recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაკაშიძე**. |

**ელენე ერმილეს ასული ნაკაშიძე** (დ. 30 ნოემბერი, 1908, ოზურგეთი, რუსეთის იმპერია — გ. 15 იანვარი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფსიქიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1961), საქართველოს სსრ მეცნიერებათ დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1950 წლიდან კითხულობდა პათოფსიქოლოგიის კურსს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე და თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ნევროპათოლოგიის კათედრაზე. 1959 წლიდან იყო საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი. სწავლობდა შიზოფრენიის და ინვოლუციური ფსიქოზის კლინიკის საკითხებს. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით და მედლებით.

თხზულებები
----------

* ინვოლუციური მელანქოლია, თბილისი, 1960
* ფსიქიატრია (სახელმძღვანელო), თბილისი, 1961 (თანაავტორი: ი. ყუბანეიშვილი)

ლიტერატურა
----------

* *ნანეიშვილი ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 301-302.
**ელეონორა ეველინგ მარქსი** (დ. 16 იანვარი, 1855, ლონდონი — გ. 31 მარტი, 1898, ლონდონი) — ინგლისისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. კარლ მარქსის უმცროსი ქალიშვილი. 1884 წლიდან ედუარდ ეველინგის ცოლი და თანამებრძოლი. სოციალისტური ლიგის (1884) და დამოუკიდებელი მუშათა პარტიის (1893) ერთ-ერთი დამაარსებელი. ფრიდრიხ ენგელსის უშუალო ხელმძღვანელობით გამოდიოდა არაკვალიფიციური მუშების მასობრივი მოძრაობის აქტიურ ორგანიზატორად. ხელმძღვანელობდა ლონდონის დოკერებისა და აირის საწარმოთა მუშების (1889) გაფიცვებს. მონაწილეობდა II ინტერნაციონალის პირველი კონგრესის მომზადებაში, ამ ინტერნაციონალის 1891, 1893 წლების კონგრესებში. აქტიურად თანამშრომლობდა დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის და სხვა ქვეყნების სოციალისტურ პრესაში. დასაბეჭდად მოამზადა კარლ მარქსის მთელი რიგი ნაშრომები.

ლიტერატურა
----------

* *ლ. გორგილაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 463.

სქოლიო
------

1. ↑  From Encyclopedia of Marxism // Eleanor Marx
2. ↑  Eleanor Marx: A Life by Rachel Holmes review – her father's daughter
**იოსებ (სანდრო) ხუცურაული** (დ. 1 აპრილი, 1929, თიანეთის მაზრა, სოფ. ღულელები) — ქართველი მოქანდაკე, პედაგოგი, ფოლკლორისტი.

5 წლის იყო, როცა სკოლაში შევიდა, რომელიც განთავსებული იყო მშობლების ახლადაშენებულ სახლში, სადაც შემდგომში დედამისმა პირველი სკოლა გახსნა და შვილებსაც იქ მიაღებინა დაწყებითი განათლება. დედამ მალე იქვე გახსნა სოფლის პირველი საბავშვო ბაღი. მამა — რაიონის „მტს"-ის მთავარი მექანიკოსი იყო. გარდაიცვალა 1944 წელს 42 წლის ასაკში. მამის სიკვდილის შემდეგ დედამ შვილებთან ერთად თბილისში გადმოინაცვლა. ათწლედის დამთავრების შემდეგ იოსებმა მუშაობა დაიწყო მასწავლებლად სოფელ ტოლათსოფელში, სადაც თავის დროზე ვაჟა-ფშაველა ასწავლიდა. 

მერე თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ისწავლა, რომელიც დაამთავრა 1954 წელს, სადაც მას ასწავლიდნენ საქართველოს სახვითი ხელოვნების ფუძემდებლები: იაკობ ნიკოლაძე, ნიკოლოზ კანდელაკი, სერგო ქობულაძე, შალვა ამირანაშვილი, ვახტანგ ბერიძე და სხვა. მისი თანაკურსელები მონუმენტური ქანდაკების შემოქმედნი საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვრები, სახელმწიფო და რუსთაველის პრემიის ლაურეატები ელგუჯა ამაშუკელი, მერაბ ბერძენიშვილი, ფილმ „დათა თუთაშხიას" მხატვარი კახი ხუციშვილი, ედმონდ კალანდაძე და სხვა მრავალი გამოჩენილი მხატვარი.

აკადემიის დამთავრებისთანავე მან დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა საშუალო სკოლებში, მხატვრული აღზრდის სახლში, პროფსასწავლებელში, პედაგოგიურ ინსტიტუტში დასწრებულ და დაუსწრებელ განყოფილებებზე ასწავლიდა დახელოვნებისა და კვალიფიკაციის ასამაღლებელ კურსებზე.

მისი ქანდაკებები ღია სივრცეში დგას როგორც საქართველოში, ისე ქვეყნის მიღმა. საქართველოში მისი ნამუშევრები დაცულია სახელოვნებო და კერძო კოლექციებში. წლების განმავლოაბში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, უკრავს ხალხურ საკრავებზე, წერს ლექსებს და დღემდე მუშაობს პროფესიით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ ხუცურაულის ბიოგრაფია — პირველი არხი
**კასიუს დიონ კოქცეიანუსი**, *დიონ კასიუსი* (დ. დაახლ. 153 — გ. 235) — რომაელი ისტორიკოსი. წარმოშობით ბითინიის ქალაქ ნიკეიდან. ეკავა მაღალი სამოხელეო თანამდებობები, ეკუთვნოდა სენატორთა უმაღლეს წოდებას. ავტორია რამდენიმე ისტორიული თხზულებისა. ჩვენამდე (ნაწილობრივ დაზიანებულმა) მოაღწია „რომის ისტორიამ" 80 წიგნად, რომელიც მოიცავს ხანას რომის დაფუძნებიდან 229 წლამდე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ამ თხზულების ის ნაწილი, სადაც ავტორი თავის თანამედროვე მოვლენებს აღწერს და იყენებს ოფიციალურ დოკუმენტებს. მაგრამ კასიუს დიონ კოქცეიანუსის თხზულება რომის ისტორიის სხვა პერიოდებისთვისაც ძვირფას წყაროს წარმოადგენს, რამდენადაც აქ ძველ ისტორიკოსთა ნაშრომების გვერდით გამოყენებულია მხედართმთავართა, მოხელეთა ანგარიშები, მოგზაურთა აღწერილობები, დოკუმენტური მასალა. „რომის ისტორია" უპირატესად პოლიტიკურ ისტორიულ ფაქტებს განიხილავს. 

ნაშრომში მოიპოვება უაღრესად მნიშვნელოვანი ცნობები საქართველო-რომის ურთიერთობის შესახებ (პომპეუსის ლაშქრობა იბერია-კოლხეთში, შემდეგდროინდელი მოვლენები, რომთან იბერიის დამოკიდებულება ახ. წ. II საუკუნეში, ფარსმან II-ის დროს და სხვ.). ზოგი ამ ცნობათაგან სრული ან უნიკალურია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 424.
**ეშმაკის ხიდი** (ბულგ. Дяволски мост) — ხიდი მდინარე არდაზე არდინოს მუნიციპალიტეტში, კარჯალის რეგიონში (ბულგარეთი).

იგი მდებარეობს ულამაზეს ხევში, ქალაქ არდინოდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში, სოფელ დიადოვცის მახლობლად და სოფელ ლათინკადან არც თუ ისე შორს.

ხიდი მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე, ხეობაში, ორივე მხრიდან გარშემორტყმულია ციცაბო ფერდობებით, რომლებიც ზღვის დონიდან 800 მეტრამდე აღწევს. მისი სიგრძე 56 მეტრია, სიგანე 3,5 მეტრი, სამკამარია, ხოლო გვერდითი ნეკნების სარდაფებზე წყლის დრენაჟისთვის გაკეთებულია ღიობები ნახევარწრიული თაღებით. ცენტრალური კამარის სიმაღლე 11-12 მეტრია, კიდეზე შემორჩენილია ქვის პარაპეტი 12 სმ სიმაღლით  .

ხიდი აშენდა XVI საუკუნის დასაწყისში სულთან სელიმ I-ის ბრძანებით, როგორც გზის ნაწილი, რომელიც აკავშირებს ზემო თრაკიის დაბლობს თრაკიის თეთრ ზღვასთან და ეგეოსის ზღვასთან. დღევანდელი ხიდის ადგილზე ოდესღაც რომაული ხიდი იყო, მნიშვნელოვანი უძველესი გზის ვია იგნატიუსის ნაწილი, რომელიც აკავშირებდა თეთრ ზღვასა და თრაკიას მაკასას უღელტეხილის გავლით. სულთან სელიმ I-ის ბრძანებით, ხიდი აღადგინეს ორ გეოგრაფიულ არეალს შორის სავაჭრო კავშირების გასაგრძელებლად. იგი ცნობილი იყო სახელით „შაიტან კიუფრია".

საუკუნეების მანძილზე ხიდზე ლეგენდები დადიოდა და თან ახლდა საიდუმლოები. მისი მშენებლობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი, მაგრამ ლეგენდების თანახმად, მისი შემქმნელი იყო ოსტატი დიმიტარი ახლომდებარე სოფელ ნედელინოდან. მან მიიღო გამოწვევა, აეშენებინა ხიდი ქარიშხლიან მდინარეზე, თუმცა მანამდე ყველაფერი წარუმატებელი აღმოჩნდა. მან ბრწყინვალედ და რეკორდულ დროში გააკეთა, მაგრამ მალევე გარდაიცვალა. აქ ცრურწმენები ჩურჩულებენ, რომ ხიდის აგებაში სატანის ხელი ერია. ეშმაკი ოსტატს დაჰპირდა საიდუმლოებას, რომელიც მის შემოქმედებას მარადიულს გახდიდა, თუ მას 40 დღეში დაასრულებდა. თუმცა, თუ ის ვერ შეძლებდა, სულს წაართმევდა. დიმიტარმა გაართვა თავი ეშმაკეულ ამოცანას და სატანამ პირობა შეასრულა, მაგრამ ამის შემდეგ ნიჭიერი ოსტატი გარდაიცვალა და საიდუმლო ცოდნა საფლავში წაიღო.

ამბობენ, რომ ეშმაკის ხიდიდან სატანის სახეს დაინახავთ, თუ მდინარე არდას წყლებს 11.00-დან 12.00 საათამდე უყურებთ, როცა ხიდი და მისი ანარეკლი ქმნის წრეს. გარდა ამისა, ზოგიერთის აზრით, მის ერთ-ერთ ქვაში ეშმაკის ნაბიჯის კვალი ჩანს.

1984 წლის 24 თებერვალს ხიდი გამოცხადდა კულტურის ძეგლად. ხიდთან აშენდა ტურისტული ინფრასტრუქტურა დასვენებისა და პიკნიკისთვის. აღდგენითი სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2013 წ. არდინოდან ეშმაკის ხიდამდე გზა დაიგო.

გალერეა
-------

* Изглед отблизо ახლო ხედი
* През есента შემოდგომის პერიოდში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყველაფერი ეშმაკის ხიდის შესახებ - არდინო

სქოლიო
------

1. ↑  bulgariatravel.org. Дяволски мост- старинен мост над река Арда – град Ардино.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-02-20. ციტირების თარიღი: 2023-04-17.
2. 1 2  Георги Каменов. „Към проучването на мотива „Жертва при градеж" (с оглед на източнородопските предания)", сп. „Български фолклор", кн. 2/1982; Слави Ганев. „Български народни приказки", Deja Book, 2017,
 С. с. 704
**იოსებ რაჟდენის ძე ცინცაძე** (დ. 1889 — გ. 1960, დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკური ემიგრანტი.

დაიბადა ოზურგეთის მაზრის შეძლებული გლეხის ოჯახში. მისი ძმა იყო ქიმიკოსი შალვა ცინცაძე. უმაღლესი სამედიცინო განათლება რუსეთში მიიღო. შემდეგ კერძო პრაქტიკას ეწეოდა თბილისში, სადაც ჰქონდა შინაგან და ვენერულ სნეულებათა კაბინეტი (მდებარეობდა მიხეილის პროსპექტზე, №121). 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო საფრანგეთში. მონაწილეობდა ქართველი ემიგრანტების საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე (პარტიული ფსევდონიმი — „ლუკა"), შემდეგ საფრანგეთის ქართველთა ასოციაციის თავმჯდომარე.

ლიტერატურა
----------

* მშვიდობით ძმებო, გვხვრეტენ ამაღამ! დაარქივებული 2020-11-26 საიტზე Wayback Machine.  / [საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი ; პროექტის ხელმძღვანელი ომარ თუშურაშვილი. თბ. 2016. ISBN 9789941094361.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პირველი რესპუბლიკის თბილისის 20 ექიმი, რომელიც ვენერიულ სნეულებებს კურნავდა. „რესპუბლიკა 100" (civil.ge). ნანახია 26 აგვისტო, 2020.
ტაძრის ერთ-ერთი ელემენტი.
**ეშმუნის ტაძარი** — ძვ. წ. VI საუკუნის ფინიკიური სატაძრო კომპლექსი. მდებარეობს ლიბანის ქალაქ სიდონიდან ერთ კილომეტრში ადგილზე რომელსაც ეწოდება ბუსტან-აშ-შეიხი. მთავარი ტაძარი ეძღვნება ნაყოფიერებისა და ჯანმრთელობის ფინიკიურ ღმერთ ეშმუნს, რომელიც ამავე დროს იყო ფინიკიური ქალაქის სიდონის მფარველი ღმერთი. 

ტაძრისათვის ადგილის შერჩევა, როგორც ჩანს, გამოწვეულია მის მახლობლად მდებარე წყაროს გამო. კომპლექსიდან ჩვენს ეპოქამდე შემორჩენილია მასიური კაპიტელი და ორი კვარცხლბეკი, რომელზეც მიმდინარეობდა მსხვერპლთშეწირვა. ერთ-ერთი კვარცხლბეკი თარიღდება ძვ. წ. VI-IV საუკუნეებით. კომპლექსის უძველესი ნაწილი, რომელიც აგებულია ძვ. წ. VI საუკუნეში, არის პირამიდისებური ნაგებობა, რომლის არქიტექტურაზეც იგრძნობა ბაბილონის გავლენა. V საუკუნეში ტაძარი გადააკეთეს. ბიზანტიურ პერიოდში ტაძრის ადგილზე ააგეს მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც მრავალრიცხოვანი მოზაიკით იყო დამშვენებული. 

1996 წლიდან ეშმუნის ტაძარი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საცდელ სიაში[1].

ლიტერატურა
----------

* Rolf A. Stucky: *Die Skulpturen aus dem Eschmun-Heiligtum bei Sidon. Griechische, römische, kyprische und phönizische Statuen und Reliefs vom 6. Jahrhundert vor Chr. bis zum 3. Jahrhundert nach Chr.* 17. Beiheft zur Halbjahresschrift «Antike Kunst», Basel 1993. ISBN 3-909064-17-5.

სქოლიო
------

1. ↑  ეშმუნის ტაძარი იუნესკოს ვებგვერდზე
**ეშმაკი ატარებს პრადას** (ინგლ. The devil wears prada) — 2006 წლის კომედიური დრამა, რომელიც წარმოადგენს ლორენ ვეისბერგერის 2003 წლის ამავე სახელწოდების რომანის ადაპტაციას. ფილმის რეჟისორია დევიდ ფრანკელი, ხოლო პროდიუსერი - ვენდი ფაინერმენი. ფილმის დისტრიბუტორია კომპანია 20th Century Fox-ი. მერილ სტრიპმა შესრულებული როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ენდი, რომელმაც კოლეჯი ახლახან დაამთავრა, მიემგზავრება ნიუ-იორკში და ოცნებობს გახდეს ჟურნალისტი. ის დროებით იწყებს მუშაობას მოდის ჟურნალის ძლევამოსილი და მომთხოვნი რედაქტორის, მირანდა პრისტლის ასისტენტად, რომელიც აუტანელი ხასიათითაა ცნობილი. პრისტლი იმ თაობის ქალია, რომელსაც წარმატების მიღწევა ისეთ სამყაროში მოუწია, სადაც მამაკაცები დომინირებდნენ. მან კარიერა პირადი და ოჯახური ცხოვრების ხარჯზე გაიკეთა. ენდი ყველა სირთულეს შესანიშნავად გაართმევს თავს, ჩაცმას და დახურვასაც ისწავლის, თავისი მონსტრი უფროსის პატივისცემასაც დაიმსახურებს, პარიზშიც კი მოხვდება. ბოლოს ენდი მოვალეობასა და სიყვარულს შორის, მაინც სიყვარულს აირჩევს და თავის მზარეულ შეყვარებულს დაუბრუნდება.

როლებში
-------

* ენ ჰეთეუეი - ანდრეა (ენდი) საქსი
* მერილ სტრიპი - მირანდა პრისლი
* ემილი ბლანტი - ემილი ჩარლტონი, მირანდა პრისტლის ასისტენტი
* სტენლი ტუჩი - ნაიჯელი, ჟურნალის არტ-დირექტორი

ფილმში ასევე თამაშობენ: ადრიან გრენირი, საიმონ ბეიკერი და ტრეისი ტომსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**იუსუფ ბინ ისჰაკი** (მალ. Yusof bin Ishak; დ. 12 აგვისტო, 1910, ტერონგი, მალაიზია — გ. 23 ნოემბერი, 1970, სინგაპური) — სინგაპურელი ჟურნალისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. სინგაპურის პირველი პრეზიდენტი (1965-1970 წწ.).

დაიბადა წარმოშობით სუმატრელი გავლენიანი სახელმწიფო მოღვაწის ოჯახში. 1933 წელს ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა სინგაპურში. 

1929 წლიდან ჟურნალისტურ კარიერას ეწევა, დააარსა ჟურნალი „სპორტსმენი". 1932 წლიდან მუშაობდა მალაიურ გაზეთ „ვარტა მელაიუ"-ში, სადაც მალე მიიღო მთავარი რედაქტორის მოადგილის თანამდებობა. 1938 წელს კოლეგებთან ერთდ დააარსა საგამომცემლო „უტუსან მელაიუ". იგივე სახელი ეწოდა გაზეთსაც, რომლის პირველი რედაქტორიც თავად გახდა. იაპონიის მიერ ოკუპაციის დროს (1942-1945 წწ.) იგი იმყოფებოდა მალაიზიაში. ოკუპაციის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სინგაპურში და კვლავ გააგრძელა საგამომცემლო საქმე. 

1959 წლიდან სინგაპურის გუბერნატორად დანიშნეს. 1965 წლიდან სინგაპურის პრეზიდენტი და სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის საპატიო რექტორია. 

გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1970 წლის 23 ნოემბერს. დაკრძალულია კრანჯის სახელმწიფო სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუსუფ ისჰაკის ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-04-11 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სინგაპურის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იუსუფ ბინ ისჰაკი
* ბენჯამინ ჰენრი შირესი
* დევან ნაირი
* ვი კიმ ვი
* ონგ ტენ ჩეონგი
* სელაფან რამანათანი
* ტონი ტანი
* ჰალიმა იაკობი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ივანე ჯავახიშვილი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ივანე ჯავახიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ივანე ჯავახიშვილი
**ივანე სიმონის ძე ჯავახიშვილი**, რუსეთში ცნობილი, როგორც **ივან სემიონოვიჩ ჟევახოვი** (რუს. Иван Семёнович Жевахов; დ. 1763; გ. 1837) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1813). პირველი საბრძოლო წრთობა 1787-1791 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომში მიიღო. 1800 მიენიჭა პოლკოვნიკობა. მონაწილეობდა რუსეთ-ავსტრია-საფრანგეთის 1805 წლისა და რუსეთ-პრუსია-საფრანგეთის 1806-1807 წლების ომებში. 1812 წელს სამამულო ომის დროს მეთაურობდა მე-3 არმიაში (სარდალი გენერალი ა. ტორმასოვი, 1812 სექტემბრიდან — ადმირალი პ. ჩიჩაგოვი) შემავალ სერპუხოვის დრაგუნთა პოლკს. პოლკმა და მისმა მეთაურმა თავი ისახელეს 15 ივლისს/27 ივლისს კობრინისა და 31 ივლისს/12 აგვისტოს გოროდეჩნის ბრძოლებში, რამაც მნიშვნელოვნად შეაფერხა მტრის აქტიური მოძრაობა კიევის მიმართულებით. 1812 სექტემბრიდან ომის დამთავრებამდე ჯავახიშვილი მონაწილეობდა ყველა მნიშვნელოვან ოპერაციაში, რომელსაც დუნაის არმიასთან გაერთიანებული მე-3 არმია აწარმოებდა ჩრდილოეთ უკრაინასა და ბელორუსიის ტერიტორიაზე. რუსეთიდან ნაპოლეონის არმიის განდევნის შემდეგ მონაწილეობდა 1813-1814 რუსეთის არმიის საზღვარგარეთ ლაშქრობაში. 1817 ავადმყოფობის გამო სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავრიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 527.
**ვერცხლისფერი თოლია** (ლათ. Larus argentatus) — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 55–67 სმ, მასა 750–1500 გ, ფრთის შლილი დაახლ. 140 სმ. შებუმბვლა — ვეჟან-რუხი, ფრთის ბოლოები მუქია თეთრლაქებიანი მოხატულობით, ფეხები ვარდისფერი. ახალგაზრდა ფრინველები მურა-ჭრელი ფერისანი არიან მკრთალი ფეხებითა და მუქი ნისკარტით. მოზრდილ ფრინველებს ნისკარტი ყვითელი აქვთ, მის ქვედა ნაწილზე კი წითელი ლაქა ატყვიათ. თვალის ფერადი გარსი ღიაა, ქუთუთოები ყვითელი ან წითელი. ზამთრის მოკაზმულობაში თავსა და კისერზე მუქი ფხაჭები ჩნდება. ფლობს ჩხავილის, ხარხარის, ყმუილის, კნავილისა და კრუხუნის მსგავსი ხმების ნაკრებს.

ბინადრობს ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთი ნაწილის წყალსატევებსა და დასავლეთ და ჩრდილოეთი ევროპის ზღვის სანაპიროებზე, ბალტიის, თეთრი და ბარენცის ზღვების ჩათვლით; განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანია ჩრდილოეთ ატლანტიკაში. იზამთრებს ყველა მატერიკის ზღვის სანაპიროს გასწვრივ ზომიერი სარტყლიდან თითქმის ეკვატორამდე.

თევზისა და მრავალნაირი ხმელეთის უხერხემლოს გარდა, აგრეთვე ხშირად იკვებება თევზის სარეწის ნარჩენებით, სანარცხეებსა და სანაგვეებში არსებული საკვებად ვარგისი ნაგვით. ადგილ-ადგილ კვერცხისა და ბარტყების მოსპობით ზიანს აყენებს სხვა ფრინველებს (მ. შ. სუსხურებს).

მობუდარ კოლონიებს ქმნიან როგორც ზღვის კუნძულებზე, ისე შიდა წყალსატევების ნაპირებზე, ევროპაში — ხშირად საპორტო სახლების სახურავებზე. წყვილები მუდმივია (ანუ მონოგამური), დედალი დებს 2–3 კვერცხს, კრუხობა 4 კვირა გრძელდება; ბარტყები ნახევრადწიწილოვანი ტიპისაა, 5 კვირის ასაკში ფრენას იწყებენ. მსოფლიოში ვერცხლისფერი თოლიის 1 მილიონზე მეტი წყვილია.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* СЕРЕБРИСТАЯ ЧАЙКА დაარქივებული 2019-09-02 საიტზე Wayback Machine.  // Большая российская энциклопедия. Том 30. Москва, 2015, стр. 82.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 91, 116, 185.
**ეშმაკი ჯერსიდან** (The Jersey Devil) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* პირველი სეზონის მეხუთე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 8 ოქტომბერს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1947 წელს ადამიანს ვიღაც ესხმის იმ დროს, როდესაც ის მანქანას არგებს ახალ საბურავს. მოგვიანებით მისი გვამი ნაპოვნია, მთლიანად გადაჭმული, მაგრამ იქვე ახლოს ნაპოვნია ბეწვიანი ადამიანი.

ჩვენი დრო, ვაშინგტონი. სკალი მალდერს ამცნობს მსგავსი მკვლელობის შესახებ, რომელიც ნიუ ჯერსიში მოხდა.ატლანტიკ სიტის მორგში დეტექტივი ტომპსონი იმყოფება, რომელიც აგენტებს უარს ეუბნება გამოძიებაში თანამშრომლობაზე. სკალი ბრუნდება ვაშინგტონში, ნათლულის დაბადების დღეზე, ხოლო მალდერი რჩება ატლანტიკში. წვეულებაზე სკალი გაიცნობს რობს, განქორწინებულ მამაკაცს. ამასობაში მალდერი უსახლკარო მამაკაცს უცვლის თავის ნომერს სასტუმროში და თავად იძინებს მის ადგილზე, პარკში. ის ხედავს უცნაურ არსებას, მაგრამ დაჭერილია პოლიციის მიერ.

მეორე დილით მალდერი განთავისუფლებულია. ადგილობრივი პიროვნება უკავშირდება მას, ველური მამაკაცის გვამის ნახვის შემდეგ. მალდერი დარწმუნებულია, რომ მისი მეგობარი (ან ვინმე სხვა) მიემართება ატლანტიკში, რათა მოიძიოს საკვები. აგენტები ეძებენ მას. ტრანკვილიზატორის ნასროლი დოზის მიუხედავად, ის გარბის. სპეცდანიშნულების რაზმი მას ტყეში კლავს - ეს ქალი აღმოჩნდება.

გვამის გაკვეთის შედეგად აღმოჩნდება, რომ ძვლების სტრუქტურა არ არის ძველი, წინაისტორიული ტიპის. მალდერი მიდის, რათა გაესაუბროს ეთნობიოლოგს, ხოლო სკალი მეორედ ხვდება რობს. ამასობაში ტყეში იმალება ბავშვი - როგორც ეტყობა, მოკლულთა შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* The Jersey Devil — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ივანე (ვანო) თედორეს ძე სტურუა** (დ. 28 დეკემბერი [ძვ. სტ. 16 დეკემბერი], 1870, სოფ. კულაში, ქუთაისის მაზრა ― გ. 13 აპრილი, 1931, თბილისი) — ქართველი ბოლშევიკი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, კომპარტიის წევრი 1896 წლიდან. რეჟისორ რობერტ სტურუას პაპა.

ბიოგრაფია
---------

1889–1900 წლებში მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის მთავარ სახელოსნოებში. თბილისის სოციალურ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი. ხელმძღვანელ როლს ასრულებდა 1898-1900 თბილისის მუშათა გაფიცვებსა და მაისობებში. 1900 სექტემბერში ბაქოში ჩაბმული იყო რევოლუციურ მუშაობაში. იყო რსდმპ ბაქოს კომიტეტის წევრი, ლენინური „ისკრის" აგენტი. მუშაობდა რსდმპ ცკ-ის არალეგალურ სტამბებში ბაქოში, პეტერბურგსა და ვიბორგში. რამდენიმეჯერ იყო პატიმრობასა და გადასახლებაში. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ხელმძღვანელობდა სამტრედიის ბოლშევიკურ ორგანიზაციას. იყო ბოლშევიკების დასავლეთ ამიერკავკასიის და ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტების (1918–1920), საქ. კპ(ბ) ცკ-ის წევრი (1920-1921). 1922–1924 წლებში — საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახკომი, შემდეგ საკ. კპ(ბ) ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტის პარტკოლეგიის საკონტროლო კომისიის თავმჯდომარე. არაერთხელ იყო საკავშირო კპ (ბ) ყრილობის დელეგატი. საკ. კპ (ბ) XIV - XVI ყრილობებზე აირჩიეს საკ. კპ (ბ) ცენტრალური საკონტროლო კომისიის წევრად. იყო საქართველოს სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ და სსრკ ცაკის წევრი.

ლიტერატურა
----------

* *გეგეშიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 587.
ვერტყვილის ეკლესია
**ვერტყვილის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვერტყვილის სასაფლაოზე.

ძეგლის აღწერა
-------------

ვერტყვილის ეკლესია ხარაგაულის რაიონის ჩვენამდე მოღწეულ იშვიათ ეკლესიათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებმაც შეინარჩუნა თავდაპირველი არქიტექტურულ-მხატვრული სახე, მიუხედავად იმისა, რომ ბერძენ ოსტატთა მოღვაწეობის კვალი, ისევე როგორც არაერთ ეკლესიას ამ მხარეში, მასაც აშკარად ემჩნევა. ნაგებობა ძველი ქართული საეკლესიო არქიტექტურის განვითარების გარკვეული ეტაპის ნიმუშია. ამავე დროს, იგი ავლენს თავისებურებებს, ომლებსაც ადგილი ჰქონდა ქვეყნის ცალკეულ იტოტიულ პროვინციებში. ეს ჩანს მასალის შერჩევასა და დამუშავებაში, ცალკეული არქიტექტურული დეტალების (მაგალითად, სარკმლის მორთულობა) გადაწყვეტაში და სხვა. ეკლესია დგას სოფლის ზევით, "მეჩხეთურას" ღელის მარცხენა ნაპირზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. სამშენებლო მასალად გამოყოფილია შირიმის თლილი კვადრები და უხეშად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვები. აღმოსავლეთი და დასავლეთი ფასადი თითქმის მთლიანად ლილი ქვითაა მოპირკეთებული. სამხრეთი ფასადი და ჩრდილოეთი ფასადის ზედა ნაწილი შელესილია ცემენტის ხსნარით. ინტერიერში კამარა, კონქი და კოსტრუქციული ნაწილებია კარგად გათლილი ქვით ნაწყობი. ვერტყვილის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. მისი გეგმა სწორკუთხედს წარმოადგენს. შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით. კონქის ნახევარწრიული თაღი ეყრდნობა თაროთი დასრულებული წრეთარგის მქონე კაპიტელებს. ასეთივე პროფილის კონსოლებზეა გადაყვანილი დასავლეთ კედლის და კამარის საბჯენი თაღები. ეკლესია განათებულია ორი დახრილწირთხლებიანი თაღოვანი სარკმლით, რომლებიც გაჭრილია საკურთხეველსა და დასავლეთ კედელზე. წრიული მოხაზულობის ერთი სარკმელი სამხრეთ კედელზეა განთავსებული. შესასვლელები შენობას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. გარედან ორივე ღიობი მომართულია პორტალებით, რომლებიც ბერძენი ოსტატების მიერ უნდა იყოს შესრულებული. შიგნიდან ისინი უბრალოდ თაღოვან ღიობებს წარმოადგენს. სარკმელთა გაფორმებაზე მსჯელობა ძნელია მათი დაზიანების გამო. აღმოსავლეთ ფასადზე არსებულ სარკმელს შერჩენილი აქვს სუსტად გამოხატული ლილვი ღიობის ქვედა ნაწილში. ამავე ფასადზე ფრონტონის არეში შეინიშნება ტონდოში ჩასხმული, ბოლოებგაფართოებული ჯვრის თითქმის გადარეცხილი რელიეფური გამოსახულება. ეკლესიის კარნიზი მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადზეა შენარჩუნებული. მისი პროფილია თაროთი დასრულებული წრეთარგი. ეკლესიას აქვს, თუნუქით დაბურული ორფერდა სახურავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16175
**ივანე მაქსიმეს ძე ცომაია** (დ. 1879 — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, სახალხო გვარდიის ერთ-ერთი ლიდერი 1918-1921 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. პოდპორუჩიკის ჩინით მონაწილეობა მიიღო რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905) და მძიმედ დაიჭრა. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მენშევიკური ფრთის აქტივისტი. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დაწყების შემდეგ კვლავ გაიწვიეს ჯარში. იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წელს დაიჭრა. 1917 წელს საქართველოში დაბრუნდა და რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება. სამეთაურო თანამდებობებზე იყო საქართველოს სახალხო გვარდიაში: 1918-1919 წლებში იყო გურიის გვარდიის ბატალიონის, 1919-1921 წლებში — თბილისის ბატალიონის უფროსი. მონაწილეობდა იმ პერიოდის თითქმის ყველა მნიშვნელოვან ბრძოლაში. 1920 წელს ჩააბარა თბილისის უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე. 1921 წლის თებერვალში მონაწილეობდა საბჭოთა რუსეთის ჯართან შეტაკებებში სადახლოსა და ნავთლუღში, შემდეგ თავისი ბატალიონით უკან დაიხია ლანჩხუთამდე, სადაც 25 მარტს მთელი აღჭურვილობა და შემადგენლობა ცომაიამ საბჭოთა მთავრობას გადასცა. იმავე წლის ივლისში ახალმა ხელისუფლებამ მისი დაპატიმრება სცადა, რის გამოც ცომაია არალეგალურად ცხოვრობდა ოზურგეთის მაზრაში. 1924 წლის 9 ივლისს ჩეკამ დააპატიმრა ანტისაბჭოთა ამბოხების მზადებაში მონაწილეობისთვის. აგვისტოს აჯანყების დღეებში დახვრიტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ივანე ცომაია — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
ელასტიკური თხილამური
**თხილამურები** — თოვლზე, ჭაობიან ადგილზე ან წყალზე გადასაადგილებელი მოწყობილობა. თხილამური ორი სახისაა სასიარულო და სასრიალო. სასიარულო თავის მხრივ ორნაირია თოვლის და ჭაობის. სასრიალო თხილამურებს განეკუთვნება სპორტული (გიგანტის, სუპერგიგანტის და სლალომის), ტურისტული, სანადირო და სპეციალური დანიშნულების თხილამურები.
სპორტული თხილამური მზადდება ხის, ლითონისა და სპეციალური ქიმიური პლასტიკატებისაგან. სარბენი თხილამურები მჩატე, ელასტიკური და ამასთან საკმაოდ მაგარიც უნდა იყოს. სპორტულმა თხილამურმა უნდა გაუძლოს მთიდან დიდი სიჩქარით დაშვებას, იმავდროულად ყველანაირ მოხვევას და გაჩერებას, ხოლო ტრამპლინიდან ხტომისას სწრაფ ფრენას და დახტომას. ამ ძირითადი მოთხოვნილების გათვალისწინებით ადგენენ სპორტული ტიპის თხილამურების ზომას, წონას და შესაბამის კონსტრუქციებს.

სასიარულო (საბიჯებელი) თხილამურები გავრცელებული იყო საქართველოს მთისწინეთსა და მაღალმთიანეთში. ქართული ხალხური თხილამურები სხვადასხვა მოყვანილობისა იყო (გირკალისებრი, მრგვალი, ელიფსური, ოვალურჭვინტიანი) და დამზადების ტექნიკითაც განსხვავდებოდა. [*წყარო არ არის მითითებული 660 დღე*]

საქართველოსა და კავკასიის გარდა სასიარულო თხილამურები ძველთაგანვე ფართოდ იყო გავრცელებული შუა აზიის მთიანეთში, ციმბირში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკის ცივ ზოლში. [*წყარო არ არის მითითებული 660 დღე*]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი რუსული ენციკლოპედია დაარქივებული 2021-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4128767-8
* LIR: 713
* NKC: ph135546

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ოლიმპიური თამაშების რგოლები | *ეს სტატია სპორტისა და სპორტსმენების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კაცი ფუტლარში** (რუს. Человек в футляре) — სკულპტურული კომპოზიცია ტაგანროგში. კომპოზიცია შექმნა დავიდ ბეგალოვმა ანტონ ჩეხოვის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მოტივების მიხედვით.

სკულპტურული კომპოზიცია
----------------------

სკულპტურული კომპოზიცია ასახავს ანტონ ჩეხოვის ამავე სახელწოდების მოთხრობას და გამოსახავს ადამიანს (მასწავლებელი ბელიკოვი), რომელიც ცდილობს გაექცეს წვიმასა და ქარს, ასევე საკუთარ ტანჯვასა და შიშს. კომპოზიცია დგას ტაგანროგის ვაჟთა კლასიკური გიმნაზიის შენობის მარცხენა მხარეს კუთხის ფასადის წინ, სწორედ იმ სკოლის წინ, სადაც სწავლობდა ანტონ ჩეხოვი და სადაც მუშაობდა ნაწარმოების „კაცი ფუტლარში" მთავარი მოქმედი გმირის, ბელიკოვის პროტოტიპი.

ბელიკოვის ზუსტი პროტოტიპი უცნობია. რამდენიმე თანამედროვე ადამიანი (მათ შორის ვლადიმირ ბოგორაზი და მიხეილ ჩეხოვი) თვლიდა, რომ ნაწარმოების „კაცი ფუტლარში" მთავარი გმირის, ბელიაკოვის პროტოტიპი იყო ტაგანროგის ვაჟთა გიმნაზიის ინსპექტორი და ძველი ბერძნული ენის მასწავლებელი ალექსანდრე დიაკონოვი. ზოგიერთი აღწერს დიაკონოვის თვისებებს, რათა გააქარწყლონ პირველთა ნააზრევი. პავლე ფილევსკი წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „დარწმუნებით შემიძლია ვთქვა რომ კაცი ფუტლიარში და ალექსანდრე დიაკონოვი აბსოლუტურად სხვადასხვა პიროვნებაა და ანტონ ჩეხოვის გმირს არანაირი კავშირი არ აქვს ადგილობრივ კოლორიტთან." |
|  |  |

ბიუჯეტის ხარჯებიდან ძეგლის დასამზადებლად და დასამონტაჟებლად გამოიყო 723 802 რუბლი. ძეგლი წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის საკუთრებას.

ისტორია
-------

ქალაქ ტაგანროგის ადმინისტრაციამ ჩეხოვის იუბილესთან დაკავშირებით გამოაცხადა კონკურსი კომპოზიციის შესაქმნელად, რომელშიც გაიმარჯვა დავიდ ბეგალოვმა. ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 2010 წლის 27 იანვარს, ა. ჩეხოვის 150 წლის იუბილესთან დაკავშირებული ღონისძიებების ფარგლებში.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Головко В.* Чеховские дни в разгар крещенских морозов დაარქივებული 2014-12-05 საიტზე Wayback Machine.  // Аргументы и Факты на Дону. — 2010. — 27 янв.
2. ↑  Человек в футляре. Примечания
3. ↑  *Собств. корр.* Скульптурная композиция «Человек в футляре» // www.donland.ru. — 2010. — 18 сент.
4. ↑  *Бровкина М.* Человек в футляре // Российская газета. — 2009. — 6 авг.
ვიკინგების ქანდაკება კატოირაში.
**ვიკინგები გალისიაში**  IX-XII საუკუნეებში თარეშობდნენ. ამ პერიოდში მათ მიაღწიეს ზღვებზე ბატონობას და აწარმოებდნენ ატლანტიკის ოკეანის სანაპიროზე არსებულ დასახლებებზე თავდასხმებს. ისინი ატლანტიკის ოკეანის გავლით აღწევდნენ ხმელთაშუა ზღვაში და გზად გალისიასსაც არბევდნენ. იმ დროის ტექსტებში ვიკინგები მოხსენიებული არიან როგორც: *normandos* ან *lordimani*.

ვიკინგების ესპანეთის ტერიტორიაზე ყოფნა დამოწმებული წერილობითი წყაროებით, ასევე აღმოჩენილია ვიკინგების გემების არქეოლოგიური ნაშთები. მდინარეების გასწვრივ აღმოჩენილია ირლანდიაში არსებული ლონგპორტების ანალოგიური ხის ციხე-სიმაგრეები, რომლებსაც ვიკინგები გემთმშენებლობისთვის იყენებდნენ.

პირველი შეჭრა
-------------

გალისიაში ვიკინგების პირველი შეჭრა ბერტინალის ანალების (*Annales Bertiniani*) მიხედვით 844 წლის აგვისტოში მოხდა. ვიკინგებმა სანაპირო ზოლში მდებარე რამდენიმე სოფლის გაძარცვის რის შემდეგ მათ წინააღმდეგ ასტურიის მეფე რამირო I ჯარი გააგზავნა. ქრონიკების მიხედვით 844 წელს დღევანდელ ხიხონსა და ლა-კორუნიასთან მათ შორის მოხდა ორი მცირე შეტაკებება. რამირო I-ის ჯარმა შეძლო ვიკინგების შეტევების მოგერიება, რის შემდეგაც მათ გზა ლისაბონისკენ გააგრძელეს. ამ პერიოდს ეკუთვნის ლეგენდა მღვდელმთავარ გონსალოზე, რომელის ლოცვის შემდეგაც მდინარე მასიმაში შემოსული ვიკინგების გემების უმეტესობა ჩაიძირა.

მეორე შეჭრა
-----------

ვიკინგები გალისიაში 859 წელს ორდონიო I-ის მეფობის დროს დაბრუნდნენ. ეს იყო ასობით გემისგან შემდგარი ექსპედიცია, რომელიც ესპანეთის სანაპიროებთან საფრანგეთის გავლით მივიდა. ირია ფლავიას გაზარცვის შემდეგ ისნი გაემართნენ სანტიაგო-დე-კომპოსტელას მიმართულებით და მოაქციეს ალყაში. მეზობელმა დასახლებებმა დარბევისგან გადასარჩენად ვიკინგებს ხარკი გადაუხადეს. ვიკინგების წინააღმდეგ მხოლოდ დონ პედრო გამოვიდა, რომელმაც ისინი დაამარცხა და გაუნადგურა 38 გემი. გადარჩნილები წავიდნენ სამხრეთისკენ. ამ შემოჭრის შედეგად საეპისკოპოსო ტახტი ირია ფლავიადან სანტიაგო-დე-კომპოსტელაში გადავიდა.

გვიანდელი შეჭრები
-----------------

951 წიკინგები ისევ გამოჩნდნენ გალისიის სანაპიროებთან. ამ დროისთვის გალისიის ქალაქების დაცვა უფრო გაძლიერებული იყო და მათ შეეძლოთ თავისდაცვა. შემდგომი შეჭრა მოხდა 964 წელს.

ბოლო და ველაზე დამანგრეველი შეტევა მოხდა ოლაფ ჰარალდსონის (რომელიც შემდეგ გახდა ნორვეგიის მეფე ოლაფ II) ხელმძღვანელობით მოხდა 1015 წელს. მან გაანადგურა გალისიის ოთხი დიდი ქალაქი: კასტროპოლი, ბეტანსოსი, რიბას-დე-სილი და ტუი.

გალერეა
-------

* ვიკინგების გემები. ვიკინგების გემები.
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Tamén denominados *normandos* ou *lordimani*, nos documentos galegos da época das vagas.
2. ↑  Digging up the 'Spanish Vikings'. University of Aberdeen (2014).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 მარტი 2016. ციტირების თარიღი: 22 June 2015
3. ↑  Albornoz, Claudio Sánchez (1985). "Chapter VI: Tras cuarenta años de paz interior", *Orígenes de la nación española: el Reino de Asturias* (Spanish). Madrid:  Sarpe. ISBN 978-84-7291-739-2.
4. ↑  Collins, Roger (2012). "Ramiro I (842-850)", *Caliphs and Kings: Spain, 796-1031*.  John Wiley & Sons,   გვ. 70–72. ISBN 978-1-118-27399-9. ციტირების თარიღი: 8 July 2012.
5. 1 2  Rolf Scheen: Viking raids on the Spanish Peninsula Revistas / Militaria.
6. ↑  Vikings and Pilgrims in Galicia დაარქივებული 2016-03-25 საიტზე Wayback Machine.  Pilegrim.no
**ვალდებულებითი სამართალი** წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივი ნორმების ერთობლიობას, რომელიც არეგულირებს ქონების გადაცემასთან, სამუშაოს შესრულებასთან, მომსახურების გაწევასთან, ზიანის მიყენებასთან, უსაფუძვლო გამდოდრებასთან და სხვ. დაკავშირებით წარმოშობილ ურთიერთობებს. ვალდებულება ისეთი სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობაა, რომლის ძალითაც მოვალე ვალდებულია შეასრულოს კრედიტორის სასარგებლოდ განსაზღვრული მოქმედება ან თავი შეიკავოს განსაზღვრული მოქმედებისგან, ხოლო კრედიტორს უფლება აქვს მოითხოვოს მოვალისგან ვალდებულების შესრულება. მისი დარღვევისთვის დამრღვევს სასამართლოს მეშვეობით შეიძლება დაეკისროს მოვალეობის შესრულება ან ზიანის ანაზღაურება.

ვალდებულებითი სამართალი ზოგადი და კერძო ნაწილებისგან შედგება. ზოგადი ნაწილი მოიცავს ნორმებს, რომლებიც თანაბრად გამოიყენება ყველა ვალდებულების მიმართ. ეს ნორმები შეიცავენ ზოგად დებულებებს ვალდებულებათა და ხელშეკრულებათა, ვალდებულების წარმოშობისა და შეწყვეტის შესახებ. კერძო ნაწილი კი მოიცავს ისეთ ნორმებს, რომლებიც არეგულირებენ ცალკეულ ვალდებულებებს, მაგალითად, ნასყიდობას, ქირავნობას, ნარდობას და სხვ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვალდებულება

ლიტერატურა
----------

* ზ. ახლვედიანი, ვალდებულებითი სამართალი, თბ. 1999
* საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი მესამე, თბ. 2001
* საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ზ. ახვლედიანი, ვალდებულებითი სამართალი, თბ. 1999, გვ. 5
2. ↑  სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი მესამე, თბ. 2001, გვ. 24
ერნესტ შეკლტონი
**ერნესტ შეკლტონი** (ინგლ. Ernest Shackleton; დ. 15 თებერვალი, 1874, კილკეა — გ. 5 იანვარი, 1922, სამხრეთი გეორგია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები) — ირლანდიელი პოლარეთის მკვლევარი.

ერნესტ შეკლტონი საოცარ რწმენას უნერგავდა თავის ხალხს. მათ სცადეს, ფეხით გადაელახათ ანტარქტიდა. 1915 წლის იანვრისათვის შეკლტონის გემი „ენდურანსი" ყინულებში მოხვდა. იგი 10 თვე იყო ამ ადგილას გაჩერებული, მერე კი თანდათან ჩაიძირა. შველას არსაიდან არ მოელოდნენ. შეკლტონმა თავისი ხალხი 290 კილომეტრით დაშორებული ელეფანტის კლდოვანი კუნძულისაკენ წაიყვანა. აქედან შეკლტონი ხუთ კაცთან ერთად გაემართა სამხრეთ გეორგიის კუნძულისაკენ, რომელიც 1300 კილომეტრის დაშორებით, მსოფლიოს ყველაზე ცივი და მღელვარე ოკეანის გადაღმა მდებარეობდა.

კუნძულს 16 დღეში მიადგნენ. ერნესტ შეკლტონი მივიდა ჩრდილო სანაპიროზე მდებარე ვეშაპმჭერ სადგურზე და მაშველი წამოიყვანა. შეკლტონის ხალხს სამართლიანად სწამდა მეთაურისა: მან ეკიპაჟის 27-ვე წევრი გადაარჩინა.

შეკლტონს უკვე მოხვეჭილი ჰქონდა სახელი „ნიმროდის" ექსპედიციით (1907–1909), რომლის დროსაც მარხილებით მიმავალ რაზმს გაუძღვა და 156 კილომეტრზე მიუახლოვდა სამხრეთ პოლუსს. შეკლტონი ინგლისში დაბრუნდა და, როგორც გმირი, რაინდად აღიარეს.

ლიტერატურა
----------

* დიდი მოგზაურები, მსოფლიო აღმოჩენა. ქარჩხაძის გამოც. გვ 108, თბ. 2009
კაცის ხედვა: ნახატზე *შიშველი გოგონა ლეოპარდის ტყავში* (ფელიქს ტრიუტა, 1844) გადაწოლილმა ქალმა იცის, რომ მას უყურებს კაცი, რომლის სახეც ოთახის ფანჯარაში მოჩანს.
**კაცის ხედვა**, *კაცის მზერა*, *მეილ-გეიზი* (ინგლ. Male Gaze) — ფემინისტური თეორიის მიხედვით, ვიზუალურ ხელოვნებასა და ლიტერატურაში ქალებისა და მსოფლიოს გამოხატვის აქტი მასკულინური, ჰეტეროსექსუალური პერსპექტივიდან, რომელიც აღწერს და წარადგენს ქალებს როგორც სექსუალურ ობიექტებს ჰეტეროსექსუალი კაცი მაყურებლების სიამოვნებისთვის. მხატვრული კინოს ვიზუალურ და ესთეტიკურ გამოხატულებებში კაცის ხედვას აქვს სამი პერსპექტივა: კამერის უკან მდგომი კაცები, ფილმის კაცი პერსონაჟები და ნამუშევრის კაცი მაყურებლები. კაცის ხედვის კონცეპტუალური ანალოგია ქალის ხედვა.

კაცის ხედვის კონცეპტუალური და თეორიული ბაზისია ზიგმუნდ ფროიდისა და ჟაკ ლაკანის ფსიქოანალიტიკური თეორიები *სკოპოფილიის* შესახებ (ყურებით მიღებული სიამოვნება), რომელთა მიხედვითაც „სიამოვნების მომნიჭებელი ყურების პირველყოფილ სურვილს" ესთეტიკურად სასიამოვნო ადამიანის ან ნივთის *ხედვა, მზერა* აკმაყოფილებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაცის ხედვა

სქოლიო
------

1. ↑  „Feminist Aesthetics". *Stanford Encyclopedia of Philosophy*. Winter 2012. *ციტატა*: „Assumes a standard point of view that is masculine and heterosexual.. .. The phrase 'male gaze' refers to the frequent framing of objects of visual art so that the viewer is situated in a masculine position of appreciation."
2. ↑  That the male gaze applies to literature and to the visual arts: Łuczyńska-Hołdys, Małgorzata (2013). *Soft-Shed Kisses: Re-visioning the Femme Fatale in English Poetry of the 19th Century*, Cambridge Scholars Publishing, p. 15.
3. ↑  Eaton, E.W. (September 2008). „Feminist Philosophy of Art". *Philosophy Compass*. Wiley-Blackwell. **3** (5): 873–893. doi:10.1111/j.1747-9991.2008.00154.x.
4. ↑  Walters, Suzanna Danuta (1995). "Visual Pressures: On Gender and Looking", *Material Girls: Making Sense of Feminist Cultural Theory*. Berkeley, California:  University of California Press,   გვ. 57. ISBN 9780520089778.
**ერნსტ-ჰაპელის სტადიონი**, ასევე ცნობილია, როგორც *პრატერის სტადიონი* — სტადიონი ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში. იგი შენდებოდა 1929–1931 წლებში და გაიხსნა 1931 წელს. სტადიონს სახელი გადაერქვა 1992 წელს, როდესაც ავსტრიელი ფეხბურთელი, ერნსტ ჰაპელი გარდაიცვალა. სტადიონზე გაიმართება უეფა ევრო 2008-ის ფინალი.

ფეხბურთი
--------

ერნსტ-ჰაპელი არის ყველაზე დიდი სტადიონი ავსტრიაში. იგი ეკუთვნის ავსტრიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს. აქ იმართება როგორც შიდა ჩემპიონატის მატჩები, ასევე უეფას თასისა და უეფას ჩემპიონთა ლიგის მატჩებიც. 

სტადიონი მიეკუთვნება უეფას ხუთვარსკვლავიან სტადიონების რიცხვს. სტადიონის ტევადობა გაიზარდა 49,825-დან 53,008-მდე, სპეციალურად უეფა ევრო 2008-ისთვის. სტადიონზე ყველაზე მრავალრიცხოვანი დასწრება დაფიქსირდა 1960 წელს, როდესაც ავსტრია საბჭოთა კავშირს ეთამაშებოდა. მაშინ თამაშს 92,706 მაყურებელი დაესწრო.

კონცერტები
----------

სტადიონზე ჩატარებულა არაერთი როკ კონცერტი, რომლებსაც 56,000-მდე მაყურებელი ესწრებოდა. სტადიონზე გამოსული მუსიკოსებიდან და ჯგუფებიდან აღსანიშნავია: რობი უილიამსი, მაიკლ ჯექსონი, ბონ ჯოვი, Three Tenors, როლინგ სტოუნზი, U2, განზ-ენ-როუზიზ, პინკ ფლოიდი და ტინა ტერნერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ერნსტ–ჰაპელის სტადიონი***

* ერნსტ–ჰაპელის სტადიონის სურათები დაარქივებული 2008-07-02 საიტზე Wayback Machine.
* ერნსტ–ჰაპელის სტადიონის 3D მოდელი დაარქივებული 2008-05-08 საიტზე Wayback Machine.
**კაჭრეთი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გურჯაანიდან 35 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1958 ადამიანი.

სოფელში ფუნქციონირებს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს საზოგადოებრივი ცენტრი.

ისტორია
-------

სოფლის ტერიტორია უძვეელესი დროიდან წარმოადგენდა ადამიანთა სამოსახლოს. ივანე ჯავახიშვილის მიხედვით მისი სახელწოდება მომდინარეობდეს კაჭარიდან, საბას განმარტებით *„კაჭარად"* იყოდება „უწყლოს ალაგს რიყის მსგავსი ქვა".

კაჭრეთი მდებარეობს ქართლ-კახეთის დამაკავშირებელ მნიშვნელოვან გზაზე. აქ გათხრილ ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამარხთა ინვენტარი სრულ თანხვედრაშია მცხეთის და სამთავროს VI-VII საუკუნეების სამარხთა ინვენტრათან, რაც სპეციალისტთა აზრით მცხეთასთან უშუალო მეზობლობას და მოკლე დამაკავშირებელი გზის არსობობაზე მიუთითებს. საქართველოს ერთიანობის ხანაში, როგორც მნიშვნელოვან გაზაზე მდებარე პუნქტი, კაჭრეთი უშუალოდ სამეფო ხელისულფების კონტროლს ექვემდებარებოდა. კახეთის სამეფოს წარმოქმნისთანავე კი კახეთის მეფის დაქვემდებარებაში გადავიდა. XVII-XVIII საუკუნეებში სოფლის ყმა-მამულზე წილი ანდრონიკაშვილებმა და ერასტიშვილებმა დაიდეს და კაჭრეთი სათავადო სოფელი გახდა. ამ ორ საგვარეულოს შორის ძალზე ხშირი იყო სასამართლო დავა სოფლის მამულებზე. კახეთის სამხრეთ-ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით კაჭრეთი რუსთველი ეპისკოპოსის მემარცხენე სადროშოში შედიოდა.

აქ სოფლის მოსახლეობა უძველესი დროიდან მისდევდა მევენახეობასა და მემინდვრეობას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბეჟიკოს საყდარი
* კაჭრეთის მეორე გორასამარხი
* კაჭრეთის პირველი გორასამარხი
* კაჭრეთის სადუღას ველის გორასამარხები
* კაჭრეთის სამაროვანი
* კაჭრეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
* კაჭრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 446.
* *კახიძე კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 175.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 26 ივლისი 2016.
2. ↑  საზოგადოებრივი ცენტრები დაარქივებული 2016-03-07 საიტზე Wayback Machine.. centre.gov.ge

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გურჯაანი** | გურჯაანის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
არაშენდა · ახაშენი · ბაკურციხე · გურჯაანი · დარჩეთი · ვაზისუბანი · ვაჩნაძიანი · ველისციხე · ვეჯინი · ზეგაანი · ზემო კაჭრეთი · ზიარი · კალაური · კარდანახი · კაჭრეთი · კახიფარი · კოლაგი · მელაანი · მუკუზანი · ნანიანი · ფხოველი · ქოდალო · ყიტაანი · შაშიანი · ჩალაუბანი · ჩუმლაყი · ძირკოკი · ჭანდარი · ჭერემი · ჯიმითი |

 |
**ვასილ ბარბაქაძე** (დ. 1884) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი. დაიბადა გლეხის ოჯახში. განათლება სოფლის სამრევლო სკოლაში მიიღო. ხელმოკლეობის გამო, ადრეული ასაკიდან დაიწყო მუშაობა თბილისის რკინიგზის სადგურში მექვაბედ. 1899 შეუერთდა „მესამე დასს". მონაწილეობას იღებდა გაფიცვებსა და რევოლუციურ გამოსვლებში. 1903 წლიდან შეურთდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიას. იყო პარტიის წითელი რაზმის წევრი. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ დათხოვნილ იქნა რკინიგზის სახელოსნოდან. შემდგომ პერიოდში აქტიურად იყო ჩართული კოოპერატივების ჩამოყალიბების საქმეში. იყო ქარეთველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების წევრი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო კახეთის რკინიგზის კომიტეტის წევრი. 1918 საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით გახდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. იყო ეროვნული საბჭოს შრომის კომისიის წევრი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ ცნობები არ მოიპოვება.

ლიტერატურა
----------

* *ირმაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 64.
"კალიფსო და ოდისევსი", არნოლდ ბოკლინი, 1883.
**კალიფსო** (ბერძნ. Καλυψώ) — ძველბერძნული მითოლოგიური ფერია, მცხოვრები უკიდურეს დასავლეთში კუნძულ ოგიგიაზე, სადაც ხომალდის ნაფოტზე გადარჩენილი ოდისევსი მოხვდა. ატლანტოსის ქალიშვილი. მრავალი მითის მიხედვით კალიფსო კირკეს დაა. 

ითაკაში მიმავალი ოდისევსი მოხვდა კუნძულ ოგიგიაზე თავის თანამგზავრებთან ერთად. შვიდი წლის განმავლობაში ჰყავდა კალიფსოს ოდისევსი გამოქვაბულში. მეშვიდე წელს მას ჰერმესმა ღმერთების ბრძანება გადასცა ოდისევსის გაშვების შესახებ და კალიფსოც იძულებული შეიქმნა დამორჩილებოდა ღმერთების სურვილს.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიმფები |
| --- |
|  |
| სტიქიური ძალების ნიმფები | 
 ამარილა  **·**  არეტუსა  **·**  ბრიტომარტიდა  **·**  დაფნია  **·**  დიონა  **·**  იდეა  **·**  კალიფსო  **·**  კალისტო  **·**  კირენა  **·**  კორონიდა  **·**  მელანიპე  **·**  პანდროსა  **·**  სალმანიდა  **·**  ფილირა  **·**  ეგერია  **·**  ექო  |
|  |
| ორეადები: | 
 ექო  |
|  |
| დრიადები: | 
 ევრიდიკე  |
|  |
| ნაიადები: | 
 ნიკეა  |
|  |
| ნერეიდები: | 
 ამფიტრიტა  **·**  თეტიდა  **·**  გალათეა  |
|  |
| 
**ბერძნული მითოლოგია** |

 |

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კალიფსო***
**ერთხელ ამერიკაში** (იტალ. C'era una volta in America, ინგლ. Once Upon a Time in America) — 1984 წლის იტალიური კრიმინალური ჟანრის ფილმი, გადაღებული რეჟისორ სერჯო ლეონეს მიერ. მთავარ როლებში არიან რობერტ დე ნირო და ჯეიმზ ვუდსი. ასახულია ებრაელი მოზარდების ცხოვრება ნიუ-იორკის გეტოში. ფილმში წამოწეულია მეგობრობის, სიყვარულის, ვნების, სიხარბის, ღალატისა და ტკივილის თემები; ასევე ნაჩვენებია ამერიკულ საზოგადოებაში განგსტერების გამოჩენა.

ფილმი ჰარი გრეის მოთხრობის „The Hoods" ადაპტაციაა, რომელიც თავად ლეონემ შეასრულა ფილმზე „ერთხელ დასავლეთში" (1968) მუშაობისას.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
1920-იან წლებში, როდესაც ამერიკა მხიარულებდა ჯაზის ხმებზე და ყოველი ქუჩაში მოხეტიალე ოცნებობდა მილიონერი ყოფილიყო, ნიუ-იორკის გარე უბნებში რამდენიმე მამაცი ბიჭი შეხვდა ერთმანეთს. ისინი კონკურენტებს თავიდან იშორებდნენ, დაუნდობლად სჯიდნენ მოღალატეებს და თავხედურად მახვილგონიერ თაღლითობებს ასრულებდნენ, ისინი კრიმინალური სამყაროს მეფეები გახდნენ „მშრალი კანონის" სამყაროს დროს. მათ ფიცი დადეს ერთმანეთისთვის თავი გაეწირათ, ვინაიდან მათთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი მეგობრობა იყო. უამრავი წლის შემდეგ ბედისწერა სასტიკად მოექცა მათ და აიძულა, ფიცი შეესრულებინათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ერთხელ ამერიკაში" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ფილმისთვის მიძღვნილი საიტი დაარქივებული 2010-12-29 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სერჯო ლეონეს ფილმები |
| --- |
|  |
| 1960-იანები | 
* *როდოსის კოლოსი* (1961)
* *ერთი მუჭა დოლარისთვის* (1964)
* *რამდენიმე დოლარით მეტი* (1965)
* *კარგი, ცუდი, ბოროტი* (1966)
* *ერთხელ ველურ დასავლეთში* (1968)
 |
|  |
| 1970-იანები | 
* *ერთი მუჭა დინამიტი* (1971)
 |
|  |
| 1980-იანები | 
* *ერთხელ ამერიკაში* (1984)
 |

 |
**იშხვარი**, **შავი ყარყატი** ან უბრალოდ **ყარყატი** (ლათ. Ciconia nigra) — ფრინველი ყარყატისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევრაზიის ტყის ზონებში, მათ შორის საქართველოშიც. იზამთრებს სამხრეთ აზიაში. სამხრეთ აფრიკაში ცხოვრობს მობინადრე პოპულაცია (ანუ ძირითადად არ მიგრირებს). მსოფლიოში უდიდესი პოპულაცია ბინადრობს ზვანეცის ჭაობებთან ახლოს, ბელარუსში. იშხვარის ცხოვრების წესი და ხასიათი ნაკლებადაა შესწავლილი. თეთრი ყარყატისაგან განსხვავებით არ უყვარს ადამიანებთან მეზობლობა და უპირატესობას მიყრუებულ, ძველ, ბარის ტყეებს ანიჭებს. მაღალმთაში ბინადრობს მხოლოდ წყალსატევებთან (ტბა, მდინარე, ჭაობი) ახლოს. სხვა ყარყატების მსგავსად ლივლივებს ჰაერში. ფრენისას თავი და კისერი წინ, ხოლო გრძელი ფეხები უკან აქვს გაშვერილი. იკვებება უმთავრესად თევზით, აგრეთვე წყლის მცირე უხერხემლო და ხერხემლიანი ცხოველებით, რომელთაც იჭერს წყალმარჩხ ადგილებში, ყურეებში და წყალსატევებში სეირნობისას. ზამთარში ძირითადად ჭამს მცირე მღრღნელებს, მსხვილ მწერებს, გველებს, ხვლიკებს და მოლუსკებს. იშხვარი მონოგამური ფრინველია, მრავლდება 3 წლის ასაკიდან. ბუდობს წელიწადში ერთხელ, ბუდეს იკეთებს 10–20 მ სიმაღლეზე ძველი, მაღალი ხეების გვირგვინებში ან კლდეებზე ადამიანთა საცხოვრისისგან მოშორებით. ზოგჯერ იშხვარმა ბუდე შეიძლება მთებშიც გაიკეთოს, ზღვის დონიდან 2200 მ სიმაღლეზე. ბუდე მასიურია, აშენებულია მსხვილი ხეების ტოტებით, სიცარიელეები მიწითა და თიხითაა ამოვსებული. ზოგ შემთხვევაში ერთი ბუდე რამდენიმე თაობის გამოსაჩეკად გამოიყენება. ბუდობის ადგილებში იშხვარები მარტის ბოლოს–აპრილის დასაწყისში ჩადიან. მამალი იპატიჟებს დედალს ბუდისაკენ თეთრი ბოლოს აწევით და ძლიერი სტვენით. ეს უკანასკნელი დებს 4–7 კვერცხს, კრუხობს ორივე მშობელი, ინკუბაცია 30 დღე-ღამე გრძელდება. იმის გამო, რომ პირველივე კვერცხის დადებისთანავე იწყება კრუხობა, ბარტყები არაერთდროულად იჩეკებიან. ისინი თეთრები ან ნაცრისფერები არიან, ნისკარტის ძირი ნარინჯისფერი აქვთ, წვერი — მომწვანო-ყვითელი. გამოჩეკიდან 10 დღის განმავლობაში ისინი მხოლოდ წვანან ბუდეში, შემდეგ სწავლობენ ჯდომას. 35–40 დღის ასაკში ფეხზე დგებიან. საერთოდ ბუდეში 55–65 დღეს ატარებენ. მშობლები მათ დღე-ღამეში 4–5-ჯერ კვებავენ ამოცოხნილი საკვებით.

ლიტერატურა
----------

* Бейчек В. Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. М.: Лабиринт-пресс
* Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся М.: Мысль 1995
* Красная книга Российской Федерации М.: АСТ 2001
* Ганзак Я. «Иллюстрированная энциклопедия птиц». Прага: Артия 1974
* Жизнь животных т.6. Птицы М.: «Просвещение» 1986.
* Н. Шпиленок «Белый аист. Посланец неба. Чёрный аист. лесной отшельник» М.: Издательство Белая ворона
* Ивановский В. В. Самусенко И. Э. Привлечение чёрного аиста на искусственные гнездовья // Аисты: Распространение, экология, охрана: Материалы I и II \* Всесоюзных совещаний рабочей группы по аистам ВОО. — Мн. — 1990. — С. 212—214.

სქოლიო
------

1. 1 2  *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 631.
2. ↑  ჯავახეთის დაცული ტერიტორიები, *საქართველოს მთავრობა*
3. ↑  Рамсарские угодья Беларуси.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-25. ციტირების თარიღი: 2018-09-17.
ადამიანის ერითროციტები
**ერითროციტები** (ბერძნ. ἐρυθρός — წითელი და κύτος — უჯრედი, სათავსი), ასევე ცნობილი სახელწოდებით **სისხლის წითელი უჯრედები** — ადამიანის, ხერხემლიანი ცხოველებისა და ზოგიერთი უხერხემლოების სისხლის უჯრედები. ერითროციტების შემადგენლობაში შედის ცილოვანი ნივთიერება ჰემოგლობინი, რომელიც განსაზღვრავს სისხლის წითელ ფერს. ერითროციტების რაოდენობა 1მმ კუბში 4.5-5 მილიონია.

ფუნქცია
-------

ერითროციტების მთავარ ფუქნციად ითვლება ჟანგბადის გადატანა ფილტვებიდან ორგანიზმის ქსოვილებში და ნახშიროჟანგის უკუმიმართულებით გამოყვანა, ამაში მათ ჰემოგლობინის მოლეკულა ეხმარება.. თუმცა, სუნთქვის პროცესში მონაწილეობის გარდა, ერითროციტები ასრულებენ შემდეგ ფუნქციებსაც:

* გარემოს მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის რეგულირება;
* სისხლისა და ქსოვილების იიზოოსმოსური წნევის შენარჩუნება;
* სისხლის პლაზმიდან ამინომჟავების, ლიპიდების აბსორბცია და მათი ქსოვილებში გადატანა.

ერითროციტების მომწიფებას ძვლის ტვინში 10-12 დღე ესაჭიროება.

სადიაგნოსტიკო მნიშვნელობა
-------------------------

ანემიების შეფასებისას ჰემოგლობინის კოცენტრაციასთან და ჰემატოკრიტთან ერთად მნიშვნელოვანი როლი უჭირავს სისხლში ერითროციტების რაოდენობის განსაზღვრას.
ერითროციტების დასათვლელად გამოიყენება

1. გორიაევის სათვლელი ბადე;
2. ავტომატური მთველი ან ანალიზატორი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ერითროციტები***

* *Blood Groups and Red Cell Antigens* by Laura Dean. Searchable and downloadable online textbook in the public domain.
* Database of vertebrate erythrocyte sizes.
* Red Gold, PBS site containing facts and history


|  |  |
| --- | --- |
| ცხოვრების ვარსკვლავი | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სისხლი |
| --- |
|  |
| 
* სისხლის მიმოქცევა
* სისხლის პლაზმა
* ერითროციტები
* ლეიკოციტები
* თრომბოციტები
* გრანულოციტები
* აგრანულოციტები
* ნეიტროფილები
* ეოზონოფილები
* ბაზოფილი
* ლიმფოციტები
* მონოციტები
* სისხლის ჯგუფები
* სისხლის დაავადებები
* ზურგის ტვინი
 |  |

 |