recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბოლქვაძე**. |

**ივანე (ვანო) ბეჟანის ძე ბოლქვაძე** (დ. 1879, სამღთო — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1879 წელს ოზურგეთის მაზრის სოფელ სამღთოში, აზნაურის ოჯახში. სოფლის დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ 15-16 წლის ასაკში წავიდა ბათუმში, სადაც მოეწყო მოსწავლედ სტამბაში. 1899 წელს გაემგზავრა თბილისში და მუშაობა დაიწყო ლიბერმანის სტამბაში. 1900 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ საქმიანობაში. 1906 წლიდან მუშაობდა სანქტ-პეეტერბურგში, პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სტამბაში. 1908 წელს ჩავიდა თბილისში და აგრძელებდა რევოლუციურ საქმიანობას, ბეჭდავდა და ავრცელებდა არალეგალურ ლიტერატურას. 

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის წლებში იყო თბილისის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი, არაერთხელ იყო დაპატიმრებული საქართველოს მთავრობის მიერ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ სამუშაოზე. იყო სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს პოლიგრაფიული განყოფილების უფროსი, თბილისის მუშათა კოოპერატივის გამგეობის თავმჯდომარე. 1928–1930 წლებში იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1931-1937 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1937 წლის 10 ივნისს დაპატიმრებული იქნა და დახვრიტეს 1938 წელს. სიკვდილის შემდგომ რეაბილიტირებულია.

ოჯახი
-----

ივანე ბოლქვაძე არის ქართველი რეჟისორის რობერტ სტურუას ბაბუა დედის მხრიდან.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 347, ISBN 99928-20-32-2.
* *გეგეშიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 457.
* რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში, თბილისი, 1961

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივანე ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ივანე ბოლქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
* სტალინური სიები საქართველოდან

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები |
| --- |
|  |
| საქართველოს დრ | 
* დავით ხელთუფლიშვილი (1919–1921)
 |
|  |
| საქართველოს სსრ | 
* გალაქტიონ ვაშაძე (1921–1923)
* კონსტანტინე ცინცაძე (1924–1926)
* ალექსანდრე კაჭარავა (1926–1928)
* ილარიონ ტალახაძე (1928–1931)
* ივანე ბოლქვაძე (1931–1937)
* მიხეილ ისაკაძე (1937–1938)
* აკაკი ჯავახია (1938–1949)
* მიხეილ ლომიძე (1949–1951)
* ბორის ფურცხვანიძე (1952–1954)
* ისიდორე დოლიძე (1954–1957)
* მიხეილ ლომიძე (1957–1959)
* მიხეილ ვეფხვაძე (1959–1961)
* ემენ ტაკიძე (1961–1962)
* ვლადიმერ მაისურაძე (1962–1970)
* სერგო ქაჯაია (1970–1972)
* აკაკი კარანაძე (1972–1990)
 |
|  |
| საქართველო | 
* მინდია უგრეხელიძე (1990–1999)
* ლადო ჭანტურია (1999–2004)
* კონსტანტინე კემულარია (2004–2005)
* კონსტანტინე კუბლაშვილი (2005–2015)
* ნინო გვენეტაძე (2015–2018)
* *მზია თოდუა* (2018–2020; მ/შ)
* ნინო ქადაგიძე (2020-დან)
 |

 |
ლატვიის რეგიონების რუკა. კურზემე აღნიშნულია ნარინჯისფრად.
**კურლანდია, კურზემე** (ლატვ. Kurzeme, გერმ. Kurland) — ლატვიის ისტორიული რეგიონი. უძველესი დროიდან დასახლებული იყო კურშებითა და ბალტიისპირელ-ფინელი ტომებით.

XIII საუკუნის დამდეგს დაიპყრეს გერმანელმა რაინდებმა და შემდეგ დაექვემდებარა ლივონიის ორდენს. 1561-1795 წლებში შედიოდა კურლანდიის საჰერცოგოში, შემდეგ კი რუსეთმა მიიერთა და კურლანდიის გუბერნიად აქცია.

გეოგრაფია
---------

ფართო გაგებით კურლანდია (კურზემე) ეწოდება მდინარე დაუგავის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ტერიტორიას, რომელიც თითქმის ემთხვევა ისტორიულად არსებული კურლანდიის გუბერნიის საზღვრებს. 

ამჟამად კურზემეს ისტორიული რეგიონი მოიცავს კულდიგის, ალსუნგის, ვენტსპილსის, ტალსის, დუნდაგის, პავილოსტის, გრობინიის, რუცავის, პრიეკულეს, ნიცის, ვაინოდეს, აიზპუტეს, მერსრაგსის, როიის, კანდავის, დურბეს, სალდუსის, სკრუნდის და ბროცენის მხარეებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Liv culture and language portal დაარქივებული 2014-09-11 საიტზე Wayback Machine.
* ბალტიის საჰერცოგო(1918)
* ბალტიის საჰერცოგო (1918)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლატვიის ისტორიული რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
ლატვიის გერბილატვიის გერბი ვიძემე  **·**  ზემგალე  **·**  კურზემე **·**  ლატგალია **·**  სელია | ლატვიის გერბი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლიგატურა**. |

ლიგატურები ლათინურ ანბანში
**ლიგატურა** — ასო-ნიშანი, რომლითაც გადმოცემულია ორი, ან ორზე მეტი ბგერა. ლიგატურები პირველად, ჯერ კიდევ ადრე შუა საუკუნეებში გაჩნდა თითქმის ყველა ევროპულ დამწერლობაში, მათ შორის ქართულშიც.

ქართული ლიგატურები
------------------

შუა საუკუნეებში საქართველოში ხელნაწერებს ეტრატზე, ან იშვიათად ქაღალდზე წერდნენ. ეს საწერი მასალა ძნელად იშოვებოდა და ტექსტის შემოკლების მიზნით შეიქმნა პირველი ქართული ლიგატურები. ერთ-ერთი უძველეს ქართულ ლიგატურას იგივე მნიშვნელობა ჰქონდა რაც ლათინურ &-ს. იყო ასევე ორნიშნიანი უ-ს (ოჳ) ერთი ნიშნით გადმოსაცემი ლიგატურა, და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიგატურები Typolexikon–ში დაარქივებული 2008-09-26 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ბევრი ლამაზი ლიგატურა, შესრულებული ფანქარში დაარქივებული 2010-10-09 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ლიგატურები
* სტატია ლიგატურის შესახებ, Typografie.info დაარქივებული 2011-10-19 საიტზე Wayback Machine.
**ლუი I დე ბურბონი** (ფრანგ. Louis Ier de Bourbon; დ. 1376 — გ. 21 დეკემბერი, 1446) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ლა მარშის გრაფ ჟან I-ისა და კატრინ ვენდომელის შუათანა ვაჟი. ვენდომის გრაფი.

ბიოგრაფია და შვილები
--------------------

ლუი დაიბადა 1376 წელს საფრანგეთში. იგი იყო ლა მარშის გრაფ ჟან I-ისა და მისი მეუღლის, კატრინ ვენდომელის შუათანა ვაჟი. მამის გარდაცვალების შემდეგ მის უფროს ძმას, ჟაკ II-ს ლა მარშის გრაფობა, ხოლო ლუის ვენდომის გრაფობა ერგო. 

ლუი იყო ძლევამოსილი ორლეანის ჰერცოგის მომხრე და მისი მხარდამჭერი, რის გამოც ჰერცოგმა მას საფრანგეთის სამეფო საბჭოში ადგილი მისცა. მას შემდეგ, რაც ბურგუნდიელებსა და არმანიაკებს შორის სამოქალაქო ომი დაიწყო, ლუი ორივე მხარეს უჭერდა მხარს. 1414 წელს მან ცოლად შეირთო ბლანშ დე რუსი, თუმცა მომდევნო წელს იგი ინგლისელებს ტყვედ ჩაუვარდა აზენკურის ბრძოლაში და არც თუ ისე მცირე დრო გაატარა ტყვეობაში. მას ბლანშთან შვილები არ ჰყოლია, რადგან ბლანში 1421 წელს დაიღუპა, ლუი კი 1423 წელს გაანთავისუფლეს. 

1424 წელს მან ცოლად შეირთო ჟანა დე ლავალი, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი:

1. კატრინი (1425-?);
2. გაბრიელი (1426-?);
3. ჟან VIII (1425-1477), ვენდომის გრაფი, ცოლად შეირთო იზაბელ დე ბევე;

მრავალწლიანი ინგლისური ტყვეობის დროს, ლუის ერთ-ერთ ინგლისელ ქალთან, სიბილა ბოსტუმთან შეეძინა უკანონო შვილი:

1. ჯონი (1420-1496), ვენდომის ბასტარდი;

იგი იბრძოდა ლეგენდარული ჟანა დ'არკის მხარდამხარ 1429 ორლეანთან და დაესწრო შარლ VII-ის მეფედ კურთხევას რეიმსში. იგი გარდაიცვალა 1446 წლის 21 დეკემბერს.

ლიტერატურა
----------

* Askins, William (2000). "The Brothers Orleans and their Keepers". In Arn, Mary-Jo. Charles D'Orléans in England, 1415-1440. D.S. Brewer.
* Grammit, David (2010). "Battle near Crevant". In Rogers, Clifford J. The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology. Vol. 1. Oxford University Press.
* Henneman, John Bell (1995). "Bourbon". In Kibler, William W. Medieval France: An Encyclopedia. Routledge.
ლუვრის პირამიდა (Pyramide du Louvre) არის დიდი მინისა და ლითონის პირამიდა ,მას 1983 წელს ჩინელ-ამერიკელმა არქიტეკტორმა აი.მ. პეიმ, – მ,ჩაუტარა მოდერნიზაცია .როდესაც საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანსუა მიტერანმა I m pei-ს პირადად სთხოვა რომ შეესრულებინა მისი კარიერის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მისია ლუვრის მოდერნიზაცია არქიტექტორებმა გადაწყვიტა პროექტი საიდუმლოდ შეენარჩუნებინა და მისი ნიუ იორკის გუნდისთვის 4 თვის განმავლობაში არაფერი უთქვამს, იმიტომ რომ მას სურდა კარგად გაეცნო პროექტის მასშტაბები, სანამ მის მიღებას დათანხმდებოდა. 

გამოწვევები, ლუვრის პროექტთან დაკავშირებით უამრავი იყო. ეს იყო მსოფლიოში ხელოვნების ერთ – ერთი საუკეთესო კოლექცია, მაგრამ ისტორიული შენობები ავარიული იყო, გალერეები ერთმანეთთან დაშორებული იყო და ლაბირინთის დერეფნებში ვიზიტორებიც კი იკარებოდნენ მხოლოდ ორი საპირფარეშოს ძიებაში. გალერეები ქმნიდა ინტერიერის დიდ ნაწილს, კურატორებიკულისებს არ ტოვებდნენ სივრცის მიღმა ნამუშევრების მართვის, შენახვისა და მოვლისთვის. 

პეიმ რამდენიმე საიდუმლო ვიზიტით იმოგზაურა პარიზში ლუვრის შესასწავლად, გალერეებისა და მოედნების თვალიერებით მან ასევე შეისწავლა ცნობილი ფრანგი დიზაინერის ანდრე ლე ნოტრეს ისტორიული ლანდშაფტის არქიტექტურა. პეიმ გამოსავალი ნახა: მას შეეძლო ახალი სადარბაზოს მოთავსება ხრეშით სავსე Cour Napoléon- ში, გარე ეზოში, რომელიც მუზეუმის არსებული შენობებით იყო მოცული. მიწისქვეშა ახალმა ინფრასტრუქტურამ შეიძლება შექმნას ფუნქციონალური და მისასალმებელი მისაღები ადგილი, ისევე როგორც საზოგადოებრივი სივრცეებისა და მიმოქცევის სისტემა, რომლითაც სტუმრებს შეუძლიათ მიიღონ კოლექციები. ახალი შესასვლელი ეზოს შუა ნაწილში იქნებოდა, რომელიც გამოირჩეოდა გამჭვირვალე სკულპტურული ჟესტით, რომელიც განსაზღვრავდა სტუმრის ჩამოსვლას და მიწისქვეშა დანამატს ანათებდა, რაც ისტორიული შენობების პატივისცემის ნიშნად იყო. პეი მიტერანში წავიდა და კომისია მიიღო.

აურზაური ჯერ კიდევ მანამ დაიწყო, სანამ პეიმ თავისი "სამარცხვინო" 71 მეტრის სიმაღლის მინისა და ლითონის პირამიდის დიზაინი გამოაქვეყნა. ლუვრში მომხდარი მასშტაბური ცვლილებების გასაგებად, მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს იმდროინდელი საფრანგეთის პოლიტიკის მასშტაბური ცვლილებები. 1981 წელს სოციალისტმა მიტერანმა გააკვირვა ქვეყანა არჩევნებში მისი მოქმედი კონსერვატორის გარიყვით. მან გააორმაგდა ინვესტიციები ხელოვნებაში და ჩამოაყალიბა გრანდიოზული პროექტების სია. მის სიაში სათავეში მყოფი ლუვრისთვის მას თავიდანვე უნდოდა პეის უარი ეთქვა ღია კონფერენციაზე და გაანადგურა ფრანგული არქიტექტორი კომპანიები პეის ნიუ იორკის გუნდისთვის სასარგებლოდ რამაც ყველა აღაშფოთა.

როდესაც პეიმ თავისი დიზაინი წარმოადგინა. საერთაშორისო რეაგირება სწრაფი და სასტიკი იყო.ეგრედწოდებული "პირამიდის ბრძოლა" -ში პეი და მიტერანი მკაცრად ისჯებოდნენ, 1985 წელს New York Times– ის ერთ-ერთ სტატიაში წერდნენ რომ,პირამიდა იყო "ხუროთმოძღვრული ხუმრობა, ანაკრონული შეჭრა ეგვიპტის სიკვდილის სიმბოლიკის შუა პერიოდში "

ათწლიანი პროექტის ადრეულ წლებში პეი საჯაროდ დასცინოდნენ. "როდესაც საზოგადოებას პირველად ვაჩვენე იდეა, მე ვიტყოდი, რომ 90 პროცენტი წინააღმდეგი იყო", - თქვა პეიმ PBS დოკუმენტურ ფილმში. "პირველი და ნახევარი წელი მართლაც საშინელი იყო. არ შემეძლო პარიზის ქუჩებში სიარული, ისე რომ ხალხი არ მიყურებდა, თითქოს მეუბნებოდა: ‘ისევ შენ წადი. Აქ რას აკეთებ? რას უკეთებ ჩვენს დიდ ლუვრს? ’"

დღეს ლუვრის პირამიდა კონკურენციას უწევს ეიფელის კოშკს
ლიპყინული
**ლიპყინული** — მკვრივი ყინულის ფენა, რომელიც წარმოიქმნება დედამიწასა და საგნებზე, მათ ზედაპირზე გადაცივებული წვიმის წვეთებისა და ნისლის დაყინვისას. ლიპყინული უმეტესად სუსტი ყინვების (0°-იდან –3°-მდე), ზოგჯერ უფრო დაბალი ტემპერატურის (–16°) დროს ჩნდება. წარმოიქმნება ძირითადად საგნის ქარპირა მხარეს. დაყინული ყინულის ქერქის სისქე რამდენიმე სანტიმეტრია. თავისი სიმძიმით ამტვრევს ხეებს, ბოძებს, იწვევს გზებზე მიმოსვლის შეწყვეტას, წყვეტს ელექტროგადაცემის ხაზებს.

ლიპყინული საქართველოში ჩნდება აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ცივი ჰაერის მასების შემოჭრის დროს; მის გაჩენაში დიდ როლს ასრულებს რელიეფის ფორმა, განსაკუთრებით ქედების მიმართულება. ლიპყინული უფრო ხშირია ქარისკენ მიქცეულ ფერდობებზე. ლიპყინული ჯავახეთის ქედზე, ლიხის ქედის დასაველთ კალთაზე, გაგრის ქედსა და მამისონის უღელტეხილზე წელიწადში 3–6 დღეა. იშვიათად ჩნდება საქართველოს მთიანეთშორის ბარში.

სქოლიო
------

1. ↑  Гололёд | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-30. ციტირების თარიღი: 2021-02-09.
2. ↑  გობეჯიშვილი რ. კოტლიაკოვი ვ. გლაციოლოგია, თბ. 2006.
**ლიპის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიპში. ძეგლი გამოუკვლეველია და ზუსტად დათარიღებული არ არის.

ტაძარი დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს სამხრეთის მინაშენით. ლიპის ეკლესია ერთ-ერთი უნიკალური და საინტერესო ძეგლია. განსაკუთრებულ ყურადღებას იქცევს დიდი ზომის რელიეფური ქვა, რომელიც სავარაუდოდ მინაშენის შესასვლელის არქიტრავი უნდა ყოფილიყო. ქვაზე ამოკვეთილ რელიეფს ანალოგი არ აქვს და დღემდე დაუდგენელია რა არის მასზე გამოსახული. თ. ბარნაველი თავის სტატიაში გამოთქვამს ვარაუდს, რომ აქ ტაძრის გეგმა უნდა იყოს ამოტვიფრული, თუმცა ეს დადასტურებული არ არის. ტაძარი დღესდღეობით უმძიმეს მდგომარეობაშია, სრულიად ჩაქცეულია კამარები და კონქი, ნახევრად დანგრეულია კედლებიც. ნაგებობის ინტერიერშიც და გარეთაც ქვაყრილებია, ნაშალში რელიეფური ქვებიც გვხვდება. ეკლესია ნაგებია უხეშად დამუშავებული ალგეთის მონაცრისფრო ქვით.

მთავარი დარბაზი აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. საკურთხეველში დგას ტრაპეზის ქვა ჯვრის გამოსახულებით. აფსიდის ჩრდილოეთ ნაწილში მოწყობილია სწორკუთხა ნიში. ტაძრის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება პილასტრი გოლგოთის ჯვრის რელიეფით. ზუსტად ასეთივე პილასტრი ყოფილა მის პირდაპირ, ჩრდილოეთ კედელში, რომელიც ამჟამად წაქცეულია, გატეხილი და ხავსით დაფარული, თუმცა ჯვრის გამოსახულება მაინც გაირჩევა. როგორც ჩანს, ამ პილასტრებს ეყრდნობოდა საკურთხევლის სატრიუმფო თაღი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, იგი თაღოვანია. შესასვლელის თაღი შედგენილია ორი ერთმანეთთან იდეალურად მორგებული ნაწილისაგან. მინაშენის შესასვლელი სავარუდოდ შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავული უნდა ყოფილიყო, რაზეც კარის ტერიტორიაზე ჩამოვარდნილი თაღის ფრაგმენტები და ზემოთ აღნიშნული რელიეფური ქვა მიგვანიშნებს (თუკი ეს ქვა ნამდვილად არქიტრავი იყო). რამდენი სარკმელი ჰქონდა ტაძარს ამის გარკვევა დღეს შეუძლებელია, რადგან კედლები სარკმლების დონემდე არ არის შემორჩენილი. ყურადღებას იქცევს მრავალი ქვა და ბაზაში ჩადგმული სტელა ჯვრის გამოსახულებებით, რელიეფების კომპოზიციები ძირითადად ერთმანეთის მსგავსია. ლიპის ეკლესიას ძალიან დიდი ზომის ქვებით ნაგები გალავანი ჰქონია შემოვლებული, რომლისგანაც მხოლოდ ფრაგმენტებია მოღწეული. გალავნის ქვები საგანგებოდ გაკეთებული ჩამონაკვეთებითაა ერთმანეთს მორგებული. ეზოში დევს სვეტის ბაზა. ერთ-ერთი ჯვრის გამოსახულებიანი სტელის უკანა მხარეს გვხვდება დაკბილვა, საფიქრებელია, რომ ეს ქვა მოგვიანებით გადააკეთეს და ბაზაში ჩასვეს, თავიდან კი დეტალს, დეკორს წარმოადგენდა. აღნიშნული ინდივიდუალური თავისებურებებიდან გამომდინარე ლიპის ეკლესია ქართული კულტურის ერთ-ერთი საინტერესო და საყურადღებო ნიმუშია და საფუძვლიან კვლევას საჭიროებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიპის ეკლესია
ლენს არმსტრონგი
**ლენს არმსტრონგი** (Lance Armstrong, დაბადებით Lance Edward Gunderson; დ. 18 სექტემბერი, 1971) — ამერიკელი ყოფილი პროფესიონალი ველომრბოლელი. ტურ დე ფრანსის - ველომრბოლელთა ყველაზე პრესტიჟული შეჯიბრი - შვიდგზის ჩემპიონი 1999-2005 წლებში. მოხსნა მიგელ ინდურიანის, ბერნარდ ჰინოს, ედი მერკქსისა და ჟაკ ანქეტილის ხუთგზის ჩემპიონობის წინა რეკორდები. ამ მიღწევამდე გადარჩა სასქესო ჯირკვლის კიბოს, მიკრობული უჯრედის სიმსივნე, რომელიც მეტასტაზებით მის ტვინსა და ფილტვებზე გავრცელდა 1996 წელს. მისი მკურნალობა მოიცავდა ტვინისა და სასქესო ჯირკვლის ქირურგიასა და ინტენსიური ქიმოთერაპიას.

1999 წელს წლის ათლეტად დასახელდა. ხოლო 2002 წელს ჟურნალმა Sports Illustrated იგი წლის სპორტსმენად აღიარა. 2002-2005 წლებში ასოშეიტედ პრესის მიერ წლის მამაკაც ათლეტად დასახელდა. არმსტრონგი პროფესიული ველორბოლიდან 2005 წლის 24 ივლისს წავიდა, ტურ დე ფრანსის შეჯიბრის დამთავრების შემდეგ.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ლენტვარისი** (ლიეტ. Lentvaris, პოლ. Landwarowo) — ქალაქი ლიეტუვაში, ტრაკაის რაიონში, ვილნიუსის მაზრაში. წარმოადგენს სამამასახლისოს ადმინისტრაციულ ცენტრს.

მდებარეობს ვილნიუსიდან სამხრეთ-დასავლეთით 18 კმ.-ში. გააჩნია - სარკინიგზო კვანძი, ხაზებით - ვილნიუსი, გროდნო, კაუნასი; ხალიჩების ფაბრიკა; სანიტარულ-ტექნიკური საწარმო „კაიტრა" (დაარსებულია 1870 წ.); XIX ს.-ის ბაღებისა და სასახლეების მთელი ანსამბლი. 

1990 წელს მოსახლეობა შეადგენდა - 12,8 ათ. ადამიანს. მოგვიანებით კი შეადგინა - 11,8 ათ. (2005 წლის მონაცემებით).

ქალაქის ახლანდელი გერბი, დამტკიცებულია 2001 წელს და მასზე გამოსახულია 3 ნეკერჩხლის ფოთოლი, წითელ ფონზე.

ისტორია
-------

დასახლებისა და საკუთრების ხსენება იწყება XVI ს.-ის დასასრულიდან. XVII ს.-დან უკვე წერილობით წყაროებში გვხვდება - „ლიტვაროვო", „ლანდვაროვო". დასახლება ეკუთვნოდა გრაფ იოზეფ ტიშკევიჩს. 

XIX ს.-ის მე-2 ნეხევარში - დასახლებული ნაწილის გაზრდისთვის სტიმულის მიმცემი გახდა - სანქტ-პეტერბურგისა და ვარშავის დამაკავშირებელი სარკინიგზო გზის მშენებლობა. 1859 წელს აშენდა რკინიგზის სადგური, რომელსაც 2 გამავალი ხაზი გააჩნდა - გროდნოსა (ვარშავისაკენ) და კოვნოს (86კმ.-ში კიონიგსბერგიდან) მიმართულებით. 1862 წლიდან მატარებლებმა რეგულარულად იწყეს სვლა.

გალერეა
-------

* ნაპოლეონ ორდა. ტიშკევიჩების სასახლენაპოლეონ ორდა. ტიშკევიჩების სასახლე
* ტიშკევიჩების სასახლეტიშკევიჩების სასახლე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ლენტვარისი"** ვიკისაწყობში.
**„ლენინი"** (რუს. «Ле́нин») — მსოფლიოში პირველი ატომური ყინულმჭრელი გემი. აგებულია 1957 წელს ლენინგრადში, საბჭოთა კავშირში. სიგრძე 134 მეტრია, წყალწყვა — 16 ათ. ტონა, ნორმალურ წყლებში მოძრაობს 33 კმ/სთ სიჩქარით.

გემი 1959 წლიდან ჭრიდა ყინულებს და საზღვაო გზებს ათავისუფლებდა სატვირთო ხომალდებისათვის რუსეთის ჩრდილოეთ საზღვაო გზაზე, მურმანსკის პორტიდან არქტიკის ზოგიერთ პორტამდე დასავლეთ ციმბირში. თავდაპირველი მაღალი დანახარჯების მიუხედავად, ატომური ძალური მოწყობილობა საკმაოდ სასარგებლო აღმოჩნდა, რამდენადაც უზრუნველყო პრაქტიკულად შეუზღუდავი სავალის მარაგი, მათ შორის ექსტრემალურ პირობებში. „ლენინი" საბჭოთა კავშირსა და რუსეთში აგებული რამდენიმე ატომური ყინულმჭრელიდან პირველი გახდა. მარშრუტიდან მოიხსნა 1989 წელს; ამ დროისათვის ყინულებში გავლილი ჰქონდა 500 000 საზღვაო მილი (დაახლ. 925 000 კმ). 2009 წელს, ექსპლუატაციაში შესვლიდან 50 წლის თავზე, გაიხსნა როგორც მცურავი მუზეუმი მურმანსკის ნავსადგურში.

თავდაპირველად „ლენინი" აღჭურვილი იყო სამი ატომური რეაქტორით, რომელთაგან ორი ჩვეულებრივ გამოიყენებოდა მუშაობის დროს, ხოლო ერთი სარეზერვო იყო. 1960-იანი წლების შუა ხანებიდან ბოლო წლებამდე გემს სულ მცირე ერთი, შესაძლოა ორი, სერიოზული ავარია მოუვიდა, მათ შორის რეაქტორის ბირთვის დნობა, რასაც, სავარაუდოდ, მსხვერპლი მოჰყვა (საბჭოთა ხელისუფლებას არასდროს გაუვრცელებია დეტალები). მწყობრში ჩადგა 1970 წელს, რამდენიმეწლიანი რეკონსტრუქციის შემდეგ, რა დროსა მისი თავდაპირველი სამი რეაქტორი ჩანაცვლდა უფრო ორი ეფექტური და უსაფრთხო მოდელით.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Lenin. Encyclopædia Britannica. *britannica.com* (2015-02-12). ციტირების თარიღი: 5 ოქტომბერი, 2020.
**ლენკორანის ციხე-სიმაგრე** (აზერ. Lənkəran qalası) — ქალაქ ლენკორანის ტერიტორიაზე მდებარეობს, ხუროთმოძღვრების ისტორიული ძეგლი. ლენკორანის ციხე, ზინდანის ციხესთან ერთად, აშენდა 1726-1727 წლებში. მოგვიანებით ინგლისელი და ფრანგი არქიტექტორების დახმარებით ციხე-სიმაგრე აღადგინეს და მართკუთხა ფორმა მისცეს. 35 ჰექტარის ფართობზე განლაგებული ციხე ბაქოს ციხეზე უფრო დიდი იყო. სამწუხაროდ, დღემდე ციხის მხოლოდ ორი კოშკი შემორჩა.

ისტორია
-------

ლენკორანის ციხის მშენებლობა 1726 წელს დაიწყო და 1727 წლის შემოდგომაზე დასრულდა. ციხე-სიმაგრის შიგნით მდებარეობს სივრცე, რომელსაც ლენკორანელები «გალას» უწოდებენ. ციხე-სიმაგრე რუსეთ-სპარსეთის პირველ ომში (1804-1813) ირანის არმიის მნიშვნელოვანი საყრდენი იყო. ციხეში განლაგებული იყო ირანის არმიის 4000 ჯარისკაცი. ციხე-სიმაგრემ რუსულ ჯარს ბევრი სირთულე შეუქმნა აღმოსავლეთისკენ დაწინაურებისას.

1812 წლის 31 დეკემბერს რუსმა ჯარისკაცებმა ციხის კედლებთან დაიკავეს პოზიციები, არტილერიის ცეცხლის ქვეშ გადალახეს თხრილები და ციხის შეგნით მოუწიათ ბრძოლა. 1813 წლის 1 იანვარს რუსულმა არმიამ ლენკორანის ციხე დაიკავა. სპარსეთის დამარცხების შემდეგ სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოეწერა ხელი. გულისტანის საზავო ხელშეკრულების (1813 г.) თანახმად, თალიშის სახანოს ჩრდილოეთი ნაწილი რუსეთის იმპერიას შეუერთდა. ციხე ერთ-ერთი ძირითადი სიმაგრე იყო ქალაქ თალიშის სახანოში. იმ დროს, თვითმხილველთა თქმით, ციხე-სიმაგრე გამაოგნებელ შთაბეჭდილებას ქმნიდა ქვის მაღალი კედლებით, რომლებიც გვირგვინდებოდა მთელი რიგი კბილანებით, რომელთაგანაც ყველა მიმართულებით მრისხანედ იყურებოდნენ სხვადასხვა საბრძოლო იარაღების ლულები. ამას გარდა, ციხე-სიმაგრე გარშემორტყმული იყო ღრმა სანგრებით, რომლებიც თავდაცვითი მიზნებისთვის, საჭიროების შემთხვევაში, წყლით ივსებოდა. ციხე-სიმაგრის შემადგენლობაში ორი ბაზარი შედიოდა: დიდი და პატარა. XX საუკუნის დასაწყისში ორივე ბაზარში აშენდა მეჩეთი. ეს მთავარი მეჩეთები იყო ქალაქში და დღემდე შემორჩა.

სქოლიო
------

1. ↑  Lankaran Icra Hakimiyyeti
2. ↑  Ленкоранская крепость, Азербайджан
3. ↑  Присоединение Закавказья к России и международные отношения в начале XIX столетия
**კურლანდიის საჰერცოგო**, *კურლანდიისა და ზემგალიის საჰერცოგო* — ფეოდალური სახელმწიფო ლატვიის ტერიტორიაზე. პოლონეთ-ლიტვის სახელმწიფოს ვასალი. შეიქმნა 1561 წელს ლივონიის ორდენის დაშლისა და სიზიგმუნდ II-ს მიერ ლივონიელი ფეოდალების დამორჩილების შემდეგ. 1737 წლამდე კურლანდიის საჰერცოგოს სათავეში ლივონიის ორდენის მაგისტრი გ. კეტლერი და მისი მემკვიდრეები ედგნენ. კურლანდიის საჰერცოგოს ცენტრი იყო მიტავა (ელგავა). 1617 წლიდან გადაიქცა „თავად-აზნაურულ რესპუბლიკად". 1710 წლიდან მოექცა რუსეთის გავლენის სფეროში. ლატვიელი გლეხები გერმანელ მემამულეთა ყმები იყვნენ. 1795 წელს კურლანდიის საჰერცოგო რუსეთს შეუერთდა.

ისტორიული ექსკურსი
------------------

პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1915 წლის შემოდგომისთვის გერმანიის ჯარმა რუსეთის იმპერიის ფარგლებში შემავალი კურლანდიის საჰერცოგო დაიკავა. ფრონტის ხაზად ის ადგილი იქვა, რომელიც რიგის დოგავპილსსა და ბარანოვიჩს შორის გადიოდა. 
ლატვიის ეროვნული საბჭო საჯაროდ 1917 წლის 16 ნოემბერს გამოცხადდა. ამავე წლის 30 ნოემბერს ლატვიის ეროვნულმა საბჭომ ქვეყანა ავტონომიურ მხარედ გამოაცხადა, ხოლო 1918 წლის 15 იანვარს ლატვიის ფორმალურმა დამოუკიდებლობამაც არ დაახანა. რუსეთში რევოლუციის შემდეგ გერმანიის სამხედრო ნაწილებმა კურლანდიის საჰერცოგოდან წინსვლა იწყეს და ლივონიისა და ესტონეთის ავტონომიური სამთავრო-საჰერცოგოებიც დაიკავეს (ასევე რუსეთის იმპერიის კუთვნილებაში მყოფი), რომელთაც აგრეთვე დამოუკიდებლობა გამოეცხადებინათ. 1918 წლის 3 მარტს ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულებით, წითელი რუსეთი კურლანდიის საჰერცოგოს დაკარგვას შეურიგდა, ხოლო იმავე წელს, 27 აგვისტოს ბერლინში დადებული ხელშეკრულებით, ესტონეთისა და ლივონიის ავტონომიური საჰერცოგოებიც გამოეყო რუსეთს. 

პარალელურად, 1917 წლის სექტემბერსა და 1918 წლის მარტის შუალედში ბალტიისპირელმა გერმანელებმა პროვინციული საბჭოს ჩამოყალიბების პროცესი დაიწყეს; კურლანდია და სემიგალია გამოცხადდა საჰერცოგოდ. სამეფო გვირგვინი კაიზერ ვილიამ II-ს შესთავაზეს. 1918 წლის ოქტომბერში გერმანიის კანცლერმა ბადენის პრინცმა მაქსიმილიანმა წინადადება წამოაყენა ბალტიისპირეთში სამხედრო ხელისუფლება სამოქალაქოთი ჩანაცვლებულიყო. გერმანიის შს სამინისტრომ ბალტიისპირეთის თავდაცვის უწყებას ეს ცნობა ტელეგბრამით აუწყა. რეიხის მთავრობა პოლიტიკის ფუნდამენტურ ცვლილებებს ერთსულოვნად უჭერდა მხარს, რაც, უპირველესად, ბალტიისპირელ ხალხთან ერთად იქნა შემუშავებული. 1918 წლის 18 ნოემბერს ლატვიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ამავე წლის 7 დეკემბერს გერმანიის სამხედრო ძალებმა მმართველობა გადასცეს ლატვიის ეროვნულ მთავრობას, რომელსაც კარლის ულმანისი მეთაურობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Baltic Duchy (1918)
* Baltic Duchy (1918)
**მალიბეილის აბანო** (აზერ. Malıbəyli hamamı — 300 წლის სეფიანთა დროის აბანო სოფელ მალიბეილიში. ეს არის რვაკუთხა აბანო ნაგებობა სპანდრილის თაღით, ორი გუმბათითა და წყლის აუზით.

აბაზანას ჰქონდა ცალკე კანალიზაცია, ცხელი და ცივი წყალი. ეს აბანო ნაგებობა აშენდა აღმოსავლური არქიტექტურის სტილში. მალიბეილის აბანო, რომელიც ასახავს და ინარჩუნებს ანტიკური არქიტექტურის ეროვნულ თავისებურებებს, გამოიყენებოდა 1960 წლამდე. ადგილობრივების თქმით, ქალები მხოლოდ პარასკევს აბანოში ბანაობდნენ, დანარჩენ დღეებში კი კაცები. ამ აბანოში მოდიოდნენ და აქ ბანაობდნენ დღევანდელი ხანქენდიდან და მის მახლობლად არსებული დასახლებებიდან.

შუშას აბანოები, რომლებიც მართლაც ლამაზი დასასვენებელი კუთხეებია, აზერბაიჯანში ამ დარგის არქიტექტურული ტრადიციების საფუძველზე აშენდა.

სქოლიო
------

1. ↑  anl.az.  (2011.-8 fevral) İlk hədəf Malıbəyli - Quşçular idi az. Rəsmiyyə RZALI.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-21. ციტირების თარიღი: 2018-06-29.
2. ↑  qanun-namine.info.  (11-02-2016, 09:32) Malıbəyli - Quşçular faciəsi az. Nazim Tapdıqoğlu (Vəlişov).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-01. ციტირების თარიღი: 2018-06-29.
**მალენა** (ხორ. Malena — *ერთი ციცქნა*) — თეთრი ყარყატი, რომელიც ხორვატმა სტეპან ვოკიჩმა იპოვა და გაზარდა.

ისტორია
-------

1993 წელს, თევზაობის დროს, ხორვატიის სოფელ ბროდსკი-ვაროშის მკვიდრმა სტეპანმა მონადირის მიერ ფრთაში დაჭრილი ყარყატი იპოვა. აღმოჩნდა, რომ მას ფრენა აღარ შეეძლო და ამიტომ იგი დაიტოვა და მალენა დაარქვა. სახლის სახურავზე აუშენა ბუდე, ზამთარს კი სახლის გარაჟში ატარებს. კვებავს ძირითადად თევზით.

დაახლოებით 15 წლის წინ, მალენას ბუდეში მამალი ყარყატი მოფრინდა, რომელიც გაზაფხულზე აფრიკიდან მოფრინავდა. სტეპანმა მას კლეპეტანი დაარქვა. ყარყატები შეწყვილდნენ და მთელ ამ დროის მანძილზე 59-ზე მეტი ბარტყი გამოჩიკეს. ცნობილია, რომ ყოველწლიურად იგი 13 000 კმ-ზე მეტს ფარავს, რათა აფრიკიდან ხორვატიაში დაბრუნდეს და პირიქით. იგი ხორვატიაში ორ თვეს ატარებს და შემდეგ უკან ბრუნდება.

ყოველ წელს, მილიონობით ადამიანი ადევნებს თვალს ხორვატიაში პირდაპირ ეთერში კლეტეპანის დაბრნუბის კადრებს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Dedicated to Malena: The man who adopted a stork
2. 1 2  This Stork Flies Over 8,000 Miles Every Spring to Visit His True Love
3. ↑  Klepetan Returns Home as Croatia’s Remarkable Love Story Goes On
**ლიბიდო**, იგივე *სქესობრივი ლტოლვა* — ადამიანის ბუნებრივი ლტოლვა სექსისადმი. ფსიქოანალიტიკურ თეორიაში ლიბიდო არის ფსიქიკური სწრაფვა ან ენერგია, რომელიც განსაკუთრებით დაკავშირებულია სექსუალურ ინსტინქტთან, თუმცა ასევე გამოიხატება სხვა ინსტინქტურ სურვილებსა და სწრაფვებში.

ლიბიდოზე მოქმედებს ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური და სოციალური ფაქტორები. ბიოლოგიურად, ადამიანებში ლიბიდოს სასქესო ჰორმონები და ნეიროტრანსმიტერები არეგულირებენ — მეტწილად ტესტოსტერონი და დოფამინი, შესაბამისად. სოციალური ფაქტორები, მაგალითად, სამსახური და ოჯახი, და შინაგანი ფსიქოლოგიური ფაქტორები, მაგალითად, პიროვნების ხასიათი და სტრესი, ასევე ზემოქმედებს ლიბიდოზე. გარდა ამისა, სქესობრივ ლტოლვაზე შეიძლება იმოქმედოს ჯანმრთელობის პრობლემებმა, მედიკამენტებმა, ცხოვრების სტილმა, ასაკმა (მაგალითად, სქესობრივმა მომწიფებამ) და ურთიერთობაში არსებულმა პრობლემებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლიბიდო, ანუ სქესობრივი ლტოლვა

შენიშვნები
----------

1. ↑   (1989) *Oxford English Dictionary (OED Online)*, 2nd, Oxford, UK:  Oxford University Press.
ლიბია წარმოადგენს აფრიკის კონტინენტზე სიდიდით მეოთხე ქვეყანას, ხოლო მსოფლიო მასშტაბით მეჩვიდმეტეს. მისი სანაპირო ზოლი გაჭიმულია ტუნისიდან ეგვიპტემდე. მის ტერიტორიაზე 1960 წელს აღმოაჩინეს ნავთობის საკმაოდ დიდი მარაგები. ამის გარდა მას უკავია სტრატეგიული მდებარეობა ჩრდილოეთ აფრიკის ცენტრალურ ნაწილში.

ძირითადი მაჩვენებლები
---------------------

მტვრის ქარიშხალი ტრიპოლიტანიაში. ქვეყნის 90% წარმოადგენს უდაბნოს
**ფართობი:**
  
*მთლიანად:*
1 759 540 კმ²
  
*მიწა:*
1 759 540 კმ²
  
*წყალი:*
0 კმ²

**ფართობი შედარებით:**
ლიბია აფრიკის სიდიდით მეოთხე ქვეყანაა, ის დიდ ბრიტანეთზე შვიდჯერ მეტია და ალასკაზე ოდნავ დიდი.

**საზღვრები:**
  
*მთლიანად:*
4 383 კმ
  
*საზღვრები ქვეყნებთან:*
ალჟირთან 982 კმ, ჩადისთან 1 055 კმ, ეგვიპტესთან 1 150 კმ, ნიგერთან 354 კმ, სუდანთნ 383 კმ, ტუნისთან 459 კმ

**ზღვის სანაპირო:**
1 770 კმ

**სიმაღლეები:**
  
*ყველაზე დაბალი წერტილი:*
საბხატ-გუზაილი -47 მ
  
*უმაღლესი წერტილი:*
ბეთე 2 267 მ

**ნატურალური რესურსები:**
ნავთობი, ბუნებრივი აირი, თაბაშირი

**მორწყვადი მიწა:**
4 700 კმ² (1993 წლის მიხედვით.)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კირენაიკა
* ფეცანი
* ლიბიის ქალაქების სია
* ტრიპოლიტანია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* About Libya | Libya Connected დაარქივებული 2007-04-20 საიტზე Wayback Machine.
**მამუკა ზაალიშვილი** (დ. 9 თებერვალი, 1947, თბილისი — გ. 29 მარტი, 2022) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი. პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტის ინტერიერის განყოფილება, ხოლო 1978 წელს ამავე აკადემიის ასპირანტურა.

1968 წლიდან მუშაობდა საპროექტო ორგანიზაციებში: „კურორტპროექტში", „ვოენპროექტი", "თბილქალაქპროექტი" და "თბილზნიიეპი" არქიტექტორის, უფროსი არქიტექტორის, ჯგუფის ხელმძღვანელის და პროექტის მთავარი არქიტექტორის თანამდებობაზე. საქართველოს ელექტრიფიკაციისა და მექანიზაციის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო 1997-2001 წლებში. თბილისის სამხატვრო აკადემიაში მუშაობდა არქიტექტურის ფაკულტეტზე, მასწავლებლის, უფროსი მასწავლებლის, დოცენტის თანამდებობებზე 1985 წლიდან. არის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომისა და პროექტის ავტორი: "ქარიშხალას" სპორტული კომპლექსი ქ. თბილისში; რუსთაველის ძეგლისა და მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის რეალიზებული პროექტი, კურორტ წყალტუბოს გენერალური გეგმა პოლიკლინიკა 250 მომსვლელზე ქ. თბილისში, პიონერთა ბანაკი 240 ადგილზე დაბა კაბარდინკაში, თბილისის გენერალური გეგმის კონცეფცია, ტურისტული სასტუმრო 1000 ადგილით, ექსპერიმენტული საბავშვო ბაგა-ბაღი რთულ რელიფზე, 21-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი ყაზბეგის ქუჩაზე და სხვა. იყო ეთიკისა და საავტორო უფლებების დაცვის კომისიის თავმჯდომარე. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 2015 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2015 - საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 230-231

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მამუკა ზაალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მამუკა თავაქალაშვილის მინიატიურა მის მიერვე გადაწერილი ვეფხისტყაოსნიდან, უცხო მოყმის ნახვის სცენა
**მამუკა თავაქალაშვილი** (*თავაქარაშვილი*) — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, მხატვარ-მინიატიურისტი. მდივნად იყო იმერეთის მეფის კარზე.

ბიოგრაფია
---------

1634 ტყვედ მოხვდა სამეგრელოში იმ ბრძოლების შედეგად, რომელიც წარმოებდა XVII საუკუნის 30-იან წლების საქართველოში. იმერეთის მეფე გიორგი და კახეთის მეფე თეიმურაზ I ეომებოდნენ როსტომ მეფესა და სამეგრელოს მთავარს. ამის შემდეგ ის ლევან II დადიანის კარზე ეწეოდა ლიტერატურულ და კალიგრაფიულ მუშაობას.

1647 წელს გადაწერა „შაჰნამეს" გაგრძელების ე. წ. „უთრუთიანსაამიანის" ქართული პროზაული ვერსია (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H-921, S-1594). გალექსა „ზააქიანი", რისთვისაც გამოიყენა „შაჰნამეს" ქართული პროზაული თარგმანი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1646 წელს გადაწერილი ვეფხისტყაოსანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი H-599), რომელიც 39 მინიატიურითაა შემკული. მინიატიურებს ეტყობა ქართული ხალხური ხელოვნების გავლენა. ვეფხისტყაოსნის ილუსტრაციების გარდა, აქ მოთავსებულია შემკვეთის ლევან დადიანის, პოემის ავტორის რუსთაველისა და საკუთარი სურათიც. პოეტი დახატულია უწვეროდ, ულვაშებში, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას მელნით პოეტისთვის წვერი მიუხატავს. თავაქალაშვილი საკმაოდ დახელოვნებული მხატვარია, მისი კალიგრაფია გამოირჩევა ხაზგასმული დეკორაციულობით. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ მინიატურისტმა რუსთაველის პოემის ილუსტრაციებში XVII საუკუნის დასავლეთი საქართველო აღბეჭდა.

მამუკა თავაქალაშვილის მიერ შესრულებული შოთა რუსთაველის პორტრეტი ემყარება გარკვეულ ტრადიციას, კერძოდ, „ვეფხისტყაოსანი" დაწერილი ყოფილა პოეტის ახალგაზრდობის დროს.

ეს ხელნაწერი სამეგრელოს მთავრის კარზე ინახებოდა გარკვეული ხანი, შემდეგ კი სხვადასხვა პირთა საკუთრება გამხდარა. პირველი ცნობა „ვეფხისტყაოსნის" ამ ხელნაწერის შესახებ ეკუთვნის იონა მეუნარგიას (1881), ხოლო შემდგომში მისი დაწვრილებით აღწერა მოგვცა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ხსენებული ხელნაწერის მფლობელად ნინო კორინთელი გვევლინება. მანამდე კი ეს ხელნაწერი აზნაურ გრიგოლ ანთაძის საკუთრება ყოფილა. ნინო კორინთელმა ხელნაწერი დროებით სარგებლობისთვის დაუთმო „ვეფხისტყაოსნის" ტექსტის დამდგენ კომისიას 1888 წლის გამოცემის მომზადების პერიოდში. 1911 წელს კი ექვთიმე თაყაიშვილის მცდელობით, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელმა საზოგადოებამ შეიძინა ეს ხელნაწერი კორინთელისგან. ვეფხისტყაოსნის თავაქალაშვილისეული ნუსხა დღემდე მოღწეულ სრულ რედაქციებს შორის უძველესია.

ლიტერატურა
----------

* *ამირანაშვილი შ.* ქართული ხელოვნების ისტორია, თბ. 1971;
* *ბარამიძე ა.* ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ. 1940;
* *ბერიძე ვ.* ძველი ქართველი ოსტატები, თბ. 1967;
* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *კობიძე დ.* სპარსული ლიტერატურა, ნაწ. 2, თბ. 1947;
* *ყუბანეიშვილი ს.* ლიტერატურული და ხალხური ზააქიანი, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე", 1953, თ. 14, № 6;
* *შერვაშიძე ლ.* „ვეფხისტყაოსნის" 1646 წლის ხელნაწერის მინიატურების ავტორობის შესახებ, იქვე, 1955, ტ. 16, № 6;
* 

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 562.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მამუკა თავაქალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მამუკა თავაქარაშვილი, ცხოვრება, შემოქმედება
**მამუკა სალუქვაძე** (დ. 17 ივლისი, 1955 — გ. 3 იანვარი, 1997) — ქართველი მწერალი, მსახიობი, რეჟისორი, მთარგმნელი, რედაქტორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1955 წლის 17 ივლისს, თბილისში. დედა — ინოლა გურგულია, მომღერალი და კომპოზიტორი იყო, მამა — ანზორ სალუქვაძე, პოეტი და კინოდრამატურგი. 1972-1978 წლებში სწავლობდა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის ფრანგული ენის ფაკულტეტზე. 1979 მუშაობა დაიწყო რედაქტორად ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტში. 1987 წელს გადავიდა დოკუმენტური ფილმების სტუდია "მემატიანეში", იყო საბავშვო ბაღის გამგეც. 1986 წელს ჟურნალ „დილაში" დაიბეჭდა მისი საბავშვო პოემა „თუთიყუშ ჟაკოს თავგადასავალი", 1988 წელს გამოუშვა ლექსების კრებული „ჰერბარიუმი", ხოლო 1992 წელს — პოემა „მოქცევა ქართლისა". გადაღებულია ალექსანდრე რეხვიაშვილის ფილმში "XIX საუკუნის ქრონიკები". 1991 წელს მისი პიესა „რეპეტიცია ლაზარეს აღდგინებისა" დაჯილდოვდა პრემიით თეატრალური სეზონის საუკეთესო ქართული ნაწარმოებისთვის. 1995 წელს დააარსა დამოუკიდებელი სტუდია „რენესანსი". გადაღებული აქვს რამდენიმე დოკუმენტური და მხატვრული ფილმი. თარგმნა ვიქტორ ჰიუგოს, პოლ ვერნელის, ემილ ვერჰარნისა და სხვა ფრანგი პოეტების ლექსები.

გარდაიცვალა 1997 წლის 3 იანვარს. დაკრძალულია  საბურთალოს პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* „ქართული მწერლობა" — გამომცემლობა „დილა", თბ. 2011

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მამუკა სალუქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მალმა**, *ქვის გოჭალა*, *წყნარი ოკეანის გოჭალა* (ლათ. Salvelinus malma) — გამსვლელი თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. ტანი თითისტარისებრი და გვერდებიდან ოდნავ შებრტყელებულია, სიგრძე ჩვეულებრივ 40–55 სმ (120-მდე), მასა 12 კგ-მდე. ზღვაში შეფერილობა ვერცხლისებრია, ზურგი მუქი ცისფერი, გვერდებზე თეთრი ან წითელი წინწკლები აყრია; მდინარეში ქვირითის დასაყრელად შესვლისას მუქდება, წინწკლები კაშკაშა წითელი ხდება, მუცელი და ლოყები — წითელ-ნარინჯისფერი, ყბები კი ფორმას იცვლის. მუცლისა და ანალური ფარფლების წინა სხივები ღიაა. ზრდასრული თევზის კუდის ფარფლი ოდნავაა ამოკვეთილი.

ტოფობამდელი გარეგნობა
გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. აზიის ნაპირებზე გვხვდება ბერინგის ზღვიდან კორეამდე (მდინარე იალუ) და სამხრეთ იაპონიამდე, ამერიკის ნაპირების გასწვრივ ბინადრობს ალეუტის კუნძულებთან და ალასკასთან, აღწევს კალიფორნიამდე. ცხოვრობს ზღვაში, სანაპირო მონაკვეთებში, საიდანაც შემოდგომით ქვირითის დასაყრელად შედის მდინარეებსა და ტბებში. არსებობს მდინარეული, ტბიური და ტბიურ-მდინარეული ფორმებიც; მდინარის მალმა მუდმივად მთის პატარა ცივ მდინარეებში ცხოვრობს.

2–4 წლამდე მდინარეში ცხოვრობს. სქესობრივად მწიფდება სიცოცხლის მე-5–6 წელს. ტოფობს აგვისტოდან დეკემბრამდე (გავრცელების ადგილის მიხედვით), როგორც სწრაფ, ისე მდორე მდინარეებში. ქვირითს (დიამეტრი 4 მმ-მდე) ყრის წვრილი ხრეშით დაფარულ ფსკერზე, ბუდეში. დაყრის შემდეგ ზღვაში ბრუნდება. ნაყოფიერება — 1–8 ათასი ცალი. ქვირითის განვითარება რამდენიმე კვირას გრძელდება.

მოზარდი
იკვებება წყლის მწერების (კოღოები, რუისელები, ერთდღიურები და სხვ.) მატლებითა და ჭუპრებით, კიბოსნაირებით (მდინარეში — ღორტავასებრნი, ზღვაში — ღორტავასებრნი, მიზიდები, კრევეტები), მოლუსკებით, წყალში მოხვედრილი მწერებით. ორაგულების ტოფობის ადგილებში დიდი რაოდენობით ქვირითსა და ლიფსიტას ჭამს. ბუნებრივი მტერია სელაპი (ლარგა). ზამთარში შანტარის კუნძულებზე დიდი რაოდენობით ნადგურდება წავების მიერ.

ადგილობრივი და სპორტული თევზჭერის ობიექტია. ძირითადად ამარილებენ, თუმცა ნედლადაც მოიხმარენ. კამჩატკაზე იყენებენ შესაბმელი ძაღლების საკვებად. ხორცი წყლიანი და მჭლეა (2% ცხიმი).

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *გოგმაჩაძე თ.*, თევზების ნომენკლატურა : ლექსიკონი, ბათუმი: გამომც. „აჭარა", 2018. — გვ. 94, 96, ISBN 978-9941-460-45-6.
2. 1 2 3  *Решетников Ю. С.* Мальма // Большая российская энциклопедия. т. 18. — М. 2011. — стр. 686.
3. 1 2 3 4 5 6   Промысловые рыбы России : В двух томах / под ред. О. Ф. Гриценко, А. Н. Котляра и Б. Н. Котенёва. т. 1. — М.: изд-во ВНИРО, 2006. — стр. 291–292. ISBN 5-85382-229-2.
ლუ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე V საუკუნეში
**ლუს სახელმწიფო**, (ჩინ. 魯國)[1] — ჯოუს დინასტიის ვასალური სახელმწიფო, ჩინეთის ისტორიის ჩუნციუს პერიოდში. სათავადო დაარსდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე Х საუკუნეში, მისი მმართველები თავის გვარად იყენებდნენ „ჯი"-ს. პირველი მმართველი იყო ბოკინი (ჩინ. 伯禽),[1] სახელი დაახლოებით ითარგმნება როგორც „მხეცების წინამძღვარი"). მისი ტერიტორია მოიცავდა დღევანდელი შანდუნის ცენტრალურ და სამრეთ-დასავლეთ ტერიტორიას, ხოლო დედაქალაქი იყო ციუიფუ. მას ჩრდილოეთიდან ცის, ხოლო სამხრეთიდან ჩუს ძლიერი სახელმწიფოები ესაზღვრებოდა. ქრისტეშობამდე 684 წელს მათ ჩაბშაოს ბრძოლაში ცის შემოტევა მოიგერიეს, თუმცა ჩუნციუს პერიოდს ლუს სახელმწიფოს შესუსტება მოჰყვა. ლუს პოლიტიკური ძალაუფლება საბოლოოდ გაიყო სამ ძლიერ მემამულეს: ჯისუნს, მენგსუნს და შუსუნს შორის (სამივე მათგანი ლუს მმართველის ხუანის შვილი იყო). მენგსუნის და შუსუნის ტერიტორიის ოკუპაცია მოახდინა ცის სამეფომ, ხოლო ჯისუნმა შექმნა ცალკე სახელმწიფო, რომელსაც „ბი" (费) უწოდა. ძველი წელთაღრიცხვით 256 წელს ჩუს სამეფომ მოახდინა ლუს სამეფოს საბოლოო ანექსია.

ლუ იყო კონფუცის სამშობლო. გაზაფხულის და შემოდგომის ანალები დაიწერა ლუს ისტორიის მიხედვით.[2] ჩინეთის ისტორიის შესახებ მეორე დიდი ნამუშევარი ძო ჯუანი (*ძოს ანალები*) ასევე ლუში დაიწერა.

ლუს მმართველების სია
--------------------

* ხიაო 796-769;
* ხუი 768-723;
* ინი 722-712;
* ხუანი 711-694;
* ჯუანგი 693-662;
* მინი 661-660;
* ხი 659-627;
* ვენი 626-609;
* ხუანი 608-591;
* ჩენგი 590-573;
* ხიანგი 572-542;
* ჯაო 541-510;
* დინგი 509-495;
* აი 494-477;

სქოლიო
------

1. 1 2  Lu Feudal Lords. Chinaknowledge.de. ციტირების თარიღი: November 5, 2010.
2. ↑  Spring and Autumn Annals
რენესანსის დროინდელი სამსართულიანი შენობა პოზნანში თაღოვანი ლოჯიით
**ლოჯია** (იტალ.  loggia) — შენობაში ამოყვანილი დახურული აივნის მაგვარი ოთახი; შენობის, სადგომის ნაწილი, რომელსაც ზოგჯერ გარეთა კედლის ნაცვლად აქვს ღია კოლონადა, პარაპეტი ან თაღი. ლოჯიას, ჩვეულებრივ, ოთხივე კედელი დახურული აქვს და ზომით საგრძნობლად განსხვავდება ერთმანეთისგან ბინის პროექტის და საერთო ფართობის მიხედვით.

თანამედროვე სალაპარაკო ენაში სიტყვა ლოჯია გვხვდება დამახინჯებული ფორმით „ლოჯი", ზოგჯერ კი მას აივანთანაც აიგივებენ.

ტერმინის განსაზღვრება პროექტირების თანამედროვე პრაქტიკაში
---------------------------------------------------------

* კედლები ორი, სამი ან ოთხი მხრიდან;
* ზღუდე ღია მხრიდან;
* შიგნიდან კარიანი ფანჯრის ბლოკი, რომელიც შიდა ოთახს ესაზღვრება.

ღია ლოჯია შეიძლება იყოს შემინული. ჩვეულებრივ, ლოჯიის ფართობი ნაკარნახევია იმ ოთახის კვადრატულობით, რომლის განათებაზეც არის პასუხისმგებელი.

აივნის ტიპის ლოჯიებში ცენტრალური გათბობის ბატარეები არ გვხვდება, განსაკუთრებით კი თუ ლოჯია ერკერული ტიპისაა და შენობის საერთო ფასადიდან გამოწეულია.

გავრცელება
----------

ლოჯია ფართოდ არის გავრცელებული საბჭოურ არქიტექტურაში, განსაკუთრებით კი შუააზიურ და კავკასიურ მრავალსართულიან კორპუსებში. სსრკ-ის ჩრდილო და აღმოსავლეთ ტერიტორიებზე მეტწილად ლოჯიები შემინულია ან არ გვხვდება, რადგან გაუთბობლად ზამთრის პერიოდში ასეთ ოთახში ყოფნა მოუხერხებელია. საქართველოს კლიმატური პირობებიდან გამომდინარე კი ლოჯია აქტიურად გამოიყენება (ფართობის მიხედვით) როგორც დამხმარე, საძინებელი, სასადილო ოთახი ან სამუშაო კაბინეტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აივანი;
* ლოჟა (თეატრი);

ლიტერატურა
----------

* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, გვ. 285. 1989 წ.
* СНиП 31-01-2003. Здания жилые многоквартирные.
**ლისოგორკის ბუნების ძეგლი** (რუს. Лысогорка) — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური დაცული ტერიტორია - ბუნების ძეგლი. მდებარეობს კუიბიშევის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ლისოგორკამ ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2006 წლის 19 ოქტომბრის № 418 გადაწყვეტილების შესაბამისად.

აღწერა
------

ლისოგორკის რაიონი მიეკუთვნება სამხრეთრუსული ქსეროფიტების გავრცელების არეალს - ზეგანის მშრალი გარემოს მცენარეები, რომელთაც შეუძლიათ გაუძლონ ხანგრძლივ გვალვას და მაღალ სიცხეს. მრავალი სახეობა, რომელიც ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე გვხვდება იშვიათი სახეობაა და შეტანილია როსტოვის ოლქის წითელ წიგნში. ესენი არიან: ვაციწვერა, ავშანი, რუსული ხახვისთავა, დონის ონოსმა, ტერესკენი და სხვა.

როსტოვის ოლქის ტერიტორია გეოლოგიურ წარსულში წარმოადგენდა ნაოჭა მთათა ქედს. ბუნების ძალების მოქმედების შედეგად ქედი თანდათან დაიშალა. ეს მოვლენები ხდებოდა შუა კარბონულ სისტემაში (311 მლნ წლის წინ) ალბურ სართულზე (103 მლნ წლის წინ) და ნეოგენური სისტემის ბურდიგალურ სართულზე (18 მლნ წლის წინ). ამ პერიოდში ლისოგორკის ტერიტორია, თბილი და თავთხელი ზღვის ფსკერს წარმოადგენდა. 

კაინოზოური ერის მეოთხეულ სისტემაში გამყინვარებამ ვერ მიაღწია როსტოვის ოლქის ტერიტორიამდე. მწვერვალებზე ყინულების დნობის შედეგად დაიტბორა ტერიტორია და ჩამოყალიბდა რელიეფი.

ლისოგორკამ სოფელ ლისოგორკასთან ერთად, ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2006 წლის 19 ოქტომბრის № 418 გადაწყვეტილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლს გააჩნია ბუნებისდაცვითი და სასწავლო დანიშნულება.

ლიტერატურა
----------

"О памятниках природы Ростовской области". Постановление Администрации Ростовской области от 19 октября 2006 года № 418.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლისოგორკა
**ლიტეინის ხიდი** (რუს. Литейный мост) — მდინარე ნევაზე მეორე მუდმივმოქმედი, გასახსნელი ხიდი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. იგი აკავშირებს ლიტეინის გამზირს ვიბორსკის რაიონთან. ხიდის სიგრძე 396 მეტრია, სიგანე კი — 34 მეტრი. ლიტეინის ხიდის ტერიტორიაზე მდინარე ნევა თავის მაქსიმალურ სიღრმეს, 24 მეტრს აღწევს.

* მონიშნული სიის ელემენტი

ისტორია
-------

უძველესი რუკები ცხადყოფენ, რომ ჯერ კიდევ ქალაქის დაფუძნებამდე, დაახლოებით დღევანდელ ხიდთან მდებარეობდა რუსეთსა და შვედეთს შორის საზღვარი.
სანქტ-პეტერბურგში მუდმივი ხიდის აშენების გადაწყვეტილება 1865 წლის 4 აპრილს დროებითი მცურავი ხიდის ჩაძირვის შემდეგ მიიღეს. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი მოვლენები წარსულში ხდებოდა და ხიდი არაერთხელ ჩაძირულა, იმ დროს მკვეთრი რეაგირება მოჰყვა ამ შემთხვევას მთავრობისგან და შეიქმა სპეციალური საექსპერტო კომისია. 1871 წლის 22 აპრილს ღია კონკურსი გამოცხადდა და წარმოადგინეს სულ 17 წინადადება. კონკურსის შედეგად, ვესტმინსტერის ბანერის პროექტის მიხედვით, ქალაქის ხელისუფლებამ შეარჩია გამარჯვებული. თუმცა, ტრანსპორტის სამინისტრომ უარყო შედეგები და საკუთარი საექსპერტო კომისია შექმნა, მათვე გამარჯვებულად გამოაცხადეს ინჟინერ-პოლკოვნიკ ა. სტრუვის პროექტი, რომელიც კომისიის ერთ-ერთი წევრი იყო.

ახალი ხიდის მშენებლობა 1875 წლის 30 აგვისტოს დაიწყო. ხიდის მშენებლობის პროცესი საგრძნობლად რთული იყო, ხოლო მომდევნო მშენებლობის ოთხი წლის განმავლობაში ორი ფატალური უბედური შემთხვევა მოხდა, რის შედეგადაც 14 ადამიანი დაიღუპა. ხიდის ოფიციალური გახსნის ცერემონიალი 1879 წლის 1 ოქტომბერს შედგა. 

1903 წელს უწოდეს ალექსანდრეს ხიდი, იმპერატორ ალექსანდრე II-ის სახელის უკვდავსაყოფად, მაგრამ ეს სახელი ვერ დამკვიდრდა საზოგადოებაში და 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ აღადგინეს მისი თავდაპირველი სახელწოდება „ლიტეინის ხიდი". 

გახსნის შემდეგ, ხიდი აღჭურვილი იყო ელექტრო განათებით, რომლის ავტორიც იყო რუსი გამომგონებელი პაველ იაბლოჩკოვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "*Liteyny Bridge*", 1982 by Alexander Semionov at STVBACCHUS Album
**ლისის ცხრაკარას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლისაში. აგებულია მეცამეტე საუკუნეში.

შესასვლელის ტიმპანზე ამოკვეთილ სამყურა ფოთლებზე ასომთავრული წარწერაა:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „წმინდაო ღვთისმშობელო მეოხ ექმენ სიაოშს, ალექსანდრეს ძესა.
წარწერა ტიმპანის ქვედა არეზე იკითხება: "ადიდნეს ღმერთმან ამის უდაბნოსა პატრონნი შნია(?) ყოველნი (?) თინათინი, ფალდონი, და ძენი მათნი" |
|  |  |

აღწერა
------

ეკლესია მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 2 კმ-ზე, მდ. ოჟორას ხეობაში. ცხრაკარას ეკლესიას ამჟამად მონასტერს უწოდებენ. მის ნანგრევებს იმდენად აქვთ მოდებული სურო და ეკალ-ბარდები, რომ სპეციალური გაწმენდის გარეშე ჭირს მისი გეგმის დადგენა და განსაკუთრებით თავდაპირველი სახის გარჩევა შემდგომი ფენებისაგან. დასაშვებია, რომ ოთხი მასიური სვეტი მასზე გადაყვანილი თაღებით გამოყოფდნენ შუა, ფართო და მაღალ ნავს გაცილებით ვიწრო და დაბალი გვერდითი ნავებისაგან. თაღები აშკარად გვიანდელია. იქმნება შთაბეჭდილება, რომ თავდაპირველად ძეგლი სამნავიანი ბაზილიკა იყო, შემდეგ გადაკეთდა გუმბათიან ეკლესიად, რომელმაც, თავის მხრივ, მრავალი შეკეთება განიცადა.

ინტერიერის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის კვალი. შესასვლელები ეკლესიას ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ჰქონდა. სამხრეთის შესასვლელთან დევს ტიმპანის ქვა, რომელსაც ორმაგი ლილვი შემოუყვება. ტიმპანის ცენტრში წრეში ჩასმული ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ჯვრის მკლავებს შორის ამოკვეთილია როზეტები და სამყურა ფოთლები. ტიმპანის ორივე გვერდზე ნაძვების გამოსახულებაა, რომლებიც სამკუთხედებშია ჩასმული.
ეკლესიას სამი მხრიდან გარშემოსავლელი აქვს. მასში თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ძეგლი დაზიანებულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004
* Меписашвили Р. Цинцадзе В. В кн. „Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии Шида-Картли", Тбилиси, „Мецниереба", 1957, с. 125.
* Ожорский монастырь В кн. „Записки общества любителей кавказской археологии", кн. 1, Тифлис, 1875, стр. 117.
პოსტერი ფილმიდან „ველოსიპედების გამტაცებლები".
კინოფილმის „ცდუნება" პოსტერი.
**იტალიური ნეორეალიზმი** -- მიმდინარეობა კინემატოგრაფიაში, რომელიც დაიწყო 1943 წელს ფილმით „შეპყრობილობა" და დასრულდა 1952 წელს „უმბერტო დ."-თი.

მიმდინარეობისთვის დამახასიათებელი იყო ისტორიები ღარიბი და მუშა კლასის შესახებ, არაპროფესიონალი მსახიობების მონაწილეობით მეორეხარისხოვან და ხშირად მთავარ როლებშიც. იტალიური ნეორეალიზმის ფილმების ძირითადი თემა ომისშემდგომი იტალიის მძიმე ეკონომიკური და მორალური ვითარება იყო, რაც აისახა იტალიელების კოლექტიური ფსიქოლოგიაზე. ყოველიდღიური ცხოვრების მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა, რაც განპირობებული იყო დამარცხებით, სიღარიბითა და უკიდურესი გაჭირვებით. ჩინეჩიტა (კინოსტუდიათა კომპლექსი რომში - იტალიის კომერციული კინოს ცენტრი 1936 წლიდან) ლტოლვილთა მიერ იყო დაკავებული. მიუხედავად ამისა და განადგურებული ინფრასტრუქტურისა, კინოფილმების გადაღება სტუდიის გარეთ მაინც მიმდინარეობდა, 

მიმდინარეობა განვითარდა კინოკრიტიკოსთა წრეში, რომელიც ჟურნალ „სინემას" ირგვლივ ტრიალებდა, მათ შორის იყვნენ მიქელანჯელო ანტონიონი, ლუკინო ვისკონტი, ჯანი პუჩინი, ჯუზეპე დე-სანტისი და პეტრო ინგრაო. ვინაიდან პოლიტიკაზე წერა აკრძალული იყო (ჟურნალის მთავარი რედაქტორი თავად ვიტორიო მუსოლინი - ბენიტო მუსოლინის ვაჟი იყო), კრიტიკოსები თავს ესხმოდნენ ე.წ. „ტელეფონო ბიანკო" ფილმებს, რაც იმ დროინდელ კინოინდუსტრიაში დომინირებდა. პოპულარული ფილმების მდარე ხარისხის დასაპირისპირებლად ზოგიერთი კრიტიკოსი თვლიდა, რომ იტალიური კინო საუკუნის დასაწყისის რეალისტ ავტორებს უნდა მიბრუნებოდა.

ნეორეალისტები ფრანგი პოეტური რეალისტების ძლიერ გავლენას განიცდიდნენ. მიქელანჯელო ანტონიონი და ლუკინო ვისკონტი მჭიდროდ თანამშრომლობდნენ ჟან რენუართან. ამასთან, მრავალი ნეორეალისტი კინორეჟისორი საკუთარ ხელწერას ავითარებდა კალიგრაფისტურ ფილმებზე მუშაობისას (ეს ხანმოკლე მიმდინარეობა აღმოჩნდა, თუმცა ნეორეალიზმისგან საკმაოდ განსხვავდებოდა). ნეორეალიზმის ელემენტები შეინიშნება ალესანდრო ბლასეტის ფილმებში და ფრანჩესკო დე რობერტისის დოკუმენტურ ფილმებში. ნეორეალიზმის ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი წინამორბედი იყო „ტონი" (რენუარი, 1935) და „1860" (ბლასეტი, 1934).

კინოფილმის„უმბერტო დ." პოსტერი.

წინამორბედები და გავლენა
------------------------

* ჯოვანი ვერგას ნამუშევრები
* „1860" (ალესანდრო ბლასეტი, 1934)
* „ტონი" (ჟან რენუარი, 1935)
* „თეთრი გემი" (ფრანჩესკო დე რობერტისი, 1941)

მნიშვნელოვანი ნამუშევრები
-------------------------

* ცდუნება (ლუკინო ვისკონტი, 1943)
* რომი - ღია ქალაქი (რობერტო როსელინი, 1945)
* ფეხსაცმლის მწმენდავი (ვიტორიო დე სიკა, 1946)
* პაიზა (როსელინი, 1946)
* გერმანია, ნულოვანი წელი (როსელინი, 1948)
* ველოსიპედების გამტაცებლები (დე სიკა, 1948)
* მიწის ცახცახი (ვისკონტი, 1948)
* მწარე ბრინჯი (ჯუზეპე დე სანტისი, 1949)
* სტრომბოლი, ღმერთის მიწა (როსელინი, 1950)
* უმბერტო დ. (ვიტრიო დე სიკა, 1952)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიური კინემატოგრაფია.