recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აარონ ედვარდ ეკჰარტი** (ინგლ. Aaron Eckhart; დ. 12 მარტი, 1968) — ამერიკელი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ კუპერტინოში, დედამისის — მარი მართა ეკჰარტისა (ქალიშვილობის გვარი ლოურენსი) და მამამისის — ჯეიმზ კონრად ეკჰარტის ოჯახში. ძმებს შორის ყველაზე უმცროსია. მამამისი გერმანული (გერმანელ-რუსი), ხოლო დედამისი ინგლისური, შოტლანდიური, გერმანული და ჩრდილოეთ ირლანდიური (შოტლანდიელ-ირლანდიელი) წარმომავლობისაა. ეკჰარტების ოჯახი ინგლისში საცხოვრებლად 1981 წელს გადავიდა. მისი დებიუტი ტელევიზიაში შედგა 1992 წელს. 1997 წელს ითამაშა ნილ ლაბუტის ფილმში „მამაკაცების გარემოცვაში", რომლის შემდეგ პუპულარული გახდა. ეკჰარტი შემდეგ ნილ ლაბუტის კიდევ რამდენიმე ფილმში გამოჩნდა: „შენი მეგობრები და მეზობლები" (1998), „მედდა ბეტი" (2000) და „შეშლილობა" (2002). 2000 წელს მონაწილეობა მიიღო სტივენ სოდერბერგის ფილმში „ერინ ბროკოვიჩი". აღსანიშნავია აგრეთვე ფილმები: „აქ ეწევიან", „ბნელი რაინდი" და სხვა. აარონ ეკჰარტი უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წევრია.

ფილმოგრაფია
-----------

| წელი |  | ქართულად | მშობლიური სახელწოდება | როლი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2000 | ფ |  *მედდა ბეტი*  | *Nurse Betty*  | დელ საიზმორი |
| 2000 | ფ |  *ერინ ბროკოვიჩი*  | *Erin Brockovich* | ჯორჯი |
| 2006 | ფ |  *შავი გეორგინი*  | *The Black Dahlia* | სერჟანტი ლი ბლანშარდი |
| 2008 | ფ |  *ბნელი რაინდი*  | *The Dark Knight* | ჰარვი დენტი |
| 2011 | ფ |  *რომის დღიური*  | *The Rum Diary* | სენდერსონი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აარონ ეკჰარტი***

* 

* აარონ ეკჰარტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**აარაუ** (გერმ. Aarau) — ქალაქი ჩრდილოეთ შვეიცარიაში, აარგაუს კანტონისა და თავისივე სახელწოდების რაიონის დედაქალაქი. მოსახლეობა ძირითადად გერმანულენოვანი პროტესტანტია. ქალაქი მდებარეობს შვეიცარიის ზეგანზე, მდინარე აარეს ხეობაში, მარჯვენა ნაპირზე, იურის მთების სამხრეთ მთისწინეთში, ციურიხის დასავლეთით. დასავლეთით ესაზღვრება ზოლოთურნის კანტონი. წარმოადგენს არგაუს მეორე უდიდეს ქალაქს ვეტინგენის შემდეგ. 2010 წლის დასაწყისში, ქალაქი რორი აარაუს გარეუბანი გახდა.

ისტორია
-------

აარაუს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ნეოლითის ხანის არტეფაქტები და ბრინჯაოს ხანის ნასახლარები, რომაული ხანის ხის ხიდის ნაშთები.

ქალაქი დაახლოებით 1240 წელს დაარსდა. წერილობით წყაროებში პირველად 1256 წელს მოიხსენიება, ქალაქის სტატუსი კი 1283 წელს მიენიჭა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვეიცარიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Ständige Wohnbevölkerung nach Staatsangehörigkeitskategorie Geschlecht und Gemeinde; Provisorische Jahresergebnisse; 2018 — Federal Statistical Office, 2019.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q285453'></a>
**ზურაბ სტურუა** (დ. 8 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი (1991), საქართველოს ხუთგზის ჩემპიონი (1975, 1978, 1981, 1984, 1985). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების მონაწილე (1992-2002), სენიორთა შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, როდოსი, საბერძნეთი), სენიორთა შორის (50+) მსოფლიო ჩემპიონი (2022, ასიზი, იტალია). ერთადერთი ქართველი მოჭადრაკე, რომელმაც გარი კასპაროვის დამარცხება შეძლო.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- |
| ჭადრაკი | საბერძნეთის დროშა როდოსი, საბერძნეთი | სენიორთა შორის ევროპის ჩემპიონატი 2019 | 01 ﻿1st |
| ჭადრაკი | იტალიის დროშა ასიზი, იტალია | სენიორთა შორის (50+) მსოფლიო ჩემპიონატი 2022 | 01 ﻿1st |

რესურსები ინერნეტში
-------------------

* ზურაბ სტურუა — ქართული სპორტი

სქოლიო
------

1. ↑  „Winners crowned at 30th World Senior Championship 2022". *FIDE* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 27 ნოემბერი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
**ზურაბ ჩაჩუა** (დ. 26 ივლისი, 1927, თბილისი — გ. 18 დეკემბერი, 2005) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული ჰიგიენის ფაკულტეტი.

1951–1955 წლებში იყო ყოფილი სამხრეთ ოსეთის საოლქო საავადმყოფოს განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. 1955–1957 წლებში თბილისის ექიმთა და ხელოვნების ინსტიტუტის თერაპიის მე–2 კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1957–1959 წლებში საქართველოს სსრ სოცუზრუნველყოფის სამინისტროს რესპუბლიკური საექიმო–შრომის ექსპერტიზის კომისიის წევრი. 1959–1962 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მე–2 კათედრის ასპირანტი. 1970–1979 წლებში თბილისის ექიმთა და ხელოვნების ინსტიტუტის კლინიკური საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების გამგე. 1982–1986 წელს ამავე ინსტიტუტის თერაპია–პულმონოლოგიის კათედრის დოცენტი. 1986 წლიდან თბილისის ექიმთა დიპლომისშემდგომი სამედიცინო აკადემიის სამედიცინო–სოციალური ექსპერტიზის კურსის ხელმძღვანელია. არის 28-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. ეწევა სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას საქართველოს სოც. უზრუნველყოფის სამინისტროს შრომისუნარიანობის აღდგენისა და ექსპერტიზის რესპუბლიკურ კლინიკაში. თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი, მოჭადრაკე. 2014 წლიდან თბილისში არსებობს ზურაბ ჩაჩუას სახელობის ქუჩა.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ერითროპეტინები და პერიფერიული სისხლი კუჭსა და 12-გოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადებისა და ქრონიკული გასტრიტების დროს", დაიცვა 1970 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 321

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ჩაჩუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი



1. 1 2  საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q58357743'></a>
***ა.ბ.ე.*** (არამიწიერი ბიოლოგიური ელემენტი, ინგლ. extraterrestrial biological entity) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* პირველი სეზონის მეჩვიდმეტე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1994 წლის 18 თებერვალს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მალდერი და სკალი იძიებენ ერთ-ერთი სატვირთო მანქანის მძღოლის მიერ ამო-ს ხილვის საქმეს. მალდერისთვის ეს არის ახლო კონტაქტების არსებობის მტკიცებულება. „ღრმა ყელის" დახმარებით, რომელიც ნაკლებად აქტიურია, ვიდრე ადრე, მალდერი დასახმარებლად მიდის „ეულ მონადირეებთან", რომლებიც არაოფიციალურ ჟურნალს უშვებენ. სკალი გაოგნებულია მათ მიერ წარმოდგენილი თეორიით - მანამდე, სანამ მალდერის მაგიდაზე მოსმენის მოწყობილობას აღმოაჩენს. აგენტები თვალს ადევნებენ სატვირთო მანქანას, მაგრამ ამბავი კარგად არ მთავრდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* E.B.E. — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „E.B.E." საიტზე TV.com


|  |  |
| --- | --- |
| ტელევიზია | *ეს სტატია ტელევიზიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
აა-ლავა
**აა-ლავა** (ჰავ. ʻAʻā) — ლავური ნაკადი, რომელიც გახლეჩილია ცალკეულ ნაწილებად ე.ი. ნატეხებად უსწორმასწორო შლაკურ ზედაპირთან ერთად. აა-ს ლავები ტიპურია საშუალო და მცირე ბლანტი ბაზალტებისთვის და ხშირად წარმოდგენილია მღელვარე ლავურ ნაკადებთან ერთად, რომელიც მასთან შედარებით განირჩევა შედარებით სწრაფი დინებითა და დიდი სიმძლავრით (4,5-6 მ). ტიპური ლოდა ლავებისაგან იგი განსხვავდება ნატეხების მცირე ზომითა (ჩვეულებრივ დიამეტრი 1 მ-ზე ნაკლები, იშვიათად 1,5 მ-მდე) და უსწორმასწორო ზედაპირით.

აა-ლავა დამახასიათებელია ჰავაის კუნძულებისა და ისლანდიის ვულკანებისთვის. შეინიშნება აგრეთვე კამჩატკის ნახევარკუნძულის ვულკანზე, ვეზუვიზე და სხვა. ისლანდიაში აა-ლავებს „აპალჰრაუნს" უწოდებენ. ალფრედ რიტმანი ასეთ ნაკადებს შლაკურ-ლოდა ნაკადს უწოდებს (1960), ხოლო თომას ჯაგარი — აფროლითებს (1917).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აა-ლავა – სამთო ენციკლოპედია (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  მეტალურგიული ტერმინების ლექსიკონი (ქართული ენა)
2. ↑   геологический словарь. Том I А-Л. Государственное научно-техническое издательство литературы по геологии и охране недр. Москва 1955.
3. ↑  ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ (რუსული)
აზაზელის გარეკანი
**აზაზელი** (კონსპირაციული დეტექტივი) — ბორის აკუნინის წიგნი. ერასტ ფანდორინის თავგადასავლების სერიიდან პირველი წიგნი. წიგნი გამოვიდა 1998 წელს. აზაზელის მიხედვით გადაღებულია ფილმიც.

ანოტაცია
--------

რომანის მთავარი გმირი, ერასტ ფანდორინი სულ რაღაც 20 წლისაა, თუმცა უშიშარი, წარმატებული და კეთილშობილი ახალგაზრდის სახელი აქვს. პოლიციის განყოფილების გადამწერს მოსვენებას არ აძლევს გამომძიებლური ნიჭი და ხშირად ჩაუღრმავდება ხოლმე ქაღალდებში ამოკითხულ, სხვადასხვა ჩახლართულ საქმეებს. 

ფანდორინის ყურადღებას იპყრობს ახალგაზრდა, საკმაოდ შეძლებული სტუდენტის უცნაური თვითმკვლელობის საქმე, რომლის გამოძიებაც დიდი და გავლენიანი იატაკქვეშა ორგანიზაციის კარამდე მიიყვანს. 

გამოძიების პროცესში მთავარ გმირს მოუწევს საშიშ და ძლიერ მოწინააღმდეგეებთან დაპირისპირება, ბევრჯერ დადგება მისი სიცოცხლე საფრთხის ქვეშ, იპოვის და სამუდამოდ დაკარგავს სიყვარულს... 

ბორის აკუნინის (გრიგორი ჩხარტიშვილის) კონსპიროლოგიური დეტექტივი „აზაზელი", რომელიც დაწერილია 1998 წელს, ავტორის ნებართვით 2002 წელს ქართულად თარგმნა მიხო მოსულიშვილმა, თავდაპირველად დაიბეჭდა ჟურნალ „ცისკრის" 2003 წლის №3-8 ნომრებში, 2004 წელს წიგნად გამოსცა გამომცემლობა „არეტემ".

ქართული თარგმანი
----------------

* *აზაზელი* (კონსპიროლოგიური დეტექტივი), თარგმნა მიხო მოსულიშვილმა გამომცემლობა არეტე, თბ. 2004, ISBN 99940-745-8-X

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზაზელი დაარქივებული 2017-04-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  აზაზელი
**აზარმა** — ნასოფლარი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ოსიაურის ჩრდილოეთით, ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე.

ისტორია
-------

ნასოფლარი აზარმა მდინარე ტილიანას მარჯვენა სანაპიროზე მდებარეობს. ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, აგრეთვე ქართული საისტორიო წყაროები აზარმას არ იცნობენ. 

1886 წლის აღწერით აქ ცხოვრობდა 18 კომლი (72 კაცი და 55 ქალი, სულ 127 კაცი). მოსახლეობა ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მთლიანად ქართული იყო. 1930 წლის მონაცემებით, აზარმაში 70 კომლი ცხოვრობდა (186 კაცი და 211 ქალი, სულ 386 კაცი). მოსახლეობა ამ დროსაც ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით ქართულია.

აქ სახლობდნენ გვარები: ლომსაძეები, მოდებაძეები, ქიმერიძეები, ქურდაძეები, ჩუტკერაშვილები, ხმალაძეები, ჯიოშვილები...

1944 წელს აზარმის მოსახლეობა გადაასახლეს ახალციხის მხარეში და სოფელი მოიშალა. 

აზარმის სახელით ცნობილია დასახლებული პუნქტი სამხრეთ საქართველოში, საიდანაც მომდინარეობს აზარმელთა ცნობილი ფეოდალური გვარი.

ლიტერატურა
----------

* *ლაცაბიძე თ.* ,,ოსიაური", ხაშური, 2013 წ. გვ. 14–15
* *ლაბაძე ჯ.* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022
**იტალია** — ძველრომაული პროვინცია აპენინის ნახევარკუნძელზე.

რესპუბლიკის დროს იტალია, რომელიც იმხანად რუბიკონიდან კალაბრიამდე ტერიტორიას მოიცავდა, პროვინციად არ მიიჩნეოდა, არამედ, მხოლოდ ტერიტორიად ცენტრში რომით, რაც მას განსაკუთრებულ სტატუსს სძენდა: მაგალითად, მხედართმთავრებს იტალიის ტერიტორიაზე ჯარების შეყვანის უფლება არ ჰქონდათ, ცეზარმაც, რუბიკონზე გადასვლის ბრძანების გაცემით სამოქალაქო ომს დაუდო საფუძველი. 

თავდაპირველად სიტყვა იტალია არ აღნიშნავდა მთელ ნახევარკუნძულს. სტრაბონის თანახმად, (გეოგრაფია ტ.1) იტალია — ეს მხარეა მესინის ყურიდან იმ ზოლამდე, სადაც სალერნოსა და ტარანტოს უბეები უერთდება ერთმანეთს. მოგვიანებით იტალიამ მთელი ნახევარკუნძული მოიცვა ისტორიული ქალაქის პულას ჩათვლითაც კი. პროვინციის ჩამოყალიბება დასრულდა როდესაც იულიუს კეისარმა ციზალპური გალიის მკვიდრთ რომის მოქალაქოება მისცა, ამით კი იტალიის ტერიტორია ალპებამდე გააფართოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (იტალიური) გეოგრაფიული რეგიონები: იტალია

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომის იმპერიის პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
* აზია
* ასურეთი
* აფრიკა
* აქაია
* ბეტიკის ესპანეთი
* ბითინია
* ბრიტანია
* გალატია
* გალია-აკვიტანია
* გალია-ბელგიკა
* ეგვიპტე
* ეპიროსი
* დაკია
* ზემო გერმანია
* ზღვისპირა ალპები
* თრაკია
* ილირიკუმი (პანონია, დალმაცია)
* იტალია
* იუდეა
* კაპადოკია
* კეისარის მავრიტანია
* კვიპროსი
* კილიკია
* კირენაიკა და კრეტა
* კომაგენი
* კორსიკა და სარდინია
* კოტის ალპები
* ლიკაონია
* ლიკია
* ლუგდუნის გალია
* ლუზიტანია
* მაკედონია
* მეზია
* მცირე სკვითია
* მცირე სომხეთი
* ნარბონის გალია
* ნორიკუმი
* ნუმიდია
* ოსროჰენა
* პამფილია
* პენინის ალპები
* პისიდია
* პონტოსი
* რეცია
* სირია
* სიცილია
* სოფენი
* ტარაკონის ესპანეთი
* ტინგიტანა მავრიტანია
* ქვიანი არაბეთი
* ქვემო გერმანია
 |

 |
ადიჯე
ადა
ტიჩინო
**იტალიის მდინარეთა ქსელი** ძირითადად თავს იყრის ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, სადაც მიედინება იტალიის უდიდესი მდინარე — პო, რომელიც თავის შენაკადებთან და არხებთან ერთად აყალიბებს ფართო სატრანსპორტო სისტემას. პადანის დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში მიედინება მდინარეები — ადიჯე, ბრენტა, პიავე, რენო და ა. შ. ქვედა დინებებში, დანალექების გამო მდინარეთა კალაპოტები ხშირად ვაკეზე მაღლა მდებარეობს. აგებულია წყალდიდობისგან დამცავი ჯებირები, თუმცა მათი გარღვევის შედეგად ხშირია მასშტაბური დატბორვებიც (ბოლო პერიოდში 2000 და 2006 წ. წ.) ჩრდილოეთ იტალიის მდინარეები, გარდა წვიმის წყლისა, ასევე იკვებებიან თოვლითა და მყინვარებით. ისინი ხასიათდებიან გაზაფხული-ზაფხული-შემოდგომის წყალდიდობებით, მიუხედავად ამისა, მდინარეები გამოიყენება საირიგაციოდ. ალპური მდინარეები ჰიდროენერგიის პოტენციალით ხასაითდებიან. ნახევარკუნძულის და კუნძულების მდინარეები წყალმარჩხია და ძირითადად წვიმის წყლით საზრდოობენ, წყალუხვობის პერიოდი შემოდგომა ზამთარში ახასიათებთ, ზაფხულში კი ხშირად შრებიან. მათ შორის უდიდესია არნო და ტიბრი.

იტალიის უდიდესი მდინარეების სია
-------------------------------

| № | მდინარე | იტალიური სახელწოდება | სიგრძე,კმ |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | პო | Po | 676 |
| 2 | ადიჯე | Adige | 410 |
| 3 | ტიბრი | Tevere | 404 |
| 4 | ადა | Adda | 313 |
| 5 | ტიჩინო | Ticino | 248 |
| 6 | ტანარო | Tanaro | 242 |
| 7 | არნო | Arno | 241 |
| 8 | პიავე | Piave | 220 |
| 9 | რენო | Reno | 211 |
| 10 | ოლო | Oglio | 191 |
| 11 | ვოლტურნო | Volturno | 177 |
| 12 | ტალიამენტო | Tagliamento | 172 |
| 13 | პანარო | Panaro | 165 |
| 14 | დორა-ბალტეა | Dora Baltea | 162 |
| 15 | ბრენტა | Brenta | 160 |

სქოლიო
------

1. ↑  *Главный редактор А.М. Прохоров*, Большая советская энциклопедия. Третье издание. Том 11. ИТАЛИЯ - КВАРКУШ. Москва: Большая советская энциклопедия, 1978. — გვ. 6.
2. ↑  Europos valstybių gamtinė geografija, Petras Lingė. Kronta, 2007 m. ISBN 978-9955-734-17-8
3. ↑  Протекает по территории Италии и Швейцарии, протяженность по территории Италии составляет 157 километров
**აზატ-ხან ავღანი** (პუშტუ آزاد خان افغان), ან **აზატ-შაჰ ავღანი** (პუშტუ آزاد شاه افغان; გ. 1781) — პუშტუნების სამხედრო მეთაური. 1747 წლიდან, ნადირ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, დასავლეთ ირანის ტახტის მთავარი პრეტენდენტი. 

აზატ-ხანი ფაქტობრივად ხელისუფლების სათავეში იყო 1752-1757 წლებში და აკონტროლებდა აზერბაიჯანის ნაწილს ქალაქ ურმიამდე, ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ირანს, სამხრეთ-დასავლეთი თურქმენეთისა და აღმოსავლეთი ქურთისტანის ტერიტორიებს. აზატ-ხანი იყო დურანის სახელმწიფოს დამაარსებლის აჰმად-შაჰ დურანის თანამედროვე. 

აზატ-ხანი დაიბადა ავღანეთის პროვინცია ღაზნში, ქალაქ ანდარში. იგი ნადირ-შაჰის არმიას შეუერთდა დაახლოებით 1738 წელს და მიიღო მონაწილეობა ირანსა და ინდოეთში მის მიერ გამართულ ლაშქრობებში. ნადირ-შაჰის მკვლელობის პერიოდში მსახურობდა აზერბაიჯანში ასლან-ხანთან. 

აზატ-ხანმა ითამაშა მნიშვნელოვანი როლი ხელისუფლებისათვის ბრძოლაში, რომელიც დასრულდა ნადირ-შაჰის მკვლელობით. იგი სასწრაფოდ გადავიდა ნადირ შაჰის მემკვიდრის იბრაჰიმ აფშარის მხარეს და მოიპოვა ხანის ტიტული. 1749 წელს იბრაჰიმ აფშარიც დაამხო შაჰრუჰმა. აზატ-ხანი კი აგრძელებდა ირანში მიმდინარე არეულობაში მონაწილეობას. დასავლეთ ირანში ქურთებთან და ოსმალებთან კავშირში და ერეკლე II-სთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე 1752 წლისათვის თითქმის მთლიანად დაიმორჩილა ტერიტორია არდებილიდან ურმიამდე. 

აზატ-ხანი დამარცხდა ყირხბულახის ბრძოლაში ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-სთან ბრძოლაში და ვერ შეძლო ძალაუფლების გამყარება სამხრეთ ამიერკავკასიაში. ამის შემდეგ იგი ცდილობდა ქერიმ-ხანის წინააღმდეგ ბრძოლას, მაგრამ აქაც მარცხი განიცადა.1754 წელს ფათ-ალი-შაჰთან ერთად თავს დაესხა ქერიმ-ხანს და დაიკავა შირაზი. 

1757 წლისათვის მას დაწინაურებულმა ყაჯარებმა წაართვეს ისპაანი, თავრიზი და ურმია. აზატ-ხანი ბაღდადში გაიქცა, ხოლო 1760 წელს გადავიდა თბილისში და თავშესაფარი ითხოვა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-სთან. 1762 წელს ერეკლე II-მ იგი ქერიმ-ხანს გადასცა. ქერიმ-ხანმა იგი საპატიო პენსიაზე გაუშვა და გააგზავნა შირაზში. 

აზატ-ხანი გარდაიცვალა 1781 წელს და ანდერძის თანახმად დაკრძალეს ქაბულში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყირხბულახის ბრძოლა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hukm by Azad Khan Afghan (assignment by Azad Khan Afghan), original assignment and English translation. დაარქივებული 2012-03-30 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Perry, J. R. (1987), "Āzād Khan Afḡān", in: *ენციკლოპედია ირანიკა*, Vol. III, Fasc. 2, pp. 173-174. Online (Accessed February 20, 2012).
**ზურაბ ალექსანდრეს ძე პატარიძე** (დ. 9 სექტემბერი, 1928, თბილისი, — გ. 5 ივნისი, 1982, სოფ. სართიჭალა; დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში) — ქართველი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1975-1982).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1952). 1955 წლიდან იყო სსრკ კომუნისტური პარტიის წევრი. 1950-იან წლებში სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა ჭიათურის მაღაროთა სამმართველოში. 1962-1967 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის ჭიათურის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, 1967-1972 წლებში — კომპარტიის საორგანიზაციო-პარტიული სამუშაოების განყოფილების ინსტრუქტორი, 1972—1975 წლებში — საქართველოს სსრ კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, 1975 წლის დეკემბრიდან გარდაცვალებამდე — საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. არჩეული იყო საქართველოს სსრ მე-6, მე-7, მე-8, მე-9, მე-10 მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, საბჭოთა კავშირის მე-9-10 მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, 1976 წლიდან იყო სსრკ კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატი. დაიღუპა ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად სოფ. სართიჭალასთან 1982 წელს. დაჯილდოებული იყო ოქტომბრის რევოლუციის, შრომის წითელი დროშის და ლენინის ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული/შემდგ.: მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე [და სხვ.]. -თბ. 2012. -გვ.117-118.
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2. -თბ. 2021. -გვ. 218-219.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ პატარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალან ჯეი პაკულა** (ინგლ. Alan Jay Pakula; დ. 7 აპრილი, 1928, ნიუ-იორკი — გ. 19 ნოემბერი, 1998, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქალაქ ნიუ-იორკში, პოლონეთიდან ემიგრირებული ებრაელების ოჯახში. თავისი ჰოლივუდური კარიერა დაიწყო Warner Bros.-ში, როგორც პროდიუსერის ასისტენტმა ანიმაციურ კინოში. 1957 წელს შედგა მისი როგორც პროდიუსერის დებიუტი. იყო აგრეთვე პროდიუსერი ფილმისა „ნუ მოკლავ ჯაფარას", რომელიც 1962 წელს ოსკარზე იყო ნომინირებული. 1957–1968 წლებში თანამშრომობდა რეჟისორ რობერტ მალიგანთან. 1969 წელს პაკულამ გადაიღო თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „უნაყოფო გუგული", სადაც მთავარი როლი შეასრულა ლაიზა მინელიმ. აქვს გადაღებული მრავალი ცნობილი ფილმი. მის მიერ გადაღებული ორი ფილმი: „სოფის არჩევანი" და „პრეზიდენტის მთელი გარემოცვა" ნომინირებული იყო ოსკარზე. ორჯერ იყო დაქორწინებული. ალან პაკულა ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოსაგზაო შემთხვევისას, 1998 წლის 19 ნოემბერს.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1962 - ნუ მოკლავ ჯაფარას *(To Kill a Mockingbird)*, პროდიუსერი
* 1971 - კლუტე *(Klute)*, რეჟისორი, პროდიუსერი
* 1974 - პარალაქსის შეთქმულება *(The Parallax View)*, რეჟისორი, პროდიუსერი
* 1976 - პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი *(All the President's Men)*, რეჟისორი
* 1982 - სოფის არჩევანი *(Sophie's Choice)*, რეჟისორი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ალან პაკულა"** ვიკისაწყობში.
* ალან პაკულა დაარქივებული 2016-04-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
**კალისტრატე მალაქიას ძე დგებუაძე** (დ. 1911, სოფელი ოტობაია, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია — გ. 16 თებერვალი, 1943) — საბჭოთა პოლიტიკური და სახელმწიფო და მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე დგებუაძე დაიბადა 1911 წელს სოფელ ოტობაიაში. 1926 წელს დაამთავრა სოფლის შვიდწლედი, 1930 წელს — ზუგდიდის პედაგოგიური ტექნიკუმი. 

1927 წელს შევიდა საქართველოს ალკკ რიგებში, საიდანაც დაიწყო აქტიური პარტიული მუშაობა. 1930 წლის სეტქემბრიდან - 1931 წლის ნოემბრამდე მუშაობდა საქართველოს ალკკ გალის რაიკომის საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ. აქედან გადაყვანილ იქნა რაიონული გაზეთის რედაქტორის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა 1933 წლის ბოლომდე. 

1933-1934 წლებში კონსტანტინე დგებუაძე იყო აჩიგვარის საბჭოთა მეურნეობის მუშკომის თავმჯდომარე. 1934 წლის მარტში დაინიშნა კომკავშირის გალის რაიკომის მდივნის მოადგილედ.

1935 წელს გაიწვიეს მუშურ-გლეხური წითელი არმიის რიგებში, სადაც მან მიიღო პოლიტიკური მუშაობის გამოცდილება. დემობილიზაციის შემდეგ კალისტრატე დგებუაძე მუშაობდა გალის რაიონის ფიჩორის არასრული საშუალო სკოლის დირექტორად. 1937 წლის ივლისში ის არჩეულ იქნა კომკავშირის გალის რაიკომის მდივნად. იმავე წლის სექტემბერში — საქართველოს ალკკ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მეორე მდივნად. კალისტრატე დგებუაძე იყო საქართველოს ალკკ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პლენუმის და საქართველოს ალკკ ცეკას პლენუმის წევრი.

1938 წელს იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე. 1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №12 პირველი მაისის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

გარდაცივალა მეორე მსოფლიო ომში 1943 წლის 16 თებერვალს.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №115 (213), 22 მაისი, 1938

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Калистрат Милакович Дгебуадзе დაარქივებული 2021-09-29 საიტზე Wayback Machine.
**ამბულოფობია** — ირაციონალური და მუდმივი შიში სიარულის ან დაცემის, რის გამოც ადამიანი თავს არიდებს სიარულს.

ამბულოფობიის მიზეზები
---------------------

ზოგიერთი ადამიანი, ვინც განიცდის ამ აშლილობას ეშინიათ სიბრტყის და არათანაბარ ზედაპირზე სიარულის განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ისინი შორს არიან, სადაც ისინი თავს უფრო დაუცველად გრძნობენ. სიარულისა და დაცემის შიში ეს შიშია, რომელსაც შეიძლება ბევრი ბავშვი განიცდის. მიუხედავად იმისა, რომ ეს საკმაოდ ნორმალურია ადრეულ ასაკში, იგი ზრდასრულ ასაკში წყვეტს ასეთ მდგომარეობას, და ამბულოფობიის მქონე ადამიანი შეიძლება გრძნობდეს შფოთვას ან შიშს იქ, სადაც ფიქრობენ, რომ დაცემის საშიშროება არსებობს, და ეს შიში და დისკომფორტი სცილდება ბუნებრივ შიშს, ხდება სრულიად არაპროპორციული სიტუაციასთან ერთად.

ამბულოფობიის სიმპტომები
-----------------------

ამბულოფობიას აქვს ნებისმიერი ფობიური აშლილობის მსგავსი სიმპტომები, ვინაიდან ერთადერთი, რაც იცვლება, არის სტიმული, რომელიც იწვევს ამ სიმპტომებს. ფობიები ჩვეულებრივ იწვევს სიმპტომებს, რომლებიც კოგნიტურ, ქცევით და ფიზიკურ დონეზე ხდება. შემეცნებით სიმპტომებთან დაკავშირებით ირაციონალური რწმენა, კატასტროფული აზრები, დეზორიენტაცია, კონცენტრაციის ნაკლებობა, ტანჯვა ან შიში ჩნდება.

ქცევის სიმპტომები ახასიათებს დაჩქარებული მეტყველება, ფობიური სტიმულის თავიდან აცილება და დაძლევის სხვა სტრატეგიები. ტრემორი, თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა, ციებ-ცხელება და გულისრევა ფიზიკური სიმპტომებია, რომლებიც ადამიანს ემბულოფობიით განიცდის.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფობია
* ფობიების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამბულოფობია
**ალაის რაიონი** (ყირგ. Алай району) — რაიონი ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სოფ. გულჩა (ყირგ. Гүлчө).

რაიონის ფართობი უდრის 7582 კმ², რაც ოშის ოლქის მთლიანი ფართობის 26% შეადგენს.

ალაის რაიონი მდებარეობს ორი ხეობის ფარგლებში, კერძოდ ალაის და გულჩინის ხეობის. რაიონის ტერიტორიაზე, ჩინეთთან საზღვარზე, მდებარეობს სასაზღვრო გამშვები პუნქტი „ირქეშტამი".

მოსახლეობა
----------

საყოველათაო საკავშირო მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, 1989 წელს, ალაის რაიონის საზღვრებში (ჩონგ-ალაის რაიონის ჩათვლით, რომელიც 1959–1992 წლებში ამ რაიონის შემადგენლობაში შედიოდა) 66 858 კაცი ცხოვრობდა. 2007 წელს, რაიონის მოსახლეობამ 72 110 კაცი შეადგინა, აქედან ეთნიკურად ყირგიზებმა 71 901 კაცი (99,6 %) შეადგინეს.

დასახლებული პუნქტები
--------------------

რაიონი მოიცავს 13 აულის ტიპის ოლქს, სადაც მდებარეობს 60 სასოფლო ტიპის დასახლება.

ისტორია
-------

1928 წელს შეიქმნა ალაი-გულჩინის რაიონი. 1936 წელს შემქნილი რაიონი დაყვეს ორად — ალაის და ჩონგ-ალაის რაიონად. 1959 წელს, ორივე რაიონი ხელახლა გაამთლიანეს და დაარქვეს ალაის რაიონი.

1992 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ყირგიზეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ეს რაიონი ისევ იყოფა ორ რაიონად — აღმოსავლეთით ალაის რაიონად და დასავლეთით ჩონგ-ალაის რაიონად.

2008 წლის 5 ოქტომბერს, სოფელ ნურაში რიხტერის შკალით 8 ბალიანი მიწისძვრა მოხდა. დაიღუპა 75 ადამიანი, მათ შორის 42 ბავშვი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Перепись населения Киргизии 2009. Ошская область
2. ↑  Демоскоп Weekly — პროგრამა. სტატისტიკური მონაცემების სახელმძღვანელო
3. ↑  აულის ოლქები და სოფლები ოშქის ოლქში.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-08-03. ციტირების თარიღი: 2018-08-09.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ყირგიზეთის დროშა ყირგიზეთის ადმინისტრაციული დაყოფა |
| --- |
|  |
| 
დედაქალაქი: ბიშკეკი (ლენინი, ოქტიაბრსკი, პერვომაისკი, სვერდლოვი) |
|  |
| ბათქენის ოლქი | 
* ბათქენი
* კადამჟაი
* ლეილეკი
 |  |
|  |
| თალასის ოლქი | 
* ბაქაი-ათა
* თალასი
* მანასი
* ყარა-ბუურა
 |
|  |
| ისიქ-ქოლის ოლქი | 
* აქ-სუუ
* თონი
* თუფი
* ისიქ-ქოლი
* ჯეთი-ოღუზი
 |
|  |
| ნარინის ოლქი | 
* ათ-ბაში
* აქ-თალაა
* ნარინი
* ჟუმგალი
* ქოჩქორი
 |
|  |
| ოშის ოლქი | 
* ალაი
* არავანი
* ნოოკათი
* უზგენი
* ყარასუ
* ყარაყულჯა
* ჩონგ-ალაი
* ქ. ოში
 |
|  |
| ჩუის ოლქი | 
* ალამუდინი
* ისიქ-ათა
* მოსკოვი
* პანფილოვი
* ჟაილი
* სოქულუქი
* ქემინი
* ჩუი
* ქ. თოქმაქი
 |
|  |
| ჯალალაბადის ოლქი | 
* ალა-ბუქა
* აქსი
* ბაზარ-კორგონი
* თოქთოგული
* თოღუზ-თორო
* ნოოკენი
* სუზაქი
* ჩათყალი
 |

 |
**აარონ ბენ აშერ კარლინელი** (ინგ. Aaron Ben Asher of Karlin, იგივე რაბინი აარონ II კარლინელი) (დ. 1802 — გ. 23 ივნისი, 1872) — ჰასიდი რაბინი რუსეთის იმპერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. მას ჰყავდა ძალიან დიდი რაოდენობის მიმდევარი, რომელთაგან ათასობით ადამიანი სტუმრობდა ყოველწლიურად, ებრაული ახალი წლის დღეებში, როგორც ეს წესად აქვთ სექტებს. მიუხედავად მკაცრი მანერებისა და, არცთუ იშვიათად, უხეში ქცევებისა, მიმდევრები მას ძლიერ აფასებდნენ. იგი ხელდასხმულ იქნა კარლინში, პინსკთან ახლოს, მინსკის გუბერნიაში, როგორც მისი მამისა და პაპის, აარონ ბენ იაკობის მემკვიდრე. 

აარონ ბენ აშერი არის ავტორი წიგნისა "აარონის სახლი" (ბროდი, 1875), რომელიც შეიცავს ხუთწიგნეულის მისეულ კაბალისტიკურ და ეთიკურ განმარტებებს. მასში ასევე შესულია მისი პაპის, მამისა და ვაჟის ყველა შემორჩენილი თხზულება.

ლიტერატურა (იუდაური ენციკლოპედიიდან)
------------------------------------

* Walden, Shem ha-Gedolim he-Ḥadash, p. 18;
* Ḳinat Soferim, note 1294, Lemberg, 189

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* AARON BEN ASHER OF KARLIN
**კალიტვენსკაიის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** (რუს. Церковь Успения Пресвятой Богородицы) — მართლმადიდებლური ეკლესია კალიტვენსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ადგილობრივი ქვით ნაშენი ეკლესია ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, რომელიც მდებარეობს როსტოვის ოლქის სტანიცა კალიტვენსაკაიაში ააგეს დაახლოებით 1809-1833 წლებში, არქიტექტორ ი. სტაროვის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის კურთხევა მოხდა 1833 წელს. ტაძარი მდებარეობს ჩრდილოეთის დონეციდან 425 მეტრში. ტაძრის საკურთხეველი სამნაწილიანია, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია თაღებით. 

ტაძარი აგებულია კლასიციზმის სტილში. ტაძრის კანკელი დამზადებულია იტალიელი ოსტატების მიერ. ეკლესიის კედლები მოხატულია. ტაძარი ააგეს მრევლის შემოწირულობით.

ეკლესიას აქვს სამი საკურთხეველი: 

* მთავარი საკურთხეველი - ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე.
* ჩრდილოეთის საკურთხეველი - დიმიტრი თესალონიკელის სახელზე
* სამხრეთის საკურთხეველი - იოანე ნათლისმცემლის სახელზე.

1872 წელს კალიტვენსკაიის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიას გარშემო შემოავლეს ღობე. 
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესია დაკეტილი იყო. მოგვიანებით შენობაში ორჯერ გაჩნდა ხანძარი. ომის შემდეგ ეკლესიას სასუქის საწყობად იყენებდნენ. 1980-იანი წლების ბოლოს ეკლესია აღადგინეს. 2006 წლიდან კი დაიწყეს ტაძრის გარემონტება. 

ეკლესიის მახლობლად მდებარეობს ჭა, რომელიც ფართოდაა ცნობილი XIX საუკუნიდან, თავისი სამკურნალო თვისებები გამო. 

ამჟამად ეკლესია მოქმედია. მიეკუთვნება შახტინის ეპარქიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Э. А. Сокольский. Ст. Чудо на Донце. Донской временник. Краеведение Ростовской области.
* Калитвенская. Церковь Успения Пресвятой Богородицы
* Калитвенская – жемчужина на Донце  დაარქივებული 2017-01-03 საიტზე Wayback Machine.
* Станицы Калитвенской Успенская церковь. Духовенство области войска Донского

სქოლიო
------

1. ↑  Метрика церкви во имя Успения Пресвятой Богородицы
**კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)**-საჯარო უნივერსიტეტი ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (CSU) სისტემის ნაწილია. უნივერსიტეტს აქვს 142 საბაკალავრო, 122 სამაგისტრო და 4 სადოქტორო პროგრამა.

კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ლოს-ანჯელესი)
2016 წლის შემოდგომაზე, კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი გადავიდა სწავლების სემესტრულ სისტემაზე. ლექციები ტარდება ორშაბათიდან შაბათის ჩათვლით დილის 7 საათიდან საღამოს 10 საათამდე.

უნივერსიტეტმა სტუდენტური კავშირის (U-SU) შენობის მშენებლობა 2005 წელს დაიწყო და გახსნა 2009 წლის იანვარში. შენობაში სივრცეები განკუთვნილია სტუდენტებისა და პროფესორ-მასწავლებლებისთვის შეკრებისთვის და ურთიერთობისთვის. სტუდენტური კავშირის შენობაში განთავსებულია თეატრი, ფიტნეს ცენტრი და სტუდენტური სხვა სერვისები. 

კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტური კავშირი
შენობა ხიდის მეშვეობით უკავშირდება The Golden Eagle-ის (ოქროს არწივი) შენობას. Golden Eagle მოიცავს Barnes & Noble-ის წიგნების მაღაზიას და ძირითად საკონფერენციო სივრცეებს, კვების ობიექტებს, რომლებსაც ამერიკული მსხვილი სხვადასხვა კომპანია ფლობს: კოკა-კოლა, Starbucks.

The Golden Eagle-ის (ოქროს არწივი) შენობა, რომელიც შედგება ორი მიმდებარე სტრუქტურისგან

სქოლიო
------

1. ↑  Search CSU Degrees. California State University. ციტირების თარიღი: 2020-04-16
2. ↑  Archived copy. ციტირების თარიღი: 2015-03-01
3. ↑  Cal State L.A. to open downtown Los Angeles campus. California State University, Los Angeles (July 6, 2015). ციტირების თარიღი: June 9, 2020
4. ↑   დაარქივებული 2020-07-05 საიტზე Wayback Machine.  Cal State L.A's economic impact report
5. ↑  Weisman, Aly (2014-05-22). „How 'Silicon Valley' Turned A College Campus Into A Google-Like Exterior". *Business Insider*. ციტირების თარიღი: 2020-09-08.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ამბროზია**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ამბროზია**. |

**ამბროზია** (ლათ. Ambrosia) — ერთწლოვან და მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს დატოტვილი ღერო და მორიგეობით ან მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები.

მისი 30-მდე სახეობა ველურად იზრდება ამერიკაში. ზოგი შეტანილია ატლანტისა და წყნარი ოკეანეების კუნძულებზე, აგრეთვე ჩრდილოეთ ავსტრალიაში. სამხრეთ აზიაში, ევროპასა და აფრიკაში. ავშანფოთლიანი ამბროზია (Ambrosia artemisiifolia) გვხვდება ხორბლეულისა და სათოხნ კულტურებში; სამნაკვთიანი ამბროზია (Ambrosia trifida) — აფხაზეთში, კახეთში, განსაკუთრებით ლაგოდეხის რაიონში, გერანისა და თამბაქოს პლანტაციებში და მარცვლეულ კულტურებში; მრავალწლოვანი ამბროზია (Ambrosia psilostachya) — კულტურულ მცენარეებს შორის. სამივე სახეობა აბეზარი საკარანტინო სარეველაა, ასარევლიანებს თითქმის ყველა სასოფლო-სამეურნეო კულტურას, აშრობს და ფიტავს ნიადაგს, ამცირებს მოსავლიანობას, თავისი მსხვილი და უხეში ღეროებით ხელს უშლის პურეულის აღებას.

ბრძოლის ღონისძიებანი: ნაწვერალის აჩეჩვა, ნიადაგის ღრმად ხვნა, ჰერბიციდების გამოყენება და სხვა. ამბროზიის მტვერი იწვევს დაავადებას, რომელიც ცნობილია თივისმიერი ცხელების სახელით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 352.
* 

**ზაკრუტკინის ბიუსტი** (რუს. Бюст Закруткина) — ძეგლი ქალაქ სემიკარაკორსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მწერალს, საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატს (1982 წ.), მესამე ხარისხის სტალინის პრემიის ლაურეატს (1951 წ.) ვიტალი ზაკრუტკინს. ბიუსტის ავტორია ივან მასლიჩენკო.

ისტორია
-------

ქალაქ სემიკარაკორსკში დგას რაიონის ცნობილი ადამიანების რამდენიმე ბიუსტი, მათ შორის: მწერალი ვ. ზაკრუტკინი, მწერალი ბ. კულიკოვი, მშენებელი ა. არაკანცევი, თევზის მრეწველობის ხელმძღვანელი ი. აბრამოვი. ამ ბიუსტების ავტორია ივანე ივანეს ძე მასლიჩენკო.

ქალაქში ზაკრუტკინის პროსპექტისა და ლენინის ქუჩის გადაკვეთზე დგას მწერალ ვ. ზაკრუტკინის ძეგლი. 

ვიტალი ალექსანდრეს ძე ზაკრუტკინი დაიბადა 1908 წლის 14 მარტს ყირიმის ქალაქ ფეოდოსიაში, მასწავლებლის ოჯახში. 10 წლის ასაკში უკვე შრომობდა. 1929 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად გაემგზავრა შორეულ აღმოსავლეთში.

1932 წელს ვიტალი ზაკრუტკინმა დაამთავრა მ. კალინინის სახელობის ბლაგოვეშჩენსკის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1933 წლიდან დაკავებული იყო ლიტერატურული მოღვაწეობით. 1936 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ასპირანტურა და დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 

დიდი სამამულო ომის პერიოდში მსახურობდა არმიაში ჯარისა და ფრონტის გაზეთის კორესპონდენტად. 

გარდაიცვალა 1984 წლის 10 ოქტომბერს. დაკრძალულია როსტოვის ოლქის სტანიცა კოჩეტოვსკაიაში. მწერლის სახელი ეწოდა პროსპექტს სემიკარაკორსკში და ქუჩას კოჩეტოვსკაიაში.

აღწერა
------

მწერალ ვიტალი ზაკრუტკინის ბიუსტი დგას ბეტონის კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკის ქვედა ნაწილი შეღებილია ოქროსფრად. ძეგლის გარშემო ტერიტორია მოპირკეთებულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Семикаракорск. Бюсты известных земляков
* Семикаракорск. Известные люди. დაარქივებული 2018-03-26 საიტზე Wayback Machine.
* Известные земляки
* Выставка художника И.И. Масличенко დაარქივებული 2017-03-28 საიტზე Wayback Machine.
* Бюст В.А. Закруткину- писателю-земляку დაარქივებული 2017-09-12 საიტზე Wayback Machine.
**ინჩხონი** ან **ჩემულპო** — ქალაქი და ნავსადგური სამხრეთ კორეაში, კორეის ნახევარკუნძულზე. სეულის ავანპორტი ყვითელი ზღვის კანხვამანის ყურეში. მდებარეობს ყვითელი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ხანგანის შესართავის მახლობლად. ინჩხონი სეულისა და პუსანის შემდეგ, კორეის ქალაქებს შორის მოსახლეობით მესამე ადგილს იკავებს. 2015 წლის დეკემბრის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 2,978,367 ადამიანი. უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო კვანძი და დიდი სამრეწველო ცენტრია. XXI საუკუნეში ქალაქი გადაიქცა ბიზნესის საერთაშორისო ცენტრად, რომელიც კონცენტრირებული იყო მაღალტექნოლოგიური ფუტურისტული პროექტის New Songdo City ირგვლივ, რომელშიც მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი შენობა Northeast Asia Trade Tower (305 მ). 

ინჩხონის პორტი პუსანის პორტის შემდეგ, სიდიდით მეორეა ქვეყანაში. მას ხელსაყრელი მდებარეობა გააჩნია მდინარე ხანგანის შესართავის რაიონში. პორტი დაარსდა 1883 წელს ჩემულპხოს სახელწოდებით და იმდროისათვის ქალაქის მოსახლეობა 4700 ადამიანს შეადგენდა. დღეს, ინჩხონი დინამიურად მზარდი ქალაქია, რომლის მოსახლეობა დაახლოებით 3 მილიონს უახლოვდება. ინჩხონს აქვს აგრეთვე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის სტატუსი, რომელიც მიმართულია უცხოური ინვესტიციების მოსაზიდად. სულ კორეაში არსებობს ორი თავისუფალი ეკონომიკური ზონა (მეორეა პუსან-ჩინხე).

ინჩხონს ხშირად უწოდებენ „კორეის დედაქალაქის კარიბჭეს" და განიხილავენ როგორც დიდი სეულის ნაწილს. სეულისა და ინჩხონის მეტროპოლიტენი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. თუმცა ინჩხონი არის დამოუკიდებელი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და კორეის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი. 

პირველი დასახლება თანამედროვე ინჩხონის ტერიტორიაზე ახალი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეებში გაჩნდა. შუა საუკუნეებში (განსაკუთრებით XIV საუკუნის დასასრულიდან) ინჩხონი კორეის ერთ-ერთი სავაჭრო ცენტრი იყო. XIX საუკუნის ბოლოდან გაიხსნა უცხოეთთან ვაჭრობისათვის. ინჩხონის ნავსაყუდელში გმირულად დაიღუპა რუსული კრეისერი „ვარიაგი" და ქვემეხიანი ნავი „კორეეცი" 1904 წელს. 1919 წლის მარტის სახალხო აჯანყების დროს ინჩხონის მოსახლეობა ბარიკადებზე იბრძოდა იაპონელ დამსჯელთა წინააღმდეგ. 1950 წელს კორეის ომის დროს აქ გაიმართა ინჩხონის სადესანტო ოპერაცია.

XXI საუკუნის დასაწყისიდან ინჩხონი იყო დიდი საპორტო ქალაქი მოსახლოებით 2,5 მილიონი ადამიანი, მძლავრი სამრეწველო ცენტრი განვითარებული მანქანათმშენებლობით, გემთშენებით, ფოლადსამსხმელოთი, ნავთობგადასამუშავებელი, ქიმიური, ელექტროტექნიკური, ტექსტილის, საფქვავი წარმოებით. ქალაქში აგრეთვე განვითარებულია ფურცლოვანი მინისა და ფაიფურ-ქაშანურის დამზადება. მოქმედებს დიდი თბოელექტროსადგური.

ინჩხონის თავისუფალი ეკონომიკური ზონა შედგება სამი ნაწილისაგან: New Songdo City, Cheongna და Yeongjong. ზონის საერთო ფართობია 20 938 ჰექტარი. ინჩხონის თავისუფალი ეკონომიკური ზონა მთავრობამ 2003 წლის აგვისტოში გამოაცხადა, რითაც იგი გახდა ქვეყნის პირველი თავისუფალი ეკონომიკური ზონა.

პროექტი New Songdo City გაეშვა 1994 წელს და შენდება რეკულტივირებულ მიწაზე. გეგმის თანახმად, ქალაქის ეს ნაწილი უნდა გახდეს სხვადასხვა პროფილის საერთაშორისო კომპანიების თავმოყრის, საერთაშორისო ვაჭრობის, მაღალი ტექნოლოგიების ადგილი. პროექტის დასრულება 2020 წლისთვისაა დაგეგმილი.

ინჩხონი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო ცენტრია. ქალაქშია ინჩხონის მეტროპოლიტენი. ქალაქის დასავლეთით მოქმედებს ინჩხონის საერთაშორისო აეროპორტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**აბუ-ისა** *იცხაკ ბენ იაკობ ალ-ისპაჰანი* — ებრაული მესიანური სექტის ისავიტების ფუძემდებელი და ირანში არაბთა ხალიფატის წინააღმდეგ VIII საუკუნეში წამოწყებული აჯანყების თავკაცი. აბუ-ისას ეს აჯანყება დასრულდა ქალაქ რაგის მახლობლად (თანამედროვე რეი, თეირანის სამხრეთით) მისი შენაერთების მარცხით, რომელიც მოიცავდა ათი ათას მეომარს. შესაძლოა აბუ-ისა თვითონაც დაიღუპა ამ ბრძოლაში, თუმცა ისავიტებს არ სჯეროდათ მისი სიკვდილის. აბუ-ისას მიაჩნდა, რომ მესიის მოსვლას წინ უსწრებდა ხუთი წინასწარმეტყველის მოვლინება (მათ შორის იესოს, მუჰამედისა და საკუთრივ მისი).

მან თავის მიმდევრებს დაუწესა 7 ყოველდღიური ლოცვა, თუმცა არ გაუუქმებია შმასა და ამიდას ლოცვები და ტრადიციული ებრაული დღესასწაულები. ისავიტებს ეკრძალებოდათ გაყრა და ხორცისა და ღვინის მიღება. აბუ-ისას სექტა განაგრძობდა თავის არსებობას X საუკუნის შუა წლებმდე, როდესაც იაკუბ ალ-კირკისანმა დამასკოში ნახა ოცამდე მისი მიმდევარი. მიუხედავად აბუ-ისას სწავლების მკვეთრი გადახვევისა ებრაული ორთოდოქსიიდან, რაბინისტული ავტორიტეტები ისავიტებს სრულუფლებიან იუდეველებად მიიჩნევდნენ. აბუ-ისას სწავლებამ დიდი გავლენა იქონია მის მოწაფე იუდგანზე, კარაიმული ერესის ანან ბენ დავითის დამფუძნებელზე.

ლიტერატურა
----------

* Israel Friedlaender Shiitic Elements in Jewish Sectarianism Jewish Quarterly Review Oct 1910
* Steven Wasserstrom Between Muslim and Jew Princeton University Press 1995
**ამბარას ეკლესია** — მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მიუსერას კონცხზე.

ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
-----------------------------

ამბარაში შემონახულია ადრე შუა საუკუნეების ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების კომპლექსი - ეკლესია (VII –VIII სს.), ზღუდე (შუა საუკუნეები) და საერო შენობათა ნანგრევები (X ს.). ეკლესია ტლანქად დამუშავებული ქვის კვადრებითაა შემოსილი. მან ჩვენამდე თითქმის პირვანდელი სახით მოაღწია, იგი ე.წ. სამეკლესიანი ბაზილიკის ტიპის ნაგებობაა. მას დასავლეთ მხარეს ორსართულიანი ნართექსი და პატრონიკეები აქვს. მთავარი ნავის გადამხურავი კამარა გვიან შუა საუკუნეებშია აღდგენილი. ამბარის სამეკლესიანი ბაზილიკა მნიშვნელოვანი ნიმუშია ამ ტიპის არქიტექტურულ ძეგლთა შორის.

ამჟამინდელი მდგომარეობა
-----------------------

ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების შესრულება შეუძლებელია. ტაძარი მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, ესაჭიროება სასწრაფო რეაბილიტაცია. 

ამბარას ეკლესიას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ლიტერატურა
----------

* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ. 2015
**„ამბავი იგორის ლაშქრობისა"** — კიევის რუსეთის პერიოდის ლიტერატურული ძეგლი. შეიქმნა XII საუკუნის დასასრულს. ავტორი უცნობია. აღმოჩენილია 1795 წელს, პირველად გამოიცა 1800 წელს. ერთადერთი ნუსხა, რომელიც საფუძვლად დაედო გამოცემას, დაიწვა 1812 წლის მოსკოვის ხანძრის დროს. ძეგლი ხანგრძლივი და ყოველმხრივი ისტორიულ-ფილოლოგიური კვლევის საგნად იქცა. ჯერაც სადავოა ცალკეული ადგილების წაკითხვა, აგრეთვე კომპოზიციის, ჟანრის, ავტორის ვინაობის, ძეგლის წარმოშობის საკითხები. ნაწარმოების ისტორიული საფუძველია ნოვგოროდ-სევერსკის მთავრის იგორ სვიატოსლავის ძის ლაშქრობა ყივჩაყების წინააღმდეგ 1185 წელს.

ნაწარმოების დედააზრი რუსეთის სამთავროთა გაერთიანების იდეაა. კ. მარქსი სიტყვით, ძეგლი სწორედ მონღოლთა შემოსევის წინ მოუწოდებდა რუსეთის მთავრებს გაერთიანებისაკენ. პოემაში ასახულია იგორის ლაშქრობის ძირითადი მომენტები: მისი გალაშქრება, პირველი შეხვედრა ყივჩაყებთან და გამარჯვება, მეორე შეტაკება, მარცხი და იგორის დატყვევება. კიევის დიდი მთავრის სვიატოსლავის „ოქროს სიტყვა", იგორის მეუღლის — იაროსლავნას გოდება, იგორის გაქცევა ტყვეობიდან და სამშობლოში დაბრუნება. „ამბის" ძირითადი ნაწილია სვიატოსლავის მიმართვა მთავრებისადმი. ძეგლი გამსჭვალულია პატრიოტიზმით. აშკარაა, რომ მისი ავტორი შესანიშნავი ოსტატი და ღრმად მოაზროვნე პიროვნება იყო, კარგად იცნობდა მშობლიურ ისტორიას, ფოლკლორს და ფართო ლიტერატურული განათლება ჰქონდა. 1938 საბჭოთა ხალხმა აღნიშნა ძეგლის 750-ე წლისთავი. „ამბავი იგორის ლაშქრობისა" მსოფლიოს მრავალ ენაზეა თარგმნილი. ქართულად სამჯერ ითარგმნა.

გამოცემები
----------

* Слово о полку Игореве, под ред. В. П. Адриановой-Перетц, М.—Л. 1950.
* ამბავი იგორის ლაშქრობისა, თარგმ. ს. ჩიქოვანისა, თბ. 1938.
* ამბავი იგორის ლაშქრობისა, თარგმ. კ. ჭიჭინაძისა, თბ. 1938.

ლიტერატურა
----------

* ბუაჩიძე თ. ლიტერატურულ ურთიერთობათა ისტორიიდან, თბ. 1968 (ერთვის ავტორის მიერვე თარგმნილი ტექსტი და კომენტარები).
* რუსული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 351.
**აზად მიქაილ ოღლუ ალიევი** (აზერ. Azad Mikayil oğlu Əliyev; დ. 20 იანვარი, 1956, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მხატვარი (2018).

ბიოგრაფია
---------

აზად მიქაილ ოღლუ ალიევი დაიბადა ბაქოში 1956 წლის 20 იანვარში, ექიმის ოჯახში. 1972 წელს, ის ჩარიცხული იქნა აზერბაიჯანის აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებელში ქანდაკების ფაკულტეტზე. 1977 წელს ჩააბარა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1982 წელს.

1983—1986 წლებში ჩართული იყო სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის შემოქმედებით სახელოსნოში, აკადემიკოს ომარ ელდაროვის ხელმძღვანელობით დაკავებული იყო სამეცნიერო საქმიანობით. 1984 წელს მიღებული იქნა აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირში.

აზად ალიევი 2000-ზე მეტი ნამუშევრის ავტორია. მისი ნამუშევრები ინახება აზერბაიჯანის, რუსეთის, პოლონეთის, გერმანიის, აშშ-ის, იტალიის საფრანგეთის, ბელგიის, ავსტრიის, ცენტრალური ამერიკის, ირანის, ნეპალის, თურქეთის, პირად კოლექციებში, ასევე მუზეუმებში და პარკებში.

2018 წლის 27 მაისს აზად ალიევს მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვრის წოდება.

სქოლიო
------

1. ↑  President.Az.  (27.05.2018) Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət xadimlərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı az. President.az. ციტირების თარიღი: 2018-05-27.
2. ↑  Деятелям культуры Азербайджана присвоены почетные звания.
**აბუ იაკუბი** (არაბ. أبو يعقوب يوسف *Abū Ya‘qūb Yūsuf*; 1135 – 14 ოქტომბერი 1184)[1] — XII საუკუნეში ესპანეთში ალმოჰადების დინასტიის მეორე არაბი ემირი. 1171 წელს იგი შეიჭრა ესპანეთის სიღრმეში, დაიპყრო ანდალუსია და სევილია დედაქალაქად გამოაცხადა. მისი ბრძანებით აშენდა წყალგაყვანილობა, დიდი მეჩეთი და ხიდი მდინარე გვადალკივირზე. მეჩეთს ჩვენამდე არ მოუღწევია, მის ადგილას დღეს სევილიის საკათედრო ტაძარი დგას. არაბთა გადმოცემით, მეჩეთი თეთრი ყოფილა, ჩვიდმეტნეფიანი, მდიდრული, გრანდიოზული ნაგებობა ისრისებური ფორმის თაღებით, ზომით 150X100 მ-ზე. ესპანელთაგან სევილიის აღების შემდეგ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მეჩეთი ხელუხლებელი რჩებოდა, მასში მხოლოდ კაპელა ჩაუშენებიათ (კორდოვის მეჩეთის მსგავსად). დანგრეული აბუ იაკუბის მეჩეთის ადგილას მხოლოდ XV საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს ქრისტიანული ტაძრის აგება.

ლიტერატურა
----------

* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია", თბ, 2007 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  Abdelwahid al-Marrakushi "al-Mojib fi Talkhis Akhbar al-Maghrib" [The Pleasant Book in Summarizing the History of the Maghreb] (1224) pp.125-126
**აბუ-დაბი** — (არაბ. إمارة أبو ظبي) — ყველაზე დიდი საამირო არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში.

* დედაქალაქი — აბუ-დაბი, რომელიც, აგრეთვე, ქვეყნის დედაქალაქად ითვლება.
* ფართობი — 67 340 კმ², მოსახლეობა — 1 548 655 ადამიანი (2008 წელი).

გეოგრაფია
---------

ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება დუბაისა და შარჯას საამიროები, აღმოსავლეთით — ომანი, სამხრეთითა და სამხრეთ დასავლეთით — საუდის არაბეთი. ჩრდილოეთიდან აკრავს სპარსეთის ყურე, სადაც საამირო ბევრ კუნძულს ფლობს. ქალაქი ალ-აინი საამიროებში მეორეა მოსახლეობის რაოდენობით. ტემპერატურის აბსოლუტური მაქსიმუმი დაფიქსირებულია 2008 წლის ივნისში — +51,4 °С.

ისტორია
-------

XVIII საუკუნეში აბუ-დაბის ტერიტორიაზე გაბატონდა იასის ტომთა კავშირის ერთ-ერთი კლანი — ალ-ბუ ფალა, რომელმაც ახალნდელი ქალაქის ადგილზე სასმელად ვარგისი წყალი აღმოაჩინა და 1795 წლიდან აქ დაკვიდრდა. XIX საუკუნეში აბუ-დაბის ტერიტორიული კონფლიქტები ჰქონდა მასკატთან, ომანთან და საუდებთან. 1892 წელს საამირო გახდა დიდი ბრიტანეთის პროტექტორატი. 1968 წელს სახელშეკრულებო ომანის სხვა ტერიტორიებთან ერთად შექმნა ფედერაციული სახელმწიფო — არაბთა გაერთიანებული საამიროები. ნავთობის მოპოვებამ აბუ-დაბი დუბაისთან ერთად ფედერაციის უმდიდრეს წევრად აქცია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

აბუ-დაბის საამირო იყოფა სამ მუნიციპალურ რეგიონად:

* აბუ-დაბი (ცენტრალური, დედაქალაქის რეგიონი)
* ალ-აინი (აღმოსავლეთი რეგიონი)
* ალ-ჰარბია (დასავლეთი რეგიონი)

ეკონომიკა
---------

აბუ-დაბიში წარმოებს ქვეყნის მშპ-ს 70 %.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აბუ-დაბის საამირო***

* 

* აბუ-დაბის საამირო — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Abu Dhabi Police დაარქივებული 2009-01-06 საიტზე Wayback Machine.
* Abu Dhabi Chamber of Commerce and Industry დაარქივებული 2007-01-06 საიტზე Wayback Machine.
* Universities in Abu Dhabi

1. ↑
2. ↑
**აბულფაზ ელჩიბეი** (აზერ. Əbülfəz Elçibəy; დ. 24 ივნისი, 1938, ნახჭევანი, აზერბაიჯანი — გ. 22 აგვისტო, 2000, ანკარა, თურქეთი) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკური მოღვაწე და ყოფილი საბჭოთა დისიდენტი. აზერბაიჯანის პირველი არჩეული, არა-კომუნისტი პრეზიდენტი. 1989 წლიდან აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
---------

აბულფაზ ელჩიბეი ალიევი დაიბადა 1938 წელს, ნახჭევანში, ორდუბადის რაიონის სოფელ კელეკში. 1957 წელს შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე არაბული ფილოლოგიის სპეციალობით. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1963–1964 წლებში თარჯიმნად მუშაობდა ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში. 1965–1968 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიის სპეციალობით, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რის შემდეგაც 1969–1974 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას უნივერსიტეტში. 1975 წელს დააპატიმრეს ანტისაბჭოთა მოღვაწეობისათვის საბჭოთა წყობილებაზე ცილისწამების ბრალდებით. საპატიმროში დაჰყო 2 წელი, გათავისუფლების შემდეგ კი მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში სადაც მუშაობდა წამყვან მეცნიერ–თანამშრომლად მანამ, ვიდრე 1992 წელს არ აირჩიეს აზერბაიჯანის პრეზიდენტად. 1993 წლის 1 სექტემბერს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დატოვა თანამდებობა და წავიდა ემიგრაციაში.

გარდაიცვალა თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში 2000 წლის 22 აგვისტოს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბულფაზ ელჩიბეის ბიოგრაფია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მეთაურები 1918 წლიდან |
| --- |
|  |
| აზერბაიჯანის დრ | 
* მამედ ემინ რასულზადე
* ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვი
* მამედიუსიფ ჯაფაროვი (მ/შ)
 |  |
|  |
| აზერბაიჯანის სსრ | 
* მირზადავუდ ჰუსეინოვი
* გრიგორი კამინსკი
* სერგეი კიროვი
* ლევონ მირზოიანი
* ნიკოლაი გიკალო
* ვლადიმირ პოლონსკი
* მირ ჯაფარ ბაღიროვი
* მირ თეიმურ იაგუბოვი
* იმამ მუსტაფაევი
* ვალი ახუნდოვი
* ჰეიდარ ალიევი
* კამრან ბაღიროვი
* აბდურაჰმან ვეზიროვი
* აიაზ მიუტალიბოვი
 |
|  |
| აზერბაიჯანი | 
* აიაზ მიუტალიბოვი
* იაგუბ მამედოვი (მ/შ)
* აიაზ მიუტალიბოვი
* ისა გამბარი (მ/შ)
* აბულფაზ ელჩიბეი
* ჰეიდარ ალიევი
* ილჰამ ალიევი
 |

 |
**აბულეთაურთ ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთით, წყალგამყოფ ქედზე, სამანქანო გზიდან 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვით. ციხეში შედის კოშკი, ციხე-სახლი და კედლებით შემოზღუდული შიდა ეზო. კოშკი (3,6 x 3,6 მეტრი) ხუთსართულიანია (სიმაღლე 14,5 მეტრი), I სართულის შიდა ზომებია 2,5 x 2,3 მეტრი, ბოლოსი — 2,1 x 2,1 მეტრი. კოშკის ერთადერთი კარი აღმოსავლეთ კედელშია, მიწის დონიდან 3,3 მეტრ სიმაღლეზეა გაჭრილი. კარის წინ 1,1 მეტრი სიმაღლის ქვის სწორკუთხა ბაქანია, რომელსაც შესასვლელთან მისადგმელი ხის კიბე აკავშირებდა. I სართული სამალავი იყო. II, III და IV — საცხოვრებელი. თითოეულ სართულს ჩრდილოეთით თითო სარკმელი აქვს, დანარჩენ კედლებში — თითო სათოფური. V (სათავდაცვო) სართულის საფასადო მხარეს სალოდეების კონსოლებია შემორჩენილი. სართულშუა გადახურვა გამართულია ხის კოჭებზე. V სართული ძლიერ შემაღლებული, წვერწაკვეთილი გუმბათოვანი კამარითაა გადახურული. გარედან სახურავი პირამიდული ფორმისაა, საფეხურებიანი. ციხე-სახლი სამსართულიანია. თითოეულ სართულზე თითო ოთახია. I სართული (4,4 x 4 მეტრი, სიმაღლე 3 მეტრი) საქონლის სადგომია. თაღოვანი შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. II სართული საცხოვრებელია, სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი კარია, მის აღმოსავლეთით ვიწრო სათოფურია მოწყობილი. III სართული სათავდაცვოა. სართულის ჩრდილოეთ კედელში სალოდე და ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ კედელში — ორი სათოფური. დასავლეთ კედელში ერთი სათოფური და ორი სარკმელი. სამხრეთ კედელი შუა ნაწილში გახსნილია. კედლის განაპირა ნაწილებზე შემორჩენილია ღიობების კვალი. კოშკსა და ციხე-სახლს შორის მოქცეულია ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან სწორი კედლით შემოზღუდული შიდა ეზო. ჩრდილოეთ კედლის მაქსიმალური სიმაღლეა 2,8 მეტრი. მის შუა ნაწილში თაღოვანი შესასვლელია. აღმოსავლეთ კიდესთან კი — ღრმა სწორკუთხა ნიში.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 265.