recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კანონი** — სახელმწიფოს უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს მიერ განსაკუთრებული წესით მიღებული აქტი, რომელიც არეგულირებს უმნიშვნელოვანეს საზოგადოებრივ ურთიერთობებს. კანონები ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, რომლის მეშვეობითაც უნდა დადგინდეს კონსტიტუციურ-სამართლებრივი ნორმების უმეტესი რაოდენობა, რომლებიც მიიღება კონსტიტუციის დებულებებისა და პრინციპების საფუძველზე და მათ განსავითარებლად. კანონები, მათში არსებული ნორმების მნიშვნელობის მიხედვით, იყოფა კონსტიტუციურ, ორგანულ და ჩვეულებრივ კანონებად. ჩვეულებრივი კანონები, თავის მხრივ, იყოფა საკოდიფიკაციო და მიმდინარე კანონებად.

კონსტიტუციური კანონი არეგულირებს საზოგადოების ან სახელმწიფოებრივი ცხოვრების მხოლოდ ცალკეულ დარგებს, თუმცა თავისი იურიდიული ძალისა და მიღების წესით არაფრით არ განსხვავდება კონსტიტუციისგან. კონსტიტუციური კანონით მოქმედ კონსტიტუციის ტექსტში შედის ცვლილებები ან დამატებები, რის შემდეგ ის წყვეტს დამოუკიდებელი ნორმატიული აქტის სახით არსებობას.

ორგანული კანონი საქართველოს კონსტიტუციური სამართლის სპეციფიკური წყაროა. ორგანული კანონის მიღება პირდაპირ არის გათვალისწინებული კონსტიტუციაში. ორგანული კანონის არსი ისაა, რომ იგი ასე ავსებს კონსტიტუციას, არ ცვლის მის ძირითად პრინციპებს და არ ეხება მის სიღრმისეულ აზრს.

ჩვეულებრივი კანონები არეგულირებენ სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი ცხოვრების ცალკეულ სფეროებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე
* საქართველოს კანონმდებლობა
* codex.ge საქართველოს კანონები

ლიტერატურა
----------

* პ. ცნობილაძე, კონსტიტუციური სამართალი, ტომი პირველი, თბ. 2004

სქოლიო
------

1. ↑  პ. ცნობილაძე, კონსტიტუციური სამართალი, ტომი პირველი, თბ. 2004, გვ. 39
2. 1 2 3  პ. ცნობილაძე, კონსტიტუციური სამართალი, ტომი პირველი, თბ. 2004, გვ. 40
**მაისანის მუჰაფაზა** იგივე **მაისანის პროვინცია** (არაბ. ميسان) — მუჰაფაზა ერაყში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ირანის საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ამარა. მუჰაფაზის ფართობი 16 072 კმ²-ია. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მაისანში 971 400 ადამიანი ცხოვრობდა. ადმინისტრაციული ცენტრის მოსახლეობა კი 2012 წელს 511 542 ადამიანს შედგენდა. პროვინციის გუბერნატორი არის ადილ მუჰავდარ რადი.

მოსახლეობის დიდი ნაწილი არის შიიზმის მიმდევარი. ეს ასეა ირან-ერაყის ომის შემდეგ. თუმცა რაღაც ნაწილი სუნიზმის მიმდევარია.

მაისანის მუჰაფაზას აღმოსავლეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ირანის ოსტანები, ილამი და ხუზისტანი ესაზღვრება. ამას გარდა მას ბასრის, ვასიტისა და დი-ქარის მუჰაფაზები ესაზღვრება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-05-06 საიტზე Wayback Machine.  (არაბული ენა)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერაყის მუჰაფაზები |
| --- |
|  |
| 
* ანბარი
* ბაბილი
* ბასრა
* ბაღდადი
* დაჰუკი
* დიიალა
* დი-ქარი
* ერბილი
* ვასიტი
* ქირქუქი
* მაისანი
* მუთანა
* ნაინავა
* ნაჯაფი
* სალაჰ-ედ-დინი
* სულეიმანია
* ქადისია
* ქარბალა
 |  |

 |
**მეგი დათეშიძე** (დ. 2 ივნისი, 1921, ქუთაისი — გ. 24 იანვარი, 2008) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1943–1944 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფიზიოლოგიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1944–1968 წლებში ასისტენტი. 1968 წლის 14 მარტიდან დოცენტი. ავტორია 45 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება საჭმლის მომნელებელი სისტემის რეგულაციას. 1980 წელს გამოქვეყნებული აქვს დამხმარე მეთოდური სახელმძღვანელო „თანაავტორი". 1951 წლიდან ხელმძღვანელობს კათედრის სასწავლო ნაწილს. მიღებული აქვს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი. ექიმ–ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1956 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სიმპათიკური ნერვული სისტემის როლი კუჭის სეკრეტორულ მოქმედებაში".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000 გვ. 87

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეგი დათეშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ინტერნალიზაცია** არის პროცესი, რომლის დროსაც სოციალური ღირებულებები, ნორმები და იდეები ინდივიდების მიერ ჩაითვლება როგორც მათი საკუთარი და აღიქმება როგორც ბუნებრივი და ნორმალური. ი-ის პროცესი საფუძვლად უდევს სოციალიზაციას. მის მექანიზმებსა და თავისებურებებზე ყურადღებას ამახვილებს ისეთი მიდგომები, როგორიცაა ბიჰევიორიზმი და ფსიქოანალიზი. ი. იგივეა, რაც ინტერიორიზაცია.

ბიოლოგია
--------

ისეთ მეცნიერებებში, როგორიცაა ბიოლოგია, ინტერნალიზაცია არის იგივე რაც ენდოციტოზი, პროცერი, რომლის დროსაც მოლეკულებს, როგორებიცაა ცილები, უჯრედის კედელი შთანთქავს და უჯრედში გადააქვს.

* Meissner, WW (1981), *ინტერნალიზაცია ფსიქოანალიზში*, საერთაშორისო უნივერსიტეტების პრესა, ნიუ-იორკი.
* Wallis, KC and JL Poulton (2001), *ინტერნალიზაცია: შიდა რეალობის წარმოშობა და კონსტრუქცია*, ღია უნივერსიტეტის გამოცემა, ბუკინგემი და ფილადელფია.
* Oxford Open Learning GCSE Psychology - მოდული მესამე: მეცხრე გაკვეთილი.
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი-ცნობარი.

1. ↑   (2004) *სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი - ცნობარი*.  გამომცემლობა "ლოგოს პრესი",   გვ. 115. ISBN 99928-926-9-2.
ლიპტაკო — ისტორიული რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. ის მდებარეობს ბურკინა-ფასოს აღმოსავლეთში, ნიგერის სამხრეთ-დასავლეთში და მცირე ნაწილი მალის ცენტრალურ სამხრეთ-აღმოსავლეთში. მდინარე ნიგერის მარჯვენა ნაწილიდან დაწყებული იგი ბორცვებიანია. ლიპტაკო, როგორც წესი, ასოცირდება ფულბეს ხალხის მიერ XIX საუკუნის დასაწყისში ისლამურ სახელმწიფო ლიპტაკოს ემირატთან. ნახევრადმომთაბარე ფულბეს ხალხთან ერთად, ლიპტაკოს რეგიონის ძირითადი ისტორიული მოსახლეობაა გურმას ხალხი, მოსახლეობის უმცირესობას წარმოადგენენ მოსის და სონგაის ხალხი.

თანამედროვე ლიპტაკო, რომლის ტერიტორიის უმრავლესობა მდებარეობს ბურკინა-ფასოს 10 პროვინციაში, ნიგერის ორ დეპარტამენტში (ტერა და საი) და მალის მცირე ტერიტორიაზე, საკმაოდ ბორცვიანია, ხოლო ნაწილი მეჩხერადაა დასახლებული. როგორც ყველგან, ფულბეს მოსახლეობა, ცნობილი როგორც "Liptaako" ან "Liptako Fula", ისტორიულად მისდევს ნახევრადმომთაბარე მეცხოველეობას და ვაჭრობას. სავარაუდოდ, XIX საუკუნეში მეზობლად მდებარე მდინარე ნიგერთან არსებული რეგიონში დომინანტი სავაჭრო ცენტრის დასაყრდენი იყო ლიპტაკოს ტერიტორიაზე გამავალი ფულბეს ხალხის სავაჭრო გზები. XX საუკუნის ბოლოს აქ აღმოჩნდა ოქრო და სხვა სასარგებლო წიაღისეული, რის შედეგადაც 1970 წლისთვის შეიქმნა Liptako–Gourma Authority-ს რეგიონალური ორგანო, სადაც თავმოყრილია რეგიონში არსებული მინერალური, ენერგეტიკული, ჰიდროტექნიკური და სასოფლო-სამეურნეო რესურსები. ამ ორგანოს ზონებს უკავია 370 000 კმ² ფართობი, უფრო მეტი, ვიდრე ისტორიული ლიპტაკო, მათ შორის ბურკინა-ფასოს 19 პროვინცია, მალის 4 დეპარტამენტი და ნიგერის ორი რეგიონი. ლიპტაკოს რეგიონის მსხვილი ქალაქებია: დიაგურუ, ტერა და დორი ნიგერში და კოალა და არიბინდუ ბურკინა-ფასოში.

სქოლიო
------

1. ↑  J. F. Ade Ajayi, Unesco. International Scientific Committee for the Drafting of a General History of Africa (eds). Africa in the nineteenth century until the 1880s. UNESCO, University of California Press, (1998) ISBN 0-520-06701-0 pp. 269-71, 275, 276
2. ↑  The Liptako Fula. Jamtan, Fulfulde encyclopedia. Accessed 2009-05-20.
3. ↑  Fulani, Gurmanche of Burkina Faso დაარქივებული 2008-03-31 საიტზე Wayback Machine.. Joshua Project, accessed 2009-05-20
4. ↑  Gold and Base Metal Exploration on the Tialkam Exploration Licence, Liptako Region, Niger, West Africa. Summary of: 'Tialkam Permit, Liptako/Niger - Final Report'.- 20 pp, 14 maps and 19 annexes. GeoServices Int/Barrick/ Anglo-American. Accessed 2009-05-20
5. ↑   Martin B.Klien (reviewer) Irwin, Paul. - Liptako Speaks. History from Oral Tradition in Africa. Cahiers d'études africaines, 1984, Volume 24, Issue 96, pp. 511-512
**მაპუტუ** (პორტ. Rio Maputo) — მდინარე, რომელსაც ესვატინში დიდი უსუტუს, ლუსუტფუს, ან სუტჰუს მდინარეს ეძახიან, მიედინება სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, ესვატინის და მოზამბიკის (მაპუტუს პროვინცია) ტერიტორიებზე. სახელი სუტჰუ ეკუთვნის ბასუტოს ხალხს, რომლებიც ადრე ცხოვრობენ მდინარის სათავეებთან, მაგრამ შემდგომში სვაზის ტომის ხალხის თავდასხმების შედეგად იქიდან წავიდნენ. ეს ასევე ნიშნავს *მუქ-ყავისფერს* და მიუთითებს მდინარის ამღვრეულ წყალზე.

მდინარის პატივსაცემად აქვს დარქმეული სახელი მოზამბიკის დედაქალაქს — მაპუტუ.

მდინარე სათავეს იღებს სამხრეთ აფრიკის მპუმალანგას პროვინციაში მდებარე ქალაქ ამსტერდამის სიახლოვეს, მიემართება აღმოსავლეთით და შედის ესვატინის ტერიტორიაში, სადაც ის ხვდება ლებომბოს მთებში. ხეობის მე-13 კილომეტრზე იქმნება სახელმწიფო საზღვარი ესვატინსა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას შორის. დაახლოებით 20 კმ-ზე, ის ქმნის სახელმწიფო საზღვარს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა (პროვინცია კვაზულუ-ნატალი) და მოზამბიკს შორის. იქ, ნდუმოს ნაკრძალში, ის უერთდება დიდ შენაკადს — მდინარე პონგოლას. შემდეგ ის მოზამბიკის სანაპიროს დაბლობის გავლით, დაახლოებით 85 კმ-ის დინების შემდეგ, ჩაედინება მაპუტუს ყურეში სამხრეთის მხრიდან.

ესვატინში მდინარეს ეძახიან დიდ უსუტუს ან ლუსუტფუს. ის მიედინება ესვატინის ქალაქებში ბჰუნია, ლუიენგო, სიფოფანენი და ბიგ-ბენდი. ქალაქი ბიგ-ბენდი მდებარეობს იმ ადგილთან ახლოს, სადაც მისი მეანდრი საკმაოდ დაკლაკნილია. დიდი უსუტუ ყველაზე უფრო გრძელი მდინარეა ესვატინში და ზღვის დონიდან ყველაზე უფრო დაბალი წერტილია (21 მეტრი). მდინარე გამოიყენება რაფტინგისთვის. მის ნაპირებთან არ არსებობენ დიდი ქალაქები, რაც გამოწვეულია მისი ღრმა, ვიწრო ხეობებით და ხშირი ტყეებით. მიუხედავად ამისა მდინარის სიახლოვეს არსებობენ გოლფის მინდვრები, ოტელები და ნაკრძალები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Maputo River Basin - SADC Water Sector ICP Collaboration Portal

სქოლიო
------

1. ↑  Von Willig, G. R. (1925). *Langs die Lebombo*.  J. L. van Schaik, Pretoria,   გვ. 175, 217.
2. ↑  Raper, P. E. (2004). *South African place names*.  Jonathan Ball, Johannesburg and Cape Town,   გვ. 387. ISBN 1-86842-190-2.
**მალაიური დათვი** (ლათ. Helarctos malayanus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. მალაიური დათვის სხეულის სიგრძე 1-1.4 მ, წონა 27-65 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 70 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა უცნობია. მსოფლიოში ყველაზე პატარა დათვი, ე.წ. მალაიური დათვი ბინადრობს სამხრეთ ჩინეთში, მიანმარში, მალაიზიაში, ინდოეთისა და ბორნეოს კუნძულებზე. მისი შავი ბეწვი მოკლე და პრიალაა, ხოლო მკერდზე აღენიშნება ნარინჯისფერი ლაქა. ამის გამო მას „მზის დათვსაც" უწოდებენ. თუმცა, მალაიური დათვი არ ამართლებს თავის ამ სახელს და ღამით არის აქტიური. მთელი დღის განმავლობაში კი ხეებზე გაკეთებულ ტოტების პლატფორმაზე ისვენებს. ასეთი ადგილსამყოფელი ზოგჯერ 2 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე მდებარეობს.

მალაიური დათვიც ყოვლისმჭამელ ცხოველთა რიცხვს მიეკუთვნება, თუმცა მისი საყვარელი საჭმელია თაფლი. დროის უმეტეს ნაწილს იგი თაფლის ძებნაში ატარებს.

მალაიური დათვი ზომიერი ჰავის მიდამოებში ბინადრობს და აქტიურია მთელი წლის განმავლობაში. ამ სახეობის დაწყვილება წელიწადის ნებისმიერ დროსაა შესაძლებელი. პატარა ბელები იბადებიან ბუჩქნარის ფარულ ადგილებში. ამ დათვებს მხოლოდ ერთი მეწყვილე ჰყავთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალაიური დათვი — ინფორმაცია დაარქივებული 2014-12-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დათვისებრთა ოჯახის დღეისთვის არსებული სახეობები |
| --- |
|  |
| 
სამეფო: ცხოველები · ტიპი: ქორდიანები · კლასი: ძუძუმწოვრები · რიგი: მტაცებლები |
|  |
| Ailuropodinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ailuropoda* | დიდი პანდა *(Ailuropoda melanoleuca)* |

 |
|  |
| დათვისებრნი | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ursus* | ბარიბალი *(Ursus americanus)* · მურა დათვი *(Ursus arctos)* · თეთრი დათვი *(Ursus maritimus)*  · ჰიმალაიური დათვი *( Selenarctos thibetanus)* |
| Tremarctos | სათვალიანი დათვი *(Tremarctos ornatus)* |
| *Helarctos* | მალაიური დათვი *(Helarctos malayanus)* |
| *Melursus* | ტუჩა დათვი *(Melursus ursinus)* |

 |
|  |
| 
**კატეგორია** · **პორტალი** |

 |
**მალინდი** (სუაჰ. Malindi, პორტ. Melinde) — საპორტო ქალაქი კენიაში, სანაპირო პროვინციაში. ქალაქი მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე მდინარე გალანის შესართავში. 1999 წლის მონაცემებით მალინდის მოსახლეობა შეადგენს 117,735 კაცს.

ისტორია
-------

მალინდი სვაჰილი დასახლებაა XIV საუკუნიდან და მას აღმოსავლეთ აფრიკის ამ ნაწილში უპირატესობაში მხოლოდ მომბასა ეცილებოდა. ტრადიცულად ეს იყო უცხოურ ძალთა საპორტო ქალაქი. 1414 წელს ქალაქი მოინახულა ჩინეთის საზღვაო მკვლევრის — ჯენ ხეს ფლოტილიამ. მალინდის მმართველმა ამ ფლოტილიით პირადი საჩუქრის სახით ჟირაფი და სამკაულები გაუგზავნა ჩინეთის მმართველს.

პორტუგელიელი მკვლევარი ვასკო და გამა მალინდის მმართველებს 1498 წელს შეხვდა, მათთან სავაჭრო ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი და მეგზური იქირავა ინდოეთში გასამგზავრებლად. ამ პერიოდში აღმართა მან მარჯნის სვეტი, რომელიც დღემდე შემორჩა. 1499 წელს პურტუგალიელებმა მალინდიში სავაჭრო ბანაკი დააარსეს, რომელიც ინდოეთიდან და მისკენ მიმავალი ქარავნებისთვის მოსასვენებელ ადგილს წარმოადგენდა. აქვეა ამ პერიოდის ეკლესიაც. ეს ადგილი, განსაკუთრებით მარჯნის სვეტი, ტურისტებისთვის ყველაზე საინტერესო ღირსშესანიშნაობაა. ქალაქში შემორჩენილია ძველი სვაჰილის სტილის არქიტექტრაც, მათ შორის ჯუმა მეჩეთი და სასახლე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Malindi Municipal Council Website დაარქივებული 2009-10-21 საიტზე Wayback Machine.
**ინტერნალიზებული ჰომოფობია** (ინტერნალური, გაშინაგანებული ჰომოფობია) (ლათ. interims — შინაგანი) — ჰომოფობიის ერთ-ერთი სახეობა, სიტუაცია, როდესაც ჰომოსექსუალები ან ბისექსუალები შიშს ან ზიზღს განიცდიან ჰომოსექსუალობის (ჰომოსექსუალთა) მიმართ. ინტერნალიზებული ჰომოფობია აგრეთვე აღნიშნავს ინდივიდის შიშს, არ გახდეს ჰომოსექსუალი. ინტერნალიზებული ჰომოფობია საკუთარი შესაძლო ჰომოსექსუალური ქცევის წინაშე შიშია. ზოგიერთი ინდივიდი ამ შემთხვევაში ცდილობს თავისი ჰომოსექსუალური მისწრაფებებისა და სურვილების ჩაახშოს; სხვები ამას არ აკეთებენ, მაგრამ სხვადასხვაგვარი 36 ნეგატიური ემოციების ქვეშ იმყოფებიან — დანაშაულის კომპლექსით, მოუსვენრობით, სინდისის ქენჯნით იტანჯებიან. ინტერნალიზებულ ჰომოფობიას ინდივიდის ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობისთვის სხვადასხვაგვარი ნეგატიური ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია. ამ დროს ადამიანს აღენიშნება თვითშეფასების დაქვეითება, ნევროტულობა, სხვადასხვა ფსიქოლოგიური კომპლექსის განვითარება, დეპრესია, სუიციდური ზრახვები და ქცევები. თავიანთი ორიენტაციის გარშემომყოფთათვის დამალვა ინტერნალიზებული ჰომოფობიის მატარებელ ინდივიდებს შესაძლოა თავისებურ პარანოიდულ ქცევაში გადაეზარდოთ, რომელსაც თან ახლავს ავადმყოფური ეჭვიანობა და უსაფუძვლო გაღიზიანებადობა. ასეთ ადამიანს მუდმივად ეჩვენება, რომ მას „ჩაავლებენ", ყველაფერს გაუგებენ, რომ ზურგს უკან ყველა დასცინის, განიკითხავს, კიცხავს, რომ მალე სამსახურიდან გააგდებენ, რომ მისი დანახვა არავის სურს იმის გამო, რომ მისი ორიენტაციის შესახებ ან ხვდებიან, ან იციან. ეს ყველაფერი ხდება იმისდა მიუხედავად, აქვს თუ არა რეალური საფუძველი მის ეჭვებს. ინტერნალიზებული ჰომოფობის საზოგადოებაში თვითდამკვიდრების ყველაზე აპრობირებული ხერხი სხვა (ღია) ჰომოსექსუალების გაუთავებელი ლანძღვა და დაცინვაა მათი სექსუალური ორიენტაციის გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინტერნალიზებული ჰომოფობია


|  |  |
| --- | --- |
|  | **ლგბტ პორტალი** – დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები ლგბტ თემებზე. |
**კაჟნარი**, *საქორია-კაჟნარი* — არქეოლოგიური ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაცხის განაპირას, მდინარე ყვირილის მარჯვენა მხარეს, დაახლოებით 200-500 მ სიმაღლის პლატოზე, რომელსაც ჩრდილო-დასავლეთის მხრიდან ჩაუდის მდ. კაცხუ­რა, აღმოსავლეღიდან – საკმაოდ ღრმა ღელე, ხოლო სამხრეთით – მდ. ყვირილა. იგი შუა და გვიანდელი აშელის ხანის ნაბინარ-სახელოსნოა.

ტერიტორია ძირითადად წარმოადგენს მოვაკებულ სახნავ ფართობს, რომლის ზედაპირი თითქმის მთლიანად დაფარულია კაჟის სხვა­და­სხვა ზომის ბუნებრივი ნატეხებით, მ. შ. გვხდება ადამიანის ნახელავი იარაღი და წარმოების სხვა ნაშთები. საქორია-კაჟნარზე კაჟის შემადგენელი კირქვის ქანები ნაწილობრივ გაშიშვლებულია. ნიადაგის ხშირმა ხვნა-გადაბრუნებამ კი ხელი შეუწყო კაჟის დამტვრევას და მის დიდ ფართობზე მიმოფანტვას. კაჟი თურონ-სენონის იარუსისაა და ძირითადად მოყავისფრო ან მონაცრისფროა. წარმოების ნაშთები მიწის ზედაპირზე სავარაუდოდ მოხვედრილია ნიადაგის ლოკალური გადარეცხვის გზით – მასალას არ ეტყობა შორ მანძილზე გადაადგილება, ამ პროცესს არც რელიეფი უწყობს ხელს. ძეგლი მიკვლეულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის სა­ქართველოს მუზეუმის ყვირილის აუზის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ (1958; ­ხელმძღვანელი დ. თუშაბრამი­შვი­ლი). მასალის შეგროვება მიწის ზედაპირზე მომდევნო წლებშიც ხდებოდა. სულ მოპოვებულია 4000-მდე ქვის ნივთი. კოლექცია წარმოდგენილია სხვა­და­სხვა ტიპის ნუკლეუსებით, კლექტონური და ლევალუაზური ანატკეცებით, ლამელებით და მათ­ზე დამზადებული ­იარაღებით. მ. შ. აღსანიშნავია უაღრესად მასიური, ტლანქი ხელცული ფართო ქუსლით, შედარებით სრულყოფილად დამუშავებული მცირე ზომის ხელცულები, სახო­კები, ნუკლეუს-საჩეხები და სხვ. ­მთელი მასალა დაფარულია მოყვითალო, მოწითალო და მოთეთრო ღრმა პატინით. საქორია-კაჟნარის ქვის ნაწარმი არაერთგვაროვანია, კოლექციის მცირე ნაწილი თა­რიღ­დება შუა აშელის ეპოქით, მოზრდილი ნაწილი კი – გვიანი აშელით. მასალა და­ცუ­ლია სა­ქართველი ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *თუშაბრამიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 536.
* *თუშაბრამიშვილი დ.* არქეოლოგიური დაზვერვები მდინარე ყვირილას ხეობაში, „ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე", 1962, ტ. 23 B
კარლ-მარქს-ჰოფი
**კარლ-მარქს-ჰოფი** (გერმ. Karl-Marx-Hof) — ერთ-ერთი ყველაზე უკეთ ცნობილი გემაინდებოტენი (მუნიციპალური საცხოვრებელი კომპლექსი) ვენაში, ჰაილიგენშტადტში, ვენის მე-19 რაიონში — დობლინგი.

კარლ-მარქს-ჰოფი აგებულია მიწაზე, რომელიც მე-12 საუკუნე დუნაის კალაპოტში იმყოფებოდა. ეს ადგილი იმდენად ღრმა იყო, რომ გემებს თავისუფლად შეეძლო მდინარეზე გადაადგილება. 1750 წლისთვის აქ მცირე გუბეღა დარჩა, რომელიც საღვთო რომის იმპერატორმა იოზეფ II-მ დააშრობინა. შემდეგ ამ ადგილას ბაღები გაშენდა, თუმცა ისინი 1920-იან წლებში მოასწორეს ვენის სიდიდით მესამე საცხოვრებელი კომპლექსის ასაშენებლად. ამ პროგრამას სოციალ-დემოკრატები ახორციელებდნენ, სპეციალური გადასახადით დაფინანსებით. პროექტს ადგილობრივი და საერთაშორისო არქიტექტორები უძღვებოდნენ.

კარლ-მარქს-ჰოფი 1927-1930 წლებში აშენდა ქალაქმგეგმავი კარლ ენის მიერ, რომელიც ოტო ვაგნერის მიმდევარი იყო. მასში 1382 ბინა (30-60 მ² თითოეული) იყო და Ringstraße des Proletariats ეწოდებოდა. 1000 მეტრი სიგრძის (156.000 მ² ფართობის) ნაკვეთის მხოლოდ 18,5% გაშენდა, ხოლო დანარჩენი ნაწილი სათამაშო მოედნებსა და ბაღებს დაეთმო. კომპლექსი განკუთვნილია 5000 მცხოვრებზე.[1]

ლიტერატურა
----------

* Christoph Jünke: *Der Karl\_Marx-Hof als Erinnerungsort des "Roten Wien".* In: Arbeit – Bewegung – Geschichte. I/2017, S. 117–125.
* Gerald und Genoveva Kriechbaum (Hrsg.): *Karl-Marx-Hof. Versailles der Arbeiter; Wien und seine Höfe.* Fotografien von Gerald Zugmann.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კარლ-მარქს-ჰოფი"** ვიკისაწყობში.
* Karl-Marx-Hof im Weblexikon der Wiener Sozialdemokratie

სქოლიო
------

1. ↑  Karl-Marx-Hof im Weblexikon der Wiener Sozialdemokratie
**კანიაპისკოს წყალსაცავი** (ფრანგ. Réservoir de Caniapiscau) — წყალსაცავი მდინარე კანიაპისკოზე, კანადაში, კვებეკში. წყალსაცავი შეიქმნა 1976–83 წლებში. წარმოიქმნა მდინარე კანიაპისკოზე აგებული კაშხლის შედეგად. წყალსაცავის ავსება დაიწყეს 1981 წლის 25 ოქტომბერს, რის შემდეგაც მომდევნო ორი წლის განმავლობაში დაიძირა მრავალრიცხოვანი ტბები, მათ შორის: კანიაპისკო, დელომე, ბრისეი, ტურნონი და ვერმუი. ამჟამად უკავია ლავრენტის მაღლობის მაღალი ნაწილის ქვაბული. მდებარეობს ზღვის დონიდან 535 სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 4318 კმ². სიგრძე 420 კმ, სიგანე 135 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 49 მ. კანიაპისკო სარკის ფართობით მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი წყალსაცავია, ხოლო კანადაში სარკის ფართობით მხოლოდ სმოლვუდის წყალსაცავს ჩამორჩება. წყალსაცავი შექმნილია ჯეიმზის ყურის პროექტის განხორციელებისათვის. ამჟამად წარმოდგენილია ორი კაშხლითა და 43 ჯებირით. ტბების დაძირვის შედეგად წყალსაცავზე მრავალი კუნძული წარმოიქმნა. კანიაპისკოს წყალსაცავი განლაგებულია წყვეტილი მრავალწლოვანი მზრალობის ტერიტორიაზე. გარემომცველი ტერიტორია დაფარულია ხშირი ტაიგით ან ბორეალური ტყით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წყალსაცავი

სქოლიო
------

1. ↑  Réservoir de Caniapiscau
2. ↑  World Lakes Database.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-29. ციტირების თარიღი: 2011-06-02.
3. ↑  Réservoir de Caniapiscau
**კარლ ჰესე მეორე** (რუს. Карл Фёдорович Гессе 2-й) (1788–1842) — გენერალ–ლეიტენანტი, ნაპოლეონის ომის ვეტერანი, იმერეთის, გურიის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის მმართველი 1827–1831 წლებში.

დაიბადა 1788 წელს. მისი მამა, თეოდორე ივანეს ძე ჰესე, 1800 წლამდე იყო კომენდანტი. 1793 წელს ჩაეწერა ვიბორგიის გარნიზონში. 1805 წელს მონაწილეობდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ ომში, კერძოდ პომერანიის საზღვაო ექსპედიციაში. მეორე ომის დროს, 1807 წელს, ჰესე მონაწილეობდა პრეისიშ–ეილაუს, გუტშადტის, ჰაილსბერგისა და ფრიდლანდის ბრძოლებში. გუტშადტის ბრძოლის შემდეგ მაგ წმინდა ვლადიმერის მეოთხე ხარისხის ორდენი მიიღო, ხოლო ფრიდლანდის ბრძოლის შემდგომ – წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენი.

1808–1809 წლებში იყო თავად გორჩაკოვის ადიუტანტი, მონაწილეობა მიიღო რუსეთ–შვედეთის ომში და 1808 წლის 12 დეკემბერს მიიღო შტაბს–კაპიტნის წოდება და შემდგომ წელს საჩუქრად გადაეცა ოქროს შპაგა წარწერით „სიმამაცისთვის".

1827 წელს დაინიშნა იმერეთის, გურიისა და სამეგრელოს მმართველად, ხოლო შემდგომში, მის კომპეტენციას აფხაზეთიც შეუერთდა.

მას აგრეთვე მიღებული აქვს წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენი (1810), წმინდა გიორგის მეოთხე ხარისხის ორდენი (1824), წმინდა ვლადიმერის მესამე ხარისხის ორდენი (1829), წმინდა ანას პირველი ხარისხის ორდენი (1829) და ოქროს იარაღი „სიმამაცისთვის" (1829 წელს, ბრილიანტებით შემკული).

ლიტერატურა
----------

* *რუსული ბიოგრაფიული ლექსიკონი 25 ტომად. პოლოვცოვი; 1896-1918;*
**კარლ ჰარცელი** (დ. 4 მაისი, 1967, სტოკჰოლმი) — შვედი დიპლომატი. 2018 - 2022 წლებში იყო საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ელჩი. ჰარცელის ელჩობის პერიოდს უკავშირდება საქართველოში შარლ მიშელის შეთანხმების მიღწევა და საქართველოს მიერ ევროპული პერსპექტივის მოპოვება.

ბიოგრაფია
---------

ჰარცელი დაიბადა 1967 წლის 4 მაისს, სტოკჰოლმში. 1992 წელს იყო აღმოსავლეთ ევროპის ეკონომიკის სტოკჰოლმის
ინსტიტუტის მკვლევარი. 1993-1996 წლებში მუშაობდა შვედეთის შეიარაღებული ძალების შტაბში. 1996 წელს მუშაობდა შვედეთის თავდაცვის სამინისტროში, უსაფრთხოებისა და საგარეო ურთიერთობათა დეპარტამენტში. 1997-1999 წლებში მუშაობდა შვედეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში, ევროპული
უსაფრთხოების პოლიტიკის დეპარტამენტში. 1999-2005 წლებში იყო ევროკავშირის საბჭოს გენერალური მდივნის/ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის უმაღლესი წარმომადგენლის ხავიერ სოლანას კაბინეტის ევროკავშირის პოლიტიკის განყოფილების წევრი. 2005-2011 წლებში იყო საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი, ევროკავშირის პოლიტიკისა და უსაფრთხოების კომიტეტში წარმომადგენლის მოადგილე, შვედეთის მუდმივი წარმომადგენლობა ევროკავშირში. 2011-2012 წლებში იყო ვაიომინგის უნივერსიტეტის საპატიო მოწვეული პროფესორი. 2012-2013 წლებში იყო საგარეო ურთიერთობათა და უსაფრთხოების პოლიტიკის
საკითხებში ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენლის/ევროკომისიის ვიცე პრეზიდენტის კეტრინ ეშტონის კაბინეტის წევრი. 2013-2014 წლებში ჰარცელი იყო ევროკავშირის საგარეო ქმედებათა სამსახურის გენერალური მდივნის მოადგილის უფროსი მრჩეველი. 2014-2018 წლებში იყო ევროპის საბჭოს პრეზიდენტის დონალდ ტუსკის უფროსი მრჩეველი საგარეო პოლიტიკის საკითხებში. 2018 წლიდან არის საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ელჩი.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰყავს მეუღლე მეტე ჰარცელი და ორი ქალიშვილი. ჰარცელი ფლობს სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლის მაგისტრის ხარისხს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარლ ჰარცელის ბიოგრაფია
* კარლ ჰარცელიTwitter-ზე

  


|
|  |
| პოლიტიკური თანამდებობები |
|
| წინამორბედი: | **საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობის ელჩი**2018 - 2022 | შემდეგი:პაველ ჰერჩინსკი |
**კაროლინური ძაღლი** (ინგლ. Carolina Dog) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ-ში უძველეს ხანაში.

ფიქრობენ, რომ ეს ძაღლი იმ პირველყოფილი ძაღლების შთამომავალია, რომლებიც აზიელებს ახლდნენ დღევანდელი ბერინგის სრუტის გასწვრივ მოგზაურობისას 8000 წლის წინ. ჩვეულებრივ ეს ძაღლი ძალიან ეჭვიანია და მასთან ფრთხილი მოპყრობაა საჭირო. კაროლინური ძაღლი აღმოაჩინა ჯორჯიის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის პროფესორმა დოქტორმა ა. ლეირ ბრისბინმა აშშ-ის ენერგიის დეპარტამენტის სამშენებლო მოედანზე, მდინარე სავანის რაიონში. ეს მოშორებული რაიონია, სადაც ადამიანები ჩვეულებრივ არ ცხოვრობენ, ხოლო გარეული ძაღლები ასწლეულების განმავლობაში ისე ცხოვრობენ, რომ შინაურ ძაღლებთან შეჯვარების საშუალება პრაქტიკულად არ აქვთ. ბრისბინმა აღმოაჩინა, რომ ეს ძაღლები თითქმის ისევე გამოიყურებოდნენ, როგორც დინგო. 

სხვა მეცნიერებმა შეამჩნიეს, რომ კაროლინური ძაღლის ძვლების სტრუქტურა ძალიან ჰგავს ინდიელთა ათასწლოვან სამარხებში აღმოჩენილი ნეოლითური ძაღლებისას. კაროლინურ ძაღლს ავს სწორი ზურგი, ძლიერი, დაკუნთული უკანა ფეები, მუქი-ყავისფერი, ნუშისებრი თვალები. კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაროლინური ძაღლი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კაროლინური ძაღლი***
**პატარა ალავერდი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი კახში (ისტორიული კაკი).

ძველ დროში კახი დასახლებული იყო გვარებად, ეს ტრადიცია დღესაც შენარჩუნებულია. ყოველ გვარს თავისი საყდარი ჰქონდა. XIII საუკუნეში კახში თორმეტი ეკლესია ყოფილა, რომელთა ნანგრევები მეტნაკლებობით ან ნასაყდრალი ადგილები დღესაც დაცულია. თორმეტი ეკლესიიდან ერთ-ერთი პატარა ალავერდის საყდარი კახის თავში (კაკბაშში). პატარა ალავერდი შიგა კახეთის — დიდი ალავერდის სახელზეა აგებული და მისი ნაწილია. „ესეც საალავერდოა", იგი „იმ დიდი ალავერდის ძმაა". ყოველი წლის 14 სექტემბერს (ძველი სტილით), ისე როგორც კახეთში — „დიდი ალავერდობა", აქაც იმართება, იგივე „ალავერდობა" ე.წ. „ალავერდის ხატობა", ისეთივე წეს-ჩვეულებით.

გადმოცემა
---------

ასეთია ხალხური გადმოცემა ამ ძეგლის შესახებ. „პატარა ალავერდის" გუმბათიანი ტაძარი აგებულია ძველი უგუმბათო ეკლესიის ადგილზე. ეს იყო უკანასკნელი ტაძარი საინგილოს ტერიტორიაზე, რომელიც აგებულ და აღდგენილ იქნა ხალხის მიერ თავისივე სახსრებით 1888 წ. საინგილოში ყველაზე კარგად ეს „პატარა ალავერდია" დღემდე შემონახული.

კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღდგენის საზოგადოება
------------------------------------------------------------

 მთავარი სტატია: კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღდგენის საზოგადოება.
საზოგადოების 1910 წლის ალბომში აღნიშნული ეკლესია აღნიშნულია, როგორც ჯვართამაღლების სახელობის ეკლესია, აშენებული საზოგადოებისა და მოსახლეობის ხარჯზე.

* ჯვართამაღლების ეკლესია სოფ. კახშიჯვართამაღლების ეკლესია სოფ. კახში

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კახის პატარა ალავერდის ეკლესია***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პატარა ალავერდი
**კინესტეტიკური სწავლება** — სწავლების მეთოდი, რომლის დროსაც მოსწავლეები ასრულებენ ფიზიკურ მოქმედებებს/დავალებებს, ლექციის მოსმენის ან დემონსტრაციის ყურების მაგივრად. ინდივიდის მიდგომა, დამოკიდებულებები და გამოცდილების ინტერპრეტაცია განპირობებულია არა მხოლოდ სწავლის საგანზე, არამედ სწავლების მეთოდებზეც. ზოგადად, სწავლების სამი ფორმა არსებობს: ვიზუალური, აუდიო და კინესტეტიკური. გამოკვლევათა თანახმად, კინესტეტიკური სწავლება მოსახლეობის 15% იზიდავს. სწავლების კინესტეტიკური სტილი ყველაზე მეტად წარმატებულია მაგ. სპორტის, მუსიკის, და სხვ. პრაქტიკული საქმიანობის შესწავლის პროცესში. სწავლების ეს პროცესი ადამიანს საშუალებას აძლევს ერთდროულად ორ მოვლენაზე გაამახვილოს ყურადღება: გონების და სხეულის მოქმედებაზე. იმ ადამიანებს, რომელთაც კინესტეტიკური სწავლის პროცესი იზიდავთ, თვალის-ხელის კარგი კოორდინირება შეუძლიათ და ძალიან სწრაფი რეცეპტორები გააჩნიათ.

კინესტეტიკური სწავლების პროცესი, ზოგადად, ნებისმიერ პიროვნებას ესადაგება და ამყარებს ძველ ჩინურ შეხედულებას: „ვისმენ — მავიწყდება; ვხედავ — მახსოვს; ვაკეთებ — ვაცნობიერებ". კინესტეტიკური სწავლება აუმჯობესებს ნებისმიერი ადამიანის სწავლის პროცესს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* http://studyingstyle.com
ინტრუზია დევილზ-ტაუერი. აშშ.
**ინტრუზია** (გვიანდ. ლათ. – intrusio; < ლათ. intrudo – შევაგდებ) — დედამიწის ქერქში მაგმის შეჭრის პროცესი, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ინტრუზიული ქანები, ეგრეთ წოდებული სიღრმის ქანები, რომელიც უპირისპირდება ეფუზიურ ქანებს. 

ინტრუზია აგრეთვე არის დედამიწის ქერქში მაგმის გაცივებისა და კრისტალიზაციის შედეგად წარმოქმნილი მაგმური სხეული, ინტრუზივი. გარემომცველი ქანების სტრუქტურასთან დამოკიდებულების მიხედვით განარჩევენ თანხმობით (კონკორდანტულ) ინტრუზივებს, მაგ. ლაკოლითი, ლოპოლითი, ფაკოლითი, სილი (შრეინტრუზივი) და უთანხმო (დისკორტანტულ) ინტრუზივებს — შტოკი, დაიკი. ინტრუზივების კლასიფიკაციისას ითვალისწინებენ ფორმასა და სხეულის ზომას. 

წარმოქმნის სიღრმის მიხედვით გამოყოფენ: ზედაპირულ, მცირესიღრმულ და სიღრმულ ინტრუზივებს. მაგმის ორი, ან უფრო მეტი ამოწევის შედეგად წარმოიქმნება ეგრეთ წოდებული რთული ინტრუზია, რომლის მაგმის შედგენილობა ყოველ ჯერზე მკვეთრად იცვლებოდა. სიღრმული ინტრუზია აგებულია კრისტალური მაგმური ქანებით, იმ დროს, როდესაც მცირესიღრმული ინტრუზივები პორფირული სტრუქტურისაა.

სტრუქტურული ტიპები
------------------

* ბათოლითი: მსხვილი ინტრუზიული სხეული
* დაიკი: მაგმური ინტრუზიული სხეული
* ლაკოლითი: ინტრუზიული მასივი
* ლოპოლითი: თანხმობითი ჯამისებრი ინტრუზია
* ფაკოლითი: თანხმობითი ინტრუზიული სხეული
* შტოკი: ინტრუზიული სხეული
* სილი: ინტრუზიული სხეული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინტრუზია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კამო**. |

**კამო**  (*სიმონ არშაკის ძე ტერ-პეტროსიანის* პარტიული ფსევდონიმი) (დ. 27 მაისი [ ძვ. სტ. 15 მაისი], 1882, გორი — გ. 14 ივლისი, 1922, თბილისი) — პროფესიონალი რევოლუციონერი. კომპარტიის წევრი 1901 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ვაჭრის ოჯახში. 1901 წლიდან ავრცელებდა არალეგალურ ლიტერატურას თბილისში, ბაქოში, ბათუმში, ქუთაისში, გორსა და სხვა ქალაქებში. იყო არალეგალური სტამბების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1903 წლის ნოემბერში დააპატიმრეს, 1904 წლის სექტემბერში ციხიდან გაიქცა. 1905 წელს მონაწილეობდა მუშათა საბრძოლო რაზმების ჩამოყალიბებაში. 1905 წლის დეკემბერში თბილისში სამხედრო ნაწილებთან შეიარაღებული შეტაკების დროს მეთაურობდა მუშათა მებრძოლ რაზმს. დააპატიმრეს და ჩასვეს მეტეხის ციხეში, საიდანაც მოახერხა გაქცევა. 1906 წელს ჩავიდა პეტერბურგში და პირველად შეხვდა ვ. ი. ლენინს. მისი დავალებით გაემგზავრა საზღვარგარეთ რუსეთში იარაღის შემოსატანად. ფულადი სახსრებით პარტიის უზრუნველსაყოფად 1905-1907 წლებში რამდენიმეჯერ მოახდინა მეფის ხაზინის ექსპროპრიაცია. 1907 წლის ნოემბერში ბერლინში დააპატიმრეს. ციხეში ყოფნისას კამო თავს სულით ავადმყოფად ასაღებდა, მაგრამ 1909 წლის ბოლოს მაინც გადასცეს რუსეთის პოლიციას, ჩასვეს მეტეხის ციხეში. 1911 წლის 15 აგვისტოს კამო ციხის საავადმყოფოდან გაიქცა და პარიზში გაემგზავრა, სადაც ვ. ი. ლენინის დავალებით მოაგვარა რუსეთში პარტიული ლიტერატურის შემოტანის საქმე. 1912 წელს რუსეთში დაბრუნდა. დააპატიმრეს და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს, რაც 1913 წელს, ამნისტიით, 20 წლის კატორღით შეუცვალეს. 1917 წლის მარტში გაათავისუფლეს. 1919 წლის ზაფხულში, ლენინის დავალებით, კამომ მტრის ზურგში ჩამოაყალიბა პარტიზანული რაზმი, რომელიც იბრძოდა კურსკსა და ორიოლთან, შემდეგ კი გენერალ დენიკინის ჯარების ზურგში სამხრეთ ფრონტზე. ასტრახანის გავლით კამომ მეთევზეთა ნავით ბაქოში ჩაიტანა იარაღი და ფული იატაკქვეშა პარტიის ორგანიზაციისა და ჩრდილოეთ კავკასიის პარტიზანებისათვის. 1920 წლის იანვარში თბილისში დააპატიმრეს და ქალაქიდან გაასახლეს. 1920 წელის აპრილში მონაწილეობდა ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების დასამყარებლად შეიარაღებული აჯანყების მომზადებაში. 1920 წლის მაისიდან სწავლობდა მოსკოვის სამხედრო აკადემიაში. 1921 წელს მუშაობდა საგარეო ვაჭრობის სისტემაში.

1922 წელს თბილისში დაიღუპა - ველოსიპედით მიმავალი ავტომობილს შეეჯახა. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიის თანახმად, კამოს სიკვდილი შემთხვევითი არ ყოფილა და ის სტალინის ბრძანებით იქნა მოკლული.

დაკრძალული იყო თბილისში, პუშკინის ბაღში.

ლიტერატურა
----------

* *ბიბინეიშვილი ბ.* კამო, ტფ. 1935;
* *იმნაიშვილი რ.* კამო (ბიოგრაფიული ნარკვევი), თბ. 1955;
* *Шаумян Л.* Камо, М. 1959;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 350.

სქოლიო
------

1. ↑  *Brackman, Roman* (2000), The secret file of Joseph Stalin: a hidden life. Psychology Press. გვ. 33. ISBN 0714650501.
2. ↑  *Sebag-Montefiore, Simon* (2008), Young Stalin. Random House, Inc. გვ. 370. ISBN 1400096138.
3. ↑  გაზ. კომუნისტი, #162 (4018), 15 ივლისი, 1934
**„კარავი"** — პარლამენტის მსგავსი დაწესებულება, რომლის დაარსებაც მოსთხოვა ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკურმა დასმა საქართველოს მეფეს თამარს. „კარავი" უნდა დაედგათ ისანში, მეფის სასახლის მახლობლად. „კარავს" უნდა მისცემოდა საკანონმდებლო უფლებები. როგორც ვარაუდობენ, მასში მსხვილ ფეოდალებთან ერთად მონაწილეობა უნდა მიეღოთ ქალაქის ზედაფენის წარმომადგენლებსაც. მის წევრებს უნდა გადაეწყვიტათ ქვეყნის ყველა მნიშვნელოვანი საკითხი:„მიცემისა და მოღებისა", „წყალობისა და შერისხვისანი" (სხვადასხვა თანამდებობის წყალობა და ჩამორთმევა, საჭიროების შემთხვევაში დამნაშავე თანამდებობის პირთა დასჯა, ე. ი. უზენაესი მართლმსაჯულების უფლება). საქართველოს მეფეს „კარვის" მუშაობაში მონაწილეობა არ უნდა მიეღო, საქმეების გარჩევაში არ უნდა ჩარეულიყო. მას „კარავში" გადაწყვეტილი („განგებულო") საკითხი უნდა შეესრულებინა, „სრულექმნა". ამგვარად, ყუთლუ-არსლანის დასის მიერ წამოყენებული პროგრამა მეფეს მხოლოდ აღმასრულებელ უფლებებს უტოვებდა. „კარავი" არსებითად განსხვავებული იქმნებოდა „დარბაზისგან", რადგან იგი უნდა ყოფილიყო არა სათათბირო და ერთდროული ორგანო, არამედ მუდმივი დაწესებულება ჩამოყალიბებული საკანონმდებლო უფლებებით. ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკური დასის გამოსვლა მარცხით დამთავრდა და „კარვის" დაარსებიც იდეაც ვერ განხორციელდა. ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა და პროგრამა ნათლად გვიჩვენებს, თუ განვითარების რა მაღალ დონეზე იდგა ქართული საზოგადოებრიობა, რომელიც ჯერ კიდევ XII საუკუნეში მოითხოვდა სახელმწიფო წეს-წყობილების შეცვლას და ე. წ. კონსტიტიციური მონარქიის შექმნას. არის მოსაზრება (ნიკოლოზ ბერძენიშვილი), რომ ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკური პროგრამა იყო შემდგომი განვითარება იმ საუკუნოვანი ბრძოლისა, რომელსაც ფეოდალური ოპოზიცია აწარმოებდა მეფის თვითმპყრობელური მიდრეკილების წინააღმდეგ.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.* შინაკლასობრივი ბრძოლა საქართველოში XII საუკუნის 80-იან წლებში, მის წგნ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. თბ. 1974;
* *მეტრეველი რ.* შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ. 1973;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 2, ტფ. 1929;
* *მეტრეველი რ.* ქსე, ტ. 5, გვ. 391-392, თბ. 1980
**იური კაჭარავა** (დ. 22 მარტი, 1913, ბანძა ― გ. 22 თებერვალი, 1994) ― ქართველი ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1965), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1988).

ბიოგრაფია
---------

იური კაჭარავა 1913 წლის 22 მარტს სოფელ ბანძაში (დღევანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. 1937 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 

1938 წლიდან სხვადასხვა სასწავლებელში ლექციებს კითხულობდა. 1946-1954 წლებში თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში მარქსიზმ-ლენინიზმის კათედრის გამგე იყო. 1958 წლიდან ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის საქართველოს ისტორიის განყოფილების ხელმძღვანელი იყო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „საბჭოთა საქართველო სახალხო მეურნეობის აღდგენის პერიოდში: 1921-1925". თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1958.
* „ისტორიოგრაფიული ეტიუდები". თბილისი: მეცნიერება. 1977.
* „ქართული ისტორიოგრაფიის აქტუალური პრობლემები". თბილისი: მეცნიერება. 1986.
* „ისტორია და თანამედროვეობა". თბილისი: მეცნიერება. 1986.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იური კაჭარავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლოზანის კონფერენცია** — საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც მიმდინარეობდა 1922 წლის 20 ნოემბრიდან 1923 წლის 24 ივლისამდე ლოზანაში (შვეიცარია). კონფერენცია მოიწვიეს ახლო აღმოსავლეთის მდგომარეობის მოსაწესრიგებლად თურქეთის წინააღმდეგ ინტერვენციის ჩაშლისა და დამოუკიდებლობისთვის ომში თურქეთის გამარჯვების შემდეგ.

მონაწილე ქვეყნები
-----------------

მონაწილეობდნენ დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, საბერძნეთი, რუმინეთი, იუგოსლავია, იაპონია, აშშ (მეთვალყურედ), თურქეთი. სსრკ-ისა და ბულგარეთის დელეგაციები მონაწილეობდნენ მხოლოდ შავი ზღვის სრუტეების რეჟიმის საკითხების განხილვაში, კერძო საკითხების განხილვაზე დაუშვეს ზოგიერთი სხვა ქვეყანაც.

კონფერენციის პირველი ეტაპი
--------------------------

საბჭოთა დელეგაციის პროექტის, რომელიც მომზადებული იყო ლენინის მიერ, ძირითადი დებულებები მხარს უჭერდა თურქულ ეროვნულ ინტერესებს, სამხედრო ხომალდებისათვის სრუტეების ჩაკეტვას, ომისა და მშვიდობიანობის დროს, ხოლო სავაჭრო გემებისათვის ნაოსნობის სრულ თავისუფლებას. ინგლისი, რომელიც გამოხატავდა ანტანტის ინტერესებს, მოითხოვდა სრუტეებში ყველა ქვეყნის სავაჭრო და სამხედრო გემების თავისუფალ მიმოსვლას, შავი ზღვის სრუტეების დემილიტარიზაციას და მათზე საერთაშორისო კონტროლის დაწესებას. თურქეთი იმ იმედით, რომ ინგლისი დაეხმარებოდა ეკონომიკურ, ფინანსურ და ტერიტორიული საკითხების მოგვარებაში, დაეთანხმა დიდი ბრიტანეთის პროექტს. მაგრამ ინგლისმა საზავო ხელშეკრულების თურქეთისათვის არახელსაყრელი პირობები წამოაყენა. თურქეთის დელეგაცია არ დათანხმდა და 1923 წლის 4 თებერვალს მოლაპარაკება შეწყდა.

კონფერენციის მეორე ეტაპი
------------------------

კონფერენცია განაახლდა 1923 წლის 23 აპრილს. ლოზანის კონფერენციის მე-2 ეტაპზე ძირითადი იყო თურქეთთან საზავო ხელშეკრულების საკითხები. ურთიერთდათმობათა შედეგად ხელი მოაწერეს 17 დოკუმენტს. აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ლოზანის საზავო ხელშეკრულება და სრუტეების რეჟიმის კონვენცია. კონვენცია ითვალისწინებდა სრუტეების ზონის დემილიტარიზაციას, ამასთანავე დასაშვებად თვლიდა ყველა ქვეყნის სავაჭრო და სამხედრო გემების თავისუფალ ნაოსნობას. საბჭოთა კავშირმა უარი თქვა ამ კონვენციის რატიფიცირებაზე. 1936 წელს ეს კონვენცია შეიცვალა მონტრეს კონფერენციაზე შემუშავებული კონვენციით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლოზანის საზავო ხელშეკრულება
* მონტრეს კონფერენცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 278.
კინოკეფალი „ნიურნბერგის ქრონიკიდან"
**კინოკეფალები**, *კინოცეფალები* (ბერძ. κῠνοκέφᾰλοι) — ძაღლის, მგლის ან ტურის თავიანი ადამიანები, ფენომენი, რომელიც არსებობს მრავალ კონტექსტსა და ფორმაში.

მტკიცებულება
------------

ძაღლისთავიან ადამიანებზე წერდნენ ჰესიოდე, ჰეროდოტე, მეგასთენე, პლინიუსი, ქტესიასი და სხვები. მათი მტკიცებულებით, ისინი ცხოვრობდნენ ინდოეთსა და ლიბანში. მათი სიტყვებით: „თუმცაღა ჰქონდათ ძაღლის თავები, მაგრამ დანარჩენი სხეული ადამიანის ჰქონდათ". ისინი სხვა ადამიანების მსგავსად აზროვნებდნენ, ჰქონდათ სამუშაო იარაღები, ატარებდნენ ტანსაცმელს და აქედან გამომდინარე, თეოლოგებმა ჩათვალეს, რომ მათაც გააჩნდათ სული. შუა საუკუნეებში მათზე იწერებოდნენ ნეტარი ავგუსტინე, მარკო პოლო, პლანო კარპინი, პორდენონე და სხვა მკვლევრები. დროთა განმავლობაში მათ გადაინაცვლეს ამერიკასა და ინდონეზიაში. მათ შესახებ ბოლო ცნობები მოიპოვება XVIII საუკუნეში.

გალერეა
-------

* წმ. ქრისტეფორეს ხატიწმ. ქრისტეფორეს ხატი
* ალექსანდრე მაკედონელისა და კინოკეფალების ბრძოლა. ინდური მინიატურა.ალექსანდრე მაკედონელისა და კინოკეფალების ბრძოლა. ინდური მინიატურა.
* თრიალეთის თასი — მგლისთავიანი ადამიანები.თრიალეთის თასი — მგლისთავიანი ადამიანები.
* კოლხური თეთრი — ხარისთავიანი ადამიანები.კოლხური თეთრი — ხარისთავიანი ადამიანები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წმინდა ქრისტეფორე
* კინოიდები
* სეთი
* ანუბისი

სქოლიო
------

1. ↑  მოწამე ქრისტეფორე

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კინოკეფალები***
კაპაჩის კულტურის გავრცელების რუკა
კაპაჩის კულტურის ლარნაკი
**კაპაჩის კულტურა** არსებობდა მექსიკის დასავლეთით. იგი წარმოდგენილია ქალაქ კოლიმასთან არსებული არქეოლოგიური კომპლექსით. ეს მეტნაკლებად ადრეული კულტურაა მესოამერიკის არქეოლოგიური კულტურებიდან და თარიღდება ძვ. წ. XX-ძვ. წ. XII საუკუნეებით. ის აღმოაჩინა და პირველად დაწვრილებით აღწერა ამერიკელმა არქეოლოგმა იზაბელ ტრასდელ-კელიმ, რომელიც აწარმოებდა გათხრებს კოლიმას ზონაში 1939 წელს. მსგავსება მოცემული კულტურისა და იმავე პერიოდის კერამიკის, რომელიც ნაპოვნია ეკვადორში, საფუძველს გვიქმნის, ვიმსჯელოთ, მესოამერიკის დასავლეთსა და ანდების კულტურებს შორის ადრეულ კავშირებს.

კაპაჩის ტიპის კერამიკის ნარჩენები გვხვდება მთელს წყნარი ოკეანის მექსიკის სანაპიროებზე, ჩრდილოეთით სინალოას შტატიდან სამხრეთით გერეროს შტატამდე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დასაფლავება, რომელიც აღმოაჩინა გორდონ ეკჰოლმა გუასავეში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კოლიმა
* კოლიმის შტატი

ლიტერატურა
----------

* Braniff Cornejo, Beatriz. *Introducción a la Arqueología del Occidente de México*. INAH-Universidad de Colima, 2004. ISBN 970-35-0297-0 (ესპანური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Colima Government, Official Site

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მესოამერიკის კოლუმბამდელი კულტურები |
| --- |
|  |
| კულტურების სია | 
* **აცტეკები**
* ვერაკრუსი
* გუაიაბო
* ისაპა
* კაპაჩა
* კოკლე
* კუიკუილკო
* კუსკატლანი
* **მაია**
* მისტეკები
* მონტე-ალტო
* ოლმეკა-ჰიკალანკა
* **ოლმეკები**
* საპოტეკები
* ტარასკები
* ტეოტიუაკანი
* ტლატილკო
* ტოლტეკები
* ტოტონაკები
* უასტეკები
* ჩიჩიმეკები
* ჩოლულა
* საბადოსებური საფლავები და ტეუჩიტლანი
* ჰოჩიპალა
* ეპიოლმეკები
 |  |
|  |
| სხვადასხვა | 
* **მესოამერიკის ქრონოლოგია**
* მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
* ქვის ბურთები
* მესოამერიკული ბურთის თამაში
* მესოამერიკული პირამიდა
* დამწერლობის მესოამერიკული სისტემები
* ჩინამპები
* **მესოამერიკის ენები**
 |
|  |
| იხილეთ აგრეთვე | 
* **კოლუმბამდელი ცივილიზაციები**
* არიდოამერიკა
* კონკისტა
 |

 |
**მართლმსაჯულება** — სამართალი, კანონიერება, სასამართლო ხელისუფლების განხორციელების ფორმა, რაც ნიშნავს სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლისა და სამოქალაქო საქმეების განხილვა-გადაწყვეტას, ესე იგი, კანონით დაცული სიკეთის ხელყოფის ფაქტის სასამართლო წესით დადგენას და სამართალდამრღვევთა მიმართ სახელმწიფო იძულებითი ღონისძიებების გამოყენებას. საქართველოში მართლმსაჯულებას მხოლოდ საერთო სასამართლოები ახორციელებენ.

უფრო ფართო გაგებით მართლმსაჯულება მოიცავს სასჯელაღსრულების დაწესებულების ფუნქციონირებასაც.

ლიტერატურა
----------

* ჩვენი კონსტიტუცია: საქართველოს კონსტიტუცია. გამოცემა მოზარდებისათვის (სარედ. ჯგუფი: ლ. გზირიშვილი, თ. დემეტრაშვილი, მ. ბასილაია და სხვ.), თბ. ფონდი Alpe, 2005

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მართლმსაჯულება\_Civil ენციკლოპედიური ლექსიკონი]
* საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ჟურნალი "მართლმსაჯულება"]
* არასრულწლოვანთა მართლმსაჯულება[*მკვდარი ბმული*]
* იტალიის მართლმსაჯულება ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის წინააღმდეგ\_გაზეთი "24 საათი" დაარქივებული 2010-10-09 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კაკაო (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

*Theobroma cacao*
**კაკაო**, *შოკოლადის ხე* (ლათ. Theobroma cacao) — ტანდაბალი (5—8 მ) მარადმწვანე ხე სტერკულიასებრთა ოჯახისა. აქვს მუქი მწვანე, პრიალა ფოთლები და ყვითელი ან მოწითალო ყვავილები. ნაყოფი (კოლოფა) ყვითელი, ნარინჯისფერი ან წითელია, მისი სიგრძეა 30 სმ, სიგანე — 10—12 სმ, 300—600 გ იწონის და 25—60 თესლს შეიცავს. ყოფაცხოვრებაში „კაკაოს პარკს" უწოდებენ. 

ველურად იზრდება ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტენიან ტროპიკულ ტყეებში. ძველთაგანვე კულტივირებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში. ამრავლებენ უმთავრესად თესლით. კარგად ხარობს ორანჟერეებში. თეობრომინისა და მთრიმლავი ნივთიერებების შემცველობის გამო თესლს მწარე, მწკლარტე გემო აქვს. საგემოვნო თვისებების გასაუმჯობესებლად რბილობმოცლილ თესლს 2—7 დღე-ღამის განმავლობაში უტარებენ ფერმენტაციას, რის შედეგადაც იგი სასიამოვნო გემოსა და არომატს იძენს.

კაკაოს თესლის შედგენილობაა (მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით %-ში): წყალი 4—6; ცხიმი, კაკაოს ზეთი 51—54; სახამებელი 7—19; გლუკოზა, ფრუქტოზა 1—2; ცილა 10—12; თეობრომინი, კოფეინი 1—1,5; მთრიმლავი ნივთიერებები 4—7; მჟავები 1—2; მინერალური ნივთიერებები 2-3. კაკაოს ნაყოფისაგან იღებენ ბურღულს, ბურღულის წვრილად დაქუცმაცებით — „სრესილ კაკაოს", რომლისგანაც კაკაოს ზეთსა და შოკოლადს ამზადებენ. სრესილი კაკაოს დაწნეხით იღებენ კაკაოს ზეთს, დარჩენილი კოპტონისაგან კი — კაკაოს ფხვნილს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 324.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაკაო – საინტერესო ცნობები[*მკვდარი ბმული*]
**კაიშაურნის კვირაწმინდის ეკლესია**, *მხედართ ხატი* — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოს (კაიშაურნის ველი) შუა წელში, ე. წ. ქუმსიანთ უბნის სამხრეთით 240 მეტრში, კლდის პირას.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (5,0X3,10 მ.). გადაჰყურებს მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობას და სოფელ ქვემო მლეთას. აქედან, მოპირდაპირე მთაზე მოჩანს ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი. აშენებულია თლილი ქვით და კირით. როგორც ექსტერიერი, ისე ინტერიერი მოგვიანებით შეთეთრებულია. მცირე ზომის სწორკუთხა კარი (0,40X1,0 მ.) გაჭრილია ჩრდილოეთ ფასადის დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთი და დასავლეთი კედლები ყრუა. აღმოსავლეთ კედელში დატანებულია სარკმელი, რომლის ჭრილიც გარედან ვიწროა, ხოლო შიგნითკენ მკვეთრად ფართოვდება და ძირი საფეხურებად ეშვება. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ფიქლებით, სადაც მოგვიანებით დაფარებულია ტოლი. სახურავს მკვეთრად გამოხატული კეხი გასდევს, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილშიც დადგმულია ჯვარი. ჯვრის ბაზისი და ქვედა მკლავი შელესილია, ხოლო ჯვრის ზედა და განივ მკლავებზე ნალესობა ჩამოშლილია და მხოლოდ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. სწორკუთხა, უაფსიდო საკურთხეველში სარკმლის ქვემოთ პატარა სწორკუთხა ტრაპეზი დგას, ხოლო ჩრდილოეთით, შედარებით უფრო დაბლა, თაროა მოწყობილი, რაც სავარაუდოდ სამკვეთლოს ფუნქციას ასრულებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35115
**კაიშაურნის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაიშაურნში, დიდველის პლატოზე.

კოშკიდან პანორამული ხედი იშლება როგორც დიდველის პლატოზე, ასევე ხადის ხეობის ნაწილზე და თეთრი არაგვის ხეობაზე. აქედან, ასევე კარგად ჩანს დიდველის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი. კოშკი კლდოვან ქანზეა აგებული. აშენებულია ბაზალტის დიდი მართკუთხა და ირეგულარული ფორმის ქვებით. წყობა ჰორიზონტალურია. კოშკის ზურგიანი მხარე ჩრდილო-დასავლეთითაა მიმართული, ხოლო შუბლი - სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კოშკი სამი სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ზედა სართულების კედლები მიწისძვრის შედეგადაა მორღვეული. პირველი სართული ყრუა. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე მიწის ზედაპირიდან 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, გაჭრილია სწორკუთხა, ნაოთხალიანი კარი, რომელიც არქიტრავის მასიური ქვითაა გადახურული. ჩრდილოეთ კედელში კვადრატული ნიშია მოწყობილი. ზედა სართულში ასასვლელი სწორკუთხა ღიობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარესაა მოქცეული. სამხრეთ-დასავლეთ ფასადის ერთ-ერთ, ჰორიზონტალურად წაგრძელებულ ქვაზე კონტრრელიეფში შესრულებულია ბუნზე დაფუძნებული, მცირე ზომის, მკლავებგაფართოებული ჯვარი. კოშკს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბაზალტის მოზრდილი ლოდებით ამოყვანილი ცოკოლი შემოუყვება. კოშკი ადრეული ხადის ხეობაში მეტად გავრცელებული ადრეული ეტაპის ზურგიანი კოშკების შესანიშნავ ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც დღემდე შედარებით კარგადაა შემორჩენილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6602
**კაპარი** ( ლათ. Capparis) — მცენარეთა გვარი კაპარისებრთა ოჯახისა. ხეები, ბუჩქები, ბუჩქბალახები და მრავალწლოვანი ბალახებია. 300-მდე სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ეკლიანი კაპარი (ლათ. Capparis spinosa) ბუჩქბალახია. აქვს გრძელი გართხმული ღეროები და თეთრი ან მოთეთრო-ვარდისფერი გრძელყუნწა ყვავილები. გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, წინა და ცენტრალურ აზიაში, ინდოეთში, სამხრეთ ყირიმში, კავკასიასა და შუა აზიაში. ჩვენში აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება.

კაპარი იზრდება ბარისა და მთისწინეთის უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოში, თიხიან, ხშირად ბიცობიან ნიადაგზე. კოკორს, მკვახე ნაყოფს და ნორჩ ყლორტებს ამწნილებენ, მწიფე ნაყოფი იჭმება. თესლში 30%-მდე ზეთია. შეიცავს ალკოლოიდ კაპარიდინს. 

იყენებენ ხალხურ მედიცინაში (სასაქმებელ საშუალებად). მნიშვნელოვანია მშრალი რაიონების შიშველი ადგილების დასაფარავად. კულტივირებულია დასავლეთ და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში და სხვაგან. თაფლოვანი მცენარეა.

გალერეა
-------

*

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 376.
კარბონატული წყალი ჭიქაში.
**კარბონატული წყალი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **გაზიანი წყალი** — სასმელი წყალი, რომელშიც გახსნილია ნახშირორჟანგის აირი, და მნიშვნელოვანი და განმსაზღვრელი კომპონენტია მრავალ უალკოჰოლო სასმელში. ნახშირორჟანგის აირის წყალში გახსნის პროცესს კარბონაცია ეწოდება. მისი შედეგია ნახშირმჟავას წარმოქმნა (რომლის ქიმიური ფორმულაა H2CO3).

წარსულში სოდიან წყალს სახლის პირობებში აწარმოებდნენ, თუმცა ის ოდნავ განსხვავდებოდა კარბონატული წყლისგან, ვინაიდან ის მცირე რაოდენობით სუფრის მარილს, სოდის ციტრატს, სოდის ბიკარბონატს, კალიუმის ბიკარბონატსა და დისოდიუმის ფოსფატს შეიცავდა, დამმზადებლის მიხედვით, რის გამოც მათ ოდნავ მარილიანი გემო დაჰკრავდა. ეს პროცესი შესაძლებელია ბუნებრივადაც შეიძლება წარმოიქმნას კარბონატული მინერალური წყლის შესაქმნელად, მაგ. როგორიცაა მიჰალკოვოს მინერალური წყალი ბულგარეთში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კარბონატული წყალი***

 
ვიკიწყაროში**?** არის ტექსტი 1911 *Encyclopædia Britannica*-ს სტატიებიდან თემაზე:
***კარბონატული წყალი***

* The Priestley Society
* Priestley's paper *Impregnating Water with Fixed Air* 1772
* Interview with one of New York City's last seltzer delivery men


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კამის წყალსაცავი**, *პერმის წყალსაცავი* (რუს. Камское водохранилище) — წყალსაცავი რუსეთში, ქალაქ პერმთან, მდინარე კამაზე. ქვეყანაში ერთ-ერთი უდიდესია. წარმოქმნილია კამის ჰიდროკვანძის კაშხლით. შეივსო 1954–1956 წლებში. ფართობი 1915 კმ², მოცულობა 12,2 კმ³, სიგრძე მდინარე კამის კალაპოტის გასწვრივ 272 კმ, უდიდესი სიგანე 30 კმ-მდე, საშუალო სიღრმე 6,3 მეტრი, უდიდესი — 30 მეტრი. წყლის დონე მერყეობს 7 მეტრის ფარგლებში. ყველა ძირითადი შენაკადის — ჩუსოვაია სილვათი, ობვა, ინვა, კოსვა, იაივა, კონდასი, ჩერმოზი — შერთვის ადგილას წარმოქმნილია დიდი ყურეები სიგრძით 50-დან 140 კმ-მდე და სიგანით 10–15 კმ. კამის წყალსაცავი შეიქმნა ენერგეტიკის, წყლის ტრანსპორტის, ხე-ტყის დაცურებისა და წყალმომარაგების ინტერესებისთვის. ხორციელდება ჩამონადენის სეზონური რეგულირება. განვითარებულია თევზჭერა (კაპარჭინა, წერი, ფარგა, ქორჭილა, ნაფოტა). წყალსაცავის ნაპირებზე განლაგებულია ქალაქები: პერმი, დობრიანკა, ჩერმოზი, ბერეზნიკი, უსოლიე, სოლიკამსკი.

სქოლიო
------

1. ↑   Камское водохранилище // Большая российская энциклопедия. т. 12. — М. 2008. — стр. 644.
2. ↑   Камское водохранилище // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 11 — М. 1973.