recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნავმისადგომი ბრიუგენი** (ნორვ.Bryggen) - ასევე ცნობილია, როგორც Tyskebryggen) სავაჭრო ნაგებობათა კომპლექსი, განლაგებულია ფიორდის აღმოსავლეთ ნაპირზე, ბერგენთან ახლოს, ნორვეგიაში. 1979 წელს ბრიუგენის ნავმისადგომი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრების ნუსხაში შეიტანეს. ბრიუგენის სახელი ფლამანდიური ბრიუგედან მომდინარეობს.

ქალაქი ბერგენი 1070 წელს დაარსდა. 1360 წელს ბერგენში ჰანზის კავშირის წარმომადგენლობა (კანტორა) შეიქმნა. მას მერე ქალაქი მსხვილ სავაჭრო ცენტრად ჩამოყალიბდა. ადმინისტრაციულ შენობებში კლერკები იყვნენ მოთავსებულნი ევროპის სხვადასხვა ქვეყნიდან, განსაკუთრებით კი გერმანიიდან. საწყობებში აუარებელი საქონელი ეწყო, ძირითადად, თევზეული ჩრდილოეთ ნორვეგიიდან და ხორბლეული სამხრეთ ევროპიდან.

ბერგენი თავისი არსებობის მანძილზე არაერთხელ გამხდარა ხანძრის მსხვერპლი, რადგან ქალაქში ტრადიციულად სახლების უმეტესობა ხის მასალით იყო აშენებული. ხისგან იყო დამზადებული ნავმისადგომიც. დღეისათვის, შენობათა უმეტესობა 1702 წლამდეა აშენებული. ბერგენის დანარჩენი ნაწილი შედარებით "ახალგაზრდაა", მაგრამ იქვეა მე-15 საუკუნით დათარიღებული ქვის სარდაფებიც. 

ნავმისადგომის ნაწილი 1955 წლის ხანძარს ემსხვერპლა. მოგვიანებით მის ადგილას ბრიუგენის მუზეუმი ააშენეს, რომელიც არქეოლოგიური ძეგლებისგან და ძველისძველი ხის სახლებისაგნ შედგება. სწორედ ეს ექვსი სახლია ქვემოთ, პანორამულ გამოსახულებაზე.

დღესდღეობით ბრიუგენის ნავმისადგომში უამრავი ტურისტული და სუვენირების მაღაზიაა გახსნილი. გარდა ამისა რესტორნები, კაფეები და მუზეუმებია ამ ტერიტორიაზე თავმოყრილი. 1955 წლის ხანძარს გადარჩენილი 58 შენობიდან უმეტესობა დღეს მხატვართა სახელოსნოებად არის ქცეული.

ვიდეო
-----

Short video of a walk through Bryggen

Panoramic view of Bryggen
Panoramic view of Bryggen

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Google Earth 3D Model დაარქივებული 2012-06-04 საიტზე Wayback Machine.

კოორდინატები: 60°23′51″ ჩ. გ. 5°19′24″ ა. გ.﻿ / ﻿60.39750° ჩ. გ. 5.32333° ა. გ.﻿ / 60.39750; 5.32333

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში ნორვეგიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბრიუგენი  · ურნესეს ეკლესია  · რერუსი  · ალტას კლდის მხატვრობა  · ვეგაეინი  · სტრუვეს გეოდეზიური რკალი  · დასავლეთ ნორვეგიის ფიორდები:  გეირანგერფიორდი და ნერიოიფიორდი  · რიუკან-ნუტოდენი |  |

 |
**ზემო მლეთის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო მლეთის განაპირას, დასავლეთით, ფერდობზე. ზურგით მთისკენაა მიქცეული, სწორი კედლით - ხეობისკენ. თარიღდება XVI-XVII საუკუნეებით. კოშკი (6 x 6 მეტრი) სამსართულიანია (სიმაღლე 11 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. კედლის სისქეა 1 მეტრი. შესასვლელი I სართულზეა, სწორი კედლის მხარეს, მიწიდან 4 მეტრის სიმაღლეზე. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. ამ სართულის ქვეშ სამეურნეო დანიშნულების ორი ფართო და ღრმა ხაროა. II სართულზე, ყოველ მხარეს, თითო სათოფურია. III სართულის სწორ კედელში გაჭრილია პატარა აივანზე გასასვლელი, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით თითო სათოფურია, დასავლეთით - მიჯრით განლაგებული სამი პატარა თახჩა. III სართული ზემოთ ვიწროვდება და მიჯრით დალაგებული მორებით გამოყვანილი ორფერდა ჭერით მთავრდება, რომელზეც ბეტონია დასხმული. სართულშუა გადახურვის (შემორჩენილია I სართულის გადახურვის ნაწილი) კონსტრუქცია თავისებურია: ქვის შვერილ ფილებზე დაყრდნობილ ხის მრგვალ მორებზე დაწყობილია ფიქალი, ფიქალზე დატკეპნილია 10 სანტიმეტრი სისქის მიწა. სართულები ხის კიბით უკავშირდებოდა ერთმანეთს. კოშკის ფასადების ქვედა ნაწილი ნაგებია მოზრდილი ქვებით, წყობა ტლანქია. ზედა ნაწილებში მომცრო ზომის ქვებია ნახმარი. კოშკის გადახურვა საფეხუროვანია. ყოველი საფეხური ფიქლით ჰორიზონტალურადაა გადახურული. კოშკის წინა კედლის სიბრტყე სახურავის წვერომდე ადის.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია. პ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 251-252.
**ერნსტ გომბრიხი** (დ. 30 მარტი, 1909 — გ. 3 ნოემბერი, 2001) — ხელოვნების ისტორიკოსი, რომელიც დაიბადა ავსტრიაში, ხოლო 1947 წელს გახდა ბრიტანეთის მოქალაქე და მოღვაწეობის დიდი ნაწილი ბრიტანეთში გაატარა. ის იყო მრავალი კულტურული და ხელოვნების ისტორიის ნამუშევრის შემქმნელი, მისი ნამუშევრები განიხილება როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო გაცნობის საშუალება სახვით ხელოვნებაში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ვენაში (ავსტრია-უნგრეთი) 1909 წლის 30 მარტს. ებრაული წარმოშობის ბურჟუაზიულ ოჯახში, მშობლები კარლ გომბრიხი და ლიონ ჰოკი, სადაც იზრდებოდა დახვეწილ სოციალურ და მუსიკალურ გარემოში. მამა ცნობილი ადვოკატი, ხოლო დედა გამორჩეული პიანისტი გახლდათ, რომელმაც დაამთავრა ვენის კონსერვატორიის სკოლა. ის იყო ცნობილი პიანისტების თანაშემწე, როგორებიც იყვნენ: თეოდორ ლეშეტიცკი, არნოლს რონბერგი, გუსტავ მალერი, ჰიუგო ვოლფი და სხვა. გომბრიხმა განათლება მიიღო ჯერ Theresianum-ის საშუალო სკოლაში და შემდგომ ვენის უნივერსიტეტში, სადაც მან შეისწავლა ხელოვნების ისტორია. 1936 წელს მაინ ცოლად შეირთო ილს ჰელერი, რომელიც მისი დედის მოსწავლე იყო. მათ ჰყავდათ ერთადერთი ვაჟი რიჩარდ გომბრიხი, რომელიც გახდა ოქსფორდის უნივერსიტეტის ლექტორი 1976-2004 წლებში. მისი პირველი წიგნის გამოქვეყნების შემდეგ: მსოფლიოს პატარა ისტორია,(A Little History of the World) აიკრძალა ნაცისტებისაგან მისი პაციფიზმის გამო და იძულებული გახდა ბრიტანეთში გაქცეულიყო და 1939 წელს ასისტენტ-მკვლევარის პოსტი დაიკავა ლონდონის უნივერსიტეტის ვარბურგის ინსტიტუტში.

გომბრიხის პირველი წიგნი, ერთადერთია რომელიც არ გამოსულა ინგლისურ ენაზე „ერთი მოკლე მსოფლიო ისტორია ახალგაზრდა მკითხველთათვის" (Eine kurze Weltgeschichte für Junge Leser), რომელიც 1936 წელს გერმანიაში გამოიცა. ძალიან პოპულარული იყო მთელს მსოფლიოში თუმცა ინგლისურ ენაზე მხოლოდ 2005 წელს ითარგმნა. გადათარგმნეს მისმა დიდი ხნის თანაშემწემ და მდივანმა კაროლინ მუსტილმა და მისმა შვილიშვილმა ლეონ გომბრიხმა

„ხელოვნების ამბავი" (The Story of Art) პირველი გამოცემა 1950 წელს გამოვიდა. დღეს-დღეისობით მისი მე-16 გამოცება დიდი პოპულარობით სარგებლობს. გაიყიდა მილიონობით ეგზემპლარი და ითარგმნა 30 ენაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გომბრიხის არქივი
* 

* ერნსტ გომბრიხი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**გერცელ დავითის ძე ბააზოვი** (დ. 28 ოქტომბერი, 1904, ონი — გ. 12 სექტემბერი, 1938) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ებრაელი სასულიერო და საზოგადო მოღვაწის დავით ბააზოვის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში (ყოფილი სათავადაზნაურო გიმნაზია), რომელიც დაასრულა 1922 წელს. 1926 დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიური ფაკულტეტის იურიდიული განყოფილება. ერთხანს ადვოკატად მუშაობდა, შემდეგ იყო ჟურნალ „საბჭოთა სამართლის" რედაქციის პ/მგ. მდივანი. 1918 ქუთაისის გაზეთ „ებრაელის ხმაში" გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსები. 1921-1922 მხატვარ უჩა ჯაფარიძესთან და თეატრმცოდნე დიმიტრი ჯანელიძესთან ერთად გამოსცა ლიტერატურული ჟურნალი „ონი" (ინიციატორი იყო „ცისფერყანწელი" პოეტი გრ. ჯაფარიძე). 1922 დამკვიდრდა თბილისში. აქაურ ჟურნალ-გაზეთებში იბეჭდებოდა მისი ლექსები, წერილები და თარგმანები. 1924-1925 ბააზოვის ინიციატივით დაარსდა ქართველ ებრაელთა თვითმოქმედი დრამატული დასი „კადიმა".

ბააზოვის პირველი დრამატული ნაწარმოები იყო ალეგორიულ-სიმბოლური ხასიათის დრამა „დილლეამარი" (1928, ცალკე წიგნად 1929). ერთსულოვანი აღიარება მოუტანა ბააზოვს ქართველ ებრაელთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველმა პიესამ "მუნჯები ალაპარაკდნენ" (1931; დაიდგა მარჯანიშვილის თეატრში 1931-1932, ცალკე წიგნად გამოვიდა 1937).მორალის პრობლემები წარმოაჩინა პოესაში „განურჩევლად პიროვნებისა" (1933). ისტორიულ-რევოლუციური ხასიათისაა პიესა „იცკა რიჟინაშვილი" (1936). დაწერა აგრეთვე პიესები „ხაგაი", „შავი ზღვის პირას" (1938 რეპეტიციიდან მოიხსნა, რადგან მწერალი 1937 რეპრესირებული იყო; რეაბილიტირებულია სიკვდილის შემდეგ), საბავშვო პიესა „ჭინჭარი" (იდგმებოდა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში) და სხვ. ბააზოვის პროზაული ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია მოთხრობები „შემარიას უკანასკნელი სიტყვა" და „გელათის ქუჩის დასასრული" (ორივე 1931), ტრილოგიად ჩაფიქრებული რომანი „ფეთხაინი" (1934, I ნაწილი რუსულად — 1936) და სხვა. 1938 წელს ემსხვერპლა საბჭოთა პოლიტიკურ რეპრესიებს.

ლიტერატურა
----------

* *ჟღენტი ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 116.
**ბულმასტიფი** (ინგლ. Bullmastiff) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

ბულმასტიფების წინაპრების 60% ინგლისური მასტიფებია და 40% ბულდოგები. ამ ძაღლებს შეეძლო ბრაკონიერების დაწევა და შეჩერება. თეორიულად ბულმასტიფი უნდა ყოფილიყო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჯიში. მისი სისწრაფე, ძალა და ამტანობა იმგვარად ყალიბდებოდა, რომ შესძლებოდა დასწეოდა და დაეჭირა დაუპატიჟებელი სტუმარი და ამავე დროს ზიანი არ მიეყენებინა მისთვის. ლამაზი და ძლიერი ბულმასტიფები ყველა კონტინენტზე გავრცელდა, თუმცა როტვეილერების პოპულარობას ვერ მიაღწიეს. ამის მიზეზი ისაა, რომ ბულმასტიფი ზოგჯერ ძალიან ჯიუტია, რის გამოც პატრონს არ ემორჩილება და ზოგჯერ ძალიან თავგამოდებით იცავს ოჯახს, რომელშიც ცხოვრობს. 

ბულმასტიფის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჩალისფერი, ზონარული-წითური, წითური, ვეფხვისებრი შეფერილობის. ძლიერი წინა ფეხები მსხვილია და სწორი. დაკუნთული მსხვილი კისერი მდორედ უერთდება მკერდს/ თვალები მუქია, საშუალო ზომის. ფართო მკერდი დაფარულია მოკლე, უხეში ბალნით. ბულმასტიფი კარგად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და ცხელ, მზიან კლიმატს. კარგად გრძნობს თავს ცივ კლიმატშიც. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. კარგი მოდარაჯეა. ძნელად იწვრთნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბულმასტიფი***

* ბულმასტიფი (ინგლისური)
**გოჩა ჯაფარიძე** (დ. 10 ივლისი, 1942, თბილისი, — გ. 15 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი, თსუ-ს პროფესორი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ისტორიკოსი, ორიენტალისტი, დიპლომატი.

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1968 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უმცროსი, უფროსი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1979-1983 წლებში დამასკოში (სირიის არაბთა რესპუბლიკა) სსრკ კულტურის ცენტრის დირექტორი; 1991-1998 წლებში თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის პრორექტორი; 1995-1998 და 2004-2007 წლებში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ახალი და უახლესი და შუა საუკუნეების განყოფილებების გამგე; 1998-2004 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში; 2005-2007 წლებში თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და ჰუმანიტარული ფაკულტეტების დეკანი, სრული პროფესორი; 2007-2008 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ქუვეითსა და სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნებში (საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი, ყატარი, ომანი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები), ხოლო 2009-2010 წლებში ეგვიპტისა და სირიის არაბთა რესპუბლიკებში. არის ავტორი მონოგრაფიებისა: „ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან IX-XIX სს." (1973), „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო XII-XIII ს-ის I მესამედში" (1995), „ახალი მასალები XVII ს-ის ეგვიპტის ეპიგრაფიკისათვის" (თანაავტორი ა. სილაგაძე, 2002); სტატიების კრებულისა — „ძიებანი საქართველოსა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიაში" (2012); ხელმძღვანელი და ერთ-ერთი ძირითადი ავტორი წიგნისა „ისლამი. ენციკლოპედიური ცნობარი" (1999); სცენარის ავტორი ფილმებისა „სირია ქართველების თვალით" (რეჟ. გ. ბარნოვი) და „ქართველი მამლუქები ეგვიპტეში" (რეჟ. მ. კოკოჩაშვილი).

სადოქტორო დისერტაციის თემა —– „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო XII-XIII ს-ის I მესამედში", დაიცვა 1994 წელს.
გარდაიცვალა 2020 წლის 15 ნოემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოჩა ჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გოჩაშვილები** — ბაგრატიონთა სამეფო სახლის საგვარეულო განშტოება, რომელიც XVII საუკუნიდან ფეოდალურ სათავადოდ ყალიბდებოდა. გოჩაშვილებს ვახუშტი მოიხსენიებს როგორც „მთავარს". ნიკო დადიანის სიტყვებით, ბაგრატიონთა გვარის შტო – გოჩაშვილნი „არიან აწ თავადნი", საგვარეულო განშტოების სახელწოდება გოჩა ბატონიშვილის სახელიდან მომდინარეობს. დროთა განმავლობაში გოჩას მემკვიდრეებს ცხარე ბრძოლა მოუწიათ უფლებრივი მდგომარეობის მოსაპოვებლად თუ მის შესანარჩუნებლად, მაგრამ ისინი არა თუ ბატონიშვილობას, არამედ ბაგრატიონობასაც ვეღარ ინარჩუნებენ. ფარსადან გორგიჯანიძის ცნობით, გოჩას ძე – გიორგი – მეფე როსტომის 1636 წელს საწინააღმდეგო შეთქმულებაში მონაწილეობდა და თუ გაიმარჯვებდა, ქართლის ბატონობასაც კი მოელოდა, მაგრამ დამარცხდა. მას თვალები დათხარეს და მოკლეს; გოჩას შვილიშვილმა – იორამმა – ასევე „ინება" მეფობა, მაგრამ მას ვახტანგ V-მ დათხარა თვალები და მამულები წაართვა (1665–66). დამცრობისა და შესაბამისი უფლებრივი მდგომარეობის დაკარგვის შემდეგ გოჩაშვილებმა ფეოდალურ იერარქიაში თავადის რანგით დაიკავეს კუთვნილი ადგილი, ქართლის სამეფო კარისაგან შესაბამის ყმა-მამულს იღებდნენ და თავიანთი ახალი გვარით ქართლის ერთ-ერთი საფეოდალოს – გოჩაშვილების სათავადოს ბატონ-პატრონები გახდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *ნინიძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 127.
* გორგიჯანიძე ფ. საქართველოს ისტორია, ს. კაკაბაძის გამოც. «საისტორიო მოამბე», წგ. 2, ტფ. 1925;
* დადიანი ნ. ქართველთ ცხოვრება, შ. ბურჯანაძის გამოც. თბ. 1962;
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 4, თბ. 1973.
* ნინიძე დ. ბაგრატიონთა სამეფო სახლის განშტოებათა წარმოშობისათვის, « მაცნე», 1993, #2;
* ნინიძე დ. გუარი მეფეთა ბაგრატიონთა – გოჩაშვილნი, თბ. 1998.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს შოთა რუსთაველის ქუჩაზე (№ 7). თარიღდება XIX საუკუნის შუა წლებით.

ესაა აგურით, ორსართულიანი, მაღალი ნაგებობა , რომლის გეგმის სწორკუთხედი, რამდენადმე, ეზოს გასწვრივაა გაგრძელებული, ქუჩაზე კი ვიწრო ფასადით გამოდის. შესასვლელი ქუჩიდანვეა, ფასადის მარცხენა კიდეში. კარი პირველი სართულის წინ არსებულ, ღია ტერასას უკავშირდება. ტერასიდან მოწყობილია მეორე სართულზე ასასვლელი ხის, ერთსვლიანი კიბე. კიბე აივანზე ადის, რომელიც სახლს ეზოს მხარეს, მთელ სიგრძეზე გასდევს. სახლის პირველი სართული, როგორც ჩანს, სავაჭრო საქმიანობასთან იყო დაკავშირებული, მეორე კი საცხოვრებელია. ინტერიერში შემორჩენილია ხის ძველი იატაკები და ჭერი. ყველა ოთახში კედლის ღუმელებია მოწყობილი. 

ფასადებიდან, თავისი გაფორმებით გამორჩეულია ქუჩის მხარეს მოქცეული ფასადი. იგი შეულესავია. მორთულობის ძირითადი ელემენტებია: რუსტირებული, პილასტრისებური შვერილი, სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ჩაღრმავებული არეები და ვერტიკალურად დაყენებული აგურებით გამოყვანილი ჰორიზონტალური ზოლები. ფასადის მარცხენა ნაწილი უჭირავს სწორკუთხა ნაკვეთი სახეებით გაფორმებულ, ხის, ორფთიან შესასვლელს და მის ასწვრივ მდებარე განიერ სარკმელს, რომლებიც რუსტირებულ, შვეულ ზოლებს შორის არის მოქცეული. ფასადის მარჯვენა ნაწილში კი ოთახების კარ-სარკმელები გამოდის. პირველ სართულზე — ორი განიერი სწორკუთხა ღიობია (გვიანდელია), მეორე სართულზე კი — ოთხი სარკმელი და ერთი კარი, რომლებიც ერთმანეთისგან რუსტირებული, პილასტრისებრი შვერილით არის გამიჯნული. ყველა ღიობი ბრტყელი ღიობითაა გადახურული და კედლის მცირედ შეღრმავებულ , სწორკუთხა სიბრტყეშია მოქცეული. სწორკუთხაა ასევე კარ-სარკმლების ალათებიც. ფასადის მარჯვენა ნაწილის მთელ სიგრძეზე მოწყობილი იყო ხის, შეკიდული აივანი (ჩანს ძველ ფოტოსურათებზე), რომლისგანაც ხის კოჭების ბუდეებიღა იყო დარჩენილი.

ფასადი დასრულებია მაღალი პარაპეტით. შინაგანი სტრუქტურის შესაბამისად, იგი ორ ნაწილად იყოფა. ფასადის მარჯვნივ, ძირითადი ნაწილის ცენტრი აღნიშნულია პარაპეტზე, დადგმული კოშკისებრი ნაგებობით, რომლის წინა მხარეს წყობის შეღრმავებით, ჯვრის გამოსახულებაა გამოყვანილი. ეზოს მხარეს სახლს დიდი, გადახურული აივანი აქვს, ხის სვეტებით. მოხარატებული მოაჯირითა და ფრიზით. სახლი თავისი გარეგნული დამუშავებით თელავის დამახასიათებელ და მნიშვნელოვან რიგში დგას. 

2011-2012 წლებში სახლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები (პროექტის ავტორი თამარ დვალი), რის შედეგადაც მას დაუბრუნდა პირველადი სახე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 107-108.
**დავით ლორიაშვილი** (დ. 10 ივლისი, 1986, გარდაბანი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო). ძიუდოში საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2008, 2009), ორგზის ვერცხლისა (2010, 2011) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2007, 2012, 2013). ძიუდოში 23 წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2007, -90 კგ). ძიუდოში ევროპის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -100 კგ). ძიუდოში მსოფლიოს თასის ვერცხლისა (2008, -90 კგ) და ოთხგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2009, 2010, 2013; -100 კგ). სამბოში სამგზის ევროპის ჩემპიონი (2018, ათენი, საბერძნეთი; 2015, ზაგრები, ხორვატია; 2014, ბუქარესტი, რუმინეთი) და მსოფლიო ჩემპიონი (2015, კასაბლანკა, მაროკო).

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| სამბო | 2011 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ვილნიუსი, ლიტვა | +100 კგ | 03 ﻿3rd |
| სამბო | 2014 | ევროპის ჩემპიონატი | ბუქარესტი, რუმინეთი | -100 კგ | 01 ﻿1st |
| სამბო | 2015 | ევროპის ჩემპიონატი | ზაგრები, ხორვატია | -100კგ | 01 ﻿1st |
| სამბო | 2015 | მსოფლიო ჩემპიონატი | კასაბლანკა, მაროკო | -100 კგ | 01 ﻿1st |
| სამბო | 2016 | ევროპის ჩემპიონატი | ყაზანი, რუსეთი | -100 კგ | 03 ﻿3rd |
| სამბო | 2016 | მსოფლიო ჩემპიონატი | სოფია, ბულგარეთი | -100 კგ | 03 ﻿3rd |
| სამბო | 2017 | მსოფლიო ჩემპიონატი | სოჭი, რუსეთი | -100 კგ | 02 ﻿2nd |
| სამბო | 2018 | ევროპის ჩემპიონატი | ათენი, საბერძნეთი | -100 კგ | 01 ﻿1st |
| სამბო | 2018 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ბუქარესტი, რუმინეთი | 100 კგ | 03 ﻿3rd |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ლორიაშვილი[*მკვდარი ბმული*] — ქართული სპორტი.
**თელავის ძველი სახელოსნოები** — ამქრული ორგანიზაცია, ისტორიული ძეგლი, ერთ-ერთი მათგანი (დერციკების) მდებარეობდა ორიგუბის ქუჩაზე.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში თელავში ხელოსნები ამქრულ ორგანიზაციებში ერთიანდებოდნენ. ასეთი ქალაქში რამდენიმე იყო: დერციკების (თერძების), დურგლების, მეწვრილმანეების, სირაჯების და სხვა. ზოგ მათგანს სალხინო ბაღი ჰქონდა მოწყობილი, რომელსაც ქვითკირის ზღუდე ჰქონდა შემოვლებული. ამქარში გაერთიანებული ხელოსნები, შეგირდის დასალოცად, აქ ნადიმებს მართავდნენ, ეს ხდებოდა ამქრის დღეს - ამქრობაზე. ზეიმი სამ-ოთხ დღეს გრძელდებოდა ხშირად ჩვეულებრივი მოსახლეობაც აგროვებდა ფსონს და ლხინს ამ ბაღში მართავდა. ბაღში იდგა ქვითკირის შენობა, რომლის კედლებზე ქვაში, ამქრების საქმიანობიდან გამომდინარე ნიშნები იყო აღბეჭდილი. ამასთან, ამოკვეთილი იყო ხელოსნების გვარი, სახელი და მამის სახელი.

ამგვარი სახლი დგას დერციკების ბაღში. შენობის წინ გაგრძელებულ ქვითკირის კედელში დატანებულია სამი ბრტყელი ქვა. პირველზე - 43 ხელოსნის ინიციალი და გვარია ამოკვეთილი, მეორე ქვაზე, ფერებით, ვაზია დახატული. ამასთან, მაკრატელი, ნახევარადლი, ყვავილები და წარწერაა ამოკვეთილი 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ეს ქვა შევწირე გ. ქოვლიევი" |
|  |  |

 იქვე 13 ხელოსნის ინიციალიცაა. მესამე ქვაზე, დახატულია მუზარადი და ორი მტრედი, ქვემოთ კი 26 კაცის გვარი და ინიციალია. სამივე ქვაზე 82 ხელოსნის გვარ-სახელია ამოტვიფრული.

სირაჯების სალხინო ბაღშიმდგარი შენობა საცხოვრებლად არის გადაკეთებული. ბაღს ქვითკირის ზღუდე აქვს შემოვლებული.

მეწვრილმანეების სალხინო ბაღი მდებარეობს სირაჯების ბაღის დასავლეთით. ბაღის თავში მდგომი შენობიდან მხოლოდ კედლების ნაშთია შემორჩენილი. კედელში დატანებულ ქვაზე სასწორი და შაქრის თავია ამოკვეთილი. ქვაზე წარწერაა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თვალი მეწვრილმანეების ამქრის ბაღი. ნასყიდი არის 1905 წ. მაისის 3-ს" |
|  |  |

დურგლების სალხინო ბაღის ტერიტორიაზე ამჟამად წყალთა მეურნეობის შენობა დგას.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 136.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას თეიმურაზ ბაგრატიონის ქუჩაზე (№ 8). აგებულია XIX საუკუნის I ნახევარში. სახლის მთავარ ფასადზე, სადარბაზო კართან ახლოს, მიმაგრებულია მემორიალური დაფა წარწერით, რომლის თანახმად 1864- 1898 წლებში, ამ სახლში ცხოვრობდა გაზეთ „ივერიის" კორესპონდენტი იოსებ ცისკარიშვილი. 

სახლი ორსართულიანია. ნაგებია კვადრატული აგურით. შენობის გეგმის სწორკუთხედი ქუჩის გასწვრივაა დაგრძელებული. ქუჩის გასწვრივაა დაგრძელებული. ქუჩის მხრიდან, პირველი სართულის მარჯვენა ბოლოში, ხის სადარბაზო კარაი, ხისსავე მარკიზით ამავე სართულზე, ოთხი თაღოვანი სარკმელი და ორი თაღოვანი სარკმელი და ორი თაღოვანი ყრუ ნიშაა. შესასვლელის თავზე. მეორე სართულის დონეზე, ოთხკუთხა სარკმელია, თაღოვანი თავსართით. ასეთივე სარკმელია აფასადის მარცხენა ბოლოშიც. მეორე სართულის შუა ნაწილში განიერი, ხის აივანია, მოხარატებული მოაჯირით. გვერდითი ფასადი რიყის ქვის და აგურის შერეული წყობით არის ნაგები. პირველ სართულზე ერთი სწორკუთხა სარკმელია, მეორე სართულზე კი სამი სარკმელი. სამივე სარკმელი დასრულებულია თაღოვანი არქივოლტით, რომელიც ჰორიზონტალურ თაროზე არის დაყრდნობილი. ფასადი სამკუთხა, ყრუ ფრონტონითაა დასრულებული. სახლი თელავის სამოქალაქო არქიტექტურის გამორჩეული ნიმუშია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 94-95.
**ბულტერიერი** (ინგლ. Bull Terrier) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

ბულტერიერი შექმნა ჯეიმზ ჰინკსმა ქალაქ ბირმინგემიდან ბულდოგის და დღეს უკვე გადაშენებული თეთრი ინგლისური ტერიერის შეჯვარებით. ჰინკსის ჩანაფიქრით, ახალ ჯიშს წარმატება ელოდა ძაღლების ბრძოლებშიც და გამოფენებზეც, თვითონ ჰინკსი უპირატესობას თეთრ ბულტერიერებს ანიჭებდა, ისინი დღესაც ერთ-ერთი ყველაზე „მოდური" შინაური კომპანიონები არიან. ჰინკასმა არ იცოდა, რომ თეთრბეწვიანი ძაღლების შერჩევის გამო ბულტერიერებს ახასიათებთ სიყრუისადმი, კანის ქრონიკული დაავადებებისადმი და გულის ავადმყოფობისადმი მიდრეკილება. „ფერად" ბულტერიერებს ეს დაავადებები გაცილებით იშვიათად აღენიშნებათ, თუმცა თირკმლების მწვავე უკმარისობა შეიძლება ნებისმიერ ბულტერიერს განუვითარდეს. ბულტერიერი კეთილგანწყობილია ადამიანის მიმართ და ძაღლის სხვა ჯიშებთან შედარებით იშვიათად იკბინება. მაგრამ თუ ბულტერიერმა გადაწყვიტა, დაკბინოს მოწინააღმდეგე, მის კბილებს საშინელი დაზიანებების მიყენება შეუძლია — მსხვერპლისგან ძაღლის მოცილება ძალიან ძნელია.

ბულტერიერის ბეწვის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, მოყვითალო-მოყავისფრო, წითური, სამფერა (შავი, წითური, თეთრი), ვეფხვის შეფერილობის მსგავსი. თავის ქალის ნაწილი მდორედ უერთდება დრუნჩს და ოდნავ ამობურცულ პროფილს ქმნის. კბილები მსხვილია. მოკლე კუდი ჰორიზონტალურად უჭირავს. ბულტერიერი ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებს, კარგი მოდარაჯეა. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. ბულტერიერის გაწვრთნა რთულია, შეიძლება წარმოიქმნას პრობლემები სხვა ძაღლებთან ურთიერთობისას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბულტერიერი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბულტერიერი***
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№ 203). აგებულია 1903 წელს. 

სახლი ორსართულიანია. მაღალი ნაგებია აგურით, ოთახების ბლოკი, ქუჩის გასწვრივ. მცირედ წაგრძელებულ სწორკუთხედ ქმნის და ქუჩისკენ აგურით დეკორირებული ფასადით გამოდის. ფასადი თანაბარი ინტერვალებით განლაგებული, ბრტყელი თაღით გადახურული კარ-სარკმლებით არის დანაწევრებული. სარკმლებს შორის და ფასადის კიდეებში ვიწრო, პილასტრისებრი შვერილებია, რომლებიც ქვედა სართულზე რუსტირებულია, ზედაზე კი გლუვი. თითოეული ღიობის თავზე სოლისებრი, საჭექი ქვაა. სართულშუა და მეორე სართულის გადახურვის დონეზე. მთელ სიგრძეზე, მაღალი, საფეხუროვანი ლაეგარდანია გამოყვანილი, ფასადი დაგვირგვინებულია პარაპიპეტით, რომელიც დაბალი, პილასტრისებრი შვერილებით და ოდნავ შეღრმავებული ნიშნებით არის დანაწევრებული. მსგავსი ნიშნებია სარკმლების ქვემოთაც. პარაპეტის ცენტრში, ნახევარწრიული ფრონტონით დასრულებული, მცირე შემაღლლებაა. ფრონტონის არეში, გამოსახულია შენობის აგების თარიღი - 1902 წელი. ფასადზე მცირე ზომის ლითონის აივანზეა შეკიდული. ეზოს მხარე სახეშეცვლილია, ამოშენებულია და შელესილია ცემენტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 126.
კრასნოდარის ფილარმონია
**გრიგორი პონომარენკოს სახელობის კრასნოდარის ფილარმონია** — ერთ-ერთი გამორჩეული კულტურული დაწესებულება კრასნოდარში. ჩამოყალიბდა 1939 წლის 10 მაისს. 1997 წლიდან მას ეწოდა კომპოზიტორის გრიგორი პონომარენკოს სახელი. 2011 წლიდან კრასნოდარის ტერიტორიის კულტურის სახელმწიფო საბიუჯეტო ინსტიტუტი „კრასნოდარის ფილარმონია გრიგორი პონომარენკოს სახელობის". ფილარმონიის მთავარი ფუნქცია კონცერტების ორგანიზება და ჩატარებაა.

ისტორია
-------

1935 წელს ყოფილმა ზამთრის თეატრმა, რომელმაც ერთი წლით ადრე მიიღო მაქსიმ გორკის სახელი, შეიძინა მუდმივი დრამატული ჯგუფი, ხოლო 1937 წელს სახელმწიფო ფილარმონიის საზოგადოების კრასნოდარის ფილიალმა მუშაობა დაიწყო სწორედ მის დაქვემდებარებაში.

1934 წლიდან 1937 წლამდე კრასნოდარში იყო აზოვ-შავი ზღვის რეგიონალური ფილარმონიის ფილიალი [1].

1939 წელს გამოიცა ბრძანება კრასნოდარის რეგიონალური ფილარმონიის საზოგადოების შექმნის შესახებ. იმავე წლის მაისში გაიხსნა პირველი საკონცერტო სეზონი. დიდი სამამულო ომის დროს, დაწესებულების საქმიანობა შეჩერდა. კრასნოდარის ნაცისტური ჯარებისგან განთავისუფლების შემდეგ ფილარმონიის საზოგადოებამ განაახლა მუშაობა.

1997 წელს ფილარმონიას კომპოზიტორის, სსრკ სახალხო არტისტის გრიგორი პონომარენკოს სახელი მიენიჭა.

ნაგებობა
--------

ფილარმონიის თანამედროვე შენობა მდებარეობს კრასნოდარის ცენტრში, კრასნაიას 55 და გოგოლის 65 ქუჩების გადაკვეთაზე მდებარე შენობაში. 1909 წელს აშენებული შენობა არქიტექტურული ძეგლია. 

ფილარმონიის შენობა აიგო 1909 წელს აკადემიკოს შეხტელის პროექტის მიხედვით.

თეატრში პირველი დადგმა იყო აიდა (ოპერა). პრემიერა შედგა 1909 წლის 2 ოქტომბერს. აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად მას არ ჰყავდა საკუთარი დასი.

მოგვიანებით თეატრს ეწოდა დრამატული თეატრი, ხოლო 1939 წლიდან შენობაში განთავსებულია კრასნოდარის რეგიონალური ფილარმონია.

ფილარმონიის ისტორიაში განსაკუთრებული ეტაპი იყო გამოჩენილი კომპოზიტორის, სსრკ სახალხო არტისტის გრიგორი პონომარენკოს მოღვაწეობა. 1973 წელს იგი კრასნოდარში ჩავიდა. მისი მუშაობის ყუბანის პერიოდი ძალიან ნაყოფიერი და ნათელი იყო. მისი ნამუშევრები ხუთ კონტინენტზე არის შესრულებული. სწორედ მისი დამსახურებით იქმნება ნამუშევრები კრასნოდარისა და ყუბანის შესახებ ადგილობრივი პოეტების ლექსებზე, სიმღერების ციკლები ბლოკისა და ესენინის ლექსებზე , მუსიკა ფილმებისთვის.

გრიგორი პონომარენკოს სახელობის კრასნოდარის ფილარმონიის ამჟამინდელი დირექტორია ვერონიკა პონომარენკო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт филармонии

სქოლიო
------

1. ↑  ФИЛАРМОНИЯ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-05. ციტირების თარიღი: 2010-03-03.
**გაშ-ბარკა**, (ტიგ. ጋሽ-ባርካ, ინგლ. Gash-Barka) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მისი ფართობია — 33 200 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 708 800 ადამიანს. ამ მონაცემების მიხედვით გაშ-ბარკის პროვინცია ერიტრეის მესამედს შეადგენს.

გეოგრაფია
---------

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ანსების პროვინციას, აღმოსავლეთიდან მაეკელის (ცენტრალური) და დებუბის (სამხრეთი) პროვინციებს; დასავლეთიდან სუდანთან და სამხრეთიდან ეთიოპიასთან.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

გაშ-ბარკის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბარენტუ. სხვა ქალაქები: აკორდატი (ყოფილი ადმინისტრაციული ცენტრი), მოლკი, სებდერატი და ტესენეი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:

* ქალაქი აკორდატი
* ქალაქი ბარენტუ
* დგჰე
* ფორტო
* გოგნე
* ჰაიკოტა
* ლოგო-ანსება
* მენსურა
* მოგოლო
* ქალაქი მოლკი
* ომჰაჯერი (Omhajer) (Guluj)
* შამბუკო
* ტესენეი
* ზემო გაში

ეკონომიკა
---------

პროვინციას ეძახიან «მკვებავს», რადგანაც იქ განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. 2005 წელს, არსებული მონაცემებით, პროვინციაში ითვლებოდა 3,5 მილიონ სულზე მეტი შინაური ცხოველი და ბევრი აქლემი. პროვინციაში ნაპოვნია მარმარილო და სხვა სასარგებლო წიაღისეული, მათ შორის — ოქრო. აუგაროში შენარჩუნებულია ძველი მაღაროები და იმ დროის მაღაროს მოწყობილობები, როდესაც იტალიელები აქ ოქროს მოპოვებას აწარმოებდნენ.

თითქმის მთელი ადგილობრივი მოსახლეობა ჯანმრთელად და დაუღლელად გამოიყურებიან, რაც საკმაოდ იშვიათი მოვლენაა აფრიკის ამ რაიონში.

მარცვლეული კულტურები და ექსპორტი
--------------------------------

* ბანანი
* პომიდორი
* ბამბა
* ხახვი
* ფეტვი
* შირბახტი
* ბულგარული წიწაკა
* ნესვი

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-24. ციტირების თარიღი: 2015-10-24.
2. ↑  Citypopulation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერიტრეის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* ანსება
* გაშ-ბარკა
* დებუბავი-კეი-ბაჰრი
* დებუბი
* მაეკელი
* სემიენავი-კეი-ბაჰრი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გრიგოლ**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გრიგოლ**. |

გრიგოლი, ოშკის ტაძრის მშენებელი. გამოსახულება რელიეფებიან ბოძზე.
**გრიგოლი** — ოშკის ტაძრის მშენებელი, მოღვაწეობდა X საუკუნეში. 

მოხსენიებულია ოშკის ტაძრის ასომთავრულით შესრულებულ დიდ სამშენებლო წარწერაში: „მე გრიგოლ ღირსმყო ღმერთმან მსახურებისა ამას მათსა ღმრთისა მიმართ, და მე ვიყავ საქმესა ზედამდგომი". ამავე წარწერაში მოხსენიებულ ისტორიულ პირთა მიხედვით (ადარნასე III-ის ძენი — ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით III კურაპალატი) წარწერა X საუკუნის 60-იანი წლებით თარიღდება. მუხლმოდრეკილი, ხელებაპყრობილი გრიგოლი გამოსახულია ტაძრის სამხრეთ გალერეაში რელიეფებიან ბოძზე, ვედრების კომპოზიციის ქვეშ. ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით, ოშკის მშენებელი გრიგოლი შესაძლოა X საუკუნის საეკლესიო მწერალი და მთარგმნელი გრიგოლ ოშკელი იყოს.

ლიტერატურა
----------

* ბერიძე ვ. ძველი ქართველი ოსტატები, თბ. 1967;
* ჯობაძე ვ. ადრეული შუა საუკუნეების ქართული მონასტრები ისტორიულ ტაოში, კლარჯეთსა და შავშეთში, თბ. 2007;
* *ბერიძე ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 153.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიგაური**. |

**დავით გიგაური** (დ. 15 იანვარი, 1986) — ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური მცველი. 2010-2011 წლებში ირიცხებოდა საფეხბურთო კლუბ „გაგრაში", მას შემდეგ თავისუფალი აგენტია.

კარიერა
-------

### საკლუბო

დავით გიგაურმა საფეხბურთო კარიერა თბილისის „დინამოში" დაიწყო, სადაც საფეხბურთო სკოლა ავაზადან მოხვდა. ჯერ იყო დინამო–2, შემდეგ „დინამოს" პირველი გუნდი. 2004–05 წლის სეზონი გიგაურმა თბილისის „ლოკომოტივში" გაატარა, თუმცა მალე ისევ „დინამოში" დაბრუნდა. შემდეგ იყო საჩხერის „ჩიხურა", თბილისის „მერანი" და მისთვის ყველაზე შედეგიანი „გაგრა". 2010 წელს იმყოფებოდა რუსთავის „მეტალურგში", შემდეგ ისევ გაგრაში დაბრუნდა, სადაც 2011 წლამდე ითამაშა, შემდეგ კლუბი თავისუფალი აგენტის სატუსით დატოვა და ფეხბურთი მიატოვა. 2010-11 წლების სეზონში დავით გიგაურმა მხოლოდ თასის გათამაშების მატჩები ჩაატარა და დაეხმარა გუნდს გამხდარიყო თასის მფლობელი

### სანაკრებო

2006 წელს დავითი ახალგაზრდულ ნაკრებში გამოიძახეს, ხოლო 2008 წელს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელმა ექტორ რაულ კუპერმა ეროვნულ ნაკრებში გამოიძახა, თუმცა გიგაურს თამაშის შანსი არ მისცემია.

ტიტულები
--------

* უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2004/2005, 2009/2010
* პირველი ლიგა ჩემპიონი (1): 2010/2011
* საქართველოს თასი გამარჯვებული (1): 2010/2011
* საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2005/2006

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)
**ელენე აბაშიძე** (დ. 18 მარტი, 1922, ჭიათურა) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ჰიდროლოგიის სპეციალობით.

განაწილებით მუშაობა დაიწყო სოფელი პერევისის საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად და სასწავლო ნაწილის გამგედ 1944 წელს. მუშაობდა თბილისის მოზარდთა სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად და პარალელურად საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების მეთოდისტად 1945-1946 წლებში. 1951-1962 წლებში წყვეტილად მუშაობდა განათლების სისტემაში, სატყეო მეურნეობის სამინისტროში მეთოდისტად, ამავე სამინისტროს მელიორაციულ ექსპედიციაში ჰიდროგეოლოგად, "კავკასნახშირგეოლოგიაში" ჰიდროგეოლოგად, რამაც განაპირობა მისი შემდგომი სპეციალიზაცია. ასპირანტურის კურსი გაიარა საქართველოს ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში გრუნტის მექანიკის განყოფილებაში, ჰიდროლოგიისა და საინჟინრო გეოლოგიის სპეციალობით 1952-1956 წლებში. 1968-1982 წლებში მუშაობდა ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1989-1995 წლებში კი ეკოლოგიური ექსპერტიზის სამმართველოში უფროს მეთოდისტად. მუშობა გააგრძელა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდროგეოლოგიისა და საინჟინრო გეოლოგიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. საკანდიდატო დისერტაციაში წამოჭრა კარსტის შესწავლის პრობლემები, კერძოდ, მან პირველმა უარყო მეცნიერებაში დამკვიდრებული "ხსნადობის თეორია". სადოქტორო დისერტაციამ აღიარება მოუტანა ავტორს ამერიკის ბიბლიოგრაფიების საერთაშორისო ინსტიტუტში და მეცნიერ ქალთა ნამუშვრებს შორის "წლის ქალის" წოდება და სიგელი დაიმსახურა. გამოქვეყნებული აქვს 40-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. იკვლევდა საქართველოს კარსტულ უბნებში არსებული წყალსაცავების ფილტრაციულ საკითხებს. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — "გლაუკონიტიანი კირქვების ხსნადობა კარსტის განვითარებასთან კავშირში შაორის კარსტული მხარის მაგალითზე" 1967 წელს, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა — "კარბონატულ ქანებში კარსტის წარმოშობის ჰიდროქიმიური და ჰიდრო-დინამიური მექანიზმი" 1998 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* წყალსაცავების ფუნდამენტში ფილტრაციისაგან ბეწვისოდენა სიგანის ნაპრალების დროში გაგანიერების ექსპერიმენტალური მონაცემები და მისი განსაზღვრის მეთოდი - თბ. 2014, გვ. 28
* ეკოლოგიის საფუძვლების ზოგიერთი საკითხები, კითხვარების სახით - თბ. შპს "კაბადონი", 2001, გვ. 136

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი - თბ. 2003, გვ. 15

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელენე აბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვენიამინ ფლეიშმანი** (რუს. Вениами́н Ио́сифович Фле́йшман; დ. 20 ივლისი, 1913, ბეჟეცკი, ტვერის ოლქი, — გ. 14 სექტემბერი, 1941, კრასნოე სელო, ლენინგრადის ოლქი) — საბჭოთა პერიოდის ებრაული წარმოშობის რუსი კომპოზიტორი.

ლენინგრადის კონსერვატორიაში დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ხელმძღვანელობით სწავლობდა (1939-1941), ამ პერიოდში დაიწყო ერთ-აქტიანი ოპერის როტშილდის ვიოლინოს შექმნა ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის მიხედვით. 

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას ფლეიშმანი ფრონტზე წავიდა მოხალისედ და მოკლეს ვიდრე ოპერის დასრულებას მოასწრებდა. შოსტაკოვიჩმა მოახერხა ხელნაწერების გადარჩენა ალყაშემორტყმული ლენინგრადიდან, თავად დაასრულა იგი და მის ორკესტრირებას ხელმძღვანელობდა 1943-44 წლებში. შოსტაკოვიჩმა ოპერის დასრულება 1944 წლის 5 თებერვლით დაათარიღა. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა მის გამოქვეყნებასა და შესრულებას.

ოპერის მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 1960 წლის 20 ივნისს სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის შეხვედრაზე, მოსკოვში, მოსკოვის ფილარმონიული საზოგადოების წევრთა შესრულებით. სცენაზე პირველად შესრულდა 1968 წლის აპრილში, ლენინგრადში კამერული ოპერის ექსპერიმენტულ სტუდიაში. მხატვრული ხელმძღვანელი იყო სოლომონ ვოლკოვი, დირიჟორი — მაქსიმ შოსტაკოვიჩი.

ლიტერატურა
----------

* Лившиц А. Вениамин Флейшман, ― М. 1964
მკვიდრი მოსახლეობა შემორჩენილია სამრეთ შტატში ამასონასში და დასავლეთით სულიას შტატის ანდებში.
**ვენესუელის მკვიდრი ხალხები** შეადგენენ ვენესუელის მოსახლეობის დაახლოებით 1.5%-ს, თუმცა ვენესუელელების უმეტესობას ჰყავს წინაპრები ადგილობრივი ხალხებიდან. მკვიდრი მოსახლეობის უმეტესობა კონცენტრირებულია სამხრეთის ტროპკულ ტყეებში ამასონასის შტატში სადაც ისინი მოსახლეობის დაახლოებით 50%-ს შეადგენენ, და ანდებში შტატ სულიას ტერიტორიაზე. ადგილობრივ ხალხებში ყველაზე მრავალ რიცხოვანია ვაიუ, რომელთა რაოდენობაც დაახლოებით 200,000-ს შეადგენს. ისინი ცხოვრობენ სულიაში მარაკაიბოს ტბასა და კოლუმბიის საზღვარს შორის. ადგილობრივი მოსახლეობის მეორე დიდი ჯგუფი (დაახლოებით 100 000) ცხოვრობს სამხრეთის მეჩხერად დასახლებულ ამასონანის, ბოლივარისა და დელტა-ამაკუროს შტატებში. ისინი წარმოადგენენ მინიმუმ 26 ეთნიკურ ჯგუფს, მათ შორის: იანომამო, პემონები, ვარაო, ბანივა , კალინა , მოტოლონე-ბარი და იეკუნანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვენესუელის მკვიდრი ხალხები***

* Ethnic Map of Venezuela by census

სქოლიო
------

1. 1 2  Van Cott (2003), "Andean Indigenous Movements and Constitutional Transformation: Venezuela in Comparative Perspective", *Latin American Perspectives* 30(1), p52
2. 1 2 3  Richard Gott (2005), *Hugo Chávez and the Bolivarian Revolution*, ვერსო. p202
**ბატონიშვილი ელენე ბაგრატიონი** (დ. 1753 — გ. 17 ივნისი, 1786) — მეფე ერეკლე II-ისა და დარეჯან დედოფლის ასული.

ელენესთან სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა თავად ზაქარია ანდრონიკაშვილს, მაგრამ 1770 წელს ერეკლემ ქალიშვილი იმერთა მეფის სოლომონ I-ის ძმას არჩილს მიათხოვა. წყვილს შეეძინა ვაჟი დავითი, იმერეთის მომავალი მეფე სოლომონ II-ის სახელით და ორი ქალიშვილი — ბარბარე და მაია. 1775 წელს არჩილი გარდაიცვალა და 1785 წელს ელენე რუსეთიდან დაბრუნებულ ზაქარია ანდრონიკაშვილს მისთხოვდა. 1786 წელს მათ შეეძინათ ქალიშვილი ხორეშანი (მომავალში პოეტ გრიგოლ ორბელიანის დედა); ელენე კი ამ მშობიარობას გადაჰყვა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი დ*. „ბატონიშვილი ელენე ერეკლეს ასული ბაგრატიონი და მისი შთამომავლები", „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები" N2 გვ. 11-17 —თბილისი, „უნივერსალი" 2016 ISSN 1512-3154

სქოლიო
------

1. ↑   (1996) რედ. დუმინი, ს.ვ..: *Дворянские роды Российской империи. Том 3. Князья* (Russian). Moscow:  Linkominvest,   გვ. 71.
2. ↑    (1980) რედ. Montgomery, Hugh: *Burke's Royal Families of the World, Volume 2*. London:  Burke's Peerage,   გვ. 67. ISBN 0850110297.
3. ↑  **Lua-ს შეცდომა in მოდული:Citation/CS1 at line 4027: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil).**
**ვენის კლასიკური სკოლა** (*გერმ.* Wiener Schule, ~ 1780-1827), ევროპული მუსიკის სტილის მიმართულება, რომელშიც ძირითადად სამი ვენაში მოღვაწე მუსიკოსი — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი, იოზეფ ჰაიდნი და ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი — ერთიანდება.

ისტორია
-------

XVIII საუკუნის მანძილზე ევროპის ქვეყნებში მიმდინარეობდა ინსტრუმენტულ მუსიკაში ახალი ჟანრებისა და ფორმების ჩამოყალიბის პროცესი. ამ პროცესმა სრულყოფილი სახე მიიღო და მწვერვალს მიაღწია სწორედ "ვენის კლასიკურ სკოლაში" სამი ზემოთხსენებული მუსიკოსის შემოქმედბაში.

ვენის კლასიკური სკოლის კომპოზიტორებმა გააერთიანეს მრავალი მანამდელი ჟანრი, ფოლკლორული მუსიკიდან მოყოლებული ბაროკოს პოლიფონიამდე; გაერთიანდა მრავალი გერმანული, იტალიური და ფრანგული მუსიკალური სტილი და მიმდინარეობა; იხვეწება მრავალი ჟანრი. ყალიბდება სონატური-სიმფონიური ფორმა — სამ-ოთხ ნაწილიანი ფორმა, რომელიც თითქმის ყველა ხელოვნების დარგში გამოიყენება. პირველი ნაწილი არის სონატური ფორმის, მას ხშირად სონატურ ალეგროს უწოდებენ. ის კონტრასტულობის პრინციპს ეფუძნება, ეს გამოიხატება არა ნაწილებს შორის, არამედ თავად ნაწილებშიც. ციკლის მეორე ნაწილი ნელია. ის ან არის ვარიაციული ფორმის, ან რთული სამნაწილიანი კონტრასტული შუა ნაწილით. მესამე არის "მენუეტი". ის ყველაზე ახლოსაა ყოფაში გავრცელებულ მუსიკალურ ჟანრებთან. მენუეტი, როგორც წესი, იწერება რთული სამნაწილიანი ფორმით, რომლის შუა ნაწილია ტრიო. ტრიოს ბოლოში არის ნიშანი D. C.- da capo, რაც პირველი ნაწილის უცვლელი სახით გამეორებას ნიშნავს. მეოთხე ნაწილი, ფინალი, აჯამებს მთელ სონატურ-სიმფონიურ ციკლს. ფინალი, როგორც წესი, ჩქარ ტემპში იწერება, ფორმა კი განსხვავებულია. ხშირად ესაა რონდო, სადაც მუდამ ბრუნდება მთავარი თემა — რეფრენი, მას ენაცვლება განსხვავებული ეპიზოდები. ზოგჯერ ფინალი სონატური ფორმით იწერება, ზოგჯერ კი რონდო-სონატურით, რომელშიც შერწყმულია რონდის და სონატური ფორმის ნიშნები. 

ი. ს. ბახის შვილის კარლ ფილიპ ემანუელ ბახის შემოქმედებამ, დიდი როლი ითამაშა ჰაიდნის შემოქმედებრივი ცხოვრების განვითარებაზე. მოცარტი თავის მრავალრიცხოვან მოგზაურობებში ეცნობოდა მნიშვნელოვან ადამიანებს, ი.ს. ბახს, რომელმაც მოცარტს იტალიური ოპერა და მანჰაიმის სკოლა გააცნო. აგრეთვე იგი იცნობდა ჰენდელისა და ი.ს. ბახის შემოქმედების მნიშვნელოვან ნაწილს. მოგვიანებით მოცარტის და ჰაიდნის შემოქმედებას ეცნობა ბეთჰოვენი, რაც დიდ გავლენას ახდენს მასზე.

ვენა
----

ვენა, ამ დროს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრი იყო ევროპის სხვა დიდ ქალაქებთან - პარიზთან და ლონდონთან ერთად. გადამწყვეტი როლი ვენის კლასიკური სკოლის შექმნაში ითამაშა მოცარტის გადასვლამ ვენაში. იქ ჰაიდნთან ერთად მოღვაწეობის დროს ყალიბდება და იხვეწება სიმებიანი კვარტეტი და პუბლიკაზე ყველაზე გავლენიანი ფორმა — სიმფონია.
*Asplenium*
ეუსპორანგიუმიანი გვიმრა
ჩადუნა
**გვიმრები** (ლათ. Psilotopsida) — უმაღლესი სპოროვანი მცენარეების ტიპი; აერთიანებს როგორც ბალახოვან, ისე ხემაგვარებს, აქვთ მეტწილად დიდი ფოთლები, ზოგს მარტივი, ზოგს მრავალჯერ ფრთართული; ნორჩი ფოთოლი ლოკოკინასავით არის დახვეული. უმეტესად ჩრდილის მცენარეები არიან. ბალახოვანი გვიმრების ღერო უფრო ხშირად მიწისქვეშა დატოტვილი ფესურაა. მასზეა განლაგებული მიწისზედა კვირტებიც. ტროპიკებში შემორჩენილია მეზოზოური ხანის ხისებრი გვიმრები, რომელთა ღერო 20 მ-მდე სიმაღლისაა. მერქანი უმეტესად კიბისებრტრაქეიდებიანია. გვიმრები მრავლდებიან ვეგეტატიურად მიწისქვეშა ფესურებით, ზოგჯერ ჩეკია კვირტებით. უსქესო გამრავლება ხდება სპორანგიუმებში განვითარებული სპორებით. სპორანგიუმის კედელი უჯრედების ერთ ან მრავალ შრეს მოიცავს და აქვს გამხსნელი რგოლი სქელგარსიანი უჯრედებით. სპორანგიუმების ჯგუფები ჩვეულებრივ ქმნიან სორუსებს, რომლებიც ხშირად დაფარულია საბურაველით (ინდუზიუმით). სპორის გაღივების შედეგად ვითარდება წინაზრდილი — ჰაპლოიდური სქესიანი თაობა — გამეტოფიტი. არის დიპლოიდური უსქესო თაობა — სპოროფიტი. ქინაზრდილზე განლაგებულია სასქესო ორგანოები — არქეგონიუმები და ანთერიდიუმები. კვერცხუჯრედის განაყოფიერება ხდება ტენიან გარემოში, მოძრავი მრავალშოლტიანი მამრობითი სასქესო უჯრედებით — აპერმატოზოიდებით. განაყოფიერებული კვერცხუჯრედებიდან ვითარდება ახალი გვიმრები (დიპლოიდი).

გვიმრები გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე, უმეტესად ტენიან ტროპიკებში. მათი მრავალგვარი სასიცოცხლო ფორმიდან ზოგიერთი ხავსებს წააგავს, ზოგი მრავალწლოვანი ბალახებია, ზოგი კი ნამდვილი ხეები. მცირეოდენი სახეობები წყალში იზრდება. ზოგი (ქსეროფიტები) მშრალ ადგილებზეც გვხვდება. მრავალი ტროპიკული გვიმრა ბინადრობს ხის ღეროებსა და ფოთლებზე (ეპიფიტები). გვიმრები იყოფიან სამ კლასად: პირველადი გვიმრები (Primofilices) ნამარხი ფორმებია. აქვთ დიქოტომიურად დატოტვილი ღერო და ტოტების ბოლოზე განლაგებული სპორანგიუმები. ტოლსპორიანები, იშვიათად განსხვავებულსპორიანები არიან; ეუსპორანგიუმიან გვიმრებს (Eufilices) უინდუზიუმო მრავალშრიანი სპორანგიუმის კედელი აქვთ. მათი რამდენიმე სახეობიდან ყველა ტოლსპორიანია. ლეპტოსპორანგიუმიან გვიმრებს (Leptofilices) აქვთ ერთშრიანი სპორანგიუმის კედელი, აგრეთვე ინდუზიუმი. ზოგი ფორმა ტოლსპორიანია, ზოგი — განსხვავებულსპორიანი. ეს გვიმრები ყველაზე ფართოდ არიან გავრცელებული. შეიცავენ 10 ათასამდე სახეობას. იყოფიან სამ რიგად: ნამდვილ გვიმრებად (Filicales), მარსილიასნაირებად (Marsiliales) და სალვინიასნაირებად (Salviniales).

საქართველოში გვხვდება როგორც ეუსპორანგიუმიანი, ისე ლეპტოსპორანგიუმიანი გვიმრების ზოგიერთი სახეობა. ჭარბობს ნამდვილი გვიმრები, რომელთა 14 ოჯახის 54 სახეობა იზრდება ყველგან — დაბლობებიდან მოკიდებული ალპური სარტყლის ჩათვლით. სახეობათა უმეტესობა გავრცელებულია დასავლეთ სართველოს ტენიან ტყეებში.

ლიტერატურა
----------

* *დოლუხანოვი ა. მიქელაძე ი.* Pteropsida, წგნ.: საქართველოს ფლორა, ტ. 1, თბ. 1971;
* *კომარნიცკი ნ. ა. კუდრიაშოვი ლ. ვ. ურანოვი ა. ა.* მცენარეთა სისტემატიკა, თბ. 1973;
* *Криштофович А. Н. Палеоботаника,* 4 изд. Л. 1957;
* *Тахтаджян А. Л.* Высшие пастения, т. 1, М.-Л. 1956;
* *მიქელაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 143.
**გვიმი** — ჭის თავზე დადგმული ზღუდე ან „ჯურღმულის თორნე წყალთათჳს" (საბა). ფართოდ არის გავრცელებული დასავლეთი საქართველოს დაბლობ ადგილებში. ჭის გვიმი სხვადასხვა მასალისაგან მზადდება. თიხის გვიმი ცილინდრული ფორმისაა, ოდნავ ძირგაგანიერებული და გეომეტრიული ორნამენტით ან ანთროპომორფული სახეებით შემკული; ქვის გვიმს ან მთლიანი ქვიდან თლიან (იგი ცილინდრული მოყვანილობისაა) ან რიყის ქვით აშენებენ (მომრგვალო ანდა ოთხკუთხედი); ხის გვიმი ფორმით ოთხკუთხაა. გვხვდება ცემენტის გვიმებიც. ჭაში ჩადგმული გვიმი ცილინდრულია, მომეტებულად თიხისაა, იშვიათად თლილი ქვისა. იყენებენ ნესტიან ადგილებში. მისი მთავარი დანიშნულებაა ჭის კედლების გამაგრება (ჰიდროიზოლაცია). არსებობს წყაროს გვიმიც (უმთავრესად სამეგრელოშია გავრცელებული). იგი მცირე ზომისაა, ცილინდრული, როგორც წესი, თიხისა; წყაროს თვალში სანახევროროდაა ჩამჯდარი და წყლის გამოსასვლელად მილი ან ნახვრეტები აქვს გაკეთებული.

* გვიმი ასევე ეწოდება საკვამლე მილის იმ ნაწილს, რომელიც სახურავის ზევითაა.

ლიტერატურა
----------

* *თოდუა რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 143.
**გლორია ალ ბრავო პუებლო** (ესპ. *Gloria al Bravo Pueblo* — *მამაცი ხალხის დიდება*) — მიღებულ იქნა ვენესუელის ეროვნულ ჰიმნად 1881 წლის 25 მაისს, პრეზიდენტ ანტონიო გუსმან ბლანკოს მიერ. ტექსტი ეკუთვნის ფიზიკოსსა და ჟურნალისტ ვისენტე სალიასს, რომელმაც ის 1810 წელს დაწერა. მუსიკა მოგვიანებით შექმნა მუსიკოსმა ხუან ხოსე ლანდეატამ. 1840 წლიდან მელოდია ცნობილია როგორც *ვენესუელური მარსელიეზა* (*La Marsellesa Venezolana*), რითაც მიუთითებენ მის მსგავსებას საფრანგეთის ეროვნულ ჰიმნთან.

ტექსტი
------

**CORO**
*Gloria al bravo pueblo que el yugo lanzó*
*la ley respetando la virtud y honor*
*Gloria al bravo pueblo que el yugo lanzó*
*la ley respetando la virtud y honor*
**I**
*"¡Abajo Cadenas! ¡Abajo Cadenas!"*
*gritaba el Señor, gritaba el Señor,*
*y el pobre en su choza Libertad pidió.*
*A este santo nombre temblo de pavor,*
*el vil egoísmo, que otra vez triunfó.*
*A este santo nombre,*
*A este santo nombre temblo de pavor,*
*el vil egoísmo, que otra vez triunfó.*
*El vil egoísmo, que otra vez triunfó.*
**CORO**
**II**
*Gritemos con brío, gritemos con brío,*
*"¡Muera la opresión! ¡Muera la opresión!"*
*Compatriotas fieles, la fuerza es la unión.*
*Y, desde el Empíreo el Supremo Autor*
*un sublime aliento al pueblo infundió.*
*Y, desde el Empíreo,*
*Y, desde el Empíreo el Supremo Autor*
*un sublime aliento al pueblo infundió.*
*Un sublime aliento al pueblo infundió.*
**CORO**
**III**
*Unida con lazos, unida con lazos,*
*que el Cielo formó, que el Cielo formó,*
*la América toda existe en Nación.*
*Y si el despotismo levanta la voz,*
*seguid el ejemplo que Caracas dio.*
*Y si el despotismo,*
*Y si el despotismo levanta la voz,*
*seguid el ejemplo que Caracas dio.*
*Seguid el ejemplo que Caracas dio.*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვენესუელის დროშა
* ვენესუელის გერბი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვენესუელის ჰიმნი***

* (ესპანური) Efemérides Venezolanas დაარქივებული 2020-05-01 საიტზე Wayback Machine. , for detailed information.
* (ინგლისური) Download an Instrumental Version of the Venezuelan Anthem დაარქივებული 2007-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* Gloria al Bravo Pueblo - Himno Original y Primera Bandera de Venezuela (1810)
* Gloria al Bravo Pueblo (short version 1987) - Orquesta Sinfónica Simón Bolivar
* Gloria al Bravo Pueblo - Presidental Honor guard Band
* Gloria al Bravo Pueblo (ceremony version) by Orquesta Sinfónica Simón Bolivar
* Gloria al Bravo Pueblo by Orquesta Sinfónica Simón Bolivar

 ხ • გ • რ**სამხრეთი ამერიკა**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **სუვერენული სახელმწიფოები**
არგენტინა ·
ბოლივია ·
ბრაზილია ·
გაიანა ·
ეკვადორი ·
ვენესუელა
კოლუმბია ·
პანამა\* ·
პარაგვაი ·
პერუ ·
სურინამი ·
ტრინიდადი და ტობაგო\* ·
ურუგვაი ·
ჩილე ·
**დამოკიდებული**
არუბა\* (ნიდერლანდები) ·
ფოლკლენდის კუნძულები (გაერთიანებული სამეფო) ·
საფრანგეთის გვიანა (საფრანგეთი) ·
ნიდერლანდების ანტილის კუნძულები\* (ნიდერლანდები) ·
სამხრეთ გეორგია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები (გაერთიანებული სამეფო)
\* აქვს ტერიტორიის ნაწილი სხვა კონტინენტზეც (ჩრდილოეთი ამერიკა). |
გვიდობალდო და მონტეფელტრო,  
 რაფაელის ნახატი
**გვიდობალდო და მონტეფელტრო** (*იტალ.* Guidobaldo da Montefeltro) (დ. 1472, გუბიო, იტალია — გ. 11 აპრილი , 1508, ფოსომბრონე, იტალია) — ურბინოს ჰერცოგის ფედერიკო III და მონტეფელტროსა და მისი მეუღლის ბატისტა სფორცას ვაჟი და ურბინოს მე-4 ჰერცოგი 1482 წლიდან.

1489 წელს გვიდობალდომ იქორწინა ელიზაბეტა გონძაგაზე (1471–1526), მანტუის ჰერცოგის ფედერიკო I-ის ასულზე. ის და მისი მეუღლე ხელგაშლილ ცხოვრებას ეწოდნენ და რენესანსის ეპოქის დიდებულთა ცხოვრების კლასიკურ მაგალითს წარმოადგენდნენ. 1497 წელს ჩეზარე ბორჯამ გვიდობალდო თავისი მამულებიდან განდევნა, 1502 წელს კი საერთოდ ჩამოართვა კიდეც მემკვიდრეობით მიღებული მიწები. მომდევნო 1503 წელს ჩეზარეს მამის, პაპ ალექსანდრე VI-ის სიკვდილის და ბორჯების დამხობის შემდეგ გვიდობალდომ შეძლო უკან დაებრუნებინა თავისი საჰერცოგო.

მას მემკვიდრე არ შეძენია. ამიტომ თავისი დის, ჯოვანას ვაჟი ფრანჩესკო მარია I დელა როვერე იშვილა და ამით ურბინო დელა როვერეს დინასტიის ხელში გადავიდა, ვიდრე ის XVII საუკუნეში პაპის ოლქს არ შეურთდა.

ლიტერატურა
----------

* Bernardino Baldi: Vita e fatti di Guidobaldo I. da Montefeltro, duca d'Urbino; o.O. 1821.
**გომის მარიდაშვილების მარანი** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომის მარიდაანთ უბანში, ვარდენ მარიდაშვილის ბაღში. თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა (სავარაუდოდ, ხის კოჭებს ეყრდნობა), ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი და თაროები მაღალ ნიშებში; იატაკი მიწითაა დაფარული, მიწითაა ამოვსებული საწნახელიც. 

მარანი (9,1X4,75 მეტრზე) ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ერთადერთი თაღიანი შესასველი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. შენობის დასავლეთ ნაწილში, მთელი კედლის სიგრძეზე, მისგან 1,4 მეტრზე დაცილებით დაბალკედლებიანი (სიმაღლე 1 მეტრი) ყურძნის საწური აუზია. მის დასავლეთით, მთელი კედლის სიმაღლეზე, ღრმა ხისთაროებიანი ნიშია, აღმოსავლეთით სამი შედარებითი პატარა ნიშია, სამხრეთ კედელში კი - ორი დიდი ხისთაროებიანო ნიში. ასეთივე ნიში დასავლეთ კედელშიცაა. ნიშებს აგურის თაღი აქვს. შენობის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები გარედან მიწაშია ჩამჯდარი, აღმოსავლეთ კედელი ყრუა.

ლიტერატურა
----------

* *მარსაგიშვილი გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 148.