**წესი** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: წესი და მუხლი).

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, ამბროლაურიდან 5 კილომეტრი. წესს აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლიხეთი და სორი, დასავლეთით — კვაცხუთი, ხიმში და სადმელი, სამხრეთით მუხლი, ბარი და შუა სხვავა. ჩრდილოეთით ალპური საძოვრები. წესი მდიდარია თავისი ლანდშაფტური ნაირფეროვნებით, უღრანი ტყეებით, მდინარეთა ხეობებით, ცივი წყაროებით, სუფთა ჰაერით.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 461 ადამიანი.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | 628 | 298 | 330 |
| 2014 |  461 | 231 | 230 |

ისტორია
-------

შუა და გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში წესში რაჭის ერისთავთა რეზიდენცია იყო, აქ იდგა მათი კარის ეკლესია — ბარაკონი, რომელიც ადრინდელი ფეოდალურ ხანაში იყო აგებული. შემორჩენილია მისი ნანგრევები. წესი დასავლეთიდან ხიდიკრის კოშკით, ხოლო აღმოსავლეთიდან მინდაციხით იყო გამაგრებული.

1753 წელს ააგეს ბარაკონის ახალი გუმბათოვანი ეკლესია. შემორჩენილია აგრეთვე ფეოდალური ხანის რამდენიმე სიმაგრისა და ეკლესიის ნანგრევები.

წესი ასევე გამორჩეული იყო თავისი კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობით. 1808 წელს წესში დაუბეჭდიათ საღმრთო წიგნი „სავედრებელი ღვთისმშობელისა", ხოლო 1811 წელს „გამოკრებული სადღესასწაულო". 1820-იან წლებში სოფელში ცხოვრობდა 60 ოჯახი.

სახელწოდება
-----------

სოფლის სახელის წარმოშობის შესახებ ხალხის სხვადასხვა ვერსია არსებობს: ერთი ვერსიით ვინმე ხიდიკარს რომ მოადგებოდა, ხიდის აქეთ-იქითა კოშკებიდან გუშაგები გამოდიოდნენ და გამვლელს ღვინით სავსე ჯამით რაჭის ერისთავის დღეგრძელობას თხოვდნენ - ასეთია ჩვენი წესიო. სხვა ვერსიით ხიდიკარში გამვლელებს ბაჟს ახდევინებდნენ, ხალხს არ მოსწონდა ეს და უკმაყოფილების გამოსახტავად ამბობდა - ეს რა წესიაო.

აგრეთვე გავრცელებულია აზრი, რომ ბარაკონზე ყოფილა თავისებური სასამართლო-სამსჯავრო, სადაც ხდებოდა გარკვეული წესების დადგენა და ამიტომაც დაერქვა სოფელს ეს სახელი.

ეკონომიკა
---------

სოფელ წესში არის საჯარო სკოლა, სპორტული კომპლექსი, რამდენიმე სავაჭრო ობიექტი. სოფელს არ ემსახურება ტრანსპორტი.

ცნობილი ადამიანები
------------------

სოფელში დაიბადა ქართველი ბოლშევიკი, ტერორისტი არკადი ელბაქიძე.

ისტორიული ძეგლები
-----------------

* ბარაკონი
* მინდა ციხე
* ზურაბ მაისაშვილის ოდა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 310.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
2. ↑  მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
3. ↑  *ჟაკ ფრანსუა გამბა*, „მოგზაურობა ამიერკავკასიაში" გვ. 194 — „განათლება", თბილისი, 1987

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
***ამბროლაური*** | ამბროლაურის გერბი |
|  |
| დაბა | 
***ხარისთვალა*** |
|  |
| სოფლები | 
აბანოეთი · აბარი · აგარა · ახალსოფელი · ბარეული · ბაჯი · ბეთლევი · ბოსტანა · ბუგეული · გენდუში · გოგოლეთი · გორი · გორისუბანი · დიდი ჩორჯო · ველევი · ზედა თლუღი · ზედა ღვარდია · ზედა შავრა · ზედა ჭყვიში · ზემო კრიხი · ზემო ჟოშხა · ზემო სხვავა · ზნაკვა · თხმორი · იწა · კაჩაეთი · კვაცხუთი · კვირიკეწმინდა · კლდისუბანი · ლიხეთი · მეორე ტოლა · მოტყიარი · მუხლი · ნამანევი · ნიკორწმინდა · პატარა ონი · პატარა ჩორჯო · პირველი ტოლა · სადმელი · საკეცია · სხარტალი · ტბეთი · ურავი · უყეში · ფუტიეთი · ქედისუბანი · ქვედა თლუღი · ქვედა ღვარდია · ქვედა შავრა · ქვედა ჭყვიში · ქვემო კრიხი · ქვემო ჟოშხა · ქვიშარი · ღადიში · ღვიარა · შუა კრიხი · შუა სხვავა · შხივანა · ცახი · ძირაგეული · წესი · წკადისი · ჭელიაღელე · ჭრებალო · ხვანჭკარა · ხიმში · ხონჭიორი · ხოტევი · ჯვარისა |

 |