recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნინოწმინდის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ნინოწმინდის ჩრდილო-დასავლეთით, შვიდასიოდე მეტრზე, მთაზე. ეკლესიას ჰქონდა სამშენებლო წარწერა, რომელიც 1955 წელს უნახავს თ. კარნაველს. მკვლევრის წაკითხვით წარწერა შემდეგი შინაარსისაა: „[წყა]ლობითა ღვთისათა აღშე[ნებულია] ესე სახელსა წმიდის ღვთისმშობლის მარიამისა ჩყა (ან ჩყგ თუ ჩყკ) წელსა წარსაგებელითა იოანესი დააშვილისა და სოლომან[ის] მეუღლისა სულასა (?) და ნავრისა (?)." წარწერის თანახმად ეკლესია აგებულია 1801 (ან 1803 ან 1810) წელს. 

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდოა. შენობის კედლები ამოყვანილია სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვით, რიყის ქვით და კირის დუღაბით. გარეთა კუთხეები და არქიტექტურული ელემენტები ქვიშაქვის ნათალი ქვებითაა ნაწყობი. კედლები, შიგნით და გარედან, გასწორებულია დუღაბით, რომლითაც ქვებს შორის დარჩენილი არეებია ამოვსებული. 

შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესიის შიდა სივრცე, გრძივი კედლების შუაში არსებული პილასტრების წყვილით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით, ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. მათ შორის აღმოსავლეთ ნაწილი მთლიანად საკურთხეველს უკავია, დასავლეთისა კი მლოცველთათვისაა განკუთვნილი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია მაღალი, ნალისებრთაღოვანი სარკმელი, რომლის წირთხლები ქვითაა ნაწყობი, თაღი კი - ეგრეთ წოდებული ქართული აგურით. სარკმლის გარეთა ღიობი, შიდა ღიობთან შედარებით, გაცილებით პატარაა და ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. 

საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში, თითო განიერი ნიშაა. ორივე აგურით ნაწყობი, ბრტყელი თაღითაა გადახურული. პილასტრები რიყის ქვითაა გამოყვანილი. ორივე მთლიანი ქვის პროფილირებული კაპიტელითაა დაგვირგვინებული, რომლებზეც საბჯენი თაღითაა დაყრდნობილი. საკუთრივ თაღი, როგორც ეს სამხრეთ გვერდის შემორჩენილი ნაწილიდან ჩანს, აგურით ყოფილა ნაწყობი. 

შიგნით ეკლესია გადახურული იყო ნატეხი ქვით ნაწყობი, ერთიანი კამარით, რომლისგანაც ნაწილიღაა შემორჩენილი. 

ფასადები სადაა. აღმოსავლეთ სარკმლის ღიობი ქვიშაქვის ოთხი ქვისგანაა შედგენილი. სარკმლის გასწვრივ, ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი ჯვრის გამოსახულებაა. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, წყობაში ჩასმულია ქვიშაქვის ქვა, რომელსაც ზედა მარჯვენა კუთხე მოტეხილი აქვს. ქვაზე ამოკვეთილია მცირედ შეღრმავებული, სამკუთხა თაღით დასრულებული არე, რომლის ღერძზე სამკუთხა კვერცხლბეკზე დადგმული ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. 

1987 წელს სოფლის ერთ-ერთმა მაცხოვრებელმა ეკლესია თვითნებურად გაარემონტა, რის შედეგადაც შენობამ თავდაპირველი სახის განმსაზღვრელი, რამდენიმე მნიშნველოვანი დეტალი დაკარგა. რემონტის დროს ინტერიერის დიდი ნაწილი რკინა-ბეტონის ფილებით გადახურეს, კედლების თავი სახურავის კალთები ცემენტისა და ქვიშის ხსნარით გაასწორეს და შენობა დარისებრი კრამიტით დაბურეს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 167-168.
**ნინოწმინდის წმინდა ელიას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ნინომწინდის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 1 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება XVIII საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის დაუმუშავებელი ქვებით. გარეთა კუთხეების შესასვლელის და სარკმლის წირთხლების ამოსაყვანად გამოყენებულია აგურიც. წყობა ქაოსურია, ტლანქი. 

შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით კი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, გაჭრილია შეისრულთაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს, სარკმლის ძირის დონეზე, თითო ოთხკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი, რომელიც კედელზეა მიყრდნობილი. აფსიდი კონქთაა დასრულებული. კონქის თაღი ოდნავ შეისრულია და ქვიშაქვის ტლანქად დამუშავებული ქვებითაა გამოყვანილი. თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა, რომლებიც იმპოსტების გარეშეა. 

XXI საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებია, რის გამოც მას ისტორიული ღირებულება დაკარგული აქვს. რემონტის დროს გაუუქმებიათ სამხრეთ შესასვლელი, კედლები შიგნით გაჯით შეულესავთ და ეკლესია ფიცრის ორკალთა სახურავით გადაუხურავთ, რომელიც გარედან მოთუთიავებული თუნუქითაა დაბურული.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 170.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიაგარა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |


**ნიაგარა**  
| ნიაგარას დროშა

|  |
| --- |
| ნიაგარას დროშა |
| **დევიზი:** ერთობა, პასუხისმგებლობა, ერთგულება |

 |
| ნიაგარას მდებარეობა |
| **ქვეყანა** | კანადა |
| **პროვინცია** | ონტარიო |
| **მერი** | პიტერ პარტინგტონი |
| **ფართობი** | 1,852 კმ² |
| **მოსახლეობა**  - მთლიანად (2006 ცენზი) | 427,421  |
| **სიმჭიდროვე** | 223.5/კმ² |
| **დაარსდა** | 1970 |
| **დროის სარტყელი** | აღმ. (UTC-5) |
| **საიტი** | ნიაგარას რეგიონი |

**ნიაგარის რეგიონალური მუნიციპალიტეტი**, ან უბრალოდ *ნიაგარის რეგიონი* წარმოადგენს სამხრეთი ონტარიოს შემადგენლობაში შემავალ თორმეტიდან ერთ-ერთ რეგიონალურ მუნიციპალიტეტს.

აღმოსავლეთით შემოსაზღვრულია ნიაგარის მდინარეთი, რომელიც ასევე წარმოადგენს საზღვარს აშშ-თან. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ტბა ონტარიო და სამხრეთით ერის ტბა.

უნიკალური ლანდშაპტი ნიაგარას აქცევს სოფლის მეურნეობისა და ტურიზმის მნიშვნელოვან ცენტრად კანადაში. ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმართულება სოფლის მეურნეობაში მეყურძნეობა და მეღვინეობაა. აქ მდებარეობს სახელგანთქმული ნიაგარის ჩანჩქერი, რაც ტურისტებისთვის მეტად მიმზიდველს ხდის ამ რეგიონს. ნიაგარას რეგიონში ტურისტების რაოდენობა ყოველწლიურად თორმეტ მილიონს აღწევს.


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**„ნარგიზოვანი"** — ძველი ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, ლირიკული ლექსების კრებული. შეთხზული უნდა იყოს XVIII საუკუნის II ნახევარში. შედგება 11 ლექსისაგან, რომლებიც ძირითადად სატრფიალო-სამიჯნური ხასიათისაა. იშვიათი სიცხოვლით გადმოცემულ სიყვარულის გრძნობას ახლავს სევდა, ჭმუნვა, მდურვა სოფლისადმი. პატარა ხასიათისაა ლექსი „ქართლი შვენიერია". ავტორს სამშობლო სატრფოს სახით ჰყავს წარმოდგენილი. „ნარგიზოვანი" საინტერესოა ვერსიფიკაციის თვალსაზრისით. მასში ვხვდებით ახალ კონსტრუქციის ლექსებს, მანამდე უცნობ სხვადასხვა მეტრისა და რიტმის ტაეპებსა და სტროფებს რეფრენებს, ალიტერაციის საუცხოო ნიმუშებს და სხვა. „ნარგიზოვანს", როგორც მხატვრულ ძეგლს, განსაკუთრებული ადგილი უკავია XVIII საუკუნის ქართულ პოეზიაში.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.*, ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1981;
* *მიქაძე გ.* „ნარგიზოვანი", კრ.: XVIII საუკუნის ქართული მწერლობის საკითხები, ტ. 1, თბ. 1965;

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 318.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უცნობი ავტორის "ნარგიზოვანი"
**ნაზირ მანკიევი** — დ. 27 იანვარი, 1985, სურკახი, ინგუშეთი) — არის ინგუშეთის მოჭიდავე, რომელმაც მოიპოვა ოქროს მედალი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში. კრასნოიარსის მკვიდრი. 

2007 და 2010 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების ბრინჯაოს მედალოსანი, რუსეთის ჩემპიონატების ჩემპიონი და მედალოსანი. რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი. ეროვნული ნაკრების წევრი 2004 წლიდან. არის ბექან მანკიევის უფროსი ძმა. ეროვნებით - ინგუში. მანკიევი 55 კილოგრამ წონით კატეგორიაში გამოდიოდა. სიმაღლით არის 155 სმ. 

მან დაიწყო ბრძოლა 13 წლის ასაკში მშობლიურ სოფელ სპორტულ კლუბში გამოცდილი მენტორის რუსლან ჩახკიევის ხელმძღვანელობით, რომელმაც მოახერხა ახალგაზრდისთვის მიეცა ყველა ის უნარ-ჩვევები რაც საჭირო იყო მისი როგორც პროფესიონალი მებრძოლის ჩამოსაყალიბებლად. 2000 წელს მანკიევი გახდა ეროვნული ნაკრების წევრი. ორი წლის შემდეგ, კრასნოიარსკის კლუბის მწვრთნელმა მიხეილ გამზინმა მას კლუბში გაწევრიანებისკენ მოუწოდა.

ჯილდოები
--------

ნაზირ მანკიევი ერთ-ერთი ტიტულოვანი ინგუში სპორტსმენია. მას აქვს მოპოვებული, მთელი რიგი პრიზები, მათ შორის: ივან პოდუბნის 2008 წლის გრან პრი - ოქრო; ივან პოდუბნის 2010 წლის გრან პრი - ოქრო; ივან პოდუბნის 2011 წლის გრან პრი - ოქრო; ივან პოდუბნის 2013 წლის გრან პრი - ბრინჯაო; 2005 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ჩემპიონატი - ვერცხლი; რუსეთის ჩემპიონატი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში 2008 - ოქრო; 2006 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ჩემპიონატი -ოქრო; 2007 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ჩემპიონატი - ბრინჯაო; 2009 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ჩემპიონატი - ოქრო; 2012 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ჩემპიონატი - ვერცხლი.

ნაზირ მანკიევმა მოიპოვა მეგობრობის ორდენი - ფიზიკური კულტურისა და სპორტის განვითარებაში შეტანილი უდიდესი წვლილისთვის, მაღალი სპორტული მიღწევისთვის XXIX ოლიმპიური თამაშების 2008 წლის პეკინის ოლიმპიურ თამაშებზე. პირველი ოქროს მედალი რუსეთის ნაკრებისთვის, პეკინში, 2008 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, მოიპოვა ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე ნაზირ მანკიევმა. უმაღლესი ჯილდოსკენ მიმავალ გზაზე მან თითქმის დაუჯერებელი რამ გააკეთა, სწორედ აქ მან დაამარცხა ბოლო წლების მსოფლიო სამგზის ჩემპიონი, ირანელი ჰამიდ სორიანი, მსოფლიოს მოქმედი ვიცე-ჩემპიონი პაკ იუნ ჩოლი და ევროპის ჩემპიონი როვშან ბაირამოვი აზერბაიჯანიდან. 

გარდა ამ მიღწევისა, ასევე ნაზირ მანკიევი არის რუსეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში.

ლიტერატურა
----------

* Линдер В. И. Манкиевы // Большая российская энциклопедия : электронная версия. — 2016. — Дата обращения: 07.09.2018.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Профиль დაარქივებული 2010-08-18 საიტზე Wayback Machine.  на сайте Федерации спортивной борьбы России
* Манкиев Назир Юнузович. *infosport.ru*. Спортивная Россия. ციტირების თარიღი: 2018-01-23.
**ნარბონის წისქვილი** (ფრანგ. Minoterie Narbonne) — მარცვალსაფქვავი წისქვილი ალჟირში. მდებარეობს ალჟირის პროვინციის ჰუსეინ-დეის მუნიციპალიტეტში, ტრიპოლის ქუჩაზე. საწარმო 1864 წელს ლუი გონზაგ ნარბონმა დააარსა.

ისტორია
-------

წისქვილის პირველი ნაგებობა ლუი გონზაგ ნარბონმა (1828-1893) 1862 წელს ააშენა. საწარმო აღჭურვილი იყო რვა აგრეგატით და დღეში 350-400 ცენტნერი ხორბლის გადამუშავება შეეძლო. 

1941 წლის ივნისში სამანქანო დარბაზში ხანძარი გაჩნდა, რომელმაც საერთო ჯამში 300 000 ფრანკის ღირებულების ტექნიკა დააზიანა და გაანადგურა.

1945 წლამდე წისქვილის მშენებლობა რამდენიმე ეტაპად მიმდინარეობდა. ალჟირის ომის შემდეგ წისქვილის ნაციონალიზაცია განხორციელდა. მალევე ის სოფლის მეურნეობის რამდენიმე დარგის საწარმოდ გადაკეთდა. 2021 წელს შენობა ჰუსეინ-დეის სახალხო მუნიციპალურ ასამბლეას გადაეცა. 

2010 წლის ივნისში განსახლების და ქალაქმშენებლობის სამინისტროს ექსპერტთა ჯგუფმა განაცხადა, რომ შენობის დემონტაჟი უნდა განხორციელებულიყო. გადაწყვეტილების აღსრულება 2013 წელს ალჟირის ტრამვაის სისტემის შექმნის გამო გადაიდო. 

2021 წელს შენობის ნგრევა განახლდა. ორგანიზაცია „Inventaire citoyen du patrimoine"-მ შენობის შესანარჩუნებლად კამპანია წამოიწყო.

სქოლიო
------

1. ↑  Louis-Gonzague Narbonne fr..
2. ↑  Patrimoine urbain : reconversion d'une friche industrielle en un lieu culturel fr.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-10. ციტირების თარიღი: 2021-04-15..
3. ↑  Juin 1941 : incendie à la Minoterie Narbonne fr (28 mars 2018)..
4. 1 2 3 4  Minoterie Narbonne à Hussein Dey : appel pour la préservation de l'édifice de la rue Tripoli fr გვ. 7 (13 avril 2021).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 13-04-2021. ციტირების თარიღი: 15-04-2021..
**ნარგიზ ალიაროვა** (აზერ. Nərgiz Əliyarova; დ. 1968, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პიანისტი და მუსიკათმცოდნე კლასიკური მუსიკის განხრით.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1968 წელს ბაქოში. 1986 წელს ოქროს მედალზე დაამთავრა ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალური მუსიკალური სასწავლებელი და უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ფორტეპიანოს ფალულტეტზე გააგრძელა სწავლა. სტუდენტობის წლებში სწავლაში გამოჩენილი მიღწევებისათვის წარდგენილ იქნა ლენინურ პრემიაზე. 1991 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა კონსერვატორია და სწავლა იქვე - ასიტენტურაში გააგრძელა.

1992 წლიდან ალიაროვამ მუშაობა დაიწყო ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში, თავიდან მასწავლებლად, შემდეგ უფროს მასწავლებლად, დოცენტად და 2010 წლიდან პროფესორად. 2001 წელს მან დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „აზერბაიჯანელ კომპოზიტორთა სონატები ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსთვის" (სტილისა და ინტერპრეტაციის საკითხები) და ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის ხარისხი მიენიჭა. 2002 წელს იგი აზერბაიჯანის ფილარმონიის მიერ შექმნილი საფორტეპიანო ტრიოს სოლისტი გახდა.
2009 და 2010 წლებში მან ორი კომპაქტ - დისკი გამოუშვა. ალიაროვა ათზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის და მეთოდური სახელმძღვანელოს ავტორია.
ცხრა წლიდან ალიაროვამ სოლო კონცერტებით სხვადასხვა ანსამბლების, სიმფონიური და კამერული ორკესტრების შემადგენლობაში რესპუბლიკასა და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში გამოსვლა დაიწყო. 
კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მან სტაჟირება გაიარა რუსეთში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთში.
2008 წელს ნარგიზ ალიაროვამ მეორე ადგილი დაიკავა პიეტრო არჯენტოს სახელობის მე-11 საერთაშორისო კონკურსში იტალიაში. იმავე წელს ალიაროვას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა. 2010 წელს აზერბაიჯანის უმაღლემა საატესტაციო კომისიამ ალიაროვას პროფესორის წოდება მიანიჭა. იმავე წელს მას გადეცა პოლონეთის სახელმწიფოს საპატიო დიპლომი „შოპენის ნაწარმოებების პროპაგანდისათვის".

სქოლიო
------

1. ↑  George Grella.  (2019-04-25) Violinist Hemsing makes an impression in duo recital: Hemsing played with Azerbaijani pianist Nargiz Aliyarova. New York Classical Review. ციტირების თარიღი: 2020-04-08.
2. ↑  BWW News Desk.  (2020-03-03) The Kennedy Center Announces The Millennium Stage Schedule for April 2020. Broadway World. ციტირების თარიღი: 2020-04-08.
3. ↑  Nargiz Aliyarova. Etcetera records. ციტირების თარიღი: 2020-04-08.
**ნათელა იაძე** (დ. 28 იანვარი, 1944, ახალციხე) — ქართველი სცენარისტი, მომღერალი, მოცეკვავე.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა ახალციხის №1 საშუალო სკოლა. 1961 წელს ახალციხეში შეიქმნა ადგილობრივი რადიომაუწყებლობა, რომლის პირველი რედაქტორი იყო ნოე ჯაფარიძე. რაიონის რადიომაუწყებლობას აკონტროლებდა პროპაგანდა-აგიტაციის განყოფილება. 1963 წელს საქართველოს რადიოსა და ტელემაუწყებლობის ინიციატივით თბილისში — ტელევიზიაში მოეწყო ადგილობრივი გადაცემების დიქტორთა გადასინჯვა — კონკურსი. კონკურსის მონაწილენი საქართველოს ყველა კუთხიდან იყვნენ. კონკურსანტებს ერთ-ერთ დავალებად შესთავაზეს გალაქტიონ ტაბიძის ლექსის „მეეტლეს" წაკითხვა. რასაც წარმატებიით გაართვა თავი ნათელა იაძემ. მან დამსახურებულად დაიმსახურა „საუკეთესო დირექტორის" მოწმობა. ნათელა იაძე 1969-1971 წლებში სწავლობდა ახალციხის სარაიონო სამედიცინო სასწავლებელში. 

1971 წელს ჩაირიცხა სერგო ზაქარიძის სახელობის თბილისის კულტურ-საგანმანათლებო სასწავლებელში გუნდის დირიჟორის ფაკულტეტზე, 1973 წელს კი დაასრულა სწავლა. იმავე წელს ჩაირიცხა ლელინგრადის კულტურის ინსტიტუტში და 1976 წელს დაამთავრა მასობრივი ღონისძიებების ორგანიზატორის სპეციალობით. კულტურის სფეროში ნათელა იაძეს აქტიური მოღვაწეობა 60-იან წლებში დაიწყო. იგი სამართლიანად მიუთითებს, რომ 60-70-იან წლებში ახალციხეში ქათული ხელოვნების აღზევების წლები დაიწყო. კულტურის სახში ვახტანგ კვესელაძის ხელმძღვანელობით შეიქმნა საკონცერტო ჯგუფი: თამაზ და მარინა ნონიაშვილები, ილია ხოტივარი, ეთერ აღნიაშვილი შემდგომ პერიოდში ამ ჯგუფს შეუერთდნენ ნათელა იაძე, თამაზ ჩერქეზიშვილი, ოთარ აწყურელი. ორი წლის განმავლობასი ჯგუფმა სამჯერ მოიარა საცხე-ჯავახეთის მთლიანი ტერიტორია. საკონცერტო ჯგუფმა მოსახლეობას თავი დაამახსოვრა და შეაყვარა ქართული ცეკვით, ფოლკლორით, მუსიკალური ნომრებით და სხვა. მოგვიანებით ჯგუფში ცვლილებების მოხდენის გამო მხოლოდ ახალციხელები დარჩნენ. 

70-იან წლების დასაწყისში ჯგუფში სიახლე გაჩნდა. ლელა ნაროზაულმა ჩამოაყალიბა ხალხურის საკრავების ტრიო რუსუდან სისაურთან და ნათელა იაძესთან ერთად. საკონცერტო ჯგუფები გასტროლებზე იმყოფებოდნენ სამჯერ მოსკოვში, რუმინეთში, ბულგარეთში, გერმანიაში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. სწორედ ასეთი წარმატების საფუძველზე 1986 წლის 7 ნოემბერს მიენიჭა საკონცერტო ჯგუფს საქართველოში მხოლოდ სამს სატირისა და იუმორის სახალისო დასის წოდება. ნათელა იაძე 1971 წლიდან მუშაობდა სარაიონო კულტურის სახლში სამხატვრო ხელმძღვანელად. ხოლო 1974 წლის 4 ოქტომბერს დაინიშნა რაიონის კულტურის განყოფილების გამგედ გოჩა ნათენაძისა და იური კუბლაშვილის რეკომენდაციით. 

ნათელა იაძეს კულტურის განყოფილების გამგედ მუშაობის პერიოდის ყველაზე მნიშვნელოვან ღონისძიებად მიაჩნია ბავშვთა ხალხური სიმღერების შემსწავლელი ჯგუფის შექმნა. სადაც 40-ამდე ყმაწვილი იყო გაერთიანებული და რომელსაც ხელოვანი ზაზა თამარაშვილი ხელმძღვანელობდა. ქალბატონ ნათელას ეკუთვნის იდეა - თბილისის შემდეგ საქართველოში პირველად ახალციხეში დაარსა ბავშვთა „ბასტი-ბუბუ" მარინა მჭედლიძისა და მანანა ბერიძის ხელმძღვანელობით. ნათელა იაძე კულტურის განყოფილების სამოცდაათწლიანი არსებობის გადასახედიდან ნატლად აღიქვამს კულტურის განყოფილების უდიდეს როლს მესხეთში ეროვნული კულტურის განვითარებისა და დაცვის საქმეში, 2016 წელს იგი ქალაქ ახალციხის საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს.

ლიტერატურა
----------

* ყრუაშვილი ნ. განათლებისა და კულტურის კერები სამცხე-ჯავახეთში, ახალციხე 2019, გვ. 112-113
**ნაზლი ნაჯაფოვა მამმადაღა ყიზი** (აზერ. Nazlı Məmmədağa qızı Nəcəfova; დ. 1890, ნახიჩევანი, რუსეთის იმპერია - გ. 1977, ნახიჩევანი) —  ნახიჩევანში პირველი გოგონათა სკოლის დამფუძნებელი, აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
---------

ნაზლი ნაჯაფოვა დაიბადა 1890 წელს ნახიჩევანში. მისი დიდი ბაბუა აღასი-ბეკი და მამამისის პაპა მირზა მუჰამედ თაჰირი ნახიჩევანის სახანოს ვეზირები იყვნენ. დედამისი ქანგარლითა დიდგვაროვან გვარს ეკუთვნოდა.

ნაჯაფოვა, თავისი ძმის, პოლკოვნიკ იუსიფ ბეი თрაიროვის მხარდაჭერით, გახდა ბაქოს მუსლიმ ქალთა სკოლის ერთ-ერთი პირველი სტუდენტი. მას ასწავლიდნენ ისეთი განმანათლებლები, როგორებიც იყვნენ მირზა ალეკპერ საბირი, ნაჯაფ ბეი ვეზიროვი, ჰასან ბეი ზარდაბი, აბდურაჰიმ-ბეი ახვერდოვი. რვაწლიანი სწავლის შემდეგ ის დაბრუნდა ერევანში, სადაც იმ დროს მისი ოჯახი ცხოვრობდა. მას ურთიერთობა და გადაკვეთა ჰქონდა ჯალილ მამედყულიზადესთან, რომლის იდეებმა სერიოზული გავლენა იქონიეს ნაზლის მსოფლმხედველობაზე. ერევანში ნაჯაფოვა ცდილობს გახსნას ცალკე კლასი მუსლიმი გოგონებისთვის ვაჟთა სკოლაში. გოგონების პირველი კლასი ძალადობრივი თავდასხმების მსხვერპლი ხდებოდა იმ ოთხი წლის განმავლობაში, როცა ნაჯაფოვა იქ მუშაობდა.

1912 წელს თაჰიროვების ოჯახი დაბრუნდა ნახიჩევანში, სადაც ნაზლი მუშაობდა ახალგახსნილ გოგონათა სკოლაში. თავიდან იყო პედაგოგი, შემდეგ გახდა სკოლის დირექტორი. სკოლაში მისმა საქმიანობამ უარყოფითი რეაქცია გამოიწვია ქალაქის ზოგიერთ რელიგიურად მოაზროვნე მაცხოვრებელში. ნაზლის ხელფასის ნახევარი პერსონალურ დაცვაზე იხარჯებოდა. მისი მეგობარი აინა სულთანოვა, ბაქოს მუსლიმ ქალთა სკოლიდან, ეხმარება ნაჯაფოვას ნახიჩევანში ქალთა წრეების, მასწავლებლებისთვის ადგილობრივ მოსამზადებელ სკოლაში გოგონებისთვის სპეციალური განყოფილებისა და ორდუბადში გოგონათა სკოლის გახსნაში.

1917 წლის ოქტომბერში რაშიდ-ბეკ ეფენდიევი გახდა გოგონათა სკოლის დირექტორი. ნაზლი და ახალგაზრდა თეატრის რეჟისორი რზა თაჰმასიბი სკოლაში ხსნიან დრამატულ კლუბს.

1921 წელს ბანდიტები თავს დაესხნენ მის სახლს. მათი განზრახვა ნაჯაფოვას მოკვლა იყო. საბედნიეროდ, აზერბაიჯანის მასწავლებელთა პირველ კონგრესში მონაწილეობის გამო ნაზლი იმ დროს არ იმყოფებოდა სახლში. იმავე წელს მან მიაღწია ნახიჩევანში გოგონათა პირველი სამოყვარულო თეატრის გახსნას.

1937 წელს დააპატიმრეს ნაჯაფგულუ ნაჯაფოვი, ნაზლის ქმარი, რომელიც მას საგანმანათლებლო საქმიანობაში ეხმარებოდა. ნაჯაფგულუ ნაჯაფოვი ცნობილი დიპლომატი იყო. მათ ოთხი შვილი ჰყავდათ - შულანი, ჯამილა და ორი ტყუპი და-ძმა ნამიგი და შაფიგა. 1954 წლამდე ბავშვები დედის გარეშე იზრდებოდნენ, რადგან 1942 წელს ნაჯაფოვა გადაასახლეს ყაზახეთში, როგორც ხალხის მტრის ცოლი. იქ თავის გამოსაკვებად იგი უერთდება სამუშაო ბრიგადას, ასევე ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას.

1947 წელს აზერბაიჯანში დაბრუნების შემდეგ გოქჩაიში ასწავლიდა აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებს. შემდეგ უკვე გადადის ნახიჩევანში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე აგრძელებს პედაგოგიურ საქმიანობას.

სქოლიო
------

1. ↑  ЛИЧНЫЕ АРХИВНЫЕ ФОНДЫ В ГОСУДАРСТВЕННЫХ ХРАНИЛИЩАХ СССР
2. ↑  Ханы Нахичеванские в Российской Империи / Ф. Нагдалиев, стр. 118, 120, 356
3. ↑  Bir Azərbaycan sevdalısı – polkovnik Yusif bəy Tahirov
4. ↑  Mədəni-maarifçilik tariximizdə Azərbaycan qadını
5. ↑  Tarixin yaddaşı
6. ↑  **Naxçıvanlı məşhur Nəcəfovlardan biri –Nəcəfqulu Nəcəfov haqqında öyrəndiklərimiz**
**ნანა (ნათელა) ალექსანდრეს ასული დემეტრაშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1939, თეთრიწყარო, — გ. 15 აგვისტო, 2011) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1983).

დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1963). 1963–1964 წლებში რეჟისორად მუშაობდა თბილისის სანკულტურის თეატრში, 1964–1967 წლებში — გორის გ. ერისთავის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1967–1987 წლებში მთავარი რეჟისორის, შემდეგ დირექტორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე ხელმძღვანელობდა ახალციხეში მესხეთის განახლებულ დრამატულ თეატრს. სპექტაკლები დადგა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის, ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის, ჭიათურის სახელმწიფო დრამატულ და რუსთავის დრამატულ თეატრებში. 1987–2007 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში.

დემეტრაშვილის ძირითადი ნამუშევრებია: კ. ვიტლინგერის „ვარსკვლავიდან ჩამოსული კაცი", ნ. დუმბაძის „მზიანი ღამე", ო. ჩხეიძის „თედორე", ა. გეწაძის „პაემანი ცაში" (სპექტაკლის ჩვენებამ წარმატებით ჩაიარა მოსკოვში 1976), ფ. შილერის „ყაჩაღები", კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია", მოლიერის „ტარტიუფი", ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი". მიღებული აქვს ს. ახმეტელის სახელობის პრემია (2010) და სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 373.
**ნავოის ოლქი** (ვილაეთი) (უზბეკ. Navoiy viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნავოი.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

შეიქმნა 1982 წლის 20 აპრილს ბუხარისა და ნაწილობრივ სამარყანდის ოლქების ხარჯზე. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ზარაფშანის ქვემოთში. ფართობი 110.99 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. მთავარი მდინარეა ზარაფშანი. აგებულია ამუ-ბუხარის არხი, ქუიუმაზარისა და თუდაქოლის წყალსაცავები. სარწყავ რაიონებში მდელოს და ალუვიური ნიადაგებია, უდაბნოში — ღია რუხი, ქვიშანი. ოლქის მრეწველობა ემყარება ნედლი ბამბის, აგრეთვე სხვა სასოფლო-სამეურნეო რესურსების და სასარგებლო წიაღისეულის (ბუნებრივი აირი, ძვირფასი ლითონები, საშენი მასალა) დამუშავებას. 1963 წელს ამუშავდა ნავოის სრესი. სოფლის მეურნეობის მთავარი დარგებია მებამბეობა, მეაბრეშუმეობა და მეყარაკულეობა. აშენებენ მსხვილ რქოსან საქონელს, ფრინველს და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *მაშრაპოვი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 294.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 უზბეკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა |
| --- |
|  |
| დედაქალაქი | 
ტაშკენტი |
|  |
| რესპუბლიკა | 
ყარაყალპაკეთი |
|  |
| ოლქები | 
ანდიჯანი **·** ბუხარა **·**  კაშკადარია  **·**  ნავოი **·**  ნამანგანი  **·**  სამარყანდი **·**  სურხანდარია **·**  სირდარია  **·**  ტაშკენტი **·** ფერღანა **·** ხორეზმი  **·** ჯიზახი |

 |
**ნაზარეთის ქართული წარწერები** — კედლის წარწერები, რომელიც აღმოჩენილია ნაზარეთში[1] 1955-1960 წლების არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა არქეოლოგი ბელარმინო ბაგატი. 

წარწერები აღმოჩენილია ქალაქ ნაზარეთში ხარების ტრადიცულ ადგილზე მდგარ ეკლესიაში. წარწერები არქეოლოგიური მეთოდით არაუგვიანეს 427 წლით დაათარიღეს, რადგან მოქცეული იყო უფრო გვიანდელი ეკლესიის ქვეშ, რომლის იატაკის მოხატულობაშიც უხვად არის გამოყენებული ჯვრები, ეს კი 427 წელს გამოცემული ედიქტით აიკრძალა. 

ისტორიული წყაროების მოშველიებით დადგინდა, რომ ქართული წარწერები ნაზარეთის ხარების ეკლესიის ინტერიერში შეიძლებოდა გაჩენილიყო მხოლოდ 330-427 წლებში. ნაზარეთის ეკლესიის ქართული წარწერები გამოიკვლია ზაზა ალექსიძემ. ძალიან საინტერესოა მეცნიერის დასკვნა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ნაზარეთის გრაფიტებს გრანდიოზული მნიშვნელობა აქვს ქართული დამწერლობისა და საერთოდ ქართული კულტურის ისტორიისათვის." |
|  |  |

ნაზარეთის ეკლესიის წარწერები დღეს მოხსნილია კედლიდან და შენახულია მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული ტრადიციული კულტურის ისტორია, თბ. 2017
* ზ. ალექსიძე, „ლუვრი, სინაის მთა, ნაზარეთი: ეპიგრაფიკული ეტიუდები, თბ. 2000
* B. Bagatti, Excavations in Nazareth. I: From the Beginning till the XII Century (SBF. Collectio Maior 17), Jerusalem 1969

სქოლიო
------

1. ↑  Yana Tchekhanovets, Early Georgian Pilgrimage to the Holy Land
**პლატოვის ძეგლი** (რუს. Памятник Платову) — ძეგლი კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება ატამან მატვეი პლატოვს. გაიხსნა 2003 წლის 14 ოქტომბერს.

ისტორია
-------

დონის კაზაკების ატამანის, კავალერიის გენერლის (1809 წ.), ალექსანდრე სუვოროვის თანამებრძოლის მატვეი ივანეს ძე პლატოვის (1751-1818 წწ.) ძეგლი, რომელიც მონაწილეობდა რუსეთის ყველა ბრძოლაში და ომში, რომელიც გაიმართა XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისში, კამენსკ-შახტინსკში დადგეს 2003 წელს. ატამანის ინიციატივით დაარსდა სტანიცა კამენსკაია. 

ძეგლი არის ატამანის ბიუსტი, რომელიც დგას კვარცხლბეკზე. პლატოვის ძეგლი გაიხსნა 2003 წლის 14 ოქტომბერს, ღვთისმშობლის კვართის დღესასწაულზე, რომელსაც განსაკუთრებით პატივს მიაგებენ დონელი კაზაკები. ძეგლი დადგეს კამენსკ-შახტინსკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესიის გვერდით ატამან პლატოვის მოედანზე. შემოსაზღვრულია აჟურული მეტალის ღობით, რომელიც დამაგრებული აქვს აგურის პატარა ბოძებს. 

1921 წელს კამენსკ-შახტინსკში დაარსდა ამჟამინდელი პლატოვის მოედანი. მოედანი ჩამოაყალიბეს მას შემდეგ, რაც დაანგრიეს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის ტაძარი, რომელიც აგებული იყო გუმბათამდე, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების გამო მისი მშენებლობა შეწყდა. მოედანმა მიიღო პეტრე-პავლეს მოედნის სახელი. საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მოედანმა მიიღო საბჭოთა რევოლუციონერის, საბჭოთა სამხედრო მოღვაწის, გენერალ-პოლკოვნიკ ეფიმ შჩადენკოს სახელი, რომელიც წარმოშობით იყო სტანიცა კამენსკაიიდან (ამჟამად კამენსკ-შახტინსკი).

2010 წლის სექტემბერში მოედანს გადაარქვეს სახელი მატვეი პლატოვის პატივსაცემად. მოედანზე დადგეს სამახსოვრო სტელა და პლატოვის ბიუსტი. მოედანზე ასევე დადგეს მემორიალური ფილა წარწერით „პლატოვის მოედანი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник М.И. Платову დაარქივებული 2017-04-22 საიტზე Wayback Machine.
* Бюст атамана М. И. Платова (Каменск-Ша́хтинский)
* Памятник атаману Платову დაარქივებული 2017-03-26 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  М. Кочергин. Платов, Иван Матвеевич (ст.) // Русский биографический словарь : в 25 томах / Под наблюдением председателя Императорского Русского Исторического Общества А. А. Половцева. — СПб. 1905. — Т. 14: Плавильщиков — Примо
**ნანა (მირიანი) ქავთარაშვილი** (დ. 4 აპრილი 1969, თბილისი) — ქართველი საოპერო მომღერალი (სოპრანო).

ბიოგრაფია
---------

### ოპერა

ქავთარაშვილმა მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისში. დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1993 წელს (ვოკალური). 

2000–2001 წლებში გაიარა ვოკალური დახელოვნების კურსები „ვერდის ფესტივალის ფონდის" „ვერდის საოპერო სტუდიაში", თეატრ „რეჯიო დი პარმაში", სოპრანო რენატა სკოტოს ხელმძღვანელობით; სწავლა გააგრძელა ჩიგიანას აკადემიაში, სწავლების კურსი გაიარა პარმის „არტურო ტოსკანინის" აკადემიაში, პედაგოგი კ. ბერგონცი; არის აკადემიის სტიპენდიანტი; 

1998 წელს დებიუტი შედგა, აბიგაილი (ჯუზეპე ვერდი „ნაბუკო", ბუზეტო); გამოდის მსოფლიოს წამყვან საოპერო სცენებზე ლა სკალა, მაჯიო ფიორენტინოს (ფლორენცია), „Teatr Liriko di Caglari", აგრეთვე: ლომბარდიის, კრემონის, პარმის, პრაღის, ბრატისლავას, მიუნხენის, მონპელიეს, თბილისის; 
თანამშრომლობს დირიჟორებთან და მომღერლებთან: ლ. მააზელი, ვალერი გერგიევი, ჯ. კონლონი, ნ. მარტინუჩი, ლ. საკომანი, ა. მაესტრი, ს. ლიციტრა, ლ. ნუჩი, დ. საჯიკი, პაატა ბურჭულაძე; რეჟისორებთან: ა. კონჩალოვსკი, ლ. დოდინი, დ. აბადო; მართავს კონცერტებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში (2012 წელს გალა–კონცერტი პარიზში, პაატა ბურჭულაძესთან ერთად. 2013 წელს ვერდის 200 წლის საიუბილეო კონცერტების ციკლში „ვერდი–გალა" ევროპის კონტინენტზე)

### რეპერტუარი

* ვალლი (კატალანი „La Wally")
* ჯოკონდა (პონკიელი „ჯოკონდა")
* აქსინია (შოსტაკოვიჩი „მცენსკის მაზრის ლედი მაკბეტი")
* ჟორჟეტა, მინი, მანონი, ტურანდოტი (პუჩინი „მოსასხამი", „გოგონა დასავლეთიდან", „მანონ ლესკო", „ტოსკა", „ტურანდოტი")
* აიდა, ოდაბელა, ელიზაბეტა, ჟანა, ჯიზელდა, ლეონორა, ლუიზა, მაკბეტი, აბიგაილი, ამელია ბოკანეგრა, ამელია, ლეონორა (ვერდი „აიდა", „ატილა", „დონ კარლოსი", „ჟანა დ'არკი", „ლომბარდიელები", „ბედის ძალა", „ლუიზა მილერი", „ლედი მაკბეტი", „ნაბუქო", „სიმონ ბოკანეგრა", „ბალ–მასკარადი", „ტრუბადური")
* სანტუცა (მასკანი „სოფლის პატიოსნება")
* ბრუნჰილდა, ვენერა, იზოლდა (ვაგნერი „ღმერთების დაღუპვა", „ტანჰოიზერი", „ტრისტან და იზოლდა")

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) www.nanamiriani.com

სქოლიო
------

1. ↑  ნანა ქავთარაშვილი საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი.
მხედრიონის დროშა
**მხედრიონი** — სამხედრო ორგანიზაცია საქართველოში 1989-1995 წლებში. დაფუძნდა ჯაბა იოსელიანის მიერ. მისი თვალსაჩინო წევრები აგრეთვე იყვნენ თეიმურაზ ხაჩიშვილი, დოდო გუგეშაშვილი, გიგა არველაძე, ზაზა ვეფხვაძე, გია სვანაძე, თემურ ტალახაძე და სხვები.

ისტორია
-------

ორგანიზაცია თავდაპირველად 1989 წლის აგვისტოში პატრიოტული მიზნებით შეიქმნა და დეკლარირებულად დემოკრატიულ მიზნებს ემსახურებოდა. 1990 წლის შემოდგომაზე გაუქმდა მისი სამართლებრივი სტატუსი, ხოლო 1991 წლის თებერვალში დაშლილ იქნა საბჭოთა და ქართული სამხედრო ძალების მიერ. „მხედრიონი" აღადგინა ჯაბა იოსელიანმა 1991 წელს და ის მონაწილეობდა ზვიად გამსახურდიას წინააღმდეგ მოწყობილ სამხედრო გადატრიალებაში. 1992-1993 წლებში ორგანიზაცია მონაწილეობდა ყოფილი ხელისუფლების მომხრეთა საპროტესტო მოძრაობის ჩახშობასა და აფხაზეთის ომში. 1992 წლიდან მხედრიონი ეწეოდა ბენზინით ვაჭრობას, იარაღისა და სიგარეტის კონტრაბანდას ეროვნული გვარდიისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მფარველობით. მისი ლიდერის, ჯაბა იოსელიანის იმდროინდელი გავლენის გამო მხედრიონი დაუსჯელად მოქმედებდა. სამეგრელოში მხედრიონი ებრძოდა გამსახურდიას მომხრეებს, აპატიმრებდა, ძარცვავდა და ხოცავდა მოსახლეობას. 1992 წლის მაისში საქართველოში ოფიციალური ვიზიტის დროს „მხედრიონის" საპატიო წევრი გახდა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჯეიმზ ბეიკერი. 1993 წლის სექტემბერში მხედრიონს ეწოდა „ქართველ მაშველთა კორპუსი" და სახელმწიფო კომიტეტის სტატუსი მიიღო. 1995 წლის 29 აგვისტოს შევარდნაძეზე მოწყობილი ტერორისტული აქტის შემდეგ დააპატიმრეს ჯაბა იოსელიანი და 200 მხედრიონელი, ოქტომბერში „მხედრიონის" საქმიანობა აიკრძალა. 2001 წელს „მხედრიონს" („პატრიოტთა კავშირი") უარი ეთქვა პოლიტიკურ პარტიად რეგისტრაციაზე.

ლიტერატურა
----------

* *ჯონსი ს.*, „საქართველო: პოლიტიკური ისტორია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ" = Georgia: A Political History of Independence, თბილისი: სოციალური მეცნიერებების ცენტრი, 2013 [2012], ISBN 978-9941-0-5972-8.
* დემოკრატია და მოქალაქეობა, რედ. ზვიად მიმინოშვილი; გვ. 70-71 — თბილისი, 2011; ISBN 978-9941-0-3667-5
**პორტ-ისააკი** (კორნიშ. Porthusek) — მეთევზეთა პატარა, თვალწარმტაცი სოფელი ინგლისში, ჩრდილოეთ კორნუოლის ატლანტის სანაპიროზე. უახლოესი ქალაქებია უეიდბრიჯი და კემელფორდი, რომლებიც რამდენიმე მილის დაშორებით მდებარეობს. პორტ-ისააკს ხშირად შეცდომით აკუთვნებენ ახლომდებარე სოფელ პორტ-გავერნს, რომელსაც საკუთარი ისტორია გააჩნია. სახელი *Porth Izzick* (შეცვლილი ინგლისური მართლწერით) „მარცვლეულის პორტს" ნიშნავს და მიუთითებს ხორბლით ვაჭრობაზე უფრო შიდა რაიონებიდან. 1980-იანი წლებიდან, სოფლის ფონს ხშირად იღებენ სხვადასხვა ტელე-პროდუქციაში, მათ შორისაა სერიალი „დოქტორ მარტინი".

ისტორია
-------

პორტ-ისააკის ნავსადგომი მეფე ჰენრი VIII-ის მმართველობის დროს აშენდა. სოფლის ცენტრი XVIII-XIX საუკუნეებით თარიღდება. ამ პერიოდში, მის კეთილდღეობა ტვირთების გადაზიდვასა და მეთევზეობაზე იყო დამოკიდებული. ძირითადად გადაზიდავდნენ ქვანახშირს, მერქანს, ქვას, მადნეულს, კირქვას, მარილს, კერამიკას და ა. შ. სარდინაზე თევზაობა აქ ჯერ კიდევ XVI საუკუნემდე დაიწყო და 1850 წლისთვის რეგისტრირებული იყო 49 სათევზაო ნავი და თევზის 4 სარდაფი.

რელიგიური ადგილები
------------------

1882-1884 წლებში აშენდა წმინდა პეტრეს ეკლესია, რომელიც წმინდა ენდელიონის სამწყსოს მიეკუთვნებოდა. 1913 წელს პორტ-ისააკი მას დამოუკიდებელი სამწყსოს სახით გამოეყო, თუმცა ბოლო წლებში კვლავ მას დაუბრუნდა. ეკლესია ადრეულ ინგლისურ სტილში ააგეს და მშენებლობისას გრანიტი და ქვა გამოიყენეს.

სოფელში სამი ნონკონფორმისტული სალოცავი იყო, მათ შორის უძველესია კვაკერების სახლი (1806); 1832 წლიდან მას ბაპტისტები იყენებდნენ, მაგრამ 1871 წელს საცხოვრებელ სახლად გადაიქცა. 1946 წელს აშენდა მეთოდისტების სამლოცველო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Port Isaac Info site - Weather, History, Photos, Videos... დაარქივებული 2012-06-14 საიტზე Wayback Machine.
* პორტ-ისააკი Open Directory Project-ზე დაარქივებული 2012-11-08 საიტზე Wayback Machine.
* Information on lifeboat station
* Cornwall Record Office Online Catalogue for Port Isaacდაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Clegg, David (2005) *Cornwall & the Isles of Scilly*. Leicester: Matador; pp. 63-64
2. 1 2  Port Isaac article in Genuki. Genuki. ციტირების თარიღი: 7 May 2010.

  

პორტ-ისააკის ხედი დასავლეთიდან
ნანჩანის მდებარეობა ჩინეთში
ჯოუ ენლაი
**ნანჩანის აჯანყება** — ჩინეთის ეროვნულ-რევოლუციური არმიის ნაწილების შეიარაღებული გამოსვლა გომინდანის კონტრრევოლუციური ხელისუფლების წინააღმდეგ, 1927 წელს. მოაწყო ჩინეთის კომპარტიამ. ამ აჯანყებამ დასაბამი მისცა ჩინეთის კომპარტიის ისტორიას ახალ-გომინდანის წინააღმდეგ სამოქალაქო ომის პერიოდში. აჯანყება დაიწყო 1927 წლის 1 აგვისტოს, ქალაქ ნანჩანში. რევოლუციურ კომიტეტში ჩინეთის კომპარტიის წევრებთან ერთად შედიოდნენ სუნ ცინლინი და სხვა მემარცხენე გომინდანელები. აჯანყებას ხელმძღვანელობდა ჩინეთის კომპარტიის საფრონტო კომიტეტი (მდივანი ჯოუ ენლაი) და სამხედრო სარდლობა. აჯანყებულებმა 1 აგვისტოს განაიარაღეს ნანჩანის გომინდანელთა გარნიზონი, 3-5 აგვისტოს მოაწყეს ლაშქრობა სამხრეთისაკენ გუანჯოუს რევოლუციური ბაზის აღსადგენად. 50 დღიანი მარშის შემდეგ რევოლუციური ჯარები შევიდნენ აღმოსავლეთ გუანდუნის რაიონში, სადაც, 29-30 სექტემბერს ისინი დაამარცხეს გომინდანელთა ჯარებმა. ნანჩანის აჯანყებამ საფუძველი ჩაუყარა ჩინეთის წითელი არმიის შექმნას. 1 აგვისტო ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში სახელმწიფო-განმათავისუფლებელი არმიის შექმნის დღეა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 313-314.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მალაზონია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ნესტორ გლახუნას ძე მალაზონია** (დ. 22 დეკემბერი, 1892, სოფელი მამათი — გ. 22 დეკემბერი, 1983, იქვე) — ქართველი პოეტი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

ნესტორ მალაზონიას მემორიალური დაფა ბათუმში
ნესტორ მალაზონია 1892 წლის 12 ოქტომბერს დაიბადა სოფელ მამათში ღარიბი გლეხის, გლახუნა მალაზონიას ოჯახში. ჰყავდა 8 დედმამიშვილი. 1905 წელს დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სკოლა. შემდეგ გადავიდა ოზურგეთში და მუშაობდა სახარაზოში. იქვე სწავლობდა საქალაქო სასწავლებელში (დღევანდელი მეორე საჯარო სკოლა). 1907 წელს მოსწავლეთა რეულობის გამო სასწავლებელი დახურეს და სკოლა ვერ დაასრულა. სიყმაწვილეში, 1908-1911 წლებში მუშაობდა ძიმითის სასოფლო სამმართველოს შიკრიკად და სკოლის დამლაგებლად, თან ემზადებოდა სამასწავლებლო სემინარიაში შესასვლელად. 1912 წელ შევიდა ხონის სამასწავლებლო სემინარიაში, სადაც სწავლობდა 1918 წლამდე, 1914-1917 წლების გამოკლებით, როდესაც პირველი მსოფლიო ომის გამო არმიაში იყო გაწვეული. მსახურობდა ტამბოვში და გერმანიის ფრონტზე. 1915 წლის აპრილში მიიღო ჭრილობა და ორი თვის მკურნალობის შემდეგ დაბრუნდა სოფელში. შემდეგ ჩარიცხეს 221-ე სათადარიგო ბატალიონში, ბათუმში, სადაც მოუსწრო თებერვლის რევოლუციამ და დემობილიზაციამ. იმავე წელს დაბრუნდა სემინარიაში, მაგრამ მამისა და ძმის გარდაცვალების, ასევე ხელმოკლეობის გამო, 1918 წელს შეწყვიტა სწავლა და დაბრუნდა სოფელში.

1919 წლის 1 იანვარს დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა ჯერ აცანის, შემდეგ მამათის სკოლებში. 1910-1923 წლებში იყო სოციალისტ-ფედერალისტების წევრი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1921 წლიდან. 1925 წლიდან ნესტორ მალაზონიამ მუშაობა ბათუმში განაგრძო, სადაც თავდაპირველად ინდუსტრიულ ტექნიკუმის აღმზრდელ-მასწავლებელი იყო. 1930 წელს დაინიშნა განათლების მუშაკთა კავშირის საოლქო გამგეობის პასუხისმგებელ მდივნად, ხოლო 1931 წლიდან თავმჯდომარედ. 1933-1935 წლებში იყო ხულოს რაიონული გაზეთის რედაქტორი; 1935-1937 წლებში აჭარის განათლების კომისარიატის კადრების გამგე; 1937-1938 წლებში იყო გაზეთ „საბჭოთა აჭარის" ღამის რედაქტორი 1938-1941 წლებში ბათუმის სახელმწიფო გამომცემლობის წარმოების უფროსი; 1941-1951 წლებში გაზეთ „საბჭოთა აჭარის" სტილისტ-მთარგმნელი; 1951 წლიდან გამომცემლობა „სახელგამის" რედაქტორი.

სამეცნიერო-ჟურნალისტიკური მოღვაწეობის პარალელურად აქტიურად იყო დაკავებული პოეტური მოღვაწეობით, 1926 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი, 1934 წლიდან მწერალთა კავშირის წევრია. ავტორია წიგნებისა: „პატაკი ოქტომბერს", (ლექსების კრებული) „გულიზარი" (პოემა), „გულის ხმა" (ლექსების კრებული), „ჩვენი ყვავილები" (საბავშვო ლექსების კრებული) , „თაგვი: აჭარული ზღაპარი", „დაბადებულან გმირები" (ლექსების კრებული), „რჩეული" (ლექსების კრებული).

დაჯილდოებულია მედლით „მამაცური შრომისთვის", ნესტორ მალაზონიას სახელი ეწოდა ქუჩას ქალაქ ბათუმში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 379.
* ნესტორ მალაზონია // მწერალთა ავტობიოგრაფიები, ტ. I, თბილისი: ლიტერატურის მუზეუმი, 2013. — გვ. 645-649, ISBN 978-99940-28-84-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნესტორ მალაზონია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ნესტორ მალაზონია (1892-1983)[*მკვდარი ბმული*]
ჟოზეფ დელილი
კავკასიის ჟოზეფ დელილისეული რუკა
**ჟოზეფ-ნიკოლა დელილი** (ფრანგ. Joseph-Nicolas Delisle; დ. 4 აპრილი, 1688, პარიზი, — გ. 11 სექტემბერი, 1768, იქვე) — ფრანგი ასტრონომი და გეოგრაფი. 

1712-1726 წლებში მუშაობდა ლუქსემბურგის სასახლისა და სამეფო ობსერვატორიებში. 1727-1747 წლებში რუსეთის საიმპერატორო კარის მიწვევით მოღვაწეობდა მეცნიერებათა აკადემიაში პეტერბურგში. იქ ყოფნისას დელილი შეხვდა ვახტანგ VI-ს და ბაქარს. მისი წინადადებით, რუსეთის საგარეო კოლეგიის პროფესორმა გ. კერმა ლათინურად თარგმნა ულუღბეგის ასტრონომიული თხზულება „ზიჯი". ამასთან დაკავშირებით შეისწავლა აღნიშნული ძეგლის ვახტანგისეული თარგმანის ხელნაწერი. 1736 წელს დელილი გაეცნო პეტერბურგში დიპლომატიური მისიით ჩასულ კახეთის სამეფოს წარმომადგენელს როსებს, რომლის დახმარებითაც შეადგინა კახეთის სამეფოს სქემატური რუკა (დაცულია სანქტ-პეტერბურგში,რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიბლიოთეკის ხელნაწერთა განყოფილებაში „დელილის პორტფელი"). 1738 წელს ბაქარმა დელილს გადასცა ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილი რუკები, რომლებიც გეოგრაფიულ დეპარტამენტში თარგმნეს და გაამრავლეს. 1740 წელს პეტერბურგში ჩასული ვახუშტი დაინტერესდა საქართველო-კავკასიის იმ ქართული რუკების მდგომარეობით, რომლებიც ამ დეპარტამენტში ითარგმნებოდა. 

1747 წელს დელილი დაბრუნდა საფრანგეთში, სადაც საფრანგეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ასტონომად დაინიშნა. 1761 წლამდე ასწავლიდა „კოლეჟ-დე-ფრანსში". სხვა მონაპოვართან ერთად მან თან წაიღო საქართველოსა და კავკასიის რუკები. გამოსცა ვახუშტისეული თბილისის გეგმა. 1766 წელს პარიზში გამოაქვეყნა რუსეთიდან წაღებული სხვა რუკები შესავალ წერილთან ერთად. მეცნიერის ფონდი დაცულია საფრანგეთის საზღვაო სამინისტროს არქივში.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ფ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ნესტორ სიმონის ძე მაღალაშვილი** (დ. 1882 — გ. 1937) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, I მსოფლიო ომის წლებში ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მონაწილე.

პოლიტიკური მოღვაწეობა 1900 წელს დაიწყო, როდესაც თავის ნათესავებთან — ლეო და გიორგი კერესელიძეებთან ერთად თბილისში ჩამოყალიბა „საქართველოს დამოუკიდებლობის წრე". 1903 წლიდან თანამშრომლობდა ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტებთან, ჩაბმული იყო 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში. 1906 წლის მაისში მონაწილეობდა დუშეთის გახმაურებულ ექსპროპრიაციაში. იმავე წელს ჟენევაში გაიქცა. 1907 წელს შვეიცარიის მთავრობამ მის ექსტრადირებაზე რუსეთს უარი უთხრა. სწავლობდა ჟენევის უნივერსიტეტში. 1910 წელს პეტრე სურგულაძესთან და ძმებ კერესელიძეებთან ერთად ჩამოაყალიბა „ქართველ სეპარატისტთა ჟენევის ჯგუფი", რომლის მიზანი საქართველოს სახელმწიფოებრიობის აღდგენა იყო. 1913-1914 წლებში თანამშრომლობდა ჟენევაში გამომავალ გაზეთ „თავისუფალ საქართველოში". 

I მსოფლიო ომის წლებში (1914-1918) იყო გერმანიისა და ოსმალეთის ტერიტორიაზე მოქმედი „საქართველოს გათავისუფლების კომიტეტის" წევრი (ოსმალეთში ცნობილი იყო მურად-ბეის სახელით), „ქართული ლეგიონის" შტაბის უფროსი (პოდპოლკოვნიკის წოდებით). 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა თურქეთში. 1924-1926 წლებში იყო სტამბოლში კავკასიის გაერთიანებულ კონფედერატთა კომიტეტის წევრი, 1920-იანი წლების ბოლოს — თურქეთის ტერიტორიაზე მოქმედი ქართული პატრიოტული ორგანიზაციის, „თეთრი გიორგის" ერთ-ერთი ლიდერი. 1930-იანი წლების დასაწყისში საქართველოში დაბრუნდა. 1935 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა. დაიღუპა მასობრივი რეპრესიების დროს. „წითელ ტერორს" ემსხვერპლა ასევე მისი ძმა კონსტანტინე (კოხტა; დ. 1885 — გ. 1938).

ლიტერატურა
----------

* За свободу и независимость Кавказа. Прометеевское движение в секретных документах и материалах участников, наблюдателей и противников / Мамулиа Г. Абуталыбов Р. - Париж – Баку. - 2020.
**ნეტარი ტაისია** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 მაისი, ახალი სტილით - 23 მაისი.

ცხოვრება
--------

ნეტარი ტაისია ეგვიპტეში ცხოვრობდა. მდიდარი მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ღვთისმოსავ ცხოვრებას ეწეოდა. მან ქონება ღარიბებს დაურიგა, სახლი კი ბერების თავშესაფრად აქცია. შემდგომ ტაისია ქვეყნიური ცდუნებებით გაერთო და ცოდვებში ჩაეფლო. ბერებმა სთხოვეს ღირს იოანე კოლოვას, ტაისიასთან წასულიყო და სინანულისკენ მოექცია. ღირსი მამა ტაისიასთან წავიდა, ბერები კი ლოცვად დადგნენ. იოანე ბერის ცრემლიანმა მუდარამ და მამაშვილურმა დარიგებებმა ტაისიაში კვლავ განაახლა ქრისტიანული სული, უარყო ყველაფერი, რაც წარსულ ცოდვილ ცხოვრებასთან აკავშირებდა და უდაბნოში გაჰყვა ბერს. დაღამდა, ბერმა ტაისიას ღამის გასათევი ადგილი მოუმზადა, თვითონ კი მოშორებით გავიდა, ილოცა და დაიძინა. შუაღამისას ღირსი იოანე გააღვიძა ნათელმა, რომელიც ზეციდან ეშვებოდა იმ ადგილამდე, სადაც ტაისიას ეძინა. ნათლის სვეტში იხილვებოდნენ ანგელოზები, რომელთაც ზეცაში აჰყავდათ ტაისიას სული. როცა იოანე ტაისიასთან მივიდა, ნახა რომ იგი აღსრულებულიყო. ღირსმა მამამ ლოცვით მიაბარა მიწას ნეტარის გვამი, სავანეში დაბრუნდა და ძმებს მოუთხრო ყველაფერი. ბერები მადლობდნენ უფალს ტაისიასადმი გამოჩენილი სახიერებისათვის, რომელიც კეთილგონიერი ავაზაკის მსგავსად სინანულში ჩავარდნისთანავე იქნა აღყვანებული ცათა სასუფეველში.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
**ნეტილინგის ტბა** (ინგლ. Nettilling Lake) — მტკნარი ტბა კანადაში, ნუნავუტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ბაფინის მიწის სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ფართობით კანადის ერთ-ერთი უდიდესი ტბაა. ზედაპირის ფართობი 5066 კმ², საერთო ფართობი 5542 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 132 მ. უდიდესი სიგრძე 123 კმ. აუიუიტუკის ეროვნული პარკის სამხრეთ-დასავლეთით 110 კმ-ში. 

იკვებება სამხრეთით მდებარე ტბა ამაჯუაკის წყლებითა და აგრეთვე მრავალრიცხოვანი წვრილი ტბებითა და მდინარეებით. ტბის აღმოსავლეთი ნაწილი წარმოდგენილია სამი უბით, სადაც წყალი დაბალია და წარმოქმნილია არაერთი პატარა კუნძული. ნეტილინგის ტბის დასავლეთი მონაკვეთი შედარებით ღრმაა, კუნძულები არ გვხვდება. ჩამონადენი დასავლური მიმართულებით ფოქსის აუზისკენ მდინარე კუჯუაკის მეშვეობით.

დიდი ხნის განმავლობაში დაფარულია ყინულით. მიუხედავად ამისა ტბაში თევზი მაინც ბინადრობს. აღსანაიშნავია მახათასებრნი. პირველი ევროპელი, რომელმაც ტბის სანაპირო მოინახულა იყო ამერიკელი მეცნიერი ფრანც ბოასი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კანადის ტბების სია
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნეტილინგის ტბა — კანადის ენციკლოპედია დაარქივებული 2012-06-06 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ნოდარ ყიფშიძე**  (დ. 12 ოქტომბერი, 1923, თბილისი — გ. 11 ივნისი, 2016) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1952), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1964). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003).

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1952-1957 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის დოცანტი. 1957–1959 წლებში გაერთიანებული ერების საერთაშორისო ორგანიზაციის ბიოლოგიის და ფარმაკოლოგიის დეპარტამენტის დირექტორი, გულ–სისხლძარღვთა დაავადების ექსპერტი. 1960 წელს მისი ინიციატივით და ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ექსპერიმენტული და კლინიკური თერაპიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტად (ახლანდელი თერაპიის ინსტიტუტის ცენტრი), რომლის დირექტორი იყო 1999 წლამდე. 1963-1965 წლებში მივლინებით იმყოფებოდა ჟენევაში მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ბიოლოგიური ფარმაკოლოგიის და თერაპიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელად. 1966 წელს თბილისში მისი თაოსნობით დაარსდა სპეციალიზებული კარდიოლოგიური განყოფილება. მისი შრომები გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, ესპანურ და გერმანულ ენებზე. ავტორია მრავალი სამეცნიერო შრომისა და 18 მონოგრაფიის.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* ამერიკის კარდეოლოგიური კოლეჯი, წევრი (1995-)
* გერმანიის თერაპიული და კარდეოლოგიური სამეცნიერო საზოგადოება, საპატიო წევრი (1982-)
* ნიუ–იორკის სამედიცინო აკადემია, წევრი (1994-)
* რუსეთის სამედიცინო აკადემია, აკადემიკოსი (1990-)
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1996-)
* სსრკ სამედიცინო სამეცნიერო აკადემია, აკადემიკოსი (1988-)
* სსრკ სამედიცინო სამეცნიერო აკადემია, წევრ–კორესპონდენტი (1975-)
* შვედეთის სამედიცინო სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი (1966-)

ჯილდოები
--------

* 1966, 1970 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1980 — სსრკ სამედიცინო აკადემიის ალექსანდრე მიასნიკოვის სახელობის პრემია
* 1981 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მიოკარდიის მწვავე ინფარქტის დიაგნოსტიკისა და გამოცდილების დანერგვისათვის თბილისის სამედიცინო დაწესებულებებში
* 1988 — ღირსების ორდენი
* 1989 — სსრკ სახელმწიფო პრემია, გულის იშემიური დაავადების ჰელი-ნეონის ლაზერის სხივებით მკურნალობის მეთოდის დამუშავებისათვის
* 2003 — აკადემიკოს ევგენი ჩაზოვის სახელობის „ოქროს მედალი"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ყიფშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიჟნეჟურავსკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია კონსტანტინოვსკის რაიონის ხუტორ ნიჟნეჟურავსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. აგებულია 1914 წელს.

ისტორია
-------

ნიჟნეჟურავსკის ეკლესიის ისტორია იწყება 1856 წლიდან, როდესაც სტანიცა კონსტანტინოვსკის ხის ეკლესია დადგეს დონის ნაპირზე. იგი გადაიხარა დონის ნაპირის დეფორმაციის გამო. მას შემდეგ, რაც ცხადი გახდა, რომ ძველი ეკლესიის შერემონტებას აჯობებდა ახალის აშენება, დაიწყეს მშენებლობა, რომელიც დასრულდა 1860 წლის 28 დეკემბერს, ხოლო 1861 წელს აკურთხეს. ძველი ეკლესია კი კონსტანტინოვსკიდან გადაიტანეს ნიჟნეჟურავსკში 1863 წელს და ამავე წელს ააწყვეს და აკურთხეს.

1878 წელს ეკლესია დაიწვა და მხოლოდ 1882 წელს აღადგინეს მოსახლეობის დაფინანსებით. 1905 წელს იგი კვლავ დაიწვა. 1910 წელს ხუტორბის ნიჟნეჟურავსკისა და ავილოვის მოსახლეობამ გამოხატეს ახალი ქვის ეკლესიის აგების სურვილი. 1910 წლის 7 მაისის დონის კაზაკთა ატამანის გადაწყვეტილებით ხუტორების მოსახლეობამ მშენებლობის ნებართვა მიიღეს. ქვის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყე 1912 წელს და დაასრულეს 1914 წელს. იგი იყო ჯვარ-გუმბათოვანი და ოთხსაკურთხევლიანი. სამრეკლო პირამიდის ფორმისა იყო. ეკლესიას ჰქონდა ერთი დიდი და სამი პატარა გუმბათი. 

საბჭოთა ხეისუფლების პერიოდში ორჯერ დახურეს, მეორე მსოფლიო ომამდე და მის მერე. ეკლესიას იყენებდნენ ხორბლის საცავად. გუმბათი დაინგრა, ეკლესიის კედლები კი დაძველდა. ეკლესიის ცხოვრება აღორძინდა სსრკ-ის დაშლის შემდეგ - 1994 წლიდან, როდესაც ტაძარი დაუბრუნდა მორწმუნეებს. ხუტორის მოსახლეობის ძალებით მოხდა სახურავის რემონტი, ფანჯრების ჩასმა, იატაკის დაგება. 

2012 წლს ნოემბერში ეკლესიას ჩაუტარდა მნიშვნელოვანი სამუშაოები. შიგნიდან შელესეს და შეღებეს. 2014 წელს სამრეკლოზე დაკიდეს შვიდი ზარი. 2014 წლის 26 სექტემბერს ეკლესიას დაადგეს ცენტრალური გუმბათი და ჯვარი. სარემონტო-არდგენითი სამუშაოები ეკლესიაში მიმდინარეობს დღემდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Покрова Пресвятой Богородицы (Нижнежуравский)
2. ↑  Нижняя Журавка. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы.
3. 1 2  Нижнежуравский храм.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-26. ციტირების თარიღი: 2017-04-08.
**ნეტარი ელეზვოი** — წმინდანი, ეთიოპიის მეფე არაბეთში ქრისტიანთა მდევნელი იუდეველი დუნაანის მეფობის ჟამს ცხოვრობდა.

კეთილმსახურმა ხელისუფალმა, რომელიც ძალიან შეაწუხა მართლმორწმუნეთა გაუთავებელმა ხოცვა-ჟლეტამ, უღმრთო დუნაანს ომი გამოუცხადა, მაგრამ მისი ლაშქრობა მარცხით დამთავრდა. ელეზვოის სურდა, შეეტყო, თუ რა იყო დამარცხების მიზეზი და ზეგარდამო შთაგონებით ერთ დაყუდებულ ბერს მიმართა. ამ უკანასკნელმა კი წმიდანს განუცხადა, რომ იგი არასწორად მოიქცა, როდესაც მხოლოდ საკუთარ ძალებზე მინდობით დუნაანზე შურისძიება გადაწყვიტა, რადგან უფალი ბრძანებს: *„ჩემი არს შურის-გებაჲ და მე მივაგო".*

განდეგილმა ნეტარ ელეზვოის ურჩია, დუნაანის წინააღმდეგ ებრძოლა არა საკუთარი ძალის, არამედ ღვთის მოწყალების იმედით დაეწყო და ბრძოლის მიზანი მხოლოდ ქრისტიანობის დაცვა და წმინდა ეკლესიის სიყვარული უნდა ყოფილიყო. ამასთანავე ურჩია, საკუთარი სულის ცხონებისათვის სიცოცხლის უკანასკნელი დღეები ღვთისათვის მიეძღვნა. წმიდა ელეზვოიმ აღთქმა დაუდო უფალს, რის შემდეგაც მტერზე გაიმარჯვა, ქვეყანაში ქრისტიანებს აღმსარებლობის თავისუფლება მიანიჭა და ტაძრები გახსნა. ამის შემდეგ წმიდანმა დატოვა სამეფო ტახტი და ერთ-ერთ სავანეს მიაშურა, სადაც თხუთმეტი წელი დაყუდებით ცხოვრობდა. ნეტარი ელეზვოი გარდაიცვალა დაახლოებით 553-555 წელს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდათა ცხოვრებანი" (ივლისი–დეკემბერი), წიგნი მეორე, თბილისი, 2008 წელი.