recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დიდი** (ინგლ. Big) — 1988 წლის ამერიკული ფილმი. „დიდი" იყო ყველაზე წარმატებული ფილმი 80-იან წლებში იმავე ჟანრის სხვა ფილმებს „18 Again!" (1988), „Vice Versa" (1988), „Like Father Like Son" (1987) „Dream a Little Dream" (1989) შორის.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
12 წლის ჯოშუას სურს დიდი გახდეს. მის სურვილს სათამაშო აპარატი აახდენს და ჯოშუას სული 30 წლის ადამიანის სხეულში ჩასახლდება. 30 წლის ჯოშუა ბავშვთა სათამაშოების ბიზნესში თავბრუდამხვევ კარიერას გააკეთებს. საბოლოოდ ის მაინც საკუთარ ბავშვობას უბრუნდება.

გადაღებები და გამოხმაურება
--------------------------

ჯოშუას როლზე განიხილებოდნენ რობერტ დე ნირო, რობინ უილიამსი და ჰარისონ ფორდი. პენი მარშალი გახდა პირველი ქალი რეჟისორი, რომლის ფილმის შემოსავლებმა 100 მილიონ დოლარს გადააჭარბა. ტომ ჰენქსმა შესრულებული როლისთვის მიიღო ოქროს გლობუსის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „დიდი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დიდი" — Allmovie-ზე
* „დიდი (ფილმი)" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* „დიდი" — Box Office Mojo-ზე
* 

* „დიდი" — Rotten Tomatoes
* „დიდი" — Metacritic-ზე
***მაიმუნების პლანეტა*** (ინგლ. Planet of the Apes) — სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის მედია-ფრენჩაიზი, რომელშიც შედის ფილმები, წიგნები, ტელესერიალები, კომიქსები და სხვა მედია. სიუჟეტი აღწერს სამყაროს, რომელშიც ადამიანები და განვითარებული მაიმუნები ერთმანეთს ებრძვიან. 

სერიას საფუძველი ჩაუყარა პიერ ბულის ამავე სახელწოდების რომანმა, რომელიც 1963 წელს გამოვიდა. მისი 1968 წლის ადაპტაცია „მაიმუნების პლანეტა" კრიტიკოსების მიერ აღიარებული და კომერციულად წარმატებული იყო, რასაც მოჰყვა გაგრძელებები, დაკავშირებული პროდუქცია და სხვა ნამუშევრები. 1973 წლამდე ტელესერიალს ამ თემაზე ამზადებდა ართურ პ. ჯეიკობზი, მას შემდეგ კი ფრენჩაიზს ფლობს 20th Century Fox.

1970-1973 წლებში გამოვიდა ფილმის ოთხი გაგრძელება - „მაიმუნების პლანეტის ქვეშ" (1970), „მაიმუნების პლანეტიდან გაქცევა" (1971), „მაიმუნების პლანეტის დაპყრობა" (1972) და „ბრძოლა მაიმუნების პლანეტისთვის" (1973). მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსებმა მათ მაღალი შეფასება არ მისცეს, ფილმებს წილად კომერციულად წარმატება ხვდა. ამას მოჰყვა ორი ტელესერიალი - 1974 და 1975 წლებში. ახალ კინოვერსიაზე მუშაობა მიმდინარეობდა, მაგრამ ათზე მეტი წლით გადაიდო - სანამ 2001 წელს გამოდიდოდა ტიმ ბარტონის „მაიმუნების პლანეტა". სერიის გადატვირთვა მოხდა 2011 წელს, რუპერტ უაიეტის ფილმით „მაიმუნების პლანეტის აღზევება", რასაც 2014 წელს მოჰყვა „მაიმუნების პლანეტის განთიადი" და 2017 წელს - „ომი მაიმუნების პლანეტისთვის". ფილმების შემოსავალმა საერთო ჯამში 1.7 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა, ხოლო ბიუჯეტი 567.5 მილიონი იყო. დამატებით მედიაში შედის წიგნები, კომიქსები, ვიდეო თამაშები და სათამაშოები.

„მაიმუნების პლანეტამ" განსაკუთრებით დიდი რეზონანსი გამოიწვია ცხოველების მხრიდან ადამიანებისადმი დამოკიდებულების თემით. კრიტიკოსები აღნიშნავენ ცივი ომის და ცხოველთა უფლებების თემებსაც. ზოგადად ფრენჩაიზმა გავლენა მოახდინა შემდგომ ფილმებზე, მედიაზე და ხელოვნებაზე, ისევე, როგორც პოლიტიკურ და კულტურულ განხილვებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მაიმუნების პლანეტა"** ვიკისაწყობში.
* Dale Winogura (Summer 1972). „Special Planet of the Apes Series Issue - Interviews & Set Visit" (PDF). *Cinefantastique*.
„დიდების ხელი"
**დიდების ხელი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჩამოხრჩობილის ხელი** — მაგიის დახმარებით შენახული ჩამოხრჩობილი მკვლელის მოკვეთილი ხელი. ოდესღაც გამოიყენებოდა თილისმად შავი მაგიის შელოცვებში. ამბობდნენ, რომ ეს ეხმარებოდა მძარცველებს სახლებში შეღწევაში. "დიდების ხელი" იყო მკვლელის იმ დროს მოკვეთილი მარჯვენა ხელი, როდესაც გვამი ჯერ კიდევ ეკიდა სახრჩობელაზე ან მთვარის დაბნელების მომენტში. მას ინახავდნენ სისხლით გაჟღენთილ სუდარაში, რომელიც ორი კვირის მანძილზე ინახებოდა მარილწყლითა და სხვადასხვა სახეობის წიწაკებით გავსებულ თიხის ქილაში. ამის შემდეგ მას აშრობდნენ ვერბენიან (ბალახი, რომელიც ითვლებოდა დემონების განმდევნელად) ღუმელში ან და თაკარა მზეზე, უმჯობესი იყო აგვისტოს მცხუნვარე დღეებში.

ამგვარი დამუშავების შემდეგ თითებს შორის ამაგრებდნენ სანთელს, რომელსაც "მკვდრის სანთელს" ეძახდნენ. ეს სანთელი მზადდებოდა ჩამომხრჩობილი მკვლელის ქონისგან, ხოლო ფითილად იყენებდნენ მისსავე თმებს. ამგვარი სანთლის დამზადების სხვა მეთოდიც არსებობდა: "დიდების ხელიდან" გამოწურავდნენ სისხლის, აშრობდნენ და ძირავდნენ ფიჭაში, რათა თვითონ თითები გამოეყენებინათ სანთლებად.

თვლიდნენ, რომ ანთებულ სანთლებს ან მოგიზგიზე თითებს შეეძლოთ მოსიარულე ხალხი გაეშეშებინათ და წაერთვათ მათთვის მეტყველების უნარი. მძარცველები სახლების გატეხვამდე ანთებდნენ "დიდების ხელს" იმ იმედით, რომ ეს თილისმა მანამ არ მისცემდა სახლში მყოფთ გაღვიძების საშუალებას, სანამ მძარცველები თავიანთ საქმიანობას არ მოათავებდნენ. როდესაც ცერა თითი იწყებდა ქრობას, ეს იმის მაუწყებელი იყო, რომ ვიღაცას სახლში არ ეძინა ან მასზე ვერ მოქმედებდა ჯადო. გადმოცემის თანახმად მოგიზგიზე "დიდების ხელის" ჩაქრობა შეიძლებოდა მხოლოდ რძის დახმარებით.

ამ ჯადოს გასანეიტრალებლად სახლის პატრონები ამზადებდნენ მალამოს ჭოტის სისხლისგან, თეთრი ქათმების ქონისგან და შავი კატების ნაღველასგან და უსმევდნენ თავიანთი სახლის ზღურბლს.

ჯადოქრებზე ნადირობის ხანაში "დიდების ხელი" ითვლებოდა გრძნეულთა საქმიანობად. 1588 წელს ორი გერმანელი ჯადოქარი ქალი ნიჩელი და ბესერსი, რომელთაც ბრალი ედებოდათ ჯადოქრობასა და გვამთა ექსჰუმაციაში, იძულებულნი გახდნენ ეღიარებინათ, რომ ისინი "დიდების ხელის" ანთებით წამლავდნენ დაუცველ ხალხს, რათა მათთვის წაერთმიათ მოძრაობის უნარი. ჯონ ფიანმა, რომელსაც 1590 წელს უმოწყალოდ აწამებდნენ ჯადოქართა სამსჯავროზე შოტლანდიაში, აღიარა, რომ "დიდების ხელს" იყენებდა ტაძარში შესღწევად, სადაც ეშმაკს მსახურობდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Hand of Glory and other gory legends about human hands - Edited by D. L. Ashliman.
* Hand of Glory დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine.  - Manufacture and use of the Hand of Glory.
**დიდებული** — პრივილეგირებულ წოდებათა (აზნაური, თავადი, ვაჭარი) უმაღლესი სოციალური ფენის წარმომადგენელი ფეოდალური ხანის საქართველოში. „დიდება" მეფის მიერ აზნაურისათვის დიდი სახელოსა (თანამდებობა) და მისი შესაფერისი ყმა-მამულის ბოძებას ერქვა. დიდებამინიჭებულ აზნაურს დიდებული აზნაური ეწოდებოდა. აზნაური იმთავითვე ცდილობდა სახელო და ყმა-მამული სამემკვიდრეოდ ექცია. XI–XII საუკუნეებში დიდებულთა ცნობილი საგვარეულოების (კალმახელი, ჯაყელი, სურამელი, არიშიანი, ვარდანისძე, კახაბერისძე და სხვა) წარმომადგენლები დიდმოხელეობას თაობიდან თაობამდე ფლობდნენ. მაგ. ქართლის ერისთავობა XII საუკუნის 70-იანი წლებიდან მთელი XIII საუკუნის მანძილზე სურამელების ხელში იყო; რაჭა-არგვეთ-თაკვერის ერისთავებად XI საუკუნის დასაწყისიდან XIII საუკუნის 80-იან წლებამდე კახაბერისძენი იყვნენ; სამცხის ერისთავთ-ერისთავად და სპასალარად XI-XIII საუკუნეებში ჯაყელთა სახლის წევრები ჩანან. ზოგი ერისთავი ამავე დროს სამეფო კარის მოხელეც იყო. მაგ. სვანთა ერისთავი ვარდანისძე თამარის დროს მეჭურჭლეთუხუცესიც იყო. ბექას სამართლით, დიდებული აზნაურის სისხლი 40 ათ. თეთრად იყო შეფასებული, მაშინ, როდესაც ტაძრეული აზნაურის სისხლი 20 ათ. ღირდა, ხოლო აზნაურთა შორის ქვედა საფეხურზე მდგომი უციხო-უმონასტრო აზნაურისა — 12 ათ. თეთრი. ცენტრალური ხელისუფლების შესუსტების მიზნით მონღოლები ხელს უწყობდნენ დიდებულების პარტიკულარულ მისწრაფებებს, მათი შემწეობით დიდებულებმა დაიმკვიდრეს სახელოები და ყმა-მამული. ერისთავი უკვე მთავრად იწოდებოდა. ზოგმა დიდებულმა მთავარმა მეფისაგან სრულ ან ნაწილობრივ დამოუკიდებლობასაც მიაღწია (ათაბაგი, გურიელი, დადიანი).

გვიანდელ საუკუნეებში დიდებულების წრიდან შეიქმნა თავადთა სოციალური წოდება. თავადთა შორის უპირატეს მდგომარეობაში მყოფთ „დიდებული თავადი" ეწოდებოდა. XVII–XVIII საუკუნეებში ქართლის სამეფოში დიდებული თავადი ერქვა ისეთი გაუყრელი სახლის მეთაურს, რომელიც დიდ ყმა-მამულსა და სამოხელეო თანამდებობას ფლობდა (ქსნის ერისთავი, არაგვის ერისთავი, ციციშვილი, ამილახვარი, ორბელიანი და სომხითის მელიქის სახლის მეთაური). ვახტანგის სამართლით, დიდებული თავადის სისხლი 1536 წელს თუმნად იყო შეფასებული. ამავე სამართლის ვაჭართა უმაღლესი ფენის წარმომადგენელს დიდებული ვაჭარი ეწოდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, Очерк из истории развития феодальных отвошений в Грузии ( XIII-XVI вв.), მის წგნ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ. 1965;
* *ბერძენიშვილი მ.* საქართველო XI-XII საუკუნეებში (სოციალურ-ეკონომიური ნარკვევი), თბ. 1970;
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. ტფ. 1928;
* *ბერძენიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 508.
**მარსელის ობსერვატორია** (ფრანგ. Observatoire de Marseille) — ასტრონომიული ობსერვატორია საფრანგეთის ქალაქ მარსელში. დაწესებულებას მართავს ექს-მარსელის უნივერსიტეტი და საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტერი. ობსერვატორიის ფუნქციონირების ძალიან ადრეულ ეტაპზე, 1877 წელს ედუარდ სტეფანმა აქედან აღმოაჩინა გალაქტიკათა ჯგუფი, რომელსაც სტეფანის კვინტეტი ეწოდა. 

2006 წელს მარსელის ობსერვატორია შეერწყა საფრანგეთის ასტროფიზიკის ლაბორატორიას და გახდა მარსელის ასტროფიზიკური ლაბორატორია — მარსელ-პროვანსის ასტრონომიული ობსერვატორიის (OAMP) შემადგენელი ნაწილი, რომელიც თავის მხრივ მოიცავს ზემო პროვანსის ობსერვატორიასაც. 

2008 წელს მარსელის ასტროფიზიკური ლაბორატორია ახალ, 10 000 კვადრატულ მეტრ ფართში გადავიდა, დაემატა ახალი შესაძლებლობები. ობსერვატორია წარმოადგენს ექს-მარსელის უნივერსიტეტისა და საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტერის ერთობლივ კვლევით ერთეულს. მისი აღჭურვილობა მოიცავს ორ მთავარ ტექნოლოგიურ პლატფორმას კოსმოსური ინსტრუმენტების კვალიფიკაციისათვის და წარმოებისათვის და ოპტიკური სარკეების მეტროლოგიისათვის. ობსერვატორიის ასტრონომები სპეციალიზებულნი არიან კოსმოლოგიაში, გალაქტიკათა ევოლუციაში, ეგზოპლანეტებსა და მზის სისტემაში, ოპტიკური ინსტრუმენტების შექმნაში. 

2012 წელს, მარსელ-პროვანსის ასტრონომიული ობსერვატორია შეერწყა ექს-მარსელის უნივერსიტეტის დედამიწის მეცნიერებების კვლევის ინსტიტუტს და გახდა ახალი ორგანიზაცია სახელად პითეასის ინსტიტუტის სამყაროს მეცნიერებების ობსერვატორია (ფრანგ. *Observatoire des Science de l'Univers Institut Pythéas OSU-IP*).

ამჟამად OSU-IP 6 ძირითად ლაბორატორიას აერთიანებს, რომელთა შორისაცაა: CEREGE, IMBE, MIO, LAM. LPED, MIO და პლუს ზემო პროვანსის ობსერვატორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარსელის ასტროფიზიკური ლაბორატორია
* OSU-Institut Pythéas დაარქივებული 2015-02-13 საიტზე Wayback Machine.
* ზემო პროვანსის ობსერვატორია
დ. გუნცაძე
**დავით კონსტანტინეს ძე გუნცაძე** (დ. 8 სექტემბერი, 1861, სოფ. შუა კვალითი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1922, იუგოსლავია) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1917), ქართველ აზნაურთა გვარიდან.

დაამთავრა ელიზავეტგრადის (უკრაინა) სამხედრო პროგიმნაზია, კიევის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი (1880). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიისა (1904–1905) და I მსოფლიო (1914–1918) ომებში, გენერალ-მაიორი (1914). მეთაურობდა ტამანის (1890 წლიდან), ლაპლანდიის 97-ე ქვეით პოლკს (1912 წლიდან), 53-ე ქვეით დივიზიას (1915 წლიდან). 1917 წლის ნოემბერ-დეკემბერში იყო მე-12 არმიის სარდლის მოვალეობის შემსრულებელი. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო თეთრი მოძრაობის მონაწილე სამხრეთ რუსეთში. 1920 წლიდან ემიგრაციაში იყო. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის, წმ. ანას, წმ. სტანისლავის, წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 206.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით გუნცაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მარტენის პროცესი** გულისხმობს ლითონის ჯართისა და თუჯისაგან ალქმედ რეგენერატულ ღუმელებში ფოლადისწარმოებას, ე.ი. ფოლადის მიღებას მარტენის ღუმელში, სადაც მიმდინარეობს თხევად ლითონსა, წიდასა და აირად ატმოსფეროს შორის მაღალტემპერატურული რთული ფიზიკურ-ქიმიური პროცესები. 
მარტენის პროცესში შესაძლებელია ისეთი კაზმის გადამუშავება, რომელშიაც თუჯისა და ფოლადის ჯართის შემცველობა იცვლება განუსაზღვრელ ზღვრებში: 100% თუჯიდან 100% ჯართამდე. ამის მიხედვით გადამუშავების ტექნოლოგიაც ცალკეულ შემთხვევაში ხასიათდება თავისი განსაკუთრებული ხასიათით. ასე მაგალითად, კაზმში თუჯის მაღალი შემცველობის შემთხვევაში გამდნარი ფოლადი შეიცავს ყველა იმ ელემენტის მაღალ კონცენტრაციას, რომლებშიც თუჯში შედიოდნენ, და პირიქით. ქარხანაში ბრძმედის არსებობის მიხედვით თუჯის მიწოდება მარტენის ღუმელში შესაძლოა თხევადი ან მყარი სახით წარმოებდეს.
კაზმის შემადგენლობის მიხედვით მარტენის პროცესი სამ ნაირსახეობად იყოფა: ჯართული, ჯართ-მადნური და მადნური.
ღუმელის აბაზანის ამონაგის მიხედვით (მაგნეზიტი - ფუძე და დინასი - მჟავე) მარტენის ღუმელებში ფოლადის გამოდნობის პროცესი იყოფა
ფუძე და მჟავა პროცესებად.

**ფუძე მარტენის პროცესი**, ეწოდება...

**მჟავა მარტენის პროცესი** ეწოდება...

ლიტერატურა
----------

* იაკობაშვილი ს. მეტალურგია. თბილისი,1987
**დავით დავარაშვილი** (დ. 25 ნოემბერი, 1958) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981–1983 წლებში იყო ლენინგრადის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1983 წლიდან ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის, მეანობა გინეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1993-1997 წლებში სტაჟირებას გადიოდა ლონდონში, ნაყოფის მედიცინის განყოფილებაში. ავტორია 27 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი მეან–გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი „VITA"–ს მეანობა —გინეკოლოგიის კათედრის ასისტენტი.

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნორმალური და პათოლოგიური ორსულობის დროს დედა–პლაცენტა–ნაყოფის სისტემის სისხლძარღვებში სისხლის მიმოქცევის ანტენატალური შეფასება ულტრაბგერითი დოპლერ მეთოდით".

ჯილდოები
--------

* 1986 - ახალგაზრდა მეცნიერთა პირველი საკავშირო კონფერენცია, ლაურეატი
* 1980 - სსრკ განათლების სამინისტროს დიპლომი, საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომისთვის

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000 გვ. 85

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით დავარაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ელერდაშვილი** — გარეკახური წარმოშობის ქართული გვარი, მომდინარეობს საკუთარი სახელიდან ***ელერდა***. გავრცელებულია ძირითადად კახეთის მხარეში.

ისტორია
-------

ელერდაშვილების პირველი ფუძე-საცხოვრისი საგარეჯოს მუნიციპალტეტის სოფელ პატარძეულში ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნეში. XX საუკუნის 90-იანი წლებისათვის ამ გვარის წარმომადგენელთა რაოდენობა ითვლიდა 294 სულს, აქედან თბილისში ცხოვრობდა 179 სული, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში – 112, დანარჩენი რუსთავში და სხვაგან.

ელერდაშვილების საგვარეულოს ფუძემდებელი დოკუმენტურად დასტურდება ქართლ-კახეთის კამერალური აღწერის XVIII საუკუნის დავთრების ჩანაწერებით, სოფელ პატარძეულში იმ დროისთვის ერთ კომლ ელერდას უცხოვრია, როგორც სამეფო გააზატებულ ყმას.

ლეგენდა
-------

ელერდაშვილების წინაპრებს ლეგენდის თანახმად უცხოვრიათ ჩრდილო კავკასიაში, ჩეჩენ-ინგუშეთში და მათ ქრისტიანობა არ დაუთმიათ, მიუხედავად თურქ-ოსმალთა თუ სხვა დაპყრობთა მხრივ ისლამის ძალით თავსმოხვევისა. გარკვეული მიზეზეების გამო ორ ძმას ელერდას და ყუშიტას ინგუშეთი მიუტოვებიათ, კახეთში გადმოსულან და კახეთის მეფეების, ჯერ დავით იმამ-ყული ხანის, შემდეგ კი მისი ძმის მახმედ ყული-ხანის, სამსახურში ჩამდგარან. სამეფო კარის ერთგულებისა და რაინდული სულისკვეთების მქონე ორივე ძისთვის სოფელ პატარძეულში მიუჩენიათ ბინა, იქ ჩაუსახლებიათ და ორივე ძმისთვის მეფის სამსახური დაუვალებიათ, მათ მოსახლეობა უნდა დაეცვათ გამუდმებით მოთარეშე ლეკთა შემოსევებისგან.

ელერდაშვილების უძველესი ნამოსახლარი ახლაც არის სოფლის ჩრდილოეთით მდებარე ტყიან ზოლში და მას დღემდე *ძნელაანი* ჰქვია. საკუთარი სახელი ელერდა ინგუშური ენის ერთ-ერთ დიალექტზე ნიშნავს არწივს.

სტატისტიკა
----------

2022 წლის სამოქალაქო რეესტრის მონაცემებით საქართველოში ცხოვრობს 273 ელერდაშვილი. მათ შორის:

* თბილისი — 160
* საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი — 101
* ახმეტის მუნიციპალიტეტი — 2
* გარდაბნის მუნიციპალიტეტი — 2
* გულრიფში — 1
* გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — 1
* რუსთავი — 2
* სოხუმი — 4

ლიტერატურა
----------

* ელერდაშვილი ა. ელერდაშვილები, საგვარეულო წიგნი თბ. 2012

სქოლიო
------

1. ↑  სილოგაძე ა. თოთაძე ა. გვარ-სახელები საქართველოში, თბ. 1997, გვ. 32
2. ↑  ივ.ჯავახიშვილი, საქართველოს ეკონომიკური ისტორიის ძეგლები, ნაწილი პირველი, დემოგრაფიული ძეგლები, თბილისი 1967 წ. გვ. 32
3. ↑  
სამოქალაქო რეესტრი – სახელებისა და გვარების სტატისტიკა
**დავით დარჩია** (დ. 9 დეკემბერი, 1968) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1968 წლის 9 დეკემბერს. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1994 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. 1995 წელს მიიღო პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის.

აღსანიშნავია როლები: სანდრო („ეს თავისუფალი პეპლები"), თორღვაი („ლამარა"), გიო („მერე რა რომ სველია სველი იასამანი"), ფარუსკადი („ქალი გველი"), ვასო („ნახვის დღე"), თედო, დავითი (კნაწა) („კაცია ადამიანი"), ლაერტი, ტრაგიკოსი („ჰამლეტი"), „სტიქსი", მეშვიდე მსაჯული („თორმეტი განრისხებული მამაკაცი"), წათე („წათეს წითელი წაღები"). შესრულებული აქვს როლები ტელესერიალებში „ცხელი ძაღლი", „თენდება გვიან", „წვრილვარსკვლავთა ღამე", „ასა" და „ჩემი ცოლის დაქალები" და აგრეთვე უკანასკნელი სერიალის დამატებით ფილმში „ჩემი ცოლის დაქალი კინოში".

ფილმოგრაფია
-----------

* 1996: „წარსულის აჩრდილები" რეჟ. ლევან თუთბერიძე
* 1996: „სისხლიანი სცენარი" რეჟ. ბესარიონ (ბესო) სოლომანაშვილი
* 2005: „კომპლექსი" რეჟ.  კოტე თაყაიშვილი
* 2009: „ჯართოსანი" (გოგი ლურსმანაშვილი) რეჟ. ნონა გიუნაშვილი
* 2011: „გული+" რეჟ. ირაკლი ჩხიკვაძე

ნათამაშები როლები
-----------------

### რუსთაველის თეატრი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1995: მიიღო პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით დარჩია [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
**გუნდოროვსკის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი** (რუს. Храм Успения Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ტაძარი ყოფილ სოფელ გუნდოროვსკში (ამჟამად ქალაქი დონეცკი როსტოვის ოლქში), როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. სოფელი გუნდოროვსკი 2004 წელს შეუერთეს როსტოვის ოლქის ქალაქ დონეცკს.

ისტორია
-------

რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიის ტაძარს სახელი ეწოდა ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულის (მარიამობა) მიხედვით. ეკლესიის აშენების საჭიროება მას შემდეგ გაჩნდა, რაც სოფელი გადაიტანეს ჩრდილოეთის დონეცის მარჯვენა ნაპირზე. ახალი ეკლესია გადაწყვიტეს აეშენებინათ ბიზანტიურ სტილში. 

1852 წლის 12 მარტს იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა დაამტკიცა ტაძრის პროექტი. 1853 წლის 4 ივნისს აკურთხეს ტაძრის ასაშენებელი ადგილი. ამავე წელსვე დაიწყო ტაძრის მშენებლობა. რვა წლის შემდეგ ტაძრის მშენებლობა დასრულდა და ეკლესია აკურთხეს. ტაძრის მშენებლობა შეფასდა 38 500 რუბლად, ხოლო კანკელი 10 000 რუბლად. ძველი ხის ტაძრიდან ახალში გადაიტანეს 1695 და 1699 წლის მარხვანი, 1724 წლის თუენი, 1727 წლის ოქტოიხოსი.

1911 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მხარეს ტამბურები მიაშენეს, დაამონტაჟეს ცენტრალური გათბობა.

საბჭოთა ხელისუფლების დროს ეკლესია დახურეს და გამოიყენებოდა ხორბლის საწყობად. 1943 წელს კვლავ გახსნეს. 2008 წელს ეკლესია კვლავ ააღორძინეს და ჩაუტარეს კიდევ ერთი რემონტი. 1987-2007 წლებში ტაძარს მიაშენეს სამრეკლო, შეცვალეს გუმბათი, განახორციელეს ფასადის რემონტი. დააყენეს გაზის გამათბობლები. 

2011 წელს ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი შეიტანეს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Донецк. Церковь Успения Пресвятой Богородицы.
* Божественную литургию в храме Успения Пресвятой Богородицы в станице Гундоровской возглавил Преосвященнейший епископ Симон დაარქივებული 2017-01-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Министерство культуры Ростовской области.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-11. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
**მელიტონ სპირიდონის ძე კელენჯერიძე** (დ. 5 თებერვალი, 1864, სოფ. ტაბაკანი, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 15 აგვისტო, 1942, თბილისი), ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი, ფოლკლორისტი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1894 წელს კიევის სასულიერო აკადემიის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა მასწავლებლად ქუთაისსა და ფოთში. იკვლევდა ხალხური ზეპირსიტყვიერების საკეთხებს, კრებდა და აქვეყნებდა ფოლკლორულ ნიმუშებს. 1893-1894 წლებში ჟურნალ „მოამბეში" დაიბეჭდა მისი ნაშრომი „სახალხო პოეზია და მისი საპედაგოგო, საესტეტიკო და სამეცნიერო მნიშვნელობა" (ცალკე წიგნად — 1896, ქუთაისი). 1915 წელს გამოსცა ხალხური ზღაპრების, აფორიზმებისა და გამოცანების კრებული. 

შეადგინა სახელმძღვანელოები სკოლებისათვის: „სიტყვიერების თეორია", „ქართული ქრესტომათია", „ქართული ენის გრამატიკა" და სხვა. მელიტონ კელენჯერიძე ავტორია გამოკვლევებისა ქართული ეკლესიის ისტორიიდან: „გაბრიელი ეპისკოპოსი იმერეთისა" (1913), „საქართველოს საკათალიკოსო ეკლესიის მოკლე ისტორია" (1918), „სიმართლე ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიაზე" (რუსულ ენაზე, 1906) და სხვა.

მრავალმხრივი მოღვაწე და მეცნიერი, იგი თავის სიტყვას ამბობდა ფოლკლორისტიკაში, თეოლოგიაში, სიტყვიერების თეორიაში; კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობაში.

ლიტერატურა
----------

* სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწეები და სახალხო მასწავლებლები, კრ. 3, თბ. 1968;
* ქსე, ტ. 5, გვ. 462, თბ. 1980
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გობეჩია**. |

**მელიტონ გიორგის ძე გობეჩია** (დ. 9 აგვისტო, 1878, ჭაქვინჯი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 ივნისი, 1914, ხარკივი) — ქართველი პუბლიცისტი, პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1897 წლიდან მასწავლებლობდა. 1905 წელს იყო გაზეთ „ცნობის ფურცლის" კორესპონდენტი ზუგდიდის მაზრაში. 1906 წელს გაემგზავრა პარიზში სასწავლებლად და 1910 წელს დაამთავრა პარიზის უნივერსიტეტი. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მოღვაწეობდა სოციალ-ფედერალისტური მიმართულების „სახალხო გაზეთში". 1911 წელს დააპატიმრეს. გარდაიცვალა ხარკოვის ციხეში 35 წლის ასაკში. გობეჩიას ეკუთვნის ლექსების კრებული „ჰანგები" (1902), „პარიზის სონეტები" (1910), ორი პოემა „ფარნაოზი" და „ამირანი"; ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 54.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მელიტონ გობეჩია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მელიტონ გობეჩია დაარქივებული 2019-03-18 საიტზე Wayback Machine.  — განმანათლებლობა საქართველოში: იდეები და მოღვაწეები.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გუგუნავა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დავით (დათა) სიმონის ძე გუგუნავა** (დ. 1815 — გ. 1885) — თავადი, ქართველი მომღერალი, ლოტბარი, რუსეთის არმიის პრაპორშჩიკი.

მონაწილეობდა გურიის 1841 წლის აჯანყებაში, თუმცა შემდეგ მთავრობას შეურიგდა. არჩეული იყო ოზურგეთის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლად (დაახლ. 1871). რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წწ. ომის დროს წარმატებით მეთაურობდა გურიის დრუჟინას.

დათა გუგუნავა, გარდა სამხედრო მოღვაწეობისა, იყო ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. მისი მოწაფე იყო სამუელ ჩავლეიშვილი. მისი ვაჟი, სიმონი, იყო ცნობილი პოეტი და მთარგმნელი. არის ავტორი სიმღერისა „შავი შაშვი ჩიოდა", რომელიც მან შვილის, ტიტიკოს, გარდაცვალების გამო დაწერა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დავით გუგუნავა***

* დავით გუგუნავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* *ნიკო ჯავახიშვილი* Грузины под Российским Флагом: Грузинские военные и государственные деятели на службе России в 1703-1917, 2003, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ. 99.
* *ახუაშვილი ი.* გუგუნავები, თბილისი, 2002 გვ. 290
**მირზა ალი აბასოვი** (დ. 1874, ტიფლისი — გ. 3 ნოემბერი, 1943, თბილისი) — საბჭოთა, აზერბაიჯანელი მსახიობი, რეჟისორი, დრამატურგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1924).

ბიოგრაფია
---------

მირზა ალი აბასოვი დაიბადა 1874 წელს ტიფლისში, აზერბაიჯანულ ოჯახში. სასცენო კარიერა 1898 წელს დაიწყო. ფარაშის როლი ითამაშა მირზა ფათალი ახუნდოვის „ლანკარანის სახანოს ვეზირის თავგადასავალში". თბილისის აზერბაიჯანული თეატრის დასში 1916 წლიდან იყო წამყვანი მსახიობი და რეჟისორი. უმეტესად თამაშობდა ტრაგიკულ როლებს: ოტელო (შექსპირის „ოტელო"), ფრანცი (შილერის „ყაჩაღები" და სხვა). თავადაც იყო რამდენიმე პიესის ავტორი.

გარდაიცვალა თბილისში 1943 წელს. დაკრძალულია თბილისში, მუსულმანურ სასაფლაოზე.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1924 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Мирза Али Аббасов

სქოლიო
------

1. ↑  "Аббасов, Мирза Али", Театральная энциклопедия - Советская энциклопедия, I: 329–330, 1965
დიდი ვაკეები
დიდი ვაკეები
ბლეკ-ჰილზი
**დიდი ვაკეები** (ინგლ. Great Plains) — ვრცელი პლატო ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერების აღმოსავლეთ მთისწინეთში, კანადისა და აშშ-ის ტერიტორიებზე. გადაჭიმულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთით. სიგრძე 3600 კმ, სიგანე 500-800 კმ. გეოლოგიური თვალსაზრისით დიდი ვაკეები ჩრდილოეთ ამერიკის ბაქნის განაპირა ნაწილია, რომლის საფუძველი კამბრიულისწინა კრისტალური ქანებითაა აგებული და ზემოდან პალეოზოური, ცარცული და პალეოგენ-ნეოგენური დანალექი წყებებით (კირქვები, ქვიშაქვები) არის დაფარული. დანალექი ქანების საფარი ზოგან გარღვეულია ახალგაზრდა ინტრუზიებით, რომელთა შორის ყველაზე მაღალია ბლეკ-ჰილზი (2207 მ). 

დიდი ვაკეების შუა და სამხრეთ ნაწილში მეოთხეული ასაკის ლიოსისებრი თიხნარია, ჩრდილოეთ ნაწილში — ძველმყინვარული (მორენული) ნალექები. დიდი ვაკეების ზედაპირი დახრილია დასავლეთიდან (1600-1700 მ) აღმოსავლეთისაკენ (500 მ) და ინტენსიურადაა დანაწევრებული ეროზიული ხეობებით.

დიდი ვაკეების ჰავა ძირითადად კონტინენტურია, ჩრდილოეთში — ზომიერი, სამხრეთში — სუბტროპიკული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთში -28°C, სამხრეთში 12°C, ივლისში შესაბამისად, 13°C და 28°C. ნალექების წლიური რაოდენობა კლებულობს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 500-იდან 200 მმ-მდე ჩრდილოეთში და 600 მმ-იდან 300 მმ-მდე სამხრეთში. კორდილიერების მთათა სისტემა კლიმატური ზღუდეა, რომელიც გზას უღობავს წყნარი ოკეანიდან მქროლავ ნოტიო ქარებს. ზამთარი მცირეთოვლიანია, ზაფხული — გვალვიანი; დროდადრო იცის თავსხმა და ძლიერი ქარები (ტორნადო). მდინარეები ჩქარი და მცირეწყლიანია, მიედინებიან ღრმა ხეობებში. ზაფხულობით ხშირია წყალმოვარდნა, ზამთრობით შრებიან; ჩრდილოეთში იყინებიან 5-6 თვით. დიდი მდინარეებია მისური, არკანზასი, პლატი, კოლორადო. იყენებენ სარწყავად.

დიდი ვაკეები ძირითადად მშრალი სტეპით არის დაფარული, კანადის ნაწილში ტყესტეპია (ვერხვის ტყის კორომები და მდელოს სტეპი), რომელიც ჩრდილოეთით ტაიგაში (თეთრი ნაძვი, ლარიქსი, არყი) გადადის; ედუარდზისა და ლანო-ესტაკადოს პლატოებზე — სუბტროპიკული სავანა (აკაცია, კაქტუსები და სხვა). დიდ ვაკეებზე ძირითადად წაბლა ნიადაგია; ჩრდილოეთში შავმიწა, ტყის ნაცრისფერი და კორდიან-ეწერი ნიადაგია, უკიდურეს სამხრეთში — ყავისფერი და რუხ-ყავისფერი. ცხოველთა სამყარო ადამიანის ზეგავლენით არის სახეშეცვლილი. ბინადრობს კოიოტი, მდელოს ძაღლი, ზაზუნა, თრია, ჩხრიალა გველი და სხვა. ნაკრძალებში შემორჩენილია ბიზონი.

დიდი ვაკეების ფარგლებში არის ნავთობის, ქვანახშირის, მურა ნახშირის, ბუნებრივი აირის, სუფრის მარილის საბადოები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიდი ვაკეები"** ვიკისაწყობში.
* დიდი ვაკეები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* დიდი ვაკეები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
დიდი განხეთქილების რუკა. წითლით აღნიშნულია ქვეყნები, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ავინიონელ პაპებს, ხოლო ლურჯით აღნიშნულია რომის პაპის მომხრე ქვეყნები.
**დიდი განხეთქილება კათოლიკურ ეკლესიაში** — პერიოდი პაპობის ისტორიაში (1378-1417 წწ.), როდესაც პაპის ტახტისთვის რამდენიმე პაპი იბრძოდა ერთდროულად. დიდი განხეთქილების მიზეზები იყო პაპობის, როგორც სისტემის დაკნინება დასავლეთ ევროპაში ცენტრალიზებული სახელმწიფოების ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით და დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოთა ბრძოლა პაპის ტახტის დასამორჩილებლად. დიდი განხეთქილება მოჰყვა პაპების ავინიონის ტყვეობას. ავინიონიდან რომში დაბრუნებული გრიგოლ XI-ის (1370-1378 წწ.) გარდაცვალების შემდეგ ჩრდილოეთი და შუა იტალიის, გერმანიის, სკანდინავიის სახელმწიფოების და ინგლისის მხარდაჭერით პაპად აირჩიეს ურბან VI (1378-1389 წწ.), ხოლო საფრანგეთისა და მისი მოკავშირე ქვეყნების - ესპანეთის, შოტლანდიის, ნეაპოლის სამღვდელოებამ ავინიონში პაპად აირჩია კლიმენტი VII (1378-1394 წწ.) შეიქმნა ორი პაპის კურია. პაპებმა ერთმანეთი შეაჩვენეს.

პიზის საეკლესიო კრებამ 1409 წელს გადააყენა როგორც ავიიონის პაპი ბენედიქტე XIII (ანტიპაპი იყო 1394-1422 წწ.), ისე რომის პაპი გრიგოლ XII (პაპად იყო 1406 წლიდან) და პაპად აირჩია ალექსანდრე V (ანტიპაპი 1409-1410 წწ.). გადაყენებულმა პაპებმა არ სცნეს კრების გადაწყვეტილება, პაპის ტახტზე აღმოჩნდა სამი პაპი. დიდი განხეთქილებამ ხელი შეუწყო მწვალებლური მოძრაობის გავრცელებას, რომელიც ფეოდალურ წყობილებას ემუქრებოდა. ამით უკმაყოფილო საერო ფეოდალებმა ეკლესიის ერთობის დამყარება მოითხოვეს. კონსტანცის საეკლესიო კრებამ (1414-1418 წწ.) ბოლო მოუღო დიდი განხეთქილებას, გადააყენა სამივე პაპი - იოანე XXIII (ალექსანდრე V-ის მემკვიდრე, ანტიპაპი 1410–1415 წწ.), გრიგოლ XII და ბენედიქტე XIII. პაპად აირჩია მარტინ V. დიდი განხეთქილებამ შეარყია პაპობისა და კათოლიკური ეკლესიის ავტორიტეტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პაპების ავინიონის ტყვეობა
* პიზის საეკლესიო კრება
* კონსტანცის საეკლესიო კრება

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 521-522.


პროტესტანტიზმი
რესტავრაციონიზმი
ბაპტიზმი
კალვინიზმი
ანგლიკანობა
ლუთერანობა
*რომის კათოლიკური ეკლესია*
*აღმოსავლეთის კათოლიკური ეკლესიები*
მართლმადიდებლობა
არაქალკედონური ეკლესიები
ასურეთის ეკლესია
პროტესტანტული რეფორმაცია
*(XVI საუკუნე)*
დიდი სქიზმა
*(XI საუკუნე)*
ეფესოს კრება 431
ქალკედონის კრება 451
ადრეული ქრისტიანობა
უნია
**დიურანსი** (ფრანგ. Durance) — მდინარე საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირის ფარგლებში. მდინარე რონის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს კოტის ალპებში, ზღვის დონიდან 2325 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 323 კმ, აუზის ფართობი 14.342 კმ². შუა დინებაში კვეთს პროვანსის ალპების შტოქედებს, ხოლო ქვემო დინებაში გამოდის რონის დაბლობის ფარგლებში. ზემო დინებაში აუზის საზრდოობაში მონაწილეობს მდნარი თოვლი, დანარჩენ მონაკვეთზე წვიმის წყლები. ზამთარსა და გაზაფხულზე (ივნისის ჩათვლით) დიურანსზე შეიმჩნევა ბობოქარი და საკმაოდ მაღალი წყალმოვარდნები, რომელიც ზოგჯერ იწვევს სანაპირო ნაყარის გარღვევასა და მდინარე რონის დაბლობის ფარგლებში წყალდიდობის წარმოქმნას.

1961 წელს მდინარის ზემო წელში შეიქმნა წყალსაცავი. ჰესი. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო დინებაში შეადგენს 188 მ³/წმ-ს. წყლის სპორტის სახეობების პოპულარული ადგილია. მდინარის ნაპირებზეა ქალაქები: ბრიანსონი, ავინიონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიურანსი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* დიურანსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მანუელ II**. |

**მანუელ II დიდი კომნენოსი** (ბერძ. Μανουήλ Β΄ Μέγας Κομνηνός; დ. 1323/1324 – გ. 21 თებერვალი, 1333) — ტრაპიზონის იმპერიის მეთერთმეტე იმპერატორი 1332 წელს , კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ ანდრონიკე III-ისა და მისი საყვარლის შვილი.

მმართველობა
-----------

მანუელის რვათვიანი მმართველობის პერიოდში იმპერიას თავს დაესხა ხალიბიის ემირი ბაირამ-ბეგი. ემირის არმიამ მოახერხა ღრმად შესულიყო იმპერიის ტერიტორიაზე, მაგრამ იმპერატორის არმიის შეტევის შედეგად უკან დაიხია. მიუხედავად მანუელის ამ წარმატებისა, მისი მმართველობა მაინც არამტკიცე იყო. პრობიზანტიურმა პარტიამ კონსტანტინოპოლიდან ქვეყანაში სასწრაფოდ დააბრუნა მანუელის ბიძა ბასილი. 1332 წლის აგვისტოში მანუელის მმართველობა დაემხო, თავად იმპერატორი დაატუსაღეს, ხოლო 1333 წლის წარუმატებელი აჯანყების მხარდაჭერისათვის იგი სიკვდილით დასაჯეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fondation for Medieval Genealogy : ტრაპიზონის იმპერატორები

ლიტერატურა
----------

* The Oxford Dictionary of Byzantium, Vol. 1, NY-Oxford, 1991

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |
**დახატულა** — კლდის მხატვრობა, მდებარე ოპიზასა და ხანძთას შორის. XVI საუკუნეში საქართველოში გამოიყენებოდა, როგორც საზღვრის აღმნიშვნელი ტბეთისა და ანჩის საეპისკოპოსოებს შორის.

XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, დახატულა მდებარეობდა ანჩისა და ტბეთის საეპისკოპოსოების გასაყარზე.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | Ⴃ. ანჩელის სამწყსო სამწყალს აქეთი, სანცხას და ოპიზას შუა — **დახატულა**, ამის ქვემოთი ნიგალის-ჴევი დაღმა და გამოღმართი გონიის სამძღურამდინ.

Ⴄ. მტბევარის სამწყსო **დახატულას** ზედათი ანაკერთს აქეთი, სულა შავშეთი მიჭიხიანთ ბატონის კათალიკოზის ყოფილა, იმ ქვეყნის ეპისკოპოსის იასაულიც ის ყოფილა; აჭარა დანდალოს ზევითი მას ჰქონებია და დანდალოს ქვემოთი აჭარა ქუთათელის სამწყსო ყოფილა. | "|
| —ანდრძი წმინდისა მეფისა დავით აღმაშენებლისა |

ამ ტოპონიმს ახსენებს ნიკო მარი თავის „შავშეთსა და კლარჯეთში მოგზაურობის დღიურებში" თუმცა მხოლოდ ახსენებს და ფაქტია, რომ როცა 1904 წელს იმოგზაურა კლარჯეთში, „დახატულად" სახელდებულ ადგილას არ მისულა.

2010 წელს მოეწყო ექსპედიცია (ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები: მალხაზ ჩოხარაძე, მამია ფაღავა, ზაზა შაშიკაძე; ოპერატორი: ნიკა ტუღუში), რომლის მიზანიც დახატულას მოძიება და მისი იდენტიფიცირება იყო. მალხაზ ჩოხარაძე წერს: „დახატულა ოპიზა-ფორთის გადასახვევიდან 3,5 კილომეტრზეა. ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ფორთისკენ მიმავალი საავტომობილო გზის პირას დაყუდებულ კლდეზე მართლაც არის გამოსახულება (უფრო ზუსტად, აქ დღეს მხოლოდ გამოსახულებათა ნაშთებია დარჩენილი), გამოსახულებები ადამიანის ხელით ჩანს შექმნილი (და არა, ვთქვათ, ატმოსფერული ნალექების ზემოქმედების შედეგი), ადგილის სახელწოდებაც მათ უნდა უკავშირდებოდეს. ამასთან, ეს ცნობილი და რაღაცით გამორჩეული ადგილი იქნებოდა, რახან ორიენტირადაა დასახული. შესაძლოა, წინათ აქ გამოქვაბულიც ყოფილიყო (მაგალითად, ბერების სადგომი), რომელიც დროთა განმავლობაში ჩამოიშალა. ყოველ შემთხვევაში, დღეს გამოქვაბულის კვალი არ ჩანს. გამოსახულებათა დათარიღება ძნელია: ფაქტია,რომ XV-XVI საუკუნეების დოკუმენტში ტოპონიმი „დახატულა" ნახსენებია; თუმცა,შესაძლებელია, ნახატები გაცილებით ადრე იყოს შესრულებული...მკაფიოდ იქ არაფერი ჩანს, თუმცა, ადგილობრივები უფრო ქალსა და ბავშვს წარმოიდგენენ, ზოგჯერ გველის თუ თაგვის გამოსახულებასაც..."

ლიტერატურა
----------

* მალხაზ ჩოხარაძე, ,,დახატულა" და რამდენიმე კითხვა ანჩისა და ტბეთის ეპარქიათა საზღვრებისა გამო - ,,ჩვენი სულიერების ბალავარი", ბსუ-ს ქრისტიანული კვლევის ცენტრის სამეცნიერო კონფერენციის მასალები, ტ.VI, 2014 წ. ბათუმი.

სქოლიო
------

1. ↑  ჟორდანია თ. „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა", თბ. 1897, გვ. 53

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალხაზ ჩოხარაძე, „დახატულა", ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გაზეთი #6. ივნისი. 2015. gv. 12
**მანუას კუნძულები** (ინგლ. Manuʻa Islands) — კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც შედგება ოთხი კუნძულისაგან: ტაუ (სამი რაიონი: *ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა*) (44,31 კმ²), ნუუტელე, ოფუ (7,215 კმ²) და ოლოსეგა (5,163 კმ²) (ბოლო ორი კუნძული შეერთებულია ქვიშიანი დანალექით). კუნძულების ჯგუფი მდებარეობს დაახლოებით 110 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტუტუილადან. ამერიკის სამოას ნაწილია.

გეოგრაფია
---------

მანუას კუნძულების რუკა
ჯგუფის ყველა კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია, *ლატას მთა* (969 მეტრი), რომელიც მდებარეობს ტაუს კუნძულზე.

მანუას კუნძულების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავიათ ნაკრძალებს.

ისტორია
-------

მანუას კუნძულებს აქვთ მჭიდრო ისტორიული და კულტურული კავშირები სამოას არქიპელაგის სხვა კუნძულებთან.

პოლინეზიურ მითოლოგიაში მანუას კუნძულები ითვლებოდა ღვთიურ ადგილად, რადგანაც მათზე, ლეგენდების თანახმად, პოლინეზიურმა უზენაესმა ღმერთმა ტანგაროამ შექმნა ადამიანი და გარშემო კუნძულები.

ძველად მანუას კუნძულების უზენაესი ბელადები ატარებდნენ ტიტულს ტუი-მანუა (*Tui Manu’a*). მათგან უკანასკნელი იყო ტუიმანუა ელისარა (*Tuimanu’a Elisara*), რომელიც გარდაიცვალა 1909 წლის 2 ივლისს. ტუი-მანუას ტიტული დღემდე არსებობს, მაგრამ არ არის ხალხი, რომლებიც მას ატარებენ.

პირველი ევროპელი, რომელმაც 1721 წლის 14 ივნისს აღმოაჩინა მანუას კუნძულები, გახდა ნიდერლანდელი მოგზაური იაკობ როგევენი.

მანუას კუნძულები ოფიციალურად გახდა აშშ-ის სამფლობელო 1904 წლის 14 ივლისს.

მოსახლეობა
----------

2010 წელს მანუას კუნძულების მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 1323 ადამიანი: ტაუს კუნძულზე (სამი რაიონი: *ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა*) ცხოვრობდა 970 ადამიანი), ოფუს კუნძულზე — 176 ადამიანი, ოლოსეგას კუნძულზე — 177 ადამიანი. ამასთან მოსახლეობა თანდათან კლებულობს. 1930-იან წლებში ამერიკის სამოას მოსახლეობის დაახლოებით 20 % ცხოვრობდა მანუას კუნძულებზე, 1980-იანი წლებისთვის კი — მხოლოდ 6 %. მოსახლეობის გადინება დაკავშირებულია მანუას კუნძულებზე ეკონომიკური აქტიურობის საშუალებების არ არსებობასთან. მანუას კუნძულების მთავარი ქალაქია — ლუმა კუნძულ ტაუზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  ამერიკის სამოას ოლქები (ტერიტორია) (ინგლისური)
**დაცული ტერიტორია** — ტერიტორია, რომელსაც მინიჭებული აქვს სპეციალური სტატუსი, რათა დაცული იყოს აღნიშნული ტერიტორიის ფიზიკური მახასიათებლები, დაცული იყოს როგორც კულტურული მემკვიდრეობა. დაცული ტერიტორია შეიძლება იყოს სახელმწიფო ნაკრძალი, ეროვნული პარკი, აღკვეთილი ან მიწის სხვა ფართი. 

2003 წლის 22 აპრილს გარემოს გლობალური ფონდისა და მსოფლიო ბანკის მხარდაჭერით, საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების პროექტის ხელშეწყობით საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კანონი „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ".

ამ კანონის მიხედვით საქართველოში შეიძლება არსებობდეს შემდეგი სახის დაცული ტერიტორიები: 

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **საქართველოს დაცული ტერიტორიები**

| დაცული ტერიტორია | მიზანი | კატეგორია (IUCN) |
| --- | --- | --- |
| სახელმწიფო ნაკრძალი | მკაცრი დაცვა, საგანმანათლებლო და არამანიპულაციური კვლევები სპეციალური ნებართვით | I |
| ეროვნული პარკი | ეკოსისტემების კონსერვაცია, განათლება, ტურიზმის განვითარება | II |
| ბუნების ძეგლი | ბუნების თავისებურებების კონსერვაცია (მცირე ზომის განსაკუთრებული ტერიტორიის დაცვა) | III |
| აღკვეთილი | ბუნების დაცვა და შენარჩუნება აქტიური მართვის გზით | IV |
| დაცული ლანდშაფტი | ლანდშაფტის და/ან ზღვის აკვატორიის კონსერვაცია და ტურიზმის განვითარება | V |
| მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია | ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენება | VI |

 |

დაცული ტერიტორიები საქართველოში
-------------------------------

 მთავარი სტატია: საქართველოს დაცული ტერიტორიები.
საქართველოში დაცული ტერიტორიების დაარსებას დიდი ხნის ისტორია აქვს. პირველი დაცული ტერიტორია – ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალი შეიქმნა ჯერ კიდევ 1912 წელს. ამჟამად კი დაცული ტერიტორიების საერთო ფართობი 495 892 ჰა, რაც ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 7 %-ია. დაცული ტერიტორიების დაახლოებით 75 % ტყით არის დაფარული. საქართველოში 14 სახელმწიფო ნაკრძალი, 8 ეროვნული პარკი, 12 აღკვეთილი, 14 ბუნების ძეგლი და 2 დაცული ლანდშაფტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო[*მკვდარი ბმული*]
**ევა გაბორი** (ინგლ. Eva Gabor; დ. 1919, 11 თებერვალი, ბუდაპეშტი, უნგრეთი —გ. 1995, 4 ივლისი, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია )— უნგრელი მსახიობი, მომღერალი და სოციალიტი. მან გაახმოვანა ჰერცოგინია და მისის ბიანკა დისნეის ფილმებში *The Aristocats*, *The Rescuers* და *The Rescuers Down Under*. იგი ფართოდ იყო ცნობილი 1965–1971 წლების სატელევიზიო სიტკომში Green Acres , როგორც ლიზა დუგლასი, ცოლი. ედი ალბერტის პერსონაჟი ოლივერ ვენდელ დუგლასი. გაბორი წარმატებული იყო როგორც მსახიობი ფილმში, ბროდვეიში და ტელევიზიაში. ის ასევე იყო წარმატებული ბიზნესმენი, მარკეტინგული პარიკები, ტანსაცმელი და სილამაზის პროდუქტები. მისი უფროსი დები, ზა ზა და მაგდა გაბორი, ასევე მსახიობები და სოციალისტები იყვნენ.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
---------------------------

გაბორი დაიბადა ბუდაპეშტში, ჯარისკაცის, ვილმოს გაბორისა და მისი მეუღლის, იუველირის ჯოლის (დაბადებული იანკა ტილემანი) სამი ქალიშვილიდან უმცროსი. მისი მშობლები ორივე უნგრელი ებრაული ოჯახებიდან იყვნენ. ის იყო პირველი დებიდან, ვინც ემიგრაციაში წავიდა შეერთებულ შტატებში, შვედ ოსტეოპათთან, ექიმ ერიკ დრიმერთან პირველი ქორწინებიდან მალევე, რომელზეც იგი დაქორწინდა 1937 წელს, როდესაც ის 18 წლის იყო. მისი პირველი როლი კინოში იყო შეერთებულ შტატებში 1941 წლის იძულებითი დაშვება Paramount Pictures-ში. 1950-იან წლებში იგი გამოჩნდა რამდენიმე მხატვრულ ფილმში, მათ შორის „The Last Time I Saw Paris". მთავარ როლში ელიზაბეტ ტეილორი, მხატვრები და მოდელები, რომელშიც მონაწილეობდნენ დინ მარტინი და ჯერი ლუისი. 1953 წელს მას გადაეცა საკუთარი სატელევიზიო თოქ-შოუ, ევა გაბორ შოუ, რომელიც გადიოდა ერთი სეზონის განმავლობაში (1953–1954). 1950-იანი წლების დანარჩენი და 1960-იანი წლების დასაწყისში იგი გამოჩნდა ტელევიზიაში და ფილმებში. ის გამოჩნდა საიდუმლო სერიალის Justice-ის ერთ ეპიზოდში და იყო თამაშის შოუში What's My Line? როგორც „იდუმალი გამომწვევი".

### მწვანე ჰექტარი

1965 წელს გაბორმა მიიღო ლიზა დუგლასის როლი, რომლის ადვოკატი ქმარი ოლივერ ვენდელ დუგლასი ( ედი ალბერტი ) გადაწყვეტს დატოვოს ქალაქის ცხოვრების "Rat race ". ის ყიდულობს ფერმას სოფლის თემში და აიძულებს ლიზას დატოვოს თავისი საყვარელი დიდქალაქური ურბანული ცხოვრება, პოლ ჰენინგის სიტკომში Green Acres, რომელიც გავიდა CBS-ზე. Green Acres განლაგებული იყო ჰუტერვილში, იგივე ფონზე Petticoat Junction- ისთვის (1963–1970) და ხანდახან გადაკვეთდა მის დის სიტკომს. მიუხედავად იმისა, რომ რეიტინგების დადებითად დაამტკიცა, პირველი ოთხი სეზონის ტოპ 20-ში რჩება, Green Acres სხვა დის შოუსთან ერთად, The Beverly Hillbillies, გაუქმდა 1971 წელს CBS-ის ქსელის "Rural purge" დროს - პოლიტიკა, რომელიც მიზნად ისახავს ქსელის სოფლად დაფუძნებული სატელევიზიო შოუების მოშორებას.

ევამ 1972 წელს გამოუშვა თავისი სახელობის მოდის კოლექცია ლუის ესტევეზთან ერთად, კუბელი წარმოშობის ამერიკელი მოდის დიზაინერი.

ლიტერატურა
----------

* *Orchids & Salami*, by Eva Gabor, Doubleday, 1954
* *Gaborabilia*, by Anthony Turtu and Donald F. Reuter, Three Rivers Press, 2001; ISBN 0-609-80759-5

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ევა გაბორი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ევა გაბორი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
* ევა გაბორი — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური)
* "Eva Gabor and New York stockbroker, Richard Brown wed", tcm.turner.com
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**მანტია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **მანტია**. |

მანტია
**მანტია**, *მაზარა* (ბერძ. μανδύη) — შავი ფერის შესამოსელი, მოსასხამი ქრისტიანულ ეკლესიაში, რომელიც კისრიდან ფეხებამდე ფარავს მთელ სხეულს. ღვთისმსახურების დროს მანტიით იმოსებიან მღვდელმსახურები შავი სამღვდელოებიდან: მღვდელ-მონოზონი, იღუმენი, არქიმანდრიტი, მღვდელმთავარი. მოსასხამი იკვრება საყელოსთან და მთლიანი ნაჭერი დაშვებულია, ისე რომ უკან წაგრძელებული ფორმა აქვს და ძირს ეხება. ზემო და ქვემო კიდეებში დაკერებული აქვს კვადრატული ნაჭრები, რომელიც გამოხატავს „სჯულის ფიცარს", რომლითაც ხელმძღვანელობენ მონასტერში. მანტია სიმბოლურად გამოხატავს ფრთოსან ანგელოზს. ტანის მთლიანად დაფარვა კი ნიშანია მკაცრი მონაზვნური ცხოვრებისა, მოკრძალებისა და სიმდაბლისა, რომ მონაზონი აღარ ცხოვრობს ამქვეყნიური საქმიანობისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ე. გაბძაშვილი, „ლიტურგიკა — ჰიმნოგრაფია"*, ტ. 5, თბილისი, 2011 წ.
* *ლ. ბარბაქაძე*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის", თბილისი, 2013 წ.
* *С. Е. Молотков*, „Практическая энциклопедия правословного христианина", 2001 წ.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
დგუში
**დგუში** — მოძრავი ცილინდრული ნაწილი.

დგუშის დანიშნულებაა მიიღოს აირების წვის შედეგად წარმოქმნილი თბური ენერია და თითისა და ბარბაცას საშუალებით გადასცეს მუხლა ლილვს. დგუში ასევე ემსახურება დამხმარე ტაქტებს: შეშვება, შეკუმშვა, მუშა სვლა და აირების გაშვება.
დგუშის მუშაობის პირობები ხასიათდება დიდი მექანიკური და თბური დატვირთვებით, ამავე დროს იგი გადაადგილდება არათანაბარი სიჩქარით. ცილინდრის შუა ნაწილში სიჩქარე აღწევს მაქსიმუმს, ხოლო მკვდარ წერტილებში იგი ნულის ტოლია. აღნიშვნული პროცესი იწვევს ინერციას. მუდმივი ხახუნი დგუშისა და ცილინდრებს შორის იწვევს მექანიკურ ცვეთას. ზემოთ აღნიშნულის გამო დგუშის დასამზადებლად გამოყენებულ მასალას უნდა ჰქონდეს შემდეგი თვისებები:მაღალი მექანიკური სიმტკიცე, მდგრადობა დიდ ტემპერატურულ რეჟიმზე, მაღალი ანტიფრიციული თვისება,სითბოს კარგი გამტარეობა, სწორხაზოვანი გაფართოების დაბალი კოეფიცენტი და კოროზიული მდგრადობა.

საავტომობილო მწარმოებლებში დგუშის დასამზადებლად ძირითადად იყენებენ ალუმინის შენადნობებს, იშვიათად თუჯს. 
ამჟამად მიდის აქტიური მუშაობა კერამიკული მასალისგან დგუშების დასანერგად.ალუმინის ნაკლები კუთრი წონის გამო მისგან დამზადებულ დგუშებს ინერციული დატვირთვა შემცირებული აქვთ.

სითბოს კარგი გადაცემის შედეგად შემცირებულია თბური დაძაბულობა. დაბალი ხახუნის კოეფიცენტის გამო ნაკლებია შიდა დანაკარგები. ამავდოულად ალუმინის შენადნობიდან დამზადებულ დგუშებს აქვთ შემდეგი ნაკლოვანებები:თბური გაფართოების დიდი კოეფიცენტი,არასაკმარისი ცვეთამედეგობა და შედარებით მაღალი ღირებულება.

თუჯისგან დამზადებულ დგუშებს აქვთ უფრო მაღალი სისალე, ცვეთადემედეგობა და მხურვალმტკიცობა და ამავდროულად ხახოვანი გაფართოების თანაბარი კოეფიცენტი მასრებთან. აღნიშნული ფაქტორი იძლევა ღრიჩოს შემცირების საშუალებას. თუჯის ძირითადი უარყოფითი მხარეებია: შედარებით მაღალი კუთრი წონა, რაც ზრდის ინერციის ძალებს. ამიტომ შეუძლებელი ხდება მათი გამოყენება სწრაფსვლიან ძრავებში.

დგუშს აქვს შემამჭიდროებელი ნაწილი (თავი) ძრო და მიმმართველი ნაწილი (კალთა) შემამჭიდროებელ ნაწილს აქვს არხები საკომპრესიო და ზეთჩამომწმენდი რგოლებისათვის. თითის დასამაგრებლად დგუშს აქვს კორძი.
დგუში მუშაობისას ცხელდება არათანაბრად. იმ მიზნით, რათა მოხდეს სხვადასხვა ხარისხით გაფართოების კომპენსირება, დგუშს აკეთებენ კონუსურს და ოვალურს. კორძების ღერძზე დიამეტრი ნაკლებია, ვიდრე მის პერპენდიკულარულად. ეს გამოწვეულია იმის გამო, რომ დიდი მეტალის მასა უფრო ინტენსიურად ფართოვდება, რადგან დგუშის ზედა ნაწილი უფრო მეტად ცხელდება. ამიტომ თავის დიამეტრი უფრო ნაკლებია ვიდრე კალთისა. სიმტკიცის გაზრდის მიზნით შიდა ნაწილში აკეთებენ სიხისტის წიბოებს, რომელნიც გარკვეულწილად ხელს უწყობენ დგუშის თავიდან კალთაზე ტემპერატურის გადაცემას. იმისათვის, რომ სწორად მოხდეს დგუშის ცილინდრში ჩასმა მას უკეთებენ მისანიშნ ჭდეს. ასეთი ჭდე კეთდება დგუშის და ბარბაცას სწორად შეერთებისათვის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დგუშის თითი


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მანუელ III დიდი კომნენოსი** (ბერძ. Μανουήλ Γ΄ Μέγας Κομνηνός; დ. 16 დეკემბერი, 1364 — გ. 5 მარტი, 1417) — ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორი 1390 წლის 20 მარტიდან 1417 წელს გარდაცვალებამდე. ალექსი III-ისა და თეოდორა კანტაკუზენის შვილი. ტახტის მემკვიდრე გახდა 1377 წელს უფროსი ძმის, ბასილის გარდაცვალების შემდეგ.

მისი მმართველობის დროს ტრაპიზონის იმპერიისათვის გაიზარდა ოსმალური საფრთხე. სულთანმა ბაიაზიდ I-მა 1398 წელს შავი ზღვის სანაპიროზე ტრაპიზონის საზღვრებამდე ილაშქრა. სიტუაცია მნიშვნელოვნად შეიცვალა ანკარასთან თემურ-ლენგის მიერ ბაიაზიდის დამარცხებით, რამაც ტრაპიზონი ოსმალთა აგრესიისაგან რამდენიმე ათეული წლით იხსნა და მშვიდობიანი არსებობის საშუალება მისცა. თურქების წინააღმდეგ ბრძოლაში მანუელი თემურ-ლენგის მოკავშირე იყო. მართალია, მან როგორღაც შეძლო თემურ-ლენგისათვის ჯარით დახმარებაზე უარი ეთქვა, მაგრამ, სამაგიეროდ, ოცი სამხედრო გალერით დაეხმარა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Vougiouklaki Penelope, "Manuel III Grand Komnenos", *Encyclopedia of the Hellenic World: Asia Minor*

|
|  |
|
| წინამორბედი:ალექსი III | **ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორი**1390-1417 | შემდეგი:ალექსი IV |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |