recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. 

რუსთაველის ქუჩის შუა ნაწილში, სადაც აბასთუმნის განაშენიანება მხოლოდ ერთ მხარეს, მდინარე ოცხეს მარჯვენა სანაპიროს გზისპირსა და მიმდებარე ფერდზე იშლება, დიდ თავად მიხეილ ნიკოლოზის ძის მიერ აბასთუმანში რომანოვების ცხოვრების პერიოდში გამართული ისტორიული წყაროს გვერდით მდებარეობს თლილი ქვის ცოკოლზე მდგარი ხის კოტეჯი. ყოველი მხრიდან შუშაბანდებით გახსნილ კუბური მოცულობის ბელეტაჟს, ქუჩისკენ მიმართული მთავარი ფასადის შუაში, შეფიცრული ფრონტონით დასრულებული მკვეთრად შვერილი რიზალიტი აქვს. აივნების სისტემის თავდაპირველი სახის შეცვლას - ნაწილობრივ ამოშენების, შეფიცვრისა და შემინვის მიუხედავად, რიზალიტი, ფრონტონით აქცენტირებული გამოზიდული სტრუქტურით და ხის ელემენტების ინდივიდუალური მხატვრული დამუშავებით დომინირებს დანარჩენ ნაწილებზე. მხოლოდ ამ ნაწილშია შენობის ცოკოლი შეულესავი და ჩანს კარგად თლილი კვადრების სწორხაზოვანი წყობა, რომელსაც სართულშუა დონეზე, აივნის ძირში, პროფილირებული სარტყელი ასრულებს. რიზალიტზე განსაკუთრებით საყურადღებოა ხის ელემენტების მხატვრული დამუშავება. სამმალიანი აივნის სწორკუთხა სვეტების პროფილი სხვადასხვა დონეზე იცვლება და წახნაგების ჩაკვეთით პლასტიკურ ფორმებს იძენს, რომელსაც ზედაპირზე ამოზიდული სწორკუთხედი, თუ კუწუბები ამკობს. მოაჯირი აჟურულია; სვეტებისა და მოაჯირის მსგავსი გაფორმება შემორჩენილია მთავარ ფასადის მარჯვენა მხარეს. რიზალიტის შეფიცრულ ფრონტონს ირგვლივ კუწუბების მწკრივი აჩარჩოებს, ხოლო სიბრტყის შუა ნაწილში ორმხრივად დაკუწუბებული გადაჯვარედინებული ფიცრების გადაკვეთასთან მცირე ზომის, ამავე მოტივიან ჩარჩოშემოვლებული მრგვალი ღიობია დატანილი, ხოლო ფიცრების ზემო ნაპირიდან ჭვირული სამკუთხედებით დამუშავებული ჩამოშვებული ფიცრებია დაკრული. რაც შეეხება შუშაბანდების ჩარჩოებს, მათ დანაწევრებასა და პროპორციებში სხვაობა ჩანს, რაც აივნის თანდათან, დროთა განმავლობაში შემინვაზე მიუთითებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6268
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. სახლი ქუჩისკენ მიმართული ფასადის ხის, ორქანობა გადახურვით დაბურული, ჭვირული დეკორით უხვად დეკორირებული (მოაჯირი, ჭვირული ფარდა, თაღი) აივნით იხსნება. ღიობები პროფილირებული ხის საპირეებით არის შემოზღუდული და გახლეჩილი ფრონტონით აქცენტრირებული. შემორჩენილია ავთენტური, დეკორირებული ხის კარი. მორებისგან "აწყობილი" კედლის სიბრტყის, ხეში შესრულებული არქიტექტურული პროფილებისა და აჟურული დეკორის სინთეზი ფასადს მაღალ მხატვრულ ღირებულებას სძენს და ურბანული ქსოვილისთვის მნიშვნელოვან ობიექტად აქცევს. გვერდითა ფასადი, შვერილი, სწორკუთხა, დამოუკიდებელი ორქანობა გადახურვით დაბურული მოცულობით გამოდის ეზოში. ფასადი, რომელიც ასევე კარგად აღიქმება ქუჩიდან, შეფიცრულია, კედლის სიბრტყეს აქაც, მთავარი ფასადის ანალოგიურად, საპირეებით მოჩარჩოებული და გახლეჩილი ფრონტონით აქცენტრირებული სამი (აქედან ერთ-ერთი შეფიცრულია) სარკმელი ანაწევრებს და მაქმანისებრი დეკორით გაფორმებული ფრონტონი ასრულებს. სახლის ძირითად კორპუსთან შედარებით ვიწრო და შვერილ მოცულობაშია მოწყობილი მთავარი, ჭვირული თაღით მონიშნული შესასვლელი, რომელიც ქუჩისკენ არის მიმართული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6288
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. 

ლადო ასათიანის ქუჩის ერთი განშტოება მაღლა, მთის კალთისკენ ადის, ამ განშტოების ბოლოში ციცაბო მთის კალთის რთულ რელიეფზე გვხვდება მომცრო ზომის საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი, სტილისტურად სრულიად განსხვავებული ორი შენობა. ერთ-ერთი მათგანი ქვის, ერთსართულიანი მრავალი გადაკეთებებით სახეცვლილი სახლია. სწორკუთხა ერთსართულიანი შენობის მთავარი, მომცრო ზომის ეზოში გამომავალი ფასადის ერთი ნაწილი თლილი ქვითაა ნაგები და დეკორატიული ფრონტონით დასრულებული, ცენტრში სხვადასხვა ზომის ქვის დეკორატიული წყობით მოჩარჩოებული ფართე სარკმელია გაჭრილი. ფრონტონში შემორჩენილია წარწერა, რომელიც სახლის აგების თარიღს გვამცნობს — 1891, მეორე ნაწილი ოდესღაც ხის ღია აივნით იყო გახსნილი, თუმცა აივანი ამოშენებულია ბლოკით. ამ ორი ზონის გასაყარზე, ფასადის თითქმის ცენტრში მოწყობილი შესასვლელი, ხის დამოუკიდებელი ორქანობა გადახურვით აქცენტრირებული პარმაღით არის მონიშნული, რომელთანაც ქვის კიბით ავდივართ. მიუხედავად მრავალი გადაკეთებვისა, სხვადასხვა სამშენებლო მასალის აღრევისა, ამ ყოველივეთი საკმაოდ შელახული ავთენტურობისა და მხატვრული სახისა, ეს ასწლოვან ხეებში დაბურულ, მომცრო ზომის ეზოში ჩამალული სახლი მაინც იქცევს ყურადღებას და ამას უპირველეს ყოვლისა ქვის დეკორატიული ფრონტონი განაპირობებს, რომელიც თვალში შენობასთან მოახლოებამდე, აღმართზე ასვილას გვხვდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6251
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. რთული კონფიგურაციის მქონე ორსართულიანი შენობა XX საუკუნის დასაწყისშია აგებული. იგი რუსთაველის ქუჩის განაშენიანების შემადგენელი ნაწილია და ურბანული თვალსაზრისით მეტად საყურადღებოა. საკმაოდ წაგრძელებული ნაგებობა ქუჩის პირას ვიწრო ფასადით გამოდის. აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლების უმეტესობის მსგავსად სამშენებლო მასალად გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული ქვის ბლოკები და ხე. ქუჩის მხარეს არსებული შელესილი და შეთეთრებული ფასადის ცენტრალური ნაწილი, რომელიც ფრონტონითაა დასრულებული და სადა სწორკუთხა ღიობებით გახსნილი, შუშაბანდებითაა ორივე მხრიდან ფლანკირებული. ისინი თავდაპირველად აჟურულმოაჯირიან ღია აივნებს წარმოადგენდა. შუშაბანდი შენობის ერთ მხარეს გვერდითი ფასადის შუა წელამდე აღწევს. მის საპირისპიროდ ნაგებობა ქმნის საფეხურს, რითაც კეთდება მცირე უბე, რომელსაც ასევე გარშემო უვლის შემინული და ღია აივნები. აქედანვეა მოწყობილი მეორე სართულზე ასასვლელი ხის გადახურული აივნებიც.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6276
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** – არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს ფალიაშვილის ქუჩის ბოლოს, დაბა აბასთუმნის ზედა ნაწილში, მდინარე ოცხეს მარცხენა ნაპირზე არსებულ ერთსართულიანი კოტეჯებით განაშენიანებულ მიკრო უბანში. 

სწორკუთხა, წაგრძელებული გეგმარების მქონე, ერთსართულიანი, ქვით ნაგები, შენობის შეულესავ კედლის სიბრტყეს სამი, სიმეტრიულად განთავსებული, ფართო, ღიობი ანაწევრებს, შუა ღიობი თაღოვანია, გარდა ამ სამი ღიობისა მარჯვენა განაპირა კიდეში გაჭრილია ერთი მომცრო ზომის სარკმელი, ღიობები სხვადასხვა ზომის, თლილი ქვის დეკორატიული წყობითაა მოჩარჩოებული, მარჯვენა განაპირა მონაკვეთში ფასადზე მიდგმულია ხის უსახო მიშენება, რომელიც სამიდან ერთ ღიობს ფარავს. ზურგის ფასადი ტიპიურია ყრუ, ყოველგვარ დეკორს მოკლებული. შენობის უკან დგას მომცრო ზომის, ასევე სამეურნეო დანიშნულების ქვით ნაგები შენობა, რომელსაც მობინადრეები სამზარეულოდ იყენებენ. ეს და ამ შენობასთან დაკავშირებული კიდევ ორი შენობა სანატორიუმ „ზეკარის" სამრეცხაოებად გამოიყენებეოდა, უფრო ადრე კი რომანოვების სასახლეების სამეურნეო ნაგებობებად. ამაზე მიგვითითებს კიდეც სამივე შენობის გეგმარება, ფართო ღიობები და პირველი სართულის თითქმის დაუნაწევრებელი სადგომები. აღსანიშნავია, რომ უშუალოდ ამ შენობაზე, ზუსტად იმ დროს, როცა აქ განთავსდა სანატორიუმის სამრეცხაო, არის დაშენებული საშრობი, რომლის სვეტთა აგურის წყობა მკვეთრად დისონირებს ობიექტის პირვანდელ სახესთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6476
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.

რუსთაველის ცალმხრივი განაშენიანების შემადგენელ შესანიშნავ ნაგებობათა მწკრივში ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი უკავია საცხოვრებელ ნაგებობას, როგორც არქიტექტურულ-სივრცითი კომპოზიციის და ნატიფი მორთულობის მკაფიო ინდივიდუალურობის მიზეზით, ასევე სამშენებლო ოსტატობისა და მაღალი ხარისხის გამო. საცხოვრებელ სახლს წინა მხრიდან მიდგმული აქვს შენობის წინა კედელთან შედარებით ვიწრო და დაბალი, ჭვირული ელემენტებით უხვად მოკაზმული ფართო აივანი, რომლის შუა, მაღალი თაღით გახსნილ ბოლოებაწეულ ორფერდა სახურავიან ნაწილში სიღრმეში განთავსებულ კართან მისასვლელი ქვის კიბეებია შეჭრილი.
აივანი ამჟამად შემინულია. წინა ფასადი თლილი ქვის სწორხაზოვანი პარაპეტით სრულდება, რომელსაც შუა ნაწილში რთული კონფიგურაციის ტეხილხაზოვანი ამოწეული ნაწილი აქვს. შენობის ფლეთილი ქვით ნაშენ გვერდით ფასადებს ჭვირული ჭრით დამუშავებული შეფიცვრა ფარავს. მარჯვენა გვერდით ფასადებზე გამომავალ სწორკუთხა ფანჯრებს თლილი ქვის საპირე შემოსდევს და ფრონტონი აფორმებს. აივნის ფარგლებს გარეთ გამოსული შენობის კუთხეები კარგად თლილი ქვით ისეა შემოსილი წინა და გვერდითი მხრიდან, რომ ოთხკუთხა კოლონებივით აღიქმება მით უმეტეს, რომ ისინი კაპიტელის მსგავსი ქვის მაღალი ფილით და ქვისავე მასიური ვაზით სრულდება. შესანიშნავია აივნის შუა ნაწილში ჩასმული არშიაშემოვლებული ნაწიბურით შემოწერილი დეკორატიული, აჟურული თაღის ფიფქისებური ორნამენტის გამჭვირვალობა და მკაფიოება, მაღალი ხის კარნიზზე გამოკვეთილი შუბისპირის მოტივი, მოაჯირების მთიან სქელ დაფებში ამოჭრილი ბადე ჯვრის მოტივებით. ამასთან ერთად ხაზის სიზუსტით და ფორმათა დაუნაწევრებლობითაა გამორჩეული შენობის ქვაში ნაკვეთი კარნიზები, თუ სხვა კონსტრუქციულ-დეკორატიული ელემენტების დამუშავება, რაც მთლიანობაში კარგად გააზრებულ სივრცით-გეგმარებით კომპოზიციასთან შეთანხმებულ და მორგებულ მდიდრულად შემკულ საცხოვრებელ სახლს აყალიბებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6208
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია 
XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე. 

სახლი დგას რუსთაველის ქუჩის გასწვრივ არსებულ შენობებს შორის, რომლებიც გარკვეული ინტერვალითაა ერთმანეთისაგან დაშორებული. საცხოვრებელი სახლი ნაგებია ფლეთილი, ზედაპირმოსწორებული რუხი ფერის ქვით, კუთხეებში და ღიობების გარშემო თლილი ქვაა მოხმარებული. ქუჩის მხარეს ნაგებობა გამოდის სამწახნაგა შელესილი და შეთეთრებული ფასადით და მის გვერდზე არსებული შემინული, აჟურულმოაჯირიანი აივნით, რომელიც თავდაპირველად გახსნილი უნდა ყოფილიყო. ფასადის თითოეულ წახნაგზე სწორკუთხა ღიობებია გაჭრილი — ცენტრში შესასვლელი და გვერდებზე — ფანჯრები. კარის წინ კიბის რამდენიმე საფეხურია განთავსებული. ქუჩიდანვეა მოწყობილი შუშაბანდში შესასვლელი. შენობის ჩრდილოეთით მიმართული გვერდითი კედელი აბსოლუტურად ყრუ შეულესავ სიბრტყეს წარმოადგენდა, რომელიც დღეისათვის გვიანდელი გაჭრილი კარის და ფანჯრის ღიობებითაა დანაწევრებული. სამხრეთით არსებული გვერდითი კედელი სწორკუთხა ღიობებითაა გახსნილი. ამ კედელზე, ქუჩის მხარის საპირისპირო კედელზე მიდგმულია მცირ ზომის ხის ტამბური-აივანი თავისი დამოუკიდებელი შესასვლელით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6277
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მდინარე ოცხეს მარჯვენა სანაპიროს გასწვრივ რუსთაველის ქუჩის ცალმხრივ განაშენიანებაში ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის საპირისპირო მხარეს.

აბასთუმნის თვითმყოფადი საცხოვრებელი არქიტექტურის გამორჩეულ ნიმუშებს შორის ერთ-ერთი თვალსაჩინოა „ნესტეროვის სახლი". ნაგებობის მხატვრულ სახეს თლილი ქვის წყობის არაერთგვაროვნებასა და დეკორაციულობასთან ერთად აყალიბებს დახვეწილი პროპორციები, ქვაში კვეთილი კლასიცისტურ-ბაროკული საფასადე მორთულობის სხვადასხვა ელემენტებისა და ორნამენტის შესრულების ოსტატობა. „ნესტეროვის სახლი" განაშენიანების ამ რიგის სხვა საცხოვრებელი სახლების მსგავსად ვიწრო მხრით გამოდის ქუჩისკენ და ეზოს სიღრმეში მთის ფერდამდე გრძელდება. გეგმით მართკუთხა, გრძელი ბელეტაჟის მთავარი ფასადის ორ მესამედს იკავებს მკვეთრად გამოზიდული რიზალიტი, სადაც გვერდიდან მიდგმული ქვის კიბეებით და დამასრულებელი ფრონტონით საზეიმოდ გაფორმებული შესასვლელია გამართული. თლილი ქვის მთავარი ფასადის გაფორმების საფუძველს ორდერის სისტემა წარმოადგენს — ცოკოლზე დაყრდნობილ კანელურებიან სუსტ კოლონებს ანტაბლემენტი და კარნიზი ასრულებს. კოლონებს შორის განთავსებულ მაღალ ფანჯრებს ზემოთ კბილანების მწკრივშემოვლებული ფრონტონებია განლაგებული; კბილანების მოტივით არის მორთული შენობის კარნიზი, სვეტისთავები და რიზალიტის ფრონტონიც; საგულისხმოა მის ცენტრში გამოკვეთილი რელიეფური ვარდული ორნამენტული წნულით, რაც სიახლოვეს ამჟღავნებს ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის ქვის ჩუქურთმასთან. „ნესტეროვის სახლის" გვერდით ფასადებს დეკორატიულობას სძენს სხვადასხვა ფორმის ნატეხი კლდის ქვის ერთმანეთთან მჭიდროდ მორგებული ზედაპირმოსწორებული ფილები და კუთხეებსა და ღიობების საპირეებზე გამოყენებული მოკლე და გრძელი თლილი კვადრების მონაცვლეობით შედგენილი წყობა. თუ მარცხენა გვერდით ფასადზე მეზობელი სახლისკენ მხოლოდ შეწყვილებულად განლაგებული ფანჯრებია, მარჯვენა გვერდით ფასადზე სასინათლო ღიობები თანაბარი მანძილითაა განაწილებული კედლის სიბრტყეზე, ხოლო ფასადის დამასრულებელ კუთხეებჩამოთლილ, ოდნავ შვერილ რიზალიტში ფართო, თაღოვანი ფორმის სასინათლო ღიობი იყო განთავსებული, რომელიც ამჟამად ამოშენებულია. ძირითადი ნაგებობა და შედარებით ვიწრო, დღეს ნაწილობრივ შემინული დამხმარე ფრთა, რომელიც სიღრმეში უშუალოდ აგრძელებს მას, ეზოსკენ ქვის სვეტებით და ხის აჟურულმოაჯირიანი აივნით იხსნება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6216
**აშუღ-ფერი** (აზერ. Aşıq Pəri; დაახ. 1811, სოფელი აშაღი მარალიანი, ყარაბაღის სახანო — 1847, შუშა, შემახას გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — აზერბაიჯანელი აშუღი ქალი და პოეტი, აზერბაიჯანის ქალთა აშუღური სკოლის ერთ-ერთი გამოჩენილი წარმომადგენელი XIX საუკუნის I ნახევარში. ითვლება ქალთა აშუღური შემოქმედების ფუძემდებლად.

ბიოგრაფია
---------

აშუღ-ფერი დაიბადა სოფელ აშაღი მარალიანში (ახლანდელი ჯაბრაილის რაიონი) დაახლოებით 1811 წელს. ბავშვობიდან დაინტერესდა აშუღური ლექსებით. განათლება მიიღო მედრესეში, სადაც სწავლობდა არაბულსა და სპარსულს. 18 წლის ასაკში გადავიდა ყარაბაღის სახანოს დედაქალაქში - შუშაში. იქ ცხოვრობდა და მუშაობდა თავისი ხანმოკლე სიცოცხლის ბოლომდე, სადაც გარდაიცვალა 1847 წელს, 36 წლის ასაკში. თუმცა აშუღი ქალის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ზოგიერთი მკვლევარი ამტკიცებს, რომ მან სიბერემდე იცოცხლა.

ფერის მამა, ჰაჯი საიადი, წვრილმანი ვაჭრობით იყო დაკავებული, რის გამოც მას ადგილობრივებმა მეტსახელად თაჯირი (ვაჭარი) ჰაჯი საიადი შეარქვეს. დედა - გიულისტანი თავისი დროის პროგრესულად მოაზროვნე ქალი იყო და ქალიშვილისთვის განათლების მიღებაში ხელი არ შეუშლია.

აშუღ-ფერის შემოქმედებისა და ცხოვრების ერთ-ერთი მკვლევარი, ფირუდინ ბეი კოჩარლი თავის კვლევაში აღნიშნავს, რომ 25 წლის ასაკში ფერი დაქორწინდა მოლაზე, სახელად მუჰამედი. ქორწინებით ბედნიერი არ იყო. მოლას არ მოსწონდა, რომ მისი ცოლი წერდა ლექსებს და მონაწილეობდა პოეზიის საღამოებში, რის გამოც იგი ქმრისგან მუდმივ საყვედურებს იღებდა. შედეგად, მთელი მისი ტანჯვა გადაიზარდა ლექსებში, რაც ასახავდა ახალგაზრდა აშუღის რთულ ცხოვრებას. 1847 წელს აშუღ-ფერის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ძმებმა ქერბალაი ფერზალიმ და მაჰმუდმა მისი ცხედარი ჯაბრაილის მშობლიურ სოფელ მარალიანში ჩაასვენეს, სადაც დაკრძალეს.

### შემოქმედება

აშუღ-ფერი ყარაბაღის აშუღური გარემოს წარმომადგენლებს მიეკუთვნება, რომლებიც ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ ყარაბაღში XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. აშუღ-ფერის სახელი, რომელმაც გარკვეული როლი ითამაშა აზერბაიჯანული აშუღური პოეზიის განვითარებაში და ითვლება ერთ-ერთ პროფესიონალ ქალ აშუღად მოხსენიებულია მაჰსეთი განჯევისთან, ხურშიდბანუ ნათავანთან, ჰეირან-ხანუმთან და ფატმა კამინესთან ერთად. მისი ლექსების მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი დღემდე, ამიტომ ხალხში აშუღ-ფერის ცხოვრების შესახებ ბევრი ლეგენდა ვრცელდება.

თავის ლექსებში აშუღი ადიდებდა ქალთა თავისუფლებისთვის ბრძოლას, ქალების ოცნებებს და მათ პოზიციას საზოგადოებაში. მან ლიტერატურაში შემოიტანა ახალი მოტივები და ხასიათი, აღწერა აზერბაიჯანელი ქალების ცხოვრების წესი, მანერები და ადათ-წესები.

აშუღ-ფერის ხსოვნისადმი აზერბაიჯანში რეგულარულად იმართება მეჯლისები - შემოქმედებითი საღამოები. მისი ერთ-ერთი ორგანიზატორია აშუღ ულდუზ სენმეზი (გულიევა).

სქოლიო
------

1. 1 2  CERL Thesaurus — Consortium of European Research Libraries.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q60909659'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1127581'></a>
2. ↑  Aşıq Pəri irsinə məhəbbətlə - Bakı - clb.az
3. 1 2  Aşıq Pəri
4. 1 2  Ашугская школа в Карабахе
5. ↑  Aşıq Pəri məclisi. Aşıqlar və el şairləri. (tərtib edənlər N.Xatun, M.Əhmədov, Z.Yaqub). Bakı: Yazıçı, 1991, 440 s.
6. ↑  **Qarabağın ilk qadın şairi Bu, Aşıq Pəri sayılır**
7. ↑  Какие они – азербайджанки?
8. ↑  В Баку прошел творческий вечер ашуга Улдуз Сёнмеза – ФОТО
**აშშ-ის დიდი ბეჭედი** (ინგლ. Great Seal of the United States) — ამერიკის შეერთებული შტატების ემბლემა. გამოიყენება აშშ-ის მტავრობის მიერ გამოცემულ დოკუმენტებზე ხელმოწერის დროს. მის ოფიციალურ მფლობელად ითვლება აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი. დიდი ბეჭდის ნახვა შეიძლება ვაშინგტონში, სახელმწიფო დეპარტამენტის საგამოფენო დარბაზში. ბეჭდის წინა მხარეს ზოგჯერ უწოდებენ აშშ-ის გერბსაც.

ამერიკის დიდი ბეჭედი ორი სახსაგან შედგება, მაშინ როდესაც ბეჭედი ჩვეულებრივ ერთი სახლისაგან შედგება.

გერბის აღწერა
-------------

აშშ-ს გერბზე გამოხატულია თეთრთავა არწივი ფართოდ გაშლილი ფრთებით, ერთ-ერთ ბრჭყალში მას ზეთისხილის რტო უჭირავს - მშვიდობის სიმბოლო, მეორეში 13 ისარი - ომის სიმბოლო. არწივის თავი შეტრიალებულია ზეთისხილის ტოტისკენ, რაც გულისხმობს მშვიდობისკენ მისწრაფებას. მის თავზე ცამეტი ვარსკლავია, რაც პირველ ცამეტ შტატს ნიშნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აშშ-ის გერბი***

* PDF booklet from U.S. State Department, 2003 version, and 1996 version — Bureau of Public Affairs
* Website on the Great Seal
* Dr. Robert Hieronimus visits the Keeper of the Seal with photos of the actual die press
სარეაქტორო დარბაზი РБМК-1000, ლენინგრადის აესი
**РБМК** (რუს. Реактор большой мощности канальный (РБМК), *დიდი სიმძლავრის არხებიანი რეაქტორი*) — ენერგეტიკული ბირთვული რეაქტორების სერია, შემუშავებული სსრკ-ში. რეაქტორი РБМК არის არხებიანი, ჰეტეროგენური, გრაფიტ-წყლიანი, დუღილის ტიპის, სითბურ ნეიტრონებზე. თბოგამტარი — მდუღარე წყალი.

შექმნის ისტორია და ექსპლუატაცია
-------------------------------

მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგურის რეაქტორი (АМ-1 («Атом Мирный»), ობნინსკის ატომური ელექტროსადგური, 1954 წ) იყო ურან-გრაფიტული, არხებიანი, წყლის თბოგამტარით. ურან-გრაფიტული რეაქტორების ტექნოლოგიის შექმნა-განვითარება წარმოებდა სამხედრო-სამრეწველო და საცდელ-სამრეწველო რეაქტორებზე, რომლებსაც სამხედრო დანიშნულებასთან ერთად ჰქონდათ სამეურნეო: ელექტრო ენერგიისა და სითბოს წარმოების დანიშნულება.
1960-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო მუშაობა რეაქტორების შექმნაზე, რომლებიც შემდეგ საფუძვლად დაედო РБМК-ს. ზოგიერთი კონსტრუქციული გადაწყვეტა მუშავდებოდა ბელოიარსკის ატომური ელექტროსადგურის საცდელ ენერგეტიკულ რეაქტორებზე „მშვიდობიანი ატომი, დიდი" («Атом Мирный Большой»): АМБ-1 (1964 წ) და АМБ-2 (1967 წ).

### პირველი თაობა

РБМК ტიპის რეაქტორები ქრონოლოგიურად და ტექნიკური ევოლუციის მიხედვით სამ თაობად იყოფა. РБМК-1000 ტიპის პირველი რეაქტორის მშენებლობა დაიწყო 1966 წელს ლენინგრადის (სანქტ-პეტერბურგის) მახლობლად; ამავე წელს გადაწყდა ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაც. 1973 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში მსოფლიოში პირველი РБМК-1000 ტიპის ატომური რეაქტორი, ლენინგრადის ატომური ელექტროსადგურის პირველი ენერგობლოკი.
РБМК-ს პირველ თაობას განეკუთვნებიან:

* ლენინგრადის აეს-ის 1 და 2 ენერგობლოკები (1973, 1975);
* კურსკის აეს-ის 1 და 2 ენერგობლოკები (1976, 1979);
* ჩერნობილის აეს-ის 1 და 2 ენერგობლოკები (1977, 1978);

(სულ 6 ენერგობლოკი).

### მეორე თაობა

ლენინგრადის აეს-ის მეორე რიგის (მე-3 და მე-4 ენერგობლოკები) პროექტირებისას გადაწყდა ამ ტიპის რეაქტორების გაუმჯობესება. პროექტის გადაკეთების მთავარი მიზეზი იყო უსაფრთხოების წესების გამკაცრება.
РБМК-ს მეორე თაობას განეკუთვნებიან: 

* ლენინგრადის აეს-ის მე-3 და მე-4 ენერგობლოკები,
* კურსკის აეს-ის მე-3 და მე-4 ენერგობლოკები,
* ჩერნობილის აეს-ის მე-3 და მე-4 ენერგობლოკები,
* სმოლენსკის აეს-ის 1 და მე-2 ენერგობლოკები;

(სულ 8 ენერგობლოკი).

მესამე თაობა: ჩერნობილის ავარიის შემდეგ
---------------------------------------

ჩერნობილის აეს-ის ავარიამდე სსრკ-ში ასეთი რეაქტორების მშენებლობა ფართოდ იგეგმებოდა, თუმცა ავარიის შემდეგ РБМК ტიპის ახალი რეაქტორების მშენებლობა შეწყდა. 1986 წლის შემდეგ ექსპლუატაციაში შევიდა РБМК ტიპის რეაქტორები: 

* სმოლენსკის აეს-ის მე-3 ენერგობლოკი (1990);
* იგნალინის აეს-ის მე-2 ენერგობლოკი (1987).

ლიტერატურა
----------

* Левин В. Е. Ядерная физика и ядерные реакторы. 4-е изд. — М.: Атомиздат, 1979.
* Абрамов М. А. Авдеев В. И. Адамов Е. О. и др. Под общей редакцией Черкашова Ю. М. Канальный ядерный энергетический реактор РБМК. — М.: ГУП НИКИЭТ, 2006. 632 с.
* Доллежаль Н. А. Емельянов И. Я. Канальный ядерный энергетический реактор. — М.: Атомиздат, 1980.
* Емельянов И. Я. Михан В. И. Солонин В. И. под общ. ред. акад. Доллежаля Н. А. Конструирование ядерных реакторов. — М.: Энергоатомиздат, 1982.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგლომერაცია (მრავალმნიშვნელოვნება)**. |

**მეტალურგიული აგლომერაცია** — წვრილი მასალების (მადნის, მადნის კონცენტრატის, ლითონშემცველი ნარჩენებისა და სხვა) ნაჭრებად შეცხობის თერმული პროცესი. აგლომერაცია კაზმის დნობისათვის შემზადების ერთ-ერთი ძირითადი ხერხია. აგლომერაციის მიზანია წვრილი მადნისა და საკერძის მთვრის შეცხობა (დანაჭროვნება), კაზმში ფლუსის შეტანა (დაფლუსული აგლომელატი) და მისგან მავნე მინარევების მოცილება. აგლომერატს ძირითადად (95%-ზე მეტს) იყენებენ შავ მეტალურგიაში. გარდა ამისა, ფერად მეტალურგიაში — ნიკელის, ალუმინისა და ტყვიის წარმოებაში. აგლომერატი მიიღება კაზმის გახურებისას დარბილებული ნაწილაკების ზედაპირთა ურთიერთშეწებებით ან იმ მაკავშირებელი ადვილდნობადი ნაერთი წარმოქმნით, რომელიც გაცივებისას ნაწილაკებს აერთებს. შეცხობისათვის საჭირო სითბო წარმოიქმნება სააგლომერაციო კაზმში შეტანილი ნახშირბადიანი სათბობის წვის შედეგად, ხოლო გოგირდოვანი მადნის კონცენტრატების აგლომერაციის დროს — სულფიდების დაჟანგვის შედეგად. რკინის დაფლუსული აგლომერატი მიიღება წვრილი მადნის (8-10 მმ), საკერძის მტვრის, დასაბრუნებლის, კირქვისა (3 მმ) და კოქსწვრილას (3 მმ) დანამული ნარევისაგან. აგლომერაცია ითვალისწინებს კაზმის მომზადებას (ცალკე კომპონენტების დოზირება, შერევა, დანამვა და დაგუნდავება), მომზადებული კაზმის შეცხობას სააგლომერაციო მანქნაზე, ცხელი შეხობილი მასის დამუშავებას (დამტვრევა, გაცრა 5-10 მმ ზომის ნაჭრების მოსაცილებლად, 100°C-მდე გაცივება და დახარისხება). შეცხობის პროცესი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნედლი მასალის მომზადებასთან. დიდი მნიშვნელობა აქვს პროცესის ძირითადი პარამეტრების სტაბილიზაციას (მასალების დოზირება და გასაშუალება, ტენიანობა, ქიმიური შედგენილობა და სხვა), რაც სააგლომერაციო პროცესების კომპლექსური ავტომატიზაციის საშუალებას იძლევა.

ფაბრიკები
---------

აგლომერაცია ხორციელდება სააგლომერაციო ფაბრიკებში, რომელთა კომპლექსში შედის საწყობები (საკაზმე მასალების შესანახად და გასაშუალებლად), მიმღები ხვიმირები, კოქსისა და კირქვის დასამტვრევი განყოფილება (საკაზმე), სააგლომერაციო და მზა აგლომერატის დასამუშავებელი განყოფილება. თანამედროვე სააგლომერაციო ფაბრიკებში მთლიანად მექანიზებული და ძირითადად ავტომატიზებულია ნედლეულის მიღების, დოზირების, კაზმის მომზადების, სააგლომერაციო მანქანისათვის მისი მიწოდების და მზა აგლომერატის დამუშავების პროცესები.

მანქანები
---------

სააგლომერაციო მანქანები შეიძლება იყოს პერიოდული ან უწყვეტი ქმედებისა. ძირითადად გავრცელებულია უწყვეტი ქმედების ლენტური ტიპის მანქანა, რომლის მთავარი ნაწილია პალეტებისაგან შედგენილი ლენტური ტრანსპორტიორი. მომზადებული კაზმი ჩასატვირთი ხვიმიერებიდან სააგლომერაციო ლენტზე იყრება, გაივლის ამნთებ ქურას, აინთება და გადაუვლის ვაკუუმ კამერებს, საიდანაც კაზმის ზედა ფენის ანთებისა და პალეტების ქვეში ექსპაუსტერით ჰაერის ენერგიული გაწოვის შედეგად ალი კაზმის ზედა ფენებიდან თანდათან ქვედაში გადაინაცვლებს, კაზმი შეცხვება და სამსხვრეველში ჩაიყრება.

ლიტერატურა
----------

* *მ. კეკელიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 59.
**წმინდა მოწამე აგნია** — წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 იანვარი, ახალი სტილით — 3 თებერვალი. 

კეთილმსახური რომაელების ოჯახში დაიბადა III საუკუნეში. წმინდანი სიყრმიდანვე მიენდო უფალს და გადაწყვიტა, მის სადიდებლად ქალწულობა დაემარხა. როდესაც აგნიამ ქალაქის თავის, სიმფრონის ვაჟის ცოლობაზე უარი განაცხადა, ერთმა ახლობელმა ამცნო მმართველს, რომ ქალწული ქრისტიანი იყო. გაავებულმა სიმფრონიმ ბრძანა, გაეშიშვლებინათ იგი და საროსკიპოში ჩაეგდოთ. უფალმა არ დაუშვა თავისი რჩეულის შეურაცხყოფა — უეცრად აგნიას სქელი და გრძელი თმები ჩამოეზარდა თავზე და სხეული დაუფარა. საროსკიპოში მიყვანილი ქალწული ზეციური შუქით იყო გარემოცული, რომელიც ყველა შემოსულს თვალებს უბინდავდა. ქალაქის თავის ვაჟი, რომელიც გაკადნიერდა, ხელი შეეხო აგნიასთვის, იმავ წამს მკვდარი დაეცა მიწაზე, მაგრამ წმინდანის მხურვალე ლოცვით გაცოცხლდა და საკუთარი მამისა და შეკრული ხალხის წინაშე განაცხადა: „მხოლოდ ქრისტიანთა ღმერთია ცისა და ქვეყნის ჭეშმარიტი უფალი. სხვა ღმერთები მტვერია და ნაცარი!" ამ სასწაულის მხილველმა 160 ადამიანმა ირწმუნა ქრისტე, მოინათლა და მოწამეობრივად აღესრულა წარმართთა ხელით.

წმინდა აგნია ქურუმების მოთხოვნით სასტიკად აწამეს — კოცონში ჩააგდეს, შემდეგ კი, ცეცხლიდან უვნებლად გამოსულს, მახვილით მოჰკვეთეს თავი (დაახლ. 304). წმინდა მოწამე მშობლებმა ქალაქ რომის მახლობლად დაკრძალეს. მის საფლავზე მრავალი სასწაული აღესრულებოდა.

ლიტერატურა
----------

* „წმინდანთა ცხოვრება", ტ. 1, გვ. 101-102, თბ. 2001

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამე აგნია ქალწული
ატმოსფეროს ცირკულაციის სქემა
ნალექების საშუალო თვიური მახასიათებელი
**ატმოსფეროს ცირკულაცია**, **ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაცია** — ატმოსფეროში ჰაერის დინებათა სისტემა. მოიცავს კონტინენტთა და ოკეანეთა შესაბამის სივრცეს. ატმოსფეროს ცირკულაცია დამოკიდებულია წლის განმავლობაში ატმოსფეროში ტემპერატურის ზოგად განაწილებასა და მის ცვლილებებზე. ჰაერი მიედინება წნევის მკვეთრი დაცემის მიმართულებით. მასზე მოქმედებს წნევის გრადიენტის ძალა და აგრეთვე დედამიწის ბრუნვით განპირობებული გადამხრელი ანუ კორიოლისის ძალა, რაც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოძრავი ჰაერის მარჯვნივ, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში — მარცხნივ გადახრას იწვევს. ამ ორი ძალის თანაფარდობისას ჰაერის მოძრაობა მდგრადია. ეს წესი ირღვევა დედამიწის ზედაპირის მახლობლად, სადაც ჰაერის მოძრაობაზე ხახუნის ძალაც მოქმედებს. იგი ამინდისა და კლიმატის ფორმირების მნიშვნელოვანი ფაქტორია. 

სიმაღლის ზრდასთან ერთად ატმოსფეროში ეცემა ჰაერის წნევა, ამასთან თბილ ჰაერში უფრო ნელა, ვიდრე ცივში. ამიტომ ტროპოსფეროში, ქვედა რამდენიმე კილომეტრის გარდა, ატმოსფერული წნევა ეკვატორთან უფრო მაღალია, ვიდრე პოლუსთან, რის გამოც ჰაერის დინება აქ ძირითადად დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენაა მიმართული. ჰაერის საერთო გადატანა სტრატოსფეროს ქვედა ფენებში დასავლეთიდანაც ხდება. სტრატოსფეროში ეკვატორის გასწვრივ ზაფხულობით ჰაერი უფრო ცივია, ვიდრე პოლუსზე, რის გამოც დაახლოებით 20-25 კმ სიმაღლიდან წნევის მერიდიანული გრადიენტი პოლუსიდან ეკვატორისკენაა მიმართული და ჰაერის გადატანა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ ხდება. ტროპოსფეროს ქვედა ფენებში ატმოსფეროს ცირკულაციაზე დიდ გავლენას ახდენს ხმელეთისა და ზღვის არათანაბარი გათბობა.

ზაფხულობით კონტინენტები უფრო მეტად თბება, ვიდრე ოკეანეები, ამიტომ ქვედა ფენებში კონტინენტებზე წარმოიქმნება დაბალი წნევის არეები, ესე იგი ციკლონები, ოკეანეებზე კი — მაღალი წნევის არეები, ანტიციკლონები. ამის გამო ზაფხულობით ქარები ოკეანიდან კონტინენტისაკენ ქრის, ზამთრობით კი — პირიქით. ამ სეზონური ხასიათის ქარებს მუსონები ეწოდება. წნევის ასეთი სეზონური განაწილება კონტინენტებსა და ოკეანეებზე ატმოსფეროს ცირკულაციის რთულ სურათს იძლევა. ატმოსფეროს ძირითადი მასა ასრულებს ბრუნვით მოძრაობას დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და უსწრებს დედამიწის საკუთარ ბრუნვას იმავე მიმართულებით. ეს მოვლენა კარგად არის გამოხატული ტროპოსფეროს მაღალ ფენებში საქართველოს ტერიტორიაზეც. ატმოსფეროს ცირკულაციის თავისებურებებთან დაკავშირებულია ქარის სიჩქარის წლიური სვლა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ატმოსფეროს ცირკულაცია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *პაპინაშვილი კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 672.
2. ↑  ელიზბარ ელიზბარაშვილი — საქართველოს კლიმატური რესურსები
3. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 489.
**Т-10** (ასევე იცნობენ ობიექტ 730 სახელით) — ცივი ომის დროინდელი საბჭოთა მძიმე ტანკი, ეს კი იყო ბოლო ტანკი რომელიც შეიქმნა ის-ზე და კვ ტიპის ტანკებზე. მისი წარმოება დაიწყეს 1952 წელს ИС-10-ის სახელით თუმცა იოსებ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ მას გადაარქვეს სახელი და დაარქვეს Т-10. წინაპრისგან განსხვავებით Т-10-ს გაძლიერებული ჰქონდა ჯავშანი, ასევე კორპუსი, 5 ბორბალის მაგივრად ჰქონდა 6, რაც აძლევდა რთულ ადგილებში გადაადგილების საშუალებას, ასევე ჰქონდა გაუმჯობესებული ქვემეხი და დიზელის ძრავა, გარდა ამისა, გაეზარდა ამუნიცია.

### საბჭოთა ტანკების არენდით გაცემა

მეორე მსოფლიო ომში სატანკო ბრძოლოებში ყოველთვის დაბრკოლება ხდებოდა მძიმე ტანკები. როცა ბერლინში საბჭოთა ტანკები შევიდნენ განხეთქილების მიზეზი მძიმე ტანკები გახდნენ, რადგან ისინი ძალიან მოუქნელები იყვნენ ქალაქის ბრძოლებში, ამიტომ ბერლინში შეიყვანეს საშუალო წონის T-34 ტიპის ტანკები. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც აგრძელებდნენ მათ გამოშვებას თუმცა არც თუ ისე დიდი ხნით (ამავე დროს ამერიკაც უშვებდა თავის მძიმე ტანკს M103 და ინგლისი კი Conqueror ს), მაგრამ დაიწყეს საშუალო სიმძიმის ტანკების გამოშვება Т-54 და Т-62 რომელებიც არაფლით ჩამოუვარდებოდნენ ჯავშანში მძიმე ტანკებს.

1960 წელს კი საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულმა ძალებმა ძალიან მოიწონეს საშუალო ტანკები და მძიმე ტანკების მთლიანად ამოღება დაიწყეს,მოტორიზირებულ ბატალიონებში შეიარაღებაში მიიღეს Т-54/55 - ები რომლებიც შემდგომ ჩაანაცვლეს ულტათანამედროვე ტანკებით T-64 - ებით ბოლოს კი დაიწყეს ძალიან სწრაფი ტანკების Т-80 ების გამოშვება.

Т-10 სერიული გამოშვება შეწყდა 1966 წელს და გააჩერეს ყველა მძიმე ტანკი პროექტი,
ტანკ საწინააღმდეგო რაკეტების ტანკებზე დაყენების შემდეგ მძიმე ტანკებს აღარანაირი მნიშვნელობა აღარ ექნებოდა რადგან, ტანკს საწინააღმდეგო რაკეტების სროლა შეეძლო იგივე მანძილზე რამდენზეც მძიმე ტანკი ისროდა,მალე საბჭოთა კავშირმა გამოუშვა პირველი ქვეთთა საბრძოლო მანქანა БМП-1 რომელიც შეიარაღებული რაკეტითაც იყო.

### პროდუქციის ისტორია

T-10-ს საბჭოთა კავშირის გარდა იყენებდნენ ვარშავის ხელშეკურლების მყოფი ქვეყნები ასევე ექსპორტზე გადიოდა ეგვიპტეში და სირია - ში, ასევე შესაძლოა ჰყოლოდა ჩრდილოეთ ვიეტნამს ომში კი მხოლოდ ერთხელ იბრძოლა იომ ქიფურის ომში,მისი ბოლო მოდიფიკაცია გამოვიდა 1967 წელს ხოლო შეიარაღებიდან ამოიღეს 1996 წელს, უმეტეს ტანკებს კოშკურები მოაძვრეს და დაუყენეს ტანკ საწინააღმდეგო შეიარაღება

### მოდიფიკაციები

* **T-10A** - დამატებული ჰქონდა ქვემეხის სტაბილიზატორი.

* **T-10B** - სიბრტყეში ჰქონდა 2 ქვემეხის სტაბილიზატორი.

* **T-10M** - შეცვლილი ჰქონდა ქვემეხი და დაყენებული M-62-T2 რომელიც მთლიანად ბრტყელი იყო ასევე შეცვლილი ჰქონდა ტყვიამფრქვევი და დაყენებული ჰქონდა კპვ,ღამის ხედვის ხელსაწყოები და შეეძლო რადიაციულ ადგილებზე მოქმედება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Т-10***

* www.battlefield.ru დაარქივებული 2010-09-12 საიტზე Wayback Machine.
**არტის რეგიონი** (ფრანგ. région d'Arta; არაბ. عرته) — რეგიონი ჯიბუტის ცენტრალურ ნაწილში.

* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი არტა.
* მოსახლეობა — 42 380 ადამიანი (2009 წელი). ფართობი — 1800 კმ².

რეგიონი შეიქმნა 2002 წელს დღეისათვის მისი მეზობელი რეგიონებიდან ტერიტორიების გამოყოფის გზით: აღმოსავლეთი ნაწილი გამოიყო დედაქალაქ ჯიბუტის ტერიტორიიდან, ხოლო დასავლეთი ნაწილი დიკილის რეგიონიდან. აქვს გასასვლელი ინდოეთის ოკეანეზე: ტაჯურის ყურე — ჩრდილოეთით, ადენის ყურე — აღმოსავლეთით. რეგიონის აღმოსავლეთით ასევე აქვს მცირე სიგრძის საზღვარი სომალის აუდალის რეგიონთან, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს არაღიარებული სახელმწიფო სომალილენდი, ჩრდილოეთით — ადმინისტრაციული საზღვარი აქვს ჯიბუტის ტაჯურის რეგიონთან, ხოლო სამხრეთით ასევე ადმინისტრაციულად ესაზღვრება ჯიბუტის ალი-საბიეს რეგიონს.

გეოგრაფია
---------

საშუალო სიმაღლე — ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, როგორც ქალაქი არტა, მდებარეობს მთებით გარშემორტყმულ პლატოზე. ამის შედეგად რეგიონში ბევრია მლაშე ტბები.

ეკონომიკა
---------

მარილი — ეთიოპიაში ექსპორტის მთავარი წყაროა და კეთილდღეობის ერთ-ერთი მთავარი პროდუქტია, როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისათვის, ასევე რეგიონის და ქვეყნის ეკონომიკისათვის. ქვეყნის ეკონომიკაში ასევე მთავარი ადგილი უკავია თევზჭერას.

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-10-31. ციტირების თარიღი: 2015-11-02.
2. ↑  Citypopulation
3. ↑  Statoids

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯიბუტის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
* ალი-საბიე
* არტა
* დიკილი
* ობოკი
* ტაჯურა
* ჯიბუტი
 |

 |
**Supergrass** — ინგლისური როკ-ჯგუფი ოქსფორდიდან. მასში შედიოდნენ გეზ კუმბსი (გიტარა, წამყვანი ვოკალი), რობ კუმბსი (კლავიშებიანები, ბეკ-ვოკალი), მიკ კუინი (ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი) და დენი გოფი (დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი).

გეზმა, მიკმა და დენიმ ჯგუფი 1993 წელს ჩამოაყალიბეს, ხოლო გეზის ძმა, 2002 წელს შეუერთდა. 1994 წელს მათ გააფორმეს კონტრაქტი Parlophone-თან და გამოსცეს *I Should Coco* (1995), რომელიც The Beatles-ის *Please Please Me*-ს შემდეგ ყველაზე გაყიდვადი სადებიუტო ალბომი იყო. მსოფლიო ჰიტად იქცა მისი მეოთხე სინგლი „Alright". ამის შემდეგ ჯგუფმა გამოსცა ხუთი ალბომი - *In It for the Money* (1997), *Supergrass* (1999), *Life on Other Planets* (2002), *Road to Rouen* (2005) და *Diamond Hoo Ha* (2008), ისევე, როგორც კომპილაცია *Supergrass is 10* (2004).

2009 წლის აგვისტოში ჯგუფი ლეიბლ Cooking Vinyl-ზე გადავიდა და დაიწყო მეშვიდე ალბომ *Release the Drones*-ზე მუშაობდა. თუმცა, 2010 წლისთვის, როდესაც კოლექტივი მუსიკალური და შემოქმედებითი უთანხმოებების გამო დაიშალა, იგი არ გამოცემულა. უკანასკნელი კონცერტი გამართეს პარიზში, 2010 წლის 11 ივნისს.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Supergrass-ის დისკოგრაფია.
სტუდიური ალბომები
* *I Should Coco* (1995)
* *In It for the Money* (1997)
* *Supergrass* (1999)
* *Life on Other Planets* (2002)
* *Road to Rouen* (2005)
* *Diamond Hoo Ha* (2008)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Supergrass"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Supergrass to split after 17 years.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 აპრილი, 2010.
2. ↑  „BBC Newsbeat: Supergrass Split". BBC News. 2010-04-12. ციტირების თარიღი: 2011-07-20.
**ატლანტისპირა დაბლობი** (ინგლ. Atlantic Plain) — დაბლობი ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-ში. გადაჭიმულია ატლანტის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, ნიუ-იორკის ღია ყურიდან ფლორიდის ნახევარკუნძულის კიდემდე 3500 კმ-ზე. სიგანე 30-იდან 350 კმ-მდე. აგებულია ძირითადად ანთროპოგენური ზღვიური ნალექებით — კირქვებით, ქვიშაქევბით, ქვიშებითა და თიხებით, რომელთა საერთო სიმძლავრეა 1000 მ.

ზედაპირი ბრტყელია. სიმაღლე 100 მ-მდე. ჩრდილოეთით მდებარე სანაპირო დანაწევრებულია ღრმად შეჭრილი დელავერისა და ჩესაპიკის ყურეებით, სამხრეთით — ლაგუნური და მარშული ტიპის ნაპირებია. მკვეთრადაა გამოხატული ზღვიური ტერასები, რომლებიც გადაკვეთილია მდინარეთა ფართო დაჭაობებული ჭალებით.

სანაპიროს დიდი ნაწილის გასწვრივ გადის გოლფსტრიმის თბილი დინება. კლიმატი სუბტროპიკულია, მუსონური ტიპის, ფლორიდის სამხრეთით ტროპიკული. ზამთარი თბილია, წვიმიანი. ფლორიდის სამხრეთით მშრალი; იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0-იდან 20 °C-მდე, მაგრამ თითქმის საყოველთაოდ იცის წაყინვები. ზაფხული ცხელია, ნოტიო; ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 22–28 °C. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 1000–1400 მმ.

ატლანტისპირა დაბლობის ბუნებრივი მცენარეულობა წარმოდგენილია ფიჭვითა და ფიჭვნარ-მუხნარით; დაჭაობებულ მონაკვეთებზეა ურთხელისა და ჭაობის კვიპაროსისგან შემდგარი ტყე. ფლორიდის სამხრეთით პალმის, ფიკუსისა და სხვა ტროპიკული ხეებისაგან შემდგარი ტყეა. ნაპირებთან მანგროვიანებია. გაუტყეურებულ ადგილებზე ბამბისა და თამბაქოს ნათესებია; განვითარებულია მებოსტნეობა და მეხილეობა. ატლანტისპირა დაბლობი მჭიდროდაა დასახლებული. დიდი ქალაქებია ნიუ-იორკი, ფილადელფია, ბალტიმორი, ვაშინგტონი და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Harry Thurston, The Atlantic Coast: A Natural History, 2012
2. 1 2 3 4  Приатлантическая низменность | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-06. ციტირების თარიღი: 2020-07-05.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგლუტინაცია**. |

**აგლუტინაცია** — აფიქსის მექანიკური დაკავშირება სიტყვის ძირთან ან ფუძესთან. აგლუტინაციის დროს ერთი აფიქსი გამოხატავს მხოლოდ ერთ გრამატიკულ კატეგორიას და ყოველ გრამატიკულ მნიშვნელობას მუდამ გარკვეული აფიქსი გადმოსცემს. აფიქსი ორგანულად არ ერწყმის არც ძირს, არც წინამავალ და არც მომდევნო აფიქსს: სიტყვა - ფორმა ადვილად იშლება შემადგენელ ნაწილებად. ყველა ცვლილება, რაც მორფემათა საზღვარზე ხდება (ფუძის კუმშვა ან კვეცა, აფიქსური ელემენტის ხმოვნის ან თანხმოვნის შეცვლა), ექვემდებარება ამა თუ იმ ენისათვის დამახასიათებელ წმინდა ფონეტიკურ კანონზომიერებას.

აგლუტინაციის პრინციპის მიხედვით ქართულ ენაში იწარმოება: სახელებში- ბრუნვა, რიცხვის კატეგორიები (მაგალითად, კაც-ი; აფიქსი -ი სახელობითი ბრუნვის ნიშანია; კაც-ებ-ს, -ებ- მრავლობითი რიცხვის, ხოლო -ს მიცემითი ბრუნვის ნიშანია), ზმნებში- პირი, დრო, რიცხვი, კილო, გვარი, თემა, კაუზატივი და სხვა. მაგალითად, ზმნაში *ვ-წერ-დი-თ*, ვ პირველი სუბიექტური პირის, -დ- ნამყო უსრული დროის, ხოლო -თ მრავლობითი რიხცვის ნიშნებია.

ენათა მორფოლოგიური კლასიფიკაციის დროს აგლუტინაცია მიჩნეულია ერთ-ერთ საკლასიფიკაციო ნიშნად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აგლუტინაციური ენები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 60.
**აგიხანი** (ინგლ. Aguijan) — დაუსახლებელი კუნძული მარიანას არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებს და შედის ტინიანის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძული აგიხანი მდებარეობს მარიანას არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. კუნძულიდან 8 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ტინიანი. უახლოესი მატერიკი — აზია, მდებარეობს 3000 კმ-ში.

კუნძულ აგიხანს, როგორც მარიანის არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 4 კმ-ს, სიგანე — 1 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 157 მეტრს. კუნძულის ფართობი შეადგენს 7,10 კმ²-ს.

კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია. კუნძულზე ხდება ციკლონები.

აგიხანს ასევე უწოდებენ *«თხების კუნძულს»* იმიტომ, რომ ძველად მასზე არსებობდა მაცხოვრებლების მიერ შემოყვანილი თხების მცირე პოპულაცია. შემდგომში თხები გაიყვანეს აგიხანის კუნძულიდან.

ისტორია
-------

XVII საუკუნის ბოლოს მარიანას არქიპელაგი გახდა ესპანეთის სამფლობელო.

1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს.

1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძულზე მდებარეობდა იაპონელთა გარნიზონი.

მოსახლეობა
----------

2010 წლისთვის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის ყველა კუნძული, მათ შორის, აგიხანის კუნძულიც, დაუსახლებელია..

სქოლიო
------

1. 1 2  *Oceandots.com*. კუნძული აგიხანი. (ინგლისური)
2. 1 2 3 4  *UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-14. ციტირების თარიღი: 2014-11-29.
3. ↑  [*Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული აგიხანი. (გერმანული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-27. ციტირების თარიღი: 2014-11-29. *Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული აგიხანი. (გერმანული)]
4. 1 2  *PIBHMC*. კუნძული აგიხანი. (ინგლისური)
5. 1 2 3  World *Statesmen.org*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური)
**ბარიკადები** (ლატვ. Barikādes) — 1991 წლის იანვარში მომხდარი დაპირისპირებათა სერია ლატვიის რესპუბლიკასა და სსრკ-ის შორის, რომელიც ძირითადად რიგაში მიმდინარეობდა. მოვლენა ატარებს 13 იანვრიდან 27 იანვრამდე მოსახლეობის ძალისხმევას ბარიკადების მშენებლობისა და დაცვის მხრივ. ლატვია, რომელმაც ერთი წლით ადრე საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის აღდგენა გამოაცხადა, მოელოდა, რომ საბჭოთა კავშირი შეეცდებოდა ძალით ქვეყანაზე კონტროლის აღდგენას. იანვრის დასაწყისში, როდესაც საბჭოთა „ომონმა" თავდასხმა დაიწყო, ადგილობრივმა მთავრობამ ხალხს ბარიკადების აშენებისკენ მოუწოდა, შესაძლო სამიზნეების დაცვისთვის (ძირითადად დედაქალაქ რიგის და მის მახლობლად მდებარე ულბროკის, ასევე კულდიგას და ლიეპაიას). შემდგომში, ექვსი ადამიანი დაიღუპა თავდასხმების დროს, რამდენიმე დაიჭრა სროლების დროს ან ნაცემი იყო „ომონი"-ს მიერ. დაღუპულების უმრავლესობა 20 იანვარს, ლატვიის შინაგან საქმეთა სამინისტროზე განხორციელებული საბჭოთა თავდასხმის დროს დახვრიტეს. ერთი ადამიანი დაიღუპა ბარიკადების მშენებლობისას. საბჭოთა მხარდამჭერებს შორის მსხვერპლი სავარაუდოა, მაგრამ ზუსტი რაოდენობა უცნობია. სულ 15 611 ადამიანი დარეგისტრირდა, როგორც ბარიკადის მონაწილე, მაგრამ სხვა მონაცემებით, მონაწილე ლატვიელთა რიცხვი 32 000-ზე მეტი იყო.

სქოლიო
------

1. ↑  Zaltāns, Kaspars.  (March 8, 2016) Latvia’s Barricades of Freedom – What Do They Mean 25 Years On?. ციტირების თარიღი: February 6, 2018
**БТР-40** საბჭოთა ბორბლებზე მდგარი ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელსაც 8 ჯარისკაცი გადაყავდა, БТР-40ის ბაზაზე შეიქმნა ჯავშანტრანსპორტიორი БРДМ-1.

შექმნის ისტორია
---------------

ეს ჯავშანტრანსპოტიორი შეიქმნა დედკოვის ხელმძღვანელობით გორკის საავტომობილო ქარხანაში. ამ ჯავშანტრასპორტიორს უნდა ჩაენცვლებინა მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი БА-64Б, რომელიც 1946 წელს შეიარაღებიდან მოიხსნა. БТР-40ის პროტოტიპი იყო БТР-141 რომელიც ვერ გამოვიდა რახან ის წყალში ცურვის დროს ძალიან ბევრ პრობლემებს ქმნიდა 1954 ბოლოს შეიქმნა БТР-40П. მალე კი გამოვიდა ბტრ-40-ის მოდერნიზებული ვარიანტი БРДМ-1.

კონსტრუქცია
-----------

მისი ეკიპაჟი 2 კაცი იყო შესვლა და გამოსვლა ხდებოდა გვერდითა კარებიდან ხოლო საბრძოლო განყოფილებაში თავსდებოდა 8 მედესანტე თავის შეიარაღებით, მედესანტეებს შეეძლოთ ცეცხლი გაეხსნათ მანქანიდანვე.

БТР-40

მოდიფიკაციები
-------------

БТР-40В - 1956 წელს გამოჩნდა ვ მოდიფიკაცია მას ჰქონდა ბორბლებში წნევის დასარეგულირებელი სისტემა, სავინტილაციო გასაფილტრი სისტემა რომელიც საშუალებას აძლევდა ბაქტერიოლეგიულ მდგომარეობაშიც ემოქმედა.

БРДМ-1 - 1956 წლის უნგრეთის მოვლენებმა გათვალისწინებით 1958 წელს შეიქმნა БТР-40ის სრულიად ახალი მოდიფიკაცია БРДМ-1, რომელიც გამოირჩეოდა სრული გადახურვით, 4 შეჯავშნული სარქველით ჭერში.

ტექნიკურ ტაქტიკური მონაცემები
-----------------------------

ეკიპაჟი:2 და 8 მედესანტე

მაქსიმალური სისწრაფე:100 კმ/სთ

შეიარაღება: 7.62 მმ ტყვიამფრქვევი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
*
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის
კურორტ აბასთუმანში. საცხოვრებელი სახლი მდებარეობს აბასთუმნის დასაწყისში, „სუბ გევორქის" ეკლესიის პირდაპირ გზის გადაღმა. 

ნაგებობა ერთასრთულიანია, მაღალი ნახევარსარდაფით. დღეისათის სახლს აღმოსავლეთ და დასავლეთ მხრიდან მიშენებები აქვს. აღმოსავლეთის მინაშენი ბლოკითაა ამოყვანილი და ჭვირულ ორნამენტებიანი აივნით სრულდება, ხოლო დასავლეთის მინაშენის ნახევარსარდაფის დონე აგურით და ცემენტის ხსნარითაა ამოყვანილი, ხოლო პირველი სართული ხისაა. დასავლეთის მინაშენის ნახევარსარდაფის დონეზე სავარაუდოდ ავტოფარეხია მოწყობილი. სახლის ძირითადი ნაწილი საკმაოდ სადა და აბასთუმნის არქიტექტურისთის დამახასიათებელი დეკორით გამოირჩევა. სამხრეთის ფასადი, ისევე როგორც ჩრდილოეთის ფასადი საკამოდ მაღალი სამკუთხა ფრონტონებით ბოლოვდება, რომლებიც სადა ორნამენტებითაა გაფორმებული. სახლი ნაგებია ქვით. ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ბაღი შემოუყვება, ამავე მხარეს ჩამოედინება მდინარე ოძრხე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6451
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.

კურორტ აბასთუმნის მთავარი, რუსთაველის ქუჩის პარალელურად, მდინარე ოცხეს მარჯვენა ნაპირზე არსებული ასწლოვანი ხეებით დაბურული ქუჩა ლადო ასათიანის სახელობისაა და ყურადღებას XIX საუკუნის მესამე ნახევარში აგებული, მაღალი მხატვრული ღირებულების მქონე შენობების კონცენტრაციით იქცევს. ასათიანის ქუჩაზე, მარჯვენა მხარეს ძეგლებით საკმაოდ მჭიდროდ განაშენიანებულ რიგში ყურადღებას იქცევს ორსართულიანი, სწორკუთხა, გეგმაში თითქმის ოთხკუთხა, საკმაო მასშტაბური შენობა ქუჩის პირზეა განთავსებული სახლი. ქვით ნაგები შენობის კედლის სიბრტყე შელესილია, სახლი ოთხივე მხრიდან ორ იარუსიანი, ზოგან ჭვირულ მოაჯირ-თაღებიანი და ზოგან კი პირამიდისებრი დეკორატიული ჩანართებით დეკორირებული, გალერეა-შუშაბანდების სისტემით არის გარშემორტყმული. მიუხედავად გალერეის სავალალო მდგომარეობისა და გარკვეული სახეცვლისა, ის მაინც შთამბეჭდავია და ხელოსნის მაღალ ოსტატობასა და ფანტაზიას ავლენს. ორი ერთმანეთის გვერდზე განლაგებული სახლით ორი მხრიდან შემოზღუდულ ეზოში გამავალი ფასადიც გალერეა-შუშაბანდების სისტემით არის მოცული, რომელიც ნაწილობრივ სახეცვლილია. ეზოს მხრიდან გალერეის ტანშია ჩართული ხის ერთმარშიანი კიბე. ასათიანის ქუჩის ამ მონაკვეთისთვის საკმაოდ მასშტაბური, უდაოდ შესანიშნავი ოსტატობით შესრულებული ხის დეკორით გაფორმებული შენობა მნიშვნელოვანია არა მარტო ქუჩის არამედ მთლიანად აბასთუმნის მასშტაბით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6203
**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში.

მართკუთხა გეგმარების მქონე მომცრო ზომის შენობა ქუჩის პირას დგას და გრძელი ფასადით გამოდის მასზე. საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი შენობა ერთსართულიანია, ფლეთილი ქვით ნაშენი. მთავარი, ასათიანის ქუჩაზე გამომავალი ფასადის კომპოზიცია სიმეტრიულია. განაპირა მონაკვეთებში არსებულ, წინ წამოწეულ ორ პარმაღს შორის ხის გალერეაა გადაჭიმული. გალერეის სვეტები დეკორატიულია, წიბოებ ჩამოთლილი, მოაჯირი ჭვირული, კარნიზი კი კუწუბებიანი. წინ წამოწეული პარმაღები კი დეკორატიულ სვეტებზე ბჯენილი დამოუკიდებელი ორქანობა გადახურვითა და ჭვირული ფრონტონით აქცენტრირებული, ორივეგან ანალოგიური ოთხფსაფეხურიანი ქვის კიბეა. სახლის მთავარი ფასადი კარგად გააზრებული კომპოზიციით, მშვიდი, ზომიერი დეკორით და შესრულების მაღალი ოსტატობით ხასიათდება. ვიწრო ეზოში გამავალი ფასადიც გალერეებიანია, თუმცა სახეშეცვლილი. შენობის ერთი ნაწილი მის უკან არსებულ სახლს ებჯინება და ნაწილობრივ ფარავს მართკუთხა, წაგრძელებული შენობის ვიწრო, ქუჩისკენ მიმართული ფასადის პირველ სართულს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6254
**ბაქოს სახელმწიფო ცირკი** (აზერბ. Bakı Dövlət Sirki) — სტაციონარული ცირკი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

ისტორია
-------

1890-იან წლებში ნიკიტინის ძმებმა ბაქოში გახსნეს ცირკის ზოოპარკი. 1904 წელს მათ ააშენეს ცირკის პირველი შენობა აღმოსავლეთში, ნიზამის ქუჩისა და ბულ-ბულის გამზირის გადაკვეთაზე - ახლანდელი ნასიმის ბაღის ადგილას. იგი 1906 წელს დაიწვა. 1916 წელს იეფიმოვსმა ააშენა ცირკის კიდევ ერთი შენობა ნიკიტინის ძმების განადგურებული ცირკის შენობის ადგილას. იგი კვლავ დაიწვა 1924 წლის დეკემბერში და ცოტა ხნის შემდეგ კუდრიავცევმა აქ ჩამოაყალიბა საკუთარი ცირკი. 30-იან წლებში დაარსდა ბაქოს ცირკის ფილიალი.

1945 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ში მოეწყო აზერბაიჯანული ცირკის კოლექტივი, რომელშიც შევიდნენ საესტრადო მხატვრები, რომლებიც ცირკის ნომრებით გამოდიოდნენ და სამოყვარულო სამხატვრო საქმიანობის მონაწილეები. ცირკის კოლექტივის მუშაობაში, ცირკის მხატვრებთან ერთად, მონაწილეობენ გამოჩენილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები, პოეტები, ქორეოგრაფები და მხატვრები. 1946 წლიდან ბაქოს ცირკის ჯგუფმა დაიწყო რეგულარული დათვალიერება სსრ კავშირის ქალაქებში. საბჭოთა კავშირის გარდა, ტურები ტარდებოდა დასავლეთ ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში, ასევე ამერიკაში. 

კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეოვმა მოამზადა კოლექტივის პირველი პროგრამა სახელწოდებით „აზერბაიჯანის ქორწილი". ეს პროგრამა აჩვენეს 1946-1951 წლებში, ჯერ ბაქოში, შემდეგ მოსკოვსა და ყოფილი სსრკ სხვა ქალაქებში. ამ პროგრამის განმავლობაში სცენაზე შესრულდა აზერბაიჯანის ძველი ტრადიციები, საქორწილო ეროვნული ტრადიციები, ეროვნული ცეკვები და საცირკო ნომრები.

1950-იანი წლების დასაწყისში გუნდის სამხატვრო ხელმძღვანელმა, მიქაილ ჯაბრაილოვმა პროგრამის შინაარსს დაამატა მაგალითები სამედ ვურგუნის ლექსებიდან. 

1959 წელს ცირკის გუნდმა მოსკოვში აზერბაიჯანის II ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაში აჩვენა პროგრამა „ჩვენ ბაქოდან ვართ". 1966 წელს აზერბაიჯანის ცირკის გუნდის წევრები მთლიანად შეიცვალნენ და იმავე წლის 15 აპრილს გუნდმა აჩვენა ცირკის წარმოდგენა ბაქოს ცირკის სცენაზე, სახელწოდებით („ნიშანი კლდეზე").

ბაქოს ცირკის არსებული შენობა ააშენეს აზგოსპროექტის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის არქიტექტორებმა, ენვერ ისმაილოვმა და ფაინა ლეონტიევამ. იგი 1968 წელს გაიხსნა. ბაქოს ცირკის ახალი შენობა, რომელიც აღჭურვილი იყო ცირკის სრული ფუნქციონირებისთვის საჭირო აღჭურვილობით. ახალ შენობაში 2000 ადგილია. მეზობელი ქვეყნების ცირკის გუნდები ბაქოში ჩამოვიდნენ ახალ ასპარეზზე გამოსვლის მიზნით. რეჟისორები იყვნენ მიკაილ ჯებრაილოვი 1974 წლამდე, შემდეგ კი ფრიდუნ აბდულაევი 1990 წლამდე.

სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, ყოფილ რესპუბლიკებს შორის კავშირი გაწყდა და შეიქმნა ეკონომიკური სირთულეები, ამიტომ ჯგუფმა, რომელიც ბაქოს ცირკში მუშაობდა 1990-იან წლებში, თითქმის შეწყვიტა თავისი საქმიანობა .

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაქოს ცირკი დაარქივებული 2020-10-28 საიტზე Wayback Machine.
* ბაქოს სახელმწიფო ცირკი დაარქივებული 2020-11-28 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „Бакинский Государственный цирк готовит для зрителей новую программу". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2020-10-25.
2. ↑  Bakı sirkinin keçdiyi yol az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-28. ციტირების თარიღი: 2020-10-25.
3. ↑  Цирк Баку — OurBaku ru. ციტირების თარიღი: 2018-05-22