recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯაოშვილი**. |

**ვახტანგ შალვას ძე ჯაოშვილი** (დ. 25 თებერვალი (10 მარტი),1914, ბილიასუვარი, ბაქოს გუბერნია, ახლანდელი აზერბაიჯანი, — გ. 26 მარტი, 1997, თბილისი) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი (1980-1996), სკკპ წევრი 1939 წლიდან.

1938 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის ქიმია-ტექნიკის ფაკულტეტი. 1941 წელს მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. ინსტიტუტის დამთავდრების შემდეგ მუშაობდა ხელმძღვანელ სამეურნეო თანამდებობაზე. 1941-1945 წლებში სამამულო ომის მონაწილე, 1953 წლიდან სამხედრო სამსახურიდან დემობილიზაციის შემდეგ, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელია. 1967-1977 წლებში მოსახლეობის გეოგრაფიის ლაბორატორიის გამგე, 1978 წლიდან ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. წლების მანძილზე ვახტანგ ჯაოშვილი იყო ინსტიტუტის დირექტორის მრჩეველი. იგი აგრეთვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციების კურს მოსახლეობის გეოგრაფიაში.

მისი ნაშრომები ეძღვნება ეკონომიკურ გეოგრაფიას, მოსახლეობის და განსახლების გეოგრაფიას და ქალაქთმცოდნეობის საკითხებს. მეცნიერული მუშაობის ძირითადი სფერო იყო საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფია. მუშაობდა უმთავრესად დემოგრაფიისა და ურბანიზაციის საკითხებზე, აგრეთვე რესპუბლიკის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრობლემებზე. შეიმუშავა საქართველოს დემოგრაფიული სიტუაციის გაუმჯობესებისა და რესპუბლიკის ურბანიზაციის კონცეფცია.

გამოქვეყნებული აქვს 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 12 მონოგრაფია. მისი შრომები დაიბეჭდა აშშ-ში, საფრანგეთში, პოლონეთში, უნგრეთში, ინდოეთში და სხვა ქვეყნებში. დაჯილდოებული იყო წითელი ვარსკვლავისა და დიდი სამამულო ომის II ხარისხის ორდენებითა და მედლებით.

1970 წელს მიენიჭა სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების სემიონოვ-ტიან-შანსკის სახელობის ოქროს მედალი, 1971 წელს საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1993 წელს საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია, 1997 წელს კი ღირსების ორდენი. დაკრძალულია თბილისში, ვერეს სასაფლაოზე. მისი სახელობისაა ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნიგოზეთის საჯარო სკოლა.

თხზულებები
----------

* საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში, თბ. 1984;
* ქუთაისი. ეკონომიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბ. 1962.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 540-541.
2. 1 2 3  აკადემიის წევრ-კორესპონდენტის ვახტანგ ჯაოშვილის დაბადების 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სხდომა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2014-09-08.
3. ↑  სსიპ - ვახტანგ ჯაოშვილის სახელობის ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნიგოზეთის საჯარო სკოლა
**საიდ რუსტამოვის სახელობის აზერბაიჯანის ხალხური ინსტრუმენტების სახელმწიფო ორკესტრი** (აზერ. Səid Rüstəmov adına Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri) — აზერბაიჯანული ხალხური ინსტრუმენტების პირველი სანოტო ორკესტრი 1931 წლის 1 მაისს აზერბაიჯანული პროფესიონალური მუსიკის დამაარსებლ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ინიციატივით დაარსდა სიმფონიური ორკესტრის

პრინციპის საფუძველზე. მთავარი დირიჟორი იყო უზეირ გაჯიბეკოვი, ხოლო დირიჟორის დამხმარე და კონცერტმეისტერი იყო საიდ რუსტამოვი.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანის ხალხური ინსტრუმენტების ორკესტრი წარმოადგენს პირველ მსგავს ხალხური ინსტრუმენტების ორკესტრს მთელს აღმოსავლეთში, რომელიც ნოტებით უკრავდა. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქვეყნის ეროვნული მუსიკალური კულტურის განვითარებაში. ორკესტრის თავდაპირველი შემადგენლობა შედგებოდა სულ რაღაც ხუთი ინსტრუმენტისაგან — თარი, ქამანჩა, ბალაბანი, დეფა და დოლი. შემდგომ ხმოვანების გაძლიერების მიზნით ორკესტრში დამატებით შეტანილი იქნა მუსიკალური ინსტრუმენტების სხვადასხვა სახეობა — ისეთები როგორიცაა ნაღარა, ზურნა, ტიუტეკი, განუნი, და ასევე ისეთი ევროპული ინსტრუმენტები, როგორიცაა ფორტეპიანო, კონტრაბასი, კლარნეტი და სხვ.

უზიერ გაჯიბეკოვმა ამ ორკესტრისათვის გადაამუშავა ხალხური სიმღერები და ცეკვები, დასავლეთევროპელი და რუსი კომპოზიტორების ნაწარმოებები, ორკესტრისათვის შექმნა ფანტაზიები «შურ» и «ჩარგაიახ». 1935 წლიდან ორკესტრის დირიჟორის თანამდებობა ჩაიბარა საიდ რუსტამოვმა, რომლის სახელიც ორკესტრისათვის იქნა მინიჭებული მისი გარდაცვალების შემდეგ.

ორკესტრი წარმოადგენს მრავალი ღონისძიების მუდმივ მონაწილეს სახელმწიფო მაშტაბით, წარმატებით გადის გასტროლებზე მთელს მსოფლიოში, გამოდიდა მრავალкаких?] პრესტიჟულ საერთაშორისო ფესტივალზე. ამგვარად, 2004 და 2005 წლებში კოლექტივმა ორჯერ დაიმსახურა «გიზიკ ჩიანგ»-ის მაღალი პრემია XIX და ХХ საერთაშორისო მუსიკალურ ფესტივალზე «ფადჟრ», რომელიც ირანის ისლამურ რესპუბლიკის დედაქალაქში – თეირანში გაიმართა.

ორკესტრის დირიჟორი
------------------

ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი გახლავთ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი, პროფესორი აგავერდი პაშაევი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მუღამი
* მსოფლიოს მუღამი (საერთაშორისო ფესტივალი)

სქოლიო
------

1. ↑  Азербайджанский Государственный оркестр народных инструментов даст концерт
**მიხეილ გარაყანიძე** (დ. 2 აგვისტო, 1910, თბილისი — გ. 1981, ოდესა) — ქართველი არქიტექტორი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1957), პროფესორი (1959), საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1959) საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1910 წლის 2 აგვისტოს თბილისში. 1938 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი არქიტექტორ-მშენებლის სპეციალობით. 1941 წლამდე მუშაობდა თბილისის საპროექტო ორგანიზაციებში. იგი 1941–1945 წლებში მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1946 წლიდან პედაგოგიური მოღვაწეობა დაიწყო. სწავლობდა და იკვლევდა ხალხური ხის ხუროთმოძღვრებას. მუშაობდა არქიტექტურულ–სამშენებლო ტერმინოლოგიის საკითხებზე. 1963–1964 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა სსრკ მეცნირებათა აკადემიის საცხოვრებელი სახლების ტიპიზაციის განყოფილების ფილიალის შექმნაში, რომლის ხელმძღვანელადაც დაინიშნა. შემდგომში ამ განყოფილებისა და „ქალაქმშენპროექტის" ერთ-ერთი განყოფილების ბაზაზე ჩამოაყალიბა თბილისის ზონალური სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტი, სადაც დაარსების დღიდან 1970 წლამდე იყო დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1971 წლიდან გადავიდა ოდესაში, სადაც გარდაცვალებამდე განაგებდა სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის კათედრას.

ნამუშევრები: საცხოვრებელი სახლები წყალტუბოში (1938–1940), ჟინვალის დასახლების გენგეგმა (1946), სოფლის ჰიდროელექტროსადგურები (1947–1950).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 555–556.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გარაყანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ცაი ინ-ვენი** (ჩინ. 蔡英文;დ. 31 აგვისტო 1956, ტაიპეი, ტაივანი) — ტაივანელი პოლიტიკოსი. ტაივანის პრეზიდენტი 2016 წლის 20 მაისიდან.

ბიოგრაფია
---------

ცაი 2008 წელს
დაიბადა 1956 წელს. 1978 წელს დაასრულა ტაივანის ეროვნული უნივერსიტეტის იურიდიული კოლეჯი. 1980 წელს კორნელის უნივერსიტეტში დაიცვა მაგისტრის ხარისხი, ხოლო 1984 წელს ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში მიიღო დოქტორის ხარისხი. ლონდონიდან დაბრუნების შემდეგ ტაიბეის უნივერსიტეტში დაიწყო სამართლის სწავლება.

1990-იან წლებში მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში, რომელიც ითვალისწინებდა მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში ტაივანის გაწევრიანებას. 2000-2004 წლებში იყო მატერიკულ ჩინეთთან კავშირის სამთავრობო მინისტრი. 2004-2006 წლებში საკანონმდებლო იუანის წევრია. 2006-2007 წლებში ტაივანის რესპუბლიკის ვიცე-პრემიერია. 2012 წელს დამარცხდა საპრეზიდენტო არჩევნებში და გადადგა პარტიის ლიდერის თანამდებობიდან.

2016 წლის იანვარში გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 57,7 % და გახდა ტაივანის პირველი ქალი-პრეზიდენტი. თანამდებობა დაიკავა 2016 წლის 20 მაისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2015-12-20 საიტზე Wayback Machine.
* ცაი ინ-ვენი Facebook-ზე

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ცაი ინ-ვენი***
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რჩეულიშვილი**. |

**მიხეილ რჩეულიშვილი** (დ. 19 დეკემბერი, 1907, ვაზისუბანი, თელავის მაზრა — გ. 1994) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ-ის მენცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1927 წლიდან მუშაობდა იწყებს პროფ. ი. ჯანდიერთან, ახლად დაარსებულ საქართველოს მიწსახკომის ცენტრალურ ზოოტექნიკურ საცდელ სადგურში; 1929 წელს გაგზავნეს ქ. ლენინგრადში სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის განსაკუთრებულ ზოოლოგიის ლაბორატორიაში, სადაც სწავლობდა კრანეოლოგიური და ოსტეოლოგიური კვლევის მეთოდებს, შემდგომ ქ. მოსკოვში ექსპერიმენტალური ბიოლოგიის ინსტიტუტში და ცენტრალურ გენეტიკურ სადგურში ეუფლებოდა ზოგადი გენეტიკის და ცხვრის გენეტიკის კვლევის მეთოდებს. 1932-1940 წლებში შეთავსებით მუშობდა მეცხვარეობის ზონალურ საცდელ სადგურში ცხვრის გენეტიკის განყოფილების ხელმძღვანელად და მატყლის მცოდნეობის ლაბორატორიის გამგედ, მასვე ევალებოდა სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილის მოვალეობის შესრულება; 1940 წლიდან მუშობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის ზოოლოგიის სექტორში და შემდგომ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტში სწავლულ მდივნად და მისივე ინიციატივით შექმნილ ცხოველთა წარმოშობისა და ევოლუციის ლაბორატორიის გამგედ; 1958 წლიდან საქართველოს მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე იყო სამეცნიერო ნაწილში; 1959 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა გენეტიკის განყოფილება; 1976 წელს მისივე თაოსნობით საქართველოს სსრ მეცნიერების აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტთან დაარსდა მეცხოველეობის პროდუქტიულობის ამაღლების ბიოლოგიური საფუძვლების ლაბორატორია; გამოიკვლია და დაამუშვა მომთაბარე მეცხოველეობის რაციონალიზაციისა და ინტენსიფიკაციის ორიგინალური სისტემები; საქართველოში პირველმა დაიწყო მომთაბარე მეხორცული მეცხვარეობისა და ექსტრემალურ პირობებში ზებუსთან შეჯვარებით მეხორცული მეძროხეობის განვითარების შესწავლა, აგრეთვე ადგილობრივი ცხვრების გენოფონდის გამოკვლევა და ენდემურ სასწავლო-სამეცნიერო ცხოველთა გენოფონდის დაცვა და გამოყენების პრობლემების დამუშვება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 521.
* საქართველოს ზოოტექნიკური განათლებისა და მეცნიერების ფუძემდებლები. – თბ. 2004. – გვ.151;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ რჩეულიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იტალიის სოციალური რესპუბლიკა** (იტალ. Repubblica Sociale Italiana), არაოფიციალურად ასევე ცნობილი როგორც **სალოს რესპუბლიკა** (იტალ. Repubblica di Salò) — მარიონეტული სახელმწიფო ჩრდილოეთ იტალიის (და ნაწილობრივ ცენტრალური იტალიის) ტერიტორიაზე, რომელმაც იარსება 1943 წლის სექტემბრიდან 1945 წლის მაისამდე.

იტალიის სოციალური რესპუბლიკის ჩამოყალიბებას წინ უძღოდა სახელმწიფო გადატრიალება იტალიაში, რომლის დროსაც მუსოლინი გადააყენეს იტალიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან და დააპატიმრეს 1943 წლის 25 ივლისს. ამ დროს ადოლფ ჰიტლერის ინიციატივით ვერმახტის უმაღლესმა მთავარსარდლობამ დაიწყო იტალიის ოკუპაციის გეგმის შედგენა. 1943 წლის 3 სექტემბერს იტალიამ ხელი მოაწერა სამშვიდობო შეთანხმებას მოკავშირეებთან, რითაც გამოეთიშა მეორე მსოფლიო ომს. საპასუხოდ, 8 სექტემბერს ჰიტლერის განკარგულებით გერმანელმა მედესანტეებმა ვაფენ-სს-ის მხარდაჭერით 11 დღიანი ოპერაციის შედეგად პატიმრობიდან გაათავისუფლეს მუსლონი და აიღეს ჩრდილოეთ იტალია და ცენტრალური იტალიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მათ შორის ქალაქი რომი. გერმანიის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა იტალიის სოციალური რესპუბლიკა.

ქვეყნის სათავეში იყო იტალიის რესპუბლიკური ფაშისტური პარტია ბენიტო მუსოლინის მეთაურობით. მან თავი იტალიის ერთადერთ კანონიერ მთავრობად გამოაცხადა და იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე III, რომლის მოწვეულმა ახალმა მთავრობამაც გააფორმა საშვიდობო ხელშეკრულება მოკავშირეებთან, ქვეყნის ღალატში დაადანაშაულა. იტალიის სოციალურმა რესპუბლიკამ საერთაშორისო აღიარება მხოლოდ ნაციონალ-სოციალისტური გერმანიისგან, იმპერიული იაპონიისგან და მათი მარიონეტული სახელმწიფოებისგან მოიპოვა.

დაარსებიდან მალევე იტალიის სოციალურმა რესპუბლიკამ გერმანიას დაუთმო ტრიესტი, ისტრია და სამხრეთ ტიროლი, სადაც გერმანიის საოპერაციო ზონები შეიქმნა.

1945 წლის 2 მაისს იტალიის სოციალურმა რესპუბლიკამ არსებობა შეწყვიტა იმის შემდეგ, რაც მოკავშირეების ძალებმა დაამარცხეს იქ მდებარე გერმანული ძალები. მუსოლინი და მისი თანამოაზრეები იტალიელმა პარტიზანებმა შეიპყრეს და ქალაქ მილანში დახვრიტეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Giacomo De Marzi, *I canti di Salò*, Fratelli Frilli, 2005.
**რევაზ ჯიბუტი** (დ. 31 აგვისტო, 1934, ჩოხატაური — გ. 27 მარტი, 1992) — ქართველი ფიზიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1980). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985), სკკპ-ის წევრი 1976 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

რევაზ ჯიბუტი დაიბადა ჩოხატაურში. 1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1960-1962 და 1964-1980 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1962-1964 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1980 წლიდან ფიზიკის ინსტიტუტში ბირთვული ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელი იყო, ხოლო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში — კათედრის გამგე. იკვლევდა მსუბუქი ბირთვების სტრუქტურასა და ბირთვულ რეაქციებს. მაღალი ენერგიების γ-კვანტებით მსუბუქი ბირთვების ფოტოგახლეჩის თეორიაში შრომათა ციკლისათვის მიენიჭა სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია (1977).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 563.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ ჯიბუტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დავით დვალი** (დ. 29 მაისი 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ) — სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2-ის" ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პირველი ასტროფოტოგრაფი საქართველოში. დავით დვალმა დააფუძნა მოყვარული ასტროფოტოგრაფების ჯგუფი, სახელად Geo-Astro.

ბიოგრაფია
---------

### განათლება

დავით დვალი დაიბადა ქალაქ თბილისში 1965 წლის 29 მაისს. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი, ფიზიკური ქიმიის სპეციალობით. 1987-89 წლებში სწავლობდა ფიზიკური ქიმიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში.

### სამაუწყებლო კომპანია რუსთავი 2

1994 წელს ჯარჯი აქიმიძესა და ეროსი კიწმარიშვილთან ერთად, ქალაქ რუსთავში დააარსა სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2", რომელიც მოკლე დროში საქართველოს ყველაზე პოპულარული ტელევიზია გახდა. 1994-96 წლებში ეკავა კომპანიის ტექნიკური დირექტორის პოზიცია, ხოლო 1996-2000 წწ. იყო "რუსთავი 2"-ის გენერალური დირექტორი.

2000 წელს თავის პარტნიორებთან ერთად დააფუძნა და სათავეში ჩაუდგა სატელეკომუნიკაციო კომპანია „ჯორჯია ონლაინს", რომელიც სულ მალე საქართველოს ინტერნეტ ბაზრის ლიდერი გახდა.

ამჟამად დავით დვალი არის რამდენიმე სხვადასხვა პროფილის კომპანიის მფლობელი.

ასტროფოტოგრაფია
---------------

2014 წლიდან აქტიურად არის დაკავებული საქართველოში სრულიად ინოვაციური დარგით — ასტროფოტოგრაფიით. მისმა ნამუშევრებმა გაიმარჯვეს მრავალ კონკურსში, მოიპოვეს საერთაშორისო აღიარება, მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო. დავით დვალის თაოსნობით შეიქმნა ჯგუფი „ჯეო-ასტრო", რომლის მიზანია საქართველოში ასტრონომიის პოპულარიზაცია, პრეზენტაციებისა და შეხვედრების მოწყობა, ღია ცის ქვეშ ლექციების ჩატარება და სხვა.

### საერთაშორისო აღიარებები

დავით დვალის ფოტოებს საერთაშორისო გამოხმაურებები არ აკლია. ასტროფოტოგრაფთა საერთაშორისო საიტ Astrobin-ზე ის ამჟამად მეოთხე ადგილზე იმყოფება. დავით დვალის ექვსმა ასტროფოტომ დაიმსახურა Image Of The Day-ს სტატუსი ამ საერთაშორისო საიტზე. მას მრავალჯერ აქვს აღებული AAPOD (Amateur Astronomy Picture Of the Day)-იც.

გალერეა
-------

* ჭუპრის ნისლეული*ჭუპრის ნისლეული*
* LBN777*LBN777*
* M81 და M82*M81 და M82*
* NGC 1333*NGC 1333*
* NGC 7497*NGC 7497*
* ორიონის ნისლეული*ორიონის ნისლეული*
* როზეტის ნისლეული*როზეტის ნისლეული*

სქოლიო
------

1. ↑  დავით დვალი National Geographic საქართველოში[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Geo-Astro ფეისბუქზე
3. ↑  დავით დვალი European Astronomy Picture Of the Day-ზე
4. ↑  Trending astrophotographers.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-02. ციტირების თარიღი: 2017-03-31.
**ნიკოლოზ ნეკრასოვის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Музей-квартира Н. А. Некрасова) — სახლ-მუზეუმი საქნტ-პეტერბურგში. იგი მემორიალურია და ეძღვნება რუს მწერალს ნიკოლოზ ნეკრასოვს.

მუზეუმის აღწერა
---------------

მუზეუმი მდებარეობს კრაევსკის სახლში, რომლის კედლებშიც განთავსებულია XIX საუკუნის რუსული ლიტერატურის ცენტრი. მუზეუმი დაარსდა 1946 წელს საბჭოთა კავშირის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების მიხედვით პოეტის უკანასკნელ საცხოვრებელ სახლში. ამ სახლში ნეკრასოვი ცხოვრობდა 1857 წლიდან გარდაცვალებამდე, ანუ 1877 წლამდე. მთელი ამ ხნის განმავლობაში პოეტის ბინაში განთავსებული იყო ორი პროგრესული ჟურნალის: „Современник"-ის და „Отечественных записок"-ის რედაქციები. 1850-1870-იან წლებში ნეკრასოვის სახლი გახდა პეტერბურგის კულტურული და ლიტერატურული ცხოვრების ცენტრი. აქ ხშირად სტუმრობდნენ ცნობილი რუსი ლიტერატურის მოღვაწეები: ი. ტურგენევი, ლევ ტოლსტოი, ა. ოსტროვსკი, თედორე დოსტოევსკი, მ. სალტიკოვ-შჩედრინი, ი. გონჩარევი და სხვ. რომლებიც თანამშრომლობდნენ ჟურნალებთან. რედაქციაში მუშაობდნენ: ი. პანაევი, ნ. ჩერნიშევსკი, ნ. დობროლიუბოვი. ერთ-ერთი თანამედროვე წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ამ ოთახის ისტორია არის მთელი ეპოქის ლიტერატურული ურთიერთობების ისტორია, რუსული ჟურნალისტიკის ისტორია." |
|  |  |

სწორედ ამიტომ ნეკრასოვის სახლ-მუზეუმის ექსპოზიცია მოგვითხრობს არ მხოლოდ პოეტის ცხოვრებაზე და შემოქმედებაზე, არამედ რუსული ლიტერატურისა და მისი პუშკინის შემდგომი პერიოდის წარმომადგენლების ბედზე. მუზეუმში შესაძლებელია პოეტისა და მისი ცნობილი თანამედროვეების პორტრეტების ხილვა, რომელიც შესრულებულია გამოჩენილი რუსი მხატვრების ი. კრამსკისა და კ. გორბუნოვის მიერ. ასევე შესაძლებელია იშვიათი დოკუმენტალური ფოტოების ხილვა. ერთ-ერთი ექსპოზიცია მიძღვნილია პანაევისადმი, რადგან 1857 წლიდან 1862 წლამდე ამ ოთახში ცხოვრობდა და მიოღვაწეობდა ივანე პანაევი, ნეკრასოვის თანარედაქტორი და მეგობარი. წარმოდგენილი ექსპონატები მოგვითხრობს ამ ცნობილი მწერლის, პოეტისა და ჟურნალისტის ცხოვრებასა და შემოქმედებზე. სახლ-მუზეუმის მთელი ფონდი მოიცავს 11 ათასზე მეტ ექსპონატს. 

ექსპონტების გარკვეული ნაწილი ეძღვნება ანდრეი კრაევსკის, ცნობილ მწერალს, გამომცემელსა და პუბლიცისტს. 1990 წლის დასაწყისიდან კრაევსკის შენობაში განთავსდა საგამოფენო დარბაზები, სადაც წარმოდგენილი პეტერბურგელი მხატვრებისა და კოლექციონერების ნამუშევრები. აქვე იმართება მუსიკალური და პოეტური საღამოები.

სახლის ფოლკლორული სახელწოდებაა „ხუთი ნიკოლოზი" რადგან მასზე განთავსებულია ხუთი ნიკოლოზის მემორიალური დაფა (ნიკოლოზ ნეკრასოვი, ნიკოლოზ ჩერნიშევსკი, ნიკოლოზ დობროლიუბოვი, ნიკოლოზ პიროგოვი და ნიკოლოზ ფინგერი)

მუზეუმის მისამართია: 191104, საქნტ-პეტერბურგი, ლიტეინის პროსპექტი № 36.

ლიტერატურა
----------

* Музей-квартира Н. А. Некрасова. — М: Внешторгиздат, 1990.
* Иванов С. В. Неизвестный соцреализм. Ленинградская школа. Санкт-Петербург: НП-Принт, 2007. — с. 404, 405, 422, 446. ISBN 5901724216, ISBN 9785901724217.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Информация в «Энциклопедии Санкт-Петербурга»
* Мемориальная музей-квартира Н. А. Некрасова на портале «Музеи России»
* Страничка на сайте Всероссийского музея А. С. Пушкина დაარქივებული 2009-05-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  *Музей-квартира Н. А. Некрасова*. — М: Внешторгиздат, 1990. — с.3.
**ლუბა თეოფილეს ასული შეწირული** (დ. 20 მაისი, 1917 — გ. 26 სექტემბერი, 2006) — ქართველი დერმატო-ვენეროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972). საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1994). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

1939 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1939–42 წლებში იყო სოხუმის რაიონის სოფელ ესტონკაში ვლადიმეროვკის საექიმო უბნის და სამშობიარო სახლის გამგე; 1944–48 წლებში გაგრის რაიონის საავადმყოფოს მთავარი ექიმი; 1948–51 წლებში აჭარის რესპუბლიკური ვენდისპანსერის მთავარი ექიმი; 1951–70 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამკურნალო სამმართველოს უფროსი ვენინსპექტორი; 1952–70 წლებში შეთავსებით მუშაობდა კანისა და ვენსნეულებათა ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად, ამავე ინსტიტუტის მიკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელად; 1970–89 წლებში ინსტიტუტის დირექტორად, რესპუბლიკის მთავარ დერმატო-ვენეროლოგად; 1990 წლიდან ინსტიტუტის დირექციის მრჩეველია.

შეწირულმა პირველმა აღწერა ტერფების სოკოვანი დაავადების თავისებური კლინიკური მიმდინარეობა საქართველოს კლიმატურ პირობებში, დაადგინა ორგანიზმში წითელი ტრიქოფიტონის განთესვის შესაძლებლობა ძლიმფისა და სისხლის გზით. შეიმუშავა მათი მკურნალობის მეთოდები. იკვლევდა ფრჩხილების პათოლოგიასა და მისი მკურნალობის საკითხებს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა დაიცვა 1955 წელს თემაზე: „დერმატომიკოზები აღმოსავლეთ საქართველოში და მათთან ბრძოლის გამოცდილება", ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1970 წელს თემაზე: „ტერფებისა და ხელის მტევნების მიკოზები საქართველოში".

ლუბა შეწირული ავტორია 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომელთაგან 80-ზე მეტი გამოქვეყნებული და მოხსენებულია კონგრესებზე და სიმპოზიუმებზე უცხოეთის ქვეყნებში. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია. მისი რედაქტორობით გამოშვებულია კანისა და ვენსნეულებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის შრომათა კრებულის 23-ე ტომი.

მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულია მედიცინის მეცნიერებათა 22 დოქტორი და კანდიდატი. იყო დერმატოლოგიური კვლევის საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოების წევრი (1992) და ევროპის დერმატოლოგთა აკადემიის წევრი აკადემიკოსი (1992).

ლუბა შეწირული დაჯილდოებულია ხალხთა მეგობრობის ორდენით, საპატიო ნიშნის ორდენით, ღირსების ორდენითა და სხვა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  გრ. ფხალაძე. ლუბა შეწირული : [კანისა და ვენსნეულებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, პროფესორი. დაბადების 60 წლისთავის გამო] საბჭოთა მედიცინა. 1978. N2, გვ. 58–60
2. 1 2 3  წიგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ. 2000. გვ. 261
3. ↑  საქართველოს რესპუბლიკა. თბილისი, 2006. 4 ოქტომბერი, N194 (5535), 15 გვ.
4. ↑  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000. გვ. 314
**ტაპუტი**, ასევე მოიხსენიებენ, როგორც **ტაპუტი-ბელატეკალიმი** („ბელატეკალიმი" აღნიშნავს სასახლის ზედამხედველ ქალს), მიიჩნევა ისტორიაში პირველ ქალ ქიმიკოსად და პარფიუმერად, რომელიც ძვ.წ. II ათასწლეულში ცხოვრობდა. მისი სახელი მოხსენიებულია მესოპოტამიაში აღმოჩენილ ლურსმულდამწერლობიან ფირფიტაზე, რომელიც დაახლოებით ძვ.წ. 1200 წლით თარიღდება. ის იყენებდა სხვადასხვა ყვავილს, ზეთსა და კოთხუჯს, მურთან და ბალზამთან ერთად. მათი ერთმანეთთან შეხამების შემდეგ, ის მიმართავდა დისტილაციისა და ფილტრაციის ხერხებს. წყაროებიდან ირკვევა, რომ სწორედ მან ჩაუყარა საფუძველი კაცობრიობის ისტორიაში პირველ გამომხდელ აპარატს — ე.წ. დისტილატორს.

ის, ასევე, იყო სამეფო სასახლის ზედამხედველი და მუშაობდა მკვლევართან ერთად, რომელსაც ერქვა [...]ნინუ (მისი სახელის პირველი ნაწილი დაკარგულია).

სქოლიო
------

1. ↑  Houlihan, Sherida; Wotiz, John H. (June 1975), "Women in chemistry before 1900", *Journal of Chemical Education* **52** (6): 362,
2. ↑   (1999) *Women of Science: Righting the Record*, First Midland Book, Bloomington, Ind.:  Indiana Univ. Press,   გვ. 301. ISBN 9780253208132.
3. ↑  Levey, Martin (1973). *Early Arabic Pharmacology: An Introduction Based on Ancient and Medieval Sources*.  Brill Archive,   გვ. 9. ISBN 90-04-03796-9.
4. ↑  Rayner-Canham, Marelene, and Geoffrey Rayner-Canham. *Women in Chemistry: Their Changing Roles from Alchemical Times to the Mid-Twentieth Century*. First edition. Chemical Heritage Foundation, 9 June 2005. 1. Print.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გუგენჰაიმის მუზეუმი**. |

მუზეუმის ფასადის დეტალი
**ბილბაოს გუგენჰაიმის მუზეუმი** — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ბილბაოში, ბასკეთი, ესპანეთი. ის ერთ-ერთია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მუზეუმთაგან.

შენობის სტრუქტურის პროექტი ეკუთვნის ფრენკ გერის არქიტექტურულ ფირმას, საზოგადოებისთვის 1997 წელს გაიხსნა და მყისვე მოიხვეჭა მსოფლიოს ყველაზე წარმტაცი შენობის სახელი დეკონსტრუქტივიზმის სტილში. მუზეუმის შენობის დიზაინი და კონსტრუქცია ფრენკ გერის სტილისა და მეთოდის შესწავლის სანიმუშო მაგალითია. გერის სხვა ნამუშევართა მსგავსად მუზეუმის სტრუქტურა შედგება რადიკალურად ნაგები ორგანული კონტურებისგან. მუზეუმის მტკიცებით შენობას არც ერთი ბრტყელი ზედაპირი არ გააჩნია მთელ სტრუქტურაში. შენობის ნაწილს ჰკვეთს ავტოსტრადა, და სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი დაფარულია სიფრიფანა ტიტანიუმის პანელებით.

ჯეფ კუნსის ლეკვი, 1992.
შენობა, რომელიც საპორტო ქალაქში დგას, შორიდან აფრიან გემს ჰგავს. მისი ამრეკლი პანელები თევზის ქერცლს ემსგავსება, რაც გამოძახილია გერის დიზაინში განმეორებადი სხვა ორგანული ფორმების და ერწყმის მდინარე ნერვიონს, რომლის პირასაც ის მდებარეობს. შენობა იმენად ჰაეროვანია, რომ შთაბეჭდილებას ქმნის თითქოს დღის სხვადასხვა მონაკვეთში ფორმას იცვლიდეს, როდესაც ქუჩის მხრიდან აკვირდები.

ასევე გერის სიტლისთვის ტიპურად შენობა ტექნოლოგიის პერიოდის უნიკალური პროდუქტია. შენობის კონსტრუქციის შექმნაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის კომპიუტერულ გრაფიკასა და ვიზუალიზაციებს. კომპიუტერულმა სიმულაციებმა შესაძლებლობა მისცა ინჟინრებს შეექმნად ისეთი ფორმები, რომელიც ადრეული პერიოდის არქიტექტორებისთვის თითქმის მიუწვდომელი იყო. კონსტრუქციის მშენებლობის დროს ქვის პანელები ლაზერით დაიჭრა.

ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მიუხედავად შენობის ფასადის გრანდიოზულობისა მდინარის მხრიდან, ის საკმაოდ სადად გამოიყრება ქუჩის მხრიდან და მის შემოგარენს არ ჩრდილავს.

მუზეუმისთვის ეს ადგილი შეირჩა ქალაქ ბილბაოსა და მთლიანად ბასკეთის ეკონომიკური და კულტურული გადახალისების მცდელობის პროექტის ფარგლებში. შენობის გახსნიდან თითქმის მყისვე ბილბაო ტურისტების პოპულარული ადგილი გახდა, მოიზიდა რა დამთვალიერებლები მთელი მსოფლიოდან. როგორც ამბობენ, მუზეუმმა ბილბაო მსოფლიო რუკაზე დასვა.

მუზეუმის გამოფენები ხშირად იცვლება, თუმცა ყველაზე ხშირად აქ მე-20 საუკუნის ხელოვნება ჭარბობს და ტრადიციულ ფერწერასა და სკულპტურებს მუზეუმი უფრო ინსტალაციურ და ელექტრონულ ფორმებს ამჯობინებს. ზოგიერთი ხელოვნებათმცოდნის შეფასებით თავად შენობა იმდენად შთამბეჭდავია, რომ ის სრულიად ჩრდილავს მუზეუმის კოლექციას.

მუზეუმის ხედი მდინარიდან

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2004-01-10 საიტზე Wayback Machine.

ეს სტატია ოდესღაც იყო რჩეული. დააწკაპუნეთ აქ დამატებითი ინფორმაციისთვის.
**სომატოტროპები** (ბერძნულიდან sōmat ნიშნავს "სხეულს" და tropikós -"მოქცევას ან ცვლილებას") წარმოადგენენ უჯრედებს წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში, რომლებიც პროდუცირებენ ზრდის ჰორმონს (სომატოტროპინი).

სტრუქტურა
---------

სომატოტროპული უჯრედები შეადგენენ წინა ჰიპოფიზის უჯრედების დაახლოებით 30-40%-ს.  ისინი გამოყოფენ ზრდის ჰორმონს (GH) სომატოტროპინ- რილიზინგ ჰორმონის (GHRH, ან სომატოკრინინი) საპასუხოდ ან ინჰიბირებულნი არიან GHIH-ით (სომატოსტატინი). ორივე მათგანი ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზური პორტალური სისტემის ვენით და მეორადი წნულით ხვდება ჰიპოფიზში.

კლინიკური მნიშვნელობა
---------------------

### ჰორმონის დეფიციტი

როდესაც სომატოტროპინის დონე ორგანიზმში დაბალია, ექიმმა შეიძლება დანიშნოს ადამიანის ზრდის ჰორმონი, როგორც პრეპარატი.

სომატოტროპის სეკრეციის ნაკლებობამ მომწიფებამდე ან ახალი ძვლოვანი ქსოვილის ზრდის დასრულებამდე შეიძლება გამოიწვიოს ნანიზმი.

### ჰორმონის სიჭარბე

ზრდის ჰორმონის ჭარბი რაოდენობა ჩვეულებრივ გამოწვეულია სომატოტროპული უჯრედების მიერ ჰორმონის ჭარბი სეკრეციის გამო წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში. სომატოტროპინის ჭარბმა სეკრეციამ მომწიფებამდე ან ახალი ძვლოვანი ქსოვილის ზრდის დასრულებამდე შეიძლება გამოიწვიოს გიგანტიზმი, დაავადება, რომელიც ხასიათდება სხეულის ჭარბი ზრდით (მაგ. 7 ფუტზე მეტი სიმაღლის) და უჩვეულოდ გრძელი კიდურებით. სქესობრივი მომწიფების შემდეგ ზრდის ჰორმონის ჭარბმა სეკრეციამ შეიძლება გამოიწვიოს აკრომეგალია - დაავადება, რომელიც იწვევს ხელების, თავის, ყბის და ენის არანორმალურ ზრდას. აკრომეგალიასთან დაკავშირებული ზოგიერთი სიმპტომი მოიცავს: ძლიერ ოფლიანობას, ცხიმიან კანს, დიაბეტს, მაღალ არტერიულ წნევას, შარდში კალციუმის მატებას, და ფარისებრი ჯირკვლის შეშუპებას და ართრიტს.

სხვა ცხოველები
--------------

მსხვილფეხა რქოსანთა სომატოტროპინი გვხვდება პირუტყვის ჰიპოფიზში, სტრუქტურით განსხვავდება ადამიანის ჰიპოფიზის ზრდის ჰორმონისგან და ბიოლოგიურად არააქტიურია ადამიანში. მსხვილფეხა რქოსანთა სომატოტროპინი არეგულირებს წარმოებული რძის მოცულობას. ძროხის რეკომბინანტულ სომატოტროპინს (rBST) იყენებენ ძროხებში რძის წარმოების გასაზრდელად.

სქოლიო
------

1. ↑  Hall, John E. (2021). *Guyton and Hall textbook of medical physiology*, Michael E. Hall, 14th. Philadelphia, PA. ISBN 978-0-323-59712-8. OCLC 1129099861.
ვებ–სერვისი
**ვებ–სერვისი**, ვებ–მომსახურება (ინგლ. – web service) — ვებ–მისამართით იდენტიფიცირებული პროგრამული სისტემა სტანდარტული ინტერფეისით. 

ვებ–სერვისები ზემოქმედებენ ერთმანეთზე. გამოყენებისას ვებ–სერვისებს უწოდებენ მომსახურებას ინტერნეტში. ამ თვალსაზრისით, ტერმინი საჭიროებს დაზუსტებას, საუბარი მიდის ძიებაზე, ვებ–ფოსტაზე, დოკუმენტების შენახვაზე, ფაილებზე თუ სხვ. ასეთი სერვისებით სარგებლობა შესაძლებელია კომპიუტერის, ბრაუზერის ან ინტერნეტთან წვდომის ადგილისაგან დამოუკიდებლად.

არქიტექტურა
-----------

როგორც ფოტოზეა გამოსახული, ვებ–სერვისის ფარგლებში შეიძლება გამოვყოთ სამი ერთმანეთზე მოქმედი ინსტანცია. 

* შემკვეთი (service requestor);
* შემსრულებელი (service provider);
* კატალოგი (service broker).

როდესაც სერვისი შეიქმნება შემსრულებელი არეგისტრირებს მას კატალოგში, სადაც უკვე მისი პოვნა შეუძლიათ პოტენციურ შემკვეთებს. შემკვეთი მოძებნის რა კატალოგში შესაბამის სერვისს, ახდენს WSDL–სპეციფიკაციის იმპორტირებას და მის შესაბამისად ქმნის პროგრამულ უზრუნველყოფას. WSDL აღწერს კითხვა–პასუხის ფორმატს, რომელსაც ერთმანეთს უცვლიან შემკვეთი და შემსრულებელი მუშაობის პროცესში. ურთიერთზემოქმედების უზრუნველყოფისათვის გამოიყენება სხვადასხვა სტანდარტები. 

* „XML" – გაფართოებული ენის ნიშნები, რომლის დანიშნულებაა ენის სტრუქტურული მონაცემების შენახვა–გადაცემა.
* „SOAP" – შეტყობინებათა გაცვლის პროტოკოლი XML მონაცემთა ბაზაზე.
* „WSDL" – ვებ–სერვისების გარე ინტერფეისების აღწერის ენა XML მონაცემთა ბაზაზე.
* „UDDI" – ამოცნობის, აღწერისა და ინტეგრაციის უნივერსალური ინტერფეისი (Universal Discovery, Description and Integration).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პოსტი
* ბანი
* ჩათი
* ინტერნეტ-ფორუმი
* ჰოსტინგი
* დომენი
* სერვერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვებ–სერვისების არქივი
* ვებ–სერვისის არქიტექტურა
* სად მოვძებნოთ ვერ–სერვისი ვებზე? დაარქივებული 2009-12-17 საიტზე Wayback Machine.

საიტების დამზადება
**გარიფჩე** (თურქ. Garipçe) — სოფელი სტამბოლის პროვინციის სარიერის რაიონში, თურქეთი.

სოფელი გარიფჩე მდებარეობს ბოსფორის სრუტესა და შავ ზღვას შორის მოქცეულ ბორცვზე, ბოსფორის ევროპული სანაპიროს ჩრდილოეთით, სოფელ რუმელიფენერის სამხრეთით. გარიფჩეს მოპირდაპირე მხარეს, სტამბოლის პროვინციის ბეიქოზის რაიონში მდებარეობს სოფელი ფოირაზქოი. სოფელი გარიფჩე გამოცხადებულია დაცულ ტერიტორიად. სოფელი პოპულარული გახდა 2016 წელს აშენებული სულთან სელიმ იავუზის ხიდის მეშვეობით, რომელიც გადის ბოსფორზე გარიფჩესა და ფოირაზქოის შორის.

სოფლის სამხრეთით დგას გენუელების მიერ 550 წლის წინათ აგებული, ამჟამად დანგრეული კოშკი, რომელიც გადაჰყურებს ბოსფორის სრუტესა და შავ ზღვას.

გარიფჩე არის მეთევზეთა დასახლება, რომელიც პოპულარულია თევზის რესტორნებით. სოფელში მუდმივი მაცხოვრებლები არ არიან.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  „Karadeniz kıyısında üç balıkçı, bir de kale: GARİPÇE KÖY". *Hürriyet* (Turkish). 2004-10-08. ციტირების თარიღი: 2016-09-01.
2. ↑  „3'üncü köprü Garipçe-Poyraz'dan geçecek, 6 milyar dolara bitecek". *Hürriyet* (Turkish). 2010-04-30. ციტირების თარიღი: 2016-09-01.
3. ↑  „Yavuz Sultan Selim Köprüsü açıldı". *BBC Türkçe* (Turkish). 2016-08-26. ციტირების თარიღი: 2016-09-01.
4. ↑  „Garipçe Kalesi kiraya verilecek". *Hürriyet* (Turkish). 2010-05-21. ციტირების თარიღი: 2016-09-01.
ნიკოლოზ პიროგოვის პორტრეტი. ილია რეპინი, 1881
**ნიკოლოზ ივანეს ძე პიროგოვი** (რუს. Никола́й Ива́нович Пирого́в; დ. 25 ნოემბერი [ძვ. სტ. 13 ნოემბერი] , 1810, მოსკოვი  — გ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 25 ნოემბერი] , 1881, სოფ. ვიშნია, ახლანდელი ქ. ვინიცის საზღვრებში) — რუსი ქირურგი და ანატომი, რომლის გამოკვლევებმა საფუძველი დაუდო ანატომიაში ექსპერიმენტულ მიმართულებას, სამხედრო-საველე ქირურგიის ფუძემდებელი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1847).

ბიოგრაფია
---------

1828 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1828-1832 წლებში დერპტის (ახლანდელი ტარტუ) უნივერსიტეტში ეუფლებოდა კლინიკურ ქირურგიასა და ანატომიას. 1832 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1833-1835 ქირურგიასა და ანატომიაში დასახელოვნებლად იმყოფებოდა გერმანიაში. 1836, დერპტში დაბრუნების შემდეგ, აირჩიეს პროფესორად, სადაც დაჰყო 1840—მდე.

პიროგოვმა ქირურგიის ისტორიაში პირველად გამოიყენა ნარკოზისათვის ეთერი, ჭრილობის დაჩირქების თავიდან ასაცილებლად — იოდი და სპირტი, შექმნა ოპერაციების ჩატარების მრავალი ახალი მეთოდი. ნ. ი. პიროგოვის ნაშრომმა „ტიპოგრაფიულმა ანატომიამ" (1854) მას მსოფლიო სახელი მოუხვეჭა და დღემდე ექიმ-ქირურგების სამაგიდო წიგნია. პიროგოვის სახელი მიეკუთვნა არაერთ დაწესებულებას.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნიკოლოზ პიროგოვი***


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დეფემინიზაცია** (ლათ.  de — მოცილება, მოსპობა + ფემინიზაცია) — ბიჭებში ხასიათისა და ქცევის ქალური ფორმების გადალახვის პროცესი, რომელიც ძირითადად აღზრდის პროცესში მხოლოდ ქალების გარემოცვაში ყოფნითაა გამოწვეული.

ევოლუციურ ბიოლოგიასა და ზოოლოგიაში, დეფემინიზაცია სექსუალური დიფერენციაციის თანმდევი ასპექტია, რაც პოტენციურ ქალურ მახასიათებლებს, ფუნქციებსა თუ ქცევებს საშუალებას არ აძლევს მონაწილეობა მიიღოს მამრობითი სახის განვითარების პროცესში. ერთი შეხედვით, თითქოსდა ტერმინი გულისხმობს ქალური ნიშან-თვისებების მთლიანად მოსპობას, მაგრამ ეს ასე არ არის — ტერმინი მოაზრებულია, როგორც უფრო მეტად ამ თვისებების გამოვლენის ხელისშემშლელი ფაქტორი.

დაკვირვების მეშვეობით დადგინდა, რომ მთელ რიგ მამრ ძუძუმწოვრებში, სათესლე ჯირკვლების მიერ გამოყოფილი ჰორმონის ერთ-ერთი ნაირსახეობა — AMH — ცნობილი, როგორც Anti-Müllerian hormone მოქმედებს უშუალოდ ამ ძუძუმწოვრების ტვინზე, უშლის რა ამით ხელს მათში მდედრობითი ქცევის (განსაკუთრებით კი რეპროდუქციული ფუნქციის) განვითარებას.

ლიტერატურა
----------

* სექსოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი;
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
**ალიოზ (შიო) ბათმანაშვილი** (დ. 1885 — გ. 1 ნოემბერი, 1937) — ქართველი სასულიერო პირი და საზოგადო მოღვაწე, სტამბოლის ქართველ მამათა სავანის წინამძღვარი.

ალიოზი წარმოშობით მესხეთის ძირძველი სოფლიდან, არლიდან იყო. იგი სრულიად პატარა ჩავიდა სტამბოლში და ქართულ სავანეში მიიღო შესაბამისი განათლება. 1911 წელს ის სტამბოლის ქართულ სავანეში ქართველ რიგით მღვდლად ეკურთხა. 1922 წელს კი დაინიშნა კონსტანტინოპოლის კათოლიკური ქართული მონასტრის წინამძღოლად. 1925 წლის ნოემბერში იგი ვატიკანში რომის პაპმა, პიუს XI-მ მიიღო. ამის შემდეგ, საქართველოში დაბრუნდა და საქართველოს კათოლიკეების ადმინისტრატორი გახდა. იგი მთელი თავისი სიცოცხლე იბრძოდა ქართული ტიპიკონის საკითხისთვის, ზრუნავდა არა მხოლოდ სტამბოლში მცხოვრები კათოლიკე ქართველების, არამედ მუსლიმი ქართველების განათლებაზე. ქართული ეროვნულობის შენარჩუნებისა და ევროპისკენ გეზის გამო, მამა ალიოზს ბოლშევიკური მთავრობა სასტიკად გაუსწორდა: 1927 წლის 16 ოქტომბერს იგი დააპატიმრეს, შემდეგ კი რამდენჯერმე გადაასახლეს და 1937 წლის 1 ნოემბერს დახვრიტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალიოზ ბათმანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე ავტორი ტერმინისა „მორფოლოგია".
**ზოგადი მორფოლოგია** (ბერძნ. morphē – ფორმა და logos – სიტყვა, მოძღვრება) — მოძღვრება ფორმების შესახებ. ძირითადად შეისწავლის ცოცხალი არსებების ფორმებსა და მათ განვითარებას. ტერმინი „მორფოლოგია" მეცნიერებაში დაამკვიდრა იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთემ, როდესაც გამოაქვეყნა შრომა სახელწოდებით „მცენარეთა მეტამორფოზების ახსნის ცდა". გოეთემ დაადგინა ერთიანობა მცენარეთა ორგანოების ფორმების მრავალგვარობაში და დაამტკიცა, რომ ყლორტის ყველა ნაწილი ერთიანი ორგანოს — ფოთლის სახეცვლილებებია (იხილეთ მცენარეთა მორფოლოგია). მორფოლოგიის ალტერნატიული ეგზეგეზები შეიძლება იყოს მაგალითად:

* *მორფოლოგია ენათმეცნიერებაში* — წარმოადგენს გრამატიკის ნაწილს, რომელიც შეისწავლის რომელიმე ენის სიტყვათა ფორმებს.

* *მორფოლოგია ბიოლოგიაში* — აღწერს ორგანიზმთა ფორმებსა და მათ აგებულებას.

* *მორფოლოგია გეომორფოლოგიაში* — მოძღვრება რელიეფის გარეგან ნიშნებზე, რომელიც განსაზღვრავს ზომებს, აბსოლუტურ სიმაღლეს, შეფარდებით სიმაღლეს, მწვერვალების, ჩადაბლებებისა და ფერდობთა ფორმებს, ეროზიული დანაწევრების ხარისხს.

აგრეთვე გამოიყოფა: მორფოლოგიური ვერტიკალური ზონალობა, მორფოლოგიური ტექტონიკა, მათემატიკური მორფოლოგია და სხვ.

სქოლიო
------

1. 1 2  Философский энциклопедический словарь
2. 1 2  მორფოლოგია - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
3. ↑  Геоморфологический словарь-справочник. Ахромеев Л.М. (сост.) Брянск. 2002.
**ეტრატი** **(*პერგამენტი*)** — განსაკუთრებული წესით დამუშავებული ხბოს, ბატკნის ან თიკნის ტყავი. იყენებდნენ საწერ მასალად ქაღალდის გამოგონებამდე. ასეთ მასალაზე შესრულებული ხელნაწერი.

მზადდება სპეციალურად მომზადებული ცხოველების დაუცველი ტყავისგან - პირველ რიგში ცხვრისგან, ხბოსგან და თხისგან. იგი გამოიყენება როგორც წერის საშუალება ორი ათასწლეულის განმავლობაში. სიტყვა პერგამენტი (ლათინური პერგამენისა და ფრანგული პარკემინის საშუალებით) განვითარდა ქალაქ პერგამონის სახელიდან, რომელიც ელინისტური პერიოდის განმავლობაში იყო პერგამენტის წარმოების აყვავებული ცენტრი. ქალაქი იმდენად გაბატონდა ვაჭრობაში, რომ მოგვიანებით გაჩნდა ლეგენდა, რომელშიც ნათქვამი იყო, რომ პერგამონში გამოიგონეს პერგამენტი, რომ შეცვალონ პაპირუსის გამოყენება, რომელიც მონოპოლიზებული იყო კონკურენტი ქალაქის ალექსანდრიის მიერ. ეს ცნობა, რომელიც პლინიუს უფროსის თხზულებებშია (ბუნებრივი ისტორია, წიგნი XII, 69–70), საეჭვოა, რადგან პერგამონის გამოყენებას იყენებდნენ ანატოლიასა და სხვაგან პერგამონის აღზევებამდე დიდი ხნით ადრე. [10]

ამასთან, მომზადებულ ცხოველების ტყავზე წერას დიდი ისტორია ჰქონდა. დევიდ დირინგერმა აღნიშნა, რომ „ტყავზე დაწერილი ეგვიპტური დოკუმენტების პირველი ხსენება მეოთხე დინასტიას უკავშირდება (ძვ. წ. 2550–2450 წწ.), მაგრამ ასეთი დოკუმენტებიდან ყველაზე ადრეულია: მეექვსე დინასტიის ტყავის ფრაგმენტული როლი (გ. 24-ე საუკუნე), რომელიც გაუხსნა დოქტორ ჰ. იბსჩერს და დაცულია კაიროს მუზეუმში; მეთორმეტე დინასტიის (ახ. წ. 1990–1777 წწ.) ბერლინში; მათემატიკური ტექსტი ახლა ბრიტანეთის მუზეუმში (MS. 10250 რამსეს II-ის მეფობის შესახებ (ძვ. წ. XIII საუკუნის დასაწყისში)."[13] მიუხედავად იმისა, რომ ასურელებმა და ბაბილონელებმა ლურსმნები შთაბეჭდილება მოახდინეს თიხის ფირფიტებზე, ისინი აგრეთვე წერდნენ პერგამენტზე ძვ.წ. VI საუკუნიდან მოყოლებული. რაბინულ ლიტერატურაში ტრადიციულად ნათქვამია, რომ ცხოველების ტყავისგან დამზადებული პერგამენტის გამოყენების ინსტიტუტი ისეთი რიტუალური საგნების დასაწერად, როგორიცაა თორა, მეზუზა და ტეფილინი წარმოშობით სინაითურია, სპეციალური დანიშნულებით სხვადასხვა ტიპის პერგამენტისთვის, როგორიცაა გევილი და კლაფი. 

ადრეული ისლამური ტექსტები გვხვდება აგრეთვე პერგამენტზე.

მოგვიანებით შუა საუკუნეებში, განსაკუთრებით XV საუკუნეში, პერგამენტი მეტწილად ჩანაცვლდა ქაღალდით უმეტეს გამოყენებისთვის, გარდა მდიდრული ხელნაწერისა, რომელთა ნაწილი ასევე იყო ქაღალდზე. ქაღალდის ქარხნის ახალი ტექნიკა საშუალებას აძლევდა მას გაცილებით იაფი ყოფილიყო, ვიდრე პერგამენტი; იგი დამზადებულია ქსოვილის ქსოვილისგან და ძალიან მაღალი ხარისხის. XV საუკუნის შემდეგ ბეჭდვის დადგომისთანავე, პრინტერების მოთხოვნებმა ბევრად გადააჭარბა პერგამენტის ცხოველების ტყავის მიწოდებას.

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეტრატი***

1. ↑  უცხო სიტყვათა ლექსიკონი.
**აფაქიძეები** — თავადური საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში. 

გვარსახელი აფაქიძე (აფაქია, აფაქიანი) პირის სახელი „აფაქიდან" უნდა იყოს ნაწარმოები. სახელი „აფაქ" დადასტურებულია სვანეთის XII საუკუნის II ნახევრის საისტორიო ძეგლებში. ვახუშტის ნაშრომში „აწინდელთა მთავართა გვართათვის" დაცულია ლეგენდარული გადმოცემა აფაქიძეების წარმომავლობის შესახებ: „...არაფხან იყო თათრის ჩანგის ყაენის დროსა და ამან მიიღო სარწმუნოება ქრისტიანეთ და დაშთა აფხაზეთსა და უწოდეს ძეთა მისთა აბაქიძეთ და მერე დაეშთნენ ოდიშში დროს მეფისასა და მიღებულ იყვნენ თავადად მუნითგან იწოდებიან გვარნი მათნი აფაქიძეებად". 

აფაქიძეთა ყველაზე ადრინდელი ისტორიულად ცნობილი წარმომადგენელია ცოტნე ჩხაგუს ძე აფაქიძე, რომელიც მარუშიან და მიქალელ აფაქიძეებთან ერთად იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპებშია მოხსენიებული (XI–XIII საუკუნეები). ამავე აღაპებში XIV საუკუნეში მოიხსენიებიან ჯავახ, ტაიბუღა და ჩარგაზ აფაქიძეები. 1432 წელს ერთ-ერთი აფაქიძე იმერეთის მეფის კარზე არის „ამირეჯიბი... ციხისთავი და ერისთავი... ციხე-ქალაქთა მოაბჯრე, მოლარეთუხუცესი და პურისა ხარჯის მომკრეფელი". XV საუკუნეში, ეჯიბ აფაქიძის დროს, საგვარეულო სათავადოდ ჩამოყალიბდა. მათ ეკუთვნოდათ სოფლები სამეგრელოში: სააფაქიო ზანა, უშაფათი, ფოცხო, ეკი, საჩინო, ჯვარი, კუხეში, ნაგარუ, სააფაქიო ეწერი, მუჟავა, ფახულანი, წალენჯიხა და სხვ. აფაქიძეები ციხესიმაგრეებს ფლობდნენ მუჟავაში, ფახულანში, საჩინო-ჯვრის საზღვარზე, კუხეშში. განსაკუთრებით დაწინაურდნენ ოდიშის სამთავროში XVII საუკუნეში ლევან II დადიანის მთავრობის დროს. მათ ეკავათ სახლთუხუცესის (ქაიხოსრო აფაქიძე, 1611–16), ჭყონდიდელ-ეპისკოპოსის (ევდემონ აფაქიძე, 1616–44) და სხვა სახელოები. ამ მღვდელმთავარმა 1644 წელს მოაჭედვინა და შეამკო მარტვილის ხატი. ასევე მოაჭედვინა და მარტვილის მონასტერს შესწირა სახარება. ევდემონი გამოსახულია მარტვილის ტაძრის კედელზე, სამხრეთ კარის მარჯვენა მხარეს წარწერით: „მამა ჭყონდიდელი ევდემონ აფაქიძე".

შემდგომ წარჩინებულთა შორის ცნობილია: ბუჯუ აფაქიძე (1696–1706), ლეჩხუმის საირმის „უდაბნოს" არქიმანდრიტი ლაზარე აფაქიძე (1780), როსტომ აფაქიძე (1805), ვახუ აფაქიძე (1827), მამუკა აფაქიძე (1833), ბეჟან აფაქიძე — ოდიშის მთავრის წარმომადგენელი „თბილისში და კასპიის მხარეში" (1840–53), ვარადებელ აფაქიძე — ზუგდიდის მაზრის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი („მარშალი", 1909), იასონ აფაქიძე — ქ. ტობოლსკის ვიცე-გუბერნატორი (1902–06), კავკასიაში მეფისნაცვლის კანცელარიის საგანგებო ნაწილის სასამართლოს განყოფილების საქმეთა მმართველი (1916–17).

ლიტერატურა
----------

* სოსელია ო. ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), [ტ.] 3, თბ. 1990;
* 

* *სოსელია, ო.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.;
* *კოროტკოვა, ვ.*, „აფაქიძეები" / საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია : ენციკლოპედია. ტ. 1, აბაათა-ბურნაშეთი / მთავარი რედაქტორი ზაზა აბაშიძე. თბილისი : საქ. საპატრიარქოს წმ. ანდრია პირველწოდებულის სახ. ქართ. უნ-ტი, 2015.
ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა
**ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა** (შემოკლებით ჰ-რ დიაგრამა) — ვარსკვლავების მიმოფანტული გრაფიკი, რომელზეც ნაჩვენებია კავშირი ვარსკვლავების აბსოლუტურ ვარსკვლავიერ სიდიდესა (ან სიკაშკაშე) და სპექტრულ ტიპებსა (ან კლასიფიკაცია) და ეფექტურ ტემპერატურებს შორის.

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ვარსკვლავების ადგილმდებარეობის რუკა არ არის, არამედ მასზე გამოსახულია თითოეული ვარსკვლავი გრაფიკზე და ზომავს მის ხილულ ვარსკვლავიერ სიდიდეს (სიკაშკაშე) მის ტემპერატურასთან (ფერი) მიმართებით.

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ასევე აბრევიატურით მოიხსენიება: ჰ-რ დიაგრამა ან ჰრდ. დიაგრამა შეიქმნა დაახლოებით 1910 წელს ეინარ ჰერცშპრუნგისა და ჰენრი ნორის რასელის მიერ და წარმოადგენს ვარსკვლავების ევოლუციის გაგებაში უდიდეს ნაბიჯს.

ისტორიული ფონი
--------------

მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ვარსკვლავებზე დიდმასშტაბიანი ფოტოგრაფიულ-სპექტროსკოპიული დაკვირვებები ჩატარდა ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში, რის შედეგადაც ათი ათასობით ვარსკვლავის სპექტრული კლასიფიკაცია მიიღეს, რამაც საბოლოოდ კულმინაციას დრაპერის კატალოგში მიაღწია. ამ ნაშრომის ერთ სეგმენტში ანტონია მორიმ შეიტანა ვარსკვლავების დაყოფა მათი სპექტრული ხაზების სიგანის მიხედვით. ჰერცშპრუნგმა შენიშნა, რომ ვიწრო ხაზებით აღწერილ ვარსკვლავებს შედარებით პატარა მახასიათებელი მოძრაობა აქვს, ვიდრე იგივე სპექტრული კლასიფიკაციის სხვა ვარსკვლავებს. მან ეს ვიწრო ხაზიანი ვარსკვლავების უფრო მეტი სიკაშკაშის მიმანიშნებლად მიიღო და ამ რამდენიმე ჯგუფის პარალაქსები დათვალა, რამაც მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასების საშუალება მისცა. ეს ზეგიგანტი ვარსკვლავები იმდენად შორს მდებარეობს, რომ ღირებული პარალაქსების დათვლა შეუძლებელი იყო, სანამ კოსმოსური ასტრომეტრია არ განვითარდა, ამიტომ მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასება არ არსებობდა ამ ნაშრომამდე. ამ დიაგრამის ადრეული რასელისეული ვერსია მოიცავდა ამ ზეგიგანტებს, იმ ახლო ვარსკვლავებს, რომელთა პარალაქსი იმ დროს გაზომილი იყო, ვარსკვლავებს ჰიადებიდან (მეზობელი ღია გროვა) და რამდენიმე მოძრავ ჯგუფს, რომელთათვისაც შესაძლოა გამოეყენებინა მოძრავი გროვის მეთოდი, რომ დაედგინა მანძილები და ამის საშუალებით ამ ვარსკვლავების აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე მიეღო.

სქოლიო
------

1. ↑  A.C. Maury; E.C. Pickering (1897). „Spectra of bright stars photographed with the 11-inch Draper Telescope as part of the Henry Draper Memorial". *Annals of Harvard College Observatory*. **28**: 1–128. Bibcode:1897AnHar..28....1M.
2. ↑  Hertzprung, Ejnar (1909). „Über die Sterne der Unterabteilung *c* und *ac* nach der Spektralklassifikation von
Antonia C. Maury". *Astronomische Nachrichten*. **179** (4296): 373–380. Bibcode:1909AN....179..373H. doi:10.1002/asna.19081792402. line feed character არის `|title=`-ში №88 პოზიციაზე (დახმარება)
3. ↑  Russell, Henry Norris (1914). „Relations Between the Spectra and Other Characteristics of the Stars". *Popular Astronomy*. **22**: 275–294. Bibcode:1914PA.....22..275R.
აია-სოფიას ტაძარი
**რუნული წარწერები აია-სოფიას ტაძარში** — სკანდინავიური რუნებით განხორციელებული წარწერები სტამბოლში, აია-სოფიას ტაძრის მარმარილოს პარაპეტებზე. როგორც ჩანს, ისინი შუა საუკუნეებში ხანგრძლივი ღვთისმსახურების დროს ამოტვიფრეს ბიზანტიის იმპერატორის ვარიაგთა დაცვის მეომრებმა.

ჰალფდანის წარწერა
-----------------

ჰალფდანის წარწერა
რუნული წარწერებიდან პირველი აღმოაჩინეს 1964 წელს სამხრეთ გალერეის ზედა სართულის პარაპეტზე. წარწერა იმდენად წაშლილიყო, რომ მხოლოდ ძველნორვეგიული სახელის ფრაგმენტის, „(-)alftan-ის", ამოკითხვაღა შეიძლებოდა. წარწერის დარჩენილი ნაწილის წაკითხვა შეუძლებელია, თუმცა ვარაუდობენ, რომ წარწერა წარმოადგენდა გავრცელებულ ფორმულას „ამა და ამან ამოჰკვეთა ეს რუნები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* James E. Knirk, *Runer i Hagia Sofia i Istanbul*, Nytt om runer 14 (1999), 26-27[*მკვდარი ბმული*]
* Relics Of The Varangians — Grafitti in Hagia Sophia დაარქივებული 2010-01-15 საიტზე Wayback Machine.  (სურათებითურთ)

სქოლიო
------

1. ↑  
*Svärdström, Elisabeth* Runorna i Hagia Sofia // Fornvännen, 1970, № 65, გვ. 247—249.
2. ↑  *Knirk, James E.* Runer i Hagia Sofia i Istanbul // Nytt om runer, 1999, № 14, გვ. 26—27.
ჯეი ბარუჩელი (2014)
**ჯეი ბარუჩელი** (ინგ*.* *Jay Baruchel.* დაიბადა 1982 წლის 9 აპრილს) არის კანადელი მსახიობი, რეჟისორი, კომიკოსი და სცენარისტი. იგი ცნობილია თავისი ხმოვანი როლით, ფილმში "How to Train Your Dragon". ასევე იგი ცნობილია კომედიური როლებით ფილმებში: "Knocked Up", „ტროპიკული ქარიშხალი", "The Trotsky", "Fanboys", "She's Out of My League", "Goon", "This Is the End", "The Sorcerer's Apprentice". მას ჰქონდა მთავარი როლები FXX -ის კომედიურ სატელევიზიო სერიალებში "Man Seeking Woman" და "Undeclared".

ადრეული წლები
-------------

ჯეი ბარუშელი დაიბადა 1982 წლის 9 აპრილს, ოტავაში, ონტარიოში. მისი უმცროსი და ტეილორ ბარუშელი ასევე მსახიობია, რომელიც ცნობილია ფილმებში და სერიალებში მეორეხარისხოვანი როლების შესრულებით.

ჯეი ბარუშელი გაიზარდა მონრეალის უბანში, სახელწოდებით Notre-Dame-de-Grâce. მან მსახიობობა შეისწავლა ‘Fine Arts Core Education -ის სკოლაში.

მისი პირველი დებიუტი შედგა 1995 წელს, ცნობილ შოუში "Are You Afraid of the Dark"?

მან ასევე მიიღო როლი სერიალში, სახელწოდებით - "My Hometown" (1996). ამის შემდეგ, 1997 წლიდან 1998 წლამდე ის ელიშა კუთბერტთან ერთად მონაწილეობდა სატელევიზიო შოუში "Popular Mechanics for Kids".

პირადი ცხოვრება
---------------

ჯეი ბარუშელი ბევრ მსახიობს ხვდებოდა. 2010 წლიდან 2013 წლამდე ის ხვდებოდა მსახიობ ალისონ პილს. ისინი, ასევე, იყვნენ დანიშნულები, მაგრამ სამწუხაროდ ისინი დაშორდნენ 2013 წლის თებერვალში. ამის შემდეგ მას ურთიერთობა ჰქონდა რებეკა-ჯო დუნჰემთან და 2018 წლის მაისში ისინი დაინიშნენ.

კარიერა
-------

ჯეი ბარუშელმა თავისი კარიერა დაიწყო საქებარი წარმოდგენებით, რამაც მრავალი რეჟისორის ყურადღება მიიპყრო. 

2001 წელს მან მიიღო მთავარი როლი "FOX" - ის კომედიურ სერიალში - "Undeclared" (2001-2002). იგი მონაწილეობდა ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც არიან სეთ როგენი, მონიკა კიენა და ჩარლი ჰუნამი. 2002 წელს მან მიიღო როლი ფილმში "The Rules of Attraction".

ჯეის პოპულარობა ამერიკულ კინოინდუსტრიაში გაიზარდა, მას შემდეგ რაც ჯეიმ მეორეხარისხოვანი როლი მიიღო 2004 წელს, ცნობილ კლინტ ისტვუდის ფილმში - "Million Dollar Baby". მან ამ ფილმში მოკრივეს როლის შეასრულა.

2005 წლიდან 2006 წლამდე ჯეი მონაწილეობდა დრამატული სერიალში - "Just Legal". ამ პერიოდში მან ასევე მიიღო განმეორებადი როლი 'Numb3rs' - ში.

2007 წელს, მან მნიშვნელოვანი როლი მიიღო ჯად აპატოუს კომედიურ ფილმში - 'Knocked Up'. ფილმში მან ითამაშა რამდენიმე ცნობილ მსახიობთან ერთად, როგორიცაა სეთ როგენი, კეტრინ ჰეიგლი, პოლ რუდი, ჯეისონ სეგელი და ჯონა ჰილი. ამ დიდ წარმატებას მოჰყვა მრავალფეროვანი მეორეხარისხოვანი როლები ჰიტ ფილმებში. მაგალითად, ბენ სტილერის ფილმში - "Tropic Thunder" (2008).

2008 წელს ჯეიმ ითამაშა პიტერ სოლეტის რომანტიკული კომედიური ფილმში - "Nick & Norah's Infinite Playlist".

მან მიიღო მთავარი როლი რომანტიკულ კომედიურ ფილმში "She's Out of My League", რომელიც გამოვიდა 2010 წელს.

იმავე წელს (2010) ჯეი ბარუშელმა მიიღო ხმოვანი როლი ჰიტ ანიმაციურ ფილმში - "How to Train Your Dragon". იგი გლობალურად უყვარდა ყველა ასაკის მაყურებელს. მან მრავალი ჯილდო მოიპოვა, მათ შორის "Annie Award" საუკეთესო ხმოვანი შესრულებისთვის. ამის გარდა, მან გაახმოვანა "How to Train Your Dragon" -ს გაგრძელებებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------