**„მოთამაშე"** (რუს. Игрокъ, თანამედროვე მართლწერა Игрок) — ფიოდორ დოსტოევსკის რომანი ახალგაზრდა კერძო მასწავლებლის შესახებ, რომელიც დასაქმებულია ყოფილი მდიდარი რუსი გენერლის ოჯახში. რომანი ასახავს თავად დოსტოევსკის დამოკიდებულებას რულეტზე, რაც მრავალმხრივი ინსპირაცია იყო წიგნისთვის: დოსტოევსკიმ დაასრულა რომანი 1866 წელს მოკლე ვადაში, რათა გადაეხადა აზარტული თამაშის მიერ დაგროვებული ვალი.

ინსპირაცია
----------

„მოთამაშე" ეხებოდა საკითხს, რომელსაც თავად ფიოდორ დოსტოევსკი იცნობდა: აზარტული თამაშები. ფიოდორ დოსტოევსკიმ პირველად ითამაშა 1863 წელს ვისბადენის მაგიდაზე. იმ დროიდან 1871 წლამდე, როდესაც აზარტული თამაშებისადმი მისი გატაცება ჩაცხრა, ის ხშირად თამაშობდა ბადე-ბადენში, ჰომბურგსა და საქსონ-ლე-ბეინსიში, ხშირად იწყებოდა მცირე თანხის მოგებით და ბოლოს ბევრად მეტს კარგავდა. ის პირველად ახსენებს თავის ინტერესს აზარტული თამაშებით 1863 წლის 1 სექტემბერს წერილში, რომელიც გაუგზავნა მისი პირველი ცოლის დას, სადაც აღწერილია მისი საწყისი წარმატება:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „გთხოვ, არ იფიქრო, რომ არ წაგების გამო სიხარულს ვაჩვენებ, რომ მე ვფლობ საიდუმლოს, როგორ მოვიგო წაგების ნაცვლად. მე ნამდვილად ვიცი საიდუმლო - ეს არის საშინლად სულელური და მარტივი, უბრალოდ საკუთარი თავი მუდმივი კონტროლის ქვეშ გყავდეს და არასოდეს აღელდე, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ იცვლება თამაში. სულ ეს არის - თქვენ უბრალოდ ვერ წააგებთ ამ გზით და აუცილებლად მოიგებთ" |
|  |  |

ერთ კვირაში მან დაკარგა მოგებული თანხა და იძულებული გახდა ოჯახს ფული ეთხოვა. მან 1863 წლის 8 სექტემბერს მისწერა მის ძმას მიხაილს:თარგი:R

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „და მე მჯეროდა ჩემი სისტემის... მეოთხედ საათში მოვიგე 600 ფრანკი. ამან მადა ამიმაღლა. უცებ წაგება დავიწყე, თავი ვეღარ შევიკავე და ყველაფერი დავკარგე. ამის შემდეგ მე... ავიღე ჩემი ბოლო ფული და წავედი სათამაშოდ... ამ უჩვეულო ბედმა გამიტაცა და 35-ვე ნაპოლეონი გავრისკე და ყველა დავკარგე. მე მქონდა დარჩენილი 6 ოქრო ნაპოლეონი, რათა გადამეხადა მემამულე და მგზავრობა. ჟენევაში მე დავალობმარდე ჩემი საათი." |
|  |  |

სიუჟეტი
-------

რომანი მოთხრობილია პირველი პირში ალექსეი ივანოვიჩის, დამრიგებლის, გერმანული სასტუმროს ლუქსში მცხოვრებ რუს ოჯახში მომუშავე მასწავლებლის თვალთახედვით. ოჯახის პატრიარქი, გენერალი, მისი მევალეა ფრანგ დე გრი და მისი ქონება რუსეთში დააგირავა, რომ ვალის მხოლოდ მცირე ოდენობა გადაეხადა. მისი მდიდარი დეიდის, „ბებიას" ავადმყოფობის შეტყობინების შემდეგ, ის დეპეშების ნაკადებს აგზავნის მოსკოვში და ელის მისი გარდაცვალების ამბავს. მისი მოსალოდნელი მემკვიდრეობა გადაიხდის მის ვალებს და მოიპოვებს მადმუაზელ ბლანშ დე კომინჟის ხელს.

ალექსეი უიმედოდ შეყვარებულია პოლინაზე, გენერლის გერი. გოგონა სთხოვს მას, წავიდეს ქალაქის კაზინოში და დადოს ფსონი მისთვის. ყოყმანის შემდეგ, ის თანხმდება და რულეტის მაგიდასთან იმარჯვებს. ის უბრუნდება მას მოგებით, მაგრამ პოლინა არ ეტყვის, რატომ სჭირდება მას ფული. ის იცინის მასზე (როგორც მაშინ, როცა ის სიყვარულს აღიარებს) და აშკარა გულგრილად ექცევა. ალექსეი გენერლისა და პოლინას ფინანსური მდგომარეობის დეტალებს მხოლოდ მოგვიანებით გაიგებს ამ ამბავში მისი დიდი ხნის ნაცნობის, მისტერ ასთლის მეშვეობით. ასთლი არის მორცხვი ინგლისელი, რომელიც, როგორც ჩანს, იზიარებს ალექსის სიყვარულს პოლინას მიმართ. ის ინგლისელი თავადაზნაურებიდან მოდის და ძალიან მდიდარია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „მოთამაშე" — Project Gutenberg-ზე
* მოთამაშე — სრული ტექსტი (რუსული)
* 

* „მოთამაშე (რომანი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  The Gambler by Fyodor Dostoevsky. Search, Read, Study, Discuss.. *online-literature.com*. ციტირების თარიღი: 30 September 2010
2. 1 2  See Introduction by Malcom Jones in Dostoevsky, Fyodor (1992). *Notes from the Underground and The Gambler*, 1st,  Oxford University Press. ISBN 9780192827197.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფიოდორ დოსტოევსკის მოთამაშე |
| --- |
|  |
| ფილმები | 
* უზომოდ ცოდვილი (1949)
* მოთამაშეები (1970)
* მოთამაშე (1974)
* მოთამაშეები (2007)

 |
|  |
| ოპერა | 
* მოთამაშე (პროკოფიევი)

 |
|  |
| დაკავშირებული | 
* მოთამაშე (1997)
* ალექსი და ემა (2003 წლის ფილმი)

 |

 |