**ვერნოს ბრძოლა** (1424 წლის 17 აგვისტო) — დაპირიპირება ინგლისის არმიასა და საფრანგეთ-შოტლანდიის გაერთიანებულ ჯარს შორის. ბრძოლაში გამარჯვებამ ინგლისს ძალიან დიდი შედეგი მოუტანა და ამის გამო მეორე აზენკურს უწოდებენ. 

ბრძოლა ინგლისელ გრძელმშვილდოსნებსა და შოტლანდიელ მშვილდოსნებს შორის ისრების სროლით დაიწყო, რის შემდეგაც 2000 მილანელი მძიმე კავალერია ინგლისელებს შეეტაკა, გვერდი აუარეს არაეფექტურად ინგლისელტა ნასროლ ისრებს ისრებს და შეაღწიეს მტრის რიგებში. მათ გაანადგურებს ინგლისელი მშვილდოსნების ფრთა და შემდეგ დაიძრნენ მტრის მარაგისკენ. იმავდროულად, კარგად შეიარაღებული ინგლისელი და ფრანკო-შოტლანდიელი მებრძოლები ერთმანეთ როგორც ქვეითები დაუპირისპირდნენ, მათ სასტიკი ბრძოლა გამართეს ერთმანეთში, რომელიც დაახლოებით 45 წუთი გაგრძელდა. ფრანგები და შოტლანდიელები საბოლოოდ გატეხეს და დახოცეს, განსაკუთრებით შოტლანდიელებს არ მიუღიათ მონაწილეობა. მილანის კავალერია დაბრუნდა ველზე ბრძოლის ბოლოს, მაგრამ როდესაც ფრანკო-შოტლანდიელების დამარცხების შესახებ შეიტყვეს.

სულ 6000 ფრანგი და შოტლანდიელი მოკლეს და 200 ტყვედ აიყვანეს. ბურგუნდიელი მემატიანე ჟან დე ვავრინი, რომელიც მონაწილეობდა ბრძოლაში, ასახელებდა 1 600 ინგლისელ მკვდარს თუმცა ინგლისელი სარდალი, ჯონი, ბედფორდის ჰერცოგი, ამტკიცებდა, რომ დაკარგა მხოლოდ ორი მეიარაღე და რამდენიმე მშვილდოსანი. შოტლანდიის არმია დუგლასისა და ბუჩანის გრაფის მეთაურობით (ორივე ბრძოლაში დაიღუპა), თითქმის განადგურდა. ბევრი ფრანგი დიდებული ტყვედ ჩავარდა, მათ შორის ალენსონის ჰერცოგი და მარშალი დე ლა ფაიეტი. ვერნოს შემდეგ ინგლისელებმა ნორმანდიაში პოზიციის განმტკიცება შეძლეს. შოტლანდიის არმიამ, როგორც ცალკეულმა ერთეულმა, შეწყვიტა მნიშვნელოვანი როლის თამაში ასწლიან ომში, თუმცა ბევრი შოტლანდიელი დარჩა საფრანგეთის სამსახურში.

წინაპირობა
----------

1424 წლისთვის საფრანგეთი ჯერ კიდევ აღდგენას ცდილობდა, 1415 წელს აზენკურის ბრძოლაში დამარცხების გამო. აზენკურში მარცხმა გამოიწვია ფრანგების ჩრდილოეთ პროვინციების ინგლისელების ხელში გადასვლა. დოფინი (საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე) ჩარლზს მემკვიდრეობა გაუქმდა 1420 წლის ტროას ხელშეკრულების გამო და 1422 წლის ოქტომბერში მამის შარლზ VI-ის გარდაცვალების შემდეგ, მისი, როგორც საფრანგეთის მეფის სტატუსი აღიარებულ იქნა მხოლოდ იმ რეგიონებში, რომლებიც ჯერ კიდევ არ იყო ოკუპირებული ინგლისელები, კერძოდ, ქვეყნის სამხრეთი (ნაკლები პროვინცია გიენის სამხრეთ-დასავლეთით). სამოქალაქო ომს დოფინის მომხრე არმანიაკებსა და პროინგლისელ ბურგუნდიელებს შორის დასასრულის ნიშანი არ აჩვენა. 

ჰენრი V-ის გარდაიცვალა 1422 წლის აგვისტოში, ხოლო შარლ VI ჰენრიმდე ორი თვით ადრე, ფრანგებისთვის ამას კარგი შედეგი არ მოუტანია, რადგან ინგლისი ომის გაგრძელებას აპირებდა ჰენრის ძმის ბედფორდის მეთაურობით, რომელიც 9 თვე ჰენრი VI-ს ემსახურებოდა. დოფინს უიმედოდ სჭირდებოდა ჯარისკაცები და შოტლანდიას, საფრანგეთის ძველ მოკავშირეს, დაუკავშირდა, რათა აუცილებელი სამხედრო დახმარება გაეწია. 

### შოტლანდიის არმია

შოტლანდიის ჯარის პირველი დიდი კონტიგენტი საფრანგეთში მოვიდა 1419 წლის შემოდგომაზე, დაახლოებით 6000 კაცი, ჯონ სტიუარტის, გრაფი ბუკანის მეთაურობით. ეს ჯარი, დროდადრო გაძლიერდა ახალი მოხალისეებით და მალე გახდნენ ომის დროს საფრანგეთის არმიის განუყოფელი ნაწილი და 1420 წლის ზაფხულისთვის "შოტლანდიის არმია" იყო გამორჩეული ძალა საფრანგეთის სამეფო სამსახურში. მათ დაამტკიცეს თავიანთი ღირსება მომდევნო წელს, ითამაშეს დიდი როლი ბაუჟის ბრძოლის მოგებაში, სწორედ მათი დამსახურება იყო ინგლისის პირველი კრახი ამ ომში. ოპტიმიზმის განწყობა დაეცა 1423 წელს, როდესაც ბუქენის ბევრი მამაკაცი დაეცა კრავანტის ბრძოლაში.

1424 წლის დასაწყისში ბუკენმა თან მოიყვანა კიდევ 6500 კაცი. მას თან ახლდა არჩიბალდი, დუგლასის გრაფი, შოტლანდიის ერთ-ერთი უძლიერესი დიდგვაროვანი. 24 აპრილს არმია, რომელიც შეადგენდა 2500 მებრძოლსა და 4000 მშვილდოსანში, შევიდა ბურჟში, დოფინის შტაბში და დაეხმარა ჩარლზს თავდაჯერების მოპოვებაში. 2000 მძიმედ შეირაღებული ცხენოსანი დაიქირავეს მილანის ჰერცოგ ფილიპო მარია ვისკონტისგან, 17 თებერვალს სამოკავშირეო ხელშეკრულების შემდეგ. ამ მებრძოლებს ხელმძღვანელობდა ფრანგი ლე ბორგნე-კაკერანი და ის აკაზმული იყო სრული ფოლადის აბრჯრით და ჯირითობდა რთულად გასახედნ ცხენით. 

La Buissière-ში გამარჯვებამ და ინგლისის დამარცხებამ ფრანგებთან გრაფი ომალეს დროს ლა ბროსინიერის ბრძოლაში 1423 წლის 26 სექტემბერს გააუმჯობესა დოფინის სტრატეგიული მდგომარეობა. La Brossinière-ში ინგლისელი შვილდოსნების განადგურებამ, დაარწმუნა ფრანგები, რომ შესაძლებელი იქნებოდა ინგლისის დიდი არმიის განადგურება გადამწყვეტ ბრძოლაში. მათ შეიმუშავეს გეგმა, რომლის მიხედვითაც ინგლისის მთავარ არმიას გაანადგურებდნენ და შემდეგ შარლზ VII-ს აკურთხებდნენ მეფედ.

### საფრანგეთის არმია

საფრანგეთის არმია იმყოფებოდა გრაფი ომალეს მეთაურობის ქვეშ, ფრანგი სარდალი, რომელმაც დაამარცხა ინგლისელები ლა ბროსნიერში და ბურგუნდიელები ლე ბუისიერში. მას თან ახლდა ნარბონის ვიკონტი და მათი არმია შეუერთდა შოტლანდიელებს გრაფი ბუკენის მეთაურობით. ამგვარად გაძლიერებული, ფრანკო-შოტლანდიის არმია დარწმუნებული იყო, რომ შეეძლო შებრძოლებოდა ინგლისელებს და კვლავ მიეღწიათ დიდი გამარჯვებისთვის, როგორც ბაუგეში.

ლიტერატურა
----------

* Barker, J. (2012). *Conquest: The English Kingdom of France*.  Harvard University Press. ISBN 978-0-674-06560-4.
* Burne, A. (1956). *The Agincourt War*.  Frontline Books. ISBN 978-1-84832-765-8.
* Eggenberger, David (1985). „Verneuil". *An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 B.C. to the Present*. New York: Dover Publications. ISBN 978-0-486-24913-1.
* Griffiths, R.A. (1981). *The Reign of King Henry VI*.  University of California Press. ISBN 978-0-520-04372-5.
* Jones, M.K. (2002-10-01). „The Battle of Verneuil (17 August 1424): Towards a History of Courage" (PDF). *War in History*. **9** (4): 375–411. doi:10.1191/0968344502wh259oa. S2CID 162319986. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2019-06-04.
* (1995-12-28) *English Historical Documents, Volume 4: 1327–1485*, 2nd,  Routledge. ISBN 978-0-415-14369-1.
* Neillands, R. (2001-11-08). *The Hundred Years War*, revised,  Routledge. ISBN 978-0-415-26131-9.
* Seward, D. (2003-03-27). *The Hundred Years War: The English in France, 1337–1453*, revised, Brief Histories,  Robinson. ISBN 978-1-84119-678-7.
* {{Cite book |last=Wadge |date=2015-02-02 |first=Richard |title=Verneuil 1424, the Second Agincourt:
* Wagner, J.A. (2006). *Encyclopedia of the Hundred Years War*.  Greenwood Press. ISBN 978-0-313-32736-0.
* Casavetti, Eileen (1977). *The Lion and the Lilies: The Stuarts and France*. ISBN 978-0-354-04136-2.
* Donaldson, Gordon (1985). *The Auld Alliance: The Franco-Scottish Connection*. ISBN 978-0-85411-031-5.
* Forbes-Leith, William (1882). *The Scots Men-at-Arms and Life-Guards in France*.  William Paterson,   გვ. 26–32.
* Newhall, R.A. (1924). *The English Conquest of Normandy 1416–1424: a study in fifteenth century warfare*.  Yale University Press.
* Simpson, Martin A. (1934-01-01). „The Campaign of Verneuil". *The English Historical Review*. **49** (193): 93–100. doi:10.1093/ehr/XLIX.CXCIII.93. JSTOR 553429.
* Stuart, Marie W. (1940). *The Scot who was a Frenchman*.  W. Hodge & Co.. OCLC 6010291.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ომის შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  Tucker, Spencer C. (2009-12-23). *A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East [6 volumes: From the Ancient World to the Modern Middle East]* (en).  ABC-CLIO,   გვ. 330. ISBN 978-1-85109-672-5.
2. ↑  
	* Wadge, Richard (2015-02-02). *Verneuil 1424, the Second Agincourt: The Battle of the Three Kingdoms*.  The History Press. ISBN 978-0-7509-6113-4.
3. ↑  Griffiths, R.A. (1981). *The Reign of King Henry VI*.  University of California Press. ISBN 978-0-520-04372-5.
4. ↑  
	* Burne, A. (1956). *The Agincourt War*.  Frontline Books. ISBN 978-1-84832-765-8.