recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვარდისუბნის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურლი ძეგლი, დგას სოფელ ვარდისუბნის სამხრეთით სამიოდე კილომეტრზე, ფოთლოვან ტყეში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია. დასავლეთიდან ეკვრის თანადროული. გეგმით თითქმის კვადრატულია კარიბჭე, რომელიც ეკლესიასთან შედარებით, რამდენადმე ვიწროა და დაბალი. ორივე ნაგებობა რიყის ქვითაა ნაშენი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და კარიბჭის სახურავის საფარი, ალაგ-ალაგ, ლავგარდანი და კედლების ზედა ნაწილები, ეკლესიის სამხრეთ კედელზე მიყრდობილია ცაცხვის ხე, რის გამოც საპირე წყობის ქვების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოცვენილია. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან კარიბჭიდან აქვს. ორივე კარი, ხის ძელებით, თარაზულად ყოფილა გადახურული. იკლესიის შიდა სივრცე შემაღლებული პროპორციებითაა გადაწყვეტილი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გვერდებზე, სხვადასხვა დონეზე, ორ-ორი, მცირე, სწორკუთხა ნიშაა საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო, მსგავსი სარკმელი ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიცაა. მათგან ჩრდილოეთ და სამხრეთ სარკმელებში შესაბამისი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშია მოწყობილი, დასავლეთისა კი, კედლის ღერძზე, ზედა ნაწილში. აფსიდის მხარეები დასრულებულია ნათალი ქვის, თაროსებრი იმპოსტებით, რომლებსაც ნახევარწრიული ფორმის, სატრიუმფო თაღი ეყრდნიბა. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. გრძივ კედლებზე თითო, ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებიც შესაბამისს კედლებს, თანაბარ ნაწილებად ყოფს. კარიბჭეში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შეისრულთაღოვანია. კარის ზემოთ პატარა, სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც შიგნიდან გარეთკენ მაღლდება. შიგნით, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში, მოწყობილია თითო, განიერი და მაღალი, შეისრულთაღოვანი ნიშა. კარიბჭის აჭმოსავლეთ კედელში გამოყვანილია მაღალი, შეისრულთაღოვანი ნიშა. კარიბჭის აღმოსავლეთ კედელში გამოყვანილია მაღალი, შეისრულთაღოვანი არე, რომელშიც ეკლესიის დასავლეთ შესასვლელია მოქცეული. შიგნით კარიბჭეს ცილინდრული კამარა ხურავს, რომლის ღერძი ეკლესიის გრძივ ღერძს ემთხვევა. 

ეკლესიის კედლები დასრულებულია აგურის სამსაფეხუროვანი ლავგარდნით. ლავგარდნის თითოეული საფეხური აგურის ორ-ორი რიგისგან შედგება. ქვედა რიგში აგური კუთხურადაა დაწყობილი, ზედაში მიჯრით. კარიბჭის ლავგარდანი ორსაფეხურიანია. ორივე რიგში აგურები მიჯრითაა ნაწყობი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 210-211.
**ვოლოდიმირ სტრუკი**  (უკრ. Володимир Олексійович Струк;) (დ. 15 მაისი, 1964 — გ. 2 მარტი, 2022) — უკრაინელი პოლიტიკოსი (რეგიონთა პარტია). 
ვოლოდიმირ სტრუკი თავდაპირველად მუშაობდა ავტომართვის ინსტრუქტორად და შემდუღებლად, 1990 წლიდან 1998 წლამდე იყო კოლექტიური სასოფლო-სამეურნეო საწარმოს დირექტორი ლუგანსკში. შემდეგ სწავლობდა სამართალს ლუგანსკის უნივერსიტეტში „ედუარდ დიდორენკო" (Луганський державний університет внутрішніх справ імені Едуарда Дидоренка) და 2009 წლამდე მენეჯმენტის მართვის მეცნიერება კიევის საჯარო ადმინისტრაციის აკადემიაში (Київська Украивська администрационо націніто). 

2012 წლიდან 2014 წლამდე ის იყო უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი, რომელშიც მისი პარტია იყო იმ დროისთვის ყველაზე დიდი ფრაქცია და მთავრობა პრემიერ-მინისტრ მიკოლა აზაროვის დროს, რომელიც თანამდებობიდან გადადგა ევრომაიდანის არეულობის გამო. 

2022 წლის 1 მარტს სტრუკი საკუთარი სახლიდან გაიტაცეს შენიღბულმა რამდენიმე მამაკაცმა და როგორც ჩანს, ერთი დღის შემდეგ დახვრიტეს. უკრაინის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მრჩეველმა ანტონ ჰერაშჩენკომ თქვა, რომ შტრუკი მხარს უჭერდა სეპარატისტებს და სახალხო ტრიბუნალმა გაასამართლა როგორც მოღალატე და დახვრიტეს უცნობმა პატრიოტებმა. სტრუკი რუსეთს თებერვლის ბოლოს დაუკავშირდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Міський голова Струк Володимир Олексійович: Біографічна Довідка uk (2020-12-03). ციტირების თარიღი: 2022-03-04 დაარქივებული 2022-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Yaron Steinbuch, Khristina Narizhnaya.  (2022-03-03) Pro-Russian mayor of Ukrainian city reportedly killed after being kidnapped from home en. ციტირების თარიღი: 2022-03-04
* Kaya Terry.  (2022-03-03) Pro-Russian mayor of city in eastern Ukraine found shot dead after being kidnapped from his home en. ციტირების თარიღი: 2022-03-043. März 2022
**ვოლოსოვი** (რუს. Волосово) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვოლოსოვის საქალაქო დასახლებისა და ვოლოსოვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს რაიონის ცენტრალურ ნაწილში, სანქტ-პეტერბურგიდან სამხრეთ-დასავლეთით 43 კილომეტრში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში 12 161 ადამიანი ცხოვრობდა, ქალაქი ვოლოსოვოს რაიონის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ქალაქია.

ტერმინი „ვოლოსოვი", ზოგიერთი მკვლევარის აზრით მომდინარეობს ადგილობრივი წარმართული ხალხისგან, მათ ერთ-ერთ ღმერთს ერქვა — ვოლოსა (ველოსა), რომელიც მესაქონლეობის მფარველი ღვთაება იყო.

პირველად ტერმინ „ვოლოსოვი" ნახსენებია XVI საუკუნეში ჩატარებული, 1508 წლის აღწერაში. 1927 წელს ქალაქი ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. 1936 წლის მონაცემებით, ვოლოსოვის სოფსაბჭოს შემადგენლობაში შედიოდა: 17 დასახლებული პუნქტი, 483 სასოფლო-სამეურნეო გაერთიანება და 7 კოლმეურნეობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ვოლოსოვის საქალაქო დასახლება" ოფიციალური საიტი
* ვოლოსოვი ენციკლოპედია «ჩემი ქალაქი»
* ვოლოსოვის რუკა
* ვოლოსოვის საქალაქო დასახლების გერბი

სქოლიო
------

1. ↑  Переписная окладная книга Водской пятины 1500 года, стр. 65
2. ↑  Административно-экономический справочник по Ленинградской области. — Л. 1936, с. 219

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
**ვლადიმერ ილიას ძე ბაბილუა** (დ. 26 აპრილი, 1897, სოფ. ქვემო ჭალადიდი, ახლანდელი ფოთის ტერიტორია ― გ. 6 იანვარი, 1977, თბილისი) ― ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
---------

დაასრულა ფოთის გიმნაზია (1915). ერთხანს სწავლობდა ხარკოვის უნივერსიტეტში. 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1917 წლიდან მღეროდა ძუკუ ლოლუას გუნდში. 1924-იდან მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს ეთნოგრაფიული გუნდის ლოტბარად, 1940–1955 ― საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში; ერთდროულად 1940-1952 იყო საქართველოს რადიოკიმიტეტის გუნდის ხელმძღვანელიც. გუნდში ავქსენტი მეგრელიძის მოსვლის შემდეგ კი ― ლოტბარი და მომღერალ-სოლისტი. მაღალი ოსტატობით ასრულებდა ქართული მუსიკის ფოლკლორის კლასიკურ ნიმუშებს („კუჩხი ბედნიერი", „მიყვარს ფაცხა მე მეგრული", „მახა", „სი ქოულ ბატა", „გულისა", „ოდოია" და სხვა). დიდი როლი ითამაშა ქართული ხალხური სიმღერის დახვეწისა და პოპულარიზაციის საქმეში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 313.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ ბაბილუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაგუა**. |

**ვლადიმერ ვლადიმერის ძე გაგუა** (დ. 1 მარტი, 1927, სოფელი კოტიანეთი, სენაკის რაიონი — გ. 1982) — ქართველი პედაგოგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1975), პედაგოგიურ მეცნიერებათა ნამდვილი წევრი (1995), ამავე აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985).

ბიოგრაფია
---------

1951 წელს დაამთავრა თბილისის ფილოსოფიის ფაკულტეტი ფსიქოლოფიური განხრით. 1951–1954 წლებში მუშაობდა თბილისის ქალტა 35-ე საშუალო სკოლაში ფსიქოლოგიისა და ლოგიკის მასწავლებლად. 1954 წლიდან ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ მეცნიერებატა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტია, 1957–1959 წლებში — ჟურნალი „სკოლა და ცხოვრების" პედაგოგიური განყოფილების გამგე. 1959 წლიდან მუშაობდა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტტში პედაგოგიური კათედრის დოცენტად, პროფესორად, კათედრის გამგედ, 1988–1991 წლებში — ინსტიტუტის რექტორად. 1993 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამავე ინსტიტუტის დიდაქტიკის ლაბორატორიას. დაჯილდოებულია ი. გოგებაშვილის მედლით (1990).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყველაფერი ჩვენი გვარის შესახებ
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა[*მკვდარი ბმული*]

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 530.
**ვლადიმერ (ლადო) მიხეილის ძე გუჯაბიძე** (ინგლ. Lado V. Goudjabidze; დ. 26 აგვისტო, 1945, სოფ. ჯურუყვეთი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მხატვარი და მოქანდაკე. 

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1971 წელს. მხატვარ-გამფორმებლად მუშაობდა თბილისის კომბინატ „ქალაქგაფორმებაში". მხატვრულად გააფორმა საზოგადოებრივი დანიშნულების რამდენიმე ობიექტი, მათ შორის კინემატოგრაფისტთა და ჟურნალისტთა შემოქმედებითი სახლი (ბიჭვინთა). მონაწილეობდა ადგილობრივ და საერთაშორისო გამოფენებში. 1976 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც მუშაობდა ქანდაკების ჩამომსხმელად, დიზაინერად. 1989 წელს ო. როდენის სახ. III საერთაშაშორისო კონკურსში (ტოკიო) გუჯაბიძის სკულპტურული კომპოზიცია „დაუოკებელნი" 15 გამარჯვებულს შორის მოხვდა და ტოკიოს ერთ-ერთ ქუჩაზე დაიდგა, ხოლო ქანდაკება „მუზა" დგას ჰამილტონის ტბის ნაპირას (ჩიკაგოს მახლობლად, აშშ). გუჯაბიძე ასევე მუშაობს ჭედურ ხელოვნებაში, ფერწერასა და გრაფიკაში. მისი ნამუშევრები დაცულია აშშ-ის მრავალ მუზეუმსა და კერძო კოლექციაში.

ლიტერატურა
----------

* *ნაცვლიშვილი პ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 236.
**ვიქტორია ტაული-კორპუსი** (დ. 1952, ბესაო, მთის პროვინცია) ― იგოროტული წარმოშობის ფილიპინელი საერთაშორისო აბორიგენი აქტივისტი. 2014 წლის 2 ივნისს აბორიგენების უფლებების გაეროს სპეციალურ რეპორტიორად დაინიშნა. როგორც სპეციალურ რეპორტიორს, ტაული კორპუსს აბორიგენების უფლებების შესაძლო დარღვევების გამოკვლევა და აბორიგენთა უფლებებთან დაკავშირებით საერთაშორისო სტანდარტების ხელშეწყობა ევალებოდა. აღნიშნული თანამდებობა 2020 წლის მარტამდე ეკავა.

ტაული-კორპუსი *Third World Network*-ის (მესამე მსოფლიოს ქსელი) მრჩეველია აბორიგენთა და გენდერულ საკითხებში. არის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის განვითარების პროგრამის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციათა მრჩეველთა კომიტეტისა და მსოფლიოს მომავლის საბჭოს წევრი.

2009 წელს აბორიგენთა ეროვნული კომისიის გაბრიელა სილანგის ჯილდოს პირველი ლაურეატი გახდა.

2005-2010 წლებში გაეროს აბორიგენთა საკითხების მუდმივი ფორუმის თავმჯდომარე იყო. მუშაობდა აბორიგენი მოსახლეობის მოხალისეობრივი ფონდის რეპორტიორად.

განათლება
---------

1969 წელს ვიქტორია ტაული-კორპუსმა ფილიპინების სამეცნიერო უმაღლესი სკოლა (დილიმანი, კესონ-სიტი) დაამთავრა. 1976 წელს ფილიპინების მანილის უნივერსიტეტის საექთნო კოლეჯი დაამთავრა ექთნის ხარისხით.

აქტივიზმი
---------

ვიქტორია ტაული-კორპუსი აბორიგენებს თემებად ჩამოყალიბებასა და პრეზიდენტ ფერდინანდ მარკოსის პროექტების წინააღმდეგ ბრძოლაში ეხმარებოდა. აბორიგენების ორგანიზების შედეგად შეჩერდა მდინარე ჩიკოს ჰიდროელექტრო კაშხლის მშენებლობა, რომელსაც სოფლების დატბორვა შეეძლო და Cellophil Resources Corporation-ის მიერ წინაპართა მიწებზე მორების მოპოვება და დამზადება.

აღიარება
--------

2021 წელს სამეცნიერო ჟურნალმა *Nature* ტაული-კორპუსი ათი ადამიანის სიაში შეიყვანა, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს სამეცნიერო განვითარებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

სქოლიო
------

1. 1 2  Member Info UN Permanent Forum on Indigenous Issues. Retrieved 13 April 2013.
2. 1 2 3  OHCHR | Ms. Victoria Tauli Corpuz en-US. ციტირების თარიღი: 2018-03-29
3. ↑  James Anaya Victoria Tauli-Corpuz begins as new Special Rapporteur, 02 June 2014 დაარქივებული 10 December 2014[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
4. ↑  Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples. ციტირების თარიღი: 1 May 2021
5. 1 2  Administrator. Biographical Information en-gb.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-02-22. ციტირების თარიღი: 2018-03-29
6. ↑  IP int’l activitist gets 1st Gabriela Silang award Northern Dispatch (nordis) Weekly, Northern Philippines. Retrieved 13 April 2013.
7. 1 2  IUCN World Conservation Congress (Jeju 2012) forum sessions დაარქივებული 2014-08-21 საიტზე Wayback Machine.  International Union for Conservation of Nature. Retrieved 13 April 2013.
8. ↑  Philippine Science High School System#Social sciences
9. ↑  Nature’s 10 Ten people who helped shape science in 2021. ციტირების თარიღი: 19 December 2021
კარაქი
**კარაქი** — რძის ნაწარმი, რომელიც რძის დღვებით მიიღება. მსოფლიოს ბევრ კუთხეში კარაქი ყოველდღიური საჭმელია. იგი ხასიათდება მაღალი კალორიულობით, აგრეთვე მაღალი ბიოლოგიური ფასეულობით და ორგანიზმში იოლი შეთვისებადობით. კარაქი ფართოდ გამოიყენება კულინარიაში, აგრეთვე კოსმეტიკასა და მედიცინაში.

კარაქი ხშირად მზადდება ძროხის რძისგან. ასევე გავრცელებულია სხვა ძუძუმწოვრების, მათ შორის, თხის, კამეჩის და ცხვრის რძისგან დამზადებული კარაქი. 1 კგ კარაქის მისაღებად 20-25 ლიტრი რძეა საჭირო. ამიტომ ისტორიულად იგი წარმატებისა და კეთილდღეობის სიმბოლოდ მიიჩნევა.

ოჯახის პირობებში კარაქის დასამზადებლად საქართველოში გავრცელებულია ხის ერთგვარი ხელსაწყო, რომელსაც სადღვები ეწოდება. იგი წარმოადგენს ცილინდრის ფორმის კასრს, რომელსაც „ცილინდრის ერთი ფერდი" ამოჭრილი აქვს რძის ჩასასხმელად. სადღვები თოკებით არის ჭერზე ჩამოკიდებული და მისი ორ საპირისპირო მხარეს ხანგრძლივი რყევის შედეგად რძე ორ ნაწილად იყოფა. წარმოიქმნება კარაქი და დო.

შემადგენლობა
------------

კარაქი წარმოადგენს წყალი-ცხიმში ტიპის ემულსიას. ოთახის ტემპერატურაზე (15-24 °C) იგი რბილი მასაა, 32–35 °C ტემპერატურზე კი მთლიანად ლღვება და სითხედ იქცევა.

კარაქის შემადგენლობაში გამოჰყოფენ ცხიმის ფაზას და წყლიან ფაზას. კარაქის 60-80% ცხიმის ფაზაა, დანარჩენი \_ წყლიანი ფაზა.

კარაქის ცხიმის ფაზა შეიცავს რძის ცხიმებს და ცხიმში ხსნად ნივთიერებებს (მაგალითად, ცხიმში ხსნადი ვიტამინები A, D, E, K, სტერინები, ზოგიერთი პიგმენტი).

კარაქის წყლიან ფაზას პლაზმა ეწოდება. კარაქის სასიამოვნო გემოს სწორედ იგი განსაზღვრავს. იგი შედგება წყალში გახსნილი ნივთიერებებისგან. ესენია: რძის შაქარი *ლაქტოზა*, ცილები, წყალში ხსნადი ვიტამინები (C, PP, B), მინერალური ნივთიერებები.

ისტორია
-------

პირველი მონაცემები კარაქზე თარიღდება ძვ. წ. 1500—200 წწ. კარაქს მოიხსენიებს ძველი აღთქმაც. ირლანდიაში კარაქი გავრცელებული საკვები პროდუქტი ხდება V საუკუნიდან, იტალიაში — IX საუკუნიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "კოდექს ალიმენტარიუსის" სტანდარტი კარაქისთვის (pdf) დაარქივებული 2011-12-21 საიტზე Wayback Machine.
* საქართველოს ეროვნული სტანდარტი კარაქისთვის (pdf)
**ვიქტორია რუფო** (ესპ. Victoria Ruffo; დ. 31 მაისი, 1962) — მექსიკელი მსახიობი. დაიბადა მეხიკოში. კარიერა 80-იან წლებში დაიწყო, როცა ცნობილმა პროდიუსერმა ერნესტო ალონსომ მიიწვია თავის სერიალში „ლურჯი ცა", სადაც პილარ ალვარესი განასახიერა. ამ სერიალში მან დასამახსოვრებელი პერსონაჟი შექმნა. 1983 წელს პროდიუსერმა ვალენტინ პისმტეინმა ვიქტორია მთავარ როლში მიიწვია სერიალში „ცეცხლში", რამაც რუფოს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. 1990 წელს მის კარიერაში გარდატეხა მოხდა, როცა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „უბრალოდ მარია", რომელმაც ის საერთაშორისო დონის მსახიობად აქცია. ამას მოჰყვა გახმაურებული სერიალები „კაპრიჩო", „მდიდარი ბავშვები და საბრალო მშობლები", „ყველაფერი ელენასათვის", რომლებმაც მსახიობის დიდება და აღიარება გაზარდა. 2001 წელს რუფომ ითამაშა სერიალში „მხოლოდ შენ", სადაც ბრმა კრისტინას როლი განასახიერა. ამ სერიალის შემდეგ რუფო ეკრანიდან გაქრა და 4 წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა ახალი სერიალით „დედინაცვალი", რომელმაც მსახიობს დიდი აღიარება მოუტანა საერთაშორისო ასპარეზზე. 2007 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიქტორია", სადაც პარტნიორობას მაურისიო ოჩმანი და ანდრეა ლოპესი უწევდნენ. 2009 ითამაშა სერიალში „სიყვარულის სახელით". 2010 ითამაშა ასევე ცნობილ სერიალში „დამალული სიმართლე", ხოლო 2012 წელს ითამაშა სერიალში „ცრემლების გვირგვინი". 2014 წელს ვიქტორია რუფო ცნობილმა პროდიუსერმა ხოსე ალბერტო კასტრომ მიწვია მის ახალ ნოველაში „ცუდი საყვარელი" სადაც პარტნირობას არიადნე დიასი და კრისტიან მეიერი უწევენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Telemundo Website
* 

* Victoria Ruffo — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **შესწორებული იულიუსის კალენდარი.** |

**იულიუსის კალენდარი**, *ძველი სტილი* (საშუალო წლიური ხანგრძლივობა — {\displaystyle 365,25} დღე) — მზის კალენდარული ტიპის წელთაღრიცხვის სისტემა, რომელიც შეადგინა ალექსანდრიელმა ასტრონომმა სოზიგენემ და შემოღებულ იქნა იულიუს კეისრის მიერ ძვ. წ. 45 წლის 1 იანვარს. 

ადრე არსებულ კალენდრებისაგან განსხვაბებით, იულისუსის კალენდარი უფრო კარგად იმეორებდა ტროპიკული წელიწადის, ანუ მზის გარშემო დედამიწის ერთი შემოვლის რითმს, რის გამოც ის საუკუნეების მანძილზე დამკვიდრდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში, როგორც კალენდრის საუკეთესო ვარიანტი. 

ყოველი წელიწადი, რომლის ნომერი ოთხზე იყოფა, ნაკიანია და შეიცავს 366 დღე-ღამეს, დანარჩენი წლები — 365 დღე-ღამეს. შესაბამისად, იულიუსის კალენდარში წელიწადის საშუალო ხანგრძლივობაა 365,25 დღე-ღამე და იგი 0,0078 დღე-ღამით მეტია ტროპიკულ წელიწადზე. როგორც ცნობილია ტროპიკული წელიწადი შედგება 365,2421897 დღისაგან (365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 45,19 წამი), ხოლო იულიუსის კალენდარში წელიწადის საშუალო ხანგრძლივობაა 365,25 დღე-ღამე. იულიუსის კალენდრის ცდომილებაა 1 დღე-ღამე 128 წელიწადში, ხოლო გრიგორიანული კალენდრით აღნიშნული სხვაობა მიიღწევა 3030 წლის შემდეგ. 

1582 წელს, რომის პაპ გრიგორი XIII-ის ძალისხმევით იულიუსის კალენდარი შეცვალეს გრიგორიანული კალენდრით (ახალი სტილი).

სხვაობა იულიუსისა და გრიგორიანულ კალენდრებს შორის ციფრებში შეგიძლიათ იხილოთ ქვემოთმოყვანილ ცხრილში.

|  | **გრიგორიანული კალენდარი** | **იულიუსის კალენდარი** | **შესწორებული იულიუსის კალენდარი** |
| --- | --- | --- | --- |
| ხანგრძლივობა | 365 დღე, 5 საათი, 49 წუთი და 12 წამი (365,2425 დღე) | 365 დღე, 6 საათი (365,25 დღე) | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 50 წამი (365,24222 წელი) |
| ტროპიკული წელი | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 46,1 წამი (365,24217 დღე) | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 46,1 წამი (365,24217 დღე) | 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი და 46,1 წამი (365,24217 დღე) |
| სხვაობა | 25,9 წამი (0.00033 დღე) | 11 წუთი და 13.9 წამი (0,00783 დღე) | 3,9 წამი (0,00005 დღე) |
|

თვეების სია
-----------

| თვეები რომაულად | დღეების რაოდენობა ძვ. წ. 46-მდე | დღეების რაოდენობა ძვ. წ. 46-ის შემდეგ | შესაბამისი თვეები ქართულად |
| --- | --- | --- | --- |
| Ianuarius | 29 | 31 | იანვარი |
| Februarius | 28 (ნაკიანი წელი: 23 ან 24) | 28 (ნაკიანი წელი: 29) | თებერვალი |
| Mercedonius/Intercalaris | 0 (ნაკიანი წელი: 27) | (გაუქმდა) | — |
| Martius | 31 | 31 | მარტი |
| Aprilis | 29 | 30 | აპრილი |
| Maius | 31 | 31 | მაისი |
| Iunius | 29 | 30 | ივნისი |
| Quintilis | 31 | 31 | ივლისი |
| Sextilis | 29 | 31 | აგვისტო |
| September | 29 | 30 | სექტემბერი |
| October | 31 | 31 | ოქტომბერი |
| November | 29 | 30 | ნოემბერი |
| December | 29 | 31 | დეკემბერი |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კალენდარი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 276.

სქოლიო
------

1. ↑  The spelling *Quinctilis* is also attested; see page 669 of *The Oxford Companion to the Year*.
**ზემო ოშორის წმინდა ელიას ეკლესია** — დარბაზული ეკლესია საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოშორაში.

ეკლესია დგას სოფლის აღმოსავლეთით, ოშორის წყლის მარჯვენა კუთხეში, დიდ ხევის ხაზიდან 4 ვერსით ჩრდილოეთით, სოფლიდან 8 ვერსით მოშორებით, მაღალი მთის მაღალსავე კალთაზე, რომელსაც ეს მთა იკეთებს სამხრეთით. 

ეკლესია ერთნავიანი ნაგებობაა, რომელსაც ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს ოთახი. ნაშენია კლდის ქვისა და კირისაგან. კუთხეებს, კარებს, კამარებს და პილასტრებს შეხმარებული აქვს თლილი ქვა. კარი აქვს სამხრეთიდან. ჩრდილოეთის და სამხრეთის მარეს აქვს ორ-ორი ყალბი კამარა. დგას მარტო კედლები, ისიც ნაწილობრივ დანგრეულია. თაღი შერჩენილი აქვს მხოლოდ დასავლეთ ნაწილს1.5 მ-ის სიგანით, ჰხურებია ლორფინი. კედლებიდან აღმოსავლეთ-სამხრეთი და ჩრდილოეთის კედლის ზედა ნაწილი დაქცეულია. სარკმელი აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით თითო-თითო აქვს. ეკლესიას საკურთხეველში სამხრეთ კედელში ჰქონია ღრმა და მაღალი თახჩა. ეკლესიის დაახლოებითი ზომებია 10X4.5 მ. ჩრდილოეთის სარკმელი დაზიანებული კედლის გამო არ ჩანს. სახრეთ ოთახს აქვს თაღი, ოღონდ აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ-ჩრდილოეთ კუთხეში დაზიანებულია. 

აღმოსავლეთის სარკმელი შემკული იყო ჩუქურთმებით. შემორჩენილია სარკმლის ქვედა ჩუქურთმიანი ქვა და მასზე მდებარე სამხრეთით მარჯვენა ჩუქურთმიანი ქვა ხვეული ჩუქურთმით. თვით ეკლესია აღმოსავლეთ მხარეს დიდი თლილი ქვებით არის ნაშენი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ოშორის ეკლესია
* ზემო ოშორის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* ბოჭორიძე გ. „მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში", თბ. 1992, გვ. 29-30
**ვიქტორ ლავრენტის ძე ბროსე** (დ. 26 მაისი, 1893, პეტერბურგი — გ. 1937, თბილისი) — ქართველი მკვლევარი-ბიბლიოგრაფი, ქართული საბიბლიოთეკო საქმის თვალსაჩინო ორგანიზატორი, მთარგმნელი და საზოგადო მოღვაწე. წარმოშობით ფრანგი, გამოჩენილი ფრანგი ქართველოლოგის, აკადემიკოს მარი ბროსეს შვილიშვილი. ცნობილი საბავშვო მწერლის მარიკა ხოშტარიას („მარეხი") მეუღლე, აკადემიკოს ედიშერ ხოშტარია-ბროსეს მამა.

ბიოგრაფია
---------

ვ. ბროსემ დაამთავრა პეტერბურგის კლასიკური გიმნაზია (1911) და პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1916). უნივერსიტეტში მისი მასწავლებელი იყო გამოჩენილი ქართველოლოგი, პროფესორი ალექსანდრე ცაგარელი. 1916 წლიდან ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში. 1916-1923 ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ქუთაისის და თბილისის გიმნაზიებში. ზედმიწევნით ფლობდა ქართულ ენას. 1923-1933 იყო საქართველოს საჯარო ბიბლიოთეკის (ამჟამად საქართველოს პარლამენტის ი. ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკა) იშვიათი წიგნების განყოფილების (რარიტეტსაცავის) გამგე. 1933-1937 საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატის დირექტორის მოადგილე. პარალელურად მოღვაწეობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმი). 1925-1937 ლექციებს კითხულობდა საქართველოს განათლების სახ. კომისარიატის (სამინისტროს) მუდმივმოქმედ საბიბლიოთეკო კურსებზე.

ბროსე იყო საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატის (1924) და პირველი ქართული საბიბლიოთეკო და ბიბლიოგრაფიული ჟურნალის „წიგნის მეგობარი" (1925) ერთ-ერთი დამაარსებელი. მას ეკუთვნის რამდენიმე ათეული მნიშვნელოვანი ნაშრომი ბიბლიოგრაფიის, ბიბლიოთეკათმცოდნეობის და არქივთმცოდნეობის საკითხებზე, რომლებიც გამოქვეყნებულია იმჟამინდელ პერიოდულ გამოცემებში. იგი იყო წიგნის „ბიბლიოთეკონომიის, ბიბლიოგრაფიისა და პოლიგრაფიული წარმოების ტერმინოლოგია" (1932) თანაავტორი. ეწეოდა ნაყოფიერ მთარგმნელობით მოღვაწეობას. ქართულად თარგმნიდა ფრანგი და რუსი ავტორების მხატვრულ ნაწარმოებებს. ფრანგულად თარგმნა აკადემიკოს ივანე ჯავახიშვილის „ქართველი ერის ისტორია" (ინახებახელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ივ. ჯავახიშვილის კაბინეტში).

ეწეოდა საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ მოღვაწეობასაც. იყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ნამდვილი წევრი და აქტიურად მონაწილეობდა მის მუშაობაში. 1917 წლიდან ბროსე იყო საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის, ხოლო 1921-1924 წლებში მემარჯვენე ფედერალისტთა ორგანიზაციის წევრი. მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. იგი დახვრეტილ იქნა 1937 წელს თბილისში, საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის („შინსახკომი") ე.წ. „დიდი სამეული"-ს დადგენილებით. რეაბილიტირებულ იქნა 1956 წელს.

ლიტერატურა
----------

* თამარ ღვალაძე. ვიქტორ ბროსე (მოგონება).- გაზ. „კალმასობა", N 5 (18), 1998.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბერიძე**. |

**ვუკოლ მიხეილის ძე ბერიძე** (დ. 15 თებერვალი, 1883, ხონი — გ. 11 მაისი, 1963, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, რუსთველოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1948), პროფესორი (1932).

ბიოგრაფია
---------

1902 წელს დაამთავრა ხონის სემინარია და იქვე დაიწყო მასწავლებლობა. 1907 წელს ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზიაში და მიიღო სიმწიფის ატესტატი. 1912 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მასწავლებლობდა ქუთაისსა და თბილისში. 1922–1932 წლებში კითხულობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კურსს ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში, 1932 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1912 წელს შეადგინა "სიტყვის-კონა იმერულ და რაჭულ თქმათა", რომელიც გამოირჩევა სანიმუშო განმარტებით, მდიდარი და კარგად შერჩეული საილუსტრაციო მასალით. ბერიძეს განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის დადგენაში. ამ საქმეს იგი თითქმის სამი ათეული წელი მოთავეობდა. მისი უშუალო მონაწილეობით დამუშავდა შემდეგი ტერმინოლოგიური ლექსიკონები: სამშენებლო (1926), ფიზიკისა და ელექტროტექნიკის (1928), ენისა და ლიტერატურის (1928), ნორმალური ანატომიის (1930), ბიბლიოთეკათმცოდნეობის, ბიბლიოგრაფიისა და პოლიგრაფიული საქმის (1932), ტექნიკური (1936), მემცენარეობის (1938), ენტომოლოგიის (1938), საავიაციო (1945), სამედიცინო (1947), ნიადაგმცოდნეობისა (1950) და სხვა.

ბერიძეს გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი რუსთველოლოგიაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის სხვადასხვა საკითხებზე. მათგან აღსანიშნავია: "ვეფხისტყაოსნის ხალხურობისათვის", რომელშიც ავტორი იკვლევს რუსთაველის პოემის ეროვნულ ძირებს, მის კავშირს ქართულ ფოლკლორთან; "შოთას პოეტიკისათვის" და "რუსთაველის შაირისათვის", რომელიც ეხება რუსთაველის შეხედულებას პოეზიაზე და მისი ლექსთწყობის თავისებურებებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დიდუბის პანთეონში მასთან ერთად დაკრძალულია მისი მეუღლე — **ელისაბედ (ლიზიკო) კონსტანტინეს ასული ჩხეიძე** — (დ. 1895, ხონი — გ. 11 მაისი, 1963, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* *მეგრელიძე ი.* რუსთველოლოგები, თბ. 1970;
* *ცაიშვილი ს. ღამბაშიძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 322-323.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 83, თბ. 1994

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* ISNI: 0000 0000 6270 4274
* VIAF: 89612319
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 89612319

 |
**ინტრონები** — დნმ-ის ის უბნები, რომელთა ასლებიც იშლება პირველადი ტრანსკრიპტიდან და ისინი აღარაა ზრდასრულ რნმ-ში.

ადამიანის CDK4 გენის პრე-ი-რნმ-ის ნუკლეოტიდური მიმდევრობის სქემა. მიმდევრობის დიდ ნაწილს ინტრონები იკავებენ (ნაჩვენებია ნაცრისფრად)
ტრანსკრიფციის შემდეგ ნუკლეოტიდების მიმდევრობები, რომლებიც ინტრონებს შეესაბამება, სპლაისინგის დროს იჭრება ზრდასრული ი-რნმ-იდან (პრე-ი-რნმ-იდან). ინტრონები ეუკარიოტების გენებისთვისაა დამახასიათებელი. ინტრონები აგრეთვე ნაპოვნია ისეთ გენებში, რომლებიც რიბოსომულ რნმ-ს (რ-რნმ-ს), სატრანსპორტო რნმ-სა (ტ-რნმ-სა) და პროკარიოტების ზოგიერთ ცილას აკოდირებენ. ეს ინტრონები რნმ-ის დონეზე იჭრება **ავტოსპლაისინგის** მეშვეობით. ინტრონების რაოდენობა და სიგრძე მრავალფეროვანია ერთი ორგანიზმის სხვადასხვა სახეობასა და გენში. მაგალითად, *Saccharomyces cerevisiae* საფუარების გენომი ჯამში შეიცავს 293 ინტრონს, ადამიანის გენომში კი ზოგჯერ 300 ათას ინტრონზე მეტია. როგორც წესი, ინტრონები ეგზონებზე უფრო გრძელია.

სქოლიო
------

1. ↑  *Браун Т.А.*, Геномы/Пер. с англ. = Genomes, М.-Ижевск: Институт компьютерных исследований, 2011. — გვ. 944, ISBN 978-5-4344-0002-2.
2. ↑   Нуклеиновые кислоты: от А до Я / Б. Аппель [и др.], М.: Бином: Лаборатория знаний, 2013. — გვ. 413, 700 ეგზ. ISBN 978-5-9963-0376-2.
**ზემო რენეს სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო რენეს დასავლეთით, უსახელო მშრალი ხევის ნაპირას, მსხვილფეხა საქონლის ფერმის ტერიტორიაზე. თარიღდება ძვ. წ. Xlll-Xll საუკუნეებით. სამაროვანი 1974-1975 წლებში, გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, კასპის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი გ. ცქიტიშვილი). გაითხარა 8 სამარხი. ყველა ინჰუმაციურია. თიხნარ ნიადაგში, 1,2-1,4 მეტრ სიღრმეზე გათხრილია გეგმით სწორკუთხა, წაგრძელებული, ხის ძელებით ან ტოტებით გადახურული ორმოსამარხები (1,2x0,8; 1,3x0,9 მეტრი). სამარხები დამხრობილია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ ან სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისკენ. მიცვალებულები დაკრძალულია ხელფეხმოხრილი, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილოეთის ან ჩრდილო-დასავლეთისკენ. მოპოვებული მასალიდან აღსანიშნავია სამზარეულოს და სამეურნეო დანიშნულების შავად ან ნაცრისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი (დოქი, ფიალა, ჯამი, კოჭობი, დერგი, სადღვებელი და სხვა), რომელიც შემკულია ამოღარული ირიბი ნაჭდევი და ნაპრიალები ხაზებით, ტალღური და თევზიფხური სახეებით, რელიეფური სარტყლებით, ცხოველის თავის სტილიზებული გამოსახულებით. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს იარაღი და სამკაული: კახური ტიპის სატევარი, ფოთლისებური და ალისებური სატევრისპირები, მასრაგახსნილი ხელშუბისპირები, ცენტრალური ამიერკავკასიის ტიპის ცულები და სხვა; სატეხი, ბრტყელი ცული და ნამგალი; სასაფეთქლე ხვიები, საკინძები, სამაჯურები, მინისა და პასტის მძივები და სხვა; ცხენის აღკაზმულობა: ლაგმები, საყბეურები და სხვა. სამაროვანზე აღმოჩნდა აგრეთვე ინსიგნიები: ბრინჯაოს კოპებით მოჭედილი ირმის რქის ძირის კვერთხი, ბრინჯაოს გრავირებული ცული ბრინჯაოსავე ტარითა და ყუაზე ძაღლის სკულპტურული გამოსახულებით. ცულის პირი და ტარი მორთულია მრავალფეროვანი ორნამენტით, რაც ცულის სარიტუალო-რელიგიურ დანიშნულებაზე მეტყველებს, ხოლო ტარის პროპორციების მიხედვით, იგი საბრძოლო იარაღიც უნდა იყოს. მოპოვებული მასალა ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაშვილი შ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 158.
**ვიქტორ ბორჩხაძე** (დ. 10 აპრილი, 1921, ბაღდადი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეციერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1965).

ბიოგრაფია
---------

1941 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ბუნებისმეტყველება-გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1948 წელს წარჩინებით დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფიის ფაკულტეტი.

1948 წელს მუშაობა დაიწყო გეოგრაფიის კათედრაზე. 1954 წელს ალექსანდრე გერცენის სახელობის ლენინგრადის პედაგოგიურ სახელმწიფო ინსტიტუტში გაიარა ასპირანტურის კურსი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. საველე და კამერალური მუშაობის შედეგად შეისწავლა მზიმთასა და სოჭის მიდამოების გეოლოგიური და რელიეფური თავისებურებანი, ჰავა, ჰიდროგრაფია, ნიადაგ-მცენარეთა გავრცელების ვერტიკალური სარტყელურობა და ცხოველთა სამყარო. გამოყო გეომორფოლოგიური რაიონები. აღნიშნული გამოკვლევები საფუძვლად დაედო სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგის განვითარებას ადლერის რაიონში. წლების მანძილზე კითხულობდა ლექციებს ჩრდილოეთ აზიის ფიზიკურ გეოგრაფიაში, მხარეთმცოდნეობაში და მინერალოგია-პეტროგრაფიაში. 1975-1979 წლებში მუშაობდა ბუნებისმეტყველება-გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანად. 1979-1983 წლებში ინსტიტუტის პრორექტორად სასწავლო და სამეცნიერო მუშაობის დარგში. 1983-1991 წლებში გეოგრაფიის კათედრის გამგედ. იყო ახლად დაარსებული უნივერსიტეტის გეოგრაფიის კათედრის პირველი გამგე. არის 80-მეტი სამეცნიერო შრომის ავტორი, რომელთაგან თითქმის ნახევარი ნაბეჭდია. შრომები ეხება აჭარის მთიანეთის ცალკეული ქედების, მდინარეთა აუზების და ხეობების ფიზიკურ-გეოგრაფიულ დახასიათებას. დაჯილდოებულია 14 საბრძოლო ორდენით და მედლით.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მდინარეების მზიმთასა და სოჭის აუზის ფიზიკურ-გეოგრაფიუი დახასიათება", დაიცვა 1955 წელს.

ჯილდოები
--------

* საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 50-51

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ბორჩხაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვალტელინა
**ვალტელინა** (იტალ. Valtellina; გერმ. Veltlin) — ხეობა ლომბარდიის ჩრდილოეთში, ბერნინის ალპების მთისწინეთში. მდებარეობს ბერგამოს ჩრდილოეთით შვეიცარიის საზღვართან. ხეობაში მდინარე ადა მიედინება, რომელიც კომოს ტბას ერთვის. ადმინისტრაციულად შეესაბამება სონდრიოს პროვინციას, სადაც მდებარეობს ქალაქები: კიავენა, ბორმიო, სონდრიო. 

შუა საუკუნეებში ვალტელინა განიხილებოდა როგორც გრაუბიუნდენის სამხრეთი განაპირა ნაწილი. ადრინდელი მოსახლეობა საუბრობდა ლომბარდიულ და რეტორომანული ენებზე. 1512-1797 წლებში ფაქტობრივად მოქცეული იყო შვეიცარიის კონფედერაციის ფარგლებში. ხეობის გავლით გადიოდა გზა, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებდა ჩრდილოეთ იტალიას ტიროლთან და გერმანიასთან. ოცდაათწლიანი ომის პერიოდის ფარგლებში ზოგიერთი ისტორიკოსი გამოყოფს განსაკუთრებულ კონფლიქტს ვალტელინისთვის.

ვალტელინა არის მსოფლიოში პირველი ადგილი, სადაც ელექტრიფიცირებული რკინიგზის ხაზის მაგისტრალი გაიყვანეს. ელექტრიფიცირება 1902 წლისათვის იყო განხორციელებული. ეკონომიკის მთავარი ფაქტორია ტურიზმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვალტელინა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ვახვახიშვილების ციხე** — ციხის ნანგრევები თელავში. მდებარეობს ბატონის ციხის აღმოსავლეთით, ხევგაღმა. იგი მოიხსენიება ძველ მეპატრონეთა სახელით. ციხის ალაყაფის კარის თავზე მოთავსებული ყოფილა ვრცელი წარწერიანი ქვა, რომელიც ახლა დაკარგულია. ამ წარწერაში ერთგან იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ჩვენ... გვარად ვახვახისამან ბაზიერთუხუცესის ძემან თვით ბაზიერთუხუცესმან ზაალ და ძმამან ჩვენმან ვახუშტი აღვაშენეთ და სრულ ვყავით ზღუდე ესე და სახლ-სავანით განვაშვენეთ და საყოფად ჩვენდა შევამზადეთ" |
|  |  |

. ზაალ ვახვახიშვილს ძმასთან ერთად ეს ზღუდე თავის სავანედ აუგია 1743 წელს. 

ციხის გალავანში ჩართული იყო ექვსი კოშკი. მას შემდეგ, რაც ციხემ თავისი ფუნქცია დაკარგა, კოშკები საცხოვრებლად გადაუკეთებიათ, ხოლო ეზოში მდგარი სხვადასხვა დანიშნულების მრავალი ნაგებობა დაუნგრევიათ და ახალი დაუდგამთ. ზოგიერთი კოშკი ისეა გადაკეთებული, რომ თავდაპირველი სახის წარმოდგენა უკვე შეუძლებელია, ჩრდილოეთი გალავნის შუაში მდგარი კოშკი კი სულ აღარ არის. 

დარჩენილი კოშკებიდან ოთხი კუთხეებშია განლაგებული, მეხუთე კი აღმოსავლეთის ვიწრო კედლის შუაში დგას. ამ უკანასკნელ კოშკს ორიგინალური გადაწყვეტა აქვს და ანალოგიც არ მოეპოვება. ცილინდრული კოშკის პირველი სართული ამოვსებულია, მეორე სართულზე ასვლა კი შეიძლება მხოლოდ ეზოდან ქვის კიბით, რომელიც გალავანს ჩრდილოეთიდან მიჰყვება. მეორე სართულის კედლებში ქვედა რიგზე ოთხი საზარბაზნე და ხუთი შეწყვილებული სათოფურია განლაგებული. ციხის ალაყაფის კარი ახლა არ ჩანს, მაგრამ ძველი გეგმის მიხედვით ირკვევა, რომ იგი მოთავსებული ყოფილა დასავლეთით. იქვე იწყება დაღმართი, საიდანაც ერთი გზა ჩრდილოეთით ჩადიოდა და უერთდებოდა სიღნადისაკენ მიმავალ გზას, მეორე გზა ფერდობს მიუყვებოდა და სხვა, მცირეხარისხოვან გზებს უერთდებოდა. ჩრდილო კედლის დასავლეთის მონაკვეთში მოთავსებულია სათადარიგო გასასვლელი. 

ციხის კედლები საკმაოდ მაღალია და ორ იარუსადაა გაყოფილი. ზედა იარუსზე მებრძოლთა ჩამოსადგომი ხის ბაქანი იყო მოწყობილი. იქვე განლაგებული სათოფურებიდან ხდებოდა სიმაგრის დაცვა.

ლიტერატურა
----------

* ზაქარაია პ. სამშობლოს გუშაგები, თბ. 1965
* რჩეულიშვილი ლ. თელავი, თბ. 1963
* ბარნაველი თ. კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები, თბ. 1961
* ზაქარაია პ. კახეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი, თბ. 1962
* ზაქარაია პ. საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები, თბ. 1988
**ზონალური მცენარეულობა** — გარკვეული მცენარეული ზონისათვის (ტუნდრა, ტყე, ველი, უდაბნო) დამახასიათებელი მცენარეულობა. ზონალური მცენარეულობის განლაგება ემორჩილება განედურ და გრძედულ კანონზომიერებებს (ჰორიზონტალური ზონალობა), რომელიც გაპირობებულია ჰიდროთერმული რეჟიმის ცვლილებებით. ევრაზიაში, კერძოდ ყოფილ სსრკ-ში, ეკვატორიდან ჩრდილოეთ პოლუსისაკენ სითბოს შემცირების შესაბამისად, განედური თანამიმდევრობით განლაგებულია უდაბნო, ველი, ტყე და ტუნდრა, ხოლო გრძედული კანონზომიერებით, რაც ოკეანიდან კონტინენტისაკენ ტენიანობის შემცირებას ემყარება — ტყე, ველი და უდაბნო. ბარში ზონალური მცენარეულობა მეტწილად გავრცელებულია სწორ, ამაღლებულ, დაწვრეტილ წყალგამყოფ ადგილებზე. ზონალური მცენარეულობა მოიცავს მრავალ მცენარეულ ფორმაციას და ასოციაციას, რომლებიც ზონის ფარგლებში ბუნებრივი პირობების შესაბამისად იცვლება; ამიტომ ზონები, რომლებსაც დიდი ფართობი უჭირავთ, ქვეზონებად იყოფა. მთებში ზონალური მცენარეულობა განლაგებულია ვერტიკალური ზონალობის მიხედვით, ე. წ. სარტყლებად. ზონალური მცენარეულობის გარდა განარჩევენ აზონალურ მცენარეულობას, ინტრაზონალურ მცენარეულობას და ექსტრაზონალურ მცენარეულობას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მცენარეულობის სარტყლები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 529სახოკია მ..
**ზონკარის ზურგიანი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო და თავდაცვითი ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზონკარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ. მაღალ მთაზე მდებარე კოშკის მხოლოდ შვიდი სართულია გადარჩენილი. ნაგებობა ე.წ. „ზურგიანი კოშკების" რიცხვს მიეკუთვნება, მისი სამხრეთი ნახევარი სწორკუთხაა, ჩრდილოეთისა კი — ნახევარწრიული. პირველი სართული ამოვსებულია ნანგრევებითა და მიწით. აგრეთვე სართულშუა გადახურვის ნამუსრევებით, რაც ართულებს კოშკის აზომვას. სართულშუა გადახურვა ბრტყელი იყო. ჩანს საკოჭე ბუდეები.

კოშკში შესასვლელი მეორე სართულის სამხრეთ კედელშია. იგი ნაოთხალია. კედლის სისქეში დატანებულია საურდულე ხვრელი. სამხრეთი კედლის მთელ აყოლებაზე პირველ და მეშვიდე სართულებს გარდა, სწორკუთხა ფორმის სარკმლებია (მეშვიდე სართულის კედლები ნახევრად მორღვეულია). კედლებში შემორჩენილია სათოფურები. კოშკის ქვედა ნაწილი ნაგებია დიდრონი ლოდებით, ზედა — ფლეთილი ქვით. ქვა ღია ფერისაა. დუღაბი მოაგურისფროა. დაზიანებულია ზედა ნაწილი. გადახურვა და სართულების იატაკები ჩამონგრე-ულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 111
**ზონოტრიქია**, *რუხლოყება გრატა* (ლათ. Zonotrichia) — მგალობელ ფრინველთა გვარი გრატასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15–19 სმ. ნისკარტი კონუსისებრი ფორმისაა. სხეულის ზედა ნაწილი შეფერილია მორუხო-მურად, აყრია მუქი ჭრელი ლაქები; ქვედა ნაწილი ღია ფერისაა. რამდენიმე სახეობას გამრავლების პერიოდში თავზე გასდევს გრძივი შავ-თეთრი ან შავ-ყვითელი ზოლები. ცნობილია 5 თანამედროვე სახეობა. ფართოდ გავრცელებული და მრავალრიცხოვანნი არიან ახალ სამყაროში (ალასკიდან ცეცხლოვან მიწამდე). ბინადრობენ ბუჩქნარში, ტყის პირებში, მცირე ზომის კორომებში, ბაღებსა და პარკებში. დამახასიათებელნი არიან სხვადასხვანაირი კულტურული ლანდშაფტებისათვის. სამხრეთამერიკული სახეობა დასახლებულ პუნქტებში ბეღურების ეკოლოგიურ ნიშს იკავებს. ჩრდილოამერიკული სახეობები ზამთარს კონტინენტის სამხრეთ ნაწილში ატარებენ. რამდენიმე პოპულაცია მკვიდრია. ზაფხულში ზონოტრიქიები უმთავრესად მწერებით იკვებებიან, ზამთარში რაციონში მცენარეული საკვები ჭარბობს. გალობა — ხმამაღალი, სუფთა სტვენების ნაკრები. მონოგამური ფრინველებია. დედალი დებს 4–6 კვერცხს. ჯამისებური ბუდე აგებულია მცენარეული მასალისაგან ბუჩქების ტოტებზე ან მიწაზე. ბუდის აშენებასა და კრუხობაში მხოლოდ დედალი მონაწილეობს, ბარტყების გამოკვებას ორივე პარტნიორი ახორციელებს. ზონოტრიქიებს ხშირად იყენებენ, როგორც ლაბორატორიის ფრინველებს.

ლიტერატურა
----------

* *Иваницкий В. В* ЗОНОТРИХИИ // Большая российская энциклопедия. т. 10. — М. 2008. — стр. 552-553.

სქოლიო
------

1. 1 2  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 33, 115, 235.
**თამარ ჟვანია** (დ. 2 მაისი, 1971) — ქართველი სოციოლოგი, საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე 2013 წლის 11 სექტემბრიდან 2021 წლის 1 ივლისამდე.

ბიოგრაფია
---------

თამარ ჟვანია დაიბადა 1971 წლის 2 მაისს. მინიჭებული აქვს სოციოლოგიის მაგისტრის ხარისხი და არის თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის ფაკულტეტის დოქტორის ხარისხის კანდიდატი. თამარ ჟვანია არის დემოკრატიის განვითარებისა და კანონის უზენაესობის ცენტრის (CDDRL) დემოკრატიისა და განვითარების პროგრამის სტიპენდიანტი (სტენფორდის უნივერსიტეტი, კალიფორნია, აშშ). მინიჭებული აქვს დემოკრატიის მმართველობისა და არჩევნების სფეროში რესურსების განვითარების პროგრამის (BRIDGE) სრული ფასილიტატორის სერტიფიკატი.

საჯარო სამსახურში კარიერული საქმიანობის დაწყებამდე თამარ ჟვანია საქართველოში გაეროს განვითარების პროგრამის (UNDP) პროექტის მენეჯერი იყო, სადაც ევროკავშირის პროექტების ფარგლებში შექმნა და დანერგა საარჩევნო გარემოს განვითარებაზე ორიენტირებული პროგრამები სამოქალაქო ცნობიერების ამაღლების, პოლიტიკის განვითარებისა და ინსტიტუციური გაძლიერების მიმართულებებით.

თამარ ჟვანია ხელმძღვანელობდა არასამთავრობო ორგანიზაციას „სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება" (ISFED). 2011-2012 წლებში იყო ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის პროგრამის უფროსი მენეჯერი ნიგერიაში, მანამდე კი — NDI-ის საარჩევნო კონსულტანტი ბანგლადეშში.

2013 წლის 11 სექტემბრიდან 2021 წლის 1 ივლისამდე იყო საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ ჟვანია — ბიოგრაფია დაარქივებული 2018-12-13 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „ცესკოს თავმჯდომარედ თამარ ჟვანია დაინიშნა". www.sazogadoeba.ge. ციტირების თარიღი: 14 იანვარი, 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  „თამარ ჟვანია თანამდებობიდან გადადგა — რა გახდა ამის მიზეზი, რას წერს ცესკო-ს ექსთავმჯდომარე სოციალურ ქსელში?". *www.ambebi.ge*. ციტირების თარიღი: 1 ივლისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარეები |
| --- |
|  |
| 
* ირაკლი ჟორდანია
* არჩილ ჭირაქაძე
* მერაბ ალექსიძე
* ივანე კიღურაძე
* ჯუმბერ ლომინაძე
* გიორგი ზესაშვილი (მ/შ)
* ნანა დევდარიანი
* ზურაბ ჭიაბერაშვილი
* დიმიტრი ქიტოშვილი
* ზურაბ ნონიკაშვილი (მ/შ)
* გია ქავთარაძე
* გურამ ჩალაგაშვილი
* ალექსანდრე ღონღაძე (მ/შ)
* ლევან თარხნიშვილი
* ზურაბ ხარატიშვილი
* თამარ ჟვანია
* გიორგი კალანდარიშვილი
 |

 |
**თამარ სხილაძე** (დ. 6 მაისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1989 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1989-2010 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში". X არქიტექტურულ სახელოსნოში ინჟინერ-კონსტრუქტორად, ჯგუფის ხელმძღვანელად. 2011 წლიდან მუშაობს შპს „თბილქალაქპროექტში" ჯგუფის ხელმძღვანელად, პროექტის კოორდინატორად. 2008 წლიდან შპს „ტრიადას" დირექტორია. მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით დამუშავებულ იქნა მრავალი სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობის პროექტი. მათ შორის: ოთარ ღუდუშაურის სახელობის მრავალპროფილური საავადმყოფოს, საქართველოს საცნობარო ლაბორატორიის, სამონასტრო კომპლექსის ქალაქ ახალციხეში, სულხან-საბას სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტის, დიაბეტიან ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრის, რკინიგზის სადგურ „თბილისი საკვანძოს" საკონტეინერო ტერმინალის, ქალაქი ახალციხის სარკინიგზო სადგურის ინფრასტრუქტურის ობიექტების, მცირე სასტუმროების ქალაქ თბილისსა და დ. ბაკურიანში, ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების ქალაქ თბილისში, საგურამოში, სოფელ კოტორაანთკარში, სასათბურე კომპლექსის ქალაქ ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვარაში და სხვა. მრავალწლიანი პროფესიული შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 238

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ სხილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზეპირი თორა** (תורה שבעל-פה, *თორა შე'ბე'ალ-პე*), მიშნაში და თალმუდში აღნუსხული ებრაული კანონებია. ებრაელთა აზრით, თანახთან (ებრაულ ბიბლიასთან) ერთად, ღმერთმა მოსეს ზეპირი თორაც უძღვნა სინაის მთაზე, ნაკარნახებ-ჩაწერილი ბიბლიის კანონების განმარტების მიზნით. მას შემდეგ ზეპირი თორა მართლაც ზეპირად გადაეცემოდა ებრაელთა სასულიერო წოდების თაობებს, პირველ საუკუნემდე.

იერუსალიმის მეორედ აოხრების შემდეგ (70წ.) რაბინებმა, ზეპირი ტრადიციის გაწყვეტის შიშით, ზეპირი თორის სახით მოცემული წესების ჩაწერა დაიწყეს. ჩაწერილი მასალა მე-3 საუკუნის დასაწყისში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იეჰუდა ჰანასის მიერ. ზეპირი თორის ამ პირველ კოდექსს მიშნა(משנה) ეწოდება.

მომდევნო საუკუნეებში, იმ პერიოდის ბრძენმა რაბინებმა - ამორაებმა - მიშნაში მოცემული ზეპირი თორის წესებს საკუთარი ინტერპრეტაცია და კომენტარები დაუმატეს. ამ კომენტარებში ისინი ზოგჯერ ზეპირი თორის იმ წესებსაც აღნიშნავდნენ, რომლებიც მიშნაში არ შესულა (ასეთ წესს *ბრაითა* ჰქვია). მიშნაზე დამატებულ რაბინულ დისკუსიას გმარა (גמרא) ეწოდება. მიშნასა და გემარას ერთად რედაქტირებით თალმუდი (תלמוד) შედგება.

რადგან ანტიკური ხანის მიწურულში ებრაელები ორ დიდ თემად იყვნენ გაყოფილნი (უმრავლესობა ბაბილონის დიასპორაში ცხოვრობდა, უმცირესობას კი რომაელთა მიერ დაპყრობილი ისრაელის მკვიდრნი წარმოადგენდნენ), ორი ქვეყნის ამორაებმა ცალ-ცალკე შეადგინეს თალმუდები. იერუსალიმის თალმუდი მე-4 საუკუნის ბოლო მესამედში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იოხანან ბარ ნაფხას მიერ. მე-5 საუკუნის მიწურულში ბაბილონის თალმუდი რედაქტირებულ იქნა ორი ამორას მიერ, რომლებიც ცნობილნი არიან მხოლოდ მათი პირადი სახელებით - აში და რაბინა. ბაბილონის თალმუდი უფრო ვრცელი და ავტორიტეტულია.

საერთოდ, ზეპირი თორა უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობს. ზეპირი თორის თალმუდებში რედაქტირების შემდეგ, - დაწერილი თორის კანონთა სრულიად უშუალო ინტერპრეტაცია (ე.ი. ზეპირი თორის საფუძველზე მისი თალმუდში განხილვის გაუთვალისწინებლობა ), ან დაწერილი თორის ტექსტების მხოლოდ მათი ლიტერატურული შინაარსით ახსნა - მკრეხელობად ითვლება.

მართლმადიდებელ ებრაელთა აზრით, ზეპირი თორის საჭიროება ორი მიზეზიდან გამომდინარეობს:

* დაწერილი თორის სწორად გასაგებად აუცილებელია ზეპირ თორაში მოცემული ახსნები და მითითებები - დაწერილი თორის ტექსტი ხანდახან გაურკვეველი შინაარსისაა, ხშირად კი მისი კანონები მათ შესასრულებლად საჭირო განმარტებისა და დარიგების გარეშეა მოცემული; ზოგჯერ თვით თორის ტექსტში ნავარაუდებია მის გასაგებად აუცილებელი ინფორმაციის არსებობა ცოდნის რომელიღაც გარეშე წყაროში.

* რადგან ღმერთი უსაზღვროდ ბრძენია, მოსეს მიერ ჩაწერილი თორა კი ღმერთის მიერ ნაკარნახები სიტყვებისაგან შესდგება, არ შეიძლება, რომ ამ თორაში იყოს თუნდაც ერთი სიტყვა, - რომლის აზრი, ან ზუსტი მდებარეობა ტექსტში - მხოლოდ მისი პირდაპირი მნიშვნელობით და წინადადებათა აგებულებით აიხსნებოდეს.
**ვექილი** (არაბ. ﻭﻛﻴﻞ ვაქილ) — რწმუნებული, მეურვე, მზრუნველი ფეოდალურ საქართველოში. XVII-XVIII საუკუნეებში ტერმინი „ვექილი" ხშირად იხმარებოდა მოხელის აღსანიშნავად. სამეფო კარის მოხელეების საერთო სახელწოდება იყო „ვექილ-ვეზირები". „ვექილი" ეწოდებოდა ირანის მოხელეს, რომელიც ქართლ-კახეთის სამეფოში საფინანსო ფუნქციებს ასრულებდა. ვექილი იყო აგრეთვე ქართლ-კახეთის მეფის წარმომადგენელი ვასალურ სახანოებში (ერევნის ვექილი, განჯის ვექილი). შემოსავალ-გასავლის მოსაქმეს „ვექილ-ხარჯი" ეწოდებოდა. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, „ვაქილი" არის „თანამოსარჩლე სამსჯავროსა შინა ფასითა". ძველ ქართულ წყაროებში ადვოკატობის ინსტიტუტი, ვექილების კორპორაცია დამოწმებული არ არის. ვექილობის ანუ, როგორც დავით ბატონიშვილი უწოდებს, „მონაცვლე კაცის" ინსტიტუტი საქართველოში წარმოიშვა XIX საუკუნეში, რუსეთთან შეერთების შემდეგ. ტერმინი „ვექილი" ადვოკატის მნიშვნელობითაც იხმარება.

ლიტერატურა
----------

* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 387.
* *როგავა ა.* ადვოკატთა ინსტიტუტის შესახებ ძველ საქართველოში, «საბჭოთა სამართალი», 1958, № 4;
* *სურგულაძე ი.* ვექილობის ინსტიტუტის შესახებ „ვეფხისტყაოსანში", იქვე, 1966, № 5;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 2, ტფ. 1929.
პრეტორიანელი თავისი ვექსილაციით (ისტორიული რეკონსტრუქცია)
**ვექსილაცია** (ლათ. vexillatio სიტყვიდან vexillum — „დროშა", „ალამი", „შტანდარტი") — ლეგიონის მცირე, განსაკუთრებული დაჯგუფება, კოჰორტაზე და ნუმერზე იშვიათად გამოიყოფოდა საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობის მისაღებად, როდესაც თავად ლეგიონი სხვა დავალებას ასრულებდა, ანდაც საგარნიზონო ან საპატრულო სამსახურში იდგა.

დავალების შესრულების შემდეგ ვექსილაციას ითხოვდნენ და თავ-თავიანთ ქვედანაყოფებს უერთებდნენ. ვექსილაციის შექმნამ იმპერიის ადრეულ სტადიაზე, სავარაუდოდ, რომის არმიას დიდი სტრუქტურული მოქნილობა შესძინა, მაგრამ 235-დან 290-მდე ვექსილაციას იმდენად ხშირად მიმართავდნენ საზღვრიდან საზღვრებზე გადასასროლად, რომ ქვედანაყოფის შიდა შემადგენლობა ერთმანეთში აიარია, ამის შედეგად დიოკლეტიანე სამხედრო რეფორმის დროს იძულებული გახდა განცალკევებული ნაწილები — მუდმივად დაბინავებული სასაზღვრო ნაწილები და მობილური საჯარისო დანაყოფები შეექმნა.

ლიტერატურა
----------

* R.E. Dupuy and T.N. Dupuy, *The Encyclopedia Of Military History: From 3500 B.C. To The Present. (2nd Revised Edition 1986)*, pp 147-148.
* Pat Southern and Karen Dixon, *The Late Roman Army* (1996), chapter 2. ISBN 0-415-22296-6


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რომის ისტორიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ზურა გორგაძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1988, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი, ტელე-რადიო წამყვანი, გახმოვანების მსახიობი. 

2010 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წელს გახდა სოხუმის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობი.

2011 წელს გახდა თელავის ვაჟა ფშაველას სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. 

2010- 2012 წლებში იყო ტელეკომპანია „რეალტივის" გადაცეების „დღის სტუმარი’’ „დღის რეცეპტი" წამყვანი.

2012 წლიდან არის კომპანია „ბრავო რეკორდსის" გახმოვანების მსახიობი. გახმოვანებული აქვს მრავალი საერთაშორისო პროექტი (ფილმები, სერიალები, დოკუმენტური ფილმები და ანიმაციური ფილმები)

2013 წლიდან რადიო „აფხაზეთის ხმის" მუსიკალური წამყვანი. 2014 წლიდან არის ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის გახმოვანების მსახიობი. 2019 წლიდან ამავე ტელეკომპანიის დილის გადაცემა „დილა მშვიდობისა საქართველოს" წამყვანი. 2015 წლიდან რადიო „ჯაკო FM "წამყვანი. 2016 წელს იყო რადიო „სტარ FM-ის" მუსიკალური წამყვანი. 2014 წელს მიიღო მონაწილეობა შოუში „ცეკვავენ ვარსკვლავები".

ნათამაშები როლები
-----------------

* „თეთრი ბაირაღები" (ნაკაშიძე). რეჟისორი დავით კობახიძე.
* „ჟანა დ’არკი" (კოშონი). რეჟისორი ბადრი წერედიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურა გორგაძე, ჟურნალი „სარკე"
* ზურა გორგაძე რუსთავი 2-ის ტელეწამყვანზე ქორწინდება
* გვერდი Instagram-ზე
* გვერდი Facebook-ზე
* გვერდი Tik-tok-ზე
* Challenge Show

სქოლიო
------

1. ↑  გადაცემა „დღის რეცეპტი"
2. ↑  რადიო აფხაზეთის ხმის წამყვანები
3. ↑  ქართველი ტიკ-ტოკერები; დილა მშვიდობისა საქართველო
4. ↑  ჩვენი ურთიერთობა ცეკვაში გადავიტანეთ...
5. ↑  ცეკვავენ ვარსკვალვების მეხუთე სეზონი იწყება
6. ↑  სავაშ ბალდარი და ზურა გორგაძე მსახიობი რომელიც სერიალს ახმოვანებდა