**აფონსუ I** (პორ. Afonso I; დ. 1109, გიმარაინში, პორტუგალიის სამეფო - 6 დეკემბერი, 1185, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო) – პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1139 - 1185 წლებში. იქორწინა მაფალდაზე, სავოის გრაფის ამადეუსის ასულზე.

ბიოგრაფია
---------

### გამეფებამდე

აფონსო იყო პორტუგალიის მარკგრაფის ენრიკესა და კასტილიის მეფის ალფონსო VI-ს ასულის, ტერეზიას ვაჟი. მამა დაიღუპა 1112 წელს და სანამ აფონსო პატარა იყო, ქვეყანას დედამისი მმართავდა. როდესაც აფონსო გაიზარდა, იგი აღუდგა თავის დედას და მის საყვარელს (შესაძლოა ქმარს) გალისიის გრაფს ფერნანდო პერესა ტრასტამარას და განდევნა ისინი 1128 წელს. გამეფების შემდეგ აფონსომ დაიწყო კასტილიისგან პორტუგალიის გასანთავისუფლებლად ბრძოლა. 1136 წელს კასტილიის მეფემ უარი თქვა პორტუგალიაზე თავის უფლებებზე. კასტილიასთან დაზავების შემდეგ, აფონსომ არაბების წინააღმდეგ გაილაშქრა. ურიკასთან ბრძოლაში, 1139 წელს, მან დაამარცხა არაბთა ლაშქარი, რომელიც 5 საემიროს გაერთიანებული ძალებისგან შედგებოდა. ბრძოლის შემდეგ, ბრძოლის ველზევე, აფონსო მეფედ გამოაცხადეს. აფონსოს ბრწყინვალე გამარჯვების შესახებ ამბავი მთელს ქრისტიანულ სამყაროს მოედო. ლამეგოში შეკრებილმა კორტესებმა დაამტკიცეს აფონსოს მეფის ტიტული. 1143 წელს კი ბრაგის არქიეპისკოპოსმა იგი მეფედ აკურთხა.

### მეფობა და რეკონკისტა

დაახლოებით ამ პერიოდში პორტუგალიის ნაპირებს მოადგნენ მთელი ევროპიდან შეკრებული ჯვაროსნები, რომლებიც აქედან პალესტინაში უნდა წასულიყვნენ. აფონსომ ელჩები გაუგზავნა მათ იმაში დასარწმნებლად, რომ ისინი თავის ფიცს იმ შემთხვევაშიც შეასრულებდნენ, თუ კი მას დაეხმარებოდნენ არაბებისგან ქალაქ ლისაბონის დახსნაში. ქრისტიანებმა ქალაქს ალყა შემოარტყეს, როგორც ხმელეთიდან, ასევე ზღვიდან. მუსლიმები თავს იცავდნენ და ძლიერ წინააღმდეგობას უწევდნენ. ალყა 4 თვე გაგრძელდა. ლისაბონში შიმშილი დაიწყო და ქალაქის მცველები იძულებულნი გახდნენ მოლპარაკებები დაეწყოთ. აფონსომ მათ საშუალება მისცა ქალაქი დაეტოვებინათ, მაგრამ იარაღი და ქონება არ უნდა წაეღოთ. ჯვაროსნებმა მიიღეს ნადავლით თავისი წილი და გასცურეს სირიისკენ, აფონსო კი 1147 წელს შევიდა ქალაქში.

აქამდე დედაქალაქი კოიმბრა იყო, ახლა ალფონსომ იგი ლისაბონში გადმოიტანა, ვინაიდან ეს ზღვისპირა ქალაქი იყო მშვენიერ ადგილას. ამის შემდეგ მეფემ აიღო ალკასერ-დუ-სოლი, ბეჟა და ბოლოს 1166 წელს ევორა, ალენტეჟუს ოლქის მთავარი ქალაქი. შემდეგ აიღო მურა, სერპა, ელვასი და სახელმწიფოს საზღვრები გვადიანამდე გაზარდა. 1171 წელს აფონსო წარმატებით შეებრძოლა არაბებს სანტარემესთან და 1184 წელს იქვე დაამარცხა ალმაგადი იუსუფი.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 პორტუგალიის გრაფები  |
| --- |
|  |
| პირველი საგრაფო | 
ვიმარა პერეში  **·**  ლუსიდიუ ვიმარანეში  **·**  ონეგა ლუსიდეში და დიოგუ ფერნანდეში  **·**  მუმადონა დიაში და მენდუ I  **·**  გონსალო I მენდესი  **·**  მენდუ II  **·**  ალვიტო ნუნეში  **·**  ილდუარა მენდეში და ნუნუ I  **·**  მენდუ III  **·**  ნუნუ II  |
|  |
| მეორე საგრაფო | 
 ენრიკე ბურგუნდიელი **·**  ტერეზა ლეონელი  **·**  აფონსუ ენრიკეში  |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 პორტუგალიის მეფეები  |
| --- |
|  |
| ბურგუნდიული | 
 აფონსუ I  **·**  სანშუ I  **·**  აფონსუ II  **·**  სანშუ II  **·**  აფონსუ III  **·**  დინიშ I  **·**  აფონსუ IV  **·**  პედრუ I  **·**  ფერნანდუ I  |  |
|  |
| ავისი | 
 ჟუან I  **·**  დუარტე I  **·**  აფონსუ V  **·**  ჟუან II  **·**  მანუელ I  **·**  ჟუან III  **·**  სებასტიან I  **·**  ენრიკე I  **·**  ანტონიუ I  |
|  |
| ავსტრიული | 
 ფილიპე I  **·**  ფილიპე II  **·**  ფილიპე III  |
|  |
| ბრაგანსა | 
 ჟუან IV  **·**  აფონსუ VI  **·**  პედრუ II  **·**  ჟუან V  **·**  ჟუზე I  **·**  მარია I  **·**  ჟუან VI  **·** პედრუ IV  **·**  მარია II  **·**  მიგელ I  **·**  მარია II  |
|  |
| კობურგ-ბრაგანსა | 
 პედრუ V  **·**  ლუიშ I  **·**  კარლუშ I  **·**  მანუელ II  |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 97048327
* BNE: XX1264051
* CANTIC: a12183611
* GND: 118648144
* ISNI: 0000 0000 3235 0823
* LCCN: n82271767
* NKC: jo20201091264
* NLA: 47753249
* The SBN id UBOV470665 is not valid.
* SUDOC: 087665425
* Trove: 1489489
* VIAF: 3838240
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 3838240

 |