**გაუტენგი** (ინგლ. Gauteng) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. შეიქმნა 1994 წელს ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ. გაუტენგი ქვეყანაში ეკონომიკურად ყველაზე უფრო განვითარებული პროვინციაა. ტერიტორიის მიხედვით მას უკავია ბოლო ადგილი (ქვეყნის 1,4 %). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი იოჰანესბურგი.

გეოგრაფია და კლიმატი
--------------------

გაუტენგი — ქვეყნის ერთადერთი პროვინციაა, რომელსაც არ გააჩნია არც სანაპირო ზოლი და არც საზღვარი უცხო ქვეყნებთან. ესაზღვრება ფრი-სტეიტის (სამხრეთით), ჩრდილო-დასავლეთის (დასავლეთით), მპუმალანგას (აღმოსავლეთით) და ლიმპოპოს (ჩრდილოეთით) პროვინციებს. გაუტენგის სამხრეთი საზღვარი გადის მდინარე ვაალზე. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მდებარეობს ველდის პლატოზე (ზღვის დონიდან დაახლოებით 1500 მეტრ სიმაღლეზე). პრეტორიასა და იოჰანესბურგს შორის გადაჭიმულია მაგალისბერგის და ვიტვატერსრანდის მთების ქედები და ბორცვები.

პროვინციის კლიმატი — სუბტროპიკულია, მაგრამ საკმაოდ დამოკიდებულია ზღვის დონიდან არსებულ სიმაღლეზე. პრეტორიაში (1300 მეტრი) და იოჰანესბურგში (1700 მეტრი) ის საკმაოდ გრილია. ზამთარში ხშირად იცის ყინვები, განსაკუთრებით სამხრეთის რაიონებში. თოვლი იშვიათობაა, მაგრამ მოდის ზოგიერთ რაიონში. იოჰანესბურგში წლის საშუალო ნალექების დონე შეადგენს 713 მმ-ს; იანვრის მაქსიმალური ტემპერატურაა: 26 °С, მინიმალური: 15 °С; ივნისის მაქსიმალური ტემპერატურაა: 16 °С, მინიმალური: 4 °С. ნალექების წლის საშუალო დონე პრეტორიაში შეადგენს — 647 მმ-ს, იოჰანესბურგში ტემპერატურის მაჩვენებლები ცოტა უფრო მაღალია.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობის სიმჭიდროვე:
  <1 /კმ²
  1–3 /კმ²
  3–10 /კმ²
  10–30 /კმ²
  30–100 /კმ²
  100–300 /კმ²
  300–1000 /კმ²
  1000–3000 /კმ²
  >3000 /კმ²
ენები პროვინციაში:
  აფრიკაანსი
  ინგლისური
  ნდებელე
  კოსა
  ზულუ
  ჩრდილოეთ სესოთო
  სესოთო
  ტსვანა
  სვატი
  ვენდა
  ტსონგა
  არ არსებობს უპირატესი ენა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 12 272 263 ადამიანს. (ყველაზე უფრო მეტად დასახლებული პროვინცია, ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის თითქმის 24 %). ამას გარდა, აქ აღნიშნულია მოსახლეობის ზრდის ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელი, მაგალითად 1996 წლიდან 2001 წლის ჩათვლით მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 20 %-ით. 2011 წელს მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენდა 675,12 ად./კმ²-ზე. 15 წლამდე ასაკის მოსახლეობის წილია — 23,6 %; 65 წელზე უფროსების — 4 %. საშუალო ასაკი შეადგენს 27 წელს. ყოველ 100 ქალზე მოდის 101,2 მამაკაცი.

გაუტენგის პროვინციის მოსახლეობის 19,8 % ლაპარაკობს ზულუს ენაზე, 13,3 % ინგლისურ ენაზე, 12,4 % აფრიკაანსზე, 11,6 % სესოთოს ენაზე. შავკანიანები შეადგენენ გაუტენგის პროვინციის მოსახლეობის 77,4 %-ს, თეთრკანიანები — 15,6 %-ს, ფერადკანიანები — 3,5 %-ს, აზიელები — 2,9 %-ს. მოსახლეობის დაახლოებით 76 % — ქრისტიანია; 1,7 % — მუსლიმი; 0,8 % — ინდუსი; მოსახლეობის 18,4 % საკუთარ თავს არც ერთ რელიგიას არ მიაკუთვნებს. უმუშევართა წილი შეადგენს 25,8 %-ს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პროვინცია დაყოფილია 3 საქალაქო და 2 სასოფლო ოლქად:

* საქალაქო ოლქი იოჰანესბურგი
* საქალაქო ოლქი ტშვანე. მის შემადგენლობაში შედიან:
	+ პრეტორია
	+ ცენტურიონი (ადრე ფერვურდბურგი)
	+ სოშანგუვე
	+ კუნგვინი
	+ ნოკენგ-ტსა-ტაემანე
* საქალაქო ოლქი ეკურჰულენი.
* სასოფლო ოლქი სედიბენგი
	+ ემფულენი
	+ ლესედი
	+ მიდვაალი
* სასოფლო ოლქი უესტ-რანდი
	+ მოგალე-სიტი
	+ მერაფონგი-სიტი
	+ რანდფონტეინი
	+ ვესტონარია
	+ საოლქო დაქვემდებარების ტერიტორია

ეკონომიკა
---------

გაუტენგის პროვინცია — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთავარი ეკონომიკური და მთელი აფრიკის კონტინენტის ცენტრია, რომელიც მთავარ როლს თამაშობს სამრეწველო, საფინანსო, სატრანსპორტო, ტექნოლოგიების და ტელეკომუნიკაციების სექტორებში. აქვს რა მთელი ქვეყნის ფართობის მხოლოდ 1,4 %, გაუტენგის პროვინცია იძლევა მთელი სამხრეთაფრიკული მთლიანი შიდა პროდუქტის 33,9 %-მდე. პროვინციაში მდებარეობს ბევრი უცხოური კომპანია და საწარმო. უკანასკნელ წლებში ქალაქის რაიონებში მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის სწრაფი ტემპის გამო აქტუალური ხდება სატრანსპორტო პრობლემა.

სქოლიო
------

1. ↑  SouthAfrica.info.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-21. ციტირების თარიღი: 2016-07-07.
2. 1 2  Statistics South Africa.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-13. ციტირების თარიღი: 2016-07-07.
3. ↑  The languages of South Africa.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-04. ციტირების თარიღი: 2016-07-07.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გაუტენგი***

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციები |
| --- |
|  |
|  | 
აღმოსავლეთი კაპლანდი **·** გაუტენგი **·** დასავლეთი კაპლანდი **·** კვაზულუ-ნატალი **·** ლიმპოპო **·** მპუმალანგა **·** ფრი-სტეიტი **·** ჩრდილო-დასავლეთი **·** ჩრდილოეთი კაპლანდი |

 |