recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
„**კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი**" (ფრანგ. Voyages et aventures du capitaine Hatteras) — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სათავგადასავლო რომანი. იგი ვერნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და გავრცელებული ნაწარმოებია. „კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი" პირველად 1866 წელს პარიზში გამოიცა და ის ვერნის რიგით მეოთხი რომანია. წიგნი მოგვითხრობს შეუპოვარი და გაბედული კაპიტან ჯონ ჰატერასის მოგზაურობას ჩრდილოეთ პოლუსისაკენ თავის ერთგულ მეგობრებთან ერთად. მას სურს პირველი ადამიანი იყოს ვინც ფეხი დადგა ჩრდილოეთ პოლუსზე (იმ დროს ჯერ არავის ჰქონდა ფეხი დადგმული).

„კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი" ქართულად პირველად გამომცემლობა ნაკადულმა გამოსცა 1977 წელს, სერიაში „ჟიულ ვერნის თხზულებანი", ხოლო მთარგმნელი კოტე ჯავრიშვილი იყო.

სიუჟეტი
-------

კაპიტან ჰატერასი ხომალდ „ფორვარდის" აგებასა და ეკიპაჟის შეკრებას ავალებს კაპიტნის თანაშემწე რიჩარდ შანდონს. იგი შეკრებს ეკიპაჟს და გამგზავრებისთვის მოამზადებს „ფორვარდს", მაგრამ არც მან და არც ერთმა ეკიპაჟის წევრმა არ იცის, თუ საით მიემართება „ფორვარდი" და ისიც, თუ ვინაა მისი კაპიტანი.

საბოლოოდ, „ფორვარდი" 1860 წლის 5 აპრილს მიემგზავრება.

თავდაპირველად, რიჩარდ შანდონი წერილობით იღებს კაპიტნის დავალებებს და რამდენიმე დავალების შესრულების შემდეგ, კაპიტანი ჰატერასი გამოჩნდება. ის თურმე მუდამ „ფორვარდზე" იმყოფებოდა და ყველას ერთი უბრალო მეზღვაური ეგონა, რომელსაც ჰარის ეძახდნენ.

თავდაპირველად, მათთვის ყველაფერი კარგად მიდის. კაპიტანი გააცნობს თავის გეგმებს ეკიპაჟის ყველა წევრს, რომ სურს მიაღწიოს ჩრდილოეთ პოლუსს.

ცოტა ხანში ეკიპაჟი გაყინვის საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება. გზაში ვერ მოხერხდება ქვენახშირით ბრიგის შევსება. კაპიტანს ყველა გადაუდგება გარდა ექიმი კლოუბონის, დურგალი ბელისა და მოხუც მეზღვაურ ჯონსონის გარდა. ერთხელ, როცა კაპიტანი გემზე არ იქნება, ამბოხებული ეკიპაჟი რიჩარდ შანდონის მეთაურობით გემს გადაწვავს და სამშობლოსაკენ ნავით აიღებს გეზს. ჩააღწევენ თუ არა ისინი ინგლისს, ეს კაპიტნისთვის უცნობი რჩება,

ამის შემდეგ, მოგზაურებს ათასი წინააღმდეგობის გადალახვა მოუხდებათ, მაგრამ კაპიტანი ერთი წამითაც არ აპირებს ხელი აიღოს თავის განზრახვაზე და ყველაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ ჩრდილოეთ პოლუსამდე მიაღწიოს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟიულ ვერნის საერთაშორისო ცენტრის საიტზე
* *კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი* საიტზე Goodreads

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჟიულ ვერნი |
| --- |
|  |
| 
* *ხუთი კვირა საჰაერო ბურთზე* (1863)
* *მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისკენ* (1864)
* *დედამიწიდან მთვარემდე* (1865)
* *კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი* (1866)
* *კაპიტან გრანტის შვილები* (1868)
* *მთვარის გარშემო* (1870)
* *ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ* (1870)
* *ოთხმოცი დღე დედამიწის გარშემო* (1873)
* *საიდუმლო კუნძული* (1874)
* *თხუთმეტი წლის კაპიტანი* (1878)
* *მათიას შანდორი* (1885)
* *ყინულის სფინქსი* (1897)
 |

 |
**ნოქალაქევის ორმოცმოწამეთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოქალაქევში. ტაძარი მდებარეობს ნოქალაქევის ქვედა ტერასიის ცენტრალურ მონაკვეთზე. ეკლესიის დასავლეთის ფასადი მარტივია. გადახურულია ორფერდა სახურავით. ეკლესია გაშლილი იყო დასავლეთ-აღმოსავლეთის ღერძზე. ჩრდილო და სამხრეთ ნავები ცენტრალური ნავისაგან გამოიყოფოდა ოთხ-ოთხი სვეტით. ტაძარს ცენტრალური შესასვლელი ჰქონდა დასავლეთის მხრიდან, კიდევ ორი კარი დატანებული ჰქონდა სამხრეთ კედელში. IX საუკუნეში უნდა მომხდარიყო ტაძრის განახლება. XVI საუკუნეში კი ტაძარი განუახლებიათ დადიანებს და მისი ინტერიერი მოუხატავთ.

აღწერა
------

ფრესკების ნაწილი დღემდე შემორჩენილია. ის ძველი ბაზილიკის ჩრდილოეთით დგას და მისი კარიბჭე ნაწილობრივ ძველი ბაზილიკის ჩრდილო კედელზეა მიბჯენილი. ორმოცმოწამეთა ეკლესია მრავალჯერაა გადაკეთებული და ამჟამად გუმბათოვან ნაგებობას წარმოადგენს. ძეგლზე რამდენიმე სამშენებლო ფენა გამოირჩევა. თავდაპირველად ტაძარი წარმოადგენდა სამნავიან ბაზილიკას, დასავლეთ ნაწილში შვერილი ხუთწახნაგა აფსიდით. ტაძრის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს ცენტრალური მონაკვეთი, აღმოსავლეთით ოდნავ შესამჩნევი ნალისებური მოხაზულობის საკურთხევლის აფსიდით მთავრდება. საკურთხეველს სიმეტრიულად განლაგებული სამი სარკმელი აქვს. ისინი თავდაპირველად განივრები ყოფილა, შემდეგ კი დაუწვრილებიათ. გუმბათი ცენტრალური დარბაზის ცენტრშია აღმართული და იგი გრძელ მხარეზე კედლებს ეყრდნობა, ხოლო მოკლე მხარეებზე - განიერ საბჯენ თაღებს. კვადრატიდან გუმბათზე გადასვლა აფრული წესით ხდება, მაგრამ აფრა არაა მკვეთრად გამოხატული. გუმბათის ყელი დაბალია, ხოლო ყელის საწყისი გამოყოფილი არაა. მის კედლებში ოთხი სარკმელია გაჭრილი. თვით გუმბათი უფორმოა და ზედაპირიც უსწორმასწორო აქვს. ტაძრის ცენტრალური დარბაზი ქვედა ჰორიზონტის გრძივ მხარეებზე თითქმის ერთნაირადაა გადაწყვეტილი. სამხრეთის მხარეს სამი თაღია. პირველი, აღმოსავლეთით მდებარე, გვერდით სათავსში შესასვლელს წარმოადგენს. მომდევნო თაღი - ოდნავ განიერი და მაღალი - ცენტრალურ ნავს გვერდით ნავთან აკავშირებს. მესამე - შესამჩნევად განიერია, იგი აღნიშნული ორი ნავის ძირითადი დამაკავშირებელია. ცენტრალური დარბაზი დასავლეთის ნართექსს ერთი განიერი თაღით უერთება, რომელიც ცოტათი ვიწროა გვერდით დიდ თაღზე. ცენტრალურ ნავში შემავალი ყველა თაღი ნახევარწრიული მოხაზულობისაა. სამხრეთი ნაწილის აღმოსავლეთით ცალკე სათავსია. ხოლო დასავლეთით - ნავი. სათავსი რამდენჯერმეა გადაკეთებული, იგი სწორკუთხაა და გვერდით ნავზე საკმაოდ დაბალია. მას ამჟამად ორი კარი აქვს, ერთი თავდაპირველი, ჩრდილოეთის, ხოლო მეორე დასავლეთის. ეკლესიის სამხრეთის ნავი გადახურულია ცილინდრული კამარით. ჩრდილო ნავის აღმოსავლეთი ნაწილი მთლიანად დაურღვევიათ და ვრცელი სამლოცველო შეუქმნიათ. ეკლესიას აქვს მეორე სართული, რომელიც ძლიერ გადაკეთებულია. მასთან დაკავშირებით უნდა ითქვას, რომ იგი ინტერიერში ფუნქციურად ჩართული არ არის. მეორე სართული სხვადასხვა დროს არის ნაგები. მის კედლებზე და გადახურვაზე სხვადასხვა მასალაა ნახმარი. ძირითადად პატარა ზომის ნატეხი ქვა, მაგრამ გვხვდება თლილი ქვა და აგურიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5142
კაპიტნის სამხრე ქართულ არმიაში
**კაპიტანი** (ფრანგ. Capitaine, ლათ. Capitaneus) — უმაღლესი სამხედრო წოდება უმცროს ოფიცერთა შემადგენლობაში მრავალი ქვეყნის არმიაში და სამართალდამცავ სტრუქტურებში.

ტერმინი სათავეს იღებს გვიანდელი ლათინური სიტყვიდან *Capitaneus* (მხედარმთავარი) და ნაწარმოებია სიტყვიდან *Caput* (თავი). პირველად შემოიღეს საფრანგეთში, 1558 წლიდან კაპიტანს უწოდებდნენ ასეულის მეთაურს, უმაღლეს მეთაურს — გენერალ-კაპიტანს.

რუსეთის იმპერიაში წოდების გამოყენება მეთექვსმეტე საუკუნიდან დაიწყეს და თავდაპირველად მას უცხოელ ოფიცრებს ანიჭებდნენ, მეჩვიდმეტე საუკუნიდან კი მთელ რეგულარულ არმიაში შემოიღეს.

საბჭოთა შეიარარებულ ძალებში კაპიტნის წოდება 1935 წელს დააწესეს და გამოიყენებოდა სახმელეთო და საჰაერო ძალებში, საზღვაო ძალებში შესაბამის ჩინს ეწოდებოდა კაპიტან-ლეიტენანტი. საზღვაო ძალებში ასევე არსებობდა პირველი, მეორე და მესამე რანგის კაპიტნის წოდებებიც, რაც სახმელეთო და საჰაერო ჯარების უფროსი ლეიტენანტის, ლეიტენანტის და უმცროსი ლეიტენანტის წოდებებს უთანაბრდებოდა.

ქართულ არმიაში კაპიტანი უფროს ლეიტენანტზე მაღალი და მაიორზე დაბალი სამხედრო წოდებაა.

ნატოს ჯარებში კაპიტნის სამხედრო რანგის კოდირებაა *OF-2*.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 387.


|  |  |
| --- | --- |
| ტანკი | *ეს სტატია ომის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ვილა** (აზერ. Hacı Zeynalabdin Tağıyevin villası) — ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის საზაფხულო რეზიდენცია და აგარაკი. მეცენატმა ცხოვრების ბოლო წლები აქ გაატარა. შენობის არქიტექტორია იოსებ გოსლავსკი .

ისტორია
-------

თაღიევის ორსართულიანი ვილა აშენდა 1893-1895 წლებში ბაქოს მარდაქანის დასახლებაში. მოიცავდა ხუთ ჰექტარ ფართობს.

სახლის კარები ლითონის იყო, რომელიც შეკაზმული იყო ალმასის ფორმის გისოსებით ქვის ჩარჩოში. კარიბჭის ზედა ნაწილს ამშვენებდა ქვის ჩუქურთმები აღმოსავლური არქიტექტურის ელემენტებით და ქვისგან დამზადებული შვიდი ლომის თავით. ეზოში თავლა იყო. ორი სართული 50 ოთახისგან შედგებოდა.

აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ აგარაკის ნაციონალიზაცია მოხდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს შენობაში სამხედრო ჰოსპიტალი განთავსდა.

1955 წლიდან შენობაში ტუბერკულოზით დაავადებულთა რეაბილიტაციის სანატორიუმი ფუნქციონირებდა.

1996 წელს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის დავალებით თაღიევის მემკვიდრეს საფია აბდულაევა-თაღიევას შენობის ტერიტორიის ნაწილი მის სრულ მფლობელობაში დაბრუნდა. ქვის ღობე ვილას ორ ნაწილად ჰყოფს - სანატორიუმსა და თაღიევის მემკვიდრეთა აგარაკს.

ამჟამად აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით შენობა გამოცხადებულია არქიტექტურულ ძეგლად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევი
* ზეინალაბდინ თაღიევის სასახლე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri

სქოლიო
------

1. ↑  Памяти Гаджи Зейналабдина Тагиева
2. ↑  **Тагиев Гаджи Зейналабдин Таги оглы (1823 - 1924)**
3. ↑  Bakı şəhərinin tarixi
4. ↑  Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin S İ Y A H I S I (Memarlıq abidələri)
**ნოფალ გულიევი** (დ. 4 ოქტომბერი, 1963, ალი-ბაირამლი, აზერბაიჯანი — გ. 13 დეკემბერი, თოდანი, გორანბოის რაიონი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურე, დაიღუპა ყარაბაღის ომში.

ცხოვრება
--------

ნოფალ ზაჰიდ ოღლუ გულიევი დაიბადა 1963 წლის 4 ოქტომბერს ქალაქ ალი-ბაირამლიში. 1981 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1982-1983 წლებში მსახურობდა ჯარში. სამხედრო სამსახურის შემდეგ, 1984 წლიდან 1990 წლამდე მუშაობდა ქალაქ ტიუმენში. 1990 წლის დეკემბრის თვეში აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობის დაცვაში მონაწილეობისთვის შევიდა შსს-ის სპეციალიზებული დანიშნულების მილიციის ჯგუფში.

ომში მონაწილეობა
----------------

ნოფალ გულიევმა მოკლე ხანში თავი აქტიურად გამოიჩინა ფიზულიში, გორანბოიში, მთიან ყარაბაღში სომხური შეიარაღებული ძალების წინააღმდეგ ბრძოლებში. ყოველ ბრძოლაში ირჩევდა ყველაზე ძნელ პოზიციას. გამოირჩეოდა სანიმუშო ყოფაქცევით. 1991 წლის 15 ივლისს სომხურმა შეიარაღებულმა ძალები დიდი ძალებითა და ტექნიკით თავს დაესხნენ სოფელ ტოდანს. საჭირო იყო მშვიდობიანი მოსახლეობის გაყვანა საბრძოლო ზონიდან. ნოფალ გულიევი სოფლიდან მშვიდობიანი მოსახლების გაყვანით და მათი უსაფრთხო ადგილზე წაყვანით იყო დაკავებული. დაღლილობის მიუხედავად, დახმარების საჭიროება არსებობდა, ამიტომ კვლავ უკან დაბრუნდა. იმ დროს, სომხურმა შეიარაღებულმა ძალებმა თავიანთი პოზიციები წინ წამოწიეს. ნოფალი სოფელში დარჩენილი დაუცველი ადამიანების გადასარჩენად აქტიურად ჩაერთო ბრძოლაში, სადაც დაიღუპა კიდეც.

ოჯახი
-----

იყო დაოჯახებული. მას დარჩა ერთი ვაჟიშვილი.

ჯილდოები
--------

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1992 წლის 6 ივნისის № 831 ბრძანებულების საფუძველზე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სუვერენობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვის, მშვიდობიანი მოსახლეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, გმირობისა და სიმამაცისთვის ნოფალ ზაჰიდ ოღლუ გულიევს მიენიჭა „აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის" წოდება.

ქალაქ ალი-ბაირამლის № 9 საშუალო სკოლა, სადაც იგი სწავლობდა, მიენიჭა მისი სახელი, სკოლის ეზოში დადგმულია მისი ბიუსტი.

სქოლიო
------

1. 1 2  QULİYEV NOFƏL ZAHİD oğlu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 ნოემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 11 თებერვალი 2019.
2. ↑  Azərbaycanın Milli Qəhrəmanları - QULİYEV NOFƏL ZAHİD oğlu (27 October 2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 სექტემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 7 September 2018
**ოლივია კიოლბასა** (პოლ. Oliwia Kiołbasa; დ. 26 აპრილი, 2000, ავგუსტოვი, პოლონეთი) — პოლონელი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი ქალთა შორის (2016). ევროპის ქალთა ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2021)

ბიოგრაფია
---------

ოლივია კიოლბასა 2000 წლის 26 აპრილს ქალაქ ავგუსტოვში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში ადრეულ ასაკში ისწავლა და სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში ქვეყნის პირველობაზე რამდენიმე მედალი მოიპოვა. 
2008 წელს პოლონეთის 8 წლამდელ გოგონებში ვერცხლის მედალი მოიგო. 2010 წელს 10-წლამდელ გოგონებს შორის ქვეყნის ჩემპიონი გახდა. მომდევნო წელს 12 წლამდელებში ბრინჯაო დაიმსახურა. 2012-ში ამავე ასაკობრივ კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2013 წელს 16 წლამდელებში დაიმსახურა მესამე ადგილი, 2015 წელს კი 18 წლამდელ გოგონებში გახდა ჩემპიონი. 
  

წარმატებით ასპარეზობდა საერთაშორისო შეჯიბრებებზე. 2010 წელს ბათუმში ევროპის 10 წლამდელ გოგონათა ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა და ქალთა შორის ფიდეს ოსტატის წოდებაც მიიღო. 
2011 წელს ალბენაში ევროპის 12 წლამდელთა ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიგო. 
2014 წელს დურბანში 14 წლამდელთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე კანადელ ციუი ჩოუსთან ერთად პირველ ადგილზე გავიდა, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მეორე ადგილი მიაკუთვნეს. 
2016 წლის აპრილში კრაკოვიაში, მანდილოსანთა საერთაშორისო ტურნირზე ქალ დიდოსტატის ნორმა შეასრულა. 
2018 წელს რიგაში ევროპის 18 წლამდელთა ჩემპიონატზე მე-2 ადგილზე გავიდა. 
  

2021 წლის აგვისტოს, იასში, ევროპის ქალთა ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მან 11 პარტიიდან 7 მოიგო, 2 წააგო, 2 კი ყაიმით დაასრულა და ჩემპიონს ერთი ქულით ჩამორჩა. 
წლის ბოლოს ვარშავაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე, სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში, იასპარეზა. სწრაფში 6 მოიგო, 4 წააგო, ერთი კი ყაიმით დაასრულა და 102 მონაწილეს შორის 29-ე ადგილი ხვდა წილად. ბლიცში 7 მოიგო, 6 წააგო, 4 ყაიმით დაასრულა და 105 მონაწილეს შორის მე-40 ადგილზე გავიდა.

პოლონეთის ნაკრები
-----------------

ეროვნულ ნაკრებში 2013 წელს, 13 წლისას ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე უხმეს. გათამაშებას პოლონეთმა უმასპინძლა და კიოლბასამ მეორე ნაკრების, (რომელსაც „პოლონეთის მომავლის" ნაკრები ერქვა) ღირსება დაიცვა. იგი მეოთზე დაფაზე იჯდა და 5 პარტია ითამაშა, საიდანაც 3 მოიგო, ერთი წააგო და ერთი ყაიმით დაასრულა. 
  

სამჯერ იასპარეზა ევროპის 18-წლამდელთა გუნდურ ჩემპიონატზე (2015, 2016, 2017) და სამივეზე პირველ დაფაზე გამოვიდა. 
2015 და 2016 წლებში ინდივიდუალურში ბრინჯაო მოიგო, ხოლო ნაკრები მეორეზე გავიდა. გუნდური ოქრო მოიპოვა 2017 წელს, თუმც ინდივიდუალურში უმედლოდ დარჩა. 
  

2021 წელს თერმე-ჩატეჟში ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე იასპარეზა, მესამე დაფაზე იჯდა და ნაკრების მსგავსად, ინდივიდუალურშიც მეშვიდეზე გავიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  1st quarter Presidential Board Meeting 2016, 27-30 March, Moscow, Russia
2. ↑  Mistrzostwa Polski Juniorek do 18 lat
3. ↑  World Youth Chess Championships 2014 u14 Girls
4. ↑  EUROPEAN INDIVIDUAL WOMEN’S CHESS CHAMPIONSHIP 2021
5. ↑  OlimpBase :: European Girls' U18 Team Chess Championship :: Oliwia Kiołbasa
**ოგოუე** (ფრანგ. Ogooué) — მდინარე გაბონში და კონგოს რესპუბლიკაში. წყლის საშუალო ხარჯი — 4706 მ³/წმ.

გეოგრაფია
---------

ოგოუე — დასავლეთი აფრიკის ერთ-ერთი დიდი მდინარე. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1200 კმ-ს, აუზის მოცულობა შეადგენს 223 856 კმ² ფართობს გაბონის, კონგოს რესპუბლიკის, ეკვატორული გვინეის და კამერუნის ტერიტორიებზე; აქედან 173 000 კმ² მოდის გაბონის წილზე (73 %).

მდინარის სათავეები მდებარეობენ კენგუეში, ბატეკეს პლატოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, კონგოს რესპუბლიკაში. ბუმანგოს მახლობლად ოგოუე გადაჰკვეთს კონგოს რესპუბლიკა-გაბონის სახელმწიფო საზღვარს და მიედინება გაბონის პროვინციებში: ზემო ოგოუე, ოგოუე-ლოლო, ოგოუე-ივინდო, შუა ოგოუე და ოგოუე-მარიტიმი, რომლებსაც სახელები ამ მდინარის გამო დაერქვათ. მულონგოს რაიონში მდინარეზე მდებარეობენ პუბარას ჩანჩქერები. მდინარე სანაოსნოა ქალაქ ნჯოლედან მის შესართავამდე გვინეის ყურეში, ქალაქ პორტ-ჟანტილის სამხრეთით, სადაც ოგოუე ქმნის უზარმაზარ დელტას, სიგრძით 100 კმ და სიგანით 100 კმ.

ევროპელთაგან პირველმა მდინარე ოგოუე XIX საუკუნის 70-იან წლებში გამოიკვლია ფრანგმა მოგზაურმა პიერ სავორნიან დე ბრაზამ.

ყველაზე უფრო დიდი შენაკადები
----------------------------

* ივინდო
* მპასა
* ლოლო
* ოკანო
* ნგუნი
* სებე
**ოვუნდუს ციხე** — ციხე თურქეთში, ქალაქ გუმუშხანედან 15 კილომეტრითაა დაცილებული. იგი ჩრდილო–დასავლეთით სოფელ ოვუნდუს აღმოსავლეთით 30-40 მ სიმაღლის კლდის პლატოზეა დაშენებული. მისგან ჩრდილოეთით მდინარე ხარშიტი, ხოლო დასავლეთით მეორე მდინარე იქისუ მიედინება.
ციხიდან ხარშიტისა და იქისუს ხერთვისამდე 200 მეტრია. აქედან იქსაქსება შავიზღვისპირეთიდან მომავალი გზები სხვადასხვა მიმართულებით. ერთ-ერთი გზა გუმუშხანესაკენ, ხოლო შემდეგ ბაიბურთისაკენ მიდიოდა. მეორე კი შირან ერზიჯანისაკენ. ამ გზების გასაყარს აკონტროლებდა სწორედ ოვუნდუს და მისგან მდინარის მარცხენა სანაპიროს მაღალ კლდოვან კონცხზე დაშენებული იქისუს, იგივე გიპოტამოსის ციხე. ორივე საფორტიფიკაციო ნაგებობა ერთმანეთს გაჰყურებს. მათ შორის დაახლოებით ხუთას მეტრამდე იქნება დაცილება. ოვუნდუს ციხის ძირში გაივლიდა სწორედ ცენტრალური ტრასა და 5 კილომეტრის შემდეგ ნაწილდებოდა გუმუშჰანე ბაიბურთისა თუ ერზიჯან შირანისაკენ. აქედან ერზიჯანამდე 160 კმ-ია. საკუთრივ ციხის კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია. ციხის სამხრეთით დღეისათვის შემორჩენილია 7 მ. სიგრძისა და 6 მ სიმაღლის კედელი. სისქე 90 სმ-ია. ციხეზე ასვლა საკმაოდ ძნელია. შიდა სივრცის სამხრეთ მონაკვეთში დაცულია 1,60 მ. დიამეტრის და 0,70 მ სიღრმის კლდეში ნაკვეთი წყლის ცისტერნა. ციხის მშენებლობაში გამოყენებულია საშუალო ზომის ნათალი ქვები. რიგებს შორის ჰორიზონტალურობა დაცულია. მისი მშენებლობაც ადგილობრივ ხალდეურ მოსახლეობასთან უნდა იყოს დაკავშირებული. მას, როგორც ჩანს თავისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო იყენებდნენ ბიზანტიურ თუ ოსმალურ ხანაშიც.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2019, გვ. 43-44 ISBN 978-9941-8-1990-2.
მუსლიმანური ობლასტები რუსეთში
 ქოლშარიფის მეჩეთი არის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი სუნიტური მეჩეთი რუსეთში
ნურდ-კამალის მეჩეთი ნორლისკში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე მეჩეთია მსოფლიოში[1]
**ისლამი** — მეორე ყველაზე ფართოდ გავრცელებული რელიგია რუსეთში. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის მონაცემებით,[2] მუსლიმების საერთო რაოდენობა 14 220 000-ს ანუ მთელი მოსახლეობის 10%-ს შეადგენს. თუმცა, რუსეთის ორ ფედერალურ სუბიექტში (ჩეჩნეთი და ინგუშეთი), სადაც მუსლიმები უმრავლესობას წარმოადგენენ, არსებული სოციალური არეულობის გამო შეუძლებელია მუსლიმთა ზუსტი რაოდენობის დადგენა და შესაბამისად მონაცემები შესაძლოა განსხვავებული იყოს. მუსლიმთა შორის 6 700 000, ანუ მთელი მოსახლეობის 4,6% არ მიეკუთვნება არცერთ ისლამურ სკოლას ან მის განხრას.

კანონითა და რუსეთის პოლიტიკური ლიდერების მიერ ისლამი აღიარებულია ერთ-ერთ ტრადიციულ რელიგიად და ითვლება რუსეთის ისტორიული მემკვიდრეობის განუყოფელ ნაწილად.[3]

ისლამის ისტორია რუსეთში
-----------------------

მეშვიდე საუკუნეში, მუსლიმთა მიერ ირანის დაპყრობის შემდეგ, ამ რელიგიამ დაიწყო გავრცელება კავკასიაში, რომელიც მოგვიანებით რუსეთის ნაწილი გახდა. პირველი კავკასიელი მუსლიმები დაღესტანში მცხოვრები ერები გახდნენ.[4] საბჭოთა პერიოდში, ათეიზმის მიუხედავად, მუსლიმთა გარკვეულ რაოდენობას ჰქონდა უფლება მოელოცა მექა.

### დემოგრაფია

მუსლიმ რუსთა უმრავლესობა სუნიტია, 10%-ს ანუ 2 მილიონზე მეტს შეადგენენ შიიტები. მუსლიმთა ძირითადი დასახლების არეალია ჩეჩნეთი და დაღესტანი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისლამი საბჭოთა კავშირში
* ისლამი თათრეთში
* რუსეთის მეჩეთების ჩამონათვალი
* რელიგია რუსეთში

სქოლიო
------

1. ↑  Arctic mosque stays open but Muslim numbers shrink (15 April 2007).
2. ↑  RUSSIA 2017 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT.
3. ↑  Bell, I (2002). *Eastern Europe, Russia and Central Asia*. ISBN 978-1-85743-137-7. ციტირების თარიღი: 2007-12-27.
4. ↑  Shireen Tahmasseb Hunter, Jeffrey L. Thomas, Alexander Melikishvili, *"Islam in Russia"*, M.E. Sharpe, Apr 1, 2004, ISBN 0-7656-1282-8
ოლიმპიაშტადიონიოლიმპიაშტადიონის მდებარეობა
**ოლიმპიაშტადიონი** (გერმ. Olympiastadion) — სტადიონი ბერლინში. საშინაო მატჩებს სტადიონზე მართავს საფეხბურთო კლუბი „ჰერტა". იტევს 74 064 მაყურებელს. უეფა-ს კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია.

სპორტული კომპლექსი „ოლიმპიაპარკი", რომლის ცენტრად ამჟამად ითვლება „ოლიმპიაშტადიონი", აშენდა პირველ მსოფლიო ომამდე, როდესაც ბერლინმა 1916 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მასპინძლობის უფლება მოიპოვა.

1933 წელს გერმანიის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ნაცისტებმა გადაწყვიტეს ზაფხულის ოლიმპიადა, რომელიც 1936 წელს ბერლინში იმართებოდა, პროპაგანდისთვის გამოეყენებინათ. ჰიტლერმა ახალი სპორტული კომპლექსის აშენების ბრძანება გასცა, რომელშიც შედიოდა სრულიად ახალი ოლიმპიაშტადიონის აგება. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1934-1936 წლებში, რის შემდეგაც სტადიონი 110,000 მაყურებელს იტევდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ოლიმპიაშტადიონი ნაწილობრივ დაზიანდა, ამიტომ 1960-1962 წლებში ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია.

სტადიონს სრული რეკონსტრუქცია 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის ჩაუტარდა, რომელიც დასრულდა ჩემპიონატამდე ერთი წლით ადრე და 242 მილიონი ევრო დაჯდა. 

სტადიონზე გაიმართა 1974 და 2006 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატების შეხვედრები, მათ შორის 2006 წლის ჩემპიონატის ფინალური დაპირისპირება. აქ ყოველწლიურად იმართება გერმანიის საფეხბურთო თასის ფინალური შეხვედრა.

გალერეა
-------

* ოლიმპიაშტადიონი 1936 წლის ოლიმპიადის დროს
* ოლიმპიაშტადიონი ბოლო რეკონსტრუქციამდე
* ოლიმპიაშტადიონი ბოლო რეკონსტრუქციის შემდეგ

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ოლიმპიაშტადიონი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-06-17 საიტზე Wayback Machine.
* სურათები ოლიმპიაშტადიონი (ბერლინი) დაარქივებული 2015-09-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  olympiastadion-berlin.de დაარქივებული 2015-04-27 საიტზე Wayback Machine. .
ციხესიმაგრე
**ოლაფსბორგი** ან **ოლოფსბორგი** (Olofsborg, ფინ. ოლავინლინა, Olavinlinna) — პირველი შვედური ციხესიმაგრე, აგებული ცეცხლსასროლი არტილერიისთვის წინააღმდეგობის გაწევის გათვლით. მდებარეობს კლდოვან კუნძულზე ტბებს ჰააპავესი და პიჰლაიავესს შორის, დაახ. 320 კმ-ში სანქტ-პეტერბურგიდან, ჰიამეს პროვინციაში, ფინეთში. 1639 წელს ციხესიმაგრის დაცვის ქვეშ დაარსდა ქალაქი ნეიშლოტი (ამჟ. სავონლინა).

ისტორია
-------

ციხესიმაგრე ერიკ აქსელსონ ტოტმა 1475 წელს დააარსა ივანე III-ს მიერ ნოვგოროდის დაპყრობის შემდეგ. ტოტი აღმოსავლეთში პოლიტიკური არეულობის გამოყენებას ცდილობდა ნოტებორგის ზავით დადგენილი რუსეთ-შვედეთის საზღვრის გასამაგრებლად. სიმაგრე ტბაზე, წყალსატევებითა და არხებით დასერილ ადგილას აშენდა მოსალოდნელი ალყის თავიდან აცილების მიზნით. თავდაპირველად ციხესიმაგრეს შვედებმა ნიოსლოტი ანუ ახალი სიმაგრე უწოდეს. 16-ე საუკუნეში ციხის გარნიზონი არანაკლებ 200 ადამიანისგან შედგებოდა, რაც, ვიბორგის სიმაგრესთან ერთად, შვედეთის სახელმწიფოებრიობას აღმოსავლეთში კიდევ უფრო მრისხანე სახეს სძენდა. 

ოლავინლინა ღამით

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
შუა საუკუნეების განმავლობაში **ისლამური ლიტერატურა** არაბულ სამყაროში ყალიბდებოდა. შუა საუკუნეებში არაბულ ასმყაროში შექმნილ მრავალ ლიტერატურულ ნაწარმოებს დღემდე არ დაუკარგავს თავისი მნიშვნელობა. ამ ნაწარმოებებს დიდი ღირსეული ადგილი უჭირავთ მსოფლიო ლიტერატურის საგანძურში.

განსაკუთრებით დღემდე დიდი პოპულარობით სარგებლობს "ათას ერთი ღამის" ზღაპარი. ამ კრებულის შედგენა დაიწყო IX საუკუნის შუა ხანებში და XV საუკუნეში დასრულდა. აღმოსავლური კულტურის ბრწყინვალე მონაპოვარია შუა საუკუნეების სპარსული პოეზია. X საუკუნეში შეიქმნა ფირდოუსის პოემა შაჰ-ნამე ("წიგნი მეფეების შესახებ"), რომელიც 30 წელი იწერებოდა. პოემა მითოლოგიურ, საგმირო და ისტორიულ ნაწილებად იყოფა.

ეს პოემა წარმოადგენს საგმირო ეპოსს, სადაც აღწერილია როგორც ლეგენდარულ გმირთა მოღვაწეობა, ასევე ირანის ისტორიის ქრონიკა. ისტორიული ნაწილი ეხება ირანის ისტორია სასანიანთა ხანაში, არაბთა შემოსევამდე. ავტორი ხოტბას ასხამს ქვეყნისათვის თავდადებულ ადამიანებს. ამ პოემამ შექმნა ირანელი ხალხის საყვარელი გმირები. გამორჩეული ადგილი უჭირავს ომარ ხაიამის ლექსებსაც.

ფირდოუსისა და ომარ ხაიამთან ერთად შუა საუკუნეების სპარსული პოეზიის დიდოსტატი იყო ჯალალ ედ-დინ რუმი. მათმა შემოქმედებამ დიდი გავლენა იქონია შუა საუკუნეების აზროვნებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ისლამური ლიტერატურა***

* Islamic Literature, კორნელის უნივერსიტეტი.
* Brief article on the growth of the influence of Islamic literature in the U.S.
* CWANA (Central and West Asia and North Africa) Canonical Texts


|  |  |
| --- | --- |
| ისლამი | *ეს სტატია ისლამის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიკოლოზ ივანეს ძე კოსტომაროვი** (რუს. Николай Иванович Костомаров; დ. 4 მაისი, 1817, სოფ. იურასოვკა, ოლხოვატკის რაიონი, ვორონეჟის ოლქი — გ. 7 აპრილი, 1885, პეტერბურგი) — უკრაინელი და რუსი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, მწერალი, კრიტიკოსი. 1837 წელს, დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი. კოსტომაროვის საზოგადოებრივი პოლიტიკა და ისტორიული მსოფლმხედველობა ჩამოყალიბდა ი. სრეზნევსკის, დ. ბანტიშ-კამენსკისა სხვათა გავლენით. 1846 წლიდან იყო კიევის უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი. კირილესა და მეთოდეს საზოგადოების შექმნის ორგანიზატორი (ტარას შევჩენკოსთან ერთად). 1847 წელს, ეს საზოგადოება გაანადგურეს, კოსტომაროვი დააპატიმრეს და ერთი წლის შემდეგ სარატოვში გადაასახლეს.

1859-1862 წლებში, ნოკოლოზ კოსტომაროვი იყო პეტერბურგის უნივერსიტეტის რუსეთის ისტორიის პროფესორი. სახალხო მოძრაობას მიუძღვნა შრომა „სტენკა რაზინის ამბოხება" (1858).

რუსული და უკრაინული ისტორიის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს კოსტომაროვი ბურჟუაზიელი ისტორიოგრაფიის პოზიციებთან განიხილავდა. მისი თეორია „ორი საწყისი" — ვეჩესა და ერთმპყრობელობის შესახებ — აიდეალებდა უკრაინელი ხალხის წარსულს. ნ. კოსტომაროვის მიერ ხალხის ისტორიის გაგება არამეცნიერულია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 698.
**ნოქალაქევის მისარონის ეკლესია** — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოქალაქევში.

ეკლესიის დარბაზი აბსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. საკურთხევლის აფსიდა ნახევარწრიულია. იგი იატაკის დონიდან ორი საფეხურითაა აწეული. ქვედა საფეხური სრულად, ხოლო ზედას მხოლოდ შუა ნაწილია შემორჩენილი. განსაკუთრებით ყურადღებას იქცევს ბრწყინვალედ ნაგები კონქი. მისი თლილი ქვები ერთმანეთთან კარგადაა მორგებული. კონქის ქვები ეკლესიის ინტერიერისა და ფასადების ქვებისაგან განსხვავდება. კონქის თაღის თითოეული ქვა წყობის რიგების შესაფერისია. კონქის სფერო მიღებულია თლილი ქვის რიგებით. რიგების ზომები თანდათანობით მცირდება და ბოლოს, ცენტრში თაღის კლიტით მთავრდება. საკურთხეველი თავისი კონქით დაბალი და განიერია. საკურთხევლის ორივე მხარეს, გეგმაში ტრაპეციული ორი პატარა ნიშაა, ეკლესიას ჰქონდა კანკელი. ეკლესიის დარბაზი მართკუთხა ფორმისაა, მისი სივრცის გადაწყვეტაში არავითარი დეკორატიული ელემენტი არ არის გამოყენებული. დარბაზს შიგნიდან ქვის სწორკუთხა ჩამოსაჯდომი შემოუყვება. ეკლესია განათებულია სამი პატარა სარკმლით. ეკლესიას შემოსასვლელი ჰქონდა დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან. ეკლესია სადაა, მხოლოდ დასავლეთის კარის არქიტრავზე ამოკვეთილია ოთკუთხედი, შიგნით ჩახაზული ორი დიაგონალური ხაზით, რომლებიც ერთმანეთ კვეთს. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, ხოლო აფსიდი ნახევარწრიული კონქით მთავრდება. დარბაზი და საკურთხეველი გადახურული იყო ცალ-ცალკე, სხვადასხვა დონეზე, ორფერდა სახურავით. ეკლესიის ორივე დონის სახურავებს ერთნაირი ქანობები ჰქონიათ. ეკლესიის შიდა კედლებზე ნალესობა არ არის, მაგრამ კონქის მიმდებარე ჩრდილო კედელზე შეიმჩნევა მოხატულობის კვალი. ძეგლი თავისი სიმარტივით და დახვეწილი ფორმით ადრეული პერიოდის ნაგებობების შთაბეჭდილებას ტოვებს. კონქის წყობაც ადრეული პერიოდისთვისაა დამახასიათებელი. ასევე იგივეზე მეტყველებს ის, რომ დარბაზის გადახურვისას არაა გამოყენებული საბჯენი თაღები. ეკლესიის არქიტექტურულ-შედარებითმა ანალიზმა გვიჩვენა, რომ ეკლესია V საუკუნის ბოლო VI საუკუნის დასაწყისით თარიღდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5141
ძველბერძნული ტრირემის თანამედროვე რეკონსტრუქცია
**ოლიმპია** (ბერძ. Ολυμπιάς) — ძველბერძნული ტრირემის თანამედროვე რეკონსტრუქცია. ხომალდი ეკუთვნის საბერძნეთის სამხედრო–საზღვაო ძალებს. ოლიმპია წარმოადგენს ექსპონატს, როგორც მუზეუმი–გემი.

გემი აიგო 1985—1987 წლებში საბერძნეთის ქალაქ პიროსში. საბერძნეთის ხელისუფლებისა და ბრიტანელი მეცენატის, ბანკირ ფრენკ უელშის (Frank Welsh) დახმარებით. მშენებლობისას სამეცნიერო კონსულტანტის როლში გამოდიოდნენ ისტორიკოსი ჯონ სინკლერ მორისონი (John Sinclair Morrison), ჯონ ფ. კოუტსი და ჩარლზ უილინკი (Charles Willink).

ხომალდის სამწყობრო გამოცდა ჩატარდა 1987, 1990, 1992 და 1994 წლებში. ყველაზე ნაყოფიერი, სამეცნიერო–საინფორმაციო თვალსაზრისით, აღმოჩნდა 1987 წლის გამოცდა, როცა დადგინდა გემის ძირითადი თვისებები.

1993 წელს "ოლიმპია" გადატანილ იქნა დიდ ბრიტანეთში სახალხო დღესასწაულში მონაწილეობის მისაღებად. 2004 წელში მან პიროსში ჩაიტანა ოლიმპიური ცეცხლი. მას შემდეგ "ოლიმპია" ათენის ქალაქგარეთ მშრალ დოკში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* უნირემა
* ბირემა
* ტრირემა
* კვადრირემა
* კვინკვირემა
* ანტიკური იარაღი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მე–10 ლეგიონი
* საბრძოლო ხომალდის ტიპები და კონსტრუქციები
* გემის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-11-27 საიტზე Wayback Machine.
* აღდგენილი გემის გამოცდა
**ოლინდა** (პორტ. Olinda, ნიშნავს „ოჰ, მშვენიერი") — ქალაქი პერნამბუკუში, ბრაზილია, ატლანტის ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, რესიფის ჩრდილოეთით და პაოლისტას სამხრეთით. ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემონახული კოლონიური ქალაქია ქვეყანაში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 376 800 (2005) ადამიანს.

ოლინდის მთავარ ღირსშესანიშნაობათა შორისაა: ისტორიული ცენტრი, მრავალრიცხოვანი ეკლესიები და კარნავალი. ოლინდის კარნავალი ტრადიციულ პორტუგალიურ კარნავალთა მსგავსია, აფრიკული ზეგავლენის ცეკვების დამატებით. რიო-დე-ჟანეიროსა და სალვადორისგან განსხვავებით საუკეთესო ადგილისთვის ფულის გადახდა საჭირო არ არის. მთელი ზეიმი ქუჩაში იმართება და წარმოდგენას ასობით მუსიკალური ჯგუფი უერთდება.

ისტორია
-------

ოლინდის დასახლება 1535 წელს დააარსა დუარტე კოელიუ პერეირამ. 1537 წლის 12 მარტს სოფლის სტატუსი ჰქონდა. მოგვიანებით პერნამბუკოს რეგიონის დედაქალაქი გახდა, თუმცა ჰოლანდიელების ხშირი თავდასხმების გამო დედაქალაქი რესიფიში გადაიტანეს.

ბუნებრივი სილამაზის გარდა, ოლინდა ასევე ბრაზილიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კულტურული ცენტრია. 1982 წელს იუნესკომ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად გამოაცხადა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში ბრაზილიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ისტორიული ქალაქი ორუ-პრეტუ  · ოლინდას ისტორიული ცენტრი  · იეზუიტების მისია გუარანში: სან-მიგელ-დას-მისიონი  · სალვადორის ისტორიული ცენტრი  · საეკლესიო კომპლექსი ბონ-ჟესუს-დუ-კონგინიასი  · იგუასუს ეროვნული პარკი  · ქალაქი ბრაზილია  · სერა-და-კაპივარის ეროვნული პარკი  · სან ლუისის ისტორიული ცენტრი  · დიამანტინას ისტორიული ცენტრი  · ბრაზილიის ატლანტიკური ტყე  · სერა-დუ-მარი  · გოიასის ისტორიული ცენტრი  · ჟაუს ეროვნული პარკი  · პანტანალი  · ფერნანდუ-დი-ნორონია და როკასი  · შაპადა-დუს-ვეადეირუსის ეროვნული პარკი და ემასის ეროვნული პარკი  · სან-ფრანცისკოს კვარტალი ქალაქ სან-კრისტოვანში  · რიო-დე-ჟანეირო (*ტიჟუკის ტყე, ბოტანიკური ბაღი, კორკოვადო, გუანაბარის უბე, კოპაკაბანა*)  · პამპულიის თანამედროვე ანსამბლი  · ვალონგოს ნავსადგური  · პარატი და ილია-გრანდე  · რობერტუ ბურლე მარქსის ნამუშევრები |  |

 |
**ნიკოლოზ გიორგის ძე ნაცვალოვი** (დ. 1884 — გ. 25 მაისი, 1919, ქ. ვლადივოსტოკი) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1918). პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე.

წარმოშობით ქართველი (ნაცვლიშვილი). დაამთავრა ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი. 1910 წლიდან მსახურობდა ტვერის მე-16 დრაგუნთა პოლკის, 1913 წლიდან — ჩიტის 1-ლ კაზაკთა პოლკში. 1914 წელს მიიღო პოდიესაულის წოდება, 1917 წელს — პოლკოვნიკობა. პირველი მსოფლიო ომში თავის გამოჩენისთვის დაჯილდოებული იყო გიორგის იარაღით (1914) და წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით (1916), ასევე წმ. ანას და წმ. სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო ატამან გრიგორი სემიონოვის განსაკუთრებული მანჯურიული რაზმის შტაბის უფროსი, მეთაურობდა ატამან სემიონოვის 1-ლ მანჯურიულ დივიზიას, შემდეგ ამურის მე-5 საარმიო კორპუსს. ოფიციალური ვერსიით, სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.

ლიტერატურა
----------

* Апрелков В. Ю. Георгиевские кавалеры // Экстра. — 1999. — № 49;
* Василевский В. И. Атаман Семенов // Вопр. гос. стр-ва. — Чита, 2002;
* Волков С. В. Белое движение: Энцикл. Гражданской войны. — СПб. 2003.
კაბუკიძა გინზაში ტოკიოს ერთ-ერთი წამყვანი კაბუკის თეატრია.
**კაბუკი** (歌舞伎) — ტრადიციული იაპონური თეატრის ფორმა. კაბუკის თეატრი ცნობილია მისი დრამატურგიის სტილიზაციითა და შემსრულებელთა ზედმიწევნით დეტალური მაკიაჟით. კაბუკის იაპონურ დამწერლობაში იეროგლიფები მარცხნიდან მარჯვნივ ნიშნავს სიმღერას (歌), ცეკვას (舞), და ხელოვნებას (伎). შესაბამისად კაბუკი ხშირად ითარგმნება, როგორც "სიმღერისა და ცეკვის ხელოვნება". თუმცა ეს იეროგლიფები ატეჯის მიეკუთვნება, რაც არ გამოხატავს ფაქტობრივ ეტიმოლოგიას, და სიტყვა *კაბუკი*, როგორც მიიჩნევა, წარმოებულია ზმნისგან "კაბუკუ", რაც ნიშნავს "გადახრას", ან "არა-ჩვეულებრივს", შესაბამისად კაბუკი შეიძლება ინტერპრეტირებული იყოს, როგორც "ავანგარდი" ან "უჩვეულო" თეატრი.

ისტორია
-------

### პირველი ნაბიჯები

კაბუკის ჟანრი ჩამოყალიბდა ხალხური ცეკვისა და სიმღერის საფუძველზე XVII საუკუნის მიჯნაზე იაპონიაში. ფუძემდებლად ითვლება იძუმო ნო ოკუნი, რომელმაც 1602 წელს ქალაქ კიოტოს მახლობლად, პირველად წამოიწყო თეატრალიზებული ცეკვის ახალი სტილი. ახალმა ჟანრმა პოპულარობა ძალზედ მალე მოიხვეჭა და ოკუნის იმპერატორის სასახლეშიც კი იწვევდნენ. პარალელურად იქმნებოდა ახალი დასები, რომლებიც კონკურენციას უწევდნენ ერთმანეთს და რაც ხელს უწყობდა კაბუკის თეატრის ჩამოყალიბებას. თავდაპირველად დასები მხოლოდ სუსტი სქესის წარმომადგენლებით იყო დაკომპლექტებული და თეატრში დადგმული სცენები უხეშობით და გარყვნილობით გამოირჩეოდა. მრავალი მსახიობი ქალი ამორალურ ცხოვრებას ეწეოდა, რის გამოც კაბუკის ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც (იაპ. 歌舞妓, "მომღერალი და მოცეკვავე კურტიზანების თეატრი").

### ახალი პერიოდი

1629 წლიდან ქალებს აეკრძალათ კაბუკის სცენაზე თამაში და 1953 წლიდან იქ მხოლოდ მამაკაცები იღებენ მონაწილეობას. ქალების როლის შემსრულებელ მსახიობებს უწოდებდნენ ონაგატას ან ოიამას (იაპ. 女形, "ქალური სტილი"). ამის გარდა არსებობს შესრულების კიდევ ორი სტილი:არაგატო (იაპ. 荒事, "უხეში სტილი") და ვაგატო (იაპ. 和事, "ჰარმონიული სტილი").
კაბუკის მსახიობთა შორის არსებობს თეატრალური დინასტიები, რომლებიც სპეციალიზირდებიან კონკრეტული სტილის მიმართულებით. დღესდღეობით იაპონიაში, კაბუკი ინარჩუნებს ყველაზე პოპულარული თეატრალური დრამატული ჟანრის სტატუსს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 294.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია თეატრის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პანკისის ხეობა** — მდებარეობს მდინარე ალაზნის ზემო დინების ხეობაში (ბახტრიონის ციხის ზემოთ) კავკასიონის ფარგლებში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. სიგრძე 34 კმ (მთა ბორბალოდან ალაზნის ვაკემდე). შემოფარგლულია კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებებით — პანკისისა და დიდგვერდ-ნაქერალის ქედებით.

მდინარე ალაზნის აუზის ზემო ნაწილი ქოჩარის ქედით იყოფა ორ ხეობად, რომლებიც მდინარეებს წიფლოვანისწყალსა და სამყურისწყალს ეკუთვნის. ზღვის დონიდან 950 მეტრ სიმაღლეზე ეს მდინარეები ერთდება და წარმოშობს ალაზანს. ამ ადგილის ქვემოთ პანკისის ხეობისთვის დამახასიათებელია ფართო, მოვაკებული, დატერასებული ფსკერი. ხეობა გამომუშავებულია იურულ თიხაფიქლებში. რელიეფში ძირითადად ეროზიულია, მაგრამ სამყურისწყლის აუზში შეინიშნება მეოთხეული მყინვარის ნაკვალევი (ტროგები, ცირკები, დაკაწრული კლდეები). ხეობის ფერდობები 2000-2200 მეტრამდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. ალაზნის მარჯვენა შენაკადის ბაწარის ხეობაში არის ურთხელის ტყის ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი.

ლიტერატურა
----------

* *მარუაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 663.
* მარგოშვილი ლ. პანკისის ხეობა. თბ. 2002
* პანკისის კრიზისი. თბ. 2002

სქოლიო
------

1. ↑  პანკისის ხეობა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-22. ციტირების თარიღი: 2017-08-03.
**თომა ბალიაური** (დ. 1896, სოფ. ახიელი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1934, სოფ. ამღა, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი.

1914-1915 წლებში მოხალისედ იბრძოდა I მსოფლიო ომის ოსმალეთის ფრონტზე. ავადმყოფობის გამო ჯარიდან დაითხოვეს. ერთხანს ადმინისტრაციულ სამსახურში იყო რუსეთში, დონის ოლქში, შემდეგ ეკატერინოსლავში, სადაც 1917 წლის რევოლუციის დროს ჩაჩნებისა და ქისტებისგან მოხალისეთა რაზმი შექმნა და ქალაქის ბოლშევიკებისგან დაცვაში მონაწილეობდა. საბჭოთა ხელისუფლებისგან დევნილი საქართველოში დაბრუნდა და სახალხო გვარდიაში მსახურობდა. მონაწილეობდა ომში სომხეთთან (1918) და ოსების ამბოხების ჩახშობაში. სხვადასხვა დროს იყო კომისარი ფშავ-ხევსურეთსა და ბორჩალოს მაზრაში, თბილისის სისხლის სამართლის სამმართველოს ინსტრუქტორი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს შეუერთდა იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობას. 1922 წლიდან იყო ქაქუცა ჩოლოყაშვილის თანამებრძოლი. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს მეთაურობდა მოხევეთა რაზმს. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ხევსურეთში მოკლა ხელისუფლების ემისარი ჩიქოვანი, რის შემდეგაც არხოტის ხეობაში იმალებოდა. ღალატით მოკლეს 1934 წლის იანვარში. თომა ბალიაურის ბიძაშვილი იყო მწერალი და დისიდენტი ლადო ბალიაური.

ლიტერატურა
----------

* ბალიაური ნ. ხევსურული ქრონიკები. თბ. 1995. – გვ. 83-86.
* ლიქოკელი ი. ხევსურები და ქაქუცა. თბ. „არტანუჯი", 2006.
ნოტრ-დამ-დიუ-ო
**ნოტრ-დამ-დიუ-ო**, **ჰოტის ღვთისმშობლის ეკლესია** (ფრანგ. Notre Dame du Haut, სიტყვასიტყვით "ღვთისმშობელი მაღლობებზე", კოორდ. 47°42′14 N°6′37) — სალოცავი, აშენებული 1950-55 წლებში ფრანგულ სოფელში რონშანი (Ronchamp), ბელფორთან, არქიტექტორი ლე კორბუზიეს მიერ.

ტაძარი მხატვრული თვალსაზრისით XX საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვანი საკულტო შენობა გახდა. მისი მშენებლობის ინიციატივა ეკუთვნის ღვთისმსახურ პიერ-ალენ კუტურიეს, რომელიც უწინ თანამედროვე ხელოვნების ორი უდიდეს წარმომადგენელთან - მატისთან და შაგალთან - მუშაობდა. ათეისტ ლე კორბუზიეს თავდაპირველად იდეა მომხიბვლელი არ ეჩვენა, თუმცა რონშანის მონახულებამ მას პროექტის დაწყება გადააწყვეტინა იმ პირობით, რომ კათოლიკური ეკლესია მას სრულ შემოქმედებით თავისუფლებას მისცემდა.

არქიტექტურა
-----------

რონშანის სამრეკლო იდეალურად ერწყმის ადგილობრივ რთულ ლანდშაფტს. მრუდი სიბრტყის სახურავი ნიჟარის ფორმისაა, რომელიც ლე კორბუზიემ ლონგ-აილენდის პლაჟზე იპოვა. ნიჟარის ფორმაში თავშესაფრისა და თავდაცულობის განსახიერების დანახვით ლე კორბუზიემ იქვე პლაჟზე რამდენიმე "სკულპტურა" შექმნა, რომლებიც სამრეკლოს პროტოტიპი გახდა. კოშკები ტაძრის გვერდებზე მსგავსია ესკიზების, რომლებიც ლე კორბუზიემ 1911 წელს სტუდენტური მოგზაურობისას შექმნა ადრიანეს ვილაზე.

ტაძრის სამხრეთი კედელი გაჭრილია არარეგულარულად განლაგებული ვიტრაჟიანი ხვრელებით, რომელთა მეშვეობით ინტერიერში სინათლე შედის. ტაძრის ღია სივრცე ქვის საკურთხევლითა და ღვთისმშობლის ქანდაკებით რომანულ ეპოქამდელი ჩრდილოევროპის ტაძრებისთვის დამახასიათებელი მინიმალიზმს ქმნის. დიდი რაოდენობით მლოცველთა შეკრებისას დიდ დღესასწაულებზე ლოცვები გარეთ ტარდება სპეციალურად მოწყობილ საკურთხეველზე.

თავდაპირველად შენობის არასტანდარტულმა იერმა ადგილობრივ მცხოვრებთა მკაცრი პროტესტი გამოიწვია, თუმცა ამჟამად ტაძრის მოსანახულებლად ჩამოსული ტურისტები არემარის ძირითადი შემოსავლის წყარო გახდა.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნოტრ-დამ-დიუ-ო***

* Stoller, Ezra. *The Chapel at Ronchamp*. Princeton Architectural Press, 1999.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website of Ronchamp
* სამრეკლო რონშანში დაარქივებული 2009-02-13 საიტზე Wayback Machine.
**„თოლაბულისის სარტყელი"** — ყოველთვიური ლიტერატურული და სამხატვრო ჟურნალი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, გამოდიოდა 1919 წელს. ჟურნალის რედაქტორი იყო გრიგოლ ცეცხლაძე. ჟურნალი იყო მოდერნისტული მიმართულებისა. სულ გამოიცა სამი ნომერი. შემორჩენილია მხოლოდ პირველი და მეორე ნომრები (1919 წლის აპრილ-მაისი). 

ჟურნალში იბეჭდებოდა ცისფერყანწელების შემოქმედება. აქ გამოქვეყნდა რაჟდენ გვეტაძის, გიორგი ლეონიძის („უცნობ ქალს კაბარეში"), გრიგოლ ცეცხლაძის („სალამი ყველას", „ავი სიზმრები"), გალაკტიონ ტაბიძის („შემოდგომა „უმანკო ჩასახების" მამათა სავანეში" და „ანგელოზს ეჭირა გრძელი პერგამენტი"), შ. კარმელის, ივ. ყიფიანის, აკ. ბერეკაშვილის, ლ. მაჭავარიანის („ქუთაისი"), რ. გოგოხიას, კ. ებრალიძის, ლ. ლანის, შ. ლორდელის, გრიგოლ მეგრელიშვილის („ტრიოლეტები") ლექსები. 

პირველ ნომერს წინ უძვრის წინათქმა „ეკრანკამარა", რომელსიც ჟურნალის კრედოა გაცხადებული. ბოლოში მას ერთვოდა ბიბლიოგრაფიული რუბრიკა „ნელი ხაზები", რომელშიც წარმოდგენილი იყო საგამომცემლო სიახლეები. ჟურნალის მეორე ნომერში მხატვრული ტექსტების გვერდით წარმოდგენილია დავით კაკაბაძისა და ლადო გუდიაშვილის ნახატების „ნახაზობისა" და „XII საუკუნის" რეპროდუქციები.

ლიტერატურა
----------

* *შამილაშვილი, მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 197-198.
* *სიგუა, ს.* „მოდერნიზმი", თბილისი „მწერლის გაზეთი", 2008
* *ბაქრაძე, გ.* „ქართული პერიოდიკის ბიბლიოგრაფია", თბილისი, 1947
ოზონ-ჟანგბადის ციკლი ოზონის შრეში
NASA-ს სტრატოსფერული ოზონის კონცენტრაციის პროექცია თუკი არ იქნება აკრძალული ქლორ-ფთორ-ნახშირბადები
**ოზონის შრე** — დედამიწის ატმოსფეროს ნაწილი, სადაც ექსპერიმენტული მეთოდით შესაძლებელი ხდება ოზონის დადგენა. იკავებს სივრცეს დედამიწის ზედაპირიდან და ვრცელდება ზღვის დონიდან 70–80 კმ-მდე. უფრო ვიწრო გაგებით, ოზონის შრეს ან ოზონოსფეროს უწოდებენ მთლიანად სტრატოსფეროს ან მის ფენას 20-იდან 30 კმ-მდე, სადაც წარმოდგენილია ოზონის ყველაზე დიდი რაოდენობა. ოზონის შრე წარმოადგენს ბუნებრივ ეკრანს და იცავს დედამიწას და მთელ ბიოსფეროს მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებისაგან. შეშფოთება ოზონის შრის გათხელების თაობაზე მეცნიერებმა პირველად XX საუკუნის 70-იან წლებში გამოთქვეს. ოზონის შრის დაშლის ყველაზე თვალსაჩინო ფაქტია ეგრეთ წოდებული ოზონის ხვრელი.

თუკი მთელ ატმოსფეროში შენარჩუნდებოდა ნორმალური პირობები და შესაძლებელი იქნებოდა მისი დაყოფა შრეებად, რომელთაგან თითოეული იქნებოდა მხოლოდ ერთი აირის შემცველი, მაშინ მთელი ატმოსფერო დაიკავებდა დაახლოებით 8 კმ სისქის შრეს, ხოლო ოზონის შრის სისქე დაახლოებით 3 მმ იქნებოდა. ამ ჰიპოთეტური ოზონის შრის სისქე კონკრეტულ ადგილზე განსაზღვრავს ოზონის შრის უმნიშვნელოვანეს მახასიათებლებს, — ოზონის საერთო შემცველობას, რომელიც დობსონის ერთეულებში იზომება და რომელსაც სახელი ეწოდა ბრიტანელი ფიზიკოსისა და მეტეოროლოგის გორდონ მილერ ბორნ დობსონის პატივსაცემად. 

დობსონის ერთეული წარმოადგენს ოზონის მოლეკულების იმ რაოდენობას, რომელიც საჭიროა 0,01 მილიმეტრი სისქის სუფთა ოზონის შრის წარმოსაქმნელად 0 გრადუს ცელსიუსსა და 1 ატმოსფერო ჰაერის წნევის პირობებში. მოყვანილი ოზონის შრის 3 მმ-იანი სისქე შეესაბამება დობსონის 300 ერთეულს. ეკვატორიდან დაცილებისას ოზონის საერთო შემცველობა ჩვეულებრივ იზრდება; ოზონის მაქსიმალური საერთო შემცველობა შეინიშნება გაზაფხულის დასაწყისში, მინიმალური — შემოდგომაზე. ეს დამოკიდებულება არამტკიცეა ანტარქიდისთვის. ოზონის საერთო შემცველობა შეიძლება იცვლებოდეს დობსონის 80 ერთეულიდან (ანტარქტიდაზე გაზაფხულის ოზონურ ანომალიამდე) დობსონის 650 ერთეულამდე (შორეულ აღმოსავლეთზე ზამთრის ბოლოდან — გაზაფხულის დასაწყისამდე). ატმოსფერული ოზონის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს სტრატოსფეროში, 1 %-ზე ნაკლები მეზოსფეროში, 10–15 % ტროპოსფეროში. ატმოსფეროში ოზონის მოლეკულები მუდმივად გადაადგილდებიან. ატმოსფეროში ოზონის მთავარი წყაროა ზედა სტრატოსფერო, სადაც იგი წარმოიქმნება მოლეკულური ჟანგბადისაგან მზის ულტრაიისფერი გამოსხივების ზემოქმედებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოზონის შრე — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ოზონის შრე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ოზონის შრე // ტექნიკური ლექსიკონი
2. ↑  ოზონის შრის დაცვა და მონრეალის ოქმი[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  ოზონის შრე და მისი დაცვა[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დედამიწის ატმოსფერო |
| --- |
|  |
| 
ტროპოსფერო · სტრატოსფერო · მეზოსფერო · თერმოსფერო · ეგზოსფერო |
|  |
| 
ტროპოპაუზა · სტრატოპაუზა · მეზოპაუზა · თერმოპაუზა |
|  |
| 
ოზონის შრე · ტურბოპაუზა · იონოსფერო |

 |
პანევროპული პიკნიკისადმი მიძღვნილი მონუმენტი ქალაქ დებრეცენში
**პანევროპული პიკნიკი** (გერმ. Paneuropäisches Picknick, უნგრ. Páneurópai piknik) — 1989 წლის 19 აგვისტოს გამართული მშვიდობიანი დემონსტრაცია ავსტრია-უნგრეთის საზღვართან, ქალაქ შოპრონის სიახლოვეს. ავსტრიასა და უნგრეთს შორის საზღვრის გახსნას მოჰყვა ჯაჭვური რეაქცია, რომლის შედეგად მოხდა გერმანიის გაერთიანება და სოციალისტური ბანაკის დაშლა.

საზღვრის გახსნის იდეა გაჩნდა 1989 წლის ივნისში ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ყოფილი სამეფო დინასტიის წარმომადგენლის, ოტო ფონ ჰაბსბურგისა და უნგრეთის დემოკრატიული ფორუმის წარმომადგენლის ფერენც მესაროშის შეხვედრის შემდეგ. ოტო ფონ ჰაბსბურგმა იდეა შესთავაზა უნგრეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს და შემდეგ უნგრეთის პირველ პრემიერ-მინისტრს მიკლოშ ნემეტს, რომელმაც მის განხორციელებას მხარი დაუჭირა. შოპრონში დემონსტრაციას ორგანიზება გაუწია უნგრეთის დემოკრატიულმა ფორუმმა და უნგრეთის სახელმწიფო მინისტრმა იმრე პოჟგაიმ. პიკნიკის ორგანიზატორების, ჰაბსბურგისა და პოჟგაის აზრით, რომლებიც არ ესწრებოდნენ დემონსტრაციას, ეს იყო ტესტი თუ როგორი იქნებოდა მიხეილ გორბაჩოვის რეაქცია რკინის ფარდის მიღმა საზღვრის გახსნის შესახებ.

ორი სახელმწიფოს შეთანხმებით ავსტრიის სოფელ სანქტ-მარგარეტენსა უნგერთის სოფელ შოპრონკეჰიდას შორის საზღვარი სამი საათით სიმბოლურად გაიხსნა და გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის 600-მდე მცხოვრებმა უნგრეთის გავლით დასავლეთ ევროპაში მოხვედრა მოახერხა. მანამდე, 1989 წლის 27 ივნისს, ზუსტად ამ ადგილზე ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ალოიზ მოკმა და მისმა უნგრელმა კოლეგამ დიულა ჰორნმა მოშალეს სასაზღვრო ღობე. 

დღესდღეობით პანევროპული პიკნიკი განიხილება ერთ-ერთ უმთავრეს მოვლენად, რომელმაც განაპირობა გდრ-ის ისტორიისა და ცივი ომის დასრულება, რკინის ფარდის მოშლა და გერმანიის გაერთიანება.

სქოლიო
------

1. ↑  Hilde Szabo: *Die Berliner Mauer begann im Burgenland zu bröckeln* (The Berlin Wall began to crumble in Burgenland - German), in Wiener Zeitung 16 August 1999.
2. ↑  Otmar Lahodynsky: *Paneuropäisches Picknick: Die Generalprobe für den Mauerfall* (Pan-European picnic: the dress rehearsal for the fall of the Berlin Wall - German), in: *Profil* 9 August 2014.
3. ↑  Thomas Roser: *DDR-Massenflucht: Ein Picknick hebt die Welt aus den Angeln* (German - Mass exodus of the GDR: A picnic clears the world) in: Die Presse 16 August 2018.
4. ↑  „Der 19. August 1989 war ein Test für Gorbatschows" (German - August 19, 1989 was a test for Gorbachev), in: FAZ 19 August 2009.
5. ↑  ავსტრო-უნგრეთის უკანასკნელი იმპერატორის შვილი გარდაიცვალა
6. ↑  "Sopron, Hungary: the picnic that changed the world", *The Daily Telegraph* (UK), 19 August 2014,. წაკითხვის თარიღი: 23 May 2015.
7. ↑  "Hungary's peaceful revolution: cutting the fence and changing History", *Spiegel Online*, 29 May 2009,. წაკითხვის თარიღი: 23 May 2015.
8. ↑   *The picnic that changed European History*, DE: DW Akademie, 19 August 2014,. წაკითხვის თარიღი: 23 May 2015.
9. ↑  "A World-changing European picnic", *Vienna Review*, 1 September 2009,. წაკითხვის თარიღი: 23 May 2015 დაარქივებული 5 July 2018[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები .
**ირლანდიური სეტერი** (ირლ. sotar rua) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ირლანდიაში XVIII საუკუნეში.

ირლანდიური სეტერია წინაპრებს შორისაა ძველესპანური მეძებარი (ესპანეთის საზღვრებს გარეთ უცნობია), სეტინგ-სპანიელი და სხვადასხვა ესპანური სეტერები. სამშობლოში, ირლანდიაში, ამ სეტერს ოდესღაც "modder rhu" ("წითელი ძაღლი"), ასევე, წითელ სპანიელს ეძახდნენ. ენერგიული და სიცოცხლის მოყვარული ირლანდიური სეტერი შესანიშნავად გრძნობს თავს ოჯახში, თუმცა დიდი ფიზიკური დატვირთვა სჭირდება. უფრო მკვირცხლი, ვიდრე სხვა კომპანიონი ძაღლები, ეს დაუოკებელი ენერგიის მქონე ძაღლი დაუღალავად დაჰქრის პარკებსა და მდელოებზე. კარგად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს.

შედარებით გვიანი მომწიფების და დაუოკებელი ენერგიის გამო ირლანდიურ სეტერს დაუმსახურებლად თვლიან თავქარიან და გადაჭარბებულად აქტიურ ძაღლად. ირლანდიურ სეტერს აქვს თხელი გრძელი ყურები, სწორი და დაკუნთული ფეხები, გრძელი, აბრეშუმისებრი ბალანი, რომელსაც განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ნუშისებრ თვალებს ყვითელი გამოხედვა ახასიათებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ირლანდიური სეტერი"** ვიკისაწყობში.
* ირლანდიური სეტერი (ინგლისური)
**კადეტთა კორპუსი** — დახურული ტიპის პრივილეგირებული სამხედრო-სასწავლო დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში. პირველი კადეტთა კორპუსი გაიხსნა XVII საუკუნის II ნახევარში. 1732 წელს დაარსდა სანქტ-პეტერბურგის კადეტთა კორპუსი. კადეტთა კორპუსებში იღებდნენ თავად-აზნაურთა შვილებს და მათ ამზადებდნენ ოფიცრობისთვის. 1917 წლისთვის რუსეთის იმპერიაში კადეტთა 29 კორპუსი იყო. 1918 წელს რსფსრ-მ კადეტთა კორპუსები დახურა.

საქართველო
----------

1871 წელს, საქართველოში რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ჩამოსვლასთან დაკავშირებით, „თერგდალეულთა" ჯგუფმა ილია ჭავჭავაძის მეთაურობით გადაწყვიტა, რომ იმპერატორისათვის მისართმევ ადრესში შეეტანა მოთხოვნა თბილისში უნივერსიტეტის გახსნის თაობაზე. თავადაზნაურობის მარშალმა რ. ანდრონიკაშვილმა თვითნებურად უარყო ეს გადაწყვეტილება და იმპერატორს წარუდგინა სხვა ადრესი, რომელშიც უნივერსიტეტის ნაცვლად თბილისში კადეტთა კორპუსის გახსნას ითხოვდა (თავს იმით იმართლებდა, რომ უნივერსიტეტში სწავლება ფასიანი იქნებოდა, კადეტთა კორპუსში კი — უფასო). ამ საქციელის გამო ილია ჭავჭავაძემ დაწერა ორი პამფლეტი: „გამოცანები" და „კიდევ გამოცანები".

1875 წელს სამხედრო გიმნაზიის (დაარსდა 1871) ბაზაზე გაიხსნა კადეტთა კორპუსი, რომელშიც იღებდნენ საშუალო სამოქალაქო და სამხედრო განათლებას, ენიჭებოდათ უმცროსი ოფიცრის წოდება, წარჩინებულ კურსდამთავრებულებს შეეძლოთ სწავლის გაგრძელება სამხედრო აკადემიაში. კადეტთა კორპუსი ექვემდებარებოდა რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამინისტროს სასწავლებელთა მთავარ სამმართველოს. დაიხურა 1917 წელს. შენობა მდებარეობდა თბილისში, გოლოვინის პროსპექტზე (ახლანდ. შოთა რუსთაველის გამზირი 33).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კადეტთა კორპუსი

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 295.
2. 1 2   ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 572, ISBN 99928-20-32-2.
3. 1 2   ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 418–419.