recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**შოთა უშანგის ძე შარანგია** (დ. 5 აპრილი, 1940, სოფელი მუხური, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ — გ. 2 თებერვალი, 1987, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის IX-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

შოთა უშანგის ძე შარანგია დაიბადა 1940 წლის 5 აპრილს აფხაზეთის ასსრ-ის გალის რაიონის სოფელ მუხურში, პედაგოგების ოჯახში. აჩიგვარის №1 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო სოფელ მუხურის ჯგებურიას სახელობის კოლმეურნეობაში, კოლმეურნედ. 1960 წელს ჩაირიცხა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1965 წელს გაიარა სამსახური საბჭოთა არმიის რიგებში. თადარიგში დათხოვნის შემდეგ, 1966 წელს დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში, სადაც მუშაობდა აგროქიმიური ლაბორატორიის გამგედ.

1969 წელს შევიდა სკკპ რიგებში. არჩეული იყო ჯგუბურიას სახელობის კოლმეურნეობის პირველადი კომკავშირული და პარტიული ორგანიზაციების მდივნად.

1976-1979 წლებში მუშაობდა სიდის ჩაის, ხოლო შემდეგ მზიურის ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობების დირექტორად. 1979 წელს ინიშნება გალის რაიონის სასოფლო-სამეურნეო საწარმოო გაერთიანების თავჯდომარის პირველ მოადგილედ — მთავარ აგრონომად. იმავე წელს აირჩიეს გალის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. 1981 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს კომპარტიის გალის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი.

იყო აფხაზეთის ასსრ-ის IX-XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, არჩეული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავჯდომარის მოადგილედ.

შოთა შარანგია გარდაიცვალა 1987 წლის 2 თებერვალს.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №25 (12391), 5 თებერვალი, 1987
ჰელენ დაგლასი
**ჰელენ დაგლასი** (ინგლ. Helen Gahagan Douglas; დ. 25 ნოემბერი, 1900 — გ. 28 ივნისი, 1980) — ამერიკელი მსახიობი და პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა პალატის წევრი.

1940-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო დაგლასის, დემოკრატიული პარტიის მხარდამჭერის პოლიტიკური კარიერა. 1944 წელს იგი აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის წევრად კალიფორნიის მე-14 საარჩევნო ოლქიდან. იგი პალატის წევრად 1950 წლამდე რჩებოდა. 1950 წელს მონაწილეობა მიიღო სენატის არჩევნებში, მაგრამ დამარცხდა რიჩარდ ნიქსონთან, რის შემდეგაც მალევე დაასრულა პოლიტიკური კარიერა.

გარდაიცვალა 1980 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჰელენ დაგლასი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Caro, Robert A. *The Years of Lyndon Johnson: Master of the Senate* (2002) p. 144.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX5467694
* BNF: cb146802437 (data)
* GND: 116190728
* ISNI: 0000 0000 2485 452X
* LCCN: n81090308
* NARA: 10567710
* SNAC: w6z71ddn
* SUDOC: 144460203
* US Congress: D000454
* VIAF: 39639310
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 39639310

 |
ელენ პრეჟანი 2006 წელს.
**ჰელენ პრეჟანი** (ინგლ. Helen Prejean; დ. 21 აპრილი, 1939, ბატონ რუჟი, ლუიზიანა, აშშ) — ამერიკელი კათოლიკე მონაზონი, სიკვდილით დასჯის წინააღმდეგ მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. აქტიურად მუშაობდა როგორც სიკვდილმისჯილ პატიმრებთან, ასევე მკვლელობის მსხვერპლთა ოჯახებთან.

1957 წელს პრეჟანი წმინდა ჟოზეფ მედალის დების კათოლიკური ორდენის წევრი გახდა. დაამთავრა წმ. მარიამის სახელობის დომინიკელთა კოლეჯი ახალ ორლეანში ინგლისურისა და განათლების მიმართულებით 1962 წელს და მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი რელიგიურ განათლებაში ოტავის სენ-პოლის უნივერსიტეტში 1973 წელს. მისი კარიერა რელიგიის მასწავლებლობით დაიწყო, თუმცა მალევე ჩაერთო ღარიბთა და უპოვართა დაცვის საკითხებში. 1981 წელს ნაცნობის თხოვნით პრეჟანმა დაიწყო მიმოწერა ლუიზიანელ სიკვდილმისჯილ კრიმინალთან, რომელსაც საბოლოოდ საპატიმროში ეწვია და მისი სულიერი მოძღვარი გახდა. ამ დროიდან პრეჟანი აქტიურად ჩაება მისიონერულ საქმიანობაში სიკვდილმისჯილებთან და დაიწყო კამპანია სიკვდილით დასჯის გაუქმების მოთხოვნით. თავისი მოღვაწეობის ეს პერიოდი პრეჟანმა აღწერა მის პირველ წიგნში „მიცვალებული მოდის: შეერთებულ შტატებში სიკვდილით დასჯის ამბავი, მოთხრობილი თვითმხილველის მიერ" (*Dead Man Walking: An Eyewitness Account of the Death Penalty in the United States*, 1994). წიგნში გადმოცემულია ავტორის სიკვდილმისჯილებთან, მათ ოჯახის წევრებთან, მკვლელობის მსხვერპლთა ახლობლებთან, საპატიმროების თანამშრომლებთან, ადვოკატებთან და სამოქალაქო აქტივისტებთან ურთიერთობის გამოცდილება და შთაბეჭდილებები. თხზულება ნომინირებული იყო პულიცერის პრემიაზე, ხოლო „ნიუ-იორკ ტაიმსმა" საუკეთესო ბესტ-სელერად დაასახელა. წიგნის მიხედვით 1995 წელს ამერიკელმა რეჟისორმა ტიმ რობინსმა გადაიღო ფილმი „მიცვალებული მოდის", რომელშიც სუზან სარანდონი და შონ პენი მონაწილეობდნენ. ის საფუძვლად დაედო ასევე 2000 წლის ოპერას (მუსიკის ავტორი: ჯეიკ ჰეგი, ლიბრეტო: ტერენს მაკნელისა).

პრეჟანის მეორე წიგნიც „უდანაშაულოთა სიკვდილი: მცდარი სასჯელის ამბავი, მოთხრობილი თვითმხილველის მიერ" (*The Death of Innocents: An Eyewitness Account of Wrongful Executions*, 2005) ასევე სიკვდილმისჯილებთან მუშაობის ავტორისეულ გამოცდილებას ასახავს და ამასთანავე აკრიტიკებს სამართლის ამერიკულ სისტემას, რომელმაც დაუშვა უდანაშაულო ადამიანების სიკვდილით დასჯა. 2019 წელს პრეჟანმა გამოაქვეყნა მემუარები „ცეცხლის მდინარე: ჩემი სულიერი მოგზაურობა" (*River of Fire: My Spiritual Journey*). პრეჟანს მიღებული აქვს არაერთი საპატიო წოდება და ჯილდო. 1998 და 1999 წლებში ნომინირებული იყო ნობელის პრემიაზე. 1993-1995 წლებში პრეჟანსი იყო სიკვდილით დასჯის გაუქმებისთვის ეროვნული კოალიციის (National Coalition to Abolish the Death Penalty) თავმჯდომარე. ნიუ-ორლეანში აქვს საკუთარი ორგანიზაცია „მოძღვრობა სიკვდილით დასჯის წინააღმდეგ" (Ministry Against the Death Penalty).

სქოლიო
------

1. 1 2  Sister Helen Prejean, Encyclopædia Britannica. 2019. ნანახია 20 თებერვალი, 2020.
**ჰეილი ჯოელ ოსმენტი** (ინგლ. Haley Joel Osment; დ. 10 აპრილი 1988, ლოს-ანჯელესი, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. ამერიკელი მომღერლის ემილი ოსმენტი უფროსი ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ჰეილი ჯოელ ოსმენტი დაიბადა აშშ-ში 1988 წლის 10 აპრილს. დედამისი ტერეზა ოსმენტი მასწავლებელი იყო, ხოლო მამამისი მაიკლ ოსმენტი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

ჰეილი ჯოელ ოსმენტი პატარა ასაკში იყო, როდესაც ერთ-ერთი რეკლამის „სახე" გახდა. რეკლამამ შემდგომ დიდი პოპულარობა მოიპოვა. მოგვიანებით მიიწვიეს ფილმში სათამაშოდ. პირველად იგი შენიშნა ცნობილმა რეჟისორმა რობერტ ზემეკისმა, რომელმაც მიიწვია სათამაშოდ ფილმში „ფორესტ გამპი", სადაც ოსმენტმა ფორესტ გამპ უმცროსის სახე განასახიერა. ამ ფილმის შემდეგ იგი ხდება მეტად მომთხოვნი მსახიობი.

ერთ-ერთი მისი მნიშვნელოვანი როლია ფილმში „მეექვსე გრძნობა", რომელიც გამოვიდა 1999 წელს და მის რეჟისორად გვევლინება ნაიტ შიამალანი. 
ფილმი მოგვითხრობს პატარა ბიჭუნას ისტორიას, რომელსაც გარდაცვლილთა სულები ეჩვენება. „მეექვსე გრძნობა" ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო სურათისთვის. შემდეგ იყო არანაკლებ ცნობილი ფილმი „გადაუხადე სხვას", სადაც მასთან ერთად ითამაშეს კევინ სპეისიმ და ჰელენ ჰანტმა. მიიღო მონაწილეობა ასევე კინოფილმებში „ხელოვნური ინტელექტი", „მეორადი ლომები" და სხვა. არაერთხელ ითამაშა ტელესერიალში. ჰეილი ჯოელ ოსმენტი გარკვეული ხანი ალკოჰოლიზმით დაავადებულთა რიცხს მიეკუთვნებოდა. 
ჰყავს უმცროსი და — ემილი ოსმენტი, რომელიც მსახიობი და მომღერალია.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი | ქართული სახელი | ორიგინალი | როლი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1994 | ფორესტ გამპი | Forrest Gump |  |
| 1996 | ბოგუსი | Bogus |  |
| 1999 | მე დავიმახსოვრებ აპრილს | I’ll Remember Apri |  |
| 1999 | მეექვსე გრძნობა | Sixth Sense |  |
| 2000 | გადაუხადე სხვას | Pay It Forward |  |
| 2000 | სიკვდილის სახე | Edges of The Lord |  |
| 2001 | ხელოვნური ინტელექტი | A.I. Artificial Intelligence |  |
| 2003 | მეორადი ლომები | Secondhand Lions |  |
| 2007 | გიგანტების სახლი | Home of the Giants |  |
| 2008 | ჭეშმარიტება და ღალატი | Truth & Treason |  |
| 2009 | მონტანა ამაზონი | Montana Amazon |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰეილი ჯოელ ოსმენტის ოფიციალური საიტი
* 

* ჰეილი ჯოელ ოსმენტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ჰეილი ჯოელ ოსმენტის არაოფიციალური რუსული საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Haley Joel Osment Biography (1978-). filmreference.com. ციტირების თარიღი: 2008-10-01.
2. ↑  Navarro, Mireya (2007-09-23). „When Childhood Is a Tough Role". New York Times. ციტირების თარიღი: 2008-10-03.
3. ↑  DeseretNews.com. *Osment pleads no contest to misdemeanor charges*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — ივლისი 11, 2010. ციტირების თარიღი: October 20, 2006.
4. ↑  No Contest for Haley Joel from E! News
**შევარდენის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთით. თარიღდება XX საუკუნის დასაწყისით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კედლები შიგნით შელესილია ნაკელნარევი თიხით.

შენობა ორსართულიანია (სიმაღლე 6 მ). პირველი სართული (ბოსელი) გეგმით წაგრძელებულია. კარი ჩრდილოეთ კედელშია გაჭრილი. კარის წინ ცხენების სადგომია, რომელიც სამი მხრიდან შემოზღუდულია ქვის კედლებით, აღმოსავლეთით კი გახსნილია. პირველი სართული, განივი კაპიტული კედლით გაყოფილია ორ არათანაბარ ნაწილად. მომცრო ნაწილში ხარების, მოზვრებისა და დეკეულების სადგომია. მოზრდილი ნაწილიც ლასტის ტიხრით, გრძივი მიმართულებით ორად არის გაყოფილი. აღმოსავლეთით საძროხეა, დასავლეთით — საცხვრე. აქვეა კარტოფილის შესანახი ორმო. აღმოსავლეთ კედელში ორი სარკმელია. იატაკზე ფიქლის ფილებია მოგებული. ცხენების სადგომი გადახურულია ბანით, რომელიც მეორე სართულის ტერასაა. ტერასაზე ასასვლელი ფიქლის კიბე სადგომის ჩრდილოეთ კედელზე გარედანაა მიშენებული.
მეორე სართული ქვის განივი კედლით გაყოფილია ორად. ოთახები ერთმანეთს განივ კედელში მოწყობილი სწორკუთხა კარით უკავშირდება. ჩრდილოეთ სადგომი, თავის მხრივ ლასტით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. დასავლეთ ნაწილში სასტუმრო ოთახია, აღმოსავლეთში — საცხოვრებელი. სასტუმროს სამხრეთ კედელში დიდი სწორკუთხა ნიშანია. ჩრდილოეთისაში ორი მცირე სარკმელია. სასტუმროს წინ ტერასაა, რომელზეც საცხოვრებელი ნაწილის სწორკუთხა კარი გამოდის. სამხრეთ ოთახი ჩრდილოეთ ოთახს ფართობით თითქმის ერთნახევარჯერ აღემატება. ოთახის აღმოსავლეთ კედელში სამი სარკმელია გაჭრილი. ერთი სარკმელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშიცაა. სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ერდოთი.

სართულშუა გადახურვა და სახურავი მოწყობილია ხის კოჭებზე. კოჭები ქვის ბალიშებთან ხის სვეტებს ეყრდნობა. სახურავი ბრტყელია, მიწურბანიანი.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 487.
**შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა** – ირანის შაჰის, სეფიანთა დინასტიის წარმომადგენლის თამაზ I-ის საქართველოში ლაშქრობების ერთ-ერთი ეტაპი. ლაშქრობა გაიმართა 1547 წელს.

წინაპირობა
----------

ქართლის მდგომარეობა შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობის შემდეგ საკმაოდ მძიმე იყო, მის მდგომარეობას ისიც ართულებდა, რომ სამხრეთ-დასავლეთიდან მის საზღვრებს ოსმალები უახლოვდებოდნენ. მართალია ოსმალთა აგრესიის საგანი ამჯერად სამცხე იყო, მაგრამ სამცხის დაკავების შემდეგ ისინი საქართველოს სხვა ნაწილებსაც შეუტევდნენ. ამიტომ იყო, რომ ბაგრატ იმერთა მეფე ცდას არ აკლებდა, რათა ოსმალები სამცხეში არ შემოეშვა. იმერეთის მეფემ სამცხის დროებით დაკავება შეძლო და 10 წლის განმავლობაში შეუპოვარი ბრძოლით მის შენარჩუნებას ცდილობდა. ამ ბრძოლებში ბაგრატს ზურგს უმაგრებდა ლუარსაბ I, რომელსაც იმერეთის მეფემ სამცხის აღმოსავლეთი ნაწილი – ჯავახეთი დაუთმო. 1545 წელს სოხოისტასთან ბრძოლაში ლუარსაბ მეფემ თავისი ჯარით ბაგრატ მეფის მხარდამხარ იბრძოლა, მაგრამ ამ ბრძოლაში ქართლ-იმერეთის მეფეები დამარცხდნენ. ამის შემდეგ სმცხის ციხეებს დიდი ნაწილი ოსმალებმა დაიკავეს და ათაბაგად ქაიხოსრო II გამოაცხადეს (1545-1573 წწ.), მაგრამ სამცხეს ფაქტობრივად ოსმალები დაეუფლნენ და ქვეყნის საბოლოო დაპყრობის ღონისძიებების გატარებას შეუდგნენ. ქაიხოსრომ ირანს მიმართა და შაჰს ოსმალთა ძალმომრეობისაგან დაცვა და ლუარსაბის ხელთ შერჩენილი ჯავახეთის მისთვის დაბრუნება სთხოვა. შაჰ-თამაზისათვის ეს თხოვნა მეტად სასურველი იყო. მას არც ოსმალთა მიერ სამცხეში ფეხის მოკიდება აძლევდა ხელს და არც ურჩი ლუარსაბის გაძლიერება. ამიტომ ათაბაგის თხოვნას დაუყოვნებლივ გამოეხმაურა.

მიმდინარეობა
------------

1546 წლის ბოლოს შაჰ-თამაზი შარვანში იმყოფებოდა. აქედან თავისი ჯარით მესხეთისაკენ გაეშურა, გამოვლო ანისი, შორაგელი და ახალქალაქს მიადგა. 1547 წლის იანვარი იდგა. ისეთი ყინვები დაეჭირა, რომ მდინარე მტკვარი სრულიად გაყინულიყო. ჯავახეთში შაჰ-თამაზმა ლუარსაბის მომხრე თავადების – დიასამიძეების მამულები მოარბია და აქედან ქვემო ქართლში გადავიდა. ეს კუთხეც საშინლად ააოხრა და დიდი ტყვე-ალაფით განჯაში დაბრუნდა. ლუარსაბი, მართალია, მტრის უზარმაზარ ჯარს პირისპირ ვერ შეება, მაგრამ გამუდმებული თავდასხმებით დიდად აზარალებდა.

ამრიგად, შაჰ-თამაზმა ვერც ამჯერად შეძლო ლუარსაბის დამორჩილება, ხოლო ქართველებმა სხვადასხვა შეტაკებებში მრავალი ყიზილბაში ამოწყვიტეს. შაჰმა ტყვეები გაირეკა და ნაძარცვით ბარდასაკენ გაემართა. უკან მიმავალ შაჰს იმერეთის მეფე ბაგრატი და კახეთის მეფე ლევანი ეახლნენ. ქართლის დაუმორჩილებლობით გაწბილებული ირანის მბრძანებელი იძულებული იყო ისინი მდიდარი საჩუქრებით დაეჯილდოვებინა და მათ სიტყვიერ ერთგულებას დასჯერებოდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა საქართველოში
* შაჰ-თამაზის მესამე ლაშქრობა საქართველოში
* შაჰ-თამაზის მეოთხე ლაშქრობა საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. III, თბ. 2008 წ. გვ. 166-167

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შაჰ-თამაზის ლაშქრობები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
პირველი ლაშქრობა  · მეორე ლაშქრობა  · მესამე ლაშქრობა  · მეოთხე ლაშქრობა |

 |
ჩიმალპოპოკა
**ჩიმალპოპოკა** (ნაუატ. მხრჩოლავი ფარი) (დ. 1404 – გ. 1427, მეხიკო) — 1417-1427 წლებში იყო აცტეკთა ქალაქ ტენოჩტიტლანის მესამე ტლატოანი.

მისი მმართველობის დროს ტენოჩტიტლანი ემორჩილებოდა ქალაქ ასკაპოცალკოს, რომელსაც ჩიმოლპოპოკას პაპა ტესოსომოკი მართავდა. ეს კავშირი და მეხიკების პოზიცია საზოგადოდ უფრო გაძლიერდა, როდესაც ტენოჩტიტლანმა მხარი დაუჭირა ტესოსომოკს ტეხკოკოს მბრძანებლის იხტლილხოჩიტლის წინააღმდეგ ომში 1418 წელს. ერთგულებისათვის ტეხკოკო ტენოჩტიტლანს გადაეცა, როგორც მოხარკე და 1426 წელს ტესოსომოკი დაეხმარა ჩიმალპოპოკას ახალი აკვედუკის მშენებლობისას.

ასაკაპოცალკოსთან ურთიერთობა დაიძაბა, როდესაც ტესოსომოკის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ჩიმალპოპოკას ბიძა მახტლა, რომელიც ტენოჩტიტლანის ტახტზეც აცხადებდა პრეტენზიას. 1427 წელს გამართულ ბრძოლაში ჩიმალპოპოკა დატყვევებულ იქნა და გალიაში იქნა ჩასმული. იგი იძულებულ იყო თავი მოეკლა. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბიძამისი იცკოატლი.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აცტეკების იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
* აკამაპიჩტლი
* ჰუიცილიჰუიტლი
* ჩიმალპოპოკა
* იცკოატლი
* მონტესუმა I
* აშაიაკატლი
* ტისოკი
* აჰუიცოტლი
* მონტესუმა II
* კუიტლაუაკი
* კუაუტემოკი
 |  |

 |
**შაშიანის ღვთისმშობლის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ შაშიანის შუაში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ოდნავ შეისრული თაღითაა გადახურული და შიგნით სწორკუთხა შეღრმავებულ არეშია ჩასმული. აღმოსავკლეთით ოდნავ ნალისებრი მოხაზულობის აფსიდია, რომელშიც გაჭრილია დაბალი, თარაზულად გადახურული სარკმელი. სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთ თითო ოთხკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედლიდან ოდნავ დაშორებით, ოთხკუთხა ნიაშაა, ხოლო ქვემოთ, კედლიდან ოდნავ დაშორებით, ოთხწახნაგა ტრაპეზი დგას. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებსაც კონქის თაღი ეყრდნობა. დასავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ქარგილზე სხმული ცილინდრული კამარით. ფასადები სადაა. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგრანდით. 2010 წელს ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ, საერთაშორისო საქვლმოქმედო ფონდ „ქართუს" დაფინანსებით ეკლესია გარემონტდა: გამაგრდა მორყეული საპირე, რამაც სახურავის დახრილობა ნაწილობრივ შეცვალა. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. ეკლესიას გარს ევლებოდა დაბალი გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტები)

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 217.
**ჩიმალტენანგო** (ესპ. Chimaltenango) — დეპარტამენტი გვატემალაში. დედაქალაქია ჩიმალტენანგო. აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკატეპეკესის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — ელ-კიჩეს და ბახა-ვერაპასის, სამხრეთით — ესკინტლასა და სუჩიტეპეკესის, დასავლეთით კი სოლოლის დეპარტამენტები. დედაქალაქი ჩიმალტენანგო ქალაქ გვატემალიდან 54 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. 

2000 წლის მონაცემებით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 448 000 ადამიანს შეადგენდა, რომელთა უმრავლესობაც მაიას ერთ-ერთი ხალხის — კაკჩიკელის შთამომავლები არიან. ფართობი 1 979 კმ²-ს შეადგენს. 

გარდა ჩიმალტენანგოსი, დეპარტამენტის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია სანტა-აპოლონია, სან-ხუან-კომალაპა და პატსუნი. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს მაიას ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლები — იშიმჩე, მიშკო-ვიეხო და სხვა მრავალი პატარა ქალაქი. 

დეპარტამენტი 16 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გვატემალის დეპარტამენტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* CHIMALTENANGO
* Interactive department map

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გვატემალის დეპარტამენტები |
| --- |
|  |
| 
ალტა-ვერაპასი · ბახა-ვერაპასი · გვატემალა · ელ-პროგერსო · ესკუინტლა · ისაბალი · კეცალტენანგო · კიჩე · პეტენი · რეტალულეუ · საკაპა · საკატეპეკესი  · სან-მარკოსი · სანტა-როსა  · სოლოლა  · სუჩიტეპეკესი · ტოტონიკაპანი · უეუეტენანგო · ჩიმალტენანგო · ჩიკიმულა · ხალაპა · ხუტიაპა | გვატემალის გერბი |

 |
**შოთა ქველიაშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 25 აპრილი, 2004) — ქართველი სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. სსრკ და ევროპის მრავალგზის რეკორდსმენი, XVIII ოლიმპიური თამაშების (1964, ტოკიო) ვერცხლის პრიზიორი. გაიმარჯვა მრავალ საერთაშორისო შეჯიბრებაში, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი, ტყვიის სროლის საერთაშორისო ფედერაციის წევრი. 1969–1973 წლებში მუშაობდა სპორტულ-ადმინისტრაციულ ორგანოებში. 1976–1986 წლებში იყო საქართველოს სპორტული კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე და საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემიაში კათედრის გამგე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ტიტულები და ჯილდოები
--------------------

ზაფხულის XVIII ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორი (1964, ტოკიო; ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40, 300 მ – 1144 ქულა), ევროპის ჩემპიონი (1959, მილანი, მცირეკალიბრიანი შაშხანა — გუნდური; 1969, პლზენი, ნებისმიერი შაშხანა, წოლელა), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (1969, პლზენი, ნებისმიერი შაშხანა, წოლელა — პირადი და გუნდური), სსრკ ჩემპიონი (1961, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა; 1964, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1968, კიევი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1961, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1963, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1968, კიევი, ნებისმიერი შაშხანა — 3 X 40 მ), სსრკ ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1959, მცირეკალიბრიანი შაშხანა — 3 X 40 მ; 1963, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა; 1967, მოსკოვი, ნებისმიერი შაშხანა, ჩოქელა), სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1959, 1963; გუნდური), სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1963, 1967), მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში (1958) სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1964), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1967), ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

2006 წლიდან საქართველოს ტყვიის სროლის ფედერაცია შოთა ქველიაშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირს ატარებს.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| დისციპლინა | წელი | ტურნირი | მასპინძელი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| სროლა | 1959 | ევროპის ჩემპიონატი | მილანი, იტალია | 01 ﻿1st |
|  | 1964 | ზაფხულის XVIII ოლიმპიური თამაშები | ტოკიო, იაპონია | 02 ﻿2nd |
| სროლა | 1969 | ევროპის ჩემპიონატი | პლზენი, ჩეხოსლოვაკია | 01 ﻿1st |
| სროლა | 1969 | ევროპის ჩემპიონატი | პლზენი, ჩეხოსლოვაკია | 02 ﻿2nd |

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 895, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 512.
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 176, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა ქველიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა ქველიაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა ქველიაშვილი — ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑  Olympedia — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95606922'></a>
**ჰავანის უნივერსიტეტი** (ესპ. Universidad de La Habana) — სახელმწიფო უნივერსიტეტი კუბაში, ქალაქ ჰავანაში. დაარსდა 1728 წელს როგორც კათოლიკური უნივერსიტეტი. წარმოადგენს კუბის უძველეს უმაღლეს სასწავლებელს. უნივერსიტეტს დღეისათვის გააჩნია 15 ფაკულტეტი, სადაც 60 ათასი სტუდენტი სწავლობს. თავდაპირველად უნივერსიტეტს ეწოდებოდა *რეალ-ი-პონტიფიკია-უნივერსიდად-დე-სან-იერონიმო-დე-ლა-ჰაბანა*, რაც ესპანურიდან ითარგმნება როგორც წმინდა იერონიმის სამეფო და საპაპო უნივერსიტეტი. იგი გაიხსნა ფილიპე V-ისა და ინოკენტი XIII-ის განკარგულებით. 1842 წელს უნივერსიტეტმა შეიცვალა სტატუსი და მოსწავლე სტუდენტებისთვის დაწესდა საერო განათლება. რამდენიმეჯერ გადაკეთდა, პირველად შეიქმნა ძველ ჰავანაში, სახელწოდებით *სან-ხუან-დე-ლეტრანი*, ხელმეორედ გადაკეთდა 1902 წლის 1 მაისს და იგი გადაიტანეს ჰავანის რაიონ ვედადოში. შენობის ინტერიერი მორთულია არამანდო მენოკალის მიერ, სადაც 7 ფრესკაზე სიმბოლურად არის გამოსახული მედიცინის, ხელოვნების, აზროვნების, ლიტერატურის, სამართლისა და სხვ. დარგები.

უნივერსიტეტის მთავარ შესასვლელთან არის ალმა-მატერის ბრონზის სტატუა, რომელიც შექმნა მარიო კორბელმა 1919 წელს.

ჰავანის უნივერსიტეტში არის 15 ფაკულტეტი და 14 სამეცნიერო-კვლევით ცენტრი ეკონომიკის, ბუნებისმეტყველების, სოციალურ და ჰუმანიტარულ დარგებში.

ცნობილი სტუდენტები
------------------

ჰავანის უნივერსიტეტში სხვადასხვა დროს სწავლობდნენ: 

* ფიდელ კასტრო
* რაულ კასტრო
* რამონ გრაუ
* ანტონიო ნუნიეს ხიმენესი
* ხოსე ლესამა ლიმა
* ხოსე მარია ერედია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 587.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰავანის უნივერსიტეტი"** ვიკისაწყობში.
* ჰავანის უნივერსიტეტი (ესპანური)
* ჰავანის უნივერსიტეტი დაარქივებული 2011-12-07 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)

1. ↑
**შოთა შალვას ძე ციციშვილი** (დ. 1921 — გ. 2005) — ქართველი მხატვარი, კერამიკოსი, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1980). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1958) და მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო-სამეწველო სასწავლებელი (1965). 1968 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1986 წლიდან პროფესორი). ციციშვილმა ქართველ მხატვართა შორის პირველმა აღადგინა ქართული მინის მხატვრული დამუშავებისა და სავიტრაჟო ხელოვნების ახლებური ტექნოლოგია (ვიტრაჟი „სამოთხის ჩიტები", 1975, ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ქალაქი ობნინსკი). ციციშვილი არის კერამიკოსთა მსოფლიო გამოფენის ვერცხლის მედლის (1959; ოსტენდე, ბელგია), პრაღის გამოფენის საპატიო დიპლომის (1962) ლაურეატი.

ნამუშევრები
-----------

* დეკორატიული ლარნაკი ინტერიერისათვის (1949, ფაიფური; სურათების ეროვნული გალერეა)
* დეკორატიული ლარნაკი „სადღესასწაულო" (1952, თბილისის სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი)

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 950, ISBN 99928-20-32-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა ციციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შახტის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი** (რუს. Собор Покрова Пресвятой Богородицы) — მოქმედი საკათედრო მართლმადიდებლური ტაძარი შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

ისტორია
-------

XX საუკუნის დასაწყისში ქალაქ ალექსანდროვ-გრუშევსკში (ამჟამად ქალაქი შახტი) იყო ორი მოქმედი ხის ეკლესია — პეტრე-პავლესა და ალექსანდრე ნეველის სახელობისა. ეს ეკლესიები უკვე ვეღარ აკმაყოფილებდა მრევლს, სწორეს ეს გახდა მიზეზი დონის სასულიერო კონსისტერიას მიეღო გადაწყვეტილება ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობის შესახებ. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1899 წელს.

ახალი ეკლესიის მშენებლობის დასრულებისთანავე ძველი ეკლესია დაშალეს, ხოლო 1902 წელს ააგეს ახალი აგურის ეკლესია, რომელიც აკურთხეს ღვთისმშობლის კვართის (კვართის) სახელზე. ახალი ტაძრის მრევლთა რიცხვმა 4 000-ს მიაღწია, ტაძართან იყო დიდი ბიბლიოთეკა, მუშაობდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა, სადაც სწავლობდა ასი მოსწავლე. 

ჯვარ-გუმბათოვანი ღვთისმშობლის კვართის ტაძრის ზომები იყო სიგრძე — 21,3 მეტრი, სიგანე — 12,8 მეტრი. ტაძარი აგებული იყო ეკლექტიკის სტილში. ჰქონდა ოთხი კარი, 16 ფანჯარა ეკლესიას და 10 სამრეკლოს. ეკლესიის გუმბათი დაფარული იყო რკინით. გუმბათზე ასევე დამაგრებული იყო რკინის ჯვარი. 

ტაძარში ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა 1917 წლის შემდეგაც. მაგრამ ალექსანდროვ-გრუშევსკში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ქალაქს უწოდეს შახტი, ხოლო 1922 წელს ტაძრის ყველა სიმდიდრის ნაციონალიზაცია მოახდინეს. 1923 წელს დახურეს ქალაქის სამივე მართლმადიდბლური ტაძარი. 

მოგვიანებით მრევლმა გადაწყვიტა გაეხსნა რელიგიური საზოგადოება ღვთისმშობლის კვართის ეკლესიაში. მისი წესდება შეთანხმებული იყო ახალ ხელისუფლებასთან. 1933 წლის თებერვალში ეკლესია საბოლოოდ დახურეს. მოანგრიეს ეკლესიის გუმბათი, ეკლესიიდან გაიტანეს ღვთისმსახურების წიგნები და ხატები. ეკლესიის შენობაში ტრამვაის სარემონტო სახელოსნო დეპო გახსნეს. სახელოსნო მუშაობდა 1990 წლამდე. 

1997 წელს ტრამვაის დეპოს ეწვია როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსი პანტელეიმონი, რომელმაც დალოცა ეკლესიის აღორძინება. 

1998 წლის შემოდგომაზე უკანასკნელმა ტრამვაიმ დატოვა ეკლესიის შენობა. დაიწყეს ეკლესიის აღდგენა, თუმცა ტაძრის ნახაზები არ შემონახულა. აღდგენა მიმდინარეობდა შემონახული 1912 წლის ფოტოების მიხედვით. 

ამჟამად ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია წარმოადგენს შახტინის ეპარქიის სასულიერო და ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

ეკლესიის მთავარი დღესასწაულია 14 ოქტომბერი - კვართის (კვართის) დღესასწაული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Покровский кафедральный собор
* Собор Покрова Пресвятой Богородицы (Шахты)
* Покровский кафедральный собор г. Шахты торжественно отметил храмовый праздник დაარქივებული 2017-07-30 საიტზე Wayback Machine.
* Шахты. Кафедральный собор Покрова Пресвятой Богородицы.
**შოთა შათირიშვილი**(დ. 25 აგვისტო, 1921, შუა სურები, ჩოხატაურის რაიონი — გ. 11 იანვარი, 1999, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, პედაგოგი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

პედაგოგიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი შოთა შათირიშვილი ცნობილი ქართველი ენათმეცნიერის გიორგი ახვლედიანის მოწაფე იყო. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში 1941 წლიდან. 1946 წელს დემობილიზების შემდეგ სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დასრულების შემდგომ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში. 1960 წელს გახდა ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის უცხოური ენების სექტორის გამგე.1974 წელს სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდგომ მიენიჭა პროფესორის წოდება. გამოქვეყნებული აქვს 160 სამეცნიერო შრომა, 10 ფუნდამენტური მონოგრაფია, მათ შორის „გერმანული ენის სწავლების მეთოდიკა", „გერმანული ფონეტიკის სწავლების მეთოდიკა", 6 კი – საშუალო სკოლის გერმანული ენისა და გრამატიკის მოქმედი სახელმძღანელოები. 


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**შოთა ქრისტეფორეს ძე ცუცქირიძე** (დ. 19 სექტემბერი, 1926, სოფ. სვერი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. ნოემბერი, 2014) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრმცოდნე, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961).

ბიოგრაფია
---------

1957 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1945–1946 ჭიათურის თეატრში მუშაობდა მსახიობად, 1946-დან თბილისის თოჯინების სახ. ქართული თეატრის მსახიობია. 1961-დან მსახიობი და რეჟისორი. როლები: სულთანი (ნინა გერნეტის „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი"), პეტრიკელა (გრიგოლ ჩიქოვანის „ორი ქოსატყუილა"), მღვდელი (სერგეი ობრასცოვისა და ს. პრეობრაჟენსკის „დიდი ივანე") პაქ ტორ სე (ლ. პრავდინას „სიცოცხლის ყვავილი") და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია გიორგი ლანდაუს „ფიფქიას სკოლა" (1961) , ნინა გერნეტისა და ტატიანა გურევიჩის „ბატის ჭუკი" (1972), ვლადიმერ ლიფშიცისა და ირინა კიჩანოვა-ლიფშიცის „იდუმალი ჰიპოპოტამი" (1979) და სხვა. თეატრების საკავშირო ფესტივალის ლაურეატი (1958) (სპექტაკლები: მონადირე — ვაჟა-ფშაველას „შვლის ნუკრი", სერგეი ობრაზცოვისა და ს. პრეობრაჯენსკის „დიდი ივანე"). თოჯინების თეატრების მოღვაწეთა საერთაშორისო კავშირის უნიმა-ს წევრი 1958 წლიდან. 1970 წლიდან ნაყოფიერ პედაგოგიურ საქმიანობას ეწევა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში.

ცუცქირიძემ ქუთაისის სახელმწიფო თოჯინების თეატრში განახორციელა ევგენი სპერანსკისა და სერგეი მიხალკოვის „მხიარული ზღაპრების" დადგმა.

1984 წელს ნინა გერნეტისა და ტატიანა გურევიჩის პიესის „ბატის ჭუკის" დადგმით საფუძველი ჩაუყარა ფოთში სახელმწიფო დრამატულ თეატრთან თოჯინების თეატრის სექტორის არსებობას.

1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება.

შოთა ცუცქირიძემ მთელი ცხოვრება თოჯინების თეატრს მიუძღვნა, მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის საქართველოში თეატრალური ხელოვნების ამ სპეციპიკური ჟანრის დამკვიდრებისა და განვითარებისთვის. თეჯირს მიღმა „ჩამალული" ოსტატი ბავშვებისათვის ადვილად აღსაქმელი შტრიხებით, იმპროვიზაციით ქმნიდა თავისებურ „სამყაროს".

ბოლო წლებში შოთა ცუცქირიძემ თოჯინების თეატრში დადგა სპექტაკლი „გედების ტბა", რომელიც პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერის მიხედვით არის შექმნილი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 245-246.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შოთა ცუცქირიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შოთა ჩოჩიშვილი** (დ. 10 ივლისი, 1950, ღვლევი, ქარელის რაიონი — გ. 27 აგვისტო, 2009) — ქართველი ძიუდოისტი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972), ღირსების და ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენების კავალერი.

ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (1972) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1976), მსოფლიოს 1975 წლის ბრინჯაოს პრიზიორი, ევროპის 3-გზის ვერცხლის (1973, 1974, 1975) და ბრინჯაოს (1977) პრიზიორი. აგრეთვე საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ორგზის მეორე (1974, 1977) და ორგზის მესამე (1974, 1975) პრიზიორი, საქართველოს ორგზის აბსოლუტური ფალავანი ქართულ ჭიდაობაში (1972, 1977).

ბიოგრაფია
---------

შოთა ჩოჩიშვილი პირველი ოლიმპიური ჩემპიონია ძიუდოში საბჭოთა კავშირიდან. 1972 წელს, სსრკ ჩემპიონატში, შოთამ მე-5 ადგილი დაიკავა და საოლიმპიადო ნაკრებში მხოლოდ სტანისლავ ივანოვის (სსრკ სამბისტთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი) დაჟინებული მოთხოვნით მოხვდა, რომელიც თვლიდა, რომ 93 კგ წონით კატეგორიაში, შიდა ჩემპიონატზე ნაჩვენები მე-5 ადგილის მიუხედავად, საუკეთესო სწორედ ქართველი ფალავანი იყო. 1989 წელს მონაწილეობდა შერეული ორთაბრძოლების იაპონიის ლიგაში, სადაც სუპერპოპულარულ იაპონელ ფალავანს ანტონიო ინოკისაც სძლია. 

2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები" (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა ნუგზარ შატაიძის წიგნი „შოთა ჩოჩიშვილი". 2015 წელს შოთა ჩოჩიშვილი ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის — IJF — დიდების დარბაზის წევრი გახდა (გარდაცვალების შემდეგ). სპეციალური დიპლომი მის შვილს გადაეცა. ძიუდოისტი იყო მისი ვაჟი რამაზი, რომელიც ასევე აბსოლუტურ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა. 1996, 2001 და 2003 წლებში რამაზ ჩოჩიშვილი ევროპის ჩემპიონატებზე ბრინჯაოს მედლებს დაეუფლა, 1999 და 2000 წლებში თბილისის საერთაშორისო ტურნირი მოიგო, 1999 წელს კი მსოფლიო უნივერსიადის ვიცე-ჩემპიონი გახდა. ამას გარდა არაერთი მედალი მოიპოვა IJF-ის ეგიდით გამართულ საერთაშორისო ტურნირებზე.

2008 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს ძიუდოს ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე.

პერიოდიკა
---------

*გუგუშვილი, ნ.* გორელ ფალავანთა თავკაცი // „ლელო", 16 დეკემბერი, 1970, № 245 (4239), გვ. 2.

ლიტერატურა
----------

* *რატიშვილი, გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 150.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა ჩოჩიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა ჩოჩიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა ჩოჩიშვილი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
* შოთა ჩოჩიშვილი — ქართული სპორტი
* შოთა ჩოჩიშვილი — judoinside.com

სქოლიო
------

1. ↑  გურამ პაპიტაშვილი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 17 მარტი, 2022
2. ↑  შოთა ჩოჩიშვილის სამოქალაქო პანაშვიდი დღეს გორში გაიმართა. „პირველი არხი".
**შეიხ ალი** (სპარს. علی شیخ; დ. 1478 — გ. 1494) — სეფევიეს ორდენის შეიხი 1488–1494 წლებში, შეიხ ჰეიდარისა და უზუნ-ჰასანის ქალიშვილის, მართას უფროსი ვაჟი, სეფიანთა სახელმწიფოს დამაარსებლის, ისმაილ I-ის უფროსი ძმა. შეიხი გახდა 10 წლის ასაკში, მას შემდეგ, რაც მამამისი შეიხ ჰეიდარი შირვან-შაჰ ფარუხიასარმა დაატყვევა და სიკვდილით დასაჯა.

შეიხ ალი, მამის მსგავსად, გამოვიდა შირვანის წინააღმდეგ საბრძოლველად. მარბიელი ლაშქრობები განახორციელა აყ-ყოინლუს ტერიტორიებზე. 1492 წელს მისი გავლენის ქვეშ მოექცა აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინცია.

მისმა ნათესავმა, თეთრბატკნიანთა ბელადმა, რუსტემმა, ანატოლიის ბეილიქების დახმარებით მალევე მოახერხა მისი ბრძოლაში დამარცხება და შეპყრობა. 1494 წელს 16 წლის შეიხ ალი სიკვდილით დაისაჯა. ალის სიკვდილის შემდეგ ყიზილბაშებმა მოახერხეს მისი უმცროსი ძმის, 7 წლის ისმაილის გადამალვა.

1499 წელს ისმაილმა ჯერ შირვან-შაჰებზე იძია შური, ხოლო 1501 წელს, აყ-ყოინლუს დინასტიის დამხობის შემდეგ საფუძველი ჩაუყარა ახალ შიიტურ ირანს — სეფიანთა იმპერიას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სეფევიეს ორდენის შეიხების სია
* ისმაილ I
* სეფიანთა იმპერია

ლიტერატურა
----------

* The Ismāʻı̄lı̄s, By Farhad Daftary, pg.466
* Islam without Allah?, By Colin Turner, pg.63
* Safavid Iran, By Andrew J. Newman, pg.129

|  |
| --- |
| **შეიხ ალი**  |
| წინამორბედი:შეიხ ჰეიდარი | **სეფევიეს ორდენის შეიხი**1488–1494 | შემდეგი:ისმაილ I |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სეფევიეს ორდენის შეიხები |
| --- |
|  |
| 
* შეიხ სეფი-ედ-დინი
* შეიხ სადრ ალ-დინ მუსა
* შეიხ ხოჯა ალი
* შეიხ იბრაჰიმ-შაჰი
* შეიხ ჯუნეიდი
* შეიხ ჰეიდარი
* შეიხ ალი
* ისმაილ I
 |

 |
**ჰერნინგი** (დან. Herning) — ქალაქი დანიაში, ცენტრალური იუტლანდიის რეგიონში, ჰერნინგის მუნიციპალიტეტის მთავარი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 46 873 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ იგი დანიის სიდიდით მე-11 ქალაქია. ჰერნინგში მდებარეობს უდიდესი საგამოფენო ცენტრი მთელს სკანდინავიაში.

ისტორია
-------

ჰერნინგი 1800-იან წლებში დაარსდა. ამ პერიოდში შემიჩნეოდა მოსახლეობის ზრდა, რაც დამატებით პროდუქციასა და მომსახურებას მოითხოვდა. შედეგად, ჰერნინგი 
არეალის კომერციის ცენტრად იქცა.

მოგვიანებით, ქალაქის გარშემო განვითარდა ტექსტილის ინდუსტრია და ამ დროისთვის, მრეწველობის ეს დარგი მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობას წარმოადგენდა.

1913 წელს ჰერნინგი საბაზრო ქალაქი გახდა.

ორჯერ, 1965 და 2003 წლებში ჰერნინგმა „დანიის წლის ქალაქის" სტატუსი მიიღო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დანიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Webpage of Herning Municipality დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  BEF44: Population 1st January, by urban areas database from Statistics Denmark
**შუშის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი** (აზერ. Şuşa Dövlət Tarix - Memarlıq Qoruğu) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნაკრძალი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შემავალი ძეგლი, რომელიც მდებარეობს შუშის რაიონში, ყარაბაღის რეგიონში, აზერბაიჯანში.

მიმდინარე მდგომარეობა
---------------------

### 1923 წლის ხოცვა-ჟლეტა

ქალაქი შუშა 1920 წლამდე უდიდესი ქალაქი იყო ყარაბაღში, ვიდრე აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულმა ძალები 30 000 სომეხს არ დახოცავდნენ და გაანადგურებდნენ ქალაქის დიდ ნაწილს. შენობები, როგორიცაა სკოლები, ეკლესიები, სახლები, მაღაზიები და ა.შ. შეურაცხყვეს და გაძარცვეს. 1960-იან წლებში ქალაქის დარჩენილი სომხური ნაწილი დაანგრიეს და ააშენეს ხრუშჩოვის ეპოქის შენობებიე. ქალაქში ეთნიკური წმენდის შედეგი იყო არქიტექტურული ძეგლების ნახევარზე მეტის დანგრევა.

1977 წლის 10 აგვისტოს ქალაქი და მისი შემოგარენი გამოცხადდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისტორიულ-არქეოლოგიურ ნაკრძალად.

### სომხეთის ოკუპაცია

ყარაბაღის ომის მიმდინარეობისას ქალაქი დაზიანდა. შუშის ოკუპაცია სომხური შეიარაღებული ნაწილების მიერ 1992 წლის 8 მაისს მოხდა. ომი დასრულდა სომხების გამარჯვებით, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებით და მისი მიმდებარე აზერბაიჯანის კიდევ შვიდი რაიონის ანექსიით 1994 წლის მაისში.

სქოლიო
------

1. ↑  UNESCO World Heritage - Susha historical and architectural reserve. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2010.
2. ↑   (2007) *War Against Azerbaijan - Targeting Cultural Heritage*. ISBN 978-9952-8091-4-5. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2010.  დაარქივებული 2010-09-09 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  
Armenian vandalism against monuments of Azerbaijan. ციტირების თარიღი: 13 აგვისტო, 2010.
4. ↑  Спасти и сохранить
ჰერსტ ტაუერი
**ჰერსტ ტაუერი** (Hearst Tower - ჰერსტის მაღლივი შენობა) — კორპორაცია ჰერსტის მსოფლიო შტაბ-ბინა ნიუ-იორკში, 300 ვესტ 57-ე ქუჩაზე, კოლუმბუსის წრესთან. ყოფილი შტაბ-ბინის შენობის ექვსი სართული 1927 წელს დასრულდა, რომელზეც შემდეგ ცათამბჯენი უნდა დაეშენებიათ, თუმცა გეგმის განხორციელებას დიდმა დეპრესიამ შეუშალა ხელი. ახალი ცათამბჯენი ძველ არტ-დეკოს სტილის ხელუხლებელ ნაგებობაზე დაიდგა, და მისი მშენებლობა 2006 წლის 4 მაისს დასრულდა.

შენობის პროექტი არქიტექტურულ ფირმას ფოსტერი და პარტნიორები ეკუთვნის; შენობას 42 სართული აქვს, 182 მეტრია და 80.000 მ² საოფისე ფართი აქვს. უჩვეულო სამკუთხა პერიმეტრი, რომელსაც ასევე დიაგრიდს უწოდებენ 9500 მეტრულ ტონა სტრუქტურულ ლითონს მოითხოვდა, რაც მშენებელთა ცნობით სტანდარტულზე 20%-ით ნაკლებია.

პროექტში გათვალისწინებული იყო რამდენიმე გარემოსდაცვითი ფაქტორი. ატრიუმის იატაკი დაფარულია სითბოს გამტარი კირქვით. პოლიეთილენის მილები ჩაშენებულია იატაკქვეშ და ავსებულია ცირკულირებული წყლით ზაფხულში გაცივებისა და ზამთარში გათბობისთვის. სახურავზე დაგროვებული წვიმის წყალი სარდაფის რეზერვუარში გროვდება და კონდიცირებისა და გამწვანების მოსავლელად გამოიყენება. ზოგადად შენობის დიზაინი ითვალისწინებს ნიუ-იორკის ქალაქის მინიმალურ მოთხოვნაზე 25%-ით ნაკლები ენერგიის მოხმარებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰერსტ ტაუერის პროექტი დაარქივებული 2008-11-02 საიტზე Wayback Machine.
* ნიუ-იორკის არქიტექტურული ხედები
შეთეკაურების კოშკი მუცოში
შეთეკაურების გენეოლოგია
**შეთეკაური** — ქართული გვარი ხევსურეთიდან. გავრცელებულია, ძირითადად, კახეთის რეგიონში. არის ერთ-ერთი უმცირესი ხევსურული გვარი (დაახლოებით 300 ადამიანი). ისტორიულ საბუთებში გვარი XX საუკუნემდე არ არის მოხსენიებული. შეთეკაურების გვარი მოდის მუცოდან. ანდრეზით (გადმოცემით) *„შეთეკაურები მუცოს ამოთხრილნიაო"* რაც ნიშნავს, რომ მათი ისტორია მუცოსთან ერთად იწყება.

ლეგენდა გვარის წარმოშობაზე
--------------------------

*მუცო დაუარსებია ხუთ ძმას, ერთს ვარდანა ერქვა, რომლისგანაც შეთკაურების გვარი მოდის; მეორეს ჩოლოხას ეძახდნენ (კოჭლობდა და ჩლახუნით დადიოდა), რომელიც შემდეგ კახეთში გადასახლებულა და მისგან ჩოლოყაშვილების გვარი წამოსულა; მესამე, მოსისხლეების გამო, თუშეთში გადასახლებულა და მათგან უზღარაულების გვარი წარმოიშვა; მეოთხეს ცოლშვილი არ ჰყოლია და შესაბამისად, არც შთამომავლობა დარჩა; ხოლო მხუთეს შთამომავლებისგან დაიბადა თორღვა ძაგანი (ლეგენდარული მუცოელი გმირი).*

გვარის კურთხევა
---------------

2010 წლის 28 აგვისტოს სამების საკათედრო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა ილია II-მ შეთეკაურების გვარი დალოცა. ასევე იკურთხა შეთეკაურების გვარის მფარველი - წმინდა გიორგისა და მიქაელ მთავარანგელოზის ხატები.

საცხოვრებელი ადგილები
---------------------

* თბილისი
* დუშეთის მუნიციპალიტეტი: ხონისჭალა
* თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი
* თიანეთის მუნიციპალიტეტი
* ახმეტის მუნიციპალიტეტი
* გარდაბნის მუნიციპალიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს სტატისტიკა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-05. ციტირების თარიღი: 2011-12-07.
2. ↑   გულჩინა აკოფაშვილი, *ქართველი დიპლომატი ნიკოლოზ ჩოლაყაშვილი - ნიკიფორე არბახი (XVII საუკუნე)*, გამომცემლობა ,,მეცნიერება", 1977
**შუშანა მგელაძე** (დ. 27 აგვისტო, 1916, ოზურგეთი — გ. 29 ნოემბერი, 2008) — ქართველი საბავშვო პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

შუშანა მგელაძე დაიბადა 1916 წელს ქალაქ ოზურგეთში, ქართველი მწერლის საფო მგელაძისა და ვლადიმერ მგელაძის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე, გერმანული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ იგი პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ოზურგეთის გიმნაზიაში. დიდი წვლილი შეიტანა რეგიონის, განსაკუთრებით კი კურორტ ბახმაროს აღორძინების საქმეში. 

მისი შემოქმედებითი საქმიანობა დაიწყო რვა წლის ასაკში, როდესაც დაწერა პირველი ლექსი. 1930 წელს ჟურნალ „ოქტომბრელში" დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსი „8 მარტი", რომელმაც რუსი მწერლის ოლგა ფორშის ყურადღება დაიმსახურა. ამ დროისათვის შუშანა მგელაძე მეთოთხმეტე საცდელ-საჩვენებელი შრომის სკოლის მერვე კლასის მოსწავლე იყო. მისი ლექსი მალევე მეოთხე კლასის ქართული ენისა და ლიტერატურის სახელმძღვანელოში შეიტანეს. პოეტი ქალის პირველი წიგნი მხოლოდ 1969 წელს დაისტამბა. 

გარდაიცვალა 2008 წლის 29 ნოემბერს. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შუშანა მგელაძე

სქოლიო
------

1. ↑  შუშანა მგელაძე (1916-2008).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-22. ციტირების თარიღი: 2021-01-05.
**შუხუთის ციხე-ქალაქი** — V-VI საუკუნეების ციხე-ქალაქი გურიის ტერიტორიაზე, სოფელ შუხუთში.

ციხე-ქალაქის არსებობა დასტურდება სოფლის ტერიტორიაზე ნაპოვნი მასალით: ადრე ბრინჯაოს ხანის სამუშაო იარაღები, ჩვენი წელთაღრიცხვის II საუკუნის პერიოდის ნივთები, V-VI საუკუნეების სასახლის ნაშთები, V-VI საუკუნეების მთავარანგელოზის ტაძრის ნანგრევები, რომაული აბანოს, ე.წ. „თერმას" ტიპის ნანგრევები და აბანოს იატაკის მოზაიკური ფრაგმენტი, ასევე კერამიკული მილების საკმაოდ რთული სისტემა, სხვადასხვა ძვირფასი ნივთები და ოქროს ჯვარი. სავარაუდოდ, ქალაქის არსებობას ხელს უწყობდა თიხამიწით და კირქვით მდიდარი მიწა.

1961 წელს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მიწაში აღმოჩნდა სასახლის ნაშთები. ის შედგებოდა საცხოვრებელი სახლის, აბანოსა და სხვა ნაგებობისაგან. აღნაგობითა და გეგმებით ეს კომპლექსი ადრებიზანტიური ხანის მდიდრული კლასის წარმომადგენლის სასოფლო რეზიდენციაა. კომპლექსი IV-V ს-ით თარიღდება. სავარაუდოდ ის ეკუთვნოდა ვინმე მდიდარ ეგრისელს. სასახლე სამი სართულისგან შედგებოდა აქედან პირველი სართული მთლიანად დათმობილი ჰქონდა აბანოს. აბანო საკმაოდ კარგად იყო ნაშენი. მას ჰქონდა ორნამენტიანი, ქვა-კენჭური მოზაიკური იატაკი, შემკული იყო სამი ფერის კენჭებით. ძეგლი V ს-ით თარიღდება. გათბობის სისტემა შემდეგნაირად იყო მოწყობილი: იატაკქვეშ აღმართულ სვეტებს შორის დაგროვილი სიმხურვალე აბანოს იატაკსაც ათბობდა და ზედა სართულის კედლებსაც. ციხის გალავნის ნაშთები დღემდეა შემორჩენილი, ხოლო არქეოლოგიური მასალა დაცულია თბილისის სიმონ ჯანაშიას სახელობის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

მოზაიკა
-------

 მთავარი სტატია: შუხუთის მოზაიკა.
შუხუთის აბანოში აღმოჩენილი მოზაიკური იატაკის ზომა ტოლია (2,00X3,50 მ.). მოზაიკა შესრულებულია Opus Tesselatum-ის ტექნიკით, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ერთნაირი ზომის და ფორმის კუბების გამოყენება. ჩამოთვლილი კუბებით გასახდელის მთელ იატაკზე იყო დაგებული ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გეომეტრიული მოზაიკური მოხატვა, რომელსაც სპეციალურ ლიტერატურაში ეწოდება „კვადრატები და რვაქიმიანი ვარსკვლავები". მოზაიკაში ყველაზე მეტად იკვეთება გეომეტრიული მოხაზულობის ძირითადი ფიგურა: დიდი კვადრატები, რომლებიც იკავებენ მთავარ ადგილს ვარსკვლავებთან შედარებით. შუხუთის აბანოს მოზაიკის შედარებით რთული მოხატულობა არის ე. წ. წნული, შემდგარი სამი ჯგუფისაგან. მოზაიკის ბევრი კვადრატი შევსებულია ორნაირი სახის ჯვრების გამოსახულებით.

დათარიღება
----------

შუხუთის აბანოს გათხრების დროს არ იყო ნაპოვნი ისეთი არქეოლოგიური მასალა, რომელიც ზუსტად მისცემდა არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელ პარმენ ზაქარაიას ზუსტი დათარიღების საშუალებას. აბანოს ნაგებობა სავარაუდოდ გვიან ანტიკური პერიოდს მიეკუთვნება. აქ აღმოჩენილი მცირე რაოდენობის კერამიკა დათარიღებულია IV ს-ით. ეს არქეოლოგიური აღმოჩენა მეტყველებს, რომ კოლხეთის დაბლობის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი (თანამედროვე გურია) გვიანდელ ანტიკურ და ადრეშუასაუკუნეების დროისთვის კულტურული მნიშვნელობით ერთ–ერთი მოწინავე რაიონია საქართველოში.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 61.
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები. ტ II
**შევარდენი-1906** იყო საქართველოს საფეხბურთო კლუბი, თამაშობდა უმაღლეს ლიგაში 1996 წლამდე, შემდეგ შეუერთდა პირველი ლიგის თბილისის უნივერსიტეტს, რომელმაც შემდეგ სახელი გადაირქვა ― თსუ თბილისი.

კლუბის ჩამოყალიბებაში უდიდესი წვლილი და დამსახურება მიუძღვის ჩეხ საზოგადოებრივ მოღვაწესა და პედაგოგს იაროსლავ სვატოშს. XIX საუკუნის ბოლოს პრაღის სპორტსაზოგადოება სოკოლიდან საქართველოში დაპატიჟა ტანვარჯიშის მწვრთნელები, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს სპორტული სექცია „სოკოლი", 1906 წლიდან „შევარდენი". სპორტსაზოგადოებას ხელმძღვანელოდნენ ა. ლუკეში, ი. ნოვაკი, გ. ეგნატაშვილი.

კლუბი შევარდენი (ტფილისი) ჩამოყალიბდა 1906 წელს. 1911 წლის 23 ოქტომბერს შევარდნელებმა გამართეს თამაში სხვადასხვა სპორტული წრეებისგან გაერთიანებულ ნაკრებ გუნდთან და იმარჯვეს 1:0. 1986 წლამდე მონაწილეობდა ლოკალურ შეჯიბრებებში, ხოლო 1987 წელს გუნდმა ითამაშა სსრკ-ის პირველობაზე, II ლიგის IXX ზონაში.

1990 წელს კლუბმა შეიცვალა სახელი და მას ოფიციალურად ეწოდა „შევარდენი 1906". ამავე წელს გუნდმა იასპარეზა საქართველოს პირველ ჩემპიონატზე.


|  |  |
| --- | --- |
| ფეხბურთი | *ეს სტატია ფეხბურთის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**შევარდნის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ შევარდნის თავში, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (4,3x3,9 მ), ნაგებია ფიქლის მოზრდილი ქვებით, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში ორი ნიშია, ერთ-ერთში მცირე სარკმელია გაჭრილი. ერთი ნიში ჩრდილოეთ კედელშია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ფიქლის თხელი ქვებით. გადახურვა ბრტყელია. შენობას გარედან თუნუქის ორფერდა სახურავი აქვს.

ეკლესიის დასავლეთით, სამიოდე მეტრზე, ხელოვნურად შექმნილ ბაქანზე, დგას ბაზალტის მოზრდილი ქვებით ნაგები კუბური ფორმის სამრეკლო, რომელსაც სამი შესასვლელი ქონია — აღმოსავლეთიდან, სამხრეთიდან (ამოშენებულია სანახევროდ) და დასავლეთიდან (ამოქოლილია). ჩრდილოეთ კედელში, შიგნით, მოზრდილი ნიშია. სამრეკლოს ცენტრში დგას ხის სვეტი, მასზე გადადებულია ზარის ჩამოსაკიდებელი ძელი. კედლებზე ალაგ-ალაგ შემორჩენილია შელესილობის კვალი. სამრეკლო გადახურულია ოთხფერდა სახურავით. სახურავის წვერზე, ქვის ბალიშზე აღმართულია ქვისავე ჯვარი, რომელზეც რუსული წარწერის კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიის ტერიტორია შემოსაზღვრულია დაბალი გალავნით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 487.
**ჰასან ჰასანოვი** (აზერ. Həsən Əziz oğlu Həsənov, *ჰასან აზიზ ოღლი (ძე) ჰასანოვი*; დ. 20 ოქტომბერი, 1940, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი. 1963 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022).

ბიოგრაფია
---------

ჰასან ჰასანოვი დაიბადა 1940 წლის 20 ოქტომბერს თბილისში, მუშის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის № 43 საშუალო სკოლაში. 1962 წელს, აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა კომკავშირის ხაზით ბაქოში. 1967-1969 წლებში იყო აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი. 1969-1971 წლებში იყო კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის პასუხისმგებელი ორგანიზატორი. 1981 წელს ჰასანოვმა დაამთავრა ბაქოს უმაღლესი პარტიული სკოლა. იმავე წელს გახდა აზერბაიჯანის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, ხოლო 1990 წელს — აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.

არის ავტორი წიგნისა „ნარიმან ნარიმანოვის ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი შეხედულებები და მოღვაწეობა" და პიესის „წერილები ბრიუსელიდან".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ქოქოშვილი, დათო (2 ოქტომბერი, 2022). „საპატიო თბილისელის ჯილდო 20 ადამიანს გადაეცა". *netgazeti.ge*. ციტირების თარიღი: 3 ოქტომბერი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  ГАСАНОВ Гасан- БД "Лабиринт"
**ჰასან მეჰდი-ოღლუ სეიდბეილი** (აზერ. Həsən Mehdi oğlu Seyidbəyli) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი, კინორეჟისორი, სცენარისტი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1976).

ჰასან სეიდბეილი დაიბადა 1920 წლის 22 დეკემბერს აზერბაიჯანის სსრ-ის ქალაქ ბაქოში. 1938-1939 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის კინორეჟისორების ინსტიტუტში. 1942 წელს დაიწყო თავისი ლიტერატურული მოღვაწეობა. 1943 წელს განათლების მიღება გააგრძელა რუსეთის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის (რსკი) სარეჟისორო ფაკულტეტზე (ს. ეიზენშტეინისა და გ. კოზინცევის სახელოსნო). 1955 წლიდან იყო სკკპ-ის წევრი.

ჰასან სეიდბეილი დოკუმენტური ფილმების — „ბაქოდან გოიგოლამდე", „კუბის ბაღებში", „საბჭოთა აზერბაიჯანი", „სრულყოფილება" — სცენარების ავტორია. 1963-დან 1980 წლამდე იყო აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე. გარდაიცვალა 1980 წლის 25 ივნისს ბაქოში.

სქოლიო
------

1. ↑  Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli **Fərmanı** — **anl.az**
2. ↑  СЕИДБЕЙЛИ Гасан Мехти оглы Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др.- М.: Сов. энциклопедия, 1987.- 640 с. 96 л. ил.
**შეიხ იბრაგიმის მეჩეთი** (აზერ. Şeyx İbrahim məscidi) — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს ისტორიულ ნაწილში იჩერი-შეხერში, ასაფ ზეინალის ქ. 25-ში მდებარეობს XV საუკუნის დასაწყისში აშენებული მეჩეთი.

ისტორია
-------

მეჩეთი აშენდა 1415/16 წელს ხაჯა ამირ შაჰის მიერ შირვანშაჰი იბრაჰიმ I-ის მმართველობის პერიოდში (1382—1417). მეჩეთის შესასვლელი კარების თავზე შემორჩა ქვაზე ამოჩუქურთმებული კიტაბე არაბული წარწერით. კიტაბზე მიწერილია მშენებლობის შეკვეთის მიღების თარიღი და მშენებლის სახელი:

"სულთანის შვილის სულთან შეიხ იბრაგიმის დროს პატივსაცემი მმართველი ხაჯა ამირ იბნ შაჰი რვაას თვრამეტ წელს გარდაცვლილმა ხაჯა გაჯი იაგუბმა (1415/16) ბრძანა ამ მეჩეთის აგება." პილიასტრების საშუალებით სამ ნაწილად დაყოფილი შეიხ იბრაგიმის მეჩეთის ფასადი ასიმეტრიულადაა გადაწყვეტილი. მეჩეთის ერთადერთ სამლოცველო დარბაზში მდებარეობს არც თუ ისე დიდი სტალაქტიკური მიხრაბი. ინტერიერის კედლებში ღრმა ღიობებია დატანებული.

* შეიხ იბრაგიმის მეჩეთის გარე ხედი
* 
*

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Шејх Ибраһим мәсҹиди // Азербайджанская советская энциклопедия / Под ред. Дж. Кулиева. — Б.: Главная редакция Азербайджанской советской энциклопедии, 1987. — Т. X. — С. 489.