recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვიტამინი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვიტამინი** (Vitamin) — ქართული ალტერნატიული მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა 2005 წელს. ჯგუფის შემადგენლობაში შედიან: დათო გაბუნია (ვოკალი, გიტარა)და თორნიკე გელაშვილი (ელექტრო ლუპები, ხმის რეჟისორი).

სხვადასხვა დროს ჯგუფში უკრავდნენ: ლევან შანშიაშვილი (სოლო გიტარა), გიორგი გობეჯიშვილი (ბას გიტარა), გურამ მაკალათია (დასარტყმელი საკრავები).

ჯგუფის მუსიკოსების დებიუტი შედგა 1998 წელს კლუბ „U.R..."-ში. მაშინ დათო გაბუნიას პირველი ჯგუფის სახელწოდება იყო „4U". „4U"-მ იარსება 1 წელი და მუსიკოს თორნიკე გელაშვილის ამერიკაში წასვლის შემდეგ დაიშალა. „4U"-ს შემადგენლობაში შედიოდნენ: დათო გაბუნია (ვოკალი, გიტარა), აჩიკო გიორგობიანი (კლავიში), გიორგი ყვავილაშვილი (ბას გიტარა), თორნიკე გელაშვილი (დასარტყმელი საკრავები).

„4U"-ს დაშლის შემდეგ დათო გაბუნია სხვადასხვა მუსიკოსებთან ერთად სოლო-პროექტით მონაწილეობდა ალტერნატიული მუსიკის ფესტივალებში.

2004 წელს დათო გაბუნიამ შეკრიბა ახალი კოლექტივი და დაიწყო ალბომის ჩაწერა. ალბომის დამთავრების შემდეგ (ალბომი რეალიზაციაში ჯერ არ გასულა), 2005 წელს სოლო პროექტი „დათო გაბუნია" იღებს მონაწილეობას ქალაქ ზაარბრიუკენის მუსიკალურ ფესტივალში „Rockviesse". ფესტივალიდან დაბრუნების შემდეგ ჯგუფის სახელწოდება ხდება „ვიტამინი".

2007 წელს ჟურნალ „ოზონის" და „Rockviesse"-ს ფესტივალებზე შედგა ვიტამინის ელექტრო-აკუსტიკური პროგრამის დებიუტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიტამინი Last.fm-ზე
**ისმეთ გირითლი** (დ. 17 აპრილი, 1924 — გ. 3 თებერვალი, 2007 ) — თურქი იურისტი და სამართლის პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ისმეთ გირითლი დაიბადა ყირიმში 1924 წლის 17 აპრილს. როდესაც დაწყებითი განათლება მიიღო, გაემგზავრა სტამბოლში და სწავლა კაბატასის საშუალო სკოლაში გააგრძელა. შემდეგ ჩაირიცხა სტამბოლის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე და 1964 წელს გახდა ამავე ფაკულტეტის ადმინისტრაციული სამართლის კათედრის პროფესორი. 

ისმეთ გირითლი იყო იმ კომისიის წევრი, რომელმაც მოამზადა 1961 წლის კონსტიტუცია. იგი აირჩიეს დამფუძნებელ საბჭოში ადვოკატურის წარმომადგენლის რანგში.

1971 და 1972 წლებში ვაშინგტონის ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში ატრებდა ლექციების კურსს კონკურენციის შესახებ ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და საბჭოთა კავშირს შორის ახლო აღმოსავლეთში. მან ინგლისურად დაწერა წიგნი "ზესახელმწიფოები ახლო აღმოსავლეთში", რომელიც გამოიცა ვუდრო ვილსონის საერთაშორისო მეცნიერების ცენტრის მხარდაჭერით და სახელმძღვანელოდ გამოიყენებოდა სტამბოლის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე.

ისმეთ გირითლი ასევე იყო თურქეთის სამაუწყებლო კომპანიის პირველი გამგეობის წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1964-1968 წლებში. 1968 წლის იანვარში ისეთ გირითლი სათავეში ჩაუდგა პირველ სატელევიზიო მაუწყებლობას.

ისმეთ გირითლი 1958-1959 წლებში კოლუმბიის სამართლის სკოლაში კითხულობდა ლექციებს მოწვეული პროფესორის რანგში, ხოლო 1968-1969 წლებში — კოლუმბიის უნივერსიტეტის ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტში.

მეცნიერმა გამოსცა სახელმძღვანელო „თურქეთის პოლიტიკური განვითარების ორმოცდაათი წელი 1919–1969 წწ".

ისმეთ გირითლი იყო თურქეთის ეროვნული ახალგაზრდული ორგანიზაციის ხელმძღვანელი და თურქეთის დელეგაციის თავმჯდომარე გაერთიანებული ერების ორგანზაცაში, თურქეთის დელეგაციის კონსულტანტი.

1978-1979 წლებში, როგორც უფროსი მკვლევარი, გლაზგოს უნივერსიტეტში ატარებდა სემინარებს ნავთობის პოლიტიკის შესახებ.

1982-დან 1991 წლამდე გირითლი იყო მარმარას უნივერსიტეტის სამაგისტრო სკოლის დირექტორატის წევრი და რადიოსა და ტელევიზიის უმაღლესი საბჭოს წევრი, ასევე იყო ქემალ ათათურქის სახელობის კულტურის, ენისა და ისტორიის უმაღლესი სააგენტოს უფროსი წევრი. იგი აირჩიეს მექსიკის საერთაშორისო სამართლის აკადემიაში 1976 წ.

1985 წელს გირითლი გახდა საფრანგეთის პალმების ორდენის კავალერი და მიიღო შევალიეს წოდება. 1999 წლიდან არის სტამბულის კულტურის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ლექტორი.

ისმეთ გირითლი, რომელმაც გამოაქვეყნა 50-ზე მეტი წიგნი და მრავალი სტატია, საუბრობდა ინგლისურ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე.

2006 წელს მეცნიერს დაუსვეს პანკრეასის თავის სიმსივნის დიაგნოზი. იგი დიდი ხნის განმავლობაში მკურნალობდა დედაქალაქის საავადმყოფოში. სიცოცხლის ბოლო 15 დღე ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში გაატარა. გარდაიცვალა 2007 წლის 3 მაისს 82 წლის ასაკში.

სქოლიო
------

1. ↑  "TBMM Albümü 4. Cilt (1960-1983)" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü. 21 Ocak 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2021. (თურქ.)
2. ↑  dergipark.gov.tr.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-01-23. ციტირების თარიღი: 2020-06-07
3. ↑  "Arşivlenmiş kopya". 23 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2018. (თურქ.)
4. ↑  İsmet Giritli'nin biyografisi (hukuk.iku.edu.tr) (თურქ.)
**ნეგარაკუ** («ჩემი ქვეყანა») — მალაიზიის ჰიმნის ოფიციალური სახელწოდება პირველი სტრიქონიდან.

ჰიმნის მუსიკა აღებულია პერაკის შტატიდან, რომელიც დღისათვის არ სრულდება. თავის დროზე პერაკის ჰიმნი შეიქმნა სიმღერა „ტერნგ ბულანის" ( "ნათელი მთვარე") საფუძველზე. არსებობს ორი ლეგენდა იმის შესახებ, თუ როგორ გარდაიქმნა სიმღერა პერაკის ჰიმნად.

პირველი ლეგენდის მიხედვით, სიმღერის ამ ხარისხით შესრულება დაკავშირებულია პერაკის სულთნის იდრის I-ის ლონდონში ვიზიტთან 1888 წელს დედოფალ ვიქტორიას კორონაციის გამო, ხოლო მეორე ლეგენდის მიხედვით, ეს მოხდა 1901 წელს სამეფო ტახტზე მეფე ედუარდ VII-ის ინაუგურაციისას. 

ჰიმნის ისტორიის კვლევის თანახმად, „ტერნგ ბულანის" მელოდია მალაიზიაში შემოვიდა სინგაპურიდან. ის აქ ჩამოიტანა ფრანგულმა ჯგუფმა. მის კომპოზიტორად ითვლება ფრანგი პოეტი და მუსიკოსი ბერანჟე. 

1956 წელს, მალაიზიის დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან რამდენიმე დღით ადრე ჩატარდა კონკურის მალაიზიის ეროვნული ჰიმნის შექმნაზე. მრავალრიცხოვანი ვარიანტებიდან შესაბამისი მელოდიის შერჩევა ვერ მოხერხდა. გადაწყდა, რომ განხილულიყო, აგრეთვე, შტატების ჰიმნებიც და მათ შორის ერთ-ერთი მიღებული ყოფილიყო, როგორც მალაიზიის ეროვნული ჰიმნი. მოსამართლეთა კომისიამ აირჩია პერაკის ჰიმნი და მონაწილეობა მიიღო ჰიმნის ტექსტის შექმნაში.

ჰიმნის შესრულების წესები განისაზღვრება 1968 წლის აქტით. სხვადასხვა შემთხვევებისათვის არსებობს ჰიმნის სრული და შემცირებული და კიდევ უფრო მოკლე ვერსიები. ჰიმნის შესრულებისას ნებისმიერი პირი ვალდებულია ფეხზე ადგეს (რადიოტრანსლაციის დროს ეს წესი არ ვრცელდება). ჰიმნისადმი უპატივცემულობა ისჯება ჯარიმით 1000 რინგტიტი ან 1 თვემდე პატიმრობის ვადით. 

1992 წელს, ჰიმნის შენელებული ტემპი ტექსტის შეუცვლელად გადავიდა მარშით შესრულებაზე. პრემიერ-მინისტრი აბდულა ბადავის ხელისუფლებაში მოსვლასთან ერთად ჰიმნი დაუბრუნდა ძველ, უფრო ზომიერ ტემპს.

ჰიმნი
-----

ჰიმნის ტექსტი მალაურ ენაზე

Negaraku, tanah tumpahnya darahku,
Rakyat hidup, bersatu dan maju,
Rahmat bahagia, Tuhan kurniakan,
Raja kita, selamat bertakhta.
Rahmat bahagia, Tuhan kurniakan,
Raja kita, selamat bertakhta.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალაიზიის ჰიმნი დაარქივებული 2016-04-01 საიტზე Wayback Machine.
* ინფორმაცია ჰიმნის შესახებ
**თავადი ლევ ნიკოლაის ძე მიშკინი** (რუს. князь Лев Николаевич Мышкин) — ფიოდორ დოსტოევსკის რომანის, „იდიოტის" პროტაგონისტი. დოსტოევსკის სურდა შეემნა პერსონაჟი რომელიც „სრულად პოზიტიური, აბსოლიტურად მშვენიერი ბუნების მქონე", ნამდვილი ქრისტიანული ცხოვრების სახე იქნებოდა.

„იდიოტის" დასაწყისში, თავადი მიშკინი შვეიცარიაში ოთხწლიანი ყოფნის შემდეგ, სადაც ეპილეფსიის სამკურნალოდ სანატორიუმში იყო, 26 წლის ასაკში, მას შემდეგ რაც გამოჯანმრთელდა და გააჩნდა იურიდიული დოკუმენტი, რომელიც მიუთითებს მნიშვნელოვანი მემკვიდრეობის უფლებაზე, ის ბრუნდება რუსეთში. პეტერბურგში მის პატიოსნებას, უგუნორობას და ძველ სამკურნალო ისტორიას ბევრი მიჰყავს ცრუ დასკვნამდე, რომ ის „იდიოტია". სინამდვილეში, მიშკინს გააჩნია ღრმა აზროვნების უნარი, კომპლექსური ინტელექტი და სიბრძნე, რომლის მსგავსაც რომანის სხვა პერსონაჟში ვერ შევხვდებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Frank, Joseph (2010) *Dostoevsky A Writer in His Time*.  Princeton University press,   გვ. 577. ISBN 978-0-691-12819-1.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფიოდორ დოსტოევსკის იდიოტი |
| --- |
|  |
| პერსონაჟები | 
* თავადი მიშკინი
* ნასტასია ფილიპოვნა

 |
|  |
| ფილმები | 
* იდიოტი (1951)
* იდიოტი (1958)
* გიჟური სიყვარული (1847)
* იდიოტი (1992)
* დაუნ-ჰაუზი
* იდიოტი (2011)

 |
|  |
| სერიალები | 
იდიოტი (2003)
 |

 |
**პარფენ სემიონის ძე როგოჟინი** — ფიოდორ დოსტოევსკის რომანის, „იდიოტის" ერთ-ერთი მთავარი გმირი.

გარეგნობა
---------

ავტორს როგოჟინი შემდეგნაირად ჰყავს დახასიათებული: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ერთი მათგანი, ასე ოცდაშვიდი წლისა, ტანმორჩილი იყო, თითქმის შავი, ხუჭუჭა თქმისა და ნაცრისფერი, წვრილი, მაგრამ ცეცხლოვანი თვალების მქონეს ცხვირი განიერი, გაბრტყელებული ჰქონდა, პირისახე - ღაწვმაღალი, თხელ ტუჩებზე ერთთავად თავხედური, დამცინავი, ლამის ავი ღიმილი უკრთოდა. სახის ქვედა ნაწილის არაკეთილშობილურ იერს მაღალი, გადატკეცილი შუბლი ალაზათიანებდა. განსაკუთრებით თვალშისაცემი გახლდათ სახის მკვდრული სიფერმკრთალე, რაც ღონემიხდილობის შთაბეჭილებას ბადებდა, მიუხედავად იმისა, რომ ყმაწვილკაცს საკმაოდ ძლიერი აღნაგობა ჰქონდა. ამმასთანავე, მისი სახიდან ვნებიანობა გამოსჭვიოდა, რაც მის თავხედურ, უხეშ ღიმილს და თვალთა მკვეთრ, თვითკმაყოფილ გამომეტყველებას არ შეესაბამებოდა..." |
|  |  |

დახასიათება
-----------

რომანში პარფენ როგოჟინი აღწერილია როგორც ვნებიანი, ფეთქებადი, აღვირახსნილი ადამიანი. რომანში მისი ხასიათი და თვისებები სრულიად ეწინააღმდეგება თავადი მიშკინის თვისებებს, ისინი ერთმანეთისგან გარეგნობითაც დიამეტრალურად განსხვავდებიან. როგოჟინი ვნებიანად, სიგიჟემდეა შეყვარებული ნასტასია ფილიპოვნაზე და დიდი თანხის მოძიების შემდეგ, მიდის კიდეც მასთან რათა თავად ითხოვოს. როდესაც ნასტასია ფილიპოვნა თავადთან ჯვრისწერის დღეს როგოჟინთან ერთად გაიქცევა, პარფენი ფილიპოვნას დანით კლავს, რადგან ხვდება რომ ქალს გულწრფელად უყვარს თავადი. რომანში პარფეონი სიმბოლიზირდება როგორც ანტიქრისტე, ეშმაკის სახეხატი, განსხვავებით თავადი მიშკინისგან, რომელიც ქრისტეს და ჭეშმარიტი ქრისტიანის განსახიერებაა, როგოჟინი განასახიერებს ცოდვილ ადამიანს მთელი მისი მანკიერებითა და ცოდვებით. თუმცა, თავადი მიშკინი, როგორც ადამიანური ცოდვების ჭეშმარიტი გამომსყიდველი, ყოვლისშემძლე იესო ქრისტე, აპატიებს როგოჟინს უდიდეს ცოდვას - ნასტასია ფილიპოვნას მკვლელობას და ანუგეშებს პარფენს. როგოჟინის გმირი სიმბოლურია და ნაწარმოების ერთ-ერთ მთავარ პერსონაჟი გვევლინება. პარფენმა ადამიანთა ცხოვრებაში გამოჩენით მათზე განუზომელი კვალი დატოვა. როგოჟინი ავლენს ცბიერებას როდესაც ერთის მხრივ ძმობის ნიშნად თავადს ჯვარს გაუცვლის, მეორეს მხრივ კი მის მოკვლას შეეცდება, რასაც თავადი მიუტევებს.

სქოლიო
------

1. ↑   ფიოდორ დოსტოევსკი - იდიოტი; გვ. 7; თარგმანი - გივი კიკილაშვილი, 2021; ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა - ISBN 978-9941-30-82-6

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფიოდორ დოსტოევსკის იდიოტი |
| --- |
|  |
| პერსონაჟები | 
* თავადი მიშკინი
* ნასტასია ფილიპოვნა

 |
|  |
| ფილმები | 
* იდიოტი (1951)
* იდიოტი (1958)
* გიჟური სიყვარული (1847)
* იდიოტი (1992)
* დაუნ-ჰაუზი
* იდიოტი (2011)

 |
|  |
| სერიალები | 
იდიოტი (2003)
 |

 |
**ბილ გვიმრა** (ინგლ. Bill Ferny) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში სერის მკვიდრი, რომელიც ფროდოს უთვალთვალებდა. მერიადოკ ბრენდიბაკმა საკუთარი თვალით დაინახა, თუ როგორ უამბო მან ნაზგულებს ჰობიტების შესახებ.

ოთხი ჰობიტის განადგურების წარუმატებელი მცდელობისა და ნაზგულების წასვლის შემდეგ სადღაც გაქრა მგზავრების ყველა პონი. ბილ გვიმრასგან შეძენილი იქნა სუსტი პონი, რომელსაც სემმა ბილი უწოდა. ბილ გვიმრა გამოხატავდა ზიზღს მაწანწალას მიმართ. სემი არაგორნთან შედარებით ნაკლებად მომთმენი იყო და ბილს სახეში ვაშლი ესროლა.

როდესაც ჰობიტები დაბრუნდნენ მაზრაში, ბილ გვიმრა იცავდა ბრენდივაინის დახურულ ჭიშკარს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბილ გვიმრა — საიტზე Tolkien Gateway

სქოლიო
------

1. ↑  ტოლკინი, ჯ.რ.რ. (1954), *ბეჭდის საძმო*, *ბეჭდების მბრძანებელი*, ბოსტონი: Houghton Mifflin (გამოქვეყნების თარიღი: 1987), „მაწანწალა", ISBN 0-395-08254-4
2. ↑  ტოლკინი, ჯ.რ.რ. (1954), *ბეჭდის საძმო*, *ბეჭდების მბრძანებელი*, ბოსტონი: Houghton Mifflin (გამოქვეყნების თარიღი: 1987), „დანა წყვდიადში", ISBN 0-395-08254-4
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაბრიელ**. |

**გაბრიელ საფარელი** — X-XI საუკუნეების ქართველი ოქრომჭედელი. მისი ნამუშევრებიდან შემონახულია საფარის მონასტრის საწინამძღვრო ჯვარი (მოოქრული ვერცხლი, 52,5x44,5 სმ. როგორც ჩანს, ჯვარი მოგვიანებით ბრეთის ეკლესიაში გადმოუტანიათ. იგი სამეცნიერო ლიტერატურაში ბრეთის ჯვრის სახელითაა ცნობილი).

ჯვრის ცენტრში გამოსახულია ჯვარცმული ქრისტე, მკლავების ბოლოებში — ღვთისმშობლისა და იოანე მახარებლის ფიგურები (შესრულებულია გაბრიელ საფარელის თანაშემწის მიერ) და ორი მედალიონი (ანგელოზი და წვეროსანი წმინდანი). ყველა ფიგურა ცალკე ფირფიტაზეა ნაჭედი და შემდეგ ჯვარზე დაკრული. ჯვრის ზურგზე და ტარზე ფორლოვანი ორნამენტებია. წარწერებში, გარდა ოსტატისა, მოხსენიებულია ბაგრატ III, მისი მამა მეფეთ მეფე გურგენი და მართა დედოფალი. მათი ტიტულატურის მიხედვით ჯვრის შესრულების თარიღი უნდა იყოს 994-1001. 

გაბრიელ საფარელი თავისი დროის მოწინავე ოსტატი იყო. მას აინტერესებდა ადამიანის გამოსახვა. იმავე დროს თვალდახუჭული ქრისტეს სახე, გამხდარი, დაძაბული სხეული უაღრესად ექსპრესიულია. დიდ დახელოვნებას მოწმობს ორნამენტის შესრულებაც.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 2, გვ. 608, თბ. 1977
„**ფეხებზე დაკიდების ნატიფი ხელოვნება: ბედნიერების მიღწევის პარადოქსები**" — ამერიკელი ბლოგერისა და ავტორის, მარკ მენსონის 2016 წლის თვითდახმარების წიგნი. წიგნი მოიცავს მენსონის რწმენას, რომ ცხოვრებისეული ბრძოლები მას აზრს ანიჭებს და ამტკიცებს, რომ ტიპიური თვითდახმარების წიგნები გვთავაზობენ უაზრო პოზიტიურობას, რომელიც არც პრაქტიკულია და არც გამოსადეგი, რითაც არასწორად უახლოვდება იმ პრობლემებს, რომლებსაც ბევრი ადამიანი აწყდება. ეს იყო New York Times-ისა და Globe and Mail-ის ბესტსელერი.

გამოშვების ისტორია
------------------

ფეხებზე დაკიდების ნატიფი ხელოვნება გამოქვეყნდა HarperOne-ის, HarperCollins Publishers-ის განყოფილების ანაბეჭდით და გამოვიდა 2016 წლის 13 სექტემბერს.
2019 წლის მაისში, წიგნის 8 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა.

შინაარსი
--------

წიგნი არის რეაქცია თვითდახმარების ინდუსტრიაზე და რასაც მენსონი ხედავდა, როგორც უგუნური პოზიტიურობის კულტურა, რომელიც არ არის პრაქტიკული ან გამოსადეგი ადამიანების უმეტესობისთვის. მენსონი იყენებს ბევრ საკუთარ პირად გამოცდილებას იმის საილუსტრაციოდ, თუ როგორ ანიჭებს მას ცხოვრებისეული ბრძოლები ხშირად უფრო მეტ მნიშვნელობას, რაც, მისი მტკიცებით, უკეთესი მიდგომაა, ვიდრე მუდმივი ბედნიერების მცდელობა. მენსონის მიდგომა და წერის სტილი ზოგიერთმა კატეგორიულად დაასახელა, როგორც ზოგადი თვითდახმარების ინდუსტრიის საწინააღმდეგოდ, მისი იდეების საილუსტრაციოდ გამოიყენა უხეშ პატიოსნება და უხამსობა.

წიგნს აქვს ცხრა თავი. პირველი თავი, ნუ ცდილობ, დაარქვეს ჩარლზ ბუკოვსკის ფილოსოფიის გამო, რომელიც მთელი წიგნის მთავარი ინსპირაცია იყო.

სქოლიო
------

1. 1 2  Library of Congress Online Catalog<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3663281'></a>
2. 1 2 3 4 5  WorldCat — 1971.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
3. ↑  The Subtle Art of Not Giving a F\*ck. ციტირების თარიღი: February 20, 2018.
4. ↑  The Subtle Art of Not Giving a F\*ck. ციტირების თარიღი: January 11, 2019.
5. ↑  Dawson, Mackenzie (11 May 2019). „Inside the latest book by bestselling 'F\*\*ked' author Mark Manson". *New York Post*. ციტირების თარიღი: May 27, 2020.
6. ↑  Franklyn, Tree. The Subtle Art of Not Giving a F\*ck – A Book Review (15 September 2016). ციტირების თარიღი: October 6, 2016.
7. 1 2  Pushkar, Katherine. The last f—king self-help book you'll ever buy (September 30, 2016). ციტირების თარიღი: October 6, 2016.
8. ↑  Rivera, Erica. Interview: Mark Manson on "The Subtle Art of Not Giving A F\*ck" (October 5, 2016). ციტირების თარიღი: October 6, 2016.
„**საპიენსი: კაცობრიობის მოკლე ისტორია**" — იუვალ ნოა ჰარარის წიგნი, რომელიც პირველად გამოიცა ებრაულად ისრაელში 2011 წელს, 2014 წელს იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში ჰარარის ლექციების სერიის საფუძველზე. წიგნი, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს ჰომო საპიენსზე, იკვლევს კაცობრიობის ისტორიას, დაწყებული ქვის ხანიდან ოცდამეერთე საუკუნემდე.

მოკლე შინაარსი
--------------

ჰარარის ნამუშევარი კაცობრიობის ისტორიას ათავსებს ჩარჩოში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები აწესებს საზღვრებს ადამიანის საქმიანობისთვის და სოციალური მეცნიერებები აყალიბებს იმას, რაც ხდება ამ საზღვრებში.

ჰარარი იკვლევს კაცობრიობის ისტორიას ქვის ხანიდან 21-ე საუკუნემდე, ფოკუსირებულია ჰომო საპიენსზე. ის საპიენსის ისტორიას ოთხ ძირითად ნაწილად ყოფს:

1. კოგნიტური რევოლუცია (დაახლოებით ძვ. წ. 70000 წ. როდესაც წარმოსახვა განვითარდა საპიენსში).
2. სასოფლო-სამეურნეო რევოლუცია (დაახლოებით ძვ. წ. 10000 წ. სოფლის მეურნეობის განვითარება).
3. კაცობრიობის გაერთიანება (ახ. წ. 34, ადამიანური პოლიტიკური ორგანიზაციების თანდათანობითი კონსოლიდაცია გლობალიზაციისკენ).
4. სამეცნიერო რევოლუცია (ძვ. წ. 1543, ობიექტური მეცნიერების გაჩენა).

ჰარარის მთავარი არგუმენტი არის ის, რომ საპიენსი მოვიდა მსოფლიოზე დომინირებისთვის, რადგან ის არის ერთადერთი ცხოველი, რომელსაც შეუძლია მოქნილად ითანამშრომლოს საკუთარი ტიპის ადამიანებთან. ის ამტკიცებს, რომ პრეისტორიული საპიენები იყვნენ სხვა ადამიანთა სახეობების გადაშენების მთავარი მიზეზი, როგორიცაა ნეანდერტალელები და მრავალი სხვა მეგაფაუნა. ის ასევე ამტკიცებს, რომ საპიენსის უნარი ითანამშრომლოს დიდი რაოდენობით, გამომდინარეობს მისი უნიკალური უნარიდან, დაიჯეროს მხოლოდ წარმოსახვაში არსებული საგნების, როგორიცაა ღმერთები, ერები, ფული და ადამიანის უფლებები. ის ამტკიცებს, რომ ეს რწმენა იწვევს დისკრიმინაციას - რასობრივი, სექსუალური თუ პოლიტიკური - და პოტენციურად შეუძლებელია გქონდეს სრულიად მიუკერძოებელი საზოგადოება. ჰარარი ამტკიცებს, რომ ყველა ფართომასშტაბიანი ადამიანური თანამშრომლობის სისტემა - მათ შორის რელიგიები, პოლიტიკური სტრუქტურები, სავაჭრო ქსელები და იურიდიული ინსტიტუტები - მათი გაჩენა განპირობებულია საპიენსის გამორჩეული შემეცნებითი შესაძლებლობებით მხატვრული ლიტერატურისთვის. შესაბამისად, ჰარარი აღწერს ფულს, როგორც ურთიერთნდობის სისტემას და პოლიტიკურ და ეკონომიკურ სისტემებს, როგორც რელიგიების მსგავსს.

სქოლიო
------

1. ↑  Strawson, Galen (11 September 2014). „Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari – review". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 29 October 2014.
2. ↑  Payne, Tom (26 September 2014). „Sapiens: A Brief History of Humankind by Yuval Noah Harari, review: 'urgent questions'". *The Telegraph*. ციტირების თარიღი: 29 October 2014.
3. ↑  Ben Shephard. Sapiens: A Brief History of Humankind review – thrilling story, dark message, *The Guardian*, 21 September 2014.
4. ↑  Sapiens en-US.
**ლენინის ქოხი** (რუს. Шалаш Ленина) — სამუზეუმო კომპლექსი სესტრორეცკში. ეძღვნება 1917 წლის ზაფხულის მოვლენებს, როდესაც ვლადიმერ ლენინი და გრიგორი ზინოვიევი ემალებოდნენ პოლიციას დროებითი მთავრობის მიერ გაცემული ორდენის საფუძველზე, რომელიც მათ ბრალს დებდა ივლისის არეულობის მოწყობაში. ძეგლი „ლენინის ქოხი" გაიხსნა 1928 წლის 15 ივლისს.

ისტორია
-------

1917 წლის ივლისში ბოლშევიკები შეეცადნენ ხელისუფლების ხელში ჩაგდებას, ამის პასუხად დროებითმა მთავრობამ გამოსცა ორდენი 40 ცნობილი ბოლშევიკის დაპატიმრების შესახებ. 5-დან 9 ივლისამდე ვ. ლენინი იმალებოდა პეტროგრადში, ხოლო 9-10 ივლისის ღამით იგი ქალაქიდან გააპარეს. ლენინი ცხოვრობდა სესტრორეცკის იარაღის ქარხნის მუშა ნიკოლოზ ემილიანოვთან, მასთან ცხოვრობდა ასევე გრიგორ ზინოვიევი. რამდენიმე დღეში სოფელში პოლიცია გამოჩნდა, ამ მიზეზით ლენინმა მიატოვა სახლი და სხვა ადგილზე, ქოხში, გადავიდა. აგვისტოში ქოხში ცხოვრება საშიში გახდა. მალევე დაიწყო წვიმები და სიცივე. პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა გადაწყვიტა ლენინის გადამალვა ფინეთში, სადაც ცხოვრობდა იალკალაში, ჰელსინკიში და ვიბორგში 1917 წლის ოქტომბრის დასაწყისამდე.

ძეგლი
-----

1924 წელს ერთ-ერთ სამგლოვიარო მიტინგზე ნიკოლოზ ემილიანოვმა გაიხსენა როგორ იმალებოდნენ მის ქოხში ლენინი და ზინოვიევი. შეკრებილმა მუშებმა გამოთქვეს ამ ადგილზე ძეგლის აღმართვის სურვილი, რადგან ეს იყო ლენინის უკანასკნელი იატაკქვეშა საცხოვრებელი.

ძეგლის დადგმის გადაწყვეტილება ლენინგრადის საბჭოს პრეზიდიუმმა მიიღო 1925 წლის 27 ივნისს. 1927 წლის თებერვალში ა. ი. გეგელოს პროექტი დაამტკიცეს, ხოლო 3 ივლისს საზეიმოდ ჩაუყარეს საფუძველი ძეგლს. აგვისტოს დასაწყისში ძირითადი სამუშაოები უკვე დასრულებული იყო. 25 სექტემბერს ძეგლი მოინახულა სსრკ-ის სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მდივანმა აბელ ენუქიძემ და ლენინგრადის ხელმძღვანელობამ. ძეგლი საზეიმოდ გახსნეს 1928 წლის 15 ივლისს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზი ძეგლთან ახლოს გადიოდა. 

2012 წელს ქალაქის ქანდაკებების მუზეუმმა გამოყო 1,5 მლნ რუბლი ძეგლის რესტავრაციისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт музея
* Строительство шалаша В. И. Ленина в Сестрорецке[*მკვდარი ბმული*]
* Ленину В.И. («Шалаш»), памятник. *Энциклопедия Санкт-Петербурга*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-30. ციტირების თარიღი: 2012-03-13.
* Одна из ранних фотографий
* Синяя тетрадь (Фильм о периоде пребывания Ленина в разливе)
* Ленинская конференция დაარქივებული 2017-07-16 საიტზე Wayback Machine.
* Сестрорецк: Ленин დაარქივებული 2020-10-31 საიტზე Wayback Machine.
**ალექსანდრე რამიშვილი** (დ. 9 ოქტომბერი, 1921, ქუთაისი — გ. 2 იანვარი, 1996) — ქართველი სამხედრო პირი. ქართველი სამედიცინო სამსახურის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
---------

1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 

გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ. მონაწილეობდა წლების სსრკ დიდ სამამულო ომში. მსახურობდა პირველი უკრაინული ფრონტის მესამე გვარდიული არმიის 127-ე მსროლელი დივიზიის 555-ე მსროლელი პოლკის უფროს ექიმად. მონაწილეობდა ჩეხოსლოვაკიის გათავისუფლებაში. ომის შემდეგ, 1945 წლის ბოლომდე იმყოფებოდა ჩეხოსლოვაკიაში, შემდეგ უნგრეთსა და გერმანიაში. მსახურობდა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქში, ჯერ აზერბაიჯანში, შემდეგ საქართველოში 1949 წლიდან. დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. აკადემიის დამთავრების შემდეგ მსახურობდა ციმბირის სამხედრო ოლქში, ჯერ ბრიგადის ექიმად, ხოლო შემდეგ დივიზიის ექიმად. 1955 წლიდან მსახურობდა სამხედრო სანატორიუმ "ლებიაჟიეს" უფროსად. 1959 წლიდან მსახურობდა დასასვენებელ სახლ "ელცოვნას" უფროსად, სამხედრო სანატორიუმ "ბოროვოეს" უფროსად კი 1962 წლიდან. 1962 წელს გადაიყვანეს ყირიმში, სადაც მსახურობდა 1973 წლამდე ალუშტის სამხედრო სანატორიუმის უფროსად. პოლკოვნიკი რამიშვილი დაინიშნა მის მიერვე აშენებულ თანამედროვე სამხედრო სანატორიუმ "ყირიმის უფროსად 1962 წლიდან. 1985 წელს კი თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამხედრო კათედრის უფროსად, შემდეგ კი წყალტუბოს სამხედრო სანატორიუმის უფროსად. 1992 წელს დაინიშნა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მთავარი სამხედრო-სამედიცინო სამმართველოს უფროსად და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ამ დარგის რთული სისტემის შექმნაში. გენერალ რამიშვილის უშუალო ხელმძღვანელობით საქართველოში შეიქმნა 4 ჰოსპიტალი: ბათუმში, ქუთაისში, ახალციხესა და თბილისში. ყველა მათგანში სამედიცინო კადრების შერჩევა და განაწილება მისი ხელმძღვანელობით მოხერხდა. დაიღუპა ავტოავარიაში, თბილისში.

ჯილდოები
--------

* 1995 - ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი
* 1985 - სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* სამხედრო ფიცის ერთგულნი: ქართველი გენერლები, თბ. 2015, გვ. 116

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე რამიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სატორგეს მონასტრის გუმბათიანი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. დავით გარეჯის სამონასტრო კომპლექსის ნაწილი.

სატორგეს სამონასტრო ქვაბული მდებარეობს დასავლეთიდან აღმოსავლეთით გაწოლილ ყაჯირის ქედზე, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, დალის მთის წყალსაცავის დასავლეთით. მონასტრის ქვაბულები, ისევე როგორც დავითგარეჯის სხვა მონასტრების შემთხვევაში, ძირითადად ქედის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფერდზეა ნაკვეთი, დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით და დაახლოებით 8 კმ-ზე გრძელდება. ქვაბულები ჯგუფ-ჯფუფადაა ნაკვეთი და ალპინისტური აღჭურვილობის გარეშე ძირითადად მიუვალია. ამ დრომდე სატორგედან ცნობილი იყო ერთი გუმბათიანი ეკლესია, რომელიც XX საუკუნის 80-იან წლებში პირველად დააფიქსირა შალვა ლეჟავამ. ის ამ კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს.

ეკლესია ქედის ჩრდილოეთის განშტოებაზე, მის აღმოსავლეთ ფერდზე, ზედა იარუსზეა გამოკვეთილი. საკურთხევლის მხარე ჩამონგრეულია, ამიტომ მის გადაწყვეტაზე საუბარი შეუძლებელია. ამჟამად დარჩენილია დარბაზი, რომელიც კვადრატული ფორმისაა. დარბაზის თითოეული კედელი ორსაფეხურიანი დეკორატიული თაღითაა მოჩარჩოებული. დარბაზი დასრულებულია კონუსისებრი გუმბათით, რომელიც სამსაფეხურიან გუმბათის ყელშია ჩასმული. გუმბათის პირველი საფეხური ვიწრო და სადაა. მეორე საფეხური 16 ჩაკვეთილი წრითაა გაფორმებული, მესამე საფეხური კი კუთხეებში ჩაკვეთილი ოთხი წრით. ტაძრის სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეში ფართო და ოდნავ მშვილდისებრი მოყვანილობის თაღით დასრულებული კარია გაჭრილი. კარის ღიობი ახლა ნაშალი ფენითაა ამოვსებული, თუმცა აშკარაა, რომ ეკლესიას სამხრეთის ეგვტერი ქონია. ამას ადასტურებს ეკვდერის მხარეს ქედის ფასადზე არსებული ღიობიც. გუმბათიანი ეკლესიის მსგავსი ორსაფეხურიანი თაღებით კედლის მოჩარჩოება გვხვდება მრავალწყაროს ღვთისმშობლის ეკლესიაში, ოღონდ იქ კედლებში ნიშების ჩასაკვეთადაა გამოყენებული ორსაფეხურიანი თაღები.

ეკლესია IX საუკუნით თარიღდება. ასეთივე რომაგი თაღებითაა მოჩარჩოებული საბერეების მეშვიდე ეკლესია, რომელიც ასევე IX საუკუნით თარიღდება. გარეჯში გუმბათების კვეთა გვხვდება მრავალწყაროში და საბერეების მეექვსე, მეშვიდე და მერვე ეკლესიებში. თუმცა, გუმბათის ყელის მსგავსი გაფორმება არც ერთგან არ ფიქსირდება. ამ მსგავსებების მიხედვით, სატორგეს გუმბათიანი ეკლესია IX-XX საუკუნეებით უნდა დათარიღდეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38210
აბრუცის არჩვები
**გრან-სასო-ე-მონტი-დელა-ლაგა** (იტალ. Gran Sasso e Monti della Laga) — ბუნების პარკი იტალიაში. შეიქმნა 1991 წელს და მოიცავს 2 014 კმ² ტერიტორიას. ლანდშაფტი ძირითადად მთიანია. პარკის სამმართველო მდებარეობს ლ'აკვილის პროვინციაში.

პარკის ტერიტორიაზე, გრან-სასოს მწვერვალსა და მონტი-დელა-ლაგის ქედს შორის გაივლის გრან-სასოს-ე-მონტი-დელა-ლაგის ეროვნული პარკის დიდი გზატკეცილი.

გეოგრაფია
---------

პარკი ერთ-ერთი უდიდესი დაცული ტერიტორიაა ევროპაში. მისი ძირითადი ნაწილი მიეკუთვნება გრან-სასოს მთის მასივს, რომელიც სჭარბობს არსებულ ლანდშაფტში. ეს მთები ვერტიკალურადაა აღმართული კამპო-იმპერატორეს უზარმაზარ მინდვრებში. აღმოსავლეთით აღმართულია შთამბეჭდავი მწვერვალი პარეტონე, რომელიც მუდმივი თოვლის, კლდეებისა და ქარების კერაა. ჩრდილოეთით გადაჭიმულია მონტი-დელა-ლაგის მთის მასივი, სადაც ჩერდება ათასობით გადამფრენი ფრინველი. ეს არეალი მთლიანადაა დაფარული წიფლის, სოჭის, თურქული მუხისა და წაბლის ხეებით. აქვეა 200 კმ სიგრძის საცხენოსნო გზები.

ველური ბუნება
-------------

პარკი მოიცავს ბიოლოგიურად ერთ-ერთ ყველაზე მრავალფეროვან არეალს ევროპაში. კლიმატი გარდამავალია ხმელთაშუაზღვიურსა და ევროპულს შორის. გავრცელებულია მცენარის ორი ათსზე მეტი სახეობა, რომელთაგან ზოგიერთი ენდემია. მათ შორისაა აბრუცის ედელვაისი. არანაკლებ მდიდარია ფაუნა. წარმოდგენილ ცხოველთა შორის ძალიან ბევრი უიშვიათესი სახეობაა, რომელთაგან აღსანიშნავია აბრუცის არჩვი, იტალიური მგელი, შველი, ველური კატები, გარეული ტახები, მელიები და ციყვები. ფრინველთა შორის აღსანიშნავია მთის არწივი, თეთრწინწკლებიანი კოდალა, კაკაჩა და შავარდენი. ასევე გავრცელებულია მწერები, რომელთა შორისაა პეპელა აპოლონი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Institutional Site (italian)
* The National Park of the Gran Sasso დაარქივებული 2011-02-19 საიტზე Wayback Machine.
* Abruzzo by the Park Authority on Parks.it (italian)
**ნანული აბესაძე** (დ. 15 ივლისი, 1936) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1983).

ბიოგრაფია
---------

ნანული აბესაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1964 წელს (ინგლისური ენის ფაკულტეტი).

1964–1970 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ანსამბლ „რეროს" წევრი. 1970–1974 წლებში ანსამბლ „დიელოს" წევრი. 1974–1986 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ხალხური სიმღერის ანსამბლ „თბილისის" წევრი. ის მღეროდა დუეტში კოროშინაძესთან, ასევე ტრიოში კოროშინაძესა და ჭირაქაძესთან ერთად. რეპერტუარში აქვს: ქართველ კომპოზიტორთა სიმღერები, რუსული რომანსები. მონაწილეობდა სხვადასხვა ფესტივალებში („ბარვეს" ფესტივალი, გერმანია). საგასტროლოდ მოგზაურობდა სსრკ–ის ქალაქებში, ასევე საფრანგეთში.

1983 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. 

„გაზაფხული", „სიმღერა ბათუმზე" და უამრავი სხვა სიმღერა სწორედ მის ხმასთან ასოცირდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ. 2015. – გვ. 9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია
კოსმოსური ტურისტი მარკ შატლუორთი
**კოსმოსური ტურიზმი** — კოსმოსური მოგზაურობა ძალების აღდგენის, დასვენება-გართობის ან საქმიანი მიზნებით. უკანასკნელ წლებში მრავალი ახალი კომპანია გაჩნდა იმ იმედით, რომ შექმნიდნენ ტურიზმის ინდუსტრიას. კოსმოსური ტურიზმის ორბიტალური შესაძლებლობები შეზღუდული იყო და ძვირადღირებული, დღეისათვის მხოლოდ რუსეთის კოსმოსურ სააგენტოს გააჩნია შესაბამისი ტრანსპორტი.

საჯარო ფასი კომპანიის Space Adventures შუამავლობით საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის ბორტიდან რუსულ კოსმოსურ ხომალდ „სოიუზამდე" 20–40 მლნ აშშ-ის დოლარს წარმოადგენდა 2001–2009 წლებში. ზოგიერთმა კოსმოსურმა ტურისტმა კონტრაქტი გააფორმა მესამე მხარესთან, რათა ჩაეტარებინათ გარკვეული სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა ორბიტაზე ყოფნისას.

2010 წელს რუსეთმა შეაჩერა ორიტალური კოსმოსური ტურიზმი საერთაშორისო კოსმოსური სადგურზე ეკაპაჟის ზრდის გამო, რომლებიც იყენებდნენ იმ ადგილებს, რაც უნდა დაეკავებინა ექსპედიციის ეკიპაჟს და უნდა გაყიდულიყო კოსმოსური ფრენის მონაწილეებზე. თუმცა, 2013 წელს იგეგმებოდა ფრენების ექპერიმენტული განახლება, როდესაც „სოიუზისკენ" სამ კაციანი ერთჯერადი გამოყენების ფრენები გაიზრდებოდა ხუთამდე წელიწადში.

რეკომენდებული ლიტერატურა
------------------------

* Abitzsch, Sven.  (15 მაისი, 1996) 9th European Aerospace Congress - Visions and Limits of Long-term Aerospace Developments, Prospects of Space Tourism. Space Future Consulting.
* Manber, Jeffrey (2009). *Selling Peace: Inside the Soviet Conspiracy That Transformed the U.S. Space Program*. Burlington, Ont:  Apogee. ISBN 978-1-926592-08-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კოსმოსური ტურიზმი***

* „კოსმოსური ტურისტები", კრისტიან ფრეის დოკუმენტური ფილმი

სქოლიო
------

1. ↑  „Russia will restore space tourism since 2012" (Russian). Interfax. 18 მარტი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Harwood, William.  (12 იანვარი, 2011) Resumption of Soyuz tourist flights announced. Spaceflight Now.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-04. ციტირების თარიღი: 2014-04-28.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბელიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ჰოვანეს არტემის ძე აბელიანი** (სომხ. Հովհաննես Աբելյան; დ. 4 ნოემბერი, 1865, შემახა, ბაქოს გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1 აგვისტო, 1936, სომხეთის სსრ, სსრკ) — სომეხი მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ-სა და სომხეთის სსრ-ს სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. სწავლობდა ბაქოს რუსულ რეალურ სასწავლებელში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1882 წელს. 1886 წლიდან გამოდის სომხურ სცენაზე. 1932 წელს მიიღო აზერბაიჯანისა და სომხეთის სახალხო არტისტისა და შრომის გმირის წოდება. გამოდიოდა ბაქოს, თბილისის, ასევე შუა აზიის, უკრაინის და რუსეთის ქალაქების სცენაზე. აგრეთვე საზღვარგარეთ: თურქეთში, ირანში, ეგვიპტეში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ინგლისში, აშშ-ში. 

1936 წელს აბელიანის სახელი ეწოდა ვანაძორის სახელმწიფო დრამატულ თეატრს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 26.
* Armenian Concise Encyclopedia, Ed. by acad. K. Khudaverdian, Yerevan, 1990, p. 11
**Green Day** — ამერიკული პანკ-როკ ჯგუფი, რომელიც ჩამოყალიბდა 1987 წელს. მისი წევრები არიან ბილი ჯო არმსტრონგი (ვოკალი, გიტარა), მაიკ დერნტი (ბას გიტარა, ვოკალი) და ტრე კული (დასარტყმელი საკრავები).

Green Day-ს ალბომებმა *Insomniac*, *Nimrod* და *Warning* ვერ მიაღწიეს ისეთ მასიურ წარმატებას როგორც *Dookie*-მ, მაგრამ ორმაგი პლატინა მიიღეს, ისევე როგორც ოქროს სტატუსები. Green Day-ს 2004 წლის როკ ოპერამ *American Idiot* ჯგუფს პოპულარობა მსმენელთა ახალ თაობაში მოუტანა. ამ ალბომის 7 მილიონი ასლი გაიყიდა ამერიკაში, ხოლო 28 მილიონი - მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში. 2009 წელს გამოვიდა მათი ახალი ალბომი *21st Century Breakdown*, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ალბომი აღმოჩნდა - მსოფლიოს მასშტაბით მთლიანად გაიყიდა მისი 20 მილიონი ასლი. 2011 წელს ჯგუფმა გამოუშვა საკონცერტო ალბომი *Awesome as Fuck*, ტოკიოში გამართული კონცერტის ჩანაწერით. მსოფლიო მასშტაბით გაიყიდა მისი 13 მილიონი ასლი.

ჯგუფმა დღეისათვის მთლიანობაში გაყიდა 88 მილიონი ჩანაწერი მსოფლიო მასშტაბით, რომელიც 34 მილიონს ამერიკაში ითვლის. Green Day-ს მიენიჭა 5 Grammy. ასევე Green Day-ს აქვს MTV-ს ჯილდოების რეკორდული მაჩვენებელი - მათ მოაგროვეს 54 ჯილდო, აქედან 2004 წელს აიღეს 19 ჯილდო. ჯგუფს ასევე მიენიჭა 2 პლატინის ფირფიტა American Idiot-ისთვის. ჟურნალებმა Kerrang!, Spin, და Rolling Stone იგი აღიარეს ყველა დროის ყველაზე წარმატებულ პანკ-როკ ჯგუფად. Green Day-მ გავლენა იქონია პანკ-როკ მუსიკოსთა მომდევნო თაობაზე, რომელშიც შედიოდნენ Blink-182, Sum 41, Simple Plan, Good Charlotte, My Chemical Romance და სხვები.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Green Day-ს დისკოგრაფია.
* *39/Smooth* (1990)
* *Kerplunk* (1992)
* *Dookie* (1994)
* *Insomniac* (1995)
* *Nimrod* (1997)
* *Warning* (2000)
* *American Idiot* (2004)
* *21st Century Breakdown* (2009)
* *¡Uno!* (2012)
* *¡Dos!* (2012)
* *¡Tré!* (2013)
* *Revolution Radio* (2016)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Green Day***

* 

* ოფიციალური საიტი
* Green Day საიტზე Curlie

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში 2015 წელს შესული შემსრულებლები |
| --- |
|  |
| შემსრულებლები | 
* **Paul Butterfield Blues Band**
* **Green Day**
* **Joan Jett and the Blackhearts**
* **ლუ რიდი**
* **Stevie Ray Vaughan and Double Trouble**
* **ბილ უიზერსი**

 |
|  |
| ადრეული შთაგონება | 
* The "5" Royales

 |
|  |
| მუსიკალური ბრწყინვალება | 
* რინგო სტარი

 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 5073649
* BNF: cb139688386 (data)
* CANTIC: a11750200
* GND: 3061095-3
* LCCN: no95037164
* MusicBrainz: 084308bd-1654-436f-ba03-df6697104e19
* NDL: 01039929
* NKC: xx0023999
* SUDOC: 084288795
* VIAF: 312669970
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 312669970

 |
**აფრასიონ ასლანის ძე მერკვილაძე** (დ. 1871, ჭალატყე, შორაპნის მაზრა — გ. თებერვალი, 1907, სვერი, შორაპნის მაზრა) — 1905-1907 წლების რევოლუციის გმირი.

ბიოგრაფია
---------

აფრასიონ მერკვილაძე დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში, შორაპნის მაზრის სოფელ ჭალატყეში. სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, სადაც ჩაება მოსწავლეთა არალეგალური წრის საქმიანობაში. თავის თანამოაზრეებთან ერთად საკუთარ ბინაში დაიწყო არალეგალური ხელნაწერი ჟურნალის გამოშვება, რის გამოც 1891 წლის მარტში აფრასიონი სემინარიიდან გარიცხეს.

1905 წელს რევოლუციის დაწყებისთანავე აქტიურად ჩაება რუსეთის ხელისუფლების საწინააღმდეგო აჯანყებაში. თავისი თანამოაზრეებისაგან აფრასიონ მერკვილაძემ ჩამოაყალიბა მებრძოლთა რაზმი, თავს ესხმოდა სამთავრობო დაწესებულებებსა და სამთავრობო რაზმებს. ერთი ხანი იძულებული გახდა თავისი რაზმი დაეშალა და არალეგალურად დროებით ბათუმში გადასულიყო. მაგრამ მალე დაბრუნდა, რაზმელები კვლავ შემოიკრიბა და ბრძოლა განაახლა ყვირილასა და ჩხარის მიდამოებში. მაშინაც კი, როცა რევოლუციის ბედი უკვე გადაწყვეტილი იყო ხელისუფლების სასარგებლოდ, აფრასიონ მერკვილაძის რაზმი შიშის ზარს სცემდა შორაპნის სამაზრო პოლიციას, რომელიც არაერთხელ დაამარცხა სოფლებში: სკანდეში, ზედა საზანოსა და არგვეთში. შემდეგ მოქმედებები გააგრძელა ჭიათურის მიდამოებში. აქვე სოფელ სვერში პოლიციელების მოულოდნელი თავდასხმის შედეგად აფრასიონ მერკვილაძე უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა თავის ორ თანამებრძოლთან, დუგლაძესთან და გაჩეჩილაძესთან ერთად. დასაფლავებულია იმავე სოფელში (ქართულ საბჭოთა ენციკლოპედიაში აფრასიონ მერკვილაძის გარდაცვალების ადგილად შეცდომით მითითებულია ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელი სვირი).

ხალხში გავრცელებული გადმოცემის თანახმად, აფრასიონი ღალატის მსხვერპლი შეიქმნა, ხოლო გამცემზე შური იძიეს აფრასიონის დებმა და ასე აიღეს ძმის სისხლი. აფრასიონ მერკვილაძის შეიარაღებულ ბრძოლას დიდი აღტაცებით უთანაგრძნობდა ადგილობრივი მოსახლეობაც. ხალხში მისი ვაჟკაცობის შესახებ ლეგენდები დადიოდა. აფრასიონის გარდაცვალების შემდეგ მის ხსოვნას მიეძღვნა ხალხური ლექსი, რომელიც სოფლიდან სოფელში სხვადასხვა ვარიაციებით ვრცელდებოდა.

> აფრასიონ მერკვილაძეს  
> თავი უკვდავი ეგონა,  
> ოცი ტყვია რომ მოარტყეს,  
> ფეტვის მარცვალი ეგონა.  
> ყაზახ-რუსის შემოტევა   
> კოღო-ბუზები ეგონა.  
> მკერდიდან სისხლი მოსჩქეფდა,  
> ანკარა წყარო ეგონა.  
> დედის ცრემლები საფლავზე   
> ჟუჟუნა წვიმა ეგონა...
> 
>

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 589.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აფრასიონ მერკვილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს ანანო2612.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: დეკემბერი 16, 2023.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**რაფიელ მამულაშვილი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1927, თბილისი — გ. 30 ივნისი, 20 2009) — ქართველი დრამატურგი, მწერალი, პედაგოგი, საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.

მისი საქმიანობის დასაწყისი უკავშირდება პედაგოგიურ მოღვაწეობას, ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას საშუალო სკოლაში. პარალელურად, თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში და აქვეყნებდა სხვადასხვა სტატიებსა და პუბლიცისტურ წერილებს. იყო "სამხედრო გაზეთის" სტილისტი და განყოფილების ხელმძღვანელი. 1966 წლიდან ჟურნალ "სინათლის" პასუხისმგებელი მდივანი. საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1973 წლიდან ხალხთა მეგობრობის მუზეუმის დირექტორის მოადგილე საგამოფენო - საექსპედიციო დარგში; 1993-1998 წლებში თოჯინების თეატრის სალიტერატურო და ხელოვნების განყოფილების გამგე. 1959 წელს გორის თეატრში წარმატებით განხორციელებულმა მისმა პირველმა პიესამ - "გადაარჩინე სიცოცხლე" სათავე დაუდო შემდგომ აქტიურ მოღვაწეობას დრამატურგიის ჟანრში. მისი პიესები წარმატებით იდგმებოდა საქართველოს სახელმწიფო და სახალხო თეატრებში და მის საზღვრებს გარეთ.
პიესა "თორტიზელებს" რეჟისორ ლილი იოსელიანის დადგმით თბილისის სანკულტურის თატრში, დიდი მოწონებით შეხვდა მაყურებელი. იგივე ნაწარმოები წარმატებით დაიდგა გორისა და თელავის თეატრების სცენაზე. თბილისის მოზარდმაყურებელთა თეატრის სცენას კარგა ხანი ამშვენებდა რაფიელ მამულაშვილის გახმაურებული პიესა: "მერხებზე ანგელოზები სხედან".ამ ნაწარმოების მიმართ განსაკუთრებულ ყურადრებას იჩენდნენ და წარმატებით ახორციელებდნენ ბათუმის, ფოთის, ახალციხის, ოზურგეთის და ჭიათურის სახელმწიფო თეატრები;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რაფიელ მამულაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბარონი **ფრიდრიხ ავგუსტ მარშალ ფონ ბიბერშტაინი** (გერმ. Baron Friedrich Marschall von Biberstein; დ. 10 აგვისტო, 1768, შტუტგარტი — გ. 16 ივნისი, 1826, მერეფა) — გერმანელი ბოტანიკოსი, მოგზაური. დაიბადა შტუტგარტში, აქვე სწავლობდა კადეტთა კორპუსში, სადაც დაუმეგობრდა ჟორჟ კიუვიეს და გულმოდგინედ დაკავდა ბოტანიკითა და ზოოლოგიით. განათლების მიღების დასრულების შემდეგ გრაფ კახოვსკის მდივნის სახით გაემგზავრა ყირიმში. 1795 წელს, რუსეთის სამსახურის კაპიტნის ჩინით გადადგა თანამდებობიდან და გაემგზავრა პეტერბურგში, შემდეგ წელს კი როგორც ბუნების მკვლევარი თან გაჰყვა ვალერიან ზუბოვის ექსპედიციას სპარსეთში. დაბრუნების შემდეგ გამოსცა „Tableau des provinces situées sur la côte occidentale de la mer Caspienne, entre les fleuves Terek et Cour" (პეტერბურგი, 1798 წ.; გერმ. თარგმ. ფრანკფურტი, 1800). მანამდე, ყირიმში ყოფნისას, სადაც მუშაობდა თავის ნაშრომზე „Flora Taurico-Caucasica" (ხარკივი, 1808 წ.), გაიცნო კარლ ლუდვიგ ჰაბლიცი, რომელსაც რუსეთში მეაბრეშუმეობის შემოღება ევალებოდა, და კავკასიის ხაზზე მეაბრეშუმეობის ინსპექტორის ადგილი მიიღო. 1798–1799 წლებში შემოიარა ეს რეგიონი და წარადგინა სახელმწიფო მეურნეობის ვრცელი ანგარიში, რითაც იმპერატორი პავლე იმდენად კმაყოფილი დარჩა, რომ იგი მთელი „სამხრეთი რუსეთის" მეაბრეშუმეობის მთავარ დირექტორად (ან ინსპექტორად) დანიშნა. მერეფაში (ხარკივის სიახლოვეს) დასახლების შემდეგ დაკავდა „Centuria plantarum Rossiae Meridionalis"-ის გამოცემით, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ მეცნიერებათა აკადემიამ დაასრულა ბოლომდე. 1819 წელს გამოვიდა „Flora Taurico-Caucasica"-ის მესამე ნაწილი; დაუსრულებელი დარჩა მისი შრომა „Flora Rossica". იმპერატორი ალექსანდრე I ძლიერ აფასებდა მის დამსახურებას და 5000 დესეტინა მიწა უბოძა ამისათვის. გარდაიცვალა მერეფაშივე. გამოუცემელი დარჩა ყირიმის სიძველეებისა და საქართველოს ვრცელი აღწერა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2
3. 1 2 3  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #113110014 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑   Биберштейн, Фридрих // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. т. IIIa. — СПб. 1891. — стр. 658.
**გაეროს გენერალური ასამბლეის სამოცდამერვე სესია** --- გაეროს გენერალური ასამბლეის მიმდინარე სესია, რომელიც გაიხსნა 2023 წლის 5 სექტემბერს. გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ჯგუფიდანაა.

სესიის ორგანიზაცია
------------------

### პრეზიდენტი

2023 წლის 1 ივნისს, ტრინიდადი და ტობაგოს მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში, დენის ფრენსისი, აირჩიეს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

### ვიცე-პრეზიდენტები

გენერალურმა ასამბლეამ 78-ე სესიის ვიცე-პრეზიდენტებად აირჩია შემდეგი ქვეყნები:

გაეროს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრი :

* ჩინეთის დროშაჩინეთი
* საფრანგეთის დროშასაფრანგეთი
* რუსეთის დროშარუსეთი
* გაერთიანებული სამეფოს დროშაგაერთიანებული სამეფო
* აშშ-ის დროშააშშ

ასევე შემდეგი სახელმწიფოები:

* ბოლივიის დროშაბოლივია
* კონგოს რესპუბლიკის დროშაკონგო
* ესტონეთის დროშაესტონეთი
* გამბიის დროშაგამბია
* ისლანდიის დროშაისლანდია
* ირანის დროშაირანი
* მალაიზიის დროშამალაიზია
* მაროკოს დროშამაროკო
* ნიდერლანდების დროშანიდერლანდები
* სენეგალის დროშასენეგალი
* სინგაპურის დროშასინგაპური
* შრი-ლანკის დროშაშრი-ლანკა
* სურინამის დროშასურინამი
* უგანდის დროშაუგანდა
* უზბეკეთის დროშაუზბეკეთი
* ზამბიის დროშაზამბია

### ზოგადი დებატები

გენერალური ასამბლეის თითოეულ წევრს ეყოლება წარმომადგენელი, რომელიც ისაუბრებს მათ ქვეყანასთან დაკავშირებულ საკითხებსა და მომავალი წლის გეგმებზე. ეს არის წევრი ქვეყნების შესაძლებლობა დააფიქსირონ აზრი მათთვის მნიშვნელოვან საერთაშორისო საკითხებზე.

სიტყვით გამოსვლის უფლება ეძლევათ ჯერ წევრ სახელმწიფოებს, შემდეგ დამკვირვებელ სახელმწიფოებს და სუპრასახელმწიფოებრივ ორგანოებს. ნებისმიერ სხვა დამკვირვებელ სუბიექტს, სურვილის შემთხვევაში, ექნება შესაძლებლობა, ისაუბროს დებატების დასასრულს. 

გენერალური დებატების მოქმედი წესების მიხედვით, განცხადებები კეთდება არაბულ, ჩინურ, ინგლისურ, ფრანგულ, რუსულ ან ესპანურ ენაზე და ითარგმნება გაეროს თარჯიმნების მიერ. თითოეულ სპიკერს სთხოვენ, მიაწოდოს კონფერენციის ოფიცრებს თავისი განცხადებების 350 წინასწარი ეგზემპლარი, პოდიუმზე წარსადგენად და თარგმნის პროცესის გასამარტივებლად.

სქოლიო
------

1. ↑  General Assembly Elects Dennis Francis of Trinidad and Tobago President of Seventy-Eighth Session, Selects Main Committee Bureaus (1 June 2023). ციტირების თარიღი: 5 September 2023.
2. ↑  Peace, Prosperity, Progress, and Sustainability to Guide UNGA 78 President (7 June 2023). ციტირების თარიღი: 5 September 2023.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიები |
| --- |
|  |
| სესიები | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11
* 12
* 13
* 14
* 15
* 16
* 17
* 18
* 19
* 20
* 21
* 22
* 23
* 24
* 25
* 26
* 27
* 28
* 29
* 30
* 31
* 32
* 33
* 34
* 35
* 36
* 37
* 38
* 39
* 40
* 41
* 42
* 43
* 44
* 45
* 46
* 47
* 48
* 49
* 50
* 51
* 52
* 53
* 54
* 55
* 56
* 57
* 58
* 59
* 60
* 61
* 62
* 63
* 64
* 65
* 66
* 67
* 68
* 69
* 70
* 71
* 72
* 73
* 74
* 75
* 76
* 77
* 78

 |
|  |
| საგანგებო რიგგარეშე სესიები | 
* 1
* 2
* 3
* 4
* 5
* 6
* 7
* 8
* 9
* 10
* 11

 |

 |
**საქაროზა**, *ჭარხლის* ან *ლერწმის შაქარი* — ორგანული ნივთიერება და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი დისაქარიდი ქიმიური ფორმულით C12H22O11. უფერული, წყალში კარგად ხსნადი კრისტალებია. შეიცავს ყველა მწვანე მცენარე. tდნ — 185—186°C. მჟავას ან ფერმენტ საქაროზას მოქმედებით იშლება გლუკოზად და ფრუქტოზად. საქაროზა ადვილად შესათვისებელი და უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო ნახშირწყალია მცენარეებში; ფოტოსინთეზის პროცესში წარმოქმნილი ნახშირწყლები ფოთლებიდან თესლში, ფესვებში, ტუბერებსა და ძირხვენებში გადადის საქაროზას სახით, სადაც ადვილად იქცევა სახამებლად და ინულინად.

შაქრის ლერწმისაგან საქაროზას მიღების წესებს იცნობდნენ ინდოეთში, ჩინეთში, ეგვიპტეში. ამჟამად ზოგიერთ ქვეყანაში საქაროზას შაქრის ჭარხლისაგან იღებენ. მას ფართოდ იყენებენ კვებისა და მიკრობიოლოგიურ მრეწველობაში. საქაროზას დუღილის შედეგად მიიღება ეთილის სპირტი, აცეტონი, ძმარმჟავა, რძემჟავა და სხვა. საქაროზას შაქარსაც უწოდებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ნუცუბიძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 189.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 3D images of sucrose დაარქივებული 2008-12-17 საიტზე Wayback Machine.
* CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Sucrose, International Chemical Safety Card 1507, Geneva: International Programme on Chemical Safety, November 2003
2. ↑  57-50-1 - CZMRCDWAGMRECN-UGDNZRGBSA-N - Sucrose [JAN:NF].  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-12. ციტირების თარიღი: 2014-08-10.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
Crater created by the Sedan shallow underground nuclear test explosion
An **explosion crater** is a type of crater formed when material is ejected from the surface of the ground by an explosion at or immediately above or below the surface.

Stylised cross-section of a crater formed by a below-ground explosion.
A crater is formed by an explosion through the displacement and ejection of material from the ground. It is typically bowl-shaped. High-pressure gas and shock waves cause three processes responsible for the creation of the crater:

* Plastic deformation of the ground.
* Projection of material (ejecta) from the ground by the explosion.
* Spallation of the ground surface.

Two processes partially fill the crater back in:

* Fall-back of ejecta.
* Erosion and landslides of the crater lip and wall.

The relative importance of the five processes varies, depending on the height above or depth below the ground surface at which the explosion occurs and on the composition of the ground.

Examples
--------

One of the largest explosion craters in Germany is in the borough of Prüm. It was caused by a huge explosion in 1949, in which an ammunition depot exploded due to unknown causes and large parts of the town were destroyed.*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დარტყმითი მეტერული კრატერი

სქოლიო
------

1. ↑  P. W. Cooper. *Explosives Engineering*. Wiley-VCH. ISBN 0-471-18636-8