recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნაქალაქარი კასპი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ქალაქ კასპში, დასავლეთით, ქალაქის ცენტრიდან 2 კილომეტრზე. დასავლეთით ესაზღვრება კოწახურას ხევი, სამხრეთით კასპი-მეტეხის საავტომობილო გზა, ჩრდილოეთით ძლევის ქედისა და საზღვარა გორას კლდოვანი ფერდობები, აღმოსავლეთით ავტოსამეურნეო კანტორის სავარგულები. ფართობი 60 ჰექტარია. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გათხრებსა და არქეოლოგიურ კვლევას ატარებს, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი გ.ცქიტიშვილი).

განათხარი უბანი თარიღდება IV-V საუკუნით. გაითხარა ქალაქის ერთი ნაწილი, სწორხაზოვანი ქუჩა და მის ორივე მხარეს განლაგებული ნაგებობები. ქუჩა უსწორმასწორო ქვის ფილებითაა მოგებული. მის დასავლეთ მხარეს გაიწმინდა 6 სათავსი, აღმოსავლეთისაზე 4. შენობები ნაგებია ნატეხი ქვითა და ტალახით. ერთ-ერთ სათავსში აღმოჩნდა ორ რიგად ჩადგმული 6 დიდი ზომის ქვევრი, რომლებსაც ქვისაგან გამოთლილი სარქველები ეხურათ. სახლები გადახურული ყოფილა როგორც კრამიტით, ისე ბანურად. გაუთხრელ უბნებზე უხვად იპოვება კრამიტის და ჭურჭლის ნატეხები, დანგრეული კედლების ქვები, დამწვარი ნაცროვანი ფენები და ასეშემდეგ. საცდელი თხრილებით დაიფარა თითქმის მთელი ნაქალაქარი და ყველაგნ გამოვლინდა შენობათა ნანგრევები. განათხარ ფართობზე იპოვება სამტუჩა ყელწიბოიანი დოქები, ორყურა ჭურჭელი, ქოთნები, ბრტყელი და ღარისებრი, წითლად შეღებლი კრამიტი და სხვა. 

ნაქალაქარის სამხრეთ ნაწილში, კოწახურას ხევის აღმოსავლეთით 800 მეტრზე, კასპი-მეტეხის საავტომობილო გზის მარჯვენა მხარეს, გზიდან 50 მეტრის დაშორებით მდებარეობს სამაროვანი, რომელიც თარიღდება III-IV საუკუნით. სამაროვანზე გაითხარა 11 ქვაყუთი. ქვაყუთის გრძივი კედლები ამოყვანილია უხეშად დამუშავებული ორ-ორი ქვით. ყველა ქვაყუთი საოჯახოა. თითოეულში ორიდან ოთხამდე მიცვალებულია დაკრძალული ქრისტიანული წესით. ინვენტარიდან აღსანიშნავია ბრინჯაოს ანთიმონნარევი სარკე, ოქროსა და გიშრის მძივები. სამარხთა მეორე ჯგუფი მცირე ზომის ქვაყუთებისგან შედგება. მათი ყოველი გვერდი თითო ქვით არის აგებული. ქვებზე ამოყვანილია ნარიმანდები. სამარხში აღმოჩნდა მხოლოდ მავთულის საყურეები და გიშრის მძივები.

ლიტერატურა
----------

* *გვეტაძე ჯ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 134.
**კვირიკეს ჯამე** — მეჩეთი ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიკეს ცენტრში. მინიჭებული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ძეგლის სტატუსი..

ისტორია
-------

აგებულია 1865–1866 (სხვა ინფრომაციით - 1860–1862) წლებში არჰაველი ლაზი ოსტატის მიერ. საბჭოთა პერიოდში იგი დანარჩენი აჭარული მეჩეთების მსგავსად, დაიკეტა და გამოიყენებოდა მარცცვლეულის საწყობად. ჯამეში ღვთისმმსახურება 1990-იანი წლების დასაწყისიდან აღდგა. 2015 წელს ჯამეს დაზიანებულ სახურავს რეაბილიტაცია ჩაუტარდა.

არქიტექტურა
-----------

აქვს რეგიონისთვის დამახასიათებელი კვადრატულთან მიახლოებული გეგმარება. წარმოადგენს ქვის საძირკველზე შემოდგმულ ხის შენობას, რომლის ზომებია: სიგრძე 11.7 მეტრი, სიგანე 9,7 მეტრი, სიმაღლე 4.3 მეტრი. შენობა ძლიერად შვერილი კრამიტის სახურავით სრულდება. მდიდრულად მოჩუქურთმებული ბოძებითა და რიკულებით შემოჯარული შენობის პირველი სართული ღია აივნით ეხსნება გარემოს. ნაგებობა შიდა სივრცის გეგმარებით და ინტერიერის ფერადოვანი მოხატულობით გამოირჩევა. მდიდარია ოსტატურად შესრულებულ ხეზე კვეთის დეკორატიული ნიმუშებით.

ჯამეს მასიურ, მთლიანი ხისაგან დამზადებულ ორფა კარები, რომელიც ინტერიერის ერთადერთი შესასვლელია, შროშანის სტილიზებული რტო-ყვავილოვანი სახეებითა და წნულებით არის შემკული. ღია კარების სილუეტი თაღისებური კონფიგურაციის მქონეა და მოჩუქურთმებული წნულებით არის ამოკვეთილი კარის საპირეც. კარები შიდა მხრიდან დამაგრებულია რკინის ორიგინალურ საკიდებზე, რომელზეც ოსტატის მიერ ამოკვეთილია ორნამენტი და აგების თარიღი 1865–1866. ჯამეს ბოძები და რიკულები მდიდრულად არის მოჩუქურთმებული; შემოჯარულია ღია აივნით პირველ სართულზე. კვირიკეს ჯამე აჭარული საცხოვრებელი სახლის ხუროთმოძღვრულ სახესხვაობას წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* კვირიკეს ჯამე (ბუკლეტი ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე). თანაავტორები: მ. ჭიჭილეიშვილი, რ. ბარამიძე და სხვ. ბათუმის ნიკო ბერძენიშვილის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტი. ბათუმი. 2009
* რ. ბარამიძე, მუსლიმური საკულტო ძეგლები (აჭარა), ბათუმი, 2010, გვ.16-17
* ნ. დემურიშვილი, მუსლიმური ხუროთმოძღვრული ძეგლები საქართველოში, თბ. 2010
* ქართველი მუსლიმები თანამედროვეობის კონტექსტში. ბათუმი, 2010, გვ. 506

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11693

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
კასტანიეტები
**კასტანიეტები** (ესპ. castañetas) — დასარტყამი მუსიკალური ინსტრუმენტი. შედგება ორი ჩაზნექილი ფირფიტისაგან, რომლებიც ერთმანეთს ზედა ნაწილში უკავშირდება ზონარით. ფირფიტები ტრადიციულად მზადდება მყარი ხისაგან, თუმცა ბოლო წლებში სულ უფრო მეტად გამოიყენება პლასტიკური მინა. კასტანეტები გავრცელებულია ესპანეთში, სამხრეთ იტალიაში და ლათინურ ამერიკაში.

ასეთი მარტივი მუსიკალური ინსტრუმენტები, შესაფერისი რიტმული ცეკვისა და სიმღერის თანხლებით, გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ ძველ ეგვიპტეში და ძველ საბერძნეთში.

მსოფლიო კულტურაში კასტანიეტები ასოცირდება ესპანურ მუსიკასთან, განსაკუთრებით ესპანეთის ბოშების, ფლამენკოს სტილსა და ა.შ. კასტანიეტები ხშირად გამოიყენება კლასიკურ მუსიკაში „ესპანური კოლორიტის" შექმნის მიზნით (მაგალითად, ჟორჟ ბიზეს „კარმენი").

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კასტანიეტები***

* Practicopedia.com დაარქივებული 2009-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* Partes de las castañuelas
* Escuela y companía de Danza Flamenca y Afines
* Mar Bezana, Concertista de Castañuelas y Bailarina
* Emma Maleras: Las Castañuelas, la grandeza de un pequeño instrumento (Idioma: Catalán) დაარქივებული 2010-01-21 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იბერია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ბარახასას აეროპორტი. მადრიდი
**იბერია** (ესპ.*Iberia Líneas Aéreas de España*) — ესპანური ავიაკომპანია. ამჟამად, იბერიას მთავარი აეროპორტებია მადრიდის ბარახასას აეროპორტი და ბარსელონას ელ-პრატის აეროპორტი. კომპანია მის შვილობილ კომპანია „იბერია რეგიონალთან" ერთად, „იბერია გრუპის" შემადგენელი ნაწილია. კომპანია რეისებს 102 მიმართულებით ასრულებს მსოფლიოს 39 ქვეყანაში. ხოლო სხვა კომპანიებთან კოდ-შერინგის შედეგად, ასევე დაფრინავს 90 სხვა მიმართულებით.

ისტორია
-------

კომპანია დაარსდა 1927 წლის 28 ივნისს, ესპანელი ბანკირის, ჰორასიო ესებერიეტასა და გერმანული ავიაკომპანია ლუფტჰანზას ინვესტიციებით. ფრენების განხორციელება დაიწყო ამავე წლის 14 დეკემბერს. ამ წლის განმავლობაში, იბერიას ასპონსორებდა ესპანეთის მთავრობა, რომელიც მას მადრიდსა და ბარსელონაში საფოსტო გზავნილების გადასაზიდად იყენებდა. ვინაიდან ამ პერიოდში, დიქტატორ მიგელ პრიმო დე რივერას მმართველობისას, ესპანეთის ავიაცია ძირითადად სახალხო საჭიროებისთვის გამოიყენებოდა, მოხდა ესპანური ავიაკომპანიების შერწყმა. 1929 წლის 29 მაისს, იბერია შთანთქა სხვა ავიაკომპანია „Compañía de Líneas Aéreas Subvencionadas" - მა. მაგრამ სახელი „იბერია", კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა მაინც დარეგისტრირებული დატოვა. ესპანეთის სამოქალაქო ომის მიწურულს, იბერია კვლავ გამოდის ასპარეზზე, როგორც წმინდა შინაური ავიაკომპანია. 

1944 წლის 30 სექტემბერს, ხდება იბერიის ნაციონალიზება. 1946 წელს, იბერია ხდება პირველი ავიაკომპანია ევროპაში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პირველად ასრულებს ფრენას ევროპასა და სამხრეთ ამერიკას შორის რეისით მადრიდი - ბუენოს-აირესი. 1953 წელს, მადრიდის პაქტის შედეგად, აშშ-ის მოქალაქეებისთვის ესპანეთში ჩასვლა უვიზო ხდება, რაც დიდი სტიმული აღმოჩნდა იბერიასათვის და იწყება ტრანსატლანტიკური რეისები ამ ორ ქვეყანას შორის.

1981 წელს, კომპანიის დაბადების 50 წლისთავზე, მგზავრების რიცხვმა წელიწადში 10 მლნ შეადგინა, ხოლო 2002 წელს, დაბადებიდან ამ დრომდე გადაყვანილი მგზავრების რიცხვმა 500 მლნ შეადგინა.

ამჟამად
-------

იბერია და ბრითიშ ეარვეისი
2009 წლის 12 ნოემბერს, იბერიამ დაადასტურა, რომ მას მიღწეული აქვს მოლაპარაკებები ბრიტანულ ავიაკომპანია „ბრითიშ ეარვეისთან", მათი შერწყმის თაობაზე და რომ ამ ორი კომპანიის შეერთებით იგეგმება მსოფლიოს ავიაკომპანიებს შორის შემოსავლების სიდიდით მესამე კომპანიის ჩამოყალიბება. 2010 წლის 8 აპრილს, კომპანიებმა ხელი მოაწერეს დოკუმენტს მათი შერწყმის შესახებ, რომელიც 2011 წლის იანვარში დასრულდება. ახალი კომპანიის სახელი იქნება "International Airlines Group", თუმცა, ორივე კომპანია ფუნქციონირებას ძველი ბრენდის სახლეის ქვეშ განაგრძობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
| ავიაცია | *ეს სტატია ავიაციის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კამეჩები** — მცოხნელი ძუძუმწოვარი წყვილჩლიქოსანთა რიგის ძროხისებრთა ოჯახისა. შეტანილია პლანეტის ყველაზე დიდტანიანი და ძლიერი ცხოველების ხუთეულში. აქვს მასიური სხეული, მოკლე კისერი, დაბალი და მძლავრი ფეხები, განიერი თავი, დინგის წვეროს ზედა ტიტველი ნაწილი, 4 ძუძუ, გრძელი კუდი გრძელბალნიანი ფუნჯით ბოლოვდება. არსებობს მოშინაურებული და გარეული. კამეჩები ველურ ბუნებაში გავრცელებული არიან სამხრეთ აზიასა და სამხრეთ აფრიკაში, ჯგუფურად ცხოვრობენ. მაკეობა 12 თვემდე გრძელდება. აფრიკული კამეჩი, რომელიც სავანებში ცხოვრობს, სპორტული ნადირობის ობიექტია და ბევრგან უკვე მოისპო.

შინაური კამეჩი
--------------

ადამიანმა უძველესი დროიდან მოაშინაურა ინდური, ანუ აზიური შინაური კამეჩი (*Bubalus bubalis*), რომელიც გავრცელდა სამხრეთ აზიაში, აფრიკასა და სამხრეთ ევროპაში. მოშინაურებულია აზერბაიჯანში, სომხეთში, საქართველოში, ჩრდილოეთ კავკასიაში. აზიური ში­ნაური კამეჩი იყოფა ინდურ (ანუ მდინარის) და ფილიპინურ (ანუ ჭაობის — კარაბაო) ჯგუფებად. მსხვილი, ღონიერი, დიდტანიანი ცხოველია. სიმაღლე მინდაოში 130 სმ. ცოცხალი მასა ფურკამეჩისა 450 კგ, ზოგჯერ 600 კგ აღწევს, კუროკამეჩისა 700 კგ. კამეჩებს მეურნეობაში 18–20 წლამდე იყენებენ სარძეო ცხოველად, ზოგჯერ მუშადაც. ხასიათდება კარგი სამუშაო თვისებებით. ძროხასთან არ ჯვარდება. ფურკამეჩის ნაყოფიერება 100%-ს აღწევს, ანუ ყოველწლიურად იძლევა 1 ნაშიერს (ზაქს). ლაქტაციური მონაწველი – 1400–1600 კგ, რეკორდული – 4500 კგ რძე. მაღალი წველადობით გამოირჩევიან მურაჰისა (ინდოეთი) და ნილი-რავის (პაკისტანი) ჯიშები. კამეჩებს უმთავრესად აშენებენ ცხელ კლიმატურ პირობებში, მდინარეების, არხებისა და სხვა წყალსატევების მახლობლად. იკვებება უხეში მცენარეული საკვებით (ისლი, ლაქაში, ლერწამი). კამეჩების ძირითადი პროდუქციაა რძე, ხორცი, ტყავი (იხ. კავკასიური კამეჩი).კარგად უძლებს დაავადებებს — ჰერმოსპორიდიოზს, ჯილეხს, თურქულს, ბრუცელოზსა და სხვა. კავკასიური კამეჩის ცალკე ჯილაგია ქართული კამეჩი.

კლასიფიკაცია
------------

ცნობილია კამეჩების ორი გვარი: აზიური (*Bubalus*) და აფრიკული (*Sincerus*).

* აზიური კამეჩი (*Bubalus*)
	+ აზიური გარეული კამეჩი, არნი (*Bubalus arnee*)
	+ აზიური შინაური კამეჩი, ინდური კამეჩი (*Bubalus bubalis*)
	+ ფილიპინური კამეჩი, მინდოროს კამეჩი, ტამაროუ (*Bubalus mindorensis*)
	+ ანოა (*Bubalus depressicornis*)
	+ მთის ანოა (*Bubalus quarlesi*)
* აფრიკული კამეჩი (*Sincerus*)
	+ აფრიკული კამეჩი, კაფრული კამეჩი, სავანის კამეჩი (*Sinserus caffer*)

სქოლიო
------

1. 1 2   კამეჩები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 349.
2. ↑  *გოგოლი გ.*, კამეჩი // ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 507.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კაჭრეთის გორასამარხი**. |

**კაჭრეთის გორასამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთში. დგას სადგურის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით მეორე ათასწლეულის პირველი ნახევრის დასასრულს. 

გორასამარხი 1978 წელს შეისწავლა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი ვ. ვარაზიშვილი). სამარხი დაზიანებული იყო. გორასამარხის მსხვილი რიყის ქვის ყრილის(დიამეტრი-10 სანტიმეტრი სიმაღლე - 0,8 მეტრი) ცენტრალური ნაწილის ქვეშ აღმოჩნდა ოვალური მოყვანილობის დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დამხრობილი სამარხი ორმო(სიგრძე-2,10 მეტრი სიღრმე - 1 მეტრი). კიდურებ მოხრილი მიცვალებული ესვენა ორმოს ცენტრალურ ნაწილში მარჯვენა გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ. სამარხი ორმოს აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა, ასევე აქ აღმოჩნდა ცხვრის მთლიანი ჩონჩხი ოდნავ მოხრილი კიდურებით, მარჯვენა გვერდზე, თავით სამხრეთისკენ, ორმოს სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედელთან აღმოჩნდა წვრილფეხა საქონლის კიდურები და ხელით ნაძერწი 7 ჭურჭელი, მერვე ჭურჭელი მიცვალებულის მუხლებთან იდგა. თავის ქალის უკან აღმოჩნდა ბრინჯაოს ყუნწგახვრეტილი, პირზე ქედიანი სატევარი. 

სამარხში გამოვლენილ კერამიკაში იყო მორუხო-მოყავისფრო, ოდნავ პირგადაშლილი, დაბალყელიანი, კვერცხისებრტანიანი ქილა და ქილის პირისა და მხრის ფრაგმენტი. ერთ-ერთი ქილა დამზადებულია უხეში ქვიშნარევი, მეორე-სილანარევი მკვრივი თიხით. სამარხში იყო აგრეთვე შავპრიალა, ფოსოთი შემკული ცალყურა და მოყავისფრო-მოვარდისფრო, ოდნავ პირმოყრილი სასმისები, ასიმეტრიული ორი ქოთანი და ორი კოჭობი, მათ მოწითალო, ფხვიერი კეცი, ოდნავ გადაშლილი პირი, დაბალი ყელი და თითქმის სწორი გვერდები აქვს, ქოთნებს და კოჭბებს ყელის ძირში ოდნავ რელიეფური, წყვეტილი წიბო შემოუყვება. ერთ კოჭობს ასეთი წიბო მუცლის ზედა ნაწილშიც აქვს შემოვლებული. ორმოსამარხის ყრილის ცენტრალური ნაწილის ქვეშ, ორმოს ფსკერიდან 0,8 მეტრის სიმაღლეზე, ჩანაყარ ქვაზე დასვენებული მიცვალებულის ძლიერ დაშლილი ძვლები აღმოჩნდა. ინვენტარი მას თან არ ახლდა. მიცვალებული ესვენა მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისკენ. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი რ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 176-178.
მეტაბუსი და კამილა
**კამილა** (ლათ. Camilla) — იგივე კადმილა, ფეხმარდი რომაელი გმირი ქალი, ვოლსკების ბელადი, ტურნუსის მშვენიერი და და მამაცი მოკავშირე, მეფე მეტაბუსის და კასმილას ასული. იტალიის ამაძონებად წოდებულ მამაც ქალებს ჩაუდგა სათავეში, ენეასს ებრძოდა, შუბით მოკლა არუნსმა და გაიმარჯვეს ტროელებმა.

როდესაც ჯერაც პატარა იყო, მამამისი სისასტიკისათვის ქ. პრივერნუმიდან განდევნეს. ბავშვით ხელში რომ გარბოდა, გზა მდ. ამაზენმა გადაუღობა. მეტაბუსმა ასული დიანას შეავედრა, ხის ქერქში გაახვია, დიდ შუბზე დააკრა, გადაისროლა, თვითონ კი გაცურა. შუბი გაღმა დაესო, გოგონა გადარჩა. მეტაბუსმა შუბი ამოაძრო და ვოლსკებს გაექცა. 

სასტიკი მეტაბუსი არ გაიკარა არც ერთმა ქალაქმა, არც ერთმა მხარემ, მთებში წავიდა, ასული რემას ჩამორჩენილი ფაშატის რძით გაზარდა, კაპარჭი დაჰკიდა, მშვილდის და შუბის სროლა ასწავლა. კამილა უებრო მონადირე გამოვიდა, გაფრენილ სტრიმონის წეროს და თეთრ გედს ჰაერშივე კლავდა. ისეთი სწრაფი იყო, ჯეჯილს თავზე გადაუქროლებდა, ერთი თავთავიც არ შეირხეოდა; ზღვაზე ისე გადაირბენდა, ტალღები ფეხის დასველებას ვერ ასწრებდნენ, არ იძირებოდა. თავიდანვე დიანა მფარველობდა, მისი მხლებელი გახდა. ეტრუსკთა დედები ამაოდ ნატრობდნენ პატარძლად, ქალწულს მხოლოდ ომი სწყუროდა, უბიწო დიანა უყვარდა.

როდესაც ენეასი ტევკრი (ტროელი) მეომრების თანხლებით იტალიას მიადგა, იტალიის ხალხი ორად გაიყო, კამილა ტურნუსს მიემხრო და ენეასის რაზმებში სიკვდილს თესავდა. იცავდა ლაციუმის ქალაქ ლავრენტუმს. ომში მიმავალს დიანამ ტყის უმშვენიერესი ნიმფა ოპისი მიუგზავნა, ისარი ჩააბარა და უთხრა: „ჩემი საყვარელი ქალიშვილი სასტიკ ომში მიდის. ვინც მას მოკლავს, იტალიელი იქნება თუ ტროელი, დანაშაულს სისხლით გამოისყიდის, კამილას იარაღს კი მის სამშობლო მხარეში ჩავიტან, რომ მტერს არ დარჩეს და სამარეზე ძეგლი აღმართონ". ლავრენტუმის დაცვაში მისებრ ქალწული დობილები ახლდნენ, ყველა გმირზე მეტად გამოიჩინა თავი, ქარივით დაჰქროდა და ზედიზედ ასალმებდა სიცოცხლეს რჩეულ ტროელ მეომრებს. ამაოდ ცდილობდა მის ძლევას ლიგურიელი ავნუსი. „ქალწულო, აქამდე რომ ვერ მოგიხელთე, მიზეზი შენი ცხენის სიმარჯვეა და არა შენი", — უთხრა. განრისხებული კამილა ცხენიდან გადმოხტა და თავხედს ხელმომარჯვებული მიუახლოვდა. ლიგურიელი მის ცხენს მოახტა, გაქცევა ამჯობინა. კამილა ფეხით დაეწია, ცალი ხელით აღვირი დაუჭირა, მეორით ავნუსი განგმირა და ცხენი დაიბრუნა. მეორედ ტროელი ქლორევსი აედევნა,ფრიგიელ კიბელეს ქურუმი. ქალწული კამილა მოხიბლა მისი სამოსის და სამკაულების ხილვამ, ქურუმს გაეკიდა. ამით ისარგებლა ენეასის მოკავშირემ, ეტრუსკმა არუნსმა, აპოლონს შეევედრა: ეს ქალწული მომაკვლევინე და შინ თუნდაც უსახელოდ დამაბრუნეო. აპოლონმა პირველი თხოვნა შეუსრულა (იმის მიუხედავად, რომ მისი და დიანა მფარველობდა), მეორე კი ქარს გაატანა. არუნსის შუბით დაჭრილმა ქალწულმა დობილს მიმართა: „ბოროტი ჭრილობა ბოლოს მომიღებს, თვალებზე ბურუსი მეფარება. გადაეცი ტურნუსს, დაიჭიროს ჩემი ადგილი და დაიცვას ქალაქი". ნიმფა ოპისმა მისი სიკვდილი მთიდან დაინახა და თქვა: „საბრალო ქალწულო! არ ინებე დიანას სამსახური, ტყეში ნადირობა, სამესისხლოდ შეები ტროელებს, მაგრამ დიანა არ დაგივიწყებს", - ამ სიტყვებზე ისარმაც გაიზუზუნა, განგმირული არუნსი ძირს დაეცა, შეშინებულ თანამებრძოლთა რაზმი გაიფანტა, ნიმფა ოპისი კი ოლომპოზე დაბრუნდა.

ლიტერატურა
----------

* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983
ოპტიკური ბოჭკოები
**ოპტიკური ბოჭკო** — მინის ან პლასტიკის ძაფი, რომელსაც სინათლის გადასატანად იყენებენ სრული შინაგანი არკვლის მეშვეობით. შინაგანი არეკვლა მიიღწევა მაღალი გარდატეხის მაჩვენებლიანი ოპტიკური გულისა და შედარებით დაბალი გარდატეხის მაჩვენებლიანი ოპტიკური გარსით. ასეთი თანაფარდობა რაღაც კუთხით დაცემული სხივი განიცდის სრულ შინაგან არეკვლას და ვრცელდება გულში. ასეთი მრავალჯერადი არეკვლებით სხივგამტარის ერთი ბოლოდან მეორე ბოლომდე ვრცელდება სხივი. მეცნიერებას რომელიც სწავლობს ასეთ მოვლენებს და ტექნიკას *ბოჭკოვანი ოპტიკა* ეწოდება, რომელიც მეოცე საუკუნის 50–იან წლებში აღმოცენდა. ლინზური ოპტიკისგან განსხვავებით, ბოჭკოვან–ოპტიკური ელემენტები გამოსახულებას კი გადასცემენ, მაგრამ ვერ აყალიბებენ მას.

ფაქტურა
-------

მოქმედების მარტივი პრინციპი საშუალებას იძლევა გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა მეთოდები, რომლითაც იქმნება მრავალი სახის ოპტიკური ბოჭკო:

* ერთმოდიანი ოპტიკური ბოჭკო
* მულტიმოდიანი ოპტიკური ბოჭკო
* ოპტიკური ბოჭკო გარდატეხის გრადიენტული მაჩვენებლით
* ოპტიკური ბოჭკო გადატეხის მაჩვენებლის განაწილების საფეხუროვანი პროფილით

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 494.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
იხილეთ მეშვეობით 4× თოფი ფარგლებში.
**ოპტიკური სამიზნე** — ოპტიკური ხედვის მოწყობილობა, რომელიც ეფუძნება ლინზებიან ტელესკოპს. იგი აღჭურვილია გრაფიკული გამოსახულების სისტემით (დანაყოფებიანი ხაზების სისტემა), რომელიც ოპტიკურად შესაფერის პოზიციაზეა ოპტიკურ სისტემაში, რათა უზრუნველყოს მიზნის სიზუსტე. ოპტიკური სამიზნეები გამოიყენება ყველა ტიპის სისტემებში, რომლებიც საჭიროა ზუსტი დამიზნებისათვის, თუმცა ყველაზე ხშირად გამოიყენება ცეცხლსასროლ იარაღებში. სხვა სახის სამიზნეებია რკინის,ამრეკლავი და ლაზერული სამიზნეები. ოპტიკური კომპონენტებისა და ოპტოელექტრონიკის შერწყმით შესაძლებელია ღამით ხედვის ხელსაწყოს მიღება.

გალერეა
-------

* ZF Ajack 4x90ZF Ajack 4x90
* Swift model 687MSwift model 687M
* Colt Python SilhouetteColt Python Silhouette
* AK4ORAK4OR

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ოპტიკური სამიზნე"** ვიკისაწყობში.
* MILS and MOA დაარქივებული 2016-01-15 საიტზე Wayback Machine. , by Robert J. Simeone
* AllWorldWars.com, Description of 2-inch Telescopic Sights Model 1906, designed by Warner & Swasey Co. Cleveland
იუნონას ქანდაკება ვატიკანის მუზეუმიდან
**იუნონა** (ლათ. Iuno) — რომაულ მითოლოგიაში ოჯახის, დედობის, ქალების და ქალთა ნაყოფიერების ქალღმერთი. ითვლებოდა რომ ყველა ქალს ჰყავს თავისი იუნონა (ისევე როგორც ყველა კაცს თავისი გენიუსი). იუნონა იყო იუპიტერის მეუღლე, მას ბერძნულ ჰერასთან აიგივებდნენ. იუნონას კულტმა რომში დაპყრობილი იტალიური ქალაქებიდან გადმოინაცვლა და მას ახალი ფუნქციები და ეპითეტები დაემატა: „დედოფალი", ლუცინა (ნათელი), „ბავშვის დამბადებელი". მას ასახავდნენ მეომრადაც, ეტლზე, თხის ტყავით, ფარით და შუბით. იუნონა იუპიტერთან და მინერვასთან ერთად კაპიტონიუმურ ტრიადაში შედიოდა, მათ ეძღვნებოდათ კაპიტოლიუმზე ტაძარი.

იუნონას თაყვანს უმეტესად გათხოვილი ქალები სცემდნენ. გაუთხოვარ საყვარლად მყოფ ქალებს მის ალტართან შეხება ეკრძალებოდათ. მისი დღესასწაულები იყო 1 მარტს იუნონა ლუცენას მატრონალიები და დაუდგენელი წარმოშვების კაპიტოლინას ნონები 7 ივნისს. ამ უკანასკნელ დღესასწაულში მონა ქალებიც იღებდნენ მონაწილეობას.

ქორწილისას იუნონას მოუხმობდნენ და მშობიარობის შემდეგ მას სწირავდნენ მსხვერპლს. როგორც ნაყოფიერების ქალღმერთს, მას აკავშირებდნენ ფავნთან.

პროვინციებში იუნონას აიგივებდნენ ადგილობრივ ქალღმერთებთან ანალოგიური თვისებებით. ფილოსოფიაში იუნონა ასახიერებდა მიწას და ჰაერს, რაც იუპიტერის - ეთერის ქვემოთ არის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იუნონა

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომაული მითოლოგია |
| --- |
|  |
| მთავარი ღვთაებები | 
* ავრორა
* აპოლონი
* ბაკქუსი
* ბელონა
* ბონა დეა
* გენიუსი
* დიანა
* ვენერა
* ვერტუმნი
* ვესტა
* ვულკანუსი
* იანუსი
* იუნონა
* იუპიტერი
* კვირინუსი
* კუპიდონი
* ლარები
* მარსი
* მერკური
* მინერვა
* ნეპტუნი
* პლუტონი
* პომონა
* სატურნი
* სოლი
* ტელურა
* ფავნი
* ფაუნა
* ფლორა
* ფორტუნა
* ღვთაებრივი ავგუსტუსი
* ღვთაებრივი იულიუსი
* ცერერა
 |
|  |
| გმირები | 
* ენეასი
* რომულუსი და რემუსი
* რომის შვიდი მეფე
* ჰერკულესი
 |
|  |
| განპიროვნებული ცნებები | 
* აიუს ლოკუციუსი
* ანგერონა
* კონკორდია
* კოპია
* სპესი
* ფიდესი
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 118800574
* LCCN: no2016066396
* SUDOC: 028557697
* VIAF: 47558229
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 47558229

 |
**კამილ ჟან-ჟოზეფ ჰიუსმანსი** (ფრანგ. Jean Joseph Camille Huysmans; დ. 26 მაისი, 1871, ბილენზი — გ. 25 თებერვალი, 1968, ანტვერპენი) — ბელგიის სოციალისტური პარტიის ლიდერი. ბელგიის სამეფოს პრემიერ-მინისტრი (1946-1947). მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის მდივანი.

ბიოგრაფია
---------

უმაღლესი განათლება მიიღო ლიეჟის უნივერსიტეტში. მოიპოვა გერმანული ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი და წლების განმავლობაში ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. 1896 წელს შეუერთდა ბელგიის სოციალისტურ პარტიას, იყო წამყვანი სოციალისტური გამოცემების ჟურნალისტი. 1905-1922 წლებში იყო მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის მდივანი და ერთ-ერთი ლიდერი. 1906 წელს აირჩიეს ბრიუსელის საბჭოს წევრად. 1910 წელს გახდა ბელგიის პარლამენტის წევრი. მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა მეორე ინტერნაციონალსა და ჩინეთის რევოლუციურ მოძრაობას შორის კავშირების დამყარებაში.

1920 წლის სექტემბერში, მეორე ინტერნაციონალის დელეგაციასთან ერთად იმყოფებოდა საქართველოში. მოგზაურობდა რეგიონებში. საქართველოს მოქალაქეებს სიტყვით მიმართა კახეთის, გურიისა და სამეგრელოს მაზრებში გამართულ საზეიმო მიტინგებზე. საჯაროდ მხარს უჭერდა საქართველოში განხორციელებულ აგრარულ რეფორმას. საქართველოში ყოფნისას პირადად შეხვდა ნოე ჟორდანიას და ევროპული სოციალისტური წრეების მყარ მხარდაჭერას დაჰპირდა. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საბჭოთა რუსეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, სხვა ევროპელ სოციალისტებთან ერთად, აპროტესტებდა საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმს და მნიშვნელოვან დახმარებას უწევდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობას. 1920-იან წლებში ჰიუსმანსი აქტიურ პოლიტიკურ და სამეცნიერო საქმიანობას აგრძელებდა. მეორე მსოფლიო ომის პირობებში, გერმანიის მიერ ბელგიის ოკუპაციის დროს თავი ლონდონს შეაფარა, აქტიურ მხარდაჭერას უწევდა დევნილ ებრაულ თემებს, თანამშრომლობდა მემარცხენე სიონისტურ მოძრაობასთან. 1946 წელს, სათავეში ჩაუდგა ბელგიის მემარცხენე კოალიციურ მთავრობას. 1954 წელს აირჩიეს ბელგიის წარმომადგენელთა პალატის პრეზიდენტად. იყო ძალიან პოპულარული პოლიტიკური ფიგურა, რამდენიმეჯერ ხალხმრავალი დემონსტრაციებით აღინიშნა ჰიუსმანსის იუბილე.

ლიტერატურა
----------

* *ირენაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 554.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-02-07. ციტირების თარიღი: 2019-03-10.
2. ↑  Profile of Camille Huysmans
**კიფიური კულტურა** — არქეოლოგიური კულტურის დასახელება, რომელიც არსებობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 8000—6000 წლებში საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე. ამ პერიოდში საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე კლიმატი ნოტიო იყო. 2000 წელს აღმოჩენილი იქნა ამ კულტურის დროინდელი ადამიანის ნარჩენები ნიგერის ტენერეს უდაბნოს ტერიტორიაზე, გობეროში.

კიფიელები იყვნენ მონადირეები და შემგროვებლები. ის ფაქტი, რომ მათი ცხოვრების არეალში აღმოჩენილი იქნა სავანისთვის დამახასიათებელი დიდი ცხოველების ძვლები, გვაფიქრებინებს, რომ ისინი ცხოვრობდნენ იმ პერიოდში არსებული ტბის სანაპიროზე. კიფიელები იყვნენ მაღლები — 1,80 მეტრზე მეტი სიმაღლის.

კიფიური კულტურა გაქრა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 6000 წელს, როდესაც საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე დადგა ხანგრძლივი გვალვა. კიფიური კულტურის გაქრობიდან დაახლოებით 1500 წლის შემდეგ, როდესაც კლიმატი საჰარის უდაბნოში ისევ ნოტიო გახდა, მისი საცხოვრისი არეალი დაიკავა ტენერიულმა კულტურამ, რომლის მაცხოვრებლებიც ეკუთვნოდნენ სხვა ანთროპოლოგიურ ტიპს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Stone Age Graveyard Reveals Lifestyles Of A 'Green Sahara'. Science Daily (2008-08-15).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-30. ციტირების თარიღი: 2008-08-15.
2. ↑  Wilford, John Noble (2008-08-14). „Graves Found From Sahara's Green Period". New York Times. ციტირების თარიღი: 2008-08-15.
3. ↑  Schultz, Nora (2008-08-14). „Stone Age mass graves reveal green Sahara". NewScientist. ციტირების თარიღი: 2008-08-15.
**„კამპ ნოუ"** (ესპ. Camp Nou) — საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას" სტადიონი. ოფიციალური გახსნა შედგა 1957 წლის 24 სექტემბერს. გახნის მომენტიდან სტადიონი ეკუთვნოდა კატალონიურ საფეხბურთო კლუბს და თავდაპირველოდა ეწოდებოდა *Estadi del FC Barcelona* (*საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას" სტადიონი*), თუმცა მაშინაც კი მას უწოდებდნენ „კამპ ნოუს". თავისი ამჟამინდელი სახელწოდება ოფიციალურად სტადიონმა მიიღო 2000 წელს. „კამპ ნოუ" ყველაზე ტევადი სტადიონია არა მარტო ესპანეთში, არამედ მთელ ევროპაშიც: ის იტევს 99 453 მაყურებელს.

„კამპ ნოუ" ერთ-ერთია იმ მცირე ევროპული სტადიონებიდან, რომლებსაც უეფა ხუთი ვარსკვლავით აფასებს.

სტადიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბარსელონას თანამშრომლების ოფიციალური ცენტრი, ხელმძღვანელობის ოფისი და საფეხბურთო კლუბის მუზეუმი, რომელიც კატალონიაში ყველაზე ხშირად წვევადი მუზეუმია. გარდა ამისა „კამპ ნოუ" წარმოადგენს მთავარ ნაწილს კომპლექსისა, რომელშიც ასევე შედის „მინი-ესტადი" (ესპ. Mini estadi) — ოციათასიანი სტადიონი, რომელზეც ვარჯიშობენ კლუბის სპორტული სკოლის გუნდები; „ლა მასია" (ესპ. La Masía) — შენობა, სადაც ცხოვრობენ კლუბის ყველაზე ახალგაზრდა აღზრდილები; და „პალაუ ბლაუგრანა" (ესპ. Palau Blaugrana) — 8 000 მაყურებელზე გათვლილი კორპუსი, სადაც გამოდიან კლუბის კალათბურთის, ჰენდბოლის, ჰოკეისა და მინი-ფეხბურთის გუნდები.

კამპ ნოუ.
2007 წლის სექტემბერში კლუბმა მიიღო პროექტი სტადიონის რესტრუქტურიზაციის შესახებ, რაც დაკავშირებული იყო მისი გახსნის დღიდან 50 წლის იუბილესთან. გაკეთდა საერთაშორისო კონკურსი, რომლის დროსაც არქიტექტორებმა მთელი მსოფლიოდან წარმოადგინეს საკუთარი პროექტები. ჟიურის შემადგენლობაში შევიდნენ კლუბის წარმომადგენლები, სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და კატალონიელი არქიტექტორების ასოციაციის წევრები. 2007 წლის 18 სექტემბერს გამოვლინდა გამარჯვებული — იგი გახდა ინგლისური ფირმა „ფოსტერსი და პარტნიორები", რომელიც ცნობილი იყო ახალი სტადიონის, „უემბლის" აგებით, ასევე მიიოს ვიადუკის, კოლსეროლის კოშკებისა და ნიო-იორკში ახალი სავაჭრო ცენტრის მშენებლობებით. პროექტის მოდელი პირველად პუბლიკას წარუდგინეს „ბარსელონასა" და „სევილიას" შორის მატჩის დაწყების წინ, რომელიც გაიმართა 2007 წლის 22 სექტემბერს. თავდაპირველი ბიუჯეტი შეადგენდა 250 მილიონ ევროს.

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Footballmatch
* bcn.travel/camp-nou-stadium-barcelona

სქოლიო
------

1. ↑  Information. FCBarcelona.cat.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-26. ციტირების თარიღი: 05.07.2011.
2. ↑  FC Barcelona Information.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-23. ციტირების თარიღი: 2013-12-13.
3. ↑  საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას" ოფიციალური საიტი. *ხუთვარსკვლავიანი სტადიონი*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-26. ციტირების თარიღი: 27 ოქტომბერი 2008.
**იაპონური საბრძოლო ხელოვნებების** უმეტეს ნაწილს ისტორიაში ფესვები ღრმად აქვს გადგმული. იაბუსამე, ამხედრებულ ცხენზე მშვილდოსნობა VII საუკუნეში წარმოიშვა. XII საუკუნის მიწურულს, მეომართა კლასის აღზევების დროს, ბუში ან სამურაი (მეომრები) იწვრთნებოდნენ ისეთ დისციპლინებში, როგორიცაა *კენჯიუცუ* (ხმლით ორთაბრძოლის ხელოვნება), *იაიჯიცუ* (ხმლით ხატვის ხელოვნება), *ჯიუჯიუცუ* (უიარაღოდ ბრძოლა), *კიუჯიუცუ* (მშვილდოსნობა), *სოჯუცუ* (შუბოსნობა), *ბაჯიუცუ* (ცხენოსნობა), *სუიჯუცუ* (ცურვა).

სახეობები
---------

### კენდო

„სამურაებს" შორის, ფარიკაობა საბრძოლო ხელოვნების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სახეობა იყო. ტრადიციულად, კენდო (იაპონური ჯოხებით ფარიკაობა) აქცენს აკეთებს დოჯოს ქცევის რიტუალიზაციაზე და პრაქტიკული მეცადინეობა საკმაოდ მოწესრიგებულია.

იაპონიის კენდოს ფედერაცია 1952 წელს ჩამოყალიბდა. კენდოს შესწავლა დაწყებითი და საშუალო სკოლის პროგრამაში შევიდა. „ხმალი", რომელიც კენდოში გამოიყენება, ეწოდება შინაი; იგი შედგება 4 გრძელი ბამბუკის ძელისგან. შინაი მსუბუქია და ვარჯიშის დროს მოვარჯიშეებს სერიოზული დაზიანებებისგან იცავს. კენდოს მოწაფეები ატარებენ დარტყმებისგან თავდაცვით აღჭურვილობას, კერძოდ, თავისა და თეძოებსათვის. ქულები ითვლება მეტოქის თავზე, ტანზე, მაჯასა ან ხელზე მიყენებული დარტყმების მიხედვით. გამარჯვებული ის ხდება, ვინც სამი ქულიდან პირველი დააგროვებს ორს.

### კიუდო

კიუდო (იაპონური მშვილდოსნობა) საბრძოლო ხელოვნებად იაპონიის ფეოდალიზმის პერიოდში ჩამოყალიბდა. 1949 წელს ჩამოყალიბდა იაპონიის კიუდოს ფედერაცია, რამაც ხელი შეუწყო მისი, როგორც სპორტის შემდგომი დისციპლინის განვითარებას. სპორტში ჩართული თითოეული მონაწილე 38-60 მედტიდან ისვრიან ისრებს. მშვილდი, რომელიც დაახლოებით 221 სანტიმეტრია, გაკეთებულია ხისა და ბამბუკისგან. ისევე როგორც მშვილდოსნობის სხვა ფორმებში, მოგებულია მონაწილე, რომელიც ყველაზე მეტ ისარს მოახვედრებს მიზანს. დასავლურ მშვილდოსნობასა და კიუდოს შორის განსხვავებან მდგომარეობს იმაში, რომ ეს უკანასკნელი დიდ ყურადღებას აქცევს ფორმებს. ზოგიერთ შეჯიბრში მონაწილეების ფორმებს განსაკუთრებულად დიდი ყურადღება ექცევა. ცხენით მშვილდოსნობა, იაბუსამე, კამაკურას პერიოდში (1185-1333) ჩამოყალიბდა. იგი ძირითადად ტარდება კამაკურას ცურუგაოკა ჰაჩიმანგუს ტაძარში და ასევე სხვა ადგილებში.

იარაღები
--------

საბრძოლო ხელოვნებებში გამოიყენებოდა: ნაგინატა, ვაკიზაში, კატანა, ჯინტაჩი და ბო, ასევე ჯუტე და ტესენი. თუმც, სხვა საინტერესო იარაღებს წარმოადგენდა ე. წ. ,,უმაგოია სანგო’’ („სამი მტკიცე იარაღი"), რომელიც მოიცავდა „ჰანანეჯიბოს", „ბაშინის", ასევე „ჯინგამას". „ჰანანეჯიბო" იყო მოკლე ჯოხი გაუხედნავი ცხენების საკონტროლებლად, მაგრამ ასევე შესაძლებელი იყო მისი გამოყენება როგორც ტანბოს ან ტესსინის მსგავსად. „ჯინგამა" (საბრძოლო ნამგალი) მიაგავდა ნამგალს ძალზე მოკლე პირით. მისი გამოყენება შესაძლეველი იყო ოპონენტის ცხენის სადავეების მოსაჭრელად, ან მეტოქის საწინააღმდეგოდ პირისპირ ორთაბრძოლაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაპონური საბრძოლო ხელოვნება Facebook.com-ზე
* საბრძოლო ხელოვნება www.ge.emb-japan.go.jp-ზე
**მისი აღმატებულესობა დედოფლის უაღრესად ლოიალური ოპოზიციის ლიდერი** (უფრო ხშირად ცნობილი, როგორც უბრალოდ თემთა პალატის ოპოზიციის ლიდერი) — თანამდებობა ბრიტანეთის პარლამენტის თემთა პალატაში. ამ თანამდებობაზე მომსახურე პოლიტიკოსი არის ოფიციალური ოპოზიციის (ანუ მისი აღმატებულესობა დედოფლის უაღრესად ლოიალური ოპოზიციის)ლიდერი. ლორდთა პალატას ასევე ჰყავს ოპოზიციის ლიდერი. უწინ, ამ ორი პალატის ოპოზიციის ლიდერები თანასწორნი იყვნენ თუმცა მეოცე საუკუნის საწყისებიდან მოყოლებული, თემთა პალატის ოპოზიციის ლიდერი უფრო მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურად მიიჩნევა.

ოპოზიციის ლიდერი ჩვეულებრივ იმ ყველაზე დიდი პარტიის ლიდერია, რომელიც მთავრობაში არ შედის. ჩვეულებრივ ასეთი პარტია თემთა პალატაში სიდიდით მეორეა. გაერთიანებული სამეფოს ოპოზიციის ლიდერი განიხილება, როგორც ბრიტანეთის ალტერნატიულ პრემიერ მინისტრად და არის მრჩეველთა საბჭოს წევრი.

ამჟამად, თემთა პალატის ოპოზიციის ლიდერია ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი ჯერემი კორბინი.[1][2]

სქოლიო
------

1. ↑  Government and Opposition roles. parliament.uk
2. ↑  Jeremy Corbyn wins Labour leadership contest and vows 'fightback'. BBC. 12 სექტემბერი 2015.
**კიტრისუნა** (ლათ. Borago officinalis) — ერთწლოვანი ბოსტნეული და მრავალწლოვანი სარეველა მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ველურ ბუნებაში იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სამხრეთ ამერიკაში. აქვს სწორმდგომი, 20–70 სმ სიმაღლის და ძლიერ დატოტვილი ღერო, რომელიც შემოსილია ბეწვით. ფოთლები დიდი ზომის, ოვალური და ასევე ბეწვით შემოსილია; წვნიანია, აქვს ახალი კიტრის სუნი და გემო. ყვავილები მრგვალი, ცისფერი, იშვიათად თეთრია, შეკრებილია გაშლილ ფარისებრ-საგველასებრ ყვავილედებში. ნაყოფი მუქი ყავისფერი კაკლუჭაა (სიგრძით 5 მმ-მდე). ფოთლები შეიცავს C ვიტამინსა და კაროტინს, საკვებად იყენებენ კიტრის შემცვლელად (სალათებში და სხვ.). კიტრისუნას ყვავილები ნედლი ან ხმელი სახით გამოიყენება საკონდიტრო და ლიქიორ-არყის წარმოებაში; თესლისგან მიღებული ზეთი იხმარება მედიცინასა და პარფიუმერიაში. მცენარე არ არის მომთხოვნი ნიადაგის შემადგენლობისა და ნაყოფიერების მიმართ, შედარებით კარგად უძლებს გვალვასა და სიცივეს. კულტივირებულია უპირატესად სამოყვარულო მეურნეობებში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. ამრავლებენ თესლით, იშვიათად — ფესურის გაყოფით.

გალერეა
-------

* 
* ფოთოლიფოთოლი
* ყვავილედიყვავილედი
* ნაყოფინაყოფი

სქოლიო
------

1. ↑  *მაყაშვილი ა.*, კიტრისუნა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო", 1961.
2. ↑  *Куленкамп А. Ю.* Огурчевая трава // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М. 2013. — стр. 673.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ორგანი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ორგანი**. |

ორგანი წმ. თომას ეკლესიაში, სტრასბური, საფრანგეთი
**ორგანი** (ლათ. organum < ბერძ. όργανον) — კლავიშიანი სასულე მუსიკალური საკრავი. შედგება ერთ კორპუსში მოთავსებული სხვადასხვა ზომის ხისა და ლითონის მილებისა და პნევმატური სისტემისაგან. საკრავს მიდგმული აქვს სამართავი ანუ საშემსრულებლო კათედრა, რომლის პულტზედაც ხელისა (მანუალი) და ფეხის (პედალი) კლავიატურებთან ერთად თავმოყრილია ყველა რეგისტრის სახელურები. ეს სახელურები ამოძრავებს სათანადო ბერკეტებს, აკავშირებს მათ ერთმანეთთან და დამატებითი მილების ჩართვა-გამორთვასა და ხმოვანების გაძლიერება-შესუსტებას ემსახურება. ორგანს შეიძლება ჰქონდეს 1-7 მანუალი (თითოეულს 72-მდე კლავიში აქვს) და პედალი (32-კლავიშიანი). ზოგიერთ თანამედროვე ორგანს 2 პედალი აქვს. ორგანს რეგისტებად დაყოფილი რამდენიმე ათასი მილი აქვს. რეგისტრების რაოდენობა საკრავის სიდიდით განისაზღვრება (საშუალოს — ათამდე, გიგანტურს — რამდენიმე ასეული რეგისტრი). თითოეულ რეგისტს მისთვის დამახასიათებელი ტემბრი აქვს. ირთვება ბერკეტით ან ღილაკით. საორგანო მუსიკა იწერება სამ სანოტო დგანზე რეგისტრის მიუთითებლად. ორგანს შეიძლება ჰქონდეს სამი სახის გადაცემათა სისტემა (ტრაქტურა): მექანიკური, პნევმატიკური და ელექტრული ტრაქტურების შეთანხმება. ორგანის წინამორბედებია: სოლინკა, ძვ. ჩინური შენი, ევროპული პანის ფლეიტა. ძვ.წ. III საუკუნეში საბერძნეთში გამოიგონეს წყლის ორგანი — ჰიდრავლოსი. გიგანტური ორგანები დგას მოსკოვის, სანქტ-პეტერბურგის, რიგის, კიევის, თბილისის, ტალინის, ტაშკენტის საკონცერტო დარბაზებში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 561.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ორგანი (საკრავი)***
**ოპიუმი**  — „ყაყაჩოს წვენი", ხაშხაშის მოუმწიფებელი ნაყოფის რძიანი წვნისაგან მოპოვებული ძლიერი ნარკოტიკული ნივთიერება; შეიცავს სხვადასხვა ალკალოიდებს (მორფინს და სხვ.). მედიცინაში იყენებენ ტკივილის გამაყუჩებელ საშუალებად. აზიის მთელ რიგ ქვეყნებში გავრცელებულია მისი წევა და ღეჭვა.

ისტორია
-------

არქეოლოგიური გათხრების დროს ქვის ხანის საცხოვრისებში საკვების ნარჩენებს შორის აღმოაჩინეს ყაყაჩოს თესლიც, რომლისგანაც მოგვიანებით ოპიუმის დამზადება დაიწყეს. ოპიუმის წევა საკმაოდ იყო გავრცელებული ჩინეთში. მან ისეთი დამღუპველი ხასიათი მიიღო, რომ გენერალმა ცზენ ტანმა ნარკომანებისთვის ტუჩების მოკვეთა ბრძანა, მაგრამ ამან შედეგი არ გამოიღო. როდესაც დაინახეს, რომ აკრძალვა უშედეგო იყო, ხელისუფლებმა გადაწყვიტეს, ეს მავნე ჩვევა ეკონომიკური სარგებლისთვის გამოეყენებინათ — უცხოეთშიც გაეყიდათ. ამ მიზნით, ჩინეთის იმპერატორმა ქალმა ცი სინმა გლეხებს ნება დართო, სიჩუანისა და იუნანის მთიან პროვინციებში ძილის მომგვრელი ყაყაჩო გაეშენებინათ. ჩინეთის მოსახლეობის თითქმის მესამედმა ამ საქმეს მიჰყო ხელი და მე-20 საუკუნის დასაწყისში 22 ათასი ტონა ოპიუმი მიიღეს, თუმცა მოგების ნაცვლად სახელმწიფო უდიდესი საფრთხის წინაშე აღმოჩნდა, რადგან ნედლეულის ყველაზე აქტიურ მომხმარებლებად თავად ჩინელები იქცნენ. ჩინეთიდან ოპიუმმა ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში შეაღწია. ოპიატების სწრაფ გავრცელებას იმანაც შეუწყო ხელი, რომ მე-19 საუკუნის დასაწყისში მეცნიერმა ფრიდრიხ ვილჰელმ სერტიურნერმა ოპიუმისგან კრისტალური სახით გამოყო თეთრი ნივთიერება მორფიუმი – სწორედ ის განაპირობებდა ოპიუმისთვის დამახასიათებელ საძილე და ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს. მორფიუმმა უამრავი ხალხი იხსნა სიკვდილისა და მტანჯველი ტკივილისგან, თუმცა მილიონობითვე ადამიანი მორფინიზმით – ნარკომანიის ერთ-ერთი მძიმე ფორმით – დააავადა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნარკომანიის ისტორია დაარქივებული 2020-08-03 საიტზე Wayback Machine.
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
**პეტრე I-ის სახლი** (რუს. Домик Петра I) — ღირსშესანიშნაობა ნიჟნი-ნოვოგორდში. მდებარეობს თანამედროვე პოჩაინის ქუჩაზე (სახლი 27).

ისტორია
-------

შენობა ააშენეს XVII საუკუნეში. ადგილობრივი გადმოცემის მიხედვით, ამ სახლში იმპერატორი პეტრე I ორჯერ შეჩერებულა: პირველად 1695 წელს აზოვის ლაშქრობის წინ, ხოლო მეორედ - 1722 წელს, როდესაც მიემგზავრებოდა ნიჟნი-ნოვგოროდში კუზმა მინინის საფლავის მოსანახულებლად. 

თავდაპირველად სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ჩატიგინს, რის გამოც სახლის მეორე სახელწოდებაა ჩატიგინის სახლი. XVIII საუკუნეში ვაჭარ დოკუკინების კუთვნილებაა, 1765 წელს მიხაილ დოკუკინის ქვრივის ირინა პეტრეს ასულს ეკუთვნის. შემდეგ პერიოდში სახლის მფლობელები არაერთხელ შეიცვალა. XIX საუკუნეში შენობა ძლიერ მოძველდა და გამოიყენებოდა როგორც ღამის გასათენებელი სახლი. 1888 წელს სახლი შეიძინა ნიჟნი-ნოვგოროდის სამეცნიერო არქივმა, რათა მასში განეთავსებინა ისტორიული მასალები. 

2008 წლის 6 მარტს ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავრობამ ჩატიგინის სახლის საზღვრები აღიარა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად.

ბარი „პეტრე I-ის სახლი"
-----------------------

1996-2005 წლებში პეტრე I-ის სახლის სარდაფში განთავსებული იყო ამავე სახელწოდების პაბი, საკონცერტო მოედნით, რომელიც გათვლილი იყო ნიჟნი-ნოვგოროდელი მუსიკოსებისათვის. „მცირე სცენა" ადგილს უთმობდა როკ-ჯგუფებს, რომელთა უმეტესობაც შემდეგ ცნობილი გახდნენ. აქ გამოდიოდნენ: „ДНК", „Не Нашего мира" (შემდეგ „Uma2rmaH"), ალექსი ხრინოვი, „40 градусов", Shannon, The Racoons, The Dartz (სანქტ-პეტერბურგი), Puck & Piper (მოსკოვი), „Мата Хари" (ძერჟინსკი). 

2005 წლის ივნისში ქალაქის ადმინისტრაციამ იჯარა აღარ გაუხანგრძლივა მფლობელებს და აუკრძალა მსგავსი აქტივობები ისტორიულ ნაგებობაში. ამჟამად ნაგებობა ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაში იმყოფება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дом Петра Первого в Нижнем Новгороде на сайте «Чудеса России» დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine.
* Статья Светланы Высоцкой «Глянуть на Почайну» დაარქივებული 2014-05-27 საიტზე Wayback Machine.
* Библиографический очерк «Царственные особы в Нижнем Новгороде»
**კაპიტანი ნემო** (ფრანგ. Capitaine Nemo), იგივე **პრინცი დაქაჰარი** — ჟიულ ვერნის მიერ შექმნილი ლიტერატურული პერსონაჟი. კაპიტანი ნემო არის ვერნის ორი რომანის — „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ" და „საიდუმლო კუნძულის" ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი. 

კაპიტანი ნემო საკუთარი წარსულის შესახებ „საიდუმლო კუნძულის" ბოლოს საუბრობს. ის ჩამომავლობით ინდოელი, იქაური რაჯას შვილი ყოფილა. ის ათი წლის ასაკში წავიდა ევროპაში განათლების მისაღებად და იქ 30 წლამდე დარჩა. პრინცმა დაქაჰარმა ბრწყინვალე განათლება მიიღო და მთელი ევროპა შემოიარა, თუმცა სძულდა ერთი ქვეყანა — ინგლისი, რომელშიც ფეხი არასდროს შეუდგამს. ინგლისს მისი სამშობლო ინდოეთი დაპყრობილი ჰქონდა და საკუთარ კლანჭებში ჰყავდა მოქცეული, სწორედ ეს იყო პრინცის სიძულვილის მიზეზი. 

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, პრინცი დაქორწინდა და შვილი ეყოლა. ის მუდმივად ელოდა მომენტს, რომ დაეწყო აჯანყება და დაემხო ინგლისელთა მმართველობა. 1857 წელს აჯანყებამ იფეთქა, რომელშიც ძალიან აქტიურად იყო ჩართული დაქაჰარი და სიკვდილსაც ბევრჯერ ჩახედა თვალებში. მამა და ცოლ-შვილი აჯანყებას შეეწირნენ, მაგრამ თვითონ გადარჩა. ინდოელები დამარცხდნენ. პრინცმა დაქაჰარმა ქვეყნიერებაზე უარი თქვა, რამდენიმე მეგობართან ერთად გემი „ნაუტილუსი" ააგო და ზღვაში გავიდა.

რომანში, „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ", კაპიტანი ნემო თავის მიერ აგებულ გემზე — „ნაუტილესზე" ბუნებისმეტყველების პროფესორს, პროფესორ არონაკსა და მის რამდენიმე მეგობარს დაატყვევებს. ნემოს ყოველგვარი კავშირი გაწყვეტილი აქვს ხმელეთთან და საზოგადოებასთან და მუდმივად ზღვაშია. ის მოივლის მსოფლიოს ოკეანესა და ზღვას.

ნემოს შვიდი თვის განმავლობაში ჰყავს დატყვევებული პროფესორი არონაკსი, მაგრამ „ნაუტილუსზე" მომხდარი არეულობის შედეგად ისინი გაქცევას ახერხებენ. ასე სრულდება რომანი „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ".

პროფესორი არონაკსის გაქცევის შემდეგ, ნემო „ნაუტილუსით" განაგრძობდა მოგზაურობას, მაგრამ სიკვდილმა ყველა მეგობარი ხელიდან გამოაცალა, ხოლო საბოლოოდ, „ნაუტილუსი" იმ კუნძულზე აღმოჩნდება, რომელზეც „საიდუმლო კუნძულის" გმირები. ნემო ამასაც სიკვდილის წინ ჰყვება.

„საიდუმლო კუნძულში", ნემო იმ ადამიანებს მფარველობს, რომლებიც იმავე კუნძულზე არიან. მაგრამ მათ არ იციან თუ ვინაა მათი მფარველი. კაპიტანი ნემო სიკვდილის წინ გადაწყვეტს, გააგებინოს მისტერ სმიტსა და მის რამდენიმე მეგობარს მისი ვინაობა და მოუყვეს თავისი ცხოვრების შესახებ. კაპიტანი ყველაფერს მოუთხრობს მათ თავისი ცხოვრების შესახებ, ხოლო მეორე დღეს ის იღუპება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ
* საიდუმლო კუნძული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Mysterious Island*: The Secret of the Island: Chapter XVI. A summary of his life დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* Literary analysis of the novels of Jules Verne (ფრანგული)
* The origin of Captain Nemo: at Captnemo's Home დაარქივებული 2011-07-08 საიტზე Wayback Machine.
კაპიტოლიუმის ძუ მგელი
**კაპიტოლიუმის ძუ მგელი** (ლათ. Lupa Capitolina) — ეტრუსკული ბრინჯაოს სკულპტურა, სტილისტური მახასიათებლებით თარიღდება ძვ. წ. V საუკუნით და ანტიკური პერიოდიდან რომში ინახება. სკულპტურაზე გამოსახულია (თითქმის ნატურალური ზომით) ძუ მგელი, რომელიც საკუთარი რძით კვებავს ორ ჩვილ ბავშვს — რომულუსსა და რემუსს, ქალაქის ლეგენდარულ დამაარსებლებს. ითვლება, რომ მგელი საბინებისა და ეტრუსკების ტოტემი იყო, ხოლო ქანდაკება რომში გადაიტანეს რომაელების ამ ხალხთან შერწყმის ნიშნად.

ლიტერატურა
----------

* Lombardi, G. (2002). „A petrographic study of the casting core of the Lupa Capitolina". *Archaeometry*. **44** (4): 601ff. (X-ray diffractometry, thermal analyses, chemistry and thin sections identify the casting site in the lower Tiber valley.)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კაპიტოლიუმის ძუ მგელი"** ვიკისაწყობში.


|  |  |
| --- | --- |
| იტალიის დროშა | *ეს სტატია იტალიისა და იტალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ოპიუმის პირველი ომი** — დიდი ბრიტანეთის ომი ცინის დინასტიის წინააღმდეგ. ბრიტანული ჯარების მიზანი იყო ინგლისის სავაჭრო ინტერესების დაცვა ჩინეთში და ვაჭრობის გაფართოება, კერძოდ სურდა ოპიუმის დიდი რაოდენობით გაყიდვა, რომლის გაყიდვაც ჩინის იმპერიაში აკრძალული იყო. აქედან მომდინარეობს ომის სახელწოდებაც.
1839 წლის დასასრულიდან დაიწყო სამხედრო შეტაკებები ინგლისისა და ჩინეთის გემებს შორის. იმავე წელს ჩინეთის მთავრობის კომისარმა ლინ ძეს-იუმ გაანადგურა ოპიუმის მარაგები, რომლითაც კონტრაბანდულად ვაჭრობდნენ ინგლისელი კოლონიზატორები. ამის გამო 1840 წლის ივნისში დიდმა ბრიტანეთმა მოაწყო თავდასხმა გუანჯოუს რაიონში. 1842 წლის შუა ხანებში ინგლისებელმა დაიკავეს ჰონგ-კონგი, დინხაი, ნინბო, სიამინი, შანხაი, ჯენძიანი და აგვისტოში მიუახლოვნდნენ ნანკინს. ჩინეთის მთავრობამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1842 წლის 29 აგვისტოს ხელი მოაწერეს ნანკინის ხელშეკრულებას. ხელშეკრულების შედეგად დიდ ბრიტანეთს გადაეცა ჰონგ-კონგი, ჩინეთს დაეკისრა უდიდესი კონტრიბუცია, დაახლოებით 21 მლნ დოლარი. ჩინეთის რამდენიმე პორტი (გუანჯოუ, სიამინი, ფუჯოუ, ნინბო, შანხაი) გაიხსნა სავაჭროდ ევროპელებისათვის.

ოპიუმის პირველი ომი ცინის დინასტიის დაცემის დასაწყისი გახდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნანკინის ხელშეკრულება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Музей опиумной войны в городе Хумэнь провинции Хэбэй
* Бутаков Александр Михайлович; барон Тизенгаузен Александр Евгеньевич, Опиумные войны. Обзор войн европейцев против Китая в 1840—1842, 1856—1858, 1859 и 1860 годах
* Tristan GASTON-BRETON «Lin Zexu : „Guerre à l’opium !"», Les Echos, 04/08/2008 დაარქივებული 2008-10-22 საიტზე Wayback Machine.
„მთიელები სოფელს ტოვებენ" (პეტრე გრუზინსკი)
**პეტრე ნიკოლოზის ძე გრუზინსკი** (*ბაგრატიონი*, რუს. Пётр Николаевич Грузинский; დ. 1837 ― გ. 1892) — ეროვნებით ქართველი რუსეთში მოღვაწე ფერმწერი, ბატალისტი და ჟანრისტი. ცნობილი მისი ნახატების სერიით კავკასიის ომის სცენებით. შთამომავალი ბაგრატიონთა დინასტიის მუხრან-გრუზინსკის შტოს, რომელიც XVIII საუკუნეში რუსეთში გადასახლდა.

ბიოგრაფია
---------

1851 წელს შევიდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1860 წელს სურათისათვის „ბოშათა ბანაკი" დაიმსახურა მცირე ოქროს მედალი, ხოლო 1862 წელს სურათისათვის „ღუნიბის აღება" — დიდი ოქროს მედალი. საზღვარგარეთ გაემგზავრა როგორც აკად. პენსიონერი. პარიზში დახატა სურათები „ზუავების პიკეტი საფრანგეთში მანევრებზე" და „ბაზარი ფონტენბლოში". 1864 წელს დაბრუნდა რუსეთში, რათა პარიზის მსოფლიო გამოფენისათვის შეკვეთილი სურათის („რუსის ჯარის მოახლოებისას მთიელები ტოვებენ აულს") ესკიზები შეესრულებინა. 1872 წელს სამუდამოდ დაბრუნდა რუსეთში და იმავე წელს აღნიშნული სურათისათვის აკადემიკოსობა მიიღო. გრუზინსკის გვიანდელი (1891-მდე) ნამუშევრებია: „სცენა სოფლის ცხოვრებიდან", „გასეირნება ქალაქგარეთ" და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 3, გვ. 281, თბ. 1978

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პეტრე გრუზინსკი (მხატვარი)***
**კამპანია** (იტალ. Campagnia) — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი სამხრეთ იტალიაში. სახელი მომდინარეობს ლათინურიდან, რომაელებმა მას *Campania felix* (ბედნიერი მიწა) უწოდეს. მისი მოსახლეობა 5,8 მლნ ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით იტალიის მეორე ყველაზე ხალხმრავალი რეგიონია. მთლიანი ფართობი 13 590 კმ²-ია და წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონს. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტირენიის ზღვაზე. ადმინისტრაციულად მის დაქვემდებარებაში შედის ფლეგრინის კუნძულები და კუნძული კაპრი.

ხანგრძლივი ისტორიის მქონე კამპანია დასავლური ცივილიზაციის ცენტრში მდებარეობდა. პირველად მისი კოლონიზაცია ძველმა ბერძნებმა მოახდინეს და ის დიდი საბერძნეთის (*Magna Græci*a) შემადგენლობაში შედიოდა, სანამ მოძლიერდებოდა რომის რესპუბლიკა. რომაულ ხანაში ეს ტერიტორია იმპერატორების მიერ მაღალი კულტურის კერად მიიჩნეოდა, რადგან აქ თანაბრად იყო წარმოდგენილი როგორც ბერძნული, ისე რომაული კულტურები. შუა საუკუნეებში, ბიზანტიის იმპერიისა და ლომბარდიელების ხელში ამ არეალს გააჩნდა ბევრი საჰერცოგო და სათავადო.

ნორმანთა მმართველობის ხანაში, ის მიუერთდა სიცილიის სამეფოს, მაგრამ მცირე ხნის შემდეგ იგი ნეაპოლის სამეფომ მიიტაცა. სწორედ ამ პერიოდში შეეხო კამპანიას ესპანური, ფრანგული და არაგონული კულტურები. მოგვიანებით, იგი ორი სიცილიის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი გახდა ბურბონების მმართველობით, რაც 1860 წლამდე გაგძელდა, როდესაც დასრულდა იტალიის გაერთიანება და ის ახლადღექმნილი იტალიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა. 

ჰერას ტაძარი პესტუმში, ძვ. წ. 550 წ.
რეგიონის დედაქალაქია ნეაპოლი. კამპანია მდიდარია თავისი კულტურით, განსაკუთრებით სამზარეულოთი, მუსიკით, არქიტექტურით, არქეოლოგიითა და ისეთი უძველესი ძეგლებით, როგორებიცაა პომპეი, ჰერკულანუმი და პესტუმი. ბუნებრივი ძეგლების სიმდიდრე კამპანიაში ტურისტული ინდუსტრიის წარმატებულ განვითარებას განაპირობებს, განსაკუთრებით ამალფის სანაპიროზე, ვეზუვის მთაზე და კუნძულ კაპრიზე.

* *ფართობი* — 13 590 კმ²
* *მოსახლეობა* — 5 833 131 (2010 წ)
* *ქალაქები* (ათ.) — ნეაპოლი (992), სალერნო (142), ჯულიანო-ინ-კამპანია (98), ტორე-დელ-გრეკო (93).
* *თავისებურებები* — ამ რეგიონში მდებარეობს ანტიკური ქალაქები პომპეი, ჰერკულანუმი, პესტუმი, აგრეთვე ვულკანი ვეზუვი და კუნძული კაპრი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Campania Photo Gallery
* Map of Campania დაარქივებული 2005-10-30 საიტზე Wayback Machine.
* Vesuvius Observatory დაარქივებული 2007-06-08 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Italian National Institute of Statistics — 1926.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q214195'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3962258'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q33102669'></a>
2. ↑  „Campania". Encyclopædia Britannica. 7 October 2007.
3. ↑  „Campania: Gateway to Southern Italy". LifeInItaly.com. 7 October 2007. ციტირების თარიღი: 2009-07-22.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იტალიის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
აბრუცი · აპულია · ბაზილიკატა · ემილია-რომანია · ვალე-დ-აოსტა · ვენეტო · კალაბრია · კამპანია · ლაციო · ლიგურია · ლომბარდია · მარკე · მოლიზე · პიემონტი · სარდინია · სიცილია · ტოსკანა · ტრენტინო-ალტო-ადიჯე · უმბრია · ფრიული-ვენეცია-ჯულია | იტალიის დროშაიტალიის დროშა |

 |
**პეტრე ბესარიონის ძე ბახტურიძე** (დ. 13 აგვისტო, 1900, ქუთაისი — გ. 17 ოქტომბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, კრიტიკოსი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და 1919 წელს ჩაირიცხა ახლადდაარსებულ თბილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, რომელსაც მალევე თავი დაანება და მოგვიანებით დაამთავრა ქუთაისის პედინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას და პარალელურად აქვეყნებს კრიტიკულ წერილებს, ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას. 1933 წელს ხელმძღვანელობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილების ორგანოს გაზეთ „სიტყვა და საქმეს", ხოლო 1934-1935 წლებში სათავეში ედგა მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილებას. მოგვიანებით გადმოვიდა თბილისში და 1944-1950 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის" ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგედ. შემდეგ ხუთი წელი ჟურნალ „მნათობშია", უკანასკნელ ხანს კი განაგებდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ლიტერატურულ ნაწილს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ელენე სიმონის ასული ახალაძე** (დ. 1903, სოფელი კორნახი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 მარტი, 1989, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 79, თბ. 1994