recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ცხოველთა ტიპის ღრუბლების შესახებ**, იხილეთ **ღრუბლები (ცხოველები)**. |

ვერცხლისფერი ღრუბლები
ღრუბლების ესთეტიკა
**ღრუბლები** — ატმოსფეროში წყლის ორთქლის კონდენსაციის პროდუქტების (უამრავი წყლის წვეთის ან ყინულის წვრილი კრისტალების ამ ორივესი ერთად) გროვა. ამგვარ გროვას მიწის ზედაპირზე ნისლი ეწოდება. ღრუბელი მნიშვნელოვანი ამინდწარმომქმნელი ფაქტორია, განაპირობებს ნალექების მოსვლასა და რეჟიმს, გავლენას ახდენს დედამიწისა და ატმოსფერულ სითბურ რეჟიმზე და ა.შ. ატმოსფერული წყლის ორთქლის უდიდესი ნაწილი მოქცეულია ტროპოსფეროში, ამიტომ აქ სხვადასხვა სიმაღლეზე გვხვდება სხვადასხვა ფორმის ღრუბლების უმრავლესობა. ზოგიერთი ღრუბელი (ფრთა და გროვა-წვიმის) სტრატოსფეროშიც აღწევს.

გარდა ამისა, სტრატოსფეროში წარმოიქმნება სადაფისებრი ღრუბლები (დაახლოებით 25-30 კმ სიმაღლეზე), მეზოსფეროში — ვერცხლისფერი ღრუბლები (დაახლოებით 80 კმ სიმაღლეზე).

ღრუბლები წარმოიქმნება მას შემდეგ, როდესაც შეფარდებითი ნოტიო ჰაერი მატულობს. იგი შედგება წყლის წვეთებისაგან, ყინულის კრისტალების ან წყლის წვეთებისა და კრისტალური ყინულის ნაზავებისაგან. შერეული ღრუბლები წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ღრუბლების ტემპერატურა 0 °C-ზე ნაკლებია.

ღრუბლები ჩვეულებრივ ტროპოსფეროში შეინიშნება. აღსანიშნავია ვერცხლისფერი ღრუბლები, რომელიც იშვიათი ატმოსფერული მოვლენაა და ამასთანავე დედამიწის ატმოსფეროში არსებული ყველაზე მაღლა მდებარე ღრუბელია.

გარეგანი ნიშნებისა და სიმაღლის მიხედვით მეტეოროლოგიაში გამოიყოფა ღრუბლების რამდენიმე კლასიფიკაცია:

* მაღალი ღრუბლები, რომლებიც დედამიწის ზედაპირიდან 13-5 კმ-ზე ვრცელდებიან ეწოდებათ — ბუმბულისებრი ღრუბლები, ფენა ღრუბლები და ბუმბულის მსგავსი ფენოვანი ღრუბლები;
* საშუალო სიმაღლეზე მდებარე (7-2 კმ-მდე) ღრუბლებს — მაღალ-გროვა და მაღალ-ფენობრივ ღრუბლებს უწოდებენ;
* დაბალი ღრუბლები (2-0 კმ-მდე) — ფენა-გროვის, ფენისა და ფენა-წვიმიანი ღრუბლების სახელით არის ცნობილი.

გროვა-წვიმის ღრუბლები ეწოდება ისეთ ღრუბლებს, რომელიც ყველა ზემოჩამოთვლილ ზონაში ვრცელდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 599-600.
* Физика облаков, под ред. А. Х. Хргиана, Л. 1961;
* Шметер С. М. Физика конвективных облаков, Л. 1972;
* Mason В. J. The physics of clouds, Oxf. 1957;
* Proceedings of the International conference on cloud physics, Toronto, August, 1968, Toronto, 1968.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ღრუბელი***

* ღრუბლები – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ღრუბლები – ინფორმაცია (ინგლისური)
* ღრუბლები – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-05-25 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* ღრუბლები – ინფორმაცია (გერმანული)
ანტიკური ხანისა და შუა საუკუნეების მხარეები აფხაზეთში:  
1. მთიანი აფხაზეთი (ძირითადი აფხაზეთი)  
2. ზღვისპირა აფხაზეთი (ძვ. სამხრეთი ჰენიოხეთი)  
3. შიდა ჰენიოხეთი (სანიგეთი)  
4. ჯიქეთი (ძვ. ჩრდილო ჰენიოხეთი)  
5. აბსილეთი (ძვ. კორახეთი)  
6. მისიმიანეთი (ძვ. კოლაეთი)  
7. აფხაზეთისა და ეგრისის სანაპირო მხარე „შუა სოფელი"
**აფშილეთი**, *აფსილეთი* — აფშილებით დასახლებული ტერიტორია ისტორიულ კოლხეთში. თავდაპირველად ფლავიუს არიანეს (II საუკუნე) ცნობით, მოიცავდა ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტს მდინარე ღალიძგის ჩრდილოეთით მდინარე კოდორამდე. წარმოადგენდა რომის ვასალურ პატარა სამთავროს. IV საუკუნისთვის სამხრეთიდან ლაზების (ეგრების) მოწოლის შედეგად უფრო ჩრდილოეთით გადაინაცვლა კოდორს გადაღმა და, როგორც ქართული წყაროებიდან (ჯუანშერი) ჩანს
, ქ. ცხუმი (სოხუმი) უკვე მის მიწა-წყალზე ივარაუდება. IV-VI საუკუნეებში აფშილეთი ლაზიკის (ეგრისის) სამეფოში შედიოდა როგორც მისი ქვეშევრდომი სამთავრო. მისი მთავარი ლაზების მეფეს ხარკს უხდიდა და ჯარითაც უნდა დახმარებოდა. VII საუკუნის I ნახევარში ბიზანტიის ხელისუფლებამ მისი დასავლეთი ნაწილი აბაზგიასთან გააერთიანა და აფშილეთმა დამოუკიდებელი სამთავროს სტატუსი დაკარგა, ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი (მდინარე კოდორის სამხრეთით) ეგრისს შეერწყა. VII საუკუნიდან ბიზანტიის მწელებისათვის აფშილეთი გაიგივებული იყო აბაზგიის პოლიტიკურ ცნებასთან, ხოლო VIII საუკუნიდან ქართულ წყაროებში — ტერმინ „აფხაზეთთან".

წყარო
-----

* არიანე ფლავიუს, მოგზაურობა შავი ზღვის გარშემო. ნ. კეჭაღმაძის გამოც. თბ. 1961;
* პროკოპი კესარიელი, De bello gothico. წგნ.: გეორგიკა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. , ტ. 2, თბ. 1965

ლიტერატურა
----------

* *ანჩაბაძე ზ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 28, თბ. 1977
* *ლომოური ნ.* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1,გვ. 248, თბ. 1997
**ბახვისწყალი** — მდინარე გურიაში, ოზურგეთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე, სუფსის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 156 კმ². იერთებს 90-ზე მეტ პატარა შენაკადს, რომელთა საერთო სიგრძეა 127 კმ. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა გაზაფხულზე იცის (უდიდესი დონე და ხარჯი მაისში), წყალმცირობა - ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომის დასაწყისში (უმცირესი დონე და ხარჯი აგვისტოში). საშუალო წლიური ხარჯი 6,18 მ³/წმ.

სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, სამთო დასახლება ზოტიყელის სიახლოვეს. ბახვისწყლის ნაპირებზე არის კურორტი ბახმარო და სოფლები უკანავა, ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, მშვიდობაური, ფამფალეთი, ზედა ბახვი. სოფ. ქვედა ძიმითთან ერთვის მდინარე სუფსას. ბახვისწყლისხეობაში დგას გურიაში უძველესი ასკანის ციხე. მდინარე ბახვისწყალზე აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური ბახვი-3. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 9,8 მგვტ, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 38 მლნ.კვტსთ.

ლიტერატურა
----------

* *აფხაზავა ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 381.
**ბორა** — ადგილობრივი ტომი ამაზონის ჯუნგლებში, პერუს, კოლუმბიისა და ბრაზილიის ტერიტორიებზე, მდინარე პუტუმაიოსა და ნაპოს შორის. ბორას ხალხის რაოდენობა დაახლოებით 2 000-ს შეადგენს; საუბრობენ ვიტოტოს ენაზე. ბოლო ორმოცი წლის განმავლობაში, მათმა ოდენობამ მოიმატა, ძირითადად სახლობენ მუდმივ ტყეებში. ბორას ანიმისტურ მსოფლმხედველობაში, არ არსებობს განსხვავება ფიზიკურ და სულიერ სამყაროებს შორის და სულები მთელი მსოფლიოს მასშტაბით არიან წარმოდგენილნი. ბორას ოჯახები ეგზოგამიას (ჩვეულება, რომლის მიხედვითაც აკრძალულია ქორწინება ერთი და იმავე გვარის ან თემის წარმომადგენლებს შორის) მისდევენ. გააჩნიათ ცოდნა მიმდებარე ტროპიკულ ტყეში არსებული მრავალი მცენარის შესახებ. 

ბორას კულტურის ძირითადი საბრძოლო იარაღი მშვილდი და ისარია, რომლებიც პიროვნულ კონფლიქტებში გამოიყენება. ტომი საკმაოდ დაყოფილი და პოლიტიკურად არაორგანიზებულია.

ბორას ხალხს საკუთარი მიწის დაცვა უწევს როგორც სხვა ტომებისგან, ისე კოლონისტებისგან. მეოცე საუკუნეში, მათთვის მნიშვნელოვანი საფრთხე აღმოჩნდა კაუჩუკის ბუმი. წინაპრებისგან მიღებულ მათ მიწებს ამჟამად დიდ ზიანს აყენებს ხე-ტყის უკანონო ჩეხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Bora People
* Putumayo, The Devil's Paradise, by W.E. Hardenburg, 1912. Via Wikisource
* Harrison, Theresa; Media, Demand. **Basic Beliefs of the Bora Indians** Classroom Synonym Aces. Feb. 2015
**აპოლონ კონსტანტინეს ძე კვიცინია** (დ. 29 ივლისი, 1943, სოფელი ათარა, ოჩამჩირის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე. სკკპ წევრი (1962). იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

აპოლონ კონსტანტინეს ძე კვიცინია დაიბადა 1938 წელს ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ათარაში. დაამთავრა ი. მეჩნიკოვის სახელობის ოდესის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია. მსახურობდა საბჭოთა კავშირის რიგებში.

1963 წელს მუშაობა დაიწყო აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში სისხლის სამართლის სამძებროს, სპეკულაციისა და სოციალისტური საკუთრების წინააღმდეგ მებრძოლი განყოფილების ინსპექტორად, გამომძიებლად. 1972-1975 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანოებში სისხლის სამართლის სამძებროს, სპეკულაციისა და სოციალისტური საკუთრების წინააღმდეგ მებრძოლი განყოფილების უფროსის მოადგილე, ქვეგანყოფილების უფროსის მოადგილე, განყოფილების უფროსი. 1977-1981 წლებში პარტიულ სამშაოზეა — იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების ინსტრუქტორი. 1981-1989 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის იუსტიციის მინისტრის მოადგილე. 1989-1992 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის პროკურორად. 1992-2004 წლებში იყო მოსკოვის ნიკულინსკის რაიონთაშორისი პროკურორის მოადგილე.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №107 (12973), 6 ივნისი, 1989

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Квициния Аполлон Константинович
**ჩაგარ-ბაზარი** — მრავალფენიანი ნამოსახლარი ხაბურის ველზე, სირიაში. გათხარეს 1934-1936 წლებში (მაქს მელოუენი). შეიცავდა 15 კულტურულ ფენას. უძველესი დასახლება (XV-XIII ფენები) ეკუთვნის ძვ. წ. 6000-5500 წლებს. ამ დროს ჩაგარ-ბაზარის რეგიონში მოხდა ჰასუნის ტიპის (ერაყული) მოხატული კერამიკისა და დასავლური (სირიული) თუ აღმოსავლური ხმელთაშუაზღვისპირული ნეოლითური კერამიკის შეხვედრა. აქ გამოყოფენ 3 ჯგუფს. ჰალაფის კულტურის პერიოდში (ძვ. წ. 5400-4800) ჩაგარ-ბაზარი ამ კულტურის დასავლური ვარიანტის ერთ-ერთ ყველაზე დამახასიათებელ სამოსახლოს წარმოადგენდა. ჰქონდა ქვის საძირკველზე აგურით ნაგები გუმბათისებურსახურავიანი მრგვალი სახლები (ე. წ. თოლოსები). მეურნეობის მთავარი დარგები იყო მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. ქვედა ფენაში ნაპოვნია თვითნაბადი სპილენძის მძივები. საგარეო გაცვლა-გამოცვლაზე მიუთითებს ობსიდიანის, ნიჟარებისა და სხვა ნივთების აღმოჩენა. ნაპოვნია (ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა წლები) ამუკის II ფაზის ტიპის თასები და კათხები, თილ-ბარსიბის ტიპის სამფეხა თასები. დამწერლობამდელი (წინააქადური) ხანის სამოსახლო სოფლის ტიპისა იყო. ძვ. წ. 2300-2100 წლებისთვის დამახასიათებელია ალიზის სახლები. ზედა დონეზე (ძვ. წ. 2100-2000 წლები) მიწისძვრის შედეგად მოხდა დესტრუქცია. ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევარში გაჩნდა ლურსმული დამწერლობა. აღმოჩენილია სპილენძის შუბისპირი, საკინძები, ბრტყელი ცული; პირზე წყვილნაჩვრეტიანი შუბისპირი (ძვ. წ. 2100-1900 წლები); ფიგურული ცული (ძვ. წ. 1750 წლის შემდეგ). ძვ. წ. 1900-1500 წლების ქრონოლოგიური წყვეტილის შემდეგ სამოსახლოზე ცხოვრება განახლდა. ძვ. წ. 1500-1350 წლებისთვის დამახასიათებელია ე. წ. ხაბურის ტიპის ხაზოვანი ორნამენტით შემკული კერამიკა, მასრიანი შუბისპირი, სხვადასხვა სატევარი და ა. შ.

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 68.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბრიტანეთის მუზეუმი: ხაბურის ტიპის კერამიკული ჭურჭელი ჩაგარ-ბაზარიდან
პროვინციის მდებარეობა იკას რეგიონში
**პისკო** — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. დედაქალაქია პისკო, სადაც მზადდება ამავე სახელწოდების პოპულარული ლიქიორი. პროვინციის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქია სან-რამონი. პროვინციაში ცხოვრობს 116 865 ადამიანი. პროვინციის ფართობი შეადგენს 3 978,19 კმ²-ს.

პროვინციაში მდებარეობს პარაკასის ეროვნული ნაკრძალი.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა რვა რაიონად.

2007 წლის მიწისძვრა
-------------------

პერუს 2007 წლის მიწისძვრის შედეგად პისკო იყო ერთ-ერთი ყველაზე დაზარალებული პროვინცია. პროვინციის დაახლოებით 80% განადგურდა, დაიღუპა 400 ადამიანი და 1500 დაშავდა. რიხტერის შკალით მიწისძვრის სიმძლავრე იყო 8,0 მაგნიტუდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პერუს პროვინციები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Municipalidad Provincial de Pisco - Pisco Province Council official website
* Paracas National Reserve დაარქივებული 2010-07-30 საიტზე Wayback Machine.  - Information about the national reserve

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 იკის რეგიონის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
იკა · ნასკა  · პალპა  · პისკო  · ჩინჩა |

 |
შუგარ რეი რობინსონი 1966 წელს.
**უოკერ სმით უმცროსი** ცნობილი, როგორც **შუგარ რეი რობინსონი** (ინგლ. Sugar Ray Robinson), (დ. 3 მაისი, 1921, ჯორჯია, აშშ — გ. 12 აპრილი, 1989, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი პროფესიონალი მოკრივე რომელიც ასპარეზობდა 1940–1965 წლებში. 1990 წელს შეყვანილი იქნა მსოფლიო კრივის დიდების დარბაზში. ბევრის აზრით მიჩნეულია როგორც ყველა დროის საუკეთესო მოკრივე.

ბიოგრაფია
---------

შუგარ რეი რობინსონი დომინირებდა სამოყვარულო კრივში, თუმცა ამ მხრივ მისი შედეგები ცნობილი არ არის. ის გახდა პროფესიონალი მოკრივე 1940 წელს, 19 წლის ასაკში და 1951 წლისთვის მისი შედეგები მოიცავდა 128 გამარჯვებას (84 ნოკაუტი), 1 წაგებას და 2 ფრეს. 1943–1951 წლებში რობინსონმა დააფიქსირა ხანგრძლივი წაუგებელი სერია, რომელიც შეადგენდა 91 ბრძოლას, ამ მაჩვენებლით იგი მესამეა პროფესიონალური კრივის ისტორიაში. 66,67 კგ წონით კატეგორიაში საჩემპიონო ქამარს ფლობდა 1946-დან 1951 წლამდე. 1951 წელს იგი გახდა ჩემპიონი 72,57 კგ წონით კატეგორიაში, ერთი წლის შემდეგ კარიერა დაასრულა, თუმცა 1955 წელს კვლავ დაუბრუნდა კრივს და დაიბრუნა საშუალო წონის ჩემპიონის ქამარი. ამ მიღწევით შუგარ რეი რობინსონი გახდა, ისტორიაში პირველი მოკრივე, რომელმაც მოახერხა ცალკეულ წონით კატეგორიაში ჩემპიონობის მოპოვება 5-ჯერ. დასახელებულია წლის საუკეთესო მოკრივედ ორჯერ: 1942 და 1951 წლებში. კრივის ისტორიკოსმა ბერტ შუგარმა, 2002 წელს, რობინსონი დაასახელა ყველა დროის საუკეთესო მოკრივედ. ჟურნალმა The Ring, სიაში „უკანასკნელი 80 წლის 80 საუკეთესო მოკრივე", შუგარ რეის მიანიჭა პირველი ნომერი.

შუგარ რეი რობინსონი გარდაიცვალა 1989 წლის 12 აპრილს, ის გამოსახულია ამერიკის შეერთებული შტატების საფოსტო მარკაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* შუგარ რეი რობინსონი — კრივის სტატისტიკა Boxrec-ზე (ინგლისური)
* შუგარ რეი რობინსონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* შუგარ რეი რობინსონი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
პარკ ჰაიატი (პროექტი).
**„პარკ ჰაიატი"** (ინგლ. Park Hyatt), მშენებარე სასტუმროს კომპლექსი და ბიზნეს-ცენტრი თბილისში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ყოფილი რესტორან „არაგვის" ადგილას.

„პარკ ჰაიატის" მშენებლობა 2009 წელს დასრულდება. 28 სართულიანი შენობის კომპლექსი 183 ოთახზე (აპარტამენტების ჩათვლით) არის გათვლილი. მშენებლობა 2007 წლის 14 ივნისს დაიწყო. გეგმით კომპლექსი ხუთ ნაგებობას მოიცავს, რომელშიც განთავსდება ოფისები, საკონფერენციო ცენტრი, სპა და ფიტნეს-ცენტრი და რესტორნები.

პროექტის ღირებულება 200 მილიონი აშშ დოლარია და სასტუმროების ქსელის მმართველი მულტიეროვნული კომპანია ჰაიატი ინტერნეიშენალის პირველი სასტუმროა თბილისში. პროექტის ძირითადი დამფინანსებელი ($150 მილიონი) რუსეთში მცხოვრები ქართველი ბიზნესმენი რომან ფიფიაა.

რესურსები
---------

* ინფორმაცია პარკ ჰაიატის მშენებლობაზე ჩინეთის საელჩოს ვებგვერდზე დაარქივებული 2010-11-15 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**შარლოტა კვანტალიანი** (დ. 1 აპრილი, 1950, აბაშა, — გ. 7 სექტემბერი, 2022) — ქართველი პოეტი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი და ფოლკლორისტი.

დაიბადა 1950 წლის 1 აპრილს, ქალაქ აბაშაში. დაამთავრა რუსთავის №15 საშუალო სკოლა. დაამთავრა თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1975 წელს. 1980 წლიდან მუშაობდა ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1991 წელს გახდა მწერალთა კავშირის ქვემო ქართლის ლიტერატურული ორგანოს, ალმანახ „ალგეთის" მთავარი რედაქტორი, სადაც დააფუძნა გამომცმლობა „ვეფხისტყაოსანი". მისი ინიციატივით, 1994 წელს კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გაიხსნა „ლიტერატურული დაოსტატების" ფაკულტეტი, სადაც ლექციებს კითხულობდა. შემდეგ კი იქვე, ვახუშტი კოტეტიშვილის მიერ ჩამოყალიბებულ ფოლკლორის კვლევის კომპლექსურ ლაბორატორიაში ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას. დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „ზნეობრივი გმირის პრობლემა ქართულ ფოლკლორში". 1997 წელს დააფუძნა სამეცნიერო-სალიტერატურო გაზეთი „კალმასობა". იმავე წლიდან მუშაობდა შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში მეცნიერ-მუშაკად. 2007 წელს მიიღო ფილოლოგიის აკადემიური დოქტორის წოდება. გამოცემული აქვს სხვადასხვა პროფილის არაერთი წიგნი (პოეზია, პროზა, საბავშვო ლექსები, სამეცნიერო სტატიები, თარგმანები). მის ლექსებზე შექმნილია უამრავი სიმღერა. თარგმნილია რამდენიმე ენაზე.

ლიტერატურა
----------

* *ელერდაშვილი ა.*, ქართველი პოეტები (ენციკლოპედია), თბ. 2021, გვ. 186

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შარლოტა კვანტალიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* მედიაჰოლდინგი „კვირა"
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქაიხოსრო აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ქაიხოსრო აბაშიძე** (გ. 26 აგვისტო, 1810) — იმერეთის 1810 წლის აჯანყების აქტიური მონაწილე. სოლომონ I-ის სიძე, აჯანყებაში სოლომონ II-ის მომხრე. აჯანყების დროს მისი მამული ზედა საქარა მეამბოხეთა თავშესაფრად იქცა. ქაიხოსრომ მდინარე ყვირილას ხეობაში 2 ათასამდე კაცი შეკრიბა. სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ადგილები დაიჭირა და გადაჭრა გზა თბილის-ქუთაისს შორის, რაც დიდ ხიფათს უმზადებდა დასავლეთ საქართველოში მყოფ რუსეთის ჯარს. დაიღუპა სოფელ ცხრაწყაროსთან გენერალ როზენის ჯარებთან შეტაკების დროს. მასთან ერთად დაიღუპნენ მისი შვილები როსტომი, გიორგი და სვიმონი. ქაიხოსროს შვილი ივანე აბაშიძე სათავეში ედგა 1819-1820 წლების იმერეთის აჯანყებას. ქაიხოსრო აბაშიძის შვილიშვილის შვილი იყო აკაკი წერეთელი.

ლიტერატურა
----------

* *ო. სოსელია*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 25.
* *სოსელია ო.*, ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. I, თბ. 1973
**ქაიხოსრო ანდრონიკაშვილი** (გ. 30 ივნისი, 1792) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, მდივანბეგი, დიპლომატი და მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

1770-იან წლებში რუსეთში ელჩობისას ახლდა თავის სიძეს, ლევან ბატონიშვილს. შემდეგ ერეკლე II-მ დიპლომატიური მისიით გაგზავნა ირანში. ელჩობის მიზანი იყო დაეშოშმინებინა ირანის ვექილი (გამგებელი) ქერიმ-ხანი, რომელიც ერეკლე II-ის რუსული ორიენტაციის გამო საქართველოში გამოლაშქრებას აპირებდა. ეს დავალება ანდრონიკაშვილმა წარმატებით შეასრულა. 1778, როდესაც განჯის სახანო გაუქმებულ იქნა და მასზე ქართლ-კახეთის სამეფოსა და ყარაბაღის სახანოს ერთობლივი მმართველობა დაწესდა, ერეკლე II-მ ანდრონიკაშვილი განჯის მმართველად დანიშნა. 1785 განჯაში აჯანყებამ იფეთქა, ერეკლე II-მ ჩააქრო აჯანყება და ანდრონიკაშვილი საქართველოში გამოიწვია.

ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის პოემა „მიჯნურთ ბადე", რომელშიც მოთხრობილია ფრანგისტან ჭაბუკისა და გულბაჰრ მზეთუნახავის სიყვარულის ამბავი. პოემა დაწერილია 16-მარცვლიანი შაირით, ცალკეული ეპიზოდები და პოეტური სამკაულები ნასესხებია „ვეფხისტყაოსნიდან", „ვისრამიანიდან" და „ბარამგულანდამიანიდან".

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958

* *ტუხაშვილი ლ, მიქაძე გ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 451.
**აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერი** — (თურქ. Ahmet Necdet Sezer; დ. 13 სექტემბერი, 1941, აფიონ-ყარაჰისარი, თურქეთი) — თურქეთის პოლიტიკური მოღვაწე. თურქეთის პრეზიდენტი 2000–2007 წწ.

ბიოგრაფია
---------

აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერი დაიბადა ქალაქ აფიონ-ყარაჰისარში, 1941 წლის 13 სექტემბერს. 1958 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ანკარის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე და დაიწყო მისი კარიერა ანკარის მოსამართლის თანამდებობაზე დანიშვნით, ხოლო სამხედრო აკადემიაში სამსახურის შემდეგ მუშაობა განაგრძო ანკარის სააპელაციო სასამართლოში, 1983 წელს კი აირჩიეს უმაღლესი სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლედ. 1998 წელს გახდა საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე. 2000 წელს თურქეთის დიდმა ეროვნულმა ყრილობამ აირჩია პრეზიდენტად. თანამდებობა დაიკავა 26 მაისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერი***

* Former presidents: Ahmet Necdet Sezer დაარქივებული 2011-10-04 საიტზე Wayback Machine.
* O'Toole, Pam (2000-05-06). „Profile: Ahmet Necdet Sezer". *BBC News*. ციტირების თარიღი: 2008-08-20.

|
|  |
|
| წინამორბედი:სულეიმან დემირელი | **თურქეთის პრეზიდენტი**2000 – 2007  | შემდეგი:აბდულა გიული |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თურქეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 

* ქემალ ათათურქი
* ისმეთ ინენიუ
* ჯელალ ბაიარი
* ჯემალ გურსელი
* ჯევდეთ სუნაი
* ფაჰრი კორუთურქი
* ქენან ევრენი
* თურგუთ ოზალი
* სულეიმან დემირელი
* აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერი
* აბდულა გიული
* რეჯეფ თაიფ ერდოღანი
 |  |

 |
**პოლიკარპე დავითის ძე სანიკიძე** (დ. 1893, სოფ. სურები, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 10 თებერვალი, 1923, სოფ. კვაჭალათი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი.

დაიბადა ღარიბი აზნაურის ოჯახში. 1914 წელს დაამთავრა ალექსანდრეს სამხედრო სასწავლებელი, პოდპორუჩიკად ჩარიცხეს ციმბირის 30-ე მსროლელთა პოლკში. I მსოფლიო ომის დროს თავი გამოიჩინა გერმანელებთან სოფ. კურიანკისთან (უკრაინა) 1914 წლის სექტემბრის ბრძოლებში, რისთვისაც პორუჩიკად დაწინაურდა და მიიღო „გიორგის იარაღი" (1915). დაჯილდოებული იყო ასევე წმ. სტანისლავის II (მახვილებით, 1916) და III (მახვილებითა და ბაბთით, 1916), წმ. ანას III (მახვილებითა და ბაბთით, 1916) და II (მახვილებით, 1916). ომის დროს ორჯერ იყო დაჭრილი.

საქართველოს გასაბჭოების (1921) შემდეგ სანიკიძე მსახურობდა წითელ არმიაში, მეთაურობდა ქართული მსროლელი დივიზიის სასწავლო-საკადრო ბატალიონს. აქტიურად მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამათავისუფლებელი გამოსვლების ჩახშობაში ხევსურეთსა (1922) და გურიაში (1923). 1923 წლის 10 თებერვალს გოგია ღლონტმა სანიკიძე, ბატალიონის სამხედრო კომისარი საშა ობოლაძე და რაზმის უფროსის თანაშემწე დავით ჩუბინაშვილი სოფელ კვაჭალეთში მოკლა. მკვლელობის საპასუხოდ, პირველივე დღეებში საბჭოთა ხელისუფლებამ პატიმრობაში მყოფი 92 მოქალაქე დახვრიტა (საქართველოს საგანგებო კომისია მათ თავადვე უწოდებდა „მძევლებს"). სამივე მოკლული წითელარმიელი თბილისში, ალექსანდრეს ბაღის ზედა ტერასაზე (ახლანდ. 9 აპრილის ბაღი) დაკრძალეს. სანიკიძე სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ წითელი დროშის ორდენით.

სქოლიო
------

1. ↑  Саникидзе Поликарп, «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
2. 1 2  გაზ. „წითელი არმიელი", 1923, №216.
3. ↑  გაზ. „კომუნისტი", 1923, №38.
4. ↑  ელისაშვილი ა, ალექსანდრეს ბაღის ბოლშევიკური წარსული, „საზოგადოებრივი არქივი", 2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ასკულუმის ბრძოლა**. |


| პიროსთან ომი |
| --- |
| ჰერაკლიუმი – ასკულუმი – ბენევენტუმი |

**ასკულუმის ბრძოლა** — მეორე ბრძოლა პიროსსა და რომს შორის. ბრძოლამ ორი დღე გასტანა, საბოლოოდ პიროსმა გაიმარჯვა, თუმცა დაკარგა თავისი ძალების დიდი ნაწილი. სწორად ამ ბრძოლიდან წარმოიშვა გამოთქმა „პიროსის გამარჯვება"

წინარეისტორია
-------------

ჰერაკლიუმის ბრძოლის შემდეგ მეტოქეებმა უკვე საკმარისად კარგად გაიცნეს ერთმანეთი. რომაელებმა იცნოდნენ პიროსის ყველაზე საშიში იარაღის — საბრძოლო სპილოების შესახებ, პიროსმა კი სათანადოდ შეაფასა რომაელთა ბრძოლისუნარიანობა. პიროსში, როგორც კარგ მხედართმთავარში, მებრძოლმა რომაელებმა დიდი სიმპატია გამოიწვიეს და მან ყველა ხერხით სცადა თავიდან აეცილებინა შემდგომი სისხლისღვრა, დაესრულებინა ომი და გამხდარიყო ამ ხალხის მოკავშირე, მაგრამ რომაელებმა მიუხედავად წაგებისა არ ისურვეს დანებება და ფარხმალის დაყრა, სანამ პიროსი იტალიის მიწაზე რჩება. ამრიგად მეორე ბრძოლა მეტოქეებს შორის გარდაუვალი გახდა.

ბრძოლის მიმდინარეობა
--------------------

მეორე ბრძოლა ქალაქ ასკულუმთან გაიმართა. რომაელებმა პიროსი აიძულეს დაბლობიდან მდინარის ტყიან ნაპირზე გადასულიყო, საიდანაც სპილოები ვერ მოახერხებდნენ თავდასხმას. ბრძოლა ღამემდე გაგრძელდა და გაურკვეველი იყო გამარჯვებული.

მეორე დღეს პიროსმა შეძლო დაბლობზე გადმონაცვლება. ყველაზე სუსტ ადგილებში ყარაული დააყენა, სპილოებს შორის მან შუბოსნები და მშვილდოსნები ჩააყენა, და სწრაფად შეუტია რომაელებს. რომაელებმა ვერ შეძლეს ფლანგიდან შეტევა, როგორც წინა ბრძოლაში, პირისპირ შეხვდნენ მეტოქეს და სცადეს მძიმე ქვეითების დამარცხება, სანამ მათ სპილოები არ მოეშველებოდნენ. პიროსმა კი სპილოებით შეუტია რომაელებს და უკუაქცია ისინი. რომაელები გაიქცნენ ბანაკში. ამ დღეს დაიღუპა 6000 რომაელი და 3500 ბერძენი.

მიუხედავად გამარჯვებისა, პიროსს ისეთი დანაკარგები ჰქონდა, რომ ომის ასე გაგრძელებას იგი ვეღარ შეძლებდა. ისტორიაში შევიდა მის მიერ წარმოთქმული ფრაზა „თუ კიდევ ერთხელ ასე გავიმარჯვებთ რომაელებთან, საბოლოოდ დავიღუპებით". დაიღუპა მის მიერ ჩამოყვანილი ჯარების დიდი ნაწილი და მისი მიახლოვებული მხედართმთავრები.

შედეგები
--------

ბრძოლაში პიროსის გმარჯვების მიუხედავად, მას ომის გაგრძელების საშუალება აღარ ჰქონდა. მისთვის ცხადი იყო, რომ იტალია უნდა დაეტოვებინა. პიროსისთვის საბედნიეროდ ამ დროს მას სიცილიელმა ბერძნებმა სთხოვეს დახმარება კართაგენის წინააღმდეგ, რითაც პიროსს საშუალება მიეცა იძულებითი დახევა სიცილიისთვის დახმარების მოტივით აეხსნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პლუტარქე, "პარალელური ბიოგრაფიები", პიროსი
42°47′26″ ჩ. გ. 43°54′16″ ა. გ.﻿ / ﻿42.7907833° ჩ. გ. 43.9045611° ა. გ.﻿ / 42.7907833; 43.9045611

რექომის სალოცავი
რექომის სალოცავის რელიქვიები
**რექომის სალოცავი** (ოს. Рекомы кувæндон) — შუასაუკუნეების სალოცავი ჩრდილოეთ ოსეთში. 1995 წელს ხანძრის შედეგად სრულად განადგურდა, აღდგენილია.

ოსების რწმენით, რექომი უზრუნველყოფს მოსავლის სიუხვეს, საქონლის დაცვა-გამრავლებასა და ადამიანთა კეთილდღეობას. მისი სამლოცველო, ხის ეკლესია, რომელიც ოდესღაც წმ. გიორგის (ვასთირჯის) სახელობის ყოფილა, მდებარეობს ალაგირის ხეობის სოფ. ცეიში, ე. წ. რექომი ფაზის ველზე (აქედან მომდინარეობს ღვთაების სახელი). რექომი ვასთირჯის (ოს. Рекомы Уастырджы — „რექომის წმ. გიორგი").

ეკლესიის აგებასთან დაკავშირებით არის ერთი საინტერესო გადმოცემა: უხსოვარ დროში ვასთირჯიმ გადაწყვიტა, ოსებისათვის სამლოცველო აეშენებინა ისეთი ძელებისაგან, რომლებიც არასოდეს ლპებოდნენ. ასეთი გამძლეობის ხეები მხოლოდ მთის გადაღმა ტყეებში ხარობდნენ. ვასთირჯიმ ძელების ჩამოტანა თავის ხარებს დაავალა. ურმები თავისით იტვირთებოდნენ და ხარებიც გამცილებლის გარეშე დადიოდნენ. როგორც კი მასალა მოზიდეს, ხარები პატრონთან წავიდნენ; ეკლესია კი თავისით, ადამიანის შრომის გარეშე აიგო (ქრისტიანულ სამყაროში ფართოდ გავრცელებული თქმულების ოსური ვარიანტი). რექომის ეკლესიას ოსები ძირითადად მისი სახელობის დღესასწაულის დროს სტუმრობდნენ. სამლოცველოს ზედამხედველობდა და ეკლესიის გასაღები ებარა სოფლის ავტორიტეტულ უხუცეს — ძუარი ლაგს (ხატის მსახურს), რომლის გარდა შიგნით ვერავინ შევიდოდა (მლოცველების მიერ შემოწირული მისაინაგები — მონეტები თუ ბამბის ფთილები ეკლესიაში ძუარი ლაგს შეჰქონდა). რექომის დღეობა ივლისის თვეში იმართებოდა და ერთი კვირა გრძელდებოდა. სამლოცველოსთან ახლოს აგებული იყო სახლაკები, რომლებსაც მლოცველები სამზარეულოდ და უამინდობის შემთხვევაში თავშესაფრად იყენებდნენ. აქვე ახლოს სპილენძის ქვაბებში ხარშავდნენ ლუდს და რექომს ხარებსა და ცხვრებს სწირავდნენ.

რელიქვიები
----------

### ზარი

ქართულწარწერიანი ზარი რექომის სალოცავიდან
სალოცავში ბოლო დრომდე შემონახული იყო საქართველოს მეფის გიორგი XI-ის მიერ შეწირული და 1674 წლით დათარირებული ზარი ქართული წარწერით.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქ. ჩვენ ბაგრატონიანმან ხელმწიფემ დიდისა მეფისა შახნავაზის შვილმან მეფემ გიორგიმ შემოგწირეთ ზარი ესე მამა წმინდას ქვეყანასა ოსეთისასა სალოცავად დიგორისასა და დვალეთისასა ჩვენდა სადღეგრძელოდ და მეფობისა ჩვენისა წარსამატებლად ქორონიკონსა ტნიც." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* Гатиев Б. Суеверия и предрассудки у осетин // ССКГ. IX. ТФ. 1876;
* Миллер В. Ф. Осетинские этюды. I. М. 1881;
* Магометов А. Х. Реком. Из истории религии осетин // УЗСОГПИ. 1968. Т. XXVIII (2);
* Кузнецов В. А. Реком, Нузал и Царазонта. Владикавказ, 1990;
* Газданова В. С. Золотой дождь. Исследования по традиционной культуре осетин. Владикавказ, 2007;
* Дарчиев А. О некоторых реликвиях святилища Реком // Дарьял. № 2. Владикавказ, 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რექომი
**„რეუს დეპორტიუ"** (ესპ. Club de Futbol Reus Deportiu) — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1909 წელს, კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ რეუსში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ კამპ ნოუ მუნისიპალზე, რომელიც 4 700 მაყურებელს იტევს.

პრიმერა დივიზიონის გათამაშებაში კლუბს მონაწილეობა არასდროს მიუღია. სეგუნდა დივიზიონში პირველად აღზევდა 2016 წელს.

ისტორია
-------

კლუბი დაარსდა 1909 წლის 23 ნოემბერს, „რეუს სპორტ კლუბის" დაშლის შედეგად. 1917 წლის 29 სექტემბერს კლუბი შეერწყა „ველოსიპედისტას" და „ოლიმპიას", შედეგად გახდა მულტი-სპორტული კლუბი „რეუს დეპორტიუ".

1951 წელს კლუბი დაიყო 2 დამოუკიდებელ ნაწილად, ერთი ნაწილი არის „საფეხბურთო კლუბი რეუს დეპორტიუ", მეორე სექცია კი ჰოკეის დაეთმო.

სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში გატარებული მრავალი სეზონის შემდეგ, 2015 წელს, „რეუს დეპორტიუმ" სცადა სეგუნდა დივიზიონში აღზევება. ჩემპიონატში მე-3 ადგილის დაკავების შემდეგ, აღსაზევებელი პლეი-ოფის მე-2 ეტაპზე დამარცხდა ფეროლის „რასინგთან".

2015 წელს, კლუბმა შეძლო ესპანეთის თასის 1/32 ეტაპზე გასვლა, სადაც „ატლეტიკო მადრიდთან" დამარცხდა. ამ სეზონში „რეუსმა" ასევე ითამაშა სეგუნდაში აღსაზევებელ პლეი-ოფში, ამჯერად შეძლო მეტოქის, სანტადერის „რასინგის" დამარცხება, გასვლაზე 3-0 გამარჯვების შემდეგ, საშინაო მატჩშიც მოიგო, ანგარიშით 1-0 და ისტორიაში პირველად აღზევდა მეორე დივიზიონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* რეუს დეპორტიუ (საფეხბურთო კლუბი)Twitter-ზე
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Reus, la avellana mecánica, reta al Atlético es. Sportyou (25 ნოემბერი, 2015). ციტირების თარიღი: 28 ივნისი, 2016.
2. ↑  Història del CF Reus Deportiu ca. CF Reus Deportiu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-01-12. ციტირების თარიღი: 24 მაისი, 2016.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონი · 2016–2017 |
| --- |
|  |
| 
* „ალკორკონი"
* „ალმერია"
* „ელჩე"
* „ვალიადოლიდი"
* „კადისი"
* „კორდობა"
* „ლევანტე"
* „ლუგო"
* „მალიორკა"
* „მირანდესი"
* „ნუმანსია"
* „ოვიედო"
* „ჟირონა"
* „რაიო ვალიეკანო"
* „რეუს დეპორტიუ"
* „სარაგოსა"
* „სევილია ატლეტიკო"
* „ტენერიფე"
* „უკამ მურსია"
* „უესკა"
* „ხეტაფე"
* „ხიმნასტიკი"
 |

 |
**ხუტა მიხეილის ძე ბერულავა** (დ. 10 დეკემბერი, 1924, ზუგდიდი — გ. 27 სექტემბერი, 2004, თბილისი) — ქართველი პოეტი. მისი პირადი არქივი 2009 წლის 17 მარტიდან ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, შემდეგ მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1952). იყო გამომცემლობა „ნაკადულის" დირექტორი, ჟურნალ „ცისკრის" რედაქტორი. 1967-1979 წლებში გამომცემლობა „განათლების" დირექტორი. ლექსებს 1941 წლიდან აქვეყნებს, პირველი კრებული 1944 წელს გამოვიდა. პოპულარული გახდა მეორე მსოფლიო ომის გმირებისადმი მიძღვნილი მისი ლექსები („ამხანაგო მიშაკოვ, ძმაო შალამბერიძევ", 1941; „ვარსკვლავეთს მოსწყდა ვარსკვლავი", 1945). 

ბერულავას პოეზია მრავალმხრივია („მამულიშვილთა მოსაგონარი", 1947; „უკრაინაში, დნეპრის წინაშე", 1949; პოემა „რუსული გული", 1950-1954), „სიმღერა ვარსკვლავებზე" (1953); საქართველოს წარსულს ეძღვნება ლექსების ციკლი „ვარძიის გზაზე" (1946), პოემა „კოლხური ლეგენდა" (1943-1955), „ამბავი თბილისის დაბადებისა" (1964). ბერულავა წერდა ბავშვებისთვისაც, თარგმნის რუს და სხვა ეროვნების პოეტებს. 

ბერულავას ნაწარმოები თარგმნილია უცხო ენებზე. 

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის" ორდენებით.

იხ. ასევე
---------

* ალექსანდრე ბერულავა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 334.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხუტა ბერულავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ხუტა ბერულავა, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი[*მკვდარი ბმული*]
**ბაურაყის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში ჭალისოფლის დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, ხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ფორმამიცემული ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. დაზიანებულია: მთლიანად დანგრეულია სამხრეთ მინაშენი, ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი; ეკლესიის დასავლეთ და სამხრეთ ფასადების მნიშვნელოვან ნაწილს ფერდობიდან ჩამოზვავებული მიწა ფარავს. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ორივე მხიდან ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთით მხრებით გამოყოფილი და ერთი საფეხურით შემაღლებული საკურთხეველია. საკურთხევლის ქვედა ნახევარი სწორკუთხაა, ზედა - ნახვარწრიული. საკურთხევლის სწორკუთხა გეგმიდან ნახევარწრიულ მოხაზულობაზე გადასვლა კუთხეებში მოწყობილი მოზრდილი ტრომპებით ხდება. საკურთხევლის გვერდის კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. ერთი მსგავსი ნიშია დასავლეთ კედლის სამხრეთ კიდესთან. საკურთხეველში ქვით ნაშენი კუბური ტრაპეზი დგას. საკურთხეველი განათებულია აღმოსავლეთის თაღოვანი სარკმლით. თითო სწორკუთხა სარკმელია სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ კიდეში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. სამივე სარკმელს საფეხუროვანი რაფა აქვს. ინტერიერი შელესილია. დარბაზის ნახევარწრიული კამარა შეკიდებულ პილასტრებზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ არათანაბარ ნაწილად, რომელთაგანაც დასავლეთისა თითქმის ორჯერ უფრო მოზრდილია. ამ ნაწილში კარის არქიტრავის თავზე. ღრმა და მაღალი თაღოვანი ნიშია. დარბაზის კედლებს, მთელს სიგრძეზე, საფეხური გასდევს. ფასადები სადაა, სამხრეთის ფასადზე შემორჩენილია კედლიდან შვერილი ქვებით გამოყვანილი თარო, რომელზეც მინაშენის კამარა იყო დაყრდნობილი. კედლები დასრულებული იყო თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა სამხრეთ ფასადს შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* *კასრაძე მ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 351-352.
**აკა აკობიანი** (სომხ. Արա Հակոբյան; დ. 4 ნოემბერი, 1980, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარდი. ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 1998 წლის 21 ნოემბერს, საშინაო კედლებში ჩატარებულ მეგობრულ შეხვედრაში. სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ჩატარებული აქვს 42 თამაში და გატანილი აქვს 7 გოლი. იგი თამაშობდა ბევრ სომხეთის და უკრაინის მრავალ გუნდში.

საკლუბო კარიერა
---------------

არაას კარიერა დაიწო დვინ არტაშატში, კლუბში სადაც მისი ძმა არამ ჰაკობიანი თამაშობდა. ერთი წლის შემდეგ, იგი არა გადავიდა ალანია ვლადიკავკაზში, ხოლო მისი ძმა არამი სპარტაკ ერევანში. მომდევნო წელს მათი გზები კვლავ გადაიკვეთა სპარტაკ ერევანში. მას კლუბთან ერთად ერთადერთი ჩემპიონობა აქვს მოპოვებული: 2000 წელს სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა.

### მელატურგი

სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის სეზონის დასრულების შემდეგ, აკობიანი მეტალურგიში გადავიდა. თუმცა, დროის გასვლასთან ერთად იგი სულ უფრო იშვიათად თამაშობდა კლუბში, რადგან ორგანიზაცია მას სხვადასხვა უკრაინულ და სომხურ კლუბებში უშვებდა იჯარით. 2001-2002 წლების სეზონში მან ითამაშა სპარტაკის ერევანში. სეზონის დასრულებისას სპარტაკი კლუბ ბანანცს შეუერთდა და მათ ერთად ეწოდათ ბანანცი ერევანი. ბანანცში, მან ერთი სეზონი ითამაშა და ამ სეზონში იგი გახდა სომხეთის თასის ფინალისტი სომხეთის ტოპ ბომბარდირი; აგრეთვე იგი გახდა 2003 წლის სომხეთის წლის ფეხბურთელი.

### მიკა

2009 წლის სომხეთის პრემიერ ლიგის სეზონში მან თამაში მიკა ერევანში დაიწყო. სეზონში გატანილი 7 გოლით, იგი ლიგის ტოპ10 ბომბარდირში ვერ მოხვდა. 2009 წლის 1 დეკემბერს მისი ხელშეკრულება ამოიწურა მიკასთან. აკობიანმა კონტრაქტი არ გაახანგრძლივა კლუბთან.

### ულისი

2009-10 წლების ზამთარში იგი კლუბ ულისისთან ერთად ვარჯიშობდა. 2010 წლის თებერვალში მან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა კლუბთან. აგვისტოში, ჰაკობიანმა დატოვა კლუბი, იმ იმედით, რომ სხვა კლუბში გადავიდოდა.

### არარატი ერევანი

2010 წლის თებერვალში არარატი ერევანის მწვრთნელმა გამოაცხადა, რომ არა აკობიანი დაიმატეს. კლუბმა მას ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. სეზონში იგი გუნდის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა გახდა, თუმცა ზაფხულში მან კლუბის დატოვება გადაწყვიტა.

პირადი ცხოვრება
---------------

არა აკობიანის ძმა, არამ აკობიანი აგრეთვე ფეხბურთელია, რომელიც თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის მრავალ კლუბში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არა აკობიანი — National-Football-Teams.com
* არა აკობიანი — FootballDatabase.eu
* ffa.am
* armfootball.tripod.com
* არა აკობიანი — Soccerway

სქოლიო
------

1. ↑  Ара Акопян перейдет в "Улисс"  დაარქივებული 2019-10-24 საიტზე Wayback Machine. (in Russian). ArmFootball.com. Retrieved 15 March 2013.
2. ↑  Состав "Улисса" пополнили еще четыре новичка დაარქივებული 2019-10-24 საიტზე Wayback Machine.  (in Russian). ArmFootball.com. Retrieved 15 March 2013.
3. ↑  Ара Акопян будет играть в "Арарате" (in Russian). armsport.am. Archived from the original on 10 February 2011. Retrieved 15 March 2013.
4. ↑  Ара Акопян покинул "Арарат" (in Russian). armsport.am. Archived from the original on 12 July 2011. Retrieved 15 March 2013.
პროპაგანდისტთა დაპატიმრება, *ი. ე. რეპინი*
**ჩაიკოვსკელები**, **პროპაგანდის დიდი საზოგადოება** (რუს. Чайковцы, Большое общество пропаганды) — რევოლუციურ-ხელოსნური ორგნიზაცია რუსეთში. ჩაისახა 1868-1869 წლებში როგორც სერგეი ნეჩაევის მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი. ნიკოლოზ ჩაიკოვსკის სახელი პირობითად ეწოდა. ორგანიზაციის ბირთვს შეადგენდა სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის სტუდენტთა თვითგანათლების წრე, რომელსაც ჩაიკოვსკი მიეკედლა. წრის ძირითად ამოცანას თვითგანათლების გარდა შეადგენდა პეტერბურგისა და სხვა ქალაქების მოწინავე სტუდენტთა გაერთიანება და შემდეგ კი რევოლუციური მომზადების მიზნით მუშებსა და გლეხებს შორის პროპაგანდა. ჩაიკოვსკელებმა გამოსცეს და გაავრცელეს კარლ მარქსის „კაპიტალის" I ტომი და სხვა რევოლუციური ლიტერატურა. 1871 წელს მარკ ნატანსონის წრე გაერთიანდა ალექსანდრა კორნილოვას და სოფია პეროვსკაიას ქალთა თვითგანათლების წრესთან. 1872 წელს ჩაიკოვსკელებმა დაიწყეს მუშათა წრეების შექმნა სოფლად რევოლუციური მუშაობისთვის პროპაგანდისტთა მოსამზადებლად. პეტერბურგსა და ოდესაში გაერთიანდა დაახლოებით 400 მუშა. ჩაიკოვსკელების მიერ მომზადებული მუშები (ვიქტორ ობნორსკი, თ. კრავჩენკო და სხვ.) შემდგომ სათავეში ჩაუდგნენ მუშათა პირველ ორგანიზაციებს რუსეთში — „სამხრეთ რუსეთის მუშათა კავშირს" და „რუს მუშათა ჩრდილოეთის კავშირს". ორგანიზაციის დამამთავრებელი ეტაპი იყო „ხალხში სიარული", რომლის ინიციატორებიც ჩაიკოვსკელები იყვნენ. 1873-1874 წლებში ორგანიზაცია ჟანდარმერიამ დაარბია. ჩაიკოვსკელების უმრავლესობა ე. წ. „193-ის პროცესზე" გაასამართლეს, შემდგომში კი ისინი რევოლუციური ხალხოსნობის ყველა ორგანიზაციაში მონაწილეობდნენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 71.
**ჩაის ბუჩქის გასხვლა** — აგროტექნიკური ღონისძიება, რომლის მიზანია უზრუნველყოს ბუჩქის ნახევრადოვალური ფორმა, ოპტიმალური სიმაღლე და სიგანე, ვეგეტატიური ცხოველმოქმედების გაძლიერება, გენერაციული მოქმედების შემცირება, მზარდი ნაზი დუყების რაოდენობის გადიდება, ყრუ დუყების შემცირება და მცენარის ინტენსიური ზრდა. პირველი გასხვლა ტარდება დაბუჩქების მიზნით 12-15 სმ-ზე, მეორე გასხვლა — მომდევნო წელს 40-45 სმ-ზე, მესამე გასხვლით კი მთავრდება ბუჩქის ფორმირება და იწყება ფოთლის კრეფა. გასხვლის ძირითადი სახეა შპალერული გასხვლა, რომლის შედეგად ბუჩქის ნეკებზე რჩება 1-2 ფოთოლი უბის კვირტიანად და ბუჩქს ეძლევა ნახევრად ოვალური ფორმა. გასხვლა ხდება მანქანებით ან შპალერული სასხლავი მაკრატლით. ფოთლის საკრეფად შემოსვლის რეგულირების მიზნით პლანტაციის გარკვეულ ფართობზე ტარდება მსუბუქი გასხვლა. მსუბუქად გასხვლისას მოუმწიფებელ მწვანე ყლორტებს აჭრიან წვერებს იმ ვარაუდით, რომ ბუჩქის ზედაპირი მოსწორდეს. მსუბუქი მოსწორებითი გასხვლა ხელს უწყობს ბუჩქის ადრეულ ვეგეტაციას, რის გამოც ფოთოლი 12 დღით ადრე შეიძლება მოიკრიფოს.

შპალერული და მსუბუქი გასხვლის შემდეგ ტარდება უფრო ღრმა გასხვლა (ბუჩქის ზედა დამუხვლის ქვემოთ 45-50 სმ-ზე); ეს უფრო მიზანშეწონილია მაშინ, როცა ვარჯი ბერდება და ფესვის ყელთან ამონაყრები შეინიშნება. მძიმე გასხვლა ხდება 10-15 სმ-ზე. ჩაის ბუჩქის გასხვლის საუკეთესო ვადაა ადრე გაზაფხული (მარტ-აპრილი), ნახევრად მძიმე და მძიმე გასხვლისას კი — ზამთარი.

ლიტერატურა
----------

* *ფირცხალაიშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 72.
* *პატარავა დ.*, ფოთოლსაკრეფი ჩაის პლანტაციის გასხვლის სისტემა, «ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიულეტენი», 1951, №2.
* *ფირცხალაიშვილი ს.*, ჩაის პლანტაციის ექსპლუატაციის მეცნიერული საფუძვლები, თბ. 1976.
**ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება** დაარსდა 1981 წელს ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის (1930) ბაზაზე (ანასეული, მახარაძის (ახლანდელი ოზურგეთის) რაიონი). გაერთიანების სათაო ორგანიზაციაა ინსტიტუტი, რომელშიც ფუნქციონირებს აგროტექნიკური, აგროქიმიული, ნიადაგთმცოდნეობა-მელიორაციის, მექანიზაციის, სელექცია-გენეტიკის, მცენარეთა დაცვის, აგროეკოლოგია-აგრომეტეოროლოგიის, ეკონომიკური სტანდარტიზაციის, ფიზიოლოგია-რადიობიოლოგიის, ბიოქიმიის, პროპაგანდის, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და მეცნიერული მიღწევების წარმოებაში დანერგვის განყოფილებები; აზოტის ტრანსფორმაციისა და ბალანსის, მიკრობიოლოგიის, მცირე მექანიზაციის, კაკლოვანი და სუბტროპიკული ტექნიკური კულტურების სელექციის და ჯიშთშესწავლის, ფიტოპათოლოგია-ვირუსოლოგიის, მცენარეთა ბიოპროდუქტიულობის მოდელირების ლაბორატორიები, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და პატენტთმცოდნეობის სექტორები; ასპირანტურა; სასელექციო ცენტრი (1979 წლიდან). გაერთიანების სისტემაში იყო სოხუმის, ჩაქვის, ფოთის, ზუგდიდის ფილიალები; წყალტუბოს, ქედის, ადიღეს, მახაჩყალის საყრდენი პუნქტები. გაერთიანება უშვებდა მონოგრაფიებს, ჟურნალ „სუბტროპიკულ კულტურებს" (1939 წლიდან) რუსულ და ქართულ ენებზე.

ლიტერატურა
----------

* *ჯაყელი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 72.
**ჩაისებრნი** (ლათ. Theaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე, იშვიათად ფოთოლმცვივანი, მცირე ან საშუალო ზომის ხეები და ბუჩქებია. მთლიანი, ჩვეულებრივ ტყავისებრი, მორიგეობით განლაგებული ფოთლები აქვთ. მათი ორსქესიანი ყვავილები (თეთრი, ვარდისფერი, წითელი, ყვითელი) უმეტესად მარტოული და დიდია.

სხვადასხვა მონაცემებით ოჯახში განსხვავებული რაოდენობის გვარი და სახეობა შედის (30-მდე გვარის 550-ზე მეტი სახეობა, 15 გვარის 370 სახეობა, 9 გვარი და სხვ.). გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ზომიერ სარტყელში (ჩრდილოეთი ამერიკა, აღმოსავლეთი აზია).

გეოლოგიურ წარსულში ჩაისებრთა არეალი კოლხეთსაც მოიცავდა. იმერეთის მიოცენურ, ასევე აფხაზეთისა და გურიის პლიოცენურ ნალექებში ნაპოვნია ჩაისებრთა ფოთლის ანაბეჭდები (*Camellia*, *Franklinia*, *Schima*, *Ternstroemia*). დასავლეთ საქართველოში გაშენებულია ჩაი, ბათუმისა და სოხუმის ბოტანიკურ ბაღებში ხარობს კამელია, *Sturtia*, *Eurya*, *Ternstroemia*.

ლიტერატურა
----------

* *ჩოჩიევა კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 73.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 73.
2. ↑  Theaceae on The Plant List
3. ↑  Stevens, P.F. „Theaceae", *Angiosperm Phylogeny Website*,. წაკითხვის თარიღი: 2014-09-18
**პორტია ვუდმენი** (ინგლ.  Portia Woodman) დ. 12 ივლისი, 1991, კავაკავა,ნორთლენდის რეგიონი, ახალი ზელანდია). — ახალ ზელანდიელი მორაგბე, თამაშობს ფრთაზე. ირიცხება ახალი ზელანდიის ორივე ნაკრებში, როგორც 15 ქალაში,ასევე 7 ქალაში და ორივე სახეობაში მსოფლიოს ჩემპიონია. შვიდქალებში ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორია და ერთა თანამეგობრობის ჩემპიონი.

ბიოგრაფია
---------

ვუდმენი ქალაქ კავაკავაში დაიბადა, წარმოშობით მაორია, Ngāpuhi iwi-ის ტომიდან. მამამისი კაიენა ვუდმენი და ბიძა ფრედ ვუდმენი რაგბისტები იყვნენ და ახალი ზელანდიის ნაკრებშიც თამაშობდნენ. მისი დეიდა ტე აროა კინენი ნეტბოლის მოთამაშეა და ახალი ზელანდიის ნაკრებშიც გამოდიოდა. 

ვუდმენი (მარჯვენა კუთხეში) 2016 წლის რიოს ოლიმპიადა. აშშ-ის ნაკრების წინააღმდეგ
პორტია ბავშვობაში ნეტბოლით იყო გატაცებული, Northern Mystics-ში თამაშობდა და ყველაზე ნიჭიერი მოთამაშის პრიზიც დაიმსახურა. 2012 წელს კი გადაწყვიტა სპორტის ამ სახეობისთვის თავი დაენებებინა და რაგბის გაყოლოდა. „ოლ ბლექსში" დებიუტი 2013 წელს ინგლისის ნაკრებთან ჰქონდა. იმავე წელს ახალი ზელანდიის შვიდ ქალა ნაკრებში აიყვანეს და 29-30 ივნისს მოსკოვში ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე წაიყვანეს. ნაკრებმა ყველა თამაში მოიგო და ფინალში 30 ივნისის საღამოს „ლუჟნიკების სტადიონზე" კანადელი ქალები დაამარცხეს 29:12. პორტია კი საუკეთესო იყო ჩემპიონატზე 6 თამაშში 60 ქულა დააგროვა და გათამაშების საუკეთესო ბომბარდირიც გახდა. 

2015 წელს ვუდმანი შვიდქალა რაგბის ქალებში მსოფლიოში საუკეთესოდ აღიარეს.

2016 წლის რიო დე ჟანეიროს ოლიმპიადაზე ნაკრების შემადგენლობაში ვერცხლის მედლებს დასჯერდა, პირადულში კი საუკეთესო მექულისა და მელელოვის პრიზი მიიღო. პორტიამ მაღალ დონზე ისაპარეზა 10 ლელო დადო 50 ქულა მოუნაგრა გუნდს და რეკორდიც დაამყარა. მეოთხედფინალში კი აშშ-ის ქალთა გუნდს მხოლოდ მისი ლელოთი მოუგეს 5:0. პორტიამ ფინალში ავსტრალიასაც გაუტანა მე-20 წუთზე, თუმც მეტი ვერ შეძლო და საბოლოოდ 17:24 წააგეს.

2017 წელს ახალი ზელანდიის 15 ქალა ნაკრების შემადგენლობაში ირლანდიაში მეორედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, ფინალში ისევ ინგლისი დაამარცხეს 41-32. ვუდმანი აქაც საუკეთესო იყო, 6 მატჩში მოწინააღმდეგის ჩათვლის მოედანზე 13-ჯერ დადო ლელო და 65 ქულით მთავარმექულეც შეიქმნა. 
ამდენი წარმატების ფონზე, იმ წელს რაგბის საერთაშორისო საბჭომ საუკეთესო ქალ მორაგბედ დაასახელა.

2018 წლის 13-15 აპრილს გოლდ-კოსტში ახალი ზელანდიის შვიდქალა ნაკრების შემადგენლობაში ერთა თანამეგობრობის შეჯიბრში გამოვიდა და პირველი ადგილი დაიკავა. 
კვლავ შვიდქალებში გაიბრწყინა, იმავე წლის 20-21 ივლისს სან-ფრანცისკოში, სადაც ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე იასპარეზა და ნაკრების შემადგენლობაში მეორედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი. პორტიამ აქაც კარად ითამაშა, 6 ლელო დადო და შედეგით მექულეებში მეექვსე იყო, მელელოეებში კი მესამე-მეოთხე.

შვიდქალა რაგბიში გატანილი ლელოებით მსოფლიოს რეკორდსმენია. მან 157 მატჩში 195 ლელო დადო და ნაკრებს 975 ქულა მოუნაგრა.

პირადი ცხოვრება
---------------

პორტია ვუდმანს რაგბისტ რენე უილლიფთან აქვს რომანი.

სქოლიო
------

1. ↑ . Portia Woodman.
2. ↑ . 43 Māori athletes to head to Rio Olympics.
3. ↑ . Rugby sevens: Top scoring Portia owes it all to her mum and dad.
4. ↑ . Black Ferns World Cup squad named.
5. ↑ . All Time Sevens Series Stats.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
*
**ჩაის ნახევარფაბრიკატის მახარისხებელი ქარხანა** შედგება მკვებავი ბუნკერის, საჭრელების, ელევატორების, მახარისხებელი ჩარჩოებისაგან. მანქანის ჩარჩოზე გადაჭიმულია ბადეები, რომელთა უჯრედები სხვადასხვა ზომისაა. ჩარჩო ჰორიზონტალურ სივრცეში ასრულებს წრიულ-გადატანითს მოძრაობას. ნახევარფაბრიკატი მკვებავი ბუნკერიდან გადაეცემა საჭრელს, შემდეგ ჩამჩებიან ელევატორსა და ზედა მახარისხებელ ჩარჩოს. პირველი საჭრელის ორივე ლილვაკი ერთნაირი სიჩქარით ბრუნავს, ამიტომ ჩაი ნაკლებად ქუცმაცდება და წვრილი ფრაქცია მსხვილისაგან ადვილად გამოიყოფა. გამოცრილი ჩაი გროვდება ტომრებში, ხოლო გაუცრელი გადაეცემა ქვედა მახარისხებელ ჩარჩოს, რომელსაც ორი შეწყვილებული ფრთა აქვს. პირველ ფრთაზე ჩაი გაივლის მეორე საჭრელს, რომლის ლილვაკები სხვადასხვა სიჩქარით ბრუნავს. დაჭრილი ჩაი გადაეცემა მეორე ფრთას, იცრება და ტომრებში გროვდება. დარჩენილი მსხვილი ფრაქცია ელევატორით გადადის მესამე საჭრელზე და შემდეგ ქვედა ფრთაზე ხარისხდება. ბოლო ფრთიდან გამოსულ მსხვილ ფრაქციას განმეორებით ახარისხებენ.

ლიტერატურა
----------

* *დომიანიძე კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 73.
**ახალგაზრდა ფეხბურთელთა ასოციაცია** შემოკლებით "აფა" არის საქართველოს მინი-ფეხბურთის სამოყვარულო საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 2006 წლის 3 სექტემბერს. გუნდი თამაშობს შავ-ყვითელ ფერებში, სახლის სტადიონი არის აფა სტედიუმი.

ისტორია
-------

95-წლიდან ფიზკულტურის ინსტიტუტის სტადიონზე ვარჯიშობდა გუნდი სახელწოდებით "აფა", გუნდი საკმაოდ მაღალ დონეზე გამოდიოდა სხვადასხვა ტურნირებზე. 2000 წელს "აფა" გაემგზავრა ერევანში სადაც მოიგო **"Friendship Championship"**-ის თასი. ეს იყო გუნდის ისტორიაში ყველაზე დიდი წარმატება, ამის შემდეგაც გუნდს მრავალი ტიტული აქვს მოგებული. 2004 წელს "აფა" დაიშალა ფინანსური პრობლემების გამო, გუნდმა შეწყვიტა არსებობა, ფეხბურთელებმაც სხვა კლუბებს მიაშურეს. 2006 წელს **აფა**-ს ფეხბურთელები ერთმანეთს 2 წლის განშორების შემდეგ ისევ შეხვდნენ, რის მერეც აფაელებმა გადაწყვიტეს გუნდი ისევ გაეცოცხლებინათ და 3 სექტემბრის 2006 წელს **ს.კ. აფა** ისევ დაბრუნდა. გუნდის დაარსებას სათავე ჩაუყარეს ძველმა აფაელებმა (გიორგი თვალავაძემ და გიორგი თავართქილაძეძ) და ს.კ. სპორტლიდერის ფეხბურთელმა (გიორგი პეტრიაშვილმა). გუნდი მაღალი დონის ფეხბურთელებით დაკომპლექტდა, 2007-2008 წელს აფამ მე-3 ადგილი დაიკავა **"თანამეგობრობის თასზე"**, ხოლო რამდენიმე თვის შემდეგ კი "ფორუმის თასი"-ს გამარჯვებული გახდა.

შემადგენლობა 2012/13
--------------------

| სახელი | ნომერი | ეროვნება |
| --- | --- | --- |
| **მეკარე** |
| კახა ჭიკაძე | 1 | საქართველოს დროშა |
| გიორგი დანელია | 99 | საქართველოს დროშა |
| **მცველი** |
| გიორგი პეტრიაშვილი | 4 | საქართველოს დროშა |
| გიორგი მეტრეველი | 6 | საქართველოს დროშა |
| ლუკა ბერაძე | 18 | საქართველოს დროშა |
| **ნახევარმცველი** |
| გიორგი თავართძილაძე *(კაპიტანი)* | 13 | საქართველოს დროშა |
| გიორგი თვალავაძე *(ვიცე-კაპიტანი)* | 77 | საქართველოს დროშა |
| **თავდამსხმელი** |
| თადე თოდუა | 5 | საქართველოს დროშა |
| გიორგი გელაშვილი | 9 | საქართველოს დროშა |
| თემო ლოლაძე | 10 | საქართველოს დროშა |
| სანდრო ბრელიძე | 11 | საქართველოს დროშა |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ახალგაზრდა კომუნისტი**. |

**„ახალგაზრდა კომუნისტი"** — კომკავშირულ-ახალგაზრდული გაზეთი, საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტის ორგანო. დაარსდა 1925 წელს თბილისში, ქართულ ენაზე, გამოდიოდა კვირაში სამჯერ, 1925-1990 წლებში. 1990 წლიდან მის ნაცვლად გამოდიოდა ახალგაზრდა ივერიელი. 

„ახალგაზრდა კომუნისტის" წინამორბედი გაზეთებია: „მესამე ინტერნაციონალი" (1917), „ ახალგაზრდა კომუნისტი", „სპარტაკი" (1922-1925). „ ახალგაზრდა კომუნისტი" აშუქებდა კომკავშირული ცხოვრების აქტუალურ პრობლემებს; ემსახურებოდა ახალგაზრდობის კომუნისტური აღზრდის საქმეს; ასახავდა იდეოლოგიის, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, კულტურისა და ხელოვნების მნიშვნელოვან მოვლენებს.

„ახალგაზრდა კომუნისტი" დაჯილდოებულია საქართველოს სსრ უმაღლესისაბჭოს პრეზიდიუმის, საკ. ალკკ ცკ-ის და საქართველოს ალკკ ცკ-ის სიგელებით. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ: გ. ძიგრაშვილი, ა. ანდღულაძე, ვ. კუპრაძე, დ. ვოლსკი, ა. მახათაძე, ვ. მიქაძე, ა. მგელაძე, კ. ჩარკვიანი, ე. ენუქიძე, მ. ცქვიტინიძე, ა. მირცხულავა, ს. აბულაძე, ლ. წერეთელი. დ. მჭედლიშვილი, გ. ფირცალავა, შ. გაგოშიძე, გ. ვარდოსანიძე, მ. კაკაბაძე, გ. გელაშვილი, ა. სანებლიძე, ჯ. ნინუა. ტირაჟი იყო 220 ათასი ცალი.

ლიტერატურა
----------

* *გელაშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 81.
**პატარძეულის წმინდა ნინოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის ჩრდილოეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, წმინდა გიორგის ეკლესიის დასავლეთით, დაახლოებით 100 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო (5,1x3,8 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. წყობაში გამოყენებულია ლოდებიც. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ფასადებზე საპირე წყობის მნიშვნელობანი ნაწილი. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. დანგრეულია სამხრეთ კედლის შუა მონაკვეთი და მის ზემოთ კამარის ნაწილი. მონგრეულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე. სახურავზე ამოსულია მცენარეები. გარედან ეკლესიის კედლები 0,7-1 მეტრ სიმაღლეზე, მიწითა და ქვებითაა დაფარული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლის წყობის ქვედა ნაწილი). საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში, იატაკიდან დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე, პატარა, კვადრატული ნიშია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ერთიანი, ქარგილზე სხმული, შეისრული კამარით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 182.