recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სარდიონ დიმიტრის ძე ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 1814, სოფ. რუისპირი, ახლანდელი თელავის რაიონი ― გ. 1863, დაკრძალულია ახალ შუამთის ეკლესიაში) — ქართველი კრიტიკოსი, მთარგმნელი, სამხედრო ექიმი. მსახიობ ლადო ალექსი-მესხიშვილის მამა.

ბიოგრაფია
---------

1832—1836 წლებში სწავლობდა სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის მოსკოვის განყოფილებაში, რომელიც დაამთავრა ექიმისა და ვეტერინარის წოდებით. 1840 წლიდან მუშაობდა ექიმად თელავში, სიღნაღსა და თბილისში. 1848 წელს წარდგენილი დისერტაციის საფუძველზე მიენიჭა შტაბ-დოქტორის წოდება. ალექსი-მესხიშვილის კრიტიკული წერილები და თარგმანები (როჟე დე ბოვარის, ჟ. ფ. მარმონტელის, ეჟენ სიუს თხზულებებისა) იბეჭდებოდა გაზეთ „კავკაზსა" და ჟურნალ „ცისკარში". ეკამათებოდა თერგდალეულებს, იცავდა „მამათა" პოზიციებს. 1861 წელს „ცისკარში" გამოქვეყნებულ ალექსი-მესხიშვილის წერილს („უსტარი ანტიკრიტიკული"). აქ იგი იცავდა სამი სტილის თეორიას და იმ ასო-ნიშნებს, რომელთა ხმარებაზე ილია ჭავჭავაძემ უარი თქვა (**უ, ჱ, ჲ, ჳ, ჴ**). ამავე წერილში მან პასუხი გასცა ილია ჭავჭავაძეს ფრანგულიდან ჟ. ფ. მარმონტელის „მეუდაბნოენის" საკუთარი თარგმანის გამო (დაიბეჭდა 1852 წლის № 1 და №2 „ცისკარში") და დამრიგებლური ტონით გაახსენა კარამზინის დამსახურება რუსულ ლიტერატურაში.  ი. ჭავჭავაძემ საპასუხო წერილი „სარდიონ მეხიევის კრიტიკის" გამო წარადგინა „ცისკრის" რედაქციაში, მაგრამ ი. კერესელიძემ იგი აღარ დაბეჭდა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მედიცინის ისტორია, ტ. 4, თბ. 1960;
* ქართული ლიტერატურული კრიტიკის ისტორიისათვის (ქრესტომათია), ტ. 1, შედგ. ს. ხუციშვილის მიერ, თბ. 1954;
* *ჭუმბურიძე ჯ.*, ქართული კრიტიკის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1974;
* *ხუციშვილი ს. შენგელია მ.* ქსე, ტ. 1, გვ. 302, თბ. 1975
* *ხუციშვილი ს.* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 104, თბ. 1997
**ოლთისი** (თურქ. Oltu) — ქალაქი და რაიონი თურქეთის აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონის, ერზურუმის პროვინციაში. მდებარეობს ისტორიულ ტაოში.

ისტორია
-------

X საუკუნეში ოლთისი დავით III დიდი კურაპალატის რეზიდენცია იყო; მისი სიკვდილის შემდეგ (1001 წ.) მეფეთა მეფე გურგენი ეცადა მის ხელში ჩაგდებას, მაგრამ ბიზანტიის წინააღმდეგობას წააწყდა. საბოლოოდ ოლთისი იმიერტაოსთან ერთად ბიზანტიის კეისარმა ბასილი II-მ დაიკავა. XI საუკუნეში, საქართველო-ბიზანტიის ომის დროს, 1021 წელს უკან დახევისას, ოლთისი გიორგი I-მა გადაწვა. XI საუკუნის 70-იან წლებში ოლთისს, კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზურუმი) და კართან (ახლანდელი  ყარსი) ერთად მიმდებარე ტეროტორიებით განაგებდა ბიზანტიის დიდმოხელე ქართველი გრიგოლ ბაკურიანის ძე. საქართველოში „დიდი თურქობის" დროს (XI-XII სს.) თურქ-სელჩუკები ფლობდნენ; თურქ-სელჩუქებთან ბრძოლის დროს, ოლთისი გადაწვა დავით IV აღმაშენებელმა. შემდგომ ოლთისი საქართველოს შემადგენლობაში იყო, XIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან, მონღოლების ბატონობის ხანაში (უმეფობის პერიოდში), მცირეაზიელმა თურქმანებმა დაიკავეს, მაგრამ მალე გაათავისუფლა სამცხის ლაშქარმა. XV-XVI საუკუნეებში, თურქ-ოსმალთა ექსპანსიის დროს, ოლთისი არაერთხელ იყო ბრძოლის ობიექტი; XV საუკუნეში, სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, ოსმალეთის ფარგლებში მოექცა.

1829 წელს ქალაქს აკონტროლებდა რუსეთის იმპერია, მაგრამ ადრიანოპოლის ზავის შემდეგ თურქეთს დაუთმო. 1877-1878 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის განმავლობაში კვლავ რუსეთის იმპერიას შეუერთდა და გახდა ოლთისის ოკრუგის ცენტრი და ყარსის ოლქის შემადგენელი ნაწილი. 1918 წლის ბოლოს ოლთისი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1919 წელს სომხეთის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ მოახდინა ქალაქის ანექსია. ხოლო 1921 წელს ქაზიმ ქარაბექირის მიერ მოხდა მისი ანექსირება და საბოლოოდ 1921 წლის ყარსის ხელშეკრულებით გადაეცა თურქეთს.

დემოგრაფია
----------

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1883 | 527 |  |  |
| 1886 |  462 | 250 | 212 |
| 2012 |  22 127 |  |  |
| 2016 |  31 056 |  |  |

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 519.

სქოლიო
------

1. ↑  ყარსის ხელშეკრულების ორიგინალური ვერსია ინგლისურ და რუსულ ენებზე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-06. ციტირების თარიღი: 2014-04-02.
2. ↑  Кавказский календарь на 1885 год გვ. 229
3. ↑  Кавказский календарь на 1889 год გვ. 153
ოლივერ მტუკუძი და Black Spirits 2008 წელს
**ოლივერ „ტუკუ" მტუკუძი** (Oliver „Tuku" Mtukudzi; დ. 22 სექტემბერი, 1952, ჰაიფილდი, ჰარარე) — ზიმბაბველი მუსიკოსი (მომღერალი და გიტარისტი), ჯგუფის „Wagon Wheels" წევრი 1977 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

ღრმა და ომახიანი ხმითა და ადამიანთა ყოველდღიურ ცხოვრებასა და გაჭირვებაზე სიმღერების წერის ტალანტით დაჯილდოებული მტუკუძი სიმღერების შესრულებას იწყებს 1977 წელს ბენდში „Wagon Wheels" ტომას მაპფუმოსთან ერთად. მათი სინგლი „ძანდიმომოტერა" ოქროს ფირფიტა გახდა, რასაც ტუკუს პირველი ალბომი მოჰყვა.

ზიმბაბვეს კორეკორეს ტომის წევრი, ტუკუ ძირითადად შონას ენაზე (ქვეყნის დომინანტური ენა), ასევე ნდებელესა და ინგლისურზე მღერის. საკუთარ ნაწარმოებებში ის რამდენიმე განსხვავებულ მუსიკალურ ტრადიციას აზავებს, რაც მის მუსიკას განსაკუთრებულ სტილს ანიჭებს, რომელსაც მისი ფანები „ტუკუს მუსიკას" უწოდებენ.

მაპფუმოსგან განსხვავებით მტუკუძი თავს იკავებს პრეზიდენტ რობერტ მუგაბეს რეპრესიული მთავრობის პირდაპირი კრიტიკისგან, ვინაიდან, სავარაუდოდ, ის კვლავაც ამ ქვეყანაში ცხოვრობს. თუმცა მის რამდენიმე ყველაზე ემოციურ ჰიტში იგი შეფარვით აქილიკებს მხცოვან ავტორიტარულ მმართველს, მაგ. სიმღერაში „ნდაკუვარა", სადაც მუგაბეს პარტიის მიერ გატარებული პოლიტიკური რეპრესიები ზიზღითაა მოხსენიებეული, და „ვასაკარა (შენ ბერდები)", რომელიშიც მუგაბეს (ირიბად) გადადგომისკენ მოუწოდებს.

ოჯახი
-----

ტუკუს ხუთი შვილი და ორი შვილიშვილი ჰყავს, რომელთაგან ორი ასევე მუსიკოსია. მისი ვაჟი, სემ მტუკუძი, ასევე წარმატებული მუსიკოსი, ავტოავარიის მსხვერპლი გახდა 2010 წლის მარტში. მტუკუძის ასევე ჰყავს ოთხი და და ერთი ძმა, აწ გარდაცვლილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოლივერ მტუკუძი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ოლივერ მტუკუძის ბიოგრაფია დაარქივებული 2016-10-17 საიტზე Wayback Machine.
პალმირის იმპერია 271 წლისთვის.
**პალმირის იმპერია** — სეპარატისტული სახელმწიფო, რომელიც მესამე საუკუნის კრიზისის პერიოდში, რომის იმპერიისაგან გამოყოფილ ტერიტორიებზე დაარსდა. იმპერია მოიცავდა რომის იმპერიის პროვინციებს: სირია-პალესტინას, ქვიან არაბეთს, ეგვიპტეს და მცირე აზიის დიდ ნაწილს.

სახელმწიფოს სათავეში იმპერატორი ვაბალატუსი ედგა, თუმცა რეალურად იმპერიას მისი დედა და რეგენტი დედოფალი ზენობია მართავდა. 270 წელს ზენობიამ მცირე დროში რომის აღმოსავლეთ ტერიტორიტების დიდი ნაწილი დაიპყო და რომთან ურთიერთობების დალაგებას შეეცადა. 271 წელს ზენობია და მისი ვაჟი ვაბალატუსი პალმირის იმპერატორები გახდნენ, რის შემდეგაც ზენობიას რომის იმპერატორთან, ავრელიანესთან მოუწია დაპირისპირება. მათ შორის გამართულ ომში, ზენობია დამარცხდა, გამარჯვებულმა ავრელიანემ აჯანყებული ტერიტორიები კვლავ რომს შემოუერთა, ზენობია კი დაატყვევა. ერთი წლის შემდეგ პალმირელები კვლავ აჯანყდნენ. ავრელიანემ ეს აჯანყებაც ჩაახშო, ქალაქი პალმირა კი გაანადგურა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პალმირის იმპერია
* რომისა და პალმირის დაპირისპირება დაარქივებული 2016-02-24 საიტზე Wayback Machine.
* ზენობია, არმოსავლეთის დედოფალი
* ისლამისტური სახელმწიფო და პალმირის იმპერია დაარქივებული 2015-10-02 საიტზე Wayback Machine.
**პრეტენდენტთა XI ტურნირი. 1 - 22 სექტემბერი 1994. ტილბურგი**

ტურნირში სამი ქართველი მოჭდრაკე მონაწილეობდა. მეორედ ცდილობდა პრეტენდენტობის მოპოვებას ჟუჟა პოლგარი, პოლგართა ცნობილი ოჯახის უფროსი და. ბრძოლა სწორედ მასა და მაია ჩიბურდანიძეს შორის გაიმართა. პირველი წრე ჟუჟამ მოიგო. მას ნახევარი ქულით ჩამორჩებოდა მაია.

მეორე წრე მაიამ სწორედ ჟუჟასთნ გამარჯვებით დაიწყო. მეტოქეებს ტემპი აღარ შეუნელებიათ და დუეტად გადაკვეთეს ფინიშის ხაზი. მესამე პრიზიორი, შვედი პია კრამლინგი, გამარჯვებულ დუეტს ორი ქულით ჩამორჩა.

| ა | მოჭადრაკე | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | მაია ჩიბურდანიძე | საქართველოს დროშა | 0,1 | 1,= | 0,= | 1,= | =,1 | =,= | 1,1 | =,1 | 10,5 |
| 2 | ჟუჟა პოლგარი | 1,0 | უნგრეთის დროშა | =,1 | =,1 | 1,1 | =,= | =,= | 1,= | =,= | 10,5 |
| 3 | პია კრამლინგი | 0,= | =,0 | შვედეთის დროშა | 0,1 | 0,0 | 1,1 | =,1 | =,1 | 1,= | 8,5 |
| 4 | ალისა გალიამოვა | 1,= | =,0 | 1,0 | უკრაინის დროშა | 0,1 | 0,= | 0,1 | =,0 | 1,1 | 8 |
| 5 | ალისა მარიჩი | 0,= | 0,0 | 1,1 | 1,0 | იუგოსლავიის დროშა | =,= | =,= | =,= | =,1 | 8 |
| 6 | ფენ ჭაოფინი | =,0 | =,= | 0,0 | 1,= | =,= | ჩინეთის დროშა | =,= | 1,0 | =,= | 7,5 |
| 7 | ნანა იოსელიანი | =,= | =,= | =,0 | 1,0 | =,= | =,= | საქართველოს დროშა | 1,0 | =,0 | 7 |
| 8 | კრისტინა ფოიშორი | 0,0 | 0,= | =,0 | =,1 | =,= | 0,= | 0,1 | რუმინეთის დროშა | 1,1 | 7 |
| 9 | ქეთევან არახამია | =,0 | =,= | 0,= | 0,0 | =,0 | =,= | =,1 | 0,0 | საქართველოს დროშა | 5 |

**პრეტენდენტთა ფინალური მატჩი.**

**თებერვალი 1995 სანქტ-პეტერბურგი ჟუჟა პოლგარი - მაია ჩიბურდანიძე 5,5 - 1,5**

მატჩი რომელიც ნევისპირა ქალაქში გაიმართა პოლგარის უდავო უპირატესობით წარიმართა. ამას ჰქონდა თავისი ობიექტური მიზეზებიც. მაია ტურნირში კლასის ხარჯზე კიდევ ახერხებდა ცხრილის სათავეში ყოფნას, მატჩში კი ისეთ ძლიერ მეტოქესთან, როგორიც პოლგარი იყო და თან მაიას მაშინდელი მომზადებით მას შანსი თითქმის არ ჰქონდა.

| ა | მოჭადრაკე | ქვეყანა | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ჟუჟა პოლგარი | უნგრეთის დროშა | = | = | 1 | 1 | = | 1 | 1 | \* | 5,5 |
| 2 | მაია ჩიბურდანიძე | საქართველოს დროშა | = | = | 0 | 0 | = | 0 | 0 | \* | 1,5 |
ბაიკალის ტბის რუკა. პროვალის ყურე ვრცელდება ტბის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე სელენგის დელტის სიახლოვეს.
**პროვალის ყურე** (რუს. Провал) — ყურე ბაიკალის ტბაში. მდებარეობს ბურიატეთში, მდინარე სელენგის დელტის სიახლოვეს. სამკუთხედის მოყვანილობისაა. ფართობი დაახლოებით 200 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 5-6 მ. 1861 წლის დეკემბერში მდინარე სელენგის რაიონში დაფიქსირდა ხმელეთის მნიშვნელოვანი დადაბლება, რომელიც ყურის წარმოქმნით დაგვირგვინდა. იმ დროს ბაიკალის წყლის ქვეშ მოექცა მდინარე სელენგის დელტის ჩრდილოეთი მონაკვეთი (წყლით დაიფარა დაახლოებით 190 კვადრატული კილომეტრი). მანამდე აღნიშნული იყო მიწისძვრა, რომელსაც თან სდევდა ძლიერი ვერტიკალური დარტყმა, რომელიც ნაპრალების შექმნით დასრულდა. სტეპი წყლით დაიფარა, 2 მეტრის სიმაღლის ყოფილი შადრევნებით. მეორე დღეს ბაიკალის წყლით დაიტბორა ყველა დადაბლებული მონაკვეთი ბორტოგოის სტეპამდე. სტეპის ადგილას კი 3 მეტრის სიღრმის პროვალის ყურე შეიქმნა. ყურის ნაპირები დანაწევრებულია. აგებულებაში ჭარბობს ქვიშა და კენჭი. გარკვეული ნაწილი ტყითაა შემოსილი, ზოგან ჭაობებია. სიახლოვეს რამდენიმე დასახლებული პუნქტია. ნაპირთან გაშენებულია სოფელი დულანი.

სქოლიო
------

1. ↑  პროვალის ყურე - გაზეთი „კოპეიკა".  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-06-26. ციტირების თარიღი: 2012-08-23.
2. ↑  Верещагин Г.Ю. (1949). *Байкал. Государственное издательство географической литературы*. Москва,   გვ. 3-226.
3. ↑  პროვალის ყურე. ბაიკალი – სივრცე. ნაპირების მიმოხილვა. კუნძულები. მდინარეები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბაიკალი |
| --- |
|  |
| აუზი | 
* ანგარა
* ბარგუზინი
* ზემო ანგარა
* კიჩერა
* სარმა
* სელენგა
* სნეჟნაია
* ტომპუდა
* ტურკა
* უტულიკი
* ხარა-მარუნი
 |  |
|  |
| კუნძულები | 
* ოგოი
* ოლხონი
* უშკანი
* იარკი
 |
|  |
| კონცხები და ნახევარკუნძულები | 
* ბოლშოი-კადილნი
* ხორინ-ირგი
* კოტელნიკოვი
* ლუდარი
* რიტი
* სვიატოი-ნოსი
* შამანკის კლდე
* ხობოი
 |
|  |
| რელიეფი | 
* აკადემიის ქედი
* სელენგის ქედი
* ხამარ-დაბანი
* ზღვისპირა ქედი
* ბაიკალის ქედი
* ბარგუზინის ქედი
 |
|  |
| აკვატორია | 
* ირკუტსკის წყალსაცავი
* მცირე ზღვა
* მუხორი
* ოლხონის ჭიშკარი
* პესჩანაია
* პროვალი
* ჩივირკუი
 |
|  |
| ბუნების ძეგლები | 
* კულინის ჭაობი
* ჩივირკუის ყელი
* შამან-ქვა
 |

 |
**სვიანა-როსტიანის სამაროვანი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანში. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

სოფლისკენ მიმავალი სამანქანე გზის ხელმარცხნივ არსებულ დამრეც ქედზე დაფიქსირდა სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ფენები და ნაგებობების ნაშთები. ნამოსახლარი არის მრავალფენიანი. ყველაზე გვიანდელი არქეოლოგიური ობიექტები ამ ნამოსახლარზე, მის ქვედა კალთაზე წარმოდგენილია ქვაყუთებით, რომელთა ასაკის განსაზღვრა გაუთხრელად შეუძლებელია. სამარხები გაშიშვლებულია გასული საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში, ხადის ხეობაში სამანქანე გზის გაყვანის დროს, როდესაც აქ დაუნგრევიათ სამაროვნის ქვედა ნაწილი. გზის კიდეზე დღესაც მოჩანს სამარხები. ნამოსახლარის ფერდობის ზედა ნაწილში, ქართულ-გერმანული ექსპედიციის მიერ 2020 წლის ოქტომბრის დასაწყისში გავლებულ თხრილებში გამოვლინდა ორმო სამარხები, რომლებიც ბოლომდე არ გათხრილა, ვინაიდან თხრილებში სამარხთა მხოლოდ გარკვეული მონაკვეთები მოხვდა. აქედან გამომდინარე ამ სამარხთა ხნოვანების დადგენაც ვერ მოხერხდა. ნამოსახლარის ზედა ნაწილში, იქ სადაც ერთიმეორის დაშორებით იკითხება დიდრონი ქვებით გაწყობილი ტერასები, გაიჭრა თხრილები. თხრილებში დადასტურდა რკინის ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნამოსახლარი ბორცვის თხემზე დიდი ლოდებით ნაშენი კოშკის და რამდენიმე სათავსოს გეგმა იკითხება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35096
**პაავო მატი ვიაიურიუნენი** (დ. 2 სექტემბერი, 1946) ― ფინელი პოლიტიკოსი და ფინეთის პარლამენტის ყოფილი წევრი. წარმოადგენდა შვიდი ვარსკვლავის მოძრაობას, მოქალაქეთა პარტიასა და ცენტრისტული პარტიას. ამჟამად ცენტრისტული პარტიის წევრია. ფინეთის პარლამენტის წევრი იყო 1970-1995 და 2007-2011 წლებში. ეკავა მინისტრთა თანამდებობები. ევროპის პარლამენტის წევრი იყო 1995-2007 და 2014-2018 წლებში.

სამჯერ იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი ცენტრისტული პარტიიდან: 1988 (მეორე ადგილი), 1994 (მესამე ადგილი) და 2012 (მესამე ადგილი) წლებში. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დამოუკიდებელი კანდიდატი იყო და მე-4 ადგილი დაიკავა. მისი განცხადებით, 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეხუთედ მიიღებს მონაწილეობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პაავო ვიაიურიუნენი***

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***პაავო ვიაიურიუნენი***

სქოლიო
------

1. ↑  Paavo Väyrynen pyrkii presidentiksi 2024 fi. *Helsingin Sanomat*. ციტირების თარიღი: 2022-05-18
2. ↑  Paavo Väyrynen tähtää vuoden 2024 presidentinvaaleihin fi. *Ilta-Sanomat*. ციტირების თარიღი: 2022-05-18
3. ↑  1988, 1994, 2012, 2018, 2024 - Paavo Väyrynen pyrkii jälleen presidentiksi fi. *Iltalehti*. ციტირების თარიღი: 2022-05-18
**სვიანა-როსტიანის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანის სამხრეთ-დასავლეთით მდინარე ხადისწყლის ნაპირზე. დაზიანდა სამანქანე გზის მშენებლობის დროს. განეკუთვნება ძვ.წ. IV-II ათასწლეულს. 1989 წელს აქ მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარი სამფენიანია. მდებარეობს ფერდობზე. მისი ფენები ჩამორეცხილი და არეულია. ქვედა ფენა წარმოდგენილია ძირითადად უხეშკეციანი, მსხვილკენჭებმინარევიანი თიხის ჭურჭლით. გვხვდება ნამჯამინარევიანი ნატეხებიც. კერამიკისათვის დამახასიათებელია მოშავო, მოვარდისფრო-მოჩალისფრო ზედაპირი.

აღმოჩენილია დერგის მაგვარი დიდი ზომის თიხის ჭურჭლის ნატეხები: ქილები, ქოთნები, ჯამი, სასმისები და გვერდჩაჭრილი დაფები. ჭარბობს სწორკედლიანი და ოდნავ პროფილირებული ნაწარმი. ძირები ბრტყელი გამოყვანილი ან მომრგვალებულია. თიხის ნაწარმი შემკულია რელიეფური კოპებით. ვერტ. დანაძერწებით და ნაჭდევებით. შუა ფენა წარმოდგენილია მხოლოდ კერამიკით. გვხვდება დერგები, ქოთნები, ქილები და ჯამები. მათთვის დამახასიათებელია შავპრიალა ზედაპირი მოვარდისფრო-მონაცისფრო სარჩულით. თიხა კარგად განლექილი და თანაბრად გამოწვარია. თიხის ჭურჭელი შემკულია ნაკაწრი და სავარცხლისებრი ტვიფრით შესრულებული გეომეტრიული სახეებიტ. გვხვდება სხვადასსხვა ფორმის ზევიდან დაძერწილი და შიგნიდან ამოყვანილი კოპებიც. მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

ლიტერატურა
----------

* *გოგოჭური გ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 310.
**9 აპრილი - 20 მაისი 1950 ბუდაპეშტი, უნგრეთი**

ფიდეს გადაწყვეტილებით ტურნირში მონაწილეობა უნდა მიეღოთ მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის 1948 წელს გამართული ტურნირის 4 მონაწილეს და ზონალური ტურნირების 5 გამარჯვებულს. პერსონალურად იყო მიწვეული როიბნ ფაინი. შემდეგ მაქს ეივემ და ფაინმა უარი თქვეს ტურნირში მონაწილეობაზე, ხოლო სამუელ რეშვსკის აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტმა უნგრეთის ვიზა არ მისცა. ამიტომ ფიდემ ტურნირში მოიწვია მ. ნაიდორფი, გ. შტალბერგი, ს. ფლორი და ი. ბონდარევსკი, რომლებმაც VI-IX ადგილები გაიყვეს საზონათაშორისო ტურნირში. ტურნირის წინ ავადმყოფობის გამო თამაშზე უარი თქვა ბონდარევსკიმ და ბუდაპეშტში 10 მოჭადრაკე შეიკრიბა. პირველი წრის შემდეგ ლიდერობდნენ ბოლესლავსკი (6 ქულა) და კერესი (5,5). მეორე წრე სხვებზე უკეთ განვლო ბრონშტეინმა - 7 ქულა. ბოლო ტურში დაამარცხა რა კერესი, ბრონშტეინი დაეწია ბოლესლავსკის და მასთან ერთად გაიყო I-II ადგილები. დამატებითი მატჩი ბრონშტეინსა და ბოლესლავსკის შორის მოიგო ბრონშტეინმა და მოიპოვა უფლება მატჩში შეხვედროდა მსოფლიოს მაშინდელ ჩემპიონს მიხეილ ბოტვინიკს.


| # | მოჭადრაკე | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ისააკ ბოლესლავსკი |  | =,= | 1,= | =,= | =,= | 1,= | =,= | =,1 | =,1 | 1,1 | 12 |
| 2 | დავით ბრონშტეინი | =,= |  | 0,1 | =,1 | 1,1 | 1,= | 0,1 | =,= | 1,= | =,1 | 12 |
| 3 | ვასილი სმისლოვი | 0,= | 1,0 |  | ==,= | 1,= | =,1 | 0,1 | =,1 | =,= | =,= | 10 |
| 4 | პაულ კერესი | =,= | =,0 | =,= |  | =,= | 1,0 | 1,= | =,= | =,1 | =,= | 9,5 |
| 5 | მიგელ ნაიდორფი | =,= | 0,0 | 0,= | =,= |  | =,= | =,= | 1,1 | =,1 | =,= | 9 |
| 6 | ალექსანდრე კოტოვი | 0,= | 0,= | =,0 | 0,1 | =,= |  | =,1 | 1,0 | 1,0 | 1,= | 8,5 |
| 7 | გედეონ შტალბერგი | =,= | 1,0 | 1,0 | 0,= | =,= | =,0 |  | =,= | =,= | =,= | 8 |
| 8 | ანდრე ლილიენტალი | =,0 | =,= | =,0 | =,= | 0,0 | 0,1 | =,= |  | 1,0 | =,= | 7 |
| 9 | ლასლო საბო | =,0 | 0,= | =,= | =,0 | =,0 | 0,1 | =,= | 0,1 |  | 1,0 | 7 |
| 10 | სალო ფლორი | 0,0 | =,0 | =,= | =,= | =,= | 0,= | =,= | =,= | 0,1 |  | 7 |

დამატებითი მატჩი; ბრონშტეინი - ბოლესლავსკი 31 ივლისი - 27 აგვისტო 1950 მოსკოვი

მატჩი შედგებოდა 12 პარტიისაგან. ფრის შემთხვევაში კი გრძელდებოდა პირველ მოგებამდე.


| # | მოჭადრაკე | ქვეყანა | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | დავით ბრონშტეინი |  სსრკ | 1 | = | = | = | = | = | 1 | 0 | = | = | 0 | = | = | 1 | 7,5 |
| 1 | ისააკ ბოლესლავსკი |  სსრკ | 0 | = | = | = | = | = | 0 | 1 | = | = | 1 | = | = | 0 | 6,5 |
*სუდის* გვერდი
**სვიდა** (ბერძ. Σοῦδα, Σουΐδας) — ბიზანტიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი X საუკუნისა.
ლექსიკონში 30 000 ტერმინის განმარტებაა, რაც მეტწილად ძველ საბერძნეთთან არის დაკავშირებული. ბევრი ტერმინ-განმარტება დღეისათვის დაკარგულია. უცნობია ვინ იყო ავტორი ან ავტორთა წრე, მაგრამ არსებობს ვარაუდი, რომ ენციკლოპედიური ლექსიკონი შექმნილია სასულიერი პირების მიერ. შექმნის თარიღი ხსენებული იმპერატორების მიხედვით დადგინდა. სავარაუდებელია, რომ სვიდას წერა 970 წელს დაიწყო, ხოლო XI საუკუნეში დასრულდა. XX საუკუნემდე სიტყვა „სვიდა" შემქმნელის სახელი ეგონათ, ახლა კი ამ სიტყვას ბერძნულ-ბიზანტიურ „ციხესიმაგრეს" უკავშირებენ. 
სვიდა მრავალრიცხოვანი ანტიკური მწერლის ციტატას მოიცავს, მკითხველს აწვდის პოლიტიკოსების, სოფისტებისა და ფილოსოფოსების შესახებ მცირე ბიოგრაფიულ ცნობებს. სვიდაში ზოგიერთი ძველბერძნული სიტყვაცაა განმარტებული, სავარაუდოდ, მეათე საუკუნეში უკვე ხმარებიდან გამოსული. ენციკლოპედიაში ფილოლოგიური (გრამატიკა, ლექსიკა, ისტორია და ლიტერატურა) მასალა ჭარბობს. სვიდა ბერძნულ ანბანზეა დაწყობილი. 

პირველად სვიდა 1499 წელს მილანში გამოსცეს, 1581 წელს კი შვეიცარიის ბაზელში დაიბეჭდა ლათინურ თარგმანში. 1998 წლამდე არ არსებობდა ინგლისური თარგმანი. 2000 წლიდან ვითარდება ონლაინ პროექტი, სადაც უამრავი ენთუზიასტი ინგლისურად თარგმნის სვიდას. თარგმანი ხორციელდება დანიელი ბიბლიოთეკარის ადოი ადლერის რედაქციის მიხედვით (Suidae Lexikon, Leipzig, 1928-1938 წწ.).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Suda On Line დაარქივებული 2007-03-06 საიტზე Wayback Machine. , სუდის ინგლისური on-line თარგმანი კომენტარებითურთ.
* Suidae Lexicon: 1854 წლის ბერძნული გამოცემა.
ფიდეს მიერ 1950 წელს შემოღებული მსოფლიოს პირველობის გათამაშების ციკლის ერთ-ერთი ეტაპი, რომელიც ასახელებდა მსოფლიოს მომქმედ ჩემპიონთან მატჩის პრეტენდენტ მონაწილეს. სულ 1950-1962 წლებში და 1985 წელს ჩატარდა ექვსი ასეთი ტურნირი.

პირველმა ხუთმა ტურნირმა პირდაპირ დაასახელა პრეტენდენტი, ხოლო მეექვსე ტურნირის გამარჯვებულებმა კიდევ გააგრძელეს ბრძოლა პრეტენდენტთა მატჩებში. 1965 წლიდან ეს ტურნირები ფიდეს გადაწყვეტილებით შეიცვალა პრეტენდენტთა მატჩებით.

2013 წელს პრეტენდენტთა ტურნირი აღდგა და ლონდონში გაიმართა პრეტენდენტთა VII ტურნირი.

| # | წელი | ჩატარდა | გამარჯვებული |
| --- | --- | --- | --- |
| I | 1950 | ბუდაპეშტი, დროშა: უნგრეთი უნგრეთი | დავით ბრონშტეინი, დროშა: სსრკ სსრკ |
| II | 1953 | ნოიჰაუზენი, ციურიხი, დროშა: შვეიცარია შვეიცარია | ვასილი სმისლოვი, დროშა: სსრკ სსრკ |
| III | 1956 | ამსტერდამი, დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდები | ვასილი სმისლოვი, დროშა: სსრკ სსრკ |
| IV | 1959 | ბლედი, ზაგრები, ბელგრადი, დროშა: იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა იუგოსლავია | მიხეილ ტალი, დროშა: სსრკ სსრკ |
| V | 1962 | ვილემსტადი, კიურასაოს დროშა კიურასაო | ტიგრან პეტროსიანი, დროშა: სსრკ სსრკ |
| VI | 1985 | მონპელიე, დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი | რაფაელ ვაჰანიანი, არტურ იუსუპოვი, ანდრეი სოკოლოვი - ყველა დროშა: სსრკ სსრკ |
| VII | 2013 | ლონდონი, დროშა: გაერთიანებული სამეფო გაერთიანებული სამეფო | მაგნუს კარლსენი დროშა: ნორვეგია ნორვეგია |
ბლეზ პასკალი
**„პროვინციული წერილები"** (ფრანგ. Lettres Provinciales) — კრებული ბლეზ პასკალის პოლემიკური ხასიათის მქონე თვრამეტი წერილისგან, რომლებიც 1656-1657 წლებში გამოქვეყნდა.

წერილების გაჩენის მიზეზი გახდა იანსენიტებსა და იეზუიტებს შორის კორნელი იანსენის მოძღვრების (კერძოდ, მისი თხზულება *Augustinus, slve doctrina Augustini de humanae nature sanitate, aegritudine, medicina,* 1640) ხასიათის შესახებ დისკუსია. იეზუიტები, რომლებიც იანსენის ნაშრომს ერეტიკულად თვლიდნენ, „ავგუსტინის" გამოცემასა და გავრცელებას ეწინააღმდეგებოდნენ.

„პროვინციული წერილები" ცალკეულ კრებულად გამოიცა კელნში 1657 წელს. იმავე წელს კრებული შევიდა აკრძალული წიგნების ინდექსში. აშკარაა „წერილების" გავლენა ფრანგული ლიტერატურის შემდგომ განვითარებაზე. ვოლტერი, რომელიც პასკალით იყო გატაცებული, ამ წიგნს უწოდებდა „პროზის სახით დაწერილ პირველ გენიალურ წიგნს". წერილების წყალობით ფრანგულ ენაში გაჩნდა ახალი სიტყვა: *eckobarder* — ზმნა, რომლის მნიშვნელობაცაა „თვალთმაქცობა". წარმოიშვა წიგნის ერთ-ერთი „გმირის" — მამა ესკობარის სახელიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროვინციული წერილები დაარქივებული 2015-09-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* *Борис Тарасов.*, Блез Паскаль, М.: Молодая гвардия, 1979. 100 000 ეგზ.

სქოლიო
------

1. ↑  ტარასოვი 1979. sfn error: no target: CITEREFტარასოვი1979 (help)
**პრიანკა ჩოპრა** (ინგლ. Priyanka Chopra; დ. 18 ივლისი, 1982, ჯამშედპური, ბიჰარი, ინდოეთი) — ინდოელი მსახიობი, მომღერალი და ფოტომოდელი. მის მსოფლიო 2000-ის გამარჯვებული. 2015 წლიდან თამაშობს მთავარ როლს ამერიკულ სერიალში კუანტიკო. Filmfare Awards-ისა და სხვა კინომატოგრაფიაში არსებული ჯილდოების მფლობელი. 2016 წელს მიიღო ინდოეთის სახელმწიფო ჯილდო პადმა შრი.

ბიოგრაფია
---------

პრიანკა ჩოპრა დაიბადა 18 ივისს, 1982 წელს ჯამშედპურში. მისი მშობლები აშოკი და მადჰუ სამხედრო ექიმები არიან, ამიტომ ოჯახი ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელს. ისინი ლადაქიდან კერალაში, შემდეგ კი მუმბაისა და ჯამშედპურში გადავიდნენ. მას ჰყავს ძმა, სიდჰარტი, რომელიც მასზე რვა წლით უმცროსია. მისი ბიძაშვილი პარინიტი ჩოპრაც მსახიობი გახდა.

პრიანკა ბავშვობაში ასთმით იყო დაავადებული.

განათლება მიიღო ლაქნაუსა ბარელის სკოლებში, შემდეგ სწავლობდა მარია გორეტის კოლეჯში, ხოლო გამოსაშვები კლასი ბოსტონში დაამთავრა.

მისი მიზანი იყო გამხდარიყო ინჟინერი ან ფსიქოლოგი. დაკავებული იყო ცეკვითა და სიმღერით. წერდა მოთხრობებს. მსახიობობის სურვილი კი ბოლოს გაუჩნდა. ვიღაცამ ურჩია, მონაწილეობა მიეღო სილამაზის კონკურსში და 2000 წელს გახდა ვიცე-მის ინდოეთი. ამავე წელს, 18 წლის ასაკში მან მიიღო მის მსოფლიოს სტატუსი.
2003 წელს დაიწყო მისი კარიერა ბოლივუდში.

პრიანკა იყო ერთადერთი ინდოელი, რომელსაც ჰქონდა პატივი ემღერა ამერიკის ეროვნულ გუნდში *National Opus Honor Choir*. აქტიური კინემატოგრაფიის გარდა მონაწილეობდა სასცენო წარმოდგენებში, იყო *Fear Factor: Khatron Ke Khiladi*-ის მესამე სეზონის წამყვანი და ასევე ჟურნალის  *Elle* მიმომხილველი.

პრიანკა ჩოპრა მესამე სინგლის პრეზენტაციაზე 2013 წელი
პრიანკამ საკუთარი პირველი სინგლი «In My City» 2012 წელს გამოუშვა. მეორე სინგლი «Exotic» გამოვიდა 2013 წელს, რაც ჩაწერილია ამერიკელ რეპერ Pitbull-თან ერთად. ამან დიდი გამოხმაურება მოიპოვა შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებისგან და პოპულარული გახდა ამერიკასა და კანადაში. 2015 წლის გაზაფხულზე YouTube-ის არხზე ვიდეორგოლის მნახველთა რაოდენობამ 59 მილიონს გადააჭარბა, ხოლო 2017 წლის აპრილის დასაწყისში *«Exotic»*-ის მაყურებელმა 109 მილიონს მიაღწია. მომღერლის მესამე სინგლმა *«I Can’t Make You Love Me»* კი რეკორდი დაამყარა და 24 საათის განმავლობაში მესამე ადგილი დაიკავა *Itunes India*-ში. 

2015 წელს პრიანკამ მიიღო მთავარი როლი ამერიკულ სერიალში კვანტიკო, სადაც მონაწილეობდა ონჟანიუ ელისთან ერთად. აქედან გამომდინარე პრიანკა გახდა პირველი სამხრეთ აზიელი მსახიობი, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სერიალში, რომელიც ეთერში იყო 220 ქვეყანაში და ითარგმნა 88 ენაზე. 

### მიმდინარე და დაგეგმილი პროექტები

პრიანკა ჩოპრა მონაწილეობას იღებს ბიოგრაფიულ ფილმში *Viacom 18 Motion Pictures*, სადაც მთავარ, ქალი-ასტრონავტის როლს ასრულებს. 2017 წლის 27 სექტემბრიდან პრიანკა და სერიალ კუანტიკოს სამუშაო ჯგუფი მესამე სეზონის გადაღებას ახორციელებენ, რომლის პრემიერაც 2018 წლის 16 იანვარს იგეგმება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პრიანკა ჩოპრა***

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* პრიანკა ჩოპრა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* პრიანკა ჩოპრა Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Savera R Someshwar.  (2016-11-04) The Priyanka Chopra you didn't know. Rediff.com.
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **პერი მენსი** |
| საერთო ინფორმაცია |
| **დაბ. თარიღი:** | 14 ოქტომბერი 1940 |
| **დაბ. ადგილი:** | იოჰანესბურგი; სამხრეთი აფრიკა |
| **მოქალაქეობა:** | სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სამხრეთი აფრიკა |
| **პროფესიონალური კარიერა:** | 1961—1989 |
| **უმაღლესი რეიტინგი:** | № 2 |

**პიერ „პერი" მენსი** (ინგლ. Pierre "Perrie" Mans; დ. 14 ოქტომბერი 1940, იოჰანესბურგი; სამხრეთი აფრიკა) — სამხრეთაფრიკელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი. დაიბადა იოჰანესბურგში. სამხრეთ აფრიკის ჩემპიონი სნუკერში გახდა 1965 წელს, რის შემდეგაც ამ პირველობაზე 19-ჯერ მოიგო. მისი ყველაზე დამახსოვრებადი მიღწევა იყო 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი — მაშინ მენსმა გადამწყვეტ მატჩში დათმო რეი რიარდონთა, 18:25. პერის სხვა მიღწევებს შორის იყო გამარჯვებები 1979 წლის მასტერსსა და 1977 წლის Pot Black Cup-ზე. სნუკერისტების რეიტინგში მისი უმაღლესი პოზიცია იყო მეორე (სეზონი 1979/1980). მან პროფესიონალური კარიერა გააგრძელა 1989 წლამდე, თუმცა მეინ-ტურიდან უკვე 1987 წელს წავიდა. პერი მენსი ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი სამხრეთაფრიკელი სნუკერისტია.

თამაშის სტილი
-------------

პერი ცნობილი იყო თავისი შესანიშნავი შორი დარტყმებითა და თავისი დროის ერთ-ერთი უძლიერესი ცაცია სნუკერისტი იყო.

მიღწევები კარიერაში
-------------------

* სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატი ფინალისტი — 1978
* Pot Black Cup გამარჯვებული — 1977
* მასტერსი ჩემპიონი — 1979
* Australian Masters ფინალისტი — 1979
* South African Professional გამარჯვებული — 1965-1978, 1980-1984, 1989

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Worldsnooker-ზე (ინგლისური)
* პროფილი კრის ტერნერის არქივში (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია სნუკერისტის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ღირსი პაისი დიდი
**ღირსი პაისი დიდი** — V საუკუნეში მოღვაწე წმინდანად წოდებული ქრისტიანი განდეგილი. დაიბადა ეგვიპტეში, მდიდარი და კეთილმსახური ქრისტიანების ოჯახში. წმინდანის მამა ადრე გარდაიცვალა, დედამ კი ანგელოზის შეგონებით უმცროსი შვილი - პაისი ღვთისმსახურებს მიაბარა აღსაზრდელად. პაისიმ სიყრმეშივე შეიყვარა მონაზვნური ცხოვრება და, როდესაც წამოიზარდა, ეგვიპტის ერთ-ერთ სკიტს მიაშურა. აქ ნეტარმა სრულიად მოიკვეთა საკუთარი ნება და ყველაფერში მოძღვარს, წმინდა პამვას (ხს. 18 ივლისს) ემორჩილებოდა. მოსაგრე გულმოდგინედ კითხულობდა წმინდა წერილს, მოუკლებლად ლოცულობდა, მკაცრად მარხულობდა, თავდაპირველად იგი კვირაში ერთხელ იღებდა საზრდელს, შემდეგ - ორ კვირაში ერთხელ, ზოგჯერ კი, წმიდა ზიარების მიღების შემდეგ, მთელი სამოცდაათი დღის მანძილზე რჩებოდა უსმელ-უჭმელი. პაისი წმინდა პამვას სიკვდილამდე ამ სავანეში ცხოვრობდა, შემდეგ კი, ღვთის ნებით, ნიტრიის უდაბნოს სიღრმეში შევიდა და საკუთარი ხელით გამოკვეთილ მღვიმეში დაეყუდა. აქ ნეტარი მამა საოცარი ჩვენების ხილვის ღირსი შეიქმნა: თავად უფალმა იესო ქრისტემ განუცხადა, რომ მისი ღვაწლის მეოხებით მთელი უდაბნო სულიერ მოღვაწეთა სამკვიდრებლებით მოიფინებოდა. პაისი გაკადნიერდა ეკითხა, როგორ შეძლებენო ისინი არსებობას ამ უსიცოცხლო გარემოში. უფალმა მიუგო: „თუ ჩემს მცნებებს დაიცავენ, მე თვითონ მივაწვდი მათ ყველაფერ აუცილებელს და ბოროტის საცთურთა მახესაც განვარიდებ!"

თანდათან წმიდა მამის ირგვლივ მისი ხელმძღვანელობით მოღვაწეობის მსურველები შემოიკრიბნენ და მონასტრებიც დაარსდა. წმიდა მამას სული დაუმძიმა მდუმარების აღთქმის დარღვევამ და უფრო შორეულ მღვიმეში გადასახლდა.

დაუცხრომელი მოღვაწეობისათვის წმიდანს სულიერ სნეულებათა კურნების ნიჭი მიემადლა: ერთხელ, მისი კურთხევით ეგვიპტეში ხელსაქმის გასაყიდად წასულ ბერს გზად ერთი ებრაელი დაემგზავრა. იგი გულმართალ მონაზონს ჩასჩიჩინებდა, ქრისტე მაცხოვარი არ არის მესია, სხვა, ჭეშმარიტ მხსნელს უნდა მოველოდეთო. ბოლოს მოწესემ დაეჭვებით თქვა: „შესაძლოა მართალიცაა, რასაც ლაპარაკობ", მაგრამ თავისი სიტყვებისთვის დიდი მნიშვნელობა არ მიუნიჭებია. სავანეში დაბრუნებულ ბერს წმიდა პაისიმ მწუხარებით მიმართა: „ჩემი მოწაფე ქრისტიანი იყო, შენ კი ქრისტიანი აღარა ხარ - ნათლისღების მადლი განგეშორა". მონაზონი სინანულში ჩავარდა და მწარედ აცრემლებულმა შენდობა ითხოვა. მხოლოდ მაშინ დადგა წმიდა მამა ლოცვად და უფლისგან სულიერი შვილისათვის ცოდვის ახსნა გამოითხოვა.

ღირსი პაისი საოცარი თავმდაბლობით გამოირჩეოდა. იგი ცდილობდა, შეძლებისდაგვარად დაეფარა თავისი ღვაწლი. ძმების შეკითხვაზე, რომელი სათნოებააო ყველაზე აღმატებული, წმინდანი პასუხობდა: „ის, რომელიც ფარულად აღესრულება და რომლის შესახებაც არავინ უწყის".

ღირსი პაისი V საუკუნეში მიიცვალა ღრმა მოხუცებულობაში. ბერებმა იგი პატივით მიაბარეს მიწას. რამდენიმე ხნის შემდეგ წმიდა ისიდორე პელუსიოტელმა (ხს. 4 თებერვალს) ნეტარი მამის უხრწნელი ნაწილები თავის მონასტერში გადაასვენა და მისი სულიერი მეგობრის, ღირსი პავლე მეუდაბნოეს ნეშტის გვერდით დააბრძანა. წმინდანის ხსენების დღეა 19 (2.07) ივნისი.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.
**პრეტენდენტთა VII ტურნირი. 1 - 22 თებერვალი 1986. მალმიო**

გაიმართა მალმიოში. მონაწილეთა შერჩევა მოხდა საზონათშორისო ტურნირების ექვსი გამარჯვებული და წინა პრეტენდენტთა ტურნირის ორივე ფინალისტი: ირინა ლევიტინა და ლიდია სემიონოვა. ტურნირი ორ წრედ გაიმართა. პირველი წრე კარგად ჩაატარა მარტა ლიტინსკაიამ, რომელიც 6 ქულით ლიდერობდა კიდეც, მაგრამ მეორე წრეში მხოლოდ ორი ქულა შემატა თავის აქტივს. შედარებით ჩაუვარდა პირველი წრე ნანა ალექსანდრიას, რომელმაც მხოლოდ 3,5 ქულის დაგროვება შეძლო, რამაც იქონია კიდეც გავლენა საბოლოო შედეგზე. ყველაზე სტაბილურად გამოვიდა ელენა ახმილოვსკაია, რომელმაც მოიპოვა კიდეც მსოფლიოს ჩემპიონთან მატჩის გამართვის უფლება.

| ა | მოჭადრაკე | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | ქ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ელენა ახმილოვსკაია | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0,= | =,0 | 1,= | 1,= | 1,= | 1,1 | 1,1 | 9,5 |
| 2 | ნანა ალექსანდრია | 1,= | საბჭოთა კავშირის დროშა | 0,1 | 1,0 | 0,1 | =,1 | 0,1 | 1,1 | 9 |
| 3 | მარტა ლიტინსკაია | =,1 | 1,0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1,0 | 1,0 | 1,0 | =,0 | 1,1 | 8 |
| 4 | პია კრამლინგი | 0,= | 0,1 | 0,1 | შვედეთის დროშა | 1,1 | =,0 | 1,= | 0,= | 7 |
| 5 | ლიდია სემიონოვა | 0,= | 1,0 | 0,1 | 0,0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1,= | =,1 | 1,= | 7 |
| 6 | აგნეშკა ბრუსტმანი | 0,= | =,0 | 0,1 | =,1 | 0,= | პოლონეთის დროშა | 0,1 | =,1 | 6,5 |
| 7 | ირინა ლევიტინა | 0,0 | 1,0 | =,1 | 0,= | =,0 | 1,0 | საბჭოთა კავშირის დროშა | 1,= | 6 |
| 8 | უ მინ ციანი | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 1,= | 0,= | =,0 | 0,= | ჩინეთის დროშა | 3 |
სიცილიის სრუტის მდებარეობა
**სიცილიის სრუტე**[1][2] — სრუტე კუნძულ სიცილიასა და ტუნისს შორის. მისი სიგანე დაახლოებით 145 კმ-ია და გამოჰყოფს ტირენიისა და დასავლეთ ხმელთაშუა ზღვას აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვისგან. მაქსიმალური სიღრმეა 316 მეტრი. 

სიღრმის დინებები სრუტეში აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ მიემართება, ხოლო ზედაპირის სიახლოვეს არსებული დინება საწინააღმდეგო მხარეს. წყლის ეს უჩვეულო დინება ოკეანოგრაფების ინტერესის საგანია. 

სრუტის შუაში მდებარეობს კუნძული პანტელერია. 

ინგლისურში ამ სრუტეს არ გააჩნია ერთი, შეთანხმებული სახელი. ზოგჯერ მას სიცილიის არხს ან პანტელერიის არხსაც უწოდებენ. იტალიურად კი კანალე-დი-სიცილიას (Canale di Sicilia) ან სტრეტო-დი-სიცილიას (Stretto di Sicilia). 

ფრანგულში მას კაპ ბონის არხს (Cap Bon Channel) ან კელიბიის არხს (Kélibia Channel) უწოდებენ. კებილია (არაბ. قليبية) ტუნისის რეგიონია, რომელიც სრუტის სამხრეთ კიდესთან მდებარეობს, კეიპ-ბონი კი ნახევარკუნძული, რომელიც ტუნისიდან ხმელთაშუა ზღვაში იჭრება სიცილიის მიმართულებით.

სქოლიო
------

1. ↑  *Strait of Sicily*, Britannica Atlas, Encyclopædia Britannica, Chicago (U.S.A.), 1989. Page 36, Geographic coordinates 37.20N 11.20E.
2. ↑  Scott C. Truver (1980), *The Strait of Gibraltar and the Mediterranean*, Springer, 1st edition.
**ელემენტთა პერიოდული სისტემის პერიოდი** — ქიმიური ელემენტების დაჯგუფება რიგის მიხედვით. დღესდღეობით ცნობილი 118 ქიმიური ელემენტი (H, წყალბადიდან — Og, ოგანესომანდე) ელემენტთა პერიოდულ სისტემის ცხრილში არათანაბარზომიერად განლაგებულია 7 რიგზე.

ზედიზედ ყველა ელემენტს აქვს იგივე რაოდენობის ელექტრონული გარსი. პერიოდის ყოველ მომდევნო ელემენტს აქვს ერთი პროტონი მეტი და ნაკლები მეტალია ვიდრე მისი წინამორბედი. ასე განლაგებულ ელემენტებს ერთი და იგივე ჯგუფის (სვეტის) მსგავსი ქიმიური და ფიზიკური თვისებები აქვთ, რაც ასახავს პერიოდულ კანონს. მაგალითად, ჰალოგენები დევს მეორე-ბოლო ჯგუფში (ჯგუფი 17) და აქვთ მსგავსი თვისებები, როგორიცაა მაღალი რეაქტიულობა და ერთი ელექტრონის მოპოვების ტენდენცია კეთილშობილური აირის ელექტრონულ კონფიგურაციამდე მისასვლელად. 2022 წლის მონაცემებით, სულ 118 ელემენტია აღმოჩენილი და დადასტურებული.

ლიტერატურა
----------

* *კოკოჩაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 87-89.


|  |  |
| --- | --- |
| 
პორტალი:ქიმია
 | ***პორტალი ქიმია*** |


| * ხ
* გ
* რ
ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემა |
| --- |
|  | 1 | 2 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 1 | H |   | He |
| 2 | Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| 3 | Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| 4 | K | Ca |   | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| 5 | Rb | Sr |   | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| 6 | Cs | Ba |  | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| 7 | Fr | Ra |  | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
| 8 | 119 | 120 | ⁂ | 143 | 144 | 145 | 146 | 147 | 148 | 149 | 150 | 151 | 152 | 153 | 154 | 155 | 156 | 157 | 158 | 159 | 160 | 161 | 162 | 163 | 164 | 165 | 166 | 167 | 168 | 169 | 170 | 171 | 172 |
|  |
|  |
|  |
|  |   | ⁂ | 121 | 122 | 123 | 124 | 125 | 126 | 127 | 128 | 129 | 130 | 131 | 132 | 133 | 134 | 135 | 136 | 137 | 138 | 139 | 140 | 141 | 142 |
|  |
|  |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ტუტე ლითონები | ტუტემიწა ლითონები | ლანთანოიდები | აქტინოიდები | გარდამავალი ელემენტები | ლითონები | მეტალოიდები | არალითონები | ჰალოგენები | ინერტული აირები |

 |
**სიყვარულის სამკუთხედი** მიუთითებს რომანტიკულ ურთიერთობაზე სამ ადამიანს შორის. მასში შეიძლება მოიაზრებოდეს ორი ადამიანიც, რომლებიც დამოუკიდებლად რომანტიკულად მესამე ადამიანთან არიან დაკავშირებული, მაგრამ, როგორც წესი, ამ სამკუთხედში სამივე ადამიანს გარკვეული ურთიერთობა აქვს დანარჩენ ორთან. ეს ურთიერთობა შეიძლება იყოს მეგობრობა, რომანტიკული, ძმური/ნათესაური, ან კიდევ მტრული.

ტერმინი "სიყვარულის სამკუთხედი" ყოველთვის გულისხმობს, რომ ამგვარი ურთიერთობა მიუღებელია სამიდან ერთ-ერთისთვის მაინც. როგორც წესი, ამგვარი ურთიერთობა მონოგამიის კონტექსტში გაიაზრება, რომლის, როგორც კულტურული ნორმის, ზეგავლენით სიყვარულის სამკუთხედი განწირულია არასტაბილურობისთვის. 

იმ შემთხვევაში, როდესაც სამი (ან მეტი) მონაწილე თანახმაა სასიყვარულო, ინტიმურ ურთიერთობაზე, მას პოლიამორულს უწოდებენ და ამგვარ ურთიერთობას, ანტაგონიზმის არარსებობის გამო, აღარა აქვს კავშირი სიყვარულის სამკუთხედის ცნებასთან.

ფრანგული ტერმინი "ménage à trois" სხვაგვარ ურთიერთობაზე მიუთითებს და სიყვარულის სამკუთხედს არ ნიშნავს.

სიყვარულის სამკუთხედი ძალზე პოპულარული თემაა მხატვრულ ლიტერატურაში და ხელოვნებაში, მათ შორის რომანებში, ოპერებში, რომანტიკულ კომედიებში და პოპულარულ მუსიკაში.

ყველაზე განთქმული მაგალითი ინგლისურ ლიტერატურაში სიყვარული სამკუთხედის იყო მეფე ართურის, დედოფალი გინევერისა და მრგვალი მაგიდის რაინდის სერ ლანსელოტის ურთიერთობა. ლანსელოტი საფრანგეთიდან ჩამოვიდა ინგლისში ართურის სამეფო კარზე და საკუთარი გამჭრიახობით მალე მეფის ყველაზე ახლო მოკავშირე და მეგობარი გახდა. თუმცა ლანსელოტი გინევერით მოიხიბლა და ეს უკანასკნელი, თუმცა ართურიც გულწრფელად უყვარდა, ლანსელოტს დანებდა. დედოფლის ერთგულების გატეხვა ღალატის ტოლფასი იყო და ამ ურთიერთობას კამელოტის ჯანყი და ინგლისის დაყოფა მოჰყვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სიყვარული
* სიყვარულის ოთხკუთხედი
* Ménage à trois
* მონოგამია
* პოლიგამია
* სამკუთხედი
**პრეშოვი** (სლოვაკ. Prešov) – ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სლოვაკეთში. პრეშოვის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში ცხოვრობს 90 805 კაცი (2006) და ამ მაჩვენებლით მესამე ადგილზეა ქვეყნის მასშტაბით. 

პრეშოვის არქიეპისკოპოსი არის სლოვაკეთის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის მეთაური.

ისტორია
-------

IX-X საუკუნეებში პრეშოვის ტერიტორიაზე მდებარეობდა დიდი მორავიის სლავური დასახლება. დიდი მორავიის დაშლის შემდეგ ქალაქის ტერიტორია შევიდა უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში. XII საუკუნეში აქ სახლდებიან გერმანელი კოლონისტები, რომლებიც ქალაქის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ. 

ქალაქი პირველად მოიხსენიება 1247 წელს ეპურიესის სახელით. 1299 წლიდან შარიშის უმთავრესი დასახლებული პუნქტია. 1374 წლიდან პრეშოვი თავისუფალი სამეფო ქალაქია. 1918 წლიდან ჩეხოსლოვაკიის შემადგენლობაშია. 1993 წლიდან კი სლოვაკეთის ქალაქია.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობის რაოდენობა: 91 498 (2007 წ.)

ეროვნული შემადგენლობა:

* 94,7 % — სლოვაკები
* 1,4 % — უკრაინელები
* 1,2 % — ბოშები
* 1 % — ჩეხები
* 0,2 % — უნგრელები
* 0,5 % — სხვა

რელიგიური შემადგენლობა:

* კათოლიკეები — 66,77 %
* რელიგიის გარეშე — 13,57 %
* უნიატები — 4,82 %
* მართლმადიდებლები — 1,68 %
* და სხვები

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რუსინები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქ პრეშოვის ოფიციალური საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **პაფოსი**. |



**პაფოსი** (ბერძ. Πάφος, თურქ. Baf) — ქალაქი კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

ქალაქი იყოფა ორ ნაწილად კატო პაფოსი (ქვემო პაფოსი) და პანო პაფოსი (ზემო პაფოსი). ზემო ქალაქს ეწოდება კტიმა, სადაც მდებარეობს ქალაქის ცენტრი, სადაც განლაგებულია ადმინისტრაციული ნაგებობები. ქვემო ქალაქში კი მდებარეობს ღირსშესანიშნაობების უმეტესი ნაწილი, სასტუმროები, საიუველირო მაღაზიები, ბარები და რესტორნები.

გადმოცემის თანახმად ქალაქი წარმოადგენს ბერძნული მითოლოგიის სიყვარულის ქალღმერთის აფროდიტეს სამშობლოს. აქ შემორჩენილია რომაული პერიოდის ნანგრევები. 1980 წლიდან, ქალაქი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

მითოლოგია
---------

ბერძნული მითოლოგიის თანახმად ქალაქის ლაჟვარდოვან სანაპიროსთან ახლოს დაიბადა, სიყვარულისა და სილამაზის ქალღმერთი აფროდიტე, რომელიც წარმოიშვა ზღვის ქაფიდან. უმეტესობა ადგილებისა ქალაქში დაკავშირებულია ქალღმერთის სახელთან, აქედან ყველაზე ცნობილია აფროდიტეს კლდე და აფროდიტეს ტაძარი.

კლიმატი
-------

პაფოსში არის ტიპური ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი, ნალექების დიდი რაოდენობით, რომელიც მოდის ნოემბრიდან მარტამდე. ზაფხულში პრაქტიკულად არ წვიმს. ტენიანობამ შეიძლება ავიდეს 85%-მდე.

თოვლი არის იშვიათი, დაახლოებით 10 წელიწადში ერთხელ.

მაქსიმალური ტემპერატურა აღწევს 35 ° C.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პაფოსი (ქალაქი)***

* პაფოსის მუნიციპალიტეტი
* კვიპროსის მთავრობის ვებ გვერდი
* Ancient Cyprus in the Ashmolean Museum დაარქივებული 2012-05-27 საიტზე Wayback Machine.
* *The University of Sydney Archaeological excavations of the Paphos Theatre Site*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კვიპროსში კვიპროსის დროშა |
| --- |
|  |
| 
პაფოსი  • ტროოდოსის რეგიონის მოხატული ეკლესიები  • ხიროკიტია |

 |
**პრეტენდენტთა ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის** იყო მსოფლიოს ჩემპიონობისათვის შეჯიბრების ერთ-ერთი ეტაპი. შემოღებულ იქნა 1950 წელს ფიდეს კოპენჰაგენის კონგრესზე. ტარდებოდა 1952-1994 წლებში (გარდა 1968-1985 წლებისა, როდესაც ეს ტურნირი შეცვალა პრეტენდენტთა მატჩებმა). ტურნირში დაიშვებოდნენ ჯერ პრეტენდენტთა წინა ტურნირის გამარჯვებული (ან დამარცხებული მსოფლიოს ჩემპიონი) და ზონალური ტურნირების (1952-1967) გამარჯვებულები, ხოლო შემდეგ ზონალური ტურნირების გამარჯვებულები შეცვალეს საზონათშორისო ტურნირების გამარჯვებულებმა. 1983 წლის ფიდეს მანილის კონგრესზე პრეტენდენტთა მატჩები კვლავ შეიცვალა პრეტენდენტთა ტურნირებით.

სულ გაიმართა პრეტენდენტთა 12 ტურნირი. ზოგიერთ შემთხვევაში საჭირო შეიქმნა დამატებითი მატჩების ჩატარება, ზოგჯერ კი ამას ითვალისწინებდა ტურნირის დებულება.

| # | წელი | ჩატარების ადგილი | ტურნირი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 1952 | მოსკოვი | პრეტენდენტთა I ტურნირი |
| 2 | 1955 | მოსკოვი | პრეტენდენტთა II ტურნირი |
| 3 | 1959 | პლოვდივი | პრეტენდენტთა III ტურნირი |
| 4 | 1961 | ვრნიაჩკა-ბანია | პრეტენდენტთა IV ტურნირი |
| 5 | 1964 | სოხუმი | პრეტენდენტთა V ტურნირი |
| 6 | 1967 | სუბოტიცა | პრეტენდენტთა VI ტურნირი |
| 7 | 1986 | მალმიო | პრეტენდენტთა VII ტურნირი |
| 8 | 1988 | წყალტუბო | პრეტენდენტთა VIII ტურნირი |
| 9 | 1990 | ბორჯომი | პრეტენდენტთა IX ტურნირი |
| 10 | 1992 | შანხაი | პრეტენდენტთა X ტურნირი |
| 11 | 1994 | ტილბურგი | პრეტენდენტთა XI ტურნირი |
| 12 | 1997 | გრონინგენი | პრეტენდენტთა XII ტურნირი |
|
|  რომის სახელმწიფოინსტიტუტები |
| --- |
| **რომის სამეფო** |
| **რომის რესპუბლიკა** |
| **რომის იმპერია** |
| **პრინციპატი** | **დომინატი** |
| **ძირითადი მაგისტრატები:** |
| * კონსული
* პრეტორი
* კვესტორი
 | * ედილი
* ტრიბუნი
* ცენზორი
 |
| **საგანგებო მაგისტრატები:** |
| * Magister Equitum
* სამხედრო ტრიბუნი
 | * დიქტატორი
* ტრიუმვირი
* დეცემვირი
 |
| **სხვა თანამდებობები და წოდებები:** |
| * პონტიფექს მაქსიმუსი
* ლეგატი
* მეთაური
* ოფიციუმი
* პრეფექტი
* ვიკარი
* ვიგინტისექსვირი
* ლიქტორი
* ინტერრექსი
 | * სამხედრო მაგისტრი
* იმპერატორი
* სენატის პრინცეპსი
* რომის იმპერატორი
* ავგუსტუსი
* კეისარი
* ტეტრარქი
 |
| **პოლიტიკა და კანონი**: |
| * სენატი
* Cursus honorum
* სახალხო კრებები
 | * კოლეგიალობა
* რომაული სამართალი
* რომის მოქალაქეობა
* იმპერიუმი
 |

**პრეტორი** — ძველ რომში ერთ-ერთი მაგისტრატურა. პრეტორი **praetor** ლათინურად მომდინარეობს სიტყვა **prae-ire**-დან რაც წინ მავალს ნიშნავს.

დროთა განმავლობაში პრეტორთა დანიშნულება იცვლებოდა, თავდაპირველად პრეტორებს უწოდებდნენ უმაღლეს მაგისტრატუსებს — კონსულებს და დიქტატორებს.

ძვ. წ. 367 წლიდან კი პრეტორი დაერქვა კონსულზე ქვემოთ მდგომ მაგისტრატუსს. ამ დროიდან პრეტორის ფუნქცია განისაზღვრა სასამართლოებში საქმეების გარჩევით, ხოლო კონსულის ქალაქში არ ყოფნის დროს, პრეტორს ეკუთვნოდა უმაღლესი ხელისუფლება.

თავდაპირველად პრეტორი შეიძლებოდა გამხდარიყო მხოლოდ პატრიციუსი, მას ისევე როგორც კონსულს ცენტურიების კომიციაზე ირჩევდნენ ერთი წლის ვადით. ძვ. წ. 337 წლიდან კი ეს თანამდებობა პლებეებისთვისაც გახდა ხელმისაწვდომი.

ძვ. წ. 246 წლიდან მეორე პრეტორის არჩევაც დაიწყო. პირველ პრეტორს ერქვა **Praetor urbanus** - ქალაქის პრეტორი და იგი არჩევდა საქმეებს რომლებიც მხოლოდ რომის მოქალაქეებს ეხებოდათ, მეორე პრეტორი კი **Praetor peregrinus** იხილავდა საქმეებს რომლებიც რომის მოქალაქეებსა და უცხოელებს, ან მხოლოდ უცხოელებს ეხებოდათ.

იმპერიის ზრდამ გამოიწვია პრეტორების რაოდენობის ზრდა. ძვ. წ. 227 წლიდან პრეტორებს ირჩევდნენ სიცილიაშიც და სარდინიაშიც. ორი ესპანური პროვინციის დამატების შემდეგ, ძვ. წ. 197 წლიდან კი ორივე პროვინციას ჰყავდა თითო პრეტორი. პროვინციული პრეტორი ვადის გასვლის შემდეგ ხშირად ინიშნებოდა პროვინციის პროპრეტორად ან პროკონსულად, ანუ მმართველად.

სულამ პრეტორთა რაოდენობა 8-ს გაუტოლა, ხოლო კეისარის დროს უკვე 16 პრეტორი ირჩეოდა. ავგუსტუსმა რამდენიმე რეფორმის შედეგად პრეტორთა რაოდენობა 12-მდე დაიყვანა. ტიბერიუსმა კი ისევ 16-მდე გაზარდა.

ადრეული იმპერიის პერიოდში პრეტორთა ფუნქციები პრაქტიკულად არ შეცვლილა, შემდგომში მათ აკვედუკებზე მეთვალყურეობაც დაევალათ.

ლიტერატურა
----------

* Brennan, T. Corey (2001). *The Praetorship in the Roman Republic*. Oxford University Press. ISBN 0-19-513867-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Peck, Harry Thurston, *Harpers Dictionary of Classical Antiquities (1898), Praetor*[*მკვდარი ბმული*]
* Smith, William, *Dictionary of Greek and Roman Antiquities, Praetor.* დაარქივებული 2012-10-10 საიტზე Wayback Machine.
* Livy, Books 1–5 დაარქივებული 2002-12-30 საიტზე Wayback Machine.
**სიღნაღის ციხე-გალავანი** — ციხე-გალავანი საქართველოში, ქალაქ სიღნაღში. ისტორიკოს პლატონ იოსელიანის ცნობით, აგებულია 1762 წელს, ერეკლე მეფის მიერ. მსგავს ცნობას იძლევა ვახტანგ ბატონიშვილიც

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მეფემან ირაკლი აღაშენა მრავალნი სოფელნი და ციხენიცა და ორნი უჩინებულესნი ციხენი დიდნი, ესე იგი ციხე ბოჭორმისა, რომელიცა ყოფილარს უწინარესსა, გარნა მცირე და ციხე იგი ქიზიყისა უწოდებენ სიღნაღს, რომლისაცა მიზეზით მრავალგზის ისარგებლეს ხალხთა ქიზიყისა და სხვათა მახლობელთა სოფელთა მისთათა მშვიდობით დაცვითა მტერთაგან". ხოლო, მემატიანე ომან ხერხეულიძე მხოლოდ ციხის განახლების შესახებ წერს. „მეფემ ირაკლიმ განაახლა ციხე გორისა, გალავანი სიღნაღისა, თელავისა..." |
|  |  |

სიღნაღის ციხეს თავდაპირველი სახით ჩვენამდე არ მოუღწევია, თუმცა მის შესახებ წარმოდგენის შექმნა შესაძლებელია XIX საუკუნის დასაწყისში შესრულებული გეგმის მიხედვით. 

XVIII საუკუნის შუა საუკუნეებსა და მეორე ნახევარში ძირითადად აგებდნენ დიდი ტევადობის ციხეებს, რადგან ციხეებში თავის შეფარება ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად ახლო-მახლო სოფლებში მცხოვრებ მოსახლეობასაც შესძლებლოდა. სიღნაღის ციხის გეგმაზე არსებული ჩანაწერების მიხედვით, ირკვევა რომ ცალკეულ სოფლებს ცალკედ ჭიშკრები და კოშკები ეკუთვნოდა. მაგალითად: „მაღაროს", „ბოდბის", „ვაშნარის". „მაღარო" ორი ცილინდრული კოშკითაა გამაგრებული, იგი მთავარ შესასვლელს წარმოადგენს, რადგან ქალაქისა და ციხის მაკავშირებელია. სხვა დანარჩენი შესასვლელები ციხის კედლებშია გაჭრილი. უმრავლესობა განიერია და წარმოადგენს ნამდვილ ჭიშკარს, ზოგი ვიწროა და მათი დანიშნულება სათადარიგო კარია. 

გალავნის მთელ სიგრძეზე განლაგებულია ცილინდრული კოშკები, ხოლო მათ შორის — კონტრფორსები. სულ 23 კოშკია, რომელთა შორის მანძილები არათანაბარია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიღნაღის ციხე-გალავანი
**პრეტიბიალური მიქსედემა** (**მიქსოედემა** (UK), ასევე ცნობილია როგორც, **გრეივსის დერმოპათია**, **თიროიდული დერმატოპათია**,[1] **ჯადასონ-დოზეკერის დაავადება** ან **მიქსოედემა tuberosum**) არის ინფილტრაციული დერმოპათია, გრეივსის დაავადების[2] იშვიათი გართულება. სიხშირე გრეივსის დაავადებიან პაციენტებში 1-5 %.

გამოვლინება
-----------

ის ჩვეულებრივ გამოვლინდება თავისით, როგორც ცვილი, კანის გაუფერულებით და გამკვრივებით — კლასიკური აღწერილობით მას ეწოდება — ფორთოხლის ქერქი, ქვედა კიდურის წინა ზედაპირზე, ვრცელდება ტერფის დორსალურ ზედაპირამდე, არა სიმსივნური ედემა კანის სხვა და სხვა ადგილას.[3]  გავრცელებულ შემთხვევებში, ის შეიძლება გავრცელდეს ტორსზე, ზედა კიდურებზე, სახეზე, კისერზე, ზურგზე, მკერდზე და ყურებზე.

დაზიანებები, როგორც ცნობილია ძალიან ნელა იკურნება. მალამოს წასმით დაზიანებულ ადგილას მსუბუქდება წვის შეგრძნება და ტკივილი. იგი ზოგჯერ თან ერთვის არა-ტოქსიკურგრეივსის დაავადებას, ჰაშიმოტოს თიროიდიტს და stasis dermatitis-ს. შრატი შეიცავ მოცირკულირე ფაქტორებს, რომლებიც ასტიმულირებს ფიბრობლასტებს გაზარდოს გლიკოზამინოგლიკანების სინთეზი.

რისკ ფაქტორები
--------------

არსებობს სამედიცინო ლიტერატურაში ასეთი მოსაზრება რომ, გრეივსის დაავადების დროს ჰიპერთირეოდიზმის შემთხვევაში რადიოაქტიური იოდით მკურნალობა არის გამშვები მექანიზმი პრეტიბიალური მიქსედემის [4] განვითარებაში. გრეივსის ოთალმოპათიას და პრეტიბიალურ მიქსედემას აქვთ განვითარების ერთი და იგივე მექანიზმი.[5]

სხვა გამშვები მექანიზმი ოფთალმოპათიის მოიცავს თირეოიდული ჰორმონების დისბალანსს, თამბაქოს წევას, მაგრამ ამ ფაქტორებს, როგორც კვლებებით დამტკიცდა აქვთ მცირე დამამტკიცებელი საფუძველი პრეტიბიალური მიქსედემის განვითარებაში.

დიაგნოზი
--------

ბიოფსიით დაზიანებულ კანში ვლინდება მუცინი დერმაში. ის არ იზრდება ფიბრობლსტებში. დროთა განმავლობაში შესაძლოა განვითარდეს მეორადი ჰიპერკერატოზი. ბევრ პაციენტს აღენიშნება თანა არსებული stasis dermatitis. ელასტიური ლაქები გამოვლინდება შემცირებით ელასტიურ ქსოვილში.

სქოლიო
------

1. ↑  Schwartz, K. M.; Vahab Fatourechi; Debra D. F. Ahmed; Gregory R. Pond (1 February 2002).
2. ↑  Prajapati VH, Mydlarski PR (March 2008).
3. ↑  Rongioletti F, Rebora A (2007).
4. ↑  Harvey, R. D.; Metcalfe, R. A.; Morteo, C.; Furmaniak, W.; Weetman, A. P.; Bevan, J. S. (1 June 1995).
5. ↑  PEACEY, S.R.; FLEMMING, L.; MESSENGER, A.; WEETMAN, A.P. (1 February 1996).