recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ანტარქტიდის ამ რუკაზე ვიქტორიას მიწა მდებარეობს როსის ზღვიდან მარჯვნივ.

**ვიქტორიას მიწა** (ინგლ. Victoria Land) — ანტარქტიდის რაიონი, რომელიც შემოსაზღვრულია აღმოსაველთიდან როსის ზღვითა და როსის შელფური მყინვარით, დასავლეთიდან — უილკსის მიწით. მდებარეობს 142° и 170° ა. გ.-ს შორის და გადაჭიმულია სამხრეთით 78° ს. გ.-მდე. დასავლეთი ნაწილი წარმოადგენს მთიან პლატოს 4025 მ-მდე მწვერვალებით (ლისტერის მთა). ყინულის სიმძლავრე ვიქტორიას მიწის ცენტრალურ ნაწილში აღემატება 2000—2500 მ-ს.

ვიქტორიას მიწა 1841 წლის იანვარში აღმოაჩინა ჯეიმზ კლარკ როსის ექსპედიციამ და სახელი ეწოდა დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად. 1911-1914 წლებში რეგიონი გამოიკვლია დაგლას მოუსონის ექსპედიციამ.

რეგიონს ეკუთვნის ტრანსანტარქტიკული მთები და მაკ-მერდოს მშრალი ველები. ვიქტორიას მიწის ნაწილი განეკუთვნება როსის ტერიტორიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორიას მიწა დსე-ში[*მკვდარი ბმული*]
* VIVOS VOCO: М. А. Преображенская, Л. М. Саватюгин, «…Женские имена на карте Антарктики» დაარქივებული 2011-01-07 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ანტარქტიდა | *ეს სტატია ანტარქტიდის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დედაკაცები** (რუს. Бабы) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1891 წელს დაიწერა. პირველად, 1891 წლის 25 ივნისს, გაზეთ „ახალი დრო"-ში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნება
------------

მოთხრობა თავდაპირველად 1891 წლის 25 ივნისს (ძველი სტილით), გაზეთ „ახალი დრო"-ს 5502-ე ნომერში გამოქვეყნდა. მცირე ცვლილებების შემდეგ, მოთხრობა 1893 წელს სანქტ-პეტერბურგში გამოცემულ კრებულში *„პალატა № 6"* და კრებულის 1893-1899 წლებში გამოცემულ 2-7 გამოცემებში შევიდა. 

1891 წელს ივანე გორბუნოვ-პოსადოვი ჩეხოვთან თხოვნით მივიდა: ცალკე გამოცემით გამოექვეყნებინა "...ეს ბრწყინვალე მოთხრობა ადგილობრივ ტარტიუფებზე, საზიზღარ, გარყვნილ, ღვთისმოშიშ წმინდანებზე". რამდენიმე სტილისტური დამუშავების შემდეგ ჩეხოვმა ის ადოლფ მარქსის მიერ 1889-1901 წლებში გამოცემულ თხზულებათა კრებულის მეექვსე ტომში შეიტანა.

მოთხრობის გამოსვლის შემდეგ, ის სკოლებსა და საჯარო ბიბლიოთეკებში შესასწავლად აიკრძალა. განათლების სამინისტროსთან არსებული სამეცნიერო კომიტეტის წევრმა დიმიტრი ავერკიევმა მოთხრობა „დედაკაცებს" შემდეგი განაჩენი გამოუტანა: „ისტორია კარგადაა დაწერილი, მაგრამ მისი მორალური საფუძველი ძალიან მერყევია იმისათვის, რომ ის საჯარო ბიბლიოთეკებისთვის ვარგისად ჩაითვალოს".

ლევ ტოლსტოიმ ნოთხრობა „დედაკაცები" შეტანა ჩეხოვის საუკეთესო მოთხრობების პირად სიაში. ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა უნგრულ, გერმანულ და სერბო-ხორვატულ ენებზე ითარგმნა.

ლიტერატურა
----------

Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დედაკაცები, ორიგინალური რუსული ტექსტი
* დედაკაცები, ორი ადრეული (1908 და 1918) თარგმანი ინგლისურ ენაზე

სქოლიო
------

1. ↑  მოთხრობა „დედაკაცები". შენიშვნები..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-07. ციტირების თარიღი: 2017-06-23.
მაგელანის ხომალდის თანამედროვე ასლი
**ვიქტორია** (ესპ. Victoria) — პირველი ხომალდი-კარაკა ისტორიაში, რომელმაც დედამიწას შემოუარა. სახელი დაერქვა იმ ეკლესიის პატივსაცემად, სადაც პორტუგალიელმა ზღვაოსანმა ფერნანდო მაგელანმა ფიცი დადო ესპანეთის მეფე კარლოს I-ის ერთგულებაზე. მოგზაურობა დედამიწის გარშემო დაიწყო 1519 წელს მაგელანის ხელმძღვანელობით. მისი დაღუპვის შემდეგ ექსპედიციას ხუან სებასტიან ელკანო მეთაურობდა. ესპანეთიდან გასული ხუთი ხომალდიდან, მხოლოდ „ვიქტორია" დაბრუნდა უკან სანლუკარში კადისთან (1522 წლის 6 სექტემბერი). ბორტზე მხოლოდ 18 მეზღვაური იყო 256-დან. გადარჩენილთა შორის იყო ანტონიო პიგაფეტი, რომელმაც ეს ისტორიული მოგზაურობა დეტალურად აღწერა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ferdinand Magellan and the First Circumnavigation of the World. *Age of Exploration*. The Mariners' Museum. ციტირების თარიღი: 2008-04-28.
* Basil Smith: Magellan Ship Victoria. ArtworkOriginals.com (April 25, 2008).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-03. ციტირების თარიღი: 2008-04-28.
* 
* დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine.
*
**გლეხთა ომი ზემო ავსტრიაში** — გლეხთა ერთ-ერთი დიდი გამოსვლა 1626 წელს, ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში. გამოწვეული იყო ფეოდალური ექსპლუატაციის გაძლიერებით. ომის უშუალო საბაბი გახდა იმპერატორი ფერდინანდ II-ის მიერ მაქსიმილიან I ბავარიელისთვის ზემო ავსტრიის გადაცემა 1620 წელს. ზემო ავსტრიელ გლეხობას მძიმე ტვირთად დააწვა ბავარიის მთავრობის მიერ დაწესებული გადასახადები და ბავარიის ჯარის შენახვა. ამას დაერთო კონტრრეფორმაციის ძალდატანებით გატარება. 

აჯანყების მთავარ ძალას გლეხები წარმოადგენდნენ, თუმცა მოქალაქენი და პროტესტანტი თავადაზნაურებიც იღებდნენ მასში მონაწილეობას. მაისის დამლევიდან ივლისის დამდეგამდე აჯანყებულებმა შეადგინეს დიდი, კარგად ორგანიზებული და შეიარაღებული ჯარი შტეფან ფადინგერის მეთაურობით და დაიკავეს თითქმის მთელი ზემო ავსტრია. გლეხები იკავებდნენ ციხეებსა და მონასტრებს, ანადგურებდნენ ფეოდალურ დოკუმენტებს, მიჰქონდათ მებატონეთა ქონება და იარაღი, კათოლიკური სამღვდელოება, კათოლიკე თავადაზნაურების მნიშვნელოვანი ნაწილი და ბავარიელი მოხელენი გაიქცნენ ზემო ავსტრიიდან, მაგრამ ქალაქ ლინცის გარემოცვის დროს ფადინგერი სასიკვდილოდ დაიჭრა. მისი სიკვდილის შემდეგ ფერდინანდ II ისარგებლა აჯანყებულთა რიგებში შექმნილი უთანხმოებით და დაიწყო მათთან მოლაპარაკება, ამავე დროს მან მოასწრო ზემო ავსტრიაში ჯარის შეყვანა. 1626 წლის დეკემბერში აჯანყება ჩააქრეს კათოლიკური ლიგისა და ვალენშტაინის ჯარებმა. განსაკუთრებით მწვავე იყო უკანასკნელი ბრძოლა. ომის შესახებ ცნობები შემონახულია ფოლკლორში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 180.
**ვერკორის მასივი** (ფრანგ. Massif du Vercors) — ვრცელი მთის მასივი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, დრომისა და იზერის დეპარტამენტებში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 60 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 40 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 2341 მ (მთა გრან-ვემონი).

შემოსაზღვრულია იზერის, დრაკის, დრომისა და რონის ხეობებით. დასავლეთით იშლება ხედი რონის ხეობაზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთით შემოზღუდულია შარტრეზის ქედით, აღმოსავლეთით ტაილეფერის მასივით, სამხრეთით დიუის მასივით. უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით მასივი უერთდება 1457 მ სიმაღლის კოლ-დე-მენეს უღელტეხილს.

ვერკორის მასივი ქედების, პლატოებისა და ხეობების ერთობლიობაა. აგებულია კირქვებით. დამახასიათებელია კარსტი. მრავლადაა კარსტული მღვიმეები. აღსანიშნავია ვერკორის მღვიმური სისტემა და კარსტული უფსკრული ბერჟე.

ვერკორის მასივი გეომორფოლოგიური თავისებურებების გამო ცნობილია „ციხესიმაგრის" ან საფრანგეთის დოლომიტების სახელწოდებით. იგი პლატოსთან არის მიმსგავსებული, ვინაიდან მასივიდან არსებული ვარდნილი მის შიგა ხეობებამდე რამდენიმე ასეულ მეტრს აღწევს, მაშინ როდესაც გარემომცველ ზონებში არსებული ვარდნილი 800-იდან 1200 მ-მდეა. აღმოსავლეთ კიდის თხემზე რამდენიმე 2000 მ-ზე მაღალი მწვერვალია. შიდა ნაწილი მერყეობს 800 მ-იდან 1500 მ-მდე.

ვერკორის მასივი შეიცავს ლანს-ან-ვერკორის, ოტრანის, ლა-შაპელ-ან-ვერკორის ფართო ხეობებს, ფორე-დე-კულმესა და ფორე-დე-ლენტეს პლატოებსა და მაღალ პლატოს. აქვეა ღრმა დადაბლებები, მათ შორის ბურნესა და ფურონის ხეობები. ამ დადაბლებებისთვის დამახასიათებელია შთამბეჭდავი კლიფები, რომელთა სიმაღლე ხშირად 400 მ-ზე მეტია და აერთიანებენ კომბ-ლავალსა და დ’არშიანის ცირკს. ეგიუის მთა ეროზიის შედეგად განცალკევებულად არის აღმართული პლატოს დანარჩენი ნაწილისაგან. მრავალფეროვანია მასივის ფლორა და ფაუნა.

ვერკორის მასივის ცენტრალური ნაწილი რამდენიმე რეგიონადაა დაყოფილი. არის რამდენიმე სამთო-სათხილამურო კურორტი, რომელთაგან უდიდესია ვილარ-დე-ლანსი. მასივის ცენტრამდე მისაღწევად, დასავლეთისაკენ, სენ-ნაზერ-ან-რუაიანიდან ან გრენობლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მიმავალი მოხერხებული გზა მიიჩნევა. გაცილებით უფრო რთულია პლატოს სამხრეთიდან არსებული მისასვლელები, რომელიც აღმართულია დიზე და დრომის ხეობაზე და მისასვლელი აღმოსავლეთიდან, სადაც პლატო ციცაბოდ ეშვება.

მასივის ფარგლებშია ვერკორის რეგიონული ბუნების პარკი, რომელიც იკავებს 206,208 ჰა-ს. ვერკორის მასივის ტერიტორიაზე 1944 წელს შეიქმნა ანტიფაშისტური ვერკორის თავისუფალი რესპუბლიკა.

სქოლიო
------

1. ↑  Le Grand Veymont, France
2. 1 2 3 4  François Ribard, À la découverte du Vercors : Parc naturel régional, Grenoble, Glénat, coll. « Topo guides », 2009, 203 p.
3. ↑  Spéléo - Gouffre Berger (38) - Vercors - Mathieu Morverand - Free
4. ↑  Тийон Ш. Французские франтиреры и партизаны в борьбе против немецко-фашистских оккупантов. — М.: Изд-во иностр. лит. 1963.
5. ↑  Parc naturel régional du Vercors (à 67km)
პლნეტა «გლიზე 581 ე»-ს წარმოსახვითი ნახატი
**გლიზე 581 ე** (ინგლ. Gliese) — მეოთხე ეგზოპლანეტა, რომელიც აღმოაჩინეს გლიზე 581-ის გარშემო 2009 წლის 21 აპრილს. გლიზე 581 წარმოადგენს M3V ტიპის წითელ ჯუჯა ვარსკვლავს, რომელიც პლანეტა დედამიწიდან 20 სინათლის წელიწადის მანძილზე მდებარეობს სასწორის თანავარსკვლავედში. გლიზე 581 ე-ს საერთო მასა მინიმუმ 1,9 დედამიწის მასის ტოლია. ეს არის ყველაზე მცირე ზომის ნორმალური ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტა, მასით ყველაზე მსგავსი დედამიწასთან, რომლის ორბიტა დედავარსკვლავისაგან დაშორებულია 0,03 ასტრონომიული ერთეულით. ამ პლანეტას, სავარაუდოდ, არ გააჩნია ატმოსფერო მისი მაღალი ტემპრატურის, მცირე ზომისა და ძლიერი ვარსკვლავური რადიაციის გამო.

აღმოჩენა
--------

პლანეტა „გლიზე 581 e" აღმოაჩინა მეცნიერ მიშელ მაიორის ჯგუფმა, ჟენევის ობსერვატორიაში, (შვეიცარია). მკვლევარებმა გამოიყენეს მაღალი სიზუსტის სხივის სიჩქარის პლანეტის მაძიებელი ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის (ესო) 3,6 მეტრიანი ტელესკოპი. კვლევები ტარდებოდა ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. აღმოჩენა გამოცხადდა 2009 წლის 21 აპრილს. მაიორის ჯგუფმა გამოიყენა სხივური სიჩქარის მეთოდი, რომელიც განსაზღვრავს ორბიტის სიდიდესა და პლანეტის მასას დედა ვარსკვლავის გრავიტაციაზე დაყრდნობით.

სქოლიო
------

1. 1 2  Mayor; et al. (2009). „The HARPS search for southern extra-solar planets,XVIII. An Earth-mass planet in the GJ 581 planetary system" (PDF). *J. Astronomy and Astrophysics*. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2009-05-21. ციტირების თარიღი: 2009-04-23. *et al.*-ის დაწვრილებითი გამოყენება `|author=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Rincon, Paul. ; Amos, Jonathan (2009-04-21) Lightest exoplanet is discovered. BBC.
3. ↑  Two planets identified as most similar to Earth. *Los Angeles Times* (2009-04-22).
4. ↑  Most Earthlike Planet Yet Found May Have Liquid Oceans. *National Geographic* (2009-04-21).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გლიზე 581 e***

* Lightest exoplanet yet discovered დაარქივებული 2009-07-05 საიტზე Wayback Machine.  (ESO press release)
* Scientists discover a nearly Earth-sized planet
**გუდენუსის მღვიმე** (გერმ. Gudenushöhle) — მღვიმე ავსტრიაში. მდებარეობს ქვემო ავსტრიის მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 70 000 წლის წინ იგი ნეანდერტალელთა ხშირი სამოსახლო იყო და დღეს ცენტრალური ევროპის ქვის ხანის უმნიშვნელოვანეს ნამოსახლართა სიაში შედის.

მღვიმე მდებარეობს მდინარე მცირე კრემსის ხეობაში, ცნობილი ვახაუს ხეობის (დუნაი) ჩრდილოეთით. მდინარე მცირე კრემსი მიედინება დუნაისა და დიდ კრემსს შორის და ღრმად იჭრება აქაურ მთიანეთში, რომელიც ვახაუს პარალელურად 800 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. მღვიმე მდებარეობს ქალაქ კრემსიდა 15 კილომეტრით დასავლეთით, ჰარტენშტაინის ციხის ქვემოთ, მდინარის ნაპირას არსებულ კლდესთან ახლოს. 

გუდენუსის მღვიმე დაახლოებით 5 მეტრი სიმაღლის, დაახლოებით 30 მ სიგრძის და 5 მ სიგანისაა. მღვიმეს ორი დამატება აქვს, ორივე რკალის ფორმით მიედინება. დაახლოებით 70 000 წლის წინ აქ ნეანდერტალელები ნადირობდნენ მღვიმის დათვზე, მამონტზე, ირემზე, ველურ ცხენსა და ბეწვიან მარტორქაზე. მღვიმის ქვედა ფენებზე აღმოჩენილია ხელცულები, საფხეკები და ცხოველთა დამუშავებული ძვლები, რომლებიც მუსტერის კულტურას მიეკუთვნება. შედარებით ზედა ფენებიდან, რომლებიც მადლენის კულტურის ნაწილია (დაახლ. ძვ. წ. 18 000–10 000), გამოვლინდა ძვლისგან დამზადებული სასტვენები. ისინი კამერნში აღმოჩენილ „ძვლის ფლეიტებთან" ერთად ავსტრიაში აღმოჩენილი უძველესი მუსიკალური ინსტრუმენტებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გუდენუსის მღვიმე, ალბრეხტსბერგის თემი, ქვემო ავსტრია დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* ძვლის სასტვენები გუდენუსის მღვიმიდან
* Chauvet/C14, ნეანდერტალელთა ხელოვნება 30 000 წლის წინ
ვერის ჯვარი 1900-იანი წლები
**ვერის ნიკოლოზის ჯვარი**, *ვერის ჯვარი*, *ნიკოლოზის ჯვარი* — თუჯის სამახსოვრო ჯვარი ვერაზე. ამჟამად დანგრეულია.

1837 წლის 2 ოქტომბერს, რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ I-ის თბილისიდან ვლადიკავკაზში მგზავრობის დროს, იმპერატორის ფაეტონი ამოტრიალდა და თავქვე დაეშვა ხევში. შემთხვევის ადგილას იმპერატორის სასწაულებრივად გადარჩენის მოსაგონად 1846 წელს თუჯის ჯვარი აღმართეს. 

1896 წელს გამოცემულ ბროშურაში „Тифлисъ и его окрестности" ვკითხულობთ, რომ „...მდ. ვერეს ხიდზე გამავალი საქართველოს სამხედრო გზა გადის ქალაქის იმ ნაწილში, რომელსაც ასევე ვერა ეწოდება. შემდეგ ეს გზა ციცაბო აღმართზე ადის, რომლის ერთ-ერთ შესახვევში კვარცხლბეკზე აღმართულია ჯვარი წარწერით:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „1837 წელს იმპერატორ ნიკოლოზის თბილისიდან გასვლისას ეკიპაჟიდან გადმოვარდნის დროს მისი გადრჩენის აღსანიშნავად"" |
|  | (რუს. Живый в помощи Вышняго в крове Бога небесного водворится. 2 октября 1837 г.) |

ლიტერატურა
----------

* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები", ტ. I, თბ. 2010 გვ. 604
კუნძული ჰავაი, კოსმოსური სურათი
**ვულკანური კუნძული** — კუნძული, რომელიც წარმოიქმნება ზღვის ფსკერზე ვულკანური მოქმედების შედეგად. 

პრაქტიკაში ჩვეულებრივ წარმოიქმნება ვულკანური ჯაჭვის ზედა ნაწილის რიგი ვულკანური კუნძული, რომლებიც ფორმირდებიან განსაზღვრული კანონზომიერების შედეგად (ჰავაის კუნძულები, კანარის კუნძულები, კურილის კუნძულები და სხვა). 

კუნძული წარმოადგენს წყალქვეშა ვულკანის მწვერვალს, რომელიც ამოწეულია ოკეანის ზედაპირზე. კუნძულის წარმოქმნა მიმდინარეობს რამდენიმე ფაზაში. ვულკანური კუნძულები ჩვეულებრივ შეიცავს მტკნარ მიწისქვეშა წყალს. გარდამავალი ზონის კუნძულები ძირითადად ვულკანური წარმოშობისაა. 

ჩარლზ დარვინმა ივარაუდა, რომ მარჯნის კუნძულების ზრდა (ატოლები) მიმდინარეობს ვულკანური კუნძულების თანდათანობითი დაწევის პროცესში. მან აღნიშნა, რომ ატოლები ჩვეულებრივ წარმოიქმნებიან ვულკანურ კუნძულებზე მარჯნული რიფების მოდების გზით. ყველაზე დიდი ვულკანური კუნძულია ისლანდია, რომლის ფართობია 103 000 კმ². სიდიდით მეორე ადგილზეა კუნძული ჰავაი, ხოლო მესამეზე კუნძული ბალი. ვულკანური კუნძულები ჩვეულებრივ ყალიბდება ცხელი ლაქების ადგილზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვულკანური კუნძული — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**დავით I** — ტაშირ-ძორაგეტის მეფე 991-996 და 1048-1049 წლებში. დავით კვირიკიანი, თავისი სამეფოს დამოუკიდებლობის მოპოვების მიზნით, ბიძას, ანისის მეფე გაგიკს განუდგა. გაგიკმა ეს არ აპატია და ძმისწულს სამეფო წაართვა, დამორჩილების შემდეგ კი – უკან დაუბრუნა. ამის გამო დავით კვირიკიანს „უმიწაწყლო" (სომხ. Անհողին - ანჰოღინი) უწოდეს. ჰაღპატის მონასტრის 996 წ. ერთ წარწერაში იგი სწორედ ამ ზედწოდებით იხსენიება.

დავით კვირიკიანის მოღვაწეობის შედეგად მიღწეული წარმატებები ყველაზე ნათლად გამოიხატა მის სამეფო ტიტულატურაში. „მატიანე ქართლისა" მას „სამშვილდარსა და ძორაგეტელს" უწოდებს, რაც იმ ფაქტზე მიუთითებს, რომ დავითი სამშვილდის და ტაშირ-ძორაგეტის მფლობელია, მათეოს ურჰაეცი კი მას „ალვანთა მეფედ" მოიხსენიებს, რადგან დავით ანჰოღინმა ტაშირ-ძორაგეტის საზღვრები აღმოსავლეთის მიმართულებითაც გააფართოვა და კვირიკიანთა სამეფოში ალბანეთის მნიშვნელოვანი ნაწილიც შევიდა.

ლიტერატურა
----------

* დ. ბერძენიშვილი. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ქვემო ქართლი. ნაკვ. I. თბ. 1979.
* ქ. ქუთათელაძე. ქვემო ქართლი. პოლიტიკური ისტორიის საკითხები (ტაშირ-ძორაგეტის სამეფო, ორბელთა გვარის ისტორია). თბ. 2001.
* თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ. 1982
* მ. ლორთქიფანიძე, რ.მეტრეველი, საქართველოს მეფეები, თბ. 2007

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტაშირ-ძორაგეტის მეფეები |
| --- |
|  |
| 
გურგენი (კორიკე, კვირიკე I) • დავით I უმიწაწყლო • კვირიკე II • დავით II და აბასი |

 |
**დავით გიორგის ძე არახამია** (უკრ. Давид Георгійович Арахамія; დ. 23 მაისი, 1979, ქ. სოჭი, რსფსრ) — ქართული წარმოშობის უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2019 წლიდან არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი და ფრაქცია „ხალხის მსახურის" ლიდერი. ცნობილია ასევე ფსევდონიმით David Braun (დევიდ ბრაუნი).

დავით არახამია დაიბადა 1979 წელს ქალაქ სოჭში. შემდეგ ცხოვრობდა აფხაზეთში, ქალაქ გაგრაში. აფხაზეთის ომის პერიოდში, 1992 წელს ოჯახთან ერთად უკრაინაში, ქალაქ მიკოლაივში გადასახლდა. დაამთავრა ევროპული უნივერსიტეტი (კიევი) ეკონომიკის სპეციალობით. 2014 წელს მის მიერ უკრაინის 79-ე სადესანტო ბრიგადისთვის შემოწირულობის შეგროვების მიზნით დაარსებულმა ინტერნეტ-გვერდმა საფუძველი ჩაუყარა მოხალისეთა ფართო ინიციატივას „სახალხო პროექტის" სახელწოდებით. იმავე წლის ნოემბერში გახდა უკრაინის სახალხო მოხალისეთა ასოციაციის თანადამფუძნებელი. მოხალისეთა ჯგუფებთან ერთად აქტიურად თანამშრომლობდა უკრაინის თავდაცვის სამინისტროსთან. 2019 წლის ივლისში უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ სახელმწიფო კონცერნ „უკრობორონპრომის" („უკრაინის თავდაცვის მრეწველობა") სამეთვალყურეო საბჭოს წევრად დანიშნა. იმავე წელს აირჩიეს უკრაინის უმაღლესი რადის წევრად და ფრაქცია „ხალხის მსახურის" თავმჯდომარედ. 2022 წელს რუსეთის უკრაინაზე თავდასხმის პერიოდში მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. დაჯილდოებულია უკრაინის სახელმწიფო „ღირსების ორდენით" (III ხარისხი, 2014).

სქოლიო
------

1. ↑  От бизнесмена до политика: история успеха Давида Арахамии (2021-03-29). ციტირების თარიღი: 2021-03-31
2. ↑  Указ Президента України № 676/2014 «Про відзначення державними нагородами України з нагоди Дня Незалежності України»
**დეკემბერი - 2014** წლის მეთორმეტე თვე. დაიწყო ორშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ, ოთხშაბათს.

პორტალი:ახალი ამბები
--------------------

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 1

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 2

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 3

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 4

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 5

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 6

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 7

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 8

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 9

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 10

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 11

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 12

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 13

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 14

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 15

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 16

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 17

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 18

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 19

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 20

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 21

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 22

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 23

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 24

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 25

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 26

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 27

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 28

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 29

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 30

პორტალი:ახალი ამბები/2014 დეკემბერი 31
გლიკოგენის სტრუქტურა
**გლიკოგენი** — (C6H10O5) ცხოველური სახამებელი , ძირითადი სამარაგო ნახშირწყალი ადამიანსა და ცხოველებში. გვხვდება აგრეთვე ზოგიერთ ბაქტერიაში, საფუვრებსა და სოკოებში. განსაკუთრებით მაღალია მისი შემცველობა ღვიძლში (3-5%) და კუნთებში (0,4-2%). აღმოაჩინა ფრანგმა ფიზიოლოგმა კლოდ ბერნარმა (1857). გლიკოგენი ჰომოპოლისაქარიდია და შედგება 6-20 ათასი და მეტი α-D გლუკოზის ნაშთისაგან. მისი მოლეკულა განშტოებულია; დაუტოტავი ჯაჭვის სიგრძე საშუალოდ გლუკოზის 10-14 ათასი ნაშთისაგან შედგება. გლიკოგენი თეთრი ამორფული ფხვნილია. მისი ხსნარი პოლიდისპერსიულია, ხასიათდება ოპალესცენციით, ოპტიკურად აქტიურია, იოდით იისფერ-მოყავისფროდან იისფერ-მოწითალოდ იღებება. ორგანიზმში ორი გზით იშლება. მისი ჰიდროლიზური დაშლა იწყება პირის ღრუში საჭმლის მონელების პროცესში ამილაზის ზემოქმედებით და მთავრდება წვრილ ნაწლავებში. წარმოიქმნება დექსტრინები, შემდეგ მალტოზა და გლუკოზა.
გლუკოზა სისხლში შეიწოვება, ნარჩენი რაოდენობა კი ჩაერთობა გლიკოგენის სინთეზში და ამ სახით გროვდება ქსოვილებში. გლიკოგენის ჰიდროლიზური დაშლა შეიძლება უჯრედებშიც მოხდეს, მაგრამ მას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს. გლიკოგენის უჯრედშიგა გარდაქმნის ძირითადი გზა ფოსფოროლიზური დაშლაა, რის შედეგად წარმოიქმნება გლუკოზა-1-ფოსფატი. გლიკოგენის სინთეზის აუცილებელი ეტაპია გლუკოზის ფოსფორილირება. სინთეზი მიმდინარეობს გლიკოგენ-სინთეტაზის მონაწილეობით. გლიკოგენის დაგროვებასა და მობილიზაციას ღვიძლში აწესრიგებენ ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებანი ჰიპოთალამუსისა და სიმპათიკური ნერვული სისტემის მონაწილეობით. მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია ჰორმონები — ადრენალინი და გლუკაგონი (იწვევენ გლიკოგენის მობილიზაციას) და ინსულინი (სტიმულს აძლევს გლიკოგენის სინთეზს).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 185.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გლობუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გლობუსი** (ლათ. Globus — სფერო) — დედამიწის დაუმახინჯებელი კარტოგრაფიული გამოსახულება სფეროზე; დედამიწის მოდელი, რომელსაც ყველა მიმართულებით სიგრძეებისა და ფართობების ერთი და იგივე მასშტაბი აქვს. პირველი გეოგრაფიული გლობუსი გააკეთა ნიურნბერგელმა მარტინ ბეჰაიმმა 1492 წელს. XVII-XVIII საუკუნეებში, საზღვაო რუკების შემოღებამდე, გლობუსებს იყენებდნენ ზღვაოსნობაში.

კარტოგრაფიული შინაარსის მიხედვით გლობუსი სხვადასხვაგვარია, უმეტესად გავრცელებულია ფიზიკური-გეოგრაფიული და პოლიტიკური გლობუსები. ასტრონომიულ გლობუსებზე გამოსახულია ვარსკვლავიერი ცა. სასწავლო გლობუსების მასშტაბებია 1:30 მლნ. — 1 : 80 მლნ. თეთრ გრადუსთა ბადიანი შავი გლობუსები იხმარება მათემატიკური-გეოგრაფიული სავარჯიშოების შესასრულებლად, საპროექციო გლობუსი, რომელიც ცენტრში ელექტრონათურა აქვს, — კარტოგრაფიული პროექციების შესასწავლად.

ლიტერატურა
----------

* *ასლანიკაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 189.
**ვოლკოვის სახლი** (რუს. Дом Волкова) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. შენობა 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 103 ა.

ისტორია
-------

ორსართულიანი სახლი პეტროვის ქუჩა ნომერ 103ა-ში, რომელიც გაფორმებულია ოტხი იონიური ორდენის სვეტით და სამკუტხედი ფრონტონით, ააგეს XIX საუკუნის პირველ ნახევარში სასამართლოს მრჩევლის სტეფან სტეფანეს ძე ვოლკოვის სახსრებით. ს. ვოლკოვი თავის დროზე იყო ციხეების საკითხებზე ქალაქის მთავრობის კომისიის წევრი. 

სტეფანოვის გარდაცვალების შემდეგ 1880-იან წლებში სახლი ეკუთვნოდა მის ქალიშვილებს: გლაფირას, ზინაიდას, ლუბას და ოლგას. 1910 წელს მათ სახლი მიჰყიდეს თურქეთის მოქალაქეს ანტონ კოსტალასუს, ხოლო მარცხენა მხარეს არსებული მიშენება იყიდა კოსტალასუს ცოლმა არგირიამ. ამ ორ სახლში ცხოვრობდა კოსტალასუების ოჯახი. 103ა ნომერში მდებარე სახლში კოსტალასუმ გახსნა კაფე-რესტორანი. შენობას მარჯვნიდან ასევე მიაშენა ერთ სართულიანი პატარა სახლი, რომელშიც გახსნა პატარა მაღაზია. 

1912 წელს კოსტალასუს სახლის ნაწილი არენდით აიღო მეწარმემ ა. დ. ჰერშტეინმა. ეზოში მან ააშენა სახლი ზომით 12 x 20 მეტრი და მასში გახსნა ელექტრობიოგრაფი „რუსეთი", სადაც აჩვენებდნენ კინოფილმებს.

საბჭოთა პერიოდში შენობაში მუშაობდა ნოვოდრამატული თეატრი, შემდეგ მასში იყო მეტალისტების კლუბი. 1934 წელს შენობა გადაეცა ტყავის ქარხნის კლუბს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში, შენობა ეკავა უკრაინის სახალხო თეატრს, ომის შემდეგ აქ იყო კლუბი და ტყავის ქარხნის თეატრი.

ამჟამად შენობაში განთავსებულია რამდენიმე მაღაზია.

არქიტექტურა
-----------

ორსართულიანი აგურის სახლი აგებულია ვოლკოვის მიერ. შენობას აქვს მაღალი იონური ტიპის სვეტები. სახლი შეღებილია თეთრად. 

1992 წლიდან ეკუთვნის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: БАННЭРплюс, 2000. — 436 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Петровская улица, дом 103а დაარქივებული 2013-10-10 საიტზე Wayback Machine.
**გლიპტოდონტები** (ლათ. Glyptodontinae) — ჯავშნოსანთა რიგის ამომწყდარ ძუძუმწოვართა ქვეოჯახი. ცნობილია 60-ზე მეტი გვარი. არსებობდნენ შუა ეოცენიდან პლეისტოცენამდე. ზომები ძლიერ იცვლებოდა, ყველაზე დიდები სიგრძეში 2–2,5 მეტრს აღწევდნენ. მათი სხეული დაფარული იყო ძვლოვანი ფარაკებით ან კანის გაძვალებების წვრილი მრავალკუთხიანი შეზრდილი ფარაკებით შემდგარი მთლიანი ჯავშნით, როგორც კუს ბაკანი. მოკლე ხუთთითიან კიდურებზე ჰქონდათ ფართო ჩლიქისმაგვარი ბრჭყალები. მრავალი გვარის კუდის ბოლო შეიარაღებული იყო ძვლოვანი გურზით. თავის ქალა შედარებით პატარაა, საჭრელი კბილები და ეშვები არ გააჩნდათ; მაღალგვირგვინიანი ძირითადი პრიზმისებრი და 3-ფრთიანი კბილები მიუთითებს, რომ ჭამდნენ უხეშ მცენარეულ საკვებს. გავრცელებული იყვნენ უმთავრესად სამხრეთ ამერიკაში, ხოლო ზემო პლიოცენსა და პლეისტოცენში — აგრეთვე ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში.

სქოლიო
------

1. ↑  *Лопатин А. В.* ГЛИПТОДОНТЫ // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М. 2007. — стр. 243.
2. ↑   Глиптодонты // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 6 — М. 1971.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სულიაშვილი**. |

**დავით სოკრატეს ძე სულიაშვილი** (დ. 10 ივნისი, 1884, დაბა სურამი — გ. 6 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი მწერალი, რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
---------

მამამ სოფლის ხელმოკლე დიაკვანმა გორში ჩამოიყვანა და მიაბარა სასულიერო სასწავლებელში. აქ არსებულმა ხალხოსნურმარევოლუციურმა განწყობამ სამუდამოდ განსაზღვრა ყმაწვილის სამომავლო გზა, რომელმაც იგი რევოლუციონერობამდე მიიყვანა. მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვებში და მოძრაობებში, დაინტერესდა მარქსიზმით. 1903 წელს ლაიფციგში გაემგზავრა, აქ იგი დაუკავშირდა ვ. ლენინის მიმდევარ ემიგრანტთა ჯგუფებს. რეაქციის პერიოდში დ. სულიაშვილი დააპატიმრეს და ქუთაისის ციხეში ჩასვეს, მაგრამ სხვებთან ერთად გაიქცა და მალე ემიგრაციაში წავიდა — ჯერ ლაიფციგში, შემდეგ ციურიხში ცხოვრობდა, სადაც პირადად გაიცნო ლენინი და ახლო ურთიერთობა დაამყარა მასთან. პატიმრობის დროს ლეო ქიაჩელს შეხვდა და მას შემდეგ განუყრელ მეგობრებად დარჩნენ. ლ. ქიაჩელის რჩევით დავით სულიაშვილმა პირველი მოთხრობა გაუგზავნა უცხოეთიდან „სახალხო ფურცლის" რედაქციას. 1917 წლის აპრილში ლენინთან და მიხა ცხაკაიასთან ერთად დაბრუნდა რუსეთში. 

საქართველოში ჩამოსვლის შემდეგ განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. უპრეტენზიო შემოქმედმა, XX საუკუნის დამდეგის მღელვარე დღეების ამსახველი თავისი ქმნილებებით საკუთარი ადგილი დაიმკვიდრა ქართულ ლიტერატურაში. მწერლის კალამს ეკუთვნის მოთხრობები: „ნაღვერდალი", „მეორე დღე", „კლდე", „ჩიკორი" და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **თამარ ზაალის ასული ვარსიმაშვილი** (დ. 11 იანვარი, 1895, დაბა სურამი — გ. 1 აპრილი, 1958, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 325, თბ. 1994
**დავით ტვილდიანი** (დ. 14 თებერვალი, 1930,სოფელი რცხმელური, ლენტეხის რაიონი — გ. 23 ნოემბერი, 2010) — ქართველი ექიმი.

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1958–1961 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კარდიოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1963 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კარდიოლოგიური ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1961–1969 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს თერაპიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, კლინიკური ელექტროფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე; 1969–1973 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო, 1973–1975 წლებში პედიატრიული ფაკულტეტებისა და საფაკულტეტო თერაპიის კათედრის პროფესორი; 1975–1989 წლებში პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა კათედრის გამგე; 1989–2000 წლებში სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა კათედრის გამგე; 1972–1975 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი; 1989–1995 წლებში პრორექტორი სასწავლო დარგში. არის 200–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის — 3 გამოგონების, 12 მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოების.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუჭისა და 12–გოჯა ნაწლავის მექანიკური გაღიზიანების გავლენა გულზე", დაიცვა 1958 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გვირგვინოვანი სისხლის მიმოქცევის მოშლის მოდელირება და მისი პათოგენეზის საკითხები", დაიცვა 1965 წელს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ხარისხის მიმნიჭებელი კარდიოლოგიური სამეცნიერო საბჭო, თავმჯდომარე (1995–2000)
* ჯანდაცვის სამინისტროს ექიმთა სასერტიფიკაციო კომისია, თავმჯდომარე (1998–2003)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2000 — ღირსების ორდენი
* 1990 — საქართველოს განათლების სამინისტროს პრემიის ლაურეატი
* 1989 — მილანის უნივერსიტეტის მედალი
* 1966 — სტოკჰოლმის მედიკო–ქირურგიული აკადემიის მედალი

ბიბლიოგრაფია
------------

* გულის დაავადებათა ეკგ დიაგნოსტიკა (ავტორი). — თბილისი, სტ. "ნანი", 2007. - 352გვ.
* კლინიკური ელექტროკარდიოგრაფია (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1991. - 416გვ.
* გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციური მდგომარეობის გამოკვლევის ზოგიერთი თანამედროვე მეთოდის შესახებ (ავტორი). — თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1964. - 147გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — დავით ტვილდიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ვოლგოდონსკის დენდროპარკი** (რუს. Волгодонский дендрарий) — დენდროლოგიური პარკი ქალაქ ვოლგოდონსკის დასავლეთით, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ერთადერთი სტეპის დენდროპარკი დონის ტერიტორიაზე. უჭირავს 11 ჰა ფართობი. დაარსდა 1966 წელს ე. სერებცოს მიერ. ღია და დახურულ სივრცეში იზრდება ხმელთაშუაზღვიური, ევროპა-ციმბირული, ჩინურ-იაპონური და ჩრდილოეთ ამერიკული წარმომავლობის მცენარეების 240 სახეობა. დენდროპარკი ემსახურება სამხრეთის ფედერალური უნივერსიტეტის სასწავლო ბაზას.

ისტორია
-------

დენდროლოგიური პარკი დაარსდა 1966 წელს რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის დამსახურებული მეტყევის, რომანოვების მექანიზირებული სატყეო მეურნეობის დირექტორის ემილიანე სკრებცის ინიციატივითა და ვოლგოდონსკის ადგილობრივი ხელისუფლების გადაწყვეტილებით. დენდროლოგიური პარკისათვის გამოიყო 11 ჰა მიწის ნაკვეთი. წლების განმავლობაში პარკის ბინადარი ხეებს რაოდებნობა იზრდებოდა. 1970-იანი წლების შუა პერიოდში პარკში 240 სახეობის ხე ხარობდა.

დენდროპარკის დამაარსებლებისათვის აუცილებელი იყო ხეების გახარებასთან ერთად მათ აკლიმატიზაციაზეც ეზრუნათ. 

საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად მოიშალა დენდროპარკის მუშაობაც. ტერიტორიას აღარავინ იცავდა, მრავალი უნიკალური ხე ვანდალიზმს შეეწირა. ნაკრძალ ადგილებში იმართებოდა პიკნიკები, ხდებოდა დენდროპარკის დანაგვიანება. 2006 წელს როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციამ მიიღო დადგენილება № 418, რომლის მიხედვითაც 70 ობიექტი, რომელიც დენდრარიმში მდებარეობდა გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად. საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და ქალაქის ადმინისტრაციის მიერ მოხდა დენდროპარკის კეთილმოწყობა.

აღწერა
------

დენდროლოგიური პარკის ცენტრალურ ნაწილში წარმოდგენილია ჰიბრიდული ვარდების 150 სახეობა. დენდრარიუმი არის როსტოვის უნივერსიტეტის სასწავლო ბაზა. 

დენდროპარკში ხარობს ოთხი ისეთი სახეობა, რომელიც შეტანილია როსტოვის ოლქის წითელ წიგნში: ღვია, ნეკერჩხალი, თხილი და თელა. ორი სახეობა კი შეტაანილია რუსეთის ფედერაციის წითელ წიგნში ყირიმული ფიჭვი და ვაშლანა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Ландшафтная архитектура. Rostov Region. ციტირების თარიღი: 2017-01-15.
2. 1 2  Волгодонский дендропарк. Объединённый календарь туристических событий Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2017-01-15.
3. ↑  Волгодонский дендрарий вычеркнут из ряда природных памятников Дона. Волгодонск.рф.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-09. ციტირების თარიღი: 2017-01-15.
**ზვიად ქორიძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1968 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ზვიად ქორიძე დაიბადა 1968 წლის 10 ოქტომბერს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1992 წელს.

1986-1987 წლებში იყო გაზეთ "ახალგაზრდა კომუნისტის" კორესპონდენტი; 1989-1990 წლებში რადიოპროგრამა "პიკის საათის" რედაქტორი; 1990-1991 წლებში გაზეთ "7 დღის" კორესპონდენტი; 1991-1996 წლებში "7 დღის" დამფუძნებელი და სარედაქციო კოლეგიის წევრი; 1996-1997 წლებში მთავარი რედაქტორი; 1997-1998 წლებში ტელეკომპანია "რუსთავი 2"-ის საინფორმაციო სამსახურის უფროსი; 1998 წლიდან "საქართველოს გაზეთის" მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სტატია. 2014 წლის 4 ივლისიდან პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის წარდგენით შეწყალების კომისიას თავმჯდომარეობდა. აღნიშნულ თანამდებობას იგი 2018 წლის 31 დეკემბრამდე იკავებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზვიად ქორიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ზვიად ქორიძე შეწყალების კომისიის თავმჯდომარე გახდა. www.radiotavisupleba.ge. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი, 2019.
2. ↑  ზვიად ქორიძემ დატოვა შეწყალების კომისიის თავმჯდომარის თანამდებობა. www.radiotavisupleba.ge. ციტირების თარიღი: 9 იანვარი, 2019.
**დავით პეტრიაშვილი** (დ. 24 აგვისტო, 1917 — გ. 1977) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1941 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი. სწავლის გასაგრძელებლად დატოვებულ იქნა ინსტიტუტში ავტომობილებისა და ტრაქტორების კათედრაზე სამუშაოდ. იმავე წელს ჩაირიცხა კათედრასთან არსებულ ასპირანტურაში, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო, ჯარში გაიწვიეს. 1941-1945 წლებში იმყოფებოდა ფრონტზე.

მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ იგი დაბრუნდა თავის ინსტიტუტში და იკვლევდა შიგაწვის ძრავებს. მიღებული შედეგების საფუძველზე მან 1948 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის წოდება. იმავე წელს სამუშაოდ გადავიდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომობილების, ტრაქტორებისა და ავტოსატრანსპორტო ძრავების კათედრაზე, მისი შემდგომი მოღვაწეობა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტთან იყო დაკავშირებული. 1948-1950 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომობილების, ტრაქტორების და ავტოსატრანსპორტო ძრავების კათედრის ასისტენტი: 1950-1970 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი. 1961-1967 წლებში იყო მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1967-1971 წლებში ამავე ფაკულტეტის დეკანი. 1971 წელს მისი ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა ავტომექანიკური ფაკულტეტი, რომელსაც სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა. კითხულობდა ლექციების კურსს — „ძრავის კონსტრუქციის და თეორიის საფუძვლები", „საავტომობილო და სატრანსპორტო ძრავების კვება", „საავტომობილო და სატრაქტორო ძრავების კონსტრუქცია და ანგარიში", „ავტომობილების და ტრაქტორების ელექტრომოწყობილობა". მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა საავტომობილო ძრავების, მათი სისტემებისა და აგრეგატების გამოცდის ლაბორატორია. ავტორია ქართულ ენაზე დაწერილი ახალი მეთოდური და ძირითადი სახელმძღვანელოებისა. იყო მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. მისი მეცნიერული კვლევის შედეგებს, მრავალრიცხოვან შრომას, დიდი თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა. დიდი ღვაწლი მიუძღვის მცირეგაბარიტიან ტრაქტორ „რიონის" ძრავის ახალი ვარიანტის შექმნაში, რომლის ორიგინალურმა კონსტრუქციამ ფართო აღიარება მოიპოვა. იკვლევდა სასიმაღლო პირობების გავლენას ძრავის მუშაობაზე, ჟანგბადის გაიშვიათებით გამოწვეული სიმძლავრის კომპენსირების გზებს. მუშაობდა ძრავის კარტერის ვენტილაციის სისტემის ახალი სქემის შექმნაზე. მისი ხელმძღვანელობით საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში შეიქმნა ორი ძლიერი კერა — „შიგაწვის ძრავების" კათედრა და ავტომექანიკური ფაკულტეტი, საიდანაც სათავე დაედო მთელ რიგ მეცნიერულ მიმართულებას.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ავტომობილებისა და ტრაქტორების ელექტრომოწყობილობა: დამხმ. სახელმძღვ. საქ. პოლიტექნ. ინ-ტის სტუდენტებისათვი, თბ. ცოდნა, 1964, გვ. 105

ლიტერატურა
----------

* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული, მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 118-120

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით პეტრიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზვიად მარუშიანი**. |

**ზვიად მარუშიანი** — დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი, X—XI საუკუნეების მიჯნაზე ბაგრატ III-ის მოხელე — თრიალეთის ერისთავი X საუკუნის 80-იან წლებში (დაახლოებით 988 მეფემ კლდეკარი ჩამოართვა რატი ბაღვაშს და თრიალეთის ერისთავად დანიშნა ზვიად მარუშიანი, რასაც გვამცნობს ლივადის ეკლესიის წარწერა). 

1014 მარუშიანმა ფანასკერტიდან (ტაო) ბედიაში გადაასნევა ბაგრატ III-ის ცხედარი. 1020-იან წლებში, ბიზანტიასთან ომის დროს, მარუშიანი სარდლობდა ქართველთა მეწინავე ლაშქარს. დროის მოგების მიზნით გიორგი I-მა მას დაავალა ბიზანტიელებთან საზავო მოლაპარაკების გამართვა. ზვიად ერისთავი მოხსენებულია ზარზმის ხატის განმაახლებლის წარწერაში (რომელსაც გ. ჩუბინაშვილი XI საუკუნით ათარიღებს). მეწინავე ლაშქრის სარდლობა (მეწინავეობა მესხებს ჰქონდათ საქართველოს ლაშქარში) და ზარზმის ხატის წარწერაში მოხზენიება საფუძველს გვაძლევს ვივარაუდოთ, რომ მარუშიანი იყო სამცხის ერისთავიც. შემდეგში მარუშიანს გიორგი I-თან კონფლიქტი მოსვლია, რის გამოც მეფეს ის შეუპყრია (ამას გვაცნობს გომარეთის წარწერა). შესაძლოა, სწორედ ამის შემდეგ დაბრუნდნენ ბაღვაშები თრიალეთში. სავარაუდოა, რომ მარუშიანი იყო შვილიშვილი ჯავახეთის ერისთავის ზვიად მარუშიანისა და შვილი ჯავახეთის ერისთავის ვაჩესი.

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 463.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზვიად მარუშიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გრაფის ჩანაქცევი** — კარსტული შახტი (მღვიმე) საქართველოში, აფხაზეთის ა/რ-ში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის მასივზე, ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაიურულ მასიურ კირქვებში. მღვიმე იწყება ვიწრო ნაპრალით, რომელიიც ებმის მოზრდილ დარბაზს; გასწვრივ ჭრილში მღვიმეს აქვს საფეხურისებრი პროფილი. სიგრძე 1880 მ, სიღრმე 770 მ, ფართობი 4400 კმ², მოცულობა 54800 მ³. მღვიმეში არის შეუსწავლელი განშტოებები. შახტში სამი მოზრდილი ტბაა, გაედინება ნაკადული. ცალკეულ უბნებში ჭარბი ნგრევის მასალაა.

გრაფის ჩანაქცევის შესასვლელი ზღვის დონიდან 2334 მ სიმაღლეზეა. აქვს ორი შესასვლელი, რომლებიც მთა ჭიფშირის სიახლოვესაა განლაგებული. სხვაობა ზედა შესასვლელსა და ქვედა შესასვლელს შორის 20 მ-ია.

ზედა შესასვლელი მდებარეობს დიდი კარის ფსკერზე, ქვედა წარმოადგენს თოვლნარიან და ტბიან გროტს. ზედა შესასვლელიდან გადის 20 მეტრი სიგრძის ყინულოვანი კოჭა, რომლის საშუალო ქანობია 20°. აქედან ვიწრო გასასვლელია და შემდეგ 6 მეტრიანი საფეხური, რომლიდანაც შესაძლებელია მეორე ყინულოვან კოჭაში (სიგრძე დაახლოებით 15 მ) მოხვედრა. შემდეგ, დაბალი გასასვლელით შესაძლებელია ნაზვავ გროტში მოხვედრა, რომლის შორეულ ნაწილში განლაგებულია ვერტიკალური კალიბრი, რომელიც 3 მეტრიანი საფეხურით იხსნება.

საფეხურის ფსკერზე შვერილია, რომელიც 22 მ-იანი ჭის თავია. ჭიდან შესაძლებელია გროტში მოხვედრა, რომლის ქვედა ნაწილში არის გასასვლელი მღვიმის გვერდითა განშტოებაში. 12 მეტრიანი არხი ქვემოთკენ ვიწროვდება და გადადის მოკლე აღმავალ მეანდრში. 3 მეტრიანი საფეხურის ფსკერზე ბუდის ფორმის მცირე გროტია.

გრაფის ჩანაქცევი აღმოაჩინა ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ ვიქტორ ლერინმანის ხელმძღვანელობით 1975 წელს. 1982–85 წლებში მღვიმე გამოიკვლიეს ტომსკის სამედიცინო ინსტიტუტის სპელეოლოგებმა. 1986 წელს შეისწავლა ტომსკის სპელეოლოგთა ჯგუფმა. 1987 წელს ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ მიაღწია მღვიმის 685 მ-იან ნიშნულს.

სქოლიო
------

1. 1 2  კუკური წიქარიშვილი, ნანა ბოლაშვილი. საქართველოს კარსტული მღვიმეები. გვ. 38. თბ. 2013
2. 1 2 3 4 5  Графский провал | Краткое описание | Грузия, Абхазия, Гудаутский район
3. ↑  ტატაშიძე ზ. წიქარიშვილი კ. ჯიშკარიანი ჯ. საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ. 2009
**ზონკარის შიოწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზონკარში. აგებულია შუა საუკუნეებში. 

ეკლესია ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. წყობა სწორხა-ზოვანია. დარბაზული ეკლესიის სწორკუთხა საკურთხეველში სარკმელია გაჭრი-ლი. აღმოსავლეთ კედელში ორი შეისრულთაღიანი ნიშაა. გრძივ კედლებზე სამსა-ფეხურიანი პილასტრებია. პილასტრების გვერდით საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობოდა, შემორჩენილია თაღების ფრაგმენტები.
შეისრულთაღიანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მიწის დონე იმდენად აწეულია, რომ კარის მხოლოდ თაღი და ტიმპანი ჩანს.
დასავლეთით ეკლესიას გეგმით სწორკუთხა სათავსი აქვს, რომლის კამარა ნა-ხევარცილინდრულია. ჩრდილოეთ კედელში ერთი, ხოლო დასავლეთ კედელში ორი სწორკუთხა ნიშაა. სამხრეთით ვიწრო თაღოვანი სარკმელია, აღმოსავლეთ კედლის თაღები კი იმპოსტებს ეყრდნობა. სათავსის აღმოსავლეთი კარი ნაოთხა-ლია. შესასვლელი შეისრულთაღიანია.
ეკლესიის კამარა ჩამოქცეულია, კედლები ჩამონგრეული. ამოსულია დიდი ზომ-ის მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 112
**ზომიერი სარტყლები** — გეოგრაფიული სარტყლები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ზომიერ განედებში (ჩ. გ. 40-65° შორის და ს. გ. 42-58° შორის). ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში ჭარბობს ხმელეთი (დაახლოებით 55%), სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერი სარტყლის უდიდესი ნაწილი (დაახლოებით 98%) ოკეანეს უჭირავს. ზომიერ სარტყლებში მკვეთრადაა გამოსახული სითბური რეჟიმის სეზონურობა, ხანგრძლივი ცივი ზამთარი. დედამიწის ზედაპირი ზომიერ სარტყელში წლის განმავლობაში იღებს 290-340-იდან 580-670-მდე კჯ/სმ2 (70-80-იდან 140-160-მდე კკალ/სმ2) მზის სითბოს. აქ მთელი წლის განმავლობაში გაბატონებულია დასავლეთური გადატანა, რაც ციკლონურ მოქმედებასთან ერთად ხელს უწყობს თბილი და ცივი ჰაერის მასების ინტენსიურ ცვლას და ტენის გადაადგილებას ოკეანიდან ხმელეთზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ატმოსფეროს ცირკულაცია

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე ჭ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 528.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
წელიწადის დროები |
| --- |
|  |
| ზომიერი სარტყლები | 
გაზაფხული · ზაფხული · შემოდგომა · ზამთარი | 

|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:მეცნიერება
 | ***პორტალი მეცნიერება*** |

 |
|  |
| ტროპიკული კლიმატი | 
წვიმიანი სეზონი · მშრალი სეზონი |
|  |
| სპეციფიური | 
ნისლიანი სეზონი · ქარიშხლის სეზონი · მუსონური სეზონი |

 |
**გრაფინია მარია ფესენკოს აგარაკი**, იგივე **მახინჯაურის ბავშვთა სახლი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ბათუმში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.

აგარაკის მშენებლობა მეოცე საუკუნის პირველ ნახევარში დაიწყო და რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, ნიკოლოზ II-ის ძიძას, გრაფინია მარია ფესენკოს ეკუთვნოდა. ადგილობრივების ინფორმაციით, აგარაკი 1900—1907 წლებშია აგებული. გადმოცემით, შენობა ქართველმა არქიტექტორმა დააპროექტა, თუმცა პეტერბურგიდან მოწვეულმა არქიტექტორებმა დაასრულეს. მისი ანალოგი იტალიაშიც ყოფილა.

ისტორიული წყაროები ჯერ კიდევ შესწავლის პროცესშია, თუმცა მეცნიერები დარწმუნებული არიან, რომ სასახლის დიასახლისი სწორედ გრაფინია მარია ფესენკო იყო: როგორც ისტორიულ წყაროებშია მოხსენებული, „რომანოვების კუთვნილი ჩაქვის საუფლისწულო მამულების ადმინისტრაციისთვის აგებული ულამაზესი სასახლე იმპერატორმა აღმზრდელს უსახსოვრა."

II მსოფლიო ომის დროს აგარაკი სამხედრო ჰოსპიტლად გადააკეთეს. შემდეგ გრაფინია ფესენკოს აგარაკი ბავშვთა სახლს გადაეცა. 90-იან წლებში შენობაში იძულებით გადაადგილებული პირები შეასახლეს. ამჟამად შენობა ცარიელია, არც ფანჯრები აქვს და არც კარები, მხოლოდ კარკასია შემორჩენილი.

საუკუნის განმავლობაში აგარაკს ხშირად სტუმრობდნენ ინგლისელი, რუსი და გერმანელი არისტოკრატები. გრაფინიას ვერანდა წვეულებების ადგილი იყო. 

2006 წელს აგარაკს სახელმწიფო დაცვა დაენიშნა. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის 2013 წლის 28 ოქტომბრის ბრძანების შესაბამისად, გრაფინია მარია ფესენკოს აგარაკს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11777
* *კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტებისათვის კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭების თაობაზე, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო, 28.10.2013.*
* *მახინჯაურში რომანოვების სასახლეს რესტავრაცია ჩაუტარდება*, ქართული საინფორმაციო სააგენტო.
* გრაფინია ფესენკოს აგარაკი მახინჯაურში, Ajara TV, 8 ნოემბერი, 2018.
ზიდო
**ზიდო** (გერმ. Sido) *იგივე* **პაულ ვიურდიგი** (გერმ. Paul Würdig; დ. 30 ნოემბერი 1980, ბერლინი, გერმანია) — თანამედროევეობის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული გერმანელი რეპერი.

ბიოგრაფია
---------

ზიდო ფსევდონიმია და ნიშნავს "სუპერ ინტელიგენტ ნარკოტიკის მსხვერპლს" *(Super-intelligentes Drogenopfer)*. იგი მოღვაწეობს ჩამწერ სტუდია "აგგრო ბერლინთან" *(Aggro Berlin)* და ცნობილია თავისი პროვოკატული და აგრესიული ლირიკით, მისი სიმბოლოა პლატინისაგან დამზადებული 500 გრამიანი თავის ქალის ნიღაბი.

მისი სადებიუტო ალბომი "ნიღაბი" *(Maske)* 100 000 ცალზე მეტი გაიყიდა, რისთვისაც ზიდო დაჯილდოვდა გერმანიის მუსიკალური ჯილდოთი "საუკეთესო ახალბედა". ალბომი ძირითადად ბერლინის გეტოს — "მერკიშეს ფირტელის" ცხოვრებას ეხება.

დისკოგრაფია
-----------

### სინგლები

* 2004: Mein Block
* 2004: Arschficksong
* 2004: Fuffies im Club
* 2005: Mama ist stolz
* 2005: Mama ist stolz (Special edition)
* 2005: Steh wieder auf (Deine Lieblingsrapper)

### ალბომები

* 1998: Wissen Flow Talent (Royal TS)
* 1999: Sintflows (Die Sekte)
* 2000: Back in Dissniss (Royal TS)
* 2001: Das Mic und Ich (A.i.d.S. [Alles ist die Sekte])
* 2002: Album Nr.3 (Royal TS)
* 2003: Garnich so Schlimm (A.I.D.S.)
* 2004: Aggro Ansage Nr. 3
* 2004: Maske(indiziert)
* 2004: Aggro Ansage Nr. 4 (indiziert)
* 2005: Dein Lieblings Album ('Deine Lieblingsrapper')
**ზიკი და ლუთერი** — (ინგლ. Zeke and Luther) ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც გადმოიცემა სატელევიზიო არხ Disney Channel და Disney XDზე. შედგება სამი სეზონისაგან, სერიალს აწარმოებს და შედის უოლტ დისნეის კომპანიის მფლობელობაში.

### პერსონაჟები

სერიალი მოგვითხრობს 3 თინეიჯერ [[|სკეიტბორდი|სკეიტერებზე]]. ისინი ყველაზე საუკეთესოები არიან ამ საქმეში და ამის დასამტკიცებლად, მათ უამრავი თავგადასავალი ხდებათ თავს.

**ზიკი** — ერთი ყველაზე მაგარი სკეიტერია, მაგრამ მას არ მოსწონს სწავლა. ერთ-ერთ ეპიზოდში, ის საზაფხულო სკოლაში აღმოჩნდება.

**ლუთერი** — ყველაფერში ნიჭიერი, სკეიტბორდ მისი საყვარელი გატაცებაა. სერილის ყველაზე სასაცილო პრესონაჟი.

**კოჯო** — ერთი ჩვეულებრივი სკეიტერი რომელსაც თავში სულ გოგონები უტრიალებს. ის ფიქრობს რომ ყველაზე კარგად ფლობს სკეიტბორდს. მას აქვს მიზანი ყველას რაღაც ცუდი გაუკეთოს და გააწვალოს.

**ჯინჯერი** — ზიკის და. ჯინჯერს არ უყვარს თავისი ძმა რადგან ყოველთვის აწვალებს.... თუ ჯინჯერი აწვალებს ზიკს. არ იციან რომელმა დაიწყო პირველი, მაგრამ ეს ომი მათ შორის დღესაც მიდის.

**დონ** — მაღაზიის მფლობელი რომელიც ფუნთუშებს ყიდის. ასევე ზიკის და ლუთერის არაჩვეულებრივი მეგობარი.

**ჯამშუტი** — მასზე არავის არაფერი სმენია, მაგრამ მხოლოდ ის იციან რომ სულ თავის სადგომშია და დადის ხმები, რომ რასაც ის აკეთებს ყველაფერი საშიშია. ეს ყველაფერი ბუნდოვანია. ზიკმა და ლუთერმა მის სადგომში შეაღწიეს და გაიგეს, რომ ის ყოფილი კოსმონავტია (მაგრამ ის მთვარეზე ვერ გაფრინდა რადგან მეგობრებმა დროში მოატყუეს).

**შერიფ ძინგელ** — ერთ-ერთი ყველაზე სულელი შერიფი, რომელმაც არ იცის თუ რას ნიშნავს იყო პოლიციელი.

**ოლივია** — ერთ-ერთ სარეკლამო რგოლში მონაწილეობს, რომელიც ზეთის ხილს უწევს პოპულარიზაციას. ზიკს მისი სურათი კედელზე აქვს გაკრული და ეს გოგო ძალიან მოსწონს. მან არ იცის რომ ოლივია მის მეზობლათ გადმოდის საცხოვრელად.

როლებში
-------

მარცხნიდან მარჯვნივ: ზიკი, ჯინჯერი, კოჯო და ლუთერი.
* ჰაჩ დანო - ზიკი
* ადამ ჰიკსი - ლუთერი
* დენ კერტის ლი - კოჯო
* რაიან ნიუმენი - ჯინჯერი

##### მეორეხარისხოვანი როლი

* დევიდ ურუ - დონი
* ნეთ ჰარტლი - ოზი
* ლილი ჯექსონი - პუჩი მაკგრანდერი

##### მიწვეული ვარსკვლავები

* ტონი ჰოუკსი

ეპიზოდები
---------

| სეზონი | ეპიზოდების რაოდენობა |  |
| --- | --- | --- |
| სეზონის დასაწყისი | სეზონის დასასრული |
|  | **1** | 21 | 15 ივნისი, 2009 | 1 თებერვალი, 2010 |
|  | **2** | 26 | 15 მარტი, 2010 | 6 დეკემბერი, 2010 |
|  | **3** | 26 | 28 თებერვალი, 2011 | 2 აპრილი, 2012 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ზიკი და ლუთერი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ოფიციალური საიტი
**დალარნა** (*მოძველ.* **დალეკარლია**, შვედ. Dalarna) — ისტორიული პროვინცია შვედეთში, სვეალანდის რეგიონში.

სახელწოდება
-----------

სახელწოდება „დალარნა" მომდინარეობს სიტყვა „dal-ის" (ხეობა) მრავლობითი რიცხვიდან და, როგორც ჩანს, დაკავშირებულია ხეობებთან ორი დიდი მდინარისა, რომლებიც პროვინციაში მდებარეობს, კერძოდ, მდინარე ვესტერდალელვენისა და ესტერდალელვენის ხეობებთან. ისინი შეერთებისას წარმოქმნიან მდინარე დალელვენს.

გეოგრაფია
---------

დალარნის დასავლეთი საზღვარი ეკვრის ნორვეგიას, მისგან ჩრდილოეთით განლაგებულია ჰელსინგლანდი და ესტრიკლანდი, სამხრეთით — ვესტმანლანდი, სამხრეთ-დასავლეთით — ვერმლანდი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 29 086 კმ²-ს, მოსახლეობა — 276,505 ადამიანი (2009 წლის აღწერის მონაცემებით).

დალარნაში მდებარეობს შვედეთის სიდიდით მეშვიდე ტბა — სილიანი. მისი ფართობია 290 კმ².

ლიტერატურა
----------

* დალეკარლია // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი: 86 ტომად. (82 ტომი და 4 დამატებითი). — სპბ. 1890—1907.

სქოლიო
------

1. ↑  Statistics Sweden დაარქივებული აგვისტო 20, 2010 საიტზე Wayback Machine