**მარი ჯულია კლარი** (ფრანგ. Marie Julia Clary, ესპ. Maria Julia Clary, იტალ. Maria Julie Clary; დ. 26 დეკემბერი 1771, მარსელი, საფრანგეთი - გ. 7 აპრილი 1845, ფლორენცია, იტალია) — ნაპოლეონ ბონაპარტის რძალი. ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალი 1806-1808 წლებში და ესპანეთის დედოფალი 1808-1813 წლებში როგორც ჟოზეფ ბონაპარტის მეუღლე.

ადრეული ცხოვრება
----------------

მარი ჯულია დაიბადა 1771 წლის 26 დეკემბერს მარსელში, წარმოშობით ირლანდიელი, წარსულში უმდრიდრესი აბრეშუმით მოვაჭრე, ახლა კი არისტოკრატი ფრანსუა დე კლარის ოჯახში. მარი ჯულიას და, 6 წლის დეზირე კლარი გახდა დანიისა და ნორვეგიის დედოფალი როგორც კარლ XIV-ის მეუღლე. მისი ძმაც ასევე მაღალი არისტოკრატიული წოდების მატარებელი იყო. 

1794 წლის 1 აგვისტოს ქალაქ კუჟში იგი დაქორწინდა ჟოზეფ ბონაპარტზე, ნაპოლეონ ბონაპარტის უფროს ვაჟზე. 1797 წლამდე მისი ქმარი იტალიაში ელჩად იყო და მასთან ერთად იქ ცხოვრობდა, ხოლო 1800 წლიდან ქმართან ერთად პარიზში დამკვიდრდა. 

1804 წელს, მას შემდეგ რაც მისი მაზლი ნაპოლეონი საფრანგეთის იმპერატორი გახდა, მის ქმარს ტახტის მემკვიდრის წოდება უბოძეს, ხოლო მარი ჯულია საიმპერატორო პრინცესა გახდა. ამავე ტიტულს ატარებდნენ მარი ჯულიას მულებიც.

დედოფალი
--------

მარი ჯულიას გერბი ესპანეთის დედოფლობის დროს
ჯულია ძალიან ნიჭიერი და ქმედითუნარიანი იყო. მან ძალიან მოკლე დროში, უმაღლეს დონეზე შეისწავლა სამეფო კარის ეტიკეტი და ყველაფერი რაც სამეფო კარს ეხებოდა. თუმცა იმპერატორის კარზე არსებული ინტრიგების აღსავსე ცხოვრება მისი სტილი არ იყო, ამიტომაც სულ მალე სამეფო კარისაგან მოშორებით თავის ქმარ-შვილთან ერთად შატო დე მორტეფორეტში გადაცხოვრდა. 

1806 წელს ნაპოლეონმა თავის ძმას ჟოზეფს ნეაპოლისა და სიცილიის მეფობა უბოძა, შესაბამისად მარი ჯულია ზემოთ ხსენებული სახელმწიფოების დედოფალი გახდა. მას არ სურდა სამშობლოდან ასე შორს ცხოვრება, რის გამოც როცა ჟოზეფი ნეაპოლში გადავიდა სამართავად მარი ჯულია კვლავ პარიზში რჩებოდა და მხოლოდ 1808 წლის დამდეგს ჩავიდა ქმართან. მისი ჩასვლიდან მალევე მის ქმარს აუჯანყდნენ, ტახტიდან ჩამოაგდეს და გამოაძევეს. მთელი მათი ქონება ნეაპოლში დარჩა, რის გამოც შემდგომში არაერთი დამცინავი თხზულება მოიგონეს იტალიელებმა. 

ნეაპოლის ტახტიდან ჩამოგდებიდან სულ ორ დღეში ნაპოლეონმა ჟოზეფს ესპანეთის მეფობა უბოძა, მარი ჯულია კი კვლავ დედოფალი გახდა, ოღონდ ამჯერად ესპანეთის. იგი ესპანეთის ისტორიაში პირველი დედოფალი იყო, რომელიც არცერთ სამეფო ოჯახში არ დაბადებულა. მსგავსად ნეაპოლისა, იგი არც ესპანეთში არ წასულა. კვლავ თავის შატოში ცხოვრობდა და სარგებლობდა დედოფლის პრივილეგიებით. მას ესპანეთში თითქმის არასდროს უცხოვრია. სწორედ ამიტომ მას ესპანელებმა Reina ausente (არ ჩამოსული დედოფალი) უწოდეს.

ნაპოლეონის ჩამოგდების შემდეგ
----------------------------

1813 წლის 21 ივნისს ნაპოლეონის ჯარები სასტიკად დამარცხდნენ. ამ ყოველივეს მოჰყვა ესპანელების მასიური აჯანყება ფრანგების ბატონობის წინააღმდეგ. მათ ტახტიდან ჩამოაგდეს ჟოზეფი და მარი ჯულიასთან ერთად ქვეყნიდან გააძევეს. ამავდროულად ტახტი დაკარგა ნაპოლეონმა და ყველა მისმა და-ძმამ. მარი ჯულიამ თავი ქმარ-შვილთან ერთად პარიზს შეაფარა. იგი აპირებდა დასთან დანიაში გაქცევას, თუმცა ნაპოლეონის პოლიტიკის გამო ის მისი მტერი იყო. 

ძალაუფლების საბოლოო დაკარგვის შემდეგ მან შვეიცარიაში, ლემის ტბის მახლობლად სასახლე შეიძინა და იქ დასახლდა. 

1815 წელს ასი დღის მანძილზე ქმართან ერთად მარი ჯულია ნაპოლეონს გვერდით ედგა და მთელი სულისკვეთებით ეხმარებოდა მას ტახტის დაბრუნებაში. 

ვატერლოოს ბრძოლაში ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ, ჟოზეფმა მთელი თავისი ესპანეთიდან წამოღებული ქონება გაყიდა და ნიუ-ჯერსიში დიდი სასახლე იყიდა და იქ გადასახლდა. მარი ჯულია როგორც ყოველთვის ქმარს არ გაჰყვა და ქალიშვილებთან ერთად ფრანკფურტში ცხოვრობდა ექვსი წლის მანძილზე.

დარჩენილი ცხოვრება
------------------

1821 წლამდე მარი ჯულია ბრიუსელში ცხოვრობდა, რის შემდეგაც ფლორენციაში დასახლდა. იგი საერთოდ არ კონტაქტობდა ფრანგებთან. როგორც აღწერენ იგი იყო მომხიბვლელი, ღირსეული, მშვიდი და მშვიდობიანი. 1823 წელს მიიღო დისგან გამოგზავნილი წერილი, რომელიც ასევე ჩამოაგდეს ტახტიდან და შვედეთში გაიქცა. 1840 წელს ჟოზეფი ცოლთან, ფლორენციაში ჩავიდა და მასთან დაიწყო ცხოვრება. მარი ჯულია მას უწოდებდა "ჩემი საყვარელი ქმარი"-ს. 

ჟოზეფ ბონაპარტი 1844 წლის 28 ივლისს გარდაიცვალა 76 წლის ასაკში. სულ რვა თვის შემდეგ, 1845 წლის 7 აპრილს 73 წლის ასაკში გარდაიცვალა მარი ჯულიაც. ისინი გვერდით დაკრძალეს ფლორენციის სანტა კროჩეს ბაზილიკაში. 17 წლის შემდეგ, საფრანგეთის იმპერატორმა ნაპოლეონ III-მ ჟოზეფისა და ნაპოლეონის ცხედრები პარიზში გადაასვენა. მარი ჯულია კვლავ ფლორენციაში დატოვეს, მოგვიანებით მას გვერდით მიუსვენეს მისი ქალიშვილი შარლოტი, რომელიც 1839 წელს 37 წლის ასაკში გადაჰყვა მშობიარობას.

შვილები
-------

1. ჯულია ჟოზეფინა ბონაპარტი (1796);
2. ზენაიდ ლეტიცია ჯულია ბონაპარტი (დ. 8 ივლისი 1801 - გ. 8 აგვისტო 1854), კანინოსა და მუსიგნანოს პრინცესა;
3. შარლოტ ნაპოლეონ ბონაპარტი (დ. 31 ოქტომბერი 1802 - გ. 2 მარტი 1839);

ლიტერატურა
----------

* Lindwall, Lilly: (Swedish) Desideria. Bernadotternas anmoder.[Desideria. The Ancestral Mother of the Bernadottes] Stockholm. Åhlén och Åkerlunds Förlag A.-B. (1919).
* Philip Mansel: The Eagle in Splendour: Inside the Court of Napoleon.
* Charlottas, Hedvig Elisabeth (1942) [1812–1817]. af Klercker, Cecilia, ed. Hedvig Elisabeth Charlottas dagbok [The diary of Hedvig Elizabeth Charlotte] (in Swedish). IX 1812-1817. Translated by Cecilia af Klercker. Stockholm: P.A. Norstedt & Söners förlag. OCLC 14111333. (search for all versions on WorldCat).
* Manuel Ríos Mazcarelle. Reinas de España, Casa de Borbón, I, Alderabán, El legado de la historia, Madrid, 1999. 1ª edición.
* uan balanso. Julia Bonaparte, reina de España, Planeta, 1991 - 170 sidor, 1st edition.

|  |
| --- |
| **მარი ჯულია კლარი** **ბონაპარტები****დაიბადა:** 26 დეკემბერი 1771  **გარდაიცვალა:** 7 აპრილი 1845 |
| წინამორბედი:მარია კაროლინა ავსტრიელი | **ნეაპოლისა და სიცილიის დედოფალი1806-1808** | შემდეგი:კაროლინ ბონაპარტი |
| წინამორბედი:მარია ლუიზა პარმელი | **ესპანეთის დედოფალი1808-1813** | შემდეგი:მარია ისაბელ პორტუგალიელი |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესპანეთის კონსორტები |
| --- |
|  |
| ჰაბსბურგები (1516-1700) | 
* ისაბელ პორტუგალიელი
* მერი ტიუდორი
* ელიზაბეტ დე ვალუა
* ანა ავსტრიელი
* მარგარეტ ავსტრიელი
* ელიზაბეტ ბურბონი
* მარიანა ავსტრიელი
* მარია ლუიზა დ’ორლეანი
* მარია ანა ნოიბურგელი
 |
|  |
| ბურბონები (1700-1808) | 
* მარია ლუიზა სავოიელი
* ისაბელ ფარნეზე
* ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელი
* ისაბელ ფარნეზე
* ბარბარა ბრაგანსა
* მარია ამალია საქსონიელი
* მარია ლუიზა პარმელი
 |
|  |
| ბონაპარტები (1808-1813) | 
* მარი ჯულია კლარი
 |
|  |
| ბურბონების პირველი რესტავრაცია (1813-1868) | 
* მარია ისაბელ პორტუგალიელი
* მარია ჟოზეფა ამალია საქსონიელი
* მარია კრისტინა სიცილიელი
* ფრანსისკო დე ასის დე ბურბონი
 |
|  |
| სავოიის დინასტია (1870-1873) | 
* მარია ვიქტორია დელ პოცო
 |
|  |
| ბურბონების მეორე და მესამე რესტავრაცია (1873-1931) (1975-დღემდე) | 
* მერსედეს ორლეანელი
* მარია კრისტინა ავსტრიელი
* ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი
* სოფია ბერძენი
* ლეტიცია ორტისი
 |

 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნეაპოლის დედოფლები |
| --- |
|  |
| 
* ბეატრის პროვანსელი
* მარგარიტა ბურგუნდიელი
* მარია უნგრელი
* სანჩია მაიორკელი
* მარგერიტა დურაცოელი
* მარი ლუზინიანელი
* მარი ენგიენელი
* მარი ბლუელი
* იოლანდა არაგონელი
* მარგერიტა სავოიელი
* იზაბელ ლოთარინგიელი
* ჟანა დე ლავალი
* მარია კასტილიელი
* იზაბელა კლერმონელი
* ხუანა არაგონელი
* ჯოვანა ნეაპოლელი
* იზაბელა დალ ბალცო
* ანა ბრეტონელი
* ისაბელ კასტილიელი
* ჟერმენა დე ფუა
* ისაბელ პორტუგალიელი
* მერი ტიუდორი
* ელიზაბეტ დე ვალუა
* ანა ავსტრიელი
* მარგარეტ ავსტრიელი
* ელიზაბეტ ფრანგი
* მარიანა ავსტრიელი
* მარია ლუიზა დ’ორლეანი
* მარია ანა ნოიბურგელი
* მარია ლუიზა სავოიელი
* ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი
* მარია ამალია საქსონიელი
* მარია კაროლინა ავსტრიელი
* მარი ჯულია კლარი
* კაროლინ ბონაპარტი
 |

 |