recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**იყალთოს ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ იყალთოში, ჩუმათხევის მარცხენა მხარეს, მაყაშვილების ციხესთან ახლოს, თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (15,1 X 9,1 მ). ნაგებია რიყის ქვით და ქართული აგურით. კედლები, ძირითადად, რიყის ქვისაა, რომელშიც ჩართულია ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილებით დაშორებული, ირიბად ნაწყობი აგურით გამოყვანილი, ჰორიზონტალური რიგები, რომლებსაც, ალაგ-ალაგ (ძირითადად ზედა ნაწილებში), ჩვეუებრივად დაწყობილი აგურის თითორიგიანი შრეები ენაცვლება. კედლების ზედაპირი, შიგნიდან და გარედან, გასწორებულია ბათქაშით და შეთეთრებული კონსტრუქციული ელემენტები, კარ-სარკმლების ღიობები, ლავგარდანი და იატაკი აგურისაა. შესასვლელი კარია - სამხრეთით და დასავლეთით. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული, აღმოსავლეთით გეგმით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ცენტრში განიერი, შიგნიდან და გარედან ნახევარწრიული თაღით დასრულებული სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის გვერდებში, ერთმანეთის სიმეტრიულად, მოწყობილია თითო, გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ნიშა. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ ოდნავ შემაღლებულია. იგი აფსიდის მხრების მხრებსი ხაზიდან რამდენადმე წინაა წამოწეული და ცენტრში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. გრძივ კედლებზე ოთხ-ოთხი პილასტრია, რომლებზეც გადაყვანილია კილისებრი საბჯენი თაღები. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. პილასტრებიდან თითო, გრძივი კედლების ბოლოებშია, ორ-ორი კი - მათ შორის. პილასტრების აღმოსავლეთ წყვილი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი საკურთხევლის სივრცეს ეკლესიის დანარჩენი ნაწილისგან გამოყოფს. პილასტრების ქვედა ნაწილი, იატაკიდან დაახლოებით 1 მ სიმაღლეზე, აფსიდის კედელთან ერთ სიბრტყეშია, ზემოთ კი, საბჯენ თაღთან ერთად, აფსიდისგან განიერი, ღრმა ღარითაა გამიჯნული. პილასტრები დასრულებულია მაღალი, რთული პროფილის (ორ გლუვ თროს შორის მოქცეული და მათგან ვიწრო ზოლებით გამიჯნულილილვი) კაპიტელებით, პილასტრებს შორის, თითო ღრმა, მაღალი, ნახევარწრიული თაღია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს კიდევ სამი, თაღოვანი სარკმელი აშუქებს. თითო-თითო - გრძივ კედლებშია, აღმოსავლეთით მდებარე თაღებში, ხოლო ერთი - დასავლეთის კედლის ღერძზე, შესასვლელის ზემოთ. თაღების აღმოსავლეთ წყვილში, სარკმელების გარდა, ორ-ორი, სწორკუთხა ნიშაცაა. მათ შორის თითო, შედარებით მოზრდილი, სარკმლების ქვემოთ, თაღის აღმოსავლეთ ნაწილშია მოწყობილი, მცირე კი - თაღების აღმოსავლეთ გვერდში. ეკლესიის დასავლეთი კარი გარედან ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ, თაღოვან არეში. მსგავსს არეებშია ჩასმული სარკმლებიც. კედლები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. ეკლესია დგას რიყის ქვის ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. 

2008 წელს ძეგლს ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები: ინტერიერი შეილესა გაჯით, გაკეთდა კანკელი, განახლდა ლავგარდანის დაზიანებული ნაწილები, სარკმლებში ჩაისვა ხის შემინული ალათები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 234-235.
**იულიან ბუცმანიუკი** (დ. 3 ივლისი, 1885, სოფ. სმორჟივი, ახლანდ. ლვივის ოლქი — გ. 30 დეკემბერი, 1967, ედმონტონი) — უკრაინელი ფერმწერი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. დაამთავრა ლვივის გიმნაზია და სამხატვრო-სამრეწველო სკოლა, კრაკოვის ხელოვნების აკადემია (1914; ხელმძღვანელები ტ. აქსენტოვიჩი, ლ. ვიჩულკოვსკი). როგორც მოდესტ სოსენკოს ასისტენტმა, შეასრულა გალიჩინის ეკლესიების მოხატულობები, რისთვისაც დაჯილდოვდა მიტროპოლიტ ანდრეი შეპტიცკის სტიპენდიით (1911), იმყოფებოდა მიუნხენში, რომში, მილანში, ფლორენციაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო უკრაინელი სიჩის მსროლელთა ფორმირების მხატვარი (შეასრულა ბატალისტური ესკიზები), მსროლელთა აღმზრდელობითი და კულტურულ-განმათავისუფლებელი მუშაობის ცენტრის — პრესის ბინის ერთ-ერთი დამაარსებელი და აქტიური მუშაკი. მონაწილეობდა ლვივის აჯანყებაში (1918 წლის 1 ნოემბერი) და პოლონეთ-უკრაინის 1918–1919 წლის ომში, იყო უკრაინის გალიჩის არმიის (უგა) ზემდეგი, სარკინიგზო ჯარების გამგეობის უფროსი და სამხედრო საქმეთა სახელმწიფო სამდივნოს რეფერენტი. ომის შემდეგ სწავლობდა პრაღაში, 1927 წლიდან ხატვას ასწავლიდა ლვივის ამხანაგობაში „მშობლიური სკოლა" («Рідна школа»). მოხატა ქალაქ ჟოვკვის ბასილიელი ძმების ეკლესია. 1950 წელს ემიგრაციაში წავიდა კანადაში, დააარსა ედმონტონის ფერწერის სკოლა-სტუდია (1956), მოხატა წმინდა იოსების უკრაინული საკათედრო ტაძარი (მასზე 5 წელს მუშაობდა). მისი რელიგიური ფერწერული ნამუშევრები შესრულებულია ტრადიციულ სტილში, თუმცა აქვს თანამედროვე სტილთა ელემენტებიც, კერძოდ სამხედრო სეცესიისა. ავტორია სტატიებისა ხელოვნების შესახებ. სურათი „გრიგალის წინ" (დაახლ. 1905) ინახება ლვოვის ხელოვნების გალერეაში.

ლიტერატურა
----------

* Выставка изобразительного искусства западных областей Украины и народного творчества гуцулов: Каталог. Москва, 1946;
* Книга мистців і діячів української культури. Торонто, 1954;
* Виставка українського мистецтва // Вейн Стейт ун-т. Детройт, 1960;
* Юліан Буцманюк. Едмонтон, 1979.

სქოლიო
------

1. ↑  Науменко, К. Є.. Буцманюк Юліан uk. *Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс]* (2004). ციტირების თარიღი: 7 მარტი, 2023
**კელიმუტუ** (ინდონ. Kelimutu) — ვულკანი ინდონეზიის კუნძულ ფლორესზე. სიმაღლე 1639 მ. უკანასკნელი ცნობილი ამოფრქვევა მოხდა 1968 წელს. აქვს სამი ვულკანური კრატერი, რომლებიც ტბებითაა დაკავებული. მათში გახსნილია სხვადასხვა მინერალები, რის გამოც ტბათა შეფერილობა დროთა განმავლობაში იცვლება. ტბები ფრეატული ამოფრქვევების შედეგია. კელიმუტუს სამ ტბას რამდენიმე წლის განმავლობაში აქვს სხვადასხვა შეფერილობა, მათ შორის: შავი, ფირუზისფერი, მოწითალო-მოყავისფრო ან მწვანე.

2016 წლის იანვრიდან ნოემბრის ჩათვლით ტბათა შეფერილობა 6-ჯერ შეიცვალა. ვულკანის დასავლეთით მდებარე ტბას ეწოდება ტივუ-ატა-ბუპუ („მოხუცების ტბა"), რომელიც ჩვეულებრივ ლურჯი ფერისაა, ხოლო დანარჩენი ორი ტბა — ტივუ-კო’ო-ფაი-ნუვა-მური („ჭაბუკებისა და გოგონების ტბა") და ტივუ-ატა-პოლო („მოჯადოებული ტბა") ერთმანეთისაგან გამოყოფილია საერთო კრატერული კედლით და მათი შეფერილობა შესაბამისად ტიპური მწვანე ან წითელია.

ფერადი მეტამორფოზები და მთაზე არსებული ხშირი ნისლი ვულკანს ანიჭებს ზებუნებრივ, მისტიკურ მნიშვნელობას. ამდენად, ვულკანის ძირში მდებარე სოფელ მონის მაცხოვრებლებს სჯერათ, რომ გარდაცვლილთა სულები სწორედ ამ ტბებში მიიმართებიან და მათი ფერების ცვალებადობას სულების განრისხებით ხსნიან. სოფელ მონიდან ვულკანზე ასვლა 3 საათშია შესაძლებელი. მწვერვალამდე ასვლა შესაძლებელია აგრეთვე ბემოთი მეტად კლაკნილი გზა-სერპანტინით.

ვულკანი კელიმუტუ მოქცეულია კელიმუტუს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. განვითარებულია ტურიზმი.

გალერეა
-------

* ტივუ-ატა-ბუპუტივუ-ატა-ბუპუ
* ტივუ-კო’ო-ფაი-ნუვა-მურიტივუ-კო’ო-ფაი-ნუვა-მური
* ტივუ-ატა-პოლო მარჯვნივტივუ-ატა-პოლო მარჯვნივ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კელიმუტუ"** ვიკისაწყობში.
* ვულკანი კელიმუტუ დაარქივებული 2013-10-22 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Kelimutu Volcano
2. ↑  Kelimutu lakes change color for the 6th time this year
3. ↑  The Crater Lakes of Mount Kelimutu Change Color All The Time.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-03. ციტირების თარიღი: 2019-08-06.
4. ↑  Келимуту — разноцветные озера острова Флорес. Индонезия
5. ↑  Kelimutu National Park
**იუტაკა ოძაკი** (尾崎 豊 yutaka ozaki; დ. 29 ნოემბერი, 1965 — გ. 25 აპრილი, 1992) — იაპონელი მუსიკოსი.

იუტაკა ოძაკი დაიბადა ტოკიოში, სეტაგაიაში, კინუე და კენიჩი ოძაკების ოჯახში. 1973 წელს მან დაიწყო საბრძოლო ხელოვნებების შესწავლა და განაგრძობდა ვარჯიშს მთელი ცხოვრება. 1975 წლის იანვარში მან დაიწყო პიანინოზე დაკვრა და ამავე წლის მარტში დაწერა თავისი პირველი სიმღერა. 1978 წელს მონაწილეობა მიიღო თავისი სკოლის კულტურულ ფესტივალში, სადაც იგი შეამჩნია პროდიუსერმა აკირა სუდომ. აღსანიშნავია, რომ ოძაკი თავისი სიმღერებისთვის ტექსტსაც და მუსიკასაც თავად წერდა. 1992 წლის 25 აპრილს ოძაკი იპოვნეს ტოკიოში ნასვამი, უგონო მდგომარეობაში. იგი გადაიყვანეს საავადმყოფოში, მაგრამ რამდენიმე საათში გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზად დასახელდა ფილტვების შეშუპება, თუმცა გავრცელდა უამრავი სხვა ვერსიაც, მათ შორის მკვლელობა. მას დარჩა მეუღლე შიგემი და შვილი ჰიროია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (იაპონური)
* იუტაკა ოძაკი — Sony Music Records (იაპონური)
* იუტაკა ოძაკის ინგლისურენოვანი საიტი დაარქივებული 2016-09-18 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იუტლანდია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**იუტლანდიის ნახევარკუნძული** (დან. Jylland; გერმ. Jütland) ისტორიულად **კიმბრიის ნახევარკუნძული** (დან. Den Kimbriske Halvø) — ნახევარკუნძული ევროპაში, მდებარეობს უმეტესად დანიის, ხოლო მცირე ნაწილი გერმანიის ტერიტორიაზე. სახელი მიიღო იუტიდან და კიმბრიიდან

აქ მდებარეობს ისტორიული რეგიონი იუტლანდია, რომელზეც მოქცეულია დანიის კონტინენტური ნაწილი. ნახევარკუნძულის სამხრეთი საზღვარი გადის გერმანიაში, მდინარე აიდერზე, დასავლეთით მდებარეობს დანიის კუნძული ფიუნი, ხოლო ჩრდილოეთ ნაწილში ჩრდილოეთ იუტლანდიის კუნძული და სხვა მცირე კუნძულები. 

დღეისათვის იუტლანდიის ნახევარკუძულზე მდებარეობს, დანიის შემდეგ რეგიონები: ჩრდილოეთი იუტლანდია, ცენტრალური იუტლანდია და სამხრეთი დანია.

აქ ტერიტორიას შედარებით ბრტყელი ზედაპირი აქვს და მნიშვნელოვანი სიმაღლით არ გამოირჩევა, ნახევარკუნძულის დასავლეთი ვაკეები ძირითადად დაჭაობებულია.

რეგიონები
---------

გეოგრაფიულად ნახევარკუნძულზე გამოიყოფა შემდეგი რეგიონები:

  ჩრდილოეთ იუტლანდიის კუნძული; ნაწილი ჩრდილოეთი იუტლანდიისა, ეს ტერიტორია განცალკევდა ნახევარკუნძულისაგან 1825 წელს წყალდიდობის შედეგად.
  ჩრდილოეთი იუტლანდია, რომელიც შედის ჩრდილოეთი იუტლანდიისა და ცენტრალური იუტლანდიის ადმინისტრაციულ რეგიონებში
  ჩრდილოეთი შლეზვიგი– შედის სამხრეთი დანიის ადმინისტრაციული რეგიონის შემადგენლობაში, ნორდსლევინგი; დანიელების ტერიტორია 1920 წლიდან; ეს ტერიტორია გერმანელების იყო 1864–1920 წწ; სამხრეთი იუტლანდია არის ყველაზე ვიწრო მხარე)
  სამხრეთი შლეზვიგი (გერმანიის ტერიტორია 1864 წლიდან; ძველად განიხილებოდა სამხრეთ იუტლანდიის ნაწილად)
  ჰოლშტეინის ისტორიული ტერიტორია, ზოგჯერ განიხილება იუტლანდიის ნახევარკუნძულის ნაწილად - სამხრეთით მდებარეობს ელბა და ელბა-ლიუბეკის არხი
ჩრდილოეთი შლეზვიგი და სამხრეთი შლეზვიგი შედიოდა ისტორიული რეგიონის შლეზვიგის საჰერცოგოს შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

ნახევარკუნძულის დანიური ნაწილის ფართობი შეადგენს 29,775 კმ² (11,496 კვადრატული მილი) და მოსახლეობა 2,513,601 (2007). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 84 ადამიანი კმ²-ზე. 

ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ნაწილი არის კუნძული ჩრდილოეთ იუტლანდია, რომელიც გამოყოფილია ლიმ-ფორდით, ეს ტერიტორია მაინც მიეკუთვნება იუტლანდიის ნახევარკუნძულს. 1825 წელს აქ მოხდა ძლიერი წყალდიდობა, რის შედეგადაც მოხდა ამ ორი ტერიტორიის ერთმანეთიგან გამოყოფა. 

ნახევარკუნძული მოქცეულია აღმოსავლეთიდან ბალტიის, ხოლო დასავლეთიდან ჩრდილოეთის ზღვების სანაპირო ზოლში. ჩრდილოეთიდან აკრავს კატეგატის და სკაგერაკის სრუტეები. სანაპირო ზოლის სიახლოვეს მრავალი მცირე ზომის კუნძული მდებარეობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იუტლანდიის ნახევარკუნძული***

* Official Tourist Information site for West Denmark დაარქივებული 2019-11-30 საიტზე Wayback Machine.
* Official Tourist Information site for Schleswig-Holstein
**იოსებ ანდრიაშვილი** (დ. 23 თებერვალი, 1919, მუკუზანი — გ. 13 მარტი, 1991) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

1941 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი.

1942–1965 წლებში მუშაობდა თბილისის საავიაციო ქარხანაში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1963 წლიდან გარდაცვალებამდე – საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ლითონთა ტექნოლოგიისა და ლითონმცოდნეობის კათედრაზე. 1976 წლიდან იყო მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში, ტექნიკური მეცნიერების დოქტორი პროფესორი. მისი შრომები ძირითადად ეხება ქართული ლითონური უნიკალური ძეგლების დამზადების ტექნოლოგია–შესწავლას, ჭედური ხელოვნების, იარაღების დამზადების, მივიწყებული ტექნოლოგიური პროცესების აღდგენა–განვითარებას.

ჯილდოები
--------

* 1989 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* ლითონების დამუშავება : სახარატო საქმე: მე-10-11 კლ. სახელმძღვანელო თბილისი, განათლება, 1989 გვ. 215
* ლითონთა ტექნოლოგია : საკონსტრუქციო მასალების ტექნოლოგია : სახელმძღვ. ტექნიკუმებისათვის.მე-3 შევსებული და გადამუშავებული გამოცემა თბილისი, განათლება, 1988 გვ. 424
* ქართული ჭედური ხელოვნების ტექნოლოგიური პროცესი თბილისი, განათლება, 1967 გვ. 137
* სახარატო საქმე : მე-9 კლ. სახელმძღვანელო თბილისი, ცოდნა, 1964 გვ. 152

ლიტერატურა
----------

* საქართველო:ენციკლოპედია: ტ.1 თბ. 1977 გვ. 149

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ ანდრიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ცეცხლის ტაძარი
**ცეცხლის ტაძარი**, *დიდი კვადრატი*[1] — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდასთან.

ნეკრესის ნაქალაქარის ტერიტორიის გარეთ, „ნაზვრევი გორის" ქვეშ, გაშლილი ველის ცენტრში, რომელსაც მოსახლეობა „საკირეებს" უწოდებს, ექსპედიციამ შეისწავლა ცეცხლის ტაძარი. ძეგლი საძირკვლის დონეზე იყო შემორჩენილი. ნაგებობაში გამოიყო ორი სამშენებლო ფენა. ზედა წარმოდგენილია ციხე-სასახლის სახით. ქვედა კი რთული გეგმარების ცეცხლის ტაძარია. ორივე ფენის ნაგებობების სამშენებლო მასალაა რიყის დიდრონი ქვები და ფლეთილი ლოდები კირხსნარზე. აგური გამოყენებულია მხოლოდ ზედა ფენის ნაგებობაში. ქვედა ფენის მწყობრიდან გამოსვლის შემდეგ მას დააშენეს ციხე-სასახლე[2]

ქვედა ფენის ნაგებობის არქიტექტურული სივრცე ვითარდება ანსამბლის ცენტრში არსებული ოთხკუთხა ნაგებობის ირგვლივ. მის ოთხივე კედელს ებჯინება აფსიდიანი ნაგებობები. ოთხკუთხა შენობა თითქმის კვადრატულია (9,5X8 მ). მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში შემორჩენილი იყო ბაქანი (2,8X1,6 მ). იატაკი მოგებულია აგურით. მთლიანად ანსამბლი კვადრატული გეგმისაა (50X50 მ.).

განათხარი მასალა ცოტაა, ძირითადად თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მათგან გამოიყოფა წითელპრიალა ნატეხები, აგრეთვე მოთეთროდ გამომწვარი ყელწიბოიანი და ყურიანი დოქების ფრაგმენტები. არქეოლოგიური მასალა თარიღდება ახ. წ. პირველი საუკუნეებით, ვიდრე IV-V საუკუნეებამდე. ზედა ფენის შენობა, ციხე-სასახლე აგებული უნდა იყოს IV საუკუნის დასაწყისში. ის მტრის ხელითაა დანგრეული V საუკუნის ბოლოს. დანგრევა შეიძლება სპარსელთა შემოსევას უკავშირდებოდეს. რაც შეეხება ქვედა ფენის, ცეცხლის ტაძარს, ის უნდა აეგოთ ახ. წ. II საუკუნეში, ხოლო IV საუკუნის დასაწყისში ის ქრისტიანების მიერ ჩანს დანგრეული[2].

მაზდეანური ტაძრის გათხრებისას გამოვლენილ მცირერიცხოვან არქეოლოგიურ მასალას შორის აღსანიშნავია თიხის ქილის ქვედა ნაწილი ფსკერზე სამფეხა სადგრის ნაშთით. ჭურჭელი გამოყენებული უნდა ყოფილიყო რომელიღაც რიტუალის შესასრულებლად. იმავე დანიშნულებისა ჩანს რკინის ორკაპი და ნალისებური მოყვანილობის ნივთი მოკაუჭებული ბოლოებით[3].

არქიტექტურული კომპლექსის გათხრა 1997 წელს დაასრულა ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ლევან ჭილაშვილის ხელმძღვანელობით. მანვე მიუძღვნა მას პუბლიკაციები და ძეგლი „ცეცხლის ტაძრად" განსაზღვრა[1].

ცეცხლის ტაძარს 2017 წლის 13 სექტემბერს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია[4].

სქოლიო
------

1. 1 2  გურამ ყიფიანი, ნეკრესის „დიდი კვადრატი"
2. 1 2  ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, თბ. 2013, გვ. 379-381
3. ↑  ჭილაშვილი ლ. ნეკრესის წარმართული სამლოცველოები, თბ. 2000, გვ. 73-75
4. ↑  საქართველოს მთავრობის დადგენილება № 426, 2017 წლის 13 სექტემბერი, ქ. თბილისი, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდაში მდებარე კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლებისათვის – „ცეცხლის ტაძრისა" და „ჭაბუკაურის სატაძრო კომპლექსისათვის" ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის განსაზღვრის შესახებ
**ჩეშმეს სვეტი** (რუს. Чесменская колонна) — მემორიალური ძეგლი ცარსკოე-სელოში, ეკატერინეს პარკში. სიმბოლურად გამოხატავს რუსეთის ფლოტის ძალას და დიდებას. დორიული სვეტის სიმაღლეა 25 მეტრი. შესრულებულია არქიტექტორ ანტონიო რინალდის პროექტის მიხედვით ოლონეცის მარმარილოსაგან და აღმართულია 1779 წელს დიდი ჭაობის ცენტრში.

ისტორია
-------

ძეგლი აღმართეს 1779 წელს ჩეშმეს ბრძოლის სამახსოვროდ, რომელიც გაიმართა 1770 წელს რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს. ბრძოლას სათავეში ედგნენ ისეთი ცნობილი სამხედრო პირები როგორებიც იყვნენ გრაფი ალექსი ორლოვი და ადმირალი გ. ა. სპირიდონოვი.

ძეგლი დაამზადეს ანტიკური სვეტის ნიმუშის მიხედვით, რომელიც გაფორმებულია ტყვედ ჩაგდებული გემების კიჩოებით. სვეტის ზემოთ არწივი არ არის მხოლოდ სიმამაცისა და ძალის სიმბოლო, არამედ იგი სიმბოლურად გვახსენებს ჩეშმეს ბრძოლის გმირს გრაფ ალექსი ორლოვს. 25 მეტრიანი სვეტი აღმართულია გრანიტის წაკვეთილი პირამიდის ფორმის კვარცხლბეკზე, რომელიც პირდაპირ წყალშია აღმართული.

დიდი სამამულო ომის წლებში, ქალაქ პუშკინის გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში (1941-1944 წწ.), ჩეშმეს კოლონა ძლიერ დაზიანდა. გერმანელებისათვის, ძეგლი, როგორც რუსეთის გამარჯვების სიმბოლო აუტანელი იყო და შეეცადნენ მის დანგრევას, თუმცა უშედეგოდ. მათ შეძლეს მხოლოდ დაფისა და ბარელიეფის მოხსნა კვარცხლბეკიდან.

1994-1996 წლებში არქიტექტორ ა. ა. კედრინსკის პროექტის მიხედვით ბარელიეფი განაახლეს და 1996 წლის ივნისში, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის 300 წლისთავთან დაკავშირებით კვლავ აღმართეს ძველ ადგილზე.

ლიტერატურა
----------

* Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ЧЕСМЕНСКАЯ КОЛОННА
* Царское Село. Чесменская колонна
**ციხისკარის სამონასტრო კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

ვახუშტის მიხედვით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „არს ჭურთისხევი, რომლისა წყალი გასდის ამავ მთასა, და სად ერთვის ამ წყალს ცხრაწყაროს. წყალი მუნ, ამ ორთა წყალთ შუა, არს ციხე ფრიად მაგარი." |
|  |  |

 დიდი მებრძოლი შანშე ქსნის ერისთავი 1719-1720 წლებში ორჯერ განუდგა მეფე ვახტანგ VI-ს. ორივეჯერ იგი გამაგრებული იყო ჭურთის ხეობის, წინკიბის ციხეში". მდ. ჭურთულას მარჯვენა მხარეს, ნასოფლარ ჭურთიდან სამხრეთით 1 კმ-ზე, მთის ფერდობზე, დაბურულ ტყეში მდებარე ციხისკარის არქიტექტურული კომპლექსი გარშემორტყმული იყო ძლიერი გალავნით, რომლის სიმაღლე 2,5 მეტრს აღწევს. გალავნის შიგნით შემორჩენილი ნაგებობიდან გამოირჩევა ზურგიანი კოშკი და ეკლესია. მაღალი, შვიდსართულიანი კოშკი ნაგებია დიდი ლოდებით, დაზიანების შემდეგ მისი სიმაღლე 20 მეტრამდე შემორჩა. შესასვლელი ღიობი აღმოსავლეთ კედელშია დატანებული, რომელსაც ხის კარი ჰქონდა შებმული. აქ კედლის სისქე 140 სმ-დეა. კარის თავზე, ვერტიკალური ღერძის მიმართულებით ყოველ სართულზე თითო განიერი სარკმელია გაჭრილი. კოშკის გადახურვა ბანური ყოფილა. ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვები ჩამოქცეულია. ინტერიერი სადაა. ბუხარი არა აქვს. პირველი სართული ამოვსებულია ნაშალი ქვით. ინტერიერში და ექსტერიერში ჩანს ნალესობის კვალი. კოშკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4,5 მეტრზე მცირე დარბაზული ეკლესიაა, რომელიც ადგილობრივი ჯიშის ფლეთილი ქვითაა ნაშენი. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის კვადრები, ზოგჯერ პროფილირებულიც. შირიმისაა აგრეთვე საკურთხევლის ორი სიმეტრიული ნიშის სათაურის ქვა. საკურთხეველი ასიმეტრიული ნახევარწრიული ფორმისაა. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. მოგვიანებით, დარბაზული ეკლესია სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენებით გაართულეს.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 200, გვ. 223-224
**ჰატაკე კაკაში** — ანიმე-სერიალ ნარუტოს ერთ-ერთი პერსონაჟი. 30 წლის, დაიბადა 15/09, სიმაღლე 181 სმ, წონა 67.5 კგ. შესრულებული აქვს D რანგის 197, C რანგის 190, B რანგის 414, A რანგის 298 და S რანგის 42 მისია. ჯოუნინი გახდა 13 წლის ასაკში. არის მე-4 ჰოკაგეს მოსწავლე. როდესაც კაკაში იყო გენინი იგი იყო მე-4 ჰოკაგის გუნდში უჩიჰა ობიტოსა და რინთან ერთად. როდესაც უჩიჰა ობიტო დაიღუპა, რინის ჯუცუს გამოყენებით კაკაშის გადაუნერგეს ობიტოს თვალი, რის შემდეგაც კაკაშის აქვს შარინგანი. მას დაავალეს №7 გუნდზე ზრუნვა, რომელშიც შედის უზუმაკი ნარუტო, სასკე უჩიჰა და ჰარუნო საკურა. მის გუნდში ნარუტო ყველაზე ძლიერი იყო მას მეოთხე ჰოკაგემ ანუ მამამისმა მინატომ პატარა ნარუტოს საშინელი დემონის ცხრაკუდიანი მელას ძალა რომელიც მთელ სოფელს აზანზარებადა მის მუცელში ჩაკეტა. სასკე კი უჩიას კლანიდან ერთადერთი იყო ვინც გადარჩა, მართალია მისი ძმაც იტაჩიც გადარჩა. მას ყოველთვის აწუხებდა მისი მშობლების სიკვდილი,მას გაუჩნდა იმედი რომ ის ძლიერი ნინძა გაიზრდება და შურს იძიებს მისი მშობლების გამო და თავის ძმას მოკლავს.

კაკაში არის ძალიან ძლიერი ნინძა მან დააკოპირა 1000-ზე მეტი ტექნიკა მან შექმნა საკუთარი ტექნიკა სახელად ელვის სტიქია ჩიდორი რომლის გაკეთებისთვისაც მას შარინგანი სჭირდება და ეს ტექნიკა მან სასკე უჩიჰას მის მოსწავლეს ასწავლა მან ძალიან ბევრი გუნდი აიყვანა მაგრამ ვერც ერთმა ვერ შეძლო მისი გამოცდის ჩაბარება №7 გუნდის გარდა. კაკაში არის ძალიან ცნობილი ნინძა ის სახელგანთქმულია როგორც მაკოპირებელი ნინძა კაკაში ის იყო მეექვსე ჰოკაგე. კაკაშიმ პირობა დადო რომ მის მეგობრებს დაიცავს და ყველანაირი საფრთხისგან გადაარჩენს მან ეს პირობა დადო მისი საუკეთესო მეგობრის გარდაცვალების შემდეგ. მას რცხვენოდა რადგან მამამისმა მისია არ შეასრულა და მეგობრის გამო თავი გაწირა მაგრამ მან ყველაფერი გაათვითცნობიერა როდესაც ობიტო გარდაიცვალა მაგრამ ვეღარაფერს შეცვლიდა და გული დასწყდა. მან იბრძოლა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ნინძასთან კაგუია ოცუცუკისთან მის გუნდთან ერთად, მან ასევე იბრძოლა რანენგანის მქონე პეინთან მაგრამ ამ ბრძოლაში უფრო სუსტი იყო და გარდაიცვალა. ის გააცოცხლა ნაგატო უზუმაკიმ.


|  |  |
| --- | --- |
| ნარუტო | *ეს სტატია ნარუტოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კაკაო** - უალკოჰოლო სასმელი, რომელიც შეიცავს კაკაოს, ძროხის, თხის ან სხვა რძეს ან წყალს და შაქარს. შავი ან მწარე შოკოლადის გამდნარი ფირფიტის ან ფხვნილის შემცველ კაკაოს ცხელი შოკოლადი ეწოდება, ის გამოირჩევა ნაკლებად ტკბილი გემოთი და უფრო სქელი კონსისტენციით. ცხელი შოკოლადი მზადდება რძეხე, შეიძლება დაემატოს ზეფირი ან ათქვეფილი ნაღები, ვანილი, დარიჩინი, ზოგ ქვეყანაში ყველი, ჯემი, თაფლი, სიმინდის ფქვილი. ჩვეულებრივი კაკაოს დამზადების პროცესი უფრო მარტივი და ნაკლებად ძვირია, ის მზადდება კაკაოს ფხვნილით, შესაძლოა, წყალზე, შეიძლება ცხელად ან ცივად გაიცეს, ითვლება საუზმის სასმელად. ნიგერიაში კაკაოს შოკოლადის ჩაისაც უწოდებენ, რადგან ნიგერიაში ხანდახან ნებისმიერ საუზმის სასმელს ჩაის უწოდებენ.

ისტორია
-------

  

პირველ კაკაოს მაიას ტომი 2000-2500 წლის წინ ამზადებდა დაზელილი კაკაოს მარცვლების, წყლის, წიწაკის და სხვა ინგრედიენტების შერევით. არსებობს მოსაზრება, რომ კაკაო მაიას ტომზეც უფრო ძველია. სასმელი ცივი და მწარე იყო და რიტუალებში იყენებოდა. შოკოლადი მაიას ტომში ყველა სოციალური კლასისთვის იყო ხელმისაწვდომი, მაგრამ მდიდრები კაკაოს უფრო დიდი ჭურჭლით სვამდნენ, რომელიც შემდგომში მათთან ერთად იმარხებოდა. ერთ-ერთ სამარხში ნაპოვნი იყო კაკაოს აღმნიშვნელი გლიფი და შოკოლადის სასმელის ნახატი. მაღალი სტატუსის მაჩვენებელი შოკოლადი აცტეკებისთვის იყო. კაკაოს დაბალი სტატუსის ადამიანის მიერ დალევა ცუდ ნიშნად ითვლებოდა.აცტეკები კაკაოს ვანილს უმატებდნენ და მომზადებას დაპყრობილ ხალხს აბარებდნენ. რადგან ამერიკებში შაქარი ჯერ არ იყო სასმელს მწარე გემო ჰქონდა და ცივად ილეოდა. ესპანელი დამპყრობლები და მისიონერები მას აღწერდნენ, როგორც მწარე და უსიამოვნო გემოს მქონე სასმელს.

ესპანელმა დამპყრობელმა კორტესმა ესპანეთში დაბრუნებისას ამერიკებიდან ჩამოიტანა შოკოლადი და მის მოსამზადებლად საჭირო ნივთები. ამის შემდეგ იგი ჯერ ესპანეთის სამეფო ოჯახის და არისტოკრატიის წარმომადგენლების შორის, შემდეგ კი მთელ ევროპაში გავრცელდა, დაიწყო მისი გაცხელება და შაქრით დატკბობა, იცვლებოდა ინგრედიენტები, რადგან ბევრი ტრადიციული ამერიკული სუნელი და მცენარე ევროპაში არ იყო ხელმისაწვდომი. თვითონ კაკაოს ხეც მხოლოდ სამხრეთ ამერიკაში იზრდებოდა და კაკოს მარცვლები ფუფუნებად ითვლებოდა. ესპანეთის სამეფო ოჯახის ქალებს შოკოლადს მზითვშიც ატანდნენ. თანდათაკაკაო პოპულარული გახდა მთელი ევროპის არისტოკრატიულ წრეში. მე-19 საუკუნეში შოკოლადის ბატონების და ფირფიტების გამოგონების შემდეგ კაკაოს ცხელი შოკოლადი გამოეყო - აქამდე ორივე ტერმინი ერთ სასმელს ნიშნავდა, ასევე იხმარებოდა "თხევადი შოკოლადი" ან "დასალევი შოკოლადი". დღეს კაკაო პოპულარულია მთელ მსოფლიოში.

სარგებელი და საფრთხე ჯანმრთელობისთვის
-------------------------------------

  

16-19 საუკუნეებში კაკაო სხვადასხვა წყაროს მიხედვით ცხელების, აგრესიის და ცუდი გუნების, გულის, თირკმელის ან კუჭის პრობლემების წამლად ითვლებოდა. ზოგი თანამედროვე კვლევა მიგვითითებს კაკაოს სარგებლობაზე გულისთვის და სისხლის მიმოქცევისთვის ანტიოქსიდანტების დიდი რაოდენობის გამო. კაკაოს მოხმარებასთან დაკავშირებული საფრთხე უკავშირდება შაქრის და ცხიმების მაღალ შემცველობას. მის მოხმარებას ⁷ კათოლიკური ეკლესიაც ეწინააღმდეგებოდა.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* 
*
იორკთაუნის მუნიციპალიტეტის შენობა
**იორკტაუნი** მდებარეობს იორკის ოლქში, ვირჯინიის შტატში. 2000 წლის აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობს 203 ადამიანი. იორკტაუნი, იორკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

ამ ქალაქთან, 1781 წელს გენერალი ჩარლზ კორნუოლისი დანებდა გენერალ ჯორჯ ვაშინგტონს და ამით დამთავრდა ამერიკის რევოლუცია. 1861–1865 წლებში, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს ეს ქალაქი ასევე მნიშვნელოვანი პოზიცია იყო, აქ მდებარე პორტიდან მარაგდებოდა ომის მონაწილე ორივე მხარე, იმის და მიხედვით თუ ვისი კონტროლის ქვეშ იყო ქალაქი.

იორკტაუნი, ჯეიმსთაუნთან და უილიამსბურგთან ერთად შედის ე.წ. ისტორიულ სამკუთხედში.

გეოგრაფია
---------

აშშ სტატისტიკის დეპარტამენტის ცნობით იორკტაუნის ფართობი არის 1.7 კმ², ფართობის 100% არის ხმელეთი.

დემოგრაფია
----------

2000 წლის აღწერის მიხედვით, იორკტაუნში ცხოვრობს 203 ადამიანი, 117 კომლი და 45 ოჯახი. მოსახლეობის 99.995% არის თეთრკანიანი, 0.00% აფრო–ამრიკელი, აზიელი, ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), ლათინოამერიკელები და 0.004% სხვა რასის წარმომადგენელი.

ისტორია
-------

გეოგრაფიულად იორკტაუნი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული ადგილია, იქიდან შეიძება ვირჯინიის მდინარეების კონტროლი და არის გასასვლელი ჩესაპიკის სანაპიროზე.

იორკტაუნი დაარსდა 1691 წელს, მისი პორტიდან ევროპაში გადიოდა თამბაქო.

ამერიკის რევოლუციის დროს, გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა სწორედ ამ დაბასთან. აქ გამაგრებული იყო გენერალი ჩარლზ კორნუოლისი. იმ პერიოდიდან დღემდე შემორჩენილია 9 შენობა. ხოლო ფრანგი მებრძოლების პატივსაცემად დგას მემორიალი. 

1862 წელს, ნახევარკუნძულის კამპანიის დროს, იორკტაუნი იყო გენერალი ჯორჯ მაკკლელანის ბაზა. 

ამჟამად იორკტაუნში განლაგებულია ორი სამხედრო ობიექტი.

* იორკტაუნის საზღვაო სადგური.

* იორკტაუნის სანაპირო დაცვის სადგური. აქ ამზადებენ სანაპირო დაცვის რეზერვისტ ოფიცრებს.

იორკტაუნის ახლოს მდებარეობს ნორფოლკის საზღვაო ბაზა და ნიუპორტ ნიუსის გემთმშენებელი ქარხანა.
**ცერმატი** (გერმ. Zermatt) — თემი შვეიცარიაში. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული კურორტი. მდებარეობს ვალეს კანტონის სამხრეთ ნაწილში, იტალიის საზღვრის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 1616 მ სიმაღლეზე. გარშემორტყმულია პენინის ალპების ოთხიათასიანი სიმაღლის მწვერვალებით, მათ შორის დიუფურის პიკითა (4634 მ) და მატერჰორნით (4478 მ). განთქმულია როგორც ალპინიზმისა და სამთო-სათხილამური სპორტის ცენტრი.

2010 წლის აღწერით ცერმატის მუდმივი მოსახლეობა შეადგენს 5,720 ადამიანს, თუმცა აღნიშნული რიცხვი რყევადია, რაც ამ სოფელში ტურისტების დასახლებით არის განპირობებული. ადგილობრივი ეკონომიკა დაფუძნებულია ტურიზმზე და შესაბამისად, ცერმატის მოსახლეობის დიდი ნაწილის სამუშაო ადგილს სასტუმროები და რესტორნები შეადგენენ. მოსახლეობის 1/3 ადგილობრივი მკვიდრია, ე.ი. დაბადებულია თვით ცერმატში, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ჩამოსულია საზღვარგარეთიდან.

ტერმინი „ცერმატი" წარმოსდგება ალპური მდელოებისაგან. თავდაპირველად გაჩნდა სახელწოდება „Zur Matte" (მდელოზე), ხოლო მოგვიანებით „ცერმატი" ეწოდა. 1495 წლამდე ცერმატი რუკებზე არ იყო გამოსახული. ამ ადგილზე ადრე არსებობდა დასახლება *პრაბორნოსა* თუ *პრატო-ბორნოს* სახელწოდებით, რომლებიც რუკებზე XIII საუკუნის დასწისში არიან გამოსახული. აოსტის ხეობაში მყოფი ფრანგულ ენაზე მოსაუბრე ხალხი ცერმატს *პრაბორნეს* სახელწოდებით იცნობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2014-04-22 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ცერმატი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
**ჩოლ გალას (გარე ციხის) უბანი** (აზერ. Çöl qala məhəlləsi) — მე-18 საუკუნეში აშენებული შუშის ქვედა უბნის მე-17 უბანი. შუშას ციხის ქვედა უბანი თავისი პოზიციითა და კლიმატით განსხვავდებოდა ზედა უბნებისგან. ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ბეი ჰაჯიბეილის საგვარეულო მამული მდებარეობს ციხის კედლებთან ყველაზე ახლოს. ბევრი ცნობილი პიროვნება ჩამოვიდა გურდლარისა და საათლის უბნებიდან, სადაც იყო უდაბნოს ციხე, ზოჰრაბბაიოვების სახლი, ყარაბაღის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ოჯახი, გარაბოიუქ ხანის სასახლე და საზოგადო მოღვაწის აჰმად ბეი აღაოღლუს მამის მამული მდებარეობს. ყარაბაღის სახანოს პრემიერ-მინისტრი, პოეტი მოლა ფანაჰ ვაგიფი ცხოვრობდა საათლის უბანში და ასწავლიდა მედრესეში.

ისტორია
-------

გრძელი ქვით მოპირკეთებული გზა ციხეს ორ ნაწილად ყოფს. ჩოლ გალას უბნისკენ გადაჭიმული ტერიტორიაზეა ყარაბაღის ხანების სასახლის არქიტექტურული ძეგლიც. შუშას ოკუპაციის დღემდე ეს უზარმაზარი შენობა საცხოვრებელ კორპუსს წარმოადგენდა. შენობას დიდი ჭიშკარი ჰქონდა. ქუჩისკენ გაღებული პატარა კარი ყურადღებას იპყრობს თავისი სილამაზით. ეს კარიბჭე ხანის სასახლეს განსაკუთრებულ სილამაზეს ანიჭებს.  სასახლის ხუროთმოძღვრული ძეგლი ფართო ტერიტორიას მოიცავს. მას ყოველი მხრიდან ქვის გალავანი აკრავს. ეს სახანო შუალედური სამეზობლოა. შუშაში აშენებული ბოლო უბანია „ჩოლ გალას ციხე". მას შემდეგ, რაც ამ უბნის მაცხოვრებლები ციხის კედლების აშენების შემდეგ გადავიდნენ და დასახლდნენ ციხის გარეთ, ქალაქელები მათ უწოდებდნენ „ჩოლ გალელს" ანუ „ციხის გარეთ მცხოვრებთ" და უბანი ამ სახელით იყო ცნობილი. ჰაჯი ნასირ რზა ოღლუმ, შუშას ერთ-ერთმა ქველმოქმედმა, 1889 წელს ააგო შადრევანი ამ უბანში.

არქიტექტურა
-----------

აქ ვაკე ტერიტორიები, სამეზობლო სკვერები, მეჩეთები სხვებისგან განიერია და განსხვავდება არქიტექტურული სტილით. ციხის ქვედა უბანში არის მრავალი წყლის ჭა, ტბორები, შადრევნები და ცისტერნები. უბნის ქუჩებისა და მოედნების სიგანე, საცხოვრებელი კორპუსები, ხანისა და ხანის შვილების, ვაჭრებისა და რელიგიური მოღვაწეების კუთვნილი შენობები კიდევ უფრო მატებს უბანს ბრწყინვალებას. სამეზობლო ასე დასახელებულია, რადგან ის ყველაზე ახლოსაა ციხის კედლებთან. სხვა უბნების მსგავსად, ამ უბანსაც ჰქონდა მეჩეთი, აბანო, პატარა მოედანი და წყარო. ამ უბანში მდებარეობს ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ჰაჯიბეოვის მამის ქონება.

სქოლიო
------

1. ↑  Şuşanın məşhur məhəllələri. ციტირების თარიღი: 28 apr 2022
2. ↑  Hüseynov, Y.Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinin tarixi/Yunis Hüseynov; red. və rəyçi Z. H. Bayramlı (ön söz müəl.).–Bakı: [n.y.], 2019.–207s.
3. ↑  .Şuşa bulaqları: 2015.15 sentyabr. S.6–7.
4. ↑  Şuşa salnaməsi. ციტირების თარიღი: 18 avq 2022
5. ↑  Yunis Hüseynov, Bakı-2015. Şuşa nəşriyyatı, səh. 152
6. ↑  Şuşanın məşhur məhəllələri. ციტირების თარიღი: 28 apr 2022
7. ↑  Yunis Hüseynov (2015). *Şuşa Salnaməsi*.  "AFPoliqraf",   გვ. 208.
8. ↑  Mahmudov, Y.Qarabağ: Real tarix, faktlar, sənədlər / Y.M.Mahmudov, K.K.Şükürov; baş məsləhətçi E.Ə.Mahmudov; məsləhətçilər A.Ə.Paşayev, F.H.Vahabov; naşir: B.H.Axundov; İngilis dilinə tərcümə edən: B.İ.Hacıyev. – Bakı: Təhsil. – 2005. – Mətn paralel olaraq Azərbaycan və ingilis dillərindədir.
9. ↑  Çingiz Qacar, "Köhnə Şuşa", Şərq-Qərb nəşriyyatı. 2019, 349 səh.
**კალგა** (ყირიმ. qalğa, قالغا‎; qalğay, قالغاى‎) — ტიტული ყირიმის სახანოში, რომლის მატარებელიც ითვლებოდა სახანოს ტახტის მემკვიდრედ და ხანის შემდეგ პირველ პირად. კალგას წოდება დაწესდა 1486 წელს, ყირიმის მე-3 ხანის, მენლი I გირეის მმართველობის პერიოდში. კალგას პირადად ხანი ნიშნავდა. ის აუცილებლად უნდა ყოფილიყო გირეის დინასტიის წევრი, არ აქვს მნიშვნელობა ხანის ვაჟი იქნებოდა, ძმა თუ ნათესავი. კალგას ტიტული მატარებელი გირეიები ყირიმში ავტორიტეტით სარგებლობდნენ, განაგებდნენ ხაზინასა და სახელმწიფო საქმეების დიდ ნაწილს. მათი რეზიდენცია იყო სიმფეროპოლის სასახლე. კალგას შემდეგ მესამე პირისა და მეორე მემკვიდრის ტიტული იყო — ნურედინი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია
* ყირიმის კალგების სია
* ყირიმის ნურედინების სია
* ნურედინი

ლიტერატურა
----------

* Халим Гирей-султан «Розовый куст ханов, или история Крыма», Симферополь, 2008 г. ISBN 978-966-8518-91-1
* Смирнов В. Д. «Крымское ханство под верховенством Отоманской империи», том 1, Издательский дом «Рубежи Х Х I», 2005 г. ISBN 5-347-00007-4
**იულია**, აგრეთვე **იულია უმცროსი** (ლათ. Iulia Minor; დ. ძვ. წ. 101 — გ. ძვ. წ. 51) — გაიუს იულიუს კეისრის ქალიშვილი, იულიუს კეისრის და და ავგუსტუსის ბებია დედის მხრიდან.

და-ძმები
--------

იულია და მისი და-ძმები რომში დაიბადნენ და აღიზარდნენ. რადგანაც რომაელები ქალიშვილებს, ჩვეულებრივ, პრანომენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აძლევდნენ, თუ მათ რამდენიმე უფროსი და ჰყავდათ, უფროსი და მოიხსენიებოდა სახელით „იულია უფროსი", უმცროსი კი — „იულია უმცროსი", როდესაც მათი ერთმანეთისაგან გარჩევა იყო საჭირო.

უცნობია კეისრის უფროსი და იყო თუ უმცროსი, რომელმაც პუბლიუს კლოდიუს პულქერის წინააღმდეგ მტკიცებულება წარადგინა, როდესაც ძვ. წ. 61 წელს ეს უკანასკნელი რწმენის არქონის გამო გადააყენეს. იულიამ და დედამისმა სასამართლოს მიაწოდეს დეტალური ანგრიში მის პომპეასთან, კეისრის ცოლთან ურთიერთობასთან დაკავშირებით. სკანდალის გამო, კეისარი პომპეას გაშორდა.

ქორწინება და შთამომავლობა
-------------------------

იულია დაქორწინებული იყო მარკუს ატიუს ბალბუსზე, პრეტორსა და კომისიის წევრზე, რომელიც პლებეური სტატუსის მქონე სენატორული ოჯახიდან იყო. იულიამ მას სამი (ან სხვა წყაროების მიხედვით, ორი) ქალიშვილი გაუჩინა. მათგან მეორე, ატია ბალბა ცეზონია ოქტავია უმცროსისა (ტრიუმვირ მარკუს ანტონიუსის მეოთხე ცოლი) და პირველი იმპერატორის, ავგუსტუსის დედა იყო. მისი და, ატია ბალბა პრიმა (ან ატია ბალბა ცერცია) ლუციუს მარციუს ფილიპუსის ცოლი იყო. 

კიდევ ერთი ატია, რომელიც იულიას ან მისი ქმრის ქალიშვილი უნდა ყოფილიყო სხვა ქალისგან, დაქორწინებული იყო გაიუს იუნიუს სილანუსზე. მათი ვაჟი, რომელსაც ასევე გაიუს იუნიუს სილანუსი ერქვა, ახ. წ. 10 წელს კონსული გახდა. თუმცა, შესაძლებელია, ატია „აპიას" შეცვლილი ფორმა ყოფილიყო. ახ. წ. 10 წლის კონსულის ვაჟები იყვნენ აპიუს იუნიუს სილანუსი (კონსული 28 წელს, დეციმუს იუნიუს სილანუსი, რომელიც იულია უფროსის შერცხვენასთან იყო დაკავშირებული და მარკუს იუნიუს სილანუსი, *კონსულ-სუფექტი* 15 წელს.

გარდაცვალება
------------

მისი ქმარი, ბალბუსი ძვ. წ. 52 წელს გარდაიცვალა, იულია კი მომდევნო წელს, როდესაც მისი შვილიშვილი ოქტავიანე, მომავალი იმპერატორი ავგუსტუსი, თორმეტი წლის იყო. ამ უკანასკნელმა ბებიას სამგლოვიარო სიტყვა მიუძღვნა მის დაკრძალვაზე.

ლიტერატურა
----------

* სვეტონიუსი, *თორმეტი კეისრის ცხოვრება*, *ღვთაებრივი იულიუსი* და *ღვთაებრივი ავგუსტუსი*.
* Julia დაარქივებული 2006-06-30 საიტზე Wayback Machine. , Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology

კომენტარები
-----------

1. ↑  აღსანიშნავია, რომ ამ სახელებს იულიუსების გვარის სხვა წარმომადგენლებიც ატარებდნენ: ავგუსტუსის ქალიშვილი იულია უფროსი და შვილიშვილი იულია უმცროსი.

სქოლიო
------

1. ↑  სვეტონიუსი *ღვთაებრივი იულიუსი* 74; Schol. Bob. *in Clod.* გვ. 337, Orelli.
2. ↑  Syme, Ronald (1989) *The Augustan Aristocracy*. Oxford:  Oxford Clarendon Press,   გვ. 194. ISBN 978-0-19-814731-2. „A third Atia can now be conjured up."  (Limited Previes: "Atia, wife of Marcius Philippus (suff. 38 BC)" and "A daughter (Atia) would supply a wife for C. Silanus" of this page in Google Books)
იულია ლატინინა
**იულია ლატინინა** (რუს. Ю́лия Леони́довна Латы́нина; დ. 16 ივნისი, 1966, მოსკოვი) — რუსი ჟურნალისტი და მწერალი; ფენტეზისა და პოლიტიკურ-ეკონომიკური დეტექტივის ჟანრების რომანების ავტორი. ჟურნალისტიკაში ცნობილია, როგორც პოლიტიკური მიმომხილველი, ეკონომიკური ანალიტიკოსი და აქტიური პოლემისტი; რადიოს „ეხო მოსკვი" ერთ-ერთი გადაცემის წამყვანი.

ლატინინამ ჟურნალისტური მოღვაწეობა გაზეთში „იზვესტია" (1995-97) დაიწყო; შემდეგ მუშაობდა ჟურნალ „ექსპერტი" (1997-98), გაზეთებში „სოვერშენნო სეკრეტნო", „ნოვაია გაზეტა" (2001-დან), „კომერსანტ" (2006-დან) და სხვა. ის ასევე მუშაობდა რამდენიმე რუსულ ტელეარხზე: გადაცემებში „ვ დრუგოე ვრემია" (პირველი არხი ორტ 2001-02), „იესტ’ მნენიე" (ტვ ცენტრ 2002-3) და „ნედელია" (რენ ტვ 2003-04).

ლატინინას მიღებული აქვს საგამომძიებლო ჟურნალისტიკის ჯილდო კორიერე დელა სერასგან, მის მიერ მარია გრაცია კუტულიზე, იტალიელ ჟურნალისტზე, რომელიც ავღანეთში მოკლეს, მომზადებული მასალისთვის.

ამჟამად ლატინინა რადიო სადგურის „ეხო მოსკვი" გადაცემის „კოდ დოსტუპა" წამყვანია (2003-დან). 2008 წლის 8 დეკემბერს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ის თავისუფლების დამცველის პრემიით დააჯილდოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იულია ლატინინა (ინგლისური)
**„გარიგება ჴელმწიფის კარისა"** — ქართული სამართლის ძეგლი. მეფის ხელისუფლებისა და სამეფო კარის წესდებულება. შედგენილი უნდა იყოს XIV საუკუნეში. ჩვენამდე მოაღწია XVII საუკუნის ერთადერთმა ხელნაწერმა, რომელიც ძალზე დაზიანებულია. ნახევარზე მეტი დაკარგულად ითვლება; ამასთან ბევრი ცნობა თავის ადგილას არ არის მოთავსებული. ძეგლი იპოვა და პირველად გამოსცა ე. თაყაიშვილმა (1920). 1965 წელს იგი განმეორებით გამოსცა ი. დოლიძემ, ხოლო 1970 რუსული თარგმანითურთ — ი. სურგულაძემ. იგი უნიკალური ძეგლია. „ამ ძეგლის შინაარსი იმდენად მრავალფეროვანია, რომ მას საქართველოს როგორც სახელმწიფო წესწყობილების, ისევე კულტურული, ეკონომიური და ნივთიერი კულტურის ისტორიის შესასწავლად უაღრესი მნიშვნელობა აქვს" (ი. ჯავახიშვილი). ძეგლში აღნუსხულია ვაზირთა და სხვა მოხელეთა უფლება-მოვალეობანი, აღწერილია ვაზირობისა და დარბაზობის წესრიგი, აგრეთვე დიდი დღესასწაულების წესები. მის მიხედვით მეფე ზებუნებრივი არსების ნიშნებით არის დაჯილდოებული; იგი ღვთის სწორია. ამის გამომხატველია სასახლეში მიღებული წესჩვეულებები — მეფის მორთვა-მოკაზმვისა, საპატიო პირთა მიღებისა და სხვა, რომლებიც დეტალურადაა აღწერილი ძეგლში. მეფე უდგას სათავეში ყოველგვარ საეკლესიო და საერო საქმიანობას. „გარიგებაში" წარმოდგენილი ეს გაღმერთება მეფისა ძლიერი მეფის ხელისუფლების იდეის გამოძახილია.

ძეგლის მიხედვით, დარბაზს იწვევდნენ „დიდის წესითა" ან „უმცროსითა"; „დიდის წესითა" — განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი საკითხების გადასაწყვეტად (მაგ. მეფის ტახტზე ასვლა, ომის გამოცხადება, ზავის დადება, კანონის მიღება) ანდა დიდი საეკლესიო დღესასწაულების დროს, უცხოელი სტუმრების აუდიენციისას და სხვა, ხოლო „უმცროსითა წესითა" — სავარაუდოა, სასწრაფო საკითხების მოსაგვარებლად.

ძეგლში მოცემულია მაშინდელი მთავრობის — სავაზიროს მუშაობის განაწესი. სახელმწიდოს მართვაში სავაზირო საუწყებო სისტემის შემოღებას ნიშნავდა და დარბაზის საწინააღმდეგოდ ხელს უწყობდა მეფის ხელისუფლების გაძლიერებას და მმართველობის ცენტრალიზაციას. ამ მხრივ იგი პროგრესული დაწესებულება იყო. ზეგლის მიხედვით, სავაზიროს სხდომა მტკიცედ იყო რეგლამენტირებული. როდესაც სავაზიროს მეფე ესწრებოდა, მაშინ სხდომა მას მიჰყავდა; ჩვეულებრივ კი, სავაზიროს თავმჯდომარე მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი იყო. ადგილისა და პატივის მიხედვით ვაზირები (სხდომაზე ასეთი თანრიგით იტყვნენ წარმოდგენილნი: მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი, ათაბაგი, ამირსპასალარი, მანდატურთუხუცესი, მეჭურჭლეთუხუცესი და მსახურთუხუცესი. სხდომას ესწრებოდნენ აგრეთვე სათათბირო ხმის უფლებით ამილახორი (ამირსპასალარის თანაშემწე), ამირეჯიბი (მანდატურთუხუცესის თანაშემწე) და მწიგნობარი, რომელსაც სავაზიროს დადგენილების დაწერა ევალებოდა.

ძეგლის მიხედვით, სახელმწიფოს მმართველობის თითოეულ უწყებას სავსებით ჩამოყალიბებული სამოხელეო აპარატი ჰქონდა. ძეგლში წარმოდგენილია აგრეთვე ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები, უმაღლესი სასამართლო დაწესებულება, ე. წ. სააჯო კარი, რომლის თავმჯდომარე იყო მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი, მოძღვართ-მოძღვარის ინსტიტუტი, რომლის შესახებ არცერთ სხვა წყაროს არ შემოუნახავს რაიმე ცნობა. „გარიგება ჴელმწიფის კარისა" იმ ეპოქისათვის მოწინავე იდეებს გადმოსცემს.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 5.
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 1, ტფ. 1928
* თაყაიშვილი ე. „ხელმწიფის კარის გარიგება", ტფ. 1920
შოთა ლაფერაძე, 1981 წ. 
**შოთა ლაფერაძე** (დ. 28 თებერვალი, 1929, თბილისი — გ. 11 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი კინოპროდიუსერი. იგი პროდიუსერია ფილმებისა: „ჯარისკაცის მამა", „ზღვის ბილიკი", „ნერგები", „ღიმილის ბიჭები", „პასტორალი" და სხვა.

ბიოგრაფია
---------

შოთა ლაფერაძე დაიბადა საბჭოთა რეჟიმის მიერ 1937 წელს დახვრეტილი ქართველი ეკონომისტის გრიგოლ ლაფერაძის ოჯახში. 1957 წლიდან იგი მოღვაწეობდა კონოსტუდია „ქართულ ფილმში", 1957–1960 წლებში იყო გადამღები ჯგუფის დირექტორის მოადგილე, ხოლო, 1960–1995 ფილმის დირექტორი. 1991–1995 ხელმძღვანელობდა კინოგაერთიანებებს „აისი" და „კავკასია", იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ქართულ კინოში შოთა ლაფერაძის მოღვაწეობა არაერთ ცნობილ კინორეჟისორთან არის დაკავშირებული, მათგან აღსანიშნავია: რეზო ჩხეიძე, ოთარ იოსელიანი, 
თეიმურაზ ბაბლუანი და გიორგი შენგელაია. იმ ფილმებმა, რომელთა პროდიუსერიც შოთა ლაფერაძე იყო მოიპოვეს მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ჯილდოები: „ჯარისკაცის მამა" (რომის II საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი, 1965), „ნერგები" (მოსკოვის საერთაშორისო კონოფესტივალის პრიზი, 
1972) „მშობლიურო ჩემო მიწავ!" (ვილნიუსის XIV საკავშირო კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, 1981), „პასტორალი", (ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის კინო-პრესის ჯილდო, 1982) და სხვა. 1974 წელს ფილმისთვის „მზე შემოდგმისა", კინოწარმოების საუკეთესო ორგანიზებისათვის, შოთა ლაფერაძე დაჯილდოვდა თბილისის კონოფესტივალის პრემიით.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1962 — ზღვის ბილიკი
* 1964 — ჯარისკაცის მამა
* 1966 — მაცი ხვიტია
* 1969 — ღიმილის ბიჭები
* 1970 — ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი
* 1970 — ფეოლა
* 1972 — ნერგები
* 1973 — მზე შემოდგომისა
* 1974 — აკაციის ყვავილობა
* 1975 — პასტორალი
* 1975 — მოხეტიალე რაინდები
* 1975 — ნიძლავი
* 1976 — ბაკულას ღორები
* 1977 — დაბრუნება
* 1978 — ჩემი მეგობარი ძია ვანია
* 1980 — მშობლიურო ჩემო მიწავ!
* 1981 — ძმა
* 1989 — ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი
* 1992 — ზნედაცემული ანგელოზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა ლაფერაძე დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine.  — ეროვნული ფილმოგრაფია
* შოთა ლაფერაძე — IMDb
**ხუან ისააკ კუენკა ლოპესი** (ესპ. Joan Isaac Cuenca López; დ. 27 აპრილი, 1991) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „გრანადის" ნახევარმცველი.

კარიერა
-------

### ადრეული წლები

კუენკამ ფეხბურთის თამაში დაიწყო 2001 წელს, „ესპანიოლის" სკოლაში, როდესაც იგი იყო 10 წლის. 2003 წელს კი გაწევრიანდა „ბარსელონას" აკადემიაში. 2006 წელს დაბრუნდა მშობლიურ ქალაქის კლუბ „რეუს დეპორტიუში". 2008 წელს კი ჩაირიცხა „დამის" რიგებში. 2009 წელს დაბრუნდა „ბარსელონაში".

### ბარსელონა B

2010 წელს კუენკა გამოცხადდა „ბარსელონა B-ს" შემადგენლობაში, ამის შემდეგ იგი 1 წლიანი არენდით ასპარეზობდა კატალონიურ „საბადელში", რომელიც სეგუნდა დივიზიონში გამოდიოდა.

„საბადელის" შემადგენლობაში მან ჩაატარა 32 მატჩი და გაიტანა 4 გოლი.

ისააკის დებიუტი „ბარსელონა B"-ს შემადგენლობაში შედგა 2011 წლის 4 სექტემბერს, „კარტახენის" წინააღმდეგ, სადაც მან გოლის გატანა შეძლო.

### ბარსელონა

კუენკა პირველად „ბარსელონას" ძირითად შემადგენლობაში გამოჩნდა 19 ოქტომბერს. ამ შეხვედრაში ლურჯ-ბროწეულის ფერები მასპინძლობდნენ „ვიქტორია პლზენს", ისააკი კი მოედანზე გამოჩნდა მატჩის 88 წუთზე, დავიდ ვილიას ნაცვლად.

25 ოქტომბერს კი მისი დებიუტი ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში შედგა „გრანადას" წინააღმდეგ, იგი შეხვედრის 90 წუთზე შემოვიდა მოედანზე.

29 ოქტომბერს, „მალიორკის" წინააღმდეგ მან თავის კარიერაში პირველი გოლი გაიტანა „ბარსელონას" მაისურით.

31 იანვარს კი მან გაახანგრძლივა კონტრაქტი ბარსასთან 2015 წლის ივნისამდე.

### ბარსელონის შემდეგ

2012–2013 წლების სეზონში კუენკამ ფეხი ვერ მოიკიდა „ბარსელონის" ძირითად გუნდში და იჯარის წესით ჩაირიცხა ამსტერდამის „აიაქსში". ნიდერლანდურ კლუბში ჩაატარა მხოლოდ 3 მატჩი. 2013–2014 წლების სეზონში „ბარსელონის" ძირითად გუნდში არ უთამაშია, 2014–2015 წლების სეზონიდან კი „დეპორტივო ლა-კორუნიას" ფეხბურთელი გახდა. 27 ჩატარებულ შეხვედრაში შეძლო 2 გოლის გატანა.

მომავალი სეზონიდან ჩაირიცხა თურქულ „ბურსასფორში", სადაც ჩემპიონატში ჩაატარა 12 მატჩი, აქედან მხოლოდ 2 სრულად, შეძლო 1 გოლის გატანა.

2015 წლიდან „გრანადის" ფეხბურთელია.

ტიტულები
--------

ესპანეთის დროშა ბარსელონა
* მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2011
* ესპანეთის თსი: 2011/12

ნიდერლანდების დროშა აიაქსი
* ნიდერლანდების ჩემპიონი: 2012/13

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გრანადა  – მიმდინარე შემადგენლობა |
| --- |
|  |
| 

1 სილვა ·
3 სილვა ·
4 სამპერი ·
5 აგბო ·
6 ლომბანი ·
7 რამოსი ·
8 ვაკასო ·
9 პონსე ·
10 ბოგა ·
11 კონე ·
13 ოჩოა ·
14 ტაბანუ ·
15 ატცილი ·
16 კარსელა ·
17 ვეზუ ·
18 პერეირა ·
19 კუენკა ·
20 სონიე ·
21 კრჰინი ·
22 ფულკიე ·
23 ერნანდესი ·
24 კრავეცი ·
25 ინგასონი ·
26 ანგბანი ·
34 მალე ·
მწვრთნელი: ტონი ადამსი
 |

 |
**შოთა ლომსაძე** (დ. 7 მაისი, 1925, ჩუნჩხა, ახალქალაქის რაიონი — გ. 12 დეკემბერი, 2003) — ქართველი პოეტი და ისტორიკოსი, პროფესორი (1976).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩუნჩხაში, დაამთავრა ჩუნჩხის რვაწლიანი სკოლა, შემდეგ ახალქალაქის საშუალო სკოლაში გადავიდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ომში გაიწვიეს. ომიდან დაბრუნების შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა, რომელიც დაამთავრა 1950 წელს. სამცხე-ჯავახეთის საკითხებზე დაიცვა ჯერ საკანდიდატო, შემდეგ კი სადოქტორო დისერტაცია. დაჯილდოებულია უმაღლესი სარდლობის მეორე ხარისხის ორდენით. გარდაიცვალა 2003 წელს.

პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1943 წელს 392-ე ქართული დივიზიის საფრონტო გაზეთში.

ნაშრომები
---------

### კრებულები

* 1957 : „მესხეთის ბუხრები"
* 1959 : „დაკარგული რაფსოდიები"
* 1963 : „ჯავახური ქრონიკები"

### მონოგრაფიები

* 1964 : „მიხეილ თამარაშვილი"
* 1975 : „სამცხე-ჯავახეთი"
* 1979 : „გვიანი შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიიდან"

### მასზე

* ლეილა ბურჯანაძე, შოთა ლომსაძე - სამცხე-ჯავახეთის მემატიანე, თბ. 2006 ISBN 99940-60-11-2

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 288.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა ლომსაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  შოთა ლომსაძის საიუბილეო საღამო
იულია ფაილოძე
**იულია ფაილოძე** (დ. 1919, დიდღვაბუნა — გ. 2000, ბათუმი) — შორეული ნაოსნობის პირველი ქართველი მეზღვაური ქალი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.

ბავშვობა და სტუდენტობა
----------------------

იულია ფაილოძე 1919 წელს, ხონის რაიონის სოფელ დიდღვაბუნაში დაიბადა. მალე მისი ოჯახი საცხოვრებლად აფხაზეთში, აგუძერაში გადავიდა. 7 კლასის დასრულების შემდეგ იულია ბათუმის საზღვაო ტექნიკუმში, ჰიდროტექნიკურ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. მასთან ერთად კიდევ 3 გოგო სწავლობდა: ნინო კალანდაძე, შუშანა თუმანიშვილი და ვაიდე გვარიშვილი. იულიას სწავლა თავიდანვე გემთწამყვანობაზე უნდოდათ, მაგრამ გოგოობის გამო არ მიიღეს, თუმცა მოგვიანებით მან თავისი სურვილის ასრულება მაინც მოინდომა და გემთწამყვანობაზე გადავიდა.

გემთწამყვანობის ფაკულტეტზე კარგად სწავლობდა. დირექციის პატივისცემაც დაიმსახურა, თუმცა როცა პრაქტიკის დრო დადგა, მას კიდევ ერთი წინააღმდეგობის გადალახვა მოუხდა. ტექნიკუმის ხელმძღვანელობამ გემზე გაშვებამდე მის მშობლებთან პირისპირ შეხვედრა მოისურვა, თუმცა გამოსავალს მალევე მიაგნო: ნაცნობ-მეზობლებს მოელაპარაკა და დედ-მამის ნაცვლად ტექნიკუმის ხელმძღვანელობას ისინი შეახვედრა. იულია ფაილოძემ სწავლა 1940 წელს დაასრულა.

მოღვაწეობა
----------

სწავლის დასრულების შემდეგ იულია ფაილოძე შორეული ნაოსნობის შტურმანი გახდა. 

> თუ წასვლაა, წასვლა იყოს. მე შორეულ აღმოსავლეთში წავიდოდი, ქვეყანას ვნახავდი, საზღვარგარეთ ვიცურავებდი. მთელი ქვეყანა უნდა მოვიაროთ
> 
> 

, — ამბობდა იულია. [1]

იულია ვლადივასტოკის სანაოსნოში გაანაწილეს. ოჯახმაც მაშინ გაიგო, რომ ის სინამდვილეში გემთწამყვანობაზე სწავლობდა. იულიამ თბომავალ „არქტიკაზე" კაპიტნის მეოთხე თანაშემწედ დაიწყო მუშაობა. მალე უფრო დიდ გემზე „მინსკზე" გადაიყვანეს. სწორედ მის საჭესთან იდგა და ამერიკისკენ მიემართებოდა, როცა რადისტმა მეორე მსოფლიო ომის დაწყების ამბავი ამცნო. მიუხედავად იმისა, რომ „მინსკი" სავაჭრო გემი იყო, ამიერიდან მისი ეკიპაჟიც საომარ რეჟიმზე გადავიდა. 

1945 წელს იულია უდიდეს გემ „ვოიკოვზე", კაპიტნის მეორე თანაშემწად დაინიშნა. საბოლოოდ იულია ოდესის სანაოსნოში გადავიდა. 1948 წელი საბჭოთა კავშირში ხელისუფლების განკარგულებით, ქალ მეზღვაურებს ფლოტში სამსახური აეკრძალათ. იულია საქართველოში ისე დაბრუნდა, რომ კაპიტანი ვერ გახდა. იულია ფაილოძეს პროფესიასთან კავშირი ბოლომდე მაინც არ გაუწყვეტია. 1949 წლიდან ბათუმის საზღვაო სასწავლებელში, ხელმძღვანელის მოადგილედ მუშაობდა. 

იულია ფაილოძე ბათუმში 2000 წელს გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* მარგარიტა კიკაბიძე, "ვაჟკაცების მხარდამხარ", ქუთაისი, 1984 წელი
* ალექსანდრე ჩიკვაიძე, "ზღვა და ოთხი ქალიშვილი", 1987 წელი

სქოლიო
------

1. ↑  ალექსანდრე ჩიკვაიძე, "ზღვა და ოთხი ქალიშვილი", 1987 წელი
**კონსტანტინე კაპანელი** (ნამდვილი სახელი: **კონსტანტინე ჭანტურაია**) (დ. 5 მაისი, 1889, კაპანა — გ. 10 დეკემბერი, 1952) — ქართველი ფილოსოფოსი, ხელოვნებათმცოდნე, მწერალი.

დაამთავრა საფრანგეთის გრენობლის უნივერსიტეტის სიტყვიერების ფაკულტეტი. მუშაობდა ქუთაისის და ბათუმის სასწავლებლებში; 1923 წლიდან თბილისის კონსერვატორიასა და ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში; 1929 წლიდან მოსკოვის სამხატვრო აკადემიაში კითხულობდა ლექციებს ქართული ხელოვნების შესახებ; 1931 წელს დანიშნეს თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის კათედრის გამგედ; 1931–1933 წლებში იყო მცენარეთა დაცვის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.

თავდაპირველად ნაწარმოებებს წერდა რუსულ ენაზე; მისი პირველი ნაშრომი დაიბეჭდა გაზეთ „ზაკავკაზსკაია რეჩში" სათაურით „Идея страдания в грузинской литературе"; ცალკე წიგნად აქვს გამოცემული შემდეგი ნაწარმოებები: „სული და იდეა" (1923), „სოციალური ესთეტიკის საფუძვლები" (1925), „ქართული სული ესთეტიურ სახეებში" (1926), „ქართული ლიტერატურის სოციალური გენეზისი" (1928).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — კონსტანტინე კაპანელი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*