recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მაია ჟამუტაშვილი** (დ. 30 მარტი, 1961) ― ქართველი ექიმი, ინფექციონისტი, გასტროენტეროლოგი, ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორი, მედიცინის დოქტორი (1995).

ბიოგრაფია
---------

1978-1984 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში. ამავე ინსტიტუტის რეანიმაცია-ანესთეზიოლოგიის კათედრის ბაზაზე გაიარა კლინიკური ორდინატურა. პროფესიული კურსები გაიარა მადრიდსა და ბარსელონაში.

ვლადიმერ ბახუტაშვილის ხელმძღვანელობით დისერტაცია დაიცვა თემაზე „ლიმფოციტების, ნატურალური კილერების და კლინიკურ-ბიოქიმიური მაჩვენებლების დინამიკის თავისებურებანი ჰეპატიტით დაავადებულ ბავშვთა კომპლექსურ თერაპიაში პრეპარატ პლაფერონ-ლ.ბ-ს ჩართვისას".

1987 წლიდან დღემდე ინფექციური პათოლოგიის, შიდსისა და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო პრაქტიკულ ცენტრში მუშაობს. 2003 წელს ჰეპატოლოგიის საკითხებში გაიარა მომზადება მოსკოვში, რუსეთში. 2008 წლიდან მუშაობს ჰემატოლოგიურ კლინიკა „ჰეპაში". 2011 წლიდან მრჩევლისა და ექიმი-ინფექციონისტის პოზიცია უკავია გერმანულ კლინიკა „ლიმბახში".

1996 წლიდან 2013 წლამდე იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის მოწვეული პედაგოგი. 2014-2017 წლებში იყო ევროპის უნივერსიტეტის მოწვეული პედაგოგი, 2018 წლიდან ― სრული პროფესორია. 2018 წლიდან დღემდე არის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პედაგოგი. 2021 წლიდან დღემდე საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტის, ხოლო 2022 წლიდან დღემდე ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის მოწვეული პედაგოგია.

2023 წელს ევროპის უნივერსიტეტის ინფექციური დაავადებების დეპარტამენტის ხელმძღვანელად დაინიშნა.

არის არაერთი კონფერენციისა და კონგრესის მონაწილე და მომხსენებელი, მათ შორის: ფალკის 136-ე, 137-ე, 138-ე სიმპოზიუმი, ფალკ ღვიძლის მეთორმეტე კვირეული (ფრაიბურგი, გერმანია, 2003), აზიის ღვიძლის შემსწავლელთა ასოციაციის 38-ე ყოველწლიური კონფერენცია (ჟენევა, შვეიცარია, 2003), მეცხრე საერთაშორისო კონგრესი კლინიკურ პათოლოგიაში (ბანგკოკი, ტაილანდი, 2004). 2018 წელს ღვიძლის კვლევის შესახებ Asian Pacific Association-ში მოხსენებით წარდგა სტამბოლში, თურქეთში.

გამოქვეყნებული აქვს 54 სამეცნიერო ნაშრომი. მიღებული აქვს ფალკის საერთაშორისო სიმპოზიუმის ჯილდო მოხსენებისთვის „ახალი ტენდენციები ჰეპატოლოგიაში".

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

საზოგადოებებისა და ასოციაციების წევრობა
---------------------------------------

* საქართველოს ინფექციონისტთა, პარაზიტოლოგთა, ჰეპატოლოგთა, ეპიდემიოლოგთა და მიკრობიოლოგთა ასოციაციის საზღვარგარეთთან ურთიერთობის კომისიის თავმჯდომარე
* საქართველოს ინფექციონისტთა ასოციაცია (1987)
* ევროპის ღვიძლის შემსწავლელთა ასოციაციის ნამდვილი წევრი (2005)
* აზიის ღვიძლის შემსწავლელთა ასოციაციის ნამდვილი წევრი (2017)

სქოლიო
------

1. 1 2  საქართველოს ჰეპატოლოგთა ასოციაცია. ბორდი. ციტირების თარიღი: 21 May 2023.
2. 1 2  med.ge. მაია ჟამუტაშვილი. ციტირების თარიღი: 21 May 2023.
3. 1 2 3 4 5  vipmed.ge. მაია ჟამუტაშვილი. ციტირების თარიღი: 21 May 2023.
4. 1 2 3 4 5 6 7  ევროპის უნივერსიტეტი. მაია ჟამუტაშვილი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2023. ციტირების თარიღი: 21 May 2023.
ანჯელინო დულჩერის 1339 წლის პორტულანი
**ანჯელინო დულჩერი** — მალიორკელი კარტოგრაფი, რომლის 1339 წლის პორტულანი პირველი იყო, პალმაში
შექმნილთაგან.

პორტულანის ამოსაკითხი წესი და ლეგენდა დაწერიალია ლათინურად და ისეთი დეტალების შემცველია, რომლებიც როგორც წესი არ გვხვდება გენუურ ან ვენეციურ პორტულანებზე.

ის, გარკვეულწილად ასახავს ჩრდილოეთ ევროპას და ჩრდილოეთ აფრიკას, ამგვარად პორტულანი ვითარდება ხმელთაშუა ზღვის ცენტრის ირგვლივ. ზოგადად, ეს მოვლენა სახასიათოა მაშინდელი პორტულანებისთვის. შესაბამისად, დულჩერის პორტულანიც, რუკის შედგენის იმ დროს დამკვიდრებულ წესებს ემორჩილება.

თბილისი და „ხუთჯვრიანი" დროშა
პორტულანი, გარდა იმდროინდელი სავაჭრო მარშრუტებისა, მნიშვნელოვან ინფორმაციას გვაწვდის სახელმწიფოებზე, მათ პროვინციებზე და ქალაქებზე. პორტულანი საინტერესო ცნობებს გვაწვდის საქართველოს სამეფოზე. თბილისის თავზე აღმართულია „ხუთჯვრიანი" დროშა, რაც სამეფოს აღმნიშვნელი უნდა იყოს. 

ამ რუკაზე არის პირველი წერილობითი ცნობა კანარის კუნძულებიდან ერთ-ერთი კუნძულის – ლანსაროსი, როგორც ***Insula de Lanzarotus Marocelus***, გენუელი ზღვაოსნის ***ლანცელოტო მალიოკელოს*** სახელის მიხედვით.

ლიტერატურა
----------

* Beazley, C.R. (1906) *The Dawn of Modern Geography*. London. vol. 3
* Blázquez, Antonio (1906) "Estudio acerca de la cartografía española en la Edad Media, acompañado de varios mapas", *Boletín Real de la Sociedad Geográfica*, vol. 48, p.190-237
* Campbell, T. (1987) "Portolan Charts from the Late Thirteenth Century to 1500". *The History of Cartography*. Volume 1. Chicago: University of Chicago Press, pp. 371–463.
* Campbell, T. (2011) "Complete chronological listing of works assigned to the period pre-1501 (with a note of high quality reproductions and place-name lists)" [ online]


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  



|  |  |
| --- | --- |
| დედამიწის სფერო | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ზოროასტრული ტაძარი
ფარავაჰარი - ადამიანის სულის გამოსახულება დაბადებამდე და გარდაცვალების შემდეგ
**ზოროასტრიზმი** (***ატროშანი**, **მაზდეანობა***) (სპარს. زرتشتی‌گری) — ირანული წარმოშობის დუალისტური რელიგია, წარმოადგენდა ოფიციალურ რელიგიას სასანიანთა იმპერიაში.ასევე მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სპარსეთის აქემენიანთა და პართთა იმპერიებში. 

ჩაისახა და აღმოცენდა სპარსეთში. რელიგიის დასაბამს წინასწარმეტყველ ზარათუშტრას მიაკუთვნებენ, რომელსაც დასავლეთში იცნობენ მისი სახელის ბერძნული ვერსიით — *ზოროასტრით*. მისი სახელის ეტიმოლოგია საკამათოა და რამდენიმე განსხვავებული ახსნა არსებობს. თანამედროვე სპარსული ფორმით წინასწარმეტყველის სახელი არის ზართოშთი (زرتشت).

ზარათუშტრა ცხოვრობდა ძვ. წ. VII-VI სასუუკუნეებში. თუმცა პლატონი მას ძვ. წ. 64-ე საუკუნეს მიაკუთვნებს. ზარათუშტრამდე მაზდეანობა გავრცელებული იყო სპარსელების წინაპარ არიელებში. ზარათუშტრამ მისცა საბოლოო სახე მოძღვრებასა და ღვთისმსახურების წესებს. მას მიაწერენ გათას პოემების კრებულს, რომელიც მის მიმდევართა მიერ ზეპირსიტყვიერებით შემონახულ იქნა საუკუნეების განმავლობაში, ხოლო პართიელთა და სასანიდთა პერიოდში ავესტა (რომლის მთავარი ნაწილი გათასი იყო) ხელნაწერებში იქნა გადატანილი.

ზოროასტრიზმის მიმდევართა გეოგრაფიული არეალი ერთ დროს ანატოლიიდან სპარსეთის ყურემდე იყო გადაჭიმული და მათი რიცხვი მილიონებს შეადგენდა. მისი მიმდევრები დღეს სამხრეთ აზიაში, ირანსა და ამ ხალხთა უცხო ქვეყნების დიასპორაში არც ისე მრავალრიცხოვანია, თუმცა რელიგია დღესაც ცოცხალი და დინამიურია. ის შეცვლილი სახითაა შემორჩენილი ინდოეთში, სადაც არსებობს ფასების სექტა, ასევე ირანში გებრების სექტა. ზოროასტრიზმის ელემენტებს შეიცავს ეზიდების რელიგიური პრაქტიკაც. 

ზოროასტრიზმში უმაღლესი ღვთაებაა აჰურა მაზდა. მას დასაბამიდანვე უპირისპირდება ბოროტების და წყვდიადის მეუფე აჰრიმანი. ბოროტებას და სიკეთეს შორის ეს დაპირისპირება მსოფლიოს განვითარების და ცივილიზაციის საფუძველია. აჰურა მაზდას გვერდით დგანანნ კეთილი ძალები მითრა, რომელიც აჰურა მაზდას შვილია, ციდან ჩამოვიდა და კაცის სახე მიიღო, ასევე კეთილი ანგელოზები ― აზატები. აჰრიმანთან არიან ბოროტი სულები: დევები და ეშმაკები. აჰურა მაზდას სიმბოლოა ცეცხლი. მაზდეანურ ტაძრებში, ათეშგებში, მუდმივად ენთო ცეცხლი საკურთხევლის წინ. არსების სერიით (ფუნქციითა და სტატუსით ანგელოზთა მსგავსად), რომლებიც აჰურა მაზდას (უზენაესი არსება) თანმხლები არიან და ქმნიან კეთილისმყოფელ შვიდეულს და მეორე ბოროტი და დესტრუქციული შვიდეულით. სწორედ ეს დაუსრულებელი კონფლიქტი ბოროტსა და კეთილს შორის განასხვავებს ზოროასტრიზმს სხვა მონოთეისტური მოძღვრებებისგან, რომელთაც მხოლოდ ერთი უზენაესი ძალა გააჩნიათ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ზოროასტრიზმი საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* რელიგიები საქართველოში, თბ.: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 31, ISBN 978-9941-0-0902-0.
* *შენგელია ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 537.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* UNESCO-ს ზოროასტრიზმის პროექეტი
* «Благоверие» — რუსული ანჯომანის ოფიციალური საიტი.
* «Обыкновенный зороастризм» — ზოროასტრიული საზოგადოება.
* «Арийский простор» — ზოროასტრიული ტექსტები.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ალავერდიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ლეონ ალავერდიანი** (სომხ. Լևոն Ալավերդյան; დ. 19 მარტი, 1887, თბილისი — გ. 11 იანვარი, 1963, იქვე) — სომეხი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1951).

ბიოგრაფია
---------

ლეონ ალავერდიანმა სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1904 წლიდან თბილისში ავლაბრის თეატრსა და ავჭალის აუდიტორიაში. 1909 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სომხური დრამატული საზოგადოების დასში. 1924–1934 წლებში იყო ბაქოს სახელმწიფო თეატრის, 1932–1963 წლებში კი თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ბარხუდარი (შირვანზადეს „ნამუსი"), ზიმზიმოვი, ბრილიანტოვი (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო", „კიდევ ერთი მსხვერპლი"), დუდუკინი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), მირზა (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები"), ონისე (მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი"), სულეიმანი, ანანია (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი") და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 87.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლეონ ალავერდიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვლადიმერ (ლადო) მუჯირი** — (დ. 15 ოქტომბერი, 1907, ზუგდიდი — გ. 11 ივლისი, 1953) — ქართველი მხატვარი, ანიმატორი, რეჟისორი. ქართული მულტიპლიკაციის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

1923 წელს დაამთავრა ზუგდიდის ჰუმანიტარული ტექნიკუმი. 1925 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.

თავდაპირველად დაიწყო მოძრავი დიაგრამების, აგიტაციური, ტექნიკური ხასიათის მულტიპლიკაციური ფილმების გადაღება; 1929 წლიდან მუშაობდა რეჟისორ-მულტიპლიკატორად „სახკინმრეწვში". 1930 წელს გადაიღო „შორს აკვანი" და „გაზაფხული" —- ორი მოკლემეტრაჟიანი მულტფილმი. მათი შექმნით იწყება ქართული მულტფილმის ისტორია, ამიტომ ქართული მულტიპლიკაციის დაბადების თარიღად 1930 წელი ითვლება. 

1932 წელს გადაიღო მულტიპლიკაციური ფილმი „მეოთხე გადამწყვეტი წელი". მოამზადა სცენარი და დაიწყო მხატვრული ფილმის „ჩქარი სვლით" გადაღება, რომელიც დაფინანსების შეწყვეტის გამო ვერ დაასრულა. 1945 წლის 21 აგვისტოს დაინიშნა მულტიპლიკაციური ფილმების საამქროს უფროსად. გადაღებული აქვს ფილმები: „არგონავტები" (1936), „გაიძვერა" (1936), „ჩიორა" (1938), „გადააჭარბა" (1941), „სამი მეგობარი" (1943), „ოქროს ბიბილო" (1947), „გაზაფხულის სტუმრები" (1947), „მამაცი მთამსვლელები" (1950, ა. ხინთიბიძესთან ერთად), „ფრთოსანი მეგობრები" (1950) და სხვა. მულტიპლიკაციური კინოს რეჟისორი და მხატვარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვლადიმერ მუჯირი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ვლადიმერ მუჯირი
* 

* ვლადიმერ მუჯირი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------
**ხალიდ ხალიფა** (დ. 1964) — სირიელი რომანისტი, სცენარისტი და პოეტი. სამჯერ იყო წარდგენილი არაბული ლიტერატურის საერთაშორისო პრემიაზე, მათ შორის ორჯერ ფინალისტებს შორის მოხვდა.

თავის შემოქმედებაში იგი ხშირად აკრიტიკებს სირიის ბაატისტურ მთავრობას, რის გამოც მისი წიგნები ქვეყანაში აკრძალულია

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაიბადა სირიის ქალაქ ალეპოში. სწავლობდა ალეპოს უნივერსიტეტში, რომელიც სამართლის ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა. იგი წერდა ლექსებს და უნივერსიტეტის ლიტერატურული ფორუმის წევრი იყო. 1993 წელს გამოაქვეყნა პირველი რომანი Haris al-Khadi'a. მეორე რომანი, „ბოშას ჩანაწერები", 2000 წელს გამოქვეყნებიდან 4 წლის მანძილზე არაბ მწერალთა კავშირის მიერ იყო აკრძალული. 

ხალიფა ცამეტი წლის განმავლობაში მუშაობდა თავის მესამე რომანზე Madih al-karahiya, რომელიც მოგვითხრობს, თუ როგორ აისახება სირიის მთავრობასა და მუსლიმთა საძმოს შორის ომი ერთ უბრალო ოჯახზე. 2006 წელს რომანი დამასკოში გამოქვეყნდა, ბეირუთში გამოქვეყნების შემდეგ კი იგი სირიის მთავრობამ აკრძალა. 

2013 წელს კაიროში გამოქვეყნდა ხალიფას მეოთხე რომანი La sakakin fi matabikh hadhihi al-madina, რომლისთვისაც მან ნაჯიბ მაჰფუზის პრემია მიიღო.

2019 წელს მისი რომანი „სიკვდილი მძიმე შრომა" თარგმნილი ლიტერატურის კატეგორიაში ეროვნული წიგნის ჯილდოს ფინალისტებს შორის მოხვდა.

ხალიფას დაწერილი აქვს რამდენიმე სატელევიზიო სერიალის, ასევე დოკუმენტური ფილმების და ერთი სრულმეტრაჟიანი ფილმის სცენარი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხალიდ ხალიფაTwitter-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  NUKAT — 2002.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11789729'></a>
2. ↑  AlKindi<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355'></a>
3. 1 2 3 4  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
4. ↑  Mohammed Saad.  (December 11, 2013) Syrian Writer Khaled Khalifa wins Naguib Mahfouz Medal for Literature. *Al-Ahram*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — დეკემბერი 13, 2013. ციტირების თარიღი: December 11, 2013
5. ↑  The 2019 National Book Awards Finalists Announced en-US (2019-10-07). ციტირების თარიღი: 2019-10-09
**ლესლი უილიამ ნილსენი**, (დ. 11 თებერვალი, 1926 — გ. 28 ნოემბერი, 2010) — კანადელი მსახიობი და კომიკოსი. იგი გადაღებულია ასზე მეტ ფილმში, 1500-ზე მეტ ტელეგადაცემაში, განსახიერებული აქვს 220-ზე მეტი პერსონაჟი. სიცოცხლეშივე მას მიენიჭა ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდო, კანადის ორდენი.

ნილსენი დაიბადა რეჯაინაში (სასკაჩევანი, კანადა). მსახიობის კარიერამდე მან თავი სხვადასხვა ამპლუაში მოსინჯა - მაგალითად, დიჯეის სახით. 1948 წელს მან მიიღო პირველი სატელევიზიო როლი და შემდეგი 2 წლის მანძილზე - 50-ზე მეტი. პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმებში ნილსენი 1956 წელს გამოჩნდა - ეს იყო დრამები, ვესტერნები და რომანტიკული ფილმები. დადებითი შეფასება მიიღეს მისმა როლებმა ფილმებში *აკრძალული პლანეტა* (1956) და *პოსეიდონის მოგზაურობა* (1972)

მიუხედავად იმისა, რომ პოპულარობა მას ყოველთვის ჰქონდა, 1980 წლის ფილმში *თვითმფრინავი!* განსახიერებულმა ექიმის როლმა კარიერაში დიდი გარდატეხა მოახდინა. კრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა მას უწოდა „პაროდიული კინოს ლოურენს ოლივიე".. დიდი წარმატება ხვდა წილად ფილმების სერიით *შიშველი პისტოლეტი*. ნილსენის პერსონაჟები გამოირჩევიან აბსოლუტურად აბსურდულ სიტუაციაში სერიოზული განწყობის შენარჩუნებით. სიცოცხლის უკანასკნელი ოცი წელიწადი ნილსენის კარიერაში აღსანიშნავია ძირითადად პაროდიული ფილმებით, რომელთა უმეტესობას კრიტიკოსებმა დაბალი შეფასება მისცეს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, კინოგაქირავებასა და გაყიდვაში მათ წარმატება იქონიეს. მთელი ცხოვრების მანძილზე ნილსენს არაერთი ჯილდო მიენიჭა. ასევე შეყვანილი იყო კანადისა და ჰოლივუდის დიდების ხეივანში. ნილსენი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული. მეორე ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი დარჩა.

სქოლიო
------

1. ↑  Dalton, Andrew (28 ნოემბერი, 2010). „Leslie Nielsen of 'Naked Gun' fame dies at age 84". *Toronto Star*. ციტირების თარიღი: 28 ნოემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  „Leslie Nielsen discovers stardom after 35 years of films, TV shows". *The Tuscaloosa News*. 23 დეკემბერი, 1988. ციტირების თარიღი: 28 ნოემბერი, 2010. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  Ebert, Roger (24 ოქტომბერი, 2003). „Scary Movie 3". Chicago Sun-Times. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-05. ციტირების თარიღი: 22 თებერვალი, 2009. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლესლი ნილსენი***

* ლესლი ნილსენი საიტზე Box Office Mojo
* ლესლი ნილსენი საიტზე Hollywood.com
* Allmovie მონაცემები


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
მბრუნავი ტორსი
**Turning Torso** ანუ **მბრუნავი ტორსი** — 50-სართულიანი ცათამბჯენი, განლაგებული ერესუნდის ყურის შვედეთის ნაწილში, მალმეში. მაღლივი შენობა დაპროექტებულია ესპანელი არქიტექტორის სანტიაგო კალატრავას მიერ და ოფიციალურად 2005 წლის 27 აგვისტოს არის გახსნილი. ცათამბჯენი სიმაღლით 190 მეტრია და სკანდინავიაში ყველაზე მაღალ ნაგებობად, ევროკავშირში ყველაზე მაღალ საცხოვრებელ კორპუსად, ხოლო ზოგადად ევროპაში მოსკოვის 264-მეტრიანი „ტრიუმფ-პალასის" შემდეგ, სიმაღლით მეორე ადგილზე მყოფად მიიჩნევა. მბრუნავი ტორსის აგებამდე სკანდინავიაში მალმიოს 84-მეტრიანი კრონპირსენი იყო უმაღლეს ნაგებობად მიჩნეული.

Turning Torso-ს ნაგებობა ესპანელი არქიტექტორის სანტიაგო კალატრავას სკულპტურის ე. წ. „Twisting Torso-ს" (გრეხადი ტორსი) მიხედვით არის შექმნილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მბრუნავი ტორსი***

* Turning Torso webpage დაარქივებული 2005-12-03 საიტზე Wayback Machine.
* Turning Torso on Emporis
* PERI GmbH — From a sculpture to a building დაარქივებული 2009-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* Skyscraperpage.com diagram drawing of Turning Torso by illustrator „Nightsky"
* *The New Yorker*, October 31 2005, „The Sculptor"
* Short films of Turning Torso from various locations დაარქივებული 2006-06-01 საიტზე WikiwixCategory:Webarchive template other archives
GeForce 4 სერიის ვიდეობარათი
**ვიდეობარათი** ეკრანზე გამოსატან ინფორმაციას გარდაქმნის ვიდეოსიგნალად. ვიდეობარათი თავსდება სისტემურ ბლოკში დედაპლატაზე, PCIe სლოტში. რაში მდგომარეობს გარდაქმნის არსი? ცნობილია, რომ მონიტორზე გამოსახულება წარმოადგენს წერტილების ერთობლიობას. წერტილების ფორმირება ელექტრული სხივით იქმნება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური გაშლის წყალობით. სხივის ტრაექტორია რამდენიმე ასეულ ჰორიზონტალურ ხაზს ქმნის. ელექტრონული სხივის ინტენსივობის მართვით მიიღწევა წერტილის სიკაშკაშე. ამრიგად, ეკრანზე გამოსახულების მისაღებად საჭიროა შესაბამისი წესით განხორციელდეს ელექტრონული სხივის მოდელირება. ამ ოპერაციების შესასრულებლად საჭიროა ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობაში დასამახსოვრებელ სიმბოლოთა შესაბამისი კოდების გარდაქმნა ვიდეოსიგნალებად.

აღსანიშნავია, რომ მონიტორის ეკრანზე გამოსახულების აღდგენა უნდა განხორციელდეს წამში 25-30 კადრის სიჩქარით. ეს პროცესი უწყვეტად მიმდინარეობს. ეკრანზე გამოსატანი ინფორმაცია ინახება სპეციალურ მეხსიერებაში — GDDR ტიპის ვიდეომეხსიერებაში.
ვიდეობარათის ხარისხი, Pixel Fillrate ( Pixel/s ) და Texture Fillrate ( Texel/s ) ამ პარამეტრებით განისაზღვრება. მარტივად შეიძლება მივხვდეთ რას ნიშნავს ეს პარამეტრები იმიტომ, რომ თვითონ განზომილება გეუბნება სიტყვასიტყვით ანუ რამდენი პიქსელის და ტექსტურის ( 2D გამოსახულების ) დახატვა შეუძლია წამში,რაც მეტი შეუძლია, ე.ი. ვიდეო კარტა უფრო მძლავრი და სწრაფია. ( აი რის მიხედვით უნდა შეირჩეს ვიდეობარათი ) ასევე მნიშვნელოვანი პარამეტრებია Bus width ( bit -ბში ) ვიდეოადაპტერის ოპერატიულსა ( VRAM ) და ( GPU ) პროცესორს შორის ინტერფეისის ზომა, Bandwidth ( GB/s -ში )ვიდეობარათის ოპერატიულსა და პროცესორს შორის ინფორმაციის რაოდენობა წამში, Bandwidth ეს პარამეტრი კი დამოკიდებულია, Memory clock -ზე ( ვიდეოს ოპერატიულის სიხშირეზე ) და ბოლოს ყველაზე ნაკლებად მნიშვნელოვანი ( და არა უმნიშვნელო ) არის ვიდეომეხსიერების ზომა. 
აქვს ვიდეო მესხსიერებას.

ამჟამად ვიდეომეხსიერების რამდენიმე სტანდარტია: ( სიხშირის მიხედვით ) DDR, DDR2, GDDR3, GDDR4, GDDR5 და უახლესი GDDR6. რაც უფრო ახალი სისტემის მეხსიერება აქვს ვიდეობარათს, მით უფრო მეტი აქვს სიხშირე ( Memory clock ).
ზომის მიხედვით:32, 64, 128, 256, 384, 512, 768, 896, 1024, 1536, 1768, 2048, 4096 მბ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვიდეობარათი***

* ვიდეობარათების შედარება და ტესტები
* ვიდეობარათების მუშაობის პრინციპი[*მკვდარი ბმული*]
* ვიდეო ბარათები
ტრადიციულ ქრისტიანულ იკონოგრაფიაში წმინდანები ხშირად დახატული აქვთ შარავანდედით, რომელიც მათი სიწმინდის სიმბოლოა. აღსანიშნავია, რომ იუდა გამოსახულია შარავანდედის გარეშე
**წმინდანები** — განსაკუთრებული სიწმინდით გამორჩეული პიროვნებები, რომლებიც მნიშვნელოვანი ფიგურები არიან ბევრ რელიგიაში, განსაკუთრებულად ქრისტიანობაში.

ძირითადი დამახასიათებლები
-------------------------

ტერმინი ყველაზე ხშირად ქრისტიანებთან მიმართებაში გამოიყენება და ნიშნავს წმინდას ან უბიწოს. ამ ტერმინს იყენებენ ასევე სხვა რელიგიებშიც, რომ გამოხატონ დამსახურებული ადამიანის პატივისცემა. მაგალითისთვის იხილეთ: ჰინდუ წმინდანები, ჯონ ა. კოულმენი, იესოს საზოგადოება, თეოლოგიური კურსდამთავრებულთა გაერთიანება, ბერკლი, წერენ, რომ წმინდანებს სხვადასხვა კულტურასა და რელიგიაში აქვთ შემდეგი მსგავსებები:

* 1. სამაგალითო ნიმუში;
* 2. არაჩვეულებრივი მასწავლებელი;
* 3. გაკვირვების გამომწვევი ან კეთილმოსურნე ძალის წყარო;
* 4. ქომაგობა;
* 5. თავშეკავებული და მომთმენი ქცევები;
* 6. გულის გადაშლა წმინდანთან.

ქრისტიანობა
-----------

### კათოლიკური ეკლესია

ქართული ეკლესიის წმინდანები
ერთ-ერთი კათოლიკური საიტი ამტკიცებს, რომ "ისტორიაში ცნობილია 10 000-ზე მეტი წმინდანი ". კათოლიკური ეკლესია ასწავლის, რომ სინამდვილეში, ისინი არავის ქმნიან წმინდანად, არამედ იგი მიჩნეულია წმინდანად. ეკლესიაში წმინდანის წოდება ენიჭება ადამიანს, რომელიც ოფიციალურად იყო კანონიზირებული (მიჩნეული) კათოლიკური ეკლესიის მიერ და აქედან გამომდინარე სჯეროდათ, რომ იქნებოდა სამოთხეში.

ალბან ბალტერმა გამოსცა "წმინდანთა ცხოვრება" 1756 წელს, რომელიც მოიცავდა 1486 წმინდანს. შემდეგ ნამუშავარს რედაქტირება გაუკეთა მამა ჰერბერტ თარსტონმა და ბრიტანელმა ავტორმა დონალდ ატუოტერმა. ეს უკანასკნელი ნამუშევარი მოიცავდა 2565 წმინდანის ცხოვრებას.

### მართლმადიდებლობა

მართლმადიდებლურ ეკლესიაში წმინდანად არის მიჩნეული ყველა, ვინც არის სამოთხეში. განმარტების მიხედვით, ადამი და ევა, მოსე, სხვადასხვა წინასწარმეტყველები, ანგელოზები და მთავარანგელოზები, ყველას აქვთ მიცემული "წმინდანის" წოდება. მართლმადიდებლობაში წმინდანობა უთუოდ არ ირეკლავს მორალურ მოდელს, მაგრამ ერთიანია ღმერთთან: უამრავი მაგალითი შეიძლება მოვიყვანოთ ადამიანებისა, რომლებიც ცხოვრობდნენ უდიდეს ცოდვებში და შემდეგ გახდნენ წმინდანები მორჩილებისა და მონანიების შემდეგად, ესენი არიან მარიამ ეგვიპტელი, ეთიოპიელი მოსე, სამართლიანი ჯეიმზი და ისმასი, მომნანიებელი ქურთი, რომელიც ჯვარს აცვეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***წმინდანები***

* წმინდანების შთამაგონებელი ციტატები
* დღევანდელი წმინდანები კალენდარზე
* წმინდანების ბიოგრაფიები და გურუები ინდურ ტრადიციაში

სქოლიო
------

1. ↑  ჰაული, ჯონ სტრეტონი, ed. *წმინდანები და უბიწოები*, ბერკლი: კალიფორნიის პრესის უნივერსიტეტი, 1987. გვ. 239
2. ↑  Coleman, John A. S.J. "Conclusion: after sainthood", in Hawley, John Stratton, ed. *Saints and Virtues* Berkeley: University of California Press, 1987. pp 214-217
3. ↑  All About Saints at Catholic Online (USA) FAQs- Saints and Angels
4. ↑  The Catechism of the Catholic Church დაარქივებული 2011-08-12 საიტზე Wayback Machine.  From the Knights of Columbus website
5. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-24. ციტირების თარიღი: 2009-12-18.
6. ↑  Bebis G *The Saints of the Orthodox Church at Greek Orthodox Archdiocese of America, New York*
პროექტ „თანავარსკვლავედის" ლოგო
**თანავარსკვლავედი** (ინგლ. Constellation) — კოსმოსური პროგრამა „თანავარსკვლავედი" არის NASA-ს ამჟამინდელი გეგმა კოსმოსის შემდგომი კვლევებისათვის. პროექტი შემუშავდა და განხორციელდა 2004 და 2010 წლებში.

პროექტი შედგება ახალი კომოსური ხომალდებისგან, რაკეტა-მატარებლებისგან და მათთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურისგან, რაც საშუალებას მისცემს აშშ-ს, რომ განახორციელოს გაფრენა როგორც საერთაშორისო კოსმოსური სადგურისკენ, ასევე მთვარისკენ. ინფრასტრუქტურის დიდი ნაწილი გადმოღებული იქნება „სპეის შატლის" პროგრამიდან, ხოლო თავად ხომალდი „ორიონი" ბევრი რამით დაესგავსება „აპოლოს" ხომალდს.

ახალი სატრანსპორტო სისტემა, რომელიც გამოიყენებს *აწყობა დედამიწის ორბიტაზე* და *აწყობა მთვარის ორბიტაზე* სქემებს, შეიძლება დაიყოს სამ ნაწილად: „ორიონის" ეკიპაჟის მოდულს და სერვის მოდულს, მთვარის მოდულს (Lunar Surface Access Module) და რაკეტა-მატარებლის მესამე საფეხურს, რომელიც საჭიროა *მეორე კოსმოსური სიჩქარის* გასავითარებლად და დედამიწის დასატოვებლად. კოსმოსური გაფრენებისათვის გამოიყენებულ იქნება უპილოტო არეს-V (სხვადასხვა ტვირთისათვის) და პილოტირებული არეს-I „ორიონის" ხომალდის გასაშვებად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* ნასას საიტი (ინგლისური)

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი** (ინდონ. East Northwall Firn) — მყინვარი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ცენტრალური პაპუის პროვინციაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე, მწვერვალ ჯაიადან ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთით 2.5 კმ-ში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4750 მ სიმაღლეზე. 2017 წელს ან უფრო ადრე მყინვარი სამ ნაწილად დაიშალა.

სადღაც, 1936–1962 წლებს შორის ერთიანი ნორთუოლის ფირნი დაიშალა რამდენიმე ცალკეულ მყინვარად, რომელთა შორის უდიდესი იყო აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი და დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი. 2004 წელს IKONOS-ის სატელიტური ფოტოსურათებით დადგინდა, რომ 2000 წლიდან 2002 წლამდე პერიოდში აღმოსავლეთ ნორთუოლის ფირნმა დაკარგა თავისი ზედაპირის ფართობის 4.5%. 2010 წელს დადგინდა, რომ მწვერვალ ჯაიას მყინვარების ყინულის სისქე 32 მ უდრიდა და წელიწადში 7 მ-ით თხელდებოდა. შედეგად, გამოითქვა აზრი 2015 წლამდე მათი სრულად გაქრობის შესახებ. მართლაც, 2017 წელს ან უფრო ადრე დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი სრულიად გაქრა, ხოლო აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაიშალა სამ მცირე ნაწილად.

აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაახლოებით 5,000 წლის წინათ წარმოქმნილი ყინულქუდის ნარჩენია, რომლის ფართობი 1850 წლისთვის შეადგენდა დაახლოებით 20 კმ²-ს. სულ მცირე, ერთი ადრინდელი ყინულქუდი აგრეთვე არსებობდა ამ რეგიონში 15,000–7,000 წლის წინ.

სქოლიო
------

1. 1 2  NASA Earth Observatory. Glaciers in the Tropics, but Not for Long
2. ↑  Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002 as Measured from IKONOS Satellite Images
3. ↑  Robin McDowell: Indonesia’s Last Glacier Will Melt ‘Within Years’
4. ↑  Papua Glacier’s Secrets Dripping Away: Scientists
5. ↑  Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002 as Measured from IKONOS Satellite Images
**ტაჯურა** (ფრანგ. Tadjoura; აფარი ენა Tagórri; არაბ. تجورة) — ქალაქი ჯიბუტიში. ქვეყნის ერთ-ერთი დიდი ქალაქი. ტაჯურის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ეტიმოლოგია
----------

ქალაქის დასახელება (აფარულ ენაზე — Tagórri) ეტიმოლოგიურად წარმოშობილია სიტყვიდან — *tágar* (*tágor*, *tógor*), რაც აფარელი ხალხის ენაზეა — *«თხის ტყავის ტიკი წყლისთვის»*, ხშირი მნიშვნელობით: *«წყლით ბოლომდე შევსებული»*.

ისტორია
-------

ქალაქი ტაჯურა ჯიბუტის უძველესი ქალაქია და ერთ-ერთი უძველესია აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქი აღმოცენდა დაახლოებით XII საუკუნეში. იგი იყო აფარელი სულთნების რეზიდენცია. ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ქალაქი იყო რეგიონში მონათვაჭრობის ცენტრი. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქი მოხვდა საფრანგეთის კონტროლ ქვეშ. 1884 წლის 21 სექტემბერს ტაჯურის სულთანატი გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად, რომელსაც მართავდა ფრანგი გუბერნატორი ქალაქ ობოკიდან.

ქალაქის მოხერხებულმა ადგილმდებარეობამ ტაჯურის ყურის ნაპირებთან იგი გახადა მთავარ სავაჭრო პორტად ეთიოპიასთან დამაკავშირებელ გზაზე. დიდი ხნის განმავლობაში პორტიდან გამავალი ძირითადი საქონელი, იყვნენ მონები და სპილოს ძვალი. ასევე ვაჭრობდნენ ხორბლით, თაფლით, ოქროთი, თივით და სხვა საქონლით.

საფრანგეთის ხელისუფლების 1889 წლის 26 ოქტომბრის დეკრეტით მონებით ვაჭრობა ოფიციალურად აიკრძალა. ტაჯურას მნიშვნელობა დაეცა XX საუკუნის დასაწყისში ფრანგულ-ეთიოპიური რკინიგზის აშენების შემდეგ, რომელმაც ქალაქ ჯიბუტიში არსებული პორტი შეაერთა ადის-აბებასთან.

ეკონომიკა
---------

2000 წელს ტაჯურის პორტი მნიშვნელოვნად იქნა მოდერნიზებული. იგი 2000 წლის 10 ოქტომბერს ოფიციალურად გახსნა ქვეყნის პრეზიდენტმა ისმაილ ომარ გელემ.

ტაჯურა პოპულარული ტურისტული ადგილია. მიმზიდველია მისი თეთრკედლიანი სახლები (ქალაქმა დაიმსახურა ეპითეტი «თეთრი ქალაქი» — ფრანგ. La ville blanche) და ქვიშის პლაჟები მხატვრული შემოგარენით. ჯიბუტისთან შეერთებულია საბორნე გადასასვლელით, მოქმედებს აეროპორტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Gazetteer entry on Tajurah
* iTouchMap

სქოლიო
------

1. ↑  "Horn of Africa, Monthly Review, September - October 2000", UN-OCHA Archive (accessed 23 February 2009)
ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონი
**ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონი** (აზერ. Mərkəzi Aran iqtisadi rayonu) — აზერბაიჯანის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს აღდაშის, გოქჩაის, ქურდამირის, უჯარის, ევლახის, ზარდაბის ადმინისტრაციულ რაიონებსა და ქალაქ მინგეჩაურს.

1991 წლიდან 2021 წლამდე რეგიონს ეწოდებოდა არანის ეკონომიკური ოლქი და მოიცავდა 16 ადმინისტრაციულ რეგიონსა და 18 ქალაქს, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი შირვანი, მინგეჩაური და ევლახი.

2021 წლის 7 ივლისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ".

გეოგრაფია
---------

ფართობი 21150 კმ² შეადგენს რესპუბლიკის მთლიანი ფართობის 24,7%-ს. მოსახლეობა - 1936,0 ათასი ადამიანი. 2015 წლის დასაწყისში[4] შეადგენდა ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 20,5%-ს.

რეგიონისთვის დამახასიათებელია მშრალი სუბტროპიკული კლიმატი.

რეგიონში მოიპოვება ნავთობი, გაზი, იოდ-ბრომიანი წყლები, სხვადასხვა სამშენებლო მასალები (ქვა, ქვიშა, დატეხილი ქვა).

ამ ეკონომიკური რეგიონის ძირითადი ბუნებრივი რესურსებია მზის ენერგია და მდინარეების მტკვრისა და არაქსის წყლის რესურსები.

მრეწველობა კონცენტრირებულია ძირითადად რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით. ინდუსტრიის საფუძველია ქიმიური, საინჟინრო, მსუბუქი, კვების და სამშენებლო საწარმოები მასალები.

სოფლის მეურნეობის საფუძველია სარწყავი მეურნეობა. სოფლის მეურნეობის სპეციალიზებული დარგებია: ბამბა, მარცვლეული, მევენახეობა, სუბტროპიკული მეხილეობა და თევზაობა. აზერბაიჯანში წარმოებული ბამბის 9%-ზე მეტი სწორედ ამ რეგიონზე მოდის. ტერიტორიაზე ასევე მოჰყავთ კარტოფილი და შაქრის ჭარხალი.

ცენტრალური არანის ეკონომიკურ რეგიონის ტერიტორიაზე გადის ბაქოს დამაკავშირებელი სატრანსპორტო ხაზები საქართველოს, ირანის და თურქეთის მთავარ ეკონომიკურ რეგიონებთან. ტერიტორიაზე ევლახის აეროპორტი ფუნქციონირებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı
2. ↑  New economic regions of Azerbaijan – LIST
3. ↑  The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan
4. ↑  Аранский экономический район: производительность в предпринимательском сегменте
ითვლება, რომ ეს არის გავრილო პრინციპის დაკავების ამსახველი ფოტოსურათი. თუმცა ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ ამ სურათზე ერთ-ერთი თვითმხილველის ფერდინანდ ბერის დაკავების პროცესია ასახული.
**ივლისის კრიზისი** — 1914 წლის ივლისში ევროპის მთავარ ძალებს შორის წარმოქმნილი დიპლომატიური კრიზისი, რომელიც გახდა პირველი მსოფლიო ომის დაწყების მთავარი მიზეზი. სერბი ნაციონალისტის გავრილო პრინციპის მიერ ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრის ფრანც ფერდინანდის სარაევოში მკვლელობას დაუყოვნებლივ მოყვა დიპლომატიური მანევრები. ჯერ იყო ავსტრია-უნგრეთის მიერ სერბეთის სამეფოს მიმართ წაყენებული ულტიმატუმები, ხოლო შემდეგ ომი.

ამ ულტიმატუმების მიზანი იყო სერბეთის სამეფოს დასუსტება, რათა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიას ქონოდა ჩრდილოეთ ბალკანეთის კონტროლის საშუალება. ამის შესრულება იგეგმებოდა დიპლომატიური გზით, ან ლოკალური ომით თუკი მოხდებოდა ულტიმმატუმის უგულვებელყოფა. ავსტრია-უნგრეთი ომს ამჯობინებდა, თუმცა ავსტრია-უნგრეთის უნგრეთის ნაწილის პრემიერ-მინისტრი იშტვან ტისა იმედოვნებდა: რომ ულტიმატუმი იყო საკმაოდ გონივრული იმისთვის, რომ არ მომხდარიყო სერბების მხრიდან მისი პირდაპირი უარყოფა.

ფრანც ფერდინანდის მკვლელობიდან ერთი თვის თავზე ავსტრია-უნგრეთმა სერბეთის სამეფოს გამოუცხადა ომი, რაც იყო პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისი.

ლიტერატურა
----------

* Lieven, D.C.B.: "Russia Accepts a General War", from *The Outbreak of World War I*, edited by Holger Herwig, Boston: Houghton Mifflin, 1997
* Ludwig, Emil (1927), *Wilhelm Hohenzollern: The Last of the Kaisers*, New York: GP Putnam's Sons, ISBN 0-404-04067-5.
* Magrini, Luciano: *Il dramma di Seraievo. Origini e responsabilità della guerra europea*, Milano, 1929 (in Italian; out of print)
* Marks, Sally: *The Ebbing of European Ascendancy: An International History of the World 1914-1945*, Hodder Arnold, USA, 2002, ISBN 0-340-55566-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Austro-Hungarian Ultimatum (ორიგინალი გერმანული ტექსტი)
* The Austro-Hungariam Ultimatum (ინგლისური თარგმანი)

სქოლიო
------

1. ↑   (1981) *The last courts of Europe*.  Dent,   გვ. 247.
2. ↑   (2010) *One Morning In Sarajevo*.  Hachette UK. „He was photographed on the way to the station and the photograph has been reproduced many times in books and articles, claiming to depict the arrest of Gavrilo Princip. But there is no photograph of Gavro's arrest - this photograph shows the arrest of Behr."
3. ↑  See diplomatic documents from
**ახმად-არენა** (რუს. Ахмат-Арена) — საფეხბურთო კლუბ „ახმადის" საშინაო არენა. მდებარეობს ქალაქ გროზნოში უმარ სადაევის ქუჩაზე, ტევადობა - 30 597 მაყურებელი. აგებულია 2006-2011 წლებში.

ისტორია
-------

2004 წელს გამოიყო ფინანსები ახმად კადიროვის სახელობის ცენტრალური სტადიონის მშენებლობისათვის, ხოლო საპროექტო დოკუმენტაცია შეიმუშავეს 2005 წელს.

მშენებლობა დაიწყო 2006 წელს და გაგრძელდა დაახლოებით ხუთი წელი. 2011 წლის გაზაფხულზე ექსპლუატაციაში შევიდა სპორტკომპლექსის ნაილი - სპორტული არენა 30 ათასი ადგილით. სპორტკომპლექსი გახდა მთელს რუსეთში ერთ-ერთი ყველაზე თანამედოვე ნაგებობა თავისი არქიტექტურული შესრულებით. სამუშაოები მიმდინარეობდა UEFA-სა და FIFA-ს სტანდარტებით. სტადიონი გახდა რესპუბლიკის სახე და მისი ყველაზე მთავარი ობიექტი. თავად არენა შედგება ორი ნაწილისაგან. დასავლეთი ტრიბუნა А 9 ათას კაცს იტევს, ხოლო აღმოსავლეთის ტრიბუნა B- 21 ათას კაცს. ასევე გამოყოფილია ადგილები ინვალიდებისათვის. ახმად-არენა აღჭურვილია ვივეოკონტროლით. სულ ახმად-არენის ტერიტორიაზე დამონტაჟებულია 432 კამერა. 

ახმად-არენის გახსნა შედგა 2011 წლის 11 მაისს. სტადიონის გახსნის პროგრამაში შედიოდა ლაზერული შოუ და ცნობილი ჩეჩენი და მსოფლიო შემსრულებლების გამოსვლები, კერძოდ, C. C. Catch, ტოტო კუტუნიო, ალ ბანო, კრეიგ დევიდი. პირველი საფეხბურთო მატჩი გაიმართა ამავე დღეს: მოედანზე გამოვიდა გუნდი „კავკასია" რამზან კადიროვის, არსენ კანოკოვის, ნიკიტა ისაევის, რინატ დასაევის შემადგენლობით და „მსოფლიო ნაკრები" დიეგო მარადონას ხელმძღვანელობით, გუნდში თამაშობდნენ ენცო ფრანჩესკოლი, ლუიშ ფიგუ, ფრანკო ბარეზი, ალექსანდრო კოსტაკურტა, ივან სამორანო, ფაბიენ ბარტეზი, ჟან-პიერ პაპენი, რობი ფაულერი და სხვები. კავკასიამ გაიმარჯვა ანგარიშით 5:2.

2011 წლის 20 მაისს სტადიონზე გაიმართა რუსეთის პრემიერ-ლიგის პირველი ოფიციალური მატჩი. გროზნოს „ახმადმა" მოუგო „ანჟის" 1:0.

2013 წლის 1 ივნისს გაიმართა რუსეთის თასის 2012/2013 წლების ფინალი: „ცსკა მოსკოვი" და „ანჟი", რომელშიც პენალტების სერიით გაიმარჯვეს მოსკოველებმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებგვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  И. о. Президента ЧР С. Абрамов придает большое значение развитию спорта в республике.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-07. ციტირების თარიღი: 2018-11-01.
2. ↑  Газета. Ru | В Грозном будет построен стадион европейского уровня
3. ↑  Репортаж об открытии стадиона в газете «Советский спорт».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-24. ციტირების თარიღი: 2018-11-01.
**ინტერი** (უკრ. Інтер) — უკრაინული ტელეარხი, რომელმაც მაუწყებლობა დაიწყო 1996 წლის 20 ოქტომბერს და შედის „Inter Media Group" ჰოლდინგში.

ისტორია
-------

დაარსების დღიდან გენერალური დირექტორი იყო ალექსანდრე ზინჩენკო, რომელიც შემდეგში არხის საპატიო პრეზიდენტი გახდა. 2001-2006 წლებში ტელეარხს ხელმძღვანელობდა ვლადისლავ რიაშინი. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში „ინტერი" უკრაინის წამყვანი ტელეარხი გახდა.

2002 წლის 30 დეკემბრიდან „ინტერი" სადღეღამისო მაუწყებლობაზე გადავიდა.

2016-2019 წლებში ტელეარხის მმართველი იყო ეკატერინა შკურატოვა.

მფლობელები სხვადასხვა დროს იყვნენ: იგორ პრუჟნიკოვი (1996-2005), ვალერი ხოროშკოვსკი (2005-2013), დიმიტრი ფირტაში (2006-2021), სერგეი ლიოვოჩკინი (2013-დან).

პროექტები
---------

### ინტერსკოლა

2006 წელს ტელეარხმა გახსნა „ინტერსკოლა" — მედიასაგანმანათლებლო პროგრამა, რომლის მიზანია სატელევიზიო სფეროს მაღალკვალიფიციური სპეციალისტების მომზადება.

### ფონდი „ინტერი — ბავშვებს

ტელეარხმა ჩამოაყალიბა საქველმოქმედო ფონდი — პროგრამა, რომელიც ორიენტირებულია ობოლი და ავადმყოფი ბავშვების დახმარებაზე. ფონდი ასევე აფინანსებს სპორტულ, შემოქმედებით ორგანიზაციებს და ახალგაზრდა ტალანტებს. ფონდის დირექტორია ტელეწამყვანი დაშა მალახოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტელეარხის ოფიციალური საიტი
* ტელეარხი instagram-ზე
* ტელეარხი facebook-ზე
* ტელეარხი youtube-ზე


|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

სქოლიო
------

1. ↑  О Канале
2. ↑  Украинский телеканал «Интер» возглавила Екатерина Шкуратова
**დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი** (ინდონ. West Northwall Firn) — მყინვარი კუნძულ ახალ გვინეაზე, ცენტრალური პაპუის პროვინციაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს სუდირმანის ქედზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4600–4750 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია მწვერვალ ნგა-პულუდან ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ში და მწვერვალ ჯაიადან 5 კმ-ში. დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი ამჟამად სრულიად გამდნარია. 2002 წლის მდგომარეობით მისი ფართობი შეადგენდა 0.28 კმ²-ს.

1936–1962 წლებს შორის ერთიანი ნორთუოლის ფირნი დაიშალა რამდენიმე ცალკეულ მყინვარად, რომელთა შორის უდიდესი იყო დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი და აღმოსავლეთი ნორთუოლის ფირნი. 2004 წელს IKONOS-ის სატელიტური ფოტოსურათებით დადგინდა, რომ 2000 წლიდან 2002 წლამდე პერიოდში დასავლეთ ნორთუოლის ფირნმა დაკარგა თავისი ზედაპირის ფართობის 19.4%. 2010 წელს დადგინდა, რომ მწვერვალ ჯაიას მყინვარების ყინულის სისქე 32 მ უდრიდა და წელიწადში 7 მ-ით თხელდებოდა. შედეგად, გამოითქვა აზრი 2015 წლამდე მათი სრულად გაქრობის შესახებ. მართლაც, 2017 წელს ან უფრო ადრე დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი სრულიად გაქრა. დასავლეთი ნორთუოლის ფირნი დაახლოებით 5,000 წლის წინათ წარმოქმნილი ყინულქუდის ნარჩენია, რომლის ფართობი 1850 წლისთვის შეადგენდა დაახლოებით 20 კმ²-ს. სულ მცირე, ერთი ადრინდელი ყინულქუდი აგრეთვე არსებობდა ამ რეგიონში 15,000–7,000 წლის წინ.

სქოლიო
------

1. 1 2  Kincaid, Joni L.; Andrew G Klein (2004). "Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002". 61st Eastern Snow Conference: 147–157.
2. ↑  Robin McDowell: Indonesia’s Last Glacier Will Melt ‘Within Years’
3. ↑  Papua Glacier’s Secrets Dripping Away: Scientists
4. ↑  NASA Earth Observatory. Glaciers in the Tropics, but Not for Long
5. ↑  Retreat of the Irian Jaya Glaciers from 2000 to 2002 as Measured from IKONOS Satellite Images
**კუიტო** (პორტ. Kuito) — ქალაქი ანგოლაში. ბიეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1975 წლამდე მას ერქვა *სილვა-პორტუ*. 1993—1994 და 1998—1999 წლებში ქალაქს ალყა შემოარტყეს ანგოლის სრული დამოუკიდებლობისათვის ეროვნული კავშირის მეამბოხეებმა. ამ ალყების შედეგად ბევრი შენობა-ნაგებობა დღემდე საკმაოდ დაზიანებულია.

ქალაქი მდებარეობს ცენტრალური ბენგელის სარკინიგზო ხაზზე.

მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 185 302 ადამიანს.

ისტორია
-------

კუიტო აშენებულია ოვიმბუნდუს ტომის მიერ 1750 წელს. მისი მმართველი იყო ბიიე, რომელიც დაქორწინდა სონგოელ ქალზე, რის შემდეგაც ორივემ ერთად ააშენეს ქალაქი. შემდგომში პორტუგალიელებმა ბიეს პროვინციას სახელი დაარქვეს ოვიმბუნდუს მმართველის გამო. ოვიმბუნდუს ტომი ჰყიდდა მეზობელი ხალხის ტყვეებს ევროპელ მონებით მოვაჭრეებზე. მოგვიანებით კუიტოს დაერქვა სილვა-პორტუ ვაჭარ ანტონიო დე სილვა-პორტოს პატივსაცემად.

სილვა-პორტუს აქვს ძალადობის ხანგრძლივი ისტორია, დაწყებული აფრიკელი მონების ვაჭრობით. 1960-იან წლებში პორტუგალიელები იყენებდნენ ქალაქს, როგორც პორტუგალიის ჯარის მომზადების სასწავლო ცენტრს, რომელიც იგზავნებოდა ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში პარტიზანული აჯანყებების წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1975 წელს ანგოლამ პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

1993 წლის 6 იანვარს სამოქალაქო ომის დროს კუიტოს ალყა შემოარტყეს უნიტას აჯანყებულებმა. ალყა გაგრძელდა 9 თვე, 30 ათას ადამიანზე მეტი დაიღუპა შიმშილისგან. მეორე ალყა მოხდა 1998 წელს, ქალაქის დასაპყრობად გამოყენებული იქნა არტილერია და ტანკები.

გეოგრაფია
---------

გაკვეთილები ქალაქ კუიტოს სკოლაში
ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1719 მეტრზე, ბიეს პლატოს აღმოსავლეთ ფერდობზე. ჰაერის წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 21,26 °C-ს. ყველაზე უფრო ცივი პერიოდი აღინიშნება მაისიდან აგვისტოს ჩათვლით, როდესაც თითქმის მთლიანად არ არსებობს ნალექი. ყველაზე უფრო ცხელი თვეებია — სექტემბერი და ოქტომბერი. წვიმების სეზონია ნოემბრიდან აპრილის ჩათვლით.

სქოლიო
------

1. ↑  კუიტოს სატელეფონო კოდი
2. ↑  World Gazetteer (ინგლისური)
3. ↑  *John Marcum*, «ანგოლის რევოლუცია» = «The Angolan Revolution», ტ. 1. (ინგლისური)
4. ↑  *T. Ernest Wilson*, «Angola Beloved». (ინგლისური)
5. ↑  *Henry W. Nevison*, «A Modern Slavery». (ინგლისური)
6. ↑  *Martin James*, «ანგოლის ისტორიული ლექსიკონი» = «Historical Dictionary of Angola». (ინგლისური)
7. ↑  ამინდის ბაზა (ინგლისური)
8. ↑  კუიტო, ანგოლა — კლიმატი (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| ანგოლის დროშა | *ეს სტატია ანგოლისა და ანგოლელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კარენ ლუჯენ ნაიბერგი** (დ.7 ოქტომბერი, 1969) — ამერიკელი მანქანათმშენებელი და ნასას ყოფილი ასტრონავტი. ნაიბერგი იყო 50-ე ქალი, რომელიც კოსმოსში იმყოფებოდა მისიით 2008 წელს. 
მან კოსმოსური კარიერა 1991 წელს დაიწყო. 2008 და 2013 წლებში კოსმოსში ჯამში 180 დღე გაატარა (STS-124-ის მისიის სპეციალისტი და Soyuz TMA-09M- ის ფრენის ინჟინერი).

განათლება
---------

ნაიბერგმა 1994 წელს დაამთავრა ჩრდილოეთ დაკოტის უნივერსიტეტის მექანიკური ინჟინერიის ფაკულტეტი. მან სწავლა განაგრძო ტეხასის უნივერსიტეტში, ოსტინში, სადაც ორიენტირებული იყო ადამიანის თერმორეგულაციაზე, ექპერიმენტულ მეტაბოლურ ტესტირებასა და კონტროლზე,აგრეთვე ფოკუსირებული იყო კოსმოსში თერმული ნეიტრალიტეტის გამოკლევაზე. ამ კვლევების შედეგად შექმნილი ნაშრომის საფუძველზე 1998 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო..

კარიერა
-------

ნაიბერგი ნასამ ნასამ ასტრონავტობის კანდიდატად 2000 წლის ივლისში აირჩია. ორ წლის განმავლობაში ტრენინგებისა და განვითარების შემდეგ მან აიმაღლა კვალიფიკაცია, როგორც მისიის სპეციალისტმა და ტექნიკური მოვალეობების განსახორციელებლად სამუშაოდ დაინიშნა ასტრონავტთა ოფისის სამოქმედო ფილიალში შესაბამის თანამდებობაზე. 2006 წლის ივლისში, ნაიბერგმა მონაწილეობა მიიღო NEEMO 10-ში, წყალქვეშა ლაბორატორიაში, სადაც მიმდინარეობდა ზღვის სიღრმეში ტრენინგი და სიმულაციური სწავლება, რომელიც ნასას დაეხმარებოდა მოემზადებინა ასტრონავტები მთვარეზე დასაბრუნებლად და მარსზე მისიების განსახორციელებლად. ნაიბერგი და მისი ეკიპაჟის წევრები შვიდი დღის განმავლობაში ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ წყალქვეშ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია
* ბიოგრაფია
* ნაიბერგი ტვიტერზე

სქოლიო
------

1. ↑  Astronaut Bio: Karen L. Nyberg (April 2007). ციტირების თარიღი: 2007-04-23
2. ↑  Karen Nyberg (2007-03-26).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-30. ციტირების თარიღი: 2007-04-23
**მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი** (აზერ. Azərbaycan Musiqi Mədəniyyət Dövlət Muzeyi) — აზერბაიჯანის კულტურის დაწესებულება.

ისტორია
-------

შეიქმნა ბაქოში 1967 წელს. მუზეუმის ძირითადი მიზნები და ამოცანებია აზერბაიჯანის მუსიკალურ კულტურასთან დაკავშირებული მასალების შეგროვება, შენახვა, შესწავლა და პოპულარიზირება. 1967-1996 წლებში მდებარეობდა იჩერი-შეჰერში, ყოფილ ქარავან-სარაის შენობაში, მდებარე ჰაგიტად რზაევას ქ. №9-ში. 2015 წელს მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი გადავიდა მუსიკალური ცენტრის შენობაში, რომელიც მდებარეობს მენავთობეების პროსპექტზე, №123-ა-ში.

ექსპონატები
-----------

მუზეუმის ფონდებში ინახება 20.000-ზე მეტი ექსპონატი. მათ შორის არის ისეთი ეროვნული ინსტრუმენტები, როგორიცაა ჩენგი, თარი, ქამანჩა, საზი, გავალი, გოშანაღარა, ზურნა, ნეი, ამის გარდა ისეთი უჩვეულო მუსიკალური საკრავები, როგორებიც არის ასა-თარი, ასა-საზი, ასევე გრამაფონები, პატეფონები და ფირფიტები.

აქ ინახება საოპერო მომღერლების — გ. სარაბსკის, ფ. მუხტაროვას, მ. ბაგიროვას და სხვების პირადი არქივები. მუზეუმში ასევე ინახება უზეირ ჰაჯიბეკოვის, ბულბულის, ყარა ყარაევის, ფიქრეთ ამიროვის საავტორო სანოტო ჩანაწერები, მუსიკალურ მოღვაწეთა პირადი ნივთები, აფიშები, პროგრამები, ფოტოები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, წიგნები და სხვა სახის ექსპონატები.

  

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი***

სქოლიო
------

1. ↑  В музее хранятся свыше 20000 экспонатов (აზერბაიჯანული) (რუსული)
**გარეჯის სალბი** (ლათ. Salvia garedjii) — ნახევრად ბუჩქია. 20-40 სმ სიმაღლისაა, ძირიდანვე დატოტვილი. ღეროს ქვედა ნაწილი მოფენილია სქელი, ზედა – შედარებით თხელი ბეწვებით. ფოთოლი რთულია – 2-4 წყვილი ფოთოლაკისგან შედგება; მოკლეყუნწიანია, აგრეთვე შებუსული, 5-6 სმ სიგრძისა. ყვავილები შეკრებილია გრძელ – 10-15 სმ სიგრძის – ყვავილედებად. თითოეულ ყვავილედში 5-6, ერთმანეთისაგან 1.5-2.5 სმ-ით დაშორებული ჩხროა, ჩხროებში რამდენიმე ყვავილია. გვირგვინის ფურცელი კაშკაშა მეწამულია, ჯამის ფოთოლაკები, ძარღვთა გაყოლებასა და კიდეებზე – მუქი მეწამული, სქლად შებუსული. ნაყოფი (კაკლუჭი) უკუკვერცხირებრი ფორმისაა, მურა, წვრილი ძარღვების ბადით დაფარული, 4 მმ-მდე სიგრძისა. ყვავილობს და ნაყოფი მწიფდება მაის-ივნისში. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კავკასიის ენდემია. საქართველოში გავრცელებულია გარეჯის ველზე, ზ.დ. 600-800 მ-ის ფარგლებში. შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნსა (1982 წ.) და წითელ ნუსხაში (2006 წ.). მისი პოპულაციები დაცულია ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალში.

გალერეა
-------

ლიტერატურა
----------

* *დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე*. საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ. 2007. — გვ. 102.
**ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია** — ისტორიული სასწავლებელი ქალაქ ქუთაისში.

ისტორია
-------

შეიქმნა 1878 წელს, საგუბერნიო გიმნაზიის ბაზაზე, რომელიც თავის მხრივ 1830 წელს დაარსდა როგორც სამაზრო სასწავლებელი. სასწავლებელი თავდაპირველად პოლკოვნიკ წერეთლის სახლში იყო განთავსებული. 1850 წელს სასწავლებელი საგუბერნიო ვაჟთა გიმნაზიად გადააკეთეს და 1851-54 წლებში მისთვის არქ. ენფიაჯიევის პროექტით, ოქროს ჩარდახის სიახლოვეს დიდი ორსართულიანი შენობა ააგეს (დღევანდელი რუსთაველის ქუჩისპირა კორპუსი).

გაზრდილი სასწავლებლისთვის 1901-03 წლებში არქ. ი. ლუკაშევის (პიატიგორსკისა და ნოვოროსიისკის გიმნაზიების ნაგებობათა ავტორი) პროექტით კიდევ ერთი დიდი შენობა აიგო (დღევანდელი ცისფერყანწელთა ქუჩისპირა კორპუსი). 1918 წელს კლასიკური გიმნაზიის გაუქმების შემდეგაც შენობებს ფუნქცია არ შეუცვლია.

გიმნაზიის ძველი კორპუსი დღეს ძლიერ სახეცვლილია: 1960-იან წლებში მას მესამე სართული დააშენეს და იმპოზანტური, კლასიცისტური პორტიკიანი ფასადი მოარღვიეს.

არქიტექტურა
-----------

გიმნაზიის ახალი, ძირითადი კორპუსი ხაზგასმული მონუმენტურობით გამოირჩევა და კლასიცისტური ელემენტებითაა შემკული. ღიობთა თანაბარი რიტმით დანაწევრებული ფასადის შუა ნაწილს მძლავრი რიზალიტები ემიჯნება. ნაგებობის დომინანტს მარჯვენა, განიერი და მაღალი, პორტიკიანი რიზალიტი წარმოადგენს. მისი მეორე სართული გიგანტური (დიდი თაღოვანი და მცირე სწორკუთხა) სარკმლებითაა გახსნილი. ფასადს გიგანტური კორინთულკაპიტელიანი პილასტრები, მეანდრის სალტე და ნიშაში ჩადგმული კრატერი ამშვენებს. აღსანიშნავია კიდეში მოთავსებული პორტიკის რუსტირებული ბურჯები, ზედა სართულის გიგანტური კორინთული სვეტები და უხვად მორთული, რთული ფორმის ფრონტონი, სადაც გირლანდამოვლებულ ფარზე ნაგებობის თარიღია გამოკვეთილი.

გიმნაზიის მოსწავლეები
---------------------

სხვადასხვა დროს კლასიკურ გიმნაზიაში სწავლობდნენ: კირილე ლორთქიფანიძე, მამია გურიელი, აკაკი წერეთელი, გიორგი წერეთელი, ნიკო ნიკოლაძე, სერგეი მესხი, ვასო აბაშიძე, კოტე მესხი, სილოვან ხუნდაძე, ექვთიმე თაყაიშვილი, ნიკო მარი, იოსებ ოცხელი, დუტუ მეგრელი, კიტა აბაშიძე, ნიკო ლორთქიფანიძე, ლეო ქიაჩელი, კოლაუ ნადირაძე, სარგის კაკაბაძე, დიმიტრი უზნაძე, შალვა ნუცუბიძე, დავით კაკაბაძე, ვლადიმერ მაიაკოვსკი, პაოლო იაშვილი, ტიციან ტაბიძე, ვალერიან გაფრინდაშვილი და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* "საქართველოს ძველი ქალაქები: ქუთაისი", 2006 წელი, ISBN 99940-0-923-0
ოზონის კონცენტრაციის ცვალებადობა დედამიწის ატმოსფეროში (1957-2001) წლები
**ოზონი** (**O3**) — ჟანგბადის ალოტროპია, აირი, რომელიც განსაზღვრავს დედამიწის ატმოსფეროში მზის რადიაციის შთანთქმის ხასიათს. ოზონის მოლეკულა ჟანგბადის მოლეკულისგან განსხვავებით 3 ატომს შეიცავს, რაც სასუნთქად მომაკვდინებელი ხდება, ამიტომაა რომ იგი ატმოსფეროში ნაკლებადაა და მაღლაა მოქცეული. ოზონის ძირითადი მასა ატმოსფეროში მოთავსებულია ოზონსფეროში — ფენაში, რომელიც განლაგებულია 10-50 კმ სიმაღლეზე. ოზონი წარმოიქმნება წვიმის და ჭექა-ქუხილის შედეგად. ატმოსფეროში სიმაღლის მიხედვით მისი განაწილება კარგად აიხსნება ფოტოქიმიური თეორიით. ოზონი ყველაზე მეტად 2900 A-ზე უფრო მოკლე ტალღის სიგრძის მქონე რადიაციას შთანთქავს, ამიტომ რადიაციის ბიოლოგიურად ყველაზე აქტიური ნაწილი არ აღწევს დედამიწის ზედაპირს. რადიაციის შთანთქმის გამო ოზონის ფენის ტემპერატურა მატულობს, რაც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ატმოსფეროს სითბურ რეჟიმზე.

მიღება
------

ოზონი ძირითადად მიიღება ბუნებაში ჭექაქუხილის შედეგად, მაგრამ არსებობს მისი ლაბორატორიაში მიღების ხერხი. საწყისი პროდუქტებია ამონიუმის პერსულფატი, აზოტმჟავა და წყალი. მიღებული პროდუქტებია ამონიუმის ნიტრატი, გოგირდმჟავა და ოზონი.

3(NH4)2S2O8 + 6HNO3 + 3H2O → 6NH4NO3 + 6H2SO4 + O3

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სათბურის აირები
* ოზონის ხვრელი
* გლობალური დათბობა

ლიტერატურა
----------

* Series in Plasma Physics: Non-Equilibrium Air Plasmas at Atmospheric Pressure. Edited by K.H. Becker, U. Kogelschatz, K.H. Schoenbach, R.J. Barker; Bristol and Philadelphia: Institute of Physics Publishing Ltd; ISBN 0-7503-0962-8; 2005

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ოზონი***

* International Ozone Association
* European Environment Agency's near real-time ozone map (ozoneweb)
* NASA's Ozone Resource Page
* OSHA Ozone Information დაარქივებული 2015-02-19 საიტზე Wayback Machine.
* Paul Crutzen Interview


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |