**შაიზარის ბრძოლა** — ბრძოლა, რომლის დროსაც იერუსალიმის სამეფოს ჯარები ბალდუინ I-ის მეთაურობით შეებრძოლნენ სელჩუკთა არმიას, რომლებსაც მავდუდი მეთაურობდა. გაიმართა 1111 წელს. ბრძოლა ტაქტიკური ფრით დამთავრდა, მაგრამ ჯვაროსანთა ნაწილებმა უკან დაიხიეს, საკუთარ სამეფოში.

წინაპირობები
------------

1110 წლიდან დაწყებული 1115 წლამდე, სელჩუკთა სულთანი — მაჰმედ I ყოველწლიურად აწყობდა შემოსევებს ჯვაროსანთა სახელმწიფოებში. პირველი წლის შეტევა ედესაზე ქრისტიანებმა მოიგერიეს. ალეპოს ზოგიერთი მოსახლის წაქეზებით და ბიზანტიის მხრიდან წახალისებით, სულთანმა ბრძანება გასცა მთავარი იერიში მიეტანათ ჯვაროსანთა სირიულ სამფლობელოებზე 1111 წელს. მან არმიის მეთაურად დანიშნა მოსულის მმართველი მავდუდ იბნ ალთუნთაში. არმიის შემადგენელი ნაწილები იყვნენ დიარბაქირიდან და აჰლათიდან, მათ მეთაურობდა სოკმან ალ-ქუთბი, ჰამადანელ ჯარისკაცებს ბურსუქ ბინ ბურსუქი, მესოპოტამიელ ნაწილებს აჰმადილი და სხმა ამირები.

ედესიდან ალეპომდე
-----------------

დიდი მუსლიმური არმიის მოახლოებისას, ედესის საგრაფოს ჯარები თავიანთი ორი მთავარი ქალაქის კედლებს ამოეფარნენ. მიუხედავად იმისა, რომ სელჩუკები წინააღმდეგობის გარეშე გადაადგილდებოდნენ საგრაფოში, მათ ვერ შეძლეს ჯერ ედესის, ხოლო შემდეგ ტურბესელის დაპყრობა. მალე დაშლილი სელჩუკები ალეპოში დაბრუნდნენ. ამ ქალაქში დამასკოს ჯარები თუღთექინის მეთაურობით შეუერთდნენ მავდუდის არმიას.

მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა სელჩუკთა მიმართ კარგად იყვნენ განწყობილნი, ქალაქის მმართველმა — ფახრ ალ-მულკ რადვანმა უარი განაცხადა მათთვის კარიბჭის გახსნაზე. რადვანმა სულთნის არმია მის ავტორიტეტზე მუქარად მიიჩნია. ბურსუქი და სოკმანი ავადმყოფობდნენ და ერთმანეთში კამათიც მოუვიდათ. მაშინ სოკმანმა არმია დატოვა თავის მიმდევრებთან ერთად, მაგრამ გარდაიცვალა სანამ სახლში დაბრუნდებოდა. ბურსუქმაც მიატოვა არმია და საკუთარი კონტიგენტით სახლში დაბრუნდა. სოკმანის მიწების მიღებისთვის, აჰმადილმაც დატომა არმია და წარადგინა თავისი პრეტენზიები ამ მიწებზე.

ალეპოდან შაიზარამდე
-------------------

შაიზარის ციტადელი
ამ დროისათვის ტანკრეს გალილეელმა თავისი ანტიოქიელი არმია მოიხმო და დაბანაკდა რუგიის ციხესიმაგრეში, ჯისრაშ შუღურთან ახლოს, ორონტესის ხიდთან, ანტიოქიიდან 50 კმ-ით სამხრეთით. დამოუკიდებელი შაიზარის მუნქიდების დასახმარებლად მავდუდი დაიძრა ალეპოდან და დაბანაკდა 120 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქ შაიზართან.

ტანკრედის დახმარების თხოვნის შემდეგ, მისკენ დაიძრნენ იერუსალიმიდან ბალდუინ I და ტრიპოლიდან ბერტრან ტულუზელი თავისი არმიებით. ისინი გაერთიანდნენ რუგიასთან, სადაც მოვიდა ედესის გრაფი ბალდუინიც. ჯარების გაერთიანების შემდეგ, ჯვაროსნები პირველად ქრისტიანთა მიერ კონტროლირებად ქალაქ აპამეასკენ გაემართნენ, შემდეგ კი შაიზარის გარეთ დაბანაკებულ მუსლიმებისკენ.

ბრძოლა
------

მავდუდის არმიამ „მიმართა ჩვეულ არმიას და დაიწყო შემწუხებელი მცირე შეტაკებები. ისინი ცდილობდნენ საკვების მიწოდება შეეწყვიტათ ფრანკებისთვის და არ მიეცათ საშუალება, რომ ცხენებისთვის წყალი დაელევინებინათ ორონტესიდან". ქრისტიანები არ წამოეგნენ საბრძოლო პროვოკაციას და დაიწყეს შემჭიდროებით დაწყობა. როდესაც თურქთა ცხენოსნები ძალიან ახლოს მივიდნენ ჯვაროსნებთან, მოხდა შეტაკება და ისინი უკუაგდეს. ბრძოლის ნაცვლად წარიმართა მოკლე შეტაკებები და საბოლოოდ თურქებმა ვერ შეაჩერეს ბალდუინის არმიის წინსვლა.

ლიტერატურა
----------

* Smail, R. C. *Crusading Warfare 1097-1193.* New York: Barnes & Noble Books, (1956) 1995. ISBN 1-56619-769-4

სქოლიო
------


|  |  |
| --- | --- |
|  |  იხილეთ პორტალი **ჯვაროსნული ლაშქრობები** |

1. ↑  Byzantium and the Crusades By Jonathan Harris, pg. 84
2. ↑  Smail, p 142

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჯვაროსნული ლაშქრობების ბრძოლები |
| --- |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ქსერიგორდონი (1096)
* ცივეტოტი (1096)
* ნიკეა (1097)
* დორილეა (1097)
* ანტიოქია (1097-1098)
* მაარა (1098)
* იერუსალიმი (1099)
* ასკალონი (1099)
 |
|  |
| პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* არსუფი (1099)
* მელიტენა (1100)
* მერსივანი (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* ჰერაკლია (1101)
* რამლა (1101)
* რამლა (1102)
* ტრიპოლი (1102-1109)
* ჰარანი (1104)
* რამლა (1105)
* არტაჰი (1105)
* სიდონი (1110)
* შაიზარი (1111)
* ალ-სანაბრა (1113)
* სარმინი (1115)
* სისხლიანი ველი (1119)
* ჰაბი (1119)
* იაფა და ტვიროსი (1123-1124)
* იბნა (1123)
* აზაზი (1125)
* მარჟ-ალ-საფარი (1126)
* ბა'რინი (1137)
* შაიზარი (1138)
* ედესა (1144)
* ბოსრა (1147)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დორილეა (1147)
* ეფესო (1147)
* მენდერესი (1147)
* კადმუსი (1148)
* დამასკი (1148)
 |
|  |
| მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* ინაბი (1149)
* აინტაბი (1150)
* ასკალონი (1153)
* ჰულის ტბა (1157)
* ალ-ბუქაია (1163)
* ჰარიმი (1164)
* ალ-ბაბეინი (1167)
* მონჟისარი (1177)
* მარჯ-აიუნი (1179)
* იაკობის ფონი (1179)
* ბელვუარი (1182)
* ალ-ფული (1183)
* კერაკი (1183)
* კრესონი (1187)
* ჰატინი (1187)
* იერუსალიმი (1187)
* ტვიროსი (1187)
 |
|  |
| მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იკონია (1190)
* აკრა (1189-1191)
* არსუფი (1191)
* იაფა (1192)
 |
|  |
| მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ზარა (1202)
* კონსტანტინოპოლი (1203)
* კონსტანტინოპოლი (1204)
 |
|  |
| მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* იერუსალიმი (1218)
* დამიეტა (1218-1219)
 |
|  |
| მეექვსე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ | 
* იერუსალიმი (1244)
* ფორბია (1244)
 |
|  |
| მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* დამიეტა (1249)
* ელ-მანსური (1250)
* ფარისკური (1250)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა | 
* ტუნისი (1270)
 |
|  |
| მერვე ჯვაროსნული  ლაშქრობის შემდეგ | 
* კრაკ-დე-შევალიე (1270)
 |

 |