recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**იბრაჰიმ ისფაჰანლი** (აზერ. İbrahim İsfahanlı; დ. 1887, ტფილისი — გ. 10 ოქტომბერი, 1967, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1932).

ბიოგრაფია
---------

სახლი თბილისში, რომელშიც ცხოვრობდა ისფაჰანლი
ნამდვილი სახელი — *იბრაჰიმ ჰუსეინ–ოღლუ უსეინზადე*, ისფაჰანლი — ფსევდონიმია.

მას მამა ადრე გარდაეცვალა, რის შემდეგ დაიწყო ფეხსაცმლის საქმის შესწავლა. წერა-კითხვა დედამ — მოლა მასმიმ (ლოქჯანდარის სოფლის მკვიდრი, დღევანდელი დმანისის რაიონი) ასწავლა.

ჯერ კიდევ ბავშვობაში, ზუბალაშვილების სახალხო სახლში, როდესაც იგი ესწრებოდა თვითნასწავლი — აზერბაიჯანელი მსახიობების სპექტაკლებს, მას შეუყვარდა თეატრი. 1909 წელს იბრაჰიმმა ითამაშა თავის პირველ სპექტაკლში — ოფიცრის მეუღლე. იგი თამაშობდა მოხეტიალე აზერბაიჯანულ ტრუპებში. გასტროლებზე იმყოფებოდა ირანში (1916), თურქეთში (1918–1919, 1922).

დრამატურგების ნარიმან ნარიმანოვის, აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევისა და ცნობილი მსახიობების გ.არაბლინსკის, სითგი რუჰულის ხელშეწყობით იქცა აზერბაიჯანული ეროვნული თეატრის მსხვილ მოღვაწედ.

1921 წლიდან დგამდა სპექტაკლებს, როგორც რეჟისორი, ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანულ თეატრს თბილისში (1926–1928 — მთავარი რეჟისორი). 1928 წლის ოქტომბერში გადავიდა ბაქოს აზერბაიჯანული სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. როლებიდან აღსანიშნავის: იაგო, ოტელო, ჰამლეტი (უილიამ შექსპირის „ოტელო", „ჰამლეტი"), ფრანც მოორი (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები"), ჯაფარი (ჯაფარ ჯაბარლის „ცეცხლოვანი საპატარძლო"), ანზორი (სანდრო შანშიაშვილის „ანზორი"). 1930 წლის იანვარში თავისი ძველი კოლეგების დაჟინებული თხოვნით იგი დაბრუნდა თბილისში.

1934 წელს სსრკ-ს სახელმწიფო დონეზე მიიღო მხარდაჭერა საკოლმეურნეო თეატრებმა და ისფაჰანლიმ დაიწყო ადიგიუნის საკოლმეურნეო თეატრის ხელმძღვანელობა (აზერბაიჯანის სსრკ რესპუბლიკის საათლის რაიონის „ადიგიუნის" კოლმეურნეობა), სადაც მან იღვაწა 1934-1936 წლებში. 1936 წლიდან იგი კვლავ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა თბილისში.

ორი წლით (1947-1949) იგი გაემგზავრა აზერბაიჯანში, იგი იყო ზაქათალის სახელმწიფო თეატრის მთავარი რეჟისორი (1947 წლის ივნისიდან) და ყაზახის (1948 წლის მაისიდან). მათი დახურვის შემდეგ 1949 წელს, კვლავ დაბრუნდა თბილისში, ხელმძღვანელობდა დრამატულ წრეებს დმანისში, მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის აზერბაიჯანული ესტრადის ანსამბლში.

დაკრძალულია თბილისში, ძველ მუსულმანურ სასაფლაოზე (დღეს ბოტანიკური ბაღის ტერიტორია).

როგორც რეჟისორმა, მან 40-ზე მეტი სპექტაკლი დადგა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* იბრაჰიმ ისფაჰანლი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 252.
**ალექსანდრე თედორეს ძე მიასნიკოვი** (ნამდვილი გვარია **მიასნიკიანი**, ფსევდონიმი — მარტუნი, სომხ. Ալեքսանդր Ֆյոդորի Մյասնիկյան; დ. 28 იანვარი (9 თებერვალი),1886, დონის ნახიჩევანი — გ. 22 მარტი, 1925, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, ლიტერატორი. კომპარტიის წევრი (1906 წლიდან).

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე მიასნიკოვი დაიბადა 1886 წელს დონის ნახიჩევანში. საშუალო განათლება მან ნახიჩევნის სომხურ სასულიერო სემინარიაში მიიღო, რომლის დამთავრების შემდეგ შევიდა ლაზარევის აღმოსავლეთის ენათა ინსტიტუტის მე-7 კლასში, მოსკოვში. 1906 წელს ლაზარევის ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1911 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 

რევოლუციურ მოძრაობაში ჩართული იყო 1904 წლიდან. 1906 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს. მუშაობდა ბაქოში. 1912-1914 წლებში იყო ნაფიცი მსაჯულის თანაშემწე. 1914 წლიდან იმყოფებოდა დასავლეთის ფრონტზე, სადაც რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდა ჯარისკაცთა შორის.

იყო რსდმპ (ბ) VI ყრილობის დელეგატი, სადაც გამოვიდა სიტყვით ფრონტზე მდგომარეობის შესახებ. 1917 წელს ფრონტის სარდალი იყო. 1919 წელს ბელორუსიის ცაკის თავჯდომარე, ბელორუსიის კპ (ბ) ცენტრალური ბიუროს თავჯდომარე, 1919-1921 წლებში რკპ (ბ) მოსკოვის კომიტეტის სამხედრო ორგანიზატორი, შემდეგ მდივანი. 1920 წელს ფრონტის პოლიტსამმართველოს უფროსი. 1921 წელს სომხეთის სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავჯდომარე და სამხედრო საქმეების სახელმწიფო კომისარი, ერთდროულად ამიერკავკასიის სფსრ-ის სახკომსაბჭოს თავჯდომარის მოადგილე, რკპ (ბ) ცკ-ის კავკასიის ბიუროს წევრი. 1922 წლიდან ამიერკავკასიის სფსრ-ის სამოკავშირეო საბჭოს თავჯდომარე. შემდეგ რკპ (ბ) ამიერკავკასიის სამხარეო კომიტეტის პირველი მდივანი. ერთდროულად გაზეთ „ზარია ვოსტოკას" რედაქტორი, სსრკ რევოლუციური სამხარეო საბჭოს წევრი. სსრკ ცაკის წევრი. პარტიის XII-XIII ყრილობებზე აირჩიეს რკპ (ბ) ცკ-ის წევრობის კანდიდატად. 

დაიღუპა 1925 წლის 22 მარტს თბილისთან ახლოს მომხდარი ავიაკატასტროფის შედეგად. ასევე დაიღუპნენ მასთან ერთად ბორტზე მყოფი გ. ათარბეგოვი და ს. მოგილევსკიც.

აქვს შრომები მარქსიზმ-ლენინიზმის თეორიის, რევოლუციური მოძრაობის ისტორიასა და სომხეთის ლიტერატურის საკითხებზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 676.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაზ. „კომუნისტი", №66, 24 მარტი, 1925

სქოლიო
------



1. 1 2 3 4 5  Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1981. — ტ. 7. — გვ. 646–647.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q123625363'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს ანდრი.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: მარტი 25, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ხეთის წმინდა მიქაელისა და გაბრიელ მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეთაში

აღწერა
------

ტაძარი საკმაოდ დიდია, სიგრძე 17 მეტრი, ხოლო სიგანე 10.50 მეტრია. აშენებულია ადგილობრივი კირქვით, კუთხეები ამოყვანილია კარგად გათლილი მართკუთხა კვადრებით, კედლები კი ფლეთილი კირქვით. ტაძარს აქვს სამი კარი დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით, კარები კირქვის ლამაზად გათლილი ქვებით არის მოჩარჩოებული და აქვს დეკორატიული თაღები, ნათდება 7 სარკმლით, ორ-ორი აქვს ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებს და სამი აღმოსავლეთით საკურთხეველს, სარკმლებიც კარების მსგავსად მოჩარჩოებულია და დეკორატიული თაღით არის დამშვენებული. სახურავი შემოსაზღვრულია სადა, მაგრამ საკმაოდ ლამაზად გათლილი კირქვის კარნიზით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5190
**პონტოელები**, ასევე **პონტოელი ბერძნები** (ბერძ. Πόντιοι, Ελληνοπόντιοι, *Póntioi*, *Ellinopóntioi*; თურქ. Pontus Rumları, Karadeniz Rumlari) — ეთნიკური ბერძნების ქვეჯგუფი, რომელთა ისტორიული განსახლების ადგილი, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარე პონტოს რეგიონია, თუმცა მათ გარკვეულ ნაწილს, თურქების მიერ მათი ეთნიკური შევიწროვების გამო მოუწია სხვა ქვეყნებისთვის თავის შეფარება. პონტოელები ძირითადად საქართველოში, სამხრეთ რუსეთში, უკრაინაში (ყირიმში), სომხეთში, ყაზახეთში და უზბეკეთში ცხოვრობენ, ბოლო პერიოდში მნიშვნელოვნად იწყეს მიგრაცია საბერძნეთსა და კვიპროსში.

გენოციდი
--------

მაშინ როდესაც პონტოელები ძირითადად აღმოსავლეთით საქართველოსა და სომხეთის მიმართულებით დაიძრნენ, მათი ნაწილი დასალეთით, საბერძნეთისკენ გაეშურა. საბერძნეთში გადასვლის პერიოდში, ზოგიერთი ინფორმაციით, 353 ათასი პონტოელი დაიღუპა ოსმალეთის ხელისუფალთა ბრძანებით, ამის მიუხედავად საბერძნეთის რესპუბლიკის გარდა არც ერთმა სახელმწიფოს არ უცნია ეს ფაქტი, როგორც პონტოელთა გენოციდი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბერძნები
* ბერძნები საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* Halo, Thea. *Not Even My Name*. Picador. 2000. ISBN 978-0-312-26211-2.
* Hofmann, Tessa, ed. *Verfolgung, Vertreibung und Vernichtung der Christen im Osmanischen Reich 1912–1922*. Münster: LIT, 2004. ISBN 978-3-8258-7823-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პონტოელები***

* Pontian Federation of Greece
* Website with map showing colonization of the Black Sea by Greeks

სქოლიო
------

1. ↑  Standard Languages and Language Standards: Greek, Past and Present, Alexandra Georgakopoulou, Michael Stephen Silk, page 52, 2009
2. ↑  Against all odds: archaic Greek in a modern world | University of Cambridge. ციტირების თარიღი: 2013-03-31.
3. ↑  Ethnic Groups of Georgia: Censuses 1926—2002.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-22. ციტირების თარიღი: 2014-10-14.
4. ↑  2011 Armenian Census
**ვლადიმერ სიმონის ძე გერსამია** (24 აგვისტო, 1897, სოფ. ახუთი, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპ. — გ. 15 მარტი, 1965, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1961), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964). 

1923 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო საფაკულტეტო თერაპიის კათედრაზე. 1933–1936 წლებში ხელმძღვანელობდა საკურორტო ადგილების (მენჯი, სქური, მუხური, ნაბეღლავი) შემსწავლელ ექსპედიციებს. 1941–1946 წლებში საბჭოთა არმიის რიგებში იყო. 1952–1957 წლებში განაგებდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო თერაპიის კათედრას, 1957–1965 წლებში — ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრას. მუშაობდა სამხარეო პათოლოგიის, კლინიკური ფარმაკოლოგიის, კურორტოლოგიისა და სხვა საკითხებზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ადამიანის კენჭოვანი დაავადება, თბ. 1951.
* Q-ცხელება, თბ. 1955.
* Курорт Менджи, Тб. 1955.
* Новые лекарственные средства из растительного сырья ГССР и их терапевтическое значение, Тб. 1957.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 601.
**აუტიზმი** — ფსიქიკის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ინდივიდს ახასიათებს ჩაკეტილი ცხოვრება და გარემო სამყაროსაგან სრული მოწყვეტა. (**რა სამყაროსგან სრული მოწყვეტა? რა ჩაკეტილი ცხოვრების წესი ხალხო? რაღაც სტატიას, რომ წერთ ხო უნდა გადაიკითხოთ რამე მასალა? სად ნახეთ აუტიზმის ასეთი განმარტება მედიცინაში?**) ინდივიდი ცხოვრობს მის მიერვე შექმნილ არარეალურ სამყაროში. აუტიზმი გონებრივი მოშლილობაა, რომელიც წარმოიშობა ადრეულ ასაკში და ხასიათდება საკუთარ თავში ჩაკეტვით, რომელსაც თან ახლავს რეალობისგან მოწყვეტა, სოციალური ინტერაქტიურობის შესაძლებლობის არქონა, განმეორებითი მოძრაობები და მეტყველების მოშლა.

აუტიზმის სიმპტომები ჩვეულებრივ თავს იჩენენ ბავშვის ცხოვრების პირველი სამი წლის განმავლობაში და თან სდევენ მთელი ცხოვრების მანძილზე. 18 თვის ან 2 წლის ასაკში ბავშვი ვერ აღწევს ჩვეულებრივი განვითარების დონეს. მშობელსა და ბავშვს შორის ნორმალური ურთიერთობა ირღვევა. აუტისტი ბავშვები გაურბიან პირდაპირ მზერას და მათი მეტყველება რუდიმენტულია.

გამოხატვის ხარისხის მიხედვით აუტიზმი მრავალნაირია. ყველაზე ძლიერ ფორმას ახასიათებს განმეორებადი, უჩვეულო, თვითსაზიანო და აგრესიული ქცევა. ასეთი ქცევა დიდხანს გრძელდება და მისი შეცვლა ძალიან რთულია. ყველაზე სუსტი ფორმა ჰგავს პიროვნულ დარღვევებს, რომელნიც დაკავშირებულნი არიან სწავლის უნარის დაქვეითებასთან. აუტისტ ბავშვებს იშვიათად შეუძლიათ დამოუკიდებელი ცხოვრება, ძლიერი თერაპიული ინტერვენციის, მშობლის ზრუნვის და ზოგჯერ ჰოსპიტალიზაციის და წამლების გარეშე.

აუტიზმი მეორე მსოფლიო ომის დროს აღმოაჩინეს. იგი პროფესორმა ლეო კანერმა დააფიქსირა. მალე გამოიყო ნიშანთა ერთობლიობაც, რომლის არსებობის პირობებში აუტიზმის დიაგნოზი ისმება. ეს ტრიადა, როგორც მას სპეციალისტები უწოდებენ, შემდეგია: პირველი ნიშანი — სოციალური ურთიერთობების შემცირება ან ხარისხობრივი გაუარესება; სპეციფიკური მეტყველებითი პრობლემები (შეიძლება სიტყვათა მარაგი არც იყოს მცირე, მაგრამ მეორე ადამიანთან ურთიერთობა მაინც შეუძლებელი ხდება); მესამე — გამეორებადობა, სიახლისადმი ძალიან ნეგატიური დამოკიდებულება, სტერეოტიპების დამკვიდრება.

სქოლიო
------

1. ↑  აუტიზმი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
2. 1 2  რა არის აუტიზმი?
3. ↑  აუტიზმი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი

|  |  |
| --- | --- |
| ცხოვრების ვარსკვლავი | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ლაუდელინა დე კამპოს მელო** (პორტ. Laudelina de Campos Melo, დ. 12 ოქტომბერი, 1904 – გ. 12 მაისი, 1991) – აფრო-ბრაზილიელი აქტივისტი. მთელი სიცოცხლის მანძილზე შინამოსამსახურედ ყოფნისას, მელომ ადრეულ ეტაპზევე გააცნობიერა მუშა ქალების წინააღმდეგ დისკრიმინაციისა და არასათანადო დაფასების შესახებ. მთელი სიცოცხლის მანძილზე იგი შინამოსამსახურეების შესახებ საზოგადოებრივი აღქმისა და პოლიტიკის შეცვლისთვის იბრძოდა და წარმატებას მიაღწია შინამოსამსახურეთა ორგანიზაციების შექმნის მიმართულებით, რომლებიც ლობირებდნენ მათ მუშათა კლასად აღიარებას, რომელთაც შრომის უფლებები ექნებოდათ.

ადრეული წლები
-------------

ლაუდელინა დე კამმპოს მელო 1904 წლის 12 ოქტომბერს პოსუს-დი-კალდასის მუნიციპალიტეტში, მინას-ჟერაისის შტატში, ბრაზილიაში დაიბადა. დედამისი შინამოსამსახურე იყო, ხოლო მამამისი ხე-ტყის მჭრელად მუშაობდა. ორივე მშობელი მონების ოჯახში დაიბადა, თუმცა რიო-ბლანკოს კანონის მიხედვით, რომელიც 1871 წელს მიიღეს, მათ დაბადებიდანვე თავისუფლება მიენიჭათ, მიუხედავად იმისა, რომ მშობლები მონებად რჩებოდნენ. მელო 12 წლის იყო, როდესაც მამამისი ხიდან გადმოვარდნისას დაიღუპა. მელომ სკოლა მიატოვა, რათა დედამისსს სასტუმროში სრულ განაკვეთზე ემუშავა, თავად კი ხუთ უმცროს დედმამიშვილზე ეზრუნა.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
----------------------------

მელო 1991 წლის 22 მაისს კამპინასში გარდაიცვალა. თავისი სახლი ‘’S indicato dos Trabalhadores DomésticoS-ს’’ შტაბ-ბინად დაუტოვა. იგი ბრაზილიაში შინამსამსახურეთა პირველი კავშირის დამფუძნებლად და ქვეყანის მასშტაბით შინამოსამსახურეთა უფლებების დაცვისა და ცნობიერების ამაღლებაში ერთ-ერთ პიონერად მიიჩნევა.

2020 წლის 12 ოქტომბერს, Google-მა ლაუდელინა დე კამპოს მელოს Google Doodle მიუძღვნა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Pinto, Elisabete Aparecida (1993). *Etnicidade, genero e educação: a trajetoria de vida de D. Laudelina de Campos Mello (1904–1991)* [*Ethnicity, gender and education: the life trajectory of D. Laudelina de Campos Mello (1904–1991)*] (Master's) (Portuguese). Campinas, São Paulo, Brazil: Universidade Estadual de Campinas.
* Williams, Erica Lorraine (2016) „Melo, Laudelina de Campos (1904–1991)", *Dictionary of Caribbean and Afro–Latin American Biography*. Oxford, England:  Oxford University Press. ISBN 978-0-199-93580-2.   – via Oxford University Press's Reference Online (ფასიანი რეგისტრაცია)
* Zahar, Jorge. Laudelina de Campos Melo Portuguese. Dicionário Mulheres do Brasil de 1500 até a atualidade (2000). ციტირების თარიღი: 9 February 2019
* „Conheça 8 mulheres que influenciaram a luta pelos direitos femininos no Brasil" [Meet 8 women who influenced the fight for women's rights in Brazil] (Portuguese). Brasilia, Brazil: EBC Brasil. 8 March 2016. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 April 2018. ციტირების თარიღი: 9 February 2019.
* Laudelina de Campos Melo (1904–1991) Portuguese. Fundação Roberto Marinho (2010). ციტირების თარიღი: 9 February 2019

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Williams 2016.
2. ↑  Pinto 1993, p. 147.
3. ↑  Laudelina de Campos Melo's 116th Birthday (12 October 2020).
ჯეზირეს სურათი კოსმოსიდან
**ჯეზირე**, ასევე **ელ-ჯაზირა** (არაბ. الجزيرة — *კუნძული*) — პლატო ერაყში, სირიასა და თურქეთში, შუამდინარეთის ჩრდილოეთი ნაწილი. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ტავრისა (ქედის ტოტი) და ზაგროსის ქედები, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით გადადის სირიის უდაბნოსა და არაბეთის ნახევარკუნძულის პლატოებში, სამხრეთ-აღმოსავლეთით შუამდინარეთის სამხრეთი დაბლობი ნაწილისაგან გამოყოფილია საფეხურით. სიმაღლე 200-დან (სამხრეთ-აღმოსავლეთი) 400 მეტრამდე (ჩრდილო-დასავლეთით). ცალკეულ მთათა სერების 1463 მ (მთა შელმირა სინჯარის მასივზე) აღწევს. ჯეზირე დასერილია ტიგროსისა და ევფრატის და მათი შენაკადების დატერასებული ხეობებით, აგრეთვე მშრალი ხევებით — უადებით. ჯეზირე აგებულია ცარცული და მიოცენური ქვიშაქვებით, კირქვებით, ალუვიონითა და ბაზალტის განფენებით. მდიდარია ნავთობით (ერაყი). ჰავა სუბტროპიკული, ხმელთაშუა ზღვისაა, ლანდშაფტები — უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოსი. მდინარეების გასწვრივ ჭალის ტყეებია, მთის კალთებზე — ფსტის რაყებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 551–552.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა — ჯეზირე
2. ↑  საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა — ელ-ჯაზირა
**ჯმერკის ღვთისმშობლის სახელობის მონასტერი** — შუა საუკუნეების ქართული მონასტერი ისტორიულ კლარჯეთში. დაარსდა 830-840-იან წლებში და იხსენიება კლარჯეთის „ათორმეტ უდაბნოთა" შორის. მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ართვინის პროვინციაში, ართვინის რაიონში, ქალაქ ართვინის აღმოსავლეთით 34 კმ-ში მდებარე ისტორიულ სოფელ ჯმერკთან (ქორდეთი, თურქ. Çımenli *ჩიმენლი)* ახლოს. მონასტერი თურქეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაყოფით კი სამცხე-ჯავახეთის და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიას ეკუთვნის.

არქიტექტურა
-----------

მონასტერი განლაგებულია ძლიერ დამრეც ფერდობზე, ახლანდელი სოფელ ჩიმენლის ახლოს. აქ სამონასტრო ნაგებობებისათვის მოუწყვიათ სუბსტრუქციებით ამოშენებული ოთხი ტერასა, ერთი მეორის ზემოთ. სულ ზედა ტერასაზე იდგა ეკლესია, მომდევნოზე — რაღაც მოზრდილი შენობა, ალბათ სატრაპეზო. ორ ქვედა ტერასაზე საერთოდ აღარაფერი დარჩა. მეტწილად განადგურებულია ეკლესიაც: მთლიანად ჩაქცეულია მისი გადახურვა და შიდა კედლები; გარე კედლებიდან დასავლეთისა ასევე მთლიანად დანგრეულია, ჩრდილოეთისა — 0,7-1,3 მეტრის სიმაღლის ზემოთ, არათანაბრად; სამხრეთ კედლისაგან შემოინახა განაპირა ნაწილები 2-3 მეტრის სიმაღლეზე. საკურთხევლის აფსიდი თითქმის მთლიანად გამქრალია, მაგრამ ჩანს მისი მიმდებარე სათავსების პატარა აფსიდები, რომელთაც გეგმაში უცნაური ოვალურ-ნალისებრი მოხაზულობა აქვთ. პირითი წყობა შერჩა მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის ფრაგმენტს. ის შედგება სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვისაგან. ჰორიზონტალური რიგები დაცული არ არის. ასეთივე ხასიათისაა სუბსტრაქციის წყობაც, ოღონდ მასში სჭარბობს უფრო დიდი (50X100 სმ ზომისა და მეტიც) ქვები.

ამ ნაშთიდან ჩანს, რომ ჯმერკის ეკლესია იყო მართკუთხა ნაგებობა და ჰქონდა სამნაწილიანი საკურთხეველი. რაიმე დამატებით ინფორმაციას არც ნიკო მარის აღწერა იძლევა — მისი მოგზაურობის დროს ეკლესია არსებითად უკვე ისეთსავე მდგომარეობაში იყო, როგორშიც დღესაა. მისი არქიტექტურული ტიპის დანამდვილებით დადგენა შეუძლებელია, მაგრამ ის ფაქტი, რომ შემორჩა მხოლოდ გარე კედლები, უფრო ბურჯებიანი (სვეტებიანი) სტრუქტურების — სამნავიანი ბაზილიკის ან „ჩახაზული ჯვრის" ტიპის გუმბათიანი შენობის სასარგებლოდ უნდა მეტყველებდეს. კედლების წყობის მიხედვით ეკლესია IX საუკუნით შეიძლება დათარიღდეს. შესაძლოა, ისიც მონასტრის თავდაპირველი, ე.ი. 830-840-იან წლებში აგებული ეკლესიაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯმერკის მონასტერი // Dzeglebi.ge დაარქივებული 2017-01-29 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *დ. ხოშტარია* — კლარჯეთის ეკლესიები და მონასტრები, არტანუჯი, 2005.
**სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი** დაარსდა აახენში (გერმანია) 1982 წელს, როგორც არაკომერციული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, პროფესორ-დოქტორ არმენ ჰახნაზარიანის მხრიდან. ამერიკის შეერთებული შტატების ფილიალი დაარსდა კალიფორნიაში 1996 წელს. სომხეთის ფილიალი დაარსდა 1998 წელს და დარეგისტრირდა, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაცია (2010 წლიდან დარეგისტრირდა, როგორც ფონდი).

კვლევები
--------

„სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი" იკვლევს და ასაბუთებს ისტორიულ სომხეთში არსებულ სომხურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. ამ კვლევების შედეგად 2023 წლის მდგომარეობით მას გააჩნია 650 000 მეტი გაციფრებული სურათებით, მოკლემეტრაჟიანი ფილმები, ნახაზებით და სხვა დოკუმენტებით მდიდარი არქივი. ოორგანიზაცია ახორციელებს სომხეთისა და არცახის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის შეკეთებას და შენახვას. სამველ კარაპეტიანის ხელმძღვანელობით არსებული ფონდის სომხეთის ფილიალი ახორციელებს კვლევით მოღვაწეობას, რის შედეგადაც გამოცემულ იქნა წიგნები, ბუკლეტები, ჟურნალი „ვარძქ". ფონდი აგრეთვე ახორციელებს დოკუმენტური ფილმების შექმნას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური გვერდი
* "სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდის" მონაცემთა ბაზა დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
* ფილმები
* გვერდი Facebook-ში
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თამარი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

სულთნის დირჰამზე მზე გურჯი-ხათუნს უნდა აღნიშნავდეს.
გურჯი-ხათუნის საფლავი ფასინლერის რაიონში
**თამარი**, *გურჯი-ხათუნი* (XIII საუკუნე) — საქართველოს მეფის რუსუდანის ასული. მამამისი მოღის ედ-დინი იყო, არზრუმის გამგებლის ტოღრილის ძე.

1236 წელს მიათხოვეს რუმის სულთან ყიას ედ-დინ ქეი ხუსრევ II-ს (1236-1246). თამარმა დიდი გავლენა მოიპოვა სულთნის კარზე. 1236 წელს მოჭრილ ფულზე სულთანმა სიმბოლურად ამოატვიფრინა მისი სახე (მზე ლომის ზოდიაქოში). ასე შეიქმნა აღმოსავლეთში ცნობილი ემბლემა შირ-უ-ხირშიდ (ლომი და მზე), რომელიც შემდგომ სელჩუკის სხვა სულთნებმაც გამოიყენეს და მოგვიანებით სპარსეთშიც დამკვიდრდა. 

სულთნის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყნის გამგებლობა ხელთ იგდო ვეზირმა მუინ ედ-დინ სულეიმან ფერვანამ და იმდროინდელი ტრადიციების მიხედვით სულთნის ქვრივი – გურჯი-ხათუნი ცოლად შეირთო. გურჯი-ხათუნი მეგობრობდა აღმოსავლეთის უდიდეს პოეტ ჯალალ ალ-დინ რუმისთან. დედოფლის მცდელობით შეიქმნა რუმის პირველი პორტრეტი. მისივე უშუალო ხელმძღვანელობით აშენდა პოეტის მწვანე თურბეც (აკლდამა), რომელიც სელჩუკური არქიტექტურული მშვენებაა.

2019 წლის აგვისტოში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თურქეთის ქალაქ ერზურუმის ფასინლერის რაიონში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებისას, სავარაუდოდ, თამარ მეფის შვილიშვილის, გურჯი-ხათუნად წოდებული თამარის საფლავი იპოვეს. გურჯი ხათუნის საფლავთან ერთად ასევე აღმოჩენილია მისი შვილის, სულთან ალაედინ ქეიყუბად II-ის სარკოფაგიც.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაველიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 579-580.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რატომ გააწკეპლინა გურჯი ხათუნის მეუღლემ მოლა ნასრედინი და რატომ განარისხა რუსუდან მეფე მისმა ქალიშვილმა ეკა სალაღაია, 2010-06-03
* What is behind the sun and lion figure?
* A listing of her Bagrationi ancestors
* Marek, Miroslav. An ancestry chart of her. Genealogy.EU.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-27. ციტირების თარიღი: 2019-09-15.

სქოლიო
------

1. ↑  გურჯი ხათუნის საფლავთან ერთად ასევე აღმოჩენილია მისი შვილის, სულთან ალაედინ ქეიყუბად II-ის სარკოფაგიც.
2. ↑  თურქეთში, სავარაუდოდ, თამარ მეფის შვილიშვილის საფლავი აღმოაჩინეს[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  თურქეთში სავარაუდოდ თამარ მეფის შვილიშვილის, გურჯი ხათუნის საფლავი აღმოაჩინეს
პიერ-ჟოზეფ პრუდონი (1865)
**პიერ-ჟოზეფ პრუდონი** (ფრანგ. Pierre-Joseph Proudhon; დ. 15 იანვარი, 1809 — გ. 19 იანვარი, 1865) — ფრანგი პუბლიცისტი, სოციალისტური მიმდევრობის პოლიტიკური ფილოსოფოსი და ეკონომისტი, ანარქიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. პირველმა უწოდა საკუთარ თავს „ანარქისტი" (1848 წლის შემდეგ საკუთარ თავს უკვე „ფედერალისტს" უწოდებდა). მუშაობდა პუბლიცისტად და თავად ისწავლა ლათინური, რათა ამ ენაზე წიგნების ბეჭდვა შეძლებოდა. პრუდონის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გამოთქმაა „საკუთრება მძარცველობაა" ნაშრომში „რა არის საკუთრება?", სადაც ის მთავრობისა და საკუთრების პრინციპებს განიხილავდა (თავდაპირველი სათაური იყო „Qu'est-ce que la propriété? Recherche sur le principe du droit et du gouvernement"), მის პირველ მნიშვნელოვან ნაშრომში, რომელიც 1840 წელს გამოქვეყნდა.

შეიუმუშავა ე. წ. *პრუდონიზმი*.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 222.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პიერ-ჟოზეფ პრუდონი, ბიოგრაფიული ცნობები. (ინგლისური)





|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**არაბეთი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **არაბეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**არაბეთის ნახევარკუნძული** — ყველაზე დიდი ნახევარკუნძული მსოფლიოში. მდებარეობს აზიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი 3 მლნ. კმ²-ს აღწევს. ფართობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ახლო აღმოსავლეთი, ასრულებს უმნიშვნელოვანეს გეოპოლიტიკურ როლს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის უზარმაზარი მარაგის გამო.

გეოგრაფია
---------

არაბეთის ნახევარკუნძულს გარს ერტყმის შემდეგი ზღვები: დასავლეთით - წითელი ზღვა და აკაბის ყურე, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - სპარსეთის ყურე, ჰორმუზის სრუტე და ომანის ყურე. სამხრეთით - არაბეთის ზღვა (*ინდოეთის ოკეანის ნაწილი*), ადენის ყურე და ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მდებარე ბაბ-ელ-მანდების სრუტე, რომელიც ერთმანეთთან წითელ ზღვასა და ადენის ყურეს აკავშირებს. 

ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდებარეობს სირიის უდაბნო (200,000 კვადრატული მილი). ნახევარკუნძულის ყველაზე რეალური სახე უდაბნოა, მაგრამ მის სამხრეთ ნაწილში განლაგებულია მთათა სისტემა, სადაც ხშირია წვიმები.

პოლიტიკური საზღვრები
--------------------

პოლიტიკური საზღვრები ნახევარკუნძულზე
არაბეთის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს სახელმწიფოები: აღმოსავლეთით - ბაჰრეინი, კატარი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით - ომანი, სამხრეთით - იემენი, ცენტრალურ ნაწილში - საუდის არაბეთი, ჩრდილოეთით, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე ისრაელი და პალესტინის ტერიტორიები. ჩრდილოეთით მდებარე სირიის უდაბნო ასევე მოიცავს ჩრდილო-აღმოსავლეთ იორდანიას, სამხრეთ-აღმოსავლეთ სირიას, სამხრეთ ქუვეითს და დასავლეთ ერაყს.

ყველა ეს ქვეყანა, იემენის გამოკლებით, შედის სპარსეთის ყურის თანამშრომლობის საჭოში და ცნობილნი არიან როგორც სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნები. ნახევარკუნძულის უდიდეს ნაწილს იკავებს საუდის არაბეთის სამეფო. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი თავმოყრილია საუდის არაბეთსა და იემენში. არაბეთის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს მსოფლიოს უდიდესი ნავთობის საბადოები. რეგიონის ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებული ქვეყნები არიან საუდის არაბეთი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები. ნახევარკუნძულის მცირე, სპარსეთის ყურეში მდებარე კატარის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს კატარი, რომელიც მთელ მსოფლიოში ცნობილია არაბულ და ინგლისურენოვანი ტელეკომპანია ალ-ჯაზირათი.

მოსახლეობა
----------

2008 წლის მონაცემებით, არაბეთის ნახევარკუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 77,983,936 ადამიანს. სპარსეთის ყურის ქვეყნებში, განსაკუთრებით დიდია ემიგრანტების რიცხვი. მაგალითად, საუდის არაბეთში ისინი მოსახლეობის 20%-ს შეადგენენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არაბეთის ნახევარკუნძულის ძველი, მაღალი გარჩევადობის რუკა დაარქივებული 2014-07-14 საიტზე Wayback Machine.
* ნახევარკუნძულის რუკა დაარქივებული 2008-12-17 საიტზე Wayback Machine.
**არზამასის აღდგომის ტაძარი** (რუს. Воскресенский собор) — მართლმადიდებლური ტაძარი არზამასში (ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი). მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ეკლესიას დომინირებული მდგომარეობა უკავია არზამასის ტაძრის მოედანზე. იგი ააშენეს 1812 წელს და მიუძღვნეს რუსი ხალხის გამარჯვებას 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომში. 

შენობის ასაშენებლად დაიხარჯა 5,5 მლნ აგური, 1 000 კუბური მეტრი ფუნდამენტის ქვა და 164 ტონა რკინა. ეკლესიის პროექტი შეადგინა ადგილობრივმა მაცხოვრებელმა მიხაილ კორიფსკმა (1788-1851 წწ.), რომელიც იყო ცნობილი რუსი არქიტექტორის ა. ვორონიხინის მოსწავლე. 

არზამასის აღდგომის ტაძარი ქალაქის უმნიშვნელოვანესი ღირსშესანიშნაობაა. იგი დაგას მაღალ გორაზე. შენობას აქვს ბერძნული ჯვრის ფორმა, რომელიც ჩასმულია კვადრატში. ტაძრის სიგრძე და სიგანე არის 30 საჟენი (63 მეტრი და 90 სმ), ხოლო სიმაღლე 22 საჟენი (46 მ 86 სმ). ფრონტონებზე გამოსახულია ბიბლიური სცენების ამსახველი ფრესკები: „ქრისტეს აღდგომა" (აღმოსავლეთის ფრონტონი), „აბრაამის მიერ სამების ხილვა" (სამხრეთი ფრონტონი), „ყველა წმინდანის კრება (დასავლეთი ფრონტონი), „ღვთისმშობლის საფარველი" (ჩრდილოეთის ფრონტონი).

საბჭოთა პერიოდში ეკლესიას აფეთქება დაუპირეს, მაგრამ მოსახლეობის ძლიერი რეაქციის გამო მხოლოდ დახურეს. ეკლესიის გახსნის საკითხს განიხილავდა სრულიად რუსეთის პატრიარქი სერგი, რომელიც არზამასის მცხოვრები იყო. 1947 წელს ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა. 

2009 წლის სექტემბერში ეკლესიას სტუმრობდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქი კირილე. 

2017 წლის 13 აგვისტოს, რუსეთის პატრიარქის კირილეს დაბადების 150 წლისთავთან დაკავშირებით არზამასის აღდგომის ტაძარში ლიტურგია აღავლინა მოქმედმა პატრიარქმა კირილემ.

სქოლიო
------

1. ↑  *Одинцов М.И.* Деятельность Совета по делам Русской православной церкви в 1943-1958 гг..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-18. ციტირების თარიღი: 2018-03-16.
2. ↑  Патриарх посетил Воскресенский кафедральный собор в Арзамасе დაარქივებული 2012-06-18 საიტზე Wayback Machine. , (фото), Нижегородская епархия, 10 сентября 2009 года
3. ↑
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Luka Maisuradze.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: მარტი 27, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ქვედა გორის ქაშუეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვედა გორში.

აღწერა
------

ქვედა გორის ქაშუეთის გუმბათოვანი ეკლესია დგას ხელოვნურ სუბსტრუქციაზე. იგი მოპირკეთებულია ნაცრისფერი, თითქმის თანაბარი ზომის კვადრებით და მათი წყობა თარაზულია. დასავლეთის შესასვლელთან მიშენებულია სამ სართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული წარმოადგენს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილ კარიბჭეს, მეორე სართული კი დახურულ სათავსოს, რომლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სარკმლებია განლაგებულია; მესამე სართული საკუთრივი საზარეა, რომელსაც ღია ფანჩატურის ფორმა აქვს. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადები ერთმანეთის ანალოგიურია. თაღოვანი კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულად არიან განლაგებულნი. ეკლესიას შესასვლელი სამივე მხრიდან აქვს, ყველა კარის წინ ოთხ-ოთხი საფეხურია. სამივე შესასვლელის ბალავარზე გამოსახულია სტილიზებული ჯვარი, მათ გვერდებზე კი წრიული ვარდულები. შვერილი აფსიდა სამნაწილიანია. თითოეულში მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. შიდა სივრცე დაყოფილია ოთხი წახნაგოვანი სვეტით, რომლითაც იქმნება პასტოფორიუმები. გეგმით ნახევარწრიული აფსიდის ცენტრში ტრაპეზის ქვა დგას. სამივე აფსიდა გადახურულია სფერული კონქებით, რომელთა სატრიუმფო თაღების ცენტრში ორსაფეხურიანი სოლეაა. იატაკზე დასხმულია ბეტონი. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წრეზე გადასვლა ხდება აფრების საშუალებით. გუმბათქვეშა თაღები სვეტებს ეყრდნობა. ინტერიერში შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები, რომლებიც ცისფრად იყო დაფერილი. ყველა სვეტის კაპიტელი მარტივპროფილიანია. ეკლესია დგას მაღალ ცოკოლზე, რომელსაც სამმაგი ლილვი შემოუყვება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10263
**მართლწინააღმდეგობა** სამართლის ყოველ დარგში აღნიშნავს პირის ქმედებას, რომელიც ეწინააღმდეგება მართლწესრიგს, საზოგადოებაში დამკვიდრებულ კულტურის ნორმებს. 

სამართლის თეორიაში მართლწინააღმდეგობის არსი ძირითადად ნეგატიურად, ე. ი. მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველი გარემოებების სახითაა ჩამოყალიბებული. კანონით აკრძალული ქმედების განხორციელებისას იგულისხმება, რომ მართლწინააღმდეგობა აშკარაა, თუკი არ არსებობს მისი გამომრიცხველი გარემოებანი. მაგალითად, მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველ სამოქალაქოსამართლებრივ ერთ-ერთ გარემოებას წარმოადგენს უკიდურესი აუცილებლობა. 

მართლწინააღმდეგობასა და მის გამომრიცხველ გარემოებებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სისხლის სამართალში. კონტინენტური ევროპის სამართლის ქვეყნებში გავრცელებულ დანაშაულის სამსაფეხურიან სისტემაში მართლწინააღმდეგობას მეორე ადგილი უკავია (ქმედების შემადგენლობასა და ბრალთან ერთად) და მისი დადგენა აუცილებელი პირობაა დანაშაულის ჩადენის დასასაბუთებლად. თუკი მართლწინააღმდეგობის არსებობა კონკრეტულ შემთხვევაში ვერ მტკიცდება, ჩადენილი ქმედება მართლზომიერად ითვლება. 

სისხლის სამართალი იცნობს მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველ შემდეგ გარემოებებს: უკიდურესი აუცილებლობა, აუცილებელი მოგერიება, დამნაშავის შეპყრობა, მართლზომიერი რისკი, დაზარალებულის თანხმობა ან სავარაუდო თანხმობა და სხვ. თანამონაწილეობის აქცესორული ბუნების გამო, ამსრულებლის ქმედების მართლზომიერება თანამონაწილის ქმედების მართლწინააღმდეგობას გამორიცხავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* განმარტებითი იურიდიული ლექსიკონი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**დიღმის ტყეპარკი** — ტყეპარკი თბილისში, დიღმის მასივში (დიდუბის რაიონი).

ისტორია
-------

დიღმის ტყეპარკის ერთ-ერთი მონაკვეთი.
დიღმის ტყეპარკი, ხედი თრელიგორებზე.
დიღმის ტყეპარკს საფუძველი ჩაეყარა 1934 წელს. თავდაპირველად, ის სანერგე მეურნეობის და ქარსაცავი ზოლის ფუნქციას ასრულებდა, შემდეგ სარეკრეაციო ზონად გადაიქცა. მისი ტერიტორია 200 ჰექტარამდე იყო, 1990-იან წლებში კი 75 ჰა-მდე შემცირდა. 1998 წლიდან დაიწყო ტყეპარკის ტერიტორიის დანაწევრება და გაყიდვა, რასაც არაერთხელ მოჰყვა ადგილობრივი მოსახლეობის, გარემოსდაცვითი ორგანიზაციების და აქტივისტების პროტესტი. 2003 წელს თბილისის საკრებულომ მიხეილ სააკაშვილის თავმჯდომარეობით მიიღო დადგენილება, რომლის მიხედვითაც პარკის ტერიტორიაზე მშენებლობა აიკრძალა. 

2007 წელს ტყის ფართობი 20,5 ჰექტარით განისაზღვრა და 2009 წელს თბილისის განვითარების პერსპექტიული გეგმის მიხედვით დიღმის ტყეპარკს „რეკრეაციული ზონა-1-ის" სტატუსი მიენიჭა, რაც ბუნების დაცვის მკაცრ რეჟიმს ითვალისწინებდა, თუმცა იმავე წლის 11 სექტემბერს თბილისის საკრებულომ ტყეპარკის ნაწილს სტატუსი შეუცვალა და ის რეკრეაციულის ნაცვლად „საქმიან ზონა-2-ად" გადაკეთდა. ამ გადაწყვეტილებამ სამოქალაქო საზოგადოების პროტესტი გამოიწვია. პარკის ტერიტორიის გასხვისებისა და მშენებლობების წინააღმდეგ პერიოდული საპროტესტო აქციები შემდეგ წლებშიც გაგრძელდა.

ფლორა
-----

ტყეპარკში გვხვდება მცენარეთა 7 000-მდე სახეობა, როგორც ადგილობრივი, უნიკალური მერქნიანი, ასევე შემოტანილი ჯიშები. მათ შორისაა: მინდვრის ნეკერჩხალი, ქორაფი, ლეკა, დიადი ბოყვი, კავკასიური აკაკი, ელდარის ფიჭვი, აღმოსავლეთის ჭადარი, ჭალის მუხა, ძელქვა და სხვ. ბევრი მათგანი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში".

სქოლიო
------

1. ↑  დიღმის ტყე-პარკი. ორგანიზაცია „უსაფრთხო სივრცე — თბილისი".
2. ↑  დიღმის ტყე-პარკის სადავო სტატუსი. რადიო „თავისუფლება". მაისი 6, 2011.
3. ↑  დიღმის ტყე-პარკი კვლავ დასაცავია!. „ლიბერალი". 13 ივლისი 2019.
4. ↑  დიღმის ტყე-პარკი. ორგანიზაცია „უსაფრთხო სივრცე — თბილისი".
**ფაზა იბერიელი** — ვახტანგ გორგასლის შთამომავალი, სარდალი ბიზანტიის  საიმპერატორო კარზე, ქართველი სარდლის პერან იბერიელის ძმისწული და ბაკურის ბიძაშვილი. იბრძოდა ოსტგუთების წინააღმდეგ. 

ფაზა იბერიელის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ისტორიკოსი პროკოფი კესარიელი. იგი ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე I-ის (527-565) კარზე დაწინაურებული სამხედრო მოღვაწე იყო. ფაზა იბერიელის სახელი პირველად გვხვდება 542 წელს, როდესაც იუსტინიანე იმპერატორმა იტალიის პრეფექტად დანიშნა მაქსიმიანე, მისცა მას ფლოტი, რომელზედაც აიყვანა ჯარი, შედგენილი თრაკიელებისა და სომხებისაგან. თრაკიელთა ჯარს მეთაურობდა ჰეროდიანე, ხოლო სომხებისას ფაზა სარდალი. იგი იბრძოდა ოსტგუთების წინააღმდეგ. ოსტგუთთა მეფე ტოტილა სათავეში ჩაუდგა ანტიბიზანტიურ აჯანყებას იტალიაში და რამდენიმე სერიოზულ გამარჯვებასაც მიაღწია ბიზანტიელების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ამინდი შეიცვალა. ზღვაზე ქარიშხალი ამოვარდა და რომაელთა ხომალდები ჩაიძირა. მაგრამ ჰეროდიანემ და ფაზა იბერიელმა ნაპირზე გამოსვლა მოასწრეს და გადარჩნენ.

547  წელს ფაზა იბერიელი ცხენოსანთა ჯარით გაიგზავნა ქალაქ ტარინტის მახლობლად გუთების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამ ბრძოლაში ფაზა იბერიელის სარდლობით ბიზანტიელებმა ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვეს გუთებზე. ბიზანტიელებმა სიფრთხილე მოადუნეს და სანოვაგის საშოვნელად მახლობელ დასახლებებში გაიფანტნენ, რითაც ისარგებლა ტოტილამ და შეუტია ბიზანტიელთა მცირე ჯგუფს. ფაზა იბერიელი ამ დროს თავის კარავში ისვენებდა, მასთან გუთები შეცვივდნენ და მოკლეს.

ლიტერატურა
----------

* გეორგიკა, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ. ტექსტები ქართული თარგმანითურთ გამოსცა ს. ყაუხჩიშვილმა, ტ. II, თბ. 1965 წ.
* გ. ტივაძე, ოსტგუთების სამეფო, ფეოდალიზმის გენეზისი დასავლეთ ევროპაში, I, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ. 1959 წ.
**ალი აბდულ-ოღლუ ზულალოვი** (აზერ. Əli Əbdül oğlu Zülalov; დ. 1893 — გ. 1963) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ოპერის მომღერალი (ლირიკული ტენორი). აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1940).

ბიოგრაფია
---------

ალი ზულალოვი დაიბადა 1893 წელს შუშის მაზრის ქალაქ შუშაში. 1898 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ალიზე და მის უმცროს ძმა გამბარზე მზრუნველობა ითავა მისმა ბიძამ აბდულბაგი ზულალოვმა (ბიულბიულჯანმა). 1914 წელს ალი ზულალოვი საცხოვრებლად გადადის ბაქოში და ვალიხანოვების მანუფაქტურასთან მდებარე მაღაზიაში იწყებს მუშაობას. ხელოვნებაში საკუთარი თავი პირველად 1918 წელს მოსინჯა. მისი დებიუტი შედგა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერაში „არშინ მალ ალანი", გიულჩოჰრას როლში. 1936 წელს ის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიას ამთავრებს. 1938 წელს აბდულ-მუსლიმ მაგამედოვის ოპერაში „ნარგიზი" მოლა მუთალიმის როლის შესრულებისათვის დაჯილდოვდა „ღირსების" ორდენით. 1940 წელს ალი ზულალოვს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. 1956 წელს იყო მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. გარდაიცვალა ბაქოში, 1963 წლის 10 იანვარს.

სქოლიო
------

1. ↑  Его исполнение отметил сам Сталин… დაარქივებული 2016-11-04 საიტზე Wayback Machine.. Нилуфар Гасанкызы. *Вышка*. 13.03.2002, № 13
**ზედა მუქედის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა მუქედში. ტაძარი დგას ქვის ცოკოლზე, რომელიც აქცენტირებულია ორმაგი ხისტი ლილვით

აღწერა
------

ზედა მუქედის წმინდა გიორგის ეკლესია დიდი ზომის დარბაზული ეკლესიაა, როგორც გარედან ისე შიგნით ნაგებია რუხი ფერის ქვიშაქვით. საფასადო წყობისათივს გამოყენებულია კარგად გათლილი კვადრები. ეკლესია გეგმით წარმოადგენს სწორკუთხედს აღმოსავლეთით დასრულებულს ფართე, ნახევარწრიული საკურთხევლით. მასში დატანებულია სამი თაღოვანი ნიში. ერთი ნიში საკურთხევლის ცენტრშია. მის აქეთ-იქით კი გაჭრილია ორი, თაღით დასრულებული მაღალი სარკმელი. საკურთხეველსა და დარბაზს ერთმანეთისგან გამოყოფს ბემა, რომელიც დაფიქსირებულია შიგნით შემოწეული კედლებით. საკურთხევლის მხრებსა და ამ კედლებს შორის სარკმლებია დატანებული. ამათგან სამხრეთისა კედლიანად განგრეულია. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ორი წყვილი ქვის პილასტრით, რომელიც დარბაზს პირობითად ყოფს სამ მონაკვეთად. პილასტრები ამავე კედლებში დატანებულ კარის ღიობების გვერდით მდებარეობს. ანალოგიური გადაწყვეტაა დასავლეთი კარისა. ყოველგვარი დეკორის გარეშე. ეკლესიის შიდა გეგმას ზუსტად პასუხობს გარე აბრისი. ფასადებზე, კარ-სარკმლები აქცენტირებულია ხისტი ლილვებით. ყველა კარს მიუყვება ტეხილი ლილვი. ყველაზე მეტად აქცენტირებულია სამხრეთი კარის ღიობი. ლილვებს გააჩნიათ სვეტისთავები, ბაზა და მანჟეტები. ტიმპანში გამოსახულია გოლგოთას ჯვარი. არქიტრავის ქვას კი გაუყვება რვიანისებრი ორნამენტის ორი ჰორიზონტალური მწკრივი.
კუკულკანის ქვის თავი. ჩიჩენ-იცა. ელ კასტილიო
**კუკულკანი** — ფრთოსანი გველი, ქარის ღმერთი. მეცნიერთა ნაწილი თვლის, რომ კუკულკანი იყო განსახიერება წვიმის ღვთაება ჩააქისა. ფრთოსანი გველის პირამიდა - "ელ კასტილიო" ქალაქ - ჩიჩენ-იცაში მდებარეობს. მაიას ტომის ქურუმები, ღვთაების კეთილმოსურნეობის მოსაპოვებლად, ადამიანთა მფეთქავ გულებს სწირავდნენ მას.

მესოამერიკის ცივილიზაციათა რელიგიაში ფრთოსანი გველის კულტს მუდამ გამორჩეული ადგილი ეკავა, მას ეთაყვანებოდნენ - ტოლტეკები, აცტეკები, მიშტეკები, ტეოტიუაკანის მკვიდრნი, მაიას ხალხი და ოლმეკებიც კი. ფრთოსან გველს აცტეკისა და ტეოტიჰუაკანის ცივილიზაცია - კეცალკოატლს უწოდებდა, მაია - კუკულკანს.

ლიტერატურა
----------

* (2001) *Skywatchers*, Rev. and updated edn. of: Skywatchers of ancient Mexico, 1980, Austin:  University of Texas Press. ISBN 0-292-70504-2. OCLC 45195586.
* (1982) *Quetzalcoatl and the Irony of Empire: Myths and Prophecies in the Aztec Tradition*. Chicago, IL:  University of Chicago Press. ISBN 0-226-09487-1. OCLC 0226094871.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მაიას მითოლოგია |
| --- |
|  |
| 
* აჰ პუჩი
* ბაკაბები
* გუკუმაცი
* ეკ ჩუა
* ეკაჰაო
* იტცამნა
* იქსბალანქი
* იშჩელი
* კიზინი
* კინიჩ აჰაუ
* კუკულკანი
* ჩააქი
* ციტ ბოლონ ტუმი
* ჰუნ ჰუნაჰპუ
* ჰურაკანი

 |

 |
**გიული ჩოხელი** (დ. 12 თებერვალი, 1935, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, საბჭოთა კავშირში პირველი ჯაზ-მომღერალი ქალი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1967), ხელოვნების ქურუმის ჯილდოს მფლობელი (2015), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2018).

ბიოგრაფია
---------

გიული ჩოხელი დაიბადა 1935 წლის 12 თებერვალს, თბილისში. ჩოხელის სასიმღერო კარიერა 1950-იანი წლების შუაში დაიწყო. ის მალევე გახდა საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი წამყვანი ჯაზ-მომღერალი ქალი. მისმა პოპულარობამ პიკს 1960-იანი წლების მეორე ნახევარში მიაღწია სოპოტის პოპ-ფესტივალზე შთამბეჭდავი გამოსვლის შემდეგ. ფირფიტების ჩაწერა 1970-იან წლებში დაიწყო. მისი პირველი ნამუშევარი პოლონეთში ჩაიწერა და გამოიცა. 1970-80-იან წლებში ჩოხელმა საკმაოდ ბევრი ფირფიტა გამოსცა; ძირითადად ეს ფირფიტები იქამდე არსებული ჩანაწერების კომპილაციები იყო.

ჯილდოები
--------

2015 წლის 28 მარტს, თბილისის ივენთჰოლში გიული ჩოხელის საიუბილეო საღამო გაიამართა და მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. იმავე დღეს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრმა მიხეილ გიორგაძემ ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის გიული ჩოხელს სამინისტროს სპეციალური ჯილდო „ხელოვნების ქურუმი" გადასცა.
2018 წლის 7 ოქტომბერს, თბილისობის დღესასწაულთან დაკავშირებულ გალაკონცერტზე გაიმართა თბილისის საპატიო მოქალაქეების დაჯილდოების ცერემონია, სადაც 15 ცნობილ ადამიანთან ერთად, თბილისის მერმა კახი კალაძემ გიული ჩოხელი თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდებით დააჯილდოვა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 2014: „ეს იყო სიზმარი";
* 1983: „ყვითელი ჩიტი", სცენარის ავტორი;
* 1980: „მღერის გიული ჩოხელი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიული ჩოხელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიული ჩოხელის ვებ-გვერდი დაარქივებული 2020-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* დოკუმენტური ფილმი გიული ჩოხელის შესახებ
* გიული ჩოხელის კონცერტი
* გიული ჩოხელი გადაცემაში „წითელი ზონა"
* გიული ჩოხელი – ქართველი ჯაზდივა

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 791
2. ↑  გიული ჩოხელის საიუბილეო საღამო და ვარსკვლავის გახსნა. www.primetime.ge. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი, 2019.[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  გიული ჩოხელი ხელოვნების ქურუმია. artinfo.ge. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი, 2019.
4. ↑  გიული ჩოხელი - თბილისის საპატიო მოქალაქე. tbsakrebulo.gov.ge. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი, 2019.
**თბილისის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი** — თეატრი, რომელიც შეიქმნა 1985 წელსსაქართველოს და რუსეთის მთავრობის გადაწყვეტილებით. ეს იყო ამ ჟანრის პირველი პროფესიონალური თეატრი მთელს საბჭოთა კავშირში. თეატრის შექმნას წინ უძღოდა წლების განმავლობაში ა. შალიკაშვილის ხელმძღვანელობით 1960 წელს პანტომიმის სტუდიების ჩამოყალიბება, რკინგზელთა და ვაჭრობის მუშაკთა კულტურის სახლებისა და 1970 წელს პანტომიმის თეატრი დროებით შეუერთდა ფილარმონიასთან.

თეატრმა პირველი აღიარება 1979 წელს საბერძნეთში მოიპოვა, სადაც ევრიპიდეს „ელექტრა" წარმოადგინეს. ზედიზედ დაიდგა სპექტაკლები: გ. გოგუას, ი. ხიმშიაშვილისა და ა. შალიკაშვილის „გაათავისუფლეთ სიმღერა" (1978 წელი), გ. გოგუას და ა. შალიკაშვილის „წეროები" (1977 წელი), „უკანასკნელი ზარი" (1978 წელი), „ოცნება და სინამდვილე" (1979 წელი), „უკვდავნი" (1979 წელი) — სამივე პიესა ეკუთვნის ა. შალიკაშვილს, ი. კაკულიას ინსცენირებული „წითელი აფრები" (ვლადიმერ მაიაკოვსკის მიხედვით, 1980), ა. შალიკაშვილის „კიდევაც დაიზრდებიან" (1982 წელი) და „კრიმანჭული" (1987 წელი), გურამ დოჩანაშვილის „ფიროსმანი — მეფე" (1990 წელი), ვაჟა-ფშაველას „სტუმარ-მასპინძელი" (1991).

თეატრი საგასტროლოდ იყო: 1979 წელს სტამბოლში (თურქეთი), მალტაზე, კვიპროსზე, ათენსა და სალონიკში (საბერძნეთი), 1982 — ზაარბრიუკენში (გერმანია), 1985 — მოსკოვში, 1987 — კელნის (გერმანია) პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე, 1990 — ნიდერლანდების 13 ქალაქში, 1992 — ზაარბრიუკენის პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე. წლების განმავლობაში თეატრის შემოქმედებითი კოლექტივის დიდმა ნაწილმა ევროპისა და ამერიკის სხვადასხვა ქვეყანაში განაგრძო მოღვაწეობა, თეატრი კი მთლიანდ ახალგაზრდა სტუდენტური ძალებით შეივსო. სხვადასხვა დროს აქ მუშაობდნენ მხატვრები: ლ. ურუშაძე, დ. გურდელაძე, თ. გოცაძე, მ. მალაზონია.

დაარსებიდან, 1970 წლიდან, თეატრის უცვლელი დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ა. შალიკაშვილი
21-ე საუკუნის დასაწყისში შალიკაშვილმა დადგა შედევრები "ტერენტი: "წმინდა გიორი" "ქრისტე" "ვეფხისტყაოსანი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 729-730, ISBN 99928-20-32-2.
**შალვა ახალციხელი** (გ. 1226) — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 17 ივნისი, ახალი სტილით – 30 ივნისი. თამარ მეფის ვეზირი (ჯერ მეჭურჭლეთუხუცესი, შემდეგ – მანდატურთუხუცესი), ერისთავთერისთავი, ჯავახეთის მონაპირე, თორელთა საგვარეულოს ახალი განშტოების — ახალციხელთა გვარის ფუძემდებელი. შამქორის ბრძოლაში (1195) ხელთ იგდო ხალიფის დროშა, რომელიც თამარ მეფემ გელათში ხახულის ღვთისმშობელს შესწირა. ამ ომის მსვლელობას ეხება განძანის წარწერა, რომელშიც შალვა ახალციხელის შესახებ ვკითხულობთ: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ძლიერი და უძლეველი ყოველთა მტერთაგან... რომელმან ძალითა ლომითისაითა და მკლავითა თვისითა შეაძრწუნა ყოველი სოფელი სპარსეთისაი" |
|  |  |

შალვა ახალციხელი სარგის თმოგველთან ერთად სარდლობდა ქართველთა ლაშქარს კარისთვის (ყარსი) ბრძოლებში (XIII საუკუნის დასაწყისი). ბასიანის ბრძოლაში (1203) შალვა და მისი ძმა ივანე სარდლობდნენ მესხთა მეწინავე ლაშქარს. ბასიანის ომის შემდეგ შალვა ახალციხელი მანდატურთუხუცესი გახდა და ეს თანამდებობა მას 1225 წლამდე ეპყრა. თამარის მეფობის ბოლო წლებში მან თურქთაგან გაათავისუფლა კეჩროლი (სამხრეთ საქართველოში). გარნისის ბრძოლაში (1225) ივანე ახალციხელთან ერთად სარდლობდა მესხთა მეწინავე ჯარს. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „სახელოვანნი იგი მბრძოლნი ვითარ წესად არს სახლსა მათისა" |
|  |  |

ივანე I მხარგრძელი, ძმებს დამხმარე ძალა არ მიაშველა. ახალციხელები მტრის სიჭარბეს არ მოერიდნენ, მაგრამ უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხდნენ. გარნისის კლდეებში თავშეფარებულ ივანეს მაღალი კლდიდან მოწყვეტილი ქვა დაეცა და იქვე გარდაიცვალა. შალვა კი ტყვედ ჩაიგდეს ხვარაზმელებმა. ჯალალედინმა ტყვისათვის შეუსაბამო პატივი მიაგო მას, განზრახული ჰქონდა ქართველების წინააღმდეგ ბრძოლაში მისი გამოყენება „ახოვნებასა" და „წყობათა შინა სიქველის გამო", მაგრამ ერთი წლის შემდეგ „ქრისტეს ჯურის არ დატევების გამო" სიკვდილით დასაჯა. ჰყავდა ვაჟი ფარადავლა.

ლიტერატურა
----------

* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი", თბილისი, 2004 წ.
* ქართლის ცხოვრება,II, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. თბილისი, 1959.
* ივ. ჯავახიშვილი, ქართველი ერის ისტორია, ტ.II.
* *შოშიაშვილი ნ.* თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ. 1966
* *შოშიაშვილი ნ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 100-101, თბ. 1977
**აუროვილი** („ცისკრის ქალაქი") — საერთაშორისო ექსპერიმენტული ქალაქი ინდოეთის სამხრეთით. დაარსდა 1968 წელს და ვითარდება იუნესკო-ს ეგიდით. მდებარეობს ტამილნადუს შტატში, ქალაქ პუდუჩერის გვერდით. ქალაქის დამაარსებლის მირა ალფასას განცხადებით, ის უნდა გახდეს ექსპერიმენტი ადამიანთა ინტერნაციონალური თანამეგობრობის შექმნის, სადაც იცხოვრებენ პოლიტიკური და რელიგიური უპირატესობების გარეშე.

ისტორია
-------

ქალაქი დააარსა ინდოელი ფილოსოფოსის, შრი აურობინდოს მიმდევარმა და მოსწავლემ მირა ალფასამ. ქალაქის ინაუგურაციის ცერემონია შედგა 1968 წლის 28 თებერვალს. ცერემონიას ესწრებოდა 124 ქვეყნის წარმომადგენელი.

მოსახლეობა
----------

2014 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2333 ადამიანი. ქალაქის მოსახლეობა 45 ქვეყნის წარმომადგენელია, რომელთა შორის 999 არის ინდოეთის მოქალაქე. იგეგმება, რომ ქალაქის მოსახლეობა გაიზარდოს 50 000 კაცამდე.

ინდოეთის მთავრობის აქტის თანახმად აუროვილს აკონტროლებს სამთავრობო ორგანიზაცია „Auroville Foundation". ფორმალურად ეს ორგანიზაცია აუროვილის მცხოვრებთა საკუთრებას წარმოადგენს. „Auroville Foundation"-ი არის იმ მიწების მფლობელი, რომელზეც შენდება ქალაქი.

ღირსშესანიშნაობა
----------------

აუროვილის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა მატრიმანდირი, შენობა რომელსაც გამოიყენებენ მედიტაციისა და იოგის პრაქტიკისათვის. მატრიმანდირი არ მიეკუთვნება რომელიმე რელიგიას.

ნაგებობა სფეროს ფორმისაა, რომელიც დაფარულია ოქროსფერი ფირფიტებით. მატრიმანდირი ააშენეს ფრანგი არქიტექტორის როჟე ანჟეს პროექტის საფუძველზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აუროვილის საიტი[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)
* აუროვილის საიტი (ინგლისური)
* აუროვილი — ღვთაებრივი ოცნება (დოკუმენტური ფილმი) დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* აუროვილის ფოტოები დაარქივებული 2015-04-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  აღწერის ოფიციალური მასალები, იანვარი 2014 წელი..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-12-03. ციტირების თარიღი: 2016-02-08.
2. ↑  The Auroville Foundation Act (1988).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-12. ციტირების თარიღი: 2016-02-08.
3. ↑  Huggler, Justin (2005-08-18). „Universal City: No Drink. No Drugs. No Politics No Religion. No Pets... So Is This Utopia? Amid the Quiet, Traditional Villages of South India, 1,800 People". The Independent (London). `|access-date=` საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე `|url=` (დახმარება)
**ოფრეთის ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე სომხეთში, საქართველოს ისტორიულ მხარე ქვემო ქართლში, შულავერის ხეობის ზემო წელზე, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ ოფრეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სოფელ ჯილიზას აღმოსავლეთით.

წყაროებში პირველად მოხსენიებულია X საუკუნეში. ოფრეთის ციხე მდებარეობდა 4 ხეობის გზასაყარზე, რომელიც მგლისკარის უღელტეხილით ტაშირში, გადადიოდა. მატიანის ცნობით, V საუკუნეში ქართლის პიტიახშ ვარსქენს ოფრეთის ციხეში ჰყავდა დაპატიმრებული თავისი მეუღლე შუშანიკი. ოფრეთის ციხე ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნაგებობაა, რომელიც შემოზღუდულია ფართო კედლებით, დაყოლებული აქვს მრგვალი კოშკები. ზღუდის შიგნით სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთებია, აქვეა მცირე ეკლესია ნალისებური აფსიდით. ციხე ნაგებია საშუალო ზომის კვადრებით. ეს არის დიდი ფეოდალის ტიპური რეზიდენცია. აქვეა ნასოფლარი. ამჟამად ციხე სომხეთის საზღვრებშია.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 608.
* *ბერძენიშვილი დ.* ციხეთა შესწავლის ზოგიერთი საკითხი „ძეგლის მეგობარი", 1968, № 14

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8136

სქოლიო
------

1. ↑   ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი, ტ. XVII, თბილისი: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, 2015. — გვ. 11.