recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ოლენა ტაირელი** (ინგლ. ) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის" პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში" და მოგვიანებით ჩნდება წიგნებში „მეფეთა ჯახი" (1998) და „ნადიმი ყვავებისთვის" (2005). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა დაიანა რიგიმ.

ლედი ოლენა ტაირელი იყო ტაირელის სახლის ხანდაზმული მატრიარქი და ამ სახლის უკანასკნელი ცნობილი ხელმძღვანელი. ლედი ოლენა, მთელი თავისი ცხოვრების მანძილზე შეთქმულებებში და ინტრიგებში ღებულობდა მონაწილეობას. იგი ასევე ცნობილი იყო თავისი ჭკუითა და სარკაზმით. ამ თვისებების გამო მას „**ეკლების დედოფალსაც**" ეძახდნენ. მრავალი თვალსაზრისით, ის იყო ტირელის სახლის დე ფაქტო ხელმძღვანელი ხუთი მეფის ომის დროს და როგორც ჩანს, დიდი გავლენა ჰქონდა რიჩზე. 

მთელი თავისი ოჯახი ბეილორის დიდი სეპტის აფეთქებას შეეწირა, რაც სერსი ლანისტერის მიერ იყო ორკესტრირებული, შურისძიების მიზნით გადაწყვიტა ტაირელების ძალა დეინერის ტარგარიენთან გაეერთიანებინა. როდესაც დეინერისმა გააგზავნა თავისი ძალების კასტერლის კლდის ასაღებად, ჯეიმი ლანისტერმა დაიპყრო ჰაიგარდენი. ოლენას შესთავაზეს უმტკინვეულო სიკვდილი და აიძულეს შხამის დალევა, თუმცა, სიკვდილამდე ცხადყო, რომ ის იყო ის, ვინც მოკლა მისი ვაჟი, ჯოფრი ბარათეონი, მეწამულ ქორწილში.

ბიოგრაფია
---------

ოლენა ტირელი იყო ლორდ ლუთორ ტირელის ქვრივი და მეის ტირელის დედა, ჰაიგარდენის ყოფილი ლორდის, სამხრეთის მცველის, ლორდ პარამაუნტის და ტირელის სახლის უფროსის დედა. ის იყო მისი შვილების, ლორასისა და მარგერის ბებია. იგი დაიბადა რედვაინში, სახლი ტაირელის ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ და ძლიერ ვასალს.

  

* ოლენა ტაირელის ბიოგრაფია
**დოდო მამფორია** (დ. 10 აგვისტო, 1929,  ხარაგაული) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
---------

1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1953-1956 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მ. წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის უნივერსიტეტის ასპირანტი ბიოქიმიის სპეციალობით; 1958-1968 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის ბიოქიმიის ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1968-1984 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ჰორმონული დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1984 წლიდან ი. ჟორდანიას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის ჰორმონული დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ბიოქიმიის, ენდოკრინოლოგიისა და რეპროდუქტოლოგიის პრობლემებს. ხელმძღვანელობდა ლაბორატორიის სამეცნიერო-პრაქტიკულ მუშაობას. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - 1962 წელს დაიცვა „ამონიაკის წარმოშობისა და აცილების გზების შესწავლა გულის კუნთში ექსპერიმენტული თირეოტოქსიკოზის დროს".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* ბიოქიმიკოსთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
* ენდოკრინოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
* საქართველოს ექიმთა ასოციაცია, წევრი

ჯილდოები
--------

* 1987 — შრომის ვეტერანის მედალი
* 1977 — სოციალისტურ შეჯიბრებაში გამარჯვებული
* 1977 — კომუნისტური შრომის დამკვრელის საპატიო წოდება

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 258

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ტაბატაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნისანი (თვე)** (ებრ. **נִיסָן** ებრაული კალენდარის სამოქალაქო წლის მეშვიდე თვე (მერვე თვე ნაკიან წლებში) და რელიგიური წლის პირველი თვე. სახელწოდება მომდინარეობს ბაბილონიდან. თორაში და ძველი აღთქმის ქართულ თარგმანებში ნისანის თვეს ეწოდება „აბიბი" (ან ავივი), რაც ნიშნავს *ქერის თავთავის მწიფობის დროს*. ესთერის წიგნში კი უკვე გვხვდება „ნისანი". ეს თვე დგება გაზაფხულის ბუნიაობის შემდეგ და გრიგორიანული კალენდარის მიხედვით მარტს ან აპრილს შეესაბამება.

ნისანის დღესასწაულები
---------------------

* **14 ნისანი** - მარხვა პირველშობილთა ხსნისათვის (თუ შაბათი დღე დაემთხვევა - 12 ნისანი)
* **15-21 ნისანი** - ფესახი (დამატებით 22 ნისანი ებრაული დიასპორისათვის)
* **27 ნისანი** - იომ ჰაშოა (თუ შაბათის დაემთხვა - 26 ან 28 ნისანი)

მნიშვნელოვანი თარიღები
----------------------

**7 ნისანი** (1273 ძვ.წ.) - მსტოვრები იერიხონში

> 
> მოსეს გარდაცვალებიდან (7 ადარი) 30 დღის შემდეგ იესო ნავეს ძემ ორი მსტოვარი გააგზავნა მდინარე იორდანეს გაყოლებით იერიხონისაკენ. მზვერავებს უნდა მოეგროვებინათ ინფორმაცია, რომელიც საჭირო იყო წმინდა საომარი მოქმედებებისათვის. იერიხონში მათ დაეხმარათ იქ მცხოვრები ქალი რახაბი.
> 
> 
> 

**10 ნისანი** (1274 ძვ.წ.) - მირიამის გარდაცვალება

> 
> მოსეს და მირიამი გარდაიცვალა 126 წლის ასაკში, 2487 წელს ებრაული კალენდრით, ეგვიპტიდან გამოსვლიდან 39 წლის შემდეგ და 1 წლით ადრე, ვიდრე ებრაელი ხალხი წმინდა მიწაზე დაბრუნდებოდა.
> 
> 
> 

**10 ნისანი** (1273 ძვ.წ.) - მდინარე იორდანეს გადალახვა

> 
> იესო ნავეს ძის მსტოვრები დაბრუნდნენ იერიხონიდან. ისრაელები დაიძრნენ, მათ წინაშე იორდანე გაიპო, ისე როგორც წითელი ზღვის წყალი გაიპო 40 წლის წინათ ეგვიპტიდან გამოსული მათი მამების წინაშე (იესო 4)
> 
> 
> 

**15 ნისანი** (1713 ძვ.წ.) - ისააკის დაბადება

> 
> უფალმა შესმინა აბრაამის ლოცვა და სარას შეეძინა ვაჟი ისააკი(დაბადება 21:1-6)
> 
> 
> 

**15 ნისანი** (1313 ძვ.წ.) - გამოსვლა

> 
> უფალმა ეგვიპტელთა მონობიდან გაათავისუფლა ებრაელი ხალხი და მოსეს წინამძღოლობით წმინდა მიწისაკენ დააბრუნა.
> 
> 
> 

**26 ნისანი** (1245 ძვ.წ.) - იესო ნავეს ძის გარდაცვალება

> 
> იესო ნავეს ძე (1355-1245 ძვ.წ.) იყო ებრაელთა წინამძღოლი მოსეს შემდეგ , იგი შეუძღვა წმინდა მიწაზე ებრაელ ხალხს.
> 
> 
> 

**28 ნისანი** (1273 ძვ.წ.) - იერიქიონის დაცემა

> 
> ისრაელის ხალხმა წმინდა მიწაზე დაიბრუნა პირველი ქალაქი - იერიხონი, ციხე-გალავანით იყო გამაგრებული. შვიდი დღის განმავლობაში ებრაელები მწყობრად უვლიდნენ გარს ქალაქის კედლებს და უკრავდნენ საყვირებს - სოფარს. მეშვიდე დღეს ქალაქის გალავანი ჩაოინგრა. (იესო .6)
> 
> 
> 

|  |
| --- |
| ებრაული კალენდრის თვეები |
| თიშრი | ხეშვანი | ქისლევი | ტევეთი | შვატი | ადარი | ნისანი | იარი | სივანი | თამუზი | ავი | ელული |
მინიტმენი (აშშ)
**საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტა** (**კბრ**) — შორი მოქმედების (5 500 კმ-ზე მეტი) იარაღი, რომელიც, როგორც წესი, მზადდება მოწინააღმდეგის ტერიტორიაზე ბირთვული საბრძოლო თავების მისატანად. მათი შორი მოქმედების რადიუსის და დამანგრეველი ძალის გამო სრულმასშტაბიანი ბირთვული ომის შემთხვევაში კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტები წარმოადგნენ ყველაზე უფრო დამანგრეველ ძალას.

დღესდღეობით ხუთ სახელმწიფოს აქვს საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტები: აშშ, რუსეთი, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი და ჩინეთი. ინდოეთს აქვს საშუალო მოქმედების ბალისტიკური რაკეტები და ამჟამად ქმნის საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკურ რაკეტებს (იგივე ეხება პაკისტანს). ჩრდილოეთ კორეასაც აქვს გარკვეული მიღწევები ამ სფეროში: 1998 და 2006 წელს მან გამოსცადა რაკეტები, თუმცა არცთუ ისე წარმატებულად.

1991 წელს აშშ და რუსეთი შეთანხმდნენ, რომ შეემცირებინათ ბირთვული რაკეტების რაოდენობა (შეთანხმება სტრატეგიული იარაღის შემცირების შესახებ).

ფრენის ფაზა
-----------

LGM-118 Peacekeeper
საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების შემთხვევაში ფრენის რამდენიმე ფაზა შეიძლება გამოიყოს:

აფრენა-გრძელდება 3-5 წუთი (მყარსაწვავიანი რაკეტებისათვის ნაკლები დროა საჭირო, ვიდრე თხევადსაწვავიანი რაკეტებისათვის). რაკეტების მიერ ამ დროს მიღწეული სიმაღლე არის 150-400 კმ მათი ტრაექტორიის მიხედვით, საწვავის გამოლევის შემდეგ ტიპური სიჩქარე — 7 კმ/წმ.

შუა ფაზა-გრძელდება 25 წუთი და წარმოადგენს სუბორბიტალურ ტრაექტორიას მაქსიმალური სიმაღლით 1 200 კმ. მის დროს საბრძოლო თავი შეიძლება დაიშალოს რამდენიმე დამოუკიდებელ საბრძოლო თავად, რომლებიც სხვადასხვა მიზანს ემიზნება. 

შესვლა-იწყება დაახლოებით 100 კმ სიმაღლეზე და გრძელდება 2 წუთი. საბრძოლო თავი მიზანს უახლოვდება 4 კმ/წმ სიჩქარით (პირველი საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტებისათვის ეს სიჩქარე 1 კმ/წმ ნაკლები იყო)
**ონტაკე** — სიმაღლით მეორე ვულკანი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. ადმინისტრაციულად მდებარეობს გიფუსა და ნაგანოს პრეფექტურების საზღვარზე, ქალაქ ნაგოიიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 100 კმ-ში, დედაქალაქ ტოკიოდან დასავლეთით დაახლოებით 200 კმ-ში. სიმაღლე 3067 მ.

აქტიური სტრატოვულკანია. ზამთარში თოვლით არის დაფარული. არის 5 კრატერული ტბა, რომელთაგან ერთი — ნი-ნო-იკე ზღვის დონიდან 2905 მ სიმაღლეზეა და იაპონიის უმაღლესი მთის ტბაა. ფერდობები ტყითაა შემოსილი. პოპულარული ტურისტული ობიექტია. ონტაკე — წმინდა მთაა. 

ადრე ონტაკე ჩამქრალ ვულკანად მიაჩნდათ, თუმცა 1979 წლის ოქტომბერში მომხდარმა ამოთხევებმა სიტუაცია შეცვალა, როდესაც ვულკანმა მთლიანობაში 200,000 ტონა ფერფლი ამოაფრქვია. 1984 და 1991 წლებში მოხდა უმნიშვნელო ამოფრქვევები. შედარებით მნიშვნელოვანი იყო 2007 წლის ამოფრქვევა.

უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 2014 წლის 27 სექტემბერს. 5 საათის განმავლობაში დაფიქსირდა 313 ვულკანური მიწისძვრა. სტიქიის ზონაში 250-მდე ადამიანი იყო ჩარჩენილი, თუმცა მაშველებმა მათი უმეტესობის გადარჩენა მოახერხეს. ამასთან, მაშველებმა იმ ალპინისტებს მიაკვლიეს, რომლებიც ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად, დაკარგულად მიიჩნეოდნენ. ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად დაიღუპა 4 ადამიანი და 8 დაშავდა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ონტაკე***

სქოლიო
------

1. ↑  ონტაკე — ენციკლოპედია ბრიტანიკა(ინგლისური)
2. ↑  ონტაკე — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა დაარქივებული 2014-10-02 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
3. ↑  Giappone: erutta il vulcano Ontake, si contano un morto e oltre 30 feriti gravi იტალიური. TGcom24.
4. ↑  ვულკანის ამოფრქვევამ 30 ალპინისტი იმსხვერპლა
5. ↑  იაპონიაში ვულკანი ონტაკე ამოიფრქვა
6. ↑  იაპონიაში ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად დადასტურდა ოთხი ადამიანის გარდაცვალება. Газета.Ru (2014-09-28).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-28. ციტირების თარიღი: 2014-09-28.
7. ↑  იაპონიაში ვულკანი ონტაკე იფრქვევა: 8 ადამიანი დაშავდა, თვითმფრინავები იცვლიან მარშრუტს. NEWSru.com (2014-09-27).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-28. ციტირების თარიღი: 2014-09-28.
**ნინო ფაილოძე** (დ.1960, ფოთი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, მეცნიერი,ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2006), პროფესორი(2006).

1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტრექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი, 2006 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი საერთაშორისო ეკონომიკის სპეციალობით.

1982-1984 წლებში მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „მიონში" ინჟინერ-ტექნოლოგად, 1984-1991 წლებში ავტომატიკისა და ჰიდრავლიკის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ინჟინრად, ხოლო 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში აღრიცხვა-ანგარიშების განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად. პარალელურად, ის პედაგოგიურ საქმიანობასაც ეწევა: 2004-2006 წლებში უფროსი მასწავლებელი იყო ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტზე. 2005 წლიდან კი საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ-სოციალური ფაკულტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის მართვის დეპარტამენტში კითხულობს სალექციო კურსს: „ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლებში", „ფინანსურ აღრიცხვაში", „კომპიუტერული ინფორმაციული სისტემების აუდიტში", „აღრიცხვა და აუდიტის კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში". ეწევა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას, გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო სტატიები და სახელმძღვანელოები. აქტიურად მონაწილეობს ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციებში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბ. 2008, გვ. 153-154

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ფაილოძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი** (ესპ. Archipiélago de Sabana-Camagüey) — კუნძულთა ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში, კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ. არქიპელაგი ვრცელდება მატანსასის, ვილია-კლარას, სანქტი-სპირიტუსის, სიეგო-დე-ავილისა და კამაგუეის პროვინციების ჩრდილოეთით. ისაზღვრება ატლანტის ოკეანის წყლებითა და ნიკოლასისა და ძველი ბაჰამის სრუტეებით. 

კუნძულთა ჯგუფი ვრცელდება ჩრდილო-დასავლეთიდან (იკაკოსის ნახევარკუნძულიდან) სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ (ნუევიტასის ყურემდე) დაახლოებით 475 კმ-ზე. არქიპელაგის საერთო ფართობია 75,000 კმ². საბანა-კამაგუეის არქიპელაგი მოიცავს 2517 რიფსა და კუნძულს. დასავლეთ ნაწილს შეადგენს ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგი, რომელიც აერთიანებს მცირე კუნძულებს: კაიო-კოკოს, კაიო-გილერმოს, კაიო-რომანოსა და სხვა. 

მარჯნის რიფები და პლაჟები ხელს უწყობენ ტურიზმის განვითარებას.

სქოლიო
------

1. 1 2  Mapping Interactivo.  (March 2005)Mangroves variability in the Sabana-Camaguay Archipellago.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-08. ციტირების თარიღი: 2007-10-16.
2. ↑  Environment Cuba. Sabana-Camaguey Project.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-07-07. ციტირების თარიღი: 2007-10-13. (ესპანური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ნიტრატები, ნიტრილები,** ან **ნიტრიტები**. |

**ნიტრიდები** — აზოტის ნაერთები ელექტროდადებით ელემენტებთან, უმთავრესად ლითონებთან. აღნაგობისა და თვისებების მიხედვით განასხვავებენ ნიტრიდების სამ ჯგუფს: იონურს (პერიოდული სისტემის I და II ჯგუფის ლითონთა ნიტრიდები), კოვალენტურსა (არალითონთა, აგრეთვე {\displaystyle {\ce {Al}}}, {\displaystyle {\ce {Ga}}}, {\displaystyle {\ce {In}}}, {\displaystyle {\ce {Tl}}}-ის ნიტრიდები) და ლითონისებრს (გარდამავალ ლითონთა ნიტრიდები). კოვალენტური ჯგუფის ნიტრიდები დიელექტრიკები ან ნახევრად გამტარებია. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბორის ნიტრიდი. გარდამავალ ლითონთა ნიტრიდები არასტექიომეტრიული ნაერთებია; მათთვის დამახასიათებელია მაღალი ქიმიური მდგრადობა, მაღალი ელექტრო- და თბოგამტარობა, სიმტკიცე და სხვ. ლითონის ზედაპირზე ნიტრიდები წარმოიქმნება აზოტის ან ამიაკის მოქმედების შედეგად 500–900°C ტემპერატურაზე. ლითონის ნაკეთობა, რომელსაც ნიტრიდული დანაფარი აქვს, უფრო გამძლე, ცვეთა- და კოროზიამედეგია. ნიტრიდების ნაკეთობებს იყენებენ მაღალ ტემპერატურულ ტექნიკაში, ენერგეტიკაში, კოსმოსურ ტექნიკაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 444.
საბას დროშა
საბას გერბი
საბას მდებარეობა კარიბებში
**საბა შენ ოკეანიდან ამოიზარდე** — კარიბებში მდებარე კუნძულ საბას ეროვნული სიმღერა, რომელიც არის ნიდერლანდების სპეციალური მუნიციპალიტეტი. ჰიმნი დაიწერა 1960 წელს დომინიკელი ქრისტინა მარია ჯურისენის მიერ.

ტექსტი
------

### ინგლისური ტექსტი

Saba, you rise from the ocean,  

With Mountain and hillside so steep,  

How can we reach you to greet you,  

Isle of the sea, rough and deep.  

Come, let us look at the rowers  

with faces so placid and calm,  

Guide us now safe through the breakers,  

take us ashore without harm.

*Chorus:*

Saba, Oh Jewel most precious,  

In the Caribbean sea.  

Mem'ries will stay of thy beauty,  

Though we may roam far from thee.

Saba, oh pearl of the ocean,  

Friendly and lovely, though small,  

Do not forget to be grateful,  

To God the creator of all.  

He in his goodness will guide you  

and bless you in every part,  

Making you always most precious  

Saba, so dear to my heart.

*Chorus:*

Saba, Oh jewel most precious,  

In the Caribbean Sea.  

Mem'ries will stay of thy beauty,  

Though we may roam far from thee. [1]

### ნიდერლანდური თარგმანი

Saba, u stijgt uit de oceaan,  

Met Berg en helling zo steil,  

Hoe kunnen wij u bereiken om u te begroeten,  

Eiland van de zee, ruw en diep.  

Kom, laat ons kijken naar de roeiers  

met gezichten zo vredig en kalm,  

Leid ons nu veilig door de branding,  

neem ons aan wal zonder kwaad.

*Koor:*

Saba, Oh meest kostbare Juweel,  

In de Caraïbische zee.  

Herinneringen van uw schoonheid zullen blijven,  

Hoewel wij ver van u vandaan kunnen dwalen.

Saba, oh parel van de oceaan,  

Vriendelijk en behaaglijk, hoewel klein,  

Vergeet niet om dankbaar te zijn,  

Voor God de schepper van alles.  

Hij in zijn goedheid zal u leiden  

en u zegenen in elke rol,  

U altijd het meest kostbaar makend  

Saba, zo dierbaar in mijn hart.

*Koor:*

Saba, Oh meest kostbare juweel  

In de Caraïbische Zee.  

Herinneringen van uw schoonheid zullen blijven,  

Hoewel wij ver van u vandaan kunnen dwalen.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბა (კუნძული)

სქოლიო
------

1. ↑
ონორე მირაბო
**ონორე გაბრიელ მირაბო** *რიკეტი* (დ.9 მარტი, 1749, ბინიონი, ქ. ნემურის ახლოს — გ. 2 აპრილი, 1791, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, გრაფი, საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე.

მარკიზ დე მონიეს ცოლთან ერთად საზღვარგარეთ გაქცევის შემდეგ "პიროვნების შეურაცხყოფისათვის" 1776 დაუსწრებლად სიკვდილი მიუსაჯეს, მაგრამ შემდეგ 1785 წელს ამნისტიით პარიზში დაბრუნდა. 1789 აირჩიეს გენერალური შტატების დეპუტატად მარსელისა და ექსის მესამე წოდებიდან. იყო ფეოდალური აბსოლუტისტური რეჟიმის მტერი, დაუნდობლად ამხელდა მას, მაგრამ რევოლუციური მასების როლის ზრდასთან ერთად თანდათან კონსერვატორულ პოზიციებზე გადავიდა და მსხვილი ბურჟუაზიის(რომელიც ცდილობდა რევოლუციის განვითარების შეჩერებას)ლიდერი გახდა. მან საიდუმლო კავშირი დაამყარა სამეფო კართან (1790 აპრილი). დიდი გასამრჯელოსა და თავისი უზომო ვალის გადახდის საფასურად მირაბო სამეფო კარის საიდუმლო აგენტი გახდა. რევოლუციის წინაშე მისი ღალატი მხოლოდ მონარქიის დამხობის (1792 წლის 10 აგვისტო) შემდეგ გამომჟღავნდა, ამიტომ დიდი პატივით პანთეონში დაკრძალული მირაბოს ნეშტი სენ-მარსოს გარეუბანში, დამნაშავეთა სასაფლაოზე, გადაიტანეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 9.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნინო კლოპოტოვსკაია** (დ. 31 დეკემბერი, 1941 — გ. 30 აპრილი, 1995) — გეოგრაფი და გეოლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1973).

ბიოგრაფია
---------

ნინო კლოპოტოვსკაიამ დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი გეოგრაფიის სპეციალობით 1963 წელს. 1958–61 წლებში მუშაობდა VII რაიონის ექსპედიციაში (მოსკოვის ფილიალი); 1961–80 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის მეოთხეული გეოლოგიის განყოფილების თანამშრომელი, 1974 წლიდან უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი.

სადანდიდატო დისერტაცია დაიცვა მოსკოვში 1973 წელს თემაზე: „კავკასიონის მთიანი მხარეების სპორა-მტვრიან სპექტრთა ფორმირების ძირითადი კანონზომიერებანი". 1980 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. მისი გამოკვლევების ძირითად მიმართულებას წარმოადგენდა ჰალინოლოგიური მეთოდის გამოყენება მთიანი მხარეების პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციებისათვის, კერძოდ, კავკასიის მეოთხეული პერიოდის სხვადასხვა ქრონოლოგიური დონეების (ეოპლეისტოცენიდან ჰოლოცენის ჩათვლით) პალეობოტანიკური და პალეოკლიმატური პირობების გაშიფვრა (ამოცნობა).

გამოქვეყნებული აქვს 65 სამეცნიერო ნაშრომი. ბოლო პერიოდში იგი მუშობდა ზედა პლეისტოცენური გამყინვარების (მაქსიმალური აცივების პერიოდი 18000 წლის წინათ) პალეოგეოგრაფიული სურათის აღდგენაზე რელიქტური ფლორის ადგილსამყოფლების გავრცელების მიხედვით.

იგი მოხსენებებით გამოდიოდა მსოფლიოს არაერთ ქვეყანაში (ინდოეთი, უნგრეთი, ესპანეთი, ჩინეთი და სხვა), სადაც გამოქვეყნებულია მოხსენებების სრული ტექსტები. იყო რამდენიმე სამეცნიერო საზოგადოების წევრი და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეოთხელი პერიოდის შემსწავლელი კომისიის სწავლული მდივანი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
|  |
| --- |
| ნაწილი სერიისა |
| ზოოლოგია |
|  |
| 
ზოოლოგიის დარგები
ანთროპოლოგია · ანთროზოოლოგიააპიოლოგია · არაქნოლოგიაანთროპოდოლოგია · კეტოლოგია კონხიოლოგია · ენტომოლოგიაეთოლოგია · ჰელმინთოლოგიაჰერპეტოლოგია · იქთიოლოგიამალაკოლოგია · თერიოლოგიამირმეკოლოგია · ნემატოლოგიანეიროეთოლოგია · ორნითოლოგიაპალეოზოოლოგია · პლანქტოლოგიაპრიმატოლოგია · ზოოარქეოლოგიაზოოსემიოტიკა
 |
| 
ცნობილი ზოოლოგები
კარლ ერნსტ ფონ ბერირიჩარდ ბენკსი · ჟორჟ კიუვიე ჩარლზ დარვინი · ჟან-ანრი ფაბრი უილიამ კირბი · კარლ ლინე კონრად ლორენცი · თომას სეი იაკობ ფონ იქსკიულიალფრედ რასელ უოლესი *მეტი...*
 |
| 
ზოოლოგიის ისტორია
დარვინამდელი · დარვინის შემდგომიზოოლოგიის ქრონოლოგია
 |
|   |
| ცხოველების პორტალი · ბიოლოგიის პორტალიკატეგორია |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**ორნითოლოგია** — ზოოლოგიის ერთ-ერთი დარგი, რომელიც სწავლობს ფრინველებს. მათ ეკოლოგიას, სისტემატიკას, ქცევებს, ხმებს, მიგრაციებს და სხვა. ტერმინი „ორნითოლოგია" შემოიღო იტალიელმა ბუნებისმეტყველმა ულისე ალდროვანდიმ XVI საუკუნის ბოლოს. ორნითოლოგიის ისტორია იწყება ძვ. წ. IV საუკუნეში და უკავშირდება არისტოტელეს სახელს, რომელმაც თავის „ცხოველთა ისტორიაში" აღწერა 170 ფრინველი. I-II საუკუნეებში ფრინველთა შესახებ ბევრ ცნობას ვხვდებით გაიუს პლინიუს უფროსის, შუა საუკუნეებში — ფრიდრიხ II ჰოენშტაეფენის თხზულებებში. XVI-XVII საუკუნეებში გამოქვეყნდა რამდენიმე შემაჯამებელი ხასიათის თხზულება. თანამედროვე მეცნიერულ ნომენკლატურისა და კლასიფიკაციის საფუძვლები მოცემულია კარლ ლინეს „ბუნების სისტემაში" (I გამოცემა, 1735). ჟორჟ ბიუფონმა გამოსცა მსოფლიოს ფრინველთა მიმოხილვა (ტ. 1-10, 1770-1778). აღწერილობითი ხასიათის ნაშრომები ჭარბობდა XIX საუკუნის II ნახევრამდე. 1859 წელს ჩარლზ დარვინმა გამოაქვეყნა ნაშრომი გალაპაგოსის მთიულებზე, შექმნა, ორგანული სამყაროს ევოლიციური თეორია, რომელმაც სტიმული მისცა გამოკვლევებს ფილოგენიასა და შედარებით მორფოლოგიაში.

საქართველოს ფრინველებზე მნიშვნელოვანი ცნობები დაგვიტოვეს გ. რადემ, კ. სატუნინმა. პირველი ქართული მეცნიერული ნაშრომი ორნითოლოგიაში ეკუთვნის პ. საყვარელიძეს, რომელმაც 1913 წელს გამოსცა სტატია ქართლის ფრინველებზე. მნიშვნელოვანი ნაშრომები აქვთ ი. ჩხიკვიშვილს, ა. ჯანაშვილს, ლ. ჩინჩალაძეს, რ. ჟორდანიას, მ. კუტუბიძეს. 1973 წლიდან თსუ-ში იკითხება ორნითოლოგიის კურსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Lewis, Daniel. *The Feathery Tribe: Robert Ridgway and the Modern Study of Birds.* Yale University Press. Forthcoming March 26, 2012. .
* *Ornithologie* (1773–1792) Francois Nicholas Martinet Digital Edition Smithsonian Digital Libraries
* List of oldest ornithological organisations in the world
* History of ornithology in North America დაარქივებული 2007-05-20 საიტზე Wayback Machine.
* History of ornithology in China დაარქივებული 2008-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* Hill ornithology collections
* Robert Ridgway's *A Nomenclature of Colors* (1886)[*მკვდარი ბმული*] and *Color Standards and Color Nomenclature* (1912)[*მკვდარი ბმული*] - text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library
ოროჩების საცხოვრებლის ადგილიმდებარეობა იაპონიის ზღვის მახლობლად 1851 წლის რუკის მიხედვით
**ოროჩები** — ხაბაროვსკის მხარის მკვიდრი მოსახლეობა. ოროჩებს აკუთვნებენ ტუნგუს-მანჯურიულ სამხრეთულ (მანჯურიულ) ქვეჯგუფს.

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ოჩორებს ეკავა ვრცელი ტერიტორია იაპონიის ზღვის სანაპიროზე — დე კასტრიდან ჩრდილოეთით მდინარე ბოტჩის სათავემდის სამხრეთით. აქ იყო ოჩორების 47 მუდმივი დასახლება (გასსა), თითოეულ მათგანში ცხოვრობდა 2-3 ოჯახობა (15-18 ადამიანი). XIX საუკუნის დასასრულს ოროჩები გადასახლდნენ ამურსა და ხუნგარზე. შედეგად ჩამოყალიბდა ხუთი ტერიტორიული ჯგუფი, განსხვავებულნი კულტურის განსაკუთრებულობით: ამურის, ხუნგარიის, ტუმინის, პრიმორიის (ხადინსკაის) და კოპინის.

ამჟამად ოჩორები ცხოვრობენ უმეტესწილად ხაბაროვსკის მხარის სავგავანისა და ვანინის რაიონებში. პატარა ჯგუფი ცოხვოვრობს კომსომოლსკისა და პრიმორისკის მხარეშიც.

1989 წლის სსრკ-ის საყოველთაო აღწერის მიხედვით საქართველოში 1 ეთნიკურად ოროჩი ცხოვრობდა[1].

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Orochis
* Ethnologue link

სქოლიო
------

1. ↑  სსრკ-ის საყოველთაო აღწერა 1989 - საქართველოს სსრ
**საბაილის ციხე** (აზერ. Bayıl qalası) — ციხე, რომელიც აშენდა შირვანშაჰი ფარიბურზ III-ის ბრძანებით 1234 წელს. ეს ციხე განლაგებულია ბაილოვზე ბაქოს მახლობლად აზერბაიჯანის ერთ-ერთ კუნძულზე. შემდგომ ამ ციხეს უწოდებდნენ საბაილის ციხეს, შაჰრი საბას, შაჰრი ნაუს, წყალქვეშა ქალაქს, ქარავან-სარაის, ბაილოვოს ქვებს და ა.შ.

თქმულებებით მოცული ციხე ბოლო დრომდე წყლით იყო დაფარული და განლაგებული იყო 350 მეტრის დაწორებით ნაპირისგან. ქვის ფილები 70/25-30 სმ. სისქით რელიეფური ორნამენტებით აღმოჩენილი იქნა 1939 წლის ექსპედიციისას.

2000 წლების ბოლოს წყლის დონის დაკლების შედეგად გამოჩნდა ციხის ზედა პირი. არქეოლოგების მიერ წყლიდან ამოღებული ქვები გამოფენილია შირვანშაჰების სასახლეშირვანშაჰების სასახლის ტერიტორიაზე. წყლიდან ამოღებული იქნა 706 ფილა, რომელზეც გამოსახულია ცხოველები, მცენარეები და ასევე არაბული დამწერლობა. ასევე აღმოჩენილია 12 ფილა ხალხის პორტრეტული გამოსახულებით. ერთ-ერთ ასეთ ქვაზე გამოხატულია შირვანშაჰი, რომლის მმართველობის დროსაც იქნა აშენებული ეს ციხე.

ციხე აშენდა ხუროთმოძღვარ ზეინადინ იბნ აბუ რაშიდ შირვანის მიერ. ციხის დაგეგმარება წააგავს არასწორ მართკუთხედს, რომლის ჩრდილო ნაწილი გაწელილია და სიგრძეში 180 მეტრს, ხოლო სიგანეში 40 მეტრს აღწევს. ციხის ასეთი ფორმა განპირობებულია კუნძულის ფორმით, რომელზეც არის ციხის საძირკველი. ციხეს გარს ერტყმოდა 1,5-2 მეტრის სისქის კედელი 15 კოშკით, რომელთაგანაც 3 იყო მრგვალი, ხოლო დარჩენილი 12 კი — ნახევრადმრგვალი.

ლიტერატურა
----------

* Jonathan M. Bloom, Sheila Blair. The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. — Oxford University Press, 2009. — Т. 2. — С. 240. — 513 с. — ISBN 9780195309911.

სქოლიო
------

1. ↑  Замок, которого нет ~ Роза ветров[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Бабаев К. Баиловские камни // Наука и жизнь. — 1989. — № 4. — С. 40.
**ნოსი-ბე** (მალაგ. Nosy Be, თარგმანში — «*დიდი კუნძული*») — კუნძული მადაგასკარის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროსთან, ადმინისტრაციულად შედის ანცირანანის პროვინციაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის რუკა
ფართობი — 312 კმ², ეს არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულია მადაგასკარის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროსთან. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 26 კმ-ს, ხოლო სიგანე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დაახლოებით 20 კმ-ს. გეოლოგიურად წარმოადგენს ვულკანურ წარმონაქმნს, რომლის უმაღლესი წერტილი იმყოფება ზღვის დონიდან 450 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს მადაგასკარიდან 8 კმ-ში.

კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ჩამოყალიბებულია ლუკუბეს რეზერვატი. კუნძულის ბინადრები არიან — შავი ლემური (*Eulemur macaco*), პანტერისმსგავსი ქამელეონი-ფურციფერი (*Furcifer pardalis*), ასევე კუნძულის ენდემები — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ქამელეონი — *Brookesia minima* და მსოფლიოში ყველაზე პატარა ბაყაყი — *Stumpffia pygmaea*, რომელიც ასევე გვხვდება მეზობელ ნოსი-კომბას კუნძულზე.

ისტორია
-------

ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობების გარდა, კუნძულზე მდებარეობს მაროდოკა — ნანგრევები ოკეანის სანაპიროზე. ითვლება, რომ ეს XVII-XVIII საუკუნეების შენობების ნარჩენებია, რომლებიც გემის ჩაძირვას გადარჩენილი ინდოელი ზღვაოსნების აშენებულია. ანდუანიში შენარჩუნებულია 1855 წელს აშენებული ძველი ციხე და კოლონიალური ფრანგული კვარტალი.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობა — 73 010 ადამიანი (2013 წელი), მათგან დაახლოებით 30 ათასი ცხოვრობს ქალაქ ანდოანიში.

ტურიზმი
-------

კუნძული ნოსი-ბე — ტურისტების მიერ ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მეტად მონახულებადი ადგილია მადაგასკარზე. კუნძულზე მოქმედებს აეროპორტი ფასენი, რისი მეშვეობითაც აქ ჩამოდის ტურისტების დიდი ნაწილი. კუნძულზე ასევე ჩამოსვლა შეიძლება ნავებით ანკიფიდან.

სქოლიო
------

1. ↑  Global Volcanism Program. Nosy-Be.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-19. ციტირების თარიღი: 2015-09-15.
2. ↑  Tim Flannery and Peter Schouten, Astonishing Animals: Extraordinary Creatures and the Fantastic Worlds They Inhabit. New York: Atlantic Monthly Press, 2004. Page 126—127
„დეტინეცი", რუს. «Детинец» (ნოვგოროდის კრემლი)
**ნოვგოროდის მიწა** (რუს. Новгоро́дская земля́ ან რუს. Земля́ Новгоро́дская) — კიევის რუსეთის (შემდგომში კი მოსკოვის სახელმწიფოს) შემადგენლობაში ერთ-ერთი უდიდესი სახელმწიფო-ტერიტორიული ერთეული, (1708 წლამდე) რომლის ცენტრი ნოვგოროდში იყო. ოქროს ხანის დროს მისი საზღვარი გადიოდა თეთრ ზღვაზე, ხოლო აღმოსავლეთით ურალის მთებზე. დღეისათვის მთლიანად შედის რუსეთის ფედერაციის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში.

ნოვგოროდის ფეოდალური რესპუბლიკის უმაღლეს ორგანოს წარმოადგენდა ვეჩე, რომელიც ბოიართა რიგებიდან ირჩევდა მმართველ პირებს („პოსადნიკი", „ტისიაცკი") და არქიეპისკოპოსსაც კი (1156 წლამდემდე). დიდი უფლებებით სარგებლობდა არქიეპისკოპოსი, რომელიც განაგებდა ხაზინას, საგარეო საქმეებს, სამართალს და სხვა საკითხებს. პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობდნენ ვაჭარ-ხელოსნებიც, რომელიც თავისი გაერთიანებები ჰქონდათ. ვეჩე იწვევდა მთავარსაც (მეტწილად ვლადიმირის სამთავროდან), რომელსაც სარდლის მოვალეობა ეკისრებოდა, მაგრამ ომის დაწყებისა და ზავის დადების უფლება მას არ ჰქონდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფსკოვის რესპუბლიკა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 460.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Infoplease: Novgorod History
* The fall of Great Novgorod დაარქივებული 2012-10-10 საიტზე Wayback Machine.
* Swedish Viking role in Novgorod დაარქივებული 2004-08-17 საიტზე Wayback Machine.
**ოროვანდი** (ლათ. Arctium) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 1–3 მეტრამდე, უხვად დატოტვილი, სქელი ხორცოვანი ფესვით. ფოთლები დიდია, მორიგეობით განლაგებული. ყვავილები იისფერ-მეწამული, შეკრებილია ბურთისებრ კალათებში, საბურველის ფოთოლაკები კაუჭისებურადაა წამახვილებული და ადვილად ეკვრება სხვადასხვა ზედაპირს; ბურთისებრი კალათები შეკრებილია საერთო ფარისებრ ყვავილედში. ცნობილია 10-მდე სახეობა. ჩვეულებრივ, რუდერული და სარეველა მცენარეებია. გავრცელებული არიან ევრაზიისა და აფრიკის (განსაკუთრებით ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნების) ზომიერად თბილ და სუბტროპიკულ ოლქებში; რიგი სახეობები შეტანილია სხვა არატროპიკულ ქვეყნებში, სადაც ველურ ბუნებაში გავრცელდნენ. ოროვანდი გვხვდება მთების ტყიან ფერდობებზე, მდინარეთა ხეობებში, ნაკადულების ნაპირებზე, ნათესებში, ანეულებში, ნაგვიან ადგილებში, საცხოვრებელთან ახლოს, გზების გასწვრივ, ბაღებში. ყველაზე მეტად ცნობილია აბლაბუდისებრი (*A. tomentosum*) და დიდი ოროვანდი (*A. lappa*). ყველა სახეობა ადვილად წარმოქმნის ჰიბრიდებს, კარგი თაფლოვანი მცენარეებია და საკმაოდ ძველი დროიდან სამკურნალო მცენარეებად იყენებენ ხალხურ მედიცინაში. ფესვები შეიცავს ინულინს და სხვა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს, მისი ნაყენი თმების გამაგრებისათვის გარეგანი მოხმარების საშუალებაა; წყლიანი ნაყენი და ნახარში გამოირჩევა თმის ცვენის საწინააღმდეგო, შარდ- და ოფლსადენი მოქმედებით. ოროვანდის ახალგაზრდა ფესვები და ყლორტები საკვებად ვარგისია.

სქოლიო
------

1. ↑  burdock — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *Чернева О. В.* Лопух // Большая российская энциклопедия. т. 18. — М. 2011. — стр. 36.
**რადამა II** (დ. 23 სექტემბერი, 1829 — გ. 12 მაისი, 1863, [სავარაუდოდ]) — რანავალუნა I-ის ვაჟი და მემკვიდრე. მადაგასკარის მეფე 1861-დან 1863 წლამდე, რომელიც, პრაქტიკულად მთელ კუნძულს აკონტროლებდა. რადამა II-ის მმართველობა, მიუხედავად მისი ხანმოკლეობისა, გადამწყვეტი ეტაპი იყო მადაგასკარის სამეფოს ისტორიაში. დედამისის, დედოფალ რანავალუნა I-ის 33 წლიანი მტკიცე და გარკვეულწილად მძიმე მმართველობის შედეგად, მადაგასკარმა წარმატებით შეინარჩუნა საკუთარი პოლიტიკური და კულტურული დამოუკიდებლობა ფრანგული და ბრიტანული გავლენისაგან. დედოფლის იზოლაციონიზმისა და ქრისტიანობის დევნის პოლიტიკის გაუქმებითა და რელიგიური თავისუფლების მხარდაჭერით, მადაგასკარი კვლავ გაიხსნა ევროპელთათვის. 1855 წელს, ჯერ კიდევ რანავალუნას მმართველობისას, რადამას მიერ ფრანგ მეწარმე ჟოზეფ-ფრანსუა ლამბერტთან საიდუმლოდ დადებული ლამბერტის ქარტიის პირობების თანახმად, ფრანგებს გადაეცათ დიდი ფართობის შემოსავლიანი მიწების ექსპლუატაციისა და სხვა მომგებიანი პროექტების განხორციელებისა თუ რესურსების გამოყენების ექსკლუზიური უფლება, რაც, მოგვიანებით, მადაგასკარზე ფრანგული პროტექტორატის დამყარების პრეტენზიის, ხოლო 1896 წელს მისი კოლონიად გადაქცევის საბაბი გახდა.

დრამატული განსხვავება რანავალუნას იზოლაციურ და მისი ვაჟის პრო-ევროპულ პოლიტიკას შორის ტრადიციული სოციალურ-პოლიტიკური მდგომარეობისათვის მნიშვნელოვანი საფრთხის შემცველი აღმოჩნდა. რადამას აბსოლუტიზმის მიერ მინისტრების რჩევების უგულვებელყოფით გატარებულმა რეფორმებმა საბოლოოდ, ისინი მეფის წინააღმდეგ განაწყო. პრემიერ-მინისტრის, რაინივუნინაჰიტრინიუნის მოწყობილი ამბოხების შედეგად 1863 წლის 12 მაისს რადამა II დაახრჩვეს. მინისტრების თანხმობით, ტახტი მისმა ცოლმა რაბოდომ დაიკავა რასუხერინას სახელით. ხალხს აუწყეს, რომ რადამამ თავი მოიკლა, თუმცა მალევე გავრცელდა ხმები, რომ ის ცოცხალი იყო და ტახტის დაბრუნებისათვის ემზადებოდა. არსებობს გარკვეული ვერსიები, რომ მეფე მართლაც გადარჩა და კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში იმალებოდა.

ლიტერატურა
----------

* Françoise Raison-Jourde, Bible et pouvoir à Madagascar au 19e siècle, Karthala, Paris, 1991, 848 pages.
* Raymond Delval, Radama II, prince de la renaissance malgache, 1861-1863, Éditions de l'École, Paris, 1972, 959 pages.
* R.P. Henry de Régnon, Madagascar et le roi Radama II, Paris, 1863, 204 pages.

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რადამა II***

1. ↑  Delval, Raymond (1972). Radama II, prince de la renaissance malgache: 1861–1863 (in French). Paris: Éditions de l'École.
2. ↑  Delval, Raymond (1972). Radama II, prince de la renaissance malgache: 1861–1863 (in French). Paris: Éditions de l'École.
3. ↑  Chapus, G.S.; Mondain, G. (1953). *Un homme d’etat malgache: Rainilaiarivony* (ფრანგულად). Paris: Editions Diloutremer.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იმერინის მონარქები |
| --- |
|  |
| 
ანდრიანამპუანიმერინა · რადამა I  · რანავალუნა I  · რადამა II · რასუხერინა · რანავალუნა II · რანავალუნა III |

 |
**ნორფოლკ ტერიერი** (ინგლ. Norfolk Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში შუა საუკუნეებში.

ნორვიჩ ტერიერს, რომელიც ოფიციალურად 1932 წელს აღიარეს დიდ ბრიტანეთში, შეიძლება ჰქონდეს როგორც მდგრადი, ასევე დაშვებული ყურები. სწორედ ეს გახდა იმის საბაბი, რომ1965 წელს დაშვებული ყურების მქონე ძაღლებმა დამოუკიდებელი ჯიშის - ნორფოლკ ტერიერის სტატუსი მიიღეს. გარეგნულად (ყურების გამოკლებით, წარმოშობით, ხასიათით, სამუშაო თვისებებით ნორფოლკ ტერიერი არაფრით განსხვავდება ნორვიჩ ტერიერისგან. ნორფოლკი ძალიან კარგი პატარა ძაღლია, რომლებისთვისაც, დიდი ტერიერების მსგავსად, დამახასიათებელია ნებისმიერ მოწინააღმდეგეზე თავდასხმის და განადგურების სურვილი. კატასთან ნორფოლკის (ისევე როგორც სხვა ტერიერების) გაცნობა უნდა მოხდეს ძალიან ფრთხილად, რომ მან შეძლოს თავისი ბუნებრივი ინსტინქტების მოთოკვა. 

მშვიდი და ძლიერი ნორფოლკი ძალიან კარგი კომპანიონი და მოდარაჯეა, პირველივე საეჭვო ხმაურის, ან უცნობი ადამიანის გამოჩენის შემთხვევეაში ის დაუყოვნებლივ იწყებს ყეფას. ის კარგად გრძნობს თავს ქალაქშიც და სოფელშიც: ინტენსიური ფიზიკური ვარჯიშისთვის მას პატარა ბაღიც ეყოფა. ნორფოლკ-ტერიეს აქვს უხეში, მავთულისებრი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ჟღალი, ჟღალი შავით, ნაცრისფერი თეთრით და რომელსაც განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. კარგად უძლებს სიცივეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნორფოლკ-ტერიერი***

* ნორფოლკ ტერიერი დაარქივებული 2014-10-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ნუნუ გაბუნია** (დ. 18 ივლისი, 1941, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი და მომღერალი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1977), საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2011)

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1941 წლის 18 ივლისს ქალაქ თბილისში. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი (ალექსანდრე შარვეზაშვილის კლასი), 1970 წელს-თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტი (ვ. დავიდოვას კლასი). ვოკალური ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ სტაჟირებას გადიოდა მოსკოვის დიდ თეატრში 1961–1968 წლებში მუშაობდა საბავშვო მუსიკალური გადაცემების რედაქტორად; 1971 წლიდან იყო საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის ორკესტრის სოლისტი; შექმნილი აქვს: ნაწარმოებები მუსიკალური თეატრისათვის – საბავშვო ოპერა „შემოდგომიდან გაზაფხულამდე" (1969, ორ ნაწილად), ოპერეტა „ნანა მღერის სიყვარულზე" (1969, სამ ნაწილად), სამნაწილიანი ოპერეტა (1980); საესტრადო სიმღერები (ასზე მეტი) – „მეორე ლეგენდა" (აკაკი გელოვანის სიტყვებზე), „იავნანა" (დ. გვიშიანის სიტყვებზე), „სიმღერა თბილისზე" (ბ. აბაშიძის სიტყვებზე), „საახალწლო" (მიხეილ ქვლივიძის სიტყვებზე), „სიმღერა სამშობლოზე", „სიმღერა იეთიმ გურჯზე", „სალაღობო", „ჩემი თბილისი", „10 ლირიკული სიმღერა" (1980, კრებული), „4 სიმღერა საქართველოზე" (1983), „6 ლირიკული სიმღერა" (1983); საბავშვო სიმღერები (60-ზე მეტი); მუსიკა სპექტაკლებისათვის (1963, თბილისის თოჯინების თეატრი, 1967, საგარეჯოს დრამატული თეატრი, 1968, თელავის დრამატული თეატრი, 1972–1976 წლები, ახალციხის დრამატული თეატრი) და ანიმაციური ფილმებისათვის („მონადირე" (1968), „ლურჯა" (1973), „სახლობანა" (1975), „ბულბულის იუბილე" (1978); მის სიმღერებს ასრულებენ ცნობილი საესტრადო მომღერლები; რამდენიმე სიმღერა წლის საუკეთესო სიმღერად დასახელდა (1974). 2011 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება. 2012 წელს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ გაიხსნა ნუნუ გაბუნიას ვარსკვლავი.

ლიტერატურა
----------

* Композиторы и музыковеды грузии. – тб. 1984. - გვ. 90

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნუნუ გაბუნია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* ნუნუ გაბუნია [დაარქივებული]— ეროვნული ფილმოგრაფია
* ნუნუ გაბუნია საიტზე Discogs

სქოლიო
------

1. ↑  ნუნუ გაბუნია. info.codna.ge. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2019.
2. ↑  ნუნუ გაბუნია - კომპოზიტორი. easterfestival.ge. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2019.
3. ↑  ნუნუ გაბუნია. fortuna.ge. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2019.
4. ↑  თბილისის საპატიო მოქალაქეები. თბილისის მერიის ოფიციალური საიტი. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2019.
5. ↑  კომპოზიტორ ნუნუ გაბუნიას ვარსკვლავი გაიხსნა. old.1tv.ge (30 ნოემბერი, 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-04. ციტირების თარიღი: 4 ივნისი, 2019.
**„შპს პრიმა აუდიტი"** — აუდიტორული კომპანია, რომელმაც საქმიანობა 2007 წლის 11 ოქტომბრიდან დაიწყო და მოღვაწეობის რამდენიმეწლიანი პერიოდის მანძილზე სხვადასხვა სახის მომსახურება გაუწია 120-ზე მეტ ბიზნეს-კომპანიას, მათ შორის ისეთ სტრატეგიულად მნიშვნელოვან საწარმოებს, როგორებიცაა შპს „ენგურჰესი", სს „საქრუსენერგო", შპს „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი", შპს „თბილისის სატრანსპორტო კომპანია", შპს „სოკარ გაზი-საქართველო", შპს „საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაცია", შპს „ვარდნილჰესების კასკადი", სსიპ „საქენერგოგენერაცია", შპს „ჯეოჰოსპიტალი", სს „ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრი", შპს „საქტელერადიოცენტრი", ჩხოროწყუს მარტვილის მუნიციპალიტეტები და სხვა. 

დაარსების დღიდან, აუდიტორული კომპანია „პრიმა აუდიტს" დაინტერესებულ პირებს აწვდის შემდეგი სახის მომსახურებებს: ფინანსური ანგარიშგების აუდიტი; საგადასახადო აუდიტორული შემოწმება; მენეჯმენტის აუდიტი; ბუღალტრული აღრიცხვა; საშემფასებლო მომსახურება; ბიზნესის და მოქალაქეების სამართლებრივი მომსახურება; ბიზნესის მართვა, ანალიზი, ეკონომიკური კვლევები და მონიტორინგი; სატრეინინგო მომსახურება და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სასწავლო ცენტრი „პრიმა აუდიტი"
**ნოსირის ნამოსახლარი** — ბრინჯაოსა და ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ნოსირში, მდინარე ტეხურის მარცხენა ნაპირას (სენაკის მუნიციპალიტეტი). გათხარეს 1967-1970 წლებში (ხელმძღვანელი დ. ქორიძე) და 1971-1977 წლებში (ხელმძღვანელი ე. გოგაძე). ნოსირის ნამოსახლარის ნაწილი მდინარეს გაუნადგურებია, შესწავლილია სამოსახლო ბორცვი (დაახლოებით 2000 მ2), რომელიც კოლხეთის დაბლობის გორანამოსახლარების (დიხა გუძუბა, ნაოხვამუ და სხვა) ტიპს განეკუთვნება. მასზე დადგენილია 4 კულტურული ფენა: I და II (ძვ. წ. II ათასწლეულის II მეოთხედი), III და IV (ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარი — I ათასწლეულის დასაწყისი). სამოსახლოს ცენტრში თავდაპირველად აგებული ყოფილა ხელოვნური შემაღლება - ხის ძელებით ნაგებ დიდი ჯარგვალის ტიპის ნაგებობაზე დაყრდნობილი თიხაზვინული. I ფენაში გამოვლინდა ხის შენობები. აქვ მოპოვებულია ძვლისა და კაჟის იარაღები, საოჯახო-სამეურნეო დანიშნულების ქვის ნივთები (ხელსაფქვავები, სანაყები და სხვა), მცენარეულის (ვაზის, წაბლის, თხილის) ნაშთები, მარცვლეულის ნარჩენები, საქონლის ძვლები და სხვა. II ფენა ძლიერი ნახანძრალის ნაშთებს შეიცავდა. შეიმჩნევა კერამიკის ევოლუცია. I და II ფენები გამოირჩევა ორნამენტის მრავალფეროვნებით (ღარული, გრავირებული და რელიეფური სახეები). III კულტურულ ფენაში ნაპოვნია დიდი რაოდენობით კერამიკა, ცხოველის ძვლები, საოჯახო დანიშნულების ქვის ნივთები, აგრეთვე ბრინჯაოს ბრტყელი ცული, საჭრეთლი, დანისპირი და სხვა. ბორცვის განაპირა ადგილებში დადგენილია IV კულტურული ფენა. სათავსები ნაგები ყოფილა ძვლებით (ჯარგვალური წყობის კედლები) ან წნულებით (ფაცხის ტიპისა). შნობები განლაგებული იყო ტერასულად, თიხაზვინულის საფუძველზე. ნოსირის ნამოსახლარზე ნაპოვნია სქლად გამოთლილი და თხელი (ყავრის მსგავსი) ფიცრები. ნოსირის ნამოსახლარის მოსახლეობა ეკუთვნოდა მიწათმოქმედ საზოგადოებას, სადაც განვითარებული იყო მესაქონლეობა და ხელოსნობის დარგები.

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე ე.* კოლხეთის ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის ნამოსახლართა კულტურა, თბ. 1982;
* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიური ექსპედიციები, ტ. 1-5, თბ. 1969-1977;

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 481.
**პრიმატები** (ლათ. Primates) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 13-15 სმ-დან 175 სმ და მეტს, მასა 60-100 გრ-დან 180 კგ აღწევს. აქვთ კარგად განვითარებული ხუთთითიანი კიდურები. ცერი მოძრავია და დანარჩენ თითებს უპირისპირდება. თითის ბოლო ფალანგებზე არის ფრჩხილები (გამონაკლისია ტუპაიები). აქვთ ლავიწი, იდაყვი და სხივის ძვლები ერთმანეთს არ ეზრდება. ბეწვი უმეტესად სქელია, კარგად განვითარებული, ნახევრად მაიმუნებს თივთიკიც აქვთ. შეფერილობაში უმეტესად კაშკაშა ტონები ჭარბობს. თვალბუდეები საფეთქლის ფესოსაგან გამოყოფილია ძვლოვანი რგოლით ან ტიხრით. ნახევრად მაიმუნების თავის ტვინი თითქმის მოკლებულია ღარებსა და ხვეულებს, კარგადაა განვითარებული ყნოსვის წილანები, ნახევარსფეროები ნათხემს მხოლოდ ნაწილობრივ ფარავენ. მაიმუნებისა და ადამიანის ტვინის ნახევარსფეროები, რომლებიც მთლიანად ფარავენ ნათხემს, მრავალრიცხოვან ღარებსა და ხვეულებს შეიცავენ. ყნოსვის წილანები სუსტადაა გამოხატული, მხედველობის მიდამოები კარგად განვითარებულია. პრიმატებს უმეტესად ბინოკულარული (მაიმუნებისა და ადამიანის, ამის გარდა, ფერადიც) მხედველობა აქვთ. თავის ტვინის ძლიერი განვითარების გამო ტვინის ქალას მოცულობა დიდია. ქალას სახის ნაწილი დაგრძელებულია. კბილების სისტემა ჰეტეროდონტული (საჭრელები, ეშვები, მცირე და დიდი ძირითადი კბილები) და დიფიოდონტურა (სარძევე და მუდმივი კბილები). ადამიანსა და ცხვირვიწრო მაიმუნებს 32 კბილი აქვთ, ნახევრად მაიმუნების უმეტესობას და კაპუცინისებურებს — 36. პრიმატებს აქვთ ნაღვლის ბუშტი, კარგად განვითარებული ბრმა ნაწლავი. უმდაბლესი პრიმატის საშვილოსნო ორრქიანია, უმაღლესისა — მარტივი. პრიმატების უმრავლესობის პლაცენტა დისკოიდურია.

თანამედროვე პრიმატებს ყოფენ 2 ქვერიგად: უმდაბლესი პრიმატები ანუ ნახევრად მაიმუნები (Prosimii) და უმაღლესი პრიმატები ანუ მაიმუნები (Anthropoidea). მათში გაერთიანებულია 12 ოჯახის 57 გვარი და 200 სახეობა. გავრცელებული არიან უმთავრესად აფრიკაში (მადაგასკარის ჩათვლით), აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში (გიბრალტარში).

პრიმატები ბინადრობენ უმთავრესად ხეებზე. (ბაბუინები, ზოგიერთი ტუპაია და ლემური — ძირითად მიწაზე). აქტიური არიან დღისით. ტერფმავალი ცხოველებია, ქმნიან ჯოგებს; იშვიათად გვხვდებიან წყვილებად ან ერთეულებად. იკვრბრბიან შერეული საკვებით, უფრო მცენარეულობით, იშვიათად მწერებსაც ჭამენ. მრავლდებიან მთელი წლის მანძილზე. შობენ ერთ ნაშიერს, უმდაბლესი პრიმატები — 2-3 ნაშიერს.

ნამარხი ადამიარების მსგავსი მაიმუნები ცჰნდებიან მხოლოდ ოლიგოცენურ ეპოქაში. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს დრიოპითეკების სხვადასხვა სახეობათა ნაშთები, რომლებიც ევროპის მიოცენურ ნალექებშია ნაპოვნი. მათ ადამიანის მსგავსი ადამიანებისა და ადამიანის საერთო წინაპრად მიიჩნევენ.

პრიმატების პრაქტიკული მნიშვნელობა შედარებით მცირეა, თუმცა აბორიგენები მრავალი მათგანის ხორცს საკვებად იყენებენ. ტყავისაგან სხვადასხვა ნაკეთობას ამზადებენ. მაიმუნებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ბიოლოგიური და სამედიცინო ექსპერიმენტებისთვის. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის „წითელ წიგნში".

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.* ხერხემლიანთა ზოოლოგია, გამოც. მე-3, თბ. 1956;
* *Вебер М.* Приматы, [пер. с нем.], М. - Л. 1936; Жизнь животных, т. 6, М. 1971.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 191.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პრიმატები***
**საბჭოების სახლი** (რუს. Дом Советов) — ადმინისტრაციული შენობა დონის როსტოვის ცენტრში, კიროვის რაიონში. შენობაში განთავსებულია როსტოვის ოლქის ადმინისტრაცია. შენობა აგებულია საბჭოთა კონსტრუქტივიზმის სტილში. მისი დაპროექტება და მშენებლობა მიმდინარეობდა 1935-1956 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სახლის მშენებლობა შეჩერებული იყო. სარემონტო-აღდგენითი საქმიანობა მიმდინარეობდა 1950-იან წლებში, ხოლო ფასადის ნაწილი დასრულდა 1968 წელს. საბჭოების სახლის საერთო მოცულობაა 370 ათასი კუბური მეტრი, რის მიხედვითაც იგი ერთ-ერთი უდიდესუი ნაგებობაა ჩრდილოეთ კავკასიაში და ყველაზე დიდი ადმინისტრაციული შენობა სამხრეთ რუსეთში.

აღწერა
------

საბჭოების სახლი მდებარეობს დონის როსტოვის ისტორიულ ცენტრში, საბჭოების მოედანზე. ორიგინალურ პროექტში გათვალისწინებული იყო 1 000 ოთახი, საკონფერენციო დარბაზი, სასადილო, ფოსტა, საპარიკმახერო, ბუფეტი, სტამბა და სხვა მომსახურება. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაგებობა ძლიერ დაზიანდა. რვასრათულიანმა შენობამ ნაწილობრივ დაკარგა თავისი თავდაპირველი სახე. შეიცვალა ფასადი. ფასადის ახალი ვარიანტის ავტორები იყვნენ არქიტეტორები ვლადიმირ გრიგორი და ვლადიმირ სიმონოვიჩი.

ისტორია
-------

დონის როსტოვის საბჭოების სახლის პროექტი შემუშავდა 1929-1934 წლებში არქიტექტორ ილია გოლოსევის მიერ. დონის როსტოვში ახალი მშენებლობისათვის გამართულ პროექტების კონკურსზე ილია გოლოსევის პროექტმა დაიკავა მეორე ადგილი. ადმინისტრაციული კორპუსისათვის შერჩეულ ადგილზე 1930 წლამდე იდგა ალექსანდრე ნეველის ტაძარი. 1935 წელს ჩაუყარეს საძირკველი. მშენებლობა მიმდინარეობდა არასაკმარისი ტემპით და უკვე 1941 წელს დასრულდა. გერმანელების რუსეთში შემოჭრამდე ჯერ კიდევ არ იყო დასრულებული ცალკეული სამუშაოები, თუმცა შენობა ნაწილობრივ ექსპლუატაციაში იყო შესული.

სქოლიო
------

1. 1 2  Советский конструктивизм. Rostov-Region. ციტირების თარიღი: 2017-02-17.
2. ↑  Максим Штаханов. Архитектура Ростова-на-Дону советского периода. ციტირების თარიღი: 2017-02-17.
3. ↑  Вера Волошинова. Ростов-на-Дону: Дом Советов. Portalus. ციტირების თარიღი: 2017-02-17.
**საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი**— ლექსიკონი, რომელიც გამოსცა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 1987 წელს, მომზადდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მონაწილეობით. 

სარედაქციო საბჭო: ირაკლი აბაშიძე (თავმჯდომარე), ალექსანდრე კობახიძე, ქეთევან ლომთათიძე, ა. საყვარელიძე, ც. ცერცვაძე, მ. ჭაბაშვილი. რედაქტორები: შუქია აფრიდონიძე, თ. ზურაბიშვილი.
ლექსიკონის მიზანია გეოგრაფიულ სახელთა სწორი ქართული დაწერილობის დანერგვა. იგი გათვალისწინებულია გეოგრაფების, კარტოგრაფების, უმაღლესი და საშუალო სკოლის მასწავლებლების, გამომცემლობათა მუშაკების, ჟურნალისტებისათვის და დაინტერესებულ მკითხველთა ფართო წრისათვის.

გამოცემა მოიცავს უმნიშვნელოვანესი გეოგრაფიული ობიექტებისა და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების სახელწოდებებს (დაახლოებით 9 300 ერთეული).

ლექსიკონი მოამზადა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სატრანსკრიფციო ჯგუფმა ივანე გიგინეიშვილის, მ. ჭაბაშვილისა და კონა გიგინეიშვილის ხელმძღვანელობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი
**ნუნუ ბერაძე** (დ. 1 აგვისტო, 1949, ფოთი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1972 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ი.პავლოვის სახელობის I სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1972–1978 წლებში იყო თბილისის 26–ე პოლიკლინიკის უბნის თერაპევტი. 1978–1986 წლებში საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ენდოკრინოლოგიური განყოფილების უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1986 წლიდან კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ნივთიერებათა ცვლის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 30 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება შაქრიანი დიაბეტის, ათეროსკლეროზის და ჰიპერტენზიის რისკის ჯგუფების გამოვლენას ჯანმრთელ მოსახლეობაში, სიმსუქნისა და ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებების პრობლემებს, ორსულთა დიაბეტს. 

1985 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ინსულინის, გლუკოზის, თავისუფალი ცხიმოვანი მჟავების და ტრიგლიცედების დონე სხვადასხვა ტიპის სიმსუქნის დროს."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 38

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუნუ ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პავლე ეგინელი** (ლათ. Paulus Aegineta, Paulus Aeginensis; დ. დაახლ. 625, კუნძ. ეგინა – გ. 690) — ბიზანტიელი ექიმი. სწავლობდა და მოღვაწეობდა ალექსანდრიაში. მისი თხზულებებისგან შემორჩენილია კომპილაციური ნაშრომის — „ექიმის კომპენდიუმი შვიდ წიგნად" ლათინური თარგმანი („Compendii medici libri septem"), რომელიც ევროპაში მთელი შუა საუკუნეების მანძილზე მედიცინის სასწავლო სახელმძღვანელო იყო. პირველი წიგნი ეძღვნებოდა ორსულობას, ბავშვთა და ხანდაზმულთა დაავადებებს, დიეტას და რეჟიმს; მეორე — სხვადასხვა დაავადებებს „თავიდან ფეხებამდე"; მესამე — ე.წ. სპეციფიკურ დაავადებებს, მ.შ. სულიერს; მეოთხე — კანის დაავადებებს; მეხუთე — მოწამვლას; მეექვსე — ქირურგიას (ე.წ. მცირე და ღრუ, სამხედრო და პლასტიკურ ქირურგიას, სწავლებას მოტეხილობის, ღრძობისა და ამპუტაციის შესახებ და სხვ.); მეშვიდე — სამკურნალო საშუალებებს. განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა მეექვსე წიგნი, რაზეც მეტყველებს ის ფაქტი, რომ მრავალ სამედიცინო ფაკულტეტზე (მაგ. პარიზის უნივერსიტეტში) ქირურგიის სწავლება მიმდინარეობდა მხოლოდ პავლე ეგინელის თხზულებებით. ქირურგიის გარდა იგი ცნობილია როგორც მეანობისა და ქალთა დაავადებების სპეციალისტი (ამ დარგში მისი თხზულება დღემდე მოღწეული არ არის). ანტიკური მედიცინის მიღწევების შეჯამებითა და საკუთარი გამოცდილებით მისი გამდიდრებით, პავლე ეგინელმა ხელი შეუწყო არაბული და შემდეგ უკვე ევროპული მედიცინის განვითარებას.

სქოლიო
------

1. ↑  *Сорокина Т. С.* Павел Эгинский // Большая российская энциклопедия. т. 25. — М. 2014. — стр. 18.