recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ტონია მაქსენ ჰარდინგი** (დ. 12 ნოემბერი, 1970, პორტლენდი) — ამერიკელი მოციგურავე, მოკრივე და რეალითი შოუს წამყვანი.

ტონია 1970 წლის 12 ნოემბერს დაიბადა პორტლენდში, ორეგონში, სადაც ის დედამ გაზარდა. ჰარდინგმა 3 წლიდან დაიწყო ციგურაობა და ამ სპორტით გატაცებულმა მოგვიანებით საშუალო სკოლაც მიატოვა, რათა მთელი დრო ვარჯიშისთვის დაეთმო. 1986-1989 წლებში აშშ-ის ფიგურული ციგურაობის ჩემპიონატზე მონაწილეობის შემდეგ მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა. 1991 წელს ჰარდინგი გახდა პირველი ამერიკელი და ისტორიაში მეორე ქალი (მიდორი იტოს შემდეგ), რომელმაც წარმატებით შეასრულა სამმაგი აქსელი.

1994 წლის იანვარში ჰარდინგი სკანდალში გაეხვა, რადგან მისმა ყოფილმა ქმარმა, ჯეფ გილოლიმ, თავდასხმა მოაწყო ტონიას კონკურენტ ნენსი კერიგანზე. 1994 წლის 16 მარტს ჰარდინგმა მიიღო საპროცესო შეთანხმება, რომელშიც იგი შეთქმულებაში დამნაშავედ ცნეს და სამუდამოდ აუკრძალეს ფიგურული ციგურაობა. 

2003-2004 წლებში ტონია ასპარეზობდა როგორც პროფესიონალი მოკრივე. მისი ცხოვრება მრავალი წიგნის, ფილმისა და აკადემიური კვლევის საგანია. მათგან აღსანიშნავია 2017 წლის ფილმი „მე, ტონია", რომელშიც ჰარდინგის როლი ავსტრალიელმა მსახიობმა მარგო რობიმ შეასრულა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოლიმპიური თამაშების ოფიციალურ გვერდზე
მელიის ტყავი
**ტყავი** — ძუძუმწოვრების სხეულის ზედაპირის (თმის) ნაწილი. მატყლისგან განსხვავებით ტყავი მიიღება კვერნისებრნისაგან, კურდღლისებრნისაგან, ზოგიერთი მღრღნელებისაგან, კატისებრნისაგან, ძაღლისებრნისაგან და სხვა.

ტყავის მოპოვების ძირითადი მიზანია ცივი ტემპერატურის მორიდება (ტანსაცმლის ქსოვა), ადრე ადამიანები ტყავს მსუბუქი, უხარისხო აბჯარის გასაკეთებლად იყენებდნენ. ზოგიერთ ქვეყნებში, მაგალითად ამერიკის შეერთებული შტატებში შინაური ცხოველების (კატის, ძაღლის და სხვების) ტყავით ვაჭრობა აკრძალულია.

გარკვეული ტექნოლოგიით დამუშავებულ ტყავის მასალას ადამიანი თავისი ცხოვრების უადრესი ხანიდან მოიხმარდა, ამიტომაც მსოფლიოს ყველა ენაში ტყავისა და ტყავისეულ თემასთან დაკავშირებული ტერმინოლოგია ძირითადი ლექსიკური ფონდის ერთ-ერთი უძველესი ფენაა და ლექსიკური უნივერსალიის კატეგორიას განეკუთვნება. ყოველ ენაში ტყავთან დაკავშირებული ტერმინები საზოგადოების ისტორიის გარკვეულ ეტაპს ასახავს. ცნობილია ქართველურ ენათა დონეზე დადგენილი ტერმინი „ტყავი", იგივე „ტკოვი".

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-04. ციტირების თარიღი: 2012-03-26.
2. ↑  აშშ-ს სავაჭრო კომისია.  დაარქივებული 2008-07-24 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  ტერმინოლოგიის საკითხები. ტ. IV. თბილისი, 2020. გვ. 323.
**შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა (შარ)** — დემოკრატიული რესპუბლიკა აღმოსავლეთ ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში 1920-22 წლებში. მისი შექმნა განპირობებული იყო რთული საშინაო და საგარეო პოლიტიკური ვითარებით. ჩამოყალიბდა 1920 წლის 6 აპრილს ბაიკალისპირეთის მშრომელთა დამფუძნებელ ყრილობაზე. ყრილობამ აირჩია რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა. შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკაში შედიოდა იმიერბაიკალეთის, ამურის, ზღვისპირეთის, კამჩატკის ოლქები და ჩრდილოეთ სახალინი. 

დედაქალაქი თავდაპირველად იყო ვერხნეუდინსკი, შემდეგ – ჩიტა. საბჭოთა მთავრობამ ოფიციალურად ცნო იგი 1920 წლის 14 მაისს და ყოველმხრივ დახმარებას უწევდა მას. შორეული ამოსავლეთის ოლქების წარმომადგენელთა კონფერენციაზე (1920 წ. 28 ოქტომბერი – 10 ნოემბერი) აირჩიეს შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკის მთავრობა. რესპუბლიკის საბოლოო სახელმწიფოებრივ-სამართლებრივი გაფორმებისათის მოწვეულ იქნა დამფუძნებელი კრება. არჩევნები შედგა 1921 წლის 9-11 იანვარს. ბოლშევიკები და მათი მომხრეები შეადგენდნენ არჩეულთა 72,6%-ს. კრებამ მიიღო კონსტიტუცია და აირჩია მთავრობა. 

1921 წლის 26 მაისს თეთრგვარდიელებმა იაპონელთა ხელშეწყობით მოახდინეს გადატრიალება ვლადივოსტოკში, 22 დეკემბერს ხელთ იგდეს ხაბაროვსკი. შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკის არმია (სარდალი ვ. ბლიუხერი) კონტრშეტევაზე გადავიდა, 1922 წლის 12 თებერვალს თეთრგვარდიელები გაანადგურა სადგურ ვოლოჩაევსკასთან, ხოლო 14 თებერვალს გაათავისუფლა ხობაროვსკი, 25 ოქტომბერს შევიდა ვლადივოსტოკში და ინტერვენტები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინთ ზღვისპირეთი. 1922 წლის 15 ნოემბერს შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა შევიდა რსფსრ-ის შემადგენლობაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 20.
**ტოპოგრაფიული აგეგმვა** — სამუშაოების კომპლექსი, რომელიც მიზნათ ისახავს ტოპოგრაფიული რუკის შედგენას, ადგილის დაგეგმარებასა და ტოპოგრაფიული ინფორმაციის მიღებას სხვა ფორმაში. აერთიანებს მიწისზედა და მიწისქვეშა კონსტრუქციებს. აგეგმვის საბოლოო პროდუქტი არის ადგილის ტოპოგრაფიული გეგმა, რომელიც წარმოადგენს რელიეფის ადგილისა და სიტუაციის ელემენტების კარტოგრაფიულ გამოსახულებას. მიწისზედა აგეგმვა არის გეგმური, სიმაღლებრივი და კომბინირებული. GPS-ისა და GLONASS-ის გამოჩენამ შესამჩნევად შეამსუბუქა ტოპოგრაფიული აგეგმვითი სამუშაოების ჩატარება. 

ტოპოგრაფიული გეგმის ძირითადი მახასიათებლებია:

* მასშტაბი (1:100 - 1:1000)
* რელიეფის კვეთის სიმაღლე (0,10 მ; 0,25 მ; 0,50 მ; 1,00 მ; და ა.შ.)
* კოორდინატების სისტემა (ადგილობრივი, პირობითი და ა.შ.)
* სიმაღლეების სისტემა (ბალტიის, პირობითი)

ლიტერატურა
----------

* *ნ. თევზაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 52-53.

სქოლიო
------

1. ↑  ტოპოგრაფია - ტოპოგრაფიული აგეგმვა
2. ↑  ტოპოგრაფია - ტოპოგრაფიული აგეგმვა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-01. ციტირების თარიღი: 2012-10-14.
**უელშ კორგი პემბროკი** (ინგლ. Pembroke Welsh Corgi) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში X საუკუნეში.

უელშ კორგი პემბროკი ძალიან ჰგავს შვედურ ვალჰუნდს. შესაძლოა დიდი ბრიტანეთიდან დაბრუნებულმა ვიკინგებმა თან ჩაიყვანეს ამ ძაღლების წინაპრებიც. XIX საუკუნეში ამ ძაღლებს იყენებდნენ მთელ დიდ ბრიტანეთში ბაზრობებზე ნახირის გადასარეკად. უელშ კორგი პემბროკის წინაპრების ამტანობამ და ეფექტურობამ მათ შესანიშნავი მუშა ძაღლების სახელი მოუხვეჭა. მიუხედავად იმისა, რომ დღესაც ეს ჯიში სამუშაოდ გამოიყენება, ხშირად კომპანიონადაც ჰყავთ. შესაძლო გახდა, ასევე, კბენისადმი მიდრეკილების ოდნავ შემცირება. 

უელშ კორგი პემბროკს აქვს საშუალო სიდიდის, მაგარი, ბოლოებში მომრგვალებული ყურები, ოვალური, ყავისფერი, საშუალო ზომის თვალები, უკუდობა მემკვიდრეობითია. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს კრემისფერი, ღია ჟღალი, ჟღალი, შავი ხორბლისფრით. უელშ კორგი პემბროკი ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, კარგი მოდარაჯეა. არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. ძნელად იწვრთნება. ცუდად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უელშ კორგი პემბროკი***

* უელშ კორგი პემბროკი (ინგლისური)
**უელსის პრინცის კუნძული** (ან **მურალუგი**) (ინგლ. Prince of Wales Island) — ტორესის სრუტის კუნძულების უდიდესი კუნძული. იგი მდებარეობს სერზდეის კუნძულიდან ჩრდილოეთით (ავსტრალია, კუინზლენდი). კუნძულზე ცხოვრობს რამდენიმე ოჯახი. 2001 წლის მონაცემებით, კუნძულზე 20 კაცი ცხოვრობდა. კუნძულის კოორდინანტებია: 10°40′55″ ს. გ. 142°11′19″ ა. გ.﻿ / ﻿10.68194° ს. გ. 142.18861° ა. გ.﻿ / -10.68194; 142.18861.

გეოგრაფია
---------

უელსის პრინცის კუნძული წარმოადგენს დიდ კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ტორესის სრუტის ჯგუფის კუნძულების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ნახევარკუნძულ კეიპ-იორკთან ახლოს, რომლისგანაც დაშორებულია ენდევორის სრუტით. მისი ფართობია 204,6 კმ². (ტორესის სრუტის კუნძულებიდან ყველაზე დიდი). სანაპირო ზოლის სიგრძე — 67,9 კმ. კუნძულის სიგრძე — დაახლოებით 20 კმ, სიგანე — 13 კმ. უმაღლესი წერტილი აღწევს 246 მეტრამდე. უელსის პრინცის კუნძული კონტინენტური წარმოშობისაა.

კუნძულის ზედაპირი კლდოვანია, იშვიათი მცენარეულობით და ღარიბი ნიადაგით. მტკნარი წყლის მუდმივი წყაროები არ არსებობს.

ისტორია
-------

სავარაუდოდ კუნძული 1606 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა ბილემ იანსზონმა და მას დაარქვა *«Hooghe Eijland»* (*«მაღალი კუნძული»*). მაგრამ უკვე 1770 წელს კუნძულმა მიიღო დღეისათვის არსებული სახელი, რომელიც მას დაარქვა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა მეფე ჯორჯ IV-ს პატივსაცემად.

მოსახლეობა
----------

2001 წელს კუნძულის მოსახლეობის რიცხვმა შეადგინა დაახლოებით 20 ადამიანი, რომლებიც ცხოვრობენ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ერთადერთ დასახლებულ პუნქტში.

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
2. ↑  Prince of Wales Island (Australia). Encarta. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  *Evan McHugh*, 1606: An Epic Adventure, UNSW Press, 2006, ISBN 0868408662.
4. ↑  *Adrian Room.*, Dictionary of World Place Names Derived from British Names, Taylor & Francis, 1989, ISBN 0415028116.

|  |  |
| --- | --- |
| ავსტრალია | *ეს სტატია ავსტრალიისა და ავსტრალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ჩავინის კულტურის გავრცელებისა (წითელი) და გავლენის (ვარდისფერი) არეალები
**ჩავინის კულტურა** — კოლუმბამდელი ცივილიზაცია პერუში. გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ ანდების მთიწინეთში თანამედროვე პერუს ტერიტორიაზე ძვ. წ. 900 - 200 წწ.[1][2] ჩავინის კულტურა გავრცელებულია მოსნას ხეობაში, იქ სადაც ერთმანეთს ერთვიან მდინარეები მოსნა და უაჩეკსა ზღვის დონიდან 3150 მეტრ სიმაღლეზე, ამჟამად ამ ტერიტორიაზე ცხოვრობს ინდიელთა ტომები კეჩუა, ხალკა და პუნა.[3]

ჩავინის კულტურის ყველაზე ცნობილი არქეოლოგიური ძეგლია ჩავინ-დე–უანტარის ზონა, რომელიც მდებარეობს ანდების მთებში ლიმის ჩრდილოეთით. თვლიან რომ ქალაქი ჩამოყალიბდა ძვ. წ. 900 წ. და წარმოადგენდა ჩავინის ცივილიზაციის რელიგიურ ცენტრს. [3] ამჟამად ჩავინ-დე-უანტარს იუნესკო იცავს. ჩავინის კულტურის სხვა ძეგლებიდან აღსანიშნავია კუნტურ-უასის ციხესიმაგრე, გარაგაის მონასტერი და სხვ.

სქოლიო
------

1. ↑  Burger, Richard L. 2008 Chavin de Huantar and its Sphere of Influence. In: Handbook of South American Archeology, edited by H. Silverman and W. Isbell. Springer, NY. Pages 681—706.
2. ↑  Burger, Richard L. and Nikolaas J. Van Der Merwe 1990 Maize and the Origin of Highland Chav√≠n Civilization: An Isotopic Perspective. American Anthropologist 92(1):85-95.
3. 1 2  Burger, Chavin and the Origins of Andean Civilization 1992

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პერუსა და პერუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ორმაგი ტბა (Dvojno jezero), წარმოადგენს ორ დაკავშირებულ ტბას. ზღვის დონიდან 1,838 მეტრი.
შავი ტბა (Črno jezero). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1,294 მეტრზე.
**ტრიგლავის ტბების ხეობა** (სლოვენ. Dolina Triglavskih jezer) — კლდოვანი, ფრიალო ხეობა იულიუსის ალპებში, სლოვენიაში. ხეობა მდებარეობს ტრიგლავიდან სამხრეთ-დასავეთით. ხეობას ზოგჯერ ეწოდება **შვიდი ტბის ხეობა** (Dolina sedmerih jezer), თუმცა აქ 10 ტბაა და არა შვიდი. ასევე ცნობილია როგორც **კლდოვანი ხეობის ზღვა** (Dolina kamnitega morja).

ტბები
-----

ზღვის დონიდან ყველაზე დაბლა (1294 მ) არსებული ტბაა: შავი ტბა (Črno jezero). ამ ტბის ტერიტორიაზე ცხოვრობს ალპური ტრიტონი (ლათ. Ichthyosaura alpestris), რომელიც ენდემურ სახეობას წარმოადგენს. მის ზემოთ (ზ. დ. 1676 მ) არის ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული ტბა, რომლებიც ორმაგი ტბის (Dvojno jezero) სახელითაა ცნობილი. 1838 მეტრზე მდებარეობს დიდი ტბა (Veliko jezero), ეს არის ყველაზე ღრმა და დიდი ტბა ხეობის ტბებს შორის. ყველაზე ზემოთ (1993 მ) მდებარეობს ტბა პოდსტენი (Jezero v Podstenju).

გავლენა კულტურაში
-----------------

მარკო პოგაჩნიკის მიერ შექმნილ სლოვენიის გერბზე, ტრიგლავის მთის ქვეშ გამოსახული ორი ზოლი არის ტრიგლავის ტბების ხეობის გამომხატველი.

სქოლიო
------

1. ↑  Intervju z Markom Pogačnikom, oblikovalcem slovenskega grba, ki ga je pripravila pred državnim praznikom 2003 novinarka Radia Maribor Barbara Leskovar Slovene. Ljudmila.org. ციტირების თარიღი: 22 June 2012.
**ურთიერთქმედება** — ერთ-ერთი ძირითადი ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც გამოხატავს ობიექტთა ურთიერთზემოქმედებას, ურთიერთგარდაქმნასა და ურთიერთგანსაზღვრულობას, ურთიერთქმედება სინამდვილის კანონზომიერების ობიექტური და უნივერსალური ფორმაა. მას არა აქვს დასაწყისი და ბოლო, იგი უწყვეტია. ყოველი საგანი სხვა საგნებთან უშუალო ან გაშუალებულ კავშირშია. ამიტომ ისინი ურთიერთქმედების აუცილებელი მომენტებია. ნებისმიერი სისტემა წარმოიქმნება და ისპობა მხოლოდ შედეგად, იგი მიზეზობრივი მიმართების სრული გამოხატულებაა, რაც გულისხმობს არა მხოლოდ მიზეზის ზემოქმედებას შედეგზე, არამედ შედეგის აქტიური და გარკვეულ უკუქმედებასაც მიზეზზე. ურთიერთქმედების კონკრეტული გამოვლენაა გრავიტაციული, ელექტრომაგნიტური, და სხვა. გარემოსა და ორგანიზმის, უჯრედთა, სახეობათა და სხვა ურთიერთქმედება ორგანულ ბუნებაში; ადამიანების, კლასების, სახელმწიფოების და სხვა ურთიერთქმედება საზოგადოებაში და ა. შ. ურთიერთქმედება საგანთა სწორი შემეცნების აუცილებელი პირობაა, რადგან ყოველი ობიექტი შემეცნებულ უნდა იქნეს სსვა ობიექტებთან ურთიერთობაში.

ლიტერატურა
----------

* *ერქომაიშვილი ვ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 177.
**ტრიესტის თავისუფალი ტერიტორია** (იტალ. Territorio libero di Trieste, სლოვენ. Svobodno tržaško ozemlje; ხორ. Slobodni teritorij Trsta; ტრიესტული და ისტრიული: *Teritorio Libero de Trieste*) — ცენტრალურ ევროპაში არსებული თავისუფალი ტერიტორია. მდებარეობდა ჩრდილოეთ იტალიასა და იუგოსლავიას შორის ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. ტერიტორია ჩამოყალიბდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და იყო გაეროს უშიშროების საბჭოს მფარველობის ქვეშ. 

თავისუფალი ტერიტორია 1947 წლის 10 თებერვალს იტალიასთან დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულების საფუძველზე შეიქმნა. მიზანი იყო ტერიტორიაზე მცხოვრები შერეული ეთნიკური მოსახლეობის ნეიტრალურ ქვეყანაში გაერთიანება, ასევე იუგოსლავიასა და იტალიას შორის გაჩენილი ტერიტორიული დავის მოგვარება. ტერიტორიის ადმინისტრირება გაყოფილი იყო ორ ნაწილად: პირველი მოიცავდა საპორტო ქალაქ ტრიესტსს და ვიწრო სანაპიროზოლს ჩრდილო–დასავლეთით (ზონა A); ხოლო მეორე უფრო მსხვილო ზონა (ზონა B) წარმოადგენდა ისტრიის ნახევარკუნძულის ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილს.

ტერიტორიაზე კონტროლი მისმა მეზობლებმა 1954 წელს  *დე–ფაქტო* აიღეს, ხოლო ფორმალურად ეს გაფორმდა შედარებით გვიან 1975 წლის ოსიმოს ხელშეკრულებით, რომლის რატიფიცირებაც 1977 წელს მოხდა..

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტრიესტის პროვინცია
* ისტრია (ოლქი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტრიესტის თავისუფალი ტერიტორია***

* Vintage *Life* Magazine Photos of Trieste

სქოლიო
------

1. ↑  Drašček, Nuša. "Slovenska zahodna meja po drugi svetovni vojni", diplomsko delo, Univerza v Ljubljani, Ljubljana, 2005
**უესტმორლენდის ოლქი** (ინგლ. Westmoreland County) — ოლქი ვირჯინიის შტატის ჩრდილოეთში. 2000 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 16 718 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის მონტროზი.

ვირჯინიის შტატის რუკა, წითლად აღნიშნულია უესტმორლენდის ოლქი

ისტორია
-------

უესტმორლენდის ოლქში დაიბადნენ ჯორჯ ვაშინგტონი, ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტი; ჯეიმზ მონრო, ამერიკის შეერთებული შტატების მეხუთე პრეზიდენტი და გენერალი რობერტ ლი, კონფედერაციის ჯარის სარდალი.

გეოგრაფია
---------

აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის მთლიანი ფართობი შეადგენს 654 კმ². აქედან 594 კმ² შეადგენს ხმელეთს ხოლო 61 კმ² წყალს, ანუ მთლიანი ტერიტორიის 9.29% არის წყალი.

დემოგრაფია
----------

2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში არის 16 718 მოსახლე, 6 846 კომლი და 4 689 ოჯახი.
მოსახლეობის 65.41% წარმოადგენს თეთრკანიანებს, 30.89% – შავკანიანებს, 0.36% - ადგილობრივ ამერიკელებს (ე.წ. ინდიელები), 0.36% - აზიელებს, 3.05% სხვა რასის წარმომადგენლები არიან და 3.46% - ლათინო ამერიკელები.

ქალაქები
--------

* მონტროზი
* კოლონიალ ბიჩი
ჰარმონიული ოსცილაციის ტრაექტორია (ზამბარაზე მიმაგრებული გურთი) კლასიკურ მექანიკაში (A-B) და კვანტურ მექანიკაში (C-H). კვანტურ მექანიკაში ბურთის ტალღური ფუნქცია ნაჩვენებია რეალურ ნაწილებში ლურჯი, ხოლო წარმოსახვითში წითელი ფერით
**ტალღური ფუნქცია** — კვანტურ მექანიკაში, სიდიდე, რომელიც სრულად აღწერს მიკროობიექტისა (მაგ. ელექტრონის, პროტონის, ატომის, მოლეკულის) და საზოგადოდ, ნებისმიერი კვანტური სისტემის (მაგ. კრისტალის) მდგომარეობას. 

ტალღური ფუნქციის მეშვეობით მიკროობიექტის მდგომარეობის აღწერას სტატისტიკური, ანუ ალბათური, ხასიათი აქვს. ტალღური ფუნქციის აბსოლუტური მნიშვნელობის (მოდულის) კვადრატი იმ ფიზიკური სიდიდეთა მნიშვნელობების ალბათობებია, რომლებზედაც დამოკიდებულია ტალღური ფუნქცია, მაგ. თუ მოცემულია ნაწილაკის ტალღური ფუნქციის დამოკიდებულება *x, y, z* კოორდინატებსა და *t* დროზე, ამ ტალღური ფუნქციის მოდულის კვადრატი განსაზღვრავს დროის *t* მომენტში ნაწილაკის აღმოჩენის ალბათობას იმ წერტილში, რომლის კოორდინატებია *x, y, z*. იმის გამო, რომ მდგომარეობის ალბათობა განისაზღვრება ტალღური ფუნქციის კვადრატით, მას ალბათობის ამპლიტუდასაც უწოდებენ.

ამასთან, ტალღური ფუნქცია გვიჩვენებს, რომ მიკროობიექტებს აქვს ტალღური თვისებები. მაგ. მოცემული *ε* ენერგიისა და **ρ** იმპულსის მქონე ნაწილაკისათვის, რომელსაც ეთანადება ν=ε/*h* სიხშირისა და λ=*h*/*ρ* (*h* პლანკის მუდმივაა) სიგრძის მქონე დე ბროილის ტალღა. ტალღური ფუნქცია უნდა იყოს პერიოდული სივრცესა და დროში შესაბამისი λ ტალღის სიგრძითა და *T*=1/ν პერიოდით. 

ტალღური ფუნქციისთვის მართებულია სუპერპოზიციის პრინციპი: თუ სისტემას შეუძლია იყოს სხვადასხვა მდგომარეობაში, რომელთა შესაბამისი ტალღური ფუნქციებია *ψ*1, *ψ*2, ... მაშინ შესაძლებელია ისეთი მდგომარეობაც, რომლის ტალღური ფუნქცია ამ ტალღური ფუნქციების ჯამია (და ზოგადად ნებისმიერი წრფივი კომბინაციაა). შეკრება ტალღური ფუნქციებისა (ალბათობათა ამპლიტუდებისა) და არა ალბათობებისა (ტალღური ფუნქციების კვადრატებისა) პრინციპულად განასხვავებს კვანტურ თეორიას ნებისმიერი კლასიკური სტატისტიკური თეორიისაგან, რომელშიც მართებულია ალბათობათა შეკრების თეორემა. 

დიდი რაოდენობის ერთნაირი მიკრონაწილაკებისაგან შედგენილი სისტემებისათვის მეტად მნიშვნელოვანია ტალღური ფუნქციის სიმეტრიის თვისებები, რომლებიც განაპირობებენ ნაწილაკთა მთელი ანსამბლის სტატისტიკას.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 9, გვ. 649, თბ. 1985
**ურთხელი**, **უთხოვარი** (ლათ. Taxus baccata) — წიწვოვანი მცენარეების ურთხლისებრთა ოჯახის, ურთხელის გვარის მცენარე მოწითალო-მოყავისფრო თხელი ქერქით. ზემოდან მუქმწვანე, ქვემოდან ბაცი, ბრტყელი, ხაზურა და შიშველი წიწვები 2-3,5 სმ სიგრძისა და 2-2,5 მმ სიგანისაა. სიმაღლე 10–20 მ, განსაკუთრებულ შემთხვევაში იზრდება 28 მ სიმაღლის. 

იზრდება ძალიან ნელა, მაგრამ ხასიათდება დიდი სიცოცხლის ხანგრძლივობით. ხის მაქსიმალური დაფიქსირებული დიამეტრია 4 მეტრი. აღნიშნული ხის ასაკი 4 000 წელი იყო. საუცხოოა გამწვანებისათვის. საჭმელად ვარგისია როგორც რბილი თანათესლი, ასევე თესლის გულიც, რომელიც 30-38 (11-12)% ზეთს შეიცავს. ქერქისგან ხდიან წებოს. ყლორტები და წიწვები წამლავს ცხენს, ჯორს და ვირს. მსხვილფეხა რქოსანი საქონლისთვის ყლორტები და წიწვები ნაკლებ ტოქსიკურია.

გავრცელებულია დასავლეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ირანში, სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. საქართველოში ურთხელი საკმაოდ ფართო არეალითაა წარმოდგენილი, მაგრამ რაოდენობრივად მეტად მცირეღა შემორჩა. ამჟამად ყველაზე დიდი რაოდენობით იგი მხოლოდ ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალში შემორჩა 100 ჰექტარ ფართობზე. მდ. ალაზნის ზემოწელში, პანკისის ხეობაში. ზღვის დონიდან გვხვდება 1500 მეტრ სიმაღლემდე, მაგრამ ოპტიმალური ზრდა მას 1200 მ სიმაღლის ფარგლებში ახასიათებს. 

მიუხედავად გავრცელების საკმაოდ ვრცელი არეალისა, ურთხელი გადაშენების ზღვარზე მდგომი მცენარეა და ენერგიულ დაცვას საჭიროებს. ამჟამად ბაწარა-ბაბანეურის ტყეში არსებულ უთხოვარის კორომებს გერმანელი სპეციალისტები სწავლობენ. მათი დასკვნის შემდეგ, სავარაუდოდ, იუნესკო ბაწარა-ბაბანეურის ტყეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ურთხელი***

* psp-ს ლექსიკონი
* ირინა თვაური – უთხოვრის (TAXUS BACCATA L.) ბუნებრივი განახლების, დროში ზრდის მსვლელობის და მისი კორომების აღნაგობა-ფორმირების თავისებურებათა ზოგიერთი საკითხი
**უმით დიუნდარი** (თურქ. Ümit Dündar; დ. 1955, მანისა, თურქეთი) — თურქი ჯარისკაცი და თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე 2016 წლის 28 ივლისიდან 2018 წლის 10 ივლისამდე. 2016 წლის 15-16 ივლისს, თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის რანგში დიდი როლი ითამაშა ამბოხის ჩახშობაში.

დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი, ასევე იცის ინგლისური ენა.

სამხედრო კარიერა
----------------

1975 წელს ლეიტენანტის წოდებით სამხედრო აკადემია, ხოლო ამავე წელს სამხედრო-საინჟინრო აკადემია უფროსი ლეიტენანტის წოდებით დაამთავრა. 1983 წლამდე მსახურობდა სახმელეთო ჯარების სხვადასხვა რაზმის მეთაურად. 1985 წელს დააწინაურეს შტაბის ოფიცრამდე. შტაბის ოფიცრის რანგში მუშაობდა: მე-4 მექანიზებული ქვეითი დივიზიის სარდლობის ბრიგადის შტაბში და ლოგისტიკის ნაწილში, გენერალური შტაბის გენერალური სამდივნოს უფროსად, სტრატეგიისა და სამხედრო დაგეგმვის დეპარტამენტში, 41-ე მექანიზირებული ქვეითი ბრიგადის მეთაურად, ლონდონში ატეშედ.

2001 წელს დააწინაურეს ბრიგადის გენერალის წოდებამდე. ამ რანგში მსახურობდა თავდაცვის სამინისტროსა და ნატოს ინფრასტრუქტურის და მშენებლობის დეპარტამენტში.

2005 წელს დააწინაურეს გენერალ-მაიორის წოდებამდე. ამ რანგში საბრძოლო საინჟინრო სკოლის და სასწავლო ცენტრის მეთაური გახდა, ასევე გენერალური შტაბის სამხედრო-საინჟინრო დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობაც შეასრულა. 2009 წელს გენერალ-ლეიტენანტის წოდებამდე დაწინაურდა და დაევალა 5 არმიის მეთაურობა. 2011 წელს დაინიშნა თავდაცვის სამინისტროს სამდივნოს თავმჯდომარედ.

2013 წელს დააწინაურეს გენერლის წოდებამდე და დაევალა მე-3 არმიის მეთაურობა. 2015 წელს დაინიშნა 1 არმიის მეთაურობა.

2016 წელს თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, დროებით დაევალა გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულება.

2016 წლის 28 ივლისის უმაღლესი სამხედრო საბჭოს სხდომაზე გადაწყდა უმით დიუნდარის გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილეთ დანიშვნა.

წოდებები
--------

| წელი | წოდება | დავალება |
| --- | --- | --- |
| 2001 |  | ბრიგადის გენერალი | MSB მშენებლობის და უძრავი ქონების დეპარტამენტინატო-ს ინფრასტრუქტურის დეპარტამენტი 28. სამშვიდობო ბრიგადის მეთაურობა |
| 2005 |  | გენერალ-მაიორი | Genelkurmay İstihkâm Daire Başkanlığı İstihkâm Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlığı |
| 2009 |  | გენერალ-ლეიტენანტი | მე-5 კორპუსის მეთაურობა |
| 2013 |  | გენერალი | მე-3 კორპუსის მეთაურობა1 კორპუსის მეთაურობაგენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე |
|

სქოლიო
------

1. ↑  1. Ordu Komutanı Orgeneral Ümit Dündar darbeyi nasıl bozdu?
2. ↑  Genelkurmay Başkanlığı'na vekaleten atama
3. ↑  Orgeneral Dündar'dan açıklama
4. ↑  YAŞ kararları belli oldu
5. ↑  2016 YAŞ toplantısında alınan kararlar açıklandı
**ურვადი**, *ურვათი* — საქორწინო გადასახადი (საქონელი, ნივთი, ფული) საპატარძლოს მშობლებისათვის. ურვადის მოცულობა განისაზღვრებოდა ქალის ოჯახის ღირსებით. V საუკუნეში ქართლში ურვადის არსებობა ჩანს „შუშანიკის წამების" მიხედვით. სამეგრელოში ეს ჩვეულება აღწერეს არქანჯელო ლამბერტიმ (XVII საუკუნე) და თ. სახოკიამ XIX საუკუნის ეთნოგრაფიული მონაცემებით, საქორწინო საურავის გადახდის წესი ნათლად გამოიკვეთა ხევსა და სვანეთში. სყიდვითი ქორწინების ჩვეულება პატრიარქალური საზოგადოების საწყის ეტაპზე აღმოცენდა და ბევრ ქვეყანაში (ძვ. შუამდინარეთი, ინდოეთი, გერმანია, რუსეთი, სომხეთი, ოსეთი) არსებობდა ისლამის მიმდევარ ხალხთა ყოფაში. ურვადის შესატყვისია ყალიმი. ტერმინი „ურვადი" (ურვათი) ბოლო დრომდე მოხეურმა დიალექტმა შეინარჩუნა.

ლიტერატურა
----------

* *ითონიშვილი ვ.* ქართველ მთიელთა საოჯახო უეთიერთობის ისტორიიდან, თბ. 1960;
* *ხარაძე რ.* დიდი ოჯახის გადმონაშთები სვანეთში, თბ. 1939;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 1, ტფ. 1928 (თხზ. ტ. 6, თბ. 1982)

* *ითოონიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 173.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **უღელი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

უღელი
**„უღელი"** — გამწევი ძალის შესაბმელი იარაღი — ხის ძელი. დანიშნულების შესაბამისად იყო მრგვალი და დაკუთხული უღლები. იყენებდნენ უმთავრესად 2 ხარის ან 2 კამეჩის შესაბმელად. ამისათვის უღელს უკეთებდნენ საქედურებსა და სატაბიკე ნაჩვრეტებს. მასალად არჩევდნენ ძარღვიან ხეს (იფანი, თელა, ვაშლი). ჯერ ფორმას მისცემდნენ, გაკოპიტების შემდეგ ბოლში გამოჰყავდათ, მერე თლიდნენ და ხვეწავდნენ. უღლები განსხვავდებოდა სიდიდითა და ფოტმით. გუთნეულში სახმარი უღელი 3 ტიპისა იყო. საქართველოში იხმარებოდა აგრეთვე ცალი ხარის ან ცალი კამეჩის შესაბმელი უღელი, რომელსაც „მარტუღელა" ან „ცალუღელა" ერქვა. უღელი მიწის საზომ ერთეულადაც იხმარებოდა და ერთ დღიურ მიწას გულიუსხმობდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩიტაია გ.* ქართლის ეთნოგრაფიული ექსპედიცია 1948 წლისა, «მიმომხილველი», 1949, ტ. 1;
* *ჯალაბაძე გ.* აღმოსავლეთ საქართველოს სამიწათმოქმედო იარაღების ისტორიიდან, თბ. 1960;
* *მისივე*, მიწათმოქმედება ფშავ-ხევსურეთში, თბ. 1963
* *გ. ჯალაბაძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 193.
**ფილახი** (გერმ. Villach) — ქალაქი სამხრეთ ავსტრიაში, მეორე უდიდესი ქალაქი კარინტიის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს მდინარე დრავაზე და წარმოადგენს გადაზიდვების მნიშვნელოვან გზაჯვარედინს მთლიან ავსტრიასა და ალპ-ადრიის რეგიონს შორის. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 59 285 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
-------

ფილახის ცენტრის სიახლოვეს
ფილახში აღმოჩენილი უძველეს ადამიანთა ნაკვალევი ძვ. წ. 3500 წლით თარიღდება. ასევე აღმოჩენილია მრავალი რომაული არტეფაქტი, რადგან იგი მნიშვნელოვანი რომაული გზის სიახლოვეს მდებარეობდა. 878 წლის დოკუმენტში მოხსენიებულია ხიდი, რომელზეც ქალაქია გაშენებული. ამ დასახლებას 1060 წელს სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. კონკრეტულად ფილახი კი 1240 წელსაა მოხსენიებული.

1348 წლის 25 იანვირს მიწისძვრამ ფილახის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაანგრია, რასაც 1690 წელს სხვა მიწისძვრა მოჰყვა. ასევე იყო მრავალი ხანძარი, რომლებმაც ქალაქის არაერთი შენობა გაანადგურა.

1759 წელს, ავსტრიის იმპერატორმა მარია ტერეზიამ ფილახი და კარინტიის უდიდესი ნაწილი ფორმალურად იყიდა. ნაპოლეონის ომების დროს, ფილახი საფრანგეთის იმპერიის ილირიის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა, 1809 - 1813 წლებში.

1864 წელს, ფილახს მისწვდა სიუდბაჰნის რკინიგზა, რამაც ქალაქის ზრდა-გაფართოება განაპირობა.

გერმანული ანშლუსის დროს (1938–45), როდესაც ავსტრიის ოკუპაცია ნაცისტურმა გერმანიამ მოახდინა, ფილახის მერი იყო ოსკარ კრაუსი — ენთუზიასტი ნაცისტი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, მოკავშირეთა მიერ ფილახი 37-ჯერ დაიბომბა. დაახლოებით 42 500 ბომბმა იმსხვერპლა 300 ადამიანი და გაანადგურა შენობათა 85%. მიუხედავად ამისა, ქალაქი მალე აღადგინეს.

დღეისათვის, ფილახი საქმიანი ქალაქია, ვაჭრობითა და რეკრეაციით, თუმცა, დღემდე ინარჩუნებს ისტორიულ წარსულს.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* გერმანიის დროშა ბამბერგი (გერმანია)
* იტალიის დროშა უდინე (იტალია)
* საფრანგეთის დროშა სიურენი (საფრანგეთი)
* აშშ-ის დროშა სპრინგფილდი (აშშ)

გალერეა
-------

* ფილახის ხედი (ოქტ. 2005)ფილახის ხედი (ოქტ. 2005)
* მთავარი მოედანიმთავარი მოედანი

* ხიდი ცენტრში (2009)ხიდი ცენტრში (2009)
* მდინარე დრავა — ქვემო დინება (2009)მდინარე დრავა — ქვემო დინება (2009)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავსტრიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Municipal data for Villach. In: Statistik Austria.
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-08-13 საიტზე Wayback Machine.
* Kowatsch დაარქივებული 2014-07-02 საიტზე Wayback Machine.  - Villach Bus System official site
* - official web site of the Carinthia University of Applied Sciences - FH Kärnten

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Villach, Villach, Kärnten - Austria Postcode
3. ↑  Einwohnerzahl und Komponenten der Bevölkerungsentwicklung (*Population and Components of Population Growth*) German (pdf). Statistik Österreich (English Version) (2007-11-29). ციტირების თარიღი: 2007-12-27.
4. ↑  Lisa Rettl, Werner Koroschitz, "Ein korrekter Nazi: Oskar Kraus, ns-oberbürgermeister von Villach", Drava (2006), ISBN 3-85435-501-7
5. ↑  Luftkrieg (*aerial warfare*) "Ostmark" German. *www.airpower.at*. Martin Rosenkranz (2003-08-13). ციტირების თარიღი: 2007-12-18.
**ქოლგა** (რუს. Зонтик) — ერთ-ერთი გასართობი შადრევანი პეტერგოფში, სანქტ-პეტერბურგი. კლასიციზმის არქიტექტურული ძეგლი. აგებულია 1796 წელს არქიტექტორ ფ. ბროუერის პროექტით. მდებარეობს პეტერგოფის სასახლეებისა და პარკების ანსამბლში მონპლეზირის ხეივანთან ახლოს.

შექმნის ისტორია
---------------

გასართობი შადრევანი ქოლგა შეიქმნა 1796 წელს არქიტექტორ ფ. ბროუერისა და შადრევნების ხელოსნის ი. ვ. კეიზერის მიერ. ითვლება, რომ შადრევნის აგებაზე გავლენა მოახდინა ჩინურმა არქიტექტურამ, რაც გამოიხატება კიდეც ცარსკოე-სელოში ჩინური ნაგებობების სიმრავლეშიც. XIX საუკუნის 60-იან წლებში შადრევნის სახურავს მისცეს სოკოს ერთ-ერთი სახეობის, ამანიტის ფორმა. ამ მომენტიდან თითქმის მთელი საუკუნე შადრევანს უწოდებდნენ არა „ქოლგას", არამედ „სოკოს". დიდი სამამულო ომის პერიოდში შადრევანი დაინგრა. 1949 წელს შადრევნის აღდგენის პროცესში გადაწყვიტეს მისთვის დაებრუნებინათ თავდაპირველი სახე და სახელწოდება. დასახელება სოკოს დღემდე იყენებს პეტერგოფის ასაკოვანი მოსახლეობა.

აღწერა
------

შადრევანი შეიქმნა პარკის სტუმრების გასართობად. ფორმით ჰგავს ქოლგას: მასიურ ბოძს უჭირავს ფართო მწვანე სახურავი, რომელიც სრულდება ხის მოჩუქურთმებული ნახევარი გუმბათით. ბოძს შემოვლებული აქვს სავარძლის სტილის სკამები. სტუმრები უნდა შევიდნენ ამ სახურავის ქვეშ, მანამ სანამ 64 მილიდან (რომელიც დამალულია ჩუქურთმებში) წამოვა წყლის ნაკადი, რომელიც ქმნის წყლის ფარდას. მეორე ვერსიით სტუმრები სხედან ამ სკამებზე და უეცრად ირთვება წყლის მიწოდება, ისინი იძულებული არიან გავიდნენ წყლის ნაკადის ფარდის ქვეშ.

ლიტერატურა
----------

* Кючарианц Д. А. Раскин А. Г. Сады и парки дворцовых ансамблей Санкт-Петербурга и пригородов. — СПб: Паритет, 2009. — 386 с. — ISBN 5-93437-160-6.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქოლაგირის მონასტერი**. |

**ქოლაგირის ციხე**, ასევე **დედოფლის ციხესიმაგრე** – ფეოდალური ხანის (XVIII საუკუნის დასასრული) ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფ. ცურტავში (ყოფ. ქოლაგირი). მდებარეობს მდ. ალგეთის მარცხენა მხარეს. აქ ადგილი გაშლილია და მისადგომად ყოველ მხრიდან ერთნაირია.

ქართლ-კახეთში აგებულ ამ ტიპის ციხეებიდან ქოლაგირისა ერთ-ერთი უკანასკნელთაგანია. იგი აგებულია 1788–1798 წლებში დარეჯან დედოფლის მიერ. 1801 წ. თვით დარეჯანი წერდა. ,,ქოლაგირის დიდი ციხე და გალავანი ავაშენე".. შემონახულია წინასწარ შედგენილი პროექტი, რომლის მიხედვითაც აშენდა ეს ციხე. ციხის გეგმა კვადრატულია და 2000 კვ. მ. ფართობი უკავია. ნაგებია დაუმუშავებელი შერჩეული ქვით. აგური გამოყენებულია სალოდეებისათვის და შესასვლელი კოშკების დეკორატიული დამუშავებისათვის. 6 მ სიმაღლის კედელი ქვემოთ უფრო სქელია, ზემოთ კი — თხელია. ე. წ. „საბრძოლო ბილიკი" გარს შემოუყვება მთელ ციხეს კოშკების მეორე სართულის დონეზე.

ციხის კუთხეებში ცილინდრული კოშკები დგას, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლების ცენტრებში თითო სწორკუთხა კოშკია. პირველ მათგანში მთავარი შესასვლელია მოწყობილი. კუთხის ცილინდრული კოშკები ერთნაირი გადაწყვეტისაა. სამი სართული საბრძოლო — საცხოვრებელია, ხოლო ბანი მხოლოდ თავდაცვითია, სადაც განლაგებულია სათოფეები, სალოდეები და საზარბაზნეები. გალავნის შიგნით მხოლოდ ერთი პატარა წმინდა ქეთევან დედოფლის სახელობის ეკლესიაა. ქოლაგირის ციხეს აქვს ორი შესასვლელი. მას ცოტა ხანს მოუხდა ქვეყნის სადარაჯოზე დგომა. XIX საუკუნის დასაწყისიდან მან სხვა ციხეებთან ერთად დაჰკარგა თავისი ფუნქცია.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

გალერეა
-------

* მკვიდრად ნაგები ოთხსართულიანი კოშკები ციხეს ოთხივე მხარეს აქვს დატანებულიმკვიდრად ნაგები ოთხსართულიანი კოშკები ციხეს ოთხივე მხარეს აქვს დატანებული
* ასეთი ხედი იშლება "საბრძოლო ბილიკიდან"ასეთი ხედი იშლება "საბრძოლო ბილიკიდან"
* დღეს უმოქმედო შესასვლელი კოშკი, ერთ-ერთია იმ ორიდან, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია ციხეში შეღწევადღეს უმოქმედო შესასვლელი კოშკი, ერთ-ერთია იმ ორიდან, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია ციხეში შეღწევა
* კონუსის ფორმის სათოფურები ციხეს მთელს გაყოლებაზე გასდევსკონუსის ფორმის სათოფურები ციხეს მთელს გაყოლებაზე გასდევს
* წმინდა ქეთევანის სახელობის ეკლესია დღესაც მოქმედიაწმინდა ქეთევანის სახელობის ეკლესია დღესაც მოქმედია
* მთავარი ჭიშკრის ზემო სართულს ციხის ეკლესიაში მოსაგრე მონაზვნები კელიებად იყენებენმთავარი ჭიშკრის ზემო სართულს ციხის ეკლესიაში მოსაგრე მონაზვნები კელიებად იყენებენ
* მონაზვნების წყალობით ციხის შიდა ტერიტორია მოვლილია და დეკორატიული ყვავილებით არის გამშვენებულიმონაზვნების წყალობით ციხის შიდა ტერიტორია მოვლილია და დეკორატიული ყვავილებით არის გამშვენებული
*

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 545.
* ზაქარაია პ. საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ. 1973 წ.
* ზაქარაია პ. საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები, თბ. 1988 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ტომაშ გარიგ მასარიკი** (ჩეხ. Tomáš Garrigue Masaryk; დ. 7 მარტი, 1850, გოდონინი, მორავია, — გ. 14 სექტემბერი, 1937, ლანი, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი სოციოლოგი და ფილოსოფოსი, საზოგადოებრივი და სახელმწიფო მოღვაწე, ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. სახელმწიფოს ჩამოყალიბების შემდეგ კი მისი პირველი პრეზიდენტი (1918–1935).

დაიბადა უბრალო გლეხის ოჯახში. სწავლობდა ბრნოში, ვენაში, ლაიფციგში. 1882 წელს გახდა პრაღის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1915 წლიდან მონაწილეობს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში იმყოფებოდა შვეიცარიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, რუსეთში, აშშ-ში, სადაც აქტიურად ეწეოდა პროპაგანდას ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის. ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაცემის შემდეგ 1918 წელს დაუსწრებლად აირჩიეს ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტად. ერთი თვის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. 

ჯერ კიდევ მის სიცოცხლეში არსებობდა პრეზიდენტის კულტი, მას „პრეზიდენტ-განმათავისუფლებელს" უწოდებდნენ. 1935 წელს მისი გადადგომის შემდეგ პრეზიდენტად აირჩიეს საგარეო საქმეთა მინისტრი ედუარდ ბენეში. 

გარდაიცვალა 1937 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Popplewell, Richard J (1995), *Intelligence and Imperial Defence: British Intelligence and the Defence of the Indian Empire 1904–1924.*, Routledge, ISBN 0-7146-4580-X,. წაკითხვის თარიღი: 2015-04-04 დაარქივებული 2009-03-26 საიტზე Wayback Machine. .
* Voska, E.V; Irwin, W (1940), *Spy and Counterspy*, New York. Doubleday, Doran & Co.
* Walzel, Vladimir S.; Polak, Frantisek; Solar, Jiri (1960), *T. G. Masaryk - Champion of Liberty*, Research and Studies Center of CFTUF, New York.
**ფრთაშავი თოლია** (ლათ. Larus fuscus) — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 55–58 სმ, მასა 0,5–1,0 კგ; მამალი დედალზე დიდია. მოზრდილ ფრინველებს (4 წელზე უფროსებს) ზაფხულში ზურგი, წელი და ფრთები ზემოდან მუქი რუხი ან შავი აქვთ; მომქნევი ბუმბულების მუქ ბოლოებზე თეთრი ლაქები და არშიებია; დანარჩენი სხეული თეთრადაა შეფერილი. ფეხები, ნისკარტი და თვალის ფერადი გარსი ღია ყვითელია; ქუთუთოები და ქვედა ნისკარტზე არსებული ლაქა წითელი. ახალგაზრდა ფრინველებს მუქ მურა ზურგზე ღია ფხაჭები აყრია, სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია მუქი ლაქებით, ნისკარტი შავი.

ბინადრობს ევროპის ზღვების, დიდი ტბებისა და მდინარეების სანაპიროებზე ისლანდიიდან კოლის ნახევარკუნძულსა და ონეგის ტბამდე. ზამთარში ფართოდ მომთაბარეობს; გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროდან ტროპიკულ აფრიკამდე და ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთამდე.

ყოვლისმჭამელია, ძირითადად თევზით იკვებება, საკვებად აგრეთვე იყენებს მღრღნელებს, მცირე ზომის ფრინველებსა და მათ კვერცხებს, ჭიებს, მწერებს, კენკრას, ნარჩენებსა და მძორს.

უპირატესად ბუდობს სანაპიროების კლდეებსა და პატარა კუნძულებზე კოლონიებად, რომელშიც რამდენიმე ათასიდან 17 ათასამდე მობუდარი წყვილი შეიძლება იყოს გაერთანებული. ბუდე წარმოადგენს მცენარეული მასალისაგან აგებულ პლატფორმას 15 მეტრამდე სიმაღლეზე. დედალი დებს 1–4 (უფრო ხშირად 2–3) კვერცხს, ინკუბაცია 24–27 დღე-ღამე გრძელდება, კრუხობს ორივე მშობელი. ბარტყები 30–40 დღის ასაკში ფრენის უნარს ეუფლებიან.

ლიტერატურა
----------

* *Лоскот В. М.* КЛУША დაარქივებული 2019-08-28 საიტზე Wayback Machine.  // Большая российская энциклопедия. Том 14. Москва, 2009, стр. 318.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 40, 117, 200.
**შოკი** (ფრანგ. Choc — *ბიძგი*, *დარტყმა*) — მწვავე, სიცოცხლისათვის სახიფათო მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება რაიმე ზეძლიერი ზემოქმედების შედეგად და ახასიათებს ორგანიზმის ყველა ფიზიოლოგიური სისტემის მოქმედების პროგრესიული დარღვევა. შოკი შეიძლება გამოიწვიოს ტრავმამ (ტრავმული შოკი), დამწვრობამ (დამწვრობის შოკი), ოპერაციამ (ოპერაციის შემდგომი შოკი), სისხლის შეუთავსებლობამ (ჰემოლიზური შოკი), ანაფილაქსიამ (ანაფილაქსიური შოკი), გულის ფუნქციის დარღვევამ (კარდიოგენული შოკი), ქსოვილთა და ორგანოთა იშემიამ (იშემიური შოკი), სისხლის დიდი რაოდენობით დაკარგვამ და სხვა. 

შოკი პირველად აღწერა ფრანგმა ქირურგმა ა. ლედრანმა (1737), რუსეთში — ნ. პიროგოვმა (1870). შოკის კლინიკური გამოვლინება მრავალნაირია; ყველაზე მეტად დამახასიათებელია მწვავე სისუსტე და არტერიული წნევის პროგრესული დაქვეითება. 

შოკის განვითარების მექანიზმები ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე შესწავლილი. ნეიროფლექსური კონცეფციით, შოკს იწვევს ტკივილის მძლავრი იმპულსი, რომელიც ჯერ აღაგზნებს, შემდეგ კი თრგუნავს ნერვულ სისტემას. ჰემოდინამუკური კოცეფციის მიხედვით შოკის განვითარებაში წამყვანი ფაქტორია ცირკულაციაში არსებული სისხლის მოცულობის შემცირება, რის შედეგადაც ირღვევა ქსოვილების სისხლით მომარაგება; ტოქსემიური კონცეფციის მიხედვით შოკის მიზეზია სისხლში ქსოვილოვანი წარმოშობის ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მოხვედრა, რის გამოც ირღვევა ადგილობრივი და სისტემური სისხლის მიმოქცევა და სხვა. როგორც ჩანს, ყველა ზემოჩამოთვლილ ფაქტორს გარკვეული მნიშვნელობა აქვს შოკის განვითარებაში. 

ზეძლიერი ნერვული სტიმულებით (ან ტოქსიკური ნივთერებებით) ნერვული სისტემის პირველადი მკვეთრი გააქტივება იწვევს კატექოლამინების ჭარბი რაოდენობით გადასროლას სისხლში, რაც, თავის მხრივ, იწვევს კანის, კუნთების, თირკმელების, მუცლის ღრუს სისხლძარღვების სპაზმს და კლინიკურად ვლინდება კანის საფარვლის სიფერმკრთალითა და გაცივებით, გუგების შევიწროებით, სახეზე ცივი ოფლით და სხვა. ქსოვილებისათვის სისხლის მიწოდების შემცირება დაკავშირებულია სისხლში ანაერობული ცვლის პროდუქტების, ბიოგენური ამინების, კანინების დ ასხვათა დაგროვებასთან, რაც სხვა ჰუმორალურ ფაქტორებთან ერთად (მაგალითად, ჟანგბადის პარციალური წნევის დაქვეითება და სხვა) ხელს უწყობს ნერვული სისტემის მარეგულირებელი ფუნქციების შემდგომ მოშლას. მომდევნო სტადიებში შოკის პათოგენეზის წამყვანი ფაქტორებია ჰიპოქსია, სისხლძარღვოვანი ტონუსის დაცემა, ქსოვილთა მიკროცირკულაციის მოშლა, შემდეგ კი უჯრედოვანი მეტაბოლიზმის უხეში დარღვევა, რასაც მოსდევს უჯრედების მემბრანების დაზიანება. შოკის შემოდგომ მიმდინარეობას ართულებს წვრილ სისხლძარღვებში სისხლის შეგუბება, სისხლძარღვებში ერითროციტების შეწებება, კორონარული სისხლის ნაკადის შემცირება, გულის მწვავე უკმარისობა და სასიცოცხლო ორგანოების ფუნქციის მოშლა. დამახასიათებელია კანის ცინოზი, ძაფისებრი პულსი, არტერიული წნევის მკვეთრი დაცემა, გახშირებული ზერელე სუნთქვა, ცნობიერების დაკარგვა და სხვა. 

ტერმინ „შოკს" იყენებენ აგრეთვე ფსიქიკის განსაზღვრული მდგომარეობის, მძიმე ნერვული ტრავმის (ფსიქიკური ან ემოციური შოკი) აღსანიშნავად.

მკურნალობა
----------

ტარდება შოკის საწინააღმდეგო სასწრაფო ღონისძიებანი იმისდამიხედვით, თუ რამ გამოიწვია შოკი და განვითარების რომელ სტადიაშია; ტკივილგამაყუჩებელი საშუალებანი, სისხლისა და მისი შემცვლელების გადასხმა, ჟანგბადით თერაპია, ჰორმონები, ვიტამინები და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 16.
ბრაუნი შოკოლადის მონეტებით
**შოკოლადის ბრაუნი** (ან უბრალოდ ბრაუნი; ***chocolate brownie***) არის კვადრატული ან მართკუთხა ფორმის მქონე შოკოლადის ნამცხვარი. ბრაუნი გამოირჩევა განსხვავებული ვერსიების სიმრავლით. არსებობს ბრაუნების დიდი არჩევანი ნამცხვრის სიმკვრივის მიხედვით, ის შეიძლება იყოს ნაზი და ჰაეროვანი, როგორც ნამცხვარი, ან უფრო მკვრივი და "ტენიანი". ის ასევე შეიძლება შეიცავდეს კაკალს, კრემ-ყველს, კრემს, შოკოლადის მონეტებს ან სხვა ინგრედიენტებს. ბრაუნის უფრო განსხვავებულ ვერსიას, რომლის ცომიც ყავისფერი შაქრით და ვანილით კეთდება, შოკოლადის ნაცვლად, ქერა ბრაუნი ან *blondie* ეწოდება. ბრაუნი შეიქმნა შეერთებულ შტატებში მე-19 საუკუნის ბოლოს და განსაკუთრებით ცნობადობა მოიპოვა აშშ-სა და კანადაში მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში.

ბრაუნის დიდ, მართხკუთხა საცხობ ლანგარზე აცხობენ. მას ძირითადად ხელით მიირთმევენ, ხშირად თან აყოლებენ რძეს ან ყავას, ან მიირთმევენ ნაყინთან ერთად, ზემოდან კრემით, დაფქვილი შაქრით, ტკბილეულის მარცვლებით და ა.შ. ჩრდილოეთ ამერიკაში ისინი ჩვეულებრივი საოჯახო კერძებია, ასევე პოპულარულია რესტორნებში და კაფეებში.[1]

ისტორია
-------

მაღაზიაში ნაყიდი ბრაუნები
### წარმოშობა

ბრაუნის შექმნის შესახებ რამდენიმე ლეგენდაა ცნობილი. ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით, ბრაუნის დაარსება *ბერტა პალმერს*, ჩიკაგოს არისტოკრატული საზოგადოების წევრს უკავშირდება, რომლის მეუღლეც ფლობდა *Palmer House Hotel*- ს.[2] 1893 წელს პალმერმა საკონდიტრო მზარეულს სთხოვა, შესაფერისი და განსხვავებული დესერტი მოემზადებინა ქალბატონებისთვის, რომლებიც სასტუმროს სტუმრობდნენ *Chicago World's Columbian Exhibition*-ის გამო. მას სურდა ნამცხვრის მსგავსი დესერტი, რომელიც ნამცხვრის ნაჭრებზე პატარა ზომის იქნებოდა, რათა ადვილად მოეთავსებინათ პატარა საკვების კოლოფებში. შედეგი იყო *Palmer House Brownie* ნიგვზითა და გარგარის მინანქრით. თანამედროვე *Palmer House Hotel* დღესაც ამ რეცეპტს იყენებს ბრაუნის დასამზადებლად. დესერტს სახელი შეარქვეს 1893 წლის შემდეგ, მაგრამ ამ დროის ჟურნალებში და სხვა წყაროებში ბრაუნი მოხსენიებული არაა.[3]

### განვითარება

სიტყვა "ბრაუნის" პირველი ნაბეჭდი ვერსია, რომელიც დესერტის სახელად გამოიყენებოდა, გამოჩნდა *Fannie Farmer*- ის *Boston Cooking School Cook Book* წიგნის 1896 წლის ვერსიაში და იმ ნაცხვრების დასახასიათებლად იყო გამოყენებული, რომლებიც ინდივიდუალურად, სპეციალური თუნუქის ფორმებში იყო გამომცხვარი. ამასთან, ფერმერის ბრაუნი არ შეიცავდა შოკოლადს. [4][5]

1899 წელს *Machias Cookbook*– ში გამოქვეყნდა ბრაუნის პირველი ცნობილი რეცეპტი, რომელსაც ახლანდელ ვერსიასთან არც თუ ისე ბევრი საერთო აქვს. მათ "Brownie's Food"-ს უწოდებდნენ. რეცეპტი შექმნილია *Marie Kelley-*ს მიერ ვაითვათერში, უისკონსინის შტატში.

თანამედროვე სტილის შოკოლადის ბრაუნის ყველაზე ადრეულად გამოქვეყნებული რეცეპტები გამოჩნდა *Home Cookery (1904, Laconia, NH), Service Club Cook Book (1904, Chicago, IL), The Boston Globe* (2 აპრილი, 1905) წიგნებში.

1907 წლისთვის ბრაუნი დამკვიდრდა ჩრდილოეთ ამერიკის სამზარეულოებში. ამ დროს გამოჩნდა დესერტის განახლებული ვერსიებიც.ეს ვერსიები უფრო მეტ კვერცხს და შაქარს ამატებდნენ დესერტს, რათა გემო უფრო გაემდიდრებინათ.

სქოლიო
------

1. ↑   (ინგლისური)
2. ↑   (ინგლისური)
3. ↑   (ინგლისური)
4. ↑   (ინგლისური)
5. ↑   (ინგლისური)
**ფილიპ ნუარე** (ფრანგ. Philippe Noiret; დ. 1 ოქტომბერი, 1930, ლილი, საფრანგეთი — გ. 23 ნოემბერი, 2006, პარიზი) — ფრანგი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

საბაკალავრო გამოცდებში რამდენჯერმა ჩავარდნის შემდეგ ნუარემ თეატრის შესწავლა გადაწყვიტა. განათლება მიიღო აღმოსავლეთის დრამატულ ცენტრში (Centre Dramatique de l'Ouest) და შემდეგ შვიდი წლის განმავლობაში სახალხო თეატრთან ერთად მგზავრობდა ტურებზე. აქვე შეხვდა მის მომავალ მეუღლეს მონიკ შუმეს, რომელთანაც 1962 წელს იქორწინა. ამ დროს იწყებს ღამის კლუბების კომედიანტის კარიერას ჟან-პიერ დარასთან დუეტში.

კინოეკრანებზე მისი დებიუტი შედგა 1956 წელს აგნეს ვარდას ფილმში "La Pointe Courte", თუმცა ხელმეორედ 1960 წლამდე აღარ გამოჩენილა. 1962 წელს „ტერეზა დექეიროში" მისი როლის შემდეგ ის უკვე სამუდამოდ იმკვიდრებს ადგილს ფრანგულ ეკრანზე, თუმცა მთავარ როლში მხოლოდ 1966 წელს ჩნდება ჟან-პოლ რაპენოს ფილმში "La Vie de château". 1967 წელს "Alexandre le Bienheureux"-ში შესრულებით საფრანგეთში ვარსკვლავი ხდება. ამ დროისთვის ის უკვე მთელ დროს ეკრანს უთმობს. მას არ შეეძლო რომანტიკული გმირების როლების თამაში, ამიტომ ძირითადად ყოველდღიური ხასიათებით იყო დაკავებული, თუმცა მათ შორის იყო რამდენიმე კრიტიკული როლიც, როგორიცაა La Grande Bouffe, ფილმი ზედმეტი ჭამით თვითმკვლელობის შესახებ, რომელმაც სკანდალი გამოიწვია კანის ფესტივალზე 1973 წელს.

პირველი სეზარი 1976 წელს მიიღო როლისთვის Vieux Fusil-ში. მეორე სეზარი 1990 წელს მოვიდა ფილმში La Vie et rien d'autre. საერთაშორისო ეკრანებზე ყველაზე უკეთ ცნობილია როლებისთვის ფილმებში - „ახალი კინოთეატრი პარადიზო" და Il Postino.

გარდაიცვალა 2006 წლის 23 ნოემბერს კიბოს დაავადებით.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1960 | ფ |  *ზაზი მეტროში*  |  *Zazie dans le Métro* | ძია გაბრიელი |
| 1965 | ფ |  *ლედი ლ*  |  *Lady L* | ამბროზი ჟერომი |
| 1969 | ფ |  *ტოპაზი*  |  *Topaz* | ჰენრი ჟარე |
| 1975 | ფ |  *ძველი თოფი*  | *Le Vieux Fusil* | ჟულიენ დანდიუ |
| 1976 | ფ |  *უდაბნო ტარტარი*  | *Il deserto dei Tartari* | გენერალი |
| 1989 | ფ |  *ახალი კინოთეატრი პარადიზო*  | *Nuovo Cinema Paradiso* | ალფრედო |
| 1989 | ფ |  *ცხოვრება და მეტი არაფერი*  | *La Vie et rien d'autre* | პოლკოვნიკი დელაპლანი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Philippe Noiret — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* ფილიპ ნუარე — Find a Grave-ზე

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 98078894
* BNC: 000319051
* BNE: XX1119352
* BNF: cb12152387v (data)
* CiNii: DA15211393
* GND: 123166853
* ISNI: 0000 0001 2131 9617
* LCCN: n78064061
* MusicBrainz: 6d6eee4d-1720-425f-95a8-a53a03d4670a
* NKC: jn19990006155
* NLA: 35216342
* NLI: 004251406
* NLK: KAC2020L1440
* NTA: 070175780
* RERO: 02-A003643836
* SNAC: w6s766x7
* SUDOC: 03002255X
* Trove: 869172
* VIAF: 49263848
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 49263848

 |
ფილიპ კოტლერი
**ფილიპ კოტლერი** (დ. 27 მაისი 1931, ჩიკაგო) — S.C Johnson & Son-ის პროფესორია საერთაშორისო მარკეტინგში კელოგის მენეჯმენტის სკოლაში ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტთან. ის დასახელებულ იქნა ყველა დროის #4 მენეჯმენტის გურუდ ფაინენშალ ტაიმსის მიერ (ჯეკ უელშის, ბილ გეიტსის და პიტერ დრაკერის შემდეგ). ევროპის მენეჯმენტის ცენტრის მიერ ის ასევე გამოხადდა, როგორც "მსოფლიოში ყველაზე მოწინავე ექსპერტი მარკეტინგის სტრატეგიული პრაქტიკის ქონაში". კოტლერი მიჩნეულია სოციალური მარკეტინგის ერთ-ერთ პიონერად.

დოქ. კოტლერი ავტორია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული სასწავლო წიგნისა მარკეტინგის შესახებ: Marketing Management (მარკეტინგის მენეჯმენტი), რომელიც ამჟამად მე-12 გამოცემითაა. ის ასევე მრავალი სახელგანთქმული წიგნის ავტორი და თანაავტორია, როგორებიცაა: Kotler on Marketing, Lateral Marketing, Strategic Marketing for Non-Profits, Marketing from A to Z, The 10 Deathly Marketing Sins, Marketing Moves, Marketing Places, The Marketing of Nations, და Social Marketing.

გარდა ამისა, დოქ. კოტლერმა ას სტატიაზე მეტი გამოაქვეყნა მოწინავე ჟურნალებში, მათ შორისაა, The Harvard Business Review, Sloan Management Review, Business Horizons, California Management Review, და The Journal of Marketing. მის ჯილდოებს შორისაა: წლის მარკეტინის გამორჩეული განმანათლებელი, ამერიკული მარკეტინგის ასოციაციის მიერ მინიჭებული ჯილდო; და წლის მარკეტერი Sales and Marketing Executives International (SMEI)-ის მიერ მინიჭებული ჯილდო.

თავის საკონსულტაციო ფირმის, The Kotler Marketing Group (KMG) მეშვეობით, დოკ. კოტლერს მრავალი ძირითდი ამერიკული და უცხოური კომპანიებისთვის გაუწევია კონსულტირება მათ შორისაა - IBM, Michelin, Bank of America, General Electric, Honeywell, და Motorola - მარკეტინგული სტრატეგიის და დაგეგმარების, მარკეტინგული ორგანიზების და საერთაშორისო მარკეტინგის სფეროებში.

ის მუდმივად მართავს სემინარებს მარკეტინგის მოწინავე კონცებციებზე და მათში მომხდარ ბოლო ცვლილებეზე ამერიკული, ევროპული და აზიური კომპანიებისა და ორგანიზაციებისთვის. ასევე მონაწილეობს KMG-ს კლიენტების პროექტებზე.

ფილიპ კოტლერის წიგნები (ქრონოლოიურად)
-------------------------------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ცალდაშის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ სალდაშის სამხრეთით, შემაღლებულ ფერდობზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესიის გარე ზომებია 4,8X6,0 მ. საშენ მასალას კირის დუღაბი და ძვირფასად თლილი შირიმის ქვა წარმოადგენდა, რომლითაც იყო მოპირკეთებული ინტერიერიც, თუმცა აღდგენითი სამუშაოების დროს ფასადები სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ყორექვის წყობით და ცემენტის ხსნარით შეივსო. ორქანობიანი საბურავი ხის კოჭებზეა მოწყობილი და თუნუქის ფურცლებითაა დახურული. 

დასავლეთ კედელზე ერთადერთი შესასვლელი კარია განთავსებული, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია მოთავსებული, რომელიც ტაძრის ინტერიერის, კერძოდ კი საკურთხევლის განათების ერთადერთ წყაროს წარმოადგენს. ძეგლი კოხტა, თაღებით დამშვენებულ ნაგებობას წარმოადგენდა, რაზეც შემორჩენილი ფრაგმენტები მიგვანიშნებს. ეკლესიისაგან შემორჩენილი იყო სამხრეთ კედლის ფრაგმენტი, ინტერიერის მხრიდან პილასტრის ნაშთით. პილასტრები, როგორც ჩანს, დარბაზის გრძივი კედლებისა და სწორკუთხა საკურთხევლის მხრების გამმიჯნავი ყოფილა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9903
უილის ტაუერი. ჩიკაგო. აშშ
**ცათამბჯენი** (ინგლისურიდან სიტყვასიტყვით skyscraper) — ძალიან მაღალი შენობა. ცათამბჯენი ეწოდება თავისუფლად მდგომ ნაგებობას, ერთზომიერად განაწილებული სართულებით ვერტიკალურად, რომელიც ადამიანთა საცხოვრებლად და/ან სამუშაოდ არის გათვალისწინებული, და მისი ბოლო სართულის სიმაღლე არა ნაკლებ 500 ფუტია (152 მ).

1000 ფუტზე მაღალ (300 მ) ცათამბჯენს ზემაღალს უწოდებენ. ქართულ ენაში ასევე იყენებენ გამოთქმას „მაღლივი შენობა".

XIX ს-მდე 6 სართულზე მაღალ შენობებს არ აგებდნენ კიდეებზე ასვლის მოუხერხებლობის გამო. ამის გარდა წყალსაქაჩებს არ შეეძლო წყლის 15 მ-ზე მაღლა აქაჩვა. ფოლადის, რკინა-ბეტონისა და წყალსაქაჩების ტექნოლოგიის განვითარებამ, ასევე ლიფტების გამოგონებამ საშუალება მისცა ადამიანებს შენობების სიმაღლე ათჯერ გაეზარდათ, რაზეც განსაკუთრებული მოთხოვნა მეგაპოლისებში იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცათამბჯენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)


ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
 ***ცათამბჯენი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |