recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბინდუსარა** — მაურიების სახელმწიფოს მეორე იმპერატორი, მეფობდა ძვ. წ. 298—272 წლებში ჩანდრაგუპტა მაურიას შემდგომ. ბერძნულ წყაროებში ის მოიხსენიება სახელით — ამიტროჰატი (ინდურად ამიტრაგჰატა) მისი ტიტულის მიხედვით, ესე იგი "საკუთარ მტერთა მკვლელი".

ბიოგრაფია
=========

ბინდუსარამ მემკვიდრეობით მიიღო უზარმაზარი იმპერია, რომელიც აერთიანებდა ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ინდოეთს, ავღანეთის ნაწილს და ბელუჯისტანს. მან შეძლო იმპერიის კიდევ უფრო გაფართოება სამხრეთით, კარნატაკას ტერიტორიებამდე, დაიმორჩილა თექვსმეტი სახელმწიფო და გახდა ორ ზღვას შუა — არაბეთის ზღვას და ბენგალიის ყურეს შორის მდებარე მიწების მპყრობელი. 

ბინდუსარა არ ებრძოდა მეგობრულად განწყობილ დრავიდულ სამეფოებს, როგორიცაა ჩოლა, პანდია და ჩერა. მხოლოდ კალინგას სამეფო (თანამედროვე ორისა) არ შედიოდა მის იმპერიაში და ის მისმა ვაჟმა აშოკამ დაიპყრო. 

ბინდუსარა თავის მამის მსგავსად მხარს უჭერდა ელინისტურ ეგვიპტესთან და სელევკიდების სირიასთან მჭიდრო ურთიერთობას. სტრაბონი გადმოგვცემს, რომ პატალიპუტრაში მივლინებული იყო სელევკიდების ელჩი — დეიმაქსი. საინტერესო ფაქტებზე გვიამბობს ათენიუს ნავკრატიელი სელევკიდების მეფე ანტიოქოსის და ინდოეთის მეფე ბინდუსარას ძღვენთა გაცვლის შესახებ. ბინდუსარას თხოვნით მიუმართავს ანტიოქოსისათვის — გაეგზავნა მისთვის ტკბილი ღვინო, გამხმარი ლეღვი და ფილოსოფოსი–სოფისტი. პასუხად, ანტიოქოსი შეპირებია მხოლოდ ღვინისა და გამხმარი ლეღვის გაგზავნას. 

ბინდუსარა მამისგან განსხვავებით არ ეწეოდა ჯაინიზმის მხარდაჭერას. ის მხარს უჭერდა ფილოსოფიურ-ასკეტურ მოძრაობას აჯივიკს. ეს იყო ანტიბრაჰმანული და ათეისტური ფილოსოფია. მამამისის მრჩეველი ფილოსოფოსი ჩანაკია აგრძელებდა მის სამეფო კარზე პრემიერ-მინისტრობას. 

მისი მმართველობის დროს ორჯერ აჯანყდა ქალაქი ტაქსილა. ქალაქის შემორიგება საბოლოოდ მოახერხა აშოკამ მამის სიკვდილის შემდეგ.

პურანის თანახმად ბინდუსარა მეფობდა 25 წელი. მამის სიკვდილის შემდეგ მის ვაჟებს შორის დაიწყო ხანგრძლივი ბრძოლა ძალაუფლებისათვის. ბოლოსდაბოლოს, პატალიპუტრას ტახტის მფლობელი გახდა აშოკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაურიების იმპერია — ინდოეთის ისტორია (კ.ა.ანტონოვა, გ.მ.ბონგარდ-ლევინ, გ.გ.კოტოვსკი )
**ბავარიის ტყე** (გერმ. Bayerischer Wald) — დაბალმთიანი ტყიანი ზონა გერმანიაში, ბავარიაში. იშლება ჩეხეთის საზღვართან და გრძელდება ჩეხეთის მხარეს, ბოჰემიის ტყეში. გეოგრაფიულად, ბავარიისა და ბოჰემიის ტყეები ერთი მთის მასივის ნაწილებია. ბავარიის ტყის ნაწილი მიეკუთვნება **ბავარიის ტყის ეროვნულ პარკს** (გერმ. *Nationalpark Bayerischer Wald*), მისი ფართობი (240 კმ²)-ს შეადგენს, დაარსდა 1970 წელს და გერმანიის პირველ ეროვნულ პარკს წარმოადგენს. სხვა 3 008 კმ² ტერიტორია ბავარიის ბუნების პარკს მიეკუთვნება და ის 1967 წელს შეიქმნა, ასევე, 1738 კმ² მიეკუთვნება 1965 წელს შექმნილ აღმოსავლეთ ბავარიის ტყის ეროვნულ პარკს. ბავარიის ტყე ჰერსინის ტყის ნაშთს წარმოადგენს, რომელიც რომაულ ეპოქაში სამხრეთ გერმანიის გასწვრივ იყო გადაჭიმული. დღეისათვის ის ცენტრალური ევროპის უდიდესი დაცული ტყიანი არეალია.
რეგიონის უმაღლესი მწვერვალია გრობერ-არბერი (1 456). მთავარი მდინარეა რეგენი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი
* ბავარიის ტყე - რეგიონის ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი • ბერხტესგადენი • შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ვადენზეე • ქვემო საქსონიის ვადენზეე • ჰამბურგის ვადენზეე • იასმუნდი • მიურიცი • საქსონიის შვეიცარიის • ოდერის ქვემო ველის •
დასავლეთ პომერანიის ლაგუნების • ჰაინიხი • ეიფელი • კელერვალდ-ედერზეე • ჰარცი
 |

 |
**ჟამნი** — ლიტურგიკული ძეგლი, რომელიც შეიცავს უცვლელ მასალას, დანიშნულს ყოველდღიური საეკლესიო ღვთისმსახურებისათვის სხვადასხვა ჟამს, ანუ საათს (აქედან არის მისი სახელწოდება). ამის მიხედვით არის ჟამნი შუაღამიანის, ცისკრის, პირველი მზის (I), მესამე (სამჟამისა, III), მეექვსე (მეექუსისა ჟამისა, VI), სადილის, ცხრა ჟამის (IX), მწუხრის, დიდი სერობის და მცირე სერობისა.

ჟამნს დამატების სახით ერთვის მთელი წლის წმინდანების, აგრეთვე დიდმარხვისა და ზატიკის, კვირისა და შვიდეულის ციკლის, და სხვა საჭირო ტროპარ-კონდაკები, მცირე სვინაქსარი და ღმრთისმშობლის პარაკლისი. ისევე როგორც სხვა ლიტურგიკული კრებულები, ჟამნიც ქართველებს ქრისტიანობის მიღებიდან უახლოეს ხანაში უნდა ეთარგმნათ. VI საუკუნეში მის არსებობას უკვე ლიტერატურული წყაროები ადასტურებს. X საუკუნის დასასრულამდე ჟამნი აღმოსავლური რედაქციისა უნდა ყოფილიყო, რადგან ქართული ეკლესია ამ დრომდე დაკავშირებული იყო პალესტინის ლიტურგიკულ პრაქტიკასთან. ექვთიმე მთაწმიდელმა და გიორგი მთაწმიდელმა ქართული საღვთისმსახურო წიგნები, მათ შორის ჟამნიც, ბერძნულ დედნებთან შეაჯერეს და ხელახლა თარგმნეს. 

საბოლოოდ ქართულ საღვთისმსახურო პრაქტიკაში დამკვიდრდა ჟამნის გიორგი მთაწმიდლისეული რედაქცია, რომელმაც საუკუნეთა მანძილზე მცირეოდენი ცვლილებები განიცადა. ქართული ჟამნი პირველად დაიბეჭდა 1710 წელს თბილისში, ვახტანგ VI-ის სტამბაში.

ძველ აღთქმაში დღე იყოფოდა ოთხ ნაწილად, ოთხ ჟამად (დროდ), რომლებშიც შედიოდა I, III, VI და IX ჟამნი. თითოეულ მათგანზე ადამიანი ვალდებული იყო შეესრულებინა გარკვეული ლოცვები. ჟამნი სრულდება დღესაც, ოღონდ სხვა მნიშვნელობით.

ძველი აღთქმის ღვთისმსახურება ძირითადად ფსალმუნების კითხვა-გალობისაგან შედგებოდა, ამიტომ ქრისტიანული ჟამნიც თავდაპირველად მხოლოდ ფსალმუნებს შეიცავდა; ქრისტიანული ლოცვები და საგალობლები მასში შედარებით გვიან შევიდა.

**I ჟამი** — მოიცავს ჩვენი დროის 7, 8, 9 საათს. ეს ის დროა, როდესაც მაცხოვარი ჩვენი იესუ ქრისტე იყო მიყვანილი პილატესთან. I ჟამი სრულდება ცისკრის შემდეგ;

**III ჟამი** — მოიცავს ჩვენი დროის 10, 11, 12 საათს და გვაგონებს მაცხოვრის სასამართლოს და ტანჯვას პილატესთან;

**VI ჟამი** — მოიცავს 1, 2, 3 საათს. ეს ის დროა, როდესაც მაცხოვარმა იტვირთა ჯვარი, ავიდა გოლგოთაზე და იქნა ჯვარცმული. III და VI ჟამები იკითხება წმინდა იოანე ოქროპირის და წმინდა ბასილი დიდის წირვების წინ;

**IX ჟამი** — მოიცავს 4, 5, 6 საათს. ეს ის დროა, როდესაც ჯვარცმულმა იესუ ქრისტემ განუტევა სული. ეს ჟამი იკითხება უბრალო დღეებში მწუხრის წინ.

ჟამის შესრულების სქემა:

1. დასაწყისი ლოცვები;
2. სამი ფსალმუნი;
3. დიდება, აწდა, ალილუია;
4. ტროპარი დღისა და წმიდისა;
5. ღვთისმშობლის ლოცვა;
6. დასაწყისი ლოცვები;
7. კონდაკი დღისა და წმიდისა;
8. „უფალო შეგვიწყალენ" 40-ჯერ; „რომელი ყოველსა დღესა..." „უფალო შეგვიწყალენ" 3-ჯერ; დიდება, აწდა; „უპატიოსნესსა ქერუბიმთასა...";
9. ბოლო ლოცვა უფლისადმი.

ლიტერატურა
----------

* *კახაბრიშვილი ც.* „ჟამნის" ქართულად თარგმნის ისტორიიდან, «მაცნე, ენისა და ლიტერატურის სერია», 1973, № 3;
* *კეკელიძე კ.*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *მისივე,* Литургические грузинские памятники в отечественных книгохранилищах и их научное знячение, Тфл. 1908;

* *კახაბრიშვილი ც*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 240.
* "გზა ტაძრისაკენ" ბათუმი, 2009წ.
**„პილატეს სახარება"** — ფრანგი დრამატურგისა და ნოველისტის ერიკ-ემანუელ შმიტის რომანი, რომელიც გამოიცა 2000 წელს. ქართულ ენაზე 2011 წელს ითარგმნა.

შინაარსი
--------

პირველ ნაწილში ზეთისხილის ბაღში განმარტოებული იეშუა მოუთმენლად ელოდება მის დასაპატიმრებლად გამოგზავნილ ჯარისკაცებს. მათ მოსვლამდე კი საკუთარ თავგადასავალს იხსენებს და კიდევ ერთხელ აანალიზებს, რა ზებუნებრივმა ძალამ აქცია ის – უბრალო დურგლის შვილი ადამიანთა სულიერ წინამძღოლად, სასწაულმოქმედ მკურნალად, მარადიული სიყვარულის, მონანიებისა და მიტევების მქადაგებლად...

მეორე ნაწილში ჯვარცმული იეშუას წამებიდან სამი დღის შემდეგ, პასექის დილას პილატე მანამდე გაუგონარ საგამოძიებო საქმეში ერთვება: მიცვალებული გაქრა და ცოტა ხანში მკვდრეთით აღმდგარი ისევ გამოეც­ხადა საზოგადოებას. საგონებელში ჩავარდნილი პილატე დაუღალავად იძიებს გვამის გაქრობის საკითხს და თანდათან, მიუხედავად იმისა, რომ მკვდრეთით აღმდგარი იეშუა თავისი თვალით არ უნახავს, მის სულში ეჭვთან ერთად მესიის რწმენა იკაფავს გზას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მწერლის ოფიციალური საიტი
**ბორდერ-ტერიერი** (ინგლ. Border teriér) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XVIII საუკუნეში.

ამ ჯიშის ზუსტი წარმოშობა უცნობია. არსებობს მტკიცებულება, რომ გარეგნულად დღევანდელი ძაღლისგან მცირედ განსხვავებული ბორდერ-ტერიერები ცხოვრობდნენ ინგლისისა და შოტლანდიის საზღვარზე XVII საუკუნეში. 

უეშმაკო და პირდაპირი ბორდერ-ტერიერი საკმაოდ პატარაა, რომ შეუძლი, მელას სულ პატარა სოროში შეჰყვეს და ამავე დროს იმდენად სწრაფია, რომ არ ჩამორჩეს ცხენზე ამხედრებულ მონადირეს. როგორც საგამოფენო ძაღლმა, მან ვერ მიაღწია სხვა ტერიერების მსგავს პოპულარობას, ამიტომ შეინარჩუნა თავისი პირველადი ექსტერიერი და დღევანდელი დანიშნულება.

წყალგაუმტარი ბალანი საიმედოდ იცავს უამინდობისგან, გრძელი ფეხები და ამტანობა საშუალებას აძლევს დიდხანს შეინარჩუნოს შრომისუნარიანობა. კარგი ხასიათის გამო, ბორდერი კარგად ეწყობა ოჯახს. ის კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს. მისი ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოსღვიძლისფერი, ყავისფერი-წითლით, ცისფერი-ჟღალით, ნაცრისფერი-თეთრით. ბორდერ-ტერიერს აქვს მცირე V-სახის ყურები, სწორი წინა ფეხები, განიერი თავი მოკლე დრუნჩით, ძლიერი უკანა ფეხები, უხეში, ხშირი ბალანი. მუქ თვალებს ყურადღებიანი გამოხედვა ახასიათებთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბორდერ-ტერიერი***

* Border Terrier Club of America - BTCA
* Border Terrier Canada
* Border Terrier Show Results in the U.K.
* Border Terrier in Poland დაარქივებული 2019-07-22 საიტზე Wayback Machine.
**შუა ალევის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.

ყოჩიანთ უბნის სასაფლოაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.
ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნალისებრი ფორმის აბსიდი, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით არქიტრავული ნიშაა. აბსიდი დარბაზისგან გამოიყოფა შვერილებით. გრძივ კედლებში თითო ნიშაა. დასავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთი სარკმლის სათაური შირიმისაა, ნაგებობა გვიან შუა საუკუნეებში გადაუკეთებიათ. დასავლეთ კეხზე შემორჩენილია ამ პერიოდის სამრეკლოს ორი აგურის სვეტი. ეკლესიის კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. ჩამოქცეულია თაღ-კამარა, ხოლო ნაგებობის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე გარღვეულია. კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 197
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია**. |

**ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ბორითის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ძირულის მარცხენა ნაპირზე, სასაფლაოზე. თარიღდება X საუკუნით, მოგვიანებით სამივე მხრიდან მინაშენით.

ძეგლის აღწერა
-------------

ეკლესია ძირითად ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვის კვადრებით კირის დუღაბზე, დასავლეთით ფასადის ქვედა ნაწილში გამოყენებულია დაუმუშავებელი ქვები.ეკლესიას ეტყობა გადაკეთების კვალი. გეგმაში ეკლესია მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევრად წრიული აბსიდით, რომლის სარკმლის ქვეშ თაღოვანი ნიშია, რომლის წინ დგას საკურთხევლის ქვა. ასევე ნიშებია ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი. იატაკი ქვის ფილებით არის მოგებული, კამარა სხმულია ქარგილზე. ინტერიერი მთლიანად მოხატულია, მხატვრობას რესტავრაცია ჩაუტარდა სამიოდე წლის წინ. გარედან, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან შესასვლელი არქიტრაულია, შიგნიდან კი თაღოვანი. სამხრეთის კედლის მთელს სიგრძეზე მიუყვება კარნიზი, რომლის ქვემოთ, შესასვლელის მარცხნივ შემორჩენილია მხატვრობის კვალი, ასევე სამხრეთის ფასადზე ზედა ნაწილში მე-20 საუკუნის 80-იან წლებში ჩატარდა მცირედი სარესტავრაციო სამუშაოები. დასავლეთის ფასადის ფრონტონის ზედა კუთხეში წყობაში ჩართულია ცხვრის ქანდაკაბა. დარბაზი ნათდებოდა სამხრეთის, დასავლეთისა და აღმოსავლეთის სარკმლებით. დასავლეთისა და სამხრეთის სარკმლები ვიწრო თაღოვანია, ხოლო აღმოსავლეთით, რომელიც ერთ ქვაშია ამოკვეთილი, ოვალური ფორმისაა.

გალერეა
-------

* ცხვრის თავის ქანდაკება დასავლეთ ფასადზეცხვრის თავის ქანდაკება დასავლეთ ფასადზე
* ასომთავრული წარწერებიასომთავრული წარწერები
* ასომთავრული წარწერებიასომთავრული წარწერები
* ეკლესიის ფრესკებიეკლესიის ფრესკები
* ეკლესიის ფრესკებიეკლესიის ფრესკები
* ეკლესიის ფრესკებიეკლესიის ფრესკები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8657
**შუა ბაზარი** — შუა საუკუნეების თბილისის — კალის ერთ-ერთი სავაჭრო ცენტრი ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩის ხაზზე, ქალაქის ისტორიული კარიბჭიდან — კოჯრის კარიდან ჩორსუმდე. ეს სახელი შეერქვა იმიტომ, რომ იგი ქალაქის (კალის) ორ უბანს — ზემო უბანსა და ქვემო უბანს შუა მდებარეობდა. 1801 წლიდან, საქართველოს რუსეთთან შეერთების, შემდეგ შუა ბაზარი უფრო ცნობილი იყო „სომხის ბაზრის" სახელწოდებით, რადგან ვაჭართა დიდი ნაწილს სომხები შეადგენდნენ. აქ განლაგებული იყო ოქრომჭედელთა (ზარგანხანა), ხარაზთა (ხარაზხანა), და სხვა, სავაჭრო-სახელოსნო რიგები; ფაქტობრივად იგი ქალაქის სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრს, თავისებურ ბირჟას წარმოადგენდა. შუა ბაზრის კოლორიტს აძლევდა ყველიერის დღესასწასწაულის ბოლოს სალაყბოდან და მეიდნიდან აქ გადმონაცვლებული კარნავალის —  ყეენობის ერთი ფაზა — კრივი, რომელიც ხალხმრავალ სერიოზულ შეტაკებაში გადაიზრდებოდა ხოლმე, როგორც ეს მოხდა 1851 წელს. შუა ბაზარში იღებდა ხოლმე სათავეს ქალაქის მოსახლეობის სოციალური პროტესტი. 1865 წელს აქ დაიწყო თბილისელ ამქართა გამოსვლა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 928, ISBN 99928-20-32-2.
**ჟალა პირიიევა** (აზერ. Jalə Azad qızı Piriyeva; დ. 10 მაისი, 2000, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი რიტმული ტანმოვარჯიშე. ის არის 2016 წლის აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონი და სამგზის (2013-2015) უმცროსი აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონი.

კარიერა
-------

### ადრეული წლები

ჟალა პირიიევამ თანვარჯიშში ვარჯიში 4 წლის ასაკში დაიწყო. იგი საერთაშორისო კონკურსებში 2012 წელს გამოჩნდა; ამ პერიოდში მან უნგრეთის საერთაშორისო ტურნირში ოქროს მედალი მოიპოვა. 2013 წელს პირიივამ ესტონეთში, ვალენტინობის თასზე, 3 ოქროს მედალი მოიპოვა (ჰოოპში, ბურთსა და კლუბებში). იგი 2013 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსში ახალგაზრდულ დივიზიონში ასპარეზობდა; ტურნირში მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. იგი აგრეთვე ასპარეზობდა 2013 წლის თასის სერიებში.

2014 წლის სეზონი პირიიევამ ტარტუში ჩატარებული გრანდ პრიქსით დაიწყო; ნახსენებ ტურნირზე მან „ჰოოპ"-ში ოქროს მედალი მოიპოვა. იგი აზერბაიჯანის გუნდთან ერთად ასპარეზობდა 2014 წლის მსოფლიო თასის სერიაში: დებრეცენში მან გუნდთან ერთად ვერცხლი, ხოლო ლისაბონში 2 ოქრო მოიპოვა; აგრეთვე მინსკში ლენტით ტანვარჯიშში მე-5 ადგილი დაიკავა. ამავე წლის 10-16 ივნისში, პირიიევამ 2014 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 17-19 ოქტომბერს პირიიევა ტოკიოში, „2014 წლის Aeon თასის" ტურნიტში მონაწილეობის მისაღებად გაემგზავრა. იგი ამ შეჯიბრებაში ოსაკის კლუბის სახელით გამოდიოდა (მასთან ერთად იყვნენ მარინა დურუნდა და გულსამ შაფიზადა). საბოლოოდ მან ტურნირი მე-5 ადგილით დაასრულა.

2015 წლის 3 აპრილს, პირიიევამ ირინა დელანუუს საერთაშორისო ტურნირზე უმცროსი დივიზიონში ვერცხლის მედალი მოიპოვა (მის წინ რუსი დარია პრიდანიკოვა იყო). ამავე წლის 2-4 ოქტომბერს პირიიევა კვლავ გაემგზარა ტორიოში „აეონის თასზე" მონაწილეობის მისაღებად. იგი კვლავ ოსაქის სპორტული კლუბის გუნდის წარმომადგენელი იყო (მარინა დურუნდასა და აიშან ბაიარამოვასთან ერთად). მან ამჯერად ახალგაზრდულ ჯგუფში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, ხოლო გუნდი მე-5 ადგილზე გავიდა.

### პროფესიონალური კარიერა

2016 წლის სეზონში, ჟალა პირიიევას პოფესიონალური კარიერის დებიუტი 2016 წლის ტარტუს ვალენტინობის თასზე შედგა. დებიუტის შემდეგ, იგი 2016 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსზე ასპარეზობდა; ამ კონკურსში მან 30-ე ადგილი დაიკავა (საერთაშორისოდ). 26-28 თებერვალის პერიოდში იგი ასპარეზობდა 2016 წლის Espoo-ს მსოფლი თასში; ტურნირი 32-ე ადგილზე დაასრულა. მისი შემდეგი ასპარეზობა 17-20 მარტს, ლისბოას მსოფლიო თასზე შედგა და მან შეჯიბრება მე-19 ადგილით დაასრულა. 1-3 აპრილს მონაწილეობდა 2016 წლის პესაროს მსოფლიო თასში (მან 35-ე ადგილი დაიკავა). ამავე წლის შემდეგ პერიოდში, ჟალა პირიიევამ 2016 წლის აზერბაიჯანის ეროვნულ ჩემპიონატში ოქროს მედალი მოიპოვა; აღსანიშნავია, რომ ამავე ტურნირში აზერბაიჯანის სამგზის ჩემპიონი, მარინა დურუნდა მონაწილეობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Zhala Piriyeva at the International Federation of Gymnastics
* Piriyeva Azerbaijan Gymnastics Federation Profile
* Rhythmic Gymnastics Results დაარქივებული 2014-03-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Twelve medals from Tartu. Baku2014.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-17. ციტირების თარიღი: 2019-10-12.
2. ↑  Anna Rizatdinova dominated "Miss Valentine 2016" (14 February 2016).
3. ↑  Rhythmic Gymnastics Grand Prix starts into Olympic Season. Gymmedia (21 February 2016)..
**ხიმენა დუკე** (ესპ. Ximena Duque; დ. 30 იანვარი 1985, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი მსახიობი და მოდელი. არის ტელემუნდოს მსახიობით, უკეთ ცნობილი სერიალებით „ანელიას სახე", „ვალერია", „ვიღაც გიყურებს", „სახლი მეზობლად" და „წმინდა სატანა". ხიმენას ჰყავს მეუღლე კარლოს პონსე და ერთი შვილი, კრისტიან კარაბიას დუკე.

ბიოგრაფია
---------

ხიმენა დუკე ხირალდო დაიბადა კოლუმბიის ქალაქ კალიში. იგი 12 წლის იყო, როდესაც დედასთან ერთად გადავიდა მაიამიში საცხოვრებლად. 2003 წელს ტელემუნდოს კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, სადაც დაიწყო მისი კარიერა. მან გაიცნო კრისტიან კარაბიასი. ისინი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე.

ხიმენა მალევე მიიღო მონაწილეობა ტელემუნდოს ტელენოველაში „სხვისი ცოდვები". 2008 წელს ასევე მონაწილეობა მიიღო ტელემუნდოს საპნის ოპერაში „ანელის სახე", სადაც მას პარტნიორობას უწევდა ელიზაბეტ გუტიერესი. 2009 წელს მიიღო მონაწილეობა ორ ტელენოველაში, რომლებიც მის მშობლიურ ქვეყანაში კოლუმბიაში გადაიღეს. აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიღაც გიყურებს". 2010 წელს სერიალ „სახლი მეზობლად-ში" ბოროტმოქმედის როლზე დაამტკიცეს. 2012 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ერთგულების ძალა". ამ სერიალმა მას დიდი პოპულალობა მოუტანა. 2013 წელს კი მონაწილეობა მიიღო სერიალში „წმინდა სატანა", სადაც პარტნიორობას გაბი ესპინოს უწევდა.

პირადი ცხოვრება
---------------

ხიმენა დუკე და კრისტიან კარაბიოსი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. მათ ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა და კრისტიანი ერთმანეთს მალევე დაშორდნენ. დუკემ მოგვიანებით ტელემუნდოს მსახიობი კარლოს პონსე გაიცნო და 2010 წლიდან მოყოლებული მასთან ერთად არის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ხიმენა დუკე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ქვეყნები სადაც *აღმოსავლეთსლავური ენები* არის ეროვნული
 **აღმოსავლეთსლავური ენები** სამხრეთ- და დასავლეთსლავური ენების გვერდით წარმოადგენს სლავური ენების ერთ-ერთ შტოს, რომელიც თავის მხრივ ინდოევროპულ ენების ჯგუფში შედის. 

**აღმოსავლეთსლავური ენებია**
1.) რუსული, იგივე ველიკორუსული (დიდრუსული) ენა,
2.) უკრაინული, იგივე რუთენ(ი)ული ენა, თუმცა აქვე შემდეგი უნდა აღინიშნოს: 
სახელწოდება **რუთენ(ი)ულ ენას** კიდევ ერთი, ნაკლებად ცნობილი აღმოსავლეთ სლავური ენის, **რუსინული ენის** მეორე სახელწოდებადაც ვხვდებით როგორც პერიოდიკაში, ასევე პოპულარულ და სამეცნიერო ლიტერატურაში.
უკრაინულ ენას თავად უკრაინელები უწინ **მალოროსიულს** უკრაინული ლიტერატურის კლასიკოსები ტარას შევჩენკო, ივან ფრანკო და ა.შ.
3.) ბელარუსული ენა.
უკრაინა და განსაკუთრებით ბელარუსი დამოუკიდებლობის პირობებშიც ვერ ახერხებს რუსული ენის ექსპანსიიდან გამოსვლას. 
ორივე ქვეყანაში ორენოვნება სუფევს, რომელიც ხშირად რუსულის სასარგებლოდ უფრო იხრება. მიუხედავად ამისა უკრაინაში არის მცდელობები მდგომარეობა ქვეყნის სახელმწიფო ენის სასარგებლოდ შემოაბრუნონ. საამისოდ ხელისშემშლელ ფაქტორს უკრაინის აღმოსავლეთ ნაწილში რუსულენოვანი მოსახლეობა წარმოადგენს, რომელიც ამ რეგიონში ერთენოვანია და უკრაინის ერთი კუთხიდან ამ კუთხეში საცხოვრებლად გადასული უკრაინელი ყოველთვის ვერ მოახერხებს შეინარჩუნოს საკუთარი ენა, რასაც ვერ ვიტყვით რუსული ენის მდგომარეობაზე მთელი უკრაინის მასშტაბით – რუსები ქვეყნის მასშტაბით თავს შინ გრძნობენ. ბელარუსში ენობრივი საკითხი არც კი დგას დღის წესრიგში.

აღმოსავლეთსლავისტიკა, როგორც დარგი
----------------------------------

**აღმოსავლეთსლავისტიკა არის სლავთმცოდნეობის (*სლავისტიკის*) ერთ-ერთი ქვედარგი**, რომელიც აღმოსავლეთსლავური ქვეყნების (უპირველეს ყოვლისა მათი ენებისა და კულტურების) შესწავლითაა დაკავებული. 
აღმოსავლეთსლავისტიკა თავის მხრივ ძირითადი აღმოსავლეთსლავური ენების მიხედვით დაიყოფა რუსისტიკად, ბელარუსისტიკად და უკრაინისტიკად. 

*საქართველოში აღმოსავლეთსლავისტიკა ძირითადად მაინც რუსული ენის მცოდნეების ყოლით თუ შემოიფარგლება*.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * აღმოსავლეთსლავური ენები
* დასავლეთსლავური ენები
* სამხრეთსლავური ენები
* სლავური ენები
 | * სლავები
* სლავისტიკა
* უკრაინისტიკა
* ბელარუსისტიკა
 | * პოლონისტიკა
* ბულგარისტიკა
* ძველი ბულგარული ენა
* ინდოევროპული ენები
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სლავური ენები |
| --- |
|  |
| **დას. სლავური** | 
ჩეხური · კაშუბური · იუდეო-სლავური† · პოლაბური† · პოლონური · პომერანული† · სლოვაკური · სლოვინცური† · სორბული · სილეზიური |
|  |
| **აღმ. სლავური** | 
ბელარუსული · ძველი რუსული† · ძველ ნოვგოროდული† · რუსული · კარპატულ-რუსინული · რუთენული† · უკრაინული |
|  |
| **სამხ. სლავური** | 
ბულგარული · საეკლესიო სლავური · მაკედონური · ძველი საეკლესიო სლავური† · ცენტრალური სამხრეთსლავური (ბოსნიური, ხორვატიული, ჩერნოგორიული, სერბული) · სლოვენური |
|  |
| სხვა | 
პროტო-სლავური† · სლავთაშორისი  · რუსენორსკი † · სლავოსერბული† · სლოვიო |
|  |
| 
(†) აღნიშნავს მკვდარ ენას. |

 |
ბოგომილობის გავრცელება ევროპაში
**ბოგომილობა** (ბულგ. Богомилство, სერბოხორ. Bogumilstvo/Богумилство) — ანტიფეოდალური მწვალებლური მოძრაობა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. აღმოცენდა X საუკუნის დასაწყისში, როგორც ფიქრობენ, მაკედონიის ტერიტორიაზე პავლიკიანელთა (იხ. პავლიკიანობა) გავლენით. მკვლევართა დიდი ნაწილის აზრით, ბოგომილები ეწოდათ სექტის ნახევრად ლეგენდარული დამაარსებლის ხუცეს ბოგომილის სახელის მიხედვით. ბოგომილობა გამოხატავდა ფეოდალურ დამოკიდებულებაში მყოფი გლეხების ინტერესებს, გმობდა სიმდიდრეს, ფეოდალურ ექსპლუატაციასა და სახელმწიფო ხელისუფლებას, უარყოფდა აღმოსავლეთის ქრისტიანულ ეკლესიას, საეკლესიო იერარქიას, ტაძრებს, საეკლესიო საიდუმლოებებს და წეს-ჩვეულებებს; არ ცნობდა ძველ აღთქმას, ჯვრის ტაყვანისცემას, წმინდანებს, წმინდა ნაწილებს. ბოგომილობას საფუძვლად ედო დუალისტური მანიქეისტური (იხ. მანიქეიზმი) რელიგიური ფილოსოფიური მოძღვრება სამყაროს ორსაწყისიანობის შესახებ. მიწიერ სამყაროს და ადამიანის სხეულს იგი ეშმაკის შექმნილად აცხადებდა, ზეციურ სამყაროს და ადამიანის სულს კი — კეთილი საწყისის გამოვლენად. X საუკუნიდან ბოგომილები ბულგარეთში დამკვიდრდნენ, საიდანაც XI–XII საუკუნეებში ბოგომილობა ბიზანტიაში გავრცელდა, ხოლო XII–XIII საუკუნეებში — სერბიასა და ბოსნიაში. ბულგარელი ბოგომილები მონაწილეობდნენ ბულგარელი ხალხის ანტიბიზანტიურ აჯანყებებში (1040, 1072), მხარს უჭერდნენ მეფე კალოიანის (1197–1207) ბრძოლას ბიზანტიის წინააღმდეგ. ეკლესია და სახელმწიფო ებრძოდა ბოგომილობას. ბიზანტიის იმპერატორმა ალექსი I კომნენოსმა ბოგომილები იძულებით მოაქცია „ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე", მათი ბელადი ვასილი კი კოცონზე დაწვეს. ამ პოლიტიკას აგრძელებდა მანუელ I-იც. ბოგომილობას ებრძოდნენ სერბიაში სტეფანე ნემანია, ბულგარეთში — ბორილი. როგორც რელიგიური მიმდინარეობა, იგი XVII საუკუნემდე არსებობდა. შემორჩენილია ბოგომილთა მიერ შექმნილი მდიდარი აპოკრიფული ლიტერატურა. ბოგომილობამ გავლენა მოახდინა პატარენების, კათარების, ალბიგოელების მწვალებლობის ჩამოყალიბებაზე.

ლიტერატურა
----------

* Ангелов Д. Богомилство в Болгарии, пер. с болг. М. 1954.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 439.
აღმოსავლური ტიპიკონის კათოლიკური ეკლესიის არქიეპისკოპოსი
**აღმოსავლეთის კათოლიკური ეკლესია** (**უნიატური ეკლესიები**) — ეწოდება თავიანთი ლიტურგიული და საეკლესიო ცხოვრების წესით აღმოსავლურ ეკლესიებს, რომლებიც რომის კათოლიკურ ანუ დასავლური ტრადიციის ეკლესიასთან ერთიანობაში არიან. ისინი აღიარებენ პაპის უპირატესობას პატრიარქთა და ეპისკოპოსთა შორის და კათოლიკური ეკლესიის ყველა სხვა დოგმატს, თუმცა ისინი სრულად ინარჩუნებენ საკუთარ ტრადიციას და ავტონომიური საეკლესიო ცხოვრება აქვთ. აღმოსავლური წესის კათოლიკური ეკლესიის მღვდელმთავრები მთელი კათოლიკური ეკლესიის მართვაში იღებენ სრულუფლებიან მონაწილეობას, შეუძლიათ გახდნენ კარდინლები და პაპები. არსებობს შემდეგი აღმოსავლეთის კათოლიკური ეკლესიები (ჩამონათვალი არასრულია):

ალბანურ-კათოლიკური ეკლესია, ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია, ბელორუსულ-კათოლიკური ეკლესია, ბულგარულ-კათოლიკური ეკლესია, ეთიოპურ-კათოლიკური ეკლესია, იტალიურ-ალბანური ეკლესია, კოპტურ-კათოლიკური ეკლესია, მელქიტური ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია, რუმინული ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია, რუტენული კათოლიკური ეკლესია, სირიულ-კათოლიკური ეკლესია, სირიულ-მარონიტული ეკლესია, სლავური კათოლიკური ეკლესია, სომხურ-კათოლიკური ეკლესია, უკრაინული ბერძნული-კათოლიკური ეკლესია, უნგრული ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია
* მართლმადიდებლობა
* ბრესტის უნია (1596)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* What All Catholics Should Know About Eastern Catholic Churches დაარქივებული 2011-05-17 საიტზე Wayback Machine.
* The Eastern Catholic Churches დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine.
* Eastern Catholics in the United States of America
ანტიკური ასურეთის ნაშთები ბრიტანეთის მუზეუმში
**აღმოსავლეთმცოდნეობა** (ასევე ორიენტალისტიკა) — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც აღმოსავლეთის ენების, სულიერი და მატერიალური კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.

აღმოსავლეთმცოდნეობა ევროპაში
----------------------------

ევროპაში, აღმოსავლეთმცოდნეობა როგორც აკადემიური დისციპლინა პარიზში 1795 წელს დაარსდა სახელწოდებით — *École spéciale des langues orientales*. პარიზის ამ სკოლაში ასწავლიდა სილვესტრ სასი (Silvestre de Sacy, 1758—1838), რომელმაც თავისი მოღვაწეობით დიდი გავლენა იქონია აღმოსავლეთმცოდნეობითი მეცნიერების განვითარებაზე. გერმანიაში 1845 წელს დაფუძნდა გერმანიის აღმოსავლური საზოგადოება, რომელიც დღემდე შეისწავლის აზიის, აფრიკის და ოკეანეთის ქვეყნებს, მათ ენებს, საზოგადოებებს, კულტურებს.
ვენაში 1886 წელს შეიქმნა ორიენტალისტიკის ინსტიტუტი. ავსტრიის დედაქალაქში არსებულ ამ ინსტიტუტში დღესდღეობით ფუნქციონირებს ძველსემიტური ფილოლოგიისა და წინა აზიის არქეოლოგიის, არაბისტიკისა და თურქოლოგიის სპეციალობები.

ორიენტალისტიკის დისციპლინებია ასირიოლოგია, ირანისტიკა, თურქოლოგია, ოსმანისტიკა, სემიტოლოგია და ზოგჯერ სემიტოლოგიისაგან განცალკევებით დგას აგრეთვე არაბისტიკა და ისლამოლოგია.

სიტყვის ფართო გაგებით აღმოსავლეთმცოდნეობა შეიძლება მოიცავდეს ეგვიპტოლოგიასაც. ეგვიპტოლოგიას ხშირად აფრიკანისტიკას მიაკუთვნებენ.

იაპონიაშიც არსებობს სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც პირიქით ევროპის, ან დასავლეთის შესწავლითაა დაკავებული. (იხ. რანგაკუ.)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ორიენტალიზმი
* იაპონოლოგია, სინოლოგია
* აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. **აღმოსავლეთმცოდნეობა** დაარქივებული 2007-07-08 საიტზე Wayback Machine.
* გოეთეს სახ. ინსტიტუტი: *გერმანული ორენტალისტიკა*. კლასიკური ორიენტალისტიკის ცუდი სახელის გამო ისლამურ სამყაროში
* რომან ლოიმეიერი: *ედვარდ საიდი და გერმანულენოვანი ორიენტალისტიკა: Eine Kritische Würdigung*. Wiener Zeitschrift für kritische Afrikastudien 2/2001, Jg. 1
**ხუჭუჭა თუთიყუში** (ლათ. Melopsittacus undulatus) (ან *ტალღისებრი თუთიყუში*) — ავსტრალიური წარმოშობის თუთიყუშისნაირთა რიგის ფრინველი. მისი ბუნებრივი შეფერილობაა მწვანე და ყვითელი, თუმცა ჯიშების გამოყვანის შედეგად, დღეს უამრავი ფერის არსებობს.

ლათინური სახელწოდება
--------------------

ხუჭუჭა თუთიყუშის ლათინური სახელწოდება *Melopsittacus undulatus* მოდის ბერძნული „melos" — „სიმღერა", „psittacos" — „თუთიყუში" და ლათინური „undulatus" — „ტალღოვანი". სახელწოდების ზუსტი თარგმანი ჟღერს, როგორც: „მომღერალი ტალღისებრი თუთიყუში".

გარეგნობა
---------

ხუჭუჭა თუთიყუშის სხეულის სიგრძეა 17—19,8 სმ (იშვიათად 21-22 სმ), ფრთების სიგრძე 9,5-10,5 სმ, კუდის — 8—10 სმ; წონა 40—45 გრამი. კუდის დახმარებით ის უფრო დიდი წარმოჩდება.

ამ სახეობის თუთიყუშს ყელი და თავის წინა ნაწილი ყვითელი შეფერილობის აქვს. ორივე ლოყაზე აქვს თითო ლურჯი ლაქა, ლაქების ქვეშ კი რამდენიმე შავი წერტილი. თავის უკანა ნაწილი და ზურგის ზედა ნაწილი ღია მწვანეა, მუქი ხუჭუჭა ზოლებით დაფარული (საიდანაც მომდინარეობს მისი სახელწოდება „ხუჭუჭა"). ფრთებზე ზოლები უფრო მკვეთრი შავი ხდება.

ტალღოვანი თუთიყუშები
##### ნისკარტი

ბარტყებს ნისკარტი შავი აქვთ, ხოლო ზრდასრულებს მოყვითალო. ნისკარტის ზედა ნაწილი (ცვლილოვანა) კარგადაა გამოკვეთილი, რითაც ფრინველის სქესი დგინდება. მამალ ბარტყს იასამნისფერი აქვს დედალს — თეთრში გარდამავალი, ძალიან ღია ცისფერი, ან ძალიან ღია ვარდისფერი. მოზრდილ ასაკში მამრს ნისკარტის ფუძე ცისფერი, ხოლო მდედრს ყავისფერი უხდება.

##### თვალები

თუთიყუშის თვალი მუქი ლურჯია, გარშემო სარტყელი კი ყვითელი ან თეთრი ფერის. ხუჭუჭა თუთიყუშებს ფერების გარჩევის უნარი გააჩნიათ, ასევე, როგორც უმეტესობა ფრინველს ახასიათებთ „მონოკულარული მხედველობა", ანუ თვალები ისე აქვთ განლაგებული, რომ არ ხდება მხედველობის კუთხის გადაფარვა, თანხვედრა. თავის სწრაფი ბრუნვით, ფაქტობრივად 360°–ით ახერხებს კონტროლს გარემოზე.

##### ფრთები

ხუჭუჭას ფრთების სიგრძე 9,5-10,5 სმ–ია. გადაადგილებისას ან ხის ტოტზე ჯდომისას ფრთები უმოქმედო მდგომარეობაშია და მათ მხოლოდ ფრენისას შლიან.

##### ფეხები

ფეხები მონაცრისფრო–მოლურჯო შეფერილობის აქვთ, რომლებიც ძალიან ძლიერი და მტკიცეა. თითოეულზე ოთხი გრძელი, ნამგალისებრი და საკმაოდ ბასრი ბრჭყალი აქვთ, რომლებიც მუქი ლურჯი ან შავი ფერისაა.

ოთხი თითიდან ორი უკანაა მიმართული, ორიც წინ. ასეთი განლაგებით თუთიყუშს მარტივად შეუძლია გადაადგილდეს მიწაზე, კომფორტულად მოთავსდეს ხის ტოტზე, ასევე აქვს უნარი, სხვადასხვა საგანი გადაადგილოს ერთი ადგილიდან მეორეზე.

ხუჭუჭას ვარიაციები
------------------

ფრინველების მოყვარულთა მიერ გამოყვანილია სხვადასხვა შეფერილობის ვარიაციები. მათ შორის მთლიანად თეთრებიც.

რეკორდსმენი „პაკი"
------------------

ხუჭუჭა თუთიყუში სახელად „პაკი" გინესის გინესის რეკორდების წიგნში იმიტომ შეიტანეს, რომ ფრინველთა სამყაროში ყველაზე მეტი სიტყვის სწავლა მოახერხა. მისი ლექსიკონი 1728 სიტყვას მოიცავდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტალღოვანი თუთიყუშის შესახებ (ქართულად)
**ალექსანდრე პუშკინის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდისა და კრწანისის რაიონებში (გარეთუბანი), კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩამდე. ეს სახელი ქუჩას ეწოდა 1880 წელს თბილისის თვითმმართველობის ხმოსნის, ნიკო ნიკოლაძის წინადადებით. ალექსანდრე პუშკინი 1829 წელს, თბილისში ყოფნის დროს, ახლანდელი №5 შენობის ადგილას მდგარ ორსართულიან, ხის მოჩუქურთმებულაივნიან ტრაქტირში ცხოვრობდა.

ადრე აქ ავანაანთხევი ჩაედინებოდა, რომლის აღმოსავლეთ ნაპირს ქალაქის კედელი გასდევდა (შემონახულია ფრაგმენტები). XIX საუკუნის 20-30-იან წლებში დაიწყო ხევის ამოვსება და ქუჩის განაშენიანება. ქუჩაზე მრავლად იყო ჩაიხანები და სამიკიტნოები. შემდეგ (ახლანდელი საქართველოს ბანკი). 1885 საკვირაო ბაზრობის ტრადიციულ ადგილზე გაშენდა სკვერი, სადაც 1892 დაიდგა ალექსანდრე პუშკინის ბიუსტი (მოქანდაკე ფ. ხოდოროვიჩი). ალექსანდრე პუშკინისა და ლადო გუდიაშვილის ქუჩების კუთხეში დგას შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის შენობა (ყოფილი სასულიერო სემინარია. XIX საუკუნის 30-იანი წლები; არქიტექტორი ჯ. ბერნარდაცი). შემონახულია XIX საუკუნის და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

პუშკინის ბიუსტი

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 140, ISBN 978-99928-20-35-3.
**პუტილოვის ეკლესია** (რუს. Путиловская церковь) ან **ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოწამე დედოფალ ალექსანდრას ეკლესია** (რუს. Церковь святителя Николая Чудотворца и мученицы Царицы Александры) — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: სტაჩეკის პროსპექტი, 48.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის, მოსკოვის საპატრიარქოს, სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

პეტერგოფის გზაზე, პუტილოვის ქარხანასთან ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1901 წელს და გაგრძელდა ხუთი წელი. მშენებლობა ქარხნის მუშების ფინანსებით მიმდინარეობდა. პროექტის ავტორი იყო ხუროთმოძღვარი ვასილი კოსიაკოვი, რომელმაც ფასადი გააფორმა ფსევდორუსულ სტილში. 

1906 წლის 22 მაისს წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოწამე დედოფალ ალექსანდრას სახელობის ეკლესია აკურთხეს. 1907 წელს ქვედა სართულზე აკურთხეს დიდმოწამე წმინდა გიორგის სახელობის ეგვტერი, სადაც გადაასვენეს პუტილოვის ქარხნის მფლობელის, სანქტ-პეტერბურგის საზღვაო ნავსადგურისა და საზღვაო არხის მშენებლის ნიკოლოზ პუტილოვისა და მისი ცოლის ნეშტი.

1918 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისთანავე დააპატიმრეს და ძალიან მალევე დახვრიტეს პუტილოვის ტაძრის წინამძღვარი მღვდელი პავლე სმირნოვი. 1922 წელს პუტილოვის ქარხნის მუშებმა წინააღმვეგობა გაუწიეს ბოლშევიკებს, რომლებიც ცდილობდნენ საეკლესიო ფასეულობების გატაცებას. 

1925 წელს ეკლესია დახურეს და გადააკეთეს არქიტექტორ ალექსანდრე ნიკოლსკის პროექტის მიხედვით კონსტრუქტივიზმის სტილში და მასში გახსნეს ქახნის კლუბი „წითელი პუტილოველი". 1945 წელს იდევ ერთხელ გადააკეთეს სტალინური არქიტექტურის სტილში. ომის შემდეგ ყოფილ ეკლესიაში განათავსეს ფაბრიკა. 

1990-იან წლებში ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და დედოფალ ალექსანდრას ეკლესიის საზოგადოება აღსდგა. შენობის უკანასკნელმა მფლობელმა - საფეიქრო-საგალანტერიო გაერთიანება „სევერმა" - შენობა 2005 წელს გადასცა სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт церкви с мини-фильмом
* Путиловская церковь на архитектурном сайте Citywalls დაარქივებული 2018-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* История Путиловской церкви დაარქივებული 2011-09-23 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაგუა**. |

**ხუტა ლავრენტის ძე გაგუა** (დ. 10 აგვისტო, 1935, სოფელი ბაბუშერა, გულრიფშის რაიონი) — ქართველი საბჭოთა პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტთან არსებული უმაღლესი კურსები 1963 წელს. იყო აფხაზეთის მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი, სსრკ მწერალთა კავშირის ქართული ლიტერატურის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და სსრკ მწერალთა კავშირის გამგეობის სამდივნოს კონსულტანტი.

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1955 წელს, ლექსთა პირველი კრებული „კვირტების ფეთქვა" — 1958 წელს. ავტორია პოეტური კრებულებისა: „მიწის სიმღერა" (1961), „ხმა იდუმალი" (1964), „გაზაფხულის მოახლოება" (1971), „გვიანი თოვლი" (1972), „თანხმობა" (1975) და სხვა. 

მისი ლექსები თარგმნილია რუსულ და სხვა უცხო ენებზე.

1983 წელს ალმანახ „განთიადში" გამოქვეყნებული ლექსებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველწლიური პრემიით. 1988 წელს გადაეცა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ერთტომეული : ლექსები, პოემები (ავტორი). - თბილისი, საქართველო, 1994. - 392გვ.
* ლირიკა (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988. - 381გვ.
* თანაგრძნობა : ლექსები, პოემა (ავტორი). - სოხუმი , ალაშარა, 1977. - 65გვ.
* კვირტების ფეთქვა : ლექსები (ავტორი). - სოხუმი, აფხაზეთის სახელგამი, 1958. - 153გვ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 614.
* *კ. იმედაშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 530.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხუტა გაგუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რინდები** (სპარსულად „რინდ" - ცბიერი, თაღლითი, მოქეიფე, ბედოვლათი, გზააბნეული) — სუფიურ-დერვიშული მისტიკურ-ფილოსოფიური მოძღვრების მიმდევრები.

რინდი იხსენიება შუა საუკუნეების ქართულ საისტორიო წყაროებში, ისევე, როგორც მხატვრულ და მთარგმნელობით ლიტერატურაში. XIV საუკუნის ქართველ ისტორიკოსს „ჟამთააღმწერელს" რინდები ნახსენები აქვს გიორგი-ლაშას (გიორგი IV) პიროვნებასთან დაკავშირებით. 

შუა საუკუნეების აღმოსავლურ წყაროებში რინდებს უწოდებდნენ ქალაქის დაბალი და საშუალო ფენის წარმომადგენლებს, რომლებიც უპირისპირდებოდნენ ოფიციალურ სუფიზმის დოგმებს. ვალერიან გაბაშვილის აზრით, რინდები XI საუკუნის მეორე ნახევრიდან, XVI საუკუნის ჩათვლით, ხშირად იხმარება ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქალაქებში მიმდინარე სოციალური მოძრაობის აღსანიშნავად. რინდები ეკუთვნოდნენ წვრილ ვაჭარ-ხელოსანთა ფენას და თავიანთი სოციალური და უფლებრივი მდგომარეობით განსხვავდებოდნენ დიდვაჭრებისაგან. რინდებს ავტორი თბილისის „ყოველ ერს" მიაკუთვნებს. მათ ეთნიკურ და რელიგიურ კუთვნილებას მნიშვნელობა არ ჰქონდა. 

შუა საუკუნეების თბილისში სხვადასხვა ეროვნებისა და სარწმუნოების ხელოსნები გაერთიანებული იყვნენ კორპორაციებში პროფესიული ნიშნით. ვალერიან გაბაშვილის აზრით, შეიძლება XIX საუკუნის ყარაჩოხელები რინდების გვიანდელ მემკვიდრეებად იქნენ მიჩნეულნი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია "თბილისი", თბ. 2002, გვ.750
**ხუსრავუ მირზა** (სპარს. خسرو مرزا; დ. 16 აგვისტო, 1587, ლაჰორი — გ. 26 იანვარი, 1622, დეკანი) — მოგოლი უფლისწული (შაჰზადა), იმპერატორ ჯაჰანგირის უფროსი ვაჟი, დიდ მოგოლთა იმპერიის ტახტის მემკვიდრე 1600-1605 წლებში, თემურიდების დინასტიის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ლაჰორში. იზრდებოდა აგრაში, ბაბუამისის, იმპერატორ აქბარის კარზე. 1600 წელს ჯაჰანგირის უშედეგო აჯანყების შემდეგ, აქბარმა ხუსრავუ მირზა თავის მემკვიდრედ გამოაცხადა, თუმცა 1605 წელს, ფადიშაჰის გარდაცვალების შემდეგ, ხუსრავუმ ვერ მოახერხა დიდ მოგოლთა საიმპერატორო ტახტზე ასვლა. მის მთავარ კონკურენტად მამამისი იქცა. იმპერიის მოსახლეობის უმეტეს ნაწილს სწორედ შაჰზადა სალიმის ტახტზე ასვლა სურდა და მიზანსაც მიაღწია. 24 ოქტომბერს სალიმი ჯაჰანგირის სახელით ავიდა საიმპერატორო ტახტზე. 

ხუსრავუ მირზა გადაიხვეწა დეკანში, სადაც მოამზადა მცირედი არმია და 1 წელიწადში აუჯანყდა მამამისს, თუმცა აჯანყება იმდენად დაუგეგმავი და გაუაზრებელი იყო, რომ ჯაჰანგირის მომხრეთა რაზმმა პირველივე შეტაკებაზე მოახერხა ხუსრავუს დატყვევება. იმპერატორმა თავის შვილს თვალები დათხარა და აგრას ციხე-სიმაგრეში გამოკეტა. იქ ხუსრავუმ 1622 წლამდე დაჰყო. 

როდესაც ჯაჰანგირს აუჯანყდა მისი მესამე შვილი, ხურამი, მან მემკვიდრეების მოშორების მიზნით, ხუსრავუ მირზა გამოიყვანა აგრას ციხე-სიმაგრიდან და სიკვდილით დასაჯა. ის დაკრძალეს დეკანში, მისივე სახელობის აკლდამაში. მოგვიანებით, 1628 წელს ხურამი შაჰ-ჯაჰანის სახელით ავიდა ტახტზე და ხუსრავუს 3 ამბოხებული ვაჟი დაახოცინა: დავარ ბაქში, გარშასფ მირზა და რასთექიარ მირზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* History of India - Shah Jahan დაარქივებული 2006-06-18 საიტზე Wayback Machine.
* Jahangir
**ჰომოთეტია** — (ბერძ. ὁμός — „მსგავსი" და ბერძ. θετος — „მდებარე") — გარდაქმნა, რომლის დროსაც სიბრტყის ან სივრცის ნებისმიერ {\displaystyle M} წერტილს ეთანადება {\displaystyle OM}-ზე ( {\displaystyle O} არის ფიქსირებული წერტილი, ე.წ. ჰომოთეტიის ცენტრი, მდებარე {\displaystyle M'} წერტილი. ამასთან, {\displaystyle OM'/OM=} *λ* ყველა {\displaystyle O} წერტილისაგან განსხვავებული {\displaystyle M} წერტილისათვის (ფარდობა OM/OM' მიღებულია დადებითად, თუ {\displaystyle M} და {\displaystyle M'} წერტილები {\displaystyle O} წერტილიდან ერთ მხარესაა, და უარყოფითად — საწინააღმდეგო შემთხვევაში). *λ* რიცხვს ეწოდება ჰომოთეტიის კოეფიციენტი; როცა *λ*<0, ჰომოთეტიას შექცეულს უწოდებენ; თუ *λ*=-1, მაშინ ჰომოთეტია {\displaystyle O} წერტილის მიმართ სიმეტრიის გარდაქმნაა. ჰომოთეტიის დროს წრფე გადადის წრფეში, შენარჩუნებულია წრფეთა და სიბრტყეთა პარალელურობა, უცვლელია კუთხეები (ხაზოვანი და ორწახნაგა); ყოველი ფიგურა გარდაიქმნება თავის მსგავს ფიგურად; მართებულია შებრუნებული დებულებაც. ჰომოთეტია შეიძლება განისაზღვროს როგორც აფინური გარდაქმნა, რომლის დროსაც ყველა წრფე, რომლებიც აერთებენ შესაბამის წერტილებს, გადის ერთ წერტილზე (ჰომოთეტიის ცენტრი). ჰომოთეტიას იყენებენ გამოსახულებათა გასადიდებლად (პროექციული აპარატი) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 684.
**აცეტალდეჰიდი**, *ძმარალდეჰიდი*, C2H4O — ორგანული ნაერთი, მძაფრი სუნის უფერო სითხე. დუღილის ტემპერატურა არის 20,8°C, დნობის ტემპერატურა კი — 124°C, სიმკვრივე 783 კგ/მ3, იხსნება წყალში, სპირტში, ეთერში. ახასიათებს ალდეჰიდების ყველა თვისება. მინერალური მჟავების თანაობისას განიცდის პოლიმერიზაციას თხევად პარალდეჰიდად (CH3CHO)3 და კრისტალურ მეტალდეჰიდად (CH3CHO)4. მიიღება ეთილის სპირტის კატალიზური დაჟანგვით, დაახლოებით 95°C — აცეტილენზე წყლის მოქმედებით ვერცხლისწყლის მარილების თანაობისას (კუჩეროვის რეაქცია): {\displaystyle {\mathsf {HC\equiv CH+H\_{2}O{\xrightarrow[{}]{HgSO\_{4},H^{+}}}CH\_{3}CHO}}}. აცეტალდეჰიდზე ალუმინის ალკოჰოლატების მოქმედებით ღებულობენ ეთილაცეტატს (ტიშჩენკოს რეაქცია): {\displaystyle 2CH\_{3}CHO{\xrightarrow {Al(OC\_{2}H\_{5})\_{3}}}CH\_{3}COOC\_{2}H\_{5}}; ამ მეთოდს სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს. აცეტალდეჰიდს დიდი რაოდენობით იყენებენ ძმარმჟავას, ძმრის ანჰიდრიდის, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და სხვათა წარმოებაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 73.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აცეტალდეჰიდი***

* International Chemical Safety Card 0009
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* Methods for sampling and analysis
* IARC Monograph: "Acetaldehyde"
* Hal Kibbey, Genetic Influences on Alcohol Drinking and Alcoholism, Indiana University Research and Creative Activity, Vol. 17 no. 3.
* United States Food and Drug Administration (FDA) information for acetaldehyde
* Acetaldehyde production process flow sheet by ethylene oxidation method
**ხუციურის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო აჩაბეთის დასავლეთით 1,5 კმ-ზე. აგებულია შუა საუკუნეებში. 

ძეგლი ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია ფიქალით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით ტრაპეციას წარმოადგენს, აღმოსავლეთით კოლოფა აბსიდით, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მის ძირში ტრაპეზის ქვაა. აბსიდის ჩრდილოეთით ღრმა, ოთხკუთხა ნიშაა. კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა, რომელთაგან ჩრდილოეთის, სამხრეთისაზე უფრო ფართოა.

ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლები შემორჩენილია დაახლოებით 4-5 მეტრის სიმაღლეზე, ზოგან უფრო ნაკლები. დასავლეთი კედლის სიმაღლე 6-7 მეტრს აღწევს. მასში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთი შესასვლელი ნაოთხალია.

ეკლესია ადგილობრივ მოსახლეობას შიფერით გადაუხურავს. ტექ. მდგ. 1983 წ.

კამარა ჩამოქცეულია. სამხრეთ-დასავლეთი, ჩრდილო-დასავლეთი და ჩრდილო-აღმოსავლეთი კუთხეები გარღვეულია. იატაკი სავსეა ნაგვითა და ჩამონაშალი ქვით.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 79
**შამილ ხურშუტის ძე ავიძბა** (დ. 1914, სოფელი მოქვი, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია — გ. 22 აპრილი, 1987) — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის I და V მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

შამილ ავიძბა დაიბადა 1914 წელს სოფელ მოქვში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. მშობლები ადრევე გარდაეცვალა. 10 წლისამ სწავლა დაიწყო ოჩამჩირის ცხრაწლედში, საიდანაც გადავიდა სოხუმის ბავშვთა სახლში.

1929 წელს შამილ ავიძბა მუშაობას იწყებს ღვინის საწყობში, შემდეგ — სოხუმის თამბაქოს ფაბრიკაში. 1931 წელს ლენიგრადში გაემგზავრა, სადაც სწავლობდა ლენინგრატის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან არსებულ მოსამზადებელ კურსებზე. 1932 წელს მუშაობა დაიწყო ზეინკლად მუშაობა ლენინგრადის თამბაქოს ფაბრიკაში, პარალელურად კი სწავლობდა საღამოს ტექნიკუმში. 1934 წელს სოხუმში დაბრუნდა, სადაც მუშაობა დაიწყო სტალინის სახელობის სოხუმის თამბაქოს ფაბრიკაში საამქროს უფროსად და ტექნიკოსად.

1934-1935 წლებში შამილ ავიძა სწავლობდა აღმოსავლეთის მშრომელთა სტალინის სახელობის მოსკოვის კომუნისტურ უნივერსიტეტში. 1936 წელს გაწვეული იყო წითელ არმიაში.

1937 წელს წითელი არმიიდან მისი დემობილიზაციის შემდეგ მუშაობდა პარტიის ოჩამჩირის რაიკომის ინსტრუქტორად, შემდეგ კი აფხაზეთის ასსრ-ის ცაკის მდივნის მოვალეობის შემსრულებლად.

1938 წლის 14 ივლისიდან 2 აგვისტომდე იყო აფხაზეთის ასსრ-ის კომუნალური მეურნეობის სახალხო კომისარი.

საქართველოს კპ (ბ) წევრი 1932 წლიდან.

მეორე მსოფლიო ომმა შ. ავიძბას ლენინგრადში მოუსწრო, სადაც ის სწავლობდა კომუნალური მეურნეობის აკადემიაში. სამხედრო-პოლიტიკური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, ბლოკადის 900 დღიის განმავლობაში იბრძოდა ნაღმსატყორცნ გვარდიულ ნაწილში. 1944-1946 წლებში შ. ავიძბა შედიოდა რა მე-2 შორეული აღმოსავლეთის ფრონტის შემადგენლობაში, მონაწილეობდა ჩინეთში იაპონელების წინაააღმდეგ ბრძოლაში, შემდეგ 1947 წლამდე მსახურობდა იმიერბაიკალის-ამურის სამხედრო ოლქში.

დემობილიზაციის შემდეგ 1955 წლამდე ის ლენინგრადში ცხოვრობდა, სადაც სხვადასხვა დროს მუშაობდა პოლიტგანყოფილების ინსტრუქტორად, ბალტიის სახელმწიფო საზღვაო სანაოსნოს პოლიტიკური ნაწილის უფროსის მოადგილედ, ურიცკის სახელობის თამბაქოს ფაბრიკის განყოფილების უფროსად.

1956 წელს დაბრუნდა აფხაზეთში, სადაც სოხუმში მუშაობა დაიწყო აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამმართველოში პოლიტგანყოფილების უფროსად, შემდეგ გაგრაში მებოსტნეობის საბჭოთა მეურნეობის დირექტორად, სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თაჯდომარედ.

იყო არჩეული აფხაზეთის ასსრ-ის I და V მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

1974 წლიდან იმყოფებოდა პენსიაზე. ამავდროულად იყო საქართველოს კომპარტიის გაგრის საქალაქო კომიტეტის წევრი, პარტიის ვეტერანთა საქალაქო საბჭოს თავმჯდომარე, სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს დეპუტატი.

გარდაიცვალა 1987 წლის 22 აპრილს.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

დაჯილდოვებული იყო სამამულო ომის I და II ხარისხის ორდენებით და შვიდი მედლით. მინიჭებული ჰქონდა ნიშანი „50 წელი სკკპ რიგებში".

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №119 (217), 26 მაისი, 1938
* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №81 (12447), 24 აპრილი, 1987

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Шамиль Хуршутович Авидзба დაარქივებული 2021-09-30 საიტზე Wayback Machine.
**შამბიეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შამბიეთის მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია მდებარეობს სოფლის მიდამოებში. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით დუღაბზე. გუმბათი ამჟამად მთლიანად ჩამოქცეულია. მკლავები თანაბარი ზომისაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აბსიდს განიერი ბემა აქვს. შვერილი აბსიდი გარედან წახნაგოვანია. მისი ცენტრალური ნაწილი ჩამონგრეულია. ეკლესიას სამხრეთიდან დიდი ზომის თაღოვანი სარკმელი, ჩრდილოეთით და დასავლეთით კი თაღოვანი შესასვლელები აქვს. სამივე შესასვლელს კარიბჭე აქვს. აქედან ჩრდილოეთი შესასვლელი ამოშენებულია და მოწყობილია სარკმელი. ჩრდილოეთი კარიბჭის მხოლოდ ერთი სვეტია შემორჩენილი. სამხრეთი კარიბჭე მთლიანად მორღვეულია. დასავლეთი კარიბჭის ნახევარწრიუ-ლი თაღები ოთხკუთხა სვეტებს ეყრდნობა. ეკლესიის მკლავები გარედან წახნაგებს ქმნიან. ძეგლის გარშემო შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები.

ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 213-214
რიო-დე-ლა-პლატის რუკა
ნასას ფოტო
რიო-დე-ლა-პლატის აუზის რუკა
**რიო-დე-ლა-პლატა** (ესპ. Río de la Plata - *ვერცხლის მდინარე*) — მდინარე და ესტუარი სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპირო ზოლში. წარმოიქმნება არგენტინა-ურუგვაის საზღვართან, მდინარეების — პარანისა და ურუგვაის შერწყმით. გააჩნია ძაბრის ფორმა. მისი სიგრძე 290 კმ-ია. 

რიო-დე-ლა-ლპატის შიდა მხარის სიგანე 2 კმ-ია, ხოლო ოკეანესთან მოსაზღვრე უბნის 220 კმ. მის მცირე მონაკვეთზე არგენტინა-ურუგვაის სახელმწიფო საზღვარი გაედინება. მის სანაპირო ზოლზე მდებარეობს ამ ორი ქვეყნის დედაქალაქები და უმთავრესი საზღვაო პორტები, ბუენოს-აირესი სამხრეთ-დასავლეთით და მონტევიდეო ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ესტუარის სანაპირო ზოლი არგენტინისა და ურუგვაის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ არეალს წარმოადგენს.

გეოგრაფთა ნაწილი რიო-დე-ლა-პლატას ატლანტის ოკეანის განაპირა ზღვად ან ყურედ მიიჩნევს, მეორე ნაწილს კი ის მდინარედ მიაჩნია. თუ ამ უკანასკნელებს დავეთანხმებით, მაშინ რიო-დე-ლა-პლატა მსოფლიოში ყველაზე განიერი მდინარე გამოდის, მაქსიმალური სიგანით 220 კმ და საერთო ფართობით 35 000 კმ². 

მიუხედავად ამისა, რიო-დე-ლა-პლატა ყველანაირად ამჟღავნებს ესტუარის თვისებებს, აქ მტკნარი წყალი და ზღვის წყალი ერთამნეთშია შერეული. მტკნარი წყალი ესტუარში მდინარე ურუგვაისა და პარანას ჩამოაქვთ, მათ შორის პარანა მსოფლიოს ერთ-ერთ უგრძეს მდინარეა. 
ბოლო დროს, ესტუარში შეინიშნება მოქცევა, რომელიც პარანისა და ურუგვაის სიღრმეშიც კი აღწევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რიო-დე-ლა-პლატა***

* ჰიდროლოგიური მოხსენება
* არგენტინა-ურუგვაის ხელშეკრულება რიო-დე-ლა-პლატასა და მასზე საზღვაო საზღვარზე (19 ნოემბერი1973)
* რიო-დე-ლა-პლატის ურუგვაის სანაპირო ზოლის მიწისა და წყლის მენეჯმენტი
* RioPla.com დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine.  Río de la Plata on-line information (WAP, RSS and WWW): tides, weather, wind. Charts for Garmin GPS.
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* Aquatic Habitat Modifications in La Plata River Basin, Patagonia and Associated Marine Areas

სქოლიო
------

1. ↑  Fossati, Monica. Salinity Simulations of the Rio de la Plata. International Conference on Estuaries and Coasts.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 მარტი 2012. ციტირების თარიღი: 11 August 2010.
2. 1 2 3 4  Río de la Plata. ბრიტანიკა. ციტირების თარიღი: 11 August 2010.
**აჩხოტის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფლის განაპირას. თარიღდება IX-X საუკუნეებით. 

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, გეგმით თითქმის კვადრატული (11,9x12,4 მეტრი), ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვით. შენობა რამდენჯერმეა გადაკეთებული: ცენტრისა და ჩრდილოეთის ნავების კამარები აღდგენილია ხის კამაროვანი გადახურვით. ნაწილობრივ შეცვლილია ფასადების საპირე ქვებიც. არ შემორჩენილა ჩრდილოეთ და დასავლეთ მინაშენები. შესასვლელი ცენტრი ნავის დასავლეთ კედლის ღერძზეა გაჭრილი. გარედან სწორკუთხა კარი შიგნით ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. ნავები ერთამანეთისგან გამოყოფილია ოთხკუთხა ბოძებზე დაყრდნობილი სამი წყვილი თაღით. თაღები ეყრდნობა მარტივი პროფილის კაპიტელი. ბოძებს, შუა ნავის მხარეს, პილასტრები აუყვებათ, რომლებსაც ეყრდნობოდა ცილინდრული კამარის საბჯენითაღები. თავდაპირველი სახით მოღწეულია სამხრეთის ნავის კამარა, რომელიც ვიწრო საბჯენ თაღს ეყრდნობა. შუა ნავი დანარჩენებზე განიერია და მთავრდება ნახევარწრიული აფსიდით. აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის სამხრეთით და ჩრდილოეთით სადიაკვნე და სამკვეთლოა, რომლებიც კარით შესაბამის გვერდით ნავებს უკავშირდება. ორივე სათავის რამდენადმე სამხრეთ-ჩრდილოეღის მიმართულებითაა წაგრძელებული და გადახურულია ნახევარსფერული კამარით. კამარის კვადრატული საფუძვლის შესაქმნელად ორივე ოთახში, აფსიდის მხარეს, თითო თაღია მოწყობილი. კვადრატიდან წრეზე გადასვლა სადიაკვნეში აფრების საშუალებით ხდება, სამკვეთლოში - ტრომპებით. ორივე სათავსის აღმოსავლეთ კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია. ორივე მათგანი გარედან მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში არის მოქცეული. საკურთხეველის სარკმელი ჩასმულია ვიწრო და მაღალ სწორკუთხა ჩარჩოში, რომელიც გრეხილისა და სადა ლილვისგან შედგება.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 438-439.