recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დათუნა (დავით) ქსნის ერისთავი** (გ. 1717) — ერისთავი 1675-1696, 1700-1717, შალვა ქსნის ერისთავის ძე.

ცოლად ჰყავდა ქართლის მეფის გიორგი XI-ის ასული. 1675 წელს გიორგი XI-მ, რომელიც იმ დროს ქართლის გამგებლად იყო, გააძევა აჯანყებული იესე ქსნის ერისთავი და ერისთავად დათუნა დანიშნა. 1688 დათუნა ქსნის ერისთავი არ დაეხმარა გიორგი XI-ს აჯანყებული გიორგი არაგვის ერისთავის წინააღმდეგ ბრძოლაში. არაგვის ერისთავი მაინც დამარცხდა და მეფის კარზე მივიდა პატიების სათხოვნელად, მაგრამ დათუნა ქსნის ერისთავის წაქეზებით მეფესთან არ შესულა, ისე გაიპარა. ქართლში ერეკლე I-ის გამეფებიდან (1688) დათუნა ქსნის ერისთავი ხან ერეკლე I-ს ემხრობოდა და ხან გიორგი XI-ს. 1696 ერეკლე I-მა დათუნა ქსნის ერისთავი გადააყენა და გიორგი XI-ის სხვა მომხრეებთან ერთად ირანში გაგზავნა. ერისთავად დათუნა ქსნის ერისთავის ბიძაშვილი დავითი დანიშნა. 

1700 წელს დათუნას დედის წაქეზებით ქსნისხეველები აჯანყდნენ და დავით ქსნის ერისთავი მოკლეს. ერეკლე I-მა აჯანყება ჩააქრო, ირანიდან გამოიწვია დათუნა და კვლავ ერისთავად დასვა (1700), ვახტანგ VI-ის ქართლის გამგებლად დანიშვნის შემდეგ, როგორც ჩანს, დათუნა ქსნის ერისთავი ერთხანს ვახტანგის ერთგული იყო, შემდეგ მასაც გადაუდგა და გიორგი არაგვის ერისთავთან ერთად შაჰს ვახტანგის გადაყენება და იესე მეფედ დანიშვნა სთხოვა. იესეს მეფობაში (1714-1716) იგი ქართლის მეფის სახლთუხუცესი იყო. 1717 წელს მეფე ბაქარმა სახლთუხუცესობა ჩამოართვა. დათუნა ქსნის ერისთავი მეფეს გადაუდგა. ბაქარმა თავისი ძმა ვახუშტი ბატონიშვილი გაგზავნა ჯარით დათუნას წინააღმდეგ, მაგრამ ერისთავის ბრძოლის დაწყებამდე გარდაიცვალა, მისი შვილები გადაიხვეწნენ, ვახუშტიმ ქსნის საერისთავო დაიკავა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯამბურია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 344-345.

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 297.
**დავითი** (დ. 1595 — გ. 1609?) — ქართლის მეფის გიორგი X-ის ძე. 

1600 წელს ოსმალების მიერ სიმონ I-ის დატყვევების შემდეგ გიორგი X-მ სიმონის გასათავისუფლებლად ძვირფასი გამოსასყიდით ელჩობა გაგზავნა სტამბოლში. მის შემადგენლობაში იყვნენ მცირეწლოვანი დავითი და მისი და გულჩარა. იმ დროს, როდესაც ქართველები სტამბოლში ჩავიდნენ, მდგომარეობა მეტად გართულდა: 1603 წელს დაიწყო ირან-ოსმალეთის ომი, ქართლი და კახეთი ირანის მოკავშირეები იყვნენ. გულჩარამ სცადა ირან-ოსმალეთს შორის შუამავლობა გაეწია და ამით მიეღწია საწადელისთვის. ამავე დროს ქართველები შეეცადნენ დიდი გავლენის მქონე საფრანგეთის ელჩის დე სალენიაკის დახმარებით გაეთავისუფლებინათ სიმონი. 1609 წლის 2 ნოემბერს დე სალენიაკმა საფრანგეთის მეფეს აცნობა ეს ამბავი და ასე დაახასიათა ქართველი უფლისწული: „ეს ახალგაზრდა ვაჟი ჯერ კიდევ არ არის 14 წლისა, მაგრამ მეტად ჭკვიანი და კეთილი ბუნებისაა". შემდეგ ელჩი იუწყებოდა, რომ იმ ხანებში ოსმალებმა ტყვედ ჩაიგდეს ესპანელი უფლისწული და როცა მას გამაჰმადიანება შესთავაზეს, იგი ადვილად დათანხმდა. ამით წახალისებულმა სულთანმა დავითის გამაჰმადიანებაც გადაწყვიტა, ძვირფასი ტანსაცმელი და საჩუქრები მიართვა მას, მაგრამ ქართველმა უფლისწულმა განაცხადა, რომ თავს მოიკლავდა და არ გამაჰმადიანდებოდა. დავითის შემდგომი ბედი უცნობია.

ლიტერატურა
----------

* სვანიძე მ. ერთი ფურცელი საქართველო- თურქეთის ურთიერთობის ისტორიიდან (XVII ს.), «ცისკარი», 1967, №3;
* სვანიძე მ. საქართველოოსმალეთის ისტორიის XIV–XVII სს. ნარკვევები, თბ. 1990;

* *სვანიძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 292.
**დათუნას ეკლესია** — ქრისტიანული ტაძარი, შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მდებარეობს დაღესტნის რესპუბლიკის შამილის რაიონში, იმავე სახელის მქონე სოფელ დათუნასთან.

გეოგრაფია
---------

ტაძარი მდებარეობს ჰატან-ბუღებ-კხოლის ხეობაში, უსახელო პატარა მდინარის ნაპირზე (ხეობიდან გამოსვლისას იქვე ავარიის ყოისუში ჩაედინება), შამილის რაიონის სოფელ დათუნას რაიონში.

ისტორია
-------

ეკლესია აშენებულია ქართველი მისიონერების მიერ, დაახლოებით X საუკუნის დასასრულსა და XI საუკუნის დასაწყისში. XIII საუკუნეში მიტოვებულ იქნა, თუმცა XIX საუკუნის გარკვეული მონაკვეთი ის ისევ ფუნქციონირებდა. კავკასიის ომის პერიოდში (1817–1864 წწ.) ეკლესია იმამ შამილის მხარეს გადასულ რუს ჯარისკაცებს გადაეცათ ღვთისმსახურებისთვის.

აშენებულია ქართული უგუმბათო, დარბაზის ტიპის ეკლესიების მსგავსად. აგებულია მოოქრო-მოყვითალო ქვიშაქვის ბლოკებისგან. ეკლესიის სიგრძე 9,1 მ, სიგანე 6,7 მ, სიმაღლე 8 მ. სახურავი დაფარულია ფილებისგან. ეკლესიას აქვს სამი შესასვლელი დასავლეთიდან, აღმოსავლეთიდან და ცენტრალური ჩრდილოეთიდან (გამოდის ფლატესთან, დანიშნულება უცნობია). ფანჯრები — ღრეჩოსებრი. ნაგებობის ერთ-ერთ მხარეს ორმაგი კედლებია, რომლებშიც კელიებია განთავსებული (რაც შეიძლება მონასტრულ ცხოვრებაზე მოწმობდეს). XX საუკუნის 20-იან წლებში კედლებზე ჯერ კიდევ შეიმჩნეოდა ფრესკები.

2009 წელს კავკასიის ფონდმა გადაწყვიტა აღედგინა დათუნას ეკლესია დაღესტნის კულტურის სამინისტროსთან თანამშრომლობით, აქტიური აღდგენითი სამუშაოები 2010 წლის შუა პერიოდში დაიწყო.

ლიტერატურა
----------

* 

* *ნუცუბიძე პ. ჭანიშვილი გ.*,„დათუნას ეკლესია", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 89 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1993 წელი. — გვ. 41-45

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათუნას ეკლესიის საოცარი ბედი დაარქივებული 2005-05-06 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* ქრისტიანობა ჩრდილოეთ კავკასიაში, XV საუკუნემდე — დიდოს მიდამო (რუსული)
* ქართული ეკლესიის ფუნქციონირება ავარიის ხეობაში VIII—XVI სს.-ში დაარქივებული 2013-04-03 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
**დათო პაპუაშვილი** (დ. 15 სექტემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1963 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კოტე (რ. სტურუას, გ. ქავთარაძის „ბრალდება"), გურამ შელია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია"), ჯამბაზი ალე ჰოპი (ა. სულაკაურის „სალამურა"), სამსონი (გ. სუნდუკიანის „პეპო"), მთქმელი (თ. ჭილაძის „როლი დამწყები მსახიობი გოგონასათვის"), ფაინშტეინი (ა. ჩხაიძის „სამიდან ექვსამდე"), კეიტსბი, ოსვალდი (შექსპირის „რიჩარდ III", „მეფე ლირი") სილიბისტრო (მ. ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე") და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „გია მიდის ყამირზე" (1963), „საერთო კედელი" (1972),„წკიპურტები"(თანამშრომელი, ქურდი, 1973), „თვალი პატიოსანი" (1976), „მონანიება" (1984) და სხვ. თეატრისა და კინოს მსახიობი.

ჯილდოები
--------

* 1996 - აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი
* 1981 - საქართველოს დამსახურებული არტისტი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ჩემი რუსთაველის თეატრი : მოგონებები (ავტორი), თბ. კენტავრი, 2013, გვ 232 - ISBN: 978-9941-9331-9-6

ლიტერატურა
----------

* ხელოვნების კალენდარი თეატრი, მუსიკა, კინო თბ. 1992 გვ. 106-107;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათო პაპუაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამარ ცინცაბაძე** (დ. 14 მაისი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

ბიბიოგრაფია
-----------

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1986–1991 წლებში იყო ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1991–1994 წლებში სამედიცინო ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1995 წელს ჯანდაცვის ეკონომიკისა და მართვის სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომნელი. 1995–1996 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროსთან არსებული სამედიცინო დახმარების ხარისხის რესპუბლიკური ინსპექციის დირექტორის მოადგილე. 1996 წლიდან საქართველოს სამედიცინო დაზღვევის სახელმწიფო კომპანიის განყოფილების გამგე. ავტორია 9 ნაშრომის, რომლებიც ეხება სასუნთქი გზების ალერგიულ დაავადებებს, სამედიცინო დაზღვევას, აღრიცხვას, ხარისხს. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „უჯრედული და ჰუმორული იმუნიტეტის მაჩვენებლები სასუნთქი გზების ატიპიური დაავადებების სპეციფიკურ ჰიპოსენსიბილიზაციასთან კავშირში", დაიცვა 1994 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 337

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ ცინცაბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანჯაფარიძე**. |

**ზურაბ ივანეს ძე ანჯაფარიძე** (დ. 12 აპრილი, 1928, ქუთაისი — გ. 12 აპრილი, 1997) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), სსრკ სახალხო არტისტი (1966), ზ. ფალიაშვილის პრემიის ლაურეატი (1971).

ბიოგრაფია
---------

1952 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. დ. ანდღულაძის კლასი). 1952–1959 წლებში ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, 1959–1970 წლებში — სსრკ დიდი თეატრის სოლისტია. 1970-იდან კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრს უბრუნდება. სასიამოვნო ტემბრის ხმა, უშუალობა, არტისტიზმი, ეროვნული ინტონაციის უტყუარი გრძნობა ანჯაფარიძეს ქართული ვოკალური სკოლის ტრადიციების საუკეთესო გამგრძელებელთა რიგებში აყენებს. პარტიები: აბესალომი, მალხაზი, რატი (ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი", „დაისი", „ლატავრა"), მინდია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია"), ბაში-აჩუკი (კერესელიძის „ბაში-აჩუკი"), პუშკინი და ერისთავი (თორაძის „ჩრდილოეთის პატარძალი"), არსენა (ბუკიას „არსენა"), გერმანი, ვოდემონი (ჩაიკოვსკის „პიკი ქალი", „იოლანტა"), ოტრეპიევი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი"), ხოზე (ბიზეს „კარმენი"), რადამესი, დონ-კარლოსი, ჰერცოგი (ვერდის „აიდა", "დონ-კარლოსი", „რიგოლეტო"), კავარადოსი (პუჩინის „ტოსკა"), ფაუსტი (გუნოს „ფაუსტი") და სხვა. ანჯაფარიძეს უმღერია სსრკავშირის მრავალი საოპერო თეატრის სცენაზე და საზღვარგარეთის ქვეყნებშიც (რუმინეთი, ჩეხოსლოვაკია, ბულგარეთი, კანადა, საბერძნეთი, საფრანგეთი, იტალია და სხვა). გაახმოვანა გერმანისა და ვოდემონის პარტიები კინოფილმებში „პიკის ქალი" და „იოლანტა".

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* *წულუკიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 505.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ანჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ზურაბ ანჯაფარიძე — Burusi

სქოლიო
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. ↑  „თეატრის ღმერთი" ასე გაიხსენეს მეგობრებმა დიდი საოპერო მომღერალი ზურაბ ანჯაფარიძე[*მკვდარი ბმული*]
**დათუნა (დავით) ბატონიშვილი** (დ. დაახლ. 1618/19 — გ. 1648) — კახეთის მეფისწული, თეიმურაზ I-ისა და მისი მეორე ცოლის ხორეშანის (ქართლის მეფის ლუარსაბ II-ის და) ძე. ცოლად ჰყავდა კათალიკოს ევდემოზ დიასამიძის ძმისწული ელენე. დათუნასა და ელენეს შვილებიდან ერთ-ერთი, ნიკოლოზი შემდგომში კახეთში გამეფდა ერეკლეს სახელით.

1626 წელს დათუნას საუფლისწულოდ მუხრანი გადაეცა, მაგრამ 1638 წელს, თეიმურაზის ქართლიდან განდევნის შემდეგ, ეს სამფლობელო კვლავ მუხრანბატონებმა დაიბრუნეს. მამასთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის სამეფოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკის წარმართვაში. ზოგჯერ იგი მამას, თეიმურაზ I-ს, ოპოზიციაში ედგა. მაგ. დიდებულთა ერთ ჯგუფთან ერთად მას არ სურდა კახეთის სამეფოში ჩამოსული ვოლკონსკის ელჩობის დროს რუსეთის ფიცის წიგნზე დაფიცება. მიუხედავად ამისა, რუსი ელჩების დაჟინებული მოთხოვნის შემდეგ, 1639 წლის 25 აპრილს, სხვა კახელ დიდებულებთან ერთად ჯვარზე მთხვევით დაიფიცა რუსეთის მეფის ერთგულებასა და კახეთის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლაზე. დათუნა ბატონიშვილი დაიღუპა ქიზიყში, სოფ. ძველ ანაგასთან, როსტომ მეფისა და ყიზილბაში ხანების ჯარის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს. გადამწყვეტი ბრძოლის წინ, სომეხი ისტორიკოსის ზაქარია ქანაქერცის თქმით, დათუნა ბატონიშვილმა „დაინდო სიბერე თავისი მამისა", ნება არ მისცა საომრად აღჭურვილიყო და ბრძოლის ველზე გასულიყო.

ოჯახი
-----

დათუნა 1628 წელს, ელენე დიასამიძეზე დაქორწინდა. ის იყო ლევან დიასამიძის ქალიშვილი და კათოლიკოს–პატრიარქის, ევდემოზ I დიასამიძის და. ელენესა და დავითს ეყოლათ ოთხი ვაჟი და ორი ქალიშვილი:

* ლუარსაბ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1659)
* გიორგი ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1651)
* ნიკოლოზი (ერეკლე I) (1643–1709)
* იოსებ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1648)
* ანასტასია ბატონიშვილი
* ქეთევან ბატონიშვილი (დათუნა ბატონიშვილის ასული) (1648 – 16 იანვარი, 1719), დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად ბაგრატ IV იმერთა მეფეზე, მეორედ არჩილ II-ზე.

ლიტერატურა
----------

* *თამაზ ნატროშვილი*, დათუნა ბატონიშვილი, „კვირის პალიტრა", № 2, 2000, გვ. 26;
* *ასათიანი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ქაიხოსრო მუხრანბატონი | **მუხრანბატონი**1626–1648 | შემდეგი:ვახტანგ II მუხრანბატონი |
**თამარ მუხრანბატონი** (გ. 1683) — დედოფალთ-დედოფალი, ვახტანგ V-ის ძმის კონსტანტინეს ასული, ბაგრატ IV-ის მეუღლე, იმერეთის დედოფალი. ლევან III დადიანის მეუღლე, გიორგი III გურიელის მეუღლე. 

1661 წელს თამარ მუხრანბატონი ლევან III დადიანს გააყოლეს ცოლად. იმერეთში გამეფებული შინაფეოდალური ბრძოლების დროს, მას შემდეგ რაც ბაგრატ IV მეორედ ავიდა სამეფო ტახტზე (1663 წ.), იგი კათალიკოს სვიმონ ჩხეტიძის მეთაურობით გააშორეს ლევან III-ს და ბაგრატს შერთეს ცოლად. 

1678 წელს იმერეთის სამეფო ტახტს ბაგრატ IV-ის ნაცვლად იკავებს არჩილ II, რომელმაც სკანდის ციხეში მეფისაგან საგანგებოდ გამოკეტილი თამარი გამოიყვანა და თავის პირველ ქმარს ლევან III დადიანს დაუბრუნა.

1679 წელს სამეფო ტახტს და თამარსაც იბრუნებს ბაგრატ IV. 1681 წელს გარდაიცვალა ბაგრატ IV და იმერეთის ტახტზე ადის უზურპატორი გიორგი III გურიელი, რომელმაც გაუშვა თავისი ცოლი დარეჯანი (ბაგრატ IV-ისა და თამარის ასული) და შეირთო სიდედრი, თამარ მუხრანბატონი. 

1683 წელს სამეფო ტახტიდან ჩამოაგდეს გიორგი გურიელი, რომელმაც თამარი დადიანთან გაუშვა მოციქულად, რათა ოდიშელები ალექსანდრე მეფეს არ მიმხრობოდნენ. სწორედ ამ დროს მოციქულობის ჟამს გარდაიცვალა თამარ მუხრანბატონი.

ლიტერატურა
----------

* *რეხვიაშვილი, მ.*, იმერეთის სამეფო 1462-1810, თბილისი: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1989.
* ლ. სანიკიძე, უქარქაშო ხმლები, წიგნი III, თბ. 1978

სქოლიო
------

1. ↑  პირთა ანოტირებული ლექსიკონი, ტ. II, თბ. 1993, გვ. 284
**თამარ მეფის ხიდი** (ყოფ. *ჩელუსკინელების ხიდი*) — ხიდი თბილისში, მდინარე მტკვარზე.

ისტორია
-------

1934 წლის 16 აპრილს თბილისში, სტალინის სახელობის მუშათა კლუბში გაიხსნა თბილისის საბჭოს გაერთიანებული პლენუმი, რომელმაც დაამტკიცა ახალი მშენებარე ხიდისათვის და რკინიგზის ქუჩისათვის ჩელუსკინელების სახელის მინიჭება. ხიდის მშენებლობის დასრულება დაგეგმილი იყო 1934 წლის 7 ნოემბერს, ოქტომბრის რევოლუციის 17 წლისთავისთვის.

ქალაქის გაფართოებასთან ერთად მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა ახლანდელი გმირთა მოედნის მიმდებარე ტერიტორიამ. 1935 წელს მოედნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არსებული კლდოვანი ბორცვის გაჭრის შემდეგ გაიჭრა ჩელიუსკინელების ქუჩა. ამავე წელს აშენდა ხიდი (არქიტექტორი ნ. სევეროვი; ინჟინრები ვ. სალუქვაძე, ნ. სლოვინსკი), რომელიც კიდევ ერთ მძლავრ სატრანსპორტო არტერიად იქცა დედაქალაქისთვის. 1934 წელს, ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში საბჭოთა თბომავალი „ჩელიუსკინი" ჩაიძირა. ექსპედიციის მონაწილეთა გადარჩენას საბჭოთა პროპაგანდამ ჰეროიკული ეპოპეის ხასიათი შესძინა. ამიტომ ახალ ხიდს ქუჩასთან ერთად „ჩელიუსკინელების" სახელი ეწოდა. ქუჩასაც და ხიდსაც 1989 წელს თამარ მეფის სახელი მიენიჭა

რკინაბეტონის ბურჯები უხეშად გათლილი გრანიტითაა მოპირკეთებული, დანარჩენი ნაწილები კი — ბაზალტის ფილებით. ხიდი ზუსტი პროპორციებით, კარგად შესრულებული დეტალებითა და მონუმენტურობით გამოირჩევა.

ლიტერატურა
----------

* *სარალიძე ა.*, თბილისის ხიდები, თბ.: „ტფილისის ჰამქარი", 2012. — გვ. 20-21.

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „კომუნისტი", №90 (3946), 17 აპრილი, 1934
2. ↑  გაზ. „კომუნისტი", №164 (4020), 17 ივლისი, 1934
დოკუზპარინსკის რაიონი
**დოკუზპარინსკის რაიონი** (ლეზგ. Докъузпара район) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური წყობა (მუნიციპალური რაიონი) რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის შემადგენლობაში შედის. 

რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი უსუხჩაი. აღსანშნავია, რომ ადმინისტრაციული დაყოფის ფარგლებში, დოკუზპარინსკის ოლქი დაღესტნის რესპუბლიკაში ორმოცდამეერთეა.

გეოგრაფია
---------

დოკუზპარინსკის რაიონი მდებარეობს დაღესტნის სამხრეთით და ესაზღვრება: რესპუბლიკის არტინსკის და მაღარამკენტის რაიონებს. სამხრეთით ეს დოკუზპარისნკის რაიონი აზერბაიჯანს ესაზღვრება. აღნიშნული რაიონის ტერიტორიის ფართობია 452.1 კმ². ის რუსეთის ფედერაციის ყველაზე სამხრეთული მუნიციპალური ოლქია.

ისტორია
-------

1934 წლის 1 სექტემბერს სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმმა მიიღო გადაწყვეტილება „შეიქმნას დოკუზპარინსკის ეროვნული (ლეზგინსკის) რაიონი". 

1935 წლის 26 აპრილს კარაკიურიდან რეგიონალური ცენტრი გადავიდა სოფელ უსუხჩაიში. 1960 წლის განკარგულებით, რეგიონი გაუქმდა, ხოლო მისი ტერიტორია გადაეცა ახტინისა და მაღარამკენტის რეგიონებს. დაღესტნის რესპუბლიკის 1993 წლის 24 ივნისის განკარგულებით უბანი აღდგენილი იქნა .

თანამედროვე დოკუზპარინსკის ოლქი, 1934 წლის ოლქისგან განსხვავებით, ასევე მოიცავს სოფელ ავადანს, რომელიც ჩამოყალიბდა 1960-იანი წლების ბოლოს 1970-იანი წლების დასაწყისში, მთიანი ლეზგინის სოფლებიდან: მისკინძია, მიძაჰი, ხალი, რუთულსკი - რუთული, ირეკი. 

2013 წლის მაისში რუსეთმა აზერბაიჯანს აჩუქა დაღესტნის სამი ნაკვეთი, მათ შორის: ელახას ტრაქტატი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ ყარა-ყურეს 1500 ჰექტარი ფართობით, კეჯელის საძოვარი, რომელიც ეკუთვნის სოფელ კალაძუხს 900 ჰექტარი ფართობით და სოფელ კარა-კურეს საძოვრების ნაკვეთი, სამი ნაკადის უბანი. - 110 ჰექტარი .

დღეისათვის მუნიციპალური ოლქი მოიცავს 9 მუნიციპალიტეტს, სოფლის დასახლების სტატუსით და მათ შორის 16 დასახლებას .

ეკონომიკა
---------

მთლიანად დოკუზპარინსკის რაიონის ტერიტორიაზე მოქმედებს 2 კოლმეურნეობა, არ არის სამრეწველო და გადამამუშავებელი ობიექტები. რაც შეეხება მაგისტრალების საერთო სიგრძე 65 კმ-ია, მათ შორის 22 კმ ასფალტირებული გზა არის.

მოსახლეობა
----------

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, რაიონის მთლიანი მოსახლეობა 15,357 ადამიანი იყო, უსუხჩაის მოსახლეობა ამ რაოდენობის 12,2% -ს შეადგენს.

მოსახლეობის დიდ ნაწილს ლეზგები შეადგენენ, შემდგომ რუთულები, აღულები, რუსები და აზერბაიჯანელები არიან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт муниципалитета Республики Дагестан «Докузпаринский район»
* Образовательные учреждения района

სქოლიო
------

1. ↑  Докузпаринский район.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-25. ციტირების თარიღი: 2020-10-02.
2. ↑  Представители лезгинской автономии против передачи Азербайджану российских земель.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-04. ციტირების თარიღი: 2013-10-03.
3. ↑  Россия опять передала Азербайджану часть своей территории.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-09-29. ციტირების თარიღი: 2020-10-02.
4. ↑  ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН ОТ 13.01.2005 № 6 О СТАТУСЕ И ГРАНИЦАХ МУНИЦИПАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАНИЙ РЕСПУБЛИКИ ДАГЕСТАН.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-02. ციტირების თარიღი: 2010-03-07.
Palaquium gutta.
**გუტაპერჩი** (ინგლ. guttapercha; < მალაიურიდან getah – ფისი და pertja – ხე, რომელიც არღვევს ამ ფისს, აგრეთვე კუნძულ სუმატრის ერთ-ერთი სახელწოდება) — ზოგიერთი წებოვანი მცენარის გამაგრებული წვენი, ტყავის მსგავსი; იყენებენ ტექნიკაში. 50-100 °C-ზე გახურებისას რბილდება, პლასტიკური ხდება და იხსნება არომატულ და ქლორირებულ ნახშირწყალბადებში. გუტაპერჩი მნიშვნელოვანი პროდუქტია თავისი წყალგაუმტარობისა და მაღალი ელექტროსაიზოლაციო თვისებების გამო. ბუნებრივი კაუჩუკის მსგავსად ვულკანიზდება გოგირდით, იყენებენ უმთავრესად წყალქვეშა კაბელების იზოლაციისათვის, აგრეთვე მჟავაგამძლე და მწებავი მასალების დასამზადებლად. გუტაპერჩზე მოთხოვნა მცირდება, რადგან მას ცვლიან სინთეზური ტრანს-პოლიიზოპრენით, ტრანს-პოლიქლორპრენით და ზოგიერთი სხვა სინთეზური პოლიმერით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გუტაპერჩი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 320.
* Войновский А.Б. Гуттаперча, М. — Л. 1951.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გრაფიტი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გრაფიტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

გრაფიტი
**გრაფიტი** (იტალ. graffiti, ბერძნ. γραφειν ვწერ) — წარწერები ან ნახატები შენობებისა და გადასასვლელების კედლებზე, მატარებლის ვაგონებზე, ღობეებზე და სხვა ვერტიკალურ ზედაპირებზე. ზოგან ფოლკლორის სახეობაც შეიძლება იყოს. ითვლება ახალგაზრდობის თვითგამოხატვის ერთ-ერთ სახეობად. თანამედროვე გრაფიტის მხატვრების თვითსახელწოდებაა „რაიტერები" (ინგლ. writers).

გრაფიტი ხშირად უმსგავსო დაზიანებად და არასასურველ ვანდალიზმად აღიქმება საზოგადოების მიერ. გრაფიტის დატანა შენობის ან ნაგებობის კედლებზე პატრონის ნებართვის გარეშე მრავალ ქვეყანაში კრიმინალურ აქციად ითვლება და კანონით ისჯება.

გრაფიტი უხსოვარი დროიდან არსებობდა. მისი ზოგიერთი ნიმუში ძველი საბერძნეთისა და რომის იმპერიის პერიოდიდან შემორჩა. გრაფიტი შეიძლება იყოს ყველაფერი მარტივი ნაჩხაპნიდან რთულ ორნამენტულ კედლის მხატვრობამდე. თანამედროვე პერიოდში გრაფიტში ყველაზე გავრცელებული მასალა სასხურებელი საღებავები და მარკერები გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრგან იგი აკრძალულია, ზოგადად მას სოციალური და პოლიტიკური შეტყობინებების გადასაცემად იყენებენ. ზოგან იგი ხელოვნების ფორმაა, რომელიც გალერეებში გამოფენას იმსახურებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვანდალიზმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრაფიტი***

* Ancient Graffiti of Saudi Arabia დაარქივებული 2013-09-28 საიტზე Wayback Machine.
* Video interview with Angel "LAROC" Ortiz, a 1970's NYC graffiti artist, on tagging
**გუსტავო ალფრედო დე ლა ტორე ბოტარო** (ესპ. Gustavo Alfredo De la Torre Botarro) — თანამედროვე ჩილელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. ეკუთვნის ნარკვევები საქართველოს ისტორიის, კულტურისა და მწერლობის შესახებ. 1964 წელს სანტიაგო-დე-ჩილეში ესპანურ ენაზე გამოსცა ვეფხისტყაოსნის სრული პროზაული თარგმანი. თარგმანს დართული აქვს ვრცელი ნარკვევი, რომელშიც ავტორი, თავის სხვა ნაშრომების მსგავსად, ავითარებს აზრს, რომ პოემა ემყარება ძველ ქართულ მდიდარ კულტურას და გამოხატავს ეროვნულ, სახელმწიფოებრივ და სოციალურ-პოლიტიკურ იდეალებს. მისმა სტატიებმა ხელი შეუწყო ქართული კულტურის პოპულარიზებას ესპანურ ენაზე მოლაპარაკე ხალხთა ქვეყნებში. 1966 წელს სანტიაგო-დე-ჩილეში ჩატარდა შოთა რუსთაველის 800 წლისთავისადმი მიძღვნილი ზეიმი, სადაც დე ლა ტორე ბოტარო მოხსენებით გამოვიდა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია საქართველო, თბ. 2012, ტ. II, გვ. 370.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალფრედო დე ლა ტორე | უცხოელი ქართველოლოგები
* Sh. El caballero de la piel de tigre: epos heroico georg. del siglo XII = ვეფხისტყაოსანი [trad. Espanola de Gustavo Alfredo de la Torre Botarro; ed. Avthandil Merabachvili. Santiago de Chile, 1964.]
**თამარ ელიზბარის ასული ქუჩულორია** (დ. 1909, სოფელი წალენჯიხა) — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

თამარ ქუჩულორია დაიბადა 1909 წელს სოფელ წალენჯიხაში. 1925 წელს შევიდა კომკავშირში. 1927 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს ალკკ ზუგდიდის საქალაქო ორგანიზაციის მდივნად. ქუჩულორიას სისტემატიურად ირჩევდნენ კომკავშირის სამაზრო კომიტეტისა და რაიკომის წევრად. 

1930 წელს ქუჩულორია შევიდა ბოლშევიკურ პარტიის რიგებში. იმავე წელს იგი გადაიყვანეს საქართველოს კპ (ბ) ზუგდიდის რაიკომში ქალთა განყოფილების გამგედ, 1931 წელს კი დაწინაურებულ იქნა ზუგდიდის რაიპროფსაბჭოს პასუხისმგებელ მდივნად.

1930-1932 წლებში იყო ზუგდიდის ქალაქის საბჭოს დეპუტატი, რაიაღმასკომის პლენუმისა და პრეზიდიუმის წევრი. სოფლად სასოფლო-სამეურნეოკამპანიების ხელმძღვანელობისათვის ის ორჯერ დააჯილდოვა ზუგდიდის რაიაღმასკომის პრეზიდიუმმა. 

1932-1935 წლებში სწავლობდა ამიერკავკასიის კომუნისტური სასოფლო-სამეურნეო სკოლის სამწლიან პარტიულ განყოფილებაში. 1935 წლის ივნისიდან თამარ ქუჩულორია მუშაობდა საქართველოს კპ (ბ) აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის სელმძღვანელი პარტიული განყოფილების ინსტრუქტორად, 1936 წლის აგვისტოდან საქართველოს კპ (ბ) სოხუმის ქალაქკომის ინსტრუქტორ-პროპაგანდისტად. მუშაობდა პარტიის სოხუმის რაიოკომის კულტპროფგანყოფილების გამგედ.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად სოხუმის რაიონის კონსტანტინოვკის №51 საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №116 (214), 23 მაისი, 1938
**დასავლეთი კარპატები** (პოლ. Karpaty Zachodnie; ჩეხ. Západní Karpaty; სლოვაკ. Západné Karpaty; უნგრ. Északnyugati-Kárpáto) — კარპატის მთების დასავლეთი, ყველაზე მაღალი და განიერი ნაწილი პოლონეთის, ჩეხეთის, სლოვაკეთისა და უნგრეთის ტერიტორიებზე. სიგრძე დაახლოებით 400 კილომეტრი, სიგანე 200 კილომეტრზე მეტი. შედგება სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ მიმართული ქედებისა (დასავლეთი ბესკიდები) და იზოლირებული მასივებისაგან (ტატრები, დაბალი ტატრები, დიდი ფატრა და სხვა). აგებულია ძირითადად გრანიტებით, გნაისებითა და კირქვებით. მაღალ მთებზე ალპური რელიეფი და მყინვარული ტბებია. ტატრებში აღმართულია კარპატების უმაღლესი მწვერვალი გერლახოვსკი-შტიტი (2655 მ). 

დასავლეთ კარპატების სამხრეთ ნაწილში საშუალო სიმაღლის ბრტყელმწვერვალებიანი მასივებია (სლოვაკეთის მადნიანი მთები, ბიუკი, მატრა და სხვა). მთების კალთებზე, დაბლა ფართოფოთლოვანი და შერეული ტყეებია (მუხნარი, წიფლნარი), ჩრდილოეთ კალთებზე და საშუალო მთიან ზონაში — შერეული და წიწვოვანი, მაღალმთიანეთში — ალპური მდელოები. დასავლეთ კარპატების ნაკრძალებში შემონახულია ტყის ფლორა და ფაუნა. ცხოველებიდან გვხვდება დათვი, კეთილშობილი ირემი, შველი, გარეული ღორი, მგელი, ფოცხვერი და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთი კარპატები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**დარკვეთის ეხი** — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი მდინარე ყვირილის მარცხენა ნაპირას, სოფ. ითხვისის ჩრდილოეთით, სოფელ დარკვეთის ტერიტორიაზე (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი).

1968-1972 წლებში გაითხარა (ლ. ნებიერიძე) 5 კულტურის ფენა. I, მეზოლითის ხანის ფენა. შეიცავდა კაჟისა და რიყის ქვის იარაღს. II ფენაში არმოჩნდა ადრინდელი (უკერამიკო) ნეოლითისათვის დამახასიათებელი მასალა, III, IV და V ფენებში ყვირილის ხეობის ენეოლითური კულტურის სხვადასხვა ეტაპებია წარმოდგენილი. III და IV ფენებში დიდი რაოდენობით იყო კაჟისა და ბაზალტის შრომისა და ბრძოლის იარაღი, სამკაული, ძვლის ნაწარმი, მცირე რაოდენობით - გეომეტრიული ფორმის ჩასართები. კერამიკა მოვარდისფრო-მონაცისფროდაა გამომწვარი და გაპროალებული. გვხვდება წითლად გაპროალებული თხელკედლიანი ჭურჭლის ნატეხებიც. მსგავსი მასალა აღმოჩენილია ყვირილის ხეობის მღვიმეებში (სამერცხლე კლდე, სამელე კლდე, ძუძუანა). V ფენაში აღმოჩნდა კაჟის იარაღი, ფიქლის სამაჯურები და წარმოების ნაშთები. თიხის ჭურჭელი ორნამენტით ჰგავს ახშტირისა და ოქუმის მღვიმეების ენეოლითურ კერამიკას. V ფენა დაზიანებულია მტკვარ-არაქსის კულტურის ადრინდელი ეტაპის სამარხებით. დარკვეთის ეხში გამოვლენილი ენეოლითური კულტურა გარკვეულ სიახლოვეს იჩენს მაიკოპის კულტურასთან (ა. ფორმოზოვი, დ. თუშაბრიშვილი).

ლიტერატურა
----------

* *ნებიერიძე ლ.*, დასავლეთ ამიერკავკასიის ნეოლითი, თბ. 1972;

* *ნებიერიძე ლ*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 327.
**თამარ მეფის წყარო** — ძეგლი, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ მაისის თავში. 

წყაროს კედლები სამი მხრიდან ამოყვანილია კარგად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვებით, ხოლო მეოთხე უშუალოდ წყაროში შესასვლელი მხარე ღიაა. პარალელური კედლები სრულდება თაღოვანი გადახურვით. მესამე კედელზე ცენტრალურ ნაწილში დატანილია ოთხკუთხა ფოსო საიდანაც წყარო გამოედინება. როგორც წყაროს კედლების, ისე თაღის შემაკავშირებელ მასალად გამოყენებულია კირის ხსნარი. სხვადასხვაა წყაროს ასაგებად გამოყენებული ქვების ჯიში და შეფერილობა. დღეისათვის კედლების სიმაღლე 1,50 მეტრია თაღის ჩათვლით 1.90 მეტრი პარალელურ კედლებს შორის დაცილება 1.35 მეტრია. თაღის სიმაღლე 0.40 მეტრია. როგორც თაღის, ისე კედლების სიგანე 1,05 მეტრია. წყაროში შესასვლელი იატაკი თავის დროზე მოგებული ყოფილა ქვის ბრტყელი ფილებით. შიდა სივრცეში იქ სადაც უშუალოდ გადმოედინება წყარო განთავსებულია ქვის ავზი იგი კარგად არის დღემდე მოღწეული. წყაროსთან მისასვლელი გზა, როგორც მარჯვენა, ისე მარცხენა მხრიდან შემოკავებულია სხვადასხვა ჯიშის ფლეთილი ქვებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39404
**Zentropa** (*ზენტროპა*) ან **Zentropa Entertainment** (*ზენტროპა ენთერთეინმენთი*) — დანიური კინოკომპანია, რომელიც 1992 წელს დააარსეს რეჟისორმა ლარს ფონ ტრიერმა და პროდიუსერმა პიტერ ალბაკ იენსენმა. სახელი ეწოდა 1991 წლის ფილმში „ევროპა" არსებული მატარებლების კომპანიის მიხედვით, რომელითაც დაიწყო ფონ ტრიერისა და იენსენის თანამშრომლობა.

ზენტროპამ აწარმოა 70-ზე მეტი მხატვრული ფილმი და გახდა სკანდინავიის უდიდესი კინომწარმოებელი კომპანია. იგი არაერთ შვილობილ კომპანიას ფლობს ევროპის მასშტაბით.

კომპანია ყველაზე მეტად ცნობილია მიმართულება დოგმა 95-ის შექმნით, რასაც მოჰყვა ისეთი აღიარებული ფილმები, როგორიცაა „იდიოტები" (1998), „ზეიმი" (1998) და „მიფუნეს უკანასკნელი სიმღერა" (1999).

სქოლიო
------

1. ↑   (31 August 2012) *Historical Dictionary of Scandinavian Cinema*.  Scarecrow Press,   გვ. 417–. ISBN 978-0-8108-5524-3.
2. ↑  Angus Finney (10 October 2014). *The International Film Business: A Market Guide Beyond Hollywood*.  Routledge,   გვ. 106–107. ISBN 978-1-136-29503-4.
3. ↑  Palgrave Connect (Online Service) (11 December 2013). *Behind the Screen: Inside European Production Cultures*.  Palgrave Macmillan. ISBN 978-1-137-28218-7.
**გუსტავ-ოლივიე ლანი, ბარონი დე მონტებელო** (*ფრანგ.*  Gustave-Olivier Lannes, baron de Montebello) (\* 4 დეკემბერი, 1804, პარიზი; † 29 აგვისტო, 1875, ბლოსევიი) – ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი.

გუსტავი იყო საფრანგეთის მარშლის ჟან ლანისა და მისი მეუღლის ლუიზა-ანტუანეტა დე გუენოკის ვაჟი. 1830-1840 წლებში იგი კავალერისთა რაზმის ოფიცრად მსახურობდა ალჟირში. 1841 წელს იგი პოლონეთში იბრძოდა და 1851 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ საფრანგეთის არმიის გენერალი და იმპერატორ ნაპოლეონ III-ის ადიუტანტი გახდა.

1855 წელს მას დივიზიის გენერლის წოდება მიენიჭა. 1861 წელს ხელმძღვანელობდა დიპლომატიურმისისა რომის პაპის კარზე და მომდევნო 1862 წელს რომში სატციონირებული ფრანგული ჯარების მთავარსარდლად დანიშნა. 1867 წელს იგი სენატორი გახდა. 1869 წელს მან ყველა დაკავებული თანამდებობა დატოვა და პენსიაზე გავიდა. 1875 წლის 29 აგვისტოს იგი ბლოსევიის სასახლეში ჰავრის მახლობლად გარდაიცვალა.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დანიელ ბარლი ვულფოლი** (ინგლ. Daniel Burley Woolfall; დ. 25 ივნისი, 1852 — გ. 24 ოქტომბერი, 1918) — ფიფა-ს მეორე პრეზიდენტი. ეს თანამდებობა ეკავა 1906-1918 წლებში. ეროვნებით ინგლისელი.

ბიოგრაფია
---------

ფიფა-ს პრეზიდენტად არჩევამდე, ვულფოლი ინგლისის საფეხბურთო ასოციაციის პრეზიდენტი იყო. მისი კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა ინგლისური საფეხბურთო კლუბები და ფრანგულ საფეხბურთო კლუბთა ნაწილი, რომლებიც იმ პერიოდში ამ ასოციაციაში შედიოდნენ. დანიელ ბარლი ვულფოლი დაკავებული იყო ფეხბურთის წესების უფრო დახვეწით და ამ წესებში იმ დროს არსებული ხარვეზების აღმოფხვრით. 1908 და 1912 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ოლიმპიური თამაშების ორგანიზებაში. ვულფოლმა აგრეთვე შეიმუშავა ფიფა-ს მუშაობის ძირითადი პრინციპები, რომელთა ნაწილი დღესაც ძალაშია. საერთაშორისო შეჯიბრებები გაყო კლუბურ და სანაკრებო ტურნირებად. ფიფა-ს წევრთა მონაწილეობა სხვა კომერციული ორგანიზაციების მიერ მოწყობილ ტურნირებში სასტიკად იკრძალებოდა.

ვულფოლი აქტიურად ცდილობდა ფიფა-ს ზეგავლენის გაზრდას. მისი მეცადინეობით ფიფა-ში გაწევრიანება დაიწყეს არაევროპულმა ქვეყნებმა.

დანიელ ბარლი ვულფოლი გარდაიცვალა 1918 წელს, თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფიფა-ს პრეზიდენტები დაარქივებული 2015-04-07 საიტზე Wayback Machine.. ფიფა-ს ოფიციალური საიტი.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფიფა-ს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
რობერ გერენი (1904-1906) • დანიელ ბარლი ვულფოლი (1906-1918) • ჟიულ რიმე (1921-1954) • რუდოლფ უილიამ სელდრეიერსი (1954-1955) • ართურ დრიური (1955-1961) • სტენლი როუზი (1961-1974) • ჟოაო აველანჟი (1974-1998) • ზეპ ბლატერი (1998-2015) • ისა ჰაიატუ (მ.შ.) (2015-2016) • ჯანი ინფანტინო (2016-დან) |

 |
**„დალაი"** — ქართული ხალხური სამგლოვიარო ლექს-სიმღერა. 

სახელწოდება მომდინარეობს რეფრენიდან („დალაჲ..."), რომელიც ლექსის ყოველ ტაეპს ერთვის. შემორჩენილია თუშურ ზეპირსიტყვიერებაში, დაკავშირებულია გარდაცვლილის წლისთავზე გამართულ სამგლოვიარო რიტუალთან. „დალაის" შესრულების წესს დალაობა ეწოდება და დღემდე შემორჩა თუშეთში. „დალაი" სრულიად განცალკევებით დგას მთელ ქართულ ხალხურ მუსიკალურ შემოქმედებაში — სრულდება მთქმელისა და უნისონური გუნდის მონაცვლეობით, მხედარმოდალავე („დალაის" წარმომთქმელი) სევდიანი კილოთი იწყებს: „დალაჲ თქვით, დალაჲ, მხედრებო", გუნდი უპასუხებს: „დალაჲ ჰე, დალაჲ ჰე". 

ტექსტი მიცვალებულის კულტთან არის დაკავშირებული. არის მოსაზრება, რომ თუშეთში „დალაი" შევიდა ვაინახური და დაღესტნური კულტურიდან (დარგუულ მუსიკალურ ფოლკლორში „დალაი" სიმღერას ნიშნავს). დაღესტანში „დალაის" სამგლოვიარო შინაარსი არა აქვს, ჩაჩნეთ-ინგუშეთში კი გლოვასთან არის დაკავშირებული.

ლიტერატურა
----------

* ასლანიშვილი შ. ნარკვევები ქართული ხალხური სიმ- ღერების შესახებ, [ნაწ.] 2, თბ. 1956;
* მაკალათია ს. თუშეთი, ტფ. 1933;
* ჩხიკვაძე გ. ქართული ხალხური სიმღერა, ტ. 1, თბ. 1960;

* *ზანდუკელი ფ. ჟორდანია ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ზერფაუსი** (გერმ. Serfaus) — კომუნა (გერმ. Gemeinde) ავსტრიაში, ტიროლის ფედერალურ მიწაზე. შედის ლანდეკის საგრაფოს შემადგენლობაში. მოსახლეობა შეადგენს 1,134 ადამიანს (2018 წლის 1 იანვრის მონაცემებით). უკავია 59,6 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდია — 70624. წარმოადგენს სამთო კურორტს.

მიწისქვეშა სარკინგზო გზა
------------------------

მიწისქვეშა გზის ხაზთა სქემამიწისქვეშა გზის ხაზთა სქემა
ზერფაუსი ცნობილია მეტროპოლიტენის (ოფიციალური სახელი Dorfbahn) სისტემით. საერთო სიგრძე 1280 მ.-ია. მისი გადაიარაღება მოხდა 1985 წელს. ტექნიკური თვალსაზრისით მის ღირსებას წარმოადგენს - 2 ვაგონიანი შემადგენლობა საჰაერო ბალიშებზე, რომლებიც იტევს 270 ადამიანს. გზა ერთლიანდაგიანია.

სადგურები:

* Parkplatz
* Kirche
* Raika
* Seilbahn

პოლიტიკური სიტუაცია
-------------------

კომუნის ბურგომისტრი - გეორგ მაგნოტია (ადგილობრივი გაერთიანება} 2004 წლის არჩევნებით.

კომუნის საბჭო (გერმ. Gemeinderat) - შედგება 13 ადგილისგან.

* ადგილობრივი განრიგი - 11 ადგილი.
* ადგილობრივი გაერთიანება - 2 ადგილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870'></a>
**თინათინ სადუნიშვილი** (დ. 22 დეკემბერი, 1952, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), აკადემიკოსი, აკადემიკოს-მდივანი.

ბიოგრაფია
---------

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1974-1978 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ს. დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის უნივერსიტეტი, უფროსი ლაბორანტი; 1978-1985] წლებში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1986-1994 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-1996 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994-2004 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბიოტექნოლოგიის კათედრის პროფესორი; 1996-2005 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2005 წლიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1980 წელს ბიოლოგიის მეცნიერაბათა კანდიდატი; 1995 წელს ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი; მეცნიერული ინტერესების სფერო: აზოტის შეთვისება და მეტაბოლიზმი მცენარეებში; ამონიუმის პირველადი ასიმილაცია; აზოტისა და ენერგეტიკული ცვლის ფერმენტების ფიზიკო-ქიმიური თვისებები, კინეტიკა და რეგულაცია. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, აკადემიკოსი (2015-)
* საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (2009-)

ბიბლიოგრაფია
------------

* მცენარე ჯანმრთელი გარემოსათვის (თანაავტორი), ბათუმი, საქ. მეცნ. აკად. ბიოქიმ. და ბიოტექნ. ინ-ტი, 2005, გვ. 232

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 120;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თინათინ სადუნიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დასავლეთი ალპები** (გერმ. Westalpen; იტალ. Alpi Occidentali; ფრანგ. Alpes occidentales) — ალპების მთათა სისტემის ნაწილი ევროპაში. ვრცელდება ბოდენის ტბიდან (ჩრდილოეთით) კომოს ტბამდე (სამხრეთით). მოქცეულია იტალიის, საფრანგეთისა და შვეიცარიის ფარგლებში. სიგრძე დაახლოებით 500 კმ, სიგანე ადგილ-ადგილ დაახლოებით 130 კმ. წარმოადგენს ალპების ყველაზე მაღალი ქედებისა და მასივების ერთობლიობას. უმაღლესი მწვერვალია მონბლანი (4808 მ), რომელიც არის დასავლეთი ევროპის უმაღლესი მწვერვალი. ჭარბობს 4000-იანი მწვერვალები, რომელთაგან აღსანიშნავია მონტე-როზა (4634 მ), დომი (4545 მ), ვაისჰორნი (4506 მ), მატერჰორნი (4478 მ), დან-ბლანში (4357 მ), გრან-კომბენი (4314 მ), ფინსტერაარჰორნი (4274 მ), გრანდ-ჟორასი (4208 მ), რიმპფიშჰორნი (4199 მ), ალეჩჰორნი (4195 მ), იუნგფრაუ (4158 მ), გრან-პარადიზო (4061 მ) და სხვა. 

განვითარებულია მთის-მყინვარებიანი რელიეფის ფორმები, განაპირა და გრძივი ღრმა ხეობები, მსხვილი მყინვარები. აღმოსავლეთ ალპებთან შედარებით გამოირჩევა ნაკლები სიგანით, მკვეთრად გამოყოფილი თაღოვანი განფენილობით, ხშირი და ღრმა ტექტონიკურ-მდინარეული დანაწევრებით, ჩრდილოეთი რაიონების დიდი სინესტით, სადაც ფართოდ არის განვითარებული მაღალი სარტყლის სუბალპური და ალპური ლანდშაფტები, ხოლო სამხრეთი ქედების ფერდობების ქვედა მონაკვეთებზე გაბატონებულია ხმელთაშუაზღვიური ლანდშაფტები. პადანის დაბლობისკენ მიქცეული მონაკვეთი ციცაბოკალთებიანია. დასავლეთი ალპების შემადგენლობაშია: ლიგურიის ალპები, ზღვისპირა ალპები, პროვანსის ალპები, კოტის ალპები, დოფინეს ალპები, გრაის ალპები, ბერნის ალპები, პენინის ალპები, ლეპონტინის ალპები, გლარნის ალპები. დასავლეთი ალპებში ერთიანდება აგრეთვე მთის მასივები: პელვუ, ვერკორი და სხვა. 

დასავლეთი ალპები აგებულია ძირითადად კრისტალური ქანებით, პერიფერიები უმეტესად დანალექი ქანებით. გაბატონებულია მთა-ტყის ლანდშაფტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები
* აღმოსავლეთი ალპები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დასავლეთი ალპები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ვესტმინსტერის ხიდი** (ინგლ. Westminster Bridge) — მდინარე ტემზაზე არსებული თაღოვანი ხიდი, რომელიც დასავლეთ ნაპირზე მდებარე ვესტმინსტერის უბანს აკავშირებს აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარე ლამბეთის უბანთან. ხიდის დასავლეთ მხარეს დგას ვესტმინსტერის სასახლე, რომელშიც ინგლისის პარლამენტია განთავსებული, და ინგლისის ერთ-ერთ სიმბოლოდ ქცეული ბიგ-ბენი, ხოლო მოპირდაპირე მხარეს „ლონდონის თვალი" და მუზეუმია.

ეს არის ვესტმინსტერის უბანში არსებული ყველაზე ძველი ხიდი მდინარე ტემზაზე.

მშენებლობა
----------

ვესტმინსტერთან ხიდის აგების იდეა 1664 წელს გაჩნდა, მაგრამ სოლიდურ წინააღმდეგობას გადააწყდა ლონდონის კორპორაციისა და მენავეების მხრიდან. ოპოზიციურად განწყობილი ძალები 1722 წელს კვლავ გააქტიურდნენ და 1729 წელს აგებული პატნის ხის ხიდიც გააპროტესტეს, მაგრამ 1736 წელს პარლამენტმა მოიწონა და მიიღო ვესტმინსტერის ხიდის აგების გეგმა. 1739-1750 წლებში მიმდინარე მშენებლობა ფინანსდებოდა კერძო კაპიტალით, ლატარიითა და გრანტებით. პროექტის ხელმძღვანელი იყო შვეიცარიელი ინჟინერი შარლ ლაბელი.

თანამედროვე ხიდი 1862 წლის 24 მაისს საზეიმოდ გაიხსნა. მისი დიზაინი ეკუთვნის თომას პეიჯს.

2005-2007 წლებში ხიდს სრული რეკონსტუქცია ჩაუტარდა და მთლიანად გადაიღება. იგი განკუთვნილია როგორც ქვეითად მოსიარულეების, ისე სატრანსპორტო საშუალებებისათვის.

ხიდის დიზაინი
-------------

ვესტმინსტერის ხიდი, უმთავრესად, მწვანედაა შეღებილი და შეესაბამება თემთა პალატაში განთავსებული ტყავის სკამების ფერს. ლამბეთის ხიდი ისეთივე წითელი ფერისაა, როგორც ლორდთა პალატის სკამები. ლოგიკურად მდებარეობს ორივე პალატაც: თემთა პალატა ვესტმინსტერის სასახლის იმ მხარესაა, რომელიც ვესტმინსტერის მწვანე ხიდთან არის ახლოს, ხოლო ლორდთა პალატა სასახლის მოპირდაპირე მხარესაა და, შესაბამისად, ლამბეთის ხიდის მეზობლად.

ხიდის სიგრძეა 250 მეტრი, ხოლო სიგანე — 26 მეტრი. იგი ექვსი საყრდეისა და შვიდი თაღისგან შედგება. მორთულია გოთური დეტალებით, რომლებიც შექმნა ვესტმინსტერის სასახლის არქიტექტორმა, ჩარლზ ბერიმ.

ვესტმინსტერის ტერაქტი
---------------------

2017 წლის 22 მარტს ვესტმინსტერის ხიდზე განხორციელდა ტერორისტული თავდასხმა, რომელიც 82 წამი გაგრძელდა. ტერორისტი, ხალიდ მასუდი, ავტომობილით მოძრაობდა ვესტმინსტერის ხიდზე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ და ხიდის სამხრეთით მდებარე ტროტუარზე მიმავალ ქვეითებს გამიზნულად ეჯახებოდა. თავდასხმისას დაიღუპა ოთხი ადამიანი და დაშავდა 50-ზე მეტი გამვლელი. მას შემდეგ, რაც ტერორისტმა დანით სასიკვდილო ჭრილობა მიაყენა უიარაღო პოლიციელს, კით პალმერს, ხალიდ მასუდი ცეცხლსასროლი იარაღით დაჭრა და შეაჩერა, სავარაუდოდ, დიდი ბრიტანეთის თავდაცვის მინისტრის, მაიკლ ფელონის ერთ-ერთმა მცველმა. მიწაზე დავარდნილი მასუდის ახლოს იპოვეს თავდამსხმელის ორი დანა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვესტმინსტერის ხიდი
კლინტ ისტვუდის ცნობილი პერსონაჟი ფილმიდან „კარგი, ცუდი და ბოროტი" (რეჟისორი სერჯო ლეონე)
**ვესტერნი** (ინგლ. Western) — ჟანრი კინოში, ტელევიზიაში, რადიოსა და ხელოვნების სხვა დარგებში, რომელშიც მოქმედება ვითარდება XIX საუკუნის ამერიკის შეერთებული შტატების ძველ დასავლეთში (American Old West). 

პირველად ტერმინი „ვესტერნი" გამოყენებული იყო ოქსფორდის ინგლისურ ლექსიკონში ფილმის The Fight at the Mill (1912) აღსაწერად. ეს ტერმინი წარმოქმნილია ინგლისური სიტყვიდან west - დასავლეთი (ვესტერნი ერთადერთი კინოჟანრია, რომელმაც საკუთარი სახელი გეოგრაფიული ადგილმდებარეობიდან მიიღო). ვესტერნი, როგორც ცნება, ძალზე ტევადია: ეს შეიძლება იყოს ეპიკური ტილო რკინიგზის მშენებლობის შესახებ, ყამირი მიწების ათვისების შესახებ, შეიძლება იყოს მიუზიკლი, დრამა, კომედია, დეტექტივი, საშინელებათა ფილმი, ფანტასტიკა და ა.შ. ეს თავისთავად მეტყველებს ამ ჟანრის პოტენციალზე. 

პირველ ვესტერნად ედვინ პორტერის მიერ 1903 წელს გადაღებული „მატარებლის დიდი ძარცვა" ითვლება.

„მატარებლის დიდი ძარცვა" მიჩნეულია არა მარტო პირველ ვესტერნად, არამედ პირველ ფილმად, რომელსაც გამართული სიუჟეტი ჰქონდა. ამის გარდა, პორტერმა დაამკვიდრა პარალელური მონტაჟი და ამით გადატრიალება მოახდინა კინოხელოვნებაში. მონტაჟის ეს ნაირსახეობა ერთდროულად გვიჩვენებს ორ ან მეტ დამოუკიდებელ მოქმედებას, რომელიც ერთ უწყვეტ მთლიანობად აღიქმება. 

ამის შემდეგ, ჟურნალ „Life-ის" თქმით, ვესტერნი მსოფლიო მასშტაბით იქცა ორიგინალურ ამერიკულ ხალხურ ოპერად (სხვანაირად მას ცხენის ოპერასაც უწოდებენ). ამერიკულ კინემატოგრაფში არ არსებობს სხვა კინოჟანრი, ასე მჭიდროდ რომ იყოს დაკავშირებული საკუთარი ქვეყნის ისტორიასთან. „ამერიკულმა კულტურამ მოგვცა ორი უნიკალური ჟანრი: ჯაზი და ვესტერნი",\_თქვა ცნობილმა მსახიობმა და რეჟისორმა კლინტ ისთვუდმა. 

ამ ჟანრის გმირები ძირითადად არიან კოვბოები (მწყემსები), წვრილი ფერმერები, შერიფები, ბანდიტები, მექსიკელები, ჯარისკაცები და ინდიელები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვესტერნები***

* ვესტერნის ჟანრის პოპულარული ფილმები. კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (IMDb)
* ირაკლი მახარაძე, რევაზ მახარაძე, ერთი მუჭა ვესთერნი, თბილისი : არეტე, 2007.

სქოლიო
------

1. ↑  ვესტერნი. უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
ვესტფალია
**ვესტფალია** (გერმ. Westfalen) — ისტორიული რეგიონი გერმანიის ჩრდილო-დასავლეთში, მდინარეებს რაინსა და ვეზერს შორის. თავდაპირველად საქსების (ვესტფალების) დასავლეთ შტოს განსახლების ადგილი, საქსონიის საჰერცოგოს ნაწილი. ჰაინრიხ ლომის სიკვდილის (1180) შემდეგ დაიშალა ფეოდალურ სამფლობელოებად (ვესტფალიის საჰერცოგო, მიუნსტერის საეპისკოპოსო, ოსნაბრიუკი, პადერბორნი და სხვა). 1807 წელს ნაპოლეონ I-მა დააარსა ე. წ. ვესტფალიის სამეფო (მთავარი ქ. კასელი 1807-18013). 1815 წლიდან იყი პრუსიის პროვინცია (მთავარი ქ. მიუნსტერი). 1945 წლიდან შედიოდა ინგლისის საოკუპაციო ზონაში. ამჟამად ყოფილი ლიპეს მხარესთან (1947 წლამდე დამოუკიდებელი იყო) ერთად ქმნის ფედერალური მხარის ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის აღმოსავლეთ ნაწილს და მოიცავს არნსბერგის, დეტმოლდისა და მიუნსტერის ოლქებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ვესტფალიის ზავი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 383.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვესტფალია***

* Internet-Portal Westfälische Geschichte დაარქივებული 2002-11-22 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* Landschaftsverband Westfalen-Lippe დაარქივებული 2009-01-05 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* Land of North Rhine-Westphalia (ინგლისური)
* Deutsches Kaiserreich: Provinz Westfalen (გერმანული)
ილუსტრაცია, რომელზეც გამოსახულია "დინარული ტიპის თავის ქალა" ჰანს გიუნტერის "ევროპული ისტორიის რასობრივი ელემენტების" მიხედვით (1927)
**დინარული რასა**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ადრიატიკული** ან **ეპიროტიკული რასა** — ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა ფიზიკურ ანთროპოლოგიაში მე-20 საუკუნის დასაწყისში.[1] ამ სახელწოდებით აღნიშნავდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთი ევროპის თანამედროვე ეთნიკური ჯგუფების ფენოტიპს და მომდინარეობს დინარის მთიანეთის სახელწოდებიდან. იგი შემოიღო ფრანგმა ანთროპოლოგმა იოზეფ დენიკერმა, რომელიც ასევე იყენებდა ტერმინს „ადრიატიკული რასა". საბჭოთა ანთროპოლოგები დინარულ ტიპს მიიჩნევდნენ ბალკანურ-კავკასიური რასის ქვეტიპად.[2] მისთვის დამახასიათებელია ბრაქიკეფალია, დაბალი და ფართო სახე, მაღალი და დახრილი შუბლი, ხშირად ბრტყელი კეფა, (ჰიპერ-)ლეპტორინული და ხშირად გამოხატული („არწივისებური") ცხვირი, მუქი ფერის თმა და თვალები, ხორბლისფერი კანი და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  Anne Maxwell (2010). Picture Imperfect: Photography and Eugenics, 1870-1940. Sussex Academic Press. ISBN 978-1-84519-415-4.
2. ↑  Динарский тип — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან
დავით ჩქოტუა.
**დავით ჩქოტუა** (დ. 11 იანვარი, 1849, სოფელი საბერიო, — გ. ივლისი, 1929, რიყე ) — აფხაზი პუბლიცისტი და რუსთველოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის მიხეილ შერვაშიძის ერთადერთი ვაჟის, გიორგი შერვაშიძის ძიძიშვილი და ერთგული თანამებრძოლი. დაიბადა სამურზაყანოს სოფელ საბერიოში. დაამთავრა ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია. 1869–1875 წლებში სწავლობდა ჯერ ოდესის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო, ხოლო შემდეგ პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტებზე. პეტერბურგში სწავლების პერიოდში იგი აქტიურად თანამშრომლობდა გაზეთ „დროებასთან". 1875 წლიდან გიორგი შერვაშიძემ მიიწვია აღმოსავლეთ საქართველოში თავისი მამულების მმართველად. თბილისში დაუახლოვდა ტერგდალეულებს, ჩაერთო მათ მოძრაობაში.

დავით ჩქოტუა თავის უმცროს ძმასთან, ნიკოლოზთან ერთად დაადანაშაულეს 1876 წლის 22 ივლისს მომხდარ ნინა ანდრეევსკაიას გატაცებასა და მკვლეოლბაში. საბოლოოდ მიუსაჯეს 20 წლიანი კატორღა. ნიკოლოზი სასამართლომ საბოლოო ჯამში გაამართლა. დავით ჩქოტუამ კატორღა სრულად მოიხადა და 1906 წელს მძიმედ დაავადებული დასახლდა მშობლიურ სოფელ საბერიოში სადაც იგი ეწეოდა მეცნიერულ მოღვაწეობას. იგი დაინტერესებული იყო რუსთველოლოგიით. მუშაობდა „ვეფხისტყაოსნის" შესახებ ვრცელ მონოგრაფიაზე, რომელიც ამჟამად დაკარგულია, შემორჩენილია მისი ნაშრომის ძალიან მცირე ნაწყვეტი.

ლიტერატურა
----------

* *ცაიშვილი, ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 172.
* *ჭურღულია, ო*. დავით ჩქოტუა, სოხუმი, 1969.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით ჩქოტუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ვსტეროლენის მდებარეობარეკას მთა, სორტლანი
**ვესტეროლენი** (ნორვ.Vesterålen ) — ლოფოტენის კუნძულების ჩრდილოეთით მდებარე ნორვეგიის ფიულკე-ნურლანში შემავალი რაიონია.

გეოგრაფია
---------

ვესტეროლენი ლოფოტენის კუნძულებს ბორნით უკავშირდება, მაგრამ მატერიკთან დასაკავშირებლად ბორანი არაა საჭირო. ვესტეროლენი შედგება ანდიოიას, ბიოს, ჰადსელის, სორტლანისა და ეკსნეს მუნიციპალიტეტებისგან. ვესტეროლენის ლანდშაფტი მთიანია, თუმცა ლოფოტენის კუნძულების მთებისაგან განსხვავებით, ვესტეროლენის მთებს მომრგვლო ფორმისაა. ქალაქები და სოფლები განლაგებულია სანაპიროზე(Strandflaten) მთებსა და ფიორდებს შორის. ვესტეროლში რამდენიმე ტბაა, მაგ. ალსვოგვატნეტი. რაიონში არის მიოისალენის ეროვნული პარკი სტოკმარკნესში (ჰადსელი) საშუალო ტემპერატურა იანვარში 1.8 °C-ია, ხოლო ივლისში - 12.3 °C, საშუალო წლიური ტემპერატურა 4.3 °C-ია და 1220 მმ ნალექები შემოდგომაზე(ყველაზე წვიმიანი პერიოდი).

ეკონომიკა
---------

2004 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ვესტეროლენის მოსახლეობა 30 648 ადამიანისაგან შედგებოდა. ყველაზე დიდი ქალაქი სორტლანია, მაგრამ რეგიონული საავადმყოფო მეზობელ სტოკმარკნესშია ჰადსელის მუნიციპალიტეტში. ვესტეპოლენში ორი რეგიონული აეროპორტია: სტოკმარკნესის აეროპორტი სკაგენი მცირე თვითმფრინავებისათვის და ანდიოიას აეროპორტი ანდენეს. ნორვეგიის სამეფო საჰაერო ძალების საზღვაო პატრულის Lockheed P-3 Orion ტიპის თვითმფრინავების ბაზირების ადგილი ანდიოიას აეროდრომია, სადაც ასევე განლაგებულია სარაკეტო ბაზა. სორტლანდში განლაგებულის ნორვეგიის სანაპირო დაცვის ჩრდილოეთის ბაზა(Kystvaktskvadron Nord).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 382.
ვექსილოლოგიის ასოციაციათა საერთაშორისო ფედერაციის დროშა.
**ვექსილოლოგია** — ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის დროშების, ალმების, ვიმპელების, ბაირაღების და მისთანათა წარმოშობასა და განვითარებას.

ტერმინი „ვექსილოლოგია" მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „vexillum", რაც რომაელ ლეგიონერთა დროშას ნიშნავდა. ვექსილოლოგიისადმი ფართო ინტერესი ამერიკასა და ევროპაში XX საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა. მის ფართო პოპულარიზაციას ხელი შეუწყო უიტნი სმიტის გამოკვლევებმა. მალე გაჩნდა მრავალი პერიოდული გამოცემა რომელიც ჩვენს დრომდე არსებობს (მაგː ჩეხური „ვექსილოლოგია", ინგლისური „ფლაგმასტერი", კანადური „ფლაგსკანი" და სხვა) უიტნის წიგნები ითარგმნა ევროპის თითქმის ყველა ენაზე. 

დროშა თავისი შინაარსით მრავალგვარია, კერძოდː

* სახელმწიფო
* სამხედრო-საზღვაო
* სასიგნალო
* სავაჭრო და სხვ.

დროშა მიიჩნევა სახელმწიფო სუვერენიტეტის სიმბოლოდ.

სამხედრო დროშა სამხედრო ნაწილის სიმბოლოა. იგი, როგორც მებრძოლთა შეკრებისა და გაერთიანების ნიშანი გაჩნდა ძველი აღმოსავლეთის სახელმწიფოებში – ინდოეთში, ჩინეთში და სხვაგან. 

სამხედრო-საზღვაო დროშა განსაზღვრავს, თუ რომელი სახელმწიფოს შეიარაღებულ ძალებს განეკუთვნება სამხედრო ხომალდი. იგი ძველ რომში გაჩნდა და საბოლოოდ, XVI-XVIII საუკუნეებში დამკვიდრდა.

დროშების უმრავლესობა უკავშირდება უშუალოდ სამხედრო ისტორიას, უპირველეს ყოვლისა, როგორც მოვლენათა მონაწილეს, და შემდეგ, როგორც სამხედრო დიდების მატიანეს. 

დროშები წარმოადგენენ გამოყენებითი ხელოვნების ძეგლებს, რამდენადაც მასზე მოცემულია შესანიშნავი დეკორატიული გაფორმებები, ძვირფასი ნაქარგები, აპლიკაციები, მხატვრული გამოსახულებები. 

დროშები ძალიან მნიშვნელოვანი წყაროა ჰერალდიკისათვის – გერბების ისტორიისათვის, რადგან მათზე ხშირად არის ასახული არა მარტო, პირადი და სახელმწიფო, არამედ, საადგილმამულო გერბებიც. 

დროშები გადმოგვცემენ, ასევე, საინტერესო ისტორიებს. ამის თვალსაჩინო მაგალითია აშშ-ს, საფრანგეთის, ინგლისის დროშები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საგაზეთო პოლემიკური და ჰერალდიკური მასალების ქრონოლოგიური ნუსხა[*მკვდარი ბმული*]
* სამხედრო სიმბოლიკა[*მკვდარი ბმული*]
* მსოფლიოს დროშები
* მსოფლიოს დროშების მონაცემთა ბაზა
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი[*მკვდარი ბმული*]
* დროშების კვლევის ცენტრი (აშშ) დაარქივებული 2016-06-16 საიტზე Wayback Machine.
* დროშის ინსტიტუტი (დიდი ბრიტანეთი)
* ფორუმი დროშებზე დაარქივებული 2017-05-18 საიტზე Wayback Machine.