recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ალან ტიურინგი
**ალან მეთისონ ტიურინგი** (დ. 23 ივნისი, 1912 — გ. 7 ივნისი, 1954) — ინგლისელი მათემატიკოსი, ლოგიკოსი, კრიპტოანალიტიკოსი და კომპიუტერული მეცნიერების დარგის მოღვაწე. კომპიუტერული მეცნიერების შექმნა და ჩამოყალიბება, ალგორითმების ძირითადი კონცეფციების ფორმალიზაცია, გამოთვლები ტიურინგის მანქანით და თანამედროვე კომპიუტერის შექმნაში უმნიშვნელოვანესი წვლილი - ეს არის ალან ტიურინგის ნაშრომთა არასრული ჩამონათვალი.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ტიურინგი მუშაობდა დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო კრიპტოანალიკურ ცენტრში (Government Code and Cypher School at Bletchley Park). ამ დროისათვის იგი ხელმძღვანელობდა განყოფილება Hut 8-ს, რომელიც პასუხისმგებელი იყო გერმანული წყალქვეშა ნავების შიფროგრამების ანალიზზე. შეიმუშავა ამ შიფროგრამების კრიპტოანალიზის რიგი აპარატული საშუალებები, მათ შორის ე.წ. Bombe, ელექტრომექანიკური მანქანა, რომელსაც შეეძლო გერმანული შიფრაციის აპარატის ენიგმას შიფრაციის პარამეტრების გამოთვლა. ომის შემდგომ წლებში მუშაობდა ფიზიკის ეროვნულ ლაბორატორიაში, სადაც შექმნა თანამედროვე კომპიუტერის პირველი პროტოტიპის (ACE) არქიტექტურული დიზაინი.

სიცოცხლის ბოლო წლებში ტიურინგი დაინტერესდა მათემატიკური ბიოლოგიით. დაწერა ნაშრომი მორფოგენეზისის ქიმიურ საწყისებზე, და იწინასწარმეტყველა ცვალებადი ქიმიური რეაქციების არსებობა (მაგ. ბელოუსოვ-ჟაბოტინსკის რეაქცია, რომელიც პირველად აღწერილ იქნა 1960-იან წლებში).

ლიტერატურა
----------

* Levin, Janna (2006). *A Madman Dreams of Turing Machines*. New York, New York: Knopf. ISBN 978-1-4000-3240-2
* Agar, Jon (2002). *The Government Machine*. Cambridge, Massachusetts: The MIT Press. ISBN 0-262-01202-2
* Beniger, James (1986). *The Control Revolution: Technological and Economic Origins of the Information Society*. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0-674-16986-7
* Bodanis, David (2005). *Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World*. New York:  Three Rivers Press. ISBN 0-307-33598-4. OCLC 61684223.
* Campbell-Kelly, Martin (ed.) (1994). *Passages in the Life of a Philosopher*. London: William Pickering. ISBN 0-8135-2066-5
* Campbell-Kelly, Martin, and Aspray, William (1996). *Computer: A History of the Information Machine*. New York: Basic Books. ISBN 0-465-02989-2
* Ceruzzi, Paul (1998). *A History of Modern Computing*. Cambridge, Massachusetts, and London: MIT Press. ISBN 0-262-53169-0
* Chandler, Alfred (1977). *The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business*. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press. ISBN 0-674-94052-0
დაალაოებული მარცვლეული
**ალაო** — ხელოვნურად გაღივებული, აქტიური ფერმენტების შემცველი მარცვლეული (ქერი, ხორბალი, ჭვავი, ფეტვი). ალაოს იყენებენ კვების მრეწველობაში უმთავრესად სახამებლის დასაშაქრებლად და ძირითად ნედლეულად სპირტის, ლუდის, ბურახისა და ვისკის წარმოებაში. 

ალაო ფერმენტაციის საფუძველია და კვების პროდუქტს არომატსა და საკვებ ელემენტებს სძენს. ალაოს მისაღებად გადარჩეული მარცვლეული წყლით იჟღინთება და რამდენიმე დღით ყოვნდება ნაწილობრივი გაღივების მისაღწევად. გაღივების პროცესში მარცვლეულში წარმოქმნილი ფერმენტები სახამებელს შლის ალაოს შაქრად ანუ მალტოზად, რომელიც, თავის მხრივ, საფუარის მიერ სპირტად (ალკოჰოლად) და ნახშირორჟანგად ფერმენტირდება. 

ალაოს ღივი — ლუდის წარმოების ცილით მდიდარი ნარჩენი — გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის საკვებად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 265.
* ალაო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ალაო". შატბერაშვილი, გიორგი. თხზულებანი: 4 ტომად. - თბ.: საბჭ. საქართველო, 1970. - 20 სმ. ტ. 4: წერილები; თვალადური ქართულის ჭაშნიკი. - 1975. - 438 გვ.
**ალაროდები** ანუ **ალაროდიელები** (ბერძ. Ἀλαροδίοι, Alarodioi) — ანტიკური კავკასიის ხალხთა ერთ-ერთი ჯგუფის სახელწოდება. ცხოვრობდნენ მდინარე არაქსის ხეობაში. ჰეროდოტეს მიერ, სასპერებთან ერთად მოხსენიებულნი არიან, როგორც აქემენიდური სპარსეთის მოხარკეები და XVIII ოლქის მცხოვრებლები. ეს საპტრაპია სპარსეთის სამეფო კარს ყოველწლიურად 200 ტალანტ ვერცხლს უხდიდა. ალაროდებმა, სასპერებთან ერთადვე მიიღეს მონაწილეობა სპარსელების ექსპედიციაში საბერძნეთში, ძვ. წ. V საუკუნეში. მათ სამხედრო დანაყოფს ხელმძღვანელობდა მასიტი, სირომიტრის ძე. ჰეროდოტე ხაზს უსვავს რომ მათი აღჭურვილობა, კოლხების აღჭუვილობის იდენტური იყო.

ეთნონიმში შემონახულია სახელი ძველი ურარტუელებისა, (არაროდ>ალაროდ, შდრ. არარატ>ურარტუ სახელის ვარიანტი) რომელთა შთამომავლებიც ალბათ ალაროდები იყვნენ. როგორც ჩანს, ძვ. წ. V საუკუნეში ალაროდები ისევ ძველი ურარტუს მიწა-წყალზე ცხოვრობდნენ. მათი შთამომავლობა ასიმილირდა სომხებში.

ლიტერატურა
----------

* *მელიქიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 266.
* *ყაუხჩიშვილი თ.*, ჰეროდოტეს ცნობები საქართველოს შესახებ, თბ. 1960

სქოლიო
------

1. 1 2  Армения в III — I вв. до н. э.
2. ↑  ისტორიანი (ჰეროდოტე), წგნ. 3:94
3. ↑  ისტორიანი (ჰეროდოტე), წგნ. 7:79
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გობრონიძე**. |

**ალექსანდრე ამბროსის ძე გობრონიძე** (დ. 17 ოქტომბერი, 1925, სოფ. ლიხაური, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 2004) — ქართველი პედაგოგი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987). 1991–1996 წლებში იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი და თავმჯდომარის მოადგილე.

ბიოგრაფია
---------

1946 წელს დაამთავრა თსუ-ის ისტ. ფაკულტეტი. მუშაობდა სხვადასხვა ხელმძღვანელ თანამდებობებზე, 1957–1964 წლებში — ლიხაურის საშ. სკოლის დირექტორად, 1964 წლიდან — ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის დაწყებითი განათლების პედაგოგიური ფაკულტეტის დეკანად. 1975 წლიდან იყო ამ ინსტიტუტის პედაგოგიური კათედრის გამგე. იკვლევდა პედაგოგიური თეორიისა და ისტორიის პრობლემებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ცხოვრებასთან სკოლის კავშირის პრობლემა ი. გოგებაშვილის პედაგოგიკურ მემკვიდრეობაში, ბათ. 1965;
* ი. გოგებაშვილი და აჭარა, ბათ. 1970;
* ახალგაზრდობის ზნეობრივი აღზრდა ბათ. 1976;
* მომავალ მასწავლებელთა მომზადება, ბათ. 1984;
* პედაგოგიკა (დამხმარე სახელმძღვანელო), ბათ. 1996;
* აღზრდის ფილოსოფიური საფუძვლები. დამხმარე სახელმძღვანელო, ბათ. 1997.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 55.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გობრონიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გრიგოლია**. |

**ალექსანდრე ლუკას ძე გრიგოლია** (დ. 3 ნოემბერი, 1879, სოფ. საჭილაო, ახლანდ. სოფ. მარანი (აბაშის მუნიციპალიტეტი) — გ. 25 დეკემბერი, 1976, სოხუმი) — ქართველი თერაპევტ-კურორტოლოგი და საზოგადო მოღვაწე, საკურორტო საქმის ორგანიზატორი აფხაზეთში; პროფესორი (1946), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957), აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული ექიმი (1950).

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე გრიგოლია დაიბადა 1879 წელს ქუთაისის გუბერნიის სოფელ საჭილაოში. 1910 წელს დაამთავრა ტომსკის სამედიცინო უნივერსიტეტი, რის შემდეგ შტატგარეშე ორდინატორად მუშაობდა თბილისში. 1912 წელს გადავიდა სოხუმში, სადაც 1915 წლამდე მუშაობდა სანიტარულ ექიმად. 1913-1915 წლებში ხელმძღვანელობდა საინფექციო საავადმყოფოს. გრიგოლიას თაოსნობით 1914 წელს სოხუმში გაიხსნა ინფექციური საავადმყოფო და ქალაქის II საავადმყოფო, აფხაზეთში ჩატარდა მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებები (1924–1926), შეიქმნა სამედიცინო დაწესებულებათა ქსელი. 1914-1920 წლებში იყო სოხუმის პირველი საავადმყოფოს დირექტორი, 1921-1928 წლებში — სოხუმის მეორე საავადმყოფოს მთავარი ექიმი და ამავე საავადმყოფოს გინეკოლოგიური და ქირურგიული განყოფილების გამგე.

1924-1928 წლებში ალექსანდრე გრიგოლია იყო წითელი ჯვრის აფხაზეთის საზოგადოების ცეკას თავჯდომარის მოადგილე, 1921-1930 წლებში — აფხაზეთის ასსრ-ის ჯანმრთელობის სახალხო კომისარიატის კოლეგიის წევრი. 1928 წელს დაინიშნა კურორტთა მთავარ სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1937 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის კურორტთა მთავარი სამმართველოს სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოთა ხელმძღვანელად.

1926 წლიდან ალექსანდრე გრიგოლია იყო აფხაზეთის ცაკის და სოხუმის ქალაქის საბჭოს წევრად. ხელმძღვანელობდა აფაზეთის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური რესურსების გამოვლენა-შესწავლას. 

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №5 ბერიას საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 

გრიგოლია იყო სოხუმის კურორტოლოგიის ინსტიტუტის დამაარსებელი (1938) და მისი ხელმძღვანელი 1947-1970 წლებში.

მონაწილეობდა აფხაზეთში წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობაში. ალექსანდრე გრიგოლიამ წლების მანძილზე მეცნიერული მუშაობის შედეგად აფხაზეთში აღმოაჩინა და შეისწავლა 70-მდე მინერალური წყარო, დაწერა 30-ზე მეტი ნაშრომი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* А. Л. Григолия. Гульрипш: Очерк. Л. 1934;
* А. Григолия. Курортные богатства Абхазии. Л. 1934;
* А. Л. Гагрская группа курортов. М. 1956.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 155.
* *ნოდია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 268.
* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №115 (213), 22 მაისი, 1938
* Кипиани Т. И. Жизнь и деятельность Александра Лукича Григолия. Тб. 1965;
**ალექსანდრე გოძიაშვილი** (დ. 1897, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1941, ვარშავა) — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი. 

დაიბადა მეღვინის ოჯახში. იზრდებოდა თბილისსა და გურჯაანში. სამხედრო სასწავლებლის დამთავრების (1916) შემდეგ მსახურობდა ბახჩისარაის საკავალერიო პოლკში. მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში. 1918 წელს ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს. 1919-1922 წლებში იყო პოლონეთის არმიის კავალერიის როტმისტრი. შემდეგ სწავლობდა ვარშავის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტში. 1919-1939 წლებში იყო პოლონეთის ქართველთა კომიტეტის თავმჯდომარე, ასევე ჟურნალ „სინათლის ხმის" რედაქტორ-გამომცემელი. 1926 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი „საქართველოს სახელმწიფოს ამოცანები საერთაშორისო სამართლის შუქზე". თანამშრომლობდა სხვა ქვეყნების ქართულ ემიგრაციასთან. დაკრძალულია ვარშავის სამხედრო სასაფლაოზე. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის ჯვრითა და პოლონეთის საბრძოლო ჯილდოებით.

ლიტერატურა
----------

* გრიშიკაშვილი, ამბროსი. ალექსანდრე გოძიაშვილი – მოკლე ბიოგრაფია // ქართველები პოლონეთში / ამბროსი გრიშიკაშვილი. - თბილისი, 2008. - გვ. 89-90.
* ფინჯან ყავაზე გოძიაშვილთან // ქართველები პოლონეთში / ამბროსი გრიშიკაშვილი. - თბილისი, 2008. - გვ. 130-133.

* *ურუშაძე, ლევან*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 131.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გოძიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

* ალექსანდრე გოძიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**Champion of Champions** — სნუკერის მოწვევითი ტურნირი, რომელიც ტარდებოდა 1978 და 1980 წლებში ინგლისში.

მაიკ ბარეტმა, ბოქსის პრომოუტერმა, ამ ტურნირის ფორმატი დააკოპირა Dry Blackthorn Cup-ისგან, რომელიც ძველად ტარდებოდა. მასში მონაწილეობას იღებდა ოთხი პროფესიონალი მოთამაშე, მატჩები კი უემბლის კონფერენც-ცენტრში ტარდებოდა 1800-კაციანი აუდიტორიის წინაშე. Champion of Champions-ის პირველი ჩემპიონი გახდა რეი რიარდონი.

1979 წელს ტურნირი არ გაიმართა იმის გამო, რომ უემბლიში მასტერსი ტარდებოდა. მეორეჯერ Champion of Champions ჩატარდა 1980 წელს, ამჯერად სპონსორის გარეშე და New London Theatre-ში. მასში მონაწილეობა მიიღო 10-მა სნუკერისტმა, რომლებიც 2 ჯგუფად იყვნენ დაყოფილნი. თუმცა მოთამაშეების მხრიდან ტურნირის ახალი ფორმატით უკმაყოფილებისა და იმის გამო, რომ თამაშები ნაკლებად ნახვადი იყო, ტურნირი აღარ ჩატარებულა.

2013 წელს ტურნირი აღადგინეს. მან ჩაანაცვლა მაყურებელთათვის მობეზრებული პრემიერ ლიგა, რომლის პოპულარობამაც კლება დაიწყო. ახალ ტურნირზე დასწრების დონე საკმაოდ მაღალი იყო. ტურნირის აღდგენის ფარგლებში სნუკერთან თანამშრომლობა განაახლა კომპანია 888.com-მა, რომელიც მანამდე მსოფლიო ჩემპიონატს ასპონსორებდა, მაგრამ 2008 წელს კონტრაქტი გააუქმა ცალმხრივად. ახალმა ტურნირმა დადებითი შეფასება მიიღო და დახასიათდა, როგორც „ტურნირ მასტერსის უმცროსი ძმა". ახალი ჩემპიონი გახდა რონი ო’სალივანი.

გამარჯვებულები
--------------

| წელი | გამარჯვებული | ფინალისტი | ანგარიში | პრიზი გამარჯვებულს | სპონსორი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1978 |  რეი რიარდონი |  ალექს ჰიგინსი | 11:9 | £ 2 000 | Daily Mirror |
| 1980 |  დუგ მაუნტჯოი |  ჯონ ვირგო | 10:8 | £ 5 000 | — |
| 2013 |  რონი ო’სალივანი |  სტიუარტ ბინემი | 10:8 | £ 100 000 | 888 Casino |
| 2014 |  რონი ო’სალივანი |  ჯად ტრამპი | 10:7 | £ 100 000 | - |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია ტურნირის შესახბე კრის ტერნერის არქივში დაარქივებული 2012-02-16 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სნუკერის ტურნირები |
| --- |
|  |
| რეიტინგული | 
* ავსტრალიის ღია ჩემპიონატი
* გერმანიის მასტერსი
* დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი
* Wuxi Classic
* ინდოეთის ღია ჩემპიონატი
* მსოფლიო ჩემპიონატი
* International Championship
* უელსის ღია ჩემპიონატი
* შანხაი მასტერსი
* ჩინეთის ღია ჩემპიონატი
* Players Tour Championship Finals
* World Open
 |
|  |
| დაბალრეიტინგული | 
* Players Tour Championship
	+ ბულგარეთის ღია ჩემპიონატი
	+ გდინიის ღია ჩემპიონატი
	+ იქსინის ღია ჩემპიონატი
	+ პოლ ჰანტერის კლასიკი
	+ რურის ღია ჩემპიონატი
 |
|  |
| არარეიტინგული | 
* მასტერსი
* General Cup
* მსოფლიო ჩემპიონატი ვეტერანთა შორის
* Championship League
* Champion of Champions
 |
|  |
| სხვა | 
* მსოფლიო ჩემპიონატი 6 წითლით
* Shoot-out
 |
|  |
| Pro-am | 
* ვენის ღია ჩემპიონატი
* ვარდისფერი ბაფთა
 |
|  |
| დაკავშირებული | 
* სამმაგი გვირგვინი
* სნუკერის სხვა ტურნირები
* გაუქმებული ტურნირები
 |

 |
**შანელი** (ფრანგ. Chanel) — პარიზული მოდის სახლი საფრანგეთში, რომელიც კოკო შანელმა დააარსა.

ისტორია
-------

კოკო შანელი 1912 წელს
ფრანგული კომპანია შანელის (Chanel) ისტორია იწყება მე–XX საუკუნის დასაწყისიდან. (გაბრიელ კოკო შანელის ბიოგრაფია)
მისი სახელი დაკავშირებულია რეალური პიროვნების, კომპანიის დამაარსებლის – გაბრიელ ბონხეერ „კოკო" შანელის სახელთან.

1910 წელს პარიზში კამბონის ქუჩაზე გაიხსნა პატარა ქუდების ატელიე წარწერით „შანელის მოდები".

ატელიე გახსნა 27 წლის, იმ დროისთვის უცნობმა ახალგაზრდა გოგონამ. ქუდები იყო იმდენად ლამაზი და დახვეწილი, რომ ძალიან მალე მოიპოვა პოპულარობა და სულ რაღაც 3 წელში 1913 წელს შანელმა მოახერხა მეორე მაღაზიის გახსნა დოვილში. მაგრამ გოგონა ოცნებობდა ტანსაცმლის მოდელების შექმნაზე. იმ დროისთვის საფრანგეთში აკრძალული იყო არაპროფესიონალი მკერავის მიერ შეკერილი კაბების გაყიდვა. კანონი ითვალისწინებდა სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას უკანონო კონკურენციისთვის. მიუხედავად ამისა კოკომ მოახერხა გამოსავლის მოძებნა და დაიწყო კაბების მოდელების შექმნა ჯერსის ნაჭრისგან, რომელიც მანამდე გამოიყენებოდა მხოლოდ მამაკაცის სამოსისთვის.

კოკო შანელი მოდის ისტორიაში შევიდა როგორც ქალის ტანისამოსში მამაკაცის სტილის შემომტანი. მან პირველმა შემოიტანა ქალებისთვის ტანისამოსის თავისუფალი სტილი, რითაც გაათავისუფლა ქალები მკვეთრად შემოჭერილი ტანისამოსისგან, შექმნა შარვლის მოდელები მანდილოსნებისთვის. მას მოსწონდა ეს სტილი. 1917 წელს მოკლედ შეიჭრა თმები და ამით საფუძლელი დაუდო ქალის მოკლე ვარცხნილობების მიმართულებას.

1919 წლიდან, კოკოს ცხოვრებაში მომხდარი ტრაგედიის გამო დიზაინერის მოდლებში დაიწყო შანელის ცნობილი მოკლე შავი კაბების პერიოდი.

1922 წელს კოკო შანელის და გენიალური ქიმიკოს–პარფიუმერის ერნესტ ბოს დაძაბული ერთობლივი მუშაობის შედეგად შეიქმნა 80 კომპონენტისგან შემდგარი ცნობილი „სუნამო ქალებისთვის ქალის სურნელით" Chanel №5.

1924 წელს შანელის პარტნიორი იყო პიერ ვარტეიმერი (70% იანი წილის მფლობელი კომპანიაში). კოკო შანელი იყო მხოლოდ 10% წილის მფლობელი, ხოლო 20% წილი ეკუთვნოდა მის მეგობარ ქალს ბადერს. ვარტეიმერის შთამომავლები ამჟამადაც არიან კომპანიის მმართველები.

მოგვიანებით, 30–იან წლებში მსოფლიოში ცნობილი კრიზისის გამო ბიზნესის აქტივები დაეცა. ამიტომ 1939 წელს შანელმა დაითხოვა თანამშრომლები და დროებით შეაჩერა კომპანიის საქმიანობა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1954 წელს 70 წელს მიტანებულმა კოკო შანელმა გადაწყვიტა მოდის სამყაროში დაბრუნება და გახსნა ახალი ბუტიკი Rue Cambon, რომლის საშუალებითაც ძალიან მალე მან დაიბრუნა თავისი სახელი. სწორედ შანელის ცნობილი ვარდისფერი კოსტუმი ეცვა ჟაკლინ კენედის მეუღლეზე მომხდარი თავდასხმის დღეს.

კომპანიას 2019 წლის 19 თებერვლამდე ხელმძღვანელობდა კარლ ლაგერფელდი, შანელის სტილის ღირსეული გამგრძელებელი. მისი გარდაცვალების შემდეგ ხელმძღვანელობა მისმა თანაშემწემ ვირჯინი ვიარდმა(ინგლისური)ქართ. ითავა. 2021 წელს მთავარ აღმასრულებელ დირექტორად ლინა ნაირი დასახელდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Chanel"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური ვებ-საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Chanel Annual Report 2016
51-ვარსკლავიანი აშშ-ის დროშა
51-ვარსკლავიანი ალტერნატიული აშშ-ის დროშა
**ორმოცდამეთერთმეტე შტატი** — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება იმ ტერიტორიების მიმართ, რომლებიც შტატის სტატუსის პრეტენდენტები არიან. 1959 წლამდე, როდესაც კავშირში ალასკა და ჰავაი შევიდა, გამოიყენებოდა ტერმინი *«ორმოცდამეცხრე შტატი»*.

51-ე შტატებს ეძახიან სახელმწიფოებს, სადაც აშშ დიდი გავლენით სარგებლობს ან მისი ზეწოლის ქვეშაა. ამ შემთხვევაში ტერმინი ავსტრალიასთან, მექსიკასთან, ერაყთან, დიდ ბრიტანეთთან გამოიყენება. ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი კანდიდატები არიან: კოლუმბიის ოლქი, ჩრდილოეთი ვირჯინია და პუერტო-რიკო. მეორე დონის კანდიდატები არიან: შტატი ლინკოლნი, ნიუ იორკ სიტი, აღმოსავლეთი ორეგონი, სუპერიორი, სამხრეთი იუტა.

კულტურაში
---------

* „ფორმულა 51" ფილმის პირველი სათაური — „51–ე შტატი". ფილმში აღწერილია ამერიკულ–ბრიტანული ურთიერთობები.
* ბრიტანელმა მწერალმა პიტერ პრესტონმა 1998 წელს გამოსცა რომანი „ორმოცდამეთერთმეტე შტატი". სიუჟეტის თანახმად დიდი ბრიტანეთი ტოვებს ევროკავშირს და აშშ–ს 51–ე შტატი ხდება.
* ჯგუფი „New Model Army"–ის სიმღერა „51st State" მარგარეტ ტეტჩერის პროამერიკულ პოლიტიკას აკრიტიკებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აშშ-ის ადმინისტრაციული დაყოფა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Will Puerto Rico Finally Become Our 51st State?*
* *tvtropes - The United Fifty-One States Of America for examples in fiction*
* *Carol Orsag - The People's Almanac, 1975 - The United Thirty-Eight States of America დაარქივებული 2017-11-04 საიტზე Wayback Machine.*
Carnival Sensation ბაჰამის კუნძულების ქალაქ ნასაუსთან, 2006 წ.
**Carnival Sensation** — Fantasy class-ის საკრუიზო გემი, რომელიც 1993 წლიდან კომპანია Carnival Cruise Lines-ისთვის ოპერირებს. გემი აქტიურ საკრუიზო სერვისს 2009 წლის 12 თებერვლიდან დაუბრუნდა, მას შემდეგ რაც მშრალ დოკზე (გემების სარემონტო ადგილი ხმელეთზე) მასშტაბური სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარდა. რემონტის დროს, ოკეანის ხედიან ოთახებს 98 საკუთარი აივანი დაემატა. სასეირნო გემბანს დაემატა სრულწლოვანთათვის განკუთვნილი მზიანი არეალი სახელად *Serenity* (სიმშვიდე), ბავშვებისთვის განკუთვნილი წყლის პარკი კი ვერანდაზე განთავსდა. გემის შუა ნაწილში განახლდა ღია საცურაო აუზი, გაუქმდა სასრიალო. განახლებისას ასევე გამოიცვალა საფარდაგე ქსოვილები მასიური თავშეყრის ადგილებსა და მთავარ სასადილოში. ასევე, კიჩოზე დაემატა ოთხსართულიანი წყალსადენის სადგურის ნაგებობა. დღესიათვის, Carnival Sensation-ი ასრულებს სამ და ოთხღამიან კრუიზებს ფლორიდის ნავსადგურ პორტ-კანავერალიდან ბაჰამის კუნძულების მიმართულებით. ამავე მარშრუტით დადის მისი დობილი გემი *Carnival Ecstasy*.

Carnival Sensation 1993 წელს, ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში აიგო.

*Carnival Sensation*-ის პრივილეგირება
-------------------------------------

Carnival Sensation იმ რამდენიმე საკრუიზო გემს შორის იყო, რომელსაც აშშ-ის მთავრობამ ქარიშხალ კატრინას დროს დაზარალებულთა და მუშათა საცხოვრებლით უზურნველყოფა დაავალა. მას შემდეგ, რაც აშშ-ის საგანგებო სიტუაციების ფედერალურმა სააგენტომ გემი ამ მოვალეობისგან გაათავისუფლა, ის კვლავ კრუიზებს დაუბრუნდა.

გემის გეგმა
-----------

გემის გეგმაგემის გეგმა

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Carnival Cruise Lines

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Carnival Sensation***

* ოფიციალური საიტი
* Cruise Critic review
* Carnival Sensation ship location in Google Maps
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ჭიჭიკო ბეგალიშვილი.** |

**ალექსანდრე გრიგოლის ძე ბეგალიშვილი** (დ. 15 იანვარი, 1923, თბილისი ― გ. 26 ნოემბერი, 1989, იქვე) ― ქართველი მუსიკოს-შემსრულებელი (ალტი), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1952), სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952), თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის დოცენტი (1968).

ბიოგრაფია
---------

1944 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია სავიოლინო კლასი (ხელმძღვანელი პროფესორ ლ. იაშვილი). 1944–1967 წლებში უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში, რომლის სხვა წევრებთან ერთად სიმებიანი კვარტეტების საერთაშორისო კონკურსზე პრაღაში ლაურეატის წოდება მიენიჭა (1952).

ბეგალიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიისა და რადიოს სოლისტი. ქართველ კომოზიტორების, აგრეთვე კლასიკოსთა ნაწარმოებების ინტერპრეტატორი; ქართველი კომპოზიტორების მიერ ალტისათვის დაწერილი მრავალი ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 263.
* *ტორაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 387.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ბეგალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აბდელქადერ ბენსალაჰი** (არაბ. عبد القادر بن صالح; დ. 17 მაისი 1942, ფელაუსენი – გ. 22 სექტემბერი, 2021) — ალჟირელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 2019 წლის 2 აპრილიდან 19 დეკემბრამდე ალჟირის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ერთა საბჭოს თავმჯდომარე 2002 წლის 2 ივლისიდან.

ბიოგრაფია
---------

1970 წლიდან 1974 წლამდე იყო ბეირუთში ალჟირის მედიისა და კულტურის ცენტრის დირექტორი. 1974-1977 წლებში გაზეთ „El Chaab"-ის რედაქტორია. 2013-2015 წლებში კი — ეროვნულ-დემოკრატიული გაერთიანების გენერალური მდივანი. 2002 წლის 2 ივლისიდან ალჟირის ერთა საბჭოს სპიკერია. 

2019 წლის 2 აპრილს ალჟირში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ფონზე ქვეყნის მეთაურმა აბდელაზიზ ბუტეფლიკამ თანამდებობა დატოვა და ალჟირის კონსტიტუციის 102-ე მუხლის თანახმად ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ერთა საბჭოს ხელმძღვანელი აბდელქადერ ბენსალაჰი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბდელქადერ ბენსალაჰის ბიოგრაფია ერთა საბჭოს ვებგვერდზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალჟირის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* აბდურაჰმან ფარესი
* ფერჰათ აბასი
* აჰმედ ბენ ბელა
* ჰუარი ბუმედიენი
* რაბაჰ ბიტატი
* შადლი ბენჯედიდი
* მუჰამედ ბუდიაფი
* ალი ჰუსეინ კაფი
* ლიამინ ზერუალი
* აბდელაზიზ ბუტეფლიკა
* აბდელქადერ ბენსალაჰი
* აბდელმაჯიდ ტებუნი
 |

 |
კარლ გუსტავი M2
**კარლ გუსტავი** (სრული სახელწოდება: შვედ. Granatgevär m/48 Carl Gustaf, შემოკლ. **Grg m/48**, – ყუმბარმტყორცნი 1948 წლის მოდელისა „კარლ გუსტავი", ასევე **M2CG**) — შვედური 84-მმ ხელის ტანკასაწინააღმდეგო მრავალჯერადი ყუმბარმტყორცნი წარმოებული კომპანია Saab Bofors Dynamics-ის (წარსულში Bofors Anti-Armour AB) მიერ. „კარლ გუსტავის" პირველი პროტოტიპი 1946 წელს შეიქმნა, ხოლო მისი შემდგომი მოდიფიკაციები დღემდე გამოიყენება სხვადასხვა ქვეყნის შეიარაღებული ძალების შენაერთების მიერ.

სხვადასხვა ქვეყანაში „კარლ გუსტავს" სხვადასხვაგავარად მოიხსენიებენ. მაგალითად, სამშობლოში მისი ოფიციალური სახელია Grg m/48, ბრიტანულ ჯარებში მას Charlie G-ს, ხოლო კანადელები — 84 ან Carl G-ს ეძახიან. აშშ-ის სამხედრო სისტემაში „კარლ გუსტავი" ცნობილია როგორც „მრავალდანიშნულებიანი ჯავშანსაწინააღმდეგო ტანკსაწინააღმდეგო სისტემა M3" (ინგლ. MAAWS — M3 Multi-role Anti-armor Anti-tank Weapon System) ან „რეინჯერთა ტანკსაწინააღმდეგო სისტემა" (RAWS — Ranger Antitank Weapons System), მაგრამ უფრო ხშირად მას ეძახიან უბრალოდ „გუსტავს" (Gustav), Goose ან „კარლს ჯონსონს" (Carl Johnson).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Carl Gustaf"** ვიკისაწყობში.
* აშშ-ის არმია შვედურ ყუმბარმტყორცნებს მიიღებს
* ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარმტყორცნი Carl Gustaf დაარქივებული 2008-04-09 საიტზე Wayback Machine.
* საბრძოლო ცეცხლსასროლი ხელის იარაღის ენციკლოპედია
**ალექსანდრე ბარამიძე** (დ. 9 აპრილი [ძვ. სტ. 27 მარტი], 1902, სოფ. ჯუნჯუათი, ოზურგეთის მაზრა ― გ. 30 დეკემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1936), პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე გიორგის ძე ბარამიძე დაიბადა 1902 წლის 27 მარტს, სოფლის მღვდლის, გიორგი ბარამიძის, ოჯახში. თავდაპირველად ფოთის გიმნაზიაში სწავლობდა, ხოლო 1918-1920 წლებში — ხაშურის გიმნაზიაში. 1920 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის სიტყვიერების განყოფილებაზე, რომელიც 1925 წელს დაამთავრა. 1925-1927 წლებში იქვე გაიარა ასპირანტურა. 1927 წლიდან დაიწყო სამეცნიერო მოღვაწეობა. 1927-1930 წლებში იყო დოცენტი თსუ-ში. 1944-1945 წლებში იყო ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1945-1949 წლებში — პრორექტორი. 1946 წლის დეკემბერში არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად. 1962-1970 წლებში იყო თსუ-ის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე, 1966 წლიდან - საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი. 

მისი კვლევის ობიექტი იყო უპირატესად XI-XVIII საუკუნეების ქართული საერო მწერლობა. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები მიუძღვნა შოთა რუსთაველს, ჩახრუხაძეს, შავთელს, თეიმურაზ I-ს, სულხან-საბა ორბელიანს, დავით გურამიშვილს, ბესიკსა და სხვებს. ერთ-ერთმა პირველმა გაარკვია „ამირანდარეჯანიანის" ორიგინალურობის საკითხი, „რუსუდანიანის" ლიტერატურული წყაროები. იკვლევდა ქართულ-სპარსულ ლიტერატურულ ურთიერთობებს. წვლილი მიუძღვის „ვისრამიანის" ქართული თარგმანისა და „შაჰნამეს" ქართული ვერსიების თავისებურებათა გარკვევაში. დაწერილი აქვს ფუნდამენტური ნაშრომი „ქილილა და დამანას" ქართული ვერსიების შესახებ. მონოგრაფიული სისრულით გამოირჩევა მისი ნაშრომი „შოთა რუსთველი და მისი პოემა" (1966). აკადემიკოს კ. კეკელიძესთან ერთად ავტორია ძველი ქართული მწერლობის ისტორიის სრული კურსისა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, „საპატიო ნიშნის" ორდენით და მედლებით. მიღებული აქვს ი. ჯავახიშვილის, კ. კეკელიძისა და ი. ჭავჭავაძის სახელობის პრემიები.

დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. ალექსანდრე ბარამიძის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდში. თბილისში არსებობს მისის სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* *ცაიშვილი ს. შარაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 356.

* *ცაიშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 201.
* (2013) "ალექსანდრე ბარამიძე", *მწერალთა ავტობიოგრაფიები*, წიგნი II. თბილისი:  ლიტერატურის მუზეუმი,   გვ. 75-79. ISBN 978-99940-28-85-6.
* ლაცაბიძე თ. ნარკვევები ხაშურის რაიონის სახალხო განათლების ისტორიიდან, წიგნი III, ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა, ხაშური, 2014
* ალექსანდრე ბარამიძე, ბიობიბლიოგრაფია, თბ. 1988.
* ლიტერატურული ძიებანი (ეძღვნება ალ. ბარამიძის დაბადების 80 წლისთავს), თბ. 1983.
* საიუბილეო კრებული (ალ. ბარამიძეს დაბადების 70 წლისთავზე), თბ. 1974.
**ალექსანდრე ბახუტაშვილი** (დ. 21 მარტი, 1961, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1983 წელს დაამთავრა მოსკოვის II სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1983 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1991 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის ბიომედიცინის განყოფილების გამგე. ავტორია 46 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება იმუნომამოდულირებელი პრეპარატების მოქმედების მექანიზმების შესწავლასა და სხვა პრობლემებს.

1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პრეპარატ პლაფერონის იმუნომამოდულირებელი მოქმედება." 

1991 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „პრეპარატ პლაფერონის იმუნომამოდულირებელი მოქმედება ექსპერიმენტსა და კლინიკაში."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 33

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ბახუტაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სცენა მითიდან
**ადმეტოსი** (ბერძ. Άδμητος) — ქალაქ ფერეს მეფე, თესალიელი გმირი, კალიდონის ნადირობისა და არგონავტთა ლაშქრობის მონაწილე. ფერეტოსის ვაჟი, ევმელოსის მამა, იასონის ბიძაშვილი. ადმეტოსის ფარას ერთხანს აპოლონი მწყემსავდა.

ადმეტოსს სურდა პელიასის ქალიშვილის ალკესტიდას ცოლად შერთვა, მაგრამ პელიასმა განაცხადა, რომ ადმეტოსს თავის ქალიშვილს ცოლად მისცემდა მხოლოდ მაშინ, თუ ქორწილზე მივიდოდა ეტლით, რომელშიც ლომი და გარეული ტახი იქნებოდა შებმული. ამ საქმის მოგვარებაში ადმეტოსს აპოლონი დაეხმარა.

სხვა თქმულების მიხედვით, ადმეტოსმა ალკესტიდა ცოლად შეირთო პელიასის სიკვდილის შემდეგ (იასონის დახმარებით). ქორწინების დროს ადმეტოსს დაავიწყდა არტემიდესთვის მსხვერპლის შეწირვა, რის გამოც განრისხებულმა ღმერთქალმა გველები მიუსია, მაგრამ ამისგანაც აპოლონმა იხსნა.

აპოლონს ისე შეუყვარდა ადმეტოსი, რომ ბოლოს იმის შესაძლებლობაც კი მისცა, რომ ჰადესში (საიქიოში) თავის მაგიერ სხვა გაეგზავნა. ამ პირობაზე მას მხოლოდ უსაყვარლესი ცოლი — ალკესტიდა დათანხმდა. გმირმა ჰერაკლემ ქმრის მოსიყვარულე ალკესტიდა კვლავ დააბრუნა საიქიოდან და ქმარს მიჰგვარა. ამ თემაზე ევრიპიდემ დაწერა ტრაგედია „ალკესტიდა".

სქოლიო
------

1. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 9, 15
2. ↑   Эсхил. Эвмениды 723—728; Гигин. Мифы 51

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არგონავტები |
| --- |
|  |
| 
* ადმეტოსი
* ავგეა
* ავტოლიკე
* აკასტოსი
* ამფიარაოსი
* ამფიდამანტი
* ამფიონი
* ანკეოსი
* ანკეოსი
* არგოსი
* არეიოსი
* ასტერიონი
* ასტერიოსი
* ატალანტე
* ბუტე
* ევრიტიონი
* ევრიდამანტი
* ევფემე
* ეთალიდე
* ერგინე
* ერიბოტე
* ერიტე
* ექიონი
* თესევსი
* იასონი
* იდასი
* იდმონი
* იფიკლე
* იფიკლოსი
* იფიტე
* იფიტე
* კალაისი
* კანთოსი
* კასტორი
* კეფევსი
* კლიტოსი
* კორონე
* ლაოკოონი
* ლეოდოკე
* ლინკევსი
* მოპსოსი
* მენეტიოსი
* მელეაგრე
* ნავპლიოსი
* ოილევსი
* ორფევსი
* პალემონიოსი
* პელევსი
* პერიკლიმენე
* პოლიდევკე
* პოლიფემე
* ტალაოსი
* ტელამონი
* ტიდევსი
* ტიფისი
* ფალერე
* ფლიასი
* ძეტე
* ჰერაკლე
* ჰილასი
 |  |

 |
დამიეტის ალყა, 1218
**ადოლფ III** (გერმ. Adolf III. von Berg; დ. 1176-მდე — გ. 1218 წლის 7 აგვისტო, დამიეტა) — ბერგის გრაფი 1189 წლიდან. გრაფ ენჰელბერტ I-ის, კელნის არქიეპისკოპოსის, ენჰელბერტ I ფონ ბერგის (1185—1225) ძმის შვილი.

მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ადოლფ III-მ ჩაიბარა მისი სამფლობელოები. არა უგვიანეს 1204 წლისა ის დაქორწინდა ბერტაზე, რომელიც, შესაძლოა, ზაინების საგვარეულოდან იყო.

ადოლფის მმართველობას დაემთხვა ველფებისა და შტაუფენების გერმანიის ტახტის დასაუფლებლად ბრძოლა. ადოლფ III მხარს უჭერდა როგორც ერთ, ისე მეორე მხარეს: ოტონ IV-საც და ფილიპ შვაბიელსაც. 1212 წლიდან იყო ფრიდრიხ II შტაუფენის მომხრე, რომელმაც, თავის მხრივ, მხარი დაუჭირა ენჰელბერტ I ფონ ბერგის კანდიდატურას კელნის არქიეპისკოპოსის არჩევნებზე.

1212 წელს მონაწილეობა მიიღო ალბიგოურ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. 1215 წლეს დაიპყრო ქალაქი კაიზერსვერტი და გაათავისუფლა ოტო IV-ის მიერ დატყვევებული რაინ-ვესტფალიელი ეპისკოპოსები.

1218 წელს ადოლფი გაემგზავრა მეხუთე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, სადაც ხელმძღვანელობდა რაინო-ფრიზულ დაჯგუფებას დამიეტას ალყის დროს. გარდაიცვალა 1218 წლის 7 აგვისტოს, ეპიდემიისგან.

ბერგის გრაფი გახდა მისი ძმა — კელნის არქიეპისკოპოსი ენჰელბერტ I, რომელიც 1225 წელს გარდაიცვალა და საგრაფო მემკვიდრეობით მიიღო ჰენრიხ IV ფონ ლიმბურგმა — ირმგარდის, ადოლფ III-ის ქალიშვილის ქმარმა.

ლიტერატურა
----------

* Karl Leopold Strauven: Adolf III. (Graf von Berg). In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 92 f.
* Helmut Dahm: Adolf III. (V.), Graf von Berg. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, ISBN 3-428-00182-6, S. 75 f. (Digitalisat).
**ადმირალი** (ნიდერლ. admiraal; ფრანგ. amiral-დან, *admiral*; არაბ. ‏أمير البحر *ამირ ალ-ბაჰრი* – „ზღვის მბრძანებელი") — უმაღლეს მეთაურთა შემადგენლობის სამხედრო წოდებულება სამხედრო-საზღვაო ფლოტში.

ისტორია
-------

ევროპაში გამოიყენება XII საუკუნიდან, მას შემდეგ, რაც ჩაანაცვლა მანამდე გამოყენებული ბერძნული და რომაული ტერმინები. იალქნიანი ფლოტის რეგლამენტის მიხედვით ადმირალი განაგებდა კორდებატალიას (ძირითად ძალებს), ვიცე-ადმირალი (ადმირალის შემცვლელი) — რეზერვს, რომელიც, როგორც წესი, განლაგებული იყო ძირითადი ძალების (არიერგარდის) უკან, კონტრ-ადმირალი (ყველაზე დაბალი საადმირლო ჩინი) კი — მოწინავე მზვერავ რაზმსა და ესკორტს (ავანგარდს). XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში ასევე არსებობდა წოდებები არირ- ან რეარ-ადმირალი და შაუტბენაჰტი, რომლებიც კონტრ-ადმირალის ჩინს შეესაბამება.

სქოლიო
------

1. ↑  М. Фасмер. Этимологический словарь русского языка. Под ред. О. Н. Трубачёва. Москва, «Прогресс», 1986. Т. I, С. 62.
2. ↑  A. Dauzat, J. Dubois, H. Mitterand. Nouveau Diccionaire Étymologique et Historique. Libraire Larousse, Paris, 1964. С. 29.
აბაკუმ წინასწარმეტყველი**წმინდა აბაკუმ წინასწარმეტყველი** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 დეკემბერი, ახალი სტილით - 15 დეკემბერი. ერთი თორმეტ მცირე წინასწარმეტყველთაგანი, სვიმეონის ტომიდან იყო და მოღვაწეობდა ქრისტეს შობამდე დაახლოებით 650 წელს.

წმინდა ამბაკუმმა იწინასწარმეტყველა იერუსალიმის ტაძრის დანგრევა, ბაბილონის ტყვეობა და ტყვექმნილი ებრაელების დაბრუნება სამშობლოში. ბაბილონელებთან ომის დროს წინასწარმეტყველი არაბეთში გაიხიზნა, სადაც ამგვარი სასწაული გადახდა: ერთხელ, როდესაც მომკალებისთვის სადილი მიჰქონდა, მას უფლის ანგელოზი შეხვდა და ამბაკუმი უცებ ბაბილონში აღმოჩნდა, სადაც იმ დროს უღმრთოებს დანიელ წინასწარმეტყველი საპყრობილეში ჰყავდათ გამომწყვდეული. ბაბილონელებთან ომის დამთავრების შემდეგ წმინდა ამბაკუმი სამშობლოში დაბრუნდა და ღრმა მოხუცებულობაში გარდაიცვალა. წმინდა თეოდოსი უმცროსის (408-450) ზეობისას აღესრულა მისი უხრწნელი ნაწილების აღმოყვანება.

ლიტერატურა
----------

„წმინდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიბლიის წინასწარმეტყველები |
| --- |
|  |
| დიდი წინასწარმეტყველები | 
ეზეკიელი, იერემია, ესაია, დანიელი |  |
|  |
| მცირე წინასწარმეტყველები | 
აბაკუმი, აბდია, ანგია, ამოსი, ზაქარია, იოველი, იონა, მალაქია, მიქეა, ნაუმი, ოსე, სოფონია. |
|  |
| სხვადასხვა | 
მოსე, არონი, დავითი, სოლომონი, ელისე, ნათანი, გედეონი, ელია |

 |
**ალპებისა და დუნაის რაიხსგაუ** (გერმ. Alpen- und Donau-Reichsgaue), **აღმოსავლეთ მარკის რაიხსგაუ** (გერმ. Reichsgaue der Ostmark) — იმ რაიხსგაუების საერთო სახელწოდება, რომლებიც შეიქმნა ავსტრიის ტერიტორიაზე მესამე რაიხის მიერ.

ავსტრიის მესამე რაიხთან მიერთება
--------------------------------

ავსტრია მიუერთდა გერმანიის იმპერიას მიწის ხარისხში. 1938 წლის 13 მარტსა და 1938 წლის 14 ოქტომბერს სახელი შეეცვალა ისტორიულ სახელმწიფოს, აღმოსავლეთ მარკს (ოსტმარკი, გერმ. Ostmark). ეს ასუსტებდა ავსტრიელთა ეროვნულ თვითშეგნებას ერთიან გერმანელ ერთა ჩარჩოში. ჩეხოსლოვაკიის საბოლოო დაყოფის შემდეგ, 1938 წელს, მიუნხენის ხელშეკრულების თანახმად, ზემო და ქვემო ავსტრიის ნაწილები მიუერთდნენ ბოჰემიის სასაზღვრო ოლქს და სახმრეთ მორავიას.

ადმინისტრაციული რეფორმები
-------------------------

ავსტრიის თანამედროვე ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული დაყოფა
ალპებისა და დუნაის რაიხსგაუ 1941 წელს
1938 წლის 1 ოქტომბრის კანონით (ძალაში შევიდა 15 ოქტომბერს) ავსტრიის ტერიტორიაზე გატარდა ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული რეფორმა, რომელმაც შედეგად მოგვცა რამდენიმე ადმინისტრაციული ცვლილება:

* აღმოსავლეთ ტიროლი გადავიდა კარინთიას შემადგენლობაში.
* მიწა ბურგენლანდი გაქრა, ხოლო მისი ტერიტორია გაიყვეს ქვემო ავსტრიამ და შტირიამ.
* ზემო ავსტრია გადაეცა კომუნა ბად აუაზეს (შტირია) და ბეჰამბერგს (ქვემო ავსტრია).
* ვენა გაფართოვდა ქვემო ავსტრიის რაიონების მიერთებით.
* კომუნები: იუნგჰოლცი (ტიროლი) და მითელბერგი (ფორარლბერგი) გადაეცა ბავარიას.

ვენის ტერიტორია გაფართოვდა ქვემო ავსტრიის რაიონების მიერთებით. ამის შემდეგ ვენა გახდა უდიდესი ფართობის მიხედვით და მეორე დიდი ბერლინის შემდეგ მოსახლეობის რაოდენობით გერმანიის იმპერიაში.

ავსტრიის ბოლო ადმინისტრაციული ცვლილებები გამოწვეული იყო მიწების გაუქმებით. აღმოსავლეთ მარკის მართვის კანონით (გერმ. Gesetz über den Aufbau der Verwaltung in der Ostmark) 1939 წლის 14 აპრილიდან ვენის ტერიტორიაზე არსებობდა შვიდი რაიხსგაუ:

1. რაიხსგაუ ვენა — მიწა ვენის ტერიტორიაზე, ცენტრი — ვენა.
2. რაიხსგაუ კარინთია — მიწა კარინთიას ტერიტორიაზე, ცენტრი — ქლაგენფურტი.
3. რაიხსგაუ ქვემო დუნაი — მიწა ქვემო ავსტრიის ტერიტორიაზე, ცენტრი — დუნაის კრემსი.
4. რაიხსგაუ ზემო დუნაი — მიწა ზემო ავსტრიის ტერიტორიაზე, ცენტრი — ლინცი.
5. რაიხსგაუ ზალცბურგი — მიწა ზალცბურგის ტერიტორიაზე, ცენტრი — ზალცბურგი.
6. რაიხსგაუ შტირია — მიწა შტირიის ტერიტორიაზე, ცენტრი — გრაცი.
7. რაიხსგაუ ტიროლი — მიწა ტიროლის ტერიტორიაზე, ცენტრი — ინსბრუკი.

მიწა ფორალბერგის ტერიტორია წარმოადგენდა თვითმმართველ ადმინისტრაციულ მხარეს, რომელიც, ერთიმხრივ, «შემდეგ მითითებებამდე» ექვემდებარებოდა რაიხსგაუ ტიროლს.
მთამსვლელობა. სურათის წყარო
**ალპინიზმი** — სპორტის, ცხოვრების წესის, ბუნებასთან ჰარმონიის ძიების და აქტიური დასვენების ერთობლიობა, რაც გამოიხატება მაღალი მთის მწვერვალებზე ასვლაში. მისი არსი მდგომარეობს მათკენ მიმავალ გზაზე ბუნებრივი, ორბიექტური და სუბიექტური წინაღობების (სიმაღლე, რელიეფი, ამინდი, დისკომფორტი) მშვიდობიანად გადალახვაში, ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური ოსტატობის გამოყენებით. 

ალპინიზმის, როგორც სიტყვის წარმოშობა დაკავშირებულია ალპების მთათა სისტემასთან. მისი კრებითი, ქართული შესატყვისია **„მთამსვლელობა"**.

ისტორია
-------

ადამიანმა შორეულ საუკუნეებშივე დაიწყო მთების გადალხვა სამეურნეო, სამხედრო და სახელმწიფო საჭიროებისთვის. მაგრამ თანამედროვე ალპინიზმის დასაბამად ითვლება 1786 წელი, როდესაც შვეიცარიელი გლეხი ჟაკ ბალმა (1762–1834) და ფრანგი ექიმი მიშელ-გაბრიელ პაკარი (1757–1827) სპორტული მიზნით ავიდნენ მონბლანზე (4807 მ). ერთი წლის შემდეგ მონბლანზე ავიდა შვეიცარიელი ნატურალისტი და ფიზიკოსი ორას ბენედიქტ დე სოსიური და მწვერვალზე მეტეოროლგიური, გეოლოგიური და გლაციოლოგიური დაკვირვებები ჩაატარა. ამგვარად, ალპინიზმს იმთავითვე ორი მიმართულება მიეცა — წმინდა სპორტული და მეცნიერული, გამოყენებითი. ჟაკ ბალმასა და პაკარის მონბლანზე ასვლის შემდეგ ალპინიზმი სწრაფად განვითარდა, შეიქმნა მთასვლელთა გაერთიანებები — ალპური კლუბები. ამას მოყვა მთამსვლელობასთან დაკავშირებული აქტივობების ჩამოყალიბება, რაცაა ტრადიციული ცოცვა, სპორტული ცოცვა, ბოლდერინგი, ყინულზე ცოცვა, თხილამურობა და სკი-ალპინიზმი.

კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსი
-------------------------------

იუნესკოს მიერ 2019 წელს ალპინიზმი აღიარებულ იქნა კაცობრიობის არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად.

„ალპინიზმი არის მაღალ მწვერვალებსა და კედლებზე ასვლის ხელოვნება, წლის ყველა სეზონის განმავლობაში და ყველანაირ რელიეფზე (კლდე, ყინული). აუცილებელია ფიზიკური, ტექნიკური და ინტელექტუალური უნარებს ქონა, ასევე შესაბამისი ტექნიკის, საჭურველის და სპეციფიური ინსტრუმენტების (წრიაპი, წერაყინი) გამოყენება. ალპინიზმი არის ტრადიციული ფიზიკური პრაქტიკის, მეცნიერებისა და კულტურის ერთანობა. იგი მოიცავს მთის მახასიათებლების და ისტორიის, ღირებულებების ცონას, სპეციფიური კვალიფიკაციის ქონას და პრაქტიკას. ამინდის თავისებურებებისა და ობიექტური ხიფათის გათვალისწინების ჩათვლით. ალპინიზმის ბაზისს წარმოადგენენ აგრეთვე ესთეტიური ასპექტები, როგორიცაა ბუნებასთან ჰარმონიაში ყოფნა. ეთიკური პრინციპების დაცვა მთაში თითოეული ინდივიდის პასუხისმგებლობაა, რაც გულისხმობს სხვა ადამიანების დახმარებას და გარემოზე ზრუნვას. ალპინისტის მსოფმხედველობა აგრეთვე მოიცავს გუნდურობასა და მის სულისკვეთებაზე ამაგს, რაც მეტაფორულად გამოხატულია თოკში, რომელშიც ადამიანები ერთმანეთთან არიან გადაბმულნი. 

საზოგადოების წევრთა უმეტესობა თავს იყრის ალპურ კლუბებში, რომელთა დანიშნულებაა მთამსვლელობის პრაქტიკის გავრცელება მსოფლიოს მასშტაბით. კლუბები ორგანიზებას უწევენ შეკრებებს, ექსპედიციებს, ავრცელებენ გამოსადეგ ინფორმაციას და წვლილი შეაქვთ სხვადასხვა პუბლიკაცებში, რაც ერთობლიობაში წარმოადგენს ევროპული ალპინიზმის კულტურის მთავარ მამოძრავებელ ძალას."

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუნესკო: ალპინიზმი. ოფიციალური საიტი
* UIAA: არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  ალპინიზმი. *ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი*. *ena.ge*. ციტირების თარიღი: 14 დეკემბერი, 2020.
2. ↑
3. ↑
**ალპური ვირზაზუნა** (ლათ. Marmota marmota) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ციყვისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპის მაღალმთიან ნაწილში, უმეტესწილად ალპებში. ზომით ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მღრღნელია. მყინვარული პერიოდის ფაუნის ტიპური წარმომადგენელია, რომელიც პლეისტოცენში ევროპის დაბლობზე ბინადრობდა. ამჟამად წარმოადგენს იმ პერიოდის რელიქტურ სახეობას, რომლის გავრცელების არეალია მაღალმთიანი რაიონები. ალპური ვირზაზუნა გვხვდება ალპის, კარპატებისა და ტატრის მთების გარკვეულ ადგილებში. აღმოსავლეთ ალპებში, ცენტრალურ მასივზე, იურაში, ვოგეზებსა და პირენეებში ალპური ვირზაზუნა რამდენიმე წლის წინ იყო ინტროდუცირებული. შვარცვალდზე არის ალპური ვირზაზუნების მცირე კოლონია. ბინადრობს კლდოვან ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 600-3200 მ სიმაღლეზე. ხელსაყრელ პირობებში 1 კვადრატულ კილომეტრზე ბინადრობს 40-იდან 80-მდე სახეობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ალპური ვირზაზუნა"** ვიკისაწყობში.
* ალპური ვირზაზუნა დაარქივებული 2012-10-15 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
* ალპური ვირზაზუნა (რუსული)
**ავსტრიული პინჩერი** (გერმ. Österreichischer Pinscher) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრიაში XVIII საუკუნეში. 

ავსტრიული ფერმერების ეს ტრადიციული ძაღლი გამოიყვანეს ფარების გადასაყვანად და საცხოვრებლის დასაცავად. ავსტრიული პინჩერის მსგავსი ძაღლი XVIII საუკუნის ტილოებზეა გამოსახული. გერმანული პინჩერის ეს მძიმეწონიანი „ბიძაშვილი" არასოდეს ყოფილა ცნობილი ყოფილი ავსტრიის იმპერიის ფარგლებს გარეთ, დღესაც სხვა ქვეყნებში იშვიათად გვხვდება. ავსტრიული პინჩერი დანიშნულება ფერმერის დახმარებაა და რადგან მისთვის არასოდეს უცდიათ კომპანიონის თვისებების მიცემა, სხვა ძაღლებთან ურთიერთობა უჭირს და კბენაზე უარს არ ამბობს. თუმცა ნაცნობ ადამიანებს ძალიან მეგობრულად ექცევა.

ცოცხალი, ენერგიული ავსტრიული პინჩერისგან კარგი მოდარაჯე გამოდის, ნებისმიერი საეჭვო ხმაურისას ის ყეფას იწყებს. ავსტრიული პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია და განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ცუდად იწვრთნება. აქვს შედარებით მოკლე დრუნჩი, მოკლე, უხეში ბალანი, საშუალო სიგრძის წინა ფეხები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ავსტრიული პინჩერი***

* ავსტრიული პინჩერი (ინგლისური)
**სასტუმრო „ალპიისკაია როზა"** ან **სასტუმრო „ალპური ვარდი"** (რუს. Гостиница «Альпийская роза») — ისტორიული შენობა მოსკოვის ცენტრში (პუშეჩნაიას ქუჩა, სახ. 4, შენ. 1). აშენებულია 1901-1902 წლებში, არქიტექტორ ა. ა. ოსტროგრადსკის პროექტით, მოდერნის სტილში. შენობას, გამოვლენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი აქვს. ამ დროისთვის, შენობაში განლაგებულია „როსგოსცირკი".

ისტორია
-------

XVIII საუკუნის ბოლოს, დღევანდელი შენობის ადგილას, პუშეჩნის ქუჩაზე აშენდა ორსართულიანი ქვის შენობა. 1821 წელს, შენობა ეკუთვნოდა გენერალ (სხვა ვერსიით პოლკოვნიკ) ა. ვ. არგამაკოვს. 1848 წელს, შენობის ერთ-ერთ ფლიგელში გაიხსნა „ალექსანდრე სემენის სტამბა". მოგვიანებით, შენობაში განლაგებული იყო „ს. პ. იაკოვლევის სტამბა", სარესტორნო ჭურჭლის მაღაზია და გარდნერისა და მალცევის ქარხნის კრისტალის ჭურჭელი, ფოტო-ატელიე და მაღაზიები. 1870-იან წლებში, შენობაში რესტორანი „ალპური ვარდის ქვეშ" გაიხსნა, რომელიც მოგვიანებით მიიღო სახელი „ალპური ვარდი" (გერმ. «Alpenrose»).

1880-იან წლებში, როდესაც შენობა ეკუთვნოდა თავადის ქალს ო. ა. ტურქესტან-არგამაკოვს, შენობა გაიყო ორნაწილად. 1901-1902 წლებში, მარცხენა ნაწილის ადგილას, ძველი შენობის კედლის შენარჩუნებით, აშენდა ახალი ოთხსართულიანი სასტუმრო „ალპური ვარდი", არქიტექტორ ა. ა. ოსტროგრადსკის პროექტის მიხედვით. 1911-1912 წლებში, მარჯვენა ნაწილის საფუძველზე, ინჟინერ პ. პ. ვისნევსკის და ა. ა. ვესნინის მონაწილეობით, აშენდა რესტორანი „ალპური ვარდი" (დღეს სახლი 4, შენ. 2).

არქიტექტურა
-----------

სასტუმრო „ალპური ვარდი" ეკუთვნის ადრინდელ მოდერნის სტილის შენობას. ოთხსართულიანი შენობის ფასადი მოხაზულია ვერტიკალური ფრთებით, რომელიც მოპირკეთებულია ღია ნაცრისფერი კერამიკული ფილებით. პირველ სართულს გააჩნია დიდი ფანჯრები, რაც განკუთვნილია მაღაზიის ვიტრინებისთვის. მეორე სართულიდან მეოთხე სართულამდე ფანჯრები ორნაწილიანია. ფანჯრის ქვეშა ნიშები და ბურჯები მორთულია რელიეფური მორთულობით. ფასადის რელიეფური მორთულობა შეესაბამება სასტუმროს სახელწოდებას და ასახავს ალპური ყვავილების მრავალფეროვნებას: ტიტები და ზამბახები მეოთხე სართულის ფანჯრებს შორის, გადაჯაჭვული ყაყაჩოები მეორესა და მესამე სართულებს შორის და ბიჭი გირლანდით შესასვლელის თახზე. ყველაზე შესამჩნევი დეკორატიული ელემენტია რელიეფური მორთილობაა ფრიზი მესამე და მეოთხე სართულებს შორის, რომელიც ასახავს ნაიადას ბანაობას. შემონახულია შენობის აივნების ორიგინალი თუჯის გისოსები და სახურავი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Москва: Архитектурный путеводитель / И. Л. Бусева-Давыдова, М. В. Нащокина, М. И. Астафьева-Длугач. — М.: Стройиздат, 1997. — С. 130. — 512 с. — ISBN 5-274-01624-3.
2. ↑  Доходный дом с рестораном «Альпийская роза» დაარქივებული 2018-07-07 საიტზე Wayback Machine.  // data.mos.ru
3. ↑  Распоряжение от 24 апреля 2014 года N 432 «О согласии с заключением (актом) государственной историко-культурной экспертизы». Департамент культурного наследия города Москвы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-04. ციტირების თარიღი: 2018-02-04.
4. 1 2 3  Дом учителя // liveinmsk.ru
**ადრარ-იფორასი** (ფრანგ. Adrar des Ifoghas) — მთის მასივი საჰარის სამხრეთში, მალის ჩრდილოეთში (კიდალის რეგიონი) და ალჟირის სამხრეთში. მისი ფართობი დაახლოებით 250 000 კმ²-ია. აღმოსავლეთიდან იგი ესაზღვრება ტამესნის ვაკეს, სამხრეთიდან აზავაკის ხეობას და ჩრდილოეთიდან ტანეზრუფტის უდაბნოს.

სახელწოდება წარმოდგება ბერბერული სიტყვისაგან „ადაგი" („ადრარი") — „მთები" და „იფორა "— ტუარეგული ტომის (კელ იფორასი) დასახელება.

აგებულია უძველესი გრანიტებით. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 700 მეტრს (ყველაზე უფრო დიდი 1000 მეტრამდე). რელიეფი ხასიათდება განიერი, პატარა ხეობებით, დაფარული დიდი რაოდენობით ეროზირებული გრანიტის ბლოკებით. ხეობები — უადები, რომლებიც ინახავენ გრუნტის წყლებს, დაფარულია ქსეროფიტული მარცვლეულით, მაღლობის და დაბლობის წყალშემკრები აუზები — სავანებით, მწვერვალები — მთის უდაბნოებით.

ადგილობრივ მოსახლეობას მოშენებული ჰყავს აქლემები, ზებუ, იშვიათ ოაზისებში მოჰყავთ მარცვლეული, თამბაქო, წიწაკა, ხახვი.

მთიანეთის ტერიტორიაზე მდებარეობენ მთელი რიგი არქეოლოგიური ძეგლები, კერძოდ, მონადირეებით, მიწადმოქმედებით, მეჯოგეებით გამოსახული პეტროგლიფები. 1927 წელს ფრანგმა მეცნიერებმა ტეოდორ მონომ და ვლადიმერ ბესნარმა ფორტ ასელართან ახლოს აღმოაჩინეს ნეოლითის ხანის ადამიანის ჩონჩხი („ასელარელი ადამიანი"). უკანასკნელ პერიოდში რეგიონი პოპულარული გახდა ფეხით მოსიარულე ტურისტებს შორის.

2013 წლის დასაწყისში ანტიტერორისტული ოპერაციის დროს მთიანეთი გახდა სისხლისმღვრელი ბრძოლების ადგილი, რომელსაც ატარებდა საფრანგეთის შეიარაღებული ძალები ისლამისტი აჯანყებულების წინააღმდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Adrar des Ifoghas, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

სქოლიო
------

1. ↑  Velton, Ross. *Mali: The Bradt Travel Guide.* London: Bradt Publications, 2000.
2. ↑  Adam Nossiter; Peter Tinti (9 February 2013). „Mali War Shifts as Rebels Hide in High Sahara". *The New York Times*. ციტირების თარიღი: 10 February 2013.
**ადრენოგენიტალურ სინდრომს** ახასიათებს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის ფუნქციის მატება და ანდროგენების (მამაკაცის სასქესო ჰორმონების) გაძლიერებული წარმოქმნა, რაც ორგანიზმის ვირილიზაციას (გამამაკაცურებას) იწვევს.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
--------------------------

ადრენოგენიტალური სინდრომის თანდაყოლილი ფორმის დროს ანდროგენები მუცლადყოფნის პერიოდშივე მოქმედებს ნაყოფის განვითარებაზე. შედეგად გოგონა გადიდებული კლიტორით იბადება. სქესობრივი მომწიფება იწყება ადრე (6-7 წლის ასაკში) და მიმდინარეობს ჰეტეროსექსუალური ტიპით: თავს იჩენს მამაკაცის მეორეული სასქესო ნიშნები, არ იზრდება სარძევე ჯირკვლები, არ ყალიბდება მენსტრუაციული ფუნქცია.

ადრენოგენიტალური სინდრომის შეძენილი ფორმის მიზეზად შეიძლება იქცეს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის ფუნქციის მომატება ან ამავე ორგანოს სიმსივნე. გამოვლინდება ოლიგომენორეით (მენსტრუაციის გაიშვიათებით) ან ამენორეით (მენსტრუაციის უქონლობით), იშვიათად - უნაყოფობით, სარძევე ჯირკვლების ატროფიით. მცირდება საშვილოსნოსა და საკვერცხეების ზომა, აღინიშნება კლიტორის ზომიერი ჰიპერტროფია.

მკურნალობა
----------

მკურნალობა ჰორმონულია (კორტიზოლი, პრედნიზოლონი, დექსამეტაზონი). დოზა ავადმყოფის ასაკსა და სინდრომის გამოვლენის ხარისხზეა დამოკიდებული. თანდაყოლილი ადრენოგენიტალური სინდრომის დროს მიმართავენ ოპერაციულ ჩარევას - კვეთენ კლიტორს და აკეთებენ საშოს ხელოვნურ შესასვლელს.


|  |  |
| --- | --- |
|  | გთხოვთ მიაქციოთ ყურადღება მითითებას ჯანმრთელობის თემებზე! |

სქოლიო
------

ჟურნალი "ოჯახის მკურნალი" #14 (152) 2007 წ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |