recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჩეკალინი** (რუს. Чекалин) — ქალაქი რუსეთში, ტულის ოლქში, სუვოროვის რაიონში. 914 მცხოვრები (2018). მდებარეობს მდინარე ოკის მარცხენა ნაპირზე, რკინიგზის სადგურ ჩერეპეტიდან 7 კმ-ში. საავტომობილო კვანძი.

ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ნაქალაქარ კოზი-ოსტროვის ადგილზე, ჩეკალინის ახლობლად, განლაგებული იყო ძველრუსული ქალაქი კოზელსკი, რომელიც 1238 წელს, თათარ-მონღოლთა თავდასხმის დროს განადგურდა. წარმოიშვა (ან აღდგა) XVI საუკუნის I ნახევარში როგორც ქალაქი ლიხვინი. 1563/1564 წლამდე იყო თავად ოდოევსკების ლიხვინის სამფლობელოს ცენტრი. პირველად იხსენიებენ 1564 წლის ოქტომბრის თანრიგებში. მდებარეობდა ოპრიჩნინაში (1565–1572), ამ დროს აშენდა ხის სიმაგრეები. XVI–XVII საუკუნეებში შევიდა დიდი ხერგიანი ხაზის (Большая засечная черта) შემადგენლობაში, იყო ლიხვინის ხერგის ცენტრი. XVI საუკუნის მეორე ნახევრიდან მაზრის ცენტრია. 1613 წელს დაწვეს კაზაკებმა, თუმცა მალევე აღდგა. 1616 წელს გაუძლო ალექსანდრე ლისოვსკის რაზმების თავდასხმას. იყო მოსკოვის გუბერნიის სამაზრო ქალაქი (1708–1776, 1719-დან ამავე გუბერნიის კალუგის პროვინციისა). კალუგის გუბერნიის (1796-მდე კალუგის სამეფისნაცვლოს) სამაზრო (1776–1796, 1802–1929) და შტატგარეშე (1796–1802) ქალაქი. 1905 წელს გაიხსნა მოძრაობა ვიწროლიანდიან სარკინიგზო ხაზზე ტულა – ლიხვინი.

საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა 1917 წლის დეკემბერში. შედიოდა მოსკოვის ოლქის კალუგის ოკრუგის ჩერეპეტის რაიონში (1929–1930), მოსკოვის ოლქში (1930–1937), ტულის ოლქში (1937–1940). 1940–1958 წლებში იყო ტულის ოლქის ჩერეპეტის (1944-დან ჩეკალინის) რაიონის ცენტრი. დიდ სამამულო ომში 1941 წლის 19 ოქტომბრიდან 27 დეკემბრამდე იყო გერმანელ მებრძოლთა ოკუპაციის ქვეშ. 1944 წელს სახელი შეეცვალა და ჩეკალინი ეწოდა ქალაქში სიკვდილით დასჯილი პარტიზანის, ალექსანდრე პავლეს ძე ჩეკალინის (1925–1941) პატივსაცემად. 1958 წლიდან სუვოროვის რაიონის შემადგენლობაშია.

ქალაქში ძირითადად შემორჩენილია კვარტალთა სწორკუთხიანი ბადე, რომელიც 1776 წლის გენგეგმით განაშენიანდა (არქიტ. პ. რ. ნიკიტინი). შემონახულია: სამაზრო საერო კრების (1784), თავადაზნაურთა კრების (1810), სამაზრო სასამართლოს (XIX საუკუნის დასაწყ.), მაზრის სამხედრო უფროსის სამმართველოს (XIX საუკუნის I ნახევარი), პოლიციის სამმართველოს (1810-იანები) შენობები, ციხეები (1815); ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ეკლესია (1821–1835); ვაჭრების სახლები (XVIII–XIX სს.), მათ შორის ი. ა. პრონინის (XVIII საუკუნის ბოლო), ვაჭრების ნ. ი. მილენუშკინის (1810), ტერეხოვების (1815), პრონინების (1810-იანები), პ. ნ. ანასოვისა და ე. ო. მისინსკის (ორივე XIX საუკუნის I ნახევარი); საავადმყოფოს შენობა მოდერნის სტილში (1905). საბჭოთა კავშირის გმირის ა. პ. ჩეკალინის ძეგლი (1958).

ჩეკალინთან ახლოს არის ნაქალაქარი დუნა (XI–XIII საუკუნეების ძველრუსული ქალაქის დევიაგორსკის ნაშთები, იგი პირველად იხსენიება იპატიევის ხელნაწერში 1147 წელს).

ლიტერატურა
----------

* ЧЕКАЛИН // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 426.

### რეკომენდებული ლიტერატურა

* *Антонов А. В.* К истории удела князей Одоевских // Русский дипломатарий. М. 2001. Вып. 7;
* *Веденин В. Л.* Трагедия «Злого города»: Козелеск, Козельск, Лихвин? Калуга, 2008.

სქოლიო
------

1. 1 2  Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года. *gks.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-26. ციტირების თარიღი: 22 ივნისი, 2020.
**სიმონ ქათამაძე** (დ. 14 მარტი, 1938, ჭავანა) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით. 

1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N5 სამშენებლო ტრესტში დურგლად, კომპლექსური ბრიგადის ბრიგადირად, პარალელურად სწავლობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის ფილიალის საღამოს განყოფილებაზე; 1963 წელს მუშაობა გააგრძელა N5 სამშენებლო ტრესტში სამუშაოთა მწარმოებლად; 1966 წლიდან ამავე ტრესტის კადრების განყოფილების უფროსი იყო; 1976-1980 წლებში მუშაობდა ტრესტის მმართველის მოადგილედ; 1980-1986 წლებში ამავე ტრესტის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს უფროსი იყო; მისი მონაწილეობითა და კურატორობით აშენდა ხიხაძირის, ხულოს, ჭვანის, ერგეს, ქ. ბათუმის (ლეონიძის დასახლებაში) სკოლები, ბათუმის უნივერსიტეტის ახალი კორპუსი, ჭოროხის ინერტული მასალების ქარხანა, ბათუმის მაღალი ძაბვის ლაბორატორია, შუახევისა და ქედის რაიონული სავადმყოფოები, რამდენიმე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ბათუმში, ხიდი ბარცხანასა და ხელვაჩაურის რაიონში; მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* ღირსების მედალი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 556

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმონ ქათამაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სიმონ ადამის ძე ხმალაძე** (დ. 1885, ქ. ახალციხე, — გ. 11 დეკემბერი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი სამხედრო მეთაური.

1904 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო ბაქოს წითელი გვარდიის რაზმის მეთაური. რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სათავეში ედგა ბაქოს საბჭოთა ბატალიონს. მონაწილეობდა ანტონ დენიკინის ჯარების წინააღმდეგ ბრძოლაში რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს (1919-1920), რუსეთ-პოლონეთის ომში (1920), საქართველოზე თავდასხმაში (1921, თბილისის ოპერაციის დროს მეთაურობდა ჯავშნოსან მატარებელს). საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე, მ. შ. იყო საქართველოს სსრ მუშურ-გლეხური მილიციის სამმართველოს უფროსი (1931-1933), ქალაქ ლენინგრადის და ლენინგრადის ოლქის მილიციის უფროსის თანაშემწე (1933-1935), რიაზან-ურალის რკინიგზის დაცვის უფროსი (1937). 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს კონტრრევოლუციური საქმიანობის, ძარცვისა და მკვლელობის ბრალდებით. დახვრიტეს. დაჯილდოებული იყო რუსეთის სფსრ წითელი დროშის (ორგზის), საქართველოს სსრ წითელი დროშის, ამიერკავკასიის სფსრ შრომის წითელი დროშის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი რევოლუციონერები რუსეთში = Грузинские Револуционеры в Росссии : ნარკვევები რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის ქართველ მოღვაწეებზე / აკ. ირემაძე ; რედ.: ვ. ქარუმიძე. თბილისი: თბილისის უნივერსიტეტის გამ-ბა , 1981. — გვ. 341-347.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხმალაძე სიმონ ადამის ძე (1885). „ღია სია".
ფუშიმი ინარის ჭიშკრები
**ფუშიმი ინარი ტაიშა** (伏見稲荷大社) ინარის სულისთვის მიძღვნილი შინტოს აკლდამა, ფუშიმი-კუ, კიოტო, იაპონია. ინარის სულს მიიჩნევენ მარცვლეულის, განსაკუთრებით ბრინჯის მფარველად, და შესაბამისაც ის ისტორიულად სიმდიდრესთან ასოცირდებოდა. იაპონური კომპანიები ინარის აკლდამებს როგორც წესი ბრინჯის ღვინოს (საკე) ან ტორიით შემოსილ ჭიშკრებს სწირავენ.

აკლდამა განსაკუთრებით ცნობილია მის მაღლობზე მისასვლელთან ათასობით ნარინჯისფერი ტორიის ჭიშკრებით. ეს ჭიშკრებიაკლდამისთვის კერძო პირთა, ოჯახებისა და კომპანიების მიძღვნილია. ბორცვის ძირას გო-ჰონდენის აკლდამა (御本殿) და საკურა-მონის ჭიშკარი (桜門) მდებარეობს. ბორცვის თავზე მთავარი აკლდამაა. სხვა ინარის აკლდამების მსგავსად ფუშიმი ინარი-ტაიშას მთავარ საკერპო ობიექტთან (სარკე) გახსნილი ხედი აქვს. ეს მიდამო ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ადგილად ითვლება კიოტოში და იაპონიის ერთ-ერთი სიმბოლოა. 2005 წლის კინოფილმის "გეიშას მემუარები" ერთ-ერთი ფრაგმენტი ამ აკლდამაში იყო გადაღებული.

  

* Eingangs-Torii
* Friedhof auf dem Fushimi Inari-Taisha
* Die Haupthalle (*honden*)
* Massen von Gläubigen auf dem Schreingelände

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფუშიმი ინარის ვებ-გვერდი (იაპ.)
**ჩინგიზ-ყაენის ქანდაკება** (მონღ. Чингис хааны морьт хөшөө) — ჩინგიზ-ყაენის უდიდესი ქანდაკება მონღოლეთში და ცხენოსნის უდიდესი ქანდაკება მსოფლიოში.

აღწერა
------

ქანდაკება მდებარეობს ულან-ბატორის ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 54 კილომეტრში, ცონჟინ-ბოლდოგში, რომელიც ადმინისტრაციულად შედის ქალაქ ულან-ბატორის რაიონის, ნალაიხის შემადგენლობაში, მდინარე ტუულის ნაპირთან ახლოს, იმ ადგილზე, სადაც გადმოცემის თანახმად ჩინგიზ-ყაენმა იპოვა ოქროს მათრახი. ქანდაკების პროექტის ავტორია სკულპტორი დ. ერდენებილეგი, არქიტექტორი კი — ჟ. ენხჟარგალი. ქანდაკების ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2008 წლის 26 სექტემბერს. 

ქანდაკების სიმაღლეა 40 მეტრი, ათმეტრიანი პოსტამენტის გარეშე. ქანდაკება დაფარულია 250 ტონა უჟანგი ფოლადით და გარშემორტყმულია 36 კოლონით, რომელიც სიმბოლურად განასახიერებს მონღოლეთის იმპერიის 36 ყაენს ჩინგიზ-ყაენიდან ლიგდენ-ყაენამდე. 

ორსართულიან პოსტამენტში განთავსებულია სამხატვრო გალერეა, ხუნუს ეპოქის მუზეუმი, საბილიარდო, რესტორანი, სუვენირების მაღაზია და საკონფერენციო დარბაზი. ცხენის თავზე განლაგებულია დასათვალიერებელი მოედანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქანდაკების ფოტოები

სქოლიო
------

1. 1 2  Халимагийн тэргүүн Чингисийн морьт хөшөөг үзэж сонирхлоо
2. ↑  Чингис хааны хөшөөт цогцолбор.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-04-11. ციტირების თარიღი: 2016-06-12.
ტონი უორდი
**ტონი უორდი** (სრული სახელი **ენტონი ბორდენ უორდი**, **Anthony Borden Ward**) — ამერიკელი მოდელი. დაიბადა 1963 წლის ივნისში, კანზასში (აშშ).

ტონი უორდმა სახელი მოიხვეჭა, როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის სუპერმოდელმა მამაკაცმა. თავდაპირველად იგი ქელვინ კლაინის საცვლების ლეგენდარულ სარეკლამო ფოტოებში ჰერბ რიტსმა გადაიღო. მოგვიანებით ტონი უორდი ისეთ ფოტოგრაფებთან თანამშრომლობდა, როგორებიცაა ბრიუს უებერი, ელენ ფონ ანვერთი, გრეგ გორმანი, კარლ ლაგერფელდი, რიკ კასტრო, კენ ჰააკი, ლანს შტედლერი, მიჰაელ ტაუბენჰაიმი, სტივენ კლაინი, სტივენ მაისელი, ტერი რიჩარდსონი. მას ისეთი დიზაინერების რეკლამებისთვის იღებდნენ, როგორებიცაა რობერტო კავალი, შანელი, დოლჩე & გაბანა, დიზელი, ფენდი, H&M, ჰიუგო ბოსი. 1996 წელს მან პირველი როლი მიიღო ფილმში "თეთრკანიანი მეძავი". ტონი უორდი თვითონაც დიზაინერია და აქვს თავისი ბრენდი SixInTheFace.

ერთ დროს იყო მადონას მეგობარი მამაკაც და 1990-იან წლებში მომღერლის რამდენიმე მუსიკალურ ვიდეოში მიიღო მონაწილეობა. 1992 წელს უორდი პოზირებდა მადონას სკანდალური ილუსტრირებული წიგნისთვის "სექსი".

ტონი უორდი დაქორწინებულია შინობუ სატო უორდზე. წყვილს სამი შვილი ჰყავთ - ტორა დალი, ლილი ტატსუ და რუბი ლავი. უორდის ლიბერალურმა შეხედულებებმა სხეულსა და სექსუალობასთან მიმართებაში, მას დიდი აღიარება და პატივისცემა მოუპოვა გეი წრეებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტონი უორდი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* ტონი უორდი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
გიუმრის მაცხოვრის ტაძარი მიწისძვრის შემდეგ.
**სპიტაკის მიწისძვრა** (სომხ. Սպիտակի երկրաշարժ) — 6,8–7,2 მაგნიტუდის მიწისძვრა, რომელიც მოხდა 1988 წლის 7 დეკემბერს, ადგილობრივი დროით 11:41:27 საათზე, სომხეთის სპიტაკის რეგიონში (იმ დროისთვის საბჭოთა კავშირის ნაწილი).

ადგილობრივი ინფრასტრუქტურა (განსაკუთრებით სკოლები და საავადმყოფოები) მიწისძვრისთვის მოუმზადებელი აღმოჩნდა, რის გამოც სულ მცირე 25.000 ადამიანი დაიღუპა. შენობათა უმრავლესობა დაბალი სეისმომედეგობის იყო. თვითმხილველთა ვარაუდით, მიწისძვრა 10 წუთით გვიან რომ მომხადრიყო, ბავშვები სტრუქტურულად არასაიმედო სკოლებიდან გამოსული იქნებოდნენ და დაღუპვას გადაურჩებოდნენ.

სრულიად დაინგრა ქალაქი სპიტაკი და 58 სოფელი მის გარშემო; ნაწილობრივ დაინგრა ქალაქები: ლენინაკანი (დღევანდელი გიუმრი), სტეფანავანი, კიროვაკანი და დაახ; 400 დასახლებული პუნქტი. მიწისძვრამ 16.2 მილიარდი დოლარის ზარალი მოიტანა. დაღუპულების გარდა, დაახლოებით 19 ათასი ადამიანი დაშავდა, ხოლო 500 ათასი ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სპიტაკის მიწისძვრა***

* სპიტაკის მიწისძვრა დაარქივებული 2011-10-26 საიტზე Wayback Machine.  USGS-ის საიტზე.
* სურათები.
* სპიტაკის მიწისძვრა BBC-ზე.

სქოლიო
------

1. ↑  რობერტ სერვისი (2003). A History of Modern Russia: From Nicholas II to Vladimir Putin. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. გვ. 468–469. ISBN 0-674-01801-X.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მიწისძვრები სომხეთში |
| --- |
|  |
| 
* დვინის მიწისძვრა
* კილიკიის მიწისძვრა
* სომხეთის მიწისძვრა
* ზანგეზურის მიწისძვრა
* სპიტაკის მიწისძვრა
 |

 |
**სპიროს კიპრიანუ** (ბერძ. Σπύρος Κυπριανού; დ. 28 ოქტომბერი, 1932, ლიმასოლი, კვიპროსი — გ. 12 მარტი, 2002, ნიქოზია) — კვიპროსელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 1977-1988 წლებში და პარლამენტის თავმჯდომარე 1976-1977 და 1996-2000 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ეკონომიკური და პოლიტიკური განათლება მიიღო ლონდონში. იქვე დაიწყო თავისი პოლიტიკური კარიერა, ჩამოაყალიბა დიდ ბრიტანეთში კვიპროსელ სტუდენტთა გაერთიანება და გახდა მისი პირველი პრეზიდენტი. 1950-იან წლებში აქტიურად მონაწილეობდა კვიპროსის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. 1952 წლიდან მტავარეპისკოპოს მაკარიოს III-ის მდივანია.

1960-1972 წლებში კვიპროსის იუსტიციისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა უკავია. ამ პერიოდში, 1967 წლის აპრილ-დეკემბერში იყო ევროპის საბჭოს საგარეო საქმეთა მინისტრების კომიტეტის თავმჯდომარე. 1976 წელს დააარსა კვიპროსის დემოკრატიული პარტია, რომელმაც იმავე წელს გამართულ საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო 21 ადგილი 35-დან, რის შემდეგაც გახდა პარლამენტის თავმჯდომარე.

1977 წლის 3 აგვისტოს, პრეზიდენტ მაკარიოს III-ის გარდაცვალების შემდეგ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 1978 წლის 28 თებერვალს აირჩიეს რესპუბლიკის პრეზიდენტად. კვლავ აირჩიეს 1983 წელს. 1988 წელს დამარცხდა გეორგიოს ვასილიუსთან.

1996 წელს კვლავ პარლამენტის თავმჯდომარეა. 2000 წელს გადადგა თანამდებობიდან და მალევე დაიღუპა სიმსივნისაგან.

იყო დაოჯახებული, ჰყავდა ორი შვილი. მათგან ერთ-ერთი, მარკოს კიპრიანუ აქტიურადაა ჩართული პოლიტიკაში და 2003-2004 წლებში იყო კვიპროსის ფინანსთა მინისტრი, ხოლო 2008-2011 წლებში კვიპროსის საგარეო საქმეთა მინისტრი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კვიპროსის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Spyros Kyprianou, 69, Former President of Cyprus, Dies

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვიპროსის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მაკარიოს III
* ნიკოს სამპსონი
	+ მ/შ
* გლაფკოს კლირიდისი
	+ მ/შ
* მაკარიოს III
* სპიროს კიპრიანუ
* გეორგიოს ვასილიუ
* გლაფკოს კლირიდისი
* ტასოს პაპადოპულოსი
* დიმიტრის ქრისტოფიასი
* ნიკოს ანასტასიადესი
* ნიკოს ქრისტოდულიდისი
 |

 |
**ქისტაურის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქისტაურში, ქისტაურის ნათლისმცემლის ეკლესიის აღმოსავლეთით, აგებულია შუა საუკუნეებში.

კოშკი-სვეტი, რომელიც მესვეტის საცხოვრებელი უნდა იყოს, სამსართულიანია (5,6x5,5 მ, სიმ. 11,5 მ), ზემოთკენ შევიწროებულია. ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. ფასადის მხარეს წყობას ბათქაში აქვს გადასმული. კოშკის ყოველ სართულზე თითო ოთახია. შესასვლელი მეორე სართულზეა. პირველი სართული- საკუჭნაო- შემაღლებული პროპორციების ყრუკედლებიანი სათავსია. გადახურულია ნახევარსფერული კამარით. მეორე სართულიც უსარკმელო ბნელი ოთახია. გადახურულია ამორფული ფორმის სხმული კამარით. კამარის სამხრეთ ნაწილში მესამე სართულზე ასაძვრომი სწორკუთხა ხვრელია. მესამე სართული საცხოვრებელია. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთით ნაწილში, იატაკის დონეზე, საპირფარეშოს ხვრელია. ოთახს ნახევარცილინდრული სხმული კამარა ხურავს. კოშკის შირიმის ლავგარდნის პროფილს შეადგენს თარო, შეზნექილი მრუდხაზოვანი ზედაპირი და ლილვი. ორფერდა სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში დადგმულია შირიმის ქვის ჯვარი. კოშკი გადახურული ყოფილა ქვის ფილებით. ეკლესიასა და კოშკს შემოვლებული აქვს რიყის ქვით ნაგები წრიული გალავანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20154
**სოსო ფანგანის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იელში. სოსო ფანგანის საკუთრებაში არსებული კოშკი და მისი მიმდებარე საცხოვრებელი კომპლექსი სოფელი იელის მჭიდროდ განაშენიანებულ და ფართო ტერასებად დაყოფილ უბანში მდებარეობს.

ფერდობის შედარებით მოსწორებულ ტერიტორიაზე შეფენილი ნაგებობები აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძზე წაგრძელებულ არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის, რომლის დასავლეთ კიდურა მხარეს შუა საუკუნოვანი კოშკია ჩადგმული, ხოლო კოშკს აღმოსავლეთ ფასადის მხრიდან ერთმანეთის მიყოლებით, სხვადასხვა დროს აგებული, სამი საცხოვრებელი სახლია აღმართული.

კომპლექსის ნაგებობათა ზურგის მხარე (ჩრდილოეთი) სოფლის შარაგზაზე გამოდის, წინა მხარე (სამხრეთი) ხეობისაკენ პირმიქცეულ ვრცელ ეზოს ეთმობა. კოშკის აღმოსავლეთ ფასადზე უშუალოდ მიდგმული საცხოვრებელი სახლი, დარბაზ-მაჩუბის სტრუქტურით არის აგებული. ის ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე, ფასადები შელესილი იყო კირით, რომლის უმეტესი ნაწილი ჩამორეცხილია. გადახურვისთვის გამოყენებულია ყავარი, რომელიც დაზიანებული და ზოგ ადგილას თუნუქის საბურავებით არის გამაგრებული. 

საცხოვრებელი სახლის სამხრეთ ფასადის პირველი სართული გომურის მომცრო, კვადრატული სარკმლებით არის დატიხრული, ხოლო მეორე სართულის მაღალი და ფართო, სწორკუთხა კარ-სარკმლის ხის კარითა და დარაბებით გამოხურული ღიობები ხის აივანზე გამოდიოდა; აივანი ამჟამად აღარ არსებობს. აღმოსავლეთ ფასადის ორივე სართულზე კარია გაჭრილი, პირველი სართულის ამ მომენტში მორღვეულია. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადზე შეინიშნება მცირე ზომის ბზარები, მაგრამ ყველაზე მძიმე მდგომარეობაში ჩრდილოეთი კედელია, რომლის დასავლეთი კუთხე კედლის წყობიდან მოწყვეტილია და ჩამოშლის პირასაა. სამწუხაროდ ინტერიერის ნახვა ვერ მოხერხდა. სოსო ფანგანის საცხოვრებელი კომპლექსი მაღალი ურბანული და კოშკის შემთხვევაში მაღალი მხატვრული ღირებულების ნაგებობისაგან შედგება. შედარებით გვიან აგებული საცხოვრებელი სახლი საკმაოდ მნიშვნელოვან ობიექტს წარმოადგენს მთლიანი შუასაუკუნოვანი არქიტექტურული ქსოვილის აღქმაში. სოსო ფანგანის სახლის კომპლექსისი თითოეული ნაგებობის დაცვა-შენარჩუნება მეტად მნიშვნელოვანია იელის ისტორიული უბნისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38185
ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონი
**ყუბა-ხაჩმაზის (ეკონომიკური) რეგიონი** (აზერ. Quba-Xaçmaz iqtisadi rayonu) — აზერბაიჯანის ეკონომიკური რაიონებიდან ერთ-ერთი. რეგიონში შედის შემდეგი რაიონები: შაბრანის, ხაჩმაზის, ყუბის, გუსარის და სიაზანის.

ფართობი — 6960 კმ²-ია, რაც მთლიანი აზერბაიჯანის ტერიტორიის 8,8% შეადგენს. მოსახლეობა — 525,7 ათასი კაცი (2015 წლის მონაცემებით). რელიეფთან და კლიმატურ პირობებთან დაკავშირებით, მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ცხოვრობს კასპიის ზღვის სანაპიროზე.

რეგიონი მდიდარია მდინარეებით და გააჩნია წყლის დიდი რესურსები. რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. რეგიონში ხალიჩების წარმოება წარმოადგენს ერთ-ერთი წამყვან დარგს ქვეყანაში.

ეკონომიკა
---------

რეგიონში მოიპოვება: ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ქვიშა, ხრეში, თიხა. რეგიონის ტერიტორიის 10-11% დაფარულია ტყეებით.

განვითარებულია მსუბუქი და კვების მრეწველობა. აგროსამრეწველო კომპლექსის საფუძველს წარმოადგენს ხილისა და ბოსტნეულის კონსერვის წარმოება, ასევე მეთევზეობა და ხალიჩის ქსოვა. მძიმე ინდუსტრიას წარმოადგენს ნავთობისა და გაზის მოპოვება სიაზანში, ელექტრო ქარხანა გუბაში, რკინის და ფოლადის ნარჩენების გადამამუშავებელი ქარხანა და აგურის ქარხნები გუბაში, სიაზანსა და ხაჩმაზში.

სოფლის მეურნეობა
----------------

სოფლის მეურნეობა წარმოდგენილია ხილის და ბოსტნეულის წარმოებით. ხაჩმაზი, სიაზანი და ნაბრანი დაკავებულია მევენახეობით, ხოლო გუსარის რაიონი - კარტოფილის გაშენებით. რეგიონში ყველგან მოყვანილია ხორბალი. ასევე განვითარებულია მეცხვარეობა.

ტრანსპორტი
----------

რეგიონის ტერიტორიაზე გადის სარკინიგზო და საავტომობილო გზები, მაგისტრალური ნავთობის, გაზის და წყლის მილები, აგრეთვე სატელეკომუნიკაციო ხაზები. საკომუნიკაციო ხაზები, რომელიც აკავშირებს აზერბაიჯანსა და რუსეთს გადის ამ რეგიონის ტერიტორიაზე.

ტურიზმი
-------

რეგიონში ფართოდაა საკურორტო სანატორიუმები, მდიდარია საკურორტო და რეკრეაციული რესურსებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანის ეკონომიკური რუკა დაარქივებული 2015-06-28 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პროგრამა რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების (2004-2008 წწ). დაარქივებული 2016-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რეგიონები

სქოლიო
------

1. ↑  1.15 Territories, number and density of population by economic and administrative regions of the Republic of Azerbaijan

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
* არანი
* აფშერონი
* განჯა-ყაზახი
* ყუბა-ხაჩმაზი
* ზემო ყარაბაღი
* ლენქორანი
* მთიანი შირვანი
* ქალბაჯარ-ლაჩინი
* შაქი-ზაქათალა
 |
|  |
| სხვა დაყოფა | 
* მთიანი ყარაბაღი
* ნახიჩევანი
 |

 |
კოორდინატები: 27°29′30″ ჩ. გ. 89°21′48″ ა. გ.﻿ / ﻿27.49167° ჩ. გ. 89.36333° ა. გ.﻿ / 27.49167; 89.36333

ტაკწანგ-ძონგის ფოტოსურათი
**ტაკწანგ-ძონგი** ან **პარო ტაკწანგი** (ტიბ: སྤ་ཕྲོ་སྟག་ཚང་ ვაილი: *spa phro stag tshang*; སྤ་གྲོ་སྟག་ཚང་ ვაილი: *spa gro stag tshang*; ასევე ცნობილია, როგორც *ვეფხვის ბუდე*)[1], ზედა პაროს ხეობაში, კლდეზე მდებარე ცნობილი ჰიმალაური ბუდისტური ტაძრის კომპლექსია (ბჰუტანი). კომპლექსი პირველად 1692 წელს მმართველმა გიალცე ტენზინ რაბგიემ *ტაკწანგ სენგე სამდუპის* (སྟག་ཚང་སེང་སེང་གེ་བསམ་གྲུབ་) გამოქვაბულის გარშემო ააგო, სადაც, გადმოცემით, VIII საუკუნეში გურუ პადმასამბჰავა მედიტირებდა. პადმასამბჰავას მიეწერება ბჰუტანში ბუდიზმის გავრცელება და ქვეყნის მფარველი ღვთაებაა. ტაძარი აგებულია ზღვის დონიდან 3120 მეტრზე, პაროს ხეობის ფსკერიდან 700 მეტრზე.

სახელი, ვეფხვის ბუდე, დაერქვა ლეგენდის მიხედვით, რომლის თანახმადაც გურუ პადმასამბჰავა ვეფხვად ქცეულ თავის ცოლ *იეშე ცოგიალზე* ამხედრებული ამ გამოქვაბულში მივიდა. გამოქვაბულში ასევე მედიტირებდა მილარეპა. ტაძარს ხშირად სტუმრობდა ბჰუტანის მეფე - შაბდრუნგი.

1998 წლის 19 აპრილს ტაძარი მთლიანად დაიწვა და დაიღუპა რამდენიმე ბერი. 2005 წლისთვის ტაძარი აღადგინეს. პადმასამბჰავასადმი მიძღვნილი ცნობილი დღესასწაული ცეჩუ პაროს ველზე აღინიშნება მარტსა და აპრილს შორის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლაქანგი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარო ტაკწანგის ისტორიის დეტალები

სქოლიო
------

1. ↑  Lopen Kunzang Tinley. *Seeds of Faith: A Comprehensive Guide to the Sacred Places of Bhutan*.  KMT Publishers,   გვ. 121-130. ISBN 9993622427.
**სპოროფიტი** (სპორა და ბერძნ. phyton — მცენარე) — უსქესო დიპლოიდური (შეიცავს ქრომოსომათა ორმაგ რაოდენობას) თაობა მცენარეებისა, რომელთა განვითარების ციკლიც ხასიათდება თაობათა მორიგეობით. სპოროფიტზე წარმოიქმნება სპორანგიუმი, რომელშიც მეიოზის შედეგად ყალიბდება სპორები. სპოროფიტს ენაცვლება სპორიდან წარმოქმნილი ჰაპლოიდური გამეტოფიტი — სქესიანი თაობა, რომელზეც ვითარდება მდედრობითი და მამრობითი სასქესო ორგანოები. განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი — ზიგოტა — საწყისს აძლევს სპოროფიტს. მცენარეთა სხვადასხვა ჯგუფში სპოროფიტი წარმოდგენილია სხვადასხვაგვარად. სპოროფიტი დომინირებს გამეტოფიტზე შიშველ- და ფარულთესლოვანებში, აგრეთვე გვიმრანაირებსა და ლამინარიასნაირ წყალმცენარეებში. ხავსებისა და ზოგიერთი წაბლა წყალმცენარის განვითარების ციკლში სპოროფიტს დაქვემდებარებული მდგომარეობა აქვს. მცენარეებში, რომელთაც განვითარების იზომორფული ციკლი ახასიათებთ, სპოროფიტი და გამეტოფიტი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად არსებობენ და ერთნაირად არიან განვითარებული. იზოსპორიიდან ჰეტეროსპორიაზე გადასვლამ განაპირობა თესლების წარმოქმნა და მცენარეთა უფრო სრულყოფილ, თესლით გამრავლებაზე გადასვლა.

ლიტერატურა
----------

* *ღვალაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 523.
**ყოყოჩაანთ საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნიდან 2-3 კილომეტრზე მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (6,65 X 5,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. აგური კონსტრუქციულ ნაწილებშია გამოყენებული. ძლიერაა დაზიანებული: ლავგრადანი, კამარა, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარს შიგნით ხის გადახურვა ჰქონია. გარედან გვერდები და გადახურვა მონგრეული აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარ წრიული აფსიდია, რომელშიც შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმელის ორივე მხარეს ერთ დონეზე ორ- ორი შეისრული ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ კედელს, რიყის ქვით ნაგები ტრაპეზი ეკვრობა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა: დასავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ გაჭრილი თითო სარკმელი აშუქებს. აბსიდი გადახურულია რიყისქვის შერეული წყობით გამოყვანილი კონქით. კონქი მთლიანად აგურისაა. დარბაზის კამარა გვიანდ რემონტის დროს აღუდგენიათ. მისი წყობა ტაძრის სხვა ნაწილების წყობის გან სიტლანქით გამოირჩევა. კამარის საყრდენად დასავლეთ კედელის გასწვრივ გამოყოფილი აგურია კონშტაინებზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი. ფასადებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებია მორთული. ორივე ფასადის ფრონტონის არეში აგურის წყობით, შეღრმავებით გამოსახულია თითო ჯვარი. აღმოსავლეთ ჯვარს დიდი, გრძელი განივი კლავები აქვს და თითქმის სამჯერ აღემატება ვერტიკალურ მკლავებს. დასავლეთით ჯვრის ორივე მხარეს ორი რომბისებრი ფიგურაა გამოყვანილი. გარდა ამისა ფასადის მარცხენა არეში თაღოვანი სარკლმის ძირის დონეზე მოწყობილია პატარა სწორკუთხა ნიშა. დასავლეთ მხარეს კარის ღიობი ჩასმულია აგურის წყობის საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. იგი დასრულებულია სამსაფეხურიანი ფრიზით, რომლის ზედა და ქვედა საფეხურები აგურის ხერხულა წყობითაა გამოყვანილი, ხოლო შუა ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის ერთი რიგით. ლავგარდანი მთლიანად ჩამონგრეულია. სავარაუდოდ იგი, ამ პერიოდის ნაგებობების უმრავლესობის მსგავსად, აგურის ხერხულა წყობით იქნებოდა გამოყვანილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 224.
**იოსებ (სოსო) იორამაშვილი** (დ. 13 იანვარი, 1905, დირბი — გ. 11 სექტემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი. 

დაიბადა სოფელ დირბში (ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი). 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

წლების განმავლობაში მუშაობდა ჟურნალ-გაზეთების რედაქციებსა და გამომცემლობებში; 1942-1945წწ. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში; 1946 წლის შემდეგ შეუდგა ლიტერატურულ მოღვაწეობას; მისი მოთხრობების პირველი კრებული „ვერხვის ჭალაში" გამოქვეყნდა 1954 წელს. მისი ნაწარმოებების ძირითადი თემაა სოფელი, ნადირობა; იგი სათავგადასავლო ჟანრის ერთ-ერთი პიონერია საქართველოში („კარავი მტკვრის პირას", 1959). ავტორია მოთხრობების კრებულებისა: „ნაცნობი სახე" (1956), „უცნაური შეხვედრა" (1968), „ჯაბა ელიაური" (1962), „კოჭლი კაკაბი" (1964), „მოთხრობები" (1965), „გაღმა ვენახი" (1967), „წითელი ვაშლის საიდუმლოება" (1977) და სხვა; ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას (მათე ზალკა, „გენერალი", 1941 და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 331.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოსო იორამაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**უკვდავები: სამყაროების ომი** (ფრანგ. Immortel, ad vitam; ინგლ. Immortal) — რეჟისორ ენკი ბილალის ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია მისსავე გრაფიკული ნოველის ორ ნაწილზე „უკვდავების კარნავალი" და „ქალი ხაფანგი". ფილმი ახლოს დგას ბიოპანკთან.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის მოქმედება ვითარდება ნიუ-იორკში 2095 წელს. ბნელ და ფუტურისტულ მომავლის ქალაქში დასახლდებიან გენეტიკურად მოდიციცირებული ადამიანები, გადანერგილი ორგანოებით. ნანოქირურქიის სასწაულები ადამიანებისთვის ხელმისაწვდომი გახდა კორპორაცია „ევგენიკის" წყალობით, რომელიც ჩარეულია ადამიანების მიმართ განხორციელებულ არაკანონიერ ცდებში და უცხოპლანეტელები, რომლებიც ამასთანავე ფლობენ დიდ ძალაუფლებას ამ სამყაროში. ქალაქის ცენტრალურ პარკში მოხდა ანომალია, ეგრეთ წოდებული „შემოჭრის ზონა", რომლის შეღწევის შემთხვევაში ადამიანები უღუპებიან. ქალაქის თავზეა პირამიდა, სადაც იმყოფებიან ძველი ეგვიპტის ღმერთები ანუბისი და ბასტეტი, რომლებიც წყვეტენ ჰოროსის ბედს.

„ევგენიკა" ხელში ჩაიგდებს საცდელთა მორიგ პარტიას. მათ შორის აღმოჩნდება ჯილი — არაადამიანური წარმოშობის უცნაური ქალი, ლურჯი თმებითა და უჩვეულო შესაძლებლობებით. მას არ ახსოვს თავისი წარსული, იღებს უცნობ აბებსა და ენდობა მხოლოდ ვინმე ჯონს. ჯილი მოხდება ექიმ ელმა ტერნერის ხელში, რომელიც მას თანამშრომლობას სთავაზობს.

ღმერთი ჰოროსი ეძებს და ნიუ-იორკში პოულობს მისთვის შესაფერის სხეულს. თავის არჩევანს გააკეთებს ცნობილ რევოლუციონერზე, სახელად ნიკოპოლზე, რომლის სხეული უხდება ჰოროსს, რამეთუ მისი სხეული არ ექვემდებარებოდა გენეტიკურ ცვლილებას — ბოლო 30 წელი ნიკოპოლმა კრიო-ციხეში გაატარა. ნიკოპოლის ქმედებებზე ჰოროსი კონტროლს ნაწილობრივ დაამყარებს, ჰოროსი მას აიძულებს ნიუ-იორკში მოძებნოს ქალი, რომელიც შეძლებს ღმერთისგან მუცლად ღებას. იგი სწორედ ჯილი აღმოჩნდება.

როლებში
-------

| მსახიობი | როლი |
| --- | --- |
| ლინდა ჰარდი | ჯილი  ჯილი  |
| ტომას კრეჩმანი | ნიკოპოლი  ნიკოპოლი  |
| შარლოტ რემპლინგი | ელმა ტერნერი ექიმი ელმა ტერნერი  |
| ტომას პოლარდი | ჰოროსი  ჰოროსი  |
| იან კოლეტი | ფრობე ინსპექტორი ფრობე  |
| ჯერი დი ჯაკომო | ჯეკ ტერნერი  ჯეკ ტერნერი  |
| კორინა ჟაბერი | ლილ ლიანგი  ლილ ლიანგი  |
| ფრედერიკ პიერო | ჯონი  ჯონი  |
| ჯო შერიდანი | კაილ ოლგუდი სენატორი კაილ ოლგუდი  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „უკვდავები: სამყაროების ომი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „უკვდავები: სამყაროების ომი" — Rotten Tomatoes
**ტახტიწყაროს ეკლესია** — არტიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ივანოვკაში. აგებულია X-XIV საუკუნეებში.

ტახტიწყაროს ნასოფლარის კიდეში, ძირითადი ბირთვის ჩრდილოეთით, გახსნილ მდელოზე, გალავნით შემოსაზღვრულ ტერიტორიაზე, ბაზალტის უშველებელი ქვებით ნაგები მცირე ზომის ეკლესიაა განთავსებული. მის ეზოში ძველი საფლავის ქვებია. ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, რომელიც ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. ის ძალიან დიდი ზომის, ბაზალტის ქვით კარგად დამუშავებული კვადრებითაა ნაგები. ქვები არასწორი მოხაზულობისაა, ერთმანეთთან მჭიდროდ მიმაგრებული. დუღაბის თხელი ფენა, ჩასხმულია საპირე ქვებს შორის. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კუთხის ქვები ძალიან დიდია და ასეთივე გრანდიოზული არქიტრავის ქვით არის დასრულებული. მის აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფური ჯვარია ამოკვეთილი. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადთან უშველებელი ქვაა, რომლის ცენტრშიც სარკმლის ვიწრო თაღია ამოკვეთილი. ეზოში დიდი ზომის ზეთსახდელი ქვაცაა დაცული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26429
**უკრაინის ეროვნული კავშირი (უნკ)** (უკრ. Український Національний Союз (УНС)) — უკრაინული ეროვნულ-პოლიტიკური სამხედრო ორგანიზაცია, რომელიც 2009 წელს ოლეგ გოლტვიანსკიმ დააფუძნა. ორგანიზაცია 1000 წევრისგან შედგება.

ისტორია
-------

პოლიტიკური გაერთიანება უკრაინის ეროვნული კავშირი 2009 წელს დაარსდა. პირველი დამფუძნებელი კონფერენცია ორგანიზაციამ 2009 წლის 19 დეკემბერს გამართა ხარკოვში. პირველი ორგანიზაციები და ტერიტორიული ჯგუფები შეიქმნა პოლტავისა და ხარკოვის ოლქებში. 2013 წლის 27 აპრილს უკრაინის ეროვნულმა კავშირმა პარტიის შესაქმნელად დაიწყო მუშაობა. 2013-2014 წლებში ორგანიზაცია ევრომაიდანის საპროტესტო აქციების ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო. 
2014 წელს უკრაინის ეროვნულმა კავშირმა მონაწილეობა მიიღო აღმოსავლეთ უკრაინაში მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებებში. პოლიტიკურმა გაერთიანებამ 2015 წლის ადგილობრივ არჩევნებში წარმატებას მიაღწია, მიიღო რა ხმების 5.88%. 
ამ ეტაპზე უკრაინის ეროვნული კავშირის ორგანიზაციები მოქმედებს დედაქალაქსა და 10 სხვა ადმინისტრაციულ ერთეულში.

პოლიტიკური პლატფორმა
--------------------

უკრაინის ეროვნული კავშირი კონსერვატიული ნაციონალიზმის მიმდევარია. ის მიზნად ისახავს ტრადიციების, ისტორიული მოვლენების საფუძველზე ჩამოყალიბებული სოციალური კავშირებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის შენარჩუნებას. ერთიანი და დემოკრატიული უკრაინული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას, სახელმწიფოებრივი პატრიოტიზმის, ეროვნული მსოფლმხედველობისა და იდეალების დამკვიდრებას, ეთნიკური, კონფესიური, კულტურული და ტრადიციული თვითმყოფადობის შენარჩუნებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-01-09 საიტზე Wayback Machine.
* უკრაინის ეროვნული კავშირიTwitter-ზე
* უკრაინის ეროვნული კავშირი Facebook-ზე
* უკრაინის ეროვნული კავშირი vk.com-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
3. ↑
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
8. ↑
9. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
10. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
11. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-08. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
12. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
13. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
14. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-08. ციტირების თარიღი: 2015-12-04.
**ტახუმულკო** (ესპ. Tajumulco) — მოქმედი ვულკანი სამხრეთ-დასავლეთ გვატემალაში, სიერა-მადრე-დე-ჩიაპასის ნაწილია. სიმაღლე 4220 მ. გვატემალისა და ცენტრალური ამერიკის უმაღლესი წერტილი. აქვს ორმწვერვალიანი სწორი კონუსი. აღმოსავლეთი ძველი კონუსი შეიცავს კრატერს, რომლის დიამეტრია 50-70 მ; დასავლეთი კონუსი ახალგაზრდაა. კალთები შემოსილია მუხნარ-ფიჭვნარით, ზევით ქსეროფიტული მთის მდელოა. მწვერვალზე ასვლა შესაძლებელია ქალაქ სან-მარკოსიდან, რომელიც განლაგებულია ვულკანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 14 კმ-ში. 1956 წელს ტახუმულკო გამოცხადდა დაცულ ლანდშაფტად. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 1863 წელს (?). არსებობს მოწმობა 1808 წლის ამოფრქვევასთან დაკავშირებით, აგრეთვე საეჭვო ცნობები 1821 (ან 1822), 1863, 1893 წლებში მომხდარი ამოფრქვევების შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტახუმულკო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ტახუმულკო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ტახუმულკო — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა დაარქივებული 2014-08-26 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
**ტუვარჯიევების სახლი** (რუს. Дом Туварджиевых) — სართულნახევრიანი შენობა დონის როსტოვში, რუსეთის ფედერაცია, რომელსაც გააჩნია ისტორიული ღირებულება. იგი მდებარეობდა შაუმიანის ქუჩა № 41-ში. შენობის ასაკი 100 წელზე მეტია, აგებულია XIX საუკუნის ტიპური სავაჭრო სახლების მსგავსად. ამ სახლში განთავსებული იყო ქალაქში პირველი საბილიარდო. 2016 წელს სახლი დაანგრიეს.

ისტორია
-------

### XIX საუკუნე

სახლი ააშენეს XIX საუკუნის დასასრულს. პირველად წერილობით წყაროებში მოიხსენიება 1894 წელს გამოქვეყნებულ დოკუმენტში. აღნიშნული ნაგებობის მფლობელი ყოფილა ქალბატონი სახელად ანა ივანეს ასული ალექსანდროვა. დოკუმენტის თანახმად მისი აღნიშნული ქონება შეადგენდა 2 750 რუბლის ღირებულებას. არის ცნობები იმის შესახებ, რომ ამავე წელს სახლის მფლობელები გამხდარან ძმები ტუვარჯიევები - ეგორი და სტეფანე. ისინი ეწეოდნენ სამეწარმეო საქმიანობას - ვაჭრობდნენ ღვინით, რისთვისაც იჯარით აიღეს მაღაზია, რომელიც მდებარეობდა ძველი ბაზრის მოედნის ახლოს.

### XX საუკუნე

XX საუკუნის დასაწყისში შენობა ცნობილი გახდა სახელწოდებით „ტუვარჯიევების საბილიარდო სახლი", სწორედ ამ სახელწოდებით იცნობდნენ სახლს მომდევნო წლებშიც. 1904 წლის ღირებულებით სახლის ფასმა შეადგინა 5 500 რუბლი. 1911 წელს უძრავი ქონების მფლობელებიი გახდნენ სტეფანე ქრისტეფორე ძე და ევგენია დიმიტრის ასული ტუვარჯიევები. ამ მფლობელებმა სახლი გადააკეთეს და მისი მოცულობა სამჯერ გაზარდეს. სახლს დაადგეს მანსარდა, ამოაშენეს ცოკოლის სართული. გახსნეს საბილიარდო. 1913-1914 წლებში სახლზე ეკიდა წარწერა „Білліардная", რომელიც შემონახული იყო 2016 წლამდე. წარწერა დამზადებული იყო მიშუტინის სპეციალურ სახელოსნოში, რომელიც თავდაპირველად სახლის მეზობლად მდებარეობდა, ხოლო შემდეგ ერთი სახლის მოშორებით. 1920-იან წლებში საბილიარდო დაიხურა. XX საუკუნის განმავლობაში სახლში იყო რამდენიმე კომუნალური ბინა, მისი ფასადი გამოყენებულია რამდენიმე ფილმში.

### XXI საუკუნე

2015 წელს გავრცელდა ინფორმაცია ისტორიული ღირებულების მქონე სახლის დანგრევის შესახებ. ობიექტის დაცვა განიზრახა რუსეთის ძეგლთა დაცვის კავშირის როსტოვის განყოფილებამ. მისმა წარმომადგენლებმა მიმართეს რუსეთის კულტურის სამინისტროს და მოითხოვდნენ სახლი ეღიარებინათ საზოგადოებრივი ღირებულების ობიექტად. 2016 წლის თებერვალში ნაგებობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად აღიარებაზე უარი თქვეს. 2016 წლის აპრილის ბოლოს ვაჭარ ტუვარჯიევების სახლი დაანგრიეს. მის ადგილზე მიმდინარეობს მრავალსართულიანი სასტუმროს მშენებლობა.

აღწერა
------

სახლი აგებული იყო XIX საუკუნისათვის დამახასიათებელი ტიპური ნიშნებით. განთავსებული იყო ქალაქის ისტორიულ ცენტრში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Ростовчане пытаются отстоять историческое здание в центре города
2. 1 2  Под снос: минкульт не увидел ценности в здании первой бильярдной Ростова-на-Дону
3. 1 2  В Ростове снесли здание первой бильярдной//Панорама
4. 1 2 3  На месте здания первой ростовской бильярдной построят 7-этажную гостиницу
5. 1 2 3 4 5  Активные ростовчане пытаются сохранить уникальный купеческий особняк донской столицы// «МК на Дону»
6. ↑  Жители Садовой против сноса дома Туварджиевых//Новости
7. ↑  Зданию первой бильярдной в Ростове могут присвоить статус памятника//Городской репортер
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კერესელიძე**. |

**შალვა იასონის ძე კერესელიძე** (დ. 12 დეკემბერი, 1913, უწერა — გ. 3 იანვარი, 1997) — ქართველი კონსტრუქტორი, ინჟინერ-მექანიზატორი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული გამომგონებელი (1961), პროფესორი (1962).

ბიოგრაფია
---------

1943-1949 წლებში მუშაობდა სა­ქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში; 1949-1954 წლებში იყო ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სპეციალური საკონსტრუქტორო ბიუროს უფროსი; 1955-1962წ წლებში სა­ქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის პრორექტორი. 1962-1971 წლებში იყო სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტში დირექტორის მო­ად­გი­ლე და პრობლემური ლაბორატორიის უფროსი; 1971-1975 წლებში სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სამეცნიერო და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი და გენერალური კონსტრუქტორი; 1975 წლიდან სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტში ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სამეცნიერო-კვლევით და საკონსტრუქტორო ტექ­ნოლოგიების ლაბორატორიას;

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 630.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 575.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა კერესელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შალვა ბერიძე** (დ. 29 თებერვალი, 1892 — გ. 1970) აქტიურად მოღვაწეობდა ქართული ლიტერატურის, განსაკუთრებით კი „ვეფხისტყაოსნის" პოპულარიზაციისთვის ევროპაში. 1945წელს მან გამოსცა „ვეფხისტყაოსნის" იტალიური თარგმანი.

ბიოგრაფია
---------

შალვა ბერიძე დაიბადა 1892 წლის 29 თებერვალს ახალ–სენაკში. დაამთავრა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზია, შემდეგ - ხარკოვის უნივერსიტეტი. 1917-20 წლებში შალვა ბერიძეს მოსკოვსა და თბილისში რუსულ ენაზე გამოუქვეყნებია წიგნაკები ნიკოლოზ ბარათაშვილის, აკაკი წერეთლისა და პუშკინის მეგობრის, პოეტ ვ. ტეპლიაკოვის, ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ. 1919 წლის მარტში, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიამ ნიკო მარის ინიციატივით შალვა ბერიძეს მიანდო მეგრული სიტყვიერებითი და ეთნოგრაფიული მასალების შეკრება და ჩაწერა. 1934 წელს ემიგრაციაში ყოფნისას დაამთავრა სორბონას უნივერსიტეტი. ამ ხნის განმავლობაში ბეჭდავდა წერილებს ჟურნალ „აზიატიკში". 1941–48 წლებში კითხულობდა ლექციებს და ქართულს ასწავლიდა ნეაპოლის აღმოსავლეთის ინსტიტუტში, სადაც მიანიჭეს პროფესორის ხარისხი.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
---------------------

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ შალვა ბერიძე ემიგრაციაში წავიდა. 1924 წლის სექტემბრის დამლევს ქართული არასოციალისტური პოლიტიკური ემიგრაციის ახალგაზრდული ფრთის აქტიურ წარმომადგენელთა ჯგუფმა შალვა ბერიძის თაოსნობით პარიზში დააფუძნა ქართველი ახალგაზრდობის პატრიოტული ორგანიზაცია „მომავალი". იმავე წლის 24 ოქტომბერს ქაქუცა ჩოლოყაშვილი და მისი შეფიცულები მიწვეულები იყვნენ „მომავლის" ერთ–ერთ სხდომაზე. შეფიცულთა ბელადმა დამსწრე საზოგადოებას გააცნო თავისი წინადადება ორგანიზაციისათვის ეწოდებინათ „თეთრი გიორგი", ვინაიდან გველეშაპის განმგმირავი თეთრი გიორგი (წმინდა გიორგი) იყო ქედუხრელი, მებრძოლი საქართველოს სიმბოლო. ორგანიზაციას სათავეში ლეო კერესელიძე და მიხეილ წერეთელი ჩაუდგნენ.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
---------------------

პოლიტიკური მოღვაწეობის პარალელურად შალვა ბერიძე ეწეოდა უაღრესად ნაყოფიერ სამეცნიერო საქმიანობას. ბეჭდავდა წერილებს ჟურნალ „აზიატიკში". 1930-იანი წლების დასაწყისში შალვა ბერიძეს ლონდონში ინგლისურად გამოუცია ანთოლოგია „ქართველი პოეტები"; ფრანგულად დაუწერია ნაშრომი „ბაირონი და პუშკინი"; იტალიურად – „ლერმონტოვი კავკასიაში". განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია შალვა ბერიძის ღვაწლი, როგორც მეცნიერ–რუსთველოლოგისა. ამ სფეროში პირველი ნაშრომი, სახელწოდებით „რუსთაველი", მან 1937 წელს წაიკითხა ნეაპოლის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში. ამას მოჰყვა არაერთი საინტერესო წერილი და გამოკვლევა (მათ შორის 1967 წელს გამოსული წიგნაკი იტალიურ ენაზე „რუსთაველი და მედიცინა"), თუმცა რუსთველოლოგიაში მისი მოღვაწეობის დაგვირგვინებად უნდა ჩაითვალოს „ვეფხისტყაოსნის" სრული პროზაული თარგმანი იტალიურ ენაზე, რომელიც 1945 წელს მილანში გამოქვეყნდა. 1966 წ. შალვა ბერიძემ შოთა რუსთაველის დაბადების 800 წლის იუბილესთან დაკავშირებით წაიკითხა მოხსენება „რუსთაველის მსოფლიო მნიშვნელობა", ხოლო რომში იტალიურ ენაზე გამოსცა „ვეფხისტყაოსნის" აფორიზმები და ანდაზები. ამას მოჰყვა არაერთი საინტერესო გამოკვლევა. მათ შორის 1967 წელს გამოსული წიგნაკი იტალიურ ენაზე „რუსთაველი და მედიცინა", მეცნიერს ხელნაწერის სახით დარჩენია „ვეფხიტყაოსნის" სრული ფრანგული თარგმანი, რომელიც არ გამოქვეყნებულა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შალვა ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ემიგრანტი ქართველოლოგები
სამსონი ებრძვის ლომს   
(ლუკას კრანახი უფროსის 1525 წლის ნახატი)
**სამსონი**, ებრაული გამოთქმით **შიმშონი** (ებრ. שִׁמְשׁוֹן), არაბულად **შამშონი** (არაბ. شمشون‎‎), ხოლო ბერძნულად **სამფსონი** (ბერძ. Σαμψών) — ბიბლიური ტრადიციით, ებრაელთა ლეგენდარული გმირი, ძლიერთა შორის უძლიერესი გოლიათი, შეუპოვარი, ცბიერი, შფოთისთავი, თავნება და ქალების მოტრფიალე. ღვთისთვის ყოფილა შეწირული და, აღთქმისაებრ, არც ღვინო უნდა დაელია და არც თმა უნდა გაეკრიჭა (მისი ძალის საიდუმლო თმაში იყო). ისრაელთა მტრების — ფილისტიმელების დაუძინებელი მტერი ყოფილა და თანამემამულეებს მსაჯულად აურჩევიათ. ბოლოს ფილისტიმელი ქალის დალილას მსხერპლი გამხდარა — მას შეუჭრია მძინარესათვის თმა. დასუსტებული სამსონი შეუპყრიათ, თვალები დაუთხრიათ და დილეგში ჩაუგდიათ. ფილისტიმელები მტერზე გამარჯვებას დაგონის ტაძარში ზეიმობდნენ. სამსონიც იქვე ჰყოლიათ მიჯაჭვული. ტყვეობაში სამსონს თმა წამოზრდია და ძალაც დაბრუნებია. ტაძრის ორი სვეტისათვის ხელები შემოუჭდია და დაუყვირია: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „მოკვედ, სულო ჩემო, ფილისტიმელთა თანა!" |
|  |  |

 ტაძარი ჩამონგრეულა და 3 000 კაცი ჩაუტანია. სამსონი ებრაელებისთვის გახდა სიმბოლო გმირისა, რომელიც მონობაში სიცოცხლეს სიკვდილს ამჯობინებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 33.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სამსონი***

* Catalogue entry for *Samson* (1887) by Solomon Solomon, National Museums Liverpool
**შალვა გრიგოლის ძე დავითაშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1934, თელავი, — გ. 1 ნოემბერი, 2011, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1983), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2010).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი (1962, ხელმძღვანელი პროფ. ალექსი მაჭავარიანი). 1961-იდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1966–1968 წლებში იყო ახალქალაქის სამუსიკო სკოლის დირექტორი, 1969 წლიდან — თბილისის II სამუსიკო სასწავლებლის პედაგოგი (თეორიული დისციპლინები, კომპოზიცია), 1993–2011 წლებში — თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის მუზეუმის დირექტორი. ძირითადი ნაწარმოებებია: 2 ბალეტი — „ვეფხი და მოყმე" (1978, დაიდგა ქუთაისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში), „ზვიადაური" (1985, დაიდგა იქვე), 2 სიმფონია — „უშბა" (1963, 1991), 3 სიმფონიური პოემა — „ვეფხი და მოყმე" (1960), „9 აპრილი" (1992), „დავით აღმაშენებელი" (1994), კლარნეტისა (4) და ფლეიტის კონცერტები (1981–2001), 3 კანტატა, ვოკალურ-სიმფონიური ციკლები ილია ჭავჭავაძისა და ვაჟა-ფშაველას ლექსებზე (1992–1995), რომანსები ქართველი პოეტების ლექსებზე (2002–2008), გუნდები, სიმღერები, მუსიკა სპექტაკლების, დოკუმენტური და თოჯინური ფილმებისათვის და სხვ. დაჯილდოებულია ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიით (2001).

ლიტერატურა
----------

* *თორაძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 279.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა დავითაშვილი (კომპოზიტორი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ტაბახმელის ბრძოლები**— XVI-XVIII საუკუნეებში თბილისის დაუფლებისათვის ბრძოლები. ტაბახმელა სტრატეგიულ მნიშვნელობას იძენდა თბილისის დაუფლებისთვის ბრძოლებში.

1522 წელს უფლისწულ ლუარსაბის მიერ თელეთთან დამარცხებულ მტრის ჯარს გამოდევნებული ქართველთა ლაშქარი ტაბახმელასთან ხევში ჩასაფრებულ შაჰის ლაშქარს წააწყდა, რომელმაც ზურგიდან დაარტყა ქართველებს, ამის შემდეგ ყიზილბაშებმა შეძლეს თბილისის ალყის შემორტყმა, ბოლოს კი ქალაქის აღება.

ტაბახმელასთან ბრძოლების გადახდა მოუწია თბილისის დაუფლებისთვის მებრძოლ სიმონ I-საც. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით, პირველი ბრძოლა სიმონმა თავის გამაჰმადიანებულ ძმასთან დაუთ-ხანთან XVI საუკუნის 60 წლებში გამართა, ბრძოლა სიმონის გამარჯვებით დამთავრდა მაგრამ შემდგომი განვითარება იერიშებს აღარ მოჰყოლია. მეორე ბრძოლა ოსმალი მემატიანეს თქმით, სიმონს ოსმალების წინააღმდეგ გაუმართავს, ირანელთა ტყვეობიდან დაბრუნების შემდეგ, მას აშან-ფაშასთან 500 კაცი მოუკლავს და ბრძოლა მეფის გამარჯვებით დამთავრებულა. ამ ბრძოლის შემდეგ მეფეს გზა გაეხსნა თბილისისკენ, მან აიღო თბილისის ციხე და დაესაკუთრა თბილის.

1625 წელს მარაბდის ბრძოლის წინ, თბილისის დაცისთვის ტაბახმელის სტრატეგიული მნიშვნელობის გათვალისწინებით, 1625 წელს ირანელთა ახალი შემოსვლის მოლოდინში, ქართველთა 20 ათასიანი ლაშქარი, კოჯორ-ტაბახმელის მიდამოებში დაბანაკდა, მნიშვნელოვანი ბრძოლა გაიმართა ტაბახმელასთან, აღა-მახმად-ხანისა და ერეკლე II ჯარებს შორის.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 54
|  |
| --- |
| **ტაბირუ  იეროგლიფებში** |
|  |

**ტაბირუ** — XXV დინასტიის, კუშის სამეფოს დედოფალი, ფარაონ ალარას და მისი ცოლის კასაგას ქალიშვილი, ფარაონ პიანხის ცოლი. მისი ოფიციალური ტიტული იყო: ფარაონის მთავარი ცოლი, მისი არამიწიერი უდიდებულესობა. ამ მთავარი ტიტულების გარდა ტაბირუ მოიხსენიება, როგორც დედოფალი, პრინცისა და მეფის და.

შესაძლოა ტიბირუ დაკრძალულია ელ-კურუში K.53. მისი საფლავის ქვა ნაპოვნია სასაფლაოზე კ.53, მოიხსენიებს ტიბირუს, როგორც ფარაონ ალარას ქალიშვილად და ფარაონ პიანხის მეუღლედ. ეს ქვა შემონახულია ხართუმის მუზეუმში. ჯორჯ რეისნერმა თავდაპირველად შეცდომით გადათარგმნა მისი ტიტული, როგორც „დედოფალი ტემეხუდან ( დასავლეთ ლიბია). ეს შეცდომა იყო გამოსწორებული დ. მ. დიქსონის ნამუშევარში.

დედოფალ ტიბირუს ცნობილი ცისფერი ქანდაკება გამოფენილია კაიროში არქეოლოგ ფლინდერს პიტრის მუზეუმში. მუზეუმი ითვლება ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის ნაწილად.

ლიტერატურა
----------

* Aidan Dodson & Dyan Hilton: The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson, 2004, ISBN 0-500-05128-3, p.234-240
* Grajetski, Ancient Egyptian Queens: a hieroglyphic dictionary, Golden House Publications
**შალვა ვარდიძე** (დ. 1885, არალი, ახალციხის მაზრა) — ქართველი მეცნიერი, მთარგმნელი, მწერალი.

დაიბადა XIX საუკუნის ბოლოს. თავდაპირველად მოღვაწეობდა პეტრე ხარისჭირაშვილის მიერ სტამბოლში დაარსებულ(XIX საუკუნის 60-იანი წლები) ქართველ კათოლიკეთა მონასტერში. თანამშრომლობდა ევროპაში არსებულ "საქართველოს დამოუკიდებლობის ეროვნულ კომიტეტთან", ხოლო 20-იანი წლებიდან პარიზში დაარსებულ "თეთრი გიორგის" ორგანიზაციასთან. 1921 წლიდან დიდ დახმარებას უწევდა ქართულ ემიგრაციას სტამბოლში. II მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს თურქემბა შეიპყრეს და გაასახლეს. შემდეგ მოღვაწეობდა ბეირუთში, სან-ჟოზეფის უნივერსიტეტში, სადაც არაბულ ენაზე გამოსცა 2 ბროშურა საქართველოს შესახებ. ფრანგულიდან ქართულად თარგმნა და სტამბოლში გამოსცა ევგენი დალეჯიო დ'ალესიოს წიგნი "ქართველები კონსტანტინეოპოლში" და რ. ჟანენის წიგნი "ქართველები იერუსალიმში" (ორივე 1921 წელს). მისი შრომები სისტემატურად იბეჭდებოდა უცხოურ ჟურნალ-გაზეთებში. გარდა სამეცნიერო ნაშრომებისა მას ეკუთვნის პატრიოტული ხასიათის ლექსები "ჩემი ლოცვა" (1950), "წმინდა ნინოს" (1951). სასულიერო და პოლიტიკური მოღვაწე. გარდაიცვალა ქალაქ ბეირუთში (ლიბანი) XX საუკუნის 50-იან წლებში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 171.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა ვარდიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამისულაშვილი**. |

**შალვა ზაქარიას ძე ამისულაშვილი** (დ. 15 აპრილი, 1915, თელავი — გ. 27 მაისი, 1981, თბილისი) — ქართველი პოეტი, ბელეტრისტი.

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და აქედან მოყოლებული ორმოცი წლის მანძილზე ემსახურებოდა მშობლიურ ლიტერატურას. ცნობილია მისი პოეტური კრებულები: „პირველი წიგნი", „თალარი", „ძმადნაფიცები", „ქართული მიწა", „პოემები", „ეყურვილი", „ბალადები" და სხვა. სიცოცხლის ბოლო წლებში შალვა ამისულაშვილმა თავის პოეტურ ქმნილებებს გვერდში ამოუყენა საგულისხმო ბელეტრისტული ნაწარმოებები - პოეტური მოთხრობა „შავი მუშამბა" (ფიროსმანზე), ფრონტული მოგონებები და მოთხრობები.

შალვა ამისულაშვილი იყო გაზეთ „კომუნისტისა" და „ლიტერატურული საქართველოს" განყოფილების გამგე. წლების მანძილზე ნაყოფიერ შემოქმედებით საქმიანობას ეწეოდა სხვადასხვა გამომცემლობებში, საქართველოს რადიოსა და ტელევიზიის სახელმწიფო კომიტეტში და წიგნის პალატაში. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 136.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 399.
* *ბაბუნაშვილი, ზ. ნოზაძე, თ.* „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 45, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შალვა ამისულაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი