**წითელი მოედანი** (რუს. Красная площадь) — მოსკოვის ყველაზე განთქმული მოედანი. მოედანი ჰყოფს კრემლს, ყოფილ სამეფო ციტადელს და ამჟამად რუსეთის პრეზიდენტის ოფიციალურ რეზიდენციას, ისტორიული სავაჭრო უბნისგან, ცნობილი როგორც „კიტაი-გოროდ". ამ მოედნიდან მთავარი ქუჩები გაედინება ყველა მიმართულებით და უერთდება ქალაქის ძირითად გზატკეცილებს, შესაბამისად წითელი მოედანი ხშირად მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის ცენტრალურ მოედნად ითვლება. 1991 წელს წითელი მოედანი იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში იქნა შეტანილი.

ისტორია
-------

ტერიტორია, რომელზეც ამჟამად წითელი მოედანი მდებარეობს ადრე ხის ნაგებობებით იყო დაკავებული. ივანე III-ის 1493 წლის ბრძანებით ადგილი გაწმენდილ იქნა, ვინაიდან ეს ხის ნაგებობები ხშირი ხანძრის მიზეზი ხდებოდა. ახლად გამოთავისუფლებული არე (ცნობილი როგორც „პოჟარი" - გადამწვარი ადგილი) დროთა განმავლობაში მოსკოვის მთავარი ბაზარი გახდა. მოგვიანებით, ეს ადგილი სხვადასხვა სახალხო დღესასწაულისა და პროკლამაციებისთვის გამოიყენებოდა, შემდგომ კი რუსეთის ცართა კორონაციისთვისაც კი. მას შემდეგ მოედანი ნელ-ნელა დღევანდელ სახეს იღებს და რუსეთის მთავრობების ოფიციალური ცერემონიების გამართვის მთავარი ადგილი ხდება.

წითელი მოედნის მდიდარი ისტორია მრავალ ხელოვნების ნიმუშშია ასახული, მათ შორის ვასილი სურიკოვის, კონსტანტინ იუონისა და სხვათა ფერწერულ ტილოებში.

### სახელწოდება

სახელი „წითელი მოედანი" მომდინარეობს მის ირგვლივ შენობათა აგურის ფერისგან, და არა როგორც პოპულარულად მიჩნეული კომუნიზმთან ასოციაციით. რუსულად ასევე სიტყვა „красная" ლამაზსაც ნიშნავს. ეს სახელი თავდაპირველად წმინდა ბასილის საკათედრო ტაძარს ერქვა, მოგვიანებით კი მთელ მოედანს ეწოდა. მიიჩნევენ, რომ მოედანს მისი თანამედროვე სახელი XVII საუკუნიდან აქვს (რამაც „პოჟარი" შეცვალა). მოგვიანებით ზოგიერთი უძველესი რუსული ქალაქის, როგორიცაა სუზდალი, იელეცი და პერესლავლ-ზალესკი, მთავარ მოედანს „წითელი" მოსკოვის მიბაძვით დაერქვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„წითელი მოედანი"** ვიკისაწყობში.
* Moscow-Life: A guide to Moscow's Red Square
* 3D model of Red Square დაარქივებული 2011-07-28 საიტზე Wayback Machine.
* Visiting Red Square დაარქივებული 2013-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* Red Square and surrounding area

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში რუსეთის დროშა |
| --- |
|  |
| კულტურული | 
წმინდა სერგის სამების ლავრა  · კოლომენსკოეს ამაღლების ეკლესია  · დერბენტი  · სოლოვეცკის კუნძულების კულტურული და ისტორიული ანსამბლი  · კურშის ცელა  · ფერაპონტოვის მონასტერი  · ნოვოდევიჩის მონასტერი  · ყაზანის კრემლი  · სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსები: (ცარსკოე-სელო, პეტერგოფი, პავლოვსკი, სტრელნა, გატჩინა, ლომონოსოვი, როპშა, პულკოვო, შლისელბურგი, კრონშტადტი)  · იაროსლავლის ისტორიული ცენტრი  · ნოვგოროდის ისტორიული მონუმენტები  · კიჟი  · მოსკოვის კრემლი და წითელი მოედანი  · სტრუვეს გეოდეზიური რკალი  · ვლადიმირისა და სუზდალის თეთრი მონუმენტები  · ბულგარი  · სვიაჟსკის მიძინების მონასტერი  · ფსკოვის არქიტექტურული სკოლის ეკლესიები  · ონეგის ტბისა და თეთრი ზღვის პეტროგლიფები |  |
|  |
| ბუნებრივი | 
კომის უღრანი ტყეები · დასავლეთი კავკასიონი · სიხოტე-ალინი · ალთაის ოქროს მთები · ბაიკალი  · ვრანგელის კუნძული · უბსუ-ნური · კამჩატკის ვულკანები · პუტორანის პლატო · ლენის სვეტები · დაურიის ლანდშაფტი |

 |