**იადგარ სოდიკოვნა ნასრიდინოვა** ( რუს. Ядгар Садыковна Насриддинова, უზბეკ. Yodgor Sodiqovna Nasriddinova , დ. 26 დეკემბერი , 1920 – გ. 7 აპრილი, 2006 ) — უზბეკი საბჭოთა ინჟინერი, პოლიტიკოსი და საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს მაღალი რანგის წევრი. კომკავშირში სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობის შემდეგ, მან კარიერა გააგრძელა უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის რიგებში და გახდა უზენაესი საბჭოს დეპუტატი 1958 წლიდან 1974 წლამდე. 1959-1970 წლებში იყო უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე და შემდგომ 1974 წლამდე ეროვნებათაშორისი უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე  იგი გაათავისუფლეს კომუნისტური პარტიიდან 1988 წელს ლეონიდ ბრეჟნევის გარდაცვალების შემდეგ (1906–1982) უზბეკური ბამბის სკანდალში არსებული კორუფციის გამოძიების დროს. 1991 წელს რეაბილიტაციის შედეგად დაუბრუნდა პარტიულ წევრობას, როდესაც მის წინააღმდეგ ბრალდებები ქრთამის აღების შესახებ ვერ დადასტურდა. ნასრიდინოვა კარიერის განმავლობაში ოთხჯერ დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით, ასევე ორჯერ მიიღო შრომის წითელი დროშის ორდენი .

ადრეული წლები
-------------

იადგარ სადიკოვნა ნასრიდინოვა დაიბადა 1920 წლის 26 დეკემბერს თურქესტანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კოკანდში.  მამამისი, რომელიც მტვირთავი იყო, მის დაბადებამდე სამი თვით ადრე გარდაიცვალა და 13 წლის დედამ მას დაარქვა „იადგარი", სახელი, რომელიც გავრცელებულია მუსლიმურ ქვეყნებში, რომელსაც არქმევდნენ მამრობითი და მდედრობითი სქესის ობლებს. ნასრიდინოვას ბაბუამ დედა-შვილს აიძულა გადასახლება, რომელმაც ისინი სახლიდან 50 კილომეტრის მოშორებით სხვა სოფელში წაიყვანა. ნასრიდინოვას დედა ხელახლა დაქორწინდა, მაგრამ მის ახალ მამინაცვალს შვილთან კავშირი არ სურდა.  მისი დაბადებიდან ოთხი წლის შემდეგ თურქესტანის ავტონომიური სსრ გაიყო, მისი დაბადების არეალი ახლადშექმნილ უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში იყო.  ექვსი წლის ასაკში მისმა მამინაცვალმა ნასრიდინოვა გზის პირას წაიყვანა და მიატოვა. ის თანამგრძნობმა გამვლელებმა მიიყვანეს და 11 წლამდე ოჯახიდან ოჯახში გადადიოდა. 1931 წელს, როდესაც უზბეკეთში აშენდა პირველი ბავშვთა სახლი, იგი მოათავსეს იქ და გაგზავნეს პროფესიულ სასწავლებელში სასწავლებლად. მან განაგრძო სწავლა, დაამთავრა ტაშკენტის სარკინიგზო ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტი.  1941 წელს

კარიერა
-------

1941 წლის ოქტომბრიდან ნასრიდინოვა დასაქმდა ინჟინრად ტაშკენტის რკინიგზაზე, პარალელურად აგრძელებდა სწავლას ტაშკენტის ინსტიტუტში.  შეუერთდა კომუნისტურ პარტიას 1942 წელს და გახდა უზბეკეთის სკოლების კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი.  დაახლოებით ამ დროს, იგი გახდა სიროჟ ნურიტდინოვის მეორე ცოლი.  ნურიტდინოვი იყო შაროფ რაშიდოვის პოლიტიკური კონკურენტი.  1946 წელს იადგარი დაინიშნა კომკავშირის პირველ მდივნად უზბეკეთის ტაშკენტის რეგიონალური კომიტეტში. დაამთავრა სწავლა 1947 წელს და განაგრძო აღმასვლა კომკავშირსა და რაიონული პარტიაში სხვადასხვა თანამდებობების დაკავებით. 1952 წელს  ხელმძღვანელობდა უზბეკეთის მრეწველობის სამინისტროს. სამი წლის შემდეგ აირჩიეს უზბეკეთის სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ და შემდეგ 1959 წელს გახდა უზბეკეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე შაროფ რაშიდოვის ნაცვლად. 

ხელისუფლებაში ყოფნის განმავლობაში ის იყო ყირიმელი თათრების ყირიმში დაბრუნების უფლების მინიჭების ერთ-ერთი ყველაზე ხმამაღალი ოპონენტი უზბეკეთის სსრ-ში. 

1982 წელს ბრეჟნევი გარდაიცვალა, ხოლო რაშიდოვი გარდაიცვალა მომდევნო წელს, რამაც გახსნა კარი კორუფციის ახალი გამოძიებისთვის, რომელიც მოხდა მათი ხელმძღვანელობის დროს.  გამომძიებლები დარწმუნებული იყვნენ ნასრიდინოვას ჩართულობაში და თვლიდნენ, რომ ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივნის ლეონიდ ბრეჟნევის ჩარევამ შეაჩერა მისი დაპატიმრება 1975 წელს.  ნასრიდინოვამ პირველად შეიტყო გამოძიების შესახებ, როდესაც გაზეთმა *იზვესტიამ* გამოაქვეყნა სტატია 1987 წელს. სტატიაში მას ბრალი ედებოდა 100 000 რუბლის ქრთამად აღებაში და ოქროს ფლობაზე შვეიცარიის ბანკებში, სანამ ის უზბეკეთის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე იყო.  გამომძიებელი ჟურნალისტი, არკადი სახნინი, ამტკიცებდა, რომ ნასრიდინოვამ გადაიხადა შვილის მდიდრული ქორწილი სახელმწიფო სახსრებით, რამაც ბრეჟნევის გაბრაზება გამოიწვია, მაგრამ მის წინააღმდეგ შემდგომი ქმედება არ მომხდარა.  მას ჩამოართვეს პარტიის წევრობა და პენსია.  1990 წლის დეკემბერში შეზღუდვები მოიხსნა ნასრიდინოვას წინააღმდეგ არასაკმარისი მტკიცებულებების მოტივით. 1991 წელს მას რეაბილიტაცია ჩაუტარდა, დაუბრუნდა პარტიული წევრობა  და გადაუხადეს პენსია 2 1/2 წლის განმავლობაში, რომელიც შეჩერებული იყო. ნასრიდინოვა ამტკიცებდა, რომ ის არასოდეს ყოფილა ჩართული, რომ მოწმეებმა მის წინააღმდეგ ჩვენება შეთხზეს და მოითხოვა, *იზვესტიას* დაებეჭდა პასუხი, რომელიც უარყოფდა მათ სტატიაში გაჟღერებულ ყველა ბრალდებას.

გარდაცვალება
------------

ნასრიდინოვა გარდაიცვალა მოსკოვში 2006 წლის 7 აპრილს  და დაკრძალეს კუნცევოს სასაფლაოზე .

ლიტერატურა
----------

* Cucciolla, Riccardo Mario (2017). *The Crisis of Soviet Power in Central Asia: The 'Uzbek cotton affair' (1975–1991)* (PhD). Lucca, Italy: IMT School for Advanced Studies Lucca. ციტირების თარიღი: 10 November 2018.
* Гордон, Дмитрий (7 November 2004). „в гостях у гордона: Владимир Калиниченко, бывший следователь по особо важным делам при Генеральном прокуроре СССР" [Visiting Gordon: Vladimir Kalinichenko, former investigator for particularly important cases under the Prosecutor General of the USSR]. *First National Channel* (უკრაინული). Kiev, Ukraine. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 May 2018.
* McGlinchey, Eric (2011). *Chaos, Violence, Dynasty: Politics and Islam in Central Asia*. Pittsburgh, Pennsylvania:  University of Pittsburgh Press. ISBN 978-0-8229-7747-6.
* Мельман, Дмитрий (11 May 2005). „Изгнание из хлопкового рая" [Expulsion from Cotton Paradise]. *Moskovskij Komsomolets* (რუსული) (1624). Moscow, Russia. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 April 2018. ციტირების თარიღი: 9 November 2018.
* Оленев, М. (11 December 2006). „Роды и кланы Средней Азии. Каримовы, Рахмоновы, Ниязовы..." [Births and clans of Central Asia. Karimovs, Rakhmonovs, Niyazovs ...] (რუსული). Moscow, Russia: ЦентрАзия. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 November 2018. ციტირების თარიღი: 10 November 2018.
* Parks, Michael (5 September 1988). „Soviet 'Cotton Mafia' in Spotlight : Life of Luxury Over, Kin of Brezhnev Goes on Trial". *The Los Angeles Times*. Los Angeles, California. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 September 2016. ციტირების თარიღი: 10 November 2018.
* Yalcin, Resul (2002). *The Rebirth of Uzbekistan: Politics, Economy and Society in the Post-Soviet Era*. Reading, Berkshire, England:  Ithaca Press. ISBN 978-0-86372-281-3.
* Зенькович, Николай А. (2008) "Насриддинова, Ядгар Садыковна (р. 26.12.1920)", *Национальная политика: творцы и исполнители* (ru). Moscow, Russia:  Олма Медиа Груп,   გვ. 345. ISBN 978-5-373-01754-1.  დაარქივებული 23 December 2021[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
* Насриддинова Ядгар Садыковна (1920–2006) (2006). ციტირების თარიღი: 11 November 2018
* Uzbekistan (Soviet Republic): Chairmen of the Presidium of the Supreme Council: 1938–1990 (20 December 2016). ციტირების თარიღი: 10 November 2018

სქოლიო
------

1. ↑  СОЮЗ СОВЕТСКИХ СОЦИАЛИСТИЧЕСКИХ РЕСПУБЛИК (September 28, 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — სექტემბერი 28, 2011. ციტირების თარიღი: მაისი 4, 2023.
2. 1 2 3 4 5 6  Зенькович 2008.
3. 1 2 3 4 5  Мельман 2005.
4. ↑  Yalcin 2002.
5. ↑  Оленев 2006.
6. 1 2  Cucciolla 2017.
7. ↑  Archontology 2016.
8. ↑  Parks 1988.
9. ↑  Гордон 2004.
10. ↑  McGlinchey 2011.
11. ↑  Kuntsevo Cemetery 2006.