recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ევროპული ვაზი
**ევროპული ვაზი** (ლათ. Vitis vinifera) — ვაზის ევროპული სახეობა. აერთიანებს ევროპის და აზიის უმეტეს ტერიტორიაზე გავრცელებულ ვაზის ჯიშებს. 

ქართული ვაზიც ამ სახეობას განეკუთვნება. იყოფა ორ ჯგუფად: ველურ და კულტურულ ვაზებად. *ველური ვაზი* გავრცელებულია ხმელთაშუა, კასპიისა და შავი ზღვების მიდამოებში. იგი მოიცავს როგორც ტიპურ ველურ ფორმებს, ისე ერთ დროს კულტივირებულ, მაგრამ ამჟამად ისევ გაველურებულ ვაზებს. ველური ვაზი (იგივე უსურვაზი, რიკინა, ბაბილო) საქართველოში გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე სიმაღლეზე. მისი ყვავილი ორსახლიანია. აქვს მცირე ზომის ფოთოლი, პატარა მეჩხერი მტევანი, შავი, წვრილი, მრგვალი ან ოვალური მარცვალი, დაბალი სამეურნეო მაჩვენებლები. 

გაკულტურებისას აღნიშნული ნიშან-თვისებები არ უმჯობესდება. გაველებული ვაზი შემორჩენილია ნასახლარებზე, ხეობებსა და ტყეებში, იძლევა მოსავალს, გაკულტურებისას სამეურნეო ნიშან-თვისებებს ავლენს. *ევროპული კულტურული ვაზი* მოიცავს მრავალ ჯიშს და ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიოს ყველა ქვაყანაში. იგი დაყოფილია ენდემურ ჯგუფებად (მაგ. საქართველოში — კახეთის, ქართლის, იმერეთის და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი მ.* ამპელოგრაფია, თბ. 1970;

* *რამიშვილი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 44.
* 

**ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** (რუს. Егорлыкский историко-краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ეგორლიკის რაიონის სტანიცა ეგორლიკსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1967 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347660 , როსტოვის ოლქი, ეგორლიკის რაიონი, სტანიცა ეგორლიკსკაია, გრიციკის ქუჩა № 119.

ისტორია
-------

1967 წლის 1 სექტემბერ სახალხო დეპუტატთა აღმასკომმა სტანიცა ეგორლიკსკაიაში შექმნა შრომისა და საბრძოლო დიდების მუზეუმი.. მუზეუმში მოაგროვეს ექსპონატები, რომელიც დაკავშირებული იყო რაიონთან და მისი მოსახლეობის ისტორიასთან. მუზეუმი განათავსეს რაიონული კულტურის სახლში. კულტურის სახლში მუზეუმს ეკავა სამი ოთახი და ჰქონდა ცალკე შესასვლელიწლების განმავლობაში რამდენიმეჯერ შეიცვალა მუზეუმის საორგანიზაციო-სამართლებრივი ფორმა.

2007 წლის 23 მარტიდან მუზეუმი გარდაიქმნა, როგორც კულტურის მუნიციპალური განყოფილება „ეგორლიკსკაიის შრომისა და საბრძოლო დიდების რაიონული მუზეუმი".

2011 წლის 3 ნოემბრიდან კი გარდაიქმნა როგორც ეგორლიკის რაიონის მუნიციპალური საბიუჯეტო კულტურის განყოფილება „ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი". მუზეუმის მიზანია რაიონის მოსახლეობის სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება.

ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმის მუშაობის ძირითად ფუნქციას წარმოადგენს სამუზეუმო ფონდების დაცვა და შევსება. კულტურული და ადგილობრივი ტრადიციების დაცვა.

ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობით მუზეუმში იმართება გამოფემები, ექსკურსიები, კითხულობენ ლექციებს, იმართება საუბრები ეგორლიკის რაიონის კულტურის შესახებ.

მუზეუმის ექსპოზიციებში წარმოდგენილია რაიონის მცხოვრებთა, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეთა ფოტოები, ამავე პერიოდის იარაღი, უძველესი ჭურჭელი, ხატები, სამოვრები, სურათები, საბჭოთა სიმბოლიკა და სხვა მრავალი ექსპონატი.

2013წლიდან ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმის დირექტორია დიმიტრი სანინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Егорлыкский историко-краеведческий музей დაარქივებული 2022-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* Историко-краеведческий музей
შუა საუკუნეების მეფე ეპისკოპოსს გადასცემს საერო ძალაუფლების სიმბოლოს
**ინვესტიტურისათვის ბრძოლა** — მნიშვნელოვანი კონფლიქტი ეკლესიასა და საერო ძალაუფლებას შორის შუა საუკუნეების ევროპაში. XI-XII საუკუნეებში რომის პაპები ებრძოდნენ მონარქებს ეპისკოპოსებისა და აბატების დანიშვნის უფლების მოსაპოვებლად. წინააღმდეგობა გაგრძელდა დაახლოებით 50 წელი. ამ დროის განმავლობაში ნელ-ნელა სუსტდებოდა ფრანკონიული დინასტიის იმპერატორების მიერ დაარსებული საღვთო რომის იმპერიის უზენაესი ძალაუფლება. ამ დაპირისპირების შედეგად საგრძნობლად გაძლიერდნენ დიდი მთავრები და აბატები. ამან გამოუსწორებელი დარტყმა მიაყენა საღვთო რომის იმპერიის, როგორც სახელმწიფოს, ერთიანობას, რის შედეგადაც ის ვეღარ მოეგო გონს XIX საუკუნეში გერმანიის გაერთიანებამდე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვორმსის კონკორდატი
* კანოსაში წასვლა

ლიტერატურა
----------

* *Александр Хлевов.*, Краткая история средних веков, СПб: Амфора, 2008. — გვ. 190-191. 368 გვ. ISBN 978-5-367-00783-1.
* *Ульф Дирльмайер и др.*, Краткая история Германии, СПб: Евразия, 2008. — 545 გვ. ISBN 978-5-8071-0316-1.
**ევროპული რაგბის კონტინენტის ფარი** (ყოფილი: **ევროპული რაგბის გამოწვევის თასის შესარჩევი შეჯიბრი**) — რაგბის კავშირის შეჯიბრი, რომელსაც ევროპული რაგბის გამოწვევის თასის შესარჩევი ტურნირის დანიშნულება აქვს. მისი ორგანიზატორები არიან: ევროპის პროფესიონალური საკლუბო რაგბი, ევროპის რაგბი და იტალიის რაგბის ფედერაცია.

ტურნირის შესახებ პირველად 2014 წლის აპრილში ევროპული რაგბის ჩემპიონების თასის და გამოწვევის თასის შექმნის გამოცხადების დროს გახდა ცნობილი. ტურნირში მეორე ეშელონის ქვეყნების (ესპანეთი, გერმანია, ბელგია, რუმინეთი, საქართველო, რუსეთი, პორტუგალია) და იტალიიის შიდა ჩემპიონატის გუნდები მონაწილეობენ.

კონტინენტის ფარის ფინალები
--------------------------

| სეზონი | ქვეყანა | გამარჯვებული | ქულა | მეორე ადგილოსანი | ქვეყანა | შეხვედრის ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 2016–17 | დროშა: რუსეთირუსეთი | ენისეი-სტმ | 36 – 8 | კრასნი-იარი | დროშა: რუსეთირუსეთი | მურიფილდი, ედინბურგი |
| 2017–18 | დროშა: რუსეთირუსეთი | ენისეი-სტმ ან კრასნი-იარი | 0 – 0 | ერთ-ერთი | იტალიის დროშარუმინეთის დროშაპორტუგალიის დროშაგერმანიის დროშასაქართველოს დროშა | სან-მამესი, ბილბაო |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-10-28 საიტზე Wayback Machine.
**ივანე ჯავახიშვილის სახელობის საერთაშორისო სამეცნიერო პრემია** — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ დაწესებული საერთაშორისო სამეცნიერო პრემია, რომელიც ატარებს ქართველი ისტორიკოსისა და საზოგადო მოღვაწის, ივანე ჯავახიშვილის სახელს.

პრემია უცხოელი მეცნიერებისთვის ქართველოლოგიის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის დაწესდა 2013 წელს, ივანე ჯავახიშვილის გარდაცვალებიდან 73-ე წლისთავზე, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გადაწყვეტილებით. „ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან საქართველოს ფარგლებს გარეთ ქართველოლოგიისადმი დაინტერესება გაიზრდება, ხელს შეუწყობს ქართველოლოგიის პოპულარიზაციას. ეს მიმართულება ყოველთვის ძლიერი იყო თსუ-ში. ივანე ჯავახიშვილის დიდი დამსახურებაა ის, რომ მან საფუძველი ჩაუყარა არა მარტო ქართველოლოგიის მიმართულების დიდ სკოლას, არამედ ყველა იმ დარგს, რომელიც უნივერსიტეტში ისწავლება", — აღნიშნა ივანე ჯავახიშვილის შთამომავალმა გიორგი ჯავახიშვილმა.

პრემია გაიცემა ქართველოლოგიაში შექმნილი საერთაშორისო მნიშვნელობის სამეცნიერო ნაშრომისათვის (ნაშრომთა ციკლისათვის) 2 წელიწადში ერთხელ, საპრემიო წლის აპრილის თვეში. საპრემიო თანხა შეადგენს 20 000 ლარს და ერთი და იმავე პირს განმეორებით არ მიენიჭება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თსუ-მ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის საერთაშორისო სამეცნიერო პრემია დააწესა
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის საერთაშორისო სამეცნიერო პრემია ქართველოლოგიაში გერმანელ პროფესორს გადაეცა

სქოლიო
------

1. ↑  ივანე ჯავახიშვილის სახელობის საერთაშორისო სამეცნიერო პრემიის გაცემის შესახებ დებულება
**ეშტრელის ნაგაზი** (პორტ. Cão da Serra da Estrela) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში შუა საუკუნეებში.

ეს ყველაზე პოპულარული პორტუგალიური ჯიში პირენეის ნახევარკუნძულზე არსებულებიდან ერთ-ერთი უძველესია. მისი წინაპრები იყვნენ დასავლეთში მოხვედრილი ძველი აზიური მასტიფები და ესპანური მასტიფების ნათესავია. XX საუკუნის დასაწყისში ეს ჯიში დაზარალდა გერმანულ ნაგაზებთან არასწორი შეჯვარებისგან, მაგრამ ახლა დაუბრუნდა სუფთა საწყის ფორმას. ეშტრელის ნაგაზი საუკუნეების მანძილზე მწყემსავდა ფარებს და იცავდა მათ მგლებისგან. სქელი ბალანი, რომელიც განსაკუთრებით სქელია გრძელბალნიან სახეობაში, იცავს მას სიცივისგან. მიუხედავად იმისა, რომ დღესაც ეშტრელის ნაგაზი თავის პირვანდელ მოვალეობას ასრულებს, ეს მშვიდი ძაღლები კომპანიონის სახითაც ჰყავთ. პორტუგალიის საზღვრებს გარეთ მას ყველაზე მეტად აფასებენ დიდ ბრიტანეთში, სადაც ხშირად გამოფენებზეც გამოჰყავთ ხოლმე.

ეშტრელის ნაგაზი მთლიანობაში ჯანმრთელი ცხოველია, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ გვხვდება მენჯ-ბარძაყის სახსრების დისპლაზია. მას მკაცრი აღზრდა სჭირდება. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ზონარული, ვეფხვისებრი. კარგად იტანს სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. აქვს საშუალო ზომის ოვალური თვალები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეშტრელის ნაგაზი***

* ეშტრელის ნაგაზი (ინგლისური)
**ეგნოგი**, ისტორიულად ასევე ცნობილი, როგორც **რძის პანჩი** (ალკოჰოლური სასმელების დამატებისას) არის ტკბილი, ცივი, რძეზე დამზადებული პროდუქტი. იგი ტრადიციულად კეთდება რძით, ნაღებით, შაქრით, კვერცხის გულითა და ათქვეფილი კვერცხის ცილებით (რაც მას ქაფიან ტექსტურას აძლევს). გამოხდილი ალკოჰოლური სასმელები, როგორებიცაა კონიაკი, რომი, ვისკი ან ბურბონი, ხშირად ეგნოგის ძირითადი ინგრედიენტია.

კანადაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში ეგნოგს ტრადიციულად მიირთმევენ საშობაო სეზონზე. მისი ერთ-ერთი ვარიაციაა ponche crema, რომელიც ვენესუელასა და ტრინიდადში მეოცე საუკუნიდან მზადდება ზამთრის პერიოდში.

ეგნოგი შეიძლება სახლშიც დამზადდეს რძით, გვერცხით, შაქრითა და არომატიზატორების გამოყენებით, მას მიირთმევენ დარიჩინთან ან მუსკატთან ერთად. ეგნოგს ხშირად ცივად სვამენ, ზოგიერთ შემთხვევაში კი, განსაკუთრებით, ცივ დღეებში, ათბობენ (გლინტვეინის მსგავსად). ეგნოგი შეიძლება დაუმატონ სხვა სასმელებსაც, მაგალითად, ყავასა და ჩაის.

სქოლიო
------

1. ↑  *The Modern Bartender’s Guide* (1878) distinguishes „plain egg nog", „egg milk punch", and „milk punch" from one another, and also includes „Baltimore egg nog", „General Jackson egg nog", „imperial egg nog", and two types of „sherry cobbler egg nog", as well as „sherry cobbler with egg", „mulled claret with egg", „egg sour", and „Saratoga egg lemonade" (also called „sea breeze").  (1878) *The Modern Bartender's Guide*. New York:  Excelsior Publishing House.
2. ↑   (2007) *Imbibe! From Absinthe Cocktail to Whiskey Smash, a Salute in Stories and Drinks to "Professor" Jerry Thomas, Pioneer of the American Bar*.  Penguin.
3. ↑   (1882) *New and Improved Illustrated Bartender's Manual; or, How to Mix Drinks of the Present Style*. New York City:  Harry Johnson.
**ეგორ კრასილნიკოვის სახლი** (რუს. Особняк Егора Красильникова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს პირველი მაისის ქუჩისა და მე-18 ქუჩის გადაკვეთაზე. აგებულია XIX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ეკლექტიკის სტილში. სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ეგორ კრასილნიკოვს. ამჟამად შენობაში განთავსებულია ქალთა კონსულტაცია. ეგორ კრასილნიკოვის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

სახლი სოფიის 1-ელ ქუჩაზე (ამჟამად პირველი მაისის ქუჩა) ააშენეს ვაჭარ ეგორ კრასილნიკოვის დაკვეთით. სახლში იგი ცხოვრობდა თავის ოჯახთან ერთად. სახლში ზოგჯერ იმართებოდა ბალ-მასკარადები და მიღებები. დარბაზის ფანჯრები გადიოდა სოფიის პირველ ქუჩაზე. იქ მდებარეობდა გალერეა ბალუსტრადით სადაც იმყოფებოდნენ მუსიკოსები. მეთვრამეტე ქუჩის გასწვრივ მდებარეობდა საძინებლები, საბავშვო ოთახები, კაბინეტი და სხვა სათავსოები. ნახევრად სარდაფულ სართულზე განთავსებული იყო სამზარეულო, სამრეცხაო და მოსამსახურეების ოთახი. თავლა, ეტლების ფარდული და საყინულე განთავსებული იყო ეზოში. 

1922 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. სახლში კი განათავსეს მშიერი ხალხის დახმარების სპეცპუნქტი. 1927 წელს სახლში განათავსეს ქალთა კონსულტაცია. 1943-1954 წლებში ეგორ კრასილნიკოვის ყოფილ სახლში მოქმედებდა პოლიკლინიკა. 1954-1976 წლებში კი ბავშვთა კონსულტაცია. 1976 წლიდან დღემდე კი ნაგებობაში კვლავ ქალთა კონსულტაცია მოქმედებს. 2015 წლის 29 მარტს სახლს ხანძარი გაუჩნდა.

არქიტექტურა
-----------

ეგორ კრასილნიკოვის სახლი აგებულია ეკლექტიკის სტილში. ერთსართულიანი ნაგებობის მთავარი ფასადი გადის პირველი მაისის ქუჩაზე. მისი შუა ნაწილი აღდგენილია და სრულდება ატიკით. სახურავის კუთხეებში დგას ოთხფერდა გუმბათები. სახლი მდიდრულადაა შემკობილი რელიეფური და თაბაშირის ფიგურებით. მთელი გაფორმება შეიცავს ბაროკოსა და რენესანსის ელემენტებს. სახლს გააჩნია დაგეგმარების კორიდორული სისტემა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — 2-е изд.. — Ростов-на-Дону, 2002. — С. 91—93. — ISBN 5-8456-0489-3.
2. ↑  რუსეთის გერბი რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი №
3. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-10-10.
4. ↑  Пролетарский район. Памятники архитектуры района. rostov-gorod.ru. ციტირების თარიღი: 2013-10-11.
5. ↑  В Ростове горела женская консультация и гаражи
ერნსტ ჰაინკელი
**ჰაინკელი, ერნსტ** (გერმ. Ernst Heinkel; დ. 24 იანვარი, 1888, გრუნდბახი, (ვიურტემბერგი) — გ. 30 იანვარი, 1958, შტუტგარტი) — გერმანელი ავიაკონსტრუქტორი. 

1911 წელს დაამთავრა უმაღლესი ტექნიკური სკოლა შტუტგარტში. 1913–1922 წლებში მუშაობდა თვითმფრინავთსაშენი ფირმების მთავარ კონსტრუქტორად. I მსოფლიო ომის (1914–1918) პერიოდში შექმნა 30-ზე მეტი ტიპის თვითმფრინავი. 1922 ვარნემიუმდეში (გერმანია) დააარსა თვითმფრინავთსაშენი ფირმა, რომელიც 1945-მდე არსებობდა. ფირმა უშვებდა 100-ზე მეტი ტიპის თვითმფრინავს. 1939 წელს ააგო პირველი საცდელი რეაქტიული თვითმფრინავები He-176 და He-178. ჰაინკელის მიერ აგებულ ორძრავიან ბომბდამშენებს He-111 ფართოდ იყენებდნენ II მსოფლიო ომის (1939–1945) დროს. 1950 წლიდან ხელმძღვანელობდა თვითმფრინავთსაშენ ფირმას შტუტგარტში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 591.
* Lutz Warsitz: *THE FIRST JET PILOT - The Story of German Test Pilot Erich Warsitz*, Pen and Sword Books Ltd. England, 2009, ISBN 978-1-84415-818-8, English Edition დაარქივებული 2013-12-02 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Audio commentary by Erich Warsitz (world's first jet pilot) about Ernst Heinkel, Switzerland, August 2, 1979


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დიდგორის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი, მთავარი სათემო სალოცავი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ როშკასთან. სალოცავში შედის დარბაზი, საკოდე და სახელოსნო.

დარბაზი ფიქლით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომლის დასავლეთი ნაწილი მიწაშია ჩამჯდარი. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. სათავსის ცენტრში კერაა მოწყობილი. ჩრდილოეთ კედლის გაყოლებაზე დაბალი, მთლიანი ხისგან გამოჭრილი სკამია, სამხრეთ კედელთან ხის საწოლია. დარბაზის დასავლეთი ნაწილი, რომელიც ხის მორითაა გამოყოფილი, საკოდეა. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელია გაჭრილი. შენობა გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით.

სახელოსნო დარბაზს ჩრდილოეთიდან აკრავს. იგი ფიქლით ნაშენი, გგემით წაგრძელებული ოთხკუთხედის ფორმის ნაგებობაა. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. გარედან, კარის ზემოთ, კედლის გაყოლებაზე, ქვის თაროა, რომელზეც სხვადასხვა ზომის თასები და ჯიხვის რქებია დაწყობილი. თაროს ზემოთ, კედლის სიბრტყიდან გამოშვერილ ქვაზე, ორი ზარია ჩამოკიდებული. სათავსის კედლებში თახნებია დატანებული. გრძივი კედლების გაყოლებაზე ჭერის გასამაგრებლად ხის ბოძები დგას. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით.

სახელოსნოს ჩრდილოეთით ფიქლით ნაგები, გეგმით ოთხკუთხა პატარა კოშკისმაგვარი ნაგებობაა, რომლის სამხრეთის წახნაგში მოწყობილ პატარა ნიშში ზარი კიდია. ნაგებობა გადახურულია საფეხუროვანი სახურავით. მსგავსი ნაგებობაა სალოცავის ჩრდილო-დასავლეთით, მეორე გორაკის თავზე.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 305.
**ემილი ჰემპშირი** (ინგლ. Emily Hampshire; დ. 1981/1982 ) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია ანჯელინას როლით 1998 წლის რომანტიკულ კომედიაში *ბიჭი ხვდება გოგონას*, ვივიენის როლით 2006 წლის ფილმში *თოვლის ნამცხვარი*, ჯენიფერ გოინსის როლით დრამატულ სერიალში *12 მაიმუნი* (2015–2018); სტივი ბადი ითამაშა CBC-ის კომედიურ სერიალში, *შითს ქრიკი* (2015–2020).

ადრეული ცხოვრება
----------------

ჰემპშირი დაიბადა დაახლ. 1981/1982 წლებში, მონრეალში. იგი მსახიობობით დაინტერესდა 11 წლის ასაკში, მას შემდეგ, რაც დედასთან ერთად სპექტაკლი *Les Miserables* ნახა. 16 წლის ასაკში გადავიდა ტორონტოში, რათა ეთამაშა როლები ტელევიზიასა და კინოში.

პირადი ცხოვრება
---------------

2006 წელს ჰემპშირი დაქორწინდა მეთიუ სმიტზე, ყოფილ ფეხბურთელზე. განქორწინდნენ 2014 წელს, სანამ ემილი *შითს ქრიკში* მიიღებდა მონაწილეობას. 2018 წლის სექტემბერში დადასტურდა, რომ ჰემპშირს ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალთან და სიმღერების ავტორთან, ტედი გეიგერთან; ისინი დაინიშნენ 2018 წლის ნოემბერში, თუმცა 2019 წლის 10 ივნისს დაშორდნენ. 

ჰემპშირი თავს პანსექსუალად მიიჩნევს. 

2007 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში. აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღო 2014 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Emily Hampshire — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Zekas, Rita (27 December 2012). „'Commie comedy' star, 30, plays older woman". *Toronto Star*. ციტირების თარიღი: 17 May 2016. *ციტატა*: „The Montreal-born actress..."
**ევროსი** (ბერძ. Έβρος) — ნომი საბერძნეთში, მდებარეობს აღმოსავლეთი მაკედონიის და თრაკიას რეგიონში, თავისი დასახელება ნომმა მიიღო მდინარე მარიცას ბერძნული სახელისაგან — ევროსი.

ფართობი — 4242 კმ² (ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ნომია საბერძნეთში), მოსახლეობა — 144 023 ადამიანი.ევროსის ნომის ადმინისტრაციული ცენტრია  — ქალაქი ალექსანდროპოლისი (*ალექსანდროპოლი*) (თურქულ და ბულგარულ ენაზე ცნობილია, როგორც დედეაგაჩი).

სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქები და დასახლებული პუნქტები: 

* დიდიმოტეიხო,
* ორესტიადა,
* სოუფლი
* ფერე (ფერესი).

მოსახლეობა
----------

ქრისტიანი მოსახლეობა შედგება თითქმის მხოლოდ ბერძნებისაგან (95 %), რომელთა უმრავლესობა მეორე-მეოთხე თაობა არის ანატოლიიდან და აღმოსავლეთ თრაკიიდან დევნილი ბერძნების. მუსლიმები შეადგენენ მთლიანი მოსახლეობის 5 %. ამასთან ნახევარ მათგანს აქვთ თურქული და ნახევარს ბულგარული წარმომავლობა (პომაკები).

ბოლო დროებში ევროსი გადაიქცა არალეგალ ემიგრანტთა სატრანზიტო პუნქტად, ახლო აღმოსავლეთიდან და აფრიკის ქვეყნებიდან, რომელთაც სურთ მოხვდნენ საბერძნეთში ან ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში.

მუნიციპალიტეტები
----------------

პერიფერიული ერთეული ევროსი იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად.


|  |
| --- |
| ალექსანდროპოლისი (1) |
| დიდიმოტეიხო (2) |
| ორესტიადა (3) |
| სამოთრაკია (4) |
| სოუფლი (5) |

კლიმატი
-------

რეგიონში დომინირებს ძირითადად ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, უფრო ცივია ჩრდილოეთი ნაწილი.

ეკონომიკა
---------

ევროსი — ერთ-ერთი ეკონომიკურად ჩამორჩენილი რეგიონია საბერძნეთში, თუმცა ბოლო დროს ხელისუფლება იღებს გარკვრულ ზომებს რეგიონის ეკონომიკის განვითარებისათვის.

ეკოლოგია
--------

ევროსის ნომის ტერიტორიაზე მდებარეობს ევროპული ღირებულებების ორი ეროვნული პარკი:

* დადა-ლევკიმი-სუფლი. გამოცხადებულია დაცულ ტერიტორიად 1980 წლიდან.
* მდინარე ევროსის დელტა. იმყოფება **Ramsar-ის** კონვენციის დაცვის ქვეშ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბერძნეთის ნომები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-12-29 საიტზე Wayback Machine.
**ეშ გოუბარი** (ინგლ. Ash Gobar; დ. 1930, ფოთი) — ამერიკელი ფილოსოფოსი. ტრანსილვანიის უნივერსიტეტის ემერიტუსი, საქართველოს ფილოსოფიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი, წარმოშობით ქართველი.

ბიოგრაფია
---------

8 წლისამ მშობლებთან ერთად დატოვა სამშობლო. თავდაპირველად გაემგზავრა ევროპაში (ბულგარეთი, იუგოსლავია, ჩეხოსლოვაკია, გერმანია), შემდეგ ამერიკაში, სადაც მიიღო ფილოსოფიური განათლება, დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია (1959, უისკონსინის უნივერსიტეტი) და გამოაქვეყნა გამოკვლევები მეცნიერების ფილოსოფიისა და სიცოცხლის ფილოსოფიის დარგში. თანამშრომლობს ევროპისა და ამერიკის წამყვან ფილოსოფიურ ჟურნალებთან. 1959 და 1961 წელს ჟენევაში სამეცნიერო მივლინებით ყოფნისას დაუახლოვდა გამოჩენილ შვეიცარიელ ფსიქოლოგს ჟ. პიაჟეს. შეიმუშავა ორიგინ. ფილოსოფიური თეორია „დიალექტიკური რეალიზმის" სახელწოდებით, რომელიც ვრცლად წარმოდგენილია მის მონოგრაფიაში „ფილოსოფია როგორც უმაღლესი განმანათლებლობა" (1994). გოუბარი ავტორია მრავალი სამეცნიერო გამოკვლევისა, მათ შორის ქართული ფილოსოფიის შესახებ; ახლო ურთიერთობა აქვს ქართველ კოლეგებთან (ს. შ. ავალიანი , გ. თევზაძე ). გოუბარის სტატიები სისტემატურად იბეჭდება საქართველოს ფილოსოფიურ მეცნიერებათა აკადემიის ყოველწლიურ გამოცემაში „ფილოსოფიური ძიებანი". გოუბარი 1992 წელს მოწვევით იმყოფებოდა თბილისში, წაიკითხა ლექციები თსუ-ში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Philosophic Foundations of Genetic Psychology and Gestalt Psychology, The Hague, 1968;
* Contemporary Philosophy in Soviet Georgia, «Studies in Soviet Thought», 1978, №18;
* Bibliography of Georgian Philosophy ( 1946─1976), «Institute of East Europian Studies», 1978, vol. 18, №13;
* Letter to the Institute of Phylosophy of the Academy of Sciences of the Georgian SSR, «Studies in Soviet Thought», 1982, №24;
* Studia Geоrgica, იქვე, 1983, №25;
* Philosophy as Higher Enlightenment, N. Y. 1994;
* ხელახალი შეხვედრა მეცნიერების ფილოსოფიასთან: დიალექტიკური რეალიზმი, «მაცნე». ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის სერია, 1993, #2;
* ჩემი ფილოსოფიური მოგზაურობის გზანიშნულები (ბიბლ. ინგლ. და ქართ. ენებზე), იხ. «ფილოსოფიური ძიებანი», კრ. XI, თბ. 2007.

ლიტერატურა
----------

* *ავალიანი ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 125-126.
* ღია წერილი პროფ. ე. გოუბარს, «მაცნე». ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის სერია, 1979, #2.
**ევროპული სკოლა** — თბილისის კერძო საშუალო სკოლა.

განათლება
---------

ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დახმარებით სხვადასხვა სასწავლო დისციპლინაში ცოდნის გაღრმავების მიზნით, ევროპული სკოლის მოსწავლეები საბავშვო ბაღიდან ეუფლებიან ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ინტრუმენტების გამოყენებას. ეს პროცესი უწყვეტად გაგრძელდება XII კლასის ჩათვლით; ამასთან, სკოლაში სისტემატურად მიმდინარეობს პედაგოგების გადამზადება, ტექნიკის განახლება, სასწავლო პროგრამების, მასალებისა და სასწავლო კურსების მომზადება, ისტ-ის სასწვლო გეგმის რეალიზება ყველა ცალკეულ საგანში.

ევროპული სკოლის მოსწავლეთა განკარგულებაშია სამუსიკო და ხელოვნების სტუდიები, თანამედროვე და ხალხური სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლები, სატელევიზიო სტუდია, საბავშვო თეატრი, სპორტული სექციები შესაბამისი ბაზით (დიდი სპორტული დარბაზი, ჩოგბურთის, ფეხბურთის და კალათბურთის მოედნები).

სწავლების ხარისხის კონტროლი
---------------------------

სკოლის ცხოვრებაში საინეტერესო სიახლეა "სწავლების ინოვაციური მეთოდების ლაბორატორია", რომელიც შეიმუშავებს რეკომენდაციებს ახალი მეთოდიკების და ტექნოლოგიების გამოყენებით სწავლების სისტემის შემდგომი სრულყოფისათვის.

საგაკვეთილო პროცესის უკეთ ორგანიზებისა და სამუშაო დროის ეფექტურად გამოყენების მიზნით, დავალებები, მოსწავლეთა აკადემიური მოსწრება, მოსწავლეთა შემოქმედებითი წარმატებები ყოველდღიურად ფიქსირდება სკოლის ვებ-გვერდის ელექტრონულ ჟურნალში.

სასკოლო ვებ-გვერდის მეშვეობით მშობელს საშუალება აქვს მუდმივი კავშირი იქონიოს სკოლასთან და ელექტრონული დღიურით ოპერატიულად მიიღოს სრული ინფორმაცია შვილის აკადემიური მოსწრებისა და შემოქმედებითი წარმატებების შესახებ. თავის მხრივ, სკოლაც იყენებს არსებულ შესაძლებლობას უშუალო კონტაქტი დაამყაროს მშობლებთან, ხოლო ოპერატიული საჭიროებისას იმოქმედებს SMS შეტყობინების სისტემა.

უსაფრთხოება და ჯანმრთელობის დაცვა
---------------------------------

სკოლის ერთ-ერთი საზრუნავია მოსწავლეთა და თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის უწყვეტი კონტროლი. სკოლაში ასევე ფუნქციონირებს ფსიქოლოგიური სამსახური და ლოგოპედური კაბინეტი. სწავლისთვის შესაფერის გარემოს და მოსწავლეთა უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს დაცვის საგანგებო სამსახური და 42 ვიდეოთვალი.

### ასისტენტის ინსტიტუტი

ასისტენტებად, ანუ კლასის დამრიგებლების თამნაშემწეებად მოწვეულნი არიან და მუშაობენ თბილისის სხვადასხვა უმაღლესი სასწავლებლების დამამთავრებელი კურსის სტუდენტები, რომელთაც ევალებათ თითოეულ მოსწავლეზე ზრუნვა, დახმარება აღმზრდელობით და სასწავლო პროცესში, დისციპლინის და წესრიგის დაცვა.

სულ ევროპულ სკოლაში მუშაობს 162 თანამშრომელი. თითოეული მათგანი ემსახურება მოსწავლეთა განათლების, აღზრდის, კვებისა, თუ უსაფრთხოების დაცვის საქმეს.

სკოლის ტელევიზია
----------------

სკოლაში ფუნქციონირებს სატელევიზო სტუდია „ESTV". მოსწავლეები ეუფლებიან ჟურნალისტის, რეჟისორის, ოპერატორის პროფესიას, აუდიტორიასთან ურთიერთობის, კამერასთან მუშაობის უნარ-ჩვევებს. მათ მიერ მომზადებული სიუჟეტები, რეპორტაჟები გადაიცემა დილისა და საღმოს ეთერში. სასკოლო გადაცემებს გააჩნია საგანმანათლებლო-შემეცნებითი დატვირთვა და გადაიცემა სკოლის საკაბელო სატელევიზიო ქსელით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**ედადილ ქადინ ეფენდი** (თურქ. *Edadil Kadınefendi*; დ. 1845 - გ. 1875) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულაზიზის მეორე ცოლი. შეჰზადე მაჰმუდ ჯელალედინ ეფენდის და ემინე სულთნის დედა. მისი ქორწინება ემსახურებოდა ოსმალების და ბუფერთა სახელმწიფოს შორის ალიანსს.

ბიოგრაფია
---------

ედადილ ქადინ ეფენდი დაიბადა 1845 წელს აფხაზი უფლისწულის, თანდალ ბეი არედბას და აუბლა ჰანიმის ოჯახში. ის სასახლეში მისმა თანამემამულემ მიიყვანა. ედადილმა განათლება ფერთევნიალ ვალიდე სულთნის ხელშეწყობით მიიღო. მას ჰქონდა ლურჯი თვალები და გრძელი ყავისფერი თმა. ედადილმა გაიცნო შეჰზადე აბუდალზიზი და 1862 წელს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში მასზე იქორწინა. ედადილი ასევე ჯიულუს ქადინ ეფენდის სახელით იყო ცნბოლი.

ამ ქორწინებიდან მათ შეეძინათ შეჰზადე მაჰმუდ ჯელალედინ ეფენდი და ემინე სულთანი, თუმცა ემინე დაბადებიდან მალევე 1867 წელს გარდაიცვალა. ედადილს ჰყავდა ძმა ასლან ბეი, რომელიც კავკასიაში ცხოვრობდა. მან და ედადილმა წმინდა ქალაქები მოილოცეს. თუმცა როდესაც ასლანი სტამბოლში დაბრუნდა ავადმყოფობის შედეგად თოფჰანში გარდაიცვალა. ედადილ ქადინ ეფენდიმ ძმის გარდაცვალება ძალიან განიცადა.

ედადილ ქადინ ეფენდი გარდაიცვალა 1875 წელს სტამბოლში, ქმრის ტახტიდან ჩამოგდებიდან ერთი წლის შემდეგ. დაკრძალულია სულთან მაჰმუდ II-ის მავზოლეუმში, რომელიც დივან იოლუს ქუჩაზე მდებარეობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოსმალეთის იმპერია
* ოსმანები

სქოლიო
------

1. ↑  Turkey: The Imperial House of Osman. web.archive.org.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 მაისი 2006. ციტირების თარიღი: 18 February 2014.
2. ↑  Consorts Of Ottoman Sultans (in Turkish). Ottoman Web Page. ციტირების თარიღი: 2010-12-17.
3. ↑  Günay Günaydın (2006). *Haremin son gülleri*.  Mevsimsiz Yayınları. ISBN 978-9-944-98703-5.
4. ↑   (2004) *Bir Çerkes prensesinin harem hatıraları*.  L & M. ISBN 978-9-756-49131-7.
5. ↑  Genealogy of the Ottoman Royal Family.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-02. ციტირების თარიღი: 2014-09-01.
6. ↑  Christopher Buyers. The Royal Ark – Royal and Ruling Houses of Africa, Asia, Oceania and the Americas. 4dw.net.
ერნსტ ბირონი
**ერნსტ იოჰან ბირონი**, ფაქტიუროად ბირენი ან ბიურენი (ლატვ. Ernests Johans Bīrens, გერმ. Ernst Johann von Bühren; დ. 3 დეკემბერი, 1690 — გ. 28 დეკემბერი, 1772) — რუსეთის იმპერიის რეგენტი და კურლანდიის ჰერცოგი, ოსტზეელი არისტოკრატების ოჯახიდან. ბირონი თავისი გვარის გაფრანგულებული ვარიანტია, რომელიც ფრანგი ჰერცოგების გვარების მსგავსებით მიიღო.

ბიოგრაფია
---------

იგი იყო ფავორიტი დაქვრივებული იმპერატრიცის ანა იოანეს ასულისა, რომელსაც 1730 წელს გაჰყვა რუსეთში და გახდა მისი კარის ობერკამერჰერი. დიდი გავლენა ჰქონდა იმპერატორზე და ათი წლის განმავლობაში პრაქტიკულად მართავდა რუსეთს. ანა ივანეს ასულის დახმარებით 1737 წელს აირჩიეს კურლანდიის ჰერცოგად. საჰერცოგოს მართავდა პეტერბურგიდან. ანა ივანეს ასულის გარდაცვალეს შემდეგ (1740) მისივე ანდერძით გახდა მცირეწლოვან ივანე VI-ს რეგენტი. 1740 წლის 9 ნოემბრის სასახლის გადატრიალების დროს დააპატიმრეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, რაც შემდეგ შეუცვალეს ციმბირში გადასახლებით. 1742 წელს იმპერატორმა ელისაბედმა იაროსლავლში გადაიყვანა. პეტრე III-მ პეტერბურგში დააბრუნა. ეკატერინე II-მ აღუდგინა კურლანდიის ჰერცოგობა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ბირონოვშჩინა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 412.
**ევროტური** (ინგლ. EuroTrip) — 2004 წლის კომედიური ჟანრის ფილმი. ფილმში მოქმედება ხდება აშშ-სა და თითქმის მთელ ევროპაში. სკოტ ტომასი თავის მეგობრებთან ერთად მიემგზავება ევროპაში, რადგან ნახოს გოგონა რომელსიც ინტერნეტში გაიცნო და შეურაცხყოფა მიაყენა. სკოტი გერმანიაში კეძოდ ბერლინში მიდის რადგან მას ბოდიში მოუხადოს, მაგრამ ყველაფერი ისე არ გამოდის როგორც მას და მის მეგობარ კუპერს სურთ და იწყება ევროტური.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
სკოტ ტომასი შორდება თვის მეგობარ გოგონა ფიონას სკოლის დასრულებისთვის მიძღვნილ წვეულებაზე. ის ელაპარაკება კომპიუტერით თავის გერმანელ მეგობარ მაიკს რომელიც სკოტს ბიჭი ჰგონია.

მაიკი მას მისწერს, რომ იგი მასთან სიამოვნებით დაკავდებოდა სექსით. სკოტი ჩათვლის, რომ მიკი ცისფერია და ეუბნება, რომ მას ცხოვრებაში აღარ დაეკონტაქტოს, გულგატეხილი სკოტი იძინებს. მეორე დღეს იგი იღვიძებს და ხედავს თუ როგორ ათვალიერებს მის ელექტრონულ ფოსტას მისი ძმა ბერტი. ბერტი სკოტს ეუბნება, რომ მას შეეშალა და ეს მაიკი კი არა მიკაა და უხსნის, რომ გერმანიაში მიკა გოგონებს ქვიათ. სკოტი ბრაზდება და თავის მეგობარ კუპერს თხოვს რომ გერმანიაში წაყვეს, რადგან მიკის ბოდიში მოუხადოს. ისინი პირდაპირი რეისით ვერ გაფრინდნენ ბერლინში და ლონდონის ბილეთი აიღეს. ლონდონში ჩასვლისთანავე მათ დალევა მოისურვეს და შევიდნენ ბარში სადაც მხოლოდ მანჩესტერ იუნაიტედის ფანები სვამდნენ. ფანებმა ესენი მალე დაიძმობილეს, დაათვრეს და გათიშეს. გამოფხიზლებულები აღმოჩდნენ ავტობუსში რომელიც არა ბერლინში არამედ პარიზში მიდიოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ევროტური" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ევროტური" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „ევროტური" — Rotten Tomatoes
* „ევროტური" — Metacritic-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  EuroTrip. *British Board of Film Classification* (2004-05-05). ციტირების თარიღი: January 14, 2012.
ჭიჭინობელას გარდაქმნა ნიმფიდან იმაგოდ.
**იმაგო** (ლათ. imago — სახე, გამოსახულება) — მწერების ინდივიდუალური განვითარების საბოლოო (დეფინიტიური) სტადია. ამ სტადიაზე მწერებს აქვთ კარგად განვითარებული ფრთები, სასქესო დანამატები მუცლის ბოლოზე და სხვ. განსახლდებიან და მრავლდებიან. იმ მწერების იმაგო, რომელთაც სრული გარდაქმნა ახასიათებთ (პეპლები, ხოჭოები, სიფრიფანაფრთიანები და სხვ.), ვითარდება ჭუპრიდან, ხოლო რომელთაც არასრული გარდაქმნათ ახასიათებთ (სწორფრთიანები, ყურბელები, თანაბარფრთიანები, ნახევრადხეშეშფრთიანები) — ნიმფიდან. იმაგოს სიცოცხლის ხანგრძლივობა სხვადასხვაა: ერთდღიურებისა რამდენიმე საათია, ბუდოსნებისა — წუთები, ზოგიერთი ხოჭო (ცხვირგრძელები და შავტანიანები) იმაგოს სტადიაში 2–3 წელს ცხოვრობს, დედა ფუტკარი — 5 წლამდე, დედოფალი ჭიანჭველები — 15 წლამდე.

ერთდღიურებს, სხვა მწერებისგან განსხვავებით, ახასიათებთ გარეგნულად ერთმანეთისგან მცირედ განსხვავებული ორი სტადია: განვითარება დამთავრებული მატლიდან გამოდის სქესმოუმწიფებელი სუბიმაგო, რომელიც კანს იცვლის და სქესმწიფე იმაგოდ გარდაიქმნება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტამორფოზი

სქოლიო
------

1. 1 2   იმაგო // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 110.
2. 1 2   Имаго // Большая российская энциклопедия. т. 11. — М. 2008. — стр. 125.
3. ↑   ერთდღიურები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 184.
**ევროპული ქრცვინი**, **ტყის ქრცვინი**, **შავი ქრცვინი** ან **ჩვეულებრივი ქრცვინი** (ლათ. Mustela putorius) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევრაზიის კონტინენტზე: ევროპაში — თითქმის მთლიანად, აზიასა და აფრიკაში — მცირედ. მამალი სიგრძეში 350–460 მმ-ია, დედალი — 290–394 მმ; მასა შესაბამისად 1000–1500 გ და 650–815 გ. შეფერილია შავ-მურად, აქვს ღია ლაქები სხეულის სხვადასხვა ნაწილზე. ბინადრობს მცირე ტყის მასივებში და ცალკეულ კორომებში. დედალი მძუნაობს აპრილ-მაისში, ზოგჯერ ივნისის მეორე ნახევარში. მაკეობა თვენახევარი გრძელდება, რის შემდგომაც იბადება 4–6 ნაშიერი. თავდაპირველად დედა მათ რძით კვებავს. ევროპული ქრცვინი იკვებება მემინდვრიებითა, თაგვებით, ბაყაყებით, გომბეშოებით, ვირთხებით, გველებით, ფრინველებითა და მწერებით. მოშინაურებული ფორმა — შინაური ქრცვინი (ლათ. Mustela putorius furo) გამოიყენება სანადიროდ (მაგ. სოროდან კურდღელის გამოსადევნად).

ლიტერატურა
----------

* Heptner, V. G.; Sludskii, A. A. (2002). *Mammals of the Soviet Union*. Washington, D.C.:  Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation. ISBN 90-04-08876-8.

სქოლიო
------

1. ↑  Heptner & Sludskii 2002, pp. 1114—1115.
**ეგრისის აჯანყებები** ბიზანტიისა და ირანის წინააღმდეგ 541, 548 და 697 წლებში მოხდა.

541 წლის აჯანყება
-----------------

532 წელს ირანსა და ბიზანტიას შორის „საუკუნო ზავის" დადების შემდეგ იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა ეგრისში ააგო ციხე-ქალაქი პეტრა (ბიზანტიის ადმინისტრაციის დასაყრდენი), დააწესა ვაჭრობის მონოპოლია და ეგრისის ციხე-ქალაქებში ბიზანტიის გარნიზონები ჩააყენა. ყოველივე ამან და ბიზანტიის მოხელეთა თვითნებობამ გამოიწვია მოსახლეობის უკმაყოფილება, რაც 541 წელს აჯანყებაში გადაიზარდა. აჯანყებულებმა დახმარება სთხოვეს ირანს. 542 წელს ირანის ლაშქარი ეგრისში შემოვიდა და დაიწყო ოცწლიანი (542-562) ომი ბიზანტიასა და ირანს შორის ეგრისში გაბატონებისათვის.

548 წლის აჯანყება
-----------------

542 წელს ირანის ჯარმა ეგრისი დაიკავა, მაგრამ ქვეყანას ირანალებიც მძიმე ტვირთად დააწვნენ, მალე კი ისიც გამომჟღავნდა, რომ მათ ეგრისის დაპყრობა ჰქონდათ განზრახული. გარდა ამისა, ბიზანტიასთან ვაჭრობის შეწყვეტა ეგრისისათვის ეკონომიკურად ძალზე საზიანო აღმოჩნდა. ეგრისელთა უკმაყოფილება თანდათან იზრდებოდა. შაჰი ხოსრო I შეეცადა მტკიცედ მოეკიდებინა ფეხი ეგრისში, ამ მიზნით გუბაზ II-სთან მოშუღლე ეგრისელ დიდებულს, ფარსანსს, დაავალა მეფე მოეკლა. ფარსანსმა ეს დავალება მეფეს შეატყობინა, ამას კი 548 წელს ეგრისელთა აჯანყება მოჰყვა.

697 წლის აჯანყება
-----------------

VII საუკუნის ბოლოს ეგრისი ბიზანტიელთა პროვინციად იქცა: ბიზანტიელებმა გააუქმეს მეფის ხელისუფლება, ხოლო ეგრისის მმართველს ბიზანტიის იმპერატორის მოხელის — პატრიკიოსის ტიტული უბოძეს. 697 წელს ეგრისის უკმაყოფილო მოსახლეობა და მმართველი წრეები პატრიკიოს სერგი ბარნუკის ძის ხელმძღვანელობით აუჯანყდნენ ბიზანტიელებს და დახმარებისათვის არაბებს მიმართეს. არაბებმა ეგრისის ციხეები დაიკავეს. მათი ჯარი ციხე-გოჯსა და კოდორის ხეობის ზოგიერთ ციხეში 705-711 წლამდე მდგარა.

ლიტერატურა
----------

* *გოზალიშვილი გ.* ბიზანტიასა და ირანს შორის ბრძოლა იბერია-ლაზიკისთვის VI საუკუნეში, «თსუ შრომები», 1944, ტ. 26 B;
* *ჯანაშია ს.* არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2, თბ. 1952;

* *ლომოური ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 25.
**ევროტასი** (ბერძნ. Ευρώτας) — მდინარე საბერძნეთში. ლაკონიკეს უმსხვილესი მდინარე. სათავე აქვს პარნონის ქედის ძირას. სიგრძე 82 კმ. მიედინება ჩრდილოეთიდან სახრეთისაკენ და ერთვის ლაკონიკოსის ყურეს. 
ზამთრის თვეებში მდინარეზე აღინიშნება წყალდიდობა. 2005 წლის 24 ნოემბერს მდინარეზე მოხდა ძლიერი წყლადიდობა, რომელმაც გამოიწვია 
შენობების, ავტომანქნებისა და გზების დაზიანება. ადიდებულმა ევროტასმა ზარალი მიაყენა მისსავე ხეობაში გაშენებულ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს.
წყალდიდობის დროს ევროტასის ხეობაში არსებული მრავალი სოფელი დაზარალდა.

ქვიშრობ თავთხელებსა და მომცრო კუნძულებზე იზრდება მრავალი წყლის მცენარე და ლერწამი. 
ამასთანავე მდინარეში ბინადრობს თევზის მრავალი სახეობა. წყლის დონის დაცემის დროს ევროტასი ზაფხულობით შრება. ბოლო ხანებში მდინარე საყურადღებო დაბინძურებას განიცდის.

ევროტასის სანაპიროებზე გაშენებული იყო ქალაქი სპარტა, რამეთუ აქ კარგი ბუნებირვი ლანდშაფტები და საუკეთესო სავაჭრო პირობები არსებობდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბერძნეთის მდინარეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მდინარე ევროტასი - ბრიტანიკა
**კანფეტი** (ლათ. confectus — დამზადებული) — საკონდიტრო ნაწარმი, რომლის მთავარი ინგრედიენტი შაქარია. ამ კატეგორიაში შედის შოკოლადი, კევი, ასევე შაქრით დაფარული ხილი, ბოსტნეული და თხილი. ფიზიკურად კანფეტი შაქრის რაოდენობით ისაზღვრება, მაგრამ მნიშვნელოვანია ასევე დამოკიდებულება ნაწარმის მიმართ — კანფეტად ითვლება ისეთი ნაწარმი, რომელსაც ხმარობენ წასახემსებლად, და არა დესერტად. სხვადასხვა კულტურაში ერთი და იგივე ტკბილეული შეიძლება კანფეტად ან დესერტად ითვლებოდეს. კანფეტი ჩვეულებრივად პატარა ზომისაა და ნაჭრებად არ იყოფა. იჭმევა თითებით.

ისტორია
-------

პირველი კანფეტი - მოხარშული შაქრის ნაჭრები - გაჩნდა ინდოეთში, რომელიც შაქრის სამშობლოდ ითვლება. სხვა ქვეყნებში, სადაც შაქარი არ იყო ხელმისაწვდომი, კანფეტს თაფლისგან ამზადებდნენ. ძველ საბერძნეთში, რომში, ირანში და ჩინეთში თაფლით ხილს და ყვავილებს შესანახად ან საჭმელად ფარავდნენ. ასეთი პრაქტიკა დღესაც არსებობს, მაგრამ დღეს ის დეკორატიურ მიზნებს ემსახურება. ინდუსტრიულ რევოლუციამდე მხოლოდ მდიდარი მოსახლეობისთვის ხელმისაწვდომი კანფეტი ხშირად ყელის ტკივილოს და საკვების მონელებასთან დაკავშირებული პრობლემების წამლად იხმარებოდა. XIX საუკუნეში ტექნოლოგიების განვითარებამ და შაქრის გაიაფებამ კანფეტი უფრო გავრცელებული და ხელმისაწვდომი გახადა, გაჩნდა პირველი კამფეტების პრესი. თავდაპირველად კანფეტს არ ფუთავდნენ, მაგრამ პოლიომიელითის ეპიდემიამ ეს პრაქტიკა შეცვალა. მალე დაიწყო საკვებში, მათ შორის კანფეტებში კონსერვანტების, საღებავების და არომატიზატორების დამატება, მათგან ბევრი ჯანმრთელობისთვის საზიანოც იყო. პირველი საკვებში დანამატების რეგულაციები აშშ-მ გამოსცა.

დამზადების წესი
---------------

შაქარი იზავება წყალში ან რძეში და იხარშება სასურველ კონსისტენციამდე. კანფეტს შეიძლება ბევრნაირი ტექსტურა ჰქონდეს. ტექსტურა და კონსისტენცია დამოკიდებულია დამატებით ინგრედიენტებზე, ტემპერატურაზე და შაქრის კონცენტრაციაზე. რაც უფრო მეტი შაქარი იზავება მით უფრო მკვრივია კანფეტი. კანფეტების უმეტესობა ქარხნულად მზადდება.

საფრთხე ჯანმრთელობისთვის
------------------------

კანფეტი დიდი რაოდენობით შეიცავს შაქარს. შაქრის დიდი რაოდენობები ქმნიან კარიესის და დიაბეტის საფრთხეს. კანფეტის მოხმარების შემდეგ სწრაფად იმატებს სისხლში შაქრის შემცველობა, რაც სახიფათოა როგორც დიაბეტის მქონე, ასევე ჩვეულებრივი ადამიანისთვის. ასევე, მრგვალი და მკვრივი კანფეტები ბავშვებში დახრჩობით გამოწვეული სიკვდილის პირველი მიზეზია.

სქოლიო
------

1. ↑  Roach, Mary (25 მარტი, 2013). „The Marvels in Your Mouth (Published 2013)". *The New York Times*. ციტირების თარიღი: 8 თებერვალი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**ეგრისის კომპლექსი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გომარეთის სამხრეთით, დაახლოებით 3 კილომეტრში, მდინარე ყარაბულაღის მარცხენა ნაპირზე, ნასოფლარ ეგრისის ტერიტორიაზე.

სოფელი ეგრისი სამეგრელოდან გადმოსახლებულმა ლარაძეებმა დააარსეს და სამეგრელოს ძველი სახელი უწოდეს. აზნაურ ლარაძეებს ერთმანეთის გვერდით ორი სოფელი, დიდი და პატარა ეგრისი გაუშენებიათ. ამ ნასოფლარებში ამჟამად სამი დარბაზული ეკლესია, ლარაძეების სასახლე და სხვა შენობების ნანგრევებია. 

ყველაზე დიდი ეკლესია, რომელიც დროთა განმავლობაში გადაუკეთებიათ, საშუალო ზომის კვადრებითა და კირხსნარითაა აგებული. სამხრეთი შესასვლელის თავზე ერთ ქვაზე ჯვარია გამოსახული. ეკლესია დაზიანებულია: ჩაქცეულია სახურავი და დაფარულია ნანგრევებით. ეკლესიას ეტყობა შელესვისა და მოხატვის კვალი.

განვითარებული ფეოდალური ხანისაა მეორე, ღვთისმშობლის ეკლესიაც. იგი კარგად გათლილი, ერთმანეთზე მჭიდროდ მორგებული დიდი ქვებითაა ნაგები. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, თითო სარკმელია აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. ეკლესიას შერჩენილი აქვს სახურავი, შეიმჩნევა მოხატულობის კვალიც. 

მესამე, ნათლისმცემლის ეკლესიას, რომელიც XVIII საუკუნეშია აგებული, სამხრეთით, მთელ სიგრძეზე, აქვს მინაშენი. სამხრეთ კედელზე ამოკვეთილ ასომთავრულ წარწერაში იხსენიება ეკლესიის მაშენებელი გიორგი ხუცესი (ლარაძე). ეკლესიის ირგვლივ სასაფლაო და გალავანია. 

ეგრისი კომპლექსს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 540-541.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ევროპული აღზრდა** — ფრანგი მწერლის, რომენ გარის, რომანი. პირველად გამოიცა ინგლისში 1944 წელს სათაურით „ბრაზის ტყე", საფრანგეთში კი 1945 წელს გამოქვეყნდა. 

ესაა პირველი რომანი, რომელიც ავტორმა რომენ გარის სახელით გამოსცა. მან წიგნის წერა 1941 წელს დაიწყო და მისი ძირითადი ნაწილი 1943 წელს დაწერა, როცა საფრანგეთის საჰაერო ძალებში ავიატორად მსახურობდა და ჩრდილოეთ აფრიკაში იბრძოდა. რომანმა კრიტიკოსთა ყოველწლიური პრემია მოიპოვა და საზოგადოებისგან დიდი მოწონება დაიმსახურა, ითარგმნა 27 ენაზე. 1956 წელს ავტორმა რომანი განახლებული ფორმით „ევროპული აღზრდის" სათაურით გამოსცა, რითაც მისი საბოლოო ვერსია დადგინდა..

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
რომანში მოქმედება ნაცისტების მიერ ოკუპირებულ პოლონეთში, სტალინგრადის ბრძოლის მიმდინარეობისას ვითარდება. 14 წლის იანეკ ტვარდოვსკის ექიმმა მამამ ტყეში სამალავი მოუწყო. მისი ორი ვაჟი ბრძოლაში დაიღუპა, ცოლი კი გერმანელებმა გრაფ პულაცკის სასახლეში გაიტაცეს. იგი მეუღლის გამოხსნას შეეწირება, რის შემდეგაც იანეკი პარტიზანთა რაზმს უერთდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* A European Education (1945)

სქოლიო
------

1. ↑  Ralph Schoolcraft III, « Une éducation européenne : de Roman Kacew à Romain Gary », in  *Premiers romans : 1945-2003* de Johan Faerber (dir.) et Marie-Odile André (dir.), Presses Sorbonne Nouvelle, 2005, ISBN 9782878547382
**იმამ დაშდემირ ოღლუ მუსტაფაევი** (აზერ. Imam Daşdəmir oğlu Mustafayev; დ. 25 თებერვალი, 1910 – გ. 10 მარტი, 1997) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და აზერბაიჯანის სსრ აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. ღარიბი გლეხის შვილი, ის დაიბადა აზერბაიჯანის ყახის რაიონის ერთ-ერთ სოფელში.

1928 წელს დაამთავრა ზაქათალას სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკური სკოლა და 1932 წელს - აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი (ახლანდელი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი). მას შემდეგ მან ჩაატარა სამეცნიერო კვლევითი სამუშაოები. მუსტაფაევი დაჯილდოვებულია შრომის დიდების წითელი ბანერით და საპატიო ნიშნის ორდენებით.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

1940 წელს მუსტაფაევი შეუერთდა აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიას და ეკავა მრავალი მნიშვნელოვანი თანამდებობა. 1954 წელს მუსტაფაევი აირჩიეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველ მდივნად. 1956 წელს აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს მაშინდელ თავმჯდომარესთან, მირზა იბრაჰიმოვთან ერთად, მან შეძლო აზერბაიჯანის სსრ კონსტიტუციის ახალი პუნქტების დანერგვა, პირველად საბჭოთა შეჭრის შემდეგ აზერბაიჯანული ენა გამოაცხადა ოფიციალურ ენად აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. ეს ნაბიჯი არ ყოფილა შეთანხმებული მოსკოვთან, რისი მიზეზიც პოტენციური უარის შიში გახდა. ამის შემდეგ აზერბაიჯანულმა ენამ სულ უფრო მნიშვნელოვანი სტატუსი შეიძინა მთელ ქვეყანაში. ეს იყო მისი მთავრობიდან ნაადრევი დათხოვნის მთავარი მიზეზი. მუსტაფაევი დაადანაშაულეს ნაციონალიზმში და 1959 წლის 12 ივნისს იგი გაათავისუფლეს იმის გამო, რომ „ვერ შეასრულა თავისი სამუშაო". ამის შემდეგ გააძევეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრობიდან. თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ ის მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დირექტორად. 1997 წლის 10 მარტს იმამ მუსტაფაევი ქალაქ ბაქოში გარდაიცვალა.

მიღებული ჰქონდა შრომის წითელი დროშის ორდენი, ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და სხვა ჯილდოები. აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალერი. იყო ნაშრომების ავტორი. ეკუთვნის ნაშრომები: „ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში" (1956), „მასალები აზერბაიჯანში ხორბლის, ჭვავის, ქერის და ეგილოპების შესწავლაზე" (1961), „აზერბაიჯანის ხორბლის კოლექცია" (1962), „აზერბაიჯანში მრავალი სახეობის ხორბალია" (1964) და „შეიხი შამილი" (1993; სადიქ მურთაზაიევთან ერთად).

ნაშრომები
---------

* Azərbaycanda buğdanın seleksiyası. ბაქო: 1956; (ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში)
* Azərbaycanda buğda, çovdar, arpa və egilopsların öyrənilməsi haqqında materiallar. ბაქო 1961;
* Azərbaycanın buğda kolleksiyası. ბაქო: 1962;
* Azərbaycan bir çox buğda növlərinin vətənidir. ბაქო: 1964.
* Şeyx Şamil. Bakı: Vətən, 1993, 240 გვ. (სადიქ მურთაზაიევთან ერთად)

სქოლიო
------

1. ↑  Directory of biographies. Imam Mustafayev.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-07. ციტირების თარიღი: 2010-05-03.
2. ↑  Qayıdış… Dilimiz necə dövlət dili oldu?. Radio Free Europe/Radio Liberty (2009-06-25). ციტირების თარიღი: 2010-05-04.
**დიგენის აკრიტას** (ბერძ. Διγενῆς Ἀκρίτης) — X საუკუნის ბიზანტიური ეპოსი, რომელიც არაბთა წინააღმდეგ მებრძოლი იდეალიზებული გმირის — ბასილი დიგენის აკრიტასის თავგადასავალს მოგვითხრობს. ლიტერატურულად დამუშავებულია XI-XII საუკუნეებში. პოემა, რომელსაც საფუძვლად ხალხური ბალადები უდევს, ასახავს შუასაუკუნეების ბიზანტიის იმპერიაში მომხდარ სოციალურ და პოლიტიკურ მოვლენებს — წარჩინებულ ფეოდალთა აღზევებას იმპერიის პერიფერიებში, მუსულმან მეზობლებთან ომებს.

პოემის სიუჟეტის მიხედვით, კაპადოკიის ბიზანტიელ სტრატეგოსს ანდრონიკე დუკასა და მის მეუღლეს შეეძინებათ ნანატრი ქალიშვილი, რომელსაც განმარტოებით ზრდიდნენ ცალკე სასახლეში. ქალს წინასწარმეტყველებისამებრ იტაცებს ამირა მუსური და მისი გულისათვის ქრისტიანად ინათლება. წყვილის ძე — ბასილი, მეტსახელად დიგენის აკრიტასი (სიტყვასიტყვით, „ორი სისხლით შობილი მენაპირე"), ყმაწვილობიდან გაითქვამს სახელს სიმამაცით. დიგენისს შეუყვარდება ბიზანტიელი მხედართმთავრის ულამაზესი ასული — ევდოკია, რომელსაც იტაცებს და დიდებულ ქორწილს იხდის. შემდგომ დიგენისი საზღვრებზე მოგზაურობს მომხდურთა ასალაგმავად; მას თან ახლავს ახალშერთული მეუღლე. დიგენისი კლავს გველეშაპს; ამარცხებს აპელატებად წოდებულ მოთარეშე ავაზაკებს, რომელთაც სურთ ევდოკიას მოტაცება. მიუხედავად ცოლისადმი დიდი სიყვარულისა დიგენისი ორჯერ ღალატობს მას: პირველად ამირა ჰაპლორაბდეს ასულთან, რომელსაც ის უდაბნოში შეეყრება ბერძენი ქმრისაგან მიტოვებულს, ხოლო მეორედ — ამორძალ მაქსიმოსთან, რომელსაც აპელატები დახმარებისათვის მოუხმობენ. გამარჯვებების შემდგომ დიგენისი აშენებს ბრწყინვალე სასახლეს მდინარე ევფრატის სანაპიროზე, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობს. დიგენისი და ევდოკია ერთად აღესრულებიან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 505-506.
* დიგენის აკრიტასი / თარგმანი, გამოკვლევა და კომენტარები ელისო ელიზბარაშვილისა; რედაქტორი: ნელი მახარაძე; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტი. თბილისი: ლოგოსი, 2017. ISBN 9789941468315;
* Jeffreys, Elizabeth (1998). Digenis Akritis: the Grottaferrata and Escorial Versions. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-39472-7.
ბარდა - ერთწლოვანი მცენარე
**ერთწლოვანი მცენარეები** — მცენარეები, რომლებიც თავიანთ სასიცოცლო ციკლს ამთავრებენ ერთ სავეგეტაციო პერიოდში (ჩვეულებრივ 2-5 თვე). ასეთია მაგ. სელი, გეტვი, წიწიბურა, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრიუკა, ჭიოტა. 

ერთწლოვანი მცენარეებს, რომლებსაც განსაკუთრებით მოკლე სავეგეტაციო პერიოდი აქვთ, ეფემერები ეწოდებათ. ერთწლოვანი მცენარეები ხშირია უდაბნოში და ნახევრად უდაბნოში. ისინი ძირითადად იზრდება იქ, სადაც შეკრული მცენარეული საფარი არ არის. შეკრულ მცენარეულ დაჯგუფებაში კი მაგ. მდელოზე, ხშირად გვხვდება ისეთი ერთწლოვანი მცენარეები, რომლებსაც პარაზიტიზმის ან სიმბიოზის შედეგად შეუძლიათ დამატებითი საკვების მიღება. ზოგი ერთწლოვანი მცენარეები მკაცრ პირობებში წლის მანძილზე ვერ ამთავრებს თავის სასიცოცხლო ციკლს და გადაიქცევა მრავალწლოვნად (მრავალწლოვანი მცენარეები). ასეთია, მაგალითად ერთწლოვანი თივაქასრა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ერთწლოვანი მცენარეები***

* ორწლოვანი მცენარეები
* მრავალწლოვანი მცენარეები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 189.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თოფურიძე**. |

**ელენე თოფურიძე**, აგრეთვე ცნობილი როგორც *ლალა* (დ. 22 მაისი, 1922, ბათუმი — გ. 29 სექტემბერი, 2004) — ქართველი ფილოსოფოსი.

1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფიის ფაკულტეტი; 1945 წელს კი მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

1951 წლიდან მუშაობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში უფროს მასწავლებლად, დოცენტის და პროფესორის თანამდებობებზე; კითხულობდა ლექციბს ესთეტიკის, დასავლეთ ევროპის და ამერიკის თეატრისა და ლიტერატურის ისტორიაში. 1998–2004 წლებში იყო თეატრალური ინსტიტუტის პროფესორ-კონსულტანტი. 1961–2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში, ესთეტიკის განყოფილების გამგე. 1968 წელს მონაწილეობდა ესთეტიკის VI საერთაშორისო კონგრესის (უფსალა) და 1972 წელს ესთეტიკის VII საერთაშორისო კონგრესის (ბუქარესტი) მუშაობაში. იგი რამდენიმე სამეცნიერო სტატიისა და ოთხი მონოგრაფიის ავტორია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „იტალიური რომანტიზმის დრამის თეორია", დაიცვა 1951 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბენედეტო კროჩეს ესთეტიკა", დაიცვა 1969 წელს.

ჯილდოები
--------

* 1970 — საიუბილეო მედალი „მამაცური შრომისათვის (საბრძოლო მამაცობისათვის). ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად"
* 1976 — „საპატიო ნიშნის" ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელენე თოფურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი