recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
| **აივი ლიგა** |
| --- |
| Ivy League |
| **ფაქტები** |
| დაფუძნდა | 1954 |
| წევრები | 8 |
| კონტინენტი | ჩრდილოეთ ამერიკა |
| ქვეყანა | აშშ |
| უნივ. ტიპი | კერძო |
| სხვა სახელები | ძველი რვიანი |
|

**აივი ლიგა** (ინგლ. The Ivy League, *ქართ.* სიტყვასიტყვით „სუროს ლიგა") — ათლეტთა ასოციაცია, დაფუძნებული 1954 წელს აშშ-ს რვა უნივერსიტეტის მიერ. მას შემდეგ ეს ტერმინი აკადემიური წარმატებისა და ელიტიზმის სინონიმი გახდა.

აივი ლიგის ყველა უნივერსიტეტს რამდენიმე საერთო თვისება ახასიათებთ: ისინი აშშ-ის ყველაზე პრესტიჟულ და რჩეულ უნივესიტეტებად ითვლებიან; ამერიკის რევოლუციამდე დაფუძნებული ცხრა კოლონიალური კოლეჯიდან შვიდი ამ ლიგაშია გაერთიანებული (დარჩენილი ორი სახელმწიფო დაფინანსების უნივესიტეტებია — რატგერსისა და უილიამ და მერის კოლეჯები; ისინი რანგით გამუდმებით უმაღლეს ადგილზე იმყოფებიან სხვა დანარჩენ კოლეჯთა და უნივესიტეტთა შორის; ისინი ასევე რანგით მსოფლიოს უნივერსიტეტთა უმაღლეს ერთ პროცენტში იმყოფებიან ფინანსური შემოწირულობების მიხედვით; აქ სწავლობენ და ასწავლიან საუკეთესო სტუდენტები და მასწავლებლები; ჰყავთ შედარებით მცირე ბაკალავრიატი (4100 სტუდენტიდან დართმუზში — 13700 სტუდენტამდე კორნელში); აიველები ასევე აშშ ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში მდებარეობენ და ქვეყნის უძველეს უნივესიტეტებად ითვლებიან — რვიდან შვიდი (კორნელის გარდა) ამერიკის კოლონიურ ერაში იქნა დაფუძნებული. აღსანიშნავია, რომ ლიგაში დაუშვებელია სტუდენტებისთვის ათლეტური სტიპენდიების გაცემა (განსხვავებით ყველა დანარჩენი უნივერსიტეტისაგან).

აივი ლიგის უნივესიტეტები კერძო ფინანსებითა და მმართველობით არსებობს. თუმცა ყველა მათგანი იღებს ფედერალურ ან საშტატო დაფინანსებას სამეცნიერო კვლევების საწარმოებლად, მხოლოდ კორნელს აქვს სახელმწიფო დაფინანსებაზე მყოფი აკადემიური განყოფილებები, რომლებიც უნივერსიტეტის განუყოფელ ნაწილად ითვლება.

წევრები
-------

აივი ლიგის წევრები ანბანური თანმიმდევრობით:

* ბრაუნის უნივერსიტეტი, პროვიდენსი, როდ-აილენდი, დაფუძნდა 1764 წელს როგორც როდ-აილენდის კოლეჯი
* დართმუზის კოლეჯი, ჰანოვერი, ნიუ-ჰემფშირი, დაფუძნდა 1769 წელს.
* იელის უნივერსიტეტი, ნიუ-ჰავენი, კონექტიკუტი, დაფუძნდა 1701 წელს როგორც კოლეგიატთა სკოლა
* კოლუმბიის უნივერსიტეტი, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკი (შტატი), დაფუძნდა 1754 წელს როგორც კინგის კოლეჯი
* კორნელის უნივერსიტეტი, ითაკა, ნიუ-იორკი (შტატი), დაფუძნდა 1865 წელს.
* პენსილვანიის უნივერსიტეტი, ფილადელფია, პენსილვანია, დაფუძნდა 1740 წელს როგორც ფილადელფიის მეცნიერებათა სკოლა. აღსანიშნავია, რომ მას ჩარტერი და კოლეგიის დონის კლასები 1755 წლამდე არ ჰქონია.
* პრინსტონის უნივერსიტეტი, პრინსტონი, ნიუ-ჯერსი, დაფუძნდა 1746 წელს როგორც ნიუ-ჯერსის კოლეჯი
* ჰარვარდის უნივერსიტეტი, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, დაფუძნდა 1636 როგორც ნიუ კოლეჯი

გალერეა
-------

* ბრაუნიბრაუნი
* დართმუზიდართმუზი
* იელიიელი
* კოლუმბიაკოლუმბია
* კორნელიკორნელი
* პენსილვანიაპენსილვანია
* პრინსტონიპრინსტონი
* ჰარვარდიჰარვარდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი.
* Ivy League Championships დაარქივებული 2015-02-17 საიტზე Wayback Machine. .

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აივი ლიგა |
| --- |
|  |
| 
* ბრაუნი (დათვები)
* დართმუზი (დიდი მწვანე)
* იელი (ბულდოგები)
* კოლუმბია (ლომები)
* კორნელი (დიდი წითელი)
* პენი (ქუოკერები)
* პრინსტონი (ვეფხვები)
* ჰარვარდი (ჟოლოსფერი)
 |

 |
**ქვემო დმენისის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო დმენისში. აგებულია X საუკუნის I ნახევარში. 

ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის კარგად თლილი, ღვინისფერი ქვის კვადრებით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში მაღალი თაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშებია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.

ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კედლები შემორჩენილია 5-6 მეტრის სიმაღლეზე, სამხრეთი და დასავლეთი კი 3-4 მეტრს აღწევს.

სამხრეთი შესასვლელი შიგნით თაღოვანი, გარედან — არქიტრავულია.

აღმოსავლეთი სარკმლის თავზე ჩადგმულია ქვის ფილა, რომელზეც ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ჯვარს გარს შემოუყვება ვაზის სტილიზებური ორნამენტი.

ეკლესიას დასავლეთიდან და სამხრეთიდან მინაშენები ჰქონდა, რომლისგანაც მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი.

ეკლესიის ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვით.

ლიტერატურა
----------

* Меписашвили Р. Цинцадзе В. Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли, Тбилиси, 1975, стр. I01.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 187-188
**ანა ნიკოლ სმითი** (ინგლ. Anna Nicole Smith; დაბადებით **ვიკი ლინ ჰოგანი**; დ. 28 ნოემბერი, 1967, ჰიუსტონი, აშშ — გ. 8 თებერვალი, 2007, ჰოლივუდი, აშშ) — ამერიკელი მოდელი, მსახიობი და სელებრითი. ანა ნიკოლ სმითმა თავდაპირველად პოპულარობა მოიპოვა როგორც ჟურნალ „Playboy"-ს გოგონამ.

ბიოგრაფია
---------

ვიკი ლინ ჰოგანი დაიბადა 1967 წლის 28 ნოემბერს, ტეხასის შტატის ქალაქ ჰიუსტონში, მამამისის, მუშის — დონალდ იუჯინ ჰოგანისა და დედამისის, ოფიცრის — ვირჯი ტაბერსის ოჯახში. მომავალი ვარსკვლავის მშობლები ბაშვის დაბადებიდან მალევე გაშორდნენ ერთმანეთს. ნიკოლ სმითი აღზარდა დეიდამ. კარიერა დაიწყო 20 წლის ასაკში როგორც მოდელმა. 1993 წელს გახდა ჟურნალ პლეიბოის გოგონა. ანა ნიკოლს სმითი სამჯერ იყო დაქორწინებული. ჰყავდა ორი შვილი. ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა ბაჰამის კუნძულებზე.

ნიკოლ სმითის პირველი მეუღლე იყო ბილი სმითი, რომელთანაც ქორწინებაში იმყოფებოდა 1985—1993 წლებში. წყვილმა ერთმანეთი გაიცნო რესტორანში, სადაც ბილი მზარეულად მუშაობდა. დაქორწინდნენ 1985 წლის 4 აპრილს. წყვილს შვილი შეეძინა. 1994 წელს ანა ნიკოლ სმითი დაქორწინდა ჯეიმზ ჰოვარდ მარშალზე, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. ნიკოლ სმითის მესამე მეუღლე იყო პროფესიით ადვოკატი ჰოვარდ სტერნი. დაქორწინდნენ 2006 წლის 26 სექტემბერს. ქორწინებიდან ხუთი თვის შემდეგ ანა ნიკოლ სმითი გარდაიცვალა.

გარდაცვალება
------------

ანა ნიკოლ სმითი გარდაიცვალა 2007 წლის 8 თებერვალს. ღამით ფლორიდის ერთ-ერთ სასტუმროში იგი უგონო მდგომარეობაში იპოვეს. ნიკოლ სმითის თაცვის მუშაკმა ცნობილ მოდელსა და მსახიობს ხელოვნური სუნთქვა ჩაუტარა, თუმცა უშედეგოდ. ნიკოლ სმითი იმთავითვე საავადმყოფოში წაიყვანეს, სადაც დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ უგონო მდგომარეობაში გარდაიცვალა.

ფილმოგრაფია
-----------

ფილმი| წელი | სახელწოდება | როლი | შენიშვნა |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 | *შიშველი პისტოლეტი 33 1/3* | ტანია პიტერსი |  |
| 1994 | *ჰადსაკერის ხელქვეითი* | ზა-ზა |  |
| 1995 | *ზღვრამდე* | კოლეტ დიუბუა |  |
| 1995/98 | *შიშველი სიმართლე* | ასახიერებს თავის თავს |  |
| 1995/09 | *შეშლილი ტელევიზია* | ანა ნიკოლ სმითი |  |
| 1996 | *ცათამბჯენი* | კერი უისკი |  |
| 1997/2000 | *ვერონიკას კაბინეტი* | დონა |  |
| 1997/2002 | *ელი მაკბილი* | მაირა ჯეიკობსი |  |
| 1998 | *ანა ნიკოლ სმითი:დაუცველი* | ასახიერებს თავის თავს |  |
| 2003 | *ვასაბი ტუნა* | ასახიერებს თავის თავს |  |
| 2005 | *იყავი ძლიერი* | ასახიერებს თავის თავს |  |
| 2007 | *არალეგალი უცხოპლანეტელები* | ლუსი |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ანა ნიკოლ სმითი***

* ანა ნიკოლ სმითი – ოფიციალური საიტი
* ანა ნიკოლ სმითი პლეიბოის საიტზე დაარქივებული 2011-10-09 საიტზე Wayback Machine.
* 

* ანა ნიკოლ სმითი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ანა ნიკოლ სმითი საიტზე people.com
* ანა ნიკოლ სმითი - Find A Grave
* ანა ნიკოლ სმითი
* ანა ნიკოლ სმითის შესახებ

სქოლიო
------

1. 1 2  Ancestry.com. Texas Birth Index, 1903–1997 [database on-line]. Provo, UT, USA: The Generations Network, Inc. 2005.
2. ↑  Anna Nicole Smith — Biography
**ოყნა** — უკანა ტანიდან სწორ ნაწლავში წყლის, რაიმე ხსნარის, სამკურნალო სითხის ან დიაგნოსტიკური საშუალებების შეყვანა. განარჩევენ გამწმენდ, გამხსნელ, წამლეულისა და დიაგნოსტიკურ ოყნას.

*გამწმენდი ოყნის* დროს შეჰყავთ 25-30 °C ტემპერატურის 1—1,5 ლ წყალი (ან საპნიანი ხსნარი) პერისტალტიკის გასაძლიერებლად მაგარი განავლის დასარბილებლად; გამწმენდი ოყნის ნაირსახეობაა სიფონის ოყნა, რომლის დროსაც წყალი (0,5—1 ლ) შეჰყავთ მრავალჯერ და რიტმულად, სიფონის პრინციპით; იყენებენ ნაწლავთა პარეზის დროს დროს.

*გამხსნელი ოყნის* დროს შეჰყავთ 50—200 მლ მცენარეული ზეთი ან 50—100 მლ სუფრის მარილის, მაგნიუმსულფატის ან ნატრიუმსულფატის ჰიპერტონიული ხსნარი; იყენებენ ნაწლავების დაცლისას ჭინთვების თავიდან ასაცილებლად.

*წამლეული ოყნით* შეჰყავთ საწამლე ნივთიერებანი, რომლებიც შეიწოვება ნაწლავის კედლებიდან ან უშუალოდ მოქმედებს ნაწლავის ლორწოვანზე. ორგანიზმში სითხის დიდი რაოდენობით შეყვანის აუცილებლობის დროს იყენებენ წვეთოვან ოყნას (წვეთობით სითხე უკეთ შეიწოვება);

*დიაგნოსტიკურ ოყნას* მიმართავენ კონტრასტული ნივთიერებების შესაყვანად რენტგენოლოგიური გამოკვლევის დროს. ზოგჯერ ოყნით შეჰყავთ გლუკოზა ან ფიზიოლოგიური ხსნარი, რაც ხელოვნური კვების ერთ-ერთი სახეა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 619.
**ყვიბისის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყვიბისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, კერძოდ, შემაღლებულ ადგილას. ტაძრის აშენების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის, თუმცა ისტორიკოსები ფიქრობენ, რომ ეს ეკლესია უნდა იყოს აშენებული XII საუკუნეში. წარმოადგენს ბაზილიკური ტიპის ტაძარს. 

ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის, უხეშად დამუშავებული, ღია ფერის ადგილობრივი ჯიშის ქვის კვადრებით. ეკლესიას სამხრეთით აბსიდი მინაშენი აქვს. ეკლესიის მთავარ დარბაზში აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია, ცენტრში სფერული კონქითაა გადახურული. კედელში გაჭრილი ორი სარკმელი, მათ ქვემოთ კი კარი, რომელიც გადის სამხრეთ ნავში. ამ კარების კონტურები მორღვეულია და გვიანაა ამოშენებული. ამიტომ დასავლეთის კედლის ცენტრში განიერი კარია, რომელსაც არქიტრავად გამოყენებული აქვს 240 სმ სიგრძის სწორკუთხა ქვა. წლების წინ მთავარანგელოზის ეკლესიის სახურავი შეკეთებულ იქნა, ხოლო 2005 წელს ეკლესია მოიხატა ადგილობრივი მთავრობისა და დავით გელაშვილის ფინანსური მხარდაჭერით. დღესდღეობით ტაძარი მოქმედია.

ლიტერატურა
----------

* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ. 2014, გვ. 32-33
* გელაშვილი ბ. ცოტა რა ყვიბისის წარსულიდან, გაზეთი რეპორტი-2, ბორჯომი, 2007, 18 სექტემბერი, #53
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013
* გოილაძე ვ. ჩვენი მხარისა და სოფელ ყვიბისის წარსულიდან, ჟურნალი თორი, ბორჯომი 2008, #3.
**„ყველაფერი კარგად იქნება"** — 2009 წლის ქართული კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორი ავთანდილ ვარსიმაშვილია. ფილმი აწარმოა კომპანია ვარს-სტუდიომ. მონაწილეობენ ნიკო გომელაური, შორენა ბეგაშვილი, ლარისა რეშეტკო, სანდრო მარგალიტაშვილი, გოგა ბარბაქაძე, ირაკლი აფაქიძე, დუტა სხირტლაძე, აპოლონ კუბლაშვილი და სხვები.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სიუჟეტის მიხედვით საქართველოს პრეზიდენტი (დუტა სხირტლაძე) გზავნის საქართველოს ერთ-ერთ მინისტრს (ნიკო გომელაური) ინდოეთში ქეთევან დედოფლის ნეშტის ჩამოსასვენებლად. მას უთვალთვალებენ რუსეთის სპეცსამსახურებისა და სომეხთა მასონური ლოჟის აგენტები. თბილისის აეროპორტში მან გაიცნო ახალგაზრდა გოგონა ანი (შორენა ბეგაშვილი), რომელიც კიევში მიემგზავრებოდა, მაგრამ ვერ წავიდა, რადგან მეუღლემ პასპორტი წაართვა. იქვე გადაწყდა, რომ ანი მინისტრს წაჰყვება „საიდუმლო საქმეზე" გოას მიმართულებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ყველაფერი კარგად იქნება" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* „ყველაფერი კარგად იქნება": შთაბეჭდილებები — რადიო თავისუფლება
სრუტის მდებარეობა
**ოტრანტოს სრუტე** (ალბ. Kanali i Otrantos; იტალ. Canale d'Otranto) — სრუტე იტალიისა და ალბანეთის სანაპიროებს შორის. ერთმანეთთან აერთებს ადრიატიკისა და იონიის ზღვებს. მისი სიგანე ქალაქ სალერნოს სიახლოვეს, პუნტა-პალასკიასთან 72 კმ-ია.[1] სახელი ეწოდა იტალიის ქალაქ ოტრანტოსგან. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს სრუტეს სტრატეგიული მნიშვნელობა გააჩნდა. მოკავშირეთა (იტალიის, საფრანგეთისა და დიდი ბრიტანეთის) სამხედრო-საზღვაო ძალებმა სრუტის ბლოკირება მოახდინეს, რათა ხელი შეეშალათ ავსტრია-უნგრეთის ფლოტისთვის თავიუფლად შესულიყო ხმელთაშუა ზღვაში, რითაც ეფექტურად აირიდეს თავიდან ომის საზღვაო საფრთხეები. 

მიუხედავად ამისა, სრუტის ბარიერები არაეფექტური იყო გერმანული წყალქვეშა ნავებისთვის, რომლებიც ადრიატიკის ზღვის მიღმა ოპერირებდნენ და მოკავშირეთათვის ყველაზე დიდ საფრთხეს წარმოადგენდნენ ხმელთაშუა ზღვაზე.[2]

1992 წელს იტალიამ და ალბანეთმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას ამ ორ ქვეყანას შორის კონტინენტურ შელფზე საზღვრის გავლების თაობაზე. 

1997 და 2004 წელს, დაახლოებით 100-მა ადამიანმა ალბანეთში დატოვა საცხოვრებელი ადგილი და სრუტის არალეგალურად გადაკვეთა სცადა, რაც გამოწვეული იყო ალბანეთის 1997 წლის არეულობით და მძიმე ეკონომიკური პირობებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოტრანტოს სრუტე — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

სქოლიო
------

1. ↑  Physical oceanography of the Adriatic Sea: past, present, and future By Benoit Cushman-Roisin, Miroslav Gačić, Pierre-Marie Poulain, Antonio Artegiani (2001) page 93
2. ↑  *First World War* - Willmott, H.P. Dorling Kindersley, 2003, Page 186
**ფშნის ეკალი** (ლათ. Ononis) — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ან ერთწლოვანი, ჯირკვლოვანი მეწვებით მოფენილი, ზოგჯერ ეკლიანი ბალახები და დაბალი ბუჩქებია. 

ფშნის ეკალი 30—60 სმ-მდე სიმაღლის მცენარეა.მას აქვს მოკლე მუქი ან შავი ფესურებით და გრძელი ცილინდრისებრი გახევებული, ქვემოთ დატოტვილი მუქი ფესვით, ღერო პირდაპირი, დატოტვილი, ჩამოშვებული ლილისფერი შეფერილობის. ყვავილები ვარდისფერი ან მოთეთროა, განლაგებულია მოკლე ყვავილსაჯდომებზე ორ-ორად ფოთოლსაფარში: ღეროების და ტოტების ბოლოებში ყვავილები შეკრულია თავთავისებურად. ნაყოფი 2-4 თესლიანი მარცვალია 7 მმ სიგრძის და 5-6 მმ სიგანის, ოვალური ან ფართეკვერცხისებრი ფორმის. ყვავილობს ივლის—აგვისტოში, ფესვებსა და ფესურებს ამზადებენ შემოდგომაზე.

75-მდე სახეობა უმეტესად გავრცელებულია ევროპაში, აგრეთვე აზიის და ჩრდილოეთ აფრიკის ზომიერ სარტყელში. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა, მათგან Ononis arvensis მთელ საქართველოში იზრდება მთის შუა სარტყლამდე, უფრო ტენიან ადგილებში, მდინარეთა ნაპირებზე ბუჩქნარებში. ვარდისფერი ან მოთეთრო ყვავილები აქვს. ღეროსა და ფოთლისაგან ყვითელ და მწვანე საღებავს იღებენ. ყვითელყვავილიანი Ononis pusilla კი უპირატესად აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება, მთის ქვედა სარტყელში, სტეპის მცენარეულობაში, ქვიშნარებზე. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

ფშნის ეკლის ფესვები შეიცავს გლიკოზიდებს, საპონინს, ფირებს, შაქარს, მცირე რაოდენობით მთრიმლავ და სხვა ნივთიერებებს.

გამოყენება
----------

ფშნის ეკლის ფესვები ფართოდ გამოიყენება დასავლეთ ევროპაში, საქართველოში ხალხურ მედიცინაში იყენებენ როგორც შარდ-და ოფლმდენ საშუალებას, აგრეთვე თავის ტკივილების, ტანში მტვრევის და რევმატიზმების დროს. ფესვების ნახარში და სპირტული ნაყენი გამოიყენება როგორც ბუასილის სამკურნალო საშუალება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 437.
***ყვითელი ნისლი*** (რუს. Жёлтый Туман) — მწერალ ალექსანდრე ვოლკოვის მიერ ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ დაწერილი რომანების სერიის მეხუთე ტომი.

სიუჟეტი
-------

ოდესღაც ჯადოქარმა გურიკაპმა დაამარცხა ალქაჯი არახნა, მაგრამ ვერ გაანადგურა იგი, ვინაიდან მეტად კეთილი იყო. მან მხოლოდ დააძინა არახნა - 5000 წლით, იმ იმედით, რომ ამ პერიოდში იგი გამოსწორდებოდა. მას შემდეგ, რაც გურიკაპი მოკვდა, გავიდა დიდი დრო. ჯადოსნური ქვეყნის ხალხებმა და ცხოველებმა დაივიწყეს ეს ამბავი. არახნამ გაიღვიძა, თავისი მსახურებისგან შეიტყო უკანასკნელ მოვლენათა შესახებ და გადაწყვიტა ჯადოსნური ქვეყნის დაპყრობა. თავდაპირველად გადაწყვიტა, ეს ურფინ ჯუსის დახმარებით ეცადა, მაგრამ ჯუსმა უარი უთხრა დახმარებაზე, ვინაიდან მიხვდა, რომ ბრძოლით ამის მიღწევა შეუძლებელია და არახნას უწინასწარმეტყველა დაღუპვა. მაშინ გნომებმა არახნას რუფ ბილანი გაუგზავნეს, მოღალატე, რომელიც ურფინის მმართველობის შემდეგ დაიმალა მიწისქვეშეთში.

კეთილი ჯადოქრების მიწებზე თავდასხმა არახნასათვის საშიში იყო, მაგრამ სხვა ადგილებშიც დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს. მაშინ მან გადაწყვიტა, გაევრცელებინა დიდი წყევლა - მომწამლავი ყვითელი ნისლი, რომელმაც დაფარა დაუმორჩილებელი მიწები. მაგრამ ხალხმა ისწავლა მისგან დაცვა და იმალებოდა იქ, სადაც ყვითელი ნისლი ვერ შედიოდა.

ნისლმა ასევე შეცვალა ბუნებრივი პირობებიც - მზე ჯადოსნურ ქვეყანაში ვერ აღწევდა და პირველად, მრავალი ათასი წლის შემდეგ, ზამთარმა დაისადგურა. ამიტომ საფრთხობელამ დასახმარებლად უხმო ენისა და ტიმს, რათა მათ აეხსნათ, თუ როგორ იკერება ზამთრის სამოსი და როგორ შენდება თბილი სახლები. თუმცა მოხუცი მეზღვაური ჩარლი ბლეკი მიხვდა, რომ სამოსი და სახლები გამოსავალს არ წარმოადგენდნენ. ზურმუხტის ქალაქში მისი ზედამხედველობით ოსტატმა ლესტარმა და მუშებმა შექმნეს გიგანტური ლითონის რაინდი, რომელსაც ტილი-ვილი ეწოდა.

არახნას წინააღმდეგ იბრძვიან ელი, ტიმი, ჩარლი ბლეკი და სხვები. თაგვების დედოფალი რამინა, თავის რაზმთან ერთად, ასევე მონაწილეობს ბრძოლაში. საფრთხობელა იტყუებს არახნას გამოქვაბულიდან, ტილი-ვილი და არწივი კარფაქსი მას იტყუებენ მაღალ მთაზე. ბრძოლის დროს არახნა ეცემა ქვესკნელში და ყვირის - „ურფინი მართალს ამბობდა". გნომები ეხმარებიან მოგზაურებს და უჩვენებენ არახნას ჯადოსნურ წიგნს. ჩარლი ბლეკი კითხულობს შელოცვას და ნისლი ქრება. წიგნს წვავენ, რათა იგი აღარასოდეს იქნას გამოყენებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურმუხტის ქალაქის მოყვარულთა გვერდი დაარქივებული 2017-07-28 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრე ვოლკოვის წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ |
| --- |
|  |
| წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ | 
* *ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი*
* *ურფინ ჯუსი და მისი ხის ჯარისკაცები*
* *მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე*
* *მარანების ცეცხლოვანი ღმერთი*
* *ყვითელი ნისლი*
* *მიტოვებული ციხე-სიმაგრის საიდუმლო*
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* *ჯადოსნური ქვეყანა*
 |

 |
**არაევკლიდური გეომეტრია** — პირდაპირი გაგებით – ნებისმიერი გეომეტრიული სისტემა, რომელიც განსხვავდება ევკლიდური გეომეტრიისაგან, თუმცა ტრადიციულად ტერმინში "არაევკლიდური გეომეტრია" გულისხმობენ ძირითადად ორ გეომეტრიულ სისტემას: ლობაჩევსკის გეომეტრიასა და სფერულ გეომეტრიას.

არაევკლიდურ გეომეტრიაში 5 ძირითადი პოსტულატიდან მე-5 (პარელელური წრფეების აქსიომა) ჩანაცვლებულია სხვით. მაგალითად ლობაჩევსკის გეომეტრიაში იგი ნაცვლდება აქსიომით: მოცემულ წერტილზე მოცემული წრფის პარალელურად გაივლება არანეკლებ ორი წრფისა. ეს შესააძლებელია თუ დავუშვებთ რომ სივრცე სფერული ფორმისსაა, ხოლო ნებისმიერი წრფე წრეწირს წრამოადგენს. თუ მოცემულ წრფედ სფეროს ეკვატორულ წრეწირს ავიღებთ, მაშინ ცხადი იქნება, რომ ნებისმიერ წერტილზე, რომელიც ამ წრფეს არ ეკუთვნის, შეიძლება უამრევი წრეწირის აგება , ისე რომ არც ერთი მათგანი მოცემილ წრეწირს არ გადაკვეთს. მოცემული სფერული სივრცის დიამეტრს უსასრულებისკენ მივასწრაფებთ, ანუ ʀ→∞ , მაშინ მოცემულ წრეწირთა რადიუსები უსასრულოდ გაიზრდება, შედეგად მივიღებტ წრფეებს. 

1733 წელს იტალიელმა მათემატიკოსმა ჯიროლამო საკერიმ გაატარა მეხუთე პასტულატის სრულიად ორიგინალურ პრინციპზე დამყარებული ღრმა გამოკვლევა. საკერის იდეა მდგომარეობდა მეხუთე პასტულატის საწინააღმდეგო დებულებით ჩანაცვლებაში. ამგვარად, მეხუთე პასტულატის მართებულობა დამტკიცებული იქნებოდა მისი საწინააღმდეგო დებულობის მცდარობით.

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში საკერის მიერ გადებულ გზას გაუყვა ერთდროულად სამი მათემატიკოსი: გაუსი, ნიკოლაი ლობაჩევსკი და იანოშ ბოიაი. მაგრამ მათი მიზანი სხვა იყო - მათ სურდათ არა არაევკლიდური გეომეტრიის შეუძლებლობის დამტკიცება, არამედ პირიქით — ალტერნატიული გეომეტრიის აგება და რეალურ სამყაროში მისი მიზნის გაგება. იმ დროს ამგვარი იდეა სრულიად ერეტიკული იყო. მანამდე არც ერთ მეცნიერს ეჭვი არ შეჰპარვია, რომ ფიზიკური სივრცე ევკლიდური იყო. 

პირველი იყო გაუსი. მას ამ თემასთან დაკავშირებით ნამუშევრები არ გამოუქვეყნებია, მაგრამ მისი ჩანაწერები და წერილები მოწმობს მის ღრმა ცოდნაზე არაევკლიდურ გეომეტრიაში.

ლობაჩევსკის ნამუშევართან „გეომეტრიული გამოკვლევები პარალელურობის თეორიაზე" გაცნობის შემდეგ, გაუსი აქტიურად მონაწილეობს და მოითხოვს რუსი მათემატიკოსის წევრ-კორესპონდეტად გაწევრიანებას გეტინგენის სამეფო საზოგადოებაში (რაც მოხდა კიდევაც 1842 წელს).

ლობაჩევსკიმ და ბოიაიმ გაუსზე მეტი სიმამაცე გამოიჩინეს და თითქმის ერთდროულად (ლობაჩევსკიმ 1826-29 წლებში; ბოიამ 1831-32 წლებში), ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად, გამოაქვეყნეს ექსპოზიცია იმისა, რასაც ახლა ლობაჩევსკის გეომეტრია ჰქვია. ნიკოლაი ლობაჩევსკი ახალი გეომეტრიის შესწავლაში ყველაზე შორს წავიდა, ამიტომაც ახლა ეს გეომეტრია მის სახელს ატარებს.
დემონსტრაცია ქალაქ ვეზულში
**ყვითელი ჟილეტების მოძრაობა** (ფრანგ. Mouvement des gilets jaunes) — საპროტესტო მოძრაობა საფრანგეთში, რომელიც დაიწყო 2018 წლის 17 ნოემბრის დემონსტრაციებით და მალევე გავრცელდა მეზობელ ქვეყნებში, როგორიცაა იტალია (იტალ. gilet gialli), ბელგია და ნიდერლანდები (ნიდერლ. gele hesjes).

პროტესტის მიზეზი გახდა საწვავის ფასის მატება, საარსებო მინიმუმის ზრდა და არაპროპორციული საგადასახადო რეფორმა, რომელიც მომიტინგეთა აზრით დააწვება საშუალო კლასებს, განსაკუთრებით სოფლის და პერიურბანულ დასახლებებში. მოძრაობის მონაწილეები მოითხოვენ ამ ცვლილებების (რეფორმის) შეჩერებას და პრეზიდენტ ემანუელ მაკრონის გადადგომას.

მოძრაობა კარგად იყო ხილვადი საფრანგეთის ქალაქებში, მაგრამ სოფლად უჩვეულო მობილიზებას ჰქონდა ადგილი. პროტესტის სიმბოლოდ შერჩეულ იქნა ყვითელი ჟილეტი, რადგან 2008 წლიდან ყველა მძღოლი ვალდებულია ავტომანქანაში ჰქონდეს მაღალი გარჩევადობის ჟილეტი ტრანსპორტის მართვისას. შედეგად, შუქამრეკლი ჟილეტები ფართოდ ხელმისაწვდომი, იაფი და სიმბოლური გახდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Aline Leclerc. „« Gilets jaunes » : anatomie d’une journée de colère". *Le Monde.fr* (ფრანგული). ციტირების თარიღი: 19 November 2018.
2. ↑  Willsher, Kim (16 November 2018). „'Gilets jaunes' protesters threaten to bring France to a standstill". *the Guardian* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 19 November 2018. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: `|dead-url=` (დახმარება)
3. ↑  Smith, Saphora (27 November 2018). „The Champs-Élysées in Paris became a blazing battleground. Here's why". *NBC News* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2 December 2018.
4. ↑  Alexis Spire (December 2018). „Aux sources de la colère contre l'impôt". *Le Monde Diplomatique* (ფრანგული). ციტირების თარიღი: 1 December 2018.
5. ↑  Aurélie Dianara (30 November 2018). „We're With the Rebels". *The Jacobin* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2 December 2018.
6. ↑  Associated Press (20 November 2018). „The Yellow Vests: Who they are and why their tax protest is a big deal". *The Mercury News*. ციტირების თარიღი: 21 November 2018.
**ოქტომბრის სახელობის პარკი** (რუს. Парк имени Октября) — კულტურისა და დასვენების პარკი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვის ოქტომბრის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

ოქტომბრის სახელობის პარკი დაარსდა 1971 წელს 7,2 ჰექტარის ფართობზე მდინარე ტემერნიკის ნაპირზე, პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს სარბენი ბილიკი, სავარჯიშო ტრენაჟორები, სამაგიდო ჩოგბურთის სათამაშო მოედნები, ასევე მოედანი, რომელიც გამოიყენება სპორტის სხვადასხვა სახეობებისათის, მათ შორის კალათბურთის, ხელბურთისა თუ ფეხბურთისათვის. 2013 წელს, პარკის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე კანალიზაციის ორი ხაზის საგანგებო მდგომარეობის საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო. იგი იყო არასასიამვნო სუნის გარცელებისა და ტერიტორიის სანიტარული დაბიძურებს მიზეზი. იმავე წლის ზაფხულში ხელახლა უნდა ჩამოყალიბებულიყო ქსელი. მოახდინეს კულტურსა და დასვენების პარკის 56-ე არმიის ქუჩის მხრიდან არსებული მთავარი შესასვლელის კიბეების რესტავრაცია. გაზაფხულის სეზონზე ოქტომბრის სახელობის პარკის ტერიტორიაზე დარგეს 40 ხე, მათ შორის ისეთი სახეობები როგორიცაა ცირცელი, იასამანი, იელი, იფანი და სხვა. 

ოქტომბრის სახელობის პარკი წარმოადგენს მოედანს, სადაც მიმდინარეობს კულტურულ-მასობრივი ღონისძიებები. აქ აღნიშნავენ დროშის დღეს, რუსეთის დღეს, გამარჯვების დღეს, ბავშვთა დაცვის დღეს და სხვა ღირსშესანიშნავ დღესასწაულებს. ზამთრის განმავლობაში კულტურისა და დასვენების პარკის ტერიტორიაზე იმართება საბავშვო საახალწლო დღესასწაულები.

სქოლიო
------

1. 1 2  Муниципальное бюджетное учреждение парк культуры и отдыха имени Октября.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-12. ციტირების თარიღი: 2017-11-09.
2. 1 2  В городской Думе состоялось заседание постоянной комиссии по жилищно-коммунальному хозяйству, благоустройству и экологии.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-11. ციტირების თარიღი: 2017-11-09.
3. ↑  Историческая справка Октябрьского района.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-31. ციტირების თარიღი: 2017-11-09.
**ნკომი** (ფრანგ. Lagune Nkomi) — ლაგუნა გაბონში. ის მდებარეობს ოგოუე-მარიტიმის პროვინციაში, ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, 210 კმ-ით სამხრეთით დედაქალაქ ლიბრევილიდან. ლაგუნა ნკომი მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრ სიმაღლეზე. რომლის ფართობი შეადგენს 462 კმ²-ს. მისი სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ შეადგენს 44,4 კმ-ს, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 58,3 კმ-ს.

კლიმატი ამ რაიონში ზომიერია. აქ ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 21 °С-ს. ყველაზე უფრო თბილი თვეა იანვარი, როდესაც საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 23 °C-ს, ხოლო ყველაზე უფრო ცივი აგვისტო — 17 °С. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 2050 მმ-ს. ყველაზე უფრო წვიმიანი თვეა ნოემბერი, საშუალოდ 310 მმ ნალექი, ხოლო ყველაზე უფრო მშრალი თვეა ივლისი, საშუალოდ 2 მმ ნალექი.

სქოლიო
------

1. ↑  Lagune Nkomi hos Geonames.org (cc-by); post uppdaterad 2012-01-18; databasdump nerladdad 2016-04-26
2. ↑  Viewfinder Panoramas Digital elevation Model. ციტირების თარიღი: 2015-06-21.
3. ↑  NASA. NASA Earth Observations Data Set Index.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-05-11. ციტირების თარიღი: 30 januari 2016.
4. ↑  NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-19. ციტირების თარიღი: 30 januari 2016.
**ნიუკომის პარადოქსი** — აზრითი ექსპერიმენტი, რომელიც 1960 წელს მოიგონა ფიზიკოსმა უილიამ ნიუკომმა (საიმონ ნიუკომის შვილიშვილმა). იგი გვთავაზობს თამაშს ორი მონაწილით — *წინასწარმეტყველითა* (რომელსაც უშეცდომოდ შეუძლია მომავლის განჭვრეტა) და უშუალოდ *მოთამაშით*.

აღწერა
------

წინასწარმეტყველი მოთამაშის წინ ორ ყუთს დებს — ღიასა და დახურულს. ღია ყუთში არის ათასი დოლარი, დახურულში — ან მილიონი დოლარი, ან არაფერი. მოთამაშეს შეუძლია აიღოს ან მხოლოდ დახურული ყუთი, ან ორივე ერთად. დახურული ყუთის შემცველობა დამოკიდებულია წინასწარმეტყველზე:

* თუკი იგი იწინასწარმეტყველებს, რომ მოთამაშე აირჩევს ორივე ყუთს, მაშინ დახურული ყუთი ცარიელი იქნება
* თუკი იგი იწინასწარმეტყველებს, რომ მოთამაშე აირჩევს დახურულ ყუთს, მაშინ მასში იქნება მილიონი დოლარი.

რომელი ყუთი უნდა აირჩიოს მოთამაშემ, რათა მიიღოს ყველაზე მეტი თანხა? მისთვის ცნობილია თამაშის პირობები, აგრეთვე ცნობილია, რომ ყუთების შემცველობა დამოკიდებულია წინასწარმეტყველებებზე; ერთადერთი, რაც მან არ იცის, — თუ რომელი წინასწარმეტყველება ითქვა ამ ორიდან.

ლიტერატურა
----------

* Мартин Гарднер. А ну-ка, догадайся! = Aha! Gotcha. Paradoxes to puzzle and delight. — М.: Мир, 1984. — С. 36-39. — 213 с.
**ნიუფაუნდლენდი** (ინგლ. Newfoundland) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია კანადაში XVII საუკუნეში.

ამ ძლიერი, წყლის მოყვარული ძაღლის წინაპრები დღეს უკვე გადაშენებული სენტ-ჯონის ძაღლებია. მან თანამედროვე სახე 100 წლის წინ მიიღო. შესაძლოა მის წინაპრებს შორის არის ჩრდილოეთ ამერიკის, ვიკინგების და პირენეული ჯიშების წარმომადგენლები. მეგობრული და დამთმობი ნიუფაუნდლენდი ოდესღაც ვირთევზაზე ნადირობისას გამოიყენებოდა - მას ნაპირზე გამოჰქონდა თევზით სავსე ბადეები და გადაჰქონდა ნავები. დღესდღეობით საფრანგეთში ნიუფაუნდლენდი ზღვაზე სამაშველო სამუშაოებში მონაწილეობს. ერთადერთი ნაკლი, რომელიც ამ კეთილ, მხიარულ ცხოველს ახასიათებს, არის წყალში მყოფი ყველა ადამიანის გადარჩენის დამოუკიდებელი სურვილი იმის მიუხედავად, ადამიანს უნდა თუ არა გადარჩენა.

ნიუფაუნდლენდის ბალანი ყავისფერი, ან შავია, მაგრამ ზოგჯერ ნაცრისფერიც გვხვდება. ნიუფაუნდლენდის ბალანი ხშირია და მოუხეშავი, სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა. ძალიან სქელი კუდი ხშირი ბალნითაა დაფარული. თვალები მუქია, მცირე ზომის. აქვს განიერი მასიური თავი კვადრატული დრუნჩით. ნიუფაუნდლენდი ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კეთილგანწყობილია ბავშვების მიმართ, ადვილად იწვრთნება, კარგად ეგუება ცივ კლიმატს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნიუფაუნდლენდი (ძაღლი)***

* ნიუფაუნდლენდი დაარქივებული 2014-11-12 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
ყველის რამდენიმე სახეობა
იმერული ყველი
**ყველი** — საკვები პროდუქტი, რომელიც აჭრილი რძისგან მზადდება. გამოყენებული რძე შეიძლება იყოს ძროხის, ცხვრის, თხის, კამეჩის, ან რომელიმე სხვა ძუძუმწოვრის. ყველი არის თეთრი ან ღია–მოყვითალო ფერის. შეიძლება ჰქონდეს ნასვრეტები.

არსებობს ყველის ასეულობით სახეობა, რომლებიც სხვადასხვა ტექნოლოგიით მზადდება. საქართველოში ოფიციალურად ყველის 14 სახეობაა დარეგისტრირებული: დამბალხაჭო, ჩოგი, ტენილი ყველი, კალტი, კობი, აჭარული ჩეჩილი, მესხური ჩეჩილი, სულგუნი, მეგრული სულგუნი, სვანური სულგუნი, გუდის ყველი, თუშური გუდა, იმერული და ქართული.

გაერთიანებული სამეფოს საცალო ვაჭრობის კვლევის ცენტრის მიერ ჩატარებული გამოკვლევის თანახმად, ყველის 4% ქურდბაცაცობის გამო იკარგება, რის გამოც იგი მსოფლიოში ყველაზე მოპარვადი საკვები პროდუქტია.

დამატებითი ინფორმაცია
---------------------

* რატომ უნდა მივირთვათ ყველი? mkurnali.ge
* ქართული ყველი forum.vinoge.com–ზე
* თუშური გუდის ყველი
* ქართული ყველისა და ღვინის შეხამების შესავალი

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული ყველის სახეობები, *Sputnik-Georgia.com*
2. ↑  Cheese Is Most Stolen Food Item, Says ReportCheese Most Stolen Food In The World
**ალგებრა** (არაბ.: الجبر, al-jabr) — მათემატიკის ერთ-ერთი დარგი, რომელიც სწავლობს სიდიდეებზე მოქმედებათა ზოგად კანონებს ამ სიდიდეების რიცხობრივი მნიშვნელობისაგან დამოუკიდებლად. ელემენტარული ალგებრა ხშირად საშუალო სკოლაში ისწავლება და იძლევა ალგებრაზე ზედაპირულ წარმოდგენას: რა ხდება როდესაც რიცხვები ერთმანეთს ემატება ან მრავლდება, როგორ ვიპოვოთ პოლინომიალები და მათი ფესვები.

ალგებრა გაცილებით ვრცელია ვიდრე ელემენტარული ალგებრა. ერთმნიშვნელოვნად რიცხვებზე მუშაობის ნაცვლად, შესაძლებელია მათი ჩანაცვლება სიმბოლოებითა და კრებითი ელემენტებით. გეომეტრიასა და ანალიზთან ერთად ალგებრა მათემატიკის სამი ძირითადი შტოდან ერთ-ერთია.

სახელწოდება
-----------

სიტყვა ალგებრა წარმოიშვა ხორეზმელი მათემატიკოსისა და ასტრონომის მუჰამედ ბენ მურა ალ–ხორეზმის (787—850) ტრაქტატის — „კიტაბ ალ–ჯაბრ ვალ მუკაბალას" გამოჩენის შემდეგ. ამ წიგნის სათაურიდან აღებულია ალ–ჯაბრ ტერმინი რომელიც შემდგომში იხმარება როგორც „ალგებრა".

ალგებრული ნიშნები
-----------------

XVI ს–მდე ალგებრას სიტყვიერად გადმოსცემდნენ. ასოითი აღნიშვნები და მათემატიკური ნიშნები თანდათან შემოიღეს. + და - ნიშნებს პირველად XVI–ში ვხვდებით. გერმანელ ალგებრაისტთა შრომებში, ცოტა მოგვიანებით, შემოდის გამრავლების x ნიშანი. გაყოფის ნიშანი (:) მხოლოდ XVII ს–ში იყო შემოღებული. XVI ს–ში ფრანგმა მეცნიერმა ფრანსუა ვიეტმა და მისმა თანამედროვეებმა დაიწყეს ასოების გამოყენება არა მარტო უცნობებისთვის, არამედ ნებისმიეპი რიცხვისთვისაც. ალგებრისთვის განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო XX საუკუნე, როდესაც შეიქმნა აბსტრაქტრული ალგებრა. თანამედროვე მათემატიკაში ალგებრის დომინატურ როლზე მიუთითებს ისეთი დარგების არსებობა როგორებიცაა ალგებრული გეომეტრია, ალგებრული ტოპოლოგია, ალგებრულ რიცხვთა თეორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX527665
* BNF: cb119308580 (data)
* GND: 4001156-2
* LCCN: sh85003425
* NDL: 00561221
* NKC: ph114025
* NLI: 000642157

 |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მათემატიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მათემატიკის მთავარი დარგები |
| --- |
|  |
| 
* ალგებრა
* უმაღლესი ალგებრა
* წრფივი ალგებრა
* ანალიზი
* ფუნქციონალური ანალიზი
* კომპლექსური ანალიზი
* რიცხვითი ანალიზი
* დიფერენციალური განტოლებები
* რიცხვთა თეორია
* დისკრეტული მათემატიკა
* სიმრავლეთა თეორია
* ლოგიკა
* კატეგორიათა თეორია
* გეომეტრია
* ალგებრული გეომეტრია
* ტოპოლოგია
* ალგებრული ტოპოლოგია
* დიფერენციალური ტოპოლოგია
* ალბათობის თეორია
* სტატისტიკა
 |

 |
ნორმანების დაპყრობები XII საუკუნეში
**ანგლო-ნორმანული ინგლისი** — ინგლისის ისტორიის პერიოდი მოიცავს 1066-1154 წლების პერიოდს. ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობიდან პლანტაგენეტთა (ანჟუელთა) გაბატონებამდე. 

ამ პერიოდის უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო ის რომ ნორმანი და ანგლო-საქსი ხალხი ერთხელ და სამუდამოდ შეერწყნენ ერთმანეთს. 1066 წლის 14 ოქტომბერს ნორმანდიის ჰერცოგმა ვილჰელმ II-მ (1035-1087 წწ.) გაიმარჯვა ანგლო-საქსებზე ჰასტინგზის ბრძოლაში და შემდეგ ექვს წელიწადში დაიპყრო მთელი ინგლისი. ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობის უარყოფითი მხარე იყო ის, რომ ქვეყანაში გაბატონდნენ ფრანგ-ნომანთა ბარონები. თავისუფალი გლეხები, ტანები კი იქცნენ ყმა გლეხებად. 1086 წლის მოსახლეობის აღწერის დროს შეიქმნა, საშინელი სამსჯავროს წიგნი. დადებითი იყო ის, რომ ინგლისი იქცა დეცენტრალიზირებულ სახელმწიფოდ, აშენდა მრავალი ციხესიმაგრე, მიწები დაურიგდათ ჰერცოგის ერთგულ დიდებულებს. უილიამი სიცოცხლის ბოლომდე ჰერცოგისა და მეფის წოდებასაც ატარებდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მისი მიწები ორმა უფროსმა ვაჟმა გაიყო. უილიამს ერგო ინგლისი, ხოლო რობერტს ნორმანდია. უილიამ II-ის (1087-1100 წწ.) უმცროსმა ძმამ ჰენრი I-მა (1100-1135 წწ.), 1106 წელს დაამარცხა რობერტ II (1087-1106 წწ.) და ნორმანდია შემოიერთა. 1135-1153 წლებში ინგლისში შინაფეოდალური არეულობა მიმდინარეობდა. ჰენრი I-ის შემდეგ გამეფდა მისი დის შვილი სტეფანი (1135-1154 წწ.), რაზეც უკმაყოფილება გამოთქვა ანჟუს გრაფმა ჯოფრუა პლანტაგენეტმა (ნორმანდიის ჰერცოგი 1144-1151 წწ.), ჰენრის ძმამ. მისი მეუღლე მატილდა 1139 წელს ინგლისში შეიჭრა და სტივენს შეებრძოლა. მდინარე ტემზის სამხრეთი მიწები მთლიანად აოხრდა. რამდენიმე სასტიკი ბრძოლის შემდეგ 1141 წელს მატილდამ იმარჯვა სტეფანზე და დაიკავა ლონდონი. თუმცა მეორე წელსვე იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა. 1144 წელს ანჟუს გრაფის არმიებმა ნორმანდია დაიპყრეს. 1154 წელს სტივენის სიკვდილის შემდეგ ანჟუს გრაფის ძემ ჰენრი II პლანტაგენეტმა (1133-1189 წწ.) ინგლისის ტახტი დაიკავა და სათავე დაედო პლანტაგენეტების დინასტიას.

ლიტერატურა
----------

* Crouch, David. *The Normans: The History of a Dynasty*. Hambledon & London, 2002.
* Loyd, Lewis C. *The Origins of Some Anglo-Norman Families*. (Harleian Society Publications, vol. 103) The Society, 1951 (Genealogical Publishing Co. 1980).
* *Regesta Regum Anglo Normannorum, 1066–1154*. (Henry William Davis & Robert J. Shotwell, eds) 4v. Clarendon Press, 1913 (AMS Press, 1987).
* Douglas, David C. *The Normans*, Folio Society, London, 2002.
* Villegas-Aristizabal, Lucas, "Anglo-Norman Involvement in the Conquest and Settlement of Tortosa, 1148–1180", *Crusades* vol. 8, 2009, pp. 63–129.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Index of Tenants-in-Chief and the Families Holding of Them in England, The Origins of Some Anglo-Norman Families, Lewis Christopher Loyd, Charles Travis Clay, David Charles Douglas, The Harleian Society, Leeds, 1951
**ანგლო-ეგვიპტური სუდანი** (არაბ. السودان الإنجليزي المصري) — პერიოდი სუდანის ისტორიაში (1899–1956), როდესაც ის ეგვიპის და გაერთიანებული სამეფოს კონდომინიუმს წარმოადგენდა.

ეგვიპტის ბრიტანული ოკუპაცია 1936წ წელს დასრულდა (სუეცის არხის ზონის გარდა). ამის მიუხედავად ბრიტანეთის ძალები განაგრძობდნენ სუდანში ყოფნას. ეგვიპტის მმართველები მოითხოვდნენ ბრიტანეთის ძალების სუდანიდან გასვლას და სუდანის კანონიერ მმართველად ეგვიპტის მეფის ფარუკის აღიარებას. ეგვიპტის 1952 წლის რევოლუციამ მისცა ბიძგი სუდანის საბოლოო დეოკუპაციას.

1953 წელს ეგვიპტეში მეფობის დასრულების შემდეგ მისი ახალი ლიდერები მუჰამედ ნაგიბი და გამალ აბდელ ნასერი თვლიდნენ, რომ სუდანის ოკუპაციის დასრულების ერთადერთი გზა ეგვიპტის მიერ მისი დამოუკიდებლობის აღიარებაა. 1954 წელს, ეგვიპტემ და ბრიტანეთმა სუდანის დამოუკიდებლობის აღიარებას მოაწერეს ხელი. შეთანხმების მიხედვით სუდანი სრულად დამოუკიდებელი 1956 წლის 1 იანვარს გახდა, რითიც დასრულდა მისი ეგვიპტის გავლენის ქვეშ ყოფნის 135 წელი და ბრიტანეთის ოკუპაციის 56 წელი.

სქოლიო
------

1. ↑  "Sudan Almanac 1951" Public Relations Department of the Sudan Government, McCorquedale & Co. Ltd. Khartoum, 1951, Page 52
**ანგლო-ზულუსური ომი** — 1879 წლის დაპირისპირება ზულუსის ტომებს და ინგლისს შორის, რომელიც ინგლისის გამარჯვებით, ზულუს ტომების მეთაურის ტყვედ ჩაგდებით და სახელმწიფოს ანექსიით დასრულდა.

ომის მიმდინარეობა
-----------------

1870 წელს ინგლისელებს სამხრეთ აფრიკაში ხელთ ეპყრათ ვრცელი ტერიტორიები, რომლებიც დაიპყრეს წინა წლებში, მკვიდრი აფრიკული ტომების გაჟლეტისა და ბურების კუთვნილი ტერიტორიების - კაპის და ნატალის მიტაცების გზით. მაგრამ ინგლისელები ამით არ დაკმაყოფილდნენ და ვრცელი მიწების დაპყრობას მიჰყვეს ხელი. ინგლისის გაბატონებულმა კლასებმა გადაწყვიტეს არა მარტო მთელი სამხრეთი აფრიკის ბატონ-პატრონი გამხდარიყვნენ, არამედ შეექმნათ ერთი მთლიანი აფრიკული კოლონიური იმპერიაა კაიროდან კეიპტაუნამდე.

1878 წელს ზულუსების ტომების უმაღლესი ბელადი ამ დროისთვის იყო კეჩვაიო, რომელიც პატრიოტული და სამხედრო-დიპლომატიური ნიჭით იყო დაჯილდოებული. ის აგრძელებდა მისი წინამორბედის ჩაკას საქმეს - ამჭიდროვებდა ტომებს, სასტიკად ებრძოდა ტომთა შუღლს, აძლიერებდა არმიის ბრძოლისუნარიანობას და ამტკიცებდა ქვეყნის თავდაცვას.იგი ბურების და ინგლისელების მეზობელი იყო, ისინი კი თანდათანობით ავიწროვებდნენ ზულუსების მიწა-წყალს და ტომების განადგურების გეგმებს აწყობდნენ. კეჩვაიოს მიერ ზულულენდში განხორციელებული სამხედრო, ადმინისტრაციული და სხვა ხასიათის ღონისძიებები თვითმხილველი ევროპელების განცვიფრებასაც კი იწვევდა.

1878 წლის დეკემბერში ინგლილსელებმა კეჩვაიოს მოთხოვეს არმიის დაშლა, ინგლისის რეზიდენტის მიღება და მისიონერთა საქმიანობის დაშვება. ბელადთა საბჭომ და კეჩვაიომ ერთსულოვნად უარყვეს ინგლისელთა თავხედური მოთხოვნები. ინგლისელმა კოლონიზატორებმა კი ეს ზულუსების ქვეყანაში შეჭრის საბაბად გამოიყენეს. თანამედროვე საბრძოლო იარაღით შეჭრილ აგრესორებს იმედი ჰქონდათ, რომ მოკლე დროში დაძლევდნენ ნახევრად უიარაღო, ნახევრად პრიმიტიული იარაღით მერძოლი ზულუსი ტომების წინააღმდეგობას, მაგრამ ვარაუდი არ გამართლდა, ზულუსებმა მომხდურ მტრებს გააფთრებული წინააღმდეგობა გაუწიეს და არაერთი სერიოზული მარცხი მიაყენეს მათ. ამ ბრძოლის პროცესში ზულუსების არმიამ ისეთი მაღალი საბრძოლო თვისებები, გმირობა, თავდადება და პატრიოტული სულისკვეთება გამოავლინა, რომ თვით კოლონიზატორთა განცვიფრებაც კი გამოიწვია. ფ. ენგელსმა მაღალი შეფასება მისცა ზულუსების ბრძოლისუნარიანობას, მათ თავდადებას და პატრიოტიზმს.

შედეგი
------

ინგლისელმა კოლონიზატორებმა მხოლოდ ხანგრძლივი სისხლისმღვრელი ბრძოლების, ათეული ათასი პატრიოტის მოსპობით, კეჩვაიოს ტყვეთ ჩაგდებით და ტომთა შორის შუღლის გაღვიძებით მოახერხეს ზულუს ტომების წინააღმდეგობის დაძლევა და ქვეყნის ანექსია. ეს მოხდა 1887 წელს, როცა კეჩვაიოს ყოფილი სახელმწიფო ნატალის კოლონიას შეუერთეს. მათ, ამასთან ერთად თავიანთ ბატონობას დაუმორჩილეს ინდოეთის ოკეანის სანაპირო ტერიტორიები მოზამბიკამდე, რითაც ბურებს წაართვეს ოკეანეზე გასვლის შესაძლებლობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Историческое общество Англо-зулусской войны (ინგლისური).
* История Англо-зулусской войны, автор Ян Найт დაარქივებული 2009-08-11 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური).
* Впечатления путешественников დაარქივებული 2007-11-01 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური).
| ფხენიანის მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა |  ჩრდილოკორეა |
| ქალაქი | ფხენიანი |
| გახსნის თარიღი | 6 სექტემბერი 1973 წ. |
| ხაზის სიგრძე | 22,5 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 16 (+1 დახურული) |
| ხაზთა რაოდენობა | 2 |
| მგზავრები დღეში |  |
| მგზავრები წელიწადში |  |
| ხაზების სქემა |
|  |

**ფხენიანის მეტროპოლიტენი** (კორ 평양 지하철) — ჩრდილოკორეის დედაქალაქ ფხენიანის მეტროსისტემა. მეტროპოლიტენი 1973 წლის 6 სექტემბერს გაიხსნა და კორეის ნახევარკუნძულზე პირველ მეტროდ შეიძლება ჩაითვალოს (რამდენადაც სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში მეტროპოლიტენი მომდევნო 1974 წელს გაიხსნა). მეტროს ორი ხაზი აქვს 22,5 კმ სიგრძეზე. 17-დან ერთ-ერთი სადგური, რომელიც კიმ ირ სენის მავზოლეუმთან ამოდიოდა, (მავზოლეუმის გახსნის შემდეგ) დაიხურა.

ისტორია
-------

ფხენიანის მეტროპოლიტენის მშენებლობა 1968 წელს დაიწყო. მდინარე ტედონგანის ქვეშ ხაზის გაყვანისას ძლიერი ავარია მოხდა; ზოგიერთი მონაცემებით, ასზე მეტი ადამიანი დაიღუპა. ტრასის ეს ნაწილი მას მერე აღარც დაუსრულებიათ, დღეისათვის მთელი მეტროქსელი მდინარის მარჯვენა ნაპირზეა განლაგებული.

სადგურები
---------

მსოფლიოში ყველაზე ღრმად მეტროპოლიტენი (სიღრმე 20—100 მ) სამხედრო მოსაზრებებით აშენდა. ფხენიანის მეტროპოლიტენის თავისებურებად სადგურის დამრეცი შესასვლელის არა ჭაღებით ან ვერტიკალური სანათებით განათება, არამედ ბალუსტრადის მნათი ნაწილებით განათება მიიჩნევა.

არც ერთი სადგური სახელწოდებას ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე არ ატარებს (ერთადერთია ამმხრიც მსოფლიოში), არამედ ამა თუ იმ დღესასწაულის და ჩუჩხეს ძირითადი პრინციპების დასახელებებს ატარებს. სადგურები მარმარილოს, ბარელიეფების და მოზაიკის გამოყენებით არის გაფორმებული სოციალისტური რეალიზმის სულისკვეთებით, არასტანდარტული განათება კი მოსკოვის სტალინისდროინდელი მეტროსადგურების მსგავსად არის გაკეთებული.

მგზავრობის ღირებულება
---------------------

ფხენიანის მეტრო - მსოფლიოში ყველაზე იაფია, მგზავრობა 5 ჩრდილოკორეული მიუანია ღირს, რაც დაახლოებით 5 თეთრის ტოლფასია ქართული ფულადი ექვივალენტით. ამასთან, ეს საფასური ხელმისაწვდომია თუ არა ჩრდილოკორეის ნებისმიერ მოქალაქისთვის, უცნობია.

თავისებურება
------------

ფხენიანის მეტროპოლიტენის ესკალატორი, რომელიც ბალუსტრადების მნათი ნაწილებიდან წამოსული შუქით ნათდება
ფხენიანში ექსკურსიის დროს უცხოელებს მხოლოდ ორ სადგურს — „ენგვანს" და „ფუჰინს" უჩვენებენ, სვხა სადგურების დათვალირებეა კი პრაქტიკულად შეუძლებელია.

ხაზები
------

| სადგური | ქართულად | გადაჯდომა |
| --- | --- | --- |
| #1 ჩოლიმას ხაზი |
| Pulgunbyol | *წითელი ვარსკვლავი* |
| Chonu | *კომრადი* | #2 Chonsung |
| Kaeson | *ტრიუმფული დაბრუნება* |
| Tongil | *ერთობა* |
| Sungni | *გამარჯვება* |
| Ponghwa | *შუქურა* |
| Yonggwang | *დიდება* |
| Puhung | *გამოცოცხლება* |
| #2 ჰიოქსნის ხაზი |
| Kwangbok | *აღორძინება* |
| Konguk | *ერის ფონდი* |
| Hwaggumbol | *ოქროს ნიადაგი* |
| Konsol | *შენება* |
| Hyoksin | *განახლება* |
| Chonsung | *ტრიუმფი* | #1 Chonu |
| Samhung | *სამი ბუმი* |
| Kwangmyong | *ნათება* |
| Rakwon | *სამოთხე* |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* ფხენიანის მეტროპოლიტენი საიტზე urbanrail.net დაარქივებული 2006-08-25 საიტზე Wayback Machine.
* პროექტი «ფხენიანის მეტრო http://-ზე
**ფრანჩესკა ანისი** (ინგლ. Francesca Annis; დ. 1945, 14 მაისი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი მსახიობი. იგი ცნობილია სატელევიზიო როლებით *Reckless* (1998), *ცოლები და ქალიშვილები* (1999), *მოტყუება* (2000) და *კრენფორდი* (2007). ექვსგზის BAFTA სატელევიზიო ჯილდოს ნომინანტი, მან მოიპოვა 1979 წლის BAFTA TV ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალის როლისთვის ITV სერიალისთვის Lillie. მისი ფილმებია: Krull (1983), Dune (1984), The Debt Collector (1999) და The Libertine (2004).

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

ანისი დაიბადა ინგლისელი მამის, ლესტერ უილიამ ენტონი ანისის (1914–2001) და ბრაზილიელ-ფრანგი დედის, მარიკიტა (მარა) პერსელის (1913–2009) ოჯახში. ორივე ოდესღაც მსახიობი იყო მარა სევე მომღერალიც იყო. მარიკიტა მდიდარი ბრაზილიელი ოჯახიდან იყო. ანისები გადავიდნენ ბრაზილიაში, როდესაც ფრანჩესკა ერთი წლის იყო და იქ გაატარა ექვსი წელი, ხოლო ინგლისში დაბრუნდნენ, როდესაც ის შვიდი წლის იყო. ბრაზილიაში გატარებული წლების გახსენებისას, მან აღწერა მისი მშობლები, რომლებიც მართავდნენ "ღამის კლუბს კოპაკაბანას სანაპიროზე", ხოლო დედამისი მარა "ასრულებდა ბლუზი მომღერალის როლს".

ანისმა მიიღო განათლება მონასტრის სკოლაში და სწავლობდა ადრეულ წლებში, როგორც ბალეტის მოცეკვავე, სწავლობდა რუსულ სტილში კორონას სცენის აკადემიაში. მას პროფესიონალურად მსახიობობა მოზარდობაში დაიწყო და მისი დებიუტი შედგა ფილმში „კატების ბანდა" (1959). მისი პირველი მთავარი როლი კინოში იყო ელიზაბეტ ტეილორის ხელახალი ფილმში კლეოპატრა (1963), რომელშიც ის 16 წლის ასაკში იყო, როცა ჯერ კიდევ რუსულ ბალეტს სწავლობდა.

პირადი ცხოვრება
---------------

ანისი იყო ფოტოგრაფ პატრიკ უაიზმენთან ურთიერთობაში, რომელიც დაიწყო 1974 წელს, ზრდიდა სამ შვილს, შარლოტას, ტარანს და ანდრეასს. ანისმა დაიწყო ურთიერთობა ჰამლეტთან, რალფ ფაინსთან 1995 წელს, 1997 წელს დაასრულა 23 წლიანი ურთიერთობა უაიზმენთან; თავის მხრივ, ფაინსი დაშორდა ოთხწლიან მეუღლეს, ალექს კინგსტონს. ამბობენ, რომ ანისმა "ბოდიში მოუხადა ვაისმენს" მათი განშორების გამო. ანისმა და ფაინსმა გამოაცხადეს დაშორება 2006 წლის 7 თებერვალს, 11 წლიანი ერთად ყოფნის შემდეგ, განშორების დროს, რომელიც აღწერილი იყო როგორც "საშინელი", მას შემდეგ რაც ჭორები ჰქონდათ რომანი რუმინელ მომღერალ კორნელია კრიზანთან.

64 წლის ასაკში, 2009 წელს The Telegraph-ის ტიმ ოლდთან ინტერვიუში, ანისმა აღწერა საკუთარი თავი, ვინც მიდრეკილია „დაივიწყოს ცუდი რამ, მე მათზე არ ვჩერდები. ვფიქრობ, „ოჰ, ეს, ცხოვრებაა. ძალიან მოკლე" და მიუხედავად იმისა, რომ მარტოხელა, მას "სჯობს ვინმესთან ყოფნა, ვიდრე მარტო" და თქვა: "ვფიქრობ, რომ უფრო სრულფასოვანი ცხოვრებით ცხოვრობ... სხვისი აზრი რაიმეზე - წიგნზე, კვებაზე, ბავშვები, ცხოვრება, გასეირნებაზე ფანტასტიკურია".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ფრანჩესკა ანისი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ფრანჩესკა ანისი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური)
სენპოლია
**ოთახის მცენარეები** — ბინებისა და საზოგადოებრივ დაწესებილებებში დეკორატიული მიზნით გამოზრდილი მცენარეები. ოთახის მცენარეებად შერჩეულია ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობის მცენარეები, რომლებიც მოიცავენ სხვადასხვა ოჯახის მრავალ სახეობას.

ოთახის მცენარეები იყოფიან *ლამაზად მოყვავილე* (ამარილისი, იელი, ოთახის ჟასმინი, უზამბრის ია და სხვა) და *დეკორატიულ-ფოთლოვან* (პალმა, მონსტერა, მირტი, დრაცენა, ფიკუსი, გვიმრა და სხვა) მცენარეებად. მცენარეს რგავენ თიხისა და პლასტმასის ქოთანში ან ხის კასრში.

მოვლის ძირითადი წესია: რეგულარული რწყვა, ზაფხულობით მინერალური სასუქების სუსტი ხსნარით გამოკვება, გაზაფხულზე ახალ მიწაში გადარგვა, ფოთლების რეგულარული შესხურება, ზაფხულში მორწყვა უმჯობესია საღამოს, ზამთარში — დილით, ოთახის ტემპერატურის წყლით, უმჯობესია წვიმის წყალი. ტროპიკული წარმოშობის მცენარე კარგად იტანს ოთახის მაღალ ტემპერატურას (20-25 °C), მაგრამ ჰაერის მაღალ ტენიანობასაც მოითხოვს. სუბტროპიკული სახეობები (დაფნა, მირტი, ოლეანდრე, ჩინური ვარდი და სხვა) ზამთარში დაბალ ტემპერატურასაც (10-12 °C) კარგად ეგუებიან.

ოთახის სამხრეთ ფანჯარასთან კარგად ხარობს უდაბნოს მცენარეები (კაქტუსები, აგავა, ალოე და სხვა), ხოლო ჩრდილოეთ ფანჯარასთან — სხვადასხვა სახის გვიმრა, წიწვიანი მცენარეები. გარემო პირობებისადმი ნაკლებად მომთხოვნ მცენარეებს - ხეშეშ ტყავისებრფოთლიანებს (ვეფხისტყავა, მონსტერა, პეპერომია, ფიკუსი, დრაცენა) იყენებენ დაწესებულებათა ინტერიერებში, საზოგადოებრივი შენობების გასალამაზებლად და სხვა. ოთახის მცენარეებად გამოყენებულია აგრეთვე ხვიარა, კიდული და ნაყოფის მომცემი მცენარეები (ასპარაგუსი, ჭორტანა, პეპერომია, ლიმონი, ყავის ხე და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *ხმალაძე ი.* ოთახის მეყვავილეობა, თბ. 1972
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 505.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ოთახის მცენარეები"** ვიკისაწყობში.
„**80 000 კილომეტრი წყალქვეშ**", ორიგინალური დასახელებაა „**20 000 ლიე წყალქვეშ**" (ფრანგ. Vingt mille lieues sous les mers) — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სათავგადასავლო ჟანრის რომანი, რომელიც პირველად 1870 წელს გამოიცა.

სიუჟეტი
-------

ზღვაში გამოჩნდება რვაფეხას მსგავსი, მაგრამ მასზე რამდენიმეჯერ დიდი არსება, რომელიც რამდენიმე გემს გაანადგურებს. იგი წყლის ურჩხული ჰგონიათ და მის მოსაკლავად ყველაფერს აკეთებენ. მის გასანადგურებლად აგზავნიან გემ „აბრაამ ლინკოლნს". ამ გემზე არის ბუნებისმეტყველების პროფესორი თავის რამდენიმე თანამგზავრთან ერთად. ისინი მოხვდებიან ამ რვაფეხის მსგავს არსებაზე. სინამდვილეში, იგი არაა წყალქვეშა ურჩხული. ის გემია, რომელსაც „ნაუტილუსი" ეწოდება. ეს გემი ყველასათვის კარგად ცნობილ კაპიტან ნემოს ეკუთვნის. ის ტყვეობაში ამყოფებს პროფესორ არონაკსსა და მის მეგობრებს და ეუბნება, რომ ვერასოდეს მოახერხებენ „ნაუტილუსიდან" გაღწევას. 

რომანში ბრწყინვალედაა აღწერილი წყალქვეშა სამყარო. პროფესორი არონაკსი თითქმის მსოფლიოში მდებარე ყველა ოკეანესა თუ ზღვას შემოივლის. მას ძალიან მოეწონება ეს ყველაფერი, თუმცა მაინც სურს, რომ ხმელეთზე მოახერხოს დაბრუნება და ამისათვის მუდამ გეგმებს აწყობს.

საბოლოოდ, იგი და მისი მეგობრები მოახერხებენ „ნაუტილუსიდან" დაღწევას, როცა გემი განადგურდება. ნაუტილუსს მთლიანად ზღვა შთანთქავს, ხოლო კაპიტანი ნემოს ბედი ბუნებისმეტყველების პროფესორისთვის უცნობი რჩება. 80 000 კილომეტრი წყალქვეშის გაგრძელებაა რომანი *საიდუმლო კუნძული*, რომელშიც კაპიტანი ნემოს ისტორია გრძელდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ***

* *Twenty Thousand Leagues under the Seas*, full text of the Oxford University Press edition and translation by Verne scholar, William Butcher (with an introduction, notes and appendices)
* *Twenty Thousand Leagues Under the Seas* დაარქივებული 2017-04-29 საიტზე Wayback Machine. , p.d. trans. by F. P. Walter prepared in 1991.
* „20,000 Leagues under the Sea" — Project Gutenberg-ზე, obsolete translation by Lewis Mercier, 1872
* *Twenty Thousand Leagues Under the Sea*, audio version (ფრანგული)
* Map the trajectory of *Nautilus*
* Manuscripts of *Twenty Thousand Leagues Under the Sea* in gallica.bnf.fr დაარქივებული 2014-04-12 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჟიულ ვერნი |
| --- |
|  |
| 
* *ხუთი კვირა საჰაერო ბურთზე* (1863)
* *მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისკენ* (1864)
* *დედამიწიდან მთვარემდე* (1865)
* *კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი* (1866)
* *კაპიტან გრანტის შვილები* (1868)
* *მთვარის გარშემო* (1870)
* *ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ* (1870)
* *ოთხმოცი დღე დედამიწის გარშემო* (1873)
* *საიდუმლო კუნძული* (1874)
* *თხუთმეტი წლის კაპიტანი* (1878)
* *მათიას შანდორი* (1885)
* *ყინულის სფინქსი* (1897)
 |

 |
„**ფიროსმანი**" — ორენოვანი, თურქულ-ქართული კვარტალური ჟურნალი. გამოდიოდა 2007–2010 წლებში სტამბოლში. მთავარი რედაქტორი ფარნა-ბექა ჩილაშვილი იყო. ამ ჟურნალს დიდი წვლილი შეჰქონდა თურქეთში საქართველოს ისტორიისა და კულტურის, ქართული ენის, ლიტერატურისა და ფოლკლორის პოპულარიზაციის საქმეში. ჟურნალში აისახებოდა სტატიები თურქეთის სხვადასხვა რეგიონებში არსებული ქართული სოფლების, ძეგლებისა და ადგილობრივი ქართველების კულტურისა და ტრადიციების შესახებ. ასევე განიხილბოდა საქართველოში მიმდინარე პროცესებიც. აღსანიშნავია ისიც, რომ ჟურნალის რედაქტორს ფარნა-ბექა ჩილაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ჟურნალების „მამულისა და „ჩვენებურის" გამოცემაშიც. რომლნიც ჟურნალ „ფიროსმანთან" ერთად დიდ როლს თამაშობენ თურქეთში ქართული დიასპორის გაერთიანებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალ „ფიროსმანის" ბოლო ნომერი დაარქივებული 2013-10-21 საიტზე Wayback Machine.
* ჟურნალ „ფიროსმანის" ნომრები - PDF ფორმატში

სქოლიო
------

1. ↑  ორენოვანი ჟურნალ „ფიროსმანის" პრეზენტაცია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2013-06-07.