recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სიაუში** — XVI საუკუნის მეორე ნახევრისა და XVII საუკუნის დასაწყისის ქართველი მხატვარ-მინიატიურისტი. მოღვაწეობდა სეფიანთა ირანის სამეფო კარზე. 

ბიოგრაფიული ცნობები სიაუშის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე ძალიან მწირია. მისი სპარსეთში მოხვედრისა და შემდგომი ბედის შესახებ ძირითად ცნობებს გვაწვდის XVII საუკუნის ირანელი ისტორიკოსი ისქანდერ მუნშის თავის თხზულებაში „ქვეყნის დამამშვენებელი ისტორია აბასისა". აღნიშნული წყაროს მიხედვით, სიაუში, სავარაუდოდ, ბავშვობაში გაიტაცეს და XVI საუკუნის 50-იან წლებში შაჰ-თამაზის კარზე მოხვდა. შაჰმა შენიშნა მისი განსაკუთრებული ნიჭი და სამეფო კარის სამხატვრო სახელოსნოში მიაბარა. სწორედ აქედან იწყება სიაუშის სამხატვრო კარიერა. 

ისკანდერ მუნშის მიხედვით, სიაუში, თავის ძმასთან ერთად წარმატებით აგრძელებდა მოღვაწეობას მომდევნო შაჰების კარზეც. შაჰ აბას I-ის მეფობის პერიოდში ის იყო უკვე არა იმდენად მხატვარი, რამდენადაც სახელმწიფო მოხელე. სიაუშის ქართული სახელი უცნობია. იგი გარდაცვლილა 1610-1616 წლებს შორის. უცნობია მისი დაკრძალვის ადგილიც.

ქართველი მხატვრის მიერ შექმნილი სპარსული მინიატურები დღეს მსოფლიოს ცნობილ მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებს ამშვენებს საფრანგეთში, აშშ-ში, რუსეთში, შვეიცარიაში, გაერთიანებული სამეფოში, თურქეთში, ეგვიპტეში და სხვ. მათი უმეტესი ნაწილი კი ირანშია თავმოყრილი.

საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში ინახება სიაუშის ერთ-ერთი ცნობილი ნამუშევრის „შაჰის შევარდენის" ასლი. არშიაზე სპარსული წარწერაა: „სიაუშის ხელობა". ორიგინალი დაცულია სანქტ-პეტერბურგის მ. სალტიკოვ-შჩედრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკაში.

ლიტერატურა
----------

* *ნონეშვილი ალ.* ქართული კულტურა უცხოეთში : 100 მოღვაწე და ძეგლი, თბ. 2017, გვ. 66
* სიაუში (სიაუშ ბეგ გურჯი), 100 ქართველი უცხოეთში, თბ. 2011, გვ.262-263

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიაუშ ბეგ გურჯი — ქართველები უცხოეთში
* გურჯი სიაუში – გატაცებული ბიჭი, რომელიც ირანის შაჰის კარზე ცნობილი ილუსტრატორი გახდა
**საქმე გადაეცემა სასამართლოს** — ქართული მხატვრული ფილმი კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მიერ გადაღებული 1975 წელს.

სიუჟეტი
-------

პატარა ქალაქის სამეურნეო ხელმძღვნაელობის წინაშე დღის წესრიგში ხიდის მშენებლობის საკითხი დგება. საკითხის
გადაწყვეტის მიმართ განსხვავებული დამოკიდებულება აქვთ გამოცდილ პროკურორს და მის ახალგაზრდა კოლეგას. ამ უკანასკნელის პრინციპულობა, ჭეშმარიტების დადგენის სურვილი ბევრის მომსწრე პროკურორს საგონებელში, ჩააგდებს პროფესიული ზნეობის საკითხებზე დააფიქრებს.

ფილმის გადამღები ჯგუფი
----------------------

* დამდგმელი რეჟისორი - ვალერიან კვაჭაძე
* სცენარის ავტორი - ალექსანდრე ჩხაიძე
* დამდგმელი ოპერატორი - გივი რაჭველიშვილი
* დამდგმელი მხატვარი - ნიკოლოზ ყაზბეგი
* კომპოზიტორი - სულხან ნასიძე
* ხმის რეჟისორი - ვლადიმერ ნიკონოვი
* მემონტაჟე - ნაზი მუხიგულაშვილი

როლებში
-------

* გიორგი გეგეჭკორი - სართანია
* დოდო აბაშიძე - პროკურორი
* მარი ჯანაშია - პროკურორის თანაშემწე
* აკაკი ვასაძე - გორდეზიანი
* გურამ ფირცხალავა - სავანელი
* დავით კვირცხალია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეროვნული ფილმოგრაფია - საქმე გადაეცემა სასამართლოს დაარქივებული 2012-03-12 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბერიძე**. |

**ფილიპე ევსევის ძე ბერიძე** (დ. 1932, სოფელი მერჯევი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 სექტემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა შ. რუსთაველის სახელობის ქართულილიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტში, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მისი მეცნიერული და შემოქმედებითი ინტერესები მოიცავდა ლიტერატურათმცოდნეობას, კრიტიკას ესთეტიკას, პოეტიკას, ნაყოფიერად მუშაობდა მხატვრულ თარგმნაში. ახალგაზრდა მეცნიერის შრომებისათვის ნიშანდობლივია კვლევის მაღალი კულტურა და ფართო ერუდიცია. ამის ჩინებული მაგალითია ავტორის წიგნი: „პოეზია უპირველეს ყოვლისა". 

ფილიპე ბერიძის ათეულობით ნაშრომისა თუ სტატიას გვერდს უმშვენებს ალექსანდრე ბელოკის, ლესია უკრაინკას, ედგარ პოს, რობერტ ბერნსისა და სხვათა ქმნილებების შესანიშნავი ქართული თარგმანები. იგი აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ გამომცემლობებში, მისი რედაქტორობით გამოვიდა არაერთი საყურადღებო წიგნი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 85, თბ. 1994
**სიასტროი** (რუს. Сясьстрой) — ქალაქი (1992 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. სიასტროის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 13 745 ადამიანს შეადგენდა. სიასტროი დაარსდა 1927 წელს, სოფელ ნოსოკის ადგილას, მისი დაარსება ცელულოზა-ქაღალდის კომბინატის მშენებლობასთანაა დაკავშირებული. დასახლებას ქალაქის სტატუსი 1992 წლიდან აქვს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიასტროის საქალაქო დასახლების ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-12-28 საიტზე Wayback Machine.
* სიასტროი ენციკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი"

სქოლიო
------

1. ↑  Административно-территориальное деление Ленинградской области. — Лениздат, 1990, ISBN 5-289-00612-5, стр. 41
2. ↑  Комплексный инвестиционный план модернизации МО Сясьстройское городское поселение. 2011..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-09. ციტირების თარიღი: 2013-03-14.

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
**უელშ კორგი კარდიგანი** (ინგლ. Welsh Corgi Cardigan) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში შუა საუკუნეებში.

ზოგიერთი სპეციალისტიი ამტკიცებს, რომ ეს ძაღლები დიდ ბრიტანეთში 3000 წლის წინ, კელტებთან ერთად მოხვდნენ. ზოგიც ფიქრობს, რომ ისინი კონტინენტზე მცხოვრები ბასეტების შორეული ნათესავები არიან, რომლებიც დიდ ბრიტანეთში დაახლოებით ასი წლის წინ ჩაიყვანეს. XIX საუკუნეში უელშ კორგი პემბროკთან შეჯვარებამ გამოიწვია ორი ჯიშის დაახლოება. თუ უელშ კორგი კარდიგანის მახლობლად იმყოფებით, დაიცავით წვივები მისი მჭრელი კბილებისგან. ეს სერიოზული მუშა ძაღლია, რომელიც გაბნეულ ნახირს ერთად უყრის თავს, ამას ახერხებს ნახირის ქვედა კიდურებზე კბენით. ამასთან, ის ადვილად იძვრენს თავს ჩლიქების დარტყმებისაგან. სიტყვა "cur" ოდესღაც ნიშნავდა, "თვალყურისდევნას", ხოლო ძველინგლისურად კი ძაღლია. კორგი სახელს ამართლებს - ის საკუთრების თავდადებული დამცველი და ცხვრების და მსხვლილი რქოსანი საქონლის უბადლო მწყემსია. ის, ასევე, კარგი კომპანიონია.

უელშ კორგი კარდიგანის თავი მელიისას მოგვაგონებს. აქვს გლუვი, უხეში ბალანი, ფუმფულა კუდი. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია. ის კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს. კარგი მოდარაჯეა. ძნელად იწვრთნება, კარგად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უელშ კორგი კარდიგანი***

* უელშ კორგი კარდიგანი დაარქივებული 2009-08-02 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**სიანგცი** — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სამაგიდო თამაში ჩინეთში, და იგი იგივე ოჯახში შედის, როგორც დასავლური (ან საერთაშორისო) ჭადრაკი, ჩათურანგა, შოგი, ინდური ჭადრაკი და ჯანგიგი.

ისტორია
-------

თამაში წარმოადგენს ორ არმიას შორის ბრძოლას, მოწინააღმდეგის გენერლის (მეფის) დატყვევებისთვის. ჩინური ჭადრაკი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სამაგიდო თამაშია ჩინეთში. აღსანიშნავია, რომ ჩინეთის ნებისმიერ ქალაქში შეხვდებით სკვერებში შეკრებილ ხალხს სიანგცის სათამაშოდ. გარდა ჩინეთისა, ჩინური ჭადრაკი ასევე პოპულარობით სარგებლობს სხვა აზიურ ქვეყნებში, მათ შორის ვიეტნამშიც.

ამ თამაშის შესახებ ყველაზე ადრეული ჩანაწერები ჩინურ წყაროებში ჯერ კიდევ მეომარ სამეფოთა ეპოქაში (ძვ.წ. 475-221) ჩნდება, მაგრამ მსგავსი წყაროების სიმცირის გამო არ ვიცით მაშინდელი სიანგცი ენათესავებოდა თუ არა თანამედროვე სტანდარტული ჭადრაკის ვერსიას. მხოლოდ თანგის დინასტიიდან (618-907) შემორჩა სიანგცის სახელმძღვანელოები და წესების კრებულები, რაც საშუალებას გვაძლევს დაზუსტებით ვთქვათ, რომ ჩინურ ჭადრაკს თანგის დინასტიის დროს უკვე თამაშობდნენ, მაგრამ სიანგცის ნამდვილი აღმავლობა ცინგის დინასტიის (1644-1911) დროს დაიწყო, როცა ხელისუფლებამ მნიშვნელოვანი სახსრები და რესურსი გამოყო მისი განვითარებისათვის. სწორედ ამ დინასტიის დროს ეკონომიკური და კულტურული განვითარებით, სიანგცი გადავიდა ახალ ეტაპზე. შეიქმნა არაერთი ცნობილი სკოლა, სადაც ასწავლიდნენ სპეციალურად სიანგცის. ამ დინასტიის დროს გამოიცა არაერთი წიგნი და სახელმძღვანელო აღნიშნული თამაშის ტექნიკის შესახებ. მათ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს თამაშის პოპულარიზაციაში და თანამედროვე დროში თამაშის ტექნიკის გაუმჯობესებაში. 2004 წელს დაიწერა დასავლური სტილის ენციკლოპედია ჩინური ჭადრაკის შესახებ.

წესები
------

სიანგცის თამაშობს ორი მოწინააღმდეგე თეთრი და შავი (იშვიათად წითელი და შავი) ქვებით, დაფაზე 9 ვერტიკალური და 10 ჰორიზონტალური ხაზით. დაფის შუაში არის ე.წ. „ჩუს მდინარე", მას ასევე უწოდებენ „ხანის საზღვარს", რომელიც არის საზღვარი მოწინააღმდეგეების ტერიტორიებს შორის. დაფის ცენტრში 1-3 და 8-10-ე ჰორიზონტალურ ხაზებზე განლაგებულია ციხესიმაგრე, რომელშიც სარდალი თავის ორ მრჩეველთან ერთად დგას. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული თამაშის ქვები იდება ვერტიკალებისა და ჰორიზონტალების გადაკვეთაზე და არა უჯრაში.

აღნიშნულ თამაშს, თითოეული მოთამაშე 16 ქვით იწყებს. აღსანიშნავია ის, რომ საწყისი პოზიცია თამაშის წესებით მკაცრადაა განსაზღვრული. 

თამაში სრულდება მაშინ, როცა მეტოქის სარდალს ჩიხში მოაქცევ, ანუ როცა მას უსაფრთხო სვლა აღარ დარჩება. სარდალს მხოლოდ ერთ შემთხვევაში აქვს უფლება სიმაგრე დატოვოს, თუკი მასა და მოწინააღმდეგის სარდალს შორის სხვა ქვა არ დევს. ამ შემთხვევაში მას შეუძლია მთელ დაფაზე გადახტომა და მოწინააღმდეგის სარდალის მოკვლაც კი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჩინური ჭადრაკის წესები
* ჩინური ჭადრაკის შესახებ
**უელშ-ტერიერი** (ინგლ. Welsh Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უელსში XVIII საუკუნეში.

1760-იან წლებში უელსში მიღებული უელშ-ტერიერი, შესაძლოა, ერთ დროს ჩვეულებრივი, მაგრამ უკვე გადაშენებული ძბელინგლისური უხეშბალნიანი შავ-ხორბლისფერი ტერიერის შთამომავალია. მხიარულ, მაგრამ ჯიუტ უელშ-ტერიერს აუცილებლად სჭირდება მნიშვნელოვანი ფსიქიკური და ფიზიკური დატვირთვები. ჩრდილოეთ ამერიკაში უფრო პოპულარული, ვიდრე საკუთარ სამშობლოში, ძლიერი და კომპაქტური უელში იდეალური ოთახის ძაღლია. თუმცა დღემდე სოფლად წარმატებებით გამოიყენება მღრღნელების გასანადგურებლად.

უელშ-ტერიერის გაწვრთნა ადვილია, თუმცა, პირველი შესაძლებლობისთანავე მაინც ჩაერთვება ძაღლების ნებისმიერ ჩხუბში. უელშ-ტერიერი ადვილად უძლებს სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგი მოდარაჯეა. აქვს ხშირი, მავთულისებრი ბალანი, გრძელი დრუნჩი, საკმაოდ განიერი კისერი. მაგარ კბილებზე იშვიათად ჩნდება კბილის ქვა. ხშირ წვერს, რომელშიც საჭმლის ნარჩენები რჩება, მუდმივი მოვლა სჭირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უელშ-ტერიერი***

* Welsh Terrier (ინგლისური)
სენტის ეკლესია
**სენტის ტაძარი** — მდებარეობს სოფელ სენტაში მდინარე თებერდის სანაპიროზე შემაღლებულ ადგილას. მისი აგების დაახლოებითი თარიღია X საუკუნე. სახელწოდება ქართულ სვეტს, სვეტიცხოველს უნდა უკავშირდებოდეს.

არქიტექტურა
-----------

ტაძრის არქიტექტურული აღწერა პირველად მოგვცა გერმანელმა მეცნიერმა ჯოზეფ ბერნარდცმა 1829 წელს. გეგმით ტაძარი წარმოადგენს თანაბარმკლავიან ჯვარს სამი ეკვდერით. შენობის სიგრძე და სიგანე 8 მეტრია. ნაგებია ქვიშაქვით კარგად თლილი ბლოკებით და კირხსნარით.

ტაძარი გამორჩეულია თავისი ფრესკებით. შესრულებულია თეთრი, წითელი და მუქი ყავისფერი საღებავებით. ცენტრალური ფიგურა არის ღვთისმშობელი, რომელსაც ხელები ზეცისკენ აქვს აპყრობილი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე გამოსახულია წმინდანთა ორი ჯგუფი, თითოეულზე ოთხი ფიგურაა.

ტაძრის შესწავლის დროს აღმოჩნდა ბერძნულად შესრულებული წარწერა, რომელიც ქართულად ასე იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ღვთისმშობლის ტაძარი განაახლეს ნიკიფორეს მეფობის დროს, ალანიის მფლობელების დავითის და მარიამის დროს, დასაბამითგან 6473 წლის 2 აპრილს წმინდა ანტიპასხის ხსენების დღეს ალანეთის მიტროპოლიტ თეოდორეს შემწეობით[1]." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* თ. მიბჩუანი, მეგობრობის სათავეებთან, თბ. 1986
* Кузнецов В. христианство на северном кавказе до XV в, вл. 2002
* Виноградов А.Ю, ФРЕСКИ СЕНТИНСКОГО ХРАМА, Российская археология, N1, 2005

სქოლიო
------

1. ↑  Виноградов А.Ю, ФРЕСКИ СЕНТИНСКОГО ХРАМА, Российская археология, N1, 2005 с. 79
ფეტუჩინი ალფრედო იტალიური კერძია. ეს კერძი მზადდება იტალიური პასტას ერთ-ერთი სახეობისგან ფეტუჩინისგან. ფეტუჩინი ბრტყელი და სქელი პასტაა, რომელიც კვერცხისგან და ფქვილისგან მზადდება. ფეტუჩინი ალფრედოს მომზადებისას, მოხარშულ ფეტუჩინის ემატება კარაქი და პარმეზანის ყველი.  ყველი დნება და მისი და კარაქის შერევით წარმოიქმნება დახვეწილი სოუსი. კერძს სახელი დაერქვა, ალფრედო დი ლელიოს პატივსაცემად. სწორედ მან შექმნა ეს კერძი საკუთარ რესტორანში, მე-20 საუკუნის რომში.

ფეტუჩინი ალფრედომ მალევე მოიპოვა პოპულარობა მსოფლიოს მასშტაბით. მათ შორის აშშ-შიც. მისი რეცეპტი სხვადასხვანაირად განვითარდა კიდეც. მაგალითად, კერძის სოუსის დასამზადებლად ნაღების გამოყენება მეტად გავრცელებული ხერხია დღესდღეობით. იგი სუფრაზე მირთმეულია როგორც მთავარი კერძი. ზოგჯერ ფეტუჩინი ალფრედოს ქათმის ხორცსაც უმატებენ. იტალიაში "fettuccine al burro" (ფეტუჩინი კარაქთან ერთად) ითვლება კერძად, რომელიც ძირითადად სახლის პირობებში მზადდება. თუმცა კონტრასტულია მოსაზრება ფეტუჩინი ალფრედოზე, რომელიც მდიდრულ კერძად ითვლება.

კლასიკური ფეტუჩინი ალფრედო

ისტორია
-------

ფეტუჩინისთვის კარაქისა და ყველის დამატების რეცეპტი პირველად მე-15 საუკუნეში გამოჩნდა. იგი მარტინო და კომოს ეკუთვნოდა. მარტინო და კომო ჩრდილო ოტალიელი მზარეული გახლავთ, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა რომში. მისი რეცეპტის მიხედვით პასტას უნდა დამატებოდა კარაქი, კარგი ყველი (ყველის სახეობა არ არის დაკონკრეტებული) და ტკბილი სანელებლები. 

თანამედროვე ფეტუჩინი ალფრედოს რეცეპტი კი ალფრედო დი ლელიოს ეკუთვნის. 1892 წელს, ალფრედომ დაიწყო მუშაობა რომში, პიაცა (მოედანი) როზაზე არსებულ რესტორანში. მან შექმნა "fettuccine al triplo burro", რაც იტალიურად ნიშნავს ფეტუჩინის სამმაგი კარაქით. მას მოგვიანებით დაერქვა ფეტუჩინი ალფრედო. მზარეულმა ეს კერძი ცოლისთვის მოამზადა.  დი ლელიომ მოგვიანებით, 1914 წელს, საკუთარი რესტორანი შექმნა რომის ცენტრში.

ფეტუჩინი ალფრედოს შესახებ ჯერ იტალიის მასშტაბით, შემდეგ კი სხვა ქვეყნებშიც გაიგეს. ალფრედო დი ლელიომ როიალური სახელმწიფო ორდენი მიიღო (Cavaliere dell'Ordine della Corona d'Italia). 

1943 წელს, ომის დროს, დი ლელიოომ რესტორანი საკუთარ მიმტანს მიჰყიდა. თვითონ კი 1950 წელს კვლავ გახსნა ახალი რესტორანი. მომხმარებლებში განსახილველ თემად მუდამ რჩებოდა, ალფრედოს რომელ რესტორანში ამზადებდნენ უკეთეს ფეტუჩინი ალფრედოს.

ამერიკული ვარიაციები
--------------------

ფეტუჩინი ალფრედო მოლუსკებით
1922 წლიდან, ამერიკელი მოგზაურები, რომლებიც იტალიას სტუმრობდნენ, უკვე იცნობდნენ ფეტუჩინი ალფრედოს. 

დღესდღეობით, ამერიკაში პოპულარულია რესტორნების ქსელი "ოლივ გარდენი" (Olive Garden). რესტორანში იტალიური კერძები მზადდება. მათ შექმნეს ფეტუჩინი ალფრედოს თანამედროვე ვარიაცია, რომელსაც ემატება ქათმის ხორცი, მოლუსკები ან სხვა ინგრედიენტები. ინგრედიენტების მიხედვით იცვლება კერძის სახელიც. მაგალითად, ფეტუჩინი ალფრედოს, რომელსაც ქათმის ხორცსაც უმატებენ, ქათმის ალფრედო ჰქვია (Chicken Alfredo). იტალიურ სამზარეულოში არასდროს ხდება პასტას ხორციან კერძთან შერევა, ამიტომაც ასეთი ფეტუჩინი ალფრედო დე ლელიოს რეცეპტისგან ბევრად განსხვავდება. მას არასდროს მოუმზადებია კერძის ასეთი ვარიაცია. "ოლივ გარდენში" კერძს ასევე უმატებენ ნიორს და ნაღებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Waverly Root, *The Food of Italy*, 1971, p. 86
2. ↑
3. ↑  Carnacina (1975), p. 72–73
4. ↑
5. ↑
6. ↑
7. ↑
სატვირთო, ურელსო ტრანსპორტი
**ურელსო ტრანსპორტი** — ტრანსპორტის სახესხვაობა. ეწოდება ყველა სახეობის სახმელეთო ტრანსპორტს, რომელიც არ იყენებს სარელსო საშუალებებს. ურელსო ტრანსპორტის გადაადგილებისათვის საკმარისია ყველა არსებული მყარი და მოსწორებული ზედაპირის არსებობა. ინტენსიური და რეგულარული მოძრაობის შედეგად იგი თავისთავად წარმოიქმნება, თუმცა ხშირ შემთხვევაში იქმნება მათი სპეციალური გამაგრების საჭიროება სხვადასხვა მასალების გამოყენებით. გზა, რომელიც მოკლებულია მყარ საფარს მშრალ სეზონში მნიშვნელოვნად ამტვერებს გარემო პირობებს. 

ურელსო ტრანსპორტის მნიშვნელოვან საშუალებას წარმოადგენს გამტარიანობა, ე.ი. მოძრაობის შესაძლებლობა უსწორმასწორო ან რბილ გრუნტზე. მუხლუხა ტრანსპორტის შემთხვევაში ადგილი აქვს მყარი საფრის დანგრევას. ურელსო ტრანსპორტის სახეობებია: ავტობუსი, ტროლეიბუსი, ველომობილი, ველოსიპედი, მოტოციკლი და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საგზაო ტრანსპორტი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ურელსო ტრანსპორტი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)
**სნაიფედლსიეკუდლი** (ისლ. Snæfellsjökull) — მყინვარი ისლანდიაში; მდებარეობს ნახევარკუნძულ სნაიფელსნესის კიდეზე, ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთში. მყინვარის სიმაღლეა 1446 მეტრი. მყინვარის დედნისეული სახელი ქართულად გამოითქმის როგორც *სნაიფედლსჲოკჲუდლ*.

ყინულის ქვეშ მდებარე ვულკანი სნაიფელდსი ისლანდიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ადგილია. ყინულით დაფარულ ვულკანს სახელი გაუთქვა ფრანგმა მწერალმა ჟიულ ვერნმა, რომელმაც 1864 წელს თავის რომანში „დედამიწის ცენტრისკენ მოგზაურობა" მოქმედების არეალად სწორედ ეს ადგილი შეარჩია. ვერნმა მოახერხა სნაიფედლსიეკუდლისთვის „ქვესკნელის კარიბჭის" რეპუტაცია დაემკვიდრებინა. 

ვულკანი უკანასკნელად XVIII საუკუნეში ამოიფრქვა, თუმცა საბოლოოდ ჩამქრალად დღემდე არ მიიჩნევენ.

დარში მყინვარის დანახვა რეიკიავიკიდანაც შეიძლება ფაქსაფლოუის ყურეზე გახედვით, იმის მიუხედავად, რომ ყურიდან მყინვარი დაახლოებით 120 კმ-ის მანძილზე მდებარეობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ისლანდიის მყინვარები
* ისლანდიის ვულკანების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეროვნული პარკის საიტი, სადაც მდებარეობს ვულკან-მყინვარი
* აღწერა ისლანდიურ ტურისტულ საიტზე

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ისლანდიის მყინვარები |
| --- |
|  |
| 
* დრაუნგაიეკუდლი
* ეიაფიადლაიეკუდლი
* ეირიკსიეკუდლი
* ვატნაიეკუდლი
* თოურისიეკუდლი
* თრაუნდარიეკუდლი
* ლაუნგიეკუდლი
* მირდალსიეკუდლი
* სნაიფედლსიეკუდლი
* ტინდფიადლაიეკუდლი
* ტორვაიეკუდლი
* ტუნგნაფედლსიეკუდლი
* ჰოფსიეკუდლი
 |  |

 |
**სტავროპოლის თოჯინების რეგიონალური თეატრი** — თეატრი სტავროპოლში.

ისტორია
-------

თეატრი ჩამოყალიბდა 1936 წელს, როგორც ჩრდილოეთ კავკასიის მშრომელთა, გლეხთა და წითელი არმიის დეპუტატების აღმასრულებელი კომიტეტის სამხატვრო განყოფილების თოჯინების თეატრი. თავდაპირველად მდებარეობდა ქალაქ პიატიგორსკში. ამ წლებში რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო გრიგოროვიჩი.

1939 წლის გაზაფხულზე სამხარეო სამხატვრო განყოფილების დაკვეთით რეგიონული თოჯინების თეატრის ბაზა გადავიდა ქალაქ ვოროშილოვსკში (სტავროპოლი).

საბავშვო თეატრის პირველი სპექტაკლები იყო „კაშტანკა", „ივან ცარევიჩი", „მხიარული მკერავი", „მკვდარი პრინცესის ზღაპარი", „ტერემ-ტერემოკი". 1938-1950 წლებში თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, ევგენი კუზნეცოვი იყო.

დიდი სამამულო ომის დროს თეატრი არ წყვეტდა თავის საქმიანობას.

1949 წლის 10 აგვისტოს სტავროპოლის სამხარეო აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით, რთული ეკონომიკური ვითარების გამო თოჯინების თეატრი ლიკვიდირებული იქნა. მაგრამ მარიონეტების გუნდი მუშაობას აგრძელებდა სტავროპოლის სახელმწიფო ფილარმონიაში.

1965 წლის 30 ივნისს თოჯინების თეატრმა განაგრძო მუშაობა და გახდა სტავროპოლის რეგიონალური აღმასრულებელი კომიტეტის კულტურის განყოფილების ნაწილი. დასი შედგებოდა სერტიფიცირებული მსახიობებისგან, გორკის თეატრალური სკოლის კურსდამთავრებულებისაგან. მას ხელმძღვანელობდა დირექტორის კურსების კურსდამთავრებული - საველი ურალოვი.

1970-1980 წლებში თეატრის მთავარი რეჟისორი იყო რუდოლფ სვირიდოვი. მან შეასრულა შემდეგი სპექტაკლები: „სემბო", „ბაყაყის პრინცესა", „ივანე გლეხის შვილი", „ალისფერი ყვავილი", „ფრონტი ღრუბლების ზემოთ", სტავროპოლის პოეტის ეკიმცევის ლექსის მიხედვით. ამ წარმოდგენის შემქმნელები გახდნენ სტავროპოლის რეგიონის კომსომოლის ლაურეატები. საბჭოთა კავშირის გმირი სკოკოვი. 2001 წლიდან 2009 წლამდე იყო თეატრის მთავარი რეჟისორი გრიგორი გოლდმანი.

თეატრის სპექტაკლებზე შემდეგი მხატვრები მუშაობდნენ: იგორ ვავილინი, სერგეი ჟუკოვი, ტატიანა ჟუკოვა, ირინა უვაროვა, სვეტლანა შვეცი.

მსახიობებს ჰქონდათ შანსი ემუშავათ ისეთ რეჟისორებთან, როგორებიც იყვნენ გალინა ვერჟაკი, კონსტანტინე მოხოვი, ანდრეი ოქუნკოვი, იური ოსტრომუხოვი, იური ფრიდმანი და ა.შ.

2013 წელს თეატრმა 77-ე თეატრალური სეზონი გახსნა: სტაბილური და საინტერესო გუნდი, ახალი სპექტაკლები, ღირსეული სამსახიობო ნამუშევარი, დასი ახალგაზრდა მსახიობებით ივსება. 2015 წელს ოცნებები პატარა დარბაზს რესტავრაცია ჩაუტარდა.

დასი
----

სტავროპოლის თოჯინების რეგიონალურ თეატრში სხვადასხვა წლებში მუშაობდნენ მსახიობები:

* ლუდმილა დროზმანი
* ვლადიმერ დუდკინი
* ალა კუზნეცოვა
* მიხეილ მიხაილოვი
* ანატოლი ნემანოვი
* თამარა ნემანოვა
* რუდოლფ სვირიდოვი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт театра
* Государственные театры Ставропольского края
**ფელიპე პედრელი** (ესპ. *Felip Pedrell*; დ. 19 თებერვალი, 1841, ტორტოსა — გ. 19 აგვისტო, 1922, ბარსელონა) — ესპანელი კომპოზიტორი, მუსიკათმცოდნე, მუსიკის კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი და საზოგადო მოღვაწე. ესპანეთის ნატიფი ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრი. 1873 წლიდან მუშაობდა ბარსელონაში. 1895–1903 წლებში ასწავლიდა მადრიდის კონსერვატორიაში (მოწაფეები ისააკ ალბენისი, ენრიკე გრანადოსი, მ. ფალია). ეწეოდა საგამომცებლო საქმიანობას. პედრელის ნაშრომებმა ("ესპანური ხალხური სიმღერები") ჩაუყარა საფუძველი თანამედროვე ესპანურ მუსიკათმცოდნეობას. პედრელი ესპანური მუსიკის აღორძინების, ე.წ. რენასიმენტოს ერთ-ერთი უმთავრესი წარმომადგენელი იყო. მან დაწერა ოპერები, პროგრამული სიმფონიური თხზულებები, კანტატები და საგუნდო ნაწარმოებები ორკესტრთან ერთად, საეკლესიო მუსიკა, რომანსები და სიმღერები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 10.


|  |  |
| --- | --- |
| ესპანეთის დროშა | *ეს სტატია ესპანეთისა და ესპანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა** (რუს. Ставропольская Советская Республика) — ეს სახელწოდება მიიღო სტავროპოლის გუბერნიამ იქ საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1918 წლის 1 (14) იანვარს, გუბერნიის სახალხო კრების გადაწყვეტილებით გუბერნიის აღმასკომის თავმჯდომარე გახდა ესერ-მაქსიმალისტი გ. მეშჩერიაკოვი. 8 (21) იანვარს, ღამით, აირჩიეს სახკომსაბჭო (თავმჯდომარე ბოლშევიკი ა პონომარიოვი). სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა გამოცხადდა რსფსრ-ს შემადგენელ ნაწილად. საგუბერნიო აღმასკომი სცემდა გაზეთ „ვლასტ ტრუდას". 28 აპრილს ესერებმა სტავროპოლში შექმნეს „სამხედრო რევოლუციური კომიტეტი" დააპატიმრეს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე ა. პონომარიოვი და სხვა. ეს გამოსვლა ჩაახშეს, დაპატიმრებულები კი გაათავისუფლეს. 1918 წლის 9-14 მაისს მოიწვიეს საბჭოების საგანგებო, საგუბერნიო ყრილობა, რომელმაც სახკომსაბჭოს ფუნქციები გადასცა ახლად არჩეულ საგუბერნიო აღმასკომის პრეზიდიუმს; წევრების უმრავლესობა ბოლშევიკი იყო. ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოების I ყრილობამ (1918 წელი, 5-7 ივლისი) მიიღო გადაწყვეტილება სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკის ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკაში შესვლის შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 543.
**სენტ-ჰელენზი** (ინგლ. Mount Saint Helens; კაუიცის ხალხთა შორის ცნობილია როგორც *ლავეტლატლა*, ხოლო *ლუვიტის* სახელით ცნობილია კლიკიტატებს შორის) — აქტიური სტრატოვულკანი, აშშ-ში, ვაშინგტონის შტატში. მდებარეობს ქალაქ სიეტლიდან სამხრეთით, 154 კმ-ში, ხოლო ქალაქ პორტლენდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 80 კმ-ში. სახელი ეწოდა ბრიტანელი დიპლომატის ბარონ სენტ-ჰელენზის პატივსაცემად, რომელიც იყო მოგზაურის ჯორჯ ვანკუვერის მეგობარი, რომელმაც XVIII საუკუნის ბოლოს აწარმოა ამ რაიონის კვლევა. 

სწორედ, ვანკუვერის ინიციატივით ეწოდა ვულკანს ბრიტანელი დიპლომატის სახელი. სენტ-ჰელენზი მდებარეობს კასკადოვან ქედზე, რომელიც წარმოადგენს კასკადოვანი ვულკანური ჯაჭვის ნაწილს. ცნობილია ვულკანური ფერფლითა და პიროკლასტური ნაკადებით. ვულკანის სიმაღლეა 2550 მ, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე 1404 მ აღწევს. 

ყველაზე სასიკვდილო და ეკონომიკურად გამანადგურებელი ვულკანური მოვლენა ამერიკის შეერთებულ შტატებში სწორედ ვულკან სენტ-ჰელენზის სახელთანაა დაკავშირებული. კატასტროფული ამოფრქვევა მოხდა 1980 წლის 18 მაისს, რომლის შედეგად დაიღუპა 57 ადამიანი, დაინგრა 250 სახლ-კარი, 47 ხიდი, რკინიგზის 24 კილომეტრიანი და გზატკეცილის 298 კილომეტრიანი მონაკვეთი. 

გარდა ამისა, ათასობით ცხოველი დაიღუპა. გვერდითი აფეთქების შედეგად, დაახლოებით 500 კმ² ფართობზე ამოგლეჯილი იყო ხეები. რიხტერის 5.1 სკალით მომხდარ მიწისძვრას მოჰყვა ვულკანის ამოფრქვევა, რომლის შედეგად ვულკანის სიმაღლე 2950 მ-იდან დაეცა ამჟამინდელ 2550 მ ნიშნულამდე. მიწისძვრას თან ახლდა მასიური ნამტვრევებიანი მეწყერი, რომლის მოცულობამ 2,9 კმ³ შეადგინა. 

1982 წლის 27 აგვისტოს, რონალდ რეიგანის ინიციატივით 1980 წელს მომხდარ ამოფრქვევასთან დაკავშირებით ვულკანის გარშემო შეიქმნა სენტ-ჰელენზის ეროვნული ვულკანური მონუმენტი, რომლის ფართობია 445 კმ². 

ისევე როგორც კასკადოვანი მთების სხვა ვულკანები სენტ-ჰელენზიც დიდი ვულკანური კონუსია, რომელიც აგებულია ლავური ქანებით, პემზითა და სხვა. გვხვდება აგრეთვე ბაზალტებისა და ანდეზიტების ფენები. სენტ-ჰელენზი 1980 წლის ამოფრქვევის შედეგად ნაწილობრივ დაინგრა. ამოფრქვევები ხდებოდა 1986 წლამდე, ხოლო ვულკანური გუმბათი დროგამოშვებით ზრდას განიცდიდა კრატერში. სეისმურ აქტიურობას ადგილი ჰქონდა აგრეთვე 1989-1991 წწ. და 1995-1998 წწ. შორის. პირველი ასვლა განახორციელა ტომას დრაიერმა 1853 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სენტ-ჰელენზი"** ვიკისაწყობში.
* სენტ-ჰელენზი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* სენტ-ჰელენზი — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა დაარქივებული 2014-02-03 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
**ფელიპე ლიმა ლოპესი**, ან მოკლედ **ფელიპე ლიმა** (დ. 2 თებერვალი, 1989, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, პოზიციით საყრდენი ნახევარმცველი. 2014-2015 წლებში იცავდა საფეხბურთო კლუბ ბოლნისის „სიონის" ღირსებას.

კარიერა
-------

კარიერის ადრეული წლები გაატარა „ცენტრო დე ფუტბოლ ზიკო სოსიედად ესპორტივაში", რომელიც დააარსა ლეგენდარულმა ბრაზილიელმა ფეხბურთელმა, ზიკომ. 2010-2013 წლებში ირიცხებოდა „ბოტაფოგოში", რომლის რიგებშიც მხოლოდ 2 მატჩი ჩაატარა. მისი დებიუტი ბრაზილიის სერია A-ში შედგა 2010 წლის 6 ივნისს, „კორინთიანსის" წინააღმდეგ გამართულ მატჩში, ფელიპე თამაშში 83-ე წუთზე ჩაერთო. იმ შეხვედრაში, მოწინააღმდეგეთა რიგებში ითამაშა რობერტო კარლოსმა. „ბოტაფოგოში" თამაშისას მის გუნდს ცნობილი ბრაზილიელი მწვრთნელი, ჟოელ სანტანა წვრთნიდა. „ბოტაფოგოდან" იჯარით იმყოფებოდა სამ ბრაზილიურ კლუბში, „დუკი-დი-კაშიასიში", რიო-დე-ჟანეიროს „ამერიკასა" და „ბანგუში". 2013-14 წლების სეზონი გაატარა საფეხბურთო კლუბ „ტუპიში", 2014 წლის სექტემბრიდან ბოლნისის „სიონის" ფეხბურთელია, იგი გუნდს გიორგი ფოფხაძესთან ერთად შეუერთდა. 2014-15 წლების სეზონის პირველ ნახევარში „სიონის" მაისურით მხოლოდ 4 მატჩი ჩაატარა, ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ინფორმაცია მატჩის შესახებ Soccerway-ზე, ბოტაფოგო 2:2 კორინთიანსი
2. ↑  „სიონმა" ბრაზილიელი ნახევარმცველი დაიმატა დაარქივებული 2016-04-09 საიტზე Wayback Machine. , „სიონის" ოფიციალური საიტი, 23 სექტემბერი, 2014.
3. ↑  "სიონი" ფოფხაძით და "ბოტაფოგოს" ყოფილი ფეხბურთელით გაძლიერდა,საინფორმაციო სააგენტო „მსოფლიო სპორტი", 24 სექტემბერი, 2014.
**საიე ზერბო** (ფრანგ. Saye Zerbo; დ. 27 აგვისტო, 1932, ტუგანი — გ. 19 სექტემბერი, 2013, უაგადუგუ) — ზემო ვოლტის (დღევანდელი ბურკინა-ფასო) სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1980-1982 წლებში, პოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
---------

საიე ზერბო დაიბადა მუსლიმურ ოჯახში, ზემო ვოლტის დასავლეთ ნაწილში მდებარე სონოს პროვინციაში. განათლება მიიღო მალისა და სენეგალში (ქ. სენ-ლუი). შემდეგ მსახურობდა ფრანგულ კოლონიალურ არმიაში, სწავლობდა სენ-სირის სამხედრო აკადემიაში. პარაშუტისტების ჯგუფის შემადგენლობაში ყოფნის დროს მონაწილეობას იღებდა სამხედრო მოქმედებებში ინდოჩინეთსა და ალჟირში. 1961 წელს ზემო ვოლტის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გაწევრიანდა მის შეიარაღებულ ძალებში.

1974-1976 წლებში საიე ზერბო იკავებდა შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტს პრეზიდენტ სანგულე ლამიზანას მთავრობაში. შემდეგ მეთაურობდა დედაქალაქის პოლკს და ხელმძღვანელობდა სამხედრო დაზვერვას. 1980 წელს ზერბომ დაამხო პრეზიდენტი ლამიზანა და თვითონ დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტისა და პრემიერ-მინისტრის პოსტი. 1977 წელს მიღებული კონსტიტუცია გაუქმდა, ქვეყანაში ძალაუფლება გადავიდა სამხედრო საბჭოს ხელში. საიე ზერბოს მმართველობის წინააღმდეგ განსაკუთრებით აქტიურობდნენ ზემო ვოლტის პროფკავშირები. 1982 წელს ზერბოს ხელისუფლება დაემხო, თავად ზერბო კი დააპატიმრეს. ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა ჟან ბატისტ უადრაოგო. 1983 წელს განხორციელდა მორიგი გადატრიალება, უადრაოგო დაამხო თომას სანკარამ, რომელმაც ზემო ვოლტას სახელი შეუცვალა და უწოდა ბურკინა-ფასო. 1984 წელს ქვეყნის ექს-პრეზიდენტები: ლამიზანა და ზერბო წარდგნენ სახალხო ტრიბუნალის წინაშე. საიე ზერბოს მიესაჯა თხუთმეტწლიანი პატიმრობა. პატიმრობაში ყოფნის დროს ზერბომ მიიღო ქრისტიანობა. 1985 წლის აგვისტოს ზერბო გაათავისუფლეს. სანკარას დამხობის შემდეგ ხელისუფლებაში მოსულმა ბლეზ კომპაორემ საიე ზერბო დაიახლოვა.

გარდაცვალებამდე, 2013 წლის 19 სექტემბრამდე, სეი ზერბო იღებდა სახელმწიფო პენსიას როგორც ქვეყნის ყოფილი მმართველი და ბურკინა-ფასოს არმიის გადამდგარი პოლკოვნიკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეი ზერბოს ბიოგრაფია
* Le faso article about Zerbo დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* global security.org

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მორის იამეოგო
* სანგულე ლამიზანა
* სეი ზერბო
* ჯან-ბაპტისტ უედრაოგო
* თომას სანკარა
* ბლეზ კომპაორე
* ონორე ტრაორე
* ისააკ ზიდა
* მიშელ კაფანდო
* ჟილბერ დენდრე
* მიშელ კაფანდო
* როკ მარკ კრისტიან კაბორე
* პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბა
* იბრაჰიმ ტრაორე
 |

 |
**სეზარ პელი** (ესპ. César Pelli; დ. 12 ოქტომბერი, 1926, ტუკუმანი, არგენტინა — გ. 19 ივლისი, 2019) — არგენტინელი-ამერიკელი არქიტექტორი განთქმული მსოფლიოს ყველაზე მაღალი შენობებითა და მნიშვნელოვანი ქალაქგეგმარების პროექტებით. მისი კომპანია ამჟამად ნიუ-ჰავენში, კონექტიკუტი, მდებარეობს. მისი ხელწერა გამოირჩევა მორკალული ფასადებითა და ლითონის ელემენტებით.

პელი აშშ-ში გადასახლდა 1952 წელს, ნატურალიზებული მოქალაქე 1964 წელს გახდა. თავდაპირველად არქიტექტურას სწავლობს ტუკუმანის ეროვნულ უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ილინოისის უნივერსიტეტის არქიტექტურის სკოლაში ურბანა-კემპეინში.

1977-1984 წლებში იელის უნივერსიტეტის არქიტექტურის სკოლის დეკანი იყო. კარიერა დიდი არქიტექტორი ეერო საარინენის კომპანიაში დაიწყო და აქ მუშაობდა მსოფლიოს ფინანსური ცენტრის კომპლექსზე დაუნთაუნ მანჰეტენზე.

1991 წელს ამერიკის არქიტექტორთა ინსტიტუტმა პელი მსოფლიოს ათ ყველაზე გავლენიან ცოცხალ ამერიკელ არქიტექტორთა სიაში შეიყვანა. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია პეტრონას ტაუერები კუალა-ლუმპურში, რომლებიც ერთ დროს მსოფლიოს ყველაზე მაღალი შენობები იყო.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ურუგვაის გერბი
**ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა** ემყარება წარმომადგენლობითი დემოკრატიის საპრეზიდენტო რესპუბლიკასა და მრავალპარტიულ სისტემას, სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს პრეზიდენტი, საკანონმდებლო ხელისუფლება კი გაყოფილია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეის ორ პალატას შორის. სასამართლო ხელისუფლება აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან დამოუკიდებელი შტოა. 

ხელისუფლებისთვის ბრძოლაში გამოიკვეთება ორი პარტია — კოლორადო და ნაციონალური პარტია, რომელთაგანაც ურუგვაის ისტორიის მანძილზე ძალაუფლება უფრო ხშირად კოლორადის აქვს ხელში ჩაგდებული. თუმცა, 2004 წლის არჩევნებში, პარლამენტის ორივე პალატაში უმრავლესობა მოიპოვა *ფართო ფრონტმა* (Frente Amplio), კოალიციამ, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ სოციალისტები, ყოფილი ტუპამაროსები, კომუნისტები, სოციალ-დემოკრატები და ქრისტიან დემოკრატები. პრეზიდენტად აირჩიეს ტაბარე ვასკესი. 

2009 წელს *ფართო ფრონტმა* კიდევ ერთხელ გაიმარჯვა, საპრეზიდენტო არჩევნებში კი მეორე ტური დაინიშნა, რადგან მათმა კანდიდატმა ხოსე მუხიკამ ხმათა მხოლოდ 47.96 % მიიღო. მეორე ტურში ამ უკანასკნელმა ადვილად სძილია ნაციონალური პარტიის კანდიდატ ლუის ალბერტო ლაკალიეს.

კონსტიტუცია
-----------

პირველი კონსტიტუცია ურუგვაიმ 1830 წელს მიიღო, სამწლიანი ომის შემდეგ, სადაც ურუგვაი და არგენტინა ერთმანეთს რეგიონული ფედერაციის — რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების სახით ებრძოდნენ. 1828 წელს გაერთიანებული სამეფოს შუამდგომლობით დაიდო მონტევიდეოს ხელშეკრულება, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ურუგვაის სახელმწიფოს შექმნას. 1830 წლის კონსტიტუციის რეფორმა 1966 წელს დაიწყო და 1967 წელს მიღებულ იქნა სრულიად ახალი დოკუმენტი. 1980 წელს სამხედრო რევოლუციის შედეგად შემოღებული კონსტიტუცია საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად მოგვიანებით უარყოფილ იქნა.

აღმასრულებელი შტო
-----------------

ურუგვაის პრეზიდენტი ხოსე მუხიკა
ურუგვაის 1967 წლის კონსტიტუციამ შექმნა ძლიერი საპრეზიდენტო მმართველობა, სადაც ასევე არსებობდა საკანონმდებლო და აღმასრულებელი შოტები. ბევრი ამ ცვლილებათაგანი 1973 წელს შეაჩერეს, თუმცა 1985 წელს კვლავ აღადგინეს. პრეზიდენტი, რომელიც როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაურია, აირჩევა საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად 5 წლიანი ვადით. პრეზიდენტი ნიშნავს მინისტრთა კაბინეტის წევრებსაც. სხვადასხვა აღმასრულებელ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს 13 მინისტრი, რომელთა მოხსნაც ხმათა უმრავლესობით შეუძლია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეას.

საკანონმდებლო შტო
-----------------

ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეა
საყოველთაო ასამბლეას *(Asamblea General)* ორი პალატა აქვს. დეპუტატთა პალატა 99 წევრისგან შედგება, რომლებიც 5 წლიანი ვადით არიან არჩეულნი პროპორციული წესით, თითო დეპარტამენტიდან მინიმუმ 2 წევრი. სენატორთა პალატაში 31 წევრია. მათგან 30 ხუთწლიანი ვადით არის არჩეული პროპორციული წესი.

სასამართლო შტო
--------------

ურუგვაის ყველაზე მაღალი ინსტანციის სასამართლოა უზენაესი სასამართლო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website დაარქივებული 2011-08-09 საიტზე Wayback Machine.
* Parliament of Uruguay
* Presidence do Uruguay დაარქივებული 2011-02-24 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) vecinet PRESS The First Uruguayan Neighborhood and Documentatio Agency
* Political Data Bank at the Social Sciences School of the Universidad de la República (Uruguay) დაარქივებული 2013-12-27 საიტზე Wayback Machine.
**ტაუპო** (ინგლ. Taupo) — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულზე. ახალი ზელანდიის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ვულკანურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 356 მ სიმაღლეზე. ფართობი 616 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 3487 კმ², წყლის მოცულობა 59 კმ³. უდიდესი სიღრმე 186 მ. დრენირებულია ახალი ზელანდიის უდიდესი მდინარით — უაიკატოთი. ტბას ერთვის მდინარეები: უაიტაჰანუი, ტონგარირო, ტაურანგა-ტაუპო.

კალდერაში მოქცეული ვულკანური წარმოშობის ტბაა. ქვაბულის გენეზისი უკავშირდება სუპერვულკანის ამოფრქვევას. მოიცავს რამდენიმე ვულკანური წარმოშობის კრატერის ნაშთს, მათ შორის ვულკან ტაუპოს კრატერის რელიქტსაც. ტაუპოსა და მეზობლად მდებარე ვულკანების კატასტროფული ამოფრქვევების შედეგად დაახლ. 1800 წლის წინ შეიქმნა მოზრდილი კალდერა, რომელიც თანადროულ დროში ტბამ დაიკავა. ტაუპოს ტბა პირველად მოინახულეს ევროპელებმა 1830-იან წწ. ტბის სახელწოდება მომდინარეობს მაორიდან (*„ტაუპო ნუი ტია"*) და ნიშნავს „დიდ მოსასხამს".

ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე განვითარებულია ზომიერი კლიმატი. ჰაერის მაქსიმალური ტემპერატურა მერყეობს 23.3 °C-იდან 11.2 °C-მდე. წვიმის სახით ნალექები მთელი წლის განმავლობაშია. ტბის ირგვლივ იმართება მასობრივი ველოსიპედური შეჯიბრებები.

განვითარებულია ტურიზმი. დასვენების პოპულარული ადგილია. ტაუპოს ტბას წლიურად სტუმრობს 1,2 მლნ. ადამიანი. არის მრავალრიცხოვანი გეოთერმული წყაროები. ტბის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ტაუპო. თევზჭერა. მოიპოვება კალმახი.

ტბის სანაპიროსთან აღმართულ კლდებზე შემორჩენილია მაორული ნახატები, რომელთა ხილვაც მხოლოდ ნავით მისვლით არის შესაძლებელი. 
ტაუპოს ტბიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს ტონგარიროს ეროვნული პარკი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაუპოს ტბა – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ტაუპოს ტბა (ინგლისური)
* ტაუპოს ტბა დაარქივებული 2018-02-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ტაუპოს ტბა (ინგლისური)
* ტაუპოს ტბა დაარქივებული 2005-02-08 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ტაუპოს ტბა დაარქივებული 2006-10-01 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ქალწულის კოშკი** (აზერ. Qız qalası; Namərd qala) — შუასაუკუნეების ციხე, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის გადაბეის რაიონის სოფელ სეიუდლიუს მახლობლად, მთაზე. ციხის აშენებასთან დაკავშირებით ზუსტი მონაცემები არ არის შემორჩენილი.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანის მთის ციხეებს შორის ნამერდ გალას ციხე გადაბეიში გამოირჩევა თავისი საშენი მასალების მონუმენტალობით და არქიტექტურული ფორმებით. სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ ციხეს მოიხსენიებენ როგორც ნამერდ გალას, ხოლო ხალხში იგი ცნობილია, როგორც ქალწულის კოშკი. არ არის ცნობილი მისი აშენების საბაბი და დრო, მაგრამ თავისი არქიტექტურული სტილით იგი მიეკუთვნება XII საუკუნეს — ელდანიზთა მმართველობის ხანას.

არქიტექტურული თავისებურებანი
----------------------------

გედაბეკის ქალწულის კოშკი მრავალკუთხოვანია. მთის პირობებში რთული არქიტექტურული ნიმუშის შექმნა მეტყველებს არქიტექტორის ხელოვნებაზე. ციხის კუთხეებში აღმარტულია მომრგვალო კოშკები, რაც არქიტექტურის ცენტრალურ ელემენტებს წარმოადგენენ. ციხე წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას. ციხის ზედა სარტული განლაგებულია მთის მწვერვალზე. სამხრეტის ყველაზე მაღალი წერტილი უკავშირდება მის ქვედა ნაწილს. ციხე აუღებელია.

მთის ციხეები ძირითადად შენდებოდნენ იმ მასალით, რომელიც გვერდით იყო. ეს ციხე კი აშენებულია გამომწვარი აგურით. აგურების სიგრძე 23 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე კი 6 სანტიმეტრი. ციხის სიგრძე 250 მეტრს აღწევს. მას გააჩნია ღია და ფარული გვირადები, რომლებიც უკავშირდებიან მდინარე შამქირ ჩაის.

ციხის მთაზე განლაგება იძლეოდა საშუალებას ეკონტროლებინა დიდი ტერიტორია.

სქოლიო
------

1. ↑  Расул Рза, Джамиль Гулиев. Азербайджанская Советская Энциклопедия. — Баку, 1983.
2. ↑  Джидди, Г. Районы распространения «Девичьих башен» (Гыз Галасы) и исторические корни этого названия /Г.Джидди, Н.Джидди //.- 1980.-Т.9.
3. ↑  Cəfər Qiyasi. Nizami dövrü memarlıq abidələri. — İşıq, 1991. — 264 с. — ISBN 5-89650-334-2.
4. ↑  Fəxriyyə Abdullayeva Mədəniyyət.- 2011.- 2 dekabr.- S. 9.
**ქამალ მეჰდი-ოღლუ აბდულაევი** (აზერ. Kamal Mehdi oğlu Abdullayev), ასევე ცნობილია, როგორც ქამალ აბდულა (აზერ. Kamal Abdulla) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი. აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2019), აზერბაიჯანის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1999), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი, პირველი კლასის სახელმწიფო მრჩეველი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქალაქ ბაქოში, 1950 წლის 4 დეკემბერს. 1968 წელს დაამთავრა ბაქოს 190-ე საშუალო სკოლა. 1968–1973 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1973–1976 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის თურქული ენების განყოფილების ასპირანტი. 1977 წლის იანვარში მოსკოვში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „სინტაქსური პარალელიზმი" („დედე გორგუდის წიგნის" დასტანის ენის საფუძველზე). 1984 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „აზერბაიჯანული ენის სინტაქსის თეორიული პრობლემები".

ბაქოს სლავური უნივერსიტეტის პირველი რექტორი (2000–2014 წწ.), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო მრჩეველი ეთნიკურ საკითხებში, მულტიკულტურალიზმისა და რელიგიის საკითხებში (2014–2017 წწ.), აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტის რექტორი, აზერბაიჯანის კულტურის ფონდის თავმჯდომარე (აზერბაიჯანის შემოქმედების ფონდი), თურქეთის ლინგვისტური საზოგადოების საპატიო წევრი, საერთაშორისო საკადრო აკადემიის (უკრაინა) წევრი (აკადემიკოსი), მოსკოვის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტისა და ურალის ფედერალური უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, პოლტავის ეკონომიკისა და ვაჭრობის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი, თურქული კვლევების საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილი წევრი, აკადემიკოსი, საქართველოს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი, რუსული PEN-კლუბის წევრი (მოსკოვი).

სამეცნიერო ინტერესების სპექტრი არის ლინგვისტიკა, ლიტერატურა, თურქოლოგია, კულტუროლოგია.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #138045291 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Абдуллаев Камал Мехти оглы. ციტირების თარიღი: 2021-01-09
**სულავესი** (ინდონ. Sulawesi) — ფართობის მხრივ მესამე კუნძული ინდონეზიაში. სულავესი შედის ზონდის კუნძულების შემადეგნლობაში, მოქცეულია ბორნეოსა და მოლუკის კუნძულებს შორის. 2005 წლის მონაცემებით, სულავესზე ცხოვრობს 16 მილიონი ადამიანი, მთელი ქვეყნის მოსახლეობის 7,25 %. კუნძულის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაკასარი. აქ ყველაზე მეტად გავრცელებულია რელიგიაა ისლამი.

სულავესის ფართობი შეადგენს 174 600 კმ²-ს, მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის მეთერთმეტე ადგილი უკავია. კუნძული იყოფა ექვს პროვინციად. დასავლეთი სულავესი ყველაზე ახალი პროვინციაა, რომელიც შეიქმნა 2004 წელს. აქ ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია სამხრეთით მდებარე ქალაქი მაკასარი და უკიდურეს ჩრდილოეთით მდებარე მანადო.

გეოგრაფია
---------

კუნძული მდიდარია ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვნებით, აქ მრავალი ენდემური ჯიშის ცხოველი სახლობს. კუნძულზე არის 8 ეროვნული პარკი. პარკებს საკმაოდ ვრცელი ტერიტორიები უკავია, მათგან ყველაზე დიდი ფართობი აქვს: Bogani Nani Wartabone 2871 კმ² და ლორე-ლინდუს ეროვნული პარკი 2290 კმ². ბუნაკენის ეროვნული პარკი მდიდარია თავისი მარჯნის ეკოსისტემით, ეს ტერიტორია ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1991 წელს, იუნესკომ ბუნაკენის ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა.

სულავესზე ცხოვრობს ძუძუმწოვართა 127 სახეობა. აქედან 62 % (79 სახეობა) არის ენდემები. კუნძული მდიდარია ფრინველების და წყალქვეშა სამყაროს მრავალფეროვნებითაც.

ისტორია
-------

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, კუნძულის სამხრეთ ნაწილში ნაპოვნია პირველი დასახლებიბი, რომელიც 30 000 წლით თარიღდება ჩვენს ერამდე. ევროპელებიდან პიველად ეს ადგილები მოინახულებს პორტუგალიელებმა 1512 წელს, მათ კუნძულის დასავლათი სანპიროები აღმოაჩინეს. 1605 წელს სულავესი შევიდა ნიდერლანდების შემადგენლებაში. 

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სულავესი დაპყრობილი იქნა იაპონიის იმპერიის მიერ. ომის დასრულების შემდეგ სულავესს და საერთოდ ინდონეზიის კუნძულებს ამერიკელები აკონტროლებდნენ. 1950 წლიდან ეს კუნძული შედის ინდონეზიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სულავესი***
**საჰიბ II გირეი** (ყირიმ. II Sahib Geray, صاحب كراى١‎; დ. 1726 — გ. 1807, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1771–1775 წლებში, აჰმედ გირეის ვაჯი, დევლეთ II გირეის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

საჰიბ გირეი იყო დევლეთ II-ის მე-4 ვაჟის, აჰმედ გირეის შვილი. აღიზარდა ოსმალეთის სულთნების კარზე. 1760-იან წლებში დაბრუნდა ყირიმში და სახელმწიფო საქმეების მართვაში ჩაერთო. 1770 წლამდე ეკავა პერეკოფის ორ-ბეის ანუ გამგებლის თანამდებობა. 1771 წელს საჰიბ II ყირიმელმა დიდებულებმა ოსმალეთის სულთნის დაუკითხავად აირჩიეს ხანად. 

საჰიბს სახანოს მართვა მოუწია რუსეთთან გამძვინვარებული ომის დროს. 1772 წელს, შირინის, ასევე მანსურის კლანის ბეგებთან და ნოღაელებთან ერთად მან ხელი მოაწერა შეთანხმებას რუსეთის იმპერიასთან ალიანსის შესახებ, რის შემდეაც მიიღო რუსებისგან სამხედრო და ფინანსური დახმარების დაპირება. 1774 წელს ოსმალებსა და რუსებს შორის დაიდო ქუჩუქ-კაინარჯის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ერთეულად, ხოლო რუსეთი მის გარანტორად გამოცხადდა.

ყირიმში უკმაყოფილება იყო რუსული არმიის ყოფნის გამო და თავად საჰიბ II სერიოზულ სირთულეებს წააწყდა სახელმწიფოს მართვაში.
სახანოს მომავლის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობა ძალიან დიდი იყო, თათარი ბეგების ნაწილს ჰქონდა მიდრეკილება ყირიმის ყოფილ სახელმწიფო სტატუსში დაბრუნების - ოსმალეთის მფარველობაში შესვლისკენ. 1775 წელს საჰიბის ბიძაშვილი, დევლეთ IV ნოღაელთა და რუს კაზაკთა დახმარებით შეიჭრა ბახჩისარაიში და ქალაქზე კონტროლი დაამყარა. საჰიბ II გირეის ტახტის დატოვება და რუსეთში გაქცევა მოუწია. 1783 წელს რუსების მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ კი გადაასახლეს ოსმალეთში. გარდაიცვალა სტამბოლის რაიონ ჩათალჯაში, 1807 წელს, 81 წლის ასაკში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

ლიტერატურა
----------

* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», ტომი 1, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 187—223
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 წ.
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ყირიმის ხანები  |
| --- |
|  |
| XV საუკუნე | 
* ჰაჯი I გირეი
* ნურ-დევლეთ გირეი
* მენლი I გირეი
* ჰაიდერ გირეი
 | Map of the Crimean Khanate |
|  |
| XVI საუკუნე | 
* მეჰმედ I გირეი
* გაზი I გირეი
* საადეთ I გირეი
* ისლამ I გირეი
* საჰიბ I გირეი
* დევლეთ I გირეი
* მეჰმედ II გირეი
* საადეთ II გირეი
* ისლამ II გირეი
* გაზი II გირეი
* ფეთიჰ I გირეი
 |
|  |
| XVII საუკუნე | 
* თოხთამიშ გირეი
* სელამეთ I გირეი
* ჯანიბექ გირეი
* მეჰმედ III გირეი
* ინაიეთ გირეი
* ბაჰადირ I გირეი
* მეჰმედ IV გირეი
* ისლამ III გირეი
* ადილ გირეი
* სელიმ I გირეი
* მურად გირეი
* ჰაჯი II გირეი
* საადეთ III გირეი
* საფა გირეი
* დევლეთ II გირეი
 |
|  |
| XVIII საუკუნე | 
* გაზი III გირეი
* ყაფლან I გირეი
* დევლეთ III გირეი
* საადეთ IV გირეი
* მენლი II გირეი
* ფეთიჰ II გირეი
* სელამეთ II გირეი
* სელიმ II გირეი
* არსლან გირეი
* ჰალიმ გირეი
* ყირიმ გირეი
* სელიმ III გირეი
* მაქსუდ გირეი
* დევლეთ IV გირეი
* ყაფლან II გირეი
* საჰიბ II გირეი
* შაჰინ გირეი
* ბაჰადირ II გირეი
 |

 |
**საჰლი** (IX ს–ის I ნახ. – დაახ. 853), ჰერეთის მთავარი, "რანთა მეფე". მისი მმართველობის დროს ჰერეთი დიდად გაძლიერდა. 822 წელს საჰლი თავის ვაჟთან, ადარნერსესთან (ატერნერსეჰ) ერთად შეიჭრა მარჯვენა ნაპირის ალბანეთში, დაამარცხა ამ უკანასკნელის მმართველი, მიჰრანიდი ვარაზ-თრდატი, ამოჟლიტა მიჰრანიდთა საგვარეულო და მიითვისა მათი ტიტული "რანთა მეფე".

საჰლი ფორმალურად არაბთა ვასალად ცნობდა თავს და მხარს უჭერდა სახალიფოს პოლიტიკას ამიერკავკასიაში. 837 წელს გორისის ციხეში (თანამედროვე ყარაბახის ტერიტორიაზე) მან შეიპყრო და არაბებს გადასცა ალბანეთში ხურამიტული აჯანყების ხელმძღვანელი ბაბექი.

მაგრამ, როგორც ჩანს, ჰერეთის მიერ ვასალობის აღიარება სრულებითაც არ ნიშნავდა საჰლის ხალიფასადმი უსიტყვო მორჩილებას. არაბთა სარდალმა ხალიდ იბნ იაზიდმა, IX ს. 20–იან წლებში საქართველოში მოწყობილი ლაშქრობის დროს, ჰერეთიც დალაშქრა. ეს უნდა ყოფილიყო საჰლის მიერ 822 წელს ალბანეთში მოწყობილი ლაშქრობის პასუხი.

853 წელს, არაბთა ახალი შემოსევისას, საჰლს კონფლიქტი მოუვიდა არაბთა სარდალთან, ბუღა თურქთან, რომელმაც შეიპყრო იგი და სახალიფოში გაგზავნა. ამის შემდეგ ჰერეთი ხარკს უხდიდა არაბებს.

წყარო
-----

* ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ქართლის ცხოვრება, ტ. IV, თბ. 1973

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეფეები, მ. ლორთქიფანიძის და რ. მეტრეველის რედ. თბ. ნეკერი, 2000
* თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ. 1982
* მ. ლორთქიფანიძე, ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანების ისტორიიდან, მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის, 1954, №31
* М. Д. Лордкипанидзе, Эретиб Очерки истории Грузии, т. II, Тб. 1989
**საჰილ რაფიგ ოღლუ ბაბაევი** (აზერ. Sahil Rafiq oğlu Babayev **დ**. **1980** წ.) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, აზერბაიჯანის მოსახლეობის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი (2018 წლიდან); ფილოსოფიის დოქტორი სამართალში.

ბიოგრაფია
---------

საჰილ ბაბაევი დაიბადა 1980 წელს ქალაქ ბაქოში.

1999 წლიდან 2006 წლამდე მუშაობდა მთავარ სპეციალისტად და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის ინვესტიციის დეპარტამენტის განყოფილების უფროსად (SOCAR). ამ ხნის განმავლობაში ბაბაევმა წარჩინებით დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 2002 წელს მაგისტრის ხარისხი.

იგი იყო აზერბაიჯანის საერთაშორისო ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი (2018 წლის მაისში იგი შეცვალა ქონების საკითხთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილემ, რუსტამ შაჰბაზოვმა).

საჯარო სამსახური
----------------

2006 წელს, საჰილ ბაბაევი გახდა მილი მეჯლისის თავმჯდომარის მოადგილის თანაშემწე და პარლამენტში 2009 წლამდე იმუშავა, სანამ 2009 წელს მან საგარეო საქმეთა ინვესტიციების კოორდინაციისა და ეკონომიკური განვითარების განყოფილების უფროსის თანამდებობა მიიღო.

2011 წლიდან ბაბაევი მუშაობდა დეპარტამენტის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის განყოფილების უფროსად, ხოლო 2014 წლის მარტში, პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ბაბაევი დანიშნა ეკონომიკისა და წარმოების მინისტრის ერთ-ერთ მოადგილედ .

2018 წლის 21 აპრილს, პრეზიდენტ ალიევის ბრძანებულების შესაბამისად, საჰილ ბაბაევი გახდა შრომისა და მოსახლეობის სოციალური დაცვის მინისტრი.

2019 წლის ივლისში, საჰილ ბაბაევი, აზერბაიჯანული მხრიდან, გახდა აზერბაიჯან-სერბეთის მთავრობისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის მთავრობათაშორისი კომისიის თანათავმჯდომარე, და რამდენიმე დღის შემდეგ, ეკონომიკური თანამშრომლობის ერთობლივი აზერბაიჯან-უნგრეთის მთავრობათაშორისი კომისიის თანათავმჯდომარე.

იგი არის მმართველი „ახალი აზერბაიჯანის" პარტიის წევრი (1995 წლიდან).

პირადი ცხოვრება
---------------

დაქორწინებულია და ორი შვილი ჰყავს. 2010 წელს, იგი გახდა იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

საჰილ ბაბაევი კარგად ფლობს ინგლისურ, რუსულ და თურქულ ენებს, ასევე კარგად იცის ფრანგული.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  ДОСЬЕ: Кто он – новый министр труда и социальной защиты населения Сахиль Бабаев?
2. 1 2  Самый пожилой и самые молодые члены Кабмина Азербайджана
3. ↑  Шахбазов сменил Бабаева в составе НС МБА
4. ↑  Назначены четыре заместителя министра экономики и промышленности Азербайджана
5. ↑  Бабаев возглавил МПК Азербайджана с Сербией
6. ↑  Бабаев возглавил МПК Азербайджана с Венгрией