recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მაგნიუმის ნიტრატი** ჰიგროსკოპული მარილია ფორმულით Mg(NO3)2. ჰაერზე ის სწრაფად წარმოქმნის ჰექსაჰიდრატს ფორმულით Mg(NO3)2·6H2O (და მოლური მასით 256.41 გ/მოლ). ის ძალიან კარგად იხსნება როგორც წყალში, ისე ეთანოლში.

გამოყენება
----------

მაგნიუმის ნიტრატი მოიპოვე როგორც საბადოებში ისე კავერნებში როგორც *ნიტრომაგნეზიტი* (ჰექსაჰიდრატის ფორმით). მაგრამ ეს ფორმა გავრცელებული არაა, თუმცა ის შეიძლება წარმოიქმნას, იქ, სადაც სკინტლი მაგნიუმით მდიდარ ქვებს ეხება. ის გამოიყენება კერამიკაში, ბეჭდვაში, ქიმიურ და აგროკულტურულ ინდუსტრიებში. ის როგორც სასუქი შეიცავს 10.5% აზოტს და 9.4% მაგნიუმს, ამიტომ მისი შეფუთვა როგორც წესი შეიცავს წარწერას 10.5-0-0 + 9.4% Mg. შერეული ფორმით მაგნიუმის ნიტრატი როგორც წესი გაყიდვაში ამონიუმის ნიტრატთან, კალციუმის ნიტრატთან, კალიუმის ნიტრატთან და სხვა მიკროელემენტებთან ერთადაა. ეს ნარევები გამოიყენება სათბურებსა და ჰიდროპონიკაში.

წარმოება
--------

მაგნიუმის ნიტრატი კომერციაში გამოიყენება როგორც ნაწარმი პროდუქტი. მისი წარმოება მრავალი გზითაა შესაძლებელი. მაგალითად:
მაგნიუმისა და აზოტმჟავას შორის რეაქცია:

2 10HNO3 + 4Mg = 4Mg(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
ან მაგნიუმის ოქსიდთან

2 HNO3 + MgO → Mg(NO3)2 + H2O
ორივე შემთხვევაში რეაქციის პროდუქტს წარმოადგენს მაგნიუმის ნიტრატი.

მაგნიუმის ჰიდროქსიდი და ამონიუმის ნიტრატი ასევე შედიან რეაქციაში, შედეგად ვიღებთ მაგნიუმის ნიტრატს და ამიაკს, რომელიც აირად ფორმაში გამოიყოფა.

Mg(OH)2 + 2 NH4NO3 → Mg(NO3)2 + 2 NH3 + 2 H2O

რეაქციები
---------

მაგნიუმის ნიტრატი ურთიერთქმედებს ტუტე მეტალების ჰიდროქსიდებთან და წარმოქმნის შესაბამის ნიტრატს:
Mg(NO3)2 + 2 NaOH → Mg(OH)2 + 2 NaNO3.

იმის გამო, რომ მაგნიუმის ნიტრატს დიდი მიზიდულობა გააჩნია წყლის მიმართ, ჰექსაჰიდრატის გავარვარება არ იწვევს მარილის დეჰიდრატაციას. ის უბრალოდ იშლება მაგნიუმის ოქსიდად, ჟანგბადად და აზოტის ოქსიდად:
2 Mg(NO3)2 → 2 MgO + 4 NO2 + O2.

გამოყოფილი აზოტის ოქსიდის წყლით შთანთქმა აზოტმჟავის მიღების ერთ-ერთ გზას წარმოადგენს. ამ გზის არაეფექტურობის მიუხედავად ამ რეაქციაში არ მონაწილეობს არცერთი ძლიერი მჟავა.

უწყლო მაგნიუმის ნიტრატი ასევე გამოიყენება აზოტმჟავის კონცეტრაციის გასაზრდელად მისი აზეოტროპის (დაახლ. 68% აზოტმჟავა და 32% წყალი) კონცენტრაციის ზემოთ. ის ასევე ზოგჯერ დესიკანტადაც გამოიყენება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* International Chemical Safety Card 1041
* Liquid Chemistry
* Nitromagnesite Mineral Data
* Magnesium Nitrate MSDS დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine.

1. ↑  Mindat,
**მაღაროსკარის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მაღაროსკარის ჩრდილოეთით, 4 კილომეტრზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირას, ნასოფლარ კართანის ტერიტორიაზე, შემაღლებულ ადგილზე. 1974 და 1983-1985 წლებში ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ აქ გათხარა 154 ქვის სამარხი და 4 აკლდამა. ძეგლი განეკუთვნება V-IX საუკუნეებს.

აკლდამები კოლექტიურია, ქვისსამარხები — ინდივიდუალური, არის კოლექტიურიც. მიცვალებულები დაკრძალულია ძირითადად ქრისტიანული წესით. ვხვდებით დაკრძალვის წინაქრისტიანულ წესის გადმონაშთებსაც. სამარხთა მნიშვნელოვანი ნაწილი გაძარცვულია. სამაროვანზე მოპოვებული მასალა: ვერცხლის და ბრინჯაოს ბეჭდები, ბრინჯაოს სამაჯურები, მშვილდსაკინძები, ქამარი, აბზინდები, მინის ბეჭდები, მინის და სარდიონის მძივები და სხვა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *რჩეულიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 273.
ბაღის ცენტრალური შადრევანი
**საქსონური ბაღი** (პოლონურად *Ogród Saski*) - ვარშავის ერთ-ერთი ისტორიული ბაღი, პილსუდსკის მოედნის სიახლოვეს, შრუდმიეშციეს რაიონში.

ბაღის ადგილას თავდაპირველად მეფე სიგიზმუნდ III ვაზას მიერ აშენებული ვარშავის თავდაცვითი კედელი მდებარეობდა. ბაღის გაშენება დაიწყო 1700 წელს, საქსონური წარმოშობის მეფის, ავგუსტ II მკაცრის ბრძანებით. ბაღი ნაწილი იყო საქსონური ღერძის განაშენიანებისა, რომელიც ბაღის გარდა მოიცავდა მოედანს, სასახლეს, კარიბჭესა და სხვა ობიექტებს. 

1727 წელს ბაღი საზოგადოებისთვის გაიხსნა და ევროპაში ერთ-ერთი პირველი საჯარო ბაღი გახდა.[1] თავდაპირველად ბაროკოს სტილში გაშენებული ბაღმა XIX საუკუნეში მან ინგლისური ბაღის სახე მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დაზიანდა ბაღი და მთლიანად დაინგრა საქსონური სასახლე. სასახლის ერთადერთ გადარჩენილ გალერეაში, ბაღის აღმოსავლეთ შესასვლელთან დღეს უცნობი ჯარისკაცის საფლავია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქსონური ღერძი
* საქსონური სასახლე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***საქსონური ბაღი***

სქოლიო
------

1. ↑  Welcome to Warsaw
ხედე კარლოლაფელზენიდან
**საქსონიის შვეიცარიის ეროვნული პარკი** (გერმ. *Nationalpark Sächsische Schweiz*) — ეროვნული პარკი გერმანიაში, თავისუფალ შტატ საქსონიის დედაქალაქ დრეზდენის სიახლოვეს. მოიცავს 93,5 კმ²-ს ელბის ქვიშაქვის მთების გერმანულ ნაწილში, რომელსაც საქსონიის შვეიცარიას უწოდებენ. 

პარკი ესაზღვრება ჩეხეთში მდებარე ბოჰემიის შვეიცარიის ეროვნულ პარკს.

გეოგრაფია
---------

ეროვნული პარკი დაახლოებით 710 კმ² ტერიტორიის ბუნების არეალის ცენტრია. მრავალ ადგილას კულტივირებულია ადამიანთა მიერ. რეგიონს მიეკუთვნება რამდენიმე პატარა დასახლება და სოფელი. 

ეროვნული პარკის შუაგული, დაახლოებით 40% თითქმის მთლიანად ტყითაა დაფარული. ეროვნული პარკის სტატუსი, რაც უზრუნველყოფს ბუნების უმაღლეს დაცვას გერმანიაში, ტერიტორიას 1990 წელს მიენიჭა. 

საქსონიის შვეიცარია გამოირჩევა ინტენსიური ნაპრალებისა და კანიონების ლანდშაფტით. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 556 მეტრია, მაგრამ სულ მცირე მანძილში, მდინარე ელბის ხეობაში სიმაღლე 110 — 120 მეტრს შეადგენს.

ტურიზმი და რეკრეაცია
--------------------

ზოგიერთ შემთხვევებში, ეროვნული პარკი კონფლიქტში მოდის ტურიზმსა და რეკრეაციასთან. ერთ-ერთი მიზანია ურღვევი არეალის 75%-ით გაზრდა, რაც შეზღუდავს სახეტიალო და ალპინისტურ არეალებს. დღეისათვის, არსებობს 400 კმ ფეხით სასიარულო ბილიკები, 49,9 კმ ველო-ბილიკები და 755 სამტამსვლელო ადგილმდებარეობა. ეროვნული პარკი იმ ფართო რეგიონის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც დრეზდენისა და მისი შემოგარენისთვის რეკრეაციული მიზნებისთვის გამოიყენება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Nationalpark Sächsische Schweiz
* Short information in English language

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი • ბერხტესგადენი • შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ვადენზეე • ქვემო საქსონიის ვადენზეე • ჰამბურგის ვადენზეე • იასმუნდი • მიურიცი • საქსონიის შვეიცარიის • ოდერის ქვემო ველის •
დასავლეთ პომერანიის ლაგუნების • ჰაინიხი • ეიფელი • კელერვალდ-ედერზეე • ჰარცი
 |

 |
**სან-ბერნარდინოს უღელტეხილი** (გერმ. San-Bernardino-Pass) — უღელტეხილი ალპებში. სიმაღლე 2065 მ. მდებარეობს გრაუბიუნდენის კანტონში, შვეიცარიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ლეპონტის ალპებში. ერთმანეთთან აკავშირებს რაინვალდის ხეობას მეისონის ხეობასთან. პირველად მოიხსენიება 941 წელს და როგორც ფიქრობენ, უღელტეხილი იყო პრეისტორიული დროიდან მოყოლებული ექსპლუატაციის ქვეშ. 1770 წელს გადასასვლელის გავლით გაიხსნა ბორბლებიანი გადასაზიდი საშუალებები. 1821-1823 წლებში აღნიშნული გზა შესამჩნევად გააუმჯობესეს, რომელსაც ნაწილობრივ სარდინიის სამეფო აფინანსებდა. ამრიგად, ცდილობდნენ სავაჭრო გზის განვითარებას, რომელიც აკაშირებდა გენუასა და პიემონტს შვეიცარიის გრაუბიუნდენთან. სან-ბერნარდინოს უღელტეხილის სამხრეთით მდებარეობს სოფელი სან-ბერნარდინო, რომელიც წარმოადგენს საკურორტო ადგილს მთელი წლის განმავლობაში. 

უღელტეხილის ქვეშ, 1967 წელს დასრულდა 6 კილომეტრიანი სიგრძის საავტომობილო გვირაბის მშენებლობა (სან-ბერნარდინოს საავტომობილო გზა). გადასასვლელს სახელი ეწოდა წმინდა ბერნარდინის პატივსაცემად, რომელიც აქ XV საუკუნეში ქადაგებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სან-ბერნარდინოს უღელტეხილი"** ვიკისაწყობში.
* სან-ბერნარდინოს უღელტეხილი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
**სისხლის აღება** — გვაროვნულ წყობილებაში, წინაკლასობრივ საზოგადოებაში წარმოქმნილი და საყოველთაოდ გავრცელებული ჩვეულება — სამაგიეროს მიზღვა მკვლელობისათვის (ან დაჭრისათვის). ყველა ხალხსა და ქვეყანაში სისხლის აღება შურისძიების ერთ-ერთი სახეობა იყო. სისხლის აღების ჩვეულება მოითხოვდა, უპირველეს ყოვლისა, დამნაშავის დასჯას (მოკვლას, დაჭრას). შეიძლებოდა მკვლელის ნაცვლად მისი ახლობლის (შვილი, მამა, ძმა, ბიძაშვილი), ზოგან თანამოგვარის მოკვლა, რადგან, სისხლის აღების წესების თანახმად, მოსისხლედ ითვლებოდა მკვლელის მთელი გვარი. ხანდახან მოსისხლეობა გრძელდებოდა მოქიშპე მხარეებს შორის მოკლულთა ან დაჭრილთა რაოდენობის გათანაბრებამდე. სისხლის აღების ჩვეულებას კლასობრივ საზოგადოებაში შეენაცვლა კომპოზიცია. უმთავრეს შემთხვევაში თემის ბჭეები იყენებდნენ კომპოზიციის წესს, დამნაშავეს განსაზღვრულ თანხას (ფულადი ან ნატურით) ახდევონებდნენ დაზარალებულის სასარგებლოდ და მოსისხლეთა შერიგებას აღწევდნენ. სისხლის აღების ჩვეულება და მისი შეზღუდვისა თუ აღმოფხვრისაკენ მიმართული ღონისძიებანი ასახულია ძველი ქართული საკანონმდებლო ძეგლებში, როგორიცაა გიორგი V ბრწყინვალის „ძეგლის დადება მეფეთ-მეფის გიორგის მიერ", ბექას და აღბუღას სამართალი, ლევან და ვახტანგ (ალმასხან) ბატონიშვილების „განჩინება ბარისა და მთიურთა ადგილთა".

ლიტერატურა
----------

* *ითონიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 395-396.
9 იანვრის დილა ნარვის კარიბჭესთან. გრავიურა
**სისხლიანი კვირა**, **წითელი კვირა** — პეტერბურგის მუშათა მშვიდობიანი აქციის დარბევა 1905 წლის 9 (22) იანვარს ზამთრის სასახლესთან. აქცია მოამზადა ლეგალურმა ორგანიზაციამ სანქტ-პეტერბურგის ფაბრიკა-ქარხნების რუს მუშათა კრებამ, რომელსაც სათავეში მღვდელი გიორგი გაპონი ედგა. მუშათა გამოსვლის მიზეზი გახდა მარცხით დასრულებული გაფიცვა, რომელიც 3 იანვარს დაიწყო პუტილოვის ქარხანაში და მოიცვა პეტერბურგის მთელი ფაბრიკა და ქარხნები.

9 იანვარს მუშები ზამთრის სასახლისკენ გაემართნენ. მეფის მთავრობამ 140 000 კაციანი მანიფესტაცია შეიარაღებული ძალით დაშალა. სისხლიანი კვირით დაიწყო რუსეთის პირველი რევოლუცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Press Accounts of Bloody Sunday, January 22, 1905 დაარქივებული April 1, 2010[Date mismatch], საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
* Революция 1905—1907 гг. в России. Хроника событий. დაარქივებული 2008-09-21 საიტზე Wayback Machine.

ვიდეო
* სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან
საღირაანთ დიდი ეკლესია
**საღირაანთ დიდი ეკლესია** — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, 0,5 კმ-ზე, ამაღლებისგორაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (7,2x4,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აფსიდის თაღი, საბჯენი თაღი, შესასვლელი თაღი, სარკმელთა ღიობები და ლავგარდანი კვადრატული აგურითაა ნაწყობი. ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდნის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარი გადახურულია შეისრული თაღით, რომელიც გარედან აგურის წყობით გამოყვანილ კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია. ეკლესიის დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული, შეისრულთაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია. მათგან სამხრეთის ნიშის ზემოთ, კონქის ქუსლის დონეზე მცირე ზომის ნიშია მოწყობილი. ერთი შეისრულთაღიანი სარკმელი ეკლესიის დასავლეთ კედელშია. დარბაზი ოდნავ შეისრული კამარითაა გადახურული. კამარა ეყრდნობა ერთ საბჯენ თაღს, რომელიც მას ორ ნაწილად ყოფს. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობით ყრუ ნახევარწრიული თაღია გამოყვანილი. კედლებზე შემორჩენილია აგურით ნაწყობი სამსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 402.
**„სისხლი აუზში"** — არაოფიციალური სახელწოდება სსრკ-სა და უნგრეთს შორის გამართული წყალბურთის მატჩისა, რომელიც შედგა 1956 წლის 6 დეკემბერს, მელბურნის ოლიმპიურ თამაშებზე. 

მატჩი გაიმართა სსრკ-ის მიერ 1956 წლის უნგრული აჯანყების ჩახშობიდან დაახლოებით ერთ თვეში. სახელწოდება მატჩმა მიიღო კადრების წყალობით, რომელზეც უნგრელი წყალბურთელი ერვინ ზადორი წარბიდან ძლიერი სისხლდენით იყო გამოსახული. აღნიშნული კადრები გახდა სიმბოლო უნგრული წინააღმდეგობისა.

მატჩის განვითარება
------------------

დილით, მატჩის დაწყებამდე, უნგრელმა წყალბურთელებმა დაცინვა დაუწყეს საბჭოელ სპორტსმენებს რუსული ფრაზებით. მატჩმა უკომპრომისო ბრძოლის სახე მიიღო. თამაშის დამთავრებამდე რამდენიმე წუთით ადრე უნგრეთის ნაკრები წინ იყო ანგარიშით 4:0. ამ დროს სსრკ-ის ნაკრების წყალბურთელმა ვალენტინ პროკოპოვმა ვერ მოითმინა სიტყვიერი პროვოკაცია ერვინ ზადორისგან და მარჯვენა თვალში მიაყენა დარტყმა მუშტით. მიუხედავად ტრავმისა უნგრელმა სპორტსმენმა თამაში განაგრძო, თუმცა აუზში სისხლის კვალს ტოვებდა. აღნიშნულმა ეპიზოდმა დიდად იმოქმედა შეკრებილ მაყურებელზე, რომელთა უმეტესობაც თანაუგრძნობდა ზადორს და უნგრელების მიმართ სიმპატიით განეწყო. რამდენიმე მათგანი აუზსაც მიუახლოვდა და ანტისაბჭოურ ლოზუნგებს სკანდირებდნენ. მატჩი შეწყდა. საბჭოთა ნაკრებს ტექნიკური წაგება ჩაეთვალა. მოგვიანებით უნგრელებმა ფინალში 2:1 სძლიეს იუგოსლავიელებს და ოლიმპიური ჩემპიონებიც გახდნენ. 

ოლიმპიური თამაშების დასრულების შემდეგ უნგრეთის ნახევარმა ნაკრებმა დასავლეთში თავშესაფარი ითხოვა. ასამდე უნგრელმა სპორტსმენმა გადაწყვიტა ოლიმპიადის შემდეგ სამშობლოში აღარ დაბრუნებულიყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღნიშნული მოვლენებისადმი მიძღვნილი სტატია საიტზე რადიო „თავისუფალი" (ინგლისური)
**საღვთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით, 5-6 კილომეტრზე, მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. ამჟამად სვიანაძეების სამლოცველოა. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შესაძლოა აგებულია ადრე აქ არსებული ეკლესიის ადგილზე. ინტერიერში, სამხრეთ კედლის წარწერის თანახმად, 1846 წელს, სვიმონ მღვდელს ეკლესია შეუკეთებია და შეულესავს. აქვეა დაზიანებული ნუსხური წარწერის ფრაგმენტებიც. ეკლესია დარბაზულია (3,6 x 2,25 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვითა და ფიქლით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ზემოთ ვიწროვდება და ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე, ქვის თაროა. სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის ნიშია. დასავლეთ კედელში - ერთი, შიგნით სამლოცველო კამარითაა გადახურული. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის წყობაში ზოგან ჩართულია თაღების მწკრივით დამუშავებული ძველი ეკლესიის ლავგარდნის ქვები. შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, ხევის პირას, შემორჩენილია ზურგიანი კოშკის საძირკველი და 2,5 მეტრი სიმაღლის კედლის ნაწილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 326.
**სალომე ქართველი** — XIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 2 აგვისტო (ძველი სტილით 20 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

მის შესახებ ცნობას გვაწვდის იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის სვინაქსარი: „ამასვე დღესა (20 ივლისი ძვ. სტ. / 2 აგვისტო ახ. სტ.) წამებაჲ სალომე ქართველისაჲ, რომელ პირველ შესცდა სპარსთა მიერ და ქრისტე უარყო. ამისა შემდგომად კუალად აღიარა სარწმუნოებაჲ ქრისტესი და თავი წარეკვეთა და ცეცხლისა მიერ სრულ იქმნა წამებაჲ მისი."

ტიმოთე გაბაშვილი თავის „მიმოსვლაში" აღნიშნავს, რომ: „მუნ (ე. ი. იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში) წამებულა წმიდა მოწამე სალომე რამეთუ შეუპყრიათ უსჯულოთა და დატევებისათვის სჯულისა აიძულებდნენ რა, განბასრა სარწმუნოება მათი მხნემან მან. ამის შემდგომად ცეცხლითა და მახვილითა უწამებიათ სანატრელი იგი."

როგორც ჩანს სალომე ქართველი იყო იერუსალიმის დედათა სავანეში მოღვაწე ქალი. ვარაუდობენ რომ ის ეწამა წმინდა ლუკა იერუსალიმელის (გ. 1227 წ. ხს. 12 თებერვალი) მოწამეობრივი აღსასრულის შემდეგ.

ლიტერატურა
----------

* წმინდანთა ცხოვრება, ტ. III, თბ. 2001 წელი, გვ. 77

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა სალომე ქართველი, სპარსთაგან წამებული (XIII) – orthodoxy.ge
**სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფა** — კომპიუტერის პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც სხვა პროგრამული უზრუნველყოფებისთვის მომსახურებების მისაწოდებლადაა გამიზნული. სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფის მაგალითებია ოპერაციული სისტემები, გამოთვლითი მეცნიერების პროგრამული უზრუნველყოფა, თამაშის ძრავები, სამრეწველო ავტომატიზაცია და „პროგრამული უზრუნველყოფა, როგორც მომსახურება" გამოყენებითი პროგრამები.

სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფისგან გასხვავებით, პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც მომხმარებელს ტექსტური დოკუმენტების შექმნის, თამაშის, მუსიკის მოსმენის და ვებ-ბრაუზერით ინტერნეტის დათვალიერების საშუალებას აძლევს, ეწოდება გამოყენებითი პროგრამული უზრუნველყოფა.

ოპერაციული სისტემები
--------------------

ოპერაციული სისტემა (ცნობილი მაგალითები:Microsoft Windows, Mac OS X and Linux), ისეთი დავალებების შესრულებით, როგორიცაა მეხსიერებასა და დისკებს შორის მონაცემების გადაცემა და დისპლეიზე გამომავალი მონაცემების გადმოცემა კომპიუტერის ნაწილებს ერთად მუშაობის საშულებას აძლევს. ის უზრუნველყოფს პლატფორმას (აპარატურული უზრუნველყოფის აბსტრაქციის ფენას) მაღალი დონის პროგრამული უზრუნველყოფებისა და გამოყენებითი პროგრამებისთვის.

ოპერაციული სისტემის მთავარი შემადგენელი ნაწილი ბირთვია. ის გამოყენებითი პროგრამებისთვის (მათ შორის ზოგიერთი სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფისთვის) გამოყენებითი პროგრამირების ინტერფეისს და მოწყობილობის დრაივერების ინტერფეისს განსაზღვრავს.

მოწყობილობის დრაივერები, მათ შორის კომპიუტერის BIOS და ფიქსირებული პროგრამული უზრუნველყოფა კომპიუტერთან დაკავშირებული ან მასში ჩადგმული აპარატურის არსებითი ფუნქციურობის საშუალებას იძლევიან.

სამომხმარებლო ინტერფეისი „მომხმარებლებს კომპიუტერთან ურთიერთმოქმედების საშუალებას აძლევს". ეს ხდება ბრძანებების სტრიქონის ინტერფეისის (CLI) ან, 80-იანი წლების შემდეგ მომხმარებლის გრაფიკული ინტერფეისის გამოყენებით (GUI). ვინაიდანაც ეს ოპერაციული სისტემის ის ნაწილია, რომელთანაც მომხმარებელი პირდაპირ ურთიერთმოქმედებს, ის შეიძლება სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფის ნაცვლად გამოყენებით პროგრამად ჩაითვალოს.

სქოლიო
------

1. ↑  What is software? - Definition from WhatIs.com. Searchsoa.techtarget.com. ციტირების თარიღი: 2012-06-24.
2. ↑  Panel: Systems Programming in 2014 and Beyond. Microsoft. ციტირების თარიღი: 4 December 2015.
3. ↑  W. W. Milner, Ann Montgomery-Smith (2000).
ადამიანის სისხლის მიმოქცევის სისტემა
**სისხლის მიმოქცევის სისტემა** — ცხოველური ორგანიზმების (მათ შორის ადამიანის) სხეულის იმ ნაწილების ერთობლიობა, რომლებითაც ხორციელდება სისხლის მიმოქცევა. ცხოველთა ევოლუციის ადრეულ საფეხურებზე სისხლის მიმოქცევის სისტემის ფუნქციას ასრულებდა ე. წ. გასტროვასკულარული სისტემა მომნელებელი სისტემის ფუნქციასთან ერთად (ნაწლავღრუიანები); შემდეგ ცირკულაცია ხორციელდებოდა სხეულის პირველადი ღრუს ამომვსებ ქსოვილში (პარენქიმა) არსებული ნაპრალებისა და ღრუების (ლაკუნები და სინუსები) მეშვეობით, რომლებშიც მოძრაობს ქსოვილური სითხე (ბრტყელი ჭიები). ამ ნაპრალებმა თანდათანობით შეიძინეს საკუთარი კედელი და იქცნენ სისხლძარღვებად, რომლებიც უკვე ნამდვილ სისხლის მიმოქცევის სისტემას შეადგენდნენ. ცხოველთა ნაწილს (ჭიების უმრავლესობა, მოლუსკები, ფეხსახსრიანები, კანეკლიანები, უმდაბლესი ქორდიანები და სხვა) სისხლძარღვები ეხსნება უშუალოდ ქსოვილებსა და ორგანოთა შორის. ამის გამო სისხლის მიმოქცევის სისტემაში სისხლისა და ქსოვილური სითხის ნარევი (ჰემოლიმფა) ცირკულირებს (ღია სისხლის მიმოქცევის სისტემა); მეორე ნაწილს სისხლძარღვები ერთმანეთთან დაკავშირებული აქვთ კაპილარების წნულებით, რის გამოც სისხლი იზოლირებულია ქსოვილური სითხისაგან, აღარსად ერევა მას და მისი კავშირი ქსოვილებთან დიფუზიით ხორციელდება (დახშული სისხლის მიმოქცევის სისტემა). თავდაპირველად სისხლის მიმოქცევის სისტემაში ჰემოლიმფისა და სისხლის ცირკულაცია მიმდინარეობდა პასიურად — სხეულის მოძრაობისას მისი ცალკეული ნაწილების შეკუმშვა-მოდუნებით. შემდეგ იგი გააქტიურდა, თვით სისხლძარღვთა კედელში გაჩნდა კუნთოვანი შრეები და მათმა ცალკეულმა უბნებმა შეიძინა პულსაციის უნარი, თანაც, სისხლძარღვებში განვითარდა სპეციალური სარქველები, რაც უზრუნველყოფდა სისხლისა და ჰემოლიმფის მხოლოდ ერთი მიმართულებით დენას. შემდეგ სისხლის მამოძრავებელი ფუნქცია დაეკისრა მხოლოდ ერთ-ერთ მთავარ სისხლძარღვს, ბოლოს კი მის მხოლოდ ერთ უბანს, რომელიც პროგრესულად განვითარდა და ჩამოყალიბდა გული. გულის წარმოქმნას თან დაერთო სისხლის მამოძრავებელი სისტემის დიფერენცირება არტერიულ სისტემად, რომელსაც შეადგენდნენ არტერიები და ვენურ სისტემად, რომელსაც ვენები ქმნიან. სისხლძარღვების ერთობლიობას, რომლითაც სისხლი გულიდან გადის და იქვე ბრუნდება, სისხლის მიმოქცევის წრეები ეწოდება. ფილტვებით მსუნთქავ ცხოველებს აქვთ 2 წრე — დიდი (მთელი სხეულისათვის) და მცირე (ფილტვებისათვის); დანარჩენებს კი მხოლოდ დიდი წრე გააჩნიათ. დიდი წრით გულში ვენური სისხლი მიდის, მცირე წრით არტერიული; ამიტომაც თუ გული არაა გაყოფილი არტერიულ და ვენურ ნაწილებად (მაგ. აფიბიებში), მასში სისხლი შერეულია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 398.
**სანჯაყ-ბეი** (თურქ. Sancak Beyi) — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო-ადმინისტრაციული ერთეულის, სანჯაყის მმართველი. სანჯაყი შეესაბამება ოლქს, ხოლო სანჯაყის მმართველი ამავდროულად იყო შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალიც.

სიტყვა „სანჯაყი" სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დროშას". ამ სიტყვით განისაზღვრებოდა სამხედრო ფორმირება. შესაბამისად სანჯაყ-ბეი ამ სამხედრო ფორმირების მეთაურად ითვლებოდა.

სანჯაყ-ბეის ჰქონდა იგივე უფლებები, რაც ბეილერ-ბეის თუმცა ემორჩილებოდა ბეილერ-ბეის. მისი უფლებები ვრცელდებოდა მხოლოდ მისსავე სანჯაყში.
სანჯაყ-ბეის ფუნქციებში შედიოდა ბანდიტებისა და ერეტიკოსების დევნა, არმიისათვის და ფლოტისათვის საკვებისა და იარაღის მიწოდება.

ცნობილი სანჯაყ-ბეიები
---------------------

* მეჰმედი — მანისის სანჯაყ-ბეი 1541-1543 წლებში.
* მუსტაფა — მანისის სანჯაყ-ბეი 1533-1541 და ამასიის სანჯაყ-ბეი 1541-1553 წლებში.

სქოლიო
------

1. ↑  *აბდალრაჰმან ალ-ჯაბართი,* Удивительная история прошлого в жизнеописаниях и хронике событий
2. ↑  Всемирная история დაარქივებული 2014-03-02 საიტზე Wayback Machine.. Том 4. М.1958
3. ↑  Imber, Colin.  (2002)The Ottoman Empire, 1300-1650: The Structure of Power გვ. 177-200.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-22. ციტირების თარიღი: 2014-09-30.
**სალომე მელია** (დ. 14 აპრილი, 1987, ბათუმი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე.

სალომე მელია დაიბადა 1987 წლის 14 აპრილს ქალაქ ბათუმში. სალომემ ჭადრაკის თამაში ბავშვობაში შეისწავლა. მისი წინაპრებიც მოჭადრაკეები იყვნენ. სალომეს პირველი მწვრთნელი მამამისი — გენადი მელია იყო.

მისი ერთ-ერთი პირველი ყველაზი დიდი წარმატება იყო ბულგარეთის ქალაქ პლოვდივში გამართულ ევროპის მე-15 ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე მოპოვებული ბრინჯაოს მედალი, სადაც სალომემ 11-დან 8 ქულა მოაგროვა და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. აღსანიშნავია, რომ სალომე ერთადერთი ქართველი ქალია, რომელმაც მეორე ევროპული მედალი მოიპოვა კლასიკურ ჭადრაკში - 2014 წელს ის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი გახდა.

ბრინჯაოს მედლის გარდა მელიას აქტივშია ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის საგზური და მესამედ შესრულებული საერთაშორისო დიდოსტატის ნორმა ვაჟთა შორის. სალომე მეხუთე ქართველი ქალია ვაჟთა შორის უმაღლესი საერთაშორისო წოდებით. 2015 წელს ჩინეთში გამართულ ქალ მოჭადრაკეთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ქართველ ქალ მოჭადრაკეთა ნაკრების შემადგენლობაში მსოფლიოს ჩემპიონატი მოიგო.

საპრიზო ადგილები
----------------

* მეორე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი (2017, (კრეტა, საბერძნეთი);
* მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2017), (ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი);
* მესამე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი (2011), (პორტო-კარასი, საბერძნეთი);
* პირველი ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2015, (ჩენდუ, ჩინეთი);
* მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი (2011, (მარდინი, თურქეთი);
* მესამე ადგილი - ქალთა XXIV საჭადრაკო ოლიმპიადა (2010), (ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული სპორტის სტატისტიკა
* სალომე მელია — ფიდეს ჩანაწერი (ინგლისური)
* სალომე მელიას პარტიების არქივი
* სალომე მელია ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორია!
* სალომე მელიამ იურისტობას ჭადრაკი ამჯობინა
* საქართველო მსოფლიოს ჩემპიონია!
**მარ-დელ-პლატა** — ქალაქი არგენტინაში, ბუენოს-აირესის პროვინციაში. მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ბუენოს-აირესიდან 400 კმ-ით სამხრეთით. ქალაქი არგენტინის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი თევზის სარეწაო პორტი და უდიდესი საზღვაო კურორტია. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენს 614,350 ადამიანს, ამ მონაცემებით, ქვეყნის სიდიდით მე-7 ქალაქია.

ესპანელთა მოსვლამდე, ეს ტერიტორია დასახლებული იყო გუნუნა-კენას ხალხით, რომელიც მაპუჩეს ხალხის მძლავრ გავლენას განიცდიდა.

გამომდინარე იქიდან, რომ მარ-დელ-პლატა არგენტინის სანაპირო რეკრეაციულ ზოლში მდებარეობს, ქალაქის მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობას ტურიზმი წარმოადგენს. 2006 წელს მას 7 მლნ ტურისტი ეწვია. შესაბამისად, აქ მაღალ დონეზეა განვითარებული ტურისტული ინფრასტრუქტურა თავის არაერთი სასტუმროთი, რესტორნით, სამორინეთი და სხვა ტურისტული ატრაქციით. გარდა ამისა, მარ-დელ-პლატა არგენტინის მნიშვნელოვანი სპორტული ცენტრია. აქ მდებარეობს ოლიმპიური სტადიონი, რომელიც ფიფას 1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის არგენტინაში მიმდინარეობისას გაიხსნა. აქვეა ასევე 5 გოლფის მოედანი.

ქალაქის პანორამა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ესპანური)
* მარ-დელ-პლატის ეროვნული უნივერსიტეტი (ესპანური)
* Buscador de Mar del Plata დაარქივებული 2017-05-19 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* Mar del Plata holiday and investments (ინგლისური)
* Website of Mar del Plata


|  |  |
| --- | --- |
| არგენტინის დროშა | *ეს სტატია არგენტინისა და არგენტინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მარნეულის სასურსათო ქარხანა** — ქალაქ მარნეულში მდებარე ქარხანა. დაარსდა 2007 წელს და საქართველოს უმსხვილეს საწარმოს წარმოადგენს. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან 40 კმ-ში. ქარხნის ტერიტორია 49 000 მ² ფართობს მოიცავს, ხოლო სასაწყობო და საწარმოო შენობები 10 000 მ² არის განთავსებული.

ქარხანას ნედლეულით ჰოლდინგში შემავალი კომპანია „მარნეული აგრო" და ადგილობრივი მცირე სასოფლო მეურნეობები ამარაგებენ. საწარმოს ტექნიკური შესაძლებლობა, ადგილობრივი ნედლეულის ხარისხთან ერთად, ქართულ ბაზარზე უალტერნატივო პროდუქტს სთავაზობს. ქილაში ჩადებული თითოეული პროდუქტი ქართულ მიწაზეა მოყვანილი და 100 პროცენტით ქართულია. შესაბამისად, M ნიშანი საქართველოში ხარისხისა და ჯანსაღი საკვების სინონიმად იქცა.

მარნეულის სასურსათო ქარხანა ევროპული დანადგარებითაა აღჭურვილი: "Fenco", Niko, FAM, Petek, Krones. მარნეულის სასურსათო ქარხანა 50-მდე დასახელების ქართული ნედლეულისგან დამზადებულ, ნატურალურ და საკონსერვო პროდუქტს უშვებს.

წარმოების ზრდის ხარჯზე 100%-ით ქართულმა პროდუქტმა უკვე მნიშვნელოვნად ჩაანაცვლა იმპორტი. მარნეულის სასურსათო ქარხნის დაარსების მიზანს საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო პოტენციალის გამოყენება, ადგილობრივი მაღალი ხარისხის პროდუქციით იმპორტის ჩანაცვლება და მომხმარებლისთვის ნატურალური, ჯანსაღი პროდუქციის მიწოდება წარმოადგენს. 

2013 წლის დასაწყისში განხორციელდა „მარნეულის სასურსათო ქარხნის" პროდუქციის პირველი ექსპორტი ევროპაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**მაროვსკის ჯვართამაღლების მონასტერი** (რუს. Маровский Крестовоздвиженский монастырь) — მოქმედი მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის სპასკოეს რაიონში. დაარსებულია 1632 წელს. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
-------

„კრესტომაროვსკის უდაბნოს შექმნის ამბავის" მიხედვით 1632 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდის მაზრის სოფელ პრუდიშჩში გამოჩნდა კიეველი ბერი მატვეი, რომელმაც მთებში, იოანე წინასწარმეტყველის ეკლესიის მახლობლად გამოთხარა გამოქვაბული და იქ დასახლდა

ძალიან მალე მატვეიმ და პრუდიშჩელმა გლეხმა ილარიონმა, ტყეში სამ ვერსზე სოფლიდან, ააშენეს ქოხი. აქ მათ შეუერთდა მაკარევოს მონასტრის ბერი მარკელი და ვოლგისპირელი ბერი მაკარი. 

სოფელ პრუდიშჩის მფლობელმა თავადმა ივან ლეონტიევმა მიწის ნაკვეთი შესწირა მათ, ხოლო პატრიარქმა იოსებმა მათ მონასტრის დაარსების ნება მისცა. 

მონასტერში ააშენეს მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია, ქვის ჯვართამაღლების ტაძარი და სამების ეკლესია.

პეტრე I-ის მეფობის პერიოდში სამონასტრო ცხოვრება დაეცა. 1721 წელს მონასტერი მიაწერეს ორანკის ღვთისმშობლის მონასტერს. ეკატერინეს მმართველობის პერიოდში კი სამონასტრო ცხოვრება საერთოდ გაუქმდა.

1870-იანი წლებიდან მონასტრის აღორძინება დაიწყო ჩუვაშმა ივან პეტროვიჩმა. მისი სიკვდილის შემდეგ 1885 წელს ხის ეკლესიასთან ააშენეს ქვის ეგვტერი. 1887 წლის 6 ივლისს ბალახნინის ეპისკოპოსი დიმიტრი (სამბიკინი) ესტუმრა მონასტერს და დალოცა ამ ადგილზე მონასტრის აღორძინება. 1901 წელს აკურთხეს ხისგან აშენებული სამების ეკლესია. მისი მთავარი სიწმინდე გახდა ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც დაიწერა იერუსალიმში XIX საუკუნის დასასრულს. 

1927 წელს მონასტერი დაიხურა. მონასტრისაგან შემორჩა მხოლოდ ქვის კედლების ფუნდამენტი.

2008 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდისა და არზამასის მთავარეპისკოპოსმა გიორგიმ აკურთხა მონასტრის მშენებლობა. 2009 წელს შექმნეს ჯვართამაღლების მაროვსკის დედათა მონასტრის პროექტი. მონასტრის მშენებლობისათვის გამოიყო 71,815 ათ. მ². ეპარქია გეგმავს მშენებლობის დასრულებას 2018 წლისათვის. 

2011 წლის 14 აგვისტოს ეკლესია აკურთხა მთავარეპისკოპოსმა გიორგიმ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Маровский Крестовоздвиженский монастырь

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Новая жизнь древней обители დაარქივებული 2013-10-04 საიტზე Wayback Machine. , Сергей Ледров, «Нижегородские епархиальные ведомости», №16(205), 2011 г
2. ↑  Димитрий (Самбикин), Епископ Балахнинский, викарий Нижегородской епархии, Вознесенский печерский мужской монастырь
3. ↑  В Нижегородской епархии будет восстановлен Маровский монастырь დაარქივებული 2014-09-03 საიტზე Wayback Machine. , Нижегородская митрополия, Анна Берлин, 30 июля 2009 года
4. ↑  Крапивина, Людмила.  (14 августа 2011 года) Архиепископ Георгий совершил освящение Никольского храма в селе Мары (фото). Нижегородская епархия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-17. ციტირების თარიღი: 2011-08-16.
**სანჯუ** (კორ. 상주시?, 尙州市?) — ქალაქი სამხრეთი კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციაში.

ისტორია
-------

სანჯუ კორეის ისტორიაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ცნობილია დასახლებები, რომლებიც თანამედროვე სანჯუს ტერიტორიის სილას ძველი კორეული სამეფოს მიერ დაპყრობის შემდეგ გაჩნდა. მაშინ აქ განლაგებული იყვნენ ტომობრივი გაერთიანებები: კორიონ კაია და საბოლგუკი.

სილას მიერ კორეის გაერთიანების შემდეგ სანჯუ სილას დედაქალაქის გარშემო არსებული ცხრა რეგიონიდან ერთ-ერთი გახდა. ქალაქი მნიშვნელოვან სატრანსპორტო ხაზს წარმოადგენდა და აერთიანებდა კიონჯუსა და სუდოგვონს, დღევანდელი სეულის რაიონებს.

სილას ეპოქის დასასრულს IX საუკუნის მიწურულს სანჯუში, ისევე როგორც მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, დაიწყო აჯანყებები, რომელიც სანჯუს ციხის აღებით დასრულდა, რის შემდეგაც აჯანყებულებმა საბოლგუკის დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს. სანჯუ მალე დაიპყრეს ჰუპექჩეს ჯარებმა.

1895 წელს სანჯუს მიანიჭეს სტატუსი „კუნ". იაპონიის კოლონიური მმართველობის დროს ქალაქი თანდათანობით მოდერნიზირდებოდა. 1924 წელს აქ ააშენეს რკინიგზა და დაახლოებით ამავე დროს იქნა დაარსებული სანჯუს უნივერსიტეტი.

1945 წლის შემდეგ სანჯუს მნიშვნელობა ეტაპობრივად ეცემოდა. კორეის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო მაგისტრრალები ვითარდებოდა ქალაქისგან განცალკევებულად, ერთ-ერთი მათგანია კიონბუს ავტომაგისტრალი. ქალაქის ეკონომიკა კვლავ სოფლის მეურნეობაზე იყო დაფუძნებული. მიუხედავად ამისა სანჯუს მოსახლეობის აოდენობა იზრდებოდა და 1980 წელს მას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

გეოგრაფია
---------

სანჯუ მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთის საზღვართან, ესაზღვრება ჩჰუნჩჰონ-პუქტოს პროვინციას. საზღვრები აქვს ასევე პოინთან, კვესანთან, ოქჩონთან, იონდონთან, იეჩნთან, იისონთან და ქალაქებთან: მუნგიონი, კუმი, კიმჩჰონი.

სანჯუს ცენტრი მდებარეობს მდინარე ნაკტოგანის ხეობაში. ქალაქის ლანდშაფტი ძირითადად მთიანია, ყველაზე მაღალი წერტილია მდინარე სონისანი - ზღვის დონიდან 1058 მეტრი.

ქალაქის კლიმატი მუსონურია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 - 13 °C-ია, მაქსიმალური საშუალო თიური ტემპერატურა აგვისტოში 26 °C-ია, მინიმალური საშუალო თიური ტემპერატურა იანვარში კი −3 °C. საშუალო წლიური ნალექი 1 050 მილიმეტრს აღწევს.

ეკონომიკა
---------

სანჯუს ეკონომიკა ტრადიციულად სოფლის მეურნეობაა. ამჟამად სოფლის მეურნეობა რეგიონის ეკონომიკის ყველაზე მნიშვნელოვან სექტორს წარმოადგენს, რადგანაც მოსახლეობის თითქმის 40% ამ სფეროშია დასაქმებული.

არანაკლებ მნიშვნელოვანი კულტურაა ბრინჯი, რომლი

განათლება
---------

სანჯუში ორმოცდა სამი საგანმანათლებლო უმაღლესი სკოლაა განლაგებული. ამას გარდა, ჩვიდმეტი მუნიციპალური საშუალო სკოლა, რომელთაგან თითო-თითო გოგოებისა და ვაჟებიათვის ცალ-ცალკეა. ასევე, ქალაქში ხუთი კერძო სკოლაა, რომელთაგან მხოლოდ ერთში იღებენ განათლებას გოგოები და ბიჭები ერთად (ორი მხოლოდ გოგოებისთისაა, ორი კი ვაჟებისთის). ძველი სკოლების რაოდენობა კი თორმეტია.
უმაღლესი განათლების მიღება სანჯუს უნივერსიტეტშია შესაძლებელი, რომელიც აგრონომიული სფეროს მიმართულებისაა.

ქალაქში, მოსწავლეთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით ოცი ათასს აღწევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქის საიტი

სქოლიო
------

1. ↑
სანჩო მარტინი ტვიროსის ალყის დროს
**სანჩო მარტინი** (ესპ. Sancho Martin), ცნობილი როგორც **მწვანე რაინდი** (სახელი შეერქვა აღჭურვილობის ფერის გამო) — XII საუკუნის ესპანელი რაინდი, ტვიროსის ალყის ერთ-ერთი მეთაური ჯვაროსანთა მხრიდან. სანჩოს მეთაურობით, ჯვაროსნები ხშირად თავს ესხმოდნენ მოალყეებს, რის შედეგადაც ალყა გაიწელა. მისი ბრძოლით აღტაცებულები იყვნენ არა მხოლოდ ქრისტიანები, არამედ მუსლიმებიც. სალადინმა ბევრჯერ შესთავაზა მას ისლამის მიღება და მუსლიმთა მხარეს ბრძოლა, მაგრამ სანჩომ უარი განაცხადა და მუსლიმთა წინააღმდეგ თავდასხმები განაგრძო. რამდენიმე იერიშის შემდეგ, 1188 წლის 1 იანვარს მუსლიმებმა ალყა მოხსნეს.

ლიტერატურა
----------

* Folda, Jaroslav (2005). *Crusader art in the Holy Land: from the Third Crusade to the fall of Acre 1187–1291*.
* James, George Payne Rainsford (1854). *A history of the life of Richard Coeur-de-Lion, King of England*.

სქოლიო
------

1. 1 2  Payne 1854, pp. 280–282.
2. ↑  Folda 2005, p. 28.
3. ↑  Nicholson, Helen; Nicolle, David (2005). *God's Warriors: Knights Templar, Saracens and the Battle for Jerusalem*.
მაღრიბი ბერბერების აჯანყების შემდეგ, VIII - საუკუნე
მაღრიბი აფრიკაში საფრანგეთის შეჭრამდე, XIX - საუკუნე
**მაროკოს ისტორია** — ანტიკური ხანის გათვალისწინების გარეშე დაახლოებით თორმეტ საუკუნეს ითვლის. 5000 წელზე მეტია რაც დღევანდელი მაროკოს ტერიტორიაზე ბერბერები ცხოვრობენ. ქვეყანა პირველად 789 წელს იდრისიდების დინასტიამ გააერთიანა, რომელსაც წინ არაბთა სახალიფოს წინააღმდეგ ბერბერთა განმათავისუფლებელი აჯანყება უძღვოდა. ალმორავიდების და ალმოჰადების დინასტიების პერიოდში მაროკო წარმოადგენდა დომინანტს მაღრიბსა და ალ-ანდალუსიაში. რეკონკისტამ დაასრულა ალმოჰადების ბატონობა პირენეს ნახევარკუნძულზე, რის შემდეგაც ბევრი მუსლიმი და ებრაელი დაბრუნდა მაროკოში. საადების დინასტიის მმართველობის დროს მაროკომ შეძლო ძალების კონცენტრაცია და იბრძოდა პორტუგალიელი და ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. აჰმად I ალ-მანსურ საადის ხელისუფლებაში მოსვლამ მაროკოს ძლიერება კიდევ უფრო განამტკიცა რეგიონში და მან დაიწყო სონგაის იმპერიის დაპყრობა. ახმადის გარდაცვალების შემდეგ სულთანატი დაიყო მის შვილებს შორის. 1666 წელს სულთანატი ისევ გააერთიანდა ალაუიტების დინასტიის ქვეშ, რომელიც დღემდე წარმოადგენს მაროკოს სამეფო კარს. სახელმწიფოებრიობის განმტკიცება შეძლო ისმაილ იბნ-შარიფმა, მან თავისი შავი დაცვის დახმარებით ჯერ ინგლისელები 1684 წელს ტანჟერიდან განდევნა, ხოლო შემდეგ 1689 წელს ესპანელები ლარაშიდან. ალაუიტების დინასტიამ XIX საუკუნეში მაროკოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. 1912 წელს ტანჟერისა და აგადირის კრიზისების შემდეგ ხელი მოეწერა ფესის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც მაროკო გაიყო ფრანგულ და ესპანურ ნაწილებად. 1956 წელს 44 წლიანი ოკუპაციის შემდეგ მაროკო გახდა საფრანგეთისგან დამოუკიდებელი, როგორც მაროკოს სამეფო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაროკოს მმართველთა სია
* აფრიკის ისტორია
* საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკა

ლიტერატურა
----------

* David Bensoussan, Il était une fois le Maroc : témoignages du passé judéo-marocain, éd. du Lys, www.editionsdulys.com, Montréal, 2010 (ISBN 2-922505-14-6). Second edition : www.iuniverse.com, Bloomington, IN, 2012, ISBN 978-1-4759-2608-8, 620p. ISBN 978-1-4759-2609-5

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A short history of Morocco დაარქივებული 2004-09-06 საიტზე Wayback Machine.
* Morocco
* Early Twentiethth Century Timelines დაარქივებული 2011-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* The History of Morocco დაარქივებული 2005-12-30 საიტზე Wayback Machine.
* Historical map of Morocco – c. 1600
**მასალიტინის სახლი** (რუს. Дом Масалитиной) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩისა და კიროვის პროსპექტის გადაკვეთაზე. აგებულია 1890 წელს ეკლექტიკის სტილში არქიტექტორ გრიგორ ვასილევის მიერ. XX საუკუნის დასაწყისში სახლი ეკუთვნდა ვაჭარ პ. მასალიტინს. ამჟამად შენობაში განთავსებულია რესტორანი „ნიუ-იორკი" მასალიტინის სახლს გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

მასალიტინის სახლი (რომელსაც თავიდან ვოროჟეინის სახლს უწოდებდნენ) ააგეს 1890 წელს არქიტექტორ გრიგორ ვასილევის პროექტის მიხედვით. 1913-1914 წლებიდან სახლი უკვე ვაჭარ მასალიტინის კუთვნილებაა. შენობაში განთავსებული იყო მარმელშტეინის საგალანტერიო ფაბრიკა, მასალიტინის ჰალვის საკონდიტრო ფაბრიკა, ბეიტლანისა და კიუნცელმის ძეხვის ფაბრიკა, ვოლოშინოვის საათების მაღაზია.

1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მეორე სართულზე განათავსეს საცხოვრებელი ბინები. მეორე მსოფლიო ომის დროს დაიკარგა კუთხის გუმბათი, ომის შემდეგ იგი აღადგინეს, თუმცა შედარებით მარტივ ფორმებში. 1950-იან წლებში სახლის პირველ სართულზე განლაგებული იყო: საპარიკმახერო, საკონდიტრო მაღაზია და ლუდის ბარი.

1990-2000 წლებში შენობას რამდენიმეჯერ შეეცვალა მფლობელი. თითოეული მათგანი ცდილობდა შეეცვალა მისი სახე. 2010-იანი წლების დასაწყისში სახლს ჩაუტარდა რემონტი. მშენებლები განუდგნენ პროექტს, რის გამოც შეიცვალა შენობის სრული ფერთა გამა. პირველი სართული შეღებეს მწვანედ. 2013 წლის 28 სექტემბერს შენობაში მოხდა ხანძარი.

არქიტექტურა
-----------

მასალიტინის სახლი აგებულია ეკლექტიკის სულისკვეთებით. მის არქიტექტურაში ასევე გამოიყენება ბაროკოსა და კლასიციზმის ელემენტები. ფასადებს ამშვენებს აგურის დეკორაცია. სარკმლის ღიობები გაფორმებულია დეკორაციული თამასებით და სანდრიკებით.

ლიტერატურა
----------

* Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — ISBN 5-8456-0489-3.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Кукушин B. C. Русский классицизм // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
2. ↑  А. Оленев «Нью-Йорк» закоптил ростовское небо // Вечерний Ростов. — 30 сентября 2013 года.
3. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-09-28.
4. 1 2 3  Доходный дом К.А. Ворожеина (Дом П. Масалитиной). voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2013-10-15.
5. ↑  Доходный дом Ворожеина не прошел проверку. ГТРК Дон-ТР. ციტირების თარიღი: 2013-10-16.
6. ↑  Евдокия Ветрова.  (2013-09-28) В центре Ростова загорелся ресторан «Нью-Йорк». donnews.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-17. ციტირების თარიღი: 2013-10-16.
**სეხნია წულუკიძე** (გ. 1846) — იმერეთის სამეფოს XVIII საუკუნის მიწურულისა და XIX საუკუნის დასაწყისში პოლიტიკური მოღვაწე. ერთ ხანს სოლომონ II-ის ერთ-ერთი უახლოესი ვეზირი, მდივანბეგი. 1795 იმერეთის იმ ლაშქარში იმყოფებოდა, რომელიც აღა-მაჰმად-ხანთან ბრძოლის დროს ერეკლე II-ს მიეშველა. შემდეგ, 1819-1820, მონაწილეობდა მეფის რუსეთის კოლონიური რეჟიმის წინააღმდეგ მოწყობილ იმერეთის აჯანყებაში. 1820 რუსეთს გადაასახლეს. 1821 იმერეთში დაბრუნდა. 1829 რუსეთ-თურქეთის ომში უფროსობდა იმერეთის მილიციას. მონაწილეობდა 1841 გურიის აჯანყების ჩაქრობაში.

ლიტერატურა
----------

* *სოსელია ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 349.
* *სოსელია ო.* ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ. 1981;
* *Махарадзе Н. Б.* Восстание в Имеретии 1819-1820 гг. «მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის», 1942, ნაკვ. 3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეხნია წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლეოპოლდო ო’დონელ ი ხორისი
**ლეოპოლდო ო’დონელ ი ხორისი** (ესპ. Leopoldo O'Donnell y Jorris; დ. 12 იანვარი, 1809, სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, ესპანეთი — გ. 5 ნოემბერი, 1867, ბიარიცი, ესპანეთი) — ესპანეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. I კარლისტურ ომში (1833–1840) იბრძოდა კარლისტების წინააღმდეგ. ბალდომერო ესპარტეროს სახელმწიფოს სათავეში მოსვლის (1840) შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში; 1843 დაბრუნდა ესპანეთში. 1854 წლის 7 ივლისს გამოაქვეყნა ე. წ. მანსანარეისის მანიფესტი, რომელშიც ჩამოყალიბებული იყო ესპანეთის 1854–1856 რევოლუციის დროს ლიბერალური ბურჟუაზიის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები. 1854 წლის დამლევს სათავეში ჩაუდგა ლიბერალურ კავშირს (მემარჯვენე ლიბერალური პარტია). პრემიერ-მინისტრი 1856, 1858–1863, 1865–1866 წლებში.

ლეოპოლდო ო’დონელ ი ხორისმა დაშალა რევოლუციის დროს შექმნილი ეროვნული მილიცია, ნებადართულად გამოაცხადა 1835 წელს აკრძალული იეზუიტების მოღვაწეობა, ჩაახშო აჯანყება ანდალუსიაში (1861). ესპანეთ-მაიორკის ომის (1859–1860) დროს სარდლობდა მაროკოს ტერიტორიაზე მოქმედ ესპანეთის ჯარებს. 1861 წელს დადო შეთანხმება დიდი ბრიტანეთისა და საფრანგეთის მთავრობებთან მექსიკაში ინგლის-საფრანგეთ-ესპანეთის ერთობლივი სამხედრო ინტერვენციის შესახებ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლეოპოლდო ო'დონელ ი ხორისი
1939-იანი წლების პოპულარული პოსტერი, რომელზეც გამოსახულია მაჰათმა განდი სართავ ჯარასთან. ქვეშ არის წარწერა: „კონცენტრირება მოახდინეთ ჯარასა და სვადეშიზე".
**სვადეშის მოძრაობა** (ბენგ. স্বদেশী — სამამულო, ჰინ. स्वदेशी — თავისი მიწა, თავისი ქვეყანა) — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი ფორმა ინდოეთში. მიმართული იყო ეროვნული მრეწველობის განვითარების წასახალისებლად, რომელსაც კონკურენციას უწევდა ინგლისური საქონელი. ჩაისახა XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში. 1906 წელს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის კალკუტის სესიამ სვადეშის ლოზუნგი წამოაყენა, როგორც ერთ-ერთი მთავარი საპროგრამო მოთხოვნა. მთავარ ლოზუნგად იქცა ადამიანთა რელიგიურ-თემური კუთვნილების მიხედვით ინდოეთის დანაწევრების მოწინააღმდეგეთა 1903–1908 წლების მოძრაობის დროს. ფართო გავრცელება ჰპოვა მაჰათმა განდის ხელმძღვანელობით მიმდინარე სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის პერიოდში. 1905–1907, 1918–1922 და 1930 წლებში სვადეშის მოძრაობა ინდოელების მიერ ინგლისური საქონლის ბოიკოტის ფორმით. უპირატესად მხარს უჭერდნენ ადგილობრივი ნართისა და ქსოვილების წარმოების წახალისებას.

სქოლო
-----

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 308.
2. 1 2  *Кашин В. П.* Свадеши // Большая российская энциклопедия. т. 29. — М. 2015. — стр. 499.
**მაღრაანის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ მაღრაანის სკოლის ეზოში. ეკლესიის კანკელის წყობაში, აღსავლის კარის მარჯვნივ, ჩადგმული ყოფილა მარმარილოს ფილა შვიდსტრიქონიანი მხედრული წარწერით, რომლის თანახმადაც ეკლესია 1767 წელს აუგია მეფე ერეკლე II-ის ფარეშთუხუცეს გივი ნათანლისშვილს.

ეკლესია დარბაზულია (9,7 X 6,3 მ), ნაგებია შერჩეული და ჰორიზონტალურ რიგებად დაწყობილი რიყის ქვით. პილასტრები, საბჯენი თაღები, კამარა და კარ-სარკმლები აგურითაა გამოყვანილი. 1986 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა; აღადგინა კედლების დანგრეული ნაწილები და შენობა კრამიტით გადახურა. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული და კედლის მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული, შიგნიდან კი სწორკუთხაა. სამხრეთ კარი შეკეთების დროს გაუგანიერებიათ და ფიცრით გადაუხურავთ. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც ეკლესიის დანარჩენი სივრცისგან წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯენი თაღითაა გამოყოფილი. აბსიდში სიმეტრიულად განლაგებული ოთხი ნიშია. ნიშების განაპირა წყვილი გეგმით სწორკუთხაა და ნახევაწრიული გადახურვა აქვს. დანარჩენი ორი გეგმით ნახევარწრიულია, უფრო ღრმაა, მაღალი და შეისრულთაღიანია. საკურთხევლის შუაში აგურით ნაგები ტრაპეზი დგას. კანკელი ქვითკირისაა. მას ორი თაღოვანი გასასვლელი და ერთი მცირე ღიობი აქვს. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ კუთხეებში ერთსაფეხურიანი პილასტრებია, რომლებსაც შეისრული საბჯენი თაღები ეყრდნობა, შეისრული ფორმისაა კამარაც. ინტერიერი განათებულია ოთხი, შიგნით სწორკუთხა, ხოლო გარედან თაღოვანი სარკმლით. მათგან ერთი აბსიდშია, თითო - დანარჩენ კედლებში. ყველა სარკმლის ღიობი გარეთკენ მაღლდება. ჩრდილოეთ სარკმლის ქვემოთ გეგმით ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშია. ეკლესიის დასავლეთ კედელში (შესასვლელის გვერდებზე), სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებში და ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში თითო შეწყვილებული სათოფურია. მათ შორის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე სათოფურები კედლის ოდნავ შეღრმავებულ შეისრულთაღიან არეში არიან ჩასმული, რომელიც იატაკის დონიდან იწყება. აკუსტიკური შთაბეჭდილების გაზრდის მიზნით, გრძივ კედლებში, კამარის ქუსლის დონეზე, სამ-სამი პატარა ქვევრია ჩადგმული. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოსახულია ტოლმკლავა ჯვარი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 121-122.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაღრაანის თემის ტაძრები |
| --- |
|  |
| მაღრაანის თემი | 
* ბრმა ჯვარი
* არგოხის ეკლესია
* არგოხის მთავარანგელოზის ეკლესია
* არგოხის ყველაწმინდის ეკლესია
* ბერიკაანთ ხატი
* მაღრაანის ბზიანის საყდარი
* მაღრაანის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* მაღრაანის ქაშვეთის ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ღვთაების ეკლესია
* მაღრაანის ციხისჯვრის ეკლესია
* მაღრაანის წამებულის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ბზიანი საყდარი
* ფიჩხოვანის ეკლესია
* ფიჩხოვანის ნათლისმცემლის ეკლესია
* პატარა ჯვრის ეკლესია
* ქომუს ჯვრის ეკლესია
* ფიჩხოვანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია
* ხარჭაშნის ღვთაების ეკლესია
 |

 |
ბოვეს ტაძარი
ტაძრის თაღები
**სენ-პიერ დე ბოვეს საკათედრო ტაძარი** (ფრანგ. Cathédrale Saint-Pierre de Beauvais) — გოტიკური ტაძარი ბოვეში, ჩრდილოეთ საფრანგეთი. ტაძარი ზოგიერთი პარამეტრით გოტიკური არქიტექტურის ყველაზე გაბედული ჩანაფიქრი იყო; შედგება მხოლოდ ტრანსეპტისა და ქორალისგან ერთი აფსითა და შვიდნავიანი კაპელით. შიდა თაღის სიმაღლე ყველაზე მაღალ წერტილში 157.5 ფუტს აღწევს, რაც გაცილებით მეტია იმავე დროს აგებულ ამიენის ღვთისმშობლის ტაძარზე (138 ფტ).

ისტორია
-------

მე-10 საუკუნის მცირე რომანული ეკლესია, ცნობილი სახელით ბას-უვრი, ნავის ადგილას იდგა. ეპისკოპოს გიიომ დე გრესის თაოსნობით დაწყებული პროექტით, მას 16 ფუთი დაამატეს სიმაღლეში, რათა ის ევროპაში ყველაზე მაღალი ტაძარი გამხდარიყო: სამუშაოები შეწყდა 1284 წელს ქორალის საბჯენების ჩამონგრევის გამო, რაც არქიტექტურულ გათვლებში ხარვეზად ჩაითვალა. ტაძარს ტრანსეპტი დაემატა 1500-48 წლებში. ამის შემდგომ გრანდიოზული პროექტის განხორიელება ისევ განახლდა და ქორალი ხელახლა აშენდა ჩაფიქრებული სიმაღლით, თუმცა მეტი სვეტის დამატებით.

ტაძრის ფასადი, განსაკუთრებით სამხრეთით, გოტიკურ სტილს მთელი სიდიადით წარმოაჩენს. ნაკვეთი ხის კარები ჩრდილო და სამხრეთ პორტალებზე გოტიკური და რენესანსის მოხელეთა შედევრებია. ეკლესიის ღირსშესანიშნაობათა შორისაა განსაკუთრებული ორნამენტული ხელობით გამორჩეული ასტრონომიული საათი (1866), თუმცა მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი განძია მე-13, 14, 16 საუკუნეების მოჭიქული მინის ფანჯრები, რომელთა შორის ულამაზესია ბოვეს მკვიდრი რენესანსის ხელოვანი ენგრან ლე პრინსის ნამუშევარი. მასვე ეკუთვნის ამავე ქალაქში მდებარე სენ-ეტიენის ეკლესიის რამდენიმე მოჭიქული ფანჯარა, რომელიც რომანულიდან გოტიკურ სტილში გარდამავალი ეტაპის საინტერესო ნიმუშია.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სენ-პიერ დე ბოვეს საკათედრო ტაძარი***
**საყდრიონის სასახლე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტში, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირში სოფელ საყდრიონში, მდ. ქციის მარჯვენა ნაპირას, წალკა-ნინოწმინდის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1540 მ, წალკიდან 15 კმ. (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — *„ედიქილისა"*).

ისტორია
-------

სოფლის ძველი სახელწოდება ედიქილისა თურქულია (სიტყვასიტყვით — შვიდი ეკლესია). დააარსეს XIX ს-ში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა. შემორჩენილია 7 საყდარი და სასახლე (ზოგიერთი — ფრაგმენტულად). 

სასახლე გამოირჩევა განვითარებული შუა საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი დეტალებით. სოფლის განაპირას ნაციხარის ნანგრევია. ვარაუდობენ, რომ იგი ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII საუკუნის) მიერ შედგენილ რუკაზე აღნიშნული სოფელ ანდრაპის ნაშთია.

2002 წლიდან სოფელში სახლდებოდნენ ეკომიგრანტები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოსა და ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლებიდან. პარალელურად გაძლიერდა ბერძნული მოსახლეობის იმიგრაციის პროცესი. 2006 წ. შეფასებით სოფლის მოსახლეობა 300 კაცამდეა, აქედან 90% ქართველია.

საყდრიონის სასახლე 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 29.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

საყდრიონი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოოს პრეზიდენტის ბრძანებულება N947, 2010 წლის 20 ნოემბერი
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ