**დიონის არქეოლოგიური მუზეუმი** — მუზეუმი დიონში, საბერძნეთის ცენტრალური მაკედონიის პიერიას რეგიონალურ ერთეულში. მუზეუმი დაარსდა 1983 წელს.
1928 წლიდან 1931 წლამდე თესალონიკის უნივერსიტეტის რექტორმა გეორგიოს სოტირიადისმა დაიწყო პირველი გათხრები. 30 წლის შემდეგ მუშაობა განაახლა გეორგიოს ბაკალაკისმა. 1973 წლიდან, პროფესორ დიმიტრიოს პანდერმალისის ხელმძღვანელობით, გაითხარა ქალაქის უფრო დიდი უბნები. თესალონიკის უნივერსიტეტის წყალობით, სამუშაოები ჯერ კიდევ გრძელდება. მუზეუმი შეიცავს უამრავ ნივთს, მათ შორის ქანდაკებებს, არქიტექტურულ ძეგლებს, მონეტებს და მრავალ სხვა ობიექტებს, რომლებიც აღმოჩენილია ნეკროპოლისში, უძველესი ქალაქის საკურთხევლებსა და აბანოებში.

ინტერიერი
---------

მუზეუმის პირველ სართულზე არის მრავალი მნიშვნელოვანი ქანდაკება, მათ შორის დიონისეს ქანდაკება, ასკლეპიოსის ქალიშვილების ქანდაკება და მრავალი სხვა, რომლებიც უძველეს აბანოებშია აღმოჩენილი. ისისის და აფროდიტე ჰიპოლიმპის ქანდაკებები, ისისის საკურთხევლიდან იქნა აღმოჩენილი. მუზეუმში ასევე შესამჩნევია ექსპონატები ნეკროპოლისიდან, მაკედონიის სამარხებში ნაპოვნი შესაწირავიდან და ხის ფიგურების ფართო კოლექციიდან. პირველ სართულზე ასევე ნაჩვენებია ნაშთები და საგნები, რომლებიც აღმოჩენილია ადრინდელი ქრისტიანული ბაზილიკების ადგილზე. ყურადღებას იპყრობს მონეტების კოლექცია, აღსანიშნავია: ფილიპე II- ის ოქროს სტატერი, რომელიც ასახავს აპოლონის თავს და სარბოლო ეტლს ორი ცხენით. ალექსანდრე მაკედონელის ვერცხლის ტეტრადრაქმა, ჰერაკლეს თავსა და ზევს ოლიმპიოსს. პატარა კინოთეატრში ნაჩვენებია მრავალენოვანი ვიდეო დიონზე, გათხრების ისტორიის შესახებ. პროფესორი პანტერმალისი გვაცნობს უძველესი ადგილის წარსულს, აწმყოსა და მომავალს.
მუზეუმის სარდაფი ეძღვნება გათხრილ ობიექტებს, რომლებიც შეიცავენ მნიშვნელოვან ინფორმაციას ძველი დიონის ხალხის ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ, მოიცავს უფრო მეტ ქანდაკებას და თაყვანისმცემლობის ნივთებს. მუზეუმს აქვს ვაზებისა და დოქების ფართო არჩევანი, უძველესი გასაღებები, საკეტები და ქვის დამუშავების ინსტრუმენტები, როგორიცაა ჩაქუჩი. არაერთ საყურადღებო მოზაიკა იქნა აღმოჩენილი კომპლექსში, რომელიც ცნობილია როგორც დიონისოს მოზაიკა. 
ქვის ფილაზეა ნაშთები შეთანხმებისა, მაკედონიის მეფე ფილიპე V- სა და ლისიმაქეიას მოქალაქეებს შორის, თრაკიაში.

ქანდაკებების, საკურთხევლების, ეკლესიების და სახლების სხვა აღმოჩენები
--------------------------------------------------------------------

### დიდი თერმული აბანოები-ასკლეპიოსის საკურთხეველი

დიდი თერმული აბანოების ნაშთებს შორის იყო რამდენიმე ქანდაკება, რომელიც წარმოადგენდა ასკლეპიოსს და მისი ოჯახის წევრებს. მისი მეუღლის ეპიონის გვერდით იყო მისი ვაჟების, პოდალერიოსისა და მაჩაონის ქანდაკებები. მისი ქალიშვილებიდან იპოვეს ჰიგიეას, პანაკიას, აქესოს და იასოს ქანდაკებები.

### ისისის საკურთხეველი

ჩვენს წელთაღრიცხვამდე II საუკუნიდან ისისის კულტმა დაიწყო არტემიდას კულტის ჩანაცვლება. ადამიანთა წარმოდგენების გარდა, ნაპოვნია საკულტო საგნები, როგორიცაა წისქვილის ქვა, ხილის საწნეხი და პატარა სამსხვერპლო.

### დემეტრეს საკურთხეველი

ეს არის დიონის უძველესი საკურთხეველი დღემდე და თარიღდება ძვ. წ. VI საუკუნით, ადგილზე აღმოჩენილია საკულტო საგნები: თიხის ფიგურები, ნათურები, ვაზები და მონეტები. მუზეუმში წარმოდგენილია სხვადასხვა ეპოქის ქანდაკებების ნაწილები. ამრიგად, დემეტრეს თავი ძვ. წ. IV საუკუნიდან და აფროდიტეს თავი I საუკუნიდან. არტემიდას ქანდაკების რომაული ასლი ნაპოვნია მდინარე ბაფირაზე და გამოფენილია სახელწოდებით "არტემიდა ბაფირია".

### ზევს ოლიმპიოსის საკურთხეველი

მუზეუმში გამოფენილია მაკედონიის უკანასკნელი მეფის, პერსევსის ქანდაკება და ქვის დამწერლობის დაფები.

* დამწერლობის დაფის ფრაგმენტები ძვ. წ. 200 წელი, რომელიც ადასტურებს მეფე ფილიპე V-სა და ლისიმაქეიას მოქალაქეებს შორის შეთანხმებას. ფრაგმენტებზე წერია ფიცი, რომელიც მისცეს ლისიმაქეიას მოქალაქეობის ელჩებმა.
* ძვ. წ. 172 წელს მეფე პერსევსა და ბოეციელებს შორის შეთანხმება დაიდო, სადაც პერსევსი ჰპირდებოდა, რომ რომაელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში მხარს დაუჭერდა. რომაელმა ისტორიკოსმა ლივიმ აღნიშნა, რომ არსებობს სამი ქვის სტელი, რომლებზეც ეს პაქტი იყო დაწერილი. ერთი მათგანი თებენში, ბოეოტიას ცენტრში იდგა. მეორე სტელი დელფოში იდგა და მესამე ცნობილ ადგილას, რომლის სახელიც არ სახელდება.

### ზევს ჰიპსისტუსის საკურთხეველი

ამ საკურთხევლის გამოფენილი საგნებია ზევსისა და ჰერას საკულტო ქანდაკებები, ასევე მჯდომარე არწივების ორი ქვის ქანდაკება.

### სხვა ექსპონატები

ადრეული ქრისტიანული დროიდან ჩანს ჯვარცმები და ლიტურგიის საგნები. მრავალი სხვა ქანდაკების გარდა, გამოსახულია მოზაიკა დიონისეს ვილიდან, რომელიც წარმოადგენს მედუზას თავს მრგვალ ჩარჩოში.

მონეტები
--------

ყველაზე მრავალფეროვანი მონეტები აღმოჩენილია დიონში, გათხრების დროს. მათ შორის იყო ოქროს სტატერი, ბალკანეთის ნახევარკუნძულისა და ევროპის უმნიშვნელოვანესი ვალუტა, რომლის ღირებულება იყო ორი ოქროს დრაჰმა. ვერცხლის ოთხი დრაქმის მონეტა, რომელიც ალექსანდრე მაკედონელმა მოიგო, გავრცელებული იყო მისი იმპერიის მთელ აღმოსავლეთში. მუზეუმის ქვედა სართულის გრაფიკი, დროის ღერძზე აჩვენებს შესაბამის მარკირებულ მონეტებს, მაკედონიის მმართველ მეფეებთან დაკავშირებით.
მონეტების წარმოების მთავარი მასალა იყო ვერცხლი. ეს იყო ძირითადად მძიმე, ძვირფასი, ვერცხლის მონეტები, რომელთა ნაწილები ნაპოვნია მესოპოტამიაში, ეგვიპტეში ან ლევანტში. ასევე იჭრებოდა მცირე ზომის მონეტები, რომლებიც ყოველდღიური ცხოვრების გადასახადებისთვის იყო განკუთვნილი.
ჩვეულებრივი გადახდის საშუალებების გარდა, აღმოჩნდა მონეტები, რომლებიც აჩვენებდნენ ღმერთებს, როგორიცაა ზევსი, ათენა და არტემიდა.

### მაკედონიური მონეტა

ჩრდილოეთ საბერძნეთში მონეტები საკმაოდ ადრე შემოიღეს, როგორც გაცვლის საშუალება. ქალკედონის ნახევარკუნძულზე და პანგაიონის მთებზე ძვირფასი ლითონის მაღაროების გამო, საკმარისი ნედლეული იყო მონეტებისთვის. V საუკუნის პირველ ნახევარში ალექსანდრე I–მა დააწესა მონეტა მაკედონიის სამეფოში. ამ ნაბიჯის მთავარი მიზეზი იყო გადასახადების გადახდა სპარსელებისთვის. მან თავისი სამეფოს აღმოსავლეთის გაფართოებით, თავისი კონტროლის ქვეშ მოაქცია მეტი მაღარო. ამ მაღაროებიდან მიღებული შემოსავალი შეფასებული იყო როგორც ტალანტი ვერცხლი, დაახლოებით 26 კილოგრამი დღეში. ნედლეულის ხელმისაწვდომობიდან გამომდინარე, მონეტები იწარმოებოდა ან სუფთა ვერცხლისგან, ან ვერცხლის შენადნობისგან, სხვა ლითონების ნარევით. V საუკუნიდან მოყოლებული, ორი ვალუტა არსებობდა, მძიმე და ღირებული მონეტები საგარეო ვაჭრობისთვის და უფრო მცირე, ნაკლები ღირებულების მონეტები, მაკედონიის შიგნით გადასახადებისთვის. V საუკუნის ბოლოს, პატარა ვერცხლის მონეტები თანდათან შეიცვალა ბრინჯაოს მონეტებით. ფილიპე II-მ განაგრძო მაკედონიის სახელმწიფოს გაფართოება, მოიპოვა კონტროლი სხვა მაღაროებზე. ამ დროიდან, ოქროს მონეტები იწარმოებოდა ფილიპე II-ის მიერ შემოღებული ატიკური სტანდარტის მიხედვით.
დიონში ნაპოვნი ნაშთები, თარიღდება IV-III საუკუნეებით.

### რომაული მონეტა

რომის იმპერიის გაჩენის შემდეგ ძვ. წ. 31 წელს, რომმა უზრუნველყო ოქროს მონეტის "აურეუსი"-ს მიმოქცევა. იგი გამოიყენებოდა საგარეო ვაჭრობაში და რომის სახელმწიფოს მაღალჩინოსნების გადასახადებში. როგორც შიდა ვალუტაში, მიმოქცევაში იყო დენარი. ვერცხლის მონეტების წარმოება მაკედონიაში შეწყდა, შესაძლოა ბრინჯაოს მონეტები ადგილობრივი ვაჭრობისთვის კვლავ წარმოებულიყო. გათხრების შედეგად ბევრი ეს მონეტა იქნა აღმოჩენილი.
რომაული მონეტის შემდგომი ინოვაცია იყო ის, რომ პირველად ყველა მონეტას ჰქონოდა ერთნაირი გარეგნობა.

ჰიდრავლიკა
----------

1992 წლის ზაფხულში ჰიდრავლიკური მექანიზმი აღმოაჩინეს გათხრებისას შენობის ნაშთებში, რომელიც მდებარეობს დიონისოს ვილის მოპირდაპირედ. ეს არის მუზეუმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ექსპონატი და თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით II საუკუნით. მექანიზმის მილები განლაგებულია ორ რიგში და შედგება 24 დამატებითი და 16 ვიწრო მილისგან. დიონში ნაპოვნი მექანიზმი არის ერთადერთი და მისი მსგავსი საბერძნეთში მდებარეობს. ჯერჯერობით ეს არის მსოფლიოს უძველესი, აღმოჩენილი ნიმუში.

ინსტრუმენტები და ყოველდღიური მოხმარების საგნები
-----------------------------------------------

მუზეუმში გამოფენილია სამშენებლო მასალები და საყოფაცხოვრებო ჭურჭელი. მარმარილოს ნაჭრებზე გამოსახულია სხვადასხვა იარაღის დამუშავების კვალი. ნაღმტყორცნების კვალი გამოვლენილია ქვის იარაღებზე.
III საუკუნის გუთანი, რომელიც აღმოჩენილია ელინისტური თეატრის სამხრეთით. ჰიპოკაუსტის მოდელი გვიჩვენებს, თუ როგორ თბებოდა ქალაქის თერმული აბანოები.

ექსპონატები მიმდებარე ტერიტორიიდან
----------------------------------

### პიგი ათინას გათხრები

ეს გათხრები მიმდინარეობდა ქვედა ოლიმპოს აღმოსავლეთ ძირში. ხალხის ყოფნა დასტურდება ძვ. წ. VII ათასწლეულის პირველი ნახევრიდან. პირველი დასახლება თარიღდება შუა და გვიანი ნეოლითის ხანაში. დაახლოებით ათასი წლის შემდეგ. ძვ. წ. 2100-1050 წლებში გაითხარა გორაკების საფლავები (ტუმულები). ცენტრალური საფლავი მნიშვნელოვნად უფრო დიდი და ღრმა იყო, ვიდრე მიმდებარე საფლავები, რაც მიცვალებულის განსაკუთრებულ სტატუსზე მეტყველებს.
IV საუკუნის რომაული სასაფლაო მოიცავს 16 საფლავს, 12 მოზრდილსა და 4 ბავშვს.

### ტრიბინას გათხრები

დასახლების ნაშთები თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. აღმოაჩინეს, რომ მიკენური ხანიდან არის 24 საფლავი, რომელშიც დაკრძალულია ცალკეული პირები ან სამამდე ადამიანი. სამარხებს არ აქვთ ერთიანი ფორმა, მაგრამ მათ აქვთ საფლავში ჩაყოლებული ატრიბუტები, როგორიცაა ჭურჭელი, იარაღი და სამკაულები.

### პიგი არტემიდოსის გათხრები

იგი მდებარეობს ოლიმპოს მთის ძირში, ადამიანების ყოფნის პირველი კვალი ჩანს ჩვენს წელთაღრიცხვამდე, II ათასწლეულის შუა ხანებში. 

### კატერინის საფლავები

ორი საფლავი აღმოაჩინეს კატერინიდან ჩრდილოეთით ორ კილომეტრში. პირველი საფლავი შედგება ორი მართკუთხა პალატისაგან, მარმარილოს კარით. ამ ტიპის მაკედონიური საფლავი არის წინამორბედი დიდი მაკედონური სამარხებისა, რადგან მას აკლია მხატვრული ფასადი, რომელიც ჩვეულებრივ გვხვდება მაკედონიურ სამარხებში. იგი დაფარული იყო ბრტყელი სახურავით. მეორე საფლავი უფრო პატარაა და აქვს მხოლოდ ერთი სამარხი. მიუხედავად იმისა, რომ საფლავები დიდი ხნის წინ იქნა გაშიშვლებული, შთამბეჭდავი საფლავის ნაშთები გამოფენილია თესალონიკის არქეოლოგიურ მუზეუმში.

### პიდნას გათხრები

მაკრიგიალოსთან ახლოს 1994 წლიდან 1996 წლამდე გათხრების დროს აღმოაჩინეს გოგონას თავის ქალა, 108-ე საფლავში. ის საკმაოდ ახალგაზრდა გარდაიცვალა, რადგან მას ჯერ კიდევ არ ჰქონდა სრულად განვითარებული კბილები. მისი დაკრძალვისთვის, იგი მორთული იყო ბრინჯაოს დიადემით, ეკეთა ბრინჯაოს სამაჯური, სამი თითის ბეჭედი, ყელსაბამი და ლითონის ფიტინგები მის ქამარზე. არქეოლოგებმა მას სახელი "მძინარე გოგონა" დაარქვეს. სამარხიდან სამი მიკენური თიხის ჭურჭელი აღმოაჩინეს. ისეთი დიადემები, როგორიც გოგონას ეცვა, ძალიან იშვიათი იყო, როგორც დასაფლავების საჩუქრები გოგონებისთვის ან ახალგაზრდა ქალებისთვის. ისინი ხაზს უსვამენ გარდაცვლილთა მაღალ სოციალურ წოდებას.

გარეუბნები
----------

### არქაიოთიკი

ამ შენობაში გამოფენილია დიონისეს მოზაიკა, რომელიც მდებარეობს მუზეუმის დასავლეთით და დასრულებულია 2007 წელს. მოზაიკის ნახვა შესაძლებელია გალერიის ყველა მხრიდან. შენობა სპეციალურად აშენდა დიონისეს მოზაიკის გამოფენისთვის.

### ლაბორატორია

არქეოთიკის სამხრეთით არის სამეცნიერო ლაბორატორია, რომელსაც თესალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტი მართავს.

### შესანახი შენობა

არქეოლოგიური აღმოჩენები დიონიდან, ლევიტრადან და მიმდებარე ტერიტორიებიდან ინახება, მუზეუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე შენობაში. სემინარზე, პროფესიონალი პერსონალი დაკავებულია აღმოჩენების კატალოგიზაციით და გაწმენდით. გატეხილი ჭურჭლის რემონტი სრულდება მრგვალ მაგიდაზე.

მუზეუმში შესვლა
---------------

მუზეუმი გთავაზობთ ექსკურსიებს მცირეწლოვანი ბავშვებისთვის და აქვს ოთახი, რომელიც ეძღვნება საგანმანათლებლო საქმიანობას.
დიონის არქეოლოგიური მუზეუმი ზაფხულში იხსნება სამშაბათიდან კვირას 8:00–19:00 საათამდე და ორშაბათს 12:30–19:00 საათამდე, ხოლო ზამთარში ის იხსნება ორშაბათ–პარასკევს 8:00–17:00 საათამდე, შაბათს და კვირას 8:00 საათიდან 14:30 საათამდე. [1] 

### უფასო შესვლის დღეები

* 6 მარტი (მელინა მერკურის ხსოვნას)
* 18 აპრილი (ძეგლთა საერთაშორისო დღე)
* 18 მაისი (მუზეუმების საერთაშორისო დღე)
* სექტემბრის ბოლო შაბათ-კვირა ყოველწლიურად (ევროპული მემკვიდრეობის დღეებია)
* 28 ოქტომბერი
* ყოველ პირველ კვირას 1 ნოემბრიდან 31 მარტამდე

გალერეა
-------

* ძველი დიონის აბანოებიძველი დიონის აბანოები
* მუზეუმის შიდა ხედიმუზეუმის შიდა ხედი
* წყლის ჰიდრავლიკური მექანიზმიწყლის ჰიდრავლიკური მექანიზმი
* მე -5 საუკუნის თეთრი ლეკიტოსები კიტროსის "ლულუდია" -ს სასაფლაოდანმე -5 საუკუნის თეთრი ლეკიტოსები კიტროსის "ლულუდია" -ს სასაფლაოდან
* წარწერა (მეფე ფილიპე)წარწერა (მეფე ფილიპე)
* მოზაიკა, რომელზეც გამოსახულია ფრინველი როჭო და წარწერა "იღბლიანი ზოსებისთვის", ზოსას სახლიდანმოზაიკა, რომელზეც გამოსახულია ფრინველი როჭო და წარწერა "იღბლიანი ზოსებისთვის", ზოსას სახლიდან
* მედუზას თავის ამსახველი მოზაიკის იატაკი დიონისოს ვილიდანმედუზას თავის ამსახველი მოზაიკის იატაკი დიონისოს ვილიდან
* ფილოსოფოს ერენიანოსის ჰერმაული სტელიფილოსოფოს ერენიანოსის ჰერმაული სტელი
* ზევს ჰიპსისტოსის საკულტო ქანდაკებაზევს ჰიპსისტოსის საკულტო ქანდაკება
* მარმარილოს არწივი ზევსის ჰიპსისტოსის საკურთხევლიდანმარმარილოს არწივი ზევსის ჰიპსისტოსის საკურთხევლიდან
* ჰიგიეას ქანდაკება (ახ. წ. I საუკუნე)ჰიგიეას ქანდაკება (ახ. წ. I საუკუნე)
* პოდალირიუსის ქანდაკება, ასკლეპიოსის მცირეწლოვანი ვაჟიპოდალირიუსის ქანდაკება, ასკლეპიოსის მცირეწლოვანი ვაჟი
* ასკლეპიუსის შვილები (პანაკიას ქანდაკება)ასკლეპიუსის შვილები (პანაკიას ქანდაკება)
* დიონისოს ქანდაკება დიდი აბანოების ფრიგიდარიუმიდანდიონისოს ქანდაკება დიდი აბანოების ფრიგიდარიუმიდან
* ჰარპოკრატეს ქანდაკებები, ისისის თანამგზავრი, ისისის საკურთხევლიდანჰარპოკრატეს ქანდაკებები, ისისის თანამგზავრი, ისისის საკურთხევლიდან
* აფროდიტეს ქანდაკება, ისისის საკურთხევლიდანაფროდიტეს ქანდაკება, ისისის საკურთხევლიდან
* მარმარილოს საკულტო ქანდაკება აფროდიტე ჰიპოლიმპიდიისა და ხმის მიცემამარმარილოს საკულტო ქანდაკება აფროდიტე ჰიპოლიმპიდიისა და ხმის მიცემა
* თავი რომის იმპერატორ ალექსანდრე სევერუსის ბრინჯაოს ქანდაკებიდან (222-235 წლები)თავი რომის იმპერატორ ალექსანდრე სევერუსის ბრინჯაოს ქანდაკებიდან (222-235 წლები)
* ადამიანის ბიუსტი, დიდი აბანოებიდან (ახ. წ. III საუკუნის დასაწყისი)ადამიანის ბიუსტი, დიდი აბანოებიდან (ახ. წ. III საუკუნის დასაწყისი)

ლიტერატურა
----------

* Free Travel Guide about the Olympus region დაარქივებული 2021-03-19 საიტზე Wayback Machine.  Title: **Mount Olympus** - Ancient Sites, Museums, Monasteries and Churches

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Dion Archaeological Park
* Archaeological Museum of Dion
* The Greek Ministry for Culture and Sport

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  The Museums of Macedonia:Archaeological Museum of Dion. Macedonian Heritage.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — აპრილი 18, 2018. ციტირების თარიღი: August 28, 2009
2. 1 2 3 4 5  Lahanas, Michael. Archaeological Museum of Dion. ციტირების თარიღი: August 28, 2009
3. ↑  Hellenic Republic, Ministry of culture and sports, Onassis Foundation USA: *Gods and Mortals at Olympus.* Edited by Dimitrios Pandermalis, page 46, ISBN 978-0-9906142-2-7
4. ↑  Ministry of Culture and Sports | Archaeological Museum of Dion.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-30. ციტირების თარიღი: 2021-09-07.