**ქედის მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

ქედის მუნიციპალიტეტი მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის შუა წელზე. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდ. აჭარისწყლის დიდი ნაწილი (42 კმ.), აღსანაიშნავია ასევე მდ. მერისი. ქედის მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთით ქობულეთის, აღმოსავლეთით — შუახევის, დასავლეთით — ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება, სამხრეთით კი თურქეთის 17 კილომეტრიანი საზღვარი აკრავს. ქედის მუნიციპალიტეტს სამხრეთით მიუყვება შავშეთის ქედი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით მესხეთის ქედი, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ქობულეთ-ჩაქვის ქედი.

მუნიციპალიტეტის საერთო ფართობი 452 კვ კმ-ია. მოსახლეობის რაოდენობა – 16 760 (2014). ადმინისტრაციული ცენტრი დაბა ქედაა, რომელიც ზღვის დონიდან 256 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ყველაზე მაღალი მწვერვალია ღომა (2441 მეტრი).

### ბუნება

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდინარე აჭარისწყლის ხეობაში გავრცელებულია კოლხური ტიპის მცენარეულობა. ფერდობებზე უხვადაა წიფლნარ-წაბლნარი. კარგადაა განვითარებული ქვეტყე (შქერი, იელი, თხილი, მოცვი, წყავი). დამახასიათებელია გარეული მსხალი, ვაშლი, კაკალი, ბალი, ზღმარტლი, ხურმა, ტყემალი. ზემოთ ვრცელდება შერეული ტყეები და წიწვოვნები, მცირე მონაკვეთზე სუბ-ალპური და ალპური მცენარეულობა. ტყიანობის მიხედვით ქედის მუნიციპალიტეტი ერთ-ერთი პირველია საქართველოში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დღემდე გვხვდება წითელ წიგნში შეტანილი და გადაშენების პირას მისული მცენარეები. აღსანიშნავია ქედის მუნიციპალიტეტში სოფ. ქვედა მახუნცეთის ტერიტორიაზე ჯგუფურად გავრცელებული მესამეული პერიოდის იშვიათი რელიქტი – ურთხელი და კოლხური ბზა. წიფლნარ და წაბლნარ ტყეებში გვხვდება გარეული ღორი, კავკასიური ირემი, ევროპული შველი, კავკასიური მურა დათვი, მგელი, ტურა, მელა, მაჩვი, ზღარბი, გველებიდან ანკარა და ცხვირრქოსანი გველგესლა; მრავალფეროვანია ფრინველთა სამყარო: ბულბული, ტოროლა, შაშვი, ძერა, კაჭკაჭი. მდინარეებში გვხვდება წვერა, კალმახი, ღორჯო.

ნალექების წლიური რაოდენობა წელიწადში 1500 მმ. კლიმატი მიახლოებულია სუბტროპიკულთან.

ადგილობრივი თვითმმართველობა
---------------------------

### ადმინისტრაციული ერთეულები

ქედის მუნიციპალიტეტში შედის 11 ადმინისტრაციული ერთეული (1 სადაბო და 10 სასოფლო თემია) და 64 დასახლებული პუნქტი (1 დაბა და 63 სოფელი).

1) **დაბა ქედის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლება: დაბა ქედა

2) **ქედის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: ქედა, არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა.

3) **დანდალოს ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: დანდალო, ბალაძეები, გოგიაშვილები, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები.

4) **დოლოგნის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: დოლოგანი, ჭალახმელა, ჭინკაძეები.

5) **ზვარეს ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: ზვარე, ვაიო, ზესოფელი, კვაშტა, სირაბიძეები.

6) **მახუნცეთის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: ზედა მახუნცეთი, ქვედა მახუნცეთი, ზედა ბზუბზუ, ქვედა ბზუბზუ, ზუნდაგა, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქოსოფელი.

7) **მერისის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: მერისი, გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, ნამონასტრევი, სილიბაური სიხალიძეები.

8) **ოქტომბრის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: ოქტომბერი, აგოთა, გოგინიძეები, კუჭულა, მეძიბნა.

9) **პირველი მაისის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: პირველი მაისი, ზედა აგარა, ქვედა აგარა, კოლოტაური.

10) **ცხმორისის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: ცხმორისი, ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები.

11) **წონიარისის ადმინისტრაციული ერთეული.**

დასახლებები: წონიარისი, აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა.

### საკრებულო

| პარტია | 2017 | 2021 | ამჟამინდელი საკრებულო |
| --- | --- | --- | --- |
|   | ქართული ოცნება | **18** | **15** |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   | ნაციონალური მოძრაობა | **3** | **4** |   |   |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   | საქართველოსთვის |  | **1** |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   | ლელო |  | **1** |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   | პატრიოტთა ალიანსი | **2** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|   | ევროპული საქართველო | **1** |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| სულ | 24 | 21 |   |
|

მოსახლეობა
----------

| წლები | 1959 წ. აღწ. | 1970 წ. აღწ. | 1979 წ. აღწ. | 1989 წ. აღწ. | 1991' | 2002 წ. აღწ. | 2014 წ. აღწ. | 2016' | 2017' | 2018' |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მოსახლეობა | 17 204 |  19 065 |  19 232 |  19 928 |  19 100 |  20 024 |  16 760 |  16 800 | 16 800 | 16 800 |

ტურიზმი და მოგზაურობა
---------------------

ღირსშესანიშნაობანი
------------------

ციხე-სიმაგრეები
ცივასულას ციხე, გულების ციხე, საღორეთის ციხე, კავიანის ციხე, ზენდიდის ციხე.

ქვისთაღოვანი ხიდები
დანდალოს ხიდი, მახუნცეთის ხიდი, მიწის ხიდი, ჯაიმელას ხიდი.

მუზეუმები
ქედის ისტორიული მუზეუმი, ფრიდონ ხალვაშის სახლ-მუზეუმი.

ეკლესიები
ზვარის წმინდა გიორგის ეკლესია, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია.

ასევე
ქვის უძველესი საწნახელები

გალერეა
-------

* დანდალოს ხიდიდანდალოს ხიდი
* მახუნცეთის ხიდიმახუნცეთის ხიდი
* გეგელიძის მთაგეგელიძის მთა
* მდინარე აჭარისწყალიმდინარე აჭარისწყალი
* ჩანჩქერი მტირალას ეროვნულ პარკშიჩანჩქერი მტირალას ეროვნულ პარკში

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
2. ↑  georgia-ethnic-2014
3. ↑  georgia-religion 2014
4. ↑  პროტოკოლით არჩეული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრები და მერები 2017. ცესკო. ციტირების თარიღი: 2022-07-17[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  პროტოკოლით არჩეული მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრები და მერები 2021. ცესკო. ციტირების თარიღი: 2022-07-17[*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  Georgia division

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ქედის მუნიციპალიტეტი***

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 
აჭარის დროშააჭარის დროშა
 | 

**მუნიციპალიტეტები :** **ბათუმი** · ქედის მუნიციპალიტეტი · ქობულეთის მუნიციპალიტეტი · შუახევის მუნიციპალიტეტი · ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი · ხულოს მუნიციპალიტეტი
**ქალაქები :** **ბათუმი** · **ქობულეთი**

'*დაბები :* *ოჩხამური* · *ქედა* · *შუახევი* · *ჩაქვი* · *ხულო*

 | 
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკააჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
 |

 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქედის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| დაბა | 
***ქედა*** | ქედის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
აბუქეთა · აგოთა · არსენაული · აქუცა · ახო · ბალაძეები · გარეტყე · გეგელიძეები · გობრონეთი · გოგიაშვილები · გოგინიძეები · გულები · გუნდაური · დანდალო · დოლოგანი · ვაიო · ვარჯანისი · ზედა აგარა · ზედა ბზუბზუ · ზედა მახუნცეთი · ზენდიდი · ზესოფელი · ზვარე · ზუნდაგი · ინაშარიძეები · კანტაური · კვაშტა · კოკოტაური · კოლოტაური · კორომხეთი · კუჭულა · მერისი · მეძიბნა · მილისი · მოსიაშვილები · ნამლისევი · ნამონასტრევი · ორცვა · ოქტომბერი · პირველი მაისი · საბადური · სილიბაური · სირაბიძეები · სიხალიძეები · ტაკიძეები · ტიბეთა · უჩხითი · ქედა · ქვედა აგარა · ქვედა ბზუბზუ · ქვედა მახუნცეთი · ქოსოფელი · შევაბური · ჩეტკიძეები · ცხემნა · ცხმორისი · ძენწმანი · წონიარისი · ჭალახმელა · ჭინკაძეები · ხარაულა · ხუნკუდა · ჯალაბაშვილები |

 |