recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბორის ელცინი რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი იყო კრიზისის პერიოდში.
**რუსეთის კონსტიტუციური კრიზისი** — დაიწყო 1993 წლის 21 სექტემბერს რუსეთის პრეზიდენტის ბორის ელცინის მიერ ქვეყნის აღმასრულებელი მთავრობის (სახალხო დეპუტატთა კონგრესი და უზენაისი საბჭო) დათხოვნის გამო, რომელიც მის მიერ ძალაუფლების კონსოლიდაციასა და არაპოპულარულ ნეოლიბერალურ რეფორმებს ეწინააღმდეგებოდა. ელცინის 21 სექტემბერის განკარგულება წინააღმდეგობაში მოდიოდა იმ დროისთვის ძალაში არსებულ კონსტიტუციასთან. 15 ოქტომბერს, კრიზისის დასრულების შემდეგ, მისი ბრძანებით დაინიშნა რეფერენდუმი ახალ კონსტიტუციაზე.

კონგრესმა უარყო ელცინის განკარგულება მთავრობის დათხოვნის გამო და მისი იმპიჩმენტის საშუალებით პრეზიდენტობიდან დათხოვნას უყარა კენჭი. მისი მოწინააღმდეგე, ვიცე-პრეზიდენტი ალექსანდრე რუცკოი, არსებული კონსტიტუციის თანახმად პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. 28 სექტემბერს ელცინის მთავრობის წინააღმდეგ საზოგადოებრივი პროტესტები დაიწყო მოსკოვის ქუჩებში, სადაც პირველი სისხლი დაიღვარა. არმია ელცინის კონტროლს ქვეშ დარჩა, რამაც განაპირობა კიდეც კრიზისის შედეგი. აღმასრულებელი მთავრობა რუსეთის პარლამენტის თეთრ სახლში ბარიკადებში მომწყვდეული აღმოჩნდა. მომდევნო კვირას, ანტი-ელცინის პტოტესტებმაც იწყო ზრდა, რაც 2 ოქტომბრისთვის მასობრივ სახალხო წინააღმდეგობაში გადაიზარდა. რუსეთი სამოქალაქო ომის მიჯნაზე აღმოჩნდა. ამ მომენტში უშიშროებისა და სამხედრო ელიტამ მხარი ელცინს დაუჭირა, იერიში მიიტანა პარლამენტზე სატანკო არტილერიის გამოყენებით, თითქმის დაანგრია რა შენობა და არჩეული კანონმდებლებისგან გაწმინდა იგი.

5 ოქტომბრისთვის ელცინის წინააღმდეგ შეიარაღებული წინააღმდეგობა ჩახშობილი იყო. ათ-დღიანი კონფლიქტი ყველაზე სისხლიანი ქუჩის ბრძოლა იყო მოსკოვში 1917 წლის ბოლშევიკთა რევოლუციის შემდეგ. მთავრობის ანგარიშით, კონფლიქტს შედეგად 187 ადამიანი მოკლული, ხოლო 437 კი დაჭრილი დარჩა (ურავლესობა კონგრესის მხარდამჭერები იყვნენ). ელცინი მისი განკარგულების ან ძალის გამოყენების გამო არასდროს გასამართლებულა.


|  |  |
| --- | --- |
| რუსეთის დროშა | *ეს სტატია რუსეთისა და რუსების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცივი ომის შემდგომი კონფლიქტები ევროპაში |
| --- |
|  |
| აღმოსავლეთი ევროპა | 
* რუსეთ-ჩეჩნეთის კონფლიქტი
	+ ჩეჩნეთის პირველი ომი
	+ დაღესტნის ომი
	+ ჩეჩნეთის მეორე ომი
	+ პანკისის ხეობის კრიზისი
	+ აჯანყება ჩრდილოეთ კავკასიაში
* საქართველოს სამოქალაქო ომი
* სამხრეთ ოსეთის ომი (1991–1992)
* აფხაზეთის ომი (1992-1993)
* პრიგოროდნის კონფლიქტი
* რუსეთის კონსტიტუციური კრიზისი (1993)
* აფხაზეთის ომი (1998)
* ტუზლას კუნძულის კონფლიქტი
* რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)
* აჯანყება ჩრდილოეთ კავკასიაში
* ევრომაიდანი
* ღირსების რევოლუცია
* რუსეთ-უკრაინის ომი
	+ ყირიმის ანექსია რუსეთის ფედერაციის მიერ
	+ დონბასის ომი
	+ რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
 |
|  |
| სამხრეთი ევროპა | 
* სლოვენიის ომი დამოუკიდებლობისათვის (1991)
* ომი ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის
* ბოსნიის ომი
	+ ბოსნია-ხორვატიის ომი
* ალბანეთის სამოქალაქო ომი
* კოსოვოს ომი
* პრეშოვოს ხეობის აჯანყება
* მაკედონიის კონფლიქტი (2001)
* არეულობა კოსოვოში (2004)
* შიდაეთნიკური ძალადობა მაკედონიაში (2012)
 |
|  |
| დასავლეთი ევროპა | 
* დისიდენტური ირლანდიური რესპუბლიკური კამპანია
 |

 |
**ონოგურისი** — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში. ეგრისის სამეფოს მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი არქეოპოლისის (ახლანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია) მახლობლად. ზუსტი ადგილმდებარეობა დაუდგენელია. 554 წელს ონოგურისთან გაიმართა ბრძოლა ირანისა და ბიზანტიის ლაშქარს შორის (ონოგურისის ალყა).

ნ. ბერძენიშვილის ვარაუდით ბიზანტიელი ისტორიკოსის აგათია სქოლასტიკოსის მიერ მოხსენიებული ონოგურისიც სოფ. ონოღია უნდა იყოს (,,ბანძაში ხომ არ იყო ის ციხე ონოგურისი-ონოღია???"-კითხულობდა მკვლევარი), თუმცა ონოღიის ტერიტორიაზე ადრეფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს.

ონოგურისის ლოკალიზაციის საკითხს შეეხო სიმონ ყაუხჩიშვილიც. მისი ვარაუდით, ონოგურისი ცხენისწყლის დასავლეთით, არქეოპოლისის (ნოქალაქევი) მახლობლად, უნაგირას მთაზე უნდა ყოფილიყო აღმართული.

პარმენ ზაქარაია ონოგურისად ბჟერის (ისტორიული წყაროების უნაგირა) მთაზე, ნოქალაქევის „საკონტროლო ზონაში" აგებულ აბედათის ციხესიმაგრეს მიიჩნევდა და IV-VI საუკუნეებით ათარიღებდა.

ლიტერატურა
----------

* 

* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 536.

სქოლიო
------

1. ↑  *ბერძენიშვილი ნ.* ტ. VIII, თბ. 1975, გვ.462
2. ↑  *ყაუხჩიშვილი, ს.*, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. III, ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1936. — გვ. 39-41.
3. ↑  ზაქარაია პ. კაპანაძე თ. ციხე-გოჯი, არქეოპოლისი-ნოქალაქევი. ხუროთმოძღვრება.-თბ.1991, გვ.128-129, 134
4. ↑  ადრეშუასაუკუნეების ციხე-ქალაქები და ციხე-სიმაგრეები. აბედათი(ონოგურისი) //ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე.-თბ.2002.-გვ.79-82
**პასიეთის გორასამარხი** — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანა ან II ნახევარი) გორასამარხი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთის ერთ-ერთ უბანში - პასიეთში. არქეოლოგიურად შესწავლილია 1955 წელს (ხელმძღვანელი ო. ჯაფარიძე). პასიეთის გორასამარხის სიმაღლე 3 მ, დიამეტრი 30 მ აღწევდა. ქვატეხილის ნაყარი ქმნიდა სამაროვანს. მასში სხვადასხვა დონეზე მოწყობილი იყო მჭიდროდ განლაგებული ინდივიდუალური სამარხები, რომლებიც დაზიანებული იყო, ქვაყრილის ცენტრალურ ნაწილში კი — სრულიად დაშლილი. მიცვალებულის დამხრობის (ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ) დადგენა შესაძლებელი გახდა მეტ-ნაკლებად შემონახული 3 სამარხის მიხედვით. ძვლები ცუდად იყო დაცული. სამარხებში აღმოჩნდა სპილენძის ყუამილიანი ცულები, ყუნწიანი ბრტყელი სატევრები, სხვადასხვა ტიპის საკინძები, მრავალნაირი საკიდი, მძივები, რგოლები, ხვიები, ნიჟარები და ეშვები. ნაპოვნია შავზედაპირიანი და ვარდისფერსარჩულიანი თიხის ქილები, დერგები, ბადიები, კოჭბები და სხვა ნივთები. ზოგი მათგანი შემკულია ღარებიანი და გრავირებული სახეებით. პასიეთის გორასამარხი შედის ამავე ტიპის საჩხერული ძეგლების ჯგუფში (ნაჩერქეზევი, ცარცის გორა და სხვა). ეს ძეგლები მტკვარ-არაქსის კულტურის ბოლო საფეხურს ეკუთვნის და მთელ ამიერკავკასიაში სპილენძ-ბრინჯაოს მეტალურგიის უძველე4ს მძლავრ კერას წარმოადგენდა.

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 703-704.
* *ჯაფარიძე ო.* ქართველი ტომების ისტორიისათვის ლითონის წარმოების ადრეულ საფეხურზე, თბ. 1961;
* „საქართველოს არქეოლოგია", თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 98-99.
**ნომი** (მუნიციპალიტეტი; ბერძ. νομοί) — მეორე დონის ადმინისტრაციული ერთეული საბერძნეთში.

საბერძნეთის ნომები
ატიკას პროვინცია
ქვემოთ მოცემულია ყველა ნომები საბერძნეთში მათი ადგილმდებარეობის ადმინისტრაციული რაიონების და რუკაზე ნუმერაციის შესაბამისად.

ატიკა
-----

1. ატიკა:

1.1. ათენი
1.2. აღმოსავლეთი ატიკა
1.3. პირეი
1.4. დასავლეთი ატიკა

ცენტრალური საბერძნეთი
---------------------

2. ევბეია   

3. ევრიტანია   

4. ფოკიდა   

5. ფთიოტიდა   

6. ბეოტია

ცენტრალური მაკედონია
--------------------

7. ქალკიდიკი   

8. იმათია   

9. კილკისი   

10. პელა   

11. პიერია   

12. სერე   

13. სალონიკი

კრეტა
-----

14. ხანიის ნომი   

15. ირაკლიონის ნომი   

16. ლასითის ნომი   

17. რეთიმნოს ნომი

აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკია
-------------------------------

18. დრამის ნომი   

19. ევროსი   

20. კავალის ნომი   

21. როდოპის ნომი   

22. ქსანთის ნომი

ეპიროსი
-------

23. არტის ნომი   

24. იანინის ნომი   

25. პრევეზის ნომი   

26. ტესპროტია

იონიის კუნძულები
----------------

27. კერკირის ნომი   

28. კეფალონიის ნომი   

29. ლეფკადის ნომი   

30. ზაკინთოსის ნომი

ჩრდილოეთ ეგეოსის კუნძულები
--------------------------

31. ქიოსის ნომი   

32. ლესბოსის ნომი   

33. სამოსის ნომი

პელოპონესი
----------

34. არკადია   

35. არგოლიდა   

36. კორინთია   

37. ლაკონია   

38. მესინია

სამხრეთ ეგეოსის კუნძულები
-------------------------

39. კიკლადის ნომი   

40. დოდეკანესის ნომი

თესალია
-------

41. კარდიცის ნომი   

42. ლარისის ნომი   

43. მაგნისია   

44. ტრიკალის ნომი

დასავლეთ საბერძნეთი
-------------------

45. აქაია   

46. ეტოლია და აკარნანია   

47. ელისი

დასავლეთი მაკედონია
-------------------

48. ფლორინის ნომი   

49. გრევენის ნომი   

50. კასტორია   

51. კოზანის ნომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Gazetteer
**პასკალ მენიე** (ფრანგ. Pascal Meunier, დ. 1953 წლის 19 მარტი) — საფრანგეთის რესპუბლიკის VIII საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში 2016-2020 წლებში.

განათლება
---------

პასკალ მენიე სწავლობდა პარიზის პოლიტიკური კვლევების ინსტიტუტში. მოგვიანებით სწავლა გააგრძელა აღმოსავლურ ენათა და ცივილიზაციათა სახელმწიფო ინსტიუტუტში (იაპონური და რუსული სპეციალიზაციით). გავლილი აქვს საგარეო საქმეებში უმაღლესი რანგის მრჩეველის სპეციალური მომზადება.

კარიერა
-------

1973 წლის 1 დეკემბერს დაშვებულ იქნა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მდივნების შესარჩევ კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად. 1974 -1975 წლებში მსახურობდა საფრანგეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1975-1977 წლებში მუშაობდა საფრანგეთის საელჩოში ტოკიოში, მესამე მდივნად. 1997-1978 წლებში მუშაობდა საფრანგეთის საელჩოში პრაღაში, მეორე მდივნად, ხოლო 1978-1980 წლებში საფრანგეთის საელჩოში პრაღაში, პირველ მდივნად. პირველ მდივნად გააგრძელა მუშაობა 1980-1982 საფრანგეთის საელჩოში სტოკჰოლმში. მოგვიანებით, 1980 წელს, მან დაიკავა შვედეთში საფრანგეთის საელჩოს მეორე მრჩეველის თანამდებობა. 1982-1985 წლებში დაბრუნდა საფრანგეთში, სადაც საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროპის დეპარტამენტში მუშაობდა. 1985-1988 წლებში საფრანგეთის საელჩოში ვარშავაში, პირველ მრჩევლად მუშაობდა. 

1988 - 1989 წლებში დროებით მივლინებული იყო საფრანგეთის მრეწველობის და ტერიტორიული მოწყობის
სამინისტროში. 1989-1992 წლებში დაუბრუნდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს აზიისა და ოკეანიის დეპარტამენტს და დაიკავა შორეული აღმოსავლეთის დირექტორის მოადგილე. 1993 წელს დაინიშნა მრეწველობისა და საგარეო ვაჭრობის მინისტრის კაბინეტში დიპლომატიურ მრჩევლად. 1993-1995 წლებში დროებით იყო დროებით მივლინებული კომპანია Thomson-ის საერთაშორისო ფინანსური საქმეების სამმართველოში. 

1995 წლის აპრილიდან მუშაობდა კერძო სექტორში. 2000-2012 წლებში მუშაობდა კომპანია Thales-ის დაწესებულებების დირექტორი ევროპაში.

2012 წელს დაბრუნდა დიპლომატიურ სამსახურში და დაინიშნა საფრანგეთის რესპუბლიკის ელჩად ბაქოში. 

2016 წლის 4 მარტს საფრანგეთის რესპუბლიკის ელჩმა პასკალ მენიემ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს მიხეილ ჯანელიძეს რწმუნებათა სიგელების ასლი გადასცა. გაცნობის ცერემონიის შემდეგ, მიხეილ ჯანელიძემ ფრანგ დიპლომატს მიულოცა ახალ თანამდებობაზე დანიშვნა და წარმატებები უსურვა მომავალ საქმიანობაში. მინისტრმა და ახლადდანიშნულმა ელჩმა შეხვედრაზე განიხილეს საფრანგეთსა და საქართველოს შორის თანამშრომლობის გაღრმავების პერსპექტივები და რამდენიმე მიმდინარე საკითხი, როგორიცაა საქართველოს ევროპული და ევროატლანტიკური ინტეგრაცის პროცესი და საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებული ვითარება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  საფრანგეთის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში
2. ↑  საფრანგეთის ელჩი პასკალ მენიე მიხეილ ჯანელიძემ მიიღო[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 საფრანგეთის ელჩები საქართველოში  |
| --- |
|  |
| 
ფილიპ მორელი (1992-1993) • ბერნარ ფასიე (1993-1997) • მირეი მიუსო (1997-2003) • სალომე ზურაბიშვილი (2003-2004) • ფილიპ ლეფორი (2004-2007) • ერიკ ფურნიე (2007-2012) • რენო სალენსი (2012-2016) • პასკალ მენიე (2016-2020) • დიეგო კოლასი (2020 წლიდან) | საფრანგეთის დროშასაფრანგეთის დროშა |

 |
**ონოფრე (ბერეზოვსკი)** (ერისკაცობაში — **ორესტ ვლადიმერის ძე ბერეზოვსკი**, უკრ. Орест Володимирович Березовський; დ. 5 ნოემბერი, 1944, ვიჟნიცის რაიონი, ჩერნოვცის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი სასულიერო მოღვაწე. კიევისა და სრულიად უკრაინის მიტროპოლიტი (მოსკოვის საპატრიარქო).

ბიოგრაფია
---------

კიევისა და სრულიად უკრაინის მიტროპოლიტი ონოფრე 1944 წლის 5 ნოემბერს დაიბადა მღვდლის ოჯახში. სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლობდა ტექნიკურ სასწავლებელში და მუშაობდა სამშენებლო კომპანიებში. 1969 წელს ჩააბარა მოსკოვის სასულიერო სემინარიაში.
1971 წლის 18 მარტს აღიკვეცა მონაზვნად და ეწოდა ონოფრე.
1971 წლის 20 ივნისს ხელი დაასხეს იერო დიაკვნად, 1972 წლის 29 მაისს კი მღვდელ-მონაზვნად.
1988 წელს დაასრულა მოსკოვის სასულიერო აკადემია ღვთისმეტყველების კანდიდატის ხარისხით.
1988-1990 წლებში იყო პოჩაევოს ლავრის წინამძღვარი.
1990 წლის 9 დეკემბერს აკურთხეს ეპისკოპოსად.
1994 წლის 28 ივლისს ებოძა მთავარეპისკოპოსობა, 2000 წლის 22 ნოემბერს კი მიტროპოლიტობა.
2014 წლის 13 აგვისტოს არჩეულ იქნა მოსკოვის საპატრიარქოს უკრაინის მართლმადიდებველი ეკლესიის მმართველად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო)

სქოლიო
------

1. ↑  კიევისა და სრულიად უკრაინის მიტროპოლიტი (მოსკოვის საპატრიარქო)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქრისტიანული ეკლესიები უკრაინაში და მათი მეთაურები |
| --- |
|  |
| მართლმადიდებელი ეკლესია(გაერთიანებული) | 
* უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია — მეთაური ეპიფანე (დუმენკო)
 |  |
|  |
| მართლმადიდებელიეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო) | 
* უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო) — მეთაური ონოფრე (ბერეზოვსკი)
 |
|  |
| კათოლიკურიეკლესია | 
* უკრაინის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია — მეთაური სვიატოსლავი (შევჩუკი)
 |

 |
ორპალატიანი პარლამენტები.  ერთპალატიანი პარლამენტები.  პარლამენტის გარეშე.
**ორპალატიანი სისტემა** — სახელმწიფოს მართვის სისტემა, რომლის დროსაც ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ორი პალატისაგან შედგება. ბევრ ქვეყანაში ზემო პალატას შედარებით შეზღუდული, ქვედა პალატაში მიღებულ გადაწყვეტილებებზე ზედამხედველობისა და მათი დროებით შეჩერების უფლებები აქვს. გამონაკლისია შეერთებული შტატები, სადაც ორივე პალატას (სენატსა და წარმომადგენელთა პალატას) თითქმის თანაბარი უფლებები აქვს. ორ პალატას შორის კონფლიქტის შემთხვევაში, მომრიგებლის როლს ასრულებენ შემთანხმებელი, საერთო კომისიები.

ორპალატიანი საკანონმდებლო სისტემა ძირითადად ფუნქციონირებს ფედერაციული მოწყობის ქვეყნებში (აშშ, გერმანია, რუსეთი და სხვა), სადაც ზედა პალატაში წარმოდგენილნი არიან ფედერაციის სუბიექტების წარმომადგენლები, რომელთა რაოდენობა, ჩვეულებრივ, დამოკიდებული არ არის ფედერალური ერთეულის ტერიტორიასა და მისი მოსახლეობის რაოდენობაზე. ორპალატიან სისტემაში ზედა პალატები სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულია ერთმანეთისაგან როგორც დეპუტატების არჩევის წესის, ასევე ფუნქციების მიხედვით. ამ მხრივ ალბათ განსაკუთრებულად გამორჩეულია დიდი ბრიტანეთი, სადაც ზედა, ლორდთა პალატის წევრები არ აირჩევიან, არამედ ინიშნებიან, ან მემკვიდრეობით იღებენ მანდატებს.

საქართველოს პარლამენტის სამომავლო მოწყობა
-----------------------------------------

საქართველოს კონსტიტუციის 37-ე მუხლის 1 ნაწილის თანახმად, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენის შემდეგ პარლამენტის შემადგენლობაში იქნება ორი პალატა: რესპუბლიკის საბჭო და სენატი.[1]

* რესპუბლიკის საბჭო შედგება პროპორციული წესით არჩეული წევრებისაგან.
* სენატი შედგება აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და საქართველოს სხვა ტერიტორიულ ერთეულებში არჩეული წევრებისა და საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 წევრისაგან.

პალატების შემადგენლობას, უფლებამოსილებასა და არჩევის წესს განსაზღვრავს ორგანული კანონი.

ლიტერატურა
----------

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ. 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.

სქოლიო
------

1. ↑
**ონტარიო** — ქლიავის ჯიში. გამოყვანილია იტალიაში. საქართველოში შემოტანილია XX საუკუნის შუა ხანებში. ამ ჯიშის მხოლოდ ახალგაზრდა ხეები გვხვდება საკოლექციო ნარგავებში.

ხე ხასიათდება ოვალური სიმეტრიული ვარჯით. ფოთოლი მსხვილია, უკუკვერცხისებრი ფორმის, მუქი მწვანე ფერის; ფოთლის კიდე დაკბილულია ბლაგვად. ყვავილობის პერიოდი ადრეული იცის. ჯიში საქართველოს პირობებში თვითსტერილია, მის საუკეთესო დამამტვერიანებლად ანა შპეტი ითვლება.

ხე ადრე შედის მსხმოიარობაში და უხვად ისხამს. საშუალო ხნის ერთი ხე იძლევა 30–35 კილოგრამ ნაყოფს. ამ ჯიშის დადებითი მხარეებია: უხვი მოსავლიანობა, ადრეულა სიმწიფე, მსხვილი და ლამაზი სუფთა ნაყოფი. ნაყოფიჭამია ნაკლებად აზიანებს ნაყოფს. მწიფდება ივლისის ბოლო რიცხვებში და აგვისტოს დასაწყისში (გორის რაიონი), ნაყოფი ხეზე მწიფდება არაერთდროულად, არამედ თანდათანობით, დაახლოებით 15 დღის განმავლობაში.

ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, მსხვილი (4,5🞩4,3🞩4,1 სმ), საშუალო მასა 40 გრამს უდრის. ნაყოფის კანი სქელია, ღია მომწვანო-ყვითელი ფერის; ძირითად ფერზე ეტყობა უფრო მუქი მწვანე ფერის განიერი ზოლები. გარედან გადაჰკრავს თეთრი ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი მომწვანო-ყვითელი ფერისაა. საშუალო სიმკვრივის, ნაკლებად წვნიანი, გადამწიფებისას ფხვიერი, მომჟავო-ტკბილი, სასიამოვნო გემოსი. კურკა რბილობს კარგად სცილდება და ნაყოფის წონის 3,5%-ს შეადგენს.

განსაკუთრებული მსხვილი და ლამაზი გარეგნობის ნაყოფის, უხვი მოსავლისა და გარემო პირობათა უარყოფითი მოქმედების წინააღმდეგ შედარებით კარგი გამძლეობის გამო ქლიავის ამ ჯიშს ფართო გავრცელების პერსპექტივა აქვს საქართველოს რაიონებში.

ლიტერატურა
----------

* *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქლიავი (*Prunus domestica*) |
| --- |
|  |
| ჯიშები და ქვესახეობები | 

|  |  |
| --- | --- |
| რენკლოდები | 
* ალტანის რენკლოდი
* მწვანე რენკლოდი
* ონტარიო
 |
|  |
| უნგრულები | 
* ანა შპეტი
* აჟანის უნგრულა
* დიდი ჰერცოგი
* იტალიური უნგრულა
* სტენლი
* შავქლიავა
* შინაური უნგრულა
 |
|  |
| კვერცხისებრი ქლიავები | 
* ვაშინგტონი
* პრეზიდენტი
* ჯეფერსონი
 |
|  |
| ჩინურ-იაპონური ქლიავები | 
* ანჯელენო
* ბერბენკი
* ბლეკ ამბერი
* ფრიარი
 |
|  |
| მირაბელი | 
* მირაბელების დედოფალი
* ნანსის მირაბელი
* ყვითელი მირაბელი
 |
|  |
| სხვა | 
* ადრეულა
* ალიბუხარი
* ატმისებური
* ეკატერინე
* ემპრესი
* ისპოლინური
* კირკე
* პედრიგონი ჭრელი
* **ღოღნოშო**
 |

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ქლიავი (გვარი), ხილი, კურკოვანი კულტურები, ბოტანიკის პორტალი |

 |
სავსე მთვარე, ხედი დედამიწიდან
**სავსემთვარეობა** — მთვარის ფაზა, როდესაც მთვარე დედამიწის ირგვლივ გარემოქცევისას ჩვენგან მზის საწინააღმდეგო მხარესაა მოქცეული და სრული ბადროს სახით მოჩანს.

როგორც ცნობილია მთვარის ორბიტა ეკლიპტიკის მიმართ დახრილია ~5.145°-ით. შესაბამისად, როდესაც მთვარე დედამიწიდან მზის მოპირდაპირე მხარეს მოექცევა, იმ შემთხვევაში თუ ის ეკლიპტიკასთან ახლოს არ იმყოფება და არ ეცემა დედამიწიდან წამოსული ჩრდილი, მაშინ მთვარე სრულად განათებული ჩანს. ხოლო, როდესაც დედამიწა მზესა და მთვარეს შორის მაშინ მოექცევა, როდესაც მთვარე თავის ორბიტაზე გადაკვეთს ეკლიპტიკას, მაშინ ადგილი აქვს მთვარის დაბნელებას. მთვარის დაბნელებას ყოველთვიური (~29.5 დღე-ღამე) ხასიათი ექნებოდა, მთვარის ორბიტა რომ არ ყოფილიყო დახრილი ეკლიპტიკის მიმართ, მაშინ მზე-დედამიწა-მთვარეს შორის მონაკვეთი ყოველთვიურად ზუსტად ერთ წრფეზე აღმოჩნდებოდა, რაც გამოიწვევდა სავსემთვარეობის მაგივრად — მთვარის დაბნელებას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 643.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4396432-1

 |
**რენარს კაუპერსი** (ლატვ. Renārs Kaupers, დაიბადა 1974 წლის 1 სექტემბერს, ელგავაში) — ლატვიური როკ-ჯგუფ Brainstorm-ის ლიდერი და ვოკალისტი.

ბიოგრაფია
---------

რენარს კაუპერსი დაიბადა 1974 წლის 1 სექტემბერს, ელგავაში, ისიდორ და მუდიტე კაუპერების ოჯახში.

1996 წელს კაუპერსმა დაამთავრა ლატვიის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით.

2000 წელს Brainstorm-მა მესამე ადგილი დაიკავა ევროვიზიაზე სიმღერით «My Star». 2003 წელს კაუპერსი ევროვიზიის შემდეგი ფესტივალის გამარჯვებულთან, მარია ნაუმოვასთან ერთად იყო ევროვიზიის წამყვანი რიგაში, ხოლო 2005 წელს წაიყვანა ტელეშოუ Congratulations, ევროვიზიის 50-ე იუბილესთან დაკავშირებით.

კაუპერსი გადაიღეს კინოში. 2000 წელს მან მთავარი როლი ითამაშა იანის სტრეიჩის ფილმში და ამ როლისთვის მიიღო ლატვიის უმაღლესი კინოპრემია, როგორც ლატვიის წლის მსახიობმა. მან აგრეთვე ითამაშა მეორეხარისხოვანი როლი ფილმში „გეორგი" რომელიც ოპერის მომღერალ გეორგ ოტსზეა გადაღებული 2006 წელს.

2005 წელს კაუპერსი დაჯილდოვებულ იქნა ესტონური თეთრი ვარსკვლავის ორდენით.

### პირადი ცხოვრება

1995 წლიდან რენარსი დაქორწინებულია სტილისტ აგნესა კაუპერსზე (დაბ. 1977). მათ სამი შვილი ჰყავთ — ტყუპები ედგარსი და ემისი, რომლებიც 1995 წლის 8 სექტემბერს დაიბადნენ, და აარონსი, (დაბ. 2011).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Brainstorm-ის ოფიციალური საიტი
* 

* რენარს კაუპერსი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**პოკროვსკის სახლი** (რუს. Дом Покровского) — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1870-იანი წლებში. 1976 წლის 4 თებერვლის საოლქო აღმსაკომის ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, კომკავშირის შესახვევი № 43.

ისტორია
-------

1865 წელს კიევიდან ტაგანროგში ჩავიდა სასულიერო აკადემიის მასწავლებელი ფ. პოკროვსკი. ტაგანროგში ჩამოსვლის შემდეგ დანიშნეს რჯულის კანონის მასწავლებლად ვაჟთა გიმნაზიაში, შემდეგ კი გახდა ტაგანროგის მიძინების ტაძრის წინამძღვარი. ძალიან მალე პორკროვსკი დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ქალაქში, განსაკუთრებით მოსწავლეებსა და მშობლებს შორის. პოკროვსკი წერდა ჟურნალებსა და წიგნებს მემარცხენე ფლანგიდან. საკუთარ სახლში, სადაც იგი დასახლდა 1870 წელს, იყო იმ მოსწავლეთა თავშესაფარი, რომლებიც მონაწილეობდნენ რევოლუციურ მოძრაობაში. პოკროვსკის შვილი რევოლუციური წრეებში გაერთიანდა 1880-იან წლებში.

გიმნაზიაში სადაც ასწავლიდა პოკროვსკი, სწავლობდა ანტონ ჩეხოვი. მომავალი მწერალი სარგებლობდა პოკროვსკის დიდი სიმპატიებით, იწვევდა ტავისთან და აწვდიდა ლიტერატურას, რომელიც მაშინ იწოდებოდა ბავშვებისათვის არასასურველად. ასევე ხშირად სტუმრობდა პოკროვსკი ჩეხოვების ოჯახსაც.

აღწერა
------

პოკროვსკის ერთსართულიანი, შელესილი, აგურის სახლი ავლენს ძველი რუსული არქიტექტურის ნიშნებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მთავარი შესასვლელი, რომელიც მოქცეულია ორ სვეტს შორის, რომელიც ერთმანეთთან თაღით არის გადაბმული. ფანჯრების ქვეშ სწორკუთხა ნიშებია.

სქოლიო
------

1. ↑  Дом Ф. П. Покровского. Комсомольский бульвар, 43. А. П. Чехов. ციტირების თარიღი: 2017-03-05.
2. ↑  Эклектика. Rostov Region. ციტირების თარიღი: 2017-03-05.
**საზღვარგარეთის გერმანისტიკა** (გერმანულად Auslandsgermanistik - *საზღვარგარეთის, უცხოეთის გერმანისტიკა*) — ჰუმანიტარული, აკადემიური და სამეცნიერო დარგი, რომელიც დაკავებულია არაგერმანულენოვან ქვეყნებში გერმანული ენისა და გერმანულენოვანი ქვეყნების კულტურების სწავლებით და ამ სწავლებისთვის მეთოდოლოგიის შემუშავებით შედარებით ლინგვისტიკურ და შედარებით კულტურულოგიურ შემეცნებათა გათვალისწინების საფუძველზე.

როგორც ცნობილია, გერმანისტიკა ახალ-ახალ შემეცნებათა დოკუმენტირებას ახდენს ენათმეცნიერების, ლიტერატურათმცოდნეობის დარგებში, ხოლო *საზღვარგარეთის გერმანისტიკა*, როგორც გერმანისტიკის უცხოური ნაწილი კი რომელიმე გერმანულენოვანი ქვეყნისა და შესწავლის ადგილის მიხედვით კონკრეტული არაგერმანულენოვანი ქვეყნის ენის, ლიტერატურის და კულტურის სფეროებში და გადასცემს ამ სფეროებში დაგროვილ ცოდნას.

საზღვარგარეთის გერმანისტიკის დამკვიდრება 1980-იანი წლების დამდეგს უკავშირდება.

გერმანული - უცხო ენა
--------------------

სამეცნიერო დისკუსიის დაწყება გერმანულ- და არაგერმანულენოვან ქვეყნებში არსებული გერმანისტიკების სხვადასხვაგვარი ორიენტირების შესახებ უკავშირდება ალოის ვირლახერის (Alois Wierlacher) სახელს. ა. ვირლახერი მიიჩნევდა, რომ გერმანისტიკა არაგერმანულენოვან ქვეყნებში შედარებით უცხოთკულტუროლოგიურ დისციპლინად („vergleichende Fremdkulturwissenschaft") უნდა ჩამოყალიბებულიყო. 

1980-იან წლებში დაწყებულ ამ დისკუსიაში საბოლოოდ ბევრი თეზა დარჩა მიუღებელი, ან დღემდე საკამათო, მაგრამ საბოლოო ჯამში მან ხელი შეუყწო მეცნიერთა შორის ახალი, განსაკუთრებული დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას გერმანისტიკული საუნივერსიტეტო დისციპლინისადმი სახელწოდებით გერმანული, როგორც უცხო ენა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შიდა გერმანისტიკა
* გერმანისტიკული ენათმეცნიერება
* ახალი გერმანისტიკული ლიტერატურათმცოდნეობა
* გერმანისტიკული მედიევისტიკა

ლიტერატურა
----------

* Gabriele Graefen / Martina Liedke: Germanistische Sprachwissenschaft. Deutsch als Erst-, Zweit- oder Fremdsprache, (UTB 8381), Francke, Tübingen 2008, ISBN 978-3-8252-8381-0
* Thomas Rathmann (გამომც.): Texte, Wissen, Qualifikationen - Ein Wegweiser für Germanisten, Berlin 2000.
* Jürgen H. Petersen/Martina Wagner-Egelhaaf (გამომც.): Einführung in die neuere deutsche Literaturwissenschaft, Berlin 2006. ISBN 978-3-503-07959-9
**ოლეგ ვასილის ძე კოშევოი** (რუს. Олег Васильевич Кошевой; დ. 8 ივნისი, 1926, პრილუკი — გ. 9 თებერვალი, 1943, როვენკი, ვოროშილოვგრადის ოლქი) — დიდი სამამულო ომის დროს იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის „ახალგაზრდა გვარდიის" ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1943 წლის 13 სექტემბერს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება სიკვდილის შემდეგ. საკავშირო ალკკ წევრი 1942 წლიდან. ფაშისტური გერმანიის მიერ კრასნოდონის ოკუპაციის შემდეგ (1942 ივლისი) მონაწილეობდა იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის შექმნაში, იყო მისი შტაბის კომისარი და წევრი. 1943 იანვარს ორგანიზაცია აღმოაჩინეს ფაშისტებმა. კოშევოი შეეცადა ფრონტის ხაზის გადალახვას, მაგრამ სადგურ კორშუტინოში გერმანელებმა შეიპყრეს და წამების შემდეგ დახვრიტეს. კოშევოის სახელი მიენიჭა მრავალ მაღაროს, საბჭოთა მეურნეობას, სკოლებს, პიონერულ რაზმს, როგორც სსრკ-ში, ისე საზღვარგარეთ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 6.
* კრასნოდონის გმირები, თბ. 1964
* Кошевая Е. Н. Повесть о сыне, М. 1968
საზარდულის თიაქარი (მამაკაცის)
**საზარდულის თიაქრებს** ყოფენ ირიბ (თიაქრის პარკი მდებარეობს საზარდულის არხში სათესლის ბაგირაკის ელემენტებს შორის) და სწორ (თიაქრის პარკი მდებარეობს სათესლე ბაგირაკიდან შიგნით) თიაქრებად. ირიბი და სწორი თიაქრების დიფერენცირება ხდება შემდეგი ნიშნებით: ირიბი თიაქრები განსაკუთრებით ხშირია ახალგაზრდებში, უფრო ხშირად ცალმხრივია, დროთა განმავლობაში შესაძლებელია ჩამოვიდნენ სათესლე პარკში. სწორი თიაქრები ხშირად წარმოიქმნება ხანდაზმულებში, არის ორმხრივი, სათესლე პარკში არ ეშვებიან. ირიბი თიაქრები შესაძლებელია იყოს თანდაყოლილი. იგი შეიძლება წარმოიქმნას ნებისმიერ ასაკში. საზარდულის თიაქრის დროს დიფერენციალური დიაგნოზი ტარდება სათესლისა და სათესლე ბაგირაკის წყალმანკთან, ბარძაყის თიაქართან.

მკურნალობა
----------

საზარდული თიაქრის მკურნალობა ოპერაციულია. საზარდულის თიაქრის ნებისმიერი სახის დროს უპირველეს ყოვლისა ზიანდება საზარდულის არხის უკანა კედელი. თიაქრის სახეობისა და საზარდულის არხის ფურცლის ხასიათის მიხედვით რეციდივები 4-20%-ს შეადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„საზარდულის თიაქარი"** ვიკისაწყობში.
**ოლენინების სახლი** (რუს. Дом Олениных) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია კლასიციზმის არქიტეტურულ სტილში, ვ. მ. გორნოსტაევისა და ნ. ს. ნიკიტინის მიერ. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში. მისამართი: პუშკინის ქუჩა, სახლი № 1. აგებულია 1828 წელს. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

ისტორია
-------

სახლი ააშენეს 1828 წელს სავარაუდოდ არქიტექტორ ვ. მ. გორნოსტაევს პროექტის მიხედვით სასახლის მეცეცხლურის აგაფონოვისათვის. 1831 წლიდან სახლი ეკუთვნის ოლენენების ოჯახს. მათ სახლს ცარსკოე-სელოში სტუმრობდა ალექსანდრე პუშკინი. 1845 წელს სახელმწიფო მრჩევლის ქვრივის დაკვეთით ააგეს ხის ნაგებობა. 1907 წელს შენობაში განათავსეს წმინდა სამების თემის მოწყალების დების სანატორიუმი. შენობის გადაკეთებისას მეზონინი გადააკეთეს კოშკად და გუმბათად. გადაკეთების პროექტის ავტორი იყო ინჟინერი ლუნდბერგი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ სახლი გადააკეთეს მცირე ლაზრეთად, რომელიც გათვლილი იყო 15 მეომარზე. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგსახლში ასევე განთავსებული იყო სანატორიუმი. 1921 წელს მასში ცხოვრობდა ანა ახმატოვა. სწორედ ამ სანატორიუმში მან გაიგო თავისი პირველი ქმრის, ნიკოლოზ გუმილიოვისა და ძმის ანდრეი გორენკოს გარდაცვალების შესახებ.

არქიტექტურა
-----------

სახლი ორსართულიანია, მისი ფასადები ორ ქუჩაზე გადის. სახლის კუთხე მომრგვალებულია, იგი სრულდება კოშკით და გუმბათით. კოშკზე 1999 წელს განათავსეს ფლუგერი ქათმის ფორმით, რომელიც ასოცირდება პუშკინის ზღაპრის პერსონაჟ ოქროს მამალთან.

ლიტერატურა
----------

* Семенова Г. В. Царское Село: знакомое и незнакомое. — М.: Центрполиграф, 2009. — 638 с. — ISBN 978-5-9524-4249-8.
* Малинский Д. А. Малинская Е. Е. Пушкин. Справочник-путеводитель по городу. — СПб. 2004. — 160 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Пушкинская 1 / Дворцовая 17. Дом Олениных (Дом Агафонова). *Энциклопедия Царского Села*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-09. ციტირების თარიღი: 2018-07-09.
* Дом Олениных - Санаторий Свято-Троицкой Общины сестер милосердия. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-09. ციტირების თარიღი: 2018-07-09.
ოცეოლა
**ოცეოლა** (Osceola; დ. 1804 — გ. 20 იანვარი, 1838) — ფლორიდის სემინოლ ინდიელთა ლიდერი. წინამძღოლობდა გაცილებით მცირერიცხოვან სემინოლთა წინააღმდეგობას სემინოლთა მეორე ომში, როდესაც აშშ ცდილობდა სემინოლების მათი მიწებიდან განდევნას. როდესაც ის დაიბადა სოფელ ტალასაში, მისი სახელი იყო ბილი პაუელი, შემდეგ კი მას დაარქვეს ოცეოლა. ოცეოლას ძარღვებში მრავალი ქვეყნის წარმომადგენლის სისხლი ჩქეფდა: ამერიკელი, ბრიტანელი, შოტლანდიელი და ინდიელი წინაპრების. მისი კანის შეფერილობა მუქი იყო. მისი დედა პოლი კოპინგერი იყო ქალიშვილი ანა მაკქვინის რომელიც ნახევრად შოტლანდიელი და ნახევრად მასკოგელი იყო. მრავალი წყარო გვაწვდის ინფორმაციას, რომ ოცეოლას მამა იყო ინგლისელი მოვაჭრე უილიამ პაუელი.

ლიტერატურაში
------------

* *თავისუფლების მიწაზე* - ნოველა დაწერილია მარტინ მარკუსის მიერ. ამ ნოველაშ მოთხრობილია, რომ ოცეოლა დაიბადა როგორც ბილი პაუელი, ის იყო პატივსაცემი ბრიტანელი ოფისცრისა და ინდიელი ქალის ვაჟი.
* *ტომას მაინ რიდი*, *ოცეოლა - სემინოლების ბელადი-ნაწარმოები* დაწერილია 1858 წელს
* *ოცეოლა - შურისძიება მარჯვენა ხელით* - კონრად პეზოლის ნაწარმოები..
* *პატრიოტი ხელმძღვანელები* - ქრონიკულად დაწერილი ამერიკისა და ინდიელების წინააღმდეგობები.
* *ტყვე* - დაწერილია ჰეზერ გრაჰამის მიერ 1996 წელს
* *სემინოლებისა და ომის ბელადი* - მეი მაკნიირის ნაწარმოები. დაწერილია საბავშვო ტომეულად.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პაველ ჰერჩინსკი** (პოლ. Paweł Herczyński) — პოლონელი დიპლომატი. 2022 წლიდან არის საქართველოში ევროკავშირის ელჩი.

ჰერჩინსკიმ დაამთავრა ვარშავის ეკონომიკის სკოლა და ფლობს ეკონომიკის მაგისტრის ხარისხს. პოლონეთის გარდა ასევე სწავლობდა გერმანიაში, ესპანეთში, გერმანიასა და ჩინეთში. 

სხვადასხვა დროს მუშაობდა პოლონეთის სხვადასხვა დიპლომატიურ თანამდებობაზე. მსახურობდა პოლიტიკისა და უსაფრთხოების კომიტეტში პოლონეთის ელჩის თანამდებობაზე. ჰერჩინსკი ევროკავშირის საგარეო სამსახურის ერთიანი უსაფრთხოების და თავდაცვის პოლიტიკისა და კრიზისებზე რეაგირების დირექტორატს ხელმძღვანელობდა. 

2022 წლის 29-30 მარტს, ევროკავშირის საგარეო სამსახურის ერთიანი უსაფრთხოების და თავდაცვის პოლიტიკისა და კრიზისებზე რეაგირების დირექტორატის ხელმძღვანელობისას, პაველ ჰერჩინსკი და ევროკავშირის სამხედრო შემადგენლობის გენერალური დირექტორი, ვიცე–ადმირალი ერვე ბლეჟანი, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველ მოადგილესთან ლელა ჩიქოვანთან ერთად, თანათავმჯდომარეობდნენ ევროკავშირი–საქართველოს კონსულტაციებს უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საკითხებზე.

ყოველწლიური კონსულტაციების მსვლელობისას, ასევე, უკრაინის წინააღმდეგ რუსული სამხედრო აგრესიის კონტექსტში, მხარეებმა განიხილეს რეგიონული უსაფრთხოების საკითხები და ევროკავშირსა და საქართველოს შორის თანამშრომლობის შემდგომი გაღრმავება უსაფრთხოების და თავდაცვის სფეროში, მათ შორის ჰიბრიდული საფრთხეებისა და კიბერუსაფრთხოების წინაშე არსებული გამოწვევები და დეზინფორმაციასთან ბრძოლის საკითხები. ევროკავშირის საგარეო სამსახურის წარმომადგენლები ასევე შეხვდნენ საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეს, შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილეს, პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტისა და საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარეებს.

ზედამხედველობდა ევროკავშირის საგარეო უსაფრთხოების პოლიტიკას, შეიარაღების კონტროლსა და განიარაღების სფეროებს, ჩართული იყო კონტრტერორიზმისა და ექსტრემიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში, ისეთი საკითხების მოგვარებაში როგორებიცაა კიბერ, საზღვაო და კოსმოსური უსაფრთხოება.

2022 წლის 8 ივნისს საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა, ჯოზეფ ბორელმა საქართველოში ევროკავშირის ელჩად წარადგინა.

გარდა მშობლიური პოლონური ენისა საუბრობს ინგლისურ, ესპანურ, გერმანულ, ფრანგულ და რუსულ ენებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Future of EU and NATO Defence Cooperation

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარლ ჰარცელი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Pawel HERCZYNSKI CV
2. 1 2  ევროკავშირი – საქართველოს კონსულტაციები უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საკითხებზე
3. ↑  კარლ ჰარცელის შემცვლელად პაველ ჰერჩინსკი წარადგინეს
4. ↑  ბორელმა საქართველოში ევროკავშირის ელჩად პაველ ჰერჩინსკი წარადგინა

|
|  |
| პოლიტიკური თანამდებობები |
|
| წინამორბედი:კარლ ჰარცელი | **ევროკავშირის ელჩი საქართველოში**2022 | შემდეგი: |
|
| წინამორბედი: | **ევროკავშირის საგარეო სამსახურის ერთიანი უსაფრთხოების და თავდაცვის პოლიტიკისა და კრიზისებზე რეაგირების დირექტორატის ხელმძღვანელი**2019—2022 | შემდეგი: |
**სარიყამიშის ტბა** (თურქმ. Sarygamyş köli; უზბეკ. Sariqamish ko‘li) — გაუდინარი მწარე-მლაშე ტბა თურქმენეთსა და უზბეკეთში. მდებარეობს სარიყამიშის ქვაბულის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 5 მ-ზე, დაახლოებით კასპიისა და არალის ზღვებს შორის. ტბის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი უზბეკეთს ეკუთვნის, ხოლო დანარჩენი თურქმენეთშია. ტბის ფართობი ცვალებადია და დამოკიდებულია ხორეზმის ოაზისიდან მომდინარე კოლექტორულ წყლებზე.

1977 წლისთვის ტბის ზედაპირის ფართობი შეადგენდა დაახლოებით 1500 კმ²-ს, მარილიანობა დაახლოებით 7 ‰-ს, ყოველწლიურად ტბაში ჩადიოდა 4 კმ³-მდე წყალი. 1985 წლისთვის ტბის ზედაპირის ფართობი გაიზარდა 3200 კმ²-მდე. როდესაც დამყარდა შედარებით მუდმივი წყლის დონე, მარილიანობა გაიზარდა და მიაღწია 15–20 ‰-ს.

ტბა გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 100–120 კმ, ხოლო სიგანე 30–40 კმ აღწევს. საშუალო სიღრმეა 8,2 მ. სიღრმე მატულობს აღმოსავლეთ ნაპირისაკენ. ტბას აქვს ციცაბო დასავლეთი ნაპირი. აღმოსავლეთიდან ერთვის არხი-კოლექტორი. აღმოსავლეთ ნაპირზეა მინერალური თერმული წყლების წყარო.

ტბაში არის თევზი, მათ შორის კობრი, ლოქო და გველთავა. განვითარებულია თევზჭერა. სახელწოდება „სარიყამიში" თურქული წარმოშობისაა და აღნიშნავს „ყვითელ ლელქაშს, ლერწამს".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* უზბოი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Сариқамиш кўли — Национальная энциклопедия Узбекистана (узб.). — Ташкент, 2000—2005.
2. ↑  Григорович Н. Солнце и вода, земля и соль // Наука и жизнь. — 1977. — № 8. — С. 68—69.
3. ↑  Мурзаев Э. М. Средняя Азия. — Москва: Государственное издательство географической литературы, 1957. — С. 252.
**სარიევების სახლი** (რუს. Дом Сариевых) — XX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი, სავაჭრო სახლი დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. სახლი აშენდა 1902 წელს მოდერნის სტილში ა. ნიდერმეიერის პროექტის მიხედვით. მისი მფლობელები იყვნენ დები ოლღა დ ელენა სარიევები. სახლის მეორე სახელწოდებაა **ემელიანოვის სახლი**.

მისამართი: დონის როსტოვი, დიდი სადოვაიის ქუჩა № 94.

ისტორია
-------

XX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი, სარიევების სახლი აგებულია გვიანდელი მოდერნის სტილში, რომელიც გამოირჩევა ქალაქის სტილისაგან ქვაში გამოსახული თაბაშირის დეტალებით. ფასადის გრანიტის რუსტირება და ცოკოლის სქელი ფენა მის ქვემოთ, პირველი სართულის ფანჯრების დეკორაციული ღიობები. სარიევების სახლის ერთ-ერთი განსაკუთრებულად განსხვავებულ თვისებას წარმოადგენს ის, რომ მასში იყო რეალიზებული პროგრესული კომბინირებული კონსტრუქციული სქემა, რომელიც გავრცელდა XX საუკუნის დასაწყისში. 

დიდი ხნის განმავლობაში დები სარიევების სახლში, პირველ სართულზე განთავსებული იყო მაქსიმ გორკის სახელობის ბიბლიოთეკა, ხოლო ზედა სართულები გაქირავებული იყო საცხოვრებელ ბინებად. წლების განმავლობაში სახლის ფართი სხვადასხვა დაწესებულებებზე იყო გაქირავებული, მაგრამ, ალბათ ყველაზე დასამახსოვრებელი იყო კაფე „Шоколадница". სწორედ ამ სახელით (Шоколадница) იყო ცნობილი დონის როსტოვში დები სარიევების სახლი. 

ამჟამად დები სარიევების სავაჭრო სახლი ავარიულ მდგომარეობაში იმყოფება: სახლის ფასადზე გაჩნდა მრავალრიცხოვანი ბზარები, გაქრა ისტორიული ჭედურობა, მოტეხილი და ჩამოვარდნილია ფასადის მარმარილოს მდიდრული გაფორმება.

სქოლიო
------

1. ↑  Админ. Доходный дом О. и Е.Сариевых.. voopiik-don.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-10.
2. ↑  В Ростове огородили дом Сариевых на Садовой — пешеходам приходится идти по проезжей части. www.donnews.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-11. ციტირების თარიღი: 2017-01-10.
**რომან ილიას ძე კვერენჩხილაძე** (დ. 20 ივლისი, 1933, ხორეთი, (ახლანდელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი), — გ. 19 იანვარი, 1993, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

რომან კვერენჩხილაძე დაიბადა 1933 წელს, ლანჩხუთის რაიონის სოფელ ხორეთში. დაამთავრა სოფელ ჩოჩხათის საშუალო სკოლა. 1956 წელს წარჩინებით დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში. 1979 წელს აირჩიეს ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში, ხოლო 1991 წელს-დირექტორად. 1963 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია — „სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ეკონომიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება", ხოლო 1975 წელს სადოქტორო დისერტაცია — „მოკავშირე რესპუბლიკების სატრანსპორტო სისტემის ფორმირების გეოგრაფიული პრობლემები". 

გამოქვეყნებული აქვს 300-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც დაბეჭდილია საქართველოში, აშშ-ში, ჩინეთში, ჩეხოსლოვაკიაში, ბულგარეთში, რუსეთში და სხვა ქვეყნებში. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფერო იყო ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფია, რეგიონალური გეოგრაფია და გეოგრაფიის ისტორია. ავტორია სასკოლო და უმაღლესი სასწავლებლების სახელმძღვანელოებისა. მასვე ეკუთვნის მრავალი სტატია საბჭოთა, საქართველოს, უკრაინის და სხვა ენციკლოპედიებისათვის.

რომან კვერენჩხილაძე ეწეოდა აგრეთვე პედაგოგიურ საქმიანობას. კითხულობდა ლექციებს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. იყო საქართველოს განათლების სამინისტროს გეოგრაფიის სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს თავმჯდომარე, გეოგრაფიის ინსტიტუტის სამეცნიერო სემინარის ხელმძღვანელი. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია არაერთი სადისერტაციო ნაშრომი. დაჯილდოებულია საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. მიღებული აქვს ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რომან კვერენჩხილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პარსონ რასელ ტერიერი** (ინგლ. Parson Russell Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XIX საუკუნეში.

ეს ჯიში შექმნა დასავლეთ ინგლისის დევონშირის საგრაფოში მცხოვრებმა მღვდელმა ჯონ რასელმა, რომელიც ნადირობის დიდი მოყვარული იყო. მის მისაღებად მან უხეშბალნიანი ფოქსტერიერები გამოიყენა: ახალი ჯიშის წარმომადგენელს უნდა ჰქონოდა გრძელი ფეხები, რომ ცხენზე ამხედრებულ მონადირეს არ ჩამორჩენოდა, და პატარა სხეული, რომ მელიის სოროში შეძრომა შეძლებოდა. პარსონ რასელ ტერიერი ერთ-ერთი უსაყვარლესი პატარა ძაღლია ნიდერლანდებში და აშშ-ში. ამ ჯიშის პირველი წარმომადგენლების (ისევე, როგორც თანამედროვე ძაღლების) მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი იყო გრძელი ფეხები. თავად მღვდელი პარსონ ჯეკ რასელი უპირატესობას აიჭებდა უხეშბალნიან ძაღლებს.

დღესდღეობით სტანდარტი უშვებს გლუვ და უხეშბალნიან პარსონ რასელებს, რომლებიც ძაღლების მოყვარულებში ერთნაირი პოპულარობით სარგებლობენ. ძლიერი და ენერგიული პარსონი ძალიან კარგი კომპანიონია, თუმცა რეგულარული ფიზიკური ვარჯიში სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი ყავისფრით, შავი თეთრით, სამფეროვანი (შავი, ჟღალი, თეთრი). წვერ-ულვაში სერიოზულ შესახედაობას აძლევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პარსონ რასელ ტერიერი***

* პარსონ რასელ ტერიერი დაარქივებული 2005-10-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**პეგასისებრნი** (ლათ. Pegasidae) — ზღვის თევზების ოჯახი მახათასნაირთა რიგისა. ადრე ეს თევზები ცალკე რიგად, პეგასისნაირნი (*Pegasiformes*), გამოიყოფოდნენ ან კონალაყუჩნაირთა რიგში ერთიანდებოდნენ. 

მათი სხეულის სიგრძე 18 სმ-მდეა (მოკლეგუდა პეგასი, *Pegasus volitans*). ზურგის მხარე ყავისფერი ან ყვითელ-ყავისფერია, მკერდის ფარფლებზე მუქი წვრილი ლაქები აყრიათ. ტანი შებრტყელებულია ზურგ-მუცლის სიბრტყეში, დაფარულია დიდი ძვლოვანი ფირფიტებით (მტკიცედაა შეერთებული ტანის ნაწილში, მოძრავად — კუდისაში), რაც ბაკანს წარმოქმნის. გამოსაწევი პირი მცირე ზომისაა, მდებარეობს გრძელი გაბრტყელებული როსტრუმის ქვეშ, რომელიც ცხვირის ძვლებითაა წარმოქმნილი. ლაყუჩების წვრილი ხვრელების შემდეგ მდებარეობენ დიდი, ფართო მკერდის ფარფლები, 9–19 დაუტოტავი მაგარი სხივით. ისინი მითური ცხენის, პეგასის ფრთებს წააგვანან (აქედან სახელწოდება). ზურგისა და ანალურ ფარფლებში 5 დაუტოტავი სხივია, მუცლისაში — 1 ეკლიანი და 2–3 რბილი. ცნობილია ორი გვარი: ეურიპეგასი (*Eurypegasus*) და პეგასი (*Pegasus*), 6 სახეობით.

ბინადრობენ ინდოეთის ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში და წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, თავთხელ ადგილებში, წყალმცენარეებს შორის; ზოგჯერ აღწევენ მომლაშო წყლებში. მათი ბიოლოგია შესწავლილი არ არის. ითვლება, რომ პეგასებს, მკერდის ფარფლების გაშლით, შეუძლიათ წყლის ზედაპირზე ლივლივი.

ლიტერატურა
----------

* Жизнь животных. М. 1983. Т. 4;
* *Nelson J. S.* Fishes of the world. 4th ed. Hoboken, 2006;
* *Котляр А. Н.* ПЕГАСОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 25. — М. 2014. — стр. 500–501.

სქოლიო
------

1. ↑  Nelson, J. S.; Grande, T. C.; Wilson, M. V. H. (2016) *Fishes of the World*, 5th ed, Hoboken:  John Wiley & Sons,   გვ. 406–407. DOI:10.1002/9781119174844. ISBN 978-1-118-34233-6.
**პიგმალიონის ეფექტი** (**როზენტალის ეფექტი**) — ტერმინი აღებულია ჯორჯ ბერნარდ შოუს პიესიდან და გამოიყენება ისეთი ფსიქოლოგიური ფენომენის აღსანიშნად, როდესაც რაიმე მოვლენის მოლოდინის არსებობა ზრდის ამ მოვლენის განხორციელების შესაძლებლობას. სხვაგვარად ამ ფენომენს მოიხსენიებენ, როგორც თვითქმნად წინასწარმეტყველებას — როდესაც წინასწარმეტყველება პირდაპირ ან ირიბად გავლენას ახდენს რეალობაზე და ცვლის მას იმგვარად, რომ საბოლოოდ ეს წინასწარმეტყველება ხორციელდება.

პიგმალიონის ეფექტის გაგება პირველად თავის წიგნში რობერტ როზენტალმა და ლენორ ჯეკობსონმა გამოიყენეს, რომელშიც ისინი აღწერდნენ მასწავლებელთა მოლოდინის გავლენას მოსწავლეების ქცევაზე. მათ მიერ ჩატატებულ ექსპერიმენტში მანიპულირებდნენ მასწავლებელთა მოლოდინებით და აფასებდნენ მათ გავლენას მოსწავლეთა IQ-ს მაჩვენებელზე. შემთხვევითი შერჩევით 18 სხვადასხვა კლასიდან შეირჩა მოსწავლეთა 20%, რომლებიც მასწავლებლებს დაუხასიათეს, როგორც სწავლაში უჩვეულოდ დიდი შესაძლებლობების მქონე ბავშვები. აღმოჩნდა, რომ დაბალი კლასის მოსწავლეებს, რომელთა მიმართ მასწავლებლებს მაღალი მოლოდინები ჩამოუყალიბეს, შეენიშნებოდათ ინტელექტის კოეფიციენტის მნიშვნელოვანი ზრდა სკოლის დანარჩენ მოსწავლეებთან შედარებით. მიუხედავად იმისა, რომ ცდა მოგვიანებით მეთოდოლოგიის თვალსაზრისით გააკრიტიკეს, სწავლის სფეროში მოლოდინის ფენომენმა დიდი დაინტერესება გამოიწვია.

როგორც აღმოჩნდა, სწავლისადმი ასეთი მიდგომა განსაკუთრებით ეფექტიანი იმ ბავშვებისთვის იყო, რომლებიც კეთილდღეობამოკლებულ ოჯახებში ცხოვრობდნენ. გაირკვა, რომ ასეთი ბავშვები ცუდად სწავლობენ მათთან მომუშავე მასწავლებლების დაბალი მოლოდინის გამო.

პიგმალიონის ეფექტის ორი ახსნა იქნა შემოტანილი:

1. კუპერის თანახმად, მასწავლებლებს მიაჩნიათ, რომ აქვთ ნაკლები კონტროლი იმ მოსწავლეებზე, რომელთა მიმართაც მათი მოლოდინები დაბალია, განსხვავებით იმ მოსწავლეებისგან, ვისი წარმატების მოლოდინიც აქვთ. ამიტომ, იმისათვის, რათა გააძლიერონ კონტროლი, პირველ შემთხვევაში მასწავლებლები მიმართავენ აფექტურ უკუკავშირს, მეორე შემთხვევაში კი მასწავლებელი იძლევა ისეთ უკუკავშირს, რომელიც ბავშვის მიერ დახარჯული ძალისხმევის შესატყვისია. შესაბამისად, იმ ბავშვებს, რომელთა მიმართაც დაბალია მოლოდინი, უქრებათ რწმენა, რომ მათი ძალისხმევა გავლენას იქონიებს სწავლის შედეგებზე.
2. ბარ-ტალის აზრით, მასწავლებლის მოლოდინი განპირობებულია მის მიერ მოსწავლის წარმატება-წარუმატებლობის მიზეზების აღქმით. თუ მასწავლებლები თვლიან, რომ ბავშვის წარუმატებლობის მიზეზი შედარებით მყარია, ისინი აღარ მოელიან მოსწავლის წარმატებებს მომავალში და ამ რწმენის შესაბამისადაც იქცევიან.

მოლოდინის ფორმირების ფენომენი ადამიანის ბუნების თანმდევი მოვლენაა. თუმცა მასწავლებელთა ეფექტიანი მოღვაწეობის შეფერხება მხოლოდ მცდარ ან მოუქნელ მოლოდინებს შეუძლია.

პიგმალიონის ეფექტის ნეგატიური გავლენის შემცირების ერთ-ერთ საშუალებას წარმოადგენს მასწავლებელთა დახმარება გააცნობიერონ ამ ფენომენის არსებობა და მისი შესაძლო შედეგები.

ლიტერატურა
----------

* Психологическая энциклопедия - Раймонд Корсини, Алан Ауэрбах. Питер, 2006
ადრეული საბეჭდი მანქანა.
**საბეჭდი მანქანა** — მექანიკური, ელექტრომექანიკური ან ელოქტრონული მოწყობილობა ღილაკებით, რომლებზე დაჭერით ასოები და სხვა ნიშნები იბეჭდება დოკუმენტზე, როგორც წესი, ქაღალდზე. ამ მოწყობილობაზე მომუშავე ადამიანებს მბეჭდავებს უწოდებდნენ. 1980-იანი წლების ბოლოდან საბეჭდი მანქანები თანდათან გამოდევნა პერსონალურმა კომპიუტერებმა და XX საუკუნის ბოლოსთვის თითქმის აღარ გამოიყენება.

პირველი კომერციული საბეჭდი მანქანა გამოჩნდა 1874 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად საბეჭდი მანქანები მოძველებულად აღიქმება, ერთ დროს ისინი ძალიან სასარგებლო იყო. საბეჭდ მანქანას აქვს კლავიატურა, ღილაკით თითოეული ანბანის შრიფტისა და დამატებითი ნიშნისთვის. მეთოდი, რომლითაც ამგვარი მანქანები ქაღალდზე ანაბეჭდებს ტოვებდა მე-20 საუკუნის ბოლომდე წარმოადგენდა ლითონის ტიპოგრაფიული ელემენტის დარტყმას მელნიან ლენტაზე, რასაც თავის მხრივ ანაბეჭდი ქაღალდზე გადაჰქონდა. როდესაც მრავალი ასლი იყო საჭირო პირის გადამღებ ქაღალდს, ე.წ. „კაპიროვკას" ათავსებდნენ ფურცლებს შორის, რათა ტიპოგრაფიული ჩაქუჩების დარტმები მრავალ ასლზე გამოჩენილიყო.

ამჟამად საბეჭდ მანქანებს თანამედროვე დაწესებულებებში იყენებენ გარემოებებში, სადაც კომპიუტერი არაპრაქტიკული ან მოუხერხებელია, მაგ. ფორმების შევსებისას და კონვერტებზე მისამართის დასაბეჭდად. დასავლეთში ერთადერთი საწარმო რომელიც კვლავაც აწარმოებს მექანიკურ საბეჭდ მანქანებს არის ოლივეტი, დანარჩენი მწარმოებლები მხოლოდ ელექტრონულ მანქანებს უშვებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„საბეჭდი მანქანა"** ვიკისაწყობში.
* საბეჭდი მანქანების ონლაინ-მუზეუმი

სქოლიო
------

1. ↑  James W. Cortada (2015). *Before the Computer: IBM, NCR, Burroughs, and Remington Rand and the Industry They Created, 1865–1956*.  Princeton University Press,   გვ. 38. ISBN 978-1-4008-7276-3.
**სამთავრო** — მონარქიული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომლის სათავეში დგას მთავარი. განსაკუთრებით დამახასიათებელია ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდისათვის. 

შუა საუკუნეების საქართველოში, სამთავრო ეწოდებოდა მთავარის საგამგებლო ტერიტორიას.

* სახელმწიფო მოხელეების (სპასპეტი, ერისთავი, სპასალარი და სხვა) საგამგებლო ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები;
* მცირე და დიდი სენიორები (VI—VIII საუკუნეებში — ქართველთა საერისთავო; VIII—X საუკუნეებში — კახთა საქორეპისკოპოსო, ჰერთა სამეფო, იბერთა საკურაპალატო, სხვადასხვა საუფლო-სამამფლო-სამეფოები; XIII—XVIII საუკუნეებში — სამცხე-საათაბაგო, გურიის, სამეგრელოს, სვანეთის, აფხაზეთის სამთავროები).

საქართველოს მონარქიის სამოხელეო სამთავროები (საერისთავო ქვეყნები), იშვიათად კი სამამულე სამფლობელოებიც XV—XVIII საუკუნეებში გადაიქცნენ სენიორია-სამთავროებად და სახელმწიფო სამთავროებად (ოდიშის, სვანთა, აფხაზთა საერისთავოები, სამცხე-საათაბაგო. ზოგჯერ სამოხელეო სამთავროები სათავადო-სამამულე სამფლობელო ხდებოდა (მაგ. ქსნისა და არაგვის საერისთავოები).

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 10.
**სამთამადნო მრეწველობა** — რკინის, მანგანუმის მადნის, ფერადი, კეთილშობილი და იშვიათი ლითონების მოპოვებისა და პირველადი გადამუშავების დარგების კომპლექსი.
სსრკ-ს სხვადასხვა სახის მინერალური ნედლეულის უზარმაზარი პოტენციური რესურსების მხრივ მსოფლიოში პირველი ადგილი ეჭირა მანგანუმის, რკინის მადნის, ბოქსიტების, სპილენძის, ტყვიის, ნიკელის, ვოლფრამისა და სხვა ლითონების დაზვერილი მარაგის მიხედვით. სსრკ-ში 1913 წელს მოიპოვეს 9,2; 1960 წელს 106; 1970 წელს 195,5; 1982 წელს 244,4 მილიონი ტონა რკინის მადანი. სსრკ-ში რკინის მადნის უდიდესი საბადოები იყო კრივოი როგში, კურსკში, კუსტანაის ოლქში და სხვაგან. მანგანუმის საბადოებიდან ცნობილია ჭიათურისა და ნიკოპოლის საბადოები.
ჭიათურის მანგანუმის საბადოს ექსპლუატაცია დაიწყო 1879 წელს. საქართველოში 1940 წელს მოიპოვეს 1449, 1970 წელს 1569, ხოლო 1981 წელს 2734 ათასი ტონა სასაქონლო მანგანუმის მადანი. ქიმიური შედგენილობის მიხედვით ჭიათურის მანგანუმი უკეთესია ნიკოპოლის მადანზე.
ფერადი ლითონებიდან საქართველოში მოიპოვებენ სპილენძს, ტყვიასა და თუთიას. მადნეულის ნედლეული ძირითად ელემენტებთან (ალუმინი, სპილენძი, ტყვია, თუთია, ნიკელი და სხვა) ერთად შეიცავს თანმხლებ ელემენტებსაც (მაგალითად ოქრო, ვერცხლი, კობალტი და სხვა).
მსოფლიოში ყველა მადნის 65%-ს მოიპოვებენ ეკონომიკურად ხელსაყრელი ღია (კარიერული) წესით. ჭიათურის საბადოს ამუშავებენ როგორც ღია, ისე მიწისქვეშა წესით, კვაისის საბადოს კი მიწისქვეშა წესით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 11.
**საზღვაო ბლოკადა** — საომარი ღონისძიებანი მოწინააღმდეგის კონტროლ ქვეშ მყოფი ზღვისპირა ტერიტორიის მოსაწყვეტად საზღვაო კომუნიკაციებისგან. მისი მიზანია აღკვეთოს მოწინააღმდეგის საზღვაო ვაჭრობა ნეიტრალურ სახელმწიფოთან. საზღვაო ბლოკადის გამომცხადებელ სახელოფოს უფლება აქვს ხელთ იგდოს საზღვაო ბლოკადის დამრღვევი ნეიტრალური გემი და მისი ტვირთი, როგორც სამხედრო ნადავლი (იხ. პრიზის სამართალი). თანახმად ლონდონის დეკლარაციისა (1909), საზღვაო ბლოკადა უნდა გამოცხადდეს და დიპლომატიური გზით ეცნობოს ნეიტრალურ სახელმწიფოებს; ამასთან უნდა აღნიშნოს საზღვაო ბლოკადის დაწყების თარიღი, ბლოკირებული ტერიტორიის ფარგლები და ვადა, რომელიც ეძლევა ნეიტრალურ გემებს ამ ტერიტორიიდან გასასვლელად. წარსულში კანონიერად ითვლებოდა ე. წ. მშვიდობიანი საზღვაო ბლოკადა, რომელსაც იყენებდნენ არასამხედრო კონფლიქტის დროს. მისი დარღვევა იწვევდა დამრღვევი გემის დროებით დაკავებას. ამჟამად იძულების ასეთი ღონისძიება შეიარაღებული აგრესიის აქტად ითვლება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მას გაეროს უშიშროების საბჭო მიმართავს აგრესიის საფრთხის აღსაკვეთად. დასავლეთის ქვეყნების პრაქტიკაში ხშირი იყო საზღვაო ბლოკადის გამოყენება სოციალისტური ქვეყნების წინააღმდეგ (მაგ. 1962 წელს აშშ-ის ცდა დაეკავებინა კუბაზე მიმავალი გემები, რომლებზეც, მათივე ცნობით, შეტევითი ხასიათის იარაღი იყო; აშშ-ის მე-7 ფლოტის პატრულირება ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის სანაპიროსთან და სხვ.).

ლიტერატურა
----------

* *ჟვანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 431.