recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მიხეილ თამარაშვილის გამზირი** — ქუჩა თბილისში, ვაკისა და საბურთალოს რაიონებში (ვაკე, საბურთალო); ილია ჭავჭავაძის მოედნიდან ვაჟა-ფშაველას გამზირამდე. წარმოადგენს ვაკე-საბურთალოს შემაერთებელ მაგისტრალს. გაყვანილია 1958 წელს (სიგრძე 1600 მ). 1965 წელს ეწოდა დავით გურამიშვილის ქუჩა, 1990 წელს — მიხეილ თამარაშვილისა. ახლანდელი გამზირის მცირე ნაწილი, ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირიდან ვაჟა-ფშაველას გამზირამდე, წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში; 1962 წლიდან გიორგი (გიგო) გაბაშვილის სახელი ერქვა. 2017 წელს გიგო გაბაშვილისა და მიხეილ თამარაშვილის ქუჩები გაერთიანდა და მიხეილ თამარაშვილის გამზირი ეწოდა.

ქუჩის მარჯვენა მხარესაა ყოფილი იპოდრომი (გაიხსნა 1959 წელს; არქიტექტორი ი. კასრაძე), მარცხენა მხარეს — ელეფთერ ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტი. ქუჩაზე, ხეივანში, იდგა კირილ შჩოლკინის ბიუსტი (მოქანდაკე გ. თოიძე, არქიტ. გ. ჩიჩუა; მოიხსნა 2008 წელს).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გიგო გაბაშვილის ქუჩა

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008, ISBN 978-99928-20-35-3.

სქოლიო
------

1. 1 2  ენციკლოპედია „თბილისი", 2008, გვ. 86
2. ↑  ენციკლოპედია „თბილისი", 2008, გვ. 41
3. ↑  ქ.თბილისში, ვაკის და საბურთალოს რაიონებში, გიგო გაბაშვილის და მიხეილ თამარაშვილის ქუჩებისთვის მიხეილ თამარაშვილის გამზირის სახელის მინიჭების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (25 ივლისი, 2017). ციტირების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2023
**ევროპე** (ძვ. ბერძნ. Εὐρώπη) – უძველესი წინაბერძნული ღვთაება, მიწათმოქმედთა მფარველი ქალღმერთი. გვიანი ხანის ზოგიერთი თქმულების მიხედვით, ევროპე ფენიქსის ასულია. შედარებით გავრცელებული მითოსის თანახმად კი – ფინიკიის მეფის, აგენორისა, რომელსაც ტელეფასასგან შეეძინა კადმოსი და ევროპე, მათ სხვა შვილებიც ჰყავდათ.

ევროპის სტატუა, ქალაქი ვალეტა, პალაცო ფერერია
*ევროპეს მოტაცება*, ტიციანი (1562 წელი)
*ევროპეს მოტაცება*, რემბრანდტი, (1632 წელი)
*ევროპეს მოტაცება*, ფრანსისკო გოია, (1772 წელი)
ევროპე მეტად ლამაზი იყო. იგი ხშირად სეირნობდა ხოლმე ტიროსის სანაპიროზე თავის მეგობრებთან ერთად. ერთხელ, ევროპე იხილა ზევსმა და შეიყვარა. მან უბრძანა ჰერმესს აგენორის ჯოგი ზღვასთან რაც შეიძლება ახლოს მიედენა. თავად კი უზარმაზარი ღაბაბითა და სულ ერთი ბეწო მარგალიტის რქებით მოსილი თეთრთოვლა ხარის სახე მიიღო და ჯოგს შეერია. ხარის სილამაზით მოხიბლულმა ევროპემ შიში დაძლია და მშვენიერ ცხოველს გაეთამაშა: ხან ყვავილებით ამოუვსო პირი, ხან გვირგვინები დაადგა მარგალიტის რქებზე. ბოლოს ზურგზეც მოაჯდა და არც კი შემკრთალა, როდესაც ხარმა მოულოდნელად ზღვის სიღრმეში შეცურა.

ზევსმა კრეტაზე ამოიყვანა ახლა უკვე შეშინებული ევროპე, რომელსაც მარჯვენა ხელი მარგალიტის რქაში ჩაევლო მისთვის, მარცხენათი კი ჯერ კიდევ ეკავა ყვავილებით სავსე კალათა. აქ ღმერთი არწივად გარდაისახა და კამკამა წყაროს ტირიფთა ჩრდილში თანაეყო მშვენიერ ქალწულს. ევროპემ მისგან სამი შვილი შვა: მინოსი, რადამანთისი და სარპედონი. დიდხანს ეძებეს აგენორის ვაჟებმა ევროპე, მაგრამ მის კვალსაც ვერ მიაგნეს. ბოლოს კადმოსი დელფოს ეწვია, სადაც პითიამ ურჩია, შეეწყვიტა ევროპეს ძებნა. მოგვიანებით ევროპე ცოლად მოიყვანა კრეტის მეფე ასტერიონმა, რომლის შემდეგაც სამეფო ტახტზე ავიდა სახელოვანი მინოსი. ევროპეს კულტი გავრცელებული იყო თებესა და კრეტაზე. კრეტაზე მას თაყვანს სცემდნენ ელოტისის სახელით.

ანტიკურ ხელოვნებაში ევროპეს მოტაცება მხატვართა რჩეულ სიუჟეტად იქცა. მას ხშირად ვხვდებით ლარნაკთა და ფრესკულ ფერწერაში. ევროპეს მოტაცებაა აღბეჭდილი ლორენის, ტინტორეტოს, ვერონეზეს, ტიციანის, რემბრანტის, ტიეპოლოსა და სხვა სახელოვან მხატვართა ტილოებზეც.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 29.
**წმინდა პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარი** ან **ვაშინგტონის საკათედრო ტაძარი** — აშშ-ის ანგლიკანური საეპისკოპოსო ეკლესიის მთავარი ტაძარი, მდებარეობს ვაშინგტონში, აშშ. შენობა ნეოგოთიკურ სტილშია აგებული, სიდიდით მეექვსე საკათედრო ტაძარია მსოფლიოში და სიდიდით მეორე აშშ-ში. საძირკველში პირველი ქვის ჩადება 1907 წლის 29 სექტემბერს მოხდა, მშენებლობის დაწყებას ესწრებოდა პრეზიდენტი თეოდორ რუზველტი. მშენებლობა 83 წელი გაგრძელდა და საზეიმოდ დასრულდა 1990 წელს, ჯორჯ ბუში უფროსის პრეზიდენტობისას. ტაძარი პროტესტანტური საეპისკოპოსო-საკათედრო ფონდის მმართველობის ქვეშაა, რომელიც 1893 წლის 6 იანვრიდან, კონგრესის მიერ ტაძრის მშენებლობისთვის გაცემული ნებართვის დროიდან არსებობს. მდებარეობს ვაშინგტონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. შედის აშშ-ის ისტორიული ადგილების ეროვნული რეესტრში. 2011 წლის 23 აგვისტოს მომხდარი მიწისძვრის შედეგად ერთ-ერთი კოშკის სამი შპილი მოტყდა, მეოთხე კი სერიოზულად დაზიანდა. დაზიანდა ტაძრის სხვა ნაწილებიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვაშინგტონის საკათედრო ტაძარი. გეოგრაფიული დასახელებების საინფორმაციო სისტემა (აშშ), აშშ-ის გეოლოგიური უწყება.[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  WNC: Facts and Figures.
2. ↑  Lenta.ru: Америка: Из-за землетрясения Вашингтонский собор лишился шпилей

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვაშინგტონის საკათედრო ტაძარი***
**ჰარუმა მიურა** (იაპონ.三浦 春馬; მიურა ჰარუმა, 5 აპრილი, 1990 – 18 ივლისი, 2020) — იაპონელი მსახიობი და მომღერალი. მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა სატელევიზიო დრამაში აგრი (1997) და პოპულარული გახდა ფილმ კოიზორაში (2007) მონაწილეობის შემდეგ, რისთვისაც მოიგო წლის ახალბედას ჯილდო იაპონიის ფილმის აკადემიის 31-ე დაჯილდოებაზე. მომდევნო წლებში აღსანიშნავია, რომ მონაწილეობა მიიღო გოკუსენის მე-3 სეზონში (2009), სისხლიანი ორშაბათი (2009), ნაოკო (2009), კიმი ნი ტოდოკე (2010), ბოლო კონკია (2010), ბოკუ ნო იტა ჯიკან (2013), მარადიული ნული (2013), ტიტანებთან შერკინება (2015), გინტამა 2 (2018) და ორი კვირა (2019). ის ასევე მონაწილეობდა მომხიბვლელი ფეხსაცმლის მიუზიკლის იაპონურ ვერსიაში (2016) ლოლას როლში, რისთვისაც მიიღო საუკეთესო ახალი მსახიობისა და ჰარუკო სუგიმურას ჯილდო იომიურის თეატრის 24-ე დაჯილდოებაზე. გარდა მისი სამსახიობო კარიერისა, მიურას ჰქონდა დებიუტი მომღერლის ამპლუაში 2019 წელს სინგლით „Fight for Your Heart", რასაც მოჰყვა სინგლი „Night Diver" 2020 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (იაპონური)
* ჰარუმა მიურა კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ჰარუმა მიურა საიტზე Discogs

სქოლიო
------

1. ↑  三浦春馬のプロフィール. ORICON NEWS. ციტირების თარიღი: 13 თებერვალი, 2021
2. ↑  „俳優の三浦春馬さん死亡…自宅で自殺か、「本当に残念」". *yomiDr./ヨミドクター（読売新聞）* (იაპონური). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-18. ციტირების თარიღი: 13 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
ნიაზ ზოსიძე
**ნიაზ ზოსიძე** (დ. 20 დეკემბერი, 1962) — მწერალი, ჟურნალისტი, გრიგოლ რობაქიძის უნივერსიტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მოგვიანებით - ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტურანტურა ლიტერატურის განხრით.
სამუშაო გამოცდილება: გაზეთ „აჭარის" კორესპონდენტი (1989-94), აჭარის უმაღლესი საბჭოს პრესსამსახურის სპეციალიტი (1994-99), პრესსამსახურის უფროსი (1999), აჭარის ჟურნალისტთა კავშირის თავმჯდომარე (1999), გაზეთ „აჭარის" რედაქტორი (1999-2002).

2002-2003 წლებში მუშაობდა შუახევის რაიონის გამგებლად, 2008-2012 წლებში - იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

მონაწილეობს ადგილობრივ და საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში. იყო მუჰაჯირთა შთამომავლების მეხსიერების შემსწავლელი ბსუ-ს სამეცნიერო ექსპედიციის წევრი.

ავტორია 15 წიგნისა, მათ შორის: „იერუსალიმში", „რა დამავიწყებს", „აჭარა - ფარი საქართველოისა", „ნეტაი, ადრე მოსულიყავით...", „თან მეცინება, თან მეტირება", „გომარჯოს ფერეიდანს", „ცრემლს ნუ გამატან", „ახლა სიკვდილი არ შეიძლება", „სულერთია ოცდაათის მერე?", „ჩემი სამარადჟამო", „ყაჭო", „გურჯულ სიზმრებში ვარ" „ღმერთო გამახსენე" „სიკვდილი გაადვილდა", „ქაშუეთური ჩანაწერები". აგრეთვე ავტორია მრავალი საგაზეთო სტატიისა და სამეცნიერო ნაშრომისა.

1989 წლიდან არის საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის, 2019 წლიდან კი — საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით" — ქართული ჟურნალისტიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის. არის ფრიდონ ხალვაშის პრემიის ლაურეატი. 2022 წელს მიენიჭა საპატიო შუახეველის წოდება.

დაბადებიდან 60 წლისთავის საიუბილეოდ, 2022 წლის 20 დეკემბერს აჭარის მწერალთა სახლმა მას მიანიჭა „რჩეული შემოქმედის" წოდება. 2022 წლის დეკემბერში, ქალაქ ბათუმის მერიის კონკურსის შედეგად, ნიაზ ზოსიძე აღიარებული იქნა, როგორც „წლის ხელოვანი".

ჯილდოები
--------

* „ღირსების ორდენი"
* „ფრიდონ ხალვაშის პრემია"
* „საპატიო შუახეველი"
* „რჩეული შემოქმედი"
* „წლის ხელოვანი"

ბიბლიოგრაფია
------------

* „იერუსალიმში"
* „რა დამავიწყებს"
* „აჭარა - ფარი საქართველოისა"
* „ნეტაი, ადრე მოსულიყავით..."
* „თან მეცინება, თან მეტირება"
* „გომარჯოს ფერეიდანს"
* „ცრემლს ნუ გამატან"
* „ახლა სიკვდილი არ შეიძლება"
* „სულერთია ოცდაათის მერე?"
* „ჩემი სამარადჟამო",
* „ყაჭო",
* „გურჯულ სიზმრებში ვარ",
* „ღმერთო გამახსენე",
* „სიკვდილი გაადვილდა",
* „ქაშუეთური ჩანაწერები".

ლიტერატურა
----------

* საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ, ბათუმი, 2019, გვ. 42

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნიაზ ზოსიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გადაცემის სტუმარი-ფილოლოგი, პროფესორი და მწერალი ნიაზ ზოსიძე
* „ღმერთო გამახსენე" - ნიაზ ზოსიძის ახალი წიგნი
**იქისუს ციხე** — ციხე თუქეთში, სოფელ ოვუნდუში.

თორულიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კმ-ში, იქ სადაც მდინარე იქისუ, იგივე ყარამუსტაფას, იგივე დიპოტამოსის მდინარე ხარშიტს უერთდება, თანამედროვე სოფელი ოვუნდუა. სოფელის ცენტრში გამავალი მდინარის მარჯვენა მხარეს, როგორც ზემოთაც აღინიშნა, ოვუნდუს ციხეა. მის საპირისპიროდ, მდინარის მარცხენა მხარეს კი იქისუს ციხე. მისთვის ციხის მშენებლებს მეტად ხელსაყრელი ადგილი შეურჩევიათ. ნაგებობა მაღალ წოწოლა კლდის თავზე დაუშენებიათ. იგი ოთხივე მხრივ ფაქტობრივად მიუვალია. ერთადერთი შედარებით საკმაოდ რთული მისადგომი სამხრეთ აღმოსავლეთიდან აქვს. ნაგებობა ისეა შერწყმული კლდოვან რელიეფთან, რომ თითქმის შეუმჩნეველია და მთის კლდოვანი შვერილის შთაბეჭდილებას ტოვებს სივრცეში. დღეისათვის შემორჩენილია მისი ჩრდილოეთი კედელი, რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 6-7 მეტრს აღწევს. დანარჩენი გალავნის კედლები საძირკვლების დონემდეა მორღვეული. ემჩნევა ნგრევისა და აღდგენის კვალი. ციხის ძირითადი ნაწილი ნაგები ყოფილა კვადრატული ფორმის დამუშავებული ქვებით, წესიერი წყობით კირხსნარზე. ეს ნაგებობაც ოვუნდუს ციხე კოშკის მსგავსად, ადგილობრივთა აშენებული უნდა იყოს. ჩანს მისი მოგვიანო ეპოქებშიც გამოყენების კვალიც. იგი ოვუნდუს ციხესთან ერთად აკონტროლებდა გუმუშხანე ბაიბურთისაკენ თუ შირან ერზიჯანისაკენ მიმავალ გზებს. მათ შორის ის განსხვავებაა მხოლოდ, რომ ოვუნდუს ციხე ზედ გზაზეა, ხოლო იქისუს კი ოდნავ ზემოთ და იქედან დაჰყურებს გზასაც და ციხესაც.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2019, გვ. 44-45 ISBN 978-9941-8-1990-2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაქრაძე**. |

**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ბაქრაძე** (დ. 5 მაისი, 1925, ქუთაისი — გ. მაისი, 2009) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1971).

ბიოგრაფია
---------

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1971-იდან იქვე ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, 1972-იდან დეკორაციულ-გამოყენებითი ხელოვნების კათედრის გამგეა. ბაქრაძის მთავარი ნამუშევრებია: საცხოვრებელი სახლი ბარნოვის ქუჩაზე (1958), ობელისკი-შემოსასვლელი თბილისის 1500 წლისთავის აღსანიშნავად (1958), 300 არაგველის მემორიალი, სასტუმრო „ივერიის" რესტორნის მთავარი და აღმოსავლური დარბაზები და ღამის ბარი (1967), სასტუმრო „თბილისის" ღამის კლუბი „მუხამბაზი" (1973, ყველა თბილისი), სამამულო ომში დაღუპულ გმირთა მემორიალი (1966, ქ. სიღნაღი). 1925 წლის რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ მებრძოლ იუნკერთა მემორიალი (2006წ. დაბა კოჯორი).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 240.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
მარიის სასახლე
ადგილობრივი ქვიშის მოწითალო-მოყავისფრო აგურით ნაგები მარიის სასახლის ფასადი, ვასილი სადოვნიკოვის ნახატი
ილია რეპინის „სახელმწიფო საბჭოს სესია სასახლის დიდ დარბაზში"
**მარიას სასახლე**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **მარიინსკის სასახლე** (რუს. Мариинский дворец) — ბოლო ნეოკლასიკურ სტილში ნაგები იმპერიული სასახლე სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. სასახლე აშენდა 1839-1844 წლებში სამეფო კარის არქიტექტორი ანდრეი სტაკენშნეიდერის პროექტით.

სასახლე დგას წმინდა ისაკის საკათედრო ტაძრის პირდაპირ 99 მეტრი სიგანის ლურჯი ხიდის გადაღმა. მე-18 საუკუნეში ეს ადგილი ეკუთვნოდა ზახარ ჩერნიაშოვს, სადაც მისი სახლი იდგა (1762-1768), რომელსაც დროდადრო უთმობდნენ კონდეს პრინცსა და სხვა უცხოელ ძვირფას სტუმრებს რუსეთის დედაქალაქში ვიზიტისას. 1825-1839 წლებში ჩერნიაშოვის სახლში სამხედრო სკოლა იმყოფებოდა, სადაც მიხეილ ლერმონტოვი სწავლობდა ორი წელი.

სტაკენშნეიდერის სასახლის იდეა იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს გაუჩნდა მისი ქალიშვილის დიდი გრაფინია მარია ნიკოლოზის ასულისთვის ჩუქების მიზნით, იუჟინ დე ბოჰარნესის ვაჟთან ქორწინებასთან დაკავშირებით. მიუხედავად იმისა, რომ მიწითალო-მოყავისფრო ფასადი კორინთული კოლონებით ტრადიციულ ნეოკლასიკურ წყობაშია გადაწყვეტილი, მთელი დიზაინი XVII საუკუნის ფრანგული ბაროკოს ზეგავლენით შეიქმნა. ასევე შეინიშნება რენესანსის ეკლექტიური ზეგავლენა ექტერიერის ორნამენტებსა და ინტერიერის დეკორაციებზე. შენობის ყოველი მთავარი დარბაზი სხვადასხვა ისტორიულ სტილშია გადაწყვეტილი.

მარიას სასახლე იმპერიის საკუთრებაში 1884 წელს დაბრუნდა, მის განკარგვაში რჩება 1917 წლამდე, და აქ განლაგებული იყო რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საბჭო, სახ. კანცელარია და მინისტრთა საბჭო. სახელმწიფო საბჭოს სესიათა დიდი დარბაზის დიზაინი ეკუთვნის ლეონ ბენუას (1906). 1902 წლის 2 აპრილს ტერორისტების მიერ სასახლის ვესტიბიულში მოკლულ იქნა შინაგან საქმეთა მინისტრი, დმიტრი სიპიაგინი.

დროებითმა მთავრობამ სასახლე საკუთარ მფლობელობაში აიღო 1917 წლის მარტში და გადასცა რუსეთის რესპუბლიკის საბჭოს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სასახლეში სხვადასხვა საბჭოთა სამინისტროები და აკადემიები სახლობდნენ. დიდი სამამულო ომის დროს მასში ჰოსპიტალი იყო განთავსებული და იგი ინტენსიური დაბომბვის ქვეშ მოჰყვა. ომის შემდეგ სასახლე ლენინგრადის საქალაქო საბჭოს მფლობელობაში გადავიდა, 1991 წელს კი სანქტ-პეტერბურგის აღმასრულებელ ასამბლეას გადაეცა.

ლიტერატურა
----------

* Белякова З. И. Мариинский дворец (Серия: Дворцы и особняки Санкт-Петербурга). — СПб: Белое и чёрное, 1996
* Петров Г. Ф. Дворец у Синего моста: Мариинский дворец в Санкт-Петербурге. — СПб.: Logos, 2007. ISBN 978-5-87288-358-6
* Т. А. Петрова Дворец великой княгини Марии Николаевны-СПб Белое и чёрное, 1997
* Belyakova Zoia. Grand Duchess Maria Nikolayevna and her Palace in St.Petersburg,1994
* Веретин А. И. Петров Г. Ф. Мариинский дворец в истории Санкт-Петербурга и России. СПб. 1995г

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მარიის სასახლე"** ვიკისაწყობში.
* მარიის სასახლის ისტორია — Walkspb.ru
* მარიის სასახლე — elsa555.livejournal.com
* მარიის სასახლის აღწერა — Spb4you.ru
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Giorgi avalianii.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: 2024-04-2.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ხორში.

აღწერა
------

ძეგლი წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას, შვერილი წახნაგოვანი აფსიდით. ეკლესია ძლიერ დანგრეულია. შედარებით უკეთაა შემორჩენილი აღმოსავლეთი ნაწილი. ცენტრალური აფსიდა ფორმით ნალს უახლოვდება. საკურთხეველში გაჭრილია სამი სარკმელი. აფსიდა გამოყოფილია დარბაზისაგან ორსაფეხურიანი სოლეათი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნავებში იკითხება თითო სარკმელი. ეკლესიას ჰქონდა სამი სარკმელი, რომლებიც ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ინტერიერში შეიმჩნევა მოხატულობის მცირე ფრაგმენტები. ფასადები გაძარცვულია პერანგისაგან. შემორჩენილია მოჩუქურთმებული სარკმლის თავსართი. ნაგებობა დგას სამსაფეხურიან ცოკოლზე. ეკლესია ნაგები იყო კარგად გათლილი ქვიშა-ქვით - კირის დუღაბზე. ძეგლს ირგვლივ შემოუყვება წრიული ფორმის გალავანი, რომლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია კარიბჭის ნაშთი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10301
**შიდა ქართლის ვაკე** — სამხრეთ კავკასიის მთათაშორისი ბარის შუა ნაწილი. შემოსაზღვრულია კავკასიონის, ლიხის, თრიალეთისა და ქართლის ქედებით. მოიცავს ტირიფონ-მუხრანის ვაკესა (ჩრდილოეთით) და შუა მტკვრის ხეობას (სამხრეთით), რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კვერნაქებით. ტირიფონ-მუხრანის ვაკეს უკავია ნეოგენური წყებების სინკლინი და წარმოქმნილია კავკასიონის მდინარეთა აკუმულაციური მოქმედებით. აბსოლუტური სიმაღლე 500-800 მეტრი. მისი დასავლეთი ნაწილი ტირიფონის ვაკეა, აღმოსავლეთი - საამილახვროსა და მუხრან-საგურამოს ვაკეები. მტკვრის ხეობა გამომუშავებულია კვერნაქისა და თრიალეთის ქედებს შორის, დატერასებულია. ხეობის ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლეა 500-700 მეტრი.

ჰავა
----

შიდა ქართლის ვაკის ჰავა ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 10-12 °C, იანვრისა -3 °C, ივლისისა - 20-22 °C. წელიწადში 500-700 მმ ნალექი მოდის.

ლანდშაფტები
-----------

ვაკეზე ძირითადად გავრცელებულია მდელოს ალუვიური კარბონატული, ტყის ყავისფერი და შავმიწისებრი ნიადაგები, რომელზედაც განვითარებულია სტეპური და ტყესტეპური მცენარეულობა. მთავარ მდინარეთა გაყოლებით ჭალის ტყის ფრაგმენტებია. გაბატონებულია კულტურული ლანდშაფტები.

ლიტერატურა
----------

* *მარუაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 744.
**ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტი** — სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის შემადგენლობაში.

დაარსდა 1956 წელს, როგორც საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრი. 1977 წელს მიენიჭა ქართველი მეცნიერის და ცენტრის გახსნის ინიციატორის ნიკო მუსხელიშვილის სახელი. 1983 წელს გამოთვლითი ცენტრი გადაკეთდა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტად. 2006 წელს გარდაიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად, ხოლო 2010 წელს ჩამოყალიბდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტრუქტურულ ერთეულად დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სახით. სხვადასხვა დროს დაწესებულებას ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი მათემატიკოსები დავით კვესელავა (1956-1978), ნიკო ვახანია (1978-2006) და სხვ. 

ინსტიტუტის ბაზაზე ამოქმედდა საქართველოში პირველი ელექტრონული გამოთვლითი მანქანა, შეიქმნა პირველი პროგრამები გამოთვლითი მანქანებისათვის, დაიწერა პირველი ნაშრომები დაპროგრამების დარგში, შესრულდა პირველი სამუშაოები პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე კონკრეტული ამოცანების გამოთვლით მანქანებზე ამოსახსნელად.

ლიტერატურა
----------

* *ვახანია ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტის ოფიციალური ვებ-გვერდი
**ნანი გიორგის ასული ბრეგვაძე** (დ. 21 ივლისი, 1936, თბილისი) — ქართველი საესტრადო მომღერალი, საქართველოს სსრ-ისა (1974) და სსრკ-ის (1983) სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1956 წელს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრში. 1957 წელს გახდა მეექვსე საერთაშორისო ახალგაზრდულ-სტუდენტური ფესტივალის ლაურეატი მოსკოვში, სადაც გურამ ბზვანელის მიერ იოსებ გრიშაშვილის ლექსზე შექმნილი სიმღერა „ჩავაქრე სანთელი" შეასრულა. იგი წარმოშობით ნიგერიიდანაა.

1959–1964 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრის „რეროს" სოლისტი. 1964 წლიდან ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლის „ორერას" სოლისტია. 1980 წლიდან გამოდის სოლო კონცერტებით.

ბრეგვაძის საშემსრულებლო ხელოვნებისათვის დამახასიათებელია ლირიზმი, იგი ქართველი კომპოზიტორების მრავალი ახალი საესტრადო ნაწარმოების პირველი შემსრულებელია. ასრულებს როგორც ქართულ ისე ყოფილ სსრკ ხალხთა და საზღვარგარეთის ქვეყნების სიმღერებს. წარმატებით გამოდის ყოფილ სსრკ ქალაქებსა და მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში.

ახმოვანებდა ფილმებს და თავადაც გადაღებულია რამდენიმე მხატვრულ ფილმში: „ორერა, სრული სვლით!" (კამეო, რეჟ. ზაალ კაკაბაძე, 1970), „სამკაული სატრფოსთვის" (აიშა, რეჟ. თენგიზ აბულაძე, 1971), „მე, პელეს ნათლია!" (მაკა, რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი (უმცრ.), 1991), „სიყვარული აქცენტით" (რეჟ. რეზო გიგინეიშვილი, 2012), „მხატვრის მუზები" (რეჟ. შოთა კალანდაძე, 2014, მხატვრულ-დოკუმენტური) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1974 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1983 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1994 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 1995 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 1996 — ღირსების ორდენი (ქართული საესტრადო ვოკალური ხელოვნების განვითარებისა და პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ამ დარგში ხანგრძლივი მაღალფროფესიული მოღვაწეობისათვის)
* 2010 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
* 2014 — ილიას მედალი, „მარად და ყველგან, საქართველოვ, მე ვარ შენთანა" (ქართული კულტურისა და სულიერების წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისათვის)

ლიტერატურა
----------

* *გელოვანი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 512.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნანი ბრეგვაძე***

* 

* ნანი ბრეგვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნანი ბრეგვაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ნანი ბრეგვაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* ნანი ბრეგვაძე Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  2003-2015 წლებში საქართველოს პრეზიდენტების მიერ გაცემული სახელმწიფო ჯილდოები. ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (10 მაისი, 2016). ციტირების თარიღი: 21 აპრილი, 2023
ფინეთის გერბი
**ფინეთის პოლიტიკური სისტემა** ეფუძნება საპარლამენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის, მრავალპარტიული სისტემის რესპუბლიკის პრინციპებს. სახელმწიფოს მეთაურია ფინეთის პრეზიდენტი ალექსანდრ სტუბი, რომელიც ქვეყნის საგარეო პოლიტიკას ხელმძღვანელობს და ფინეთის თავდაცვის ძალების უმაღლესი მთავარსარდალია. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის ფიინეთის მთავრობას, რომლის მეთაურიც პრემიერ-მინისტრი პეტერი ორპოა. საკანონმდებლო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოა ფინეთის პარლამენტი (ფინ. Suomen eduskunta; შვედ. Finlands riksdag), მაგრამ ამ სექტორში გარკვეული უფლებები მთავრობასაც გააჩნია. ფინეთის კონსტიტუციის მიხედვით, პრეზიდენტს პარლამენტის გადაწყვეტილებებზე ვეტოს დადების უფლება აქვს, თუმცა პარლამენტს ხმათა უმრავლესობით მისი დაძლევა შეუძლია..

აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელია სასამართლო ხელისუფლება, რომელიც ორი სისტემისგან შედგება: საერთო სსასამართლოებისა და ადმინისტრაციული სასამართლოებისგან. საერთო სასამართლოებს შორის უმთავრესია ფინეთის უზენაესი სასამართლო, ხოლო ადმინისტრაციულ სასამართლოებს შორის, ფინეთის უზენაესი ადმინისტრაციული სასამართლო. ფინეთში საკონსტიტუციო სასამართლო არ არსებობს. კანონის კონსტიტუციურობა შეიძლება განხილულ იქნეს ინდივიდუალური სასამართლო პროცესის ფარგლებში.

ფინეთის მოქალაქეებს ინდივიდუალური და პოლიტიკური თავისუფლება აქვთ. 18 წლის ასაკიდან ყველა ფინელს აქვს ხმის მიცემის უფლება. ფინეთი პირველი ქვეყანა იყო მსოფლიოში, სადაც ქალებმა როგორც ხმის მიცემის, ისე თანამდებობების დაკავების უფლება შეზღუდვების გარეშე მიიღეს.

მიუხედავად იმისა, რომ ფინეთი იდეაში საპარლამენტო სისტემის რესპუბლიკაა, ქვეყნის პრეზიდენტს მაინც შენარჩუნებული აქვს რამდენიმე მნიშვნელოვანი უფლებამოსილება, მათ შორისაა საგარეო პოლიტიკისა და ქვეყნის ეროვნული უსაფრთხოების საქმეების ლიდერის ფუნქციები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფინეთის პრეზიდენტი
* ფინეთის პარლამენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Finland in The World Factbook დაარქივებული 2015-09-19 საიტზე Wayback Machine.
* ფინეთის კონსტიტუცია

სქოლიო
------

1. ↑  Position and duties - The President of the Republic of Finland: Position and Duties en-US.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 აგვისტო 2016. ციტირების თარიღი: 21 March 2018
2. ↑  Role of the Prime Minister en-US. ციტირების თარიღი: 21 March 2018
3. ↑  About Parliament. ციტირების თარიღი: 21 March 2018
4. ↑  Duties en-US.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 24 სექტემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 21 March 2018
**ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტი** — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება. შეიქმნა 1968 წელს თსუ-ის გამოყენებითი მათემატიკის სამეცნიერო-კვლევითი პრობლემური ლაბორატორიის ბაზაზე (დაარსდა 1966 წელს), რომლის წინამორბედი იყო თსუ-ის ელექტრონული გამოთვლითი მანქანების ლაბორატორია (დაარსდა 1960 წელს). 1978 წელს მიენიჭა ლაბორატორიის შექმნის ინიციატორის ილია ვეკუას სახელი. 

ინსტიტუტის უმთავრეს ამოცანად განისაზღვრა გამოყენებითი მათემატიკის აქტუალური პრობლემების კვლევა, სასწავლო პროცესისა და კვლევითი მუშაობის ინტეგრაციის მიზნით კვლევით სამუშაოებში უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლების და სტუდენტების ჩართვა, მათემატიკური მეთოდებისა და გამოთვლითი ტექნიკის დანერგვა უნივერსიტეტის არამათემატიკურ სამეცნიერო დარგებშიც.

1968-1977 წლებში ინსტიტუტის დირექტორი და მეცნიერ-ხელმძღვანელი იყო ილია ვეკუა, 1979-1983 წლებში — ანდრია ბიწაძე, 1986-2006 წლებში — დავით გორდეზიანი, ხოლო 2006 წლის ბოლოდან ინსტიტუტის დირექტორია გიორგი ჯაიანი.

ლიტერატურა
----------

* *ავაზაშვილი ნ. გორდეზიანი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის ვებ-გვერდი
აქემენიანური ეპოქის ოქროს გვერგვი სუზიდან, ძვ. წ. IV საუკუნე (ლუვრი, პარიზი)
**გვერგვი**, *კირკალი* — ლითონის საყელური, ყელზე სატარებელი სამკაული. ცნობილია ბრინჯაოს ხანიდან. 

მიდიაში, აქემენიანთა სპარსეთში, სოგდიანეში, სკვითებსა და სარმატებში წარჩინებულობის ნიშანი იყო. ასეთივე მნიშვნელობა ჰქონდა გვერგვს შუა საუკუნეებში სკანდინავიურ, სლავურ, ვოლგის, ოკის, კამის და ბალტიისპირეთის ხალხებში. ატარებდნენ როგორც მამაკაცები, ისე ქალები. გალიაში თავდაპირველად ქალის სამკაული იყო, შემდეგ ტომთა ბელადების ნიშნად იქცა. ძველ რომში მამაც მებრძოლებს გვერგვებით აჯილდოებდნენ. 

საქართველოში გავრცელდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ადრინდელი ანტიკური ხანის ძეგლებში. გვიანდელი ანტიკური ხანიდან აღარ იხმარება. 

გვერგვის ნაირსახეობაა ქართულ ეთნოგრაფიულ კულტურაში დადასტურებული ე. წ. ხატის უღელი — ლითონის, უმეტესად რკინის რგოლი (წნავდნენ წნელებისგანაც), რომელსაც მლოცველი ატარებდა ამა თუ იმ ხატის (სალოცავის) სახელობაზე, როგორც შეთქმულობის ნიშანს.

ლიტერატურა
----------

* *გაგოშიძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 607.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გვერგვი — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ვიზუალური ანთროპოლოგიისა და ლოკალური ისტორიის ლაბორატორია.
* 

* Torque — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
„**შერეკილები**" — ფანტასტიკური ჟანრის მხატვრული ფილმი, გადაღებული კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მიერ 1973 წელს. საკავშირო კინოგაქირავებაში გავიდა ერთი წლის შემდეგ. ფილმი გაჯერებულია იუმორითა და სახალისო სცენებით, რომლის ფრაზებიც მაყურებელმა მალევე აიტაცა. ფილმის სცენარი ეკუთვნის რეზო გაბრიაძეს და ეფუძნება მის მოთხრობა „უცხო ჩიტს", რეჟისურა კი - ელდარ შენგელაიას.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ერთაოზს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, სოფელში აღარაფერი დარჩენია, რადგან რაც კი ებადა მამისეულ ვალებში დაარიგა და ამიტომაც, ახლობლის რჩევით (ისიდორე ბაბუა) ბედის საძიებლად ქალაქში მიდის. შემთხვევით მემანქანე ტრიფონის მეუღლეს, მარგალიტას გაიცნობს, რომელიც ქმრის არყოფნით სარგებლობს და თაყვანისმცემლებს მასპინძლობს. მარგალიტაზე ერთიშეხედვით შეყვარებული ერთაოზი, მას ციხის უფროსის „ცხედრის" თავიდან მოშორებაში დაეხმარება. „გაცოცხლებული" ხუტა-უფროსი ერთაოზს ციხეში უკრავს თავს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ცოცხალი ოდიშელიძის, შავი დედალის დაძმაკაცებით დამარხვისთვისო, ამას შვიდი მე ათი, იჯექი თუ კაიაო" |
|  | (ერთაოზი) |

ციხეში ერთაოზი გაიცნობს ერთ უცნაურ პატიმარს - ქრისტეფორე მგალობლიშვილს გარიყულადან, რომელიც „ცათმფრენის" აგების იდეითაა შეპყრობილი. პატიმრები გარკვეული ხნის მუშაობის შემდეგ, ციხიდან გაიქცევიან და ცათმფრენის აგებას შეუდგებიან საავადმყოფოს უფროსის დახმარებით, რომელიც უნებლიეთ მათი იდეის მესაიდუმლე გახდა და ამით აღფრთოვანებულმა, ტიტანური აზრების დიდმა პატივისმცემელმა, დახმარება შესთავაზა. „შერეკილებად" მონათლული ქრისტეფორე და ერთაოზი, ცათმფრენს მართლაც ააგებენ და ყველას გასაოცად, ცაში აიჭრებიან.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „რას სჩადით, ვინ მოგცათ ამის უფლება, დაბრუნდით დედამიწაზე!" |
|  | (ნოშრევანი) |

როლებში
-------

* ვასილ ჩხაიძე — ქრისტეფორე მგალობლიშვილი (*გამომგონებელი*);
* დათო ჟღენტი — ერთაოზ ბრეგვაძე;
* არიადნა შენგელაია — მარგალიტა;
* ბორის წიფურია — ხუტა ოდიშელიძე (*ციხის უფროსი*);
* აბრეკ ფხალაძე — ნოშრევან კუჭუხიძე (*საავადმყოფოს უფროსი*);
* მერაბ ელიოზიშვილი — ტრიფონია (*მემანქანე*);
* აკაკი ბაქრაძე (მსახიობი) — მიზანა ბრეგვაძე (*ერთაოზის მამა*);
* გრიგოლ ტყაბლაძე — სოფლის ხუცესი;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***შერეკილები***

* 

* „შერეკილები" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* „შერეკილები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ალექსანდრე ვასილის ძე გაუკი** (რუს. Алекса́ндр Васи́льевич Га́ук) (დ. 3 აგვისტო, 1893, ოდესა, — გ. 30 მარტი, 1963, მოსკოვი) — რუსი დირიჟორი და პედაგოგი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1954). 

დაამთავრა პეტროგრადის კონსერვატორია (ნ. ჩერეპნინის კლასი, 1917). სადირიჟორო მოღვაწეობა დაიწყო 1917 წლიდან. 1930–1934 წლებში იყო ლენინგრადის ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი, 1934–1936 წლებში — საკავშირო რადიოს დიდი სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი, 1936–1941 წლებში — სსრკ სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი, 1953–1962 წლებში — საკავშირო რადიოს დიდი სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. ასწავლიდა ლენინგრადის და მოსკოვის კონსერვატორიებში (1948 წლიდან პროფესორი).

1941-1943 წლებში გაუკი მოღვაწეობდა საქართველოში, იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი და თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი. დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ქართულ მუსიკალურ საზოგადოებაში. გაუკის მოწაფეები იყვნენ: ალექსანდრე მელიქ-ფაშაევი, ევგენი მიქელაძე, ევგენი მრავინსკი, ევგენი სვეტლანოვი, ვახტანგ ფალიაშვილი, ჯემალ გოკიელი და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. ?.
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ. 2015. – გვ. 99.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე გაუკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გრაფინია **ვილმა ჯოზეფა ლაურა ილკა ჰუგონაი სენტ-დიორდი** (უნგრ. Hugonai Szentgyörgyi Vilma Jozefa Laura Ilka*, ასევე ცნობილია, როგორც ვილმა ჰუგონაი (უნგრ. Hugonnai Vilma); დ. 30 სექტემბერი, 1847, ნად-ტეტენი — 25 მარტი, 1922, ბუდაპეშტი) — პირველი უნგრელი ქალი ექიმი.*

ბიოგრაფია
---------

 ვილმა ჰუგონაი 1900 წელს
 ვილმასა და მისი მეუღლის ვინსის საფლავი
გრაფ კალმან ჰუგონაი ფონ სენტ-გიორგის და გრაფინია რიზა პანჩეის მეხუთე შვილი. მე-19 საუკუნეში გოგონები არ დადიოდნენ საშუალო სკოლებში, ამიტომ ვილმამ განათლება სახლში მიიღო. 18 წლის ასაკში იგი ცოლად გაჰყვა მიწის მესაკუთრე დიორდ სილაშისს. წყვილს სამი ვაჟი შეეძინა.

1872 წელს სილაშიმ ცოლს მისცა ნება ციურიხის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე ჩაბარების უფლება, მაგრამ იგი ვალდებული იყო გადაეხადა სწავლის და საცხოვრებლის საფასური. 1879 წელს ჰუგონაიმ წარმატებით ჩააბარა საბოლოო საკვალიფიკაციო გამოცდები, დაამთავრა უმაღლესი სასწავლებელი და სამსახური მიიღო უნივერსიტეტის ქირურგიულ კლინიკაში. 1880 წელს დაბრუნდა უნგრეთში, მაგრამ სამედიცინო პრაქტიკის უფლება ვერ მიიღო. 1881 წლის მარტში მან ჩააბარა სავალდებულო გამოცდები უნგრეთის უნივერსიტეტში შესასვლელად, თუმცა 1882 წლის მაისში თხოვნა უნგრეთის რელიგიისა და განათლების მინისტრისადმი, რომ მისი დიპლომი უნგრეთში მოქმედად აღიარებულიყო, უარყოფილი იქნა. ვილმამ ჩააბარა გამოცდები და მოიპოვა მხოლოდ მეანად მუშაობის უფლება. განქორწინების შემდეგ იგი იძულებული გახდა მარტო ერჩინა ოჯახი.

1887 წელს მეორედ გათხოვდა. მისი ქმარი გახდა პროფესორი ვინს (ვინცე) ვარტა (1844-1914), რომელიც უნგრეთის სამეფო სამეცნიერო საზოგადოების პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1899-1909 წლებში. ქორწინებაში ქალიშვილი შეეძინათ. ქმრის თხოვნით მან შეწყვიტა სამედიცინო საქმიანობა, მაგრამ განაგრძო ბრძოლა მისი დიპლომის კანონიერად აღიარების უფლებისთვის. 1895 წელს უნგრეთში ქალებს უნივერსიტეტებში სწავლის უფლება მიეცათ, ხოლო 1897 წლის მაისში მას უფლება მიეცა ოფიციალურად ემუშავა ექიმად, მაგრამ 1913 წლამდე ყველა ქალი მუშაობდა მამაკაცი კოლეგების მეთვალყურეობის ქვეშ. . ამრიგად, იგი გახდა პირველი ქალი ექიმი უნგრეთში, ხოლო 1900 წელს პირველი უნგრელი ქალი ექიმი, რომელმაც დიპლომი უნგრეთში მიიღო, გახდა შარლოტა შტაინბერგერი. 

1914 წლის აგვისტოში ჰუგონაიმ დაამთავრა საველე მედიცინის კურსები და დაინიშნა ტექნიკური უნივერსიტეტის სამხედრო ჰოსპიტალის მთავარ ექიმად. იგი დააჯილდოვეს ომის სამახსოვრო მედლით, ასევე წითელი ჯვრისგან დამსახურებისთვის გადაეცა II ხარისხის ჯილდო.  იგი გარდაიცვალა 1922 წლის 25 მარტს 74 წლის ასაკში. დაკრძალულია ბუდაპეშტის კერეპეშის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* Erzsébet Kertész: Vilma doktorasszony. Az első magyar orvosnő életregénye. Budapest 1965, 1998.
* Iván Völgyes, Nancy Völgyes: The liberated female. Life, work, and sex in socialist Hungary. Westview Press 1977. S. 9.{{

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  Jennifer S. Uglow, Maggy Hendry, The Northeastern Dictionary of Women’s Biography, UPNE, 1999, p. 268
3. ↑  Originaltext der kuk. Urkunde, Wien 17. August 1915.
**ნუგზარ მიხეილის ძე გაჩავა** (დ. 28 მარტი, 1933, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მღვაწე (1979).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟოსორო ფაკულტეტი 1957 წელს. დამდგმელ რეჟისორად მუშაობდა ბათუმის (1957–1960), თბილისის სანკულტურის (1964–[[1967), რუსთავის (1967–1971) სახელმწიფო დრამატულ თეატრებში, თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში (1971–1985). 1985 წელს იყო რუსთავის სახელმწ. დრამ. თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1986 წლიდან — იყო თბილისის ვ. აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრის დირექტორი. 1960 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში. 

გაჩავას დადგმული აქვს სპექტაკლები: რუსთავის თეატრში: „ფსკერზე" (მ. გორკი), „ხიდი" (მ. ჯავახიშვილი), „დურემანტი"; მუსიკალური კომედიის თეატრში: „ლამანჩელი", „ისევ ამ ქვეყნად დავრჩები" (ნ. დუმბაძე), „ო ადონაი, ისმინე" (ლ. მილორავა) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუგზარ გაჩავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამაზ მაღლაკელიძე** (დ. 14 მარტი, 1947, ხულო) — ქართველი პულმონოლოგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2015).

ბიოგრაფია
---------

1970-1971 წლებში მუშაობდა ქ. ბორჯომში, სანატორიუმ „ლიკანის" თერაპევტად; 1971-1977 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პულმონოლოგიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, ასისტენტი (1977-1991), დოცენტი (1991-1995), პროფესორი (1995-2006).

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის ჯერ, ფარმაცევტული (1990-1994) და შემდეგ (1994-1996) სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი. 1998-2007 წლებში — ივ. ჯავახიშვილის უნივერსიტეტის სამკურნალო-დიაგნოსტიკური ცენტრის შინაგანი მედიცინის დეპატრამენტის ხელმძღვანელი, 2005-2009 წლებში — სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, 2007-2012 წლებში — გენ. დირექტორის I მოადგილე, 2015 წლიდან — თსუ-ს პროფესორი.

2012 წლიდან გერმანულ-ქართულ კლინიკა შპს „დიაგნოსტიკური სერვისის" პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 2015 წლიდან შპს „აკადემიკოს გ. ჩაფიძის სახელმწიფო გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის" პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

მაღლაკელიძე არის 2007 წლიდან საქართველოს რესპირაციული ასოციაციის პრეზიდენტი; 2004 წლიდან — საქართველოს რესპირაციული ჟურნალის მთ. რედაქტორი, 2017 წლიდან ჟურნალ „პულმონოლოგიის" სარედაქციო კოლეგიის წევრი (მოსკოვი); 2012 წლიდან კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კონსულტანტია; 2017 წლიდან მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის რესპირატორულ დაავადებებთან ბრძოლის გლობალური ალიანსის (GARD) კავკასიის კოორდინატორი, ამავე ორგანიზაციის ევროპის რეგიონალური თავმჯდომარე (2019).

ნაღლაკელიძე არის მრავალი სამეცნიერო შრომის (მ.შ. 4 მეთოდური რეკომენდაციის და 5 გაიდლაინის) ავტორი, რომელიც ეხება რესპირატორული მედიცინის აქტუალურ საკითხებს.

ჯილდოები
--------

* 2002 — ღირსების ორდენი
* 2015 — საქართველოს ეროვნული პრემია
* 2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაღლაკელიძე თამაზ ალექსანდრეს ძე დაარქივებული 2023-09-21 საიტზე Wayback Machine.  — ენციკლოპედია „საქართველო"
* თამაზ მაღლაკელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  „თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება წელს 26-მა მოქალაქემ მიიღო". *interpressnews.ge*. 30 სექტემბერი, 2023. ციტირების თარიღი: 24 დეკემბერი, 2023. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**თეთრიწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ქალაქ თეთრიწყაროში.

მუზეუმი დაარსდა 1975 წელს საზოგადოებრივ საწყისებზე, მუზეუმის შინაარსის მქონე პროპაგანდის სახლის (1964-1975) ბაზაზე. ამჟამად არის სსიპ თეთრიწყაროს კულტურის ცენტრის შემადგენლობაში. 1982 წელს თეთრი წყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის შენობა დაანგრიეს მოედნის გაფართოების მიზნით. ფონდი დროებით დაიხურა. 1989 წელს მუზეუმს გადაეცა ახალი შენობა (ყოფილი „რაიკომის") და დღემდე აქ არის განთავსებული. 2013 წლის 1 იანვრისთვის მუზეუმის ფართობი შეადგენდა 1115 მ² მუდმივი ექსპოზიცია – 811 მ² საცავები – 304 მ². თეთრი წყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის არქეოლოგიური განყოფილების ფონდში ინახება თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა, რომელიც ასახავს პერიოდს ქვის ხანიდან ფეოდალურ ეპოქამდე, ასევე სხვადასხვა პერიოდის ეთნოგრაფიული მასალა. თეთრი წყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფოტოსურათებზე აღბეჭდილია ფეოდალური ხანის – გუდარეხის (XII ს.), მანგლისის (V–XII სს.), სამშვილდის (V ს.), ფიტარეთის (XIII ს.) – არქიტექტურული ძეგლები. მუზეუმის ფონდში 10 ათასზე მეტი ექსპონატია. ფონდის შექმნასა და არქეოლოგიური განყოფილების სრულყოფაში მუზეუმს დიდი დახმარება გაუწია ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმმა, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა განყოფილებამ და საქართველოს კულტურის ძეგლთა დაცვის სამმართველომ; მუზეუმში მუშაობს სამეცნიერო საბჭო. თეთრი წყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს მჭიდრო კავშირი აქვს მუნიციპალიტეტში მომუშავე არქეოლოგებთან, სხვადასხვა დარგის სპეციალისტებთან, პედაგოგებთან. ტარდება სხვადასხვა სახის სამეცნიერო და თეორიული კონფერენციები, ეწყობა გამოფენები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეთრი წყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი[*მკვდარი ბმული*]

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 14.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლოლაშვილი**. |

**ივანე ალექსანდრეს ძე ლოლაშვილი** (დ. 26 დეკემბერი, 1918, სიღნაღი, რუსეთის იმპერია — გ. 20 მაისი, 1984, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1973).

ბიოგრაფია
---------

1972 წლიდან იყო შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის ძველი ქართული ლიტერატურის განყოფილების ხელმძღვანელი. იკვლევდა V-XVIII საუკუნეების ქართული ლიტერატურისა და ფილოსოფიის აზრის ისტორიულ საკითხებს. ლოლაშვილის ძირითადი ნაშრომებია „რუსთაველი და თამარის ისტორიკოსთა ვინაობის პრობლემა" (1961); „ძველი ქართველი მეხოტბენი" (I–II, 1957–64); „არეოპაგიტიკის პრობლემები" (1972); „ფსევდოდიონისესა და პეტრე იბერიელის იდენტურობის პრობლემა ქართულ და ევროპულ მეცნიერებაში" (1973); „არსენ იყალთოელი" (1978). „თამარ მეფის აკლდამა გელათში" (1971) და სხვ. 1968 წელს გამოსცა იოანე პეტრიწის „სათნოებათა კიბე" ვრცელი გამოკვლევითა და კომენტარებით.

ლიტერატურა
----------

* კუტიბაშვილი ზ. ივანე ლოლაშვილი, თბ. 1992.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლოლაშვილი ივანე ალექსანდრეს ძე[*მკვდარი ბმული*]
**ბაქოს გუბერნია** (რუს. Бакинская губерния, აზერ. Bakı quberniyası; 6 დეკემბერი, 1859 — 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ამიერკავკასიაში (შემდგომ — რუსეთის რესპუბლიკისა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლის ნაწილი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ბაქო. ფართობი 34,400 ვერსი², მოსახლეობა (1897 წ.) — 789,659 ადამიანი. ჩრდილოეთით ესაზღვრებოდა — დაღესტნის ოლქი, დასავლეთით — ელიზავეტპოლის გუბერნია, სამხრეთით — სპარსეთი.

ისტორია
-------

### რუსეთის იმპერია

1859 წელს, საგუბერნიო ქალაქ შემახის დამანგრეველ მიწისძვრასთან დაკავშირებით, 6 (18) დეკემბრის უმაღლესი ბრძანებულებით, შემახის გუბერნიის ადმინისტრაცია და იქ მდებარე ყველა პროვინციული დაწესებულება გადავიდა ბაქოში, რის გამოც ახალ გუბერნიას ბაქოს სახელი ეწოდა.

1860 წლის 18 ივლის უმაღლესი ბრძანებულებით დერბენტის გუბერნიას გამოეყო ყუბის მაზრა და შეუერთდა ბაქოს გუბერნიას, ხოლო 1867 წელს ნუხის და შუშის მაზრები გამოეყო და შეუერთდა ელიზავეტპოლის გუბერნიას.

### რუსეთის რესპუბლიკა

### აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა

1918 წლის 28 მაისს აზერბაიჯანმა გამოაცხადა დამოუკიდებლობა, რომლის ფარგლებშიც ბაქოს გუბერნია გახდა მისი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* БАКИ́НСКАЯ ГУБЕ́РНИЯ
* ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXIV, указ 35191, ст. 313
2. ↑  Полное собрание законов Российской империи, собрание 2-ое (1825-1881), т. XXXV, указ 36026, ст. 916-917
3. ↑  Протоколы заседаний мусульманских фракций Закавказского Сейма и Азербайджанского Национального Совета 1918 г. — Баку, 2006, с.117-119
**ჟან-მარი ლე პენი** (Jean-Marie Le Pen) (დ. 20 ივნისი, 1928) — ფრანგი ნაციონალისტი პოლიტიკოსი, ევროპის პარლამენტის ყოფილი წევრი საფრანგეთიდან, ნაციონალური ფრონტის დამაარსებელი და პრეზიდენტი 1972–2011 წლებში. ხუთჯერ მონაწილეობდა საფრანგეთის პრეზიდენტის არჩევნებში. 2002 წლის არჩევნებში მოულოდნელად გავიდა მეორე ტურში, გაუსწრო რა მემარცხენეების მთავარ კანდიდატს ლიონელ ჟოსპენს. მეორე ტურში ლე პენი დაამარცხა ჟაკ შირაკმა. 2024 წლის აპრილში ჟან მარი ლე პენი ოჯახის მოთხოვნით „სამართლებრივი დაცვის ქვეშ" მოექცა.

გამოდის საფრანგეთში იმიგრაციის შეზღუდვის მოთხოვნით. ასევე არის ერთი სქესის წყვილთა ქორწინების, ევთანასიის და აბორტის მოწინააღმდეგე. იგი 1,2 მილიონი ფრანკით დააჯარიმეს გამონათქვამისთვის იმის შესახებ, რომ გაზის კამერები იყო „მხოლოდ ეპიზოდი მეორე მსოფლიო ომის ისტორიაში".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 2007 წლის კამპანიის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-08-11 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჟან-მარი ლე პენი***


|  |  |
| --- | --- |
| უინსტონ ჩერჩილი | *ეს სტატია პოლიტიკური მოღვაწის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
გერანი
**გერანი**, *ზეთის ნემსიწვერა* (ლათ. Pelargonium roseum) — მრავალწლოვანი, ძლიერ დატოტვილი ბუჩქ-ბალახა ეთერზეთოვანი მცენარე ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. აქვს 5-7 ნაკვთად დაყოფილი, გულისებრი და ღეროზე მოგირეობით განლაგებული ფოთოლი. 

გერანის სამშობლოა სამხრეთი აფრიკა. გავრცელებულია საქართველოში, სომხეთსა და ტაჯიკეთში. მოჰყავთ როგორც ერთწლოვანი კულტურა, რადგან 3-იდან 5°C ტემპერატურაზე იღუპება. 

საქართველოში კულტივირებულია ლაგოდეხის, თელავის, ყვარლის, მარნეულის, აბაშის, გალისა და სხვა რაიონებში და 600 ჰა-ზე მეტი ფართობი უკავია. 1929 წლიდან სოხუმში დაიწყო გერანის პირველი სამრეწველო რგვა; აქვე ეთერზეთოვანი კულტურების საცდელ სადგუეში გამოიყენეს უხვზეთოვანი ჰიბრალები № 24 და № 7, რომლებიც 1969 წლიდან სარაიონებულია აფხაზეთში, ლაგოდეხისა და ყვარლის რაიონებში. გერანის შებუსული ღეროსა და ფოღლებისაგან ღებულობ ვარდის სურნელების მქონე, გამჭვირვალე, მომწვანო, ზოგჯერ კი მოყვითალო ეთეროვან ზეთს, რომელიც შეიცავს ციტრონელოლის სპირტს; (42-47%), გერანიოლს (20-25%), ლინალოოლსა და მენთოლს. გერანის ზეთს იყენებენ პარფიუმერიაში, საპნის წარმოებაში, კოსმეტიკასა და კვების მრეწველობაში.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიქვანაია ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 95.
**ჯერმენ მიხეილის ძე გვიშიანი** (დ. 24 დეკემბერი, 1928, ახალციხე, — გ. 18 მაისი, 2003, მოსკოვი) — რუსეთში მოღვაწე ქართველი მეცნიერი, ფილოსოფოსი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი.

1951 წელს დაამთავრა მოსკოვის საერთაშორისო ურთირთობების ინსტიტუტი. 1951–1955 წლებში მსახურობდა სამხედრო–სასაზღვრო ძალებში; 1955 წლიდან მუშაობდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტში; 1957 წლიდან სახელმწიფო სამეცნიერო ტექნიკურ კომიტეტში. 1962 წლიდან იყო სახელმწიფო საკოორდინაციო სამეცნიერო–კვლევითი მუშაობის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე; 1965 წლიდან სსრკ მინისტრთა საბჭოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე; 1976 წლიდან მუშაობდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტისა და სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სისტემური გამოკვლევების სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1979-)
* რუსეთის მეცნიერებათა აკადემია, წევრ–კორესპონდენტი (1970-)

ბიბლიოგრაფია
------------

* Организация и управление : Социологический анализ буржуазных теорий (ავტორი). - Москва, Наука, 1970. - 382с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ჯერმენ გვიშიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
კარული ველი
**კარები** (გერმ. Karren) — შიშველი კარსტისათვის დამახასიათებელი ხნულისებრი (დაღარული) მიკრორელიეფი (ღარების სიღრმე რამდენიმე სმ-იდან 1-2 მ-მდე და მეტია). კარრი კირქვის ამოზნექილ ზედაპირს ჭრის, რომელიც საბოლოოდ მოგვაგონებს ბუნებრივ ტროტუარს.
ჩნდება კირქვის ან სხვა ხსნადი ქანების ზედაპირზე წვიმის, ლანქერის, იშვიათად ზღვისა და მდინარის წყლის ქიმიური მოქმედებით. ღარები ქმნის რთულად დატოტვილ ლაბირინთს. ხშირად კარრი მოიცავს დიდ ფართობს და *კარულ ველს* წარმოქმნის. 

უმთავრესად კარი წარმოიქმნება ნაპრალებს შორის (ნაპრალოვანი კარი და სხვ.). მკვეთრად ციცაბო კლდოვან ფერდობებზე კარრი არ არის დაკავშირებული ნაპრალებთან. კარრის ცნობილი მაგალითებია: საფრანგეთის ალპები, ჩრდილოეთ ინგლისი (იორკშირი), სტორა-ალვარეტი (კუნძული ელანდი, შვედეთი), ბურენი (ირლანდია) და სხვ. 

* კარი (შვეიცარია)კარი (შვეიცარია)
* კარი (ირლანდია)კარი (ირლანდია)
* კარული ველიკარული ველი
* კარი საფრანგეთშიკარი საფრანგეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარების შესახებ დაარქივებული 2011-04-24 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 404.

სქოლიო
------

1. ↑  Introduction - Limestone Pavement Conservation დაარქივებული 2008-06-30 საიტზე Wayback Machine.  Retrieved on 2008-06-29
**მოხეტიალე აბრეშუმხვევიები** (ლათ. Thaumetopoeinae) — ღამის პეპლები, რომლებიც ჩვეულებრივ განიხილებიან ქოჩორების ოჯახის ქვეოჯახად. წინა ფრთების შლილი 25–60 მმ-ია, ფერად რუხი ან მოყვითალო-რუხი, მუქი ლაქებით, დაწყობილია სახურავისებურად; უკანები უფრო ღიაა, ხშირად თეთრი. ტანი სქელია, დაფარულია თმით. ულვაშები ორმაგსავარცხლისებურია. ხორთუმი არ აქვთ. ცნობილია 80-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებული არიან ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთში, ინდოეთში. საქართველოში ერთი სახეობაა — ფიჭვის მოხეტიალე აბრეშუმხვევია (*Thaumetopoea pinivora*), რომელიც აზიანებს წიწვებს, იშვიათად ფოთლებს. დედალი ცხოვრობს სულ 2–3 დღე. მუხლუხები დღისით აბრეშუმის დიდ ბუდეებში იმალებიან (ზოგჯერ მათ ფუღუროებში აკეთებენ), ხოლო ღამით გადაადგილდებიან საკვები ადგილისაკენ, ჯაჭვად ან კოლონებად, რომელიც შეიძლება შედგებოდეს ასობით წევრისაგან და სიგრძეში რამდენიმე მეტრს აღწევდეს (აქედან სახელწოდება). თუკი ლიდერი კოლონის ბოლოზე (კუდზე) მოახდენს ორიენტაციას, მოხეტიალე აბრეშუმხვევიები დიდი ხნის განმავლობაში წრეზე ივლიან. ჩვეულებრივ თმებთან ერთად, მუხლუხებს აქვთ წვრილი (0,1–0,2 მმ) „გესლიანი" ჯაგარი, რომელიც ადვილად ტყდება და ადამიანის ან ცხოველის კანზე, თვალში, პირში და სასუნთქ გზებში მოხვედრისას იწვევს გაღიზიანებას. დაჭუპრება ხორციელდება აბრეშუმის მკვრივ ოვალურ პარკებში. ზოგიერთ სახეობას თავზე აქვს სპეციალური შეგუებულობის უნარი მის დასამალად. იზამთრებენ კვერცხის და ჭუპრის სახით. კვერცხების ნაყარი შექუჩებულია.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Свиридов А. В.* ПОХОДНЫЕ ШЕЛКОПРЯДЫ // Большая российская энциклопедия. т. 27. — М. 2015. — стр. 304.
2. ↑  Tarkhnishvili, D.; Chaladze, G. (Eds). *Thaumetopoea pinivora*. Georgian biodiversity database (2018-10-12).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-06-28. ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2021
**რუსუდან ჯავრიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1918, თბილისი, სხვა ვერსიით ერთაწმინდა — გ. 1999, თბილისი) —  ქართველი მხატვარი,  ფერმწერი, თეატრის მხატვარი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია 1940 წელს. 
მხატვრის ძირითადი ინტერესის სფერო ფერწერის თითქმის ყველა ჟანრი გახლდათ: პეიზაჟი, თემატური კომპოზიციები, ნატურმორტი და ნაწილობრივ პორტრეტები. განსაკუთრებით ერთგულება პეიზაჟისადმი ხელოვანს ბოლომდე გაჰყვა.

რუსუდან ჯავრიშვილმა თავდაპირველად მხატვარ-დეკორატორად დაიწყო მუშაობა, ჯერ თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, შემდეგ კი ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის სახელმწიფო თეატრში ცნობილი რეჟისორის ბორის გამრეკელის უშუალო ხელმძღვანელობით. 1941-1944 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი მხატვარი.

1960 წელს ელენე ახვლედიანის თაოსნობით შეიქმნა მხატვარ-პეიზაჟისტთა ერთი ჯგუფი, რომლის მიზანი იყო მშობლიური ქვეყნის მრავალფეროვანი ბუნების შრომისმოყვარე ხალხის ახლოს გაცნობა. აღსანიშნავია რომ ელენე ახვლედიანთან შემოქმედებით სიახლოვეს უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა რუსუდან ჯავრიშვილის ხელწერის ჩამოყალიბებისათვის.

რუსუდან ჯავრიშვილი გარდაიცვალა 1999 წელს, თბილისში.

გამოფენები
----------

1941 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში.

* 1964 — ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

* 1965 — ქუთაისი, საქართველო.

* 1966 — „რუსთაველის ნაკვალევზე", თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

* 1969 — „შთაბეჭდილებები საზღვარგარეთიდან", თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

* 1977 — ფინანსთა სამინისტროს დარბაზი, თბილისი, საქართველო.

* 1981 —  "თბილისქალაქობა" ,სალონი „ფიროსმანი", თბილისი, საქართველო.

* 1997 — ელენე ახვლედიანის ჯგუფის მხატვარი ქალების გამოფენა, ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

ჯილდოები
--------

* 1946 — შრომითი სიმამაცის ორდენი

* 1964 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი

* 1974 — უმაღლესი საბჭოს სიგელი

* 1978 — საქართველოს სახალხო მხატვარი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 530.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 530, თბ. 1987 წელი.
2. ↑  რუსუდან ჯავრიშვილის ბიოგრაფია[*მკვდარი ბმული*]