**ჯენიფერ მულჰერნ გრანჰოლმი** (ინგლ. Jennifer Mulhern Granholm;დ. 5 თებერვალი, 1959) — კანადელი წარმოშობის ამერიკელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი, განმანათლებელი, მწერალი და პოლიტიკური კომენტატორი, რომელიც 2021 წლიდან მსახურობს ამერიკის შეერთებული შტატების ენერგეტიკის მე-16 მდივნად. დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2003 წლიდან 2011 წლამდე მსახურობდა მიჩიგანის 47-ე გუბერნატორად, 1999 წლიდან 2003 წლამდე მიჩიგანის გენერალურ პროკურორად.

დაიბადა ვანკუვერში, 4 წლის ასაკში გადავიდა კალიფორნიაში. ჯენიფერი სწავლობდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, 1984 წელს დაამთავრა ხელოვნების ბაკალავრიატი და შემდეგ დოქტორანტურა ჰარვარდის სამართლის სკოლაში, სადაც იყო ჰარვარდის სამოქალაქო უფლებების მიმოხილვის მთავარი რედაქტორი. შემდეგ იგი მუშაობდა ამერიკის შეერთებული შტატების სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლედ, 1991 წელს გახდა აშშ-ს ადვოკატის თანაშემწე მიჩიგანის აღმოსავლეთ ოლქში, და 1995 წელს დაინიშნა უეინის ოლქის კორპორაციის მრჩეველად.

1998 წელს, გრანჰოლმმა კენჭი იყარა მიჩიგანის გენერალურ პროკურორის პოსტზე რათა შეეცვალა ფრენკ ჯ. კელევი. მან დაამარცხა რესპუბლიკელი ჯონ სმიტანკა, 1994 წლის კანდიდატი და მიჩიგანის დასავლეთ ოლქის ყოფილი ადვოკატი. 2002 წელს მან კენჭი იყარა გუბერნატორის პოსტზე. მან დაამარცხა ენგლერის ლეიტენანტი გუბერნატორი დიკ პოსტჰუმუსი და 2003 წლის 1 იანვარს გახდა მიჩიგანის პირველი ქალი გუბერნატორი. 2006 წელს იგი ხელახლა აირჩიეს მეორე ვადით და მსახურობდა 2011 წლის 1 იანვრამდე, სანამ მან დატოვა თანამდებობა სახელმწიფო ვადის შეზღუდვის გამო.

ჯენიფერი იყო ბარაკ ობამას საპრეზიდენტო გარდამავალი გუნდის წევრი, სანამ 2009 წლის იანვარში იგი თანამდებობას დაიკავებდა. საჯარო თანამდებობის დატოვების შემდეგ, გრანჰოლმმა დაიკავა თანამდებობა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში და მეუღლესთან დანიელ მულჰერნთან ერთად დაწერა 2011 წელს გამოშვებული მმართველის ისტორია: ბრძოლა სამუშაოსთვის და ამერიკის მომავლისთვის. 2017 წლის იანვარში იგი დაიქირავეს CNN-ის პოლიტიკურ თანამშრომლად.

2020 წლის 15 დეკემბერს არჩეულმა პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა გამოაცხადა გრანჰოლმი ამერიკის შეერთებული შტატების ენერგეტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელად. 2021 წლის 25 თებერვალს იგი დაამტკიცა ამერიკის შეერთებული შტატების სენატმა.

ადრეული ცოხვრება და განათლება
-----------------------------

გრანჰოლმი დაიბადა ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, შირლი ალფრედას და ვიქტორ ივარ გრანჰოლმის ოჯახში, ორივე ბანკის მოლარე იყო. გრანჰოლმის დედის ბებია-ბაბუა, ირლანდიიდან და ნიუფაუნდლენდიდან იყვნენ. მისი ბაბუა იყო ჰიუგო გრანჰოლმი, 1920-იანი წლების ბოლოს რობერტსფორსიდან ემიგრაციაში წავიდა პენიში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, სადაც მისი მამა იყო მერი. საწარმოებისა და ენერგეტიკის ყოფილი მინისტრი, შვედეთის ყოფილი ვიცე-პრემიერი, მოდ ოლოფსონი, ცხოვრობს რობერტსფორსში, როდესაც ისინი ერთმანეთს შეხვდნენ შვედეთში, მედიამ გამოავლინა, რომ ოლოფსონის ქმარი გრანჰოლმის ნათესავია. მისი ბებია იყო ჯუდიტ ოლივია ჰენრიეტა გრანჰოლმი, ემიგრანტი სამხრეთ ნორვეგიიდან გერშტადიდან. იგი გემით ჩავიდა ოსლოდან ჰალიფაქსში და იქიდან რკინიგზით წავიდა პენიში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, სადაც მისმა ბიძებმა და რამდენიმე სხვამ შექმნეს ხე-ტყის პატარა დასახლება.

როდესაც გრანჰოლმი ოთხი წლის იყო, მისი ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა კალიფორნიაში. იგი გაიზარდა ანაჰაიმში, სან-ხოსეში და სან კარლოსში. გრანჰოლმი 1977 წელს სან-კარლოსის საშუალო სკოლის დამთავრებამდე სწავლობდა „Ida Price Junior High"-სა და „Del Mar"-ის საშუალო სკოლაში. მან მოიგო მის სან კარლოსის სილამაზის კონკურსი. როგორც მოზარდი, მან სცადა ჰოლივუდის სამსახიობო კარიერის დაწყება, მაგრამ მიატოვა 21 წლის ასაკში. 1978 წელს იგი გამოჩნდა „გაცნობის თამაშში", იგი მუშაობდა გიდის პოზიციაზე Universal Studios-ში და Los Angeles Times-ში მყიდველებთან მუშაობის განყოფილებაში. იგი იყო პირველი ქალი ტურისტული გიდი აშშ-ში, რედვუდში, პილოტირებდა ნავებს 25 ტურისტით.

1980 წელს, 21 წლის ასაკში, იგი გახდა აშშ-ს ნატურალიზებული მოქალაქე  და მუშაობდა ჯონ ბ. ანდერსონის კამპანიაში. შემდეგ იგი ჩაირიცხა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში. 1984 წელს მან დაათავრა ბაკალავრიატი პოლიტიკის მეცნიერებაში და ფრანგულში. საფრანგეთში ერთი წლის განმავლობაში იგი ეხმარებოდა ებრაელებს ტანსაცმლისა და სამედიცინო ნივთების გადატანაში  გრანჰოლმი ჩაერთო ანტი-აპარტეიდის მოძრაობაში. 1987 წელს მან მიიღო იურისტის დოქტორის ხარისხი ჰარვარდის უნივერსიტეტში.

ადრეული კარიერა
---------------

ჰარვარდის სამართლის სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1987 წლიდან 1988 წლამდე გრანჰოლმი მსახურობდა მოსამართლე დეიმონ კეითთან, მეექვსე ოლქის აშშ-ს სააპელაციო სასამართლოს უფროს მოსამართლესთან. იგი ასევე მუშაობდა მაიკლ დუკაკისის 1988 წლის საპრეზიდენტო კამპანიაში. 1989 წლიდან 1991 წლამდე უეინის ოლქის აღმასრულებელ ოფისში ადვოკატად მუშაობის შემდეგ, 1991 წელს გრანჰოლმი გახდა აშშ-ს ადვოკატის თანაშემწე მიჩიგანის აღმოსავლეთ ოლქში. იგი დაეხმარა ნარკორეალიზატორების, ბანდის წევრების და ბავშვთა პორნოგრაფების დევნას, უჩივლა სახელმწიფოს და იბრძოდა საკრედიტო ბარათების თაღლითობის წინააღმდეგ. გრანჰოლმის გასამართლებული 154 ადამიანიდან 151 გაასამართლეს. 1995 წელს იგი დაინიშნა უეინის ოლქის კორპორაციის მრჩევლად, იგი იყო ყველაზე ახალგაზრდა, ვინც ამ თანამდებობას იკავებდა.

მიჩიგანის გენერალური ადვოკატი (1999–2003)
-----------------------------------------

1998 წელს, 37 წლის დემოკრატმა გენერალურმა ადვოკატმა ფრენკ კელიმ არჩია აღარ ეყარა კენჭი, ამის შემდეგ გრანჰოლმი ჩაერთო რბოლაში მის ნაცვლად. გენერალურ არჩევნებზე იგი შეხვდა რესპუბლიკელ ჯონ სმიტანკას, 1994 წლის კანდიდატს და მიჩიგანის დასავლეთ ოლქის ყოფილ აშშ-ს ადვოკატს. კამპანია დაიწყო შედარებით მეგობრულად, ორივე შეთანხმდა, რომ მათ სურდათ გაეფართოებინათ ინტერნეტ დანაშაულების განყოფილება, დაეწყოთ სამეზობლოზე დაფუძნებული დანაშაულთან ბრძოლის პროგრამები და გაეგრძელებინათ მუშაობა მომხმარებელთა ადვოკატად, როგორც ამას კელი აკეთებდა.

თუმცა, რბოლა მწარე გახდა სექტემბრის შუა რიცხვებში, როდესაც სმიტანკამ გაუშვა სატელევიზიო რეკლამა, რომელიც გრანჰოლმს უწოდებდა „გამოუცდელ" და „სახიფათო" ლიბერალს. იგი ასევე ცდილობდა გრანჰოლმი დაეკავშირებინა ჯეფრი ფიგერის დანაშაულებრივ გეგმასთან, რომელიც მოითხოვდა მეტი აქცენტის გაკეთებას არაძალადობრივი კრიმინალების რეაბილიტაციაზე და მათი პატიმრობის ვადების შემცირებაზე. გრანჰოლმმა, რომელმაც უარყო ფიგერის დანაშაულებრივი გეგმა მისი გამოქვეყნების დღეს, თქვა, რომ ბრალდება იყო „ტყუილი, უბრალოდ ტყუილი". კითხვაზე, რა განასხვავებს მას სმიტანკასგან, გრანჰოლმმა უპასუხა: „პატიოსნების გარდა?"  კელი ასევე მივიდა გრანჰოლმის დასაცავად, ითამაშა რეკლამაში, სადაც მან სმიტანკას რეკლამებს უწოდა „ნაგავი" და „თაღლითობა" და დაადანაშაულა „არაკეთილსინდისიერი კამპანიის" წარმართვაში. თავის მხრივ, სმიტანკა გააბრაზა დემოკრატიულმა რეკლამებმა, რომლებიც ეხებოდა ბავშვის დახმარების დაგვიანებულ გადსახადს.

დახურული რბოლის შემდეგ, გამოკითხვებით, სადაც ორი კანდიდატი ფაქტობრივად იდენტური ხმებით იყო წარმოდგენილი, გრანჰოლმმა დაამარცხა სმიტანკა 1,557,310 ხმით. მას შემდეგ, რაც 2002 წელს გრანჰოლმი გუბერნატორად აირჩიეს, სმიტანკასა და მაშინდელ რესპუბლიკელ გუბერნატორს ჯონ ენგლერს შორის წარმოიშვა კამათი იმის შესახებ, თუ ვინ იყო ყველაზე პასუხისმგებელი გრანჰოლმის მეტეორულ ზრდაზე მიჩიგანის პოლიტიკაში. სმიტანკამ დაადანაშაულა ენგლერი 1998 წლის რბოლაში სკოტ რომნის განდევნის მცდელობაში, მას შემდეგ, რაც მან რესპუბლიკურ კონვენციაზე რომნი დაამარცხა. ენგლერმა უპასუხა, რომ სმიტანკა სუსტი კანდიდატი იყო, რომელიც განზე უნდა გადამდგარიყო რომნისთვის, რომელიც გამოუცდელ გრანჰოლმს დაამარცხებდა; მაშინ მას არ ექნებოდა 2002 წლის გუბერნატორული კამპანიის გაშვების ადგილი.

გრანჰოლმმა ფიცი დადო 1999 წლის 1 იანვარს და გახდა მიჩიგანის პირველი ქალი გენერალური ადვოკატი. იგი მუშაობდა 1999 წლიდან 2003 წლამდე. თანამდებობაზე მან განაგრძო კელის მუშაობა მოქალაქეებისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვაზე და დააარსა მიჩიგანის პირველი მაღალტექნოლოგიური დანაშაულის განყოფილება, დანიშნა ტერენს ბერგი მის პირველ ხელმძღვანელად.

1999 წლის აპრილში გრანჰოლმმა გამოაცხადა სარჩელი „RVP Development"-ის, „Arcadia Bluffs"-ის გოლფის მოედნის მშენებლების წინააღმდეგ, ამტკიცებდა, რომ მოედნის ცუდად მშენებლობამ გამოიწვია ნალექის უკანონო ჩაშვება მიჩიგანის ტბაში. დეველოპერული კომპანიის პრეზიდენტმა რიჩარდ პოსტმამ უარი თქვა სახელმწიფო ჯარიმების 425,000 აშშ დოლარის გადახდაზე, თქვა, რომ მან გადადგა ნაბიჯები ეროზიის შესაჩერებლად და აქეთ დაადანაშაულა გრანჰოლმი. გრანჰოლმმა უპასუხა, რომ „მიჩიგანის ლანდშაფტის აღქმა ისეთივე ღარიბია როგორც უნარი გოლფის ლანდშაფტის აგების"  მრავალწლიანი მოლაპარაკებებისა და სამართლებრივი ჩხუბის შემდეგ, სარჩელი მოგვარდა 2003 წლის აგვისტოში, „RVP Development" დათანხმდა 125,000 აშშ დოლარის ჯარიმის გადახდას.

გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე ყოფნის დროს, გრანჰოლმი გახდა მიჩიგანის უნივერსიტეტის ყოველწლიური ტრადიციის მკაცრი კრიტიკოსი, სახელწოდებით „The Naked Mile". მისი ძალისხმევით, ღონისძიება არსებითად გაუქმდა 2000 წლის აპრილისთვის.  2000 წლის ივლისში, გრანჰოლმის ოფისი დასახლდა JCPenney-ში მას შემდეგ, რაც საცალო ვაჭრობამ დაუშვა მრავალი შეცდომა მიჩიგანის მაღაზიებში ფასების და სკანირების შესახებ. ეს საკითხი გენერალური პროკურატურის ყურადღების ცენტრში მოექცა მას შემდეგ, რაც „განმეორებადი და თანდათანობით უარესი შეცდომის მაჩვენებელი" გაიზარდა, რომლის დროსაც 1999 წლის დეკემბერში გაყიდული ნივთების 33% გაიყიდა იმაზე მეტ ფასად, ვიდრე ისინი ჩამოთვლილი იყო თაროებზე. J.C. Penney-მ გადაიხადა ჯარიმა და დათანხმდა დაენიშნა „ფასის თანამშრომლები", რომლებიც აკონტროლებდნენ ფასებში შეცდომებს.

2001 წლის 11 სექტემბრის თავდასხმების შემდეგ, გრანჰოლმმა უბრძანა სახელმწიფო უწყებებს, ემუშავათ ტერორიზმის წინააღმდეგ. მან ასევე დააწესა რეგულაცია ბენზინის დილერებზე, რათა მათ არ გაეზარდათ ფასები მკვეთრად. 2002 წლის თებერვალში გრანჰოლმმა გამოაცხადა, რომ მისი ოფისი უერთდებოდა „AARP" მიჩიგანის შტატის ოფისს, რათა დახმარებოდა მომხმარებლებს ტელემარკეტინგის ზარებთან ბრძოლაში.

მიჩიგანის გუბერნატორი (2003–2011)
---------------------------------

### 2002 წლის არჩევნები

2002 წლის არჩევნებში მოქმედ რესპუბლიკელ გუბერნატორს ჯონ ენგლერს ვადა ამოეწურა და აღარ შეეძლო კენჭი ეყარა მეოთხე ვადით. რესპუბლიკელები გაერთიანდნენ ენგლერის გუბერნატორის, დიკ პოსტჰუმუსის გარშემო. ამასობაში, გრანჰოლმი შეხვდა მთავარ მოწინააღმდეგეს — კანადაში აშშ-ს ყოფილ ელჩს, გუბერნატორს ჯეიმზ ბლანჩარდს და ყოფილ პალატის წევრს უაიპ დევიდ ე ბონიორს. ბლანშარდი 1990 წელს დამარცხდა, ხოლო ბონიორი გადადგა თავისი თანამდებობიდან.

გრანჰოლმი, რომელსაც ბევრი მიიჩნევს, „როგორც ახალი სახე" ენგლერის 12-წლიანი ადმინისტრაციის შემდეგ, შეაგროვა მეტი ფული, ვიდრე ბლანშარდმა და ბონიორმა. მისმა კამპანიამ გამოიწვია ქალების აქტივობის გაზრდა  მან კომფორტულად გაიმარჯვა დემოკრატიული პარტიის წინასწარ არჩევნებში 499,129 ხმით (47,69%).

გრანჰოლმი საყოველთაო არჩევნების ფავორიტი მონაწილე იყო, მშრომელი ქალების, აფრო-ამერიკელებისა და 30 წლამდე ამომრჩევლების ძლიერი მხარდაჭერით. მან ჩაატარა კამპანია დანაშაულთან დაკავშირებით, იგი უფრო ქარიზმატულად ითვლებოდა, ვიდრე პოსტჰუმუსი. მიუხედავად იმისა, რომ 2002 წლის არჩევნები რესპუბლიკელებისთვის კარგი იყო, რომელმაც მოიპოვა კონტროლი აშშ-ს სენატზე გრანჰოლმმა დაამარცხა პოსტჰუმუსი 1,633,796 ხმით.

### პირველი ვადა:2003–2007

მარცხნიდან მარჯვნივ: მისისიპის გუბერნატორი ჰეილი ბარბური, კანზას გუბერნატორი კეტლინ სებელიუსი, აშშ-ს სახელმწიფო მდივანი კონდოლიზა რაისი, გრანჰოლმი და ჯორჯიას გუბერნატორი სონი პერდიუ.
2003 წლის 1 იანვარს გრანჰოლმმა ფიცი დადო მიჩიგანის შტატის 47-ე გუბერნატორად. მისი ინაუგურაციის შემდეგ, გარდა იმისა, რომ გახდა შტატის პირველი ქალი გუბერნატორი, იგი ასევე გახდა მესამე გუბერნატორი, რომელიც არ იყო ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქე და არ დაბადებულა შეერთებულ შტატებში. ადრინდელი ორი საზღვარგარეთ დაბადებული მოქალაქე იყო ფრედ მ. უორნერი, რომელიც დაიბადა ინგლისში და იყო 26-ე გუბერნატორი 1905 წლიდან 1911 წლამდე, და ჯონ სვეინსონი, რომელიც ასევე დაიბადა კანადაში და იყო 42-ე გუბერნატორი 1961 წლიდან 1963 წლამდე. ჯორჯ ვ. რომნი, რომელიც დაიბადა მექსიკაში და იყო 27-ე გუბერნატორი 1963 წლიდან 1969 წლამდე, იყო წარმოშობით აშშ-დან.

გრანჰოლმმა ხაზი გაუსვა მიჩიგანის აუცილებლობას მოზიდოს ახალგაზრდები და ბიზნესი „Cool Cities Initiative"-ის მეშვეობით. 
როგორც გუბერნატორი, იგი იყო გუბერნატორთა ეროვნული ასოციაციის წევრი, ხელმძღვანელობდა მის ჯანდაცვისა და ადამიანური სერვისების კომიტეტს. იგი ასევე არის შუა დასავლეთის გუბერნატორთა ასოციაციის ყოფილი თავმჯდომარე. იგი ცხოვრობდა მიჩიგანის გუბერნატორის ოფიციალურ რეზიდენციაში, რომელიც მდებარეობს კაპიტოლიუმის შენობასთან.

გრანჰოლმი თანამდებობაზე მუშაობის პირველი წლის განმავლობაში, მან მნიშვნელოვანი რაოდენობის ბიუჯეტი დაზოგა. იგი განაწყენებული იყო წინადადებებით, შეემცირებინათ სახელმწიფო დაფინანსება სოციალური კეთილდღეობის პროგრამებზე, როგორიცაა უსახლკარო თავშესაფრები და ფსიქიკური ჯანმრთელობის სააგენტოები..

გრანჰოლმი განათლების რეფორმის მომხრეა მისი ვადის პირველივე წლიდან. 2003 წელს თავის პირველ სახელმწიფო მიმართვაში გრანჰოლმმა გამოაცხადა პროექტი „Great Start, რომელიც ფოკუსირებულია დაბადებიდან ხუთ წლამდე ბავშვებისთვის განათლების რეფორმაზე. პროექტი „Great Start" კოორდინაციას უწევს საჯარო და კერძო ძალისხმევას, რათა წაახალისოს მშობლების განათლება.

გრანჰოლმი სიტყვით მიმართავს მიჩიგანში დაბრუნებულ ჯარებს ერაყში მოგზაურობის შემდეგ, 2005 წლის დეკემბერი
2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს მიჩიგანში, გრანჰოლმმა დიდი კამპანია ჩაატარა დემოკრატიული კანდიდატის ჯონ კერისთვის მას შემდეგ, რაც ადრეულმა გამოკითხვებმა აჩვენა, რომ პრეზიდენტი ჯორჯ ბუშ უმცროსი ლიდერობდა. მან დაასახელა ეკონომიკა, როგორც მთავარი საზრუნავი მიჩიგანელებისთვის, და არა ერაყის ომი ან ომი ტერორის წინააღმდეგ, რაც იმას ნიშნავს, რომ "დეფიციტი უფრო დიდია; უმუშევრობის პრეტენზიები გაიზარდა და მიაღწია ყველა დროის მაქსიმუმს; General Motors-ის მოგება მოლოდინს დაბლაა. ჯანმრთელობის პრეტენზიების გამო, მოგება მცირდება; გრიპის ვაქცინა დეფიციტურია; ნავთობის ფასები იზრდება" მისი მდგომარეობა მძიმედ დაზარალდა.

2005 წლის თებერვალში, მიჩიგანის რესპუბლიკელების მიერ დომინირებულმა საკანონმდებლო ორგანომ უარი თქვა კენჭისყრაზე გრანჰოლმის მიერ შემოთავაზებულ სახელმწიფო ბიუჯეტზე. 2005 წლის იანვარში გრანჰოლმმა წარადგინა ადრეული ბიუჯეტის წინადადება, მოითხოვა დაუყონებლივ რეაგირება საკანონმდებლო ორგანოსგან და გამართა პრესკონფერენცია, სადაც ასახული იყო შემოთავაზებული ბიუჯეტის მნიშვნელოვანი პუნქტები. შემოთავაზებული ბიუჯეტის განხილვაზე და კენჭისყრაზე უარის თქმის შემდეგ, რესპუბლიკელებმა განაცხადეს, რომ ურჩევნიათ საკანონმდებლო ორგანოს მეტი ჩართულობა სახელმწიფო ბიუჯეტის ფორმირებაში.

მიჩიგანის ეკონომიკა კარგავდა სამუშაო ადგილებს 2000 წლიდან, ძირითადად, ამერიკული წარმოების სექტორის შემცირების გამო. გრანჰოლმმა მხარი დაუჭირა მიჩიგანის ეკონომიკის დივერსიფიკაციას ავტომობილების წარმოებაზე. მან გამოიყენა 2 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების „21st Century Jobs Fund", რათა მოეზიდა სამუშაო ადგილები მიჩიგანში, მეცნიერებებში, ალტერნატიულ ენერგიაში, მოწინავე წარმოებაში და შიდა უსაფრთხოების სექტორებში. გრანჰოლმმა ასევე მხარი დაუჭირა მიჩიგანის ალტერნატიულ ენერგეტიკულ სამუშაოებს, რათა შეცვალოს მანქანების წარმოება.

### 2006 წლის არჩევნები

2006 წლის არჩევნებში გრანჰოლმი მეორე ვადით იყრიდა კენჭს. მისი ოპონენტი იყო რესპუბლიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი დიკ დევოსი. გრანჰოლმის კამპანიამ და მიჩიგანის დემოკრატიულმა პარტიამ გამოუშვეს სატელევიზიო რეკლამა, რომელიც დამზადებულია ჯო სლეიდ უაითის მიერ და ფოკუსირებულია მიჩიგანის ეკონომიკის აღორძინების მცდელობებზე. რეკლამა დევოსს ადანაშაულებდა მიჩიგანის სამუშაო ადგილების შემცირებაში. გრანჰოლმმა გაიმარჯვა ხელახლა არჩევნებში, დაამარცხა დევოსი. არჩევნების შედეგები იყო 56 პროცენტი გრანჰოლმისთვის, 42 პროცენტი დევოსთვის და ერთ პროცენტზე ოდნავ მეტი მცირე პარტიების კანდიდატებისთვის გრეგორი კრესველისთვის, დუგლას კემპბელისთვის და ბჰაგვან დაშაირიასთვის. გრანჰოლმის ხმების წილი 4,9 პროცენტით მეტი იყო, ვიდრე მისი პირველი გუბერნატორის არჩევნები 2002 წელს. გრანჰოლმის კამპანიას მართავდა ჰოვარდ ედელსონი.

### მეორე ვადა:2007–2011

გრანჰოლმი კამპანიის ღონისძიებაზე 2006 წლის ნოემბერში
2006 წლის არჩევნებმა დაინახა დემოკრატების მიერ მიჩიგანის შტატის წარმომადგენელთა პალატის ხელისუფლებაში დაბრუნება და რესპუბლიკელთა კონტროლის შენარჩუნება მიჩიგანის სენატზე. ძალაუფლების პარტიზანულმა დანაწილებამ მიჩიგანის შტატის მთავრობაში გამოიწვია დაპირისპირება გრანჰოლმსა და კანონმდებლებს შორის 2008 წლის საფინანსო ბიუჯეტის გამო, რასაც მოჰყვა არაარსებითი სახელმწიფო სერვისების ოთხსაათიანი შეჩერება 2007 წლის 1 ოქტომბრის დილას. ბიუჯეტმა შეამცირა მომსახურება, გაყინა სახელმწიფო ხარჯები ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ხელოვნება, გაიზარდა სახელმწიფო საშემოსავლო გადასახადი და შექმნა მომსახურების გადასახადების ახალი ნაკრები სხვადასხვა ბიზნესზე. საკამათო ბიუჯეტის შედეგად, ზოგიერთმა გადასახადის გადამხდელმა და ბიზნესის დამცველმა მოითხოვა გაწვევის კამპანია გრანჰოლმისა და კანონმდებლების წინააღმდეგ, რომლებმაც ხმა მისცეს გადასახადების გაზრდას. .

საბიუჯეტო კრიზისმა საბოლოოდ აიძულა Standard & Poor's შეემცირებინა მიჩიგანის საკრედიტო რეიტინგი AA-დან -AA-მდე. გარდა ამისა, კრიზისმა ხელი შეუწყო გრანჰოლმის რეიტინგის შემცირებას, რომელიც 2007 წლის აგვისტოში 43 პროცენტიდან 2007 წლის დეკემბერში 32 პროცენტამდე დაეცა. მას ჰქონდა ერთ-ერთი ყველაზე დაბალი რეიტინგი ამერიკის შეერთებული შტატებში.

2007 წელს გრანჰოლმმა შესთავაზა და ხელი მოაწერა კანონს „No Worker Left Behind Act" უმუშევარი და იძულებით გადაადგილებული მუშაკებისთვის ორწლიანი უფასო ტრენინგის ან სათემო კოლეჯის უზრუნველსაყოფად. 2007 წლის აგვისტოში დაწყების შემდეგ, 130000-ზე მეტი ადამიანი ჩაირიცხა გადამზადებაზე. პროგრამა ითვალისწინებს სწავლის დახმარებას — 5000 აშშ დოლარს წელიწადში ორი წლის განმავლობაში, ან 10,000 აშშ დოლარს ერთ ადამიანზე რომელი მოიცავს გადამზადებას მაღალი მოთხოვნის პროფესიებში და განვითარებად ინდუსტრიებში.

ენერგეტიკის, შრომისა და ეკონომიკური ზრდის დეპარტამენტმა ჯერ კიდევ 2009 წლის ოქტომბერში განაცხადა, რომ 62,206 ადამიანი ჩაირიცხა, რომლებმაც დაასრულეს ტრენინგი, 72%-მა კი იპოვა სამუშაო ან შეინარჩუნა თანამდებობა, ხოლო ჯერ კიდევ 18,000 გრძელვადიან ან მოკლევადიან ტრენინგს გადის.

2008 წლის 29 იანვარს გრანჰოლმმა წარმოთქვა მეექვსე მიმართვა შტატში. გამოსვლა ძირითადად ფოკუსირებული იყო სამუშაო ადგილების შექმნაზე, ალტერნატიული ენერგეტიკის კომპანიების მიჩიგანში შემოყვანის გზით. განახლებადი პორტფელის სტანდარტის გავლის გზით, რომელიც მოითხოვს, 2015 წლისთვის მიჩიგანის ენერგიის ათი პროცენტი იყოს განახლებადი წყაროებიდან, ხოლო ოცდახუთი პროცენტი 2025 წლისთვის, გრანჰოლმი ელოდა, რომ ალტერნატიული ენერგიის ინდუსტრია გაჩნდებოდა მიჩიგანში. სტანდარტის მიღების შემდეგ, „Mariah Power"-მა, „Global Wind"-მა „Systems"-მა, „Cascade Swift Turbine"-მა, „Great Lakes Turbine"-მა და 38 სხვა კომპანიამ გამოაცხადეს ახალი პროექტები მიჩიგანში. 
მზის და ქარის ელექტროენერგიის ინდუსტრია ახლა უზრუნველყოფს ათ ათასზე მეტ სამუშაო ადგილს მიჩიგანში. კანონპროექტების პაკეტი, რომელიც კინოინდუსტრიის წახალისებას სთავაზობს, დაამტკიცა მიჩიგანის საკანონმდებლო ორგანოს ორივე პალატამ და ხელი მოაწერა გრანჰოლმმა 2008 წლის 7 აპრილს, რაც შეეხება კინორეჟისორებს, ისინი გადაიღებენ მიჩიგანში და გამოიყენებენ ადგილობრივ ეკიპაჟებს წარმოებაში.

 გრანჰოლმი მასპინძლობს ბარაკ ობამას საპრეზიდენტო კამპანიის მრჩეველთა პანელს 2008 წლის დემოკრატიული პარტიის ეროვნული კონვენციის მეორე დღეს დენვერში.
2008 წლის 29 აპრილს გრანჰოლმს გადაუდებელი ოპერაცია ჩაუტარდა ნაწლავის ობსტრუქციის გამოსასწორებლად, რომელიც წარმოიშვა 1993 წელს მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად. ოპერაციის გამო გრანჰოლმს მოუწია გადაედო მოგზაურობა ისრაელსა და ქუვეითში. იგი საბოლოოდ გაემგზავრა 2008 წლის ნოემბერში და ხელი მოაწერა წყლის ტექნოლოგიების პარტნიორობის შეთანხმებას ისრაელის მთავრობასთან.

დეტროიტის საქალაქო საბჭოს 2008 წლის 14 მაისის დადგენილების საპასუხოდ , რომ გრანჰოლმმა გადააყენა დეტროიტის მერი კვამე კილპატრიკი თანამდებობიდან რვა დანაშაულის ჩადენის გამო გრანჰოლმმა დაიწყო გამოძიება, რომელიც დასრულდა 2008 წლის 3 სექტემბერს მოხსნის მოსმენით.

2008 წლის სექტემბერში გუბერნატორმა გრანჰოლმმა შეასრულა რესპუბლიკელი ვიცე-პრეზიდენტის კანდიდატის სარა პეილინის როლი პრაქტიკული დებატების სერიაში დემოკრატი ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატთან ჯო ბაიდენთან. ბარაკ ობამას პრეზიდენტად არჩევისას, გრანჰოლმი შეუერთდა მის ეკონომიკურ მრჩეველთა გუნდს, რომელსაც ჰქონდა მიჩიგანის ეკონომიკის მართვის დიდი გამოცდილება. 2009 წლის 13 მაისს Associated Press-მა განაცხადა, რომ პრეზიდენტი ობამა განიხილავდა გრანჰოლმს, ამერიკის შეერთებული შტატების უზენაეს სასამართლოში შესაძლო თანამდებობაზე. საბოლოოდ ობამამ სონია სოტომაიორი აირჩია. 2010 წელს გრანჰოლმს აეკრძალა ხელახლა არჩევნებში მონაწილეობა მიჩიგანის ვადის შეზღუდვის კანონის გამო.

შემდგომი კარიერა
----------------

გრანჰოლმი არის სამართლისა და საჯარო პოლიტიკის გამორჩეული პროფესორი „UC Berkeley Goldman School of Public Policy"-სა და „UC Berkeley Law School"-ში.
 2011 წლის შემოდგომაზე იგი ასწავლიდა სამაგისტრო კურსს სახელწოდებით „მმართველობა რთულ დროში". იგი ასევე არის ბერკლის ენერგიისა და კლიმატის ინსტიტუტის უფროსი მკვლევარი. როგორც „The Pew Charitable Trusts"-ის ენერგიის პროგრამის უფროსი მრჩეველი და „The American Jobs Project"-ის დამფუძნებელი „UC Berkeley"-ში, გრანჰოლმი ხელმძღვანელობს კამპანიას — სუფთა ენერგია პოლიტიკისთვის, რომელიც ხელს უწყობს და აფინანსებს ამერიკის ენერგეტიკულ დამოუკიდებლობას და შიდა წარმოებას და ინოვაციებს ქარისთვის, მზის და მოწინავე ბატარეის ინდუსტრიები ამერიკის შეერთებული შტატების მასშტაბით. იგი არის რეგულარული კონტრიბუტორი „NBC"-ის პოლიტიკურ თოქ-შოუში „Meet the Press", იგი ასევე წერდა აშშ-ს ენერგეტიკულ პოლიტიკაზე და ქმართან ერთად თანაავტორი იყო წიგნის „A Governor's Story: The Fight For Jobs and America's Economic Future", რომელიც გამოვიდა 2011 წლის სექტემბერში.

2011 წლის მარტიდან ოქტომბრამდე, გრანჰოლმი მსახურობდა „Dow Chemical Company"-ის დირექტორთა საბჭოში. 2011 წლის მაისში იგი შეუერთდა „Marinette Marine Corporation"-ის დირექტორთა საბჭოს. გრანჰოლმი ამჟამად ემსახურება „USS Marinette"-ს. 2013 წლის აგვისტოში იგი შეუერთდა მიჩიგანის ფინანსური ინსტიტუტის „Talmer Bancorp"-ის საბჭოს. გრანჰოლმი განაგრძობდა ტალმერის საბჭოში მუშაობას, სანამ კომპანია არ შეიძინა „Chemical Financial Corporation"-მა 2016 წლის აგვისტოს ბოლოს.
2016 წლის აგვისტოში იგი შეუერთდა „ChargePoint"-ის საბჭოს, კორპორაციას, რომელიც მართავს ელექტრო მანქანების დამტენი სადგურების ქსელს. 2017 წლის მარტში გრანჰოლმი ასევე შეუერთდა ელექტრო ავტობუსების და დამტენი სადგურების მწარმოებელ „Proterra"-ს საბჭოს.

2011 წლის ოქტომბერში Current TV-მ გამოაცხადა, რომ იგი შეუერთდებოდა მის ახალ პოლიტიკურ პრაიმტაიმს, 2013 წლის იანვარში გრანჰოლმა გამოაცხადა, რომ ტოვებდა ქსელს ალ ჯაზირასთვის გაყიდვის გამო.

### სპეკულაცია თანამდებობაზე დაბრუნების შესახებ

გრანჰოლმი ორჯერ იქნა მიჩნეული პრეზიდენტ ობამას მიერ უზენაესი სასამართლოს პოტენციურ კანდიდატად. მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი ობამა ხელახლა აირჩიეს 2012 წელს, გრანჰოლმი განიხილებოდა ობამას მეორე ვადის კაბინეტში, კონკრეტულად ჩუს ენერგეტიკის მდივნის თანამდებობაზე, რეი ლაჰუდის აშშ-ს ტრანსპორტის მინისტრად ან ჰილდა სოლისის აშშ-ს შრომის მდივნად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯენიფერ გრანჰოლმი***

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***Mulhern Granholm Jennifer Granholm***
* Biography at the United States Department of Energy
* გარეგნობა C-SPAN-ზე
* Articles on Granholm from *The New York Times*

სქოლიო
------

1. ↑  Despite presidential losses, women in politics score gains. Cawp.rutgers.edu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აგვისტო 12, 2013. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
2. ↑   დაარქივებული April 27, 2012, საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  Nick Vadala.  (January 17, 2017) CNN adds Charles Ramsey, Rick Santorum to list of contributors. *www.philly.com*. ციტირების თარიღი: February 10, 2017
4. ↑  Colman, Zack; Pager, Tyler. Biden to tap former Michigan Gov. Granholm to lead Energy Department. *Politico* (December 15, 2020). ციტირების თარიღი: December 15, 2020
5. ↑  On the Nomination (Confirmation: Jennifer Mulhern Granholm, of Michigan, to be Secretary of Energy) (2021-02-25). ციტირების თარიღი: 2021-02-26
6. ↑  Ancestry of Jennifer Granholm. Wargs.com. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12  Dee-Ann Durbin.  (October 10, 1998) Democrat Jennifer Granholm sees attorney general's post as career move. Ludington Daily News. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
8. ↑  Hans Sandberg.  (October 25, 2010) Jennifer Granholm: A Governor Traces Her Swedish Roots. Swedish-American Chambers of Commerce. ციტირების თარიღი: March 29, 2016
9. ↑  Karlsson, Pär (November 10, 2008). „Svenskättling kan bli Obamas minister". *Aftonbladet* (შვედური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 17, 2020. ციტირების თარიღი: May 7, 2009.
10. ↑  USAs President Joe Biden velger energiminister med Gjerstadblod nært i årene no-NO. ციტირების თარიღი: 2021-03-14
11. 1 2  *Detroit Free Press*, 11/6/02, "She's the Boss – Granholm wins a place in history as Michigan elects the state's first female governor".
12. 1 2 3  Gov. Jennifer Granholm (D). National Journal Group Inc.. ციტირების თარიღი: September 5, 2008
13. ↑  Brush, Mark.  (September 14, 2012) 'Cute and curvaceous Jennifer Granholm' resurfaces on YouTube. Michigan Radio. ციტირების თარიღი: September 14, 2012
14. ↑  McFadyen, Jennifer.  (January 14, 2009) Immigrant Spotlight: Gov. Jennifer Granholm. About.com Guide.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 14, 2013. ციტირების თარიღი: May 2, 2013
15. 1 2 3 4 5 6 7  „He said, she said". *Detroit Metro Times*. October 21, 1998. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 17, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
16. 1 2  „Smietanka Concedes to Granholm". *The Michigan Daily*. November 4, 1998. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
17. ↑  Tim Skubick (December 2003). *Off the Record*.  University of Michigan Press,   გვ. 326. ISBN 9780472114153. „jennifer granholm john Smietanka."
18. 1 2  „Granholm considers future as Michigan's first female attorney general". *Traverse City Record-Eagle*. November 4, 1998. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 8, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
19. ↑  1998 Michigan Election Results. Michigan Secretary of State. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
20. ↑  Tim Skubick.  (August 4, 2003) Skubick's Capitol – Smietanka vs. Engler: who helped Granholm?. Petoskey News-Review.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 15, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
21. ↑  Mark Hemingway (July 3, 2006). „High Noon in Michigan". *The Weekly Standard*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — March 5, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
22. ↑  Security @ the University of Michigan in IT. University of Michigan.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 17, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
23. ↑  „Golfers swing clubs as legal battle rages over golf course". *The Argus-Press*. April 27, 2000. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 17, 2020. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
24. ↑  Keith Bradsher (August 17, 1999). „Fairway Is Not Nature's, Critics of Developer Say". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 11, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
25. ↑  Kevin Braciszeski.  (July 21, 2000) Erosion lawsuit parties to visit golf course. Ludington Daily News. ციტირების თარიღი: March 29, 2016
26. ↑  Stacey Smith (July 25, 2000). „State, golf course near settlement". *Traverse City Record-Eagle*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 10, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
27. ↑  Kevin Braciszeski.  (December 12, 2000) Granholm continues to pursuelawsuit against Arcadia Bluffs. Ludington Daily News. ციტირების თარიღი: March 29, 2016
28. ↑  „Erosion lawsuit settled in Arcadia". *The Argus-Press*. August 24, 2003. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 17, 2020. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
29. ↑  Michigan Attorney General.  (July 11, 2000) Michigan Attorney General Jennifer Granholm Announces Settlement With J.C. Penney Over Scanning Errors. PR Newswire. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
30. ↑  Michigan Attorney General.  (February 12, 2002) Michigan Attorney General Jennifer Granholm and the AARP Michigan State Office Have Teamed to Help Consumers Fight Telemarketing Calls. PR Newswire. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
31. ↑  „Rep. David Bonior announces bid for Michigan governor". *Amarillo Globe-News*. August 16, 2001. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 7, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
32. ↑  Congress on recess – and the stump. CNN (August 6, 2002). ციტირების თარიღი: March 27, 2016
33. ↑  Jodi Wilgoren (August 7, 2002). „Dingell Holds Off Challenger to Win Primary in Michigan". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 11, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
34. ↑  2002 Michigan Election Results. Michigan Secretary of State. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
35. 1 2  „The 2002 Elections: Midwest: Michigan". *The New York Times*. November 7, 2002. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 8, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016.
36. ↑  2002 Michigan Election Results. Michigan Secretary of State. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
37. ↑  Granholm, Jennifer. Governor's Letter. ციტირების თარიღი: January 26, 2011
38. ↑  Michigan's Cool Cities Initiative: A Reinvestment Strategy. ციტირების თარიღი: January 26, 2011
39. ↑  Dan Shine and Kathleen Gray (January 3, 2004). „On cut, Granholm cites Bible, draws wrath". *Detroit Free Press*.
40. ↑  Editorial Board (October 13, 2003). „Great Start: State project will change youngest lives for better". *Detroit Free Press*.
41. ↑  R.W. Apple, Jr. (October 21, 2004). „Kerry in the Lead, but Almost by Default". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — October 6, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
42. ↑  Panels pass over Granholm plan to cut budget By Tim Martin (Source: Lansing State Journal, Feb. 16, 2005) დაარქივებული November 3, 2005, საიტზე Wayback Machine.
43. ↑  Granholm-GOP impasse stalls her agenda By Chris Andrews Source: Lansing State Journal, Apr. 17, 2005. დაარქივებული September 5, 2005, საიტზე Wayback Machine.
44. ↑   დაარქივებული May 2, 2009, საიტზე Wayback Machine.
45. 1 2  2006 Official Michigan General Election Results – Governor 4 Year Term (1) Position. Miboecfr.nictusa.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ნოემბერი 11, 2007. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
46. ↑  „Granholm names campaign manager". South Bend Tribune. February 3, 2006. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 1, 2017. ციტირების თარიღი: August 31, 2017.
47. ↑  SOM – Governor Granholm Says Comprehensive Budget Solution Resolves State's Fiscal Crisis. Michigan.gov. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
48. ↑  Micheline Maynard (April 18, 2007). „Arts, Briefly; Michigan Arts Groups Protest State Freeze". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 11, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
49. ↑  Bell, Dawson (October 4, 2007). „Recall voices unite against Granholm". *Detroit Free Press*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 6, 2016. ციტირების თარიღი: December 17, 2020.
50. ↑  Survey USA shows slide in Gov. Granholm's approval rating. *wzzm13.com*. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
51. ↑  SORTED ALPHABETICALLY: APPROVAL RATINGS FOR ALL 50 GOVERNORS AS OF 05/10/05. Surveyusa.com. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
52. ↑  Detroit News staff and wire reports (February 6, 2007). „Granholm proposes 'No Worker Left Behind'". *Detroit News*.
53. ↑  Job retraining efforts sputter in Michigan. *The Detroit News*. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
54. ↑  No Worker Left Behind. Michigan.gov. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
55. ↑  No Worker Left Behind Update. Michigan.gov. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
56. ↑  No Worker Left Behind. Michigan.gov. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
57. ↑  „Alternative energy key in Granholm's State of the State address". M-LiveGranholm also addressed the fact that one individual, Chris Schons, a regional director for the Dr. Pepper–Snapple Group in Detroit, was doing an outstanding job of driving positive results in a slow economic climate. She noted that Schons and his management team were not only driving sales upward but also keeping labor costs low to improve the company's profit. Associated Press. January 30, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — February 5, 2008. ციტირების თარიღი: April 7, 2008.
58. ↑  Andrews, Chris (February 5, 2008). „Powering up: Granholm out to generate support for alternative-energy industry". Lansing State Journal.
59. ↑  Priorities for Michigan's Economic Future. Michigan.gov. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
60. ↑  Report: Michigan adds 4,800 clean energy jobs in 2018; 9% growth projected. Crains Detroit (April 9, 2019). ციტირების თარიღი: December 15, 2020
61. ↑  Clean Jobs Midwest, Michigan. cleanjobsmidwest.com. ციტირების თარიღი: December 15, 2020
62. ↑  Verrier, Richard (April 7, 2008). „Michigan to court Hollywood with hefty incentives". *Los Angeles Times*.
63. ↑  Granholm has emergency surgery; overseas trip is postponed. *clickondetroit.com*. WDIV (April 30, 2008). ციტირების თარიღი: September 22, 2011
64. ↑  „Granholm signs water technologies agreement". *Crain's Detroit Business*. Lansing. Associated Press. November 17, 2008. დაარქივებულია ორიგინალიდან — December 17, 2020. ციტირების თარიღი: February 26, 2012.
65. ↑  Nick Bunkley. Detroit Council Seeks Mayor's Ouster. დაარქივებული April 15, 2016, საიტზე Wayback Machine.  Accessed May 14, 2008.
66. ↑  Gorchow, Zachary; Ben Schmitt.  (May 22, 2008) Granholm starts Kilpatrick ouster inquiry. *freep.com*. Detroit Free Press.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 18, 2008. ციტირების თარიღი: May 27, 2008
67. ↑  Attorneys Hash Out Detroit Mayor Removal Hearing Rules. *clickondetroit.com*. WDIV.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 3, 2008. ციტირების თარიღი: September 4, 2008
68. ↑  Healy, Patrick (September 4, 2008). „Granholm: Pact on Debates Will Let McCain and Obama Spar". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — April 15, 2016. ციტირების თარიღი: September 4, 2008.
69. ↑   დაარქივებული November 10, 2008, საიტზე Wayback Machine.
70. ↑  AP source: Obama has more than 6 people for court (May 13, 2009). ციტირების თარიღი: January 26, 2011
71. ↑  Saulny, Susan (May 23, 2009). „A Court Candidate Who Has a Sparse Legal Record". *The New York Times*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — September 4, 2019. ციტირების თარიღი: June 25, 2019.
72. ↑  Jennifer M. Granholm – Faculty & Affiliated Academics – Faculty & Directories – Goldman School of Public Policy – University of California, Berkeley. ციტირების თარიღი: August 15, 2015
73. ↑  Jennifergranholm.com. Jenniergranholm.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ოქტომბერი 6, 2014. ციტირების თარიღი: October 5, 2014
74. ↑  Archived copy. ციტირების თარიღი: August 15, 2015
75. ↑  Susan J. Demas.  (December 9, 2010) Granholm auditions for U.S. Energy secretary (again). MLive. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
76. ↑  Former Gov. Jennifer Granholm's Dow Chemical board compensation could be higher than her previous salary. MLive (March 24, 2011). ციტირების თარიღი: March 27, 2016
77. ↑  Breaking: Former Michigan Gov. Jennifer Granholm resigns from Dow Chemical board. MLive (October 12, 2011). ციტირების თარიღი: March 27, 2016
78. ↑  Scheyder, Ernest (October 2, 2011). „Update 2-Ex-Michigan Gov. Granholm quits Dow Chemical board". *Reuters*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — June 21, 2013. ციტირების თარიღი: February 6, 2013.
79. ↑  „Jennifer Granholm Elected to Marinette Marine Corporation Board of Directors" (პრეს-რელიზი). Business Wire. May 11, 2011. ციტირების თარიღი: December 18, 2020.
80. 1 2 3 4  Jennifer M Granholm. Bloomberg. ციტირების თარიღი: December 18, 2020
81. ↑  Buchman, Nicole (March 27, 2019). „Former Governor sponsors newest LCS Navy wartime ship, USS Marinette". Gray Television, Inc. ციტირების თარიღი: December 18, 2020.
82. ↑  Muller, David (August 27, 2013). „Former Michigan Gov. Jennifer Granholm named to Metro Detroit bank's board of directors". Advance Local Media LLC. ციტირების თარიღი: December 20, 2020.
83. ↑  Jordan, Heather (September 1, 2016). „Chemical Financial Corp. completes merger with Talmer Bancorp". Advance Local Media LLC. ციტირების თარიღი: December 20, 2020.
84. ↑  „ChargePoint Appoints Former Michigan Governor Jennifer Granholm to Board of Directors" (პრეს-რელიზი). PR Newswire. August 2, 2016. ციტირების თარიღი: December 18, 2020.
85. ↑  „Former Two-Term Governor of Michigan, Jennifer Granholm, Joins Proterra's Board" (პრეს-რელიზი). PR Newswire. March 30, 2017. ციტირების თარიღი: December 18, 2020.
86. ↑  Abbeylambertz, Kate (January 3, 2013). „Jennifer Granholm Leaving Current TV Political Show, 'The War Room'". *Huffington Post*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — January 6, 2013. ციტირების თარიღი: January 3, 2013.
87. ↑  Nina Totenberg, Law School Past Shapes Obama's View On Justices დაარქივებული June 19, 2017, საიტზე Wayback Machine. , *National Public Radio* (November 2, 2008).
88. ↑  Robert Barnes, Souter Reportedly Planning to Retire From High Court დაარქივებული April 1, 2017, საიტზე Wayback Machine. , *Washington Post* (May 1, 2009).
89. ↑  Justin Jouvenal, Ten picks for Obama's Supreme Court დაარქივებული April 17, 2010, საიტზე Wayback Machine. , *Salon.com*, (November 19, 2008).
90. ↑  Tom Goldstein, If there is a Supreme Court appointment this summerთარგი:Nbs... დაარქივებული December 17, 2020, საიტზე Wayback Machine. , *SCOTUSblog* (January 24, 2009).
91. ↑  Brian Dickerson, Justice Granholm? It's possible under Obama, *The Detroit Free Press* (November 11, 2008).
92. ↑  Adriel Bettelheim, Supreme Court: Obama Faces Decision With Lasting Impact, CQ Politics, *Yahoo News* (May 1, 2009).
93. ↑  Edward-Isaac Dovere.  (January 4, 2013) Obama's second-term Cabinet. *Politico*. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
94. ↑  Gloria Borger.  (January 4, 2013) White House has told some members of Congress to expect Hagel nomination.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 22, 2016. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
95. ↑  Jonathan Oosting.  (January 7, 2013) Reports: Former Michigan Gov. Jennifer Granholm in running for Obama cabinet position (again). *MLive*. ციტირების თარიღი: March 27, 2016
96. ↑  Jill Lawrence (January 24, 2013). „The case for Jennifer Granholm as Labor secretary". *National Journal*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — October 7, 2016. ციტირების თარიღი: March 29, 2016.
97. ↑  Jonathan Oosting.  (January 30, 2013) As Transportation Secretary Ray LaHood steps down, more Jennifer Granholm rumors pop up. *MLive*. ციტირების თარიღი: March 29, 2016