დახმარების მანქანა იდგა, მათი განცხადებით მარგარიანმა რეანიმაციულ მკურნალობას აღარ უპასუხა.

დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

სქოლიო
------

1. ↑  Armenian PM dies of heart attack. *BBC News* (2007-03-25).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-03-30. ციტირების თარიღი: 2007-03-25.
2. ↑  Jefferies, Ian (2003). *The Caucasus and Central Asian Republics at the Turn of the Twenty-First Century*.  Routledge,   გვ. 66. ISBN 0-415-32592-7.
3. ↑  Adrineh Der-Boghossian.  (July 13, 2010) ATP adds to Irind's community improvement. Armenian Reporter. ციტირების თარიღი: July 20, 2010.
4. 1 2 3  Andranik Markaryan Biography. ციტირების თარიღი: 2007-03-25.
5. ↑  The passing of a statesman. *Armenian Reporter*. ციტირების თარიღი: 20 January 2013.
6. ↑  Andranik Markaryan Death. ციტირების თარიღი: 2007-03-25.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომხეთის დროშა სომხეთის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
გაგიკ არუთინიანი  ·  ხოსროვ არუთინიანი  ·  ჰრანტ ბაგრატიანი  ·  არმენ სარქისიანი  ·  რობერტ ქოჩარიანი  ·  არმენ დარბინიანი  ·  ვაზგენ სარქისიანი  ·  არამ სარქისიანი  ·  ანდრანიკ მარგარიანი  ·  სერჟ სარქისიანი  ·  ტიგრან სარქისიანი · ჰოვიკ აბრაჰამიანი  ·  კარენ კარაპეტიანი  ·  ნიკოლ ფაშინიანი
 |

 |
**საუბრები მეგობრებთან** – ირლანდიელი მწერლის სალი რუნის 2017 წლის სადებიუტო რომანი. რომანი ეხება ორ ახალგაზრდა ქალს, რომლებიც დუბლინის ლიტერატურულ სცენაზე ხანდაზმულ წყვილთან შედიან ურთიერთობაში. რომანი გამოსცა Faber and Faber-მა და დაიმსახურა კრიტიკოსების მოწონება. სატელევიზიო ადაპტაცია, რომელსაც ასევე ეწოდება „საუბრები მეგობრებთან", გამოვიდა 2022 წელს.

შექმნის ისტორია
---------------

წიგნი წერა დასრულდა მაშინ, როდესაც რუნი ასრულებდა მაგისტრის ხარისხს ამერიკულ ლიტერატურაში. რომანი გამოქვეყნდა 2017 წლის ივნისში Faber and Faber-ის მიერ. 2018 წელს ის იყო ნომინირებული დილან თომას პრიზზე, ხოლო 2018] წელს ფოლიოს პრიზზე.

შინაარსი
--------

დუბლინში კოლეჯის სტუდენტებს ფრენსისს (მთხრობელს) და მის საუკეთესო მეგობარსა და ყოფილ შეყვარებულს ბობის შენიშნავს მელისა, ესეისტი და ფოტოგრაფი. მელისა მათ სახლში ეპატიჟება, სადაც ხვდებიან მის მეუღლეს, ნიკს. ოთხივეს ცხოვრება სულ უფრო იხლართება, რადგან ფრენსისი რომანს იწყებს ნიკთან და ბობი და მელისა უფრო უახლოვდებიან ერთმანეთს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Paula Cocozza.  (24 May 2017) 'I have an aversion to failure': Sally Rooney feels the buzz of her debut novel. ციტირების თარიღი: 4 June 2018.
2. ↑  Francesca Pymm.  (29 March 2018) Conversations with Authors: Sally Rooney talks to The Bookseller. ციტირების თარიღი: 4 June 2018.
3. ↑  Announcing: the Rathbones Folio Prize 2018 Shortlist (27 March 2018). ციტირების თარიღი: 4 June 2018.
**Viber** — VoIP პლატფორმა Android-ის, BlackBerry OS-ის, iOS-ის, Symbian-ის, Windows Phone-ის, Bada-ს სმარტფონებისთვის, ისევე, როგორც Windows-ის და OS X-ის ოპერაციულ სისტემებზე მომუშავე კომპიუტერებისთვის. სისტემაში ავტორიზაცია ხდება მობილური ტელეფონის ნომრის მეშვეობით და პროგრამაში ინტეგრირდება სმარტფონში ჩაწერილი ტელეფონის ნომრები. შესაძლებელია უფასო ზარების განხორციელება Wi-Fi და 3G ქსელში სმარტფონებთან, სადაც ჩაწერილია Viber. ასევე შესაძლებელია სურათების, ვიდეო, აუდიო და ტექსტური შეტყობინებების გაგზავნა.

თავდაპირველად Viber გაეშვა 2010 წელს, iPhone-სთვის. ვერსია Android-ებისთვის გამოვიდა 2011 წლის მაისში, ხოლო ვერსია BlackBerry-სთვის, Bada-სა და Windows Phone-სთვის გამოვიდა 7 მაისს 2012 წელს. Viber-ს კომპიუტერული ვერსია გამოვიდა 7 მაისს 2013 წელს.

Viber-ის მფლობელია კვიპროსში მდებარე საერთაშორისო კომპანია Viber Media. 2014 წლის თებერვლიდან კომპანიის აქციების 100%-ის მფლობელია კომპანია Rakuten, რომელიც იაპონელ მილიარდერ ჰიროში მიკიტანის ეკუთვნის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-12-30 საიტზე Wayback Machine.
**კაბარე** — 1972 წელს ბობ ფოსის რეჟისორობით გადაღებული მიუზიკლი. მთავარ როლებს ასრულებენ ლაიზა მინელი, მაიკლ იორკი და ჯოელ გრეი.

ფილმში მოქმედება 1931 წელს, ნაცისტური იდეოლოგიის განვითარებისას ხდება. ფილმი დაფუძნებულია 1966 წლის ბროდვეის მიუზიკლზე *„კაბარე",* რომელიც კრისტოფერ იშერვუდის ნახევრადავტობიოგრაფიული რომანის *„ბერლინის ამბების"* (1945) ადაპტაციაა. 1951 წლის სპექტაკლი *„მე ვარ კამერა"* იგივე რომანზე არის დამყარებული.

ფილმისთვის ლაიზა მინელიმ ოსკარი მიიღო საუკეთესო მსახიობის კატეგორიაში. საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის (ჯოელ გრეი), საუკეთესო რეჟისორის (ბობ ფოსი), საუკეთესო ოპერატურის, საუკეთესო ხმის, საუკეთესო ადაპტაციის და საუკეთესო მონტაჟის ნომინაციებით *„კაბარე"* ამყარებს რეკორდს „ოსკარის" მიღებაში.

კასტინგი და გადაღების პროცესი
-----------------------------

ლაიზა მინელი სალი ბოულსის როლში
ფიუერს ლაიზა მინელთან (სალი ბოულსი) და ჯოელ გრეისთან მუშაობა ფოსის გამოჩენამდე ჰქონდა გადაწყვეტილი. ფოსმა მაიკლ იორკს მიმართა სალი ბოულსის ბისექსუალი პარტნიორის შესასრულებლად. 

მინელი ბროდვეიში გამართული სპექტაკლისთვის სინჯებზეც იყო მისული, მაგრამ მაშინ უარი უთხრეს, რადგან „საკმარისად გამოცდილი არ იყო". ამის მიუხედავად, როცა *„კაბარე"* ეკრანებზე გამოჩნდა, მინელი უკვე კინოვარსკვლავი იყო მის მიერ შესრულებული როლის გამო ფილმში *„სტერილური დოყლაპია"* (1969). 

თავისი პერფორმანსისას მინელმა სალის პერსონაჟის რეინტერპრეტაცია გააკეთა და მამამისის, თეატრის რეჟისორის, ვინსენტ მინელის რჩევით, ლუის ბრუკს, ჯაზის პერიოდის სექს-სიმბოლოს მიბაძა. ბრუკსი ამერიკელი მსახიობი და ემიგრანტი იყო, რომელიც საერთაშორისო ვარსკვლავობისთვის გერმანიაში, ბერლინში გადავიდა. მინელი ერთ-ერთ ინტერვიუში იხსენებს:

„მამაჩემთან მივედი და ვკითხე: „რა შეგიძლია მითხრა 1930-იანების გლამურის შესახებ? მარლენ დიტრიხივით უნდა მოვიქცე?" და მან მითხრა: „არა. შეისწავლე ყველაფერი ლუის ბრუკსის შესახებ".

ფილმი, მასში ასახული ბისექსუალი პერსონაჟის გამო, ქვიარ კინოს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნიმუშად არის მიჩნეული.

სიუჟეტი
-------

1931 წელს ბერლინში თავისი გერმანული კვლევების დასასრულებლად კემბრიჯის უნივერსიტეტის სტუდენტი, ბრაიან რობერტსი ჩამოდის; ცდილობს, თავი ინგლისურის სწავლებით ირჩინოს, სანამ იაფფასიანი სასტუმროს პატარა ოთახში იცხოვრებს. სწორედ აქ უმეგობრდება ის ერთ-ერთ მდგმურს, ამერიკელ სალი ბოულსს, რომელიც კაბარეში მომღერლად მუშაობს. სალი გაარკვევს, რომ ბრაიანი ჰომოსექსუალია. თავის მხრივ, ბრაიანი აღტაცებულია სალით მისი ექსტრავაგანტულობის გამო. მალევე მათი მეგობრობა რომანში გადაიზრდება. 

ფილმში მნიშვნელოვანი თემებია ნაციზმი, პოლიტიკური სატირა; სიყვარულის, სექსისა და სექსუალური ორიენტაციის თემა.

სქოლიო
------

1. ↑
| ამსტერდამის მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა |  ნიდერლანდები |
| ქალაქი | ამსტერდამი |
| გახსნის თარიღი | 10 იანვარი 1977 წელი |
| ხაზის სიგრძე | 42,5 კმ |
| სადგურთა რაოდენობა | 52 |
| ხაზთა რაოდენობა | 4 |
| მგზავრები დღეში |  |
| მგზავრები წელიწადში |  |
| ხაზების სქემა |
|  |

**ამსტერდამის მეტროპოლიტენი** — ნიდერლანდების დედაქალაქის ამსტერდამის მიწისქვეშა და მიწისზედა მეტროპოლიტენის ქსელი. ქსელი ვრცელდება როგორც ამსტერდამში, ასევე ახლომდებარე დაბებში: ამსტელვეენი, დიემენი, ოდერ-ამსტელი. მეტრო ამსტერდამის ადმინისტრაცია, ხოლო ექსპლუატაციას კომპანია Gemeentelijk Vervoerbedrijf უწევს, გარდა მეტროპოლიტენისა, კომპანია ტრამვაისა და ბორნის ექსპლუატაციასაც ახორციელებს.

ისტორია
-------

მეტროპოლიტენის აშენების გადაწყვეტილება 1968 წელს მიიღეს. მეტროს ოთხი ხაზი უნდა ჰქონოდა, ქალაქის ცენტრი გარეუბნებთან დაეკავშირებინა და ტრამვაის ქსელები უნდა ჩაენაცვლებინა.

ხაზები
------

| ხაზები | სახელწოდება | ფერი | მარშრუტი | გახსნის თარიღი | სადგურები |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 50 | Ringlijn | მწვანე |  | Isolatorweg – Gein | 1997 | 20 |
| 51 | Amstelveenlijn | ნარინჯი |  | Westwijk – Centraal Station | 1990 | 29 |
| 52 | Noord-Zuidlijn | ცისფერი |  | Station Zuid – Buikslotermeerplein | 2015 | 8 |
| 53 | Gaasperplaslijn | წითელი |  | Gaasperplas – Centraal Station | 1977 | 14 |
| 54 | Geinlijn | ყვითელი |  | Gein – Centraal Station | 1977 | 15 |

დღეისათვის ამსტერდამის მეტროპოლიტენი ოთხი ხაზისგან შედგება:Geinlijn და Gaasperplaslijn (ორივე აღმოსავლეთის ხაზია და ერთმანეთთანაა დაკავშირებული), ასევე Amstelveenlijn და Ringlijn. ხაზი Noord-Zuidlijn მშენებლობის პროცესშია. ქალაქში სულ 52 სადგურია, აქედან 19 მეტროტრამისაა. Noord-Zuidlijn-ის ხაზის გახსნის შემდეგ 6 მეტროსადგური დაემატება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Metro map Gemeentelijk Vervoerbedrijf-ის ოფიციალურ საიტზე
სტელა ზევსის გამოსახულებით დორილეადან
**დორილეა** (ბერძ. Δορύλαιον) — ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი ანატოლიაში. დღეს ამ ქალაქიდან შემორჩენილია ნანგრევები. ახლა მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქალაქი ესქიშეჰირი (თურქეთი).

დორილეა მდებარეობდა ესქიშეჰირიდან 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. ამ ადგილს დღეს კარაჩა ჰისარი ეწოდება. ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოს დორილეა გადაიტანეს დღევანდელი ქალაქის ადგილას.

ისტორია
-------

ქალაქი კონტროლდებოდა ფრიგიელთა მიერ, მაგრამ შესაძლოა უფრო ძველიც კი იყოს.

დორილეა იყო რომის სავაჭრო პუნქტი. ეს ასევე იყო სავარაუდოდ მთავარი ქალაქი, საიდანაც პავლე მოციქული გაემგზავრა მეორე მისიონერულ მოგზაურობაში ახ. წ. 50 წელს. აქ არსებობდა ეპარქია მოგვიანებით, რომაულ ხანაში.

ახ. წ. III საუკუნეში ქალაქი გუთებმა დაარბიეს. რომაელთა არმია მცირე აზიაში არ იყო დიდი, ფლოტი გადავიდა ჩრდილოეთით მდებარე სინოპში, ამიტომაც დორილეა დაუცველი გახდა. გუთები შეიჭრნენ შავი ზღვის პირა რეგიონიდან — ტრანსდუნაიდან. საფრთხის გამო, მოსახლეობამ ქანდაკებები გამოიყენა კედლების აღსამართად, რათა დაეცვათ საკუთარი თავი მომხდურებისგან.

რომის იმპერიის გაყოფის შემდეგ, დორილეა შევიდა ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში.

1071 წლის მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ ქალაქი თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს.

ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს დორილეასთან გაიმართა ორი ბრძოლა. 1097 წელს ჯვაროსნებმა დაამარცხეს თურქები და ქალაქი დაიპყრეს. ამ გამარჯვებით მათ ხელში ჩაიგდეს დიდი ალაფი. დორილეა ბიზანტიას გადასცეს. 1147 წელს მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს დორილეასთან დამარცხდნენ გერმანელები კონრად III-ის მეთაურობით.

1175 წელს, დორილეა გაამაგრა ბიზანტიის იპერატორმა — მანუელ I კომნენოსმა, მაგრამ 1176 წელს მირიოკეფალის ბრძოლის შემდეგ ქალაქი თურქებმა დაიპყრეს. როგორც ჩანს მანუელმა არ დაანგრია ქალაქის საფორტიფიკაციო ნაგებობები ბრძოლაში დამარცხებს შემდეგ და სულთანს მოსალაპარაკებლად გაუგზავნა ელჩები. ამის საპასუხოდ სულთანმა არ მიიტანა პირდაპირი იერიში ქალაქზე, მაგრამ ჯარი გაგზავნა მიმდებარე მენდერესის ხეობის დასარბევად.

1204-1261 წლებში ქალაქი შედიოდა ნიკეის იმპერიის შემადგენლობაში. მიხეილ VIII-ის მიერ კონსტანტინოპოლის დაბრუნების შემდეგ დორილეა ბიზანტიას დაექვემდებარა.

1289 წელს ქალაქი ოსმალეთის სულთანმა — ოსმან I-მა დაიპყრო. 

მუსლიმური წყაროების მიხედვით დორილეაში მდებარეობდა ცხელი წყლის წყაროები.

საეკლესიო ისტორია
-----------------

ბიზანტიის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ აქ იყო საეპისკოპოსო. დორილეის ეპისკოპოსი ემორჩილებოდა სინადის მიტროპოლიტს.

IV-დან IX საუკუნემდე ცნობილია დორილეის შვიდი ეპისკოპოსი, რომელთაგან ყველაზე გამორჩეულია ევსები დორილეელი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დორილეის ბრძოლა
* დორილეის ბრძოლა (1147)

ლიტერატურა
----------

* Lindner, R.P. (2007) *Explorations in Ottoman Prehistory*, Published by University of Michigan Press. ISBN 0-472-09507-2
* Treadgold, Warren (1997). *A History of the Byzantine State and Society*.  Stanford University Press. ISBN 0-8047-2630-2.

სქოლიო
------

1. ↑  *Catholic Encyclopedia*
2. 1 2  Dorylaeum. *Catholic Encyclopedia*. ციტირების თარიღი: 2007-02-17.
3. ↑  Treadgold, p. 649.
4. ↑  Lindner, p. 62

კოორდინატები: 39°47′ ჩ. გ. 30°31′ ა. გ.﻿ / ﻿39.783° ჩ. გ. 30.517° ა. გ.﻿ / 39.783; 30.517
**ჩეხეთის ტყე** (იგივეა რაც **ბოჰემიის ტყე**; ჩეხ. Český les; გერმ. Oberpfälzer Wald) — მთის მასივი და გეომორფოლოგიური ერთეული ჩეხეთისა და გერმანიის საზღვარზე. ვრცელდება ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ და ბავარიის აღმოსავლეთ ნაწილებში. სიგრძე 80 კმ. სიმაღლე 600-1042 მ. მაქსიმალური სიმაღლე 1042 მ (მთა ჩერხოვი). ლანდშაფტი ძალიან წააგავს შუმავის მთების ლანდშაფტს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება შედარებით ნაკლები სიმაღლით. ჩერხოვის თავზე კოშკია. ჩეხეთის ტყე უმეტესად აგებულია გნაისებით, გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. შედგება ხეობებით გაყოფილი ბრტყელმწვერვალებიანი ქედებისაგან. 

არის მყინვარული ტბები. კალთები შემოსილია წიფლის, ნაძვისა და სოჭის ტყეებით. გვხვდება მთის მდელეობი და ტორფნარი. ამზადებენ ხე-ტყეს. განვითარებულია საძოვრული მესაქონლეობა. ამუშავებენ გრანიტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჩეხეთის ტყე"** ვიკისაწყობში.
* www.oberpfaelzerwald.de - Oberpfälzerwald.de
* www.bocklradweg.de - ინფორმაცია
**ბაქო-ბათუმის ნავთობსადენი** აშენდა 1928-1930 წლებში. მისი მთავარი მიზანი იყო ნავთობის გადატანა ბაქოს ნავთობის წარმოების ზონიდან შავი ზღვის სანაპირომდე ბათუმის პორტამდე. ნავთობსადენის განვითარებისა და მშენებლობის ტექნიკურ მენეჯმენტს ახორციელებდა სსრკ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტის საექსპერტო-ტექნიკური კომისია. ხელმძღვანელი იყო აკადემიკოსი ვ.გ.შუხოვი. პროექტის ავტორი და მთავარი სამშენებლო მენეჯერი იყო ინჟინერი ა.ბულგაკოვი.

ნავთობსადენის მშენებლობის იდეა წამოაყენა დიმიტრი მენდელეევმა 1880 წელს. ბაქო-ბათუმის ნავთობსადენის პირველი პროექტი შეიმუშავა ვ.შუხოვმა ჯერ კიდევ 1884 წელს. მოგვიანებით, მის საფუძველზე, შეიქმნა უფრო მცირე დიამეტრის ნავთის მილსადენი, რომელიც აშენდა 1897-1907 წლებში ბაქო-ბათუმის რკინიგზის გასწვრივ.

1943 წელს, გერმანული ჯარების გარღვევის საფრთხის გამო, ბაქო-ბათუმის ნავთობსადენი დაიშალა და მისი მილები გამოიყენეს ასტრახან-სარატოვის პროდუქციის მილსადენის ასაგებად. ომისშემდგომ წლებში ნავთობსადენი აღადგინეს.

სსრკ-ს დაშლის შემდეგ ნავთობსადენი შეიცვალა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის მონაკვეთით და ბაქო-სუფსის ნავთობსადენით, რომლებიც აშენდა ძველი საბჭოთა ბაქო-ბათუმის მილსადენის კომპონენტებისა და ინფრასტრუქტურის გამოყენებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Бакинская "кровь" индустриализации.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-02-11. ციტირების თარიღი: 2023-02-11.
2. ↑  Трубопроводный транспорт России (1860-1917 гг.)
3. ↑  Supsa Terminal and Pipeline, Georgia
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**მუხნარი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **მუხნარი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**მუხნარი** — მუხის ზაფხულმწვანე ფართოფოთლოვანი ტყე ძირითადად ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყოფილ სსრკ-ში მუხნარი გავრცელებულია ევროპის ტერიტორიის შუა და სამხრეთ ნაწილში, კავკასიასა და შორეულ აღმოსავლეთში. უკავია 9 მლნ. ჰა ანუ ტყის 1,3%. ევროპის ნაწილში მუხნარს ქმნის მხოლოდ გრძელყუნწა და კლდის მუხა, რომელთაც სამხრეთით ერევა შებუსვილი მუხა.

საქართველოში მუხნარს უკავია ტყით ფადარული ფართობის 10,1%. მთის მუხნარს ქმნის ქართული, აღმოსავლური, ჰართვისისა და სხვა მუხა. დაბლობებზე — გრძელყუნწა და იმერული მუხა. ქართული მუხის ფორმაცია ყველაზე ფართოდაა გავრცელებული; ტყის მასივებს ქმნის ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე (სვანეთი). უფრო ხშირად სამხრეთ ექსპოზოციის განათებულ ფერდობებზე. საქართველოში მუხნარს ხშირად ერევა ჯაგრცხილა, რცხილა, წაბლი, ცაცხვი, იფანი, ფიჭვი, უფრო ხშირად — ნაძვი, სოჭი, წიფელი და არყი; გვხვდება წმინდა მუხნარიც.

მუხნარს აქვს უდიდესი ნიადაგდაცვითი და წყალმარეგულირებელი მნიშვნელობა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანდიერი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 230.
**აბაზგები** (ბერძ. Αβασγοί) — ძველი აფხაზური ტომი. პირველად იხსენიებს არიანე ფლავიუსი (II ს.). იმ დროს აბაზგები აფსილების ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ და დაახლოებით ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ეკავათ. აბაზგებს ჰქონდათ თავიანთი სამთავრო — აბაზგია. ამ დროისათვის სახლობდნენ დაახლოებით სოხუმსა და მდინარე კოდორს შორის, აფშილების ჩრდილოეთით და ვასალურ დამოკიდებულებაში იყვნენ რომის იმპერიასთან. მათი ეთნიკური კუთვნილების შესახებ წყაროებში ცნობები არ მოგვეპოვება. სახელწოდების მიხედვით მკვლევართა ნაწილი მათ მიიჩნევს თანამედროვე აფხაზთა წინაპრებად, ხოლო ნაწილი ქართველურ ტომად. თვით სახელწოდება „აბაზგი" ეთნონიმ „აფხაზის" ბერძენთაგან შეცვლილი ფორმაა. სხვა შეხედულებით უკავშირდება ეთნონიმ „აბაზა"-ს. IV საუკუნისათვის აბაზგებმა უფრო ჩრდილოეთით გადაინაცვლეს და დაიკავეს ტერიტორია სოხუმის ჩრდილოეთით, რითაც შეავიწროეს მათ ჩრდილოეთით მცხოვრები სანიგების ტომი, ამასთან გახდნენ ეგრისის სამეფოს ქვეშევრდომნი. VI საუკუნის შუა წლებში, ბიზანტიის იმპერატორის იუსტინიანე I-ის დროს, მოხდა მათი გაქრისტიანება, თუმცა ბიზანტიელი ისტორიკოსის პროკოპი კესარიელის ცნობით, მათში ამ დროსაც ძლიერი იყო წარმართული რწმენა. ევაგრიოს სქოლასტიკოსის ცნობით იუსტინიანემ ააგო აბაზგიაში ღვთისმშობლის ტაძარი და დაუყენა მათ ღვთისმსახურები.

VII საუკუნის I ნახევრიდან ეთნონიმი აბაზგები აერთიანებდა ამ მხარეში მოსახლე ყველა ტომს (როგორც საკუთრივ აბაზგებს, ისე აფშილებს, მეგრელ-ჭანებს, სვანებს) და შინაარსობრივად უდრიდა ქართულ ტომობრივ ტერმინს „აფხაზს". VIII საუკუნის შემდეგ უცხოური წყაროები აბაზგებს უწოდებენ როგორც საკუთრივ აფხაზებს, ისე ზოგჯერ დასავლეთ საქართველოს (აფხაზთა სამეფოს) მთელ მოსახლეობასაც, ხან კი საერთოდ ქართველებს.

ლიტერატურა
----------

* *ანჩაბაძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 11.
* *ანჩაბაძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 11.

სქოლიო
------

1. ↑  *ყაუხჩიშვილი ს.*, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. III, ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1936. — გვ. 297.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აბაზგების აჯანყება
* აბაზგია
"მეფე ალკოჰოლი და მისი პრემიერ-მინისტრი" 1820 წ.
**ალკოჰოლიზმი** მისი გავრცელებული და ისტორიული გამოყენებით, ნიშნავს ნებისმიერ მდგომარეობას, რომელშიც ადამიანი ხანგრძლივი მოხმარების შედეგად ვარდება. განურჩევლად ჯანმრთელობის პრობლემებისა და ნეგატიური სოციალური შედეგებისა. უფრო ზუსტად კი აკოჰოლიზმი არის სპირტიანი სასმელებისადმი ავადმყოფური ლტოლვა, რის გამოც მას ნარკომანიის ჯგუფში განიხილავენ. მისი ფართოდ გავრცელების გამო იგი არა მარტო სამედიცინო, არამედ მწვავე სოციალურ პრობლემედაც იქცა.

ალკოჰოლის ზემოქმედება აისახება ადამიანის ფსიქიკურ და ფიზიკურ ფუნქციებზე. ალკოჰოლის მცირე დოზით მიღება განაპირობებს კუნთების მოდუნებას, მცირეოდენ გაბრუებას და ერთგვარ დამშვიდებას, რაც სიამოვნებას ანიჭებს ადამიანს. იგი განსაკუთრებით ნევროზული ან ფსიქოპათიური ხასიათის პიროვნებას გვრიას სიამოვნების შეგრძნებას. ხშირ შემთხვევაში სწორედ ასეთი ადამიანები იქცევიან ხოლმე შემდეგში ე.წ. ქრონიკულ ალკოჰოლისტებად. ასეთ პიროვნებებს ახასიათებს აბსტინენციური სინდრომი, ფსიქიკის და შინაგან ორგანოთა მუშაობის აშლილობით და მძიმე შეგრძნებებით. მათ დასათრგუნად იგი იძულებულია მიიღოს სასმელის ახალი დოზა. ალკოჰოლიზმის განკურნების სხვადასხვა მეთოდი არსებობს. მედიკამენტები, ჯგუფური თერაპიები და სხვა...

ნივთიერებების ავადმოხმარება
---------------------------

ალკოჰოლისა და ფსიქოაქტიური ნივთიერებების ბოროტად გამოყენების თემა  არ განეკუთვნება ფსიქიატრიული ან მით უმეტეს სამედიცინო დარგის რომელიმე ვიწრო სფეროს.  ალკოჰოლისა და  ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარება შეიძლება  მნიშვნელოვან როლს თამაშობდეს ნებისმიერი ასპექტის მქონე ფსიქიატრიულ პრაქტიკაში. იგი რელევანტურია, მაგალითად თერაპიულ  განყოფილებაში მწვავე აბნევის მქონე პაციენტის გამოკვლევისას; გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში სუიციდის  მცდელობით შემოსულ პაციენტთან; ხანდაზმულ პაციენტებთან,  რომლებსაც საკუთარი  თავის მოვლა უჭირთ; პრობლემურ მოზარდებთან ან ბავშვებთან, რომლებიც აქროლად ნივთიერებებს შეისუნთქავენ.

ფიზიკური დარღვევები
-------------------

ალკოჰოლის ჭარბად მოხმარებამ, შეიძლება,  სხვადასხვა სახის  ფიზიკური დარღვევა  გამოიწვიოს: 1. ალკოჰოლს გარკვეული ტიპის ქსოვილებზე, განსაკუთრებით, ღვიძლსა და თავის  ტვინზე, უშუალო ტოქსიკური  მოქმედება ახასიათებს; 2. ალკოჰოლის  ჭარბად გამოყენებას ხშირად თან სდევს ცუდი კვება, რაც იწვევს ცილებისა და B ჯგუფის ვიტამინების ნაკლებობას; 3. იზრდება უბედური  შემთხვევების, განსაკუთრებით, ქალა-ტვინის ტრავმის მიღების რისკი; 4. ალკოჰოლის  ჭარბად მოხმარებას თან სდევს დაუდევრობა და აქედან გამომდინარე,  გაზრდილია მოწ- ყვლადობა ინფექციების მიმართ.

ლიტერატურა
----------

* Cannon, Eoin F. (2013). *The Saloon and the Mission: Addiction, Conversion, and the Politics of Redemption in American Culture.* Amherst, MA: University of Massachusetts Press.
* Galanter, Marc (2005). *Alcohol Problems in Adolescents and Young Adults: Epidemiology, Neurobiology, Prevention, Treatment*. New York, NY:  Kluwer Academic/Plenum. ISBN 0-306-48625-3. OCLC 133155628 56653179 57724687 71290784.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალკოჰოლიზმი და წამალმოხმარება დაარქივებული 2015-09-25 საიტზე Wayback Machine.
ანტარქტიდაზე გამავალი პოლუსი
**გეოგრაფიული პოლუსები** (*ჩრდილოეთი* და *სამხრეთი*) — დედამიწის ბრუნვის წარმოსახვითი ღერძის მიერ დედამიწის ზედაპირის გადაკვეთის მათემატიკური წერტილები. გეოგრაფიულ პოლუსებში თავს იყრის ყველა მერიდიანი. იქ არ არის გეოგრაფიული გრძედი, ჩვეულებრივი ჰორიზონტის მხარეები, დღე-ღამის მონაცვლეობა, რადგან თითქმის ნახევარი წლის განმავლობაში მზე არ ჩადის და არ ამოდის.

გეოგრაფიული პოლუსები უმოძრაოდ არ არიან დედამიწის ზედაპირის მიმართ, ისინი ნელა გადადგილდებიან დღეღამური ბრუნვის მიმართულებით და შემოხაზავენ სპირალისებურ მრუდს.

ჩრდილოეთ პოლუსი ყინულით დაფარულ ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეზეა. მას პირველად მიაღწია ამერიკელმა მკვლევარმა რობერტ პირიმ (1909 წლის 6 აპრილი). 

სამხრეთ პოლუსი ანტარქტიდაზეა, წყნარი ოკეანის სანაპიროს მახლობლად. მას პირველმა მიაღწია ნორვეგიელმა მკვლევარმა რუალ ამუნდსენმა (1911 წლის 14 დეკემბერი).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დედამიწის პოლუსების მოძრაობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 72.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გეოგრაფიული პოლუსები – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
**ჰუსეინგულუ ალი ოღლუ ალიევი** (აზერ. Hüseynqulu Əli oğlu Əliyev დ. 3 თებერვალი, 1949, ბისტი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი მხატვარი და მოქანდაკე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2002).

ბიოგრაფია
---------

ჰუსეინგულუ ალიევი დაიბადა 1949 წლის 3 თებერვალს ორდუბადის რაიონის სოფელ ბისტში. 1971-1975 წლებში სწავლობდა ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში, 1977-1982 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის მ.ა. ალიევის სახელობის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების განყოფილებაში. 1982-1988 წლებში მუშაობდა ნახიჩევანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში. 1988 წლიდან მუშაობს ნახიჩევანის ჯალილ მამედ-ყულიზადეს სახელობის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მთავარ მხატვრად. ამჟამად არის ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის გამგე.

1986 წლიდან არის აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი. 1988 წელს მიენიჭა საპატიო წოდებები „ნახიჩევანის სსრ დამსახურებული არტისტი", 1999 წლის 9 ოქტომბერს „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ხელოვნების მომღვაწე" და 2002 წლის 30 მაისს „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი".

სქოლიო
------

1. ↑  Təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 may 2002-ci il tarixli, 714 nömrəli **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 17 mart 2016.
ნიკოლოზ ხოხიაშვილი

**დავით (დათო) ტურაშვილი** (დ. 10 მაისი, 1966, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დათო ტურაშვილმა დაამთავრა თბილისის 57-ე საშუალო სკოლა. სწავლობდა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. ლიტერატურის, კინოსა და ხელოვნების ისტორიას სწავლობდა თბილისის, ხოლო შემდეგ ლონდონისა და მადრიდის უნივერსიტეტებში, კინოდრამატურგიას — ერლომ ახვლედიანის სასცენარო სახელოსნოში.

იღებდა აქტიურ მონაწილეობას 1980-იანი წლების სტუდენტურ მოძრაობაში, როგორც უნივერსიტეტის პრეს-კლუბის აქტიური წევრი. იყო 1989 წელს დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში მოწყობილი სტუდენტური საპროტესტო აქციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. ბოლო წლების განმავლობაში, მწერლობასთან ერთად, ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობასაც — კითხულობდა ლექციების კურსს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ ფაკულტეტებზე.

შემოქმედება
-----------

დათო ტურაშვილის პირველი რომანი დაიბეჭდა 1988 წელს. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „ჯინსების თაობა", რომლის სცენური ვერსიის პრემიერა 2001 წლის მაისში გაიმართა თავისუფალ თეატრში. ტურაშვილის სხვა ნაწარმოებთა შორისაა „ნაცნობი და უცნობი ამერიკა" (1993) და სამგზავრო წერილების კრებული „კატმანდუ" (1998), ასევე მოთხრობათა ორი კრებული და კინოსცენარები. მისი მოთხრობათა პირველი კრებული „მერანი" გამოიცა 1991 წელს.

გარდა სცენარებისა წერს რომანებს, მოთხრობებსა და პიესებს. ტურაშვილის პირველი პროზაული კრებული გამოქვეყნდა 1991 წელს. დღეისთვის გამოცემული აქვს 12 წიგნი. მისი მოთხრობები თარგმნილია 7 ენაზე და გამოქვეყნებულია სხვადასხვა ქვეყნის ლიტერატურულ პერიოდიკაში. ასევე არის ავტორი სამეცნიერო-კვლევითი წერილებისა ლიტერატურათმცოდნეობასა და ისტორიოგრაფიაში. თარგმნილი აქვს როგორც პროზაული, ასევე პოეტური ტექსტები რუსული, ინგლისური, ესპანური და თურქული ენებიდან.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „კატმანდუ" (1998)
* „ტიბეტი არ არის შორს" (2001)
* „ჩაძირული ქალაქის ღამე" (2003)
* „შავი კეტები" (2006)
* „გურჯი ხათუნი" (2007)
* „ჯინსების თაობა" (2008)
* „მეცამეტე" (2009)
* „ამერიკული ზღაპრები" (2010)
* „მე რომ ფეხბურთელი ვიყო" (2011)
* „დოდოს მოლოდინში" (2012)
* „იყო და არა იყო რა" (2012)
* „ტყეების მეფე" (2013)
* „სხვა ამსტერდამი" (2014)
* „თავის უფალი ადამიანი" (2020)

ჯილდოები
--------

* 2003 - „საბა" საუკეთესო პიესისთვის „ორი კუნძული შავ ზღვაში".
* 2008 - „საბა" საუკეთესო პიესისთვის „შავი კეტები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათო ტურაშვილის „ამერიკული ზღაპრები"
* დათო ტურაშვილის „მე რომ ფეხბურთელი ვიყო" მიმოხილვა

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1037426924 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  საბა 2003
4. ↑  საბა 2008
მაჩაბლების გერბი
მაჩაბელ თავხელისძე — მაჩაბლების დადასტურებული მამათავარი (თირის მონასტრის წარწერა)
**მაჩაბლები** — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში, მსხვილი სათავადოს — სამაჩაბლოს მფლობელები. სამაჩაბლოს რეზიდენცია იყო აჩაბეთი, ხოლო საგვარეულო საძვალე-სამარხი — თირის მონასტერი და საბაწმინდა. მაჩაბლების წინაბრები თავადი ანჩაბაძეები არიან. გვარი მაჩაბლები წარმოშობილია სახელი მაჩაბლისაგან, რომელიც მომდინარეობს აჩაბეთიდან. მაჩაბლების დაწინაურება XV საუკუნიდან დაიწყო. შემდეგ მაჩაბლების გვარი თავადურ სახლებად დაიყო: ზაალიშვილებად, გიორგიშვილებად, რევაზიშვილებად, ბორტიშვილებად. პირველი მათგანი ქართლის სამეფოს ერთ-ერთი დიდებული თავადი იყო, ხოლო სხვები მეორე და მესამე ხარისხის თავადებად ითვლებოდნენ. მაჩაბლების ერთი შტო ახალციხეში გადასულა. მაჩაბლები ქართლის სამეფოს თვალსაჩინო პოლიტიკური, სამხედროსა და კულტურის მოღვაწენი იყვნენ. მათ მოლარეთუხუცესის, უზბაშის, მინბაშის და სხვა თანამდებობები ეკავათ.

ლიტერატურა
----------

* *ანდღულაძე ნ.* თირის მონასტრის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი, თბ. 1976;
* *ლეონიძე გ.* ივანე მაჩაბელი, «მნათობი», 1924, №2, 3;
* *ჯანაშია ს.* ბარათაშვილთა გენეალოგიისათვის, შრომები, ტ. 2, თბ. 1952;
* *გვასალია ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 509.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სპარტაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**სპარტაკი** (ინგლ. Spartacus) — მხატვრული ფილმი, რეჟისორ სტენლი კუბრიკის პეპლუმი, რომელიც გადაღებულია ჰოვარდ ფასტის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით 1960 წელს. კუბრიკის პირველი მაღალბიუჯეტიანი, ფერადი კინო, რომელმაც სახელი გაუთქვა ახალგაზრდა რეჟისორს. ფილმის სიუჟეტი მოგვითხრობს მონა-გლადიატორ სპარტაკის წინამძღოლობით განხორციელებულ აჯანყებაზე, რომელმაც ბრძოლაში გამოიწვია რომის ხელისუფლება კონსულ მარკუს ლიცინიუს კრასუსის სახით. კუბრიკი ამ ფილმს არ თვლიდა თავის საავტორო ნაშრომად, ვინაიდან წარმოების პროცესში იგი შეზღუდული იყო გადაწყვეტილების მიღებისას, რითად დარჩა დაქირავებული სტუდიური რეჟისორის მდგომარეობაში. 

მთავარი როლი შეასრულა კირკ დაგლასმა, ლორენს ოლივიეს წილად ხვდა მარკუს ლიცინიუს კრასუსის როლი. ფილმში მონაწილეობა მიიღეს აგრეთვე ჯინ სიმონსმა, ჩარლზ ლოტონმა, პიტერ უსტინოვმა და სხვა. 

12 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით სურათი გახდა კომპანია „Universal"-ის ყველაზე ძვირადღირებული პროექტი 1960 წლისათვის. ფილმის წარმოება რთული გამოდგა, ძირითადად, სცენართან დაკავშირებული სირთულეების, რომელიც მთლიანად გადაიწერა რამდენჯერმე და საცენზურო შესწორებების გამო. მიუხედავად იმისა, რომ სურათის მოქმედება ვითარდება ანტიკურ დროში, იგი შეეხო თანამედროვეობის მძაფრ პრობლემებს: რასობრივ დისკრიმინაციას, ერთსქესიან სიყვარულსა და სხვა. ფილმის სცენარისტი გახდა ჰოლივუდის შავი სიის მწერალი დალტონ ტრამბო. 

1960-იან წლების დასაწყისის კრიტიკა ფილმს თავშეკავებით შეხვდა, ნეგატიურად აღნიშნა არაბალანსირებული სცენარი და სამსახიობო თამაშის სისუსტე. კუბრიკის 1991 წელს აღდგენილი სახით გამოსულმა ფილმმა ძირითადად, დადებითი შეფასება დაიმსახურა. ფილმმა მიიღო პრესტიჟული კინემატოგრაფიული ჯილდოები, მათ შორის ოსკარის ოთხი პრემია, და ერთი ოქროს გლობუსი. ფილმმა წარმოშვა მრავალრიცხოვანი მიბაძვები, გმირების ფრაზები შევიდა სასაუბრო ინგლისურ ენაში. 

2017 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ ფილმი შეიყვანა ამერიკის შეერთებული შტატების ფილმების ეროვნულ რეესტრში კულტურული, ისტორიული ან ესთეტიკური მნიშვნელობის გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „სპარტაკი (1960 წლის ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „სპარტაკი (1960 წლის ფილმი)" — Rotten Tomatoes

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სტენლი კუბრიკის ფილმოგრაფია |
| --- |
|  |
| 1950-იანები | 
* *შიში და გატაცება* (1953)
* *მკვლელის კოცნა* (1955)
* *მკვლელობა* (1956)
* *დიდების ბილიკები* (1957)

 |
|  |
| 1960-იანები | 
* *სპარტაკი* (1960)
* *ლოლიტა* (1962)
* *დოქტორი სტრეინჯლავი* (1964)
* *2001: კოსმოსური ოდისეა* (1968)

 |
|  |
| 1970-იანები | 
* *მექანიკური ფორთოხალი* (1971)
* *ბარი ლინდონი* (1975)

 |
|  |
| 1980-იანები | 
* *ნათება* (1980)
* *სრულმეტალიკური გარსი* (1987)

 |
|  |
| 1990-იანები | 
* *ფართოდ დახუჭული თვალებით* (1999)

 |
|  |
| მოკლემეტრაჟიანი ფილმები | 
* *ბრძოლის დღე* (1951)
* *მფრინავი პადრე* (1951)
* *მეზღვაურები* (1953)

 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 7563543-4
* LCCN: no98025396
* WorldCat Identities (via LCCN): no98-025396

 |
**შოთა გიორგის ძე თეთვაძე** (დ. 15 აპრილი, 1932, სოფ. პტენა, ახლანდელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, — გ. ოქტომბერი, 2005) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1983). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1956 წელს. 1957–1961 წლებში იყო საბჭოთა პარტიულ-სამეურნეო თანამდებობებზე. 1962–1991 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკურ მოძღვრებათა ინსტიტუტში, 1992 წლიდან იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პოლიტოლოგიის კათედრის პროფესორი. იკვლევდა საქართველოს უახლესი სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიის, პოლიტოლოგიის, ისტორიული დემოგრაფიის, ეკოლოგიის თეორიისა და პრაქტიკის პრობლემებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* პოლიტიკა (შემდგენელი). - თბილისი, ელფი, 1999. - 160გვ.
* სომხები საქართველოში (უძველესი დროიდან დღემდე) : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, 1998. - 240გვ.
* პოლიტიკური ინსტიტუტები-ხელისუფლების განხორციელების მექანიზმი (ავტორი). - თბილისი, ტექნ. უნ-ტის გამ-ბა, 1997. - 60გვ.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა თეთვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი