recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ავტომაგისტრალი
**ავტომაგისტრალი** (ავტო... და ლათ. magistralis — „მთავარი"), **ავტოსტრადა** (იტალ. strada — „ქუჩა"), **ავტობანი** (გერმ. Bahn — „გზა") — ავტომობილების სწრაფი, მასობრივი მოძრაობისათვის განკუთვნილი მაგისტრალური საავტომობილო გზა. ავტომაგისტრალი გაჰყავთ ერთმანეთისაგან დაშორებულ დიდ დასახლებულ ცენტრებს ან ეკონომიკურ რაიონებს შორის. ის გვერდს უვლის დასახლებულ პუნქტებს (მათ უკავშირდება სპეციალური მისასვლელი გზებით), ხოლო სხვა გზებთან გადაიკვეთება სხვადასხვა დონეზე. მშენებლობა გამართლებულია საავტომობილო ნაკადების მაღალი ინტენსივობის დროს. წარმოადგენს სრულყოფილ და ყველაზე ძვირადღირებულ საავტომობილო გზას, რომელიც წარმოქმნის ქვეყნის საგზაო ქსელის საფუძველს.

ორივე მიმართულებით მოძრაობისათვის აქვს ორ-ორი ან მეტი სავალი ზოლი. შემხვედრ მიმართულებებს შორის აუცილებლად გადის გამყოფი ზოლი (არანაკლებ 5 მ სიგანისა) სპეციალური ზღუდეებით. სპეციალური ზოლებია მოწყობილი ავტომაგისტრალზე შემსვლელი და იქიდან გამომსვლელი მანქანებისთვის. ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლოა თითოეული მიმართულების სავალი ნაწილი ცალ-ცალკე ვაკისებზე იყოს განლაგებული, რაც აადვილებს გზის რელიეფისადმი მისადაგებას. ავტომაგისტრალს აგებენ I კატეგორიის საავტომობილო გზების ნორმების შესაბამისად. ავტომაგისტრალისათვის დამახასიათებელია ესტაკადების მოწყობა ფართო ხეობების გადაკვეთისას, მთებისა და ბორცვების გაჭრა გვირაბებით, რათა არ შეიცვალოს გზის მიმართულება. მოძრაობის მაღალი ინტენსივობისას გათვალისწინებულია სტაციონარული განათება; მნიშვნელოვანი სატვირთო მოძრაობის შემთხვევაში მოწყობილი აქვთ ცალ-ცალკე სავალი ნაწილები მსუბუქი და სატვრითო ავტომობილებისთვის, ავტობუსებისთვის. გზის, ტრანსპორტისა და მგზავრთა მომსახურებისათვის ავტომაგისტრალის გასწვრივ განლაგებულია სპეციალური ნაგებობები. საგზაო ნიშნებისა და სიგნალების შესახებ საერთაშორისო კონვენციის (1968, ვენა) შესაბამისად, ავტომაგისტრალის დასაწყისი და დასასრული აღინიშნება სპეციალური საგზაო ნიშნებით.

სქოლიო
------

1. 1 2   ავტომაგისტრალი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 159.
2. 1 2  *Лобанов Е. М.* Автомагистраль // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М. 2005. — стр. 151.
**აბრეშუმა** (ლათ. Cuscuta) — ერთწლოვანი სარეველა მცენარეების გვარი აბრეშუმასებრთა ოჯახისა. ფესვი და ნამდვილი ფოთოლი აბრეშუმას არ აქვს. პატრონმცენარეს ეკვრის ხვიარა ღეროზე განლაგებული მისაწოვრებით და იკვებება მის ხარჯზე. ყვავილი წვრილი, ვარდისფერი ან თეთრი აქვს. თესლი გაღივების უნარს ინარჩუნებს 3-10 წლამდე. 

აბრეშუმა გავრცელებულია თითქმის მთელ დედამიწაზე. აღსანიშნავია საქართველოში ფართოდ გავრცელებული *ევროპული აბრეშუმა* (ლათ. Cuscuta europaea), *ამერიკული აბრეშუმა* (ლათ. Cuscuta arvensis), *სამყურას აბრეშუმა* (ლათ. Cuscuta epithymum), *წიწაკის აბრეშუმა* (ლათ. Cuscuta obtusiflora). მავნე და საკარანტინო მცენარეა. აზიანებს სამყურას, იონჯას, სელს, წიწაკას, თამბაქოს, კარტოფილს, ჭარხალს, ცერცველას, ხახვს და სხვა. გვხვდება სარეველა მცენარეებზეც. აბრეშუმას ზოგიერთი სახეობა შხამიანია და საკვებში მოხვედრისას შეიძლება მოწამლოს ცხოველი.

*ბრძოლის ღონისძიებანი*: სათესლე მასალის გაწმენდა, დასარევლიანებული ნაკვეთების მოთიბვა აბრეშუმას თესლის შემოსვლამდე და ნათიბის დაწვა, გადაბარვა, გადახვნა, ჰერბიციდებით შეწამვლა.

ლიტერატურა
----------

* *ქეშელაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 34.
**ბაგრაშკიოლი**, **ბოსტენ-ხუ** (ჩინ. 博斯腾湖) — ტბა ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთში, სინძიანში, ქალაქ კორლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 57 კმ-ში. გაწოლილია აღმოსავლეთ ტიან-შანში, მთათაშუა ქვაბულში, ტარიმის აუზის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეზე, რომელიც დიდ გაუდინარ არეს წარმოადგენს და რომელიც ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ტიან-შანით, ხოლო სამხრეთიდან კუნლუნით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1044,2 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 985-1070 კმ².

აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 65 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 15 კმ-ზე. ტბის ფართობი მერყეობს წლიდან წლამდე, ისევე როგორც ტბის დონის ნიშნული. ტბის დონე თავის მხრივ, იცვლება მდნარი წყლის ხარჯის ცვლილებით, ადგილობრივი ნალექებისა და აორთქლების ბალანსის ცვალებადობით. ცნობილია, რომ ტბის დონე 3 მ-ით არის შემცირებული. ყველაზე მაღალი დარეგისტრირებული დონე შეადგენდა 1048,75 მ ზღვის დონიდან (1958 წელს), ხოლო 1986 წლისათვის ეს მაჩვენებელი 1044,2 მ-ით განისაზღვრებოდა. ტბა წააგავს სამკუთხედს.

ბაგრაშკიოლის საშუალო სიღრმეა 8,8 მ, მაქსიმალური სიღრმე 16 მ. ნაპირები უმეტესწილად დაბალია, ადგილ-ადგილ გვხვდება მლაშობები და ქვიშის მასივები. ბაგრაშკიოლი ოდესღაც იყო ჩინეთის უდიდესი მტკნარწყლიანი ტბა, ხოლო ამჟამად ტბა სუსტად მომლაშოა. ერთვის რამდენიმე მდინარე, რომელთაგან აღსანიშნავია: კაიდუხე, ხუანგშუი, ძინგშუი და ვულასიტე. ტბიდან გამოედინება მდინარე კონჩედარია, რომელიც ხან ლობნორის ტბაში ჩაედინება, ხან ტარიმს უერთდება.

ტბის რაიონის საშუალოწლიური ტემპერატურაა 7,9°C, ზაფხულში 22,1°C, ზამთარში –22°C. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 64,7 მმ, ზაფხულში 39,5 მმ, რაც შეადგენს ნალექების წლიური რაოდენობის 60 %-ს. დეკემბრიდან მარტამდე იყინება. ამ ხნის განმავლობაში იფარება 0,8-1 მ სისქის ყინულის ფენით.

ტბის რაიონის ჭაობებში ყოველწიურად აგროვებენ მაღალი ხარისხის ლელქაშის მდიდარ მოსავალს. წლიური გამოშვება 300 ათას ტონაზე მეტი. აქვეა ლელქაშის წარმოების ერთ-ერთი უმსხვილესი ბაზა.

მდიდარია თევზით. 1970-იან წლებამდე კობრისებრთა ორი სახეობა Schizothorax biddulphi და Aspiorhynchus laticeps წლიური თევზჭერის 80 %-ს შეადგენდა. 1962-1965 წლებში ტბაში მოამრავლეს კობრისებრთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის: ჭრელი სქელშუბლა, შავი ამური, სქელშუბლა, თეთრი ამური, კობრი და ოქროსფერი კარჩხანა. 1970-იან წლებში ეს სახეობები საწარმოო საქმიანობის მთავარ სამიზნედ იქცნენ. 1978 წლიდან თევზჭერის მთავარი წილი ქორჭილაზე მოდის.

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  ბაგრაშკიოლი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი[*მკვდარი ბმული*]
2. 1 2 3  Bosten Lake // Information დაარქივებული 2015-09-30 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
3. ↑  ბაგრაშკიოლი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
4. ↑   Кончедарья // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М. 2010. — стр. 181.
5. 1 2  ბაგრაშკიოლი // ტიან-შანის მარგალიტი (რუსული)
6. ↑  ბაგრაშკიოლი // გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული)
7. ↑  Fish and Fisheries in Western China, in Fish and Fisheries at Higher Altitudes: Asia (ინგლისური)
**აზერბაიჯანის ხელნაწერთა ინსტიტუტი** (აზერ. Əlyazmalar İnstitutu) — სამეცნიერო ცენტრი აზერბაიჯანის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში. დაკავებულია სამეცნიერო-კვლევითი, საარქივო და ბიბლიოთეკური საქმიანობით. ახორციელებს შუასაუკუნოვანი ხელნაწერების შეგროვებას, სისტემატიზაციას, დაცვას, შესწავლას, თარგმნასა და გამოქვეყნებას.

ამჟამად ინსტიტუტის საცავი 40000-მდე დოკუმენტს მოიცავს, მათ შორის 11000 ხელნაწერი აზერბაიჯანულ, თურქულ, უზბეკურ, ფარსისა და არაბულ ენებზეა შესრულებული. ეს ტექტები ინფორმაციას შუასაუკუნეების მედიცინის, ასტრონომიის, მატემატიკის, პოეზიის, ფილოსოფიის, სამართლის, ისტორიისა და გეოგრაფიის შესახებ შეიცავს.

ინსტიტუტი განთავსებულია ყოფილ ბაქოს მუსლიმ ქალთა სკოლის ისტორიულ შენობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უძველესი სამდიცინო ტექსტების კოლექცია

სქოლიო
------

1. 1 2  *Farid Alakbarli, Esmira Hajiyeva.* Medieval Medical Manuscripts from Baku in the Memory of the World Programme of UNESCO(ინგლისური) // Biomedicine International, 2010, № 1, გვ. 37-39.
**აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაცია**(აზერ. Azərbaycan Cüdo Federasiyası) — აზერბაიჯანში ძიუდოს შეჯიბრებთან დაკავშირებული ორგანიზაცია, რომელიც პასუხისმგებელი ამ სპორტის მიმართულებით აზერბაიჯანში.

ისტორია
-------

სსრკ ძიუდოს ფედერაცია შეიქმნა სსრკ სპორტის კომიტეტის განკარგულების შესაბამისად, 1972 წლის 22 ნოემბერს. სწორედ იმავე წელს შეიქმნა აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციაც. 

წლების განმავლობაში ფედერაციას ხელმძღვანელობდა არიფ ალაკბაროვი. 1980 წლიდან შეიცვალა ფედერაციის ხელმძღვანელობა. ახალი თავმჯდომარე რაჰიმ ისმაილოვი გახდა, რომელიც ორგანიზაციის ხელმძღვანელი იყო 16 წლის განმავლობაში. 1996 წლიდან ფუზული ალაკბაროვი გახდა აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციის პრეზიდენტი. 

1972 წლის 22 ნოემბერს ძიუდოისტთა შეჯიბრებები პირველად ჩატარდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. პირველმა კლუბებმა საქმიანობა დაიწყეს იმავე წელს, ეს კლუბები იყო: „დინამო", „ბურევესტნიკში", „ლოკომოტივი", „ვოდნიკი", კლუბები შეიქმნა განჯაშიც. 

1972 წლის დეკემბერში აზერბაიჯანის ძიუდოს სკოლის პირველმა მწვრთნელებმა ისმაილ აჰმადოვმა, საბირ ჰუსეინოვმა, აგზარზა აჰმადოვმა და ვიქტორ კუზნეცოვმა მიიღეს მონაწილეობა ტალინში ორგანიზებულ მწვრთნელთა საერთო საკავშირო სემინარში. მოგვიანებით, აჰმადდინ რაჯაბლიმ და ვიქტორ კუზნეცოვმა მონაწილეობა მიიღეს საკავშირო მსაჯთა სემინარებში, ხოლო ზაირ მამედოვმა, ტარლან ჰასანოვმა და რაუფ შაფიევმა მონაწილეობა მიიღეს მწვრთნელთა საკავშირო მეორე სემინარში, რომელიც ჩატარდა უკრაინაში 1973 წელს. 

იმ პერიოდის ცნობილი ძიუდოისტები იყვნენ საჰიბ ისმაილოვი, ელჩინ ისმაილოვი, ზაქირა ქერიმოვა და სხვები.

ასევე ფუნქციონირებს აზერბაიჯანის ძიუდოს ფედერაციის ოფიციალური ინტერნეტ ტელევიზია .

2016 წელს რიოს ოლიმპიურ თამაშებში ეროვნული გუნდის ძიუდოისტებმა რუსტამ ორუჯოვმა და ელმარ გასიმოვმა ვერცხლის მედლები მოიპოვეს. 

2015 წლიდან ფედერაციის პრეზიდენტია როვნაგ აბდულაევი. 
ვიცე-პრეზიდენტები: მიქაელ ისმაილოვი, სადიგ სადიგოვი და ელნურ მამედლი. მთავარი მდივანი კი ელმარ ბაბანლი.

ცნობილი სპორტსმენები
--------------------

ყოფილი სსრკ ჩემპიონატების პირველი გამარჯვებული და პრიზიორი იყო ალაკბარ ისმაილოვი (1975 წელს - ოქრო), საჰიბ ისმაილოვი (1972 წელს - ბრინჯაო), ანვარ აჰმადოვი (1982 წელს - ვერცხლი).

ფარჰად რაჯაბლიმ პირველად მიიღო მედალი აზერბაიჯანელ ძიუდოისტებს შორის ევროპულ შეჯიბრებში. მან მესამე ადგილი დაიკავა უნგრეთში 1978 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-09-10 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Федерация дзюдо Азербайджана открыла онлайн-ТВ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-25. ციტირების თარიღი: 2019-09-24.
2. ↑  Rəhbərlik. Azərbaycan Cüdo Federasiyası.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-25. ციტირების თარიღი: 2019-09-24.
**ანიკშჩიაი** (ლიეტ. Anykščiai, პოლ. Onikszty) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილოეთ ნაწილში, ანიკშჩიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობა და საერთო მახასიათებლები
-----------------------------------

ანიკშჩიაი
ხიდი შვიანტოიზე
მდებარეობს მდ. შვიანტონის ორივე სანაპიროზე (ლიეტ. Šventoji, ნემანის აუზი), 52 კმ.-ში უტენიდან და 110 კმ.-ში ვილნიუსიდან. პანევეჟისი - შვიანჩიონელიაის ხაზზე, სარკინიგზო სადგურით.

მოსახლეობა
----------

მეორე მსოფლიო ომის დროს, დაახლოებით, 4 ათ. ადამიანი ცხოვრობდა. 1968 წელს მოსახლეობა შეადგენდა თითქმის 7 ათ. ადამიანს, მოგვიანებით 13 ათ.-ს; მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შედგენენ ლიეტუველები.

სახელი
------

ქალაქის სახელი მომდინარეობს მდ. ონიკშტიდან (ლიეტ. Anykšta), რომელიც ჩეადინება მდ. შვიანტოიში. ლიეტუვურ ენაში სახელი მრავლობით ფორმაშია, ამიტომაც არსებითი სახელის მსგავსად ბრუნება არ არის მიზანშეწონილი.

გერბი
-----

ისტორია
-------

ონიკშტების პირველი ხსენება დოკუმენტებში ხდება 1442 წელს. ქალაქსგარკვეული პრივილეგიები მიანიჭა პოლონეთის მეფე სტანისლავ ავგუსტმა 1792 წლის 17 იანვრის ხელმოწერით. 1795 წელს ქალაქის სტატუსი დაკნინდა და მხოლოდ 1938 წელს აღდგა მისი უფლებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ანიკშჩიაი***

* იანკშჩაის რაიონი, ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-12-07 საიტზე Wayback Machine.
* გერბი 1792 წ. დაარქივებული 2008-04-06 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ლიეტუვის დროშა | *ეს სტატია ლიეტუვისა და ლიეტუველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანილინი**, **ამინობენზოლი**, **ფენილამინი** — ორგანული ნაერთი, უმარტივესი არომატული ამინი, სუსტი სუნის უფერო სითხე, ქიმიური ფორმულა {\displaystyle {\ce {C\_6H\_5NH\_2}}}, tდუღ 184,4°C, წყალში ცუდად იხსნება, სპირტსა და სხვა ორგანულ ნაერთებში — კარგად. ჰაერზე სწრაფად მუქდება, სუსტი ფუძეა, მინერალურ მჟავებთან მარილებს წარმოქმნის, ორგანულ მჟავებთან ურთიერთქმედებისას კი — ანილიდებს. ანილინის მეთილირების პროდუქტებს — მონო- და დიმეთილამინს იყენებენ საღებრებისა და ფეთქებად ნივთიერებათა წარმოებაში. სინთეზის გზით პირველად მიიღო ნიკოლოზ ზინინმა (1842). ქლორიან კირთან შერევისას ანილინი იისფრად იფერება. ანილინის დაჟანგვით ღებულობენ შავ საღებარს — ანილინშავს. აზოტოვანმჟავასთან ანილინის ურთიერთქმედების შედეგად (მარილმჟავა არეში) მიღებული ნაერთი აზოსაღებრების წარმოებაში მნიშვნელოვანი ნახევარპროდუქტია (იხ. დიაზონაერთები). ანილინს ფართოდ იყენებენ აგრეთვე ფოტოგრაფიაში (გამამჟღავნებელი ნივთიერების სინთეზისათვის). კაუჩუკის ვულკანიზაციის დამაჩქარებლების, ფეთქებად ნივთიერებათა, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და სხვათა წარმოებაში.

ანილინი შხამიანია, მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე, სისხლზე. იწვევს ჰემოლიზს. შესაძლებელია მწვავე ქრონიკული მოწამვლა. ამიტომ საჭიროებს წარმოებაში საწარმოო პროცესის ფართო მექანიზაციის დანერგვა და წარმოების ჰერმეტულობის დაცვა. სამუშაო ზონაში ანილინის დასაშვები ზღვრული კონცენტრაციაა ჰაერში 3 მგ/მ³.

ქიმიური თვისებები
-----------------

ანილინის კონცენტრირებულ მარილმჟავასთან ურთიერთქმედებით მიიღება მარილი:

{\displaystyle {\ce {{C6H5}-{NH2}+{HCl}\rightarrow {[C6H5NH3]Cl}}}}

მიღებული მარილი კარგად იხსნება წყალში, წყალხსნარზე ტუტის მოქმედებით გამოიყოფა ანილინი:

{\displaystyle {\ce {{[C6H5NH3]Cl}+{NaOH}\rightarrow {C6H5NH2}+{NaCl}+{H2O}}}}

მიღება
------

მრეწველობაში ანილინს ღებულობენ თუჯის ბურბუშელათი ნიტრობენზოლის აღდგენით, მარილმჟავას მცირე რაოდენობის თანაობისას. პრაქტიკულად რეაქცია შემდეგნაირად მიმდინარეობს:

{\displaystyle {\ce {{4C6H5NO2}+{9Fe}+{4H2O}\rightarrow {4C6H5NH2}+{3Fe3O4}}}}

მეორე გზით ანილინი მიიღება ისევ ნიტრობენზოლის აღდგენით, მაგრამ ამ შემთხვევაში ატომური წყალბადის საშუალებით:

{\displaystyle {\ce {{4C6H5NO2}->[{\ce {6[H]}}][{\ce {{Me}+{HCl}}}] {C6H5NH2}+ {2H2O}}}}

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 464.
**აჟდარ თაღიოღლუ ისმაილოვი** (აზერ. Əjdər Tağıoğlu İsmayılov; 1938 წლის 23 აპრილი, ჩომახტური, ნახიჩევანის ასსრ — 13 მარტი, 2022, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. „91"-თაგან ერთ-ერთი, აქტიური ფუძემდებელი პარტიისა „იენი აზერბაიჯან".

ბიოგრაფია
---------

აჟდარ ისმაილოვი დაიბადა 1938 წლის 23 აპრილს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ჩომახტურ-შარურის რაიონის სოფელ ჩომახტურში. 1961 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი.
1963–1965 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის თეატრალურ ინსტიტუტში, იყო რეჟისორ მეჰდი მამედოვის და მსახიობ რზა თაჰმასიბის სტუდენტი. 1961–1977 წლებში მუშაობდა სოფელ ჩომახტურის სკოლაში მასწავლებლად, სკოლის დირექტორად, შინაგან საქმეთა ორგანოების და გაზეთ „შარგ გაფისის" („აღმოსავლეთის კარიბჭე") თანამშრომელად, 1977–1994 წწ. ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურის კათედრის მასწავლებელად, უფროს ლექტორად, ასოცირებული პროფესორად და პროფესორად.

სამეცნიერო საქმიანობა
---------------------

1969 წელს იყო აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის დისერტანტი. აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტის, აკადემიკოს მამედ არიფ დადაშზადეს ხელმძღვანელობით 1974 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ჰუსეინ ჯავიდის ისტორიული დრამები" („წინასწარმეტყველი", „კოჭლი თეიმური", „სიავუში", „ხაიამი").

1982 წელს ისმაილოვმა დაიწყო კვლევა სადოქტორო დისერტაციის დასაწერად „ჰუსეინ ჯავიდის შემოქმედება და დემონიზმის ტრადიციები მსოფლიო ლიტერატურაში", რომელიც დამტკიცდა ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს მიერ. დისერტაციის ავტორი ამტკიცებს, რომ ჰუსეინ ჯავიდის რომანტიზმის წყარო ზარვანის ფილოსოფიაა („ავესტა"), ხოლო მისი ფილოსოფიური და ესთეტიკური ფასეულობები სათავეს თურქული „რეგულირებადი ლიტერატურიდან" იღებს.

პედაგოგიური საქმიანობა
----------------------

1961 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლის დასრულების შემდეგ, აჟდარ ისმაილოვი დაბრუნდა მშობლიურ ჩომახტურში და ადგილობრივ რვაწლიან სკოლაში მასწავლებლობა დაიწყო. 1974–1975 სასწავლო წელს რვაწლიანი სკოლა აჟდარ მუალიმის (მასწავლებლის) პირადი ინიციატივით სრულ საშუალო სკოლად გადაიქცა. საგანმანათლებლო დაწესებულების ორსართულიანი შენობა თანამედროვე ტექნიკით აღიჭურვა. განათლების ამ ცენტრის დირექტორად აჟდარ ისმაილოვი დაინიშნა.

1977 წელს ნახიჩევანის საოლქო პარტიულმა კომიტეტმა აჟდარ ისმაილოვი ნახიჩევანის პედაგოგიურ ინსტიტუტში გაგზავნა, სადაც 1994 წლამდე ლიტერატურის განყოფილების მასწავლებლად, უფროს ლექტორად, დოცენტად და პროფესორად მუშაობდა .

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  AMEA, Naxçıvan Ensiklopediyası, Naxçıvan-2005. დაარქივებული 2014-12-15 საიტზე Wayback Machine.
**აიშე სულთანი** (თურქ. Ayşe Sultan; დ. 1605, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1657, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — აჰმედ I-ისა და ქიოსემ სულთნის პირველი ქალიშვილი. მისი 3 ძმა იყო ოსმალეთის სულთანი:ოსმან II, მურად IV და სულთან იბრაჰიმი. აიშე ცნობილია 8 პოლიტიკური ქორწინებით. მისი ქმრებიდან ოთხი იმპერიის დიდი ვეზირი იყო.

ბიოგრაფია
---------

აიშე სულთანი დაიბადა 1605 წელს, სტამბოლში, აჰმედ I-ისა და მისი ფავორიტი ხარჭის, (მოგვიანებით კანონიერი ცოლის) ქიოსემ სულთნის ოჯახში. 1612 წელს, მშობლებმა 7 წლის ასაკში დააქორწინეს დიდ ვეზირ, ნასუჰ-ფაშაზე, თუმცა 2 წლის შემდეგ ფაშა აჰმედ I-მა სიკვდილით დასაჯა. 1615 წელს 10 წლის აიშე გაათხოვეს ბოსნიის ბეგლარბეგ, ქარაქაშ მეჰმედ-ფაშაზე, რომელთანაც ეყოლა 1 ვაჟი. 

მუსტაფა I-ისა და ოსმან II-ის მმართველობის პერიოდში აიშე დედამისთან და უმცროს დებთან ერთად ძველ სასახლეში ცხოვრობდა. 1621 წელს ხოტინის ბრძოლაში დაიღუპა ქარაქაშ მეჰმედ-ფაშა. 

2-ჯერ დაქვრივებული აიშე 1627 წელს ქიოსემ სულთანმა მესამედ გაათხოვა, ამჟამად უფრო ხანდაზმულ, მაგრამ ჭკვიან ვეზირ, ჰაფიზ აჰმედ-ფაშაზე. წყვილს 3 შვილი გაუჩნდა. 1632 წელს იანიჩარებმა აიღეს თოფქაფის სასახლე და მოკლეს ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა.

აიშე მეოთხედ, უკვე თავისივე სურვილით და მისი ძმის, მურად IV-ის ნებით, 1634 წელს დაქორწინდა დიარბაქირის მმართველ, მურთაზა-ფაშაზე. მათი ქორწინება დიდი ზარ-ზეიმით აიღნიშნა იმპერიის დედაქალაქში. თუმცა მალევე 1635 წელს, სეფიანების მიერ ერევანის აღების დროს მურთაზა-ფაშა სასიკვდილოდ დაიჭრა და აიშეც მეოთხედ დაქვრივდა. 

ამის შემდეგ აიშე სულთანი მცირე ხნით ქ. კონიაში ცხოვრობდა და 1638 წელს მეხუთედ გათხოვდა ჯელებ აჰმედ-ფაშაზე. 1639 წელს აჰმედ-ფაშა დაინიშნა ალეპოს მმართველად. მათ შეეძინათ 2 ქალიშვილი. 1642 წელს აიშე ფაშას გაშორდა და იმპერიის ახალი სულთნის, იბრაჰიმის ნებართვით იქორწინა ვოინუქ აჰმედ-ფაშაზე. წყვილი უშვილო აღმოჩნდა. მალევე ის დაუპირისპირდა მისი ძმის კანონიერ ცოლს, ჰიუმა შაჰ ჰასეკი სულთანს. 

1651 წელს ქიოსემ სულთნის მკვლელობის შემდეგ აიშე გადაემტერა თურჰან ჰატიჯე სულთანს. ის პირადი ინტერესების გამო კიდევ 2-ჯერ გათხოვდა. 1653 წელს ცოლად გაჰყვა იბშირ მუსტაფა-ფაშას, რომელიც გახდა დიდი ვეზირი. 1655 წელს აიშე მერვედ და უკანასკნელად, 50 წლის ასაკში მისთხოვდა ასევე დიდ ვეზირ ერმენი სულეიმან-ფაშას. 

აიშე სულთანი გარდაიცვალა 1657 წელს, სტამბოლში. ის მისმა ძმისშვილმა, მეჰმედ IV-მ დაკრძალა სულთან აჰმედის მეჩეთის მავზოლეუმში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა
* ქიოსემ სულთანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ravzat ul-ebrar s. 565 de, Naima, c. II, s. 402 de, Fezleke s. 94 de
* Leslie P. Peirce (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press. s. 106–107. ISBN 978-0-195-086775.
* I. Ahmed'in kizi. "Ayse Sultan". 19 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
**ანდრეას კაპელანი** (ლათ. Andreas Capellanus, ინგლ. Andrew the Chaplain, ფრანგ. André le Chapelain) — მე-12 საუკუნის ავტორი, საფრანგეთის სამეფო კართან დაახლოებული პირი. ავტორია შუა საუკუნეების ეთიკური თხზულებისა: „De Amore" („სიყვარულის შესახებ"), ან უფრო ვრცელი სახელწოდებით: „De Arte Honeste Amandi" („რაინდული სიყვარულის ხელოვნება"). ანდრეას კაპელანის ცხოვრების შესახებ მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ წარმოშობით სავარაუდოდ საფრანგეთიდან იყო და მსახურობდა საფრანგეთის სამეფო კარზე.

შემოქმედება
-----------

ეთიკური თხზულება „De Amore" სავარაუდოდ 1186–1190 წლებშია შექმნილი ელეონორ აკვიტანიელისა და საფრანგეთის მეფე ლუი VII-ის ქალიშვილის, მარიამ შამპანელის, მოთხოვნით. მასში მოცემულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი ასპექტები და განხილულია რამდენიმე ძირითადი საკითხი, რომლებიც რაინდული სიყვარულის მოთხოვნებს, პარტნიორულ ურთიერთობასა და სექსუალურ კავშირს ეხება.

„De Amore" შედგება სამი წიგნისაგან. პირველ წიგნში მოცემულია სიყვარულის ეტიმოლოგია და განმარტება, რაც აკადემიური ლექციის სტილშია გადმოცემული. მეორე წიგნში სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის მიმდინარეობს დიალოგი და განხილულია საკითხი, თუ როგორ მიმდინარეობს სასიყვარულო პროცესი სხვადსახვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის. მესამე წიგნში განხილულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი თავისებურებები.

ანდრეას კაპელანი შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მორალისტადაა აღიარებული, თუმცა ამის საწინააღმდეგოდ მისთვის სიყვარულის კეთილშობილური ფორმაა ადიულტერი და არა — ოჯახური იდილია. კაპელანისთვის ცოლქმრული სიყვარული არ შეიძლება ჭეშმარიტი იყოს იქიდან გამომდინარე, რომ იგი მოიცავს მოვალეობისა და აუცილებლობის ელემენტებს: „სიყვარული, რომელიც ყოველივე მშვენიერისა და საუკეთესოს წყაროა, ამავე დროს, არის მანდილოსნის მიერ გაცემული ჯილდოც. მაგრამ მხოლოდ საუკეთესოთა საუკეთესოს ძალუძს ჯილდოს გაცემა. ცოლი კი არ არის და არც შეიძლება იყოს საუკეთესო. ქალს მხოლოდ მაშინ შეუძლია გახდეს სიყვარულისა და სილამაზის დედოფალი, თუკი სხვისი ცოლია. როგორ შეძლებს მანდილოსანი, რომლის ძირითად მოვალეობასაც ქმრის მორჩილება შეადგენს, გახდენს *midons*, ანუ ყველა რაინდული ორთაბრძოლისა თუ საგმირო საქმის შთამაგონებელი არსება?"

ამავე თხზულებაში ანდრეასი საუბრობს ჭეშმარიტი სიყვარულისა და ავხორცობის ურთიერთმიმართების შესახებ. მისთვის სიყვარული ამაღლებული ფორმაა, რომელშიც შედის ღვთისმოშიშებისა და უბიწოებისადმი მოწიწების ელემენტები: „ზოგიერთი უგუნური თავს იწონებს სატრფოს წინაშე ეკლესიის უგულებელყოფით. ამგვარი პიროვნება უძლურია შეიგრძნოს სიყვარულის მაცოცხლებელი ძალა".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კურტუაზია

სქოლიო
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118502905 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  ელბაქიძე მ. ვეფხისტყაოსნის პოეტიკის საკითხი შუასაუკუნეების ფრანგულ სარაინდო რომანთან ტიპოლოგიურ მიმართებაში, თბ. 2005, გვ. 34.
3. ↑  Lewis C. S. The Allegory of Love, Oxford University Press, London, Oxford, New York, 1973, P. 34
4. ↑  Lewis C. S. The Allegory of Love, Oxford University Press, London, Oxford, New York, 1973, P.40
**ალფრედ კრენერის გამომცემლობა** (გერმ. Der Alfred Kröner Verlag) — ქალაქ შტუტგარტში მდებარე გერმანული გამომცემლობა, რომელიც საქართველოში ცნობილია უფრო *კრიონერის* სახელით.

ისტორია
-------

ალფრედ კრენერის გამომცემლობა შტუტგარტში 1904 წელს დააარსა ალფრედ კრენერმა, ადოლფ ფონ კრენერის ვაჟმა. 1907 წელს გამომცემლობა გადავიდა ლაიფციგში. 1922 წელს გამომცემლობის დირექტორი ვილჰელმ კლემი (Wilhelm Klemm) გახდა. ნაციონალ-სოციალიზმის წლებში, 1937 წელს ვილჰელმ კლემს აეკრძალა პროფესიული საქმიანობა. გამომცემლობა ისევ მშობლიურ შტუტგარტს დაუბრუნდა. 1950 წელს გამომცემლობის სადავეებთან მოდიან არნო კლემი (Arno Klemm) და ვალტერ კორსი (Walter Kohrs). 1950-იან წლებიდან მოყოლებული 1970-იანი წლების შუა პერიოდამდე ლიტერატურის ისტორიკოსი გერო ფონ ვილპერტი (Gero von Wilpert) იყო კრენერის საგამომცემლო სახლის უფროსი ლექტორი. 1989 წელს კი გამომცემლობის ხელმძღვანელთა შორის იმა კლემიცაა (Imma Klemm); 2004 წელს გამომცემლობას სათავეში ჩაუდგნენ ელკე ლინზენმაიერი (Elke Linsenmayer) და ალფრედ კლემი (Alfred Klemm).

პროგრამა
--------

გამომცემლობის პროგრამა მოიცავს წიგნები 500 სათაურს. განსაკუთრებული ყურადღებით სარგებლობს ავტორების შემოქმედების საერთო გამოცემა, ცნობარები და კლასიკოსები. გამომცემლობის ავტორებად მიჩნევიან, სხვა მრავალთა შორის, ვილჰელმ ვუნდტი (Wilhelm Wundt), დავიდ ფრიდრიც შტრაუსი (David Friedrich Strauß), ემილ დურკჰაიმი (Émile Durkheim), ფრიდრიც ნიცშე (Friedrich Nietzsche) (იხ. ნიცშეს გამოცემა), კარლ ჰაინემანი (Karl Heinemann), ერნსტ ჰეკელი (Ernst Haeckel), კარლ მარქსი (Karl Marx), ფრანკო ვოლპი (Franco Volpi), გერო ფონ ფილპერტი (Gero von Wilpert), ჰადუმოდ ბუსმანი (Hadumod Bußmann) და ფრიც მარტინი (Fritz Martini).

ლიტერატურა
----------

* Dagmar Olzog, Johannes Hacker (გამომც.): *Dokumentation deutschsprachiger Verlage*. 14. Ausgabe, verlag moderne industrie, Landsberg am Lech 2001, ISBN 3-478-38764-7, გვ. 179.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალფრედ კრენერის საგამომცემლო სახლი ოფიციალური გვერდი
* ალფრედ კრენერის გამომცემლობა — ვენის ლიტერატურულ სახლთან
**ალფრედ აინშტაინი** (დ. 30 დეკემბერი. 1880, მიუნხენი — გ. 13 თებერვალი. 1952, ელ-სერიტო, კალიფორნია) — გერმანელი მუსიკის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი. მოღვაწეობდა მიუნხენში, შემდეგ ბერლინში. 1933 დატოვა ფაშისტური გერმანია. ცხოვრობდა ჯერ ინგლისში, შემდეგ იტალიაში, 1939-იდან კი აშშ-ში; 1945 მიიღო ამერიკის მოქალაქეობა.

აინშტაინი მრავალი ნაშრომის ავტორია, მათ შორის აღსანიშნავია მონოგრაფიების სერია "გერმანელი მუსიკოსების ცხოვრება" (1914-იდან), "მუსიკის ისტორია" (1917), "ჰაინრიხ შიუტცი" (1925), "რომანტიზმის ეპოქის მუსიკა" (1947), "მოცარტი, მისი ხასიათი. მისი შემოქმედება" (1945-1953), "იტალიური მადრიგალი" (3 ტომად, 1949) და სხვ.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი ითვლებოდა ალბერტ აინშტაინის ბიძაშვილად , ხოლო სხვები თვლიან რომ მათი ნათესაობა არ არის დადასტურებული,

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 234.
* *Mozart: His Character. His work* by Alfred Einstein
* *Music in the Romantic Era: A History of Musical Thought in the 19th Century*
* *The Italian Madrigal*, translated by Alexander Haggerty Krappe, Roger Sessions, and Oliver Strunk, Princeton University Press, 1949 (3 volumes)

სქოლიო
------

1. ↑  Article "Alfred Einstein", in *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, ed. Stanley Sadie. 20 vol. London, Macmillan Publishers Ltd. 1980. ISBN 1-56159-174-2
2. ↑  *The Concise Edition of Baker's Biographical Dictionary of Musicians*, 8th ed. Revised by Nicolas Slonimsky. New York, Schirmer Books, 1993. ISBN 0-02-872416-X
გრაფი **ალფრედ ფონ შლიფენი** (გერმ. Alfred Graf von Schlieffen; დ. 28 თებერვალი, 1833, ბერლინი — გ. 4 იანვარი, 1913, ბერლინი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გერმანიის იმპერიის გენერალ-ფელდმარშალი.

ბიოგრაფია
---------

შლიფენი დაიბადა პრუსიელი გენერალ-მაიორის ოჯახში და სამხედრო განათლების მიღების შემდეგ 1854 წელს სამსახური დაიწყო პრუსიის არმიაში. 1863 წელს გადაიყვანეს გენერალურ შტაბში. 1866 წელს კაპიტნის წოდებით მან მონაწილეობა მიიღო კიონიგგრეცის ბრძოლაში. გერმანია-საფრანგეთის 1870–1871 წლების ომში იგი მაიორის წოდებით მსახურობდა მეკლენბურგის გროსჰერცოგის შტაბში.

1876–1884 წლებში შლიფენი გვარდიულ ულანთა პოლკის მეთაური და დიდი გენერალური შტაბის წევრი იყო. 1884 წელს იგი გადაიყვანეს დიდი გენშტაბის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე, ხოლო 1888 წელს იგი ობერქუარტერმაისტერი და გენშტაბის შეფის ალფრედ ფონ ვალდერზეეს მოადგილე გახდა. 1891 წელს შლიფენი გენშტაბის შეფი გახდა და 1903 წელს მიიენიჭა გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება.

1905 წელს მისი ხელმძღვანელობით შემუშავდა ე.წ. „შლიფენის გეგმა". შლიფენის გეგმის მიხედვით გერმანიას თავიდან უნდა აეცილებინა ორ ფრონტზე, საფრანგეთისა და რუსეთის წინააღმდეგ თანადროული ბრძოლა. გეგმა მიზნად ისახავდა „ბლიცკრიგს" საფრანგეთის წინააღმდეგ და ომის მოგებას მანამ, ვიდრე რუსეთი არმიის მობილიზირებას და გერმანიის საზღვრებთან გადასროლას მოასწრებდა. რკინიგზის საშუალებით გერმანიის ჯარი სრწაფად უნდა გადაესხათ აღმოსავლეთში და ასევე მალე უნდა დაემარცხებინათ რუსეთის არმია.

პირველი მსოფლიო ომის დროს სამხედრო რეალობაში შლიფენის გეგმა აუსრულებელი დარჩა. გერმანიის ჯარებმა დასავლეთ ფრონტზე ვერ განავითარეს სწრაფი შეტევა, ვერ გაარღვიეს მარნის თავდაცვითი ხაზი და მობილური ომიდან პოზიციურ ომზე გადავიდნენ.

გაცილებით მძიმე იყო პოლიტიკური შედეგები, რომელიც შლიფენის გეგმას მოჰყვა. გერმანიის მიერ ნეიტრალური ბელგიის ტერიტორიის გამოყენებამ საფრანგეთზე თავდასასხმელად ომში ჩართო ინგლისი.

თვითონ შლიფენი თავისი სტრატეგიის მარცხს ვერ მოესწრო. იგი ჯერ კიდევ 1906 წელს გაუშვეს პენსიაზე, 1911 წელს გაწეული ღვაწლის გამო გენერალ-ფელდმარშლის სამხედრო წოდება მიენიჭა და 1913 წლის 4 იანვარს გარდაიცვალა ბერლინში. კაიზერმა ვილჰელმ II-მ მისი საფლავი ყვავილების გვირგვინით შეამკო.

შლიფენი ბრწყინვალე სამხედრო თეორეტიკოსი იყო, თუმცა მისი სისუსტე იმაში მდგომარეობდა, რომ ომის წარმოების პოლიტიკურ ასპექტებს ნაკლებ ყურადღებას უთმობდა, რაც პრუსიული სახელმწიფო წყობის სამხედრო ტრადიციებით იყო განპირობებული.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის იმპერიის არმიის გენერალური შტაბი (1871–1919) |
| --- |
|  |
| 
* ჰელმუტ ფონ მოლტკე (უფროსი)
* ალფრედ ფონ ვალდერსე
* ალფრედ ფონ შლიფენი
* ჰელმუტ ფონ მოლტკე (უმცროსი)
* ერიკ ფონ ფლაკენჰაინი
* პაულ ფონ ჰინდენბურგი
* ვილჰელმ გროენერი
* ჰანს ფონ სეკტი
 |

 |
ფრანც ფონ ბაიროსის ნახატი, რომელზეც ნაჩვენებია თითაობის აქტი
**არაპენეტრაციული სექსი**, *სექსი პენეტრაციის გარეშე* — სექსუალური აქტივობა, რომელიც, როგორც წესი, არ მოიცავს სექსუალურ პენეტრაციას. მასში არ შედის ვაგინალური, ანალური და ორალური სექსუალური აქტივობების პენეტრაციული ასპექტები, თუმცა ის მოიცავს ბევრ სხვა სექსუალურ და არასექსუალურ აქტივობას, მათ შორის ე.წ. „მშრალ სექსს", ორმხრივ მასტურბაციას, კოცნას ან ჩახუტებას. არაპენეტრაციული სექსის ზოგიერთი ფორმა ზოგჯერ მოიცავს პენეტრაციულ ასპექტებს, მაგალითად, სხეულში შეღწევას თითაობის — ე.წ. „ფინგერინგის" — ან ორალური სექსის დროს.

ადამიანები არაპენეტრაციული სექსით სხვადასხვა მიზეზის გამო კავდებიან, მათ შორის პრელუდიის ან მთავარი თუ სასურველი სექსუალური აქტის სახით. ჰეტეროსექსუალი წყვილები შეიძლება არაპენეტრაციული სექსით დაკავდნენ „პენისი ვაგინაში" ტიპის სექსის ალტერნატივის სახით, უბიწობის შესანარჩუნებლად ან ორსულობის თავიდან ასაცილებლად. ერთნაირსქესიანი წყვილები ასევე შეიძლება დაკავდნენ არაპენეტრაციული სექსით უბიწობის შესანარჩუნებლად — გეი კაცებმა ის შეიძლება ანალური პენეტრაციის ალტერნატივად გამოიყენონ.

მართალია, ზოგიერთი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია (სგგი) — როგორებიცაა, მაგალითად, ჰერპესი, პაპილომავირუსი და ბოქვენის ტილი — შეიძლება არაპენეტრაციული სექსის დროს გენიტალიების ერთმანეთზე ან სხეულზე ხახუნისას გავრცელდეს, მაგრამ არაპენეტრაციული სექსი მაინც უფრო მეტად უსაფრთხო სექსის ფორმად მიიჩნევა, რადგან მის დროს ნაკლებად სავარაუდოა, რომ სექსუალურ აქტივობაში სხეულის სითხეების მიმოცვლა მოხდეს (რაც სგგი-ს გავრცელების მთავარი მიზეზია), განსაკუთრებით ექსკლუზიურად არაპენეტრაციული ასპექტების შემთხვევაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სექსი პენეტრაციის გარეშე

სქოლიო
------

1. ↑   (2000) *Sexual Health Concerns: Interviewing and History Taking for Health Practitioners*.  University of Michigan,   გვ. 45. ISBN 978-0803606685.
2. ↑   (2001) *Odyssey of the Heart: Close Relationships in the 21st Century*.  Psychology Press,   გვ. 70. ISBN 978-1410604057.
3. ↑  Laura M. Carpenter (2005). *Virginity lost: an intimate portrait of first sexual experiences*.  NYU Press. ISBN 978-0-8147-1652-6.
4. ↑   (2010) *The Marriage and Family Experience: Intimate Relationship in a Changing Society*.  Cengage Learning,   გვ. 186. ISBN 978-0-534-62425-5.
5. ↑  Joseph Gross, Michael (2003). *Like a Virgin*.  The Advocate/Here Publishing,   გვ. 44–45. 0001-8996.
6. ↑   (2000) *The Person With HIV/AIDS: Nursing Perspectives, 3rd Edition*.  Springer Publishing Company,   გვ. 103. ISBN 978-8122300048.
**ავსტრალიური კელპი** (ინგლ. Australian Kelpie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრალიაში 1870-იან წლებში.

ეს ჯიში შეიქმნა ჩრდილოინგლისური კოლის და ახალი სამხრეთ უელსელი შავ-ყავისფერი ძაღლის, სახელად კელპის შეჯვარების შედეგად. ავსტრალიური კელპი კომპაქტური, ძლიერი, სიამოვნებით და ძალდაუტანებლად მომუშავე ძაღლია, რომელიც ძალიან პოპულარულია ავსტრალიაში, სადაც მისი რაოდენობა 100 ათასს აღემატება. კელპი მზადაა იმუშაოს ნებისმიერ შინაურ ცხოველთან - იქნება ეს მსხვილი რქოსანი ცხოველი, ცხვარი, თხა თუ ფრინველი, სწორედ ამის გამო გაჩნდა ლეგენდა, რომ ამ ძაღლში დინგოს სისხლიცაა. თუმცა კელპის შესახებ ზუსტი ცნობები სულ სხვა რამეზე მეტყველებს. უფრო სავარაუდოა, რომ მისი წინაპარი კოლი იყო. ცნობილმა შოტლანდიელმა მწერალმა რობერტ ლუის სტივენსონმა რომანში "მოტალებული" ახსენა ძაღლი, რომელსაც "წყლის კელპს" უწოდებდა. 

ეს ზეაქტიული, მშფოთვარე ძაღლი ქალაქში ცხოვრებისათვის ნაკლებ გამოსადეგია. კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს, სჭირდება დამატებითი დატვირთვა. აქვს გრძელი, ვიწრო თავი, ღრმა, განიერი მკერდი, საშუალო სიგრძის კუდი, ხშირი ბალანი, რომელსაც განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი, წითელი, ცისფერი, შოკოლადისფერი, შავი-ხორბლისფრით, შავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ავსტრალიური კელპი***

* ავსტრალიური კელპი (ინგლისური)
**ალასკის ქედი** (ინგლ. Alaska Range) — ქედი სამხრეთ ალასკაში, ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილირების სისტემაში. სიგრძე დაახლოებით 1000 კმ, სიგანე 120 კმ-მდე. საშუალო სიმაღლე — 3000 მ, მაქსიმალური — 6193 მ (მწვერვალი დენალი, ჩრდილოეთ ამერიკის უმაღლესი წერტილი). ღერძულ ნაწილში აგებულია ინტრუზიული ქანებით, კერძოდ, გრანოდიორიტებით, ხოლო განაპირა ნაწილი — დანალექი ქანებით. ალასკის ქედი წარმოიქმნა იურულ პერიოდში. კალთები ციცაბო, კლდოვანი და ძლიერ დანაწევრებულია. ალასკის ქედი მნიშვნელოვანი კლიმატგამყოფია. გამყინვარების საერთო ფართობია 13900 კმ². დიდი მყინვარებია: კაჰილტნა (სიგრძე 76 კმ; ფართობი 580 კმ²), მალდროუ (სიგრძე 61 კმ; ფართობი 516 კმ²). ზოგიერთი მყინვარის ენა ჩამოდის 50-75 მ-მდე. ბევრია პულსაციური მყინვარი. სამხრეთი ტენიანი კალთები 800 მ სიმაღლემდე დაფარულია წიწვიანი ტყეებით, ზემოთ მუდმივი თოვლია, რომელიც ხეობის მყინვარებს ასაზრდოებს. ჩრდილოეთი კალთები შედარებით მშრალია, ტყის საზღვარი გადანაცვლებულია 1000-1100 მ-მდე, მის ზემოთ მთის ტუნდრაა.

ალასკის ქედის 10 უმაღლესი მწვერვალი| რიგი | მწვერვალი | სიმაღლე | შეფარდებითი სიმაღლე | ტოპოგრაფიული იზოლაცია |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | დენალი | 6168 მ | 6118 მ | 7450 კმ |
| 2 | ფორაკერი | 5304 მ | 2195 მ | 23 კმ |
| 3 | პიკი 15800 | 4816 მ | 61 მ | 1 კმ |
| 4 | ისტ-ბეტრესი | 4459 მ | 161 მ | 2 კმ |
| 5 | ჰანტერი | 4442 მ | 1409 მ | 11 კმ |
| 6 | ჰეისი | 4216 მ | 3500 მ | 205 კმ |
| 7 | კაჰილტნის პიკი-აღმოსავლეთი | 4097 მ | 452 მ | 5 კმ |
| 8 | ჰანტერი-შუა პიკი | 4084 მ | 152 მ | 1 კმ |
| 9 | ფინი | 4054 მ | 153 მ | 5 კმ |
| 10 | სილვერთრონი | 4029 მ | 987 მ | 13 კმ |

სქოლიო
------

1. ↑  ალასკის ქედი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
2. ↑  ალასკის ქედი // გეოგრაფიული ენციკლოპედია
3. ↑  Peakbagger: ალასკის ქედი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალექსანდრე ბერიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ალექსანდრე ლონგინოზის ძე ბერიძე** (დ. 1858, თბილისი ― გ. 1917, ვლადიკავკაზი) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი, ახალი ქართული რეალისტური მხატვრობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში და თბილისის „ხელოვნების წამახალისებელ საზოგადოებასთან" არსებულ სამხატვრო სკოლაში (1971-1877); იყო ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიის (1877-1878, 1881-1882) თავისუფალი მსმენელი. 1879-1880 და 1883-1885 ცხოვრობდა იტალიაში, მუშაობდა ქალაქ ნეაპოლის სამეფო სამხატვრო სასწავლებელში. იტალიაში დაეუფლა გრაფიკის ხელოვნებას. საქართველოში აგზავნიდა ილუსტრირებულ ფურცლებს „ხმა იტალიიდან", რომლებსაც ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება დიდი ტირაჟით ბეჭდავდა. ფურცლებზე გამოსახული იყო იტალიის ხედები, იტალიელთა, მ. შ. ჯუზეპე გარიბალდის, პორტრეტები.

1885 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. თანამშრომლობდა ჟურნალებში „კვალი" და „თეატრი". ჟურნალ „თეატრში" აქვეყნებდა გამოჩენილი ქართველ მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების პორტრეტებს.

1886 წელს დახატა ფარდა „არტისტული წრის" თეატრისათვის, შექმნა ესკიზები თეატრალური დადგმებისათვის, 900-იანი წლების დასაწყისში შემოქმედებით-პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ბათუმში. 1906 წელს გადასახლდა ვლადიკავკაზში, სადაც გარდაცვალებამდე კადეტთა კორპუსში ასწავლიდა ხატვას.

ბერიძის შემოქმედებაში აღსანიშნავია ორი პერიოდი. პირველი პერიოდის (1881-1885) ნამუშევრებია „რ. გველესიანის პორტრეტი" (1881), „მოღიმარი მოხუცი" (1881), „ქალის პორტრეტი", „უცნობი მოხუცის პორტრეტი" (1882). ეს ტილოები შესრულებულია თავისუფალი ფერწერული მანერით და ფსიქოლოგიური ხასიათისაა, მათში გახსნილია გმირთა შინაგანი ბუნება.

მეორე პერიოდის ნამუშევრებში ასახულია გლეხური ყოფის თემატიკა: „სალამურიანი ბიჭი" (1892), „სალამურზე დამკვრელი" (1895), „წინდის მქსოველი გოგონა" (1892), „მწყემსი ბიჭი" და სხვა. ამ ნამუშევრებში ნათლად ჩანს ბავშვების დიდი სიყვარული და ფაქიზი დამოკიდებულება ნატურისადმი, მაგრამ ფერწერის მხრივ ისინი შედარებით მშრალია. ბერიძის ყველა სურათი ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალექსანდრე ბერიძე***

გალერეა
-------

* „მოღიმარი მოხუცი" (1881)„მოღიმარი მოხუცი" (1881)
* „წინდის მქსოველი გოგონა" (1892)„წინდის მქსოველი გოგონა" (1892)
* „მაკო საფაროვა-აბაშიძე ოფელიას როლში" (1886)„მაკო საფაროვა-აბაშიძე ოფელიას როლში" (1886)

ლიტერატურა
----------

* *მასხარაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 322.
**ალექსანდრე ალფონსის ძე გროსჰეიმი** (რუს. Алекса́ндр Альфо́нсович Гроссгейм; დ. 23 თებერვალი, 1888, სოფ. ლიხოვკა, ახლანდ. დნეპროპეტროვსკის ოლქი, უკრაინა, — გ. 4 დეკემბერი, 1948, ლენინგრადი) — რუსი ბოტანიკოსი, კავკასიის ფლორის მკვლევარი; საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945), სტალინის პრემიის ლაურეატი (1948).

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი 1912 წელს. მუშაობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღში (1913-1926), თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1917-1930), აზერბაიჯანის უნივერსიტეტში (1927-1946), საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის აზერბაიჯანის განყოფილების ხელმძღვანელად (1932–1936), მის მიერვე დაარსებული აზერბაიჯანის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორად (1936–1947). 1947 წლიდან განაგებდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკად. ვ. კომაროვის სახელობის ბოტანიკის ინსტიტუტის ჰერბარიუმის კავკასიის სექტორს და ლენინგრადის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრას. გროსჰეიმმა სამეცნიერო მოღვაწეობა მიუძღვნა კავკასიის ფლორისა და მცენარეულობის შესწავლას. მისი ძირითადი ნაშრომები: „კავკასიის ფლორა" (ტ. 1–4, 1928– 34; მეორე გამოც. ტ. 1–7, ბაქო, 1939–67), „კავკასიის ფლორის ანალიზი" (ბაქო, 1936), „კავკასიის მცენარეული რესურსები" (ბაქო, 1946), „კავკასიის მცენარეული საფარი" (მოსკოვი, 1948), „კავკასიის მცენარეთა სარკვევი" (მოსკოვი, 1949). შექმნა ყვავილოვან მცენარეთა ორიგინალური ფილოგენეზური სისტემა (1945). მნიშვნელოვანია აგრეთვე მონოგრაფიები: „მტკვარ-არაქსის აუზის მცენარეულობა" (1932) და განსაკუთრებით „თალიშის ფლორა" (1926). გროსჰეიმის მრავალწლოვანი საექსპედიციო მუშაობის შედეგად ამიერკავკასიაში შეგროვილი უმდიდრესი მასალა დაცულია თბილისის და ბაქოს ბოტანიკური ინსტიტუტების ჰერბარიუმებში, ხოლო მათი დუბლეტები — ლენინგრადისა და ერევნის ბოტანიკური ინსტიტუტებში. აღწერა მეცნიერებისთვის უცნობი მრავალი ახალი სახეობა. გროსჰეიმის პატივსაცემად მცენარეთა ერთ გვარსა და მრავალ სახეობას მისი სახელი უწოდეს.

ლიტერატურა
----------

* *ღვინიანიძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ალექსანდრე გრუზინოვი** (დ. 1884 — გ. 1 თებერვალი, 1935) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

გრუზინოვების საგვარეულოს ფუძემდებელი იმერელი აზნაური რომანოზ ნამჩევაძე, დაახლოებით 1728 წელს დასახლებულა მდინარე დონის პირას, სტანიცა სტაროჩერკასკში. მისმა უფროსმა ვაჟმა იოსებმა ცოლად შეირთო კაზაკის ქალი, გვარად აფანასიევა, რომლისგანაც შეეძინა ხუთი ვაჟი: ევგრაფი, პეტრე, რომანი, ათანასე და ნიკოლოზი. ისინი გრუზინოვების გვარით შევიდნენ რუსეთის ისტორიაში. ძმები რუსეთის იმპერიის გამოჩენილი მოღვაწეები იყვნენ. კერძოდ, ევგრაფ გრუზინოვმა თავი გამოიჩინა პოლონეთთან და შვედეთთან ომში. 1796 წელს ჩამოაყალიბა კაზაკთა ლაიბ-გვარდიის პოლკი, რომელსაც სათავეში თავადვე ჩაუდგა. იყო გვარდიის პოლკოვნიკი და მრავალი ორდენის კავალერი. კაზაკთა ლაიბ-გვარდიის პოლკოვნიკი იყო მისი უმცროსი ძმაც — პეტრე გრუზინოვი, რომელმაც თავი ისახელა ოჩაკოვისა და რიმნიკის ბრძოლებში. ორივე ძმა იმპერატორ პავლე I–ის თავნებობის მსხვერპლი გახდა. ათანასე თევდორეს ძე გრუზინოვმაც, თავის წინაპართა მსგავსად, სამოღვაწეო ასპარეზად სამხედრო საქმე აირჩია. დაიბადა 1884 წელს სტანიცა სტაროჩერკასკში, დაამთავრა დონის კადეტთა კორპუსი და კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი. იყო „ვოისკოვოი სტარშინა", დონელ კაზაკთა VIII საარტილერიო დივიზიონის მეთაური. მსახურობდა დონის არმიაში. 1918 წლის იანვარ-თებერვალში ეკავა ზემოხსენებული თანამდება, ზაფხულიდან კი ხოპერისა და დონის პარტიზანული დივიზიის არტილერიის ინსპექტორად დაინიშნა. 1919 წლის იანვარში პოლკოვნიკის წოდებით სათავეში ჩაუდგა I მსროლელ ბატარეას. 1920 წლის მარტიდან პარტიზანთა დივიზიის სემილეტის ბატარეის მეთაური იყო. 1920 წლის ივნისიდან მსახურობდა რუსულ არმიაში, ხოლო იმავე წლის 1 ოქტომბრიდან ყირიმიდან ევაკუაციამდე იყო დონის II ცხენოსანი საარტილერიო დივიზიონის მეთაური, რომელთან ერთადაც ევაკუირებულ იქნა კუნძულ ლემნოსზე. 1925 წლის შემოდგომიდან დონის კაზაკთა V პოლკის შემადგენლობაში იმყოფებოდა ბულგარეთში, სადაც დარჩა კიდეც ემიგრანტის სტატუსით. ათანასე გრუზინოვი გარდაიცვალა 1935 წლის 1 თებერვალს სოფიაში.

ლიტერატურა
----------

* ჯავახიშვილი ნიკო. ათანასე თევდორეს ძე გრუზინოვი (ნამჩევაძე) // ქართული დიპლომატია. 2004. გვ. 194-195

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე გრუზინოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ბაჟბეუქ-მელიქიანი** (*ბაჟბეუქ-მელიქოვი*) (დ. 12 სექტემბერი [ძვ. სტ. 30 აგვისტო], 1891, თბილისი — გ. 20 ივლისი, 1966, იქვე) — სომეხი ქართველი ფერმწერი. ცხოვრობდა საქართველოში. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1961).

ბიოგრაფია
---------

1906–1910 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში, პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1910–1912). ასწავლიდა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელში (1922–1929), თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1929–1938). ბაჟბეუქ-მელიქიანის ნამუშევრებს ახასიათებს ფერწერილობა, დახვეწილი კოლორიტი, ლირიზმი და შინაგანი სითბო. მთავარი ნამუშევრები: „წისქვილი ორთაჭალაში" (1930), ავტოპორტრეტი (1935, ორივე სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი), „მწვანე თუთიყუში" (1933), სურათების ციკლი „ცირკი" (1930-1940), „მიტოვებული" (1942, ყველა კერძო კოლექცია), „საჩუქარი ფრონტისათვის" (1944), „ქალიშვილი ყვავილით" (1946, ორივე — საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 197.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული მოდერნიზმი |
| --- |
|  |
| პიროვნებები | 
* ალექსანდრე შარვაშიძე
* ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქიანი
* ბენო გორდეზიანი
* დავით კაკაბაძე
* დიმიტრი შევარდნაძე
* ელენე ახვლედიანი
* ემა ლალაევა-ედიბერიძე
* ვალერიან სიდამონ-ერისთავი
* ზიგმუნტ ვალიშევსკი
* ილია ზდანევიჩი
* ირაკლი გამრეკელი
* ირინა შტენბერგი
* კირილ ზდანევიჩი
* კლარა კვესი
* ლადო გუდიაშვილი
* მიხეილ გოცირიძე
* მიხეილ ჭიაურელი
* პეტრე ოცხელი
* ქეთევან მაღალაშვილი
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* „H2SO4"
 |

 |
**ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). რუსთაველის გამზირიდან კოტე მესხის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 30-იან წლებში. დააპროექტა მიწისმზომელმა ტოვარნიცკიმ (1833-1835). 1841 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დავითის ქუჩა. 1846 წელს ეწოდა ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახელი. იგი ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა და ამ ქუჩაზეც აღესრულა ტრაგიკულად — მიხეილ ვორონცოვთან წვეულებაზე მიმავალი ეტლიდან გადმოვარდა, თავი დაარტყდა ქუჩის ფილაქანს და იმავე ღამეს გარდაიცვალა. ქუჩაზე და ჩიხებში შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. ალექსანდრე ჭავჭავაძის კუთვნილი, სილამაზით გამორჩეული 3 შენობა, რომელთაც მთელი კვარტალი ეჭირა რუსთაველის გამზირსა და გრიბოედოვის ქუჩას შორის, შემორჩენილი არ არის. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახლი პირველი სახლი იყო საქართველოში, რომლის ოთახებსაც ამშვენებდა საუცხოო შპალერი, რომელზედაც გამოხატული ყოფილა სხვადასხვა მითოლოგიური სცენები. ამბობენ, თითქოს ეს შპალერი იმპერატრიცა ეკატერინეს ეჩუქებინოს პოეტის მამისთვის, როგორც საქართველოს სამეფო დესპანისთვის რუსეთის კარზე." |
|  | (ა. ფადეევი) |

 ამჟამად ამ ადგილას დგას და ჭავჭავაძია ქუჩაზე გვერდითი ფასადით გამოდის არქიტექტორების პ. შტერნისა და კ. ტატიშჩევის მიერ 1897 და 1898 წლებში აგებული შენობები. ქუჩას აქვს 1 შესახვევი (ატენის შესახვევი, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ცხინვალის ქუჩა, 1946 წელს ალექსანდრე ჭავჭავაძის შესახვევი), 2 ჩიხი. პირველი ჩიხი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მთისძირი ჩიხი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 205, ISBN 978-99928-20-35-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ალექსანდრე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ალექსანდრე**. |

ალექსანდრე ბაქარის ძე. ა. ანტროპოვის ნახატი, 1761
**ალექსანდრე ბაქარის ძე** *ბაგრატიონი* (დ. დაახლ. 1724/1728; გ. 1791) — ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი, ვახტანგ VI-ის შვილიშვილი, დაიბადა რუსეთში, იქვე მიიღო განათლება. ატარებდა გრუზინსკის გვარს, იყო გვარდიის ოფიცერი.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე იყო ქართლის ჯანიშინი ბაქარის ძე, რომელმაც რუსეთში გადახვეწილმა სიკვდილის წინ ფიცი დაადებინა შვილს, ალექსანდრეს, რომ ქართლის მეფის ტახტს დაიკავებდა.დაუახლოვდა და დაუმეგობრდა პეტრე III-ს. 1762 წელს ჰქონდა კარგი ჯამაგირი და კაპიტნის ჩინი, ასევე მამისგან დარჩენილი ქონება. რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის გაფორმებული რეშტისა (1732) და განჯის (1735) ტრაქტატებით ალექსანდრე, როგორც ვახტანგ VI-ის შთამომავალი, ითვლებოდა ქართლის ტახტის მემკვიდრედ. ალექსანდრე ვერ ურიგდებოდა ქართლში თეიმურაზ II-ის, შემდეგ ერეკლე II-ის მეფობას. ამიტომ ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ქართლის სამეფო ტახტის ხელში ჩასაგდებად. 1763 წლიდან ფარულად ემზადებოდა საქართველოში წამოსასვლელად, მაგრამ სამშობლოში უნებართვოდ დაბრუნების ცდა ჩაეშალა. 1765 წელს ჩავიდა მოზდოკში, მაგრამ საქართველოში ვერ ჩავიდა.1766 წელს ეკატერინე II-ის ბრძანებით სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და სამშობლოში გამგზავრების ნება დართეს. 1767 წელს ალექსანდრე შირაზში ქერიმ-ხანთან მივიდა და დახმარება სთხოვა. ქერიმ-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ალექსანდრე ჩავიდა ჩრდილოკავკასიელ მმართველებთან. ალექსანდრეს ბებია ყაბარდოს მთავრის ასული იყო და მას ჩრდილოკავკასიელების დახმარების იმედი ჰქონდა. ხანგრძლივი უნაყოფო ლოდინის შემდეგ იგი სოლომონ I-ის მიწვევით იმერეთში ჩავიდა და 1779 წელს, როდესაც ერეკლე ერევანს იყო სალაშქროდ, ქალაქში აჯანყების მოწყობა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. 1782 წელს ალექსანდრე ამილახვართან ერთად ფათალი-ხანთან გადავიდა დაღესტანში. მათ ერეკლეს წინააღმდეგ დიდი ჯარი მოაგროვეს. ერეკლე II-ის თხოვნით რუსეთის მთავრობამ 1783 წელს ალექსანდრე შეიპყრო, მკაცრი პოლიციური ზედამხედველობა დაუწესა და გადაასახლა სმოლენსკში, სადაც პატიმრობაში გარდაიცვალა.

ოჯახი
-----

ალექსანდრე დაქორწინდა დარია ალექსანდროვა მენშიკოვაზე (1747–1817), რომელიც იყო ალექსანდრე დანილოვიჩ მენშიკოვას შვილიშვილი.
მას და დარიას ეყოლათ 3 ვაჟი და 2 ქალიშვილი:

* ივანე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (გარდაიცვალა ბავშვობაში)
* გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1762–1852), შეეძინ ვაჟი, რომელიც ბავშვობაში გარდაიცვალა და ასული ანა (1798-1899)
* ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1763–1823), მემკვიდრე არ დარჩენია
* ანა გრუზინსკი-გოლიცინი (1763–1842)
* დარეჯან გრუზინსკი (გარდაიცვალა 1796)

ლიტერატურა
----------

* *კიკვიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 294.
* *დავით ჯავახიშვილი*, უფლისწულ ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონის წინაპრები და მისი პირდაპირი შთამომავლები „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები" N15 — თბილისი, „უნივერსალი" 2014 ISSN 1512-3154

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯავახიშვილი ნ*. 1765 წლის შეთქმულების მონაწილეთა იდენტიფიკაციისთვის" საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები ტ VII გვ. 161-164 — თბილისი, 2013
2. ↑  *თედო ჟორდანია,* „თხზულებანი" გვ. 71 — თბილისი, 2011
3. ↑  *ბერძენიშვილი ნ*. საქართველოს ისტორიის საკითხები ტ IV გვ. 169 — თბილისი, 1967
**ანესის ტბა** (ფრანგ. Lac d'Annecy) — ტბა საფრანგეთში, ზემო სავოიაში, ზღვის დონიდან 447 მ სიმაღლეზე. საფრანგეთის ტბებს შორის ფართობით მე-2 ადგილზეა. სიგრძე დაახლოებით 15 კმ, სიგანე 3,2 კმ. ფართობი 27,59 კმ². უდიდესი სიღრმე 82 მ. ტბის ქვაბული წარმოიქმნა დაახლოებით 18 000 წლის წინ ალპების დიდი მყინვარების დნობის პერიოდში. იკვებება მძლავრი წყალქვეშა წყაროთი და მრავალრიცხოვანი მცირე ნაკადულებით, რომლებიც სათავეს იღებენ ტბის ირგვლივ მდებარე მთებიდან. აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ შემოზღუდულია დე-ბორნის მთის მასივით (სიმაღლე 2351 მ). დასავლეთ მხარეზე ბოჟის მასივია, ხოლო ჩრდილოეთით ანესის მთები. ტბიდან გამოედინება მდინარე თიუ (სიგრძე 3,5 კმ).

ტბაში ერთადერთი ხელოვნური კუნძულია. მრავალფეროვანია ფაუნა. მდიდარია თევზით, მათ შორის მოიპოვება: კუმჟა, ლოქორია, ქაშაპი, წერი, კაპარჭინა, თაღლითა და სხვა. გამოირჩევა სუფთა წყლით. ტურიზმი. ტბის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ანესი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ანესის ტბა"** ვიკისაწყობში.
* ანესის ტბა – ინფორმაცია (ფრანგული)
* ანესის ტბა – ინფორმაცია (ფრანგული)
**საერთაშორისო კონვენცია გემების ბალასტის წყლისა და ნალექების კონტროლისა და მენეჯმენტის შესახებ** (ინგლ. International Convention for the Control and Management of Ships' Ballast Water and Sediments; ასევე ცნობილი, როგორც **ბალასტის წყლის მენეჯმენტის კონვენცია**; ინგლ. Ballast Water Management Convention; ან **BWM კონვენცია**; ინგლ. BWM Convention) ― 2004 წლის საერთაშორისო საზღვაო ხელშეკრულება. კონვენცია ხელმომწერი დროშის სახელმწიფოებისგან მოითხოვს, რომ მათი დროშის ქვეშ მცურავი ხომალდები ბალასტის წყლისა და ნალექების კონტროლისა და მენეჯმენტის სტანდარტებისა და პროცედურების შესაბამისი უნდა იყოს. კონვენცია ერთი რეგიონიდან მეორე რეგიონში ზიანის მომტანი ორგანიზმების მოხვედრის აღკვეთასა და ბალასტის წყლის დაცლისას გარემოს დაბინძურების შემცირებას ისახავს მიზნად. 2024 წლიდან ხომალდებს D2 სტანდარტის შესაბამისი, დამტკიცებული Ballast Water Management Treatment System უნდა ჰქონდეთ. არსებულ ხომალდებზე შესაბამისი სისტემა უნდა დაინერგოს, რომლის განთავსებაც თითო ხომალდს 5 მლნ. ამერიკულ დოლარამდე დაუჯდება. 2021 წლის 15 ივლისის მდგომარეობით, კონვენციის მონაწილეა 86 სახელმწიფო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* N. Anwar & Dr. L. Churcher, *Ballast Water Management: Understanding the regulations and the treatment technologies available*, 7th Edition, Witherby Publishing Group, 2016.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Text
* Official website დაარქივებული 2020-10-07 საიტზე Wayback Machine.
* Implementing the Ballast Water Management Convention
* Status of ratifications

სქოლიო
------

1. 1 2  Status of Conventions. IMO. ციტირების თარიღი: 29 July 2021
2. 1 2  BWM Convention. International Maritime Organization.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 2, 2017. ციტირების თარიღი: July 7, 2017
3. ↑  BWM Convention: counting the cost. Ballast Water Treatment Technology.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 16, 2017. ციტირების თარიღი: July 7, 2017