recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კარდანახის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთ განაპირას შინმოუსვლელთა პარკთან. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეს. 

ეკლესია დარბაზულია (103 x 63 მეტრი) ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით გვიანდ, შეკეთების დროს გამოუყენებიათ აგური. ძლიერ დაზიანებულია კედლები დაახლოებით 2-2,2 მ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. კარ-სარკმლებს გადახურვები აღარ აქვთ. ეკლესიაში შესავლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის შუაში სარკმელიცაა გაჭრილი. აფსიდის გვერდებში სხავადასხვა ზომის ორ-ორი ნიშაა, მათგან მოზრდილები თაღოვანია და იატაკის დონიდან იწყება. მომცრო ნიშნები კი სწორკუთხაა. სარკმლის ქვემოთ კედელზე ნახევარწრიული ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, გძრივ კედლებზე შემორჩენილია პილასტრის ფრაგმენტი. სამხრეთ კედელში ერთი სარკმელია გაჭრილი. XX საუკუნეში ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია კრამიტით გადაუხურავს.

ლიტერატურა
----------

* *კუპრეიშვილი ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 174.
**კირო გლიგოროვი** (მაკედ. Киро Глигоров, დაბადებით **პანჩევი**, 3 მაისი 1917, შტიპი — 1 იანვარი 2012, სკოპიე) — მაკედონიის პირველი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1917 წლის 3 მაისს შტიპში. დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მონაწილეობდა მაკედონიის ეროვნული გათავისუფლების ანტიფაშისტურ კრებაში. ომის შემდგომ პერიოდში ეკავა ხელმძღვანელი თანამდებობები ისფრ-ში. 1962-1967 წლებში იყო იუგოსლავიის ფინანსების ფედერალური მინისტრი. 1967-1969 წლებში ფედერალური აღმასრულებელი საბჭოს (მთავრობის) თავმჯდომარის მოადგილეა. ამ წლებში მან წამოაყენა იუგოსლავიის ეკონომიკური რეფორმირების იდეა და თავის უპირველეს მიზნად დაისახა ქვეყნის გადასვლა საბაზრო ეკონომიკის პრინციპებზე.

იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ 1991 წლის 27 იანვარს აირჩიეს მაკედონიის პრეზიდენტად. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1999 წლის 19 ნოემბრამდე. 1995 წლის ოქტომბერში სცადეს მისი მკვლელობა, რომლის შედეგად დაკარგა თვალი და ოთხი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. მოვალეობის შესრულებას შეუდგა დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ. პენსიაზე გასვლის შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა მაკედონიის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

გარდაიცვალა 2012 წლის 1 იანვარს ძილის დროს საკუთარ სახლში, სკოპიეში .

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kiro Gligorov President of The Republic of Macedonia (1991—1999). Macedonian Cultural and Historical Resource Center.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-24. ციტირების თარიღი: 2009-08-13.

სქოლიო
------

1. ↑  Kiro Gligorov, Macedonian independence leader dead // BBC
2. ↑  Former Macedonian President Kiro Gligorov Dies.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-01-30. ციტირების თარიღი: 2012-01-30.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* კირო გლიგოროვი
* სტოიან ანდოვი
	+ მ/შ
* კირო გლიგოროვი
* სავო კლიმოვსკი
	+ მ/შ
* ბორის ტრაიკოვსკი
* ლიუპჩო იორდანოვსკი
	+ მ/შ
* ბრანკო ცრვენკოვსკი
* გეორგე ივანოვი
* სტევო პენდაროვსკი
 |

 |
ტრიუმფალური თაღი ვოლიუბილისში, რომელიც აიგო ედიქტის გამოცემის პატივსაცემად.
**კარაკალას ედიქტი**, *ანტონინეს კონსტიტუცია* (ლათ. Constitutio Antoninian) — რომის იმპერატორ კარაკალას მიერ 212 წელს გამოცემული კანონი, რომლის მიხედვითაც რომის მოქალაქეობა მიენიჭა, რომის იმპერიაში მცხოვრებ ყველა ადამიანს. ედიქტის გამოცემის ძირითადი მიზეზი ფისკალური იყო, იმპერატორს სურდა საგადასახო სისტემისათვის დაექვემდებარებინა ყველა ქვეშევრდომი და გაეზარდა სამხედრო მოსამსახურეთა რიცხვი, მანამდე ჯარში სამსახური მხოლოდ რომის მოქალაქეებს შეეძლოთ. 

212 წლამდე რომის მოქალაქეებად ითვლებოდნენ მხოლოდ იტალიის და რამდენიმე ქალაქის და პროვინციის მცხოვრებნი, დანარჩენები კი ითვლებოდნენ ლათინური სამრთლის პირებად ან პერეგრინებად. მოტივები, რის გამოც იმპერატორმა ეს კანონი გამოსცა მაინც გაურკვეველია, ზოგიერთი ისტორიკოსი ცდილობს დაუკავშირს ეს ამბები გეტასთან უთანხმოებას, მაგრამ ეს აზრი არადამაჯერებელია.

თანამედროვე ისტორიკოსებიდან ედიქტის შესახებ წერს მხოლოდ დიონ კასიუსი. ედიქტი შემონახულია ბერძნულენოვან პაპირუსზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Roman Law Library, incl. *Constitutiones principis* დაარქივებული 2012-08-31 საიტზე Wayback Machine.
* Дион Кассий. («Римская история», книга LXXVIII, глава 9. На англ. языке
გაციებული კარამელი‎
**კარამელი** (ფრანგ. caramel და ესპ. caramelo „შემწვარ შაქარს") — მაღალ გრადუსზე მშრალად გამდნარი შაქარი. ტემპერატურის სიდიდისდა მიხედვით კარამელი იღებს ოქროსფერ-მუქ ყავისფერ ფერებს და თავისებურ არომატს. 

დაახლოებით 135 °C-ზე იწყებს შაქარი დნობას. ის თავდაპირველად ფერს არ იცვლის. ასეთი გამდნარი შაქარი გამოიყენება მაგ. ნამცხვრის დეკორაციისათვის, შაქრის მინანქრის სახით და სხვა. ნამდვილი კარამელის გემოსა და ფერის მისაღებად საჭიროა მინიმუმ 150 °C. მუქი ფერი და ინტენსიური კარამელის გემო მიიღება შაქრის 180 °C-იდან 200 °C-ამდე.

გაციებული კარამელი არის გამჭვირვალე და შუშისამებრ მტვრევადი მასა.

საკვები მაჩვენებლები
--------------------

ორი სუფრის კოვზი კარამელი შეიცავს:

* კალორიულობა: 103/კილოკალ.
* ცხიმი (გრამი): 0.04
* კარგოჰიდრატები (გრამი): 27.02
* ცილები (გრამი): 0.4
* პროტეინი (გრამი): 0.62
* ქოლესტერინი (მილიგრამი): 0.0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Caramel recipe დაარქივებული 2013-11-21 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Nutrient data for 19364, Toppings, butterscotch or caramel. *National Nutrient Database for Standard Reference*. United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service, United States National Agricultural Library, Nutrient Data Laboratory.[*მკვდარი ბმული*]
**კარგი წელი** (ინგლ. A Good Year) — რიდლი სკოტის 2006 წლის ფილმი, რომანტიკული კომედია. ფილმი ამავე სახელწოდების ნოველაზეა დაფუძნებული. გადაღებულია ლონდონსა და პროვანსში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მთავარ გმირს, ლონდონის ერთ-ერთ საფინანსო კომპანიაში მომუშავე მაქს სკინერს (რასელ კროუ) ბიძა, ჰენრი, გარდაეცვლება საფრანგეთში, პროვანსში. მაქსის ბიძა ცნობილი მეღვინე იყო და შესანიშნავ ვენახსა და მარანს ფლობდა. თავდაპირველად მაქსი აპირებს გაყიდოს მამული, თუმცა საფრანგეთში ჩასვლის შემდეგ მას ახსენდება ბიძასთან გატარებული ბავშვობა და საკუთარ გადაწყვეტილებაში დაეჭვდება. აღმოჩნდება, რომ ჰენრის ქალიშვილი (ები კორნიში) ჰყავდა და სიკვდილის წინ მაქსს წერილი მისწერა, რათა ამ უკანასკნელს ეზრუნა იმისათვის, რომ ჰენრის მემკვიდრეობა მის ქალიშვილს მიეღო. საფრანგეთში ყოფნისას მაქსი მომხიბვლელ ფანი შენელს (მარიონ კოტიარი) გაიცნობს. ყოველივე ეს მას საბოლოო გადაწყვეტილებას შეაცვლევინებს. მაქსი ლონდონს დატოვებს და საცხოვრებლად ბიძის სახლში გადავა.

როლებში
-------

* რასელ კროუ — მაქს სკინერი
* მარიონ კოტიარი — ფანი შენალი
* ები კორნიში — კრისტი რობერტსი
* ალბერტ ფინი — ჰენრი სკინერი
* ფრედი ჰაიმორი — მცირეწლოვანი მაქს სკინერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „A Good Year" — Box Office Mojo-ზე
* „A Good Year" — Allmovie-ზე
* 

* „A Good Year" — Rotten Tomatoes
* ფილმის გადაღების ადგილი პროვანსში დაარქივებული 2012-05-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  A Good Year (2006) (25 იანვარი, 2007). ციტირების თარიღი: 8 დეკემბერი, 2011.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 7627924-8
* MusicBrainz release group: 5886c664-3554-3828-92c2-064f291e0708

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბულაძე**. |

**კალენიკე სარდიონის ძე აბულაძე** (დ. 1895, სოფ. სიმონეთი, ახლანდელი თერჯოლის რაიონი ― გ. 21 სექტემბერი, 1972, ლენინგრადი) — ქართველი ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

ბიოგრაფია
---------

1925 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1932 წლამდე მუშაობდა სამხედრო ექიმად ამიერკავკასიაში, 1932-იდან - ლენინგრადში ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ კი განაგებდა ამავე ინსტიტუტის უმაღლესი ნერვული მოქმედების პათოლოგიის ლაბორატორიას. აკადემიკოს ივანე პავლოვის ხელმძღვანელობით შეისწავლა უმაღლესი ნერვული მოქმედების ფიზიოლოგიის კანონზომიერებანი, კერძოდ, ყნოსვის, სმენისა და მხედველობის რეცეპტორების მოშლით გამოწვეული ნერვული პროცესების დარღვევა ტვინის ქერქში. შეიმუშავა პირობითი და უპირობო ცრემლდენისა და ნერწყვის გამოყოფის გამოკვლევის ორიგინალური მეთოდები. მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირ-ფინეთისა და დიდ სამამულო ომებში. დაჯილდოებულია ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 45.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კალენიკე აბულაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კიროვის ძეგლი** (რუს. Памятник Кирову) — სერგეი კიროვის ძეგლი დონის როსტოვში. დგას პუშკინის ქუჩისა და კიროვის პროსპექტის გადაკვეთაზე. ძეგლი გაიხსნა 1939 წელს. აგებულია ზინოვი ვილენსკისა და ვიქტორ ბარინოვის პროექტის მიხედვით. კიროვის ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

აღწერა
------

ძეგლი შექმნა მოქანდაკე ზინოვი ვილენსკიმ და არქიტექტორმა ვიქტორ ბარინოვმა. ძეგლი, რომელსაც მარჯვენა ხელი მაღლა აქვს აწეული, დგას წითელი გრანიტის კვარცხლბეკზე.

ისტორია
-------

1918 წლის გაზაფხულზე სერგეი კიროვი იმყოფებოდა როსტოვში. ის მონაწილეობდა დონის როსტოვის საბჭოების პირველ ყრილობაში.

1939 წლის 30 აპრილს კიროვის ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა ხალხმრავალ შეკრებაზე. ძეგლი დაიდგა სკვერში, რომელმაც მიიღო კიროვის სახელწოდება. მანამდე კი ამ სკვერში იდგა მარმარილოს ქვით აგებული კვართის ეკლესია, რომელიც აიღეს 1930 წელს. როგორც შემდგომში გაირკვა ძეგლის ასაგებად გამოყენებული იყო სწორედ ეკლესიის ნანგრევებიდან დარჩენილი მარმარილო.

მეორე მსოფლიო ომის დროს როსტოვის მცხოვრებლებმა ძეგლი მიწაში ჩაფლეს და ამით დანგრევას გადაარჩინეს, 1945 წელს კი კვლავ აღადგინეს.

თავდაპირველად კიროვის ძეგლი კულტურული მემკვიდრეობის დანიშნულების იყო, 1997 წელს კი მას ეს სტატუსი მოეხსნა..

2003 წელს კაზაკების საზოგადოებამ „დონის უდიდესი მებრძოლები" წამოაყენეს წინადადება, რომ სკვერში ეკლესია აღედგინათ და ძეგლი სხვა ადგილას გადაეტანათ. ამ იდეას მხარი დაუჭირა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა და მორწმუნეებმა, ვინაიდან ისინი აღშფოთებულები იყვნენ ძეგლზე არსებული წარწერით „ეშმაკი". ძეგლის გადატანის წინააღმდეგი მხოლოდ კომუნისტები და როსტოვის ერთ-ერთი პარტიის წარმომადგენლები იყვნენ. საბოლოოდ გაიმართა სახალხო ბჭობა და გადაწყვეტილება მიიღეს ძეგლი გადაეტანათ კიროვის პროსპექტის კუთხეში, პუშკინის ქუჩაზე.

2005 წლის ოქტომბერში ძეგლი აიღეს, თუმცა იმავე წლის დეკემბერში კვლავ აღადგინეს, მაგრამ ამჯერად სხვა ადგილას.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Андрианов В. И. Терещенко А. Г. Памятники Дона. — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981. — С. 98.
2. 1 2 3  Т. Лысенко Кировский сквер как зеркало эволюции Ростова // Вечерний Ростов. — 2005. — № 010-011. — С. 3.
3. ↑  Церковь во имя Покрова Пресвятыя Богородицы. Донской временник. ციტირების თარიღი: 2013-08-05.
4. ↑  Список памятников истории и культуры, исключаемых из перечня объектов исторического и культурного наследия федерального (общероссийского) значения и рекомендуемых для отнесения к категории памятников истории и культуры местного значения. ostashkov.codis.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-23. ციტირების თარიღი: 2013-08-05.
5. ↑  Кировский район. rostov-gorod.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-23. ციტირების თარიღი: 2013-08-05.
6. ↑  Оксана Антипова Третьим будешь? // Ростов Официальный. — 2005. — № 50 (577).
**კიროვსკი** (რუს. Кировск) — ქალაქი (1953 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. კიროვსკის რაიონისა და კიროვსკის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით კიროვსკის საქალაქო დასახლების მოსახლეობა 26 641 ადამიანს შეადგენდა. საქალაქო დასახლების ფართობი — 84,9 კმ²-ია.

ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნევის მარჯვენა სანაპიროზე, ლადოგის ტბის მახლობლად, სანქტ-ოეტერბურგის აღმოსავლეთით 35 კმ-ში.

ქალაქი დაარსდა 1931 წლის 13 ივნისს, როგორც დაბა ნევდუბრსტროი. ქალაქის მშენებლობა დაკავშირებული იყონევის სანაპიროზე, სოფელ დუბროვკასთან, საკონდენსაციო ელექტროსადგურის სამშენებლო სამუშაოებთან. 1953 წლიდან ქალაქის სახელი შეიცვალა და დაერქვა *კიროვსკი*, სერგეი კიროვის პატივსაცემად, რომლის ინიციატივითაც დაიწყო ამ ელექტროსადგურის მშენებლობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* კიროვსკი ემცოკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი"
* ქალაქის მუზეუმი დაარქივებული 2005-02-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Итоги переписи. Численность населения по состоянию на 14 октября 2010 года.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-19. ციტირების თარიღი: 2013-01-14.

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლომისა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ლომისა**, წინაქრისტიანული ღვთაება მთიულეთში. მისი სახელობის სალოცავებიდან ერთი ქსნისა და არაგვის წყალგამყოფ ქედზეა, მეორე — სოფ. მლეთაში. ლომისას დღესასწაული იმართებოდა აღდგომის მე-7 კვირას. 

ამ დღეს მლეთაში მლოცველები იკრიბებოდნენ მთელი აღმოსავლეთი საქართველოდან. დეკანოზები გამოასვენებდნენ დროშას და „ფერხისას" სიმღერით აიტანდნენ მთაზე, სადაც იმართებოდა დღეობა შესაწირავით. ლეგენდების თანახმად, ლომისა გზოვანის წმ. გიორგია, რომელსაც ხორასნიდან 7 ათასი ტყვე დაუხსნია და ხარის რქებზე დაბრძანებული დამკვიდრებულა მლეთის მთაზე. მას ევედრებოდნენ შვილიერებას, თვალის სინათლეს, მიწისა და საქონლის ნაყოფიერებას. ლომისასსახით თაყვანს სცემდნენ საწინამძღვრო ჯვარს, რომელიც ტარზე იყო დამაგრებული და ოთხსავე ბოლოზე სოლარული სიმბოლოები — ბურთები ჰქონდა მიმაგრებული. მისი კულტის ამსახველი ლეგენდებისა და რიტუალების თანახმად, ლომისა მეომარია, ალისფერ ცხენზე ზის და ხელში მათრახი უჭირავს, რომლის დაკვრითაც წვავს ბოროტს. ლომისა გენეტიკურად უკავშირდება მონადირე, მხედარ ღვთაებას, რომელთა კულტი ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში ჩანს გავრცელებული საქართველოში. ლომისას კულტს სინკრეტიზაციის რთული გზა აქვს გავლილი და ქრისტიანობის ხანაში წმ. გიორგის სახელს დაუკავშირდა.

ლიტერატურა
----------

* *მაკალათია ს.* მთიულეთი, ტფ. 1930;
* *Бардавелидзе В. В.* Древнейшие религиозные верованиа и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб. 1957;
* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 286.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ლომი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ლომი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ლომი** (ლათ. Panthera leo) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძე (ხვადისა) 180-240 სმ, მასა 180-227 კგ აღწევს. ძუ ტანად ხვადზე უფრო პატარაა. ლომს აქვს ძლიერი მოქნილი სხეული, მასიური თავი, გრძელი დინგი, შავი ფუნჯით დაბოლოებული გრძელი კუდი. მოზრდილ ხვადს ფაფარიც აქვს, დანარჩენი ბალანი მოკლეა და მოყვითალო. ბოკვერი ხალებიანია. ცნობილია ლომის 2 ქვესახეობა - აფრიკული და აზიური.

ლომი გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში (დაცულია ნაკრძალებში) და ინდოეთში (გუჯარეთის შტატი). VIII-X საუკუნეებში ლომი კავკასიაშიც ბინადრობდა. ცხროვრობს სავანებში, ნახევრად უდაბნოებში, იშვიათად უდაბნოებში. იკვებება ხერხემლიანი ცხოველებით, ჭამს აგრეთვე ლეშს, ნადირობს შებინდებისას და ღამით. ადამიანს იშვიათად ესხმის თავს. ბუნაგს იკეთებს გამოქვაბულში, ნაპრალში, ორმოში. აქვს ძლიერი ხმა, რომელიც საკმაოდ შორს ისმის. მაკეობა 105-112 დღემდე გრძელდება. შობს 3-4 თვალახელილ (ზოგჯერ თვალაუხილავ) ბოკვერს, მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ, ხოლო მასა 400 გ აღწევს. სქესობრივად მწიფდება მე-4 წელს. ცოცხლობს 30-35 წელს (იშვიათად მეტს). ადვილად იწვრთნება, ტყვეობაშიც (ზოოპარკი, ზოობაღი) მრავლდება.

ლიტერატურა
----------

* *ავალიანი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 983.
კრასინი 1926 წლამდე.
**ლეონიდ კრასინი** (რუს. Леони́д Бори́сович Кра́син; დ. 15 ივლისი, [ძვ. სტ. 3 ივლისი, 1870, კურგანი, ტობოლსკის გუბერნია — გ. 24 ნოემბერი, 1926, ლონდონი) — ინჟინერი, სოციალური მეწარმე. საბჭოთა კავშირში იყო ცნობილი დიპლომატი. ტიფლისის 1907 წლის ექსპროპრიაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
---------

1887 წელს დაამთავრა ალექსანდრეს სახელობის რეალური სასწავლებელი. 1887-91 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. აქვე ჩაერთო აქტიურად სტუდენტთა მარქსისტულ მოძრაობაში. 1891 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ქალაქიდან. 1892 წელს ისევ აპატიმრებენ. 1893 წელს ათავისუფლებენ და ცხოვრობს ყირიმში პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. 1895 წელს ისევ აპატიმრებენ და ამჯერად ასახლებენ ირკუტსკში. გადასახლებიდან ბრუნდება 1897 წელს და სასწავლებლად შედის ხარკოვის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, რომელსაც ასრულებს 1900 წელს. იმავე წელს საცხოვრებლად გადადის ბაქოში, სადაც აქტიურად ერთვება რევოლუციურ-საგამომცემლო საქმიანობაში. აარსებს არალეგალურ სტამბას, სადაც ბეჭდავდა გაზეთ „ისკრას". 1903 წელს ირჩევენ ბოლშევიკთა პარტიის ცეკა-ს წევრად. 1905 წლის მაისში მონაწილეობდა ლონდონში გამართულ ბოლშევიკთა ყრილობის მუშაობაში. იმავე წელს ბრუნდება რუსეთში და აქტიურად მონაწილეობს ბოლშევიკური ექსპროპრიაციების ორგანიზებაში. 1907 წელს თბილისშია. 1907 წლის 13 ივნისს მისი ხელმძღვანელობითა და კამოს შესრულებით განხორციელდა თბილისის სახელმწიფო ბანკის ძარცვა. 1908 წლიდან ემიგრაციაშია. ცხოვრობს ჯერ ფინეთში, შემდეგ იტალიაში. მალე გადადის გერმანიაში, სადაც ინჟინრად იწყებს მუშაობას კომპანია „სიმენსში". 1911 წელს ინიშნება კომპანიის ბერლინის ფილიალის დირექტორის მოადგილედ. 1912 წელს ინიშნება მოსკოვის ფილიალის დირექტორად, ხოლო 1913 წელს კომპანიის გენერალური წარმომადგენელია რუსეთში. პირველი მსოფლიო ომის დროს სანქტ-პეტერბურგის ღვინის ქარხნის დირექტორია. 1917 წლის დეკემბრიდან ისევ აქტიურად ერთვება ბოლშევიკურ საქმიანობაში. 1918 წლის მარტში მონაწილეობდა ბრესტ-ლიტოვსკის კონფერენციის მუშაობაში. 1918 წლის ნოემბრიდან 1920 წლის ივნისამდე არის სსრკ ვაჭრობისა და მრეწველობის სახალხო კომისარი. ამავე დროს, 1919 წლის მარტიდან 1920 წლის დეკემბრამდე არის გზათა შეტყობინების სახალხო კომისარი. 1920 წლის დასაწყისიდან ინიშნება ევროპასთან სავჭრო ურთიერთობების დასამყარებლად გაგზავნილი დელეგაციის ხელმძღვანელად. 1920 წლის მაისიდან ლონდონში ბრიტანეთის მთავრობასთან აწარმოებდა ხანგრძლივ სავაჭრო მოლაპარაკებებს. 1920-23 წლებში საბჭოელთა სავაჭრო წარმომადგენელია დიდ ბრიტანეთში. 1923 წელს ინიშნება სსრკ საგარეო ვაჭრობის სახალხო კომისრად. 1924 წელს საბჭოთა კავშირის დიპლომატიური წარმომადგენელია საფრანგეთში. 1925 წლიდან ისევ დიდ ბრიტანეთშია, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.

ლიტერატურა
----------

* *Густерин, Павел Вячеславович* Советско-британские отношения между мировыми войнами. — Саарбрюккен. — 2014. — ISBN 978-3-659-55735-4.
* Максим Горький|*Горький М.* Леонид Красин დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეონიდ კრასინი როდოვიდზე
* რევოლუციის ინჟინერი. ლეონიდ ბორისოვიჩ კრასინი დაარქივებული 2010-07-30 საიტზე Wayback Machine.
**კონსტანტინე პავლეს ძე თუმანიშვილი** (დ. 7 ოქტომბერი, 1874, ქუთაისი — გ. 10 იანვარი, 1937) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

დაიბადა კათოლიკური აღმსარებლობის აზნაურულ ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1905 წლიდან ფილიპე გოგიჩაიშვილთან ერთად მონაწილეობდა განახლებული გაზეთ „ივერიის" გამოცემაში, შემდეგ იყო გაზეთ „ზაკავკაზიეს" რედაქტორი. 1909 წელს იყო „ივერიის" სარედაქციო ნაწილის გამგე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს იმდროინდელი აქტუალური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პრობლემების შესახებ. აკრიტიკებდა სოციალ-დემოკრატებს. საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ეკონომისტად მუშაობდა საქართველოს ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სამთო მადნეულის სამმართველოში. 1937 წელს ტერორისტული და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.

ლიტერატურა
----------

* ქუთაისელი კათოლიკები XIX საუკუნეში / ნ. კვარაცხელია // ქუთაისის მუზეუმის მასალები : კრებული. - ქუთაისი, 1999. - №11. - გვ.88-97.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თუმანიშვილი კონსტანტინე პავლეს ძე // სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საერთაშორისო საზოგადოება „მემორიალი", საქართველოში შვეიცარიის საელჩო. - 2013.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გაზეთ „ივერიის" რედაქტორები |
| --- |
|  |
| 
ილია ჭავჭავაძე (1877–1902) • სერგეი მესხი თანარედაქტორი (1881-1882) • ივანე მაჩაბელი თანარედაქტორი (1882-1884) • ალექსანდრე სარაჯიშვილი (1902-1903) • გრიგოლ ყიფშიძე (1903-1905) • ფილიპე გოგიჩაიშვილი (1905-1906) • კონსტანტინე თუმანიშვილი (1909) |  |

 |
**ჯავახეთის ზეგანი** — ვულკანური ზეგანი სამხრეთ საქართველოში. 

აგებულია ეფუზივებით. ზედაპირზე გავრცელებულია ზედაპლიოცენური დოლერიტული განფენები , რომლის საძირკველში ნეოგენური გოდერძის ვულკანოგენური წყებაა. ადგილ-ადგილ გავრცელებულია ტბიური ნალექები. რელიეფში გაბატონებულია 1500-2200 მ სიმაღლეზე აზიდული ვაკეები, რომლებიც გართულებულია ტბიანი და ჭაობიანი ტაფობ-ქვაბულებითა და მდინარეთა კანიონისებრი ხეობებით. ზეგნის ჩრდილო და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში განვითარებულია სერებიან-ხეობებიანი რელიეფი დანაოჭებული ლავების საფუძველზე (აზმანიას, მურაკვალის, ტაბისყურის სერები, კოდალის, ზემო ქციის ხეობები, ტაბისყურის ქვაბული). 

ჰავა გარდამავალია ზომიერად ნოტიოდან მთიანეთის მშრალ კლიმატზე. ზამთარი მცირეთოვლიანი და ცივი იცის. საშუალო წლიური ტემპერატურა 4-6 °C, იანვარი -5, -10 °C, ივლისი 15-16 °C; აბსოლუტური მინიმალური -34 °C, -41 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 30-35 °C. ნალექები 600-750 მმ წელიწადში. 

ჰიდროგრაფიულ ქსელს ქმნიან მდინარეები (მტკვარი, ფარავანი, ქცია, ბარალეთისწყალი და სხვა) და ლავური ვოკლუზები. მდინარეებს ზემო დინებაში მცირე ვარდნა აქვთ, ქვემოთში — დიდი. ტბების უმრავლესობა გამდინარეა და მტკნარი, მხოლოდ კარწახის ტბაშია მომლაშო წყალი. წყაროებს ახასიათებს დიდი დებიტი, დაბალი ტემპერატურა და მტკნარი წყალი. 

გავრცელებულია მთის სტეპური მცენარეულობა და მდელოს ბალახეული. აქა-იქ ხელოვნური ტყეებია. ფლორა და ფაუნა მდიდარია ბორეალური ელემენტებით.

ცხოველებიდან გავრცელებულია: ტურა, მელა. არის გნოლი, კავკასიური როჭო, კაკაბი, მწყერი, კასპიური შურთხი, გარეული იხვი, მტრედი და სხვა. ტბებსა და მდინარეებში ბევრია თევზი (კალმახი, ქაშაპი, ხრამული, ფრიტა, კობრი, მტკვრის წვერა და სხვა).

* ჯავახეთის მტკვარი ფარავნის ტბასთანჯავახეთის მტკვარი ფარავნის ტბასთან
* ლანდშაფტი ფარავნის ტბასთანლანდშაფტი ფარავნის ტბასთან
* ჯავახეთი. ლანდშაფტიჯავახეთი. ლანდშაფტი
* ჯავახეთის მტკვარი ნაისასთანჯავახეთის მტკვარი ნაისასთან
* ლანდშაფტი სოფელ ბარალეთთანლანდშაფტი სოფელ ბარალეთთან

ლიტერატურა
----------

* *მარუაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 525.
* კუკური მეტრეველი, ჯავახეთი[*მკვდარი ბმული*], თბ. 2010, ISBN 978-9941-0-3008-6
**ჯავშნიანები**, *ქიტონები* (ლათ. Polyplacophora) — უხერხემლო ცხოველების კლასი მოლუსკების ტიპისა. ჯავშნიანები ზღვის ფსკერზე ცხოვრობენ. აქვთ მოგრძო-ოვალური ან ჭიისებრი სხეული, რომლის სიგრძე 0,5 - 33 *სმ*-ის ფარგლებში მერყეობს, მასა ზოგჯერ რამდენიმე *კგ*-ს აღწევს. შედგება თავის, ტანისა და ფეხისაგან. ფეხით სუბსტრატზეა მიმაგრებული. ზურგის მხარეს ნიჟარა აქვთ, რომელსაც შეადგენს ერთმანეთზე კრამიტისებურად განლაგებული რვა ფარი. მანტიის ღრუში ლაყუჩებია განლაგებული, აქვე იხსნება ანალური ხვრელი, წყვილი თირკმლისა და სასქესო ჯირკვლის სადინარები. საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება პირის, ხახის, კუჭის, ნაწლავისა და 2, ე. წ. საშაქრე ჯირკვლისაგან. მათი გული სამსაკნიანია. ნერვულ სისტემას შეადგენს 4 ნერვული ძეწკვი და ხახისირგვლივი ნერვული რკალი. ჯავშნიანების უმრავლესობა ცალსქესიანია. ახასიათებთ გარეგანი განაყოფიერება, მეტამორფოზით განვითარება. ცნობილია ჯავშნიანების 1 000-მდე სახეობა. გვხვდება თითქმი ყველა ზღვაში.

ლიტერატურა
----------

* *გ. ლეჟავა*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 531.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოლოგიური ლექსიკონი
* Extensive list of species, classified by families დაარქივებული 2003-04-29 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ლეონარდო ბოფი** — ბრაზილიელი სასულიერო მოღვაწე, თეოლოგი, პედაგოგი, პროფესორი, „განთავისუფლების თეოლოგიის" მიმდევარი.

ბიოგრაფია
---------

თავდაპირველად ფილოსოფიას და თეოლოგიას სწავლობდა რიო-დე-ჟანეიროში. 1964 წელს ეკურთხა მღვდლად, 1965-70 წლებში სწავლობდა მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის უნივერსიტეტში, სადაც დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ცნობილ ღვთისმეტყველებთან ლეო შეფჩიკთან და კარლ რანერთან. 

ბრაზილიაში დაბრუნებული ბოფი გახდა სისტემატური თეოლოგიის პროფესორი პეტროპოლისის უნივერსიტეტში. აქტიურად დაიწყო წერა, ხელმძღვანელობდა კათოლიკური ეკლესიის გამომცელობას ბრაზილიაში, სადაც იბეჭდებოდა მისი თეოლოგიური ნაშრომები და წიგნები. 1985 წელს ვატიკანმა მას ერთ წლიანი სასჯელი დაადო — ჩამოართვა კათოლიკური თეოლოგიის სწავლების უფლება — თავისი თეოლოგიური მოსაზრებებისა და შეხედულებების გამო. ამის მიზეზი იყო ლეონარდო ბოფის თეოლოგიური პოზიციები, რომელიც წინააღმდეგობაში მოდიოდა კათოლიკური ეკლესიის ოფიციალური სწავლებასთან. 1991 წელს მას მეორე სასჯელი დაუწესეს, ამჯერად ცელიბატის ინსტიტუტის კრიტიკის გამო. ბოფი ჩამოშორებულ იქნა ეკლესიის საგამომცემლო საქმიანობას. 1992 წელს ლეონარდო ბოფმა საკუთარი ნებით დატოვა ფრანცისკანელთა ორდენი და სამღვდელო ხარისხი. 

დღეისათვის ასწავლის რიო დე ჟანეიროს სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეთიკასა და სულიერებას, პარალელურად აქტიურად არის ჩართული სოციალურ საქმიანობაში, სიღარიბის წინააღმდეგ ბრძოლაში და ადამიანის უფლებების დაცვით საკითხებში. ბოლო ათწლეულია ავითარებს „სიცოცხლის თეოლოგიას".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლეონარდო ბოფი***

* 

* ოფიციალური საიტი
* ლეონარდო ბოფი ბიბლიოთეკის WorldCat კატალოგში
* მამაო ჩვენო – ლეონარდო ბოფი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მეღვინეთუხუცესი**. |

**კონსტანტინე ვასილის ძე მეღვინეთუხუცესი** (დ. 27 ნოემბერი, 1891, სოფ. ხიდისთავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 30 ნოემბერი, 1972, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

ბიოგრაფია
---------

1909 წელს დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი, ხოლო 1913 წელს პეტერბურგის კონსერვატორია პროფესორ ანატოლი ლიადოვის საკომპოზიციო კლასით. პარალელურად მუსიკალურ ესთეტიკას ეუფლებოდა და პროფესორ ლ. საკეტის ხელმძღვანელობით. დაამთავრა ასევე პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

ფართო განათლების სპეციალისტი დაბრუნდა სამშობლოში და ჩაება კულტურულ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. ჯერ ადმინისტრაციულ თანამდებობაზეა, შემდეგ იწყებს მოღვაწეობას თბილისის კონსერვატორიაში, 1932 წლიდან პროფესორია.

1943 წელს კ. მეღვინეთუხუცესი აირჩიეს თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში მუსიკის კათედრის გამგედ და კითხულობდა ლექციებს მუსიკის ისტორიაში. პარალელურად ეწეოდა ნაყოფიერ შემოქმედებით მუშაობას. მის კალამს ეკუთვნის ოპერები: „ამირანი", „დავით გურამიშვილი" და „ბეკინას ქორწინება", ექვსი სიმფონია, ერთი ბალეტი — „ჭანი გოგონა". ამასთანავე კომპოზიტორი საქართველოს წამყვან თეატრებში მუსიკალურად აფორმებდა სპექტაკლებს, წლების მანძილზე მჭიდრო შემოქმედებითი თანამშრომლობა ჰქონდა კოტე მარჯანიშვილთან. ფართო ერუდიციის მქონე შემოქმედი რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორიცაა. მათ შორის აღსანიშნავია „შემავალი ტონის ისტორია", „ქართული ხალხური პოლიფონია" და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 268, თბ. 1994
ჯავი. ცხრილი იკითხება მარჯვნიდან მარცხნი და ზემოდან ქვემო მიმართულებით
**ჯავი** (არაბ. ‏جاوي‎) — არაბულ დამწერლობაზე დაფუძნებული განვრცობილი ანბანია მალაიური ენისათვის. იგი ერთ–ერთი ოფიციალური ანბანია მალაიური ენის ჩასაწერად, რომელიც გამოიყენება ბრუნეიში, ასევე ნაწილობრივ მალაიზიაში, ინდონეზიაში, სამხრეთ ფილიპინებში, სამხრეთ ტაილანდსა და სინგაპურში.

შექმნა
------

ჯავი–შრიფტი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში არსებობდა ნუსანტარაში (მალაიური სამყარო). მისი შექმნა დაკავშირებულია ისლამის გავრცელებასთან. იგი ძირითადად შედგება ტრადიციული არაბული ასო–ნიშნებისაგან და რამდენიმე სპეციალურად მალაიური ენისათვის შექმნილი ნიშნისაგან (ეს ნიშნები მარჯვნივ მოცემულ ცხრილში ნაცრისფრადაა გამოყოფილი). 

ჯავი ერთ–ერთი უძველესი შრიფტია, იმათგან, რომლებითაც მალაიური ენის ჩაწერა ხდებოდა.

ასოები
------

| ასო | იზოლირებული | დასაწყისში | შუაში | ბოლოში | სახელი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ا | ﺍ |   |   | ﺎ | alif |
| ب | ﺏ | ﺑ | ـﺒ | ـﺐ | ba |
| ت | ﺕ | ﺗ | ـﺘ | ـﺖ | ta |
| ة‎ | ة‎ |   |   | ـة‎ | ta marbutah |
| ث | ﺙ | ﺛ | ـﺜ | ـﺚ | sa (tha) |
| ج | ﺝ | ﺟ | ـﺠ | ـﺞ | jim |
| چ | ﭺ | ﭼ | ـﭽ | ـﭻ | ca |
| ح | ﺡ | ﺣ | ـﺤ | ـﺢ | ha |
| خ | ﺥ | ﺧ | ـﺨ | ـﺦ | kha (khO) |
| د | د |   |   | ـد | dal |
| ذ | ﺫ |   |   | ـذ | zal |
| ر | ﺭ |   |   | ـر | ra (rO) |
| ز | ﺯ |   |   | ـز | zai |
| س | ﺱ | ﺳ | ـﺴ | ـﺲ | sin |
| ش | ﺵ | ﺷ | ـﺸ | ـﺶ | syin |
| ص | ﺹ | ﺻ | ـﺼ | ـﺺ | sad (sOd) |
| ض | ﺽ | ﺿ | ـﻀ | ـﺾ | dad (dOd) |
| ط | ﻁ | ﻃ | ـﻄ | ـﻂ | ta (tO) |
| ظ | ﻅ | ﻇ | ـﻈ | ـﻆ | za (zO) |
| ع | ﻉ | ﻋ | ـﻌـ | ـﻊ | ain |
| غ | ﻍ | ﻏ | ـﻐـ | ـﻎ | ghain |
| ڠ | ڠ | ڠـ | ـڠـ | ـڠ | nga |
| ف | ﻑ | ﻓ | ـﻔ | ـﻒ | fa |
| ڤ | ﭪ | ﭬ | ـﭭ | ـﭫ | pa |
| ق | ﻕ | ﻗ | ـﻘ | ـﻖ | qaf |
| ک | ک | کـ | ـکـ | ـک | kaf |
| ݢ | ݢ | ݢـ | ـݢـ | ـݢ | ga |
| ل | ﻝ | ﻟ | ـﻠ | ـﻞ | lam |
| م | ﻡ | ﻣ | ـﻤ | ـﻢ | mim |
| ن | ن | ﻧ | ـﻨ | ﻦ | nun |
| و | ﻭ |   |   | ـو | wau |
| ۏ | ۏ |   |   | ـۏ | va |
| ه | ﻩ | ﻫ | ـﻬ | ﻪ | ha |
| ء | ء |   |   | ء | hamzah |
| ي | ﻱ | ﻳ | ـﻴـ | ﻲ | ya |
| ى‎‎ | ى‎ |   |   | ـى‎ | ye |
| ڽ | ڽ | پـ | ـپـ | ـڽ | nya |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მალაიური ენა
* არაბული დამწერლობა
**Panzerkampfwagen VII Löwe** (გერმ. Löwe - *ლომი*) — კრუპის მიერ მეორე მსოფლიო ომის დროს წარმოებული ზემძიმე საბრძოლო ტექნიკა, რომლის თავდაპირველი სახელი იყო VK 70.01 (K). ტანკი წარმოებაში არ ჩაშვებულა და პროექტად დარჩა, გაუქმდა 1942 წლის 5-6 მარტს.

ვარიანტები
----------

არსებობს „ლომის" ორი ვარიანტი, არაოფიციალური სახელწოდება *Leichter Löwe* (მსუბუქი ლომი) და *Schwerer Löwe* (მძიმე ლომი). ორივეს ხუთკაციანი ეკიპაჟი მართავდა.

*Leichter Löwe*-ს წონა უნდა ყოფილიყო 76 ტონა. ტანკი წინიდან 100 მილიმეტრის სისქის ჯავშანი იცავდა, კორპუსის უკანა მხარეს ჰქოდნა დამონტაჟებული 10.5 cm L/70 მაღალი წარმადობის ქვემეხი და ტყვიამფრქვევი, მაქსიმალური სიჩქარე 27 კმ/ს, მოგვიანებით ადოლფ ჰიტლერის ბრძანებით მისი წარმოება შეწყდა.

*Schwerer Löwe*-ს წონა უნდა ყოფილიყო 90 ტონა. ტანკს წინიდან იცავდა 120 მილიმეტრიანი ჯავშანი, კორპუსის ცენტრში ჰქონდა 10.5 cm L/70 მაღალი წარმადობის ქვემეხი და ტყვიამფრქვევი, მაგრამ მისი სიჩქარე არ აღემატებოდა 23 კმ/ს-ს. რემოდელირების შემდეგ წინა ჯავშანი შეიცვალა 140 მილიმეტრით, ამჯერად გამოიყენეს 8.8 cm L/71 ქვემეხი, რომლის მაქსიმალური სიჩქარე გახდა 35 კმ/ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Panzerkampfwagen VII Löve (Lion) დაარქივებული 2014-08-14 საიტზე Wayback Machine.. Achtung Panzer. 1996.
* B. David (11 February 2015). ""Panzerkampfwagen VII Löwe (VK 70.01) Heavy tank – Paper project (1942)". Retrieved 23 July 2017.
**კიკვიტი** (ფრანგ. Kikwit) — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კვილუს პროვინციაში.

გეოგრაფია
---------

კიკვიტი კვილუს პროვინციის მსხვილი ქალაქია, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე კუილუზე, ზღვის დონიდან 452 მეტრ სიმაღლეზე. კიკვიტი რეგიონში ასევე ცნობილია დასახელებით «დედა» (ინგლ. The Mother). 2009 წლის 18 თებერვალს, ახალი კონსტიტუციის მიღებიდან 36 თვის შემდეგ, კიკვიტი გახდა ახალი კვილუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 397 737 ადამიანს.

ეკონომიკა
---------

კიკვიტი — მთავარი კომერციული და ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქში არსებობს სტადიონი და აეროპორტი. კიკვიტი კინშასასთან დაკავშირებულია ავტოგზით და სამდინარე ტრანსპორტით.

ჯანდაცვა
--------

1995 წელს კიკვიტში იფეთქა სასიკვდილო ებოლას ციებ-ცხელებამ.

კულტურა
-------

პალმა რაფიის ფოთლებისგან დამზადებული მოცეკვავის ტანისამოსი
ქალაქი ცნობილია ტრადიციული, კერძოდ პენდეს ხალხის, ცეკვებით. პენდეს მოცეკვავეები ხშირად ატარებენ ეროვნულ სამოსს, რომელიც შედგება ლამაზი ნიღბებისაგან და პალმა რაფიას ფოთლების ტანსაცმლისაგან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* An article about Kikwit in Britannica Online Encyclopedia

სქოლიო
------

1. ↑  Kikwit, Congo (Dem. Republic of The)-(Zaire) Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-01-22.
2. ↑  Congo (Dem. Rep.): largest cities and towns and statistics of their population World Gazetteer

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* აკეტი
* ბანანა
* ბანდუნდუ
* ბენი
* ბინგა
* ბომა
* ბონდო
* ბოენდე
* ბუკავუ
* ბუმბა
* ბუნია
* ბუტა
* ბუტემბო
* გბადოლიტე
* გემენა
* გომა
* ილებო
* ინონგო
* ისირო
* კაბალო
* კაბინდა
* კალემიე
* კალიმა
* კამბოვე
* კამინა
* კანანგა
* კასანგულუ
* კასონგო
* კენგე
* კიკვიტი
* კიმპესე
* კინდუ
* კინშასა
* კიპუში
* კისანგანი
* კოლვეზი
* ლიკასი
* ლისალა
* ლოჯა
* ლუბუმბაში
* ლუებო
* მატადი
* მბანდაკა
* მბანზა-ნგუნგუ
* მბუჟი-მაიი
* მვეკა
* მობა
* მობაიი-მბონგო
* მოანდა
* პოკო
* საკანია
* სონგოლოლო
* უბუნდუ
* უვირა
* ჩიკაპა
 |

 |
**კორონელ-ოვიდეო** (ესპ. Coronel Oviedo) — ქალაქი პარაგვაიში, კააგუასუს დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ასუნსიონიდან 150 კილომეტრით აღმოსავლეთით.

2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 52 400 ადამიანს შეადგენდა. აქ დაიბადა პრეზიდენტი ნიკონარ დუარტე. კორონელ-ოვიდეო მნიშვნელოვანი სატრანზიტო წერტილია, მდებარეობს რა ასუნსიონისა და სიუდად-დელ-ესტეს დამაკავშირებელ ავტომაგისტრალზე. გარდა ამისა, მასზე გაივლის სხვა მნიშვნელოვანი მაგისტრალები.

კორონელ-ოვიდეოს ზედმეტსახელად „შრომის დედაქალაქს უწოდებენ" (ესპ. *capital de trabajo*).

დაარსებისას, ქალაქის თავდაპირველი სახელწოდება იყო *ნუსეტრა-სენიორა-დელ-როსარიო-დე-ახოსი (Nuestra Señora del Rosario de Ajos)*, ანუ „ნივრების კრიალოსნის ღვთისმშობელი", რადგან იმ დროისთვის ამ არეალში ნივრის კულტივირება დომინირებდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პარაგვაის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Coord. geográficas e imágenes satelitales NASA, Google[*მკვდარი ბმული*]
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-10-05 საიტზე Wayback Machine.
**ხაკანი შირვანი**, *ხაყანი შირვანი*, აფზალ ალ-დინ ბადილ (დ. 1120/1126, შემახა — გ. 1199, თავრიზი) — სპარსელი პოეტი. დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. მამამ, დურგალმა ალიმ, ადრე მიატოვა ცოლ-შვილი. ხაკანი შირვანი აღზარდა ბიძამ და იმ დროის კვალობაზე კარგი განათლება მიაღებინა (შეასწავლა ენები, ფილოსოფია, მედიცინა, ასტრონომია). ხაკანი შირვანი დედით ქრისტიანულ წრეებს უკავშირდებოდა. ჭაბუკი პოეტი დასაწყისში სუფიურმა იდეებმა გაიტაცა, აქედანაა მისი პირველი ფსევდონიმი — „ჰაყაიყი" (ჭეშმარიტების მაძიებელი). მალე იგი შირვანის ლიტერატურული სკოლის მეთაურმა აბუ ლ-ალა განჯევიმ დაიახლოვა და შირვანშაჰთა სამეფო კარს წარუდგინა. 

აქედან იწყება ხაკანი შირვანის, როგორც მეხოტბე პოეტის, კარიერა, აქედანვე მოდის მისი საბოლოო ზედწოდება „ხაკანი" („ხაყანისეული") ე. ი. მბრძანებლის, შირვანშაჰის საკუთრება. ხაკანი შირვანის კასიდები გამოირჩევა ფორმის გართულებით, „ვასფის" („აღწერა") მრავალფეროვნებით, მუსიკალობით. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ამ ჟანრის განვითარებაში. პოეტური ტექნიკით გატაცება იგრძნობა ლირიკულ ღაზალებშიც. ხაკანი შირვანიმ ორჯერ იმოგზაურა მექაში. პირველი მოგზაურობის შედეგად (1157) დაწერა მასნავი „ორი ერაყის საჩუქარი" (ავტობიოგრაფიული ხასიათის პოემა). მან სამეფო კარის პოეტის მძიმე ხვედრი გაიზიარა და ერთხანს შაბურანის ციხეში ამოყო თავი. აქ შექმნა შესანიშნავი ციკლი „ციხის კასიდებისა". გარდაეცვალა ცოლ-შვილი. სიცოცხლის ბოლო წლები თავრიზში გადახვეწილმა მარტოდმარტომ გაატარა. მძიმე განცდებიას ასახული მის ლირიკულ „ნაწყვეტებსა" და რობაიებში. შემორჩენილია ხაკანი შირვანის წერილების კრებული. იგი კარგად იცნობდა საქართველოს. „ქრისტიანულ კასიდაში" ასახელებს ბაგრატიონთა რეზიდენციებს — ნაჭარმაგევსა და მუხრანს. ერთ რობაიში ქართული ენის ცოდნას იჩემებს და მაჯამურ რითმად ქართულ სიტყვას იყენებს. მიმოწერა ჰქონდა ქართველ მოღვაწეებთან.

ლიტერატურა
----------

* *კობიძე დ.* სპარსული ლიტერატურის ისტორია, თბ. 1975, გვ. 237-241;
* *Марр Ю. Н. Чайкин К. И.* Хакани-Незами-Руставели, т. 1-2, М.-Л.-Тб. 1935-1966;
* *Рафили М.* Хагани Ширвани - великий современник Низами, კრ.: Низами т.4, Баку, 1947;
* *გვახარია ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 416.

1. ↑  *Gershevitch I. Yarshater E. Frye R. N. et al.* The Cambridge History of Iran — Cambridge University Press, 1968. — Vol. 5. — P. 569.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6001414'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7721061'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q924275'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q685767'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4465'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q912887'></a>
2. ↑  *Moin M.* Mo'in Encyclopedic Dictionary — Amirkabir (publisher), 1972.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4746777'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3462918'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3318947'></a>
**ხაიმე III მამაცი** (ესპ. Jaime III; დ. 1315 — გ. 25 ოქტომბერი, 1349) — მაიორკის მეფე 1315–1349 წლებში.

ხაიმე III 9 წლის ასაკში ავიდა ტახტზე. დედის გარდაცვალების შემდეგ ის ხდება თავის უშვილო ბიძის სანჩო I-ის მემკვიდრე.

რეგენტების საბჭომ ხაიმე II აიძულა უარი ეთქვა ტახტზე ხაიმე III-ის სასარგებლოდ, ამასთანავე სანჩოს მიერ დაგროვილმა ვალებმა და 1331–1333 წლების ეპიდემიებმა ქვეყანა მიიყვანა იმ მდგომარეობამდე, რომ უკვე სრულწლოვანმა მეფემ ხაიმე III-მ ჩაიბარა მთლიანად განადგურებული და დაცარიელებული სახელმწიფო. ყოველივე აქედან გამომდინარე ხაიმე III იძულებული გახდა განეხორციელებინა პურის იმპორტი, რამაც უფრო მეტად გააუარესა ქვეყნის ფინანსური მდგომარეობა. ამას დაემატა ისიც, რომ 1337 წელს მეფემ ხელი მოაწერა კანონების კოდექსს და არაგონის მიმართ აღებულმა ვალდებულებამ იძულებული გახადა ომი წამოეყო გენუასთან. შედეგმაც არ დააყოვნა და ხაიმე III-მ დაკარგა გავლენა სხვადასხვა ბაზრებზე და ტერიტორიებზე, შესაბამისად ამას მოყვა ფინანსური კრიზისი.

1343–1345 წლებში პედრო IV არაგონელმა თითქმის წინააღმდეგობის გარეშე ხელში ჩაიგდო ხაიმე III-ის სამეფო, რომელსაც პედრო IV-მ შესთავაზა კომპენსაციის სახით სოლიდური თანხა, მაგრამ ხაიმე III ტახტის დათმობას არ შეეგუა.

ხაიმე III-მ საფრანგეთს მიყიდა მონპელიე და აღებული ფულით შეკრიბა ჯარი. 1349 წელს გადავიდა მალიორკაზე, ხოლო ლიუკმაიორის ბრძოლაში დაიღუპა.
მისი შვილები ხაიმე და ისაბელა თავის თავს მოიხსენიებდნენ მაიორკის მეფეებად, მაგრამ მათ არავითარი ძალაუფლება არ ჰქონდათ მსგავსად არაგონის მეფეებისა, რომლებიც ფორმალურად ატარებდნენ მეფის ტიტულს.

ლიტერატურა
----------

* David Abulafia (1994), *A Mediterranean Emporium: The Catalan Kingdom of Majorca* (Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-89405-0.
* Thomas N. Bisson (2000), *The Medieval Crown of Aragon: A Short History* (Oxford: Clarendon Press).
* G. Kerscher, The first European ceremonial manuscript—Leges Palatinae—and its relevance for the Mediterranean area[*მკვდარი ბმული*], University of Trier.
* Marta Vanlandingham (2002), *Transforming the State: King, Court and Political Culture in the Realms of Aragon (1213–1387)*, (BRILL, ISBN 90-04-12743-7).
**კივუ** (ინგლ. Kivu, ფრანგ. Lac Kivu, კინიარუანდა — Ikiyaga cya Kivu) — ტბა აღმოსავლეთ აფრიკაში, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის და რუანდის საზღვარზე. ფართობი — 2700 კმ², სიღრმე — 496 მ-მდე. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, 1460 მეტრ სიმაღლეზე. ტბა წარმოიქმნა ვულკანური ლავებით ძველი მდინარეული ქსელის გადაკეტვის შედეგად. ნაპირები ციცაბოა და შეჭრილ-შემოჭრილი. ტბაში 150-ზე მეტი კუნძულია. მდინარე რუზიზით უკავშირდება ტანგანიიკის ტბას. ამავე ტბაზე მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი, მტკნარ წყლებში არსებული, კუნძული — იჯვი. წყალი სუსტად მომლაშოა. ტბა სანაოსნოა. მთავარი ნავსადგომები და ნავმისადგომებია: ბუკავუ, გომა (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), კისენი, მანგუგუ (რუანდა).

აღმოაჩინა გერმანელმა მოგზაურმა ადოლფ ფონ გეტცენმა 1894 წელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 511.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის დიდი ტბები |
| --- |
|  |
| 
* ვიქტორია
* ტანგანიიკა
* ნიასა
* ტურკანა
* ალბერტი
* კივუ
* ედუარდი
 | აფრიკის დიდი ტბები რუკაზე |

 |
**ჰრანტ ბაგრატიანი** (სომხ. Հրանտ Բագրատյան; დ. 18 ოქტომბერი, 1958, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1993-1996 წლებში.

ჰრანტ ბაგრატიანი 1958 წლის 18 ოქტომბერს ერევანში დაიბადა. 1965 წელს სწავლა დაიწყო ერევნის №49 სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1975 წელს. 1975-1979 წლებში უმაღლესი განათლება მიიღო ერევანში, რის შემდეგაც ჯარში წავიდა და ორი წლის განმავლობაში მოსკოვში იყო. დაბრუნდა 1981 წელს და სწორედ ამის შემდეგ დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა.

1990 წელს ჰრანტი დაინიშნა სომხეთის ეკონომიკის მინისტრად. 1991 წელს ის დროებით ასრულებდა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის, რის შემდეგაც კვლავ გახდა სომხეთის ეკონომიკის მინისტრი და ვიცე-პრემიერი. 1993 წლის 2 თებერვალს ის ხოსროვ არუთინიანის ნაცვლად დამოუკიდებელი სომხეთის რიგით მე-3 პრემიერ-მინისტრი გახდა.

სამი წლის განმავლობაში ის ამ პოსტზე რჩებოდა, მაგრამ 1996 წლის 4 ნოემბრიდან ის უკვე აღარ არის სომხეთის პრემიერ-მინისტრი. ამის შემდეგ ის საზოგადოებისათვის უფრო და უფრო შეუმჩნეველი გახდა და პოლიტიკას თავი დაანება. 2006-2007 წლებში ის ბანკის კონსულტანტადაც კი მუშაობდა.

ლიტერატურა
----------

* Rouben Paul Adalian (2002). *Historical Dictionary of Armenia*. Lanham , Maryland:  The Scarecrow Press, Inc.   გვ. 101. ISBN 0-8108-4337-4.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომხეთის დროშა სომხეთის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
გაგიკ არუთინიანი  · ხოსროვ არუთინიანი  · ჰრანტ ბაგრატიანი  · არმენ სარქისიანი  · რობერტ ქოჩარიანი  · არმენ დარბინიანი  · ვაზგენ სარქისიანი  · არამ სარქისიანი  · ანდრანიკ მარგარიანი  · სერჟ სარქისიანი  · ტიგრან სარქისიანი · ჰოვიკ აბრაჰამიანი  · კარენ კარაპეტიანი  · ნიკოლ ფაშინიანი |

 |
|  |
| --- |
| **კიია  იეროგლიფებში** |
|  |

დედოფალი კიია. მეტროპოლიტენ-მუზეუმი
**კიია** (ძვ. ეგვ. Kijˁ) — ფარაონ ეხნატონის მეორე ცოლი. სიცოცხლის დიდი ნაწილი გაატარა ეხნატონის პირველი ცოლის ნეფერტიტის ჩრდილ ქვეშ. 

სავარაუდოდ, ჰყავდა ქალიშვილი, რომელსაც პირობითად ერქვა კიია-ტაშერიტი, ანუ კიია უმცროსი, რადგან გოგონას სახელი არ არის შემონახული. ეხნატონის მმართველობის მესამე ნაწილის წარწერები იყო ძლიერ გაფუჭებული, თუმცა იყო შემორჩენილი სახელის დაბოლოვება „-ატონ" და არის მოსაზრება , რომ გოგონას სრული სახელია - ბაკეტატონი. პრინცესა ბაკეტატონი არის მოხსენიებული ასევე, როგორც ეხნატონის და. შესაძლოა, სახელი იყო მითითებული ეხნატონის აკლდამაზე, სადაც არის გამოსახული სამეფო პირების ორი სიკვდილის სცენა. ერთ-ერთ რელიეფზე ძიძას უჭირავს ჩვილი. წარწერა განადგურებულია, ამიტომ აქამდე ეს იწვევს დავას, მაგრამ ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად აკლდამის კედელზე გამოსახულია კიიას სიკვდილი და მისი ბავშვის დაბადება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კიია***

* Egypt, 2000–1000 B.C. - **Canopic Jar Lid,** New Kingdom, Dynasty 18, late reign of Akhenaten, ca. 1340–1336 B.C. Egyptian; From KV55, Valley of the Kings, western Thebes. Egyptian alabaster with glass and stone inlays; H. 20½ in. (52.1 cm); Theodore M. Davis Collection, Bequest of Theodore M. Davis, 1915 (30.8.54) | Object P.
* Kiya The Favorite
**კორორი** (ინგლ. Koror; ასევე ორეორი (ინგლ. Oreor) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად შედის მიკრონეზიული სახელმწიფო პალაუს კორორის შტატის შემადგენლობაში. კუნძულზე მდებარეობს ქვეყნის ყოფილი დედაქალაქი, ქალაქი კორორი.

გეოგრაფია
---------

კორორი შედარებით მცირე კუნძულია წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, პალაუს კუნძულებში. უახლოესი მატერიკი, აზია, მდებარეობს დაახლოებით 2500 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კლიმატი ტროპიკულია. კუნძული განიცდის ტროპიკული ციკლონის ნეგატიურ ზემოქმედებას. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი აღმომჩენელის ზუსტი სახელი უცნობია. მაგრამ XIX საუკუნიდან კუნძულ კორორს რეგულარულად სტუმრობდნენ ევროპელი ვაჭრები და მოგზაურები. 1843 წელს კუნძულს ეწვია ბრიტანელი მოგზაური ენდრიუ ჩეინი, რომელმაც იქ შექმნა სამედიცინო სადგური. შემდგომში, 1865 წელს ზღვაოსნის მეორე ვიზიტის დროს იგი კინაღამ მოკლეს ადგილობრივმა ბელადებმა, იმის გამო გაბოროტებულებმა, რომ ჩეინიმ გამოისყიდა კუნძულ ბაბელდაობის ნაწილი და აიძულა ადგილობრივი მაცხოვრებლები მისთვის დაეჭირათ და შეეგროვებინათ ჰოლოთურიები, რომლებიც ძვირად ფასობდა დასავლეთის ქვეყნებში. მაგრამ იგი მაინც მოკლეს, ოღონდ 1866 წელს.

მოსახლეობა
----------

2005 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, კუნძულ კორორის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 12 676 ადამიანს. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — ქალაქი კორორი, რომელსაც 2006 წლამდე ჰქონდა პალაუს დედაქალაქის სტატუსი.

ეკონომიკა
---------

ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა, თევზჭერა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Islands of Palau. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-18.
2. 1 2  Foreign Ships in Micronesia. Palau. Micronesian Seminar.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-23. ციტირების თარიღი: 2010-04-18.
ჯაჭვის ხიდი
**ჯაჭვის ხიდი** — უძველესი ქუთაისის ხიდებს შორის. აქ არის აღმოჩენილი V საუკუნის ხიდის ნაშთი. დღევანდელი ხიდის ძირითადი საყრდენები 1770-იანი წლებისაა, მათზე თავდაპირველად ხის ხიდი ააგეს, რომელიც არქიელის ხიდად იწოდებოდა. 1850-იან წლებში ჯაჭვებზე დაკიდებული ხის ფერმის აგების შემდეგ ხიდს დღევანდელი სახელი შეერქვა. 1869 წელს ფურგონების გადასვლისას ხიდი ჩაწყდა, იგი 1884-1885 წლებში ქალაქის ხარჯით აღადგინეს. ინგლისში, გარნერის მიერ დამზადებული ლითონის ფერმა ინჟ. გ. ზალსკიმ დაამონტაჟა (ახალი ხიდი სამეფო ხიდადაც იწოდებოდა). ახლანდელი ხიდი 1995 წელსაა აღდგენილი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჯაჯუ ჯორჯიკია** (დ. 7 იანვარი, 1885, ნოჯიხევი — გ. 8 ოქტომბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1904 წელს ჩაირიცხა ვალაბრის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრო-ბიოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1907 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და ქუთაისის სკოლებში ასწავლიდა ფრანგულ ენასა და ბუნებისმეტყველებას. 1911 წლიდან იყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების გამგეობის დამფუძნებელი წევრი. 1921-1931 წლებში იყო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის დირექტორი. XX საუკუნის 10-იანი წლებიდან მისი მინიატურები, მოთხრობები და თარგმანები იბეჭდებოდა ჟურნალ-გაზეთებში - „სახალხო გაზეთი", „იმერეთი", "კოლხიდა", "სამშობლო", "გრდემლი", "ოქროს ვერძი" და სხვა. 1914 წელს გამოვიდა მწერლის თხზულებათა პირველი კრებული; 1925 წელს - მეორე - „ფერადი მოთხრობები"; ავტორია აგრეთვე ფრანგული ენის სასკოლო სახელმძღვანელოებისა. 1931 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში, უმთავრესად პედაგოგიურ სარბიელზე (საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი, ყოფილი 23-ე სკოლა და სხვა); 1944 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იგი თბილისის ვაჟთა I საშუალო სკოლის დირექტორი იყო.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 1011-1012, ISBN 99928-20-32-2.

* *ავალიანი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 574.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯაჯუ ჯორჯიკია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კომენსკის უნივერსიტეტი** (სლოვაკ. Univerzita Komenského v Bratislave ლათ. Universitas Comeniana Bratislavensis) — სლოვაკეთის უდიდესი უნივერსიტეტი. სახელი ეწოდა ჩეხი პედაგოგის იან ამოს კომენსკის პატივსაცემად. შედის ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის, უტრეხტის ქსელის შემადგენლობაში.

ისტორია
-------

უნივერსიტეტი დაარსდა 1919 წელს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთანავე პრაღაში მდებარე კარლის უნივერსიტეტის დახმარებით. თავდაპირველად უნივერსიტეტში მხოლოდ ერთი, სამედიცინო ფაკულტეტი არსებობდა, მაგრამ უკვე 1921 წელს გაიხსნა ფილოსოფიისა და იურიდიული ფაკულტეტები. 1939-1954 წლებში ეწოდებოდა სლოვაკეთის უნივერსიტეტი. ამჟამად უნივერსიტეტში 13 ფაკულტეტია, რომელზეც დაახლოებით 30 000 სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტთან არსებობს ბოტანიკური ბაღი.

ცნობილი კურსდამთავრებულები
--------------------------

უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდნენ ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწეები ალექსანდრე დუბჩეკი და გუსტავ ჰუსაკი, ასევე თანამედროვე სლოვაკეთის ორი პრეზიდენტი ივან გაშპაროვიჩი და ზუზანა ჩაპუტოვა. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები არიან სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრები: ვლადიმირ მეჩიარი, იოზეფ მორავჩიკი, რობერტ ფიცო და იგორ მატოვიჩი, რომაული სამართლის ისტორიის სპეციალისტი პეტერ ბლაგო და პოეტი შტეფან ჟარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებგვერდი

1. ↑
2. ↑