მზის ამოსვლა კჰაო-სოკის ეროვნულ პარკში
**კჰაო-სოკის ეროვნული პარკი** (ტაი: เขาสก) — ეროვნული პარკი ტაილანდში, სურატ ტჰანის პროვინციაში. ეროვნული პარკი 739 კმ² ფართობზეა გადაჭიმული და მოიცავს 185 კმ² ფართობის ჩეოუ ლანის ტბას. ეროვნული პარკი სამხრეთ ტაილანდის ტყეებს შორის ყველაზე დიდი სივრცეა.

გეოგრაფია
---------

კარსტული წარმონაქმნები ჩეოუ ლანის ტბის მახლობლად
ეროვნული პარკის ქვიშაქვისა და შავი კლდეები ზღვის დონიდან 300-600 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. მის ტერიტორიაზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით კირქვოვანი მთებია გადაჭიმული, რომლის უმაღლესი მწვერვალიც 950 მეტრია. ქედებისკენ მუსონური წვიმები გადაადგილდება როგორც ტაილანდის ყურიდან, ისე ანდამანის ზღვიდან, რის გამოც ეროვნული პარკი ტაილანდის ერთ-ერთი ყველაზე ნალექიანი რეგიონია. საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობა 3500 მმ.-ს უტოლდება. ძლიერი წვიმები და ჩამოცვენილი ფოთლები კირქვის კლდეების ძლიერ ეროზიას იწვევს, რის გამოც დღეისთვის ამ ადგილებში კარსტული მღვიმეებია წარმოქმნილი.

ფლორა
-----

Rafflesia kerrii
ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არობს ბამბუკი, რომელიც ბორცვებსა და მდინარეთა ნაპირებზე ნიადაგის ეროზიას ხელს უშლის. პარკის ტერიტორიაზე სწრაფად იზრდება ლიანების რიცხვი. ხეებს დიდი და სქელი ფესვები აქვთ განვითარებული. თეორიის თანახმად, მსგავსი ფესვები ხეებს ქარიშხლისა და წვიმის დროს ნიადაგში სიმყარეს უნარჩუნებს და საკვები ნივთიერებების მოპოვებაში ეხმარება.

ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე სხვადასხვა სახის ველური ხილი ხარობს, მათ შორის: ჯეკფრუტი, მანგოსტანი, დურიანი, რამბუტანი, თურინჯი და ველური ბანანი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ხარობს ველური წიწაკა და ჯანჯაფილი. კჰაო-სოკის ეროვნული პარკი ცნობილია ყვავილით *bua phut*.

ველური ბუნება
-------------

აზიური სპილო კჰაო-სოკის ეროვნულ პარკში
კჰაო-სოკის ეროვნული პარკის მსოფლიოს ველური ბუნების სახეობათა 5%-ს შეიცავს. გარეულ ძუძუმწოვართა შორის აქ ბინადრობს: მალაიური ტაპირი, აზიური სპილო, ვეფხვი, ინდური ზამბარი, დათვი, გაური, ბანტენგი, სერაუ, გარეული ღორი, თეთრხელა გიბონი, ციყვი, ირმულა და სხვ.

მსოფლიოში ცნობილი ერთადერთი ტუჩფეხიანი ამფიბია, Scolopendra cataracta (ჩანჩქერის ტუჩფეხიანი) 2001 წელს ეროვნული პარკის მახლობლად აღმოაჩინეს.

კლიმატი
-------

ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე წვიმების სეზონი გვიანი აპრილიდან დეკემბრის ჩათვლით გრძელდება. ტემპერატურა მთელი წლის მანძილზე 22-36 °C-ს შორის ვარირებს. ტენიანობა და თბილი ტემპერატურა ტროპიკული წვიმიანი ტყეების მდიდარი ეკოსისტემის განვითარებისთვის შესაბამის პირობებს უზრუნველყოფს.

|  | იან | თებ | მარ | აპრ | მაი | ივნ | ივლ | აგვ | სექ | ოქტ | ნოე | დეკ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მაქს. დღის ტემპ. °C | 30 | 32 | 33 | 33 | 31 | 30 | 30 | 30 | 30 | 29 | 29 | 29 |
| მინ. დღის ტემპ. °C | 20 | 20 | 21 | 22 | 23 | 22 | 22 | 22 | 22 | 22 | 21 | 21 |
| წყლის ტემპ. °C | 27 | 28 | 28 | 29 | 29 | 29 | 28 | 28 | 28 | 28 | 28 | 27 |
| დღის სინათლე, სთ | 12 | 12 | 12 | 12 | 13 | 13 | 13 | 12 | 12 | 12 | 12 | 12 |
| ნალექი, მმ. | 41 | 33 | 62 | 148 | 320 | 373 | 372 | 369 | 447 | 332 | 210 | 89 |

ბუნების ისტორია
---------------

ტაი მებადური თევზაობისას
კჰაო-სოკის ეროვნული პაფკი 160 მლნ წელზე დიდი ხნისაა. პარკი ტექტონიკური მოძრაობების, კლიმატური ცვლილებების, ეროზიებისა და დანალექთა დაგროვებით ჩამოყალიბდა. დაახლოებით 300 მლნ. წლის წინ წყალმარჩხი სივრცეებისა და თბილი ტემპერატურის გამო რეგიონში უზარმაზარი მარჯნული რიფი ჩამოყალიბდა, მიახლოებით 5-ჯერ დიდი, ვიდრე დიდი ბარიერული რიფია. თავდაპირველდ რიფი ჩინეთიდან ბორნეომდე იყო გადაჭიმული. შემდეგ ინდოეთისა და ევრაზიის ფილების შეჯახებას ჰიმალაებისა და რეგიონში კირქვის კარსტების ჩამოყალიბება მოჰყვა. საბოლოოდ, ყინულის დნობის შემდეგ ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მდინარეებითა და ჩანჩქერებით უხვი ლანდშაფტი ჩამოყალიბდა.

აქტივობები
----------

კოტეჯები კჰაო-სოკის ეროვნულ პარკში
კჰაო-სოკის ეროვნულ პარკში გარე აქტივობების მოყვარული ტურისტებისთვის ისეთი სათავგადასავლო მარშრუტებია შედგენილი, როგორიცაა: ტრეკინგი, კანოეთი ცურვა, ბამბუკის რაფტინგი და ნავით სეირნობა ჩეოუ ლანის ტბაზე. ეროვნული პარკი ტროპიკული წვიმიანი ტყეა და აქ უამრავი ველური ცხოველი ბინადრობს, როგორებიცაა: ველური სპილოები, სეროუები, ვეფხვები, მალაიური ტაპირები და 180-ზე მეტი სახოების ფრინველი, რომლებზე დაკვირვებაცაა შესაძლებელი. ტრეკინგ ტურებით დაინტერესებულ ტურისტებს გიდების დაქირავებაც შეუძლიათ. ტრეკინგ ტურების დროს შესაძლებელია ჩანჩქერებისა და Rafflesia Kerri Meijer-ის ნახვა. სურვილის შემთხვევაში ტურისტებს ტყეში დარჩენაც შეუძლიათ. კანოეთი ცურვისა და ბამბუკის რაფტინგისთვის მდინარე სოკი გამოიყენება. მდინარეზე სეირნობისას სხვადასხვა სახეობის ცხოველისა და თევზის შემჩნევაა შესაძლებელი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე არაერთი მღვიმე მდებარეობს, მათ შორის: ბრილიანტის მღიმე, ხანგ კოუს მღვიმე და ნამ ტალუს მღვიმე, რომლებიც ჩეოუ ლანის ტბასთან არის დაკავშირებული. ნამ ტალუს მღვიმე კჰაო-სოკის ეროვნული პარკის შტაბ-ბინიდან 12 კმ-ის მოშორებით მდებარეობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Khao Sok National Park, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

* The Climate of Thailand დაარქივებული 2016-08-01 საიტზე Wayback Machine.
* Birdwatching Khao Sok

სქოლიო
------

1. ↑  Nijhuis, M. (3 July 2016). „It’s always a joy to discover a new species. But there is a downside...". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 3 July 2016.
2. ↑  *KHAO SOK*, Facts about Khao Sok
3. ↑  *Srepaotong R.*,Khao Sok Attraction.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-03-02. ციტირების თარიღი: 2019-11-14.
4. ↑  *ถ้ำน้ำทะลุ อุทยานแห่งชาติเขาสก*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტაილანდის ეროვნული პარკები, ტყე-პარკები და ჭარბტენიანი ტერიტორიები |
| --- |
|  |
| ეროვნული პარკები | 
* ბუდო-სუნგაიპადი
* ჩაე-სონი
* ჩალოემ-რატანაკოსინი
* დოი-ინტანონი
* დოი-კჰუნ-ტანი
* დოი-ლუანგი
* დოი-ფა-ჰომ-პოკი
* დოი-ფუ-კჰა
* დოი-ფუ-ნანგი
* დოი-სუთეფ-პუი
* ერავანი
* ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაი
* ჰოი-ნამ-დანგი
* კენგ-ჩეთ-ქვე
* კენგ-კრაჩანი
* კენგ-კრუნგი
* კენგ-ტანა
* კჰაო-ქჰითჩაქუთი
* კაო-კჰო
* კჰაო-ლემი
* კჰაო-ლაკ-ლამ-რუ
* კჰაო-ლამპი-ჰათ-თაი-მუანგი
* კჰაო-ფანომ-ბენჩი
* კჰაო-პჰრა-ვიჰანი
* კჰაო-სოკი
* კჰაო-იაი
* კჰლონგ ლანი
* კჰლონგ ფანომი
* კჰლონგ ვანგ ჩაო
* ქჰუნ სრინაგარინდა
* ქჰუნ ჩე
* ქჰუნ ქჰანი
* ქჰუნ ფავო
* კუი ბური
* ლამ ნამ ნანი
* ლან სანგი
* მაე ჩარიმი
* მაე პინგი
* მაე ვა
* მაე ვონგი
* მაე იომი
* ნამ ნაო
* ნამ ფონგი
* ნამტოკ ჩატ ტრაკანი
* ნამტოკ ჩეთ საო ნოი
* ნამტოკ მაე სურინი
* ნამტოკ ფილიო
* ნამტოკ სამ ლანი
* პპ ლანგი
* პა ჰინ ნგამი
* პანგ სიდა
* ფა დანგი
* ფა თამი
* ფუ ჩონგ-ნა იოი
* ფუ-ჰინ-რონგ-კლა
* ფუ კაო-ფუ ფან კჰამი
* ფუ კრადუნგი
* ფუ ლენ კჰა
* ფუ ფა მანი
* ფუ ფანი
* ფუ ფა თოეპი
* ფუ რუე
* ფუ სა დოკი
* ფუ სანგი
* ფუ სოი დაო
* ფუ ტოი
* ფუ ვიანგი
* რამკჰამჰანგი
* საი თონგი
* საი იოკი
* სალავინი
* სი ლანა
* სი ნანი
* სი ფანგ ნგა
* სი სათჩანალაი
* სირინათი
* ტა ფრაია
* ტაი რომიენი
* ტაკსინ მაჰარათი
* თათ მოკი
* თათ თონი
* თალე ბანი
* თჰამ ფლა-ნამტოკ ფა სუეა
* თჰანსადეთ-კო ფა-ნგანი
* თჰაპ ლანი
* თონგ ფა ფუმი
* თუნგ სალენგ ლუანგი
* ვიანგ კოსაი
 |
|  |
| საზღვაო ეროვნული პარკები | 
* აო-პჰანგ-ნგა
* ჰათ-ჩაო-მაი
* ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფი
* კჰაო-ლემ-ია-მუ-კო-სამეთი
* კჰაო-სამ-როი-იოტი
* ლემ სონი
* მუ კო ანგ თონგი
* მუ კო ჩანგი
* მუ კო ლანთა
* მუ-კო-ფეთრა
* მუ-კო-სურინი
* ტარუტაო
 |
|  |
| ტყე-პარკები | 
* კჰაო კრადონგი
* ფაე მუანგ ფი
* ფუ ჩი ფა
* ფუ ლანგკა
* ფუ ფრა ბათ ბობო
* პრან ბური
* სა ნანგ მანორა
 |
|  |
| ჭარბტენიანი ტერიტორიები | 
* ბუენგ-ბორაფეთი
* დონ-ჰოი-ლოთი
* კრაბი
* კრაბური
* ფაიაუს ტბა
* თალელუანგი
 |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის მემკვიდრეობის პარკები |
| --- |
|  |
| ბრუნეი (1) | 
* ტასეკ-მერიმბუნი
 |
|  |
| კამბოჯა (2) | 
* პრეჰ-მანივონგის ეროვნული პარკი
* ვირაჩეის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ინდონეზია (7) | 
* გუნუნგ-ლიოსერის ეროვნული პარკი
* კერინჩი-სებლატის ეროვნული პარკი
* ლორენცის ეროვნული პარკი
* ვაი-კამბასის ეროვნული პარკი
* ათასი კუნძული (ინდონეზია)
* ვაკატობის ეროვნული პარკი
* ბანტიმურუნგ-ბულუსარაუნგის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ლაოსი (1) | 
* ნამ-ჰაის ეროვნული დაცული ტერიტორია
 |
|  |
| მალაიზია (3) | 
* გუნუნგ-მულუს ეროვნული პარკი
* კინაბალუს ეროვნული პარკი
* ტამან-ნეგარა
 |
|  |
| მიანმარი (8) | 
* ალაუნგდავ-კათაპის ეროვნული პარკი
* ინდავგუის ტბის ველური ბუნების თავშესაფარი
* ინლეს ტბის თავშესაფარი
* ჰკაკაბორაზის ეროვნული პარკი
* ლამპის საზღვაო ეროვნული პარკი
* მეინმაჰლა-კიუნის ველური ბუნების თავშესაფარი
* ნატმატანგის ეროვნული პარკი
* ჰტამანთის ველური ბუნების თავშესაფარი
 |
|  |
| ფილიპინები (9) | 
* აპო
* ჰამიგუიტანი
* იგლიტ-ბაკოს ეროვნული პარკი
* კიტანგლადის მთიანეთი
* მაკილინგი
* მალინდანგი
* ტიმპუნგისა და ჰიბოკ-ჰიბოკის ერონული ძეგლი
* ტუბატაჰის რიფი
* აგუსანის მარშების ველური ბუნების თავშესაფარი
 |
|  |
| სინგაპური (2) | 
* ბუკიტ-ტიმაჰის ნაკრძალი
* სუნგეი-ბულოჰის ნაკრძალი
 |
|  |
| ტაილანდი (7) | 
* აო-პჰანგ ნგის-სურინის კუნძულების-სიმილანის კუნძულების ეროვნული პარკები
* კენგ-კრაჩანის ეროვნული პარკი
* კჰაო-იაის ეროვნული პარკი
* კჰაო-სოკის ეროვნული პარკი
* ტარუტაოს ეროვნული პარკი
* ჰათ-ჩაო-მაის ეროვნული პარკი
* მუ-კო-ანგ-თონგის ეროვნული პარკი
 |
|  |
| ვიეტნამი (10) | 
* ბა-ბეს ეროვნული პარკი
* ბაი-ტუ-ლონგის ეროვნული პარკი
* ჩურ-მომ-რეის ეროვნული პარკი
* ჰოანგ-ლიენის ეროვნული პარკი
* კონ-კა-კინის ეროვნული პარკი
* უ-მინ-თიონგის ეროვნული პარკი
* ბიდუპ-ნუი-ბაის ეროვნული პარკი
* ვუ-ქუანგის ეროვნული პარკი
* ლო-გო-ხა-მათის ეროვნული პარკი
* კონ-ტუმის ნაკრძალი
 |

 |