recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სამერცხლე კლდე** — მრავალფენიაბი ნამოსახლარი მღვიმე სოფელ ზოდსა და სოფელ დარკვეთს შორის, მდინარე ჯრუჭულის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მ. მღვიმე კარსტული წარმოშობისაა, დერეფნისებრი (სიგრძე 450 მ) იწყება სოფელ დარკვეთიდან, კარსტული ჭის სახით, რომლის სიგანეა 8 მ და სიღრმე - 17 მ. როგორც არქეოლოგიური ძეგლი, მიკვლეულია 1962 წელს. გათხარეს 1963-64 წლებში (დ. თუშაბრამიშვილი) და 1966 (მ. ნიორაძე). ფიქსირებულია 3 მ სისქის 7 ლითოლოგიური (3 კულტურული) ფენა. ყველაზე ქვედა ფენა (III კულტურული ფენა) მუსიეს ხანისაა. მასში აღმოჩნდა ქვის მხოლოდ რამდენიმე ნივთი. ზედაპალეოლითურ ფენაში (II) მოპოვებულია კაჟისა (229 ცალი) და ობსიდიანის (49 ცალი) საგნები, სხვადასხვა ტიპის ნუკლეუსი, ანამტვრევები, ანატკეც-ლამელები, საფხეკები, საჭრისები, საყურადღებოა ძვლის ნაკეთობანი. სადგისები, შუბისპირები.

სამერცხლე კლდის ზედა პალეოლითის მასალისათვის დამახასიათებელია ვიწრო, გრძელი (7-12 სმ) ფირფიტების (ლამელების) სიმრავლე. სრულიად არ გვხვდება გეომეტრიული მოყვანილობის მიკროლითები და გრავეტის ტიპის დანები. აღნიშნული ნიშნებით სამერცხლე კლდის ზედაპალეოლითური მასალა საქართველოს სხვა ძეგლებისაგან განცალკევებით დგას. ფაუნა წარმოადგენილია დომბის, ცხენის, კეთილშობილი ირმის, მღვიმური დათვისა და სხვა ცხოველთა ძვლებით. ამ ფენის მასალა საქართველოს ხედაპალეოლითური კულტურით შუა (განვითარებული) საფეხურით თარიღდება. სამერცხლე კლდის ზედა ფენა (I კულტურული ფენა) შეიცავს ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალას. მასში აღმოჩენილია ძირმომრგვალებული, მუცელგაბერილი და სწორყელიანი თიხის ქოთნები, დერგები, რომელთა ზედაპირი ზოგჯერ კარგადაა გაპრიალებული. აქვეა აღმოჩენილი თიხის კვირისტავები, გახეხილ-გაპრიალებული ქვის ცულები, სატეხისებური იარაღი, კაჟისაგან დამზადებული სატევარ-შუბისპირი, სხვადასხვა ტიპის ისრისპირი და სხვა. ამ ფენის არქეოლოგიური მასალა მსგავსებას იჩენს ადრინდელ მაიკოპის კულტურასთან (მეშოკო, სკალა), მაგრამ ქრონოლოგიურად წინ უსწრებს მას. სამერცხლე კლდის მასალა დაცულია აკადემიკოს სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *თუშაბრამიშვილი დ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 717.
**ნორა ყიფიანი** (დ. 27 აგვისტო, 1917, ქუთაისი — გ. აგვისტო, 2008) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1917 წლის 27 აგვისტოს ქუთაისში. 1938 წელს დაამთავრა ა. გრიბოედოვის სახელობის თეატრთან არსებული დრამატული სტუდია. 1934 წლიდან მონაწილეობდა თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის თეატრის სპექტაკლებში. 1938 წელს მსახიობად დაიწყო მუშაობა სოხუმის რუსულ თეატრში. პარალელურად გამოდიოდა ქართული თეატრის წარმოდგენებში. 1946 წლიდან იყო სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობი. შესრულებული აქვს სხვადასხვა ხასიათის როლები: ნატაშკა (მ. გორკის „ფსკერზე"), ელიზა დულიტლი (ბ. შოუს „პიგმალიონი"), ასმათი (რ. თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი"), ლიუდმილა (ვ. როზოვის „მისი მეგობრები"), გულჩორა (უ. ჰაჯიბეკოვის „არშინ-მალ-ალან"), მაშა (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში"), ემილია გალოტი (გ. ე. ლესინგის „ემილია გალოტი"), ვერა (მ. გორკის „უკანასკნელნი"), მარია ანტონოვნა (ნ. გოგოლის „რევიზორი"), ოლივია ( შექსპირის „მეთორმეტე ღამე") და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1971 საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1997 ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნორა ყიფიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------




1. ↑  ნ. ყიფიანის ღირსების ორდენით დაჯილდოების შესახებ
მოწმენდილი და მთლიანი ცის ალბედო
**ალბედო** (ლათ. albedo < ლათ. albus — „თეთრი") — რაიმე სხეულის ზედაპირიდან არეკლილი სხივური ნაკადის ფარდობა მასზე დაცემულ სხივურ ნაკადთან. ალბედო ახასიათებს სხეულის ზედაპირის არეკვლის უნარს: იდეალურად გამბნევი 
ზედაპირის ალბედო ერთის ტოლია, ხოლო *აბსოლუტურად შავი სხეულისა* — ნულის. 

ასტრონომიაში ალბედოს იყენებენ პლანეტებისა და მათი თანამგზავრების ფიზიკური დახასიათებისათვის. მაგალითად 
ციური სხეულის ალბედოს შეპირისპირებით დედამიწის ლანდშაფტებისა და სხვადასხვა ნივთიერების ალბედოსთან შეიძლება გამოვიტანოთ დასკვნა ამ სხეულების ზედაპირისა და ატმოსფეროს ბუნების შესახებ.

უმრავლეს შემთხვევაში მაღალი ალბედო მიუთითებს მკვრივი ღრუბლოვანი ატმოსფეროს არსებობაზე, დაბალი კი — კლდოვანი მუქი ზედაპირის არსებობისა და ატმოსფეროს უქონლობაზე.

ალბედოს ზომავენ სპეციალური ხელსაწოთი — ალბედომეტრით და ჩვეულებრივ პროცენტობით გამოსახავენ. მაგალითად: მთვარის ალბედო უდრის 0,07-ს, მარსისა — 0,15-ს; ვენერასი — 0,59 -ს. 

დედამიწის ალბედო იცვლება 0,03-იდან (წყლის ზედაპირი) 0,9-მდე (ფიფქი თოვლი). ბალახით დაფარული ზედაპირის ალბედო საშუალოდ 0,22-0,25-ს უდრის, ვენახისა — 0,18-0,20-ს, ჩაის მწვანე ფოთლებისა — 0,24-0,26-ს, სიმინდისა — 0,18-ს, ტყის მასივისა — 0,14-0,17-ს, წყლის ზედაპირისა 0,03-0,1-ს, ფიფქი თოვლისა 0,8-0,9-ს და ა.შ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 278.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გურგენიძე**. |

**გურამ ვლადიმერის ძე გურგენიძე** (დ. 30 ნოემბერი, 1929, თბილისი, — გ. 7 იანვარი, 2003, იქვე) — ქართველი ექიმი, ალერგოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1996). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1995).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1954). 1963–1974 წლებში იყო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის პროფესორი და ალერგოლოგიის კურსის ხელმძღვანელი; 1974 წლიდან — იყო მისივე თაოსნობით სსრკ-ში პირველად ჩამოყალიბებული ალერგოლოგიის კათედრის, ხოლო 1978 წლიდან — ა. ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის ალერგოლოგიის განყოფილების გამგე და რესპუბლიკის ალერგოლოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი; 1975–1986 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი პრორექტორი სასწავლო დარგში; 1970–1980 წლებში — თბილისის ალერგოლოგთა ასოციაციის, ხოლო 1980 წლიდან — საქართველოს ალერგოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე; 1990 წლიდან — საქართველოს ალერგოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი. აქვს შრომები ალერგიულ დაავადებათა ეტიოპათოგენეზის, კლინიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის, ბრონქული ასთმის ცალკეული კლინიკური ფორმის იმუნოლოგიური თავისებურებების და მკურნალობის მეთოდების შესახებ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ბიბლიოგრაფია
------------

* კვებითი ალერგია, თბ. 1980 (თანაავტ. კ. კაველაძე);
* Материалы к патогенезу бронхиальной астмы, Тб. 1960;
* Аллергология, Тб. 1987.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 212.
მექსიკის მეტროპოლიტენი
Metro Mexico 2015
**მეხიკოს მეტროპოლიტენი** — კაუჩუკის საბურავიანი მეტროსისტემა, რომელიც მეხიკოს საქალაქო ტერიტორიასა და მეხიკოს ფედერალურ ოლქს ემსახურება. ესაა ჩრდილოეთ ამერიკაში მეორე უმსხვილესი მეტროპოლიტენი ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის შემდეგ. 

2006 წელს სისტემა 1.417 მლრდ ადამიანს მოემსახურა; მეხიკოს მეტრო მსოფლიოში მეხუთე ადგილზე დგას.

ისტორია
-------

პირველი ხაზი 1969 წელს გაიხსნა და 16 სადგურით იყო წარმოდგენილი. მას მერე მეტროსისტემა არაერთხელ გაფართოვდა და დღეისათვის 11 ხაზი აქვს 451 კმ სიგრძეზე. 
მეტროს 175 სადგური აქვს, აქედან 24 გადასაჯდომია. მეტროში 106 მიწისქვეშა სადგურია (ყველაზე ღრმა 35 მეტრზე მდებარეობს). 53 მიწისპირზეა აშენებული, ხოლო 16 ესტაკადოვანია. 

2007 წელს ხელისუფლებამ ახალი ხაზის აშენების შესახებ გააკეთა განცხადება. 12 ხაზი ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით იქნება გაყვანილი და 2, 3, 7 და 8 ხაზხებს გადაკვეთს.

ხაზები
------

მეხიკოს მეტროსისტემა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მეხიკოს მეტროპოლიტენი დაარქივებული 2009-07-08 საიტზე Wayback Machine.  (ოფიციალური)
* Map of the whole network in Google Earth You need to have Google Earth installed to be able to open this file.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვასაძე**. |

**გიორგი აკაკის ძე ვასაძე** (დ. 1919, თბილისი — გ. 25 მარტი, 1969, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა აკაკი ვასაძის ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩააბარა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1941 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. 1944 წელს შედის მოსკოვის ანატოლი ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში რეჟისურის შესასწავლად, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს სოხუმის დრამატულ თეატრში, სადაც დიდი წარმატებით მიდიოდა მის მიერ დადგმული სპექტაკლები: „რღვევა", „პირველი ნაბიჯი", „უკანასკნელი მსხვერპლი", „პლატონ კრეჩეტი", „მისი ვარსკვლავი" და სხვა.

1954 წელს გიორგი ვასაძე მიიწვიეს მოსკოვის დრამატულ თეატრში, სადაც ორი წელი დაჰყო, შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობა დაიწყო საქართველოს რადიოკომიტეტში წამყვან რეჟისორად. მის მიერ შესრულებული რადიოდადგმები დღეს ჩვენი ეროვნული რადიოს ოქროს ფონდშია.

გ. ვასაძე ნაყოფიერად მოღვაწეობდა აგრეთვე საქართველოს ფილარმონიაში და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც საოპერო სტუდიის სცენაზე განახორციელა დადგმები: „გლიუკის ორფეოსი", „მოცარტის ფიგაროს ქორწინება", ოთარ თაქთაქიშვილის „განაჩენი". 1967 წლიდან იყო საქართველოს ტელევიზიის მუსიკალურ გადაცემათა მთავარი რეჟისორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 144, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ვასაძე (რეჟისორი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**„საქართველოს სსრ ატლასი"** — საქართველოს პირველი ეროვნული ატლასი, რომელიც გამოიცა სსრკ სახელმწიფო გეოლოგიური კომიტეტის გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველოს მიერ ქართულ და რუსულ ენებზე 1964 წელს. საქართველოს სსრ ატლასის სარედაქციო კოლეგიის თავმჯდომარე იყო გიორგი ძოწენიძე, ხოლო სამეცნიერო-სარედაქციო საბჭოს თავმჯდომარე და პასუხისმგებელი სამეცნიერო რედაქტორი ალექსანდრე ჯავახიშვილი. პასუხისმგებელი სამეცნიერო რედაქტორის მოადგილედ დაინიშნა ალექსანდრე ასლანიკაშვილი. საბჭოს წევრებს შორის იყვნენ ცნობილი მეცნიერები: თეოფანე დავითაია, პეტრე გამყრელიძე, მიხეილ საბაშვილი, პაატა გუგუშვილი, ლევან მარუაშვილი და სხვა. რედაქტორ-კარტოგრაფებად აირჩიეს: ქ. აკოფოვა, ლ. კურცხალია და ნ. მღებრიშვილი. 

საქართველოს სსრ ატლასი დასაბეჭდად გამზადებული და დაბეჭდილია სსრკ სგკ გკმს №8 ფაბრიკის მიერ და აიკინძა საქართველოს კპცკ გამომცემლობის სტამბაში. ქაღალდის ფორმატი 64 92. ტირაჟი 10000 ცალი. ფასი 6 მანეთი. 

საქართველოს სსრ ატლასი შედგენილია ეროვნული ატლასებისათვის იმ დროს შემუშავებული სტანდარტების დაცვით, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი სახელობის ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, ქვეყნის წამყვან მეცნიერთა მონაწილეობით. 269-გვერდიანი საქართველოს სსრ ატლასი შედგება სხვადასხვა მასშტაბის 230-ზე მეტი რუკისა და 51 განმარტებითი ტექსტისაგან, რომლებიც ასახავენ: ბუნებრივ პირობებს, ბუნებრივ-საწარმოო რესურსებს, მოსახლეობას, ეკონომიკას, კულტურულ მშენებლობას, ჯანმრთელობის დაცვას, ტურიზმსა და ალპინიზმს, ისტორიის ძირითად ეტაპებს, არქეოლოგიურ და არქიტექტურულ ძეგლებს. 

საქართველოს სსრ ატლასის მაღალი მეცნიერული დონე სათანადოდ დაფასდა საქართველოს ხელისუფლების მიერ და 1971 წელს ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვან მეცნიერებს ალექსანდრე ჯავახიშვილს, თეოფანე დავითაიას, ალექსანდრე ასლანიკაშვილს, გიორგი გველესიანს, მიტროფანე კორძახიას, ლევ ვლადიმიროვს, ვახტანგ ჯაოშვილს საქართველოს სახელმწიფო პრემია მიენიჭათ.

საქართველოს სსრ ატლასის შინაარსი წარმოდგენილია შემდეგნაირად: თავდაპირველად ადგილი ეთმობა წინასიტყვაობასა და პირობით აღნიშვნებს, შემდეგ იწყება თავი „შესავალი", რომელიც აერთიანებს 6 ქვეთავს: „საქართველოს სსრ გეოგრაფიული მდებარეობა" (რუკა მასშტაბში 1 : 56 000 000), „ამიერკავკასია" (პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული რუკა მასშტაბში 1 : 4 000 000), „საქართველოს სსრ ხვედრითი წონა სსრკ-ის სახალხო მეურნეობაში", „სტატიტიკური ცნობები", „საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა" (პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული რუკა მასშტაბში 1 : 1 500 000 და 1964 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით) და „საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა" (პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული რუკა მასშტაბში 1 : 2 500 000 და 1963 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით).

შემდეგ იწყება მეორე თავი „ბუნებრივი პირობები" — ფიზიკური რუკები, რომელიც წარმოდგენილია 6 ქვეთავით: „სქემატური პროფილები კავასიის ზოგიერთი მიმართულებით", „კავკასია" (ფიზიკური რუკა მასშტაბში 1 : 3 500 000) „შავი ზღვა" (ფიზიკური რუკა მასშტაბში 1 : 3 500 000), „საქართველოს სსრ" (ფიზიკური რუკა მასშტაბში 1 : 1 500 000), „ოროგრაფიული სქემა" (რუკა მასშტაბში 1 : 2 500 000) და „საქართველოს სსრ, ფიზიკურ-გეოგრაფიული ცნობები (ზოგადი ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება).

სქოლიო
------

1. ↑  ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი : [50 წლისთავი]. თბილისი, 1984, გვ. 37
**ჯონ ივლინი** (ინგლ. John Evelyn; დ. 31 ოქტომბერი, 1620 — გ. 27 თებერვალი, 1706) — ინგლისელი მწერალი, მებაღე და მემუარისტი.

ჯონ ივლინის დღიური (მემუარები) მოიცავს მისი ზრდასრულობის პერიოდს 1640 წლიდან, როცა ის სტუდენტი იყო, 1706 წლამდე, როცა ის გარდაიცვალა. იმის გამო, რომ ამ პერიოდში რეგულარულად არ გამოიცემოდა ჟურნალები და გაზეთები, რომლებიც იმდროინდელ ცხოვრებასა და მოვლენებს აღწერდა, ივლინის დღიური ბევრად უფრო დიდი ინტერესის საგნად იქცა, ვიდრე გვიანი პერიოდის მსგავსი ნაშრომები. ივლინის ნაწერი ფარავს ხელოვნების, კულტურის და პოლიტიკის საკითხებს. მათში შესულია: ჩარლზ I-ის სიკვდილით დასჯა, ოლივერ კრომველის აღზევება და საბოლოოდ ბუნებრივი სიკვდილი, ლონდონის შავი ჭირი და დიდი ხანძარი.

ივლინის თანამედროვე „მეტოქე" მემუარისტი სემიუელ პიპსი განსხვავებული სახის დღიურს აწარმოებდა, რომელიც ბევრად მოკლე პერიოდს ფარავდა 1660-დან 1669 წლამდე, თუმცა ჰქონდა ბევრად დიდი სიღრმე. წლების შემდეგ ივლინის დღიური პიპსის ქრონიკების ჩრდილქვეშ მოექცა მე-17 საუკუნის ცხოვრების აღსაწერად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* John Evelyn — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* ჯონ ივლინი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* The History of the Evelyn Family by Helen Evelyn, London 1915
* ივლინის ოჯახის ხე დაარქივებული 2012-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* The John Evelyn archives at the British Library
* Who was John Evelyn? დაარქივებული 2012-03-05 საიტზე Wayback Machine.  by Guy de la Bédoyère
* John Evelyn's Diary On-Line დაარქივებული 2021-12-08 საიტზე Wayback Machine.  A Page-per-Day Display with Search Engine
* London's Lost Garden ივლინის ბაღების შესახებ.

სქოლიო
------

1. ↑  Chris Roberts, *Heavy Words Lightly Thrown: The Reason Behind Rhyme*, Thorndike Press, 2006 (ISBN 0-7862-8517-6)
**ლეონ მელიქსეთის ძე მელიქსეთ-ბეგი** (სომხ. Լեոն Մելիքսեթ-Բեկ; დ. 26 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 14 სექტემბერი], 1890, თბილისი, საქართველო — გ. 3 სექტემბერი, 1963, იქვე) — სომხური წარმოშობის საქართველოში მოღვაწე მეცნიერი, არმენოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1928), პროფესორი (1930), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1941), სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1945).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მოსამსახურის ოჯახში. ოდესის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა სამეცნიერო საზოგადოებაში. 1918 წელს მიიწვიეს თბილისის უნივერსიტეტში. 1922 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თსუ-ის არმენოლოგიის კათედრის გამგე. მუშაობდა ლიტმცოდნეობის, არქეოლოგიის, ხელოვნებათმცოდნეობის, ეთნოგრაფიის, ეპიგრაფიკის, სამართლის, ბიბლიოგრაფიის და სხვა საკითხებზე. მისი შრომები, გარდა მეცნიერული მიზნებისა, ემსახურება ქართველთა და სომეხთა შორის ისტორიულად ჩამოყალიბებული მეგობრობის განმტკიცებას. ავტორია შრომებისა:„ქართველების ნათესაობა ესპანელებთან ძველი წყაროების მიხედვით" (1911, რუსულ ენაზე), „მეგალითური კულტურა საქართველოში" (1938, ქართულ ენაზე), „საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროების პუბლიკაციები" (ტ. 1, 1949, ქართულ ენაზე), „ქართული წყაროები სომხეთისა და სომხების შესახებ" (1-3, 1934-1955, სომხურ ენაზე), „სომეხი მწერლები და საქართველო" (ტ. 1, 1963, სომხურ ენაზე) და სხვა შრომები. ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც (თარგმნიდა სომხურიდან ქართულზე და პირიქით). ავტორია რამდენიმე სახელმძღვანელოსი. ლეონ მელიქსეთ-ბეგის პირად არქივში დაცულია მრავალი გამოუქვეყნებელი ნაშრომი. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 265, თბ. 1994
* ლ. მ. მელიქსეთ-ბეგის ნაბეჭდ ნაშრომთა სრული ბიბლიოგრაფია (1909-1960), ი. შილაკაძის შესავალი სიტყვითა და რედაქციით, თბ. 1960;
* *ჯიქია ს.* პროფ. ლეონ მელიქსეთ-ბეგის ცხოვრება და მოღვაწეობა, «თსუ შრომები», 1962, ტ. 99;
* *შილაკაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 559.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მგელაძე**. |

**დიმიტრი სერგის ძე მგელაძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1891, აკეთი — გ. 21 აგვისტო, 1979) — ქართველი მეცნიერი, რუსისტი, პროფესორი (1941), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1972).

ბიოგრაფია
---------

1914 წელს ნოვოროსისკის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის სლავურ-რუსული განყოფილება. 1918 წლამდე იყო ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი. 1918 წელს დაბრუნდა საქართველოში და აქტიური მონაწილება მიიღო თბილისის უნივერსიტეტის დაარსებაში. 1920-1921 წლებში დიმიტრი მგელაძე საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის განათლების მინისტრის თანამდებობაზე მუშაობდა.

საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ გააგრძელა სამეცნიერო და პედაგოგიური მუშაობა თბილისში. 1938-1975 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, რუსული ენის კათედრის გამგე, კითხულობდა თანამედროვე რუსული ენის, რუსული ენის დიალექტოლოგიის, ძველი სლავური ენის, სლავრუ იდა ინდოევროპული ენების შედარებითი გრამატიკის კურსებს. განსაკუთრებით დიდია მისი ღვაწლი რუსული ენის სწავლების მეთოდიკაში. არის მთელი რიგი სამეცნიერო ნაშრომისა და მეტოდოლოგიური ლიტერატურის ავტორი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 526-527.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი მგელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მალხაზ ბებურიშვილი** (დ. 3 აპრილი, 1932, თბილისი — გ. 12 მარტი, 2018, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს აბაშის ვაჟთა საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1954 წელს. იყო ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი 1954–1956 წლებში, 1956–1957 წლებში კი თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი. მოღვაწეობდა სოხუმის თეატრში 1957–1959 წლებში, ხოლო 1959 წლიდან დაბრუნდა თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: კოლომიიცევი, არზაყან ზვამბაია, ჰემონი, კრეონი, ჯოყოლა, მთხრობელი, ბეგთაბეგოვი. 60 წლის მანძილზე, მან თეატრის სცენაზე განასახიერა 35 მთავარი როლი. აქტიურად მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმთან", სადაც გადაღებულია 10-მდე ქართულ მხატვრულ ფილმში. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: გიგია („ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან"), გიორგი („შეხვედრა წარსულთან"), ოთარი („ჯვარცმული კუნძული"), არონი („გაქცევა გათენებისას"), ელიზბარი („დათა თუთაშხია") და სხვა.

ჯილდოები
--------

* 1957 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I, თბ. 1997, გვ. 387

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მალხაზ ბებურიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მალხაზ ბებურიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* მალხაზ ბებურიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი)** (თურქ. Ahmet Özkan Melaşvili) (დ. 10 ივნისი, 1922, სოფ. ქოჩბაირი, გონენის რაიონი (ბალიქესირის პროვინცია, თურქეთი) — გ. 5 ივლისი, 1980) — ქართველი კულტურული მოღვაწე თურქეთში, რომლის მოღვაწეობა მიმართული იყო თურქეთის ქართველობაში ეროვნული თვითშეგნების გაღვიძებისაკენ.

აჰმედ ოზქანი დაიბადა სოფელ ბალიქესირში, ქართველ მაჰმადიან ემიგრანტთა (მუჰაჯირთა) ოჯახში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, ოზქანმა დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის არქიტექტურული ფაკულტეტი 1962 წელს და დასახლდა თურქეთის პატარა ქართულ სოფელ ჰაირიეში, სადაც დაქორწინდა და ტურისტული საზოგადოება დააფუძნა. შემდეგ არქიტექტორადაც მუშაობდა. მისი მთავარი საქმიანობა კი მაინც ადგილობრივ ქართულ თემებში „ჩვენებურებში" — ქართული იდეის პოპულარიზაცია იყო. მის წიგნს საქართველოზე Gürcüstan (1968) დიდი გამოხმაურება მოჰყვა. თურქეთის მთავრობამ წიგნი აკრძალა. საქმე სასამართლომდე მივიდა, მაგრამ ოზქანი გაამართლეს. ამის შემდეგ, 1970-იან წლებში, მან ორჯერ იმოგზაურა საქართველოში. თურქეთში დაბრუნების შემდეგ იგი თარგმნიდა და აქვეყნებდა ქართველ კლასიკოს მწერლებს, სტატიებს საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ. მის მიერ 1972 წელს დაარსებული ჟურნალი Çveneburi დღემდე რჩება თურქეთის ქართული დიასპორის ყველაზე მნიშვნელოვან კულტურულ პერიოდულ გამოცემად. მას ზოგჯერ „თურქეთის ქართველების ილია ჭავჭავაძესაც" უწოდებდნენ.

1980 წლის 5 ივლისს ქალაქ ბურსაში, ოზქანი თურქული ულტრანაციონალისტური დაჯგუფების „რუხი მგლების" აქტივისტებმა მოკლეს. ოზქანი საქმიანობას სათავეში მისი ვაჟი, იბერია, ჩაუდგა. მისი მეგობარი და თანამოაზრე იყო ქართველი მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე ჰაირი ჰაირიოღლუ (ვახტანგ მალაყმაძე).

აჰმედ ოზქანი მელაშვილი სოფელ ჰაირიეში განისვენებს. მის საფლავს ამშვენებს წარწერა თურქულად და ქართულად: „მე ვიცხოვრე ჩემი ხალხისთვის და არა უკვდავებისთვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* აჰმედ ოზქანი (მელაშვილი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* აჰმედ მელაშვილი|უცხოელი ქართველოლოგები
* აჰმედ ოზქან მელაშვილი — თურქეთის ქართველების ილია ჭავჭავაძე დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.. *Chveneburi.net*.
**მარინე თბილელი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1920, თელავი — გ. 23 მარტი, 2002) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1966), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1920 წლის 25 ოქტომბერს, თელავში. 1940 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და ჩაირიცხა რუსთაველის თეატრის დასში. იქ მისულ ახალბედა მსახიობს მფარველად აკაკი ვასაძე მოევლინა, რომელმაც დაანათლა გვარი „თბილელი" და ამ ფსევდონიმით აკურთხა ქართულ სცენაზე. 1940–1944 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის, 1944–1946 წლებში — სოხუმის თეატრის, 1946 წლიდან — კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის, 1975 წლიდან კი ისევ რუსთაველის თეატრის მსახიობი. გამორჩეული იყო ჭეშმარიტი არტისტიზმით, მუსიკალურობით, პლასტიკურობითა და გარდასახვის უნარით. განსახიერებული აქვს ისეთი როლები, როგორიცაა: თეკლა ბატონიშვილი (ს. შანშიაშვილის „კრწანისის გმირები"), ფლორელა (ლოპე დე ვეგას „ცეკვის მასწავლებელი"), დარეჯანი (ი. ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!"), ნათელა (ბ. ბრეხტის „კავკასიური ცარცის წრე"), მილენინა (ა. გელოვანის „დასაწყისი"), იორკის მთავრის მეუღლე (უ. შექსპირის „რიჩარდ III" და სხვა.

კინოში მოღვაწეობა 1955 წლიდან დაიწყო. გამორჩეულია მისი შესრულებული როლები ფილმებში: „თოჯინები იცინიან" (ალისა), „თხუნელა" (ანა) და სხვა. საინტერესო სახეები შექმნა სომხურ ფილმებში: როზალია („ღირსებისთვის", 1956, „ერევნის კინოსტუდია"), გოჰარი („დედის გული", 1958), ზარუი („თორმეტი თანამგზავრი", 1962) და სხვა.

გარდაიცვალა 2002 წელს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1966 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1999 — ღირსების ორდენი ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში, მის პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისათვის, ქართულ კინოში მრავალფეროვანი სახეების ოსტატურად შექმნისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის

ფილმოგრაფია
-----------

* 1955 — „აბეზარა" — ბუბუსია
* 1956 — „ბაში-აჩუკი" — ფატმანი
* 1956 — „ღირსებისთვის" — როზალია
* 1957 — „ქალის ტვირთი" — მართა
* 1962 — „თხუნელა" — ანა, სანდროს ცოლი
* 1962 — „ექიმი მიდის ფეხბურთზე"
* 1963 — „თოჯინები იცინიან" — ალისა
* 1969 — „დიდედები და შვილიშვილები" — ექიმის ცოლი
* 1970 — „წყალდიდობა" — მაკო
* 1970 — „სემირამიდას ბაღები"
* 1972 — „როცა აყვავდა ნუში" — სკოლის დირექტორი
* 1972 — „ჩირიკი და ჩიკოტელა" — თაშნაურა
* 1974 — „ანარეკლი" — ელენე
* 1974 — „ღამის ვიზიტი"
* 1975 — „აურზაური სალხინეთში" — ჭორიკანა
* 1982 — „სევდიანი საყვირი"
* 1983 — „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან" — ფხინკოს დედა
* 1985 — „მამაკაცები და სხვები"
* 1986 — „ბებია ყველასათვის" — ქეთევანი — ბებია
* 1984 — „გულუბრყვილო ბატი ტასიკოს თავგადასავალი" (ანიმაციური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მარინე თბილელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მარინე თბილელი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* მარინე თბილელი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ქალაქ თბილისში, ისნის რაიონში, მახათას ქუჩისთვის მსახიობ მარინე თბილელის სახელის მინიჭების შესახებ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო (მაისი, 2019). ციტირების თარიღი: 6 აპრილი, 2023
**ნუგზარ ვაწაძე** (დ. 10 ივნისი, 1937, თბილისი, საქართველო — გ. 9 ივნისი, 2018) — ქართველი კომპოზიტორი.

1961 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1959 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას სხვადასხვა მუსიკალურ სკოლასა და მესამე სამუსიკო სასწავლებელში. ის ავტორია: ორი ერთნაწილიანი საფორტეპიანო კონცერტი (1956, d-moll; 1961, C-dur); სიმებიანი კვარტეტი (1961, E-dur სამ ნაწილად), რომელსაც 1962 წელს მიენიჭა პირველი პრემია ახალგაზრდა კომპოზიტორთა შემოქმედების საკავშირო დათვალიერებაზე, მოსკოვში; „იუმორესკა" სიმფონიური ორკესტრისათვის, სიუიტა სიმფონიური ორკესტრისათვის ოპერიდან „ზღვა, მზე და ბიჭუნა"; მას ეკუთვნის მრავალი სიმღერა, მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის, ესენია: „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი" (1962), „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში" (1969), „პიერი მილიციის თანამშრომელი" (1965); ანიმაციური ფილმები: „მამლაყინწა" (1979), „მონადირე, ბიჭი და ძაღლი" (1970), „ბომბორა"(1968), „ო, მოდა, მოდა..." (1968); გადაღებულია ფილმში „არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ" (1975).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნუგზარ ვაწაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის აუდიოჩანაწერის სახელმწიფო არქივი** (აზერ. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Səs Yazıları Arxivi) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი  სახელმწიფო არქივი, რომელიც არ შედის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის სტრუქტურაში. არქივში ინახება აუდიო ჩანაწერები.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ხმის ჩანაწერების სახელმწიფო არქივი შეიქმნა აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს 1968 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით. აზერბაიჯანის ეროვნულ საარქივო ადმინისტრაციას დაქვემდებარებულ 6 არქივს შორის ის არის ყველაზე ახალგაზრდა და რუსეთის შემდეგ მეორე მსგავსი დაწესებულება დსთ-ში.

არქივში ინახება 70000 ხმის ჩანაწერი, 4000-ზე მეტი ვიდეო ჩანაწერი. ეს არის ხმოვანი ჩანაწერები, რომლებიც ასახავს მე-20 საუკუნეში მცხოვრები სახელმწიფო მოღვაწეების, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწეების, მეცნიერებისა და კულტურის მოღვაწეების, ომისა და შრომის ვეტერანების ცხოვრებას, მოღვაწეობას. საარქივო კოლექციები ასევე შეიცავს ხალხური შემოქმედების ნიმუშებს, თეატრალურ წარმოდგენებს და სხვა აუდიო დოკუმენტებს. შენახვასთან ერთად არქივი ახორციელებს ძველი ხმის ჩანაწერების რესტავრაციას.

აზერბაიჯანში ხმის ჩაწერის ისტორიის დასაწყისი უკავშირდება 1901 წელს ბაქოში იმპერიული რუსული მუსიკალური საზოგადოების ადგილობრივი ფილიალის გახსნას. პირველი შემსრულებელი აღმოსავლეთში, რომელმაც თავისი შესრულება გრამოფონის ლილვზე ჩაწერა, იყო ლეგენდარული აზერბაიჯანელი მომღერალი ჯაბარ გარიაღდიოღლუ. არქივის პირველი ფონოჩანაწერები იყო გრამოფონის ჩანაწერები 500-ზე მეტი მუღამით, თასნიფით, ხალხური სიმღერებითა და მელოდიებით.

არქივი მუშაობს შენახული მასალების დიჯიტალიზაციაზე. თანამშრომლობს დიდი ბრიტანეთის სამეფო ბიბლიოთეკის კვლევით ცენტრთან, რომელსაც გაეგზავნა ცნობილი აზერბაიჯანელი აშუღ დასტანების 50-მდე ციფრული ხმოვანი ჩანაწერი. არქივში არსებული მასალების დაახლოებით 35 პროცენტი აღდგენილია და გაციფრულია, რომელიც მოიცავს 1902-1940-იანი წლების ხმის ჩანაწერებს. მთელი არქივი მოთავსებულია ელექტრონულ ფორმატში.

აზერბაიჯანის ხმის ჩანაწერების სახელმწიფო არქივის პირველი დირექტორი 1969-1974  წლებში იყო ფილოლოგიის დოქტორი გულთეკინ სულთანოვა. 1974 წლიდან 2019 წლამდე არქივს ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე იაგუბ მადატოვი. 2019 წლიდან კი არქივის დირექტორის თანამდებობას იკავებს ხალიდა ფერეჯულაევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Discography of Azerbaijan - არქივის ოფიციალური ვებ-გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  "Azərbaycan Respublikası Milli Arxiv İdarəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısı"nın təsdiq edilməsi haqqında
2. ↑  Discography of Azerbaijan - არქივის ოფიციალური ვებ-გვერდი
3. ↑  AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ DÖVLƏT SƏS YAZILARI ARXİVİ (ARDSYA)- აზერბაიჯანის ეროვნული არქივის ოფიციალური ვებ-გვერდი
**ვენერა ვლადიმერის ასული ნეფარიძე** (დ. 18 მარტი, 1923, თბილისი, — გ. 27 ივნისი, 2011) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი (1945). მუშაობდა მარჯანიშვილის (1945-1947), სოხუმის (1947-1973) და რუსთავის (1973 წლიდან) თეატრებში. ასრულებდა დრამატულ და სახასიათო როლებს: ლელა (გ. შატბერაშვილის „რკინის პერანგი"), გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება"), თამრო (ი. ჭავჭავაძის „გლახის ნაამბობი"), რუქაია (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი"), იოკასტე (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე"), ბერნარდა (გარსია ლორკას „ბერნარდა ალბას ოჯახი"), ლუიზა (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული") და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „ვინ შეკაზმავს ცხენს" (1963, რეჟისორი: შოთა მანაგაძე), „სამანიშვილის დედინაცვალი" (1977, რეჟისორი: ელდარ შენგელაია), „კარიერი" (1979, რეჟისორი: პავლე ჩარკვიანი), „ქორწინება იმერულად" (1979, რეჟისორები: ნელი ნენოვა, გენო წულაია), „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში" (1981, რეჟისორი: რეზო ესაძე).

ლიტერატურა
----------

* *ივანიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 397.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვენერა ნეფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ვენერა ნეფარიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
**პლატონ გიორგის ძე შუშანია** (დ. 17 ოქტომბერი, 1894, ქუთაისი — გ. 21 მარტი, 1971, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, ხოლო 1924 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, 1917 წელს შევიდა პარტიის რიგებში და საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ეკავა სხვადასხვა ხელმძღვანელი პარტიული თანამდებობები. 1928 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში სამეანო-გინეკოლოგიის კათედრაზე და მალე გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც მუშაობდა გამოჩენილი მეცნიერის ო. შრედერის კლინიკაში. 1939 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. აქვე განაგებდა სამეანო-გინეკოლოგიურ კლინიკას, რომელსაც სათავეში ედგა სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე.

მომდევნო წლებში მეცნიერი პირველი კლინიკური საავადმყოფოს დირექტორი იყო, სამამულო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა ევაკოჰოსპიტალის ქირურგიულ განყოფილებას. 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე საქართველოს გინეკოლოგთა საზოგადოების ტავჯდომარეა, 1967 წელს აირჩიეს ქალის კიბოს წინააღმდეგ მებრძოლ სამედიცინო საზოგადოების მსოფლიო ასოციაციის ეროვნულ პრეზიდენტად, 1969 წელს კი სსრ კავშირის ჯანდაცვის სამინისტროს სამშობიარო დახმარების კომისიის საპატიო წევრად.

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 60.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 374, თბ. 1994
**გიორგი კონსტანტინეს ძე გუნია** (დ. 19 ოქტომბერი, 1938, თბილისი, — გ. 30 მარტი, 2001) — ქართველი სცენოგრაფი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1989).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1966 წელს, იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას (1970–1982). 1980–1992 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის მთავარ მხატვრად, ხოლო 1987–1996 წლებში — საქართველოს მხატვართა კავშირის გამგეობის პირველ მდივნად. 1990 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო საქართველოს კულტურის მინისტრის მოადგილე. ამავდროულად, 1991 წლიდან მოღვაწეობდა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, სადაც დააარსა თეატრალურ-დეკორაციული ფაკულტეტი. გუნიას გაფორმებული აქვს 70-ზე მეტი სპექტაკლი საქართველოსა და საზღვარგარეთის თეატრებში: ჟან ანუი „ანტიგონე" (1968), ჟან-პოლ სარტრი „ეშმაკი და უფალი ღმერთი" (1995, შოთა რუსთაველის სახ. აკადემიური თეატრი); ჟ. ანუის „ტოროლა" (1965), მიხეილ მრევლიშვილის „წმ. შუშანიკის წამება" (1968), ვ. რასპუტინის „იცოცხლე და გახსოვდეს" (1983, კ. მარჯანიშვილის სახ. აკადემიური თეატრი); ვადიმ კოროსტილიოვის „კომანდორის ნაბიჯები" (1971), ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი" (1983, ა. გრიბოედოვის სახ. რუსული დრამატული თეატრი); უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი" (1972, რუსთავის დრამატული თეატრი); რევაზ ლაღიძის „ლელა" (1975), პეტრე ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი" (1977, ზ. ფალიაშვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრი); კოტე მახარაძის „ბაგრატიონები" (1994) და „სტალინი" (1998, ერთი მსახიობის თეატრი — „ვერიკო"); ბერტოლტ ბრეხტის „სამგროშიანი ოპერა" (1964, პერმის პ. ჩაიკოვსკის სახ. ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი); გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა" (1996, ბათუმის ი. ჭავჭავაძის სახელობის დრამატული თეატრი) და სხვ. გუნიას შემოქმედებამ დიდი როლი ითამაშა 60-იანი წლების ქართული სცენოგრაფიის განახლებაში. გამოქვეყნებული აქვს ქართული სცენოგრაფიის სკოლისადმი მიძღვნილ სტატიები, აფორმებდა გამოფენებს, სადღესასწაულო კონცერტებს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 205.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გუნია (მხატვარი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გიორგი ჯავახიშვილი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გიორგი ჯავახიშვილი**. |

**გიორგი ალექსანდრეს ძე ჯავახიშვილი** (დ. 9 ნოემბერი, 1877, სიღნაღი ― გ. 9 მაისი, 1956, თბილისი) — ქართველი ანთროპოლოგი, პროფესორი, მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1944).

ბიოგრაფია
---------

1903 წელს დაამთავრა დერპტის (ტარტუს) უნივერსიტეტი. 1903-1905 წლებში მუშაობდა ბერლინის უნივერსიტეტში. 1905-იდან ― პეტერბურგის აკადემიის ზოოლოგიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმებში. 1911 თბილისის ქალთა უმაღლესი კურსების ლექტორი იყო. 1921 აირჩიეს თბილისის უნივერსიტეტის გეოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის კათედრის დოცენტად, ხოლო 1921-1935 წლებში ზოოლოგიის კათედრის გამგედ. 1926 დააარსა ბათუმის (ციხისძირში) ბიოლოგიური სადგური, რომლის გამგეც თვითონ იყო. 1929 წელს თბილისის უნივერსიტეტის ზოოლოგიის კათედრასთან ჩამოაყალიბა პროტოზოოლოგიის ლაბორატორია.

ჯავახიშვილის ძირითადი შრომები ეხება ანთროპოლოგიის, ზოოლოგიისა და პალეონტოლოგიის საკითხებს. შეიმუშავა კრანიოლოგიის ახალი კონსტრუქციული მეთოდი. ავტორია მონოგრაფიებისა და სახელმძღვანელოებისა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 526.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჯავახიშვილი (ანთროპოლოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი ჯავახიშვილი. Iverieli. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი, 2018.
2. ↑  გიორგი ჯავახიშვილი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 15 სექტემბერი, 2018.
„ქართული პურის გამოცხობა", 1970 წ.
**ნიკოლოზ (კოკა) იგნატოვი** (დ. 29 ივლისი, 1937, თბილისი — გ. 6 აგვისტო, 2002, იქვე) — ქართველი მხატვარი, საქართველოს სახალხო მხატვარი და საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირისა და საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს ჩაირიცხა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში გრაფიკის ფაკულტეტზე. მესამე კურსიდან გადადის ფერწერის ფაკულტეტის თეატრალურ-დეკორაციულ განყოფილებაზე. განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა დედაქალაქის კულტურულ ცხოვრებაში: მოხატა რესტორანი „იორი" (1962), საქართველოს ენციკლოპედიის მთავარი რედაქციის შენობა (1971), „ფიროსმანისადმი მიძღვნა" მთაწმინდაზე საქალაქო საბჭოს დეპუტატთა მიღების დარბაზში (1972), ფრესკა შ. რუსთაველის სახელობის თეატრის ვესტიბიულში (1987). იყო დამდგმელი მხატვარი ფილმისა „თბილისი — 1500".

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი", თბ. 2014, გვ. 104
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 155 თბ. — 1998-1999

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ იგნატოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნიკოლოზ იგნატოვი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჯაფარიძე**. |

**ალექსი სიმონის ძე ჯაფარიძე** (დ. 5 იანვარი, 1900 [ძვ. სტ. 24 დეკემბერი, 1899], თბილისი — გ. 13 მარტი, 1978, იქვე) — ქართველი აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976). 1924 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1927–1932 წლებში იყო აჯამეთის საცდელი სადურის დირექტორი. 1934–1938 წლებში მარცვლეულის კულტურების სახელმწიფო ჯიშთგამოცდის ინსპექციის უფროსი. 1928–1939 წლებში საქართველოს მიწსახკომის კვლევითი სექტორის გამგე. 1939 წლიდან თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მემცენარეობის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი და პროფესორი. მუშაობდა სანაწვერალო კულტურების აგროტექნიკურ საკითხებზე. დაამუშავა სამარცვლე სიმინდის აგროტექნიკა დასავლეთ საქართველოს პირობებისთვის. ავტორია მემცენარეობისა და ტექნიკური კულტურების სახელმძღვანელოებისა, თანაავტორი — მეთამბაქოების სახელმძღვანელოსი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 543.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მირზაშვილი**. |

**რევაზ ივანეს ძე მირზაშვილი** (დ. 1 დეკემბერი, 1901, გორი — გ. 7 მაისი, 1988, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1979), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1931 წელს. 1930-იან წლების დასაწყისში ერთხანს თეატრში მუშაობდა, მაგრამ ბოლოს კინომხატვრობა აირჩია. იგი ერთ-ერთი პირველი ქართველი კინომხატვარია, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ქართული კინომხატვრობის განვითარებაში. თბილისში მოღვაწეობის დროს მისი გაფორმებულია: „ქაჯეთი" (1932), „ქაჯანა" (1941), „გიორგი სააკაძე" (1943), „შერეკილები" (1973), „ნატვრის ხე" (1976) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი", თბ. 2014, გვ. 164
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 11.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რევაზ მირზაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* რევაზ მირზაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* რევაზ მირზაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  რევაზ მირზაშვილი. ციტირების თარიღი: 13 ივნისი, 2019.
პროქსიმა კენტავრი (ცენტრში) ტელესკოპ 2MASS-დან
მზის, კენტავრის ალფას, ალფა კენტავრის ბეტას და პროქსიმა კენტავრის შედარებითი ზომები (მარცხნიდან მარჯვნივ)
**პროქსიმა** (ლათ. *proxima* — „უახლოესი") — კენტავრის ალფას ვარსკვლავური სისტემის წევრი წითელი ჯუჯა, მზის შემდეგ დედამიწასთან ყველაზე ახლო ვარსკვლავი.

2002 წელს ოპტიკური ინტერფერომეტრიის მეთოდის გამოყენებით გამოთვლილ იქნა პროქსიმას კუთხური დიამეტრი — 1,02±0,08 მილიწამი. აქედან გამომდინარე, ვარსკვლავის ფაქტობრივი დიამეტრი მზის დიამეტრის მეშვიდედია და მხოლოდ 1,5-ჯერ აღემატება იუპიტერისას. პროქსიმას მასა ასევე 7-ჯერ ნკლებია მზისაზე და 150-ჯერ აღემატება იუპიტერისას.

მახასიათებლები
--------------

მიუხედავად დედამიწიდან მცირე მანძილისა, პროქსიმას ხილული ვარსკვლავური სიდიდე არის 11m. ეს იმით აიხსნება, რომ პროქსიმა არის წითელი ჯუჯა ვარსკვლავი, რომელიც ასხივებს მცირე ენერგიას. ამიტომაც მისი დანახვა შეუიარაღებელი თვალით შეუძლებელია. დაკვირვების სირთულის გამო, ის მხოლოდ 1915 წელს იქნა აღმოჩენილი რობერტ ინესის მიერ, რომელიც იმ პერიოდისათვის იოჰანესბურგის (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) ობსერვტორიის დირექტორი იყო. პირველად პროქსიმას პარალაქსი 1917 წელს გაიზომა. მანამდე კი მზესთან უახლოეს ვარსკვლვდ ითვლებოდა კენტავრის ალფა.

ისევე, როგორც ბევრი სხვა წითელი ჯუჯა, პროქსიმაც წარმოადგენს ცვალებად ვარსკვლავს. ის დაახლოებით 0,21 სინათლის წლითაა დაშორებული კენტავრის ალფა სისტემის დანარჩენი ორი ვარსკვლავისგან და მიიჩნევა, რომ ის ამ სისტემის გარშემოვლას ანდომებს 500 000 წელიწადზე მეტს. თუმცაღა ის, რომ პროქსიმა მართლაც განეკუთვნება კენტავრის ალფა სისტემას, ეს ბოლომდე დადასტურებული არაა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროქსიმას ფოტოსურათი
* კენტავრის α სისტემის ფოტოსურათი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პროქსიმა კენტავრი***

* Proxima Centauri: The Closest Star. *NASA*. Astronomy Picture of the Day (2002-07-15). ციტირების თარიღი: 2008-06-25.
* Proxima Centauri: The Nearest Star to the Sun. *Chandra X-ray Observatory*. Astronomy Picture of the Day (2008-07-01). ციტირების თარიღი: 2008-07-01.
* James, Andrew.  (2008-03-11) A Voyage to Alpha Centauri. *The Imperial Star - Alpha Centauri*. Southern Astronomical Delights. ციტირების თარიღი: 2008-08-05.
* Alpha Centauri 3. SolStation. ციტირების თარიღი: 2008-08-05.
* Proxima Centauri. *Extrasolar Visions*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-27. ციტირების თარიღი: 2008-06-25.
* Proxima Centauri b. *Extrasolar Visions*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-04-01. ციტირების თარიღი: 2008-06-25.
**გობუსტანის კლდის მხატვრობა** — ეკუთვნის მეზოლითის პერიოდს, ასევე სპილენძის ეპოქას. იგი გობუსტანის ნაკრძალშია. მათი რიცხვი 6000-მდე აღწევს, რომელთა შორის არის ნახატები, რომლებიც 25 ათასი წლისაა.

კვლევები
--------

გობუსტანის პეტროგლიფების შესახებ, რუსმა მეცნიერებმა იცოდნენ XIX საუკუნის 40-იან წლებში. 

1939 წელს აზერბაიჯანელმა არქეოლოგმა ისააკ ჯაფარზადემ ნახატების შესწავლა დაიწყო და დაახლოებით 3 500 კლდის ფერწერის დოკუმენტაცია ჩაატარა.

სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის არქივებში ამ თემასთან დაკავშირებით  3-4 ანგარიში ინახებოდა. ბრიტანეთის ნავთობინჟინრები ამ ადგილას იწვევდნენ ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორებს. მთავარი მღვიმის შესასვლელთან არის 1905 წლის რუსულენოვანი წარწერა, რომელშიც ნათქვამია, რომ ამ ადგილებში ვინმე კრუზე  იმყოფებოდა. ნავების ნახატები კი ნორვეგიელმა მკვლევარმა თურ ჰეიერდალმა შეისწავლა.

აღწერა
------

კლდის მხავრობა წარმოდგენილია რამდენიმე მთის ტერიტორიაზე, მათ შორის ბოიუქდაშზე და ქიჩიქდაშზე. ნახატები ძირითადად გამოქვაბულებში გვხვდებიან. გამოსახულებები ასახავს უძველესი ადამიანების ყოველდღიურ ცხოვრებას, ჯადოსნურ და ტოტემიურ წარმოდგენებს, მათ რელიგიურ რიტუალებს, სხვადასხვა ველური ცხოველების სანადირო სცენებსა და სხვა. ასევე გვხვდება მამაკაცებისა და ქალების გამოსახულება, თევზაობის სცენები, სხვადასხვა ველური ცხოველების გამოსახულებები, ცხენებზე ამხედრებული მონადირეები, მარტოხელა გმირის ფიგურები, ადამიანების ცეკვის სცენები. ნახატების დათარიღების მიხედვით, ითვლება, რომ პირველი ნახატები იყო დიდი, ხოლო ოდნავ გვიან საუკუნეებში მცირე ზომის.

გამოსახული მამაკაცები ნადირობდნენ. მათ ხელში უკავიათ მშვილდი და ისრები. ისინი მაღლები და ტანადები იყვნენ. ასევე არსებობს ბრძოლის სცენების გამოსახულებები, სადაც  მამაკაცებს ხელში უკავიათ იარაღი, როგორიცაა ჯოხი ან დანა.

ასევე გვხვდებიან მატრიარქატის წარმომადგენლები. ზოგი მათგანი სრულია, ხოლო მებრძოლი ქალები უფრო ტანადი და წვრილი წელით არიან გამოსახულნი.

ნახატებს შორის შემდეგი ცხოველების გამოსახულებებიცაა: ველური თხები, ირმები, ქურციკები, ცხენები, ლომები და სხვა. ასევე გვხვდება ფრინველების ნახატებიც. ზღვის ცხოველებს შორის გამოხატულია - თევზი, გველები და ა.შ. ველური ცხოველების გარდა, ასევე შინაური ცხოველების ნახატებიცაა, მაგალითად, ძაღლების.

კლდის ფერწერაზე გამოსახულია რეგიონის მეცხოველეობა და მეურნეობა.

ბოიუქდაშისა და იაზითეფეს კლდის ნახატებს შორის, რომელიც ეკუთვნის ძვ.წ III-II ათასწლეულებს გვხვდება ნადირობის სცენები ირმებზე, თხებზე და ა.შ. გამოსახული იარაღი იყო: სამკბილა, შუბი, ქამანდი და ა.შ.

ბოიუქდაში კლდეებზე გამოსახულია ნავები და ადამიანები მშვილდებით.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კლდის მხატვრობა
* პეტროგლიფები
* გობუსტანის სახელმწიფო ნაკრძალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გობუსტანის პეტროგლიფები დაარქივებული 2013-01-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ДУХОВНЫЙ МИР КОННЫХ И ЛОДОЧНЫХ ОХОТНИКОВ ЭПОХИ БРОНЗЫ АЗЕРБАЙДЖАНА
2. ↑  Каспийская книга: Приглашение к путешествию
3. ↑  A Historical Atlas of Azerbaijan
4. ↑  Azerbaijan International
5. ↑  Petroglyphs of Gobustan
6. ↑  Наука в СССР
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მენაღარიშვილი**. |

**ათინოგენ მენაღარიშვილი** (დ. 15 მაისი, 1900, ლანჩხუთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1948), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1955). მისი ვაჟია ქართველი პოლიტიკოსი ირაკლი მენაღარიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი 1928 წელს. მუშაობა დაიწყო ჩაქვის საცდელ სადგურში მეცნიერი მუშაკის თანამდებობზე. 1931 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის პროფესორი იყო. გამოიკვლია ჩაის მცენარის საკვები ხსნარის ოპტიმალური რეაქცია, დაადგინა ჭიათურის მანგანუმის შლამის მიკროსასუქად გამოყენების შესაძლებლობა, დაამუშავა მურა ნახშირიდან ჰუმინისა და ტორფიდან სასუქების დამზადების ტექნოლოგია. ავტორია აგროქიმიის სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიებისა: „საკვები კულტურების განოყიერება" (1947), „საქართველოს ტორფი" (1949), „საქართველოს ნიადაგების აგროქიმიური დახასიათება" (1963) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *თოდუა გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 569.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ათინოგენ მენაღარიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რაინჰარდ ბონკე** (დ. 19 აპრილი, 1940, კენიგსბერგი, პრუსია – გ. 7 დეკემბერი, 2019) — გერმანელი ევანგელისტური მიმადინარეობის მახარებელი, რომელიც მოღვაწეობს ძირითადად აფრიკის კონტინენტზე. მისი ძირითადი მსახურება დაიწყო ხედვით, რომ მიეტოვებინა გერმანია და წასულიყო აფრიკაში.

1995-2000 წლებში ორგანიზაცია „ქრისტე ყველა ერისთვის" (CfAN) მონაცემებით ბონკეს მსახურების შედეგად ქრისტიანობაზე მოექცა 10 მილიონი ადამიანი, 2001-2005 წლებში 38 მილიონმა შევასო ბარათი „ვაღიარებ იესოს პირად მხსნელად".

ბონკე არის ბევრი წიგნის და ბროშურის ავტორი, რომლებიც 158 სხვადასხვა ენაზე გამოიცა 180 მილიონიანი ტირაჟით.

ბონკეს მიერ ჩატარებული საევანგელიზაციო მსახურებებს ერთდროულად 500 000-900 000 ადამიანი ესწრება. მსახურება ზეკონფესიურია, ანუ როდესაც ადამიანი ქრისტიანობაზე ექცევა, ის თავად ირჩევს კონკრეტულად რომელ ქრისტიანულ მიმდინარეობაში გააგრძელოს სულიერი ცხოვრება.

ლიტერატურა
----------

* Edvan der Maas. New International Dictionary of Pentecostal and Charismatic Movements, The / Stanley M. Burgess. — Zondervan; Exp Rev edition, 2002. — С. 438—439. — 1328 გვ. — ISBN 0310224810.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რაინჰარდ ბონკეს ოფიციალური საიტი
* CfaN ქრისტე ყველა ერისთვის

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 118661574
* ISNI: 0000 0000 7146 4970
* LCCN: n85289029
* NKC: xx0003080
* NLK: KAC199602973
* NLP: A11783175
* NTA: 074266853
* SUDOC: 241395992
* VIAF: 25396101
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 25396101

 |
**კინოთეატრი აკვარიუმი** (რუს. Аквариум) — ერთ-ერთი უძველესი გასართობი თეატრი-ბაღი საქნტ-პეტერბურგში. მუშაობას შეუდგა 1886 წელს და ფუნქციონირებდა 1923 წლამდე.

ისტორია
-------

1886 წელს გ. ალექსანდროვმა, ბაღ „არკადიას" მფლობელმა კამენოოსტროვსკის ქუჩაზე იჯარით აიღო ტერიტორია (რომელზეც ამჟამად მდებარეობს სახლები 10-12) გააშენა იქ ბაღი და დაიწყო დიდი აკვარიუმის (აქედან მომდინარეობს სახელწოდებაც) მშენებლობა. თავდაპირველად აპირებდნენ აქ ლექციები წაეკითხათ თევზისა და წყლის მცენარეთა ცხოვრების, მათი დემონსტრირებით. პეტერბურგის ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების დახმარებით, აპირებდნენ ზღვისა და მტკნარი წყლის ცხოველების, თევზისებისა და მცენარეების შეძენას.

უკვე პირველივე წლებში ბაღის სცენაზე ყოველ საღამოს უკრავდა სიმფონიური ორკესტრი (50-ზე მეტ მუსიკოსი) რ. ენგელის მეთაურობით, ხოლო კვირაში ორჯერ გამოდიოდა ა. არხანგელსკის ქორო. 1888 წელს ბაღის ტერიტორიაზე ააგეს დიდი მინის დარბაზი, სადაც მუსიკის მოყვარულთათვის განკუთვნილი ადგილების გარდა ორივე მხარეს მდებარეობდა რესტორნის მაგიდები. ჩამოჰყავდათ უცხოელი გასტროლიორები, მათ შორის ანა ჟიუდიკი, მოტრე, ოდეო. 1888 წელს, ზამთრის სეზონზე აღმართული ყინულის სახლი გახდა სენსაცია. მასში განთავსებული იყო კაბინეტი, სასტუმრო, სასადილო მთლიანად ყინულის მოწყობილობით.

აქ, 1896 წლის 4 მაისს, ვიქტორ როჟეს სპექტაკლის „ალფრედ-ფაშა პარიზში" ანტრაქტის დროს, შედგა რუსეთში პირველი კონოსეანსი. 

1900-იან წლებში მუსიკალურ საღამოებზე გამოდიოდნენ ოპერის მსახიობები ლინა კავალიერი, ჟ. ფაბიანი და სხვა. ღია სცენაზე იდგმებოდა მცირე დრამატული სპექტაკლები. 

ბაღის თავისუფალ ტერიტორიაზე განათავსეს ატრაქციონები. 1905-1906 წლებში ბაღის კიდეზე ააშენეს საშემოსავლო სახლი, რომლის არქიტექტორიც იყო დიმიტრი კრიჟანოვსკი. აკვარიუმის ბაღის სიახლოვეს მდებარეობდა „პეტერბურგის ცენტრალური ბაზარი". 1908 წელს აქ ააშენეს ახალი ზამთრის თეატრი, ყველაზე დიდი სანქტ-პეტერბურგში, რომლის სცენაზეც გამოდიოდნენ ვარვარა პანინა, ანასტასია ვიალცევა, ალექსანდრე დავიდოვი და ვლადიმირ დავიდოვი, კონსტანტინ ვარლამოვი, ნიკოლაი შიშკინისა და ალექსი მასალსკის ბოშათა ქორო. 1907 წელს შედგა რუსეთში ერთ-ერთი პირველი სილამაზის კონკურსი „ლამაზმანთა შემოდგომის გამოფენა". 1912 წელს გაიხსნა პირველი ხელოვნური ყინულის მოედანი რუსეთში. აქ მუდმივად იმართებოდა ბალ-მასკარადები, ფეიერვერკი და ა. შ.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ბაღის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო ლაზარეთი.

1916 წელს ბაღი იჯარით გადაეცა მომღერალ ალექსანდრე დავიდოვს იტალიური ოპერის გახსნის მიზნით. 1917 წლის მოვლენებმა ბაღის კულტურულ-გასართობი მუშაობა შეაჩერა. 

1923 წელს აკვარიუმის ადგილზე დაიწყეს კინოფაბრიკის „Севзапкино"-ს მშენებლობა (1934 წლიდან „ლენფილმი"). თეატრის ნაგებობები, ბაზარი, რესტორანი გადააკეთეს გადასაღებ პავილიონებად.

ლიტერატურა
----------

* Алянский Ю. Л. Увеселительные заведения старого Петербурга. — СПб. 1996. — С. 18—20.
* Кузнецов Е. М. Из прошлого русской эстрады: Ист. очерки. — М. 1958. — С. 272—276;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* «Аквариум», театр-сад დაარქივებული 2016-03-15 საიტზე Wayback Machine.  — Санкт-Петербург. Энциклопедия.
* Аквариум в Петербурге
* Театр «Аквариум» —Киностудия «Ленфильм» დაარქივებული 2018-11-17 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Кино началось в «Аквариуме»