recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
არესიბოს გზავნილის გრაფიკული წარმოდენა, რომელიც კაცობრიობის პირველი მცდელობა იყო რადიოტალღები გამოეყენებინა უცხოპლანეტელ ცივილიზაციებთან აქტიური კომუნიკაციის დამყარებისათვის.
ფერმის პარადოქსი ეხება აშკარა წინააღმდეგობას არამიწიერი სიცოცხლის არსებობის არანაირ მტკიცებულებასა და მისი დიდი ალბათობას შორის. ამ მოვლენას სახელი მეცნიერ ენრიკო ფერმის პატივსაცემად უწოდეს. ენრიკო ფერმისა და მაიკლ ჰარტის მიერ გამოთქმული არგუმენტები შემდეგია:

* გალაქტიკაში მილიარდობით ვარსკვლავია, რომლებიც ჰგვანან მზეს და მათი დიდი ნაწილი მზის სისტემაზე რამდენიმე მილიარდი წლით უფრო ასაკოვანია.
* დიდი ალბათობით ზოგ ამ ვარკვლავს გარშემოუვლის დედამიწის მსგავსი პლანეტები და მათგან ზოგზე შეიძლება არსებობდეს განვითარებული ინტელექტუალური სიცოცხლის ფორმები.
* ზოგს ამ ცივილიზაციებთაგან შესაძლოა გამოგონებული ჰქონდეს ვარსკვლავთაშორისი მოგზაურობა, რასაც დედამიწაზე მცხოვრებნი ახლა ვცდილობთ.
* დღესდღეობით ჩვენს მიერ ნავარაუდები ვარსკვლავთაშორისი მოგზაურობის დაბალი სიჩქარის გათვალისწინებითაც კი, ირმის ნახტომის გალაქტიკის მთლიანად გასვლას რამდენიმე მილიონი წელი სჭირდება.

ამ მსჯელობის თანახმად, დედამიწა უცხოპლანეტელების მიერ უკვე მონახულებული უნდა იყოს.

ამ ყველაფერს ფერმის სახელს უკავშირებენ მისი ერთ-ერთი შემთხვევითი საუბრის გამო, რომელიც გაიმართა 1950 წლის ზაფხულს მის ფიზიკოს კოლეგებთან ერთად. სასადალოდ მიმავალნი განიხილავდნენ ბოლოდროინდელ ცნობებს ფრინავი თეფშების შესახებ და შესაძლებლობას სინათლის სიჩქარეზე სწრაფი მოგზაურობისა. საუბრისას სხვა თემებსაც შეეხნენ, სანამ საუზმის დროს ფერმიმ უცბად არ თქვა, "სად არიან ისინი?".

მრავალჯერ უცდიათ ფერმის პარადოქსის ახსნა. ძირითადად მიიჩნევენ, რომ ან აზროვნების შესაძლებლობის მქონე უცხოპლანეტელები ძალიან დიდი იშვიათობაა, ანდა გვთავაზობენ მიზეზებს, თუ რატომ არ დაუკავშირდნენ ან მოინახულეს მსგავმა ცივილიზაციებმა პლანეტა დედამიწა.
**თამაზ ძოწენიძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1935, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო გეოლოგიის ფაკულტეტი.

1960-1962 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის" სამშენებლო სამმართველო „თბილმიწქვეშგზამშენში" მშენებელ ოსტატად. 1962-1964 წლებში იმავე სამინისტროს N1 სამშენებლო ტრესტის რუსთავის სამშენებლო სამმართველო „მეტალურგმშენში" სამუშაოთა მწარმოებლად. 1964-1974 წლებში N5 სამშენებლო სამმართველოში მთავარ ინჟინრად, უფროსად. 1977-1983 წლებში იყო სსრკ „მშენბანკის" საქართველოს განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილე, მთავარი ინჟინერი. 1983-1990 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს ტრესტ „საქმშენინდუსტრიის" მმართველის მოადგილე ეკონომიკის დარგში. 1991-1992 წლებში თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის სამშენებლო ტრესტ „ინჟმშენის" მმართველი. 1992-1994 წლებში თბილისის კონტროლის პალატის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1995-1997 წლებში მუშაობდა სს პრივატიზაციის სპეციალიზებული-საინვესტიციო ფონდ „მთავარინვესტის" მმართველად. 1998-2003 წლებში იყო სააქციო საზოგადოებების „ლაოს", „სპეცჰელიოთბომონტაჟის", „მეგობრობის", „ვერძი-94" — ისა და „ბიზნესცენტრი საშენი მასალების" სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. ხელმძღვანელობდა სასოფლო-სამეურნეო და ზოოვეტერინალური ინსტიტუტების, სამხატვრო აკადემიისა და საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასწავლო კორპუსების, გამოთვლითი და მართვითი მანქანების ქარხნის, ფარმაცევტული და უქსოვადი ქსოვილების ფაბრიკების, ტაბახმელის ბიოკომბინატის I რიგის, კავშირგაბმულობის სახლის (თბილისში), სკოლების, საბავშვო ბაღების, საცხოვრებელი სახლებისა და სხვა ნაგებობების მშენებლობას.

ჯილდოები
--------

* შრომის ვეტერანი
* ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 682-683

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ ძოწენიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ირანული ტიპის ქართული ხმალი** — ქართული ხმლის ერთ-ერთი სახეობა. 

ხმლის სიგრძე - 91,5 სმ, პირის - 77 სმ. ხმლის პირი ფოლადისაა, შუა წელზე მკვეთრად მოხრილია, ცალლესული, უღარო. ასეთი ტიპის ირანული ხმლები უმრავლეს შემთხვევაში ბულატის ფოლადისაგანაა დამზადებული. აღნიშნულ ხმალზე ვიზუალური დაკვირვებით ბულატის ფოლადის სტრუქტურა არ შეინიშნება. პირის ზედა მხარეს ვადაჯვართან ახლოს დიაგონალურად წაგრძელებული მართკუთხედია გამოსახული, რომელიც წინწკლებით და რკალებითაა მორთული. ამ ფიგურისაგან მოშორებით ამოკაწრულია ოვალური ფორმის ყვავილოვანი ორნამენტი, რომელიც ასევე წინწკლებითა და მცირე ზომის რკალებითაა მორთული. ასეთი ორნამენტი დამახასიათებელია XVII-XVIII საუკუნეების სპარსული ხმლების მორთულობისათვის, რომლებზეც ძირითადად იწერებოდა ყურანიდან ნაწყვეტები, ხოლო ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს ირანული ხმლის პირის ქართულ მინაბაძთან, სადაც გადმოტანილია ორნამენტის მხოლოდ ფორმა, შესრულების დონე კი საკმაოდ დაბალია. 

ხმალზე დაგებულია ფოლადის ვადაჯვარი, რომელიც ზედა მხარეს თითბრით მოზარნიშებული ყვავილოვანი ორნამენტით არის მორთული, ხოლო უკანა მხარეს თითბრის ზარნიშით მხოლოდ გეომეტრიული კლაკნილი ხაზებია გამოყვანილი, რომლებიც მთლიანობაში თითქოსდა ოთხგვირგვინიან ფიგურას ქმნის. ტარი დამზადებულია ხისგან და მასზე გადაკრულია შავი ტყავი. ტარზე სამი ვერცხლის სალტეა. ვერცხლის ფირფიტა გადაკრულია ასევე ტარის მოხრილ ადგილას (ვაშლზე). ვაშლის ვერცხლის ფირფიტაზე დამაგრებულია ვერცხლის ძეწკვი ორნამენტირებული ბურთულით, რომელიც ვადაჯვარს უერთდება. სალტეების შუა ადგილებში ტარი რვა ვერცხლის გობაკითაა შეჭედილი. ტარის ფორმა ვაშლთან შედარებით ვიწროა და ვადაჯვარისკენ ფართოვდება. ტარის ასეთი მოყვანილობა ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია ქართული ვადაჯვრიანი ხმლებისა. ქარქაში დამზადებულია ხისაგან, რომელზეც გადაკრულია მოყავისფრო-მოშავო ფერის ტყავი. ქარქაშზე დამაგრებულია ორი სალტე და ბუნიკი. სალტეების ზედაპირზე თითბრის ზარნიშით შესრულებულია მწოლიარე ლომის სტილიზებული გამოსახულება, რომელიც ოვალურ ჩარჩოშია ჩასმული. თითბრის ზარნიშითაა მორთული ბუნიკიც, რომელზეც კუდაწეული ლომის ფიგურა და დაკლაკნილი გველია გამოსახული. ლომსა და გველს შორის არსებული სივრცე შევსებულია გეომეტრიული ორნამენტებით. აღნიშნული ხმალი ირანული ტიპის ქართულ ხმლებს მიეკუთვნება. ამ ფაქტს ადასტურებს ტარისა და ვადაჯვრის ფორმა-მოყვანილობა, ასევე პირის მორთულობის არადამაკმაყოფილებელი ცოდნა. ასეთი ტარები ქართულ ხმლებს ახასიათებს.

ლიტერატურა
----------

* ქაფიანიძე მ. ქართული ხმლების ტიპოლოგიისათვის, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, N 1, 2010
* ორბელიანი პ. ამბავნი ქართლისანი, თბ. 1981
**ირინა ენუქიძე** (გ. 24 აგვისტო, 2007) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, სიკვდილის შემდეგ ქვეყნისა და ერის წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისთვის, გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისთვის და სამოქალაქო თავდადებისთვის თამარ მეფის ორდენით დაჯილდოებული, 2006 წლის 28 იანვარს პოლიციელების მიერ ოქროყანის სასაფლაოზე მოკლული სანდრო გირგვლიანის დედა.

საზოგადოებამ ირინა ენუქიძე 2006 წელს გაიცნო. მისი შვილი, 27 წლის სანდრო გირგვლიანი, 2006 წლის 28 იანვარს ოქროყანის სასაფლაოზე მოკლული იპოვეს. მკვლელობაში ეჭვმიტანილები - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები - 6 მარტს დააკავეს, თუმცა ირინა ენუქიძე თბილისის საქალაქო სასამართლოში გამართულ პროცესზე ამტკიცებდა, რომ მკვლელობის ყველა მონაწილე არ დასჯილა. 

2007 წლის ივლისში მოსამართლე ლევან მურუსიძემ შეუმცირა სასჯელი სანდრო გირგვლიანის მკვლელებს. ევროსასამართლომ გირგვლიანის მკვლელობის საქმეზე აღნიშნა, რომ „*გაოგნებულია იმ შეთანხმებული ქმედებებით, რომლითაც ხელისუფლების სხვადასხვა შტოები (მათ შორის სასამართლო) მოქმედებდნენ, რათა ამ საშინელ მკვლელობის საქმეზე მართლმსაჯულება არ აღსრულებულიყო*". 

როგორ საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა განაცხადა დაჯილდოებისას,

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „[...] ამ განსაკუთრებული ადამიანების გამორჩევა დავიწყე ირინა ენუქიძისგან. ქალბატონი ირინა გახლდათ სიმბოლო იმ ბრძოლის, რომელსაც ერქვა ბრძოლა ჰუმანურობისთვის, ადამიანების უფლებებისთვის, სიცოცხლის უფლებისთვის და ძალადობის წინააღმდეგ. ეს იყო უაღრესად მორალური ბრძოლა, ირინა ენუქიძეს მოუკლეს შვილი. ის იბრძოდა სხვისი შვილების გადასარჩენად, ჩვენი შვილების გადასარჩენად და მან ამ ბრძოლას შესწირა საკუთარი სიცოცხლე. მინდა ხაზი გავუსვა, მის ღვაწლს ქვეყნისა და ერის წინაშე" |
|  | (გიორგი მარგველაშვილი.) |

საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ირინა ენუქიძე თამარ მეფის ორდენით 2015 წლის 22 დეკემბერს დააჯილდოვა. ღონისძიებას ასევე დაესწრნენ თავდაცვის მინისტრი თინა ხიდაშელი, მთავრობის წევრები და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლები. თინა ხიდაშელმა ირინა ენუქიძის მიერ დაწყებული საქმის დაფასებისთვის პრეზიდენტს მადლობა გადაუხადა და აღნიშნა, რომ წლების წინ ქვეყანაში არსებული სისტემა, სწორედ, ირინა ენუქიძემ დაანგრია. 

ირინა ენუქიძე 2007 წლის 24 აგვისტოს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა. ირინა ენუქიძე 28 აგვისტოს საბურთალოს სასაფლაოზე შვილის, სანდრო გირგვლიანის, გვერდით დაკრძალეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სანდრო გირგვლიანის მკვლელობის საქმე
* ვანო მერაბიშვილი
* ლევან მურუსიძე

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი მარგველაშვილმა ირინა ენუქიძე თამარ მეფის ორდენით დააჯილდოვა
2. ↑  თბილისში გამოეთხოვნენ ირინა ენუქიძეს - პოლიციელების მიერ მოკლული სანდრო გირგვლიანის დედას
3. ↑  ქართული მართლმსაჯულება სცილასა და ქარიბდას შორის
4. ↑  გიორგი მარგველაშვილმა ირინა ენუქიძე თამარ მეფის ორდენით დააჯილდოვა
5. 1 2  თავდაცვის მინისტრი ირინა ენუქიძის დაჯილდოების ცერემონიალს დაესწრო
6. ↑  თბილისში გამოეთხოვნენ ირინა ენუქიძეს - პოლიციელების მიერ მოკლული სანდრო გირგვლიანის დედას
**ზორო ზოროიანცი** (დ. 1885, ცხანი — გ. 1943, თბილისი) — სომეხი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

განათლება ჯერ თბილისის გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ — კი რუსეთში, პოლიტექნიკუმში გააგრძელა სწავლა, მაგრამ მისი დამთავრება ვერ შეძლო უსახსრობის გამო.

მისი ოჯახი გაჭირვებაში ცხოვრობდა. მუშაობა ბურღულეულის ფაბრიკაში დაიწყო. 1917 წლიდან იწყებს პოლიტიკურ მოღვაწეობას და ერთიანდება დაშნაკცუთიუნის პარტიაში. ამ წელსვე მას ახალციხის ქალაქისთავად ნიშნავენ. სომხეთ-საქართველოს ომის დროს ის რამდენჯერმე დააპატიმრეს, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. მოგვიანებთ ზოროიანცი ჯერ საქართველოს პარლამენტის, მოგვიანებით კი დამფუძნებელი კრების წევრი ხდება დაშნაკცუთიუნის პარტიიდან. საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ახალციხის რევკომში შევიდა. 1927 იგი დააკავეს საბჭოთა რეჟიმისადმი არაკეთიგანწყობისათვის და გადაასახლეს.

ლიტერატურა
----------

* *გუნცაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 173.
* ი. ხვადაგიანი, საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919, თბ. 2016
**თაგვისარა** (ლათ. Ruscus) — მცენარეთა გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი, დაბალი, მარადმწვანე მხოხავფესურიანი ბუჩქბალახებია. ყლორტები ფოთლისებრ, ზოგჯერ ეკლიან ფილოკლადიუმებად აქვთ გარდაქმნილი, თვითონ ფოთოლი კი ძალიან წვრილი და ქერქლისებრია, ზის ფილოკლადიუმის ძირში. აქვს წვრილი, მწვანე, ერთსქესიანი ყვავილები; სფერული, ხორცოვანი წითელი კენკრა ნაყოფი.

5-6 (ზოგი წყაროთი 9) სახეობა გავრცელებულია აზორის, კანარისა და მადეირის კუნძულებზე, აგრეთვე დასავლეთ ევროპაში, ყირიმსა და კავკასიაში. იზრდება მთის ტყეებში, ბუჩქნარებში, ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე. ზოგჯერ ქმნის რაყას. საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა: საკუთრივ თაგვისარა ანუ პონტოური თაგვისარა (*R. aculeatus*), რომელიც იზრდება აფხაზეთის, სამეგრელოს, იმერეთის და ქართლის ტყის ქვედა სარტყლის ტყესა და ბუჩქნარში; და ძმერხლი ანუ კოლხური თაგვისარა (*R. colchicus*), რომელიც გავრცელებულია აფხაზეთის, აჭარისა და ქართლის ტყესა და ბუჩქნარში.

ყველა სახეობას დეკორატიულ მცენარედ იყენებენ. ძმერხლის ნაყოფი იჭმევა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *გურგენიძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 418–419.
2. 1 2 3   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 558.
**ირინა პალეოლოგოსი** (ბერძ. Ειρήνη Παλαιολογίνα; დ. 1315 – გ. 1341 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერატორი 1340-1341 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ირინა იყო ბიზანტიის იმპერატორ ანდრონიკე III-ის უკანონო შვილი. 1335 წელს ცოლად გააყოლეს ტრაპიზონის იმპერატორ ბასილი I-ს. არსებობს ეჭვი, რომ მან მოწამლა ბასილი 1340 წელს. ბასილის გარდაცვალების შემდეგ ბასილის შვილები ირინა ტრაპიზონელისაგან, ალექსი III და კალო-იოანე, გაგზავნა კონსტანტინოპოლში და თავად ავიდა ტახტზე. ამას მოჰყვა სამოქალაქო ომი ტრაპიზონის იმპერიაში, რომელშიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ბიზანტიური და ქართული ორიენტაციის პარტიები. ირინას მხარს უჭერდნენ ამიძანტარები, სამხედრო ელიტა და სამოქალაქო მოხელეები. მის წინააღმდეგ გამოდიოდა ადგილობრივი ლაზური არისტოკრატია და არქონტები. თავდაპირველად ირინამ წარმატებას მიაღწია. 1340 წელს ლიმნიიდან ტრაპიზონში ჩავიდა იოანე ევნუხი დიდძალი ჯარით და დაამარცხა დედოფლის წინააღმდეგ აჯანყებულები, გადაწვა ევგენიოსის ეკლესია, სადაც აჯანყებულები იყვნენ გამაგრებულები, დააპატიმრა და მოკლა აჯანყებული მთავრები. პარალელურად, ტრაპიზონიას იმპერიას ჰქონდა შეტაკებები ამიდელ თურქებთან პარხარსა და ტრაპიზონში. ამ ლაშქრობებმა დიდი ზიანი მიაყენა ტრაპიზონის იმპერიას, რის გამოც მოსახლეობა ირინა პალეოლოგის წინააღმდეგ იყო განწყობილი. ამას ემატებოდა ისიც, რომ ის აპირებდა გათხოვილიყო ტომით უცხოელ დიდებულზე. 1341 წელს ირინა პალეოლოგოსის საწინააღმდეგო პარტიას სათავეში ჩაუდგა ანა კომნენოსი. მან ლაზთა დიდი ჯარით აიღო ტრაპიზონი. 17 ივნისს ირინა პალეოლოგისი ტახტიდან გადადგა და ფრანკთა გემით კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა. ამის შემდეგ მისი ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამოქალაქო ომი ტრაპიზონის იმპერიაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *მიქაელ პანარეტოსი* „ტრაპიზონის ქრონიკა" XIV საუკუნე
* Her profile in "Medieval Lands" by Charles Cawley
* Vougiouklaki Penelope, "Eirene Palaiologina (Empress)"

სქოლიო
------

1. ↑  Miller, W. „Trebizond. The Last Greek Empire" გვ. 46 ლონდონი 1926 (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |
**თაბრიზ ხალილ რზა-ოღლუ ხალილბეილი** (აზერ. Təbriz Xəlil Rza oğlu Xəlilbəyli; დ. 12 თებერვალი, 1964, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 31 იანვარი, 1992, ნახიჩევანლი, ხოჯალი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურე, დაიღუპა ყარაბაღის ომში. აზერბაიჯანელი პოეტი ხალილ რზას შვილი.

ცხოვრება
--------

თაბრიზ ხალილბეილი დაიბადა 1964 წლის 12 თებერვალს, ქალაქ ბაქოში. 1981 წელს დაამთავრა ქალაქ ბაქოს მ.მუშფიგის სახელობის №18 საშუალო სკოლა. 1982 წელს შევიდა აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში. გააგრძელა განათლების მიღება და იმავე დროს მუშაობდა ჯ.ჯაბარლის სახელობის კონოსტუდია „აზერბაიჯან ფილმ"-ში.

ომში მონაწილეობა
----------------

თაბრიზ ხალილბეილიმ 1991 წლის ბოლოს ომში ნებაყოფლობით წავიდა. სოფელ ხრომორდში და ნახჩივანიკში ომების დროს გმირულად იბრძოდა. ბრძოლებში გამორჩევის გამო დაჯილდოვდა შსს-ს „ბოზ გურდ"-ის ჯილდოთი. 1992 წლის 31 იანვარს იყო ტაბრიზ ხალილბეილის ბოლო ბრძოლა. ის დაიღუპა შუშის ალყის მოხსნისთვის ორგანიზებული ოპერაცია „დაშალთი"-ს დროს.

ოჯახი
-----

იყო დაოჯახებული. მისგან დარჩა ორი ქალიშვილი.

ჯილდოები
--------

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1992 წლის 8 ოქტომბრის №264 ბრძანებით თაბრიზ ხალილბეილის დაღუპვის შემდეგ მიენიჭა „აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის" წოდება. დასაფლავებულია გმირთა ხეივანში ქალაქ ბაქოში. ქალაქ ბაქოში და სალიანის რაიონში ერთ-ერთ ქუჩას მიენიჭა მისი სახელი. მისი საცხოვრებელი სახლის წინ დამონტაჟებულია სამახსოვრო დაფა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Xəlilbəyli Təbriz Xəlil Rza oğlu (15 October 2015). ციტირების თარიღი: 23 November 2018
2. ↑  Qəhrəmanlar ölmürlər: "Boz qurd" Təbriz Xəlilbəyli (15 October 2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 ნოემბერი 2018. ციტირების თარიღი: 23 November 2018
3. ↑  24 years pass since Dashalty military operation (31 January 2014). ციტირების თარიღი: 23 November 2018
4. ↑  National Heroes. ციტირების თარიღი: 23 November 2018
5. ↑  Gəmilərin siyahısı Dövlət Gəmi Reyestri. ციტირების თარიღი: 23 November 2018
6. ↑  TABRIZ KHALILBEYLI. ციტირების თარიღი: 23 November 2018
**თაგვისარა**, *პონტოური თაგვისარა* (ლათ. Ruscus aculeatus) — ყვავილოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. დაბალი ბუჩქია, სიმაღლეში 30–50სმ. აქვს მორიგეობით განლაგებული ტოტები. მცირე ზომის — 1–3 სმ სიგრძის კლადოდიუმები, ხეშეში, ტყავისებური, ლეგა, მუქი მწვანე, ლანცეტა, გრძლად წაწვეტებული და წვრილი ეკლით დაბოლოებული. მისი მთავარი ძარღვი კარგად გამოხატულია. ყვავილი — 1–2, სხედან კლადოდიუმების ქვედა მხარეზე. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს თებერვალ-აპრილში. გავრცელებულია კავკასიასა და სამხრეთ ევროპაში. საქართველოში გვხვდება დასავლეთში (აფხაზეთი, სამეგრელო, იმერეთი), კახეთსა და შიდა ქართლში. იზრდება მთის ქვედა სარტყელში, სადაც ქმნის რაყებს, აგრეთვე შედის მარადმწვანე ქვეტყის შემადგენლობაში.

სქოლიო
------

1. ↑  *მაყაშვილი ა.*, თაგვისარა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო", 1961.
2. ↑  *გურგენიძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 418–419.
3. ↑  *სუხიტაშვილი კახაბერ*, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 70.
**თაგვეთის არალეგალური სტამბა** — ისტორიული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ თავგვეთში, თრიალეთის ქედზე, ხელოვნური ე.წ. ღამურა კლდის გამოქვაბულში (8X3 მეტრზე). აქ 1906-1907 წლებში ხაშურის (მიხაილოვო) სოციალურ-დემოკრატიული ჯგუფის თაოსნობით მოქმედებდა არალეგალური ბოლშევიკური სტამბა. მის მოწყობაში მონაწილეობა მიიღეს რევოლუციონერებმა: ძმებმა ს. და მ. ჯაფარიძეებმა, ვ. და ლ. ხოზბერიძეებმა, ლ. გაჩეჩილაძემ, ო. ჩუბინიშვილმა. მათ ჯერ ხაშურში, ვ. და ლ. ხოზბერიძეების ბინაზე, სცადეს სტამბის გამართვა, შემდეგ სოფელ ცხრამუხაში, ა. ბირკაძის ოჯახში, მაგრამ საქმის მოგვარებას ხელი შეუშალა სახანავ-ავარსაკის დამსჯელი რაზმის თარეშმა. ამიტომ ძნელად მისადგომ ადგილზე, კლდეში გამოკვეთეს ხელოვნური გამოქვაბული, ნაწილ-ნაწილ გადაიტანეს შრიფტი, სხვა მოწყობილობა და მოაწყვეს სტამბა. არალეგალურ სტამბაში დაბეჭდილი ლიტერატურა და პროკლამაციები ვრცელდებოდა ხაშურში, ბორჯომში, ქარელსა და ფოთში. სტამბამ 1907 წლამდე იარსება. სტამბაში დაბეჭდილი მასალა ინახება ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *კუპატაძე ე.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 434.
An arena packed with spectators. A basketball court is in the center, and a scoreboard is directly above it.ბობკეტსი Time Warner Cable Arena-ში 2005 წლიდან ატარებს საშინაო მატჩებს.
**შარლოტ ბობკეტსი** (ინგლ. Charlotte Bobcats) — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA) გამოდის. გუნდი შეიქმნა 2004 წელს. გუნდის სათამაშო ბაზაა Time Warner Cable Arena, რომელიც მდებარეობს შარლოტში, ჩრდულოეთ კაროლინის შტატში. ბობკეტსი თამაშობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ დივიზიონში და აღმოსავლეთ კონფერენციაში. გუნდის მფლობელი არის NBA და კალათბურთის ლეგენდა და ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფიგურა - მაიკლ ჯორდანი. 8 წლიანი ისტორიის მანძილზე, გუნდმა მხოლოდ ერთხელ შეძლო პლეიოფში ასპარეზობა 2009-2010 წლის სეზონში, როდესაც რეგულარული სეზონი 44-38 დაამთავრეს.

მნიშვნელობები
-------------

|  |  |
| --- | --- |
| **GC** | რამდენი თამაში ედგა მწვრთნელის რანგში |
| **W** | გამარჯვება |
| **L** | წაგება |
| **W%** | გამარჯვების % |
| **#** | მერამდენე მწვრთნელი იყო |
| \* | სამწვრთნელო კარიერა დაიწყო ბობკეტსში |
| † | არჩეული იქნა კალათბურთის დიდების დარბაზში როგორც მწვრთნელი |

მწვრთნელები
-----------

*სტატისტიკა შესწორებულია 2011-12 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ*

| # | სახელი | წლები | GC | W | L | Win% | GC | W | L | Win% | მიღწევა |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| რეგულარული სეზონი | პლეი-ოფი |
| 1 | ბერნი ბიკერსტაგი | 2004-2006 | 246 | 77 | 169 | .313 | — | — | — | — |  |
| 2 | სემ ვინსენტი\* | 2007-2008 | 82 | 32 | 50 | .390 | — | — | — | — |  |
| 3 | ლარი ბრაუნი† | 2008-2010 | 192 | 88 | 104 | .458 | 4 | 0 | 4 | .000 |  |
| 4 | პოლ სილასი | 2010-2011 | 120 | 32 | 88 | .267 | — | — | — | — |  |
| 5 | მაიკ დანლეფი | 2012-დღემდე |  |  |  |  | — | — | — | — |  |

აღნიშვნა
--------

* **a**  ბობკეტსის მწვრთნელების ტოტალური რაოდენობა. ასევე ერთ ნომრად ითვლებიან ის მწვრთნელები, რომლებიც ორჯერ წვრთნიდნენ გუნდს.
* **b**  ყოველი წელი არის აღნიშნული როგორც NBA სეზონი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შარლოტ ბობკეტსი
* შარლოტ ბობკეტსის სეზონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შარლოტ ბობკეტსის ოფიციალური საიტი
ზღვრული დანახარჯების სტანდარტული სახე
**ზღვრული ხარჯები** (ინგლ. marginal cost — MC) — წარმოების (ან მომსახურების) დამატებითი დანახარჯი, რომელიც აუცილებელია პროდუქციისა და მომსახურების დამატებითი ერთეულის საწარმოებლად. ზღვრული ხარჯები იანგარიშება, როგორც მთლიანი დანახარჯის (total cost, TC) ცვლილების ფარდობა მთლიანი პროდუქციის (ან მომსახურების) ცვლილებასთან. მოკლევადიანი პერიოდისათვის, როდესაც მუდმივი დანახარჯი (fixed cost, FC) არ იცვლება, ზღვრული ხარჯები შეიძლება ვიანგარიშოთ მთლიანი ცვლადი დანახარჯის (variable cost, VC) ცვლილების ფარდობით მთლიანი პროდუქციის (ან მომსახურების) ცვლილებასთან. ზღვრული ეკონომიკური ეფექტიანობა ზღვრული ხარჯების ოპტიმიზების შედეგია. წარმოების მასშტაბების ზრდის შედეგად შესაძლო ეკონომიის გათვალისწინებით, ზღვრული ხარჯები, წარმოების ზრდის გარკვეულ ოპტიმალურ დონემდე, შეიძლება მცირდებოდეს, მაგრამ წარმოების შემდგომმა უკონტროლო ზრდამ, შესაძლოა, ზღვრული ხარჯების გადამეტება გამოიწვიოს ზღვრულ შემოსავლებთან შედარებით, რაც, ძირითადად, გამოწვეულია ჭარბი პროდუქციის გასაღების პრობლემებით.

ლიტერატურა
----------

* Fischer S.etc. Economics. - New York, Second Edition.
* ჰეინე პ. ეკონომიკური აზროვნება (ტომი I). - თბილისი, 2009.
* მენქიუ გ. ეკონომიკის პრინციპები. – თბილისი, 2008.

სქოლიო
------

1. ↑  Marginal Cost Of Production
**ირინა ანდრონიკაშვილი** (დ. 21 ნოემბერი, 1963) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1987–1988 წლებში ინტერნატურა გაიარა თერაპიაში ნ.კახიანის სახელობის საგზაო კლინიკურ საავადმყოფოში. 1988–1990 წლებში იყო ა.ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის კლინიკური იმუნოლოგიის განყოფილების უფროსი ლაბორანტი 1990 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1995 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა №4 კათედრის ასისტენტია. ავტორია 10 სამეცნიერო ნაშრომის კარდიოლოგიის პრობლემებზე.

1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰუმორული ნატრიურეზული სისტემა მარილმგრძნობელი ესენციური ჰიპერტენზიის დროს".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 17

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირინა ანდრონიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ზაპოროჟიეს სეჩი (იისფერი) რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში, 1751
**ზაპოროჟიეს სეჩი** (უკრ. Запорозька Січ, რუს. Запорожская Сечь) — უკრაინელ კაზაკთა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და სამხედრო ორგანიზაცია XVI–XVIII საუკუნეებში დნეპრის ჭორომებს ქვემოთ. მის ბირთვს ძირითადად შეადგენდა უკრაინელი გლეხობა და ქალაქის ღარიბობა, რომლებიც გამოექცნენ ფეოდალთა უსამართლობას. აქტიურად იბრძოდა როგორც ოსმალეთის, ისე ყირიმის სახანოს, აგრეთვე პოლონეთის ფეოდალთა წინააღმდეგ. კაზაკები აგებდნენ ხის ციხესიმაგრეებს — „სეჩებს", სადაც თავს აფარებდნენ მტრის თავდასხმის დროს. აქედან მომდინარეობს ამ თავისებური რესპუბლიკის სახელწოდება. XVI საუკუნიდან ზაპოროჟიეს სეჩში დაიწყო მოსახლეობის კლასობრივი დაყოფა. უკრაინის რუსეთთან შეერთების (1654) შემდეგ მისი სამხედრო და პოლიტიკური უფლებები თანდათან დაეცა, 1709 წელს კი შვედებთან კავშირის გამო რუსეთის ჯარმა დაანგრია, კაზაკთა ნაწილი ყირიმის სახანოს ტერიტორიაზე გადავიდა. 1734 წელს რუსეთის მთავრობის ნებართვით ისინი უკან დაბრუნდნენ და ე.წ. ახალი სეჩი შექმნეს. პუგაჩოვის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ, რაკი კაზაკებში მღელვარება იყო, 1775 წლის ივნისში მეფის ჯარმა დაანგრია კაზაკთა სიმაგრეები და ზაპოროჟიეს ჯარი დაშლილად გამოაცხადა, რის შედეგადაც ზაპოროჟიეს სეჩმა არსებობა შეწყვიტა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზაპოროჟიეს სეჩი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 307–308.
**ქალები ბოსნია და ჰერცეგოვინაში** აღწერს ქალების მდგომარეობას ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.

თანამედროვე მდგომარეობა
-----------------------

აგროკულტურის განვითარების საერთაშორისო ფონდის კვლევის თანახმად, ბოსნიელმა ქალებმა განიცადეს სამგვარი ტრანსფორმაცია ბოსნიის ომის შედეგად – საომარი, ეკონომიკური და პოლიტიკური. ქალების როლი საზოგადოებრივ ცხოვრებაში დადაბლდა, რადგან საომარი მდგომარეობის გამო, ქალებს უმეტესად ოჯახური კერის მიხედვა ევალებოდათ. ასევე წამოიწია რელიგიურმა ფაქტორმა, რომელიც კომუნისტურ პერიოდში მიჩქმალული იყო, ასე რომ მრავალმა ქალმა, განსაკუთრებით არაურბანულ ზონებში თავად გადაწყვიტა უარი ეთქვა აქტიურ საჯარო ცხოვრებაზე და წამყვანი როლი მამაკაცებს გადააბარა. ქალების ნაწილმა ქვეყანა დატოვა და უკეთესი მომავლის საძებნელად უცხოეთს მიაშურა.

### ომის პერიოდი

ომის პერიოდში ქალები არანაკლებ ხდებოდნენ ძალადობის მსხვერპლი, ვიდრე მამაკაცები. განსაკუთრებული სისასტიკით გამოირჩეოდნენ სერბული ფორმირებები  ბოსნიელი ქალების მიმართ: სერბული არმია, პოლიცია, მოხალისეთა ფორმირებები და ადგილობრივი სერბებიც კი, რომლებმაც სამხედრო უპირატესობის გამო მალევე შეძლეს ქვეყნის ტერიტორიის 70%-ის დაკავება, ძარცვავდნენ მათ კონტროლირებად ტერიტორიაზე დარჩენილ არასერბებს, აიძულებდნენ უარი ეთქვათ ქონებაზე და დაეტოვებინათ ის მხარე, უარის შემთხვევაში კლავდნენ ან გადაჰყავდათ საკონცენტრაციო ბანაკებში, სადაც ქალებსა და კაცებს აცალკევებდნენ, ქალები და გოგონები დატყვევებული იყვნენ საშინელ პირობებში ყოფილ სტადიონებზე, სამრეწველო შენობებში ან არმიის ყაზარმებში, სადაც მათ ყველანაირად ამცირებდნენ, მათ შორის მრავალჯერ აუპატიურებდნენ. არსებობდა დატყვევების ადგილები, სადაც მსურველი სერბი ჯარისკაცი ან პოლიციელი მიდიოდა, არჩევდა გოგონებს და შემდეგ "თამაშობდა" მათთან. სხვადასხვა მონაცემებით ომის დროს 12დან 50 ათასამდე ქალი იქნა გაუპატიურებული.

კანონმდებლობა
-------------

2003 წელს მიღებულ იქნა კანონი გენდერული თანასწორობის შესახებ, რომელიც გენდერული თანასწორობის დასავლურ მოდელს ამკვიდრებს ქვეყანაში. შემოღებული იქნა კვოტა, რომლის მიხედვითაც კანდიდატების მინიმუმ 30% უნდა იყოს ქალი.

სქოლიო
------

1. ↑  In post-conflict Bosnia and Herzegovina, women are a driving force for change, IFAD
2. ↑  Bosnia and Herzegovina gender profile დაარქივებული 2015-10-20 საიტზე Wayback Machine. , IFAD, 5 March 2007.
3. ↑  PROSECUTOR V DRAGOLJUB KUNARAC, RADOMIR KOVAC AND ZORAN VUKOVIC
4. ↑  The Prosecutor v. Gojko Janković & Radovan Stanković
5. ↑  Wood, Elisabeth J. (2013) რედ. Miranda A.H Horvath, Jessica Woodhams: *Handbook on the Study of Multiple Perpetrator Rape: A multidisciplinary response to an international problem*.  Routledge. ISBN 978-0-415-50044-9.
6. ↑  Crowe, David M. (2013) *War Crimes, Genocide, and Justice: A Global History*.  Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-62224-1.
7. ↑  Howard, Emma. The Women of Bosnia & Herzegovina, the guardian, guardian.co.uk, 30 May 2012.
**ირინე დავითის ასული კვაჭაძე** (დ. 5 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი ფიზიოლოგი, პედაგოგი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი (2006 წ.), თსსუ–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის (2006 წლიდან – ფიზიოლოგიის დეპარტამენტი) გამგე (2004 წ.), ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი (2006 წ.).

ბიოგრაფია
---------

ირინე კვაჭაძემ 1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (1992 წლიდან უნივერსიტეტი) სამკურნალო ფაკულტეტი, 1984–1987 წლებში იყო თსსი–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტი, 1988 წლიდან ასისტენტი, 1992 წლიდან დოცენტი, 1997 წლიდან თსსუ–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის პროფესორი, 2004 წლიდან ამავე კათედრის (2006 წლიდან ფიზიოლოგიის დეპარტამენტი) გამგე, 2006 წლიდან არის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი და დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

1992 წლიდან 2009 წლამდე იყო თსსუ–ის სამეცნიერო განყოფილების ხელმძღვანელი, სამეცნიერო მუშაობის კოორდინაციის სამსახურის უფროსი, მაგისტრატურისა და დოქტურანტურის სამსახურის ხელმძღვანელი.

2009 წლიდან არის თსსუ–ის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელი.

1988 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად, 1997 წელს, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. მისი ხელმძღვანელობით შესრულებულია ხუთი დისერტაცია, გამოიცა ერთი მონოგრაფია, არის 90–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 2006 წლიდან, ირინე კვაჭაძის რედაქციით, ქართულ ენაზე სამჯერ გამოიცა ფიზიოლოგიის სახელმძღვანელო. 

ი. კვაჭაძის სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად ეხება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის რეაქციის თავისებურებებს ფსიქოემოციურ დატვირთვაზე სხვადასხვა კვებითი მდგომარეობების დროს, ფიზიოლოგიურ ფუნქციათა და მათი სარეგულაციო მექანიზმების ურთიერთანამოქმედებას ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა მეტაბოლური და ჰორმონული სტატუსის პირობებში და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* რ. ხეცურიანი, ვ. ყიფიანი, ჯ. ქორჩილავა, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი: წარსული, აწმყო, მომავალი. თბ. 1999 წ.
* ტრადიციებით მომავლისკენ, თსსუ–ის საიუბილეო კრებული, 2010 წ.
**ზანზიბარის არქიპელაგი** (სუაჰ. Funguvisiwa ya Zanzibar, ინგლ. Zanzibar Archipelago) — არქიპელაგი ინდოეთის ოკეანეში აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, ავტონომია ტანზანიის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

ყველაზე დიდი კუნძულებია: ზანზიბარი, პემბა და მაფია. არქიპელაგის ყველაზე დიდი ქალაქია — ზანზიბარი (კუნძულ ზანზიბარზე, 501 459 მოსახლე (2012 წელი)). კლიმატი თბილი და საკმაოდ ნოტიოა.

ისტორია
-------

მიოცენამდე არქიპელაგი წარმოადგენდა აფრიკის კონტინენტის ნაწილს. პირველი გამოკვეთილი ცნობები მის შესახებ ჩნდება X საუკუნეში, როდესაც აქ მოვიდნენ სპარსელები შირაზიდან. ადგილობრივი მაცხოვრებლები დღემდე საკუთარ თავს ეძახიან «შირაზის», თუმცა სპარსი დასახლებულები საკმაოდ მალე შეერივნენ ადგილობრივ მაცხოვრებლებში. ეს მათ მოიტანეს ზანზიბარში ისლამი. დღეისათვის მუსულმანები შეადგენენ მოსახლეობის დაახლოებით 88 %-ს, დანარჩენები — ადგილობრივი აფრიკული კულტების თაყვანისმცემლები და ქრისტიანებია.

შუა საუკუნეებში ზანზიბარზე გავრცელდა ტყვეებით ვაჭრობა, რომლებსაც იჭერდნენ აფრიკის ჯუნგლებში. დროთა განმავლობაში მონებით ვაჭრობა ხელთ იგდეს ომანელმა ვაჭრებმა, რომლებმაც შეადგინეს ადგილობრივი არისტოკრატიის ბირთვი. XVI საუკუნეში ზანზიბარი შედიოდა პორტუგალიის კოლონიალური სამფლობელოების შემადგენლობაში, მომბასასა და ორმუზთან ერთად. XVII საუკუნის შუაში ომანელმა არაბებმა გადაიტანეს დარტყმა, რომელიც მათ მიაყენა ევროპელი კოლონიზატორების გამოჩენამ და დაიწყეს მათი გამოდევნა ინდოეთის ოკეანის დასავლეთი ნაწილიდან. თუმცა, ზანზიბარზე სულთანის ხელისუფლება ჯერ კიდევ დიდი ხანი რჩებოდა ნომინალური.

### ზანზიბარის სასულთნო

1853 წლისთვის ომანის სულთანებიდან ყველაზე უძლიერესმა — საიდ იბნ სულთანმა, დაამყარა კონტროლი აფრიკის სანაპიროების მნიშვნელოვან რაიონებზე და გადაიტანა თავისი დედაქალაქი მასკატიდან ზანზიბარზე. კუნძული ადიოდა ახალ სიმაღლეებზე, რომელიც დაკავშირებული იყო სპილოს ძვალზე და მონებზე გაზრდილ მოთხოვნებზე — საქონელზე, რომლებიც შემოდიოდა ადგილობრივ ბაზარზე აფრიკიდან. სულთანის დროს ზანზიბარზე მიმდინარეობდა ფართე მშენებლობა; კუნძულის არქიტექტურული ძეგლები შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

1861 წელს ზანზიბარის სასულთნო გამოეყო ომანის სასულთნოს, ხოლო 1890 წელს ის გახდა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატი.

1964 წლის დასაწყისში ბრიტანეთის ხელისუფლებამ გადასცა ზანზიბარი არაბეთის სულთანს, და უკვე ერთი კვირის შემდეგ ზანზიბარი გამოცხადდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ. ბრიტანელების წასვლის შემდეგ კუნძულზე დაიწყო აჯანყება: შავკანიანებმა არ მოინდომეს მომავალშიც დარჩენილიყვნენ არაბების ხელქვეითებად და ჩამოაგდეს ისინი. რევოლუციას თან მოჰყვა არაბების, ინდოელების და ევროპელების მკვლელობა.

### ზანზიბარი ტანზანიის შემადგენლობაში

1964 წელს ზანზიბარის და ტანგანიიკის ხელისუფლებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ერთიანი სახელმწიფოს — ტანზანიის (სახელწოდება სიტყვების — «ტანგანიიკა» და «ზანზიბარი» კომბინაციაა) შექმნის შესახებ.

ზანზიბარის არქიპელაგი ნახევრადავტონომიაა ტანზანიის შემადგენლობაში ადმინისტრაციული ცენტრით ქალაქ ზანზიბარში. 2005 წლიდან ზანზიბარს აქვს საკუთარი დროშა, პარლამენტი, ასევე არსებობს საკუთარი პრეზიდენტი. 2010 წლის 3 ნოემბრიდან ალი მოჰამედ შეინი.

სქოლიო
------

1. ↑  Citypopulation, Major Cities
**ინდოეთის სახალხო პარტია** (ჰინ. भारतीय जनता पार्टी — **ბჰარატია ჯანატა პარტი**) — ინდოეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი საერთოეროვნული პოლიტიკური გაერთიანება (ეროვნულ კონგრესთან ერთად). ბჰარატია ჯანატა პარტი მემარჯვენე პოლიტიკური გაერთიანებაა. ხშირად მას მოიხსენიებენ, როგორც ინდუისტური ნაციონალიზმის პარტიად. 

პარტიის დაარსება 1980 წელს დაკავშირებულია ატალ ბიჰარი ვაჯპაის და ლალ კრიშნა ადვანის სახელთან. დაარსების დღიდან პარტია არის ინდოეთის ეროვნული კონგრესის კონკურენტი და მისი ძირითადი ოპოზიცია. პარტიის იდეოლოგიას წარმოადგენს ჰინდუტვა (ინდუისტური კულტურული ნაციონალიზმი). პარტიამ ლოკ-საბჰას არჩევნებში მონაწილეობა პირველად მიიღო 1984 წელს. არჩევნებში მოიპოვა სულ 2 ადგილი 543-დან, მაგრამ 1989 წელს უკვე მანდატების რიცხვმა 88-ს მიაღწია და შევიდა ვიშვანათ პრატაპ სინგჰის კოალიციურ მთავრობაში. 1991 წლის არჩევნების შემდეგ გახდა მთავარი ოპოზიციური პარტია. პამულაპარტი ვენკატა ნარსიმჰა რაოს კონგრესის მთავრობამ სახალხო პარტიის მხრიდან მძაფრი კრიტიკა დაიმსახურა მრავალრიცხოვანი კორუფციული სკანდალების გამო. 1996 წელს მოიპოვა ხმათა უმრავლესობა და ატალ ბიჰარი ვაჯპაიმ ჩამოაყალიბა მთავრობა, თუმცა პარლამენტში უმრავლესობის არ ქონის გამო 13 დღეში ვაჯპაი გადადგა. ხელისუფლებაში მოვიდა კოალიცია რომელსაც „მესამე ფრონტი" უწოდეს. 

1998 წელს ვაჯპაიმ კვლავ შეძლო ეროვნულ დემოკრატიული ალიანსის კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბება, თუმცა კოალიციიდან ერთ-ერთი წევრის გასვლის შედეგად მთავრობას საფრთხე დაემუქრა, მაგრამ კოლაიციაში სხვა პარტიის შესვლის შედეგად ვაჯპაი კვლავ პრემიერ-მინისტრის პოსტზე რჩება ამჯერად 2004 წლამდე. ვაჯპაის პრემიერ-მინისტრობისას ინდოეთმა გამოსცადა პირველი ბირთვული იარაღი რაჯასტანის შტატის პოლიგონზე. 2004 და 2009 წლების არჩევნებში იმარჯვებს ეროვნული კონგრესი და სახალხო პარტია კვლავ წამყვანი ოპოზიციური ძალაა. 

2014 წლის საპარლამენტო არჩევნებში კი დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა და მისი კანდიდატი ნარენდრა მოდი 2014 წლის 21 მაისს პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იკავებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2019-03-25 საიტზე Wayback Machine.
შვედეთის ბუნებათმცოდნეობის მუზეუმი
**შვედეთის ბუნებათმცოდნეობის მუზეუმი** (შვედ Naturhistoriska riksmuseet) მდებარეობს სტოკჰოლმში; შვედეთი.

მუზეუმი 1819 წელს შვედეთის სამეფო სამეცნიერო აკადემიის მიერ დაარსდა, თუმცაღა, სათავეს ჯერ კიდევ 1739 წლიდან იღებს, როდესაც სამეცნიერო აკადემიამ მუზეუმის დასაარსებლად პირველი შეწირულობების მიღება დაიწყო. პირველი შეწირულობები ფართო საზოგადოებას 1786 წელს წარუდგინეს. მუზეუმი აკადემიას საბოლოოდ 1965 წელს გამოეყო.

აკადემიის კოლექციის ერთ-ერთი შემნახველი თავდაპირველად Linnaeus-ს სტუდენტი ანდერს სპარმანი იყო, რომელიც ჯეიმზ კუკთან ერთად იყო ვოიაჟებში ნამყოფი. მეორე ცნობილი გვარი მუზეუმ ის ისტორიაში სვენ ნილსენია - ზოოლოგი, პალეანთოლოგი და არქეოლოგი; მან არაორგანიზებული ზოოლოგიური კოლექციები შესწირა მუზეუმს ჯერ კიდევ მანამ (1828-1831), სანამ ლუნდში პროფესორის სახელით დაბრუნდებოდა.

სტოკჰოლმის ცენტრიდან დაშორებულ ფრესკატის უბანში მდებარე მუზეუმის თანამედროვე შენობები არქიტექტორ აქსელ ანდერბერგს ეკუთვნის, რომელმაც მუშაობა 1916 წელს დაასრულა. სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის მთავარი ნაგებობაც მოგვიანებით მუზეუმის სიახლოვეს დააფუძნეს. 
მუზეუმს აქვს IMAX კინოთეატრი, რომელსაც Cosmonova ეწოდება. კინოთეატრი შვედეთში ამავდროულად ყველაზე დიდი პლანეტარიუმია.
**ღრომის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის ცხინვალის რეგიონში, სოფელ ღრომში, სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3 კმ-ზე, ნასოფლარი „სარკინეთი". აგებული ადრეულ შუა საუკუნეებში. 

სამნავიანი ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია ფიქალი. ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით მკვეთრად მოხაზუ-ლი ნალისებრი აბსიდით. ცენტრალური ნავის აბსიდის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. აბსიდა დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. ჩრდილოეთი ნავის აბსიდა სწორკუთხაა. ნა-ვები ორ არათანაბარ მონაკვეთად იყოფა. შიდა სივრცე მაღალი, ღია თაღების საშუა-ლებით სამ ნავად იყოფა. თაღები კუთხის პილასტრებს და თავისუფლად მდგარ მა-სიურ სვეტებს ეყრდნობა. ნავებში მოთავსებულია სამკვეთლო და სადიაკვნე. სამხრე-თი ნავი აღმოსავლეთით ნალისებრი აბსიდით სრულდებოდა. შემორჩენილია მისი მცირე ნაწილი.

არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ეკლესიაში მიწის დონე ძლიერ აწე-ულია.
დასავლეთ ფასადის ზედა წყობაში ჩაყოლებულია რელიეფური ჯვარი.

ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ფასადები თითქმის პერანგშემოცლი-ლია. კედლები დეფორმირებულია. თაღები და სარკმლები დაზიანებულია. კედლებზე მოდებულია მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 234-235
**ზანგილანის რაიონი** (აზერ. Zəngilan) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ეს ტერიტორია სომხურმა ძალებმა დაიკავეს 1993 წლის შემოდგომაზე, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ზანგილანი.

გეოგრაფია
---------

ზანგილანის რაიონი მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე არაქსის ჩრდილოეთით და ესაზღვრება სომხეთსა და ირანს. რაიონის ტერიტორია 707 კმ²-ს ფართობს მოიცავს. აქ გვხვება მეზოზოური რელიეფი და გავრცელებულია ცარცული პერიოდის, ვულკანური და დანალექი ქანები. მაღალმთიან მხარეებში იურიული და ცარცული პერიოდის ნაშთები თარიღდება 150-200 ათასი წლით. 

რაიონი მდებარეობს მცირე კავკასიონის მთების სამხრეთით. ამ ტერიტორიაზე ძირითადად გვხვდება დახრილი კლდეები, ტიტების დაბლობები, ტყეები და ბუჩქები. რაიონის ტერიტორიას აქვს რთული ზედაპირული სტრუქტურა. ტერიტორია გამოყოფილია მდინარის ხეობებით და ქმნის ღრმა ხეობებს. ეს ადგილები მდიდარია ოქროს საბადოებით.

სუზას მთა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქმნის დაბლობს. იგი შედგება ცარცული პერიოდის დანალექი ქანებისგან. ხშირი ტყეები გავრცელებულია მთიან ადგილებში. 1800-2000 მეტრის სიმაღლეზე ფართო ფოთლოვანი ტყეები თანდათანობით მცირდება სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე. ტერიტორია მდიდარია სამკურნალო მცენარეებით, მინერალური წყლებით, სამშენებლო ქვით, თიხით, მარმარილოთი და ასევე სხვა მასალებით. ტერიტორიის ბუნებრივმა პირობებმა და რთულმა რელიეფმა შექმნა რაიონისთვის დამახასიათებელი კლიმატი. აქ გავრცელებულია უდაბნოს და ნახევრად უდაბნოსთვის დამახასიათებელი კლიმატი..

ისტორია
-------

ძველ დროში თანამედროვე ზანგილანის რაიონი იყო სომხეთის ისტორიული რაიონის კოვსკანის ნაწილი. შუა საუკუნეებში, კოვსკანის პროვინცია უფრო ცნობილი იყო გრამუის ციხესიმაგრის სახელით, რომელიც აქ არსებობდა.

საბჭოთა რესპუბლიკების საზღვრების დადგენის პერიოდში, მხოლოდ აჩანური შედიოდა სომხეთის სსრ-ის მხარეში და მხოლოდ დასავლეთი ნაწილი ეკუთვნოდა სომხეთს, ხოლო აღმოსავლეთის ნაწილი, რომელიც ყველაზე ხელსაყრელ ტერიტორიას წარმოადგენდა რეგიონში შედიოდა აზერბაიჯანის სსრ-ის შემადგენლობაში. 1930 წელს შეიქმნა ზანგილანის ადმინისტრაციული ოლქი. ზანგილანის რაიონი დაიპყრეს სომხურმა სამხედრო ძალებმა 1993 წლის 29 ოქტომბერს და მოექცა სომხეთის შეიარაღებული ძალების კონტროლის ქვეშ. რაიონში არის ისტორიული ძეგლები. მათგან გამოსარჩევია, სოფელ მამადბეილში მდებარე იაჰია იბნ მუჰამედ ალ-ჰაჯის სამარხი (1304-1305)..

ლიტერატურა
----------

* Azərbaycan Milli Esiklopediyası. Bakı: 2007 səh. 875.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* На сайте Azerbaijan დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „ХРОНОЛОГИЯ АРМЯНО-АЗЕРБАЙДЖАНСКОГО КОНФЛИКТА". Embassy of the Republic of Azerbaijan in the People's Republic of China. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-29.
2. ↑  „Карабах: История одной агрессии: Начало активных боевых действий и Ходжалинская трагедия - ЧАСТЬ VIII". 1news.az.
3. ↑   Robert H. Hewsen. The Geography of Ananias of Širak: Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions. — Reichert, 1992. — P. 193.
4. ↑  *К. М. Мамед-заде*. Строительное искусство Азербайджана. Стр. 40-41 
> Мавзолей в сел. Мамедбейли Зангеланского района дошел до нас в хорошей сохранности... Надпись сообщает о том, что мавзолей построен в месяце рамазан 704 г. (1305 г. н. э.) над могилой Мухаммеда ал-Ходжа.
**იაბლონეც-ნად-ნისოუ** (ჩეხ. Jablonec nad Nisou) — ქალაქი ჩეხეთში, ლიბერეცის მხარეში, იაბლონეც-ნად-ნისოუს რაიონის ცენტრი. მდებარეობს ლიბერეციდან 9 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდ ნისის და მისი შენაკადების ხეობაში. 2011 წლის მონაცემებით 45 ათ. მცხ. ქალაქის ფართობია 31,38 კმ. იაბლონეც-ნად-ნისოუ განთქმულია მინისა და საიუველირო ნაკეთობების წარმოებით.

ისტორია
-------

ქალაქი წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიება 1356 წელს. XIX საუკუნის ბოლოს ვაჭრობისა და მრეწველობის განვითარების გამო დაიწყო ქალაქის სწრაფი ზრდა. 1888 წელს იაბლონეც-ნად-ნისოუ მიუერთდა სარკინიგზო ქსელს, ხოლო 1900 წელს ქალაქში გაიყვანეს ტრამვაი (იხ. ლიბერეცი-იაბლონეცის ტრამვაი).

გალერეა
-------

* ტრამვაის გაჩერებატრამვაის გაჩერება
* მუზეუმის ხედიმუზეუმის ხედი
* წმ. ანნას ტაძარიწმ. ანნას ტაძარი
* იაბლონექსის მუზეუმიიაბლონექსის მუზეუმი
* ქალაქის მერიაქალაქის მერია

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* გერმანიის დროშა ბუდიშინი, გერმანია
* გერმანიის დროშა ცვიკაუ, გერმანია
* პოლონეთის დროშა იელენია-გურა, პოლონეთი
* იტალიის დროშა მარშანო, იტალია
* ბელგიის დროშა რონსე, ბელგია
* ბრაზილიის დროშა ნოვა-პეტროპოლისი, ბრაზილია
* გერმანიის დროშა კაუფბეურენი, გერმანია
* ჩინეთის დროშა ბეი-ხაი, ჩინეთი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Stránky města
* Webkamery s pohledy na Jablonec nad Nisou
* Podrobné statistické údaje z roku 2003 na stránce ČSÚ
* Původ jména města დაარქივებული 2005-05-03 საიტზე Wayback Machine.
* K původu jména Jablonec დაარქივებული 2014-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* Německá stránka města
* Historické pohlednice města დაარქივებული 2010-09-16 საიტზე Wayback Machine.
* Historické fotografie města[*მკვდარი ბმული*]
**შეჰზადე სულეიმანი** (დ. 1615, სტამბოლი — გ. 27 ივლისი, 1635, იქვე) — აჰმედ I-ის ვაჟი. მისი დედა სავარაუდოდ იყო აჰმედის კანონიერი მეუღლე ქიოსემ სულთანი.

ბიოგრაფია
---------

სულეიმანი დაიბადა 1615 წელს სტამბოლში, სულთან აჰმედ I-ის ოჯახში. თუ მისი დედა ქიოსემ სულთანი იყო, მაშინ სავარაუდოდ, სულეიმანი იყო ოსმალეთის მომავალი სულთნის, იბრაჰიმ I-ის ტყუპისცალი. თუმცა, შესაძლოა ის მაჰფირუზ სულთნის შვილიც ყოფილიყო. 1617 წელს, აჰმედი გარდაიცვალა და ტახტზე სულეიმანის უნარშეზღუდული ბიძა, მუსტაფა I ავიდა. 1618 წლის 26 თებერვალს, მუსტაფა ტახტიდან ჩამოაგდო სულეიმანის უფროსმა ძმამ, ოსმან II-მ, მაგრამ ისიც მალევე ჩამოაგდეს და მოკლეს. ტახტი კვლავ მუსტაფამ დაიკავა. მისი მმართველობა წელიწადსა და ოთხ თვეს გაგრძელდა.

1623 წელს იანიჩართა აჯანყების შედეგად ოსმალეთის ტახტი დაიკავა სულეიმანის უფროსმა ძმამ, მურად IV-მ. მისი მმართველობის პერიოდში სულეიმანი და მისი ძმები ჰარამხანაში, კაფესში (გალიაში) იყვნენ გამოკეტილნი. 1635 წელს, როცა მურად IV ერევნის დასაპყრობად მიდიოდა, მან ტახტის მოცილეების მოშორება გადაწყვიტა. 27 ივლისს სულეიმანი და მისი ძმა, ბაიაზიდი სიკვდილით დაისაჯნენ. შეჰზადე სულეიმანი დაკრძალულია ცისფერი მეჩეთის მავზოლეუმში, მამის გვერდით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეჰმედი (აჰმედ I-ის ვაჟი)
* შეჰზადე ბაიაზიდი (აჰმედ I-ის ვაჟი)
* ქასიმი (შეჰზადე)

ლიტერატურა
----------

* Boyar, Ebru; Fleet, Kate (2010). *A Social History of Ottoman Istanbul*.  Cambridge University Press,   გვ. 42. ISBN 1139484443, 9781139484442.
* Börekçi, Günhan (2009) *Encyclopedia of the Ottoman Empire*, ISBN 1139484443
**იოან მიგელ გურკუფი** (​[jɔ.an ɡuʁ.kyf]; დ. 11 ივლისი, 1986, პლემო, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად ფრანგულ ლიონში თამაშობს.ის არის შემტევი ნახევარმცველი და მას აკისრია გამთამაშებლის როლი. მისი შთამბეჭდავი ტექნიკის გამო, მას ფრანგ ფეხბურთელს ზინედინ ზიდანს ადარებდნენ, თუმცა ჯერჯერობით მან ვერ შეძლო ამის გამართლება. მისი მამა, კრისტიან გურკუფი, ამჟამად ლორიენის მწვრთნელია. სწორედ აქ დაიწყო იოანმა თავისი კარიერა. გურკუფის კარიერა ძალიან კარგად წარიმართა. მან საფრანგეთის 19 წლამდე ნაკრებთან ერთად ევროპის ჩემპიონატი მოიგო 2005 წელს. მისით იტალიური მილანი დაინტერესდა და ის მალე იტალიურ კლუბში აღმოჩნდა, სადაც არც თუ ისე კარგად მოექცნენ. თვითონაც დიდი შთაბეჭდილება ვერ დატოვა. 2008 წელს ის იჯარით ფრანგულ ბორდოში გადავიდა, სადაც შესანიშნავი სეზონი ჩაატარა. კლუბთან ერთად ლიგა 1 და ლიგის თასის მოპოვება შეძლო.ამ ყველაფერთან ერთად ის წლის საუკეთესო ფრანგი ფეხბურთელი გახდა და წლის საუკეთესო გოლი გაიტანა საფრანგეთის ჩემპიონატში.მან ბორდოსთან ერთად დიდ წარმატებას მიაღწია. გუნდი 2009-2010 წლის სეზონში, ჩემპიონთა ლიგის 1/4 ფინალამდე გავიდა. მეორე ფრანგულმა კლუბმა, ლიონმა შეძლო მათი შეჩერება.სწორედ იმ ლიონმა, სადაც გურკუფი ამჟამად ირიცხება.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

გურკუფი საფრანგეთის ნაკრებში 2008 წლის 11 აგვისტოს გამოიძახეს შვედეთის წინააღმდეგ ის 92 წუთზე გამოვიდა მოედანზე, ის მატჩი ფრანგებმა 3-2 მოიგეს. იოანმა პირველივე ოფიციალურ თამაშში რუმინეთის წინააღმდეგ ბრწყინვალე გოლი გაიტანა დაახლოებით 35 მეტრიდან. გურკუფი თითქმის სულ ხვდებოდა ნაკრებში. 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გურკუფმა დიდი შთაბეჭდილება ვერ მოახდინა,თუმცა ამას წინ უძღვოდა სკანდალი, რომელიც საფრანგეთის ნაკრებში მოხდა, რის გამოც საფრანგეთმა ჯგუფში უკანასკნელი ადგილი დაიკავა. ამის შემდეგ საფრანგეთის ნაკრების მწვრთნელი მოხსნეს.

ნაკრებში ლორან ბლანის მოსვლის შემდეგ გურკუფი კვლავ დაუბრუნდა ნაკრებს და იგი გამოძახებული იქნა რუმინეთის და ლუქსემბურგის ნაკრების წინააღმდეგ. რუმინეთთან იგი შეცვლაზე შემოვიდა და გოლის გატანაც მოახერხა, ფრანგებმა კი 2:0 იმარჯვეს. ლუქსემბურგთან კი მან "სტარტერად" დაიწყო და ქარიმ ბენზემას ასისტიც დაუდო, ეგ თამაშიც ფრანგებმა 2:0 მოიგეს.

მიღწევები
---------

**საკლუბო:**

**რენი**

* გამბარდელას თასი (2003)

**მილანი**

* ჩემპიონთა ლიგა (2006)
* უეფას სუპერ თასი (2007)
* ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი (2007)

**ბორდო**

* ლიგა 1 (2008-09)
* ლიგის თასი (2008-09)
* ჩემპიონთა თასი (2): (2008, 2009))

**ლიონი**

* საფრანგეთის თასი (2011-12)
* ჩემპიონთა თასი (2012)

**სანაკრებო**

* ევროპის ჩემპიონი U19-ში (2005)

**პირადი**

* ლიგა 1-ის წლის ფეხბურთელი (2008-09)
* ლიგა 1-ის წლის გუნდი (2): (2008-09, 2009-10)
* ლიგა 1-ის წლის გოლი (2008-09)
* საფრანგეთის წლის ფეხბურთელი (2009)
* UNFP-ის თვის ფეხბურთელი (2): (მარტი 2006, აპრილი 2009)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატისტიკა lfp.fr-ზე დაარქივებული 2013-09-17 საიტზე Wayback Machine.
**იადვიგა სმოსარსკა**, (პოლ. Jadwiga Filipina Smosarska; დ. 23 სექტემბერი, 1898 — გ. 1 ნოემბერი, 1971) — პოლონელი მსახიობი. მან 25-ზე მეტ ფილმში მიიღო მონაწილეობა 1919 და 1937 წლებს შორის, ასევე სხვადასხვა სასცენარო დადგმებში.

ბიოგრაფია
---------

სმოსარსკა იყო ცნობილი იმით, რომ თამაშობდა იმ გმირების როლებს, რომლებიც წარადგენდნენ პოლონურ კლიშეებს, ასახავდნენ ქვეყნის მოქალაქეების წვალებას. პატრიოტი, რომატიკული და კარგი სოციალური მდგომარეობის, მისი გმირები ხშირად იბრძოდნენ უკმარისობასთან და ტრაგიკულ სასიყვარულო ცხოვრებასთან:7. 1920-იანებში ის გახდა ცნობილი როგორც კინოსტუდიის Sfinks-ის წამყვანი მას შემდეგ, რაც Poli Negri-მ დატოვა ქვეყანა გერმანიისთვის.

სმოსარსკა გაიქცა ვარშავიდან 1939 წელს და თავშესაფარს ლიტვაში ეძებდა, იქამდე სანამ უზრუნველყოფდა ნავით გასვლას სკანდინავიის გავლით შტატებში. იმის მიუხედავად, რომ ცდილობდა კარიერა ჰოლივუდში შეექმნა, მისი აქცენტი ზედმეტად რთული აღმოჩნდა ამერიკელი კინომატოგრაფებისათვის. 1954 წელს სმოსარსკამ კანადის მხარეებში იმგზავრა იმისათვის, რომ აეგროვებინა ფული სოციალური უზრუნველყოფის პროექტებისთვის, რომლებიც მიმართული იქნებოდა პოლონელი ემიგრანტების დასახმარებლად. მას სპონსორობა გაუწია Advance Film Service-მა, მგზავრობა დაიწყო Eaton Auditorium-ში 6 მარტს, იქამდე სანამ გაჩერდებოდნენ ლონდონში, ჰამილტონში, ოტავაში, მონტრეალში, ოშავაში, ველინგტონში და ბრანტფორდში. ის აშშ-ში 1970 წლამდე გაჩერდა, იქამდე სანამ დაბრუნდებოდა პოლონეთში თავისი ბოლო წელიწადის გასატარებლად

გამორჩეული ფილმოგრაფია
----------------------

* *Trędowata* (1926)
* *Exile to Siberia* (1930)
* *Księżna Łowicka* (1932)
* *Prokurator Alicja Horn* (1933)
* *Barbara Radziwiłłówna* (1936)
* *Jadzia* (1936)
* *Ułan Księcia Józefa* (1937)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Jadwiga Smosarska — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Jadwiga Smosarska. *filmpolski*. ციტირების თარიღი: 24 November 2012.
2. 1 2  Haltof, Marek (2002) *Polish National Cinema* (en).  Berghahn Books. ISBN 9781571812759. ციტირების თარიღი: 20 December 2016.
3. ↑   *Encyclopedia Of Film Schirmer Vol 3 - Independent Film - Road Movies*,   გვ. 272. ციტირების თარიღი: 20 December 2016.
4. 1 2  „Former Polish Star Aids Welfare Projects". *Kitchener-Waterloo Record* (Microfilm) `|format=` საჭიროებს `|url=`-ს (დახმარება). 15 March 1954. p. 9.
5. ↑  Famous Women on Stamps. ციტირების თარიღი: 20 December 2016.
6. ↑  Lukowski, Jerzy; Zawadzki, Hubert *A concise history of Poland*, 2,  Cambridge University Press. ISBN 9780521853323. ციტირების თარიღი: 20 December 2016.