**ტრიგრაფი** (ძვ. ბერძნ. τρι- „სამი" და ძვ. ბერძნ. γράφω „ვწერ") — შემადგენელი დამწერლობითი ნიშანი, რომელიც შედგება სამი ასოსაგან და გამოიყენება დამწერლობაში ფონემის და მათი ვარიანტების აღსანიშნავად: მაგალითად, ინგლ. sch სიტყვაში ინგლ. schilling, რომელიც აღნიშნავს ხმას /ʃ/, ფრანგ. eau სიტყვებში ფრანგ. eau, ფრანგ. château.

წარმოშობა
---------

ძველი დამწერლობითი ტრადიციების ენებში ტრიგრაფები წარმოიქმნება სტიქიურად ენის ხმოვანი შემადგენლობის ცვლილებების გამო. მაგალითად, ტრიგრაფი ინგლ. sch ინგლისურ ენაში წარმოიშვა, როგორც ხმოვანი კომპლექსის /skh/-ის აღსანიშნავად, რომელიც შემდგომში გადავიდა /ʃ/-ში, გერმანულ ენაში იგივე ტრიგრაფი თავდაპირველად აღნიშნავდა ხმათა ერთიანობას /sx/.

ახლად შექმნილ დამწერლობებში ტრიგრაფები (დიგრაფებთან ერთად) დამწერლობის შემქმნელებმა შემოიღეს იმ ხმებისათვის, რომლებსაც არ ჰყოფნით ასოები გამოყენებულ ანბანში. მაგალითად *гъь* აბაზურ, *хъу* ადიღეურ და ყაბარდოულ ენებში.

სტატუსი ენაში
-------------

როგორც წესი ტრიგრაფი განიხილება, როგორც სამი ცალკეული ასოს ერთობლიობა, რაც ანბანური მიმდევრობით აისახება ლექსიკონებში და სარჩევებში. მაგრამ ზოგიერთ ენებში დიგრაფებს და ტრიგრაფებს აქვთ საკუთარი ადგილი ანბანში, მაგალითად, უნგრული ტრიგრაფი *dzs*, რომელიც აღნიშნავს ხმას /d͡ʒ/.

მაგალითები
----------

### ზოგიერთი ტრიგრაფი ლათინურ დამწერლობებში

* Eau — ფრანგულ ენაში გამოიყენება ხმისთვის /o/, ასევე ზოგიერთ ინგლისურ სიტყვებში, ნასასხებს ფრანგული ენიდან (beauty /-juː-/, bureaucrat /-ə-/), bureaucracy /-ɑ-/)
* Gli — იტალიურ ენაში გამოიყენება ხმისთვის /ʎː/ ხმოვნების წინ (*i*-ის გარდა)
* Igh — ირლანდიურ ენაში გამოიყენება მახვილის გარეშე არსებული დამაბოლოვებელი ხმისთვის /iː/. ინგლისურ ენაში ასევე შეიძლება განხილული იქნას, როგორც ტრიგრაფი, რომელიც ნიშნავს დიფთონგს /aɪ/, მაგალითად, სიტყვაში ინგლ. night /naɪt/ „ღამე"
* Oin — ფრანგულ ენაში გამოიყენება ხმების ერთობლიობისთვის (აღმავალი დიფთონგი) /wẽ/. ტიბეტური პინინში გამოხატავს ხმას /ø̃/ (ალტერნატიული ჩანაწერი *ön*)
* Tch — კოისანურ ენა ნაროში გამოიყენება ხმისთვის /ǂʰ/, სანდავეს ენაზე ხმისთვის /tʃʰ/, ინგლისურ ენაში ხმისთვის /tʃ/ როგორც დიგრაფ ინგლ. ch ალტერნატივა ხმის ზოგიერთ მდგომარეობაში.

### ტრიგრაფები კირილიცურ დამწერლობებში

* Гъв — აბაზური ენა
* Гъу — ადიღეური, ყაბარდოული ენები
* Гъь — აბაზური ენა
* Гӏв — აბაზური ენა
* Джв — აბაზური ენა
* Джъ — ადიღეური ენა
* Джь — აბაზური ენა
* Дзу — ადიღეური ენა
* Жъу — ადიღეური ენა
* Кхъ — ყაბარდოული ენა
* Къв — აბაზური ენა
* Къу — ადიღეური, ყაბარდოული ენები
* Къь — აბაზური ენა
* Кӏв — აბაზური ენა
* Кӏу — ადიღეური, ყაბარდოული ენები
* Кӏь — აბაზური ენა
* Пӏу — ადიღეური ენა
* Тӏу — ადიღეური ენა
* Хъу — ადიღეური, ყაბარდოული ენები
* Хӏв — აბაზური ენა
* Чӏв — აბაზური ენა

### ტრიგრაფები სხვა დამწერლობით სისტემებში

იაპონურ ენაში კანის ტიპის დამწერლობისას ტრიგრაფები შეიძლება წარმოიქმნას მარცვლების დაწერისას პალატალიზაციასთან ერთად და გრძელი ხმოვანისას, რომლებიც გამოისახება ცალკეული ნიშნებით. მაგალითად, ひょう (*ჰირაგანა*) / ヒョウ (*კატაკანა*) *ჰიო:*.

კორეულ დამწერლობა ჰანგილში არსებობს მხოლოდ ერთი ტრიგრაფი ㅹ. მაგრამ ის არ გვხვდება არც ერთ ტექსტში და არსებითად თეორიული ნიშანია ხმა \*/v̥/-ის გამოსახატავად. ტრიგრაფი შედგება დიგრაფისგან ㅃ \*/b̥/ და ხელმოწერილი დიაკრიტიკული ნიშნისაგან (წრისაგან), რომელიც მარკირებას უკეთებს თანხმოვანთა ლაბიოდენტალურ რიგს.

### ტრიგრაფები ჟესტების ენებზე

ამსლენში *(ჟესტების ამერიკული ენა)* არსებობს ჟესტი, რომელშიც შეერთებულია ამერიკული დაქტილური ანბანის სამი ნიშანი — **i**, **l** და **y**. ფორმალურად ეს ჟესტი შეიძლება ჩაითვალოს ტრიგრაფად, რადგანაც შედგება ჟესტებისგან, რომლებიც ასოებს გამოსახავენ, მაგრამ მნიშვნელობის მიხედვით ის ინგლისური გამონათქვამის ინგლ. **I** **L**ove **Y**ou „მე შენ მიყვარხარ" აბრევიატურაა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიგრაფი
* პენტაგრაფი
* ტეტრაგრაფი
* ჰექსაგრაფი
* დიფთონგი
* ტრიფთონგი