recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნინო ნანობაშვილი** (დ. 4 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981 წელს იყო თბილისის №5 კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი–ინტერნი. 1985–1987 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ცენტრალური სამეცნიერო–კვლევითი ლაბორატორიის ელექტრო–ფიზიოლოგიის განყოფილების უმცროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1987–1991 წლებში 29–ე პოლიკლინიკის თერაპიული განყოფილების გამგედ. 1991 წლიდან №1 სამკურნალო პროფილაქტიკური ცენტრის მოზრდილთა განყოფილების ექიმ–თერაპევტად. 1992 წლიდან ჩინური მედიცინის ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტი. ავტორია 10 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება კარდიოლოგიურ, თერაპიულ, ეპიდემიოლოგიურ, რეანიმატოლოგიურ, ბიოქიმიურ პრობლემებს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის შეკუმშვის ფაზური სტრუქტურისა და მიოკარდიუმის ენერგეტიკული მეტაბოლიზმის ცვლილებები ჰემორაგიული შოკის დროს ექსპერიმენტში."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 219

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ნანობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნინო პავლიაშვილი** (დ. 10 აპრილი, 1955, გორი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1978-1982 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში. 

1978 წლიდან მუშაობს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შეთავსებით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური გეოგრაფის კათედრაზე. 1999 წელს სტაჟირება გაიარა ბოგაზიჩის (ქ. სტამბოლი, თურქეთი) უნივერსიტეტში ტურიზმის პედაგოგთა საკვალიფიკაციო კურსებზე. მის სადისერტაციო ნაშრომში დახასიათებულია საქართველოს ბუნებრივ-რეკრეაციული რესურსების ცალკეული სახეობები, მოცემულია მათი ეკონომიკურ-გეოგრაფიული შეფასება და ტერიტორიული შეთანაწყობა. გაკეთებულია ქვეყნის ბუნებრივ-რეკრეაციული დარაიონება, გაანალიზებულია საქართველოს რესურსული პოტენციალის თანამედროვე გამოყენების დონე და პერსპექტივები. საკვლევი სფერო: რეკრეაციული მეურნეობის აღდგენის საკითხები. საკურორტო მეურნეობის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გარდაქმნა თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით. ტურიზმის გეოგრაფია. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები. 

საკანდიდატო დისერტაცის თემა - დაიცვა 1989 წელს „საქართველოს ბუნებრივ-რეკრეაციული რესურსები და მათი რაციონალურად გამოყენების პრობლემები".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება, სამეცნიერო საბჭოს წევრი.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003. გვ. 218-219; თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო პავლიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ნიადაგის სტრუქტურა
**ნიადაგის სტრუქტურა** — ნიადაგის მკვრივი ფაზის მექანიკური ელემენტების შეწებების შედეგად წარმოქმნილი სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ერთეულები. განარჩევენ ნიადაგის მიკრო- (<0,25 მმ) და მაკროსტრუქტურას (> 0,25 მმ). 

ნიადაგის სტრუქტურა ნიადაგის წარმოქმნისა და მასზე ადამიანის საწარმოო ზემოქმედების შესაბამისად, სხვადასხვაა. მაგალითად :

* შავმიწებს აქვთ მტკიცე მარცვლოვანი სტრუქტურა;
* კორდიან-ეწერ ნიადაგებს — თხელი ფიქალისებრი სტრუქტურა;
* ყომრალ, ყავისფერ და მდელოს ყავისფერ ნიადაგებს — მტკიცე კაკლოვანი სტრუქტურა და ა.შ.

სახნავი ფენისათვის კარგია მარცვლოვან-კოშტოვანი სტრუქტურა. აგრონომიულად მაღალი ღირსებებისაა ისეთი სტრუქტურული ნიადაგი, რომლის კოშტების სიდიდეა 0,5-10 მმ და მტკიცე აგრეგატების რაოდენობა 75% აღემატება. ნიადაგის სტრუქტურის სიმტკიცე განისაზღვრება წყლის დამშლელი მოქმედებისადმი წინააღმდეგობის უნარით. ნიადაგის სტრუქტურის შექმნა და დაშლა მტკიცედაა დაკავშირებული მექანიკურ, ფიზიკურ-ქიმიურ და ბიოლოგიურ მოვლენებთან. 

ნიადაგური სტრუქტურის წარმოქმნის ერთ-ერთი პირობაა ნიადაგში წვრილდისპერსიული ფრაქციების (კოლოიდური ფრაქციების), ახალდალექილი ჰუმუსის (ჰუმინისა და ულმინის მჟავას) Ca-თან ერთად არსებობა და მცენარის ფესვთა სისტემა. ნათესბალახიანი სისტემა
ნიადაგის სტრუქტურის წარმოქმნის ყველაზე ეფექტიანი საშუალებაა. 

ნარევი ბალახები (მარცვლოვანები და პარკოსნები) ქმნის ხელოვნურ კორდს, რომელიც მტკიცე სტრუქტურის შექმნა-შენარჩუნებას განაპირობებს.

ლიტერატურა
----------

* *ლატარია ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 405.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარიამ გერგედავა — ნიადაგის დეგრადაცია საქართველოში
**პოდკამენაია-ტუნგუსკა**, *ჩულაკანი*, *შუა ტუნგუსკა* (რუს. Подкаменная Тунгуска) — მდინარე რუსეთში (კრასნოიარსკის მხარე). მდინარე ენისეის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1865 კმ, აუზის ფართობი 240 ათ. კმ². სათავე აქვს ანგარის ჭიუხებში. ზემოთში ეწოდება კატანგა, მიედინება განიერ და ღრმა ხეობაში. ტეტერეს შესართავიდან ხეობა ვიწროვდება, გადის ლავებზე და აჩენს ჭორომებს. შესართავიდან 250 კმ-ზე ხეობა ფართოვდება 20-23 კმ-მდე. 

პოდკამენაია-ტუნგუსკა საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის მაის-ივნისში, წყალმცირეა ივლისიდან-ოქტომბრამდე. შესართავთან წყლის საშუალო ხარჯი 1750 მ³/წმ, მაქსიმალური 35 ათ. მ³/წმ. მინიმალური (ზამთარში) — 3-15 მ³/წმ. იყინება ოქტომბრის ბოლოს, ყინულძვრა შუა მაისშია. ყინულის ჩახერგვის დროს ქვემოთში წყლის დონე 29, 7 მ-მდე აღწევს. სანაოსნოა შესართავიდან 1146 კმ-ზე. პოდკამენაია-ტუნგუსკას ნაპირზეა დასახლებული პუნქტები: ვანავარა, ბაიკიტი, პოდკამენაია-ტუნგუსკა.

1908 წელს მდინარე პოდკამენაია-ტუნგუსკის აუზში მოხდა უძლიერესი აფეთქება, რომელმაც შემდგომ მიიღო „ტუნგუსკის ფენომენის" სახელწოდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოდკამენაია-ტუნგუსკა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონი[*მკვდარი ბმული*]
* *პოდკამენაია-ტუნგუსკა 2007*
**ორტევის წმინდა გიორგი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორტევში, სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია როგორც რიყის, ისე ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. კუთხეებში გამოყენებულია კარგად თლილი ქვა. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით დასრულებულია კოლოფა აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. მის ორსავე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. სატრიუმფო თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. აბსიდის იატაკის დონე ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრული ფორმისაა. კამარის საბრჯენი თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. პილასტრების საშუალებით გრძივი კედლები თითქმის ორ ტოლ ნაწილად იყოფა. პილასტრების კაპიტელები მარტივპროფილიანია. კაპიტელებს და აბსიდის მხრებს კედლის თაღები ეყრდნობა. დარბაზი ნათდება აღმოსავლეთის და დასავლეთის თაღოვანი და სამხრეთის სწორკუთხა სარკმლებით. დასავლეთი სარკმელი შიგნიდან გარეთ ვიწროვდება. ინტერიერი შეთეთრებულია, იატაკი დაგებულია ქართული აგურით.

სამხრეთი შესასვლელი თაღოვანია, ტიმპანი სადაა. შესასვლელის ორივე მხარეს კრონშტეინებია. სამხრეთ ფასადის ქვედა ნაწილში ჩაყოლებულია თლილი ქვის დიდი კვადრები, რომლებზეც ტოლმკლავა ჯვრების რელიეფური გამოსახულებაა. დასავლეთის სარკმელს შირიმის ქვა აჩარჩოებს. ეკლესიის ფასადები სადაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია. ეკლესია ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ გადახურულია შიფერით.

ეკლესიაში იატაკი ბევრგან აყრილია. ინტერიერში ნალესობა ჩამოცვენილია. აღმოსავლეთი სარკმელი ძლიერ დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 153-154
**ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე ლომოური** (დ. 19 თებერვალი [ძვ. სტ. 7 თებერვალი] , 1852, არბო, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი ― გ 30 აპრილი [ძვ. სტ. 17 აპრილი], 1915, გორი) ― ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

გორის სასულიერო სასწავლებლისა და თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ, 1875 წლიდან სწავლობდა კიევის სასულიერო აკადემიაში, რომელიც 1879 წელს დაამთავრა. ერთხანს თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, 1881 წლიდან კი გორის სამასწავლებლო სემინარიასა და ქალთა პროგიმნაზიაში მასწავლებლობდა.

ლომოურის პირველი ლექსები 1871 წლის ჟურნალ „მნათობში" გამოქვეყნდა. 1885 წელს მისი ლექსები და მოთხრობები ცალკე წიგნაკად გამოიცა. მწერლის პირველი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები, რომელმაც განსაზღვრა მისი შემოქმედებითი მანერა, იყო მოთხრობა „ალი" (1878, გამოქვეყნდა ჟურნალ „ივერიაში", 1879).

ლომოურის შემოქმედება ქართველ „სამოციანელთა", განსაკუთრებით ი. ჭავჭავაძისა და რუს რევოლუციურ-დემოკრატთა იდეურ-მხატვრული ნააზრევის ზეგავლენით განვითარდა. მისი მოთხრობების მთავარი თემაა ბატონყმობის გადავარდნის შემდეგდროინდელი ქართული სოფლის ყოფა სავაჭრო ბურჟუაზიის აღმავლობისა და სამრეწველო კაპიტალიზმის განვითარების დროს. ხალხოსანთა მსგავსად, ლომოური გლეხობის მძიმე ხვედრის მემატიანე იყო, თუმცა, მათგან განსხვავებით, იდეალად არ ჰქონდა დასახული თემური წყობილება (მოთხრობა „ბერუა ქრისტესიაშვილი", 1904). ხალხის ცხოვრების გარდაქმნის მთავარ ფაქტორად მწერალს სწავლა-განათლება მიაჩნდა, რადგან გლეხთა გაუნათლებლობა, ცრუმორწმუნეობა და მავნე ჩვეულებები ხელსაყრელ პირობებს უქმნიდა ყველა ჯურის ექსპლუატატორს (მოთხრობები „ალი", „ქაჯანა", 1881; „პაწია მეგობრები", 1906 და სხვა).

ლომოური გვიხატავდა გლეხთა სტიქიური პროტესტის უნაყოფობას, გლეხობის დამრაზმავ ძალად მას ხალხის წიაღიდან გამოსული განათლებული პირები ესახებოდა (მოთხრობები „ბედი უბედურთა", 1880; „გიგო ღრუბელაშვილი", 1894). ლომოურს ეკუთვნის აგრეთვე ისტორიული მოთხრობები, რომლებიც წარმოაჩენს ჩვენი წინაპრების გმირულ თავდადებას („წინაპართა აჩრდილნი", 1902; „ხერხი სჯობის ღონესა", 1914), პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილები, ლექსები და სხვა.

მწერლის შემოქმედება ხასიათდება ლაკონიური და მკაფიო სტილით, დახვეწილი ენობრივი მასალით, პერსონაჟთა და სიტუაციათა რელიეფური ხატვით.

ლომოურის ფსევდონიმემი იყო: „ლევან ცაველი", „არბოელი", „გორელი" და სხვა.

მისი ვაჟი, იულონ ლომოური აგრონომ-მემცენარე იყო, ქალიშვილი, თამარ ლომოური კი — ისტორიკოს-ნუმიზმატი.

ლიტერატურა
----------

* *ზანდუკელი მ.* ახალი ქართული ლიტერატურა, ტ. 3, თბ. 1955;
* *ქარელიშვილი ე.* ნიკო ლომოური, თბ. 1948;
* *ხუციშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 288.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნიკო ლომოური***

* ნიკო ლომოური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* წინაპართა აჩრდილი დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* ნიკო ლომოურის შემოქმედება
**ნინო მაისურაძე** (დ. 13 ივნისი, 1982, თბილისი, საქართველოს სსრ)- საქართველოში დაბადებული, საფრანგეთის სახელით მოასპარეზე მოჭადრაკე. 1998 წელს ფიდემ საერთაშორისო ოსტატის წოდება მიანიჭა, ხოლო 2009 წელს ქალთა შორის დიდოსტატის წოდება.2013 და 2014 წელს საფრანგეთის ჩემპიონი გახდა ქალთა შორის.

ბიოგრაფია
---------

ნინო მაისურაძე თბილისში დაიბადა და ჭადრაკის თამაში 7 წლისამ ისწავლა. საქართველოს დამსახურებულ მწვრთნელ გოგი მაჭარაშვილთან ემზადებოდა და ასაკობრივ კატეგორიებში საქართველოს პირველობები რამდენჯერმე მოიგო. დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის პირველობაზე 14 წლამდელებში მესამე ადგილი დაიკავა.
ნინომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში იურიდიულ ფაკულტეტზე დაიწყო სწავლა და ჭადრაკს დროებით ჩამოშორდა.

საფრანგეთის მოქალაქეობა
-----------------------

2003 წელს საფრანგეთში გათხოვდა და სორბონის უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა. 2007 წელს პარიზის ერთ-ერთ ტურნირზე გამოვიდა, მოიგო და კვლავ დაუბრუნდა ჭადრაკს.
2008 წელს საფრანგეთის მოქალაქეობა მიიღო და ნაკრებშიც ითამაშა. მაისურაძემ ხორვატიაში ორ წრიულ ტურნირზე იასპარეზა და ორივეჯერ დიდოსტატის ნორმატივი შეასრულა. შემდეგ საფრანგეთის ღია საერთაშორისო ტურნირზე მესამე ბალი აიღო და ქალთა შორის დიდოსტატის წოდებაც ბოლომდე შეასრულა, რომელიც 2009 წელს, ჰალკიდიკში ოქტომბერში ფიდეს მე-80 კონგრესზე მიანიჭეს.
2010 წელს ცენტრალური ევროპის ქვეყნების ჩემპიონატში Mitropa Cup-ზე, საფრანგეთის ქალთა ნაკრებში პირველ დაფაზე გამოვიდა და ინდივიდუალური ოქროს მედალი მოიპოვა. იმავე წელს ნაკრების შემადგენლობაში, სათადარიგო დაფაზე, ხანტი-მანსიისკში საჭადრაკო ოლიმპიდაზე იასპარეზა.
2012 წელს სტამბულში საფრანგეთის ნაკრების შემადგენლობაში მესამე დაფზე იასპარეზა და მეშვიდე ადგილზე გავიდა.
სამჯერ წარადგინა ნაკრები ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე 2011 და 2013 წლებში, ხოლო 2013 წელს მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატზე მეორე დაფაზე.
საფრანგეთის ქალთა ჩემპიონატზე 86-ე ჩემპიონატზე 2011 წელს ვერცხლის მედალი მოიპოვა და 1,5-ით ჩამორჩა გამარჯვებულ სოფი მიიეს.
სამაგიეროდ ზედიზედ ორჯერ იჩემპიონა 2013 და 2014 წელს. 2013-ში 12 მონაწილეს შორის მან და მატილდა კუნჟიუმ თანაბარი ქულებით 8,5-8,5 დაასრულეს ასპარეზობა და ჩემპიონის გამოსავლენად ტაი-ბრეიკი დანიშნა, სადაც ნინომ 3:1 იმარჯვა.
იმავე წელს თბილისში, ჭადრაკის სასახლეში ქალთა შორის მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონ ქართველ ნონა გაფრინდაშვილის თასზე იასპარეზა.
2015 წელს საფრანგეთის ქალთა ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალს დაეუფლა, პირველზე კი ალმირა სკრიპჩენკო გავიდა.
2018 წელს წინანდალში ქართველი მოქმედი მოჭადრაკეების ლელა ჯავახიშვილისა და ბელა ხოტენაშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირზე იასპარეზა. ტურნირი თვითონ ჯავახიშვილმა მოიგო, ნინო კი ღონისძიების მხარდამჭერი კომპანიის GWS-ს რჩეული გახდა და სპეციალური პრიზიც მიიღო.

ოჯახი
-----

ნინო მაისურაძე 2003 წელს ბრაზილიელ დიდოსტატ ალეკსანდრ ფიეროზე დაქორწინდა.

სქოლიო
------

1. ↑ . Transfers in 2008.
2. ↑ . February 2021.
3. ↑ . ქართველი მოჭადრაკე ნინო მაისურაძე საფრანგეთის ჩემპიონია.
4. ↑ . Hamdouchi and Maisuradze are 2013 French Chess Champions.
5. ↑ . 89th French Chess Championships 2014.
6. ↑ . ქართველი მოჭადრაკე ნინო მაისურაძე საფრანგეთის ჩემპიონია.
7. ↑ . წინანდალში საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი დასრულდა.
8. ↑ . What it takes to be an Olympian.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
* 
*
ფოთის ციხის კოშკი, ზედა ორი სართული დაშენებულია ნიკოლაძის დროს
**ნიკო ნიკოლაძის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ფოთში.

ძეგლის აღწერა
-------------

ძეგლი წარმოადგენს ანსამბლურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლს, რომელიც დაშენებულია XVIII საუკუნის 30-იან წლების ციხე გალავნის კედელზე. ნაგებობა შედგება ხუთსართულიანი კოშკის, ორსართულიანი საცხოვრებელი ნაწილისა და XX საუკუნის 80-იან წლებში აშენებული კაფე-ბარისაგან. საშენ მასალად გამოყენებულია მომწვანო-მონაცრისფრო ქვა, რომელიც სწორ რიგებად არის დალაგებული. ძირითადი ნაგებობა (რომელიც თურქულ ციხეზე რუსებმა დააშენეს) თავდაპირველად სამსართულიანი იყო. ნიკო ნიკოლაძის მიერ XIX საუკუნის 90-იან წლებში მოირღვა ხის ნაწილი, დააშენეს ორი სართული, ბოლო სართულზე დადგეს საათი. ეს ძეგლი დღემდე ამ სახითაა შემორჩენილი. ამავე პერიოდში ნაგებობაზე მიშენებული იქნა ორსართულიანი ფლიგელი, საცხოვრებელი დანიშნულებით ღია რიკულებიანი აივნით, ნაწილობრივ შემინული. (თავდაპირველად იყო შუშაბანდი, შემდეგ ღია აივანი, ხოლო დღეის მდგომარეობით კი სახეზეა კაპიტალური მოაჯირებიანი შუშაბანდი, რომელიც ნიკოლაძისეულ, პირვანდელ იერსახესთან არის მისადაგებული). ხუროთმოძღვრული ძეგლის კომპოზიციურ ცენტრს წარმოადგენს ხუთსართულიანი კოშკი, რომელიც სართულიდან სართულში ლოგიკურად გადადის და ერთიანად აღიქმება. კოშკის მთავარი ფასადის პირველი სართული წარმოდგენილია შეწყვილებული ვიწრო კარით, თითეული მათგანი ბოლოვდება შეისრული თაღით. მათ აერთიანებს საერთო ფონიდან რელიეფიურად ამოწეული წარბი, რომლის თავზე მოთავსებულია ქვაში ამოკვეთილი წარწერა. მეორე სართულზე შეისრული ფორმის სარკმელია გამოჭრილი. მესამე სართული კი შეწყვილებული თაღოვან სარკმელით არის წარმოდგენილი, რომელსაც რელიეფურად დამუშავებული შეისრული თაღის სტილიზებური არქივოლტი აერთიანებს. მეოთხე სართულზე ცრუ სარკმელია რელიეფური მოჩარჩოებით, ხოლო მეხუთე სართულზე კი ლუნეტია წარმოდგენილი. ფასადზე სართულები ჰორიზონტალური, რელიეფური სარტყლებით არის დანაწევრებული. კოშკი ბოლოვდება პროფილირებული კარნიზითა და ქონგურებით. კოშკში შესვლა ხდება ფლიგელისა და კოშკის გამაერთიანებელი ნაწილში განთავსებული ქვის კიბეების საშუალებით. კოშკის ძირითადი ხუთსართულიანი შენობის პირველ სართულზე ქვის ასასვლელი კიბის გარდა დამხმარე სათავსოებია განთავსებული. მეორე და მესამე სართულზე კი ნიკო ნიკოლაძის მემორიალური მუზეუმის საექსპოზიციო მასალები; მეოთხე სართულზე ნიკო ნიკოლაძის სტუმრების მისაღები ოთახია ბუხარით. მეხუთე სართულზე განთავსებულია სამ ციფერბლატიანი მექანიკური საათის მექანიზმი. კოშკი ბოლოვდება სათვალთვალო ტერასით, სადაც ასვლა აღმოსავლეთის ფასადზე დაკიდული მეტალის კიბით ხდება. საკუთვრივ კოშკის სართულები ერთმანეთთან ხის, სპირალური, რიკულებ- მოაჯირიანი შიდა კიბით არიან დაკავშირებული. თითოეული სართულის კიბის უჯრედი სართულების მიხედვით იხურება იატაკში ამოჭრილი ხის ლუქით. ნიკო ნიკოლაძის კოშკის ინტერიერი და ექსტერიერი გამოირჩევა თავისი სისადავით. კერძოდ; კედლები გალესილია ბათქაშით და გათეთრებულია დეკორატიული ცემენტის ხსნარით.

* ძველი ციხე და კოშკიძველი ციხე და კოშკი
* ძველი ციხე და კოშკიძველი ციხე და კოშკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10326
* ნიკო ნიკოლაძის კოშკი, ფოთი
ბიზანტიის იმპერია ნიკიფორიანთა დინასტიის დროს.
**ნიკიფორიანთა დინასტია** — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, რომელიც ქვეყანას 802-813 წლებში მართავდა. სახელი ეწოდა დინასტიის დამაარსებლის, ნიკიფორე I-ის მიხედვით, რომელმაც ტახტი დედოფალ ირინეს შემდეგ დაიკავა. ნიკიფორიანთა მმართველობისას იმპერია საკმაოდ დასუსტდა, თავი იჩინა ფინანსურ-ეკონომიკურმა პრობლემებმა, ქვყანას მრავალი სამხედრო კამპანიის წარმოება უხდებოდა. ბიზანტიამ დაკარგა გავლენა იტალიაშიც. ყოველივე ამის გამო დინასტიამ ძალიან მცირე ხნით იარსება და 813 წელს არსებობა შეწყვიტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკიფორიანთა დინასტია დაარქივებული 2016-03-06 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიზანტიის დინასტიები |
| --- |
|  |
| 
კონსტანტინიდები **·**  ვალენტინიანუსების დინასტია **·**  თეოდოსიანიდების დინასტია **·**  ლეონიდების დინასტია **·**  იუსტინიანიდების დინასტია **·**  ჰერაკლიდების დინასტია **·**  ისავრიელთა დინასტია **·**  ნიკიფორიანთა დინასტია **·**  ამორეული დინასტია **·**  მაკედონელთა დინასტია **·**  დუკები **·**  კომნენოსები **·**  ანგელოსები **·**  პალეოლოგოსები **·**  ლასკარისები (ნიკეის იმპერიის მმართველები, 1204-1261 წწ) |  |

 |
**ნოვოროსიისკის რესპუბლიკა** — რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს გამოცხადებული რესპუბლიკა ნოვოროსიისკში. არსებობდა 1905 წლის 12-25 დეკემბერს.

ისტორია
-------

8-10 დეკემბერს არჩეულ იქნა ნოვოროსიისკის საბჭო, რომელმაც რსდმპ შავიზღვისპირეთის კომიტეტის გდაწყვეტილებით გამოაცხადა თვითმმართველობა. რევოლუციაში მონაწილეობდნენ ბოლშევიკები, მენშევიკები, ესერები და სხვა პარტიები. საბჭომ 14 დეკემბრის დადგენილებით დახურა სახელმწიფო დაწესებულებები, გარდა ბანკებისა, შეწდა გაფიცვა, განახლდა ვაჭრობა, დაწესდა 8 საათიანი სამუშაო დღე, ჩამოყალიბდა მუშათა კომიტეტები. საბჭომ განაიარაღა პოლიცია და შექმნა მუშათა რაზმები, რომლებმაც კონტროლი დაამყარეს რკინიგზასა და ნავსადგურზე. საბჭომ შემოიღო ბურჟუაზიისა და ჩინოვნიკების დაბეგვრა, გაათავისუფლა პოლიტპატიმრები, შექმნა სახალხო სასამართლო, დაიწყო გაზეთის გამოცემა. 24 დეკემბერს მეფის მთავრობამ ნოვოროსიისკში გაგზავნა დამსჯელი რაზმი. საბჭომ უარი თქვა მსხვერპლზე და უბრძოლველად ჩააბარა ქალაქი. 25 დეკემბერს ჯარი შევიდა ქალაქში, რსდმპ შავიზღვისპირეთის კომიტეტი გადავიდა იატაკქვეშა საქმიანობაზე. რესპუბლიკის საქმეზე 7 ხელმძღვანელს სიკვდილი მიუსაჯეს, რაც შემდეგ კატორღით შეუცვალეს, ასევე კატორღა მიესაჯა დამატებით 13 ადამიანს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 464.
**ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოება** — დაარსდა 1956 წელს თბილისში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ 1995 წელს დამოუკიდებლობის სტატუსი მიანიჭა. საზოგადოების მიზანია იყო ნიადაგმცოდნეობის, როგორც მეცნიერების, განვითარება და ცოდნის პოპულარიზაცია, კვალიფიციური კადრების განვითარება და ცოდნის პოპულარიზაცია, კვალიფიციური კადრების მომზადების უზრუნველყოფა, ქვეყნის აგრარულ და მომიჯნავე მეცნიერებთან ურთიერთობის განმტკიცება. საზოგადოებაში გაერთიანებული იყვნენ ნიადაგმცოდნეები, აგროქიმიკოსები, მელიორატორები, პრაქტიკოსი მუშაკები და სტუდენტური ახალგაზრდობა.
საზოგადოებაში ტარდებოდა სასწავლო დაწესებულებების მუშაობის კოორდინაცია, ეწყობა სიმპოზიუმები, კონფერენციები, თათბირები. პერიოდულად ქვეყნდებოდა კრებულები, ნიადაგის გენეზისის, ნაყოფიერების ამაღლების, მელიორაზაციის და სხვა აქტუალურ საკითხებზე. საზოგადოებამ გამოსცა საქართველოს ნიადაგების რუკა მასშტაბით 1:500000. სომეხ და აზერბაიჯანელ კოლეგებთან ერთად მზადდება ამიერკავკასიის ნიადაგების რუკა მასშტაბითნ 1:600000. საზოგადოება ხელს უწყობდა სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში თეორიული გამოკვლევების დანერგვას. სხვადასხვა დროს საზოგადოების პრეზიდენტები იყვნენ დ. გედევანიშვილი, მ. საბაშვილი, მ. დარასელია. 2002 წელს ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოების პრეზიდენტი იყო თ. ურუშაძე. საზოგადოებას მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ნიადაგმცოდნეთა საერთაშორისო კავშირთან, აშშ-ის, გერმანიის, რუსეთის, სომხეთის, აზერბაიჯანის, ისრაელის, ესპანეთის, ჩილეს და სხვა ქვეყნების ნიადაგმცოდნეობის საზოგადოებასთან.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 710, ISBN 99928-20-32-2.
**ონლიქი** — თურქული ვერცხლის მონეტა. მოჭრა დაიწყეს სულთან ოსმან II-ის (1618-1622) დროს. წონა დაახლოებით 3 გ. მისი ემისია გამოწვეული იყო ახჩის წონისა და სინჯის კატასტროფული დაცემით. ონლიქს ჰქონდა დანაყოფები: ბეშლიქი და ნიმბეშლიქი. 1723 წელს ოსმალთა მიერ თბილისის აღების შემდეგ სამივე ნომინალი თბილისის ზარაფხანაშიც მოიჭრა აჰმედ III-ისა (1703-1730) და მაჰმუდ I-ის (1730-1754) სახელით. აჰმედ III-ის მონეტის შუბლზე ცენტრში გამოსახულია აჰმედ III-ის თუღრა. მის ქვემოთ სამსტრიქონიანი არაბული ზედწერილია: „მოიჭრა თბილისსს (ჰიჯრით) 1115 (1703)". ესაა აჰმედის ტახტზე ასვლის და არა მონეტის მოჭრის თარიღი. ზურგზე — ოთხსტრიქონიანი ზედწერილია: „სულთანი ორი ხმელეთისა და ხაკანი ორი ზღვისა, სულთანი ძე სულთანისა". მაჰმუდ I-ის დროს მონეტის ტიპი გამარტივდა. შუბლზე მაჰმუდ I-ის თუღრაა, ზურგზე არაბულად აწერია: „იჭედა თბილისს (ჰიჯრით) 1143 (1730/1731)".

ლიტერატურა
----------

* *ანთაძე მ.* თურქული მონეტების მურჯახეთის განძი, „ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე", 1969, ტ. 28 B;
* *Быков А. А.* Монеты Турции XIV-XVII веков, Л. 1939;

* *დუნდუა გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 536.
**ნუნუ თეთრაძე** (დ. 23 ნოემბერი, 1911, თბილისი — გ. 2 მაისი, 1986) — ქართველი მსახიობი, გამოდიოდა ესტრადაზეც. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1957).

ბიოგრაფია
---------

1937 წელს დაამთავრა დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია. იმავე წელს ახალგაზრდა სტუდიელებთან ერთად გაემგზავრა ბათუმში და დაიწყო სამსახიობო მოღვაწეობა. ბათუმის თეატრში მას განსახიერებული აქვს 200-ზე მეტი როლი, მათ შორის აღსანიშნავია: ჰორტენზია (კ. გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი"), ნინო (გ. მდივნის „ბრმა"), ქეთევანი (დ. ერისთავის „სამშობლო"), ელიზავეტა პავლოვნა (ა. შერვაშიძის „ბაგრატიონი"), ლიზა (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში"), ვარდო (დ. ჭონქაძის „სურამის ციხე"), ლიუბოვ იაროვაია (კ. ტრენიოვის „ლიუბოვ იაროვაია"), ბეატრიჩე (კ. გოლდონის „ორი ბატონის მსახური"), რუქაია (ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), კორინკინა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშვენი"), გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), იოკასტა (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე"), ხანუმა (აქვ. ცაგარელის „ხანუმა"), ლიზა (კ. სიმონოვის „მელოდე"), ფოფია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია"), სოფიო (შ. როყვას „დედა"), საბედო (მ. მრევლიშვილის „ზვავი"), ნუნუ (ა. ყაზბეგის „მამის მკვლელი"), ეთერი (ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი"), ჯესი (კ. მინონოვის „რუსეთის საკითხი"). თითქმის ნახეარი საუკუნის მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდა ბათუმის თეატრის შემოქმედებით ცხოვრებაში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 6-7.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 638.
* საიუბილეო თარიღები: თეატრი, მუსიკა, კინო, თბ. 1991, გვ. 48

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუნუ თეთრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ლუი პასტერი.
**პასტერიზაცია** — უმეტესად თხევადი საკვები პროდუქტების **ერთჯერადი** გაცხელება 60 °C-მდე 1 საათის განმავლობაში, ან 70—80 °C-მდე ნახევარი საათის განმავლობაში და შემდეგ დაუყოვნებლივი გაცივება. სახელწოდება უწოდეს ფრანგი მიკრობიოლოგის ლუი პასტერის პატივსაცემად, რომელმაც შეიმუშავა ეს ტექნოლოგია მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებში. გამოიყენება საკვები პროდუქტების გაფუჭებისგან დაცვის მიზნით მიკრობებისგან, ასევე შენახვის ვადის გასახანგრძლივებლად.

განსხვავებით სტერილიზაციისგან, პასტერიზაციის მიზანი არა ყველა მიკროორგანიზმის განადგურებაა საკვებში, არამედ სიცოცხლის უნარიანი პათოგენების რაოდენობის შეზღუდვა (იგულისხმება, რომ პასტერიზირებული პროდუქტი ინახება მოთხოვნების შესაბამისად შენახვის ვადის ამოწურვამდე). კომერციული მასშტაბებით სტერილიზაცია არ არის ფართოდ გავრცელებული, რადგან პროდუქციის გემოსა და ხარისხზე უარყოფითად აისახება. ზოგიერთი საკვები, როგორიცაა რძის პროდუქტები, შესაძლოა, გადახურებულ იქნას, რათა უზრუნველყოს პათოგენური მიკრობების განადგურება. ითვლება, რომ პასტერიზაციის დროს საკვები პროდუქტის მთლიანობა არ ირღვევა, ნარჩუნდება რა გემოვნებითი ხარისხი და სასარგებლო კომპონენტები (ვიტამინები, ფერმენტები)..

საკვები ნედლეულის თვისებების მიხედვით იყენებენ პატერიზაციის სხვადასხვა რეჟიმებს: ხანგრძლივ (63—65 °C-ზე 30—40 წუთის განმავლობაში), ხანმოკლე (85—90 °C-ზე 0,5—1 წუთის განმავლობაში) და წამიერ რეჟიმებს (98 °C-ზე რამდენიმე წამის განმავლობაში).

დაუშვებელია კონსერვირებული პროდუქტების პასტერიზაცია, რადგან ჰერმეტულად დახურული ტარა კარგი გარემოა ანაერობული მიკროფლორის სპორების აღმოცენებისთვის (იხ. ბოტულიზმი). პროდუქტების გრძელვადიანი კონსერვაციისთვის (განსაკუთრებით, თავდაპირველად მიწით დაბინძურებული პროდუქტების, როგორებიცაა სოკოები, კენკრა), ასევე სამედიცინო და ფარმაცევტული მიზნებისთვის გამოიყენება ფრაქციული პასტერიზაცია — ტინდალიზაცია..

სქოლიო
------

1. ↑  Что представляет собой пастеризация?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 03-06-2012. ციტირების თარიღი: 31-12-2009.
2. ↑  Montville, T. J. Matthews K. R.: "food microbiology an introduction", გვ. 30. American Society for Microbiology Press, 2005.
3. ↑  Л.Б.Борисов (2005). *Медицинская микробиология, вирусология и иммунология*.  МИА,   გვ. 156. ISBN 5-89481-278-X.
4. ↑  Что представляет собой тиндализация (дробная пастеризация)?.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 01-02-2011. ციტირების თარიღი: 31-12-2009.
**ნულის სამაროვანი** — ბრინჯაოს ხანის (ძირითადად შუა ბრინჯაოს ხანის) სამაროვანი მდინარე ფრონის მარჯვენა ნაპირას (ადგილ ლაშეებში, სოფელ ნულთან, თიღვის მუნიციპალიტეტში). გათხრები ჩატარდა 1931 წელს (ე. ფჩელინა, ა. სმირნოვი), 1949 (ბორის კუფტინი), 1954 (ო. ჯაფარიძე). სამარხები კოლექტიური იყო. ქვებით ამოყვანილ კედლებიან ორმოებში მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე ესვენენ ხელფეხმოკიცელი მიცვალებულები. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ერთ ქვაყრილიან ორმოსამარხში აღმოჩნდა ერთი ჩონჩხი, შავზედაპირიანი და ვარდისფერსარჩულიანი, ე. წ. მტკვარ-არაქსის ტიპის თხიხის ჭურჭელი. შუა ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XVI-XV სს.) კოლექტიურ სამარხებში გამოვლინდა მრავალნაირი თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს იარაღი, სამკაული, ობსიდიანის ისრისპირები, ქვის ლახტისთავები, თრიალეთის ტომთა ბელადების გორასამარხებისაგან განსხვავებით, ნულის სამაროვანზე საოჯახო სამარხები საგვარეულო სასაფლაოზეა განლაგებული. მათ საზოგადოების რიგით წევრთა სამარხებად თვლიან. აღმოჩენილი მასალა გამოხატავს შიდა ქართლის კულტურის მჭიდრო კავშირს თრიალეთის კულტურასთან. ნულის სამაროვნის ტერიტორიაზე დადგენილია შუა და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის კულტურის ფენებიც. მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 486.
* ს. მაკალათია, ფრონის ხეობა, თბ. 1963 წ. გვ. 5-7
* „საქართველოს არქეოლოგია" / რედ: აფაქიძე ა. თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 103-104.
* *Куфтин Б. А.*, Археологическая маршрутная экспедиция, 1945 г. в Юго-Осетию и Имеретию, Тб. 1949;
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ნიანგი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ნიანგი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

„**ნიანგი**" — საბჭოთა პერიოდიდან ცნობილი ქართული სატირულ-იუმორისტული ჟურნალი. ჟურნალი ალტერნატიული ვერსიები გამოდიოდა საბჭოთა კავშირისა და სოციალისტური ბანაკის უკლებლივ ყველა ქვეყანაში.

ქართული გამოცემა
----------------

1922 წელს მოსკოვში დაარსდა სატირული ჟურნალი „კროკოდილი" (რუს. Крокодил, *ნიანგი*), სახელი ეწოდა ფიოდორ დოსტოევსკის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. მალე ჟურნალის ალტერნატიული ვერსიების გამოცემა დაიწყეს საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა მოკავშირე რესპუბლიკებმა, რუსეთის სფსრ-ს რამდენიმე ავტონომიურმა რესპუბლიკამ და სოციალისტური ბანაკის თითქმის ყველა ქვეყანამ. ჟურნალის სახელწოდებად ნიანგის ადგილობრივი თარგმანს, მხოლოდ ქართულ და რუსულ ენოვანი ჟურნალი იყენებდა, დანარჩენი გამოცემების სახელწოდება ძირითადად კრაზანას ან ზღარბის ადგილობრივენოვანი თარგმანი იყო.

1923 წლის 3 ივნისიდან დაარსდა თბილისში ნიანგის სახელწოდებით და გამოდიოდა თვეში 2-ჯერ, 1924–1930 წლებში გამოდიოდა „ტარტაროზის" სახელწოდებით როგორც გაზეთ „მუშის" დამატება. 1931-იდან გამოდის კვლავ „ნიანგის" სახელწოდებით.

ჟურნალი მოწოდებულია ამხილოს საზოგადოებრივი ცხოვრების მანკიერი მოვლენები. ბეჭდავს სატირულ და იუმორისტულ ნაწარმოებებს, ნახატებსა და კარიკატურებს. თანამშრომლობენ ცნობილი ქართველი მწერლები, ჟურნალისტები, მხატვრები. სხვადასხვა დროს „ნიანგის" რედაქტორებად მუშაობდნენ სილიბისტრო თოდრია, სანდრო ეული, გრიგოლ აბაშიძე, ვახტანგ ჭელიძე, ნოდარ დუმბაძე, ზურღან გემაზაშვილი, ზაურ ბოლქვაძე და სხვები. ჟურნალის დამატება — „ნიანგის ბიბლიოთეკის" სერია ყოველწლიურად გამოსცემდა სატირულ-იუმორისტულ ნაწარმოებთა 12 კრებულს. 1981 წელს ჟურნალის ტირაჟი 150 ათასი ცალს შეადგენდა

შეფერხების შემდეგ, 1990-იან წლებში ჟურნალის გამოცემა განახლდა, მაგრამ მოგვიანებით შეწყდა. 2011 წლის ივნისში მისი გამოცემა კვლავ აღდგა.

სქოლიო
------

1. ↑

ლიტერატურა
----------

* *გემაზაშვილი ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 407.
**პასტერ ბიზიმუნგუ** (ფრანგ. Pasteur Bizimungu; დ. 1950, გიზენის პრეფექტურა) — რუანდის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1994 წლის 19 ივლისიდან 2000 წლის 23 მარტამდე. ეთნიკურად ჰუტუ.

მას შემდეგ, რაც მთავრობის ბრძანებით მოკლეს მისი ძმა, პასტერ ბიზიმუნგუ შეუერთდა რუანდის პატრიოტულ ფრონტს. 1994 წელს, გენოციდისა და სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ საჭირო გახდა დროებით მთავრობაში ჰუტუს წარმომადგებნლების გაწევრიანება, რადგან ჰუტუ წარმოადგენდა ეთნიკურ უმრავლესობას. ამის წყალობით რუანდის პრეზიდენტი გახდა პასტერ ბიზიმუნგუ, ვიცე-პრეზიდენტი და თავდაცვის მინისტრი კი ეთნიკურად ტუტსი პოლ კაგამე. პრეზიდენტსა და ვიცე-პრეზიდენტს შორის ბევრ საკითხში აშკარა უთანხმოება იყო. 2000 წელს ბიზიმუნგუს შემდეგ პრეზიდენტი გახდა პოლ კაგამე. 2001 წელს პასტერ ბიზიმუნგუმ დააარსა პარტია დემოკრატიული განახლებისათვის. 2002-2004 წლებში ის შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, 2004 წელს კი რუანდის რესპუბლიკის უზენაესმა სასამართლომ მას 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა შეიარაღებული ფორმირებების ჩამოყალიბების მცდელობის ბრალდებით. 2006 წლის 17 თებერვალს რუანდის რესპუბლიკის უზენაესმა სასამართლომ ის უდანაშაულოდ ცნო და 2007 წლის 6 აპრილს გაათავისუფლა, რასაც მოჰყვა ბოდიშის მოხდა პრეზიდენტ კაგამეს მხრიდან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუანდის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პასტერ ბიზიმუნგუს ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  «Rwanda’s ex-leader loses appeal»
2. ↑  «Libération de l’ancien président Pasteur Bizimungu».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-30. ციტირების თარიღი: 2012-12-26.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუანდის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
დომინიკ მბონიუმუტვა · გრეგუარ კაიიბანდა · ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა · თეოდორ სინდიკუბუაბო · პასტერ ბიზიმუნგუ · პოლ კაგამე |  |

 |
**პრიმა-პორტის ავგუსტუსი** (იტალ. Augusto di Prima Porta) — ავგუსტუსის 2,03 მეტრის სიმაღლის მარმარილოს ქანდაკება, რომელიც 1863 წლის 20 აპრილს აღმოაჩინეს ლივიას ვილაში, პრიმა-პორტაში, რომის მახლობლად. ამჟამად იგი რომში, ვატიკანის მუზეუმებში ინახება.

ქანდაკების შექმნის თარიღი დავის საგანს წარმოადგენს. არსებობს ვარაუდი, რომ ის ბრინჯაოს ორიგინალის ასლია და გამორიცხული არაა, რომ იგი, საერთოდაც, ბერძნული იყოს. ეს ორიგინალი სხვა პატივებთან ერთად, ძვ. წ. 20 წელს სენატმა ავგუსტუსს მიუძღვნა და იგი საჯარო ადგილას დადგეს, თუმცა მარმარილოს ქანდაკება იმპერატორის ცოლის, ლივიას ვილაში იპოვეს.

ქანდაკება თავიდან შეღებილი იყო. იმპერატორი გამოსახულია რესპუბლიკელი მხედართმთავრის საზეიმო პოზაში — ჯავშანში; მარცხენა ხელში კვერთხით, გამოწეული მარჯვენა ხელით ჯარს ესალმება. ჯავშანზე შესრულებულია მიწისა და ცის ღვთაებათა რელიეფური გამოსახულებები, აგრეთვე, რომის მიერ დაპყრობილი ესპანეთისა და გალიის პროვინციების ალეგორიული ფიგურები. კომპოზიციის ცენტრში პართიანელი რომის დროშას გადასცემს ომის ღმერთს — მარსს. 

რომაული რელიეფებისათვის დამახასიათებელი თხრობითი თვისებები შეზავებულია ბერძნული ხელოვნების არსებით პრინციპებთან. ავგუსტუსი წარმოდგენილია შიშველი, როგორც ბერძნული ღვთაება ან გმირი. პორტრეტის მთელ იდეალიზებაში უფრო ნათლად შეინიშნება ინდივიდუალიზმის ნიშნები: პატარა თვალები, წამახვილებული წვერი, კეხიანი ცხვირი, მსუბუქად აშვერილი ყურები.

სიმბოლური დატვირთვა ენიჭება პრინცეპსის ფერხთით მდებარე საბრჯენს, დელფინს და მასზე ამხედრებულ ამურს, რომელსაც ავგუსტუსის შვილიშვილის — გაიუს კეისრის სახე აქვს.

ეს ქანდაკება ოფიციალური რომაული სტილის ნათელი ნიმუშია.

ლიტერატურა
----------

* (2008) *უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი ტ. 2*. თბილისი:  გამომცემლობა „აი ია". ISBN 978-9941-0-0679-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პრიმა-პორტის ავგუსტუსი***

* 3D model of Primaporta-type head of Augustus via photogrammetric survey of a plaster cast of the Ny Carlsberg Glyptotek's marble
* Page on the statue, in German, with coloured reconstruction and close-up of breastplate
* Another coloured reconstruction, in German დაარქივებული 2011-10-02 საიტზე Wayback Machine.
* Description on VIAMUS
* Catalogue record on VIAMUS
* 360 degree computer reconstruction

სქოლიო
------

1. 1 2 3
2. ↑  Honour, H. and J. Fleming, (2009) *A World History of Art*. 7th edn. London: Laurence King Publishing, გვ. 197. ISBN 9781856695848
3. ↑  Zanker, P. (1988) *The power of images in the age of Augustus*. Translated by Alan Shapiro. Ann Arbor: The University of Michigan Press, გვ. 188.
4. ↑  Woodford, Susan. (1982) *The Art of Greece and Rome*. Cambridge: Cambridge University Press, გვ. 85. ISBN 0521298733
**რაფიელ იოსების ძე დანიბეგაშვილი** (დ. 1778, თბილისი, — გ. 1830-იანი წლები) — XVIII-XIX საუკუნეების ქართველი მოგზაური.

დანიბეგაშვილი ტრადიციულ ვაჭარ-მოგზაურთა წრიდან იყო. მისი გვარის წარმომადგენელებს, თბილისში ჩამოსული იტალიელი მისიონერების მეშვეობით, XVII საუკუნიდან უკვე კათოლიკობა ჰქონდათ მიღებული. დანიბეგაშვილის პაპა (რაფიელი) ქართლის მეფე თეიმურაზ II-ს ემსახურებოდა, მამა (იოსები) ერეკლე II-ის საიდუმლო დიპლომატიურ მისიას ასრულებდა ინდოეთში (მადრასში) მცხოვრებ სომეხ ვაჭარ შაამირიანთან. ერეკლე II-მ მას დიდი დამსახურებისათვის აზნაურის წოდება და სახელმწიფო ჯამაგირი უბოძა, რაც მემკვიდრეობით რაფიელზე გადავიდა (1799). რაფიელ დანიბეგაშვილს ჰქონდა მამული ლურჯ მონასტერთან, ვერეზე.

პირველად იგი 17–18 წლის ასაკში გაჰყვა მამას. მომავალმა მოგზაურმა შეისწავლა თურქული, სომხური და სხვა ენები. რაფიელ დანიბეგაშვილმა ხუთჯერ იმოგზაურა ინდოეთში: ორჯერ ერეკლე II-ის (1795-96, 1797-98), ერთხელ კი გიორგი XII-ის დავალებით (1798-1813), ხოლო ამის შემდეგ კიდევ ორჯერ იმოგზაურა ამ ქვეყანაში (1815-20, 1822-27). პირველი ორი მოგზაურობის დროს ის სპეციალურად იყო მივლინებული ინდოეთში ერეკლე II-ის მიერ მდიდარ სომეხ ვაჭრებთან მოსალაპარაკებლად, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ერთიანი ქართულ-სომხური სახელმწიფოს შექმნის იდეას. იდეის თანახმად, სახელმწიფოს თავად ერეკლე II უნდა ჩასდგომოდა სათავეში. მესამე მოგზაურობისას ის 14 წელი ცხოვრობდა ინდოეთში, რამაც საშუალება მისცა დაკვირვებოდა ადგილობრივ მოსახლეობას, გაეცნო მათი საქმიანობა, ტრადიციები და ყოფა-ცხოვრების წესები. რაფიელმა მესამე მოგზაურობა დაწვრილებით აღწერა და რუსულად თარგმნა 1815 წელს. ჩანაწერები წიგნად გამოსცა მოსკოვში სათაურით „Путешествие в Индию грузинского дворянина Рафаила Данибегова" (ქართული დედანი დაკარგულია). ნაშრომში მოცემულია ცნობები ინდოეთის ბუნების, მოსახლეობის ზნე-ჩვეულებების, ინდოელებისა და დიდი ბრიტანეთის ურთიერთობების შესახებ. მოგზაურობისას დანიბეგაშვილმა სამჯერ გადაკვეთა ჰიმალაისა და ყარაყორუმის ქედები, ტიბეტის ზეგანი, კაშგარის დაბლობი. რუსეთის მთავრობამ დამსახურებისათვის „გუბერნსკი სეკრეტარის" ჩინი უბოძა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Путешествие в Индию грузинского дворянина Рафаила Данибегова. М. 1815.

ლიტერატურა
----------

* *ზარდალიშვილი გ, ხარაძე კ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* ქართველი მოგზაური რაფიელ დანიბეგაშვილი და მისი ცნობები ინდოეთის, ბირმისა და ჩინეთის შესახებ / მარუაშვილი, ლ. – თბ. 1956.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაფიელ დანიბეგაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
პასკალ კინიარი 2013 წელს
**პასკალ კინიარი** (ფრანგ. Pascal Quignard; დ. 23 აპრილი, 1948) — ფრანგი მწერალი. თანამედროვე ფრანგული მწერლობის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული წარმომადგენელი. 2000 წელს მიიღო საფრანგეთის აკადემიის პრიზი. 2002 წელს მიენიჭა გონკურის პრემია წიგნისათვის „მოხეტიალე ჩრდილები".

ვინიარდის ყველაზე კომენტირებულ ნამუშევრებს შორისაა მისი ოთხმოცდაოთხი „პატარა ტრაქტატი", რომელიც პირველად გამოქვეყნდა 1991 წელს „Maeght"-ის მიერ. მაგრამ მისი ყველაზე პოპულარული წიგნი, ალბათ, არის „მსოფლიოს ყველა დილა", XVII საუკუნის ვიოლა და გამბაზე დამკვრელ მარინ მარესა და მის მასწავლებელზე, სენტ-კოლომბზე, რომლის ეკრანიზაცია 1991 წელს გამოვიდა რეჟისორ ალენ კორნოს მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია დაარქივებული 2019-04-11 საიტზე Wayback Machine.  (ფრანგული)
* კრიტიკული ბიბლიოგრაფია (Auteurs.contemporain.info) (ფრანგული)

სქოლიო
------

1. ↑  „Book of literary shadows wins Goncourt prize". *the Guardian* (ინგლისური). 28 ოქტომბერი, 2002. ციტირების თარიღი: 19 აპრილი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**როზეტა გუჯეჯიანი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1970) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი. საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ეთნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

ეთნოლოგი როზეტა გუჯეჯიანი დაიბადა 1970 წლის 25 ოქტომბერს. 1989-1994 წლებში სწავლობდა სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის ფაკულტეტზე. 1994-1997 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში, ეთნოლოგიის სპეციალობით. 2005 წელს მიიღო მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.

2005 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში თემაზე: „ტრადიციული ყოფისა და რწმენა-წარმოდგენების ურთიერთმიმართება დასავლეთ საქართველოს მთიანეთში (სვანეთის ეთნოგრაფიული მასალის მიხედვით)". 1994 წელს ეთნოგრაფიული მუზეუმის ლაბორანტია. 1994-2006 ამავე მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2005-2012 წლებში საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კურატორია. 2005-2012 წწ. ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 2008-2012 წწ. მიწვეული ლექტორი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე ეთნოლოგიის მიმართულებით. 2010-2012 წწ. ასოცირებული პროფესორი ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში. 

გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია და 103 ნაშრომი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 85 სამეცნიერო კონფერენციასა და სიმპოზიუმში.

მონოგრაფიები
------------

1. ქართველ მთიელთა მენტალობის ისტორიიდან სვანეთი, თბილისი, "უნივერსალი", 2008. რედაქტორი - ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი რ. თოფჩიშვილი; რეცენზენტები: ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ნ. მინდაძე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი მ. ხიდაშელი. ნაშრომი მოიცავს 227 გვერდს.
2. თეორიული ეთნოლოგია, სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის. ივანე ჯავახიშვილის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ. 2010. თანაავტორები: როლანდ თოფჩიშვილი, ქეთევან ხუციშვილი. რედაქტორები: ნ. მინდაძე, ი. ღუტიძე. რეცენზენტები: თ. ფუტკარაძე, ნ. შოშიტაშვილი. ნაშრომი მოიცავს 466 გვერდს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როზეტა გუჯეჯიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* როზეტა გუჯეჯიანი — ეთნოლოგიის სამეცნიერო დისციპლინის შესახებ
* ინტერვიუ პროფესორ როზეტა გუჯეჯიანთან
* „განათლება გამოგარჩევს" როზეტა გუჯეჯიანი
* გადაცემაში შუადღე ერთსულოვნებაზე
* როზეტა გუჯეჯიანი — რადიო 1 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* SUDOC: 230067891
* VIAF: 5654153954876305680001
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 5654153954876305680001

 |
**როზე** (ინგლ. Rose Atoll, ზოგჯერ *როზეს კუნძული, ვარდების კუნძული*) — დაუსახლებელი ატოლი, ნაკრძალი მანუას კუნძულების შორიახლოს. ამერიკის სამოას შემადგენელი ნაწილია. ძველი დასახელებაა — მოტუ-ო-მანუ (*Motu O Manu*).

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ხედი კოსმოსიდან
როზეს ატოლი — ამერიკის სამოას ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულია. მდებარეობს 144 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტაუდან და 1615 კმ-ით სამხრეთში ეკვატორიდან.

ატოლი წარმოადგენს ზღვის დანალექების რგოლს, რომლის ზედაპირს აქვს ვარდისფერი შეფერილობა მარჯნული წყალმცენარეების ლიტოტამნიის გამო.

ატოლის ხმელეთის ფართობი შეადგენს 0,214 კმ²-ს. როზეს საერთო ფართობი, ლაგუნის და რიფის ზედაპირის ჩათვლით, შეადგენს 5 კმ²-ს. ატოლის ჩრდილოეთი წერტილის ცოტათი დასავლეთით მდებარეობს სრუტე სიგანით 40 მეტრი, რომელიც აერთებს ლაგუნებს წყნარი ოკეანის წყლებთან. რიფის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ორი მომცრო კუნძული: *როზეს კუნძული* (სიმაღლე 3,5 მეტრი) და *სენდის კუნძული* (სიმაღლე 1,5 მეტრი).

ისტორია
-------

როზეს ატოლი 1819 წლის 21 ოქტომბერს აღმოაჩინა ფრანგმა მოგზაურმა ლუი დე ფრეისინემ (ფრანგ. Louis Claude Desaulces de Freycinet), რომელმაც ატოლს სახელი დაარქვა თავისი ცოლის პატივსაცემად, რომელიც ასევე მონაწილეობდა მის მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობაში. მაგრამ ზღვაოსანი ატოლზე არ გადმოსულა.

1824 წელს ატოლის არსებობის შესახებ განაცხადა რუსმა მოგზაურმა ოტო კოცებუმ, რომელმაც მას უწოდა *კორდინკოვის კუნძული*. 1838 წლის 23 სექტემბერს ატოლ როზეს გვერდით გაცურა ფრანგმა ზღვაოსანმა ჟიულ-სეზარ სებასტიენ დიუმონ-დიურვილმა. პირველი ადამიანი, ვისი კუნძულზე გადასვლა დოკუმენტალურად არის დადასტურებული, გახდა ამერიკელი კომოდორი ჩარლზ უილკსი (ეს მოხდა 1839 წლის 7 ოქტომბერს).

1920 წლის იანვარში ატოლ როზეზე გადმოვიდა ამერიკის სამოას გუბერნატორი, რომელმაც კუნძულზე დასვა ნიშანი: *«როზეს კუნძული, ამერიკის სამოა, ფლობის უფლების დარღვევა აკრძალულია…»*.

1941 წლის 14 თებერვალს აშშ-ის პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა ატოლი გამოაცხადა სამხედრო-საზღვაო თავდაცვის რაიონად.

1973 წლიდან ნაკრძალია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია ატოლის შესახებ (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  United States Census Bureau დაარქივებული 2011-11-09 საიტზე Wayback Machine.  (აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიურო)
2. 1 2 3 4  PIBHMC. American Samoa: Rose Atoll.
3. ↑  U.S. Fish and Wildlife Service.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2005-12-30. ციტირების თარიღი: 2014-11-27.
**ნუნისის ღვთისმშობლის ტაძარი** — IX- X სს. ეკლესია ნუნისში. ტაძარი მრავალჯერ დანგრეულა და გა­ნახლებულა. უკანასკნელად ტაძარი დაანგრია და დაწვა ომარ-ხანმა 1785 წელს, გვიან შემოდგომაზე, ვახანის ციხის აღების შემდეგ. IX ს. 60-იან წლებამდე დანგრეული ტაძრის აღდგენაზე არავის უფიქრია. ტაძარი განახლებულია XI-XIII საუკუ­ნეებში, შემდგომ კიდევ მრავალგზის და ბოლოს 1895 წელს.

ტაძარი
------

გიორგი ბოჭორიძემ XIX ს. 30-იან წლებში იმოგზაურა ზემო იმერეთში და მოგ­ვცა ტაძრის აღწერილობა. ეკლესია სამნავიანი უგუმბათო ბაზილიკაა, ზომით 34 (საკურთხევლის კედლამდე), 24X14 არშინი (დაახლ). მას სამხრეთით ჰქონია კარიბჭე და დასავლეთით საქალებო, მათგან მხოლოდ საძირკველიღა მოჩანს. ნაშენია კლდისა, შირიმის ქვისა და კირისაგან. კარი აქვს სამხრეთით და და სავ ლე თით. სარკმელი აღმოსავლეთით 1, სამხრეთით 3, დასავლეთით 2. ჩრდილოეთით 3 თაღი დაბჯენილი აქვს ექვს მსხვილ, ჯვარედინ სვეტზე. სა კურთხეველს გარშემო შემო­რიგებული აქვს საჯდომები (კედლის ძირზე).

ეკლესია ძველად გუმბათიანი შენობა უნდა ყოფილიყო, რასაც მოწმობს გვერდის ნა­ვების აღმოსავლეთის ნაწილები, რომლებიც 21/2 არშინით მაღლა არის აწეული. გუმბათის ნაწილი მე-17 არშინის შემდეგ იწყება და მოიცავს 11 არშინს, შემდეგ 6 არშინი საკურთხევლის ნაწილისა არის (17.11.6,34).

ეკლესია დანგრეული ყოფილა და განუახ­ლებიათ 1900-იან წლებში. საკურთხევლის ნაწილი მეტად ყოფილა დანგრეული და გა­ნახლების დროს მისი აგებულება თვალსაჩინოდ შეცვლილა. განსაკუთრებით კანკელ­თან, გუმბათის ადგილი სულ ჩამოქცეული ყოფილა, აქ თაღი ხელახლა გადაუყვანიათ (ძველი აგებულების, ვარსკვლავის სახელი თაღი ხელუხლებლად შენახულია სამხრეთ ნავ ში).

ეკლესიაში, სამხრეთ-დასავლეთი სვეტის წინ ყოფილა საფლავი უცნობი პირისა, რო­მელსაც სდებია მარმარილოს დაფა წარწერით. დღეს ამ დაფიდან მცირედი ნატეხებიღა არის შენახული. ეკლესიაში არის ქვის ნახეტი მაქსიმალური ზომით 15X21 სმ, ასომთავ­რული წარწერის ნაშთით:

წარსა მართ(ე)ბლ(ა)დ
ძეთა ჩ(ვ)ენ თა, აღ საზრდ(ე)ლ(ა)დ
ჩ(ვ)ენი შ(ე)ნდ(ო)ბ(ა)ს ყ(ო)ფთ

ეკლესიის გარშემო არის ოთხკუთხა გალავნის ნანგრევები, ნაშენი ყოფილა კლდე-რი­ყის ქვისა და კირისაგან. უკეთ შენახულია სამხრეთი და აღმოსავლეთი ნაწილები.

ეკლესიის დასავლეთ-სამხრეთი კუთხის გასწვრივ, გალავ ნის გარეთ, არის შენობის ნანგრევი. მის მახლობლად არის ორი აკლდამა, რომელსაც ადგილობრივ «ეკვტერს» უწოდებენ. ამ აკლდამებს ჩაქცეული აქვთ დასავლეთი ნაწილი. ისინი თითქმის თაღამდე მიწაში სხედან».

თქმულება
--------

ნუნისის ეკლესიიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით ტყის სიღრმეში მდებარეობს ადგილი, რომელსაც «ბერების კლდეს» ეძახიან. მის კომპლექსში შედის კლდეში გამოკვეთილი სამი გამოქვაბული, ლეგენდის თანახმად ნუნისის ღვთის­მშობლის ტაძარი ოდითგან საიდუმლო გვირაბით უკავშირდებოდა «ბერების კლდეს».

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუნისის ღვთისმშობლის შობის მამათა მონასტერი
ნუნატაკი
**ნუნატაკი** (გრენლ. nunataaq) — თხელ ყინულსაფარში ამოშვერილი იზოლირებული კლდოვანი პიკი, თხემი ან ბორცვი, რომელიც ამოშვერილია მყინვარული საფრის ან მყინვარის ზედაპირზე. განსაკუთრებით დამახასიათებელია გრენლანდიისა და ანტარქტიდის ყინულსაფრის კიდური ნაწილებისათვის. ნუნატაკები გვხვდება ასევე ახალ მიწასა და ფრანც-იოსების მიწაზე. ცნობილია აგრეთვე „ყინულოვანი კუნძულების" სახელწოდებით. მყინვარულ მხარეებში წარმოადგენს თავშესაფარს მცენარეულობისათვის.

ისეთ ნუნატაკს, რომელიც უწინ მთლიანად ყინულით იყო გადახურული, აქვს მომრგვალებული მწვერვალი, რომელიც მყინვარული ნაკაწრებითაა დაფარული. მათი აღნიშვნისთვის ზოგჯერ იყენებენ ისლანდიური წარმოშობის სპეციალურ ტერმინს — „ნუნაკოლს".

ტერმინი ნუნატაკი წარმოსდგება გრენლანდიური ენიდან და ინგლისურ ენაში გავრცელდა 1870-იანი წლებიდან მოყოლებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუნატაკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ნუნატაკი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Нунатак // ольшая советская энциклопедия
2. ↑  Antarctic adventure and research
3. ↑  Merriam-Webster: nunatak
სცენა ლივიუსის ისტორიიდან, მარსის სამსხვერპლოზე
*Ab urbe condita*, 1493
**ისტორია ქალაქის დაარსებიდან** (ლათ. Ab Urbe condita) — ტიტუს ლივიუსის ფუნდამენტური ნაშრომი რომის ისტორიის შესახებ. ნაშრომი შეადგენს 142 წიგნს, რომლიდანაც მხოლოდ 35 შემორჩა.

წიგნებზე მუშაობა ლივიუსმა ძვ. წ. 27 წლიდან დაიწყო და როგორც მიიჩნევენ დასრულება ვერ მოასწრო. მისი ნაშრომების დიდმა ნაწილმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. ეს ნაწარმოები მოიცავს რომის ისტორიას მისი ლეგენდარული დაარსებიდან (ძვ. წ. 753) ავგუსტუსის გერის დრუზუსის სიკვდილამდე (ძვ. წ. 9). სრულიად შემოინახა 35 წიგნი, I-X წიგნები, ანუ პირველი დეკადა, სადაც აღწერილია ქალაქის ისტორია დაარსებიდან ძვ. წ. 293 წლამდე, ანუ მესამე სამნიტურ ომამდე, XXI—XLV წიგნები, სადაც მოცემულია ისტორია ძვ. წ. 218 წლიდან, ანუ მეორე პუნიკური ომიდან ძვ. წ. 167 წლამდე, ანუ მესამე მაკედონურ ომამდე, ასევე შემორჩა XCI წიგნის ფრაგმენტები, სადაც სერტორიუსთან ომია აღწერილი და CXX წიგნის ფრაგმენტები, სადაც ციცერონის სიკვდილზეა საუბარი.

არსებობს მოსაზრებები რომ პირველი წიგნები დაიწერა ძვ. წ. 27 - ძვ. წ. 25 წლებში, IX წიგნი დაიწერა ძვ. წ. 20 წელს, ხოლო უკანასკნელი წიგნები ავგუსტუსის სიკვდილის შემდეგ. ავტორს ალბათ სურდა ნაშრომის დასრულება პირველი იმპერატორის სიკვდილით, მაგრამ ვერ მოასწრო.

ნაწარმოების დეკადებად დაყოფა და მის ბაზაზე მოკლე თხზულებების შედგენა დაახლოებით IV საუკუნიდან დაიწყო. ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ გადმოცემული თხზულებებიდან პერიოქები არის. 

ლივიუსი თავის ნაშრომებში უფრო ადრინდელ ისტორიკოსებს ეყრდნობოდა (უმცროსი ანალისტები): ლუციუს ელიუს ტუბერონუსს, გაიუს ლიცინიუს მაკრუსს, ვალერიუსს ანციუმიდან, ფაბიუს პიქტორს, კალპურნიუს პიზონს, კლავდიუს კვადრიგირიუსს და პოლიბიუსს.

ლივიუსის მიერ გადმოცემული ფაქტები იმდენად სანდოა, რამდენადაც მისი წყაროები. თვითონ იგი აკრიტიკებს რომის დაარსების ტრადიციულ ლეგენდას და გვთავაზობს ისტორიულად უფრო მისაღებ ვერსიას.

ლივიუსის ნაშრომი გაჟღენთილია პატრიოტული სულისკვეთებით. იგი ახდენს წარსულის იდეალიზაციას და გმობს მისი თანამედროვეების მორალურ და ზნეობრივ დაცემულობას. მისი ასეთი სულისკვეთება და მორალიზმი ავგუსტუსის პოლიტიკას კარგად შეეფერებოდა. ლივიუსი აქცენტს აკეთებს ცალკეულ გამოჩენილ პიროვნებებზე, მათ გმირობებზე და მორალურ თვისებებზე. დაწვრილებით აღწერს მათ საქმიანობას და გადმოსცემს მათ სიტყვით გამოსვლებს. ეს სიტყვები ძალიან კარგადაა დამუშავებული ლივიუსის მიერ. ჩვენამდე მოღწეულ ნაწილში 400 წარმოთქმულ სიტყვას ვხვდებით.

ტიტუს ლივიუსის ნაშრომი ლიტერატურული თვალსაზრისით მართლაც უბადლოა. გადმოცემის ნიჭით და დრამატიზაციით იგი ახერხებს წარსულის სურათების გაცოცხლებას. მისი შესანიშნავი პროზის სტილი არ ჩამოუვარდება ციცერონისას.

ლიტერატურა
----------

* Foster, B.O. [1874] (2008). *Livy*.  Trollope Press.
* Livy (1994). *Ab vrbe condita Book VI*. Cambridge:  Cambridge University Press.
* Niebuhr, Barthold Georg; Smith, William (Translator); Schmitz, Leonhard (Translator) (1844). *The History of Rome*. Philadelphia:  Lea & Blanchard.
* Seeley, J.R. (1881). *Livy, Book I, with Introduction, Historical Examination and Notes*, 3rd, Oxford:  Clarendon Press.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტიტუს ლივიუსის რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან (რუსულად)
* ლივიუსის ნაშრომები ლათინურად
* პერიოქები
* ლივიუსის წიგნები ინგლისურად