recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გეენა**((ებრ. גהנום, גהנם‎, ბერძ. γέεννα) — იერუსალიმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ხეობა, რომელიც ქრისტიანობასა და იუდაიზმში ასოცირდება განკითხვის დღედ, ხოლო მუსულმანურ რელიგიაში ნიშნავს ჯოჯოხეთს.

ეტიმოლოგია
----------

ბერძნულად (ძვ. ბერძ. γεεννα) ეს სიტყვა გვხვდება ახალ აღთქმაში, რომელიც არის არამეული სიტყვის *Gēhannā* (ܓܗܢܐ) ფონეტიკური ტრანსკრიფცია.

ყურანში „გეენა" (არაბ. جهنم‎‎, *Gahannam, ჯაჰანნამ*) — გვევლინება ჯოჯოხეთის სინონიმად და ენათესავება სემიტურ ენებიდან სხვა სიტყვებს (არამ. ܓܗܢܐ, *Gēhannā*; ებრ. גהנם‎, *Gehinnam*).

თალმუდში გვხვდება როგორც *Gehinnam* (ებრ. גהנם‎) ან *Gehinnom* (ებრ. גהנום‎). ებრაულად *Ge Hinnom* არსებითად აღნიშნავს „ჰინომის ვაკეს", რომელიც თორაში ცნობილია როგორც *Gai Ben-Hinnom*, სიტყვასიტყვით — „ჰინომის ძეთა ვაკე".

ჰინომის ვაკე
------------

ჰინომის ვაკე, ჰინომიანთა ვაკე (იესო 15:8; იესო 18:16) ან ჰინომის ძეთა ვაკე (4 მეფ. 23:10; 2 ნეშტ. 28:3; იერ.7:32) (ებრ. גיא בן הִנֹּם‎) — ერთ-ერთი ორ ვაკეთაგან (მეორე კედრონის ვაკე) ძველ ქალაქ იერუსალიმის მახლობლად. არაბული დასახელებაა — *ვადი ერ რაბაბი*. თავდაპირველად ამ ადგილის სახელწოდება არ ასოცირდებოდა დასჯასა და ცეცხლთან. ეს ვაკე მდებარეობდა იერუსალიმის სამხრეთით, ე.წ. მზის კარიბჭის მახლობლად. მხილველები ადასტურებდნენ, რომ ამ ადგილზე წვავდნენ ნაგავს და მკვდარ ცხოველებს. აქედან გამომდინარე თანამედროვე ლექსიკონები ამ ადგილს განმარტავენ დასჯის ადგილად, სადაც იკრიბება ყველაფერი უვარგისი, რათა დაიწვას. თუმცა გეენის სიმბოლიკას გააჩნია გაცილებით ღრმა ფესვები. ჰინომის ვაკე იყო ადგილი, სადაც ტარდებოდა წარმართული რიტუალები ცეცხლით.

ძველ აღთქმაში
-------------

აქ მდებარეობდა თოფეთი, სადაც კერპთაყვანისმცემლები მოლოხს სწირავდნენ ბავშვებს.

*„ააშენეს თოფეთის საკერპო ბენ-ჰინომის ველზე, რათა თავიანთი ვაჟები და ასულები მსხერპლად დასწვან, რაც არ მიბრძანებია მათთვის და ფიქრადაც არ მომსვლია"* (იერ. 7:31).

ბიბლია გვამცნობს, რომ იერუსალიმზე ღვთის განკითხვის შემდეგ ამ ადგილს მკვდართა დასამარხი ადგილის სიმცირის გამო ეწოდებოდა „მკვლელობათა ვაკე" (იერ. 19:6,11).

ახალ აღთქმაში
-------------

ახალ აღთქმაში სიტყვა *გეენა* გვხვდება 9-ჯერ. მათეს სახარებაში — 5:22; 5:29-30; 10:28; 18:8-9; 23:15; 23:33; მარკოზის სახარებაში — 9:43; 9:45-47; ლუკას სახარებაში — 12:5 და იაკობის ეპისტოლეში — 3:6.

აქედან 6-ჯერ განკითხვის დღის კონტექსტიდან გამომდინარე და ექვსჯერვე მათეს სახარებაში (მათ. 5:22; 5:29-30; 10:28; 18:8,9; 23:15; 25:33).

იუდაიზმში
---------

მიშნაში დაწერილია რაბინთა დიდი შიშის შესახებ განკითხვის დღისადმი. „*ჩემს წინაშეა ორი გზა: ერთი ედემში მიმავალი, მეორე — ცეცხლოვან გეენაში, და მე არ ვიცი რა გზას გამაყოლებენ. როგორ არ ვიტირო?*".

შუა საუკუნეების ებრაული გადმოცემა იუწყება, რომ შაბათის წინ გეენის ცეცხლი ქრება, სადაც ცოდვილები ისყიდიან თავიანთ ცოდვებს, ხოლო მათი სულები შაბათის დროს თავისუფლდებიან. შაბათის დასრულების შემდეგ კი ეს დაღუპულიი სულები ისევ გაანაში ბრუნდებიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გეენა***

* Short guide to today's Valley of Hinnom, with biblical story დაარქივებული 2015-10-22 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზედგინიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი ზედგინიძე** (დ. 10 ივლისი, 1922, ბალანთა, ბორჯომის მუნიციპალიტეტი — გ. 1 დეკემბერი, 1994) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ლიტერატურის ფაკულტეტიტი 1953 წელს. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1940 წლიდან აქვეყნებდა წერილებსა და ნარკვევებს ჟურნალ-გაზეთებში. მისი მთავარი ნაწარმოებია ისტორიული რომანი „დედის ტაძარი" (1969, 1981), რომელშიც ასახულია XVII საუკუნის სამცხე-ჯავახეთის ვითარება. გიორგი ზედგენიძე ავტორია აგრეთვე კრებულისა „მოთხრობები" (1976), ისტორიული პიესისა „მანუჩარ ჯაყელი", „გატეხილი ხიდი" (1984) და სხვა. მისი სამეცნიერო ნაშრომები სამხრეთ საქართველოს ისტორიულ მოვლენებზე სისტემატურად ქვეყნდებოდა სამეცნიერო ჟურნალებში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 336.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 498.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ზედგინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გიიომ ტირელისა და მისი ორი ცოლის აკლდამა.
**გიიომ ტირელი** (Guillaume Tirel; დ. დაახ. 1310, პორტ-ოდემერი — გ. 1395), საფრანგეთის კარის მზარეული ვალუას პირველი მეფისა და ასწლიანი ომის პერიოდში. მისი პირველი თანამდებობა სამზარეულოს შეგირდი (enfent de cuisine) იყო დედოფალი ჟან დ’ევროს კარზე. 1326 წლიდან ის უკვე ფილიპ VI-ის მთავარი შეფია. 1347 წელს მან უკვე აზნაურის წოდება მიიღო დოფენ დე ვიენუასგან და მისი მთავარი მზარეული გახდა 1349 წელს. 1355 წელს ის ნორმანდიის მთავრის ხელდასმული დიდებული გახდა, 1359 წელს მისი შეფ-მზარეული, ხოლო 1361 წელს კი უკვე ტიტულირებული რაინდი იყო. ნორმანდიის მთავარი 1368 წელს შარლ V გახდა, ხოლო ტირელი მის სამსახურში დარჩა. 1381 წლიდან ის უკვე შარლ VI-ს ემსახურებოდა. გარდაიცვალა 1395 წელს 80 წლის ასაკში.

მისი დაწერილია განთქმული წიგნი კულინარიაზე სახელწოდებით „Le Viandier", რამაც დიდი გავლენა იქონია ფრანგულ სამზარეულოზე შემდგომში გამოსულ წიგნებზე და ასევე მნიშვნელოვანია კულინარიის ისტორიკოსებისთვის, როგორც ჩრდილოეთ საფრანგეთის შუასაუკუნეების კულინარიის დეტალური წყარო. ფილიპ VI-ის მმართველობის პერიოდში ტაივენმა დიდი გავლენა იქონია სამეფო კარის მიერ სამხრეთ საფრანგეთიდან და ბურგუნდიიდან წარმოებული მძლავრი წითელი ღვინოებისთვის უპირატესობის მინიჭებაში.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გევორქ ოვსეფის ძე პეტროსიანი**, ნამდვილი გვარი *ტერ-პეტროსიანი* (დ. 23 ნოემბერი [ძვ. სტ. 11 ნოემბერი], 1859 — გ. 10 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1906) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1878 წლიდან მონაწილეობდა თბილისის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში, ხოლო 1881 წლიდან — პროფესიულ თეატრებში (ორდუბატიანის ფსევდონიმით). 1890 წლამდე მოღვაწეობდა პეტერბურგისა და მოსკოვის თეატრებში. 1890-იანი წლების დასაწყისში გადმოვიდა ამიერკავკასიაში და მუშაობა დაიწყო თბილისის სომხური დრამატული თეატრის დასში. აღზარდა მრავალი მსახიობი. დიდი წვლილი მიუძღვის ეროვნული კულტურის განვითარებაში. ასრულებდა სხვადასხვა ამპლუის როლებს. მათგან მნიშვნელოვანია გოროდნიჩი (გოგოლის „რევიზორი"), ვანიუშინი (ნაიდიონოვის „ვანიუშინის შვილები"), დემურინი (ნემიროვიჩ-დანჩენკოს „სიცოცხლის ფასი"), ანანია გლახა (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), მილერი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული"), დონ კარლოსი (ჰიუგოს „ერმანი"), პეტრუჩიო (შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება") და სხვა როლები.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 51.
**გივი ხონელიძე** (დ. 1922, თბილისი — გ. 1998) — ქართველი ექიმი-ინკოლოგი, რესპუბლიკა მოლდოვას ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დამფუძნებელი და პირველი დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

№20 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1947 წელს, ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე, განაწილებით მიავლინეს მოლდავეთის რესპუბლიკის გლოდიანსკის რაიონულ საავადმყოფოში ქირურგად. 1949 წელს სწავლა განაგრძო კიშინიოვის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ქირურგიის კათედრაზე. კლინიკური ორდინატურის დამთავრების შემდეგ დაინიშნა ლეოვსკის რაიონული საავადმყოფოს მთავარ ექიმად. მოკლე ხანში მისი უშუალო ინიციატივით რაიონულ საავადმყოფოსთან შეიქმნა ქირურგიული განყოფილება, რომლის გამგეობა მასვე დაავალეს.

1954 წლის ოქტომბერში, გივი ხონელიძე, როგორც ჯანმრთელობის დაცვის გამოცდილი ორგანიზატორი და კვალიფიციური ქირურგი გადაჰყავთ ქალაქ კიშინიოვში რესპუბლიკური ონკოლოგიური დისპანსერის მთავარ ექიმად. ამ თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში ფართოდ გამოვლინდა მისი პროფესიული ოსტატობა.

1962 წელს ონკოლოგიური დისპანსერის ბაზაზე დაარსდა ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორად დაინიშნა გივი ხონელიძე და სამ ათეულ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იგი უცვლელად ხელმძღვანელობდა ამ დაწესებულებას. მის მიერ ინსტიტუტსა და მთელ მოლდავეთში დაინერგა ონკოლოგიურ დაავადებათა პროფილაქტიკის, ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის ახალი მეთოდები. 1970-იან წლებში ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა ონკოლოგიისა და ჰემატოლოგიის კათედრა, რომელზეც წარმოებდა ექიმთა ახალი კადრების მომზადება-სპეციალიზაცია. გივი ხონელიძის უშუალო ხელმძღვანელობით კიშინიოვში აშენდა ონკოლოგიის ინსტიტუტის ახალი, ხუთასადგილიანი უნიკალური ქირურგიული კომპლექსი და ონკოლოგიური პოლიკლინიკა. 

გივი ხონელიძის სამეცნიერო და პრაქტიკული მოღვაწეობის სფეროს განეკუთვნება თანამედროვე ონკოლოგიის ისეთი რთული პრობლემები, როგორიც არის სიმსივნეების ძირითადი ლოკალიზაციის ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა. კუჭის დაავადებათა დიაგნოსტიკა, ონკოლოგიური დახმარების ორგანიზაციული საკითხები და სხვა. მის კალამს ეკუთვნის 70-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელთაგან ორი მონოგრაფიაა.

საექიმო, სამეცნიერო და ორგანიზაციული საქმიანობის პარალელურად გივი ხონელიძე მეტად აყოფიერ საზოგადოებრივ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. ის ორჯერ იყო არჩეული ქ. კიშინიოვის საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. დაჯილდოებულია ხალხთა მეგობრობის ორდენითა და მედლებით. მინიჭებული აქვს მოლდავეთის სსრ დამსახურებული ექიმის საპატიო წოდება. იყო სსრ კავშირის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული საპრობლემო კომისიის – „ავთვისებიანი სიმსივნეების", ონკოლოგთა საკავშირო საზოგადოების გამგეობისა და ჟურნალების „Вопросы онкологии" და „Здравоохранение" სარედაქციო საბჭოს წევრი.

გივი ხონელიძე 1998 წელს გარდაიცვალა. ონკოლოგიის ინსტიტუტის მრავალრიცხოვანი კოლექტივი არ ივიწყებს თავის პირველ დირექტორს. მის საპატივცემულოდ ინსტიტუტში გახსნილია ბარელიეფი.

ლიტერატურა
----------

* მოლდავეთის სსრ დამსახურებული ექიმი, საბჭოთა მედიცინა, ლ. შარაშიძე, 1983, №1, გვ. 68-69

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ხონელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი (ჟორჟ) ეკიზაშვილი** (დ. 13 მარტი, 1943, ბათუმი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, პოეტი, ფილოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

1964 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი ფრანგული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით.

არის ფრანგული ლიტერატურის სპეციალისტი, პედაგოგი, მრავალი თარგმანის ავტორი. უნივერსიტეტის დამთავრებიდან დღემდე მუშაობს დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტთან არსებულ საზღვარგარეთის ლიტერატურის კათედრაზე პედაგოგად. ნათარგმნი აქვს მოლიერის, გი დე მოპასანის, ჟან პოლ სარტრის, შარლ ბოდლერის, ფრანსუაზა საგანის, ალენ რობ გრიეს, ალბერ კამიუს, მორის მეტერლინკის, პიერ პეჟუს, მიშელ უელბეკის, ანდრე მორუას, არტურ რემბოს, გიიომ აპოლინერის, ნატალი საროტის, სამუელ ბეკეტის და სხვათა ნაწარმოებები. გამოქვეყნებული აქვს ლექსების ორი კრებული: „ტრამალები" (2002) და „ბილიკები" (2006); ნოველების ორი კრებული ფრანგულ ენაზე: „თოვლი" და „კითხვა" (2003).

2009 წელს მიიღო ლიტერატურული პრემია „საბა", წლის საუკეთესო თარგმანის ნომინაციაში.

2001 წელს მიიღო საფრანგეთის სახელმწიფო ორდენი — „აკადემიური პალმის ოფიცერი", ფრანგული კულტურის წინაშე დამსახურებისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი (ჟორჟ) ეკიზაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**გივი დარისპანის ძე ჯამბურია** (დ. 26 აგვისტო, 1924, ქ. სამტრედია — გ. 4 ივლისი, 2012) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1975), პროფესორი (1982). 

დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი. 1951–1982 წლებში მუშაობდა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომლად. 1975 წლიდან მუშაობდა თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრაზე. იკვლევდა საქართველოს შუა საუკუნეებსა და ახალი ისტორიის საკითხებს. „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების" IV ტომის თანაავტორობისთვის მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1982).

ბიბლიოგრაფია
------------

* გიორგი სააკაძე (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1964
* გლეხთა რევოლუციური კომიტეტები საქართველოში 1905 - 1907 (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1957
* ვარძია : გზამკვლევი (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1955
* ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ავტორი). - თბილისი, საქ. მეცნ. აკადემია, 1955

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 534.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ჯამბურია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გრიგოლ ხურციძე** (დ. 25 დეკემბერი, 1911 — გ. ივლისი,1942) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1911 წელს ქუთაისის მაზრის სოფელ საპრასიაში. საშუალო შეძლების გლეხის, სერგო ხურციძის ოჯახში, 1927 წელს დაამთავრა ცხრაწლედი ქუთაისში, ხოლო 1931 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედადოგიური ფაკულტეტი. ამავე წლის სექტემბრიდან 1941 წლის სექტემბრამდე მსახურობდა ვანის რაიონის სკოლებში მასწავლებლად და ერთხანს დირექტორად.

გრიგოლ ხურციძე ლიტერატურულ ასპარეზზე 20-იანი წლების ბოლოს გამოჩნდა, აქტიური ურთიერთობა ჰქონდა თბილისელ მწერლებთან, მის არქივში დაცულია მიმოწერა კონსტანტინე გამსახურდიასთან, მიხეილ ჯავახიშვილთან, ლეო ქიაჩელთან და დემნა შენგელაიასთან, რომელიც გრიგოლის უპირველესი ქომაგი იყო. 1934 წელს სალიტერატურო გაზეთში გამოაქვეყნა მოთხრობა „ყანები და ხალხი", რომელსაც რეცენზია დემნა შენგელაიამ დაურთო. ამას მოჰყვა თარგმანები, ნოველები და რომანი „ჩვენი დღე და სოფელი", რომელიც ფრონტზე წასვლამდე ლეო ქიაჩელს დაუტოვა და დღის სინათლე მისი გარდაცვალებიდან დიდი ხნის შემდეგ, ვანო წულუკიძის მეოხებით იხილა.

1941 წლის 10 სექტემბერს, დიდი სამამულო ომის დაწყებიდან მალევე, გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში. მასთან ერთად ფრონტზე წავიდა მისი უახლოესი მეგობარი პოეტი გიორგი ნაფეტვარიძე, რომელთან ერთადაც ხურციძე სკოლაში მუშაობდა. ისინი ჯერ თბილისის სამხედრო სასწავლებელში გაგზავნეს, სამთვიანი სწავლების შემდეგ კი, 1941 წლის 29 დეკემბერს, ყირიმის ფრონტზე გადაისროლეს. 1942 წლის ივლისში, სევასტოპოლის მისადგომებთან მდებარე საპუნ-გორას ციხესიმაგრესთან მოქმედებების დროს, გრიგოლ ხურციძე გმირულად დაიღუპა, რამდენიმე ხნით ადრე დაიღუპა გიორგი ნაფეტვარიძეც. მათი საფლავები ცნობილი არ არის.

ლიტერატურა
----------

* ხურციძე, გრიგოლ (1973). რედ. წულუკიძე, ვანო: *ჩვენი დღე და სოფელი*. თბილისი:  მერანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გრიგოლ ხურციძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი ჩუბინიშვილი** (დ. 13 მაისი, 1889, თბილისი — გ. 11 ოქტომბერი, 1945) — ქართველი კომპოზიტორი და მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში; აქვე დიდი ყურადღება მიაქცია ზაქარია ფალიაშვილმა, რომელიც ასწავლიდა საგუნდო სიმღერას, მანვე გაანაწილა სასწავლებლად ცნობილ კომპოზიტორ, მევიოლინე და პედაგოგ ანდრია ყარაშვილთან; 1907–1911 წლებში მღეროდა ცნობილ მომღერალ და ქორმეისტერ ი. რატილის გუნდში; 1911 წლიდან როგორც მომღერალი გამოდის საქართველოს ქალაქებსა და ასევე რუსეთში; 1927–1928 წლებში მუშაობდა ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორის მოადგილედ; მოგვიანებით დაიწყო საკომპოზიტორო შემოქმედება; მთლიანად შემოიფარგლა კამერულ-ვოკალური ჟანრით.

შემოქმედება
-----------

ავტორია გახმაურებული რომანსებისა და სიმღერების (ორმოცზე მეტი), მათ შორისაა: პირველი რომანსი „რა ტურფა, რა ლამაზია" (1914, ვაჟა-ფშაველას ლექსის მიხედვით); საუკეთესო ნაწარმოებებია სიმღერები: „ქალო, გნახე ფეხშიშველი", „ხმა გულისა", „სევდა", „მუხამბაზი" (ვაჟა-ფშაველას, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთელის ლექსებზე), ვოკალური დუეტები, გუნდები; 1957 წელს გამოვიდა სიმღერების კრებული.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 165.
* Композиторы грузии: Издание второе. – тб. 1973. - გვ. 249;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჩუბინიშვილის პროფილი
* ლიზასთან ეკა მამალაძე "სევდა" მუსიკა: გიორგი ჩუბინიშვილი, ლექსი: ილია ჭავჭავაძე
* ლიზასთან ეკა მამალაძე "მუხამბაზი" მუსიკა: გიორგი ჩუბინიშვილი, ლექსი: აკაკი წერეთელი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ხუნჯუა**. |

**გრიგოლ ხუნჯუა** (დ. 1 აპრილი, 1895 — გ. 16 მაისი, 1983) — ქართველი გეოდეზისტი, კარტოგრაფი და პედაგოგი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1939), დოცენტი (1939).

ბიოგრაფია
---------

გრიგოლ ხუნჯუამ დაამთავრა თბილისის მუშფაკი გეოდეზია-ტოპოგრაფიის სპეციალობით 1920 წელს.

1924 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადგეოგრაფიის და ანთროპოლოგიის კათედრაზე კარტოგრაფის თანამდებობაზე; 1924–28 წლებში მუშაობდა კარტოგრაფიის ინსტიტუტში; 1930 წლიდან ჩაება სახალხო მეურნეობის დარგების განვითარების ღონისძიებებში. ასრულებდა ხიდების და რკინიგზების გეოდეზიური უზრუნველყოფის სამუშაოებს. მისი ხელმძღვანელობით ხიდები აშენდა მტკვარზე (კვათისხევთან), ალაზანზე (ველისციხესთან).

1939 წლიდან მუშაობა დაიწყო თბილისის სატრანსპორტო ინსტიტუტში დოცენტის თანამდებობაზე. იმავე ინსტიტუტში ომის პერიოდში არჩეულ იქნა ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის ფაკულტეტის დეკანის თანამდებობაზე, შემდეგ კი გეოდეზიისა და მარკშაიდერის კათედრის გამგედ.

1960 წლიდან სამუშაოდ გადმოვიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის კარტოგრაფია-გეოდეზიის კაბინეტში დოცენტის თანამდებობაზე; 1973 წლიდან — ახლადგახსნილ კარტოგრაფია-გეოდეზიის კათედრის დოცენტად, სადაც კითხულობდა ლექციებს ტოპოგრაფია-გეოდეზიის საფუძვლებში და უმაღლეს გეოდეზიაში.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1939 წელს თემაზე: „მრუდზე ასაშენებელი ხიდების დაკვალვისა და დაგეგმარების საკითხისათვის". გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე სამეცნიერო და სასწავლო-მეთოდური ნაშრომი, მათ შორის სახელმძღვანელოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ზოგადი და საინჟინრო გეოდეზიის კურსი. თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1977;
* პრაქტიკული გეოდეზია და კარტომეტრიის საკითხები. თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1973;
* გეოდეზია: სახელმძღვ. უმაღლ. სასწ. სტუდ. თბ. თბილ. სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 1966;
* გეოდეზიის კურსი, წ. 2. თბ. ტექნიკა და შრომას გამ-ბა, 1948;
* გეოდეზიის კურსი, წ. 1. თბ. ტექნიკა და შრომა, 1946.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ძნელაძე**. |

**გივი ძნელაძე** (დ. 23 აგვისტო, 1927, ბურნათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 16 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა კოხნარის საშუალო სკოლა,. 1952 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. მუშაობდა გაზეთ „სამგორისა" და ჟურნალ „პიონერის" რედაქციებში. 1967 წლიდან იყო ჟურნალ „ცისკარის", ხოლო შემდეგ ალმანახ „საუნჯის" თანამშრომელი. მისი პირველი ლექსი დაიბეჭდა გაზეთში „ახალგაზრდა კომუნისტი". გარდაიცვალა 2012 წლის 16 ოქტომბერს, დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ავტორია კრებულებისა: „ლექსები" (1963, 1969, 1973) „ვედრება" (1971), „მადლიერება" (1974), „მარადი მგზავრი" (1977), „ერთტომეული" (1982), „ადამიანური სასწაულები" (1986), „ნუგეშინი" (1987), „საუკუნიდან საუკუნეში", „ადამიანს უყვარს ადამიანი", „სიყვარულის წიგნი" და სხვა. თარგმნა „კალევალა" (მუხრან მაჭავარიანთან და შოთა ჩანტლაძესთან ერთად, 1965). ძნელაძის ლექსები თარგმნილია სხვადასხვა ენებზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 280.
* (2013) "გივი ძნელაძე", *მწერალთა ავტობიოგრაფიები*, წიგნი II. თბილისი:  ლიტერატურის მუზეუმი,   გვ. 706. ISBN 978-99940-28-85-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ძნელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქათამაძე**. |

**გრიგოლ ქათამაძე** (დ. 12 აგვისტო, 1961, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი. 2009 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 22 იანვრამდე იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უკრაინაში.

ბიოგრაფია
---------

1985 წელს დაამთავრა კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. 

1985-1993 წლებში მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიაში (უფროსი მასწავლებელი, კათედრის გამგის მოადგილე, კათედრის გამგე);
1993-1994 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში, საგარეო-ეკონომიკურ ურთიერთობათა დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ; 1995-1998 წლებში იყო უკრაინაში საქართველოს საელჩოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი; 1998-2000 წლებში საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე.

2000-2007 წლებში უკრაინაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი; 2001-2003 წლებში უკრაინაში, მოლდოვას რესპუბლიკასა და რუმინეთში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი; 2007-2008 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე; 2009-2013 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უკრაინაში. 

გრიგოლ ქათამაძე არის მთელი რიგი სამეცნიერო შრომების ავტორი. დაქორწინებულია. ჰყავს ორი შვილი. 

მიღებული აქვს ჯილდოები: შინაგან საქმეთა სამინისტროს მედალი წარჩინებული მუშაობისთვის (1988), წმინდა სტანისლავის ორდენის III ხარისხის სარდლის ჯვარი (2001), წმინდა გიორგის მედალი „პატივი, დიდება, შრომა" (2002), უკრაინის ღირსების ორდენი (უკრაინის პრეზიდენტის 2006 წლის 19 აპრილის ბრძანებულების საფუძველზე), იაროსლავ ბრძენის ორდენი (უკრაინის პრეზიდენტის 2007 წლის 7 სექტემბრის ბრძანებულების საფუძველზე).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ ქათამაძე
***გმირთა ვარამი*** (1958-1962) — ისტორიული რომანი, რომლის ავტორია ლევან გოთუა. წარმოადგენს ოთხნაწილიან ტეტრალოგიას. 

რომანი დაიწერა საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში მწერლის გადასახლებაში ყოფნისას. ლევან გოთუა იყო 1920-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. პოლიტიკური შეხედულებების გამო, ლევან გოთუა რეპრესირებული იქნა და სასჯელს იხდიდა რუსეთში, შორეულ ვორკუტაში, სადაც მან თითქმის მეოთხედი საუკუნე (66 წლიდან დაახლოებით 22 წელი) სამშობლოსაგან მოწყვეტილმა გაატარა. 

ნაწარმოები იქმნებოდა ფარულად, სიგარეტის ფურცლებზე და ასევე ფარულად, ნაწილ-ნაწილ იგზავნებოდა სამშობლოში.

თხზულების შინაარსი
------------------

„გმირთა ვარამში" აღწერილია XVI-XVII საუკუნეების საქართველოს ყოფა, კერძოდ, კახეთის სამეფოს თავგადასავალი, რომელიც გამომწყვდეული იყო სამ დიდ იმპერიას — ოსმალეთის იმპერიას, ირანს და რუსეთის იმპერიას შორის. ეს არის პერიოდი, როდესაც ქვეყანა ყოფნა-არყოფნის ზღვარზე იდგა. საქართველოს გაერთიანებას ებრძოდა მრავალი შიდა და გარე მტერი. შინააშლილობა, თავადების თავგასულობა და კიდევ მრავალი სხვა ფაქტორი შესანიშნავად აღწერა ლევან გოთუამ. თხზულება მეგობრობის სულისკვეთებითაა გამსჭვალული. მასში ნაჩვენებია ქართველი ხალხის სულიერი სიმტკიცე, პატრიოტიზმი, გლეხობის ცხოვრება და მისი როლი ქვეყნის ისტორიაში ძნელბედობის ჟამს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გმირთა ვარამი (წიგნი I) დაარქივებული 2020-09-30 საიტზე Wayback Machine.
* ლევან გოთუა
* გმირთა ვარამი (წიგნები გამოწერით)
* ლევან გოთუა "გმირთა ვარამი"
* სად და როგორ დაიწერა ლევან გოთუას "გმირთა ვარამი"
**გლოსიტი** — ბაქტერიული ან ვირუსული ინფექციით გამოწვეული ენის ქსოვილების ანთებითი დაავადებაა.

მიზეზები
--------

ენის ანთებითი პროცესი შესაძლოა იყოს, როგორც ინფექციის შედეგი, ასევე უფრო სერიოზული სისტემატური დაავადების სიმპტომიც. განირჩევა ანთების მწვავე და ქრონიკული ფორმები. გლოსიტს ახლავს ენის ანთება, ფერისა და სტრუქტურის შეცვლა. უყურადღებობის შემთხვევაში გლოსიტს შეიძლება მოჰყვეს პაპილომების (სოკოსებრი ნანაზარდების) ჩამოყალიბება ენის ზედაპირზე.

ლოკალური ინფექციის შემთხვევაში გლოსიტის გამომწვევად გვევლინებიან ბაქტერიები ან ვირუსები (ჰერპესვირუსის ჩათვლით), ამასთანავე, ინფექციის განვითარებას ხელს უწყობს ენის დამწვრობა, პირის ღრუსა და ენის მექანიკური ტრავმები. დამტკიცებულია, რომ გლოსიტის განვითარების რისკფაქტორებს მიეკუთვნება ნიკოტინი, ალკოჰოლი, ცხელი სკავები, ცხარე სანელებლები, აგრეთვე ალერგიული რეაქციები კბილის პასტაზე, სავლებლებზე, პირის ღრუს აეროზოლებზე, კარამელზე.

გლოსტი შესაძლოა განვითარდეს ისეთი სისტემური დაავადებების ფონზეც, როგორებიცაა რკინადეფიციტური ანემია, წითელი ბრტყელი ლიქენი, B ვიტამინდეფიციტური მდგომარეობა, ერითემა, აფთოზი, სიფილისი და ა.შ

იშვიათ შემთხვევებში გლოსტის გამომწვევის დადგენა არ ხერხდება.

სიმპტომები
----------

* ვითარდება ენის წვა და ანთება.
* ენა იღებს მკვეთრ წითელს ან ბორდოსფერს
* ანემიის დროს ენა იფარება ბაცი ნადებით
* შესაძლოა ენა გასქელდეს და დარბილდეს
* რთულდება ღეჭვა, ყლაპვა და საუბარი

დიაგნოსტიკა
-----------

გლოსტის სიმპტომების შემჩნევისას აუცილებელია მიმართოთ ექიმს. სტომატოლოგი დაგითვალიერებთ პირის ღრუს, ენას, დაადგენს პაპილომების არსებობას ან არარსებობას,
დაგისვამთ ზუსტი დიაგნოსტიკისთვის საჭირო კითხვებს და საჭიროების შემთხვევაში დაგინიშნავთ ანალიზებს სისტემური დაავადების გამოსავლენად.

მკურნალობა
----------

ინფექციურ-ანთებითი გლოსიტის შემთხვევაში, პირველ ყოვლისა, აუცილებელია ინფექციის გამომწვევის მოშორება. თანამედროვე მვდიცინა საკმაოდ ფლობს გლოსიტის სამკურნალო პრეპარატებს. როგორც წესი, გლოსიტი, განსაკუთრებით მძიმე შემთხვევების გარდა, არ მოითხოვს ჰოსპიტალიზაციას.

პირველ ყოვლისა, დიდი ყურადღება უნდა მიაქციოთ პირის ღრუს ჰიგიენას. იხეხეთ კბილები სულ მცირე 2-ჯერ დღეში, ხარისხიანი კბილის პასტით, რომელიც გირჩიათ თქვენმა ექიმმა.

გამომწვევის იდენტიფიკაციის შემდგომ დაგენიშნებათ ანტიბიოტიკები ან სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატები.

თანამედროვე მკურნალობის ერთ-ერთ გამართლებულ მეთოდად გველინება იმუნოკორექტორების დანიშვნა. ამ ჯგუფის პრეპარატები ააქტიურებს პირი ღრუს ლორწოვანის დაცვით ფუნქციებს, რითაც აძლიერებს მის ბაქტერიოციდულ აქტივობას.

პროფილაქტიკა
------------

როგორც ცნობილია, უფრო იოლია დაავადების პროფილაქტიკა, ვიდრე მისი მკურნალობა:

* დაიცავით კბილებისა და პირის ღრუს ჰიგიენა
* რეგულარულად ჩაიტარეთ სტომატოლოგის კონსულტაციები
* მოვრიდეთ აგრესიულ საკვებ პროდუქტებსა და ცხარე სანელებლებს
* მოერიდეთ სიგარვტისა და ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენებას

ლიტერატურა
----------

* მედიცინის დიდი ცნობარი ტომი II, სამედიცინო ტერმინოლოგიისა და დაავადებათა ენციკლოპედია, გამომცემლობა პალიტრა L, თბ 2016 წელი, გვ.207-208

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Глоссит на сайте www.solvay-pharma.ru
* Глоссит на сайте www.medicinelib.ru დაარქივებული 2019-01-08 საიტზე Wayback Machine.
**გაიოზ ფარცხალაძე** (დ.1968, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

1993 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1993 წლიდან სწავლობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. ასპირანტურაში სწავლის პერიოდში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლითონის კონსტრუქციების კათედრაზე. მონაწილეობდა კათედრის მიერ განხორციელებულ სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო სამუშაოებში. 2001 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს გადაწყვეტილებით არჩეულ იქნა დოცენტის აკადემიურ თანამდებობაზე. 2004 წელს დაინიშნა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ჰუმანიტარული ფაკულტეტის დეკანის თანამდებობაზე. 2006 წელს არჩეულ იქნა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროფესორის აკადემიურ თანამდებობაზე და საინჟინრო-ტექნოლოგიური ფაკულტეტის დეკანად. 2012 წელს ტექნოლოგიური ფაკულტეტის დეკანია. არის 40-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, რომელიც გამოქვეყნებულია როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. 2009 წელს მის მიერ დაპროექტებული იქნა მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი ქალაქ ბათუმში. 2004-2008 წლებში არის ამერიკის საერთაშორისო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრის (ISTC) მიერ გამოცხადებულ საგრანტო თემების კონკურსში გამარჯვებულ მეცნიერთა ჯგუფის წევრი. ტემპუსის პროექტის — „ENGITEC"-ის ფარგლებში, რომელიც ეხებოდა „უმაღლესი საინჟინრო განათლების მოდერნიზაციას საქართველოში, ტექნოლოგიური გამოწვევების საპასუხოდ" იმყოფებოდა იტალიაში ტურინის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში - POLITO (2013) და შვედეთში, სტოკჰოლმის სამეფო ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში — KTH (2014).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ახალი ტიპის წინასწარ დაძაბული წამწის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა", დაიცვა 2001 წელს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 544-545

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაიოზ ფარცხალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑
**დრაგინია ვუკსანოვიჩი** (მონტენ.  Draginja Vuksanović; დ. 7 აპრილი, 1978, ბარი) — მონტენეგროელი იურისტი, პოლიტიკოსი და მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორი. 2012 წლიდან მონტენეგროს პარლამენტის წევრი და სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილი პრეზიდენტი. 2018 წელს გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტობის კანდიდატი მონტენეგროს ისტორიაში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1978 წლის 7 აპრილს, ქალაქ ბარში. 2000 წელს ვუკსანოვიჩმა დაამთავრა მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. 2005 წელს გახდა სამასრთლის მაგისტი, ხოლო 2011 წელს მონტენეგროს უნივერსიტეტის სამართლის დოქტორი. ის მუშსაობს სამართლის ფაკულტეტისა და დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტის პროფესორად, მონტენეგროს უნივერსიტეტში. ვუკსანოვიჩი ფლობს ფრანგულ და ინგლისურ ენებზე, აგრეთვე ერკვევა იტალიურ და ესპანურ ენებში. ჰყავს მეუღლე, ივიკა სტანკოვიჩი.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

დრაგინია ვუკსანოვიჩი არის მონტენეგროს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მონტენეგროს პარლამენტის წევრი 2012 წლის 14 ოქტომბრიდან. 2018 წლის მარტში ვუკსანოვიჩმა განაცხადა რომ აპირებდა მონაწილეობა მიეღო მოახლოებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. ის წარადგინა სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ, მის კანდიდატურას მხარი აგრეთვე დაუჭირა პოლიტიკურმა პარტია „დემოსმა". ამით ვუკსანოვიჩი გახდა პირველი ქალი პრეზიდენტობის კანდიდატი მონტენეგროს ისტორიაში. ვუკსანოვიჩმა არჩევნებში მესამე ადგილი დაიკავა და ხმათა 8,2% მიიღო (27 441 ხმა).

2019 წლის 29 ივნისს ვუკსანოვიჩი აირჩიეს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტად, რითაც გახდა პირველი ქალი ქვეყნის ისტორიაში რომელმაც ასეთი პარტიული თანამდებობა დაიკავა. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიის მიერ ნაჩვენები დაბალი შედეგების გამო, დრაგინია ვუკსანოვიჩი პარტიის პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა პარტიამ მხოლოდ 12 835 ხმა მიიღო, რაც ხმათა 3,14 %-ს შეადგენდა. პარტიამ პარლამენტში მხოლოდ ორი მანდატი მოიპოვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Draginja Vuksanović - Biography.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-19. ციტირების თარიღი: 2021-05-29.
2. ↑  Vuksanović poručila da neće odustati od kandidature დაარქივებული 2018-04-14 საიტზე Wayback Machine. , Vijesti, 21 March 2018, Retrieved 2020-12-30.
3. ↑  Draginja Vuksanović Stanković od danas na čelu SDP-a
**გაიანე ხაჩატურიანი** (დ. 1942 — გ. 2009) — ქართველი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

გაიანე 1942 წლის 9 მაისს თბილისში დაიბადა. მამა, ლევონ ხაჩატურიანი, ელექტროინჟინერი იყო, ხოლო დედა ჰასმიკ კალანტაროვი, ჰახნაზარიანთა სახელოვანი გვარის წარმომადგენელი. მისი წინაპრები უძველესი სომხები - ზოკები იყვნენ. გაიანეს ძმა კი პროფესიით ინჟინერი, სიცოცხლის ბოლომდე მოსკოვში ცხოვრობდა. 

გაიანე სკოლაში სწავლის პარალელურად ფერწერის გაკვეთილებს ესწრებოდა იაკობ ნიკოლაძის სამხატვრო სასწავლებელთან არსებულ მოსე თოიძის სკოლაში (პედაგოგი გუგული ქურდიანი). აღნიშნული სკოლის დამთავრების შემდეგ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ორწლიანი მოსამზადებელი კურსი გაიარა, თუმცა ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქოვის რჩევით, აკადემიაში შესვლა გადაიფიქრა, რათა არ დაეკარგა თავისი ორიგინალური და საკუთარი ხედვა.

აღსანიშნავია, რომ ხატვა გაიანემ ადრეული ასაკიდან დაიწყო. ერთ-ერთ ინტერვიუში მხატვარი იხსენებს, როგორი აღფრთოვანება გამოუწვევია უფროსებში მის მიერ სამი წლის ასაკში დახატულ თოჯინას, რომელიც ძალიან ჰგავდა დიდ ბებია. მას შემდეგ სულ ხატავდა, თუმცა მხატვრობით სერიოზულად 12 წლიდან დაინტერესდა, როდესაც გართულებული ბრმა ნაწლავის ოპერაციის შემდეგ მუდმივად სახლში გამოკეტილი, ბავშვურ თამაშებს ჩამოშორდა და საკუთარ სამყაროში ჩაღრმავება იწყო.

გაიანე ხაჩატურიანზე აღტაცებულები წერდნენ ვლადიმერ სპივაკოვი და მარტიროს სარიანი, მისი შემოქმედებით მოხიბლული იყო ანდრეი ტარკოვსკი, რომელიც მხატვარს საკუთარ მეგობრადაც კი მიიჩნევდა და ხშირად სტუმრობდა მას ოჯახში. გაიანეს მეგობრები იყვნენ ასევე გია ყანჩელი, ირინა უვაროვა, იური დანიელი, ბელა ახმადულინა.

გაიანე წლების მანძილზე ნამუშევრებს ელენე ახვლედიანს უჩვენებდა და მისგან რჩევებს იღებდა. სწორედ ამ უკანასკნელმა შეახვედრა პირველად მხატვარს სწორედ გამორჩეული სერგო ფარაჯანოვი. სწორედ ეს განსაკუთრებული ნაცნობობა დიდ, მრავალწლიან მეგობრობაში გადაიზარდა. რეჟისორი ძალიან აფასებდა გაიანეს ნიჭს და ხელს უწყობდა მისი შემოქმედების პოპულარიზაციას. 

გაიანე ხაჩატურიანი ადრეული ასაკიდან წერდა ლექსებს ასევე რუსულ ენაზე. მისი ჩანაწერები რიტმული პროზის საუკეთესო ნიმუშია, რომელიც გაიანეს შემოქმედების გააზრების ერთგვარი გასაღებიცაა.

1971 წელს უნდა შემდგარიყო გაიანეს პერსონალური გამოფენა ერევანში, ტელევიზიის ოფისში, მაგრამ გამზადებული ექსპოზიცია, სადაც 40 სურათი იყო წარმოდგენილი, აკრძალეს. მოგვიანებით გამოფენა მაინც შედგა ფიზიკის ინსტიტუტში. სიცოცხლის მანძილზე არაერთ ჯგუფურ გამოფენაში აქვს მონაწილეობა მიღებული, ჰქონია პერსონალური გამოფენები თბილისში, ერევანსა და მოსკოვში.

გაიანე ხაჩატურიანი 2009 წლის 1 მაისს მძიმე და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა. მხატვრის ნამუშევრები დაცულია მის ოჯახში, ერევნის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნების კერძო კოლექციებშიც კი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გაიანე ხაჩატურიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბიოგრაფია
**გორკული ცხვარი** — სახორცე-სამატყლე მიმართულების ნახევრად წმინდამატყლიანი მოკლებეწვიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია გორკის (ახლანდ. ნიჟნი ნოვგოროდის) ოლქში 1936–1950 წლებში ჩრდილოური მოკლებეწვიანი ჯიშის ნერბის შეჯვარებით ჰემფშირული ჯიშის ერკემლებთან. მსხვილი ცხოველია, აქვს მსუბუგი, მაგრამ მაგარი სხეულის აგებულება, კარგადაა გამოხატული მეხორცული ფორმები, რქები არ აქვს, ფერად თეთრია, თავზე, ყურებსა და კიდურებზე მუქი მურა თმის საფარია. ნერბის ცოცხალი მასაა 58–65 კგ (უდიდესი 90 კგ), ერკემლისა 110–120 კგ (უდიდესი 130-მდე). ადრეულა ჯიშია. 6 თვის მოზარდის მასა 35—40 კგ-ია. ნაკლავის გამოსავალი 50—55%. ნაყოფიერება მაღალია, 155–165 მატკანი 100 ნერბზე. მატყლის ნაპარსი ნერბისა 3–4 კგ, ერკემლისა 5–5,5 კგ, წმინდა მატყლის გამოსავალი 55–65%. მატყლის სიგრძე 8–9 სმ (უდიდესი 17 სმ), სიმსხო 27–31 მკმ; სიგრძითა და სიწვრილით ერთგვაროვანი და გათანაბრებულია, ძირითადად 56-ე ხარისხის. გორკული ცხვრის მოშენებას მისდევენ ნოჟნი ნოვგოროდის ოლქში, საუკეთესო საშენი მეურნეობები დალნეე-კონსტანტინოვოსა და ბოგოროდსკის რაიონებშია. დახარჯული საკვებისა და მიღებული ხორცის თანაფარდობით, რუსეთში ერთ-ერთ საუკეთესო ჯიშად ითვლება. იყენებენ სამრეწველო შეჯვარებაში უხეშმატყლიანი ჯიშების მატყლის ხარისხისა და სხვა ჯიშების ადრეულობის გაუმჯობესების მიზნით.

ლიტერატურა
----------

* *Капацинская А. Д.*, Овцеводство Горьковской области, Г. 1960;
* Государственная племенная книга овец горьковской породы, т. 1—4, М. 1953—65;
* *Капацинская А. А.*, Горьковская порода // Большая советская энциклопедия, т. 12 — М. : Советская энциклопедия, 1952;
* Овцеводство/ Под ред. Г. Р. Литовченко, П. А. Есаулова. М.1972. Т. 2;
* *Семенов С. И.*, *Селькин И. И.* Овцы // Генетические ресурсы сельскохозяйственных животных в России и сопредельных странах. СПб. 1994;
* *Жиряков А. М.* ГОРЬКОВСКАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М. 2007. — стр. 501.

სქოლიო
------

1. ↑  სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოვლა-შენახვა გვ. 66. *agriedu.ge*. ციტირების თარიღი: 25 აპრილი, 2020.
გაიოზ დევდარიანი
**გაიოზ სოლომონის ძე დევდარიანი** (დ. 2 ოქტომბერი, 1901, ხარაგაული, — გ. 12 ნოემბერი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი პოლიტიკოსი, პარტიული და სახელმწიფო მოხელე.

რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი 1918 წლიდან. 1919 წლის ოქტომბერში საქართველოს სახელმწიფოს წინააღმდეგ მოწყობილ ამბოხებაში მონაწილეობისთვის დააპატიმრეს და თბილისში, მეტეხის ციხეში ჩასვეს. გათავისუფლების შემდეგ, 1920 წლის ივნისში შეუერთდა ბოლშევიკების მიერ გორის მაზრის ოსებში მოწყობილ ამბოხებას. 1920 წლის ივლისიდან კომკავშირულ სამუშაოზე იყო (კომკავშირის ამიერკავკასიის ბიუროს და წითელგვარდიული მთავარი შტაბის წევრი). საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, 1921-1923 წლებში იყო ჯერ კომკავშირის თბილისის საგუბერნიო კომიტეტის, ხოლო შემდეგ საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივნად. 

1923-1925 წლებში სწავლობდა მოსკოვში კომუნისტურ აკადემიასთან არსებულ მარქსიზმ-ლენინიზმის კურსებზე. 1930-1931 წლებში იყო საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარი. 1931 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა ადმინისტრაციულ და სამეურნეო თანამდებობაზე. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წლის ზაფხულში, ვორონეჟის მოტომშენებელი №16 ქარხნის დირექტორად ყოფნისას, დევდარიანი დააპატიმრეს. ბრალად ედებოდა, რომ იყო „მემარჯვენეთა ანტისაბჭოთა ორგანიზაციის" ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ეწეოდა „აქტიურ კონტრ-რევოლუციურ ძირგამომთხრელ საქმიანობას" და ამზადებდა „ტერორისტულ აქტს" საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივნის, ლავრენტი ბერიას წინააღმდეგ. დახვრიტეს იმავე წლის 12 ნოემბერს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 435.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაიოზ დევდარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს განათლების მინისტრები |
| --- |
|  |
| საქართველოს დრ | 
* გიორგი ლასხიშვილი (1918-1919)
* ნოე რამიშვილი (1919-1920)
* გრიგოლ ლორთქიფანიძე (1920-1921)
 |
|  |
| საქართველოს სსრ | 
* მამია ორახელაშვილი (1921-1922)
* დავით კანდელაკი (1922-1929)
* გაიოზ დევდარიანი (1929-1931)
* მარიამ ორახელაშვილი (1931-1933)
* ერმილო ბედია (1933-1934)
* აკაკი თათარაშვილი (1934-1936)
* მალაქია ტოროშელიძე (1936-1937)
* კოტე ჭკუასელი (1937)
* ერმილე ბურჭულაძე (1937-1938)
* გიორგი კიკნაძე (1938-1944)
* ვიქტორ კუპრაძე (1944-1953)
* გიორგი ჯიბლაძე (1953-1960)
* თამარ ლაშქარაშვილი (1960-1976)
* ოთარ ქინქლაძე (1976-1986)
* ნათელა ვასაძე (1986-1988)
* გურამ ენუქიძე (1988-1990)
 |
|  |
| საქართველო | 
* ლია ანდღულაძე (1990-1991)
* ელიზბარ ჯაველიძე (1991-1992)
* გუჩა კვარაცხელია (1992)
* კოტე გაბაშვილი (1992-1993)
* თამაზ კვაჭანტირაძე (1993-1998)
* ალექსანდრე კარტოზია (1998-2004)
* ალექსანდრე ლომაია (2004-2007)
* მაია მიმინოშვილი (2007-2008)
* გია ნოდია (2008)
* ნიკა გვარამია (2008-2009)
* დიმიტრი შაშკინი (2009-2012)
* ხატია დეკანოიძე (2012)
* გიორგი მარგველაშვილი (2012-2013)
* თამარ სანიკიძე (2012-2016)
* ალექსანდრე ჯეჯელავა (2016-2017)
* მიხეილ ჩხენკელი (2017-2018)
* მიხეილ ბატიაშვილი (2018-2019)
* მიხეილ ჩხენკელი (2019-2023)
* გიორგი ამილახვარი (2023-დან)
 |

 |
**გორის საცხოვრებელი სახლი**  — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, მდებარეობს მ. მამარდაშვილის (ყოფ. ბუდიონის) ქ. 1. აგებულია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე. 

სახლი (18X11,4 მ) ერთსართულიანია, ნაშენია აგურით, გამოყენებულია თლილი ქვიშაქვაც. შესასვლელი ორი ჰქონდა: მთავარი ფასადის (მამარდაშვილის ქ.) ცენტრში (ამჟამად გაუქმებულია, მის წინ კიბეები მორღვეულია) და გვერდითი ფასადის ბოლოში (მოგვიანებით ამ მხარეს სახლს ერთი ოთახი მიაშენეს). ეზოს ფასადზე მიდგმულია ხის აივანი (შემინულია, სიგ. 2,8 მ). მთავარი შესასვლელით ვხვდებოდით ვიწრო, მცირე ჰოლში, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთახი იყო.გრძივი მზიდი კედლის ეზოსკენ მიმართულ მონაკვეთშიც ორი ოთახი იყო, ერთი — საკმაოდ მოზრდილი, მეორე — მცირე. ახლა მარცხენა წინა ოთახი და დიდი ოთახი ტიხრებითაა გაყოფილი. ოთახები ნათდება ფართო, მაღალი სარკმლებით, თბებოდა ბუხრებით. მთავარი ფასადის ცენტრში, შესასვლელი კარის ორივე მხარეს, რუსტებიან პილასტრების მოწყობილ ჯვრის მსგავსს შეღრმავებებში ჩადგმული არაპროფესიონალი ხელოსნის მიერ გამოქანდაკებული თითო ჰორელიეფი — სასულიერო პირისა (დაზიანებულია — მოტეხილია თავი) და მოხელის. რუსტირებული პილასტრებია აგრეთვე შენობის კუთხეებშიც.მთავარ ფასადზე 6, გვერდით ქუჩის ფასადზე კი ოთხი სარკმელია. სარკმლების ქვეშ სწორკუთხა შეღრმავებებია.ნაგებობა დასრულებულია აგურის საფეხურებიანი მარტივი ლავგარდნით. სახურავი ოთხფერდაა, გამართულია ხის ნივნივებზე. სახლის ქვეშ სარდაფებია.

გალერეა
-------

* მარცხენა ჰორელიეფიმარცხენა ჰორელიეფი
* შესასვლელი კარიშესასვლელი კარი
* მარჯვენა ჰორელიეფიმარჯვენა ჰორელიეფი

ლიტერატურა
----------

* *მახარობლიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 41.
**გურული ფერხული** — ძველი ქართული (გურული) ხალხური ცეკვა, ორსართულიანი ფერხული. თავდაპირველად ასრულებდნენ მხოლოდ მამაკაცები, მოგვიანებით ქალებიც, თუმცა ამით ცეკვის ფორმა და შინაარსი არ შეცვლილა, იგი კვლავ ორსართულიანია (ქალები გარს უვლიან ორსართულიან წრეს). ფერხული ორპირულია და სამი ნაწილისაგან შედგება: ნელი, აჩქარებული და ჩქარი. იგი სრულდება ორპირული სამხმიანი სიმღერის თანხლებით. სიმღერა, თავის მხრივ, 2 ნაწილისაგან შედგება: პირველი სრულდება ზომიერი ტემპით, მეორე – სწრაფით. აგებულია მოკლე განმეორებად ფრაზებზე. მუსიკალური ზომა 4/4.

ლიტერატურა
----------

* *თათარაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ცეკვები |
| --- |
|  |
| 
* აფხაზური
* აჭარული
* ბაღდადური
* ბუქნა
* განდაგანი
* გერგეტულა
* გურული ფერხული
* დავლური
* დაისი
* ზილგა
* კინტოური
* ლალოინი
* ლამპრული
* მელია-ტელეფია
* მთიულური
* მთიულური დავლური
* მირმინკელა
* მოხეური
* მხარდავედრა
* მხარული
* მხედრული
* მხუჯიში
* ნარნარი
* ოსური
* რაჭული
* სართულიანი ფერხული
* სამაია
* სამყრელო
* სიმდი
* ფარცაკუკუ
* ფერხისა
* ფერხული
* ქართული
* ცანგალა და გოგონა
* ხორუმი
* ჯეირანი
 |

 |
**დოქტორი მანჰეტენი** (ინგლ. Dr. Manhattan), ნამდვილი სახელი **ჯონათან ოსტერმანი** (ინგლ. Jon Osterman) — გამოგონილი პერსონაჟი „დარაჯების" (ინგლ. Watchmen) კომიქსების სერიებიდან.

ისტორია
-------

### ბიოგრაფია

ჯონათან ოსტერმანი დაიბადა 1929 წელს. მისი მამა იყო მესაათე და ჯონათანიც გეგმავდა მის გზას გაყოლოდა. როცა ჯონათანის მამამ დაინახა სტატია გაზეთში ჰიროსიმას დამომბვის შესახებ, იგი შეეჯახა ფარდობითობის თეორიის უდავო ფაქტებს და გადაწყვიტა, რომ საათების შეკეთება მოძველებული პროფესიაა. მომავალი იყო ატომური ფიზიკა. ამ მიზეზის გამო მან შეწყვიტა მესაათის ხელობის სწავლება ჯონათანისთვის და გააგზავნა იგი ფიზიკის სასწავლებლად.

1958 წელს ჯონათანმა მიიღო სამეცნიერო ხარისხი ფიზიკის დარგში. 1959 წლის მაისში მან დაიწყო მუშაობა სამეცნიერო ცენტრ გილა ფლეტსში. აქ ის ხვდება მის კოლეგა მეცნიერ ჯენი სლეიტერს, ჯონათანს შეუყვარდება იგი.

1959 წლის აგვისტოში, ჯონათანი შემთხვევით მოხვდა საცდელ კაფსულაში როდესაც იგი ცდილობდა მოეძებნა თავისი დაკარგული საათი. საცდელ კაფსულაში გაქრა მისი ბუნებრივი იერი, ჯონათანი დაიშალა ნაწილაკებად. 1959 წლის ნოემბერში ნაწილაკები, რომლისგანაც ჯონათანი შედგებოდა დაიწყეს ნელ-ნელა შეკრება და 22 ნოემბრისთვის საბოლოოდ გაერთიანდნენ.

პროექტ „მანჰეტენის" შემდეგ ჯონათანს სახელად უწოდეს დოქტორი მანჰეტენი. პენტაგონის აზრით, მანჰეტენის იმიჯზე კარგად იმოქმედებდა თუ მანჰეტენი დაიწყებდა კორუპციასთან ბრძოლას.

1971 წელს პრეზიდენტმა ნიქსონმა თხოვა დოქტორ მანჰეტენს, რომ იგი ჩართულიყო ვიეტნამის ომში. მანჰეტენმა მოიგო ომი ნიქსონის თხოვნით ერთ კვირაში.

### შესაძლებლობები

ჯონათანი აკონტროლებს მატერიას ატომების დონეზე. ამიტომ მას შეუძლია ნაწილაკების ტელეპორტი განახორციელოს.
ასევე მისი შესაძლებლობებია:

* დროში არარსებობა (მისი დროის გაანაზილების მიხედვით)
* შესაძლებლობა, რომ აღიდგინოს თავისი თავი მას შემდეგ რაც წაიშლება თავისი ენერგიის ველი და მატერია
* ლევიტაცია
* ზეადამიანური ძალა
* ტელეკინეზი
* შეუმჩნევლობა
* მომავლის დანახვა
* ტელეპორტაცია
* უკვდავება
* შეუხებლობა
* თავისი თავის კლონების შექმნა
* მატერიის გარდაქმნა ატომურ დონეზე ყველაფრის კონტროლის ხარჯზე

ფილმი
-----

ზაკ სნაიდერის ფილმში „დარაჯები" დოქტორ მანჰეტენის როლი განასახიერა ბილი კრუდაპმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დოქტორ მანჰეტენის შექმნა (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
*დარაჯები* |
| --- |
|  |
| კომიქსები | 
* *დარაჯები*
* *დარაჯებამდე*
 |
|  |
| ადაპტაციები | 
* ფილმი
	+ საუნდტრეკი
	+ კიმონუსიკა
* *აღსასრული ახლოს არის*
* *მოძრავი კომიქსი*
 |
|  |
| პერსონაჟები | 
* რორშახი
* ოზიმანდიასი
* ღამის ბუ
* დოქტორი მანჰეტენი
* კომედიანტი
 |

 |
**ალექსანდრ გიუსტავ ეიფელი** (ფრანგ. Gustave Eiffel; დ. 15 დეკემბერი, 1832 — გ. 27 დეკემბერი, 1923) — ფრანგი სამოქალაქო ინჟინერი და არქიტექტორი. პარიზის ხელოვნებისა და წარმოების ცენტრალური სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან სახელი გაითქვა საფრანგეთის სარკინიგზო ქსელისთვის სხვადასხვაგვარი ხიდების აშენებით, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია გარაბიტ-ვიადუკი. თუმცა, გიუსტავი მთელ მსოფლიოში ცნობილი სახელგანთქმული ეიფელის კოშკის წყალობით გახდა, რომელიც პარიზის 1889 წლის მსოფლიო გამოფენისთვის აშენდა. ინჟინერიისგან ჩამოშორების შემდეგ, ეიფელმა თავისი ძალისხმევა მეტეოროლოგიისა და აეროდინამიკის კვლევებისკენ მიმართა და ორივე სფეროში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გიუსტავ ეიფელი"** ვიკისაწყობში.
* Official website of the Association of the descendants of Gustave Eiffel
* Gustave Eiffel: The Man Behind the Masterpiece დაარქივებული 2007-07-06 საიტზე Wayback Machine.
* Einsturz der Birsbrücke bei Münchenstein (Basel)
* Aérodynamique EIFFEL (map location)
* Eiffel Tower website
ლუი დაგერი
**დაგეროტიპია** (ფრანგ. daguerréotype) — ფოტოგრაფიის თავდაპირველი წესი, როდესაც ორიგინალის პოზიტიური გამოსახულება გადადიოდა ვერცხლის იოდიდის თხელ ფირფიტაზე. გამოიგონა ლ. ჟ დაგერმა XIX საუკინის 30-იან წლებში ნ. ნიეფსის ცდების საფუძველზე. პირველად დაგეროტიპიის ფოტოგრაფირების პროცესი საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიაში 1839 წელს წარადგინეს. ეს წელი ითვლება ფოტოგრაფიის დაბადების წლად. 

დაგეროტიპაში გამოიყენებოდა კარგად გაპრიალებული ვერცხლის ფირფიტები, ექსპოზიციისას გადაღების ობიექტი უძრავად უნდა მდგარიყო 30-40 წუთის განმავლობაში, რის შემდეგადაც ვერცხლის ფირფიტა მუშავდებოდა ვერცხლისწყლის ორთქლით. აღნიშნულმა პროცესმა მიუხედავად მისი სიძვირისა, მოუხერხებლობისა და საფრთხის შემცველობისა იარსება ორი ათეული წელი, სანამ არ გამოიდევნა უფრო იაფი, სწრაფი და უსაფრთხო ფოტოგრაფიული პროცესების მიერ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 327.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაგეროტიპია

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დაგეროტიპია***

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4123031-0
* LCCN: sh85035408
* NARA: 10632206
* NKC: ph119315
* SELIBR: 142530

 |
**გრიმსვეტნი** (ისლ. Grímsvötn) — მოქმედი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1725 მ. ვულკანის კრატერის სიგრძე ძლიერ რყევადია, რაც დაკავშირებულია ხშირ და უძლიერეს ამოფრქვევებთან. 1989 წლისათვის კრატერის სიგრძე 200 მ-ს უდრიდა, 1998 წლისათვის კი 500 მ-ზე მეტს. 2004 წლის ნოემბერში დაფიქსირდა გრიმსვეტნის ახალი ამოფრქვევა, რამაც გამოიწვია კალდერის სიგრძეში გაზრდა დაახლოებით 2 კმ-ით. გეოლოგიურად იგი დაკავშირებულია ასევე ისლანდიის მოქმედ ვულკანებთან ლაკისთან და კატლასთან. ნაწილობრივ დაფარულია მყინვარით.

უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2011 წლის 21 და 28 მაისს.

ბოლო 100 წლის განმავლობაში დაფიქსირდა დაახლოებით 20-მდე უძლიერესი ამოფრქვევა. უახლოეს წარსულში ამოფრქვევები მოხდა 1996, 1998, 2004 და 2011 წლებში. ყინულქვეშა ამოფრქვევების დროს ინტენსიურად მიმდინარეობს ყინულის დნობა, რასაც მოჰყვება ამ რეგიონის დატბორვა გამდნარი წყლით. 1996 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის მასიურად გადნობა, ხოლო 2004 წლის ამოფრქვევას მოჰყვა ვულკანური ფერფლის ამოტყორცნა.

2011 წლის 21 მაისს დაიწყო გრიმსვეტნის ახალი ძლიერი ამოფრქვევა. ვულკანიდან ამოსული კვამლი ჰაერში 15 კილომეტრამდე აიწია. ამასთანავე 220 კმ მანძილზე დაიკეტა საჰაერო სივრცე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიმსვეტნი (ინგლისური) — სტატია გლობალური ვულკანიზმის პროგრამიდან
გურუ ნანაკი ინდუსებთან
**გურუ ნანაკ დევი** (პენჯ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ, Gurū Nānak Dēv IAST; 15 აპრილი, 1469 — 22 სექტემბერი, 1539) — რელიგია სიქიზმის დამაარსებელი და ათიდან პირველი სიქჰი გურუ. მას აქვს მრავალი სხვა სახელი და ტიტული. პენჯაბში მას თაყვანს სცემენ არა მხოლოდ სიქჰები, არამედ ინდუსები, მუსლიმებიც.

ცხოვრების აღწერა
----------------

გურუ ნანაკის ცხოვრების აღწერა შეკრებილია თხზულებებში, რომელსაც ეწოდება „ჯამანსაკჰი" (Janamsākhīs). მეტნაკლებად უფრო ცნობილი ცხოვრების აღწერა ეკუთვნის ბჰაი ბალას, რომელიც მან დაწერა ნანაკის სიკვდილამდე. კრიტიკულად განწყობილი მეცნიერები თვლიან, რომ სტილისა და ენის მიხედვით, გურუს ცხოვრების აღწერა ზუსტად ეკუთვნის მისი გარდაცვალების შემდეგ პერიოდს.

ბჰაი გურდასის თხზულებები შეგროვდა, ასევე, გურუ ნანაკის გარდაცვალების შემდეგ და შეიცავს, მცირე უზუსტობებს. თუმცა სიქჰებს შორის სარგებლობს დიდი პოპულარობით და საიმედო წყაროდ ითვლება.

დაბადება
--------

ნანაკი დაიბადა 1469 წლის 15 აპრილს. მამამისი მეხტა კალუ მუშაობდა მუსლიმ მიწათმფლობელ რაი ბუშარათან. დედა ატარებდა სახელს - მატა ტრიპა. ნანაკს ერთი და ჰყავდა, სახელად ბიბი ნანკი.

მისია
-----

გურუს მოგზაურობის მარშრუტები
გადმოცემის თანახმად, ერთხელ ნანაკი გაქრა. ყველას ეგონა, რომ ის დაიხრჩო მდინარე კალი ბეინში, რომელშიც დილაადრიან წავიდა საბანაოდ, მაგრამ სამი დღის შემდეგ ნანაკი დაბრუნდა. ყველა შეკითხვაზე ის ერთსა და იგივეს პასუხობდა: "იქ არ არიან ინდუსები, იქ არ არიან მუსლიმები". (პენჯ.: nā kō hindū nā kō musalmān").

ამ მომენტიდან ნანაკმა დაიწყო თავისი სწავლების გავრცელება და ეს ითვლება სიქიზმის დასაწყისად. მან განახორციელა ოთხი დიდი მოგზაურობა, გადალახა მრავალი ათასი კილომეტრი. მისი მოგზაურობის ზუსტი მარშრუტი საკამათოა. მისი პირველი მარშრუტის მიზანი იყო ბენგალია და ასამი. მეორე ცეილონი ტამილნადუს გავლით. მესამე - ქაშმირი, ლადაქი და ტიბეტი. უკანასკნელი - ბაღდადი და მექა.

ნანაკი დაქორწინდა მულჩანდა ჩონას ქალიშვილ სულაკნიზე. შეეძინა ორი ვაჟი: შრი ჩანდი და ლაქშმი დასი. უფროსი ვაჟი მიჰყვა რელიგიურ ცხოვრებას, ხოლო უმცროსი მთლიანად ჩაეფლო ამქვეყნიურ საზრუნავში. ნანაკი თვლიდა, რომ არცერთ შვილს არ შეეძლო ამაღლებულიყო გურუს სტატუსამდე.

სიქიზმის ძირითადი პოსტულატები
-----------------------------

„სულტამპურში" ნანაკმა ჩამოაყალიბა სიქიზმის სამი მნიშვნელოვანი პოსტულატი:

„სიმრან და ნაან ჯაპნა" — ღმერთზე მედიტაციის პრაქტიკა და სპეციალური მანტრების გალობა ღმერთ ვაჰეგურუს სახელით.

„კირატ კარნი" — ყველა სიქჰი უნდა ცხოვრობდეს საკუთარ სახლში და აწარმოოს საკუთარი მეურნეობა და საკუთარი ფიზიკური და გონებრივი შრომით დაიკმაყოფილოს საკუთარი ცხოვრება.

„ვანდაკ კაი შაკო" — სიქჰთა თემებში საკუთრების დანაწილება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიქჰ-ორგი
* გურუ ნანაკ დევი დაარქივებული 2007-08-30 საიტზე Wayback Machine.