recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
მემორიალური დაფა
ხიდის სტრუქტურა
**გენერალი სტეფან გროტ როვეცკის სახელობის ხიდი** (პოლ. Most gen. Stefana Grota-Roweckiego) — ხიდი მდინარე ვისლაზე ვარშავაში. აშენდა პერიოდში 1977-დან 1981 წლამდე, როგორც მსხვილი ტორუნსკის ტრასის შემადგენელი ნაწილი.

ისტორია
-------

ხიდის პირველი პროექტები ჯერ კიდევ 1960-იანებში გამოჩნდა. თავდაპირველად იგეგმებოდა, როგორც დაკიდებული ხიდი ორ პილოტზე, მოგვიანებით ეკონომიის მიზნით პროექტი შეცვალეს. საბოლოო პროექტი შემუშავებული იყო ინჟინერების გუნდით, საკონსტრუქტორო ბიუროდან „დედაქალაქი" ვიტოლდა ვიტკოვსკის ხელმძღვანელობით.

ხიდი გაიხსნა 1981 წლის 28 ნოემბერს. იმ დროს ქვეყანაში აქტიურად მუშაობდა პროფკავშირი „სოლიდარობა". ხელისუფლების მხრიდან დათმობის სახით, ხიდს მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი გენერალის სტეფან როვეცკის სახელი დაერქვა, რომელიც ცნობილია ფსევდონიმით „გროტ". ეს ფაქტი გაკვირვებას იწვევდა კომუნისტურ დროში ამიტომ, ხიდისთვის როვეცკის სახელის მინიჭებამ გამოიწვია ომის ვეტერანებისა და დემოკრატიული ოპოზიციის მასობრივი დემონსტრაციები.

აღწერა
------

სეკეროვსკის ხიდთან ერთად, გენერალი სტეფან გროტ როვეცკის სახელობის ხიდი არის ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილი ხიდი ვარშავაში და ამასთანავე ყველაზე ცოცხალი. ხიდის სიგრძე 645 მეტრია. ის შედგება ორი კონსტრუქციულად დამოუკიდებელი ნაწილისაგან, რომელთაგან თითოეულს ოთხი ხაზი გააჩნია.

ხიდი ცუდადაა ადაპტირებული ქვეითისთვისა და ველოსიპედისტებისთვის. მას გააჩნია ქვეითის ორი ზოლი, მაგრამ იმდენად ვიწროა რომ აფერხებს მოძრაობას.

რეკონსტრუქცია ავტომაგისტრალისთვის S8
------------------------------------

2009 წლის სექტემბერში დაიწყო ტორუნული ტრასის რეკონსტრუქცია ხიდთან ერთად, ის ფართოვდებოდა ათ ხაზამდე (5-5 ყოველ მიმართულებაზე). რეკონსტრუქციისა და დამაკავშირებელი ხაზის კონოტოპისა და პოვონზკოვსკოს ქუჩაზე მშენებლობის დასრულებისას მთელი მარშრუტი, ჩქაროსანი მაგისტრალის S8-ს ნაწილი გახდა.

პროექტის რეალიზირება დაგეგმილი იყო 2008-დან 2010 წლამდე, მაგრამ ქალაქს პრობლემები შეექმნა, მარიას სკლოდოვის-კიურის ახალი ხიდის მშენებლობასთან, რამაც შეჩერება გამოიწვია, რეკონსტრუქციის დროს ალტერნატიული მარშრუტების უქონრობის გამო.

რეკონსტრუქციის კონტრაკტს ხელი 2013 წელს მოეწერა. 2015 წლის ოქტომბერში სამუშაოები დასრულებული იყო და ხიდი კვლავ გაიხსნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეკონსტრუქციის პროექტის ოფიციალური საიტი (პოლონურ ენაზე) დაარქივებული 2017-05-15 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Warszawski Most gen. Stefana Grota-Roweckiego otwarty! Polish. *Polish Ministry of Development*. Polish Ministry of Development (2015-09-12).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-02. *ციტატა:* „"Anticipated completion date of October 2015. "" ციტირების თარიღი: 2017-01-25.
**გლუვბალნიანი კოლი** (ინგლ. Smooth Collie) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

ეს ჯიში მომდინარეობს 1973 წელს დაბადებული სამფერიანი ლეკვისგან, სახელად ტრეფოლდი. გლუვბალნიან კოლის აქვს ასევე გრეიჰაუნდის სისხლიც. დიდი ხნის განმავლობაში გლუვბალნიანი და გრძელბალნიანი კოლი ერთ ჯიშად ითვლებოდა, რადგან გრძელბალნიან კოლის ზოგჯერ უჩნდება გლუვბალნიანი ლეკვები. თუმცა დღესდღეობით ორივე ჯიში აღიარებულია, რადგან გამოვლინდა მათ შორის გენეტიკური განსხვავებები. გლუვბალნიანი კოლი ისე პოპულარული არ არის, როგორც გრძელბალნიანი და ძალიან იშვიათად გვხვდება დიდი ბრიტანეთის ფარგლებს გარეთ.

ის უფრო მშიშარაა ვიდრე მისი ახლო ნათესავი. მიუხედავად ამისა, ის კარგი კომპანიონია, რომელიც სწრაფად ეჩვევა ქალაქში ცხოვრებას. ძნელად უძლებს სიცხეს, კარგად ეგუება სიცივეს და ბავშვებს. ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. გლუვბალნიან კოლის აქვს წაგრძელებული დრუნჩი, აწეული ყურები, დაკუნთული თეძოები. წინა ფეხები გრძელი და ვიწროა, უკანა ფეხები გრძელი და დაკუნთულია. ბალანი მოკლე და გლუვია. სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს კრემისფერი თეთრით, მარმარილოსფერი (ბლუ-მერლი), სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გლუვბალნიანი კოლი***

* გლუვბალნიანი კოლი (ინგლისური)
**გლუბოკის პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესია** (რუს. Церковь Пантелеимона Целителя) — მართლმადიდებლური ტაძარი სოფელ გლუბოკიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ოქტომბრის რევოლუციამდე სოფელში სხვა ეკლესია მოქმედებდა, რომელიც მდებარეობდა ხუტორ ივანკოვში (შემდეგში ივანკოვი შეუერთდა გლუბოკის). 1888 წელს ივანკოვში ააგეს და აკურთხე წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის სახელობის ეკლესია. ეკლესიის მიმდებარე მოედანს საეკლესიო უწოდეს. აქვე მდებარეობდა ბაზარიც. ეკლესია იყო ხის და რკინის ფირფიტებით გადახურული. მასში იყო სამი საკურთხეველი: მთავარი (ცენტრალური) — წმინდა პანტელეიმონის სახელობისა, სამხრეთისა — მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობისა და ჩრდილოეთისა — წმინდა ნიკოლოზის სახელობისა. 

ივანკვის ეკლესია დაანგრიეს ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ. თავდაპირველად მის ადგილზე ააშენეს კინოთეატრი, რომელიც შემდეგ გადააკეთეს სპორტულ კომპლექსად, რომელსაც უწოდეს „ოლიმპი". საბჭოთა კავშირის დროს მრევლი არაერთხელ გადაადგილდა დასახლების სხვადასხვა ადგილებში, მაგრამ მათ ვერ გამონახეს სალოცავი ადგილი. 1985 წლის 1 სექტემბერს როსტოვისა და ნოვჩერკასკის მიტროპოლიტ ვლადიმირის ბრძანებით მრევლის წინამძღვრა დაინიშნა ანატოლი სახნო. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ მრევლმა გადაწყვიტა აეშენებინა ეკლესია, რომელიც გაგრძელდა 10 წლის მანძილზე. ეკლესიის ფასადი გააფორმეს აგურით, დაამონტაჟეს გუმბათი. ეკლესიაშია ათონის ხატები.

ეკლესიის მისამართი: როსტოვის ოლქი, კამენის რაიოონი, გლუბოკი, შადენკოს ქუჩა 81.

წინამძღვარი - ანატოლი სახნო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Клирик храма великомученика Пантелеимона п. Глубокий провёл беседу с учениками Глубокинской казачьей школы № 1

სქოლიო
------

1. ↑  Глубокий. Церковь Пантелеимона Целителя.
2. ↑  Хутор Иванков растворился в поселке Глубоком, но сохранился в фамилиях казаков.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-22. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
3. 1 2  Историческая справка.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-22. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
4. ↑  БОКОВСКАЯ СВЯТЫНЯ
5. ↑  Духовник Донецкого округа протоиерей Анатолий Сахно принял участие в годовом отчётном круге казаков.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-22. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
**დეკრეტი ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ზომების შესახებ** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების დეკრეტი. 

საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ 1919 წლის 21 ნოემბერს ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ზომის შესახებ დეკრეტი მიიღო. კანონის მიზანი ქვეყნის სახელმწიფოებრივი წყობილების და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა იყო. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრს მიენიჭა პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის აკრძალვის უფლებამოსილება, თუ პარტია წარმოადგენდა უცხო სახელმწიფოში არსებული პარტიის ნაწილს ან ემორჩილებოდა უცხოეთში არსებული პოლიტიკური პარტიის ხელმძღვანელობას, გარდა აკრძალვისა, მინისტრს უფლება ჰქონდა ჩარეულიყო პოლიტიკური პარტიის შიდა საქმეებში ან დაეხურა ამ პარტიის ბეჭვდითი ორგანო.

აღნიშნული დეკრეტის მიხედვით შინაგან საქმეთა მინისტრს უფლება ჰქონდა გაეძევებინა საქართველოს საზღვრებიდან პირი ან აეკრძალა განსაზღვრულ ტერიტორიაზე მისთვის ცხოვრება ან დაეპატიმრებინა იგი თუ თავისი მოქმედებით ზიანს ავნებდა საქართველოს რესპუბლიკის ინტერესებს ან ცდილობდა ქვეყნის მთლიანობის დარღვევას სიტყვით ან წერილობით აგიტაციით ეწეოდა რესპუბლიკის საწინაღმდეგო ქმედებას.

დეკრეტს აქვს შენიშვნა, რომელიც განსაზღვრავს მინისტრის მიერ პირის დაპატიმრებას ან განსაზღვრულ ადგილებში ცხოვრების აკრძალვის ხანგრძლივობას ერთი წლის ვადით, ხოლო ამ ვადის გაგრძელება დამატებითი კიდევ ერთი წლით დასაშვები იყო მინისტრის შუამდგომლობით საქართველოს მთავრობის მიერ.

ლიტერატურა
----------

* *ქანთარია ბ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 27.
* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, სამართლებრივი აქტების კრებული (1918-1921), თბ. 1990
**გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი** (ინგლ. Smooth Fox Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XVIII საუკუნეში.

ოდესღაც ყველა ძაღლს, რომლებიც მელას თავის სოროში სდევნის, ინგლისში ფოქსტერიერს უწოდებდნენ (ინგლისური სიტყვა „FOX" — მელა). ასე გაგრძელდა XIX საუკუნემდე, როდესაც დაიწყეს უშუალოდ ფოქსტერიერების მოშენება და ამ ძაღლების თანამედროვე ჯიშების გაჩენით დასრულდა. ოდესღაც ინგლისის ყოველ საგრაფოში ფოქსტერიერის საკუთარი ჯიში ჰყავდათ. შესაძლოა, თანამედროვე ფოქსებს ჯერ კიდევ შეუნარჩუნდათ გადაშენებული თეთრი ჩეშირული და შროპშირული ტერიერები და ბიგლის გენები. ოდესღაც კლასიკური მუშა ძაღლი, დღეს გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი სულ უფრო ხშირად გვხვდება სასიამოვნო, თუმცა თავნება კომპანიონის სახით. მოთმინება და დაჟინება დაგეხმარებათ დამჯერი გახადოთ ეს სპორტული გართობების მოყვარული ძაღლი. ზოგიერთ ფოქსტერიერს ასწავლიდნენ მოკლული ნადირის მოტანას, ზოგიც წარმატებულად გამოდიოდა ცირკის არენაზე. 

ენერგიული და სიცოცხლლისმოყვარული, სუფთა ჰაერზე სირბილზე გადარეული, გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი თავს საუკეთესოდ ქალაქგარეთ გრძნობს. მას აქვს ხშირი, სწორი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი შავით, სამფერიანი — შავი, ჟღალი, თეთრი. ზომიერად სქელი, V\_ს მსგავსი ყურები, კარგად განვითარებული ყბები, მრგვალი, მუქი თვალები. გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი კარგად იტანს სიცივეს და სიცხეს, ძნელად იწვრთნება, ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს, კარგი მოდარაჯეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი***

* გლუვბალნიანი ფოქსტერიერი დაარქივებული 2007-02-17 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
პიტერ ბრეიგელ უმცროსი, *გადასახადის ამკრეფი*, 1640
**გადასახადი** — თანხა, რომელსაც კერძო პირი და საწარმო უხდის სახელმწიფოს. აკრეფილი გადასახადები ისეთ რაიმეზე იხარჯება, რაც მთელი ქვეყნისთვის სასარგებლოა, მაგალითად, თავდაცვა, არმია, საზღვაო და საჰაერო ფლოტი, ჯანდაცვა, განათლება და გზები. ერთ-ერთი ძირითადი გადასახადი საშემოსავლო გადასახადია. მოსახლეობამ თავისი შემოსავალის(გამომუშავებული ფულის) გარკვეული პროცენტი სახელმწიფოს უნდა გადაუხადოს. დიდი შემოსავლის მოქნე ადამიანი მეტ საშემოსავლო გადასახადს იხდის. კომპანია მოგებული თანხის შესაბამის პროცენტს უხდის სახელმწიფოს. ეს იმ პირდაპირი გადასახადების მაგალითია, რომელიც სავალდებულია კერძო პირისა და საწარმოსათვის. პირდაპირი გადასახადით შეიძლება დაიბეგროს მემკვიდრეობით მიღებული ქონებაც.

არსებობს გადასახადები, რომლებიც საქონლისა და მომსახურების ფასს ემატება. ევროპაში ამგვარი გადასახადის ძირითადი სახეობა დამატებული ღირებულების გადასახადია (დღგ), ხოლო აშშ-ში — ბრუნვის გადასახადი. ასეთი გადასახადები, რომლებსაც ირიბი გადასახადები ჰქვია, ხარჯებს ბეგრავს და არა შემოსავალს. ირიბი გადასახადების მეშვეობით შესაძლოა ადამინის ქცევა შეიცვალოს. მაგალითად, თუ მთავრობას, გარემოს დაბინძურებასთან საბრძოლველად, სურს, რომ მძღოლებმა არაეთილირებული ბენზინი მოიხმარონ, იგი ეთილირებულ ბენზინზე დაწასებულ გადასახადს გაზრდის, ხოლო თუ იმით არის დაინტერესებული, რომ მოსახლეობა თამბაქოს წევას გადააჩვიოს, თამბაქოს ნაწარმზე გაზრდის გადასახადს.

წყარო
-----

* Oxford University Press 1998

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* OECD tax statistics
**გერასიმე იულონის ძე ასათიანი** (დ. 1892, სოფ. ქორენიში — გ. 1924, საქართველო) — საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი, ანტისაბჭოთა აჯანყების შეიარაღებული რაზმების მეთაური.

ცხოვრება
--------

გერასიმე ასათიანი ცაგერის რაიონში, აზნაურის ოჯახში დაიბადა. თავიდან ჭიათურის მაღაროებში მუშაობდა. აჯაყების დაწყების შემდეგ სამუშაო მიატოვა და მშობლიურ სოფელში ამბოხებულთა ჯგუფს შეუერთდა. მათი რაოდენობა უფრო მეტი იყო და სოფელში შესულ კომუნისტებს სერიოზულ წინააღმდეგობას უწევდნენ, თუმცა მიზანს - დამოუკიდებლობას ვერ მიაღწიეს და ზოგმა თავი ტყეს შეაფარა, ზოგი კი სოფელში დაიმალა. გერასიმე, რომელიც მეთაურად ითვლებოდა, და მისი თხუთმეტიოდე მეგობარი ვერ იპოვეს. კომუნისტებმა მას სახლში მიაკითხეს, მძევლად მამამისი იულონ ასათიანი დააპატიმრეს და ცაგერში წაიყვანეს.
კომუნისტებმა კომკავშირული ფიცით დააჯერეს მისი ბიძაშვილი გედეონი, რომ გერასიმეს და მის მეგობრებს მხოლოდ დაკითხავდნენ და უვნებლად გაუშვებდნენ. გედეონმა მოძებნა ამბოხებულები და გადასცა კომუნისტების პირობა. გერასიმე და მისი მეგობრები გედეონს ცაგერში წაყვნენ. მაშინვე გაათავისუფლეს გერასიმეს მამა - იულო ასათიანი. ამბოხებულები გაკოჭეს და სოფელ ტვიშის მახლობლად, მდინარე რიონის პირას ჯერ მექი და გერასიმე ასათიანები, ხოლო შემდეგ დანარჩენები დახვრიტეს.

ოჯახი
-----

გერასიმეს ბიძაშვილმა - გედეონ ასათიანმა, რომელმაც უნებლიედ მიიღო მონაწილეობა აჯანყებულების დახვრეტაში, დატოვა საქართველო, ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში. გერასიმეს ოჯახს, როგორც „მოღალატის ოჯახს" ძალიან უჭირდა. მისი მეშვიდეკლასელი ვაჟი ფილტვების ანთებით გარდაიცვალა. მამის დახვრეტის შემდეგ დაბადებული ვენერა ასათიანი მამიდამ თბილისში წაიყვანა სასწავლებლად. ომის დაწყების შემდეგ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში განაგრძო სწავლა. შემდეგ გადავიდა ქუთაისში და შექმნა ოჯახი.

ლიტერატურა
----------

• პირისპირ : ზეპირი ისტორიები საბჭოთა ტერორზე, თბ. 2019. — გვ. 215–224
**გეოსმინი** — ორგანული ნივთიერება, ასევე ცნობილი, როგორც **წვიმის არომატი**. წარმოქმნიან გარკვეული ბაქტერიები. მისი სუნი მკაფიოდ იგრძნობა, მაშინ, როდესაც გამომშრალ ნიადაგზე წვიმის წყალი მოხვდება. ადამიანის ცხვირი ძალიან მგრძნობიარეა გეოსმინის მიმართ, ცხვირის რეცეპტორებს შეუძლიათ მისი ისეთ კონცენტრაციაში აღმოჩენა, როგორიცაა ტრილიონში მინიმუმ ხუთი.

არის დეკალინისგან წარმოებული ბიციკლური სპირტი, მისი ქიმიური ფორმულაა C12H22O. ტერმინი გეოსმინი მომდინარეობს ძველი ბერძნულიდან **„γεω"**- [geō] ნიშნავს „დედამიწას", ხოლო **„ὀσμή"**- [osmḗ] „სუნს".

ბიოსინთეზი
----------

ბიოსინთეზის **1-ლ** ეტაპზე გვხვდება ფარნეზილის პიროფოსფატის მოლეკულა, რომელიც შემდეგ გადადის ციკლურ მდგომარეობაში, **მე-2** ეტაპზე მიღებული ნივთიერება დროებით წარმოიქმნება. **მე-3** ეტაპზე მიღებულ ნივთიერებას სცილდება აცეტონის მოლეკულა და მიიღება ბიციკლური ნაერთი რომელიც **მე-4** ეტაპს წარმოადგენს, **მე-5** ეტაპზე კი ნუკლეოფილური რეაციითა და ორმაგი ბმის პროტონაციით მიიღება გეოსმინი.

გეოსმინის ბიოსინთეზიგეოსმინის ბიოსინთეზი
გეოსმინისა და დეჰიდროგეოსმინისგან წარმოებული ნივთიერებები გადიან ერთმანეთის მსგავს ბიოსინთეზურ გზას. ეს შეიძლება იყოს მიზეზი, იმისა, რომ ორივე ნივთიერებას შეიცავენ კაკტუსები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

წვიმის არომატი

სქოლიო
------

1. ↑   Eintrag zu Geosmin. In: Römpp Online. Georg Thieme Verlag, abgerufen am 29. Mai 2014.
2. ↑  The earth's perfume, *Protein Spotlight*, Issue 35, June 2003.
3. ↑  Polak, E.H.; Provasi, J. (1992). „Odor sensitivity to geosmin enantiomers". *Chemical Senses*. **17**: 23–26. doi:10.1093/chemse/17.1.23.
4. ↑  Dieter Spiteller: *Charakterisierung von N-Acyl-glutamin-konjugaten aus dem Regurgitat von Lepidoptera Larven*, Dissertation, Friedrich-Schiller-Universität Jena, Jena 2002, S. 98–116.
5. ↑  D. E. Cane, X. He, S. Kobayashi, S. Ömura, H. Ikeda: *Geosmin Biosynthesis in Streptomyces avermitilis. Molecular Cloning, Expression and Mechanistic Study of the Germacradienol/Geosmin Synthese*, in: *Nature Journal*, 2006, *59* (8), S. 471–479; doi:10.1038/ja.2006.66.
**გლორია მაკაპაგალ-აროიო** (დ. 5 აპრილი, 1947, სან-ხუანი, ფილიპინები) — ფილიპინების პოლიტიკური მოღვაწე, ფილიპინების პრეზიდენტი 2001—2010 წლებში. ქვეყნის მეორე ქალი პრეზიდენტი და ყოფილი პრეზიდენტის დიოსდადო მაკაპაგალას შვილი.

ბიოგრაფია
---------

მარია გლორია მაკაპაგალ აროიო დაიბადა 1947 წლის 5 აპრილს პოლიტიკოს დიოსდადო მაკაპაგალას ოჯახში. თავისი ბავშვობა მარია გლორიამ კუნძულ მინდანაოზე ქალაქ ილიგანში გაატარა, ხოლო 14 წლის გლორია უკვე საპრეზიდენტო სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად, რადგან მამამისი დიოსდადო მაკაპაგალი 1961 წელს ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს. საპრეზიდენტო სასახლეში გლორია 1965 წლამდე ცხოვრობდა, მანამ სანამ მამამისი ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.

განათლება
---------

საშუალო განათლება და კომერციულ მეცნიერებათა ბაკალავრის ტიტული მომავალმა პრეზიდენტმა მანილას რელიგიურ კოლეჯში მიიღო, შემდეგ კი სწავლა გააგრძელა ვაშინგტონის ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტში. სამშობლოში დაბრუნებულმა ყოფილი პრეზიდენტის ქალიშვილმა გადაწყვიტა ეკონომიკური განათლება გაეფართოვებინა და სწავლა გააგრძელა მანილას უნივერსიტეტში სადაც მიიღო ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტში მასთან ერთად ერთ კურსზე სწავლობდა კიდევ ერთი მომავალი პრეზიდენტი თავისი ქვეყნისა უილიამ ჯეფერსონ ბილ კლინტონი. თითქმის ერთდროულად 2001 წლის 20 იანვარს, მაშინ როცა აშშ-ს პრეზიდენტი ბილ კლინტონი პოსტს ტოვებდა, მისი ფილიპინელი თანაკურსელი მანილაში ეპიფანო დე ლა სანტოსის ტაძართან საზეიმოდ დებდა საპრეზიდენტო ფიცს.

პირადი ცხოვრება
---------------

აშშ-ში სწავლის შემდეგ ფილიპინებში დაბრუნებული გლორია ცოლად გაჰყვა ადვოკატ ხოსე მიგელ ტუასონ აროიოს, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა. ქალბატონი გლორია ტაგალური ენის გარდა ფლობს ინგლისურსა და ესპანურს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქალი პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გლორია მაკაპაგალ-აროიოს ბიოგრაფია cidob.org-ზე დაარქივებული 2010-08-17 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Gloria Arroyo, The Most Powerful Women. *Forbes* (November 1, 2005). ციტირების თარიღი: June 4, 2007.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ჯოზეფ ესტრადა | **ფილიპინების პრეზიდენტი**2001 – დღემდე  | შემდეგი:ბენინიო აკინო |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ფილიპინების პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| პირველი რესპუბლიკა | 
ემილიო აგინალდო | Seal of The President |
|  |
| თანამეგობრობა | 
მანუელ კესონი · სერხიო ოსმენია · მანუელ როხასი |
|  |
| მეორე რესპუბლიკა | 
ხოსე ლაურელი |
|  |
| მესამე რესპუბლიკა | 
მანუელ როხასი · ელპიდიო კირინო · რამონ მაგსაისაი · კარლოს გარსია · დიოსდადო მაკაპაგალი · ფერდინანდ მარკოსი |
|  |
| მეოთხე რესპუბლიკა | 
ფერდინანდ მარკოსი · კორასონ აკინო |
|  |
| მეხუთე რესპუბლიკა | 
კორასონ აკინო · ფიდელ რამოსი · ჯოზეფ ესტრადა · გლორია მაკაპაგალ-აროიო · ბენინიო აკინო · როდრიგო დუტერტე · ბონგბონგ მარკოსი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლქვაძე**. |

**გოდერძი ბოლქვაძე** (დ. 13 სექტემბერი, 1939, ხულო — გ. 30 აგვისტო, 2000) — ქართველი მოჭიდავე, სსრკ-ს სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1939 წლის 13 სექტემბერს დაბა ხულოში ქერემ ბოლქვაძის და ოლღა ჩხაიძის ოჯახში. 1957 წელს დაამთავრა ხულოს საჯარო სკოლა. 1962 წელს - საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. 1963 წელს გახდა სსრკ-ს სპორტის ოსტატი. 1964-1965 წლებში იყო ხულოს სკოლა-ინტერნატის ფიზკულტურის მასწავლებელი. 1965-1970 წლებში. მწვრთნელად მუშაობდა გლდანის სპორტული სკოლა-ინტერნატში. 

1971-1972 წლებში მსოფლიო ჭიდაობის ისტორიაში პირველმა საკუთარი სახლის მეორე სართული გადააკეთა საჭიდაო დარბაზად სადაც თავად წვრთნიდა მოზარდებს. 1972 წელს ხულოს რაიონში დაარსდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტული სკოლა, რომლის დირექტორიც იყო გარდაცვალებამდე. 

2000, 2001 და 2003 წელს დასახელდა აჭარის 10 საუკეთესო მწვრთნელს შორის. მან მოამზადა სიდნეის XXVII ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი, მსოფლიო ჩემპიონი, მუხრან ვახტანგაძე. 

გოდერძი ბოლქვაძე გარდაიცვალა 2000 წლის 30 აგვისტოს. 

ყოველ წელს ხულოს სპორტულ სკოლაში ტარდება გოდერძი ბოლქვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი ტურნირი სადაც როგორც საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან ასევე ამიერკავკასიის ქვეყნებიდანაც ჩამოდიან მონაწილეობის მისაღებად.

ლიტერატურა
----------

* ლევან ჯაოშვილი, სპორტი აჭარაში, გამომცემლობა ალიონი, ბათუმი, 2012, ISBN 978-9941-0-2147-3

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოდერძი ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გინასი** (ინგლ. Lake Guinas) — ნამიბიაში არსებული ორი მუდმივი ბუნებრივი ტბიდან იგი ყველაზე დიდია. იგი კარსტული ტბაა, რომელიც შეიქმნა ჩამოშლილი კარსტული გამოქვაბულების ადგილზე. მისი ფართობი შეადგენს 0,66 ჰა-ს, ხოლო წყლის მოცულობა 693 000 მ³-ია. ის მდებარეობს ქალაქ ცუმებიდან 32 კმ-ით ჩრდილოეთით, D3043 ავტოგზის სიახლოვეს.

გინასის ტბაზე ბინადრობს რინოდერმის ოჯახის თევზი ოტჯიკოტოს ტილაპია, რომელიც ენდემურია ამ ტბაში. მოგვიანებით იგი გაამრავლეს გინასის ტბის მსგავს ოტჯიკოტოს ტბაში, ასევე ზოგიერთ მის სიახლოვეს მდებარე გუბეებში. მტკიცებები, რომ გინასის ტბა ნამდვილად დაკავშირებულია ოტჯიკოტოს ტბასთან მიწისქვეშა მღვიმეებით საკმაოდ ხშირია, მაგრამ ეს ფაქტი ჯერ დადასტურებული არ არის.

ტბა მდებარეობს კერძო ფერმის ტერიტორიაზე, მაგრამ მფლობელის თანხმობის შემდეგ მისი მონახულება შესაძლებელია.

სქოლიო
------

1. 1 2  Irish, John (1991). „Conservation aspects of karst waters in Namibia". *Madoqua*. **17.2**: 141–146. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: `|coauthors=` (დახმარება); `|access-date=` საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე `|url=` (დახმარება)
2. ↑  The IUCN Red List of Threatened Species: Tilapia guinasana
გოდერძიშვილების დარბაზი ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.
**გოდერძიშვილების დარბაზი** – გიორგი ჩიტაიას სახელობის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ღია ცის ქვეშ დაცული ქართული, კერძოდ კახეთში, მდინარე ივრის ხეობაში გავრცელებული „დარბაზული" საცხოვრებელი.

ისტორია
-------

„დარბაზული" საცხოვრებელი ძირითადად მდინარე ივრის ხეობაში, გარე კახეთში იყო გავრცელებული. სწორედ აქედან, საგარეჯოს რაიონის სოფელ გიორგიწმინდიდან გადმოიტანეს ღია ცის ქვეშ მუზეუმში გოდერძიშვილების დარბაზი 1973 წელს. ესაა ორდედაბოძიანი, რვაწახნაგოვანი, პარალელურწყობიანი გვირგვინითა და ორიარუსიანი თარო–კედლით აგებული. ხის მასალად მუხაა გამოყენებული დარბაზის გვირგვინი თოთხმეტ საფეხურიანია და შიდა სივრცეებისაკენ მოქცეული წიბოების ქვედა ნაწილები გრეხილის მსგავსი ჩუქურთმებითაა შემკული. ეს ის უნიკალური შემთხვევაა, როდესაც დარბაზის აგების თარიღი მხედრული ასოებით ამოკვეთილი იყო „დედაბოძზეც" და სახლის ფასადზეც ჩაშენებულ ქვაზეც. ეს უკანასკნელი გვამცნობს: 


|  |  |
| --- | --- |
|  | „წელსა ჩყნ სა აღშენდა სახლი კირისა/ შიგა სასხდომნი ლხინისა/ ქალნი და კაცნი ტურფანი/ გამქარვებელი ჭირისა/აღათონ გოდერძოვისა." |
|  |  |

ამრიგად, წარწერის მიხედვით, გოდერძიშვილებს დარბაზის მშენებლობა 1850 წელს დაუწყიათ. ამჟამად აქ მოწყობილია XIX საუკუნის კახელი გლეხის ოჯახის ყოფა–ცხოვრების ამსახველი ექსპოზიცია. (ეზოში აგებულია „სათონე" სადაც ცხვება დედას პური და კახური შოთები).

გიორგიწმინდის ანუ გოდერძიშვილების დარბაზის ორივე დედაბოძი თავზე უხვადაა მოჩუქურთმებული კვეთილი ასტრალური გამოსახულებებითა და ამოჩუქურთმებული ფიგურებით. პირველი დედაბოძის თავხეზე სხივოსან წრეში ჩასმული მბრუნავი მზის გამოსახულება ანუ ბორჯღალია. მის ორივე მხარეს შედარებით მომცრო ბორჯღალები და ვარსკვლავთა გამოსახულებანია. მზის გამოსახულების ქვემოთ გეომეტრიული ორნამენტებით შექმნილი მმრავალკუთხედი ორ ნაწილადაა გაყოფილი. ორ დედაბოძს შორის კერაა გამართული, რომელიც დედაბოძთან ერთად, ტრადიციული ქართული სტილით, თევზიფეხურადაა წარმოდგენილი. დერეფნის სვეტები, თახჩების ე. წ. საპირეები ქართული აგურითაა გამოყვანილი. შესასვლელის მოპირდაპირე მხარე სანახევროდ მიწაშია შედგმული, სადაც გამართულია თარო–კედელი, თახჩა–ნიშები. პირველი იარუსის დიდი ზომის ნიშები განკუთნილია ხალმებისათვის (ანუ დერგები), თუჯისა და სპილენძის თანგირა ქვაბებისათვის. ზედა იარუსზე განთავსებულია საოჯახო ჭურჭელი – თიხის, რქის,სპილენძის ნივთები, მოჭიქული და მოუჭიქავი ქილები მაწვნისთვის, მურაბებისა და სხვა ნუგბარისათვის. დარბაზის განიერ ერთ მეტრზე მეტი საგნის კედლებში გამოყვანილია განჯინები, წალოები, ნიშები საოჯახო ნივთებისთვის, ლოგინისა და სხვა საოჯახო ინვენტარისთვის. დარბაზი ორად, საქალოდ და სამამაკაცო ნაწილადაა გაყოფილი. საქალებო მხარეს ტახტი გაწყობილია ხალიჩ–ფარდაგებით, ამოქარგული ბალიშ–მუთაქებით, საფეიქრო დანიშნულების ხელსაწყოებით, ჯარათი, საჩეჩელით, სახრელ–თითისტარით. სამამკაცო ნაწილში შესაბამისად მამაკაცთათვის განკუთვნილი საოჯახო და სამეურნეო ნივთებია განთავსებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის ეთნოგრაფიული მუზეუმი ღია ცის ქვეშ

ლიტერატურა
----------

* *შოშიტაშვილი ნ.* ერდოგვირგვინიანი დარბაზული სახლები, ჟურნალი „ისტორიანი", № 7, 2019, გვ. 41-42

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული ერდოგვირგვინიანი დარბაზი შესაძლოა არამატერიალური კულტურის ძეგლად გამოაცხადონ
**გრიგოლ ფილიპეს ძე ჩურსინი** (დ. 22 იანვარი [ ძვ. სტ. 10 იანვარი] 1874, ეისკი, — გ. 15 ოქტომბერი, 1930, თბილისი) — რუსი ეთნოგრაფი, კავკასიიმცოდნე. 1929 წლიდან ლენინგრადის უნივერსიტეტის პროფესორი.

დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო ეისკის საქალაქო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1890 წელს ჩააბარა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. 1894 წელს სასწავლებელი დაამთავრა, სადაც მიიღო მასწავლებლის დიპლომი. იმავე წელს რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის 3 წლით გადაასახლეს მანგიშლაყში, სადაც მასწავლებლად მუშაობდა.

ეთნოგრაფიული მასალის შესაგროვებლად ჩაატარა მრავალი ექსპედიცია კავკასიაში, რომლის საფუძველზე გამოაქვეყნა ეთნოგრაფიული ხასიათის შრომები, მ.შ. საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ პროვინციებზე და ცალკეულ გეოგრაფიულ ობიექტებზე („კახეთის ხალხის ჩვეულება და სარწმუნოება", 1906; „ბახმარო", 1901; „მახინჯაური", 1902; და სხვ.). 1913 წლიდან იყო რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების მდივანი. ალექსანდრე ლაისტერთან ერთად გამოაქვეყნა „კავკასიის გეოგრაფია" (1924), და „ამიერკავკასიის გეოგრაფია" (1929).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ ჩურსინის ბიოგრაფია (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 171.
**ბურაო** (სომალ. Burco, არაბ. برعو, ინგლ. Burao) — ქალაქი სომალის ჩრდილოეთში. სომალილენდის მიერ კონტროლირებადი ტოგდერის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქის კლიმატი — თბილი და მშრალია, როგორც სომალილენდის ჩრდილოეთის სხვა შიდა რაიონებში. ზაფხულში, ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით, დღის ტემპერატურა შეიძლება აიწიოს 35 °С-მდე, ხოლო ღამით დაიწიოს 25 °С-მდე. წლის დანარჩენ დროს ცოტათი გრილია, დღის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 27 °С-ს, ხოლო ღამის — დაახლოებით 14 °С-ს. ნალექების წლიური ნორმა შეადგენს მხოლოდ 19 მმ-ს, რომელიც თითქმის სულ აპრილში, მაისში და სექტემბერში მოდის.

ქალაქში მოედინება სეზონური მდინარე ტოგდერი, რომელიც მას ჰყოფს ორ ნაწილად. ადგილი ქალაქის ახლოს წარმოადგენს შედარებით მოსწორებულ ნახევარუდაბნოს.

მოსახლეობა
----------

2000 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 120 400 ადამიანს. ასე რომ, ეს მეორე დიდი ქალაქია სომალილენდში ქალაქ ჰარგეისას შემდეგ. იმავე დროს, მოსახლეობის შესახებ მონაცემები შეიძლება იყოს არაზუსტი იმის გამო, რომ მოსახლეობის აღწერა აქ არ ჩატარებულა უკვე 20 წელზე მეტია. მოსახლეობას უპირველეს ყოვლისა შეადგენენ სომალური კლანის — ისაკის წარმომადგენლები.

ინფრასტრუქტურა
--------------

ქალაქს აქვს მუდმივი ელექტროენერგია. არსებობს წყალმომარაგება გრუნტის წყლების გამოყენებით. ქალაქში მოქმედებს აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 1 კმ-ში ქალაქის ცენტრში არსებული ახალი ხიდიდან. ქალაქი ასევე ავტოგზით დაკავშირებულია პორტ ბერბერასთან ადენის ყურის სანაპიროზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Somalia City & Town Population. Tageo.com. Retrieved on 2011-12-15.
2. ↑  UNDP Emergencies Unit for Ethiopia.  (1994-11-15) Report on Mission to Haud Area, Region 5.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-31. *ციტატა:* „Habar Jeclo's only major 'urban' centre is Bur'o, a town they share roughly equally with the Habar Yonis." ციტირების თარიღი: 2012-04-23.
ტროლეიბუსი ЗиУ-9 გორში. 2008 წელი
**გორის ტროლეიბუსი** — გაუქმებული ტროლეიბუსის სისტემა ქ. გორში. ეს იყო უკანასკნელი მოქმედი ტროლეიბუსის სისტემა საქართველოს მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე (ერთადერთი ტროლეიბუსის სისტემა, რომელიც საქართველოში შემორჩა სოხუმის ტროლეიბუსია).

ისტორია
-------

ტროლეიბუსის სისტემა გორში 1972 წლის 30 აპრილს ამოქმედდა. ამავე წელს გაიხსნა მეორე ხაზიც. 1970-იან წლებში გორის ტროლეიბუსის ქსელი სწრაფად იზრდებოდა, 1979 წლისთვის ქალაქში უკვე 3 ტროლეიბუსის ხაზი იყო. ბოლო, მე-4 ხაზი ექსპლუატაციაში შევიდა 1981 წელს.
გორში პირველი ტროლეიბუსები 22 ჩეხოსლოვაკიური Škoda 9Tr იყო, რომლებიც ქალაქმა 1972 წელს მიიღო. ეს ტროლეიბუსები იყო ორ და სამკარიანი. 1984 წელს ქალაქმა მიიღო 3 ახალი Škoda 14Tr. 1990 წელს მოძრავი შემადგენლობა შეივსო 2 ტროლეიბუსით ЗиУ-9.
ტროლეიბუსის დეპო მდებარეობდა ცხინვალის გზატკეცილზე.

არსებული ხაზები გორის ცენტრს აკავშირებდა გარეუბნებთან და უახლოეს სოფლებთან:

* № 1: პურის ქარხანა — მიკრორაიონი კვერნაქი — სოფელი ორთაშენი
* № 2: რკინიგზის სადგური — სოფელი ტინისხიდი
* № 3: დავით აღმაშენებლის მოედანი — მიკრორაიონი კომბინატი
* № 4: რკინიგზის სადგური — დავით აღმაშენებლის მოედანი

სსრკ-ს დაშლასთან ერთად გორის ტროლეიბუსი აღმოჩნდა მძიმე მდგომარეობაში. ჩეხოსლოვაკიურმა Škoda 9Tr-ებმა უკვე ამოწურეს თავისი რესურსი, ახალი ტროლეიბუსების ყიდვისთვის საჭირო სახსრები კი ტროლეიბუსების პარკს არ გააჩნდა. ამიტომ 1990-იან წლებში მოხდა მოძრავი შემადგენლობის მასიურად ჩამოწერა — ტროლეიბუსები დაშალეს რათა მათი ნაწილები გამოეყენებინათ შედარებით ახალი ტროლეიბუსების შესაკეთებლად. გაუქმდა მარშრუტები № 1 და № 3.
2006 წელს თბილისის ტროლეიბუსის გაუქმების შემდეგ თბილისიდან გორში ჩაიტანეს ათენისგან ნაყიდი ტროლეიბუსები ЗиУ-9. 2006 წლისთვის სულ ორ მარშრუტზე მუშაობდა 12 ტროლეიბუსი. 2008 წლის ომის დროს რუსული ავია დაბომბვების გამო დაზიანდა მარშრუტი № 4, რომელიც ომის შემდეგ აღარ აღდგა.
2008-2010 წლებში ქალაქში მოქმედებდა ერთადერთი მარშრუტი № 2 რკინიგზის სადგურიდან სოფელ ტინისხიდამდე. 2009 წელს ტროლეიბუსების პარკი შეივსო რუსთავიდან ჩამოტანილი ტროლეიბუსებით, სადაც ტროლეიბუსი გაუქმდა.
გორის ტროლეიბუსი თავისი არსებობის ბოლო წელს მუშაობდა 9-დან 16:30 საათამდე და მგზავრობის ღირებულება 10 თეთრი იყო.
2010 წლის 29 მარტს გორში ტროლეიბუსების მოძრაობა შეწყდა, ხოლო ამავე წლის აპრილში მიღებულ იქნა ტროლეიბუსის გაუქმების გადაწყვეტილება.

გორის ტროლეიბუსი ფილმებში
-------------------------

**გორის ტროლეიბუსის** ხილვა შეიძლება რენი ჰარლინის ფილმში „აგვისტოს 5 დღე", როცა ფილმის მთავარი გმირები სხედან კაფეში სტალინის გამზირზე და უკანა პლანზე გაივლის ტროლეიბუსი Škoda 9Tr.

საქართველოს ტროლეიბუსის სისტემების სია
--------------------------------------

* ბათუმი (გაუქმებულია)
* გორი (გაუქმებულია)
* ზესტაფონი (შეწყდა მშენებარე)
* ზუგდიდი (გაუქმებულია)
* თბილისი (გაუქმებულია)
* ოზურგეთი (გაუქმებულია)
* რუსთავი (გაუქმებულია)
* სამტრედია (გაუქმებულია)
* სოხუმი (მოქმედია)
* ფოთი (გაუქმებულია)
* ქობულეთი (შეწყდა მშენებარე)
* ქუთაისი (გაუქმებულია)
* ცხინვალი (გაუქმებულია)
* ჭიათურა (გაუქმებულია)

წყარო
-----

### ლიტერატურა

* KLEMENT, Radim. Konec trolejbusů v Gruzii. Československý dopravák. 2010, roč. IX. čís. 4, s. 40–44.

### რესურსები ინტერნეტში

* გორის Škoda 9Tr და Škoda 14Tr-ის ფოტო
**გიულსუნ საღლამერი** (თურქ. Gülsün Sağlamer; დ. 1945, ტრაპიზონი, თურქეთი) — თურქი არქიტექტორი, აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

საღლამერი დაიბადა 1945 წელს, ტრაპიზონში. მის მშობლიურ ქალაქში დაწყებითი და საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, მან სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის (ITU) არქიტექტურის სკოლაში ჩააბარა. თავისი სადოქტორო კვლევები, 1975-1976 წლებში, დიდ ბრიტანეთში, კემბრიჯის უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე, მარტინის ცენტში ჩაატარა.

შემდგომში, ის დაბრუნდა სტამბოლში. 1978 წელს, იგი სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და 1988 წელს სრული პროფესორი გახდა. 1993-1995 წლებში, ჩრდილოეთ ირლანდიის ბელფასტის დედოფლის უნივერსიტეტში მოწვეული პროფესორი იყო.

1996-2004 წლებში, ის აირჩიეს სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორად. ასე, იგი თურქეთში პირველი ქალი რექტორი გახდა. არის ევროპის ქალ-რექტორთა ასოციაციის პრეზიდენტი. 2005-2009 წლებში, აირჩიეს ევროპის უნივერსიტეტთა ასოციაციის (EUA) მმართველთა საბჭოში. მოგვიანებით, იგი აირჩიეს ქადირ ჰასის უნივერსიტეტის სამეურვეო საბჭოში და თურქეთის ტექნოლოგიისა და ტექნოპარკების პრეზიდენტად. ამჟამად იგი გაზეთ „ღია სახლის" სარედაქციო კოლეგიის წევრია.

სქოლიო
------

1. ↑  European Woman Rectors official page.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-19. ციტირების თარიღი: 2018-05-08.
2. ↑  Who's who page (თურქული)
3. ↑  İstanbul technical University page (თურქული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-17. ციტირების თარიღი: 2018-05-08.
4. ↑  University of Massaachuttes Press.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-18. ციტირების თარიღი: 2018-05-08.
გინგილა
**გინგილა**, *ორარი* *(ბერძ. ὀράριον ორარე - ლოცვა)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. დიაკვნის ოლარი. გრძელი, ვიწრო, შარფის მსგავსი ქსოვილი, დამზადებულია იმავე მასალისგან, რომლითაც სტიქარი. მას ატარებენ დიაკვნები და იპოდიაკვნები. დიაკვანი იკეთებს მარცხენა მხარზე, სტიქარის ზემოდან, ხოლო მისი ბოლო მარჯვენა ხელით უჭირავს კვერექსის წარმოთქმისას. დამსახურებულ დიაკვნებს, არქიდიაკვნებს, ჯილდოს სახით, ორმაგი გინგილას ტარების უფლება ეძლევათ, რომელიც ჩვეულებრივზე ორჯერ უფრო ფართოა. იპოდიაკონი გინგილას სარტყელივით შემოიკრავს ზურგზე და მკერდზე გადაჯვარედინებულს ატარებს. გინგილა განასახიერებს ანგელოზთა ფრთებს, სამღვდელო ხარისხის ღვთაებრივ მადლს, რომელიც დიაკონმა კურთხევის საიდუმლოთი მიიღო. 

დიაკვნები წირვის მსვლელობისას, „მამაო ჩვენოს" ლოცვის დროს, მხრიდან შეიხსნიან გინგილას და გაიკეთებენ ისე, რომ ზურგზე გამოისახოს „**X**" ფორმა, როგორც მთელი მსახურების დროს იპოდიაკვნებს უკეთიათ. შესაძლებელია, ტერმინი „ორარი" მომდინარეობს იმ ქსოვილის გრაგნილისაგან, რომელზედაც დაწერილი იყო კვერექსები და ლოცვები. ამიტომ, ღვთისმსახურების დროს, კვერექსის წარმოთქმისას, დიაკვანი მაღლა წევს ხელს, რომლითაც უჭირავს გინგილა. 

* იპოდიაკვნები
* დიაკვანი გინგილით

ლიტერატურა
----------

* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი", №19 2004 წ.*
* *თ. ჰოპკო*, „მართლმადიდებლობის საფუძვლები"
* „მართლმადიდებლის მცირე ლექსიკონი", 2002.
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი", 2005 წ.
* „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი"

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
საცხოვრებელი სახლი
**გორის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, ვ. კახნიაშვილის 24-სა და ჟ. შარტავას ქუჩების გადაკვეთაზე, აგებულია XIX საუკუნეში. საცხოვრებელი სახლი (15,3×9 მ) ერთსართულიანია, ნაშენია აგურით, სარდაფი — აგურითა და რიყის ქვით. სახლს თავდაპირველად ორი საცხოვრებელი ოთახი და ორივე ქუჩსკენ გახსნილი სავაჭრო დუქანი ჰქონდა. ამჟამად ეს სათავსი გადაკეთებულია საცხოვრებელ ოთახად. ოთახებს შორის კორიდორია. მთავარი შესასვლელი კახნიაშვილის ქუჩიდანაა, მეორე — ოსტროვსკის ქუჩიდან, აივნიდან. სახლის კუთხე გზაჯვარედინის მხარეს წაკვეთილია და აქ სარდაფში ჩასასვლელი თაღოვანი კარია გაჭრილი. სარდაფში, საცხოვრებელი ოთახების ქვეშ, ორი დიდი სათავსი. სარდაფის კედლებში თაროებიანი თაღოვანი და სწორკუთხა თახჩებია. კახნიაშვილის ქუჩის მხარეს, ფასადზე, კარ-სარკმლებია მოჩარჩოებულია აგურის წყობით. სარკმლების ქვემოთ სწორკუთხა შეღრმავებებია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* *მახარობლიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 41.
**გორის შეთანხმება 1758** — იმერეთის მეფე სოლომონ I-სა და ქართლ-კახეთის მეფეებს თეიმურაზ II-სა და ერეკლე II-ს შორის დადებული ხელშეკრულება.

ხრესილის ბრძოლაში მოპოვებული გამარჯვების შემდეგ სოლომონ I მოელოდა თურქ-ოსმალთა ახალი ჯარების შემოსევას. სულთანმა ხრესილთან განცდილი მარცხის გამო სიკვდილით დასაჯა ახალციხის ფაშა აჰმედი და მის მაგივრად დანიშნა მისი ბიძაშვილი ჰასანი, რომელსაც იმერეთის დარბევა დაავალა. ახალციხის ფაშა აქტიურად იყენებდა ლეკთა მოთარეშე რაზმებს. 1758 წელს სოლმონ I ჩავიდა გორში, სადაც თეიმურაზ და ერეკლე მეფეები იმყოფებოდნენ და მათ შორის მეგობრობისა და ურთიერთდახმარების ხელშეკრულება გაფორმდა.

გორის შეთანხმებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ორივე მხარისათვის მტრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1759 და 1760 წლებში იმერეთის ჯარი ქართლ–კახეთის ლაშქართან ერთად იბრძოდა ლეკებისა და განჯის სახანოს წინააღმდეგ. ერეკლეც რამდენიმეჯერ დაეხმარა სოლომონს თურქების წინააღმდეგ ბრძოლაში, ხოლო 1763 წელს მან თურქებს ჩაუკეტა იმერეთში აღმოსავლეთიდან შესასვლელი გზა და აიძულა უკან გაბრუნებულიყვნენ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 121.
* მ. რეხვიაშვილი, იმერეთის სამეფო XVI საუკუნეში, თბ. 1976
* შ. ბურჯანაძე, სოლომონ I-ის მეფობის პირველი პერიოდი (1752-1768 წწ.), „თსუ შრომები", 1950, ტ. 41;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ. 1973.
* ორბელიანი პ. ჰამბავნი ქართლისანი, ე. ცაგარეიშვილის გამოც. თბ. 1981;
* ხერხეულიძე ო. მეფობა ირაკლი მეორისა, ლ. მიქიაშვილის გამოც. თბ. 1989.
**„გურული დღიურები"** — გიორგი კეკელიძის 2014 წლის წიგნი გურულების შესახებ. წიგნი კრებულია გურული ხალხის სხვადასხვა მხიარული ისტორიების, რომლებიც თავად ავტორმა შეაგროვა. ავტორის მოგზაურობა გურიაში ოთხ თვეს გრძელდებოდა და ის პირადად იწერდა ძველი დროის ამბებს ადგილობრივი წეს-ჩვეულებებისა და რიტუალების შესახებ გურული გლეხებისგან. „გურული დღიურები" 2014 წლის ბესტსელერად დასახელდა. წიგნის გამოსვლიდან ერთ თვეში გაყიდვების რეკორდული მაჩვენებელი დაფიქსირდა. ეს გიორგი კეკელიძის პირველი ცდაა პროზაში.

ავტორი წიგნზე: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მთელი ერთი წელი დასჭირდა ამ წიგნის დაწერასა და გამოშვებას. პირველ რიგში ეს იყო საკუთარ ბავშვობასთან და მოგონებებთან დაბრუნება, მათი ამოტივტივება, ამოფხეკა და გამართვა. მე ახლა მეორე ნაწილზეც ვმუშაობ, რომელიც მგონია, რომ უფრო უკეთესი უნდა იყოს. რაც შეეხება გარე ამბებს, მე შაბათ–კვირას მივდიოდი გურიაში, ვხვდებოდი ადამიანებს, ვიძიებდი მასალებს, და ა.შ. მგონია, რომ საბოლოო ჯამში მოვახრეხე ის, რომ დანაკლისი, რომელიც მე მქონდა ბავშვობაში დაკვირვების თვალსაზრისოთ, გარკვეულწილად ავინაზღაურე და რაც მთავარია გავუზიარე სხვა ადამიანებს. ეს წიგნი არის გაზიარების წიგნი საკუთარი გამოცდილებისა, რომელიც ხშირ შემთხვეაში სხვის ემოციებს ემთხვევა. ალბათ სწორედ ეს არის ამ წიგნის პოპულარობის საიდუმლო." |
|  |  |

„ეს არის ერთი ციკლი ჩემი გურული დღიურებისა, რომელსაც „ქორწინებები გურიაში" ჰქვია და წარმოდგენილია გურულებისა და გურიაში მცხოვრები აჭარლების ისტორიები. პერიოდულად, ვწერდი სტატიებს გურიაზე და მერე ვიფიქრე წიგნად შემეკრა." „მსოფლიო ორ ნაწილად იყოფა გურულები და დანარჩენი" – ცნობილი ფრაზაა წიგნიდან.

2014 წლის 5 თებერვალს, გიორგი კეკელიძის „გურული დღიურების" რეპრეზენტაცია და შემოქმედებითი საღამო „ბიბლუსი გალერეაში" გაიმართა.

2015 წელს ავტორს წიგნისთვის გადაეცა ჟურნალ სახე(ლ)ების, ჟურნალ ეგოს და გურამ რჩეულიშვილის სახელობის პრემიები. ამ წელსვე წიგნი ითარგმნა აზერბაიჯანულ ენაზე (მთარგმნელი იმირ მამედლი).

2015 წლისთვის ბაზარზე გამოჩნდა წიგნის მეკობრული ვერსიები.

2016 წელს გიორგი კეკელიძის „გურული დღიურების" პირველი ნაწილის ტირაჟი 20000-ს გადაცდა, ავტორი შემოსულ ჰონორარს ლეიკემიით დაავადებულთა ფონდში რიცხავს, მამამისის, ზურაბ კეკელიძის იგივე დაავადებით გარდაცვალების გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წიგნი goodreads.com–ზე
* როგორ დაიწერა „გურული–დღიურები" – წიგნი რომელზეც მთელი საქართველო საუბრობს

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-25. ციტირების თარიღი: 2015-11-09.
3. ↑
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-11-09.
**გიორგი ჩუბინიძე** (დ. 29 ივლისი, 1944, ხაშური, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, ხაშურის საფეხბურთო კლუბ „ივერიას" კაპიტანი და მცველი 1963-1981 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი (ჟორა) ჩუბინიძე დაიბადა 1944 წლის 29 ივლისს ქალაქ ხაშურში. 1950 წელს შევიდა რკინიგზის მე-12 სკოლაში (ამჟამად ხაშურის მე-6 საჯარო სკოლა). 1955 წელს ჩატარდა სკოლების პირველობა ფეხბურთში, სადაც მან მონაწილეობა მიიღო, შეჯიბრზე დამსწრე სპორტ-სკოლის ფეხბურთის მასწავლებელის, გრიშა ჯომართიძის გადაწყვეტილებით გიორგი ჩუბინიძე აიყვანეს სპორტ სკოლაში. საშუალო განათლების დასრულების შემდეგ 1961 წელს გაიწვიეს სამხედრო სავალდებულო სამსახურში. ამ პერიოდში თამაშობდა გარნიზონის ნაკრებში. 1963 წელს დაასრულა სამხედრო სავალდებულო სამსახური და დაბრუნდა მშობლიურ ხაშურში. იგი აიყვანეს ხაშურის საფეხბურთო გუნდ „ივერიაში". გუნდი 1972 წელს გახდა საქართველოს ჩემპიონი II ჯგუფში, რის შემდეგაც მოიპოვეს I ჯგუფში თამაშის უფლება. პარალელურად იგი თამაშობდა ხაშურის საფეიქრო-საგალანტერიო ფაბრიკის საფეხბურთო გუნდში.

1986 წელს ასაკის გამო შეწყვიტა ფეხბურთის თამაში და 1990 წლიდან 1994 წლამდე იყო ბავშვთა ნაკრების მწვრთნელი.

ლიტერატურა
----------

* გაზეთი „ლელო", 17 დეკემბერი, 1970 წელი, #246, გვ.3
* გაზეთი „ლელო", 7 სექტემბერი, 1972 წელი, #177, გვ.3
* გაზეთი „გამარჯვების გზა", დეკემბერი, 1970 წელი, გვ.5
* გაზეთი „გამარჯვების გზა", 31 ოქტომბერი, 1978 წელი, გვ.4

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ჩუბინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გაზეთი „ლელო", 17 დეკემბერი, 1970 წელი, #246, გვ.3
* გაზეთი „ლელო", 7 სექტემბერი, 1972 წელი, #177, გვ.3
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ფოტოარქივი - გიორგი ჩუბინიძე - ფეხბურთელი
* ხაშურის ივერია სოხუმში
* ხაშურის ივერიის ფეხბურთელები
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ფოტოარქივი - ხაშურის ივერიის ფეხბურთელები

სქოლიო
------

1. ↑  „ვარძია" და „ივერია" - პირველ ჯგუფში. dspace.nplg.gov.ge. ციტირების თარიღი: 15 თებერვალი, 2019.
**გივი ილარიონის ძე დეკანოიძე** (დ. 3 აპრილი, 1927, სოფ. მერჯევი, ახლანდ. საჩხერის მუნიციპალიტეტი, — გ. 24 მაისი, 1984, თბილისი) — ქართველი ენტომოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1978).

დაამთავრა თბილისის სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის მეაბრეშუმეობის ფაკულტეტი (1949). 1952 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1979–1984 წლებში იყო აგრონომიის ფაკულტეტის დეკანი, 1981–1984 წლებში — ენტომოლოგიის კათედრის გამგე, 1978-1984 წლებში — საქართველოს ენტომოლოგიური საზოგადოების თავმჯდომარე. გამოიკვლია ვაზისა და თუთის კულტურების ენტომო- და აკაროფაუნა. შეისწავლა უმთავრესი სახეობების ბიოეკოლოგია, დაადგინა საქართველოში გავრცელებული ჭიჭინობელების ტაქსონომიური შედგენილობა, აღმოაჩინა და აღწერა ახალი სახეობა — ვაზის ჭიჭინობელა [Erythroneura imeretina (Dekanoidze)]. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ვაზის კულტურის მავნებელი, თბ. 1964;
* თუთის ხის მავნებელ-დაავადებანი და მათთან ბრძოლა, თბ. 1972;
* ენტომოლოგია, თბ. 1974 (თანაავტ. ირ. ბათიაშვილი); ფიტოაკაროლოგია, თბ. 1981;
* სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მავნე ტკიპები და მათთან ბრძოლის თანამედროვე ღონისძიებები, თბ. 1982.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 361.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბდუშელიშვილი**. |

**გივი ვალერიანის ძე აბდუშელიშვილი** (დ. 2 მაისი, 1921, თბილისი — გ. 19 დეკემბერი, 2001) — ქართველი ჰიგიენისტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987).

ბიოგრაფია
---------

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. სამხედრო სამსახურში ყოფნისას მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1962–1965 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კვების ლაბორატორიის გამგე. 1968 წლიდან მუშაობს საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარ სპეციალისტად დიეტოლოგიაში. 1974–1988 წლებში იყო გ. ნათაძის სახელობის სანიტარიისა და ჰიგიენის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი (1988 წლიდან — დირქტორის მრჩეველი), 1976 წლიდან ჰიგიენისტთა რესპუბლიკური სამეცნიერო საზოგადოების თავჯდომარეა.

აბდუშელიშვილის კვლევის საგანია მოსახლეობის კვებისა და ჯანმრთელობის მდგომარეობა. საკვები პროდუქტების გაუვნებელობა, აგრეთვე ცილის ახალი წყაროების სამედიცინო-ბიოლოგიური შეფასება. შემუშავებული და სამედიცინო პრაქტიკაში დანერგილი აქვს სხვადასხვა პროფესიის პირებისათვის კვების დღიური ნორმები, რეკომენდაციები. სიმსუქნის მკურნალობისა და პროფილაქტიკისათვის შედგენილი აქვს ქართული კერძების რეცეპტები და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 26-27.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი აბდუშელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიორგი ირაკლის ძე ჩოგოვაძე** (დ. 28 დეკემბერი,1906 [ძვ. სტ. 9 იანვარი, 1907], შორაპანი, შორაპნის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1996) — ქართველი საბჭოთა ენერგეტიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1975), სსრკ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1981), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი (1958).

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ჩოგოვაძე დაიბადა 1907 წელს დაბა შორაპანში, რკინიგზელის ოჯახში. 1924 წელს ქუთაისის ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის ვ. ლენინის სახელობის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრომექანიკურ ფაკულტეტზე. 1928 წელს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სწავლების ბოლო კურსზე, გაიგზავნა რიონჰესის მშენებლობაზე დამპროექტებელ ტექნიკოსად. გიორგი ჩოგოვაძე მუშაობასთან ათავსებდა სწავლას და 1930 წელს დაამთავრა ინსტიტუტიც. 

1930-1956 წლებში მუშაობდა ხელმძღვანელ თანამდებობებზე საქართელოს სსრ-ის მრავალი ჰესის მშენებლობაზე. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ინიშნება სამონტაჟო სამუშაოთა უფროსის მოადგილედ რიონჰესის მშენებლობაზე. 1934 წელს რიონჰესის მშენებლობის დამთავრების შემდეგ გ. ჩოგოვაძე გადაჰყავთ ხრამჰესის მშენებლობაზე დამხმარე ჰიდროსადგურის „ტაშბაშჰესის" მშენებლობის უფროსად. 1936-1940 წლებში მუშაობდა ხრამჰესმშენის მშენებლობაზე ელექტრომექანიკური განყოფილების უფროსად, ხოლო შემდეგ ძალოვანი კვანძის მექანიკოსად დაუფროსად.

1946 წლის 9 თებერვალს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში დეპუტატად ახალშენის №50 საარჩევნო ოლქიდან, რომელზეც ხმების უმრავლესობით გახდა აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1956-1957 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე; 1957-1963 წლებში — საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარე; 1963-1970 წლებში საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე. 1970 წლიდან ენერგეტიკისა და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართელოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორია.

იყო სკკპ XX-XXIII ყრილობების დელეგატი, სსრკ-ის V-VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის დეპუტატი და აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის დეპუტატი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობა საქართელში, თბილისი, 1968;
* ჰიდროენერგეტიკა საბჭოთა კავშირში და საზღვარგარეთ, თბილისი 1975;
* Гидроэлоктростанции Грузии,Москва, 1971;
* Ингурская гидроелектростанция, Москва, 1987.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

* ლენინის ორდენი
* ლენინის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 146.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჩოგოვაძე (ენერგეტიკოსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი ჩოგოვაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* გიორგი ჩოგოვაძის ბიოგრაფია (სსრკ V მოწვევა)
* გიორგი ჩოგოვაძის ბიოგრაფია (სსრკ VI მოწვევა)
* გიორგი ჩოგოვაძის ბიოგრაფია (სსრკ VII მოწვევა)

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №17 (2702), 24 იანვარი, 1947
*y* = *x*³ ფუნქციას გადაღუნვის წერტილი აქვს წერტილში (0,0). ეს წერტილი მისი უნაგირა წერტილიცაა.
მათემატიკაში, კერძოდ მათემატიკურ ანალიზში ფუნქციის **გადაღუნვის წერტილი** ეწოდება წერტილს, სადაც ფუნქციის გრაფიკი იცვლის ამოზნექილობას, ანუ გადადის ამოზნექილობიდან ჩაზნექილობაში ან პირიქით.

განმარტება
----------

ფუნქციის გადაღუნვის წერტილის ფორმალური განმარტება სხვადასხვანაირად შეიძლება:

* წერტილი, სადაც ფუნქციის მეორე რიგის წარმოებული ნიშანს იცვლის. ანუ, წერტილი რომლის სხვადასხვა მხარესაც მეორე რიგის წარმოებული სხვადასხვა ნიშნის მქონეა.
* წერტილი, რომელშიც ფუნქციის გრაფიკის მხები წრფე კვეთავს ფუნქციის გრაფიკს.

  

{\displaystyle \scriptstyle f(x)=sin(2x)} ფუნქციის გრაფიკი ინტერვალზე {\displaystyle \scriptstyle [\pi /4,5\pi /4]}. ფუნქციის მეორე რიგის წარმოებულია {\displaystyle \scriptstyle f''(x)=-4sin(2x)}. მკვეთი წრფე ლურჯი ფერისაა იქ, სადაც ფუნქცია ამოზნექილია ზემოთ (მკვეთი გრაფიკის დაბლაა), მწვანეა იქ, სადაც ფუნქცია ამოზნექილია ქვემოთ (ფუნქცია მკვეთის დაბლაა) და წითელია გადაღუნვის წერტილებში: 0, *π*/2 and *π*

აუცილებელი, მაგრამ არა საკმარისი პირობა
---------------------------------------

თუ გვაქვს ტოლობა {\displaystyle \scriptstyle f''(x)=0}, ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს, რომ ფუნქციას ამ წერტილში გადაღუნვის წერტილი გააჩნია. დამატებით საჭიროა, რომ წერტილში ნულისგან განსხვავებული ყველაზე დაბალი რიგის წარმოებული კენტი რიგის იყოს (ანუ მესამე, მეხუთე და ა.შ.). თუ ეს არ სრულდება, მაშინ წერტილი გადაღუნვის არაა, ამის მაგალითია ფუნქცია {\displaystyle \scriptstyle f(x)=x^{4}} (პირველი არანულოვანი წარმოებული წერტილში 0 მე-4 რიგისაა).

რეკომენდებული ლიტერატურა
------------------------

* *ვლ.ჭელიძე, ე.წითლანაძე*, მათემატიკური ანალიზის კურსი, ტ.1 - თბილისი, 1979
**გიორგი შუშანაშვილი** (დ. 4 აგვისტო, 1907, თიანეთი ― გ. 1993, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, მეცნიერებათა დოქტორი (1968).

ბიოგრაფია
---------

ქართველი ფილოსოფოსი გიორგი ისაკის ძე შუშანაშვილი დაიბადა 1907 წლის 4 აგვისტოს თიანეთის მაზრის სოფელ თიანეთში. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ ეწევა საგანმანათლებლო საქმიანობას. 1931-1936 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოსოფიის სპეციალობაზე. 1937-1938 წლებში მატერიალური მდგომარეობის გამო იგი ვეღარ აგრძელებს სწავლას და ბრუნდება მშობლიურ სოფელში, სადაც საშუალო სკოლაში ასწავლის ისტორიასა და გერმანულ ენას, 1938-1939 წლებში კი თიანეთის რაიონის განათლების განყოფილების გამგეა. 

1939 წელს სწავლას აგრძელებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში, ფილოსოფიის განხრით. 1946 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ამავე წელს იგი მეცნიერებათა აკადემიასთან ახლადჩამოყალიბებული ფილოსოფიის ინსტიტუტის ერთ-ერთი პირველი თანამშრომელია. 1968 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 

გიორგი შუშანაშვილი გარდაიცვალა 1993 წელს, თბილისში, დაკრძალულია დაბა თიანეთში.

ლიტერატურა
----------

XX საუკუნის ქართული ფილოსოფიის ანთოლოგია. II ტომი, II ნაკვეთი, თბილისი, 2002, გვ. 5.