**მარია მარტა არხერიჩი** (ესპ. María Martha Argerich; დ. 5 ივნისი, 1941, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — კლასიკური მუსიკის პიანისტი. აღიარებულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო პიანისტად.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

არხერიჩი 1962 წელს, 21 წლის ასაკში
არხერიჩი დაიბადა ბუენოს-აირესში, არგენტინაში. მამამისის წინაპრები იყვნენ კატალონიელები, რომლებიც დასახლდნენ ბუენოს-აირესში მე -18 საუკუნეში. მისი დედის მშობლები იყვნენ ებრაელი ემიგრანტები რუსეთის იმპერიიდან, რომლებიც დასახლდნენ კოლონიაში ვილა კლარა. ეს იყო რიოს პროვინციის კოლონიაში, რომელიც დაარსდა ბარონ დე ჰირშის და ებრაული კოლონიზაციის ასოციაციის მიერ. გვარი არგერიხი არის კატალონიიდან, ესპანეთი. მან ფორტეპიანოზე დაკვრა სამი წლის ასაკიდან დაიწყო. ხუთი წლის ასაკიდან მან დაიწყო მეცადინეობა ვინჩენცო სკარუჟუზსთან , რომელმაც ხაზი გაუსვა ლირიზმისა და გრძნობების მნიშვნელობას. 1949 წელს, რვა წლის ასაკში, არგერიხმა გამართა თავისი პირველი კონცერტი.

ოჯახი გადავიდა ევროპაში 1955 წელს, სადაც არგერიხი ავსტრიაში ფრიდრიხ გულიასთან სწავლობდა. მაშინდელმა არგენტინის პრეზიდენტმა, ხუან პერონი, მიიღო გადაწყვეტილება რომ არგერიხის მშობლები დაემტკიცებინა თანამდებობებზე ვენაში არგენტინის საელჩოში. მოგვიანებით სწავლობდა შტეფან ასკენსთან და მარია კურიციოსთან. არგერიხმა ასევე მოიპოვა შესაძლებლობები მოკლე ვადაში ესწავლა მადლენ ლიპატთან ( დინუ ლიპატის ქვრივი), აბიმე სიმონთან და ნიკიტა მაღალოთან. 1957 წელს, თექვსმეტი წლის ასაკში, მან მოიგო ორივე ჟენევის საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსი და ფერუჩიო ბუსონის საერთაშორისო კონკურსი ერთმანეთის მიყოლებით, სამი კვირის განმავლობაში. ბოლო ხანებში იგი მეცადინეობდა არტურო ბენედეტი მიქელანგელისთან, რომელიც ავად გახდა და წელიწად ნახევარში მხოლოდ ოთხ გაკვეთილს უტარებდა. მასზე ყველაზე დიდი გავლენა მოახდინა გულიდამ, სადაც 18 თვის განმავლობაში სწავლობდა.

პროფესიონალური კარიერა
----------------------

არგერიხის დებიუტი 8 წლის ასაკში შედგა, რომლის პროგრამაშიც მოცარტის საფორტეპიანო კონცერტი №20 და ბეთჰოვენის საფორტეპიანო კონცერტი №1 შედიოდა. არგერიხის საერთაშორისო პოპულარობა გაიზარდა, როდესაც მან მოიგო მეშვიდე საერთაშორისო შოპენის საფორტეპიანო კონკურსი ვარშავაში 1, 65 წელს, 24 წლის ასაკში. 1960 წელს მან თავისი პირველი კომერციული ჩანაწერი გამოუშვა, რომელშიც შედიოდა შოპენი, ბრამსი, რაველი, პროკოფიევი და ლისტი; 1961 წელს მისი გამოსვლის შემდეგ, კრიტიკოსებმა სამუდამოდ აღიარეს 1967 წელს მან ჩაიწერა შოპენის პოლონოზი, ოპ. 53 .

 არგერიხის კონცერტი კიჩნერის კულტურის ცენტრი , ივლისი 2015
არგერიხი ხშირად აღნიშნავდა ინტერვიუებში, რომ სოლო კონცერტის დროს, თავს მარტოსულად გრძნობდა. 1980 წლიდან, მას მხოლოდ რამდენიმე სოლო კონცერტი აქვს გამართული. მისი რეპერტუარიდან აღსანიშნავია: რახმანინოვის საფორტეპიანო კონცერტი №3 ( ჩაწერილია 1982 წლის დეკემბერში სიმფონია-ორკესტერის ბერლინის ხელმძღვანელობით ) და ჩაიკოვსკის საფორტეპიანო კონცერტის №1 1980 წლის თებერვალი, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Kirill Kondrashin).

არგერიხი არის საერთაშორისო საფორტეპიანო აკადემიის პრეზიდენტი. მან ასევე დააარსა და იყო არგერიხის მუსიკალური ფესტივლის დირექტორი. 

 არგერიხის კონცერტიკიჩნერის კულტურის ცენტრი , ივლისი 2015
მისმა ანტიპათიურმა განწყობამ პრესისა და საზოგადოების ნაწილის მიმართ კარიერას ჩრდილი მიაყენა თუმცა მიუხედავად ამისა, იგი აღიარებულია, როგორც ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი პიანისტი.

მისმა ლისტის საფორტეპიანო კონცერტის შესრულებამ *Guardian- ში* სტატია დაიმსახურა: "ეს იყო დაუვიწყარი შესრულება. არგერიხმა აღნიშნა თავისი 75-ე დაბადების დღე ივნისში, მაგრამ ამას გავლენა არ უქონია მის თითებზე. მისი შესრულება ისეთივე ბრწყინვალე და ზუსტია, როგორიც ყოველთვის იყო.მისი, მელოდიაში აბრეშუმის ძაფების დართვის, უნარი უნიკალურია. ეს იყო უდავო და უდანაშაულო ლისტი, ოდნავ მოძველებული და ხანდახან ოდნავ ვულგარული, მაგრამ ყოველი ნაწილი გააზრებულია და ყოველი ასწრაფება შემჩნეული, რის შედეგადაც მუსიკა იდეალური გამოვიდა."

მარტა არგერიხი, 2018
არგერიხი სამჯერ იყო ქორწინებაში. მისი პირველი მეუღლე, კომპოზიტორ- დირიჟორი რობერტ ჩენი იყო, რომელთანაც, ქალიშვილი, ლიდა ჩენ არგერიხი შეეძინა.მეორედ იგი 1969-73 წლებში დაქორწინდა, დირიჟორ ჩარლს დუტიოტზე, რომელთანაც ქალიშვილი ენი დუტიოტი ეყოლა.იგი განაგრძობს თავის მეორე მეუღლესთან ერთად დაკვრას.მესამედ, 1970 წელს, მცირე ხნით იმყოფებოდა ქორწინებაში, პიანისტ სტეფან კოვაჩევიჩთან, რომელთანაც ქალიშვილი სტეფანი შეეძინა.

1990 წელს, არგერიხი ავთვისებიანი სიმსივნით იყო დიაგნოზირებული. მკურნალობის დასრულების შემდეგ, კიბოს რემისიის შემადგენლობაში შედიოდა, მაგრამ 1995 წელს დიაგნოზი განმეორდა და საბოლოოდ, მეტასტაზირდა მისი ფილტვებისა და ლიმფური კვანძების მიმართ. ექსპერიმენტული მკურნალობის შედეგად, მისი კიბო სამუდამოდ გაქრა..

2002 წელს, რეჟისორმა ჯორჯ გაჩოტმა, გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „მარტა *არგერიხი, საღამოს საუბარი".* 

სტეფანი არგერიხ ბლაგოჯევიჩმა, მარტას შვილმა, თავის დედაზე გადაიღო დოკუმენტური ფილმი, „სისხლიანი ქალიშვილი", რომელიც მის მთლიან ცხოვრებაზე გვიყვება.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑  quirinale.it<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q106771968'></a>
4. ↑  „An Enigmatic Pianist Reclaims Her Stardom". 2000-03-25. ციტირების თარიღი: 2016-02-04.
5. ↑  La vida de una pianista única: "Martha Argerich" por Moshé Korin. Lavozylaopinion.com.ar.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-01. ციტირების თარიღი: 2013-10-21.
6. ↑  Portrait : Martha Argerich - Arts-Scènes. Owl-ge.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-02-19. ციტირების თარიღი: 2013-10-21.
7. ↑  Jean-Pierre Thiollet, *88 notes pour piano solo*, "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.50. ISBN 978 2 3505 5192 0.
8. ↑  Niel Immelman (14 April 2009). „The Guardian, 14 April 2009". Guardian. ციტირების თარიღი: 2012-01-04.
9. ↑   მანდლიდი, დონალდ მუსიკოსი 2001 წლის მარტა არგერიჩი , "მუსიკალური ამერიკა", 2001
10. ↑   უფროსი, დეკანი. ნაწყვეტი ინტერვიუდან არგერიჩთან დაარქივებული 2010-09-04 საიტზე Wayback Machine. . ხელმისაწვდომი გახდა 2010 წლის 19 იანვარი.
11. ↑  Andrew Clark (2011-07-08). „Strains of mood music". ციტირების თარიღი: 2015-07-24.
12. ↑  Martha Argerich (Piano) - Short Biography. ციტირების თარიღი: 19 November 2017.
13. ↑  YouTube. YouTube. ციტირების თარიღი: 2013-10-21.
14. ↑  About. Chopin International Competition.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 ივლისი 2013. ციტირების თარიღი: 17 January 2014.
15. ↑  Jury. ASU Competition.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 21 მაისი 2014. ციტირების თარიღი: 17 January 2014.
16. ↑  Ninth Competition. Arthur Rubinstein Competition.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 30 სექტემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 17 January 2014.
17. ↑   სტივენსონი, ჯოზეფ. Ivo Pogorelich- ის ალმუსიური ბიოგრაფია 18 იანვარი 2010 წ
18. ↑  Classicalrecitals. YouTube (2009-11-03). ციტირების თარიღი: 2015-09-04.
19. ↑  Progetto Martha Argerich. Rsi.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-06. ციტირების თარიღი: 2012-01-04.
20. ↑  Progetto Martha Argerich. Rsi.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-30. ციტირების თარიღი: 2012-01-04.
21. ↑  Progetto Martha Argerich it. .rsi.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-11-04. ციტირების თარიღი: 2015-09-04.
22. ↑  Ross, Alex (12 November 2001). „Madame X". ციტირების თარიღი: 15 January 2014.
23. ↑  Tommasini, Anthony (20 March 2005). „Classical Music: Recordings; Boisterous Beethoven, Brooding Brahms". ციტირების თარიღი: 15 January 2014.
24. ↑  Carrizo, Rodrigo.  (2013-01-24) Examining a Martha-daughter relationship - SWI. Swissinfo.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-09-24. ციტირების თარიღი: 2015-09-04.
25. ↑  West-Eastern Divan Orchestra/Barenboim/Argerich review – extraordinary in every respect. The Guardian (2016-08-18). ციტირების თარიღი: 2016-11-15.
26. ↑  二十八国华人演奏家"百鸟还巢". News.163.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-07. ციტირების თარიღი: 2012-12-11.
27. ↑  A Top Woman Pianist, Martha Argerich, Nearly Gave Up Her Steinway for Steno. people.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-19. ციტირების თარიღი: 2014-07-02.
28. ↑   ტორონტო გლობესა და ფოსტა, 2000 წლის 28 მარტის საკონცერტო განხილვა
29. ↑  Midgette, Anne (2016-12-01). „Martha Argerich is a legend of the classical music world. But she doesn’t act like one" (ინგლისური).
30. ↑
31. ↑  Leslie Felperin (2015-04-30). „Argerich review – a daughter’s honest portrait of her classical-pianist mother". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 2015-07-24.