**ბრაზილიური პორტუგალიური** (português brasileiro [pohtu'gejʃ brazi'le(j)ru]) განსხვავდება პორტუგალიურისაგან (პორტუგალიაში სალაპარაკო ენა) შემდეგი თვისებებით:

* წარმოთქმა (ბრაზილიაში რეგიონალურად განსხვავდება)
* ორთოგრაფია (მართლწერა)
* გრამატიკა
* ლექსიკა

წარმოთქმა
---------

ცალკეულ რეგიონში წარმოთქმა სხვადასხვაა, მიუხედავად ამისა ყოველი მათგანი აღიარებულია როგორც სწორი.

* ხმოვნები:

**a**- ყველა პოზიციაში იკითხება როგორც **ღია [a]** გარდა პოზიციისა **m**, **n** და **nh**-ის წინ; **m**, **n** და **nh**-ის წინ როგორც **დახურული**, **ცოტათი ცხვირისმიერი** **[ɐ]**. წააგავს ინგლისურ **a**-ს სიტყვაში: **a**bout (ბრიტ. ინგლ.).
**e**- მახვილით, **m**, **n**, **[ʃ]**, **[ʒ]**, **lh**, **nh**-ს წინ და აგრეთვე მახვილიანი მარცვლის წინ - **დახურული [e]**. მაშინაც **დახურული**, თუ წინა მარცვალს **es**, **ex** თანხმოვანი მოსდევს; მახვილიანი მარცვლის წინ როგორც **[i]**: m**e**nino [m**i'**ninu] - *ბიჭი*, **e**star [**i'**ʃtah] - *ყოფნა*; აგრეთვე უმახვილო სიტყვებში როგორც **[i]**: **e** [**i**] - *და (კავშირი)*, d**e** [dʒ**i**] - *-დან*; *-ზე*; *-ით*; *შესახებ*; დანარჩენ შემთხვევაში როგორც **ღია [æ]**.
**i**- **[i]**.
**o**- უმახვილო მარცვალში **r**, **n**, **m**-ს წინ, მახვილიანი მარცვლის წინ, მახვილით **m**, **n** და **nh**-ს წინ იკითხება როგორც **დახურული** **[o]**; მახვილიან მარცვალში როგორც **ღია [o]**; მახვილიანი მარცვლის წინ და აგრეთვე უმახვილო მარცვალში სიტყვის ბოლოს როგორც **[u]**: b**o**nit**o** [b**u'**nit**u**] - *ლამაზი*.
**u**- **[u]**.
* ორალური დიფთონგები:

**ai**- **[aj]**; **[a]** - თუ მომდევნო მარცვალში **[ʃ]** ან **[ʒ]** მოდის: c**aix**a ['k**aʃ**a] - *ყუთი*.
**au**- **[aw]**.
**ei**- **[ej]**; **[e]** - თუ მომდევნო მარცვალში **[ʃ]** ან **[ʒ]** მოდის: p**eix**e ['p**eʃ**i] - თევზი.
**éi**- **[æj]**.
**eu**- **[ew]**.
**éu**- **[æw]**.
**iu**- **[iw]**.
**oi**- **[oj]**.
**ói**- **[ɔj]** (**ღია [ɔ]!!!**).
**ui**- **[uj]**.
* ნაზალური (ცხვირისმიერი) ხმოვნები:

**im**, **in**- **ცხვირისმიერი [ĩ]**.
**em**, **en**- **ცხვირისმიერი [ẽ]** - სიტყვის შიგნით: **en**trar [**ẽ'**trah] - *შესვლა*.
**um**, **un**- **ცხვირისმიერი [ũ]**.
**om**, **on**- **ცხვირისმიერი [õ]**.
**am**, **an**, **ã**- **ცხვირისმიერი [ã]** - სიტყვის შიგნით.
* ნაზალური (ცხვირისმიერი) დიფთონგები:

**ão**, **am**- **ცხვირისმიერი [ãw]**; **am**- იკითხება როგორც **ცხვირისმიერი [ãw]** სიტყვის ბოლო უმახვილო მარცვალში (ზმნის ფორმებში): fal**am** ['fal**ãw**] - *ლაპარაკობენ (ისინი)*, *ლაპარაკობთ (თქვენ)*, *ლაპარაკობთ (თქვენ (თავაზიანი ფორმა, მრავლობითი რიცხვი))*.
**õe**- **[õj]**.
**em**, **en**- **[ẽj]** - სიტყვის ბოლო უმახვილო მარცვალში (ზმნის ფორმებში): faz**em** ['faz**ẽj**] - *აკეთებენ (ისინი)*, *აკეთებთ (თქვენ)*, *აკეთებთ (თქვენ (თავაზიანი ფორმა, მრავლობითი რიცხვი))*.
**ãe**- **[ãj]**.
**შენიშვნა**: **ორალური დიფთონგი** „**ui**" მხოლოდ სიტყვაში **muito** ['m**ũj**tu] - *ბევრი*; *ძალიან* - იკითხება როგორც **ცხვირისმიერი დიფთონგი [ũj]!!!**

* თანხმოვნები და თანხმოვანთა ჯგუფები:

**b**- **[b]**.
**c**- **[s]** - **e**-ს და **i**-ს წინ: **ce**do ['**se**du] - *ადრე*; დანარჩენ შემთხვევაში როგორც **[k]**.
**ç**- **[s]** - **a**, **o**, **u**-ს წინ: cabe**ça** [ka'be**sa**] - *თავი*.
**ch**- **[ʃ]**.
**d**- **[d]**; **i** და **e [i]**-ს წინ როგორც **[dʒ]**: universida**de** [univehsi'da**dʒi**] - *უნივერსიტეტი*.
**f**- **[f]**.
**g**- **[g]** - **a**, **o**, **u**-ს და თანხმოვნების წინ; **e**-ს და **i**-ს წინ - **[ʒ]**.
**gu**- **[g]** - **e**-ს და **i**-ს წინ .
**gü**- **[gw]** - **e**-ს და **i**-ს წინ.
**h**- **[ ]** - არ იკითხება!
**j**- **[ʒ]**.
**l**- **[l]**; როგორც მარცვლის ბოლო შემადგენელი ნაწილი (**a**, **e**, **i**, **o**, **u**-ს შემდეგ) წარმოითქმის როგორც ინგლისური w **[w]**: Bras**il** [bra'z**iw**] - *ბრაზილია (ქვეყანა)*.
**lh**- **[ʎ]**.
**m**- **[m]**; და ნაზალურად (ცხვირისმიერად) **[~]** - **am, em, im, om, um**---> ***ნაზალური (ცხვირისმიერი) ხმოვნები და დიფთონგები***.
**n**- **[n]**; და ნაზალურად (ცხვირისმიერად) **[~]** - **an, en, in, on, un**---> ***ნაზალური (ცხვირისმიერი) ხმოვნები და დიფთონგები***.
**nh**- **[ɲ]**.
**p**- **[p]**.
**qu**- **[k]** - **e**-ს და **i**-ს წინ; **a**-ს და **o**-ს წინ - **[kw]**.
**qü**- **[kw]** - **e**-ს და **i**-ს წინ.
**r**- **[r]** - ხმოვნებს შორის, თანხმოვნების შემდეგ გარდა **l, n, s**; **r** - იკითხება როგორც **[h]**: 1) **rr** (ორმაგი **r**) ხმოვნებს შორის: c**arro** ['ka**h**u] - *მანქანა (ავტომობილი)*. 2) სიტყვის თავში: **r**ico ['**h**iku] - *მდიდარი*. 3) თანხმოვნების წინ და სიტყვის ბოლოს: pe**rd**e**r** [pe**h'**de**h**] - *დაკარგვა*. 4) **l, n, s**-ს შემდეგ: E**nr**ico [ẽ'**h**iku] - *ენრიკო (მამაკაცის სახელი)*.
**s**- **[s]** - სიტყვის თავში, სიტყვის ბოლოს; ხმოვნებს შორის და **b, d, g, v, z, j, m, n**-ს წინ - **[z]**. **შენიშვნა**: რიო დე ჟანეიროში (**o Rio de Janeiro [,u 'hiu dʒi ʒane(j)ru] - *პორტ. იანვრის მდინარე***) სიტყვის ბოლოს და თანხმოვნების წინ როგორც **[ʃ]**.
**sc**- **[s]** - **e**-ს და **i**-ს წინ; დანარჩენ შემთხვევაში როგორც ცალკეული ასობგერა.
**t**- **[t]**; **[tʃ]** - **e [i]**-ს და **i**-ს წინ: ar**te** ['ah**tʃi**] - *ხელოვნება*.
**v**- **[v]**.
**x**- **[ʃ]** - უმეტესად; **[s]** - **ex** თანხმოვნის წინ; **[z]** - **ex** ხმოვნის წინ; **[ks]** ზოგიერთ, წარმოშობით ლათინურ, სიტყვებში.
**z**- **[z]** - სიტყვის თავში და ხმოვნებს შორის; სიტყვის ბოლოს - **[s]**.
**შენიშვნა**: ხშირად ხდება დიფთონგის წარმოშობა სიტყვის ბოლო მახვილიან მარცვალში, თუ ის **s**-ით ან **z**-ით ბოლოვდება: rap**az** [ha'p**ajʃ**] - *ბიჭი*; p**és** ['p**æjʃ**] - *ფეხები*.

ორთოგრაფია (მართლწერა)
----------------------

პორტუგალიურში არსებობს გრაფიკული მახვილი: ( **´** ) - **acento agudo**; ( **`** ) - **acento grave**; ( **^** ) - **acento circunflexo**.

* მახვილი:
	+ პოტუგალიურში მახვილი უმეტესად სიტყვის ბოლოდან მეორე მარცვალზეა, თუ სიტყვა ორალურ ხმოვანზე ბოლოვდება (**i**-ს და **u**-ს გარდა) და აგრეთვე **m** და **n**-ზე: ci**da**de [si'**da**dʒi] - *ქალაქი*; **ho**mem ['**o**mẽj] - *კაცი*.
	+ მახვილი სიტყვის ბოლო მარცვალზეა: -(i)- თუ სიტყვა ორალურ დიფთონგზე, ნაზალურ (ცხვირისმიერ) ხმოვანზე (**em, en, am, an**-ს გარდა) და ნაზალურ (ცხვირისმიერ) დიფთონგზე (**am, em, en**-ს გარდა) ბოლოვდება: pergun**tei** [pehgũ'**tej**] - *ვიკითხე (შეკითხვა)*; ale**mão** [ale'**mãw**] - *გერმანელი*. -(ii)- თუ სიტყვა **i** და **u**-ზე ბოლოვდება: abaca**xi** [abaka'**ʃi**] - *ანანასი*. თუ სიტყვა თანხმოვანზე ბოლოვდება (**m** ან **s**-ს გარდა): diret**or** [dʒire'**toh**] - *დირექტორი*.
	+ გრაფიკული მახვილის ფუნქცია:
		- (**´**) - აჩვენებს, რომ მარცვალი მახვილიანი და ღიაა: al**guém** [aw'**gæ̃j**] - *ვიღაცა*.
		- (**`**) - გამოიყენება წინსართი „**a**"-ს შერწყმის დროს შემდეგ შემთხვევებში:
			* **a**+**a**/**as** (მდ.სქეს. განსაზღვრული არტიკლი) = **à**/**às**
			* **a**+**aquele/aqueles/aquela/aquelas** (ჩვენებითი ნაცვალსახელი - „*ის*") = **àquele/àqueles/àquela/àquelas**
			* **a**+**aquilo** (უცვლელი ჩვენებითი ნაცვალსახელი - „*ის*") = **àquilo**
		- (**^**) - დაესმის მხოლოდ **a(â), e(ê), o(ô)**-ს და აჩვენებს, რომ მარცვალი მახვილიანია და დახურული: est**ôm**ago [iʃ'**to**magu] - *კუჭი*.

გრაფიკული მახვილი გამოიყენება იმ შემთხვევაში:

* თუ სიტყვის მახვილიანი მარცვალი ზემოაღნიშნულ წესებს არ ეყრდნობა: vo**cê** [vo'**se**] - *შენ*; **sá**bado ['**sa**badu] - *შაბათი*.
* რათა ორი ხმოვნის შეხვედრის დროს დიფთონგის წარმოშობა თავიდან ავიცილოთ: sa**ú**de [sa'**u**dʒi] - *ჯანმრთელობა*.
* რათა ერთ მარცვლიან სიტყვებში ხმოვნების **a, e, o** წარმოთქმა წერის დროს განვასხვაოთ:
	+ **dá** [da] - *აძლევს* **da** [da] - *-დან* (**de**+**a**= **da**)
	+ **é** [æ] - *ხარ (შენ), არის (ის), ხართ (თქვენ (თავაზიანი ფორმა, მხ.რიც.))* **e** [i] - *და (კავშირი)*
	+ **pôr** [poh] - *დადება* **por** [puh] - *-ით, საშუალებით*
	+ **nós** [nojʃ] - *ჩვენ* **nos** [nuʃ] - *ჩვენ (პირდაპირი/ირიბი დამატება)* **nos** [nuʃ] - „*-ებში*" (**em**+**os**= **nos**).

გრაფიკული მახვილის გამოიყენება ბრაზილიაში და პორტუგალიაში განსხვავდება:

* შედარებისთვის:
	+ **Brasil**: Ant**ô**nio **Portugal**: Ant**ó**nio
	+ **Brasil**: compr**a**mos (pret. simp.) - *ვიყიდეთ* **Portugal**: compr**á**mos (pret. simp.) - *ვიყიდეთ*

**c** და **t**-ს კომბინაცია:

* შედარებისთვის:
	+ **Brasil**: a**t**o **Portugal**: a**ct**o
	+ **Brasil**: sele**ç**ão **Portugal**: sele**cç**ão
	+ **Brasil**: a**t**ual **Portugal**: a**ct**ual

გრამატიკა
---------

გრამატიკაში შემდეგი განსხვავებებია:

* პირის ნაცვალსახელები (შენიშვნა!!! „*მე/ჩვენ,შენ/თქვენ*" - არ არიან პირის ნაცვალსახელები, არამედ ჩვენებითი სიტყვები. ისინი აჩვენებენ მოსაუბრეს და მსმენელს):
	+ **Brasil**: **eu** - *მე*, **você** - *შენ*, **ele** - *ის* (მამრ. სქ.), **ela** - *ის* (მდედ. სქ.), **o senhor** - *თქვენ* (მამრ. სქ. თავაზიანი ფორმა), **a senhora** - *თქვენ* (მდედ. სქ. თავაზიანი ფორმა), **nós/a gente** - *ჩვენ*, **vocês** - *თქვენ*, **eles** - *ისინი* (მამრ. სქ. მრ. რიც.), **elas** - *ისინი* (მდედ. სქ.მრ. რიც.), **os senhores** - *თქვენ* (მამრ. სქ. თავაზიანი ფორმა, მრ. რიც.), **as senhoras** - *თქვენ* (მდედ. სქ. თავაზიანი ფორმა, მრ. რიც.)
	+ **Portugal**: **eu** - *მე*, **tu** - *შენ*, **ele** - *ის* (მამრ. სქ.), **ela** - *ის* (მდედ. სქ.), **você** - *თქვენ* (თავაზიანი ფორმა), **nós** - *ჩვენ*, **vocês** - *თქვენ*

შედარებისთვის:

* ყოფნა ზმნის **ser** უღლება:
	+ **Brasil** === **Portugal**

**eu sou** - *მე ვარ* === **eu sou** - *მე ვარ*

**você é** - *შენ ხარ* === **tu és** - *შენ ხარ*

**ele/ela é** - *ის არის* === **ele/ela é** - *ის არის*

**o senhor/a senhora é** - *თქვენ ხართ* === **você é** - *თქვენ ხართ*

**nós somos/a gente é** - *ჩვენ ვართ* === **nós somos** - *ჩვენ ვართ*

**vocês são** - *თქვენ ხართ* === **vocês são** - *თქვენ ხართ*

**eles/elas são** - *ისინი არიან* === **eles/elas são** - *ისინი არიან*

**os senhores/as senhoras são** - *თქვენ ხართ*

* ინფინიტიური კოსტრუქცია განგრძობითი მოქმედების გამოსახატავად:

**Brasil**: **estar + infinitivo** **Portugal**: **estar a + infinitivo**:

* + **Brasil**: **Estou assistindo** ao jogo de futebol na televisão. **Portugal**: **Estou a assistir** ao jogo de futebol na televisão. - *ფეხბურთის თამაშს ვუყურებ (ამ წუთს) ტელევიზიით*.

ლექსიკა
-------

ბრაზილიური პორტუგალიურის ლექსიკა, ევროპულ პორტუგალიურთან შედარებით, შეიცავს სიტყვებს: 

* ბრაზილიის ტერიტორიაზე მცხოვრები ინდიელთა ენებიდან:
	+ **ipiranga** - *(Tupi-guarani)*: „**i**" - *მდინარე*, „**piranga**" - *წითელი*
	+ **ipanema** - *(Tupi-guarani)*: „**i**" - *მდინარე*, „**panema**" - *ამღვრეული*
	+ **iguaçu** - *(Tupi-guarani)*: „**i**" -  *მდინარე*, „**guaçu**" - *დიდი*
* აფრიკიდან შემოყვანილი შავკანიანების ენებიდან, ეგრეთ წოდებული - აფრობრაზილიური სიტყვები:
	+ **samba**, **xangó**, **axé** და ა.შ.

სიტყვათა მნიშვნელობა ბრაზილიურ და ევროპულ პორტუგალიურში სხვადასხვაა:


| მნიშვნელობა | ბრაზ. პორტუგალიური | პორტუგალიური |
| --- | --- | --- |
| საპირფარეშო | banheiro | casa de banho |
| ანანასი | abacaxi | ananás |
| გოლი | gol | golo |
| ჟაკეტი | jaqueta | blusão |
| ავტობუსი | ônibus | autocarro |

ლიტერატურა
----------

* Hueber (2005): Großer Lernwortschatz, Portuguiesisch, Max Hueber Verlag, Ismaning(ჰუებერი (2005): დიდი ლექსიკა სწავლისთვის, პორტუგალიური, მაქს ჰუებერის ფერლაგი, იზმანინგი)
* Aurélio Buarque De Holanda Ferreira (2002): mini Aurélio Século XXI: o minidicionário da língua portuguesa, editora nova fronteira, Rio de Janeiro აურელიუ ბუარკი დი ოლანდა ფერეირა (2002): მინი აურელიუ ოცდამეორე საუკუნე: პორტუგალიური ენის მინი ლექსიკონი, ედიტორა ნოვა ფრონტეირა, რიო დე ჟანეირო
* Deolinda Monteiro, Beatriz Pessoa (2002): guia prático dos verbos portugueses, lidel, Lisboa (დეოლინდა მონტეირუ, ბეატრიშ პესოა (2002): პორტუგალიურ ზმნათა პრაქტიკული სახელმძღვანელო, ლიდელი, ლისაბონი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პორტუგალიური ენა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პორტუგალიურ ენაზე:
	+ 
	+ 
	+ დაარქივებული 2010-02-07 საიტზე Wayback Machine.