recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გურამ გვასალია** (დ. 2 ივნისი, 1946, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1972 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის ასპირანტი. 1973–1978 წლებში ამავე კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1978–1990 წლებში ასისტენტი. 1990–1994 წლებში დოცენტი. 1994 წლიდან – პროფესორი. 1983–1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ინტერნატურისა და საწარმოო პრაქტიკის დეკანის მოადგილე. 1989–1994 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი. 1994–1996 წლებში სამედიცინო პროგრამების მართვის დეპარტამენტის უფროსი. 1996 წლიდან ხელმძღვანელობს ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს კლინიკას. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1974 წელს საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზოგიერთი ბიოქიმიური ცვლილება და შინაგან ორგანოთა ფუნქციური მდგომარეობა ნაწლავგარეთა ფისტულების დროს და მისი მკურნალობა დაიცვა."

1992 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დიფუზიური პერიტონიტი და პერიტონული სეფსისი, დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის კრიტერიუმების სტრუქტურულ–ციტოქიმიური დასაბუთება."

ჯილდოები
--------

* 1994 - ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 64
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ. 2000 გვ. 201

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურამ გვასალია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ევა ხუტუნაშვილი** (დ. 2 ნოემბერი, 1949) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1987); სახელმწიფო, აკაკი წერეთლის, ნ. ჩხეიძის სახელობის პრემიების ლაურეატი; ღირსების ორდენის კავალერი; ქუთაისის საპატიო მოქალაქე.

ბიოგრაფია
---------

ევა ხუტუნაშვილი 1949 წლის 2 ნოემბერს დაიბადა ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ბაისუბანში. 

1972 წლიდან ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობია. სცენაზე 100-ზე მეტი როლი აქვს შესრულებული. მათ შორის: მაგდა, დედა (ა. ჩხაიძის „შთამომავლობა", „თავისუფალი თემა"), გრაფინია (ლევ ტოლსტოის „ანა კარენინა", რეჟ. გ. სიხარულიძე), ქალბატონი ჩიტუნია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი", რეჟ. გ. სიხარულიძე), პირველი კუდიანი (უილიამ შექსპირის „მაკბეტი", რეჟ. ი. ხუციშვილი), ქალი (დონალდ ლი კობურნის „ჯინი", რეჟ. კ. აბაშიძე), დედოფალი დარეჯანი (ჯაბა იოსელიანის „საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი" რეჟ. გ. კაპანაძე), ექთანი სარა („უსასრულობის ათვლა იწყება…" რეჟ. გ. სიხარულიძე) და სხვა.

2009 წელს ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრის შენობის წინ გაიხსნა ევა ხუტუნაშვილის ვარსკვლავი.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 2000 — ღირსების ორდენი

ფილმოგრაფია
-----------

* 1973 — „რეკორდი" — ცუცა
* 1976 — „სოფლის აშიკი"
* 1978 — „ბათა ქექია"
* 1979 — „მეცამეტე გოჭი"
* 1980 — „მშობლიურო ჩემო მიწავ!" — ასმათ იაშვილი
* 1984 — „აქედანა და შენამდე"
* 2016 — „ანდრო"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეროვნული ფილმოგრაფია — ევა ხუტუნაშვილი
* 

* ევა ხუტუნაშვილი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში

სქოლიო
------

1. ↑  მესხიშვილის თეატრის ოფიციალური საიტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-01-20. ციტირების თარიღი: 2023-01-20.
**გივი გზირიშვილი** (დ. 29 დეკემბერი, 1927, თბილისი — გ. 5 აპრილი, 2003) — ქართველი ექიმი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1948 წელს.

1946–1970 წლებში იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1970–1973 წლებში უროლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1973 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის უროლოგიის კათედრის დოცენტი; კათედრის ასპირანტის საკვალიფიციო თემის ხელმძღვანელი. ავტორია 101 სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია: „კუჭის ექსკრეციული ფუნქციის საკითხისათვის", 1957 წელს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუჭსა და თირკმელებს შორის ურთიერთ დამოკიდებულების საკითხი", დაიცვა 1957 წელს.

იყო ევროპის უროლოგთა ასოციაციის წევრი და საქართველოს უროლოგთა საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარე.

ბიბლიოგრაფია
------------

* წინამდებარე ჯირკვალი (პროსტატა) (ავტორი). - თბილისი, ჯისიაი, 1999. - 152გვ.. - ISBN: 99928-21-09-4
* კუჭის ექსკრეციული ფუნქციის საკითხისათვის : (ექსპერიმ.-კლინ. გამოკვლევა) (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1957. - 157გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გივი გზირიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ვანდალთა სამეფო** (ლათ. Regnum Vandalum) ან **ვანდალთა და ალანთა სამეფო** (ლათ. Regnum Vandalorum et Alanorum) — გერმანული ტომების ბარბაროსული სახელმწიფო, რომელიც V–VI საუკუნეებში არსებობდა ჩრდილოეთ აფრიკაში, დღევანდელი ტუნისის, ალჟირის, ლიბიის, აგრეთვე კუნძულების სიცილიის, სარდინიისა და კორსიკის ტერიტორიაზე.

ვესტგუთებისაგან შევიწროვებულმა ვანდალებმა და ალანებმა, რომელთა მოსახლეობა 80 000-ს აღწევდა, 429 წელს გეიზერიხის მეთაურობით ესპანეთიდან ნავებით გადალახეს გიბრალტარის სრუტე და აფრიკაში შეიჭრნენ. 435 წელს რომისაგან მიიღეს ნუმიდიისა და მავრიტანიის პროვინციებში დასახლების უფლება, როდესაც ნათელი გახდა, რომ რომაელებს არ შეეძლოთ ვანდალთა არმიის დამარცხება. 439 წელს ვანდალებმა განაახლეს საბრძოლო მოქმედებები და კართაგენი, ჩრდილოეთ აფრიკის მთავარი ქალაქი აიღეს. ამის შემდეგ დაიპყრეს ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები: სიცილია, სარდინია და კორსიკა. 460-იან წლებში რომაელებმა განახორციელეს ორი უშედეგო სამხედრო ექსპედიცია, რათა დაებრუნებინათ ჩრდილოეთ აფრიკა. ჩრდილოეთ აფრიკის დაკარგვა დიდი დარტყმა აღმოჩნდა დასავლეთ რომის იმპერიისათის, რადგან ეს მიწები იყო შემოსავლისა და მარცვლეულის (უმთავრესად ხორბლის) მთავარი წყარო ქალაქ რომისთვის.

455 წელს ვანდალებმა რომი გაძარცვეს. დევნიდნენ ნიკეის ქრისტიანებს არიანელობის სასარგებლოდ. მფარველობდნენ სწავლულებს. მათ გააგრძელეს დიდი პროექტების აშენება, აყვავდა სკოლები. აქ მოღვაწეობდა მრავალი რომაელი ლათინურენოვანი მწერალი და ბუნებისმეტყველი.

534 წელს ვანდალთა სამეფო აღმოსავლეთ რომის მხედართმთავარმა, ველისარიუსმა დაიპყრო და იმპერიას შეუერთა (იხ. ვანდალური ომი).

ლიტერატურა
----------

* Bury, John Bagnell (1923), *History of the Later Roman Empire, from the Death of Theodosius I to the Death of Justinian (A.D.395 to A.D. 565)*, **II**, Macmillan,
* Cameron, Averil (2000). „The Vandal conquest and Vandal rule (A.D. 429–534)", *The Cambridge Ancient History. Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600*.  Cambridge University Press,   გვ. 553–559.
* Collins, Roger (2000). „Vandal Africa, 429–533", *The Cambridge Ancient History. Late Antiquity: Empire and Successors, A.D. 425–600*.  Cambridge University Press,   გვ. 124–126.

სქოლიო
------

1. ↑  Andrew Merrills and Richard Miles, *The Vandals* (Blackwell Publishing, 2007), 60.
2. ↑  *An Empire of Cities*, Penelope M. Allison, *The Cambridge Illustrated History of the Roman World*, ed. by Greg Woolf (Cambridge University Press, 2001), 223
3. ↑  Andrew Merrills and Richard Miles, *The Vandals*, 3.
4. ↑  Miles 2007, p. 1
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოხია**. |

**ამირან გოგოხია** (დ. 18 თებერვალი, 1921, ფახულანი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — ქართველი ექიმი-ქირურგი, უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1921 წლის 18 თებერვალს, სოფელ ფახულანში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1942 წელს.

1943–1945 მუშაობდა სოფლების რუხის, ჯვარისა და ჭალის (წალენჯიხის რაიონი) საექიმო უბნების გამგედ. 1948 წელს — წალენჯიხის რაიონის წამყვანი ქირურგი; 1949 წელს მოსკოვის ლევიტის კლინიკის თანამშრომელი; 1956–1974 წლებში წულუკიძის კლინიკის ასისტენტი; 1988 წლიდან ფთიზიატრიისა  და პულმონოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უროლოგიური განყოფილების ფტიზიატრი. ამირან გოგოხია არის 80 სამეცნიერო ნაშრომის და ერთი მონოგრაფიისა. 

1956 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ჰიდრონეფროზისა და შარდსაწვეთის ცალმხარეზე გადაკვანძის შემდეგ ჰისტომორფოლოგიური ცვლილებები მეორე თირკმელზე და ზოგიერთ სხვა ორგანოზე", 1973 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ხელოვნური შარდის ბუშტის შექმნის საკითხი ნაწლავის იზოლირებული მონაკვეთიდან".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამირან გოგოხია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თეიმურაზ ბერიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**თეიმურაზ ბერიძე** (დ. 1932 — გ. აპრილი, 2015) — ქართველი ისტორიკოსი, თბილისის ისტორიის მკვლევარი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2008).

ბიოგრაფია
---------

თეიმურაზ ბერიძემ 1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1958–1962 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა მუზეუმში, 1980–1987 წლებში ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის დირექტორი იყო. 1989 აირჩეს ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის შუა საუკუნეების არქეოლოგიური გათხრების გამგის თანამდებობაზე. 1990 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „საქართველოს დედაქალაქის აგლომერაციული გარემოს ფორმირებების ისტორიული პროცესები (ძველი თბილისის გარეუბნების ისტორია)" ბერიძის კვლევის საგანია თბილისის (IV-XX სს.) ისტორიის, ყოფისა და კულტურის საკითხები.

მონოგრაფები
-----------

* „მხატვარი ვანო ხოჯაბეგოვი" (1970)
* „და აღმოცენდა თბილისი" (1977)
* „ძველი თბილისის გარეუბნების ისტორია" (1977)
* „ძველი თბილისის სურათები" (1980).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 341, ISBN 99928-20-32-2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  თეიმურაზ ბერიძე. ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 6 ივლისი, 2018.
**მედალი "საბრძოლო დამსახურებისთვის"** — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; მედალი, რომლითაც ჯილდოვდებიან საქართველოს სამხედრო მოსამსახურეები და სამოქალაქო პირები სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობის უზრუნველყოფაში განსაკუთრებული პირადი დამსახურებისათვის. მედალი შემოღებულია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით 1992 წლის 24 დეკემბერს.

აღწერა
------

„საბრძოლო დამსახურებისათვის" მედლის ესკიზის ავტორია არქიტექტორი გიორგი ავსაჯანიშვილი.

მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის" წარმოადგენს 33 მმ დიამეტრის ოქროსფერ მრგვლოვან სილუეტს. მედლის ავერსი დაყოფილია რვა ტოტად, რომლის თითოეულ სეგმენტში ჩაწნულია ჯაჭვისებრი ხლართით გამიჯნული ცხრა რელიეფური სხივი. 17 მმ დიამეტრის წრიული ფორმის ვერცხლისფერ შუაგულში გამოკვეთილია შვიდქიმიანი ვარსკვლავი, რომელზეც ამოზიდულია ორი განსხვავებული დიამეტრის წრე. მედლის ყუნწი მოძრავადაა დაკავშირებული სამაგრთან, რომელზეც გადაკრულია 25 მმ სიგანის ბაფთა. ბაფთის თეთრ ფონზე გამოხატულ 2 მმ სიგანის ორ მწვანე ხაზს ორივე მხარეს ახლავს 2 მმ სიგანის ძოწისფერი ხაზები. მედლის რევერსზე შუაგულში ამოტვიფრულია შვიდქიმიანი ვარსკვლავი, ხოლო მის გარშემო წრიულად წარწერა – „საბრძოლო დამსახურებისათვის".

მედალის მფლობელები
------------------

* 2000 — ზურაბ ფოჩხუა
* 2011 — მამუკა ყურაშვილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები დაარქივებული 2007-10-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  "სახელმწიფო ჯილდოები და პრემიები".
2. 1 2  საქართველოს მოქმედი სახელმწიფო ჯილდოები : „ჰეროლდი", 2020, № 9, გვ. 15, ISBN 2298-0261.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები |
| --- |
|  |
| 
ეროვნული გმირის ორდენი  ·  წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი  ·  დავით აღმაშენებლის ორდენი  ·  თამარ მეფის ორდენი  ·  ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი  ·  წმინდა ნიკოლოზის ორდენი  ·  ოქროს საწმისის ორდენი  ·  ვახტანგ გორგასლის ორდენი (I, II, III ხარისხისა)  ·  ღირსების ორდენი
 |
|  |
| 
მედალი „სამოქალაქო თავდადებისათვის"  ·  მედალი „მხედრული მამაცობისათვის"  ·  მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის"  ·  ღირსების მედალი
 |
|  |
| 
**იხილეთ აგრეთვე**: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოები
 |

 |
**თბილისის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი** — თბილისის საქალაქო (მუნიციპალური) თეატრი, შეიქმნა 1976 წლის 1 იანვარს საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით. ეს იყო ამ ჟანრის პირველი პროფესიონალური თეატრი მთელს საბჭოთა კავშირში. თეატრის შექმნას წინ უძღოდა წლების განმავლობაში ა. შალიკაშვილის ხელმძღვანელობით 1965 წელს პანტომიმის სტუდიების ჩამოყალიბება, რკინგზელთა და ვაჭრობის მუშაკთა კულტურის სახლებისა და 1970 წელს პანტომიმის თეატრის დაარსება ფილარმონიასთან.

თეატრმა პირველი აღიარება 1979 წელს საბერძნეთში მოიპოვა, სადაც ევრიპიდეს „ელექტრა" წარმოადგინეს. ზედიზედ დაიდგა სპექტაკლები: გ. გოგუას, ი. ხიმშიაშვილისა და ა. შალიკაშვილის „გაათავისუფლეთ სიმღერა" (1978 წელი), გ. გოგუას და ა. შალიკაშვილის „წეროები" (1977 წელი), „უკანასკნელი ზარი" (1978 წელი), „ოცნება და სინამდვილე" (1979 წელი), „უკვდავნი" (1979 წელი) — სამივე პიესა ეკუთვნის ა. შალიკაშვილს, ი. კაკულიას ინსცენირებული „წითელი აფრები" (ვლადიმერ მაიაკოვსკის მიხედვით, 1980), ა. შალიკაშვილის „კიდევაც დაიზრდებიან" (1982 წელი) და „კრიმანჭული" (1987 წელი), გურამ დოჩანაშვილის „ფიროსმანი — მეფე" (1990 წელი), ვაჟა-ფშაველას „სტუმარ-მასპინძელი" (1991).

თეატრი საგასტროლოდ იყო: 1979 წელს სტამბოლში (თურქეთი), მალტაზე, კვიპროსზე, ათენსა და სალონიკში (საბერძნეთი), 1982 — ზაარბრიუკენში (გერმანია), 1985 — მოსკოვში, 1987 — კელნის (გერმანია) პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე, 1990 — ნიდერლანდების 13 ქალაქში, 1992 — ზაარბრიუკენის პანტომიმის საერთაშორისო ფესტივალზე. წლების განმავლობაში თეატრის შემოქმედებითი კოლექტივის დიდმა ნაწილმა ევროპისა და ამერიკის სხვადასხვა ქვეყანაში განაგრძო მოღვაწეობა, თეატრი კი მთლიანდ ახალგაზრდა სტუდენტური ძალებით შეივსო. სხვადასხვა დროს აქ მუშაობდნენ მხატვრები: ლ. ურუშაძე, დ. გურდელაძე, თ. გოცაძე, მ. მალაზონია.

დაარსებიდან, 1970 წლიდან, თეატრის უცვლელი დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ა. შალიკაშვილი.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 729-730, ISBN 99928-20-32-2.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაჟა-ფშაველა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვაჟა-ფშაველა** — თბილისის მეტროპოლიტენის საბურთალოს ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც დელისის და სახელმწიფო უნივერსიტეტის სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი 2000 წლის აპრილში გაიხსნა და მისი პროექტის ავტორია არქიტექტორი გ. მოძმანიშვილი [*წყარო არ არის მითითებული 1274 დღე*], ნ. ლომიძე. მშენებლობას აწარმოებდა საპროექტო ორგანიზაცია „საქტრანსპროექტი".

ისტორია
-------

სადგური გაიხსნა 2000 წელს. მისი საპროექტო სახელი იყო „ბახტრიონი". ეს სადგური უნდა ყოფილიყო „დელისის" და „სახელმწიფო უნივერსიტეტის" გადასარბენ გვირაბებს შორის, მაგრამ „სახელმწიფო უნივერსიტეტი" დროზე ვერ გაიხსნა, ამიტომ 2017 წლის 16 ოქტომბრამდე სადგურზე მუშაობდა მხოლოდ მეორე ლიანდაგი. „დელისიდან" მეორე ლიანდაგზე მატარებელი მოდიოდა უკანა მხრიდან, შემდეგ კი ისევ „დელისის" მიმართულებით. 2017 წლის 16 ოქტომბერს, ამუშავდა პირველი ლიანდაგიც და მატარებლები „ვაჟა-ფშაცელაზე" მიდიან პირველი ლიანდაგით, შემდეგ კი აგრძელებენ გზას „სახელმწიფო უნივერსიტეტამდე". [*საჭიროებს წყაროს მითითებას*]

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეტროსადგური „ვაჟა-ფშაველა" თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე[*მკვდარი ბმული*]
* მეტროსადგური „ვაჟა-ფშაველა" თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში დაარქივებული 2011-08-23 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის მეტრო |
| --- |
|  |
|  | 
* ახმეტელის თეატრი
* სარაჯიშვილი
* გურამიშვილი
* ღრმაღელე
* დიდუბე
* გოცირიძე
* ნაძალადევი
* სადგურის მოედანი 1
* მარჯანიშვილი
* რუსთაველი
* თავისუფლების მოედანი
* ავლაბარი
* 300 არაგველი
* ისანი
* სამგორი
* ვარკეთილი

 | 
 |
|  |
|  | 
* სადგურის მოედანი 2
* წერეთელი
* ტექნიკური უნივერსიტეტი
* სამედიცინო უნივერსიტეტი
* დელისი
* ვაჟა-ფშაველა
* სახელმწიფო უნივერსიტეტი

 |

 |
ენერგიის კონცენტრაცისგან შექმნილი შავი ხვრელითარგი:SHORTDESC:ენერგიის კონცენტრაცისგან შექმნილი შავი ხვრელი

|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კუგელბლიცი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**კუგელბლიცი** (ინგლ. Kugelblitz) — ფარდობითობის ზოგადი თეორიით ნავარაუდევი ასტროფიზიკური სხეული. სითბოს, სინათლის ან რადიაციის ინტენსიური კონცენტრაციის შედეგად მისი ენერგია ქმნის მოვლენათა ჰორიზონტს და საკუთარ თავში გამოიმწყვდევა. სხვა სიტყვებით, თუკი საკმარისი რადიაცია სივრცის ერთ წერტილში მოექცევა, შექმნილი ენერგიის კონცენტრაციას შეუძლია სივრცე-დროის გამრუდება და შავი ხვრელის შექმნა. ასეთ შავ ხვრელს მასა და ენერგია მატერიის ნაცვლად სხივური ენერგიის ფორმით ექნებოდა.

ჯონ არჩიბალდ უილერის 1955 წლის „Physical Review"-ის მოხსენებაში „გეონები" საუბარია კუგელბლიცის მოვლენაზე და განხილულია ასეთი ნაწილაკების (ან ნაწილაკების სათამაშო მოდელების) შექმნის იდეა სივრცე-დროის გამრუდებით.

კუგელბლიცის მოვლენა მოიაზრება ვარსკვლავთშორისო ძრავების შესაძლო საწყისად სამომავლო სინგულარული რეაქტორებისთვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბეკენშტაინის ზღვარი
* რონალდ მალეტი
* მინი შავი ხვრელი

სქოლიოს სია
-----------

1. ↑  Senovilla, J.M.M. (2014). „Black hole formation by incoming electromagnetic radiation". *Classical and Quantum Gravity*. **32** (1): 017001. arXiv:1408.2778. Bibcode:2015CQGra..32a7001S. doi:10.1088/0264-9381/32/1/017001. S2CID 119266727.
2. ↑  Wheeler, J. A. (1955). „Geons". *Physical Review*. **97** (2): 511–536. Bibcode:1955PhRv...97..511W. doi:10.1103/PhysRev.97.511.
3. ↑  *5 REAL Possibilities for Interstellar Travel* YouTube-ზე
4. ↑  Lee, J.S. (2013). „The effect of Hawking Radiation on Fermion re-inflation of a Schwarzschild Kugelblitz". *Journal of the British Interplanetary Society*. **66**: 364–376.



  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ფარდობითობის თეორიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ვენერა არლეზიიდან, ქრისტეშობამდე გვიანი I საუკუნე
**წარმართობა** — სხვადასხვა იდეის გამაერთიანებელი ტერმინი, ძირითადად ამ სიტყვით გულისხმობენ რელიგიებს რომლებშიც მიღებული იყო მსხვერპლშეწირვა ან/და მრავალ ღმერთიანობა. 

ისტორიულ კონტექსტში, ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ბერძნულ-რომაულ პოლითეიზმს, ასევე ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის პოლითეისტურ ტრადიციებს გაქრისტიანებამდე. უფრო ფართო ჭრილში, ტერმინი მოიაზრებს თანამედროვე რელიგიებსაც, იგი მოიცავს აღმოსავლური რელიგიების უმეტესობას, ამერიკის, ცენტრალური აზიის, ავსტრალიისა და აფრიკის ადგილობრივ ტრადიციებს; ასევე არა-აბრაამისტული ხალხების რელიგიას. უფრო ვიწრო ჭრილში, ტერმინი არ გულისხმობს მსოფლიო რელიგიებს და მიეწერება ადგილობრივ, სასოფლო ტრადიციებს, რომლთაც ცივილიზებულ რელიგიებთან არ აქვთ კავშირი. წარმართულ ტრადიციებს პროზელიტიზმის ნაკლებობა და ცოცხალი მითოლოგიის არსებობა ახასიათებს. წარმართული რელიგიებისთვის დამახასიათებელია ქალღმერთის კულტი.

ქრისტიანული გადმოსახედიდან ტერმინი მოიაზრებს ყველა არა-აბრაამისეულ რელიგიას. ქრისტიანობის თვალსაზრისით წარმართობა მეორეული წარმოშობისაა. მისი მიხედვით პირველი ადამიანი ადამი იყო მონოთეისტი, მაგრამ სამოთხიდან განდევნის შემდეგ კაცთა მოდგმამ დაკარგა ერთი ღმერთის რწმენა. იგი მონოთეისტებს შორის გამოიყენება დამამცირებელი მნიშვნელობით - წარმართი, ურწმუნო. ისლამში ამგვარი მნიშვნელობით გვხვდება სიტყვები კაფირი (كافر) და მუშრიკი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანიმიზმი
* პოლითეიზმი
* ბარბაროსი
* წარმართობა საქართველოში
* წარმართული როკი

ლიტერატურა
----------

* Robert, P. & Scott, N. (1995) "*A History of Pagan Europe*". New York, Barnes & Noble Books, ISBN 0-7607-1210-7.
* York, Michael *Pagan Theology: Paganism as a World Religion* NYU Press (2003), ISBN 0814797083.
**ნიკოლოზ გრიგოლის ძე დროზდოვი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1944) — ქართველი ჟურნალისტი, ქართული დოკუმენტური კინოს რეჟისორი და სცენარისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1944 წლის 26 ოქტომბერს, ყარაღანდის ოლქში (ყაზახეთის სსრ). მშობლები: მამა - გრიგოლ დროზდოვი, დედა - ქეთევან ორახელაშვილი 30-იან წლებში  გახდნენ პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლნი. „კარლაგში" სასჯელის მოხდის შემდეგ იძულებით დატოვეს ყაზახეთში.1955 წელს, მშობლების რეაბილიტაციის შემდეგ, ოჯახი დაბრუნდა თბილისში.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. არის ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი. 

1980-1985 წლებში იყო საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიის მთავარი რედაქტორი, 1985-1994 წლებში ამავე სტუდიის შემოქმედებითი გაერთიანება „პოზიციის" სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1985-1995 წლებში — საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის გამგეობის მდივანი.

ფილმები
-------

როგორც რეჟისორმა თავისივე სცენარით გადაიღო დოკუმენტური კინოფილმები: „ზაქარიას ველი" (1984), „ნოდარ დუმბაძე" (1986), „ბედისწერა" (1987), „მარადისობის მძევალი" (1989), „შევარდნაძის ხანის თეატრი" (1993), ციკლი „გზა შინისაკენ" — ექვსი ფილმი (1990-1994).

1995-2012 წლებში მუშაობდა რეჟისორად ტელეკომპანიებში: „აუდიენცია", „მე-9 არხი", „მზე", სადაც შექმნა 100-სერიიანი დოკუმენტური ციკლი „საქართველო, XX საუკუნე" (1999-2000); ფილმი „ვივატ, El Capitan"; მრავალსერიიანი  პროექტი „პატრიოტთა თამაშები" (2004-2005): „პარადოქსები მეტალურგისგან", „უბილეთო მგზავრი", „კაცი, რომელიც არღვევს კედლებს", „პატრიარქის შემოდგომა", „ორიგინალის ასლი", „ამხედრებულ მეამბოხეთა საგა"; ტელეფილმები: „იოსებ სტალინი. მეორედ მოსვლა?" (2003.), „თავის უფალი" (2012). ასევე მრავალი სხვადასხვა პროექტი.

ნიკოლოზ დროზდოვი 100-ზე მეტი კინო და ტელეფილმის ავტორია. ეწევა ლიტერატურულ საქმიანობას.

ჯილდოები, პრემიები
------------------

* 1987 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია ფილმისათვის „ნოდარ დუმბაძე".
* 1998 — სამთო ფილმების საერთაშორისო „ბანსკო ფილმ ფესტივალის" (ბულგარეთი) მთავარი პრიზი ფილმისთვის „ვივატ, El Capitan".
* 1999 — ღირსების ორდენი „ქართულ კინოში შეტანილი წვლილისათვის".
* 2019 — ვერცხლის მედლის ლაურეატი  წიგნისათვის „სიყვარულისა და სასოწარკვეთილების ორი ამბავი" - გერმანული საერთაშორისო ლიტერატურული კონკურსი „წლის საუკეთესო წიგნი",  ბერლინი-ფრანკფურტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ დროზდოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნიკოლოზ დროზდოვის დოკუმენტური ფილმები
* წიგნების ნუსხა Livelib-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს შსს-ს საარქივო სამმართველოს ჟურნალი „საარქივო მოამბე",  თბ. 2011. გვ.74.
2. ↑  საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა. ბიოგრაფიული ლექსიკონი.
სოჭის ოკრუგი 1920 წელს
**სოჭის ოკრუგი** (რუს. Сочинский округ; 23 მაისი (4 ივნისი),1896 — 11 მაისი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის გუბერნიაში. მდებარეობდა გუბერნიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მოქცეულს კავკასიონის მთავარი ქედსა და შავ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა ტუაფსეს ოკრუგი, სამხრეთით — სოხუმის ოკრუგი, აღმოსავლეთით — ყუბანის ოლქის მაიკოპის განყოფილება. ფართობი — 4 478 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — სოჭი.

ისტორია
-------

1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია და მის შემადგენლობაში სოჭის ოკრუგი — სოჭის განყოფილების ბაზაზე.

1904 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან შეუერთეს სოხუმის ოკრუგისთვის ჩამოჭრილი შავი ზღვის სანაპირო გაგრამდე.

1918 წელს სოჭის კონფლიქტის დროს მოხდა სოხუმის ოკრუგისთვის, როგორც ჩამორთმეული ტერიტორიის დაბრუნება, ისე დამატებით საზღვრის მდინარე ფსოუმდე გადატანა.

1920 წლის 11 მაისს, თავისი ოკრუგებით ლიკვიდირებულ იქნა შავი ზღვის გუბერნია, ხოლო სოჭის უკრუგის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ადლერის, ლაზარევსკისა და სოჭის თემები.

ლიტერატურა
----------

* Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.
* Сочинский округ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.

სქოლიო
------

1. ↑  Полное собрание законов Российской империи, собрание 3-ое (1881-1913), т. XVI, указ 12995, ст. 486-490
2. ↑  Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.
**გაგიკ ჰარუთინიანი** (სომხ. Գագիկ Հարությունյան, გერმ. Gago Drago; დ. 8 მარტი, 1985, ვერიშენი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) ცნობილი როგორც **გაგო დრაგო** — სომეხი-ნიდერლანდელი კიკბოქსერი წარმოშობით ალკმაარიდან. იგი ცნობილია თავისი დარტყმების კომბინაციებით და დარტყმის არაპროგნოზირებადი ტექნიკით, აგრეთვე უაღრესად აგრესიული საბრძოლო სტილით. გაგო ასპარეზობს „K1-MAX"-ში და „ლოეკს დარბაზში" ედვინ ვან ოსის მეთვალყურეობის ქვეშ.

ბიოგრაფია და კარიერა
--------------------

გაგო დრაგო დაიბადა 1985 წლის 8 მარტს ვერიშენში, სომხეთის სსრ-ში. 1989 წელს, მთიანი ყარაბაღის ომის გამო, იგი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ნიდერლანდებში. 14 წლის ასაკში ალკმაარის დაბრაზში დაიწო ვარჯიში კიკბოქსში. თავიდან იგი იყო ცნობილი მებრძოლების, საჰინ იაკუტისა და დენის "რუს" შაროიკინის სპარინგ პარტნიორი. 20 წლის ასაკში მან სახელი გაგიკ ჰარუთიანი შეიცვალა და გაგო დრაგო დაირქვა. კარიერის დასაწყისში მას არ მისცეს უფლება გამგზავრებულიყო ბენელუქსიდან ვიზის საკითხის გამო. საბოლოოდ, 2005 წელს მიიღო ნიდერლანდების მოქალაქეობა და ამ პერიოდიდან თავისუფლად იბრძოდა მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში.

დრაგოს გულშემატკივრებს იგი ძალიან აგრესიული სტილის გამო უყვართ: ყოველთვის წინ მიიწევს და ზეწოლას ახდენს მოწინააღმდეგეებზე. 2002-2006 წლებში იგი დაუმარცხებელი იყო. ეს გამარჯვებათა სერია შეჩერდა WFCA-ს ღონისძიების დროს, ნიდერლანდებში 2006 წლის 5 თებერვალს, როდესაც გაგო დრაგო ფალდირ ჩაჰბარის დაუპირისპირდა.

2006 წლის 5 აპრილს შედგა დრაგოს დებიუტი „K-1 World MAX 2006 წლის მსოფლიო ღია ტურნირზე".

2006 წლის 13 მაისს იბრძოდა ამსტერდმში ჩატარებულ 2006 წლის K-1 მსოფლიო გრანდ პრიქსში; ტურნირში იგი რეი სტარინგს დაუპირისპირდა და ბოლო წამზე ქულების დაკარგვით დრაგო მასთან დამარცხდა.

2006 წლის 30 ივნისს თითქმის ორი თვის შემდეგ დრაგო იბრძოდა პირველ K-1 მსოფლიო MAX-ის ფინალში. პირველ რაუნდში გაგო დრაგომ მუხლებზე დასცა 2002 წლის K-1 მსოფლიო MAX ჩემპიონი ალბერტ კრაუსი. ნახევარფინალში იგი ბუაკავ ბანჩამეკს დაუპირისპირდა. გაგო დრაგომ შეხვედრაში ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დამარცხდა და ტურნირი ახალგაზრდა დებიუტანტისთვის ამ ღამეს დასრულდა. მისმა მოწინააღმდეგემ ბაიაკავ ბანჩამეკიმ აღნიშნული ტიტული მოიგო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gago Drago's Official Homepage
* Gym Alkmaar
* It's Showtime დაარქივებული 2021-01-25 საიტზე Wayback Machine.
* Gago Drago profile at ArmenianClub
* Gago\_Drago profile & fights at Rusmma.at.ua

სქოლიო
------

1. ↑  „Marcus Öberg vs Gago Drago". *Rumble Of The Kings*. 13 November 2009. ციტირების თარიღი: 13 November 2009.
2. ↑  Peligro, Kid (1 July 2006). „K-1: Buakaw Best in World Max Final!". *ADCC NEWS*. ციტირების თარიღი: 1 July 2006.[*მკვდარი ბმული*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ყვავილი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ყვავილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

გერბერას ყვავილი
Zantedeschia aethiopica
**ყვავილი** — თესლოვანი მცენარეების სქესობრივი გამრავლების ორგანო; ყვავილი დამოკიდებული რეპროდუქციული ყლორტია, რომელშიც ხდება მიკრო- და მეგასპოროგენეზი, დამტვერვა, განაყოფიერება, ჩანასახის, ენდოსპერმისა და ნაყოფის განვითარება. ყვავილი კენწრულია, ყუნწიანი ან, იშვიათად, უყუნწო ანუ მჯდომარე. ყუნწის ზედა, გაფართოებული ნაწილი, ყვავილსაჯდომია, რომლის მუხლებზეც განლაგებულია ყვავილის სტერილური და ფერტილური ნაწილები. ყვავილსაჯდომი სხვადასხვა ფორმისაა. ჯამის ფოთოლაკები ქმნიან ჯამს, რომელიც იცავს ყვავილს, განსაკუთრებით კოკრობისას; იგი ფოტოსინთეზის დამატებითი ორგანოცაა. ჯამის ფოთოლაკები განცალკევებული ან შეზრდილია. ჯვარედინმტვერია მცენარეებში გვირგვინი ემსახურება მწერების მოზიდვას. ჯამი და გვირგვინი ქმნის ყვავილსაფარს. იგი შეიძლება იყოს ორმაგი ან მარტივი.

ყვავილის ცენტრში მტვრიანები და ნაყოფფოთლებია. წარმოშობისა და ფუნქციის მიხედვით მტვრიანები მიკროსპოროფილებია. მათგან უფრო პრიმიტიული მტვრიანები წარმოადგენს ბაბთისებრ ფირფიტას, რომელზეც ფირფიტის ქსოვილში მეტ-ნაკლებად ჩამჯდარი 4 წყვილ-წყვილად განწყობლი მიკროსპორანგიუმებია. ევოლუციურად უფრო მაღალ საფეხურზე მტვრიანა შედგება სამტვრე ძაფისა და საყლევე პარკისაგან.

ყვავილების მტვრიანების ერთობლიობას ანდროცეუმი ეწოდება. ზოგჯერ მტვრიანები სამტვრე ძაფებით არის შეზრდილი ერთმანეთთან, ყვავილსაფართან და ნაყოფფოთლებთან. მტვრიანები შეიძლება სამტვრე პარკებითაც იყოს შეზრდილი.

ნაყოფფოთლები სახეშეცვლილი მეგასპოროფილებია. ნაყოფფოთლების შედარებით უფრო პრიმიტიული ტიპი ახასიათებს დეგენერიას და ტასმანიას გვარებს. ნაყოფფოთლის ზედა ნაწილი წაგრძელებულია და ქმნის სვეტს, რომელიც სპეციალური ჯირკვლოვანი ქსოვილით — დინგით ბოლოვდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 634.
* Первухина Н. В. Проблемы морфологии и биологии цветка, Л. 1970;
* Эсау К. Анатомия растений, пер. с англ. М. 1969.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბოტანიკა |
| --- |
|  |
| დარგები | 
* ეთნობოტანიკა
* პალეობოტანიკა
* მცენარეთა ანატომია
* მცენარეთა ეკოლოგია
* მცენარეთა მორფოლოგია
* მცენარეთა ფიზიოლოგია

 | 
 |
|  |
| მცენარეები | 
* მცენარეთა ევოლუცია
* წყალმცენარეები
* ხავსისნაირნი
* გვიმრანაირნი
* შიშველთესლოვნები
* ყვავილოვანი მცენარეები

 |
|  |
| მცენარეთა ნაწილები | 
* ფესვი
* ღერო
* ფოთოლი
* ნაყოფი
* ყვავილი
* ბაგე
* მერქანი
* მერისტემა
* ყლორტი
* ვარჯი

 |
|  |
| მცენარეთა უჯრედები | 
* უჯრედის კედელი
* ქლოროფილი
* ქლოროპლასტი
* ფოტოსინთეზი
* მცენარეთა ჰორმონები
* პლასტიდი
* ტრანსპირაცია

 |
|  |
| მცენარეთა რეპროდუქცია | 
* მეტაგენეზი
* გამეტოფიტი
* Plant sexuality
* ყვავილის მტვერი
* დამტვერვა
* თესლი
* სპორა
* სპოროფიტი

 |
|  |
| მცენარეთა ტაქსონომია | 
* ბოტანიკური სახელი
* ბოტანიკური ნომენკლატურა
* ჰერბარიუმი
* IAPT
* ICN
* *Species Plantarum*

 |
|  |
| ტერმინოლოგიური სიტყვარი | 
* ბოტანიკური ტერმინების ლექსიკონი
* მცენარეთა მორფოლოგიური ლექსიკონი

 |
|  |
| 
**პორტალი** |

 |
**აზადა ჯაფარ-ყიზი რუსტამოვა** (აზერ. Azadə Cəfər qızı Rüstəmova; 18 ივნისი 1932, ბაქო — 19 აპრილი 2005, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა აღმოსავლეთ- და ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, აზერბაიჯანის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, 300 სტატიის, 20 წიგნისა და მონოგრაფიის ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

აზადა რუსტამოვა 1932 წლის 18 ივლისს ბაქოში დაიბადა. ოქროს მედალზე დაამთვარა ჰუსეინ ჯავიდის სახელობის 132-ე სკოლა ბაქოში და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფალულტეტზე ჩააბარა.
რუსტამოვამ წარჩინებით დაამთავრა უნივერსიტეტი და მოსკოვში აღმოსავლეთოცდნეობის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ჩააბარა. ევგენი ბერტელსის ხელმძღვანელობით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ფუზულის პოემის „ლეილი და მეჯნუნის" თემაზე და ბაქოში დაბრუნდა.

აზერბაიჯანში დაბრუნების შემდეგ რუსტამოვა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში ჯერ უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ კი უფროს მეცნიერ თანამშრომლად მუშაობდა. დიდი ხანი ხელმძღვანელობდა შუა საუკუნეების აზერბაიჯანული ლიტერატურისა და ნიზამთმცოდნეობის განყოფილებას, 1991 წლიდან შუა საუკუნეების განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო.

1994 წელს ანკარაში იუნესკოს ეგიდით ჩატარებულ ფუზულის 500 წლისთავისადმი მიძღვნილ საერთაშორისო სიმპოზიუმზე აზადა რუსტამოვა სიტყვით გამოვიდა.
ლიტერატურათმცოდნეობაში დამსახურებისათვის აზადა რუსტამოვა „საპატიო ნიშნის" ორდენით დაჯილდოვდა და მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა. 2001 წელს არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ კორესპონდენტად. 

აზადა რუსტამოვა 2005 წელს გარდაიცვალა. ავადმყოფობის მიუხედავად, სიცოცხლის ბოლომდე აგრძელებდა მუშაობას და ასპირანტებს ეხმარებოდა. 2007 წლის 3 მაისს ნიზამი განჯევის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში აზადა რუსტამოვას 75-ე წლისთავისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო სემინარი ჩატარდა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  Hidayətqızı S..  (4 2013)Elmimizin Azadə Rüstəmova səhifəsi: parlaq, zəngin və mənalı az. 525-ci Qəzet.
3. 1 2 3  Xəlilzadə F..  (5 2014)Tarixi-poetik həqiqətlərə sadiqlik az გვ. 16. Kaspiy.
4. ↑  Görkəmli ədəbiyyatşünaslar. Azadə Rüstəmova az. Официальный сайт Института литературы имени Низами Гянджеви.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-06. ციტირების თარიღი: 2022-08-23.
5. ↑  Rüstəmova Azadə Cəfər qızı az. Официальный сайт Национальный академии наук Азербайджана..
6. ↑  Ədəbiyyatşünas alimin 75 illiyi qeyd olunmuşdur az. modern.az (5 2007).

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 130078336
* LCCN: no89007212
* VIAF: 55244574
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 55244574

 |
ტყე ყუბის რაიონში
აზერბაიჯანის მთელი ტერიტორიის 11.8% -ს უკავია ტყეს. რესპუბლიკის მთლიანი ტყის ფონდი შეადგენს 1213,7 ათასი ჰექტარს, მათ შორის ტყის საფარია - 1,021 ათასი ჰა. რესპუბლიკის სატყეო ფონდის 261 ათასი ჰა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ იმყოფება.

მოკლე მიმოხილვა
---------------

XVIII-XIX საუკუნეებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიის ტყეების ფართობი მთლიანი ტერიტორიის 30-35% შეადგენდა. 1966 წლისთვის აზერბაიჯანში ტყეები ტერიტორიის დაახლოებით 11.5% იკავებდა. 1997 წელს მიღებულ იქნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტყის კოდექსი. 2003 წელს შეიქმნა გარემოსდაცვითი მდგრადი სოციალურ-ეკონომიკური ტყეების ზრდისა და რეპროდუცირების განვითარების პროგრამა. ამ პროგრამის შედეგად ხუთი წლის განმავლობაში 70 000 ჰა რეკონსტრუქცია განხორციელდა.

ტყე ლერიქის რაიონში
2010 წელი აზერბაიჯანში ეკოლოგიის წლად გამოცხადდა. ქვეყანაში ფართომასშტაბიანი გასამწვანებელი სამუშაოები ჩატარადა. კერძოდ, 2010 წელს დაახლოებით 8 მილიონი ხე დარგეს აფშერონის ნახევარკუნძულზე. აქედან 3.5 მილიონი დაირგა ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მიერ, დანარჩენი დარგეს - რაიონის აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ, ადგილობრივმა მუნიციპალიტეტმა და ა.შ.

2011 წელს აზერბაიჯანში ტყეების საერთაშორისო წლის ოფიციალურ გახსნასთან დაკავშირებით ბაქოში გაეროს ოფისმა, ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსთან ერთად ბაქოს გარეუბნებში 5 ჰა ფართობზე 4,000 ზეთისხილის ხე დარგეს.

2011 წლისთვის აზერბაიჯანში ტყეებმა დაიკავეს ტერიტორიის 11.8%.

2011 წელს აზერბაიჯანში ტყეების შესანარჩუნებლად 650 კმ-ზე ხანძრის პრევენციის ღონისძიებები განხორციელდა. ამ პერიოდში ქვეყანაში პათოლოგიური კლიმატური ცვლილებების გამო, ლოკალიზებული იყო ტყის ხანძარი. მოცემულმა ხანძრებმა ტყის ფონდს ზიანი არ მიაყენეს.

ტყის ფლორა
----------

ზოგადად, აზერბაიჯანის ტყეებში 450 სახეობის ხე და ბუჩქები იზრდება, მათგან 150 ველური ხილის ხეებიაა. ამ ხილის ხეების 30% ვარგისია ექსპლუატაციისთვის.

აზერბაიჯანში ტყეების ჩამოყალიბებაში, აღმოსავლეთ წიფელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს, რაც 32% შეადგენს, ჩვეულებრივი წიფელი კი - 24%. ეს არის ტყის ფორმირების ჯიშები. აზერბაიჯანულ ტყეებში ასევე იზრდება ღვია, კავკასიის ხურმა, მურყანი, ალვის ხე, წაბლი, კაკალი და ა.შ.

მაღალმთიან რაიონში ხეების საშუალო ასაკი 80-86 წელია, ხოლო ქვედა ნაწილში - 40-60 წელი.

ტყის ფაუნა
----------

შაკი აზერბაიჯანის ტყეებში
 მთავარი სტატია: აზერბაიჯანის ფაუნა.აზერბაიჯანში ტყეები მდიდარია ბიოლოგიური მრავალფეროვნებით. ტყის ფაუნაში შედის ძუძუმწოვართა 97 სახეობა, 357 სახეობის ფრინველი, 67 სახეობის ქვეწარმავალი და ამფიბია, 97 სახეობის თევზი და 15,000 სახეობის უხერხემლო.

ტყის მასივის 11.2% იზრდება ახალგაზრდა ტყეები, ხოლო 63,3% შეადგენს შუა ასაკის ტყეებს.

ამჟამად, ეროვნულ პარკებში, ბუნებრივ რეზერვაციის სისტემა მოქმედებს. მათ შორის: გირგანის ეროვნული პარკი, რომელიც მდებარეობს ლენქორანისა და ასტარის რაიონებში. მისი ფართობია 21,435 ჰა. რესპუბლიკის „წითელ წიგნში" შეყვანილია 108 სახეობის ცხოველი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Лесной кодекс Азербайджанской Республики

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9  В Азербайджане ведутся работы по сохранению и увеличению лесов
2. ↑  Леса СССР в пяти томах: Леса юга Европейской части СССР и Закавказья. — М.: Наука, 1966. — С. 315.
3. ↑  Azərbaycan Respublikasının meşələri- **(აზერბაიჯანული)**
**ნინევია** (ასურულ-აქადურად: *ნინუა*) — ასურეთის უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქალაქი. მდებარეობდა მდინარე ტიგროსის მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი ქალაქ მოსულის ადგილას.

მის ადგილას პირველი დასახლება გაჩნდა ძვ. წ. V ათასწლეულის შუა ხანებში, ქალაქად კი გადაიქცა ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარში. აქ ძვ. წ. XVIII საუკუნეში ღვთაება იშთარის ტაძარი ააგო შამშიადად I-მა. ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებში ნინევია დაიმორჩილა მითანის სახელმწიფომ. ძვ. წ. VIII საუკუნეში მეფე სინახერიბის დროს დაიწყო ქალაქის გეგმის ჩამოყალიბება. მას შემოავლეს 4 კმ სიგრძის გალავანი, რომელსაც დატანებული ჰქონდა 15 ჭიშკარი. ცენტრალური ქუჩის სიგანე 26 მეტრი იყო.

ამ დროს ნინევია გადაიქცა ასურეთის სამეფოს დედაქალაქად. აშენდა მეფის სასახლე, განახლდა იშთარის, ხოლო ახლად აიგო ღვთაება ნაბუს ტაძარი. მეფე ასურბანიფალის დროს, მისივე ბრძანებით ნინევიაში შეიქმნა იმ დროისთვის უდიდესი და უნიკალური ბიბლიოთეკა, რომლის ნანგრევებშიც აღმოჩნდა 30 ათასი ლურსმულად ნაწერი თიხის ფირფიტა. ძვ. წ. 612 წელს ბაბილონის მეფე ნაბუფალასარისა და მიდიის მეფე კიაქსარის გაერთიანებულმა ლაშქარმა აიღო და დაანგრია ნინევია. ამის შემდეგ იგი გადაიქცა მცირე დასახლებად.

XIX საუკუნის 40-იანი წლებიდან XX საუკუნის 20-იან წლებამდე ნინევიის გათხრების შედეგად შეისწავლეს სინახერიბისა და ასურბანიფალის სასახლეთა კედლების დიდებული მხატვრობა, ასევე ფრთოსანი ხარებისა და ლომების ქანდაკებები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 438.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნინევია***

* ჯოან ფარჩკ-ბაჯალის სურათები დაარქივებული 2012-10-09 საიტზე Wayback Machine.
* John Malcolm Russell, "მოპარული ქვები: ნინევიის თანამედროვეობა"
* ნინევიის გვერდი ბრიტანეთის მუზეუმის ვებგვერდზე.
* კალიფორნიის უნივერსიტეტის ციფრული ბიბლიოთკა დაარქივებული 2020-11-27 საიტზე Wayback Machine.
* ისტორია დაარქივებული 2017-07-11 საიტზე Wayback Machine.
**დავიწყებული მეფე** (ინგლ. The forgotten king) — რეჟისორ ნიკოლოზ ხომასურიძის მიერ კინოსტუდია „Nikoloz fims-ში" 2013 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი.. მთავარ როლებში: კახა აბუაშვილი, თემო ბარბაქაძე, ნუგზარ ჩიქოვანი, ელგუჯა ბურდული, გივი ჩუგუაშვილი, მიშა არობელიძე და ანა იმნაძე. ფილმი „დავიწყებული მეფე" გადაღებულია ერთ უწყვეტ დუბლში, 105 წუთი მონტაჟის გარეშე. კინოჩვენებების შემდეგ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, რომ ფილმში მომხდარიყო რამდენიმე მონტაჟური ჭრა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის სიუჟეტი დაფუძნებულია საქართველოს ისტორიაში მომხდარ გასაიდუმლოებულ ეპიზოდებზე და აგებულია 1178 წლიდან 2011 წლამდე საქართველოსა და მსოფლიოში მომხდრ რეალურ და გამოგონილ ფაქტებზე. ცნობილი პროდუსერი დემეტრე ორბელი და მისი მეუღლე ელენე ჩამოდიან თბილისში 11.11.11-ში, რომელიც არის ყველაზე ხელსაყრელი დღე დროის პორტალებში სამოგზაუროდ. იურგენ ბორმანის ხელმძღვანელობით ნაცისტური ორგანიზაცია „ანანერბე"-ს წევრები თავს ესხმიან სასტუმროში დემეტრესა და ელენეს, მაგრამ ფუსტი მეომრების ვაჟასა და ნიკოს დახმარებით ისინი გადარჩებიან და აღმოჩნდებიან განდობილი გიორგის სასახლეში, საიდანც გიორგის მიყავს დემეტრე სხვადასხვა ეპოქაში, რათა გაარკვიონ დემნა უფლისწულის ტრაგიკული ბედი, თუ ვინ დაწერა პოემა „ვეფხისტყაოსანი" და რა საიდუმლო კოდები დაფარა მასში.

როლებში
-------

* კახა აბუაშვილი — საბჭოთა ჯარისკაცი #4
* თემო ბარბაქაძე — ლავრენტი ბერია
* ნუგზარ ჩიქოვანი — ილია ჭავჭავაძე
* გივი ჩუგუაშვილი — ჟაკ დე მოლი / დიდოსტატი
* ელგუჯა ბურდული — შოთა რუსთველი
* ანა იმნაძე — იზაბელა
* მიშა არობელიძე — საბჭოთა ჯარისკაცი #2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „დავიწყებული მეფე" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ქართველი რეჟისორის რეკორდი — 105 წუთში, ერთკადრად გადაღებული ფილმი - „დავიწყებული მეფე". ambebi.ge, 22-04-2014
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კიკნაძე**. |

**რამაზ კიკნაძე** (დ. 19 თებერვალი, 1937, თბილისი — გ. 7 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. 1962 წლიდან 12 წლის განმავლობაში იყო სსი "თბილქალაქპროექტში" IV არქიტექტურულ სახელოსნოში. 1972 წლიდან სსი "საქქალაქმშენსახპროექტის" მე-2 არქიტექტურული სახელოსნოს ხელმძღვანელად დაიწყო მუშაობა. ამასთან ერთად, იგი იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის და პრეზიდიუმის წევრი, საქართველოს რესპუბლიკის "სახმშენის" და თბილისის მთავარი არქიტექტორის საბჭოების წევრი, სავაჭრო პალატის მთავარი არქიტექტორი. ასწავლიდა არქიტექტურულ გეგმარებას პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მისი მრავალი ნამუშევარი აღინიშნა რესპუბლიკურ თუ საკავშირო კონკურსებსა და დათვალიერებებზე. მისივე პროექტებით განხორციელდა საქართველოს საგამოფენო პავილიონები მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის გამოფენებზე. 

მისი ნამუშევრებია: თბილისში - ქორწინების სახლი (1964 წელს შ. ყავლაშვილთან ერთად, მოქანდაკე ი. და გ. ოჩიაურები); მეტროპოლიტენის სადგურ „ნაძალადევის" ზედა პავილიონი და ქვედა ბაქანი (1966, არქიტექტორ თ. თევზაძესთან ერთად); რესტორანი "მარაბდა" (1971, არქიტექტორ თ. მიქაშავიძესთან და ვ. ქურთიშვილთან ერთად); საწყლოსნო სპორტული კომპლექსი (1978, არქიტექტორ გ. აბულაძესთან და შ. ყავლაშვილთან ერთად); 9 ძმა ხერხეულიძის მემორიალი (1976, შ. ყავლაშვილთან ერთად, მოქანდაკე ლ. ქველაძე) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ბოჭორიშვილი თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 514.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამაზ კიკნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რამაზ (ბუბა) ხოტივარი** (დ. 23 ივნისი, 1946 — გ. 7 მაისი, 2021) — ქართველი კინორეჟისორი, კინოდრამატურგი, კინომსახიობი, პროფესორი, 1974 წლიდან საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1946 წლის 23 ივნისს ქ. თბილისში. 1966 წ. დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1971 წელს კი — მოსკოვის საკავშირო კინოინსტიტუტი (ВГИК) — კინორეჟისურის ფაკულტეტი.

გარდაიცვალა 2021 წ. 7 მაისს თბილისში.

შემოქმედება
-----------

სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს ტელეფილმების სტუდიისა და კინოსტუდია „ქართული ფილმის" კინორეჟისორად. იყო სტუდია „მემატიენეს" დირექტორი, ს.ს. „ქართული ფილმის" სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, დამაარსებელი და დირექტორი ახალგაზრდული სტუდიისა „ადამ და ევა", შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, საქართველოს კინოაკადემიის პრეზიდენტი. გადაღებული აქვს დოკუმენტური და მხატვრული ფილმები: „ლეხაიმ!", „ისლამი საქართველოში", „მარკოზის სახარება", „ლაზარეს თავგადასავალი" (ქართლოს ხოტივართან ერთად), „დიმიტრი II", „ჩირიკი და ჩიკოტელა". იყო რამდენიმე ფილმის პროდიუსერი.

ფილმოგრაფია
-----------

### დამდგმელი რეჟისორი

* „ჩირიკი და ჩიკოტელა"
* „დიმიტრი II"
* „ლაზარეს თავგადასავალი"
* „ლეხაიმ!"
* „მარკოზის სახარება"

### სცენარის ავტორი

* „დიმიტრი II"
* „ისლამი საქართველოში"
* „ლეხაიმ!"
* მარკოზის სახარება"

### გადაღებულია ფილმებში

* „მდგმურები"
* „გზააბნეულნი"

### პროდიუსერი

* „ლეხაიმ!"
* „მარკოზის სახარება",

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„რამაზ ხოტივარი"** ვიკისაწყობში.
* რამაზ ხოტივარი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია
* რამაზ ხოტივარი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ბუბა ხოტივარის თავისუფლების დღიურები
* გამომშვიდობება ბუბა ხოტივართან

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რამაზ ხოტივარის ფილმები |
| --- |
|  |
| რეჟისორი | 
* *„ლაზარეს თავგადასავალი"* (1973)
* *„ჩირიკი და ჩიკოტელა"* (1975)
* *„დიმიტრი II"* (1982)
* *„მარკოზის სახარება"* (2004)
* *„ლეხაიმ!"* (2005)
* *„ისლამი საქართველოში"* (2007)

 |

 |
**ფედოტ ფედოტის ძე ბობილიოვი** (რუს. Федот Федотович Бобылёв) (დ. 1819, მოსკოვი, — გ. 1863) — რუსი ჟურნალისტი, პოეტი, კრიტიკოსი. 

დაიბადა მოსკოველი ვაჭრის ოჯახში. ლექსებს 1830-იანი წლებიდან აქვეყნებდა. ხშირად იყენებდა სხვადასხვა ფსევდონიმს (დორმიდონ ზევაკინი, ნიკანორ პუსტოხლოპალოვი, ავაკუმ ვავაკილოვი და სხვ.). 1847 წელს კომერციული მისიით მიავლინეს კავკასიაში. ცხოვრობდა და მუშაობდა თბილისში. თანამშრომლობდა ადგილობრივ პრესაში. აქვეყნებდა წერილებს ქართულ ლიტერატურაზე, თეატრზე (ეს სტატიები ცალკე ბროშურადაც გამოიცა). ალმანახ „ზურნაში" (1855) დაბეჭდა ლექსების ციკლი „იმერეთის მელოდიები". 1857 წელს თბილისში გამოსცა ლიტერატურული ალმანახი „ფეშქეში", რომელიც მისივე ლექსით, „წმინდა გიორგის მთით", იწყება. 1857-1863 წლებში რედაქტორობდა გაზეთ „კავკაზს", რომელიც რუსეთის იმპერიაში ერთ-ერთი საუკეთესო პროვინციულ პერიოდულ გამოცემად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.
* Русский биографический словарь: В 25 т. / под наблюдением А. А. Половцова. 1896—1918.
**ნუგზარ ჯუღელი** (დ. 2 ივნისი, 1937 — გ. 1 სექტემბერი, 2019) — ქართველი სპორტული კომენტატორი, ტელედიქტორი და მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1937 წლის 2 ივნისს, თბილისში. 1955 წელს დაამთავრა მე-19 საშუალო სკოლა. 1955-1959 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის კინოსა და დრამის ფაკულტეტზე (კუკური პატარიძის ჯგუფი). 1959-1971 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი. 

1968 წლიდან დაიწყო მუშაობა სა­ქარ­თვე­ლოს ტე­ლე­ვი­ზი­ა­ში, სადაც 2004 წლამდე მუშაობდა. წლე­ბის მან­ძილ­ზე მი­ჰყავ­და სა­ინ­ფორ­მა­ციო პროგ­რა­მა „მო­ამ­ბე". აღი­ა­რე­ბა და ­პუოპულარობა მოიპოვა, როგორც სპორ­ტუ­ლი გა­და­ცე­მე­ბის წამ­ყვანმა და პირ­და­პი­რი რე­პორ­ტა­ჟე­ბის კო­მენ­ტა­ტო­რმა. გადაღებულია მხატვრულ ფილბებში: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი" (1959), „ალავერდობა" (1962).

2014 წლის 30 დე­კემ­ბერს მთაწ­მინ­და­ზე, სა­ტე­ლე­ვი­ზიო ან­ძას­თან, სა­ქარ­თვე­ლოს ტე­ლე­ვი­ზი­ის პირ­ვე­ლი თა­ო­ბის წამ­ყვა­ნებს ვარ­სკვლა­ვი გა­უხ­სნეს, მათ შო­რის არის ნუგ­ზარ ჯუღელის სა­ხე­ლო­ბის ვარ­სკვლა­ვიც.

გარდაიცვალა 2019 წლის 1 სექტემბერს 82 წლის ასაკში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. ტელევარსკვლავი კუკიის სასაფლაოზე, დედის გვერდით დაკრძალეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუგზარ ჯუღელი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ნუგზარ ჯუღელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ცნობილი ტელეწამყვანი ნუგზარ ჯუღელი კუკიის სასაფლაოზე, დედის გვერდით დაკრძალეს — 1tv.ge
**რამაზ ხუროძე** (დ. 9 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი.

1972-1981 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არჩილ ელიაშვილის სახელობის მართვის სისტემების ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი და აკადემიის პრეზიდიუმის გამოთვლითი ტექნიკის კომიისის სწავლული მდივანი. საქართველოს რესპუბლიკისა და თბილისის მეცნიერებათა და სასწავლო დაწესებულებების ხელმძღვანელი ორგანოების თანამშრომელი, 1982-1989 წლებში — საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი, 1986-1987 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის თბილისის კომიტეტის მეცნიერებისა და სასწავლებლების განყოფილების გამგე, 1987-1988 წლებში მუშაობდა საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალობის განათლების მინისტრის პირველი მოადგილედ, 1988-1991 წლებში იყო საქართველოს განათლების მინისტრის მოადგილე, პირველი მოადგილე, 1991-1993 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პრორექტორი კადრებისა და კომერციული საქმიანობის დარგში. იმავე წელს არჩეულ იქნა ავტომატიკისა და ტელემექანიკის კათედრის დოცენტად. 1993-2006 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორი. სტუ-ს სრული პროფესორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, სასწავლო სახელმძღვანელოსა და მონოგრაფიის ავტორი. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1975 წელს გამოთვლითი ტექნიკის დარგში. იგი კანონიერად ითვლება საქართველოში მართვის სისტემების ანალოგურ მოწყობილობათა საიმედოობის მეცნიერული მიმართულების ერთ-ერთ ფუძემდებლად. ამ კუთხით მას გამოქვეყნებული აქვს 88-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის, 15 მონოგრაფია, 13 სახელმღვანელო და 3 გამოგონება. მისი შრომები გამოქვეყნებულია არა მარტო საქართველოში, არამედ საზღვარგარეთ — რუსეთში, უკრაინაში, აშშ-ში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ბელგიასა და სხვა. იგი უცხოეთის მრავალი ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოების ნამდვილი წევრია. 2003 წელს Sigma Xi, the scientific Research Society-ის წევრად აირჩიეს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ანალოგიური ინფორმაციის შეგროვებისა და გარდაქმნის მოწყობილობათა საიმედოობის კომპლექსური შეფასება და მისი ამაღლების მეთოდები", დაიცვა 1997 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2000 — საქართველოს პრეზიდენტის ოქროს მედალი — „საქართველოს წარჩინებულ მოღვაწეს".
* 1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება).
* 1998 — ღირსების ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ნეიროინფორმატიკის საფუძვლები: სახელმძ სტუდენტებისათვის, ნაწ. 1, თბ. ტექნ. უნ-ტი, 2005, გვ. 144 ISBN 9994035657
* საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი 80 წლისაა, 1922-2002: ფოტომატიანე, თბ. ტექნ. უნ-ტი, 2002, გვ. 202 ISBN 9992890363
* ახალ დროს ახალი ადამიანები ქმნიან, თბ. ტექნ. უნ-ტი, 2002, გვ. 56 ISBN 9992890282
* ამომცნობი სისტემების თეორიის საფუძვლები, თბ. ტექნ. უნ-ტი, 2001, გვ. 296 ISBN 9992888016

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წწ. თბ. 2012, გვ. 112
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3, თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2001, გვ. 93

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამაზ ხუროძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* რამაზ[*მკვდარი ბმული*]
* ხუროძე