recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი** — ძვ. წ. მესამე ათასწლეულის არქეოლოგიური ძეგლები და დაცული ტერიტორია ომანში. 1998 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბოლო 15 წლის მანძილზე მიმდინარე გათხრებისას, ამ ტერიტორიებზე აღმოჩნდა მრავალი ნასახლარი, რომლებიც ვრცელდება სპარსეთის ყურიდან ომანის ყურემდე. წარმოადგენს ძვ.წ. მესამე ათასწლეულის ყველაზე სრულყოფილ ნასახლარებსა და ნეკროპოლისებს მთელ მსოფლიოში. ასევე მოიცავს ციხე სიმაგრეთა ნანგრევებს და სამარხებს.

როგორც ისტორიული წყაროები იუწყებიან, ამ ტერიტორიაზე მდებარე მაგანის სამეფო, ძვ.წ. III ათასწლეულში წარმოადგენდა სპილენძის წარმოების უმნიშვნელოვანეს ცენტრს, საიდანაც ის გაედინებოდა მესოპოტამიაში.

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შესვლამდე, არექოლოგიური ძეგლები დაცულ ტერიტორიად არ იყო გამოცხადებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი იუნესკოს საიტზე

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ომანში ომანის დროშა |
| --- |
|  |
| 
ბაჰლას ციხესიმაგრე  · არქეოლოგიური ძეგლები -  ბატი, ალ-ხუთმი და ალაიუნი  · საკმევლის მიწა  · აფლაის ირიგაციული სისტემა  · უძველესი ქალაქი ქალჰატი |  |

 |
**აღმოსავლეთი რუმელია** — ოსმალეთის იმპერიაში შემავალი ავტონომიური პროვინცია (ვილაიეთი) (მთავარი ქალაქი - პლოვდივი), რომელიც ბერლინის კონგრესის (1878) გადაწყვეტილებით შეიქმნა სამხრეთ ბულგარეთის ტერიტორიაზე, დასახლებული იყო ძირითადად ბულგარელებით. მართავდნენ გენერალ-გუბერნატორები (1884-მდე ა. ბოგორიდი, შემდეგ გ. კრისტევიჩი), რომლებსაც ევროპის დიდი სახელმწიფოების თანხმობით 5 წლით ნიშნავდა ოსმალეთის სულთანი. სულთანს ჰქონდა აგრეთვე აღმოსავლეთ რუმელიაში ჯარების შეყვანის უფლება.

პროვინციის შინაგანი წყობა განისაზღვრებოდა საერთაშორისო კომისიის მიერ შემუშავებული ე. წ. ორგანული წესდებით. 1885 წ. 6 (18) სექტემბრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების შედეგად აღმოსავლეთი რუმელია ბულგარეთს შეუერთდა. ბულგარეთის გაერთიანების წინააღმდეგი იყო სერბეთის სამეფო, ავსტრია-უნგრეთი და ოსმალეთი. სერბეთის სამეფოს მიაჩნდა, რომ ბულგარეთის გაერთიანება დაარღვევდა ძალთა ბალანსს ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. 1885-86 წლების ომი ბულგარეთსა და სერბეთს შორის ბულგარეთის გამარჯვებით დასრულდა. 1886 წლის ბუქარესტის ხელშეკრულებამ სერბეთს დაუბრუნა ომის დროს ბულგარეთის მიერ დაკავებული მიწები, მაგრამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება. 1886 წლის თებერვალში აღმოსავლეთ რუმელიის გენერალ-გუბერნატორად დანიშნა ბულგარელი მთავარი ალექსანდრ ბატენბერგი. 1886 წლის 6 აპრილს ოსმალეთის იმპერიამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება.

ლიტერატურა
----------

* Делев, Петър (2006). *История и цивилизация за 11. клас* (Bulgarian).  Труд, Сирма.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აღმოსავლეთი რუმელია***

* რუკა
* რუკა
* რუკა
**ახალსოფლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის ახალსოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. აგებულია XVIII საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (12,7 x 7 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და აგურით. საბჯენი თაღები, პილასტრები, კამარა, კარ–სარკმელთა წირთხლები აგურისაა. კედლები შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. თაღოვანი შესასვლელები გაჭრილია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. ნახევარწრიული ფორმის ღრმა აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, ერთი მცირე და ერთი განიერი თაღოვანი ნიშაა. თითო თაღოვანი სარკმელი ჩრდილო–სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. საკურთხეველში დგას აგურით ნაწყობი ტრაპეზი. გრძივი კედლების სამ წყვილ პილასტრზე გადადის შეისრული საბჯენი თაღები, რომლებიც ქვიშაქვის პროფილირებულ იმპოსტებს ეყრდნობა. პილასტრების აღმოსავლეთი წყვილი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი, საკურთხევლის სივრცეს დარბაზისგან გამოყოფს. კამარა შეისრული ფორმისაა. გარედან ორივე შესასვლელი ჩასმულია სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომლის ირგვლივ აგურის წყობით შეღრმავებით გამოყვანილი 16 რომბია განლაგებული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე, სარკლის ზემოთ, ფრონტონის არეში გამოსახულია თითო შეღრმავებული ჯვარი. აღმოსავლეთის ჯვრის მკლავის გვერდზე თითო მრგვალი ნიშაა. თითო ჯვარია გამოსახული სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადების აღმოსავლეთ ნაწილში.

ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დაშენებული ყოფილა აგურის სამრეკლო, რომლისგანაც შემორჩენილია მხოლოდ ქვედა ნაწილი. ეკლესიას აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი ჰქონია. მისი უმეტესი ნაწილი კრამიტის სახურავთან ერთად ჩამოშლილია.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 367-368.
**ახალუხი**, **საგულე** — ქართული ხალხური კოსტიუმის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი. სამოსლის ანალოგიური ტიპი გავრცელებულია კავკასიის ხალხებში და აზიის ზოგ სხვა კუთხეებში. მამაკაცები ახალუხს პერანგზე, ჩოხის ქვეშ იცვამდნენ, ქალები კი კაბის შიგნით.

ახალუხი წელში გამოყვანილი, კალთებიანი, წინ ჩახსნილი, დაბალსაყელოიანი ან გულამოღებული, გრძელსახელოიანი და ვიწრომაჯიანი სამოსელია. თარგისა და დანიშნულების მიხედვით ცნობილია მისი რამდენიმე სახესხვაობა: მოკლე ან გრძელკალთიანი. გულგადაფარებული ანუ გადახვეული, დალიანდაგებული, საზაფხულო (სარჩულიანი) და საზამთრო (დაბამბული). აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში გავრცელებული მოკლეკალთიანი, წელში ნაოჭასხმული და ჩაქდაყრილი ახალუხი ყელიდან წელამდე დუგმებზე ან ყაითნის ღილკილოებზე იკვროდა. გრძელი, სწორკალთიანი ახალუხი იმერული ჩოხის თარგთან იყო შეწყობილი. გულგადაფარებული ახალუხის მარცხენა გული მარჯვენაზე იყო გადადებული და აქეთ-იქით სიგრძეზე მრავალი ყაიონის ღოლით შემკული. ზედა სამოსლად ხმარობდნენ აღმოსავლეთ საქართველოს ქალაქის ხელოსნები და წვრილვაჭრები. დალიანდაგებულ ახალუხს უმთავრესად მთაში იცვამდნენ. ახალუხის მასალად გლეხები თალხი ფერის ბამბის წსოვილებს, უმთავრესად სატინს ხმარობდნენ, შეძლებული ფენები კი - ფერად აბრეშუმს, თხელ მაუდს, ხავერდს და სხვა ძვირფას ქსოვილს (ასეთი ახალუხების ჩამოთვლილი XVII-XVIII საუკუეების მზითვის წიგნებსა და ამ პერიოდის სხვა ისტორიულ წყაროებში).

ლიტერატურა
----------

* *მოლოდინი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 96.
არვო პერტი
**არვო პერტი** (ესტ. Arvo Pärt [ˈɑrvo ˈpært]; დ. 11 სექტემბერი, 1935, პაიდე, ესტონეთი) — ესტონელი კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
---------

არვო პერტმა უკვე 14 წლისამ შექმნა თავისი პირველი ნაწარმოები. იგი სწავლობდა ტალინის კონსერვატორიაში კომპოზიციის განხრით. 1957-1967 წლებში იგი მუშაობდა ხმის რეჟისორად ესტონეთის რადიოში. ამავდორულად პერტი ქმნიდა მუსკიას კინოფილმებისათვის. 1968-1976 წლებში იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს შუა საუკუნეების მუსიკას, რამაც მნიშვნელოვანი ზეგავლენა იქონია მის საკომპოზიციო სტილზე. 1980 წელს იგი გადასახლდა ვენაში. 1982 წლიდან პერტი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ბერლინში.

პერტის ადრეული პერიოდის ნაწარმოებებში შეიმჩნევა რუსი კომპოზიტორების სერგეი პროკოფიევისა და დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ზეგავლენა (1958-1968). მომდევნო 8 წელი მის კრიზისულ პერიოდადაა ცნობილი. ამ პერიოდის განმავლობაში პერტმა მხოლოდ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები შექმნა (მესამე სიმფონია, 1971).

1976 წელს კომპოზიტორი ქმნის მოკლე პიესას ფორტეპიანოსათვის „ალინასათვის". ამ ნაწარმოებით პერტმა ძირეულად შეცვალა თავისი საკომპოზიციო პრინციპი. პერტის მუსიკალური სტილი, რომელსაც იგი თავად ტინტინაბულის (ლათ. ზანზალაკი) უწოდებს გამოირჩევა მინიმალიზმით. განსაკუთრებული წარმატება ხვდათ ამ სტილში შექმნილ ნაწარმოებებს Tabula Rasa(1977), Fratres (1977-1985) და Miserere (1989). არვო პერტი მიიჩნევა ერთ-ერთი უპოპულარულესი თანამედროვე კომპოზიტორად. იგი არის ტალინის მუსიკალური აკადემიის, სიდნეის, ტარტუს და დორჰემის უნივესიტეტების საპატიო დოქტორი და შვედეთის სამეფო მუსიკალური აკადემიის წევრი.

ნაწარმოებები
------------

* L'ABBÉ AGATHON, 2004
* PASSACAGLIA, 2003
* IN PRINCIPIO, 2003
* NUNC DIMITTIS, 2001
* CECILIA, VERGINE ROMANA, 2000
* ... WHICH WAS THE SON OF ... 2000
* ORIENT & OCCIDENT, 1999
* CANTIQUE DES DEGRÉS, 1999
* COMO CIERVA SEDIENTA, 1998
* ZWEI BETER, 1998
* TRIODION, 1998
* DOPO LA VITTORIA, 1997
* I AM THE TRUE VINE, 1996
* KANON POKAJANEN, 1995
* THE BEATITUDES, 1990
* BERLIN MASS, 1990
* MISERERE, 1989
* MAGNIFICAT, 1989
* SIEBEN MAGNIFICAT-ANTIPHONEN, 1988
* FESTINA LENTE, 1988
* STABAT MATER, 1985
* EIN WALLFAHRTSLIED, 1984
* TE DEUM, 1984
* PASSIO, 1982
* ANNUM PER ANNUM, 1980
* VARIATIONEN ZUR GESUNDUNG VON ARINUSCHKA, 1977
* SUMMA, 1977
* ARBOS, 1977
* CANTUS IN MEMORY BENJAMIN BRITTEN, 1977
* TRIVIUM, 1976
* FÜR ALINA, 1976
* SYMPHONY NO. 3, 1971
* CREDO, 1968
* QUINTETTINO, 1964

ლიტერატურა
----------

* Paul Hillier: *Arvo Pärt*. Oxford: Oxford University Press, 1997. ISBN 0-19-816616-8
* Oliver Kautny: *Arvo Pärt zwischen Ost und West*. 2002. ISBN 3-476-45306-5

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არვო პერტი (ინგლ.)
* www.arvopart.info (ინგლ.)
* დევიდ პინკერტონის არქივი დაარქივებული 2005-10-25 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლ.)
* Arvo Pärt and the New Simplicity დაარქივებული 2003-10-22 საიტზე Wayback Machine.  – რადიოინტერვიუს ტექსტი (ინგლ.)
* თხზულებათა სია (გერმ.)
* ბიოგრაფია, თხზულებანი, სიახლენი და ფოტოსურათები დაარქივებული 2005-11-03 საიტზე Wayback Machine.  (გერმ.)
* გამომცემლობა „სიკორსკის" საიტი არვო პერტის შესახებ დაარქივებული 2005-11-24 საიტზე Wayback Machine.  (გერმ.)
**„არქიპელაგი გულაგი"** — რუსი მწერლისა და პუბლიცისტის, ალექსანდრე სოლჟენიცინის, მხატვრულ-ისტორიული კვლევა საბჭოთა რეპრესიულ სისტემაზე 1918-1956 წლებში. ეყრდნობა თვითმხილველთა მონათხროებებს, დოკუმენტებსა და ავტორის პირად გამოცდილებას (სოლჟენიცინის სიტყვებით).

სოლჟენიცინმა „არქიპელაგი გულაგი"-ს წერა დაიწყო საიდუმლოდ სსრკ-ში 1958 წელს და დაასრულა 1967 წლის 22 თებერვალს. პირველი ტომი გამოქვეყნდა პარიზში 1973 წლის დეკემბერში.

ლიტერატურა
----------

* Шумилин Д. А. «Архипелаг ГУЛАГ» А. И. Солженицына как художественное исследование: Монография / Моск. гос. пед. ин-т; Каф. рус. лит-ры. — М.: Мегатрон, 1999. — 60 с. — ISBN 5-89601-028-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე სოლჟენიცინი: არქიპელაგი გულაგი (რუსული)
* არქიპელაგ გულაგის სახელთა საძიებელი

  

  

  


|  |  |
| --- | --- |
|  |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
**ახალსოფლის ეკლესიის წარწერა** — ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელიც თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის ეკლესიის გალავანში ჩატანებულ ქვაზე აღმოჩნდა, დაახლოებით, X-XI საუკუნეებისა.

წარწერა
-------

წარწერა სამსტრიქონიანია:

1. † წ~ო მოწ~ო ბგრ~ტ ად~დე ბგ~რტ აფ...
2. თა მფ~ე და ად~ე სლი გრდ~ხტ დ~დ
3. ფსი წე~ ღთ~სა დკ~ბე თლ~ი ბტ~სი მწ~სა მრნ~ს

ანუ:

1. † წმიდაო მოწამეო ბაგრატ, ადიდე ბაგრატ აფ[ხაზ]–
2. თა მეფე და ადიდე სული გურანდუხტ დედ–
3. ოფლისაი წინაშე ღმრთისა, დაუტკბე თული ბაგრატისი მიწასა მირიანს.

დახასიათება
-----------

პალეოგრაფიული თვალსაზრისით წარწერა ხასიათდება იმით, რომ მასში *ლ* გრაფემა ნუსხურია (შდრ. ფიის წმინდა თევდორეს ეკლესიის წარწერა). ენობრივი თვალსაზრისით საყურადღებოა ისტორიული /*აჲ*/ დიფთონგის *აი* გრაფემათა მიმდევრობით გადმოცემა. გვხვდება საინტერესო ფრაზეოლოგიზმი: *თუალისა დატკბობა*.

დათარიღება
----------

ექვთიმე თაყაიშვილი თვლიდა, რომ წარწერა ბაგრატ IV-ს მეფობის ხანით (1027–1072) თარიღდება. ა. ბაქრაძისა და ს. ბოლქვაძის აზრით, წარწერაში მოხსენიებული ბაგრატი ბაგრატ III-ა. ისინი წარწერას 975–1014 წლებისად მიიჩნევენ. ნ. შოშიაშვილი ფიქრობს, რომ წარწერა X საუკუნის ბოლო მეოთხედს განეკუთვნება.

ლიტერატურა
----------

* კ დანელია, ზ. სარჯველაძე, ქართული პალეოგრაფია, თბ. 1997, გვ. 53–54
* Е. Такаишвили, Археологические экскурсии, разыскания и заметки, II, 1907; IV, Тф. 1913, ст. 9-11
* ა. ბაქრაძე, ს. ბოლქვაძე, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართულ ეპიგრაფიკულ ძეგლთა კატალოგი, თბ. 1953, გვ. 28
* ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ. 1980, გვ. 259
**კრისტიან ელდიაურნი** ან **ქრისტიან ელდიაურნი** (ისლ. Kristján Eldjárn; დ. 6 დეკემბერი, 1916 — გ. 13 სექტემბერი, 1982) — ისლანდიის მესამე პრეზიდენტი 1968-1980 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1916 წლის 6 დეკემბერს. კოპენჰაგენის უნივერსიტეტში სწავლობდა არქეოლოგიას, ასწავლიდა ისლანდიის უნივერსიტეტში. 1957 წელს დოქტორის ხარისხი მიიღო ისლანდიაში კერპთაყვანისმცემლობის შესწავლისთვის. 1947-1968 წლებში ისლანდიის ეროვნული მუზეუმის დირექტორია. 

1966-1968 წლებში ისლანდიის ტელევიზიით საგანმანათლებლო გადაცემები მიჰყავდა, სადაც ისტორიული მუზეუმის ექსპონატებს უჩვენებდა და მათ შესახებ ჰყვებოდა ისტორიულ კონტექსტში. ამ გადაცემებმა მაყურებელთა დიდი ყურადღება და სიმპათია დაიმსახურა, ხოლო გადაცემის წამყვანი ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობად სახედ გადაიქცა. 

1968 წელს საარჩევნო კამპანია რომ დაიწყო, საგრძნობლად ჩამორჩებოდა თავის მეტოქეს გუნარ ტროდსენს, თუმცა, საბოლოოდ არჩევნები 65,6%-იანი შედეგით მოიგო. 1972-76 წლებში ავტომატურად იქნა ხელახლა არჩეული სხვა კანდიდატების არარსებობის გამო. 1980 წელს უარი განაცხადა მორიგ არჩევნებში მონაწილეობაზე, რათა თავისი სამეცნიერო ნაშრომები დაესრულებინა.

ოჯახი
-----

ვაჟი — მწერალი, ქალიშვილი — საბავშვო წიგნების ავტორი და ილუსტრატორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კრისტიან ელდიაურნი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისლანდიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* სვეინ ბიერნსონი
* აუსგეირ აუსგეირსონი
* კრისტიან ელდიაურნი
* ვიგდის ფინბოგადოტირი
* ოლაფურ რაგნარ გრიმსონი
* გუდნი იოჰანესონი
 |

 |
**კრისტიან გოტლობ ჰაინე** (გერმ. Christian Gottlob Heyne; დ. 25 სექტემბერი, 1729, კემნიცი, საქსონიის საკურფიურსტო — გ. 14 ივლისი, 1812, გეტინგენი, ვესტფალია) — გერმანელი კლასიკოსი ფილოლოგი, გეტინგენის სახელმწიფო და საუნივერსიტეტო ბიბლიოთეკის დირექტორი, არქეოლოგი და გეტინგენის ისტორიის სკოლის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

კრისტიან გოტლობ ჰაინე დაიბადა 1729 წლის 25 სექტემბერს, კემნიცში, საქსონიის საკურფიურსტოში. მისი მამა ხელმოკლე ფეიქარი იყო, რომელიც სილეზიიდან საქსონიაში გადავიდა, პროტესტანტული რწმენის შესანარჩუნებლად. ჰაინეს განათლების საფასურს, მისი ნათლია იხდიდა. 1748 წელს, მან ლაიფციგის უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა. მას დაეხმარა კლასიცისტი, იოჰან ფრიდრიხ ქრისტი, რომელმაც გაამხნევა და ბერძნული და ლათინური ტექსტები ათხოვა. ჰაინემ, ლაიფციგში მცხოვრები ფრანგი ვაჭრის ოჯახში რეპეტიტორად დაიწყო მუშაობა, რამაც ხელი შეუშალა სწავლის გაგრძელებაში. 1752 წელს, სამართლის პროფესორმა, იოჰან ავგუსტ ბახმა, მას მაგისტრის ხარისხი მიანიჭა, თუმცა, შემდგომი წლების განმავლობაში, კრისტიან გოტლიბ ჰაინეს მატერიალურ სიძნელეებთან ერთად ცხოვრება მოუხდა.

ჰაინეს მიერ საკუთარი მეგობრის გარდაცვალების შესახებ დაწერილმა ელეგიამ ლათინურ ენაზე, პრემიერ-მინისტრის — ჰენრიხ ფონ ბრიულის ყურადღება მიიპყრო და ავტორთან შეხვედრა მოისურვა. ამგვარად, 1752 წელს, კრისტიან გოტლობ ჰაინე დრეზდენში გაემგზავრა. მას მდივნის თანამდებობა და კარგი ხელფასი შესთავაზეს, თუმცა, დაპირება არ შესრულდა, რის გამოც, მისთვის სიღარიბის შემდეგი პერიოდი დადგა. შუამდგომლობით, ერთადერთი თანამდებობა, რომლის დაკავებაც მან შეძლო, ერთ-ერთი ბიბლიოთეკის მდივნის მოადგილეობა იყო, სადაც, ხელფასის სახით 20 ფუნტ სტერლინგზე ნაკლებს გამოიმუშავებდა.

კრისტიან გოტლობ ჰაინემ, საკუთარი მცირე ხელფასი თარგმნით გააუმჯობესა, თუმცა, შვიდწლიანი ომის მიწურულს, ის ბიბლიოთეკა, სადაც იგი მუშაობდა, განადგურდა და ჰაინე კვლავ გაჭირვებაში აღმოჩნდა. 1757 წელს, მას შესთავაზეს ფრაუ ფონ შონბერგის სახლში საშინაო საქმეებზე მეურვეობა, სადაც საკუთარი მომავალი მეუღლე გაიცნო.

1789 წლის აპრილში, ჰაინე სამეფო საზოგადოების წევრად აირჩიეს.

გარდაიცვალა 1812 წლის 14 ივლისს, 82 წლის ასაკში, გეტინგენში.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კრისტიან გოტლობ ჰაინე***

* Arnold Hermann Ludwig Heeren: *Christian Gottlob Heyne, biographisch dargestellt*, Göttingen 1813.
* Alfred Schmidt: "Deutungen des Mythos im achtzehnten und neunzehnten Jahrhundert. Von Heyne zu Marx", in: Peter Kemper: *Macht des Mythos – Ohnmacht der Vernunft?* Frankfurt am Main 1989, ISBN 3-596-26643-2. pp. 125–147.
**„კოვბოი ბიბოპი"** (იაპონ. カウボーイビバップ?) — 1998 წლის ანიმე-ტელესერიალი, გადაღებული Sunrise-ის მიერ. მისი რეჟისორია შიჰიჩირო ვატანაბე, სცენარის ავტორი — კეიკო ნობუმოტო, პერსონაჟის დიზაინერი — ტოშიჰირო კავამოტო, მექანიკის დიზაინერი — კიმიტოში იამანე და კომპოზიტორი — იოკო კანო. სერიალის 26 ეპიზოდი (*სესია*) მიმდინარეობს 2071 წელს. მათში მოთხრობილია თავებზე მონადირების შესახებ, რომლებიც მოგზაურობენ კოსმოსური ხომალდ „ბიბოპით". სერიალში განხილულია ფილოსოფიური თემები — ეგზისტენციალიზმი, მოწყენილობა და მარტოობა.

ტელესერიალის პრემიერა იაპონიაში, TV Tokyo-ზე, 1998 წლის 3 აპრილს გაიმართა. იგი ეთერში გადიოდა 26 ივნისამდე. სრულწლოვანი ასაკის პირებისთვის განკუთვნილი შინაარსის გამო ნაჩვენები იქნა მხოლოდ 12 ეპიზოდი და კიდევ ერთი სპეციალური გამოშვება. სრული, 22 ეპიზოდი პირველად აჩვენეს WOWOW-ზე, 1999 წლის 24 ოქტომბრიდან 24 აპრილამდე. ანიმე აგრეთვე ადაპტირებული იქნა მანგად, რომელიც იბეჭდებოდა Kadokawa Shoten-ის Asuka Fantasy DX-ში. 2001 წელს კინოგაქირავებში გამოვიდა სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმიც.

ინგლისურ ენაზე სერიალი გაახმოვანეს Animaze-მა და ZRO Limit Productions-მა. იგი ჩრდილოეთ ამერიკაში ლიცენზირებული იქნა Bandai Entertainment-ის მიერ. ამჟამად ლიცენციას Funimation ფლობს. ბრიტანეთში ლიცენზიას ფლობდა Beez Entertainment, ამჟამად კი იგი Anime Limited-ს ეკუთვნის. ავსტრალიაში და ახალ ზელანდიაში ანიმე გამოვიდა Madman Entertainment-ის ლიცენზიით. 2001 წელს „კოვბოი ბიბოპი" იქცა პირველ ანიმედ, რომელიც აშშ-ში Adult Swim-ზე აჩვენეს.

„კოვბოი ბიბოპს" კრიტიკოსთა აღიარება და კომერციული წარმატება ხვდა წილად — როგორც იაპონიის, ასევე საერთაშორისო ბაზრებზე (განსაკუთრებით — აშშ-ში). მას მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო ანიმეს და სამეცნიერო ფანტასტიკის კატეგორიებში. აღიარებულია მისი სტილი, პერსონაჟები, სიუჟეტი, გახმოვანება, ანიმაცია და საუნდტრეკი. მისი გამოსვლიდან წლების შემდეგ კრიტიკოსებმა და მიმომხილველებმა, განსაკუთრებით აშშ-ში, „კოვბოი ბიბოპი" შედევრად აღიარეს და ხშირად უწოდებენ ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ანიმეს. ითვლება, რომ სწორედ მან გააცნო თავად ანიმეს ჟანრი დასავლეთში მაყურებლების ახალ თაობას 2000-იანების დასაწყისში, თუმცა, აგრეთვე თვლიან, რომ იგი ზოგადად ჟანრის „კარიბჭეა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი (Cowboy-Bebop.net) (იაპონური)
* 

* ოფიციალური საიტი (CowboyBebop.org) (იაპონური) (ინგლისური)
* კოვბოი ბიბოპი Bandai Channel-ზე (იაპონური)
* კოვბოი ბიბოპი დაარქივებული 2014-05-19 საიტზე Wayback Machine.  Adult Swim-ზე
* კოვბოი ბიბოპი Funimation-ზე
* კოვბოი ბიბოპი Madman Entertainment-ზე
* „კოვბოი ბიბოპი" — Allmovie-ზე
* „კოვბოი ბიბოპი" საიტზე Curlie
* „კოვბოი ბიბოპი" საიტზე TV.com
* 

* „კოვბოი ბიბოპი" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „კოვბოი ბიბოპი" (ანიმე) საიტის Anime News Network ენციკლოპედიაში

სქოლიო
------

1. ↑  *Sunrise Broadcast 1 დაარქივებული 2011-09-17 საიტზე Wayback Machine.*  – *Sunrise*
2. ↑  *Sunrise Broadcast 2 დაარქივებული 2012-06-19 საიტზე Wayback Machine.*  – *Sunrise*
3. ↑  ふぁんデラ 1997年10月号・中古・角川書店・通販ショップの駿河屋. Surugaya Japan. ციტირების თარიღი: May 16, 2014.
4. ↑  ふぁんデラ 1998年11月号・中古・角川書店・通販ショップの駿河屋. Surugaya Japan. ციტირების თარიღი: May 16, 2014.
5. ↑  Robinson, Tasha.  (2009-03-05) Gateways To Geekery: Anime. *The A.V. Club*. The Onion. ციტირების თარიღი: 2009-03-10.
კოორდინატები: 41°09′15″ ჩ. გ. 44°45′51″ ა. გ.﻿ / ﻿41.15417° ჩ. გ. 44.76417° ა. გ.﻿ / 41.15417; 44.76417

ქართული ასომთავრული წარწერა მონასტრის ტერიტორიაზე.
**ახტალის სამების მონასტერი** (სომხ. ՎԱՆԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼԻՐ ՍԲ. ԵՐՐՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆ) — XIII საუკუნის მცირე მონასტერი დღევანდელი სომხეთის ლორეს პროვინციაში, ქალაქ ახტალაში. მდებარეობს მთავარი ტრასიდან ახტალის მონასტრისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, კლდის თავზე. შედგება ორი ერთმანეთთან შიგნიდან დაკავშირებული ეკლესიისაგან, სამლოცველოს, გალერეისა და მიწისქვეშა ოთახებისაგან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახტალის მონასტერი
* ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ახტალის სამების მონასტერი"** ვიკისაწყობში.
* Akhtala 3: Complex - Akhtala - Armenian Heritage დაარქივებული 2017-11-07 საიტზე Wayback Machine.
* ახტალის მონასტერი // Dzeglebi.ge დაარქივებული 2016-03-22 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთის ტერიტორიაზე |
| --- |
|  |
| ლორე | 
ახტალა (ღვთისმშობელი · თორმეტი მოციქული · სამება)  • ქობაირი  • ძელი ჭეშმარიტი  • ხუჯაბი • კირანცი  • აქორი  • სედვი  • ოსკიპარი  • თეჟარუიქი  • შაჰნაზირი  • კოში |  |

 |
ამერიკელი კოვბოების კლასიკური სურათი. ჩარლზ მარიონ რასელის ნამუშევარი. 
**კოვბოი** (ინგლ. cowboy, *cow* – ძროხა, *boy* – ბიჭი) — მწყემსი, რომელიც უვლის რქოსან საქონელს დასავლეთ აშშ-ის რანჩოებზე. ტრადიციულად, ის ცხენზეა ამხედრებული და ხშირად ასრულებს რანჩოსთან დაკავშირებულ საქმიანობას. ისტორიული ამერიკელი კოვბოი XIX საუკუნის ბოლოს წარმოიშვა, ჩრდილოეთ მექსიკისათვის ტრადიციული ვაკეროსგან და სულ მალე იქცა განსაკუთრებული მნიშვნელობისა და ლეგენდების ფიგურად. კოვბოის ქვეტიპია ვრანგლერი, რომელიც ცხენის დახმარებით მსხვილფეხა რქოსან საქონელს უვლის. გარდა რანჩოზე საქმიანობისა, ზოგიერთი კოვბოი როდეოში მონაწილეობის მისაღებადაც მუშაობს. ნაკლებ დადასტურებულია, მაგრამ XIX საუკუნის ბოლოს ჩანს კოვგირლიც (Cowgirls), რომლებსაც თავიანთი მიღწევებისთვის დიდ პატივს მიაგებდნენ. საქონლის მომვლელები ასევე ჩანან მსოფლიოს მრავალ სხვა ადგილას, განსაკუთრებით სამხრეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში, რომლებიც კოვბოების მსგავს მოვალეობას ასრულებენ ოღონდ თავიანთი ქვეყნების ტრადიციების შესაბამისად.

კოვბოის ღრმა ისტორიული ფესვები აქვს, რომელიც მიემართება ესპანეთისა და ამერიკის უძველეს ევროპელ მოსახლეებისკენ. საუკუნეთა განმავლობაში, სხვაობამ რელიეფში, კლიმატსა და საქონლის მოვლის მრავალი კულტურის სხვადასხვანაირმა ტრადიციებმა წარმოშვა აღწურვილობის, სამოსისა და ცხოველთა მოპყრობის რამდენიმე განსხვავებული სტილი. თანამედროვე მსოფლიოს მორგებულ მუდამ პრაქტიკულ კოვბოისთან ერთად რამდენადმე შეიცვალა მათი აღჭურვილობა და ტექნიკა, თუმცა დღემდე დაცულია მრავალი კლასიკური ტრადიცია.

ლიტერატურა
----------

* Bennett, Deb (1998) *Conquerors: The Roots of New World Horsemanship.* Amigo Publications Inc.; 1st edition. ISBN 0-9658533-0-6
* Denhardt, Robert M. *The Horse of the Americas* Norman: University of Oklahoma Press 1947.
* Draper, Robert. "21st -Century Cowboys: Why the Spirit Endures." *National Geographic,* December 2007, pp. 114–135.
* Malone, John William. *An Album of the American Cowboy.* New York: Franklin Watts, Inc. 1971. SBN: 531-01512-2.
* Malone, Michael P. and Richard B. Roeder. *Montana: A History of Two Centuries*. University of Washington Press; Revised edition, 1991. ISBN 0-295-97129-0, ISBN 978-0-295-97129-2.

სქოლიო
------

1. ↑  Malone, J. გვ. 1.
2. ↑  Cowgirl Hall of Fame website.
**ბაბუაწვერა** (ლათ. Taraxacum) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს ფესვის ყელთან შეკრებილი ფრთისებრ დანაკვთული ფოთლები. საყვავილე ღერო უფოთლოა, ღრუიანი, შეიცავს რეწვენს და ბოლოვდება მარტოული კალათა ყვავილებით. ყვავილები ყვითელი ან ვარდისფერია, იშვიათად მეწამული, ნაყოფი — თესლურა. 

ცნობილია ბაბუაწვერას 100 სახეობა. საქართველოში გვხვდება 9, მათგან 4 კავკასიის ენდემია. ფართოდაა გავრცელებული Taraxacum officinale, რომლის ფესვსა და მიწისზედა ნაწილს იყენებენ მედიცინაში. თაფლოვანი მცენარეა. ბაბუაწვერას ზოგი სახეობის (ქოქ-საღიზი) ფესვები მაღალი ხარისხის კაუჩუკს შეიცავს.

ქიმიური შემადგენლობა
--------------------

მცენარის ფოთლებსა და ფესვებში აღმოჩენილია ინსულინი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ასკორბინის მჟავა, კაუჩუკი, ცვილი, რკინა, კალციუმი, ფოსფორი, ფისები და სხვა.

გამოყენება
----------

ბაბუაწვერა ფართოდ გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტის კენჭოვანი დაავადებების, სიყვითლისას და გასტრიტების დროს. ნედლი ფოთლებისაგან მომზადებულ სალათას ხმარობენ როგორც შარდმდენ, ამოსახველებელ, სისხლისგამწმენდ, ნაღველმდენ და საფაღარათო საშუალებას. ბაბუაწვერის წვენს სვამენ ღვიძლის, შარდის ბუშტის დაავადებებისა და სიყვითლის დროს. ნედლი ფოთლები და წვენი გამოიყენება ათეროსკლეროზის, ანემიის და კანის დაავადებებისას.

გალერეა
-------

* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამკურნალო მცენარეები – ბაბუაწვერა[*მკვდარი ბმული*]
* ბაბუაწვერა[*მკვდარი ბმული*]

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 124.
**კრისტიან დანიელსონი** (შვედ. Christian Danielsson, დ. 27 სექტემბერი 1956, ლიდინგე) — შვედი დიპლომატი.

1977 წლის სექტემბრიდან 1981 წლის აგვისტომდე სწავლობდა ბიზნესის ადმინისტრირებასა და ეკონომიკას სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლაში.

დიპლომატიური კარიერა 1981 წლის სექტემბერში დაიწყო მეორე მდივნის პოზიციით. 1982 წლის სექტემბერში პირველად დაინიშნა შვედეთის მისიაში საზღვარგარეთ ანგოლაში, სადაც 1984 წლამდე მსახურობდა. ანგოლის შემდეგ იგი ეუთოში შვედეთის მისიაში განამწესეს. 1987 წელს დანიელსონი დააწინაურეს და საელჩოს პირველი მდივანი გახდა. 1992 წლიდან 2008 წლამდე ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა ევროკავშირში შვედეთის წარმომადგენლობაში. 2008 წელს დაინიშნა შვედეთის მუდმივ წარმომადგენლად ევროპის კავშირში. ეს თანამდებობა 2012 წლამდე ეკავა.

2013 წლის 1 ოქტომბერს დაინიშნა ევროპის კავშირის სამეზობლო და გაფართოების მოლაპარაკების (NEAR) დირექტორად. 

2021 წლის 8 მარტს დანიელსონი დაინიშნა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის, შარლ მიშელის პირად წარმომადგენლად საქართველოში. 

დანიელსონმა საქართველოში ოპოზიციისა და ხელისუფლების წარმომადგენლებთან არაერთი შეხვედრა გამართა 12 მარტიდან. შეხვედრები როგორც ცალ-ცალკე, ისე ერთად ტარდებოდა. პროცესში მონაწილეობდნენ ევროკავშირის და აშშ-ის ელჩები, კარლ ჰარცელი და კელი დეგნანი. თბილისში გამართულ ბოლო, ერთობლივ შეხვედრაზე, რომელიც 18 მარტს, დღის სამი საათისთვის დაიწყო და გვიან ღამემდე გაგრძელდა, მხარეებმა შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს.

დანიელსონმა საქართველო 19 მარტს დატოვა. გამგზავრებამდე გამართულ პრესკონფერენციაზე მან იმედი გამოთქვა, რომ პარტიებს ექნებათ კომპრომისის სურვილი, რომელიც შედეგის შესაძლებლობას იძლევა.

მოლაპარაკების მეორე ტური დანიელსონის მედიაციით საქართველოში 29 მარტიდან განახლდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Lebensdaten დაარქივებული 2014-12-29 საიტზე Wayback Machine.  bei der Universität Washington (englisch)
2. 1 2 3  CV DANIELSSON, Christian -EN
3. ↑  President Michel mandates Christian Danielsson to engage as personal envoy, in EU-mediated political dialogue in Georgia
4. 1 2 3  კრისტიან დანიელსონი: „ახლა კომპრომისის დროა"
**ახუთის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახუთში.

მოზრდილი დარბაზული ეკლესია ნაგებია იდეალურად თლილი შირიმის მონაცრისფრო კვადრებით. წყობა თარაზულია. ეკლესიის ზედა ნაწილს მთლიანად სურო აქვს მოდებული. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი ნალისებრი აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ შევიწროებული არქიტრავული სარკმელი. აბსიდის სამხრეთ მხარეს ორი, ხოლო ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. კონქი შეისრულია. მას ეტყობა გვიანდელი გადაკეთების კვალი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები დაყოფილია მძლავრი პილასტრებით, რომლებიც დაგვირგვინებულია პროფილირებული კაპიტელებით. კაპიტელებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. პილასტრებს ერთი მხრიდან წყვილი საფეხური ებჯინება, მეორე მხრიდან თაროები. თაროებიდან იშლება კედლის ნახევარწრიული თაღები, ხოლო საფეხურებიდან ოდნავ შეისრული. თაღების მიერ შექმნილი შეღრმავებებით ხაზგასმულია პროპორციათა მოხდენილობა. პილასტრები ორსაფეხურიან ბაზისებზე დგანან. დასავლეთით კამარის საბჯენი თაღი მცირე ზომის კრონშტეინებს ეყრდნობა. ეკლესიას შესასვლელი სამივე კედელში აქვს დატანებული, დასავლეთის თაღოვანია, სამხრეთის და ჩრდილოეთის კი შიგნით თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. სამივე კარის თავზე მაღალი სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი. ინტერიერში, კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები. სამხრეთ კედლის ერთ-ერთ პილასტრზე მოხატულობის უმნიშვნელო კვალია. ჩრდილოეთით მდებარე პილასტრზე ბოლნური ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის ფასადები სადაა. აღმოსავლეთიდან მას აქვს ორსაფეხურიანი, ხოლო დანარჩენ სამ მხარეს ერთსაფეხურიანი ცოკოლი. ეკლესიიდან ჩრდილოდასავლეთით 7-8 მეტრში მდებარეობს კრიპტა. ძეგლის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10334
**არეცო** (იტალ. Arezzo) — ქალაქი და კომუნა ცენტრალურ იტალიაში, არეცოს პროვინციის დედაქალაქი, მდებარეობს ტოსკანაში, მდინარე არნოს ნაპირზე, ფლორენციიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 80 კმ, ზღვის დონიდან 296 მეტრის სიმღლეზე. არეცო ცნობილია ძვ. წ. IV საუკუნიდან. დაარსებულია ეტრუსკების მიერ. მოსახლეობა 341 766 ადამიანი (2020).

არქიტექტურა
-----------

არეცო მდიდარია ხელოვნების ძეგლებით. სანტა მარია დელა პიევეს ეკლესია XII-XIII საუკუნისაა. მის საკურთხეველში ინახება პ. ლორენცეტის მრავალკარედი ხატი. მნიშვნელოვანი ძეგლია XIII-XIV საუკუნეების რომანულ-გოტიკური ტაძარი. 1275 წელს აშენებულ სან-დომენიკოს გოტიკურ ეკლესიაში დაცულია ჩიმაბუეს ჯვარცმა. 1322 წლის გოტიკურ სან-ფრანჩესკოს ტაძარშ დაცულია პიეტრო დელა ფრანჩესკას ფრესკების ციკლი. 1375-1377 წლებს განეკუთვნება პალაცო დელა ფრატერნიტა დეი ლაიჩი, რომელიც გაფართოებულია ბერნარდო როსელინოს მიერ XV საუკუნეში. სანტა მარია დელე გრაციეს ეკლესია (არქ. ბენედეტო დი მაიანო) აშენებულია XIII-XIV საუკუნეებში, პალაცო დელე ლოჯე (არქ. ჯ. ვაზარი) აშენებულია 1573-1581 წლებში. არეცოშია ჯ. ვაზარის სახლი, არქეოლოგიური და სამხატვრო მუზეუმები.

ცნობილი ადამიანები
------------------

* ფრანჩესკო პეტრარკა – პოეტი.
* ჯორჯო ვაზარი – მხატვარი, არქიტექტორი, ბიოგრაფი.
* ფრანჩესკო რედი – ფიზიკოსი.
* რობერტო ბენინი – მსახიობი, რეჟისორი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 562.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არეცო, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***არეცო***

* 

* ოფიციალური საიტი (იტალიური)
* Information about Arezzo and province (იტალიური)
* Giostra del Saracino official web site დაარქივებული 2021-02-12 საიტზე Wayback Machine.  and Photos of Arezzo and the Joust დაარქივებული 2009-02-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Porta Crucifera's Knights (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018 — Italian National Institute of Statistics.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q214195'></a>
**კონტინენტის წყალქვეშა კიდე** — მსოფლიო ოკეანის ფსკერის პერიფერიული ნაწილი, რომელიც რელიეფით და გეოლოგიური თვალსაზრისით ხმელეთის გაგრძელებას წარმოადგენს. კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საერთო ფართობია დაახლოებით 81,5 მლნ. კმ². იგი შედგება შელფის, კონტინენტური კალთისა და კონტინენტის ძირისაგან. ეს უკანასკნელი ორგანული სამყაროს სიღარიბით ოკეანის საგებს უახლოვდება. რადგან კონტინენტის ძირი ყველგან არ არის გამოხატული, ზოგი მკვლევარი კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საზღვარს უშუალოდ კონტინენტური კალთის ძირში ატარებს. ხმელეთის სიახლოვის გამო კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე (განსაკუთრებით შელფსა და კონტინენტის ძირზე) დიდი რაოდენობით გროვდება ტერიგენული მასალა.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდე წარმოადგენს კონტინენტის ნაწილს, რომელიც განლაგებულია ოკეანის დონეზე დაბლა. ხასიათდება დედამიწის ქერქის კონტინენტური ტიპით. იკავებს დედამიწის ზედაპირის ფართობის დაახლოებით 14 %-ს. ხმელეთის პლატფორმულ მონაკვეთებთან შედარებით, გრანიტული ფენა კონტინენტის წყალქვეშა კიდის ფარგლებში ნაკლები სიმძლავრისაა, ხოლო კონტინენტის ძირის საზღვართან ოკეანის საგებთან ერთად სრულებით ხდება მისი ამოსოლვა, რომელიც ამ მხრივ, ადგილს ოკეანის დედამიწის ქერქს უთმობს. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე იკავებს წყნარი ოკეანის ტერიტორიის 10 %-ს.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე აქტიურად მიმდინარეობს წყალქვეშა პროცესები (ტალღების მოქმედება, მიქცევა და მოქცევა, სიმღვრივის ნაკადები, დინება და სხვა). ტექტონიკური თვალსაზრისით, კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ჩვეულებრივ მიეკუთვნება კონტინენტურ ბაქნებს, თუმცა ადგილ-ადგილ შეინიშნება სეისმურობისა და ახალგაზრდა ვულკანიზმის გამოვლინებები. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ოკეანის წყლებითაა დაფარული.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდე გამოირჩევა ფსკერული ნალექების დიდი სიჭრელით, განსაკუთრებით შელფის ფარგლებში, რაც აიხსნება არა მხოლოდ ფაციალური ვითარების მრავალფეროვნებით, არამედ შელფზე სუბაერალური გენეზისის რელიქტური დანალექების ფართო გავრცელებითაც. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე მსოფლიო ოკეანის ფსკერის ათვისებისათვის მეტად ხელმისაწვდომი რაიონია, სადაც მოიპოვებენ ნავთობსა და ბუნებრივ აირს (შელფზე).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონტინენტის წყალქვეშა კიდე — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 647.
2. ↑  კონტინენტის წყალქვეშა კიდე — დიდი რუსული ენციკლოპედია დაარქივებული 2018-01-17 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
3. 1 2  კონტინენტის წყალქვეშა კიდე — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
**არეტეოსი**, *არეტეოს კაპადოკიელი* (ბერძ. Ἀρεταῖος ὁ Καππαδόκης, ლათ. Aretaeus; დ. დაახლ. 81 – გ. დაახლ. 138) — რომაელი ექიმი. წარმოშობით ბერძენი იყო, რომის მცირეაზიური პროვინციიდან — კაპადოკიიდან. მედიცინას სწავლობდა ალექსანდრიის საექიმო სკოლაში, რომლის დამთავრების მოწმობა საუკეთესო რეკომენდაცია იყო და სამეფო კარის თანამდებობებისკენ გზას უხსნიდა. ავტორია თხზულებებისა „მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მიზეზებსა და სიმპტომებზე", „მწვავე და ქრონიკული დაავადებების მკურნალობაზე". არეტეოსი როგორც ეპიდემიურ დაავადებას ისე აკვირდებოდა „სირიის წყლულს", რომლის აღწერა შეესაბამება ხახისა და ხორხის დიფთერიის კლინიკურ სურათს. დაწვრილებით აღწერა დიფთერიული კრუპის, კეთრის, შაქრიანი დიაბეტის, პნევმონიის, ასთმის კლინიკური სურათები. დაადგინა, რომ ასთმა ყველაზე ხშირად ხვდებოდა თაბაშირთან, კირთან მომუშავე ადამიანებს, აბანოების მეცეცხლურებს. აუსკულტაციის შემოღებამდე დიდი ხნით ადრე შეძლო გულის მოსმენა და მისი ხმაური დაავადებების ნიშნად მიუთითა. დიდ ყურადღება დაუთმო ნერვული სისტემის დაავადებებს: ეპილეფსიას, დამბლას, ტეტანუსს და სხვ. ახსნა თავის ტვინის დაზიანებული ნაწილის საპირისპირო მხარეს დამბლის წარმოქმნის მიზეზი, აღწერა მამოძრავებელი გამტარი გზების ჯვარედინი.

სქოლიო
------

1. ↑  *დიდებულიძე თ.*, აუსკულტაცია // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 9.
2. ↑  Шилинис, Ю. А..  (2020) Аретей. Большая российская энциклопедия – Электронная версия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-11-04. ციტირების თარიღი: 4 იანვარი, 2022
კულინანი
**კულინანი** *(ინგლ. Cullinan Diamond)* 1905 წლის 25 ივნისს იპოვა „პრემიერ დაიმონდ მაინინგ კომპანის" მთავარმა ინტენდანტმა ფრედერიკ უელსმა კულინანში, გოტენგი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა. ეს არის აქამდე ნაპოვნ ალმასთა შორის უდიდესი დაუმუშავებელი ქვა სუფთა ალმასის წონით 621.35 გრ. (3.106,75 კარატი). თუმცა კარბონადოს ალმასი, ნაპოვნი ბრაზილიაში, უფრო მეტს იწონიდა - 720 გრ. (3.600 კარატი), მისგან სუფთა ალმასის გამოთლა ვერ მოხერხდა. ძვირფას ქვას სახელი სერ თომას კულინანი, ალმასების მაღაროს მფლობელის პატივსაცემად დაერქვა.

შემდგომში ეს ქვა შეისყიდა ტრანსვაალის მთავრობამ და საჩუქრად მიართვა მეფე ედუარდ VII-ს. მოგვიანებით ქვა სამ დიდ ნაწილად გაიყო ძმები აშერების მიერ ამსტერდამში, ხოლო საბოლოოდ კი თერთმეტ დიდი ზომის ალმასის ქვებად და რამდენიმე მცირე ფრაგმენტად. ამ ქვის უდიდეს დამუშავებულ ბრილიანტს შეარქვეს **კულინან I** ანუ **აფრიკის დიდი ვარსკვლავი** *(ინგლ. Great Star of Africa)* და 530.2 კარატი (106.04 გრ.) ზომით უდიდესი დამუშავებული ალმასი იყო მსოფლიოში 1985 წლამდე, როდესაც იგივე მაღაროელი კომპანიის მიერ ალმასი **ოქროს იუბილე** *(ინგლ. Golden Jubilee)* (545.67 კარატი) იქნა აღმოჩენილი. 

კულინენ I ამჟამად ბრიტანეთის სამეფო (წმ. ედუარდის) სკიპტრის თავზეა დამაგრებული. კულინანის ქვის სიდიდით მეორე ალმასი, **კულინენ II**, მსოფლიოში სიდიდით მეორე დამუშავებული ალმასია და ასევე წარმოადგენს ბრიტანეთის სამეფო გვირგვინის ბრილიანტთა ნაწილს; დამაგრებულია იმპერიულ სამეფო გვირგვინზე. ორივე ალმასი გამოფენილია ლონდონის ტაუერში, ბრიტანეთის სხვა დანარჩენ სამეფო ბრილიანტთა შორის.

1905 წელს ალმასის სამხრეთ აფრიკიდან ინგლისში ტრანსპორტირება საკმაოდ პრობლემატური აღმოჩნდა მისი უსაფრთხოების თვალსაზრისით. ლონდონის დეტექტივები მოთავსებულ იქნენ თბომავალ გემზე, რომელზეც ჭორით ალმასი უნდა გადაეტანათ, თუმცა ეს თვალისამხვევი ტაქტიკა აღმოჩნდა. ამ გემზე ატანილი ალმასი ნამდვილი არ იყო და მხოლოდ მისი მოპარვის მსურველების მისაზიდად იყო გამიზნული. ნამდვილი ალმასი ინგლისში ჩვეულებრივი ამანათით ფოსტის მეშვეობით გაიგზავნა.

წლების განმავლობაში ჭორები ვრცელდებოდა კულინანის ალმასის მეორე ნახევრის არსებობის შესახებ, ვინაიდან გარკვეული ნიშნები მიუთითებენ, რომ ეს ალმასი გაცილებით უფრო დიდი კრისტალის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. როგორც ამბობენ, სანამ ფრედერიკ უელსი ქვას სერ თომას კულინანს მიჰყიდიდა მან ამ ქვას ნაწილი, წონით დაახლოებით 300 გრ. (2000 კარატამდე), მოტეხა. თუ ეს ჭორი სინამდვილეს შეესაბამება, მაშინ თავდაპირველი კულინანის ალმასი წონით დაახლოებით 1 კგ (5000 კარატი) იქნებოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Cullinan – a detailed account with pictures
* The Monarchy Today: The Crown Jewels

ლიტერატურა
----------

* Кравчук П. А. Рекорды природы. — Любешов: Эрудит, 1993. — 216 с. ISBN 5-7707-2044-1

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისტორიული ძვირფასი თვლები |
| --- |
|  |
| 
* სანსი
* ბრილიანტი ფლორენციელი
* მწვანე დრეზდენელი
* ვითელსბაჰის ბრილიანტი
* ჰოუპის ალმასი
* რეგენტის ალმასი
* ორლოვის ბრილიანტი
* შაჰი
* ნასაკელი
* კოჰინური
* დერინაური
* კულინანი
* წმინდა ედუარდის საფირონი
* შავი პრინცის ლალი
* თემურ-ლენგის ლალი
 |

 |
**ბაკალავრიატი** — აკადემიური უმაღლესი განათლების პირველი საფეხური, სასწავლო პროგრამების ერთობლიობა, რომელიც, ძირითადად, ითვალისწინებს შესაბამისი სპეციალობების თეორიული საფუძვლების სწავლებას, რაც აუცილებელია პირის მაგისტრატურაში შემდგომი სწავლისათვის, ან მიღებული კვალიფიკაციით მუშაობისათვის.

საქართველოში უმაღლესი განათლება სამი საფეხურისგან შედგება: ბაკალავრიატი, მაგისტრატურა და დოქტორანტურა.

უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში ერთი სასწავლო წლის განმავლობაში საგანმანათლებლო პროგრამა მოიცავს საშუალოდ 60 კრედიტს. სწავლების პირველი საფეხურის (ბაკალავრიატი) საგანმანათლებლო პროგრამა შედგება არანაკლებ 240 კრედიტისგან. უმაღლესი განათლების პირველი საფეხური შეიძლება მოიცავდეს სპეციალისტის მომზადების საგანმანათლებლო პროგრამას. ბაკალავრიატში სწავლის უფლება აქვს მხოლოდ სრული ზოგადი განათლების დამადასტურებელი სახელმწიფო სერტიფიკატის მფლობელს ან მასთან გათანაბრებულ პირს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი
* განათლების სამინისტრო. უმაღლესი განათლების სისტემა.
**ბაიან-ხარა-ულა** (მონღ. Баянхар уул, ჩინ. გამარტ. 巴颜喀拉山脉, ფინინი: *Bāyánkālā Shānmài*) — ქედი ჩინეთში, კუნლუნის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 750 კმ. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით. წარმოადგენს მდინერეების ხუანხესა (ჩრდილოეთით) და იანძის (სამხრეთით) ზემო წელების წყალგამყოფს. სიმაღლე 5442 მეტრამდეა. ჩრდილოეთი კალთები დამრეცია, სამხრეთი მკვეთრადაა მოწყვეტილი იანძისაკენ და ჩაჭრილია მრავალი მდინარით. მწვერვალები უპირატესად ბრტყელი გუმბათისებრია. ჭარბობს ცივი მაღალმთიანი უდაბნოების ლანდშაფტები, თხემის ზონაში მარადიული თოვლია.

სქოლიო
------

1. ↑  *ელერდაშვილი ა.*, ბაიან-ხარა-ულა // უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად], 1-ლი გამოც. თბ.: ფანტაზია, 2006.
2. ↑   Баян-Хара-Ула // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 3 — М. 1970.
3. ↑   БАЯН-ХАРА-УЛА // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 151.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბაია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბაია** (ლათ. Ranunculus) — მცენარეთა გვარი ბაიასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახია, რომელსაც ფუნჯა ფესვები (ხშირად ფესურები) და მორიგეობით განლაგებული თათისებრ დაყოფილი ფოთლები აქვს. ყვავილები ცალადია ან შეკრებილია მეჩხერ ყვავილედებად. ყვავილსაფარი ორმაგია. ხუთწვერიანი. გვირგვინის ფურცელი ყვითელია, იშვიათად თეთრი; თითოეული ფურცლის ძირში სანექტრეებია. ნაყოფი კაკლიჭაა. 

ცნობილია 600-მდე სახეობა, საქართველოში 50-მდე, რომელთაგანაც 11 — საქართველოს ენდემია (ლათ. Ranunculus Helenae, Ranunculus abchasicus და სხვა), 9 კი — კავკასიისა. ბაია გავრცელებულია ყველა სარტყელში — დაბლობიდან მაღალმთამდე. 

უყვარს ტენიანი ადგილები, თუმცა ზოგიერთი სახეობა ველებსა და ხრიოკებზეც გვხვდება. საქართველოში სახეობათა უმრავლესობა სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე იზრდება, მცირე რაოდენობით გვხვდება ტყეებში, ბუჩქნარებსა და ველობებზე, თითო-ოროლა სახეობა კი (ლათ. Ranunculus oxyspermus, Ranunculus meridionalis) ნახევრად უდაბნოებში და ველებზე. 

ბევრი მათგანი შხამიანია (ლათ. Ranunculus sceleratus და სხვა). შეიცავს ანემონოლს, რომელიც იწვევს საქონლის მოწამვლას, თივა კი უვნებელია. ბაიათა საკმაოდ დიდი ნაწილი სარეველაა (ყანის ბაია — ლათ. Ranunculus arvensis), ზოგი მეტნაკლებად დეკორატიული.

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 152.
ბათუმის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია
**ბათუმის ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესია**  — ტაძარი ბათუმში, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ისტორია
-------

შენდებოდა 1898-1903 წელში. თავდაპირველად აშენდა გოთური აღორძინების დიზაინით, როგორც კათოლიკური ეკლესია. XIX საუკუნის მეცენატმა და მეწარმემ სტეფანე ზუბალაშვილმა მხატვრები და არქიტექტორები იტალიიდან მიიწვია და ეკლესია დედის ხსოვნას მიუძღვნა. მისი აგება ძმები ზუბალაშვილების დედის — ელისაბედის ოცნება ყოფილა. გარდაცვალების წინ დედას სტეფანესთვის სიტყვიერად უთხოვია ბათუმში „წმინდა ტაძრის აგება" მისი სულის მოსახსენიებლად. მშენებლობის ღირებულებამ 250 ათას რუბლს მიაღწია. 

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია დაიხურა და სხვადასხვა მიზნებისთვის გამოიყენეს. მათ შორის იყო მაღალი ძაბვის ლაბორატორია და არქივი. 1970 წელს ეკლესიის შენობა შეაკეთეს და 1980 წელს გადასცეს საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1989 წლის 16 მაისს საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ ეკლესია აკურთხა, და დაახლოებით 5000 ადამიანი მონათლა. 

2011 წლის 21 თებერვალს მიენიჭა კულტურის ძეგლის სტატუსი.

არქიტექტურა
-----------

ეკლესია მაღალ ფუნდამენტზე აღმართული, დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე წაგრძელებული ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდის მქონე სამნავიანი ბაზილიკაა. აღმოსავლეთით საკურთხევლის ორსავე მხარეს, მთავარი ნავისა და ტრანსეპტის კვეთაზე, ერთსართულიანი კვადრატული ოთახები - საკრისტიებია განთავსებული. დასავლეთი ფასადი ორი მაღალი სამრეკლო-კოშკით არის ფლანკირებული.

ლიტერატურა
----------

* *ჭიჭინაძე, ზ.*, მღვთის-მშობლის კათოლიკეთა ეკლესია ბათუმში, ტფილისი, 1903.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბათუმის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია***

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7495

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის ბრძანება №3/31
**კოდფიში** (ინგლ. Codfish Island) — პატარა კუნძული კუნძულ სტიუარტის დასავლეთით, ახალი ზელანდიის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება საუთლანდის რეგიონს. კუნძულს სახელი დაერქვა თევზ ცისფერი ვირთევზას პატივსაცემად, რომლებიც დაცურავენ სანაპირო წყლებში. ძირძველი მაორის ხალხის ენაზე კუნძულს ჰქვია — *ფენუა-ჰოუ* (მაორის ენიდან თარგმანში — *«ახალი მიწა»*).

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ფართობი 14 კმ²-ია. უმაღლესი წერტილი სამხრეთ სანაპიროსთან, ზღვის დონიდან 249 მეტრზე მდებარეობს. ბოლო წლებში, კუნძულზე შექმნილია ფრინველთა ნაკრძალი, რომელშიც ბინადრობს ერთ-ერთი უიშვიათესი, ფრენის უნარის არმქონე ფრინველი კაკაპო. ამას გარდა, კუნძულ კოდფიშზე ბუდობენ ახალზელანდიური ღამურა (ლათ. Mystacina tuberculata), ახალზელანდიური კაკა (ლათ. Nestor meridionalis), ყვითელშუბლა მხტუნავი თუთიყუში (ლათ. Cyanoramphus auriceps), ყვითელთავიანი მოჰუა (ლათ. Mohoua ochrocephala), ხოლო სანაპიროზე ბუდობენ მსხვილნისკარტა (ლათ. Eudyptes pachyrhynchus) და ულამაზესი პინგვინები (ლათ. Megadyptes antipodes).

ისტორია
-------

1808-1809 წლებში კოდფიშზე მეთევზეთა პირველი დასახლებები გაჩნდა. 1825-1826 წლებში მათ ახალ ზელანდიაში პირველი, მაორებთან შერეული ევროპული დასახლება შექმნეს.

კუნძულის ხედი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Minders: The Kakapo caregivers of Codfish Island New Zealand Geographic

სქოლიო
------

1. ↑  Whenua Hou, or Codfish Island. Department of Conservation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010-04-05.
2. ↑  Ian Smith and Atholl Anderson. Codfish Island/Whenua Hou. Archaeological Project: Preliminary Report. Otago Archaeological Laboratory, Anthropology Department, University of Otago. ციტირების თარიღი: 2010-04-05.[*მკვდარი ბმული*]
ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსის გავრცელების მიახლოებითი არეალი.
**ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი** (**ოქსის ცივილიზაცია**)[1] — ცენტრალური აზიის ბრინჯაოს ხანის ცივილიზაციის თანამედროვე არქეოლოგიური აღნიშვნა, რომელიც დათარიღებულია ძველი წელთაღრიცხვის დაახლოებით 2300-1700 წლებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსი ლოკალიზდება ჩრდილოეთ ავღანეთის, აღმოსავლეთ თურქმენეთის, სამხრეთ უზბეკეთისა და დასავლეთ ტაჯიკეთის ტერიტორიებზე, ხოლო ცენტრირებულია ამუდარიის ზემო წელზე. ეს ადგილი აღმოაჩინა და სახელი უწოდა საბჭოთა არქეოლოგმა ვიქტორ სარიანიდიმ (1976). ბაქტრია არის ბაქტრის არეალის ბერძნული სახელწოდება (თანამედროვე ბალხი), ის, რაც დღეს ჩრდილოეთ ავღანეთს წარმოადგენს და მარგიანე მარგუს სპარსული სატრაპიის ბერძნული სახელწოდება, რომლის დედაქალაქი იყო მერვი, ესე იგი თანამედროვე თურქმენეთის სამხრეთ-აღმოსავლური ტერიტორია. 

ვიქტორ სარიანიდის 1970-აიანი წლების ბოლოდან დაწყებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა შემდგომში მრავალ ადგილას გამოააშკარავა მრავალრიცხოვანი მონუმენტური სტრუქტურები, რომლებიც გამაგრებული იყო შთამბეჭდავი კედლებითა და ჭიშკრებით. ბაქტრია-მარგიანეს არქეოლოგიური კომპლექსის საკითხებთან დაკავშირებული ანგარიშები მეტწილად შეზღუდული იყო საბჭოთა ჟურნალისტების მიერ[2] საბჭოთა კავშირის არსებობის უკანასკნელ წლებამდე, რის გამოც, კვლევის შედეგები დასავლეთში მნიშვნელოვნად უცნობი იყო, მანამ სანამ სარიანიდის შრომის თარგმნა დაიწყებოდა 1990-იან წლებში.

გალერეა
-------

* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  The Oxus Civilization — La Civilización del Oxus
2. ↑  e.g. Sarianidi, V. I. 1976. "Issledovanija pamjatnikov Dashlyiskogo Oazisa," in Drevnii Baktria, vol. 1. Moscow: Akademia Nauk.
ატალანტესა და პელევსის ჭიდაობა
**ატალანტე** — მამაცი არკადიელი მონადირე ქალწული, იასოს და მინიასის ასულ კლიმენეს ქალი. მითოსი არკადიელ არტემიდეს უთანასწორებს. ამას მოწმობს ამ ქალღმერთის სიმბოლო – ძუ დათვი, რომელმაც ატალანტე გამოკვება მაშინ, როდესაც ახალშობილი გოგონა მამამ პანთენონის მთაში უპატრონოდ დააგდო, რადგან მხოლოდ ვაჟი უნდოდა და ქალი ეყოლა. ბავშვი მონადირეებმა გაზარდეს. მან მალევე ისახელა თავი, როგორც პირმშვენიერმა და ტანსარომ, ფეხმარდმა, მამაცმა და თამამმა მონადირემ. მშვილდით მოკლა ორი კენტავრი რეკოსი და ჰილევსი, რომელნიც ავი ზრახვით აედევნენ. მწყემსებმა ადრევე დაუბრუნეს მამას, რომელმაც თავის ასულად აღიარა.

ატალანტემ მონაწილეობა მიიღო კალიდონის ნადირობასა და არგონავტების ლაშქრობაში, მაგრამ ეს ვერსია არ დასტურდება. სურდა წასვლა, მაგრამ რადგან ქალი იყო, გმირებმა არ წაიყვანეს. ქალწულმა მონადირემ მხოლოდ შუბი აჩუქა იასონს. პელიასის განსვენების დღეს ჭიდაობაში დაამარცხა გმირი პელევსი. კალიდონის ტახი პირველმა დაჭრა და მელეაგრემ გამარჯვების ჯილდოდ ტახის თავი და ტყავი მისცა, რითაც შურით ანთებული მამაკაცები გადაიკიდა. ქალს ჯილდო წაართვა მელეაგრეს ბიძამ პლექსიპემ. ახალგაზრდა გმირმა მოკლა ბიძა, რასაც მოყვა ქიშპი, ომი და ბოლოს თვით მელეაგრეს სიკვდილი. დავა დაიწყო იმით, რომ ნადირის თავი ეკუთვნოდა არა ქალს, არამედ მელეაგრეს ბიძას იფიკლეს, რომელმაც ტახი თითქოს პირველმა დაჭრა. მელეაგრემ ზოგი ვერსიით მოკლა ბიზები. ალთეამ რომ გაიგო, ძმები შვილმა მომიკლაო, დარდმა დათრგუნა და დაწყევლა შვილი. მაშინ მელეაგრე განრისხდა და ბრძოლაზე ხელი აიღო. კურეტები კალიდონში შეიჭრნენ. ბოლოს მელეაგრე ცოლმა – კლეოპატრამ დაითანხმა. მელეაგრემ სძლია კურეტებს, მაგრამ ამ ბრძოლაში დაიღუპა ან მუგუზლის დაწვამ იმსხვერპლა. მითები მტკიცედ ლაპარაკობენ ატლანტესა და მელეაგრეს სიყვარულზე, მაგრამ მელეაგრეს უკვე ჰყავდა ცოლი. როდესაც მამამ ატლანტესაც უბრძანა გათხოვება, ქალწულმა მკაცრი პირობა წაუყენა: მხოლოდ მას გავყვები, ვინც სირბილში დამეწევაო. თუ თვითონ დაეწეოდა, სასიძოს ზურგში შუბს ტყორცნიდა და სასიკვდილოდ სჭრიდა. მხოლოდ მელანიონმა სძლია,რომელიც გზაზე აფროდიტეს ნაჩუქარ ოქროს ვაშლებს ყრიდა. ვიდრე ატალანტე ვაშლს იღებდა, გმირი დაწინაურდებოდა და ასე მიაღწია მიზანს. ატალანტეს მელანიონთან ეყოლა პართენოპაიოსი, არგოსელი მეფე, თებეს პირველ ლაშქრობაში დაღუპული მეფე.

ლიტერატურა
----------

* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 83, „საბჭოთა საქართველო", თბ. 1983

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ატალანტე***

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არგონავტები |
| --- |
|  |
| 
* ადმეტოსი
* ავგეა
* ავტოლიკე
* აკასტოსი
* ამფიარაოსი
* ამფიდამანტი
* ამფიონი
* ანკეოსი
* ანკეოსი
* არგოსი
* არეიოსი
* ასტერიონი
* ასტერიოსი
* ატალანტე
* ბუტე
* ევრიტიონი
* ევრიდამანტი
* ევფემე
* ეთალიდე
* ერგინე
* ერიბოტე
* ერიტე
* ექიონი
* თესევსი
* იასონი
* იდასი
* იდმონი
* იფიკლე
* იფიკლოსი
* იფიტე
* იფიტე
* კალაისი
* კანთოსი
* კასტორი
* კეფევსი
* კლიტოსი
* კორონე
* ლაოკოონი
* ლეოდოკე
* ლინკევსი
* მოპსოსი
* მენეტიოსი
* მელეაგრე
* ნავპლიოსი
* ოილევსი
* ორფევსი
* პალემონიოსი
* პელევსი
* პერიკლიმენე
* პოლიდევკე
* პოლიფემე
* ტალაოსი
* ტელამონი
* ტიდევსი
* ტიფისი
* ფალერე
* ფლიასი
* ძეტე
* ჰერაკლე
* ჰილასი
 |  |

 |



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
მაკროჯგუფების და ზოგიერთი მსხვილი ენის გავრცელება აფრიკის ტერიტორიაზე
**კოისანური ენები** (ნამადან „'khoi" (ადამიანი) და სანიდან („ბუშმენი") — სამხრეთ აფრიკის ავტოქტონი ნე-ბანტუ ენების და ასევე, ტანზანიის ორი (სანდავე და ჰაძა) იზოლირებული ენის პირობითი სახელწოდება. მრავალი კოისანური ენა გაქრობის საფრთხის ქვეშაა და მრავალიც უკვე გაქრა. ამ ენაზე მოსაუბრეთა საერთო რიცხვი 370 ათასამდეა. მათი გავრცელების არეალია კალაჰარის უდაბნოს მიმდებარე რეგიონი.

ამ ენაში არსებობს ეგრეთ წოდებული "შიშინა" თანხმოვნები. თვითონ ტერმინი "კოისანი" კოისანური ენის ერთ-ერთი დიალექტისგანაა ნაწარმოები, "კოი"-ადამიანს ნიშნავს, ხოლო "სან"-ბუშმენს. თავდაპირველად ეს ტერმინი აღნიშნავდა ამ ხალხების ფიზიკურ-რასობრივ ტიპს და მხოლოდ ამერიკელმა ლინგვისტმა ჯოზეფ გრინბერგმა გამოიყენა ის ენის სახელწოდებად. ცოტა ხნის წინ მეცნიერმა გენეტიკოსებმა დაამტკიცეს, რომ კოისანის ხალხები ოდითგანვე მოწყვეტილნი იყვნენ ცივილიზაციას და გარესამყაროსთან არანაირი კავშირი არ ჰქონდათ, უფრო მეტიც კალაჰარის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მცხოვრები ტომები იზოლორებული იყვნენ ერთმანეთისაგან 30 ათასზე მეტი წლის განმავლობაში, რამაც განაპირობა ამ ენის თავისებურებანი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ენათა ოჯახები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოისანური ენები[*მკვდარი ბმული*]
* ათი ყველაზე რთულად შესასწავლი ენა მსოფლიოში
* ყველა კოისანური ენა
* კოისანური ენები
* კოისანური ენების რუკები
* კოისანური ენების ლინგვონიმების მაჩვენებელი
* მაკროკოისანური ეტიმოლოგიურა ბაზა
* კოისანური ენის მასალა
* კოისანური ენების რუკა დაარქივებული 2016-12-20 საიტზე Wayback Machine.
* აფრიკული ენების ელექტრონული ბიბლიოგრაფია დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.