recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თეოფილე ალექსანრიელი**(გარდ. 412) იყო ალექსანდრიის პატრიარქი 385-დან 412 წლამდე. იგი აღიარებულია წმინდანად კოპტურ-მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ.

მისი პატრიარქატის პერიოდს დაემთხვა დაძაბული ურთიერთობა წარმართებსა და ქრისტიანებს შორის. ისტორიკოსი ედვარდ გიბონი მას ამგვარი სიტყვებით მოიხსენიებს: "...მუდმივი მტერი მშვიდობისა და სათნოებისა, თავხედი, მოურიდებელი, ცუდი კაცი, ვისი ხელებიც მუდამ გასვრილი იყო ოქროში და სისხლში."("რომის დაცემა II", 57)

391 წელს თეოფილემ აღმოაჩინა დამალული წარმართული ტაძარი. მან და მისმა მიმდევრებმა დამცინავად გამოფინეს წარმართული ნივთები იმ მიზეზით რომ ამით წარმართები პროვოკაციას წამოეგებოდნენ და მათი მოკვლის საბაბი მიეცემოდათ. ასეც მოხდა და ქრისტიანებმაც საპასუხოდ შეუტიეს. უმცირესობაში მყოფმა წარმართებმა უკან დაიხიეს და სერაფიტას კომპლექსში გამაგრდნენ. იმპერატორმა მისწერა წერილი თეოფილეს რათა ისინი შეეწყალებინა და მხოლოდ ტაძარი დაენგრია. ისტორიკოს სოკრატე სქოლასტიკოსის მიხედვით, იმპერატორის ბრძანებაზე ტაძრის განადგურების შესახებ თეოფილეს მოთხოვნამ იმოქმედა, ხოლო თვითონ ტაძარი განსაკუთრებული ენთუზიაზმით და ძალადობით იქნა დანგრეული.(ისტ. სოზომენე; რუფინუსი; სოკრ. V:16)

თეოფილემ მის ძმის შვილ წმინდა კირილე ალექსანდრიელთან ერთად მოაწყო 403 წელს სინოდი, რომელზეც დაგმეს და გადაასახლეს წმინდა იოანე ოქროპირი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი** — ყოფილი კათოლიკური ეკლესია თბილისში. ტაძრის მშენებლობა დადგინდა ტფილისის ეპარქიის კოლეგიუმის გადაწყვეტილებით: „ტფილისში აიგოს საკათედრო ტაძარი, საეპისკოპოსო ეკლესია და ეწოდოს ტფილისის საეპისკოპოსო ეკლესია". თბილისის კათოლიკური საეპისკოპოსო კათედრა აშენდა 1329 წელს, რომელმაც იარსება 1507 წლამდე. მას თანმიმდევრობით 14 ეპისკოპოსი მართავდა და უკანასკნელი დაინიშნა 1505 წელს.

ისტორია
-------

### ეპისკოპოსები

1329 წელს თბილისის ლათინური წესის საეპისკოპოს სამღვდელმთავრო კათედრის პირველ ეპისკოპოსად, დომინიკეთა ორდენის წევრი, ფლორენციელი იოანე როგსანელი ინიშნება. მან 30 წელი იცხოვრა საქართველოში და რამდენიმე წიგნი თარგმნა ლათინურიდან ქართულად. მეორე ეპისკოპოსად რომის პაპი კლემენტი VI ნიშნავს ბერნარდო კოლეტს, რომელმაც 7 წელი იმსახურა საქართველოში, ხოლო შემდეგ მის ადგილს იკავებს ბერნარდო პაგეზი რომელსაც აღწერდნენ როგორც „დიდად განსწავლული დომინიკელი". მოგვიანებით იგი კლემენტ VI-ის ბრძანებით გადააყენეს და მის ადგილზე განაწესეს ეპისკოპოსი ჰენრი რაცი, რომელიც მეოთხე ეპისკოპოსი გახლდათ, მაგრამ მალევე ბერნარდო პაგეზმა მოახერხა თავისი თანამდებობის დაბრუნება და 1387 წლამდე, გარდაცვალებამდე, იმსახურა. სამწუხაროდ ყველა ეპისკოპოსის სახელი უცნობია.

### ცნობები ამ საკათედრო ტაძრის შესახებ

პლ. იოსელიანი აღნიშნავს, რომ კათედრა მდებარეობდა „გარშემო ხარების ყოფილი ეკლესიისა, დღევანდელი კათოლიკეთა ეკლესიის მოპირდაპირედ, ქუჩის გადაღმად". აქ ხარების ეკლესიაში იგულისხმება კათოლიკეების ძველი ეკლესია, რომელიც დღევანდელი გ. აბესაძის ქ. № 13 სახლის ადგილას იდგა, ხოლო „დღევანდელში" ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. (პლ. იოსელიანი ამ ცნობის წყაროს არ უთითებს; საფიქრელია რომ ის ეყრდნობა ზეპირ გადმოცემას)

ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც კათოლიკეთა საქართველოში შემოსვლის თარიღად შეცდომით XII საუკუნეს მიიჩნევს და ეკლესიის აშენებასაც ამავე პერიოდს უკავშირებს, ამბობს, რომ 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „კათოლიკეების ეკლესია მდებარეობდა ჯვარის მამის ეკლესიის მახლობლად, ცოტა ზემოთ სოლოლაკის მხრით, სადაც დღეს აღარაფერი ჩანს და იქ სახლებია გაკეთებული." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* *ქუთათელაძე მ.*, კათოლიკობა საქართველოში ლათინური წესი, საქართველოს ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობა, თბ. 2019, გვ. 16-26
* *ნაცვლიშვილი ნ.*, თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი, კათოლიკური ეკლესიები საქართველოში: ისტორია და არქიტექტურა, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი თბ. 2019, გვ. 12-16
**თეოდოშიუ II** (პორტ. Teodósio II; დ. 28 აპრილი, 1568 — გ. 29 ნოემბერი, 1630) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. ბრაგანსის ჰერცოგ ჟუან I-ისა და კატარინა პორტუგალიელის უფროსი ვაჟი. ბრაგანსის ჰერცოგი 1583-1630 წლებში. პორტუგალიის მეფე ჟუან IV-ის მამა.

ბიოგრაფია
---------

თეოდოშიუ დაიბადა 1568 წლის 28 აპრილს ვილა-ვიკოზას სასახლეში, პორტუგალიაში. იგი იყო ბრაგანსის ჰერცოგ ჟუან I-ისა და მისი ცოლის, კატარინა პორტუგალიელის უფროსი ვაჟი. მამის მხრიდან იგი პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის შთამომავალი, ხოლო დედის მხრიდან მეფე მანუელ I-ის შვილთაშვილი იყო. 1578 წელს მაროკოელებთან ბრძოლაში დაიღუპა პორტუგალიის მეფე სებასტიან I, რომელსაც შვილები არ დარჩენია, რის გამოც ტახტი მისმა მოხუცმა ბიძამ, ენრიკე I-მა დაიკავა, რომელიც 1580 წელს გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალებით შეწყდა ავისის დინასტია და პორტუგალიაში ესპანეთის მეფე ფილიპე II გამეფდა ჰაბსბურგთა დინასტიიდან, რომელიც მეფე მანუელ I-ის შვილიშვილი იყო. 

თეოდოშიუს მშობლები პორტუგალიის ტახტზე პრეტენზიას აცხადებდნენ და თავებს მის მეფე-დედოფლადაც კი მოიხსენიებდნენ. მამამისი 1583 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც თეოდოშიუ ბრაგანსას ჰერცოგი გახდა. მეფე ფილიპე II-მ მაშინვე დააკავა თეოდოშიუ და პორტუგალიიდან გააძევა. დევნილობისას მან თავი ნეაპოლის სამეფოს შეაფარა (რომელიც ასევე ესპანეთის დაქვემდებარებაში იყო). ნეაპოლელთა მფარველობის მოსაპოვებლად, აქ იგი ნეაპოლის გუბერნატორის ასულ ანა დე ველასკოზე დაქორწინდა, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა. 

1614 წელს დედამისი, კატარინა პორტუგალიელი გარდაიცვალა და თეოდოშიუმაც უარი თქვა ტახტზე პრეტენზიაზე, რის გამოც მეფე ფილიპე III-მ მას და მის ოჯახს ნება დართო დაბრუნებულიყო პორტუგალიაში. თეოდოშიუ 1630 წლის 29 ნოემბერს გარდაიცვალა 62 წლის ასაკში, ვილა-ვიკოზას სასახლეში. 1640 წელს მისმა ვაჟმა მოახერხა პორტუგალიის მეფე გამხდარიყო და ქვეყნიდან ესპანელები გაეძევებინა.

შვილები
-------

1. ჟუან IV (1604-1656), ბრაგანსის ჰერცოგი და პორტუგალიის მეფე, ცოლად შეირთო ლუიზა დე გუსმანი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ორი მეფე: აფონსუ VI და პედრუ II, ასევე ინგლისისა და შოტლანდიის დედოფალი კატარინა ბრაგანსა;
2. დუარტე (1605-1649), ვილა-დე-კონდეს სენიორი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
3. კატარინა (1606-1610), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
4. ალექსანდრე (1607-1637), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;

ლიტერატურა
----------

* "Nobreza de Portugal e Brazil", Vol. II, page 448. Published by Zairol Lda. Lisbon, 1989.
**მიტროფანოვის ხიდი** (რუს. Митрофаньевский мост) — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 33 მეტრი, ხოლო სიგანე — 16 მეტრი.

მდებარეობა
----------

მდებარეობს მიტროფანოვის გზატკეცილის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ბალტიის სადგური და იზმაილოვოს პოლკის სასაწყობე შენობების ანსამბლი (კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში 1819-1822 წლებში აგებული შენობა, არქიტექტორი ვ. პ. სტასოვი).

დინების ზემოთ მდებარეობს ვარშავის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბალტიის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ბალტიისკაია".

სახელწოდება
-----------

ხიდმა ოფიციალური სახელი მიიღო 2008 წლის ზაფხულში, მიტროფანოვის გზატკეცილიდან, რომელმაც თავის მხრივ სახელი მიიღო მიტროფანე სასწაულმოქმედის სახელობის სასაფლაოდან.

ისტორია
-------

ხიდის მშენებლობა დაიწყო 2007 წლის იანვარში. გახსნა კი გაიმართა 2007 წლის 10 ოქტომბერს მიტროფანოვის გზატკეცილისა და კუბის ქუჩის დამაკავშირებელ მაგისტრალთან ერთად. თავდაპირველად იგეგმებოდა ბალტიის ხიდის გაფართოება, მაგრამ მოგვიანებით წამოაყენეს წინადადება ახალი ხიდის მშენებლობის შესახებ. პროექტი კი შეიმუშავა „Гипростроймост"-ის ინსტიტუტმა.

კონსტრუქცია
-----------

ხიდი ერთმალიანია, აგებულია მეტალისაგან. იგი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ოთხი ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილი მოასფალტებულია. ხიდს აქვს ერთი ტროტუარი დინების ზემო მიმართულების მხარეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Митрофаньевский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შემოვლითი არხის ხიდები |
| --- |
|  |
| 
* შლისელბურგის ხიდი
* ატამანის ხიდი
* ამერიკული ხიდი
* კარეტის ხიდი
* პრედტეჩენის ხიდი
* ნოვო-კამენის ხიდი
* ბოროვოის ხიდი
* იპოდრომის ხიდი
* ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი
* რუზოვსკის ხიდი
* მოჟაისკის ხიდი
* გაზის ხიდი
* ზეთის ხიდი
* ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი
* ვარშავის ხიდი
* მიტროფანოვის ხიდი
* ბალტიის ხიდი
* ნოვო-პეტერგოფსკის ხიდი
* კრასნოოქტიაბრსკის ხიდი
* ტარაკანოვსკის ხიდი
* ბორისოვის ხიდი
* ნოვო-კალინკინის ხიდი
* სტეფანე რაზინის ხიდი
 |

 |
ნოდარ ჯანგირაშვილის საფლავი
**ნოდარ ჯანგირაშვილი** (დ. 1948 — გ. 9 აპრილი, 1989, თბილისი) — 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი.

ბიოგრაფია
---------

ნოდარ ჯანგირაშვილი დაიბადა 1948 წელს. 1980 წელს დაამთავრა თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. შემდეგ სწავლა განაგრძო ფიზკულტურის ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა თბილისის სპორტსახკომში, სპორტსაზოგადოება „სპარტაკის" რესპუბლიკურ საბჭოში, ნებაყოფლობითი ფიზკულტურულ-სპორტული საზოგადოების პროფკავშირების რესპუბლიკურ საბჭოში აგიტაცია-პროპაგანდის სამმართველოს უფროს ინსტრუქტორად. მისი ინიციატივით და უშუალო მონაწილეობით დაწესდა „დინამოს" სტადიონზე „ერთგულების" ლატარეა , გაიხსნა სპორტული ლიტერატურის ბიბლიოთეკა, სპორტული ლიტერატურის მაღაზია, აშენდა მეტროსადგურ ყოფილ „ელექტროდეპოსთან" დიდუბეში გადასასვლელი ხიდი, გაიხსნა ინვალიდი სპორცმენებისათვის დახმარების ფონდი, რომლის პასუხისმგებელი მდივანიც თვითონ იყო.

1989 წლის 9 აპრილს ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. დაკრძალულია თბილისში, პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.

ლიტერატურა
----------

* გვერდწითელი გ. „9 აპრილი", თბ. 1990

სქოლიო
------

1. ↑  „თბილისი", 1989, 14 აპრილი, გვ. 4
2. ↑  საქართველოს პრეზიდენტმა 9 აპრილს გარდაცვლილები წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენით დააჯილდოვა[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
9 აპრილის ტრაგედიის დროს დაღუპულები |
| --- |
|  |
| 
* აზა ადამია
* ნათია ბაშალეიშვილი
* ეკა ბეჟანიშვილი
* ნატო გიორგაძე
* თამუნა დოლიძე
* თინა ენუქიძე
* ნინო თოიძე
* ზაირა კიკვიძე
* მანანა ლოლაძე
* თამარ მამულაშვილი
* მანანა მელქაძე
* ვენერა მეტრეველი
* მამუკა ნოზაძე
* ნანა სამარგულიანი
* გია ქარსელაძე
* შალვა ქვასროლიაშვილი
* მარინა ჭყონია-სამარგულიანი
* ელისო ჭიპაშვილი
* თამარ ჭოველიძე
* ნოდარ ჯანგირაშვილი
* მზია ჯინჭარაძე
 |

 |
ოგიუსტ მარიეტიმარიეტის ძეგლი მშობლიურ ქალაქ - ბულონ-სურ-მერში.
**ფრანსუა ოგიუსტ ფერდინან მარიეტი** (დ. 11 თებერვალი, 1821 — გ. 19 იანვარი, 1881) — ფრანგი მეცნიერი, არქეოლოგი და ეგვიპტოლოგი, წარწერათა აკადემიის წევრი (1878) ეგვიპტის სიძვილეთა დეპარტამენტის დამაარსებელი (შემდეგში სიძველეთა უმაღლესი საბჭო),ეგვიპტის მუზეუმის რესტავრატორი და დიზაინერი.

ბიოგრაფია
---------

ოუგუსტ მარიეტი (ზის მარცხენა, შორეულ მხარეს) და იმპერატორი პედრუ II (ზის მარჯვენა შორეულ მხარეს). ფოტო გადაღებულია 1871 წლის მიწურულს, როცა მონარქი ეგვიპტეში, გიზის ნეკროპოლისს სტუმრობდა.
მთავრობის მისიით, 1850 წელს, მარიეტი ეგვიპტეში ჩავიდა. მას ლუვრის მუზეუმისთვის კოპტური, სირიული, არაბული და ეთიოპური მანუსკრიპტებისა და პაპირუსების მოძებნა და შეძენა ევალებოდა. 

1851 წელს გათხრების დროს მემსფისში აღმოაჩინა სერაპისის ტაძარი. 1854-1858 წწ. ლუვრის ეგვიპტური განყოფილების მცველი იყო.

1858 წელს დაბრუნდა ეგვიპტეში სადაც დააარსა და ხელმძღვანელობდა "სიძველეთა სამსახურს" და ეგვიპტის მუზეუმს. ტანისის, მემფისის, საკარის, მედუმის, აბიდოსის, თებესა და ჯებელ-ბარკალის გათხრების დროს აღმოაჩინა მრავალი მნიშვნელოვანი წარწერა, ძველ ეგვიპტური ხელოვნებისა და მატერიალური კულტურის ძეგლი. 

მიანიჭეს ფაშობა. დაკრძალულია ეგვიპტის მუზეუმის ეზოში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 441.
* ,,ღმერთები, აკლდამები და მეცნიერები", კ.კერამი, თბილისი, ,,ნაკადული", 1972
თეოდოსი იღუმენი
**ღირსი თეოდოსი იღუმენი** (გ. 3 მაისი, 1074) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 მაისი, ახალი სტილით - 16 მაისი. რუსეთის სამონასტრო წესდების დამაარსებელი და მონაზვნობის ფუძემდებელი.

ცხოვრება
--------

დაიბადა კიევთან ახლოს, ვასილიევოში. ის სიყრმითგანვე ასკეტურად ცხოვრობდა მშობლიურ სახლში. 14 წლისას მამა გარდაეცვალა და დარჩა მკაცრი და ძალაუფლებისმოყვარე დედის ზედამხედველობის ქვეშ. მოსაგრეობისკენ მიწრაფებისთვის მან არაერთხელ დასაჯა შვილი, მაგრამ ღირსი თეოდოსი მტკიცედ ადგა არჩეულ გზას. 24 წლისამ მალულად დატოვა სახლი და ღირსი ანტონის კურთხევით ბერად აღიკვეცა კიევის მღვიმეთა მონასტერში. 4 წლის შემდეგ დედამ მიაგნო შვილს და ცრემლებით შეევედრა, სახლში დაბრუნებულიყო, მაგრამ წმინდა თეოდოსიმ თვითონ დაარწმუნა დედა, დარჩენილიყო კიევში და მონაზვნად შემდგარიყო წმიდა ნიკოლოზის სავანეში.

წმინდა თეოდოსი სავანეში სხვებზე მეტს საქმიანობდა და ძმათა საქმეებსაც თვითონ ასრულებდა. ყველაზე ადრე მიდიოდა ტაძარში და ღვთისმსახურების დამთავრებამდე ადგილიდან ფეხს არ იცვლიდა. 1054 წელს ღირს თეოდოსის მღვდელმონაზვნად დაასხეს ხელი, 1057 წელს კი იღუმენად აირჩიეს. მისმა მოღვაწეობამ მრავალი ბერი შეკრიბა სავანეში. მან ააშენა ახალი ეკლესია და შემოიღო სტუდიონის მონასტრის წესდება. იღუმენის ხარისხში მყოფი ღირსი თეოდოსი ყველაზე მძიმე მორჩილებაში იყო. ის ჩვეულებრივ, მხოლოდ პურს და მწვანილს ჭამდა, ღამეებს კი ლოცვაში ათევდა. ღირსი მამა განსაკუთრებით ზრუნავდა გაჭირვებულებზე. წმინდა თეოდოსიმ იწინასწარმეტყველა თავისი სიკვდილი და აღესრულა 1074 წელს. ის დაკრძალეს მის მიერვე გათხრილ მღვიმეში, სადაც დიდმარხვას ატარებდა ხოლმე. 1091 წელს აღმოიყვანეს წმინდანის უხრწნელი ნაწილები. 1108 წელს მოხდა მისი კანონიზაცია.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001
სკულპტურათა ბაღი
**ვიგელანდის სკულპტურათა პარკი** ნორვეგიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პარკი, რომელიც 1907-1942 წლებში სკულპტორმა გუსტავ ვიგერლანდმა შექმნა ოსლოში, თუმცა, პარკის გახსნას ვერ მოესწრო. პარკი 30 ჰექტარზეა გაშლილი და ვიგერლნადის 227 სკულპტურას მოიცავს, რომლებიც, მეტწილად, კაცობრიობის ბედ-იღბლის თემებზეა შექმნილი.

პარკის მთავარი თემა "ადამიანის მდგომარეობაა". ქანდაკებების დიდი ნაწილი ადამიანებს გამოხატავს სხვადასხვა მოქმედების დროს, მაგ: სირბილი, ვარჯიში, ცეკვა და ა.შ.

მთავარი კარიბჭე
---------------

წინა კარიბჭე
რკინისა და გრანიტისგან გამოჭედილი ჭიშკარი პარკის უმთავრესი შესასვლელია. კარიბჭე ხუთი ჭიშკრისგან შედგება, აქედან ორი მცირე ზომისა ფეხით მოსიარულეთათვის, ორი მოზრდილი კარი სპილენძით არის გაფორმებული და საკონტროლო-გამშვები პუნქტის ფუნცია აქვს და ორივე ფლუგერებითაა მორთული. მთავარი კარიბჭე ნორვეგიის ბანკის დაფინანსებით 1926 წელს დააყენეს.

ხიდი
----

პარკის ქანდაკებებიდან 58 ხიდის გასწვრივ არის განლაგებული. ხიდი 100 მეტრია სიგრძით და 15 მეტრი სიგანით და შადრევნიდან მთავარ კარიბჭემდე მიდის. ყველა სკულპტურა ბრინჯაოთია მოპირკეთებული და პარკის ძირითადფ ჩანაფიქრს: "ადამიანის ტემპერამენტს" შეესაბამება. მნახველს აქ შეუძლია სახელგანთქმული ქანდაკი Sinnataggen და "გაბრაზებული ბიჭუნა" ნახოს. 1940 წელს ხიდი პირველი ნაწილი იყო პარკისა, რომელიც დამთვალიერებლებისთვის გაიხსნა.

საბავშვო მოედანი
----------------

ხიდის ბოლოს საბავშვო მოედანია - რვა ბრინჯაოს ქანდაკება, რომლებიც ბავშვებს გამოსახავს თამაშის დროს.

შადრევანი
---------

თავდაპირველი პროექტის მიხედვით, ბრინჯაოში ჩამოსხმული სამოცი ბრინჯაოსივე რელიეფით მოკაზმული შადრევანი პარლამენტის შენობის წინ უნდა მდგარიყო. შადრევნის ნაგებობაზე ჩონჩხები და ბავშვებია გამოსახული, რაც სიკვდილის შემდეგ ახალი სიცოცხლის ჩასახვას უსვამს ხაზს.

პლატო მონოლითი
--------------

პლატო მონოლითი - ქვის პლატფორმაა, რომელიც საფეხურებიოთ არის გარშემორტყმული და პარკის ცენტრალური ფიგურის აზრს ატარებს. მონოლითი "ცხოვრების მორევს" გამოხატავს. მონოლითზე ასასვლელი 8 ჭიშკრით არის, რომლებიც რკინითაა კვეთილი. კარები 1933 და 1937 წლებში დააპროექტეს, ხოლო 1943 წელს, ვიგელანდის გარდაცვალებიდან მოკლე ხანში, დაამონტაჟეს.

ცხოვრების ბორბალი
-----------------

პარკის 850 მეტრი გრძივი კორდინატების დასარულ 1930 წელს ამოკვეთილი მზის საათია აღმართული და ბოლოს "ცხოვრების ბორბალი", რომელიც ხელით არის გაკეთებული 1933-34 წლებში. ბორბალი გვირგვინს გვახსენებს, რომელიც თავიანთ ჰარმონიაში უსასრულოდ ბედნიერ ოთხ ადამიანს და ბავშვს გამოსახავს. მარადიულობის ეს სიმბოლო პარკის ძირითად იდეას ესიტყვება: "ადამიანის მოგზაურობა აკვნიდან დაკრძალვამდე". 

ზედხედი

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ნორვეგიისა და ნორვეგიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნოემბერი - 2015** მიმდინარე წლის მეთერთმეტე თვეა. დაიწყება კვირას და დამთავრდება 30 დღის შემდეგ, ორშაბათს.

პორტალი:ახალი ამბები
--------------------

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 1

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 2

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 3

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 4

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 5

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 6

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 7

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 8

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 9

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 10

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 11

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 12

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 13

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 14

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 15

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 16

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 17

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 18

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 19

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 20

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 21

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 22

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 23

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 24

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 25

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 26

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 27

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 28

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 29

პორტალი:ახალი ამბები/2015 ნოემბერი 30
**თემისკირის დაბლობი**, **ჩარშამბის დაბლობი** ან **იეშილ-ირმაქის დელტა** — დაბლობი თურქეთის შავი ზღვის სანაპიროზე. მას ძირითადად ქმნის თურქეთის რიგით მეორე ყველაზე გრძელი მდინარის, იეშილ-ირმაქის დელტა, თუმცა აღმოსავლეთ ნაწილში ის აგრეთვე იკვეთება ბევრად მცირე მდინარე თერმეს (ანტიკური ხანის თერმოდონი) მიერ. თურქეთის შავი ზღვის სანაპიროზე ყველაზე დიდი დელტაა. ადმინისტრაციული დაყოფით შედის სამსუნის პროვინციის თექქექიოის, ჩარშამბის, თერმეს და სალიფაზარის რაიონებში.
ქალაქი თექქექიოი მის დასავლეთ კიდეზე მდებარეობს, ქალაქი ჩარშამბა შუაში და მას იეშილ-ირმაქი ჰკვეთს, ქალაქი თერმე (ანტიკური ხანის თემისკირა) კი აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც აგრეთვე თერმეს დაბლობის (tr) სახელითაა ცნობილი.
თემისკირის დაბლობი ინტენსიური მორწყვისა და კულტივაციის ქვეშაა.
ანტიკურ წყაროში ის აღწერილია როგორც

> მდიდარი და მშვენიერი მარადმწვანე მხარე, რომელიც საქონლისა და ცხენების ურიცხვ ჯოგებს საკვებით უზრუნველჰყოფდა. აწარმოებდა ურიცხვ მარცვლეულს, განსაკუთრებით ფეტვს. მისი მთების მახლობელი სამხრეთი ნაწილი მორთული იყო მრავალი სახის ხეხილით, ყურძნით, ვაშლით, მსხლით, კაკლით, ისეთი დიდი რაოდენობით, რომ ნაყოფი ხეზე ფუჭდებოდა. მითოლოგიის მიხედვით ის ამაზონების სამშობლო ქვეყანაა.
> 
>

სქოლიო
------

1. ↑  Harun Reşit Bağci, "Yeşi̇lirmak Deltasi’nda (Çarşamba/Samsun) Doğal Ortam İnsan İli̇şki̇leri̇ Ve Doğal Çevre Planlamasi", doctoral thesis, Ondokuz Mayıs University (Samsun), October 2017 doi:10.13140/RG.2.2.28001.56167
2. 1 2  *Schmitz, Leonhard* (1857). "Themiscyra", რედ. Smith, William: *Dictionary of Greek and Roman Geography* (en-gb). London:  Walton and Maberly, and John Murray,   გვ. 1156, principally; see also pp. 64, 70, 119, 223, 546, 659, 946, and 1161.
**თემურ აფაქიძე** (დ. 4 მარტი, 1954, თბილისი, — გ. 17 ივლისი, 2001, ფსკოვი) — რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ავიაციის მფრინავი, გენერალ-მაიორი, რუსეთის ფედერაციის გმირი (1995). 

თემურ აფაქიძის სახელთან არის დაკავშირებული რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში საგემბანო ავიაციის გამოჩენა. თემურ აფაქიძე იყო პირველი ავიატორებს შორის, რომლებმაც 1991 წელს შეძლო სუ-27კ (იგივე სუ-33) ავიაგამანადგურებლის ავიამზიდ „ადმირალ კუზნეცოვზე" დასმა. პირველმა აითვისა გემბანზე თვითმფრინავის დასმა პოლარული წრის იქით, ღამით და რთულ მეტეოროლოგიურ პირობებში. 47 წლის „ცის რაინდი" ტრაგიკულად დაიღუპა 2001 წლის 17 ივლისს ფსკოვში, რუსეთს საზღვაო ავიაციის 85 წლისთავისადმი მიძღვნილ საჰაერო პარადის დროს. მფრინავმა ბოლომდე შეასრულა თავისი ადამიანური მოვალეობა - ყველაფერი იღონა იმისთვის, რომ დასაღუპად განწირული თვითმფრინავი აეცილებინა დასახლებული პუნქტისათვის, თვითონ კი კატაპულტირება ვეღარ მოასწრო.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 170-171, ISBN 978-9941-0-7386-1.
* დოლიძე ლ. გენერლები საქართველოდან, თბ. 2003, გვ. 693
**მუგუდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მუგუდის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ტყით დაბურულ მთაზე. განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (11,5 x 7,5 მეტრი), ნაგებია კარგად დამუშავებული მოზრდილი ქვებით. გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი დანგრეულია. მოგვიანებით სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნახევარზე მცირე ზომის (5,6 x 2,5 მეტრი) სწორკუთხა მინაშენი მიუდგამთ, იგი კარიბჭის ფუნქციას ასრულებდა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მინაშენიდან, კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია (ოთხსაფეხურიანი რაფით). მსგავსი სარკმელია გაჭრილი დარბაზის სამხრეთ კედლის შუა ნაწილში. აფსიდში სარკმლის ორივე მხარეს თითო შეისრულთაღიანი ნიშია. საკურთხეველი დარბაზისგან გვიანდელ ტლანქად ნაგები კედლითაა (სიმაღლე 1,5 მეტრი) გამოყოფილი. კედლის სამხრეთ ნაწილში ვიწრო კარია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო პილასტრია, რომლებიც კედლებს დაახლოებით ორ თანატოლ ნაწილად ყოფს. ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობის ფრაგმენტები. სამხრეთის მინაშენს სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი და გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, დასავლეთით - პატარა, სწორკუთხა ნიში. ეკლესიის ფასადები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით (შემორჩენილია რამდენიმე ქვა), მას განივ ფასადებზე, ფრონტონის ძირებთან, ჰორიზონტალური შენაკეცები ჰქონდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბაგრატიონი გ. მაცაბერიძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 275.
**ზემო აჩაბეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო აჩაბეთში, სოფლის აღმოსავლეთ განაპირას. აგებულია VIII-IX საუკუნეებში. 

მცირე ზომის ეკლესია ნაგებია კარგად თლილი ქვიშაქვით, რომელიც შემდეგ შელესილია. სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს მინაშენები.

დარბაზული ეკლესია გეგმით კვადრატს უახლოვდება, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლით. მასში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს მაღალი, ღრმა ნიშებია მოთავსებული. კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით. გადასვლა აბსიდის სწორი კუთხეებიდან კონქის ნახევარსფეროზე ხდება გვირგვინისებურად დალაგებული აგურით.

აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მკვეთრად გამოწეული პილასტრებით, რომელსაც ტრიუმფალური თაღი ეყრდნობა. დასავლეთ კედლის კუთხეებში ფართო შვერილებია.

არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მინაშენის კედლები შემორჩენილია დაახლოებით 1-2 მეტრის სიმაღლეზე. დასავლეთ მინაშენის აღმოსავლეთ კედელზე და სამხრეთ შესასვლელის ორივე მხარეს კრონშტეინებია. კრონშტეინებს მი-ნაშენების კამარის საბრჯენი თაღები ეყრდნობოდა.

სამხრეთი მინაშენი გახსნილია ერთ მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილი თაღედით.

ფასადები სადაა, მხოლოდ აღმოსავლეთი სარკმლის ზემოთ რელიეფური თა-ღია, რომლის ზედა ნაწილში ჯვარია ამოკვეთილი. ფასადის მარცხენა კუთხეში ამოკვეთილია ორი ასომთავრული ასო(ნი). ტექ. მდგ. 1983 წ.

ეკლესიის კამარა და სახურავი დაზიანებულია, კარნიზი მრავალ ადგილას ჩა-მონგრეულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 80-81
* Меписашвили Р. Цинцадзе В. "Памятники нагорного характера" (Ачабети). В кн.:"Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 104.
**ზემო არტანის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო არტანში, მდინარეების ივრისა და საყრდისხევის შესართავთან, ნასოფლარ ყვარის ტერიტორიაზე, განეკუთვნება XIII-XIV საუკუნეებს ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია დარბაზის კამაროვანი გადახურვა და კონქის უმეტესი ნაწილი, მონგრეულია განივი ფასადების ზედა ნაწილები, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე. დაზიანებულია საპირე წყობა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარის სწორკუთხა ღიობი გარედან და შიგნით კედლის თაღოვან შეღრმავებებშია მოქცეული. ეკლესიის თითქმის კვადრატული დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიულია ფართო და მათალი თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს, არათანაბარ სიმაღლეზე, სამ-სამი სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა ნიშია. სამი სწორკუთხა ნიშია დასავლეთ კედელშიც. მათგან თითო-თითო საკმაოდ ღრმა ნიში კედლის კიდეებშია, ხოლო ერთი შესასვლელის ზემოთ. გრძივი კედლები ორ-ორი ვიწრო და მაღალი ორსაფეზურიანი ყრუ თაღითაა დანაწევრებული. თაღები ეყრდნობა ორსაფეხურიან პილასტრებს, რომელთა აღმოსავლეთ წყვილი აფსიდის კიდეებს გრძივი კედლებისგან გამოყოფს. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის გვერდებს, თითო სადა ლილვი აუყვება, ხოლო ზღვარზე პატარა რელიეფური ჯვარია გამოსახული. კედლები დასრულებული ყოფილა შირიმის ლავგარდნით, რომლის პროფილია შეწყვილებული ორი ვიწრო ლილვი და ოდნავ დახრილი სადა სიბრტყე.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 382-383.
**თეთრი ბატი** (ლათ. Anser caerulescens) — ფრინველი ბატისნაირთა რიგისა.

შედარებით მოკლეკისერა და ჯმუხი ბატია. მისი სხეულის სიგრძეა 66-84 სმ, მასა 2,5-3,3 კგ, ფრთის შლილი 132-165 სმ. შეფერილია თითქმის მთლიანად თეთრად, ფრთების ბოლოები შავია; არსებობს მისი მუქი რუხი ფორმა, თეთრი თავითა და ყელით, დაჰკრავს ცისფერი ელფერი. ასეთი სახის ბატები, ძირითადად, არეალის სამხრეთ ნაწილში გვხვდება. წყვილებში სხვადასხვა ფორმის (ფერის მიხედვით) ბატები ერთმანეთს იშვიათად ხვდებიან, ვიდრე ერთნაირფორმიანები. ნისკარტი და ფეხები მოწითალოა. თეთრი ფორმის მოზარდი ბატები ღია რუხები არიან, ცისფრისა — მუქი რუხი; ორივეს მუქი ნისკარტი და ფეხები აქვს. ბუმბულის მოკაზმულობა აგრეთვე შეფერილობის ინტენსივობით განსხვავდება.

გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში ბაროუს კონცხიდან (ალასკა) აღმოსავლეთით ბაფინის მიწამდე და ჰუდსონის ყურის სანაპირომდე; კუნძულებზე: ვიქტორია, ბანქსი, უელსის პრინცის, ელსმირი, საუთჰემპტონი, დევონი, სომერსეტი, ბაილოტი, აქსელ-ჰაიბერგი; სამხრეთით მდინარე მაკენზის დელტამდე, ანდერსონისა და პერის ხეობებამდე, ჩრდილო-აღმოსავლეთ მანიტობამდე, ჩრდილოეთ ონტარიომდე, ჯეიმზის ყურემდე; გრენლანდიის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე; რუსეთში — ვრანგელის კუნძულზე, მცირე რაოდენობით არარეგულარულად ბუდობს ჩუკოტკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს დასავლეთ ნაწილში და კუნძულ აიონზე.

ცნობილია შერეული წყვილები და ჰიბრიდები მცირეარეალიან კანადურ როსის ბატთან (*A. rossii*), რომელიც თეთრი ბატის შემცირებულ ასლს წარმოადგენს. თეთრი ბატები (მათ შორის აზიურებიც) იზამთრებენ აშშ-ის ზომიერ და სუბტროპიკულ განედებში, მრავალათასიან გუნდებად იკრიბებიან სანაპირო ლაგუნებსა და აგროლანდშაფტებში. შორეული გადაფრენები ევროპის, ციმბირის, რუსეთის ევროპული ნაწილის მიმართულებით მრავალგზის დაფიქსირებულა. ბუდობენ მჭიდრო კოლონიებად (ხშირად რამდენიმე ათეული ბუდე). გამრავლების წარმატება მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია გაზაფხულზე ბუდობის დასაწყისში სიცივის დაბრუნებასა და თოვაზე, ლემინგების რაოდენობასა და ყარსაღების, მეზღვიების, თოლიების აქტივობაზე, რომლებიც ზიანს აყენებენ ბატების ბუდეებს. ამერიკაში მასობრივი სანადირო ფრინველია, რუსეთში იგი წითელი წიგნიდან ამოიღეს რიცხოვნობის ზრდისა და კონტინენტზე წარმოშობილი ახალი კოლონიების გამო.

ცნობილია ორი ქვესახეობა: დიდი თეთრი ბატი (*A. c. atlanticus*) და მცირე თეთრი ბატი (*A. c. caerulescens*).

ლიტერატურა
----------

* *Степанян Л. С.* Конспект орнитологической фауны России и сопредельныхтерриторий М.: Академкнига, 2003, 808с.
* *Коблик Е. А.* Разнообразие птиц (по материалам экспозиции Зоологического музея МГУ),ч. 1. М.: изд-во МГУ. 2001. 384 с.
* *Линьков А. Б.* Охотничьи водоплавающие птицы России ГУ «Центрохотконтроль», 2002 - 268 с. с илл.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: თეთრი ბატი დაარქივებული 2020-06-30 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 22, 103, 189.
2. 1 2  *ანთაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 228.
**ზემო არტანის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო არტანის ჩრდილოეთით, მდინარეების ივრისა და საყდრისხევის შესართავთან, ნასოფლარ ყვარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია გეგმით ეგრეთ წოდებული „თავისუფალი ჯვრის" ტიპის ნაგებობაა, ნაშენია ნატეხი ქვის ირეგურალური წყობით. კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები, საბჯენი თაღები და ლავგარდანი სუფთად დამუშავებული შირიმის ქვითაა ნაწყობი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გუმბათისა და სამხრეთის მკლავის კამარის უმეტესი ნაწილი, ჩამოშლილია ლავგარდანი და აქა-იქ საპირე წყობა. ერთადერთი, საკმაოდ ფართო და მაღალი თაღოვანი შესასვლელი გაჭრილია დასავლეთის მკლავის ღერძზე. ეკლესიის შიდა სივრცეს ქმნის თანაბარი სიღრმის ოთხი მკლავი და მათ გადაკვეთაზე აღმართული გუმბათი. აღმოსავლეთის მკლავს აღმოსავლეთიდან შეერთვის ნახევარწრიული აფსიდი, რომელიც მკლავის სივრციდან გამოიყოფა ორი განიერი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული თაღით. აფსიდის ღერძზე ერთი ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მკლავებშია.

ამ სარკმლების ქვემოთ გაჭრილია საკმაოდ განიერი, პარალელურწირთხლებიანი თითო სარკმელი. აღმოსავლეთ სარკმლის ორივე მხარეს, აფსიდის კიდეებში, თითო თაღოვანი ნიშია. ჯვრის ოთხივე მკლავი ცილინდრული კამარითაა გადახურული. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ მოხაზულობაზე გადასასვლელად გამოყენებულია აფრები. აფრებს ზემოთ, ყელის საფუძველს, ირგვლივ თაროსებრი სარტყელი გასდევს. დაბალი პროპორციების გუმბათის ყელში ექვსი თაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთ ღერძული და ჩრდილო-აღმოსავლეთ წახნაგი ყრუა. ეკლესიის სივრცის შინაგანი სტრუქტურა გარეთა მასებშიცაა გამოვლენილი. აფსიდი გარედან შვიდწახნაგოვანია და დამოუკიდებელი სახურავი ჰქონია. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფასადებზე, კიდეებთან, დაახლოებით 2 მეტრ სიმაღლის თითო სადა პილასტრია, რომელთაც შირიმის თაროსებრი კაპიტელები აგვირგვინებს. თითო მსგავსი, მაგრამ გაცილებით მძლავრი პილასტრი აუყვება დასავლეთის შესასვლელის გვერდებსაც. ამჟამად მათი ზედა ნაწილები მონგრეულია. ეკლესიის ფასადები დასრულებულია შირიმის თაროსებრი ლავგარდნით, რომლიდანაც მხოლოდ რამდენიმე ქვაღაა შემორჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 382.
**ზემო არტანის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო არტანის ჩრდილო-დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია, დგას გალავნით შემოზღუდული ეზოს შუა ნაწილში. ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. წყობაში გათლილი შირიმის კვადრატებია ჩართული. ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლები თითქმის მთლიანად დანგრეულია, ჩამოშლილია კამარაც, დაზიანებულია დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლები. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედლის შუაში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედელშია. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის გვერდის კედლები დარბაზის კედლებისგან პატარა მხრებითაა გამოყოფილი. ეკლესიას სამხრეთით სწორკუთხა მინაშენი ეკვროდა. იგი მთლიანად დანგრეულია. კოშკი გალავნის დასავლეთ ნაწილშია ჩაშენებული, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. აღმოსავლეთ კედელში, რომელიც 3,5 მეტრზეა შემორჩენილი, გაჭრილია სწორკუთხა შესასვლელი. გალავანი ოთხკუთხაა ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. შემორჩენილია 1,4-1,7 მეტრ სიმაღლეზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდანაა.

ლიტერატურა
----------

* *ბაქრაძე ზ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 383.
**მუგუდის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მუგუდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია (5,4 x 4 მეტრი), ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა და კედლების საპირე წყობა, მთლიანად დანგრეულია სამხრეთის გვიანდელი სწორკუთხა მინაშენი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთ წირთხლში მოზრდილი საურდულე ხვრელია. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელში გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული ძირი აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. საკურთხევლის კედლები, დარბაზის კედლებს მხრების გარეშე ერთვის. საკურთხევლის სამხრეთ კედელში, ერთიმეორის თავზე, ოცი მცირე სწორკუთხა ნიშია, ჩრდილო კედელში - ერთი ეკლესიის სამხრეთ მინაშენს შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია, შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილები.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 275-276.
**მტრედისნაირნი** (ლათ. Columbiformes) — ფრინველთა რიგი. ტანად პატარა (გვრიტი, მასა 30 გრამი), საშუალო (უმეტესად) და დიდი (გვირგვინოსანი მტრედი), მასა 3 კგ, სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდე) ფრინველებია. მტრედისნაირნი ფართოდ არიან გავრცელებული ზომიერ და ტროპიკულ სარტყელებში. მოიცავს 1 (ან 2) ოჯახის (მტრედისებრნი და დრონტისებრნი, მაგრამ ამ უკანასკნელის სტატუსი საკამათოა; უმთავრესად ითვლება ქვეოჯახად) 44 გვარის 300-მდე სახეობას, რომელთაგან 6 ამომწყდარია. საქართველოში 4 სახეობაა: გარეული მტრედი (ლათ. Columba livia), გვიძინი (ლათ. Columba oenas), ქედანი (ლათ. Columba palumbus) და გვრიტი (ლათ. Streptopelia turtur). 

მტრედისნაირნი დღის, უმთავრესად მეხური (იშვიათად ნიადაგური) ფრინველებია. ბინადრობენ ფოთლოვან, უფრო იშვიათად წიწვოვან ტყეებში, მთებში, ღია და კულტურულ (ანთროპომორფულ) ლანდშაფტში. მონოგამებია. ახასიათებს წელიწადში 2 (იშვიათად 4-5) კვერცხდება. დედალი დებს 1-2 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 14-30 დღე-ღამე. დედალი კვებავს მართვებს ჩიცახვის ეპითელიუმის თეთრი გამონაყოფით, ე.წ. „ჩიტის რძით". იკვებებიან მცენარეული საკვებით, მოლუსკების ნიჟარებით. მრავალი სახეობა სპორტული ნადირობის ობიექტია. საჭიროებენ წყალს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 187.

სქოლიო
------

1. ↑  მტრედისნაირნი (TSN 177038). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
**მუგრავოვების კოშკი**, *მორავოვების კოშკი*, *მოურავაშვილების კოშკი* — საგვარეულო კოშკი ისტორიულ დვალეთში. 

ჟღელეს ხეობის აყოლებით, სოფელ თლის ზევით 7 კმ-ში არის პატარა დასახლებული პუნქტი — ქამსხო. ადგილობრივებრივთა ცნობით დასახლება ქამსხოს რევოლუციამდე ერქვა მუგრავოვ (მორავოვ), რომელიც წარმოადგენდა მოურავაშვილების გვარის სამოსახლო ადგილს. დასახლებულ ადგილას დგას მუგრავოვთა საგვარეულო ციხე-კოშკი.

ძეგლის აღწერა
-------------

კოშკი სამსართულიანია და თავისი არქიტექტურით განსხვავდება ოსური ტიპური საგვარეულო კოშკებისაგან. კოშკის საფუძვლის ზომაა 7,4Х6,5 მ; I სართული გამოიყენებოდა საცხოვრებლად, II სართული სასტუმროს წარმოადგენდა, III სართული ხეობის სამზერი და სამლოცველო ადგილი იყო. პირველ და მეორე სართულს სამხრეთ კედელში დატოვებული აქვს შესასვლელი თაღიანი კარი. კოშკს გარშემო ფართოდ აქვს შემოვლებული კედლები. შუაში დარჩენილია სივრცე და ამ ფარტობზე დგას რამდენიმე დაბალი და მცირე ზომის, სამეურნეო-საოჯახო დანიშნულების ნაგებობა.

ამ კოშკის ახლო — ახლად აშენებული სახლის პირველ სართულის წინა კედელში ჩატანებულ ერთ მოზრდილ ქვაზე (1,05Х0,32 მ.), ამოკაწვრით შესრულებულია დაქარაგმებული ქართული მხედრული წარწერა:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ჩყლე

სალათასშ ბიზდი | "|

ჩყლე=1835 წელს; სალათასშ — სალათას შვილი.

1821 წელს რუსული სამხედრო ხელისუფლების დავალებით კაპიტანი კადნიკოვი მცირე რაზმის და ვინმე ო. ჭიჭინაძის (თარჯიმანი) თანხლებით რაჭიდან მამისონის უღელტეხილით ჟღელეს ხეობაში გადავიდა. თავის 1821 წლის 22 ივნისის პატაკში[1] ის ახსენებს სოფელ ქამსხოს «Канцхути»-ს ფორმით და ასახელებს იქაურ მოსახლეს ვინმე სალათა მოურავაშვილს.

ბიზდი — მამაკაცის ოსური სახელწოდებაა და შეესატყვისება ქართულს „ბესარიონ". 

ამგვარად წარწერა შესრულებულია 1835 წელს და მასში მოხსენიებულია სალათას შვილი ბიზდი.

ლიტერატურა
----------

* ვ. გამრეკელლი, „ისტორიული მასალები დვალეთიდან", ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახ. მუზეუმის მოამბე, XXIV, თბ. 1963

სქოლიო
------

1. ↑  Акты Кавказской археографической комиссии, т. VI, ч. I, ст. 688
**ისლამიზმი** — სოციალ-პოლიტიკური მოძრაობა, ძირითადად გავრცელებულია იმ ქვეყნებში, რომლებიც ტრადიციულად ისლამის მიმდევრები არიან. გულისხმობს მმართველობის ისეთ სისტემასთან დაბრუნებას, რომელიც უშუალოდ და პირდაპირ იქნება დაფუძნებული ყურანის და შარიათის (ისლამური სამართალი) დებულებებზე.

ამ მოძრაობიდან გამოყოფენ ისლამურ ფუნდამენტალიზმს — ისლამიზმის ექსტრემისტულ მიმართულებას, რომელიც ცდილობს, იარაღის ძალით დაამყაროს ისლამური რეჟიმი, „წმინდა ომი" (ჯიჰადი) გამოუცხადოს „ურწმუნოებს" (არამუსლიმანებს) და ყველანაირად წინ აღუდგეს დასავლური, ანუ ევროპულ- ამერიკული, კულტურის გავლენას ისლამურ სამყაროზე. ისლამურ ფუნდამენტალიზმს საფუძველი XIX ს-ში ჩაეყარა, მაგრამ განსაკუთრებით ინტენსიური ხასიათი მან XX ს-ში მიიღო. თავდაპირველად იგი მიმართული იყო იმ რეფორმების წინააღმდეგ, რომლებიც ზოგიერთ მუსლიმურ ქვეყანაში განხორციელდა და აღქმულ იქნა ისლამური საზოგადოებისთვის უცხო და მიუღებელი ცხოვრების წესის დამკვიდრების მცდელობად. შემდგომ ისლამიზმმა უფრო ექსტრემისტული და აგრესიული ხასიათი მიიღო ყოველივე დასავლურის მიმართ. დღესდღეობით ისლამიზმის პრინციპებზე დაფუძნებულ სახელმწიფოდ შეიძლება მოვიაზროთ ირანი. ამ ქვეყანაში 1979 წელს ხელისუფლებას ჩამოაცილეს დასავლეთის მიერ აღიარებული შაჰი და ერთგვარი თეოკრატიული მმართველობა დამყარდა, სადაც მუსლიმანი სასულიერო პირები დომინირებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ. 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
**მუ სოჩუა** (ქმერ. មូរ សុខហួ; დ. 15 მაისი, 1954, პნომპენი, კამბოჯა) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი და უფლებათადამცველი. კამბოჯის პარლამენტის წევრი ბატამბანგის პროვინციიდან. 2005 წელს „Vital Voices Foundation"-საგან მიიღო ლიდერობის პრემია, აღნიშნული ფონდის თანადამფუძნებელია ჰილარი კლინტონი. 2002 წელს მუმ მოახდინა 12 000 ქალის მობილიზება და ისინი კანდიდატებად ჩართო ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, მათგან 900-მა მოახერხა გამარჯვება და დღემდე აქტიურად არიან ჩართულნი გენდერულ საქმიანობებში ადგილობრივ დონეზე.

ბიოგრაფია
---------

მუ სოჩუა დაიბადა პნომპენში, დაწყებითი განათლება მიიღო ფრანგულ ლიცეუმში. 1972 წელს მშობლებმა გაამგზავრეს პარიზში განათლების მისაღებად. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა სან-ფრანცისკოში, სადაც ცხოვრობდა მისი ძმა. წითელი ქმერების ხელისუფლებაში მოსვლის შემვეგ მისი მშობლები გაქრნენ. სოჩუამ ვერ შეძლო სამშობლოში დაბრუნება და დარჩა დევნილობაში მომდევნო 18 წლის განმავლობაში. 

მუ სოჩუა სამშობლოში დაბრუნდა 1989 წელს და დაკავდა უფლებათა დაცვით. მან შექმნა ქალთა პირველი ორგანიზაცია „ხემარა" და გაწევრიანდა პოლიტიკურ პარტიაში ეროვნული გაერთიანების ფრონტი დამოუკიდებელი, ნეიტრალური მშვიდობიანი კამბოჯისათვის. 1998 წელს მიიღო მანდატი ეროვნულ ასამბლეაში ბატამბანგის პროვინციიდან. მალევე გახდა ქალთა და ვეტერანთა საქმეების მინისტრი. 

2004 წელს დატოვა მინისტრის თანამდებობა და თითქმის მაშინვე გაწევრიანდა სემა რაინსის პარტიაში, სადაც მან დაიკავა კომიტეტის თავჯდომარის მოადგილის თანამდებობა.

პირადი ცხოვრება
---------------

1984 წელს ცოლად გაჰყვა ამერიკელ სკოტ ლეიპერს, შეეძინათ სამი გოგო. ლეიპერი გარდაიცვალა [[2006] წელს. 18 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა აშშ-ში, მშობლიურ ენაზე საუბრობს აქცენტებით.

სქოლიო
------

1. ↑  Opposition MP to sue Hun Sen for defamation | Connect Asia. www.radioaustralia.net.au. ციტირების თარიღი: 2016-12-08.
2. ↑  „Mu Sochua: Protesting with poise -". *Advisor* (ინგლისური). 2014-08-07. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-10. ციტირების თარიღი: 2016-12-08.
3. ↑  ppp\_webadmin (2004-05-21). „Uphill fight for women's rights". *Phnom Penh Post*. ციტირების თარიღი: 2016-12-08.
**ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება,** **ოოპ** (ინგლისურენოვანი შემოკლებით **OOP**) — პროგრამირების პარადიგმა, რომელისთვისაც ცენტრალურია არა მოქმედების, არამედ *ობიექტის* ცნება. ობიექტი შეიძლება შეიცავდეს ინფორმაციას, რომელიც ინახება ობიექტის ველებში (ასევე ცნობილია როგორც ობიექტის ატრიბუტები); კოდი წარმოდგენილია პროცედურების, ან როგორც ხშირად მოიხსენიებენ, მეთოდების სახით. ობიექტებს აქვთ უნარი შეცვალონ ინფორმაცია ობიექტის ველებში პროცედურების (მეთოდების) საშუალებით. ოოპ-ში კომპიუტერული პროგრამები იქმნება სხვადასხვა ობიექტებით და ამ ობიექტების ერთმანეთთან ურთიერთქმედებით. ძალიან ბევრი განსხვავება არსებობს ოოპ ენებს შორის, თუმცა ყველაზე პოპულარული ენები კლასებზე დაფუძნებულია, რაც ნიშნავს რომ ობიექტი იქმნება კლასის მიხედვით, რაც ასევე განსაზღვრავს ობიექტის ტიპს.

ბევრი ფართოდ გავრცელებული პროგრამირების ენა (როგორიცაა C++, Object Pascal, Java, Python etc.) არის მრავალ-პარადიგმიანი , რომლებსაც ასევე აქვთ ოოპ-ს მხარდაჭერა სხვადასხვა დოზით. მნიშვნელოვანი ობიეტზე ორიენტირებული ენებია Java, C++, C#, Python, PHP, Ruby, Perl, Object Pascal, Objective-C, Dart, Swift, Scala, Common Lisp, და Smalltalk.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პროგრამირების პარადიგმა


|  |  |
| --- | --- |
| კომპიუტერი | *ეს სტატია კომპიუტერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიკიტა ნოვგოროდელი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 31 იანვარი, ახალი სტილით - 13 თებერვალი.

წმიnდა ნიკიტა, ნოვგოროდელი ეპისკოპოსი ახალგაზრდა იყო, როდესაც კიევო-პეჩორის მონასტერში მივიდა და მალე დაყუდებული ცხოვრების სურვილიც გამოთქვა. იღუმენმა გააფრთხილა, ახალგაზრდა ბერისთვის ასეთი ღვაწლი ნაადრევიაო, მაგრამ ნიკიტამ ყურად არ იღო რჩევა. ერთხელ, მოსაგრე ცოდვით დაეცა: ანგელოზის სახით გამოცხადებულ ეშმაკს თაყვანი სცა. ამის შემდეგ ბოროტმა მას, მისი თქმით, უკვე სრულყოფილებამდე ამაღლებულს, შეაგონა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „„არ გინდა ლოცვა, მხოლოდ იკითხე და სხვებს ასწავლე, შენს მაგივრად კი მე ვილოცებ! "" |
|  |  |

 ეს თქვა და დაყუდებულის მახლობლად დადგა, თან თავი ისე მოიჩვენა, თითქოს ლოცულობდა. მოხიბლული ბერი ნიკიტა მალე ყველას აღემატა ძველი აღთქმის წიგნების ცოდნაში, ახალ აღთქმაზე კი არა თუ საუბარი, სიტყვის გაგონებაც კი არ სურდა. კიევო-პეჩორელი ძმები მივიდნენ ცდუნებულთან და ლოცვებით განაშორეს მას ბოროტი. ამის შემდეგ ნიკიტამ კურთხევით დატოვა დაყუდების ადგილი და მკაცრ მარხვასა და ლოცვას მიეცა, ყველაზე მეტად კი მორჩილებისა და თავმდაბლობის მოგებას ესწრაფოდა. ყოვლადსახიერმა უფალმა ნეტარი ბერების ლოცვით იგი დაცემის სიღრმიდან სრულყოფილების მწვერვალზე აღამაღლა. შემდგომში წმიდანი ნოვგოროდის ეპისკოპოსი გახდა და სასწაულქმედების ნიჭიც მიემადლა. ღირსმა ნიკიტამ მშვიდობით მიიცვალა 1109 წელს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
**ისლამური არქიტექტურა** შუა საუკუნეებში ჩამოყალიბდა არაბთა სახალიფოს ტერიტორიაზე. მას ქმნიდნენ როგორც არაბები, ასევე მის შემადგენლობაში შემავალი სხვა ქვეყნები: ეგვიპტე, ირანი, სირია, პალესტინა, მესოპოტამია და შუა აზია.

მეჩეთი
------

სელიმიეს მეჩეთის გუმბათი
მუსლიმი მორწმუნეებისათვის უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს მეჩეთს. მეჩეთია მათი სამლოცველო და თავშესაკრები. აქ ყოველ პარასკევს და დღესასწაულებზე იკრიბებიან მორწმუნე მამაკაცები. ეს მათი მოვალეობაა. ამ დღეებში ქალებს ეკრძალებათ მეჩეთში შესვლა. მათ სხვა დღეებში სპეციალურად განკუთვნილი ადგილი აქვთ მაჩეთში. მეჩეთი ჩვეულებრივი ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომელიც ხშირად გუმბათითაა დაგვირგვინებული. შენობის შიგნით ეზოა აუზით, სადაც მუსლიმები, ლოცვის წინ განბანის ცერემონიალს ატარებენ. მეჩეთი შიგნით ხალიჩითაა დაფარული. როდესაც მუსლიმები მეჩეთში შედიან აუცილებლად იხდიან ფეხსაცმელს. ლოცვის დროს დგებიან პირით მექას მიამრთულებით. ამ მიმართულების მიმანიშნებელი არის ნაშა - მიჰრაბი.

მეჩეთთან ახლოს არის მინარეთი - მაღალი კოშკი, საიდანაც დღეში 5-ჯერ მუეძინი მორწმუნეებს სალოცავად მოუწოდებს. მეჩეთთან არსებობდა მედრესეები (სკოლები), სადაც უფასოდ ასწავლიდნენ ბავშვებს. ასევე მეჩეთთან არსებობდა ბიბლიოთეკა, სასამართლო და უფასო სასადილოები ღარიბთა და უპოვართათვის.

არქიტექტურა
-----------

სი-ო-სე-პოლი, ისპაანი, ირანი
შუა საუკუნეებში არაბ და სხვა ხუროთმოძღვართა მიერ აშენებული მეჩეთები დღემდე იზიდავს მნახველებს. ისლამური არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშებია არაბთა სახალიფოს ცენტრებში: იერუსალიმში, დამასკოში, ბაღდადში, კაიროში, სამარასა და კორდოვაში აშენებული მეჩეთები. ისლამური არქიტექტურის ერთ-ერთი შედევრია გრანადაში, ესპანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, აშენებული ალ-ჰამბრას სასახლე.

არაბთა სასულიერო და საერო ნაგებობები შემკული იყო ჩუქურთმებითა და მოზაიკით. მხატვრობა და ქანდაკება ისლამურ სამყაროში თითქმის არ განვითარებულა, ვინაიდან ისლამი კრძალავდა ადამიანისა და ცხოველის გამოსახვას. მხატვრობა ძირითადად წარმოდგენილია წიგნის მინიატურის სახით, სადაც გამოსახული იყო სცენები ხალხის ცხოვრებიდან. კედლის მოხატულობას წარმოადგენდა არაბესკები — ერთმანეთში გადახლართული ხაზების რთული ქარგები. ეს იყო მცენარეების ან სხვადასხვა გეომეტრიული ფიგურის კომბინაციებზე აგებული ორნამენტები, რომლებშიც ხშირად იყო ჩართული წარწერები ყურანიდან.

ცნობილი არქიტექტორები
---------------------

* ფაზლურ ხანი
* ზაჰა ჰადიდი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქარვასლა
* მეჩეთი
* მედრესე

ლიტერატურა
----------

* Fletcher, Banister; Cruickshank, Dan, *Sir Banister Fletcher's a History of Architecture*, Architectural Press, 20th edition, 1996 (first published 1896). ISBN 0-7506-2267-9. Cf. Part Three.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Architecture of IRAN during Islamic times
* ARCHITECTURE OF ISLAM by Takeo Kamiya
**ნოემბერი - 2014** წლის მეთერთმეტე თვე. დაიწყო შაბათს და დამთავრდა 30 დღის შემდეგ, კვირას.

პორტალი:ახალი ამბები
--------------------

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 1

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 2

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 3

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 4

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 5


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მიმდინარე მოვლენები 6 ნოემბერი, 2014 (2014-11-06) (ხუთშაბათი) | რ | ი | კ | ხ | გ |

 |
| * გარდაიცვალა ქართველი მსახიობი გურამ ფირცხალავა (ჟურნალი „ლიბერალი")
 |

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 7

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 8

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 9

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 10

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 11

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 12

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 13

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 14

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 15


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მიმდინარე მოვლენები 16 ნოემბერი, 2014 (2014-11-16) (კვირა) | რ | ი | კ | ხ | გ |

 |
| * რუმინეთის 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გერმანელმა კლაუს იოჰანისმა გაიმარჯვა, რომელმაც მეორე ტურში ქვეყნის მოქმედი პრემიერ-მინისტრი ვიქტორ პონტა დაამარცხა („არგუმენტი")
 |

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 17

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 18

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 19

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 20

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 21

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 22


|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| მიმდინარე მოვლენები 23 ნოემბერი, 2014 (2014-11-23) (კვირა) | რ | ი | კ | ხ | გ |

 |
| * მოლდოვას საპარლამენტო არჩევნებში ამომრჩეველთა ხმები ასე გადანაწილდა: კომუნისტები-19,6%, ლიბერალ-დემოკრატები -17,2%; დემოკრატები -14,2%; „სამშობლო" -8,7%

ლიბერალები -8,5%  |

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 24

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 25

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 26

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 27

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 28

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 29

პორტალი:ახალი ამბები/2014 ნოემბერი 30
**ნოდარ ბეგიაშვილი** (დ. 17 აგვისტო, 1958) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი, მემონტაჟე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1958 წლის 13 სექტემბერს ქ. თბილისში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის მე-4 საშუალო სკოლა. 1980 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (მიხეილ თუმანიშვილის ჯგუფი). 1981-2004 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიაში დამდგმელ რეჟისორად. 1999 წელს დააარსა ასოციაცია „სტუდია ტელევიზორი" სადაც შექმნა ანიმაციური ფილმები. მონაწილეობდა სხვადასხვა ფესტივალებზე მიღებული აქვს პრიზები.

ფილმოგრაფია
-----------

### დამდგმელი რეჟისორი

1. პონტო - შავი, შავი ზღვა (2001) - ანიმაციური﻿

### სცენარის ავტორი

1. პონტო - შავი, შავი ზღვა (2001) - ანიმაციური﻿

### ხმის რეჟისორი /ოპერატორი

1. ლეხაიმ! (2005) - დოკუმენტური﻿

### მემონტაჟე

1. ფრაგმენტები ტაო-კლარჯეთის ისტორიიდან (2006) - დოკუმენტური
2. შინ და უკან (2006) - დოკუმენტური
3. ლეხაიმ! (2005) - დოკუმენტური
4. ხახვის ცრემლები (2003) - დოკუმენტური

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართული ფილმების ეროვნული ფილმოგრაფია დაარქივებული 2016-04-19 საიტზე Wayback Machine.