recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიკარაგუა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ტბა ნიკარაგუა** იგივე **კოკიბოლკა** ან **გრანადა** (ესპ. *Lago de Nicaragua, Lago Cocibolca, Mar Dulce, Gran Lago, Gran Lago Dulce*, ან *Lago de Granada*) — ტექტონიკური წარმოშობის ვრცელი მლაშე ტბა ნიკარაგუის ტერიტორიაზე. თავისი 8,264 კმ²-იანი ფართობით იგი, როგორც ნიკარაგუის, ისე ცენტრალური ამერიკის უდიდესი ტბაა. ხოლო მსოფლიოში სისიდით 21-ე. ზღვის დონიდან 32 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე ტბა სიღრმით 28 მეტრისაა და მდინარე ტიპიტაპას საშუალებით ტბა მანაგუას უკავშირდება. 

მდინარე რიო-სან-ხუანით ნიკარაგუის ტბა უკავშირდება კარიბის ზღვას. ტბის ნაპირებთან გაშენებულია ქალაქი გრანადა და წყნარ ოკეანესთან იმდენად ახლოსაა, რომ მისი სანაპიროებიდან ჩანს კუნძულ ომეტეპეს (ნიკარაგუის ტბის კუნძული) ვულკანური მთები. ნიკარაგუის ტბას აქვს კარიბის ზღვის მეკობრეთა თავდასხმის გამოცდილებაც, როდესაც ისინი თავს დაესხნენ ქალაქ გრანადას. 

ნიკარაგუის ტბა სტრატეგიული მნიშვნელობისაა. პანამის არხის გაჭრამდე იგეგმებოდა ნიკარაგუის არხის მშენებლობა. მდინარე რიო-სან-ხუანის, ნიკარაგუის ტბისა და რივასის გეოგრაფიული ყელის გავლით ატლანტისა და წყნარი ოკეანეები დაუკავშირდებოდნენ ერთმანეთს. მაშინ ამ არხის მშენებლობის გეგმები ჩაიშალა, თუმცა დღემდე პერიოდულად წამოიჭრება ხოლმე აღნიშნული არხის გაყვანის საკითხი.

ტბის ეკოლოგია
-------------

ნიკარაგუის ტბა, გარდა იმისა, რომ მტკნარი წყლის ტბაა, მასში ბინადრობენ ხერხთევზა, ტარპონი და ზვიგენი. მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ნიკარაგუის ტბის ზვიგენი ენდემურ სახეობას მიეკუთვნება. 1960-იან წლებში, მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ ზვიგენები ხელოვნურად შეიყვანეს ტბაში. თუმცა, მოგვიანებით, ეს მოსაზრება უკუაგდეს, დადასტურდა რა, რომ ზვიგენებს შეეძლოთ რიო-სან-ხუანის (მდინარე, რომელიც ტბას მსოფლიო ოკეანესთან აკავშირებს) დინებაში ცურვა კალმახების მსგავსად. გარდა ამისა, ნიკარაგუის ტბაში კიდევ არაერთი სახეობის თევზი ბინადრობს. 

ნიკარაგუელები ტბას *Lago Cocibolca* ან *Mar Dulce-ს* უწოდებენ (ლიტერატურულად ტკბილი ტბა. ესპანურად მტკნარი წყალი არის agua dulce). ტბას აქვს მოზრდილი ტალღები წყნარი ოკეანიდან მობერილი ქარის წყალობით. ტბაში არის ორი კუნძული - ომეტეპე და საპატერა, რომლებიც ვულკანური წარმოშობისაა ისევე, როგორც სოლენტინამეს არქიპელაგი. ტბაზე პერიოდულად მძლავრი შტორმები ხდება. 

ბოლო 37 წლის განმავლობაში, აქტიურად შეისწავლიან და აკვირდებიან ნიკარაგუის ტბის ეკოლოგიურ მდგომარეობას. 1981 წელს, ნიკარაგუის ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს ეროვნულმა ინსტიტუტმა შეისწავლა და დაასკვნა, რომ წყლის რესურსების ნახევარი დაბინძურებული იყო ჩამდინარე წყლით. ყოველდღიურად, 32 ტონა დაბინძურებული მასა ჩადიოდა ტბაში, რადგანაც მის ირგვლივ თავმოყრილია სამრეწველო საწარმოები.

გალერეა
-------

* 
* ვულკანური წარმოშობის კუნძული ტბის შუაგულშივულკანური წარმოშობის კუნძული ტბის შუაგულში

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნიკარაგუის ტბა***

* JPL NASA: ნიკარაგუისა და მანაგუის ტბების პერსპექტივა
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოლაშვილი**. |

**ვახტანგ მანუელის ძე გოგოლაშვილი** (დ. 27 აპრილი, 1932, სოფ. კურსები, ახლანდ. ტყიბულის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 ივლისი, 2011, თბილისი) — ქართველი მწერალი, საქართველოს დამსახურებული დამსახურებული მოღვაწე (1989).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1955 წელს. 1962–2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო ფილარმონიის საესტრადო-სალიტერატურო სამმართველოს უფროსი. ავტორია ლექსების რამდენიმე კრებულისა: „მახსენდება მშობლიური სკოლა" (1957), „ჟუჟუნა წვიმა მოვიდა" (1961), „გემბანიდან დანახული სანაპირო" (1978). მის ლექსებზე შექმნილია პოპულარული ქართული სიმღერები: „დადუმებულხარ, ჩემო აპრილო", „პატარა ქალბატონო", „მოგონება", „სიმღერა თბილისზე" (კომპოზიტორები: სოსო ებრალიძე, რუსუდან სებისკვერაძე, ოთარ თევდორაძე, ნოდარ გიგაური). 

პროზაული ნაწარმოებებიდან განსაკუთრებული წარმატება ხვდა მოთხრობების კრებულს „იქ, სადაც ლურჯი მთებია" (1958), რომელიც ითარგმნა რუსულ, უკრაინულ, ლიტვურ, სომხურ და თურქულ ენებზე. აქვს მოთხრობათა კრებულები: „მუშკეტერის სიკვდილი" (1976), „ჭინკების ბრიგადა" (1991) და სხვ. მისი ნაწარმოები „წეროები" 1961 წელს დაიდგა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა დრამატულ თეატრში, 1962 წელს — მოსკოვის, ლენინგრადის, კიევის, ერევნის, ოდესის, ეკატერინბურგის თეატრებში. ავტორია მონოგრაფიებისა: „ჯანო ბაგრატიონი" (1982), „ვასო გოძიაშვილი და ქართული ესტრადა" (1982), „ნიკოლოზ მოსეშვილი" (1984), „ფილარმონიის ისტორიის ნარკვევები" (1989), «დიდი ანსამბლი „ერისიონი"» (2008) და სხვ. გოგოლაშვილი ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 67.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვახტანგ გოგოლაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნოდარ ალექსის ძე გიოშვილი** (დ. 21 მარტი, 1935, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი; საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1987 წ.).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი 1959 წელს. 1959-1965 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის სწავლული მდივანი; 1965-1966 წლებში — ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის მორფოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-მუშაკი; 1966-1986 წლებში — ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სიტყვანისა და ბიბლიოგრაფიის რედაქციის წამყვანი სამეცნიერო რედაქტორი და ბიბლიოგრაფიის ჯგუფის ხელმძღვანელი; 1986 წლიდან სამეცნიერო კონტროლის რედაქციის გამგე; 2002 წლიდან სამეცნიერო სალიტერატურო კონტროლის, სიტყვანისა და ბიბლიოგრაფიის რედაქციის გამგე. 

გიოშვილის პირველი გერმანული თარგმანები დაიბეჭდა 1956 წელს ბერლინში („აკაკის ნაკვესები", გაზეთი «ტრიბიუნე»). გერმანულად თარგმნა აგრეთვე სულხან-საბას იგავ-არაკები, ქართულად – კ. რომელის „კავკასიის ხალხები" (2011 წ.). მას ეკუთვნის ასევე „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიაში" დაბეჭდილი მრავალი სტატია. გარდა ამისა, მონაწილეობდა სხვადასხვა ენციკლოპედიური ცნობარების, ლექსიკონების და მონოგრაფიების რედაქტირებაში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 35.
ვილჰელმ კანარისი
**ვილჰელმ ფრანც კანარისი** (გერმ. Wilhelm Franz Canaris; დ. 1 იანვარი, 1887, აპლერბეკი (დორტმუნდი) — გ. 9 აპრილი, 1945, ფლოსენბიურგის კონცენტრაციული ბანაკი) — გერმანელი ადმირალი და ვერმახტის საგარეო დაზვერვი (აბვერი) შეფი მესამე რაიხის პერიოდში.

ბიოგრაფია
---------

კანარისი დაიბადა დორტმუნდში და იზრდებოდა დუისბურგში, სადაც შტაინბარტის გიმნაზიაში სწავლა-განათლება მიიღო. 1905 წელს იგი საზღვაო კადეტად შედის ფლოტში და 1916 წლისთვის უკვე კაპიტან-ლეიტენანტია. 1917 წელს იგი მუშაობდა კატაროში, წყალქვეშა ნავების შტაბში, სუბმარინების კომანდანტის მოადგილედ "სავაჭრო ომში". 

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ კანარისი ფრაიკორპსის მეთაურის ჰერმან ერჰარდტის თანაშემწე და დაახლოებული პირია. 1919 წელს იგი მონაწილეობდა "ლიუტვიც-კაპის პუტჩში", რისთვისაც დაპატიმრებულ იქნა, თუმც ციხეში დიდი ხანი არ დაუყვია და მალევე გაათავისფლეს. 1921 წელს კანარისი დაინიშნა ბალტიის ზღვის ფლოტის საადმირალო შტაბის პირველ ოფიცრად, 1927 წელს კი საზღვაო ძალების შეფის შტაბის რეფერანტად. 1931 წელს კანარისი ხდება ჩრდილოეთის ზღვის ფლოტის შტაბის შეფი.

ჰიტლერის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ იგი ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის წევრი ხდება და ინიშნება აბვერის შეფად. 1944 წელს კანარისი, უკვე ადმირალი, ინიშნება ვერმახტის მთავარსარდლობის ეკომომიკური ომის წარმოების განყოფილების უფროსად.

მეორე მსოფლიო ომის მიწურულში კანარისი კავშირს ამყარებს ნაცისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგე ოფიცრებთან და გენერლებთან. იგი ავალებს მის უახლოეს თანამშრომლებს, ჰანს ოსტერს და ჰანს ფონ დონანის აბვერის საფარველის ქვეშ შეიმუშაონ ჰიტლერის დამხობის კონკრეტული გეგმები. 1944 წლის თებერვალში იგი გადაყენებულ იქნა აბვერის შეფის თანამდებობიდან და ჰიტლერზე 1944 წლის 20 ივლისის თავდასხმიდან 3 დღის შემდეგ მისი უშუალო მტრის, რაიხის უშიშროების მთავარი სამსახურის (RSHA) VI განყოფილების შეფის, სს-ის ბრიგადენფიურერის ვალტერ შელენბერგის მიერ დაპატიმრებულ იქნა. 

1945 წლის აპრილში დიდი ხნის ძებნის შემდეგ აბვერის ერთ-ერთ სეიფში აღმოაჩინეს კანარისის დღიურები, რომლებიც შეთქმულების ბევრ დეტალს ფარდას ხდიდა. ჰიტლერმა ბრძანება გასცა "ყველა შეთქმულის დაუყოვნებლივი განადგურების" შესახებ და 1945 წლის 9 აპრილს ადმირალი კანარისი და მისი თანაშემწეები, ჰანს ოსტერი, კარლ ზაკი, ლუდვიგ გერე და დიტრიხ ბონჰიოფერი ფლოსენბიურგის საკონცენტრაციო ბანაკში ჩამოხრჩობილ იქნენ.

თუმცა, ზოგიერთი ავტორიტეტული წყარო მიიჩნევს, რომ კანარისმა მაშინ თავი დააღწია ჰიტლერის რისხვას და არგენტინაში გაიქცა. ბოლოს იგი 1947 წელს სწორედ ბუენოს აირესში ნახეს.
**მინოტავრი**, *მინოტავროსი* (ბერძ. Μινώταυρος „მინოსის ხარი") — ბერძნულ მითოლოგიაში კაცის ტანიანი და ხარის თავიანი ურჩხული, რომელიც პოსეიდონის ხართან შეუღლებულმა პასეფაემ შვა. ლაბირინთში დაბმული ხარ-კაცი იკვებებოდა მსჯავრდებულთა ხორცით და მოხარკე ათენიდან ჩამოყვანილი ქალ-ვაჟებით, რაც მას ფინიკიელთა მოლოხს ამსგავსებს. მოლოხსაც ხარის თავი ება, მსხვერპლად ადამიანს ითხოვდა.

წარმოშობა
---------

მინოსის და მინოტავრის კულტი ეგვიპტური რელიგიის კვალსაც ატარებს: ადამიანის და ხარის გაღმერთება, რაც მსხვერპლად ადამიანს ითხოვდა. თეზევსმა მოკლა მინოტავრი, და ეს უბრალო ზღაპარი როდია. ამით ნათქვამია, რომ ბერძნულმა კულტურამ განდევნა ფინიკიურ-კრეტული კულტი, ადამიანის მსხვერპლად შეწირვის ბარბაროსული წესი.

მინოტავრი ხელოვნებაში
---------------------

ეს ამაღელვებელი მოვლენაცაა მიზეზი იმისა, რომ დიდმა ხელოვნებამ მინოსის თემიდან უპირატესად მინოტავრის ფენომენი შეარჩია. ეტრუსკული საფერფლე-ურნა გვაუწყებს, რომ მინოსი აღაშფოთა მისი ცოლის ნაშობი ურჩხულის ხილვამ (პასიფაე ყრმა მინოტავრით ხელში). თეზევსი კომბლით კლავს ურჩხულს ეპიქტეტეს ფიალაზე (ლონდონი), კერბერის მხატვრის წითელფიგურიან ფიალაზე (ლუვრი), პომპეის ფრესკაზე (ნეაპოლი), ათენის საგანძურის მეტოპზე (დელფო და ათენის თეზეიონი). კრეტულ მონეტებზე და რომაულ ნიშნებზე ხარ-კაცის უამრავი ასეთი გამოსახულებაა. ბრწყინვალე სურათია ერთ ატიკურ ჰიდრიაზე: თეზევსი მახვილს უყრის ყელში დაწინწკლულ, ტიტველ, კუდიან ადამიანს, რომელსაც ხარის თავი აქვს (ძვ. წ. VI ს.). კაროლინგების ჟამიდან სრულდება უამრავი ილუსტრაცია თეზევს-მინოტავრის თემებზე, ლაბირინთის სცენებზე. ზოგან მინოტავრს ხარის ტანი და კაცის მკერდი აქვს, კენტავრს ჰგავს (1120 წ.). ლუკა მახარობლის ხარ-კაცის ჩვენებაც აქედანაა. ერთგან ქრისტე-თეზევსი კლავს მინოტავრს. დანტეს ჯოჯოხეთის აღწერილობას შეესაბამება ფრთოსანი ხარი. შედარებით იშვიათია პლასტიკაში ურჩხულის მოკვლის სცენა, მაგრამ ესეც შეასრულა დიდმა კანოვამ (მარმარილოს ჯგუფი, 1783 ლონდონი).

როდენის მინოტავრი ნიმფას იტაცებს (ბრინჯაო, 1885).

პიკასომ მთელი ციკლი შექმნა ნახატებისა და გრავიურებისა (მინოტავრომაქია, მეოცნებე ტყვე მინოტავრი). ეს მნიშვნელოვანი ნაშრომებია, და მაინც, მინოტავრი პიკასოსთვის ხარის ერთ-ერთი სახეობაა, სინათლისაკენ ისწრაფვის. ერნსტმა 1944—1948 წწ. შექმნა ბრინჯაოს ჯგუფები. ამრიგად, კრეტის ხარი, მინოსის ურჩხული დღემდე რჩება მსოფლიო ხელოვნების ინტერესთა სფეროში.

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 326, „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მინოტავრი***

* მინოტავროსი
ლოს გუატუსოს ბუნებრივი თავშესაფარი. მდებარეობს ტბა ნიკარაგუის სამხრეთით და აღმოსავლეთიდან საზღვრავს რიო სან ხუანი
**ნიკარაგუის მდინარეების** უმეტესობა მოედინება კარიბის ზღვის სანაპიროსთან და მოეკუთვნებიან კარიბის ზღვის აუზს. რიო სან ხუანი არის ნიკარაგუის ერთ-ერთი უმთავრესი და მნიშვნელოვანი მდინარე. იგი ჩაედინება კარიბის ზღვაში და ტბა ნიკარაგუას აკავშირებს კარიბის ზღვასთან. ნიკარაგუის ტერიტორიაზე უნდა გაკეთებულიყო სამდინარო გზა, რომელიც ცნობილია ნიკარაგუის არხის სახელით, რომელსაც უნდა დაეკავშირებინა ატლანტისა და წყნარი ოკეანეები. 2007 წლიდან აღნიშნული პროექტის განხორციელებაზე ფიქრი კვლავ დღის მთავარი თემაა. 

რიო გრანდე და მისი შენაკადები არის ყველაზე დიდი სამდინარო სისტემა ნიკარაგუაში. რიო ესკონდადო კი კარიბისა და წყნარი ოკეანის სანაპიროების ძირითადი დამაკავშირებელი სამდინარო გზაა, რიო კოკო კი საზღვრავს ნიკარაგუასა და ჰონდურასს და არის ცენტრალური ამერიკის უდიდესი მდინარე. სხვა მთავარ მდინარეთა შორის აღსანიშნავია მდინარე ტიპიტაპა ნიკარაგუისა და მანაგუის ტბების დაამაკავშირებელი.

ნიკარაგუის მდინარეების სია
--------------------------

* რიო ამაკა
* რიო ბომბანა
* რიო ბოკაი
* რიო კოკო
* რიო ესკონდიდო
* რიო გრანდე დე მატაგალპა
* რიო სან ხუანი
* რიო კუკულაია
* რიო კურინუასი
* რიო მიკო
* რიო პაპატურო
* რიო პრინსაპოლკა
* რიო სიქუია
* რიო ტიპიტაპა
* რიო ტუმა
* რიო უაუა

  

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ნიკარაგუისა და ნიკარაგუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი** (რუს. Памятник Минину и Пожарскому) — ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიულ ცენტრში, სახალხო ერთობის მოედანზე, ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კედელთან იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიის ახლოს. წარმოადგენს მოსკოვში, წითელ მოედანზე მდებარე ძეგლის მცირე კოპირებას. ძეგლის ავტორია ზურაბ წერეთელი.

შექმნის ისტორია
---------------

ძეგლის შექმნის ისტორია სათავეს იღებს არეულობის ხანაში. რუსეთი ამ პერიოდისათვის იმყოფებოდა შვედურ-პოლონური ძალების ოკუპაციის ქვეშ, ხოლო მოსკოვი ოკუპირებული იყო პოლონელების მიერ. სწორედ ამ პერიოდში ნიჟნი-ნოვგოროდში საერო მამასახლისმა კუზმა მინინმა მოსახლეობას მოუწოდა პოლონელი ინტერვენტების წინააღმდეგ ლაშქრობისაკენ. მის მოწოდებას მხარი დაუჭირეს ქალაქის საბჭომ, თავადებმა და სასულიერო პირებმა. ზარის ხმაზე მოსახლეობა შეიკრიბა კრემლში, ფერისცვალების ტაძარში. ღვთისმსახურების შემდეგ მინინმა ნიჟნი-ნოვგოროდის მოქალაქეებს უცხო ქვეყნის მტრებისაგან რუსეთის სახელმწიფოს გათავისუფლებისკენ მოუწოდა. ამის შემდეგ გადაწყდა სახალხო ლაშქრობისათვის თანხების შეგროვება.

ასევე საჭირო იყო მომავალი ლაშქრობის მეთაურის შერჩევა. ნიჟნი-ნოვგოროდელებმა თხოვნით მიმართეს თავად დიმიტრკი პოჟარსკის. თავადი ცოტა მოგვიანებით დათანხმდა, მაგრამ იმ პირობით, რომ სამეურნეო საქმეებს ლაშქრობის დროს უხელმძღვანელებდა კუზმა მინინი. ლაშქრობის შედეგად მოსკოვი გაათავისუფლეს პოლონელებისაგან. 

1803 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება დაეწყოთ თანხების შეგროვება მინინისა და პოჟარსკის ძეგლის აღსამართად. ივან მარტოსი მალევე ჩაუდგა ამ საქმეს სათავეში. თავდაპირველად ფიქობდნნ ძეგლი დაედგათ ნიჟნი-ნოვგოროდში, მაგრამ იმის გამო, რომ მას ქვეყნისათვის დიდი ისტორიული ღირებულება ჰქონდა, მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი დაედგათ მოსკოვის წითელ მოედანზე. 1818 წლის 20 თებერვალს მოხდა ძეგლის საზეიმო გახსნა, ხოლო ნიჟნი-ნოვგოროდში, კრემლის ტერიტორიაზე, 1828 წელს დადგეს მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი მონუმენტის ნაცვლად.

2004 წელს მოსკოვის მერმა იური ლუჟკოვმა გადაწყვიტა გამოესწორებინა ეს ისტორიული უსამართლობა და ნიჟნი-ნოვგოროდში აღემართა მოსკოვური ძეგლის კოოპიო. მან წინადადებით მიმართა ცნობილ მოქანდაკე ზურაბ წერეთელს და უკვე 2005 წლის 4 ნოემბერს შედგა ქანდაკების საზეიმო გახსნა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ერთობის მოედანზე. ადგილი შემთხვევით არ შეურჩევიათ, სწორედ აქედან მიმართა კუზმა მინინმა მოსახლეობას და დაიწყო მეორე სახალხო ლაშქრობა

ძეგლების განსხვავება
--------------------

* ძეგლი, რომელიც ნიჟნი-ნოვგოროდში დგას 5 სმ-ით მცირეა ორიგინალზე.
* წარწერებიც განსხვავდება ერთმანეთისაგან:



ძეგლი მოსკოვში.


ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეორე სახალხო ლაშქრობა
* მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი
* მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი

სქოლიო
------

1. ↑  Я.З. Басин. Первый памятник Москвы // И творчество, и чудотворство. — Мн.: Выш. шк, 1990. — ISBN 5-339-00448-1.
2. ↑  Зураб Церетели изваяет римейк памятника Минину и Пожарскому
**ვახტანგ პავლეს ძე ბეწუკელი** (დ. 22 სექტემბერი, 1916, მაგრანეთი, ახლანდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 ივნისი, 1971, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჯერ გურჯაანის, შემდეგ კი თიანეთის რაიონებში, ხოლო 1945 წლიდან გადმოდის თბილისში და ეწევა სამწერლობო საქმიანობას. 

თარგმნა სიჭაბუკიდან დაიწყო. გერმანულისა და ქართული საფუძვლიანად ცოდნამ საშუალება მისცა წარმატებით შეჭიდებოდა გოეთესა და შილერის შემოქმედებას. მან გააცნო ქართველ მკითხველს გერმანელი კლასიკოსების ნიმუშები: „გიორგ ფონ ბერლიხინგენი", „იფიგენია თავრიდში", „ეგმონტი", „ტორკვატო ტასო", „მოქალაქე გენერალი", „მარიამ სტიუარტი", „ფიესკოს შეთქმულება", „ორლეანელი ქალწული", „დონ კარლოსი", აგრეთვე ლესინგის „ემილია გალოტი", „ნათან ბრძენი", ჰაინრიხ მანის „მეფე ანრი IV სიჭაბუკე" და სხვა მრავალი. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 86, თბ. 1994
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 420.

რესურსები ინტერნტეში
--------------------

* ვახტანგ ბეწუკელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზელანდიის პროვინცია** (ნიდერლ. Zeeland) — პროვინცია სამხრეთ-დასავლეთ ნიდერლანდებში. უკავია მდინარეების შელდისა და მაასის დელტები. დედაქალაქი მიდელბურგი. მოიცავს მრავალრიცხოვან კუნძულებს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ზღვის დონეზე დაბლა მდებარეობს. უკანასკნელად დიდი წყალდიდობა 1953 წელს დაფიქსირდა. ეკონომიკა ძირითადად დაფუძნებულია ტურიზმზე. ზაფხულში განსაკუთრებით პუპულარულია პლაჟები.

ზელანდია იყო დავის საგანი ფლანდრიისა და ჰოლანდიის გრაფებს შორის; უკანასკნელმა 1323 წელს მოახერხდა და შემოიერთა ტერიტორია. უილიამ III-ის (1672–1702) დროს იგი პროვინციებად გაერთიანდა. პროვინციის სანაპირო ზოლი მუდამ იცვლებოდა. კუნძულები ზრდას ალუვიური მოქმედების ხარჯზე განიცდიდნენ, ზოგჯერ იტბორებოდნენ. განსაკუთრებით ძლიერი წყალდიდობა დაფიქსირდა 1953 წლის 1 თებერვალს, რის შედეგადაც დაიღუპა 1800 ადამიანი. შედეგად დაიწყეს მასშტაბური წყალდიდობის საწინააღმდეგო სისტემის — დელტაპროექტის განხორცილება, რათა თავითად აეცილებინათ ტრაგედიის განმეორებითი შემთხვევები. ამასთანავე მოხდა კუნძულების დაკავშირება მატერიკთან. სოფლის მეურნეობა ამჟამად მაღალ დონეზეა მექანიზირებული და მეტად ეფექტურია. ნიადაგების დიდი ნაწილი სახნავად ვარგისიანია. მოჰყავთ კარტოფილი, შაქრის ჭარხალი და სხვ. განვითარებულია მებაღეობა. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მსხვილი რქოსანი საქონლის მომრავლება. ზელანდია ცნობილია ხამანწკებისა და კრევეტების ტრადიციული კულტურით.

მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ, ნიდერლანდების ერთ-ერთი ყველაზე პატარა პროვინციაა. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა უდრიდა 380,186 ადამიანს. დიდი ქალაქებია: ფლისინგენი, მიდელბურგი, გუსი, ტერნეზენი, სას-ვან-გენტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიდერლანდების პროვინციები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ნიდერლანდური)
* ზელანდიის პროვინცია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ნიდერლანდების პროვინციები |
| --- |
|  |
| პროვინციები | 
გელდერლანდი **·** გრონინგენი **·** დრენთე **·** ზელანდია **·** ლიმბურგი **·** ოვერეისელი **·** ჩრდილოეთი ჰოლანდია **·** ჩრდილოეთი ბრაბანტი **·** უტრეხტი **·** ფლევოლანდი **·** ფრისლანდია **·** სამხრეთი ჰოლანდია |
|  |
| ფედერაციის სუბიექტები | 
არუბა  **·**  სინტ-მარტენი **·**  კიურასაო  **·** ბონეირი, სინტ-ესტატიუსი და საბა |

 |
**მინიატურული პინჩერი** (გერმ. Zwergpinscher) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVIII საუკუნეში.

მინიატურული პინჩერი რამდენიმე ასეული წლის წინ შეიქმნა მღრღნელების გასანადგურებლად. თავდაპირველად ის საკმაოდ მსხვილი აღნაგობის იყო. დღევანდელი დახვეწილი გარეგნობა კი შემდგომი სელექციური მუშაობის შედეგია. მინიატურული პინჩერი ჰგავს პატარა დობერმანს, მაგრამ ამ ორ ჯიშს მხოლოდ ის ქვეყანა აერთიანებს, რომელშიც ისინი წარმოიშვნენ (პინჩერი, შესაძლოა 200 წლით "უფროსია" დობერმანზე). დღეს ეს ციცქნა ტერიერი (გერმანული სიტყვა "პინჩერი" იგივეს ნიშნავს, რასაც ინგლისური "ტერიერი" - სოროს ძაღლი) მხოლოდ სახლის პირობებში ჰყავთ, თუმცა მას არ დაუკარგავს ვირთხის ჭერის არაჩვეულებრივი ნიჭი. მიუხედავად თავისი მოკრძალებული ზომებისა, მინი პინჩერი სიამოვნებით იწვევს ჩხუბში დიდ ძაღლებს და, შედეგებზე დაუფიქრებლად, ყოველთვის ცდილობს პირველმა უკბინოს.

მინი პინჩერს აქვს მოკლე, ხშირი, მბზინავი ბალანი, რომელიც მთელ სხეულზე თანაბრადაა განაწილებული. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური, მონაცრისფრო წითური, შოკოლადისფერ ჩალისფერი, მოშავო ჩალისფერი. მინი პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს და ცხელ, მზიან კლიმატს, ადვილია მისი გაწვრთნა, კარგი მოდარაჯეა. შეიძლება პრობლემები წარმოიქმნას მინი პინჩერის სხვა ძაღლებთან ურთიერთობისას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მინიატურული პინჩერი დაარქივებული 2013-12-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**თათრეთის პრეზიდენტი** — რუსეთის ფედერალური სუბიექტის, თათრეთის პრეზიდენტი. თანამდებობა 1991 წელს შეიქმნა. პრეზიდენტს ირჩევენ 5 წლის ვადით, ამჟმინდელი პრეზიდენტია რუსტამ მინიხანოვი, რომელმაც ბოლო არჩევნები დამაჯერებლად, ხმათა 94,40%-ით მოიგო. თანამდებობა „პრეზიდენტი" 2020 წელს „რესპუბლიკის მეთაურით" ჩანაცვლდა.

სია
---

|  | სახელი | სურათი | მოღვაწეობის წლები | წარმდგენი სუბიექტი | თანამდებობა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **1** | მინტიმერ შაიმიევი |  | 12 ივნისი, 1991 — 25 მარტი, 2010 | ერთიანი რუსეთი | თათრეთის პრეზიდენტი. |
| **2** | რუსტამ მინიხანოვი |  | 25 მარტი, 2010 – დღემდე | ერთიანი რუსეთი | თათრეთის პრეზიდენტი. |
|

ბოლო არჩევნები ჩატარდა 2015 წლის 23 სექტემბერს:

| კანდიდატი | პარტია | ხმა | % |
| --- | --- | --- | --- |
| ეუშანია ბილგილდეევა | სამართლიანი რუსეთი | 40,954 | 1,68 |
| **რუსტამ მინიხანოვი** | **ერთიანი რუსეთი** | **2,306,844** | **94,40** |
| ხაფიზ მირგალიმოვი | კომუნისტური პარტია | 62,542 | 2,56 |
| რუსლან იუსუპოვი | რუსეთის ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია | 19,778 | 0,81 |
|

პრეზიდენტის ფიცი
----------------

**ორიგინალი:**

Никто из депутатов не вспомнил о российской Конституции, которая даёт регионам право самостоятельно решать, как называть своего руководителя. Как называть главу — это право республики. Ни Конституционный суд, никто другой это не опровергнет.

სქოლიო
------

1. ↑  Kozlov, Peter (2017-08-11). „The Kremlin will not extend the agreement with Tatarstan. Will it change something?". *BBC* (Russian). ციტირების თარიღი: 2018-11-06.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიგაური**. |

**ნოდარ პარმენის ძე გიგაური** (დ. 30 ივლისი, 1930, გორი, — გ. 13 აგვისტო, 2010) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982).

ბიოგრაფია
---------

1960 დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორია (პროფესორ ანდრია ბალაჩივაძის საკომპოზიციო კლასი). 1958 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კორპორაციაში ხმის რეჟისორად. ავტორია 2 ტელეოპერისა — „გამზრდელისა" (აკაკი წერეთლის მიხედვით, 1960; პრემიერა მოსკოვის ტელევიზიით გადაიცა 1961 წელს; I ხარისხის დიპლომი საკავშირო კონკურსზე, მოსკოვში) და „გაზაფხული ზღაპრისა" (საბავშვო ტელეოპერა, 1970; პირველად შესრულდა 1975 წელს). მასვე ეკუთვნის საბავშვო ოპერა-რევიუ „გვიხმობენ ზარები" (1977) და ოპერა „გალობანი სინანულისანი" (1987), სიმფონიური პოემა „გზა ვარსკვლავებისაკენ" (1971), კამერული სიმფონია „ხევსურული ესკიზები" (1980), კონცერტი ფაგოტისა და სიმებიანი ორკესტრისათვის (1979), „ანდანტე სიმებიანი ორკესტრისათვის" (1987), ქორალური პოემა სოლისტის, გოგონათა ანსამბლისა და სომფონიური ორკესტრისათვის — „მონატრება ილიასი" (1987), საგუნდო საწარმოებები, საგალობლები, საესტრადო სიმღერები („ჩემი საგალობელი", „აპრილი მოდის", „ზღვისფერი გაქვს თვალები", „მე თბილისელი ბიჭი ვარ", „ნუ შეგაშინებს ჩემი ჭაღარა" და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *კაკულია ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 614.
თათრის მოედანი. ალექსანდრე როინაშვილის ფოტო. 1890-იანი წლები,
**თათრის მოედანი** (ქვემო, ციხის, ბაზრის, სამხედრო, 1958-იდან — ვახტანგ გორგასლის მოედანი) — თბილისის ერთ-ერთი პირველი მოედნის გვიან (XVIII ს.) შერქმეული სახელი.

თათრის მოედანი საუკუნეების მანძილზე ქალაქის ადმინისტრაციულ-პოლიტიკური და სავაჭრო ცენტრი იყო. მოედანთან თავს იყრიდა მრავალი ქუჩა, რომლებიც მას აკავშირებდა აბანოს კართან, შუა ბაზართან, ზარაფხანის უბანთან, რასტაბაზართან, კლდისუბანთან და სხვ. თავისი მრავალსაუკუნოვანი არსებობის მანძილზე მან რამდენიმეჯერ შეიცვალა როგორც სახელი, ისე კონფიგურაცია. თათრის მოედანი თბილისში არსებული სხვა მოედნებისგან გამოირჩეოდა როგორც მუშტრის, ისე ვაჭრის სიმრავლით და ეთნოგრაფიული სიჭრელით. თათრის მოედანზე ძირითადად სურსათ-სანოვაგით ვაჭრობდნენ. იოსებ გრიშაშვილი მის შესახებ წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „თათრის მოედნის შუაგულში გამართული იყო ყაფანი — დიდი სასწორი, საიდანაც საქონელი მცხოვრებლებს და ვაჭრებს ურიგდებოდა. სოფლიდან მოსული საქონელი ჯერ ქალაქის მცხოვრებლებს უნდა ეყიდათ და შემდეგ — ქორვაჭრებს. როცა ყაფანზე ბაირაღი იყო აღმართული, მაშინ მცხოვრებლებს უნდა ეყიდათ და შემდეგ ქორვაჭრებს. სულ 12 საათზე ბაირაღს დაუშვებდნენ და იმას ნიშნავდა, რომ ამის შემდეგ უნდა დაწყებულიყო ვაჭართა და სოფლელთა „აღებმიცემობაა"" |
|  |  |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეიდანი
* შეითან ბაზარი

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 489, თბ. 2002 წელი.
* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985.
ვენახი სამხრეთ საფრანგეთში
**ვენახი** — ვაზის ბაღი. მიწის ნაკვეთი, რომელზეც გაშენებულია ვაზის პლანტაცია, სადაც მოყავთ ყურძენი ღვინისთვის, სასუფრე ყურძენი და უბრალო, უალკოჰოლო წვენისთვის. ეს წარმოება მევენახეობის სახელითაა ცნობილი, რომელიც როგორც სოფლის მეურნეობის დარგია, ასევე მეცნიერებაა.

მევენახეობის ყველაზე მაღალმთიანი რაიონებია ბოლივიაში (2500-3000 მეტრი ზღვის დონიდან), დაღესტანში (1400 მეტრი), აზერბაიჯანში (1300 მეტრი). ტროპიკულ სარტყელში ვაზის ვეგეტაცია უწყვეტად მიმდინარეობს, რაც წლის განმავლობაში ორი მოსავლის მიღების საშუალებას იძლევა. გასული საუკუნის 70-80-იან წლებში მთელ მსოფლიოში ვაზის ნარგავების ფართობები სტაბილური სახით 10 მილიონ ჰექტარს აღწევდა, რაც სოფლის მეურნეობისათვის გამოყენებული ფართობის 0,7% შეადგენდა.

ისტორია
-------

ღვინოს, რამდენიმე მტკიცებით, ჯერ კიდევ 6000-5000 წლის წინ აწარმოებდნენ. ღვინის დამზადების ტექნოლოგიების განვითარებაში დიდი წვლილი ძველ ბერძნებს მიუძღვით, მაგრამ ძირითადი, საბოლოო სახე რომის იმპერიაში ჩამოყალიბდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 354.

სქოლიო
------

1. ↑  ავთო ბიბიჩაძე - ვაზის გავრცელების არეალი.
2. ↑  8,000-year-old wine unearthed in Georgia. *არქეოლოგია* (2003). ციტირების თარიღი: 24 თებერვალი 2004.
3. ↑  Phillips, R. (2000). *A Short History of Wine*.  Harper Collins,   გვ. 37. ISBN 0060937378.

* **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ვენახი***
**ნომიკოსის სახლი** (რუს. Дом Номикоса) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 53.

ისტორია
-------

ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 53-ში მდებარე სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. იგი ააგეს მეორე გილდიის ვაჭარ ნიკოლაი ლომბაკოს ოჯახისათვის. მას და მის ცოლს პავლინა ვასილის ასულს ჰყავდათ რამდენიმე შვილი.

1866-1867 წლებში სახლი გაყიდეს და გადავიდა კალომირა ვასილის ასულის, ანტონ ნომიკოსის ცოლის, კუთვნილებაში. ნომიკოსების ოჯახი, ისევე ოგორც ლომბაკოების ოჯახი, მრავალშვილიანი იყო, მათი შვილების სახელები იყო: ვასილი,კალიოპა, ეკატერინე, მიხეილი, ეანგელია და ალექსანდრე. უფროსი შვილი ვასილი დაიბადა 1884 წელს , ალექსანდრე და ევანგელა იყვნენ ტყუპები. კალომირა ნომიკოსი სერიზულად იყო ჩართული შენობის რეკონსტრუქციაში და მიაღწია კიდეც ამ შედეგს. მისი ქმარი ეწეოდა აქტიურ მოღვაწეობას ქალაქში: დააარსა მაკარონის ფაბრიკა, შემდეგ წისქვილი (ააგო 1882 წელს). მისმა პროდუქციამ არაერთხელ დაიმსახურა სხვადასხვა ჯილდო.. 

ანტონ ნომიკოსი გარდაიცვალა 1894 წლის 12 მარტს. 1912 წლიდან მისი სახლის ნახევარში განთავსდა ტაგანროგელთა საკომისიო-სააგენტო კანტორა. 1920 წელს შენობაში განტავსდა პროფესიული სამედიცინო სკოლა, რომელსაც სხვადასხვა დროს ეწოდა სამედიცინო ტექნიკუმი, სამედიცინო სასწავლებელი და ფელდშერ-აკუშერის სკოლა. 

ნომიკოსის სახლი 1925 წლამდე ეკუთვნოდა მის შთამომავლებს. 1941 წელს აქ გახსნეს სახალხო სახლი. 1992 წლიდან სახლი რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობს ძეგლია

აღწერა
------

კუთხის ორსართულიანი სახლი აგებულია აგურის სტილში. XX საუკუნის დასაწყისში დაამატეს დამატებითი არქიტექტურული გაფორმება. მეორე სართულის ფანჯრები ნახევარწრიულია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Номикоса дом//Энциклопедия Таганрога, Ростов-на-Дону. Ростиздат, 2003
2. ↑  Объекты культурного наследия регионального значения
3. ↑  Дом 53, Петровская улица
**ვენესუელელები** — მრავალეთნიკური ერი, რომელიც ცხოვრობს სამხრეთ ამერიკაში, ვენესუელის ტერიტორიაზე. ვენესუელელების უმეტესობა არის კათოლიკე და საუბრობს ესპანურად. ისინი წარმოადგენენ ევროპელების, აფრიკელებისა და ინდიელების ნარევს.

დემოგრაფია
----------

 მთავარი სტატია: ვენესუელის დემოგრაფია.
2006 წელს დაახლოებით 28 მილიონი ადამიანით ვენესუელა წარმოადგენს მოსახლეობის რაოდენობით მეექვსე ქვეყანას ლათინურ ამერიკაში, ბრაზილიის, მექსიკის, არგენტინის, კოლუმბიისა და პერუს შემდეგ.

მოსახლეობის 90%-ზე მეტი ცხოვრობს ურბანულ ტერიტორიებზე, რაც მსოფლიოში საშუალო მაჩვევნებელზე ბევრით მეტია. წიგნიერების მაჩვენებელი შეადგენს 98%-ს რაც ასევე დიდია მსოფლიო მასშტაბით, ხოლო მოსახლეობის ზრდის კოეფიციენტი მსოფლიო საშუალო მაჩვენებელზე ოდნავ დიდია. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი შეადგენს ახალგაზრდობას, 30% არის 14 წლამდე და მხოლოდ 4% არის 65 წელს გადაცილებული.

სქოლიო
------

1. ↑  Detailed Tables – American FactFinder
2. ↑  ¿ Cuántos venezolanos hay en Canadá y en Québec?
3. ↑  Venezuela დაარქივებული 2009-05-13 საიტზე Wayback Machine. , **The World Factbook**, U.S. Central Intelligence Agency, updated 12 December 2006.
ზუგდიდის მ. კოსტავას სახელობის მე–2 საჯარო სკოლა
მარც. მიხეილ სააკაშვილი, მარჯ. გუბერნატორი ზაზა გოროზია (მე–2 საჯარო სკოლის გახსნა ზუგდიდში)
**ზუგდიდის მ. კოსტავას სახელობის მეორე საჯარო სკოლა** — საჯარო სკოლა საქართველოში. დაარსდა 1938 წელს ზუგდიდში, რომელიც იმჟამად იწოდებოდა ზუგდიდის №2 საშუალო სკოლად. მისი პირველი დირექტორი იყო იოსებ ქირია. შემდეგ იგი გადაკეთდა ვაჟთა სკოლად და ამ სახელწოდებით არსებობდა 1955–1956 სასწავლო წლის დაწყებამდე. სასწავლებელი 1956 წლიდან ფუნქციონირებდა ზუგდიდის მეორე საშუალო სკოლის სახელწოდებით. 1958 წლის აგვისტოში სკოლას ლენინური კომკავშირი სახელი მიენიჭა და იწოდებოდა ზუგდიდის ლენინური კომკავშირის სახელობის №2 საშუალო სკოლად.

სკოლის პირველი დირექტორი იოსებ ქირია შეცვალა ალიოშა ხუნჯუამ, შემდეგ დადგა ეფრემ კვირტიას ხელმძღვანელობის პერიოდი, ბატონი ეფრემი შეცვალა იასონ ურიდიამ. ვაჟთა სკოლას დირექტორობდა გიგლა ჯვებენავა. №2 საშუალო სკოლის დირექტორები იყვნენ: ამბაკო ჭითანავა, ჩხოლარია გოგოლა, ციალა ქირია, ქეთინო სიგუა, ზამირა ღადუა, ხოლო საჯარო სკოლის დირექტორენი იყვნენ მარინა ქარცხია და ამჟამინდელი დირექტორი ნინო ბულია.

1989 წელს სკოლას მიენიჭა ქართველთა ეროვნული გმირის მერაბ კოსტავას სახელი, ხოლო 1994 წლიდან რეორგანიზებულ იქნა მერაბ კოსტავას სახელობის გიმნაზიად.

სკოლას 2006 წელს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ ჩაუტარდა მთლიანი რეაბილიტაცია, რომელიც ევროპულ სტანდარტებს სრულად აკმაყოფილებს. სკოლა გახსნა საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა.

სკოლის აღზრდილები
-----------------

* ნონა გაფრინდაშვილი (დ. 3 მაისი, 1941, ზუგდიდი) — ქართველი მოჭადრაკე, ქალთა შორის მსოფლიოს მეექვსე ჩემპიონი (1962-78). მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონი (1962-1978). საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა (1976) და ვაჟთა (1978) შორის. სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1964). 1982 წლის საჭადრაკო ოსკარის მფლობელი. ფიდეს ქალთა კომისიის თავმჯდომარე (1980-1986). საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პირველი პრეზიდენტი (1989-1996).1996 წლიდა მისი საპატიო პრეზიდენტი. საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1981). თავისი თაობის უძლიერესი მოჭადრაკე ქალი.
* კიაზო ნადარეიშვილი – საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
* თამარ შედანია – "Elite Model Look International 2007"–ის გამარჯვებული, „მის საქართველო 2012"

გალერეა
-------

* ზუგდიდის მეორე საჯარო  სკოლაზუგდიდის მეორე საჯარო სკოლა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზუგდიდის მ. კოსტავას სახელობის მეორე საჯარო სკოლის ვებ-გვერდი[*მკვდარი ბმული*]

ლიტერატურა
----------

* „ჩვენი გიმნაზია", თსუ ზუგდიდის ფილიალის გამომცემლობა, 1998
**ნოდარ ასათიანი** (დ. 8 იანვარი, 1931, თბილისი — გ. მარტი, 2013) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989 წ.), პროფესორი (1986 წ.). 

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1957 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიის კათედრაზე დოცენტად, პრფესორად, კათედრის გამგის მოადგილედ. 1959 წლიდან აქვე კითხულობდა ლექციებს. 1976–1987 წლებში არჩეული იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანად. მისი ხელმძღვანელობით ისტორიის ფაკულტეტზე შეიმუშავეს ახალი სასწავლო პროგრამა ქართველოლოგიური საგნების გაძლიერებული სწავლებით. 1988–1992 წლებში იყო ქართული ენციკლოპედიის საქართველოს ისტორიის სამეცნიერო რედაქციის გამგე, 1993 წლიდან კონსულტანტი. 1991 წელს აირჩიეს თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის საქართველოს ისტორიისა და ქვეყანათმცოდნეობის კათედრის გამგედ. 

იკვლევდა ფეოდალური საქართველოს სოციალური, ეკონომიკური და პოლიტიკური ისტორიის საკითხებს, საქართველოს საგარეო–პოლიტიკურ ურთიერთობებს, მონაწილეობდა საქართველოს ისტორიის საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს მომზადებაში. არის საქართველოს ისტორიის სასკოლო სახელმძღვანელოს ავტორი. ორჯერ არის დაჯილდოებული ივანე ჯავახიშვილის მედლით.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 226-227.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნორ-აჩინსკის ხიდი** — კომბინირებული გზა და სარკინიგზო ხიდი მდინარე რაზდანის ხეობის გასწვრივ. ქვედა საფეხურზე გადის სარკინიგზო ხაზი. ზედა ხაზში არის ორსართულიანი მაგისტრალი.
ეს არის ამ დიზაინის პირველი ხიდი, რომელიც აშენდა სსრკ-ში. გაიხსნა 1981 წელს. 1990 წელს ხიდის მშენებლობას მიენიჭა სსრკ მინისტრთა საბჭოსგან განსაკუთრებული პრიზი.

მშენებლობა
----------

ხიდის გადასასვლელი აშენდა მესტოტრესტმა პროექტის საპროექტო ინსტიტუტის მიხედვით, რომელიც შეიმუშავა საპროექტო ინსტიტუტებმა. ლითონის გარსი გაკეთდა ვორონეჟის ხიდის ქარხანაში. ჩარჩოს სიგრძე დამონტაჟებული იყო ერთდროულად ფარულად, ორივე მხრიდან, დროებითი საყრდენებისა და წამყვანების გასწვრივ. დახრილი თაროები დამონტაჟებულია იგივე ამწეებით, როგორც ჯვარედინი - ჩამოკიდებული მეთოდით წესრიგში ზემოდან ქვემოთ. დამონტაჟებულია ნახევარი ჩარჩოები, რომლებიც დახურულია შუა ნაწილში. სწორედ ხიდის პროცესში, პირველად შეიმუშავეს ასამბლეის კონდახის შედუღების ტექნოლოგია, რომლის შემდეგ ფართოდ დაიწყო ამ ტექნიკის გამოყენება მსგავსი ხიდების მშენებლობაში. 

ხიდის გადასასვლელი შედგება მარჯვენა სანაპიროდან (158 მეტრი) და მარცხენა სანაპიროდან (206 მეტრი) რკინა-ბეტონის საავტომობილო გზის თაროებით და კანიონის გადალახვით ლითონის გასწვრივ, რომლის სიგრძეა 272.5 მ, ეს არის ლითონის ჩარჩო, დახრილი თაროებით. ჩარჩო სისტემის გატარებით ლითონის დიზაინი შეირჩა რთული მშენებლობის პირობებში და ტერიტორიის ცხრა პუნქტიანი სეისმო პირობების გამო.

ხიდის არასასურველი წონის შესამცირებლად, სარკინიგზო მაგისტრალმა გაიარა უჟანგავი რკინაბეტონის ფილა, ხოლო მანქანები ლითონის ორთოტროპული ფილის გასწვრივ მოძრაობს. ბილიკის ღერძის გასწვრივ მოქმედი სეისმური დატვირთვის შედეგად ხიდის სტაბილურობა უზრუნველყოფილია ქვედა ნაწილში დახრილი თაროების გაფართოებით 24 მ-მდე. ანალიზატორული მოწყობილობები დამონტაჟებულია საყრდენებზე. საძირეებზე ანტისეისმური მოწყობილობების მასა შეადგენს ხიდის ლითონის სიგრძის მთლიანი მასის დაახლოებით 0,1%. ლითონის სიგრძის დახრილ საყრდენ ფეხებს შორის მანძილია 160 მ.

საავტომობილო გზის სარკინიგზო ღერძს შორის მანძილი არის 15.3 მ, რაც თითქმის სამჯერ არის შემცირებული ძირითადი მეურნეობების ღერძებს შორის მაძილისგან განსხვავებით.
სავალი ნაწილის სიგანე 11.5 მ-ია, ზედა სართულზე მოწყობილია ორი ტროტუარი 1.5 მ სიგანეზე. წყალსაცავის სიმაღლე მდინარეზე 121 მ-ია. რკინაბეტონის საყრდენებს აქვთ განსაკუთრებული ფორმის ჩარჩოები, მართკუთხა ჯვარედინი მონაკვეთებით, მასიური რკინაბეტონის ფუძეებზე, ასაწყობი-მონოლითური სტრუქტურის საყრდენების ჯვარი. გადაფრენის სტრუქტურების ნაგებობები დამზადებულია ტიპური რკინაბეტონის ღრუ ფილებით, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 12 მეტრი და სიგრძეზე უწყვეტ სტრუქტურაშია გაერთიანებული. მარცხენა სანაპიროზე გადის 16 ფილა, მარჯვენა სანაპიროზე გადაკვეთილია 13 ფილა.

ლიტერატურა
----------

* Н. Н. Бычковский, А. Ф. Данковцев. Часть 1 // Металлические мосты. — Саратов: Сарат. гос. техн. ун-т, 2001. — (364). — ISBN 5-7433-1585-Х.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Нор Ачинский мост на сайте ОАО «Институт Гипростоймост»
* Конструкция Нор Ачинского моста (ინგლისური)
* Антисейсмичекие устройства Нор Ачинского моста
* Нор Ачинский мост на сайте ЗАО Камурджшин(Мостострой Армения) დაარქივებული 2017-02-02 საიტზე Wayback Machine.
**მურმან ალექსანდრეს-ძე ლომთათიძე** (დ. 2 დეკემბერი, 1929, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 27 სექტემბერი, 2006, საქართველო) — საბჭოთა და ქართველი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980).

ბიოგრაფია
---------

1945-1949 წლებში ქუთაისის ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში, ხოლო 1949-1955 წლებში კი საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო დამსახურებულ ანსამბლში გამოდიოდა როგორც სოლისტი-მოცეკვავე. 1955-1962 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა საქართველოს ლენინური კომკავშირის სახელობის ქუთაისის ახალგაზრდობის ხალხური ცეკვის ანსამბლს. 1962-1968 წლებში იყო თბილისის მაუდ-კამვოლის კომბინატის, „საბჭოთა საქართველოს" ქორეოგრაფიულ ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1968-1974 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსების სამმართველოს სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლ „სინათლის" მთავარი ქორეოგრაფი. 1974-2000 წლებში საქართველოს პროფკავშირების კულტურის სახლის მთავარი ქორეოგრაფი და სახელმწიფო ქორეოგრაფიული ანსამბლ „თბილისის" სამხატვრო ხელმძღვანელი. 

მურმან ლომთათიძეს დადგმული აქვს ცეკვები ოპერებში „დაისი" და „ქეთო და კოტე" (ქუთაისის ოპერის თეატრი), „მინდია" (მინსკის ოპერისა და ბალეტის თეატრი და ტარტუს „ვანემუინეს" აკადემიურ თეატრი), მულტფილმებში „საზამთრო", „კომბლე" და სხვა. ასევე დადგმული აქვს ერთმოქმედებიანი სპექტაკლი-კონცერტი „საგალობელი თბილისს". 

მის ანსამბლებს, სხვადასხვა დროს, მიღებული აქვთ მონაწილეობა მრავალ ქართულ მხატვრულ ფილმებში. თვითონ მურმან ლომთათიძე, როგორც მსახიობი გადაღებულია ლერი სიხარულიძის ორ მხატვრულ ფილმში - „უსასრულობა" (1971) და „ინდი-მინდი" (1977).

საქართველოს ქორეოგრაფთა კავშირის შექმნის დღიდან მის გარდაცვალებამდე იყო ქორეოგრაფთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე.

მურმან ლომთათიძე 2006 წლის 27 სექტემბერს გარდაიცვალა. 2016 წელს, ქუთაისში, მისი საცხოვრებელი სახლის კედელზე მემორიალური დაფა გაიხსნა.

ჯილდოები
--------

* 1970 — საქართველოს კომკავშირის პრემია
* 1972 — მონღოლეთის რევოლუციის ორდენი
* 1980 — საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება
* 1994 — ღირსების მედალი
* 1997 — ღირსების ორდენი

სქოლიო
------

1. ↑  ინდი-მინდი (სიმღერები შვილიშვილებისათვის) 1977 წელი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-04. ციტირების თარიღი: 2016-06-24.
2. ↑  ქუთაისში მურმან ლომთათიძის მემორიალური დაფა გაიხსნა
3. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება მ. ლომთათიძის, თ. მოსიას, ლ. ჭანიშვილის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ
*„ქალბატონი ფანჯარასთან"*, დაახლოებით 1875, ეროვნული მუზეუმი პოზნანში
 *„ქალბატონი იასამნისფერ კაბაში"*, დაახლოებით 1903, ეროვნული მუზეუმი ვარშავაში
**ვლადისლავ ჩახორსკი** (პოლ. Władysław Czachórski; დ. 22 სექტემბერი, 1850, ლუბლინი — გ. 13 იანვარი, 1911, მიუნხენი) — პოლონელი, აკადემიზმის მიმდევარი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა 1866-1867 წლებში ვარშავაში რაფალ ჰაძევიჩის ხატვის კლასში, შემდეგ დრეზდენში (1868) და მიუნხენის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში. 1874–1877 წლებში იმოგზაურა იტალიასა და საფრანგეთში. 1879 წელს იგი მუდმივად დასახლდა მიუნხენში, სადაც მოიპოვა აღიარება და გახდა ადგილობრივი სახვითი ხელოვნების აკადემიის საპატიო პროფესორი.

ჩახორსკი ხატავდა პორტრეტებს, ნატურმორტებს და შექსპირის თემის ნახატებს. მასზე გავლენა მოახდინა ჰოლანდიურმა მხატვრობამ (გ. ტერბორხი ). ქალის გამოსახულებებმა მდიდარი ინტერიერის ფონზე, ფოტოგრაფიული სიზუსტით წარმოდგენილმა, განსაკუთრებული აღიარება მოუტანა მას თანამედროვეთა შორის. მან მიაღწია მნიშვნელოვან მხატვრულ და ფინანსურ წარმატებებს, მის ნახატებს უკვეთავდნენ მინიმუმ ორი წლით ადრე. მისმა თანამედროვეებმა ჩახორსკის პოლონური მხატვრობის სიამაყე უწოდეს.

დაჯილდოებული იყო წმ. მიხეილის ორდენით.

კრიტიკა
-------

მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ ზოგიერთმა კრიტიკოსმა დაადანაშაულა იგი ხელოვნებისადმი კომერციულ მიდგომაში, კოსმოპოლიტიზმში და მისი ნიჭის გაფლანგვაში (მაგ. ელიგიუშ ნიევიადომსკიმ 1923 წელს.). ამჟამად ჩახორსკის ნახატები დიდი პოპულარობით სარგებლობს ანტიკვარული პროდუქციის ბაზარზე და მაღალი ფასი აქვს.

ლიტერატურა
----------

* Feliks Kopera, Władysław Czachórski, w: Polski Słownik Biograficzny, tom IV, 1938
* Wacław Jaroszyński: Władysława Czachórskiego żywot i sprawy, Wydawnictwo: Uniwersytet Marii Curie – Skłodowskiej ISBN 83-227-2304-0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Художник Ladislas Wladislaw von Czachorski (1850 — 1911)
* Женские портреты художника Władysław Czachórski
* Władysław Czachórski

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #116776293 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. ↑  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
4. ↑  Władysław Czachórski Czas 1911 nr 24 z 16 stycznia s. 3.
5. ↑  P. Władysław Czachórski Kurier Lwowski 1890 nr 296 s. 6.
6. ↑  Biografia w pinakoteka.zascianek.pl.
7. 1 2  ,
8. ↑  *„Propozycja" za pół miliona* PRNews.pl (Dostęp: 2012-08-29).

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 116776293
* ISNI: 0000 0001 0878 8830
* LCCN: n2002014458
* RKD: 19520
* ULAN: 500119798
* VIAF: 22902180
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 22902180

 |
**ნომინალიზმი** (ლათ. nominalis — სახელებთან დაკავშირებული, მომდინარეობს *nomen-იდან* — სახელი) — ფილოსოფიური სწავლება, რომლის თანახმადაც, სახელწოდება ისეთი ცნებებისა, როგორებიცაა „ცხოველი", — „ემოცია", — ეს არის არა მთლიანობის მქონე ობიექტების საკუთარი სახელები, არამედ *ზოგადი სახელები* (*უნივერსალიები*), ერთგვარი ცვლადები, რომელთა ჩანაცვლებაც შეგვიძლია კონკრეტული სახელებით (მაგალითად, ზოგადი სახელწოდების, „ადამიანის", ნაცვლად — საკუთარი სახელები „პეტრე", „პავლე", „ანა", „მარია" და ა.შ.).

სხვაგვარად რომ ვთქვათ, ნომინალისტების კრიტიკის საგანი არის ის, რომ ზოგადი სახელები მიემართება არა მხოლოდ ობიექტების მთლიან კლასს, არამედ ამ კლასში შემავალ თითოეულ ობიექტს ცალ-ცალკეც.

აქედან გამომდინარეობს ცნებები, რომლებიც აღინიშნება *ზოგადი სახელებით*. მაგალითად, როგორიცაა „ადამიანი" — არა როგორც დამოუკიდებელი მთლიანი, არამედ როგორც ცალკეული ცნებების (კონკრეტული ადამიანების), ანუ აბსტრაქციებისა და აზრითი სახეების ერთობლიობა.

ლიტერატურა
----------

* *Carré М.* Realists and nominalists. Oxf. 1961.
* Philosophy of mathematics. Oxf. 1964.
**მურუზის სახლი** (რუს. Дом Мурузи) — ყოფილი საშემოსავლო სახლი, რომელიც მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, ლიტეინის გამზირზე 24-ში.

ისტორია
-------

აღნიშნული ხუთსართულიანი სახლის მშენებლობა დაიწყო 1874 წელს და დასრულდა 1877 წელს. სახლი აშენდა არქიტექტორის ა. კ. სერებრიაკოვის პროექტით, მშენებლობაში მონაწილეობდა, ასევე პ. ი. შეტოვი. აღნიშნული სახლი, აშენდა ალექსანდრე დიმიტრის ძე მურუზისთვის. მანამდე ნაკვეთი, რომელზეც სახლია განთავსებული ეკუთვნოდა ნ. პ. რეზანოვს. სახლის ინტერიერი ნ. ვ. სულტანოვის მიერ არის შესრულებული. სახლის ფასადი შესრულებულია მავრიტანულ სტილში. 1890 წლიდან რევოლუციამდე, სახლი გენერალ-ლეიტენანტ ოსკარ რაინის მფლობელობაში იყო. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბინაში მერეჟკოვსკის ლიტერატურული სტუდია მუშაობდა. 

მურუზის სახლს ღირსეული ადგილი უკავია თანამედროვე სანქტ-პეტერბურგის ლიტერატურულ რუკაზე. 
1919 წელს შენობაში გაიხსნა ახალგაზრდა მთარგმნელთა სტუდია.1920-იანი წლების დასაწყისში, ნიკოლოზ გუმილიევის ინიციატივით, აქ შეიქმნა პეტროგრადის პოეტების სახლი.

1955-1972 წლებში აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა იოსებ ბროდსკი. 2010 წლის ოქტომბერში, სახლში რომელშიც ცხოვრობდა იოსებ ბროდსკი, გაიხსნა მისი სახელობის მუზეუმი.

არქიტექტურა
-----------

სახლის ფასადები გაფორმებულია მრავალრიცხოვანი ფანჯრებით, აივნებითა და ნიშებით. სახლს ამშვენებს მდიდრული სვეტები და მომრგვალებული თაღები. სახლის ფასადი ასევე გაფორმებულია სტილიზირებული წარწერებით. ძირითადი კიბეები აღმოსავლური ორნამენტებით არის მორთული.

ლიტერატურა
----------

* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Доходный дом князя А. Д. Мурузи.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-01-20. ციტირების თარიღი: 2019-01-28.

სქოლიო
------

1. ↑   Лосев Л. В. Иосиф Бродский. Опыт литературной биографии. — М.: Молодая гвардия, 2011. — С. 13. ISBN 978-5-235-03459-4
**ვლადისლავ I ლოკიტეკი** (პოლ. Władysław I Łokietek, 1260 ან 1261 — 1333 წლის 2 მარტი) — კრაკოვის მთავარი 26 თებერვლიდან 1289 წლის აგვისტომდე, კრაკოვის მემკვიდრე 1293 წლის იანვრიდან, 1296 10 მარტიდან პოლონეთის სამეფოს ჰერცოგი. პოლონეთის მთავარი 1305 წლის მაისიდან 1305 წლის ივლისამდე (პირველად), 1306 წ. აგვისტოდან 1311-მდე (მეორეჯერ), 1312 წ. ივნისიდან 1320 წ. 20 იანვრამდე (მესამეჯერ), პოლონეთის მეფე 1320 წლის 20 იანვრიდან (კორონაცია კრაკოვში).

კონრად I მაზოვეცკის (მაზოვიელი) შვილიშვილი, კაზიმირ I კუიავიელის ვაჟი. *ლოკიტეკად* წოდებული (პოლ. Łokietek) მიიღო თავისი დაბალი სიმაღლის გამო (ზოგი მონაცემებით 130 სმ).

კუიავიის და დობჟინის მთავარი (1267—1275; დედის მეურვეობის ქვეშ), ძმებთან ერთად მმართველობა (1275—1288), ბრესტ-კუიავიის და სერაძის მთავარი (1288—1300), სანდომირის მთავარი (1289—1292); ჩეხეთის მეფის ვლაცლავ II-ის ლენი (1292—1300) და დობჟინის სამთავროს რეგენტი (1293—1295), ლენჩიცკის მთავარი (1294—1300), დიდი პოლონეთის და პომორიეს მთავარი (1296—1300).

1293—1295 კრაკოვის მთავრის პრჟემისლის მოკავშირე (1290-დან), პოლონეთის მეფის (პრჟემისლ II ოტოკანი, 1295—1296) მოკავშირე.

ვლაცლავ II ჩეხთან კონფლიქტის შემდეგ ლტოლვილობაშია (1300—1304); სავარაუდოდ მიიღო მონაწილეობა დიდი იუბილის ზეიმის 1300 აღნიშვნაში, რომლის ორგანიზაციას რომის პაპი ბონიფაციუს VIII აწყობდა, იყო გალიციაში და სლოვაკეთის მიწებზე.

ლტოლვილობიდან დაბრუნების შემდეგ, უნგრული ნაწილების სათავეში შევიდა კრაკოვში (1306), გაავრცელა თავისი ძალაუფლება მცირე პოლონეთზე და აღმოსავლეთ პომორიეზე. 1314 წ. მცირე პოლონეთს შემოუერთა დიდი პოლონეთი და აწარმოებდა ბრძოლას ყველა პოლონურიმიწების გასაერთიანებლად. 1320 წ. კრაკოვში მოხდა მისი კორონაცია და გახდა პოლონეთის მეფე (1320—1333).

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვლადისლავ I ლოკიტეკი***
ახლოაღმოსავლური მუზარადი, რომელზეც ზარადია შემოვლებული.
**ზარადი** — ჯაჭვის ბადე, რომელიც საბრძოლო თავსაბურავს გარშემო ჰქონდა დამაგრებული. ფარავდა ყელის, კისრისა და მხრების არეს, ხანდახან მთლიანად სახესაც, რა შემთხვევაშიც მასში მხედველობისთვის ღიობები კეთდებოდა.

როგორც წესი, თავდაპირველად ზარადს უშუალოდ საბრძოლო თავსაბურავში გაკეთებული ნახვრეტებზე კიდებდნენ, თუმცა 1320-იანი წლებიდან დაწყებული, დასავლეთ ევროპაში დაიწყეს მოხსნადი ზარადების დამზადება. ამგვარი ზარადი ეკიდებოდა არა უშუალოდ მუზარადზე, არამედ ტყავის სარტყელზე, რომელიც თავის მხრივ, მიმაგრებული იყო მუზარადზე და საჭიროების შემთხვევაში ეხსნებოდა მას. 

XIV საუკუნისთვის ევროპაში ზარადმა დაიწყო მთლიანი ჯაჭვის კაპიუშონის — ჩაბალახის ჩანაცვლება და XV საუკუნისთვის სრულად დაიკავა მისი ადგილი.

ევროპაში ზარადები ყველაზე ხშირად ბასინეტის ტიპის მუზარადებზე მაგრდებოდა, საქართველოსა და ახლო აღმოსავლეთში კი საცხვირიან ან უსაცხვირო მუზარადებზე.

სქოლიო
------

1. ↑  ზარადი
2. ↑  Gravett, Christopher (2008). *Knight: Noble Warrior of England 1200–1600. Osprey Publishing.*
**ნონოს პანოპოლელი** (ბერძნ. Νόννος ὁ Πανοπολίτης, *Nónnos ho Panopolítēs*) — ბერძენი პოეტი, ბერძნული ეპიკური პოეზიის სკოლის დამაარსებელი. ავტორია რამდენიმე თხზულებისა. მათ შორის განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს „დიონისიაკა" („Διονυσιακά"), რომელიც 48 წიგნისგან შედგება და აღწერს დიონისეს ლაშქრობას აღმოსავლეთში ვენახის კულტურის გავრცელების მიზნით. ამას გარდა მასვე ეკუთვნის „იოანეს სახარების" გალექსვა.

ბიოგრაფია
---------

ნონოსის ცხოვრების შესახებ ბევრი არაფერია ცნობილი. ის ფაქტი, რომ პანოპოლისიდან იყო, ჩანს „პალატინის ანთოლოგიის" 9.198 ეპიგრამიდან: „მე ვარ ნონოსი, ჩემი ქალაქია პანოსი." არ არის ზუსტად განსაზღვრული, თუ რა პერიოდში მოღვაწეობდა. ზოგადი მონაცემებით უნდა ემოღვაწა IV - V საუკუნეებში.[1] ასევე, უნდა ეცხოვრა კლაუდიანის თხზულების, „გიგანტომაქის" (ახ. წ. 394–397) შემდგომ პერიოდში. ნონოსს იხსენიებს თავის თხზულებაში აგათია სქოლასტიკოსი, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ VI საუკუნეზე გვიან ვერ იქნებოდა.

დიონისიაკა
----------

ნონოსის უმთავრესი თხზულებაა „დიონისიაკა"(„Διονυσιακά"), რომელიც შედგება 48 წიგნისაგან და წარმოადგენს ყველაზე ვრცელ ეპიკურ თხზულებას ანტიკური პერიოდიდან, რომელმაც დღემდე მოაღწია. პოემა დაწერილია დაქტილური ჰექსამეტრით, რაც იმ პერიოდისათვის საკმაოდ დიდ სირთულეს წარმოადგენდა: მთლიანად იყო მოშლილი გრძელ და მოკლე ხმოვნებს შორის განსხვავება. თუ რამდენად ბაძავს ნონსი ჰომეროსს ჰექსამეტრის გამართვაში, შეიძლება იქიდან დავრწმუნდეთ, რომ მთელი წიგნის მანძილზე ანტიკური მეტრიკის წესების დარღვევის მხოლოდ რამდენიმე ათეული შემთხვევაა[2]. 

პოემის შინაარსს წარმოადგენს ბერძნული პანთეონის ღმერთის, დიონისეს, მოგზაურობა შორეულ აღმოსავლეთში, ინდოეთში. მისი მიზანია ვენახის კულტურის დანერგვა და განვითარება. ნონოსის პოემაში გამოყენებული თქმულება დიონისეზე განვითარდა ალექსანდრე მაკედონელის ლეგენდარული ლაშქრობიდან ინდოეთის წინააღმდეგ და ალექსანდრეს შედარებიდან დიონისესთან. ალექსანდრეს ბრძოლაც მტრების წინააღმდეგ შედარებულია დიონისეს ბრძოლასთან გიგანტების წინააღმდეგ.

სქოლიო
------

1. ↑  Fornaro, S. s.v. Nonnus in *Brill's New Pauly* vol. 9 (ed. Canick & Schneider) (Leiden, 2006) col.812–815
2. ↑  ↑ ყაუხჩიშვილი სიმონ, ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, ბიზანტიური პერიოდის ლიტერატურა, 1973, გვ. 56.