**იასმინა რეზა** (ინგლ. Yasmina Reza; დ. 1959, 1 მაისი, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი დრამატურგი, მსახიობი, რომანისტი და სცენარისტი, რომელიც ცნობილია თავისი პიესებით "Art" და *The God of Carnage*. მისი ბევრი მოკლე სატირული პიესა ასახავს თანამედროვე საშუალო კლასის საკითხებს. 2011 წლის შავი კომედიური ფილმი ხოცვა- ჟლეტა, რეჟისორი რომან პოლანსკი, ეფუძნებოდა რეზას ტონის ჯილდოს 2006 წლის პიესას.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

რეზას მამა იყო რუსეთში დაბადებული ბუხარელი ებრაელი ინჟინერი, ბიზნესმენი და პიანისტი, ხოლო დედა იყო ებრაელი უნგრელი მევიოლინე ბუდაპეშტიდან. ნაცისტური ოკუპაციის დროს მისი მამა ნიცადან დრანსის ინტერნირების ბანაკში გადაასახლეს. კარიერის დასაწყისში რეზამ ითამაშა რამდენიმე ახალ სპექტაკლში, ასევე მოლიერისა და მარივოს პიესებში.

1987 წელს მან დაწერა საუბარი დაკრძალვის შემდე, რომელმაც მოიპოვა მოლიერის ჯილდო, ტონის ჯილდოს ფრანგული ექვივალენტი, საუკეთესო ავტორისთვის. ჩრდილოეთ ამერიკის წარმოების პრემიერა შედგა 2013 წლის თებერვალში Players by the Sea-ში ჯექსონვილი ბიჩ ფლორიდაში. რეჟისორი ჰოლი გუტშალი და ჯო შვარცი; ენ რობერტსის დეკორაციებით. ამ აშშ-ს დებიუტის როლებში შედიოდნენ კევინ ბოჯი, პოლ კარელი, კარენ ოვერსტრიტი, დეივ გოუანი, ჰოლი გუტშალი და ოლივია გოვან სნელი. რეზამ 1980-იანი წლების ბოლოს თარგმნა რომან პოლანსკის კაფკას მეტამორფოზის სასცენო ვერსია. მისმა მეორე პიესამ, ზამთრის გადაკვეთა, მოიპოვა 1990 წლის მოლიერის პრემია საუკეთესო სერიული წარმოებისთვის და მისი შემდეგი პიესა, „მოულოდნელი კაცი" წარმატებული წარმოდგენებით სარგებლობდა ინგლისში, საფრანგეთში, სკანდინავიაში, გერმანიასა და ნიუ-იორკში.

1994 წელს „არტის" პრემიერა შედგა პარიზში და მოიპოვა მოლიერის პრემია საუკეთესო ავტორისთვის. მას შემდეგ იგი იწარმოება საერთაშორისო დონეზე და ითარგმნება და შესრულებულია 30-ზე მეტ ენაზე. ლონდონის პროდუქცია, პროდიუსერები დევიდ პუგი და დაფიდ როჯერსი, მიიღო 1996–1997 Laurence Olivier Award და Evening Standard Award, პირველი არის Tony's-ის ბრიტანული ექვივალენტი. მან ასევე მოიგო ტონის ჯილდო საუკეთესო პიესისთვის. Life X 3 ასევე იწარმოება ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში. სცენარის ავტორია ხვალ გნახავ, ჟანა მოროს მთავარი როლი და რეჟისორი რეზას მაშინდელი პარტნიორი დიდიე მარტინი.

1997 წლის სექტემბერში გამოქვეყნდა მისი პირველი რომანი Hammerklavier, ხოლო 2001 წელს გამოიცა კიდევ ერთი მხატვრული ნაწარმოები Une Désolation. მისი 2007 წლის ნამუშევარი L'Aube le Soir ou la Nuit, დაწერილია ერთი წლის შემდეგ. ნიკოლა სარკოზის კამპანიამ საფრანგეთში სენსაცია გამოიწვია.

2007 წლის 24 ნოემბერს, მისმა სპექტაკლმა Le Dieu du Carnage, რეჟისორი იურგენ გოში, რომელიც პირველად შესრულდა ციურიხში, მიიღო ვენის ნესტროის თეატრის პრიზი სეზონის საუკეთესო გერმანულენოვანი წარმოდგენისთვის. იგი გაიხსნა ლონდონში 2008 წლის მარტში, რეჟისორი მეთიუ ვარჩუსის მიერ კრისტოფერ ჰემპტონის თარგმანში რალფ ფაინსის, ტამსინ გრეიგის, ჯანეტ მაკტირის და კენ სტოტის მონაწილეობით. მისი პროდიუსერი კიდევ ერთხელ იყო დევიდ პუგმა და დაფიდ როჯერსმა. ლონდონის პროდუქციამ მოიგო ლოურენს ოლივიეს ჯილდო საუკეთესო ახალი კომედიისთვის, რომელიც ჰემპტონმა მიიღო მისი სახელით. ჰემპტონმა აუდიტორიას უთხრა, რომ რეზა აღფრთოვანებული იქნებოდა გამარჯვებით. პიესის პრემიერა შედგა ბროდვეიზე გახსნის საღამოს მონაწილეობით ჯეიმზ განდოლფინი, ჯეფ დენიელსი, მარშა გეი ჰარდენი და ჰოუპ დევისი. God of Carnage 2009 წლის Tony Awards-ზე საუკეთესო პიესის მფლობელი გახდა.

პოლანსკისთან თანამშრომლობით, რეზამ დაწერა სცენარის ადაპტაცია საკუთარი პიესის ღმერთი ხოცვა-ჟლეტისთვის 2011 წლის პოლანსკის ფილმისთვის Carnage. ის იყო ნომინირებული ევროპული კინოდაჯილდოებაზე და მოიგო სეზარის ჯილდო მისი სცენარისთვის და ფილმმა მოიპოვა პატარა ოქროს ლომი ვენეციის 68-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე. მისმა 2016 წლის რომანმა ბაბილონი მიიღო Renaudot-ის პრიზი. ინგლისური ვერსია, ლინდა აშერის მიერ თარგმნილი, გამოქვეყნდა Seven Stories Press-ის მიერ 2018 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Yasmina Reza: Please stop laughing at me*, by Agnes Poirier: *Independent on Sunday*, 16 March 2008
* The Plays of Yasmina Reza on the English and American Stage (by Amanda Giguere)