**ბოსრის ბრძოლა** — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და მუსლიმთა გაერთიანებულ არმიას შორის. გაიმართა 1147 წელს. იერუსალიმის მეფის — ბალდუინ III-ის ჯარები შეებრძოლნენ დამასკოს თურქულ ჯარებს მუინ ალ-დინ უნურის მეთაურობით, რომლებსაც ეხმარებოდა მოსულისა და ალეპოს კონტიგენტი ნურ ალ-დინ ზანჯის მეთაურობით.

წინაპირობები
------------

1147 წელს ალთუნთაშს, ბოსრისა და სალხადის ამირას, შეურაცხოფა თავისმა ნომინალურმა უფროსმა — დამასკოს მმართველმა მუინ ალ-დინ უნუთმა. განაწყენებული ალთუნთაში ჯვაროსანთა მოკავშირე გახდა და დასთანხმდა მათთვის გადაეცა თავისი ორი ქალაქი. მეფე ბალდუინმა თავი მოუყარა არმიას, გადაკვეთა იორდანე და გაემართა ბოსრისკენ, რომელიც დამასკოდან 65 მილით სამხრეთ-დასავლეთით, ხოლო იორდანედან 50 მილით აღმოსავლეთით მდებარეობდა.

ბრძოლა
------

მას შემდეგ, რაც ჯვაროსნებმა მოძრაობა დაიწყეს, დამასკელთა დიდი არმია დაიძრა მათთან შესახვედრად. ბევრ ლათინ ჯარისკაცს მოუთმენლად უნდოდა ბრძოლა, მაგრამ მეთაურები სიფრთხილეს და დისციპლინის დაცვას ამჯობინებდნენ. მათ დამატებითი ძალები დააყენეს სადარაჯოდ, რათა არ მომხდარიყო მოულოდნელი შეტევა მუსლიმთა მხრიდა. ფრანკები დაბანაკდნენ ღამის გასათევებლად. მეორე დღეს, საბრძოლო საბჭოს გამართვის შემდეგ, ბალდუინმა და მისმა მოხელეებმა გადაწყვიტეს გაეგრძელებინათ ექსპედიცია ბოსრისკენ საბრძოლო მარშით. ლათინთა არმია მიდიოდა ჩვეულებრივი საბრძოლო წყობით, როდესაც მათ წინააღმდეგობა გაუწია თურქულმა ცხენოსანმა მშვილდოსნებმა. ჯვაროსანთა ქვეითები მოძრაობდნენ მჭიდრო მწყობრით, მშვილდოსნები მზად იყვნენ ესროლათ უკან მდგარი თურქი მშვილდოსნებისთვის, ხოლო შუბოსნები მზად იყვნენ მოეგერიებინათ პირდაპირი შეტევები. „ბრძანების მიხედვით, რათა შეენარჩუნებინათ მწყობრის სიმტკიცე, შეაბჯრულმა ჯარის ნაწილებმა დაიწყეს ქვეითების ტოლი სისწრაფით სიარული".

ოთხი დღის განმავლობაში ჯვაროსანთა არმია თავისი მიზნისკენ მიემართებოდა და ამ დროის განმავლობაში მუდმივი თავდასხმების ქვეშ იმყოფებოდა მშვილდოსანთა და სხვათა მხრიდან. გარდა ამისა, ჯარისკაცები იტანჯებოდნენ წყურვილისგან ზაფხულის ცხელ ამინდში. როდესაც მათ ბოსრას მიაღწიეს, მოახერხეს მიეღოთ წყალი და სხვა მომარაგება. ჯვაროსანთა იმედები გაცრუვდა, როდესაც ალთუნთაშის ცოლმა იპოვა ქმართან შედარებით მტკიცე ადამიანი და დამასკელთა არმია ბოსრის ციტადელში შეუშვა. ბალდუინს ქალაქის აღების იმედი არ ჰქონდა და გადაწყვიტა უკან დახევა.

უკან დახევისას ფრანკები უფრო მეტად იტანჯებოდნენ სიცხისა და მტვრისგან, ამას თან ერთვოდა თურქთა განუწყვეტელი შეტევები. ამასთანავე სარკინოზებმა ცეცხლი მოუკიდეს ბუჩქებს და ჯვაროსნებს ახლა უკვე მათი კვამლიც აწუხებდა. ქრისტიანებს საკუთარი გარდაცვლილი და დაჭრილი მოემრები თან მიჰყავდათ, რათა მათი მტრები არ გამხნევებულიყვნენ დანაკარგების დანახვაზე. „ვინც თავის მწკრივს დატოვებდა, მას ემუქრებოდნენ მკაცრი სასჯელით". მწკრივის დატოვება ნებართვის გარეშე აკრძალული იყო. თუმცა გამონაკლისის სახით, რაინდ შეეძლო დახმარებოდა ქრისტიანს, თუ მას მუსლიმი მოკვლას უპირებდა.

ლიტერატურა
----------

* Beeler, John (1971). *Warfare in Feudal Europe 730-1200*.  Ithaca, NY: Cornell University Press. ISBN 0-8014-9120-7.
* Smail, R. C. [1956] (1995). *Crusading Warfare 1097-1193.*.  New York: Barnes & Noble Books. ISBN 1-56619-769-4.

სქოლიო
------


|  |  |
| --- | --- |
|  |  იხილეთ პორტალი **ჯვაროსნული ლაშქრობები** |

1. ↑  Beeler 1971, გვ. 141
2. ↑  Smail 1995, გვ. 159

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯვაროსნული ლაშქრობების ბრძოლები |
| --- |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ქსერიგორდონი (1096)
* ცივეტოტი (1096)
* ნიკეა (1097)
* დორილეა (1097)
* ანტიოქია (1097-1098)
* მაარა (1098)
* იერუსალიმი (1099)
* ასკალონი (1099)
 |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* არსუფი (1099)
* მელიტენა (1100)
* მერსივანი (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* რამლა (1101)
* რამლა (1102)
* ტრიპოლი (1102-1109)
* ჰარანი (1104)
* რამლა (1105)
* არტაჰი (1105)
* სიდონი (1110)
* შაიზარი (1111)
* ალ-სანაბრა (1113)
* სარმინი (1115)
* სისხლიანი ველი (1119)
* ჰაბი (1119)
* იაფა და ტვიროსი (1123-1124)
* იბნა (1123)
* აზაზი (1125)
* მარჟ-ალ-საფარი (1126)
* ბა'რინი (1137)
* შაიზარი (1138)
* ედესა (1144)
* ბოსრა (1147)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დორილეა (1147)
* ეფესო (1147)
* მენდერესი (1147)
* კადმუსი (1148)
* დამასკი (1148)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* ინაბი (1149)
* აინტაბი (1150)
* ასკალონი (1153)
* ჰულის ტბა (1157)
* ალ-ბუქაია (1163)
* ჰარიმი (1164)
* ალ-ბაბეინი (1167)
* მონჟისარი (1177)
* მარჯ-აიუნი (1179)
* იაკობის ფონი (1179)
* ბელვუარი (1182)
* ალ-ფული (1183)
* კერაკი (1183)
* კრესონი (1187)
* ჰატინი (1187)
* იერუსალიმი (1187)
* ტვიროსი (1187)
 |
|  |
| მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იკონია (1190)
* აკრა (1189-1191)
* არსუფი (1191)
* იაფა (1192)
 |
|  |
| მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ზარა (1202)
* კონსტანტინოპოლი (1203)
* კონსტანტინოპოლი (1204)
 |
|  |
| მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იერუსალიმი (1218)
* დამიეტა (1218-1219)
 |
|  |
| მეექვსე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* იერუსალიმი (1244)
* ფორბია (1244)
 |
|  |
| მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დამიეტა (1249)
* ელ-მანსური (1250)
* ფარისკური (1250)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ტუნისი (1270)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული  ლაშქრობის შემდეგ | 
* კრაკ-დე-შევალიე (1270)
 |

 |