recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მავროვოს ეროვნული პარკი** (მაკედ. Национален парк Маврово) — სიდიდით მესამე ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მისი ფართობი — 73 088 ჰა.

პარკის ტერიტორია დაცულია 1948 წლის შემდეგ. პარკის საზღვრებში მდებარეობს მთის მასივები: კორაბი (2764 მ), დეშატი (2375 მ), ნახილობრივ პარკში შედის: შარის მთის მასივი (2747 მ), ჩრდილოეთ მაკედონიის კიდევ ერთ-ერთი უმაღლესი — ბისტრის მასივი (2163), ხოლო პარკის ჩრდილოეთ ნაწილში — კრჩინის მასივი.

პარკის ცენტრალური ნაწილი მდინარე რადიკის ხეობაშია მოქცეული. ეროვნული პარკის ქვედა ნაწილში მდებარეობს მავროვოს ტბა.

პარკის საზღვრებში გვხვდება მრავალი სხვადასხვა მორფოლოგიური წარმონაქმნი და რელიეფის ნაწილი: მდინარის ხეობები, ჩანჩქერები, კარსტული წარმონაქმნები, გამოქვაბულები და სხვა. პარკის ტყეები ძირითადად წიფლისგან შედგება.

პარკთან ახლოს მდებარეობს ამავე სახელწოდების სამთო-სათხილამურო კურორტი „მავროვო".

ფლორა და ფაუნა
--------------

აქ იზრდება 1000-მდე უმაღლესი მცენარის ჯიში, რომლიდანაც 38 ხისებრია, ხოლო 600-მდე — ენდემური, გადაშენების პირას მყოფი ან იშვიათი. მავროვოს ეროვნული პარკი წარმოადგენს მცენარეთა 7 ჯიშის ზრდა-განვითარების კლასიკურ ადგილს. იგი ერთადერთი ადგილია ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სადაც შესაძლებელია მცენარეთა 12 იშვიათი ჯიშის ნახვა. ასევე პარკის საზღვრებში გავრცელებულია მცენარეთა 33 ჯიში, რომლებიც იშვიათად გვხვდება მაკედონიის სხვა ადგილებში.

მავროვოს ეროვნული პარკის ფაუნა გამოირჩევა თავისი მრავალფეროვნებით. აქ გვხვდება 140-ზე მეტი ჯიშის ფრინველი, მათ შორისაა შავარდენი, ბეგობის არწივი და მთის არწივი, ასევე 11 ჯიშის ამფიბია, 12 ჯიშის ქვეწარმავალი და 38 ჯიშის ძუძუმწოვარი (მათ შორის დათვი, ფოცხვერი, არჩვი და ტყის კატა).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მავროვოს ეროვნული პარკი (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 
* გალიჩიცა
* მავროვო
* პელისტერი
 |

 |
დასავლეთის განგთა ტერიტორია
**დასავლეთის განგთა დინასტია** (კან. ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗ ಸಂಸ್ಥಾನ) — IV–XI ს.ს. ძველინდური დინასტია, რომელიც მთავრობდა კარნატაკში. ამ დინასტიას უწოდებენ დასავლეთის განგთა დინასტიას იმ მიზნით, რომ გამოარჩიონ ისინი აღმოსავლეთის განგთა დინასტიისაგან, რომელიც მთავრობდა XI — XV ს.ს. თანამედროვე ქალაქ ორისას ტერიტორიაზე.

დასავლეთის განგთა დინასტია ხელისუფლებაში მოვიდა სამხრეთინდური პალავების სახელმწიფოს დასუსტების შედეგად. მიღებულია მოსაზრება, რომ ამ მოვლენას ხელი შეუწყო სამუდრაგუპტას (350—376წ.წ.) დამპყრობლურმა ლაშქრობებმა სამხრეთ ინდოეთში. დასავლეთის განგები დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდნენ 350-დან 550 წლებამდე. თავდაპირველად მათი დედაქალაქი იყო კოლარი, მოგვიანებით კი - თალაკადი, რომელიც მდებარეობდა მდინარე კავერის სანაპიროზე, თანამედროვე მაისურის ოლქში.

მას შემდეგ, რაც ბადამიდან მოსულმა ჩალუკიების დინასტიამ ძალა მოიკრიბა, დასავლეთის განგები გახდნენ ჩალუკიას მმართველთა ვასალები და მათთან ერთად იბრძდნენ პალავების და კანჩის წინააღმდეგ. 753 წლიდან ჩალუკიას დინასტია შეცვალა რაშტრაკუტების დინასტიამ. როგორ დეკანში გაბატონებულმა ძალამ. დამოუკიდებლობისათვის დაახლოებით 100-წლიანი ბრძოლის შემდეგ დასავლეთის განგები ამჯერად გახდნენ რაშტრაკუტების ვასალები და წარმატებით ეხმარებოდნენ მათ ტანჯავურიდან მოსული ჩოლას დინასტიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. მე-X ს. რაშტრაკუტებმა მდინარე ტუნგაბადრის სანაპიროს ჩრდილოეთით გააძევეს დასავლეთის ჩალუკიები, იმავე პერიოდში მდინარე კავერის სამხრეთით გაძლიერდა ჩოლას დინასტია. რეგიონზე დასავლეთის განგთა გავლენა დასრულდა დაახლოებით 1000 წელს, როდესაც ისინი გაანადგურეს ჩოლებმა.

მიუხედავად იმისა, რომ დასავლეთის განგთა სამეფოს ტერიტორია არ იყო დიდი, მან არსებითი წვლილი შეიტანა თანამედროვე სამხრეთ კარნატაკის პოლიტიკაში, ლიტერატურასა და კულტურაში. დასავლეთის განგები გამოირჩეოდნენ ყველა რელიგიის მიმართ შემწყნარებლობით, მაგრამ განსაკუთრებით გაითქვეს სახელი ჯაინიზმის მფარველობით. მათი მმართველობის პერიოდში აშენდა ისეთი ცნობილი მონუმენტები, როგორიცაა შრავანაბელაგოლას და კამბადახალის მონუმენტები. ისინი მფარველობდნენ ხელოვნებას, რამაც ააყვავა ლიტერატურა კანადურზე და სანსკრიტზე. ამ პერიოდში შეიქმნა მრავალი ნაწარმოები სრულიად სხვადასხვა თემაზე დაწყებული რელიგიიდან დამთავრებული სპილოების მოვლის სახელმძღვანელო პრინციპებამდე. დასავლეთის განგთა პერიოდში შექმნილ ნაწარმოებთაგან ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია ჩავუნდარაის მიერ კანადა (ენა)ზე შექმნილი "ჩავუნდარაი-პურანი" (978წ.).
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ხახანაშვილი**. |

**გიორგი ხახანაშვილი** (დ. 24 ივნისი, 1906, გორი — გ. 14 იანვარი, 1957, თბილისი) — ქართველი ლოტბარი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1949).

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, 1935 წელს კი მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის საგუნდო–სადირიჟორო ფაკულტეტი. 1935 წელს მისი ინიციატივით თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში გაიხსნა საგუნდო–სადირიჟორო განყოფილება, 1948 წლიდან ის უკვე იყო საგუნდო–სადირიჟორო კათედრის გამგე; შემდეგ წლებში გაიხსნა სამუსიკო სასწავლებლებისა და ცენტრალური სამუსიკო სკოლის საგუნდო–სადირიჟორო განყოფილებები; 1939–1943 წლებში იყო საქართველოს რადიოკომიტეტთან არსებული საგუნდო კაპელის მთავარი ლოტბარი, 1947–1952 წლებშისაქართველოს სახელმწიფო კაპელის მთავარი დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი; მისი მოწაფეები იყვნენ: ვ. ფალიაშვილი, ა. კავსაძე, გ. ბაქრაძე, ჯ. კახიძე.

ლიტერატურა
----------

* *კაკულია ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 447.
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბილისი, 2007, გვ. 333

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ხახანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დასავლეთის პროვინცია** (ინგლ. Western Province) — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი, მოიცავს ადრე ცნობილ ბაროტსელენდის რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მონგუ.

გეოგრაფია
---------

პროვინციის ფართობი შეადგენს 126 386 კმ²-ს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მდებარეობს მდინარე ზამბეზის ჭალაში, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილოეთით მდებარე მდინარეების კაბომპოს და ლუნგე-ბუნგოს მდინარე ზამბეზისთან შეერთების ადგილიდან, სამხრეთში მდებარე ნგონესჩანჩქერამდე. დეკემბრიდან ივნისამდე ხეობა იტბორება, რაც საკმაოდ მნიშვნელოვანია პროვინციის სოფლის მეურნეობისათვის და ხეობის განაპირა დასახლებული პუნქტების წყლით უზრუნველყოფისათვის. მდინარე ზამბეზიდან და მისი შენაკადებიდან დაშორებით რელიეფი შედგება ქვიშოვანი დიუნებისაგან, მშრალი ბალახოვანი მდელოებისაგან, სეზონური ჭაობებისაგან და მეჩხერი ტყეებისაგან. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით. ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთის პროვინციას ჩრდილოეთით, ცენტრალურ პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთის პროვინციას აღმოსავლეთით, ნამიბიას სამხრეთით და ანგოლას დასავლეთით.

მოსახლეობა
----------

2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 902 974 ადამიანს. პროვინციის მთავარი ეთნიკური ჯგუფია — ლოზი, რომელთა ტრადიციული საქმიანობაა მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლება და შენახვა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

დასავლეთის პროვინციის რაიონები
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დასავლეთის პროვინცია დაყოფილია 7 რაიონად:

* კალაბო
* კაომა
* ლუკულუ
* მონგუ
* სენანგა
* სეშეკე
* შანგომბო

სქოლიო
------

1. ↑  Statoids.com

|  |  |
| --- | --- |
| ზამბია | *ეს სტატია ზამბიისა და ზამბიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზამბიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთის პროვინცია **·**  დასავლეთის პროვინცია **·**  კოპერბელტის პროვინცია **·**  ლუაპულის პროვინცია **·**  ლუსაკის პროვინცია **·**  მუჩინგის პროვინცია **·**  სამხრეთის პროვინცია **·**  ცენტრალური პროვინცია **·**  ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია **·**  ჩრდილოეთის პროვინცია |  |

 |
**გიორგი ჭკუასელი** (დ. 23 აგვისტო, 1960) — ქართველი ექიმი-ონკოგინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1960 წლის 23 აგვისტოს, ქალაქ თბილისში. 1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 

იყო თბილისის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის ორდინატორი 1983-1985 წლებში, ლენინგრადის პეტროვის სახელობის ონკოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი 1987-1990 წლებში, დოქტორანტი 1991-1994 წლებში. 1994-1998 წლებში იყო სანქტ-პეტერბურგის მეანობა-გინეკოლოგიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი 2000-2006 წლებში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა („Адекватный обьем операии у больных рака вульвы свете особенностей метастезирования и речидивирования") დაიცვა 1989 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა („Патогенические обоснования возможностей своевременного выявления рака яичников") — 1993 წელს.

აქვს 44 სამეცნიერო ნაშრომი.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 568, თბ. 2006.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ჭკუასელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თორელი**. |

**გამრეკელი კახას ძე თორელი** — XII საუკუნის II ნახევრის მოღვაწე ქართველი დიდგვარიანი ფეოდალი. საისტორიო წყაროებში იხსენიება 1177-1190 წლების ამბებთან დაკავშირებით. მან მემკვიდრეობით მიიღოს თორის მამული და თეძმის ხეობა, აგრეთვე სახელო ქვეყანა - ჯავახეთი, რომელსაც განაგებდა როგორც ახალქალაქის ერისთავთერისთავი. 1177 წელს თორელი (ისევე, როგორც სამხრეთ საქართველოს სხვა ფეოდალები) თავის მამასთან ერთად მიემხრო ორბელთა მეთაურობით დემნა უფლისწულის გასამეფებლად მოწყობილ ამბოხებას, მაგრამ შემდეგ, როგორც ჩანს, მიატოვა აჯანყებულები და გიორგი III-ის მხარეზე გადავიდა. ამის შემდეგ იგი თანდათანობით დაწინაურდა სამეფო კარზე. 1185 წელს თამარ მეფემ თორელს უბოძა ამილახვრობა და ციხე-ქალაქი თმოგვი (რომელიც ჩამოერთვა გადაყენებულ მსახურთუხუცეს აფრიდონს). 1186 წელს, ამირსპასალარ სარგის მხარგრძელის სიკვდილის შემდეგ, თამარმა თორელს ამირსპასალარობა უწყალობა. თორელი, როგორც მონაპირე მხარის ჯავახეთის ერისთავთერისთავი, მტრებისგან იცავდა საქართველოს სამხედრო საზღვრებს. 1186-1187 წლებში მან დაამარცხა არანიდან და გელაქუნიდან შემოსული თურქები და განდევნა ისინი პალაკაციოდან და ძაღლისხევიდან (სამხრეთ საქართველო). თორელის სარდლობით მეფის ლაშქარმა ჯავახეთში დაამარცხა იური ანდრიას ძის (გიორგი რუსის) გასამეფებლად ამბოხებული ფეოდალები, რომელთაც სურდათ ახალქალაქისა და თმოგვის ხელში ჩაგდება.

ამ ამბების შემდეგ თორელი მალევე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც თამარმა მის სახლს დაუტოვა როგორც თორის მამული, ისე ახალქალაქის საერისთავთერისთავო, მაგრამ ამირსპასალარობა გადასცა არა თორელის შვილს, არამედ - ზაქარია მხარგრძელს. გამრეკელის სახლს, თამარმა ჩამოართვა აგრეთვე თმოგვი და სამამულედ უწყალობა სარგის ვარამის ძე მხარგრძელის (თმოგველთა სახლის დამფუძნებელს).

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი ლ.* თორელთა გენეალოგიის გარკვევის ცდა ჰამამლუს XII საუკუნის წარწერებთან დაკავშირებით, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B;
* *შოშიაშვილი ნ.* თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ. 1966;
* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 693.
**მადრიუ-პერაფიტა-კლარორი** (ფრანგ. Vallée du Madriu-Perafita-Claror) — მყინვარული ხეობა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანდორაში. მოიცავს მთლიანი სახელმწიფოს ტერიტორიის დაახლოებით 9%-ს, 42.47 კმ²-ს და წარმოადგენს სიდიდით მეორე წყლის აუზს ანდორაში. ეს იზოლირებული და განუვითარებელი ხეობა აღიარებულია ველური ბუნების მრავალი საფრთხის ქვეშ მყოფი სახოების ნამდვილ სამოთხედ, ასევე მიიჩნევა ანდორის "*სულიერ გულად*". 2004 წელს, ხეობა გახდა პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ანდორიდან. 

ხეობის ლანდშაფტი მყინვარულია, გამოირჩევა ფართო საძოვრებით, კლდიანი რელიეფითა და ტყეებით. სამხრეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთებით. ხეობაში მდებარეობს ორი პატარა დასახლება, რომელიც 1950-იან წლებამდე მთელი წლის განმავლობაში იყო დასახლებული, მაგრამ ამჟამად მხოლოდ საზაფხულო საცხოვრებელს წარმოადგენს. დასახლებები სულ 12 სახლისაგან შედგება, რომლებიც გრანიტისა და სხვა ადგილობრივი მინერალებისგანაა ნაგები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Madriu-Perafita-Claror Valley
* Cultural landscape of the Madriu Valley-Perafita-Claror World Heritage დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ანდორაში ანდორის დროშა |
| --- |
|  |
| 
მადრიუ-პერაფიტა-კლარორი |

 |
**ლურჯი ძირწითელა** (ლათ. Echium vulgare) — ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 30-60 სმ სიმაღლის, მარტივი ან მოკლედ დატოტვილი და სწორი ღერო. მთელი მცენარე გაფარჩხული, რბილი ჯაგრისებური ბეწვითაა დაფარული. ფოთლები ვიწრო ლანცეტა ფორმისაა, მჯდომარე, შებუსული. ყვავილედი ვიწრო საგველასებური ფორმისაა და ნაკლებ დატოტვილი. გვირგვინი ძაბრისებურია, ყვავილობის პირველ პერიოდში წითელი ფერისაა, შემდეგ კი ლურჯი ხდება. ყვავილობს მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს სექტემბერში.

გავრცელებულია კავკასიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე და შუა აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ჩრდილოეთ აფრიკას. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. იზ­რდება მთის შუა სარტყლამდე ველებზე, რუდერალურ ადგილებში, ნათესებში.

მცენარის ყველა ნაწილი შხამიანია. ფოთლებსა და ღეროებში აღმოჩენილოია საპონინი, ქოლინი და ასკორბინის მჟავა. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

გალერეა
-------

* ფოთოლიფოთოლი
* ღეროღერო
* ყვავილედიყვავილედი
* ბოტანიკური ილუსტრაციაბოტანიკური ილუსტრაცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლურჯი ძირწითელა დაარქივებული 2015-09-24 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ლურჯი ძირწითელა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2  *სუხიტაშვილი კახაბერ*, საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ.: კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი, 2018. — გვ. 100.
გამოძიების ფედერალური ბიუროს ემბლემა
**გამოძიების ფედერალური ბიურო** (ინგლ. Federal Bureau of Investigation, *FBI*) — აშშ-ის იუსტიციის სამინისტროს უწყება. ექვემდებარება გენერალურ პროკურორს. დაარსდა 1908 წელს. შედის ამერიკის სადაზვერვო სამმართველოს შემადგენლობაში. აქვს უფლება გამოიძიოს ფედერალური კანონის დარღვევები, პასუხს აგებს ქვეყნის, ერისა და პრეზიდენტის უსაფრთხოებაზე.

2013 წლის 22 აგვისტოს მონაცემებით FBI-ში მუშაობს 35 902 ადამიანი. მათგან — 13 785 „სპეციალური აგენტია" და 22 117 მომსახურე პერსონალი: ანალიტიკოსები, ლინგვისტები, IT-სპეციალისტები და სხვ. მისი პირველი დირექტორი იყო ედგარ ჰუვერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გამოძიების ფედერალური ბიურო***

* FBI-ის ოფიციალური საიტი
* FBI-ის ისტორია: ბრძოლა მაფიასთან
* FBI Collection at Internet Archive, files on over 1,100 subjects
* FBI coverage at C-SPAN
* Bureau of Investigation, in: 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War.

სქოლიო
------

1. ↑  Quick Facts. Federal Bureau of Investigation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-24. ციტირების თარიღი: 2013-08-22.
**მარტინ ოსტინ რუანე** ან **გიგანტი ჰეისტეკსი** (ინგლ. Giant Haystacks; დ. 10 ოქტომბერი, 1946 — გ. 29 ნოემბერი, 1998) — ინგლისელი პროფესიონალი რესლერი. ჭიდაობდა მთელ მსოფლიოში. იგი ცნობილი იყო თავისი დიდი ფიზიკური მონაცემებით, მისი სიმაღლე — 2,11 სმ, ხოლო წონა — 311 კგ-ს აღწევდა. დაიბადა ლონდონის ერთ-ერთ რაიონში — კამბერუელში. ბავშვი 6,5 კილო დაიბადა. მისი მშობლები ირლანდიის მეიოს საგრაფოდან იყვნენ. 1949 წელს, როდესაც იგი 3 წლისა იყო, მშობლებთან ერთად საცხოვრებლად ლონდონიდან დიდ მანჩესტერში — ბროტონში გადავიდა, რომელიც მის სახლად იქცა. იგი შავ მუშად და ღამის კლუბის მუშაკად მუშაობდა, მანამ სანამ მეგობარმა არ შესთავაზა ბედი ეცადა პროფესიონალურ რესლინგში. რუანემ რესლინგი 1967 წელს დაიწყო და საწყის ეტაპზე დამოუკიდებელი WFGB-სთვის გამოდიოდა როგორც ლიუკ მაკმასტერსი (მოგვიანებით არაკორექტულად გამოაცხადა როგორც თავისი ოფიციალური სახელი). 1970-იან წლებში მუშაობდა Wrestling Enterprises-ში. 1996 წელს შედგა მისი დებიუტი World Championship Wrestling-ში, ლოხ ნესის სახელით. იყო The Dungeon of Doom-ს წევრი, მტრობდა ჰალკ ჰოგანთან, თუმცა, მტრობა მათ შორის ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან რუანეს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს, რის გამოც იგი ინგლისში დაბრუნდა. იგი ჭიდაობდა კალგარიში, ალბერტაში, სტუ ჰარტის Stampede Wrestling-ის ფარგლებში, ლოხ ნესის მონსტრის სახელით. იგი აგრეთვე, რეგულარულად მუშაობდა გერმანიასა და ავსტრიაში Catch Wrestling Association-ში, გაიმარჯვა რამდენიმე შეჯიბრებაში. 1981 წელს იგი გამოჩნდა ფილმში „ბრძოლა ცეცხლისთვის", ხოლო 1984 წელს ფილმში „მომიკითხეთ ბროდ-სტრიტი", რომლის სცენარის ავტორი იყო პოლ მაკარტნი, რომელიც ამასთან, გიგანტ ჰეისტეკსის თაყვანისმცემელიც იყო.

სქოლიო
------

1. ↑  Szreter, Adam (3 დეკემბერი 1998). „ნეკროლოგი: გიგანტი ჰეისტეკსი". *The Independent*. ციტირების თარიღი: 2 თებერვალი 2009.
2. ↑  Holt, Richard (2004). „Ruane, Martin Austin (1946–1998)". *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press.
3. ↑  გიგანტი ჰეისტეკსი. Online World of Wrestling.
4. ↑  Ayto, John (2005). *Brewer's Britain & Ireland: The History, Culture, Folklore and Etymology of 7500 Places in these Islands*.  Sterling Publishing Company, Inc.   გვ. 191.
5. ↑  The ring's forgotten big men. WWE (8 ოქტომბერი 2013). ციტირების თარიღი: 1 თებერვალი 2014.
6. ↑  Cappetta, Gary Michael (2006). *Bodyslams!: Memoirs of a Wrestling Pitchman*.  ECW Press,   გვ. 182. ISBN 1550227092.
**დასავლური მახრჩობელა** (ლათ. Eryx jaculus) — უშხამო გველი მახრჩობელასებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 70 სმ-ს აღწევს. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთში, წინა და მცირე აზიაში, აღმოსავლეთით ვრცელდება ირანამდე, ჩრდილოეთით ბალკანეთის ნახევარკუნძულს, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ამიერკავკასიას და დაღესტანს აღწევს. გვხვდება საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში — ქვემო ქართლში, გარეკახეთში, შირაქში. თბილისის მიდამოებში გვხვდება ქსეროფიტულ ბიოტოპებში — ველებსა და ნახევრად უდაბნოში, სადაც ქვები და მღრღნელთა სოროებია. იკვებება ძირითადად წვრილი ხერხემლიანებით (მცირე ზომის მღრღნელებით, ფრინველებით, ხვლიკებით), რომლებსაც სხეულზე შემოეხვევა და ახრჩობს. ცოცხალმშობია, ივლის-აგვისტოში შობს 10–20 ნაშიერს. მათი სიგრძე 14 სმ-ს აღწევს. საქართველოში ამჟამად უმნიშვნელო რაოდენობითაა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში".

სქოლიო
------

1. ↑  *მუსხელიშვილი თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 330.
2. ↑  საქართველოს „წითელი ნუსხის" დამტკიცების შესახებ. საკანონმდებლო მაცნე. *matsne.gov.ge* (2 მაისი, 2006). ციტირების თარიღი: 30 აგვისტო, 2020.
**გიგანების კომპლექსი** — კომპლექსური ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმი-ქვემო სვანეთის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში

აღწერა
------

მისი ჩრდილოეთი და სამხრეთი ფასადი ყრუა, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე - ერთი ტრაპეციის ფორმის სარკმელია დატანებული, რომლის ჭრილიც გარედან ვიწროა, ხოლო შიგნიდან გაფართოებული.კომპლექსი მოიცავს ერთმანეთის მიჯრით აგებულ ორ დარბაზ-მაჩუბსა და ორ კოშკს.Ისინი ნაშენია ქვის ირეგულარული წყობით, კირის დუღაბზე. აღმოსავლეთით, დამრეც ფერდობზე მდებარე კოშკი ოთხსართულიანია.ადრე ფასადები სრულად იყო შელესილი ხოლო ახლა ნალესობა მხოლოდ ადგილ-ადგილ არის შემორჩენილი. სახურავი მოწყობილია ხის კონსტრუქციაზე გამართული ფიქალის ფილებით. Მეპატრონეს თქმით, სახურავი დაახლოვებით 10 წლის წინ არის შეკეთებული. Კოშკი მასზე მიდგმულ დარბაზ-მაჩუბს დასავლეთ კედლის მეორე სართულზე გაჭრილი სწორკუთხა კარით უკავშირდება. აღნიშნული დარბაზ - მაჩუბის სახურავი, სართულშუა გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი ჩაქცეულია.მის აღმოსავლეთ ფასადზე, პირველი სართული დონეზე დატანებულია ორი საძელე ღიობი, მეორე სართულზე კი 2 კარი. Სამხრეთ კედელზე დატანებულია ერთი სარკმელი, ერთი სწორკუთხა კარი, ერთი თაღჩა და ორი საძელი ფოსო. Კოშკში საინტერესოა სარკმლის მოყვანილობა. Მისი ჭრილი გარედან ვიწროა და სამკუთხა ფორმის, ხოლო შიგნიდან კი მკვეთრად გაფართოებული და სწორკუთხა მოყვანილობის. Სარკმელს გააჩნია საფეხუროვანი რაფა. Სამხრეთი კედელი ყრუა. Ხოლო დასავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილზე დატანებულია ორი ღიობი. Ასევე აღსანიშნავია ის ფაქტი რომ ზემოაღწერილ დარბაზ-მაჩუბს დასავლეთის მხრიდან მიდგმული აქვს ასევე დარბაზ-მაჩუბი და კოშკი, რომელთაგანაც მხოლოდ კედლების ნაწილია შემორჩენილი. Კომპლექსის დასავლეთით, დაახლოვებით 40 მეტრში მდებარეობდა კოშკი და სატრაპეზო, რომელთაგანაც ახლა მხოლოდ მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 42616
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადამაშვილი**. |

**გიგი ადამაშვილი** (დ. 23 სექტემბერი, 1998, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი და მომღერალი.
გიგი საზოგადოებამ პროექტ „X ფაქტორიდან" გაიცნო. მისი მუსიკა მოიცავს ინდი, აკუსტიკურ მუსიკასა და ჯაზს. მან პირველი სინგლი „Yellow Kites" გამოუშვა 2019 წლის აპრილში. 2019 წლის მაისში გამოუშვა მუსიკალური ვიდეო რგოლი, სიმღერით „BABI", რომელიც მუსიკოს თამარ ბაბილუას მიუძღვნა. სიმღერა ფრანგულ მუსიკალურ პლატფორმა „ClapCharts"-ის ახალი სიმღერების ჩარტებში მოხვდა და პირველი ადგილი დაიკავა.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

გიგი ადამაშვილი, რადიო ნრჯ, 2017 
გიგი ადამაშვილი დაიბადა თბილისში, 1998 წლის 23 სექტემბერს. მუსიკით პირველად დაინტერესედა 11 წლის ასაკში, როდესაც დედამ გიტარაზე დაკვრა ასწავლა.

12 წლის ასაკში დაიწყო სიმღერა და მონაწილეობა მიიღო თინეიჯერულ კონკურსში „New Star 2012", სადაც პირველი ადგილი დაიკავა.

### 2015-2016: იქს ფაქტორი

2015 წელს, 16 წლის ასაკში, გიგი ადამაშვილმა მონაწილეობა მიიღო უკრაინის „X ფაქტორში", სადაც ბობ დილანის სიმღერა „Make You Feel My Love" შეასრულა, მის გამოსვლას საკმაოდ დიდი გამოხმაურება მოჰყვა.

2016 წელს, გიგიმ მონაწილეობა მიიღო საქართველოს „X ფაქტორში", სადაც შეასრულა კრის აიზეკის სიმღერა „Wicked Game". საბოლოოდ მან კონკურსში მეორე ადგილი დაიკავა.

### 2017-დღემდე: ტურნე საქართველოში და „ოქროს ტალღა"

2016 წლის ოქტომბერიდან 2017 წლის ივნისამდე ჩაატარა ტურნე საქართველოს მასშტაბით და 20 ზე მეტ ქალაქში გამართა სოლო კონცერტები. 2018 წელს წარდგენილი იყო, მუსიკალური დაჯილდოვების ცერემონიაზე „ოქროს ტალღა 2018", სადაც მან გამოკითხვაში 103, 078 ხმით, ნომინაციაში „ინტერნეტ რჩეული" გაიმარჯვა. 2019 წლის აპრილში გამოუშვა პირველი სინგლი „Yellow Kites",

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიგი ადამაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ოფიციალური საიტი *[მკვდარი ბმული]*
* გიგი ადამაშვილიTwitter-ზე
* გიგი ადამაშვილი Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  „სიმღერას „BABI" ერქმევა – გიგი ადამაშვილი ახალ კლიპზე და სინგლზე მუშაობს. Stv.ge (22 აპრილი, 2019). ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.[*მკვდარი ბმული*]
2. 1 2  როგორ აატირა უკრაინულ „X ფაქტორზე" 16 წლის გიგი ადამაშვილმა ნინო ქათამაძე და რატომ აქვს მას ბავშვობიდან „გატრანსული". Tbiliselebi.ge (14 სექტემბერი, 2015). ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.
3. ↑  ქართველმა მომღერალმა უკრაინული X Factor-ის ჟიური და დარბაზი ტრანსში ჩააგდო. palitravideo.ge (30 სექტემბერი, 2015). ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.
4. ↑  დაუმსახურებლად წავაგე" – გიგი ადამაშვილი პირველ კომენტარს აკეთებს. Musicbox.ge (6 ივლისი, 2016). ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.
5. ↑  ვინ გახდა „წლის სიმღერის" ტიტულის მფლობელი – „ოქროს ტალღის" გამარჯვებულების სრული სია. Newposts.ge (14 ნოემბერი, 2018). ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.
6. ↑  Yellow Kites — Single. ITunes. ციტირების თარიღი: 9 მაისი, 2019.
ბოჰნიცე პრაღის რუკაზე
**ბოჰნიცე** (ჩეხ. Bohnice) არის ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღის უბანი და საკადასტრო ტერიტორია 465,9 ჰა ფართობით პრაღა 8-ის რაიონში, მდ. ვლტავის მარჯვენა ნაპირზე, პრაღის ჩრდილოეთით.

სახელწოდება
-----------

წლების მიხედვით: 1227 Boymici, 1352–1384 Boemycz, 1405 Bohemicz – სავარაუდოდ მე-13 საუკუნის ვიშეჰრადის მეკანონის იოჰან ბოჰემუსის სახელიდან გამომდინარე.

მასივი ბოჰნიცე
--------------

ქ. კროსენსკა ბოჰნიცის მასივში
1970-იან წლებში ბოჰნიცის სამხრეთ და ტროის ჩრდილოეთ ნაწილში აშენდა დიდი საცხოვრებელი მასივი ბოჰნიცე. მისი სამხრეთი ნაწილი, რომელიც ტროის საკადასტრო უბანში მდებარეობს ხშირად აღინიშნება როგორც ბოჰნიცე-სამხრეთი. საცხოვრებელი მასივი დააპროექტა არქიტექტორმა ვ. ჰავრანეკმა. მასივი დაპროექტდა 30 000 მცხოვრებზე, აშენდა დაახლოებით 10 000 ბინა.

ლიტერატურა
----------

* Obyvatelstvo a rozloha katastrálních území Prahy 2001–2015 [online]. Český statistický úřad [cit. 2016-06-08]. Dostupné online.
* ČTVERÁK, Vladimír; LUTOVSKÝ, Michal; SLABINA, Miloslav; SMEJTEK, Lubor. Encyklopedie hradišť v Čechách. Praha: Libri, 2003. 432 s. ISBN 80-7277-173-6. Kapitola Praha-Bohnice, s. 246–247.
მანიქეველი მოძღვრები, გრაგნილზე წარწერა უიგურის ენაზე.
**მანიქეიზმი**, **მანიქეველობა** (სპარს.: آیین مانی Āyin e Māni, მოძღვრების დამფუძნებლის – მანის (216-276), მანექის სახელიდან) — III საუკუნეში ახლო აღმოსავლეთში წარმოშობილი რელიგიური მოძღვრება, რომელიც წარმოადგენდა ქალდეურ-ბაბილონური, სპარსული (ზოროასტრიზმი, მაზდეანობა, ფარსიზმი) და ქრისტიანული მითებისა და რიტუალების სინთეზს, რომელიც ფართოდ გავრცელდა სპარსეთიდან ჩინეთამდე. მანი – მქადაგებელი ზეცის მოვლენილად ითვლებოდა, მანვე გადმოიღო ქრისტიანული მესიანიზმის იდეა, საფუძვლად კი გახდა ზოროასტრიზმის დუალიზმი: სამყაროს ორი საწყისი აქვს, სიკეთე და ბოროტება, სინათლე და წყვდიადი, პირველის მეუფეა ღმერთი, მეორის – სატანა, ეშმაკი. მათი ბრძოლა დასრულდება პირველი კატასტროფით: ბოროტება (მატერია) დაიღუპება, სიკეთე (სული) განთავისუფლდება. ეს იქადაგა მანექმა შაპურ I-ის გამეფებისას, ზოროასტრის ქურუმები მტრულად შეხვდნენ, ხოლო ახალმა შაჰმა ბაჰრამ I-მა მანი დილეგში ჩააგდო, 277 წელს კი სიკვდილით დასაჯა. წყვდიადის ძალად ცხადდებოდა მჩაგვრელთა კლასი, ამდენად ეს იყო მებრძოლი, თუმცა მქადაგებლური, პასიური სარწმუნოება, რაც ქრისტიანობამ ერესად გამოაცხადა. ბრძოლა გაგრძელდა V საუკუნის შუახანებამდე, შემდეგ დარჩა დევნილი ერესების სახით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მანი
* მაზდაკიზმი
* იაზდანიზმი
* ზოროასტრიზმი
* ზურვანიზმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანიქეიზმი***

* კათოლიკური ენციკლოპედია - მანიქეიზმი გამოცემული 1917 წელს.
* მანიქეიზმი და ქრისტიანობა დაარქივებული 2008-07-19 საიტზე Wayback Machine.
* ირანის რელიგიები: მანიქეიზმი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX524614
* BNF: cb11932411q (data)
* GND: 4127861-6
* LCCN: sh85080542
* NDL: 00567450
* NKC: ph139145

 |
კუნძულ მანიტულინის სატელიტური ფოტო.
**მანიტულინი** (ინგლ. Manitoulin Island) — მსოფლიოში ფართობით ყველაზე დიდი კუნძული რომელიც ტბაში მდებარეობს. მანიტულინი მდებარეობს დიდი ტბების ტერიტორიაზე, ჰურონის ტბაში. 

მანიტულინის ფართობი შეადგენს 2,766 კმ²-ს, კუნძულს მსოფლიოში 172-ე ხოლო კანადაში ოცდამეთერთმეტე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ, ეს კუნძული ოდნავ აღემატება ლუქსემბურგს ფართობით. 

მანიტულინი შედის კანადის პროვინციის ონტარიოს შემადგენლობაში, კუნძულის ჩრდილოეთი სანაპირო მდებარეობს ჯორჯიანას ყურის ნაპირებზე. აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 12,6 ათას ადამიანს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანიტულინი***

* Manitoulin Tourism Information
* Manitoulin Tourism Association დაარქივებული 2020-10-27 საიტზე Wayback Machine.
* Manitoulin Streams Improvement Association
* Manitoulin Living
* The Making of the Manitoulin Treaty of 1836 დაარქივებული 2009-02-04 საიტზე Wayback Machine.
* The Making of the Manitoulin Treaty of 1862 დაარქივებული 2009-02-04 საიტზე Wayback Machine.
* Manitoulin, an essay about Ojibway Indians and Lumbermen by Harold Nelson Burden (1895)
* Ontario photos. Manitoulin Island დაარქივებული 2017-08-09 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გიგი გიგიაძე** (დ. 11 აპრილი, 1978) — ქართველი დიპლომატი, საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დანიის სამეფოსა და ისლანდიაში.

ბიოგრაფია
---------

გიგი გიგიაძე დაიბადა 1978 წლის 11 აპრილს. 2001 წელს დაამთავრა თბილსისი სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალობით. 2000 წლიდან მუშაობს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში: 2000 წელს იყო საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრის ატაშე, 2000-2001 წლებში — პირველი ევროპული დეპარტამენტის მე-3 მდივანი, 2001-2003 წლებში იკავებდა პირველი ევროპული დეპარტამენტის მრჩეველის თანამდებობას. 2003-2006 წლებში გიგიაძე იყო მრჩეველი საბერძნეთში მდებარე საქართველოს საელჩოში. 2006-2007 წლებში საბერძნეთისა და ხორვატიის რესპუბლიკის საქართველოს საელჩოს მრჩეველი. 2007-2008 წლებში იყო ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის მრჩეველი. 2008-2009 წლებში იკავებდა ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის პირველი ევროპული სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. 2009-2010 წლებში იყო ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2010 წელს მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის დიპლომატიური რანგი. 2010-2012 წლებში იკავებდა ევროპულ საქმეთა დეპარტამენტის დირექტორის პოსტს. 2012-2014 წლებში იყო საქართველოს საელჩოში საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი გერმანიაში; 2013-2014 წლებში კი — ამავე რესპუბლიკის საელჩოში საქმეთა დროებითი რწმუნეუბლი. 2014-2016 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2017 წლიდან არის საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დანიის სამეფოსა და ისლანდიაში. ამავე წლის 17 ივლისს მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის უმაღლესი დიპლომატიური რანგი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიგი გიგიაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* საქართველოს საელჩოს ვებ-გვერდი დანიის სამეფოში (ქართულად)
**ლეკური ხმალი** — ქართული ხმლის ერთ-ერთი სახეობა. ხმლის პირი დამზადებულია ფოლადისაგან, ცალლესულია, ორღარიანი, მოხრილი. აქვს 22,5 სმ-იანი შაშარი (ორლესული წვერი). პირზე ყუასთან ახლოს მოცემულია ორი - ერთი შედარებით ფართო და მეორე ძალზე ვიწრო ღარი, რომლებიც ვადიდან შაშარის შუაწელამდე მიჰყვება. პირის ერთ მხარეს შტამპით შესრულებული დამღაა. დამღას კვადრატული ფორმა აქვს, ზედა მხარეს გუმბათისებურად ბოლოვდება, გუმბათზევე სამეფო გვირგვინის ფორმის ნიშანია დასმული. დამღის გუმბათში გამოსახულია ქართული ასოები „გ" და მის მუცელში ჩასმულია „ვ". დამღის ინიციალები ჯერჯერობით გაშიფრული არ არის, მაგრამ დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ იგი ქართველ ოსტატს ეკუთვნის. დამღის კვადრატულ ნაწილში ორ მწკრივად რუსული წარწერაა - ზედა მწკრივში „ТИФ", ხოლო ქვემოთ „ЛИС".

ვინაიდან, დამღაზე რუსული წარწერაა, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ დამღა ქართველი ოსტატის მიერ 1801 წლის შემდეგ არის შესრულებული. ხმლის პირზე დაგებულია ფოლადის ტარი, რომლის მთლიანი ზედაპირი დაფარულია ოქროზარნიშით შექმნილი ყვავილოვანი ორნამენტებით. ასეთი ორნამენტი თბილისური სკოლისათვის არის დამახასიათებელი. ტარის ბოლოს გაფართოებული ნაწილი ჩაჭრილია სოლისებურად და ორკაპა სახე აქვს. ქარქაში დამზადებულია ხისაგან, რომელზეც გადაკრულია მოყავისფრო - მოშავო ფერის ტყავი. ქარქაშზე თავთან სამკუთხედად წაწვეტებული ოქროზარნიშით შესრულებული ყვავილოვანი ორნამენტებით. რომელიც ტარის მორთულობას იმეორებს. ქარქაშის შუა სალტეებზე მირჩილულია მართკუთხა ფორმის თასმის გასაყრელები, რომლებშიც გაყრილია ტყავის თასმები, ხოლო ამ უკანასკნელზე ოქროზარნიშით მორთული გობაკებითტყავის ვიწრო ქამარია დამაგრებული. ტყავის ქამარზე მიმაგრებულია ენიანი ბალთა, გობაკები და ხიდები, სულ 14 ნაწილი. ყველა ეს დეტალი მორთულია ოქროზარნიშით შესრულებული ყვავილოვანი ორნამენტებით. ხმალი ქარქაშში ეგება ტარის ბოლოში მოხრილ ადგილამდე. აღწერილი ნივთი ქართული შაშკა ხმლების ანუ „ლეკურის" ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია.

ლეკურს ამზადებდნენ უმთავრესად ლეკი მეიარაღე-ხელოსნები. ხმლის სხვა ცნობილ სახეობებთან ერთად ლეკური გავრცელებული იყო მეტწილად ჩრდილოეთ კავკასიაში, ნაწილობრივ საქართველოში (იმერეთში). უვადო ხმალი, როგორც მკვეთელი იარაღი, თავისი საბრძოლო თვისებებით, ვადიან ხმალზე ნაკლებად ფასობდა. საფიქრებელია, რომ საქართველოში ცნობილი ხმალი „ლეკური" უნდა იყოს კავკასიაში ძალზედ გავრცელებული ხმლის სახეობა ე. წ. „შაშკა". მისი სახელწოდება ჩერქეზულიდან მომდინარეობს და „დიდ დანას" ნიშნავს. სავარაუდოდ, მისი სამშობლოც ჩერქეზეთია. წერილობით წყაროებში „შაშკა" პირველად 1625 წელს იტალიელ მოგზაურს ჯოვანი დე ლუკას აქვს მოხსენიებული ჩერქეზების აღწერილობაში. დაწყებული XVII საუკუნიდან თითქმის მთელ კავკასიაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა შაშკა. ხან გირეი აღნიშნავდა, რომ „შაშკებს ატარებენ ცეცხლსასროლ იარაღთან ერთად, ვისაც ჰქონდა იარაღი, მას აუცილებლად ჰქონდა შაშკაც..." აქედან გამომდინარე, სავარაუდოა, რომ შაშკა კავკასიელი მეომრის აკაზმულობის უცილობელ ატრიბუტად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* ქაფიანიძე მ. ქართული ხმლების ტიპოლოგიისათვის, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, N 1, 2010
* ყეინაშვილი ი. რაინდულო საქართველოვ, აღსდექ! ქართველთა საბრძოლო სისტემები, ტრადიციები და ისტორია, თბ. 2002
| გლაზგოს მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა | დროშა: გაერთიანებული სამეფო გაერთიანებული სამეფო |
| ქალაქი | გლაზგო |
| გახსნის თარიღი | 14 დეკემბერი 1896 წ. |
| ხაზის სიგრძე | 10,4 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 15 |
| ხაზთა რაოდენობა | 1 |
| მგზავრები დღეში | 39 698 (2007/2008 წ.) |
| მგზავრები წელიწადში |  |
| ხაზების სქემა |
|  |

**გლაზგოს მეტროპოლიტენი** (ინგლ. Glasgow Subway) — შოტლანდიის უდიდესი ქალაქის გლაზგოს მიწისქვეშა სწრაფი ტრანსპორტის სისტემა. გაიხსნა 1896 წლის 14 დეკემბერს და ლონდონის მეტროპოლიტენისა და ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის შემდეგ მსოფლიოში მესამე ადგილს იკავებს სიძველით. შედგება ერთი წრიული ხაზისა და 15 სადგურისგან, საერთო სიგრძე 10,4 კმ-ია, მთელ ხაზზე გადაადგილების დრო 24 წუთი. გამოიყენება უჩვეულოდ ვიწყო ლიანდაგი 1219 მმ სიგანით. გვირაბების დიამტრიც ჩვეულებრივზე მცირეა — 3,35 მ. საშუალო სიღრმეა 10 მ. 2005-06 წლების მონაცემებით მგზავრთა ნაკადი წლიურად 13,6 მლნ ადამიანს შეადგენს (დღიურად 36 ათას მგზავრს). აღსანიშნავია, რომ მეტროს 1936 წლამდე გლაზგოს რკინიგზა ერქვა, 1936 წლიდან კი გლაზგოს მეტროპოლიტენი ეწოდება. 

სადგური ჳესთ სთრითი

ისტორია
-------

ხაზი სრული დატვირთვით 1896 წლის 14 დეკემბერს გაიხსნა და მას მერე აღარ გავრცობილა. თავდაპირველად საბაგირო გაწევა გამოიყენებოდა, ერთიანი კაბელი მოქმედებაში ერთ ორთქლის მანქანას მოჰყავდა. 1935 წელს ხაზი ქალაქს გადაეცა არარენტაბელურობის გამო, ამავე წელს სრული ელექტროფიცირებაც ჩატარდა. 1977-80 წლებში მეტროსისტემა სრულად დაიხურა რეკონსტრუქციისთვის. ერთი სადგური (Merkland Street) საერთოდ დაიხურა და სადგურ Partick-ით შეიცვალა. გვირაბები და სადგურები სრულფასოვნად იქნა გადაკეთებული. ქალაქის ხელისუფლების განცხადების შემდეგ, რომ გარემონტებისთანავე მეტრო **საათივით** იმუშავებდა და ახალი შემადგენლობის ნარინჯისფერი შეფერილობის გამო მეტროპოლიტენს "დასაქოქი ფორთოხალი" უწოდეს. 

ამგვარად, გლაზგოს მეტროპოლიტენი თავისი არსებობის 114 წლის მანძილზე არასდროს გაუფართოებიათ. არსებობს ქსელის გაფართოების გეგმები, თუმცა, მუშაობა ამმხრივ არ დაწყებულა.

სადგურები
---------

სადგურები მდინარე კლაიდის ორივე ნაპირზე არის განლაგებული: 8 ჩრდილოეთ ნაპირზე, 7 სამხრეთისაზე. 
ყველა სადგური მიწისქვეშაა, 12 სადგურს კუნძულისმაგვარი პლატფორმა აქვს, გვერდითი პლატფორმები მხოლოდ შემდეგ სადგურებზეა: Partick, Govan და St. Enoch. პლატფორმები სადგურებზე ვიწროა: სიგანე დაახლოებით 3 მეტრია. სიგრძე 40 მეტრი, გათვლილია 3 ვაგონზე. პლატფორმის სიმაღლე ლიანდაგების დონიდან 65 სმ-ია. ხაზზე სამი გადასაჯდომი სადგურია: Partick, Buchanan Street და St. Enoch.
მეტროპოლიტენი მუშაობს 6:30-დან 23:30-მდე 4-8 წუთიანი ინტერვალით ყოველდღიურად, გარდა კვირისა. კვირაობით სამუშაო დრო შეზღუდულია 11:00-18:00, ინტერვალია 8 წთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-09-17 საიტზე Wayback Machine.
* გლაზგოს მეტროპოლიტენი პორტალზე urbanrail.net დაარქივებული 2006-07-18 საიტზე Wayback Machine.
* მეტროპოლიტენი გლზაგოს ტრანსპორტის საიტზე დაარქივებული 2009-04-18 საიტზე Wayback Machine.
* დევი უილიამსის გვერდი გლაზგოს მეტროპოლიტნზე

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია
**ბუსრა** (არაბ. بصرى‎) — უძველესი ქალაქი სამხრეთ სირიაში. წარმოადგენს ქვეყნის მთავარ არქეოლოგიურ ტერიტორიას და 1980 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს. 

პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე, ნახსენებია ძველი ეგვიპტის ფარაონების - თუთმოს III-ისა და ამენჰოტეპ IV-ის დოკუმენტებში (ძვ.წ. XIV საუკუნე). უკვე ძვ.წ. II საუკუნეში, ბუსრა ნაბატეის სამეფოს ქალაქია. ახ.წ. 106 წელს, აღნიშნული სამეფო რომის იმპერატორ ტრაიანეს გენერალმა კორნელიუს პალმამ დაიპყრო. 

რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ქალაქს სახელი გადაერქვა და ეწოდა *ნოვა-ტრაიანე-ბოსტრა* და წარმოადგენდა რომის ერთ-ერთი პროვინციის - ქვიანი არაბეთის დედაქალაქს. ბუსრა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზის გადაკვეთაზე აღმოჩნდა, სულ მალე აყვავდა და რეგიონის მთავარი მეტროპოლია გახდა. 

VII საუკუნეში ქალაქი სასანიდებმა დაიპყრეს, შემდეგ მას მოჰყვა მცირე ხნიანი ბიზანტიური დაპყრობა და ბოლოს რაშიდთა არმიამ დაიპყრო ხალიდ იბნ ალ-ვალიდის მეთაურობით. ამის შემდეგ, ბუსრას ისლამური ისტორია იწყება.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბუსრა***

* Catholic Encyclopedia on Bosra
* Official website of Bosra city დაარქივებული 2017-06-08 საიტზე Wayback Machine.
* Bosra World Heritage site in panographies - 360 degree interactive imaging დაარქივებული 2014-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* Extensive photo site about Bosra

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში სირიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
დამასკი  · ბუსრა  · პალმირა  · ალეპო  · კრაკ-დე-შევალიე და სალადინის ციტადელი  · ჩრდილოეთ სირიის ძველი სოფლები |

 |
**მანიკის პროვინცია** (პორტ. Manica) — პროვინცია მოზამბიკში.

მანიკის პროვინცია მდებარეობს მოზამბიკის დასავლეთ ნაწილში. მისგან აღმოსავლეთით მდებარეობს სოფალის პროვინცია, სამხრეთით — გაზისა და ინიამბანეს პროვინციები. მანიკის დასავლეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკსა და ზიმბაბვეს შორის. პროვინციის ჩრდილოეთით მიედინება მდინარე ზამბეზი. დასავლეთით, ზიმბაბვეს საზღვრის გაყოლებაზე, მდებარეობს მთიანი რაიონი მოზამბიკის უმაღლესი წერტილით — მთა ბინგათი (2436 მეტრი). კლიმატი პროვინციაში არის რბილი, ხშირი წვიმებით.

მანიკის პროვინციის ფართობი — 61 661 კმ². მოსახლეობა — 1 438 476 ადამიანი (2007). ადმინისტრაციული თვალსაზრისით მანიკა იყოფა 9 რაიონად და 1 ოლქად. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი შიმოიო (171 056 ადამიანი 2006 წლის მონაცემებით).

მოსახლეობა ძირითადად შედგება შონას ხალხისგან. პროვინციის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. მთავარი კულტურებია: სიმინდი, კასავა; მნიშვნელოვან როლს თამაშობს წვრილფეხა რქოსანი საქონლის მოშენება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანიკის პროვინცია***

* Portal do Governo da Província de Manica. auf www.manica.gov.mz დაარქივებული 2010-07-15 საიტზე Wayback Machine.  (პორტუგალიური)
* Ministério da Administração Estatal: *Perfil do Distrito de Manica Província de Manica*. auf www.portaldogoverno.gov.mz დაარქივებული 2012-06-07 საიტზე Wayback Machine.  (პორტუგალიური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოზამბიკის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* გაზა
* ზამბეზია
* ინიამბანე
* კაბუ-დელგადუ
* მანიკა
* მაპუტუ
* ნამპულა
* ნიასა
* სოფალა
* ტეტე
 |  |

 |
**მადრიგალი** (იტალ. madrigale) — აღორძინების ეპოქაში გავრცელებული საერო მუსიკალურ-პოეტური ჟანრი. მისი საწყისები ძველი იტალიური მწყემსური სიმღერებიდან მოდის. გაჩნდა XIV საუკუნეში პროფესიულ იტალიურ მუსიკაში როგორც იდილიური შინაარსის სასიმღერო ლირიკული სახე. ადრინდელი მუსიკალური პოეტური მადრიგალი იყო კუპლეტური ფორმის 2-3 ხმიანი ხმიერ-საკრავიერი ნაწარმოები ლირიკულ-სატრფიალო, სახუმარო-ყოფითი ან მითოლოგიური ხასიათის რეფრენით (ჯ. და ფირენცო, ფ. ლანდინო). XVI საუკუნეში მადრიგალი აღორძინდა ლირიკული 4-5 ხმიანი სიმღერის სახით (ა. ვილარტი, კ. ფესტა, პალესტრინა, ო. ლასო) პეტრარკას, ბოკაჩოს, ტასოს ლექსებზე. სრულდებოდა საკრავიერი თანხლების გარეშე. იტალიის გარდა მადრიგალმა პოპულარობა მოიპოვა ინგლისსა და გერმანიაში. სრულყოფილ მადრიგალს ახასიათებს აზრისა და გრძნობის თავისუფლება, გამომსახველობითი ხერხების სიუხვე, თამამი დისონანსები, ქრომატიზმები, რიტმისა და ფაქტურის მკვეთრი კონტრასტები. XVI-XVII საუკუნეების მიჯნაზე მადრიგალი დაუახლოვდა საკონცერტო და დრამატულ ჟანრებს,საფუძვლად დაედო მადრიგალურ კომედიას. XVII საუკუნიდან მადრიგალს ჩამოსცილდა მუსიკა. იგი ქალისადმი მიძღვნილ მცირე ზომის ლექს-ქათინაურად იქცა. ქართულ ლიტერატურაში მადრიგალის ნიმუშია ნიკოლოზ ბარათაშვილის „საყურე", იოსებ გრიშაშვილის „ელისაბედ ჩერქეზიშვილის საღამო", „რა კარგი ხარ, რა კარგი" და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იდილია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 343.
**გოთური მეტალი** ან **გოთ-მეტალი** — მძიმე მეტალის ქვეჟანრი, რომელიც თავის თავში აერთიანებს მძიმე მეტალის აგრესიასა და გოთური როკის შავ მელანქოლიას. გოთური მეტალის ჯგუფები ხშირად უთავსებენ გოთურ მეტალს მძიმე მეტალის სხვა ჟანრებს. ლირიკა ძირითადად მელოდრამული და დამწუხრებული ტექსტებისგან შედგება.

გოთური მეტალის პიონერები იყვნენ ჯგუფები: Paradise Lost, My Dying Bride და Anathema, ყველა ჩრდილოეთ ინგლისიდან. 1990-იანების პირველ ნახევარიდან ჟანრში მოღვაწეობენ ჯგუფები: ამერიკული Type O Negative, შვედური Tiamat და ნიდერლანდული The Gathering. ნორვეგიულმა ჯგუფმა Theatre of Tragedy განავითარა მზეთუნახავისა და ურჩხულის ესთეტიკური იმიტაცია მამაკაცის აგრესიული ვოკალის კომბინაციით ქალის ფაქიზ ხმასთან. ეს კონტრასტი შემდგომში მრავალი გოთური ჯგუფის მიერ იქნა გამოყენებული. შუა 90-იანების განმავლობაში ჯგუფებმა Moonspell, Theatres des Vampires და Cradle of Filth გოთური მიღწევები ბლეკ-მეტალში გამოიყენეს. დეკადის დასასრულისთვის გოთური მეტალის და სიმფონიური მეტალის შერწყმით ახალი ჟანრი - სიმფონიური გოთური მეტალი - განავითარეს ჯგუფებმა Tristania და Within Temptation.

21-ე საუკუნეში გოთური მეტალი მეინსტრიმულად იქცა ევროპაში, განსაკუთრებით ფინეთში, სადაც ჯგუფებმა Nightwish, The 69 Eyes, Entwine, HIM, Lullacry, Poisonblack და Sentenced გამოუშვეს ჰიტ სინგლები და ალბომები, რომლებიც ჩარტების ლიდერებად იქცნენ. რატომღაც ამერიკაში მხოლოდ ზოგიერთმა ჯგუფმა მოიპოვა კომერციული წარმატება, მათ შორის HIM, Lacuna Coil, Evanescence და Cradle of Filth.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
4. ↑

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მძიმე მეტალი |
| --- |
|  |
| ქვეჟანრები | 
* ბლეკ-მეტალი
* დეზ მეტალი
* დუმ მეტალი
* გლემ მეტალი
* გოთური მეტალი
* გრუვ მეტალი
* პაუერ მეტალი
* სპიდ მეტალი
* სტოუნერ მეტალი
* თრეშ მეტალი
* ტრადიციული მძიმე მეტალი
 |
|  |
| აღრეული ქვეჟანრები | 
* ალტერნატიული მეტალი
* ავანგარდული მეტალი
* ქრისტიანული მეტალი
* კრასტ პანკი
* დროუნ მეტალი
* ექსტრემალური მეტალი
* ფოლკ მეტალი
* ფანკ მეტალი
* გრაინდკორი
* ინდუსტრიული მეტალი
* მეტალკორი
* ნეო-კლასიკური მეტალი
* ნიუ მეტალი
* პოსტ-მეტალი
* პროგრესული მეტალი
* რეპ მეტალი
* სლაჯ მეტალი
* სიმფონიური მეტალი
* ვიკინგური მეტალი
 |
|  |
| რეგიონული განშტოებები | 
* ბრიტანული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა
* ნორვეგიული ბლეკ-მეტალი
* შვედური დეზ მეტალი
* რკინიგზის არის თრეშ მეტალი
* ბრაზილიური თრეშ მეტალი
* ტევტონური თრეშ მეტალი
* ავსტრალიური მძიმე მეტალი
* ნიუ-ორლეანის მძიმე მეტალი
* ამერიკული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა
 |
|  |
| მძიმე მეტალის კულტურა | 
* მოდა
* ქვეჟანრები
* ჯგუფები
 |

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
მადლენის კულტურის გავრცელების არეალი (აღნიშნულია ღიაყავისფრად რუკაზე).
**მადლენის კულტურა** — ზედა პალეოლითის ხანის დასასრულის არქეოლოგიური კულტურა (ძვ. წ. 1500-1800). შეცვალა სოლუტრეს კულტურა. XIX საუკუნის 60-იანი წლების დასასრულს გამოყო ფრანგმა არქეოლგმა გ. მორტილიემ. სახელი ეწოდა ლა-მადლენის გამოქვაბულის მიხედვით. გავრცელებული იყო საფრანგეთში, ესპანეთში, შვეიცარიაში, ბელგიაში, და გერმანიის ტერიტორიებზე. ვიურმის უკანასკნელი გამყინვარების თანადროულია. ხასიათდება ძვლისა და რქისაგან დამზადებული იარაღის სიუხვით. მადლენის კულტურა პირველყოფილი ხელოვნური გაფურჩქვნის პერიოდია. გვიანდელ საფეხურებზე გავრცელებულია კაჟის გეომეტრიული ფორმის წვრილი იარაღი. მადლენის კულტურის მატარებელი მონადირეები ცხოვრობდნენ უმთავრესად გამოქვაბულებში, აგრეთვე ძვლებისა და ტყავისაგან გაკეთებულ ნაგებობებში. ხშირად მომთაბარეობდნენ. მადლენის კულტურა განეკუთვნება პირველყოფილი გვაროვნული წყობის ადრინდელ საფეხურს. ტერმინები „მადლენის კულტურა" და „მადლენის ეპოქა" ფართო გაგებით იხმარება გამყინვარებისპირა რაიონებში გავრცელებული უგვიანესი პალეოლითური კულტურების აღსანიშნავად. მადლენის კულტურა შეცვალა აზილის კულტურამ.

მადლენის კულტურის ხელოვნება
---------------------------

* ცხენი
* ბიზონი
* ცხენის თავი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 341-342.
**გიორგი ფრანცის ძე დებეცი** (რუს. Георгий Францевич Дебец; დ. 7 დეკემბერი [ძვ. სტ. 24 ნოემბერი], 1905, ტომსკი, — გ. 19 იანვარი, 1969, მოსკოვი) — რუსი ანთროპოლოგი. პალეოანთროპოლოგიისა და ისტორიული ანთროპოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი ყოფ. საბჭოთა კავშირში. 

დებეცის შრომები შეეხება უმთავრესად ეთნიკური ანთროპოლოგიის და პალეოანთროპოლოგიის საკითხებს. კავკასიაში მისი უშუალო მონაწილეობით ანთროპოლოგიურად იქნა შესწავლილი საქართველოს (1950–1954), აზერბაიჯანის (1951–1952), დაღესტნის (1954) და ნაწილობრივ სომხეთის თანამედროვე მოსახლეობა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Палеоантропология СССР, Труды Ин-та этнографии, М.–Л. 1948;
* Антропологические типы населения СССР и некоторые проблемы этногенеза, М.–Л. 1956;
* Антропологические исследования в Дагестане, Труды Ин-та этнографии, М. 1956.

ლიტერატურა
----------

* *აბდუშელიშვილი მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 345.
**მალპელო** (ესპ. Malpelo) — კუნძული წყნარ ოკეანეში, მდებარეობს კოლუმბიის სანაპიროდან 378, ხოლო პანამის სანაპიროდან 362 კმ-ის დაშორებით. კუნძულის ფართობი 0,35 კმ²-ს შეადგენს. იგი დაუსახლებელია და აქ განლაგებულია კოლუმბიის არმიის პოსტი, რომელიც 1986 წელს შეიქმნა. კუნძული კოლუმბიის კაუკის დეპარტამენტში შედის. აქ მოსახვედრად კოლუმბიის ეკოლოგიის სამინისტროს წერილობითი ნებართვაა საჭირო.

კუნძული შედგება მრავალი უნაყოფო კლდისგან, მათ შორის უმაღლესია სერო-დე-ლა-მონა — 300 მ. მალპელო შემოსაზღვრულია სანაპიროდან მოშორებული მრავალი კლდით.

მალპელო მსოფლიოში უნიკალური ზვიგენის სახეობის სამშობლოა. დაივინგის ექსპედიციებს, აქ ნანახი აქვთ ჩაქუჩათავიანი და ხავერდოვანი ზვიგენების 500 ერთეულიანი გუნდები, რის გამოც ეს ადგილი დაივინგისათვის საკმაოდ პოპულარულად იქცა. მალეპო ერთ-ერთი უიშვიათესი ადგილია, სადაც პატარაკბილება ქვიშის ვეფხვი ბინადრობს.

2006 წლის 12 ივლისს, იუნესკომ მალპელო მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fundación Malpelo დაარქივებული 2007-07-15 საიტზე Wayback Machine.
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა, მალპელო

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოლუმბიაშიკოლუმბიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* სანტა-კრუს-დე-მომპოსი
* ლოს-კატიოსის ეროვნული პარკი
* მალპელო
* ტიერადენტრო
* კარტახენა
* სან-აგუსტინის არქეოლოგიური პარკი
* ყავის კულტურული ლანდშაფტი
* ინკების საგზაო სისტემა
* ჩირიბიკეტეს ეროვნული პარკი
 |

 |
**გეიზერების ხეობა** (რუს. Долина гейзеров) — ბუნების უნიკალური ძეგლი რუსეთში, კამჩატკის ნახევარკუნძულზე. მდებარეობს კამჩატკის მხარეში, კრონოცკის ნაკრძალის ტერიტორიაზე, კიხპინიჩისა და უზონის ვულკანებს შორის, მდინარე გეიზერნაიას ძნელმისადგომ კანიონში. გეიზერების დიდი ნაწილი გადაჭიმულია მდინარე გეიზერნაიას მარცხენა სანაპიროზე თითქმის 6 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 4 კმ, სიღრმე 400 მ-მდე. მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდესი გეიზერული ველი.

აღმოჩენილია 20-ზე მეტი დიდი, საშუალო და 20-ზე მეტი პატარა ზომის გეიზერი. მეტად ცნობილია შემდეგი გეიზერები: ველიკანი, შელი, ტროინოი, მალახიტოვი-გროტი, ჟემჩუჟნი, სახარნი, კონუსი, ფონტანი და სხვა. არის 200-ზე მეტი თერმული წყარო, მრავალრიცხოვანი ტალახის ქვაბები, მცირე გოგირდის ტბები და სხვა.

გეიზერების ხეობა განირჩევა ბუნებრივი პირობებისა და მიკროკლიმატების განსაკუთრებული კონტრასტებით, აგრეთვე ფლორისა და ფაუნის სახეობების მაღალი ბიომრავალფეროვნებით. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული განვითარებულია ორგანიზებული საფეხმავლო ტურიზმი, პოპულარულია შვეულმფრენით ექსკურსიები.

2007 წელს მოხდა დიდი გეოლოგიური კატასტროფა — კოკისპირული წვიმების შედეგად ჩამოწოლილმა გიგანტურმა მეწყერმა შექმნა მძლავრი ღვარცოფული ნაკადი, რომელმაც ქვიანი ჯებირით გადაკეტა მდინარე გეიზერნაიას კალაპოტი, რითაც დატბორა მრავალი უნიკალური ობიექტი; 7 გეიზერი აღმოჩნდა ნაყარის ქვეშ, 8 გეიზერი დაიტბორა.

ერთდორულად შეიქმნა ნაგუბარი ტბა. 2013 წლის სექტემბერში ძლიერმა წვიმებმა და ახალმა ღვარცოფმა დაანგრია ბუნებრივი ჯებირი, გაანთავისუფლა გეიზერები, რამაც ხელი შეუწყო ბუნებრივი ძეგლის აღდგენას. ვითარება გეიზერების ხეობაში სტაბილურია, თუმცა 2014 წელს ჩამოწვა ახალი მეწყერი.

2008 წლიდან გეიზერების ხეობა შეტანილია რუსეთის შვიდი საოცრების სიაში. გეიზერების ხეობა აღმოაჩინა 1941 წლის 25 ივლისს რუსმა გეოლოგმა ტატიანა უსტინოვამ და გამყოლმა ანისიფორ კრუპენინმა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Долина гейзеров | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-07-25. ციტირების თარიღი: 2021-07-25.
2. ↑  ИВиС ДВО РАН. Долина Гейзеров
3. ↑  Стали известны победители конкурса "Семь чудес России"
4. ↑  Долина гейзеров | Кроноцкий заповедник

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუსეთის შვიდი საოცრება |
| --- |
|  |
| 
* ბაიკალი
* გეიზერების ხეობა
* მამაის ყორღანი და დედა-სამშობლო
* პეტერგოფის სასახლე
* ვასილი ნეტარის ტაძარი
* მანპუპუნიორი
* იალბუზი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* VIAF: 6150032972911180009
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 6150032972911180009

 |
**გიორგი ლევანის ძე გუნია** (დ. 22 ნოემბერი, 1908, თბილისი, — გ. 23 ივლისი, 1983, იქვე) — ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებელი მოღვაწე (1961).

დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1934 წელს. 1920-იან წლებში მუშაობდა თბილისში, გ. პლეხანოვის სახელობის თეატრში, 1928 წლიდან — კინოში მსახიობად, დამდგმელ რეჟისორად. გადაღებულია ფილმებში: „უგუბზიარა" (1930), „ნამდვილი კავკასიელი" (1931), „მზაღო და გელა" (1933) და სხვ. მეორე რეჟისორად იმუშავა ქართულ მხატვრულ ფილმებზე: „ჭრიჭინა" (1954), „ორი ოკეანის საიდუმლოება" (1955), „მე ვიტყვი სიმართლეს" (1957), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე..." (1958), „სად არის შენი ბედნიერება, მზია?" (1959), „პალიასტომი" (1963), „შეწყვეტილი სიმღერა" (1960), „განგაში" (1968) და სხვ. 1965 წელს მისი რეჟისორობით გახმოვანდა და აღდგა ფილმი „ახალგაზრდობა იმარჯვებს". 1947–1954 წლებში თბილისის კინოსტუდიის ქრონიკის სექტორში, როგორც დამდგმელმა რეჟისორმა, გადაიღო ფილმები: „ბალნეოლოგიური კურორტი" (1947), „კულტურის კერა" (1948), „კურზუ, ლებარდე" (1948), „სიჭაბუკისა და სილამაზის დღესასწაული" (1950), „იალბუზზე ასვლა" (1950), „ჭიათურა" (1951), „სახალხო დღესასწაული რუსთავში" (1952), „მეხილეობა" (1953), „ქართლის ბაღებში" (1953), აგრეთვე კინოჟურნალები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 205.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გუნია (კინორეჟისორი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი