**ნეჯიფ ჰაბლემითოღლუ** ( თურქ. Necip Hablemitoğlu; 1954 წლის 28 ნოემბერი, ანკარა —  2002 წლის 19 დეკემბერი, ანკარა) —  თურქი მეცნიერი, ისტორიკოსი. 2002 წელს მოკლეს საკუთარი სახლის წინ. მკვლელობის დამნაშავეები ჯერ არ არიან ნაპოვნი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს ჰაბლემითოღლუმ დაამთავრა ანკარის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის პრესისა და ჟურნალისტიკის სკოლა. 1977 წლიდან 1978 წლამდე ყოველთვიური ჟურნალის *Dilde, Fikirde, İşde Birlik* ( ერთიანობა ენაში, იდეასა და მუშაობაში ) გამომცემელი იყო. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა ბეჭდვით კონსულტანტად რამდენიმე ორგანიზაციაში, შემდეგ დაიცვა სამაგისტრო და სადოქტორო დისერტაცია ათათურქის რეფორმების ისტორიაზე ანკარის უნივერსიტეტში.

ის იყო დაქორწინებული პროფესორ ჯენგიულ ჰაბლემითოღლუზე, წყვილს ორი ქალიშვილი,შეეძინა კანიცე და უივარი, რომლებსაც ოსმალეთის იმპერიის დასავლეთსა და ჩრდილოეთში მდებარე ყველაზე შორეული ციხესიმაგრეების სახელი დაარქვეს.

სამეცნიერო საქმიანობა
---------------------

ჰაბლემითოღლუ ანკარის უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს ათათურქის შესახებ..

### კვლევები ყირიმელი თათრებისშესახებ

ჰაბლემითოღლუს პირველი ნაშრომი იყო სტატიების სერია სახელწოდებით "Yuzbinlerin Surgunu" ( ასიათასთა დეპორტაცია ), რომელიც გამოქვეყნდა 1970-იან წლებში თურქულ ყოველდღიურ გაზეთ *„აკშამში"*. ეს სტატიები მოგვიანებით გამოიცა ამავე სახელწოდების წიგნის სახით. მაშინ, როდესაც მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ ყირიმელი თათრების დეპორტაციის საკითხთან დაკავშირებით მთელი მსოფლიო, მათ შორის თურქული სამყარო დუმდა, ცივი ომის ეპოქაში დაწერილი ჰაბლემითოღლუს სტატიები იყო გაბედული მცდელობა მიექცია მსოფლიო ყურადღება ამ პოლიტიკურ საკითხზე. მან განაგრძო მუშაობა ყირიმელ თათრებთან და თურქებთან დაკავშირებულ სხვა საკითხებზე. 1970-იანი წლების დასაწყისში გამოსცა ჟურნალი *Birlik* .

მოგვიანებით გამოაქვეყნა ნაშრომი "Arlık Rusyası'nda Türk Kongreleri (1905-1917)" (თურქთა კონგრესები მეფის რუსეთში (1915–1917 წწ.) ), მიძღვნილი რუსეთში მცხოვრები თურქი ხალხების ისტორიას. მეუღლესთან თანაავტორობით ჯენგიულ ფაბლემითოღლუმ დაწერა წიგნი ყირიმელი თათრების ისტორიის შესახებ, Shefika Gaspirali ve Rusya'da Turk Kadin Hareketleri (1893-1920) ( შეფიქა გასპირინსკაია და თურქი ქალთა მოძრაობა რუსეთში (1893–1920)). დოქტორმა ნეჯიფ ჰაბლემითოღლუმ ასევე დაწერა მრავალი სტატია ყირიმისა და ყირიმელი თათრების თემაზე, რომლებიც ძირითადად გამოქვეყნებულია ყირიმულ თათრულ ჟურნალში *Kırım*, რომელიც გამოდის ყოველთვიურად ანკარაში, თურქეთი .

### კვლევები თურქეთში გერმანული არასამთავრობო ორგანიზაციების შესახებ

წიგნში "Alman Vakıfları ve Bergama Dosyası" (გერმანული ფონდები და ბერგამის ფაილი), მან თურქეთში მოქმედი გერმანული არასამთავრობო ორგანიზაციები ჯაშუშობაში დაადანაშაულა. სასამართლოში ბრალდებები უსაფუძვლო აღმოჩნდა, რის შედეგადაც გამომცემელი 50 მილიარდი ლირით დაჯარიმდა (მოგვიანებით ჯარიმა 1 მილიარდამდე შემცირდა მას შემდეგ, რაც პროკურატურამ განაცხადა, რომ მათი საჩივარი არ იყო ფულადი).  ბერგამის პრობლემა ეხებოდა ოქროს მოპოვების მრეწველობას. ამბობდნენ, რომ თურქეთს გერმანიიდან ყოველწლიურად 800 მილიონი დოლარის ოქროს შემოჰქონდა და ბერგამოს ოქროს მაღაროს ამოქმედება საფრთხეს წარმოადგენდა, რომელიც უნდა შეჩერებულიყო. ამ მიზნის მისაღწევად, როგორც ამტკიცედნენ, თურქეთში სხვადასხვა გერმანული არასამთავრობო ორგანიზაციების ოფისები ორგანიზებას უწევდნენ ადგილობრივი სოფლების მოსახლეობას და აფინანსებდნენ მაღაროს საწინააღმდეგო საპროტესტო მოძრაობებს ამ ტერიტორიაზე. 

### გიულენის მოძრაობა

მისმა წიგნმა "Köstebek" ან "Spy", რომელიც გამოქვეყნდა სიკვდილის შემდეგ, ამხილა ფეთჰულაჰ გიულენის მოძრაობა. ამ წიგნში ჰაბლემითოღლუ ამტკიცებდა, რომ გიულენის მოძრაობა უკანონო დაჯგუფებას წარმოადგენდა თურქეთის პოლიციაში. 1999 წლის ივნისში ის გამოჩნდა სატელევიზიო გადაცემაში, სადაც ისაუბრა გიულენისტურ ორგანიზაციაზე. ამ გადაცემაში მან დეტალურად აღწერა გიულენის მოძრაობის სტრუქტურა და შინაგანი საქმიანობა და მისი კავშირები საგარეო დაზვერვის სააგენტოებთან. ამ გადაცემის შემდეგ უცნობი პირები მას ანგარიშსწორებით დაემუქრნენ.

მკვლელობა
---------

 ნეჯიფ ჰაბლემითოღლუს მკვლელობის საქმე არ გახსნილა. ერთ-ერთი ვერსიით, იგი მოკლეს საიდუმლო ოპერაციის "ყალბი დროშის" მსვლელობისას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჟანდარმერიის გენერალი ველი ქუჩუკი (ის გაასამართლეს ერგენეკონის საქმეზე). მკვლელობაში ისლამისტები დაადანაშაულეს. ერგენეკონის საქმეზე დაკავებულმა ოსმან ილდირიმმა ჩვენება მისცა, რომ ოსმან გურბუზმა ჰაბლემითოღლუ მოკლა დაკავებულ ველი ქუჩუკისა და მუზაფერ თეკინის ბრძანებით.  

სხვა თეორიის მიხედვით, ჰაბლემითოღლუ მოკლა ერგენეკონმა გერმანულ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით, რომლის მომზადებაზე პასუხისმგებელი იყო გერმანული საიდუმლო სამსახური GSG 9 (მოტივი უკავშირდებოდა ბერგამის პრობლემას). ბედრეტინ დალანს, ლტოლვილს და ერგენეკონის საქმეში პირველ ეჭვმიტანილს, სავარაუდოდ აქვს გერმანიის ფედერალური სადაზვერვო სამსახურის მიერ გაცემული ყალბი პასპორტი. 

სიცოცხლის ბოლო წლებში ჰაბლემითოღლუ ყურადღებას ამახვილებდა გიულენის მოძრაობის მხილებაზე. თავის წიგნში სახელწოდებით "Köstebek" დაწერა, რომ ეს მოძრაობა იყო ტერორისტული ორგანიზაცია, რომელმაც შექმნა არსებული ხელისუფლების ალტერნატიული ორგანიზაცია. ავტორი მოკლეს წიგნის გამოცემამდე ხუთი დღით ადრე.  მისი წიგნის შესავლის ბოლო ნაწილში მან დაწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მოვუწოდებ ყველა ნაციონალისტს, ერთად ვიმუშაოთ ფეთულაჰისტური საფრთხის წინააღმდეგ, სანამ გვიან არ არის, მოგიწოდებთ ჩამოაყალიბოთ საზოგადოებრივი აზრი, რათა გაწმინდოთ უსაფრთხოების სამსახურები ფეთულაჰისტური რაზმებიდან..." |
|  |  |

ჰაბლემითოღლუმ სავარაუდოდ იცოდა, რომ ის შეიძლებოდა გამხდარიყო შეთქმულების მსხვერპლი, ვინაიდან ქალიშვილები რჩევას ეკითხებოდნენ, თავდასხმის შემთხვევაში როგორ ემოქმედათ. 

მკვლელობის დღეს ის სახლიდან სურსათის საყიდლად გავიდა. სათვალთვალო კამერების და ქვითრების მიხედვით, მან მაღაზია ადგილობრივი დროით 20:05 საათზე დატოვა. რამდენიმე წუთის შემდეგ მოკლეს სახლში დაბრუნებისას. 

ჰაბლემითოღლუ დაკრძალეს 2002 წლის 21 დეკემბერს ანკარაში, კარსიაკას სასაფლაოზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Altan, Mubeyyin Batu.  (22 August 2003) Dr. Necip Hablemitoğlu (1954–2002). *International Committee for Crimea*. ციტირების თარიღი: 2008-10-21.
2. ↑  Önderoglu, Erol (20 October 2004). „Alman Vakıflarını Suçlayan Kitaba Ceza". *Bianet* (Turkish). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 February 2005. ციტირების თარიღი: 2008-10-21.
3. ↑  Bumin, Kürşat; Görmüş, Alper (23 September 2003). „Kritik AB toplantısı öncesinde Almanya'ya casusluk suçlaması". Kronik Medya. *Yeni Şafak* (Turkish). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-22. ციტირების თარიღი: 2008-10-21.
4. ↑  İddianameye göre Ergenekon'un eylemleri. NTVMSNBC (27 July 2008). *ციტატა:* „"2002 yılında Veli Küçük, Muzaffer Tekin ve Osman Gürbüz ile toplantı yaptık. Osman Gürbüz bana 1 milyon dolar karşılığı Necip Hablemitoğlu'nu öldürmeyi teklif etti. Ben kabul etmeyince Veli Küçük, 'Osman bu iş yine sana kaldı' dedi. 6–7 ay sonra Osman Gürbüz'ü gördüğümde 'Hablemitoğlu'nun parasını masalarda bitirdik' dedi."" ციტირების თარიღი: 2021-05-11
5. ↑  *Sabah*, 23 June 2009, Hablemitoglu Cinayetinde Ergenekon izi var. დაარქივებული 2009-06-25 საიტზე Wayback Machine.
6. ↑  Gezer, Şenol (27 June 2006). „Hablemitoğlu'nun katili Almanlar mı?". *Bugün*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-20. ციტირების თარიღი: 2008-10-22.
7. ↑  Harun, Abdullah (30 November 2012). „Hablemitoğlu Dosyası açılıyor". *Kontrgerilla.com* (Turkish). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-18. ციტირების თარიღი: 2012-12-13.
8. ↑  Necip Hablemitoğlu Cinayeti. ციტირების თარიღი: 2021-05-11
9. ↑  Necip Hablemitoğlu Cinayeti. ციტირების თარიღი: 2021-05-11
10. 1 2  „Hoca'nın son günü". Ozel Haber. *Aksam Gazetesi* (Turkish). 20 December 2002. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 March 2008. ციტირების თარიღი: 2008-10-21.
11. ↑  Hablemitoğlu uğurlandı. ციტირების თარიღი: 28 October 2020