recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გერდ ევა სესილია ბრუნე** (შვედ. Gerd Eva Cecilia Brunne; დ. 7 მარტი, 1954, მალმო, შვედეთი) — შვედეთის ეკლესიის ეპისკოპოსი. 2009-2019 წლებში იყო სტოკჰოლმის ეპისკოპოსი. მსოფლიოში ცნობილია, როგორც პირველი ღიად ლესბოსელი ეპისკოპოსი საეკლესიო ცხოვრებაში და შვედეთის ეკლესიის პირველი ეპისკოპოსი, რომელიც იმყოფება ოფიციალურად ერთსქესიან ქორწინებაში.

განათლება და კარიერა
--------------------

ბრუნე 1954 წლის 7 მარტს, შვედეთის ქალაქ მალმოში დაიბადა, სადაც გაიზარდა. კოლეჯის შემდეგ, ლუნდის უნივესტიტეტის თეოლოგიის სტუდენტი გახდა. 1978 წელს ბრუნე აკურთხეს მღვდლად და დაიწყო მსახურება ლუნდის ეპარქიაში, რომელიც მოიცავს შვედეთის ყველაზე სამხრეთ ბლეკინგესა და სკონეს პროვინციებს. მღვდლობის პირველი წლები მან ბლეკინგესა და კარლსკრონაში გაატარა. 1980 წელს, შვედეთის სტუდენტური ქრისტიანული მოძრაობის გენერალურ მდივნად დანიშვნის შემდეგ, ბრუნემ მუდმივად საცხოვრებელად სტოკჰოლმში გადმოვიდა. 1990 წელს, სანდბიბერგის სამწყსოს მღვდლის პოსტის დაკავებამდე, იგი მსახურობდა უნივერსიტეტის კაპელანისა და ეპისკოპოსის მრჩეველის თანამდებობაზე. სანდბიბერგში რვაწლიანი მღვდლობის შემდეგ, ბრუნემ კიდევ რვა წელი გაატარა, როგორც ფლემინგსბერგის მღვდელი. 2000 წელს, ბრუნე გახდა ჰადინგესა და ბოტკირკას დეკანოზი, სადაც 2006 წლამდე მსახურობდა.

ეპისკოპოსობა
------------

1997 წლიდან 2005 წლამდე სტოკჰოლმის ლუთერანული ეპარქიის სათავეში სასულიერო პირად გატარების შემდეგ, 2006 წელს ის ეპარქიის დეკანოზი გახდა. 2009 წლის 26 მაისს ბრუნე სტოკჰოლმის ეპისკოპოსად აირჩიეს, სადაც ის კაროლინ კრუკი შეცვალა. ამით ის გახდა მსოფლიოში პირველი ღიად ლესბოსელი ეპისკოპოსი და შვედეთის ეკლესიის პირველი ეპისკოპოსი, რომელიც ცხოვრობს ერთსქესიან ქორწინებაში.

პირადი ცხოვრება
---------------

2001 წლიდან ბრუნე რეგისტრირებულ ქორწინებაშია განილა ლინდენთან, რომელიც ასევე შვედეთის ეკლესიის მღვდელია. წყვილის ურთიერთობამ საეკლესიო კურთხევაც მიიღო და ჰყავთ ვაჟი, დაბადებული 2005 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  Ringborg, Maria (26 May 2009). „Eva Brunne vann biskopsvalet i Stockholms stift". dn.se. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
2. 1 2  Lagercrantz, Agneta (15 November 2009). „En jordnära biskop". svd.se. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
3. 1 2  Bishop Eva Brunne. Church of Sweden. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
4. ↑  Brunne, Eva (30 June 2009). „Anglicans snub Swedish lesbian bishop". The Christian Century. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
5. ↑  Geen, Jessica (1 June 2009). „Sweden appoints lesbian bishop". Pink News. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
6. 1 2  Schjonberg, Mary Frances. SWEDEN: Lesbian priest ordained as Lutheran bishop of Stockholm. Episcopal News Service.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 აგვისტო 2012. ციტირების თარიღი: 9 June 2013.
**კოლკის მყინვარი** (რუს. Колка) — კარულ-ხეობის ტიპის მყინვარი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში, ქალაქ ვლადიკავკაზის სიახლოვეს. მდებარეობს კავკასიონზე, ყაზბეგ-ჯიმარის მასივის ჩრდილო კალთაზე, გენალდონის ხეობაში. სიგრძე დაახლოებით 3 კმ, ფართობი 2.5 კმ².

XIX საუკუნის ბოლოს კოლკა ერწყმოდა მაილის მყინვარს (სიგრძე დაახლოებით 6 კმ, ფართობი დაახლოებით 7 კმ²), რომელიც აგრეთვე მიეკუთვნება მდინარე გენალდონის აუზს, მაგრამ შემდგომში განცალკევდა. კოლკა მიეკუთვნება პულსაციური მყინვარების ტიპს, რომელთათვის დამახასიათებელია მყინვარის სხეულის მკვეთრი წინსვლა, რომელსაც თან სდევს ყინულის ჩამოქცევა და გლაციალური ღვარცოფის წარმოქმნა. დაახლოებით 70 წელიწადში ერთხელ ფიქსირდება მყინვარის კატასტროფული გადანაცვლება, რომელიც ცნობილია 1835 წლიდან.

1902 წელს მდინარე გენალდონის ხეობაში 11 კმ-ზე შეიჭრა დაახლოებით 100 მ სიმაღლის წყალყინულოვანი ნაკადი, რომელსაც მოჰყვა დიდი ნგრევა და მსხვერპლი. ცნობილია კოლკის მყინვარის გადაადგილება 1969–70 წლის შემოდგომასა და ზამთარში. 2002 წლის სექტემბერში მოხდა რუსეთში უდიდესი გლაციალური კატასტროფა — კარმადონის ხეობაში ჩამოწვა ულტრასელური წყალყინულოვან-ქვიანი ღვარცოფი, რომელმაც დაანგრია დასახლებული პუნქტები, დასასვენებელი ბაზები, ელექტროგადაცემის ხაზები და შეიწირა 135 ადამიანის სიცოცხლე.

სქოლიო
------

1. ↑  Словарь современных географических названий. Екатеринбург, 2006.
2. 1 2 3  Г. Д. Климова. Колка | Большая российская энциклопедия
ლევან მელიქიშვილი (ავტ. პეტრე ბორელი)
**ლევან ივანეს ძე მელიქიშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1817 — გ. 22 თებერვალი [ძვ. სტ. 10 იანვარი], 1892) — რუსეთის არმიის ქართველი გენერალი და გენერალ-ადიუტანდტი. ნიკოლოზ ბარათაშვილის ახლო მეგობარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1817 წლის 14 ოქტომბერს ქ. თბილისში თავადური საგვარეულოს, მელიქიშვილების ოჯახში. სამხედრო სამსახური დაიწყო 1835 წელს პრაპორშჩიკის ჩინით. 1837-1869 წწ. მონაწილეობდა ექსპედიციებში კავკასიელ მთიელთა წინააღმდეგ. იყო ნიკოლოზ ბარათაშვილის ახლო მეგობარი. 1844 წელს იყო ნახიჩევანის მაზრის უფროსი და მოადგილედ თან ჰყავდა წაყვანილი ნიკოლოზ ბარათაშვილი. კონსტანტინე მამაცაშვილის მოგონებებში წარმოდგენილია საქართველოს წარსულზე და აწმყოზე მოაზროვნე პატრიოტ ახალგაზრდათა წრის წევრად. 1844 წელს მეთაურობდა ცალკე ცხენოსან მილიციას. 1845 წელს დაინიშნა იმერული მილიციის თბილისის ქვეითთა დრუჟინის მეთაურად. 1849 წელს სათავეში ჩაუდგა I ქართულ ქვეითთა პოლკს, ამავე წელს მიიღო გენერლის წოდება. 1854 წელს მისი სარდლობით აიღეს ღუნიბის ციხე, რისთვისაც მას გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი მიეკუთვნა. 1863 წელს მას მიენიჭა კავალერიის გენერლის წოდება. 1877 წელს დაინიშნა დაღესტნის ოლქის უფროსად და ოლქის ჯარების სარდლად. 1880 წელს კი კავკასიის არმიის ჯარების მთავარსარდლის მოადგილედ. ამ თანამდებობაზე დაჰყო სიცოცხლის ბოლომდე. რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი, გენერალ-ადიუტანტი (1879). გარდაიცვალა 1892 წლის 22 თებრვალს. დაკრძალულია წმ. დავითის ეკლესიაში (მთაწმინდის პანთეონი).

გალერეა
-------

* ლევან მელიქიშვილის საფლავის ქვა
* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 558.
* ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი, თბ. 1961. — გვ. 70.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **მიხეილ გიგინეიშვილს (1939-1994)** ეხება. *მამამისის შესახებ* იხილეთ **მიხეილ სამსონის ძე გიგინეიშვილი**. |

**მიხეილ მიხეილის ძე გიგინეიშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1939, თბილისი — გ. 28 იანვარი, 1994, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1980), პროფესორი (1981).

ბიოგრაფია
---------

1962 წელს დაამთავრა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტი. 1963-1969 წლებში მუშაობდა თბილისში კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტში, 1970-1983 — ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლ. I კათედრაზე. 1983 წლიდან განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის მეანობა-გინეკოლ. კათედრას.

გიგინეიშვილი შეისწავლიდა საშვილოსნოს კუმშვადობის ფიზიოლოგიასა და პათოლოგიას,სამეანო და გინეკოლ. სისხლდენას, სასქესო ორგანოებისა და სარძევე ჯირკვლების ჰიპერპლაზიურ პროცესებს, სიმსივნურ წარმონაქმნებზე ჰორმონების გავლენას და სხვა. 1989 წელს სახელმძღვანელოებისათვის „მეანობა" (1983) და „გინეკოლოგია" (1987) მამასთან — მიხეილ სამსონის ძე გიგინეიშვილთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 615.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გიგინეიშვილი (უმცროსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დავათის სტელის ფრაგმენტი
**დავათის სტელა** — ქართული საკულტო-მემორიალური ძეგლი. აღმოჩენილია დუშეთის მუნიციპალიტეტში სოფელ დავათში ჟინვალის არქეოლოგიური ექსპედიციის მზვერავთა რაზმის მიერ 1980 წელს, მდინარე არაგვის მარცხენა შენაკადის, აბანოსხევის სათავესთან VIII–IX საუკუნეების ღვთისმშობლის ეკლესიის ინტერიერში. იგი სხვადასხვა ანალოგიური სტელების ნაწილებთან ერთად მშენებლებს შესამკობად ჩაუშენებიათ ნავების გამმიჯნავი ბურჯის კუთხეებში. ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ 1984 წელს სტელების ნაწილები ბურჯიდან გამოიღო. ამჟამად ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

ქართველი მეცნიერებისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ერთ-ერთი სტელათაგანი, რომლის ერთ ნაწილზე დატანილია შემდეგი ტიპის გამოსახულება: ორ მთავარანგელოზს, მიქაელსა და გაბრიელს, ხელთ უპყრიათ ეტრატი, რომელზეც ნაკაწრის სახით შესრულებულია ქართული ასომთავრული ანბანი. ესაა პირველი ანბანი, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია. მეცნიერთა აზრით დავათის სტელა შესრულებულია IV საუკუნეში, დაახლოებით 367 წელს. თუ დაუკვირდებით სურათს, შეამჩნევთ შემდეგ ასოებზე **კ**, **ტ** და **ჭ**-ზე ქარაგმას.

რამინ რამიშვილის აზრით ეს სხვა არაფერია თუ არა შესაბამისი ციფრი 5000+300+20=5320. ქართული დამწერლობის დაარსებად ძვ. წ. 284 წელი მიიჩნევა, ე. ი. ბიბლიის მიხედვით ქვეყნის შექმნიდან ქრისტეს შობამდე კი 5604 წელი მოითვლება. დავათის სტელაზე მინიშნებული რიცხვი 5320 სხვა არაფერია თუ არა 5604-284=5320.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ႠႡႢႣႤႥႦ

ჁႧႨႩႪႫ
ႬჂႭႮႯ
ႰႱႲჃႴႵႶ
ႷႸႹႺႻႼ
ႽႾჄႿჀ
Ⴥ | "|

გალერეა
-------

* დავათის სტელადავათის სტელა
* დავათის სტელადავათის სტელა

ლიტერატურა
----------

* *აბრამიშვილი გ. ალექსიძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 258-259.
* Abramishvili, G & Aleksidze, Z. (1990), "A national motif in the iconographic programme depicted on the Davati Stela". Le Muséon
* რ. რამიშვილი, აღმოჩენა სოფელ დავათში. "მნათობი", 1986, #8
* „სტელები სოფელი დავათიდან", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 68 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1984 წელი. — გვ. 43-48
* გ. ნარსიძე, აღმოჩენა სოფელ დავათში. "მნათობი", 1987, #4
* გ. ნარსიძე, აღმოჩენა სოფელ დავათში. "მნათობი", 1987, #8
* კ. მაჩაბელი, სტელები საქართველოში. 1999
* გ. ჯავახიშვილი, ადრეფეოდალური ხანის ქართული სტელები, 1998
* რ. პატარიძე, დავათის ქვა-ჯვრის ქართული ანბანი, „მნათობი", 1987, #2

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანბანი დავათის სტელაზე[*მკვდარი ბმული*]
Zic-154

### ისტორია

მგზავრთა პრობლემების გადასაწყვეტად მსხვილ ქალაქებში 1946 წელს შეიქმნა სამეული: ტრამვაი mbt82d ტროლეიბუსი mtb82 და ავტობუსი zic-154.

პირველი ორი ავტობუსი (zic-154) შეიქმნა 1946 წელს, პირველი შეიქმნა ერთ-ერთ საავიაციო სამრეწველო ქარხანაში, მეორე კი ტმ-ზე, ეს ავტობუსი იყო ზილის მიერ გამოშვებული, 1947 წელს უკვე ააწყვეს 80 ავტობუსი, 1948 წელს კი 404, 1949 წელს 479, 1950 წელს 207, ამასთან ერთად ზილი ეძებდა ძრავის საუკეთესო ვარიანტს და აიღეს zil-120-ის ძრავა და ეს ძრავები გაუკეთეს ბოლო 50 ავტობუსს, სულ გამოშვებული იქნა 1165 zic-154, ამ ავტობუსს ყველაზე უცნაური კონსტრუქცია ჰქონდა: მისი ძრავა უკან იყო, შემოსასვლელი კარები წინა ბორბლებთან ჰქონდა, მძღოლის სკამი სიმაღლეში რეგულირდებოდა, მთავარი კი იყო ელექტრონული ტრანსმისია.

ეს ავტობუსი იყო დიზელ ელექტრონული. 110 ცხენის ძალიანი დიზელის ძრავა იყო მიდუღებული გენერატორთან, ეს მოთავსებული იყო უკანა 5 დასაჯდომი სკამი ქვეშ, ხოლო გამწევ ელექტრონული ძრავა კი იყო იატაკის ქვეშ.

საინტერესო ფაქტები
------------------

მხოლოდ თბილისში დადიოდა zic-154 ბაზაზე შექმნილი ტროლეიბუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Zic-154
**აზალი ასუმანი** (არაბ. غزالي عثماني; დ. 1 იანვარი, 1959) — პოლკოვნიკი, კომორის პრეზიდენტი 1999–2002 და 2002–2006 წლებში. პრეზიდენტი 2016 წლის 26 მაისიდან.

ბიოგრაფია
---------

აზალი ასუმანი დაიბადა 1959 წლის 1 იანვარს, ქალაქ მიცუჯეში, კომორის კუნძულების კავშირი. 

კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან სამხედრო კარიერა აირჩია. იგი ორი ათწლეულის განმავლობაში აგრძელებდა სამხედრო კარიერას. 1977–1980 წლებში, ასუმანი სამხედრო წვრთნებს მაროკოს სამეფო სამხედრო აკადემიაში იტარებდა, სადაც პარაშუტისტის კვალიფიკაცია მიიღო. 1989–1990 წლებში, მაიორის თანამდებობაზე მყოფი აზალი ასუმანი, კომორის თავდაცვითი ძალების (FCD) უფროსი ოფიცერი გახდა. 1996 წელს, მან სამხედრო წვრთნების მიღება საფრანგეთის სამხედრო აკადემიაში განაგრძო, სადაც იგი დააწინაურეს და პოლკოვნიკად და განვითარების ეროვნული არმიის (NAD) შტაბის უფროსად დანიშნეს. 

ასუმანი კომორის პრეზიდენტი 1999 წლის 30 აპრილს, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის — ჰამადა მადის ხელისუფლების დამხობისთვის მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ გახდა. 2002 წელს, მან მრავალპარტიულ არჩევნებში გაიმარჯვა, მანამდე კი იგი კონსტიტუციური მოთხოვნით თანამდებობიდან გადადგა, რათა არჩევნებში საკუთარი კანდიდატურა წამოეყენებინა. 2002 წლის 26 მაისს, იგი კომორის პრეზიდენტად აირჩიეს, 2006 წლის 26 მაისს კი — თანამდებობიდან გადადგა. 

2016 წლის 21 თებერვალს, კომირის საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა, სადაც, ასუმანმა ხმათა 14.96% მიიღო და მე-3 ადგილი დაიკავა, მაგრამ 10 აპრილს, გაიმართა არჩევნების მეორე ტური, სადაც აზალი ასუმანმა ხმათა 41% მოიპოვა და კომორის პრეზიდენტი გახდა. თანამდებობა დაიკავა 2016 წლის 26 მაისს.

სქოლიო
------

1. ↑  Présidentielle aux comores: les qualifiés au second tour connus
2. ↑  Comores : L'ex putschiste Azali Assoumani élu président

| პოლიტიკური თანამდებობები |
| --- |
| წინამორბედი:ტაჯიდინ ბენ საიდ მასუნდემოვალეობის შემსრულებელი | **კომორის პრეზიდენტი**1999-2002 | შემდეგი:ჰამადა მადიმოვალეობის შემსრულებელი |
| წინამორბედი:ჰამადა მადიმოვალეობის შემსრულებელი | **კომორის პრეზიდენტი**2002-2006 | შემდეგი:აჰმედ აბდალა სამბი |
| წინამორბედი:იკილილუ დუანინი | **კომორის პრეზიდენტი**2016- | შემდეგი:— |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კომორის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* აჰმედ აბდალაჰი
* საიდ მოჰამედ ჯაფარი
* ალი სუალიჰი
* საიდ ატუმანი
* აჰმედ აბდალაჰი
* საიდ მოჰამედ ჯოჰარი
* მოჰამედ თაკი აბდულქარიმი
* კააბი ელ-იაშრუტუ მოჰამედი
* საიდ მოჰამედ ჯოჰარი
* მოჰამედ თაკი აბდულქარიმი
* ტაჯიდინ ბენ საიდ მასუნდე
* აზალი ასუმანი
* ჰამადა მადი ბოლერო
* აზალი ასუმანი
* აჰმედ აბდალა სამბი
* იკილილუ დუანინი
* აზალი ასუმანი
 |

 |
ლუდვიგ ბოლცმანი
**ბოლცმანის ტვინი** (ინგლ. Boltzmann brain) — ჰიპოთეტური ობიექტი, რომელიც წარმოიქმნება რაიმე სისტემაში ფლუქტუაციის შედეგად და რომელსაც შეუძლია თავისი არსებობის გაცნობიერება. სახელი ეწოდა ლუდვიგ ბოლცმანის პატივსაცემად, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა სტატისტიკური ფიზიკის განვითარებაში.

დე სიტერის ვაკუუმში ასეთ ობიექტს შეუძლია წარმოქმნა, თუმცა ამ მოვლენის ალბათობა ძალიან მცირეა. ანდრეი ლინდეს ნაშრომის თანახმად, მსგავსი მოვლენა შეიძლება მოხდეს ერთხელ 101050 წელიწადში. მაგრამ თუკი სამყაროს არსებობის დრო უსასრულოა, მაშინ სამყაროში ამგვარი ობიექტების რაოდენობაც უსასრულოდ დიდია. აქედან მომდინარეობს პარადოქსი („Boltzmann brain paradox/problem" თანამედროვე კოსმოლოგიაში): სამყაროში შემთხვევით არჩეული ობიექტი, რომელსაც აქვს ცნობიერება, გაცილებით დიდი ალბათობით აღმოჩნდება ფლუქტუაციის შედეგი, ვიდრე ევოლუციის პროდუქტი. მიუხედავად ამისა, უსასრულო სამყაროს შემთხვევაში ბოლცმანის ტვინებისა და ევოლუციის პროდუქტების რაოდენობა თანაბრად ტოლი იქნება უსასრულობისა; თუმცა ევოლუციის პროდუქტის წარმოქმნის ალბათობის სიმჭიდროვე უფრო მეტია, ვიდრე ბოლცმანის ტვინისა, ამიტომ უფრო ალბათურია შეგვხვდეს სწორედ ევოლუციის პროდუქტი, ვიდრე ბოლცმანის ტვინი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანთროპული პრინციპი

ლიტერატურა
----------

* "Disturbing Implications of a Cosmological Constant", Lisa Dyson, Matthew Kleban], and Leonard Susskind, *Journal of High Energy Physics* 0210 (2002) 011 (at arXiv)
* "Is Our Universe Likely to Decay within 20 Billion Years?", Don N. Page, (at arXiv)
* "Sinks in the Landscape, Boltzmann Brains, and the Cosmological Constant Problem", Andrei Linde, *Journal of Cosmology and Astroparticle Physics*, 0701 (2007) 022 (at arXiv)
* "Spooks in Space", Mason Inman, New Scientist, Volume 195, Issue 2617, 18 August 2007, Pages 26-29
* "Big Brain Theory: Have Cosmologists Lost Theirs?", Dennis Overbye, New York Times, 15 January 2008

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტვინი ვაკუუმიდან: მეცნიერება შეუძლებლის შესახებ დაარქივებული 2014-04-19 საიტზე Wayback Machine.  // Поп.мех. Сентябрь 2010
* Hyper-Intelligent Superbrains Floating In Deep Space Probably Don’t Outnumber Humanity, Say Physicists // Huff. Post, 2013-05-23
* ბოლცმანის ტვინი: უნიკალურია თუ არა ადამიანის ცნობიერება? დაარქივებული 2016-04-06 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Sinks in the Landscape, Boltzmann Brains, and the Cosmological Constant Problem // Andrei Linde 2007, Journal of Cosmology and Astroparticle Physics 01(2007)022 doi:10.1088/1475-7516/2007/01/022
**ბორის ანდრონიკაშვილი** იგივე ბორის პილნიაკი (რუს. Бори́с Бори́сович Андроникашви́ли (при рождении Пильняк), დ. 28 ოქტომბერი, 1934, თბილისი, სსრკ — გ. 9 ივლისი, 1996, მოსკოვი) — საბჭოთა მწერალი, მსახიობი, სცენარისტი. სსრკ მწერალთა კავშირის წევრი 1979 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

ბორის ანდრონიკაშვილი დაიბადა 1934 წლის 28 ოქტომბერს, მწერალ ბორის პილნიაკის და მსახიობ კირა ანდრონიკაშვილის ოჯახში. 1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი (ВГИК). თამაშობდა ფილმებში. ეწეოდა ჟურნალისტურ მოღვაწეობას. მუშაობდა გაზეთ „ლიტერატურნაია გაზეტაში". მუშაობდა სსრკ კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტში რედაქტორად. გამოცემული აქვს პროზაული კრებულები. წლების განმავლობაში მუშაობდა საქართველო-რუსეთის ურთიერთობის ისტორიულ მასალებზე და მისი სცენარის მიხედვით გადაიღეს მხატვრული და დოკუმენტური ფილმები.

ოჯახი
-----

* მეუღლე — ლუდმილა გურჩენკო (1935-2011), ქალიშვილი მაშა (1959-2017)
* მეუღლე (სამოქალაქო) — ნონა მორდიუკოვა (1925-2008)
* მეუღლე — რუსუდან ხანთაძე, შვილები კირა (დ. 1970) და ალექსანდრე (დ. 1973)

ფილმოგრაფია
-----------

### მსახიობი

* 1958 — „ოთარაანთ ქვრივი" — *არჩილი*
* 1975 — „არ დაიჯერო, რომ აღარ ვარ"
* 1996 — „ორფეოსის სიკვდილი"

### სცენარისტი

* 1974 — „კაპიტნები"
* 1981 — „გზა"
* 1986 — „ორი დებიუტი"
* 1987 — „თავადი გრუზინსკი"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბორის ანდრონიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბორის ანდრონიკაშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ბორის ანდრონიკაშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------
**მარქსიზმ-ლენინიზმი** — კომუნისტური იდეოლოგია და პოლიტიკური ფილოსოფია, რომელიც ოფიციალურად ეფუძნება კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის და ვლადიმერ ლენინის თეორიებს, იგი პროპაგანდას უწევს მსოფლიო რევოლუციას, რომლის შედეგად ინტერნაციონალური კომუნისტური საზოგადოება შეიქმნება. 

ამ იდეოლოგიური სახესხვაობის ჩამოყალიბებაში, უდიდესი წვლილი შეიტანა ვლადიმერ ლენინმა, იგი საკუთარ ნაშრომებში უფრო მეტად წარმოაჩენს თანამედროვე კაპიტალისტურ წყობას, როგორც მასობრივი ჩაგვრის იარაღს გაბატონებულ კლასთა ხელში. ლენინი თავისი ფილოსოფიურ ნაშრომით „მატერიალიზმი და ემპირიოკრიტიციზმი", აკრიტიკებს სხვა ფილოსოფიურ სკოლებს და ამით აფუძნებს სინთეზურ იდეოლოგიურ მიმდინარეობას მარქსიზმ-ლენინიზმის სახით. საბოლოოდ, აღნიშნული იდეოლოგია, ვლადიმერ ლენინის, როგორც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომუნისტი იდეოლოგის შრომებსა და მოღვაწეობაზეა აღმოცენებული.

ლენინი მიიჩნევდა, რომ უკლასო საზოგადოების შექმნა შეუძლია მხოლოდ ახალ, ავანგარდულ, რადიკალური ინტელიგენციით დაკომპლექტებულ პარტიას, რომელიც რადიკალური რევოლუციის გზით შეცვლის გაბატონებულ კაპიტალისტურ წყობას და შემდეგ მუშათა კლასის მეშვეობით შეძლებს მის განადგურებას.

მარქსიზმ-ლენინიზმი XX საუკუნის განმავლობაში, წარმოადგენდა კომუნიზმის ყველაზე გავლენიან ვარიანტს, განსაკუთრებით იგი გამომჟღავნდა, უშუალოდ ვლადიმერ ლენინის, პოლიტიკური მოღვაწეობის პერიოდში (1917-1924). ამ იდეოლოგიის სახეცვლილი მოდელით, სხვადასხვა დროს სარგებლობდა: საბჭოთა კავშირი, ვიეტნამი, კუბა და ჩინეთი. იდეოლოგიას ახასიათებს გეგმიური ეკონომიკა და ცენტრალიზებული ხელისუფლება, რომელსაც პარტიული ბიუროკრატია მართავს.

ამ იდეოლოგიამ, მრავალი წინააღმდეგობის შედეგად, გავლენა დაკარგა XX საუკუნის 80-90-იან წლებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლენინიზმი
* გეგმიური ეკონომიკა
* საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი
* სტალინიზმი

ლიტერატურა
----------

* ბეგიაშვილი მ. ბოსტოღანაშვილი დ. ლეჟავა დ. და სხვ. დემოკრატიაზე გარდამავალი პერიოდი და აქტიური მოქალაქეობა : სატრენინგო მასალები, თბ. 2007.
* Bottomore, T. B. *A Dictionary of Marxist thought*. Malden, Massaschussetts, USA; Oxford, England, UK; Melbourne, Victoria, Australia; Berlin, Germany: Wiley-Blackwell, 1991 ISBN 0631180826
* Lee, Stephen J. *European dictatorships, 1918–1945*. 2nd edition. London, England, UK; New York, New York, USA: Routledge, 2000 ISBN 0415230462
* Pons, Silvo and Service, Robert (eds.). *A Dictionary of 20th Century Communism*. Princeton, New Jersey, USA; Oxfordshire, England, UK: Princeton University Press ISBN 0691154295
* Ulam, Adam Bruno. *The Bolsheviks: the intellectual and political history of the triumph of communism in Russia*. Harvard University Press, 1965, 1998 ISBN 0674078306

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Definition at marxists.org
* *Fundamentals of Marxism–Leninism* დაარქივებული 2010-01-27 საიტზე Wayback Machine.
* მარქსიზმ-ლენინიზმი

სქოლიო
------

1. ↑  Michael Albert, Robin Hahnel. Socialism today and tomorrow. Boston, Massachusetts, USA: South End Press, 1981. pp. 24–25.
კახა ბენდუქიძის პორტრეტი, გადაღებული მის კაბინეტში დიღმის საუნივერსიტეტო კამპუსში.   
მისი გარდაცვალების შემდეგ ეწოდა **კახა ბენდუქიძის კამპუსი** / ფოტო გადაღბულია გაგა კაპანაძის მიერ
**ცოდნის ფონდი** — არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი. საქველმოქმედო ორგანიზაცია, რომელიც საქართველოში განათლებისა და მეცნიერების მხარდაჭერის მიზნით, 2007 წლის ივნისში კახა ბენდუქიძემ დააფუძნა.

ცოდნის ფონდი თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტისა და საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის დამფუძნებელი ორგანიზაციაა. ფონდის მიზანია ახალგაზრდა თაობის უზრუნველყოფა მსოფლიო დონის უმაღლესი განათლებითა და ქვეყანაში მაღალი ხარისხის სამეცნიერო კვლევის ხელშეწყობა. სწორედ ამ მიზნით, ცოდნის ფონდი ახდენს ინვესტირებას საქართველოს მომავალ თაობაში, მათ შორის თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების სასწავლო და კვლევით ინფრასტრუქტურასა და სტუდენტთა სწავლის დაფინანსებაში.

2007-2012 წლებში ცოდნის ფონდმა უმაღლესი განათლების სფეროში 50 მილიონ ამერიკულ დოლარზე მეტი საქველმოქმედო ინვესტიცია განახორციელა. ეს განათლების სფეროში კერძო საქველმოქმედო ინვესტირების უპრეცედენტო თანხაა საქართველოს მასშტაბით.

2020 წლისთავის ცოდნის ფონდის მიერ უმაღლესი განათლებაში (კერძოდ თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების და მათი სტუნდეტების განათლების სასარგებლოდ) განხორციელებული ჯამური საქველმოქმედო ინვესტიცია 80 მილიონ აშშ დოლარს აღწევს.

2018 წლიდან ცოდნის ფონდმა ინვესტირება დაიწყო საშუალო განათლებაში.

დღეს ცოდნის ფონდის დირექტორი კახა ბენდუქიძის ქალიშვილი, ანასტასია ბენდუქიძეა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ცოდნის ფონდი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-03-19.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცოდნის ფონდი |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| **თავისუფალიუნივერსიტეტი** | **აგრარული უნივერსიტეტი** |

 |
|  |
| 
**კახა ბენდუქიძე** |

 |
**ოუენ ჯეიმზ ჰარტი** (ინგლ. Owen James Hart; დ. 7 მაისი, 1965 — გ. 23 მაისი, 1999) — კანადელი პროფესიონალური რესლერი, ლეგენდარული ჰარტების დინასტიის წარმომადგენელი და ბრეტ ჰარტის ღვიძლი ძმა. იგი გამოდიოდა ისეთ რესლინგ-პრომოუშენებში, როგორებიცაა Stampede Wrestling, New Japan Pro Wrestling (NJPW), World Championship Wrestling (WCW), და World Wrestling Federation (WWF).

ოუენი დაიღუპა 1999 წლის 30 მაისს PPV Over The Edge-ზე. თავდაპირველი გეგმების მიხედვით, ოუენი ეფექტურად უნდა გამოჩენილიყო რინგზე Blue Blazer-ის როლში და იგი უნდა ჩამოსრიალებულიყო ტროსიდან. მაგრამ დაუდგენელი მიზეზების გამო, ტროსი გაწყდა და ოუენ ჰარტი 20 მეტრიანი სიმაღლიდან გულ-მკერდის არით დაეცა რინგის რკინის ნაწილს. იგი დაიღუპა საავადმყოფოში წაყვანამდე. მთელი მისი კარიერის განმავლობაში მან მოიპოვა 2 ინტერკონტინენტალური ჩემპიონის ტიტული, 1 ევროპული ჩემპიონის ტიტული, 4-ჯერ იყო გუნდური ჩემპიონი და ამასთან ერთად მან გაიმარჯვა ტურნირ King Of The Ring 1994-ში.

საყვარელი ილეთები
-----------------

* **დამასრულებელი ილეთები**

* Piledriver
* Sharpshooter

* **საფირმო ილეთები**

* Flapjack
* Enzuigiri
* Superkick

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Owen Hart’s Funeral
* 

* ოუენ ჰარტი — Find a Grave-ზე
* Bret Hart column mentioning he and Owen holding dual citizenship დაარქივებული 2012-12-06 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Bret Hart and Hart family News დაარქივებული 2009-02-16 საიტზე Wayback Machine.
ცხოველის უჯრედის ტიპური სტრუქტურა
მცენარის უჯრედის ტიპური სტრუქტურა
**ეუკარიოტული და პროკარიოტული უჯრედები** — უჯრედების აგებულების მიხედვით დაყოფის ტიპები: ეუკარიოტული და პროკარიოტული

ერთ და მრევალუჯრედიანი მცენარეების, ცხოველებისა და სოკოების უჯრედები სამი ძირითადი ნაწილისაგან შედგება: უჯრედის კედელი, ციტოპლაზმა და ბირთვი. ბირთვი გარსით არის დაფარული და ციტოპლაზმაშია მოთავსებული. ციტოპლაზმა შეიცავს ორგანოიდებს. ყოველი სახის ორგანოიდს გარკვეული აგებულება აქვს და მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელ ფუნქციებს ასრულებს, ორგანოიდების გარდა უჯრედი შეიცავს სამარაგო ნივთიერებებსაც. მათ უჯრედის ჩანართბი ეწოდება. ასეთ აგებულების უჯრედებს, ეუკარიოტული ბერძნულად „ეუ"– მთლიანად „კარიონ" – ბირთვი ანუ ბირთვიანი უჯრედები ეწოდება. ბუნებაში არსებობს ისეთი უჯრედებიც რომელთაც არ გააჩნია გარსით შემოსაზღვრული ბირთვი და არც ისეთი ორგანოიდები როგორიცაა ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯის აპარატი, ლიზოსომები, მიტოქონდრიები, ცენტრიოლები, ასეთ უჯრედებს პროკარიოტული (ლათ „პრო" – ადრე) ანუ ბირთვამდელი უჯრედები ეწოდება. პროკარიოტებია ბაქტერიები და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Eukaryotes (Tree of Life web site) დაარქივებული 2012-01-29 საიტზე Wayback Machine.
* Prokaryote versus eukaryote, BioMineWiki დაარქივებული 2012-10-25 საიტზე Wayback Machine.
**პეტრე კარლოს ძე უსლარი** (რუს. Пётр Карлович Услар; დ. 20 აგვისტო (1 სექტემბერი),1816, სოფელი კუროვო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 8(20) ივნისი,1875, სოფელი ოსეჩნო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ბარონი, რუსი ენათმეცნიერი; მთის კავკასიურ ენათა მკვლევარი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპოდენტი (1868), რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი (1851).

1861-1871 წლებში შექმნა 7 მონოგრაფია მთის კავკასიის ენათა (აფხაზურის, ჩეჩნურის, ხუნძურის, ლაკურის, დარგუულის, ლეზგიურის და თაბასარანულის) შესახებ და ამ ენათა ფონეტიკური შედგენილობა და გრამატიკური სრუქტურა პირველად აქცია ზუსტი მეცნიერების ანალიზის საგნად. 1864 წელს უსლარმა ერთ-ერთმა პირველმა გამოთქვა მოსაზრება იბერიულ-კავკასიურ ენათა ნათესაობის შესახებ. აღნიშნავდა, რომ საოცარი ნაირსახეობის მიუხედავად, ეს ენები ღრმა ნათესაური თვისებებით ხასიათდებიან.

ლიტერატურა
----------

* *შენგელია ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 185.

სქოლიო
------

1. ↑  Юрий Анчабадзе: "Услар отстаивал внедрение национальных языков в кавказских школах".
კავკასიის დიდი კედლის ფრაგმენტი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**კავკასიის დიდი კედელი** — თავდაცვითი დანიშნულების ძეგლი ისტორიულ ჰერეთში. ხალხური გადმოცემით, აღნიშნული კედელი აგებულია თამარ მეფის მიერ (XII ს). მკვლევართა შორის ჯერ კიდევ არ არის მტკიცედ დადგენილი აზრი ამ ძეგლის დათარიღების შესახებ. X საუკუნის არაბი მოღვაწე იბნ-ალ ფაკიხი კედლის მშენებლობას ხოსრო I ანუშირვანს (531-578 წწ.) მიაწერს. 1936 წელს ამ კედლის მიდამოებში გათხრები აწარმოა ა. პოხომოვმა, მისი აზრითაც, იგი აგებული უნდა იყოს სასანიდების მიერ (V - VII ს.). 

ყველაზე კარგად კავკასიის დიდი კედლის ნაშთები შემორჩენილია ბელაქნისა და ზაქათალის რაიონებში, მაგისტრალური გზის მარცხენა მხარეს სოფ. კატეხთან. ზოგიერთ ადგილებში კედლის სისქე 150 სმ. აღემატება, სიმაღლე - 250 სმ. აგებულია რიყისა და კაჭარის ქვისაგან კირის მოჭარბებულ ხსნარზე, ისე როგორც აფხაზეთის დიდი კედელი. 

აღნიშნული ძეგლის ნაშთების არსებობა ძალზე შორს აღწევდა, (დაწყებული ლაგოდეხიდან ნუხამდე), მაგრამ თანდათანობით დანგრევამ და მოსახლეობაში სახლების მშენებლობისათვის და გზების გასაყვანად მისმა გამოყენებამ ამ კედლის კვალი ბევრგან წაშალა. კედლის სისტემაში მრავალი სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობა ყოფილა ჩართული - კოშკები, სამლოცველოები, საცხოვრებლები და სხვ. ერთ-ერთი ასეთი ნაგებობის ნაშთი დარჩენილია დღემდე მდ. მაწის წყლიდან ოცდამეშვიდე კილომეტრზე. ამ ნაგებობას გეგმაზე წესიერი წრეხაზის მოხაზულობა აქვს, რომლის შიგა დიამეტრი 36 მ-ია. კედლის სიმაღლე ამ ცილინდრული „კოშკისა" 240 სმ უდრის, სისქე - 120 სმ. აღნიშნული ცილინდრული ნაგებობის შიგა სივრცე გამოყენებულია სამეურნეო დანიშნულების ეზოდ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კელასურის კედელი
* გურგანის კედელი
* ლიმესი
* ჩინეთის დიდი კედელი

ლიტერატურა
----------

* ი. ადამია, ძველი ჰერეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლები, ძეგლის მეგობარი, 1969 წ. კრ.19, გვ. 47 - 59

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ი. ადამია, ძველი ჰერეთის ხუროთმოძღვრული ძეგლები
* კავკასიის დიდი კედელი
* კავკასიის დიდი კედელი ანუ საინგილოს გრძელი გალავანი დაარქივებული 2013-08-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი ჯანაშვილი, ჰერეთი, თბ. 2005[*მკვდარი ბმული*]
**გიორგი ირაკლის ძე ასათიანი** (დ. 10 ივნისი, 1914, ქ. ბორზია, ჩიტის ოლქი ― გ. 17 ნოემბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი დოკუმენტური კინოს რეჟისორი და ოპერატორი, საქართველოს (1961) და სსრკ სახალხო არტისტი (1967)

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს დაამთავრა ლენინგრადის კინოინჟინერთა ინსტიტუტი. მუშაობდა კინოკორესპონდენტად ასტრახანის ოლქში. 1943 წლიდან იყო სამხედრო კორესპონდენტი. მის მიერ ამ წლებში გადაღებული მასალები შევიდა დოკუმენტურ ფილმებში: „ნოვოროსიისკის აღება" (1943), „ბერდიჩევის აღება" (1944), „ჩანჩიბაძის გვარდიული არმია" (1948). ასათიანმა თვისივე სცენარის მიხედვით დადგა და გადაიღო ფილმები: „მოგზაურობა ნეპალში" (1959), „ნადირობა ჯუნგლებში" (1960), „მსოფლიო ტაშს უკრავს" (1961), „ნაირსართულიანი ამერიკა" (1961), „ალჟირის დღიური", „მაროკოელთა მიწა", „საჰარა" (სამივე 1962), „რესპუბლიკის დაბადება" (1963), „მეხუთე კონტინენტის გზები", „ურუგვაი" (ორივე 1964), „პარიზი... პარიზი" (1967), „ინკების ქვეყანაში" (1968), „მიუნხენი მეოთხედი საუკუნის წინ" (1969), „შვეიცარიული ნოველები" (1970), „ნილოსის სათავეებთან" (1972), „ესპანეთის ძიებაში" (1973), „ბასკთა ქვეყანაში" (1976) და სხვა.

ასათიანის ფილმებისათვის დამახასიათებელია კადრის ზუსტი კომპოზიცია, კინომასალის ორიგინალური შერჩევა, მხატვრულობა. ამასთან ასათიანი შესანიშნავი კინოჟურნალისტია. მისი ფილმები საინტერესო და სასარგებლოა შემეცნებითი თვალსაზრისითაც. სხვა ფილმებია: „აყვავებული საქართველო" (1957), „ბრიუსელი" (1958), „მაროკო" (1962), „უძველესი კულტურის ქვეყანა" (1963; ლომონოსოვის პრემია, 1964), „შეხვედრა საბერძნეთთან", „ერთი დღე ბუენოს-აირესში" (ორივე 1964), „ესპანეთის ძიებაში" (1973) და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის რამდენიმე ორდენი.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ა. გვენცაძე. ასათიანი გიორგი ირაკლის ძე.- ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, თბილისი, 1997, გვ. 223-224.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 620.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ასათიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი ასათიანი — ეროვნული ფილმოგრაფია
კოლბაში მოთავსებული ტვინი
**ტვინი კოლბაში** — ფილოსოფიაში სახესხვაობა აზრითი ექსპერიმენტებისა, რომლებიც აჩვენებს იმას, რომ რეალობის აღქმაში ადამიანი მთლიანად დამოკიდებულია თავის სუბიექტურ შეგრძნებებზე. ეს აზრითი ექსპერიმენტი ხშირად გამოიყენება სკეპტიციზმის საილუსტრაციოდ.

აზრითი ექსპერიმენტი
-------------------

ზოგადად, ექსპერიმენტის არსი მდგომარეობს სამეცნიერო-ფანტასტიკური ნაწარმოებებისთვის დამახასიათებელ იდეაში, რომ ვინმე ცნობისმოყვარე მეცნიერმა შეიძლება საცდელი ადამიანის სხეულიდან გამოყოს ტვინი, მოათავსოს იგი მკვებავი ნივთიერებებით სავსე კოლბაში და ნეირონები შეართოს კომპიუტერთან, რომელიც წარმოშობს ელექტრულ იმპულსებს, რომლებიც იდენტურია სხეულში ყოფნისას ტვინის მიერ მიღებული ელექტრული იმპულსებისა, აგრეთვე რეაგირებს ტვინის მიერ გამოგზავნილ ნერვულ იმპულსებზე. კომპიუტერს შეუძლია ვირტუალური რეალობის სიმულირება, ამგვარად ადამიანი, რომელსაც ეკუთვნის ტვინი, სხეულის არქონის მიუხედავად, ძველებურად შეიცნობს თავის არსებობას და კომპიუტერის მიერ შექმნილ გარესამყაროს რეალურ სამყაროდ მიიჩნევს.

აზრითი ექსპერიმენტი, რომელმაც მიიღო სახელწოდება „ტვინი კოლბაში", ეკუთვნის ჰილარი პატნემს. ჯორჯ ბერკლის სუბიექტური იდეალიზმის ერთგვარი „ფიზიოლოგიური მოდელი".

ფიქციაში
--------

* Fallout
* ფუტურამა
* დასაწყისი (ფილმი)
* მატრიცა (ფრენჩაიზი)
* Psycho-Pass
* მფატრავები

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბოლცმანის ტვინი
* ტრანსჰუმანიზმი

ლიტერატურა
----------

* Патнэм, Х. Мозги в бочке დაარქივებული 2005-04-28 საიტზე Wayback Machine.  // Глава 1 в кн.: *Патнэм, Хилари.* Разум, истина и история. М.: Праксис, 2002. — 296 с. — (Серия «Философия») — ISBN 5-901574-09-5.
* Павленко А. Н.. Теорема о затылке // Вопросы философии. 2005, № 2, с. 116—129.
* Савельев А. В. Эпистемология самопознания в нейрокомпьютерной парадигме // Философия науки, 2007, № 3 (34), с. 41—59.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტვინი კოლბაში***

დილოსოფია
* Inverse "brain in a vat"
* Putnam's discussion of the "brains in a vat" in chapter one of  (1981) *Reason, Truth, and History*. Cambridge:  Cambridge University Press,   გვ. 222. ISBN 978-0-521-29776-9. ISBN 0-52129776-1.
* 'Where Am I?' by დანიელ დენეტი
* "Brain in a Vat Brain Teaser"დაარქივებული 2018-07-24 საიტზე Wayback Machine.  – *Harper's Magazine* (1996)

მეცნიერება
* *Architecture for Neuronal Cell Control of a Mobile Robot*

სქოლიო
------

1. ↑  The Internet Encyclopedia of Philosophy. «The Brain in a Vat» Argument (ინგლისური)
**ნადიმი** (ბერძ. Συμπόσιον) — პლატონის ფილოსოფიური ტექსტი, თარიღდება ძვ. წ. 385–380. იგი მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა სიყვარულის გენეზისი, მიზანი და ბუნება.

სიყვარული განიხილება ხალხის მიერ, რომელიც ნადიმზე, იგივე სიმპოზიუმზე, სიტყვით გამოდის. თითოეული ადამიანი ვალდებულია შეასხას სიყვარულს (ეროსს) ხოტბა. ნადიმი ტრაგიკოს აგატონის სახლში, ათენში მიმდინარეობს. სოკრატე თავის გამოსვლაში ამტკიცებს, რომ სიყვარულის უმაღლესი მიზანია გახდე ფილოსოფოსი, უფრო ზუსტად სიბრძნის მოყვარული. სოციალურმა ისტორიკოსება დიალოგი გამოიყენეს წყაროდ, რათა ნათელი მოეფინათ ძველი ათენის ცხოვრებისათვის, განსაკუთრებით სექსუალური ჩვევებისთვის და ნადიმისთვის, როგორც ინსტიტუტისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* English translation of Plato's *Symposium* by Benjamin Jowett: copy at Internet Classics Archive დაარქივებული 2011-04-10 საიტზე Wayback Machine.  and another at University of Adelaide დაარქივებული 2009-02-03 საიტზე Wayback Machine.  with Jowett's introduction
* Longer summary of the *Symposium* by Glyn Hughes
* თარგი:Perseus English translation by Harold N. Fowler linked to commentary by R. G. Bury and others
* Angela Hobbs' podcast interview on Erotic Love in the *Symposium*  დაარქივებული 2011-07-20 საიტზე Wayback Machine.
* Approaching Plato: A Guide to the Early and Middle Dialogues
* Audiobook version of Plato's *Symposium* (Public domain. Translated by Benjamin Jowett)
**კრისტინა ელისაბეტ ფერნანდესი** (ესპ. Cristina Elisabet Fernández; მეუღლის გვარით **კრისტინა ფერნანდეს დე კირხნერი**; დ. 19 თებერვალი, 1953, ლა-პლატა, არგენტინა) — არგენტინელი პოლიტიკოსი, არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი 2019 წლის 10 დეკემბრიდან. არგენტინის პრეზიდენტი 2007-2015 წლებში. ყოფილი პრეზიდენტის ნესტორ კირხნერის მეუღლე. მეორე ქალი პრეზიდენტი არგენტინის ისტორიაში (ისაბელ პერონის შემდეგ) და პირველი ქალი, რომელიც პრეზიდენტი გახდა არჩევნების შედეგად.

2007 წლის არჩევნებში ფერნანდესი მმართველი პარტიის „გამარჯვების ფრონტი" კანდიდატი იყო. არჩევნებში გაიმარჯვა ხმების 45%-ით, რითაც 20%-ით გაუსწრო მომდევნო კანდიდატს. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გარღვევა 1983 წლიდან, როდესაც არგენტინაში დემოკრატია აღდგა და თავისუფალი არჩევნების ჩატარება დაიწყო.

პრეზიდენტობის შემდეგ
--------------------

2017 წლის ბოლოს არგენტინის სასამართლომ სენატს მიმართა, დაპატიმრების მიზნით იმუნიტეტი ჩამოართვას ქვეყნის ყოფილ პრეზიდენტს, სენატორს, კრისტინა ფერნანდესს. მას ბრალად ედება სახელმწიფო ღალატი, კერძოდ მცდელობა, დაემალა ირანის როლი ბუენოს-აირესის ებრაულ ცენტრში, 1994 წელს მომხდარი აფეთქების ორგანიზებაში, რომლის დროსაც 85 ადამიანი დაიღუპა. გამოძიების მტკიცებით, არგენტინის პრეზიდენტობის პერიოდში, კრისტინა ფერნანდესმა ირანის წარმომადგენლებთან შეთქმულებით დამალა მონაცემები ტერაქტთან თეირანის კავშირის შესახებ. გამომძიებელთა ვერსიით, დუმილის საფასურად ირანი დათანხმდა არეგენტინისთვის მომგებიან გარიგებას - ხორბლის სანაცვლოდ ნავთობის მიწოდებას. 7 დეკემბერს, კრისტინა ფერნანდეს დე კირშნერმა განაცხადა, რომ ირანთან გარიგება იყო საგარეო პოლიტიკური აქტი და მისი სახელმწიფო ღალატად შეფასება აბსურდულია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქალი პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური) Cristina Fernandez on Honduras Coup
* (ესპანური) Office of the President დაარქივებული 2010-11-13 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) Official site of Cristina Fernández de Kirchner
* (ესპანური) Senate of the Argentine Republic website დაარქივებული 2012-11-30 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) Extensive biography by CIDOB Foundation დაარქივებული 2011-11-29 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  არგენტინის ყოფილ პრეზიდენტს ადანაშაულებენ სახელმწიფო ღალატში

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არგენტინის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* რივადავია
* ლოპეს ი პლანესი
* დე ურკისა
* დერკი
* პედერნერა
* მიტრე
* სარმიენტო
* აველიანედა
* როკა
* სელმანი
* პელეგრინი
* ლუის საენს პენია
* ურიბურუ
* როკა
* კინტანა
* ფიგეროა ალკორტა
* როკე საენს პენია
* დე ლა პლასა
* ირიგოიენი
* ალვეარი
* ირიგოიენი
* ურიბურუ
* ხუსტო
* ორტისი
* კასტილიო
* როუსონი
* რამირესი
* ფარელი
* პერონი
* ლონარდი
* არამბურუ
* ფრონდისი
* გიდო
* ილია
* ონგანია
* ლევინგსტონი
* ლანუსე
* კამპორა
* ლასტირი
* პერონი
* მარტინეს დე პერონი
* ვიდელა
* ვიოლა
* გალტიერი
* ბინიონე
* ალფონსინი
* მენემი
* დე ლა რუა
* როდრიგეს საა
* დუალდე
* კირხნერი
* ფერნანდესი
* მაურისიო მაკრი
* ალბერტო ფერნანდესი
 |

 |
**მანეთონი** (ბერძ. Μανέθων) — ეგვიპტელი ქურუმი და ისტორიკოსი, ცხოვრობდა ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში. პტოლემაიოსების დინასტიის დროს. წერდა ბერძნულად, თუმცა, როგორც ეგვიპტის ყველაზე განათლებული ფენის წარმომადგენელმა, ეტყობა კარგად იცოდა ეგვიპტური ენა და დამწერლობა. თანამედროვე ეგვიპტოლოგიის წინაშე მანეთონის დამსახურების ყველაზე ნათელ ილუსტრაციას წარმოადგენს ის გარემოება, რომ მის მიერ შემუშავებული ეგვიპტის ფარაონთა დინასტიებად დაყოფის პრინციპი (მანეთონმა ეგვიპტის ფარაონები მენესიდან ალექსანდრე მაკედონელამდე 30 დინასტიად დაყო, ხოლო მენესამდელი პერიოდი შეავსო „ღმერთებისა" და „ნახევრად ღმერთების" ლეგენდარული დინასტიებით) თითქმის უცვლელად გამოიყენება თანამედროვე მეცნიერებაში. მისი ნაშრომი ფრაგმენტების სახითაა მოღწეული ებრაელი მეცნიერის იოსების (I საუკუნე) და ქრისტიანი ავტორების სექსტუს იულიუს აფრიკანუსისა (ახ.წ. III ს.) და ეუსებიუსის (ახ. წ. IV ს.) შრომებში. 

სახელი მანეთონი, ეგვიპტური სახელის ბერძნული ფორმაა. ყველაზე ხშირად თვლიან რომ, მისი ეგვიპტური ფორმა წარმოიშვა ძველი ეგვიპტური პროტოტიპის მიხედვით. მისი სახელი ითარგმნება როგორც სიბრძნის ღმერთი.

მანეთონი იყო ეგვიპტელი და დაინტერესებული იყო ეგვიპტის ისტორიით, ის წერდა სუფთა ბერძნულ ენაზე. მანეთონს, გარდა ცნობილი ეგვიპტის ისტორიისა, ხანდახან მიაწერენ შემდეგ თხზულებებს, რომლებმაც ჩვენამდე მოაღწიეს:

* *წმინდა წიგნი*
* *შემოკლებითი ამონაწერები ფიზიკიდან*
* *დღესასწაულების შესახებ*
* *ძველი წესები*
* *კიპის შემოქმედებაზე*
* *ჰეროდოტეს წინააღმდეგ*
* *წიგნი სოტისი*
* *აპოტელესმატიკის ექვსი წიგნიდან ასტრონომიური ქმნილებები*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბეროსე ბაბილონელი
* პლუტარქე
* პტოლემეების დინასტია

ლიტერატურა
----------

* ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, (გიორგი მელიქიშვილის რედაქციით), თბ. „მეცნიერება", 1988
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 407.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Manetho: History of Egypt, Sacred Book, etc.
* Photographs of texts preserving Manetho დაარქივებული 2012-04-11 საიტზე Wayback Machine.
* Who's Who in Ancient Egypt: Manetho
* "The First Egyptian Narrative History: Manetho and Greek Historiography", ZPE 127 (1999), pp.93-116 by J. Dillery


1. ↑  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
**BRICS-ის XI სამიტი** შედგა 2019 წლის 13 — 14 ნოემბერს ბრაზილიის ქალაქ ბრაზილიაში.

BRICS-ის 2019 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი ჟაირ ბოლსონარუ,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი სირილ რამაფოსა.

სამიტის თემა: „BRICS: ეკონომიკური ზრდა ინოვაციური მომავლისთვის".

ხუთი დინამიურად განვითარებადი ქვეყნის ლიდერები შეიკრიბნენ ბრაზილიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს შტაბ-ბინაში - Itamaraty Palace, რათა შეაჯამეს ბრაზილიის BRICS-ის თავმჯდომარეობის შედეგები. მათ გამოთქვეს სურვილი გააგრძელონ ასოციაციის ფარგლებში თანამშრომლობის გაღრმავება ხალხთა კეთილდღეობისა და კეთილდღეობის უზრუნველსაყოფად, ასევე ხუთ ქვეყანას შორის ტრადიციული მეგობრული კავშირების განმტკიცების მიზნით და გადასცეს ესტაფეტა რუსეთს, რომელიც გახდება BRICS-ის დღის წესრიგის სრული მფლობელი 2020 წლის 1 იანვრიდან.

ბრაზილიამ მთავარ პრიორიტეტებად გამოავლინა სამეცნიერო, ტექნიკური და ინოვაციური თანამშრომლობა, ციფრული ეკონომიკა, ორგანიზებული დანაშაულისა და ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლა, BRICS ინსტიტუტებს შორის თანამშრომლობის გაძლიერება, კერძოდ, ბიზნეს საბჭოსა და BRICS-ის ახალი განვითარების ბანკი.

ბრაზილიის პრეზიდენტობამ წამოიწყო რიგი მნიშვნელოვანი მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების (STI) ინიციატივები, როგორც ეკონომიკური ზრდის ერთ-ერთი მთავარი მამოძრავებელი ძალა. სექტემბერში, BRICS-ის ქვეყნების მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების მინისტრებმა მხარი დაუჭირეს რუსეთის წინადადებებს გლობალური კვლევის მოწინავე ინფრასტრუქტურის ქსელისთვის ციფრული პლატფორმის შემუშავების შესახებ, ვირტუალური პლატფორმის ფორმირება ფოტონიკის სფეროში მეცნიერებს შორის კომუნიკაციისთვის (BRICS). ვირტუალური ფოტონიკის ინსტიტუტი). ), BRICS-ის ქვეყნების მასალების მეცნიერებისა და ნანოტექნოლოგიის ქსელური ცენტრის შექმნა (ინგლ. BRICS Network Center for Materials Science and Nanotechnology) და კვლევითი გემების გამოყენება რუსეთიდან და BRICS ქვეყნებიდან ერთობლივი პროექტებისთვის. არქტიკისა და ანტარქტიდის ქვეყნების მიერ ორგანიზებული ექსპედიციების ფარგლებში. დამტკიცდა BRICS-ის ახალი არქიტექტურა მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების სფეროში, რომლის მიზანია NTI-ის სფეროში ერთობლივი საქმიანობის გააქტიურება. BRICS-ის ქვეყნების ინსტიტუტის „მომავლის ქსელების" შესწავლის საბჭოს პირველი სხდომა გაიმართა.

სამიტის შედეგად BRICS-ის ქვეყნების ლიდერებმა ხელი მოაწერეს ბრაზილიის დეკლარაციას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  Бразильский саммит БРИКС 2019 – Итоги, критика, сравнения

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**ხადია დავლეთშინა** (ბაშკ. Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы; დ. 5 მარტი 1905 — გ. 5 დეკემბერი 1954) — ბაშკირი მწერალი ქალი. ბაშკირეთის ასსრ მწერალთა კავშირის წევრი (1935). პირველი ბაშკირი მწერალი ქალი.

დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1920 წლიდან სოფელ დენგიზბაევოში მუშაობდა მასწავლებლად და სწავლობდფა თათრეთ-ბაშკირეთის ტექნიკუმში ქალაქ სამარაში. 1932 წელს ჩააბარა მოსკოვის ინსტიტუტში. 1935-1937 წლებში სწავლობდა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მოთხრობაში „აიბიკე" (1930, რუსული თარგმანი 1936) ნაჩვენებია ყოფილი მოჯამაგირის გადაქცევა საკოლმეურნეო მოძრაობის ხელმძღვანელად. ადრე ჩაგრული ბაშკირი-ქალის სულიერი აღორძინება მისი ბევრი მოთხრობის ძირითადი თემაა („მოთხრობათა კრებული", 1935).

რომანი „ირგიზი" (გამოქვეყნდა 1957) აჩვენებს ბაშკირი ხალხის რევოლუციურ ბრძოლას 1902 წლებიდან 20-იან წლამდე. რომანის გმირი აიბულათი რუსი რევოლუციონერების გავლენით ზრდის ხალხის ინტერესების შეგნებულ დამცველს. 1967 წელს მიენიჭა სალვათ იულაევის სახელობის პრემია რომანისათვის „ირგიზი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხადია დავლეთშინა
**ელდარ ტოფიგ ოღლუ კულიევი** (აზერ. Eldar Tofiq oğlu Quliyev; დ. 18 იანვარი, 1941, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 16 აპრილი, 2021, იქვე) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1978), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1982).

ელდარ კულიევი დაიბადა 1941 წლის 18 იანვარს ბაქოში. 1960-1966 წლებში სწავლობდა კინემატოგრაფიის სახელმწიფო საკავშირო სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე სერგეი გერასიმოვის კურსებზე. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა „აზერბაიჯანფილმი"-ს სტუდიაში. პირველად სერიოზულად წარმოჩინა თავი 1969 წელს ფილმის „ამ სამხრეთ ქალაქში" გამოშვებით. თავის 70-იანი წლების ფილმებში, კულიევი ძირითადად იკვლევს ახალგაზრდა თაობის პერსონაჟების ჩამოყალიბებას. 1977 წელს ფილმისთვის „სიხარულის სრუტე" მიიღო აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემია. 1983 წელს მას მიენიჭა ერთიან საკავშირო ფესტივალის პრემია ფილმისთვის „ნიზამი". 1987 წელს გახდა ექსპერიმენტული ახალგაზრდული კრეატიული სტუდია „დებიუტის" ხელმძღვანელი, სადაც მან ცოდნა და გამოცდილება გადასცა ახალგაზრდა კინორეჟისორებს. აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის კინოს კათედრის პროფესორი. მას მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი, აზერბაიჯანული „ღირსებისა" და „დიდების" ორდენები.

გარდაიცვალა 2021 წლის 16 აპრილს ბაქოში გულის შეტევით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელდარ კულიევი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Eldar Quliyev vəfat etdi
2. 1 2   Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол. Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — М.: Советская энциклопедия, 1987. — С. 222. — 640 с. — 100 000 экз.
3. 1 2  Bu gün Eldar Quliyev`in 70 illik yubileyidir — BiG.AZ
**საიათნოვა** (სომხ. Սայաթ-Նովա; სპარს. سایات‌نووا; აზერ. Sayat-Nova; დ. 14 ივნისი, 1712, ტფილისი — გ. 22 ნოემბერი, 1795, ახპატი) — საქართველოში მოღვაწე ეთნიკურად სომეხი პოეტი, აშუღი, მომღერალი.

საიათნოვა (ნამდვ. სახელი არუთიუნ საიათიანი) 1712 წელს დაიბადა თბილისში. დედა თბილისელი ჰყავდა, მამა კი წარმოშობით ან ალეპოდან ან ადანიდან უნდა ყოფილიყო. საიათნოვა განთქმული იყო საკუთარი ლექსებით, სიმღერით. უკრავდა კამანჩეზე, ჩონგურზე. ის ერეკლე II-ის კარის მომღერალი და მუსიკოსი იყო და გადმოცემით დიპლომატის ფუნქციასაც ასრულებდა. ასევე გადმოცემით მისი შუამავლობით შესაძლებელი გახდა ალიანსი საქართველოს, სომხეთსა და შირვანს შორის სპარსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. თუმცა მეფის ქალიშვილის სიყვარულის გამო კარის სამსახური დაკარგა და დანარჩენი ცხოვრება გზაში ხეტიალსა და სიმღერაში გალია. 1768 წელს ბერად შედგა ახპატში, დროდადრო თბილისს უბრუნდებოდა. დაიღუპა 1795 წლის სექტემბერში ახპატის მონასტერში აღა-მაჰმად ხანის შემოსევის დროს. დაკრძალულია თბილისის სურფგევორქის ეკლესიაში.

შემოქმედება
-----------

საიათნოვას ავტორობას შეიძლება მიეწეროს დღემდე მოღწეული დაახლოებით 200 სიმღერა, თუმცა სავარაუდოდ მას ათასობით სიმღერა უნდა ჰქონოდა შექმნილი. მის სიმღერათა უმრავლესობა ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზეა. მათი დიდი ნაწილი დღესაც პოპულარულია.

საიათნოვას პოეზია ორიგინალურია სტილითა და რიტმიკით. მის პოეზიაში თავი იჩინა აღმოსავლურმა სალექსო ფორმებმა და ლექსიკამ გარკვეული გავლენა მოახდინა თანადროულსა და მომდევნო ხანის ქართულ ლიტერატურაზე. საიათნოვას ქართული ლექსები გამოსცეს იოსებ გრიშაშვილმა (1918) და ალექსანდრე ბარამიძემ (1963); სომხური ლექსები თარგმნეს ლ. მელიქსეთ-ბეგმა (1935), გ. შაჰ-ნაზარმა (1972); აზერბაიჯანული — გ. შაყულაშვილმა (1970).

გალერეა
-------

* საიათნოვა 1962 წლის საბჭოთა მარკაზესაიათნოვა 1962 წლის საბჭოთა მარკაზე
* საიათნოვას სახელობის სკვერი თბილისის მეიდანზესაიათნოვას სახელობის სკვერი თბილისის მეიდანზე
* საიათნოვას სასაფლაო სურფგევორქის ეკლესიაშისაიათნოვას სასაფლაო სურფგევორქის ეკლესიაში
* საიათნოვას ხელით დაწერილი სომხური პოემა, სადაც ქართული და სომხური ანბანის ნაზავია გამოყენებული.საიათნოვას ხელით დაწერილი სომხური პოემა, სადაც ქართული და სომხური ანბანის ნაზავია გამოყენებული.
* ქართული ანბანით დაწერილი თურქული საიათნოვას  პოემა.ქართული ანბანით დაწერილი თურქული საიათნოვას პოემა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Site dedicated to Sayat-Nova
* Armenianmusicarch.com
* Love Song translated into English by Alice Stone Blackwell
* Classical Composers Database
* Encyclopædia Britannica
* საიათნოვას შემოქმედება

სქოლიო
------

1. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. 1 2  Find a Grave — 1996.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
3. ↑  IMSLP — 2006.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q523660'></a>
4. ↑  *Мкрян М. М.* Саят-Нова // Краткая литературная энциклопедия — Москва: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 6. — С. 694–695.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4239850'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
5. ↑  Musicalics<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63484499'></a>
6. ↑  საიათნოვა დაარქივებული 2021-05-10 საიტზე Wayback Machine.  www.pencenter.ge
რნმ
**რიბონუკლეინის მჟავა** (**რნმ**) — პოლინუკლეოტიდი. დნმ-ისგან განსხვავებით მისი მოლეკულა ერთჯაჭვიანია. რნმ მონაწილეობს ცილის ბიოსინთეზში.

უჯრედში არის რამდენიმე სახის რნმ. პირველი სახის — რნმ-სატრანსპორტოა (ტ-რნმ). ზომების მიხედვით ეს ყველაზე პატარა რნმ-ა. ის აკავშირებს ამინომჟავებს და გადააქვს ცილის სინთეზის ადგილზე. მეორე სახის — რნმ ინფორმაციულია (ი-რნმ). ზომების მიხედვით 10-ჯერ დიდია ტ-რნმ-ზე. მისი ფუნქცია იმაში მდგომარეობს, რომ ინფორმაცია სტრუქტურის შესახებ გადაიტანოს დნმ-დან ცილის სინთეზის ადგილზე. მესამე სახეა — რიბოსომული რნმ (რ-რნმ). მას აქვს ყველაზე დიდი მოლეკულები და შედის რიბოსომის შემადგენლობაში. ყველაზე მცირე რნმ- ეს სატრანსპორტოა , რომელიც 85-87 ნუკლეოტიდისგან შედგება.

სტრუქტურა
---------

რიბონუკლეინის მჟავის ყოველი ნუკლეოტიდი შეიცავს საქარიდ რიბოზას, ფოსფორმჟავას ნაშთს და ერთ-ერთ აზოტოვან ფუძეს — ადენინი (A), გუანინი (G), ციტოზინი (C), ან ურაცილი (U). 

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |
| ადენინი | გუანინი | ციტოზინი | ურაცილი | ნუკლეოტიდი ციტოზინით | ნუკლეოტიდი ურაცილით |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გენეტიკა
* მოლეკულური ბიოლოგია
* დნმ


|  |  |
| --- | --- |
| პეპელა | *ეს სტატია ბიოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |