recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
XII საუკუნის სანდლები
დეტალი ნახატიდან „არნოლფინების ოჯახის პორტრეტი", იან ვან ეიკი, 1434 წ.
თურქული ჩოპინები
**ფეხსაცმელი** — ტანსაცმლის ერთ-ერთი ელემენტი, რომელიც იცმევა ფეხებზე და იცავს მას გარემოსგან; ასევე გამოიყენება გარეგნული იერსახის მოკაზმვის მიზნით. ფეხშიშველი სიარული ამჟამად ასოცირდება სიღარიბესთან, თუმცა ზოგიერთი კულტურა მის ტარებაზე დღემდე უარს ამბობს. 

ფეხსაცმელსა და ფეხს შორის როგორც წესი ატარებენ წინდებს ან ტრიკოტაჟის სხვა ნაწარმს, თუმცა სულ უფრო ნაკლებად სანდლებისა და თასმიანი ფეხსაცმელების შემთხვევაში. ზოგჯერ ფეხსაცმელი დაკავშირებულია ფეტიშიზმთან, განსაკუთრებით მსუბუქი ფეხსაცმლისა და ბოტების ზოგიერთი სახეობა. 

შედარებით ახალი გამოგონებაა გამძლე ფეხსაცმელი, მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი უძველესი ცივილიზაცია მორთულ ფეხსაცმელებს ატარებდა. ასევე არსებობდა ზოგიერთი ძველი ცივილიზაცია, რომელიც საერთოდ არ იყენებდა ფეხსაცმელს. რომაელები ფეხსაცმელს უყურებდნენ როგორც ძალაუფლებისა და საზოგადოებაში სტატუსის დასამკვიდრებელ ნივთს, ამიტომ, მას მრავალი რომაელი ატარებდა, გლეხები და მონები კი ფეხშიშველნი დადიოდნენ. შუა საუკუნეებში გამოჩნდა მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი, რომელიც ასევე ასოცირდებოდა ძალაუფლებასთან და სურვილთან, რომ გამოჩენილიყვნენ უფრო მაღლები; ამ დროის ხელოვნების ზოგიერთ ნიმუშზე ხშირად გამოსახავდნენ ფეხშიშველ ადამიანებს სიღარიბის სიმბოლოდ. თუმცა, ამავე დროს, შიშველი ფეხები ბევრ რელიგიაში თავმდაბლობისა და პატივისცემის სიმბოლოა. ფეხსაცმლის გახდა ვინმე უფრო მაღლა მდგომის წინაშე ხშირად ასევე სიმბოლოა მისადმი პატივისცემისა. 

ზოგიერთ კულტურაში, სავალდებულოა ფეხსაცმელი გაიხადო სახლში შესვლის წინ, ზოგიერთ რელიგიაში კი ფეხსაცმლის გახდა სავალდებულოა წმინდა შენობა-ნაგებობებში, მაგალითად ტაძარში შესვლის წინ.

ისტორია
-------

შუა საუკუნეებში, ქალიცა და კაციც ატარებდა ხის ფეხსაცმელს, რომელიც თანამედროვე ქუსლიანი ფეხსაცმლის წინაპრად მიიჩნევა. ამავე პერიოდში, ევროპასა და ახალ მსოფლიოში დაბალი კლასის საზოგადოება და მონები ფეხშიშველნი დადიოდნენ. XV საუკუნეში თურქეთში შექმნეს ჩოპინები — ქალის პლატფორმიანი ფეხსაცმელები, რომელთა სიმაღლეც 17,7-20,3 სმ იყო. ამ ფეხსაცმელმა პოპულარობა მოიპოვა ვენეციასა და შემდეგ მთელს ევროპაში; ისინი ჯანმრთელობისა და სოციალური მდგომარეობის სტატუს-სიმბოლოდ ითვლებოდა. 

XVI საუკუნეში, დიდებულებმა მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლის ტარება დაიწყეს, რათა იმაზე მაღალნი გამოჩენილიყვნენ, ვიდრე იყვნენ; ასე იქცეოდა მაგალითად ეკატერინე მედიჩი და ინგლისის დედოფალი მერი I. 1580 წელს მათ ასევე იცმევდნენ მამაკაცები. თანამედროვე ეპოქაში, მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ძირითადად ქალების მოდის ნაწილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფეხსაცმელი***

* The history of footwear დაარქივებული 2006-08-13 საიტზე Wayback Machine.
* ShoeGuide.Org - A footwear encyclopedia
* Britannica: clothing and footwear industry

სქოლიო
------

1. ↑  Margo DeMello (1 September 2009). *Feet and footwear: a cultural encyclopedia*.  Macmillan,   გვ. 65–. ISBN 978-0-313-35714-5. ციტირების თარიღი: 29 January 2012.
2. 1 2  Dangerous Elegance: A History of High-Heeled Shoes. Random History.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 21, 2018. ციტირების თარიღი: July 1, 2010.
3. ↑  Frazine, Richard Keith (1993). *The Barefoot Hiker*.  Ten Speed Press,   გვ. 98. ISBN 0-89815-525-8.
**თეთრი გზის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანანურთან, არაგვის ხეობაში. ნასოფლარი განლაგებულია მთის დამრეც კალთაზე და წარმოადგენს ტერასულ დასახლებას. 1988-1999 წლებში გაითხარა ქვის ღობით შემოვლებული ერთი საცხოვრებელი კომპლექსი. კომპლექსი შედგებოდა 4 ოთახისგან, რომელთაგან 2 საცხოვრებელი, 2 კი სამეურნეო დანიშნულებისა იყო. შენობები ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვებით, რომლებიც ახლომახლო უხვად მოიპოვება. წყობა მშრალია. საცხოვრებელი შენობა შედგებოდა ერთმანეთთან კარით დაკავშირებული ორი სწორკუთხა ოთახისგან. კედლებში დატანებული იყო თაროები. კედლებს ძირზე შემოუყვებოდა „შემაღლება-ტახტი". ოთახებში აღმოჩნდა ქვებით შედგენილი სწორკუთხა მოყვანილობის კერები. თუ ერთი საცხოვრებელი ოთახის იატაკი მიწატკეპნილია, მეორე ოთახის იატაკი ქვის ფილებით იყო მოგებული. 

საცხოვრებელ ნაგებობაზე მიშენებული იყო სამეურნეო ნაგებობა, რომელსაც ცალკე შესასვლელი ჰქონდა და რომელშიც გამართული იყო ქვით ნაშენი საწნახელი და ყურძნის ტკბილის დასაგროვებელი კვადრატული მოყვანილონის აუზი. საცხოვრებელი შენობებისგან განსხვავებით საწნახელიცა და აუზიც კირხსნარზეა ნაშენი. საწნახელის გვერდები დამრეცია. ტკბილის დასაგროვებლად აუზისკენაა დახრილი საწნახელის ფსკერიც, რომელსაც შუაში მთელ სიგრძეზე დაუყვებათ ღარი. ამ ღარს აქეთ-იქიდან კიდევ სხვა ღარები უერთდება, რათა ყურძნის წვენმა შეუფერხებლად და ადვილად იმოძრაოს აუზისკენ. 

საწნახელიანი ნაგებობის იატაკიც ქვის ფილებით იყო მოგებული. ამ ნაგებობიდან რამდენიმე მეტრის დაშორებით გაითხარა პატარა, ნახევრადმიწური სათავსი, რომელიც მასში აღმოჩენილი ქვევრის ფრაგმენტების მიხედვით შესაძლოა მარანი ყოფილიყო. ქვის ღობით შემოზღუდულ იმავე კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ ერთი, ოღონდ ზომით რამდენადმე პატარა საწნახელი აღმოჩნდა. საცხოვრებელ-სამეურნეო კომპლექსი არქეოლოგიური მასალის მიხედვით XIII-XIV საუკუნეებით შეიძლება დათარიღდეს. ერთ კომპლექსში ორი საწნახელის აღმოჩენა იმაზე უნდა მიუთითებდეს, რომ არაგვის ხეობის მოსახლეობის სამეურნეო ყოფაში მევენახეობა-მეღვინეობას საკმაოდ დიდი ადგილი სჭერია. ნასოფლარი წარმოადგენდა ქალაქ ჟინვალის მკვებავ ერთ-ერთ პუნქტს. ნაქალაქარი ჟინვალი და „თეთრი გზის" ნასოფლარი ეკონომიკურად ერთმანეთთან მჭიდროდ უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული.

ლიტერატურა
----------

* მინდორაშვილი დ. საქართველოს არქეოლოგია, ნაწილი II-III, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი", ბათუმი, 2015, გვ. 95-96.
**მიხეილ შოთას ძე ქორქია** (დ. 10 სექტემბერი, 1948, ქუთაისი, საქართველო, — გ. 7 თებერვალი, 2004, თბილისი, საქართველო) — ქართველი კალათბურთელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. თამაშობდა თბილისის „დინამოსა" (1965-1979) და სსრ კავშირის ნაკრებში (1971-1977). XX ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (1972, მიუნხენი), XXI ოლიმპიადის მესამე პრიზიორი (1976, მონრეალი), ევროპის ჩემპიონი (1971) და ორგზის მეორე პრიზიორი (1975, 77), სსრკ ჩემპიონი (1968) და მეორე პრიზიორი (1969), სსრკ თასის მფლობელი (1969). ქუთაისის „ტორპედოს" ფეხბურთელთა გუნდის ერთ-ერთი მეპატრონე და მისი პრეზიდენტი (1998-იდან). თამაშობდა შემტევი მცველის პოზიციაზე. 

კალათბურთს თამაშობდა მიხეილ ქორქიას მამაც, თუმცა უდიდეს წარმატებებს ბიძამ, ოთარ ქორქიამ მიაღწია: თბილისის „დინამოს" შემადგენლობაში 1952 წელს, ჰელსინკიში ოლიმპიადის ვერცხლის მედალი მოიგო, 1947, 1951 და 1953 წლებში ევროპის ჩემპიონი გახდა, თბილისის „დინამოსთან" ერთად 3-ჯერ მოიგო საკავშირო ჩემპიონატი, 2 თასი, 1962 წელს კი, მთავარი მწვრთნელის რანგში თბილისის „დინამოს" ევროპის ჩემპიონთა თასი მოაგებინა. ქართველი კალათბურთელებიდან ოლიმპიური ჩემპიონის ტიტულს მხოლოდ მიხეილ ქორქია და ზურაბ საკანდელიძე ფლობენ.

1981 წლის 27 სექტემბერს მიხეილ ქორქია დიდი კალათბურთიდან გააცილეს. 2006 წლიდან საქართველოს კალათბურთის ფედერაცია ყოველწლიურად ატარებს ოლიმპიური ჩემპიონების მიხეილ ქორქიას და ზურაბ საკანდელიძის სახელობის ტურნირს.

2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები" (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა დავით ჭელიძის წიგნი „მიხეილ ქორქია". 2017 წელს გადაღებულ რუსულ მხატვრულ ფილმში „3 წამი" (რეჟისორი ანტონ მეგერდიჩევი), რომელიც საბჭოთა კავშირის კალათბურთელთა ნაკრების მიერ მიუნხენის ოლიმპიადაზე გამარჯვებას ეძღვნება, მიხეილ ქორქიას როლი ოთარ ლორთქიფანიძემ შეასრულა.

არის ღირსებისა და ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალერი. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს კომერციულ სასაფლაოზე.

საინტერესო ფაქტები
------------------

საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული ფიზიკური კულტურისა და სპორტის კომიტეტის კოლეგიამ თავის სხდომაზე დაამტკიცა რესპუბლიკის საუკეთესო სპორტსმენთა ათეული 1976 წლის შედეგების მიხედვით, სადაც მიხეილ ქორქია 1976 წლის საქართველოს მეშვიდე საუკეთესო სპორტსმენად დასახელდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ ქორქია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ ქორქია — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მიხეილ ქორქია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* მიხეილ ქორქია — ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑  მიხეილ ქორქია (1948-2004). *geonecropol.com*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-16. ციტირების თარიღი: 10 იანვარი, 2022
2. ↑  საუკეთესონი // „ლელო", 31 დეკემბერი, 1976, № 259 (5809), გვ. 1.
**მაიკლ ლაზარეს ძე „მიშა" გელერი** (რუს. Михаил Ла́заревич Геллер; დ. 23 ივლისი, 1937, მოსკოვი — 17 დეკემბერი, 2007, ვიუგტი) — რუსი „მევიოლე" და კომპოზიტორი.

მოსკოვის წლები (1937–1978)
--------------------------

მიშა გელერი დაიბადა 1937 წლის 23 ივლისს მოსკოვში, ებრაელების ოჯახში. ვიოლინოზე დაკვრა დაიწყო 7 წლის ასაკში, თუმცა მოგვიანებით ვიოლენჩელომ გაიტაცა. 1963 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია როგორც ვიოლენჩელოს დამკვრელი და კომპოზიტორი. კომპოზიციებს პროფესორ ევგენი გოლუბოვსა და ალფრედ სჩნიტკესთან სწავლობდა.

როგორც ვიოლენჩელოს დამკვრელი, იგი დააჯილდოვეს ოქროს მედლით ჰელსინკში გამართულ საერთაშორისო კონკურსში (1962). 1966 წელს, ალექსანდრე არენკოვთან (ვიოლინო), დიმიტრი ფერშტმანთან (ჩელო) და სერგეი პისხუგენთან (ვიოლინო) ერთად იყო კომპოზიტორთა კავშირის სიმებიანი კვარტეტის დამააარსებელი. როდესაც რუსულმა სიმებიანმა კვარტეტებმა მიაღწა საერთაშორისო აღიარებას, მათ ეწოდათ დიდი რუსი კომპოზიტორის სახელი. 1969 წელს, ბელგიაში, ქალაქ ლეჟეში გამართულ საერთაშორისო სიმებიანი კვარტეტის კონკურსზე ჯგუფმა პირველი პრიზი მოიპოვა (მათ სახელი „გლინკა" მიენიჭათ). გლინკას კვარტეტთან ერთად გელერი მსოფლიოს გარშემო მრავალ ჩვენებებს მართავდა. 1968 წლიდან მისი ემიგრაციამდე, 1978 წლამდე, იგი იყო მოსკოვში საბჭოთა კომპოზიტორთა საზოგადოების წევრი.

ცხოვრება და მუშაობა ნიდერლანდებში (1978–1994)
---------------------------------------------

1978 წელს გელერი და მისი ოჯახი საცხოვრებლად ნიდერლანდებში გადავიდა. 1978–1980 წლებში იგი უკრავდა ნიდერლანდების კამერულ ორკესტრთან ერთად, როგორც მათი მთავარი მევიოლინე.

1980 წელს იგი გახდა თავიდან ჩამოყალიბებული გლინკას კვარტეტის წევრი, რომელშიც: დიმიტრი ფერსტმანი (ჩელო), ზინო ვინიკოვი (ვიოლინო) და კეის ჰულსმანი (ვიოლინო) შედიოდა; ისინი წარმატებით ასრულებდნენ წარმოდგენებს მთელ მსოფლიოში.

გელერმა, როგორც ვიოლენჩელოს დამკვრელმა, მიიღო მრავალი სოლო შესრულება; იგი ბევრ ევროპულ ორკესტრთან ერთად უკრავდა. მისი ყველაზე დასამახსოვრებელი წარმოდგენები იყო მოცარტის *სიმფონიური კონცერტი* მევიოლინე ჟან-ჟაკ კანტორუთან და ბერლიოზის *ჰაროლდი იტალიაში*.

მან მონაწილეობა მიიღო საკუთარი კომპოზიციების ჩვენებაში: მაგალითად ვიოლენჩელოსა და ჩელოს დუეტი *Psalm Music for 8 Strings* (დ. ფერჩთმენი, ჩელო), რომლის პრემიერა 1979 წელს, ამსტერდამში, *Concertgebouw*-ში შედგა. აღნიშნული დუეტი ასევე შეასრულეს სხვადასხვა ევროპელმა მუსიკოსებმამა; აგრეთვე ჩაწერეს ჰოლანდიაში, გერმანიასა და საფრანგეთში. გელერის წარმოდგენა *Fantasy for viola and piano* (1980) სხვადასხვა პიანისტებთან ერთად ჩაწერა ჰოლანდიურმა სამაუწყებლო ორგანიზაციებმა: „KRO", „VARA", „AVRO"-მ.

გელერის კომპოზიციები შესრულდა დიდ ბრიტანეთში, ხორვატიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში, გერმანიასა და შვეიცარიაში.

მისი წარმატებული კარიერა, როგორც მევიოლინე, მოულოდნელად უეცარი ინსულტით დასრულდა. იგი იძულებული გახდა შესრულებები შეეჩერებინა; ემოციური ფონის გამო შეაჩერა სწავლებაც.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-14. ციტირების თარიღი: 2019-12-02.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ასანთი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ანთებული ასანთის ღერი.
**ასანთი** — ცეცხლის სწრაფად დანთების მარტივი და მოხერხებული საშუალება, შედგება მყიფი ხის ან ქაღალდის ღერისა და მის ერთ ბოლოზე წასმული სპეციალური მასალისგან, როგორც წესი ფოსფორის შემცველობით, რომელიც ალდება სპეციალურ ზედაპირზე ხახუნით წარმოქმნილი მხურვალებისგან. ასანთის ორი სახეობა არსებობს: უსაფრთხო ასანთი, რომელიც მხოლოდ სპეციალურ ზედაპირზე გაკვრით ინთება და საველე ასანთი, რომელიც ნებისმიერ მყარ ზედაპირზე გაკვრით ინთება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ასანთი"** ვიკისაწყობში.
* ასანთი ისტორია

სქოლიო
------

1. ↑   (1999) *Concise Oxford Dictionary*, 10,  Oxford University Press.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |



|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119774363 (data)
* GND: 4134278-1
* LCCN: sh85082043
* NDL: 00567528
* NKC: ph261555

 |
**ბეკჟან ტაშმუხამედოვი** (დ. 27 იანვარი, 1935 - 25 ივნისი, 2020) — საბჭოთა და უზბეკი ბიოლოგი და ბიოფიზიკოსი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

ბეკჟან ტაშმუხამედოვი დაიბადა 1935 წლის 27 იანვარს ტაშკენტში უზბეკი მწერლის აიბეკის ოჯახში.

1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ხოლო 1961 წელს — ასპირანტურა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1962 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას და ატარებდა სამეცნიერო მუშაობას ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (იყო ბიოლოგიისა და ნიადაგმცოდნეობის კათედრის უმცროსი მკვლევარი, ბიოქიმიისა და ბიოფიზიკის კათედრის უფროსი ლექტორი და ასოცირებული პროფესორი). 1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე იონების აქტიური ტრანსპორტირება ბიოლოგიურ მემბრანებში და გახდა ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.

ბეკჟან ტაშმუხამედოვი ასევე მუშაობდა უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის ინსტიტუტის მთავარ მეცნიერ-თანამშრომელად,ხოლო შემდეგ — ბიოფიზიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად.

1979-1986 წლებში იკავებდა ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოფიზიკისა და გარემოს დაცვის განყოფილების გამგის თანამდებობას.

1986-1992 წლებში იყო უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიოლოგიისა და ბიოფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. 1987 წელს აირჩიეს უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად (1987). იყო უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიოლოგიურ მეცნიერებათა განყოფილების თავმჯდომარე, უზბეკეთის რესპუბლიკის უმაღლესი სასერტიფიკაციო კომისიის (HAC) თავმჯდომარე.

ბეკჟან ტაშმუხამედოვი 200-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორია. იგი მონაწილეობას იღებდა ბიოლოგიისა და ბიოფიზიკის პრობლემებზე მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციებში. მოამზადა 20 მეცნიერებათა დოქტორი და 40-ზე მეტი მეცნიერებათა კანდიდატი. იგი უზბეკეთის რესპუბლიკის დამსახურებული მეცნიერია. იკავებდა უზბეკური ბიოლოგიური ჟურნალის მთავარი რედაქტორის თანამდებობას, რომელიც გამოდიოდა რუსულ, უზბეკურ და ინგლისურ ენებზე (ISSN 0042-1685).

ბეკჟან ტაშმუხამედოვი გარდაიცვალა 2020 წლის 25 ივნისს. ის დაკრძალეს ტაშკენტში ჩიგატაის სასაფლაოზე.

წყაროები
--------

* 
* 
* დაარქივებული 2020-07-20 საიტზე Wayback Machine.
**ფეოლა** — კინოსტუდია „ქართული ფილმის" 1970 წლის მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი. რეჟისორი — ბაადურ წულაძე.

1970-2017 წლებში ფილმი რუსეთის ფედერალურ ფირსაცავში ინახებოდა. საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის საქართველოს ეროვნული არქივის ერთობლივი ძალისხმევით „ქართული კინომემკვიდრეობის სამშობლოში დაბრუნების" პროექტის ფარგლებში „გოსფილმფონდში" ბაადურ წულაძის ფილმის საწყისი მასალები დამზადდა და 2017 წელს საქართველოში დაბრუნდა.

სიუჟეტი
-------

სახლმმართველობის თანამშრომელ ბონდოს უბნის ბავშვთა საფეხბურთო გუნდის შექმნას ავალებენ. „მწვრთნელი" ოლიმპიური სისტემის პრინციპს გაიგებს და ცდილობს გუნდი პირველივე შეჯიბრში დამარცხდეს, რომ შეჯიბრს გამოეთიშოს. თუმცა მოვლენები სულ სხვაგვარად განვითარდება. მისი გუნდი „უქიმერიონი" ოქროს მედლის მფლობელი ხდება. ბიჭები სიყვარულით ფეოლას არქმევენ თავიანთ „მწვრთნელს". გუნდს სერიოზული წარმატებები აქვს და საფრანგეთში გზავნიან შეჯიბრზე. მაგრამ ახლა მას უკვე გამოცდილი მწვრთნელი ესაჭიროება. ფეოლა ემშვიდობება გუნდს.

როლებში
-------

* იპოლიტე ხვიჩია — ბონდო დოლაბერიძე (ფეოლა)
* ვასილ ჩხაიძე — ხუსკივაძე
* ჯემალ ღაღანიძე
* გაბრიელ (გიგლა) ცინცაძე — ხვედელიძე
* ლევან შამილოვი — ფრიდონი
* შოთა გაბელაია
* სერგეი ფილიპოვი
* ილია ბაკაკური
* ზურაბ ქაფიანიძე — ბესიკი, ვიოლინოზე დამკვრელი
* ევგენია მჟავანაძე — ექთანი
* გიორგი (გია) ტყეშელაშვილი

ჯილდოები
--------

* 1970 სპორტული ფილმების მე-3 საკავშირო კინოფესტივალი (რიგა, ლატვია) — ჟიურის პრიზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ფეოლა" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* „ფეოლა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ბრაზილიელი მწვრთნელის იპოლიტე ხვიჩიასეული „გარდასახვა"
**დავით ევგენის ძე რონდელი** (ნამდვილი გვარი *ცაგარეიშვილი*) (დ. 11 აპრილი, 1904, ქუთაისი — გ. 12 მარტი, 1974, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი. სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1961). საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტი. 1928 წლიდან მუშაობდა კინოში, ჯერ სახკინმრეწვის სალიტერატურო ნაწილის გამგედ, რეჟისორ ასისტენტად, 1930 წლიდან კი რეჟისორად. გადაიღო ფილმები: „უგუბზიარა" (1930), „არშაულა" (1935), „კოლხეთის ჩირაღდნები" (1941), „მწვერვალთა დამპყრობნი" (1951), „ჩრდილი გზაზე" (1956), „მამლუქი" (1959), „ენგურის ნაპირებზე" (1961), „პიერი მილიციის თანამშრომელი" (1965), „ჩემი მეგობარი ნოდარი" (1967), „ზოია რუხაძე" (1971), „საჰაერო ხიდი" (1974). 1937 წელს რონდელმა გადაიღო ქართული კინოს ერთ-ერთი შედევრი „დაკარგული სამოთხე", რომელმაც რეჟისორს საყოველთაო აღიარება მოუტანა. ფილმ-სპექტაკლისათვის „ჯურღაის ფარი" (1944, სიკო დოლიძესთან ერთად) რონდელს 1950 წელს სსრკ სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და 2 „საპატიო ნიშნის" ორდენით. დავით რონდელის შვილი იყო დიპლომატი და პოლიტოლოგი ალექსანდრე რონდელი.

ლიტერატურა
----------

* *ოკუჯავა ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 443.
* *ლოლაძე ვ.* დავით რონდელი, თბ. 1954.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით რონდელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით რონდელი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* დავით რონდელი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავით რონდელის ფილმები |
| --- |
|  |
| 1930-იანები | 
* *უგუბზიარა* (1930)
* *არშაულა* (1935)
* *დაკარგული სამოთხე* (1937)

 |
|  |
| 1940-იანები | 
* *კოლხეთის ჩირაღდნები* (1940)
* *ჯურღაის ფარი* (1944)

 |
|  |
| 1950-იანები | 
* *მწვერვალთა დამპყრობნი* (1952)
* *ჩრდილი გზაზე* (1956)
* *მამლუქი* (1958)

 |
|  |
| 1960-იანები | 
* *ენგურის ნაპირებზე* (1961)
* *პიერი მილიციის თანამშრომელი* (1965)
* *ჩემი მეგობარი ნოდარი* (1967)

 |
|  |
| 1970-იანები | 
* *ზოია რუხაძე* (1971)
* *საჰაერო ხიდი* (1974)

 |

 |
**ხერთვისის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ყოფილ სოფელ ჟინვალის ჩრდილოეთით, მდინარეების ფშავის არაგვისა და მთიულეთის არაგვის შესართავთან, ადგილ ხერთვისზე. ამჟამად დაფარულია წყლით. 1978-1980 წლებში გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ.

ძეგლი მრავალფენიანი აღმოჩნდა, დათარიღდა ძვ. წ. II-III საუკუნეებით. საკონტროლო თხრილებში გამოვლინდა ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის ნამოსახლარის სამი ორმო. მათგან ერთში აღმოჩნდა კონუსური ფორმის სარიტუალო ქვაყრილი, მეორეში - თიხის ჭურჭლის სადა და მოჩუქურთმებული ნატეხები და კაჟის იარაღი.

ქვედა ფენა ჩაჭრილი იყო სამარხებით. სამ ქვაყრილიან ორმოსამარხში დაკრძალული იყო თითო მიცვალებული, მოკრუნჩხული მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, ხოლო მეოთხეში აღმოჩნდა ორი ჩონჩხი. დამხრობა ნებისმიერია. აღმოჩნდა აგრეთვე სამარხეული ინვენტარი: თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს ცილინდრული ზარაკი, რგოლები, მინის მძივები, რკინის სამაჯური, მოხრილი დანა, მრგვალი ქვის საბეჭდავი ფრინველის გამოსახულებით და სხვა.

იქვე გამოვლინდა მეხუთე ორმოსამარხი, რომელშიც ესვენა ერთი მიცვალებული მარცხენა გვერდზე, მოკრუნჩხული, თავით სამხრეთ-დასავლეთისკენ. აღმოჩნდა მოვარდისფრო ხელადა, ბრინჯაოს აბზინდები, ძეწკვი, რკინის მასრაგახნილი შუბისპირი, მოხრილი დანა, ხვრელიანი სალესი ქვა და სხვა. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *მუხიგულაშვილი ნ. ჩიქოვანი მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 301.
**ავერსი** (ლათ. avers) — ქართული სააფთიაქო და ფარმაცევტული კომპანია. დაარსდა 1994 წლის 14 ნოემბერს. 2002 წელს „ავერსმა" შექმნა კომპანია „ავერსი-რაციონალი", ფარმაცევტული საწარმო. კომპანია „ავერსს" ეკუთვნის „ავერსის კლინიკების" ქსელიც.

ისტორია
-------

კომპანია „ავერსი ფარმა" 1994 წლის 14 ნოემბერს, პაატა კურტანიძის მიერ დააარსდა. დაარსებისთანავე, კომპანიამ დაიწყო საქართველოში მედიკამენტების პირდაპირი კონტაქტებით შემოტანა. 2002 წელს „ავერსმა" შექმნა ფარმაცევტული საწარმო – „ავერსი-რაციონალი". 2004 წელს, კომპანიამ თავისი სახელწოდების ჟურნალი „ავერსი" დააარსა, რომელიც ჯანმრთელობისა და მედიცინის შესახებ ინფორმაციას აწვდის. 2009 წელს, „ავერსმა" სადაზღვევო კომპანია „ალფა" დააარსა. 2011 წელს, კომპანიამ შეიძინა კონსტანტინე ერისთავის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის ეროვნული ცენტრი. 2011 წლის 23 აგვისტოს დაარსდა ჰოსპიტალური ქსელი „მედალფა". 2014 წლიდან კომპანია „ავერსის" მფლობელობაში გადავიდა ყოფილი სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრი. 2014 წელს, „ავერსის კლინიკამ" თბილისის ინფექციური საავადმყოფოს ტერიტორიაზე ბირთვული მედიცინის ცენტრი გახსნა.

ჯილდოები
--------

* 2003-2008: „ჯორჯიან თაიმსის" ბიზნესრეიტინგის მიხედვით, „ავერსმა" ზედიზედ დაიმსახურა წლის საუკეთესო კომპანიის წოდება.
* 2004: მადრიდში ასოციაცია BID-მა „ავერსი-ფარმას" ოქროს ვარსკვლავის ხარისხის საერთაშორისო სერტიფიკატი მიანიჭა.
* 2004: ქართული ხარისხის ნიშანი მიენიჭა შპს „ავერსს", შპს „ავერსი-ფარმას" და შპს „ავერსი გეოფარმს".
* 2005: „ავერსმა" მიიღო ალმანახ „სახე(ლ)ების" ჯილდო ნომინაციაში „მაღალი სოციალური პასუხისმგებლობის მქონე კომპანია".

სქოლიო
------

1. ↑  „ავერსის" კომპანიებმა „ქართულ ოცნებას" 188 000 ლარი ჩაურიცხეს
2. ↑  კომპანიის შესახებ[*მკვდარი ბმული*]
**კლერ ტორი** (ინგლ. Clare Torry, დ. 29 ნოემბერი, 1947) — ბრიტანელი მომღერალი.

თავდაპირველად ცნობილი იყო ძირითადად ქავერ-ვერსიების შესრულებით. იგი 1973 წელს სტუდიაში ალან პარსონსის მოწვევით გამოჩნდა და რამდენიმე დუბლში ჩაწერა იმპროზაციული ვოკალი პინკ ფლოიდის „The Great Gig in the Sky"-სთვის. მოგვიანებით გამოვიდა ჯგუფის მიერ რობერტ უაიეტისთვის გამართულ ორ საქველმოქმედო კონცერტზე. 1990-იანი წლების დასაწყისში რიჩარდ რაიტის მიერ ჩაიწერა „The Great Gig in the Sky"-ს ვერსია, რომელიც გამოყენებულია Nurofen-ის რეკლამაში. ტორიმ ამ ვერსიისთვის ასევე ჩაწერა საკუთარი ვოკალი.

1986 წელს ტორი მონაწილეობდა როჯერ უოტერსის მიერ ფილმისთვის „როდესაც ქარი ქრის" სიმღერების ჩაწერაში. 1987 წელს გამოჩნდა ალბომზე *Radio K.A.O.S.* და შემდგომ ტურნეში, ხოლო 1990 წელს - პინკ ფლოიდთან ერთად, კონცერტზე ნებუორთში.

2004 წელს ჰქონდა სასამართლო დავა პინკ ფლოიდთან, ვინაიდან 1973 წელს მას მხოლოდ 30 გირვანქა სტერლინგი გადაუხადეს. 2005 წელს დავა დასრულდა, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილების ზუსტი დეტალები უცნობია.

სქოლიო
------

1. ↑
ჰობიტონი, აგებული პიტერ ჯექსონის ფილმების სერიისთვის „ბეჭდების მბრძანებელი"
**ჰობიტონი** — სოფელი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში, რომელიც შაირი მდებარეობს. აღწერილია, რომ იგი მოიცავდა მდინარე წყლის ორივე მხარეს და წყლისპირეთის სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით ერთ მილში მდებარეობდა. წყლისპირეთის გზა გადიოდა ორივე სოფელზე და აკავშირებდა აღმოსავლეთის დიდ გზას, სამხრეთით.

სოფელს გადაჰყურებდა ჰობიტონის ბორცვი (ცნობილი უბრალოდ, როგორც ბორცვი), რომელშიც მოწყობილი იყო ბეგ-ენდი, ბეგინსების საგვარეულოს სმიალი და ფროდოს და ბილბოს სახლი. ასეთი სახლები ჰობიტებისთვის სტანდარტული იყო, თუმცა, არსებობდა ბეგ-ენდივით მდიდრული, ხით მოპირკეთებულებიც. ჰობიტონის ერთ-ერთი ცნობილი ნაგებობა იყო სენდიმენების წისქვილი, მდინარე წყლის ჩრდილოეთით, ხიდთან. სოფელში აგრეთვე მდებარეობდა საფოსტო სახლი.

ბეჭდის ომის შემდეგ ჰობიტი შაირის გათავისუფლების პერიოდში იყო დანგრეული. ლოთო სეკვილ-ბეგინსი საკუთარ თავს უფროსს უწოდებდა, მისი მიწვევით კი სოფელში ადამიანები გამოჩნდნენ. ფროდო და მეგობრები გაოგნებულები იყვნენ დანახულით, ამოგლეჯილი ხეებით და გადათხრილი არემარით.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მრავალი სახლი დაენგრიათ. ზოგი გადაეწვათ. ტბის ჩრდილოეთ ნაპირის გასწვრივ ჩამწკრივებული ჰობიტური სოროები დაცარიელებულიყო, პაწია მოუვლელ ბაღებს სარეველა ბალახი მოხდებოდა. ყველაზე ცუდი ის იყო, რომ ტბის ნაპირებთან, სადაც ჰობიტონისკენ მიმავალი გზა ტბის გასწვრივ გადიოდა, ახალი უშნო სახლები წამოეჭიმათ. ხეივანი სულ გაეჩეხათ. ბეგ-ენდისკენბ გაიხედეს და მოშორებით მაღალი მილი დაინახეს, რომლიდანაც შავი კვამლი ამოდიოდა." |
|  | („მეფის დაბრუნება") |

შაირის გათავისუფლების შემდეგ ბენ-ენდი აღადგინეს. ბეგშოტ-როუზე ახალი სოროები ამოთხარეს. ახალი წისქვილი გააუქმეს. სემუაიზ გემჯიმ გალადრიელის მიერ ნაჩუქარი ძვირფასი მიწა ჩაყარა. წვეულების ხის ადგილზე მან მალორნი დათესა და ჰობიტონმა მალე თავისი სახე დაიბრუნა და უფრო დიდებული გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჰობიტონი — საიტზე Tolkien Gateway
**იროდიონ თომას ძე სონღულაშვილი** (დ. 22 დეკემბერი, 1880, დიღომი ― გ. 7 იანვარი, 1958, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1944).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო თბილისში, სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1903 წლის აგვისტოში გაემგზავრა ოდესაში, სადაც დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის ბუნებისმეტყველების განყოფილება (ტექნიკური ქიმიის სპეციალობით). უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა თბილისში. მთელი ცხოვრება ხელოვნების სამსახურში გაატარა. 1909 წლის ოქტომბერში მუშაობა დაიწყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებაში. 1910 წელს გახდა საზოგადოების საბჭოს წევრი. იყო საზოგადოების მდივანი. მეგობრობდა საზოგადოების თავმჯდომარე ექვთიმე თაყაიშვილთან. 1917 წლის 4-20 ივნისს მონაწილეობდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის დაფუძნებაში, არჩეულ იქნა მის პრეზიდიუმში და იყო პარტიის ხაზინადარი. 

1929 მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის საისტორიო და საეთნოგრაფიო განყოფილების გამგედ, 1931-იდან - ძველი ქართული ხელოვნების და ისტორიის განყოფილების გამგის თანაშემწედ, 1934-იდან - ხელოვნების მუზეუმის ("მეტეხი") მცირე ხელოვნების განყოფილების გამგედ. 1953-იდან - საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის სეიფის გამგედ. მისი შრომები, რომელთა მხოლოდ ნაწილია გამოქვეყნებული, ეხება უმეტესად ქართული მცირე და დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშებს (კერძოდ, ტიხრული მინანქარი), ეთნოგრაფიის საკითხებს. სონღულაშვილის გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა მისი ისტორიული რომანი "მირანდუხტ იადხმობილი".

ლიტერატურა
----------

* *ჩხარტიშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 474.
* *სონღულაშვილი ვ*. „სონღულაშვილები" — თბილისი, 2007
ადრიანის კარიბჭე, ანთალია
**ადრიანის კარიბჭე** (თურქ. Hadrian Kapısı, თურქ. Üçkapılar) — ტრიუმფალური თაღი თურქეთში, ქალაქ ანთალიაში. კარიბჭე რომის იმპერატორის ადრიანეს საპატივცემულოდ იყო აგებული, რომელმაც მოინახულა ანთალია 130 წელს.  ერთადერთი შემოსასვლელი კარიბჭეა, რომელიც დღემდე შემოინახა. პირველად ის აღწერა ირლანდიელმა ჰიდროგრაფმა ფრენსის ბოფორტმა 1817 წელს.

არქიტექტურა
-----------

ადრიანის კარიბჭე შედგება ორი ფასადისგან, სამი შესასვლელი თაღითსაგან და ასევე შედებოდა კოშკებისგან, რომლებიც ორივე მხარეს იდგნენ. კარიბჭე დაახლოებით 8 მეტრის სიმაღლეზეა. სამხრეთი კოშკი, რომელიც იულია სანკტას სახელითაა ცნობილი, რომაული ეპოქით თარიღდება, მაგრამ კარიბჭისგან დამოუკიდებლად აშენდა. ჩრდილოეთ კოშკის ქვედა ნაწილიც რომაული დროით თარიღდება, მაგრამ მისი ზედა ნაწილი მე -13 საუკუნის პირველ ნახევარში სელჩუქ სულთან ალაედინ ქეიყუბად I  დროს გადაკეთდა და არაბულ წარწერას შეიცავს.

გარდა რვა წახნაგოვანი სვეტებისა, ნაგებობა მთლიანად თეთრი მარმარილოთია აგებული. თაღოვანი სარდაფები გაფორმებულია ყვავილოვანი რელიეფებით. თავდაპირველად, კარიბჭე შედგებოდა ორი დონისგან. ზედა დონეზე ცოტა რამაა ცნობილი, თუმცა მიაჩნიათ, რომ იმპერატორისა და მისი ოჯახის წევრების ქანდაკებები აქ იყო განთავსებული.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ადრე ადრიანის კარიბჭე ქალაქის კედელში შედიოდა და მრავალი წლის განმავლობაში არ გამოიყენებოდა. სავარაუდოდ ამ მიზეზით, სტრუქტურა კარგად არის შემონახული. 1950-იან წლებში კედლები გაანადგურეს და 1959 წელს კარიბჭე რეკონსტრუირებული იყო. ტროტუარი ამოღებულ იქნა, რათა რომაული ეპოქის გზა გამოჩნდეს, რომელიც ახლა უკვე ჩანს მინის საფარის ქვეშ.

რეკონსტრუქციისას ბრინჯაოს ასოები აღმოაჩინეს კარიბჭეზე, რომლებიც ადრიანის საპატივცემულოდ წარწერის ნაწილი იყო. 2017 წლიდან ასოები გადაეცა სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებს მთელს მსოფლიოში. ცხრა ასო არის ვენაში, ორი ბერლინში, ხოლო ზოგი ინგლისში: ბრიტანეთის მუზეუმში ლონდონში და აშმოლას მუზეუმში ოქსფორდში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Antalya Hadrians Gate დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* Hadrian's Gate in Antalya

სქოლიო
------

1. ↑  Hadrian's Gate
2. 1 2 3  the Famous Arch in Antalya
3. ↑  Hadrian's Gate in Antalya
4. 1 2  Hadrian’s Gate at Antalya
5. 1 2  Hadrian’s Gate – Antalya’s Roman Triumphal Arch
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ტიტანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ტიტანი** (ძვ. ბერძნ. Τιτάν) — სატურნის ყველაზე დიდი თანამგზავრი (მზის სისტემაში სიდიდით მეორე). მეხუთეა პლანეტიდან დაშორების მხრივ. 1655 წელს აღმოაჩინა კრისტიან ჰიუგენსმა. დიამეტრი 5152 კმ-ია (მერკურიზე მეტია). საკუთარი ღერძისა და სატურნის გარშემო ბრუნვის პერიოდები ერთმანეთს ემთხვევა (16 დღე-ღამე), ამიტომ მხოლოდ ერთი მხარითაა მიქცეული ამ უკანასკნელისკენ. ორბიტა წრიულთან ახლოსაა; ორბიტის სიბრტყე თითქმის შეესაბამება სატურნის ეკვატორის სიბრტყეს, რომელიც პლანეტის ორბიტის სიბრტყიდან 26,73°-ითაა გადახრილი (იხ. ბრუნვის ღერძის დახრილობა). რადგანაც ტიტანის ბრუნვის ღერძი თითქმის პერპენდიკულარულადაა მისი ორბიტისადმი, წელიწადის დროების ცვლა მასზე უფრო მეტადაა გამოხატული, ვიდრე დედამიწაზე, და მათი ციკლი 29,46 წელი გრძელდება (სატურნის ორბიტალური პერიოდი).

თანამგზავრთა უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ტიტანს ატმოსფერო აქვს (98,4% აზოტი, 1,6% მეთანი, უმნიშვნელო რაოდენობით ეთანი), რომლის მასა აჭარბებს დედამიწის ატმოსფეროს მასას; ატმოსფერული წნევა ზედაპირთან დაახლოებით 146,7 კპა (1,45 ატმ). ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 94 კელვინია, რაც რამდენადმე დაბალია მეთანის დუღილის ტემპერატურაზე. ამიტომ ტიტანზე არსებობს მეთანის ღრუბლები, მდინარეები, ტბები და მცირე და არაღრმა ზღვებიც კი. თუმცა ტემპერატურის უმნიშვნელო ლოკალური მომატება მდინარეებისა და მცირე ტბების სრულ და შედარებით სწრაფ აორთქლებას იწვევს, რასაც შემდეგ ნალექების მოსვლა მოსდევს. ტიტანის რელიეფზე ასახულია ეს პროცესები: მთის მცირე მასივების გვერდით შეიმჩნევა ვაკეები, ამომშრალი მდინარეების კალაპოტები და ვრცელი ღრმულები. აეროზოლების ნაწილაკები თანამგზავრს ნარინჯისფერ ელფერს აძლევს და არ იძლევა მისი ზედაპირის დაკვირვების საშუალებას. ამიტომ ზედაპირის პირველი დაკვირვებები მხოლოდ 2004 წლის ბოლოს მოხერხდა კოსმოსურ აპარატ „კასინის" ინფრაწითელი კამერების დახმარებით, მისი ზონდი „ჰიუგენსი" 2005 წელს ტიტანის ზედაპირზე დაჯდა. არსებობს იმის ვარაუდის საფუძველიც, რომ თანამგზავრის ზედაპირის სიღრმეში შესაძლოა არსებობდეს მარილიანი წყლის ოკეანე.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Ксанфомалити Л. В.* Титан // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 168–169.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb119763802 (data)
* GND: 4581722-4
* LCCN: sh93000916
* NKC: ph519295
* VIAF: 315160648
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 315160648

 |
იაილის საფეხური ალუშტასთან
**ყირიმის სამხრეთი ნაპირი** (უკრ. Південне узбережжя Криму) — ყირიმის ნახევარკუნძულის შავიზღვისპირა სანაპიროს ნაწილი. აიის კონცხიდან ყარადაღის მასივამდე. სიგრძე დაახლოებით 150 კმ, სიგანე 2-8 კმ. ზედაპირი ბორცვიანია; აგებულია თიხაფიქლებითა და კირქვებით. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია იაილის საფეხურით, რომელიც აიის კონცხიდან ალუშტამდე ციცაბოდ ეშვება ზღვისაკენ; სწორედ ეს მონაკვეთი წარმოადგენს საკუთრივ ყირიმის სამხრეთ ნაპირს. გურზუფთან მდებარეობს ლაკოლითი აიუ-დაღი (დათვი-მთა), პლანიორსკოესთან ახლოს — ძველი ვულკანური მასივი ყარადაღი. ყირიმის სამხრეთი ნაპირი ყირიმის ნახევარკუნძულის ყველაზე თბილი ნაწილია. ჰავა ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. ზაფხული თბილი და მშრალი იცის, ივლისის და აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 24°C. ზამთარი რბილია, იანვრის საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 4°C, ნალექები 600 მმ წელიწადში. ხარობს მუხისა და ღვიის ტყეები, მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ბუჩქნარის ქვეტყე. იაილის კალთები შემოსილა წიფლის, მუხისა და ყირიმის ფიჭვის ტყეებით. ბაღებსა და პარკებში წყავი, მაგნოლიები და სხვა მცენარეებია. ყირიმის სამხრეთი ნაპირი მნიშვნელოვანი საკურორტო რაიონია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყირიმის სამხრეთი ნაპირი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* Петров Б. Новиков Н. От Алушты до Байдар. Путеводитель, Симферополь, 1969;
* Речмедин И. О. Солнечный Крым. Физико-географический очерк, К. 1976;
* Сосновский В. К. Здравницы Крыма, Симферополь, 1977.

სქოლიო
------

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 653.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვირსალაძე**. |

**ანასტასია დავითის ასული ვირსალაძე** (ქალიშვილობის გვარია *აბდუშელიშვილი*; დ. 11 ნოემბერი [ძვ. სტ. 29 ოქტომბერი], 1883, ქუთაისი — გ. 5 სექტემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პიანისტი და პედაგოგი, ქართული პიანისტური (საშემსრულებლო და პედაგოგიური) სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1960).

ბიოგრაფია
---------

1909 წელს წარმატებით დაამთავრა პეტერბურგის კონსერვატორია. პროფესორ ა. ესიპოვას ხელმძღვანელობით (პირველი ქართველი მუსიკოსი ქალი, რომელმაც მიიღო უმაღლესი მუსიკალური განათლება). 1921–1968 პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (1923-მდე თბილისის მეორე კონსერვატორიაში). 1932-იდან — პროფესორი, მრავალი წლის მანძილზე კათედრის გამგე. 1926 წელს შემოქმედებითი მივლინებით იყო ბერლინში. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. იყო პიანისტების II (1935) და III (1937) საკავშირო კონკურსების ჟიურის წევრი. კონსერვატორიასთან „ნიჭიერ ბავშვთა ჯგუფის" დაარსებიდან (1934, 1938-იდან – ცენტრალური მუსიკალური ათწლედი) მისი პროფესორია. აღზარდა 100-ზე მეტი მოწაფე (მათ შორის დ. ბაშკიროვი, ელისო ვირსალაძე, ლ. ვლასენკო). შექმნა საფორტეპიანო სკოლა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სტილის ფაქიზი შეგრძნება, დახვეწილი გემოვნება, ბგერის მაღალი კულტურა. ვირსალაძე ავტორია მთელი რიგი მეთოდოლოგიური ხასიათის წერილებისა და მოგონებებისა მისი მასწავლებლის ა. ესიპოვას შესახებ.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1953: ლენინის ორდენი
* 1958: შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1960: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

ლიტერატურა
----------

* *ტორაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 418.
* *ბაშკიროვი დ. ვლასენკო ლ. , ვირსალაძე ე.*, მოგონებები ა. ვირსალაძეზე, «საბჭოთა ხელოვნება», 1974, № 3;
* *ტორაძე გ.*, ანასტასია ვირსალაძე, იქვე, 1977, № 3;
* *მისივე* ა. ვირსალაძის პიანისტური სკოლა, იქვე, 1979, № 3;
* *Башкиров Д.* , О моем первом профессоре, «Советская музыка», 1977, № 3;
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, "მამულიშვილთა სავანე", გვ. 25, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანასტასია ვირსალაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იმერეთის დროებითი მმართველები** — მთავარმართებელმა ალექსანდრე ტორმასოვმა დაპყრობილი ქვეყნის ახალი მმართველობის შექმნა იმერეთში რუსთა ჯარის მეთაურს თეოდორე სიმონოვიჩს დაავალა. „იმერეთის ოლქის" რუსული მმართველობის დებულება მთავარმართებლის კანცელარიაში მომზადდა და თავდაპირველად ქართლ–კახეთში დამყარებული რუსული მართლვა–გამგეობის სისტემის გამარტივებულ ვარიანტს წარმოადგენდა. „დადგენილება იმერეთის ოლქის შინაგანი მმართველობის შესახებ" საზეიმოდ უნდა შესულიყო ძალაში. საამისოდ სპეციალური განაწესი შემუშავდა, მაგრამ დადგენილების განხორეციელება ვერ მოხერხდა. იგი უვარგისად თვით თევდორე სიმონოვიჩმა ცნო.

თევდორე სიმონოვიჩმა 1810–1814 წლებში იმერეთის საოლქო მართვა–გამგეობის სამი პროექტი შეიმუშავა, რომელთაგანაც ცხოვრებაში არც ერთი განხორციელებულა სრული სახით. უფრო სიცოცხლისუნარიანი იყო მისი მესამე პროექტი – „დადგენილება სავარაუდო საოლქო მმართველობის შექმნამდე იმერეთის დროებითი მმართველობის შესახებ", რომელიც 1814 წლის დასაწყისში შეიმუშავეს. ამ დოკუმენტს დაემყარა ოლქის რუსული მმართველობის ორგანიზაცია, რომლის ოფიციალური შემოღება ხელისუფლებამ ვერ შეძლო, თუმცა იგი ფაქტობრივად არსებობდა და მოქმედებდა 1840 წლამდე.

იმერეთის დროებითი მმართველები
-----------------------------

* თედორე სიმონოვიჩი (1810–1815)
* სტანისლავ მერლინი (1815–1816)
* ივანე ხატუნცოვი (1816–1820)
* ივანე პუზირევსკი (1820)
* პეტრე გორჩაკოვი (1820–1825)
* ვასილ ბებუთოვი (1825–1827)
* კარლ ჰესე (1827–1831)
* პეტრე ვაკულსკი (1831–1834)
* დიმიტრი ახლესტიშჩევი (1834–1837)
* აკიმ ესპეხო (1837–1840)

ლიტერატურა
----------

* *ვაჭრიძე გ.* იმერეთის დროებითი მმართველობა .1810-1840 წ. ქუთაისი,1999
თაყირი სონორას უდაბნოში.
**თაყირი** (თურქ. – გლუვი, სწორი, შიშველი) — 1). რელიეფის ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება მლაშობი ნიადაგის გამოშრობის შედეგად უდაბნოებსა და ნახევრადუდაბნოებში. წარმოადგენს დახეთქილი თიხნარის ბრტყელძირიან დახშულ ტაფობს. დატბორვის შემდეგ ფსკერზე დალექილი თიხნარი შრება, მკვრივდება და მრავალკუთხედებად სკდება. ზედაპირი ისეა გაქვავებული, რომ ცხენის ნალიც კი არ ტოვებს კვალს. თაყირი დამახასიათებელია უპირველეს ყოვლისა აზიის სუბბორეალური სარტყლის უდაბნოებისათვის. ცალკეული თაყირების ფართობი განისაზღვრება გაუდინარი ქვაბულების ფართობით, სადაც სორები გვხვდება. აშშ-ის უდაბურ რაიონებში აღნიშნული სტრუქტურები ცნობილია პლაიას, ხოლო არაბულ სამყაროში საბჰას სახელწოდებით.

2). უდაბნოსა და ნახევრადუდაბნოს პირობებში წარმოქმნილი ნიადაგის ტიპი. ნიადაგის პროფილში გამოიყოფა ორი ჰორიზონტი: ზედა (8-10 სმ) — მკვრივი, დახეთქილ-ქერქიანი თიხოვანი ჰორიზონტი და მის ქვეშ ნაკლებად შეცვლილი დამლაშებული დედაქანი. თაყირზე თითქმის არ ხარობს მცენარეულობა. მათზე წარმოდგენილია მხოლოდ წყალმცენარეები და ლიქენები. ძირეული გაუმჯობესების გარეშე გამოუსადეგარია მიწათმოქმედებისათვის.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 594.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თაყირი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)
* თაყირი – სსრკ ფიზიკური გეოგრაფია (რუსული)
**ალექსანდრე კონიაშვილი** ( დ. 26 დეკემბერი, 1873, თბილისი, — გ. 30 აპრილი, 1951, ბუენოს-აირესი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისში, ოფიცერ გრიგოლ კონიაშვილის ოჯახში. განათლება მიიღო თბილისის კლასიკური გიმნაზიასა და თბილისის იუნკერთა სამხედრო სასწავლებელში. რუსეთ–იაპონიის ომის დროს (1904–1905) ირიცხებოდა ქვეითი ჯარის ოფიცრად. 1913 წელს იყო ყუბის 155-ე ქვეითი პოლკის ოფიცერი, შტაბს-კაპიტანი. პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე, მონაწილეობდა სარიყამიშისა და არზრუმის ოპერაციებში. არზრუმის ციხესიმაგრის შტურმით აღებისას დაჯილდოვდა წმ. გიორგის ორდენით. 1917 წლიდან იყო პოლკოვნიკი. 1918 წლიდან იყო სახალხო გვარდიაში. 1918 წლის ოქტომბრიდან, სოჭის კონფლიქტის დროს დაინიშნა სოჭის ოლქისა და შავიზღვისპირეთის გარნიზონის სარდლად. 1919 წელს გახდა გენერალ–მაიორი. 1920 წელს იყო ოსეთის მიმართულების ჯარების სარდალი.

1921 წლიდან იმყოფებოდა ემიგრაციაში, ჯერ თურქეთში, შემდეგ პოლონეთში. 1923 წლიდან ირიცხებოდა პოლონეთის ეროვნულ არმიაში. 1926 წელს მიიღო ბრიგადერის სამხედრო წოდება და დაინიშნა ქვეითი ჯარის ერთ–ერთი დივიზიის მეთაურის მოადგილედ. პოლონეთის არმიაში თითქმის ოცწლიანი მოღვაწეობის მანძილზე დაიმსახურა არაერთი მაღალი ჯილდო. პოლონეთის ოკუპაციის შემდეგ სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. ცხოვრობდა ჯერ იტალიაში, 1939 წლიდან კი არგენტინაში. გარდაიცვალა 1951 წელს ბუენოს-აირესში. დაკრძალულია იქვე.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 36, ISBN 978-9941-0-7386-1.
* *ურუშაძე, ლ*. ევროპა და ქართული პოლიტიკური ემიგრაცია - თბილისი, 2005. - გვ. 20–21

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კონიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მეტეხი**. |

**მეტეხის თეატრი**, სახელმწიფო ახალგაზრდული დრამატული თეატრ-სტუდია. დაარსდა 1974 წელს შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო-სარეჟისორო ფაკულტეტის კურსდამტავრებულთა ძალებით საქართველოს სლკკ ცკ-ისა და საქართველოს კულტურის სამინისტროს ინიციატივით, რეჟისორ ს. მრევლიშვილის ხელმძღვანელობით. 

პირველი სპექტაკლები გაიმართა მეტეხის ტაძარში (თბილისი). აქედან სახელწოდება — მეტეხის თეატრი. თეატრმა დადგა ს. მრევლიშვილის „მოდი, ვნახოთ ვენახი..." და უ. შექსპირის „ჰამლეტი" (1974), ვ. მაიაკოვსკის „ბაღლინჯო" (1975), ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთობოდა ფოლადი" (1975), დ. კლდიაშვილის „უბედურება" (1976), ა. ჩხიკვიშვილის „მოსაწყენი დღეების ქრონიკა" (1976), ს. მრევლიშვილის „განკითხვის დღე" (1976), „ლადო კეცხოველი" (1976).

1980 წლისთვის დასში ირიცხებიან მსახიობები: ლ. ალიმბარაშვილი, თ. დათუაშვილი, გ. პატარიძე (საქართველოს დამსახურებული არტისტი), რ. ქვლივიძე, ჯ. ღუდუშაური, თ. ბიჭიაშვილი, თ. ნაცვლიშვილი, პ. ნოზაძე, თ. კოშკაძე, ზ. ცინცქილაძე და სხვები. რეჟისორები: ს. მრევლიშვილი, კ. გურგენიძე; მხატვრებიმ. ჭავჭავაძე, შ. შეყლაშვილი; კომპოზიტორი — მ. ოძელი. 1979 წლიდან მეტეხის თეატრი სპექტაკლებს მართავდა აგრეთვე „თეატრალურ კარავში", სადაც წარმოადგინა „მწუხარის სახის რაინდი". სერვანტესის მიხედვით (1979) და მ. ოძელის მიუზიკლი „შეშლილთა ხომალდი" (1980). 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია.

ლიტერატურა
----------

* *გოგოლაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 614.
**ილია ფერაძე (ჩხერიმელისპირელი)** (დ. 10 ივლისი, 1866, ნებოძირი, ხარაგაულის რაიონი — გ. 1928) — ქართველი პედაგოგი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ილია ივანეს ძე ფერაძე (ჩხერიმელისპირელი) დაიბადა 1866 წლის 10 ივლისს, ხარაგაულის რაიონის სოფელ ნებოძირში. დაწყებითი განათლების შემდეგ შედის ქუთასის სასულიერო სასწავლებელში. 1882 წლიდან თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1889 წელს სახელმწიფო ხარჯზე გაიგზავნა კიევის სასულიერო აკადემიაში. 1921 წლიდან იგი დაინიშნა ხაშურის ჰუმანიტარული ტექნიკუმის (ახლანდელი ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა) დირექტორად.

ილია ფერაძის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები ძალიან მცირეა. პოეტი წერდა „ნებოძირელის" ფსევდონიმითაც. მისი ლექსები იბეჭდებოდა „მწყემსში", „კვალში", „განათლებაში", „თეატრსა და ცხოვრებაში" და სხვ.

იგი 1928 წელს გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* ლაცაბიძე თ. ნარკვევები ხაშურის რაიონის სახალხო განათლების ისტორიიდან, წიგნი მესამე, ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა, ხაშური, 2014.
* გია მამალაძე. გაზეთი "ჩემი ხარაგაული", 16 მარტი, 2012 წ. #11, გვ. 7

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ილია ფერაძე (ჩხერიმელისპირელი)
**ღოლო** (ლათ. Rumex) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე. აქვს დატოტვილი ფესვი და პირდაპირმდგომი ღერო 1,5-2,0 მ. სიმაღლის. 15-25 სმ სიგრძის ფოთლები ღეროს ქვედა ნაწილში სამკუთხა-კვერცხისებრია, გულისებრ ღრმად ამოჭრილი ფუძით და კიდეებში ტალღისებრი დაკბილვით. ყვავილები რგოლურადაა განლაგებული და კენწრული საგველას სახითაა შეკრებილი, ნაყოფი ღია-ყავისფერია, კვერცხისებრი კონფიგურაციისია და სამკუთხა.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

შეიცავს კატექინებსა და ლეიკოანტიციანებს.

გამოყენება
----------

ღოლოს ფესვების და ნაყოფების გამონახარშს იყენებენ ფილტვების ტუბერკულოზის, დიზენტერიის და ნაწლავების დაავადებისას, ნედლი დაბეგვილი ფესვები რძის ნაღებთან ნარევში გამოიყენება სხვადასხვა გამონაყრებისა და ქავილების დროს. ფესვების ნაყენი ძმარზე კარგი საშუალებაა სარსველის დროს დაზელვისათვის, უკანასკნელ დროს ღოლოს ფესვებიდან გამოყოფილ ექსტრაქტს წარმატებით იყენებენ სიმსივნური წამონაქმნების წინააღმდეგ სამკურნალოდ.

ლიტერატურა
----------

* *ხინთიბიძე, ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 596.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ღოლო***

* იმერეთის სამკურნალო ფლორა დაარქივებული 2007-10-16 საიტზე Wayback Machine.
**ხაჯაევის სახლი** (რუს. Дом Хаджаева) — რეგიონალური მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის ობიექტი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

სახლის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, დონის როსტოვი, სოციალისტური ქუჩა № 65.

ისტორია
-------

ხაჯაევის საცხოვრებელი სახლი აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში მოდერნის სტილში. 1913 წელს შენობის მფლობელი გახდა გ. ნ. ხაჯაევი.

არქიტექტურა
-----------

ხაჯაევის საცხოვრებელი სახლი, რომელიც მდებარეობს როსტოვის ოლქის ქალაქ დონის როსტოვის სოციალისტურ ქუჩაზე, წარმოადგენს ორსართულიან აგურის ნაგებობას, რომელიც აგებულია მოდერნის სტილში. შენობას აქვს რუსული ასო П-ს ფორმა. შენობა ორი სართულია, სარდაფით და მრავალფერდიანი სახურავით. შელესილია, გაფორმებულია ორიგინალური ფასადის დეკორით. 

შენობის ფასადი არის ასიმეტრიული. ფასადის არქიტექტურული გაფორმება განისაზღვრება ტრადიციული თაბაშირისა და სტილიზებული დეკორირების კომბინაციით, ასევე გაფორმებულია კერამიკული ფილებით, რომელიც ჟანგმიწის ფერებშია გადაწყვეტილი.

პირველი სართულის ფანჯრები გაფორმებულია П-ს სახის სანდრიკებით და ციხესიმაგრის ქვით. მეორე სართულის ფანჯრების სანდრიკები კი ოვალურია. მთავარი შესასვლელის თავზე აივანია. სართულებს შორის თეთრად შეღებილი ქამარია. 

ფასადის გაფორმებაში გამოყენებულია ფლორისა და ფაუნის მოტივები. ფრიზების გაფორმებაში გამოყენებულია ფოთლები და ყვავილები. 

შენობა არის XX საუკუნის დასაწყისის სამოქალაქო არქიტექტურის ძეგლი.

ლიტერატურა
----------

* Лобжанидзе В. Лаптев Г. Кустов В. Путешествия по старому Ростову. Часть II. Ростов-на-Дону, 2001 г.
* Весь Ростов и Нахичевань-на-Дону на 1913 год. Харьков. 1913. с. 221.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Перечень объектов культурного наследия регионального значения г. Ростова-на-Дону
* Стиль модерн в Ростове
* Жилой дом Ходжаева დაარქივებული 2022-04-07 საიტზე Wayback Machine.
**ომარ კელაპტრიშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1943, კავთისხევი, კასპის რაიონი — გ. 16 აგვისტო, 1992) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
---------

ომარ კელაპტრიშვილი დაიბადა 1943 წლის 1 იანვარს დღევანდელი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კავთისხევში. 1964 წელს დაამთავრა სერგო ზაქარიაძის სახელობის თბილისის კულტურულ–საგანმანათლებლო სასწავლებელი. 1971–1972 წლებში სწავლობდა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. საერთაშორისო ფესტივალების (1970, ქ. კონფოლანი, საფრანგეთი, 1980, 1990, ქ. კიოლნი, გერმანია) ლაურეატი, პირველი ადგილისა და ოქროს მედლის მფლობელი.

მისი სახელი მინიჭებული აქვს კავთისხევის საჯარო სკოლას. თბილისში, საცხოვრებელ სახლზე გაკრულია მემორიალური დაფა, მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული სკვერიც მისი სახელობისაა, იქვე აღმართულია ბიუსტი. მისი ბიუსტი ასევე აღმართულია კასპის კულტურის ცენტრის ტერიტორიაზე.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 616.
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2007, გვ. 133

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ომარ კელაპტრიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ომარ კელაპტრიშვილი
**დევოლუცია** — ცენტრალური ხელსუფლების მიერ ძალაუფლების გადაცემაა სუბ-ეროვნული ერთეულებისთვის. დევოლუციის ფარგლებში უფლებამოსილებების გადაცემა ძირითად შემთხვევებში სხვადასხვა საკანონმდებლო აქტებით ხორციელდება და კონსტიტუციის შეცვლას არ საჭიროებს. სწორედ ზემოაღნიშნული ფაქტორის გათვალისწინებით, უნიტარული სახელმწიფოები კვლავ რჩებიან უნიტარულებად და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის მიხედვით არ ტრანსფორმირდებიან ფედერაციულ ქვეყნებად. ფედერალიზმისგან განსხვავებით დევოლუციის ერთ-ერთი წინაპირობაა ის, რომ სახელმწიფოებს ნებისმიერ დროს შეუძლიათ გააუქმონ სუბ-ეროვნული ერთეულების განსხვავებული სამართლებრივი მდგომარეობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Economic and Social Research Council Devolution and Constitutional Change research programme
* http://www.bbc.co.uk An Article from the BBC describing the transfer of powers from the UK Parliament to the Welsh Assembly

სქოლიო
------

1. ↑  Devolution, federalism and a new constitution for the UK en (2014-01-08). ციტირების თარიღი: 2019-02-22
მხატვრის დანახული ოლიმპია

**ოლიმპია** (ბერძნ. Ολυμπία) — ძველი ბერძნული ქალაქი ელიდაში (პელოპონესის ჩრდილოეთ-დასავლეთი ნაწილი), რელიგიური ცენტრი, ზევსის კულტისა და მისდამი მიძღვნილი ოლიმპიური თამაშების ჩასატარებელი ადგილი. არქიტექტურული ანსამბლი ჩამოყალიბდა ძვ. წ. VII—IV საუკუნეებში. დაეცა ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ. ოლიმპიის შემდეგ შემონახულია პელოპის სამლოცველოს (ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრული), ჰერას (ძვ. წ. VII საუკუნის დასასრული ან VI საუკუნის დასაწყისი), პრაქსიტელეს ქანდაკება „ჰერმესი ჩვილი დიონისეთი" (მარმარილო, დაახლოებით ძვ. წ. 340) დაცულია ოლიმპიის მუზეუმში. ზევსის (ძვ. წ. 468—456, არქიტექტორი ლიბონი; ფრონტების ადრინდელი კლასიკური ქანდაკება და პეონიოსის „ნიკეს" ქანდაკება დაცულია ოლიმპიის მუზეუმში). ღმერთების დედის (მეტროონი, ძვ. წ. IV საუკუნის I ნახევარი), ზევს სოსიპოლისისა და ილითიას (ძვ. წ. 363-ის შემდეგ) ტაძრების, 12 საგანძურისა და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. წმინდა ადგილის ფარგლებს გარეთ ბულევტერიონის (ძბ. წ. VI—V სს.), კლასიკური ეპოქის სტადიონის, ე. წ. ლეონიდაიონის (ძვ. წ. IV ს. არქიტ. ლეონიდე) და სხვ. ნაგებობათა ნაშთები. ოლომპიას მუზეუმი.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოლიმპია***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 520—521.


|  |  |
| --- | --- |
| საბერძნეთის დროშა | *ეს სტატია საბერძნეთისა და ბერძნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ალექსანდრე ჯვარშეიშვილი** (დ. 13 აგვისტო, 1914, ახლანდ. ქ. სამტრედია) — მეცნიერი ჰიდრომექანიზაციისა და ჰიდროტრანსპორტის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1971). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979). სკკპ წევრი 1940 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1914 წლის 13 აგვისტოს. 1936 წელს დაამთვრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი. მუშაობდა სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებაში (1937-1979), მათ შორის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამთო მექანიკის ინსტიტუტში, სადაც 1965 წელს ჩამოაყალიბა ამიერკავკასიაში პირველი ჰიდროტრანსპორტისა და ჰიდრომექანიზაციის ლაბორატორია. 1979 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდრავლიკისა და წყლის ენერგიის გამოყენების კათედრის პროფესორი იყო. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება სამთო საწარმოთა ჰიდრომექანიზაციის, ჰიდროტრანსპორტისა და მილსადენების ჰიდრავლიკის საკითხებს. ავტორია 25 გამოგონებისა. იყო საერთაშორისო უჟურნალის „Journal of Pipe Lines" („მილსადენები"; აშშ) სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

ლიტერატურა
----------

* *არდიშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 562.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ჯვარშეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი