recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დარშანა** (სანსკრ. ჭვრეტა, დაკვირვება, ფუძე "დრიშ"-ხედვა) არის ინდუიზმის ტერმინი, რომელიც ღვთიურისა და უწმინდესის ჭვრეტას აღნიშნავს. დარშანა გულისხმობს, მაგალითად, მოძღვრისა და შეგირდის შეხვედრას, როდესაც შეგირდი მოძღვრის მიერ არის დაპატიჟებული. თანამედროვე ჰინდის ენაში უმეტესად სწორედ ამ მნივნელობით იხმარება.

დარშანა ასევე აღნიშნავს ღმერთთან შეხვედრას,რაც მორწმუნე ინდუსის მიერ წმინდა ადგილების მოლოცვასა და ღმერთის ხილვას (მაგალითად, ქანდაკების სახით) და მისგან კურთხევის მიღებას უკავშირდება. დარშანა (ღმერთის ხილვა და მისგან კურთხევის მიღება) შეიძლება მედიტაციის ან ლოცვის შედეგადაც განხორცილდეს. დარშანის (კურთხევის მნიშვნეობით) მოცემა შეუძლია ცოცხალ ადამიანსაც, ვინც რომელიმე ღმერთის ინკარნაციად ან ავატარად ითვლება.

გარდა ამისა, დარშანა მსოფლმხედველობის, მოძღვრების, შეხედულებათა სისტემის მნიშვნელობითაც იხმარება. კლასიკური ინდური ფილოსოფია სხვადასხვა სკოლებად, ფილოსოფიურ მიმდინარეობებად იყოფა, რომელთაც დარშანებს უწოდებენ.

ჩვეულებრივ, მიუთითებენ ექვს ორთოდოქსულ დარშანაზე. ესენია:

მიმანსა

ვედანტა

სამკჰია

იოგა

ნიაია

ვაიშეშიკა

ცხადია, ცალკეული დარშანა დიდი ხნის მანძილზე ყალიბდებოდა და ფორმას იძენდა. თავდეპირველად პირველი ოთხი დარშანა ერთ მთლიანობას ქმნიდა, რომლის ნაწილები მოგვიანებით დამოუკიდებელ სისტემებად განვიათარდა. ორი უკანასკნელი დარშანა შედარებით ახალი წარმონაქმნია, მიუხედავად ამისა, ადრინდელ სისტემასთან ბევრი აქვს საერთო.

იმისათვის, რომ ვედური ტრადიციისაგან გამომავალი ექვსი დარშანა გაიმიჯნოს სხვა დარშანებისაგან (ბუდიზმი, ჯაინიზმი, ჩარკავა და სხვა.) ყოველდღიურ მეტყველებაში გამოიყენება ტერმინი "შად დარშანა" ("შად" სანსკრ.= ექვსი). "შად დარშანა" არის "ასტიკას" (ორთოდოქსული), ხოლო სხვა დანარჩენი "ნასტიკა" (ჰეტეროდოქსული)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სტატიები **ინდუიზმის** თემაზე |
| --- |
|  |
| მთავარი ღვთაებები | 
* ბრაჰმა
* განეშა
* დურგა
* ვიშნუ
* ინდრა
* კალი
* კრიშნა
* ლაკშმი
* მურუგანი
* პარვატი
* რამა
* სარასვატი
* სურია
* შივა
* ჯაგანნათა
* ჰანუმანი
 |  |
|  |
| წმინდა წერილები | 
* ათარვავედა
* აიურვედა
* არანიაკა
* ართაშასტრა
* ბრაჰმასუტრა
* ბჰაგავატაპურანა
* ბჰაგავადგიტა
* დევიბჰაგავატა
* ვედები
* ვედანგა
* იაჯურვედა
* კამასუტრა
* მანუსმრიტი
* მაჰაბჰარატა
* რამაიანა
* რიგვედა
* სამავედა
* სამჰიტა
* უპანიშადა
* პურანა
* სმრიტი
* შრუტი
 |
|  |
| ცნებები | 
* ართა
* აუმ
* აჰიმსა
* აშრამა
* ატმანი
* ავატარა
* ბჰაჯანა
* ბჰაკტი
* ბრაჰმანი
* გაიატრი
* გუნა
* გურუ
* დჰარმა
* ვარნა
* იანტრა
* იუგა
* კამა
* კარმა
* კირტანა
* ლინგამი
* მალა
* მანტრა
* მაია
* მოკშა
* მუდრა
* პრასადამი
* პარამაჰამსა
* პრაკრიტი
* პურუშა
* რაჯასი
* სადჰუ
* სამადჰი
* სამსარა
* სამსკარა
* სატვა
* სატსანგა
* სატი
* სვამი
* სვასტიკა
* ტამასი
* ტრიმურტი
* ტულსი
* შაქტი
* წმინდა ძროხა
 |

 |
**გრიგორი და აქსინია** (რუს. Григорий и Аксинья) — რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, სკულპტურული კომპოზიცია სტანიცა ვიოშენსკაიის ცენტრში მდინარე დონის სანაპიროზე.

აღწერა
------

სკულპტურული კომპოზიცია ასახავს მიხეილ შოლოხოვის რომანის წყნარი დონის ერთ-ერთ ეპიზოდს. ძეგლი დგას მდინარე დონის მაღალ სანაპიროზე. აქსინიას აცვია გრძელი კაბა და მიემართება ხუტორის მიმართულებით და მხარზე მხარიხე აქვს გადებული, რომელზეც ვედროებია დაკიდებული. გზად მას ხვდება ცხენზე ამხედრებული გრიგორი. განდაკებაში ასახულია მომენტი, როდესაც გრიგორს აქვს მეგობრული საუბარი მეზობელ აქსინიასთან და ხუმრობით გადაუღობავს გზას. 

ძეგლის სიმაღლეა 6,5 მეტრი.

ისტორია
-------

ძეგლის პროექტი შექმნა 1957 წელს მოქანდაკე ნ. ვ. მოჟაევმა. მასთან ერთად ძეგზე მუშაობდნენ ე. მ. მოჟაევა, ვ. გ. დესიატიჩნუკი, ვ. ი. ვოლოშინი და გ. ხოლოდნი. 

ესკიზი აჩვენეს წყნარი დონის ავტორს მიხეილ შოლოხოვს. მწერალმა რამდენიმე ცვლილება შეიტანა კომპოზიციაში, ურჩია შეეცვალათ კონუსური ვედრები ცილინდრულით და არაული ცხენი დონური ჯიშის ცხენით. პროექტი რეალურად განახორციელეს 26 წლის შემდეგ. ძეგლი აღმართეს დონის როსტოვში სამდინარო სადგურის მოპირდაპირე მხარეს 1983 წელს. 1995 წელს შოლოხოვის რომანის გმირების ქანდაკება საერთო მასით 12 ტონა, გადაიტანეს სოფელ ვიოშენსკაიაში, სადაც ვითარდება რომანის პერიპეტიები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გრიგორი და აქსინია ნავში (ძეგლი)

სქოლიო
------

1. ↑  Описание Скульптурная композиция "Григорий и Аксинья". Rutraveller.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-20. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
2. ↑  Памятники литературным героям. Государственный музей-заповедник М. А. Шолохова. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
3. ↑  Ой ты, наш батюшка тихий Дон!. Библиотека Шадринского государственного педагогического университета.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-03.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რადიკალი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**თავისუფალი რადიკალები** ქიმიაში — ნაწილაკები (როგორც წესი, არამდგრადი), რომლებიც გარე ელექტრონულ შრეზე შეიცავენ ერთ ან რამდენიმე გაუწყვილებელ ელექტრონს. სხვა განმარტებით, თავისუფალი რადიკალი არის მოლეკულის ან ატომის სახეობა, რომელსაც შეუძლია დამოუკიდებლად არსებობა (ანუ ფლობს შედარებით სტაბილურობას) და ფლობს ერთ ან ორ გაუწყვილებელ ელექტრონს. გაუწყვილებელი ელექტრონი ატომურ ან მოლეკულურ ორბიტალს მარტო იკავებს. როგორც წესი, რადიკალებს აქვთ პარამაგნიტური თვისებები, ვინაიდან გაუწყვილებელი ელექტრონების არსებობა იწვევს მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებას. გარდა ამისა, გაუწყვილებელი ელექტორნის არსებობას შეუძლია რეაქციული თვისებების მნიშვნელოვნად გაზრდა, თუმცა რადიკალების ეს თვისება ფართოდ ვარირებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თავისუფალი რადიკალები. განსაზღვრა, ნომენკლატურა, კლასიფიკაცია. დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჯაჭვური რეაქციები
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგიჩაიშვილი**. |

**გიორგი გიორგის ძე გოგიჩაიშვილი** (დ. 20 იანვარი, 1941, ბათუმი) — ქართველი ავტომატიკისა და ტელემექანიკის სპეციალისტი. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2009). ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1985).

ბიოგრაფია
---------

1963 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ავტომატიკისა და ტელემექანიკის სპეციალობით. 1971 წელს მუშაობა დაიწყო ინსტიტუტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ლაბორატორიაში, შემდგომ – საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ახალდაარსებულ ინფორმატიკისა და მართვის ავტომატიზებული სისტემების კათედრაზე. გოგიჩაიშვილი არის ამ კათედრის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1991-2007 წლებში იყო ამავე კათედრის გამგე. 2007 წლიდან არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანიზაციული მართვის დეპარტამენტის უფროსი. გოგიჩაიშვილის სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებაა მართვის ავტომატიზებული სისტემების, მ. შ. ინტელექტუალური სისტემების დაპროექტების მეთოდოლოგიისა და ტექნოლოგიის სრულყოფა სრულიად ახალი პრინციპების გამოყენებით. ეს პრინციპები საფუძვლად დაედო მისი ხელმძღვანელობით დამუშავებულ და დანერგილ მართვის ავტომატიზებულ სისტემას ქიმიური ბოჭკოების ექსტრაქციის პროცესების მართვისათვის, ასევე რობოტტექნიკურ კომპლექსს ანოდირებული ფირფიტების წარმოებაში. გოგიჩაიშვილი ასევე იკვლევს გადაწყვეტილებათა მიღების ინტელექტუალური სისტემების დამუშავების ახალ მეთოდებსა და მოდელებს, რომლებიც საფუძვლად დაედო მეურნეობის სხვადასხვა დარგში მართვის ავტომატიზებულ და ექსპერტულ სისტემებს. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნ. ნაშრომი, 17 სახელმძღვანელო, 5 მონოგრაფია, მიღებული აქვს რამდენიმე საავტორო მოწმობა და პატენტი გამოგონებებზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა (2002) და გ. ნიკოლაძის მედლით (2006).

ბიბლიოგრაფია
------------

* დაპროგრამების მეთოდები, თბ. 1997;
* მართვის ავტომატიზებული სისტემის დაპროექტება და აგება, თბ. 2001;
* Автоматизация принятия решений в системах управления, Тб. 1985.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი გველესიანი**. |

**გიორგი გრიგოლის ძე გველესიანი** (დ. 27 ივნისი, 1903 — გ. 28 მარტი, 1980) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1969).

ბიოგრაფია
---------

1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი. მუშაობდა უმაღლეს საგეგმო ორგანოებსა და საქართველოს მინისტრთა საბჭოში. 1931 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის სახალხო მეურნეობის საბჭოში, ხოლო 1935–48 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო საგეგმო კომისიაში განყოფილების გამგედ. იგი უშუალოდ მონაწილეობდა რესპუბლიკის მსხვილი ქალაქების განვითარების გენერალური გეგმის შემუშავებაში. 1947 წელს დაინიშნა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის თანაშემწედ. სახელმწიფო ორგანოებში მოღვაწეობას იგი უთავსებდა ნაყოფიერ მეცნიერულ მუშაობას. 1953 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ეკონომიკური გეოგრაფიის განყოფილებას. მისი ძირითადი შრომები ეხება საქართველოს საწარმოო ძალთა განვითარება-განლაგებას, ეკონომიკურ დარაიონებას (შეადგინა საქართველოს ეკონომიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების ახალი ბადე), მთიანი რაიონების განვითარებას, რეგიონული განვითარების პრობლემებს და სხვა. მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით შქმნილი და გამოცემულია მრავალი შრომა, მიძღვნილი რესპუბლიკის საწარმოო ძალთა განვითარება-განლაგების პრობლემისადმი, მოსახლეობისა და ქალაქების გეოგრაფიის, სამრეწველო კვანძების ფორმირების, ეკონომიკური გეოგრაფიის ზოგადი თეორიის, ეკონომიკური დარაიონებისა და სხვა საკითხებისადმი. მისი ხელმძღვანელობით მომზადებულ და მასობრივი ტირაჟით გამოქვეყნებულ შრომებში მოცემულია საქართველოსა და მისი ცალკეული რაიონების ბუნების, მოსახლეობისა და მეურნეობის კომპლექსური დახასიათება. საკანდიდატო დისერტაციის თემა დაიცვა თემაზე: „საქართველოს სსრ სამრეწველო წარმოების სპეციალიზაციის საკითხებისათვის" 1952 წელს, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „საქართველოს სსრ-ში სოციალისტური წარმოების განვითარებისა და განლაგების საკითხები" 1965 წელს. იგი 100-ზე მეტი გამოქვეყნებული ნაშრომის ავტორია. მან ერთ-ერთმა პირველმა განიხილა 1960-იან წლებში საქართველოს მთიანი რეგიონების პროგრამა, გააშუქა მათი საწარმოო ძალების განვითარების საკითხები და დასახა კონკრეტული რეკომენდაციები. „საქართველოს სსრ ატლასის" (1964) შედგენაში მონაწილეობისათვის მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1971). საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია (1978).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 607.

სქოლიო
------

1. 1 2  Catalog of the German National Library<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
2. ↑  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
გრიგოლ VII
**გრიგორიანული რეფორმა** — ისტორიულ ლიტერატურაში მიღებული აღნიშვნა კათოლიკური ეკლესიის მოძრაობისა რეფორმებისთვის, რომლებიც განხორციელდა XI საუკუნის მიწირულსა და XII საუკუნის დასაწყისში.

ამ რეფორმებმა სახელწოდება მიიღო რომის პაპის, გრიგოლ VII-ის სახელიდან, რომელმაც 1075 წელს გამოსცა თავისი ენციკლიკა პაპის დიქტატი, რომელმაც ბიძგი და მიმართულება მისცა კათოლიციზმში სულიერი განახლების ამ მოძრაობას. გრიგორიანული რეფორმის გატარებისას ძირითად პრობლემებს, რომელთა გარშემოც მიმდინარეობდა ბრძოლა, წარმოადგენდა ისეთი საკითხები, როგორიცაა სიმონია, ცელიბატი და ბრძოლა ინვესტიტურისთვის, ვინაიდან იმ დროს ეპისკოპოსების დანიშვნა საერო ძალაუფლების ხელში იყო. მას შემდეგ, რაც XII საუკუნის დასაწყისში ინვესტიტურისთვის ბრძოლა დასრულდა ეკლესიის გამარჯვებით და პაპის პოზიციის გამტკიცებით, რეფორმაციულმა მოძრაობამ ნელ-ნელა დაკარგა თავისი დინამიურობა.

საფრანგეთში რეფორმებისთვის მოძრაობის უმნიშვნელოვანესი სასულიერო ცენტრი იყო კლუნის ბურგუნდიული სააბატო, ხოლო გერმანიაში — ჰირზაუს სააბატო.

ლიტერატურა
----------

* Johannes Laudage: *Gregorianische Reform und Investiturstreit* (= Erträge der Forschung, Bd. 282). Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1993, ISBN 3-534-08566-3.
**გულბაათ (პანტელეიმონ) ივანეს ძე ჭავჭავაძე** (დ. 1796, წინანდალი — გ. 2 აგვისტო, 1863, იქვე) — ქართველი თავადი. იგი ცნობილია როგორც ლეგენდარული ქართველი თამადა და მსმელი. გადმოცემის თანახმად, გულბაათ ჭავჭავაძეს ერთ ქეიფში 25 ლიტრი ღვინის დალევა შეეძლო. იგი სმას 3 ლიტრიანი თიხის დოქით იწყებდა („მოთელვის" მიზნით) და არ ყოფილა შემთხვევა, რომ მას სუფრა მაგიდის რომელიმე თანამეინახეზე ადრე დაეტოვებინოს. დაიბადა წინანდალში. მამა — იოანე (ნინია) ზურაბის ძე ჭავჭავაძე, დედა — ანა. 16 წლის ასაკში დაობლდა. ჰყავდა ორი ძმა იასონი და სპირიდონი. გულბაათ ჭავჭავაძის შვილიშვილი იყო თავადი, ქართველი სამხედრო მოღვაწე, ალექსანდრე ჭავჭავაძე. 1822 წელს გულბაათ ჭავჭავაძე დაქორწინდა ანა იოსების ასულ ქობულაშვილზე (1809–1840), ხოლო 1840 წელს თამარ ედიშერის ასულ ჩოლოყაშვილზე (1812–1848). პირველი ქორწინებიდან წყვილს შეეძინა 4 შვილი: ზაქარია, ანასტასია, დარეჯანი (დარია) და ანა, ხოლო მეორე ქორწინებიდან აგრეთვე 4 შვილი: არჩილი, ეკატერინე (მალუცა), მარიამი და ნიკოლოზი. გულბაათ ჭავჭავაძემ მთელი ცხოვრება წინანდალში გაატარა. XIX საუკუნის საქართველოში გულბაათ ჭავჭავაძე აღიარებული იყო უპირველეს თამადად. მთელი თავისი ცხოვრება ადგილ-მამულების დამუშავებით იყო დაკავებული. მიღებული შემოსავლით მან კარგი განათლება მისცა თავის უმცროს ძმებს და შვილებს. მიღებული განათლებით მისი ოჯახიდან 7 გენერალი გამოვიდა. მის შესახებ წერდნენ საქართველოში ჩამოსული მიხეილ ლერმონტოვი, ალექსანდრე დიუმა. იმდროინდელი რუსული პრესაც წერდა მის შესახებ. ლერმონტოვი მის შესახებ წერდა თავის მეგობარს, რავენსკის: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მე საქართველოში ბევრ კარგ ადამიანს შევხვდი, მათ შორის გამოვყოფ იასონ, სპირიდონ ჭავჭავაძეებს და მათ უფროს ძმას სტუმარ-მასპინძლობით ცნობილ გულბაათს" |
|  |  |

 ალექსანდრე დიუმა კავკასიაში მოგზაურობის დროს შეხვდა მას, რაც აღნიშნა კიდევაც თავის წიგნში „კავკასია".

რუსეთის მეფის მემკვიდრემ ალექსანდრემ საქართველოში სტუმრობის დროს ის პეტერბურგში მიიწვია. მეფედ კურთხევის მერე ალექსანდრე II-ს გულბაათი პეტერბურგში ესტუმრა. ალექსანდრე II-მ დიდი პატივით მიიღო გულბაათი და კარგად უმასპინძლა. ცნობილმა ქართველმა პოეტმა ლადო ასათიანმა 1942 წელს გამოაქვეყნა ლექსი „გულბაათ ჭავჭავაძე", რომელიც მიუძღვნა ლეგენდარულ ქართველ მსმელსა და თამადას, გულბაათ ჭავჭავაძეს. გულბაათ ჭავჭავაძე დაკრძალულია წინანდალში ჭავჭავაძეების საგვარეულო სასაფლაოზე. საქართველოს გასაბჭოების პირველ წლებში კომუნისტებმა სასაფლაო გაძარცვეს და გაანადგურეს.

ლიტერატურა
----------

* გიორგი ბოგველიშვილი, წინანდლის ცის ქვეშ, 1997;
* ბელა გონჯილაშვილი, ჭავჭავაძეთა ნაფუძარზე, 1999;
* იური ჩიქოვანი, ქართული წარჩინებული გვარები თავადი ჭავჭავაძეები, არტანუჯი, თბილისი, 2002;
* სოსო მეგუთნიშვილი, წინანდალი და წინანდლელები, 2005.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გულბაათ ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გულბაათ ჭავჭავაძე დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. (ქართული ენა)
* გულბაათ ჭავჭავაძე (ქართული ენა)
* გულბაათ ჭავჭავაძე (ქართული ენა)
* გულბაათ ჭავჭავაძე (ქართული ენა)
**ვერცხლისფერი ნაძვი** ან **მჩხვლეტავი ნაძვი** (ლათ. Picea pungens) — წიწვოვანი მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. ბუნებრივი გავრცელების არეალია აშშ, კერძოდ აიდაჰოს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან სამხრეთით, იუტისა და კოლორადოს შტატების გავლით, არიზონასა და ნიუ-მექსიკომდე. გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1750—3000 მ სიმაღლეზე. იზრდება უმეტესად მთის მდინარეებისა და ნაკადულების ხეობებში, სადაც ნიადაგი უფრო ტენიანია.. საქართველოში, ბაღ-პარკებსა და ნაწილობრივ ტყის კულტურაში გვხვდება აგრეთვე, როგორც ინტროდუცირებული სახეობა. მარადმწვანეა. სიმაღლეში 25–30 მ-ს აღწევს, ღეროს დიამეტრი 1,5 მ-მდეა. ქერქი თხელი და დაშარული აქვს. ახალგაზრდა ხის ვარჯი ვიწროკონუსისებურია, ხნიერისა — ცილინდრისებრი. წიწვების სიგრძეა 15–30 მმ, ფერად მონაცრისფრო-მომწვანოდან ბაც-მოცისფრომდეა. გირჩებს სუსტი ცილინდრისებრი ფორმა აქვთ, რომლებიც სიგრძეში 6–11 სმ-ია, დახურულის სიგანეა 2 სმ, გახსნილისა — 4 სმ; ფერად მოწითალო-მოიასამნისფროა, მომწიფებული — ღია ყავისფერი. თესლი შავია, სიგრძით 3–4 მმ, ახლავს ყავისფერი, 10–13 სმ-ის სიგრძის ფრთა.

გალერეა
-------

* 5-წლოვანი ხე, ქ. გორი5-წლოვანი ხე, ქ. გორი
* გირჩებიგირჩები
* მწიფე გირჩიმწიფე გირჩი
* წიწვებიწიწვები
* თესლითესლი

ლიტერატურა
----------

* Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — Л. : Изд-во АН СССР, 1934. — Т. 1 / ред. тома М. М. Ильин. — С. 150. — 302, XVI с. — 5000 экз.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *მანჯავიძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 342.
2. 1 2 3  *Farjon, A.* Pinaceae. Drawings and Descriptions of the Genera. — Koeltz Scientific Books, 1990. — ISBN 3-87429-298-3.
3. 1 2 3  Flora of North America: *Picea pungens*
**ზოლოტარიოვის სახლი** (რუს. Дом Золотарёва) — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. გააჩნია არქიტექტურული ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი № 20.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, ტაგანროგში, იტალიის შესახვევში ააგეს სართულნახევრიანი სახლი ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში, რომელმაც ათწლეულების განმავლობაში გამოიცვალა მთელი რიგი მფლობელებისა. 1860-იანი წლების ბოლოს სახლი ეკუთვნოდა ბერძენი დიმიტრი პაპანაგიოტის მემკვიდრეებს, 1873-1880 წლებში იგი იყო ტაგანროგელი ხაჯიევების კუთვნილება. 1880-იანი წლების ბოლოს სახლი იყოდა ელენა ჩანგლი-ჩაიკინამ, მსის ნატესავები სახლს ფლობდნენ 1890-იანი წლების შუა პერიოდამდე. შემდეგ მფლობელებზე ინფორმაციები განსხვავებულია. ერთი წყაროს მიხედვით 1890-იანი წლების მერე სახლის მფლობელიაპირველი გილდიის ვაჭარი თევდორე სიფნეო. სხვა მონაცემებით 1890-1898 წლებშ სახლს ფლობდა ნ. დივარისი.

XX საუკუნიდან სახლის მფლობელია ალექსანდრე ზოლოტარიოვი, რომლის სახელიც ეწოდა შენობას. 1911 წლიდან შენობაში მუშაობდა მოდის ჟურნალებისა და მანეკენების კანტორა. ასწავლიდნენ კერვას.

1912 წელს სახლის ნაწილი არენდით აიღო კოლეჟის ასესორმა ალექსეი ბაკლემიშევმა. 1915 წელს სახლის ღირებულება იყო 12 ათასი რუბლი. 1920 წლიდან მუნიციპალური სახლია. 1992 წლიდან სახელმწიფოს დაცვის ქვეშაა, როგორც არქიტექტურული ძეგლი.

აღწერა
------

სახლი აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში, მაგრამ ასევე შეიცავს ბაროკოს, კლასიციზმის, მავრიტანიული და რომანული არქიტექტურების ელემენტებს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Жилой дом. Комплекс застройки улицы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-09.
2. 1 2 3 4  Энциклопедия Таганрога
3. 1 2 3  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
4. ↑  Дом 20.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-09.
**გულგულის სამაროვანი** — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XIV–XII სს.) ძეგლი სოფელ გულგულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ე. წ. „ოლიების ტყეში" (თელავის მუნიციპალიტეტი). გაითხარა 1956-1972 წლებში. გამოვლინდა 29 ინდივიდუალური ორმოსამარხი. მიცვალებულები ესვენენ კიდურებმოხრილნი მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე. ჩატანებული ჰქონდათ ბრინჯაოს იარაღ-საჭურველი, სხვადასხვა სამკაული, თიხის ჭურჭელი (უყურო, ორყურა და შვერილყურიანი დერგები, ქილები, სადღვებლები, ქოთნები, კოჭბები, ბადიები, ჯამები და სხვ. ზოგ სამარხში 60-მდე) და სხვა. აქ აღმოჩენილი თიხის ჭურჭლის სიმრავლე მიგვანიშნებს, რომ მოსახლეობის ერთ-ერთი საარსებო წყარო მეთუნეობა უნდა ყოფილიყო. ახლომდებარე სოფლებში დღემდეა შემორჩენილი თიხისა და საწარმოო ქვიშის კარიერები. თიხის ჭურჭლის გარდა სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევრები, მთლიანმასრიანი შუბისპირები მასრაზე ორი სამანჭვლე ნახვრეტით, ბრინჯაოს ხვია, სასაფეთქლე რგოლები, გვერგვები, სარდიონის მძივები და სხვ. მასალა ინახება გ. ჩუბინაშვილის სახ. თელავის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. 

სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ე. წ. „სათვალისწყალზე" გაითხარა 20 ორმოსამარხი, რომლებიც ზემოთ აღწერილი სამარხების ანალოგიური და სინქრონულია.

ლიტერატურა
----------

* *ფირცხელაური კ.* გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამაროვანი სოფ. გულგულასთან, «მასალები საქართველოს და კავკასიის არქეოლოგიისათვის», 1959, ტ. 2;

* *ნუცუბიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 298.

* *მენაბდე ც. ნუცუბიძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* 

**გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი** (რუს. Памятник Мирошниченко) — მწერალ გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
-------

ქალაქ აზოვის საპატიო მოქალაქე, მწერალი გრიგორ მიროშნიჩენკო დაიბადა 1904 წლის 9 იანვარს როსტოვის ოლქის, მილეროვის რაიონის სტანიცა სტეფანო-ეფრემოვსკაიაში, რკინიგზის მუშის ოჯახში. 10 წლის ასაკში მუშაობა დაიწყო პიატიგორსკის რკინიგზის სადგურში დამლაგებლად. რუსეთში მიმდინარე სამოქალაქო ომის პერიოდში, 16 წლის ასაკში იყო კავალერიის პოლკის მეთაური, მონაწილეობდა თეთრების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში. 

წითელ არმიასთან ერთად მონაწილეობდა ბრძოლებში ყუბანიდან ირანის საზღვრამდე. თავისი ცხოვრება მან აღწერა ავტობიოგრაფიულ წიგნში „იუნარმია". 

სამოქალაქო ომის შემდეგ გრიგორ მიროშნიჩენკო მუშაობდა სადგურ ნევინომინსკაიის სადგურში ზეინკლად. 1922 წელს გაწევრიანდა კომკავშირში, შემდეგ კი კომუნისტურ პარტიაში. დეპოში მან შექმნა კომკავშიული განყოფილება. მწერალი პირადად იცნობდა მაქსიმ გორკის. სწორედ ამან გადაწყვიტა მისი ბედი. 

1930-იან წლებში იგი გადავიდა ლენინგრადში და სწავლა დაიწყო უმაღლეს პარტიულ სასწავლებელში. 1935 წელს დაასრულა სწავლა და დაკავდა ლიტერატურული შემოქმედებით. ამ დროს შეიქმნა მისი მოთხრობები: „შაშხანები", „ციცაბო ნაპირი" და „იუნარმია". დაიწერა მოთხრობები „მატროსი ნაზუკინი", „რევოლლუციის სახელით" და „ტანკისტი დუდკო".

მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ფრონტზე. 1949 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი ტრილოგია „აზოვი". 1960 წელს კი მეორე წიგნი „აზოვის ალყა". 1985 წელს მისი გარდაცვალების გამო ტრილოგია დარჩა დაუმთავრებელი. 

გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი დადგეს მის საფლავზე. მწერალმა დატოვა ანდერძი, რომლის მიხედვითაც მან დაკრძალვა ისურვა აზოვში. მისი სურვილი აღასრულა ქალაქის ადმინისტრაციამ. მის საფლავზე დადგეს ძეგლი, რომელიც წარმოადგენს თაღიან აგურის კედელს, რომლის ორივე მხარეს დგას XVIII საუკუნის ტყვიამფრქვევის მულაჟები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Григорий Ильич Мирошниченко
* Памятник Г. И. Мирошниченко в Азове დაარქივებული 2018-03-27 საიტზე Wayback Machine.
* Памятник Г. И. Мирошниченко в Азове დაარქივებული 2017-09-08 საიტზე Wayback Machine.
**დერჟავნაიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Державной иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ დონეცკში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი დონეცკი, მშვიდობის პროეპექტი, № 97․

ისტორია
-------

1996 წელს ქალაქ დონეცკის ადმინისტრაციამ სამლოცველო სახლისათვის გამოყო ყოფილი საწყობი და მისი მიმდებარე მიწის ნაკვეთი. როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მიტროპოლიტის ბრძანებით პირველ წინამძღვრად დაინიშნა დეკანოზი ალექსანდრე ვოლკოვი და ჩამოყალიბდა სამრევლო საზოგადოებაც. მან აღადგინა ახალი ეკლესიის კედლები. სამრეკლოს პროექტის რეალიზაცია კი მოახდინა მისმა მემკვიდრემ დეკანოზმა სერგეი მორგუნმა, თუმცა ამის შემდეგ ეკლესიის მშენებლობა გაჭიანურდა.2009 წლიდან მშენებლობის საქმეში ჩაერთო ახალგაზრდა მღვდელი დიაკვანი ვლადიმერ ტატარკინი. 2011 წელს არქიტექტორ გ. სტარიხის პროექტის მიხედვით მოხდა ეკლესიის მშენებლობის დასრულება (მისივე პროექტით აშენდა კამენსკ-შახტინსკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია). 2014 წელს ეკლესიას დაადგეს გუმბათი და დაკიდეს ზარები. ამავე წელს მოხდა ტაძრის კურთხევა. 

ეკლესიაში მხოლოდ ღვთისმსახურება არ მიმდინარეობს, აქ იმართება სასულიერო-საგანმანათლებლო, მისიონერული და სოციალური ღონისძიებებიც. ეკლესია ეხმარება უნარშეზღუდულებს, მრავალშვილიანებს, ლტოლვილებს და კვებავს ქალაქში მდებარე ორ ჩვილ ბავშვთა სახლს. ეკლესიასთან გახსნილია საკვირაო სკოლა, აგებულია სატრაპეზო. 

საზოგადოებრივი ტრანსპორტის გაჩერებას რომელსაც ადრე ერქვა „37-ე მაღაზია" ახლა უწოდეს „დერჟავნაიის ეკლესია"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* В приграничном с Украиной городе Донецке Шахтинской епархии на Державном храме установили купола и кресты დაარქივებული 2017-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* Молитвенное торжество в честь столетия явления Державной иконы Божией Матери состоялось в Державном храме города Донецка[*მკვდარი ბმული*]
* В Державном храме провели литургию сразу девять священников დაარქივებული 2017-03-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Донецк. Церковь Державной иконы Божией Матери.
2. ↑  Храм во имя иконы Божией Матери «Державная» (Донецк)
3. ↑  Купола для Державного храма в Донецке сделал украинец.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-07. ციტირების თარიღი: 2017-07-04.
**ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით HgO. არის ფორთოხლისფერი ან წითელი ფერის მყარი ნაერთი. ბუნებაში მინერალის სახით იშვიათად გვხვდება.

სინთეზი
-------

წითელი ფერის ოქსიდის მიღება შესაძლებელია ვერცხლისწყლის ჟანგბადის არეში 350 °C-ზე გაცხელებით. აგრეთვე ვერცხლისწყლის(II) ნიტრატის პიროლიზით. ფორთოხლისფერი მიიღება ხსნარში ვერცხლისწყლის ხსნადი მარილის ტუტესთან ურთიერთამედებით. ფერთა განსხვავება გამოწვეულია ნაწილაკების ზომით. ორივე მათგანი კრისტალური სტრუქტურითა და სხვა მახასიათებლებით ერთნაირები არიან.

გამოყენება
----------

გამოიყენება მეტალური ვერცხლისწყლის მისაღებად, რადგანაც ნაერთი გაცხელებით მარტივად იშლება 500 °C-ზე და გამოიყოფა ჟანგბადი. წარსულში გამოიყენებოდა კათოდად ვერცხლისწყლის ბატარეებში.

ტოქსიკურობა
-----------

არის ძლიერ ტოქსიკური. მისი ლეტარული დოზაა 18 მილიგრამი კოლოზე.

ლიტერატურა
----------

* Zefirov N.S. and other vol.4 Half-Three // Chemical encyclopedia. - M .: Great Russian Encyclopedia, 1995 .-- 639 p. - 20,000 copies - ISBN 5-85270-092-4 .

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-08-037941-8.
2. ↑  Moore, John W. (2005). *Chemistry: The Molecular Science*.  Thomson Brooks/Cole,   გვ. 941. ISBN 978-0-534-42201-1. „Mercury(II) oxide anode mercury battery."
**გოგარენე** (ლათ. Gogarene) სომხურად *გუგარქი* (სომხ. Գուգարք) — ისტორიული ქვემო ქართლის ბერძნული სახელწოდება. პირველად მოხსენიებული აქვს სტრაბონს როგორც იბერიის პროვინცია, რომელიც ძვ. წ. II საუკუნეში დიდი სომხეთის სამეფომ შეიერთა. სახელწოდება უნდა მოდიოდეს ქართველური ტომის — გუგარებისაგან. გოგარენეს, როგორც ადგილს კოლხებისა და აღმოსავლეთის იბერების შუაში, იხსენიებს სტეფანე ბიზანტიელი. ძვ. წ. I საუკუნეში აქ შეიქმნა ქართლის საპიტიახშო. I–II საუკუნეებში გოგარენე იბერიის შემადგენლობაში იყო, მოგვიანებით ისევ სომხეთმა შეიერთა. საბოლოოდ კი IV საუკუნის II ნახევარში იბერიამ დაიბრუნა.

ტერიტორიულად გოგარენეს მოიცავდა მდინარეების ალგეთის, ხრამისა და დებედის აუზებს. თუმცა ქართლის საპიტიახშოს ტერიტორია სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მოცულობისა იყო. სომხური გეოგრაფიული თხზულების „აშხარჰაცუიცის" (VII ს.) ცნობების მიხედვით, რომლებიც გაცილებით უფრო ძველ ვითარებას ასახავენ, გუგარქის საპიტიახშო მთლიანად მოიცავდა იბერიის სამეფოს სამხრეთ პროვინციებს კლარჯეთიდან ხუნანამდე. გოგარენე-გუგარქის ტერიტორია გაფართოების ამსახველ ფაქტად მიაჩნიათ ქართული ტოპონიმი გუჯარეთი. ძველი ქართული ადმინისტრაციული დანაწილებით საკუთრივ გოგარენე-გუგარქის გეოგრაფიული რეგიონი ემთხვეოდა სამშვილდის საერისთავოს ტერიტორიას.

გოგარენე სომხეთის და იბერიის მოსაზღვრე რეგიონი იყო და იქ კომპაქტურად დასახლებული სომხური თემი არსებობდა. გოგარენეს სომხური თემი შედიოდა ცურტავის საეპისკოპოსოში. მას სათავეში ედგა ეთნიკურად ქართველი ან სომეხი ეპისკოპოსი, რომელსაც ღვთისმსახურების აღსრულება შეეძლო ქართულ და სომხურ ენებზე. გოგარენეს სომხური თემი გაძლიერდა მას შემდეგ, რაც 451 წელს ირანის წინააღმდეგ აჯანყების დამარცხების შემდეგ მამიკონიანების საგვარეულოს წარმომადგენლები შეიფარა ქართლის პიტიახშმა არშუშამ. მამიკონიანთა და მათი ამალის აქ დასახლების შემდეგ წმინდა შუშანიკის საფლავზე აგებული სამარტვილე იქცა მრევლის გამაერთიანებელ ცენტრად. VII საუკუნეში კირონ I-მა ცურტავის საეპისკოპოსოში ღვთისმსახურების ერთადერთ ენად ქართული გამოაცხადა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართლის საპიტიახშო
* ქვემო ქართლი

ლიტერატურა
----------

* *მუსხელიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 55-56.
* *მუსხელიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 196.
* „რელიგიები საქართველოში", თბილისი: სახალხო დამცველის ბიბლიოთეკა, 2008. — გვ. 202, ISBN 978-9941-0-0902-0.
* ყაუხჩიშვილი თ. სტრაბონის გეოგრაფია. ცნობები საქართველოს შესახებ, თბ. 1957.
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორიის შესავალი, წგნ. 1 — საქართველოს, კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიულ-ეთნოლოგიური პრობლემები, თბ. 1950;

სქოლიო
------

1. ↑  **ყაუხჩიშვილი, ს.**, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ტ. III, ტფილისი: ტფილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1936. — გვ. 277.
**გუკოვოს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Казанской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ გუკოვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. აგებულია 1994-2000 წლებში. 

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ქალაქი გუკოვო, მაგისტრალური ქუჩა № 2.

ისტორია
-------

1989 წელს როსტოვის ოლქის ქალაქ გუკოვოში დაარსდა მართლმადიდებლური თემი. პირველი წირვა ჩატარდა საკუთარ სახლში. მოგვიანებით ქალაქის აღმასკომმა გამოყო მიწის ნაკვეთი რათა მრევლს აეშენებინა სამლოცველო სახლი. მრევლმა შეიძინა ორი ხის კოტეჯი. ტრაქტორებით ისინი გადაიტანეს ახალ ადგილზე, ქალაქის ავტოსადგურთან ახლოს. ამ სახლში შესრულდა პირველი ღვთისმსახურება. 

მომავალი ეკლესიის ასაშენებელ ადგილზე მდებარეობდა სკვითების ყორღანი. ყორღანზე მრევლმა დადგა მართლმადიდებლური ჯვარი, რომელიც გახდა ქალაქ გუკოვოში საეკლესიო ცხოვრების აღორძინების სიმბოლო. 1990 წელს მშენებლებმა დაიწყეს საძირკვლის გათხრა, მაგრამ 1993 წელს სკვითების ყორღანზე დაიწყეს არქეოლოგიური გათხრები. მიმდინარე არქეოლოგიურ გათხრებთან დაკავშირებით ქალაქის მთავარმა არქიტექტორმა მრევლს შესთავაზა ახალი მიწის ნაკვეთი ეკლესიის ასაშენებლად.

1994 წელს ახლად გამოყოფილ ტერიტორიაზე, რომლის ფართობიც ერთი ჰექტარი იყო, დაიწყეს სამლოცველო სახლის მშენებლობა. იგი აკურთხეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. ეკლესიისათვის დაიწერა კანკელის ხატი. 2000 წელს, ქრისტეს დაბადების 2 000 წლისთავთან დაკავშირებით ეკლესია გააფართოვეს. მიაშენეს ორი ეგვტერი. 2001 წელს ეკლესიას დაადგეს გუმბათი. ეკლესია ხუთგუმბათიანია, რომელთაგანაც ყველა მოოქრულია. 

2002 წლის 31 იანვარს დარეგისტრირდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის შახტინის ეპარქიის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის მრევლთა ორგანიზაცია. ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიასთან მოქმედებს ოჯახების სპეციალური დახმარების ცენტრი, მუშაობს საქველმოქმედო სასადილო და საკვირაო სკოლა. 

ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ალექსანდრე (ლევჩენკო).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Гуково. Церковь Казанской иконы Божией Матери
* Приход храма Казанской иконы Божьей матери г. Гуко
თეოდორა თესალონიკელი
**თეოდორა თესალონიკელი** (გ. 892) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 აპრილი, ახალი სტილით - 18 აპრილი. 

ღირსი თეოდორა თესალონიკელი ქრისტიანი მშობლების, ანტონის და ქრიზანთას შვილი იყო. სრულწლოვანებას მიღწეული თეოდორა გათხოვდა და ეყოლა ქალიშვილი. სარკინოზთა შემოსევის (823) შემდეგ ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი თესალონიკში გადასახლდა. აქ ღირსმა თეოდორამ თავისი ქალიშვილი მონასტერში მიაბარა, ქმრის გარდაცვალების შემდეგ კი თვითონაც მონაზვნად აღიკვეცა.

წმინდანის მორჩილება, მარხვა და ლოცვა სათნო ეყო უფალს და თეოდორამ სასწაულთქმედების ნიჭი მიიღო. ღირსი დედა სასწაულებს ახდენდა სიკვდილის შემდეგაც. როდესაც მონასტრის იღუმენია გარდაიცვალა, მისი კუბოს დასვენება უნდოდათ ღირსი თეოდორას კუბოს გვერდით, ღირსმა დედამ ცოცხალივით გაიწია განზე კუბოსთან ერთად - სიკვდილის შემდეგაც მორჩილების მაგალითი აჩვენა.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Житие Феодоры Солунской (перевод рукописи Московской синодальной библиотеки).
* Kurtz, Е. Des Klerikers Gregorios Bericht ueber Leben, Wunderthaten und Translation der hl. Theodora von Thessalonich. St. Petersburg 1902 დაარქივებული 2010-06-13 საიტზე Wayback Machine.
**გულა სოკო** (ლათ. Hericium erinaceus) — საჭმელი სოკო Hericiaceae-ის ოჯახისა. 

ნაყოფიერი სხეულის სიგრძე 20 სმ-მდეა, წონა 1,5 კგ. მომრგვალო ან უსწორმასწორო ფორმისაა. აქვს კრემისფერი და ღია ჩალისფერი შეფერილობა. რბილობი მოთეთროა, ხორციანი, რომელიც გამოშრობისთანავე ყვითლდება. ჰიმენოფორი ეკლისებრია და არის ნემსისებრ ქვემოთკენ წაწეული, რის გამოც სოკო ზღარბს წააგავს. სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. 

გავრცელებულია ევროპაში (საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, უნგრეთი, დანია, ნორვეგია, გერმანია, ავსტრია, შვეიცარია). გვხვდება აგრეთვე რუსეთში, ჩრდილოეთ ჩინეთში და კავკასიისა და ყირიმის წინამთებში. 

იზრდება მუხის, წიფელისა და არყის ღეროებზე. ტრადიციულ ჩინურ მედიცინაში იგი სამკურნალო სოკოდ არის მიჩნეული. გავრცელებული ინფორმაციით, მისგან მიღებული ტაბლეტები გამოიყენება კუჭის წყლულისა და საყლაპავის კიბოს საწინააღმდეგოდ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გულა სოკო Index Fungorum-ზე (ინგლისური)
* Hericium erinaceus (ინგლისური)
* Hericium erinaceus (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ბოტანიკური ლექსიკონი
2. ↑  Ying, J.; Mao, X.; Ma, Q.; Zong, Y.; Wen, H. (1987) *Icons of Medicinal Fungi from China*. Beijing:  Science Press. ISBN 978-7-03-000195-5.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალაძე**. |

**გულდა კარლოს ძე კალაძე** (დ. 29 აგვისტო, 1932, თბილისი — გ. 15 აგვისტო, 1974, იქვე) — ქართველი მხატვარი, მოქანდაკე, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იყო მრავალფეროვანი შემოქმედი. მისი ნიჭი და ინდივიდუალიზმი გამოვლინდა ფერწერასა და გრაფიკაში, მაგრამ ხელოვნის სტიქია ქანდაკება იყო. თავისი ხანმოკლე შემოქმედებითი ცხოვრების მანძილზე სულ ჩვიდმეტი სკულპტურული კომპოზიციის შექმნა მოასწრო, რომელშიც სრულად გამოვლინდა მისი შემოქმედებითი პოტენციალი — ფორმის გრძნობა, დახვეწილი პროპორციები: ასეთებია — „ყურძნის მტევანი", „განთიადი", ბიჭვინთის საკურორტო კომპლექსისათვის შექმნილი სკულპტურული ჯგუფი „ოჯახი", მონუმენტური რელიეფი სასტუმრო „ივერიისათვის", კავკასიის გმირული დამცველებისათვის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიურ ოლქში დადგმული მემორიალური ანსამბლი (საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემია). 

უნდა აღინიშნოს მხატვრის ნამუშევრები წიგნის გრაფიკაში. მან დაასურათა 30-მდე წიგნი, დაგვიტოვა რამდენიმე ათეული ფერადი, 300-მდე შავ-თეთრი და შერეული ტექნიკით შესრულებული ილუსტრაცია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 200, თბ. 1994
**გოტიკური სახლები** (რუს. Готические дома) — მდებარეობს პეტერგოფში, ალექსანდრიის გზატკეცილზე და ავროვას ქუჩაზე. სახლი არის ისტორიული და ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. აშენდა 1836-1842 წლებში, არქიტექტორ იოსებ შარლემანის პროექტით, თავდაპირველად სახლები გარშემორტყმული იყო გრენადერთა გვარდიის ხის ბარაკებით. სახლების მშენებლობა დაიწყო 1836 წლის დასაწყისში, გოტიკურ სტილში. ამავე დროს, მიმდინარეობდა სახლების მშენებლობა საიმპერატორო ოჯახებისა და უცხოური სამეფოსათვის. სახლები გაფორმებული იყო განსაკუთრებულად და შემკული იყო გასაოცარი გოტიკური სტილის დეტალებით. 1836 წლის ბოლოს დაიწყეს კიდევ ერთი სახლის აშენება წითელი აუზით, ეკლესიის ადგილზე. 1839 წელს დასრულდა ოთხი გოტიკური სახლის მშენებლობა. 1840-1842 წლებში, დაიწყო მეხუთე სახლის მშენებლობა, რომელსაც ასევე ეძახიან კოფიანსკის. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, სახლები გადაიქცა სანატორიუმებად, ხოლო მისი გაკოტრების შემდეგ სახლები გადაკეთდა ცალ-ცალკე სასტუმროებად.

გოტიკური სახლების ანსამბლი, პირველ რიგში, ალექსანდრიის საავტომობილო გზაზე მდებარე სამი სახლით ჩამოყალიბდა. სახლები ძირითადად ორსართულიანია. შემკულია გასაოცარი გოტიკური ტიპის თაღებით.

კომპლექსის საშუალო სახლი უფრო დიდია, ვიდრე სხვები, აქვს ცენტრალური ნაწილი მესამე სართულით. შუა სახლის გვერდითა ნაწილები ორსართულიანი კოშკის ფორმას ქმნიან, რომელთა პირველი სართულები სამკუთხა ბარის ფანჯრებით არის მორთული. გვერდითი სახლები ერთნაირია, მათ აქვთ ერთი სიუჟეტური შუა ნაწილი.

სქოლიო
------

1. ↑  Готические дома. *tamara.shemyak.com*. ციტირების თარიღი: 2018-06-26.
2. ↑  Готические дома - Санаторий "Петродворец". *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-06-26. ციტირების თარიღი: 2018-06-26.
3. ↑  Кузнецова, Елена (2017-12-01). „Потенциально прибыльная готика". *Недвижимость и строительство Петербурга*. ციტირების თარიღი: 2018-06-26.
**გულანი** — ქართულ ლიტურგიკულ პრაქტიკაში დამკვიდრებული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია საღვთისმსახურო წიგნები — სახარება, საქმე მოციქულთა, მოციქულთა ეპისტოლენი, თორმეტივე თვის საგალობლები, მარხვანი და ზატიკი, საწინასწარმეტყველო, ფსალმუნნი, ჟამნი, სვინაქსარი, ტიბიკონი, მოკლე ჰაგიოგრაფიული საკითხები და სხვა.

გულანებს, რომელთაგან ზოგი ორ-სამ ფუთსაც კი იწონიდა, იძენდნენ მდიდარი ეკლესიები და მონასტრები. იგი ორიგინალური ქართული კრებულია და არცერთ სხვა ეკლესიას არ აქვს. ამიტომაც გაოცებულა ანტიოქიის პატრიარქი მაკარი (XVII საუკუნე), რომელსაც ქართულ ეკლესიაში კლიროსზე დასვენებული ვეებერთელა წიგნი უნახავს. ჩვენამდე მოღწეულია გელათის, დავითგარეჯის, მცხეთის, ალავერდის, კაცხის, მარტვილის, შემოქმედის, ბედიისა და სხვა ეკლესია-მონასტერთა გულანები. გულანის მოკლე რედაქციას ეწოდება „ჟამნ-გულანი" (შეიცავს „ჟამნსა" და მოკლე სვინაქსარულ საკითხებს; ცნობილია ყანჩაეთისა და რუისის ეკლესიის „ჟამნ-გულანი"). სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, გულანი „გულთ სანდომად შეკრებული წიგნია".

ლიტერატურა
----------

* *ქავთარია მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

* *ლოლაშვილი, ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 298.
* „ქართული მწერლობა" ლექსიკონი-ცნობარი, წგნ. 1, თბილისი: „განათლება", 1984. — გვ. 75.
* *Кекелидзе К. С.* Литургические грузинские памятники в отечественных книгохранилищах и их научное значение, Тфл. 1908;
**გულგულის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ გულგულის ჩრდილოეთით, 3-4 კილომეტრზე, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ტყიან ნაპირას, ფლატის პირას. თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (5,6x4,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც ალაგ-ალაგ აგურის ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული. შიგნით კედლების ზედა ნაწილი, კამარა, კონქი, სარკმელების გადახურვა და იატაკი მთლიანად აგურისაა. 

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში იყო ჩასმული. გარედან კარი გადახურული იყო აგურით ნაწყობი თაღით (შემორჩენილი იყო ორივე ქუსლის წყობა), შიგნიდან კი, ხის ძელით.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც გაჭრილია განიერი, დაბალი სარკმელი. იგი შიგნიდან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, გარედან კი სწორკუთხაა.მსგავსი თითო სარკმელი ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, შემორჩენილი იყო აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი, საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვრის ქვედა ნახევარი. მსგავსი ჯვარი იყო გამოსახულიდასავლეთ ფასადზეც, რომლის აქეტ-იქით განლაგებული იყო თითო რომბი. მათ შორის სამხრეთით მდებარე - მთლიანად იყო შემორჩენილი, ჩრდილოეთოთ მდებარე კი ნაწილობრივ. შესასვლელის ორივე მხარეს, მიწიდან დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღეზე, თითო მცირე, თაღოვანი ნიშაა. ეკლესია გადახურული იყო ღარისებრი კრამიტით.

XXI საუკუნის პირველი ათწლეულის მეორე ნახევარში სოფლის მოსახლეობამ ეკლესია თვითნებურად გაარემონტა. დასავლედ ფრონტონი აღადგინეს ისე, რომ ჯვრისა და რომბების შემორჩენილი ნაშთები მოშალეს და მათ ნაცლად, კარის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით, ახალი ჯვარი გამოსახეს. აღმოსავლეთ ფასადზე კი, ჯვრის შემორჩენილი ნაწილი ხელუხლებლად დატოვეს. აამაღლეს შესასვლელი და იგი თარაზულად გადახურეს.შიგნით ეკლესია გადახურეს რკინა-ბეტონუს კამარით, ხოლო გარედან - თუნუქით.

ეკლესიიდან დასავლეთით, ორასიოდე მეტრზე მომცრო ნაგებობის კედლების ნაშთებია, ესაა აღმოსავლეთ დასავლეთ მიმარტულებით წაგრძელებული, შეისრულ კამაროვანი ნაგებობა, რომლის ერთ-ერთ კედელში ტიხის მილია ჩატანებული. ნაგებობა სამხრეთიდან შედარებით მოკლე, გაურკვევეილი დანიშნულების ნაწილი ეკვროდა, რომელიც ქვა-ღორღითაა დაფარული. ამის გამო მისი გეგმის დადგენა არ ხერხდება.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 177-178.
**თეოდორე დორანიტი**, ასევე **პილელისი** (ბერძ. Θεόδωρος Δωρανίτης; გ. 1352, ივლისი) — ბიზანტიელი არისტოკრატი და სამხედრო მოღვაწე ტრაპიზონის იმპერიაში. დორანიტების საგვარელოს გამოჩენილი წევრი. ფართოდ იყო ჩართული ტრაპიზონის სამოქალაქო ომებში.

თეოდორე იყო ძმა *პროტოვესტიარი* კონსტანტინე დორანიტის. 1349/50 წელს ის ფლობდა მეგას *სტრატოპედარხის* თანამდებობას და მის ვაჟსა და სიძესთან ერთად დატყვევებული იქნა ალექსი III-ის (მმართ. 1349–1390) მიერ. გათავისუფლებისთანავე, 1351 წლის იანვარში ის *პროტოვესტიარის* თანამდებობაზე დანიშნეს თუმცა ამბოხებისთვის მალევე ისევ დაატყვევეს. 1352 წლის ივლისში ის იმპერატორმა სიკვდილით დასაჯა.

ლიტერატურა
----------

* *მიქაელ პანარეტოსი* „ტრაპიზონის ქრონიკა" XIV საუკუნე
* ბეიერი, ჰანს-ფაიტ; შტურმი-შნაბლი, კატია (1978). „Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit". In ტრაპი, ერიხ (ed.). *ვალტერი* (გერმანული). **3**. ვენა: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. ISBN 3-7001-3003-1. `|first2=`-ს აკლია `|last2=` (დახმარება); აკლია `|author2=` (დახმარება)
* Vougiouklaki, Penelope (2008). „Theodore Doranites". *Encyclopaedia of the Hellenic World, Asia Minor*. Foundation of the Hellenic World.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

სქოლიო
------

1. ↑  PLP, 5890. Δωρανίτης Κωνσταντῖνος.
2. 1 2 3  PLP, 5887. Δωρανίτης Θεόδωρος Πιλέλης.
**გოტფრიდ მერცბახერი** (გერმ. Gottfried Merzbacher; დ. 9 დეკემბერი 1843, ბაიერსდორფი — გ. 14 აპრილი 1926, მიუნხენი) — გერმანელი გეოგრაფი, ალპინისტი და მოგზაური.

ბიოგრაფია
---------

გოტფრიდ მერცბახერი დაიბადა 1843 წლის 9 დეკემბერს ერთ-ერთ პატარა სოფელში. მამამისი მარკუს მერცბახერი იყო ტყავებზე მოვაჭრე.
სკოლის დამთავრების შემდეგ ახალგაზრდა გოტფრიდმა გადაწყვიტა ოჯახის საქმიანობის გაგრძელება და მეტყავე უნდოდა გამოსულიყო. სწავლის დასაწყებად გაემგზავრა ლონდონში, პარიზსა და სანქტ-პეტერბურგში, რის შედეგადაც შესანიშნავად დაეუფლა ინგლისურ, ფრანგულ და რუსულ ენებს. 

1868 წელს მიუნხენში გოტფრიდ მერცბახერმა გახსნა ტყავების საკუთარი მაღაზია. საქმიანობა წინ წაიწია და ამიერიდან მან 
გადაწყვიტა ბიზნესის გაყიდვა და მთებში მოგზაურობა. 

მოგზაურობისას დაიწყო ჩანაწერებისა და სამეცნიერო სტატიების წერა, რომელიც შემდეგ ქვეყნდებოდა რამდენიმე სპეციალურ ჟურნალში. 1891 წელს მერცბახერმა განახორციელა მნიშვნელოვანი ექსპედიცია კავკასიონზე. შედეგად დაწერა ორტომიანი ნაშრომი სახელწოდებით 
„კავკასისიის მაღალმთიანი რეგიონები" (გერმ. „Aus den Hochregionen des Kaukasus"), რომელიც გამოიცა 1901 წელს. კავკასიონზე ყოფნისას იგი სპორადულ დაკვირვებებს ატარებდა საქართველოს მყინვარებზე.

ამის შემდეგ მან ორი ექსპედიცია განახორციელა ტიან-შანის მთებში. 1902 წელს პირველმა სცადა ასვლა მწვერვალ ხან-თენგრიზე (ვერ დაიპყრო). მიუხედავად იმისა, რომ ვერ განახორციელა ხან-თენგრის დაპყრობა, მან შეძლო და აღმოაჩინა მყინვარი ინილჩექი და ასევე მოახდინა თენგრითაღის ქედის დეტალური რუკის შედგენა. მერცბახერის სახელობისაა ტბა ყირგიზეთში — მერცბახერის ტბა, რომელიც მის მიერ იყო აღმოჩენილი. 

ალპინიზმსა და მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისათვის მიენიჭა მრავალი ჯილდო და პრემია.

შრომები
-------

* Aus den Hochregionen des Kaukasus, Duncker & Humblot, Leipzig 1901
* Vorläufiger Bericht über eine in den Jahren 1902 und 1903 ausgeführte Forschungsreise in den zentralen Tian-Schan, J. Perthes, Gotha 1904

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოტფრიდ მერცბახერის ბიოგრაფია (გერმანული)
* გოტფრიდ მერცბახერი (ინგლისური)
* გოტფრიდ მერცბახერის ექსპედიცია დაარქივებული 2013-12-20 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #116913258 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. 1 2  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
**თეოდორ სპადე** (ლატვ. Teodors Spāde; დ. 7 მარტი, 1891, ვინდავა — გ. 25 ივლისი, 1970, თემირტაუ) — ლატვიელი საზღვაო მეთაური. 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო-საზღვაო ძალების ოფიცერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა რიგის პოლიტექნიკუმი, სანქტ-პეტერბურგის კადეტთა კორპუსი და საფრანგეთის საზღვაო აკადემია. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში საზღვაო ოფიცრის რანგში მსახურობდა შავ ზღვაში დისლოცირებულ სამხედრო-საზღვაო ფლოტში, რომელიც ექვემდებარებოდა ჯერ რუსეთის იმპერიის, შემდეგ ამიერკავკასიის, ბოლოს კი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობას. ბათუმის მართლმადიდებელ ეკლესიაში ჯვარი დაიწერა ნადეჟდა შველიძეზე (1917). მეთაურობდა ნაღმზიდს, აგრეთვე ჩქარმავალ კატერთა რაზმს. ქართველ მეზღვაურთა ნაწილთან ერთად ტყვედ ჩაუვარდა საქართველოში შემოჭრილ ოსმალეთის იმპერიის არმიას, რომელმაც საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთი ტერიტორია მიიტაცა (1918). ექვსი თვე გაატარა ტყვეობაში, საიდანაც თავისმა მეუღლემ გამოისყიდა. სამშობლოში დაბრუნების (1920) შემდეგ, მსახურობდა ლატვიის რესპუბლიკის სამხედრო-საზღვაო ძალებში, რომელსაც 1931-1940 წლებში ადმირლის რანგში ხელმძღვანელობდა. დაჯილდოებულია ლატვიის, საფრანგეთის, შვედეთის, პოლონეთის, ლიტვისა და ესტონეთის საპატიო სახელმწიფო ჯილდოებით. მისი მეუღლე ნ. შველიძე (გარდაცვლილი 1937) დიდ თანადგომას იჩენდა ლატვიაში მცხოვრებ ქართველთა საზოგადოების მიმართ. სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების მიერ ლატვიის ოკუპაციის (1940) შემდეგ დააპატიმრეს. გათავისუფლების (1954) შემდეგ გადაასახლეს ყაზახეთის ქალაქ თემირტაუში, სადაც გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა. მისი ნეშტი გადაასვენეს და დაკრძალეს რიგაში. 2014 წლის ნოემბერში, ლატვიის პრეზიდენტ ანდრის ბერზინშის ოფიციალური ვიზიტისას, ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიაში საზეიმოდ გაიხსნა მემორიალური დაფა, რომელსაც ქართულ და ლატვიურ ენებზე აწერია: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ლატვიის სამხედრო ფლოტის ადმირალს თეოდორ სპადეს (1891-1970) საქართველოს სამხედრო ფლოტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის. | "|

ლიტერატურა
----------

* *ჯავახიშვილი ნ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 415.
**გვიდონიდები** (ფრანგ. Widonides) — ფრანკული წარმოშობის ადრეფეოდალური საგვარეულო, რომლისგანაც მოდის ფრანკთა იმპერიის ორი იმპერატორი. საგვარეულომ სახელწოდება მიიღო სახელისგან „გვიდო" (ლათ. Wido, Widonis, მოგვიანებით იტალ. Guido), რომელსაც საგვარეულოს ბევრი წარმომადგენელი ატარებდა.

### იტალიის მეფეები და იმპერატორები

გვიდო III (გარდ. 12 დეკემბერი 894) — საგვარეულოს ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი. 876 წელს გახდა კამერინოს ჰერცოგი, თუმცა არცთუ ისე ნათელია, თუ რატომ გამოეყო კამერინო სპოლეტოს. 882 წელს ძმიშვილის, გვიდო II-ის გარდაცვალების შემდეგ, მან მისი შვილის მცირეწლოვნობის გამო მემკვიდრეობით მიიღო სპოლეტო. გვიდომ განაგრძო პაპის წინააღმდეგ ბრძოლა, რომელიც ჯერ კიდევ ლამბერტ II-მ დაიწყო. გარდა ამისა, მან უარი თქვა ძმის მიერ დაპყრობილი მიწების დაბრუნებაზე, შექმნა ალიანსი ბიზანტიის იმპერიასთან, საიდანაც ფულს იღებდა. საბოლოოდ იმპერატორმა შარლ III მსუქანმა გვიდო მოღალატედ შერაცხა და მისი სამფლობელოების კონფისკაცია ბრძანა. ამ გადაწყვეტილების აღსრულება მან დაავალა ფრიულის მარკგრაფს, ბერენგარ I-ს. მაგრამ ბერენგარმა ვერაფრის გაკეთება მოახერხა — ეპიდემიამ, რომელმაც ჯარი განგმირა, მას უკან დახევა აიძულა. ორი წლის შემდეგ გვიდო გამოჩნდა პავიაში სამეფო ასამბლეაზე, სადაც ერთგულების ფიცი დაუდო იმპერატორის, რის შემდეგაც ყველა ბრალდება მოეხსნა, ხოლო ბრძანება კონფისკაციის შესახებ გაუქმდა. აგრეთვე გვიდო გახდა ახალი პაპის, სტეფანე V-ის მოკავშირე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fondation for Medieval Genealogy: ბრეტონის მარკის მარკიზები (ინგლისური)
* Fondation for Medieval Genealogy: სპოლეტოს ჰერცოგები (ინგლისური)
**გრანდ-ტერი** (ფრანგ. Grande Terre) — კუნძული ინდოეთის ოკეანის სამხრეთით. ეს კუნძული საფრანგეთის ტერიტორიაა, რომელიც შედის კერგელენის არქიპელაგში. აქ მუდმივი მოსახლეობა არ ცხოვრობს, თუმცა წელიწადის ნებისმიერ დროს კუნძულზე იმყოფება 50-110 ადამიანი (70 ზამთარში, 110 ზაფხულში), რომლებიც ძირითადად კვლევით საქმიანობას ეწევიან.

კუნძული გრანდ-ტერი საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების, საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორიის ნაწილია.

გეოგრაფია
---------

კუნძული გრანდ-ტერის სიგრძეა დაახლოებით 150 კმ დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ, ხოლო სიგანეში 120 კმ ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. მისი ფართობი შეადგენს 6675 კმ²-ს, რის გამოც იგი საფრანგეთის სიდიდით მესამე კუნძულია გრანდ-ტერის (ახალი კალედონია) და კორსიკის შემდეგ. ამას გარდა ის წარმოადგენს კერგელენის არქიპელაგის საერთო ფართობის 90 %-ს.

### მწვერვალები

რელიეფი ძირითადად წარმოდგება მთებისგან, რომლებიც ერთმანეთისაგან ხეობებით იყოფა. კუნძულზე ბევრია ისეთი მთა, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან აღემატება 1000 მეტრს:

* როსის დიდი მთა, ყველაზე მაღალი 1850 მეტრი;
* როსის პატარა მთა 1721 მეტრი;
* ანრის მთა 1262 მეტრი;
* ორკუთხიანი მთა 1202 მეტრი;
* სენ-ალუარნის პიკი 1189 მეტრი;
* რაიმონდის მთა 1166 მეტრი;
* გინემერის პიკი 1088 მეტრი;
* რიშარის მთა 1081 მეტრი;
* მამა გასპარის გუმბათი 1063 მეტრი;
* კუკის მყინვარი 1049 მეტრი;
* ლანის მთა 1022 მეტრი;
* ჟოლუა-კიურის პიკი 1005 მეტრი.

დასავლეთის მხარე დაფარულია კუკის მყინვარით, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1049 მეტრს.

### ნახევარკუნძულები

კუნძულ გრანდ-ტერის ნახევარკუნძულების ადგილმდებარეობის რუკა.
კუნძულ გრანდ-ტერის სანაპირო საკმაოდ დაკლაკნილია და წარმოქმნის ბევრ ნახევარკუნძულს და ყელს. მათგან ყველაზე ძირითადებია:

1. კურბეს ნახევარკუნძული სადაც მდებარეობს მთავარი პორტი და ადმინისტრაციული ცენტრი პორტ-ო-ფრანსე;
2. რალიე დუ ბატის ნახევარკუნძული სამხრეთ-დასავლეთში;
3. გალიენის ნახევარკუნძული სამხრეთ-აღმოსავლეთში, სადაც იმყოფება როსის მთები;
4. ლორანშეს ნახევარკუნძული ჩრდილო-დასავლეთში, რომელიც ჩრდილოეთამდე — d'Estaing-ის კონცხამდეა გადაჭიმული;
5. ჟანა დ'არკის ნახევარკუნძული სამხრეთ-აღმოსავლეთში;
6. რონარშის ნახევარკუნძული ჩრდილოეთით;
7. გეოგრაფიული საზოგადოების ნახევარკუნძული ჩრდილოეთით;
8. ჟოფრეს ნახევარკუნძული ჩრდილო-აღმოსავლეთით;
9. უელსის პრინცის ნახევარკუნძული;
10. გაუსის ნახევარკუნძული;
11. გრის ბუკეტის ნახევარკუნძული;
12. ანტრკასტოს ნახევარკუნძული;
13. ბუგენვილის ნახევარკუნძული.

მოსახლეობა
----------

როგორც მთლიანი კერგელენის არქიპელაგი და საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორია, კუნძულ გრანდ-ტერიზეც არ არსებობს მუდმივი მოსახლეობა. მეორე მხრივ, კურბეს ნახევარკუნძულის სამხრეთ სანაპიროზე არსებობს დასახლებული პუნქტი პორტ-ო-ფრანსე, სადაც მუშაობს დაახლოებით 80 მეცნიერი ზამთარში და 120 ზაფხულში, ასევე ათობით ინჟინერი და ტექნიკოსი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

კერგელენი
საფრანგეთის სამხრეთული და ანტარქტიდული ტერიტორია

სქოლიო
------

1. ↑  Sea Level Measurement and Analysis in the Western Indian Ocean[*მკვდარი ბმული*], UNSECO Intergovernmental Oceanographic Commission