recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
თბილისის წმინდა სამების სახელობის ეკლესია
**თბილისის წმიდა სამების სახელობის ეკლესია** — XVIII-XIX საუკუნეების ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში, ქალაქის ძველ ნაწილში (კალოუბანი). მდებარეობს ეროსი მანჯგალაძის ქუჩაზე (№6), საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის შენობის უკან. სახელწოდება „ძველი სამების ეკლესია" გავრცელდა თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის აგების (1995–2004 წლები) შემდეგ.

ეკლესია რამდენჯერმე არის მნიშვნელოვნად გადაკეთებული. ამ ადგილზე ტაძარი XVIII საუკუნეშიც მდგარა; თბილისის გეგმაზე ვახუშტის აღნიშნული აქვს „ქართული ეკლესია კალოუბანი". დღევანდელი ტაძრის წინამორბედი ეკლესიის მშენებლობა 1790 წელს დასრულდა. პლატონ იოსელიანის მიხედვით, მისი აგება პეტრე „ყარაულას" — პეტრე აღნიაშვილს მიეწერება (აღნიაშვილი მეფე ერეკლე II-ის მიერ ღართისკარის დარაჯად იყო დანიშნული). პეტრეს შვილმა, მღვდელმა შიო აღნიაშვილმა 1836 წელს ტაძარს დასავლეთის მხრიდან სვეტებიანი კარიბჭე და სამრეკლო მიუშენა, ხოლო 1850 წელს კარიბჭეზე სამრეკლო დააშენეს; მცირე ხნის შემდეგ ეკლესიის შენობა ისევ განაახლეს. ტაძარი 1863 წელს აკურთხეს. 1863 წლის 10 აპრილს აქ ჯვარი დაიწერეს ილია ჭავჭავაძემ და ოლღა გურამიშვილმა. XIX საუკუნის 60-იან წლებში კი შემოწირულობითა და საკუთარი სახსრებით დეკანოზმა პეტრე არდაზიანმა (მწერალ ლავრენტი არდაზიანის მამა) ტაძარი არქიტექტურულად განაახლა და ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესიის სახე მისცა. 1988 წელს სამრეკლოს გუმბათი ქართული ხურმოთმოძღვრული ტრადიციების მიხედვით გადააკეთეს. 

სამების ეკლესია „ჩახაზული ჯვრის ტიპის" ნაგებობაა. აგურით ნაშენი ეკლესიის ფასადების გაფორმება სადაა. ზოგადი ფორმები და სამრეკლო შუა საუკუნეების ქართული საეკლესიო არქიტექტურის ტრადიციებს მიჰყვება, კარიბჭეს კი კლასიცისტური სტილის გავლენა ემჩნევა. ინტერიერის მხატვრობა 1890-იან წლებში იტალიელმა მხატვარმა ლუდვიგ ლონგომ შეასრულა.

წყაროები
--------

* სამების პატარა ტაძრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები წლის ბოლომდე დასრულდება. ინტერპრესნიუსი, 29.06.2010.

ლიტერატურა
----------

* მცხეთა-თბილისის ეპარქიის ტაძრები: ენციკლოპედიური ცნობარი / ირაკლი გუნია; რედ.: გ. კოპლატაძე. თბილისი: საქართველოს საპატრიარქოს გამომცემლობა, 2002. — გვ. 150–151.
* კვირკველია, თ. ძველთბილისური დასახელებანი. - თბ. : საბჭ. საქართველო, 1985. — გვ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
თბილისის დროშა | 
* 9 აპრილის ბაღი
* აბანოთუბანი
* აგარანი
* ათეშგა
* ანჩისხატი
* აღმაშენებლის გამზირი
* აპოლო
* ბოტანიკური ბაღი
* გუდიაშვილის მოედანი
* დიდი სინაგოგა
* დიდუბის ეკლესია
* ეროვნული მუზეუმი
* ეჩმიაძინი
* ვაკის პარკი
* თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორია
* თბილისის მეჩეთი
* იმელი
* კათოლიკური ეკლესია
* კინოთეატრი რუსთაველი
* ლურჯი მონასტერი
* მამადავითი
* მეტეხი
* მოღნისი
* ნარიყალა
* ნორაშენი
* მარჯანიშვილის თეატრი
* მეიდანი
* მთაწმინდის პანთეონი
* მუშთაიდის ბაღი
* მშვიდობის ხიდი
* მშრალი ხიდი
* ოპერის თეატრი
* პიონერთა სასახლე
* რუსთაველის გამზირი
* რუსთაველის თეატრი
* რიყე
* როსტომ მეფის აბანო
* სამება
* სამეფო უბნის თეატრი
* სამხატვრო გალერეა
* სიონის ტაძარი
* სურფნიშანი
* ფუნიკულიორი
* ქაშვეთის ეკლესია
* ქართვლის დედა
* ქარვასლები
* ძველი თბილისი
 |

 |
**თბილისის ქალთა პირველი თანრიგის სასწავლებელი**, ქალთა პირველი ღია პედაგოგიური სასწავლებელი ამიერკავკასიაში (სასწავლებელი ოლღას სახელობისა იყო); დაარსდა 1865 წელს, იღებდნენ 8-18 წლის ასაკის გოგონებს, რომლებსაც საშინაო და დაწყებითი კლასების მასწავლებლად ამზადებდნენ.

სწავლების კურსი 3-საფეხურიანი იყო: ელემენტარული I-II კლასი, ზოგადი განათლების III-IV კლასი, სპეციალურ-პედაგოგიური - V-VI კლასი. სწავლება ფასიანი იყო (წელიწადში 200 მანეთამდე), არასავალდებულო საგნების (გერმანული, ფრანგული, სომხური, აზერბაიჯანული ენები, ცეკვა, მუსიკა) შესწავლისათვის ქირას დამატებით იხდიდნენ.

უკანასკნელი კლასის მოსწავლეები დაწყებით კლასებში გადიოდნენ პედაგოგიურ პრაქტიკას და საცდელი გაკვეთილების წარმატებით ჩატარებისა და გამოსაშვები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ საშინაო მასწავლებლის წოდებას იღებდნენ. 1870 წელს სასწავლებელს დაემატა VII (დამატებითი) პედაგოგიური კლასი და გადაკეთდა ქალთა პირველ გიმნაზიად. 1873 წელს გიმნაზიასთან დაარსდა პროგიმნაზია. ამ სასწავლებელში პედაგოგიკის წლების მანძილზე ასწავლიდა ლ. ლოძალევსკი (კ. უშინსკის მოწაფე). კურსდამთავრებულები იღებდნენ საშუალო განათლებას, მაგრამ უნივერსიტეტში შესვლის უფლება არ ეძლეოდათ.

ლიტერატურა
----------

* *გაგუა ვ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 615, თბ. 1979
**თბილისში პირველი ფოტოსახელოსნო** გაიხსნა 1875 წელს ალ. როინაშვილისა და თ. ხლამოვის მიერ. მიუხედავად ამისა საქართველოში პირველი ფოტოსურათი გაცილებით ადრე გადაიღეს, რომელიც შესრულებული იყო ალექსანდრე ივანიცკის მიერ 1858 წელში. მას შემდეგ რაც როინაშვილმა და ხლამოვმა დააარსეს ფოტოსახელოსნო, რომელსაც შემდგომ "რემბრანდტი" დაარქვეს შეემატა და შეემატა მრავალი ოსტატი რომელთაც თავიანთი სახელოსნოები მოფინეს საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. ფოტოგრაფიის მჩქეფარე ცხოვრებიდან გამომდინარე ზოგიერთი ფოტოსახელოსნოს სავიზიტო ბარათი - კაბინეტური ფოტოები რომლებიც ადამიანის პორტრეტით შემოიფარგლებოდა, ზოგიერთის დიზაინი დროთა განმავლობაში იცვლებოდა და იცვლებოდა ზოგიც უცვლელი სახით რჩებოდა მათი არსებობის მანძილზე. ქვემოთ მოყვანილია იმ ფოტოსახელოსნოთა პასპარტუების ევოლუცია რომლებიც განვითარდა რევოლუციამდელ თბილისში.

ა. აივაზოვი
-----------

* აივაზოვის სახელოსნოაივაზოვის სახელოსნო

ალ. როინაშვილი
--------------

* როინაშვილის სახელოსნოროინაშვილის სახელოსნო
*

დ. ერმაკოვი
-----------

* ერმაკოვის სახელოსნოერმაკოვის სახელოსნო
* 
* 
*

ა. გერმანი
----------

* გერმანის სახელოსნოგერმანის სახელოსნო
* 
*

ვ. ბარკანოვი
------------

* ბარკანოვის სახელოსნობარკანოვის სახელოსნო
* 
*

ე. კლარი
--------

* კლარის სახელოსნოკლარის სახელოსნო
* 
* 
*

ლ. დუბელირი
-----------

* დუბელირის სახელოსნოდუბელირის სახელოსნო

ფილიპოვიჩი & კო
---------------

* ფილიპოვიჩის სახელოსნოფილიპოვიჩის სახელოსნო

ი. შიხმანი
----------

* შიხმანის სახელოსნოშიხმანის სახელოსნო

ე. ვესტლი
---------

* ვესტლის სახელოსნოვესტლის სახელოსნო

ა. მამიკონიანცი
---------------

* მამიკონიანცის სახელოსნომამიკონიანცის სახელოსნო

ა. თუმანოვი
-----------

* თუმანოვის სახელოსნოთუმანოვის სახელოსნო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოტოგრაფიის ქართული მუზეუმი დაარქივებული 2012-07-22 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ფოტოკამერა | *ეს სტატია ფოტოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ფოტოგრაფია |
| --- |
|  |
| ფოტოგრაფიის ოსტატები | 
* დიმიტრი ერმაკოვი
* ვლადიმერ ბარკანოვი
* ალექსანდრე ენგელი
* კონსტანტინე ზანისი
* ალექსანდრე ივანიცკი
* ივან ნოსტიცი
* ედუარდ კლარი
* დიმიტრი ნიკიტინი
* ალექსანდრე როინაშვილი
* ვასილ როინაშვილი
* გრიგორი ტერ-გევონდიანცი
* გურამ თიკანაძე
 |
|  |
| მოყვარული ფოტოგრაფები | 
* იოსებ ანდრონიკაშვილი
* დავით გურამიშვილი
* სერგეი მარგულოვი
* დიმიტრი შევარდნაძე
* ნინო ჯორჯაძე
 |
|  |
| ფოტოსახელოსნოები საქართველოში | 
* თბილისი
* ბათუმი
* ქუთაისი
* ბორჯომი
* ოჩამჩირე
 |
|  |
| 
* დეგაროტიპები
* ტფილისის ფოტოგრაფ-მოყვარულთა საზოგადოება
* ფოტო-კოლექციები
 |

 |
იოანე მდუმარე.
**იოანე მდუმარე** (ბერძ. Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ἡσυχαστής; დ. 8 იანვარი, 454 — გ. 13 მაისი, 558) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 დეკემბერი, 30 მარტი და 7 დეკემბერი ახალი სტილით — 16 დეკემბერი, 12 აპრილი და 20 დეკემბერი.

ბიოგრაფია
---------

ღირსი იოანე მდუმარე დაახლოებით 454 წელს დაიბადა სომხეთის ნიკოპოლში, მხედართმთავარ ენკრატიუსისა და მისი მეუღლის, ეფემიას ოჯახში. ყმაწვილმა ადრევე დაიწყო წმიდა წერილის შესწავლა და მთელი გულით შეიყვარა განმარტოება და ლოცვა.

მშობლების გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიღებული ქონებით იოანემ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია ააგო. თვრამეტი წლის ასაკიდან ნეტარი სხვა ათ ბერთან ერთად ამ ტაძართან ცხოვრობდა. ქალაქ კოლონის მკვიდრთა თხოვნით სებასტიელმა მიტროპოლიტმა ოცდარვა წლის იოანეს ეპისკოპოსად დაასხა ხელი. წმინდანი მწყემსმთავრად დადგინების შემდეგაც უწინდებურად ასკეტურად ცხოვრობდა.

იოანეს ეპისკოპოსობის მეათე წელს სომხეთის მმართველად დაადგინეს ბაზინიკი - მწყემსმთავრის დის, მარიამის მეუღლე. ახალი ხელისუფალი მბრძანებლურად ერეოდა სასულიერო და საეკლესიო საქმეებში, რამაც ეკლესიურ ცხოვრებაში არეულობა გამოიწვია. მაშინ წმინდა იოანე კონსტანტინოპოლში ჩავიდა და მთავარეპისკოპოს ექვთიმეს შუამდგომლობით იმპერატორ ზენონს სთხოვა, სომხეთის ეკლესია დაეცვა უხეში ხელყოფისაგან.

საერთო შფოთითა და ბრძოლებით დამწუხრებულმა ნეტარმა მწყემსმთავარმა ფარულად დატოვა ეპარქია და იერუსალიმში მიმავალ ხომალდზე ავიდა. მან ცრემლებით შესთხოვა უფალს, მიენიშნებინა, სად უნდა განეგრძო მოღვაწეობა. ღმერთმა შეისმინა წმიდანის ვედრება: მას გამოუჩნდა ვარსკვლავი, რომელიც საბა განწმენდილის ლავრამდე მიუძღვა. იოანე, რომელმაც დამალა თავისი ხარისხი, სავანეში უბრალო მორჩილად მიიღეს. წმინდა იღუმენის, საბას (ხს. 18 დეკემბერს) კურთხევით ღირსი იოანე ოთხ წელიწადზე მეტ ხანს ყველაზე მძიმე სამუშაოებს ასრულებდა. უფლის რჩეულის სიმდაბლე და შრომისმოყვარეობა რომ იხილა, წინამძღვარმა იგი ხუცესად ხელდასხმის ღირსად ჩათვალა. მაშინ იოანე იძულებული გახდა, რომ იერუსალიმის პატრიარქის, ილიასთვის (494–517) გაემხილა თავისი საიდუმლო. პატრიარქის კურთხევით წმინდანმა მდუმარების ღვაწლი იტვირთა, უფალმა კი მალე მისი საიდუმლო წმინდა საბასაც გაუცხადა.

ამის შემდეგ წმინდანმა ისურვა, კიდევ უფრო გაემკაცრებინა თავისი ღვაწლი, ლავრა დატოვა და უდაბნოს მიაშურა, სადაც ცხრა წელი ცხოვრობდა და მხოლოდ მცენარეულით იკვებებოდა. ღირსი მამა სასწაულებრივ გადაურჩა სარკინოზთა გამანადგურებელ შემოსევას: უფალმა მას მცველად ლომი მოუვლინა. ღმერთმა სავანის ყველა ბერს სასწაულებრივ გაუცხადა, რომ წმინდა მოსაგრე ეპისკოპოსი იყო.

იოანეს სამოცდაათი წელი რომ შეუსრულდა, წმინდა იღუმენი საბა განწმენდილი გარდაიცვალა. მღვდელმთავარი საშინლად დამწუხრდა. მაშინ სასუფეველში ამაღლებული ნეტარი საბა საღვთო ჩვენებით წარდგა განდეგილის წინაშე, ნუგეში სცა და უწინასწარმეტყველა, რომ ერესთან შეურიგებელი ბრძოლა ელოდა წინ. მართლაც, მალე იოანე იძულებული გახდა, დაყუდებიდან გამოსულიყო, რომ ძმები ორიგენეს ბილწ მწვალებლობასთან ბრძოლაში განემტკიცებინა.

ღირსმა იოანე მდუმარემ ასოთხი წლის ასაკში მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს (მას ეკლესია წელიწადში კიდევ ორჯერ იხსენიებს: 12 აპრილს და 20 დეკემბერს).

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* John the Silent at Catholic Online
* Saints.SQPN: John the Silent
|  |
| --- |
| **შვედეთის სამეფო** |
| 
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
**შვედეთისპოლიტიკა და მთავრობა** |
| 

---

 |
| 
**კონსტიტუცია**

**მონარქია**

* მეფე (სია)
	+ კარლ XVI
* მემკვიდრე
	+ ვიქტორია


**პარლამენტი**

* რიქსდაგი
	+ სპიკერი
		- პერ ვესტერბერგი
	+ სადეპუტატო მანდატები


**მთავრობა**

* პრემიერ-მინისტრი (სია)
	+ მაგდალენა ანდერსონი
	+ სააგენტოები


**სასამართლოხელისუფლება**

* უზენაესი სასამართლო
* უზენაესი ადმინისტრაციულისასამართლო
* საკანონმდებლო საბჭო


**დაყოფა**

* ადმინისტრაციული დაყოფა
	+ ლენები
	+ კომუნები


**არჩევნები**

* მთავარი არჩევნები
	+ 2010 · 2014 · 2018
* რეფერენდუმები
* პოლიტიკური პარტიები


**საგარეოურთიერთობები**

* საგარეო ურთიერთობები
* ევროკავშირის პოლიტიკა

 |
| 

---

სხვა ქვეყნები · ატლასი **პოლიტიკის პორტალი*** ხილვა
* განხილვა
* რედაქტირება
 |

**შვედეთის პოლიტიკური სისტემა** კონსტიტუციურ მონარქიას ეფუძნება. სახელმწიფოს მეთაურია მეფე. ქვეყანას მართავს მთავრობა პრემიერ-მინისტრის ხელმძღვანელობით, რომელსაც პარლამენტი — რიქსდაგი ირჩევს. პარლამენტი საყოველთაო არჩევნებით ოთხ წელიწადში ერთხელ კომპლექტედება. შვედეთის დღევანდელი მეფე 1973 წლიდან კარლ XVI გუსტავია.

აღმასრულებელი ხელისუფლება მთავრობას ეკუთვნის, საკანონმდებლო კი სახალხო წარმომადგენლობა რიქსდაგს. შვედეთის სასამართლო სისტემა დამოუკიდებელია. 

მმართველობის შვედური მოდელის პოპულარობა ტრადიციებს ემყარება. შვედეთის რიქსდაგს ფესვები გერმანული ტომების, თინგების სასამართლო სისტემიდან აქვს, როდესაც ვიკინგების ეპოქაში მეფე არჩევითი იყო.

შვედეთის მონარქების შესახებ უძველესი ისტორიულად სანდო წყაროები სვეებთა სამეფოზე შექმნილ ლეგენდებშია ნაპოვნი, რომლებიც IX საუკუნეს განეკუთვნება. ამ ლეგენდებში ქრისტიანი მისიონერის ანსგარის მოგზაურობაზეა მოთხრობილი სვეებთა დედაქალაქ ბირკაში. თუმცა შვედი მეფეების ზუსტი სახელები უკვე 980 წლის შემდეგ გახდა ცნობილი. 

შვედეთის მთავრობა საპარლამენტო მმართველობის პრინციპს (იურიდიულად 1975 წლიდან, ფაქტობრივად 1917 წლიდან) იცავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შვედეთის მთავრობა
* The Riksdag (შვედეთის პარლამენტი) დაარქივებული 2006-07-01 საიტზე Wayback Machine.
* The Royal Court of Sweden
* How Sweden is governed დაარქივებული 2013-01-26 საიტზე Wayback Machine.  - Swedish Government
* Guide to the Swedish Election 2006 - The Local
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ინტერვალი**. |

**ინტერვალი** (ლათ. intervallum — მანძილი, შუალედი) — მუსიკასა და აკუსტიკაში ორი ბგერის თანაფარდობა სიმაღლის, ანუ ბგერათა რხევის სიხშირის მიხედვით (მუსიკალური ბგერა). დაბალი ბგერა მისი საფუძველია, ხოლო მაღალი – მწვერვალი. თანამიმდევრობით აღებული ბგერები ქმნიან მელოდიურ ინტერვალს, ხოლო ერთდროულად აღებული – ჰარმონიულს. ინტერვალი განისაზღვრება ტონებისა და ნახევარტონების რაოდენობით.

ინტერვალების აღნიშვნისას მითითებულია როგორც რაოდენობრივი (საფეხურობრივი) სიდიდე (ლათინური რიგობითი რიცხვითი სახელები ან ციფრები), ისე ხარისხობრივი (განსაზღვრებები „წმინდა", „პატარა", „დიდი", „შემცირებული", „გადიდებული", „ორჯერ შემცირებული", „ორჯერ გადიდებული"). ერთი ოქტავის ფარგლებში წარმოქმნილი ინტერვალი მარტივია, ერთ ოქტავაზე მეტი – შედგენილი. უბრალო ინტერვალებია:

* სუფთა პრიმა — 0 ტონი
* პატარა სეკუნდა — ½ ტონი
* დიდი სეკუნდა — 1 ტონი
* პატარა ტერცია – 1½ ტონი
* დიდი ტერცია – 2 ტონი
* წმინდა კვარტა – 2½ ტონი
* გადიდებული კვარტა – 3 ტონი
* შემცირებული კვინტა – 3 ტონი
* წმინდა კვინტა – 3½ ტონი
* პატარა სექსტა – 4 ტონი
* დიდი სექსტა – 4½ ტონი
* პატარა სეპტიმა – 5 ტონი
* დიდი სეპტიმა – 5½ ტონი
* წმინდა ოქტავა – 6 ტონი

საწყისი საზომი ერთეულების — ტონებისა და ნახევარტონების — სიდიდე განისაზღვრება მუსიკალური წყობით. მოცული საფეხურების რაოდენობით ერთნაირი ინტერვალები შესაძლოა განსხვავებული იყოს ტონებითა და ნახევარტონებით. მაგალითად, პატარა სეკუნდა და დიდი სეკუნდა. ტემპერირებულ წყობაში ერთნაირად მჟღერი ინტერვალები შესაძლოა შეიცავდეს საფეხურთა განსხვავებულ რაოდენობას (იხ. ენჰარმონიზმი). ასეთები, მაგ. გადიდებული კვარტა და შემცირებული კვინტა, რომლებიც შეიცავენ სამ ტონს, გაერთიანებული არიან ტერმინით „ტრიტონი".

შედგენილი ინტერვალი წარმოიქმნება ოქტავაზე მარტივი ინტერვალის მიმატებით. შედგენილი ინტერვალებია:

* ნონა (პატარა და დიდი)
* დეციმა (პატარა და დიდი)
* უნდეციმა (წმინდა და გადიდებული)
* დუოდეციმა (შემცირებული და წმინდა)
* ტერცდეციმა (პატარა და დიდი)
* კვარტდეციმა (პატარა და დიდი),
* კვინტდეციმა (წმინდა).

უფრო ფართო ინტერვალებს ეწოდება: სეკუნდა ორი ოქტავის შემდეგ, ტერცია ორი ოქტავის შემდეგ და ა. შ. ჩამოთვლილ ინტერვალებს ძირითად ანუ დიატონურ ინტერვალებსაც უწოდებენ, ხოლო ალტერაციის მეშვეობით შეცვლილ ინტერვალებს – ქრომატულს. ჰარმონიული ინტერვალი სასმენად განსაკუთრებულად გამოკვეთილი ელფერით ხასიათდება. ხმოვანების თვისებების მიხედვით ჰარმონიული ინტერვალები იყოფა კონსონირებულ და დისონირებულ ინტერვალებად. ბგერათა გადანაცვლებას, რომლის დროსაც ინტერვალის საფუძველი იქცევა მაღალ ბგერად, ხოლო მწვერვალი — დაბლ ბგერად, ეწოდება შებრუნება. ნახევარტონზე მცირე ინტერვალები გამოიყენებოდა ძველბერძნულ მუსიკაში, გვხვდება მსოფლიოს მრავალ ტრადიციულ მუსიკალურ კულტურაში, XX–XXI საუკუნეების რიგ მუსიკალურ მიმართულებებში (იხ. დიესა, მიკროინტერვალი, მიკროქრომატიკა, სონორიკა).

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   ინტერვალი // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 175.
2. 1 2 3 4  *Назайкинский Е. В.* Интервал // Большая российская энциклопедия. т. 11. — М. 2008. — стр. 435.
წყლის გამწმენდი საშუალება
**ჩამდინარე წყლის გაწმენდა** — წყალსატევში ჩაშვების წინ ჩამდინარე წყლის გაწმენდა და გაუვნებლება საწმენდ ნაგებობებში. თანამედროვე პრაქტიკაში ჩამდინარე წყალი გამაჭუჭყიანებელი ნივთიერებებისაგან ყველაზე კარგად სუფთავდება ბიოლოგიური გაწმენდით. საწარმოო ჩამდინარე წყალი სათანადო გაწმენდის შემდეგ შეიძლება კვლავ გამოიყენონ ტექნოლოგიურ პროცესში, რისთვისაც მრავალ სამრეწველო საწარმოში იქმნება საბრუნო წყალმომარაგების სისტემები ან წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის ჩაკეტილი (გაუდინარი) სისტემები. დიდი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს ნედლეულის კომპლექსურ უნარჩენო გადამუშავების ტექნოლოგიურ დანერგვას, განსაკუთრებით ქიმიურ, ცელულოზა-ქაღალდისა და სამთო-მამდიდრებელი მრეწველობის საწარმოებში (იხ. უნარჩენო წარმოება). ეფექტურია დიდი კონცენტრაციის ჩამონადენის გაუვნებლებისა და მეორეულ ნედლეულად მისი გადამუშავების მეთოდები, აგრეთვე ჩამონადენის ღრმა, საიმედოდ იზოლირებულ მიწისქვეშა ჰორიზონტში ჩატუმბვის ხერხი. ზოგჯერ საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალში დიდი რაოდენობით შემავალ ნივთირებებს, რომლებიც შეიცავენ ორგანულ მინარევებს, აგრეთვე აზოტს, კალიუმს, ფოსფორს, კალციუმსა და სხვა ელემენტებს, სათანადო დამუშავების შემდეგ იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სასუქად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 76-77.
ლოგო
**შვედეთის მწვანეთა პარტია** (შვედ. Miljöpartiet de Gröna) — შვედეთის მწვანეთა პოლიტიკური პარტია. 

დაარსდა 1981 წელს ბირთვული ენერგიის გამოყენების წინააღმდეგ მოძრაობის აქტივისტების მიერ. პარტიის ლიდერები ერთდროულად არიან ქალი და მამაკაცი — მარია ვეტერსტრანდი და პეტერ ერიქსონი - როგორც სქესთა შორის თანასწორობის სიმბოლო. საპარლამენტო არჩევნებში 1982 წლიდან იღებს მონაწილეობას. 1988 წელს პარტიამ ხმათა 5,53 % და რიქსდაგში 20 სავარძელი მოიპოვა. 1991 წლის არჩევნებზე ყველა სადეპუტატო მანდატი დაკარგა. 1994 წელს კი 5,02 % და 18 ადგილი მიიღო და ამდროიდან საპარლამენტო პარტიად რჩება. პარტია თავის რიგებში, მეტწილად, ახალგაზრდებს იზიდივას. გამოდის ევროკავშირის წევრობის წინააღმდეგ და მოითხოვს რეფერენდუმი ჩატარდეს, სადაც ეს საკითხი უნდა იყოს წარდგენილი. ასევე გამოდის შვედეთში ბირთვული ენერგიის გამოყენების წინააღმდეგ და ალტერნატიული ენერგიის შემუშავების მოთხოვნით. ამჟამად მწვანეთა პარტია უფრო მემარცხენეა, ვიდრე მემარჯვენე. ზოგიერთ კომუნებში პარტიის დანაყოფები ლიბერალებთან ერთად მოქმედებენ. 1998 წელს საზოგადოებრივი არჩევნების დროს მწვანეებმა ხმათა 4,5 % მიიღეს და მმართველ კოალიციაში მოხვდნენ სოციალ-დემოკრატიული და მემარცხენე პარტიების მონაწილეობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გარემოს დაცვის პარტია — მწვანეები[*მკვდარი ბმული*]
**ჩამონადენი ჰიდროლოგიაში** — წვიმისა და თოვლ-ყინულის წყლის ჩადენა ზღვებსა და რელიეფის დაბლობებში, როგორც მიწის ზედაპირზე — **ზედაპირული ჩამონადენი**, ასევე ასევე ნიადაგსა და გრუნტში — **მიწისქვეშა ჩამონადენი**. ჩამონადენის პროცესი ბუნებაში წყლის ბრუნვის შემადგენელი რგოლია. ზედაპირულ ჩამონადენში განარჩევენ კალთურ ჩამონადენსა და კალაპოტურ ჩამონადენს. ჩამონადენის სიდიდეს გარკვეულ პერიოდში (წელიწადი, სეზონი, თვე და ა. შ.) გამოსახავენ: ჩამოდენილი წყლის ფენის სიმაღლით (მმ ან სმ), მდინარის კვეთში გავლილი წყლის ჯამური მოცულობით (მ³, კმ³), ნაკადის ცოცხალ კვეთში გავლილი წყლის საშუალო ხარჯით (მ³/წმ), ჩამონადენის მოდულით — დროის ერთეულში წყალშემკრების ფართობის ერთეულიდან ჩადენილი წყლის მოცულობით (ლ/წმ·კმ²) და ჩამონადენის მოდულის კოეფიციენტით — დროში ცვალებადი ჩამონადენის სიდიდის შეფარდება თავის საშუალო მნიშვნელობასთან (მაგ. წლიური ჩამონადენის შეფარდება საშუალო მრავალწლიურ ჩამონადენთან ანუ ნორმასთან). წყლის ჩამონადენის გარდა (თხევადი ჩამონადენი) განარჩევენ ატივნარებული და ფსკერზე წატაცებული ნატანის ჩამონადენს (მაგ. მყარი ჩამონადენი). ჩამონადენზე დაკვირვება მიმდინარეობს ჰიდროსაგუშაგოებსა და სადგურებში; ჩამონადენს ექსპერიმენტულად შეისწავლიან ჩამონადენის მოედანზე და ლაბორატორიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მდინარის ჩამონადენი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 77.
**ირანული ბაზი** (ლათ. Bombus persicus) — საზოგადოებრივი მწერი სიფრიფანაფრთიანების რიგის ფუტკრისებრთა ოჯახისა. მკერდი და მუცელი მორიგეობით თეთრი და შავი ბუსუსებისაგან შემდგარი განივი ზოლებითაა დაფარული. თავი, ულვაშები და მუცელი შავია. გადაშენების გზაზე მდგომი სახეობაა. გაველიანებული მთის მდელოების ყვავილოვან მცენარეთა დამამტვერიანებელია. ირანული ბაზი ერთ-ერთი უძველესი, მთებში გავრცელებულ ბაზთა ჯგუფის წარმომადგენელია. სახეობა კავკასიის სუბენდემს წარმოადგენს, მაგრამ იშვიათად გვხვდება. საქართველოში ბინადრობს აღმოსავლეთ და დასავლეთ, ასევე სამხრეთ რეგიონებში. გავრცელებულია დიდ და მცირე კავკასიონზე, დაღესტანში, სომხეთის მთიანეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, ჩრილო-დასავლეთ ირანში, გვხვდება სუბალპურ მდელოებზე ზღვის დონიდან 2000–2500 მ სიმაღლეზე. იზამთრებენ იმაგოები. მაისის თვეში თავდაპირველად მდედრები ვრცელდებიან. მდედრი და მამრი ინდივიდები ფრენენ აგვისტოს ბოლომდე. უმთავრესად იკვებებიან მრავალყვავილოვანი მცენარეების ყვავილის მტვრითა და ნექტრით, თუმცა უპირატესად რთულყვავილოვნებს ეტანებიან, რომელთაც ამტვრიანებენ. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში".

სქოლიო
------

1. ↑  *სხირტლაძე ი.*, ირანული ბაზი // ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 350.
2. ↑  საქართველოს „წითელი ნუსხის" დამტკიცების შესახებ. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე (20 თებერვალი, 2014). ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2021
ცენტრალური ევროპა 14 წელს, შვეიცარიის ტერიტორია გაყოფილია რომაულ პროვინციების: გალია ბელგიკასა და რეატია-ეტ-ვინდელიციას შორის
**შვეიცარია რომაულ ხანაში** — ტერმინი გამოიყენება დაახლოებით VI საუკუნის განსასაზღვრავად, როდესაც თანამედროვე შვეიცარიის ტერიტორია შედიოდა რომის რესპუბლიკის და შემდგომ იმპერიის ფარგლებში. პროცესი დაიწყო ძვ. წ. II საუკუნიდან რომის არმიის მიერ ტერიტორიის ნაბიჯ-ნაბიჯ ანექსიით და დასრულდა V საუკუნეში, როდესაც რომმა დატოვა ალპები.

კელტური ტომების უმეტესობა დაიმორჩილა რომმა, რათა შეძლებოდათ რაინისა და გალიისაკენ მიმავალი სტრატეგიული გზების კონტროლი. გადამწყვეტი მომენტი იყო ძვ. წ. 58 წელს იულიუს კეისრის მიერ ჰელვეტების გაერთიანებული ლაშქრის დამარცხება. ამის შემდგომ სწრაფი ტემპით მოხდა შვეიცარიის ტერიტორიის *Pax Romana*-ში (რომაული სამყარო) ინტეგრაცია. მოახდინეს მოსახლეობის რომანიზაცია, არისტოკრატია ჩაერთო ადგილობივ მთავრობებში, ააშენეს გზები ახლად დაარსებულ კოლონიურ ქალაქებს შორის და ტერიტორია დაყვეს რომაულ პროვინციებს შორის.

რომმა ტერიტორიების დატოვება დაიწყო მას შემდეგ რაც ის გახდა სასაზღვრო ტერიტორია, განსაკუთრებით მესამე საუკუნის კრიზისის დროს. რომის კონტროლი შვეიცარიაზე გრძელდებოდა 401 წლამდე, რის შემდეგაც მისი ოკუპაცია დაიწყეს გერმანულმა ტომებმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***შვეიცარია რომაულ ხანაში***

* ძველი რომი
* ჰელვეტები

ლიტერატურა
----------

* Walter Drack, Rudolf Fellmann: *Die Römer in der Schweiz.* Theiss, Stuttgart 1988. ISBN 3-8062-0420-9
* L. Flutsch, U. Niffeler, F. Rossi (Hrsg.): *Römische Zeit*. SPM. Bd 5. Schweizerische Gesellschaft für Ur- und Frühgeschichte, Basel 2002. ISBN 3-908006-54-6
* Andres Furger, Carola Jäggi, Max Martin, Renata Windler: *Die Schweiz zwischen Antike und Mittelalter.* Archäologie und Kulturgeschichte der Schweiz, 4. Neue Zürcher Zeitung, Zürich 1996. ISBN 3-85823-560-1
* Andres Furger, Cornelia Isler-Kerényi, Stefanie Jacomet, Christian Russenberger, Jörg Schibler: *Die Schweiz zur Zeit der Römer Multikulturelles Kräftespiel im 1. bis 5. Jahrhundert*. Archäologie und Kulturgeschichte der Schweiz, 3. Neue Zürcher Zeitung, Zürich 2001 ISBN 3-85823-809-0
* Felix Stähelin: *Die Schweiz in römischer Zeit,* Basel 1927.
სამეფო დრამატული თეატრი
**სამეფო დრამატული თეატრი** (შვედ. Kungliga Dramatiska Teatern), შვედეთში ცნობილია როგორც Dramaten. თეატრის რვა მოქმედ სცენაზე წლიურად ათასამდე სპექტაკლს წარმოადგენენ. თეატრს თავის ამჟამინდელ არტ ნუვოს სტილის შენობაში 1908 წლიდან უდევს ბინა. შენობის არქიტექტორია ფრედრიკ ლილიეკვისტი. დეკორაციების შესრულებისას ცნობილი მსახიობები კარლ მილერსი და კარლ ლარსონი უფლისწულ ეუგენთან ერთად იღებდნენ მონაწილეობას.

თეატრის სამსახიობო სკოლაში Dramatens elevskola, არაერთი გამოჩენილი ხელოვანი სწავლობდა: გრეტა გარბო, ინგრიდ ბერგმანი, მაქს ფონ ზიუდოვი და სხვა.

სამსახიობო სკოლა მცირე ინსტიტუტებად 1967 წელს დაიყო.

ისტორია
-------

XIV-XVI სს-ში შვედეთში გავრცელდა სასკოლო თეატრები, XVI საუკუნის დასასრულიდან იმართებოდა წარმოდგენები მეფის სასახლეში. პირველი სასახლის თეატრი გაიხსნა სტოკჰოლმში 1649 წელს, ხოლო პირველი ეროვნული თეატრი იყო უფსალის სტუდენტური თეატრი (1682-91). გუსტავ III-ის დროს შეიქმნა ხალხისათვის ხელმისაწვდომი პირველი თეატრები გეტებორგსა (1779) და სტოკჰოლმში (1788). XIX საუკუნის 70-იან წლებამდე სცენაზე ბატონობდა ფრანგული ვოდევილი, ა. კოცებუნის ფსევდოისტორიული ტრაგედიები და სხვა. 70-იან წლებში კერძო და სახელმწიფო თეატრის რეპერტუარში დამკვიდრდა „ახალი დრამა" (მ. შ. ჰ. იბსენი და ბ. ბეირნსონი). რეალიზმის განმტკიცება დაკავშირებულია დრამატურგთან და თეატრის თეორეტისკოსთან ა. სტრინდბერგთან, რომელმაც რეჟ. ა. ფალკთან ერთად 1907 წელს სტოკჰოლმში გახსნა ინტიმური თეატრი (არსებობდა 1910 წლამდე). XX საუკუნის I ნახევარში ცნობილი რეჟისორი იყო უ. მულანდერი. 30-იან წლებში თეატრში მოვიდა ა. შებერგი, ხოლო 40-იან წლებში — ი. ბერგმანი. 50-იან წლებში აღმოცენდა კერძო თეატრები. სახელმწიფო თეატრის სცენაზე ძირითადად დგამდნენ კლასიკასა და საზღვარგარეთის დრამატურგების ჟ. პ. სარტრის, ჟ. ანუის, ა. მილერის, ტ. უილიამსის, ჯ. ოსბორნის პიესებს. 60-იან წლებში პოპულარული გახდა ბ. ბრეხტი. ბოლო წლებში შვედურ თეატრში აღმოცენდა ახალი მიმდინარეობა — „თავისუფალი დასები".

1980 წელს ახალი მიმდინარეობის წარმომადგენლებმა სტოკჰოლმში გამართეს თეატრალური ფესტივალი. თანამედროვე შვედური თეატრის ცნობილი მსახიობები არიან ი. ტიტბლადი (გ. 1975), ე. იუსეფსონი, გ. ვოლგრენი, ა. ეკი, ე, დალბეკი, ტ. პავლო, ს. რუდი, პ. ოსკარსონი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10. გვ. 739, თბ. 1984

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის პანტომიმისა და ჟესტის აკადემია

რესურსები
---------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***შვედური სამეფო დრამატული თეატრი***

* DRAMATEN - სამეფო დრამატული თეატრი (ოფიციალური საიტი)
* თეატრის მიმდინარე რეპერტუარი დაარქივებული 2006-10-07 საიტზე Wayback Machine. .
**ჯენიფერ უოლტერსი** (**ქალი-ჰალკი**) — ადვოკატი და Marvel Comics-ის სუპერგმირი.

ჯენიფერ უილტერსი იყო ბრწყინვალე ადვოკატი. მაგრამ მას ერთხელ დაავალეს დამნაშავის დაცვა, რაც ჯენიფერმა ვერ შეძლო და მისი დაცვის ქვეშ მყოფ პირს დიდი ხნით მიესაჯა პატიმრობა. მანაც გადაწყვიტა რომ ყველაფერში დამნაშავე მისი ადვოკატი იყო და ციხიდან გაქცევის შემდეგ ჯენიფერიც *მოინახულა*, ბრუს ბანერის სისხლის ნიმუშის მიხედვით შექმნა შრატი და ჯენიფერს შეუყვანა, თუმცა ის გადარჩა. უფრო მეტად გაძლიერებული, დამნაშავეს გაუსწორდა და ამ ყველაფრის შემდეგ ის გახდა „ქალი ჰალკი".

ერთი ხანობა ჯენიფერი იყო „შურისმაძიებლებსა" და „ფანტასტიკურ ოთხეულში". მუშაობს ერთ-ერთ პრესტიჟულ იურიდიულ ფირმაში იურისტად, და მის კლიენტებს შორის არიან ცნობილი სუპერგმირებიც.

ჰალკისაგან განსხვავებით ჯენიფერი ყოველთვის ახერხებს თავისი ემოციების კონტროლს. ქალ-ჰალკად გადაქცევის შემდეგ კი ის თავის ქმედებებზე კონტროლს არ კარგავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალი-ჰალკი Marvel-ის სამყაროს ვიკიში
* ქალი-ჰალკი - სუპერგმირების მონაცემთა ბაზა
**იუზა უგულავა** (დ. 1 აპრილი, 1936, ხონი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1960-1963 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N8 სამშენებლო ტრესტის სამშენებლო სამმართველო „მრეწვმშენის" მშენებელ ოსტატად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად; 1963-1968 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N2 სამშენებლო ტრესტის N1 სამმართველოში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად; 1968-1972 წლებში ამავე ტრესტის N8 სამმართველოს უფროსად; 1972-1974 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N18 სამშენებლო ტრესტის მთავარი ინჟინერი; 1974-1978 წლებში რუსთავის სახლსაშენი კომბინატის დირექტორი; 1978-1994 წლებში მეფრინველეობის რესპუბლიკური სამრეწველო გაერთიანების უფროსის მოადგილე მშენებლობისა და ექსპლუატაციის დარგში, მშენებარე ობიექტების მშენებლობის უფროსი; 1994 წელს დაინიშნა ქ. ფოთის ნავსადგურისა და ქალაქის ობიექტების მშენებლობის უფროსად; 2006-2011 წლებში მუშაობდა როგორც ექსპერტ-კონსულტანტი მშენებლობის დარგში; პროფესიული შრომითი საქმიანობის სხვადასხვა ეტაპზე მონაწილეობდა ჭიათურის ფლოტაციის ქარხნის კომპლექსის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაღლივი კორპუსის, თბილისის ცენტრალური ფოსტა-ტელეგრაფის (რუსთაველის გამზირზე), შრომის სასახლის, სასტუმრო „აჭარის", სპორტის სასახლის თაღოვანი გადახურვის აღდგენით სამუშაოებში, გარდაბანში, კაზრეთში, თელავში, რუსთავში, თბილისში საცხოვრებელი სახლებისა და პროფტექნიკური სასწავლებლების მშენებლობაში; ხელმძღვანელობდა დიღომში ახალი კინოსტუდიის, სამეცნიერო-სამრეწველო გაერთიანება „მიონის", ავჭალის მეორადი მასალების გადამამუშავებელი ქარხნის, სამრეწველო მეფრინველეობის დიდი კომპლექსის — კასპის, კინდღის, გალის, თამარისის, თეთრიწყაროს, დედოფლისწყაროს, თელავისა და წნორის ფაბრიკების მშენებლობას.

ჯილდოები
--------

* საპატიო ნიშნის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 537

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუზა უგულავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იუდა**. |

**იუდა ჰალევი** (დ. დაახლოებით 1080/1086, ტოლედო — გ. 1142, ეგვიპტე) — ებრაელი პოეტი და ფილოსოფოსი. 

არაბულ ესპანეთში (ანდალუსიაში) შეისწავლა ღვთისმეტყველება, მედიცინა, ბერძნულ-არაბული ფილოსოფია. სრულყოფილად ფლობდა რამდენიმე ენას. ბევრს მოგზაურობდა. 1109 წლიდან ცხოვრობდა კორდოვაში. პალესტინისკენ მიმავალი გზაში დაიკარგა. ლექსებს წერდა ებრაულ, ნაწილობრივ არაბულ ენაზე, ფილოსოფიურ თხზულებებს - არაბულ ენაზე. პირველი ლექსები, რომლებმაც ჰალევს გაუთქვა სახელი, დაწერა 15 წლისამ. თავის გრძნობებს იგი ბუნების მადიდებელ ჰიმნებში ("ზღვის სიმღერები") და მგზნებარე სატრფიალო ლექსებში გამოხატავდა. უმღეროდა მეგობრობას. დროთა განმავლობაში ჰალევის სიცოცხლით სავსე პოეზია რელიგიური-ფილოსოფიური სულისკვეთებით განიმსჭვალა, ჰედონისტური განწყობილება მძაფრმა ტრაგიზმა შეცვალა. 

ჰალევის ფილოსოფიურმა თხზულებამ "ქუზარი" ("ხაზარი"), რომელიც დიალოგის ფორმითაა დაწერილი, დიდი გავლენა მოახდინა შუა საუკუნის თეოლოგიურ აზროვნებაზე, კერძოდ, კაბალისტურ თეოსოფიაზე.

ჰალევი პოპულარული იყო შუა საუკუნისა და ახალი დროის პოეტთა შორის. მას დიდად აფასებდნენ იბნ ეზრა, ალჰარიზი, ჰ. ჰაინე. ჰალევის შემოქმედებამ დიდი გავლენა მოახდინა ებრაულ პოეტურ აზროვნებაზე, განსაზღვრა მისი შემდგომი განვითარების გზები. არსებობს ჰალევის თხზულებათა მრავალი თარგმანი და კომენტარი მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე. მისი ბევრი ნაწარმოები თარგმნილია ქართულ ენაზეც. ჰალევის ლექსების ტექსტებზე შექმნილია მუსიკალური ნაწარმოებები, მ. შ. საქართველოშიც.

ლიტერატურა
----------

* *ბაბალიკაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 594.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Kitab al-Khazari of Judah Hallevi, full English translation at sacred-texts.com
* The Kitab al-Khazari of Judah Hallevi, Judeo-Arabic original
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იახსრის ხატი**. |

**იახსრის ხატი** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი, დგას თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდინარე ჭურისხევის ზემო წელში, ტყეში. სავარაუდოდ, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია (6,3 x 4,3 მ.), უაფსიდო. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. გარედან კუთხეებშ და, აქა-იქ, კედლის საპირე წყობაში გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული შირიმი. შენობას ორი, სწორკუთხა შესასვლელი აქვს: დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ეს უკანასკნელი მოგვიანებით ამოუშენებიათ. დარბაზი აღმოსავლეთით სწორი კედელითაა დასრულებული, რომელის შუაში გაჭრილია ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი. სარკმელს საფეხურებათ დამუშავებული, თარაზული გადახურვა აქვს და შიგნიდან გარეთკენ, თანდათანობით მაღლდება. მსგავსი, მცირე ზომის სარკმელი სამხრეთითაცაა. მმისი ზემოთა ნახევარი კამარის მრუდშია მოქცეული. ეკლესიის საკურთხევლის გვერდითი კედლები დარბაზის გრძივი კედლების უშუალო გაგრძელებას წარმოადგენს. საკურთხეველი გადახურულია კამარით, რომელიც მოგვიანეით უნდა იყოს შეკეთებული. მს საკმაოდ დაცრეცილი ზედაპირი აქვს. აღმოსავლეთ და სამხრეთ კუთხესთან ახლოს, თითო, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. მსგასვი ნიშა ჩრდილოეთის კედლის დასავლეთ ბოლოშიცაა. 

დარბაზი გადახურულია ნატეხი ქვებით ნაწყობი კამარით. საკურთხევლის გადახურვასთან ერთად, იგი გვიანდელია და ჭრილში კვერცხისებრი ფორმა აქვს. კამარა დარბაზის გრძივ კედლებს უშუალოდ არ ერწყმის და ოდნავ კედლის სისქეშია შეწეული, რის გამოც მათ საზღვარძე საფეხური იქმნება, რომელიც მოგვიანებით ნალესობით შეუვსიათ, ინტერიერი შელესილია. გარედან კედლების ზედდაპირი ბათქაშათაა გასწორებული, რომელიც საპირე ქვების მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს. ოთხივე ფასადის წყობის ზედა ნაწილი ჩამოშლილია, ჩრდილეთ ფასადი კი თითქმის მთლიანად ხავსითაა დაფარული. კედლები დასრულებული იყო თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურული იყო ღარისებრი კრამიტით (ამჟამად სახურავზე მცენარეულობაა ამოსული), რომლის ნაშთებია შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 308.
**თბილისის შეთქმულება 1765** — ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ის წინააღმდეგ მიმართული გამოსვლა პაატა ბატონიშვილის მეთაურობით. მიზნად ისახავდა მეფის მოკვლას და ქართლში პაატა ბატონიშვილის გამეფებას. 

შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ დავით ბატონიშვილის (აბდულა-ბეგის ძე), ქართლის თავადები: სახლთუხუცესი დემეტრე ამილახვარი, მისი შვილი ალექსანდრე ამილახვარი, ელიზბარ თაქთაქიშვილი, გლახა ციციშვილი, დიასამიძე და სხვა აზნაურები, გლახთა და მოქალაქეთა ცალკეული წარმომადგენლები. ისტორიკოს ა.იოსელიანის აზრით, შეთქმულების უნებლიე მონაწილე ყოფილა ცნობილი პოეტი საიათნოვიც. შეთქმულებალაღომ. შეთქმულები უკმაყოფილებას გამოთქვამდნენ კახეთის სამეფო შტოს წარმომადგენლის- ერეკლე II-ის ქართლში გამეფებით, მიიჩნევდნენ რა ქართლის სამეფო ტახტის კანონიერ მფლობელად ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს. არსებითად კი მათ არ მოსწონდათ საეფო ხელისუფლების გაძლიერება, ერეკლე II-ის ცენტრალისტური პოლიტიკა. შეთქმულები იკრიბებოდნენ ვინმე მარკოზაშვილის ბინაში, სადაც ცხოვრობდა პაატა ბატონიშვილი. ამის გამო მათ მარკოზაშვილის დარბაზელნი ეწოდათ. შეთქმულება გასცა სამშვილდელმა გლეხმა დათუნა ფეიქარმა, რომელმაც ეს ამბავი აღსარების დროს გაანდო სამეფო კარის მღვდელს ქრისტესიას. ერეკლე II-მ შეთქმულები შეიპყრო, მეტეხის ციხეში გამოკეტა, სასამართლოს გადასცა და თვითონ მომჩივანის როლში გამოვიდა. 1765 წელს 15 დეკემბერს თბილისში სამ ადგილას - მეტეხის ციხის ძირში, რიყეე და ანჩისხატის ეზოში მოეწყო შეთქმულთა საჯარო დასჯა: პაატა ბატონიშვილს თავი მოკვეთეს, ასევე დავით აბდულა-ბეგის ძე, დემეტრე ამილახვარი დასაჯეს „სამოქალაქო სიკვდილით" - თავზე ნაცარდაყრილი ვიდრე უკუღმა შესვეს და მთელი ქალაქი შემოარტყეს და სხვა შეთქმულთა ქონება ერეკლე II-მ მიიღო.

ლიტერატირა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 922
* თბილისის ისტორია, I, თბ. 1990
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ, 4, თბ. 1973
**იუდაისტიკა** არის დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის და იკვლევს იუდაიზმს, ანუ ისრაელის ხალხის ისტორიას, კულტურასა და რწმენას. ამ კვლევებში მთავარი ამოსავალი წერტილი არის ებრაული წერილობითი ძეგლების ფილოლოგიური ანალიზი. როგორც ცნობილია, ეს წყაროები სხვადასხვა ენაზე (ებრაული, არამეული, იუდეო-არაბული, იდიში, ლადინო, იუდეო-სპარსული იქმნებოდა. წყაროთა ფილოლოგიური დამუშავების საკვლევი მასალების შესწავლას და კვლევას განაგრძობენ იმ მეთოდებით, რომლებსაც ფილოსოფიის ფაკულტეტის სპეციალობებზე გამოიყენებენ.

იუდაისტიკა ფილოლოგიური და კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით იზიარებს და ითვალისწინებს ებრაელობის სწავლებათა ტრადიციებს, მაგრამ არსებობს ერთი მეტად მნიშვნელოვანი განსხვავება, რაც იუდაისტიკას როგორც აკადემიური სამეცნიერო დარგს გამოაჩევს იუდაიზმის სწავლებათაგან; იუდაიზმი იყო ებრაული სწავლება ებრაელობაზე და ებრაელთათვის, რასაც ამ ხალხის იდენტობის, თვითობის შენარჩუნების საქმეში განუზომელი მნიშვნელობა ჰქონდა. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე იუდაისტიკა ცდილობს ნეიტრალურ პოზიციებზე მდგომმა მეცნიერულად იკვლიოს სხვადასხვა პრობლემატური საკითხი. სწორედ ამ მიზეზის გამო არის ხშირად იუდაისტიკა დასავლეთის უნივერსიტეტების ფილოსოფიური, საისტორიო თუ კულტუროლოგიური ფაკულტეტების ნაწილია და არა თეოლოგიურისა. ასე ახერხებს იუდაისტიკა თავიდან აიცილოს კონფესიური შეზღუდვები, ან იუდაიზმის როგორც მხოლოდ რელიგიად განხილვა.

ამ სამეცნიერო დარგის არსებობის გამართლება არის ისიც, ეს დარგი დაკავებულია სფეროთი, რომელსაც სხვა დარგები (სემიტოლოგია, ისტორია, ფილოსოფია) არ იკვლევენ და კერძოდ; იუდაიზმი გარე გავლენათა პასიური ობიექტი კი არ იყო, არამედ ადამიანური კულტურის აქტიური, ქმედითი ნაწილი, რომელიც სამეცნიერო კვლევის თვალსაზრისით მეტად საინტერესოა. მხოლოდ ამგვარი ცენტრირებითაა შესაძლებელი იუდაიზმის როგორც ამ მრავალწახნაგოვანი კულტურული ფენომენის უკეთ შეცნობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ორიენტალისტიკა
* სემიტოლოგია
* სემიტები
* იუდაიკა
* იდისტიკა
* არამეისტიკა
* ებრაისტიკა
* ენციკლოპედია იუდაიკა
* სემიტური ენები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მცირე ბიბლიოგრაფია და ონ-ლაინრესურსები იუდაიზმის სწავლებასა და იუდაისტიკის შესახებ
* იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი — The Hebrew University of Jerusalem
* გერმანიის იუდაისტთა საზოგადოება დაარქივებული 2005-12-29 საიტზე Wayback Machine.
* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ებრაისტიკა-არამეისტიკის საბაკალავრო პროგრამა (მცირე დახასიათება)[*მკვდარი ბმული*]
**თბილისის ციხე** — ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სოლოლაკის ხეივნის კლდოვანი მასივის აღმოსავლეთ გაგრძელებაზე, მოგრძო და მაღალკლდოვან თხემზე. წყაროებში პირველად კალას სახელწოდებით არის მოხსენიებული IV საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით. შემდგომში იგი შურის ციხედ იხსენიება, უფრო გვიან — ქალაქის, თბილისის ციხედ და ნარიყალად. ვარაუდობენ, რომ ციხის ადგილზე ძველთაგანვე იყო (აღმოჩენილია ძვ. წ. XIII-XII საუკუნების ბრინჯაოს სატევარი).

თბილისის ციხე წარმოადგენდა ფეოდალური ქალაქის დომინანტს, მის ძირითად თავდაცვით ნაგებობას. მრავალრიცხოვან დამპყრობთა ლაშქრობების შედეგად თბილისის ციხე ბევრჯერ დანგრეულა, ასევე ბევრჯერ აღუდგენიათ და გადაუკეთებიათ. ჩვენამდე მოაღწია XII-XIII და XVII საუკუნეების ნაგებობათა სახით. XVII საუკუნის 40-იან წლებამდე აქვე იყო სამეფო სასახლე, ეკლესია, აბანოები და სხვა სამეურნეო და საყოფაცხოვრებო ნაგებობანი. ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების (1801) შემდეგ თბილისის ციხემ დაკარგა ადრინდელი მნიშვნელობა. XIX საუკუნის I ნახევარში ციხის ერთ-ერთ შენობაში დენთის საწყობის აფეთქების შედეგად დაინგრა თბილისის ციხის ტერიტორიაზე მდგარი თითქმის ყველა ნაგებობა.

თბილისის ციხე შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ორი ძირითადი ნაწილისაგან. აღმოსავლეთი ნაწილი გეგმით კვადრატულია (70×70 მ), დასავლეთისა - სწორკუთხა (60×20 მ). ციხის კედლები (სისქე 1,5-2,0 მ) გამაგრებული ყოფილა მრგვალი და სწორკუთხედის ფორმის კოშკებითა და ბურჯებით (მათი დიდი ნაწილი დაზიანებული და დანგრეულია). 

უკეთ შემოინახა თბილისის ციხის დასავლეთ ნაწილში ყველაზე მაღალ ნიშნულზე აღმართული ე. წ. „სტამბოლის გოდოლი". ციხის კედლებში შემორჩენილია 2 კარის ნაშთი, ერთი, „განჯის კარად" წოდებული, „სტამბოლის გოდოლის" გვერდით, ახლანდელი ბოტანიკური ბაღის მხარეს, მეორე უფრო დიდი, ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს. ამ კართან თბილისის ციხის უძველესი (ადრინდელი ფეოდალური ხანის), თლილი ქვის დიდი კვადრატებით ნაგები კედლის ნაშთია. თბილისის ციხის დანარჩენი ნაწილი ნაგებია კვადრატული ფორმის ქართული აგურით და ნატეხი ქვით გაჯისა და კირის ხსნარზე. ციხის ტერიტორიაზე 1967 წელს დაწყებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მიკვლელულია მრავალი სახის ძეგლი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.* XVIII საუკუნის თბილისი ვახუშტის გეგმის მიხედვით, «ანალები», 1947, ტ. 1;
* *ბერძნიშვილი მ.* თბილისის გარეგანი სახე XVIII საუკუნეში, თბ. 1965;
* თბილისის ისტორია, შ. მესხის რედ. თბ. 1958;
* *Иоселиани П. И.* Описание древностей города Тифлиса, Тфл. 1866;
* *ტყეშელაშვილი ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 616-617.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იუდეა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ახლო აღმოსავლეთის რუკა ძვ. წ. 830.
  **იუდეველთა სამეფო**
  ისრაელის სამეფო
  ფილისტიმელების ქალაქი-სახელმწიფო
  ფინიკია
  ამონის სამეფო
  იდუმეიას სამეფო
  არამეის დამასკოს სამეფო
  არამეული ტომები
  ასურეთი
  მოავის სამეფო
  არაბული ტომები
  ნაბატეის სამეფო

**იუდეველთა სამეფო** (ივრ. מַלְכוּת יְהוּדָה) ან **იუდეა** (ივრ. יְהוּדָה) — გაერთიანებული ისრაელის სამეფოს დაშლის შედეგად, ძვ. წ. X საუკუნეში, წარმოშვობილი სახელმწიფო, დედაქალაქით იერუსალიმში. სოლომონის გარდაცვალების შემდეგ იუდას ტომმა (ბენიამინელებთან ერთად) მეფედ გამოაცხადა მისი ძე რობოამი (დაახლოებით ძვ. წ. 928 - ძვ. წ. 911), რასაც მტრულად შეხვდნენ ისრაელის და მისი მეზობელი სხვა ებრაელთა ტომები. მათ თავის მხრივ მეფედ აღიარეს - იერობოამი, რომელიც ეგვიპტეს აფარებდა თავს.

იუდეა ცდილობდა თავი დაეცვა დიდი მეზობლებისგან-ასურეთისგან,ეგვიპტისგან, ბაბილონისგან რომლებიც რიგრიგობით ესხმოდნენ თავს და მორჩილებას სთხოვდნენ. განსაკუთრებით დიდი აურზაური მოყვა ბაბილონის მეფის ნაბუქოდოროსორის შემოტევას. რომლის დროსაც მოხდა დარბევა და სოლომონის ტაძრის დანგრევა. ასევე ბაბილონური ტყვეობა. მაგრამ ირანის მეფემ მოახერხა ბაბილონის დამორჩილება. ტყვეები გაუშვა და ტაძრის აღდგენის უფლება მისცა. მათ ამით ისარგებლეს და ტაძრის მშენებლობა გააჭიანურეს. მაგრამ ისინი ავტონომიას ინარჩუნებდნენ მაკედონიელის ლაშქრობის დროსაც. ებრაელებმა სამი დიდი აჯანყება მოაწყვეს რომის წინააღმდეგ რაც ახ. წ. 135 წელს ქვეყნისა და ქალაქის სახელწოდებების შეცვლით დასრულდა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუდეის მეფეთა სია


|  |  |
| --- | --- |
| ისტორია | *ეს სტატია ახლო აღმოსავლეთის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**თბილისის ქაღალდის ფაბრიკა** (სააქციო საზოგადოება) — ქაღალდის მწარმოებელი საწარმო. მდებარეობს თბილისში, ისანი-სამგორის რაიონში. დაარსდა 1935 წელს.

ამზადებდა საკოლოფე, შპალერის ქვეშ გასაკრავ (დუბლაჟს), სამუშტუკე, გასანთლულ (უშვებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს) ქაღალდს, ასევე – ქაღალდს, ხელსახოცისა და ერთჯერადი თეფშებისათვის და წყალგაუმტარ მუყაოს. 1972 ჩატარდა ფკის რეკონსტრუქცია, 1980 კი დაინერგა ტექნოლოგიური დანადგარების მართვის თანამედროვე სისტემები ნახევარგამტარული ტექნოლოგიების გამოყენებით (ტრანზისტორების, ტირისტორების და სხვა თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნიკური ელემენტებით). 1996 წლიდან საწარმო სააქციო საზოგადოებად ჩამოყალიბდა. საპროექტო სიმძლავრეა 800 ტ. ქაღალდი წელიწადში. თბილისის ქაღალდის ფაბრიკა ამუშავებს ადგილობრივ ნედლეულს (მაკულატურას), რისგანაც ამზადებს საგოფრე, რუბეროიდისა და სატომრე ქაღალდს, აგრეთვე გოფრირებულ მუყაოს ყუთებს. გამოშვებული პროდუქციის რეალიზაცია ხდება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთაც – სომხეთსა და აზერბაიჯანში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.
**ირანის მთიანეთი** (სპარს. فلات ایران) — მთიანეთი დასავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თურანისა და სამხრეთ კასპიის დაბლობები, აღმოსავლეთით მდინარე ინდის აუზში მდებარე ვაკე, სამხრეთით გარმსირის ზღვისპირა უდაბნო, სამხრეთ-დასავლეთით მესოპოტამიის დაბლობი, დასავლეთით გადადის სომხეთის მთიანეთში. ფართობი 2,7 მლნ. კვ.კმ. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლ. 2500 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დააახლ. 1500 კმ-ზე. ტერიტორიის 2/3 ირანს ეკუთვნის, დანარჩენი — ავღანეთსა და პაკისტანს, ჩრდილოეთ განაპირა კიდე თურქმენეთშია, დასავლეთ ნაწილი კი ერაყში. 

ირანის მთიანეთი წარმოადგენს ნაოჭა და ნაოჭა-ლოდა მთების, ზეგნებისა და ქვაბულების ერთობლიობას. განაპირა მთები ალპური ოროგენეზის სარტყელშია მოქცეული და ახასიათებს მაღალი სეისმურობა. ესენია: ჩრდილოეთ ნაწილში — ელბურსი, თურქმენეთ-ხორასანის მთები, ფაროფამიზი, ჰინდუქუში; სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში — ზაგროსი, მაქრანი; აღმოსავლეთ ნაწილში კირთარის, სულეიმანის მთები, სფინგარისა და ჰინდურაჯის ქედები. მთიანეთის შიგა ნაწილში აღმართულიია ქუჰრუდის, ქუჰბანანის, შუა ავღანეთისა და სხვა მთათა სისტემები.
ზეგნებიდან აღსანიშნავია სარჰადი, ღაზნი-ყანდაარის ზეგანი; მთათაშორისი დახშული ქვაბულებიდან — დაშთე-ქევირი, დაშთე-ლუთი და სხვ. 

ამომშრალი ტბების ფსკერზე მარილი და თაბაშირია გამოლექეილი. ირანის მთიანეთის ჰავა ჩრდილოეთით მშრალი კონტინენტური, სუბტროპიკულია. სამხრეთით ტროპიკული. ნალექები მცირეა (50-150 მმ წელიწადში). ნალექიანია ელბურსის მთების ჩრდილოეთ კალთები (2000 მმ-მდე) და სულეიმანის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთები (1000 მმ-მდე). ირანის მთიანეთის მდინარეთა უმრავლესობა წყალმცირეა. მთავარი მდინარეებია: ქარუნი, ჰილმენდი, ჰარირუდი. მდინარეებს იყენებენ სარწყავად.

ბევრია მლაშე ტბა. გავრცელებულია უდაბნოსა და მშრალი სტეპის მცენარეულობა. განვითარებულია მლაშობი, ქვიშიანი, ქვიშიან-კენჭნარი უდაბნოები. 
ელბურსის ჩრდილოეთ და ზაგროსის დასავლეთ კალთებზე გვხვდება ფართოფოთლოვანი ტყეები, სულეიმანისა და კირთარის აღმოსავლეთ კალთებზე — მთის სავანა და სუბტროპიკული ტყეები. ცხოველებიდან გავრცელებულია ქვეწარმავლები, მღრღნელები, ტბებზე მრავალი ფრინველი ზამთრობს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 215.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზარდალიშვილი**. |

**იუზა ზარდალიშვილი** (დ. 20 ნოემბერი, 1883, ქუთაისი ― გ. 20 მაისი, 1943) ― ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1940).

ბიოგრაფია
---------

1904-1907 წლებში იყო მეზღვაური. 1907 წელს ჩაირიცხა ქუთაისის ლადო მესხიშვილის დრამატულ დასში. 1910-იანი წლებიდან გამოდიოდა თბილისის თეატრებში; 1912 წელს ქართულმა დრამატულმა საზოგადოებამ მიავლინა მოსკოვში რუსეთის მოწინავე თეატრების მუშობის გასაცნობად; 1921-1923წწ. დაინიშნა თბილისის თეატრების კომისრად; 1923-1926 წლებში იყო ქუთაისის დრამატული დასის ხელმძღვანელი, ხოლო შემდეგ 1928 წლამდე ფოთის თეატრში მუშაობდა; 1927 წელს მისი ინიციატივით ქუთაისში დაარსდა საკოლმეურნეო თეატრი, რომელიც დასავლეთ საქართველოს სოფლებს ემსახურებოდა. 1928 წელს კოტე მარჯანიშვილმა თავის დასში მიიწვია მსახიობად; მის მიერ შესრულებული როლებია: კრეჩინსკი (სუხოვო-კობილინის "კრეჩინსკის ქორწინება"), მუროვი (ოსტროვსკის "უდანაშაულო დამნაშევე"), ლევან ხიმშიაშვილი (ერისთავის "სამშობლო"), სოლეიმანი (სუმბათაშვილ-იუჟინის "ღალატი"), ჩაცკი (გრიბოედოვის "ვაი ჭკუისაგან"), ფრანც მოორი (შილერის "ყაჩაღები"), ედგარი, იაგო (შექსპირის "მეფე ლირი", "ოტელო") და სხვ. თამაშობდა სახასიათო და კომიკურ როლებს კომედიებში და ვოდევილებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 484.
* ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი. წ. 1 -თბ. 1961. -გვ.131

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუზა ზარდალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ირინე ანთაძე** (დ. 7 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1961–1962 წლებში იყო მარნეულის საავადმყოფოს კლინიკო–დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის გამგე. 1963–1965 წლებში მცხეთის საავადმყოფოს ექიმი–ფიზიოთერაპევტი. 1965–1966 წლებში თბილისის ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი. 1966–1969 წლებში ასპირანტი. 1969–1972 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1972–1977 წლებში სწავლული მდივანი. 1977 წლიდან უფროსი მეცნიერ–მუშაკი. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის. ატარებდა პრაქტიკულ მეცადინეობებს თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. ექიმი ფიზიოთერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Sh Flexneri-ის ფაგომდგრადი მუტანტების ბიოლოგიური თვისებების შეწავლა".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 17

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინე ანთაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
იერუსალიმის ალყა, დევიდ რობერტსის 1850 წლის ნახატი
**იუდეველთა ომი** — იუდეველთა აჯანყება რომაელთა ბატონობის წინააღმდეგ. ამბოხების მიზეზი გახდა რომის პროვინცია იუდეის ქალაქ კესარეის საქალაქო თვითმმართველობიდან იუდეველთა გამოძევება და იერუსალიმში რომაელი პროკურატორის ბოროტმოქმედებანი. აჯანყებულებმა გაანადგურეს რომაული გარნიზონი; წარმატებით მოიგერიეს სირიის ნაცვლის შემოტევა. აჯანყება მოედო მთელ იუდეას. მასში მონაწილეობდნენ: ზელოტები, რომლებსაც ემხრობოდნენ ვაჭრები, ხელოსნები და გლეხები; სიკარიუსები - მონათა და გაღატაკებულ გლეხთა რიგებიდან გამოსულები, და ფარისეველნი - რიტუალური სიწმინდისა და წეს-ჩვეულებათა დამცველნი, რომლებიც შემდგომ ცდილობდნენ რომთან შეთანხმებას. აჯანყებულებს განუდგა და რომის მხარეზე გადავიდა მხედართმთავარი იოსები (შემდგომში ცნობილი ისტორიკოსი იოსებ ფლავიუსი). ამბოხებულებმა გადააყენეს ფარისეველნი, გაათავისუფლეს მონები და იერუსალიმის ტაძარი ციხესიმაგრედ გადააქციეს. აჯანყებულთა მედგარი წინააღმდეგობის მიუხედავად, რომაელთა ჯარი ვესპასიანეს მეთაურობით წარმატებით იბრძოდა. ამასობაში ვესპასიანე რომის იმპერატორად გამოაცხადეს და ჯარის სარდლობა თავის ძეს ტიტუსს ჩააბარა. ალყაშემორტყმული იერუსალიმი 5 თვეს გმირულად იგერიებდა რომაელთა შეტევებს. 70 წელს რომაელებმა მიწასთან გაასწორეს იერუსალიმის ტაძარი, ტყვეები მონებად აქციეს. 73 წელს დაეცა სიკარიუსთა უკანასკნელი საყრდენი ქალაქი მასადა. იუდეველთა ომი იყო ერთ-ერთი იმ სახალხო მოძრაობათგანი, რომელიც რომაულ პროვინციებში თან სდევდა იმპერიის საერთო სოციალურ კრიზისს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 275.