recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თელავის სემინარია**, გაიხსნა 1782 წელს მეფის სასახლის სკოლის ბაზაზე. სასწავლო-ორგანიზაციულ მხარეს ხელმძღვანელობდა ანტონ კათოლიკოსი, რომელსაც მხარში ედგნენ დოსითეოზ ჩერქეზიშვილ-ნეკრესელი, ფილიპე ყაითმაზაშვილი, გაიოზ და დავით რექტორები. თელავის სემინარია სახელმწიფო კმაყოფაზე იყო და სწავლება კლერიკალურ-სქოლასტიკურ პრინციპს ემყარებოდა. მოსწავლეებს იღებდნენ წოდებრივი განსხვავების მიუხედავად. ასწავლიდნენ გრამატიკას, რიტორიკას, ფილოსოფიას, მათემატიკას, ღვთისმეტყველებას. ხშირად ეწყობოდა მოსწავლეთა დეკლამაციები და დისპუტები. სემინარიის მასწავლებლებისა და მოსწავლეების მაღალი აკადემიური დორნის მაჩვენებელია საჯარო პაექრობის ტექსტი. დისპუტი მოეწყო თელავის სემინარიის მსმენელთა შემოწმების მიზნით სემინარიის არსებობის ერთი წლის თავზე 1783 წლის 28 მაისს თემაზე „მოკლედ ცხადჰყოფისათვის საღრამატიკოთა ჰაზრთა სარგებლობისა"; გაიოზ რექტორს წარუდგენია 12-მუხლიანი თეზისები. იმის მიხედვით, თუ როგორ განმარტავდნენ სემინარისტები თითოეულ თეზისს, მოწმდებოდა მათი ცოდნა. თელავის სემინარიამ 1801 წლამდე იარსება.

ლიტერატურა
----------

* *გამსახურდია ს.* ქსე, ტ. 4, გვ. 647, თბ. 1979
რიცხვი {\displaystyle \scriptstyle {\sqrt {2}}} ირაციონალურია.
**ირაციონალური რიცხვი** — მათემატიკაში ნებისმიერი ნამდვილი რიცხვია, რომელიც არ არის რაციონალური რიცხვი, ანუ რომლის წარმოდგენა არ შეიძლება {\displaystyle {\frac {m}{n}}} წილადის სახით, სადაც {\displaystyle m\,\!} მთელი რიცხვია, ხოლო {\displaystyle n\,\!} — ნატურალური.

უსასრულო არაპერიოდულ ათწილადს ირაციონალური რიცხვი ეწოდება. ირაციონალურ რიცხვთა სიმრავლე I ასოთი აღინიშნება.

რაციონალურ და ირაციონალურ რიცხვთა გაერთიანებას ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლე ეწოდება და R ასოთი აღინიშნება.

ზოგიერთი სიდიდის გასაზომად საკმარისი არ არის რაციონალური რიცხვები. კერძოდ, არსებობენ მონაკვეთები, რომელთა სიგრძე რაციონალური რიცხვით არ გამოისახება. ასეთია მაგალითად, იმ კვადრატის გვერდი, რომლის ფართობი 2 კვადრატული ერთეულის ტოლია. მართლაც, თუ კვადრატის გვერდის სიგრძე რაციონალური რიცხვით გამოისახება, მაშინ იგი წარმოიდგინება p/q უკვეცი წილადის სახით და მართობულია ტოლობა (p/q)2=2.

აქედან p2=2q2, ამიტომ p2 ლუწი რიცხვია, მაშასადამე ლუწი იქნება p-ც(რადგან კენტი რიცხვის კვადრატი ყოველთვის კენტია), ე.ი. p=2k სადაც k ϵ N და p2=2q2 ტოლობიდან მიიღება,

4k2=2q2 ⇒ q2=2k2
 ე.ი. q<sup>2</sup> ლუწი რიცხვია და ასევე ლუწი იქნება q-ც.

მიიღება, რომ p და q ლუწი რიცხვებია, ეს კი ეწინააღმდეგება დაშვებას, რომ p/q უკვეცი წილადია.

ამრგიგად, აღნიშნული კვადრატის გვერდის სიგრძის გამოსახვა რაციონალური რიცხვით შეუძლებელია.

ამრიგად ირკვევა, რომ არ არსებობს რაციონალური რიცხვი რომლის კვადრატი 2, 3, 5, 6 … რიცხვების ტოლია. ასეთი რიცხვები მიეკუთვნებიან ე.წ. ირაციონალური რიცხვების ჯგუფს.

N, Z0, Z, Q და R რიცხვთა შორის არსებობს შემდეგი დამოკიდებულება:

R ⊃ Q ⊃ Z0 ⊃ Z ⊃ N
რაც ე.წ. ეილერის წრეების მეშვეობით შემდეგნაირად გამოისახება:

დალაგების თვისებები:

1. 1.ნებისმიერი ორი a და b ნამდვილი რიცხვისათვის სრულდება ერთი და მხოლოდ ერთი შედეგი თანაფარდობიდან: a=b a>b a<b
2. 2.თუ a<b, მოიძებნება ისეთი c რიცხვი, რომ a<c<b.

შეკრების თვისებები:

1. 1.a+b=b+a (შეკრების კომუტაციურობა)
2. 2.(a+b)+c=a+(b+c) (შეკრების ასოციაციურობა)
3. 3.a+0=a
4. 4.a+(-a)=0 (a და -a მოპირდაპირე რიცხვებია)
5. 5.თუ a=b, მაშინ a+c=b+c, სადაც c ნებისმიერი რიცხვია

გამრავლების თვისებები

1. 1.ab=ba (გამრავლების კომუტაციურობა)
2. 2.(ab)c=a(bc) (გამრავლების ასოციაციურობა)
3. 3.a\*1=a
4. 4.a\*0=0
5. 5.თუ a=b, მაშინ ac=bc
6. 6.a\*1/a=1 (a≠0),(a და 1/a ურთიერთშებრუნებული რიცხვებია)
7. 7.(a+b)c=ac+bc (შეკრების დისტრიბუციოლობა გამრავლების მიმართ).
**დისკრეტული მათემატიკა**, *სასრული მათემატიკა* — მათემატიკის დარგი. შეისწავლის დისკრეტული სტრუქტურების თვისებებს, როგორც თვით მათემატიკაში ისე სხვა მეცნიერულ დისციპლინებში მათემატიკის გამოყენების დროს. ასეთი სტრუქტურებია სასრული ჯგუფები, ტიურინგის მანქანა, ალგებრული სტრუქტურები, გრაფები, გამოთვლილი სქემების გარკვეული სახეობანი და ა. შ.

დისკრეტული მათემატიკა მათემატიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა, რომელშიც შეიძლება გამოიყოს დისკრეტული მათემატიკისთვის დამახასიათებელი კვლევის საგანი, მეთოდები, ამოცანები და ამოცანების სპეციფიკა. ეს გაპირობებულია პირველ რიგში იმით, რომ კლასიკური მათემატიკის ძირითადი ცნებები ზღვრისა და უწყვეტობის შესახებ აქ არ გამოდგება და ამიტომ დისკრეტული მათემატიკის მრავალი ამოცანისათვის კლასიკური მათემატიკის ძლიერი მეთოდები, როგორც წესი, მიუღებელია. 

დისკრეტული მათემატიკა თვითონაც მოიცავს მათემატიკის რამდენიმე უძველეს დარგს, როგორიცაა რიცხვებისა და გრაფთა თეორია. დისკრეტული მათემატიკის პოპულარულობას დიდი კავშირი აქვს კომპიუტერთან (ალგორითმების თეორია, თეორიული ინფორმატიკა და ა.შ.).

დისკრეტული მათემატიკის ქვედარგებია: 

* კომბინატორული ანალიზი
* კოდირების თეორია
* ფუნქციური სისტემების თეორია
* მათემატიკური ლოგიკა
* ალგორითმების თეორია
* გრაფთა თეორია
* კომბინატორიკა
* თამაშების თეორია
* ლამბდა აღრიცხვა
* ლოგიკური პროგრამირება
* ფუნქციონალური პროგრამირება

დისკრეტულ მათემატიკას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ძელი ეგვიპტელები ძვ. წ. II ათასლეულში განიხილავდნენ ნატურალური რიცხვების შეკრებისა და გამრავლების ალგორითმების ძიების საკითხებს, პითაგორელთა სკოლაში კი — ნატურალურ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხებს და ა. შ. მოგვიანებით (XVII-XVIII საუკუნეებში) წარმოიქმნა კომბინატორული ანალიზისა და დისკრეტული ალბათობის თეორიის ელემენტები (ბ. პასკალი, პ. ფერმა და სხვა), ხოლო რიცხვთა თეორიის, ალგებრისა და გეომეტრიის ზოგად პრობლემებთან დაკავშირებით — ალგებრის უმნიშვნელოვანესი ცნებები: ჯგუფი, რგოლი, ველი და ა. შ. (ჟ. ლაგრანჟი, ე. გალუა და სხვა). დისკრეტულმა მათემატიკამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია კიბერნეტიკის შექმნასთან დაკავშირებით. მათემატიკური კიბერნეტიკა — კიბერნეტიკის თეორიის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მათემატიკის პოზიციებიდან შეისწავლის პრაქტიკული მოთხოვნებით განპირობებულ მრავალფეროვან პრობლემებს, — იდეებითა და ამოცანებით ამდიდრებს დისკრეტულ მათემატიკას, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება ის არის, რომ მათემატიკური ხასიათის ამოცანებს გარდა იგი განიხილავს ალგორითმულ ამოხსნადობასა და კონკრეტულ ამომხსნელი ალგორითმების ამოხსნასთან დაკავშირებულ ამოცანებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 570.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება  დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მათემატიკის მთავარი დარგები |
| --- |
|  |
| 
* ალგებრა
* უმაღლესი ალგებრა
* წრფივი ალგებრა
* ანალიზი
* ფუნქციონალური ანალიზი
* კომპლექსური ანალიზი
* რიცხვითი ანალიზი
* დიფერენციალური განტოლებები
* რიცხვთა თეორია
* დისკრეტული მათემატიკა
* სიმრავლეთა თეორია
* ლოგიკა
* კატეგორიათა თეორია
* გეომეტრია
* ალგებრული გეომეტრია
* ტოპოლოგია
* ალგებრული ტოპოლოგია
* დიფერენციალური ტოპოლოგია
* ალბათობის თეორია
* სტატისტიკა
 |

 |
**დავიდ ოსპინა რამირესი** (ესპ. David Ospina Ramírez; დ. 31 აგვისტო, 1988) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი, „ნაპოლის" და კოლუმბიის ეროვნული ნაკრების მეკარე.

კარიერა
-------

17 წლის ასაკში დავიდ ოსპინამ იდებიუტა კოლუმბიური „ატლეტიკო ნასიონალის" პირველ გუნდში. შემდეგ სეზონებში ოსპინა თავისი გუნდის ძირითადი შემადგენლობის მეკარედ ჩამოყალიბდა. 20 წლის ასაკში მას ჰქონდა შემოთავაზებები მადრიდის „ატლეტიკოსა" და „ბოკა ხუნიორსისგან", თუმცა იმ წელს კოლუმბიელი სამშობლოში დარჩა.

### ნიცა

2008 წლის 1 აგვისტოს ოსპინა ფრანგულ „ნიცას" შეუერთდა. ტრანსფერის ღირებულებამ ორი მილიონი ევრო შეადგინა. პირველი მატჩი ახალი გუნდის შემადგენლობაში ოსპინამ 2008 წლის 18 ოქტომბერს ითამაშა გასვლით მატჩში „მონაკოს" წინააღმდეგ, რომელიც მისმა კლუბმა 2-1 მოიგო.„ნიცაში" გატარებული ექვსივე სეზონში დავიდი გუნდის ძირითადი შემადგენლობის მეკარე იყო.

### არსენალი

2014 წლის 28 ივლისს დადასტურდა ოსპინას ტრანსფერი ლონდონის „არსენალში". ტრანსფერის ღირებულებამ 4 მილიონი ევრო შეადგინა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დავიდ ოსპინა"** ვიკისაწყობში.
* დავიდ ოსპინა National-Football-Teams.com-ზე
* დავიდ ოსპინა TheFinalBall.com-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  David Ospina.
2. ↑  MONACO VS NICE 1-2.
3. ↑  Arsenal sign Colombia goalkeeper Ospina.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ნიკო სულხანიშვილის ქუჩაზე (№ 52). თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით.

სახლი სულხანიშვილის ქუჩის აღმართზე დგას და ქუჩის მხარეს გრძივი ფრონტით იშლება. ქუჩის მხრიდან იგი სართულნახევრიანია, ეზოს მხარეს კი — ორსართულიანი. ქუჩისპირა ფასადი, კარ-სარკმლების ღიობებით, სიმეტრიულადაა დანაწევრებული. ნახევარსართული ლავგარდნითაა გამოყოფილი. სარკმლებს გასდეწვს აგურით გამოყვანილი, ვიწრო თარო. ფასადი ლავგარდნითა და საკმაოდ მაღალი პარაპეტით სრულდება, რომელიცმართკუთხა ჩაღრმავებებითაა დანაწევრებული. ასეთივე ჩაღრმავებებია სარკმლების ქვეშაც. განსაკუთრებით საზეიმოდაა გაფორმებული ხის, დეკორატიული კვეთით შესრულებული, სადარბაზო კარი. მის ორივე მხარეს, კედელში, აგურით გამოყვანილი, მრგვალი სვეტებია ჩადგმული. კარის თავზე ამაღლებულია პარაპეტიც, რომელიც აგურით გამოყვანილი დეკორატიული მოტივებითაა გაფორმებული, გვერდებზე კი მრგვალი, პატარა სვეტებია ჩადგმული. ეზოს მხარეს პირველი სართული მიწის დონეზე გამოდის. მეორე სართულზე ხი ძველი აივანი შემინულია. მისი ერთი მხარე გამოდის სახლის მთავარ ფასადზეც. აივანს შენარჩუნებული აქვს ხის ძველი სვეტები და ჭვირული მოაჯირი. ეზოსკენ, სიღრმეში, მას ეკვრის გვიანდელი შემინულთავიანი, ორსართულიანი მინაშენი. ქუჩის მხარეს ეზოს გასდევს რიყის ქვით ნაშენი გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 109-110.
**ირაფის რაიონი** (ოსურ.Ирæфи район) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალიტეტი (მუნიციპალური ოლქი), რომელიც შედის ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკა - ალანიას შემადგენლობაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ჩიკოლა. აღნიშნული სოფელი მდებარეობს ირაფის რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ურუხის მარჯვენა ნაპირთან არც ისე შორს, მდინარის ორივე ნაპირზე, ამავე სახელწოდების ჩიკოლა (ზმეიკა). მდებარეობს ვლადიკავკაზის ჩრდილო-დასავლეთით 70 კმ-ში.

გეოგრაფია
---------

ირაფის ოლქი მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება საქართველო სამხრეთით, ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკა დასავლეთ და ჩრდილოეთით, და დიგორისა და ალაგირის ოლქები აღმოსავლეთით. ტერიტორიის უმეტესობა მთებით არის გარშემორტყმული. ირაფის რაიონში ყველაზე დიდი მდინარეებია ურუხ, ჰაზნიდონი და ლესკენი. უბნის ფართობია 1376 კმ².

რაიონის სახელი მომდინარეობს მდინარე ურუხის ოსური სახელწოდებიდან - ირაფი (ოსურ.Iræf/æræf), რომელიც მიედინება მთელ რეგიონში.

ეკონომიკა
---------

რაიონის ტერიტორიაზე არის 5 კოლექტიური მეურნეობა და 4 სახელმწიფო მეურნეობა. ასევე რაიონში მდებარეობს: 4 სამრეწველო საწარმო, სამომხმარებლო მომსახურების კომპლექსი, საბინაო და კომუნალური მომსახურების საწარმოები, ცენტრალური უბნის საავადმყოფო, 14 საშუალო სკოლა, საგზაო მშენებლობის განყოფილება და სხვა დაწესებულებები.

ტურიზმი
-------

ტურიზმის თვალსაზრისით ძალიან საინტერესოა ირაფის რაიონი. უზარმაზარი ისტორიული, კულტურული და ბუნებრივი ძეგლები და ღირსშესანიშნაობები, ისევე როგორც ძველი მთის სოფლები თავიანთი უნიკალური ისტორიით, კონცენტრირებულია სწორედ ამ რაიონში. რეგიონის ერთ–ერთი ტურისტულად მიმზიდველი და პოპულარული ადგილია დაცული ბუნებრივი ტერიტორია - ალანიას ეროვნული პარკი. აქ გადის უამრავი, ტურისტული ბილიკი. აქ დასვენების უამრავი ფორმაა: ლაშქრობა და ცხენებით სარგებლობა, ასევე ტურისტს აქავს შესაძლებლობა თხილამურებით სრიალის.

კულტურა
-------

ირაფის რაიონში განთავსებულია: ნანა ზადალესკის სახელობის მუზეუმი (დიგორის ხეობაში, სოფელ ზადალესკის მახლობლად).
სახალხო თეატრი - სოფელ ჩიკოლაში, 2015 წლისთვის რაიონში ფუნქციონირებს 17 ბიბლიოთეკა, რომელთაგან: 1 საოლქო-ცენტრალური ბიბლიოთეკა, საოლქო საბავშვო ბიბლიოთეკა, სამეცნიერო ბიბლიოთეკა და სხვა ზოგადი სოფლის ბიბლიოთეკებია. წიგნების ფონდის მთლიანი მოცულობაა 90 000 წიგნი. ირაფის რეგიონში ასევე არის მუსიკალური და სამხატვრო სკოლა.

ტრანსპორტი
----------

რეგიონის გზების საერთო სიგრძეა 328 კმ. ირაფის რაიონში არ არსებობს სარკინიგზო ქსელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაფის რაიონი
* Ирафская швейная фабрика (производство спецодежды)
**დისკორდიანიზმი** (ლათინური სიტყვიდან *discordia*, *უთანხმოება*) — 1980-იანი წლებიდან ინტერნეტში გავრცელებული რელიგიის პაროდია, შედეგი ნეოწარმართული ტალღებისა[1]. მსოფლიო რელიგიებისაგან განსხვავებით, რომლებიც ქადაგებენ ჰარმონიას, დისკორდიანიზმი აღმერთებს ქაოსს. დისკორდიანიზმის მთავარი ღვთაებაა ერისი, უთანხმოების ძველბერძნული ქალღმერთი, რომელმაც განხეთქილების ვაშლი შეაგდო პელევსისა და თეტიდას ქორწილში. 

რელიგიას საფუძვლად უდევს წიგნი *Principia Discordia* (1958 ან 1959), რომელიც დაწერეს ომარ ჰაიამ რავენჰურსტმა (კერი ტორნლი) და მალაკლიპს უმცროსმა (გრეგ ჰილი).

საქვეყნო პოპულარობა დისკორდიანიზმმა მოიპოვა რობერტ ანტონ უილსონის წყალობით, რომელმაც იგი აქტიურად გამოიყენა თავის რომანში „ილუმინატუს!" („The Illuminatus! Trilogy"(ინგლისური)) (1975)

დისკორდიანიზმი, რომელიც თავდაპირველად ფან-კულტურას წარმოადგენდა, თანდათან რელიგიის პაროდიად ჩამოყალიბდა და საბოლოოდ ინტერნეტფოლკლორის მყარი შემადგენელი ნაწილი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* THE PRINCIPIA DISCORDIA or, How I Found the Goddess and What I Did To Her When I Found Her (ინგლისური)
* Principia Discordia
* Principia Discordia, перевод на русский с английского под ред. אדני Кайф

ლიტერატურა
----------

* Malaclypse the Younger: Principia Discordia. ISBN 3-9333-2120-4.
* Robert Shea, Robert A. Wilson: Iluminatus – Das Auge in der Pyramide. ISBN 3-499-24272-9.
* Robert Shea, Robert A. Wilson: Iluminatus – Der goldene Apfel. ISBN 3-499-24273-7.
* Robert Shea, Robert A. Wilson: Iluminatus – Leviathan. ISBN 3-499-24274-5.
* Robert Anton Wilson: Die Illuminati Papiere ISBN 978-3-499-15191-0.
* Robert A. Wilson: Cosmic Trigger – Die letzten Geheimnis der Illuminaten oder an den Grenzen des erweiterten Bewusstseins. Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1985, ISBN 978-3-499-15649-6

სქოლიო
------

1. ↑  David Chidester: Authentic Fakes: Religion and American Popular Culture. University of California Press, 19. März 2005, ISBN 978-0-520-93824-3, S. 198-9.
**დოდო ქართველიშვილი** (დ. 29 სექტემბერი, 1943, სამტრედია) — ქართველი ექიმი, პროფესორი.

ბიგრაფია
--------

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1966-1978 წლებში იყო კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამედიცინო კლინიკური კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ართროლოგიური განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1978-1993 წლებში ანთებითი რევმატული დაავადებების განყოფილების გამგე. 1993-1995 წლებში რესპუბლიკური სამეცნიერო-პრაქტიკული რევმატოლოგიური ცენტრის ანთებითი რევმატული დაავადებების განყოფილების გამგე, 1996-1998 წლებში ამავე ცენტრის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1998 წლიდან აღნიშნული ცენტრის დირექტორი. ავტორია 115 სამეცნიერო ნაშრომისა ართროლოგიური და შემაერთებელი ქსოვილის სისტემური დაავადებების მკურნალობისა და დიაგნოსტიკის, ეპიდემიოლოგიის საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს „რევმატოლოგიის ცნობარი" (1996). არის 4 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი და ერთი სადოქტორო დისერტაციის კონსულტანტი. რევმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. აკადემიკოს ვ. წითლანაძის სახელობის საქართველოს ს/პ რევმატოლოგიური ცენტრის დირექტორი. ექიმთა დიპლომის შემდგომი განათლების თბილისის სახელმწიფო აკადემიის კათედრის გამგე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „რევმატოლოგიური ართრიტით დაავადებულთა ბალნეოთერაპიის ზოგიერთი მეთოდებით მკურნალობის შედარებითი ეფექტურობა", დაიცვა 1974 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მენჯ-ბარძაყის სახსრების დაზიანება ანთებითი რევმატული დაავადებებით შეპყრობილ ავადმყოფებში (კლინიკო-რენტგენოლოგიური სიმპტომატიკა, ადრეული დიაგნოსტიკა, პროგნოზი", დაიცვა 1990 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* რევმატოლოგიის ცნობარი, თბილისი, მეცნიერება, 1996, გვ. 404

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 282

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დოდო ქართველიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დოდოთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოდოთში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. 

ეკლესია სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 4 კმ-ზე მდებარეობს. დარბაზული ეკლესია ნაგებია ადგილობრივი ჯიშის, რუხი ფერის ქვის დიდი და საშუალო ზომის კვადრებით.

აღმოსავლეთით ასიმეტრიული აბსიდა შეიძლება კედლის დეფორმაციის შედეგი იყოს. აბსიდას კუთხეებში ორი სწორკუთხა ნიშა აქვს, ცენტრში კი თაღოვანი სარკმელი. კედელზე მიდგმულია ტრაპეზის ქვა. კონქი სფერულია. კანკელისაგან გადარჩენილია ჩრდილოეთი ნახევრის მცირე ფრაგმენტი.

კამარა და ჩრდილოეთ კედლის ზედა, აღმოსავლეთი ნაწილი ჩამონგრეულია, ისევე როგორც დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთი ნაწილი. ამ კედლის სარკმლისაგან მხოლოდ სამხრეთი წიბოა გადარჩენილი.

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. სამხრეთი კედლის მთელი დასავლეთი ნახევარი ისეა დაზიანებული, რომ კარების კონტური არ იკითხება.

ინტერიერის კედლები ნაგებია ფლეთილი ქვით, ფასადები კი დიდი ზომის კვადრებით. სამხრეთ კედელთან დევს მასიური არქიტრავი, რომელზედაც ამოკვეთილია სამმაგი ლილვისაგან შედგენილი რკალი. ფასადები მრავალ ადგილასაა დაზიანებული; ჩამოყრილია საპერანგე ქვები; კედლები დაბზარულია; ამოსულია მცენარეულობა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 57
დოგერ-ბენკი
**დოგერ-ბენკი** (ინგლ. Dogger Bank; ნიდერლ. Doggersbank; გერმ. Doggerbank) — დიდი ქვიშიანი მარჩხობი ჩრდილოეთის ზღვის თავთხელ ზონაში, ინგლისის აღმოსავლეთი სანაპიროდან დაახლოებით 100 კმ-ში. გამყინვარების უკანასკნელი პერიოდის განმავლობაში იყო ევროპისა და ბრიტანეთის კუნძულების დამაკავშირებელი ხმელეთის დიდი მასივის ნაწილი, რომელიც დღეს დოგერლენდის სახელწოდებითაა ცნობილი. დოგერ-ბენკი მეთევზეებისათვის დიდი ხანია ცნობილი როგორც ნაყოფიერი სათევზაო მარჩხობი. სახელი ეწოდა ჰოლანდიური თევზსაჭერი გემის დოგერის მიხდვით, რომელსაც შუა საუკუნეებში ძირითადად ვირთევზას დასაჭერად იყენებდნენ. გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 260 კმ-ზე, სიგანე 30-60 კმ. სიღრმე მერყეობს 15-36 მ-ის ფარგლებში, რაც დაახლოებით 20 მ-ით ნაკლებია, ვიდრე გარემომცველი წყლების სიღრმე. ფართობი დაახლოებით 17,600 კმ². მნიშვნელოვანი სათევზაო რაიონია; დიდი რაოდენობით იჭერენ ვირთევზასა და ქაშაყს. 

მარჩხობის სიახლოვეს გაწოლილია რამდენიმე ჩაძირული ხომალდი. დოგერ-ბენკი იდენტიფიცირებულია როგორც ოკეანური გარემო, რომელიც უჩვენებს ფიტოპლანქტონის ფორმების მაღალ, პირველრიგით ნაყოფიერებას მთელი წლის განმავლობაში. ამასთან დაკავშირებით, სხვადასხვა ჯგუფებმა წამოწიეს აზრი დოგერ-ბენკის ზღვის ნაკრძალის შექმნასთან დაკავშირებით. გეოლოგიური თვალსაზრისით, დოგერ-ბენკი უფრო მეტად პლეისტოცენის განმავლობაში ჩამოყალიბებული მორენაა. გამყინვარების უკანასკნელი პერიოდის განმავლობაში იგი დაკავშირებული იყო კონტინენტთან ან კუნძულთან. ამ არეალში მომუშაე ტრაულერებმა დიდი რაოდენობით მოიპოვეს ტორფი, მამონტისა და მარტორქის ნარჩენები და ალაგ-ალაგ პალეოლითური სანადირო არტეფაქტები.

1931 წელს დოგერ-ბენკთან მოხდა რიხტერს შკალით 6,1 ბალიანი მიწისძვრა. მარჩხობის სამხრეთითაა კლივერ-ბენკი. მარჩხობის ტერიტორია იქცა რამდენიმე საზღვაო ბრძოლის არენად, რომელთაგან პირველი მოხდა 1781 წლის 5 აგვისტოს ბრიტანულ და ნიდერლანდურ ფლოტებს შორის. 1904 წლის 21 ოქტომბერს დოგერ-ბენკის რაიონში ადმირალ ზინოვი როჟესტვენსკის რუსულმა ესკადრამ ცეცხლი გაუხსნა ბრიტანულ თევზსაჭერ გემებს, რომლებიც შეცდომით მიიღო მხედველობაში როგორც იაპონური ნაღმოსნები. პირველი მსოფლიო ომის მსვლეობისას, 1915 წლის 24 იანვარს აქ ბრძოლა გაიმართა ბრიტანულ და გერმანულ ფლოტებს შორის. XXI საუკუნის დასაწყისიდან დოგერ-ბენკის ტერიტორია განიხილება როგორც დიდი ბრიტანეთის მე-3 წრის ქარის ელექტროსადგურის პოტენციური ადგილმდებარეობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დოგერ-ბენკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* დოგერ-ბენკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  Stride, A. H. (January 1959). "On the origin of the Dogger Bank, in the North Sea". Geological Magazine
2. ↑  The Dogger Bank - A Potential MPA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-01-28. ციტირების თარიღი: 2007-01-28.
3. ↑  Fishing for Fossils in the North Sea: The Lost World of Doggerland
4. ↑  Artificial North Sea island: Danish, Dutch and German firms launch bid to make ‘science fiction’ plan a reality
**დასახლება დლინოე** (რუს. Поселение Длинное) — XI–XIII საუკუნეების დასახლება, მდებარეობს მდინარე ჩრდილოეთის დონეცის მარჯვენა ნაპირზე, ბელოკალიტვინის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სლავური კულტურის მატარებელ ტომებს. დასახლება დლინოეზე გათხრები მიმდინარეობს 2010 წლიდან.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქი ძველ დროში ძალიან მჭიდროდ იყო დასახლებული. დასახლებების დიდი ნაწილი მდებარეობდა მდინარის ნაპირებზე. ერთსა და იმავე ადგილზე მოსახლეობა განსახლებული იყო სხვადასხვა ისტორიულ ეპოქაში. 

ძალიან ცოტა მონაცემებია შემონახული შუა საუკუნეების როსტოვის ოლქის ისტორიის შესახებ. გარკვეულ სასარგებლო ინფორმაციას ვიღებთ დასახლება დლინოეს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად. დასახლებაში არქეოლოგიური გათრები დაიწყო 2010 წელს და მას ხელმძღვანელობდა როსტოველი არქეოლოგი რ. პროკოფიევი, რომელმაც დასახლება მიაკუთვნა ძველ რუსულ დასახლებათა რიგს და დაათარიღა XI–XIII საუკუნეებით. 

არქეოლოგებს დასახლების თარიღის დადგენაში აღმოჩენილი არქეოლოგიური საგნები და XI–XIII საუკუნეების კერამიკის ნაშთები დაეხმარა. ეს მასალები ადასტურებენ, რომ დასახლებაში მცხოვრებ ადამიანებს ურთიერთობა ჰქონდათ თათარ-მონღოლებთან და სლავურ კულტურასთან.

არტეფაქტები
-----------

დლინოეს გათხრები და კვლევითი სამუშაოები დაიწყო 2010 წელს. საერთო ჯამში სულ გაითხარა 150 კვ. მეტრი ტერიტორია. არქეოლოგიური გათხრები მიმდინარეობდა მდინარის ფლატეს გასწვრივ, რათა ჩამოშლისაგან დაეცვათ არქეოლოგიური ძეგლის კულტურული ფენები. 

არქეოლოგებმა შეისწავლეს აღმოჩენილი ორმოები, რომელთაგან ორში ძვლების ნარჩენები და კერამიკა იყო წარმოდგენლი, ხოლო ხუთი — სამეურნეო დანიშნულებისა იყო. ერთ-ერთ ორმოს მსხლის ფორმა ჰქონდა, ხოლო მეორე — ქოთნის მოყვანილობისა იყო. აღმოჩენილი ორმები არ იყო ღრმა. აღმოჩენილი მასალები ძირითადად იყო კერამიკა, შინაური და გარეული ცხოველების ძვლები. აღმოჩენილი კერამიკული ქოთნები წითელი და თეთრი თიხისგანაა დამზადებული, რომლებიც შემკულია ხაზოვან-ტალღოვანი ორნამენტებით. აღმოჩენილი ამფორები არის შუა საუკუნეების კერამიკის ტრილიური და ტრაპიზონული სახეობა. ეს ადასტურებს, რომ დასახლების მაცხოვრებლებს კავშირი ჰქონდათ შავი ზღვისა და აზოვის ზღვის ბერძნულ და ვენეციურ მოსახლეობასთან. რამდენიმე არქეოლოგიურ ნივთზე წითელი საღებავით შესრულებული დამღებია აღმოჩენილი. 

კერამიკული ჭურჭლის გარდა არქეოლოგებმა რკინის დაგრეხილი ბალთები, ბრინჯაოს სარკის ნაშთები, მინის სამაჯურები და მინის მძივები აღმოაჩინეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Древнерусское поселение Длинное на Северском Донце
* «Города» И «Замки» Хазарского Каганата. Археологическая Реальность დაარქივებული 2017-10-24 საიტზე Wayback Machine.. Бассейн Дона – Северского Донца.

სქოლიო
------

1. ↑  Керамический комплекс Низовьев Дона в XI - XV вв.
დიჯეი ჩანაწერის „ფხაჭვნის" პროცესში
**დისკ-ჟოკეი** (ინგლ. disc jockey, აგრეთვე **დიჯეი**, DJ) — ადამიანი, რომელიც არჩევს და უკრავს წინასწარ ჩაწერილ მუსიკას გამიზნული აუდიტორიისთვის.

ტერმინი თავდაპირველად გამოიყენებოდა იმ რადიო წამყვანთათვის, რომლებიც მსმენელებს აცნობდნენ და მათთვის უკრავდნენ გრამოფონის ჩანაწერებს. ამ ჩანაწერებს ასევე დისკებსაც უწოდებდნენ, საიდანაც გამომდინარეობს *დისკ-ჟოკეი*. სახელი შემდგომში შემოკლდა და დღეს უფრო ხშირად *დიჯეი* გამოიყენება.

მოკლე ისტორია
-------------

1906 წელი დიჯეის დაბადების წლად მიიჩნევა. შობის ღამეს რეჯინალდ ა ფესენდენმა პირველად გადასცა არაკოდირებული რადიოსიგნალი, ეს იყო ადამიანის ხმა და მუსიკა. სიტყვა დისკ-ჟოზეიმ პირველად 1934 წელს ამერიკელი კომენტატორის უოლთერ უინჩელის მიერ გაიჟღერა. მან ეს ტერმინი რადიოწამყვან მარტინ ბლოქის მიმართ გამოიყენა, ანუ დიჯეისადმი, რომელიც მომავალში ვარსკვლავი გახდა. მოკლე ხანში ეს ტერმინი შეამოკლეს და დღეისათვის ცნობილი აბრევიატურა DJ მივიღეთ, ამას კი ახალი სიტყვა დიჯეობა მოჰყვა, რაც დიჯეის (დიჯეად) მუშაობას ნიშნავს.

40-იან წლებში რადიო სერიოზულ ზეგავლენას ახდენს კლუბებზე, ვინილის დისკები თანდათანობით მუსიკოსებს გამოდევნის საცეკვაო მოედნებიდან და სამუდამო ადგილს იკავებს. იმ ხანად აშშ-ის ბარებში მუსიკალური ავტომატები უკვე გამოიყენებოდა, რომლებიც ფირფიტებს უკრავდა, მაგრამ, მოცეკვავე წყვილებს სხვა რამ სურდათ, არა მხოლოდ ფიქსირებული მუსიკის, არამედ, გამოქსვის მოსმენა, ამიტომ, კლუბებსა და ბარებში დიჯეებისთვის ადგილიც გამოჩნდა, რომელიც მუსიკალური მართვის პულტთან ჯდებოდა და გარდა თხოვნების შესრულებისა, საკუთარი ინტერპრეტაციითაც სთავაზობდა საზოგადოებას მუსიკალურ მიქსს.

ლიტერატურა
----------

* Assef, Claudia (2000). *Todo DJ Já Sambou: A História do Disc-Jóquei no Brasil*. São Paulo: Conrad Editora do Brasil. ISBN 85-87193-94-5.
* Brewster, Bill, and Frank Broughton (2000). *Last Night a DJ Saved My Life: The History of the Disc Jockey*. New York: Grove Press. ISBN 0-8021-3688-5 (North American edition). London: Headline. ISBN 0-7472-6230-6 (UK edition).
* Broughton, Frank, and Bill Brewster. *How to DJ Right: The Art and Science of Playing Records*. New York: Grove Press, 2003.
* Graudins, Charles A. *How to Be a DJ*. Boston: Course Technology PTR, 2004.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიჯეი"** ვიკისაწყობში.
* დიჯეები საიტზე Curlie

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ზვოლე** (ნიდერლ. Zwolle) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ნიდერლანდში, მდინარე ზვარტე-ვატერის ნაპირზე. ოვერეისელის დედაქალაქი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა უდრის 120,000 ათ. ადამიანს. ფართობი 119 28 კმ².

წერილობით წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1040 წელს. როგორც ქალაქი დაარსდა 1230 წელს შემაღლებულ ჭაობიან ტერიტორიაზე. შუა საუკუნეებში იყო ჰანზის კავშირი წევრი და ციხესიმაგრე. ინგლისსა და ნიდერლანდს შორის არსებული ომის დროს 1674 წელს ციხესიმაგრე დაინგრია. 

ამჟამად ზვოლე არის სავაჭრო ცენტრი და ნიდერლანდების ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ არხების სისტემის გადაკვეთის ადგილზე მდებარე მნიშვნელოვანი სარკინიგზო კვანძი. მრეწველობა შეიცავს გემთმშენებლობასა და ტრანსპორტს, ლითონის დამუშავებას. საქალაქო ტრანსპორტის სახეობებს ქმნის ავტობუსი და ტაქსი. მდიდარია არქიტექტურული ძეგლებით, არის ხიდები, მუზეუმები, ეკლესიები.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* ლიუნენი – გერმანიის დროშაგერმანია
* ვოლოგდა – რუსეთის დროშარუსეთი
* კალინინგრადი – რუსეთის დროშარუსეთი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* ზვოლე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ზვიად ხანჯალიაშვილი** (დ. 5 იანვარი, 1983, თელავი) — ქართველი ძიუდოისტი. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2008, 2009, 2010; -100 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2011, -100 კგ). მსოფლიო თასის ორგზის გამარჯვებული (2008,2009 -100 კგ), ორგზის ვერცხლისა (2011,2012 -100 კგ) და სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 2011, 2012; -100 კგ). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2002, -100 კგ) და ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2001, -100 კგ). ძიუდოში ორგზის ევროპის ჩემპიონი (2010, ვენა, ავსტრია; 2012, ჩელიაბინსკი, რუსეთი) და მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, პარიზი, საფრანგეთი).

ძირითადი შედეგები
-----------------

| დისციპლინა | წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითი კატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ძიუდო | 2006 | ევროპის ჩემპიონატი | ტამპერე, ფინეთი | +100 კგ | 03 ﻿3rd |
| ძიუდო | 2006 | მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი | პარიზი, საფრანგეთი | +100 კგ | 01 ﻿1st |
| ძიუდო | 2010 | ევროპის ჩემპიონატი | ვენა, ავსტრია | +90კგ | 01 ﻿1st |
| ძიუდო | 2011 | ევროპის ჩემპიონატი | სტამბოლი, თურქეთი | +90 კგ | 03 ﻿3rd |
| ძიუდო | 2012 | ევროპის ჩემპიონატი | ჩელიაბინსკი, რუსეთი | +90 კგ | 01 ﻿1st |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზვიად ხანჯალიაშვილი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
* ზვიად ხანჯალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ილარიონი**. |

ილარიონ დიდი
**ღირსი ილარიონ დიდი** (ბერძ. άγιος Ιλαρίων ο αναχωρητής; დ. 291, ღაზა, პალესტინა — გ. 21 ოქტომბერი, 371) — პალესტინელი წმინდანი. ხსენების დღე ძვ. სტილით 21 ოქტომბერი, ახ. სტილით 3 ნოემბერი.

ბიოგრაფია
---------

ღირსი ილარიონ დიდი 291 წელს დაიბადა პალესტინის ქალაქ ღაზის მახლობლად, სოფელ ტაბათაში. იგი მეცნიერებათა შესასწავლად ალექსანდრიაში გაგზავნეს, სადაც ქრისტიანებს დაუახლოვდა და მოინათლა. 

ღირსი ანტონი დიდის (ხს. 17 იანვარს) ანგელოზებრივი ცხოვრების შესახებ რომ გაიგო, წმიდანი მასთან გაეშურა. მალე ილარიონი სამშობლოში დაბრუნდა, მაგრამ მშობლები გარდაცვლილი დახვდა. მან მთელი ქონება ნათესავებს და გლახაკებს დაურიგა და ქალაქ მაიუმის მახლობლად, უდაბნოში დამკვიდრდა სამოღვაწეოდ. ღირსი მამა დაუცხრომლად ებრძოდა არაწმიდა ფიქრებსა და გულისთქმებს, რომლებიც გონებას უმღვრევდა და სხეულს განუხურვებდა, ცდილობდა მძიმე შრომით, მარხვითა და ლოცვით დაეთრგუნა ისინი. დემონებს სურდათ, აჩრდილებითა და მოჩვენებებით დაეფრთხოთ უფლის რჩეული - ლოცვის დროს მას ჩაესმოდა ბავშვების ტირილი, ქალების ქვითინი, ლომებისა და სხვა მხეცების ღრიალი. ნეტარი ხვდებოდა, რომ ეშმაკები ამგვარი საშინელებით უდაბნოდან მის განდევნას ესწრაფოდნენ და გულმოდგინე ლოცვით თრგუნავდა შიშს.

ერთხელ ღირს ილარიონს ავაზაკები დაესხნენ თავს, მან კი მადლმოსილი სიტყვით დაარწმუნა ისინი, დაეგდოთ ცოდვილი ცხოვრება.

წმიდა მოსაგრის შესახებ მთელმა პალესტინამ შეიტყო. უფალმა მას არაწმიდა სულების განსხმის ნიჭი მიმადლა. წმიდანი კურნავდა სულიერი და ხორციელი სნეულებებით გვემულებს. ნეტარი მამა ხვდებოდა, თუ რომელი ვნებით იყო შეპყრობილი ესა თუ ის ადამიანი. ღირს ილარიონთან მრავლად მიდიოდნენ მისი ხელმძღვანელობით მოღვაწეობის მსურველები. 

პალესტინაში მრავლდებოდა წმიდანის კურთხევით აშენებული მონასტრები, თავად კი ერთი სავანიდან მეორეში გადადიოდა და ძმათა შორის მკაცრ მოსაგრე ცხოვრების წესს განამტკიცებდა. წმიდანი თავის ქვეყანაში ისეთივე მოძღვარი იყო, როგორიც ანტონი დიდი - ეგვიპტეში. მიცვალებამდე შვიდი წლით ადრე ღირსი ილარიონი კუნძულ კვიპროსზე დასახლდა და იქ, უდაბურ ადგილას მოღვაწეობდა მანამ, სანამ უფალმა თავისთან არ მოუწოდა.

ღირსი ილარიონ დიდის სვეტი კუნძულ კვიპროსზე

ლიტერატურა
----------

* *წმიდათა ცხოვრებანი* (ივლისი–დეკემბერი), წიგნი მეორე, თბილისი, 2008 წელი.
* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ილარიონ დიდი***
**დმანისის შემოერთება** — დავით აღმაშენებლის სამეფო ხელისუფლების მიერ საქართველოს ფეოდალური მონარქიის გაძლიერება-ცენტრალიზაციისათვის გატარებული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ღონისძიება.

ქვემო ქართლში ორი მნიშვნელოვანი ცენტრი არსებობდა — სამშვილდე და დმანისი. 1110 წელს დავითმა სამშვილდე შემოიმტკიცა, ჯერი დმანისზე მიდგა. დიდგორის ბრძოლაში მუსლიმური კოალიციის შეკრებაში დმანისელმა დიდვაჭრებმა და წარჩინებულებმა გადამწყვეტი როლი ითამაშეს. მართალია, დმანისი თავისი მასშტაბებით თბილისს ჩამოუვარდებოდა, მაგრამ მასაც ამირა განაგებდა და დამოუკიდებელ პოლიტიკას აწარმოებდა. ქართული მიწა-წყლიდან ეს იყო ბოლო ქალაქი, რომელიც ჯერ კიდევ არ იყო ერთიანი ქართული მონარქიის საზღვრებში მოქცეული.

1123 წლის ზაფხულში, შირვანში ლაშქრობის შემდეგ, დავით აღმაშენებელი დასავლეთ საქართველოში გადავიდა და მცირე ხანს დაასვენა ლაშქარი. მემატიანის თქმით, მეფეს შემოდგომა გეგუთში გაუტარებია, 1124 წლის მარტში კი დავითი ქართლში გადმოვიდა და დმანისზე გაილაშქრა. როგორც ჩანს, დასავლეთ საქართველოში ყოფნისას მეფე საგანგებოდ ამზადებდა დმანისის შემოერთების ოპერაციას. ასეთი მნიშვნელოვანი ქალაქის დაუფლება ადვილი არ იყო და ამისათვის წინასწარი სამზადისიც ჩატარდებოდა.

1124 წლის მარტში დავით აღმაშენებელმა დმანისი აიღო. მემატიანე მშრალად მიუთითებს — „აიღო ქალაქი დმანისი". როგორც ჩანს, ქალაქის დასაუფლებლად დიდი ბრძოლები არ გამართულა. შესაძლებელია, ყოველმხრივ შევიწროებულ დმანისელებს თავიანთი ნებითაც ეღიარებინათ ერთიანი საქართველოს მეფის უზენაესობა. დმანისი სამეფო ქალაქად გამოცხადდა. დავითის მემკვიდრეები დიდ ყურადღებას უთმობდნენ მის განვითარებას — აშენებდნენ ტაძრებს, სასახლეებს.

ლიტერატურა
----------

* სამუშია, ჯაბა (2015). *საქართველოს ილუსტრირებული ისტორია, ტ. 6 – დავით აღმაშენებელი*. თბილისი:  პალიტრა L. ISBN 978-9941-21-755-5.
* მეტრეველი, როინ (2011). *წმინდა დავით აღმაშენებელი*. თბილისი. ISBN 978-9941-425-50-9.

სქოლიო
------

1. ↑  ჯაბა სამუშია — დავით აღმაშენებელი, 2015, გვ. 38
2. 1 2 3  როინ მეტრეველი — წმინდა დავით აღმაშენებელი, 2011, გვ. 111
3. 1 2  ჯაბა სამუშია — დავით აღმაშენებელი, 2015, გვ. 39

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავით IV აღმაშენებლის ეპოქა |
| --- |
|  |
| ოჯახი | 

|  |  |
| --- | --- |
| ცოლები | 
* *უცნობი სომეხი ქალი*
* გურანდუხტი
 |
|  |
| შვილები | 
* დემეტრე I
* ვახტანგი
* თამარი
* კატაჲ
* თამარ მრწემი
 |

 |  |
|  |
| პიროვნებები | 
* გიორგი ჭყონდიდელი
* არსენ იყალთოელი
* დიმიტრი
* ბასილ III
* იოანე VI
* ლიპარიტ V
* რატი IV
* ძაგან აბულეთისძე
* მოდისტოს აბულეთისძე
* აბულეთი
* ივანე ორბელი
* არიშიანი
* ბარამი
* ქავთარ ბარამის ძე
 |
|  |
| რეფორმები | 
* სამხედრო რეფორმები
* ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში
* რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება
* სააჯო კარი
 |
|  |
| ბრძოლები | 
* ზედაზნის ციხის აღება
* ერწუხის ბრძოლა
* სამშვილდის შემოერთება
* რუსთავის შემოერთება
* რახსის ბრძოლა
* ბოტორის ბრძოლა
* დიდგორის ბრძოლა
* თბილისის შემოერთება
* დმანისის შემოერთება
* ანისის შემოერთება
 |

 |
**ზია შავიშვილი** (დ. 2 მაისი, 1928, ქობულეთი) — ქართველი ინჟინერი, ბათუმის საპატიო მოქალაქე (2013), საქართველოს დამსახურებული მშენებელი, (1983) აჭარის დამსახურებული ინჟინერი (1971). დაჯილდოვებულია მედლით „შრომითი მამაცობისთვის".

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით.

1950 წელს მუშაობა დაიწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოს საპროექტო ინსტიტუტში; იმავე წელს სსრკ-ის მიმოსვლის გზათა მინისტრის განკარგულებით გადაიყვანეს შსს-ის განკარგულებაში და მუშაობდა შორეულ აღმოსავლეთში საბორნე გადასასვლელის მშენებლობაზე, რომელიც აერთებდა მატერიკს კუნძულ სახალინთან; 1953 წელს გადაყვანილ იქნა ქ. კუიბიშევში, სადაც მუშაობდა „კუიბიშევჰესთან" საკომუნიკაციო რკინიგზის მისასვლელების მშენებლობაზე; 1954 წლიდან საქართველოში ბრუნდება და თავისი სპეციალობით მუშაობას იწყებს ამიერკავკასიის რკინიგზის სამშენებლო ტრესტში ხელმძღვანელ თანამდებობაზე; 1957 წელს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიერ დაწინაურებული იქნა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N5 სამშენებლო ტრესტში სამშენებლო სამმართველოს ჯერ მთავარ ინჟინრად, შემდეგ უფროსად; 1976 წელს გადაიყვანეს აჭარის მინისტრთა საბჭოს კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსად, სადაც 1991 წლამდე მუშაობდა; მუშაობდა სხვადასხვა კერძო სამშენებლო სტრუქტურებში; 1975-1985 წლებში იყო აჭარის სამეცნიერო-ტექნიკური საზოგადოების თავმჯდომარე, მონაწილეობდა 2 საკავშირო ყრილობაში; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები; აჭარის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და საქართველოს ურბანიზაციის და მშენებლობის სამინისტროს საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 601-602, თბილისი, 2017 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ზია შავიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დმანისხევი**, *დბანისხევი —* ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი, აღმოსავლეთ-ტერიტორიული ერთეული შუა საუკუნეების საქართველოში, ახლანდელი ბოლნისისა და დმანისის რაიონების ტერიტორიაზე, მაშავერის ხეობის ადრინდელი სახელწოდება. აქ აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა მოწმობს, რომ დმანისხევი დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ქვის ხანაში. მდინარე მაშავერის აუზის ტერიტორია ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ქმნიდა ცალკე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთულს ქვეშისხევს (ადმინისტრაციული ცენტრი ქვეში), რომელიც ეპარქიალურად ტაშირთან ერთადერთ საეპისკოპოსოში იყო გაერთიანებული (წყაროებში დმანეეპისკოპოსი პირველად VI საუკუნეში იხსენიება). IX საუკუნიდან ქვეშისხევის ცენტრი ხდება დმანისი და ამიერიდან იგი დმანისად იწოდება. დმანისხევზე გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო-საქარავნო გზები, რომლებიც ტაშირში, ტაოში, სომხეთსა და ბიზანტიაში მიემართებოდა. აქვე გადიოდა ადგილობრივი მნიშვნელობის გზები ზურტაკეტ-თრიალეთისკენ, სამშვილდისკენ, ბოლნისისკენ, კახეთისა და ხუნანისკენ (ისტორიული გზების გაყოლებით მრავლად არის შემორჩენილი ნახიდურები და ნაციხარები). შუა ფეოდალურ ხანაში დმანისხევის უდიდესი ნაწილი სამეფო მამული იყო, გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში — ორბელიშვილების ფეოდალური საგვარეულოს ეკუთვნოდა. იმავე პერიოდში დმანისხევი — სამხედრო-ადმინისტრაციულ ერთეულ — ე. წ. „მეწინავე სადროშოში" შედიოდა. გვიანდელ ფეოდალური ხანის ბოლო პერიოდში მძიმე საგარეო ვითარებამ და შინაფეოდალურმა აშლილობამ დმანისხევის მკვიდრი მოსახლეობა აიძულა მიეტოვებინა იქაურობა. შემდგომში აქ ჩამოსახლდნენ ქართველები ჯავახეთიდან და შიდა ქართლიდან, სომხური და თურქმანული მოსახლეობა.

დმანისხევის კულტურის ძეგლთაგან აღსანიშნავია: ადრექრისტიანული ხანის საყდრები სოფ. აკაურთაში (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი) და სოფ. უკანგორში (დმანისის მუნიციპალიტეტი): აგრეთვე სტელები არქაული ჩუქურთმებით, რელიეფებით და უძველესი ქართული ასომთავრული წარწერებით.

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი ლ.* არქეოლოგიური ექსკურსიები მასავერის ხეობაში, თბ. 1941;
* *ბერძენიშვილი დ.* ქსე, ტ. 3, გვ. 595, თბ. 1978

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* **აფხაზეთი**
* **აჭარა**
* ბაზალეთი
* ბაიდარი
* ბამბაკი
* ბასიანი
* ბორჩალო
* გაგი
* გარდაბანი
* გარეკახეთი
* გაღმამხარი (კახეთი)
* გაღმამხარი (ქართლი)
* გაჩიანი
* გუდამაყარი
* **გურია**
* გუჯარეთი
* **დვალეთი**
* დიღმისხევი
* დმანისხევი
* ეგრისი
* ელისენი
* ერუშეთი
* ერწო
* **ერწო-თიანეთი**
* ვაკე
* ზემო აჭარა
* ზემო იმერეთი
* ზემო ქართლი
* ზენა სოფელი
* ზურტაკეტი
* თაკვერი
* თორთომი
* **თორი**
* **თრიალეთი**
* **თუშეთი**
* **იმერეთი**
* კაკი
* კამბეჩოვანი
* კანგარი
* **კახეთი**
* კლარჯეთი
* კოლა
* კოლბოფორი
* კუდარო
* კუხეთი
* **ლაზეთი**
* ლაზიკა
* **ლეჩხუმი**
* მაღრანდვალეთი
* მაჭახელი
* მესხეთი
* **მთიულეთი**
* მუხრანი
* მუხურისი
* ნიგალი
* ოდიში
* ოკრიბა
* პალაკაციო
* პარხალი
* **რაჭა**
* საარიშიანო
* საინგილო
* **სამეგრელო**
* სამურზაყანო
* **სამცხე**
* სანიგეთი
* საჩინო
* საჯავახო
* **სვანეთი**
* სპერი
* სურები
* **ტაო**
* ტაშირი
* ფოსო
* ფოცხოვი
* **ფშავი**
* ფხოვი
* ქართლი
* **ქვემო ქართლი**
* ქიზიყი
* ქსნისხევი
* ყაზახი
* შავშეთი
* **შიდა ქართლი**
* ცხავატი
* ცხრაძმისხევი
* წანარეთი
* წებელდა
* წილკანი
* წოფოფორი
* წუქეთი
* ჭართალი
* ხადა
* ხანდო
* **ხევი**
* **ხევსურეთი**
* ხერკი
* ხორტევანი
* ხორძენე
* ხუნანი
* **ჯავახეთი**
* ჯიქეთი
* ჰერეთი
 |

 |
**დრეიმონდ ჯამალ გრინი** (დ. 4 მარტი, 1990) — ამერიკელი პროფესიონალი კალთბურთელი, რომელიც თამაშობს გოლდენ სტეიტ უორიორსში და არის საერთაშორისო საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) წევრი. გრინი, რომელიც თამაშობს ფორვარდის პოზიციაზე, დასახელებული იქნა, როგორც NBA-ის ყველა დაცვითი გუნდი და გაიმარჯვა NBA-ის ფინალებში 2015 წელს უორიორსებთან ერთად. გრინი დასახელებული იქნა NBA All-Star-ის მოთამაშედ.

გრინი გაიზარა საგინაუში (მიჩიგანი), და ითამაშა კოლეჯის კალათბურთი მიჩიგანის სახელმწიფო სპარტანების მამაკაცების კალათბურთს, სადაც ის დაეხმარა სპარტანებს ორჯერ გასულიყვნენ ფინალში დიდი ათეულის კონფერენციის ჩემპიონატზე. მისი ოთხწლიანი კოლეჯის კარიერის დროს მან მიიღო საერთაშორისო პატივი და მრავალი ჰონორარიც, ასევე აიღო დიდი ათეულის წლის მეორეკურსელი მოთამაშის წოდება, NCAA კაცების კალათბურთის და NABC-ის ეროვნული ასოციაციის წლის ეროვნული მოთამაშის წოდება. 

გრინი, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან წუთებს თამაშობს უორიორსის თამაშებზე, დასახელებული იქნა როგორც მრავალმხრივი მოთამაშე. მას შეუძლია როგორც დაცვაში ისე შეტევაში კარგად თამაში.

უმაღლესი სკოლის კარიერა
-----------------------

გრინი თამაშობდა სიგინაუს უმაღლესი სკოლის კალათბურთის გუნდში, რომლის მწვრთნელი იყო ლოუ დავკინსი. 2005-2006 წლებში გრინი თამაშობდა როგორც მეორეკურსელი, ერთ თამაშზე კი ის 12 ქულასა და 11 მოხსნას იღებდა. 2006-2007 წლებში მან როგორც დაბალი კურსის სტუდენტმა ერთ თამაშზე , 25 ქულა და 13 მოხსნა დააგროვა.

20017 წლის 14 ნოემბერს, გრინი შეუერთდა National Letter of Intent-ს, რომ ეთამაშა კოლეჯის კალათბურთი მიჩიგანის სახელმწიფო სპარტანების მამაკაცების კალათბურთის გუნდში.

2007-2008 წლებში გრინმა როგორც დამამთავრებელი კურსის სტუდენტმა, თამაშში 20 ქულა და 13 მოხსნა ააგროვა და ორჯერ დაბლოკა ორი წლის გამარჯვებული გუნდის ერ--ერთი მოთამაშე ერთ თამაშზე. ის ოფიციალურად დაინიშნა როგორც *Detroit Free Press* ყველა შტატის საოცნებო გუნდის კაპიტნად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სტეფან კარი
* გოლდენ-სტეიტ უორიორსი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Michigan State bio დაარქივებული 2017-01-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Draymond Green Bio. *msuspartans.com*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — იანვარი 9, 2017. ციტირების თარიღი: January 1, 2013.
2. ↑  Men's Basketball Adds Impressive Recruiting Class. *msuspartans.com* (November 14, 2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 15, 2014. ციტირების თარიღი: December 15, 2014.
**ევროპული მურენა** (ლათ. Muraena helena) — თევზი მურენასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 150 სმ, მასა — 15 კგ. გავრცელებულია ძირითადად ხმელთაშუა ზღვაში, გვხვდება აზორის კუნძულებთან და მდინარე სენეგალის შესართავთან. აქვს გლუვი, უქერცლო კანი, რომელიც ლორწოს სქელი ფენით არის დაფარული. ზურგის ფარფლი თავის უკან იწყება მთელ ზურგს გასდევს. აქვს ფართო ყბები. კბილები უკანაა მიმართული, საკმაოდ სქელია; შეუძლია მათი წინ გამოწევა. ნადირობისას ძირითადად ყნოსვას იყენებს, მხედველობა სუსტადაა განვითარებული — თვალები მცირე ზომისაა. მსხვერპლს ეძებს წყვდიადში. გააჩნია მეორეული ყბები. სქესობრივ სიმწიფეს დაახლოებით 5 წელში აღწევს. ჩანასახის განვითარება რამდენიმე დღე გრძელდება, რაც წყლის ტემპერატურაზეა დამოკიდებული. ღია წყლებში ყრის 60 000-მდე ქვირითს; ახასიათებს გარეგანი განაყოფიერება. იკვებება კიბოსნაირებითა და თევზებით, ზოგჯერ ნარჩენებითაც.

ლიტერატურა
----------

* *ელდერტონი, დევიდ*, „ცხოველების ენციკლოპედია", მთარგმ. ნ. ბელთაძე, გვ. 16, თბ.: გამომც. „პალიტრა L", 2018.

სქოლიო
------

1. ↑  ევროპული მურენა (ინგლისური) FishBase-ის ბაზაში.
ზიარჭურჭელი
**ზიარჭურჭელი** — ერთმანეთთან ქვედა ნაწილებით შეერთებული 2 ან რამდენიმე ჭურჭელი. ერთნაირი სითხით შევსებულ ზიარჭულჭელში, რომელთა დიამეტრი საკმაოდ დიდია (შესაძლებელია კაპილარული მოვლენების უგულებელყოფა), სითხეთა ზედაპირები ერთნაირ დონეზეა, მიუხედავად ზიარჭურჭლის ფორმისა; ამაზეა დაფუძნებული ქვაბების წყალსაზომი მინებისა და სხვათა მოწყობილობა. თუ ზიარჭურჭელში სხვადასხვა სითზეა ჩასხმული, მაშინ ამ სითხეთა სვეტების სიმაღლეები (რომლებიც ათვლილია მათი ერთმანეთთან ან მესამე სითხესთან, მაგ. ვერცხლისწყალთან, შეხების ზედაპირიდან) მათი სიმკვრივების უკუპროპორციულია, რაც სითხეთა სიმკვრივის გაზომვის საშუალებას იძლევა. როდესაც ზიარჭურჭლის ერთ-ერთი მუხლი დახურულია, სითხის დონეთი სხვაობა დამოკიდებული იქნება წნევაზე დახურულ მუხლში. ამაზეა დამფუძნებული დახურული მანომეტრების მოწყობილობა. ზიარჭურჭლის წესია: უძრავ ზიარჭურჭელში ერთგვაროვანი სითხის თავისუფალი ზედაპირი ერთ დონეზე დგას, ხოლო არაერთგვაროვანის სხვადასხვაზე. თუ ზიარჭურჭელის მუხლებში ჩასხმულია ორი სხვადასხვა სითხე, რომლებიც ერთმანეთს არ ერევა, მაშინ ის სითხე, რომლის სიმკვრივეც ნაკლებია, მეტ სიმაღლეს იკავებს.

სქოლიო
------

1. ↑  ზიარჭურჭელი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ილარიონი**. |

**ილარიონ ახალი** (გ. 845) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 6 ივნისი, ახალი სტილით - 19 ივნისი.

ცხოვრება
--------

ღირსი ილარიონ ახალი ღვთისმოყვარე დიდებულების ოჯახში დაიბადა. მშობლები - პეტრე და თეოდოსია სათნოებაში წვრთნიდნენ შვილს და ღრმად განსწავლეს იგი წმინდა წერილში. თორმეტი წლის იყო წმინდა ილარიონი, როდესაც ბერად აღიკვეცა ისიხის მონასტერში ბიზანტიონის მახლობლად, იქიდან კი დალმატის მონასტერში გადავიდა, სადაც დიდი სქემა შეიმოსა და ღირსი გრიგოლ დეკაპოლელის (ხს. 3 დეკემბერს) მოწაფე გახდა. წმინდა მამა დიდ პატივს მიაგებდა თავის ღმერთშემოსილ თანამოსახელეს - ღირს ილარიონ დიდს (ხს. 3 ნოემბერს) და ცდილობდა მას მიმსგავსებოდა, ამიტომ უწოდეს ილარიონ ახალი. დალმატის მონასტერში წმინდანი მღვდლად აკურთხეს. იღუმენის გარდაცვალების შემდეგ, ძმებს სურდათ, მის ნაცვლად ღირსი ილარიონი აერჩიათ. მაგრამ, როდესაც ამის შესახებ ნეტარმა მამამ შეიტყო, ფარულად დატოვა იქაურობა და ბიზანტიონს მიაშურა.

მაშინ დალმატის მონასტრის ბერებმა წმინდა პატრიარქ ნიკიფორეს მიმართეს თხოვნით, ილარიონი მათ წინამძღვრად დაედგინა და მონასტერში დაებრუნებინა. პატრიარქის ბრძანება ღირსმა მამამ ღვთის ნებად ჩათვალა, მონასტერში დაბრუნდა და რვა წლის განმავლობაში მშვიდად განაგებდა სავანეს, მაგრამ 813 წელს ხატმბრძოლი იმპერატორის ლეონ სომეხის (813-820) გამეფებამ და მართლმადიდებელთა დევნის განახლებამ დაარღვია ძმების ცხოვრების ჩვეული რიტმი. ღირსმა ილარიონმა ხატების შეურაცხყოფაზე უარი განაცხადა და გაბედულად ამხილა იმპერატორი მწვალებლობაში, რისთვისაც მრავალი ტანჯვის დათმენა მოუხდა: იგი რამდენიმეჯერ ჩააგდეს საპყრობილეში. ცრუპატრიარქი თეოდოტი, რომელმაც განდევნილი ნიკიფორეს ტახტი დაიკავა, ცდილობდა წამებით გადაედრიკა წმინდა აღმსარებელი, მაგრამ ამაოდ. დალმატის მონასტრის ბერებს ისე ძალიან უყვარდათ მათი წინამძღვარი, ისე უნდოდათ მისი ნახვა, რომ ეახლნენ იმპერატორს და უთხრეს, რომ წმინდა ილარიონის გათავისუფლების შემთხვევაში ისინი იმპერატორის ნებას დაემორჩილებოდნენ. მაგრამ მონასტერში მოძღვართან ერთად დაბრუნებულები კვლავ ხატთა თაყვანისცემის წესის ერთგულებად დარჩნენ. განრისხებულმა ლეონ სომეხმა ისევ დაატუსაღა ღირსი ილარიონი.

უსჯულო იმპერატორი ვერ ასცდა ღვთის სასჯელს: იგი თავისმა მეომრებმა ტაძრის სწორედ იმ ადგილას აჩეხეს, საიდანაც პირველად წმინდა ხატი გადმოაგდო. ახალმა იმპერატორმა მიხეილ II-მ (820-829) გაათავისუფლა ღირსი ილარიონი და იგი განმარტოებულ კელიაში დაეყუდა. როდესაც ხატმებრძოლთაგან ნაწამები თეოდორე სტუდიელი (ხს. 24 ნოემბერს) მიიცვალა, ღირსმა მამამ იხილა, თუ როგორ აჰყავდათ ზეცად ანგელოზებს მისი სული. ხატმბრძოლი იმპერატორის თეოფილეს (829-842) დროს ღირსი ილარიონი კვლავ შეიპყრეს, სასტიკად სცემეს და კუნძულ ათუსიაზე გადაასახლეს.

თეოფილეს სიკვდილის შემდეგ წმიდა იმპერატორმა თეოდორამ (842-855) აღმსარებლები დააბრუნა გადასახლებიდან. წმინდა ილარიონიც დაუბრუნდა დალმატის მონასტერს, კვლავ მისი იღუმენი გახდა და მშვიდობით მიიცვალა 845 წელს.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
**დირსიჭალა**, *დარსიჭალა* — უბანი (ძველად — ბაღები) თბილისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი), ნავთლუღის ხევის მარჯვენა მხარეს, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ორთაჭალის მოპირდაპირედ.

ეს სახელი თბილისის სანახებში XVIII საუკუნეში გაჩნდა. აღნიშნულია თბილისის 1876 და 1910 წლების გეგმებზე. XVII-XVIII საუკუნეებში დირსიჭალას ბაღები ერთმანეთისგან მიჯნავდა ავლაბარსა და ნავთლუღს. დირსიჭალა თავისი ბაღებით, ისევე, როგორც ორთაჭალა, XIX საუკუნეშიც ინარჩუნებდა თავის მნიშვნელობას, როგორც ქალაქის პირას მდებარე ერთ-ერთი სასოფლო-სამეურნეო ერთეული. XIX საუკუნის 40-იანი წლებში ნავთლუღის სამხედრო დასახლება («Слободка Навтлуг») უშუალოდ ესაზღვრებოდა დირსიჭალას ჩრდილოეთიდან, ხოლო თვით სოფელი ნავთლუღი — აღმოსავლეთიდან. ტოპონიმი შენარჩუნებულია დღევანდელი დირსიჭალის ქუჩის დასახელებაში, ჩოლოყაშვილის (ყოფ. 5 დეკემბრის) ქუჩის მართობულად, XIX საუკუნის ბოლოს აგებული წმ. ბარბარეს (ზემო) ეკლესიის ახლოს. დირსიჭალაში ბაღები არსებობდა XX საუკუნის 50-იანი წლების ბოლომდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დირსი

ლიტერატურა
----------

* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 31-32. «საბჭოთა საქართველო», თბ. 1985;

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", გვ. 62, თბ. 2008 წელი.
**ვისოკე-მიტო** (ჩეხ. Vysoké Mýto) — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, უსტი-ნად-ორლიცის რაიონში. 12 ათ. მცხ. (2011 წლის მონაცემებით). გაშენებულია მდინარე მლინსკი-პოტოკისა და ლოუჩნის შესართავთან. ქალაქზე გადის ადგილობრივი რკინიგზის ხაზი 018, ხოცენიდან ლიტომიშლის მიმართულებით და ჩქაროსნული ავტომაგისტრალი E35 (E442), რომელიც ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს. ასევე ვისოკე-მიტოში არის ავტობუსების მწარმოებელი კომპანია Iveco Czech Republic-ის ოფისი (ყოფილი Karosa).

ისტორია
-------

დაარსდა მეფე პრჟემისლ II ოტოკარის მიერ 1262 წელს. წარმოადგენდა ერთ-ერთ სავაჭრო კვანძს პრაღა-ოლომოუცის გზაზე. 1265 წელს მეფე პრჟემისლ ოტაკარ II-ის ბრძანებით განისაზღვრა ქალაქის არქიტექტურულ-ურბანისტული სტილი. სავაჭრო გზის წყალობით ქალაქი სწრაფად განვითარდა. გამაგრდა თავდაცვითი მაღალი გალავნით, თხრილებითა და კოშკებით. 1307 წელს მეფე რუდოლფ ჰაბსბურგმა შეცვალა ქალაქის სტატუსი სადედოფლო ქალაქით, რის შედეგადაც ქალაქი გადაეცა მის მეუღლეს, დედოფალ ელიშკა რეიჩკას.

1349 წელს პირველად იხსენიება წმ. ვავრჟინის ტაძარი. 1421 წელს მცირე წინააღმდეგობის შემდეგ ქალაქი აიღეს პრაღელმა ჰუსიტმა მებრძოლებმა, რასაც ბევრი ხალხი ემსხვერპლა და ასევე დაიწვა ქალაქის ნაწილი. 1567 წელს სამეფო ქალაქებში ჩატარდა სახლების აღწერა. იმჟამად ვისოკე-მიტოში 380 სახლი იყო.

1700 წელს ხანძარს ემსხვერპლა. 1808 წელს დაანგრიეს თავდაცვითი ნაგებობები ქალაქის შესასვლელებში. 1851-1959 წლებში იყო ვისოკე-მიტოს რაიონის ცენტრი. 1879 წელს დაარსდა გიმნაზია. 1882 წელს ქალაქი მიუერთდა სარკინიგზო ქსელს. 1968-1990 წლებში იყო საბჭოთა ოკუპანტების ბაზირების ადგილი.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* გერმანიის დროშა კორბახი, გერმანია
* გერმანიის დროშა ვერლი, გერმანია
* პოლონეთის დროშა პრჟიცე, პოლონეთი
* საფრანგეთის დროშა ანონაი, საფრანგეთი
* ბულგარეთის დროშა ვარნა, ბულგარეთი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვისოკე-მიტო — ოფიციალური საიტი

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Czech location identification system — Czech Office of Surveying and Cadastre.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11379528'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24023889'></a>
2. ↑  Register of territorial identification, addresses and real estates<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12049125'></a>