recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სვანტე პააბო** (დ. 20 აპრილი, 1955, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი გენეტიკოსი, ევოლუციური გენეტიკის სპეციალისტი, პალეოგენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ინტენსიურად მუშაობდა ნეანდერტალელი ადამიანის გენებზე. ლაიფციგის, მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის პროფესორი. 2022 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში „გადაშენებული ჰომინინების გენომისა და ადამიანის ევოლუციის შესახებ აღმოჩენებისთვის".

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

პააბოს დედაა ქიმიკოსი კარინ პააბო, რომელიც შვედეთში იყო ლტოლვილი მეორე მსოფლიო ომის დროს, პააბო დაიბადა ქორწინების გარეშე და იზრდებოდა დედასთან. მისი მამა იყო შვედი ბიოქიმიკოსი სუნე ბერგსტრომი რომელიც, მისი შვილის მსგავსად, გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში 1982 წელს. პააბოს ჰყავს ნახევარძმა რურიკ რეენსტიერნა, რომელიც 1955 წელს დაიბადა.

2012 წელს ესტონურ გაზეთთან მიცემულ ინტერვიუში მან თქვა, რომ იგი თავს ასახელებს როგორც შვედს, მაგრამ აქვს განსაკუთრებული ურთიერთობა ესტონეთთან. 1975 წელს პააბომ სწავლა დაიწყო უფსალის უნივერსიტეტში, ერთი წელი მსახურობდა შვედეთის თავდაცვის ძალებში. პააბომ მიიღო დოქტორის წოდება უფსალის უნივერსიტეტიდან 1986 წელს გამოკვლევისთვის, რომელიც იკვლევდა როგორ ახდენს ადენოვირუსების E19 ცილა მოდულირებას იმუნურ სისტემაზე.

კარიერა
-------

პააბო ცნობილია, როგორც პალეოგენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1986 წლიდან 1987 წლამდე ატარებდა პოსტდოქტორანტულ კვლევებს ციურიხის უნივერსიტეტის II მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტში, შვეიცარიაში. 

როგორც ევროპის მოლეკულური ბიოლოგიის ორგანიზაციის პოსტდოქტორანტი, პააბო 1987 წელს გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და მიიღო პოსტდოქტორანტის თანამდებობა ბიოქიმიაში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სადაც შეუერთდა ალან ვილსონის ლაბორატორიას და მუშაობდა გადაშენებული ძუძუმწოვრების გენომზე.

1990 წელს ის დაბრუნდა ევროპაში და გახდა მიუნხენის უნივერსიტეტის ზოგადი ბიოლოგიის პროფესორი, ხოლო 1997 წელს გახდა მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის დამფუძნებელი დირექტორი ლაიფციგში.

პირადი ცხოვრება
---------------

პააბომ 2014 წლის წიგნში "ნეანდერტალელი კაცი" დაკარგული გენომის ძიებაში დაწერა, რომ ის ბისექსუალია. ის თვლიდა, რომ გეი იყო, სანამ არ შეხვდა ლინდა ვიჯილანტს, ამერიკელ პრიმატოლოგს და გენეტიკოსს, რომლის „ბიჭური ხიბლი" იზიდავდა მას. ისინი დაქორწინებულები არიან და ერთად ზრდიან ვაჟს და ქალიშვილს ლაიფციგში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სვანტე პააბო პლანკის საზოგადოებაში
* ადამიანის ევოლუციური გენომიკის განყოფილება (სვანტე პააბო). ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის სამაგისტრო უნივერსიტეტი
**დავით ივანეს ძე კეზელი** (დ. 25 ივლისი, 1854 ― გ. 1907) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, მწერალი. 

70-იანი წლების I ნახევარში ხელმძღვანელობდა  თბილისის სემინარიის მოსწავლეთა ფარულ წრეს. აღმოაჩნდა ხელისუფლების საწინააღმდეგო შინაარსის წერილი და პროკლამაცია "საქართველოს ახალ თაობას". რევოლუციურ საკითხში ხალხოსნურ პოზიციაზე იდგა: გადამწყვეტ როლს ანიჭებდა რჩეულ ადამიანებს, ტალანტებს, გმირებს. დააპატიმრეს 1873 წლის დეკემბერში. გამოძიებამ დამნაშავედ ცნო და მკაცრი სასჯელი ელოდა, მაგრამ არასრულწლოვანების გამო 8 თვის პატიმრობა მიესაჯა. 70-90-იან წლებში და XX საუკუნის დამდეგს ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობას. თანამშრომლობდა "დროებაში", "ივერიაში", "შრომაში", "ცნობის ფურცელისა" და სხვა პერიოდულ გამოცემებში. 1905-07 რევოლუციის პერიოდში აქვეყნებდა წერილებს  გორის მაზრის გლეხთა მოძრაობაზე. აღსანიშნავია კეზელის დრამატული საქმიანობა: მისი პიესები ("ორცოლიანი", "ბიძიასთან გამოხმაურება", "დედა და შვილი" და სხვა) წარმატებით იდგმებოდა თბილისის, თელავის, გორისა და სხვა ქალაქების სახალხო თეატრების სცენებზე. კეზელმა ერთ-ერთმა პირველმა თარგმნა რუსულად  ვაჟა-ფშაველას ლექსები და 1886 წელს გამოაქვეყნა გაზეთ "ნოვოე ობოზრენიეში". აქტიურად იბრძოდა ქალთა ემანსიპაციისათვის. ამ თემაზე მრავალი წერილი დაბეჭდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. პრესაში თანამშრომლობდა "ზოილის", "დავით სოსლანის", "არაგველის" ფსევდონიმებით. კეზელმა სახალხო გმირის, არსენა ოძელაშვილის უკვდავსაყოფად მის საფლავზე ქვა დადო.

ლიტერატურა
----------

* *ანთელავა ი.* საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობისა და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიიდან საქართველოში (XIX საუკუნის მეორე ნახევარი), თბ. 1967;
* *შველიძე ზ.* რევოლუციურ-ხალხოსნური მოძრაობა საქართველოში, თბ. 1960;
* *შველიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 458.
ორი ქალის ილუსტრაცია ტრიბადური აქტის დროს
**ტრიბადიზმი** (< ბერძ. τριβειν — ხახუნი) — ვიწრო გაგებით, ლესბოსელური სექსის ერთ-ერთი ფორმა, როდესაც პარტნიორები ორგაზმს ერთმანეთზე კლიტორებით ხახუნისას იღებენ. შესაძლებელია სხვადასხვა სექსუალური პოზიციების გამოყენებაც, მათ შორის მისიონერული პოზიციისაც.

ანტიკურ საბერძნეთში ტრიბადიზმად ლესბოსური სიყვარული იწოდებოდა. *ტრიბადებად* მოიაზრებოდნენ ქალები, რომელნიც ჰომოსექსუალურ კავშირებს ამყარებდნენ. XX საუკუნემდე ეს ტერმინი ქალური ჰომოსექსუალობის მთლიანობაში ასაღნიშნავად გამოიყენებოდა.

ქალური ჰომოსექსუალობა, ანტიკური სამყაროს ზოგადი წარმოდგენით, განსაკუთრებულად კუნძულ ლესბოსზე იყო გავრცელებული (აქედან ტერმინები „ლესბოსური სიყვარული", „ლესბოსელი"), სადაც ცხოვრობდა ასეთი სიყვარულის „მქადაგებელი" ყველაზე ცნობილი ქალი — ანტიკური საბერძნეთის პოეტი ქალი საფო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფროტი

სქოლიო
------

1. ↑  Bonnie Zimmerman (2000). *Lesbian histories and cultures: an encyclopedia (Volume 1)*.  Taylor & Francis,   გვ. 776–777. ISBN 0-8153-1920-7, 9780815319207 Invalid ISBN. ციტირების თარიღი: February 29, 2012.
2. ↑  Hite, Shere (2004). *The Hite Report: A Nationwide Study of Female Sexuality*. New York, NY:  Seven Stories Press,   გვ. 322. ISBN 1583225692, 9781583225691 Invalid ISBN. ციტირების თარიღი: 2 March 2012.
3. ↑  Jude Schell (2008). *Lesbian Sex: 101 Lovemaking Positions*.  Random House Digital,   გვ. 224 pages. ISBN 0-495-60274-4, Invalid ISBN. ციტირების თარიღი: November 4, 2012.

|  |  |
| --- | --- |
| ლგბტ-ის დროშა | *ეს სტატია ლესბოსის, გეი, ბი და ტრანსგენდერობის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სოსიპეტრე (ჭიჭიკო) ასათიანი** (დ. 1872, ქუთაისი — გ. 1971, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 

რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო ლეჩხუმის მაზრაში რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი; პლატონ იოსელიანთან და გიორგი შანიძესთან ერთად მეთაურობდა აჯანყებულთა „წითელ არმიას". რევოლუციის ჩაქრობის შემდეგ დააპატიმრეს ქუთაისში. 1907 წელს, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ორგანიზებით, სხვა სოციალ-დემოკრატ პატიმრებთან (მათ შორის, ლეო ქიაჩელთან) ერთად გაიპარა ციხიდან და ემიგრაციაში წავიდა შვეიცარიაში. 

უმაღლესი იურიდიული განათლება შვეიცარიაში ყოფნის დროს, ჟენევის უნივერსიტეტში მიიღო. რუსეთის თებერვლის რევოლუციამდე ცხოვრობდა ჟენევაში. 1917 წელს დაბრუნდა საქართველოში. მცირე ხნით დაინიშნა ლეჩხუმისა და სვანეთის კომისრად. 1918 წლიდან მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვარგარეთის მისიებში. თავდაპირველად იყო წარგზავნილი უკრაინაში, ხოლო 1919 წელს რუმინეთში გაიგზავნა საქართველოს წარმომადგენლად. 1919 წლის ბოლოდან შეუერთდა პარიზში მყოფ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგაციას, იყო დელეგაციის მდივანი. 1921 წლის 25 თებერვლიდან, მას შემდეგ, რაც აკაკი ჩხენკელმა ოფიციალური რწმუნებათა სიგელი გადასცა ალექსანდრ მილიერანს, იკავებდა საფრანგეთში საქართველოს საელჩოს პირველი მდივნის თანამდებობას. 1933 წელს, მანამ, სანამ საფრანგეთში საქართველოს საელჩოს ოფიციალური სტატუსი გააჩნდა, იკავებდა საელჩოს პირველი მდივნის პოსტს. საელჩოს გაუქმების შემდეგ, 1933–1947 წლებში იყო საელჩოს ნაცვლად შექმნილი „ქართული ოფისის" დირექტორი. 

აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ემიგრაციაში მყოფ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის საქმიანობაში. იყო დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის არქივის შემნახველი კომისიის წევრი. დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 38.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q58357743'></a>
**მიხეილ ლაშქარაშვილი** (დ. 1884, სოფ. ქვემო ხანდაკი, ახლანდ. კასპის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1952, საფრანგეთი, დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე; ანტი-საბჭოთა პარტიზანული რაზმის ხელმძღვანელი ქართლში 1920-იანი წლების დასაწყისში.

1900-იანი წლების დასაწყისში მუშაობდა იარალოვის ქარხნის მუშად, შემდეგ რკინიგზის სადურგლო საამქროში. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის აქტიური წევრი, სახალხო გვარდიის საველე სასამართლოს თავმჯდომარე. მოგვიანებით პოლიტიკას ჩამოშორდა. 1919-1921 წლებში ლაშქარაშვილი იყო სახალხო გვარდიის შტაბის რწმუნებული ახალქალაქში, შემდეგ გორში. მონაწილეობდა გორის მაზრაში ბოლშევიკური ანარქიის ჩახშობაში. 

1921 წელს საბჭოთა ხელისუფლების ძალისმიერი დამყარების შემდეგ ლაშქარაშვილი შეუერთდა ქართველი პატრიოტების პარტიზანულ მოძრაობას. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დამარცხების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში. ემიგრაციაში იგი იყო საქართველოს ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის პარიზის კომიტეტის ჟურნალ „ახალი ივერიის" (1927–1939) ავტორ–თანამშრომელი. გარდაიცვალა საფრანგეთში 1952 წელს. მეუღლესთან ერთად დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე. დაწერილი აქვს ვრცელი მოგონებები (გამოქვეყნებულია 1991 წლის გაზეთ „რესპუბლიკაში").

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ ლაშქარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წერეთელი**. |

**სვიმონ ზაქარიას ძე წერეთელი** (დ. 5 იანვარი, 1870, სოფ. პერევისა, ახლანდ. ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 დეკემბერი, 1951, ლევილი, საფრანგეთი, დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი.

დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი, შემდეგ სემინარიაში ჩაირიცხა, მაგრამ მოსწავლეების საპროტესტო გამოსვლაში მონაწილეობის გამო გარიცხეს. სწავლა სამხედრო სკოლაში განაგრძო. 1896 წლიდან რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში იყო. მსახურობდა სამეგრელოს გრენადერთა მე-16 პოლკში, შემდეგ ელიზავეტპოლის 156-ე ქვეით პოლკში. კაპიტნის წოდებით მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918), განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ერზრუმის აღების დროს. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის II ხარისხის ორდენით (1915). 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში პოლკოვნიკის წოდებით. 1919 წლის აპრილში აღკვეთა ჩრდილოეთ კავკასიიდან დარიალის ხეობაში ბოლშევიკების შემოღწევის მცდელობა, შემდეგ იყო შტაბის უფროსი სოჭის ფრონტზე (მცირედ ხნით დატყვევებული იყო დენიკინის ჯარების მიერ). 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მოღვაწეობდა ოპოზიციურ იატაკქვეშეთში. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს აჯანყებულებმა დანიშნეს სამხედრო ხელმძღვანელად ჭიათურაში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ტყეში გაიხიზნა და მოახერხა საქართველოს დატოვება. ცხოვრობდა საფრანგეთში, პარიზის ახლოს, სოფ. ლევილში. გარდაიცვალა და დაკრძალულია იქვე.

ლიტერატურა
----------

* სვიმონ წერეთელი [ნეკროლოგი] / ძველი მეგობარი // „მებრძოლი საქართველო". - №1. - 1952. - გვ. 27-28;
* 1924 წლის ანტისაბჭოთა ეროვნული აჯანყება შორაპნის მაზრაში / ლევან ჯიქია // არქივის კვალდაკვალ - ზესტაფონი. სპეციალური საარქივო გამოცემა. - თბ. : შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი, 2014. - გვ. 17-48.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церетели Симон Захарьевич. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
ელიზასთვის, ნოტები ფორტე-პიანოსათვის
აუდიომაგალითი
**ელიზესთვის** (გერმ. Für Elise) — ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მიერ 1810 წელს დაწერილი მუსიკალური კომპოზიცია ფორტეპიანოსათვის ლა-მინორში. გერმანელი მუსიკათმცოდნის ლუდვიგ ნოლის ცნობით ორიგინალ ავტოგრაფზე სათაურად გაკეთებული იყო წარწერა: „ელიზესთვის 27 აპრილს, სახსოვრად ლ. ვ. ბთჰვნ-ისგან" (გერმ. Für Elise am 27 April zur Erinnerung von L. v. Bthvn), შემდეგ კი ეს გრძელი სათაური შეამოკლეს. ნაწარმოების შექმნის თარიღი დადგენილია ბეთჰოვენის ერთ-ერთი ესკიზის საშუალებით.

იმის შესახებ, თუ ვის მიუძღვნა კომპოზიტორმა ნაწარმოები, რამდენიმე თეორია არსებობს. 1923 წელს ბეთჰოვენის მკვლევარი მაქს უნგერი დაეჭვდა კომპოზიციის სახელწოდების ორიგინალურობაში, რადგან, მისი აზრით, ბეთჰოვენის ცხოვრებაში არ არსებობდა ქალი სახელით „ელიზე". მკვლევარმა მიიჩნია, რომ ეს სახელი სათაურის მოგვიანებით შეცდომით ტრანსკრიბირების შედეგი უნდა იყოს, თავდაპირველად კი სათაური იქნებოდა „ტერეზასთვის". ამ ტერეზაში კი იგულისხმებოდა ტერეზა მალფატი, რომელსაც ბეთჰოვენმა სწორედ 1810 წელს თხოვა ხელი, თუმცა ქორწილი არ შედგა.

მეორე ვერსია, რომელიც მკვლევარ კლაუს მარტინ კოპიცს ეკუთვნის, ბეთჰოვენმა ნაწარმოები მიუძღვნა იმ დროისათვის 17 წლის გერმანელ ოპერის მომღერალ ელიზაბეთ რეკელს, რომელიც კომპოზიტორთან საკმაოდ დაახლოებული პირი იყო.

მესამე ვერსიის თანახმად, ბეთჰოვენმა მართლაც 17 წლის ოპერის მომღერალ ელიზაბეტ რეკელს მიუძღვნა რაც შემდგომ გახდა მიზეზი იმისა, რომ ტერეზა მალფატისა და Ბეთჰოვენის ქორწილი არ შედგა.

ლიტერატურა
----------

* Albrecht Riethmüller, Für Elise WoO 59. In: Beethoven. Interpretationen seiner Werke, hrsg. von Albrecht Riethmüller, Carl Dahlhaus und Alexander L. Ringer, Band 2, 2. Aufl. Laaber 1996, გვ. 437–440
* Sieghard Brandenburg, Beethovens Klavierstück in a-Moll, „Für Elise", WoO 59. Kritische Ausgabe mit Faksimile der Handschrift BH 116, Skizzentranskription und Kommentar, Bonn 2002, ISBN 3-88188-074-7
* Klaus Martin Kopitz, Beethoven, Elisabeth Röckel und das Albumblatt „Für Elise". Köln, Dohr, 2010, ISBN 978-3-936655-87-2
* Michael Lorenz, Die „Enttarnte Elise". Elisabeth Röckels kurze Karriere als Beethovens „Elise". In: Bonner Beethoven-Studien, Band 9, Beethoven-Haus, Bonn 2011, გვ. 169–190
* Klaus Martin Kopitz, *Beethovens „Elise" Elisabeth Röckel. Neue Aspekte zur Entstehung und Überlieferung des Klavierstücks WoO 59*. In: Die Tonkunst, vol. 9, no. 1 (January 2015), გვ. 48–57

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ელიზესთვის"** ვიკისაწყობში.
* ლუდვიგ ნოლი: ბეთჰოვენის ახალი წერილები, შტუტგარტი 1867, გვ. 28–33
* ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი: ესკიზები BH 116 დაარქივებული 2014-01-16 საიტზე Wayback Machine.
* ნაწარმოების ნოტები

სქოლიო
------

1. ↑  Ludwig Nohl, Stuttgart 1867, გვ. 28 (Fußnote)
აკვანი; ჰენრიხ ჰრინევსკის ნიმუში
**აკვანი** (მეგრ. არკვანი, სვან. აკავანი) — ჩვილის საწოლი. ძველთაგან გავრცელებული ევროპა-აზიის ზოგიერთ ხალხებში. აკვანი არის სარწევი ან საქანებელი. სარწევს საგოგავები აქვს, საქანებელი კი თოკებზეა ჩამოკიდებული. აკვნის პრიმიტიული სახეობაა ე.წ. *ხოჭიჭი* — საგებლიანი ფიცარი. ნამდვილ აკვანში ჩაწვენამდე ჩვილს ხოჭიჭში აკრავდნენ, ზოგჯერ კი ზანდურის (პურეულის) ღეროებში ახვევდნენ და არტახებით ძნასავით კრავდნენ. ამგვარ საწოლს ფირცხი ერქვა. საქართველოში გავრცელებული ჩვეულებრივი სარწევი აკვნის მოწყობილობაში შედის ნალი, საბანი, მუხლთბალიში, საფერხები, სამხრეულები, საბეწურები, არტახები და სხვა. ლეიბში სათანადო ადგილზე ამოჭრილ ჰიგიენურ ნახვრეტში უყრიან შიბაქს ან აფენენ ბუერის, ანწლის, ღოლოს სუფთა ფოთლებს.

ავი თვალისაგან ბავშვის დასაცავად, ხალხური ჩვეულების მიხედვით, აკვანზე კიდებდნენ ავგაროზებს. უშვილობის ან ბავშვის ავადმყოფობის დროს ხატს პატარა აკვანს სწირავდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიტაია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 249.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აკვანი***
**ივანე (ვანო) ივანეს ძე ზურაბიშვილი** (დ. 26 იანვარი, 1872, ფოთი — გ. 14 ივნისი, 1940, პარიზი) — საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

ივანე (ვანო) ივანეს ძე ზურაბიშვილი დაიბადა 1872 წლის 26 იანვარს ფოთში. ადრევე დაობლდა. 1891 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლობდა ჯერ კიევში, შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1895 წელს. დაბრუნდა საქართველოში, შეირთო ცოლი (ნიკო ნიკოლაძის ასული, ნინო) და დასახლდა ჯერ ქუთაისში, ხოლო 1897 წლიდან, თბილისში.
ეწეოდა პუბლიცისტურ, მთარგმნელობით (მოპასანი, დოდე, ფრანსი, აგრეთვე პოლონური, გერმანული, იტალიური და სხვ.ნაწარმოებები) ჟურნალისტურ საქმიანობას, თანამშრომლობდა „ივერია"-ში, „მოამბე"-ში, „ცნობის ფურცელ"-ში, „ერი"-ში, აგრეთვე რუსულ პრესასთანაც („Новое Обозрение", „Кавказ»"). რამდენიმეჯერ იმოგზაურა ევროპაში.

1908—1919 წლებში ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი იურისკონსულტია. რამდენიმე წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა სათავადაზნაურო ბანკის ზედამხედველ კომიტეტს. იყო თბილისის ნაფიც ვექილთა საზოგადოების თავმჯდომარე, ტყიბულის მაღაროთა გამგეობის თავმჯდომარე.

სხვებთან ერთად (გიორგი გვაზავა, სპირიდონ კედია და სხვ.) იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ამავე პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი.
1921 წლიდან ოჯახიანად ემიგრაციაშია, ჯერ სტამბოლში, ხოლო 1924 წლიდან — პარიზში. აგრძელებდა პუბლიცისტურ საქმიანობას. 1936 წელს დაიბეჭდა მისი წიგნი „საქართველოს საერთაშორისო მდგომარეობა". მისი სიკვდილის შემდეგ — 1962 წელს, პარიზში გამოვიდა ზურაბიშვილის მოგონებათა წიგნი — „კარგ ქართველთა ხსოვნისათვის", რომელიც უძვირფასეს მასალას შეიცავს XIX-XX საუკუნეთა მიჯნის საქართველოს ისტორიისათვის.

შვილები — არჩილ, გიორგი და ლევან ზურაბიშვილები, ასევე ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ.

ვანო ზურაბიშვული გარდაიცვალა 1940 წლის 14 ივნისს, პარიზთან ახლოს. დაკრძალულია ლევილში.

ლიტერატურა
----------

* გ. შარაძე, „უცხოეთის ცის ქვეშ", ტ.1, გვ. 134-149.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 402.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივანე ზურაბიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ივანე ზურაბიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ABC კუნძულები** ეწოდება არუბას, ბონეირს, კიურასაოს მათი ლათინური დასახელებების პირველი ასოების მიხედვით (*Aruba, Bonaire, Curaçao*). ისინი არიან კარიბებში, ქარპირა კუნძულების სამი უკიდურესი სამხრეთი კუნძული. მდებარეობენ ვენესუელას (ფალკონის შტატი) ჩრდილოეთით. განლაგებული არიან დასავლეთიდან აღმოსავლეთით შემდეგი თანმიმდევრობით: არუბა, კიურასაო, ბონეირი.

სამივე კუნძული შედის ნიდერლანდების სამეფოს შემადგენლობაში, თუმცა არ არიან ევროპის კავშირის წევრი. არუბას და კიურასაოს ნიდერლანდების სამეფოში აქვთ დამფუძნებელი თვითმართვადი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის სტატუსი, ხოლო ბონეირი არის ნიდერლანდების სპეციალური მუნიციპალიტეტი (ოფიციალურად საჯარო ორგანო).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარიბის ნიდერლანდები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Infobonaire.com
* ABC Islands Compared - a travel essay by Attila Narin
* Map of the region დაარქივებული 2009-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* Map of the islands დაარქივებული 2009-09-22 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Miller, Debra (2005). *Caribbean Islands (Lonely Planet)*, 4th,   გვ. 723. ISBN 978-1-74104-055-5.
**ნაჭივჭავები** — XI–XVI საუკუნეების ნასოფლარი მდინარე ჭივჭავის მარჯვენა ნაპირას, თეთრიწყაროს მუნიციპალური ცენტრის დასავლეთით 3 კმ-ზე, არქეოლოგიური ძიება და გათხრები ჩატარდა 1949–1954 (ხელმძღვანელი ნ. ბერძენიშვილი, ი. გრძელიშვილი). ნასოფლარი მოიცავს ეზოს ირგვლივ განლაგებულ საცხოვრებელ და სამეურნეო ნაგებობათა კომპლექსებს. ერთსართულიანი, ნახევრად მიწური სახლები ნაგებია ქვის მშრალი წყობით, გადახურვა ბანური იყო. თითოეულ სახლს ჰქონდა ეზო და სხვადასხვა დანიშნულების რამდენიმე სათავსი: დარბაზი (ცენტრალურ ნაწილში შემორჩენილია კერიანად), საკუჭნაო (კერით, თონეებითა და სათბურებით), თავლა, სათონე, საბძელი და სხვა. ზოგ ნასახლარზე მარანიცაა. დარბაზების წინ ღია დერეფანს აწყობდნენ, რომლის ბანი ხის ბოძებს ეყრდნობოდა. ბოძები ხის ბალიშებზე იდგა. განათხარი მასალის მიხედვით, ნაჭივჭავების მოსახლეობის საქმიანობა მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა იყო. ნაპოვნია თიხის საოჯახო ჭურჭელი (ერთფერი და მრავალფერი ჭიქურით მოჭიქული, ანგობიანი და უანგობო, მოუჭიქავი), რკინისა და ძვლის სამეურნეო იარაღი, მინის სამკაული. იქვე დადასტურებულია სასაფლაო და ერთნავიანი ეკლესია (XIII ს.). დადგენილია, რომ ნაჭივჭავები შუა საუკუნეების ქვემო ქართლის ტიპური ქართული სოფელია. აღმოჩენილი მასალა იმავე დროის სხვა ნაქალაქარებზე ნაპოვნი მასალის მსგავსია.

ლიტერატურა
----------

* *გრძელიშვილი, ი.* არქეოლოგიური გათხრა ნაჭივჭავებში : თეთრი წყაროს რაიონი. 1954 წელს // საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, 1956, ტ. 17, № 1, გვ. 89–96.
* *ჭილაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 346.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გ. ჯალაბაძე, „ჭივჭაველი გუთნისდედა", saunje.ge
**კომუნიკაცია** (ლათ. Communico — „საერთოს ვხდი") ფართო გაგებით — ინფორმაციის გაცვლა ინდივიდებს შორის სიმბოლოთა საერთო სისტემის საშუალებით. კომუნიკაცია შეიძლება განხორციელდეს ვერბალური ან არავერბალური მეთოდებით. განასხვავებენ ასევე კომუნიკაციის განხორციელების მექანიკურ და შემოქმედებით მიდგომებს. კომუნიკაცია, მექანიკური მიდგომით, არის ცალმხრივმიმართული პროცესი ინფორმაციის კოდირებისა და გადაცემის ინფორმაციის წყაროდან ინფორმაციის მიმღებამდე. კომუნიკაცია, შემოქმედებითი მიდგომით, არის კომუნიკაციის მონაწილეთა ერთობლივი მოღვაწეობა, რომლის დროსაც გამომუშავდება საგნებზე და მოქმედებებზე საერთო (გარკვეულ ზღვრამდე) შეხედულებები.

კომუნიკაციის ფორმები
--------------------

1. კომუნიკაციის ფორმები მიმართულების მიხედვით:

* *ერთი ერთთან*: საუბარი, შეტყობინება;
* *ერთი მრავალთან*: ლექცია, ჟურნალისტიკა (გაზეთი, ჟურნალი), ტექნიკური მედია (კომპიუტერი, ტელევიზია);
* *მრავალი ერთთან*: კონფერენცია, ფორუმი, დებატები.

2. კომუნიკაციის ფორმები მონაწილეების მიხედვით:

* ინტერპერსონალური კომუნიკაცია;
	+ სიტყვიერი კომუნიკაცია (აგიტაცია, პროპაგანდა, დიალოგი);
	+ ტექნიკური კომუნიკაცია (ტელეკომუნიკაცია).
* ინტრაპერსონალური კომუნიკაცია;
* ჯგუფური კომუნიკაცია (მარკეტინგი, კულტურათაშორისი კომუნიკაცია).

საკომუნიკაციო მეცნიერება და პრაქტიკა
------------------------------------

* ინფორმაციის თეორია
* კომუნიკაციის თეორია
* ლინგვისტიკა
* ჟურნალისტიკა
* საზოგადოებრივი ურთიერთობები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb11938923j (data)
* GND: 4031883-7
* LCCN: sh85029027
* LNB: 000053298
* NARA: 10638865
* NDL: 00566543
* NKC: ph114956

 |
ტრიტიუმის ატომი
**ტრიტიუმი** (Tritium < ძვ. ბერძნ. τρίτος [tritos] — „მესამე"; ქიმიური სიმბოლო — {\displaystyle {\ce {T}}}), **წყალბადი-3** (ქიმიური სიმბოლო — {\displaystyle {\ce {^3H}}}), **ზემძიმე წყალბადი** — წყალბადის რადიოაქტიური იზოტოპი, რომლის მასური რიცხვია 3. ტრიტიუმის ბირთვი შედგება პროტონისა და ორი ნეიტრონისაგან, მას უწოდებენ ტრიტონს და აღნიშნავენ *t*.

ბუნებაში ტრეტიუმი წარმოიქმნება დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენებში, კოსმოსური გამოსხივების ნაწილაკების დაჯახებით ატომების ბირთვებთან, მაგალითად, აზოტთან. *ტრეტიუმის* დაშლის პროცესში გარდაიქმნებიან 3He ელექტრონის და ანტინეიტრინოს (ბეტა-დაშლა) გაფრქვევით, ნახევარდაშლის პერიოდი — 12,32 წელი. დაშლის მისაწვდომი ენერგია ძალიან მცირეა (18,59 კევ), ელექტრონების საშუალო ენერგია 6,5 კევ-ია.

ტრეტიუმი აღმოჩენილია ინგლისელი მეცნიერის ერნესტ რეზერფორდის, მარკ ოლიფანტის და პაულ ჰარტეკის მიერ, 1934 წელს. გამოიყენება ბიოლოგიაში და ქიმიაში როგორც რადიოაქტიური ნიშნული, ნეიტრინოს თვისებების კვლევებისას ექსპერიმენტებში, თერმობირთვულ იარაღში როგორც ნეიტრონების წყარო და ამასთან ერთად როგორც თერმობირთვული საწვავი, გეოელოგიაში ბუნებრივი წყლების დატირებისათვის. სამრეწველო ტრეტიუმს მიიღებენ ლითიუმ-6-ის ნეიტრონებით დასხივებისას ბირთვულ რეაქტორებში შემდეგი რეაქციით:

{\displaystyle {\ce {^{6}\_{3}Li +^{1}\_{0}n->^{3}\_{1}H +^{4}\_{2}He}}}.

ტრიტიუმის რადიაციული საშიშროება
-------------------------------

ტრიტიუმის დაშლის მცირე ენერგიიგ გამო გამოფრქვეული ელექტრონები კარგად კავდება უბრალო დაბრკოლებით მაგ. ტანსაცმელით ან ქირურგიული რეზინის ხელთათმანები. მიუხედავად ამისა, ეს იზოტოპი წარმოადგენს რადიაციულ საშიშროებას ჩასუნთქვისას, საჭმელთან ერთად მიღებისას, კანით შეწოვისას. ტრიტიუმიანი წყლის ერთჯერადი მიღება არ იწვევს ტრიტიუმის ხანგრძლივ დაგროვებას ორგანიზმში, რადგანაც მისი ნახევარდაშლის პერიოდი მერყეობს 7-დან 14 დღემდე.

საინტერესო ფაქტები
------------------

**Nite**-ის ტრიტიუმის ნაკეთობა
* ერთი კილოგრამი ტრიტიუმის წარმოება ჯდება 30 მლნ. დოლარი.
* გამოიყენება ტრიტიუმის განათებაში შუქის წყაროებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პროთიუმი
* დეიტერიუმი

ბმულები
-------

* ტრიტიუმი — ქიმიური ენციკლოპედია
* ტრიტიუმი — ნივთიერებების ცნობარი

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 54.
2. ↑  საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არჩილ ელიაშვილის მართვის სისტემების ინსტიტუტი შრომათა კრებული
3. ↑  ტრიტიუმი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
4. ↑  Backgrounder on Tritium, Radiation Protection Limits, and Drinking Water Standards. U.S.NRC (февраль 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-14. ციტირების თარიღი: 2012-10-05.
5. ↑  R. V. Osborne.  (август 2007) Review of the Greenpeace report: «Tritium Hazard Report: Pollution and Radiation Risk from Canadian Nuclear Facilities» (pdf). Canadian Nuclear Association.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-14. ციტირების თარიღი: 2012-10-05.
6. ↑  BBC News — Is fusion power really viable?
გვალვა (ავსტრალია)
**გვალვა** — ბუნებრივი მოვლენა, რომლის ჩამოყალიბებაში ერთდროულად მოქმედებს ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი ფაქტორები — ხანგრძლივი უნალექობა, მაღალი ტემპერატურა და ჰაერის დაბალი ფარდობითი ტენიანობა.

გვალვის ერთ–ერთი ყველაზე არსებითი მაჩვენებელია გაზაფხულზე ტენის შემცველობის ოდენობა ნიადაგის მცენარეთა ფესვთა სისტემის განვითარების ზონაში. ტერიტორიის ტენით უზრუნველყოფის კრიტიკულ ნორმად მიღებულია ნალექების ჯამი ვეგეტაციის პერიოდში 150–200 მმ საზღვრებში. შესაბამისად, 150 მმ–ზე ნაკლები ნალექები ამავე პერიოდის განმავლობაში ფასდება, როგორც მკაცრი გვალვა.

მშრალი ტერიტორიები
------------------

* გვალვისთვის ადაპტირებული მცენარეულობა.გვალვისთვის ადაპტირებული მცენარეულობა.
* მინდვრები ავსტრალიის გვალვიან რეგიონში.მინდვრები ავსტრალიის გვალვიან რეგიონში.
* ჩადის ტბა 2001 წლის სატელიტუს სურათზე. 1960 წლის შემდეგ ტბის 95% დამშრალია.ჩადის ტბა 2001 წლის სატელიტუს სურათზე. 1960 წლის შემდეგ ტბის 95% დამშრალია.
* გვალვის შედეგად გამხმარი საძოვარი. ახალი სამხრეთი უელსი.გვალვის შედეგად გამხმარი საძოვარი. ახალი სამხრეთი უელსი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კლიმატის ცვლილება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გვალვა***

* GIDMaPS
* Water scarcity
* Drought: Hearing before the Committee on Energy and Natural Resources, United States Senate, One Hundred Thirteenth Congress, First Session, on Exploring the Effects of Drought on Energy And Water Management, April 25, 2013

სქოლიო
------

1. ↑  Disappearing Lakes, Shrinking Seas
2. ↑  Shrinking African Lake Offers Lesson on Finite Resources
**ჰერინგის სხეულები** ან **ნეიროსეკრეტორული სხეულები** — სტრუქტურები, რომლებიც გვხვდება ჰიპოფიზის უკანა წილში. ისინი წარმოდგენილნი არიან ჰიპოთალამური აქსონების ტერმინალებში, სადაც დროებით ინახება ჰორმონები. ისინი ნეიროსეკრეტორული ტერმინალებია.

ანტიდიურეზული ჰორმონი (ADH) და ოქსიტოცინი, ორივე მათგანი ინახება ჰერინგის სხეულებში, თუმცა არა ერთდროულად, ცალკეულ ჰერინგის სხეულში.

გარდა ამისა, ჰერინგის თითოეული სხეული შეიცავს ATP და ნეიროფიზინს. ნეიროფიზინები შემაკავშირებელ ცილებს წარმოადგენენ, რომელთაგან ორი ტიპი არსებობს: ნეიროფიზინი I და ნეიროფიზინი II, რომლებიც უკავშირდებიან შესაბამისად ოქსიტოცინს და ADH-ს. ნეიროფიზინი და ჰორმონი ქმნის კომპლექსს, რომელიც ითვლება ერთ ცილად და ინახება ნეიროჰიპოფიზში. ჰიპოთალამუსის მიერ სტიმულირებისას, სეკრეტორული გრანულები ათავისუფლებენ ჰორმონებს სისხლში. სუპრაოპტიკური ბირთვების ბოჭკოები მონაწილეობენ ADH-ის სეკრეციაში; პარავენტრიკულური ბირთვები კი ოქსიტოცინის.[3]

აღნიშნული ანატომიური სტრუქტურა პირველად აღწერა პერს თეოდორ ჰერინგმა 1908 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  Kwang W. Jeon (18 August 2005). *International Review of Cytology: A Survey of Cell Biology*.  Gulf Professional Publishing,   გვ. 143–. ISBN 978-0-12-364649-1.
2. ↑  თარგი:KansasHistology
3. ↑  Mescher, Anthony L. (2013) *Junqueira's Basic Histology: Text and Atlas*, 13th,  McGraw-Hill Medical. ISBN 978-0071780339.
პროტიუმის ატომი
**პროტიუმი** (ლათ. Protium < ბერძ. protos — „პირველი"), **წყალბადი-1** (ქიმიური აღნიშვნა — {\displaystyle {\ce {^1H}}}) — წყალბადის ყველაზე მჩატე იზოტოპი, რომელსაც ბირთვში მხოლოდ ერთი პროტონი აქვს.

სახელი შეთავაზებულ იქნა 1933 წლის 15 ივნისს გ. იურის, მერფისა და ბრიკვედეს მიერ, სამეცნიერო ჟურნალის «The Journal of Chemical Physics» რედაქტორის მიმართ დაწერილ წერილში.

პროტიუმი შედგება 99,9885 ± 0,0070 % სამყაროშ არსებული წყალბადის ატომთა რაოდენობისა და წარმოადგენს ქიმიური ელემენტების იზოტოპებიდან ყველაზე გავრცელებულ ნუკლიდს ბუნებაში. წყალბადზე საუბრისას, როგორც წესი ყოველთვის იგულისხმება მსუბუქი წყალბადი — პროტიუმი.

პროტიუმი — ერთედერთი სტაბილური ნუკლიდი, რომელსაც ბირთვში არ გააჩნია ნეიტრონი (ატომი შედგება ერთი პროტონისა და ერთი ელექტრონისაგან).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დეიტერიუმი
* ტრიტიუმი

სქოლიო
------

1. ↑  პროტიუმი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
2. ↑  წყალბადი დაარქივებული 2022-09-02 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  Urey H. C. Murphy G. M. Brickwedde F. G. A Name and Symbol for H2\* (англ.) // Journal of Chemical Physics : journal. — 1933. — Vol. 1. — P. 512—513. — doi:10.1063/1.1749325
4. ↑  Dan O'Leary. The deeds to deuterium (англ.) // Nature Chemistry : journal. — 2012. — Vol. 4. — P. 236. — doi:10.1038/nchem.1273
5. ↑  Audi G. Bersillon O. Blachot J. Wapstra A. H. The NUBASE evaluation of nuclear and decay properties // Nuclear Physics A. — 2003. — Т. 729. — С. 3—128. — doi:10.1016/j.nuclphysa.2003.11.001
შედგენილი სურათი ხუთი გალაქტიკისა, რომლებიც დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 600 მილიონი წლის შემდეგ გაერთიანდნენ.
**გალაქტიკათგროვა** (*გალაქტიკათა გროვა*) — წარმონაქმნი, რომელიც მოიცავს ერთმანეთთან გრავიტაციულად დაკავშირებულ ასობით და ათასობით გალაქტიკას. ის ყველაზე დიდ გრავიტაციულად დაკავშირებულ სტრუქტურად იყო მიჩნეული სამყაროში მანამდე, სანამ 1980-იან წლებში ზეგროვები აღმოაჩინეს. გროვების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანი მახასიათებელი არის გროვათშორისი სივრცე, შემოკლებით *გშს*. გშს შედგება გალაქტიკებს შორის არსებული ცხელი აირისგან და მისი ტემპერატურა 7-9 კილოელექტრონვოლტია. გალაქტიკათგროვები არ უნდა აგვერიოს ვარსკვლავთგროვებში, როგორიცაა ღია გროვები, რომლებიც არის ვარსკვლავების სტრუქტურა გალაქტიკაში, ისევე, როგორც სფერული გროვები, რომლებიც ჩვეულებისამებრ გალაქტიკის ირგვლივ ბრუნავს. გალაქტიკების პატარა გაერთიანებებს გალაქტიკების ჯგუფები ეწოდება. ჯგუფებისა და გროვების გაერთიანება კი ზეგროვებს წარმოქმნის.

შედარებით ახლოს მდებარე შესამჩნევი გალაქტიკათგროვებია: ქალწულის გროვა, ღუმელის გროვა, ჰერკულესის გროვა და თმების გროვა. გალაქტიკების დიდ გაერთიანებას „უზარმაზარი მიმზიდველი" ეწოდება, რომელსაც გონიოს გროვა აკონტროლებს. „უზარმაზარი მიმზიდველი" იმდენად მასიურია, რომ მას შეუძლია სამყაროს ადგილობრივ გაფართოებაზე მოახდინოს გავლენა. შესამჩნევი გალაქტიკური გროვები შორეულ, მაღალ წითელ წანაცვლებული სამყაროში, ესენია: SPT-CL J0546-5345 და SPT-CL J2106-5844 - ყველაზე მასიური გალაქტიკათგროვები ადრეულ სამყაროში.

სქოლიო
------

1. ↑  „Hubble Pinpoints Furthest Protocluster of Galaxies Ever Seen". *ESA/Hubble Press Release*. ციტირების თარიღი: 13 January 2012.
2. ↑  doi:10.1146/annurev-astro-081811-125502  
This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand

|  |  |
| --- | --- |
| სატურნი | *ეს სტატია ასტრონომიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**არკადი ფილიპეს ძე გოცირიძე** (დ. 23 ნოემბერი, 1890, სოფ. წესი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 თებერვალი, 1954, თბილისი) — ქართველი ფსიქიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1941), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946). 

დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1915 წელს. 1931-1936 წლებში იყო თბილისის ფუნქციურ ნერვულ დაავადებათა ინსტიტუტის დირექტორი, 1934-1954 წლებში — თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ფსიქიატრიის კათედრის გამგე. აქვს შრომები ბავშვთა ფსიქიატრიის, ნევროზების, ფუნქციური ნერვული დაავადებების შესახებ. მისი სახელი აქვს მინიჭებული თბილისის ფსიქონერვოლოგიურ დისპანსერს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ბავშვის თამაში (ავტორი). - ტფილისი, სახელგამის სამეცნიერო სექტ. გა-მა და მე-2 სტ. 1936. - 34გვ.
* ბავშვის განვითარება : ძირითადი მოვლენები და კონცეპციები (ავტორი). - ტფილისი, სახელგამის სამეცნიერო სექტორი, 1935. - 62გვ.
* ფსიქოგენია და იატროგენია ნერვიულ და ფსევდოორგანიულ დაავადებებში (ავტორი). - ტფილისი, 1929. - 34გვ.
* ექვსი წლის ისტერიული ფსიქოზი, მუტიზმით და კონტრაქტურებით-განკურნებული ფსიქო-თერაპიის საშუალებით (ავტორი). - ტფილისი, 1926. - 15გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 129.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არკადი გოცირიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კონსტანტინე ვაისერმანი** (დ. 20 მაისი, 1896, თბილისი — გ. 1988) — ქართველი მწერალი,პედაგოგი,რეჟისორი.

ბიოგრაფია
---------

1915 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი.

უმაღლესი განათლების მისაღებად გაემგზავრა ხარკოვში, სადაც შევიდა ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. 1917 წელს გაწვეულ იქნა ჯარში.1919 წელს ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები თბილისის უმაღლეს პედაგოგიურ კურსებზე და მიიღო ფიზიკა–მათემატიკის მასწავლებლის წოდება. 1927 წელს შეთავსებით დაიწყო მუშაობა თვითმოქმედ წრეში, რომელიც იმავე წელს გადაკეთდა რუსულ მოზარდ მაყურებელთა თეატრად. ამ თეატრის დაარსების ერთ–ერთი ინიციატორი იყო. აქ მან დაიწყო მოღვაწეობა როგორც პედაგოგიური ნაწილის გამგემ. 1935 წლიდან ის დაინიშნა თეატრის დირექტორის მოადგილედ, შემდეგ კი დირექტორად და სამხატვრო ხელმძღვანელად. 1950–1953 წლებში იყო გრიბოედოვის თეატრის დირექტორი, ხოლო 1953–1962 წლებში კვლავ რუსული მოზარდ მაყურებელთა თეატრის დირექტორი.

ჯილდოები
--------

* 1941 – საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მსოფლიოში პირველი : თბილისის საბავშვო რკინიგზა (ავტორი) თბილისი, ნაკადული, 1978 102გვ.
* თავშესაქცევი კაბადონი : საშ. და უფრ. სასკოლო ასაკის ბავშვთათვის ; თარგმნა მ. ომიაძემ (ავტორი) თბილისი, ნაკადული, 1972 46გვ.

ლიტერატურა
----------

* ხელოვნების კალენდარი: თეატრი, მუსიკა, კინო თბ. 1996 გვ.29.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინე ვაისერმანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იტალიური სპინონე** (იტალ. Spinone italiano) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია იტალიაში შუა საუკუნეებში.

შესაძლოა სპინონეს წინაპრები იყვნენ სეგუჯიო, ან კორტალსის გრიფონი. ხოლო დღევანდელი სახე ჩამოყალიბდა პიემონტში და ლომბარდიაში ჯერ კიდევ XIII საუკუნეში, გარეგნული თვისებებით და ხასიათით მიმზიდველი იტალიური სპინონეს პოპულარობა მომავალში აუცილებლად გაიზრდება. დღესდღეობით უკვე დიდია მისი პოპულარობა სამშობლოს გარეთ - ჩრდილოეთ ამერიკაში, სკანდინავიაში, დიდ ბრიტანეთსა და ევროპის სხვა ქვეყნებში. ეს გასაკვირი არ არის, რადგან იტალიური სპინონე კეთილი, მხიარული და დამჯერი ძაღლია და დიდ სიამოვნებას იღებს ნადირობისგან, ან ბურთის დევნისგან. 
გარეგნულად დარბაისელი, თავშეკავებული სპინონე სინამდვილეში ენერგიული და მხიარული ძაღლია, რომელსაც ზოგჯერ ხულიგნობაც უყვარს. სპინონეს აქვს გრძელი, უხეში ბალანი, რომელიც შეიძლება იყოს თეთრი, თეთრი ნარინჯისფრით, ან თეთრი წაბლისფრით, რომელსაც განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ის ადვილად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ადვილად იწვრთნება. კარგად ურთიერთობს ბავშვებთან. სამკუთხა ყურები დაფარულია გრძელი, ხშირი ბალნით. დიდი, მრგვალი, უდარდელი თვალების ზემოთ გრძელი ბალნისგან შემდგარი წარბებია, დრუნჩს ფარავს გრძელი ულვაშები და წვერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იტალიური სპინონე***

* იტალიური სპინონე (ინგლისური)
**ვლადიმერ ხამაშურიძე** (დ. 31 მარტი, 1903, ქუთაისი — გ. ?) — ქართველი საოპერო მომღერალი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1943).

დაამთავრა ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზია და მუსიკალური სასწავლებელი. 1925–1928 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ვოკალური), 1928 წლიდან ლენინგრადის კონსერვატორიაში (ვოკალური).

მღეროდა კ. მაღრაძის გუნდში. 1926–1972 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი (ბანი). მის რეპერტუარში იყო: ცანგალა, ენგიჩარი (ზ. ფალიაშვილი „დაისი", „ლატავრა"), მაკარი (ვ. დოლიძე „ქეთო და კოტე"), მგოსანი (დ. არაყიშვილი „თქმულება შოთა რუსთაველზე"), როსტომ–ბრძენი (გრ. კილაძე „ბახტრიონი", 1936, პრემიერა), ნაკაშიძე–ვეზირი, მეფე გიორგი (მ. ბალანჩივაძე „დარეჯან–ცბიერი"), ალისკანტი (ი. გოკიელი „პატარა კახი", 1943, პრემიერა), მამამზე, როსტევანი (შ. მშველიძე „დიდოსტატის მარჯვენა", „ამბავი ტარიელისა"), ამილახვარი (გრ. კილაძე „ლადო კეცხოველი"), ალმასხანი (ა. ბალანჩივაძე „მზია", 1949, პრემიერა), მინდია (შ. აზმაიფარაშვილი „ხევისბერი გოჩა"), არწივი (ა. ანდრიაშვილი „ჩხიკვთა ქორწილი", 1954, პრემიერა), მახრების მეფე (ა. ბუკია „დაუპატიჟებელი სტუმრები"), მეფე (ვერდი „აიდა", 1934, ქართულ ენაზეც), კარდინალი (ჰალევი „რახილი"), მარსელი (მეიერბერი „ჰუგენოტები"), ვარლაამი (მუსორგსკი „ბორის გოდუნოვი", 1945).

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1937: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
* 1943: საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ ხამაშურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნადეჟდა ხარაძე** (დ. 28 დეკემბერი, 1912 — გ. 16 ივნისი, 1999) — ქართველი ოპერის მომღერალი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1946). ღირსების ორდენის კავალერი (1996)

ბიოგრაფია
---------

ნადეჟდა ხარაძე დაიბადა 1912 წელს თბილისში. მუსიკის, თეატრისა და ქორეოგრაფიის სიყვარული მას ოჯახიდან გამოჰყვა. ნადეჟდას მამა ვასილ ხარაძე, პირველი ქართული პოლკის პოლკოვნიკი-კონსულტანტი გახლდათ. იგი ქართული ხალხური სიმღერების კარგი მცოდნე და დამფასებელი იყო. რაც შეეხება დედას, სოფიო ბაქრაძე კი იმედაშვილის სახალხო თეატრის წარმოდგენებში მონაწილეობდა. ნადეჟდა ხარაძე განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ხმის ფილირების ბრწყინვალე ტექნიკით, მაღალი რეგისტრის ბგერების განსაკუთრებული სიმსუბუქითა და მოქნილობით.

აღსანiშნავია, რომ ხარაძეების ოჯახის საუკეთესო მეგობარი გამოჩენილი კომპოზიტორი ვიქტორ დოლიძე იყო. ვიქტორმა ნადეჟდა კონსერვატორიის კარამდეც კი მიაცილა. 1937 წელს, პროფესორ ვრონსკის ხელმძღვანელობით, მან წარმატებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. უნდა აღინიშნოს, რომ ნადიას იმდენად გამართული, სასიამოვნო ტემბრისა და ჟღერადი კოლორატურული სოპრანო ჰქონდა, რომ ჯერ კიდევ კონსერვატორიის მეოთხე კურსის სტუდენტი, ევგენი მიქელაძემ იგი თბილისის საოპერო დასში მიიწვია, სადაც დიდი ხნის განმავლობაში მოღვაწეობდა.

ნადეჟდა ხარაძის, როგორც მომღერლის დებიუტი მარიხისა და ქეთოს („აბესალომ და ეთერი", „ქეთო და კოტე") პარტიებით შედგა.

ნადეჟდა ხარაძის რეპერტუარში განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა როზინას („სევილიელი დალაქი"), ვიოლეტას („ტრავიატა"), მარიხის („აბესალომ და ეთერი"), მაროს („დაისი"), პირიმზისას („ბაში-აჩუკი"). სწორედ მის მიერ განსახიერებული პარტიები შესრულების ყოველ ჯერზე საკმაოდ იცვლებოდა. ეს კი დამოკიდებული იყო ძირითადად იმაზე, თუ ვინ იყო უშუალოდ მისი პარტნიორი სწორედ იმ მოცემულ მომენტში.

აღსანიშნავია, რომ იმ პერიოდის საქართველოში პროფესიული საოპერო ვოკალურ-საშემსრულებლო ხელოვნების განვითარებას ხელი განსაკუთრებულად და დიდად შეუწყო თბილისში 1851 წელს საოპერო თეატრის გახსნამ. სწორედ იმ პერიოდის ქართულ სცენაზე იტალიური ოპერებისადმი აუდიტორიის დიდმა ინტერესმა წარმოშვა ქართული ეროვნული პროფესიული მუსიკალური პროდუქტის შექმნის აუცილებლობა, რასაც თავი წარმატებით გაართვეს ქართველ კომპოზიტორთა პირველი თაობის წარმომადგენლებმა - ზაქარია ფალიაშვილმა, მელიტონ ბალანჩივაძემ, დიმიტრი არაყიშვილმა. მათ შემოქმედებაში განსაკუთრებული და თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა აგრეთვე მცირე ვოკალურმა ფორმამ, მათ შორის რომანსმა და სიმღერამ.

ნადეჟდა ხარაძე გადაღებულია ლანა ღოღობერიძის კომედიური ჟანრის მიუზიკლში „აურზაური სალხინეთში" (1975). 

მუსიკისმცოდნე მანანა ახმეტელის თქმით: „ნადეჟდა ხარაძე ის მომღერალია, რომელმაც სათავე დაუდო ქართულ საოპერო სცენაზე მთელი რიგი პარტიების საშემსრულებლო ტრადიციას".

სიცოცხლის ბოლო წლებში ნადეჟდა ხარაძე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი, ქართველ ვოკალისტთა მომავალი თაობის აღზრდას ემსახურებოდა. მის აღზრდილთა რიგებში არაერთი ცნობილი მომღერალი ირიცხება. ნადეჟდა ხარაძე გარდაიცვალა 1999 წელს, 87 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნადეჟდა ხარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნადეჟდა ხარაძე
ავტონომიური სეტყვასაწინააღმდეგო საცეცხლე სარაკეტო დანადგარი სდ-26
ქართულ **სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემაზე** მუშაობა სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა"-ში 2012 წლიდან დაიწყო. სისტემა მთლიანად სამოქალაქო დანიშნულების პროდუქციას განეკუთვნება, მისი დანიშნულებააა თავდაპირველ ეტაპზე კახეთის რეგიონში არსებული სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების დაცვა სეტყვისგან. სისტემის ეფექტურობა 85–95%-ია ია რაც ავტომატიზაციის მაღლი დონით და თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით მიიღწევა. 
სისტემის ოპერირებას 2018 წლიდან შპს „ბუნებრივ მოვლენებზე აქტიური ზემოქმედების ცენტრი" ახორციელებს.

ტექნიკური მხარე
---------------

სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემა წარმოადგენს ერთიან კომპლექსს რომლის შემადგენლობაშიც შედის:

* ცენტრალური სარადარო სადგური (მეტეორადარი)
* ინფორმაციის დამუშავების და ცეცხლის მართვის ცენტრი.
* 85 ერთეული ავტონომიური საცეცხლე სარაკეტო დანადგარი სდ-26 და სდ-56

ავტონომიური სეტყვასაწინააღმდეგო საცეცხლე სარაკეტო დანადგარი სდ-26
მეტეოროლოგოური რადიოლოკაციური სადგური სიღნაღის რაიონში
ცენტრალური მეტეოროლოგიური რადიოლოკატორი წარმოადგენს ადრეული აღმოჩენის დოპლერულ სარადარო სადგურს, მისი საშუალებით ხდება სეტყვის ღრუბლის ადრეულ ეტაპზე აღმოჩენა, მიღებული ინფორმაცია გადაცემა ცეცხლის მართვის ცენტრს, იქიდან კი ბრძანება გადაეცემა შესაბამის კვადრატში მდგარ ავტონომიური საცეცხლე სარაკეტო დანადგარს, საიდანაც საჭირო მიმართულებით ხდება გარკვეული რაოდენობის რაკეტების გაშვება. ორი ტიპის საცეცხლე დანადგარში 26 ან 56 ერთეული სეტყვასაწინააღმდეგო რაკეტაა მოთავსებული. გასროლამდე რაკეტები სპეციალურ მინაპლასტიკის ჰერმეტულ კონტეინერშია მოთავსებული.

მუშაობის პრინციპი
-----------------

მთლიანად კახეთის რეგიონში 85 ერთეული სარაკეტო გამშვები დანადგარი და ერთი ერთეული მეტეოროლოგიური რადიოლოკაციური სადგურია განთავსებული. მათი მართვა ცენტრალური მართვის ცენტრიდან დისტანიცურ რეჟიმში ხორციელდება. სარაკეტო გამშვებები განთავსებულია სპეციალურად შემოღობილ ტერიტორიაზე, მისი ელექტროკვება ავტონომიურია და მზის პანელით ხდება. გამშვებ მოწყობილობაზე დაყენებულია 26-56 ერთეული სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტა. სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტა წარმოადგენს 60 მმ-იან უმართავ რეაქტიულ რაკეტას, რომელიც შეიცავს 50-70 გრამ ვერცხლის იოდიდის შემცველ რეაგენტს. რეაგენტი რაკეტის მუშაობის პროცეში იფანტება 2,5-4,5 კმ სიმაღლიდან 30-35 წამის განმავლობაში, რითაც სეტყვასაშიში ატმოსფერულ ნალექზე ზემოქმედებს და ახდენს სეტყვის მარცვლების კრისტალიზაციის ცენტრების რაოდენობაში მნიშვნელოვნად ზრდას, რაც თავის მხრივ არსებული ნალექის მასის გადანაწილებას ახდენს უფრო დიდი რაოდენობის მარცვლებზე. ეს იწვევს მათი ზომაში შემცირებას. შედეგად ნალექის მასა წვიმის ან უწვრილესი სეტყვის მარცვლების სახით ჩამოიცლება.

**გამშვები დანადგარის ტექნიკური მონაცემები**

| დასახელება | საცეცხლე სარაკეტო დანადგარი სდ-26 |
| --- | --- |
| რაკეტების რაოდენობა | 26-56 რაკეტა |
| სროლის ამაღლების კუთხე | 45-80° |
| წრიული სროლის კუთხე | 360° |
| რაკეტის დიამეტრი | 60 მმ |
| რაკეტის მასა | 3550 ± 100 გრამი |
| რაკეტის მაქსიმალური სიჩქარე | 600 მეტრი/წმ |
| სროლის მაქსიმალური მანძილი | 7800 მეტრი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეტყვის საწინააღმდეგო სისტემა — *delta.gov.ge*
**პედრუ II** (პორტ. Pedro II; დ. 2 დეკემბერი, 1825, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — გ. 5 დეკემბერი, 1891, პარიზი, საფრანგეთი) — ბრაზილიის მეორე და უკანასკნელი იმპერატორი 1831–1889 წლებში. ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი.

პედრუ II-მ იმპერატორის ტახტი 1831 წელს, მას შემდეგ დაიკავა, რაც მისმა მამამ პედრუ I-მა უარი თქვა ქვეყნის მართვაზე. ამ დროს იგი სულ 6 წლის იყო. 1840 წლამდე მას პარლამენტის მიერ დანიშნული რეგენტი ჰყავდა. ხასიათის მიხედვით პედრო იყო წყნარი და კარგად განათლებული.

მონობის გაუქმება
----------------

1888 წელს ქვეყანაში იმერატორის არ ყოფნის პერიოდში (წასული იყო ევროპაში სამკურნალოდ), მისმა შვილმა ისაბელამ ხელი მოაწერა კანონს მონობის გაუქმების შესახებ, მაგრამ ეს აღარ გადაარჩენდა მონარქიას. 1889 წლის 15 ნოემბერს რესპუბლიკელებმა რიო-დე-ჟანეიროში დაიწყეს აჯანყება და დაამხეს იმპერატორის ხელისუფლება.

პედრუ II გარდაიცვალა პარიზში 1891 წელს. 1939 წელს იმპერატორისა და მისი მეუღლის ნეშტი ბრაზილიაში გადაასვენეს.

ოჯახი
-----

1843 წელს იქორწინა ორივე სიცილიის სამეფოს პრინცესა ტერეზა კრისტინა ბურბონ-სიცილიელზე, რომელთანაც შეეძინა 4 შვილი: აფონსუ, ისაბელა, ლეოპოლდინა და პედრუ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პედრუ II (ბრაზილია)***

* Historia del Senado Brasileño
* Old Postcards from Brazil დაარქივებული 2007-08-09 საიტზე Wayback Machine.
საქართველოს დაცული ტერიტორიების რუკა
**იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები** — საქართველოს დაცული ტერიტორიები იმერეთის მხარეში.

იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები კომპლექსური ხასიათისაა და მოიცავს გეოლოგიურ, პალეონტოლოგიურ, სპელეოლოგიურ და ბოტანიკურ იშვიათობებს. ის შეიქმნა 2007 წესლ საქართველოს კანონით „იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ" სათაფლიას ნაკრძალის ადმინისტრაციის ბაზაზე. იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები მოიცავს 1 სახელმწიფო ნაკრძალს (სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი), 1 აღკვეთილს (სათაფლიის აღკვეთილი) და 15 ბუნების ძეგლს:

1. ბღერის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
2. გაბზარული ტბის ბუნების ძეგლი;
3. დიდღელის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
4. თეთრი მღვიმის ბუნების ძეგლი;
5. იაზონის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
6. მელოურის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
7. მუხურის ჩანჩქერის ბუნების ძეგლი;
8. პრომეთეს მღვიმის ბუნების ძეგლი;
9. საკაჟიის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
10. საწურბლიის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
11. სოლკოტის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
12. ღლიანის მღვიმის ბუნების ძეგლი;
13. ცუცხვათის მღვიმოვანის ბუნების ძეგლი;
14. წყალწითელას ხეობის ბუნების ძეგლი;
15. ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლი.

ტერიტოსიის საერთო ფართობია 364 ჰა (330 ჰა სათაფლიის ნაკრძალი, 34 ჰა სათაფლიის აღკვეთილი). აქედან 351 ჰა (99%) კოლხური ტყითაა დაფარული, სადაც მრავლად არის წარმოდგენილი ფლორის და ფაუნის ენდემური, იშვიათი და „წითელი ნუსხის" სახეობები.

ტერიტორიაზე ასევე არის ტურისტული და მეცნიერული თვალსაზრისით ისეთი მნიშვნელობის ობიექტები, როგორიცაა სათაფლიის კარსტული მღვიმე და დედამიწის იურიული პერიოდის ბინადარი დინოზავრის ნაკვალევი.

ისტორია
-------

სათაფლიის მღვიმე აღმოჩენილ იქნა 1925 წლის 2 აგვისტოს კარსტულ მღვიმეთა მკვლევრის პეტრე ჭაბუკიანის მიერ, რომელიც მისივე ინიციატივით ბუნების კეთილმოწყობილ ძეგლად იქცა. 1933 წელს მანვე აღმოაჩინა დინოზავრის ნაკვალევი. პ. ჭაბუკიანის ძალისხმევით 1935 წელს სათაფლიის მღვიმის მიმდებარე კოლხური ტყით დაფარული ტერიტორია გამოცხადდა დაცულ ტერიტორიად.

2010 წელს იმერეთის მღვიმეთა დაცული ტერიტორიები გაწევრიანდა მღვიმეთა საერთაშორისო ასოციაციაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიები/Imereti Caves Protected Areas
* იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნება
**ვახტანგ რომანოზის ძე ჯავახაძე** (დ. 29 ივლისი, 1932, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

დაბადების ადგილი — ქ. ქუთაისი, მშობლები: დედა — შუშანა მარგალიტაძე. მამა — რომანოზ ჯავახაძე. მეუღლე — ნანა ღრუბელაშვილი (1941); შვილები: ირაკლი ჯავახაძე (1968), ირინე (1976).

1940 წელს მშობლებმა ქუთაისის მეორე საშუალო სკოლის პირველ კლასში შეიყვანეს. 1944 წელს სწავლა განაგრძო ქუთაისის ვაჟთა პირველ სკოლაში. ვახტანგ ჯავახაძემ ლექსების წერა მეშვიდე კლასიდან დაიწყო. მაშინ თბილისში გამოდიოდა გაზეთი „ნორჩი ლენინელი", რომელშიც დაიბეჭდა მისი ლექსი.

1956 წელს ვახტანგ ჯავახაძემ ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ), ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო გამომცემლობა „სახელგამში" მხატვრული ლიტერატური რედაქციის რედაქტორად. გამომცემლობა „საქართველოს" მთავარი რედაქტორია 1980 წლიდან.

ვახტანგ ჯავახაძის ლექსებზე შექმნილია სიმღერები. კომპოზოტორმა სანდრო მირიანაშვილმა ლექსზე „გამოწვდილ ხელებს შეიძლება დაუგდო ხურდა" პირველი სიმღერა დაწერა. მის ლექსებზე აგრეთვე დაწერეს სიმღერები კომპოზიტირებმა იაკობ ბობოხიძემ და რობერტ ბარძიმაშვილმა.

ვახტანგ ჯავახაძე არის შოთა რუსთაველის სახელობის, საბასა და გალას პრემიების ლაურეატი.

ჰობი: მხატვართა ალბომების შეგროვება.

წიგნები
-------

* *საყვარელი ქარები*
* *ნაწვიმარი ქუჩები*
* *სამხრეთი*
* *მეშვიდე*
* *მარტი, აპრილი, მაისი*
* *შედარება*
* *მომიკითხე ზღვა*
* *ვახტანგური*
* *უცნობი* (აპოლოგია გალაკტიონ ტაბიძისა), ბიოგრაფიული რომანი, გამომცემლობა „საქართველო", 1988 წელი

თარგმანები
----------

ვახტანგ ჯავახაძეს ვლადიმერ მაიაკოვსკის ოთხი პოემა აქვს ნათარგმნი. ესენია: „ხერხემლის ფლეიტა", „შარვლიანი ღრუბელი", „მიყვარს", „მთელი ხმით".

მრწამსი
-------

„ღვთისმორწმუნეობა, მოყვასის სიყვარული, სამართლიანობისათვის თავის გამოდება, გულწრფელობა, შემწყნარებლობა, გაჭირვებულისადმი თანაგრძნობა და დახმარება... მოკლედ, „ათი მცნება" — ათივე!" (წიგნიდან „ვინ ვინაა საქართველოში", 1998–99, ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი).

ჯილდოები
--------

* გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
* შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია
* „გალა" (2008) ნომინაციაში „წლის საუკეთესო სამაგიდო წიგნი" წიგნისათვის „უცნობი (აპოლოგია გალაკტიონ ტაბიძისა)"
* „საბა" (2011) „ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის"
* „საბა" (2017) ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პოეტური კრებული" წიგნისათვის „ელეგია და სხვა"
* „ლიტერა" (2017) ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პოეტური კრებული" წიგნისათვის „ელეგია და სხვა"
* თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ჯავახაძე — გამომცემლობა „ინტელექტი"
* ვახტანგ ჯავახაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ბიოგრაფიული ცნობები[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ქოქოშვილი, დათო (2 ოქტომბერი, 2022). „საპატიო თბილისელის ჯილდო 20 ადამიანს გადაეცა". *netgazeti.ge*. ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1055761993
* ISNI: 0000 0000 5400 2088
* LCCN: nr90013176
* NTA: 391985701
* VIAF: 2317845
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 2317845

 |