recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ხეპრი** — ღვთაება ძველეგვიპტურ მითლოგიაში, ის არის ამომავალი მზის ღმერთ რომელიც ძირითადად განხილურლია როგორც დაბადების, სიცოცხლის წარმოშობის წყარო.

სიმბოლოები
----------

ხეპრი „ḫprj" არის ეგვიპტური სახელი, რომელიც წარმოქმნილია სიტყვისგან „ḫpr", რაც ნიშნავს „განვითარებას", "წარმოშობას", ან "შექმნას". ღვთაება დაკავშირებულია დიდი ზომის ხოჭოსთან, მას აქვს ადამიანის ტანი და ხოჭოს თავი, თუმცა შესაძლოა წარმოჩენილი იყოს მხოლოდ ხოჭოს სახით სწორედ ამ მწერის გამო ეწოდა მას ეს სახელი (ეგვიპტურად „ḫprr"), რადგან ის ატრიალებს ექსკრემენტებისაგან გაკეთებულ რგოლებს მიწაზე, ამ ქმედებაში ეგვიპტელებმა დაინახეს მზის მოძრაობის სისტემა და დააკავშირეს ხოჭოსთან. სწორედ ამიტომ ხეპრის თაყვანს სცემდნენ როგორც მზის ღვთაებას. ხოჭები მათ მიერ წარმოქმნილ რგოლებში ათავსებენ კვერცხებს, საიდანაც ახლები იბადებიან, აქედან გამომდინარე ხეპრი განიხილება როგორც წარმოშობის, ხელახლა დაბადების ღვთაებაც. საბოლოოდ ხეპრი არის ამომავალი მზის ღმერთი, რომელსაც მნიშვნელოვანი ადგლილი უჭირავს ეგვიპტურ მითლოგიაში. ეს არის ღვთაება, რომელიც მონაწილეობას იღებდა სამყაროს შექმნაში.

რელიგია
-------

ეგვიპტეში არ არსებობდა კეპრის კულტი გასაგები მიზეზების გამო. ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული ეგვიპტურიმი თლოგიის ერთ-ერთ უმთავრეს ღვთაება რასთან,რომელიც არის მზის მთავარი ღვთაება. ხშირად ხეპრი და სხცა მზის ღვთაება, ატუმი, განიხილებიან როგორც მზის უმთავრესი ღვთაების რას ასპექტები:ხეპრი არის დილის ამომავალი მზის ღმერთი, რა არის შუადღის მზის, ხოლო ატუმი საღამოს ჩამავალი მზის ღმერთ.

შესახედაობა
-----------

ხეპრის გამოსახულება ნეფერტარის სამარხში
ძირითადად ხეპრი ხოჭოს სახითაა გამოსახული, როგორც ფრესკებზე, ასევე პაპირუსებზე ის დახატულია ადამიანის ტანითა და ხოჭოს თავით. ასევე მრავალ ნამუშევარში ხეპრი დახატულია მზის დისკოში. ხოჭოს ამულეტებს, რომლებიც კეპრის განასახიერებდნენ, ეგვიპტელები ძირფასეულობასა და აფრებზე გამოსახავდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ხეპრი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Wilkinson, Richard H. (2003). *The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt*. Thames & Hudson. pp. 230–233
2. ↑  Hart, George (2005). *The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses*. Routledge. pp. 84–85
სხვადასხვა სიხშირის სინუსოიდალური ტალღები. ქვედა ტალღებს ზედებზე მეტი სიხშირე აქვთ.
**სიხშირე** (აღნიშვნა: {\displaystyle t}) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს პერიოდულ პროცესს და ტოლია დროის ერთეულში შესრულებული სრულ ციკლთა რაოდენობისა. მის შებრუნებულ სიდიდეს **პერიოდი** ეწოდება.

განმარტება და ერთეულები
-----------------------

რაიმე პერიოდული პროცესის (მაგალითად, ბრუნვა, რხევა და ტალღა) სიხშირე განიმარტება როგორც დროის ერთეულში შესრულებული ციკლების ოდენობა. ფიზიკის სხვადასხვა დარგებში სიხშირე აღინიშნება ლათინური ასოთი {\displaystyle ~f} ან ბერძნული ასოთი {\displaystyle ~{\nu }}. 

სიხშირის ერთეული ერთეულთა საერთაშორისისო სი სისტემაში არის ჰერცი (ჰც, Hz). 

მბრუნავი მექანიკური ხელსაწყოებისა და დანადგარების მოძრაობის დასახასიათებლად ტრადიციულად გამოიყენება აგრეთვე ერთეული ბრუნი წუთში. 60 ბრუნი წუთში 1 ჰერცის ექვივალენტურია.

პერიოდი როგორც წესი აღინიშნება როგორც *T*, და არის დრო, რომელიც ერთი ციკლის შესრულებას სჭირდება. პერიოდი და სიხშირე დაკავშირებულია როგორც:

{\displaystyle T={\frac {1}{f}}}
SI სისტემაში პერიოდის ერთეულია წამი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კუთხური სიხშირე
* ტალღის სიგრძე
* ტალღა

სქოლიო
------

1. ↑  Davies, A. (1997). *Handbook of Condition Monitoring: Techniques and Methodology*. New York:  Springer,   გვ. 275. ISBN 9780412613203.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ფიზიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**შილდის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შილდის განაპირას. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია, რომელსაც ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე, თანადროული მინაშენი ეკვრის. ძეგლი ნაგებია ნატეხი ქვით კირის ხსნარზე, გამოყენებულია შირიმიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. მსგავსი კარი ეკლესიის ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშიცაა, რომელიც მინაშენში გადის.

ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ღერძზე ვიწრო, ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ერთი ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი სამხრეთით, შესასვლელის მარჯვენა მხარესაა. აღმოსავლეთით სარკმლის ქვეშ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი. აფსიდის გვერდებში თითო სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი მხრებით. კაპიტელებით დასრულებულ მეორე საფეხურს სფერული კონქის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა. დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. აფსიდის იატაკი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული.

ეკლესიას ჩრდილოეთი მხრიდან, მთელ სიგრძეზე, გასდევს თანადროული მინაშენი, რომელიც ორი ღია თაღით უკავშირდებოდა გარე სივრცეს. თაღები გადაყვანილია ოთხკუთხა სვეტზე. მინაშენი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით. მის ღერძზე ვიწრო, ნახევარწრიული სარკმელია გაჭრილი. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც.

ლიტერატურა
----------

* *გიორგობიანი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 460.
**გრიგოლ (გრიშა) კოსტავა** (დ. 4 იანვარი, 1907, ქუთაისი — გ. 10 ივნისი, 1979) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1965). მერაბ კოსტავას ბიძა.

ბიოგრაფია
---------

მუშაობდა ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში (1924–1928, 1931–1934, 1955–1956); იყო მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი (1928–1931, 1935–1945, 1956–1979). წარმატებით ასრულებდა როგორც დრამატულ, ისე სახასიათო როლებს. მის მიერ შესრულებული როლები: იაგო (უ. შექსპირის „ოტელო"), დე სანტოსი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა"), გაიოზი (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა"), აპრაკუნე, შამილი (ი. ვაკელის „აპრაკუნე ჭიმჭიმელი", „შამილი"), ლომკაცა (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), ილარიონი (ნ. დუმბაძის „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი") და სხვა. 1934-1940 წლებში შეთავსებით მუშაობდა თბილისის თოჯინების თეატრში, სადაც დააარსა ჩრდილების თეატრი. გადაღებულია ფილმებში „ქალიშვილი გაღმიდან", „ნინო", „ბაში-აჩუკი", „მაია წყნეთელი" და სხვა. 

### რეპრესიები

1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობის გამო იჯდა სახელმწიფო პოლიტიკურ სამმართველოში. 1945 წლის 30 მარტს გაიცა გრიგოლ ქრისტეფორეს ძე კოსტავას დაპატიმრების ორდერი. ბრალად ედებოდა 1942 წელს დაარსებული „საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის" წევრობა და ანტისაბჭოთა პროკლამაციების გავრცელება (ე.წ. „ვ. დვალიშვილის საქმე"). 4 აგვისტოს საქართველოს სამხედრო ტრიბუნალმა მიუსაჯა დახვრეტა. 13 სექტემბერს დახვრეტა ათწლიანი პატიმრობით შეეცვალა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1941 — ქალიშვილი გაღმიდან — ჯაშუში
* 1956 — ბაში-აჩუკი — ფარნა
* 1957 — მე ვიტყვი სიმართლეს — მოსამართლე
* 1958 — ფატიმა — თავადი
* 1958 — მამლუქი — ზაიდოლი
* 1959 — მაია წყნეთელი — თავადი ამილახვარი
* 1959 — ნინო — არჩილი
* 1961 — გლახის ნაამბობი — დიტო
* 1969 — ღიმილის ბიჭები — მღვდელი
* 1977 — ესკულაპეს მოწაფე

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1965 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ კოსტავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გრიგოლ კოსტავა [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* გრიგოლ კოსტავა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  *კიკნაძე ვ.*, დაკარგული თეატრი, თბ.: „კენტავრი", 2009. — გვ. 47, 140–141, ISBN 978-9941-9059-9-5.
თეთრი ლაქიანობა მდოგვზე.
**კომბოსტოს თეთრი ლაქიანობა** — კომბოსტოსებრთა ოჯახის წარმომადგენლების დაავადება. განსაკუთრებით საყურადღებოა კომბოსტო (თავიანი, ბროკოლი, ყვავილოვანი). იწვევს ოომიცეტი *Albugo candida*. ადრეული სიმპტომებია მცირე ზომის რელიეფური თეთრი ან კრემისფერი ბალიშაკები, რომელთა დიამეტრიც შეადგენს 2–3 მილიმეტრს და რომლებიც წარმოიქმნება ფოთლებსა და ღეროებზე ეპიდერმისის ქვეშ. ეპიდერმისი, რომელიც ფარავს დაზიანებებს, მალევე სკდება და გამოყოფს თეთრ ფხვნილისებრ სოკოვან სტრუქტურებს (სპორანგიუმებს). დროთა განმავლობაში შესაძლოა განვითარდეს უფრო დიდი ზომის დაზიანებები, რომელთა დიამეტრიც 2–3 სმ-ს აღწევს. მწვავედ დაინფიცირებული ფოთლები ხმება და იღუპება. გარკვეული დროის შემდეგ უფრო ძველი დაზიანებები შესაძლოა დალპეს და გაყავისფრდეს. დაინფიცირებული ყვავილედების ღეროები დეფორმაციას განიცდის. ყვავილედების ყუნწები სქელდება და მათი ბოლოები იგრიხება.

ბრძოლის ღონისძიებები: თესლბრუნვა, კვლების გამარგვლა, გამოხშირვა, კულტურათა მონაცვლეობა (კომბოსტოსებრთა ოჯახის წარმომადგენლების წარმოება საჭიროა ყოველი 3 (მინიმუმ 2) წლის მონაცვლეობით), ნაკვეთიდან დაინფიცირებული მცენარეული ნარჩენების მოცილება და განადგურება, ღრმად მოხვნა, რათა დაიმარხოს დაინფიცირებული მცენარეული ნარჩენები, დაავადებისადმი გამძლე ჯიშების გამოყენება, ეფექტიანი ფუნგიციდების დროული გამოყენება.

სქოლიო
------

1. 1 2  მინდვრისა და ბოსტნეული კულტურების დაცვა გვ. 24. *agriedu.ge*. ციტირების თარიღი: 18 აგვისტო, 2020.
2. 1 2  მემარნიშვილი, ნ.; კელენჯერიძე, ნ.; ხეთერელი, ა.. კომბოსტოს წარმოების აგროტექნოლოგია. საქართველოს ფერმერთა ასოციაცია. *gfa.org.ge* (2018). ციტირების თარიღი: 20 აგვისტო, 2020.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კომბოსტო (*Brassica*) |
| --- |
|  |
| სახეობები | 
* *Brassica carinata*
* *Brassica elongata*
* *Brassica fruticulosa*
* *Brassica hilarionis*
* *Brassica juncea*
* *Brassica napus*
* *Brassica nigra*
* *Brassica rapa*
	+ *Brassica rapa subsp. oleifera*
* *Brassica tournefortii*

|  |  |
| --- | --- |
| *Brassica oleracea* | 
* თავიანი კომბოსტო
* ბროკოლი
* ყვავილოვანი კომბოსტო
* ბრიუსელის კომბოსტო
* კოლრაბი
* სავოიის კომბოსტო

 |

 |
|  |
| დაავადებები | 
კილა, კომბოსტოს ფომოზი, კომბოსტოს ფუზარიოზული ჭკნობა, ნაცრისფერი სიდამპლე, კომბოსტოს ალტერნარიოზი, კომბოსტოს ჭრაქი, კომბოსტოს თეთრი ლაქიანობა, კომბოსტოს რიზოქტონიოზი, კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე, კომბოსტოს მოზაიკა, კომბოსტოს ლორწოვანი ბაქტერიოზი, კომბოსტოს ბლეკროტი
 |
|  |
| მავნებლები | 
კომბოსტოს ხვატარი, კომბოსტოს თეთრულა, კომბოსტოს გაზაფხულის ბუზი, კომბოსტოს ღეროს მალულხორთუმა, კომბოსტოს ბუგრი, კომბოსტოს ფოთოლჭამია
 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: კომბოსტოსებრნი, ბოსტნეული კულტურები, მდოგვი, ბოტანიკის პორტალი |

 |
შოთა გაბელაია (დ. 3 ივლისი, 1936, ფოთი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 19 ნოემბერი, 1979) — ქართველი მსახიობი. აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა სოხუმის მე-11 საშუალო სკოლა. 

1962 წელს დაამთავრა თბილისის რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1962-1968 წლებში სოხუმის თეატრის მსახიობი იყო. 1969 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა მარჯანიშვილის თეატრში. გადაღებულია 20 ფილმში. მათგან გამორჩეულია: ვალოდია ჯინჭარაძე („არაჩვეულებრივი გამოფენა"), არისტო („სამანიშვილის დედინაცვალი"), ქუჩაია („ყვარყვარე"), ბულია („გასეირნება თბილისში") და სხვა. ნაყოფიერად მოღვაწეობდა ესტრადაზეც. მისმა სატირულმა პროგრამამ „მხიარულ ტალღაზე" მთელი საქართველო მოიარა და მრავალი თაყვანისმცემელი შესძინა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1968: „არაჩვეულებრივი გამოფენა" — (ვალოდია ჯინჭარაძე)
* 1970: „ფეოლა — (მეორე მწვრთნელი)
* 1970: „ჩამავალი მზე"
* 1971: „წუთისოფელი" — (დეზერტირი)
* 1972: „ზღვის მგელი" — (რეჟისორის ასისტენტი)
* 1973: „ციმბირელი პაპა" — (ესტატე ღლონტი)
* 1973: „მშვენიერი კოსტუმი"
* 1975: „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ"
* 1976: „გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)" — (ბულია)
* 1977: „სამანიშვილის დედინაცვალი" — (არისტო)
* 1977: „ესკულაპეს მოწაფე" — (საჩინო)
* 1977: „ცენტრალური თავდამსხმელი ციდან" — (მზარეული)
* 1977: „დაბრუნება"
* 1978: „ყვარყვარე" — (ქუჩაია)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა გაბელაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შოთა გაბელაია [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* შოთა გაბელაია — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
სვანური კოშკები მესტიაში
**სვანური კოშკი** — სვანეთში გავრცელებული თავდაცვითი ნაგებობა, ჩვეულებრივ 20-25 მეტრი სიმაღლისა. შედგებოდა 4-5, ან იშვიათად 6 სართულისგან. ქვედა სართული, რომლის კედლები 1,5 მეტრამდე სისქისაა, მეტწილად ყრუა, შესასვლელი მეორე სართულის დონეზეა მოწყობილი. სიმაღლეში კოშკი ვიწროვდება და კედლების სისქეც 0.7 - 0.8 მეტრამდე მცირდება. სართულები შიგნით ერთმანეთთან გადასატანი ხის კიბეებითაა დაკავშირებული. გვირგვინით დასრულებული კოშკის უკანასკნელ სართულზე მოწყობილია საბრძოლო ბაქანი. გადახურულია ორფერდა სახურავით. აღჭურვილია სათოფურებით. სვანურ კოშკს აგებდნენ რიყის ქვითა და ლოდებით, იყენებდნენ ფიქალსაც (უშგულის თემი). კოშკებს გარედან ლესავდნენ იშვიათი სიმტკიცის ბათქაშით. სვანური კოშკი ან საცხოვრებელ სახლთანაა დაკავშირებული (მურყვამი ანუ კოშკიანი სახლი), ან ცალკე დგას (ქურდიანების კოშკი, სოფელ ბოგრეშის მიდამოები).

უშგულის თემის სვანური კოშკები იუნესკო-ს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს წარმოადგენს. გარდა ამისა, 2011 წელს ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო კონკურსზე (International Award Architecture in Stone) დაჯილდოვდა პრემიით „ხალხური არქიტექტურა".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სვანური ციხე-სახლი

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სვანური კოშკი***

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 312.

სქოლიო
------

1. ↑  სვანური კოშკები - „ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო ჯილდო 2011"-ის გამარჯვებული დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო
2. ↑  სვანურ კოშკებს ქვის არქიტექტურის საერთაშორისო გამოფენაზე დააჯილდოებენ დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.. „24 საათი"

|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ხელოვნებით — მშვიდობისა და ურთიერთგაგებისკენ** (ბელარ. Праз мастацтва — да міру і ўзаемапаразумення) — ჯილდო, რომელსაც იღებენ კულტურისა და ხელოვნების მუშაკები, შემოქმედებითი გუნდები, ორგანიზაციები, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს საერთაშორისო კულტურული თანამშრომლობის განმტკიცებაში, ჰუმანისტურ იდეალებზე და ფასეულობებზე დაფუძნებული მსოფლიო მხატვრული კულტურის მიღწევების პოპულარიზაციაში.

ჯილდოს გადასცემს ბელარუსის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ან მის მიერ უფლებამოსილი ოფიციალური პირი ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის — „სლავიანსკი ბაზარი ვიტებსკში" გახსნის ცერემონიაზე.

ჯილდოს მიმღებები
----------------

* 2005 — ანდრეი პეტროვი
* 2006 — ალა პუგაჩოვა
* 2007 — სოფია როტარუ
* 2008 — ალექსანდრა პახმუტოვა
* 2009 — ვალერი ლეონტიევი
* 2010 — ვლადიმერ მულიავინი და ვია „პესნიარი"
* 2011 — იგორ ლუჩენოკი
* 2012 — ლევ ლეშჩენკო
* 2013 — ედიტა პიეხა
* 2014 — ნადეჟდა ბაბკინა
* 2015 — პოლად ბილბილოღლუ
* 2016 — მიხეილ ფინბერგი და ბელორუსის ეროვნული აკადემიური საკონცერტო ორკესტრი
* 2017 — თამარ გვერდწითელი
* 2018 — როზა რიმბაევა
* 2019 — ტაისია პოვალი
* 2020 — ფილიპ კირკოროვი
* 2021 — ნიკოლაი ბასკოვი
* 2022 — ანატოლი იარმოლენკო
* 2023 — ელენა სპირიდოვიჩი

ჯილდოს მფლობელთა სახელები უკვდავყოფილია ამფითეატრთან ახლოს, „ვარსკვლავების ხეივანში".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელორუსის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულება —
* ვარსკვლავების ხეივანის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------
**სერგო ჭელიძე** (დ. 15 იანვარი, 1908, ქუთაისი — გ. 25 სექტემბერი, 1977) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1968).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქუთაისში 1908 წლის 15 იანვარს. 1924 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე, რომელიც არ დაუმთავრებია. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებული დრამატული ფაკულტეტი. 1926–27 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის, 1927–28 წლებში „წითელი თეატრის", 1928–30 წლებში — მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. 1933, 1954–62, 1964–66 წლებში მოზარდ მაყურებელთა თეატრის, 1935–38 წლებში მარჯანიშვილის თეატრის, 1943-48 წწ. რუსთაველის თეატრის, 1962–64 და 1967–70 წლებში გრიბოედოვის თეატრის რეჟისორია. 1938–44 და 1948–54 წლებში იყო სოხუმის ქართული დრამატული თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ამ კოლექტივის ჩამოყალიბების საქმეში. უკანასკნელ ხანს საქართველოს ტელევიზიაში მუშაობდა. წლების განმავლობაში ასწავლიდა მსახიობის ოსტატობას შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში. 

1955 წელს გადაიღო მხატვრული ფილმი „ცისკარა".

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1943 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1968 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სერგო ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სერგო ჭელიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* სერგო ჭელიძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
**იონა მეუნარგია** (დ. 26 ნოემბერი, 1852, ცაიში — გ. 1919 , იქვე) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი.

წინაპრები
---------

იონა მეუნარგიას წინაპრების შესახებ ცნობები ისტორიულ ქრონიკებში XVIII საუკუნიდან ჩნდება. ისინი ცაიშის საკათედრო ტაძრის მსახურები იყვნენ. მწერლის პაპა, პეპუ მეუნარგია XIX საუკუნის პირველი ნახევრის სახელგანთქმული ოქრომჭედელი იყო.

ბიოგრაფია
---------

იონა მეუნარგია დაიბადა 1852 წლის 26 ნოემბერს ზუგდიდის რაიონის სოფელ ცაიშში, დეკანოზ მიხეილ მეუნარგიასა და სუსანა გაწერელიას ოჯახში. მან დაწყებითი განათლება მიიღო მარტვილის სამრევლო სკოლაში, შემდეგ დაასრულა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი და სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1874 წელს, როგორს პოლიტიკურად არაკეთილსაიმედო გარიცხეს სემინარიიდან. იმავე წელს ი. მეუნარგიამ სწავლის გასაგრძლებლად ევროპას მიაშურა. იგი ორი წლის განმავლობაში ჟენევის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო.

 იონა მეუნარგიას სახლ-მუზეუმი
1877 წელს იგი ცოდნის გასაღრმავებლად პარიზში გადავიდა, სადაც დიდი გულისყურით ეცნობოდა საფრანგეთის ლიტერატურას, ხელოვნებას, პარიზის კულტურული და შემოქმედებითი ცხოვრების მდინარებას. იქვე ჰქონდა შეხვედრა ფრანგული მწერლობის ცოცხალ კლასიკოსთან – ვიქტორ ჰიუგოსთან.

1878 წლის მიწურულს იონა მეუნარგია სამშობლოში დაბრუნდა და როგორც იტყვიან, მთელი არსებით ჩაება საზოგადოებრივი და ლიტერატურული ცხოვრების საერთო ფერხულში. იგი დაუღალავად თანამშრომლობდა ქართულ და რუსულ ჟურნალ–გაზეთებში. ენერგიულად იღვწოდა ქართველთა შორის წერა–კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში.

იონა მეუნარგია – ერისა და პიროვნების თავისუფლებისათვის დაუცხრომელი მებრძოლი თავადაც თვისუფალი ადამიანის ცოცხალ მაგალითად რჩებოდა, ის არასოდეს ჩამჯდარა ხელმწიფის ნავში, რათა ხელშეკრული არ ყოფილიყო საზოგადოერბრივ საქმიანობაში. იგი ყოველთვის არჩევით თანამდებობებზე მუშაობდა. 1891–1894 და 1907–1913 წლებში იონა არჩეულ იქნა ფოთის ქალაქის თავის მოადგილედ. 1898–1907 წლებში მომრიგებელ შუამავლად მოღვაწეობდა ზუგდიდის, სენაკისა და ლეჩხუმის მაზრებში.

1919 წელს საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში კენჭს იყრიდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სიით, იყო სიის 39-ე ნომერი, თუმცა ვერ გახდა დამფუძნებელი კრების წევრი. ხანმოკლე ავადმყოფობის შემდეგ, 1919 წლის 15 მაისს გარდაიცვალა 66 წლის ასაკში. დაკრძლეს ცაიშის ეკლესიის ეზოში, წინაპართა გვერდით საგვარეულო საძვალეში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იონა მეუნარგიას "ცხოვრება და პოეზია ნიკოლოზ ბარათაშვილისა"  დაარქივებული 2011-06-23 საიტზე Wayback Machine.
* იონა მეუნარგია, ცხოვრება, შემოქმედება

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯანელიძე ო.*, „ნარკვევები საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ისტორიიდან", თბილისი: „მეცნიერებება", 2002. — გვ. 328, ISBN 99928-962-0-5.
**პამელა დენიზ ანდერსონი** (ინგლ. Pamela Denise Anderson; დ. 1 ივლისი, 1967) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი, პროდიუსერი, მწერალი, აქტივისტი და ყოფილი მოცეკვავე. წარმოშობით კანადელი. ცნობილია თავისი როლებით ტელესერიალებში, როგორებიცაა: „დიდი რემონტი", „მაშველები", „V.I.P".

ბიოგრაფია
---------

პამელა ანდერსონი დაიბადა კანადის ქალაქ ლედისმითში, მამამისის ღუმელის შემკეთებლის — ბარი ანდერსონისა და დედამისის — მოსამსახურის კეროლის ოჯახში. 
მისი დიდი პაპა უჰო ჰუუტიაინენი ეროვნებით ფინელი იყო, საარიიარვის მკვიდრი, რომელმაც დატოვა ფინეთის დიდი სამთავრო 1908 წელს. 
შემდეგ მან გვარი ანდერსონით შეიცვალა.

პამელა ანდერსონის წინაპრები დედის მხრიდან რუსები არიან. ჰაილენდის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1985 წელს ანდერსონი საცხორებლად ვანკუვერში გადადის, სადაც მუშაობას იწყებს ფიტნეს ინსტრუქტორად. 1989 წელს პამელა ანდერსონი ჟურნალ პლეიბოის გარეკანზე გამოჩნდა. გადაწყვიტა სამოდელო კარიერის გაგრძელება და ლოს-ანჯელესში დაბინავდა. 1990 წელს იგი გახდა პლეიბოის პლეიმეიტი. შემდეგ გადაწყვიტა მკერდის გადიდება. 1990-2000 წლებში პამელა ანდერსონი რამდენიმეჯერ გამოჩნდა „პლეიბოის" გარეკანზე. ტომი ლისთან დაქორწინების შემდეგ პამელა ანდერსონი გარკვეული დროის განმავლობაში ცნობილი იყო პამელა ანდერსონ ლი სახელით (პამელა ლი).

დიდი ხანია რაც ანდერსონი პროპაგანდას უწევს ვეგეტარიენელობას, ხოლო 1999 წელს აქტიური მოღვაწეობისათვის მიენიჭა ლინდა მაკ-კარტნის პრემია. 2001 წელს გამოვიდა „Kentucky Fried Chicken"-ის წინააღმდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***პამელა ანდერსონი***

* 

* პამელა ანდერსონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* პამელა ანდერსონი – ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-01-14 საიტზე Wayback Machine.
* პამელა ანდერსონი დაარქივებული 2006-12-10 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Pamela Anderson Biography (1967–). Filmreference.com. ციტირების თარიღი: 2010-08-02.
2. ↑  News. Pamwatch. ციტირების თარიღი: 2010-08-02.
3. ↑  Bang Showbiz. "Pamela Anderson's mom wish", *The Boston Globe*, 19 June 2008.
4. ↑  Pamela Anderson at Playboy.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-12-10. ციტირების თარიღი: 2011-11-10.
5. ↑  Pamela Anderson became U.S. citizen. Moono.com (2004-05-14). ციტირების თარიღი: 2007-04-26.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 4089104
* BNE: XX1256411
* BNF: cb14034884c (data)
* GND: 120099756
* ISNI: 0000 0001 0927 134X
* LCCN: n96006533
* LNB: 000233135
* MusicBrainz: 9be3a958-12db-44f6-9f9d-83438138bbbb
* NKC: ola20231191291
* NLA: 40089918
* NLI: 002264016
* NLK: KAC2020N6500
* NTA: 156632225
* SNAC: w6x38vb3
* SUDOC: 226264432
* Trove: 1443449
* VIAF: 94951102
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 94951102

 |
**პერის უიტნი ჰილტონი** (ინგლ. Paris Hilton; დ. 17 თებერვალი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი, სიმღერების ავტორი, ფოტომოდელი და დიზაინერი.

იგი Hilton Hotels & Resorts-ის დამფუძნებლის კონრად ჰილტონის შვილთაშვილია. მოდელის კარიერა მოზარდის ასაკში დაიწყო. 2000 წელს კონტრაქტი გააფორმა დონალდ ტრამპის სამოდელო სააგენტოსთან და გახდა პროფესიონალი მოდელი. მოგვიანებით მუშაობა დაიწყო სხვა სამოდელო სააგენტოებთან. საზოგადოების მხრიდან ყურადღება მიიპყრო როდესაც ხელმისაწვდომი გახდა ჰილტონისა და მისის მეგობრის რიკ სალომონის სექს-ვიდეოს ყურება 2003 წელს.

აღსანიშნავია, რომ 2004 წელს ვიდეო გამოვიდა DVD-ზე, სახელწოდებით „ერთი ღამე პერისში". ჰილტონმა სასამართლოში სალომონის წინააღმდეგ სარჩელიც კი შეიტანა და ცდილობდა ამ ვიდეოს გავრცელების აკრძალვას. 2003 წელს ნიკოლ რიჩისთან ერთად მონაწილეობა მიიღო რეალითი შოუში „უბრალო ცხოვრება", რომლის შემდეგ ორივემ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა.

2004 წელს გამოქვეყნდა მისი წიგნი სახელწოდებით „Confessions of an Heiress". 2005 წელს ითამაშა ფილმში „ცვილის ფიგურების სახლი", 2006 წელს გამოვიდა ჰილტონის სადებიუტო ალბომი „Paris". 2008 წელს მიიღო მონაწილეობა რეალითი შოუში „Paris Hilton's My New BFF", ხოლო 2011 წელს გამოჩნდა ამერიკულ რეალითი შოუში „The World According to Paris".

2013 წელს როლი მიიღო სოფია კოპოლას ფილმში „ელიტური საზოგადოება". ამჟამად მთელ მსოფლიოში არსებობს პერის ჰილტონის 44 მაღაზია, რომელთა ბრენდი შეიცავს პარფიუმერიას, ქალის ხელჩანთებს, საათებს, ფეხსაცმელსა და სხვა. წელიწადში მისი შემოსავალი დაახლოებით 10 მილიონ აშშ დოლარს უტოლდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***პერის ჰილტონი***
* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* პერის ჰილტონი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ვიოლინო
**ვიოლინო** — ხემიან-სიმებიანი საკრავი. ის ყველაზე პატარა და წვრილხმიანია ხემიან ინსტრუმენტებში. ვიოლინო უძველესი საკრავია. იგი დიდი ხნის მანძლიზე ვითარდებოდა. მხოლოდ XVII-XVIII საუკუნეებში საბოლოოდ ჩამოყალიბდა ვიოლინოს საუკეთესო ნიმუშები. ამ დროს იტალიის ქალაქებში ბრეშიასა და კრემონაში ვიოლინოებს აკეთებდნენ ისეთი დიდოსტატები, როგორებიც იყვნენ: ამატი, სტრადივარიუსი, გვარნერი და მაჯინი. მათ მიერ გაკეთებული საკრავები დღემდე საუკეთესოდაა მიჩნეული მთელ მსოფლიოში.

ვიოლინოს 4 სიმი აქვს. თოთოეულ სიმს თავისი სახელი ჰქვია: სოლ, რე, ლა, მი.

ვიოლინო ზომით სხვადასხვაგვარია: პატარა ზომის საბავშვო ვიოლინო „ნახევარია", „სამი მეოთხედია", მე-18 საუკუნეში არსებობდა ძალიან პატარა ვიოლინო, მას ერქვა „პოშეტა". ის ქურთუკის ჯიბეშიც კი ეტეოდა. საქართველოში ვიოლინო პირველად შემოიტანეს 1841 წელს. 

საქართველოს ბევრი სახელგანთქმული მევიოლინე ჰყავს: ანდრია ყარაშვილი (პირველი ქართველი მევიოლინე), ლუარსაბ იაშვილი, ლეო შიუკაშვილი და მათი აღზრდილები: მარინე იაშვილი, ლიანა ისაკაძე და სხვები.

განთქმული (ვირტუოზი) მევიოლინეები
---------------------------------

* არქანჯელო კორელი
* ანტონიო ვივალდი
* ჯუზეპე ტარტინი
* ჟან-მარი ლეკლერი
* ნიკოლო პაგანინი
* ლუდვიგ შპორი
* ლეონიდ კოგანი
* იაშა ხეფეცი
* ულე ბული
* ალესანდრო როლა
* შლომო მინცი
* იცხაკ პერლმანი

საინტერესო ფაქტები
------------------

* XVII საუკუნის 60–იან წლებში თბილისელებისათვის ვიოლინო უკვე ცნობილი იყო, ამ ინსტრუმენტს თავის ნაშრომში ჟან შარდენი მოიხსენიებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მევიოლინე

სქოლიო
------

1. ↑  Singh, Jhujhar. Interview: Kala Ramnath. YouTube. ციტირების თარიღი: 5 September 2015.
2. ↑  Allen, Edward Heron (1914) *Violin-making, as it was and is: Being a Historical, Theoretical, and Practical Treatise on the Science and Art of Violin-making, for the Use of Violin Makers and Players, Amateur and Professional. Preceded by An Essay on the Violin and Its Position as a Musical Instrument*.  E. Howe.  Accessed 5 September 2015.
3. ↑  Choudhary, S.Dhar (2010) *The Origin and Evolution of Violin as a Musical Instrument and Its Contribution to the Progressive Flow of Indian Classical Music: In search of the historical roots of violin*.  Ramakrisna Vedanta Math. ISBN 9380568061. ციტირების თარიღი: 5 September 2015.
4. ↑  თბილისის ისტორია, ტ. 1, მეცნიერება, 1990, გვ. 444
**კვიპაროზი** (ლათ. Cupressus) — მარადმწვანე ხეების, იშვიათად — ბუჩქების, გვარი კვიპაროზისებრთა ოჯახიდან. პირამიდული ან გაშლილვარჯიანი ხეა. აქვს ყავისფერი ქერქი და ჯვარედინ-მოპირისპირედ განლაგებული ქერქლისებრი წიწვები. 

მეტნაკლებად მსხვილი, ბურთის ფორმის გირჩები დარგვიდან მეორე წელს მწიფდება. გვარში 15-20 სახეობაა. გავრცელებულია ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერად თბილ სარტყელში. ყირიმში, კავკასიასა და შუა აზიის ზოგ რაიონში კულტივირებულია კვიპაროზის 11 სახეობა. 

საქართველოში 9 სახეობაა შემოტანილი. მათგან უფრო ფართოდაა გავრცელებული მარადმწვანე კვიპაროზი (Cupressus sempervirens). ამ ხის სიმაღლე 30-60 მ აღწევს. ცნობილია მისი ორი ფორმა: პირამიდული და ჰორიზონტული. კვიპაროზი მეზოფიტია, იტანს 20°C-მდე ყინვას, ნიადაგის მიმართ საკმაოდ უპრეტენზიოა.

კვიპაროზის სამშობლოდ ითვლება ჰიმალაის მთების სამხრეთ კალთები. XIX საუკუნემდე პირამიდულ კვიპაროსს საქართველოში ალვის ხეს ეძახდნენ. ეს სახელი საქართველოში მაზდეანობის გავრცელებას უკავშირდება. სახელი „ალვის ხე" ანუ „წვის ხე" თავისი ვიწრო, პირამიდული ჰაბიტუსის გამო, მართლაც, უხდებოდა მარადმწვანე კვიპაროსს, როგორც მაზდეანური სარწმუნოების სიმბოლოს.

საქართველოში ასევე იზრდება ლუზიტანური, ჰიმალაური, არიზონული და სხვა კვიპაროსები, რომლებსაც იყენებენ ქარსაფარ ზოლებად და დეკორატიულ ბაღმშენებლობაში.

კვიპაროზის სინონიმია **სარო**.

ლიტერატურა
----------

* *მირზაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 497.
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ალექსანდრე ბეგალიშვილი.** |

**ალექსანდრე (ჭიჭიკო) ბეგალიშვილი** (დ. 2 ოქტომბერი, 1910, ქუთაისი — გ. 1982) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1965).

დაიბადა ქუთაისში 1910 წელს, დაამთავრა ქუთაისის მუშა-ახალგაზრდობის სკოლა 1928 წელს.

1928 წელს სწავლობდა ქუთაისის თეატრთან არსებულ თეატრალურ სტუდიაში. 1933 წელს ამავე თეატრის მსახიობი, ხოლო 1942 წელს მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ამირანი, სერაფიონ ბრეგაძე (დავით კლდიაშვილის „უბედურება", „სამანიშვილის დედინაცვალი"); პაჭუტია (მ. გოგოლაშვილის „გულსუნდა"); თავადი გუბაზი (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი"); ხახული, ვატა (პოლიკარპე კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), ვარლამ სარჯველაძე (რევაზ თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი"); ყოჩაღი აშუღი (ლევან გოთუას „მეფე ერეკლე"), ხაფიჩია (პ. სამსონაძის „სალტე"); სოსანა (ავქსენტი ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ"); სპირიდონ მცირიშვილი, გერვასი (შალვა დადიანის „ნინოშვილის გურია", „ნაპერწკლიდან"); ტუხა, მუხრან ბატონი (სანდრო შანშიაშვილის „გიორგი სააკაძე"); ლუილაჟი (ნ. ზარხის „ჯოი სტრიტი"); რადისტი, მოცეკვავე (ერნსტ ტოლერის „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ"), მეფე (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო"). ივანე (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო"), რაბინი (კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა"), ბიონდელო (უილიამ შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება") და სხვა. 1959 წელს მუშაობდა კინოთეატრ „ოქტომბრის" დირექტორად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჭიჭიკო ბეგალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. №2. გვ. 21
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოანე**. |

**იოანე დამასკელი** (დ. დაახლოებით 675 ან 676, დამასკო — გ. დაახლოებით 4 დეკემბერი, 749, საბაწმიდის ლავრა) — ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი, ფილოსოფოსი და მწერალი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 4 დეკემბერი, ახალი სტილით — 17 დეკემბერი. ბერძნული პატრისტიკის სისტემატიზატორი. იოანე დამასკელი დაიბადა არაბი ქრისტიანის ოჯახში. საეკლესიო და საერო განათლება მიიღო სიცილიელი სამხედრო ტყვე კოზმასაგან, რომელთან ერთად ბერად შედგა (732) იერუსალიმში საბას მონასტერში, სადაც გააჩაღა სალიტერატურო მოღვაწეობა. გარდაცვლილი, 754 წელს საეკლესიო კრებაზე შეაჩვენეს ხატთაყვანისმცემლობისათვის. იოანე დამასკელი ამოცანად ისახავდა გაეერთიანებინა მრავალფეროვანი იდეური მასალა და შეექმნა დახშული მეცნიერული სისტემა. საეკლესიო დოგმებისა და არისტოტელეს ლოგიკის ბაზაზე შექმნა სქოლასტიკის მეთოდი. მისი მთავარი ფილოსოფიური და თეოლოგიური შრომაა „წყარო ცოდნისა" (დაახლოებით 742). გავლენა მოახდინა ალბერტ დიდზე, თომა აკვინელზე და სხვებზე. მისი თხზულებანი გავრცელდა საქართველოში, ძველ რუსეთსა და სხვა ქვეყნებში. მისმა თეზისმა თეოლოგიისადმი ფილოსოფიის დაქვემდებარებულობის შესახებ დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური სქოლასტიკის განვითარებაზე. 

ლიტერატურის ისტორიაში იოანე დამასკელი შევიდა როგორც გამოჩენილი პოეტი, მთელი რიგი საეკლესიო საგალობლების ავტორი. აღსანიშნავია მისი პოლემიკური თხზულებები ხატმებრძოლთა იაკობიტთა, მანიქეველთა, ნესტორიანელთა წინააღმდეგ. აგრეთვე მრავალი ასკეტური და დოგმატური თხზულება-ჰომილია. ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიაში ღრმა კვალი დატოვა მისმა ე. წ. „კანონებმა". იოანე დამასკელის მრავალი თხზულება ქართულად თარგმნეს ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელებმა ეფრემ მცირემ, არსენ იყალთოელმა და სხვებმა. არსენ იყალთოელის თარგმნით უხვად უსარგებლია სულხან-საბა ორბელიანს „სიტყვის კონის" შედგენის დროს. იოანე დამასკელის თხზულების „წყარო ცოდნისა" ხელნაწერი დაცულია კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდებში (A-24, S-1468).

ლიტერატურა
----------

Ioannis Damasceni Opera, 1603
* *მიმინოშვილი რ.* იოანე დამესკელის „გარდამოცემის" ქართული თარგმანები, თბ. 1966;
* *ნუცუბიძე შ.* ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *ყაუხჩიშვილი ს.* ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3, თბ. 1973
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 189.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  BeWeB<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q77541206'></a>
3. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118557971 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
4. ↑  Mirabile: Digital Archives for Medieval Culture — SISMEL – Edizioni del Galluzzo.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q85138432'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q85135665'></a>
5. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
ჩაფხუტისებრი გუსლი
**გუსლი** — რუსული სიმებიანი საკრავი. ცნობილია 5-14-სიმებიანი ფრთისებრი გუსლი და 10-30-სიმიანი ჩაფხუტისებრი გუსლი (წყობა დიატონურია). გუსლი არის როგორც სოლო, ისე ანსამბლური საკრავი. უძველესი ცნობები გუსლზე გვხვდება VI საუკუნეში. ფრთისებრი გუსლი გავრცელებულია ბალტიისპირეთის, კარელიის და ფინეთის ჩრდილო-დასავლეთ რაიონებში. იქაური გუსლებია: კანელი (ესტონეთი), კოკლე (ლატვია), კანკლესი (ლიტვა), კანტელე (კარელია-ფინეთი).

ჩაფხუტისებრი გუსლი შემორჩა მხოლოდ ვოლგისპირეთის ხალხებს. XVI-XVII საუკუნეებში შეიქმნა საკრავის მესამე ნაირსახეობა - სწორკუთხა (მაგიდის), მოგრძო კორპუსიანი და 50-60-სიმიანი გუსლი (თავდაპირველად დიატონური, შემდეგ ქრომატული წყობისა). 1900-იან წლებში ო. სომელსკიმ და ნ. პრივალოვმა ფრთისებრი გუსლი გააუმჯობესეს და შექმნეს გუსლების ოჯახი - გუსლი-პიკოლო, პრიმა, ალტი, ბანი. ამ ამ საკრავებს ხმარობენ ე. წ. გუსლარების გუნდში. 1914 წელს ნ. ფომინმა სწორკუთხა გუსლს საფუძველზე შექმნა კლავიშიანი გუსლი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 319.
**ხანგრძლივი ნიშნობა** (ფრანგ. Un long dimanche de fiançailles) — 2004 წლის ფრანგული რომანტიკული ანტიმილიტარისტული ფილმი. მთავარ როლს ასრულებს ოდრი ტოტუ.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მატილდე და მანეკი დანიშნულები არიან. მანეკი შეგნებულად დაიჭრება ხელში, რათა სამხედრო სამსახურისგან გათავისუფლდეს და საცოლესთან დაბრუნდეს. სავარაუდოდ სომის ბრძოლაში დაიღუპა. მის საცოლე მატილდეს მშობლები ადრე დაეღუპა და თავად კოჭლია. მატილდე ცრუმორწმუნეა და მანეკის სიცოცხლე სხვადასხვა გარემოებებზე დამოკიდებული ჰგონია. ის საქრმოს ძებნას დაიწყებს. მატილდე გაიცნობს ტინა ლომბარდის შურს იძიებს საკუთარი საყვარელის მკვლელზე. ასევე ელოდი გორდეს, რომელიც ქრმის დაჟინებული მოთხოვნით მეექვსე შვილზე სხვა კაცისგან ორსულდება, რადგან ექვსი შვილის მშობლებს ჯარიდან ათავისუფლებენ. მატილდეს ოჯახს სელესტინ პუ ეწვევა, რომელიც ფრონტზე დაღუპულების ამბავს უყვება მათ და ყველაფერს უამბობს, რაც მანეკის შესახებ იცის. საბოლოოდ მანეკი ცოცხალი აღმოჩნდება და მატილდე მას შეხვდება.

როლებში
-------

* ოდრი ტოტუ — მატილდე
* გასპარ ულიე — მანეკ ლანგონე
* მარიონ კოტიარი — ტინა ლომბარდი
* ჟული დეპარდიე — ვერონიკა პასავანი
* ჯოდი ფოსტერი — ელოდი გორდე
* ფრანსუა ლევანტალი — ტუვენელი
* ალბერ დიუპონტელი — სელესტინ პუ
* ვირჯილ ლეკლერი — ახალგაზრდა მანეკი
* სოლნე ლე პეკონი — ახალგაზრდა მატილდე

ჯილდოები
--------

ფილმმა დაიმსახურა 4 სეზარი, ასევე მიიღო ოსკარის ნომინაციები საუკეთესო ოპერატურასა და მხატვრულ გაფორმებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „A Very Long Engagement" — Rotten Tomatoes
* „A Very Long Engagement" — Metacritic-ზე
* „A Very Long Engagement" — Box Office Mojo-ზე
**დუშეთის მაზრა** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ყოფილი თბილისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. შეიქმნა 1802 წელს. მოიცავდა თანამედროვე დუშეთის რაიონის დიდ ნაწილს, მცხეთისა და ყაზბეგის რაიონების ტერიტორიას. 1803 წელს დუშეთიდან სამაზრო ცენტრი გადაიტანეს ანანურში და დუშეთის მაზრას ანანურის მაზრა ეწოდა.

1821 წელს დუშეთის მაზრა კვლავ აღდგა. 1840 წელს შეიქმნა საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რამაც მხარის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დანაწილების რეორგანიზაცია გამოიწვია. იმავე წელს დუშეთის მაზრა გააუქმეს. 1867 წელს დუშეთის მაზრა კვლავ აღადგინეს, ამჯერად მის შემადგენლობაში შევიდა თბილისის მაზრის დუშეთის უბანი, გორის მაზრის ქსნის უბანი, გაუქმებული მთის ოკრუგი და გაუქმებული თიანეთის ოკრუგის ნაწილი. შემდგომში დუშეთის მაზრაში შედიოდა ოთხი უბანი: ახალგორის (1890 წლიდან ქსნის), ბაზალეთის, ქვეშისა და მცხეთის. 

1927 წლის მონაცემებით დუშეთის მაზრის მოსახლეობა შეადგენდა 61263 ადამიანს. მაზრაში შედიოდა 20 თემი: მისაქციელი, მუხრანი, მჭადიჯვარი, საგურამო, ჭოპორტი, ანანური, ჟინვალი, ბაზალეთი, ფასანაური, მლეთა, კობი, ყაზბეგი, მაღაროსკარი, ბარისახო.

დუშეთის მაზრა გაუქმდა 1929 წელს. დუშეთის მაზრის ტერიტორიაზე შეიქმნა ყაზბეგის, მცხეთის და დუშეთის რაიონები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 519.

სქოლიო
------

1. ↑  *კვაშილავა ი*. „ახალი ხევის სოციალ-ეკონომიკური ვითარება" კავკასიის ეთნოლოგიური კრებული NXVIII — „უნივერსალი", 2017 ISSN 1987-7374
**ზურაბ ანთელავა** (დ. 25 აპრილი, 1954) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი. სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
---------

ზურაბ ანთელავა წარმოშობით ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ შამგონიდანაა. იზრდებოდა თბილისში, მამიდასთან.
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი (მიხეილ თუმანიშვილის ჯგუფი). 1975 წლიდან მუშაობდა თელავის თეატრში, სადაც ასამდე როლი აქვს შესრულებული.

1999 წლიდან იმყოფებოდა ემიგრაციაში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ (2012) გამოდის სოხუმის მოზარდმაყურებელთა თეატრის („თეთრი ტალღა") სცენაზე. 

გადაღებულია ფილმებში. ცნობილია ასევე კვაზი მანტკავას როლით სერიალიდან „ჩემი ცოლის დაქალები".

ფილმოგრაფია
-----------

* 1978 — „დათა თუთაშხია"
* 1987 — „ხარება და გოგია" (შახტიევი)
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს"
* 2017 — „ხიბულა" (პრეზიდენტის მცველი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ანთელავა — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ზურაბ ანთელავა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ზუგდიდელები – ახალი ამბები
**ეპიგონოინი** — ძველი ბერძნული საკრავი ინსტრუმენტი.

ეპიგონიონი სიმებიანი ინსტრუმენტია, რომელიც თანამედროვე არფას ჰგავს. მეცნიერებმა ზუსტად არ იციან, როგორ გამოიყურებოდა ეპიგონიონი, თუმცა წყაროებზე დაყრდნობით განსაზღვრეს როგორ ჟღერდა. „მას ნამდვილად საინტერესო ჟღერადობა აქვს: ლითონისებური, უხეში და ნათელი", — აღნიშნავს დომენიკო ვიჩინანცა, პროექტ Astra-ს თანამშრომელი, რომელმაც ინსტრუმენტი აღადგინა.

სპეციალისტის თქმით, ეპიგონიონი შესანიშნავად ჟღერს შუასაკუნეების ანსამბლის შემადგენლობაში, კარგად ერწყმის სასულე და სიმებიან ინსტრუმენტებს. ჯერჯერობით, ეპიგონიონის რეალური მოდელი მეცნიერებმა ვერ წარმოადგინეს: მისი ხმა სინთეზატორზე იქმნება.

„ეპიგონიონი არის არფის ან ფსალტერიონის 40-სიმიანი ანალოგი", ამბობს თავის ნაშრომში ძვ. წ. 183 წელს ძველი ბერძენი რიტორი აფინეი. ისტორიკოსების აზრით, მოცემული ინსტრუმენტი გამოიგონა და საბერძნეთში ჩაიტანა მუსიკოსმა ეპიგონმა.

არასრული მონაცემებით, მეცნიერებმა შეძლეს განესაზღვრათ, როგორ ჟღერდა ეპიგონიონი და ჩაეწერათ კომპოზიცია მისი შესრულებით, იუწყება The Times.

ლიტერატურა
----------

* Friedrich von Drieberg: *Wörterbuch der griechischen Musik in ausführlichen Artikeln über Harmonik, Rhythmik, Metrik, Kanonik, Melopoïe, Rhythmopoïe, Theater, Kampfspiele, Instrumente.* Schlesinger, Berlin 1835.
* *Epigonion.* in *Encyclopaedia Britannica.* 11. Ausgabe. London 1911.
* *Töne aus verflossener Zeit.* In: *Der Spiegel.* Hamburg 2009, ISSN 0038-7452.
**გოლდი ბლანკოფ-სკარი** (Goldie Blankoff-Scarr) (დ. 21 ივნისი, 1928, ნიუ-იორკი) — ბელგიაში მოღვაწე სლავისტი და ხელოვნებათმცოდნე. 

ფრანგულ და ინგლისურ ენებს ასწავლიდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში, ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას. მშობლიური ინგლისურის გარდა, თავისუფლად ფლობდა ფრანგულ, რუსულ და ქართულ ენებს. იყო ბრიუსელის მთარგმნელთა და თარჯიმანთა უმაღლეს სახელმწიფო ინსტიტუტის რუსული ენისა და ცივილიზაციის პროფესორი, ასევე კავკასიოლოგიის საზოგადოების წევრი ევროპაში, ბელგია-საქართველოს ასოციაციის პრეზიდენტი (1989). მისი ქმარი, ჟან ბლანკოფი — რუსული წარმოშობის ბელგიელი სლავისტი. 

გამოქვეყნებული აქვს ასევე ნაშრომები ქართულ კულტურის შესახებ — „საბჭოთა მრავალეროვანი ლიტერატურა: ორი ქართველი მწერალი – ნოდარ დუმბაძე და ჭაბუა ამირეჯიბი" (1986), „ნოდარ დუმბაძე" (1987), „თენგიზ აბულაძე და ქართული კინემატოგრაფიის აყვავება" (1987), „მეშვიდე ხელოვნება საქართველოში. პოლიტიკური, კულტურული და აქსიოლოგიური ასპექტები" (1991) და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 449.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **ვოვა კანდელაკი.** |

**ვლადიმერ არკადის ძე კანდელაკი** (დ. 29 მარტი, 1908, თბილისი — გ. 10 მარტი, 1994, მოსკოვი) — ქართველი მომღერალი (ბანი-ბარიტონი) და რეჟისორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1970).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1928 წელს და მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი 1933 წელს. 1929 წლიდან იყო კ. სტანისლავსკისა და ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკოს სახელობის მუსიკალური თეატრის მსახიობი და მთავარი რეჟისორი. პარალელურად, 1954-64 წლებში მოსკოვის ოპერეტის თეატრის რეჟისორი და მსახიობი იყო. მან შექმნა კომედიური და დრამატული სახეები: სტეფანი (შტრაუსის „ბოშათა ბარონი"), საქო (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე"), სულთან–ბეგი (ჰაჯიბეკოვის „არშინ მალ ალან"), ტარასი (კაბალევსკის „ტარასის ოჯახი"). 1943 წლიდან მოღვაწეობდა როგორც რეჟისორი. 

გადაღებულია ფილმებში: „გოგონა გიტარით" (1958), პიერი მილიციის თანამშრომელი (1965) და სხვა.

1952 წლიდან იყო სკკპ-ის წევრი.

 ვლ.კანდელაკის საფლავი ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე მოსკოვში

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1952 : სტალინური პრემია
* 1965 : საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1970 : სსრკ-ის სახალხო არტისტი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 364.
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ. 2007. – გვ. 127

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კიკნაძე**. |

**შოთა კიკნაძე** (დ. 27 აპრილი, 1920, საღანძილე, შორაპნის მაზრა — გ. 4 აპრილი, 1998, თბილისი) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
---------

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1951 წელს კი ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალური განხრით. 1951–1978 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი.

შესრულებული აქვს პარტიები: კიაზო, მურმანი (ზ. ფალიაშვილის „დაისი", „აბესალომ და ეთერი"), ჩალხია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია"), რობერტი, ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „იოლანტა", „ევგენი ონეგინი"), ჟერმონი, გრაფი დი ლუნა (ვერდის „ტრავიატა", „ტრუბადური"), ფიგარო (როსინის „სევილიელი დალაქი"), დონ ჯოვანი (მოცარტის „დონ ჯოვანი"), ვალენტინი (გუნოს „ფაუსტი"), სილვიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები"). მონაწილეობდა ქალაქ საარბრიუკენში ზაქარია ფალიაშვილის „დაისისა" (1973, კიაზოს პარტია) და პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალის" (1974, ელეცკის პარტია) წარმოდგენებში; ეწეოდა საგასტროლო მოღვაწეობას.

ლიტერატურა
----------

* *საყვარელიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 514.
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ. 2007. – გვ. 137

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შოთა კიკნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №2. გვ. 45
**გიორგი (გელა) რევაზიშვილი** (დ. 1 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. თებერვალი, 2011) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1978). ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

სწავლობდა თბილისის 30-ე საშუალო სკოლასა და რკინიგზის სამშნებლო ტექნიკუმში. სწავლის პერიოდში პარალელურად მუშაობდა პლეხანოვის სახელობის კლუბთან არსებულ დრამატულ წრეში. 1946-1947 წლებში მუშაობდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში, 1948-1953 წლებში — სოხუმის დრამატულ თეატრში. 1954 წლიდან თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის თატრის მსახიობია. გადაღებულია ფილმებში: „წარსული ზაფხული" (დამსვენებელი, 1959), „ცეროდენა რაინდები" (არჩილი, 1963), „ვინ არის მეოთხე?" (1985), „ხსოვნა" (1989), „სერგო გოთორანი (სერგო გოთვერანი)" (2009).

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1965 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1978 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1998 — ღირსების ორდენი ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებისათვის, ახალგაზრდა თაობის აღზრდაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გელა რევაზიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გელა რევაზიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* გელა რევაზიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1965. №2. გვ. 22
**თეიმურაზ სალაყაია** (დ. 5 თებერვალი, 1937, სენაკი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების სპეციალობით.

1961-1965 წლებში — მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს საგზაო სამეცნიერო საკვლევი სადგურის ხიდსაცდელი ჯგუფის ინჟინრად, უფროს ინჟინრად და ჯგუფის ხელმძღვანელად. 1965 წელს გადაყვანილ იქნა გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს N9 ხიდების სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში სამუშაოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად. 1971 წელს გადაყვანილ იქნა საავტომობილო გზების სამინისტროს N13 საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1972 წელს საავტომობილო გზების სამინისტროს სახელმწიფო გზების სამმართველოს უფროს ინჟინრად. 1974 წლიდან სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1975-1981 წლებში — მუშაობდა საავტომობილო გზების სამინისტროს N5 საგზაო საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1981-1983 წლებში N4 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 1984-1993 წლებში — გორის ხიდების სარემონტო-სამონტაჟო და N11, N2 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოებში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1993-1995 წლებში — მუშაობდა კონცერნ „საქავტოგზის" მშენებარე ობიექტების დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 1995 წელს დაინიშნა საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საერთაშორისო გზების ექსპლუატაციის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ; 1998 წლიდან მუშაობდა გზების მოვლა-შენახვისა და რეაბილიტაციის ზედამხედველობის დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 2005 წლიდან მუშაობს შპს „გზამშენპროექტში" ტექნიკური განყოფილების უფროსად. საქართველოს საავტომობილო გზების სისტემაში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე მუშაობისას, როგორც მაღალკვალიფიციური, გამოცდილი ინჟინერი, წარმატებით ასრულებდა საავტომობილო გზებისა და ხიდების მშენებლობის, ექსპლუატაციისა და გამოცდა-გამოკვლევის სამუშაოებს.

ლიტერატურაა
-----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ. 2017, გვ. 497-498

ჯილდოები
--------

* საქართველოს დამსახურებული მეგზევე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ სალაყაია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნამპულა** (პორტ. Nampula) — ქალაქი მოზამბიკში. ნამპულის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი ნამპულა მდებარეობს მოზამბიკის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 360 მეტრ სიმაღლეზე.

ისტორია
-------

ქალაქი დაარსდა მოზამბიკში პორტუგალიური ბატონობის პერიოდში და ნიასის კოლონიის ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენდა. ქალაქის სტატუსი მან 1956 წელს მიიღო. ქალაქის ცენტრი მოცულია XX საუკუნის პორტუგალიური კოლონიალური არქიტექტურის შესანიშნავი მაგალითებით, რომელთა შორისაც გამოიყოფა კათოლიკური ეკლესია „*de Nosa Senhora da Conceicao*".

1996 წელს ქალაქში გაიხსნა მოზამბიკის კათოლიკური უნივერსიტეტი (UCM).

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობა — 477 900 ადამიანი (2007 წლის აღწერის მონაცემები), ამ მონაცემით ის სიდიდით მესამეა ქვეყანაში — მაპუტუსა და მატოლას შემდეგ.

| წელი | მოსახლეობა |
| --- | --- |
| 1970 | 126 126 |
| 1997 | 314 965 |
| 2007 | 477 900 |

ეკონომიკა
---------

ნამპულა ჩრდილოეთ მოზამბიკის უმსხვილესი ეკონომიკური ცენტრია, მისი მრეწველობითა და საბანკო საქმით. ნამპულის ეკონომიკურად განვითარებული რეგიონი, უპირველეს ყოვლისა, დაკავშირებულია ქალაქის მიმდებარე რაიონებში, პლანტაციებში, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის (ბამბა, ბოსტნეული კულტურები, სიმინდი, არაქისი და ყავა) მოყვანასა და გადამუშავებასთან.

### ტრანსპორტი

ნამპულაზე გადის სარკინიგზო გზა ნაკალა-ლიშინგა, რომელიც აფრიკის ღრმა რაიონებს აკავშირებს პორტებსა და ინდოეთის ოკეანესთან. არსებობს საერთაშორისო აეროპორტი.

ცნობილი მაცხოვრებლები
---------------------

* აბელ შავიერი — ყოფილი პორტუგალიელი ფეხბურთელი
* კარლუშ კეიროში — პორტუგალიელი მწვრთნელი და ფეხბურთის სპეციალისტი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოზამბიკის ქალაქები

სქოლიო
------

1. ↑  Nampula, Mozambique Page. Fallingrain Global Gazetteer. ციტირების თარიღი: 2014-01-29.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოზამბიკის პროვინციების დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* მაპუტუ
* მატოლა
* კაბუ-დელგადუ
* გაზა
* ინიამბანე
* მანიკა
* ნამპულა
* ნიასა
* სოფალა
* ტეტე
* ზამბეზია

 | 
მოზამბიკის დროშა |

 |
**ღორის სოლიტერი** (ლათ. Taenia solium) — პარაზიტული ჭიებიდან ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახეობა. იგი ბრტყელი ჭიების ტიპს მიეკუთვნება. ღორის სოლიტერი ორ გარემოში — ადამიანისა და ღორის ორგანიზმში ვითარდება. მისი სიგრძე ხშირად 2 - 3 მ-ს აღწევს. იგი ადამიანის ნაწლავებში სახლობს და იკვებება ნაწლავის მიერ გადამუშავებული საკვებით, რომელსაც მთელი სხეულით შეიწოვს. მისი სხეული შედგება თავის ტანისა და კისრისაგან. ღორის სოლიტერს თავზე კაუჭები და მისაწოვრები აქვს, რითაც იგი ადამიანის ნაწლავის კედელს ემაგრება. სხეული შედგება მრავალი ნაწევრისაგან, რომელშიც მომწიფებული კვერცხებია. ეს კვერცხები ნაწევრებთან ერთად გარეთ გამოიყოფა. ღორი განავალთან ერთად გადაყლაპავს კვერცხებიან ნაწევრებს. ღორის ნაწლავში კვერცხებიდან გამოდიან ლარვები, რომლებიც ღორის სისხლძარღვებში იჭრებიან და სისხლთან ერთად მოძრაობენ. ისინი ღორის კუნთებში იჭედებიან და წარმოქმნიან ბუშტებს — ფინებს. ფინს მხოლოდ ხორცის კარგად მოხარშვა კლავს.

ღორის სოლიტერით დაავადებული ადამიანი წონაში იკლებს, მას აქვს გულისრევა, უმადობა, სისუსტე, თავბრუსხვევა, მუცლის ტკივილი.
თუ ადამიანის ორგანიზმში მოხვდა მატლი ანუ ლარვა მაშინ მიემაგრება ნაწლავს და ნაწლავში იზრდება, თუ მოხვდება კვერცხის სახით მაშინ ვითარდება ნეიროცისტიცერკოზი თავის ტვინში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღორის სოლიტერი დაარქივებული 2015-07-02 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)