recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„**განძის კუნძული**" (რუს. Остров сокровищ) — რეჟისორ დავიდ ჩერკასკის მიერ 1988 წელს გამოშვებული ანიმაციური ფილმი, დაფუძნებული რობერტ ლუის სტივენსონის ამავე სახელწოდების რომანზე.

ფილმი ორი ნაწილისგან შედგება შედგება:

* ფილმი პირველი - კაპიტან ფლინტის რუკა
* ფილმი მეორე - კაპიტან ფლინტის განძი

ფილმი გამოირჩევა მსახიობებისა და ანიმაციური კადრების შერწყმით, მუსიკალური პაუზებით, მკვეთრი იუმორით, პაროდიებით და ა.შ. აშშ-ში იგი გამოვიდა სათაურით The Return to Treasure Island (დაბრუნება განძთა კუნძულზე), 1992 წელს. ამერიკული ვერსია შემოკლებულია 34 წუთით.

მოკლე შინაარსი
--------------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოვლენები მიმდინარეობს დაახლოებით XVIII საუკუნის შუა წლებში. ფუნდუკში სახელად *ადმირალი ბენბოუ* ჩნდება მეზღვაური ბილი ბონსი. მას უცნაური სტუმრები აკითხავენ. ეს იწვევს ფუნდუკის მფლობელის, ჯიმ ჰოკინსის ეჭვს. ბონსი, რომელიც რომის მოყვარულია, უჩვენებს მას საიდუმლო რუკას, რომელსაც საგულდაგულოდ მალავს თავის ოთახში. ერთ დღეს ბონსს აფრთხილებენ ე.წ. *შავი ნიშნით*, რომ მას სიკვდილი ელოდება. ბონსი უკვე გაფრთხილებულია ექიმ ლივსის მიერ, რომ რომის დიდი რაოდენობა მისთვის იგივეა, რაც სიკვდილი. სწორედ ეს ხდება მისი მოულოდნელი გარდაცვალების მიზეზი. ბილი იღებს რუკას და გარბის ბრისტოლში, სადაც სკვაირ ტრელონისა და ლივსის მოძებნის. ამასობაში მეკობრეები ეძებენ ბონსის რუკას.

მდიდარი ტრელონი გადაწყვიტავს, მოამზადოს ექსპედიცია, ჩავიდეს რუკაზე მითითებულ კუნძულზე და მოძებნოს განძი. იგი ქირაობს გემ *ისპანიოლას*. სრულიად შემთხვევით იგი გათქვამს მოგზაურობის ნამდვილ მიზეზს - მეზღვაურები კი, რომლებიც სინამდვილეში მეკობრეები არიან, გახარებულები ელოდებიან გარკვეულ დროს, რათა თავად ჩაიგდონ განძი.

მეკობრეებს შორის მთავარი გმირია ცალფეხა ჯონ სილვერი. მეკობრეები და ტრელონის მხარე უპირისპირდებიან ერთმანეთს. ტრელონი და გუნდი გარბიან კუნძულზე, სადაც ჯიმი იკარგება. იგი შემთხვევით წააწყდება კუნძულზე გადახვეწილ ბენ განს, რომელიც მეგობარმა მეზღვაურებმა წლების წინ მიატოვეს. მან იცის განძის არსებობის შესახებ და მზად არის, დაეხმაროს გუნდს. ამასობაში ჯიმის მეგობრები თავს იცავენ კუნძულზე არსებულ თავშესაფარში. საბოლოოდ, ისინი დათმობენ.

ფაქტები და შეცდომები
--------------------

* ინგლისურად სიტყვა 'რომი' იწერება როგორც rum. მაგრამ იმ დროს იგი არ იყო ცნობილი სასმელი, ასე რომ ბოთლზე წერია rom.
* ფილმში, ფლოტში დაბრუნებისას ჰოკინსი ამბობს: *მე მოვკალი იზრაელ ჰენდსი*. მიუხედავად ამისა, დასასრულს გემზე კვლავ არის ჩამოკიდებული ცოცხალი ჰენდსი.
* როდესაც ბილის მეგობრებმა შეიტყვეს შეთქმულების შესახებ, სმოლეტმა ტრელონის კითხვაზე *რამდენია გემზე ჩვენი ერთგული?* უპასუხა *შვიდი, ჯიმთან ერთად* - რაც წიგნის სიუჟეტს შეესაბამება. მაგრამ ფორტის დაცვის შემდეგ ის ამბობს - *ვიყავით ოთხნი ცხრამეტის წინააღმდეგ, ახლა კი ოთხი ცხრის წინააღმდეგ არის* - ეს შეესაბამება ფილმისა და არა წიგნის სიუჟეტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმღერები ფილმიდან
* განძთა კუნძული დაარქივებული 2009-01-18 საიტზე Wayback Machine.  — არაოფიციალური საიტი ფილმის შესახებ
* 

* „განძთა კუნძული" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* *განძთა კუნძული* საიტზე Animator.ru
**ეკა ღაზაძე** (დ. 13 თებერვალი, 1979) — ქართველი ფინანსისტი, საქართველოს გენერალური აუდიტორის მოადგილე 2017 წლის ოქტომბრიდან 2022 წლის ნოემბრამდე.

განათლება
---------

* საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი (2001-2003 წლები)
* მაგისტრი ინვესტიციების მართვაში (ბრიტიშ პეტროლიუმის და ჩუვენინგის სტიპენდიანტი) კაასის ბიზნეს სკოლა, ლონდონის სითის უნივერსიტეტი (2007-2006 წლები) საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების მაგისტრი;

სამუშაო გამოცდილება
-------------------

საქართველოს საფონდო ბირჟის ფინანსური და საოპერაციო დირექტორი (2017 წელი); DCFTA პროექტის საინვესტიციო ექსპერტი (2016 წელი); თბილისის აბრეშუმის გზის ფორუმი პროექტის კოორდინატორი, აზიის განვითარების ბანკის კონსულტანტი (2015 წელი); საქართველოს ბანკის (შემდგომში გალთ & თაგარტი) კვლევების დეპარტამენტის უფროსი (2012-2015 წლები); რენესანს კაპიტალის აქციების ანალიტიკოსი ყაზახეთსა და ინგლისში (2007 -2012 წლები); ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი — ასოცირებული ბანკირი სათაო ოფისი, 9 თვიანი როტაცია (2006-2007 წლები); ფინანსური ანალიტიკოსი (2002-2006 წლები); საერთაშორისო სავალუტო ფონდი — სავალუტო ფონდის მრჩეველის ასისტენტი ფინანსთა სამინისტროში (2001-2002 წლები); სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტი — საგადასახდელო ბალანსის დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი (2000-2001 წლები) 

ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკა ღაზაძე — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური
**გია აბესაძის ქუჩა** — ქუჩა კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი), კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან აბო თბილელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასაწყისში. ამ ქუჩაზე იდგა კათოლიკეთა ეკლესია, ამავე უბანში ჰქონდა სახლი ამ ეკლესიის მოძღვარ ფილიპეს, რის გამოც ქუჩას ჯერ ფრანგების (ქართველები კათოლიკეებს ფრანგებს უწოდებდნენ), შემდეგ კათოლიკეების ქუჩა ერქვა (ამ სახელითაა შეტანილი 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში).

XX საუკუნის 20-იან წლებში — არუთიუნ საიათნოვას, შემდეგ პირველი მაისის ქუჩა დაერქვა, 1991 კი გია აბესაძის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე არის წმინდა მარიამ ღვთისმშობლის ამაღლების კათოლიკური ტაძარი (1804), სამეფო უბნის თეატრი, XIX საუკუნის II ნახევრის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 2 ჩიხი (I ჩიხი — არუთიუნ საიათნოვას შესახვევი, II ჩიხი — ი. ივანიძის ჩიხი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 12, ISBN 978-99928-20-35-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქუჩის ისტორიები: გია აბესაძის ქუჩა დაარქივებული 2018-12-14 საიტზე Wayback Machine.
**დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების სისტემა** (RTGS) — ფულადი სახსრების გადარიცხვების სისტემა, სადაც ფული და ფასიანი ქაღალდი გადაადგილდება ერთი ბანკიდან მეორეში „რეალური დროისა" და „სიმრავლის" ბაზაზე. „რეალურ დროში" გარიგება ნიშნავს, რომ გადახდის ტრანზაქცია არ ექვემდებარება რომელიმე მომდევნო პერიოდს. ტრანზაქცია სრულდება მაშინვე, როდესაც გარიგება დაიდება. „მრავალი გარიგება" ნიშნავს რომ ტრანზაქცია იდება ერთი ერთზე, სხვა ტრანზაქციებთან შეკვრისა და გაერთიანების გარეშე. როდესაც დაიდება, გარიგება საბოლოოა. 
ეფექტიანი დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორები სისტემა ამცირებს საქონლისა და მომსახურების გაცვლის დანახარჯებს და სასიცოცხლოდ აუცილებელია ბანკთაშორისი, კაპიტალისა და ფულის ბაზრების ფუნქციონირებისათვის. მისმა ჩავარდნამ შეიძლება გამოიწვიოს ფინანსური რესურსების არაეფექტური გამოყენება და ფინანსური სისტემისადმი ნდობის დაცემა.

RTGS სისტემა ევროპაში ფარავს მრავალ ქვეყანას: TARGET2 (ტრანს-ევროპული ავტომატიზირებული დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების ექსპრეს სისტემა) მოიცავს ევროკავშირის 26 ქვეყანას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ეროვნული ბანკი
**გაბაასება** — დიალოგის ფორმით დაწერილი თხზულება, რომელშიც გადმოცემულია კამათი ერთმანეთის საწინააღმდეგო შეხედულებების მქონე ორ (იშვიათად რამდენიმე) პიროვნებას ან საგანს შორის. გაბაასების ჟანრის თხზულებებში ასახულია ეპოქის ეთიკურ-ესთეტიკური და სოციალურ-პოლიტიკური შეხედულებები. გაბაასება ხალხურ ზეპირსიტყვიერებაში შემუშავდა. ქართულ ლიტერატურაში იგი დაამკვიდრა თეიმურაზ I-მა; არჩილ II-მ, თეიმურაზ II-მ, დავით გურამიშვილმა, პოეტმა ქალმა მანანამ და სხვებმა კი — განავითარეს. გაბაასება ზოგჯერ ეპიკურ ნაწარმოებშიც არის ხოლმე ჩართული. მაგ. სერაპიონ საბაშვილის მიერ გალექსილ „როსტომიანში" ჩართულია სამსტროფიანი გაბაასება, რომელშიც ერთმანეთს ეკამათებიან სერაპიონი, რუსთაველი და ბაგრატ მუხრანბატონი.

გაბაასება პოპულარული იყო შუა საუკუნეების აღმოსავლურსა და დასავლურ ლიტერატურაში (არაბ.-სპარს. მუნაზარე, პროვანსული ტენცონა, ფრანგ. დებატი, ძვ. რუს. პრენია). გაბაასების ნიმუშები იხილეთ ბ. ქიქოძის წიგნში „გაბაასების ჟანრის ისტორიისათვის" (ბათ. 1955).

ლიტერატურა
----------

* *ბარამიძე ა.*, თეიმურაზ პირველის მთარგმნელობითი მოღვაწეობის შესახებ, «ლიტერატურული ძიებანი», 1959, ტ. 12;
* *ქიქოძე ბ.* გაბაასება ძველ ქართულ ლიტერატურაში, ბათ. 1952;
* *მიქაძე გ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 602, თბ. 1977
**ველიკანოვის სახლი** (რუს. Особняк Великановой) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს ძველი ყაზანის ქუჩაზე (ამჟამად სერაფიმოვიჩის ქუჩა № 10). აგებულია 1884-1890 წლებში როსტოველი არქიტექტორების ნიკოლაი დოროშენკოსა და ნ. სოკოლოვის პროექტის მიხედვით. ამჟამად შენობაში განთავსებულია მ. გრეკოვის სახელობის როსტოვის სამხატვრო ტექნიკუმი. ველიკანოვის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

1884-1890 წლებში როსტოველმა ვაჭარმა სემიონ ველიკანოვმა თავისი ქალიშვილისთვის ააშენა სახლი ყაზანის (ამჟამად სერაფიმოვიჩის) ქუჩაზე. ამ სახლში იგი ცხოვრობდა თავის მეუღლესთან, მატვეი კირილეს ძე კოზლოვთან ერთად, რომელიც იყო ქალაქის საკრებულოს წევრი, სამთო ინჟინერი. სახლში იყო 28 ოთახი, სარდაფი და შადრევანი ეზოში. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1921 წელს შენობაში განათავსეს კარლ მარქსის სახელობის როსტოვის სახელმწიფო სახალხო ბიბლიოთეკა (ამჟამად დონის სახელმწიფო სახალხო ბიბლიოთეკა). ჟურნალისტი ბორის ოლენინი გაზეთ „Молот-ში" წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ველიკანოვის დინასტიის სახლში დასახლდნენ მნიშვნელოვანი ტომები, მუქი, თითქმის როგორც სამღვდელო სამოსი და რევოლუციის დასაწყისის ჟურნალები მჩქეფარე, ფერადი ცისარტყელას ფერადი ფერებივით." |
|  |  |

1994 წელს ბიბლიოთეკა გადავიდა ახალ შენობაში პუშკინის ქუჩაზე, ხოლო ველიკანოვის სახლში განთავსდა მ. გრეკოვის სახელობის როსტოვის სამხატვრო სასწავლებელი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 123. — ISBN 5-8456-0489-3.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-11-09.
3. 1 2  Швецов С. Д. На высоком донском берегу: Очерки из прошлого Ростова. — Ростов, 1982. — С. 65—66.
**განჯის კარიბჭე** (აზერ. Gəncə qapısı) — შუშის ციხესიმაგრის კარიბჭე, ქალაქ განჯის მხარეს მიმართული. ეს კარიბჭე უფრო უკეთ შემოინახა, ვიდრე ციხის კედლები და კოშკები.

აღწერა
------

კარიბჭეს გააჩნია წვეტიანი თაღი, რომელიც ჩარჩოებით არის გაწყობილი. თაღის გაფორებაში შერწყმულია ნათელი და მუქი ფერის ქვები. თაღსა და მის მოპირკეთებულ ნაწილს შორის არსებული სივრცე «ნაძვის» სტილში დაგებული ქვით არის გაწყობილი. კარიბჭის წინ აიგო შიგნით მდებარე მცველების განთავსებისათვის გამოსაყენებელი დამცავი კედელი, რომელიც იცავდა კარიბჭეს მასთან პირდაპირი, უკონტროლო წვდომისაგან. შემორჩენილი ფრაგმენტების ზედა კედლის საფუძველზე ვარაუდობენ, რომ კარიბჭის თავზე ოდესღაც არსებობდა ოთახი, რომელიც შესასვლელის უსაფრთხოების უზრუნველყოფას ემსახურებოდა.

დასავლეთის მხრიდან კარიბჭეს უერთდება ორიარუსიანი კოშკი. იარუსებს შორის კავშირი პირველი სართულის ჭერში მდებარე ხვრელის საშუალებით ხორციელდებოდა. კოშკის კედლებში გაკეთებულია ღიობები.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Город Шуша. Гянджинские ворота // Азербайджан (Исторические и достопримечательные места) / Под общей редакцией М. А. Казиева.. — Б.: Издательство АН Азербайджанской ССР, 1960. — С. 90—91.
**გველის სურო** (ლათ. Vinca) — მცენარეთა გვარი ქენდირისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი მიწაზე გართხმული ბალახია. აქვს მოპირისპირე, ხშირად ტყავისებრი მოზამთრე ფოთლები, თეთრი, ცისფერი ან მოლურჯო-იისფერი მარტოული ყვავილები. 

ევროპასა და დასავლეთ აზიაში გავრცელებულია 7 სახეობა, საქართველოში — 2 სახეობაა: *V. herbacea* და *V. major* (ქვესახეობა Vinca major subsp. hirsuta, ყოფილი *V. pubescens*). მათგან პირველი უფრო ფართოდ გვხვდება. მისი უნაყოფო ან ნაყოფიანი ღეროები გართხმული ან წამოწეული და შიშველია. აქვს მოლურჯო-იისფერი ყვავილები და თითქმის მჯდომარე ფოთლები. ყვავილობს აპრილ-მაისში. იზრდება მთის შუა სარტყლის ბუჩქნარებსა და ფერდობებზე.

დეკორატიული მცენარეებია, აშენებენ აგრეთვე როგორც სამკურნალო მცენარეს. საქართველოში გავრცელებული ორივე სახეობა სამკურნალოა, შეიცავს ალკალოიდებს — აკუმაცინს, ვინკამინს, ვინინს, პუბესცინს, რეზერპინს და სხვ. მათგან დამზადებული პრეპარატები (დევინკანი, ვინკაპანი) გამოიყენება ჰიპერტონიული დაავადებების დროს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 140.
* *შენგელია ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 608.
განჯის ჭიშკარი გელათში
**განჯის ჭიშკარი** — შუა საუკუნეების განჯის ხელოვნების ნიმუში. 

ჭიშკარი დაამზადა ქურთული წარმოშობის დინასტიის შედადიანების წარმომადგენლის შაპურ I-ის ბრძანებით ოსტატმა იბრაჰიმ იბნ ოსმანმა, როდესაც მმართველმა მოიფიქრა აეშენებინა დიდებული ციხესიმაგრე და დაეყენებინა დიდი ჭიშკრები ქალაქის ექვს სხვადასხვა შესასვლელში. განჯის ციხესიმაგრის ჭიშკარი დამზადებულია თუჯისა და რკინისაგან. გარედან შემკულია ორნამენტებით და მოჩითვის მეთოდით შესრულებული მოხატულობით.

შაპურ I-ის ბრძანებით კარიბჭეზე ქუფიზე შეუსრულებიათ წარწერა, რომელიც მოგვითხრობს კარის შემქმნელზე და შექმნის დროზე. 

| ქუფი | ქართულად |
| --- | --- |
| بسم الله الرحمن
الرحيم
امر اتخاذ هذا الباب مولانا الامير استاد
الاجل شاور بن الفضل ادام الله سلطانة[ه]
يدى القاضى ابى الفراج محمد بن عبد
الله ادام الله توفيق[ه]
عمل ابراهيم عثمان بن ملاكون
الحداد [سنت] خمسة و خمسون و اربعمائة  | სახელითა მოწყალისა და მწყალობელისა ალაჰისა
ეს კარიბჭე აგებულია ჩვენი უფლის, მეთაურის და 
ბრწყინვალების შავურ ბინ ალ-ფადლისთვის,
– ალაჰმა დიდხანს ამყოფოს მისი უმაღლესობა.
მეოხებით აბი ალ-ფარაგ მუჰამმად ბინ აბდალლას მიერ
– ალაჰმა წყალობა მისცეს.
აგებულია მჭედელი იბრაჰიმ ბინ უთმან ბინ მალლაქუნის მიერ 
455 (1063) წელს. |

დავით აღმშენებლის მემკვირდემ დემეტრე I-მა (1125-1156 წწ.) 1138-1139 წლებში განჯაში ლაშქრობისას ქალაქი აიღო, მისი ჭიშკარი გამარჯვების ნიშნად წამოიღო და გელათის მონასტერს შესწირა, როგორც სამხედრო ნადავლი, სადაც შესაფერისი ქართული წარწერით დღემდე დაცულია. დემეტრეს ლაშქრობას დაემთხვა სასტიკი მიწისძვრა, რომელმაც პირისაგან მიწისა აღგავა ქალაქი განჯა.

ამჟამად ჭიშკრის მხოლოდ ერთი ფრთაა გადარჩენილი, რომელიც გელათის მონასტრის კარიბჭეშია ჩამონტაჟებული. ქართული წარწერა დაზიანებულია და ასე იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „[წე] ლსა მეფ [ო] ბის… იგ: (13) ხ՜დასაბამითგან." |
|  |  |

განჯის ჭიშკარის ქართული ასომთავრულის ფრაგმენტები დაცულია ქუთაისის ისტორიულ მუზეუმში.

* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Древние Ворота Гянджи.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-09. ციტირების თარიღი: 2017-04-22.
2. ↑  Ворота древней Гянджи.
3. ↑  გელათის კომპლექსი – რამდენიმე საინტერესო ცნობა
4. ↑  ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1966, გვ. 363
5. ↑  Гянджинские ворота.
6. ↑  ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1966, გვ. 223
გარბანის ეკლესია
**გარბანის ეკლესია** — ძველი ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარბანში. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.მდებარეობს სოფლის ზემოთ ტერასებზე ნასოფლარ გარბანას ტერიტორიაზე. ძეგლი ერთანავიანი ბაზილიკაა. განეკუთვნება IX–X საუკუნეების მიჯნას. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან სამკვეთლო, ხოლო სამხრეთიდან ფასადის მთელ სიგრძეზე გაყოლებული სტოა ეკვრის. ნაგებობის ფორმები ნათელი და ლაკონურია. დეკორატიული ელემენტები ფასადსა და ინტერიერში ძუნწადაა გამოყენებული.

უნდა აღინიშნოს რომ, ეკლესია მის რესტავრირებამდე მოხატული ყოფილა ფრესკებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში განადგურდა, რესტავრაციის შემდგომ კი ისინი სრულად დაიკარგა. ტაძარი მამათა მონასტერი ყოფილა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2004

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
ჰიპნოსი და თანატოსი - "ძილი და მისი ნახევარძმა სიკვდილი", ჯონ უილიამ უოტერჰაუზი.
**გააზრებული სიზმარი** (ინგლ.: Lucid Dream) — სიზმარი, რომელშიც ადამიანს გააზრებული აქვს, რომ ის სიზმარშია სიზმრის მსვლელობის პროცესში. გააზრებულ სიზმარში ხშირად შესაძლებელია სიზმრის ხასიათისა და მსვლელობის კონტროლი, ისევე როგორც სხვაგვარად ფიზიკურად შეუძლებელი ქმედებების განხორციელება. გააზრებული სიზმრები მკაფიოდ რეალური და ნათელია ხოლმე.

გააზრებული სიზმრის დაწყება შესაძლებელია ორი გზით. სიზმრით წამოწყებული გააზრებული სიზმარი იწყება ჩვეულებრივი სიზმრით, და სიზმრის მნახველი საბოლოოდ ლოგიკურად ასკვნის, რომ ის სიზმრის პროცესშია, ან სიფხიზლით გამოწვეული გააზრებული სიზმარი ჩნდება, როდესაც სიზმრის მნახველი ჩვეულებრივი ფხიზლობის მდგომარეობიდან პირდაპირ სიზმრის მდგომარეობაში გადადის გონებაში წარმოქმნილი აშკარა ლაფსუსის გარეშე.

გააზრებული სიზმარი მეცნიერული კვლევის საგანია და მისი არსებობა კარგად არის შესწავლილი. მეცნიერებმა, როგორიცაა ალან ჰობსონი, მისი სიზმრის კვლევის ნევროფიზიოლოგიური მეთოდით, დიდი წვლილი შეიტანეს გააზრებული სიზმრის შემეცნებაში.


|  |  |
| --- | --- |
| პეპელა | *ეს სტატია ბიოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ესტატე სიმონის ძე ბოსლეველი** (ნამდვილი გვარი — *მჭედლიძე*) (დ. 1854, სოფ. მეორე სვირი, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 8 მაისი, 1885, ქუთაისი, დაკრძალულია სვირში) —  ქართველი პუბლიცისტი, კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა  ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში, შემდეგ  თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც არ დაუსრულებია. სწავლის გასაგრძელებლად  მოსკოვს გაემგზავრა, მაგრამ ხელმოკლეობამ აიძულა ქუთაისში დაბრუნებულიყო, სადაც ჯერ მასწავლებლობდა, შემდეგ კი გაბრიელ ეპისკოპოსის კანცელარიაში მსახურობდა მდივნად. ბოსლეველის პუბლიცისტური თუ კრიტიკული წერილები, ფელეტონები და სხვ. 1874-იდან იბეჭდებოდა „ივერიასა" და „დროებაში". 1882-83 იგი ქუთაისის გაზეთ „შრომის" აქტიური თანამშრომელი იყო. კრიტიკულ მიმოხილვებში ბოსლეველი უმთავრესად 80-იანი წლების ქართულ მწერლობას ეხება, განიხილავს  ი. ჭავჭავაძის „განდეგილს",  დ. ერისთავის „სამშობლოს",  გ. ზდანოვიჩის „წერილს ჩვენს საზოგადოებრივ მოღვაწეთა მიმართ" და სხვ. ბოსლეველი რეალისტი კრიტიკული წარმომადგენელია და მას წარმმართველ როლს აკისრებს ლიტერატურის განვითარების პროცესში. ავტორია „ქუთათური ფელეტონებისა", რომლებშიც აშუქებს ქუთაისის საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებას.

კრიტიკულ-პუბლიცისტურ წერილებში ბოსლეველი ეხება ეკონომიკის საკითხებსაც [«"იმედი" და მისი კრიტიკოსი პუბლიცისტები» (გაზეთი „შრომა", 1882, № 27), „კრიტიკული მიმოხილვა" („შრომა", 1882, № 48 და 1883, № 1, 3), „თვითმმართველობა საზოგადოდ და ქალაქისა კერძოდ" („ივერია", 1884, № 3)]. ბოსლეველი აქტიურად მონაწილეობდა 80-იანი წლების დასაწყისში ქართული პრესის ფურცლებზე ეკონეკონომიკის და პოლიტიკის ურთიერთობის საკითხებზე გამართულ დისკუსიაში. კ. მარქსის მოძღვრების საფუძველზე ასაბუთებდა, რომ ქართველი ხალხის სოციალური და ეროვნული დამოუკუდებლობის აღდგენა შესაძლებელია მხოლოდ პოლიტიკური ძალაუფლების მოპოვებით. მოკლეს ქუთაისში 1885 წ.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი პ.*, კარლ მარქსი ქართულ პუბლიცისტიკასა და საზოგადოებაში 1898 წლამდე, გვ. 160—163 , თბ. 1971;
* *ჩადუნელი ე.* ჟურნ. „იმედის" პუბლიცისტთა საზოგადოებრივ-ეკონომიკური შეხედულებები, თბ. 1974;
* *ხუნდაძე ს.*, სოციალიზმის ისტორიისათვის საქართველოში. ტ. 2, გვ. 128—140, ტფ, 1927;

* *ხუციშვილი ს. ჩადუნელი ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 481.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგაძე**. |

**ვალერიან გიორგაძე** (დ. 1893, ქუთაისი — გ. 22 აგვისტო, 1938) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, კომდივი.

ბიოგრაფია
---------

1913 წელს დაამთავრა ალექსეევსკის სამხედრო სასწავლებელი და მიიღო ოფიცრის ჩინი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში, მსახურობდა ციმბირის 1-ელ გამნაღმველთა ბატალიონში, სადაც მიიღო შტაბს-კაპიტნის ჩინი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იგი აირჩიეს ბატალიონის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1918 წელს გაწევრიანდა წითელ არმიაში და მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში.

სამოქალაქო ომის შემდეგ მსახურობდა პასუხისმგებელ პოზიციებზე ჯარში. 1921-1923 წლებში იყო საქართველოს სსრ სამხედრო და სამხედრო-საგანმანათლებლო დაწესებულებების აპარატის უფროსი. სკკპ(ბ) წევრი 1922 წლიდან, 1923 წლის თებერვლიდან 1924 წლის ნოემბრამდე — ამიერკავკასიის ფედერაციის სპეცდანიშნულების რაზმის (ЧОН) უფროსი. 1924 წელს საქართველოში ამბოხების ჩახშობის წევრი. 1924 წლის ოქტომბრიდან — კავკასიური წითელი ფირმის არმიის (ККА) ხელმძღვანელი. 1928-1931 წლებში იყო მე-2 ქართული მსროლელი დივიზიის მეთაური, 1934 წლიდან საქართველოს სსრ თავდაცვის, ავიაციისა და ქიმიური მშენებლობის ხელშემწყობი საზოგადოების (ОСОАВИАХИМ) თავმჯდომარე. 1936 წელს მიენიჭა კომდივის ჩინი.

დაჯილდოებულია საქართველოს სსრ-ის შრომის წითელი დროშის ორდენით (1931). 

დააპატიმრეს 1937 წლის 20 ივნისს საბჭოთა რეპრესიების პერიოდში. სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის მიერ, 1938 წლის 22 აგვისტოს მიესაჯა დახვრეტა ანტისაბჭოთა მოძრაობაში მონაწილეობის ბრალდებით. სასჯელი იმავე დღეს განხორციელდა. 1957 წლის 30 მაისს, სამხედრო კოლეგიის მიერ რეაბილიტირებულ იქნა სიკვდილის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვალერიან გიორგაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი, NPLG.GOV.GE
* Георгадзе Валериан Павлович — Расстрелянное поколение, 1937god.info (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გვირგვინი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ნარცისის ყვავილი; ყვითელი არის გვირგვინი.
**გვირგვინი** (ლათ. corolla) — ორმაგი ყვავილსაფრის ფოთლების (ფურცლების) შიგნითა წრე, რომელიც ჯამთან ერთად ქმნის მას (ყვავილსაფარს). უმეტესად სხვადასხვა ზომისა და შეფერილობისაა. მისი ფურცლები ჯამის ფოთოლაკებთან შედარებით ნაზია. შედგება ორი ნაწილისაგან: 1) ქვედა შევიწროებული ნაწილი — **ფრჩხილი**, რომელიც ემაგრება ყვავილსაჯდომს, და 2) ზედა გაფართოებული ნაწილი — **ფირფიტა**. გვირგვინი ფურცლები ზოგჯერ ერთმანეთზე შეზრდილია (ფურცლებშეზრდილი გვირგვინი), ზოგჯერ — განცალკევებული (ფურცლებგანცალკევებული გვირგვინი). ფურცლებშეზრდილი გვირგვინის შეზრდილ ნაწილს **მილი** ეწოდება, თავისუფალს — **გადანაღუნი**. გვირგვინის ფურცლების ზომა, ფორმა და რაოდენობა მრავალნაირია.

შეფერილია უჯრედის წვენში გახსნილი პიგმენტებით (ანთოციანებითა და ფლავონებით). გვირგვინის ბიოლოგიური როლი მდგომარეობს შემდეგში: იგი ყვავილს მეტად მიმზიდველს ხდის იმ მწერებისათვის, რომლებიც ახორციელებენ ჯვარედინ დამტვერვას; აგრეთვე, იცავს მტვრიანებსა და ბუტკოს. ევოლუციის პროცესში გვირგვინი განვითარდა სამტვერედაკარგული სახეცვლილი მტვრიანებისაგან, ან (იშვიათად) ზედა ფოთლებისაგან. გვირგვინთა მრავალფეროვნებას ფორმის, აგებულების დეტალების, შეფერილობისა და მისთანათა მხრივ მნიშვნელობა აქვს მცენარეთა სისტემატიკაში.

არანორმალურად განვითარებული გვირგვინის ფურცლების მქონე ყვავილებს ქუჩქუჩა ეწოდება. ასეთებია ბაიასებრთა, მიხაკისებრთა, ვარდისებრთა და რთულყვავილოვანთა ოჯახების წარმომადგენლები — გეორგინა, ასტრა, მიხაკი, ვარდი, ტიტა, ზაფრანა და სხვ.

სქოლიო
------

1. ↑  *ელერდაშვილი ა.*, გვირგვინი // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
2. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 148.
3. 1 2  *გუგავა ე.* და სხვ. ბოტანიკა, თბ.: საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, 2005. — გვ. 135–136.
4. ↑   Венчик // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 4 — М. 1971.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოლაშვილი**. |

**ვალერიან (ვლადიმერ) გიორგის ძე გოგოლაშვილი** (დ. 20 თებერვალი 1935, სოფ. ანაგა, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი - გ. 14 თებერვალი 2015) — ქართველი ჟურნალისტი, საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1980).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1959 წელს და მოსკოვის საფინანსო-ეკონომიკური ინსტიტუტი 1978 წელს. 1960 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „სოფლის ცხოვრების" რედაქციაში, მათ შორის მთავარ რედაქტორად 1987–1990 წლებში. XX საუკუნის 70–80-იან წლებში თავი გამოიჩინა საქართველოს სოფლის მეურნეობის პრობლემებისადმი მიძღვნილი სტატიებითა და ნარკვევებით. მისმა ანალიტიკურმა და კრიტიკულმა საგაზეთო პუბლიკაციებმა სათავე დაუდო იმდროინდელ სიახლეს — ჟურნალისტურ გამოძიებას. ნარკვევების ციკლისთვის „ნია გრუზინსკაიას ცხელი ზამთარი" მას მიენიჭა საბჭოთა კავშირის ჟურნალისტთა კავშირის პრემია (1975). 1990 წელს გოგოლაშვილი დაინიშნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საზოგადოებასთან და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსად; 1993 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1991–1994 წლებში ოთხჯერ დაჯილდოვდა საქართველოს ჟურნალისტთა შემოქმედებითი კავშირის პრემიით — „ექსტრემალურ სიტუაციებში მამაცობისა და პროფესიონალიზმის გამოჩენისათვის". 1970–1994 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას თსუ-ის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. არის ნარკვევების, რამდენიმე წიგნის, „პრესის თეორიისა და პრაქტიკის" სახელმძღვანელოს თანაავტორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 67.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვალერიან გოგოლაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ვაკერიან გოგოლაშვილი
**გამდლისწყაროს განძი** — ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისის სპილენძ-ბრინჯაოს ნივთების განძი. აღმოჩნდა 1966 სოფ. გამდლისწყაროსთან (კასპის რაიონი). დაფლული ნივთების ნაწილი სამეურნეო დანიშნულებისა და უმთავრესად კოლხეთის ბარისა და ზოგიერთი მთიანი რაიონისთვისაა დამახასიათებელი. აღმოჩნდა მრავალნაირი თოხი, ნამგალი, ხელეჩო, დიდი რაოდენობით ე. წ. სეგმენტისებრი იარაღი, სამი სახეობის კოლხური ცული, ისრისპირები, წალდის, მახვილისა და სატევრის ფრაგმენტები, სამაჯურები, აბზინდის, მოხატული სარტყლის ნატეხები და სხვა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ბრინჯაოს მცირე ზომის უნიკალური სკულპტურული ჯგუფი, რომელიც ცხვრის კულტთან და ნაყოფიერების ღვთაებასთან დაკავშირებულ რიტუალურ სცენას გამოხატავს (ფარეხი, ცხვრის ფარა, მეცხვარის ძაღლები, ორფერდა კარავი, სამსხვერპლო, მწყემსები, სარიტუალო ნივთები და სხვა). გამდლისწყაროს განძს დიდი მნიშვნელობა აქვს გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაში საქართველოს სამეურნეო ყოფა-ცხოვრების და კულტურის შესწავლისათვის, გვიჩვენებს კოლხურ და აღმოსავლურ ქართულ კულტურათა ურთიერთობას ძვ. წ. II ათასწლეულის მიჯნაზე და მიუთითებს შიდა ქართლში კოლხური კულტურის ელემენტების ფართო გავრცელებაზე.

ლიტერატურა
----------

* *ქორიძე დ.* დავიცვათ და გადავარჩინოთ შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური ძეგლები, «ძეგლის მეგობარი», 1968, № 15;

* *გოგაძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 652.
**ეთერ ფაღავა** (დ. 13 მარტი, 1932, პარიზი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. XX საუკუნის ფრანგული ბალეტის ვარსკვლავი, საზოგადო მოღვაწე, დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ნოე ჟორდანიას შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

ქორეოგრაფიას ეზიარა პარიზში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწო 12 წლის ასაკში. ცნობილმა ქორეოგრაფმა მიიწვია თავის დასში და მისცა პატარა აკრობატის როლი 1945 წელს, რომელმაც აღაფრთოვანა საზოგადოება. 1947 წლიდან იყო "მონტე–კარლო გრან–ბალე"–ს მარკიზ დე კუევას საბალეტო დასი სოლისტი. 15 წლის ასაკიდან იყო სოლისტი, ბალეტის ისტორიაში კი ყველაზე ახალგაზრდა ბალერინა–სოლისტია. მან დააარსა საკუთარი საბალეტო დასი „Les Ballets Ethery Pagava" 1970 წელს. ბუნებით ნოვატორი, ახალ გზებს ეძებდა საბალეტო ხელოვნების პოპულარიზაციისათვის. იგი იყო ერთ–ერთი პირველთაგანი, რომელმაც გაიტანა საბალეტო ცეკვა მასებში. თავისი იდეა განახორციელა "მუსიკისა და ცეკვის" თეატრთან და უდიდეს რეჟისორერთად. ისინი ღია ცის ქვეშ, სპეციალურად დამონტაჟებულ სცენაზე მართავდნენ საბალეტო წარმოდგენებს, გარდა ამისა, 20 წლის მანძილზე ყველა სოციალური ფენის ბავშვებისა და ახალგაზრდებისათვის დგამდა საბალეტო წარმოდგენებს, თავის მეუღლესთან, მომღერალ ჟაკ დუესთან ერთად. თანამშრომლობდა იტალიის, ნიდერლანდების, საფრანგეთის დასებთან, ქორეოგრაფებთან – ჯ. ბალანჩინი, რ. პეტი, ჟ. სკიბინი, ჟ. შარა, ს. ლიფარი, კომპოზიტორებთან, მხატვრებთან, რეჟისორებთან. ეკუთვნის რეპერტუარები და შესრულებული როლები როგორიცაა: "მოხეტიალე კომედიანტები", "იუპიტერის სასიყვარულო თავგადასავლები", ჯ. ბალანჩინთან სომნანბულა, ჟ. სკიბინისთან "ვერონის ტრაგედია". დადგმები, საკუთარ დასში: "სამშვენისები" (1969), "ღამე" (1970), "სიტყვა" (1972); გასტროლები: თბილისი (1966), მოსკოვი, ლენინგრადი, მილანი, ამსტერდამი, ლონდონი, ედინბურგი, მადრიდი, ლისაბონი, ნიუ–იორკი, ქაირო-ში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 462

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეთერ ფაღავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გამბრინუსი** (ლათ. Gambrinus) — ლეგენდარული მეფე, რომელიც ლუდის ხარშვის გამომგონებლად ითვლება.

გამბრინუსზე (სახელით გამბრივიუსი) პირველად 1519 წელს, საუბრობს გერმანელი ისტორიკოსი იოჰან ავენტინი თავის „ბავარიულ ანალიებში" (*Annales Bajorum*). ავენტინი წერს, რომ გამბრივიუსი ერთ-ერთი გერმანული ტომის მეფის, მარუსის შვილი იყო. გამბრივიუსმა, „ანალების" თანახმად, ცოლად ეგვიპტელი ნაყოფიერების ქალღმერთი იზიდა მოიყვანა, რომელმაც ასწავლა ლუდის ხარშვის ხელოვნება. სხვა წყაროებით, პირველად, გამბრინუსის წარმომავლობის ამგვარი ვერსია გერმანელმა პოეტმა ბუკარტ ვალდისმა წამოაყენა 1543 წელს.

თავად სახელი გამბრინუსი, 1574 წელს გამოჩნდა ანტვერპენში შეცდომით დაბეჭვდის შედეგად, რამაც გამბრივიუსი გამბრინუსად აქცია. სახელი გამბრივიუსი გვხვდება ასევე ტაციტუსთან, მის „გერმანიაში" (თავი 2). იქ არის მოთხრობილი გერმანელი ხალხის, მარსიების შესახებ.

დღეს, სახელ გამბრინუსს, ბევრი ევროპული და ამერიკული ლუდის ბრენდი ატარებს. მათ შორის ყველაზე ცნობილია გამბრინუსის ლუდსახარში პლზენში (ჩეხეთი), კომპანია „გამბრინუსი" სან-ანტონიოში (ტეხასი) და ფირმა „გამბრინუსი" მულეზიდან (ელზასი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Král Gambrinus ve velíně" გამბრინუსის ლუდსახარშის ვებ-საიტი (ჩეხ.)
**ეთერ ცქიტიშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1913, თბილისი — გ. 1999) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა შრომის 15-ე სკოლა. 1931 წლიდან გამოდიოდა დუშეთის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში. 1935 წლიდან იყო თოჯინების სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. დიდი წვლილი შეიტანა რუსთავის თოჯინების სახლმწიფო თეატრის მსახიობთა ახალგაზრდული დასის ფორმირებასა და თოჯინური ხელოვნების დაუფლების საქმეში. აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა დროს გამართულ ყველა საკავშირო თუ საერთაშორისო ფესტივალებში თბილისის თოჯინების თეატრის მონაწილეობით.

მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ძიძა (აკ. ბელიაშვილის „თეთრი ფინია"), გოშა (კ. მაჭარაძის „ხაფანგი"), მკითხავი (ნ. ლომოურის „ქაჯანა"), ქიტო, ლამაზისეული (ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!"), ჯემალი (გ. როსებას „ყაითარი"), ივანიკა, ვირი (გ. ჩიქოვანის „ორი ქოსატყუილა"), მინისტრი მშენებელი (ს. პრეობრაჟენსკის „გაზაფხულის ყვავილი"), ამპარტავანი კურდღელი (ს. მიხალკოვის „ამპარტავანი კურდღელი"), პრინცესა (ლ. ბრამესევიჩის „ჩექმებიანი კატა"), ვაჟა (ვ. ნიკოლაიშვილის „შვლის ნუკრი"), ბურატინო (დ. ძიგუას „ბურატინოს თავგადასავალი"), ბუტია (მ. სუბონინის „ბუტია"), თხუპნია (ტ. ხავთასის „თხუპნია"), ჯადოქარი ჩარამარა (ვ. ცინიბულვის „ცისფერი მარგალიტი"), ბიჭი (ო. იოსელიანის „დაჩის ზღაპარი"), დედა (ნ. გერნეტის „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი"), ყეფია (ნ. ღვინეფაძის „ჩვენი აიბოლიტი") და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 246.
* საიუბილეო თარიღები: თეატრი, მუსიკა, კინო.- თბ. 1988. - გვ.73

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეთერ ცქიტიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გენრი ევგენის ძე დეკანოსიძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1935, გორი) — ქართველი ფარმაკოქიმიკოსი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაცევტული ფაკულტეტი (1959). 1963 წლიდან მუშაობდა ი. ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში. 1983 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის ტრიტერპენული შენაერთების ლაბორატორიის გამგე. შექმნა ბრონქოსპაზმოლიზურ ი პრეპარატი „კავსურონი" და ერთ-ერთი პირველი მცენარეული არასტეროიდული, ანტირევმატიული პრეპარატი — „ფაციფლოგინი".

ბიბლიოგრაფია
------------

* წამალთმცოდნეობის მეცნიერული მოსაზრებანი, თბ. 2009 (თანაავტ.: ბ. რაჭველიშვილი, დ. ცინცაძე);
* Исследование тритерпеновых гликозидов, Тб. 1982 (თანაავტ.);
* Биологическая роль, распространение и химическое строение тритерпеновых гликозидов, Тб. 1984 (თანაავტ.).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 361.
**ეთერზეთოვანი მცენარეები** — მცენარეები, რომელთა ფოთოლი, ყვავილი, ფესვი და სხვა ორგანო შეიცავს აქროლად, სურნელოვან ეთეროვან ზეთებს. იყენებენ ეთერზეთების მრეწველობაში, პარფიუმერიაში, მედიცინაში, ვეტერინარიაში, კვების მრეწველობაში, კულინარიაში და სხვა. 

ეთერზეთოვანი მცენარეები გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში. ეთეროვანი ზეთების შედგენილობა მეტად ცვალებადია არა მარტო სხვადასხვა სახეობის, არამედ ზოგჯერ ერთი და იმავე სახეობისა და ჯიშის სხვადასხვა ინდივიდშიც, რაც დამოკიდებულია ჰავაზე, ნიადაგზე, აგროტექნიკასა და სხვა პირობებზე. 

ცნობილია ეთერზეთოვანი მცენარეების დაახლოებით 2500 სახეობა. საქართველოში 1977 წელს აბაშის, სენაკის, გალის, ოჩამჩირის, გულრიფშის, თელავის, ყვარლის, ლაგოდეხის და მარნეულის რაიონებში ეთერზეთოვანი მცენარეებს 3150 ჰა-ზე მეტი ფართობი ეჭირა. ეთერზეთოვანი მცენარეები მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. მოსავალს იღებენ იმ პერიოდში, როდესაც მცენარეში ეთერზეთი მაქსიმალური რაოდენობითაა, ნედლეული სასწრაფოდ იგზავნება გადასამუშავებლად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამკურნალო მცენარეები

ლიტერატურა
----------

* *ჩიქვანაია ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 48.
**გაზანჩლის უბანი** (აზერ. Qazançalı məhəlləsi) — ქალაქ შუშას ერთ-ერთი უდიდესი უბანი, რომელიც 1805 წლიდან მთიან მხარეში აშენდა და მე-19 საუკუნემდე გაგრძელდა მისი შენობა.

ისტორია
-------

ფანაჰალი ხანის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ვაჟი იბრაჰიმხალილ ხანი (1721-1806), ყარაბაღის მეორე მოსამართლე, იყო თავისი დროის ერთ-ერთი დახელოვნებული და პოლიტიკური მოღვაწე. მისი მმართველობის წლებში ყარაბაღის სახანო გაძლიერდა და განვითარდა. ფანაჰალი ხანმა და იბრაჰიმხალილ ხანმა განავითარეს ქალაქი შუშა, ყარაბაღის დედაქალაქი, მაღალ დონეზე, ძველი და შუა საუკუნეების ურბანული დაგეგმარების მაგალითებზე დაყრდნობით. ქალაქი შუშა შედგებოდა ჩვიდმეტი ძირითადი უბნისგან, როგორებიცაა: დიდი გურდლარი, პატარა გურდლარი, სეიიდლი, ჯულფალარი, თაზას უბანი, ჰამამგაბაღი, დემირჩილერი, კუილუღი, ხოჯა მარჯანლი, მამაი, საათლი, ქოჩარლი, მარდინლი, ჩოლ გალა, ჰაჯი იუსიფლი, ჩუხური, აღადებელი. ეს უბნები ბოლო დრომდე შემორჩა. ყოველ მეოთხედს ჰქონდა აბანო, მეჩეთი და წყარო.

შუშას, როგორც ქალაქის განვითარება პირობითად შეიძლება დაიყოს სამ ეტაპად: პირველი ეტაპი გაგრძელდა 1763 წლამდე არასტაბილურ პირობებში, სამშენებლო სამუშაოები ჩატარდა გარკვეულწილად ნაჩქარევად. ამ პერიოდში ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში აშენდა ცხრა უბანი. პირველ ეტაპზე, რომელიც ფარავდა ფანაჰალი ხანის მეფობას, ქალაქის უძველეს კვარტალს მოგვიანებით ქალაქის ტოპოგრაფიის მიხედვით „ქვემო უბანი" ეწოდა. შუშას ეს პირველი უბანი შედგებოდა შემდეგი ქუჩებისაგან: ჩუხური, გურდლარი, ჯულფა სეიდლი, კუიულარი, ჰაჯი იუსიფლი, დორდლარ გურდუ, დორდჩინარი და ჩოლ გალა.

მეორე ფაზაში, რომელიც დაემთხვა იბრაჰიმხალილ ხან ჯავანშირის (1763-1806 წწ.) მეფობას, შუშაში სამშენებლო სამუშაოები უფრო ხარისხიანი და გრანდიოზული იყო. ამ ეტაპზე ჩამოყალიბდა „ზემო უბანი". ურბანული განვითარებისათვის ხელსაყრელი „ქვემო უბნის" მდებარეობისგან განსხვავებით აქ ტერიტორია შედარებით მთიანი და ხშირი ტყით იყო დაფარული. სწორედ ამიტომ, მოთხოვნის გაჩენისთანავე, ტერიტორია ტყისგან გაიწმინდა და მის ადგილას ქუჩები აშენდა. დაახლოებით 40 წლის განმავლობაში ჩამოყალიბებულ „ზემო კვარტალში" 8 ახალი ქუჩა აშენდა. ეს ქუჩები იყო: ხანლიქი, საათლი, ქოჩარლი, მამაი, ხოჯა მარჯანლი, დემირჩი, ჰამამ გაბაღი, თაზას ქუჩები.

მესამე ეტაპზე, რომელიც მოიცავს XIX საუკუნეს, ქალაქის მთიან-დასავლეთ ნაწილში აშენდა ახალი უბნები და ფაქტობრივად დასრულდა შუშას ქალაქად ჩამოყალიბების პერიოდი. ქალაქის მესამე კვარტალის, სახელწოდებით „გაზანჩლი" მთიან მხარეში აშენებული, 1805 წელს ყარაბაღის სახანოს რუსეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ დაიწყო და მე-19 საუკუნეში გაგრძელდა. თორმეტი ქუჩისგან შემდგარი ეს უბანი შუშის ყველაზე დასახლებული უბანი იყო. მირზა იუსიფ ყარაბაღი ამ უბნის ქუჩებად ასახელებს მეჰრილის, გაზანჩლის, ჩილაბორდის, დარას, ბალარის და სხვათა სახელებს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Möhsün Nağısoylu, Raqub Kərimov, Mütəllim Rəhimov (2017). *ŞUŞA AZƏRBAYCAN MƏTBUATINDA (1875-1920)*.  ELMİN İNKİŞAFI FONDU,   გვ. 8,   გვ. 200. ISBN 978-9952-516-11-1.  დაარქივებული 2022-09-27 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  Şuşa. www.virtualkarabakh.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-09. ციტირების თარიღი: 14 oktyabr 2017.
**გენში-დი** (ჩინ. 更始帝 — „Gēngshǐ Dì", პირადი სახელი **ლიუ სიუანი** ჩინ. 劉玄 — „Liú Xuán", ზრდასრულობის სახელი **ლიუ შენგუნი** ჩინ. 劉聖公, დ. უცნობია — გ. 25)  — ხანის იმპერიის ამღდგენი ჩინელი იმპერატორი. აღმოსავლეთ ხანის მომდევნო იმპერატორმა გუან უ-დიმ მას გადასცა სიკვდილის შედეგი ტიტული **ხუანური მთავარი** ჩინ. 淮陽王 [淮阳王] — „Huáiyángwàng".

ლიუ სიუანის განეკუთვნებოდა მეექვსე თაობას იმპერატორ ძინ-დის შთამომავალი. როდესაც ვან-მანმა უზურპაცია მოახდინა ტახტზე და განაცხადა ხანის იმპერიის სინის იმპერიაზე შეცვლის შესახებ, მაშინ მთელს ქვეყანაში აჯანყებები დაიწყო.

22 წელს კიდევ ერთი ამბოხება მოაწყო ძინ-დის მეექვსე შთამომავლობის კიდევ ერთმა წარმომადგენელმა - ლიუ იანმა..

უფრო და უფრო ვრცელდებოდა ხმები იმის სასარგებლოდ, რომ გაენახლებინათ იმპერია ხანი ვინმე დინასტია ლიუს მიერ. ლიდერები სიანძინის დაჯგუფებიდან მთა ლიუილინის ძალით, ასევე ჯარისკაცები, რომლებიც უშუალოდ ლიუ იანის ბრძაების ქვეშ მოქმედებდნენ, სურდათ მისი იმპერატორად ნახვა, მაგრამ სინშინისა და პინლინის დაჯგუფებების ლიდერები უარზე იყვნენ, რადგან ეშინოდათ მისი ძლიერი პიროვნების და სურდათ უფრო სუსტი პიროვნება ტახტზე, ამიტომ გადაწყვიტეს ლიუ სიუნის ტატზე აყვანა. 23 წელს ის ავიდა ტახტზე სახელით „გენში-დი".

ვან მანმა გადაწყვიტა ამბოხებულები ერთხელ და საბოლოოდ დაეწყნარებინა, და 23 წლის შემოდგომაზე მათ წინააღმდეგ გაგზავნა ჯარი 430 ათასი ადამიანის ოდენობით რომელთა მეთაურიც მისი და მთავარი მინისტრის ვან სიუნის დეიდაშვილი ვან ი იყო. ამ დროს ხანის ძალა ორად იყო დაყოფილი: ლიუ ანმა ალყაში მოაქცია ვანჩენი, ხოლო მისი ძმა ლიუ სიუ სინური ძალების შესახვედრად წავიდა ქალაქ კუნიანში. შემდგომ ბრძოლაში შესანიშნავმა ძალებმა განიცადეს წაგება, რაც ვან ანის მეთაურობის დასასრული გახდა: მთელს ქვეყანაში ყველამ გენში-დის აღიარება დაიწყო, და არა ვან მანის.

ლიტერატურა
----------

* Beck, B. J. Mansvelt (1990). *Treatises of Later Han*.  Brill,   გვ. 188. ISBN 90-04-08895-4.
* Kohn, Livia (2000). *Daoism Handbook*.  Brill,   გვ. 136.
* Theobald, Ulrich.  (2000)Chinese History - Han Dynasty 漢 (206 BC-8 AD, 25-220) emperors and rulers. Chinaknowledge. ციტირების თარიღი: 2007-11-02.
* Sinian Period. Oracle ThinkQuest Education Foundation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-07-16. ციტირების თარიღი: 2007-11-02.
ოოგენეზის ანსახველი სქემა 
**გამეტა** (ბერძ. Gamete — მეუღლე) — სასქესო უჯრედები, რომლებიც წარმოიქმნებიან სასქესო ჯირკვლებში. გამეტოგენეზი, სასქესო უჯრედების წარმოქმნის პროცესი. სომატური უჯრედებისგან განსხვავებით, მათ გააჩნიათ ქრომოსომთა ჰაპლოიდური (განახევრებული) რაოდენობა. მამრობითი სასქესო უჯრედები წარმოიქმნებიან სათესლე ჯირკვლებში, მათ წარმოქმნის პროცესს სპერმატოგენეზი ჰქვია, ანუ სასქესო უჯრედების მომწიფება და მიმდინარეობს სამ ეტაპად (ზრდის, გამრავლების, დაყოფის ფაზებად) საიდანაც ვიღებთ ოთხ საქესო უჯრედს, ანუ სპერმატოზოიდს, რომელთაც გააჩნიათ გადაადგილების უნარი და ხორციელდება ქემოტაქსისურად. რაც შეეხება მდედრობით სასქესო უჯრედებს ისინი წარმოიქმნებიან საკვერცხეებში, მისი წარმოქმნის პროცესს ეწოდება ოოგენეზი და ისიც მიმდინარეობს სამ ეტაპად. თუმცა სპერმატოგენეზისგან განსხვავებით საბოლოოდ ვიღებთ ერთ კვერცხუჯრედს, ხოლო დანარჩენი სამი მიმართულებითი ნაწილაკების სახელითაა ცნობილი და ისინი იღუპებიან. კვერცხუჯრედი დიდი სფეროსებური უჯრედია, რომელსაც გადაადგილება თავისით არ შეუძლია, ის გადაადგილდება საშვილოსნოს ლულის მიკროხაოების საშუალებით. გამეტოგენეზის მიმდინარეობა ეყრდნობა მეიოზის სქემას.

ლიტერატურა
----------

* ზოგადი და სავეტერინარიო გენეტიკა, რონალდ მიჩიტაშვილი, ირაკლი მიჩიტაშვილი, გვ 32, თბილისი, 2011;
* გენეტიკა, ო. ივანოვა,. გვ 85, თბილისი, 1982.

სქოლიო
------

1. ↑  ბავშვთა კვება
2. ↑  საკვერცხე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-19. ციტირების თარიღი: 2016-03-11.
3. ↑  საშვილოსნო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-09. ციტირების თარიღი: 2016-03-11.
**გენო ცაავა** (დ. 15 ივნისი, 1957, სენაკი) — ქართველი მსახიობი, მხატვარი, რეჟისორი და სცენარისტი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია დიზაინის განხრით. 1992 წელს სანქტ-პეტერბურგის თეატრის, მუსიკისა და კინემატოგრაფიის სახელმწიფო აკადემია ტელე-კინო რეჟისურის განხრით.

1985 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის", დამდგმელი რეჟისორი, დამდგმელი მხატვარი, პროდიუსერი. ცხოვრობს საქართველოსა და ესპანეთში. დამდგმელი რეჟისორია ფილმების: „6 და 7 (მისტიკური დრამა, ადამი და ევას სულიერ ისტორიაზე)" 2003, „მეთოხე თვის პირველი დღე" 2003. პროდიუსერია ფილმების: „6 და 7 (მისტიკური დრამა, ადამი და ევას სულიერ ისტორიაზე)" 2003, „მეთოხე თვის პირველი დღე" 2003. დამდგმელი მხატვარია ფილმების: „ჭიდაობას რა უნდა" 1986, „ხარება და გოგია" 1987, „სტუმრები" 1991, „სიბრძნე სიცრუისა" 1991, „იასამანი" 1997, და სხვა. 

მონაწილეობს ჯგუფურ გამოფენებში: 1977-1990 წწ. — საქართველო, 1990-1994 წწ. — ჰაიდელბერგი, აუგსბურგი, ჰამბურგი, გერმანია. 1995 - კენედის ცენტრი, ნიუ ორკი, კალიფორნია, აშშ. 2004 – ოსაკა, იაპონია. 2005 - ტულუზა, საფრანგეთი. 2011–2012 წწ. სან-სებასტიანი, ბურგოსი, ვალიადოლიდი, ესპანეთი. 2000 წელს ეროვნული კინოცენტრის შექმნის იდეის ავტორი და ერთ-ერთი დამფუძნებელი; მისი ნამუშევრები დაცულია კერძო კოლექციებში (საქართველო, აშშ, გერმანია). 2003 წელს კათალიკოს-პატრიარქის მიერ, 300 კგ ნაჩუქარი გაბზარული დედო ზარისაგან ოთხი ზარი თავისივე ოსტატობით ჩამოასხა, სამი ზარი სენაკის „მთავარანგელოზთა" სახელობის ეკლესიას გადასცა, ხოლო ერთი დედო ზარი კი თბილისში, იუსტიციის სამინისტროს წინ მდებარე ვახტანგ გორგასლის სახელობის ეკლესიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გენო ცაავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გიგა...** (ინგლ. giga- < ბერძ. γίγας — „გიგანტი"; აღნიშვნა: **გ**, **G**) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. წარმოადგენს თავსართს იმ ჯერადი ერთეულების სახელწოდებათა შესაქმნელად, რომლებიც ოდენობით შეესაბამება 109 (1 000 000 000, მილიარდი) ამოსავალ ერთეულს.

წარმოშობილია ბერძნულიდან — γίγας (გიგანტი).

1960 წელს ზომა-წონის მეთერთმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

### მაგალითები

* 1 გიგაბაიტი = 109 ბაიტი = 1 000 000 000 ბაიტი.
* 1 გიგავატი = 109 ვატი = 1 000 000 000 ვატი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გიგაბაიტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BIPM website

სქოლიო
------

1. ↑  11th meeting of the CGPM

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი თავსართები |
| --- |
|  |
| ჯერადი | 
* დეკა- (**101**)
* ჰექტო- (**102**)
* კილო- (**103**)
* გიგა- (**106**)
* გიგა- (**109**)
* ტერა- (**1012**)
* პეტა- (**1015**)
* ექსა- (**1018**)
* ზეტა- (**1021**)
* იოტა- (**1024**)
* რონა- (**1027**)
* ქვეტა- (**1030**)
 |
|  |
| წილადი | 
* დეცი- (**10−1**)
* სანტი- (**10−2**)
* მილი- (**10−3**)
* მიკრო- (**10−6**)
* ნანო- (**10−9**)
* პიკო- (**10−12**)
* ფემტო- (**10−15**)
* ატო- (**10−18**)
* ზეპტო- (**10−21**)
* იოქტო- (**10−24**)
* რონტო- (**10−27**)
* ქვექტო- (**10−30**)
 |

 |
გია ჯიჭონაია
**გიორგი (გია) ჯიჭონაია** (დ. 1969 წ. 26 მაისი, ზუგდიდი) – ქართველი პოეტი, მწერალი. წერს ქართულ და მეგრულ ენებზე. 

1993 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.
1989 წელს გამოსცა პირველი პოეტური კრებული „მსურდა ლოცვა". 2004 წელს გამოსცა სონეტების კრებული „სიყვარულის სონეტი". 
2014 წელს გამოიცა გია ჯიჭონაიას 4 ტომი ციკლიდან „ადამიანური ყოფის გულსაკლავი სანახაობის ქრონიკა":

1. „წერილები ბედნიერებას" (სონეტები). „მთვარის აბაზანები" (ლექსი პროზად).
2. „ოცდამეერთე საუკუნის ქალთა ილუზიები". (ნოველები).
3. „უკანასკნელი გასეირნება". (ნოველები, მოთხრობები).
4. „ოქროს ხანა", ლირიკური დრამა. ლექსები, სონეტები.

ადამიანური ყოფის გულსაკლავი სანახაობის ქრონიკა, 4 ტომი
2020 წელს გამოვიდა „კოლხური კირბები", „მარტოობის ელეგიები" და „კერიასთან მოსაყოლი რობაიები", რომელსაც მწერალთა კავშირის პრემია გადაეცა. 

გია ჯიჭონაიამ შექმნა ლექსის ახალი ფორმა, რომელსაც დაარქვა *კირბები*. კირბები პირველად დაიწერა მეგრულად, შემდეგ ითარგმნა სხვა ენებზე. კოლხური კირბების უკრაინულად თარგმნილ კრებულს კიევში 2019 წელს გადასცეს უკრაინა-საქართველოს კულტურულ ურთიერთობათა უმაღლესი, დავით გურამიშვილის სახელობის საერთაშორისო პრემია. თბილისში კირბებს გადაეცა ილია ჭავჭავაძის პრემია.
2021 წელს, თბილისში გამოიცა გია ჯიჭონაიას მეგრულენოვანი კირბები, სონეტები, რობაიები და კრებული „წარსულიდან მომავლამდე". 

2021 წელს „კოლხური კირბების" ინგლისურად თარგმნილი კრებული გამოიცა საფრანგეთში (გამომცემელი edidion999) 
გია ჯიჭონაიას მეგრული კირბები თარგმნილია ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ და იტალიურ ენებზე.

გია ჯიჭონაიას კირბების ნახვა შესაძლებელია პოპულარულ ვებ-გვერდ amazon.com-ზე.

გია ჯიჭონაია არის „ღვთისმშობლის კვართის მცველთა ორდენის" წევრი.

გია ჯიჭონაიას ყავს მეუღლე თამარ ჯინორია (დ. 1971) და ორი შვილი: ნინო (დ. 1998) და გიორგი (დ. 2009).

სქოლიო
------

1. ↑  გია ჯიჭონაიას კირბების ინგლისური თარგმანები edition999-ზე
2. ↑  გია ჯიჭონაიას კირბები amazon.com-ს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გია ჯიჭონაიას ნაწარმოებები
* გია ჯიჭონაიას ინტერვიუ
„გეოგრაფი" 1668-1669 წწ. იან ვერმეერი.
**გეოგრაფი** — გეოგრაფიის სპეციალისტი. სხვაგვარად, მეცნიერი, რომელიც დაკავებულია საერთოდ, გეოგრაფიული სივრცის, დედამიწის ბუნებრივი გარემოს და საზოგადოების ტერიტორიული ორგანიზაციის შესწავლით. გეოგრაფია, როგორც უძველესი და დიფერენცირებული მეცნიერება იყოფა 2 დიდ ნაწილად: ფიზიკურ და საზოგადოებრივ გეოგრაფიად. ფიზიკური გეოგრაფია, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემაა, ამ სფეროს სპეცილისტის (*გეოგრაფის*) ამოცანაა დედამიწის გეოგრაფიული გარსის, მასში მიმდინარე მთელი რიგი საკითხების შესწავლა და ა.შ. საზოგადოებრივი გეოგრაფიის სპეციალისტები დაკავებული არიან საზოგადოების ტერიტორიული ორგანიზაციის შესწავლით, მისი კანონებისა და კანონზომიერებების გარკვევით. ამასთანავე ფიზიკური და საზოგადოებრივი გეოგრაფია ერთმანეთთან დაკავშირებული დარგებია. 

ისტორიული თვალსაზრისით, გეოგრაფად ცნობილი იყვნენ ადამიანები, რომლებიც მუშაობდნენ რუკების შექმნაზე. გეოგრაფები შეისწავლიან არა მხოლოდ ბუნებრივი გარემოს ელემენტებსა და საზოგადოების ორგანიზაციას, არამედ, ამ ორი დარგის ურთიერთკავშირსაც; მაგალითად, ბუნებრივ გარემოზე ადამიანის ზემოქმედების პრობლემები, და პირიქით. გეოინფორმაციული სისტემის სპეციალისტები ხშირად მუშაობენ, ადგილობრივ, სახელმწიფო და ფედერალურ სახელმწიფო დაწესებულებებში და აგრეთვე კერძო სექტორებსა და საინჟინრო ფირმებში. არსებობს ნიდერლანდელი ფერმწერის იან ვერმეერის ცნობილი ნამუშევარი სახელწოდებით „გეოგრაფი".

შესწავლის სფეროები
------------------

გამოიყოფა გეოგრაფიული კვლევის 2 ძირითადი მიმართულება; თავის მხრივ, ისინი იყოფა ცალკეულ დარგებად:

* ფიზიკური გეოგრაფია: აერთიანებს: გეომორფოლოგიას, ჰიდროლოგიას, გლაციოლოგიას, ბიოგეოგრაფიას, კლიმატოლოგიას, მეტეოროლოგიას, ნიადაგთმცოდნეობას, ოკეანოლოგიას.
* საზოგადოებრივი გეოგრაფია: აერთიანებს: ურბანულ გეოგრაფიას, კულტურულ გეოგრაფიას, ეკონომიკურ გეოგრაფის, პოლიტიკურ გეოგრაფის, ისტორიულ გეოგრაფიას, გეომარკეტინგსა და სამედიცინო გეოგრაფიას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გეოგრაფია
* ფიზიკური გეოგრაფია
* საზოგადოებრივი გეოგრაფია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გეოგრაფი"** ვიკისაწყობში.
* გეოგრაფთა ასოციაცია (ესპანური)
* Was Geographen wirklich tun (გერმანული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვახტანგ ციციშვილი**. |

**ვახტანგ არჩილის ძე ციციშვილი** (დ. 1892, თბილისი — გ. 1964) — ქართველი ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე, მეღვინე. 

1902-1910 წლებში სწავლობდა კადეტთა კორპუსში, ორიოლში, მაგრამ სამხედრო კარიერაზე უარი თქვა. 1911-1915 წლებში სწავლობდა მონპელიეს აგროსასწავლებელში, 1915 წელს დაამთავრა დიჟონის აგრონომიისა და ენოლოგიის ინსტიტუტს მეღვინეობის დიპლომით. 1915-1918 წლებში ხელმძღვანელობდა ბესარაბიაში, ყირიმსა და კავკასიაში რუსეთის საუფლისწულო მამულებში ღვინის წარმოებას. 1918-1920 წლებში იყო ყირიმის მეღვინეთა საზოგადოების დირექტორი და ქართული კოოპერატივის თავმჯდომარე ყირიმში. 1920 წელს საქართველოში დაბრუნდა და სათავეში ჩაუდგა ნაფარეულის ღვინის მეურნეობას. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო. მოღვაწეობდა ბონში, პარიზსა და ბორდოში. 1942 წელს ავადმყოფობის გამო სამსახურს თავს დაანება და ხელი მიჰყო ჟურნალისტურ და პუბლიცისტურ საქმიანობას. 1952 წელს ალექსანდრე მანველიშვილთან ერთად დააარსა ყოველთვიურ ფრანგულენოვან ჟურნალს *L'Action Georgien*, რომელიც 1953 წლიდან გადაკეთდა *La nation Georgien*-ად, რომლის ფაქტობრივი ხელმძღვანელი თავად იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ციციშვილი (ჟურნალისტი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გეომორფოლოგიური ანალიზი** ან **მორფოლოგიური ანალიზი** (გერმ. Morphologische Analyse) — რელიეფის კვლევის მეთოდი; წარმოადგენს დედამიწის ქერქის უახლესი მოძრაობის აღდგენისა და განვითარების ისტორიის მეთოდების კომპლექსს, რომელიც ეფუძნება ეგზოგენური პროცესების შესწავლასა და თანადროულ გეომორფოლოგიურ აგებულებას. გეომორფოლოგიურ ანალიზს საფუძვლად დაედო ეგზოგენური და ენდოგენური პროცესების უწყვეტი ურთიერთკავშირის მსვლელობისას წარმოქმნილი წარმოდგენა რელიეფის ფორმირებაზე. ამასთანავე ფერდობთა ფორმა ამავე წარმოდგენით, გამოხატავს ურთიერთკავშირს ეროზიულ-დენუდაციურ პროცესებსა და ტექტონიკურ აზევებებს შორის.[1] როდესაც ეგზოგენური პროცესები აწონასწორებენ ენდოგენურ პროცესებს, ყალიბდება სწორი პროფილი; თუკი სიღრმითი ეროზია მიმდინარეობს უფრო ინტენსიურად ვიდრე ფერდობებზე არსებული ზედაპირული გადარეცხვა, კალთა იღებს ამობურცულ ფორმას. განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა ფერდობთა პროფილის ანალიზს. დიდი გავლენა მოახდინა გეომორფოლოგიის განვითარებაზე.[2] გეომორფოლოგიური ანალიზი (მორფოლოგიური ანალიზი) შემოგვთავაზა გერმანელმა გეოლოგმა და გეომორფოლოგმა ვალტერ პენკმა 1924 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  Геоморфологический словарь-справочник, Под редакцией П. Г. Шевченкова; Составитель Ахромеев Л.М. Брянск, 2002.
2. ↑  მორფოლოგიური ანალიზი — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია