recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნუ-ჯაზი** (ინგლ. Nu jazz) აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჟაზტრონიკა** (jazztronica) — გაჩნდა გვიანდელ 1990-იან წლებში და მიუთითებს სტილზე, რომელშიც შერწყმულია ჯაზის ტექტსტურა და ზოგჯერ ჯაზის ინსტრუმენტალიზმი ელექტრონულ მუსიკასთან. ისევე როგორც ტერმინი ელექტრონიკა, ნუ-ჯაზიც საკმაოდ არამკაფიოდ განსაზღვული მუსიკალური სტილების დაჯგუფებაა. ის მოიცავს, როგორც ცოცხალი ინსტრუმენტალური შესრულების კომბინაციას ჯაზ-ჰაუზის რითმებთან (მაგ. ფრანგი სენ-ჟერმენი (მუსიკოსი), გერმანელი ჯაზანოვა და ბრიტანელი ფილა ბრაზილია), ასევე უფრო ბენდურ ჯაზურ იმპროვიზაციებს ელექტრონულ ელემენტებთან (მაგ. ბრიტანული სინემატიკ ორკესტრა, ბელგიური ფუჟენ-ქალჩა და ნორვეგიული ფუტურისტული ჯაზის სტილი ბუგე ვესელტოფტის, ჯაგა ჯაზისტის, ნილს პიტერ მოლვერის და სხვათა მიერ).

ნუ-ჯაზი უფრო ჰგავს ელექტრონიკას ვიდრე მისი ძლიერ მსგავსი ასიდ-ჯაზი (ან გრუვ-ჯაზი), რომელიც უფრო ახლოა ფანკთან, სოულთან და რითმ-ენდ-ბლიუზთან. თუმცა ბოლო დროს სულ უფრო რთული ხდება მათ შორის საზღვრის გავლება.

ცნობილი შემსრულებლები
---------------------

|  |
| --- |
| * დე-ფაზი
* Flying Lotus
* Gotan Project
* ჯაზანოვა
* სენ-ჟერმენი
* მოლოკო
* პაროვ სტელარი
 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეისიდ-ჯაზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* OverXposure.FM დაარქივებული 2019-10-24 საიტზე Wayback Machine.  ჩილაუთ ვებ-რადიო, დაუნტემპო, ნუ-ჯაზი, ტრიპ-ჰოპი, ამბიენტ-პოპი და დიპ-ჰაუზ მუსიკით.
* ღრმა ინტენსიური დაუნტემპო მუსიკის რადიო
* Beyondjazz.net
* radiozerogravity.net დაარქივებული 2006-06-13 საიტზე Wayback Machine.  თანამედროვე ურბანისტული ხმები იტალიიდან.
* PhusionCulture დაარქივებული 2006-05-15 საიტზე Wayback Machine.  ნუ-ჯაზის იმპროვიზაციების კოლექცია.
* ელექტრონული ბრიკბით ჯაზი
* The Jazz Picante Radio Show დაარქივებული 2006-04-27 საიტზე Wayback Machine.  ნუ-ჯაზ რადიო ლისაბონიდან.
* ჯაზანოვას რადიო შოუ დაარქივებული 2005-11-04 საიტზე Wayback Machine. .

სქოლიო
------

1. ↑  Nicholson, Stuart.  (March 2003) Jazztronica: A Brief History of the Future of Jazz. *JazzTimes*. ციტირების თარიღი: 16 January 2016.
**ნუგალი** (სომალ. Nugaal, არაბ. نوغال) — რეგიონი სომალის ცენტრალურ ნაწილში. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი გაროუე. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორე ქალაქია ეილი.

ნუგალის რეგიონი შედის პრაქტიკულად დამოუკიდებელ, მაგრამ საერთაშორისო საზოგადოების მიერ არაღიარებულ სახელმწიფო პუნტლენდში. რეგიონს ესაზღვრება სომალის რეგიონები: სამხრეთიდან მუდუგი, ჩრდილოეთიდან — ბარი და დასავლეთიდან — სოლი, რომელიც ადრე ნუგალის რეგიონში შედიოდა. სამხრეთ-დასავლეთით რეგიონი ესაზღვრება ეთიოპიას, აღმოსავლეთით ის გადის ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. 2004 წლის 26 სექტემბერს ნუგალის რეგიონის სანაპირო რაიონები დაზარალდა ცუნამისგან.

თავისი დასახელება რეგიონმა მიიღო მდინარე ნუგალისგან, რომელიც მიედინება მის ტერიტორიაზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ნუგალის რეგიონი შედგება 3 რაიონისგან:

* ბურტინლე
* ეილი
* გაროუე

სქოლიო
------

1. ↑  Nugaal Region. ციტირების თარიღი: 30 January 2014.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომალის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
* ავდალი
* ბაკული
* ბენადირი
* ბარი
* ბეი
* გალგუდუდი
* გედო
* ვოკუი-გალბიდი
* მუდუგი
* ნუგალი
* სანაგი
* სოლი
* ტოგდერი
* ქვემო შაბელე
* ქვემო ჯუბა
* შუა შაბელე
* შუა ჯუბა
* ჰირანი
 |

 |
პროპორციული (ზემოთ) და მონოგანივი (ქვემოთ) შრიფტების პროპორციების შედარება
**მონოგანივი შრიფტი**, ან **არაპროპორციული შრიფტი** — შრიფტის სახეობა, რომელშიც ასოების და სიმბოლოების კეგელური მოედნები იკავებენ ერთსა და იმავე ჰორიზონტალურ სივრცეს.[1] ამით იგი განსხვავდება ცვალებადი სიგანის, ანუ პროპორციული შრიფტებისგან, რომლებშიც ასოებს და სიმბოლოებს აქვთ ერთმანეთისაგან განსხვავებული სიგანე. 

მონოგანივი შრიფტი ჩვეულებრივი მოვლენაა საბეჭდ მანქანებში და კომპიუტერული კოდის ბეჭდვისას.

მონოგანივი შრიფტის მქონე ფონტები ფართოდ გავრცელებული იყო ადრინდელ კომპიუტერებსა და კომპიუტერულ ტერმინალებში, რომლებსაც, ხშირ შემთხვევაში ძალზედ შეზღუდული გრაფიკული შესაძლებლობები ჰქონდათ. აპარატურული რეალიზაცია გამარტივებული იყო ტექსტური რეჟიმის ხარჯზე, რომლის დროსაც, ეკრანის გაწყობა წარმოდგინდებოდა ჩვეულებრივი ფილათა ბადის სახით, რომელთაგან თითოეული მომართული იყო სიმბოლოს გამოსასახად მოწყობილობის სიმბოლოთა რუკაში ინდექსირების გზით. ზოგიერთ მოწყობილობაში მხარდაჭერილი იყო ფერადი ტექსტის ჩვენება, რომლის უზრუნველყოფა ხდებოდა თითოეული ფილის წინა და უკანა პლანების ფერის ცვალებით. მხარდაჭერილ სხვა ეფექტებს შორის იყო მოციმციმე ტექსტი და შებრუნებული ვიდეო. ამისდა მიუხედავად, ადრინდელი კომპიუტერული სისტემები შეზღუდული იყო მხოლოდ ერთი კონსოლური ფონტით.

მიუხედავად იმისა, რომ კომპიუტერებს ამ დროისთვის უკვე შეუძლიათ ფონტების ფართო არჩევანის გამოყენება, ინტეგრირებული შემუშავების გარემოების უმეტესობა და ტექსტური რედაქტორები საწყისად გაწყობილია მონოგანივი ფონტების გამოყენებაზე. ეს ზრდის საწყისი კოდის კითხვადობას, რომელთანაც ხშირად დაკავშირებულია ცალკეული სიმბოლოების სწორად ამოცნობა და მკაფიო ხდება განსხვავება ასოებს შორის, რომელიც აუცილებელია მაგალითად პაროლების ჩასაწერ ველებში, როდესაც შეცდომის დაშვება მიუღებელია.[2] მონოგანივი ფონტები ასევე გამოიყენება ტერმინალის ემულატორებში და ჩვეულებრივ ტექსტურ რედაქტორებში ცხრილური სახის მონაცემების წარმოდგენისას. ტექნიკურ დოკუმენტაციაში, განსაკუთრებით პროგრამირების ენების მიმართულებით, მონოგანივი შრიფტი გამოიყენება კოდის გამოსაყოფად ჩვეულებრივი ბუნებრივი ენით დაწერილი ტექსტისაგან. 

სიმბოლოთა ოპტიკურ ამოცნობას უკეთესი სიზუსტე აქვს მონოგანივი შრიფტის ამოცნობისას. მაგალითად, ასეთი ტიპის შრიფტები მოცემულია OCR-A და OCR-B ფონტებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Rosendorf, Theodore (2009). *The Typographic Desk Reference*. New Castle, Delaware:  Oak Knoll Press,   გვ. 12. ISBN 978-1-58456-231-3.
2. ↑  Spolsky, Joel. User Interface Design For Programmers. ციტირების თარიღი: 17 ნოემბერი, 2014.
**მარიამ ღვთისმშობლის ეკლესია** (*აზერ. Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi şərəfinə kilsə*) — კათოლიკური ტაძარი ბაქოში და ერთადერთი მოქმედი კათოლიკური ტაძარი აზერბაიჯანში. ბაქოს კათოლიკური სამრევლო იმყოფება აზერბაიჯანის სამოციქულო პრეფექტურის მფარველობის ქვეშ.

ბაქოს კათოლიკური სამრევლო დაარსდა 1882 წელს. ამის შემდეგ კათოლიკეთა ჯგუფის მიერ აშენდა ტაძრის მცირე ზომის სამრეკლო, ხოლო 1894 წელს მათ მიიღეს ტაძრის აშენების ნებართვა. 

1909 წელს დაიწყო ტაძრის სამშენებლო სამუშაოები და დასრულდა 1912 წლისთვის. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ხელისუფლებამ აქტიურად განახორციელა ბაქოს კათოლიკე მოსახლეობის მიმართ რეპრესიები, რასაც შედეგად 1938 წელს ტაძრის სრული დანგრევა მოჰყვა.

ახალი ტაძარი
------------

1997 წელს აღდგა ადგილობრივი კათოლიკური სამრევლო. 2000 წლის 16 ოქტომბერს წმინდა საყრდის მიერ ბაქოში დაარსდა პირველადი კათოლიკური სტრუქტურა მისია *Sui Iuris*, რომლის ხელმძღვანელობაც იტვირთეს სალეზიანთა კონგრეგაციის ბერებმა. 2002 წელს კათოლიკურმა სამრევლომ მიიღო მიწის ნაკვეთი ტაძრის ასაშენებლად.

მშენებლობა დასრულდა 2006 წელს. ტაძარი აშენდა იტალიელი არქიტექტორის პაოლო რუჯეროს პროექტის მიხედვით, ნეოგოტიკური არქიტექტურისთვის დამახასიათებელი სტილისტური ელემენტების გამოყენებით. ღვთისმშობლის ქანდაკება დამზადებულია აზერბაიჯანელი მოქანდაკის, ჰუსეინ ახვერდიევის, მიერ, ხოლო ვიტრაჟები დაამზადა მხატვარმა ზოჰრაბ მუტალიბოვმა. 

2007 წლის 29 აპრილს შედგა ტაძრის კურთხევის ცერემონიალი, რომელსაც ესწრებოდა რომის პაპის ნუნცია კლაუდიო გუჯეროტი.

ღვთისმშობლის რომაულ - კათოლიკური ტაძარი ბაქოში 1916 წელი (მარცხნივ)

ლიტერატურა
----------

* ღვთისმშობლის მარიამის იმპერიული კონცეფციის ეკლესია დაარქივებული 2011-08-23 საიტზე Wayback Machine.
**ნისკარტმარწუხა** (ლათ. Loxia) — ფრინველთა გვარი მთიულასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 20 სმ, იწონიან 30–58 გ-ს. მათი ნისკარტის ზედა და ქვედა ბოლოები გადაჯვარედინებულია, რასაც იყენებს ნაძვის, ფიჭვისა და სხვა წიწვოვნების გირჩიდან თესლის ამოსაღებად. მამალი შეფერილია მოწითალოდ, დედალი და ახალგაზრდა — მომწვანო.

აერთიანებს 6 სახეობას: 1) ნისკარტმარწუხა (L. curvirostra) გავრცელებულია ევროპის, ჩრდილო-დასავლეთი აფრიკის, ჩრდილოეთ და ცენტრალური აზიის, ფილიპინების, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის (სამხრეთით გვატემალამდე) წიწვოვან ტყეებში; 2) ფრთათეთრი ნისკარტმარწუხა (L. leucoptera) ბინადრობს ევროპის, აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში; 3) მეფიჭვია ნისკარტმარწუხა (L. pityopsittacus) გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპის (შოტლანდიიდან ურალამდე) ფიჭვის ტყეებში; 4) შოტლანდიური ნისკარტმარწუხა (L. scotica) გვხვდება მხოლოდ კალედონიის ტყეში; 5) ისპანიოლური ნისკარტმარწუხა (L. megaplaga) გავრცელებულია მხოლოდ კუნძულ ჰაიტზე და 6) კასიის ნისკარტმარწუხა (L. sinesciuris) გვხვდება აიდაჰოს შტატში, სახეობად გამოიყო 2009 წელს. ზოგჯერ ცალკე სახეობად გამოყოფენ ციმბირულ ნისკარტმარწუხას.

გამრავლების ვადა დამოკიდებულია საკვების რაოდენობაზე; უხვმოსავლიან წელს ნისკარტმარწუხა შესაძლოა ზამთარშიც გამრავლდეს. ბუდე ხეზეა განთავსებული და სქელი კედლები აქვს, შიგ ჩაფენილია ბუმბული და ბეწვი. დებს 3–5 კვერცხს; კრუხობს მხოლოდ დედალი. ნისკარტმარწუხა უმთავრესად იკვებება წიწვოვანთა თესლებით, იშვიათად — მწერებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნისკარტმარწუხა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2   Клесты // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 12 — М. 1973.
2. ↑  Finches, euphonias. *World Bird List Version 5.2*. International Ornithologists' Union. ციტირების თარიღი: 5 June 2015.
Diplozoon paradoxum
**მონოგენეზური მწოველები** (Monogenoidea), პარაზიტული ბრტყელი ჭიების კლასი. აქვთ ბრტყელი სხეული, რომლის სიგრძე 1 მმ, იშვიათად 40-50 მმ აღწევს. დაფარულია კუტიკულით. სხეულის ღრუ არ აქვთ, ყველა სივრცე პარენქიმითაა ამოვსებული. საჭმლის მომნელებელი სისტემა კარგად აქვთ განვითარებული. სისხლის მიმოქცევისა და სუნთქვის ორგანოები არ აქვთ. გამომყოფი სისტემა წარმოდგენილია პროტონეფრინდიებით. საშვილოსნო მოკლეა. ჩვეულებრივ ერთ კვერცხს შეიცავს. გრძნობის ორგანოებია მგრძნობიარე პაპილები და 1-2 წყვილი თვალი. ჰერმაფროდიტებია. კვერცხმდები, იშვიათად კვერცხცოცხლადმშობნი ან ცოცხლადმშობებია. მონოგენეზური მწოველები პარაზიტობენ თევზების ლაყუჩებსა და კანზე, იშვიათად — ამფიბიებისა და ქვეწარმავლების საშარდე ბუშტში. 1 სახეობა (Oculotrema hippopotami) პარაზიტობს ბეჰემოთის თვალებში. ონოგენეზური მწოველების კლასში 2000-მდე სახეობაა. საქართველოს მტკნარ წყლის თვზებში რეგისტრირებულია Dactylogyrus vastator, Gyrodactylus elegans, Diplozoon paradoxum და სხვა. ბაყაყის საშარდე ბუშტში პარაზიტობს ბაყაყის მრავალპირა (Polystomum integerrimum).

ლიტერატურა
----------

* *ყურაშვილი ბ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 97, თბ. 1984
**მარკაზიტი** (ლათ. marcasita) — სულფიდების კლასის მინერალი, FeS2-ის ერთ-ერთი პოლიმორფული სახესხვაობა. კრისტალდება რომბულ სინგონიაში. გვხვდება შუბისებრი კრისტალების, აგრეთვე კონკრეციებისა და ჭვარტლისებრი მასის სახით. მოთითბრისფრო ყვითელია. ელვარება ლითონისებრი აქვს. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 6-6,5; სიმკვრივე 4850-4900 კგ/მ³. 

წარმოიქმნება ჰიდროთერმული ხსნარებიდან, აგრეთვე დანალექ ქანებში. იყენებენ გოგირდმჟავას წარმოებაში. წააგავს პირიტს, თუმცა მისგან განსხვავდება კრისტალური აღნაგობითა და ნაკლები სიმაგრით. ბუნებაში მარკაზიტი გაცილებით იშვიათად გვხვდება ვიდრე პირიტი. მაკროსკოპული ნიშანთვისებებით მარკაზიტს ხშირად პირიტად მიიჩნევენ. პირიტის გარდა მარკიზიტებთან ასოციაციაში შედიან სხვა მინერალებიც.

მარკაზიტის ადგილმდებარეობა გამოვლინებულია: რუსეთში (ურალი და სხვა), გერმანიაში, ჩეხეთში, საფრანგეთში და სხვ. საფრანგეთსა და სხვაგან მოიპოვება უფრო რადიალურ-სხივური ბრტყელი კონკრეციების სახით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მინერალების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 444.
უდიდესი ოზონის ხვრელი ანტარქტიკის თავზე 2006 წელს.
**მონრეალის პროტოკოლი ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების შესახებ** (ინგლ. The Montreal Protocol on Substances That Deplete the Ozone Layer) — 1985 წლის ვენის კონვენციის საერთაშორისო პროტოკოლი, რომელიც შეიმუშავეს ოზონის ფენის დაცვის მიზნით. პროტოკოლი ხელმოსაწერად გაამზადეს 1987 წლის 16 სექტემბერს და ძალაში შევიდა 1989 წლის 1 იანვარს. პროტოკოლის ძალაში შესვლას 1989 წლის მაისში ჰელსინკის შეხვედრა მოჰყვა. ამის შემდეგ პროტოკოლი 7-ჯერ შეიცვალა: 1990 (ლონდონი), 1991 (ნაირობი), 1992 (კოპენჰაგენი), 1993 (ბანგკოკი), 1995 (ვენა), 1997 (მონრეალი) და 1999 (პეკინი) წწ. თუკი ხელმომწერი ქვეყნები დაიცავენ პროტოკოლის მითითებებს ოზონის ფენა აღდგება 2050 წლისთვის. გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა (1997–2006 წწ.) განაცხადა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „შესაძლებელია, მონრეალის პროტოკოლი ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ საერთაშორისო შეთანხმებად ჩაითვალოს." |
|  |  |

2009 წლის მდგომარეობით პროტოკოლს ხელს აწერს გაეროს 196 წევრი ქვეყანა. ყოველი ქვეყანა ახდენს ყველა მიღებული ჩასწორების რატიფიცირებას. პეკინის შესწორება რატიფიცირებულია 191 ქვეყნის მიერ. საქართველომ პროტოკოლს ხელი მოაწერა 1992 წლის 26 მაისს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Ozone Secretariat დაარქივებული 2012-01-24 საიტზე Wayback Machine.
* Multilateral Fund for the Implementation of the Montreal Protocol
* Status of Ratification
* The Montreal Protocol
* The Vienna Convention

სქოლიო
------

1. ↑  CHAPTER XXVII.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-08. ციტირების თარიღი: 2014-09-13.
2. ↑  CHAPTER IX.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-01. ციტირების თარიღი: 2014-09-13.
**მეურვეობა** — მოქალაქეთა პირადი და ქონებრივი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის სამართლებრივი ფორმა, რომელიც წესდება შვიდი წლის ასაკს მიუღწეველ ბავშვებზე, აგრეთვე, პირზე, რომელიც სასამართლოს მიერ აღიარებულია ქმედუუნაროდ ავადმყოფობის ან ჭკუასუსტობის გამო. 

მეურვეობა უწესდება ბავშვს, რომელიც მშობლების გარდაცვალების, ავადმყოფობის ან სხვა მიზეზით დარჩა მშობლების მეთვალყურეობის გარეშე. ქმედუუნაროდ აღიარებულ პირს მეურვეობა უწესდება, რადგანაც მას არ შეუძლია დამოუკიდებლად განახორციელოს თავისი უფლებები და შეასრულოს მოვალეობები. ბავშვზე მეურვეობა ეკისრება განათლების, ხოლო ქმედუუნაროდ აღიარებულ პირზე - ჯანმრთელობის ადგილობრივ ორგანოს. მეურვე ინიშნება მხოლოდ მისი თანხმობით და ამ მოვალეობას იგი ასრულებს უსასყიდლოდ. მეურვე მოვალეა იზრუნოს სამეურვეო პირის რჩენისათვის, შეუქმნას მას აუცილებელი ყოფითი პირობები, უზრუნველყოს მოვლითა და მკურნალობით, დაიცვას მისი უფლებები და ინტერესები. სულით ავადმყოფის მეურვე მოვალეა, აგრეთვე, თვალყური ადევნოს სამეურვეო პირის მუდმივ სამედიცინო მომსახურებას. მეურვე განსაკუთრებული უფლებამოსილების გარეშე წარმოადგენს სამეურვეო პირის უფლებებსა და ინტერესებს მესამე პირებთან ურთიერთობაში, მათ შორის სასამართლოშიც.

ლიტერატურა
----------

* *ცაგურია თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 622.
**ნოვოშახტინსკის დრამატული თეატრი** (რუს. Новошахтинский драматический театр) — თეატრი ქალაქ ნოვოშახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. დაარსებულია 2006 წელს. ყველაზე ახალგაზრდა პროფესიონალური თეატრი როსტოვის ოლქში. თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელია სვეტლანა სოპოვა. 

თეატრის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ნოვოშახტინსკი, სადოვაიის ქუჩა № 31.

თეატრის ისტორია
---------------

მომავალი ნოვოშახტინსკის თეატრის კოლექტივი ჩამოაყალიბა 1954 წელს პროფესიონალმა რეჟისორმა ალექსანდრე ტროფიმეს ძე სუტიაგინმა ვ. ი. ლენინის სახელობის შახტის სახალხო თეატრის ბაზაზე. თეატრალურმა კოლექტივმა გამოაცხადა სპექტაკლ „ამერკის ხმის" დადგმის შესახებ ბ. ლავრენევის პიესის მიხედვით და დაიკავა პირველი ადგილი საოლქო თეატრალუი დათვალიერების პერიოდში. 1959 წელს ა. აფინოგენოვის პიესის მიხედვით დადგმულ სპექტაკლ „მაშენკას" გამო მიენიჭა „სახალხო თეატრის" სტატუსი. თითქმის მეოთხედი საუკუნე კოლექტივს ხელმძღვანელობდა თეატრის დამაარსებელი ალექსანდრე სუტიაგინი. 1985 წელს თეატრს სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ტროფიმეს ძე სუტიაგინის აღსაზრდელი, თეატრის მსახიობი, ახალგაზრდა რეჟისორი სვეტლანა სოპოვა. ნოვოშახტინსკელებს უყვარდათ თავიანთი თეატრი და მას თავიანთ ქმნილებად თვლიდნენ. ყველაზე რთულ წლებშიც კი დარბაზი ყოველთვის მაყურებლებით იყო სავსე. 90-იანი წლების კრიზისის დროს თეატრმა მტკივნეულად მოიძია გადარჩენის გზები და მექანიზმები. 1992 წელს შეიქმნა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება (შპს) „ნოვოშახტინსკის სახალხო დრამატული თეატრი". თეატრის ასეთ აქტიურ ტრანსფორმაციას ხელი შეუწყო ლენინის სახელობის შახტის კოლექტივმა (დირექტორი ვ. ნ. პრიზი) და „შახტ-კრედობანკმა" (დირექტორი კ. მ. ავერინი). 1996 წელს თეატრი დარეგისტრირდა, როგორც მუნიციპალური დანაყოფი „ნოვოშახტინსკის მუნიციპალური დრამატული თეატრი". 1997 წელს ნოვოშახტინსკის ადმინისტრაციამ თეატრს გადასცა ყოფილი კონოთეატრის „შახტიორის" დანგრეული და დატბორილი შენობა, მაყურებელთა 300 კაციანი დარბაზით. თეატრის კოლექტივმა თეატრის ენთუზიასტების, სამრეწველო საწარმოებისა და ნოვოშახტინსკის ადმინისტრაციის დახმარებით გადაწყვიტეს შენობის აღდგენა. 

2007 წელს თეატრის ხელმძღვანელის სვეტლანა სოპოვას ინიციატივით და როსტოვის ოლქის გუბერნატორის ვლადიმერ ჩუბის, როსტოვის ოლქის კულტურის მინისტრის სვეტლანა ვასილევასა და როსტოვის თეატრის მოღვაწეთა კავშირის თავჯდომარის, სახალხო არსტისტ მიხეილ ილიას ძე ბუშნოვის მხარდაჭერით ნოვოშახტინსკის მუნიციპალური დრამატული თეატრი შეიყვანეს საოლქო ბიუჯეტის მიერ დაფინანსებულ ცხრა თეატრს შორის. 2005-2006 წლებში როსტოვის ოლქის კულტურის მინისტრისა და როსტოვის ოლქის გუბერნატორის ინიციატივით საოლქო ბიუჯეტიდან გამოიყო 10 მლნ რუბლი თეატრის კაპიტალური რემონტისათვის. კაპიტალური რემონტის შემდეგ სცენამ და მაყურებელთა დარბაზმა მიიღო თანამედროვე სახე. სცენა აღიჭურვა თანამედროვე ტექნიკით, ხოლო მაყურებელთა დარბაზი თანამედროვე ინტერიერით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეატრის ოფიციალური გვერდი
* პრესა თეატრის შესახებ
**ნოვოჩერკასკის სამხედრო-ავტომობილისტების ძეგლი** (რუს. Памятник воинам-автомобилистам) — ძეგლი ქალაქ ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 2004 წელს.

ისტორია
-------

ნოვოჩერკასკის სამხედრო-ავტომობილისტების ძეგლი მვებარეობს როსტოვისა და სილიკატნაიას ქუჩების გადაკვეთაზე. ძეგლი გაიხსნა 2004 წლის ოქტომბერში ავტომობილისტების დღეს. 

ავღანეთის კამპანიის წლებში და ჩრდილოეთ კავკასიაში ანტიტერორისტული კამპანიის პერიოდში სამშობლოში ვერ დაბრუნდა ნოვოჩერკასკის საავტომობილო ბატალიონის 10 სამხედრო მოღვაწე. ჩეჩნეთის ქალაქ არღუნთან ახვრიტეს ფედერალური ძალების კოლონა. რამდენიმე მანქანის საჭესთან ისხდნენ ნოვოჩერკასკული ავტობატალიონის მებრძოლები. ძეგლი გაიხსნა ავღანეთში და ჩეჩნეთში დაღუპული ავტომობილისტების ხსოვნის პატივისცემის ნიშნად.

ძეგლის პროექტი შეიქმნა როსტოვის ინსტიტუტში „დონპროექტი" და შეუთანხმეს სამხედრო ნაწილის ხელმძღვანელობას. ძეგლის მშენებლობაში მონაწილეობა მიიღეს საავტომობილო ბატალიონის წარმომადგენლებმა.

აღწერა
------

ნოვოჩერკასკის სამხედრო-ავტომობილისტების ძეგლი ეს არის ბეტონის ნაგებობა,, რომელსაც თაღის ფორმა აქვს. თაღის შიგნით ჩამოკიდებულია ოქოროსფერი ზარი. მის ზემო ნაწილში დამაგრებულია მართლმადიდებლური ჯვარი, ქვემო ნაწილში დამაგებულია სამი დაფა და საავტომობილო ნაწილის ემბლემა. ერთ-ერთ ფილაზე წარწრაა: „დაღუპულ სამხედრო-ავტომობილისტებს", ხოლო ორ დანარჩენ ფილაზე დაწერილია დაღუპული ავტომობილისტების სია დაღუპვის თარიღის მიხედვით: ვ. ი. ბეზროდნი (1982), ვ. ა. ბილიაკაევი (1982), ს. ნ. გავრილოვი (1994), ი.ი. ბერეჟპოლოვი (1995), ი. ა. ტრეტინა (1995) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* Новочеркасск. Энциклопедия. Новочеркасск. Изд. Новопринт. 2005. ISBN 5-94549-006-7.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник воинам-автомобилистам
* Новый памятник — погибшим автомобилистам
მეფისტოფელი ვიტენბერგის თავზე. ეჟენ დელაკრუას ლითოგრაფია
**მეფისტოფელი** (გერმ. mephistopheles – ძველი გერმანული ლეგენდის მიხედვით: ბოროტი სული, დემონი (გამოყვანილია გოეთეს „ფაუსტსა" და ბევრ სხვა ნაწარმოებში;[1] ცნობილია აგრეთვე როგორც ***მეფისტო***) — პერსონაჟი, რომელიც განასახიერებს ბოროტების პრინციპს. პირველად გვხვდება ხალხურ წიგნში დოქტორ ფაუსტუსის შესახებ (1587); მეფისტოფელი ზოგან ეშმაკად გვევლინება, ზოგან – ეშმაკის ხელქვეით ბოროტ სულად. მეფისტოფელს მსოფლიო პოპულარობა მოუპოვა და მარადიულ ზოგად ტიპად აქცია გოეთეს ფაუსტმა.

სახელი მეფისტოფელი შესაძლოა ბერძნული, ან ძველი ებრაული წარმოშობისაა. ბიბლიაში არ ფიგურირებს. შესაძლოა პირველად გაჩნდა რენესანსის ეპოქაში. ამ დროიდან მოყოლებული მეფისტოფელი გამოიყენება როგორც სატანის ან ეშმაკის ალტერნატიული სახელი.

გარეგნულად მეფისტოფელს მკვეთრად გამოყოფილი იერი აქვს, რის გამოც არსებობს გამონათქვამი: „მეფისტოფელური გარეგნობა", „მეფისტოფელური პროფილი" და ა.შ. დამახასიათებელია მკვეთრი კონტური, წაწვეტილი ცხვირი, ღაწვი და სხვა.

ნემატოდების სახეობამ — *Halicephalobus mephisto* სახელწოდება მეფისტოფელიდან გამომდინარე მიიღო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იოჰან ფაუსტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეფისტოფელი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
სოკოები
**მიკოლოგია** (ბერძნ. mykes — სოკო, და ...ლოგია) — მეცნიერება სოკოების შესახებ. ბოტანიკის ერთ-ერთი დარგი. მიკოლოგიის მთავარი მიზანია სოკოების მორფოლოგია, ფლორისა და სისტემატიკის, ბიოქიმიის, ფიზიოლოგიის, რკოლოგიია, გეოგრაფიის და ფილოგენიის შესწავლა, აგრეთვე მათი როლის დადგენა ბუნებასა და ადამიანის ცხოვრებაში. მრავალი პათოგენური სოკო იწვევს მცენარეთა, ცხოველთა და ადამიანის დაავადებებს. ამდენად მიკოლოგია დაკავშირებულია ფიტოპათოლოგიასთან, ვეტერინარიასთან, მედიცინასთან. სოკოებისაგან მიიღება მრავალი ანტიბიოტიკი, ვიტამინები, ფერმენტები და სხვა ნივთიერებები. 

კვების მრეწველობაში დიდი მნიშვნელობა აქვს საფუარ სოკოებს, აგრეთვე ველურად მოზარდ საჭმელ სოკოებს. მისდევენ ზოგიერთი საჭმელი სოკოს (ქამა, ხეთახალი და სხვა) მოშენებასაც. მიკოლოგიური კვლევა ინტენსიურად მიმდინარეობს მრავალ ქვეყანაში. შედგენილია ზოგიერთი რეგიონის სოკოთა სარკვევები. საქართველოში მიკოლოგიური და ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევები XIX საუკუნის II ნახევრიდან დაიწყო. სტატიები მიკოლოგიის საკითხებზე ქვეყნდება მრავალ პერიოდულ ჟურნალებში.

ლიტერატურა
----------

* *Комарицкий Н. А.* Очерк истории изучения низших растений в России и СССР, «Ученые записки МГУ», 1948, в. 129;
* *Курсанов Л. И.* Микология, 2 изд. М. 1940;
* *Ячевский А. А.* Основы микологии, М.-Л. 1933;

* *ნახუცრიშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 685.
**მეფრინველეობა** — მეცხოველეობის დარგი, რომლის ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო ფრინველის მოშენება. მეფრინველეობის ძირითადი პროდუქტებია ხორცი და კვერცხი, თანაპროდუქტი — ფრთა-ბუმბული, აგრეთვე სასუქი-გუანო, ფრინველის მალმწიფალობა, მრავალნაყოფიანობა და აკლიმატიზაციის კარგი უნარი უზრუნველყოფის პროდუქტების სწრაფ წარმოებას და ეკონომიკურ ეფექტიანობას. დიდი სასურსათო მნიშვნელობა აქვს კვერცხს, რომლისთვისაც ამრავლებენ საკვერცხე მიმართულების ქათმებს. სახორცე მეფრინველეობაში იყენებენ ქათამს, ინდაურს, ბატს, იხვს და ნაწილობრივ ციცარსა და მწყერს. 

ფრინველის მოშინაურებას საფუძველი ჩაეყარა 3 ათასი წლის წინათ ინდოეთში, აქედან გავრცელდა ჯერ სპარსეთსა და ეგვიპტეში, ხოლო შემდეგ — მთელ მსოფლიოში. მეფრინველეობის განვითარებასთან ერთად ყალიბდებოდა სხვადასხვა მიმართულების ფრინველთა კულტურული ჯიშები: საკვერცხე, სახორცე, კომბინირებული, ძიძგილა, დეკორატიული და სხვა.

საქართველოში მეფრინველეობის დარგში ნაყოფიერ სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას ეწეოდა ნ. მკურნალი. მისი ხელმძღვანელობით მუშაობდა მეფრინველეობის საზოგადოების (1904) ამიერკავკასიის განყოფილება. მეფრინველეობაში გეგმიურ მეცნიერულ მუშაობას საფუძველი ჩაეყარა 30-იან წლებში პროფ. ი. ჯანდიერის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით.

ლიტერატურა
----------

* *ანთაძე ნ.*, მეფრინველეობა, თბ. 1966;
* *მისივე,* სანაშენე მუშაობა მეფრინველეობაში, თბ. 1973;
* *ნიკიტინი ვ. პ.*, მეფრინველეობა, თბ. 1949;
* *Вожко П. Е.* Производство яйц и мяса птицы в специализированных хозячствах, М. 1971;
* Промышленное птицеводство, М. 1978;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 623–624.
**ნიტრარია** (ლათ. Nitraria) — ჰალოფილური მცენარეების გვარი ნიტრარიასებრთა ოჯახისა. ადრე მიეკუთვნებოდა ორყურასებრთა ოჯახს. ბუჩქებია, ზოგჯერ ეკლიანი, მორიგეობით განლაგებული მთლიანი და ხორციანი ფოთლებით. ყვავილები ორსქესიანია, 5-ნაკვთიანი, მოყვითალო ან თეთრი, ფაშარ ციმოზურ ყვავილედებში; ნაყოფი კურკიანასებური, დიდი ნაწილი წვნიანი. ცნობილია 10-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ევრაზიაში (ევროპაში — მხოლოდ სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში), ჩრდილოეთ აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში გვხვდება შობერის ნიტრარია (*N. schoberi*), რომელიც იზრდება უდაბნოებში, ნახევარუდაბნოებში, იშვიათად სტეპის მლაშე ნიადაგებზე, ადგილ-ადგილ წარმოქმნის სუფთა რაყებს. ნიტრარიას ნაყოფი გამოიყენება შინაური ცხოველებისა და ფრინველების საკვებად, ზოგჯერ საკვებადაც ხმარობენ. მისი ნაცარი შეიცავს პოტაშს.

სქოლიო
------

1. 1 2   Селитрянка // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 23 — М. 1976.
2. ↑   სამცხე-ჯავახეთი : ცნობარი, თბ.: ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 2016. — გვ. 252.
**მეფე უილიამის კუნძული** (აგრეთვე: **მეფე უილიამის მიწა**; ინუკტიტუტი: **Qikiqtaq**) — კუნძული კანადის ტერიტორიის ნუნავუტის შემადგენლობაში, ეს კუნძული განეკუთვნება კანადის არქტიკული არქიპელაგის კუნძულების ჯგუფს. ფართობი შეადგენს 13 111 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 61-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ, ხოლო კანადაში მე-15 ადგილს იკავებს. 2006 წელს ჩატარებული აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობს 1,064 ადამიანი, აქ მცხოვრებთა უმრავლესობა ცხოვრობს სამხრეთით არსებულ დასახლებულ პუნქტ იოვა-ჰეივენში. 

კუნძულის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბუტიას ნახევარკუნძული, რომლისგანაც გამოყოფილია ჯეიმზ-როსის და რაეს სრუტეებით. დასავლეთით ვიქტორიის სრუტით გამოყოფილია ვიქტორიის კუნძულს. კუნძული ვიწრო სიმფსონის სრუტითაა დაშორებული კანადის კონტინენტური ნაწილის ნახევარკუნძულ ადელაიდას, კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს მეფე მაუდის ნახევარკუნძული.

კუნძული უძველესი დროიდან დაკავებული ჰქონდათ ინუიტელ ხალხს, ორიგინალური სახელი 'მეფე უილიამის მიწა' დაერქვა გაერთიანებული სამეფოს მეფის უილიამ IV პატივსაცემად. ეს სახელი ამ კუნძულს დაარქვა ცნობილმა ბრიტანელმა აღმომჩენმა ჯონ როსმა 1830 წელს. ამ პერიოდში როსი ახორციელებდა არქტიკაში თავის ექსპედიციას. 1847 წელს აქ მოეწყო ჯონ ფრანკლინის ექსპედიცია. 1903-1905 წლებში რუალ ამუნდსენმა, მოახდინა მეფე უილიამის კუნძულის და კიდევ რამდენიმე კანადური არქტიკული კუნძულის გამოკვლევა.

სქოლიო
------

1. ↑  Darren Keith, Jerry Arqviq.  (November 23, 2006) Environmental Change, Polar Bears and Adaptation in the East Kitikmeot: An Initial Assessment Final Report. Kitikmeot Heritage Society.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-03-26. ციტირების თარიღი: 2008-01-23.
2. ↑  2006 აღწერა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-12. ციტირების თარიღი: 2010-04-30.

|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მეტეხისუბნის წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი, მდებარეობს ქალაქ თბილისში, ვიქტორ ჯორბენაძის ქუჩის №1–ში.

ისტორია
-------

### წმინდა მარინეს ეკლესია

თბილისის მეტეხის უბანი თავისი ადგილმდებარეობის გამო ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული დასახლება იყო ქალაქის ტერიტორიაზე. გადმოცემით, ვახტანგ I-მა გორგასალმა აქ ციხე-სიმაგრე აღმართა, რომელიც, აგრეთვე, მეფის რეზიდენციის ფუნქციას ასრულებდა. ამ ისტორიულ უბანში მეტეხის ტაძრის აღმოსავლეთით VII-X საუკუნეებში აშენებული ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია იდგა, რომელიც საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, წმინდა მარინეს სახელობაზედ იყო ნაკურთხი. სავარაუდოდ, იგი 1235 წლის მონღოლთა შემოსევას შეეწირა. 

უცნობია მისი შემდგომი ბედი, მაგრამ მართლმადიდებლებით დასახლებულ უბანში აუცილებლად მოხდებოდა დაზიანებული ეკლესიის აღდგენა. 1795 წელს თბილისს მორიგი უბედურება დაატყდა თავს, ერეკლე II-ს კრწანისში დამარცხების შემდეგ აღამაჰმად-ხანმა თბილისი აიღო და მთლიანად დაანგრია, მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ამოჟლიტა, 22 ათასი ადამიანი, მეტწილად ქალები და ბავშვები, ტყვედ წაიყვანა. თბილისი ისევ დაცარიელდა ქართული მოსახლეობისაგან. 

### სურბ გევორქის ეკლესია

XVIII საუკუნის მიწურულს და XIX საუკუნის დასაწყისში ავლაბარში სომეხი მოსახლეობა მრავლდება. ისევე როგორც ბევრი ქართული ეკლესია, წმინდა მარინეს ეკლესიაც სომხების ხელში გადადის და იგი სურბ გევორქის სახელზე აკურთხეს, მას ასევე „ძორაბაშის ეკლესიასაც" ეძახდნენ. 1837 წლით დათარიღებულ ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში — „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში" სურბ გევორქის ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ: „ავლაბრის მარჯუნივ აღმართს ასავალსა თავსათანა გარდასახედავსა მტკვრისა და ბაღებისასა, პირისპირ მეტეხის ციხის დიდის კარებისა, არს საყდარი მცირე გუმბათიანი წმიდისა გიორგისა სახელსა ზედა, ხით დახურვილი, აღშენებული სურბნშანის დეკანოზის ტერ-ოჰანნეს ზარაფოვის სახელსაგან წელსა 1775-სა". უკვე სომხური სურბგევორქის ეკლესია საბჭოთა პერიოდში დაანგრიეს. 

### წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია

1997 წელს დაიწყო დანგრეული ტაძრის ადგილას ახალი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის საძირკველი დეკანოზმა თევდორემ (ამბროლაძე) აკურთხა. 2001 წლის 11 ოქტომბერს ახლადაშენებული ტაძარი სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ წმინდა დავით წინასწარმეტყველის სახელზედ აკურთხა. ტაძარი შვერილაბსიდიანი ცალნავიანი ეკლესიაა, გალერეით მტკვრის მხარეს. წმინდა დავით წინასწარმეტყველის ეკლესია ძეგვის ბუნებრივი ფლეთილი ქვით და ძველი ქართული აგურით აშენდა. ნაგებობის გადახურვა ასევე ძველი ქართული კრამიტით შესრულდა. ეკლესიის სამრეკლო ქუჩის მხარეს დგას და მის ქვეშ გალავნის შესასვლელია მოწყობილი. პროექტის ავტორია არქიტექტორი რევაზ ჯანაშია.

ლიტერატურა
----------

* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები", ტ. I, გვ. 108-113, თბ. 2010
**ნიაზ დიასამიძე** (დ. 13 ივლისი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მუსიკოსი, ჯგუფ 33ა-ს ვოკალისტი და ლიდერი.

15 წლის ასაკში დაინტერესდა გიტარით და უკრავდა მეზობელთან ერთად. სახლში სარეპეტიციო ოთახი მოაწყო და უკრავდა, როდესაც შინ არავინ იყო. მეზობელი, დამწყები მუსიკოსების შემოერთების შემდეგ პირველი ჯგუფი ჩამოაყალიბა. თავდაპირველად კოლექტივი უცხოურ სიმღერებს ასრულებდა, მოგვიანებით კი საკუთარი სიმღერების შექმნა დაიწყო.

3 თვით პარიზში ბებიასთან სტუმრობისას ნიაზმა იპოვა სტუდია, სადაც სიმღერა ჩაწერა. ჩამოსვლისას მას შეხვდა გიორგი მგელაძე, რომელმაც სიმღერა მოისმინა და ნიაზს მსგავსი მუსიკის შექმნა საკუთარი ფილმისთვის „ჰოტელ კალიფორნია" სთხოვა. ამრიგად, პარალელურად ჯგუფში სიმღერების შექმნისა, ნიაზი წერდა მუსიკას ფილმებისთვის. ფილმ „ჰოტელ კალიფორნიის" ბოლოს ჟღერს 33ა-ს „ყველას უყვარს თოვლი". „ღამე და წვიმა", მეორე სიმღერა, დაიწერა გაგა ნახუცრიშვილთან ერთად.

შემდეგი მცდელობა იყო ფილმ „ოცნებების სასაფლაოსთვის" მუსიკის შექმნა. ამ შემთხვევაში გამოყენებული იქნა რამდენიმე ხალხური საკრავი. ნიაზის აღიარებით, ორივე ფილმი 33ა-სთვის ნამდვილი ბიძგი იყო და იგი სწორედ მათი დამსახურებით დარჩა მუსიკაში. პირველი სიმღერები და რამდენიმე დამატებული კომპოზიცია მოხვდა 33ა-ს სადებიუტო სტუდიურ ალბომში.

აგრეთვე არის ფესტივალ არტ გენის თანადამაარსებელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „დედამიწა მიყვარს მე" - ნიაზ დიასამიძის ინტერვიუ „ცხელ შოკოლადთან", 2006 დაარქივებული 2013-11-07 საიტზე Wayback Machine.
* 

* ნიაზ დიასამიძე — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ნიაგარას ჩანჩქერი
**ნიაგარის ჩანჩქერი** — სამი ჩანჩქერისაგან შემდგარი წყალვარდნილთა სისტემა, მდებარეობს აშშ-სა და კანადის სახელმწიფო საზღვარზე. ჩანჩქერები მდებარეობენ ამერიკის შტატ ნიუ-იორკსა და კანადის პროვინცია ონტარიოს საზღვარზე. ნიაგარის სიახლოვეს მდებარეობს აშშ-ს ქალაქი ბუფალო. ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე მაღალი ჩანჩქერის სიმაღლე შეადგენს 52 მეტრს.

იგი უძველეს დროში წარმოიქმნა, მეცნიერები ვარაუდობენ რომ ჩანჩქერი ნიაგარა დედამიწის უკანასკნელ გამყინვარების დროს შეიქმნა. 1848 წლის 29 მარტს ამ ჩანჩქერზე ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური მოვლენა მოხდა, ნიაგარის ჩანჩქერი გაჩერდა. ეს გამოიწვია ამ დღეს არსებულმა ძლიერმა ქარმა, რომელმაც ერის ტბაში მდებარე ყინული დაძრა. ყინული ტბიდან მდინარე ნიაგარაზე გადავიდა და უზარმაზარმა მასამ გადაკეტა მდინარე ქალაქ ბუფალოს სიახლოვეს, ეს მოვლენა დაახლოებით 30 საათს გაგრძელდა.

ლიტერატურა
----------

* Berton, Pierre (2009), *Niagara: A History of the Falls*, State University of New York Press, ISBN 9781438429281,
* Grant, Grant (2006), *Niagara Falls : an intimate portrait*, Insiders/Globe Pequot, ISBN 0762740256,
* McGreevy, Patrick (2009), *Imagining Niagara: The Meaning and Making of Niagara Falls*, Univ of Massachusetts, ISBN 9781558497719,

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიაგარას ჩანჩქერის გეოლოგია
* ნიაგარას ჩანჩქერის ისტორია
* ნიაგარას სიმძლავრე მიწისქვეშ
* ნიაგარას ჩანჩქერი
* შთაბეჭდილება ჩანჩქერზე
* წიგნი ჩანჩქერის შესახებ
* ნიაგარა
* ნიაგარა დაარქივებული 2014-08-20 საიტზე Wayback Machine.
* ნიაგარას ფოტოები
**მილეროვოს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ მილეროვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ასევე მოიხსენიებოდა ნიკოლაევის ეკლესიის სახელით.

ისტორია
-------

1903 წლამდე დასახლება მილეროვ-გლუბოკინსკში (ამჟამად ქალაქი მილეროვო) იდგა მხოლოდ ხის სამლოცველო, რომელიც აგებული იყო 1891 წელს. დასახლების მაცხოვრებლები ითვლებოდნენ სლობოდა გრეკოვო-პოლნენსკის ჟენო-მირონოსის ეკლესიის მრევლად. 

1900 წელს სოფელში დაიწყეს ხის ეკლესიის მშენებლობა, რომლის მშენებლობაც დასრულდა 1903 წელს და აკურთხეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ეკლესიის პირველი მღვდელი გახდა პეტრე ლადკოვსკი, რომელიც იყო სლობოდა გრეკოვო-პოლნენსკიდან. 1904 წელს ნოვოჩერკასკიდან გამოგზავნეს ვლადიმირ ვოლაგურინი.

ეკლესიის ასაშენებლად მილერომის მემამულეებმა გაიღეს შემოწირულობა და მრევლს გადასცეს 3 დესეტინა მიწა. ხისგან აშენებული წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია იდგა ცოკოლის ფუნდამენტზე, გადახურული იყო რკინის ფირფიტებით. ეკლესიას გარს ერტყა რკინის ღობე. ეკლესიაში იყო ერთი საკურთხეველი, რომელიც ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე აკურთხეს. ეკლესიის შტატში ირიცხებოდა ორი ადამიანი, მღვდელი და მეფსალმუნე, რომლებიც ცხოვრობდნენ კელიებში. 

ტაძართან ასევე არსებობდა შენობა სკოლისათვის. ძველი რევოლუციამდელი წესის თანახმად, მრევლში გარდაცვლილ წარჩინებულ ადამიანებს კრძალავდნენ არა ჩვეულებრივ სასაფლაოზე, არამედ ეკლესიის ეზოში. ეკლესიასთან ახლოს დაკრძალეს მილეროვის პროვიზორის შვილი დიონისე ივანეს ძე მეშკომაევი. 

ოქტომბრის რევოლუციას, სამოქალაქო ომსა და სამამულო ომს გადარჩენილი ეკლესია 1950-იან წლებში, რელიგიური დევნის პერიოდში, დაანგრიეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Миллерово. Церковь Николая Чудотворца.
* Первые церковь и школа в Миллерово

სქოლიო
------

1. ↑  СПИСОК НАСЕЛЕННЫХ МЕСТ МАЛЬЧЕВСКО-ПОЛНЕНСКОГО РАЙОНА ДОНЕЦКОГО ОКРУГА СЕВЕРО-КАВКАЗСКОГО КРАЯ 1926 ГОД
2. ↑  Пос. Греково-Полнинское, Жено-Мироносицкая церковь
3. ↑  Волагурин Владимир Иванович
**ნიაზი აჰმედ ბანოღლუ** (თურქ. Niyazi Ahmet Banoğlu; დ. 1913, ბათუმი — გ. 6 ოქტომბერი, 1992, სტამბოლი) — ჟურნალისტი, მწერალი, ისტორიული გამოკვლევების ავტორი, თურქულ ენაზე ქართული ლიტერატურის ნიმუშების პირველი მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

ნიაზი აჰმედ ბანოღლუ დაიბადა ბათუმში, 1913 წელს.

1924 წელს ოჯახთან ერთად საქართველოდან თურქეთში გადასახლდა. განათლება თურქეთში დაასრულა. 

1929 წელს დაიწყო მუშაობა გაზეთ „ჰარექეთში". უმუშავია ასევე, სხვა არა ერთ გაზეთსა და ჟურნალში, როგორებიცაა: „ჰალქინ დოსთუ", „ვაქით", „ჰერგიუნ", „თარიჰ-ჯოღრაფია დუნიასი" და სხვა. 

ნიაზი ბანოღლუს რომანები და თარგმანები პრესაში იბეჭდებოდა. იყენებდა ფსევდონიმებს: ა.რეშად, ლებიფ მუამერ, ნიაზი აჰმედ ოქან. რამდენიმე წიგნი მიუძღვნა ათათურქს. მისი რომანებია: „მეციხოვნე კაპიტანი" (1941), „შაჰინ რეისი" (1941), „ჩერქეზი ასულები" (1944). რომანში „სიყვარულისთვის" გამოჩენილი ქართველი მხედართმთავრის, გიორგი სააკაძის, ცხოვრება და იმდროინდელი ისტორიული მოვლენები აღწერა.

ბანოღლუ ისტორიაში შევიდა, როგორც ქართული ლიტერატურის ნიმუშების თურქულ ენაზე პირველი მთარგმნელი. ქართველი მწერლების, ალექსანდრე ყაზბეგისა და ეგნატე ნინოშვილის ნაწარმოებების მისეული თარგმანების კრებული სახელწოდებით „კავკასიური მოთხრობები" 1936 წელს გამოიცა. 1941 წელს დაიბეჭდა ალექსანდრე ყაზბეგის რომანის, „ელგუჯას" შემოკლებული თარგმანი სახელწოდებით „კავკასიური რომანი: ელგუჯა", ხოლო 1964 წელს – სახელწოდებით „ელგუჯა: კავკასიური სიყვარული". 

ბანოღლუ არა ერთი ბიოგრაფიული თხზულების ავტორიც იყო. 1983 წელს მიიღო ჟურნალისტთა ასოციაციის ჯილდო — „50 წელი ბეჭდურ სიტყვაში".

ნამუშევრები
-----------

### წიგნები

* „ჩერქეზი ასულები" (*Çerkes Kızları*, 1944)
* „სიყვარულისთვის" (*Aşk Uğrunda*, 1941)
* „შაჰინ რეისი" (*Şahin Reis*, 1941)
* „მეციხოვნე კაპიტანი" (*Zindancı Kaptan*, 1941)

### თარგმანები

* „კავკასიური მოთხრობები" — (თურქ. *Kafkas Hikâyeleri*, 1936
* ალექსანდრე ყაზბეგი — ელგუჯა (თურქ. *Bir Kafkas Romanı – Elguca*, 1964

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ორჰან ქემალის ქართული თარგმანები
* Niyazi Ahmet Banoğlu

სქოლიო
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. ↑  "Giorgi Saakadze ve Aşk Uğrunda" — Parna-Beka Çilaşvili / „გიორგი სააკაძე და სიყვარულისთვის" — ფარნა-ბექა ჩილაშვილი
3. ↑  "Aleksandre Kazbegi aşkı" — Parna-Beka Çilaşvili / „სიყვარული ალექსანდრე ყაზბეგის მიმართ" — ფარნა-ბექა ჩილაშვილი
„**მეტრო 2033**" (რუს. Метро́ 2033) — რუსი მწერლის, დიმიტრი გლუხოვსკის პოსტაპოკალიფსური რომანი, გამოცემული 2005 წელს. მასში აღწერილია მოსკოვის მეტროში ადამიანების სიცოცხლე ბირთვული ომის შემდეგ. პირველად გამოიცა 2005 წელს, გამომცემლობა „ეკსმოს" მიერ, ხელახლა კი — 2007 წელს, გამომცემლობაში „პოპულარული ლიტერატურა". ევროპულ ლიტერატურულ კონკურს Eurocon-ზე გაიმარჯვა 2007 წლის საუკეთესო დებიუტის კატეგორიაში.

ხელახალი გამოცემის 100 ათასიანი ტირაჟი სამი თვის განმავლობაში მთლიანად გაიყიდა, ამიტომ გამომცემლობამ გამოსცა დამატებით 100 000 ასლი, რომელიც 2008 წლის ბოლოსთვის ასევე სრულად გაიყიდა. მესამე ტირაჟი 50 000-ს შეადგენდა. წიგნის ერთ-ერთი პრეზენტაცია გაიმართა რუსეთის კავშირგაბმულობის სამინისტროს ერთ-ერთ გასაიდუმლოებულ ბუნკერში, ტაგანკაზე, 60 მეტრის სიღრმეზე. რომანის მიხედვით აგრეთვე გადაღებულია ვიდეო თამაში *Metro 2033*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Премия «Еврокон 2007»
2. ↑  Сергеева П. Россиянин завоевал «Нобелевку» по фантастике // Взгляд, 12 октября 2007
3. ↑  Жуков И. В Москве «Метро» на всех не хватит // Взгляд, 30 мая 2008
**მექსიკისპირა დაბლობი** (ინგლ. Gulf Coastal Plain) — დაბლობი ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-სა და მექსიკაში. ეკვრის მექსიკის ყურეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით გადადის ატლანტისპირა დაბლობში. გადაჭიმულია მექსიკის ყურის გასწვრივ. სიგანე 350 კმ. სიმაღლე 150 მ-მდე. აგებულია 6000–10000 მ სისქის ზღვიური დანალექი ქანებით, რომლებიც შეიცავენ ნავთობისა და საწვავი აირის დიდ მარაგს. ზედაპირი თანდათანობით მაღლდება სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ და წარმოიქმნება რამდენიმე პარალელური კუესტური სერი. დაბლობს კვეთენ დიდი მდინარეები: მისისიპი, ალაბამა, ბრაზოსი და რიო-გრანდე.

სანაპიროს გასწვრივ ბევრია ლაგუნა და ესტუარი. კლიმატი სუბტროპიკულია, სამხრეთ-დასავლეთით ტროპიკული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთით 4–8 °C, სანაპიროზე 12 °C, ივლისში 26–28 °C. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა დასავლეთით 600–800 მმ, ხოლო აღმოსავლეთით მატულობს 1200–1500 მმ-მდე. განვითარებულია წითელმიწა, კორდიან-კარბონატული და კორდიან-ალუვიური ნიადაგები. ფართოდ არის გავრცელებული ჭაობის ნიადაგები.

მექსიკისპირა დაბლობის ტერიტორიის 1/3-ზე მეტი შემოსილია ტყით: ფიჭვნარი, შერეული ტყე (ფიჭვი, მარადმწვანე მუხა, მაგნოლია), მდინარეთა გასწვრივ ჭაობის კვიპაროსისა და ალვის ხის ტყეებია, დასავლეთით — სავანა. არის ბამბის ნათესები, სანაპირო რაიონებში — თამბაქოს, შაქრის ლერწმის და ბრინჯის პლანტაციები. დიდი ნავსადგურებია: აშშ-ში — ახალი ორლეანი, ჰიუსტონი, კორპუს-კრისტი, მექსიკაში — ტამპიკო, ვერაკრუსი და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Oil fields of the Texas-Louisiana Gulf Coastal Plain
2. 1 2 3  Примексиканская низменность | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-05. ციტირების თარიღი: 2020-07-05.
**მარწყვი** (ლათ. Fragaria) — მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახია. 

საქართველოში ველურად იზრდება 3 სახეობა. ტყის მარწყვი (ლათ. Fragaria vesca) ხარობს ტენიან და დაჩრდილულ ადგილებზე, ტყის პირებზე, მდელოებსა და ველობებზე. მწვანე მარწყვი (ლათ. Fragaria viridis) ეტანება შედარებით მშრალ და ქვიან ადგილსამყოფელს; მუშკის მარწყვი (ლათ. Fragaria moschata) კი მხოლოდ თბილ მიდამოებში იზრდება.

მარწყვს ამრავლებენ ჩითილით, სელექციურ მუშაობაში-თესლით. უმთავრესად მოჰყავთ ბაღის მარწყვი (ლათ. Fragaria ananassa), რომელიც ველურად არ გვხვდება. სარგავად არჩევენ ნიადაგის სწორ ზედაპირს, ხოლო ნოტიო ადგილებში კვლებს აკეთებენ. მცენარეს რგავენ შემოდგომაზე ან გაზაფხულზე, ნარგავს უხვად რწყავენ. მოსავალს იღებენ დარგვიდან ერთი წლის შემდეგ. 

საქართველოში — ლაგოდეხისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში, მოჰყავთ ბაღის მარწყვის მსხვილ-ნაყოფა ჯიში „კრასავიცა ზაგორია". ნაყოფს იყენებენ ნედლად, გაყინულს და გადამუშავებულს (მურაბა, პასტილა, წვენი). მოსავლიანობა საშუალოდ 6-7 ტ/ჰა. ბაღის მარწყვის ძირითადი *მავნებლებია* ჟილო-მარწყვის ცხვირგრძელა. მარწყვის ნემატოდა, მარწყვის ტკიპა. *დაავადებები* — მარწყვის ნაცრისფერი სიდამპლე, ნაცარი, ფოთლის თეთრი და მურა ლაქიანობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 475.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარწყვი***
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლომჯარია**. |

**ნინო ლომჯარია** (დ. 15 თებერვალი, 1984, ოზურგეთი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, საქართველოს სახალხო დამცველი 2017 წლის 7 დეკემბრიდან 2022 წლის 8 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
---------

ნინო ლომჯარია დაიბადა 1984 წლის 15 თებერვალს, ოზურგეთში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მაგისტრის ხარისხით სამართალში 2006 წელს; სენტ-ლუისის (აშშ) ვაშინგტონის სახელობის უნივერსიტეტის სამაგისტრო პროგრამა 2011 წელს.

2003-2004 წლებში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (საია), იურიდული დახმარების ცენტრის ასისტენტი; 2005-2007 წლებში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, იურისტი; 2008-2010 წლებში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, საარჩევნო პროექტების კოორდინატორი; 2011 წელს ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი, სამართლის პროფესორის ასისტენტი; 2014-2015 წლებში. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი; 2011-2015 წლებში. „სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება" (ISFED), აღმასრულებელი დირექტორი; 2015-2016 წლებში „ევროპული სადამკვირვებლო ორგანიზაციების ქსელი (ENEMO)", გენერალური მდივანი; 2016 წელს „სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება" (ISFED), იურიდიული და საარჩევნო კონსულტანტი; 2016-2017 წლებში სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, გენერალური აუდიტორის პირველი მოადგილე; 2017 წლიდან საქართველოს უნივერსიტეტი, მოწვეული ლექტორი; 2017 წლის 7 დეკემბრიდან 2022 წლის 8 დეკემბრამდე საქართველოს სახალხო დამცველი.

ლიტერატურა
----------

* თავისუფლების დღიურები - 2012. რადიო „თავისუფლების" პროექტი.თბილისი, 2013, გვ.206

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ლომჯარია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ნინო ლომჯარია სახალხო დამცველი აღარ არის. www.resonancedaily.com. ციტირების თარიღი: 8 დეკემბერი, 2022.
2. ↑  რიგით მეხუთე ომბუდსმენის თანამდებობა ნინო ლომჯარიამ დაიკავა. tv25.ge. ციტირების თარიღი: 10 იანვარი, 2019.

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს სახალხო დამცველები |
| --- |
|  |
| 
* დავით სალარიძე (1997–2000)
* ნანა დევდარიანი (2000–2003)
* თემურ ლომსაძე მ/შ (2003–2004)
* სოზარ სუბარი (2004–2009)
* გიორგი ტუღუში (2009–2012)
* უჩა ნანუაშვილი (2012–2017)
* ნინო ლომჯარია (2017–2022)
* თამარ გვარამაძე მ/შ (2022-2023)
* ლევან იოსელიანი (2023-დან)
 |

 |
მექსიკის მთიანეთი
**მექსიკის მთიანეთი** (ესპ. Altiplanicie Mexicana) — მთიანეთი ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, მექსიკაში. ზეგნის ფართობია დაახლ. 1200 კმ². შედგება ვრცელი ზეგნებისა და მთიანი ქედებისაგან, რომელიც საზღვრავს აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. მთიანეთის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1000—2000 მეტრის სიმაღლეზე. 

მთიანეთი არათანაბრადაა დასახლებული. სამხრეთის ნაყოფიერ ხეობებში ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი. 

აღმოსავლეთიდან ზეგანს საზღვრავს აღმოსავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 4054 მ.), რომელიც მკვეთრად გამოყოფს მექსიკის ყურისაგან. დასავლეთიდან ესაზღვრება დასავლეთი სიერა-მადრე (სიმაღლე 3150 მ.), რომელიც საფეხურებად ეშვება წყნარი ოკეანის სანაპიროსკენ. სამხრეთიდან ემიჯნება განივი ვულკანური სიერა, ხოლო ჩრდილოეთით საზღვრავს აშშ-მექსიკის სახელმწიფო საზღვარი. 

ზეგნის შიდა ნაწილი იყოფა ჩრდილოეთისა და ცენტრალურ მესად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mexican Plateau, Mexico City Region დაარქივებული 2007-08-02 საიტზე Wayback Machine.
ხორბალი
**მარცვლეული კულტურები** — მცენარეების ჯგუფი, რომლებსაც ადამიანის სამეურნეო საქმიანობაში უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავია. იძლევა ადამიანის კვების ძირითად პროდუქტს — მარცვალს, ნედლეულს მრეწველობის მრავალი დარგისათვის და საკვებს სასოფლო-სამეურნეო ცხოველებისათვის. ძირითადი მარცვლეული კულტურებია: ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭვავი, ფეტვი, სიმინდი, სორგო და სხვა; ფსევდომარცვლეული კულტურებია: წიწიბურა, შირბახტი და სხვა. 

პურეული მარცვლეული კულტურების დიდი ნაწილი, როგორებიცაა ხორბალი, ჭვავი, ბრინჯი, შვრია, ქერი, სიმინდი, სორგო, ფეტვი, ღომი, ურიში, დაგუსა და სხვა მიეკუთვნება მარცვლოვანთა ოჯახს; ფსევდომარცვლეული კულტურა — წიწიბურა ეკუთვნის მატიტელასებრთა ოჯახს. პურეული მარცვლეული კულტურების მარცვალი დიდი რაოდენობით შეიცავს ნახშირწყალს (მშრალ ნივთიერებაზე 60-80% ), ცილებს (მშრალ ნივთიერებაზე 7-20%), ფერმენტებს, В ვიტამინის კომპლექსებს (B1, B2, B6), PP და პროვიტამინ А-ს, რითაც განისაზღვრება მაღალი ყუათიანობა და ღირებულება ადამიანისათვის და საკვებად გამოყენებისათვის. მარცვლეული კულტურების კულტივირება დაიწყო 12 000 წლის წინ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარცვლეული კულტურები***

* მარცვლეული კულტურები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**მიხეილ (მიშა) ანდრიას ძე ძამანაშვილი** (დ. 1888, სოფ. ხცისი, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 აპრილი, 1938) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, სოციალ-დემოკრატი.

ჰქონდა დაწყებითი განათლება. პროფესიით ზეინკალი, რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი იყო 1904 წლიდან. ეკუთვნოდა მენშევიკების ფრაქციას. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო თბილისის მექანიკური სახელოსნოების მუშების საგაფიცვო მოძრაობის ლიდერი, შემდეგ მუშაობდა ბათუმში, ნავთობსადენის სადგურზე. 1909 წელს სპარსეთის რევოლუციის მხარდასაჭერად გამგავრების მცდელობისას დააპატიმრეს და ტობოლის გუბერნიაში გადაასახლეს. 1912 წელს არალეგალურად დაბრუნდა საქართველოში და დაუბრუნდა პარტიულ საქმიანობას. მომდევნო წლებში მუშაობდა ბაქოში, პეტერბურგში და თბილისის რკინიგზის სახელოსნოებში. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეკავა პროფესიულ ორგანიზაციებში. 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად. 

საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ემიგრაციაში არ წასულა. თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ მთავრობასთან. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ მისი თაოსნობით შეიქმნა „მუშათა კომისია", რომლის მიზანი იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მუშური ნაწილის საბჭოთა ხელისუფლებასთან დაახლოება. 1924-1927 წლებში რედაქტორობდა კოლაბორაციონისტულ გაზეთს — „ახალ გზას". 1926 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური (ბოლშევიკების) პარტიის წევრი. მუშაობდა სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე (საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახალხო კომისრის მოადგილე, სასკოლო საკანცელარიო საკუთრების დირექტორი). 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დახვრიტეს.

ლიტერატურა
----------

* ამხანაგი ძამანაშვილი : [მიხეილ ანდრიას ძის მოკლე ბიოგრაფია] // კომუნისტი. - 1925. - 10 ნოემბერი. - №258. - გვ.4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ძამანაშვილი მიხეილ ანდროს ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა]. – 2013.
**ნუ გეშინია,დედა!** — ქართველი ჰუმანისტი მწერლის ნოდარ დუმბაძის რიგით მეოთხე, 1971 წლის რომანი. ნაწარმოები მოგვითხრობს მესაზღვრეების რთულ ცხოვრებაზე, გაუზიარებელი სიყვარულის განცდასა და მეგობრის დაკარგვის ტრაგიზმზე...

რომანის შესახებ
---------------

იმისთვის, რომ ეს რომანი დაეწერა, ნოდარ დუმბაძემ მოიპოვა მთავრობის სპეციალური თანხმობა და სამხედრო სასაზღვრო ნაწილში იმსახურა. ამ რომანის კითხვისას სიხარულითა და უსიამოვნებებით სავსე ახალგაზრდულ სამყაროში აღმოჩნდებით, სადაც პირველ ადგილას ადამიანთა ურთიერთობები დგას. მეგობრის დაკარგვით გამოწვეული ტრაგიზმი, უპასუხო სიყვარულის ტკივილი და ეს ყველაფერი ნოდარ დუმბაძისეული ლირიკული ხერხებით მოყოლილი, რომელიც ცდილობს, დაფაროს საკუთარი გმირების დრამატიზმით აღსავსე ბედი.

პერსონაჟები
-----------

* **ავთანდილ ჯაყელი, ჯაყო** - მთხრობელი,მთავარი პერსონაჟი.
* **ვანიჩკა ბიძია** - ჯაყოს ბიძა.
* **აბო** - ჯაყოს ქურთი მეგობარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რომანი goodreads.com-ზე
* ნოდარ დუმბაძის ხსოვნას

სქოლიო
------

1. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნოდარ დუმბაძე |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* *მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი* (1960)
* *მე ვხედავ მზეს* (1962)
* *მზიანი ღამე* (1967)
* *ნუ გეშინია, დედა!* (1971)
* *თეთრი ბაირაღები* (1973)
* *მარადისობის კანონი* (1978)
 |
|  |
| მოთხრობები | 
* *კუკარაჩა*
* *დიდრო*
* *ძაღლი*
* *Hellados*
* *ხაზარულა*
* *ბოშები*
 |
|  |
| ნაწარმოების ეკრანიზაცია | 
* *მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი* (1962)
* *მე ვხედავ მზეს* (1965)
* *გზა მშვიდობისა, ჯაყო!* (1972)
* *კუკარაჩა* (1982)
* *მარადისობის კანონი* (1982)
* *ჩემი ბოშები* (1987)
* *თეთრი ბაირაღები* (1990)
 |

 |
**მიხეილ ალექსანდრეს ძე შავდია** (დ. 1893. სოფ. ბალდა, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (ფინეთის 24-ე მსროლელი პოლკის პორუჩიკი). ორჯერ დაიჭრა. ბრძოლის ველზე თავის გამოჩენისთვის დაჯილდოვდა წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1917). 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში კაპიტნის წოდებით, იყო თბილისის სამხედრო სკოლის იუნკერთა ასეულის ოცეულის მეთაური. თავი გამოიჩინა 1921 წელს საბჭოთა რუსეთთან ომში კოჯორ-ტაბახმელის ფრონტზე (დაიჭრა 24 თებერვალს). საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ქართულ წითელ არმიაში იყო. სხვადასხვა დროს იყო მე-2 ქართული მსროლელი პოლკის მეთაური, თბილისის სამხედრო კომენდანტი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური სამხედრო ორგანიზაციის" წევრობის ბრალდებით და სექტემბერში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.

ლიტერატურა
----------

* გოგიტიძე, მამუკა; ჯაფარიძე, ზაზა. სამხედრო კადრების სამჭედლო : თბილისის სამხედრო სასწავლებლის ისტორია 1862 წლიდან დღემდე. თბ. 2018, – გვ. 109.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შავდია მიხეილ ალექსანდრეს ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა]. - 2013.
* Шавдия Михаил Александрович. «Офицеры русской императорской армии».