recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საჰარის ორიქსი**, **რქახმლიანი ორიქსი** ან **რქახმლიანი ანტილოპა** (ლათ. Oryx dammah) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ორიქსების გვარისა.

საჰარის ორიქსს ხანგრძლივი ტაქსონომიური ისტორია აქვს. 1816 წელს, იგი ლორენც ოკენმა აღმოაჩინა და უწოდა *Oryx algazel*. სიმაღლე მინდაოში ერთ მეტრზე ოდნავ მეტია (3,3 ფტ). ზრდასრული მამრის წონაა 140-210 კგ, მდედრისა 91-140 კგ. მისი ბეწვი ძირითადად თეთრია, მკერდი წითელ-ყავისფერი აქვს. შუბლზე და შუბლიდან ცხვირამდე ზოგჯერ შავი ნიშანი აქვს. ხბო დაბადებისას ყვითელია და არ გააჩნია განმასხვავებელი ნიშნები.

საჰარის ორიქსები აყალინბებენ 70 წევრზე მეტიან ჯოგებს, სადაც ორივე სქესის წარმომადგენლები არიან თავმოყრილები, ძირითადად კუროს წინამძღოლობით. ისინი ცხოვრობდნენ ნახევარუდაბნოებსა და უდაბნოებში. კარგად არიან შეგუებულები უკიდურეს სიცხეს საკუთარი შიდა ორგანიზმის გამაგრილებელი სისტემითა და წყლის დაბალი მოთხოვნილებით. იკვებებიან ფოთლებით, ბალახებით, წვნიანი მცენარეებითა და მცენარის ნაწილებით ღამით და დილით ადრე. შობადობის სეზონია მარტიდან ოქტომბრამდე. მაკეობა გრძელდება 8-9 თვე და შობს ერთ ხბოს.

ერთ დროს საჰარის ორიქსი ფართოდ გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ აფრიკაში. მისი რაოდენობის შემცირება კლიმატის ცვლილების შედეგად დაიწყო და მოგვიანებით გაძლიერდა მისზე ნადირობისგან, მისი რქების გამო. 1998 წელს იგი ბუნებაში გადაშენდა. დღეს, მისი გამრავლება მიმდინარეობს ტუნისის, მაროკოსა და სენეგალის სპეციალურ რეზერვებში და ტეხასის შტატის კერძო ეგზოტიკური ცხოველების რანჩოებზე. 2016 წელს დაიწყო ინტროდუცირების პროგრამა და 2017 წელს მცირე ჯოგი იქნა ინტროდუცირებული ჩადიში. ბუნების მსოფლიო ფონდის მონაცემებით, 2017 წელს IUCN საჰარის ორიქსს 'ბუნებაში გადაშენებული სახეობიდან' 'კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობაში' გადაიყვანს ჩადიში მისი რეინტროდუცირების გამო.

საჰარის ორიქსი ძველ ეგვიპტეში მოშინაურებული იქნა. მას იყენებდნენ სახორცე დანიშნულებისთვის და ღმერთებისადმი შესაწირად. ძველ რომში მას მდიდარი მოქალაქეები ამრევლებდნენ. შუა საუკუნეებში იგი გამოიყენებოდა ძვირფასი ტყავის დასამზადებლად.

ლიტერატურა
----------

* Lahti, S. Lahti, T. & Raasmaja, A. (toim): "Sorkkaeläimet", Zoo Suuri eläinkirja 2: Nisäkkäät, s. 301-302. WSOY, 1978. ISBN 951-0-08247-3.

სქოლიო
------

1. ↑  IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). "Oryx dammah". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2008. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 9 September 2009. Database entry includes justification for why this species is listed as extinct in the wild.
**პოდენკო კანარიო** (ესპ. Podenco canario) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში ანტიკურ ხანაში.

პოდენკო კანარიო პოდენკო იბისენკოს უახლოესი ნათესავი და სამ პორტუგალიურ პუდენკოს შორის ყველაზე მსხვილია. იბერიის ნახევარკუნძულიდან კანარის კუნძულებზე ის მხოლოდ უკანასკნელი 400 წლის წინ მოხვდა. შესაძლოა ის იმ უძველესი ძაღლების შთამომავალია, რომლებიც ესპანეთში შუაზღვისპირელმა ვაჭრებმა ჩამოიყვანეს. ნადავლის ძებნისას ეს ძაღლი იყენებს სმენას და ყნოსვას ზუსტად ისე, როგორც მხედველობას, რაც მწევრისთვის უჩვეულოა. კანარის კუნძულების ვულკანურ ნიადაგზე სამუშაოდ ძაღლის ადაპტაცია — ძაღლის ქცევის საოცარი მოქნილობის მაჩვენებელია, ანუ შესაძლებელია ფუნციების ცვლილება, რათა მოხდეს იმ პირობებთან შეგუება, რომელშიც ბიოლოგიური სახეობა მოხვდა.

პოდენკო კანარიოს აქვს ოდნავ წაგრძელებული, დაკუნთული კისერი, ვიწრო და ღრმა მკერდი, გრძელი, სწორი ფეხები, პატარა თვალები, გრძელი, ვიწრო თავი, დიდი ყურები. ბალანი გლუვია, მოკლე და უხეში, შეიძლება იყოს ოქროსფერ-თეთრი, ჟანგისფერ-ნარინჯისფერი, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. პოდენკო კანარიო კარგად უძლებს სიცხეს, ძნელად იწვრთნება, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოდენკო კანარიო (ესპანური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოდენკო კანარიო***
**პოდოკარპუსი** (ლათ. Podocarpus) — წიწვოვან მცენარეთა გვარი პოდოკარპუსისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე, უმთავრესად ორსახლიანი ხეები ან ბუჩქებია. 

100-ზე მეტი სახეობა ბუნებრივად გავრცელებულია სამხრეთ ნახევარსფეროს ტროპიკულ და სუბტროპიკული სარტყლების მთის ტყეებში. რამდენიმე სახეობა კულტივირებულია ყირიმში და კავკასიაში, მათ შორის საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროზე. მეტწილად გვხვდება აჭარაში, აფხაზეთსა და სამეგრელოში, იშვიათად გურიასა და იმერეთში. 

ნაკლებ ყინვაგამძლეა, ამიტომ საქართველოში ფართოდ ვერ გავრცელდება. საქართველოში შემოტანილი სახეობებიდან აღსანიშნავია მსხვილფოთოლა პოდოკარპუსი (Podocarpus macrophyllus), რომელიც ბუნებრივად იზრდება სამხრეთ იაპონიაში კუნძულ ტაივანზე. იგი შედარებით ყინვაგამძლეა. 

კარგად ვითარდება დასავლეთ საქართველოში (მსხმოიარობს სისტემატურად და იძლევა აღმოცენებისუნარიან თესლს). იშვიათად თბილისშიც, სადაც მოითხოვს ხშირ მორწყვას. ნაგის პოდოკარპუსი (Podocarpus nagi) - ბუნებრივად იზრდება ტაივანზე და სამხრეთ იაპონიაში; ახალზელანდიური ტოტარას პოდოკარპუსი (Podocarpus totara) და ჰალის პოდოკარპუსი (Podocarpus hallii).

პოდოკარპუსი მრავლდება თესლით და კალმით. სახეობათა უმრავლესობა დეკორატიულია.

ლიტერატურა
----------

* *მანჯავიძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 11.
პონტე-ვეკიოს ხიდი მდინარე არნოზე, ფლორენცია
**პონტე-ვეკიო** (იტალ. Ponte vecchio „ძველი ხიდი") — შუა საუკუნეების დროინდელი ხიდი ქალაქ ფლორენციაში, მდინარე არნოზე. თავდაპირველად ხის ხიდი ამ ადგილას, გადმოცემის თანახმად, რომაელებს აუგიათ, რომელიც შემდგომში 1333 წელს ხანძრის შედეგად დაიწვა. 1345 წელს ხიდი ხელახლა ააგეს, ამჟამად ქვისა. ხიდის უმთავრესი დიზაინი ტადეო გადის ეკუთვნოდა. ხიდი შედგება სამი სეგმენტური თაღისგან, რომელთაგან ცენტრალური 30 მეტრის დიამეტრისაა, განაპირა ორი კი — 27 მეტრის. 

ხიდი მთელი ისტორიის მანძილზე ვაჭართა და სოვდაგართა ნავთსაყუდელს წარმოადგენდა. მათი ეს დაინტერესება კი ლეგენდის თანახმად იმით აიხსნება, რომ ხიდზე ვაჭრობა იმ დროს გადასახადებისაგან გათავისუფლებული ყოფილა.

1565 წელს ჯორჯო ვაზარის კოზიმო I დე მედიჩის დაკვეთით ხიდზე „ვაზარის კორიდორად" წოდებული შენობა დაუშენებია, რათა პალაცო ვეკიოდან პიტის სასახლემდე გზა არქიტექტურულ კონტექსტში ჩაწერილიყო. 1593 წელს ხიდის პრესტიჟის ასამაღლებლად კოზიმო მედიჩიმ ხიდზე ყასბებს ხორცის გაყიდვა აუკრძალა, რის შემდეგაც ხიდი ოქროთი მოვაჭრეებმა დაიკავეს.

ხიდზე ვაჭრებს დახლები ჰქონდათ გაშლილი, რომლებზეც მათი საქონელი ეწყო. თუ კი რომელიმე მოვაჭრე ვალებს ვერ იხდიდა, მას დახლს უმტვრევდნენ და საქონლის გაყიდვას უკრძალავდნენ, ლეგენდის თანახმად სწორედ ამ ფაქტმა წარმოშვა ტერმინი „ბანკროტი", რაც იტალიურად „გატეხილ სკამს" (banco rotto) ნიშნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პონტე-ვეკიო***

* Independent study of Ponte Vecchio with Pictures დაარქივებული 2016-09-17 საიტზე Wayback Machine.
* Ponte Vecchio, Florence დაარქივებული 2007-09-28 საიტზე Wayback Machine.
* Ponte Vecchio Overview
* Virtual Tour of Ponte Vecchio დაარქივებული 2011-12-30 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფლორენციის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
 | 
* ბარჯელო
* ბაპტისტერია
* ბობოლის ბაღები
* დავითი
* ბრანკაჩის კაპელა
* ჯოტოს კამპანილა
* ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი
* ორსანმიქელე
* პალაცო მედიჩი
* პალაცო პიტი
* პალაცო სტროცი
* პალაცო ვეკიო
* პონტე ვეკიო
* სან-ლორენცოს ბაზილიკა
* სან-მარკო
* სან-მინიატო
* სანტა-კროჩე
* სანტა-მარია-დელ-ფიორე
* სანტა-მარია-ნოველა
* სანტო-სპირიტო
* უფიცი
 |

 |
**პონტოური ქაშაყი** (ლათ. Alosa immaculata, ადრე Alosa pontica) — თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი პირი კარგად განვითარებული კბილებით; სხეული დაბალი, წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებულია. თავის ზედა ნაწილი და ზურგი მომწვანო-მოლურჯოა; გვერდები მოვერცხლისფრო-მოლურჯო, დაჰკრავს იისფერი ან ვარდისფერი ელფერი. განირჩევა ორი ბიოლოგიური რასა: მსხვილი (სიგრძე 45 სმ-მდე) და წვრილი (25 სმ-მდე).

ადრინდელ წყაროებში მოხსენიებულია როგორც **„შავი ზღვის ქაშაყი"** და ითვლებოდა შავზურგა ქაშაყის ქვესახეობად — *Alosa kessleri pontica*.

გამსვლელი და ქარავნული თევზია; ძირითადად ზღვაში ბინადრობს, თუმცა ასევე შედის სანაპიროების გამტკნარებულ წყლებში, მდინარეებსა და ტბებში.

გავრცელებულია შავ და აზოვის ზღვებში, საიდანაც შედის დონში, დნეპრში, ბუგში, დნესტრში, დუნაიში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებთან უმეტესად წვრილი ფორმაა. ჩვენში სანაპირო წყლებში გვხვდება შემოდგომიდან ზაფხულის დასაწყისამდე (იზამთრებს). შედის პალიასტომის ტბაში, მდინარეების რიონის, ხობისწყლის, ცივისა და ჭურიის შესართავებში, ზოგან უფრო ზევით ადის.

უპირატესად იკვებება მცირე ზომის თევზებით (ქამსა, ქარსალა და სხვ.). ნაკლებად იყენებს პლანქტონს და ფსკერულ კიბოსნაირებს. მამალი სქესობრივ სიმწიფეს 2 წელში აღწევს, დედალი — სამ წელში. ქვირითს ყრის (10-დან 141 ათასამდე ცალს) მაისიდან აგვისტოს ნახევრამდე, მდინარეებსა და ტბებში. ტოფობის შემდეგ უმეტესობა იღუპება, თუმცა ზოგიერთი თავისი სიცოცხლის განმავლობაში მეორედ და მესამედაც მრავლდება.

შავ ზღვაში, საქართველოს სანაპიროებთან იჭერენ მცირე რაოდენობით, შედარებით უხვად — მდინარე დონსა და ქერჩის სრუტეში. ქაშაყებში ყველაზე ცხიმიანი (18,8-21,8 %) და გემრიელია. უმეტესად იყენებენ დამარილებულს, ამზადებენ კონსერვებსაც. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში (როგორც მოწყვლადი სახეობა) და ბერნის კონვენციის III დანართში.

სქოლიო
------

1. ↑  Kuljanishvili, Tatia; Epitashvili, Giorgi; Japoshvili, Bella; Mumladze, Levan (2020). Kubík, Štěpán; Barták, Miroslav (eds.). „Freshwater fish species diversity in Georgia (South Caucasus Region) and their local names". *12th Workshop on biodiversity* (ინგლისური). Jevany: 48–64. ISBN 978-80-213-3072-6. ციტირების თარიღი: 16 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
2. 1 2 3 4 5 6  *ელანიძე რ.*, *დემეტრაშვილი მ.*, *ბურჭულაძე ო.*, *ყურაშვილი ბ.*, შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს მტკნარი წყლის თევზები : ატლასი, თბ.: „მეცნიერება", 1970. — გვ. 10–11.
3. 1 2 3  *მესხიძე ჯ.*, *ბურჭულაძე ო.*, შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროს თევზები, ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა", 1982. — გვ. 22–23.
4. 1 2 3  *დემეტრაშვილი მ.*, შავი ზღვის ქაშაყი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 672.
5. ↑  Freyhof, J. & Kottelat, M. (2008). „Alosa immaculata". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2008**: e.T907A13093654. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T907A13093654.en. ციტირების თარიღი: 28 იანვარი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)old-form url
6. ↑  *ნინუა ნ.*, *ჯაფოშვილი ბ.*, *ბოჭორიშვილი ვ.*, შავი ზღვის ქაშაყი // საქართველოს თევზები, თბ.: ემ-პი-ჯი, 2014. — გვ. 24.
**საბუღალტრო აღრიცხვა** ასახავს და შეისწავლის სამეურნეო პროცესებს ურთიერთკავშირში და დროში უწყვეტად. აღწერს ორგანიზაციაში შემავალ საკუთრებას, მასში არსებულ მიმდინარე პროცესებს და ახდენს მის ლეგალიზაციას.
მას სხვანაირად დოკუმენტურ აღრიცხვასაც უწოდებენ, რადგან მისი მეშვეობით ვიგებთ თუ საიდან წარმოიშვა ორგანიზაცია, მასში შემავალი ქონება, პროდუქცია, მომსახურება და რა დანიშნულება აქვს მას. 

საბუღალტრო აღრიცხვისათვის დამახასიათებელია სამეურნეო პროცესების განზოგადება მთლიანობაში (სინთეზური აღრიცხვა) და ამავე პროცესის დეტალური (ანალიზური) აღრიცხვა.

საბუღალტრო აღრიცხვის საბოლოო ჩანაწერები გვევლინება მხოლოდ ფულადი მაჩვენებლებით. იგი თავის 
კვლევებს ასახავს (ჩაწერს) სპეციალურ ანგარიშებზე, რომლის პარამეტრებიც დადგენილია საქართველოს კანონმდებლობით. ბუღალტრული ანგარიშები, დანიშნულების მიხედვით, დაიყოფა შემდეგ ანგარიშებად:

* ძირითადი ანგარიშები;
* ანალიზური ანგარიშები;
* საოპერაციო ანგარიშები;
* საფინანსო ანგარიშები.

საბოლოოდ, ბუღალტერიამ დოკუმენტურად უნდა ასახოს და კონტროლს დაუქვემდებაროს საწარმოს კაპიტალის ტრანსფორმაციის მთელი პროცესი. რა საანგარიშგებო ვალდებულებები აქვს მწარმოებელს საფინანსო, საკრედიტო და სადაზღვეო ორგანოებისადმი, მომწოდებლების და მოიჯარეების, სახელმწიფოს, მუშა-მოსამსახურეების, სახელმწიფო ორგანოების, მყიდველების და სხვათა მიმართ. დააკვირდეს, თუ როგორ სრულდება ეს ვალდებულებები. ჯეროვნად ასახოს კომერციული საქმიანობა და დეტალურად სწორი ანალიზი გაუკეთოს მას, ასევე მიაწოდოს აუცილებელი ინფორმაცია აღრიცხვის მეთოდიკაში არსებული თანამედროვე სტანდარტებითა და ვალდებულებებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საბუღალტრო აღრიცხვა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი, ტ. 1, თბ. 2008. — გვ. 1107

|  |  |
| --- | --- |
| ეკონომიკა | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რაფიგა ჰაჯი კიზი ახუნდოვა** (აზერ. Rəfiqə Hacı qızı Axundova; დაიბადა 7 აგვისტოს 1931, ბაქოში) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ბალეთის მსახიობი ქალი, ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტი ქალი. ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელის დამთავრების შემდეგ, სადაც მას ასწავლიდა გამერ ალმასზადე, დაიწყო მუშაობა ბაქოს თეატრში (1952 წლიდან). მის მიერ შესრულებულ პარტიების ნუსხაში არის — ირანული მზეტუნახავი და აიშა («შვიდი მზეტუნახავი»), გიულიანაკი («ქალწულის კოშკი»), ზარემა, ეგინა, შირინი, ჟიზელი; პრინცესა ფლორინა («მძინარე მზეტუნახზავი»), ვაქხანკა («ვალპურგიის ღამე») და სხვა. მეუღლესთან (მაქსუდ მამედოვთან) ერთად (დადგა ბალეტები «კასპიის ბალადა» (1968), «გობუსტანის ჩრდილები» (1969), «კალეიდოსკოპი» (1971), «ელვის ბილიკით» (1975), «შვიდი მზეთუნახავი» 1978, 1982 წელს მოხდა მისი ეკრანიზაცია); ქორეოგრაფიული მინიატურები «აზერბაიჯანული სიუიტა», «იალლი», «მუღამი». 1972—1973 წლებში მუშაობდა ბალეტმეისტერად და პედაგოგად ალჟირში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაფიგა ახუნდოვა
**სტეფანწმინდის განძი** — არქეოლოგიური ძეგლი, თარიღდება ძვ. წ. VI-V საუკუნეებით. აღმოჩნდა XIX საუკუნის 70-იან წლებში, საქართველოს სამხედრო გზის გაყვანასთან დაკავშირებული მიწის სამუშაოების დროს. გათხრები 1877 წელს ჩაატარა რუსეთის ბუნებისმეტყველთა საზოგადოებამ (ხელმძღვანელი მ. ფილომონოვი) ახლანდელი ალექსანდრე ყაზბეგის სახელობის მუზეუმის ეზოში. აღმოჩნდა ლითონის ოთხი ჭურჭელი 200-მდე ბრინჯაოს ნივთი. 

განძის შემადგენლობაში იყო აქემენიდური ხელოვნების ნიმუშები: ვერცხლის ფიალა, ბრინჯაოს ჭურჭელი, ფიბულები, ირმის მცირე ქანდაკება, ადამიანის გამოსახულება, კვერთხისთავი, სარტყელი, ყობანური კულტურული რკინის სატევები, შუბი, ცხენის აღკაზმულობის ნაწილები და სხვა. აღმოჩენილი ნივთებიდან არამეულწარწერიანი თასი შემოტანილია, დანარჩენი ნივთები ადგილობრივ ხელოვნების მაღალმხატვრულ ნიმუშს წარმოადგენს. მათ პარალელები ეძებნებათ როგორც საქართველოში, ისე მეზობელ ქვეყნებში. კავშირურთიერთობა შეინიშნება ანტიკურ სამყაროსთან, აქემენიდურ ირანთან, სკვითებთან. რამდენიმე წლის შენდეგ განძის აღმოჩენის ადგილზე კვლავ ჩატარდა გათხრები, დიდი რაოდენობით გამოვლინდა ოქრო-ვერცხლის სამკაულები, რკინის იარაღი, სხვადასხვაგვარი მძივი. ყაზბეგის განძი კავკასიელი ძველი ტომების რელიგიურ კულტს უკავშირდება. ამ არქეოლოგიურ აღმოჩენას დიდი გამოძახილი ჰქონდა მთელ მსოფლიოში. განძის დიდი ნაწილი ინახება მოსკოვის სახელმწიფო ინსტიტუტის მუზეუმში, ნაწილი სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟის, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმისა და საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის საცავებში.

ლიტერატურა
----------

* *წითლანაძე ლ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 435-436.
**სეკრეტარი** (ინგლ. Secretary Island) — კუნძული ახალი ზელანდიის სამხრეთ-დასავლეთით, სამხრეთ კუნძულთან ძალიან ახლოს. არის ფიორდლანდის ეროვნული პარკის ტერიტორიის ნაწილი. მოქცეულია დაუთფულ-საუნდის ფიორდში, დასავლეთიდან ესაზღვრება ტასმანის ზღვა. ადმინისტრაციულად შედის საუთლენდის რეგიონის შემადგენლობაში.

კუნძულს იცავს ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი.

გეოგრაფია
---------

აქვს უხეში სამკუთხედის ფორმა. კუნძულის ზედაპირი მთიანია, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1196 მეტრს აღწევს, რაც ყველაზე მაღალია ფიორდლანდის ეროვნული პარკის კუნძულებს შორის. კუნძული დაუსახლებელია და მოიცავს 81,4 კმ².

კუნძულზე დარეგისტრირებულია მცენარეულობათა და მათი გავრცელების სფეროს დიდი მრავალფეროვნება, რომლებიც ვარირებენ დაბლობის წიფელ-პოდოკარპიანი (ლათ. Podocarpaceae) ტყეებიდან სუბალპურ ბუჩქებიან მდელოებამდე. ადგილობრივი ფაუნა ასევე შედარებით მდიდარია. კუნძულზე ბუდობს ახალზელანდიური ფაუნის რამდენიმე ფასეული წარმომადგენელი, მათ შორის გამოირჩევიან მსხვილტუჩა პინგვინი (ლათ. Eudyptes pachyrhynchus), ნაცრისფერი ქარიშხალა (ლათ. Puffinus griseus), ყავისფერი კივი (ლათ. Apteryx australis), უეკა (ლათ. Gallirallus australis), ახალზელანდიური შავარდენი (ლათ. Falco novaeseelandiae), ყვითელშუბლა მხტუნავი თუთიყუში (ლათ. Cyanoramphus auriceps). მიუხედავად ამისა მათთვის მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენს ყარყუმი, რომელიც შემოიყვანეს ქვეყანაში ევროპელებმა. ამიტომ კუნძულზე მიმდინარეობს მათი მუდმივი განადგურება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Department of Conservation

სქოლიო
------

1. ↑  Secretary Island Restoration Project დაარქივებული 2010-06-03 საიტზე Wayback Machine.  Oct 2004
2. 1 2 3 4  Secretary Island operational plan: Part A stoat eradication. New Zealand Department of Conservation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-08.
3. ↑  *Chris Golding, Pete McMurtrie, Kerri-Anne Edge, Murray Willans.* Secretary Island Operational Plan. Part A - Stoat Eradication // New Zealand Department of Conservation, 2005.
**რაფაელ სამურგაშევი** (სომხ. Ռաֆաէլ Սամուրգաշև; დ. 28 ივლისი, 1963, დონის როსტოვი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. არის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი. აგრეთვე ასპარეზობდა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის კაცთა 97 კილოგრამ დივიზიონში.

თორმეტი წლის ასაკში იგი ჩარიცხული იყო რუსეთის ეროვნულ ნაკრებში და არაერთხელ იცავდა ქვეყნის ღირსებას სხვადასხვა საერთაშორისო შეჯიბრებებში. სამურგაშევი არის ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში მსოფლიო ჩემპიონატის ერთგზის, ხოლო ევროპის ჩემპიონატის ორგზის გამარჯვებული 90+ კგ კატეგორიაში. ასევე ის იყო ოლიმპიური ოქროს მედლის გამარჯვებული რუსი მოჭიდავეების მწვრთნელი. 1997 წლიდან 2008 წლამდე რაფაელ სამურგაშევი ხელმძღვანელობდა ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ფედერაციას როსტოვის რეგიონში, ხოლო 2009 წლიდან 2013 წლამდე - ჭიდაობის ფედერაციას ამავე რეგიონში (ბოლოს ნახსენები ფედერაცია აერთიანებდა სპორტის ორ სახეობას: ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი სტილით ჭიდაობას). 

რაფაელ სამურგაშევ ვასტეროვიჩისა და მისი ფედერაციის თანამშრომლების მთავარი მიზნებს წარმოადგენდა: მეტი ბავშვისა და მოზარდის ჯანსაღი წესისაკენ მიზიდვა, მოზარდებში დანაშაულების პრევენცია და რუსეთისა და როსტოვის რიონის ეროვნულ ნაკრებებში სპორტული რეზერვების მომზადება.

პირადი ჩართულობა
----------------

სამურგაშევ რაფაელ ვარტრეეზოვიჩმა წარმატებით გამოიყენა როსტოვის რეგიონში ახალგაზრდული სპორტის განვითარების იდეა. მთლიან დონის როსტოვის რეგიონში წარმატებით ფუნქციონირებს ჭიდაობის სკოლები. ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი სტილით ჭიდაობის ფილიალები შემდეგ ქალაქებსა და სოფლად არის გახსნილი: აზოვი, აქსაი, ბათაისკი, ვოლგოდონსკი, სალსკი, ტაგანროკი, მასნიკოვსკი, ნეკლინოვსკი პროლეტარული და სალოს ტერიტორიები.

ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის, რაფაელ სამურგაშევი კომბინირებული სტილის საერთაშორისო ფედერაციამ ოქროსა და ვერცხლის მედლებით დააჯილდოვა.

რაფაელ სამურგაშევი არის საზოგადოებრივი გაერთიანებების ინტერრეგიონალური ასოციაციის ჭიდაობის სამხრეთ ფედერალური ოლქის პრეზიდენტი და როსტოვის რეგიონში ჭიდაობის ფედერაციის ვიცე პრეზიდენტი.

იგი არის რუსეთის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი. მისი ძმა, ვარტერეზ სამურგაშევი არის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ოლიმპიური ჩემპიონი.

მიღწევები
---------

რაფაელ სამურგაშევის მიღწევებს შორისაა მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონობა. მას აქვს მიღებული: რუსეთის პატივსაცემი მწვრთნელის (1995), რუსეთის ფიზიკური კულტურის დამსახურებული მოღვაწისა (2002) და საერთაშორისო სპორტის მასტერების წოდებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* FILA database
* Sports-Reference.com დაარქივებული 2020-04-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Armenia at the 2000 Sydney Summer Games. Sports-Reference.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 აპრილი 2020. ციტირების თარიღი: 21 February 2013.
2. ↑  Monument to the grappler. memorysensory.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 December 2014. ციტირების თარიღი: 21 February 2013.
**რაშიდა ლეაჰ ჯოუნსი** (ინგლ. Rashida Leah Jones; დ. 25 თებერვალი, 1976) — ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და მწერალი. ცნობილია ენ პერკინსის შესრულებული როლით, რომელიც „NBC"-ის კომედიურ სერიალში, – „პარკები და დასვენების ზონები"-ში (2009-2015) ითამაშა..

ჯოუნსი 2000–2002 წლებში „Fox"-ის დრამატულ სერიალში „Public Boston" ლუიზა ფენის როლს თამაშობდა, ხოლო 2006 წლიდან 2011 წლამდე — „NBC"-ის კომედიურ სერიალ „ოფისი"-ში კარენ ფილიპელის როლს. 2016 წლიდან 2019 წლამდე მონაწილეობას იღებდა „TBS"-ს კომედიურ სერიალში „ენჯი ტრაიბეკა".

ჯოუნსის ცნობადობა რამდენიმე ფილმში გადაღებულმა როლმაც მოუტანა, მათ შორისაა შემდეგი ფილმები: „მიყვარხარ ძმაო" (2009), „სოციალური ქსელი" (2010), „ჩვენი იდიოტი ძმა" (2011), „მაპეტები" (2011), „სელესტა და ჯესი სამუდამოდ" (2012), „დამპლური თამაშები: შეგრჩა" (2018). მას „სათამაშოების ისტორიები 4"-ის ისტორიის დაწერაში მონაწილეობა აქვს მიღებული.

სქოლიო
------

1. ↑  Unqualified Advice: Rashida Jones (Holiday Edition). The Tonight Show Starring Jimmy Fallon (November 27, 2014). ციტირების თარიღი: May 29, 2019.
2. ↑  Lipton, Peggy; Dalton, Coco (April 1, 2007) *Breathing Out*.  St. Martin's Press. ISBN 9781429906616. ციტირების თარიღი: November 14, 2018.
3. ↑  „Monitor". *Entertainment Weekly* (1248). March 1, 2013. p. 25.
**რაფტოპულოს სასტუმრო** (რუს. Гостиница Рафтопуло) — კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური მნიშვნელობის ობიექტი როსტოვის ოლქის ქალაქ ტაგანროგში. მდებარეობს ოქტომბრის ქუჩა № 35-ში. 1992 წლიდან მიეკუთვნება ქალაქის ისტორიული ძეგლების სიას.

ისტორია
-------

1870-იან წლებში ვაჭარი ათანასე ანდრეის ძე ბელოვმა ააშენა სამსართულიანი შენობა ტაგანროგში ოქტომბრის ქუჩა № 35-ში. იგი მდებარეობდა ქალაქის რკინიგზის სადგურის მოპირდაპირე მხარეს. 1874 წელს მოხდა ამ შენობის გადაკეთება. თავდაპირველად, სახლის შენებლობის დასაწყისში, მიიჩნევდნენ, რომ აღნიშნული შენობა ექსპლუატაციაში შევიდოდა, როგორც საშემოსავლო სახლი, ტაგანროგში კურსკი-ხარკოვ-აზოვის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით. სახლი ითვლებოდა ვაჭარ ათანასე ანდრეის ძე ბელოვის კუთვნილებად 1873 წლიდან 1880 წლამდე. 1890 წლიდან 1906 წლამდე სახლი შედიოდა გლეხ ევდოკიმა ნეკრასოვას და ბულგარეთის ქვეშევრდომის ნიკულოვას კუთვნილებაში. 1915 წელს სახლი უკვე ეკუთვნოდა ევდოკიმ ივანეს ძე ნეკრასოვს და ურიადნიკ სტეფანე ნიკიფორეს ძე დრონოვს. მომდევნო მფლობელის გვარი იყო რაფტოპულო, რომლის სახელითაც სახლი შევიდა ისტორიის ძეგლების სიაში. კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების სიაში აღნიშნული შენობა აღნიშნულია, როგორც ადგილი, რომელიც იყო წითელარმიელთა დასაყრდენი პუნქტი იანვრის აჯანყებების პერიოდში. XXI საუკუნეში შენობა გამოიყენება, როგორც საცხოვრებელი სახლი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Объект культурного наследия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-17. ციტირების თარიღი: 2017-10-25.
2. ↑  Рафтопуло гостиница//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону, Росиздат, 2003
თასი როგოზენიდან
**როგოზენის ვერცხლის განძი** — ძველი თრაკიული პერიოდის ვერცხლის განძი (ძვ. წ. V-IV სს). აღმოაჩინეს 1985 წელს ბულგარეთის ქალაქ როგოზენში.

1985 წელს ტრაქტორისტი ივან სავოვი, რომელიც საკუთარ ბოსტანში მუშაობდა, წამოედო ქვევრს. მან და მისმა მეუღლემ განაგრძეს ძიება და აღმოაჩინეს სხვადასხვა სახეობის ნივთები (დოქები, თასები, ჭურჭელი). ცოლ-ქმარმა გადაწყვიტეს, რომ ეს საეკლესიო ნივთები იყო, წაიღეს ისინი სახლში და გააგებინეს სოფლის მამასახლისს და გააგრძელეს მუშაობა ბოსტანში.

მამასახლისმა დარეკა საოლქო ცენტრ ვრაცაში და ისტორიულ მუზეუმში. ჩავიდნენ არქეოლოგები დაიწყეს არქეოლოგიური გათხრებისთვის მზადება და დაზვრერვითი ორმოს გათხრის დროს აღმოაჩინეს კიდევ 100 ერთეული ჭურჭელი. საერთო ჯამში აღმოაჩინეს 165 ერთეული ჭურჭელი, საერთო ჯამში 20 კგ. ესენი იყო ფიალები, 54 დოქი და 3 თასი.

არქეოლოგები ფიქრობენ, რომ ეს არის პირადი კოლექცია, რომელსაც დაახლოებით საუკუნენახევრის განმავლობაში აგროვებდა ადგილობრივი აზნაურის ოჯახი.

ჭურჭელზე გამოსახულია ფანტასტიკური (ფრთოსანი ლომები და ცხენები) და რეალისტური (ძაღლები, ჰიპოპოტამი, ფრინველები) ფიგურები. ერთ-ერთ თასზე, რომელიც სავარაუდოდ ბერძნული წარმოშობისაა, გამოსახულია ჰერაკლე და ქურუმი ავგე.

ამჟამად განძი ინახება სოფიის ისტორიულ მუზეუმში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Журнал «Вокруг Света» Январь 1987
**სტივენ ჯონ კარელი** (ინგლ. Steven John Carell; დ. 16 აგვისტო, 1962) — ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, პროდიუსერი, მწერალი და რეჟისორი. ცნობილია მაიკლ სკოტის შესრულებული როლით, NBC-ს სიტკომში „ოფისი" (2005-2013), სადაც ამავდროულად მუშაობდა პროდიუსერად, მწერლად და რეჟისორად. 

1999 წლიდან 2005 წლამდე იყო „ყოველდღიური შოუს" კორესპონდენტი. მონაწილეობა მიღებული აქვს რამდენიმე ფილმში, მათ შორისაა: ამერიკული კომედიური ფილმი „ტელეწამყვანი: ლეგენდა რონ ბურგუნდიზე" (2004) კომედია „40 წლის ვაჟიშვილი" (2005), ამერიკული ფანტაზია „ყოვლისშემძლე ევანი" (2007), „დაძაბე გონება" (2008), რომანტიკული კომედია „სულელი, უაზრო, სიყვარული" (2011), კომედია „საოცარი ბარტ უანდერსტონი" და „გზა, გზა შინისაკენ" (2013). 2016 წელს, მეუღლესთან ნენსი კარელთან ერთად მონაწილეობა მიიღო TBS-ს კომედიური სერიალის, „ენჯი ტრაიბეკას" შექმნაში. 

ჟურნალმა life-მა სტივი დაასახელა როგორც „ამერიკის უმხიარულესი ადამიანი". მოგებული აქვს ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის სატელევიზიო მიუზიკლში ან კომედიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტივ კარელის ბიოგრაფია
* სტივ კარელი

სქოლიო
------

1. ↑  Team Coco.  (August 9, 2012) Steve Carell Improvises some new Characters. ციტირების თარიღი: November 22, 2015.
2. ↑  Steve Carell Television Academy. ციტირების თარიღი: November 15, 2014.
**როზანა მარანი** (დ. 12 ოქტომბერი, 1946. იმოლა, ემილია-რომანია, იტალია) — იტალიელი ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი.

როზანა მარანიმ 1973 წელს მუშაობა დაიწყო გამოცემა *La Gazzetta dello Sport*-ში, შემდეგ კი მუშაობდა ჟურნალებში *Il Giornale d'Italia* და *Il Resto del Carlino*. 1976 წელს ის წლის პირველი სპორტული ჟურნალისტი ქალი გახდა.

მომდევნო წლებში მან მუშაობა განაგრძო ლომბარდიულ ტელევიზია *Telenorditalia*-ში, თოქ-შოუ *Sports Bar*-ის წამყვანად.

მას შემდეგ, რაც 2006 წელს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, მარანიმ სამსახურს თავი გაანება და კორინა ანდრეატასთან ერთად დააარსა არაკომერციული ორგანიზაცია „კილიამაჩისეგუა" (Chiliamacisegua), რომელიც ცხოველებზე ზრუნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია დაარქივებული 2012-10-30 საიტზე Wayback Machine.
* ოფიციალური საიტი
* ასოციაცია კილიამაჩისეგუას ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-03-14 საიტზე Wayback Machine.  (იტალიური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0000 2183 6967
* LCCN: n79046438
* The SBN id SBLV100240 is not valid.
* VIAF: 70202634
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 70202634

 |
შენობა სადაც იკრიბებოდა პრიზნენის ლიგა, კოსოვო
**პრიზრენის ლიგა** — ალბანეთის ნაციონალური ორგანიზაცია. შეიქმნა 1878 წლის 10 ივნისს ეროვნული მოძრაობის ფარგლებში. 

ლიგა დაარსდა ქალაქ პრიზრენში, ბერლინის კონგრესის გადაწყვეტილების საწინააღმდეგოდ, რომლის მიხედვითაც ოსმალეთის იმპერიის ზოგიერთი სასაზღვრო ტერიტორია გადაეცა მონტენეგროსა და საბერძნეთს. ამ ნაბიჯმა მნიშვნელოვანი რეზონანსი გამოიწვია იმ ტერიტორიებზე, რომლებიც ეთნიკური ალბანელებით იყო დასახლებული. 

1878 წლის 10 ივნისის კრებას ესწრებოდნენ ფეოდალურ-პატრიარქალური საზოგადოების ზედა ფენები, თანამდებობის პირები და მსხვილი ვაჭრები. თავდაპირველად ორგანიზაცია მხარს უჭერდა ოსმალეთის იმპერიის მთავრობას, თუმცა ამავე წლის ნოემბრიდან ურთიერთობა დაიძაბა პრიზრენის ლიგასა და ოსმალეთის მთავრობას შორის. 

1880 წელს ლიგის ხელმძღვანელი გახდა აბდულ ფრაშერი. ხალხის მასების ფართო მხარდაჭერის შედეგად ლიგამ ოსმალეთის მთავრობა გამოაძევა აღნიშნული ტერიტორიებიდან. 1881 წელს პრიზრენის ლიგა სათავეში ჩაუდგა აღნიშნული ტერიტორიების დროებით მთავრობას, მაგრამ ოსმალეთის მთავრობამ მოახერხა ცუდად შეიარაღებული ალბანელების დამარცხება.

ლიტერატურა
----------

* \* Mazower, Mark (2000). *The Balkans: A Short History*, Modern Library Chronicles. New York:  Random House. ISBN 0-679-64087-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პრიზრენის ლიგა***

* The City of Prizren დაარქივებული 2005-02-11 საიტზე Wayback Machine.
* Kosovo Chronicles დაარქივებული 2005-02-07 საიტზე Wayback Machine.
* The Albanians in Yugoslavia in Light of Historical Documents დაარქივებული 2007-02-05 საიტზე Wayback Machine.
**პოდენკო იბისენკო** (ესპ. podenco ibicenco) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში უძველეს ხანაში.

რამდენიმე ათასი წლის წინ ხმელთაშუა ზღვის კუნძულებზე პოდენკო იბისენკო ვაჭრებმა ჩაიყვანეს. ეს ჯიში გავრცელდა, ასევე, სამხრეთ საფრანგეთის ტერიტორიაზე. პოდენკო იბისენკოს ბალანი შეიძლება იყოს უხეში, გლუვი ან გრძელი, სხვადასხვა შეფერილობის, მათ შორის თეთრი, თეთრი-ჟღალით, ჟღალი. პოდენკო იბისენკო დიდი ხნის წინ გავრცელდა ესპანეთშიც, სადაც მას ნადირობისას იყენებენ. პატრონის ერთგული ეს ძაღლი ხშირად ფრთხილია უცხოებთან. 

აქვს ძლიერი თეძოები, რაც საშუალებას აძლევს სწრაფად განავითაროს დიდი სიჩქარე. დიდი ყურები კარგად იჭერს ხმებს, რაც ეხმარება ნადირობისას, აქვს ცოცხალი და სუფთა ქარვისფერი თვალები, გრძელი კუდი. პოდენკო იბისენკო ცუდად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. კარგად ეგუება სიცხეს, ძნელად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოდენკო იბისენკო (ესპანური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოდენკო იბისენკო***
**ტაქსა** — სანადირო ძაღლების ჯიში. იყენებენ მელიის, აცვის, ენოტისებრი ძაღლის სოროში მოსაპოვებლად.თავისი ფორმის წყალობით ჯიშს შესწევს უნარი ნებისმიერ სოროში შეძვრეს და გამორეკოს ცხოველი. აქვს გრძელი ტანი, მოკლე ფეხები (გაფარჩხული წინა კიდურები). სოლისებრი თავი, დაკიდებული ყურები და ხმლის ფორმის კუდი. ტაქსა ეგვიპტეში ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძვ. წ. 2 ათ. წლის წინათ. მეცნიერები თვლიან რომ ტაქსას წინაპრები იყვნენ ძველი ეგვიპტური ძაღლები გრძელი ტანით და მოკლე კიდურებით. როგორც ჯიში ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის შუა წლებში გერმანიაში. განასხვავებენ მსხვილ, საშუალო და ჯუჯა (ქონდარა) ტიპის ტაქსას. 

არსებობს მისი სხვადასხვა სახეობა: სტანდარტული და მინიატურული, ასევე მოკლებეწვიანი და გრძელბეწვიანი ტაქსა. შეფერილობაც მრავალგვარია შავი, წითური, ვეფხვისფერი, თეთრი ყავისფერი ლაქებით და სხვა.

გავრცელებულია ბევრ ქვეყანაში როგორც დეკორატიული ძაღლი..

აღნაგობა
--------

* სხეული: გრძელი და დაკუნთული; ტანით ასუფთავებს მიწას, რომ დაუბრკოლებლად იმოძრაოს.

* ბალანი: სწორბეწვიანი: მოკლე, ხშირი ბეწვი და რბილი დამყოლი ტყავი აქვს. უხეში ბეწვი კუდის ქვემო მხარეს ამოსდის.

* თავი: გრძელი და ოვალური, ოდნავ მორკალული თავის ქალა და ძლიერი ყბები; დრუნჩი შავი ან ყავისფერი, ბეწვის ფერის შესაბამისად.

* თვალები: საშუალო ზომის და მუქი. ლაქებით დაფარულ ძაღლებს შეიძლება ერთი ან ორივე თვალი ნაწილობრივ ან მთლიანად ღია ცისფერი ჰქონდეთ.

* ყურები: მოძრავი, გრძელი და ფართო; თავის ზედა ნაწილზე განლაგებული.

* კიდურები: დაკუნთული წინა კიდურები; უკანა კიდურები დგომისას ერთმანეთის პარალელურია.

* თათები: დიდი წინა და მომცრო უკანა თათები.

კუდი: ოდნავ მოხრილი; აგრძელებს ხერხემლის ზოლს.

ზოგადი მონაცემები
-----------------

* სიმაღლე: ხვადი 25-35 სმ, ძუ 15-25 სმ.
* წონა: ხვადი 8-12 კგ, ძუ 4-9 კგ,
* სიცოცხლის ხანგრძლივობა: 14 წელი
* წარმომავლობა: გერმანია

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტაქსა***

* ტაქსა საიტზე Curlie
* Dachshund Club of America, Inc.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LNB: 000300533
* NDL: 01037153
* NKC: ph121348

 |
**სიაბრის წმინდა გიორგის ხატის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მენესოს სამხრეთ-დასავლეთით, ქედზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი, ორი მცირე ნაგებობა და გალავანი. ნაგებობები აღმოსავლეთ-დასავლეთ მიმართულებითაა განლაგებული. კომპლექსის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში ნატეხი ქვით ნაგები სწორკუთხა კოშკი დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილიღა დგას. კოშკის აღმოსავლეთით, 5 მეტრზე, შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის (4 x 3 მეტრი) დასავლეთ კედლის ნაწილი და აღმოსავლეთ კედლის ქვედა ნახევარი. დასავლეთ კედელში შესასვლელის წირთხლები და შირიმით ნაწყობი თაღის ნაწილია შემორჩენილი. ეკლესიას სამხრეთიდან მინაშენი ჰქონია, რომელიც მთლიანად დანგრეულია. ეკლესიის აღმოსავლეთით სწორკუთხა ნაგებობის დასავლეთ და სამხრეთ კედლების ნაწილებია. ეკლესიის სამხრეთით, 5 მეტრზე, შემორჩენილია მეორე სწორკუთხა ნაგებობის დასავლეთ კედლის ნაწილი. გალავნის ნანგრევებიღაა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *კალანდაძე ზ. გვასალია ჯ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 274.
**როგოვსკოე** (რუს. Роговское) — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 14 სექტემბრის № 233 დადგენილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლ როგოვსკოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

აღწერა
------

ბუნების ძეგლი როგოვსკოე წარმოადგენს ბუნებრივ ტყის მასივს ხელოვნური ჭალის მუხნარით. ხეების ნაწილი როგოვსკოეში დარგეს XIX საუკუნის 50-იან წლებში. ბუნების ძეგლის საერთო ფართობი შეადგენს 386 ჰა-ს. 

ბუნების ძეგლი როგოვსკოე მდებარეობს სოფელ სარინოვკასა და ხუტორ მიხაილოვკას შორის, მდინარე ბოლშაიას სანაპიროდან, მისი და მდინარე ნაგოლნაიას შეერთების ადგილამდე. ბუნების ძეგლს უკავია კიევის სატყეო მეურნეობის კაშარის ტერიტორიული სატყეოს 19, 22, 25 და 26 კვარტალი.

ბუნების ძეგლი შეიქმნა 1979 წელს კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 19 სექტემბრის № 233, საოლქო აღმასკომის 1985 წლის 23 აგვისტოს № 313, საოლქო საბჭოს 1992 წლის 22 აპრილის № 87 დადგენილებების და როსტოვის სატყეო მეურნეობის სამმართველოს 1985 წლის 17 სექტემბრის № 111 ბრძანების შესაბამისად. ბუნებრივი ძეგლის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია.

ბუნების ძეგლის ლანდშაფტის ფორმირებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს ჭალის ტყეებს, რომელიც წარმოდგენლია ბუნებრივი ტყით. მცენარეთა ძირითადი სახეობებია: მუხა, თელა, იფანი და მასთან დაკავშირებული ჯიშები - მთრთოლავი ვერხვი, ნეკერჩხალი, აკაცია, კვრინჩხი, ჭანჭყატი. 

როგოვსკოეში ბინადრობს მრავალი მცირე ზომის ძუძუმწოვარი ცხოველები, რაც თავის მხრივ იზიდავს მტაცებლებს. 

ბუნების ძეგლ როგოვსკოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Урочище Роговское დაარქივებული 2018-01-12 საიტზე Wayback Machine.
* Памятники и достопримечательности დაარქივებული 2017-07-11 საიტზე Wayback Machine.
* Урочище Роговское
**რომუალდ (რომა) აპოლონის ძე ცუხიშვილი** (დ. 11 დეკემბერი, 1936) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი, საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი (1964), საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

რომუალდ ცუხიშვილი დაიბადა ქ. კიევში, 1936 წლის 11 დეკემბერს სამხედრო-საზღვაო ოფიცრის ოჯახში. მამა — აპოლონ ცუხიშვილი, დედა — ინეზა ბერიძე, ჟურნალისტი და პოეტი.

1957 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის (თსსა) გამოყენებითი ხელოვნების/კერამიკის ფაკულტეტზე. პედაგოგები: ხატვაში სერგო ქობულაძე, შოთა კუპრაშვილი, ფერწერაში — ვახტანგ ჯაფარიძე და დავით წერეთელი, ქანდაკებაში — გიორგი სესიაშვილი, ირაკლი ოქროპირიძე, კომპოზიციაში — დავით ციციშვილი, ზაქარია მაისურაძე, გიორგი ქართველიშვილი, რევაზ იაშვილი, მასალის ტექნოლოგიაში — პეპელა ვაშაკიძე, ალექსანდრე ფიცხელაური.

1963 წელს წარჩინებით დაამთავრა თსსა და დაიწყო მუშაობა სამხატვრო-საკონსტრუქტორო ბიუროში (1963-1966), შემდეგ საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში რესტავრატორად. 1970 წელს დაამთავრა თსსა-იის ასპირანტურა და იქვე დაიწყო მუშაობა პედაგოგად. 1981-1984 წლებში საქართველოს კულტურის სამინისტროს მივლინებით მუშაობდა მოზამბიკში, სამხატვრო სკოლაში, სადაც დააარსა კერამიკის განყოფილება.

მონაწილეობა გამოფენებში
-----------------------

1963 წლიდან ღებულობს მონაწილეობას რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო გამოფენებზე. მისი ნამუშევრები გამოფენილი იყო მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, ყოფილ იუგოსლავიაში, გერმანიაში, საფრანგეთში, შვეიცარიაში, ნორვეგიასა და მოზამბიკში. 1984 წლის ოქტომბერში ქ. მაპუტუში და ბეირაში (მოზამბიკი) გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა. წარმოდგენილი იყო ფერწერა, კერამიკა და გრაფიკა.

პრიზები და დიპლომები
--------------------

1978 წელს მიღებული აქვს საქართველოს მხატვართა კავშირის მედალი — წლის საუკეთესო ნამუშევრისათვის — ტრიპტიქი „ძველი თბილისი". 1980 წელს საერთაშორისო გამოფენაზე ქ. ვალორისში (ფრანგ. Vallauris), (საფრანგეთი) მიღებული აქვს დიპლომი ნამუშევრისთვის „ვარძია". 1997 წელს ქ. ანაბერგ-ბუხჰოლცში (გერმ. Annaberg-Buchholz), (გერმანია), კერამიკის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო საპატიო პრიზი. 2004 წელს თბილისში, სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნების საშობაო ფესტივალზე მიიღო პირველი პრემია.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ ხელოვნებაში", გვ, 540, 2000 წ. ნინო ზაალიშვილის საერთო რედაქციით, „ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი".
* Современная грузинская керамика. Автор текста и составитель Алде какабадзе. Москва „советский художник" 1984г.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოფიო ჩიტორელიძე. ინტერვიუ მხატვარ-კერამიკოს რომუალდ ცუხიშვილთან. გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის ეროვნული კვლევითი ცენტრი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 ოქტომბერი, 2021. ციტირების თარიღი: 26 იანვარი, 2020.
სიამის კატა
**სიამის კატა** — კატის ერთ-ერთი სახეობა, რომლის ისტორია სავარაუდოდ ტაილანდიდან იღებს სათავეს. ის გამოირჩევა კატის სხვა სახეობებისაგან თავისი გარეგნობით და ხასიათით. იშვიათად გვხვდება ქართულ ოჯახებში.

ლეგენდები წარმოშობის შესახებ
----------------------------

სიამის კატა უხსოვარი დროიდან იყო სიამის სამეფოში (ტაილანდი). სუფთა ჯიშის კატას კუდი წატეხილი აქვს, ამაც განაპირობა რამდენიმე ლეგენდის წარმოშობა. ერთ–ერთის თანახმად, ტაილანდში მყოფი კატები ძვირფას ვაზბს და ჭურჭლებს დარაჯობდნენ. ისინი ჭურჭლის გარშემო წვებოდნენ და კუდს ვაზის ყელში ყოფდნენ, ამიტომ კუდმა ასეთი ფორმა მიიღო. მეორე ლეგენდის მიხედვით, როცა სიამის პრინცები საბანაოდ მიდიოდნენ, თავიანთ ძვირფას ბეჭდებს კატების კუდებზე აცვამდნენ. კატებს კუდების მოგრეხვა უწევდათ, რომ ბეჭდები არ დაეკარგათ. თუმცა, ერთ კატას მაინც დაეკარგა ბეჭედი. ამის შემდეგ მათ კუდებს უნასკვავდნენ. სხვა ლეგენდის მიხედვით, ერთ პრინცესას ყაჩაღები მისდევდნენ. პრინცესა სასახლეში ჩაიკეტა, მისმა ერთგულმა კატამ კი გასაღების ჭუჭრუტანაში კუდი შეყო, რომ ყაჩაღებს ვერ გაეღოთ. ასე დარჩა კუდი მოტეხილი.

სიამის კატა ძველ ეგვიპტეში
--------------------------

კაცობრიობის ცივილიზაციის განვითარებასთან ერთად კატებმა სიმბოლური და რელიგიური მნიშვნელობა შეიძინეს. ეგვიპტეში კატა მიწისქვეშა სამეფოს მბრძანებლად ითვლებოდა. როცა კატა კვდებოდა, მას ბალზამირებას უკეთებდნენ და დიდი პატივით მარხავდნენ. ეგვიპტეში კატების სასაფლაოებს ჰექტრობით მიწები ეკავა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Siamese Yearbook Articles Old articles on the Siamese
* Siamese დაარქივებული 2016-05-31 საიტზე Wayback Machine.  Modern Siamese and Oriental shorthairs Breeder in FRANCE
* Siamese and Oriental Database pedigree data base with each cat's health information
* Siamese and Oriental PRA health program დაარქივებული 2019-09-21 საიტზე Wayback Machine.
XVI საუკუნეში გამოცემული *Corpus Juris Civilis* პირველი გვერდი
**რომის სამართალს** (ლათ. Ius Romanum) — სამართალი, რომელიც ანტიკურ ხანაში ქალაქ რომსა და მოგვიანებით მთელ რომის იმპერიაში ჩამოყალიბდა. კორპუს იურის ცივილის დაგროვილი რომის სამართლის წყაროები შუა საუკუნეებში ისევ აღმოაჩინეს ბოლონიაში და XIX საუკუნის ბოლო ხანებამდე ევროპის უმეტეს სახელმწიფოებში მნიშვნელოვან სამართლებრივ წყაროდ განიხილავდნენ მას. სამართლის ისტორიკოსთა მტკიცებით შუა საუკუნეებსა და ადრეულ ახალ დროში ევროპის კონტინენტზე არსებული სამართლებრივი წესრიგი შეიძლება რომის სამართლადაც განვიხილოთ.

რომაელი იურისტები სამართალს ჰყოფდნენ საჯარო (jus publicum) და კერძო სამართლად (jus privatum). საჯარო სამართალი აწესრიგებდა რომის სახელმწიფოს მდგომარეობას, ხოლო კერძო – ცალკეულ პირთა შორის ურთიერთობებს. ეს დაყოფა შემოიღო ულპიანემ. რომაულმა კერძო სამართალმა საჯაროსთან შედარებით ბევრად მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა სამართლის ისტორიაში. რომაული კერძო სამართალი განამტკიცებდა პირის სამეურნეო და სამართლებრივ ავტონომიას, სამოქალაქო ბრუნვაში თანასწორობას. 212 წელს თანასწორობის პრინციპი გავრცელდა ყველა ადამიანზე, გარდა მონებისა. მონა არ ითვლებოდა ადამიანად, არამედ ნივთად. რომაული სამართალი განამტკიცებდა მონათმფლობელობას. რომაულ კერძო სამართალში მაღალ დონეზე იყო დამუშავებული საკუთრება, ვალდებულებითი და სახელშეკრულები სამართალი. რომაულ სამართალში ჩამოყალიბდა და განვითარდა ისეთი სამართლებრივი ცნებები, როგორიცაა უფლებაუნარიანობა, ხანდაზმულობა, მოქალაქეობა

რომის სამართლის რეცეფცია
------------------------

შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპაში მოხდა რომის სამართლის შეთვისება სხვადასხვა ქვეყნების მიერ. ფართო მასშტაბით რომის სამართლის რეცეფცია XII საუკუნეში დაიწყო და უდიდესი აღმავლობით XV-XVI საუკუნეებში განვითარდა. რომის სამართლის გავრცელებას მხარს უჭერდნენ ფეოდალური წრეები, სამეფო ხელისუფლება და რომის კათოლიკური ეკლესია. რომის სამართალმა ფართო გავრცელება ჰპოვა გერმანიაში სადაც მოდიფიცირებული სახით ის XIX საუკუნემდე მოქმედებდა. ამას პანდექტური სამართალი ეწოდებოდა. XIX საუკუნემდე მოქმედი რომის სამართლის ბევრი კონსტრუქცია XIX საუკუნის სამოქალაქო კოდექსებშიც შევიდა, მაგ. 1804 წლის საფრანგეთის სამოქალაქო კოდექსში, 1896 წლის გერმანიის სამოქალაქო სჯულდებაში და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Corpus Iuris Civilis

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 442.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რომის კანონებისა და ისტორიის ციფრული წიგნების კოლექცია, სხვადასხვა ენებზე. დაარქივებული 2018-09-19 საიტზე Wayback Machine.
* რესურსების კოლექცია.
* *რომაული კანონების ბიბლიოთეკა* დაარქივებული 2012-08-31 საიტზე Wayback Machine.
**სიათის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიათაში, მთაზე. ეკლესიას აგრეთვე აქვს კოშკი და მინაშენი. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია და კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ფიქალი. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლისგანაც მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხეა შემორჩენილი. კედლების სიმაღლე 1,5 მ, ზოგან უფრო ნაკლებს აღწევს. ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია პილასტრის ქვედა ნაწილი. ნაოთხალი შესასვლელი დასავლეთი კედლის სამხრეთ ნაწილშია დატანებული.

ეკლესიას სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან მინაშენები ჰქონდა. აქედან სამხრეთ მინაშენის მხოლოდ დასავლეთი ნაწილია გადარჩენილი, დასავლეთი მინაშენი კი ეკლესიას მთელ სიგანეზე გაუყვება. ორივე მინაშენი ნაოთხალი შესასვლელებით უკავშირდება კოშკს, რომელიც ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეშია მიშენებული.

კოშკი შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. იგი გეგმით კვადრატს უახლოვდება. პირველი სართული ამოვსებულია მიწითა და ჩამონაშალი ქვით. მეორე და მესამე სართულის სამხრეთ კედელში წყვილი, სწორკუთხა სათოფურია, ხოლო აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი.

ტექნიკური მდგომარეობა 1983 წელს: შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ძელის ბუდეები. ეკლესიაში და კოშკში მიწის დონე ძლიერ აწეულია. ამოსულია უამრავი მცენარე. ტერიტორია სავსეა ჩამო-ნაშალი ქვით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 170-171
რემიგიუსი ნათლავს მეფე ხლოდვიგ I-ს.
**რემიგიუსი** (ფრანგ. Remi, ლათ. Remigius; დ. დაახლ. 437 — გ. 13 იანვარი, 533) — რეიმსის ეპისკოპოსი 459 წლიდან, ფრანკების მოციქული.

ითვლება, რომ სწორედ მან მოაქცია სალიკი ფრანკები ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე, 498 წლის 25 დეკემბერს მონათლა მეროვინგების დინასტიის პირველი მეფე ხლოდვიგ I 3000 ჯარისკაცთან და თანამოაზრესთან ერთად. ეს ფაქტი არის ერთ-ერთი საკვანძო მომენტი ევროპული ქრისტიანობის ისტორიაში. სწორედ მაშინ გახდა რეიმსის საკათედრო ტაძარი ადგილი, სადაც მომავალში საფრანგეთის ყველა მეფე და იმპერატორი გვირგვინს იდგამდა.

ბიოგრაფია
---------

წმინდა რემიგიუსი დაიბადა დაახლოებით 437 წელს ლაონის ეპარქიაში. ითვლება, რომ იგი წარმოშობით მდიდარი გალო-რომაული ოჯახიდანაა, მისი მამა იყო ლაონის გრაფი ემილი, ხოლო დედა იყო წმინდა სელინი, სუასონის ეპისკოპოსის ქალიშვილი. რემიგიუსმა სასულიერო განათლება მიიღო რეიმსში და მალე გახდა ცნობილი თავისი სწავლითა და სიწმინდით. 22 წლის ასაკში აირჩიეს რეიმსის ეპისკოპოსად.

წმინდა რემიგიუსის სახელთან დაკავშირებულია სუასონის თასის ლეგენდა. სწორედ რემიგიუსმა და ხლოდვიგის ცოლმა, კლოტილდამ შეძლეს დაერწმუნებინათ ხლოდვიგი და მიეღო ქრისტიანობა. ჯერ კიდევ მონათვლამდე, ხლოდვიგმა უხვად დააჯილდოვა როგორც თავად ეპისკოპოსი, ასევე რეიმსის ქრისტიანი მაცხოვრებლები. 496 წელს ტოლბიაკის ბრძოლაში ალემანებზე გამარჯვების შემდეგ, მეფემ სთხოვა რეიმსის ეპისკოპოსს მოენათლა იგი და მისი 3000 ჯარისკაცი (გრიგოლ ტურელის მიხედვით), რაც მოხდა 498 წლის 25 დეკემბერს (ეს თარიღი საკმაოდ პირობითია; უფრო ზუსტი იქნება იმის თქმა, რომ ეს მოვლენა მოხდა 496-დან 500 წლებს შორის.).

მეფემ გულუხვად დააჯილდოვა რემიგიუსი. *„Gallia Christiana"*-ს ავტორები ამბობენ, რომ ფრანკებმაც გაუკეთეს საჩუქრები წმინდა რემიგიუსს და ეპისკოპოსმა ყველაფერი გადასცა რეიმსის საკათედრო ტაძარს.

წმინდა რემიგიუსი გარდაიცვალა 533 წელს დადაკრძალეს რეიმსის საკათედრო ტაძარში, საიდანაც რეიმსის ეპისკოპოსმა გინკმარმა ბრძანა მისი ნაწილები ეპერნეში გადაეტანათ ვიკინგების დარბევის პერიოდში. 1099 წელს სიწმინდეები გადაასვენეს წმინდა რემიგიუსის სააბატოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რემიგიუსი***

* The Life of St. Remigius, Bishop of Reims and Apostle of the Franks
* Philip Schaff, "The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge," entry by A. Hauck
* *Of the life of St. Remigius*
* Colonnade Statue St Peter's Square
**სიასამური** (Martes zibellina) — ძვირფასბეწვიანი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 43-53 სმ, მასა 0,9 - 1,9 კგ. წარსულში გავრცელებული იყო კარელიიდან წყნარი ოკეანის სანაპირომდე. მტაცებლური ნადირობის შედეგად მრავალგან მოისპო. ამჟამად შემორჩენილია ჩრდილოეთ ურალის, ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ზოგიერთ ადგილას. მოიპოვება აგრეთვე კორეის, ჩინეთისა და მონღოლეთის ჩრდილოეთ რაიონებში. ბინადრობს ტაიგაში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ხეზე იშვიათად ადის. იკვებება პატარ-პატარა ფრინველებით, მათი კვერცხებით და მართვეებით, წვრილ-წვრილი მღრღნელებით, მეტწილად ციყვებით. ჭამს აგრეთვე კედრის თესლს, კენკრას. მძუნაობს ივლისში, მაკეობა საშუალოდ 273 დღე გრძელდება, შობს 3-4 უსუსურ, თვალებაუხილავ ნაშიერს (თვალებს ახელენ 36 დღის შემდეგ). 2 წლისა სქესობრივად მწიფდება. ცნობილია სიასამურის 14 სახეობა, რომელთაგან ყველაზე ძვირფასბეწვიანია *ბარგუზინული* სიასამური. უკანასკნელ ათწლეულებში გულმოდგინე დაცვის შედეგად სიასამურის რაოდენობამ საგრძნობლად იმატა. ზოგიერთ ქვეყანაში სიასამურს სარეწაო მიზნით ზოოფერმებში ამრავლებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 320.
**სმბატის სამართლის წიგნი** — სომხური ფეოდალური სამართლის ძეგლი. შეადგინა სმბატ სპარაპეტმა, იგივე გუნდსტაბლმა (1208-1276) კილიკიაში. სმბატის სამართლის წიგნი მოქმედებდა კილიკიის სომხეთში ასზე მეტ წელს, როგორც სახელმწიფოს ოფიციალური კოდექსი. მისი წყაროებია სომხეთის საეკლესიო კანონები, ჩვეულებითი სჯული და, ნაწილობრივ, მითხარ გოშის სამართლის წიგნი. სმბატის სამართლის წიგნი 7 განყოფილებისგან შედგება, მოიცავს 202 მუხლს და ეხება როგორც მეფესა და მის ვასალებს, ისე ფეოდალებსა და ყმა-გლეხთა შორის ურთიერთდამოკიდებულებებს, აგრეთვე სისხლის, სამოქალაქო, საოჯახო და მემკვიდრეობით სამართალს. სმბატი მეფის შეუზღუდველი სამართლის მომხრეა, მეფე დგას უმაღლესი მართლმსაჯულების სათავეში. კოდექსში გამოხატულია საერო და საეკლესიო ფეოდალების პრივილეგიები. სმბატი ცდილობდა კლასობრივი ბრძოლის შენელებას, მეფეს ავალებდა ღარიბთა დაცვას მდიდრებისაგან. სომხური სამართლის წიგნებიდან მხოლოდ სმბატის სამართლის წიგნშია ნორმა, რომლის მიხედვითაც ზედსიძე სიმამრის ქონების სრულუფლებიან მესაკუთრე-მემკვიდრედ ითვლება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 440.
საბანკეტო სახლი, უაითჰოლი, ლონდონი.
**საბანკეტო სახლი** — უაითჰოლის სასახლის ერთადერთი დღემდე მოღწეული ნაწილი, რომელიც მდებარეობს ლონდონში, ტრაფალგარის მოედნის უაითჰოლის კუთხეში. ეს არის ინგლისში სადარბაზო სახლის დღემდე შემორჩენილი ყველაზე გრანდიოზული და შემდგომში ნორმად ქცეული ნიმუში. როგორც უაითჰოლის სასახლის ნაწილი იგი 1619 წელს ინიგო ჯოუნზმა დააპროექტა და 1622 წელს აშენდა ჯონ ვების თანაშემწეობით. 1649 წელს მეფე ჩარლზ I ამ შენობის წინ აღმართულ ხარაჩოზე დასაჯეს სიკვდილით.

შენობაში ერთი ორსართულიანი ორმაგი კუბის ზომის დარბაზია, რომელიც სერ პიტერ პოლ რუბენსის ტილოებითაა მორთული, რომლებიც 1635 წელს ჩარლზ I-ის შეკვეთით შექმნა მხატვარმა ჭერის პანელების შესავსებად. საბანკეტო სახლმა დახვეწილი იტალიური რენესანსის სტილი შემოიტანა იაკობის ხანის ინგლისში, სადაც ფლამანდრიული მანიერიზმი ჭარბობდა. სახურავი თითქმის ბრტყელია, ხოლო მის ბოლოებს ბალუსტრადა ამშვენებს. ქუჩის მხარის ფასადზე ერთმანეთზე დადგმული კორინთული და იონიური ორდერის სვეტების ყველა ელემენტია გამოყენებული, რაც ერთობლივად ჰარმოინულ კომპლექსს ქმნის.

საბანკეტო სახლი სავარაუდოდ უაიტჰოლის ახალი სასახლის ნაწილი უნდა გამხდარიყო, თუმცა მომდევნო წლების სამოქალაქო ომმა ეს გეგმა ჩაშალა. 1685 წელს საბანკეტო სახლი პირველი შენობა გახდა ინგლისში, სადაც ფანჯრებში კრონის მინა გამოიყენეს. მოგვიანებით, როდესაც ძველი უაითჰოლის სასახლე ხანძარმა გაანადგურა, საბანკეტოს სახლის იზოლირებულმა მდებარეობამ ის ცეცხლისგან იხსნა.


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |