**თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი** — სახელმწიფო ნაკრძალი ახმეტის მუნიციპალიტეტში. დაარსებულია 1961 წელს, მისი ფართობი 10 275 ჰექტარია. ნაკრძალი შექმნილია აქ არსებული ბიომრავალფეროვნების, იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი ცხოველებისა და ენდემურ რელიქტურ მცენარეთა სახეობების დაცვისა და შენარჩუნების მიზნით.

თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი მოიცავს მდინარეების: პირიქითისა და თუშეთის (გომეწრის) ალაზნებისა და ჭანჭახოვნის ხეობებს, კერძოდ, თუშეთის (გომეწრის) ალაზნის სათავეებს და მისი ხეობის მარჯვენა ფერდობის უმეტეს ნაწილს – დეკიანი კომპლექსებისა და სუბალპური არყნარების გავრცელების არეალებს, პირიქითის ალაზნის ქვემო დინებას, მაკრატელას ქედის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილს და მის მიმდებარე ფიჭვნარ ტყეებს, ჭანჭახოვნის ხეობის მარჯვენა ფერდობს ნახიდურის ხევის და მდინარე ხისოს წყლის შეერთების ადგილიდან ჭალას ხევის და მდინარე ხისოს წყლის შეერთების ადგილამდე. ნაკრძალი მოიცავს სოფლების: ომალოს, დიკლოს, შენაქოს, ქუმელაურთის და ხისოს მიმდებარე ტყიანი მასივების ნაწილებს, პირიქითისა და თუშეთის (გომეწრის) ალაზნების შეერთების ადგილიდან რუსეთის ფედერაციასთან საქართველოს სახელმწიფო საზღვრამდე მდინარის მარჯვენა ფერდობებზე არსებულ ტყის მასივებს.

ნაკრძალის ტყეები გამოირჩევა სახეობრივი მრავალფეროვნებით, მაღალი ენდემიზმითა და მეტად სპეციფიკური ბიო-ეკოლოგიურ რელიქტურ სახეობათა არსებობით. ამ ზონაში არსებული სუბალპური არყნარები და დეკიანი კომპლექსები ხასიათდება როგორც ზვავსაწინააღმდეგო, ნაშალდამმაგრებელი და ეროზიასაწინააღმდეგო ცენოზები; ნაკრძალი მნიშვნელოვანია როგორც მესამეული პერიოდის იშვიათ ცხოველთა სახეობების საარსებო გარემო. იგი მოიცავს მრავალი იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფ ცხოველთა სახეობების არეალებსა და საბინადრო ადგილებს. აქ მობინადრე ცხოველთაგან აღსანიშნავია ნიამორი, კავკასიური ჯიხვი — მისი რიცხოვნება კავკასიაში რამდენიმე ეგზემპლიარით შემოიფარგლება, შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში; აგრეთვე აღსანიშნავია არჩვი, მგელი, ფოცხვერი, დათვი და სხვ. ფრინველთაგან - შავარდენი, მთის არწივი და სხვ.

ნაკრძალში დაშვებულია მხოლოდ საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ტურიზმი, გადაადგილება შესაძლებელია ფეხით და ცხენით სპეციალურად განსაზღვრულ მარშრუტებზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს დაცული ტერიტორიები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი***

* სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო / თუშეთის დაცული ტერიტორიები

სქოლიო
------

1. 1 2  საქართველოს კანონი თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ ka. საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე. ციტირების თარიღი: 26 დეკემბერი, 2022

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დაცული ტერიტორიები |
| --- |
|  |
| ეროვნული პარკები | 
* ალგეთი
* ბორჯომ-ხარაგაული
* ვაშლოვანი
* თბილისი
* თუშეთი
* კოლხეთი
* მაჭახელა
* მტირალა
* ფშავ-ხევსურეთი
* ყაზბეგი
* ჯავახეთი
 |
|  |
| ნაკრძალები | 
* ბაბანეური
* ბაწარა
* ბიჭვინთა-მიუსერა
* ბორჯომი
* ვაშლოვანი
* თუშეთი
* კინტრიში
* ლაგოდეხი
* ლიახვი
* მარიამჯვარი
* რიწა
* სათაფლია
* ფსხუ-გუმისთა
* ქობულეთი
 |
|  |
| აღკვეთილები | 
* ასა
* აჯამეთი
* ბუღდაშენი
* გარდაბანი
* თეთრობი
* იორი
* ილტო
* კარწახი
* კაცობური
* ლაგოდეხი
* მადათაფა
* ნეძვი
* პონტოს მუხის
* სათაფლია
* სულდა
* ქცია-ტაბაწყური
* ქობულეთი
* ყორუღი
* ჭაჭუნა
* ხანჩალი
 |
|  |
| დაცული ლანდშაფტები | 
* თუშეთი
* კინტრიში
 |
|  |
| ბუნების ძეგლები | 
* აბანოს მინერალური ტბა
* აბაშის ჩანჩქერი
* არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმე
* არწივის ხეობა
* ბალდის კანიონი
* ბირთვისის კლდეები
* ბოდორნის სვეტი
* ბღერის მღვიმე
* გაბზარული ტბა
* გოდერძის ნამარხი ტყე
* დიდღელეს მღვიმე
* თეთრა მღვიმე
* თრუსოს ტრავერტინები
* იაზონის მღვიმე
* კინჩხის ჩანჩქერი
* მარტვილის კანიონი
* მელოურის მღვიმე
* მოთენას მღვიმე
* მუხურის ჩანჩქერი
* ნაგარევის მღვიმე
* ნავენახევის მღვიმე
* ნაზოდელავოს მღვიმე
* ოკაცეს კანიონი
* ონიორეს ჩანჩქერი
* ოჩხომურის ჩანჩქერი
* პრომეთეს მღვიმე
* საკაჟიას მღვიმე
* სამშვილდის კანიონი
* საწურბლიას მღვიმე
* სახიზარის კლდე
* სოლკოტას მღვიმე
* ტახტითეფა
* ტობის I მღვიმე
* ტობის ჩანჩქერი
* ქეთერისის ვოკლუზი
* ღლიანის მღვიმე
* ცუცხვათის მღვიმოვანი
* წალკის კანიონი
* წყალწითელას ხეობა
* ხომულის მღვიმე
* ჯვრის უღელტეხილის ტრავერტინები
* ჯორწყუს მღვიმე
* ჯუმას ყურე
 |

 |