დოროტა ნიჟნალსკა, 2003
**დოროტა ალიჩია ნიჟნალსკა** (დ. 19 სექტემბერი, 1973) — პოლონელი სახვითი მხატვარი და მოქანდაკე .

ნიჟნალსკას საკამათო ინსტალაციამ *ვნება* (2002), რომელიც მოიცავდა პენისის გამოსახულების დადებას ლითონის ბერძნულ ჯვარზე, გამოიწვია დიდი სკანდალი, რადგან პოლონელმა კონსერვატორმა კათოლიკეებმა ეს ჩვენება დაგმეს, აღწერეს როგორც ამორალური და მკრეხელური. ჯგუფური გამოფენა, რომელზეც ინსტალაცია იყო წარმოდგენილი, ხელისუფლებამ დახურა, ხოლო თავად ნიჟნალსკას წაუყენეს სამართლებრივი ბრალდება პოლონეთის სისხლის სამართლის კოდექსის სავარაუდო დარღვევის გამო, რომელიც კრძალავს ღვთისგმობას.

მოქანდაკე წარმატებით ებრძოდა მკრეხელობას 2009 წელს სააპელაციო სასამართლოს ხელსაყრელი გადაწყვეტილებამდე.

ადრეული წლები
-------------

დოროტა ალიჩია ნიჟნალსკა 1973 წელს გდანსკში მორწმუნე ოჯახში დაიბადა. გაიზარდა გდანსკ- გდინია- სოპოტის ტრისიტის რაიონში. ნიჟნალსკამ განათლება მიიღო გდინია ორლოვოს ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში.   ნიჟნალსკა ჩაირიცხა გდანსკის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში, როგორც მექანდაკეობის სტუდენტი 1993 წელს, მშობლიურ ქალაქში პირველი პერსონალური გამოფენის გაკეთებიდან ერთი წლის შემდეგ.  ნიჟნალსკას სახვითი ხელოვნების ინსტრუქტორები იყვნენ პროფესორები ფრანსისეკ დუშენკო და გჟეგორზ კლამანი.  ნიჟნალსკამ აკადემია 1999 წელს დაამთავრა და 1990-იან წლებში გამოფინა სტუდენტური ნამუშევრები ( *განაყოფიერება*, 1997; *სიამოვნების პრინციპი*, 1998; *აბსოლუცია*, 1999).  შემდგომში მან მონაწილეობა მიიღო სამ მთავარ გამოფენაში გდანსკში, ვარშავაში და ბელოსტოკში 2000 და 2001 წლებში.

*ვნება* (2002)
--------------

ღვთისგმობის ბრალდება წაუყენეს ნიჟნალსკას 2002 წლის ნამუშევრის *ვნება* ( *„Pasja "* ) გამოფენის შემდეგ. ეს იყო მხატვრული ინსტალაცია, რომელიც ეხებოდა მამაკაცურობისა და ტანჯვის თემებს.    ინსტალაცია გამოიფინა გდანსკში. შედგებოდა ორი ელემენტისგან: ლითონისგან დამზადებული დიდი ბერძნული ჯვარი ჩამოკიდებული იყო გალერეის ჭერიდან და დაფარული იყო; მისი ცენტრი სავსე იყო მამაკაცის თეძოების, ბარძაყებისა და პენისის გამოსახულებით.  ჯვრის მიღმა მაყურებლის ყურადღება მიიპყრო დიდმა ვიდეომ, რომლის ეკრანი ზედა კუთხიდან ასახავს სიმძიმეების აწევაში მყოფი მამაკაცის სახეს და მხრებს.  ამ ყველაფერმა გამოიწვია გაურკვევლობის და ორაზროვნების ეფექტი.

კანონიერი ბრალდება ღვთისმგმობისთვის
-----------------------------------

 დოროტა ნიჟნალსკა სასამართლოში
პოლონეთის ოჯახების მემარჯვენე ლიგის გდანსკის აქტივისტებმა დაიწყეს პეტიციით მიმართვა ადგილობრივი ხელისუფლებისადმი, რათა საქმის წარმოება სასამართლოშ გამოფენის სატელევიზიო კადრების გავრცელების შემდეგ.  *პასიას* შესახებ ჩივილებმა განაპირობა ის, რომ ნიჟნალსკა დაიბარეს ადგილობრივ პოლიციაში 2002 წლის 2 მარტს. ქალაქის მემარჯვენე მუნიციპალურმა მრჩევლებმა სწრაფად დახურეს გამოფენა, ხოლო ახალგაზრდა მხატვარი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ მისი განზრახვა იყო „მამაკაცის სხეულის კულტზე" ფოკუსირება, გახდა ბრალდებული სასამართლოში, რომელიც ეხებოდა ნიჟნალსკას მიერ სისხლის სამართლის კოდექსის სავარაუდო დარღვევას.  ნიჟნალსკას მომავალი ექსპონატები სლუპსკსა და ოსტროვ ვილკოპოლსკში გაუქმდა პოლონეთის ოჯახების ლიგის შემდგომი ჩარევის შემდეგ.  ნაციონალისტური ახალგაზრდული ჯგუფის წევრები დაემუქრნენ „ასეთ მხატვრებს ჩამოხრჩობით" და „თავის გადაპარსვით, როგორც ამას კრავოჯას არმია აკეთებდა ქალებთან, რომლებიც ახლო ურთიერთობაში იყვნენ გერმანელებთან". 

2003 წელს პირველი სამართლებრივი პროცესის დასასრულს, სასამართლომ ნიჟნალსკა დამნაშავედ ცნო „ რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფაში ", სისხლის სამართლის კოდექსის 196-ე მუხლის მიხედვით ღვთისგმობის აკრძალვის დარღვევაში.  მოსამართლე ტომაშ ზიელინსკიმ უარყო, რომ ნიჟნალსკას ნამუშევრებს ჰქონდა რაიმე სპეციალური კონსტიტუციური დაცვა, როგორც ხელოვნების ობიექტს და თქვა, რომ „ფაქტს, რომ ნამუშევარი ხელოვნების საზღვრებშია, არ აქვს მნიშვნელობა, მთავარია შეუძლია თუ არა მას სხვა ადამიანების გრძნობების შეურაცხყოფა".  სასამართლომ დაავალა ნიჟნალსკას ექვსთვიანი ანაზღაურების გარეშე საზოგადოებრივი შრომის შესრულება.  საქმის პროკურორმა თავდაპირველად მოითხოვა 2000 *ზლოტი* ჯარიმა, მაგრამ სასამართლომ გადაწყვიტა სასჯელის გაზრდა.  მოსამართლე ზიელინსკიმ დამატებით აუკრძალა ნიჟნალსკას ქვეყნიდან გამგზავრება.  სასჯელის გამოტანის დროს დამსწრე პოლონეთის ოჯახების ლიგის ადგილობრივმა დეპუტატებმა თანხმობის გამოსახატავად ტაში დაუკრეს. 

ნიჟნალსკას ინსტალაციის ირგვლივ არსებული დაპირისპირება, რომელიც უკვე ადუღდა პირველი სასამართლო პროცესის დროს, გაგრძელდა გასაჩივრების პროცესში. სტაროვიეისკის თქმით, ნიჟნალსკას ინსტალაცია ისეთი დაბალი მხატვრული სტანდარტის იყო, რომ არასოდეს უნდა ყოფილიყო გამოფენილი. ბევრი სხვა ცნობილი მხატვარი, მიუხედავად იმისა, რომ არ დაეთანხმა სასჯელს, ამბობდა, რომ რომ არა სკანდალი, ნიჟნალსკას ნამუშევრებს მცირე შანსი ექნებოდა, რომ იგი ცნობილ გალერეებად გადაექცია."  ყოფილმა პრეზიდენტმა ლეხ ვალენსამ ისაუბრა ნიჟნალსკას წინააღმდეგ და მხარი დაუჭირა მკაცრ ხაზს და თქვა, რომ მხატვრის სასჯელი არასაკმარისად მკაცრი იყო. სახვითი ხელოვნების პროფესორებმა გადაწყვიტეს, გამოესყიდათ შეცდომა გალერეის დახურვით. 

პოლონეთის საზოგადოების უფრო ლიბერალური ფენები მოქანდაკის მხატვრული გამოხატვის თავისუფლების მხარდასაჭერად დადგნენ. საპროტესტო წერილში, რომელსაც 1500-მდე ხელოვანი, პროფესიონალი და სხვა დაინტერესებული მოქალაქე აწერდა ხელს, ამტკიცებდა „სამოქალაქო თავისუფლებებს" და ხელოვნებას, როგორც „თავისუფლების, არაკორექტულობის, განსხვავებულობის ერთიან სფეროს".  ადამ მიცკევიჩის უნივერსიტეტის ხელოვნების ისტორიკოსმა პაველ ლეშკოვიჩმა ნიჟნალსკა შეადარა ალიჩა ზებროვსკას და კატაჟინა კოზირას, ორ სხვა ქალ მხატვარს, რომლებსაც თავს დაესხნენ ამორალური ნამუშევრების გამო 1990-იან წლებში. 

2009 წლის ივნისში ნიჟნალსკა გაამართლეს რთული პროცესისა და მრავალი გასაჩივრების შემდეგ  *Gazeta Wyborcza-მ* მიიღო ეს გადაწყვეტილება, როგორც „თავისუფლების სადღეგრძელო". 

ევროპის ჰუმანისტური ფედერაცია ამტკიცებს, რომ პოლონელი პროკურორები ცდილობდნენ საქმის აღდგენას 2010 წელს  პოლონურმა ცნობებმა უარყვეს, რომ ნიჟნალსკა მესამე სასამართლო განხილვას დაექვემდებარა და ხაზს უსვამს, რომ გამამართლებელი განაჩენი სავალდებულოა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* "The Anatomy of Blasphemy: Passion and Trial of Dorota Nieznalska" : *დრამის მიმოხილვის* სტატია ნიჟნალსკის ღვთისგმობის სასამართლო პროცესზე მაგდა რომანსკას მიერ (2007).

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  (24 July 2003). "Art vs. The Church". *The Warsaw Voice*. Retrieved 20 May 2010.
2. 1 2 3 4  Official biography at *http://www.nieznalska.com*. დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  Retrieved 20 May 2010.
3. 1 2  Sienkiewicz, Karol (December 2006). "Dorota Nieznalska". დაარქივებული 2010-05-13 საიტზე Wayback Machine.  *Polish Culture*. Retrieved 20 May 2010.
4. 1 2 3  Leskowicz, Pawel. "Feminist Revolt: Censorship of Women’s Art in Poland". The Lilith Gallery of Toronto. Retrieved 20 May 2010.
5. 1 2  (March 2010). "The Case of Dorota Nieznalska". The European Humanist Federation. Retrieved 20 May 2010.
6. 1 2 3  Dorota Nieznalska. *Pasja* (*Passion*), 2002. Artliberated.org Retrieved 20 May 2010.
7. ↑  Heuer, Megan (June–July 2003). "Architectures of Gender: Contemporary Women’s Art in Poland". *The Brooklyn Rail*. Retrieved 20 May 2010.
8. ↑  Baird, Daniel (October 2005). "Between the Cross and the Jewish Graveyard". Error in webarchive template: Check `|url=` value. Empty.Category:Webarchive template errors *The Walrus*. Retrieved 20 May 2010.
9. 1 2  Szylak, Aneta & Grzegorz Klaman (20 July 2003). "The Case of Dorota Nieznalska". დაარქივებული 2021-12-21 საიტზე Wayback Machine.  *Raster*. Retrieved 20 May 2010.
10. 1 2 3 4  Levine, Caroline (2007). *Provoking Democracy: Why We Need the Arts*.  Wiley-Blackwell,   გვ. 66–67. ISBN 1-4051-5926-X.
11. ↑  Sienkiewicz, Karol (December 2009). "Visual Arts - Summary of 2009". დაარქივებული 2011-01-27 საიტზე Wayback Machine.  *Polish Culture*. Retrieved 20 May 2010.
12. ↑  Jarecka, Dorota (5 June 2009)."Nieznalska, katolicy, kulturyści". *Gazeta Wyborcza*. Retrieved 20 May 2010. (in Polish)