recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურგენიძე**. |

**დავით ანტონის ძე გურგენიძე** (დ. 26 სექტემბერი, 1953, სოფელი ჩაილური, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეტიუდისტი. საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო დიდოსტატი (1989), სსრკ სპორტის ოსტატი (1979), საერთაშორისო ოსტატი (1980), საერთაშორისო არბიტრი (1994). პირვველი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ეტიუდების შედგენაში (1997, 2003), ორჯერ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (2005, 2007), გახდა სსრკ ჩემპიონი (1981, 1985), ორჯერ ვერცხლისა და სამჯერ ბრინჯაოს პრიზიორი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1975). საქართველოს საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიის თავმჯდომარე (1991), საერთაშორისო არბიტრი ჭადრაკში (2000); საქართველოს ქალთა ნაკრების კაპიტანი მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (ვერცხლი; 2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1994–2004). გამოაქვეყნა 1000-ზე მეტი ეტიუდი, მიიღო 100-ზე მეტი პირველი პრიზი. დავით გურგენიძე 26 წიგნის ავტორია, მ. შ.: „რჩეული ეტიუდები-1" (1993), „რჩეული ეტიუდები-2" (1995; ორივე ინგლისურად); „ოთარ ტაბიძის საჭადრაკო ფილოსოფია" (1999); „პაწია ეტიუდები" (1999); „100 მინიატიურა" (1999); „სისადავე, სილაღე და სილამაზე" (1999). დავით გურგენიძე დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).

ლიტერატურა
----------

* გიორგაძე თ. ჭადრაკის გზაჯვარედინებზე, თბ. 1992;
* Шахматы. Энциклопедический словарь / гл. ред. А. Е. Карпов. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — С. 98. — 100 000 экз. — ISBN 5-85270-005-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დავით გურგენიძე***

* დავით გურგენიძე — ქართველი ავტორები
**ელგონის მთა** (ინგლ. Mount Elgon) — ჩამქრალი ვულკანი, სიმაღლის მიხედვით მეშვიდე მთა აფრიკაში და მეორე უგანდაში. ვულკანი მდებარეობს აღმოსავლეთ აფრიკის მთიანეთში, ვიქტორიას ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით (უგანდა-კენიის საზღვარზე).

ვულკანის აღწერილობა
-------------------

აქვს ფარის ფორმა, დიამეტრით 80-85 კმ, სიმაღლით 4321 მეტრი. მწვერვალი ბრტყელია, ცუდად შენარჩუნებული კალდერით, დიამეტრით 11 კმ და 40 კმ²-ზე მეტი ფართობით. ვულკანის პირველი ამოფრქვევა მოხდა 24 მილიონ წელზე უფრო მეტი ხნის წინ, დღეისათვის ვულკანს ყველა მხრიდან გარს ერტყმის ძნელად გასავლელი პიკები — 4000 მეტრზე უფრო მეტი სიმაღლით.

ვულკანს სახელი დაერქვა Elgonyi-ის ძველი ტომის პატივსაცემად, რომლებიც როდესღაც ცხოვრობდნენ გამოქვაბულებში მთის სამხრეთ ფერდოებზე. მასაის ხალხი ვულკანს ეძახის «Ol Doinyo Ilgoon» (ანუ «Masawa»), რაც ნიშნავს «ქალის მკერდს».

მწვერვალები
-----------

ელგონის მთის მწვერვალები:

| მწვერვალი | სიმაღლე | ქვეყანა |
| --- | --- | --- |
| Wagagai | 4320 მეტრი | უგანდა |
| Sudek | 4302 მეტრი | უგანდა-კენიის საზღვარი |
| Koitobos | 4222 მეტრი | კენია |
| Mubiyi | 4211 მეტრი | უგანდა |
| Masaba | 4161 მეტრი | უგანდა |

გამოქვაბულები
-------------

ელგონის მთის ფერდოებზე იმყოფება 4 გამოქვაბული — Ngwarisha, Makingeny, Chepnyalil და Kitum. Kitum-ის გამოქვაბულის სიღრმე 200 მეტრზე მეტია, ხოლო სიგანე თითქმის 60 მეტრია. გამოქვაბულების კედლებზე დალექილ მარილს იქ შესული სპილოები ფხაჭნიან თავიანთი ეშვებით, რის გამოც მათ მიიღეს მიწისქვეშა სპილოების სახელი. მარილის შესაგროვებლად ღამ-ღამობით მოდიან სხვა ძუძუმწოვრებიც.

გამოქვაბულებთანაა დაკავშირებული კიდევ ერთი ისტორია — მარბურგის ვირუსი, რომელიც იწვევს მარბურგის ჰემორგანულ ციებ-ცხელებას. დასახელებაში «მარბურგი» აღებულია იმ ადგილის დასახელებიდან, სადაც პირველად მოხდა ვირუსის გავრცელება. ეს დაავადება პირველად დაფიქსირდა 1967 წელს გერმანიის ქალაქ მარბურგში. გამოქვაბულებში მოხვედრასთან დაკავშირებით ცნობილია სიკვდილის მხოლოდ ორი შემთხვევა.

ფაუნა
-----

ელგონის მთის ფერდოებზე ბინადრობს 400-ზე მეტი სპილო, ბევრი აფრიკული კამეჩი, აფთარი, ანტილოპა და ფრინველების დაახლოებით 300 სახეობა.

ეროვნული პარკები
----------------

ვულკანის ფერდოებს იცავს ელგონის მთის ეროვნული პარკები, როგორც კენიის, ასევე უგანდის. ორივე პარკი შესულია ბიოსფერული რეზერვატების მსოფლიო ქსელში.

სქოლიო
------

1. ↑  Peakbagger.com
**მელიქ-მამასახლისის სასამართლო** — სასამართლო XVIII საუკუნის საქართველოში. სხვა მოხელეების მსგავსად, მელიქი და მამასახლისი თავიანთ ფუნქციებს ახორციელებდნენ მათ ქვემდებარე ტერიტორიაზე. 1725 წლიდან თბილისის მამასახლისი ითვისებს მელიქის თანამდებობასაც და ეწოდებოდა მელიქ-მამასახლისი. მას ექვედებარებოდა ყოველგვარი სამამულო დავა და ვაჭართა საქმეები თბილისში. ძირითადად, ეს იყო ვალის გადახდასთან დაკავშირებული საქმეები, დავები საკარმიდამო ნაკვეთისა და დუქნის კუთვნილებასთან დაკავშირებით. მელიქ-მამასახლისებისგან გამორჩეულები იყვნენ თბილისისა და გორის მელიქ-მამასახლისები, რადგან ეს უკანასკნელნი უფრო მნიშვნელოვანი მოხელეები იყვნენ, ვიდრე სხვა რეგიონის ანალოგიური პირები.

მელიქ-მამასახლისები არასდროს არ არჩევდნენ საქმეს ერთპიროვნულად. ისინი ან თვითონ შედიოდნენ სხვა სასამართლოების შემადგენლობაში, ან თვითონ თავმჯდომარეობდნენ სასამართლოს. მელიქი, მამასახლისი და, ასევე, ქედხუდა, სხვა სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ მაშინ, როდესაც მოდავე მხარეები ქალაქის მცხოვრებლები იყვნენ. მელიქ-მამასახლისის თავმჯდომარეობით გამართულ სასამათლოში მონაწილეობა უნდა მიეღოთ ქედხუდებსა და სხვა პირებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მელიქი
* მამასახლისი
* ქედხუდა

ლიტერატურა
----------

* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004

სქოლიო
------

1. ↑  ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004 გვ. 408
2. ↑  ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004 გვ. 409
**დავით ტოგოს ძე გოცაძე** (დ. 16 ოქტომბერი, 1953, ქუთაისი, — გ. 13 ნოემბერი, 2008, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ონკოლოგ-ქირურგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2004).

დაამთავრა მოსკოვის პიროგოვის სახელობის II სამედიცინო ინსტიტუტი 1976 წელს. 1982–85 მუშაობდა რუსეთის საკავშირო ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის უროლოგიური განყოფილებაში, 1986 წლიდან საქართველოს ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის უროლოგიურ განყოფილებაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ — განყოფილების გამგედ. 2004 წლიდან იყო საქართველოს ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და უროლოგიური განყოფილების კონსულტანტი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც ძირითადად ეხება ონკოუროლოგიის საკითხებს, მცირე მენჯის ონკოლოგიური დაავადებების დროს რადიკალურ და გაფართოებულ ქირურგიული ჩარევებს და შემდგომ აღდგენით-რეკონსტრუქციულ ოპერაციებს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 128.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით გოცაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დაჰუკის მუჰაფაზა** იგივე **დაჰუკის პროვინცია** (არაბ. محافظة دهوك‎, ქურთ. پارێزگای دھۆک) — ერაყის ერთ-ერთი მუჰაფაზა ქვეყანა მდებარე 18-დან. მდებარეობს ქურთისტანში და შესაბამისად, ამ მუჰაფაზაში ძირითადად ქურთები სახლობენ. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი დაჰუკი. მოიცავს 7 რაიონს.

დაჰუკის მუჰაფაზა სირიისა და თურქეთის საზღვართან მდებარეობს. მას თურქეთი ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება, ხოლო სირია — დასავლეთით.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით, დაჰუკის მუჰაფაზის მოსახლეობამ 1 356 415 ადამიანი შეადგინა. აქედან მილიონზე მეტი ადამიანი პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ქალაქ დაჰუკში ცხოვრობს. მუჰაფაზის ფართობი 6 553 კმ²-ია. დაჰუკის მუჰაფაზის გუბერნატორი არის ფარჰად ამეენ ათრუში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუჰაფაზის ახალი ამბები

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერაყის მუჰაფაზები |
| --- |
|  |
| 
* ანბარი
* ბაბილი
* ბასრა
* ბაღდადი
* დაჰუკი
* დიიალა
* დი-ქარი
* ერბილი
* ვასიტი
* ქირქუქი
* მაისანი
* მუთანა
* ნაინავა
* ნაჯაფი
* სალაჰ-ედ-დინი
* სულეიმანია
* ქადისია
* ქარბალა
 |  |

 |
**მელიტონ ჩეჩელაშვილი** — ქართველი გეომეტრიის მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
---------

ასწავლიდა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში. როგორც პედაგოგს, ასე ახასიათებდა რეალური სასწავლებლის დირექტორი: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მცოდნე და გამოცდილი მასწავლებელია, საქმის ერთგული, კეთილსინდისიერად აღმსრულებელი თავის მოვალეობის, ენერგიით სავსე და დაუღალავი მუშაკი. მან სასურველ ნიადაგზე დააყენა გეომეტრიის სწავლება, მოაწყო ამ საგნის პრაქტიკული მეცადინეობა და სულ ცოტა ხანში თვალსაჩინო შედეგებს მიაღწია." |
|  |  |

 ასწავლიდა სოფელ ჯურყვათსა და ზედა მაღლაკში. უმაღლესი არ დაუმთავრებია, მაგრამ ჩააბარა სხვადასხვა გამოცდა, გაიარა კურსები და 1919 წლის 1 ნოემბერს დაინიშნა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელთან არსებულ უმაღლესდაწყებითი სასწავლებლის გეომეტრიის მასწავლებლად. ატარებდა საჩვენებელ გაკვეთილებს და ჰქონდა დიდი ავტორიტეტი პედაგოგთა და მოსწავლეთა შორის.

ლიტერატურა
----------

* 

* *დ. ჭუმბურიძე*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 496.
* სცსა, ფ. 1935, აღწ. 2, საქ. 1426, ფ. 14.
**ელდარის დაბლობი**, **ელდარის ველი** — აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი მდინარე ივრის ქვემო დინების ორივე ნაპირზე, მინგეჩაურის წყალსაცავის დასავლეთი ნაწილის ჩრდილოეთით. მოქცეულია საქართველოსა და აზერბაიჯანში. აგებულია მეოთხეული ალუვიური და დელუვიური ნალექებით. შეადგენს მტკვარ-არაქსის აკუმულაციური დაბლობი ვაკის ნაწილს. საქართველოს ფარგლებში მდინარე ივრის მარცხენა სანაპიროს გასწვრივ ვრცელდება 25 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე 6–7 კმ. თითქმის ჰორიზონტალურ სიბრტყეს წარმოადგენს, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 100–200 მ. ელდარის დაბლობი საქართველოში ერთადერთი ადგილია, სადაც ნამდვილი ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტია. ნალექების წლიური ჯამი 250–300 მმ, ამის შესაბამისად მდინარის ჩამონადენის მოდულიც დაბალია 1–2 ლ/წმ².

ელდარის დაბლობი საქართველოს გამორჩეული უდაბური და გვალვიანი კუთხეა. რუხ და ღია მურა ნიადაგებზე განვითარებულია აბზინდიანი ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა, რომლის ფონზეც ადგილ-ადგილ გავრცელებულია ხურხუმოიანები და უროიანები. ელდარის დაბლობზე წარმოდგენილია ნესტიანობის მკვეთრად გამოყოფილი უარყოფითი ბალანსი (განესტიანების ხარისხი უდრის 0,2–0,3). ვაკისა და მასზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მობჯენილი გაშიშვლებული კალთების (ივრის ზეგნის კიდის) ჰავის სიმშრალის გამო რაიონი სრულიად მოკლებულია ჰიდროგრაფიულ ქსელს. აქ მოედინებიან ხოლმე დროებითი ნაკადები, თუმცა ელდარის დაბლობის გადაკვეთას ვერ ახერხებენ და ნიადაგში იჟონებიან. ელდარის დაბლობის ზედაპირის მნიშვნელოვანი ნაწილი სავსებით გატიტვლებულია და გვალვისაგან დამსკდარი. დაბლობის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია „ბუღამოედნის" სახელწოდებით. ცხვრის საზამთრო საძოვარია.

სქოლიო
------

1. ↑  *ლევან მარუაშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 615.
2. ↑   ლევან მარუაშვილი. საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ. 1964
**დელ-სერო-დელ-კუევონი** (ესპ. Sistema del Cerro del Cuevón) — მღვიმური სისტემა ესპანეთში, ასტურიაში. კარსტული წარმოშობისაა. მდებარეობს პიკოს-დე-ეუროპის ქედზე. სისტემა შედგება ორი ვერტიკალური მღვიმისაგან: საკუთრივ, დელ-სერო-დელ-კუევონი (T-33), რომლის შესასვლელი განლაგებულია ზღვის დონიდან 2019 მ სიმაღლეზე და ტორკა-დე-ლას-სასიფრაგასი (TR-2), რომლის შესასვლელი განლაგებულია 1590 მ-ზე. მღვიმური სისტემის სიღრმე შეადგენს 1589 მ-ს, რომელსაც 1998 წელს მიაღწიეს. წარმოადგენს ესპანეთის ყველაზე ღრმა და მსოფლიოს ერთ-ერთ უღრმეს კარსტულ მღვიმეს. დაახლოებით 1500 მ სიღრმეზე მღვიმე გადის სუბჰორიზონტულ მიწისქვეშა კოლექტორში, რომელზედაც გაედინება მდინარე მარბრეგალო. მღვიმე სიფონით მთავრდება. მღვიმეში არსებულ ყველაზე დიდ ჭას აქვს 134 მ სიღრმე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Endokarst de la Torca del Cerro
2. ↑  "-1.589m Récord de España en la Torca del Cerro del Cuevón", Estévez J. A. Subterránea 10:20-29, 1998.
3. ↑  SISTEMA Sistema del Cerro del Cuevón.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-02. ციტირების თარიღი: 2018-01-11.
**დავით ზურაბის ძე გოცირიძე** (დ. 30 მარტი, 1952, თბილისი — გ. 14 იანვარი, 2022) — ქართველი ენათმეცნიერი, რუსისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), პროფესორი (1989).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1974). 1978 წლიდან მუშაობდა იქვე; იყო რუსული ენის კათედრის გამგე (1987-2006). 2006-09 მუშაობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2009 წლიდან თსუ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სრული პროფესორი. მონოგრაფიისათვის „ნარკვევები რუსული გრამატიკული აზრის ისტორიიდან" (თანაავტორი — პროფ. გ. ხუხუნი) მიენიჭა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო პრემია (1984).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Очерки по истории русского и западноевропейского перевода, Тб. 1986; Принципы контрастивного исследования фразовых текстов, в кн.: Der Text und seine Struktur, Jena, 1990;
* Возрождение и Реформация в истории перевода и переводческой мысли, Тб. 1994;
* Русская лингвистическая мысль первой трети 20-ого века, Тб. 2000.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 129.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით გოცირიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურამიშვილი**. |

დავით გურამიშვილი, 1924
**დავით ალექსანდრეს ძე გურამიშვილი** (დ. 1857 — გ. 1926) — ქართველი ფერმწერი. რეალისტური მხატვრობის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

თბილისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1873 წელს გაემგზავრა პარიზში. 1886 წელს შევიდა მიუნხენის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც 1888-მდე სწავლობდა. სხვადასხვა დროს თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში ("გალანგა", "ობზორი"). ადრინდელი ნამუშევრები განიცდიდა ო. დომიეს გავლენას. გურამიშვილისთვის დამახასიათებელია მახვილი თვალი, იუმორის გრძნობა და შესრულების მაღალი ოსტატობა. მისი ნამუშევრების ("მოგზაურობა უდაბნოში", 1886; "მოხუცის პორტრეტი", "ქალიშვილის პორტრეტი", "ავტოპორტრეტი", 1924, ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი ) ნათელი, თბილი ფერადოვანი გამა, მზის სხივებით განათებული პეიზაჟები გ. გაბაშვილის შემოქმედებასთან სიახლოვეზე მიუთითებს.

1916 წელს დ. გურამიშვილი იყო ქართველ მხატვართა კავშირის დაარსების ინიციატორი და წესდების ავტორი. გაწეული ღვაწლისათვის 1924 წელს იგი ამ კავშირის საპატიო წევრად აირჩიეს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 311.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 118, თბ. 1994
**დაჩი ნანობაშვილი** (დ. 15 მარტი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი, „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო 2018"-ის ფინალისტი და ოლიმპიადა „ევერესტის" დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაჩი ნანობაშვილი დაიბადა 1979 წლის 15 მარტს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999 წლიდან არის მათემატიკის პედაგოგი. 2009 წელს დააარსა ოლიმპიადა „ევერესტი", სადაც მონაწილეობას იღებენ ბავშვები II-დან VI კლასის ჩათვლით. „ევერესტის" პროექტის ფარგლებში გამოუშვა 13 ამოცანათა კრებული, რომელში შესულ ამოცანათა უმრავლესობა მისი შექმნილია. 2010 წელს იყო ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის გარე ექსპერტი. 2011 წელს იყო 1-6 კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელოების გრიფირების ექსპერტი. 2018 წლიდან არის წმინდა გიორგის სახელობის საერთაშორისო სკოლის პირველი კლასების მენეჯერი. 2018 წელს მონაწილეობა მიიღო კონკურსში „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო" და მოხვდა საუკეთესო ხუთეულში (შესაბამისად გავიდა ფინალში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაჩი ნანობაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დაჩი ნანობაშვილი დაარქივებული 2019-05-08 საიტზე Wayback Machine. — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს საიტი
**დაჩითვა** — ქსოვილზე მხატვრული სახეების გადატანა ხის საბეჭდების (საჩითავი ყალიბების) საშუალებით. აღმოსავლეთი ქვეყნების მსგავსად ხელოსნობის ეს დარგი ძველად საქართველოშიც ფართოდ ყოფილა გავრცელებული. ამას ადასტურებს წერილობითი წყაროები. XII-XVIII საუკუნეებში ქართული ხელნაწერი წიგნების ყდებზე გამოკრული დაჩითული ქსოვილების იშვიათი ნიმუშები და ეთნიკური კოლექციები. გვიანდელი ფეოდალური ხანის წერილობითი წყაროებიდან ჩანს, რომ საქართველოს ზოგიერთ ქალაქში ქსოვილების დასაჩითი საგანგებო სახელოსნოები იყო და მის მოხელეს მჩითავი ეწოდებოდა. XIX საუკუნეში ასეთი სამღებრო სახელოსნოები ყოფილა თბილისში, გორში, თელავში, ახალციხეში, ბათუმსა და სხვა ქალაქებში, ამ სახელოსნოებში სელის, ბამბისა და აბრეშუმის სადა ქსოვილებს პოზიტიური და ნეგატიური წესით ჩითავდნენ. პირველ შემთხვევაში გამოსაყვანი სახეები სადა ქსოვილის მთელ ზედაპირზე დაჰქონდათ; დაჩითვის ეს პოზიტიური წესი ფართოდ იყო გავრცელებული მთელ საქართველოში. ნეგატიური წესით დაჩითვის დროს (ბატიკა) კი ქსოვილის ზედაპირს საბეჭდავით უშუალოდ ცხიმნარევი ცვილის თხელ ფენას, რომელიც გამოსაყვან სახეებს ფარავდა. ამის შემდეგ ქსოვილს მთლიანად საღებავში ჩადებდნენ. საღებავი ქსოვილს ყველგან გაუჯდებოდა, გარდა ცვილით დაფარული ადგილებისა, ცვილის გაცლის შემდეგ ქსოვილზე ცვილით დაფარული მხატვრული სახეები თეთრად გამოჩნდებოდა. რუსეთსა და ევროპის ქვეყნებისაგან განსხვავებით, დაჩითვის ნეგატიურ წესს საქართველოში მარტო ლურჯი სუფრის დამზადების დროს იყენებდნენ.

ქართლსა და ლეჩხუმში სახიანი ქსოვილის დასამზადებლად ნეგატიური მხატვრული მღებრობის ერთ-ერთ უძველეს და უმარტივეს წესს, ე. წ. კვანძებით დაჩითვას მიმართავდნენ. სოფ. ბაზალეთში დასაჩითად იყენებდნენ "სამღებრო ქვებს" ანუ "სამღებრო კენჭებს". ამ კენჭებს სადა ქსოვილში ერთმანეთის მოშორებით გამოახვევდნენ, ზედ "ტყლაპებს" (ქსოვილის ნაჭრებს) შემოახვევდნენ, ძაფს მოუჭერდნენ და მთლიანად ჩადებდნენ საღებავში. კენჭგამოკრული ადგილები შეუღებავი რჩებოდა და ქსოვილის ზედაპირი ჭრელი გამოდიოდა.. ანალოგიური წესით ქსოვილის დაჩითვა ლეჩხუმში "ჭრელის მიცემა" ეწოდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბრაილაშვილი ნ.*, დაჩითული ქსოვილები (ალბომი), თბ. 1964;
* *ჩაჩაშვილი გ.* საქართველოს მუზეუმის საჩითავეების კატალოგი, თბ. 1962;
* *ჩაჩაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 410–411.
დელის მეტრო
დელის მეტროსსქემა
**დელის მეტროპოლიტენი** (ჰინდი दिल्ली मेट्रो) — ჩქაროსნული მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა ინდოეთის დედაქალაქ დელიში. დელის მეტროპოლიტენი 2002 წლის 24 დეკემბერს გაიხსნა. მეტროსისტემა ქვეყანაში მეორეა კალკუტას მეტროპოლიტენის შემდეგ. დელის მეტროპოლიტენს აქვს როგორც მიწისზედა, ასევე მიწისქვეშა ხაზები.

დელის მეტროს არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული საერთაშორისო ორგანიზაციებისგან, მათ შორის, გაეროსგან გარესამყაროსთან კეთილმეგობრული თანაარსებობის გამო თავისი კონსტრუქციის წყალობით.

ისტორია
-------

დელის მეტროს შექმნის კონცეფცია პირველად 1960 წელს ჩამოყალიბდა Delhi Master Plan-ის მიერ, ხოლო ჩარჩო-დოკუმენტი მეტროს აშენების თაობაზე 1978 წელს გაფორმდა მეტროსა და რკინიგზის სამშენებლო კომპანიაში.

ამის მიუხედავად, მეტროს ასაშენებლად უშუალო სამუშაოები 1995 წლის 5 მარტსღა დაიწყო, როდესაც DMRC დაფუძნდა.

საკონსტრუქციო სამუშაოები 1998 წელს დაიწყო. 2000 წელს უთანხმოებაც კი წარმოიქმნა; რკინიგზის მინისტრმა DMRC-ის მიერ შემოთავაზებულ ლიანდაგზე უარი განაცხადა და საერთაშორისოდ აღიარებული ლიანდაგების დაგება მოინდომა. ამან ლიანდაგების გაყვანა ცოტათი შეაფერხა. პირველი ხაზი 2002 წლის 24 დეკემბერს შევიდა ექსპლუატაციაში.

ხაზები
------

| ხაზის სახელწოდება | ნომერი | მარშრუტი | სიგრძე (კმ) | სადგურების ნომრები | მოძრავი შეადგენლობა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ● **წითელი ხაზი** | 1 | Dilshad Garden - Rithala | 25.15 | 21 | 23 (21) მატარებელი |
| ● **ყვითელი ხაზი** | 2 | Jahangirpuri - Central Secretariat | 17.36 | 15 | 13 (12) მატარებელი |
| ● **ლურჯი ხაზი** | 3 | Indraprastha - Dwarka-ს სექტორი 9 | 32.10 | 31 | 24 (27) მატარებელი |

**საერთო სიგრძე = 74.5 კმ**

ინდოეთის მეტროპოლიტენების სია
-----------------------------

* აჰმადაბადის მეტროპოლიტენი
* ბანგალორის მეტროპოლიტენი
* გურგაონის მეტროპოლიტენი
* დელის მეტროპოლიტენი
* კალკუტის მეტროპოლიტენი
* კოჩის მეტროპოლიტენი
* ლაქნაუს მეტროპოლიტენი
* მუმბაის მეტროპოლიტენი
* ნოიდის მეტროპოლიტენი
* ჩენაის მეტროპოლიტენი
* ჯაიპურის მეტროპოლიტენი
* ჰაიდარაბადის მეტროპოლიტენი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Delhi Metro Train Discussion
* დელის მეტროპოლიტენის ოფიციალური საიტი (DMRC)
* Indian Express - color coding on Delhi Metro
* Let horse sense prevail დაარქივებული 2003-11-23 საიტზე Wayback Machine.  - Why we should choose Standard Gauge over Broad for the Delhi Metro
* Trenchless Digging - Article in the Tribune (Chandigarh) by D. S. Dhillon. Dated Thursday, January 29, 2004

სქოლიო
------

1. ↑  Project Update:Rolling Stock. *Official webpage of DMRC*. ციტირების თარიღი: 2008-12-29.
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-08-05. ციტირების თარიღი: 2009-04-01.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დიკასტერია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დიკასტერია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დიკასტერია** — საეკლესიო მმართველობის ორგანო, რომელიც სასამართლოს ფუნქციებს ახორციელებდა. იგი დააარსა კათალიკოს ანტონ I-მა და მოქმედებდა XVIII საუკუნის 70-იანი წლებიდან. დიკასტერია ექვემდებარებოდა კათალიკოსს და გადაწყვეტილებებს იღებდა მისი სახელით. აქ განიხილებოდა სასულიერო ხასიათის დავები, მაგრამ ეს საკითხები მხოლოდ დიკასტერიას არ ექვემდებარებოდა — ისინი ასევე შედიოდა მეფის, კათალიკოსის, ბატონიშვილებისა და მდივანბეგთა კომპეტენციაშიც.

შემადგენლობა
------------

დიკასტერიის შემადგენლობა საქმის განხილვისას განისაზღვრებოდა სამი წევრით, თუმცა, ზოგიერთ შემთხვევაში, წევრთა რაოდენობას შეიძლება ხუთამდეც მიეღწია. სხდომას თამვჯდომარეობდა დამსწრეთაგან ყველაზე უფრო მაღალი რანგის სასულიერო პირი. კათალიკოს-პატრიარქი იშვიათად მონაწილეობდა დიკასტერიის მუშაობაში, თუმცა იგი ამტკიცებდა მის განაჩენებსა და გადაწყვეტილებებს. დიკასტერია საქმეს განიხილავდა კათალიკოსის რეზიდენციაში.

კომპეტენცია
-----------

დიკასტერია განიხილავდა ყოველგვარ დავას მონასტრებსა და ეკლესიებს შორის; ეკლესიებისა და მონასტრების ყმათა ქონების ხელყოფის საკითხებს; საჩივრებს ეკლესია-მონასტრების მიწებისა და ყმების მიმტაცებელთა წინააღმდეგ; სასულიერო პირების ყოველგვარ უღირს საქციელს როგორც ყოფაში, ისე მღვდელთმსახურებაში; სასულიერო პირთა მიერ ჩადენილ დანაშაულებს; შვილად აყვანისა და განქორწინების საკითხებს; უკანონო ქორწინებასთან დაკავშირებულ საკითხებს; ყოფით დავებს ოჯახის წევრთა შორის.

საჩივარი იწერებოდა დიკასტერიის სახელზე, ხანდახან, დიკასტერიას საქმეთა განხილვას ავალებდა მეფე, კათალიკოსი, იშვიათად, დედოფალიცა და ბატონიშვილიც.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მდივანბეგთა სასამართლო

ლიტერატურა
----------

* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004
* მ. კეკელია, სასამრთლო ორგანიზაცია და პროცესი საქართველოში რუსეთთან შეერთების წინ, ტ. 1
* ივ. სურგულაძე, სასამართლო ორგანიზაცია გვიანფეოდალურ საქართველოში, თსუ შრომები, ტ. 47, 1947

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ. 2004, გვ. 403
2. ↑  მ. კეკელია, სასამრთლო ორგანიზაცია და პროცესი საქართველოში რუსეთთან შეერთების წინ, ტ. 1, გვ. 190-191
**მერაბ სეფაშვილი** (დ. 15 ოქტომბერი, 1961) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მომღერლების, ტრიო ლალეს წევრების ედუარდ სეფაშვილის და ჯულიეტა მურადელის ოჯახში. ედუარდს პირველი ქორწინებიდან ასევე ჰყავდა ვაჟი თენგო, რომელიც მერაბზე 10 წლით უფროსი იყო. მერაბი ძირითადად ბებია-ბაბუების გარემოცვაში აღიზარდა, რადგან მშობლებს ხშირი გასტროლები ჰქონდათ, ბავშვობაში სიმღერის მიმართ განსაკუთრებულ სიყვარულს და ინტერესს არ ამჟღავნებდა, თუმცა სხვადასხვა მომღერლების მანერებზე მიბაძვა უყვარდა. მეტად დინჯი და მორცხვი ბავშვი იყო, განსაკუთრებული აკადემიური მოსწრებით არ გამოირჩეოდა, დაკავებული იყო სპორტული აქტივობებით, კერძოდ კალათბურთით, რომელზეც სპორტსმენ ბაბუას, ნიკოლოზ სეფაშვილს დაყავდა.

სიმღერა, 15 წლის ასაკში დაიწყო. 16 წლისა უკვე მღეროდა ანსამბლ რეროში, შემდეგ რობერტ ბარძიმაშვილის ხელმძღვანელობით ანსამბლ 75-ში მღეროდა, ალექსანდრე ბასილაიასთან — ნატვრის ხეში, განსაკუთრებული პოპულარობა კი თეატრონში გატარებულმა პერიოდმა მოუტანა, სადაც მერაბი მთავარი ვოკალისტი იყო, ანსამბლში გია მაჭარაშვილიც ირიცხებოდა, რომელიც ქმნიდა ძირითადად ანსამბლისთვის სიმღერებს, ასევე ასრულებდნენ ნუგზარ ერგემლიძის სიმღერებს.

1990-იანი წლების შემდეგ მერაბმა სოლო მოღვაწეობა დაიწყო. სხვადასხვა დროს მისი შესრულებით პოპულარული იყო სიმღერები: „მოდიოდა თეთრი გოგო", „ერთმანეთს ვნატრობთ", „სნეული ვარ", „თეთრი რაში", "გაიღიმე", „ცხოვრება ერთი წამია" და სხვა. 2002 წელს თბილისში მეცენატმა და ბიზნესმენმა, ბადრი პატარკაციშვილმა ჩამოაყალიბა საპროდიუსერო კომპანია ART-იმედი. მასში გაწევრიანებული იყვნენ ისეთი მომღერლები, როგორიცაა: ლელა წურწუმია, ნატო მეტონიძე, ეკა კვალიაშვილი, ეკა მამალაძე, თემურ თათარაშვილი, ეკა კახიანი და სხვა. მათ შორის მერაბ სეფაშვილიც, რომელიც არტ-იმედის ერთ-ერთი უმთავრესი სახე და გენერალური მენეჯერი იყო.

1983 წელს, 22 წლის ასაკში დაქორწინდა მუსიკამცოდნე ნინო ჯურხაძეზე, წყვილს ორი ვაჟი ჰყავს — ნიკა და სანდრო.

2012 წლის 20 მაისს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ მერაბ სეფაშვილის სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. ის საქართველოში ყველაზე ახალგაზრდაა იმ ადამიანებს შორის, ვისაც ვარსკვლავი გაუხსნეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მერაბ სეფაშვილი იუბილარია
* რა მოხდა მერაბ სეფაშვილის ცხოვრებაში
**მარია დე’ მედიჩი** (იტალ. Maria de' Medici; დ. 3 აპრილი, 1540 — გ. 19 ნოემბერი, 1557) — მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. ტოსკანის ჰერცოგ კოზიმო I-ისა და ელეონორ ტოლედოელის უფროსი ასული. დანიშნული იყო მოდენას ჰერცოგ ალფონსო II-ზე, თუმცა ქორწინებამდე გარდაიცვალა.

ბიოგრაფია
---------

მარია დაიბადა 1540 წლის 3 აპრილს ფლორენციაში. იგი იყო ტოსკანის ჰერცოგ კოზიმო I-ისა და მისი პირველი მეუღლის, ელეონორ ტოლედოელის პირველი შვილი. მას მხოლოდ ერთი უფროსი ნახევარ-და ჰყავდა მამის ხაზით, სახელად ბია, რომელიც 1542 წელს გარდაიცვალა. მის მშობლებს მის შემდეგ კიდევ ათი საერთო შვილი ეყოლათ, მამამისს კი მათ გარდა კიდევ სამი არალეგიტიმური შვილი ჰყავდა. 

კოზიმო I-სა და ელეონორ ტოლედოელს მართალია მრავალი შვილი ჰყავდათ, თუმცა თითქმის ყველა ან ჩვილობაში დაიღუპა, ან უბრალოდ ძალიან ადრე. მაგალითად: სამი ბავშვი ჩვილობაშივე გარდაიცვალა, თავად მარიაც არასრულწლოვანი იყო როცა დაიღუპა, მისი და, ლუკრეციაც ადრეულ ასაკში მოწამლეს, 34 წლის იზაბელა მოკლეს, ფრანჩესკო იდუმალ პირობებში, ასევე ახალგაზრდა გარდაიცვალა და ა.შ. მხოლოდ ფერდინანდო იყო, რომელმაც შედარებით დიდხანს იცოცხლა და ისეთი შთამომავლობაც დატოვა, რომლებმაც გააგრძელეს დინასტია. 

მარია თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე განათლებული გოგონა იყო. იგი განათლებას თავის ძმებთან ერთად იღებდა ვეჩოს ვილაში. მათ მასწავლებლებს შორის აღსანიშნავია ფრანჩესკო რიჩო და ანტონიო და ბარგა. მარიას თავისუფლად შეეძლო ლათინურად, ფრანგულად, ესპანურად და ბერძნულად საუბარი. 
1557 წელს, როდესაც იგი სულ ჩვიდმეტი წლის იყო, დანიშნეს ფერარას, მოდენასა და რეჯოს ჰერცოგ ალფონსო II-ზე. როდესაც მარია ალფონსოსთან ჩასასვლელად დაიძრა, გზად დიდი ჭაობების გავლა მოუწია, სადაც მალარია შეეყარა და ამავე წლის 19 ნოემბერს, გზაში, ქალაქ ლივორნოში გარდაიცვალა და აქვე დაკრძალეს. ამის შემდეგ ალფონსომ მის მეორე დაზე, ლუკრეცია მედიჩიზე იქორწინა, რომელიც მალევე მოაწამვლინა და ავსტრიელ ერცჰერცოგინიაზე იქორწინა. მისმა ძმამ, ფრანჩესკო I-მა მის პატივსაცემად დაარქვა სახელი თავის ასულ მარიას, რომელიც შემდგომში საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი გახდა.

ლიტერატურა
----------

* Murphy, Caroline P. (2008). Murder of a Medici Princess. USA: Oxford University Press. ISBN 0-19-531439-5
* Staley, Edgcumbe The Tragedies of the Medici
* Schultes, Lothar (2017): "Der Tod und das Mädchen – Bia oder Maria de' Medici?" In: Mitteilungen der Gesellschaft für vergleichende Kunstforschung in Wien, 69, Nr. 1/2, February 2017, p. 1– 6.
**მაკეობა** — დედალი ცხოველის ფიზიოლოგიური მდგომარეობა, როდესაც მის ორგანიზმში (საშვილოსნოში) ნაყოფი ვითარდება. ნამდვილი მაკეობა მხოლოდ ძუძუმწოვრებს ახასიათებს, თუმცა ზოგჯერ სხვა ცხოველების (თევზები, ქვეწარმავლები და სხვები) კვერცხსავალში კვერცხის განვითარების შემთხვევასაც მაკეობას უწოდებენ. 

მაკეობა იმპლანტაციით იწყება. ჩანასახს უვითარდება საჩანასახე გარსი, რომელიც უკავშირდება საშვილოსნოს კედელს და მასთან ერთად წარმოქმნის პლაცენტას, რაც უზრუნველყოფს კავშირს ნაყოფსა და დედის ორგანიზმს შორის. მაკეობის დროს დედის ორგანიზმში ხდება უმნიშვნელოვანესი ფიზიოლოგიური ცვლილებები, განპირობებული უმთავრესად ენდოკრინული სისტემის (ყვითელი სხეულის, აგრეთვე საკვერცხის ფოლიკულების ჰორმონების, გვიანი მაკეობის დროს კი პლაცენტის ჰორმონების) მოქმედებით. გარეგნულად ეს ცვლილებები გამოიხატება მძუნაობის შეწყვეტით, ცხოველის გასუქებით მაკეობის დასწყისში, შემდეგ კი (ნაყოფის ინტენსიური ზრდისა და საკვებისადმი მისი მოთხოვნილების ძლიერი გაზრდის გამო) შესამჩნევი გახდომით. არსებობენ მრავალნაყოფიანი და ერთნაყოფიანი ფორმები; მაგ. მტაცებლებს საშვილოსნოში ერთდროულად უვითარდება 2-20 ნაყოფი, მღრღნელებს 2-10 (და მეტი), ჩლიქოსნებს 1-5, ხელფრთიანებს 1-2, ხორთუმიანებს 1, მაიმუნებს 1, ვეშაპებს 1. ზოგჯერ ერთნაყოფიან ფორმებსაც უჩნდება 2 და მეტი ნაყოფი (ტყუპები). განსხვავებული და სპეციფიკურის მაკეობის ხანგრძლივობაც: 2-3 კვირიდან 1-1,5 წლამდე, იშვიათად კი (სპილო) — უფრო მეტიც. როგორც წესი, მრავალნაყოფიანი ფორმების მაკეობა უფრო ხანმოკლეა; ზოგჯერ მაკეობის ხანგრძლივობა განსხვავდება სეზონისა (ზაფხულისა უფროხანმოკლეა) და ნაყოფის სქესის მიხედვითაც (მდედრობითისა უფრო ხანმოკლეა). ზოგჯერ ჩანასახის განვითარება ადრეულ სტადიებზე ყოვნდება (დიაპაუზა), რის გამოც მაკეობა ხანგრძლივდება (კვერნა, მაჩვი და მისთანები). ნაყოფის რაოდენობა, მაკეობის ხანგრძლივობას და შობისას მათი მომწიფებულობის დონეს განსაზღვრავს უმთავრესად ის პირობები, რომელშიაც მათ შობის შემდეგ უხდებათ არსებობა: როგორც წესი, მრავალნაყოფიანობა და ხანმოკლე მაკეობა ახასიათებს ცხოველებს, რომლებიც უსუსურ ნაშიერებს მტრისაგან დამალულად სოროში ან ბუნაგში ზრდიან (მაგ. მტაცებლების, მღრღნელების უმრავლესობა და სხვა); ერთნაყოფიანობა და ხანგრძლივი მაკეობა — ისეთ ცხოველებს, რომელთა ნაშიერებმა დაბადებისთანავე უნდა სდიონ დედებს (მაგ. გაშლილი უტყეო ადგილების ბინადარი ჩლიქოსნები) და სხვა.

მაკეობის ხანგრძლივობა
---------------------

| მაკეობის ხანგრძლივობა |
| --- |
| ცხოველის სახეობა | დღე-ღამე |
| თაგვი | 20-მდე |
| ბოცვერი | 29-33 |
| კურდღელი, მელა, ყარსაღი | 51-მდე |
| კატა | 56-67 |
| ძაღლი | 58–66 |
| მგელი | 62-64 |
| ფოცხვერი | 72-მდე |
| თახვი | 105-107 |
| ლომი | 103-110 |
| შინაური ღორი და ტახი | 124-137 |
| ცხვარი და თხა | 145-157 |
| ვეფხვი | 154-მდე |
| მურა დათვი | 210-მდე |
| კეთილშობილი ირემი | 229-239 |
| კვერნა | 240-270 |
| სიასამური | 270-მდე |
| ძროხა | 270-300 |
| კამეჩი | 315-მდე |
| ცხენი | 320-355 |
| მაჩვი | 357-მდე |
| ვირი | 348-377 |
| აქლემი | 397-მდე |
| ჟირაფი | 446-მდე |
| სპილო | 660-მდე |

ლიტერატურა
----------

* *ნათაძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 373-374.
**მაიმუნის ყვავილი** — ცხოველებისა და ადამიანის ვირუსული დაავადება. სიმპტომები ყვავილის მსგავსია, თუმცა უფრო ნაკლებად მწვავე. გამომწვევია მაიმუნის ყვავილის ვირუსი, რომელიც იმავე ოჯახის წარმომადგენელია, რომლისაც ყვავილისა და ძროხის ყვავილის გამომწვევი ვირუსები. მაიმუნის ყვავილი პირველად 1958 წელს აღმოაჩინეს ლაბორატორიის მაიმუნებში. ჩვეულებრივ ვლინდება პრიმატებსა და მღრღნელებში, ცენტრალურ და დასავლეთ აფრიკაში. ადამიანს შეიძლება გადაეცეს ცხოველის ნაკბენით ან ორგანიზმის ინფიცირებულ სითხეებთან პირდაპირი კონტაქტით. ადამიანიდან ადამიანზე შეიძლება გავრცელდეს ხანგრძლივი ახლო კონტაქტით, ჩვეულებრივ, ოჯახის წევრებს შორის. ყვავილის საწინააღმდეგო ვაქცინა ადამიანს ასევე წარმატებით იცავს მაიმუნის ყვავილისგანაც; ყვავილის წინააღმდეგ XX საუკუნეში ინტენსიური ვაქცინაციის პერიოდში მაიმუნის ყვავილის აფეთქებები იშვიათი, იზოლირებული და ხანმოკლე იყო. ყვავილის აღმოფხვრისა და 1980 წელს მსოფლიოში ვაქცინაციის შეწყვეტის შემდეგ, მაიმუნის ყვავილი ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ბევრად მასშტაბური და ხანგრძლივი გახდა, ვირუსმა კი უშუალოდ ადამიანთა შორის გავრცელების მომატებული ტენდენცია გამოამჟღავნა. ამას გარდა, მაიმუნის ყვავილის ვირუსი დაავადებული „ეგზოტიკური შინაური ცხოველების" (გიგანტური ჩანთოსანი ვირთაგვა, *Cricetomys*; აფრიკული ფუნჯკუდა მაჩვზღარბა, *Atherurus africanus*; ზოლიანი ციყვი, *Funisciurus*) წყალობით აფრიკიდან სხვა ადგილებშიც გავრცელდა. შეერთებულ შტატებში აფრიკიდან შემოყვანილმა ცხოველებმა დააავადეს ტყვეობაში მყოფი მდელოს ძაღლები, რომლებმაც ვირუსი ადამიანებზე გაავრცელეს.

ადამიანებში დაავადება ინფიცირებიდან დაახლოებით ორ კვირაში ვლინდება, აღინიშნება ციებ-ცხელება, თავის ტკივილი, საერთო სისუსტე და დაღლილობა, ასევე ლიმფური კვანძების შეშუპება. რამდენიმე დღის შემდეგ სახესა და ტანზე ჩნდება გამონაყარი. საბოლოოდ ისინი იფარება ფუფხით და სცილდება, დაავადება კი ორ-სამ კვირაში გადის. აფრიკაში მაიმუნის ყვავილი ყველაზე მეტად საშიში ბავშვებისთვის აღმოჩნდა, ზოგიერთი აფეთქების დროს მათმა სიკვდილიანობამ 10%-ს მიაღწია. მკურნალობა შემოიფარგლება სიმპტომთა ნაწილობრივი მოხსნით. აფეთქებებს აკავებენ პაციენტთა იზოლაციისა და მათ გარშემო მკაცრი ჰიგიენის დაცვის გზით. ყვავილის საწინააღმდეგო ვაქცინით აცრას შეუძლია გარკვეულად დაიცვას ისეთი ადამიანები, რომლებიც შესაძლოა ვირუსის ზემოქმედების ქვეშ აღმოჩნდნენ, მაგალითად, ვეტერინარები და სხვა მეცხოველეები. დაინფიცირებულ ცხოველებში შეიმჩნევა ციებ-ცხელება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების შეშუპება, თვალიდან გამონადენი და საერთო ჭკნობა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Signs and Symptoms Monkeypox en-us. *CDC* (11 მაისი, 2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 15 ოქტომბერი, 2017. ციტირების თარიღი: 15 ოქტომბერი, 2017
2. 1 2 3  monkeypox. *Encyclopedia Britannica* (20 მაისი, 2022). ციტირების თარიღი: 23 მაისი, 2022
3. 1 2  About Monkeypox en-us. *CDC* (11 მაისი, 2015). ციტირების თარიღი: 15 ოქტომბერი, 2017
4. ↑
5. ↑  McCollum AM, Damon IK (January 2014). „Human monkeypox". *Clinical Infectious Diseases*. **58** (2): 260–267. doi:10.1093/cid/cit703. PMID 24158414.
6. 1 2  Multi-country monkeypox outbreak in non-endemic countries. ციტირების თარიღი: 22 მაისი, 2022
7. ↑  Osorio, J.E.; Yuill, T.M. (2008) "Zoonoses", *Encyclopedia of Virology*,   გვ. 485–495. DOI:10.1016/B978-012374410-4.00536-7. ISBN 9780123744104.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დვალი**. |

**დვალები** — ქართველი კალიგრაფები. მოღვაწეობდნენ მეტწილად იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში,სინის მთაზე და უცხოეთში მოქმედ სხვა ქართულ მონასტრებში, ზოგიერთი — საქართველოში.

*იოანე დვალი* ცხოვრობდა XI საუკუნეში. მას გადაუწერია „თვენი" (ალექსანდრე ცაგარლის კატალოგი №36). 1055 წელს მანვე გადაწერა „წმინდა ბასილის ცხოვრება" (ა. ცაგარლის კატალოგი №105), რომელშიც დაწერილია ნუსხურით, ლამაზი ხელით, შემკულია მშვენიერი თავსამკაულებითა და საზედაო ასოებით.

*მიქელ დვალს* გადაუქერია „ჟამნი" (ა. ცაგარლის კატალოგი №23).

*სტეფანე დვალს* — ჟამისწირვათა კრებული (ნიკო მარის კატალოგი №36).

*გიორგი დვალს* — ლაბეჭინის ოთხთავი (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, A-1563), რომელსაც XIII საუკუნეს მიაკუთვნებენ. იგი მომცრო ნუსხურით ნაწერი წიგნია, საზედაო ასოები სინგურითა და მელნით არის შესრულებული. ზოგი ასო ასოშია ჩასმული, ნაწერი მკაფიოა, ნაკლებ გადაბმული. აღარ იგრძნობა X-XI საუკუნეების სიმკაცრე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 490.
**მაკო ნაისინიო** (იაპონ. 眞子内親王; დ. 23 ოქტომბერი, 1991, ტოკიო, იაპონია) — იამატოს დინასტიის წარმომადგენელი. იაპონიის კრონპრინც ფუმიჰიტოსა და მისი ცოლის, კიკო კავაშიმას უფროსი ასული. იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოს ძმისშვილი და იმპერატორ აკიჰიტოს შვილიშვილი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

პრინცესა მაკო დაიბადა 1991 წლის 23 ოქტომბერს ტოკიოში, იაპონიაში. იგი არის იაპონიის იმპერატორ აკიჰიტოსა და მისი მეუღლის, მიჩიკოს უმცროსი ვაჟის, აკიშინოს პრინც ფუმიჰიტოსა და მისი ცოლის, პრინცესა კიკო კავაშიმას პირველი შვილი. მას ჰყავს უმცროსი და-ძმა: პრინცესა კაკო და პრინცი ჰისაჰიტო. მან საშუალო განათლება გაქუშინის გოგონათა კერძო სკოლაში მიიღო. ამის შემდეგ მან სწავლა დუბლინის საერთაშორისო უნივერსიტეტში განაგრძო ინგლისური ფილოლოგიის განხრით. სწავლის პერიოდში იგი ასევე ეწვია ჩრდილოეთ ირლანდიას და შეხვდა ირლანდიის პრეზიდენტ მერი მაკელისს.

2014 წლის მარტიდან პრინცესა მასაკომ სწავლა ტოკიოს საერთაშორისო ქრისტიანულ უნივერსიტეტში განაგრძო, ხელოვნებისა და კულტურათმცოდნეობის განხრით. ამავე წლის სექტემბრიდან მან სწავლა დიდ ბრიტანეთში, ლეიცესტერის უნივერსიტეტში განაგრძო მუზეოლოგიის განხრით, რომელიც 2016 წელს დაასრულა. 2013 წელს, ცხრა თვის მანძილზე იგი ედინბურგის უნივერსიტეტში აგრეთვე შეისწავლიდა ხელოვნების ისტორიას.

ოფიციალური ვიზიტები
-------------------

* დეკემბერი, 2015 — ელ სალვადორი და ჰონდურასი;
* სექტემბერი, 2016 — პარაგვაი;
* ივნისი, 2017 — ბჰუტანი;
* აგვისტო, 2017 — უნგრეთი;
* ივლისი, 2018 — ბრაზილია;
* ივლისი, 2019 — პერუ და ბოლივია;

პირადი ინტერესები
-----------------

სასკოლო პროგრამის სპონსორობით მაკო 2006 წლის აგვისტოში ორი კვირით იმყოფებოდა ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში. ამ პერიოდში იგი დარჩა დედამისის მამის, ტაცუჰიკო კავაშიმას კოლეგისა და ძველი ნაცნობის, ადგილობრივი ავსტრიელი კაცის სახლში. ამ პერიოდში მან მოინახულა მუზეუმები, წმინდა სტეფანეს კათედრალი და შოინბრუნის სასახლე.

2011 წლის ივლისში, იაპონიაში მომხდარი ძლიერი მიწისძვრის დროს იგი მოხალისედ მუშაობდა. აღსანიშნავია, რომ ამ დროს მას თავისი ვინაობა ხალხისათვის არ გაუმხელია და ანონიმურად ეხმარებოდა ცუნამით დაზარალებულებს, თუმცა ჟურნალისტებმა საბოლოოდ იგი მაინც იცნეს.

დედის, პრინცესა კიკოს გავლენით მაკომ კარგად იცის მუნჯური ენა და აქტიურად ეხმარება იაპონელ ყრუ და სმენადაქვეითებულ პირებს.

2016 წლის 1 აპრილიდან იგი ტოკიოს ეროვნული მუზეუმის პროექტის მთავარი მკვლევარია.

ნიშნობა
-------

2017 წლის მაისში ოფიციალურად გამოაცხადეს, რომ პრინცესა მაკო დაინიშნა ტოკიოს საერთაშორისო ქრისტიანული უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულ კეი კომუროზე. მოსალოდნელია, რომ ქორწინების შემდეგ იგი დაკარგავს საიმპერატორო წოდებასა და მემკვიდრეობას, როგორც ეს მამიდამისისა და სხვა იაპონელი პრინცესების შემთხვევაში მოხდა გასულ წლებში. თავდაპირველად ქორწილი 2018 წლის 4 ნოემბრისთვის იგეგმებოდა, თუმცა მოგვიანებით გამოცხადდა, რომ ქორწილი 2020 წლამდე გადაიდო. მაკო თავისი ოჯახის ისტორიაში რიგით მეცხრე ქალი გახდება, რომელიც ცოლად ჩვეულებრივ სამოქალაქო პირს გაჰყვა. ქორწილის გადადების მიზეზად ის ფინანსური დავა სახელდება, რომელიც კეი კომუროს ოჯახს საიმპერატორო ოჯახთან აქვს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**ელეფ-რინგნესი** (ინგლ. Ellef Ringnes Island, ფრანგ. Île Ellef Ringnes) — ერთ-ერთი კუნძული სვერდრუპის კუნძულების ჯგუფში, ეს კუნძული შედის ქიკიქთაალუკის რეგიონის შემადგენლობაში, ნუნავუტი, კანადა. ელეფ-რინგნესი ასევე შედის დედოფალ ელისაბედის კუნძულების და კანადის არქტიკული არქიპელაგის შემადგენლობაში. ელეფ-რინგნესი გაშენებულია ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლში, კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული ბორდენი, ხოლო აღმოსავლეთით მდებარეობს ამუნდ-რინგნესი. ფართობი შეადგენს 11 295 კმ², ელეფ-რინგნესს მსოფლიოს კუნძულებს შორის ფართობის მხრივ 69-ე ადგილი უკავია (ფართობით ოდნავ აღემატება იამაიკას) და კანადაში მე-16 ადგილს იკავებს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 260 მეტრს.

ამ კუნძულს სახელი დაარქვა ნორვეგიელმა მკვლევარმა ოტო სვერდრუტიმ, ოსლოური ლუდის მწარმოებლის ელეფ-რინგნესის პატივსაცემად. სწორედ ამ კომპანიამ დაასპონსორა მისი ექსპედიცია. თავდაპირველად ეს კუნძული სწორედ ნორვეგიის შემადგენლობაში შედიოდა, 1930 წლისათვის უკვე ეს ტერიტორია კანადის შემადგენლობაში აღმოჩნდა.


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ელექტრონვოლტი** (აღნიშვნა: **ევ**, **eV**) — ენერგიის არასისტემური ერთეული. გამოყიენება ატომურ და ბირთვულ ფიზიკაში, ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკაში და მონათესავე დარგებში (ბიოფიზიკა, ფიზიკური ქიმია, ასტროფიზიკა და ა.შ.).

1 ელექტრონვოლტი უტოლდება ენერგიას, რომელიც 1 ვოლტის პოტენციალთა სხვაობის მქონე ორ წერტილს შორის ელემენტარული მუხტის გადასატანად არის საჭირო. q მუხტის გადატანისას შესრულებული მუშაობა qU-ს უტოლდება, ხოლო თუ ნაწილაკის ელემენტარული მუხტი, მაგალითად, ელექტრონის -1.602 176 565(35)·10-19 კულონის ტოლია, მაშინ: 1 ევ = 1.602 176 565(35)·10-19 ჯოული იქნება(1.602 176 565(35)·10-12 ერგი).

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში ელექტრონვოლტებში ჩვეულებრივ არა მარტო ენერგია, არამედ მასაც გამოისახება, ენერგიისა და მასის ექვივალენტურობიდან გამომდინარე E = mc2 (ან m=E/c2), სადაც c სინათლის სიჩქარეა. ამის გამო უფრო კორექტული იქნება თუ ნაწილაკის მასას ასე გამოვსახავთ – eV/c2, თუმცა გამყოფი c2, იქ, სადაც ორაზროვნება არ შეიძლება გაჩნდეს(იგულისხმება), ხშირად არ წერენ ხოლმე. მასის ერთეულებში 1 ევ = 1.782 661 845(39)·10−36კგ, და პირიქით, 1 კგ = 5.609 588 85(12)·1035ევ. 1 მაე(მასის ატომური ერთეული) = 931.494 061(21) მევ (მეგაელექტრონვოლტი). ელექტრონვოლტებში ნაწილაკის ელემენტარული იმპულსიც შეიძლება გამოისახოს. ბირთვული პროცესებისთვის დამახასიათებელ ენერგიებთან შედარებით ელექტრონვოლტი ძალიან მცირე სიდიდეა, ამიტომ ფიზიკოსები ჯერად ერთეულებს იყენებენ:

ელექტრონვოლტის ჯერადი ერთეულებია: კილოელექტრონვოლტი (კევ), მეგაელქტრონვოლტი (მევ), გიგაელექტრონვოლტი(გევ).

* 1 კევ = 103 ევ.
* 1 მევ – 106 ევ.
* 1 გევ = 109 ევ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* CODATA: Fundamental Physical Constants — Complete Listing

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი ერთეულები |
| --- |
|  |
| ძირითადი ერთეულები | 
* ამპერი
* კანდელა
* კელვინი
* კილოგრამი
* მეტრი
* მოლი
* წამი
 |  |
|  |
| წარმოებული ერთეულები | 
* ბეკერელი
* ვატი
* ვებერი
* ვოლტი
* ჰენრი
* ჰერცი
* ცელსიუსი
* გრეი
* ჯოული
* ზივერტი
* კატალი
* კულონი
* ლუქსი
* ლუმენი
* ნიუტონი
* ომი
* პასკალი
* რადიანი
* სიმენსი
* სტერადიანი
* ტესლა
* ფარადა
 |
|  |
| გამოიყენება ასევე სი სისტემასთან ერთად | 
* ანგსტრემი
* ასტრონომიული ერთეული
* ჰექტარი
* გრადუსი (მინუტი, სეკუნდი)
* დალტონი
* ბელი
* ლიტრი
* ნეპერი
* დღე-ღამე (საათი, წუთი)
* ტონა
* ელექტრონვოლტი
 |
|  |
| იხ. აგრეთვე | 
* სი თავსართები
* ერთეულთა გარდაქმნა
* სი ძირითად ერთეულთა განსაზღვრებების ცვლილება (2019)
* მეტრული სისტემის ისტორია
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალანდაძე**. |

**ედმუნდ ლავროსის ძე კალანდაძე** (დ. 4 მაისი, 1923, ხიდისთავი — გ. 13 აგვისტო, 2014) — ქართველი ფერმწერი, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1964), საქართველოს კულტურის მინისტრი 1991-1992 წლებში

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1972-1986 წლებში იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი. 1986 წლიდან იყო საქართველოს სამუზეუმეო გაერთიანებასთან არსებული სახვითი ხელოვნების თეორიისა და პრაქტიკის სინთეზის სახელოსნოს ხელმძღვანელი. 1991 წლის 9 ივლისიდან 1992 წლის 24 ნოემბრამდე იკავებდა საქართველოს კულტურის მინისტრის თანამდებობას.

შემოქმედება
-----------

მისი ადრეული პორტრეტები ლირიკული ხასიათისაა. შემდეგ შექმნა პუანტილისტური პორტრეტები და პეიზაჟები. მომდევნო ნამუშევრებში უარყო პუანტილიზმი, მაგრამ შეინარჩუნა კოლორიტის სიმდიდრე. გამოფენები ჰქონდა გერმანიაში, ავსტრიაში, საფრანგეთში, ლუქსემბურგში, ბრაზილიაში, თურქეთში, რუსეთსა და საქართველოში. მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი. მისი ნამუშევრები დაცულია: საქართველოს საპატრიარქოში, ეროვნულ მუზეუმში, ტრეტიაკოვის გალერეაში (მოსკოვი, რუსეთი), აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმში (მოსკოვი, რუსეთი), ხელოვნების ნაციონალური მუზეუმი (ბუენოს-აირესი, არგენტინა), ხელოვნების მუზეუმი (სტამბული, თურქეთი); კერძო კოლექციები - საქართველო, ავსტრია, ახალი ზელანდია, აშშ, გერმანია, საფრანგეთი, საბერძნეთი, რუსეთი, ესპანეთი, უკრაინა, დიდი ბრიტანეთი, შვეიცარია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 327.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედმუნდ კალანდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|
|  |
| პოლიტიკური თანამდებობები |
|
| წინამორბედი:ნოდარ წულეისკირი | **საქართველოს კულტურის მინისტრი**1991 - 1992 | შემდეგი:დავით მაღრაძე |
**მელისა დოდა** (დ. 6 თებერვალი 1971, კუკესი, ალბანეთი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი პირველი წევრი, 2001 წლიდან არის ალბანეთის პარლამენტის წევრი.

ის სწავლობდა ეკონომიკას ტირანას უნივერსიტეტში, ხოლო ფილოსოფიას რომში. დოდამ საკუთარი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1991 წელს ალბანეთში რეჟიმის შეცვლით გამოწვეული სტუდენტური პროტესტებისას. მას ეკავა სხვადასხვა პოლიტიკური პოზიციები და ასევე მუშაობდა როგორც ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი. მელისა დემოკრატიულ პარტიაში შევიდა 1991 წელს და ის დატოვა 2016 წელს ღია წერილით, სადაც ის წერდა, რომ ნანობდა პარტიის დატოვებას, რომელიც მან, სხვა სტუდენტებმა და მასწავლებლებმა ერთად შექმნეს 25 წლის წინ.

ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის დატოვების შემდეგ ის გაწევრიანდა სამართლიანობის, ინტეგრაციისა და ერთიანობის პარტიაში, რომელიც ფოკუსირებულია ეროვნული საკითხებისა და პრობლემების საჯარო მხარდაჭერაზე, ჩამის პრობლემის მსგავსად.

ის არის ერთ-ერთი ყველაზე კონსრევატიული შეხედულებების მქონე პარლამენტის წევრი და ბოლო ხანებში ეწინააღმდეგებოდა კანონ-პროექტებს ლგბტ საზოგადოების უფლებების დაცვის, მარიხუანასა და პროსტიტუციის ლეგალიზაციის შესახებ ალბანეთში. მას ასევე დასდეს ბრალი ლგბტ საზოგადოების აშკარა დისკრიმინაციაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Doda leaves DP, Mesila Doda gives her reasons in an open letter.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-10. ციტირების თარიღი: 2017-04-02.
2. ↑  Doda joins PJIU
3. ↑  MEMBER OF THE ALBANIAN PARLIAMENT ACCUSED OF OVERT DISCRIMINATION AGAINST LGBT COMMUNITY.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-18. ციტირების თარიღი: 2017-04-02.
დენის დავიდოვი. მხატვარი ჯორჯ დოუ. ზამთრის სასახლის სამხედრო გალერეა, ს.-პეტერბურგი
**დენის ვასილის ძე დავიდოვი** (რუს. Дени́с Васи́льевич Давы́дов; დ. 16 ივლისი, 1784, მოსკოვი, — გ. 22 აპრილი, 1839, სოფ. ვერხნიაია-მაზა, ახლანდ. რადიშჩევის რაიონი, ულიანოვსკის ოლქი, რუსეთი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, მწერალი და პოეტი; გენერალ-ლეიტენანტი (1831).

დაიბადა ოფიცრის ოჯახში. 1801 წელს შევიდა სამხედრო სამსახურში. 1806-1812 წლებში იყო გენერალ პეტრე ბაგრატიონის ადიუტანტი და მასთან მონაწილეობდა ომებში საფრანგეთთან (1806-1807), შვედეთთან (1808-1809) და ოსმალეთთან (1806-1812). 1812 წელს რუსეთში ნაპოლეონის არმიის შეჭრის შემდეგ ბაგრატიონის მხარდაჭერით დავიდოვმა შექმნა ჰუსართა და კაზაკთა პარტიზანული რაზმები და აქტიურად მოქმედებდა ფრანგების ზურგში. ევროპაში კამპანიის (1813-1814) დროს მეთაურობდა ჰუსართა პოლკს, თავი გამოიჩინა ლაიფციგის ბრძოლაში (1813) და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება (1814). შემდგომი წლები ძირითადად ლიტერატურულ მოღვაწეობას დაუთმო. მეგობრობდა დეკაბრისტებთან. 1826-1827 წლებში სამხედრო სამსახურში იყო კავკასიაში, მონაწილეობდა სპარსეთთან ომში. 1830-1831 წლებში იბრძოდა პოლონელი აჯანყებულების წინააღმდეგ. 1832 წელს სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. 

ავტორია სამხედრო-ისტორიული და პარტიზანული მოქმედებების შესახებ თეორიული ნაშრომებისა (მ.შ. „პარტიზანული მოქმედების თეორიის გამოცდილება", 1821). შექმნა ე. წ. „ჰუსარული ლირიკა". აქვს მოგონებები ალექსანდრე სუვოროვზე, მიხეილ კუტუზოვზე, პეტრე ბაგრატიონზე და სხვა მოღვაწეებზე. საქართველოში ჩამოსვლის შთაბეჭდილებანი აღწერა ნაწარმოებში „მოგონება 1826 წელზე" და ლექსში „ნახევრად სალდათი".

ლიტერატურა
----------

* რუსი მწერლები საქართველოს შესახებ, ტ. 1, თბ. 1949;
* Петров А. Давыдов, Денис Васильевич // Русский биографический словарь : в 25 томах. — СПб.—М. 1896—1918;

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 261.
**ედიშერ ადამის ძე ბაგრატიონი** (ბაგრატიონ-დავითიშვილი; დ. 22 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 2005) —  ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1983).

ბიოგრაფია
---------

1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ამავე წლიდან მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტში "საქქალაქმშენსახპროექტში". 1969-იდან სახმშენის მთავარი სპეციალისტი, 1975-1985 საბინაო-სამოქალაქო მშენებლობის განყოფილების უფროსი, 1985-1989 ქალაქთმშენებლობის განყოფილების უფროსი იყო. 1989-იდან არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სამინისტროს ქალაქთმშენებლობის სამმართველოს უფროსი, ერთდროულად (1957-1975) ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობა. ძირითადად მუშაობს ქალაქთგეგმარების დარგში. ავტორია ქალაქების  გურჯაანის (1954),  ზესტაფონის (1955),  სოხუმის (1958),  მცხეთის (1956; 1972), ქალაქკურორტების -  გაგრის (1959; 1976),  ბორჯომის (1957; 1970; 1989) და სხვათა გენერალური გეგმებისა, აგრეთვე მრავალი დასახლებული პუნქტის დეტალური დაგეგმარების პროექტისა (ყველა - ავტორთა ჯგუფთან ერთად).

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს. მაისურაძე მ.* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, გვ. 319, თბ. 1997
**ედიშერ ვიქტორის ძე ხოშტარია-ბროსე** (დ. 5 მარტი,1927, — გ. 2005) — ქართველი ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (2001).

დაიბადა ფრანგი ქართველოლოგის მარი ბროსეს შვილიშვილის, საზოგადო მოღვაწის ვიქტორ ბროსესა და მწერალ მარიკა ხოშტარიას ოჯახში. მამა 1937 წელს რეპრესიების დროს დაუხვრიტეს. შემდგომმა დევნამ აიძულა გვარი გამოეცვალა; ორმაგი გვარი ხოშტარია-ბროსე 1984 წელს აღიდგინა.

1949 დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის სწავლული მდივანი (1956-1962) და უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი (1962-1972). კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტში განყოფილების გამგე (1972–1983), დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში (1983–1999) და მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. იკვლევდა კაპიტალიზმის ისტორიას, შუა საუკუნეების ისტორიას (მთის პრობლემები, აფხაზების წარმოშობა და სხვ.), „ქართლის ცხოვრებასა" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* „გამოჩენილი ქართველი მეცნიერი და მამულიშვილი (ედიშერ ხოშტარია-ბროსეს დაბადების 80 წლის გამო)". «ანალები» #1, 2007: 409-413

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ედიშერ ხოშტარია-ბროსე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მელეკეოკი** (ინგლ. Melekeok, პალ. ენა *Melekeok*) — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობზე.

გეოგრაფია
---------

მელეკეოკის შტატი ტოპოგრაფიულ რუკაზე
მელეკეოკის შტატში მდებარეობს მიკრონეზიაში ყველაზე დიდი მტკნარი ტბა ნგარდოკი ნიანგ ლათ. Crocodylus porosus-ის მცირე პოპულაციით. შტატის სანაპიროზე ბინადრობენ ზვიგენების იშვიათი სახეობები, რომლებიც მთავრობის მეთვალყურეობის ქვეშაა აყვანილი. ხელუხლებელი ველური ბუნება და ქვიშოვანი პლაჟები კარგი სტიმულია ტურიზმის განვითარებისთვის.

მოსახლეობა
----------

შტატის მოსახლეობა 2015 წლის აღწერის მიხედვით შეადგენს 277 ადამიანს. მათ შორის სოფელ მელეკეოკში ცხოვრობს 271 ადამიანი. შტატში ასევე მდებარეობენ სოფლები ერტონგი, ნგებურჰი, ნგერემეჰელუჰი, ნგერმელეჰი, ნგერუბესანგი, ნგერულინგი.

2006 წელს ამავე შტატში სოფელ მელეკეოკიდან ორ კმ-ში აშენებულ სოფელ ნგერულმუდში გადაიტანეს ქვეყნის დედაქალაქი.

შტატის გუბერნატორს ლაზარუს კოდეპს აქვს რეზიდენცია სოფელ მელეკეოკში.

ეკონომიკა
---------

შტატის მოსახლეობა დაკავებულია სოფლის მეურნეობით, თევზჭერით, ტურისტული ბიზნესით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Seacology Melekeok State Project დაარქივებული 2009-08-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2015 წლის აღწერა
2. ↑  მოსახლეობის 2015 წლის აღწერა (statoids)

|  |  |
| --- | --- |
| პალაუ | *ეს სტატია პალაუსა და პალაუელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პალაუს შტატები |
| --- |
|  |
| 
* აიმელიიკი
* აირაი
* ანგაური
* კაიანგელი
* კორორი
* მელეკეოკი
* ნგარაარდი
* ნგარდმაუ
* ნგარემლენგი
* ნგარჰელონგი
* ნგატპანგი
* ნგივალი
* ნგჰესარი
* პელელიუ
* სონსოროლი
* ჰატოჰობეი
 |  |

 |