recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
რიფტის სქემატური გამოსახულება
**რიფტი** (ინგლ. rift — ნაპრალი, რღვევა) — დედამიწის ქერქის ხაზობრივი ტექტონიკური მაკროსტრუქტურა, რომელიც ვრცელდება ასეული ათასობით კმ-ზე და წარმოიქმნება ქერქის ჰორიზონტალური გაჭიმვის შედეგად. გაჭიმვას მეტწილად თან სდევს ქერქის გათხელება (სრულ გარღვევამდე). რიფტის წარმოქმნის საკმაოდ ციცაბო რღვევების (დახრის კუთხე 60-70°) ერთობლიობა, რომელთა გასწვრივ ხდება ქერქის ვერტიკალური და ჰორიზონტალური გადაადგილება. რიფტების ძირითადი სტრუქტურული ფორმაა გრაბენი. 

რიფტებმა რომლებმაც დაამთავრეს განვითარება, მაგრამ ვერ გადაიქცნენ ოკეანედ, თანდათანობით ივსებიან დანალექი ქანებით, და გეოლოგიურად ვლინდებიან როგორც მსხვილი ხაზობრივი დეპრესიები, რომლებიც თავის მხრივ, ამოვსებული არიან დიდი სიმძლავრის ნალექებით. ამ ყოველივეს ავლაკოგენი ეწოდება. სწორედ ამ უკანასკნელთან არის დაკავშირებული ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ნახშირისა და სხვა საბადოების წარმოქმნა. 

პირველად ასეთი სტრუქტურები აღწერილ იქნა ცნობილი გეოლოგის ნიკოლოზ შატსკის მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რიფტების შესახებ (ინგლისური)
* რიფტების შესახებ (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 398.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სიონი**. |

**ბოლნისის სიონი** — V საუკუნით დათარიღებული ბაზილიკა ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ბოლნისში. იგი, ისევე როგორც საერთოდ ადრინდელი ფეოდალური ხანის ქართული არქიტექტურა, გამოირჩევა ინტერიერის მკაცრი მონუმენტურობით — მთავარი ყურადღება შიგა სივრცის მხატვრულ გადაწყვეტას ექცევა, ფასადთა მნიშვნელობა ჯერ კიდევ მეორეხარისხოვანია.

საქართველოსათვის ტრადიციული ცენტრული კომპოზიციების გავლენას მოწმობს დასავლეთით შესასვლელის უქონლობა (ახლანდელი XVII საუკუნეშია გაჭრილი), რაც ეწინააღმდეგება ბაზილიკის „სიგრძივ" ხასიათს. ბაზისებისა და სვეტისთავების საინტერესო სკულპტურული მორთულობა თავმოყრილია ჩრდილოეთი გალერეასა და ტაძრის ინტერიერში. მცენარეულ და გეომეტრიული სახეებთან ერთად, რომლებიც სასანური ხელოვნების წრესთან ნათესაობას ამჟღავნებს, გვხვდება ქრისტიანული სიმბოლოს - ჯვრის სხვადასხვაგვარი გამოსახულებანი. მ.შ. ერთ-ერთი (ბოლოებგაფართოებული ჯვარი წრიულ ჩარჩოში) „ბოლნური ჯვრის" სახელითაა ცნობილი.

ბოლნისის სიონში, პირველად ქართულ არქიტექტურაში, გვხვდება აგრეთვე რელიეფური სკულპტურული გამოსახულებანი (ხარის თავი, სხვადასხვა ფრინველი და ცხოველი), რომლებიც წინაქრისტიანულ ხანასთანაა დაკავშირებული, მაგრამ შეთვისებულია ქრისტიანული სარწმუნოების მიერ.

ბოლნისის სიონი ნათლად წარმოგვიდგენს როგორც ქართული ბაზილიკის ნათესაობას ქრისტიანული სამყაროს სხვა ქვეყნის ბაზილიკასთან, ისე მის მკაფიოდ გამოსახულ თავისებურებებსაც. ეკლესიის გვერდით, სამხრეთ-დასავლეთით, დგას XVII საუკუნის სამრეკლო. ბოლნისის სიონი საფუძვლიანადაა რესტავრირებული და შეკეთებული. XVII საუკუნეში აღადგინეს გადახურვის კამარები საბჯენი თაღებით, გაჭრეს დასავლეთ შესასვლელი. 1936-1939 ჩატარებულ სამუშაოთა შედეგად ძეგლი გათხარეს, შეაკეთეს, გადახურეს და გაამაგრეს. 1967-1969 გადახურეს ჩრდილოეთ გალერეს და აღადგინეს მისი დასავლეთი კედელი, უძველესი წარწერის პირი ჩადგეს თავის ადგილას, დააგეს ქვის ახალი იატაკი. ბოლნისის სიონში გაჩაღებული იყო მწიგნობრული საქმიანობა. ცნობილია ბოლნელ ეპისკოპოსთა ინიციატივით დამზადებული ხელნაწერები. X-XI საუკუნეებში იქ მოღვაწეობდა იოანე ბოლნელი.

ბოლნისის სიონს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოლნისის წარწერები
* ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი
* ქვემო ბოლნისი

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 454.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოლნისის სიონი***

* ბოლნისის სიონი დაარქივებული 2007-06-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ჩვეულებრივი სელაპი** (ლათ. Phoca vitulina) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,6–1,9 მეტრი, მასა 60–150 კილოგრამი, მამალი დედალს მცირედ აღემატება. 60–80 სანტიმეტრის სიგრძისა და 8–12 კილოგრამის ნაშიერები, როგორც წესი, დედის მუცელშივე იცვენენ თეთრ ბეწვს და, სხვა სახეობის სელაპებისგან განსხვავებით, მუქი ფერის ბეწვით იბადებიან. საერთოდ შეფერილობის დიდი ცვალებადობა ახასიათებს, სქესობრივი დიმორფიზმი სუსტადაა გამოხატული. ზრდასრული სელაპები დაფარული არიან ყავისფერი, მოწითურო ან რუხი ბეწვით, არასწორი ფორმისა და სხვადასხვა ზომის მრავალი მუქი ლაქით, ზოგჯერ რგოლებსაც წააგვანან. ტანი სავსეა, წინა ფარფლები მოკლე და გრძელი, წვრილი, მოღუნული ბრჭყალებით შეიარაღებული. თავი მცირე ზომისა, დრუნჩი მომრგვალებული, ბოლოსკენ ქვევით ეშვება და V-ის ფორმას ემსგავსება. ვიბრისები ღია ფერისაა, გაშვერილია წინ. ჩვეულებრივი სელაპი ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სელაპია, ბინადრობს წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილოეთ ნაწილების ზომიერ და ცივ სანაპირო წყლებში, მათ შორის ყურეებსა და შიდა ზღვებში. ცნობილია მისი 5 ქვესახეობა. წყალშიც და ხმელეთზეც ცხოვრობენ მარტოდ ან მცირე ზომის შეთხელებულ ჯგუფებად. ჯვარდებიან სანაპიროებზე, ძალიან ფრთხილები და მფრთხალები არიან. იკვებებიან თევზით, თავფეხიანი მოლუსკებითა და კიბოსნაირებით. ისტორიულად ჩვეულებრივ სელაპს სარეწაო მნიშვნელობა აქვს, თუმცა დღეისათვის თითქმის არ მოიპოვებენ.

ლიტერატურა
----------

* *Жариков К. А.* Обыкновенный тюлень // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М. 2013. — стр. 613-614.
**ბაჰრამ-ბეგ მირზა ჯაფარ-ბეგ ოღლუ ახუნდოვი** (აზერ. Bəhram bəy Mirzə Cəfər bəy oğlu Axundov; 1861, შუშა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — 1932, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მედიკოსი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

ბაჰრამ-ბეგ ახუნდოვი 1861 წელს ქალაქ შუშაში დაიბადა. დაამთავრა შუშის რეალური სასწავლებელი, შემდგომ – გიმნაზია. 1893 წელს მიღებულ იქნა ქალაქ ლილის ფრანგული აკადემიის ასპირანტურაში. სწავლობდა ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას. ასპირანტურის დასრულების შემდეგ, 1896 წელს, ახუნდოვი სწავლას აგრძელებს იმავე აკადემიის სამედიცინო ფაკულტეტზე და მისი დასრულების შემდეგ მედიცინის დოქტორის დიპლომს ღებულობს. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ, 1904 წელს, აბარებს ხარკოვის საიმპერატორო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე, რომლის დასრულებისთანავე ენიჭება მკურნალი ექიმის წოდება. ბაქოს სამკურნალო დაწესებულებებში საექიმო საქმიანობით იყო დაკავებული. 1918-1920 წლებში იყო აზერაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი, წარმოადგენდა „უპარტიოთა" ფრაქციას. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ აზერბაიჯანის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოში ექიმად მუშაობდა. 1920-1925 წლებში სახელმწიფო დაზღვევის დამსახურებული ექიმი იყო. ახუნდოვი გარდაიცვალა 1932 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bəhram bəy Axundov

სქოლიო
------

1. ↑  Адрес-календарь Азербайджанской Республики. — Баку, 1920. — С. 271
**რიშარდ ბუგაისკი** (პოლ. Ryszard Bugajski; დ. 27 აპრილი 1943, ვარშავა, პოლონეთი — გ. 7 ივნისი, 2019, იქვე) — პოლონელი რეჟისორი, მწერალი და სცენარისტი. ომამდელი აქტივისტის ედუარდ ბუგაისკის შვილი. რიშარდ ბუგაისკი არის არაერთი კინოფესტივალის ჯილდოების გამარჯვებული. 1972 წლიდან მოყოლებული გადაიღო 23 ფილმი და სატელევიზიო შოუ. 

ვარშავის უნივერსიტეტში სწავლობდა ფილოსოფიას, ხოლო ქალაქ ლოძის კინოსკოლაში რეჟისურას, რომელიც მან 1973 წელს დაამთავრა. ბუგაისკის 1982 წლის ფილმი „დაკითხვა" მოხსენიებულია როგორც „ყველაზე ანტი-კომუნისტური ფილმი პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის ისოტრიაში" და შეყვანილი იყო 43-ე კანის კინოფესტივალზე. ფილმში მთავარი როლები შეასრულეს კრისტინა იანდამ და ადამ ფერენციმ. აღსანიშნავია, რომ ფილმი პოლონეთის კომუნისტურმა ცენზურამ აკრძალა. 

2008 წლის 29 ოქტომბერს კულტურაში შეტანილი წვლილისათვის მიენიჭა მედალი. რიშარდ ბუგაისკი გარდაიცვალა 2019 წლის 7 ივნისს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად.

ფილმოგრაფია
-----------

* *დაკითხვა* (1982)
* *გამოკვეთილად* (1990)
* *კაპიტან პილეცკის სიკვდილი* (2006)
* *გენერალი ნილი* (2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რიშარდ ბუგაისკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   Wręczenie medali Gloria Artis. mkidn.gov.pl, 29 października 2008.
**ძახარის ბრძოლა** — მისიმიელთა ბრძოლა ბიზანტიელების წინააღმდეგ ეგრისის დიდი ომის (542-562 წწ.) დროს. ბიზანტიელთა წინააღმდეგ აჯანყებული მისიმიელები ირანელთა მხარეზე გადავიდნენ და დახმარება სთხოვეს მათ. ირანელები ვერ დაეხმარნენ, რადგან თვითონ დამარცხდნენ ბიზანტიელებთან ბრძოლაში ფასისისთან. საკუთარი ძალების ანაბარა დარჩენილი მისიმიელები გამაგრდნენ ძახარის ციხეში, რომელსაც სიმტკიცის გამო რკინის ციხესაც უწოდებდნენ. ციხის მისადგმებთან გამართულ ბრძოლაში ბიზანტიელებმა დაამარცხეს ისინი. 600 მისიმიელისაგან მხოლოდ 80-მა შეძლო თავი შეეფარებინა ციხისათვის. შემდეგ ბიზანტიელებმა ციხის მახლობლად კლდეზე გაშენებულ სოფელზე მიიტანეს იერიში, დაარბიეს და გადაწვეს იგი. მისიმიელები ბრძოლას განაგრძობდნენ, მაგრამ ბოლოსდაბოლოს ბიზანტიელებმა სიმრავლით სძლიეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მისიმიელთა აჯანყება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 265.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგრისის დიდი ომის ბრძოლები |
| --- |
|  |
| 
* პეტრის ბრძოლები
* რიონის ბრძოლა
* მუხურისის ბრძოლა
* არქეოპოლისის ბრძოლა
* ტელეფისის ბრძოლა
* ონოგურისის ალყა
* ფოთის ბრძოლა
* ძახარის ბრძოლა
 |

 |
ცხენისა და ადამიანის ჩონჩხი
**ჩონჩხი** — ცხოველებისა და ადამიანის მაგარი ქსოვილების ერთობლიობა, რომელიც წარმოადგენს სხეულის საყრდენს და, ამასთან ერთად, იცავს ორგანიზმს მექანიკური დაზიანებისაგან. განასხვავებენ გარეგან და შინაგან ჩონჩხს. უხერხემლოების უმრავლესობის ჩონჩხი გარეგანია და, ჩვეულებრივად, წარმოდგენილია ნიჟარის ან კუტიკულის სახით. კუტიკულური გარეგანი ჩონჩხი, რომელიც დამახასიათებელია განსაკუთრებით ფეხსახსრიანებისათვის, შედგება ქიტინისაგან. უხერხემლოების შინაგანი ჩონჩხი პრიმიტიულ შემთხვევაში (ღრუბლები) წარმოდგენილია კიროვანი და კაჟოვანი ნემსებით — სპიკულებით. უმდაბლესი ქორდიანების — უქალოების შინაგანი ჩონჩხი წარმოდგენილია გრძელი საღერძე სიმით — ქორდით.

ხერხემლიანების შინაგანი ჩონჩხი იყოფა საღერძე, თავისა (ქალა) და კიდურების ჩონჩხებად. ემბრიონების შინაგანი ჩონჩხი ჯერ ხრტილოვანია და შემდეგ თანდათანობით ხდება გაძვალება (არასრულად). მრგვალპირიანებისა და ხრტილიანი თევზების შინაგანი ჩონჩხი მთელი სიცოცხლის მანძილზე ხრტილოვანად რჩება. ძვლები და ხრტილები ერთმანეთს უკავშირდება მოძრავად (სახსრით) ან უძრავად. საღერძე ჩონჩხი ჩვეულებრივად, წარმოდგენილია ცალკეული მალებისაგან შედგენილი ხერხემლით, რომელიც ემბრიონში ცვლის ქორდას. მალების ზევითა მორჩები ანუ რკალები ერთმანეთს უერთდება და ქმნის ზურგის ტვინის არხს, რომელშიც მოთავსებულია ზურგის ტვინი. მალების სხეულებს ემაგრება ნეკნები, რომლებიც მკერდის ძვალთა შეერთებით ქმნიან გულმკერდს. ზვიგენისებრი თევზების მალების სხეულები ხრტილოვანია, უმაღლესი თევზების და ხმელეთის ხერხემლიანებისა — ძვლოვანი. 

ადამიანის ჩონჩხის შემადგენლობაში 200 ძვალზე მეტია (სასმენი ძვლების ჩაუთვლელად). ადამიანის ჩონჩხის შესწავლას — ოსტეოლოგიას ანთროპოლოგიაში გარკვეული მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ცალკეული ძვლები, განსაკუთრებით კი მათი თანაფარდობა, სხვადასხვა რასობრივ ჯგუფში გარკვეული დიფერენცირების სურათს ქმნიან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადამიანის ჩონჩხი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჩონჩხი"** ვიკისაწყობში.
* ჩონჩხი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 148.
* Догель В. А. Сравнительная анатомия беспозвоночных, ч. 1, Л. 1938;
* Шмальгаузен И. И. Основы сравнительной анатомии позвоночных животных, 4 изд. М. 1947;
* Иванов Г. Ф. Основы нормальной анатомии человека, т. 1, М. 1949;
* Быстров А. П. Прошлое, настоящее. будущее человека. Л. 1957;
* Рогинский Я. Я. Левин М. Г. Антропология, 2 изд. М. 1963;
* Беклемишев В. Н. Основы сравнительной анатомии беспозвоночных, 3 изд. т. 1—2, М. 1964;
* Синельников Р. Д. Атлас анатомии человека, 4 изд. т. 1, М. 1972.
ბოლივუდის სიმღერები და ცეკვები
**ბოლივუდი** (ინგლ. Bollywood) — აშშ-ის კინემატოგრაფიის, ჰოლივუდის (Hollywood) ანალოგიაზე შექმნილი სახელწოდება, რომელიც ინდოეთის ქალაქ ბომბეის (დღესდღეობით მუმბაი) კომერციულ კინემატოგრაფიას მიეცა.

პირველად ჰოლივუდისა და ბომბეის ამ შეჯვარებული სახელწოდებით ბომბეის კინომატოგრაფია ერთ-ერთმა ინდოელმა კინოკრიტიკოსმა 1970-იან წლებში მონათლა, რითაც მან ბოლივუდის კომერციულ-გასართობი პოლიტიკა კალიფორნიულ ჰოლივუდს ცინიკურად შეადარა, მაგრამ ეს სახოლწოდება დამკვიდრდა და ინდური კინოს სინონიმად იქცა. ინდოელი პატრიოტები სახელწოდება „ბოლივუდის" წინააღმდეგნი არიან, ვინაიდან მათი მოსაზრებით ინდურ ფილმებს ჰოლივუდთან საერთო არაფერი აქვთ.

ბოლივუდის ფილმებს აქვთ რამდენიმე დამახასიათებელი თავისებურება: მათი უმეტესობა მიუზიკლია — ფილმის სიუჟეტში ჩართულია მუსიკალური კლიპები (ზოგჯერ ათამდე), ორ სერიად გაყოფილი ფილმი დაახ. ოთხი საათი გრძელდება. თუმცა ფილმების სიუჟეტები სხვადასხვაგვარია, მათში გამოიყენება ინდური კლასიკური თეატრისთვის დამახასიათებელი თემები - სიკეთის ბოროტებასთან ბრძოლა, ავი დედამთილი და დაჩაგრული რძალი, ღარიბ და მდიდარ, მუსლიმ და ინდუისტ გმირთა შორის სიყვარულის გამარჯვება, ადამიანის ღირსების შეურაცხმყოფელი ტრადიცების გადალახვა და კასტური სისტემის ბორკილთა დამსხვრევა და სხვა.

ბოლივუდის პროდიუსერები მუშაობენ როგორც ინდოეთის, ასევე მთელი აზიისა და აფრიკის ფართო მასებისთვის და ქმნიან ე.წ. „კინოს მთელი ოჯახისთვის დიდიდან პატარამდე", ამიტომ ეროტიკული მომენტები, განსაკუთრებით ქალის და მამაკაცის პირზე კოცნა ფილმში ტაბუა. ამ მხრივ ოდნავ გაბედული ფილმები აზია-აფრიკის მუსლიმი, ინდუისტი და ა.შ. მაყურებლის მკაცრ კრიტიკას აწყდება.

*ბოლივუდი* განვითარებად ინდოეთში, რომლის მოსახლეობის უმრავლესობა სიღატაკის ზღვარზე არსებობს, ლამაზი, თეთრკაინიანი, წარმატებული ადამიანის კულტს ემსახურება, აგრეთვე თეთრ და შავკანიან მოსახლეობაში, შესაძლოა — უნებლიე, ერთმანეთისადმი შეუწყნარებლობას თესავს, რითაც იგი გამუდმებით დასავლეთის კინოკრიტიკის ნოტას იმსახურებს.

აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად ბევრი ნაკლისა, ბომბეის კინომატოგრაფიის წარმატებული ნიმუშები (მაგ. „დევდასი") დუბლირებულია ევროპის ბევრ ენაზე და რეგულარულად გადაიცემა დასავლეთის ეთერში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National Geographic Magazine: Welcome to Bollywood

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბოლივუდი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | **კინოს პორტალი** – დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები კინოს შესახებ. |
**ჩვეულებრივი ციმორი** (ლათ. Gobio gobio) — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძეა 12–15 სმ (აღწევს 22 სმ-მდე), მასა 80 გ. ზურგი მომწვანო-მურაა, გვერდები ვერცხლისფერი, გასდევს მომწვანო ან მოშავო ლაქები, მუცელი ვერცხლისფერი, ოდნავ მოყვითალოა. ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. გვხვდება მდინარეებში. წარმოქმნის დიდ გუნდებს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 2-4 წლისა. ტოფობს აპრილ-ივნისში პორციებად; ქვირითს ფსკერზე ყრის. იკვებება ფსკერის წვრილი უხერხემლოებით, სხვა თევზების ქვირითით (გაზაფხულზე). წარმოადგენს მრავალი მტაცებელი სარეწაო თევზის საკვებს. სამოყვარულო და სპორტული თევზჭერის ობიექტია. არალის ზღვის აუზის მდინარეებში, ისიქ-ქოლის ტბაში, ციმბირის მდინარეებში (ობიდან ენისეიმდე), ამურის აუზსა და პრიმორიეს მხარეში წარმოქმნის რიგ ქვესახეობებს.

ლიტერატურა
----------

* Лебедев В. Д. Спановская В. Д. Савваитова К. А. Соколов Л. И. Цепкин Е. А. Рыбы СССР. — М.: Мысль, 1969.
* *Решетников Ю. С.* Пескари // Большая российская энциклопедия. т. 26. — М. 2014. — стр. 39.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გასეირნება ყარაბაღში**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გასეირნება ყარაბაღში**. |

***ბოლო გასეირნება*** — მესამე ფილმი კინოტრილოგიიდან, რომელშიც შედის *გასეირნება ყარაბაღში* და *კონფლიქტის ზონა*. გადაღებულია 2012 წელს ზაზა ურუშაძის მიერ.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბოლო გასეირნება ტრილოგიის მესამე ფილმია. 16 წლის პატიმრობის შემდეგ, ერთ დროს უდარდელი გოგლიკო სტუმრად საკუთარ ქალაქში.
ომებგამოვლილი ოთხმოცდაათიანელები — ისინი ვისაც დაკარგულ თაობად მოიხსენიებენ და პოსტრევოლუციური საქართველო, განსხვავებული მენტალიტეტი და განსხვავებული ურთიერთობები. საკუთარ სამყაროში ჩარჩენილი მიშა მესხის გმირი თანამედროვე თბილისში მამონტს წააგავს, „ბატონი თენგოსგან" განსხვავებით ის თანამედროვე ყოფას ვერ მოერგო. მაგრამ როდესაც საქმე სიკეთესა და ბოროტებას, სიყვარულსა და მტრობას ეხება არ აქვს მნიშვნელობა რომელი თაობის წარმომადგენელი ხარ. როდესაც შვილების ბედნიერებას მამების ცოდვები საფრთხეს უქმნიან, გამოსავალი ისევ მამებმა უნდა მონახონ.

როლებში
-------

* მიშა მესხი
* თინათინ დალაქიშვილი
* ზურა ბეგალიშვილი
* კახა აბუაშვილი
* ნინი ბადურაშვილი
* ლევან დობორჯგინიძე
* გიორგი ყიფშიძე
* ნატო მურვანიძე
* თინა დალაქიშვილი
* სანდრო კაკულია
* ნუცა კუხიანიძე
* თაზო ცხაკაია
* ლევან კორინთელი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ბოლო გასეირნება" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „ბოლო გასეირნება" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
Jynx torquilla
**ჩვეულებრივი მაქცია** (ლათ. Jynx torquilla) — კოდალასნაირთა რიგის კოდალასებრთა ოჯახის მაქციათა გვარის წარმომადგენელი ფრინველი, გავრცელებულია საქართველოში. გადამფრენი, მიმომფრენი ან მობუდარი ფრინველია. ჩვეულებრივი მაქცია მცირე ზომის ფრინველია. ზურგი მორუხო-მურაა, თხემზე წცრილი, განივი მურა წინწკლებია, ხოლო ზურგზე მოშავო-მურა ზოლები. ეს ზოლები ხშირად ერთმანეთს ერთ მთლიან მუქ ლაქად ერწყმიან. კუდის ზედა მფარავები რუხი-ქვიშისფერია, ნიკაპი, ყელი და ჩიჩახვი - ჟანგმიწისფერი, წვრილი მურა, განივი წინწკლებით. დანარჩენი ქვედა მხარე მოთეთრო ან ჟანგმიწისფერია წვრილი სამკუთხა ლაქებით. საჭის ბუმბულებზე ვიწრო მოშავო და ფართო მორუხო განივი ზოლებია. ფეხები და ნისკარტი ღია ყავისფერია. ტალღისებურად დაფრინავს და აქვს შესანიშნავი უნარი თავი 180°-ით შემოაბრუნოს. ჩვეულებრივი მაქციას სიგრძე დაახლოებით 15-17 სანტიმეტრია და 25-დან 50 გრამამდე იწონის.

გავრცელება
----------

ჩვეულებრივი მაქცია ფართოდაა გავრცელებული მთელ ევროპაში, კუნძულ დიდი ბრიტანეთიდან ურალის მთებამდე, აგრეთვე ჩრდილოეთით ნორვეგიიდან სამხრეთის მიმართულებით ხმელთაშუა ზღვის კუნძულებამდე. ის გვხვდება აფრიკაში, კერძოდ ტუნისში, ალჟირსა და მაროკოში. აზიაში ჩვეულებრივი მაქცია ბინადრობს კონტინენტის ცენტრალურ ნაწილში ურალის მთებიდან იაპონიის არქიპელაგამდე. გამოსაზამთრებლად ჩვეულებრივი მაქცია აფრიკის ცენტრალურ ნაწილში მიფრინავს და ზამთარს კამერუნიდან ეთიოპიამდე და სამხრეთით კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიამდე ატარებს.

ბიოტიპი
-------

მისი საბინადრო არეალი ძირითადად მეჩხერი და შერეული ტყეებია. ის აგრეთვე გვხვდება პარკებსა და სასოფლო სამეურნეო მიწებზე. ჩვეულებრივ მაქციას განსაკუთრებით იზიდავს დიდი ასაკის ხეები. ჩვეულებრივი მაქცია აგრეთვე გვხვდება ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში.

ცხოვრების წესი
--------------

ჩვეულებრივი მაქციის კვერცხები
ჩვეულებრივი მაქცია ბუდეს ძირითადად ხის ფუღუროებში იკეთებს. ისინი ძირითადად წყვილებად ცხოვრობენ, თუმცა გადაფრენის პერიოდში პატარა გუნდებსაც ქმნიან. ჩვეულებრივი მაქციები გამრავლებისთვის ტერიტორიებს წინასწარ არჩევენ, მდედრი ჩვეულებრივ 6-12 თეთრი ფერის კვერცხს დებს. ჩვეულებრივ მაქციათა დასახლებულ პუნქტებთან სიახლოვეს ადამიანისთვის დადებითი ეფექტი აქვს. აღსანიშნავია, რომ ტყეების გაჩეხვა, ქიმიური სასუქების და პესტიციდების გამოყენება ჩვეულებრივი მაქციებისთვის დიდ პრობლემას წარმოადგენს.

საკვები
-------

ჩვეულებრივი მაქცია ძირითადად ჭიანჭველებითა და მცირე ზომის მწერებით იკვებება, თუმცა უარს არ ამბობს არც ხოჭოებზე, ლარვებზე, პეპლებზე, ობობებზე და ხის ბუგრებზე. ჩვეულებრივი მაქცია სხვა კოდალასნაირების მსგავსად ხეებს საკვების მოსაპოვებლად არ ბურღავს, თუმცა სწრაფი მონადირეა.

ლიტერატურა
----------

* *აბულაძე ა.*, *ბუხვიკაშვილი ა.*, *თარხნიშვილი დ.*, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ხერხემლიან ცხოველთა საველე ცნობარი, თბ. 2001. — გვ. 152.
| სისტემა,პერიოდი | სექცია,ეპოქა | სართული,საუკუნე | საუკუნე (Ma) |
| --- | --- | --- | --- |
| **მომდევნო** | **მომდევნო** | **მომდევნო** | **უფრო ახალგაზრდა** |
| პერმული | ლოპინგური | Changhsingium | 251–253,8 |
| Wuchiapingium | 253,8–260,4 |
| გვადელუპური | Capitanium | 260,4–265,8 |
| Wordium | 265,8–268 |
| Roadium | 268–270,6 |
| Cisuralium | კუნგურული | 270,6–275,6 |
| არტინსკული | 275,6–284,4 |
| საკმარული | 284,4–294,6 |
| ასელური | 294,6–299 |
| **წინა** | **წინა** | **წინა** | **უფრო ძველი** |
| პალეოგენური სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა,სტრატიგრაფიის საერთაშორისო კომისიის მიხედვით |

**პერმული სისტემა (პერიოდი)** — პალეოზოური ჯგუფის უკანასკნელი, რიგით მეექვსე სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის მეექვსე პერიოდი). მოსდევს კარბონულ სისტემას (პერიოდს) და წინ უსწრებს მეზოზოური ჯგუფის (ერის) ტრიასულ სისტემას (პერიოდს). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით პერმული პერიოდი დაიწყო 285 მლნ წლის წინათ და გრძელდებოდა 55 მლნ. წელი. გამოყო როდერიკ მერჩისონმა 1841 წელს რუსეთის ვაკეზე და ურალში. პერმული სისტემა იყოფა ორ სექციად. უფრო მცირე ერთეულებად დანაწილება სხვადასხვა რეგიონში სხვადასხვაგვარია.

პერმულ პერიოდში გამოვლინდა ჰერცინული დანაოჭების უკანასკნელი ფაზისები, განსაკუთრებით გეოსინკლინურ არეებში. ბაქნების მნიშვნელოვან ფართობებზე ამ დროს აზევება და ძლიერი რეგრესია აღინიშნება, რასაც პერიოდის ბოლოს მკვეთრი კონტინენტური რეჟიმის დამყარება მოჰყვა. პერმულ პერიოდში შესამჩნევად გაძლიერდა ხმელეთის მცენარეთა დაცხოველთა როლი, რაც გამოწვეული იყო ხმელეთის ფართობის მკვეთრი ზრდით. საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო ზღვის ფაუნაც.

პერმული სისტემის ნალექები მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქვანახშირის, ნავთობის, აირის, კალიუმის მარილის, ქვამარილის თაბაშირისა და სხვა საბადოები. საქართველოში ფაუნით დახასიათებული პერმული სისტემის ნალექები არის სვანეთში (დიზისა და ქვიშის წყებების ზედა ნაწილებში).

ლიტერატურა
----------

* *ჯანელიძე ა.* ისტორიული გეოლოგიის მოკლე კურსი, თბ. 1963
* *ხუციშვილი ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 31.

1. ↑  ICS Timescale Chart.
**რადოკის ტბა** — მტკნარი წყლის (გამდნარი) ტბა ანტარქტიდის აღმოსავლეთით, რომელიც ვრცელდება ბივერის ტბიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 5 კმ-ში და არამისის ქედიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 24 კმ-ში. იგი უღრმესი ტბაა ანტარქტიდაზე და მისი სიღრმე აღწევს 362 მეტრს. პაგოდრომას მშრალი მთის ხეობით შეერთებულია ბივერის ტბასთან.

ტბა დატანილია რუკებზე ავსტრალიის ეროვნული ანტარქტიკული საკვლევი ექსპედიციის (ANARE) მიერ RAAF 1956 წლის საჰაერო ექსპედიციის ფოტოგრაფიით. სახელი ეწოდა მეტეოროლოგისა და გლაციოლოგის უვე რადოკის პატივსაცემად, რომელმაც დიდი დახმარება გაუწია ავსტრალიის ეროვნული ანტარქტიკული საკვლევი ექსპედიციის გლაციოლოგიურ პროგრამას.. რადოკი — ანტარქტიდის კონტინენტის ყველაზე ცნობილი ღრმა და ერთადერთი ცნობილი მტკნარი წყლის ტბაა, რომელშიც მცურავ მდგომარეობაში მდებარეობს მყინვარის ენა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია
* მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია

ლიტერატურა
----------

* *Bernd Wagner with a contribution by Martin Klug and Nadja Hultzsch* Amery Oasis 2001/2002: Studied lakes(ინგლისური) // The Expeditions Amery Oasis, East Antarctica, in 2001/02 and Taylor Valley, Southern Victoria Land, in 2002, 2003, ISSN 1818-3193. (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Wagner 2003. sfn error: no target: CITEREFWagner2003 (help)
2. ↑  Radok Lake. გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა, აშშ-ის გეოლოგიური სამსახური. ციტირების თარიღი: 2013-05-11.
**ჟუან I** (პორტ. João I; დ. 1543 — გ. 22 თებერვალი, 1583) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. ბრაგანსის ჰერცოგ თეოდოშიუ I-ის უფროსი ვაჟი. ბრაგანსის ჰერცოგი 1563-1583 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ჟუანი დაიბადა 1543 წელს პორტუგალიაში. იგი იყო ბრაგანისს ჰერცოგ თეოდოშიუ I-ისა და მისი პირველი ცოლის, იზაბელ დე ლანკასტრეს უფროსი ვაჟი. 1563 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ ბრაგანსის ჰერცოგი გახდა. ამავე წელს ცოლად შეირთო თავისი მამიდაშვილი — კატარინა პორტუგალიელი. 

1578 წელს პორტუგალიის მეფე სებასტიან I მაროკოელებმა მოკლეს ბრძოლაში. ახალგაზრდა მეფეს მემკვიდრე არ დარჩა, ამიტომაც ტახტი ბიძამისმა ენრიკე I-მა დაიკავა, რომელიც ამ დროს უკვე ძალიან მოხუცი და უშვილო იყო. 1580 წელს, ენრიკეს გარდაცვალებით შეწყდა ავისების დინასტია, რის გამოც ტახტი მანუელ I-ის შვილიშვილმა, ესპანეთის მეფე ფილიპე II-მ დაიკავა ჰაბსბურგთა დინასტიიდან, რასაც მოჰყვა ესპანეთისა და პორტუგალიის ერთ, იბერიის უნიაში გაერთიანება. 

ჟუანი, როგორც პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის პირდაპირი შთამომავალი და მისი ცოლი, კატარინა, რომელიც მანუელ I-ის შვილიშვილი იყო, პორტუგალიის ტახტზე პრეტენზიას აცხადებდნენ და თავს მის „ნამდვილ" მეფე-დედოფლად აცხადებდნენ, თუმცა ამაოდ. 1583 წელს ჟუანი გარდაიცვალა. მოგვიანებით, 1640 წელს პორტუგალიის ტახტი მისმა შვილიშვილმა ჟუან IV-მ დაიკავა ბრაგანსის დინასტიიდან.

შვილები
-------

1. მარია (1565-?);
2. სარაფინა (1566-1604), ცოლად გაჰყვა ესკალონას ჰერცოგ ხუან ფერნანდეს პაჩეკოს;
3. თეოდუშიუ II (1568-1630), ბრაგანსის ჰერცოგი, პორტუგალიის მეფე ჟუან IV-ის მამა.
4. დუარტე (?-?), ფრეჩილას მარკიზი;
5. ალექსანდრე (?-?), ევორას ეპისკოპოსი;
6. ჩერუბინა (1572-1580);
7. ანჟელიკა (1573-1576);
8. იზაბელა (1578-1582);
9. ფილიპე (1581-1608);

ლიტერატურა
----------

* "Nobreza de Portugal e Brasil", Vol. II pages 445 to 448. Published by Zairol Lda. Lisbon 1989
**რადიო ჰერეთი** — შპს სამაუწყებლო კომპანია რადიო ჰერეთი, დამოუკიდებელი რადიოსადგური საქართველოში. დაარსდა 1998 წლის 29 აგვისტოს (ლიცენზიის ნომერი (B95)). დამფუძნებელია რამაზ სამხარაძე.

რადიო ჰერეთის სიგნალი ეთერში პირველად 1998 წლის 27 დეკემბერს გავიდა კახეთის რეგიონში ტალღაზე FM 101, მოგვიანებით კი FM 102.8.

რადიო ჰერეთის დაფარვის ზონა კახეთის რეგიონის 98 % მოიცავს, დაფარვის არეალში ნახევარ მილიონზე მეტი მცხოვრებია. მაუწყებლობა ვრცელდება მთელ კახეთის რეგიონში - ლაგოდეხი, წნორი, სიღნაღი, გურჯაანი, ყვარელი, დედოფლისწყარო, თელავი, საგარეჯო, ახმეტა, ასევე დასავლეთ აზერბაიჯანში – ბელაქანი, ზაქათალა, კახი. რადიო ჰერეთმა მსმენელს შესთავაზა ჟურნალისტური გამოძიებები და საინფორმაციო ანალიტიკური რადიოჟურნალები.

2006 წელს რადიო ჰერეთს, დიდ ბრიტანეთში, ლონდონში, მიღებული აქვს ერთიანი მსოფლიოს მედია პრიზის სერტიფიკატი - მსოფლიო სამაუწყებლო ტრესტისაგან, One Word Media Trust - ნომინაციაში "ადამიანის უფლებათა დაცვის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის და დემოკრატიული პროცესების ხელშეწყობისთვის".

რადიო ჰერეთი მსოფლიოს უმსხვილესი კომპანიის IBB-ის პარტნიორია, რომლის მეშვეობით კახეთის რეგიონში პირველად გაისმა "რადიო თავისუფლება" პრაღიდან.

რადიო ჰერეთი "საქართველოს რეგიონულ რადიოსადგურთა ქსელის" GRRN - ის ერთ ერთი დამფუძნებელია. ჰერეთის პარტნიორები არიან რადიოსადგურები: "ძველი ქალაქი" ქუთაისი FM 107.9, "ათინათი" - ზუგდიდი FM 105,9 და "ჰარმონია" - ფოთი FM 100,5.

რადიო ჰერეთი პირველი ქართული რადიომაუწყებლობაა APPLE-ს ქსელში, რომლის საშუალებითაც ჰერეთის ეთერი მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ვრცელდება. იხილეთ ჰერეთის აპლიკაცია APPLE–ს მობილურ ტელეფონებში, ასევე ყველა ტიპის IPhone ITunes –ში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამაუწყებლო კომპანია რადიო ჰერეთი
**ბოლოთრია** — ქართული ხალხური ბორბლიანი ტრანსპორტის ერთ-ერთი ორიგინალური სახეობა. იყენებდნენ აღმოსავლეთ საქართველოში, კერძოდ, ქართლის ბარისა და მთის გარდამავალ ზოლში. ზოგან ახლაცაა შემორჩენილი. ბოლოთრია შერეული სახის ტრანსპორტია, მასში თავისებირადაა შეხამებული ბორბლიანი ურემი და მარხილი. ბოლოთრიას ოთკუთხა კორპუსი შედგება პარალელური გრძელი ძელებისა („დათვები") და რამდენიმე გარდიგარდმო ხარიხისაგან (დანდლები); ხელნებით უკავშირდება უღელს. კორპუსი წინა ნახევრით ეყრდნობა დაბალთვლიან ღერძს, რის გამოც უკან გადაწონილი და დათვების მსხვილი ბოლოებით მიწას ეხება. საზიდის სახელწოდებაშიც სწორედ ეს სპეციფიკა ჩანს. მოძრაობის დროს დათვების ბოლო ყოველთვის მიწაზე ეთრევა და ამდენად მუდმივი მუხრუჭის როლსაც ასრულებს. 

ბოლოთრიას კორპუსის წინა და ბოლო ნაწილები ლატნებით არის ბადისებურად გაწყობილი, იგი უმთავრესად ნამკალისა და თივის საზიდია. მასში უღელ ხარს ან კამეჩს აბამენ. ტვირთს ამაგრებენ ბერათი (გრძელი, ძელი) და თოკით.

ლიტერატურა
----------

* *გეგეშიძე მ.* ქართული ხალხური ტრანსპორტი, ტ. 1, თბ. 1956;

* *გეგეშიძე მ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 455.
**რადიოგეოლოგია** (იგივეა რაც ***ბირთვული გეოლოგია***; ლათ. radio – გამოვასხივებ და *გეოლოგია*) — გეოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ნივთიერების ბუნებრივ ბირთვულ გარდაქმნებს და მათ გავლენას გეოლოგიურ პროცესებზე. ტერმინი რადიოგეოლოგია შემოიღო ვლადიმერ ვერნადსკიმ 1937 წელს. 

რადიოგეოლოგია მჭიდროდ უკავშირდება ბირთვულ ფიზიკას, გეოქიმიასა და კოსმოქიმიას. მის ერთ-ერთ ძირითად ამოცანას წარმოადგენს ბუნებაში მიმდინარე
რადიოაქტიური დაშლის პროცესების კვლევა. რადიოაქტიური დაშლის პროდუქტების შესწავლა საშუალებას იძლევა განსაზღვროთ ქანებისა და ცალკეული მინერალების აბსოლუტური ასაკი (გეოქრონოლოგია), აგრეთვე სხვადასხვა გეოლოგიური პროცესის მიმდინარეობის სიჩქარე და სხვა, რომლის ამოცანას შეადგენს აგრეთვე დედამიწის ქერქში მიმდინარე რადიოაქტიური დაშლის პროცესების ენერგეტიკული ბალანსის შესწავლა, სასარგებლო წიაღისეულის ძებნისა და ძიების რადიომეტრიული მეთოდების თეორიული საფუძველბის დამუშავება და დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში კოსმოსური გამოსხივების გავლენით მიმდინარე ბირთვული რეაქციების შესწავლა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 274.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ივერია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ივერია**. |

**რადისონ ბლუ ივერია** — ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო ქალაქ თბილისში. ყოფილი „ინტურისტის" სასტუმრო.

თავდაპირველი 18-სართულიანი ნაგებობა 1967 წელს არქიტექტორ ო. კალანდარიშვილის მიერ, ი. ცხომელიძის მონაწილეობით აიგო და XX საუკუნის მოდერნისტული არქიტექტურის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ნიმუში იყო ქალაქში.

გასული საუკუნის ბოლო ათწლეულის ტრაგიკული მოვლენების შედეგად შენობა საგრძნობლად დაზიანდა და გაპარტახდა. მან ფუნქციური მნიშვნელობა და გარეგნული იერსახე დაკარგა. აფხაზეთის კონფლიქტის შემდეგ ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აქ დევნილები იყვნენ ჩასახლებული.

XXI საუკუნის დასაწყისში შენობა მთავრობამ კომპანია სილკ როუდ ჯგუფს მიჰყიდა. ამ უკანასკნელმა რამდენიმე თანამოწილესთან ერთად სასტუმროს რეკონსტრუქცია დაიწყო და მართვის უფლება კომპანია რადისონს მიჰყიდა. განახლებული პროექტი 2005 წელს დამტკიცდა და სამშენებლო სამუშაოები 2006 წლის დასაწყისში დაიწყო. 2009 წელს გაიხსნა განახლებული სასტუმრო ივერია ახალი სახელწოდებით „რადისონ ბლუ ივერია". 18-სართულიან შენობაში 248 ოთახია, რომელთაგან 12 უმაღლესი კლასის აპარტამენტია.

სასტუმროს რეკონსტრუქციის ბიუჯეტმა $65 მილიონი დოლარი შეადგინა.

ფოტოგალერეა
-----------

* ივერია 1990-იან წლებშიივერია 1990-იან წლებში
* „ივერია" 1989 წელს„ივერია" 1989 წელს

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 25111
* სასტუმრო ივერია
**რევაზ კონსტანტინეს ძე გრძელიძე** (დ. 1 აგვისტო, 1930, სოფ. ბარი (ონის მუნიციპალიტეტი), — გ. 28 დეკემბერი, 1998, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1976), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1990). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ისტორიის ფაკულტეტი 1953 წელს. 1960–1964 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის (სკკპ) ისტორიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი, 1965–1976 წლებში — მეცნიერული კომუნიზმის კათედრის დოცენტი, 1977–1981 წლებში — თსუ პრორექტორი, 1987–1991 წლებში — თსუ სკკპ ისტორიის კათედრის, ხოლო 1991–1998 წლებში — პოლიტიკურ პარტიათა ისტორიის კათედრის გამგე. იკვლევდა საქართველოს უახლესი ისტორიის საკითხებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს დამოუკიდებლობის ეროვნული კომიტეტი (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1995. - 60გვ.
* 1924 წლის სახალხო აჯანყება საქართველოში (1914-1918 წწ) (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1992. - 56გვ.
* სოციალიზმის სრულყოფა და ეროვნული ურთიერთობა (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1987. - 265გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 169.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ გრძელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რადიო 105** იგივე **მამაჩემის რადიო** — რადიოსადგური საქართველოში FM 105.0 MHZ სიხშირეზე. რადიო 105 1992 წელს ახალგაზრდულმა გამომცემლობამ MRM და კომპანიამ CBC დააფუძნეს CBC&MRM, 105 პირველად პირდაპირ ეთერში 1994 წლის აგვისტოში საცდელი გადაცემებით გავიდა. 1994 წლის 25 სექტემბერს კი ოფიციალურად გავიდა ეთერში. თავიდან რადიოსადგური დღეში 8 საათს მაუწყებლობდა, რადიოს მუსიკალური ფორმატი ძირითადად თინეიჯერებზე იყო გათვლილი, 105-ის პირდაპირ ეთერში ძირითადად 80 / 90 წლების და თანამედროვე მუსიკა გადიოდა, მუსიკის გარდა რადიოსადგურის ეთერში სახუმარო იუმორისტული არტები და გადაცემები გადიოდა,1994-2001 წლებში 105-ის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო შალვა რამიშვილი.

1992-2001 წლებში რადიოს დამფუძნებლები იყვნენ: ზურაბ მაჭარაძე, მალხაზ რამიშვილი, ზურაბ მირგატია და კომპანია CBC გიორგი ზანგურაშვილი, ლევან ეფრემიძე და აკაკი ეფრემიძე. 2002 წლიდან 105-ის დამფუძნებელია ზურაბ მაჭარაძე. 

2010 წელს 105-მა ფორმატი და სახელწოდება შეიცვალა და გადაკეთდა ობიექტივად. ამჟამად მედიაკავშირ ობიექტივის ეთერში პოლიტიკური ინფორმაციები გადაიცემა.

წამყვანები
----------

* ზვიად ბლიაძე
* არჩილ ბუბუტეიშვილი
* დავით გოგიჩაიშვილი
* ნიკა ქავთარაძე
* გია ჭანტურია
* ზურა გაჩეჩილაძე
ჟიულ ჟოზეფ პერო, 1850
**ჟიულ ჟოზეფ პერო** (ფრანგ. *Jules Perrot*; დ. 18 აგვისტო, 1810, ლიონი — გ. 24 აგვისტო, 1892, პარამე, ილი და ვილენი) — ფრანგი ბალეტის მსახიობი და ბალეტმაისტერი. XIX საუკუნის რომანტიკული ბალეტის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. პეროს დებიუტი შედგა 1830 წელს ლონდონში. 1830-35 წლებში გამოდიოდა პარიზის ოპერაში. იყო მარია ტალიონის პარტნიორი. 1834-48 წლებშილონდონის სამეფო თეატრის ბალეტმაისტერი. აქ დადგა ჩ. პუნის ბალეტები "უნდინა" (1843), "ესმერალდა" (1844), "კატარინა" (1846) და სხვა. 1848 წელს მიიწვიეს პეტერბურგში მთავარ ბალეტმაისტერად. თავისსავე დადგმულ ბალეტებში შეასრულა პიერ გრენგუარის (პუნის "ესმერალდა"), ალინის (ადანის "ფერიების აღზედილი"), მეფისტოფელის (პუნის "ფაუსტი") და სხვა პარტიები. 1859 წელს მიატოვა თეატრი და დაბრუნდა საფრანგეთში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 32.


|  |  |
| --- | --- |
| საფრანგეთი | *ეს სტატია საფრანგეთისა და ფრანგების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რევაზ მინდორაშვილი** (დ. 1 ივლისი, 1976, სოფ. კოლაგი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი, მოჭიდავე, ოლიმპიური ჩემპიონი, ოქროს მედლის მფლობელი თავისუფალ ჭიდაობაში 84 კგ წონით კატეგორიაში პეკინის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე (2008). არის მსოფლიოს ჩემპიონი (2005) და მეორე პრიზიორი (2006), ევროპის ჩემპიონი (2003), ორგზის მეორე (2004, 2008) და მესამე პრიზიორი (2002), მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (2003). მრავალ საერთაშორისო ტურნირში გამარჯვებული. ათენის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (2004, XIII ადგილი). ღირსების ორდენის და მედლის კავალერი. 2012-2017 წლებში საქართველოს მოჭიდავეთა ნაკრებს წვრთნიდა. 2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები" (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა ოთარ მაღლაკელიძის წიგნი „რევაზ მინდორაშვილი". სპორტის რაინდი (2005), ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალერი (2018).

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2002 | ევროპის ჩემპიონატი | ბაქო, აზერბაიჯანი | 84 კგ | 03 ﻿3rd |
| 2003 | ევროპის ჩემპიონატი | რიგა, ლატვია | 84 კგ | 01 ﻿1st |
| 2003 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ნიუ-იორკი, აშშ | 84 კგ | 03 ﻿3rd |
| 2004 | ევროპის ჩემპიონატი | ანკარა, თურქეთი | 84 კგ | 02 ﻿2nd |
| 2005 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ბუდაპეშტი, უნგრეთი | -84კგ | 01 ﻿1st |
| 2006 | მსოფლიო ჩემპიონატი | გუანჯოუ, ჩინეთი | 84 კგ | 02 ﻿2nd |
| 2008 | ევროპის ჩემპიონატი | ტამპერე, ფინეთი | 84 კგ | 02 ﻿2nd |
| 2008 | ზაფხულის XXIX ოლიმპიური თამაშები | პეკინი, ჩინეთი | 84 კგ | 01 ﻿1st |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რევაზ მინდორაშვილი
* რევაზ მინდორაშვილი[*მკვდარი ბმული*] — ქართული სპორტი
**ბამბაკი** — მხარე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში. მოიცავდა მდინარე დებედის სათავის მთიან ხეობას. იგი სტრაბონისეული გოგარენეს და სომხური წყაროების გუგარქის ანუ ქვემო ქართლის უკიდურესი სამხრეთი თემი იყო. ძვ. წ. II საუკუნეში გოგარენეს პროვინციას სომხური სამეფო დაეუფლა. მომდევნო ხანაში ბამბაკი ხან სომხეთის, ხან კი ქართლის შემადგენლობაში შედიოდა, ვიდრე იგი V საუკუნეში ვახტანგ გორგასალმა არ შემოიერთა. IX-X საუკუნეებში ბამბაკი შედიოდა ჯერ ანისის სამეფოს, შემდეგ კი ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს შემადგენლობაში. მომდევნო საუკუნეებში საქართველოს ფარგლებში იყო. XVII საუკუნის დასაწყისში ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე ყიზილბაშური ირანის ექსპანსიის შედეგად შეიქმნა თურქმანული პოლიტიკური ერთულები - ბორჩალოს სახანო და ლორის სასულთნო. ბამბაკი ბორჩალოს სახანოს შემადგენლობაში მოჰყვა. XVIII საუკუნის II ნახევარში იგი გამოეყო ბორჩალოს და ჩამოყალიბდა ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად - ბამბაკის სამოურავოდ, რომელსაც ქართლ-კახეთის მეფის მიერ დანიშნული ქართველი მოურავი მართავდა. ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ბამბაკი თბილისის გუბერნიის ლორის მაზრის შემადგენლობაშია. XIX საუკუნის II ნახევარში ერევნის გუბერნიის ალექსანდროპოლის მაზრაში შევიდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 182.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* **აფხაზეთი**
* **აჭარა**
* ბაზალეთი
* ბაიდარი
* ბამბაკი
* ბასიანი
* ბორჩალო
* გაგი
* გარდაბანი
* გარეკახეთი
* გაღმამხარი (კახეთი)
* გაღმამხარი (ქართლი)
* გაჩიანი
* გუდამაყარი
* **გურია**
* გუჯარეთი
* **დვალეთი**
* დიღმისხევი
* დმანისხევი
* ეგრისი
* ელისენი
* ერუშეთი
* ერწო
* **ერწო-თიანეთი**
* ვაკე
* ზემო აჭარა
* ზემო იმერეთი
* ზემო ქართლი
* ზენა სოფელი
* ზურტაკეტი
* თაკვერი
* თორთომი
* **თორი**
* **თრიალეთი**
* **თუშეთი**
* **იმერეთი**
* კაკი
* კამბეჩოვანი
* კანგარი
* **კახეთი**
* კლარჯეთი
* კოლა
* კოლბოფორი
* კუდარო
* კუხეთი
* **ლაზეთი**
* ლაზიკა
* **ლეჩხუმი**
* მაღრანდვალეთი
* მაჭახელი
* მესხეთი
* **მთიულეთი**
* მუხრანი
* მუხურისი
* ნიგალი
* ოდიში
* ოკრიბა
* პალაკაციო
* პარხალი
* **რაჭა**
* საარიშიანო
* საინგილო
* **სამეგრელო**
* სამურზაყანო
* **სამცხე**
* სანიგეთი
* საჩინო
* საჯავახო
* **სვანეთი**
* სპერი
* სურები
* **ტაო**
* ტაშირი
* ფოსო
* ფოცხოვი
* **ფშავი**
* ფხოვი
* ქართლი
* **ქვემო ქართლი**
* ქიზიყი
* ქსნისხევი
* ყაზახი
* შავშეთი
* **შიდა ქართლი**
* ცხავატი
* ცხრაძმისხევი
* წანარეთი
* წებელდა
* წილკანი
* წოფოფორი
* წუქეთი
* ჭართალი
* ხადა
* ხანდო
* **ხევი**
* **ხევსურეთი**
* ხერკი
* ხორტევანი
* ხორძენე
* ხუნანი
* **ჯავახეთი**
* ჯიქეთი
* ჰერეთი
 |

 |
**ბამბერგის კონსტიტუცია** (გერმ. Bamberger Verfassung) — 1919 წლის 14 აგვისტოს მიღებული ბავარიის პირველი დემოკრატიული კონსტიტუცია.

ისტორია
-------

1918 წელს ნოემბრის რევოლუციის შედეგად მონარქიის გაუქმებისა და კურტ აისნერის მიერ *ბავარიის თავისუფალი სახელმწიფოს* გამოცხადების შემდეგ 1919 წლის 12 იანვარს ბავარიაში პირველად ჩატარდა თავისუფალი, ნასწორი, პირდაპირი და ფარული არჩევნები, რომელშიც ქალებს პირველად მიეცათ მონაწილეობის უფლება. არჩევნების შემდეგ მალევე პრემიერმინისტრ კურტ აისნერის მეთაურობით დაიწყო ბავარიის პირველ დემოკრატიულ კონსტიტუციაზე მუშაობა. კონსტიტუცია დამტკიცდა 1919 წლის 12 აგვისტოს საბჭოსა (ლანდტაგი) და მთავრობის წევრთა მიერ (165 მომხრე, 3 წინააღმდეგი), რომელიც ბავარიის საბჭოთა რესპუბლიკის სამოქალაქო ომის მსგავსი არეულობების გამო ქალაქ ბამბერგში იყო გადასული. კონსტიტუცია ბავარიას მიიჩნევდა თავისუფალ სახელმწიფოდ გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში, შეიცავდა ძირითად უფლებებს და ყველა პირს, რომელიც მინიმუმ ნახევარი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა ბავარიაში, სახელმწიფოს მოქალაქედ აღიარებდა. ძალაში შევიდა 1919 წლის 15 სექტემბერს. 1934 წლის კანონმა იმპერიის რეორგანიზაციის შესახებ გააუქმა ბავარიის ნაწილობრივი სუვერენიტეტი. ბავარიის 1946 წლის მოქმედი კონსტიტუციის 186-ე მუხლით ბამბერგის კონსტიტუცია ძალადაკარგულად გამოცხადდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბამბერგის კონსტიტუციის ტექსტი დაარქივებული 2012-02-25 საიტზე Wayback Machine.
**წმინდა სამების ტაძარი** (რუს. Троице-Измайловский собор) — მართლმადიდებლური ქრისტიანული ტაძარი რუსეთში, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრში, გვიანი კლასიციზმის სტილის ნიმუში. აშენდა 1825-1835 წლებში არქიტექტორ ვასილი სტასოვის პროექტით სპეციალურად იზმაილოვის პოლკისთვის, მას შემდეგ რაც მისი სანქტ-პეტერბურგში გადაბარგების გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. არაოფიციალურად ამ ტაძარს ბევრი დღემდე უწოდებს იზმაილოვის ტაძარს. ის 3000 ადამიანს იტევს. საბჭოთა პერიოდში სასაწყობედ იყენებდნენ. 1990 წელს რუსეთის სინოდის საკუთრებაში დაბრუნდა.

შენობა დიდი ცენტრალური გუმბათისაა და სიმეტრიულად განლაგებული ოთხი მცირე ზომის გუმბათისგან შედგება. ეს უკანასკნელნი კორინთული ორდერის პორტიკებს აგვირგვინებენ. ტაძრის ნიშებში მოქანდაკე გალბერგის მიერ შესრულებული ანგელოზების ბრინჯაოს ქანდაკებები დგას. თავისი არსებობის მანძილზე ტაძარი ყოველთვის ღარიბი იყო საეკლესიო რელიკვიებით, სამაგიეროდ მასში მრავლად იყო სატროფეო მონაგარი, რომელიც იზმაილოვის პოლკს ამა თუ იმ ომში ნადავლის სახით ჰქონდა მოპოვებული. ერთი პერიოდი აქ ოსმალეთის იმპერიის შენაერთებისთვის წართმეული ზარბაზნებიც კი იწონედნენ თავს. 1917 წელს ტაძარი გაძარცვეს და მასში მოთავსებული საეკლესიო თუ სამხედრო ნივთები მთლიანად გაიტანეს.

1886 წელს ტაძრის წინ გრიმის პროექტით „დიდების კოლონა" აღიმართა. ის რამდენიმეიარუსიანი იყო და სატროფეო თურქული ზარბაზნებისგან შედგებოდა. კოლონის გრანიტის პედესტალზე ბრინჯაოს დაფები იყო დამაგრებული, რომელზეც იზმაილოვის პოლკის გვარდიელების ბრძოლების და გმირობების ჩამონათვალი იყო ამოტვიფრული. 1930-იან წლებში კოლონა რუსული მილიტარიზმის სიმბოლოდ ჩათვალეს, რომელიც სხვა სიკეთესთან ერთად ტრამვაის გადაადგილებას უშლიდა ხელს, რის გამოც მისი დანგრევა გადაწყდა.

იზმაილოვის წმინდა სამების ტაძარი იმითაც არის აღსანიშნავი, რომ აქ 1867 წელს დოსტოევსკიმ იქორწინა. 1894 წელს კი ტაძრიდან პიანისტი ანტონ რიბინშტეინი გამოასვენეს.

ხანძარი
-------

2006 წლის 24 აგვისტოს რეკონსტრუქციის დროს გაჩენილი ხანძრის გამო ჩამოინგრა ძირითადი ლურჯი და ერთი მომცრო განაპირა გამბათი და საგრძნობლად დაზიანდა შენობის ინტერიერი. ხატების და სხვა მნიშვნელოვანი ისტორიული ნივთების გადარჩენა მოხერხდა.

გალერეა
-------

* იზმაილოვსკის კათედრალი.იზმაილოვსკის კათედრალი.
* კათედრალის ზედხედი.კათედრალის ზედხედი.
* გუმბათში გაჩენილი ხანძარი, ასოშეიტედ პრესის ფოტო, 24/08/06.გუმბათში გაჩენილი ხანძარი, ასოშეიტედ პრესის ფოტო, 24/08/06.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სანქტ-პეტერბურგის სამების ტაძარი***

* BBC:ხანძარი
1460 წლის ევროპული ბანქო
**სათამაშო კარტი** ან **სათამაშო ბანქო** — მუყაოს მართკუთხედი ფურცლები, რომელიც გამოიყენება კარტის თამაშში. კარტებს იყენებენ ასევე ფოკუსებში, პასიანსებსა და მკითხაობაში.

თანამედროვე თამაშებში გამოიყენება *სტანდარტული (ფრანგული) დასტა*, ან მისი შემცირებული ვარიანტი. ბევრ თამაშში გამოიყენება სპეციალური დასტები.

ისტორია
-------

პირველი სათამაშო ბანქოები გამოჩნდა აღმოსავლეთ აზიაში. კორეასა და ჩინეთში მოიხსენიება უკვე XII საუკუნედან. ინდოეთში კარტის ფორმა მრგვალი იყო, ჩინეთში კი მართკუთხედი და გრძელი.

როდის გამოჩნდა კარტი ევროპაში, უცნობია. სავარაუდოდ აბრეშუმის გზით ან არაბებისაგან.

არსებობს 1367 წლის ქ. ბერნის ქრონიკა, სადაც უკვე არის მოხსენიებული კარტი, მაგრამ, როგორც *ეშმაკის ლოცვანი*.

ითვლება, რომ ბანქოს ყოველი ფიგურა წარმოადგენს ამა თუ იმ ისტორიულ პერსონაჟს. მაგ:

* დავითი — მეფე ყვავი.
* ალექსანდრე მაკედონელი — მეფე ჯვარი.
* იულიუს კეისარი — მეფე აგური.
* კარლოს დიდი — მეფე გული.


|  |
| --- |
|  |
| სტანდარტული დასტა (*54 ბანქო*) |

### ფერები

* ♠ — ყვავი, პიკები
* ♣ — ჯვარი
* ♥ — გული
* ♦ — აგური.

ყვავისა და ჯვრის ფიგურები შავი ფერისაა, ხოლო გულისა და აგურის - წითელი..

თანამედროვე კარტები
-------------------

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| იტალიური | თასები  | მონეტები  | ხელკეტები  | ხმლები  |
| ესპანური | თასები  | მონეტები  | ხელკეტები  | ხმლები  |
| შვეიცარიული | ვარდები  | ზარები  | რკოები  | ფარები  |
| გერმანული | გულები  | ზარები  | რკოები  | ფოთლები  |
| ფრანგული | გულები  | აგურები(ალმასები)  | სამყურები(კეტი)  | შუბი(ყვავი)  |

ტექსტური კოდები და სიმბოლოები
-----------------------------

### Unicode

გამოიყენება სიმბოლოები U+2660 — U+2667:

♠ ♡ ♢ ♣ ♤ ♥ ♦ ♧
### HTML

გამოიყენება ციფრული კოდები და მნემონიკები *&#9824;* (*&spades;*), *&#9827;* (*&clubs;*), *&#9829;* (*&hearts;*) и *&#9830;* (*&diams;*):

♠ ♣ ♥ ♦

ლიტერატურა
----------

* Griffiths, Antony. *Prints and Printmaking* British Museum Press (in UK),2nd edn, 1996 ISBN 0-7141-2608-X
* Hind, Arthur M. *An Introduction to a History of Woodcut*. Houghton Mifflin Co. 1935 (in USA), reprinted Dover Publications, 1963 ISBN 0-486-20952-0
* Roman du Roy Meliadus de Leonnoys (British Library MS Add. 12228, fol. 313v), c. 1352

რესურსები ინტერრნეტში
---------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სათამაშო ბანქო***

* History of the design of the court cards დაარქივებული 2015-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Courts on playing cards დაარქივებული 2005-04-08 საიტზე Wayback Machine.
* Deck of playing cards in SVG
* The History of Playing Cards discussed in 1987 by Roger Somerville
* History of Playing Cards
* World Web Playing Cards Museum
* History of playing cards
* The International Playing-Card Society
**სანშუ I** (პორ. Sancho I; დ. 11 ნოემბერი, 1154, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო — გ. 26 მარტი, 1212, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო) — პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1185–1212 წლებში. აფონსუ I და მაფალდა სავოიელის შვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა პორტუგალიის მე-2 მეფე. მისი სამეფოს ცენტრი გახდა ქალაქი კოიმბრა. სანშუმ შეწყვიტა ომი მეზობლებთან გალისიის საზაღვრო ტერიტორიების კონტროლისათვის. მთელი თავისი ყურადღება გადაიტანა სამხრეთით მავრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. თავდაპირველად მან ბრძოლით მოახერხა გადაადგილება ალგარვიმდე და ალენტეჟუმდე, მაგრამ 1190 წელს იძულებული იყო უკან დაეხია. ჯვაროსნების დახმარებით 1191 წელს მან აიღო სილვეში და ბრძანა აეგოთ სილვეშის ციხესიმაგრე, რომელიც დღეს მნიშვნელოვანი ძეგლია პორტუგალიისა და მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობისათვის. 

მოულოდნელად მეფის ინტერესები ისევ ჩრდილოეთით წარიმართა, სადაც საფრთხე დაემუქრა პორტუგალიის ტერიტორიულ მთლიანობას ლეონისა და კასტილიის სამეფოების მხრიდან. სილვეში კვლავ მავრებს დარჩათ. 

სანშუ დიდ ყურადღებას უთმობდა სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ ორგანიზაციას, მან გაამდიდრა სახელმწიფო ხაზინა და მთელი სიმდიდრე მიმართა ხელობის განვითარებისა და საშუალო კომერსანტების მხარდასაჭერად. მისი მმართველობის დროს აშენდა მრავალი ახალი ქალაქი და სოფელი. ჩრდილოეთი პორტუგალიის მიწებში ჩაასახლა ბურგუნდიელები და ფლამანდრელები — რისთვისაც მიიღო თავისი ისტორიული სახელი — დამსახლებელი. 

მეფე ცნობილია თავისი სიყვარულით მეცნიერებისა და ლიტერატურისადმი. სახელმწიფო ხაზინიდან აფინანსებდა პორტუგალიელ ახალგაზრდებს, რომლებიც ისწავლიდნენ ევროპის უნივერსიტეტებში. 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 პორტუგალიის მეფეები  |
| --- |
|  |
| ბურგუნდიული | 
 აფონსუ I  **·**  სანშუ I  **·**  აფონსუ II  **·**  სანშუ II  **·**  აფონსუ III  **·**  დინიშ I  **·**  აფონსუ IV  **·**  პედრუ I  **·**  ფერნანდუ I  |  |
|  |
| ავისი | 
 ჟუან I  **·**  დუარტე I  **·**  აფონსუ V  **·**  ჟუან II  **·**  მანუელ I  **·**  ჟუან III  **·**  სებასტიან I  **·**  ენრიკე I  **·**  ანტონიუ I  |
|  |
| ავსტრიული | 
 ფილიპე I  **·**  ფილიპე II  **·**  ფილიპე III  |
|  |
| ბრაგანსა | 
 ჟუან IV  **·**  აფონსუ VI  **·**  პედრუ II  **·**  ჟუან V  **·**  ჟუზე I  **·**  მარია I  **·**  ჟუან VI  **·** პედრუ IV  **·**  მარია II  **·**  მიგელ I  **·**  მარია II  |
|  |
| კობურგ-ბრაგანსა | 
 პედრუ V  **·**  ლუიშ I  **·**  კარლუშ I  **·**  მანუელ II  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb166033028 (data)
* GND: 1011398133
* ISNI: 0000 0003 8283 9231
* LCCN: n80160278
* MusicBrainz: 2ca1a302-3a0d-458e-a8c1-56169047e40f
* SUDOC: 123481554
* VIAF: 266718122
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 266718122

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბანქსი**. |

კუნძულ ბანქსის რუკა.
**ბანქსი** — ერთ-ერთი უდიდესი კუნძული კანადის არქტიკულ არქიპელაგში, კუნძული მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიის რეგიონს ინვიკის. ბანქსი კუნძულ ვიქტორიიდან გამოყოფილია პრინც უელსის სრუტით, ხოლო სამხრეთიდან, კონტინენტიდან გამოყოფილია ამუნდსენის ყურის მეშვეობით. კუნძულს დასავლეთიდან ესაზღვრება ბოფორტის ზღვა. ჩრდილოეთის კუნძულებიდან ბანქსი გამოყოფილია მაკკლურის სრუტის მეშვებით. კუნძულის უდიდესი დასახლებული პუნქტია საჩ-ჰარბორი, აქ 2006 წლის აღწერის შედეგად 122 ადამიანი სახლობს. დასახლებული პუნქტის სიახლოვეს მდებარეობს, კუნძულის უმნიშვნელოვანესი აეროპორტი საჩ-ჰარბორი. 

კუნძულს სახელი "ბანქსი" დაერქვა სერ ჯოზეფ ბანქსის პატივსაცემად, ჯოზეფ ბანქსი ამ ტეიტორიებს იკვლევდა 1820 წელს. მოგვიანებით ამ მიდამოებში მოეწყო რობერტ მაკკლურის ექსპედიცია, მან ამ ადგილებში სხვა მრავალი კუნძული აღმოაჩინა.

კუნძულ ბანქსის ფართობი შეადგენს 70,028 კმ²-ს, ამ კუნძულს მსოფლიოში 24 ხოლო კანადაში მეხუთე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ. ბანქსი დაახლოებით 380 კილომეტრითაა დაცილებული კანადის კონტინენტურ ნაწილს. კუნძულის ძირითადიდი ნაწილი, ბუნებრივი პირობებიდან გამომდინარე თითქმის მთელი წელი ყინულითაა დაფარული. ამ ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე ტომსონი, აქ აგრეთვე მდებარეობს ოლავიკას ეროვნული პარკი, ეს ტერიტორია ეროვნულ პარკად 1992 წლიდანაა გამოცხადებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Historical sites of the Northwest Passage
* Chart of the Northwest Passage დაარქივებული 2007-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* Banks Island at civilization.ca


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბავარიის მემკვიდრეობა**, *ომი ბავარიის მემკვიდრობისათვის* – ომი ავსტრიასა და პრუსია-საქსონიას შორის 1778-1779 წლებში. ბავარიის უშვილო კურფიურსტ მაქსიმილიან III იოზეფის (ვიტელსბახების საგვარეულოდან) გარდაცვალების შემდეგ (1777), ავსტრიის მთავრობამ შეძლო მიეღო მისი მემკვიდრის პფალცის კურფიურსტის კარლ თეოდორის თანხმობა ავსტრიისათვის ბავარიის მიწა-წყლის დაახლოებით 40 %-ის გადაცემის შესახებ. გერმანიაში ავსტრიის ჰაბსბურგთა პოზიციების გაძლიერებისათვის ხელის შეშლის მიზნით პრუსიამ 1778 წლის 5 ივლისს საქსონიასთან ერთად (საქსონიას პრეტენზია ჰქონდა ბავარიის ნაწილზე) დაიწყო ომი ავსტრიის წინააღმდეგ. პრუსია-საქსონიის ჯარები ფრიდრიხ II პრუსიელის და პრინც ჰაინრიხის მეთაურობით ჩეხეთის ტერიტორიაზე შეიჭრნენ, მაგრამ ვერ დაძლიეს ავსტრიის ჯარის წინააღმდეგობა და 1778 წლის სექტემბერში უკან დაიხიეს. რუსეთმა, საფრანგეთის მხარდაჭერით მეომარი მხარეები აიძულა საზავო მოლაპარაკება დაეწყოთ. 1779 წლის ტეშენის ზავით ავსტრიამ მიიღო ბავარიის ნაწილი – ინის ოლქი. დანარჩენი მიწები პფალცის კურფიურსტს დაუბრუნდა. ბავარიაში პფალცელი ვიტელსბახების შტო დამკვიდრდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 138.