recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ელ ესკორიალის მონასტრის ფასადი
**ხუან ბატისტა დე ერერა** ( ესპ. Juan de Herrera; დ. 1530, მოველიანი, სანტანდერი — გ. 15 იანვარი, 1597, მადრიდი) — ესპანელი არქიტექტორი და მეცნიერი, გვიანდელი აღორძინების წარმომადგენელი, რენესანსის ხუროთმოძღვრების ე.წ. "შეულამაზებელი" სტილის შემქმნელი.

ერერა XVI ს. ესპანეთის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი არქიტექტორი იყო. როგორც აღორძინების პერიოდის პროგრესული ადამიანი მეცნიერების მრავალი დარგით იყო დაინტერესებული. მისი ნამუშევარი "Discurso sobre la figura cúbica («მოხსენება კუბისტურ ფორმაზე») მკაფიოდ ასახავს მის ცოდნას გეომეტრიასა და მათემატიკაზე.

ხუან დე ერერა წარმოშობით დიდგვაროვანი ოჯახიდან იყო, ასტურიის პროვინციის ქალაქ მოველიანიდან. 1548 წლის გაზაფხულამდე სწავლობდა ვალიადოლიდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი განათლება ბრიუსელში განაგრძო. 1551 წელს მიღებული აქვს მონაწილეობა კარლოს V-ის სამხედრო კამპანიებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1000411
* BNF: cb11975174b (data)
* CANTIC: a10937705
* GND: 118800388
* ISNI: 0000 0000 8162 4798
* LCCN: n85366725
* NTA: 085028401
* RKD: 486830
* SUDOC: 027783588
* Trove: 816729
* ULAN: 500116393
* VIAF: 88624257
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 88624257

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**საძეგურის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში. აგებულია გარდამავალი ხანაში.

სოფლიდან აღმოსავლეთით 7 კმ-ზე მთაში, ნასოფლარ "ულდაში" მდებარე დარბაზული ეკლესია, რომელსაც სამხრეთით თანადროული მინაშენი აქვს, სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობა ქაოსურია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო არქიტრავული ნიშაა. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი ნაოთხალია. ეკლესიას სამხრეთი მინაშენი მთელ სიგრძეზე მიუყვება. აღმოსავლეთით, კერძოდ, ნაგებობასა და მინაშენს შორის ნაკერი არ არის, ხოლო დასავლეთით აშკარად ჩანს ნაკერი. მინაშენის აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო სარკმელია მოთავსებული, ხოლო სამხრეთით - არქიტრავული კარი. ძეგლი დაზიანებულია. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ეკლესია ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით, შემორჩენილი კედლები დაბზარულია. ძეგლის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტორული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 160
სუდანის რეგიონები და სადავო ტერიტორიები:  სუდანის ძირითადი ტერიტორია.
  დარფურის რეგიონი.
  აღმოსავლეთის ფრონტის ტერიტორია.  სამხრეთი სუდანი (2011 წ რეფერენდუმის მონაწილე).
  აბიეის ოლქი (რეფერენდუმის სავარაუდო მონაწილე).
  სამხრეთი კორდოფანი და ცისფერი ნილოსი („საერთო სახალხო გამოკითხვის" მონაწილე).
**სამხრეთ სუდანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი** (ინგლ. Southern Sudanese independence referendum, არაბ. استفتاء جنوب السودان) — სამხრეთ სუდანის სუდანისგან გამოყოფის რეფერენდუმი, რომელიც გაიმართა 2011 წლის 9 იანვარიდან 15 იანვრის ჩათვლით, თანახმად 2005 წლის ნაივაშის შეთანხმებისა სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელ არმიასა და სუდანის ცენტრალურ მთავრობას შორის სამოქალაქო ომის დასრულებაზე.

რეფერენდუმის ბიულეტენი
იმავდროულად განიხილებოდა აბიეიში რეფერენდუმის ჩატარება შეერთებოდა თუ არა სამხრეთ სუდანს, თუმცა საკითხის განხილვა გადაიდო სადემარკაციო და მოქალაქეობრივი პრობლემების გამო.

დაგეგმილ რეფერენდუმთან დაკავშირებით ახალი სახელმწიფოების საერთაშორისო ინსტიტუტის დირექტორმა *ალექსეი მარტინოვმა* გაავრცელა ინფორმაცია, რომ თითქოს სუდანი აფხაზეთისა და ე. წ. „სამხრეთ ოსეთის" დამოუკიდებლობის აღიარებისთვის ემზადებოდა, საკუთარი სეპერატიზმის პრობლემის რეფერენდუმის გზით გადაწყვეტის მოტივით. თუმცა აღნიშნული საკითხი რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ ჩაშალა.

სქოლიო
------

1. ↑  „Sudan's Referendum Commission says southern Sudan referendum on Jan. 9". People's Daily Online. 2010-10-21. ციტირების თარიღი: 2011-01-05.
2. ↑  Road to 2011 referendum is full of obstacles – South Sudan's Kiir დაარქივებული 2014-07-15 საიტზე Wayback Machine.  Sudan Tribune, 12 July 2007
3. ↑  First day of south Sudan referendum ends peacefully. tehran times. ციტირების თარიღი: 2011-01-10.
4. ↑  By Mark Bixler, CNN. Historic day ahead after decades of war. CNN.com. ციტირების თარიღი: 2011-01-10.
5. ↑  „სუდანი მზად იყო, აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა ეცნო წყარო/Source: http://www.ambebi.ge/conflicts/30598-sudani-mzad-iyo-afkhazethisa-da-ets-samkhreth-osethis-damoukidebloba-ecno.html#ixzz1Atb9k1iM". *კონფლიქტები*. საინფორმაციო პორტალი ამბები.GE. 2011-01-10. ციტირების თარიღი: 2011-01-13. `|publisher=, |title=`-ში არის გარე ბმული (დახმარება)
6. ↑  „სუდანი მზად იყო აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა ეღიარებინა". *პოლიტიკა*. საინფორმაციო სააგენტო ინტერპრესნიუსი. 2011-01-10. ციტირების თარიღი: 2011-01-13. `|publisher=`-ში არის გარე ბმული (დახმარება)
**დემოკრატიული აღორძინების კავშირი**, *დაკ*, *აღორძინება* — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მმართველი პარტია 1992-2004 წლებში.

ისტორია
-------

პარტია დაარსდა 1992 წელს სახელწოდებით „საქართველოს აღორძინების აჭარის კავშირი". „დემოკრატიული აღორძინების კავშირი" დაერქვა 1998 წელს. პარტიის თავმჯდომარე დაარსებიდან დაშლამდე იყო ასლან აბაშიძე. დაარსების დღიდან პარტია ორიენტირებული იყო აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაზე, სადაც ის არჩევნებში მუდმივად იღებდა ხმათა 95%-ზე მეტს და უმაღლეს საბჭოში ჰყავდა აბსოლუტური უმრავლესობა.

1995 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ მიიღო ხმათა 7,03% და 31 მანდატი. 1999 წლის არჩევნებისთვის პარტიამ შექმნა დიდი კოალიცია რამდენიმე ოპოზიციურ პარტიასთან და მიიღო 25,18%. მოპოვებული 51 მანდატიდან აღორძინებას შეხვდა 15.

2003 წელს ვარდების რევოლუციის შემდეგ მკვეთრად დაეცა აღორძინების რეიტინგი. 2004 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო ხმათა 6,01%. 2004 წლის მაისში აჭარაში ხელისუფლების ცვლილების შემდეგ პარტია დაიშალა.

პოლიტიკური პლატფორმა
--------------------

პარტია წარმოადგენდა რეგიონულ ინტერესებს და ითხოვდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ორგანოების მეტ დამოუკიდებლობას ცენტრისგან. პარტიის აზრით საბაზრო ეკონომიკასთან ერთად ეკონომიკური ზრდა უნდა წაეხალისებინა სახელმწიფო ორგანოებს სოციალური გარანტიების მეშვეობით. საგარეო პოლიტიკაში პარტია მხარს უჭერდა რუსეთთან მჭიდრო ურთიერთობებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პოლიტიკური პარიტები
**დემონები** — ღვთაებრივ არსებათა გარკვეული ჯგუფი, სულები, რომლებიც ღმერთებისგან მხოლოდ იმით განსხვავდებოდნენ, რომ მათ როგორც ღმერთებს, არ ჰქონდათ ადამიანის გარეგნობა. ძველად ადამიანები ყოველგვარ ბუნებრივ მოვლენას, რომლის ახსნაც მათ არ შეეძლოთ, დემონებს მიაწერდნენ. ჰომეროსის მიხედვით, ყოველგვარი აუხსნელი, გაუგებარი თუ საოცარი მოვლენა „დემონურია". დემონებითაა აღსავსე მთელი სამყარო და ადამიანთა ცხოვრება. გარკვეული, განსაკუთრებული ზღვარი დემონებსა, ღმერთებსა და გმირებს შორის არ არსებობდა. ხშირად დემონები გარკვეული ხნის შემდეგ ღმერთებად იქცეოდნენ ხოლმე და პირიქით, ღმერთებიც იქცეოდნენ ხოლმე გმირებად და დემონებად. 

ჰომეროსის მიხედვით, დემონები თითქოს მტრულ დამოკიდებულებაში არიან ადამიანებთან. ხშირად ისინი ადამიანს ართმევენ გონებას, ზოგჯერ აბრმავაბენ და სხვა. მოგვიანები განასხვავებდნენ, კეთილსა და ბოროტ დემონებს. ბერძენი იდეალისტი ფილოსოფოსების მოძღვრების თანახმად, ყოველ ადამიანს დაბადებიდან სიკვდილამდე ჰყავს საკუთარი დემონი, რომელიც განაგებს მის ყოველგვარ ცხოვრებას. შემდეგ ბერძნები დემონებს უწოდებდნენ რაღაც ზებუნებრივ ძალებს, რომელთა კულტი არ არსებობდა. რომში დემონები გენიუსთან გააიგივეს. ოლიმპიური რელიგიის დამხობის შემდეგ მრავალ ხალხში დარჩა წარმოდგენები დემონების შესახებ. ქრისტიანულმა რელიგიამ  დემონები ბოროტ არსებად მიიჩნია.

ლიტერატურა
----------

* *მითოლოგიური ლექსიკონი (შეადგინა ნოდარ გაფრინდაშვილმა) რედაქტორი: აკაკი ურუშაძე. გამომცემლობა „განათლება". თბილისი. 1972.*
ფრანგი კავალერისტები ფრიდლანდის ბრძოლაში
**კავალერია** — ცხენით მებრძოლი მეომრებისგან ან ჯარისკაცებისაგან შემდგარი დივიზია. ისტორიის თანახმად სამხედრო კავალერია სიძველით მესამე სამხედრო ძალა (ქვეითებისა და მეეტლეების შემდეგ) და ყველაზე მობილური საბრძოლო იარაღი იყო. კავალერიაში მებრძოლი ჯარისკაცი ცნობილია როგორც კავალერისტი, მხედარი ან ცხენოსანი.

კავალერიის წოდება როგორც წესი ყველა იმ სამხედრო ძალას არ ენიჭებოდა რომლებშიც ცხოველები მონაწილეობდნენ, მაგ. აქლემებზე ამხედრებულ მეომრებრს კავლერისტები არ ეწოდებოდათ. მერბრძოლები, რომლებიც ცხენით გადაადგილდებოდნენ, მაგრამ ბრძოლისას ჩამოქვეითებულები იბრძოდნენ, ჯერ კიდევ XVII და XVIII საუკუნეებიდან არიან ცნობილნი და მათ დრაგუნებს (ინგლ: Dragoons) უწოდებდნენ, მოგვიანებით ისინი სამხედრო კავალერიად გადაიქცნენ. უძველესი დროიდან კავალერისტებს გააჩნდათ უპირატესობა, რისი მიზეზიც მათი მობილურობა იყო.

კავალერისტი ასევე ქვეითთან შედარებით ფლობდა სიმაღლეს, ის უფრო მაღალი იყო რადგან ცხენზე იყო ამხედრებული და ქვეითთან შედარებით კავალერისტი უფრო სწრაფად გადაადგილდებოდა, ასევე კავალერისტი როგორც ცხენზე ამხედრებული მეომარი ფსიქოლოგიურ ეფექტსაც ახდენდა.

სქოლიო
------

1. ↑  ავტორი: ნიკოლას როდგერი. წიგნი: The Safeguard of the Sea: A Naval History of Britain 660–1649. გვერდი:4. წელი:1999. ISBN 0-393-04579-X

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* CavalryScouts.org დაარქივებული 2017-10-04 საიტზე Wayback Machine.
* საფრანგეთის სამხედრო კავალერია
* სამხედრო ცხენების საზოგადოება
ჯოშუა რეინოლდზი
**ჯოშუა რეინოლდზი** (დ. 16 ივლისი, 1723, პლიმპტონი, დევონშირი — გ. 23 თებერვალი, 1792, ლონდონი) — ინგლისელი ფერმწერი.

ბიოგრაფია
---------

1740–1743 წლებში სწავლობდა ლონდონში ტ. ჰადსონთან, მუშაობდა დევონშირსა და ლონდონში, 1749–1752 წლებში მოგზაურობდა ევროპაში. დააარსა ლონდონის სამხარვრო აკადემია, რომლის პირველი პრეზიდენტი თვითონ იყო (1768–1790). შემოქმედებითად აითვისა და გადაამუშავა ბაროკოს პარადული პორტრეტი. მხატვრის მიერ შექმნილი ყოფითი კომპოზიციები ბუნებრივი და დინამიკურია; მისი ფერწერისათვის დამახასიათებელია თავისუფალი მონასმები, თბილი და მსუყე კოლორიტი (ჯეინის, გრაფუნია ჰერინგტონის, პორტრეტი, 1777–1779, ჯანტინგტონის სამხატვრო გალერეა, სან-მარინო, აშშ). მხატვარი პორტრეტს ხშირად ალეგორიული სახით ხატავდა („დ. გარიკი ტრაგედიისა და კომედიის მუზათა შორის", დაახლოებით 1760–1761, როტშილდის კოლექცია, კემბრიჯი). შექმნა მეგობართა ფსიქოლოგიური პორტრეტები (მწერალი ს. ჯონსონი, 1772, ტეის გალერეა, ლონდონი), აგრეთვე ავტოპორტრეტები, რომლის თეორიულ ნაშრომებში ჭარბობს ნორმატიულ-კლასიცისტური შეხედულებები ხელოვნური ბუნების შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 341.
**ჯიდის ხიდი**, *ჭიტის ხიდი* — ხიდი თურქეთში, სურმენეს ახლოს, მდინარე მანაჰოზის ხეობაში, აქსუს შენაკად
ჯიდაზე (ჭიტაზე). ხიდი ამავე სახელწოდების სოფლის ბოლოშია. ხიდი დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ. იგი ფუნდამენტურად ნაგები. ბურჯებში შექმნილია სამ-სამი ფოსო სამშენებლო პლატფორმის გასამართავად. რკალის მრუდი იდეალურ ნახევარწრეს ქმნის. თაღის გარე პირებში უკლებლივ ტრაპეციული ფორმის ქვათლილებია გამოყენებული, რაც ხიდის კონსტრუქციის მდგრადობას განაპირობებს. თაღის მთლიანი სტრუქტურა ამოყვანილია ისოდომური წყობით. ხიდის ზომები: მალის სიგრძე — 3,30 მ, მანძილი ბურჯებამდე — 2, 25 მ, ბურჯის სიგანე — 2,25 მ, სარტყელამდე მანძილი — 0,22 სმ, სარტყელი — 0,17 სმ, თაღის — 0,46 სმ, ბორდიურის სიმაღლე — 30 სმ, სიგანე — 25 სმ, სავალი ნაწილის სიგანე — 1,80.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2014, გვ. 79 ISBN 978-9941-0-6458-6.
2011 წელი
**ჯოჯოხეთის კარიბჭე** — ბუნებრივი აირის საბადო თურქმენეთში, აჰალის პროვინციის სოფელ დერვაზაში. წარმოადგენს ბუნებრივი აირის წყაროს, რომელიც შეუწყვეტლად იწვის, მას შემდეგ რაც პირველად აანთეს საბჭოთა ნავთობქიმიკოსებმა 1971 წელს. დამწვარი გოგირდის მომწამლავი სუნი ვრცელდება ახლო მდებარე არეში.

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს სოფელ დერვაზაში, რომელიც თავის მხრივ, მდებარეობს ყარაყუმის უდაბნოს შუაგულში აშხაბადიდან 260 კმ ზე ჩრდილოეთით. აირის საბადო ერთ-ერთი ყველაზე დიდია მსოფლიოში. სახელი „ჯოჯოხეთის კარიბჭე" უწოდეს ადგილობრივებმა, რაც დაკავშირებულია ცეცხლთან მდუღარე ტალახთან და ცეცხლის ალთან. ამ კარიბჭის კრატერის დიამეტრი 70 მეტრია.

ისტორია
-------

ხედი ღამით, 2010 წელი
ეს საბადო 1973 წელს აღმოაჩინეს საბჭოთა მეცნიერებმა, ფიქრობდნენ რა რომ აქ უნდა ყოფილიყო ნავთობის საბადო. საბადოს პოვნის შემდეგ დაიწყეს აირის შენახვა, მაგრამ მიწა მთელი სათხრელი მოწყობილობისა და ბანაკის ქვეშ ჩაინგრა დიდ კრატერში და გაუჩინარდა. ამ ინციდენტის დროს არავინ დაშავებულა. თუმცა დიდი რაოდენობით მეთანის აირი გამოთავისუფლდა და შექმნა გარემოს დაბინძურების პრობლემა, რომელიც პოტენციური საფრთხე იყო ახლომახლო მცხოვრები ხალხისთვის.

ეშინოდათ რა, რომ კიდევ უფრო მეტი სხვა მომწამლავი აირები გამოთავისუფლდებოდა მეცნიერებმა გადაწყვიტეს რომ დაეწვათ ის. მათ იფიქრეს, რომ უფრო უსაფრთხო იქნებოდა მეთანის დაწვა, ვიდრე მისი გამოლევა მიწიდან ძვირადღირებული მეთოდებით. იმ დროისათვის მოლოდინი შემდეგნაირი იყო: აირი დაიწვებოდა რამდენიმე დღის განმავლობაში, მაგრამ იგი დღესაც იწვის.

შესაძლო სარგებლობა
------------------

2010 წლის აპრილში თურქმენეთის პრეზიდენტი გურბანგულუ ბერდიმუჰამედოვი ეწვია საბადოს და გასცა განკარგულება, რომ ეს ხვრელი უნდა დახურულიყო ან უნდა მიეღოთ სათანადო ზომები, რათა შეზღუდულიყო მისი ზემოქმედება სხვა ბუნებრივი აირის საბადოებზე იმ არეში. თურქმენეთი გეგმავს რომ გაზარდონ ბუნებრივი აირის პროდუქციის ექსპორტი ჩინეთში, ინდოეთში, ირანში, რუსეთში და ჩრდილოეთ ევროპაში. თუ ნაკადმა არ დაიკლო, შემდეგ ოც წელში 75 მილიონი კუბური მეტრი ბუნებრივი აირი გამოიყოფა.

სქოლიო
------

1. ↑
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ტაბიძე**. |

**დემურ ტაბიძე** (დ. 1 ივნისი, 1933 — გ. 2006) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1988).

ბიოგრაფია
---------

დემურ ტაბიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით 1956 წელს. მუშაობა დაიწყო თბილისის სამხედრო კარტოგრაფიულ ფაბრიკაში ტექნიკოს-კარტოგრაფის თანამდებობაზე; 1957 წლიდან მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში.

ინსტიტუტში ახლად შექმნილი კარსტოლოგიისა და სპელეოლოგიის ლაბორატორიის თანამშრომლებთან ერთად მონაწილეობდა სპელეო-ექსპედიციებში ხვამლის, ასხის, მიგარიას, წებელდის და ოხაჩქუეს კირქვულ მასივებზე. შედგენილი აქვს წებელდის კირქვული მასივის, ვახუშტი ბაგრატიონის უფსკრულის, აფიანჩისა და შაქურანის მღვიმოვანის ბლოკ-დიაგრამები, მღვიმეების გეგმები და ჭრილები, გავრცელების სქემატური გეგმები.

დემურ ტაბიძემ საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1966 წელს თემაზე: „მდ. კოდორის აუზის გეომორფოლოგია", ხოლო სადოქტორო დისერტაცია ქალაქ ნოვოსიბირსკში 1988 წელს თემაზე „რელიეფის მოცულობითი ანალიზი და გეომორფოლოგიური სისტემატიკა". მის მიერ გამოკვლეულია საქართველოს რელიეფის მორფოლოგიის გენეზისისა და ასაკის სხვადასხვა ასპექტები, აგრეთვე გეომორფოლოგიური კარტოგრაფირების თეორიული საფუძვლები.

მუშაობდა ფიზიოგრაფიული კარტოგრაფირების საკითხებზე. მეცნიერული საფუძველი ჩაუყარა მეცნიერებისა და ხელოვნების ახალი მიმართულების შექმნას — ბუნების ქანდაკებისა და გეოგრაფიული ფერწერის შესახებ, რაც შეიძლება დაუკავშირდეს ტურიზმის მსოფლიო ბიზნესს გეოგრაფიული მუზეუმების შექმნის თვალსაზრისით. აღნიშნულთან დაკავშირებით მას შედგენილი აქვს საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციების 40 ფერწერული ტილო. 

დემურ ტაბიძეს გაკეთებული აქვს სხვადასხვა მასშტაბის საქართველოსა და მისი კუთხეების ბუნებრივი ქანდაკებები. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* იმერეთის გეომორფოლოგია (რედაქტორი) // ნაწ. 1. თბილისი, მეცნიერება, 2003;
* იმერეთის გეომორფოლოგია: (რედაქტორი) // ნაწ. 2. თბილისი, მეცნიერება, 2004;
* Чхалтинское землетрясение (თანაავტორი). Тбилиси, Мецниереба, 1967;

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**ხახვის ბუზი** (ლათ. Hylemyia antiqua) — მწერი ნამდვილი ბუზების ოჯახისა. ხახვის საშიში მავნებელია. ყველგანაა გავრცელებული. საქართველოში უმთავრესად იმ რეგიონებში გვხვდება, სადაც ხახვი და ნიორი მოჰყავთ. პატარა მწერია, სიგრძით 6-7 მმ, ნაცრისფერია, ზურგზე ოდნავ მწვანე ელფერი დაკრავს. ზრდასრული მატლი მოთეთროა. ნიადაგში ზამთრობს ცრუჭუპრის სახით, იქიდან გამოფრენილი ბუზი კვერცხს მცენარის ყელთან დებს. გამოჩეკილი მატლი შეიჭრება ბოლქვის რბილობში და იკვებება. მატლისაგან დაზიანებული ადგილები ლპება, მცენარე ვეღარ ვითარდება. საქართველოში ხახვის ბუზი 3 თაობას იძლევა. ხახვის ბუზი იკვებება დათესილი ხახვით, სათესლე ხახვით, ნიორით, პრასით, 
მრავალიარუსიანი ხახვით და სხვა მცენარეებით. იზამთრებს ნიადაგში. 

გავრცელების არეალი: დასავლეთი ევროპა, რუსეთი, ცენტრალური აზია, ჩინეთი, იაპონია, კორეა, ჩრდილოეთი ამერიკა და სხვ. 
საქართველოში ყველგან გვხვდება.

ბრძოლის ღონისძიებანი
--------------------

კვერცხების დადების დაწყებამდე მცენარეზე ქლოროფოსის ან კარბოფოსის 3%-იანი სამუშაო ხსნარის შესხურება და გრანულირებული ქლოროფოსის ნიადაგში შეტანა 20-25 კგ/*ჰა*-ზე.

ლიტერატურა
----------

* *ლ. შავკაციშვილი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 447.
**ჯონ ატა მილსი** (ინგლ. John Evans Atta Mills დ. 21 ივლისი, 1944, ტარკუა, ოქროს ნაპირი — გ. 24 ივლისი, 2012, აკრა, განა) — განის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი (1997-2001) და პრეზიდენტი (2009 წლის 7 იანვრიდან). პრეზიდენტად აირჩიეს 2008 წლის 7 დეკემბერს, თავის ოპონენტს ნანა აკუფო-ადოს არჩევნები მოუგო 0,5 %-ით.

განათლება
---------

ჯონ ატა მილსი სწავლობდა ჯერ აკრის ერთ-ერთ პრესტიჟულ კოლეჯში, რომელიც დაამთავრა 1963 წელს, ხოლო შემდეგ განის უნივერსიტეტში, რომლის დამთავრების შემდეგაც (1967 წელი) მიიღო იურისტის ბაკალავრის ხარისხი. ამავე პერიოდში კვალიფიკაციის ასამაღლებლად გაემგზავრა ლონდონის აღმოსავლეთისა და აფრიკის კვლევი ინსტიტუტში. აქედან კი გაემგზავრა აშშ-ში და სწავლა განაგრძო სტენფორდის სამართლის სკოლაში.

ამერიკიდან დაბრუნების შემდეგ მილსი ლექციებს კითხულობს განის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. მისი პედაგოგიური კარიერა 25 წელი გაგრძელდა.

მილსი ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომისა და პუბლიკაციისა ფინანსური კანონმდებლობის სფეროში.

საპრეზიდენტო კარიერა
--------------------

2006 წელს დემოკრატიულმა კონგრესმა ხმათა დიდი უმრავლესობით აირჩია 2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატად (81, 4 %). 2008 წელს კი აირჩიეს პრეზიდენტად. თანამდებობა ჩაიბარა 2009 წლის 7 იანვარს.

ოჯახი
-----

მეორე ქორწინებაშია ერნესტინა ნაადუ მილსზე და ჰყავს 19 წლის ვაჟი, სემ კოფი ატა მილსი პირველი მეუღლისაგან. გარდაიცვალა 2012 წლის 24 ივლისს აკრის სამხედრო ჰოსპიტალში, 68-ე დაბადების დღიდან სამ დღეში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯონ ატა მილსი***

* Ghana-pedia webpage - Professor John Evans Atta-Mills[*მკვდარი ბმული*]
* Professor John Evans Atta Mills 2008 დაარქივებული 2016-12-19 საიტზე Wayback Machine.  *official campaign website*
* "Profile: Ghana President John Atta Mills" BBC News, January 3, 2009
* New Ghana president sworn in Al-Jazeera, January 7, 2009
* A damned close-run thing—and a fine example to the rest of Africa The Economist, January 8, 2009

სქოლიო
------

1. ↑  John Henry Martey Newman.  (24 July 2012) Press Statement: Death of President J.E.A. Mills. Myjoyonline.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 მაისი 2013. ციტირების თარიღი: 24 July 2012.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ჯონ კუფუორი | **განის პრეზიდენტი**2009 – 2012 | შემდეგი:ჯონ დრამანი მაჰამა |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
განის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* კვამე ნკრუმა
* ჯოზეფ ანკრა
* აკვასი აფრიფა
* ნიი ამაა ოლენუ
	+ მ/შ
* ედუარდ აკუფო-ადო
* იგნატიუს აჩეამპონგი
* ფრედერიკ აკუფო
* ჯერი როლინგსი
* ჰილა ლიმანი
* ჯერი როლინგსი
* ჯონ კუფუორი
* ჯონ ატა მილსი
* ჯონ დრამანი მაჰამა
* ნანა აკუფო-ადო
 |

 |
**ხახმატის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხახმატის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის ხირჩილა ალუდაურს. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. შენობა სამსართულიანია, ტერასულბანიანი. ნაშენია ნატეხი ქვით, წყობა მშრალია. სახლის პირველ სართულს დასავლეთიდან მინაშენი აქვს. ამ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ხის სვეტებიანი დერეფნიდან. დერეფნის ჩრდილოეთ კედლეში გაჭრილი კარი დახურულ კორიდორში გადის, ხოლო დასავლეთ კედელში გაჭრილია მინაშენში გასასვლელი. ეზოში იარათი და საკვები ინახება. ეზოს დასავლეთ კედელში გაჭრილი გასასვლელიც მინაშენში გადის, ჩრდილოეთ კედელში მთავარი ოთახის კარია. ოთახი წნული ტიხრით ორადაა გაყოფილი. აღმოსავლეთით საქონლის სადგომია, დასავლეთით - ადამიანისა. ჩრდილოეთ ნაწილში საცხვრეა.

მინაშენი ორი იზოლირებული სათავსისგან შედგება: სამხრეთისა ცხენებისა და ხარების სადგომია, ჩრდილოეთ სათავსი - რძისა და რძის პროდუქტების შესანახი. დასავლეთ კედელში ერთი სარკმელია. მეორე სართულს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. პირველი სართულის ბანიდან. ჭერხო კაპიტალური კედლით ორადაა გაყოფილი. მის აღმოსავლეთ ნაწილში წინათ მამაკაცთა საცხვორებელი იყო. ამ ნაწილში ჭირნახულსაც იანახავდნენ. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში კერაა. აღმოსავლეთ კედელში, კერასთან ახლოს - კვამლის გასასვლელი სარკმელი. მეორე სართულის ბანის ჩრდილოეთ ნაწილზე დაშენებულია ძნის, თივის, ჩალისა და სამეურნეო იარაღის შესანახი ფარდული. სამხრეთით ფარდული გახსნილია და მის წინ კალოა. სახლის სართულები ერთმანეთს საძრომითა და გადასატანი ხის კიბით უკავშირდება. სართულშუა გადახურვა და ბრტყელი მიწურბანიანი სახირავი ქვის მასიურ ბურჯზე და ხის სვეტებზეა დაყრდნობილი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 356.
**დამწვრობითი დაავადება** — კანის, ლორწოვანი გარსისა და მათ ქვეშ მდებარე ქსოვილების დაზიანება მაღალი ტემპერატურის (თერმული დამწვრობა), ქიმიური ნივთიერების (ქიმიური დამწვრობა), ელექტრული დენის (ელექტროთერმული დამწვრობა), მაიონიზებელი გამოსხივების (სხივური დამწვრობა) და სხვა მოქმედებით.

დახასიათება
-----------

დამწვრობის დაზიანების სიმძმე განისაზღვრება დამწვარი ზედაპირის სიღრმითა და სიფართოვით. განარჩევენ ზედაპირულ და ღრმა დამწვრობას. ზედაპირულს განეკუთვნება: I (კანის გაწითლება და შეშუპება), II (კანზე სითხით სავსე ბუშტულების გაჩენა) და IIIა (კანის ზედა შრეების ნეკროზი) ხარისხის დამწვრობა; ღრმას კი IIIბ (კანის ყველა შრის ნეკროზი) და IV (კანისა და მის ქვეშ მდებარე ქსოვილების — ფასციის, კუნთების, მყესების, ძვლების დანახშირება) ხარისხის დამწვრობა. დამწვრობა ზოგჯერ ორგანიზმში მთელი რიგი ორგანოებისა და სისტემების ფუნქციის მოშლას იწვევს. როდესაც ზედაპირული დამწვრობის ფართი სხეულის ზედაპირის 20%-ს აღწევს, ხოლო ღრმა დამწვრობისა 10%-ს აღემატება, ვითარდება დამწვრობითი დაავადება, სადაც განარჩევენ შოკის, მწვავე ტოქსემიის (მიკრობთა ტოქსინებით და ქსოვილთა დაშლის პროდუქტებით ორგანიზმის მოწამვლა), სეპტიკოტოქსემიისა (ემატება ჩირქოვანი პროცესი) და რეკონვალესცენციის ანუ გამოჯანსაღების პერიოდს.

პირველი დახმარება
-----------------

ავადმყოფს ათავსებენ თბილ ოთახში, აძლევენ ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებებს, დამწვარ არეებზე აფარებენდამწვრობის საწინააღმდეგო მალამოთი ან ხსნარით გაჟღენთილ სტერილური დოლბანდის საფენებს, ფართო დამწვრობის დროს კი ახვევენ სუფთა, გაუთოებულ ზეწარში. მჟავებით დამწვრობის დროს დაზიანებულ ადგილს ჯერ გამდინარე წყლით მობანენ, შემდეგ, სოდის სუსტ (2%-იან) ხსნარში დასველებულ საფენებს დაადებენ, ხოლო ტუტეებით დამწვრობის შემთხვევაში — სუსტი მჟავების (2%-იანი ძმრის, ბორის, 5%-იანი ლიმონის) ხსნარში დასველებულ საფენებს. საყლაპავისა და კუჭის დამწვრობისას საჭიროა კუჭის რამდენჯერმე ამორეცხვა წყლით, შემდეგ დიდი რაოდენობით სითხის (წყალი, რძე) დალევა, კარაქის ან უმი კვერცხის გადაყლაპვა. თვალების დამწვრობის დროს თვალებს ჯერ წყლით ბანენ შემდეგ სპეციალურ მკურნალობას უნიშნავენ. დამწვრობის ყველა შემთხვევაში აუცილებელია ავადმყოფის დროული ჰოსპიტალიზაცია. სტაციონარში მოთავსებისთანავე ავადმყოფს უკეთებენ ტეტანუსის საწინააღმდეგო შრატს და ანტოქსინს. დამწვრობის ირგვლივ კანს ამუშავებენ ანტისეპტიკური ხსნარებით, დაზიანებულ ადგილზე ადებენ ანტიბაქტერიულ მალამოს და უხვევენ (მკურნალობის დახურული წესი). ზოგჯერ ჭრილობას ღიად ტოვებენ. ღრმა დამწვრობის შემდეგ დარჩენილი კანის დეფექტის დასაფარავად მიმართავენ კანის გადანერგვას.

საერთო მკურნალობა
-----------------

საერთო მკურნალობა: დამწვრობით გამოწვეული შოკის წინააღმდეგ ბრძოლა; ჟანგბადით მკურნალობა, სისხლის და მისი შემცვლელი სითხეების, ცილების, სპეციალური შრატებისა და სხვათა გადასხმა; ანტიბიოტიკები, ანტიჰისტამინური და ჰორმონალური პრეპარატები, ვიტამინები, ცილებით მდიდარი კალორიული საკვები, ასეპტიკის ზუსტი დაცვა; ნაწოლებისა და სხვა მოსალოდნელი გართულებების პროფილაქტიკა.

ლიტერატურა
----------

* *იაშვილი ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 362.
ბრიჯში გატარება არის ტექნიკური ილეთი (ძირითადად უკოზირო თამაშის დროს), რომლის დროსაც გამთამაშებელი თავს იკავებს ვისტიორების მიერ გაკეთებული სვლის მასტში აღებისაგან რათა მოსპოს ვისტიორებს შორის კომუნიკაცია. გატარების დროს გათამაშებელი თავს იკავებს აღების გაკეთებისგან მანამდე, სანამ ერთ-ერთ ვისტიორს არ გამოელევა კარტები აღნიშნულ მასტში. თუ ამის შემდეგ ეს ვისტიორი მიიღებს სვლას, ის ვეღარ შეძლებს ამ მასტის გაგრძელებას.

### მაგალითი


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | ♠ | J 10 7 |  |
| ♥ | 10 8 3 2 |
| ♦ | A 5 3 |
| ♣ | K J 10 |
| ♠ | Q 9 6 | **N****W         E****S** | ♠ | 5 4 3 2 |
| ♥ | 7 5 4 | ♥ | Q J 6 |
| ♦ | K Q J 10 9 | ♦ | 7 4 2 |
| ♣ | 8 3 | ♣ | A 7 4 |
|  | ♠ | A K 8 |  |
| ♥ | A K 9 |
| ♦ | 8 6 |
| ♣ | Q 9 6 5 2 |

სამხრეთი თამაშობს კონტრაქტს სამი უკოზიროდ და დასავლეთი უტევს აგურის ბაბუს. პოტენციურად სამხრეთს აქვს 9 აღება, 2♠, 2♥, 1♦ და 4♣. მაგრამ თუ პირველ წრეზე გამთამაშებელი აიღებს აგურის ტუზს, და ითამაშებს ჯვარს, ვისტიორები ჯვრის ტუზის აღების შემდეგ აიღებენ კიდევ 4 აღებას აგურში და ჩასვამენ კონტრაქტს. 

სამხრეთს შეუძლია უზრუნველყოს კონტრაქტის შესრულება (თუ ჯვრის ტუზი აღმოსავლეთს ჰყავს) თუ ის თამაშის ორი წრე არ აიღებს აგურის ტუზს (ანუ 2-ჯერ გაატარებს აგურს) და ითამაშებს აგურის ტუზს მხოლოდ მესამე წრეზე. ასეთი თამაშის შემთხვევაში, როდესაც გამთამაშებელი ითამაშებს ჯვარს, მას აღარ ექნება მეტი აგური, რომ სვლა გადასცეს პარტნიორს და ვისტიორებმა წაიღონ აგურები. 

  

  


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ჯივაკა** (ინგლ. Jiwaka Province) — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მინი.

გეოგრაფია
---------

პროვინციის ფართობი შეადგენს 4798 კმ²-ს. მდებარეობს კუნძულ ახალ გვინეაზე, ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ადმინისტრაციულად ეკუთვნის ჰაილენდსის რეგიონს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მადანგის პროვინციას, აღმოსავლეთით — სიმბუს პროვინციას, სამხრეთით — საუთერნ-ჰაილენდსის პროვინციას, დასავლეთით — უესტერნ-ჰაილენდსის პროვინციას.

პროვინციის ტერიტორიის სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ შეადგენს, დაახლოებით, 60 კმ-ს, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ — 130 კმ-ს.

პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ბისმარკის ქედის სამხრეთი ფერდობები. სამხრეთით კი პროვინციაში ყველაზე მაღალი და პაპუა-ახალ გვინეაში მეხუთე კუბორის მწვერვალი, კაბანგამას მთით (4104 მეტრი).

ისტორია
-------

2009 წლის ივლისში გამოიცა კანონი 2012 წელს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის შესახებ, რომლის თანახმადაც ჯივაკას პროვინცია უნდა შექმნილიყო უესტერნ-ჰაილენდსის პროვინციიდან ჯიმის (*Jimi*), ანგლიმპ-საუტ-ვაგის (*Anglimp-South Wahgi*) და ნორტ-ვაგის (*North Wahgi*) რაიონების გამოყოფის გზით. ოფიციალურად პროვინცია შეიქმნა 2012 წლის 17 მაისს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პროვინციის ტერიტორია იყოფა სამ რაიონად: ჯიმი, ანგლიმპ-საუტ-ვაგი და ნორტ-ვაგი. თავის მხრივ თითოეული რაიონი შედგება ადგილობრივი მმართველობის რამდენიმე ერთეულისაგან (LLG).

სქოლიო
------

1. 1 2  Western Highlands Province. The National Research Institute (March 2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-22. ციტირების თარიღი: 30-06-2012.
2. ↑  Mount Kabangama, Papua New Guinea (ინგლისური)
3. ↑  «PNG to create two new provinces», *Sydney Morning Herald*, July 15, 2009 (ინგლისური)
4. ↑  «PNG'S new province Hela, Jiwaka declared» დაარქივებული 2012-07-24 საიტზე Wayback Machine. , *The National*, 17 May 2012 (ინგლისური)
5. ↑  პაპუა-ახალი გვინეის რაიონები — statoids.com (ინგლისური)
6. ↑  LLG Names List. SOUTHERN HIGHLANDS PROVINCE.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-29. ციტირების თარიღი: 2014-11-20.
**დამპალი დაბები** (ინგლ. Rotten Boroughs) — გაუკაცრიელებული დაბები და სოფლები XVIII-XIX სს. ინგლისში, რომლებიც პარლამენტში წარმომადგენლობით უფლებას ინარჩუნებდნენ. დამპალიი დაბებიდან პარლამენტის წევრებს ფაქტობრივად ამ დაბების მესაკუთრე ლენდლორდები ნიშნავდნენ. დამპალი დაბების სისტემა ხელს უშლიდა სამრეწველო ბურჟუაზიის პარლამენტში შეღწევას და უწარმომადგენლოდ ტოვებდა ისეთ დიდ ქალაქებს, როგორიც იყო ბირმინგემი, მანჩესტერი და სხვა. 1832 წელს საპარლამენტო რეფორმით 56 დამპალ დაბას ჩამოერთვა დამოუკიდებელი წარმომადგენლობის უფლება, დანარჩენებს კი - 1867 წლის საარჩევნო რეფორმის შემდეგ. ამის შედეგად 1832-1867 წწ. პარლამენტში 200 დეპუტატის ადგილი განთავისუფლდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, გვ. 355, თბ. 1978

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сэр Френсис Бурдет დაარქივებული 2007-10-31 საიტზე Wayback Machine.

  



|  |  |
| --- | --- |
| დიდი ბრიტანეთის დროშა | *ეს სტატია გაერთიანებული სამეფოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რუპი კაური** (დ. 4 ოქტომბერი, 1992) — ინდური წარმოშობის კანადელი პოეტი, ილუსტრატორი და ავტორი. პოპულარობა მოიპოვა სოციალურ ქსელებში ვიზუალური პოეზიის გამოქვეყნებით.

კაურს საყოველთაო ცნობადობა მოუტანა სადებიუტო ნამუშევარმა, პოეტურმა კრებულმა *„რძე და თაფლი"* (2014), რომელიც *The New York Times*-ის ბესტსელერების სიაში წელიწადზე მეტი ინარჩუნებდა ადგილს. მსოფლიო მასშტაბით წიგნის სამ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. 2017 წელს კაურმა მეორე პოეტური კრებული *„მზე და მისი ყვავილები"* გამოაქვეყნა. იმავე წელს პოეტი BBC-ის 100 ყველაზე გავლენიან ქალს შორის დასახელდა. 

კაურის შემოქმედების თემებია ურთიერთობები, ემიგრანტობის გამოცდილება და სექსუალური ტრავმა. 2019 წელს ჟურნალმა *The New Republic* მას „ათწლეულის მწერალი" უწოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Beyond Words. University of Waterloo.
2. ↑
3. ↑  Alam, Rumaan (2019-12-23). „Rupi Kaur Is the Writer of the Decade". *The New Republic*. ISSN 0028-6583.
4. ↑  Culture; Books.  (2020-01-02) Rupi Kaur may not be MY 'writer of the decade,' but that doesn't mean she isn't THE 'writer of the decade' | National Post.
**დამოუკიდებლობის მარში** (თურქ. İstiklâl Marşı) — თურქეთის და ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის ეროვნული ჰიმნი. მეჰმეთ აქიფ ერსოის მიერ დაწერილი ჰიმნი, თურქეთის პირველი დიდი ეროვნული ასამბლეის მიერ 1921 წლის 12 მარტს "დამოუკიდებლობის მარში" სახელით, თურქეთის ჰიმნად მიიღეს.

ტექსტი
------

Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;   
 
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.   

O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak;   

O benimdir, o benim milletimindir ancak.

Çatma, kurban olayım, çehreni ey nazlı hilâl!   

Kahraman ırkıma bir gül! Ne bu şiddet, bu celâl?   

Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helâl...   

Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!

Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.   

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım!   

Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım.   

Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.

Garbın âfâkını sarmışsa çelik zırhlı duvar,   

Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.   

Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir îmânı boğar,   

"Medeniyet!" dediğin tek dişi kalmış canavar?

Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma, sakın.   

Siper et gövdeni, dursun bu hayâsızca akın.   

Doğacaktır sana va'dettiği günler Hakk'ın...   

Kim bilir, belki yarın, belki yarından da yakın.

Bastığın yerleri "toprak!" diyerek geçme, tanı:   
 
Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı.   

Sen şehid oğlusun, incitme, yazıktır, atanı:   

Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı.

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki fedâ?   

Şühedâ fışkıracak toprağı sıksan, şühedâ!   

Cânı, cânânı, bütün varımı alsın da Huda,   

Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüdâ.

Ruhumun senden, İlâhi, şudur ancak emeli:   

Değmesin mabedimin göğsüne nâ-mahrem eli.   

Bu ezanlar -ki şehadetleri dînin temeli-   

Ebedî yurdumun üstünde benim inlemeli.

O zaman vecd ile bin secde eder -varsa- taşım,   

Her cerîhamdan, İlâhi, boşanıp kanlı yaşım,   

Fışkırır ruh-ı mücerred gibi yerden na'şım;   

O zaman yükselerek arşa değer belki başım.

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl!   

Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helâl.   

Ebediyen sana yok, ırkıma yok izmihlâl:   

Hakkıdır, hür yaşamış, bayrağımın hürriyet;   

Hakkıdır, Hakk'a tapan, milletimin istiklâl!

სქოლიო
------

1. ↑  KKTC'de yaşanan Türklük kriziyle ilgili bilgi notu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-18. ციტირების თარიღი: 2015-02-18.
**გიორგი თადეოზის ძე ბოჭორიძე** (დ. 20 აგვისტო, 1884, სოფელი ნაციხარი, ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 1939) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სემინარიაში, საიდანაც გარიცხეს 1905 წელის რევოლუციურ გამოსვლებში მონაწილეობისათვის. 1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. 1921 წელს, ჯერ კიდევ სტუდენტმა, მუშაობა დაიწყო საქართველოს ცენტრალურ არქივში, შემდეგ საქართველოს მუზეუმის ხელნაწერთა განყოფილებაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1923-1926 წლებში ქართლ-კახეთში, მესხეთ-ჯავახეთში, იმერეთსა და რაჭა-ლეჩხუმში ისტორიული ნივთებისა და საარქივო მასალის მდიდარ კოლექციას მოუყარა თავი და თბილისის და ქუთაისის საცავებს გადასცა მრავალი ხელნაწერი. განსაკუთრებით საყურადღებოა მის მიერ მიკვლეული ჯვარისის ეპიგრაფიკული ძეგლი (რაჭა) და თაბორის ოთხთავი (XI საუკუნე).

ბოჭორიძეს გამოქვეყნებული აქვს არქეოგრაფიული ნაშრომები: „ორი ფიქალწერილი" („საისტორიო მოამბე", 1925, წგნ. 1), „ფურცელაანთეული ქრონიკა" (იქვე), „რაჭის ისტორიული ძეგლები" („საქართველოს მუზეუმის მოამბე", 1930, ტ. 5; 1933-1935, ტ. 7-8) და სხვა; გამოუქვეყნებელი დარჩა ეთნოგრაფიული ნაშრომი „თუშეთი".

გიორგი ბოჭორიძის პირადი არქივი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 476.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბოჭორიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი ბოჭორიძე, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი[*მკვდარი ბმული*]
**რისერ-ლარსენის ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ნაპირებთან. დასავლეთით ესაზღვრება ლაზარევის ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთით კოსმონავტთა ზღვა. ფართობი 1,138,000 კმ². ზღვის დიდ ნაწილში სიღრმეები 3000 მ-ს სჭარბობს. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. მისგან სამხრეთით გაწოლილია პრინცესა ასტრიდის ნაპირი და პრინცესა რაგნჰილის ნაპირი. ზღვის სანაპიროებზე არ არის სამეცნიერო-კვლევითი სადგურები, თუმცა დედოფალ მოდის მიწის შიდა რაიონებში განლაგებულია იაპონური სადგური ასუკა. პირველი ცნობები რისერ-ლარსენის ზღვის შესახებ მოგვაწოდა ფადეი ბელინსგაუზენის რუსულმა ექსპედიციამ (1819-1821). გამოიკვლიეს და გამოყვეს დამოუკიდებელ ზღვად საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა 1962 წელს. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი პოლარეთის მკვლევარის იალმარ რისერ-ლარსენის პატივსაცემად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რისერ-ლარსენის ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთის ოკეანის ზღვები |
| --- |
|  |
| 
ამუნდსენის ზღვა · ბელინსგაუზენის ზღვა · დეივისის ზღვა · დიურვილის ზღვა · თანამეგობრობის ზღვა · კოსმონავტთა ზღვა · ლაზარევის ზღვა · მოუსონის ზღვა · მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვა · რისერ-ლარსენის ზღვა · როსის ზღვა · სკოშის ზღვა · სომოვის ზღვა · უედელის ზღვა |  |

 |
**გიორგი ბერიძე** (დ. 12 მაისი, 1939, ოზურგეთი — გ. 21 ნოემბერი, 2020) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

1963 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ჰობოი).

პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედში", რომელიც დაამთავრა 1958 წელს (ჰობოი), ამავე წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის ჰობოისტი, კონცერტმაისტერი. 1975 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1992 წლიდან — პროფესორი, 1990-2014 წლებში იყო ჩასაბერ საკრავთა კათედრის გამგე, 2006 წლიდან — ასოცირებული პროფესორი. თანამშრომლობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ და კამერულ ორკესტრებთან. მონაწილეობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, საქართველოს სახელმწიფო კამერული ორკესტრი მუშაობისას ქართველ კომპოზიტორთა ყველა ნაწარმოების, აგრეთვე სხვა რეპერტუარის შესრულებაში. გასტროლებით მოგზაურობდა: სსრკ, ავსტრია, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, იტალია, პოლონეთი, საფრანგეთი, უნგრეთი, შვეიცარია, ჩეხეთი თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან, საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრთან, საქართველოს სახელმწიფო კამერულ ორკესტრთან ერთად. ჰყავდა ლაურეტი მოწაფეები: გ. ქობულაშვილი, დ. ჭუმბურიძე, გ. გვანცელაძე, ქ. ტიღაშვილი, ნ. მაჭავარიანი.

გიორგი ბერიძე გარდაიცვალა კორონავირუსით.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1983: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბერიძე (ჰობოი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ,,თავზარდამცემი ინფორმაციაა... კორონავირუსით გოგი ბერიძე და მისი მეუღლე გარდაიცვალნენ" - თამარ ივერი
ხაჩქარი ჰაღარწინის მონასტერთან, დილიჯანი.
**ხაჩქარი** (სომხ. խաչքար < სომხ. խաչ [ხაჩ] — „ჯვარი" და სომხ. քար [ქარ] — „ქვა") — ქვაჯვარი, შუასაუკუნეების სომხური ძეგლი, ვერტიკალურად მდგარი ქვის ფილა, რომელზედაც ამოკვეთილია რთულ ორნამენტულ კომპოზიციაში ჩასმული დიდი ჯვრის გამოსახულება. როგორც წესი იდგმებოდა გზასთან, მონასტერთან და ტაძრების ფასადზე ან მათ შიგნით მდებარეობს და გავრცელებული პრაქტიკაა თითქმის მთელ სომხეთში.

სულ სომხეთის ტერიტორიაზე ითვლიან რამდენიმე ათას ხაჩქარს და ყოველი მათგანი გამოირჩევა თავისებური ორნამენტებით (თუმცა ისინი შესრულებულია ერთსადაიმავე სტილში). გავრცელებულია IX საუკუნიდან. ფიქრობენ რომ წარმოიშვა ადრინდელ ქრისტიანული სტელიდან. თავდაპირველად კვეთულობა მონუმენტური ხასიათისა იყო, XII საუკუნიდან ადრინდელი ჯვრის ფონი აჭურული ორნამენტით დაიფარა.

ხაჩქარების ყველაზე გავრცელებული მოტივია ჯვარი, იშვიათად ჯვარცმა, როზეტით ან მზის დისკოთი მის ქვეშ. დარჩენილი ნაწილი, როგორც წესი, მორთულია ვაზის, ფოთლების ან აბსტრაქტული ხლართულის ორნამენტებით. ხანდახან მას თან ახლავს კარნიზი, რომელზეც ბიბლიური ან წმინდანთა გამოსახულებებია დატანებული.

ხაჩქარის აღმართვის ყველაზე გავრცელებული მიზეზი უნდა ყოფილიყო ვოტივი, ანუ აღთქმა ვინმეს (ცოცხალის ან გარდაცვლილის) სულის გადასარჩენად. თუმცა იყო სხვა მიზეზებიც, როგორიცაა საბრძოლო გამარჯვება, ეკლესიის აშენების თარიღი, ბუნებრივი კატაკლიზმებისგან დაცვა და მისთ. ხაჩქართა ყველაზე გავრცელებული ადგილი საფლავებია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 446.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხაჩქარი***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Armenian cross-stones art. Symbolism and craftsmanship of Khachkars
* Khatchkar collection at Armenica.org
* Old Jugha page on Armeniapedia
* Destruction of Jugha khachkars by Azeri soldiers captured in photos and movie clips.
**რუმინეთის სამეფო** — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა თანამედროვე რუმინეთის, მოლდოვის და ნაწილობრივ, უკრაინისა და ბულგარეთის ტერიტორიაზე 1881-1947 წლებში. ქვეყნის დედაქალაქი იყო ბუქარესტი. ძირითადი ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეული - ჟუდეცი. 

რუმინეთის სამეფოს არსებობის განმავლობაში სახელმწიფოს საზღვრები მნიშვნელოვნად იცვლებოდა. დამოუკიდებლობის გამოცადების ეტაპზე იგი მოიცავდა ვლახეთს, მოლდოვას და დობრუჯას. სამეფოს აღმოსავლეთი საზღვარი მდებარეობდა მდინარე პრუტზე და დნესტრზე, ჩრდილოეთით კარპატები საზღვრავდა. აღმოსავლეთით შავი ზღვა ესაზღვრებოდა, დასავლეთით ბანატის მთების გასწვრივ გადიოდა, სამხრეთით კი დუნაიზე. 

1913 წელს ბალკანეთის მეორე ომის შედეგად მოახდინა მანამდე ბულგარეთის ტერიტორიის, სამხრეთ დობრუჯის ანექსია. საზღვრების მასშტაბური შეცვლა მოხდა პირველი მსოფლიო ომის შედეგად ავსტრია-უნგრეთისა და რუსეთის იმპერიების დაშლის შემდეგ. იმპერიების დაშლის შემდეგ რუმინეთის შემადგენლობაში შევიდა ბანატი, ბუკოვინა, ტრანსილვანია, მარამურეში, ბესარაბია. 

1918-1940 წლებში რუმინეთის სამეფომ საზღვრების მაქსიმუმს მიაღწია. 1940 წელს დაკარგა ჩრდილოეთი ტრანსილვანია (შეიერთა უნგრეთმა), ბესარაბია, ბუკოვინა (შეიერთა სსრკ-მ), სამხრეთი დობრუჯა (დაიბრუნა ბულგარეთმა). აღმოსავლეთი საზღვარი კვლავ პრუტზე და დნესტრზე გავიდა.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობის რაოდენობა მკვეთრად იცვლებოდა ახალი ტერიტორიების დაპყრობის შედეგად, 1939 წლისათვის მოსახლეობა 19 900 000 იყო. 

ეროვნული შემადგენლობა კი 1930 წლისათვის ასეთია:

* რუმინელები - 71,9 %
* უნგრელები - 7 %
* გერმანელები - 4,1 %
* ებრაელები - 4 %
* რუსინები და უკრაინელები - 3,2 %
* რუსები - 2,3 %
* ბულგარელები - 2 %

ასევე ცხოვრობდნენ თურქები, გაგაუზები, ალბანელები, სომხები, პოლონელები, სლოვენიელები, ხორვატები და სხვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Video with the redrawing of the borders after the First World War
* Romanian Tourism Map from 1938
* Lampe, John R. (1982). *Balkan Economic History, 1550–1950: From Imperial Borderlands to Developing Nations*. ISBN 0-253-30368-0.
**რუმინელი ხალხის ხსნის ტაძარი** — მთავარი მართლმადიდებლური ქრისტიანული ტაძარი რუმინეთში; მდებარეობს ბუქარესტში, 13 სექტემბრის ქუჩაზე. აშენდა 2007-2018 წლებში.

ისტორია
-------

რუმინელი ხალხის ხსნის ტაძარი ტაძარი რუმინეთის პარლამენტის შენობის უკან მდებარეობს და მსოფლიოში მართლმადიდებლურ ტაძრებს შორის ყველაზე დიდია (120 მეტრი სიმაღლის). მისი მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და 250 მილიონი ევრო დაჯდა, ეზოს მოპირკეთება 150 მილიონი ევრო.

პროექტის იდეა ჯერ კიდევ მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა, მაგრამ ვერ შესრულდა.

მის აშენებას არაერთი კრიტიკა მოჰყვა და მას „ფარაონული" და „ჩაუშესკური" პროექტი უწოდეს, რადგან სწორედ მათ ახასიათებდათ მსგავსი პომპეზურობა, მასშტაბურობა და სიდიადისკენ სწრაფვა. ამის გამოხატულებაა ტაძრის უკან მდებარე ჩაუშესკუს მიერ აშენებული მსოფლიოში ყველაზე დიდი პარლამენტის შენობაც.

2018 წლის 25 ნოემბერს ახლადაშენებული ტაძარი აკურთხა მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომეოს I-მა და რუმინეთის პატრიარქმა დანიელმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რუმინელი ხალხის ხსნის ტაძარი***

* რუმინელი ხალხის ხსნის ტაძარი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გიორგი ბადრიძე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გიორგი ბადრიძე**. |

გიორგი ბადრიძე და გაერთიანებული სამეფოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ჯასტინ მაკენზი სმითი თსუ-ში სტუდენტებთან შეხვედრისას.
**გიორგი ბადრიძე** (დ. 13 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, 2009–2013 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში.

1992 წელს დიპლომატიურ სამსახურში ჩადგომის შემდეგ სხვადასხვა თანამდებობები ეკავა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მათ შორის ხელმძღვანელობდა დასავლეთ ევროპის სამმართველოს (1996–1998), ამერიკის დეპარტამენტს (2004–2006). 1999–2002 წლებში ეკავა თურქეთის რესპუბლიკაში საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანისა და მისიის ხელმძღვანელის მოადგილის თანამედებობა.

2007–2009 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (ელჩის მოადგილე) დიდი ბრიტანეთის და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში. 2009-2013 წლებში ეკავა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობა დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში, ამავე პერიოდში ეკავა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციაში საქართველოს მუდმივმოქმედი წარმომადგნელის თანამდებობა.

2013 წლიდან არის რონდელის ფონდის უფროსი მკვლევარი, ასევე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და კავკასიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების მოწვეული ლექტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბადრიძეTwitter-ზე
* გიორგი ბადრიძე — იან დეილის მარგარეტ ტეთჩერი — როგორც თავად იტყოდა გამომცემლობა „არტანუჯი" 2015 დაარქივებული 2019-02-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  გიორგი ბადრიძე — ოფიციალური ბიოგრაფია

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში  |
| --- |
|  |
| 
თეიმურაზ მამაცაშვილი (1995-2004) • ამირან კავაძე (2004-2006) • გელა ჩარკვიანი (2006-2009) • გიორგი ბადრიძე (2009-2013) • რევაზ გაჩეჩილაძე (2014-2016) • თამარ ბერუჩაშვილი (2016-2020) • სოფიო ქაცარავა (2020-) | გაერთიანებული სამეფოს დროშა დროშაგაერთიანებული სამეფოს დროშა დროშა |

 |
**რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარი** — შელფური მყინვარი დასავლეთ ანტარქტიდაში, დედოფალ მოდის მიწასთან. გადაჭიმულია ჩრდილოეთით ნორვეგიის კონცხსა და სამხრეთით ლიდანის კუნძულსა და სტენკომბ-უილზის მყინვარს შორის. მყინვარის გარკვეული ნაწილი ჯერ კიდევ უილიამ სპირზ ბრიუსმა შენიშნა 1904 წელს, ერნესტ შეკლტონმა 1915 წელს და იალმარ რისერ-ლარსენმა 1930 წელს. მყინვარის დიდი ნაწილის აეროფოტოსურათები გადაიღო ნორვეგია-ბრიტანეთ-შვედეთის ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ 1951–52 წლებში, რის შედეგადაც მოხდა მისი მოხაზვა. სამხრეთი ნაწილისა და ნაპირის კიდეების დამატებითი მოხაზვა შესრულდა აეროფოტოსურათების ხარჯზე აშშ-ის საზღვაო ძალების „ღრმა გაყინვის" ოპერაციის დროს 1967–69 წლებში. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი კაპიტნის იალმარ რისერ-ლარსენის პატივსაცემად, რომელმაც ეს ტერიტორია გამოიკვლია 1920-იანი წლების ბოლოსა და 1930-იანი წლების დასაწყისში.

რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარის ჩრდილოეთ ნაწილში, ნაპირის ყინულზე, 4.77 კმ² ფართობზე მნიშვნელოვანი ორნითოლოგიური არეალია, სადაც 2009 წელს სატელიტური სურათებით დადგინდა საიმპერატორო პინგვინების მრავალრიცხოვანი კოლონია.

სქოლიო
------

1. ↑  Riiser-Larsen Ice Shelf | United States Geological Survey
2. ↑  Fred G. Alberts. Geographic Names of the Antarctic. Second Edition, 1995
3. ↑  Riiser-Larsen Ice Shelf. BirdLife Data Zone. BirdLife International. 2015

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4484393-8
* VIAF: 248715506
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 248715506

 |
**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბი** — 1918 წლის 2 ივლისს საქართველოს ეროვნული საბჭოს მიერ მიღებული კანონის თანახმად, გვარდიის უმაღლესი მმართველი ორგანო იყო მთავარი შტაბი, რომელსაც მთავრობის თავმჯდომარე შტაბის მიერ წარმოდგენილი კანდიდატებისაგან ირჩევდა. მთავარი შტაბი რეგიონებში რეგიონალური შტაბების მეშვეობით ფუნქციონირებდა. სახალხო გვარდიის გაწვევა შეეძლო მთავრობის თავმჯდომარეს. თუ მისთვის შეუძლებელი იყო ამ უფლებით სარგებლობა, გვარდიის გაწვევის უფლება ჰქონდა ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარეს. 1919 წლის 19 დეკემბერს მიღებული ახალი კანონის თანახმად, კიდევ უფრო დაკონკრეტდა გვარდიის დეტალები. სახალხო გვარდიის მმართველ ორგანოდ დარჩა მთავარი შტაბი, რომელიც შედგებოდა 21 წევრისაგან, მათ ირჩევდა გვარდიის ყრილობა ერთი წლის ვადით და ამტკიცებდა მთავრობა: მთავარი შტაბი პირდაპირ ექვემდებარებოდა რესპუბლიკის მთავრობას, მთავრობის თავმჯდომარის საშუალებით; მთავრობის სხდომებზე გვარდიის წარმომადგენელს ჰქონდა სათათბირო ხმა. წინა კანონისაგან განსხვავებით, მთავარ შტაბს ემორჩილებოდა საოლქო შტაბები, ხოლო ამ უკანასკნელს სარაიონო შტაბები. სარაიონო შტაბებს ერთი წლის ვადით ირჩევდა ადგილობრივი რაიონის გვარდიელთა საზოგადო კრება, ხოლო საოლქო შტაბს ამავე ვადით მთელი ოლქის გვარდიელთა კრება, რასაც საბოლოოდ მთავარი შტაბი ამტკიცებდა.

ლიტერატურა
----------

* *სილაქაძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 392.
**საბა იშხნელი** — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე IX საუკუნეში, იშხნის ეპისკოპოსი (ტაო-კლარჯეთი), გრიგოლ ხანძთელის დეიდაშვილი და თანამოღვაწე, მასთან ერთად ცხოვრობდა ჯერ ოპიზის, შემდეგ — ხანძთა მონასტერში.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

გრიგოლ ხანძთელთან ერთად იმოგზაურა კონსტანტინოპოლსა და ბიზანტიის სხვა საეკლესიო ცენტრებში იქაური სამონასტრო წესდებების გასაცნობად და საქართველოში გადმოსანერგად. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ გადავიდა იშხანში, სადაც 30-იან წლებში ბაგრატ I-ის დახმარებით ხელახლა ააშენა იშხნის გაუქმებული საეპისკოპოსო საყდარი; გახდა მისი პირველი ეპისკოპოსი. ეკლესიისა და სახელმწიფოს ურთიერთდამოკიდებულების საკითხში იცავდა სახელმწიფოზე ეკლესიის ბატონობის (იეროკრატიულ) იდეას. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ საბა იშხნელი ეწეოდა ლიტერატურულ-მთარგმნელობით მუშაობასაც.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ. 1956;
* *ლომინაძე ბ.*, სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობა VIII-XII საუკუნეების საქართველოში, კრ. საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ. 1966;

* *ლომინაძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 544.