**ავსტრიული სანაპირო** (გერმ. Österreichisches Küstenland, იტალ. Litorale Austriaco, სლოვენ. Avstrijsko primorje, ხორ. Austrijsko primorje, უნგრ. Tengermellék) — ტერიტორია, რომელიც 1849 წელს გამოცხადდა ავსტრიის იმპერიის გვირგვინის მიწად (კრონლანდად). იგი მოიცავდა სამ რეგიონს: ისტრიის ნახევარკუნძულს, გორიცა და გრადიშკას და ტრიესტის თავისუფალ ქალაქებს. ისტორიის მიხედვით რეგიონი ხშირად ხდებოდა დავის საგანი, რეგიონის ნაწილებს სხვადასხვა დროს მართავდა ვენეციის რესპუბლიკა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია, იტალია, იუგოსლავია და სხვა.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ იტალიის სამეფომ ლონდონის ხელშეკრულების, მოგვიანებით კი რაპალოს ხელშეკრულების თანახმად ავსტრიული სანაპიროს ანექსია მოახდინა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აღნიშნული ტერიტორია იტალიამ (დასავლეთი), სლოვენიამ (ჩრდილოეთი) და ხორვატიამ (სამხრეთი) გაიყვეს.

ტერიტორია და მოსახლეობა
-----------------------

**ტერიტორია:**
  
\* გორიცა და გრადიშკა: 2918 კმ2
  
\* ისტრია: 4956 კმ2
  
\* ტრიესტი: 95 კმ2
  
**მოსახლეობა (1910 წლის მიხედვით):**
  
\* გორიცა და გრადიშკა: 260,721 - 89.3 ადამიანი/კმ2
  
\* ისტრია: 403,566 - 81.4 ადამიანი/კმ2
  
\* ტრიესტი: 230,000 - 2414.8 ადამიანი/კმ2

### ლინგვისტური შემადგენლობა

1910 წლის ბოლო ავსტრიული აღწერის მიხედვით, ავსტრიული სანაპირო შედგებოდა შემდეგი ენობრივი თემებებისაგან:
  
**სულ:**
  
\* იტალიური: 356,676 (მათ შორის 60,000-75,000 ფრიულიურ ენაზე მოლაპარაკეებს) (40%)
  
\* სლოვენური: 276,398 (31%)
  
\* ხორვატული: 172,784 (19%)
  
\* გერმანული: 29,077 (3%)
  
\* სხვა ენები ან უცნობი: 59,347(7 %)
  
**გორიცა და გრადიშკა:**
  
\* სლოვენური: 154,564 (58%)
  
\* იტალიური: 90,119 (მათ შორის 60,000-75,000 ფრიულიურ ენაზე მოლაპარაკეებს) (36%)
  
\* გერმანული: 4,486 (2%)
  
**ტრიესტი:**
  
\* იტალიური: 118.957 (51.85%)
  
\* სლოვენური: 56.845 (24.78%)
  
\* გერმანული: 11.856 (5.17%)
  
\* ხორვატული: 2.403 (1.05%)
  
\* სხვა: 779 (0.34%)
  
\* არა-ავსტრიელი მოქალაქეები, მათ შორი 75% იტალიიდან: 38.597 (16.82%)
  
**ისტრია:**
  
\* ხორვატული: 168,184 (43.5%)
  
\* იტალიური: 147,417 (38.1%)
  
\* სლოვენური: 55,134 (14.3%)
  
\* გერმანული: 12,735 (3.3%)

ავსტირული აღწერები არ ითვლიდა ეთნიკურ ჯგუფებს და არამშობლიურ ენებს, თუმცა ითვლიდა ყოველდღიურად გამოყენებად ენებს. 1880 წლიდან იტალიური და ფრიულიური ენები ითვლებოდა ერთ კატეგორიაში, იტალიურში. ფრიულიურ ენაზე მოსაუბრეთა რაოდენობა შეიძლება ექსტრაპოლირებულ იქნეს იტალიის 1921 წლის აღწერიდან. ავსტრიულ სანაპიროს ჰქონდა უცხოელ მაცხოვრებელთა დიდი რიცხვი (რაოდენობა) (დაახლოებით 71,000 ან მთელი მოსახლეობის 7.9%), რომელთა უმრავლესობაც ქალაქ ტრიესტში ცხოვრობდა. უცხოელთა უმრავლესობას იტალიის სამეფოს მოქალაქეები შეადგენდნენ, მათ შემდეგ მოდიოდნენ უნგრეთის სამეფოსა და გერმანული რაიხის მოქალაქეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუსტერლანდი (Küstenland)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ავსტრიის იმპერიის გვირგვინის მიწები  |
| --- |
|  |
| 
ავსტრიის საერცჰერცოგო · ზემო ავსტრია · ქვემო ავსტრია · ზალცბურგის საჰერცოგო · შტირიის საჰერცოგო · ტიროლის საგრაფო · ფორარლბერგი · ილირიის სამეფო · კარინთიის საჰერცოგო · კარნიოლის საჰერცოგო · სანაპირო · გორიცისა და გრადიშკის საგრაფო · ტრიესტი · ისტრიის მარკა · ბოჰემიის გვირგვინის მიწები · ბოჰემიის სამეფო · მორავიის მარკა · ავსტრიული სილეზია · გალიციისა და ლოდომერიის სამეფო · ბუკოვინის საჰერცოგო · უნგრეთის სამეფო · ხორვატიის სამეფო · სლავონიის სამეფო · ლომბარდო-ვენეციის სამეფო · დალმაციის სამეფო · ტრანსილვანიის სამთავრო · სერბეთის სავოევოდო და ტემიშვორის ბანატი · სერბეთის სავოევოდო · ტემიშვორის ბანატი · სამხედრო მარკა · ხორვატიის სამხედრო მარკა · სლავონიის სამხედრო მარკა · ბანატის სამხედრო მარკა · ტრანსილვანიის სამხედრო მარკა |

 |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის შემადგენელი მიწები  |
| --- |
|  |
| ცისლეიტანია | 
ავსტიირს არქისაჰერცოგო · ბოჰემიის სამეფო · ბუკოვინის საჰერცოგო · კარინტიის საჰერცოგო · კრაიას საჰერცოგო · დალმაციის სამეფო · გალიციისა და ლოდომერიის სამეფო · მორავიის მარკა · ზალცბურგის საჰერცოგო · ზემო და ქვემო სილეზიის საჰერცოგო · შტირიის საჰერცოგო · ტიროლის საგრაფო · ავსტრიული სანაპირო (გორიცა და გრადიშკა, ისტრია, ტრიესტი) |
|  |
| ტრანსლეიტანია | 
უნგრეთის სამეფო · ხორვატია-სლოვენიის სამეფო · სამხედრო საზღვარი (1882 წლამდე) |
|  |
| კონდომინიუმი | 
ბოსნია და ჰერცეგოვინას პროვინცია (1908 წლიდან; ოკუპირებული იყო 1878 წლამდე) |

 |