რომის მაკედონიის რუკა

იმპერატორ ადრიანეს დროინდელი რომის კოლონიების რუკა

**მაკედონია** (ლათ. Macedonia) — რომის რესპუბლიკის, შემდეგ კი რომის იმპერიის პროვინცია.

ისტორია
-------

პროვინცია მაკედონია წარმოიქმნა ამავე სახელწოდების სამეფოს ადგილას რიგი მაკედონური ომების შედეგად. რომის სამხედრო ექსპანსიას ბალკანეთზე მოჰყვა მაკედონიასთან დაპირისპირება. ჯერ კიდევ მეორე პუნიკური ომის დროს გაჩაღდა პირველი ომი მაკედონიასთან (ძვ. წ. 215-205 წლებში), რომელმაც არც ერთი მხარისთვის არ გამოიღო შედეგი. მაგრამ უკვე ხუთი წლის შემდეგ რომმა მიიღო იმის შესაძლებლობა, რომ თავისი ძალების კონცენტრირება მაკედონიაზე მოეხდინა და მეორე მაკედონური ომის შედეგად (ძვ. წ. 200-196 წლები) მაკედონიას თავისი ისტორიული საზღვრების გარეთ ყველა სამფლობელო ჩამოართვა. ძვ. წ. 179 წელს ძალაუფლების სათავეში მოსულმა ახალგაზრდა და აქტიურმა მეფე პერსევსმა სცადა მაკედონიის ძველი დიდების დაბრუნება, რის შედეგადაც დაიწყო მესამე მაკედონური ომი (ძვ. წ. 171-168 წლები), რომელიც თავდაპირველად მაკედონელთა სასარგებლოდ მიმდინარეობდა — ლარისთან ბრძოლაში პუბლიუს ლიცინიუს კრასუსის ჯარები მთლიანად განადგურდა. მიუხედავად ამისა, უკვე ძვ. წ. 169 წელს კონსული კვინტუს მარციუს ფილიპუსი შეიჭრა მაკედონიაში, მაგრამ თავი აარიდა გადამწყვეტ ბრძოლას იმ მიზეზით, რომ მეომრები ლაშქრობის გამო მეტად გადაღლილნი იყვნენ. ომის ბედი მომავალ წელს გადაწყდა, როცა პიდნასთან ბრძოლაში კონსულ ლუციუს ემილიუს პაულუს მაკედონიკუსის ლეგიონებმა მაკედონელთა რიგები გატეხა, თვითონ მეფე პერსევსი კი თავისივე დიდებულებმა გასცეს. მაკედონიის სამეფო გაიყო ოთხ რესპუბლიკად, რომლებიც რომის მფარველობის ქვეშ მოექცა.

ძვ. წ. 150 თვითმარქვია ანდრისკუსმა თავი მეფე პერსევსის შვილად გამოაცხადა და თრაკიელი დაქირავებულების დახმარებით მაკედონიას ჩაუდგა სათავეში. რომმა ანდრისკუსის წინააღმდეგ ჯარი გაგზავნა კვინტუს ცეცილიუს მეტელუს მაკედონიკუსის მათაურობით, რითიც მეოთხე მაკედონური ომი გააჩაღა (ძვ. წ. 150-148 წლები). ძვ. წ. 148 წელს ანდრისკუსის ჯარები დამარცხდნენ, თვითონ ანდრისკუსი კი ტყვედ ჩაიგდეს. ორი წლის შემდეგ (ძვ. წ. 146 წელს) მაკედონიამ დაკარგა დამოუკიდებლობის ილუზია და ოფიციალურად გახდა რომის რესპუბლიკის პროვინცია. მაკედონიის სამეფოს გარდა პროვინციის შემადგენლობაში შევიდა ტერიტორიები ეპირი, თესალია, ასევე ილირიისა და თრაკიის ნაწილი.

დიოკლეტიანეს რეფორმების შედეგად, 293 წელს მაკედონია გაიყო ორ პროვინციად: პირველი მაკედონია (ლათ. Macedonia Prima) სამხრეთით და მეორე მაკედონია (ლათ. Macedonia Salutaris) ჩრდილოეთით. ისინი შევიდა მაკედონიის დიოცეზში — ერთ-ერთში იმ სამი დიოცეზიდან, რომლებიც ილირიის პრეფექტურაში შედიოდა, რომელიც, თავის მხრივ, 318 წელს შეიქმნა. როდესაც 379 წელს ილირიის პრეფექტურა გაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ილირიებად, მაკედონიის პროვინციები აღმოსავლეთ ილირიაში შევიდა. იმპერიის გაყოფის შემდეგ, 395 წელს მაკედონია აღმოსავლეთ რომის იმპერიაში მოხვდა.

რელიგია
-------

რომის მაკედონიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო წმინდა დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელი, თესალონიკის მფარველი, რომელმაც მოწამეობრივი სიკვდილი მიიღო 306 წელს.

ეკონომიკა
---------

ავგუსტუსის დროს პროვინციაში დაიწყო მშვიდობის, აყვავებისა და სიმდიდრის ხანგრძლივი პერიოდი, თუმცა პროვინციის როლი რომის ეკონომიკაში გაცილებით უფრო პატარა იყო, ვიდრე მცირე აზიის მეზობლებისა.

ეკონომიკის ზრდა უფრო მნიშვნელოვანი გახდა ეგნატიის გზის აგების შემდეგ, რომელიც ბალკანეთს კვეთდა ადრიატიკის ზღვიდან ბოსფორამდე და რომელიც ილირიის, მაკედონიისა და თრაკიის ტერიტორიაზე გადიოდა. გზასთან ერთად რეგიონში გაჩნდა კოლონიების მთელი რიგი. ვრცელ მიწებზე განვითარდა სოფლის მეურნეობა. კეთილდღეობის ზრდასთან ერთად გაიზარდა ხელოსნების რაოდენობაც. მაკედონია ცნობილი იყო თავისი კატალოზებით, მაღაროელებითა და მჭედლებით. ბერძნები ასევე მთელ რომის იმპერიაში ცნობილნი იყვნენ, როგორც კარგი მასწავლებლები და ექიმები.

მაკედონიიდან ძირითადად ხდებოდა სოფლის მეურნეობის პროდუქტების, ასევე რკინის, სპილენძისა და ოქროს ექსპორტი. უფრო ნაკლები რაოდენობით ექსპორტირდებოდა ხე, ფისი, კუპრი, კანაფი, სელი და თევზი.

ქალაქები
--------

* ჰერაკლეა-ლინკესტისი
* დებარი
* დიონი
* კასანდრეა
* ლიჰნიდოსი
* პელა
* სკუპი
* სტობი
* თესალონიკი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაკედონია
* ძველი მაკედონია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ა. შოფმანი — ანტიკური მაკედონიის ისტორია დაარქივებული 2007-12-02 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომის იმპერიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* აზია
* ასურეთი
* აფრიკა
* აქაია
* ბეტიკის ესპანეთი
* ბითინია
* ბრიტანია
* გალატია
* გალია-აკვიტანია
* გალია-ბელგიკა
* ეგვიპტე
* ეპიროსი
* დაკია
* ზემო გერმანია
* ზღვისპირა ალპები
* თრაკია
* ილირიკუმი (პანონია, დალმაცია)
* იტალია
* იუდეა
* კაპადოკია
* კეისარის მავრიტანია
* კვიპროსი
* კილიკია
* კირენაიკა და კრეტა
* კომაგენი
* კორსიკა და სარდინია
* კოტის ალპები
* ლიკაონია
* ლიკია
* ლუგდუნის გალია
* ლუზიტანია
* მაკედონია
* მეზია
* მცირე სკვითია
* მცირე სომხეთი
* ნარბონის გალია
* ნორიკუმი
* ნუმიდია
* ოსროჰენა
* პამფილია
* პენინის ალპები
* პისიდია
* პონტოსი
* რეცია
* სირია
* სიცილია
* სოფენი
* ტარაკონის ესპანეთი
* ტინგიტანა მავრიტანია
* ქვიანი არაბეთი
* ქვემო გერმანია
 |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბერძნეთის დროშა საბერძნეთის თემები |
| --- |
|  |
| ისტორია | 
* ისტორიამდელი
* ეგეოსის კულტურა
* ძველი საბერძნეთი
* რომის საბერძნეთი
* რომის პროვინცია
* ბიზანტიის იმპერია
* ათენის საჰერცოგო
* ოსმალეთის საბერძნეთი
* თანამედროვე საბერძნეთი
 |  |
|  |
| სიმბოლოები | 
* გერბი
* დროშა
* ჰიმნი
 |
|  |
| პოლიტიკა | 
* სახელმწიფო წყობა
* არჩევნები
* პრეზიდენტი
* პრემიერ-მინისტრი
* პარლამენტი
* მთავრობა
* კონსტიტუცია
* პოლიტიკური პერტიები
* საგარეო პოლიტიკა
	+ ენოზისი
	+ დიდი იდეა
* საშინაო პოლიტიკა
 |
|  |
| შეიარაღებული ძალები | 
* საბერძნეთის არმია
* სამხედრო-საჰაერო ძალები
* სამხედრო-საზღვაო ძალები
 |
|  |
| გეოგრაფია | 
* ადმინისტრაციული დაყოფა
* ქალაქები
	+ დედაქალაქი
* მდინარეები
* ნომები
 |
|  |
| საზოგადოება | 
* მოსახლეობა
* ენები
	+ ბერძნული
* სპორტი
	+ ოლიმპიური კომიტეტი
* განათლება
* მეცნიერება
* ჯანდაცვა
* რელიგია
	+ ელადის მართლმადიდებელი ეკლესია
* პოლიცია
* სასამართლო
	+ სახელმწიფო საბჭო
* საერთაშორისო რეიტინები
 |
|  |
| ეკონომიკა | 
* ვალუტა
* ტურიზმი
	+ მსოფლიო მემკვიდრეობა
* ტრანსპორტი
 |
|  |
| კავშირი | 
* სატელეფონო
* ინტერნეტი
	+ .gr
* ტელევიზია
* რადიო
* ფოსტა
	+ ისტორია და მარკები
* მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები
 |
|  |
| კულტურა | 
* ლიტერატურა
* მითოლოგია
* არქიტექტურა
* დღესასწაულები
	+ დამოუკიდებლობის დღე
* ღირსშესანიშნაობები
* მუსიკა
* კინემატოგრაფია
* თეატრი
 |
|  |
| 
ვიკიპროექტი „საბერძნეთი" |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთ მაკედონიის დროშა ჩრდილოეთ მაკედონიის თემები |
| --- |
|  |
| ისტორია | 

|  |  |
| --- | --- |
| ანტიკური | 
* პეონია
* პელაგონია
* რომის პროვინცია
* ძველი მაკედონია
 |
|  |
| შუა საუკუნეები | 
* ბიზანტიის იმპერია
* ბულგარეთის იმპერია
* სერბეთის იმპერია
	+ პრილეპის სამეფო
 |
|  |
| ოსმალთა | 
* ბალკანეთის ომები
* ბუქარესტის ხელშეკრულება
* ილინდენის აჯანყება
	+ კრუშევოს რესპუბლიკა
	+ კრუშევოს მანიფესტი
* კარპოში
* მაკედონიზმი
* ოსმალეთის იმპერია
 |
|  |
| იუგოსლავია | 
* ეროვნულ-გამათავისუფლებელი ფრონტი
* ვარდარის ბანოვინა
* იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი
	+ მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეა
* სკოპიეს მიწისძვრა (1963)
* პირველი მსოფლიო ომი
* სოციალისტური რესპუბლიკა
 |
|  |
| რესპუბლიკა | 
* 2001 წლის კონფლიქტი / ოჰრიდის შეთანხმება
 |

 |
|  |
| გეოგრაფია | 
* ბალკანეთის ნახევარკუნძული
* დედაქალაქი
* მდინარეები
* მთები
* ტბები
* ქალაქები
 |
|  |
| პოლიტიკა | 
* ადამიანის უფლებები
* ადმინისტრაციული დაყოფა
* არჩევნები
* დებატები დასახელებაზე
* კონსტიტუცია
* პარლამენტი
* პოლიტიკური პარტიები
* პრეზიდენტი
* პრემიერ-მინისტრი
* საგარეო ურთიერთობები
* შეიარაღებული ძალები
 |
|  |
| ეკონომიკა | 
* ელექტროსადგურები
* ვალუტა
* საფონდო ბირჟა
* სახალხო ბანკი
* ტელეკომუნიკაციები
* ტრანსპორტი
* ტურიზმი
 |
|  |
| საზოგადოება | 
* განათლება
* ეთნიკური ჯგუფები
* ენები
	+ მაკედონური
* მაკედონელები
* მოსახლეობა
* რელიგია
	+ მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესია

|  |  |
| --- | --- |
| კულტურა | 
* არქიტექტურა
* გერბი
* დროშა
* დღესასწაულები
* კინო
* ლიტერატურა
* მუსიკა
* ოქროს ლომი
* რადიო
* სამზარეულო
* სიმბოლოები
* ტელევიზია
* ჰიმნი
 |

 |
|  |
| 
**ვიკიპროექტი „მაკედონია"** |

 |