recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ფრანჩესკო II სფორცა** (იტალ. Francesco II Sforza; დ. 4 თებერვალი, 1495 — გ. 2 ნოემბერი, 1535) — სფორცას დინასტიის წარმომადგენელი. მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და ბეატრიჩე დ’ესტეს უმცროსი ვაჟი. მილანის უკანასკნელი ჰერცოგი სფორცას დინასტიიდან 1522-35 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ფრანჩესკო დაიბადა 1495 წლის 4 თებერვალს მილანში. იგი იყო მილანის ჰერცოგ ლუდოვიკო სფორცასა და მისი მეუღლის, ბეატრიჩე დ’ესტეს მეორე ვაჟი. მას სახელი ბაბუის, მილანის ჰერცოგ ფრანჩესკო I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. იგი სულ ორი წლის იყო, როდესაც დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა. მისმა ბავშვობამ და მთლიანად ცხოვრებამ, იტალიური ომების პერიოდში გაიარა. 1500 წელს საფრანგეთის მეფე ლუი XII შევიდა მილანში და ლუდოვიკო დაამხო, რომელიც ვაჟებთან ერთად ავსტრიაში გაიქცა, სადაც იმპერატორს ცოლად მისი ძმისწული, ბიანკა მარია სფორცა ჰყავდა. 

ლუდოვიკო მალე უკან დაბრუნდა და ტახტის დაკავება სცადა, თუმცა ლუი XII-მ იგი დაატყვევა და საფრანგეთში, შატო დე ლოშში გამოკეტა, სადაც იგი სიცოცხლის ბოლომდე ჰყავდა დამწყვდეული, სადაც იგი 1508 წელს დაიღუპა. 1512 წელს, ცოტახნით შეძლო ფრანჩესკოს ძმამ, მასიმილიანომ ტახტის დაბრუნება, მაგრამ იგი მეფე ფრანსუა I-მა მოისყიდა და ტახტი 1515 წელს ფრანგებს დაუთმო. ფრანჩესკომ მხოლოდ 1521 წელს მოახერხა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-ის დახმარებით დაებრუნებინა მილანის ტახტი და გაეძევებინა ფრანგები. იგი თავისი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო, რომელიც მილანს მართავდა. მის მმართველობასა და საჰერცოგოს სპეციალურად იცავდა კარლ V-ის ესპანური ჯარები. 

იგი თავის სამშობლოში დაბრუნდა და მმართველობა დაიწყო. ამის შემდეგ, იგი იმპერატორის მხარეს იბრძოდა ბიკოკას ბრძოლაში, 1522 წელს. 1526 წელს, მან უღალატა კარლ V-ს და კონიაკის ლიგაში გაწევრიანდა საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-თან, პაპ კლემენტე VII-თან და ფლორენციის რესპუბლიკასთან ერთად. 

1534 წლის 4 მაისს, ფრანჩესკომ ცოლად შეირთო კარლ V-ის 12 წლის დისწული, დანიის, შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე კრისტიან II-ისა და დედოფალ იზაბელა ავსტრიელის უფროსი ასული — კრისტინა დანიელი. ეს ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო გამოდგა. 1535 წელს ფრანჩესკო II გარდაიცვალა, 40 წლის ასაკში. მისმა ნახევარ-ძმამ, ჯოვანიმ სცადა მილანის ტახტის დაკავება, თუმცა ისიც მალევე დაიღუპა, რის გამოც მილანის საჰერცოგო კარლ V-ის უფროს ვაჟს, ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ს დარჩა, რის შემდეგაც მილანი ესპანეთის პატარა პროვინციად იქცა.

ლიტერატურა
----------

* Michael Mallett and Christine Shaw, The Italian Wars:1494-1559, Pearson Education Limited, 2012.
* Charles Oman. A History of the Art of War in the Sixteenth Century. London: Methuen & Co. 1937.
* Ernst Schulin. Kaiser Karl V: Geschichte eines übergroßen Wirkungsbereiches. Stuttgart: Kohlhammer, 1999.
ხუან-ფერნანდესის კუნძულები. მარცხნივ ალეხანდრო სელკრიკის კუნძული
**ალეხანდრო სელკირკის კუნძული** — კუნძული ჩილეს სანაპიროსთან, სიდიდით მეორე და ყველაზე დასავლეთით მდებარე ხუან-ფერნანდესის კუნძულების ჯგუფიდან. მდებარეობს რობინზონ კრუზოს კუნძულიდან 181 კილომეტრით დასავლეთით.

სახელი
------

1966 წელს, ჩილეს მთავრობამ მას-აფუერას კუნძულს სახელი გადაარქვა და უწოდა ალეხანდრო სელკირკის კუნძული, ისევე როგორც ისლა-მას-ე-ტიერას - რობინზონ კრუზოს კუნძული. ალეხანდრო სელკირკი იყო შოტლანდიელი მეზღვაური, რომელიც 1704 წელს გადასვეს რობინზონ კრუზოს კუნძულზე (იმ დროისათვის უკაცრიელი), სადაც მან 4 წელი გაატარა. სწორედ ეს ფაქტი დაედო საფუძვლად დანიელ დეფოს ნაწარმოებს „რობინზონ კრუზო".

დასახლება
---------

გასულ საუკუნეში, კუნძულზე არსებობდა ციხე-კოლონიები, სადაც განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის გასამართლებული პირები იხდიდნენ სასჯელს. 1927-1930 წლებში აქ იმყოფებოდა 160 პოლიტპატიმარი. კუნძულის დღევანდელ მოსახლეობას სწორედ ყოფილი პატიმრები შეადგენენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩილეს კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რობინზონ კრუზო, მოაი და რაპა-ნუი. ჩილესგან დაშორებული კუნძულების ისტორია დაარქივებული 2013-09-30 საიტზე Wayback Machine.
* ალეხანდრო სელკრიკის კუნძულის გეოგრაფიული სახელები დაარქივებული 2009-07-10 საიტზე Wayback Machine.
**ალვანთა ისტორია** — შუა საუკუნეების სომხური ისტორიოგრაფიის ძეგლი. ტრადიციულად მის ავტორად ითვლება მოვსეს კალანკატვაცი. ნაშრომი დაწერილია VII-X საუკუნეებში ძველ სომხურ ენაზე. ნაშრომი შედგება სამი წიგნისაგან, მასში მდიდარი ცნობებია დაცული კავკასიის ალბანეთის ისტორიის შესახებ.

„ალვანთა ისტორიაში" საკუთრივ კავკასიის ალბანეთის გარდა საყურადღებო ცნობებია დაცული ხაზარებისა და ჰუნების შემოსევების, ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლეს, სპარსეთის მეფე ხოსროს ომებზე. ასევე ვახტანგ გორგასლის ბრძოლა ირანის წინააღმდეგ, იმდროინდელი სომხეთის სამეფოს ურთიერთობა ქართლთან, ბიზანტიასთან. ნაშრომში დაწვრილებით აღწერილია ბიზანტიელებისა და ხაზარების მიერ 627-628 თბილისის ალყა და მისი აღება. დაცულია მასალები სომეხ-ქართველთა საეკლესიო პაექრობის შესახებ და სხვა. მნიშვნელოვანია ცნობა რუსთა ლაშქრობისა ამიერკავკასიაში (943).

ლიტერატურა
----------

* *Dowsett C. J. F.* A Neglected Passage in the «History of the Caucasian Albanians» // Bulletin of the School of Oriental and African Studies.— University of London, 1957.— Vol. 19, No. 3.— pp. 456—468.
* Мовсес Каланкатуаци. История страны Алуанк / Пер. Ш. В. Смбатяна.— Ереван: Матенадаран, 1984.

სქოლიო
------

1. ↑  Sergio La Porta. The Sense of an Ending: Eschatological Prophecy and the Armenian Historiographical Tradition (7th-10th c.) // Le Muséon. — 2016. — № Muséon 129.2-3. — p. 367.
**ოყარი** (ლათ. Egretta) — დიდი ზომის ფრინველთა გვარი ყანჩისებრთა ოჯახისა. ადრე აერთიანებდა 3 სახეობას: დიდი ოყარი (Egretta alba), საშუალო ოყარი (Egretta intermedia) და პატარა ოყარი (Egretta garzetta), ხოლო ახლა — 13 სახეობას: პატარა ოყარი (Egretta garzetta), თეთრი ოყარი (Egretta thula), ცისფერფეხა ოყარი (Egretta rufescens), სამხრეთაფრიკული წითურყელიანი ოყარი (Egretta vinaceigula), შავი ყანჩა (Egretta ardesiaca), სამფეროვანი ყანჩა (Egretta tricolor), თეთრლოყება ყანჩა (Egretta novaehollandiae), პატარა ცისფერი ყანჩა (Egretta caerulea), აღმოსავლური რიფის ყანჩა (Egretta sacra), სანაპიროს ყანჩა (Egretta gularis), რიფის ყანჩა (Egretta dimorpha), კაჭკაჭისებრი ყანჩა (Egretta picata), და ყვითელნისკარტა ყანჩა (Egretta eulophotes); აგრეთვე ერთ ამომწყდარ სახეობას Egretta subfluvia. ბუდობენ კოლონიებად. დებენ 3-4 (იშვიათად 5) კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 25-26 დღე-ღამე. ფართოდ არიან გავრცელებული ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონებში. დიდი ოყარი საქართველოში გვხვდება როგორც მობუდარი ფრინველი. გვხვდება ჯავახეთში, კოლხეთის დაბლობსა და სამეგრელოში. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენისას. ოყარი შეტანილია „წითელ წიგნში".

სახეობები
---------

* Egretta garzetta — პატარა ოყარი
* Egretta thula — თეთრი ოყარი
* Egretta rufescens — ცისფერფეხა ოყარი
* Egretta vinaceigula — სამხრეთაფრიკული წითურყელიანი ოყარი, ან ფიქალისფერი ოყარი
* Egretta ardesiaca — შავი ყანჩა
* Egretta tricolor — სამფეროვანი ყანჩა
* Egretta novaehollandiae — თეთრლოყება ყანჩა
* Egretta caerulea — პატარა ცისფერი ყანჩა
* Egretta sacra — აღმოსავლური რიფის ყანჩა
* Egretta gularis — სანაპიროს ყანჩა, ან დასავლური რიფის ყანჩა
* Egretta dimorpha — რიფის ყანჩა
* Egretta picata — კაჭკაჭისებრი ყანჩა
* Egretta eulophotes — ყვითელნისკარტა ყანჩა
* † Egretta subfluvia

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 619.

სქოლიო
------

1. ↑  ოყარი (TSN 174812). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
**აია-სოფია** (ბერძ. Ἁγία Σοφία) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში. მისი ამჟამინდელი სტრუქტურა დათარიღებულია VII საუკუნით და ამ თვალსაზრისით ქალაქში ყველაზე ძველი ნაგებობაა. ვინაიდან გამორჩეულია თავისი ბიზანტიური არქიტექტურით და ხელოვნებით, 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
-------

III საუკუნიდან ახლანდელი აია-სოფიას ადგილას არსებობდა ეკლესია. 620 წელს ეს ეკლესია, სავარაუდოდ, მიწისძვრის გამო დაინგრა. 1205 წელს მეოთხე ჯვაროსნულმა ლაშქრობის დროს ქალაქი დაიპყრეს და აია-სოფია გადაკეთდა სალონიკის საკათედრო ტაძრად. აღნიშნული მდგომარეობა გაგრძელდა 1224 წლამდე, ამ დროს ეპიროსის დესპოტატის ბატალიონებმა თეოდორე კომნენოს დუკას მეთაურობით ქალაქი გაათავისუფლეს. 1430 წლის 29 მარტს, ოსმალეთის სულთან მურად II-ის მიერ სალონიკის აღების შემდეგ, ეკლესია მეჩეთად გადააკეთეს, და უწოდეს აია-სოფიას მეჩეთი. 1912 წელს სალონიკის განთავისუფლების შემდეგ იგი კვლავ ეკლესიად გადაკეთდა.

ტაძარი არის ბერძნული სახის ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი. სტამბოლში მდებარე გიულისა და ქალენდერჰანეს მეჩეთებთან და ნიკეის დანგრეულ მიძინების ეკლესიასთან ერთად, იგი წარმოადგენს ამ ტიპის ერთ-ერთ მთავარ არქიტექტურულ ნიმუშს.

ხატმებრძოლობის ეპოქაში ეკლესიის აფსიდი მორთული იყო უბრალო ოქროს მოზაიკებით და მხოლოდ ერთი დიდი ჯვრით, ისევე როგორც კონსტანტინოპოლის აგია-ირინე და ნიკეის მიძინების ეკლესიას. 787-797 წლებში ხატთაყვანისმცემლების გამარჯვების შემდეგ ჯვარი შეცვალეს ღვთისმშობლის გამოსახულებით. გუმბათს აკრავს თორმეტივე მოციქულის, ღვთისმშობლისა და ორი ანგელოზის ფიგურები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აია-სოფია (სალონიკი)***

* Agia Sofia of Thessaloniki
* Hellenic Ministry of Culture დაარქივებული 2012-02-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Paleochristian and Byzantine monuments of Thessaloniki. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. ციტირების თარიღი: 5 November 2022
2. ↑  Ministry of Culture — Hagia Sophia Church (Original: Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού | Ναός Αγίας Σοφίας) Greek.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-08-17. ციტირების თარიღი: 2021-08-17
3. ↑  UNESCO, Advisory Body Evaluation, World Heritage List No. 456
4. ↑  Ιερός Ναός της του Θεού Σοφίας Greek. ციტირების თარიღი: November 2, 2022
5. ↑  Krautheimer, Richard (1986). *Architettura paleocristiana e bizantina* (it).  Einaudi, Turin.  p. 317
**ნელი ბაბუნაშვილი** (დ. 29 ივლისი, 1933) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან.ჰიგიენური ფაკულტეტი.

1958 წელს იყო რესპუბლიკური ბავშვთა კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი–ორდინატორი. 1960 წელს პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1968 წელს ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1994 წლიდან წამყვანი მეცნიერ–თანამშრომელია. ამზადებს ექიმებს ელექტროფიზიოლოგიაში, კითხულობს ლექციებს უნივერსიტეტის პედიატრიულ ფაკულტეტზე კარდიოლოგიაში. ავტორია 100 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება გულ–სისხლძარღვთა სისტემის მდგომარეობას ნორმისა და პათოლოგიის დროს.

1966 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჯანმრთელ ბავშვთა ელექტროკარდიოგრაფიული და ბალისტოკარდიოგრაფიული მონაცემები და მათი ურთიერთკავშირი ასაკობრივ ასპექტში".

1994 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გულ–სისხლძარღვთა სისტემის თავისებურება და გულის რიტმის მათემატიკური ანალიზი ქრონიკული ტონზილიტისა და ალერგიული დაავადებების დროს ბავშვებში".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 26

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნელი ბაბუნაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აღქმის კარები** (ინგლ. The Doors of Perception) — ინგლისელი მწერლის, ოლდოს ჰაქსლის, ავტობიოგრაფიული ესე, გამოქვეყნდა 1954 წელს. მასში ავტორი აღწერს პირად ფსიქოდელიურ გამოცდილებას, რომელიც 1953 წლის მაისში ჰალუცინოგენური ნივთიერება მესკალინის ზემოქმედების ქვეშ მიიღო. იგი თავის გამოცდილებას ფილოსოფიურ და ფსიქოლოგიურ ჭრილში განიხილავს.

„აღქმის კარები" ხშირად ქვეყნდება მწერლის სხვა ესესთან „სამოთხე და ჯოჯოხეთი" ერთად, რომელიც 1956 წელს გამოიცა და მასში წამოჭრილი იდეების ერთგვარ გაგრძელებას წარმოადგენს. ორივე ესეს სათაური მომდინარეობს უილიამ ბლეიკის წიგნიდან „ქორწინება სამოთხისა და ჯოჯოხეთისა". 

ესეში ფსიქოდელიური ნარკოტიკები შეფასებულია, როგორც მისტიკური აზროვნების ხელშემწყობი და აღნიშნულია მათი სარგებელი მეცნიერებაში, ხელოვნებასა და რელიგიაში, რასაც მძაფრი რეაქცია მოჰყვა. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალმა მოაზროვნემ ჰაქსლის არგუმენტები დამაჯერებლად მიიჩნია, მწერალს არაერთი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა, მათ შორის იყვნენ თომას მანი და მარტინ ბუბერი, რომლებიც ამტკიცებდნენ, რომ მესკალინის ეფექტები სუბიექტური იყო და არ უნდა მომხდარიყო მისი გაიგივება ობიექტურ რელიგიურ მისტიციზმთან. ჰაქსლი სიცოცხლის ბოლომდე აგრძელებდა ფსიქოდელიური ნივთიერებების მიღებას, რომელთა საშუალებით მოპოვებულმა შეხედულებებმა ასახვა ჰპოვა მის უკანასკნელ რომანში „კუნძული" (1962).

გავლენა
-------

### უილიამ ბლეიკი

უილიამ ბლეიკი, რომელიც ჰაქსლისთვის, როგორც წიგნის სათაურის, ასევე სტილის ინსპირაციას წარმოადგენდა, იყო გავლენიანი ინგლისელი მხატვარი და პოეტი. „აღქმის კარები" მეტაფორაა, რომელიც გვხვდება ბლეიკის 1790 წლის წიგნში „ქორწინება სამოთხისა და ჯოჯოხეთისა". მეტაფორა ასახავდა ბლეიკის მიმართებას ადამიანის შეზღუდული უნარისადმი, აღექვა რეალობა მის გარშემო:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | აღქმის კარები დაწმენდილი რომ იყოს, ყველაფერი ადამიანის წინაშე ისე წარსდგებოდა, როგორც ის სინამდვილეშია - უსასრულოდ. | "|

პოპ-კულტურა
-----------

* წიგნის მიხედვით ეწოდა სახელი 1965 წელს ჩამოყალიბებულ ამერიკულ როკ-ჯგუფს, The Doors.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Doors of Perception: What did Huxley see in mescaline?. The Guardian (26.01.2012).

სქოლიო
------

1. ↑  „აღქმის კარები დაწმენდილი რომ იყოს, ყველაფერი ადამიანის წინაშე ისე წარსდგებოდა, როგორც ის სინამდვილეშია - უსასრულოდ". უილიამ ბლეიკი, *ქორწინება სამოთხისა და ჯოჯოხეთისა*.
2. ↑  ბლეიკი, უილიამ (1790). *ქორწინება სამოთხისა და ჯოჯოხეთისა*.
ჩაკ გრესლი
**ჩარლზ ერნესტ გრესლი** (ინგლ. Charles Ernest Grassley; დ. 17 სექტემბერი, 1933) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წევრი. იკავებს აშშ-ის სენატის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას, წარმოადგენს აიოვას შტატს აშშ-ის სენატში. სენატორად პირველად აირჩიეს 1980 წელს.

სენატორობამდე, გრესლი იყო აიოვას შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1959–1975) და აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1975–1981). სამჯერ იყო სენატის ფინანსური კომიტეტის თავმჯდომარე. 2019 წლის 3 იანვარს, როდესაც სენატორ ორინ ჰათჩს უფლებამოსილებანი შეუწყდა, გრასლი გახდა ყველაზე „გამოცდილი" რესპუბლიკელი სენატში და შესაბამისად, დაიკავა სენატის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Senator Chuck Grassley official United States Senate site
* Grassley For Senate

სქოლიო
------



1. ↑  Breuninger, Kevin. Sen. Chuck Grassley opts for Finance Committee chairman, setting up Sen. Lindsey Graham to lead Judiciary Committee. ციტირების თარიღი: 17 November 2018.
2. ↑  Bolton, Alexander. Trump set to have close ally Graham in powerful chairmanship. ციტირების თარიღი: 17 November 2018.
3. ↑  KCRG-TV9, Ellyn Felton. Grassley set to become Senate pro tempore. ციტირების თარიღი: January 25, 2019.
4. ↑  Chuck Grassley to be third in line for the Presidency.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — მაისი 1, 2019. ციტირების თარიღი: January 25, 2019.
**ჩაის ფოთლის კრეფა** — ჩაის მოსავლის აღების აგროტექნიკური ღონისძიება. შრომატევადი სამუშაოა. მასზეა დამოკიდებული არა მარტო მოსავლის რაოდენობა, ნედლეულის ხარისხი, მკრეფავთა შრომისნაყოფიერება, ასევე ამ მცენარის ცხოველმყოფელობა და სიცოცხლის ხანგრძლივობა. ჩაის ფოთლის კრეფის ბიოლოგიური საფუძველი ისაა, რომ კრეფის მთელი სეზონის განმავლობაში (აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით) შერჩევით მოიკრიფოს 2–3-ფოთლიანი ნაზი დუყები იმ ანგარიშით, რომ ჩაის დასამზადებლად მაღალხარისხოვანი ნედლეული მიიღონ. გარდა ამისა, ბუჩქზე ფოთლებს იმ რაოდენობით ტოვებენ, რამდენიც საჭიროა მრავალი წლის განმავლობაში მცენარის არსებობისა და ცხოველმყოფელობის შესანარჩუნებლად.

ჩაის ფოთლის კრეფას იწყებენ პლანტაციის გაშენებიდან მე-4–მე-5 წელს, ბუჩქების მესამე ფორმირებითი გასხვლის დროს. ამასთანავე ცდილობენ ვარჯის საბოლოო ფორმირებას. ამ მიზნით გვერდით ტოტებზე ფოთოლს მანამ არ კრეფენ, სანამ ტოტი ბუჩქის საერთო სიმაღლეს (50 სმ) არ მიაღწევს. 10-12 წლის ჩაის პლანტაცია უკვე სრულმოსავლიანია. საქართველოში ჩაის ფოთლის კრეფა აპრილ-მაისში იწყება, მაშინ როცა ბუჩქზე განვითარდება 4–5-ფოთლიანი დუყები (15-20 %). კრეფენ 2–3-ფოთლიან ნაზ დუყებს, ხოლო ნეკებზე ტოვებენ ორ-ორ ნორმალურ ფოთოლს და თევზა ფოთოლს. ივნისში 3–4-ფოთლიანი ყლორტებიდან იკრიფება 2–3-ფოთლიანი დუყები. ნეკზე კი ტოვებენ თითო ნორმალურ ფოთოლს და თევზა ფოთოლს. ივლისიდან სეზონის ბოლომდე იკრიფება 2–3-ფოთლიანი ნაზი დუყები და ნეკზე ტოვებენ მხოლოდ თევზა ფოთოლს.

მსოფლიოში ჩაის ფოთლის კრეფა ძირითადად ხელით წარმოებს. ყოფილ სსრკ-სა და იაპონიაში მანქანური წესით ჩაის ფოთლის კრეფაში მნიშვნელოვანი შედეგები იყო და არის მიღწეული. საქართველოში შექმნილია ჩაის ფოთლის შერჩევით პრინციპზე კრეფის რამდენიმე ტიპის მანქანა.

ლიტერატურა
----------

* *ფირცხალაიშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 74-75.
**ჩაის დაგრეხილი ფოთლის მახარისხებელი ქარხანა** შედგება მადოზირებელი და მახარისხებელი კვანძების, წინა და უკანა დგარებზე აწყობილი გამომტანი ტრანსპორტიორისა და ელექტრომოწყობილობისაგან. მადოზირებელ კვანძში შედის ბუნკერი, რომლის ქვედა ნაწილში დაყენებულია დაღარული მადოზირებელი ლილვაკები და ამძრავი. მახარისხებელი კვანძი შენადუღი ჩარჩოა. მასზე დამაგრებულია მავთულის დახრილი ბადეები, გამომტანი ბუნკერი და ინერციული დებალანსური ვიბრატორი თვითმასინქრონებელი ლილვითურთ. დაგრეხილ ჩაის ფოთოლს ჩატვირთავენ მადოზირებელი კვანძის ბუნკერში, საიდანაც იგი განსაზღვრული დოზებით გადაეცემა მახარისხებელ კვანძს. ჩაის ფოთლის ნაზი, კარგად დაგრეხილი ფრაქცია ბადეში გაიცრება და გამომტანი ტრანსპორტიორი გადაიტანს შემდეგი ტექნოლოგიური ოპერაციის — ღნობის — ჩასატარებლად, ხოლო უხეში, დაუგრეხი ფრაქცია, გადაეცემა მეორეული გრეხის როლერებს ან ჩაის საჭრელ მანქანას. ჩაის დაგრეხილი ფოთლის მახარისხებელი ქარხანას აყენებენ პირველადი გადამუშავების ჩაის ფაბრიკების საროლერო საამქროში ფოთლის საგრეხ, მახარისხებელ და საჭრელ უწყვეტ ნაკადურ ჯაჭვში.

ლიტერატურა
----------

* *დომიანიძე კ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 72-73.
**ჩაის მრეწველობა** — კვების მრეწველობის დარგი, რომელიც გამოიმუშავებს ბაიხაოსა და დაწნეხილ ჩაის, აგრეთვე ჩაის თხევადსა და მშრალ ნატურალურ კონცენტრატებს.

ჩაის კულტურა საქართველოს ტერიტორიაზე XIX საუკუნის 40-იან წლებიდან გავრცელდა. 1913 წელს უკვე ფუნქციონირებდა 5 ფაბრიკა, რომლებმაც გამოიმუშავა 131 ტ ბაიხაოს ჩაი. ჩაის მრეწველობა საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ განვითარდა. ომამდე ხუთწლედებში აშენდა მრავალი ჩაის ფაბრიკა. ძირითადი სახეობის პროდუქციის — შავი ბაიხაოს ჩაის — გარდა აითვისეს მწვანე ბაიხაოს ჩაის, ფილა ჩაისა და მწვანე აგურა ჩაის წარმოებაც.

საქართველოში წარმოებული ჩაი წლების მიხედვით
-------------------------------------------

| წლები | ფაბრიკების რაოდენობა | ბაიხაოს ჩაის წარმოება(ათ. ტ) |
| --- | --- | --- |
| 1940 | 34 | 11,1 |
| 1950 | 42 | 20,2 |
| 1960 | 65 | 38,2 |
| 1970 | 77 | 63,9 |
| 1975 | 87 | 83,1 |
| 1980 | 89 | 127,5 |
| 1982 | 92 | 136,5 |
| 1984 | 93 | 141,2 |

| წლები | წარმოებული ჩაი(ათ. ტ) | ბაიხაოს ჩაის პირველადიდამუშავება (ათ. ტ) |
| --- | --- | --- |
| 1940 | 2,7 | 11,1 |
| 1965 | 24,1 | 45,8 |
| 1975 | 52,1 | 83,1 |
| 1980 | 68,1 | 127,5 |
| 1984 | 112,4 | 141,2 |

ლიტერატურა
----------

* *ოდიშარია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 73.
**ჩაის ფოთლის საფიქსაციო მანქანა** — უწყვეტი მოქმედების მანქანა, რომელშიც ჩაის ფოთლის ფიქსაცია და შეშრობა გაერთიანებულია ერთ პროცესში. აგრეგატში ფიქსაციისათვის გამოყენებულია ტენიანი ცხელი ჰაერი. ჩაის ფოთლის საფიქსაციო მანქანას ჩაის ფოთოლს აწვდის კონვეიერი. აქედან სექტორული ჩამტვირთავი დოლით ჩაის ფოთოლი ჩაიტვირთება საფიქსაციო საკანში, რომლის გვერდები აწყობილია იზოლირებული თუჯის ფილებისაგან. საფიქსაციო საკანში განლაგებულია ლითონისბადიანი ოთხი კონვეიერი. ჩამტვირთავი დოლიდან ჩაი იყრება ზედა კონვეიერზე. ამავე დროს კალორიფერიდან გამოსული ცხელი ჰაერი შემრევ საკანში მოხედრის შემდეგ ვენტილატორით იჭირხნება და დიფუზორის გავლით ხვდება საფიქსაციო საკანში. ჩაის ფოთოლი გაივლის ოთხივე კონვეიერს (ზემოდან ქვემოთ) და 300-400 გ/კგ ტენის შემცველი და 170-180 °C-მდე გახურებული ჰაერით განიცდის ფიქსაციას, შრება და იყრება გამომტან დასაყოვნებელ ტრანსპორტიორზე. ნამუშევარი ჰაერის ნაწილი მილით ატმოსფეროში გადის, ხოლო ნაწილი დიფუზორის გავლით კვლავ კალორიფერში ხვდება.

ლიტერატურა
----------

* *ბიბილეიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 75.
**ჩაის საშრობი ღუმელი** — ჩაის ფოთოლში მიმდინარე ფიზიკურ-ქიმიური, ბიოლოგიური და სხვა პროცესების შესაწყვეტი და ფოთლის ტენიანობის ტექნოლოგიურ ნორმამდე დასაყვანი მანქანა. ჩაის საშრობი ღუმელი არის კონვეიერული საშრობი, რომელშიც ჩაის ფოთოლი და საშრობი აგენტი ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულებით მოძრაობენ. მანქანის ძირითადი ნაწილებია მკვებავი დახრილი კონვეიერი, კონვეიერებიანი საშრობი კამერა და ცეცხლმილა კალორიფერი. მკვებავი კონვეიერის თავში მოწყობილია ჩამტვირთავი ბუნკერი და ჩაის ფენის გამასწორებელი მექანიზმი. საშრობი საკანი ლითონის დახურული კოლოფია. მასში მოთავსებულია ოთხი ფირფიტოვანი კონვეიერი მვარდნი პერფორირებული ფირფიტებითურთ, რის გამოც შესაძლებელია კონვეიერების ორივე შტოს გამოყენება. მუშა საკანი ტორსული მხრიდან შეერთებულია კალორიფერის კოლოფთან, რომელშიც მოთავსებულია მილების კონა. კალორიფერის წინა ნაწილში მოთავსებულია საცეცხლე მფრქვევანითურთ.

მკვებავი კონვეიერის ბუნკერში ჩაყრილი ჩაი გაივლის ფენის გასასწორებელ მექანიზმს, გაიშლება კონვეიერის ზედაპირზე და გადაეცემა საშრობი საკნის ზედა კონვეიერს. 100-105 °C-მდე გახურებულ ჰაერს ვენტილატორი ჭირხნის საშრობი საკნის ქვედა კონვეიერის ქვეშ. ჩაის ფოთოლი თანამიმდევრობით გაივლის კონვეიერების ყველა შტოს (ზემოდან ქვემოთ), შეხვდება საშრობი აგენტის აღმავალ ნაკადს, გაშრება ისე, რომ ტენიანობა 3-4 % დარჩეს, და მბრუნავსეგმენტიანი დოლისა და ტრანსპორტიორის საშუალებით საშრობი საკნიდან გამოიტვირთება.

ლიტერატურა
----------

* *ბიბილეიშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 74.
**პატკულის სახლი** (რუს. Усадьба Паткуль) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში. მისამართი შუა ქუჩა, სახლი № 8. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1854 წელს. კომპლექსის შემადგენლობაში ასევე შედის ფლიგელი მცირე ქუჩაზე, სახლი № 13.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე სახლის ადგილზე განთავსებული იყო ხის სახლი. 1848 წლიდან მიწის ნაკვეთის მფლობელი იყო მარია პატკული. ახალი ხის სახლის მშენებლობა დაიწყო 1854 წელს არქიტექტორ ი. ა. მონიგეტის პროექტის მიხედვით, მშენებლობას ხელმძღვანელობდა დამხმარე ი. ა. ვიდოვი. ძველი სახლი ამის გამო გადაიტანეს ნაკვეთის სხვა კუთხეში და გახდა სახლის ფლიგელი. მიწის ნაკვეთის გარშემო ხის ღობე გაავლეს. ფლიგელს დააშენეს 1881 წელს ნ. ს. ნიკიტინის პროექტის მიხედვით.

დიდი სამამულო ომის შემდეგ მთავარ სახლში განათავსეს საბავშვო ბაღი № 2, ხოლო მოგვიანებით კი - გამოსაფხიზლებელი, საპასპორტო მაგიდა. ამჟამად შენობაში განთავსებულია პუშკინის რაიონის საცხოვრებელი სააგენტო და სარდაფში კაფე. 1950-იან წლებშ მიწის ნაკვეთის სიღრმეში ააშენეს მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელმაც დაარღვია სახლის დაგეგმარება. არ შემონახულა ხის ღობე ჭიშკრით. 1990-2000 წლებში სახლის გარშემო ააგეს კიდევ ხუთი ახალი საცხოვრებელი სახლი. სახლის ფლიგელი არის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ძეგლის სტატუსის მქონე შენობა, რომელიც დაანგრიეს 2012 წლის სექტემბერში. სახლი აღადგინეს 2015 წელს, მაგრამ ხისა დარჩა მხოლოდ გარე შემოწერილობა, ხოლო შიდა კედლები აგურითაა ამოყვანილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Средняя 8. Усадьба Паткуль. *Энциклопедия Царского Села*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-02. ციტირების თარიღი: 2018-07-01.
* Усадьба М. А. Паткуль. *citywalls.ru*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-02. ციტირების თარიღი: 2018-07-01.
**პატიმატ აბაკაროვა** (აზერ. Patimat Serajutdin qızı Abakarova; დ. 23 ოქტომბერი, 1994) — დაღესტნური წარმოშობის აზერბაიჯანელი ტაეკვონდოისტი. ბაქოში გამართული 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი, 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი. 2016 წელს ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების რინჯაოს მედალოსანი და 2015 წლის მსოფლიო სამხედრო თამაშების ოქროს მედლის პრიზიორი.

ბიოგრაფია
---------

პატიმატ აბაკაროვა დაიბადა 1994 წლის 23 ოქტომბერს მაჰაჩყალაში. 9 წლის ასაკში ის კარატეს წრეზე შევიდა, სამი თვის შემდეგ კი ოჯახთან ერთად სხვაგან გადავიდა. ამის გამო ვეღარ მოახერხა წრეზე სიარული. მიუხედავად ამისა, ახალი საცხოვრებელი ადგილის მახლობლად, მაჰაჩყალის 38-ე სკოლაში დაიწყო სიარული ტაეკვანდოს გაკვეთილებზე, რომელსაც მწვრთნელი ისმაილ ისმაილოვი ატარებდა. მალე გუნდი გადავიდა საბრძოლო ხელოვნების ახალ ცენტრში, რომელსაც აბაკაროვა დღემდე სტუმრობს..

2013 წელს აზერბაიჯანის ტაეკვონდოს ფედერაციამ აბაკაროვა მიიწვია აზერბაიჯანის შიდა ჩემპიონატზე ასპარეზობისთვის, სადაც აბაკაროვამ პირველი ადგილი მოიპოვა. მალე პატიმატი მიიწვიეს სასწავლო ბანაკში. მას აკვირდებოდა აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების სამწვრთნელო შტაბი, რომლის გადაწყვეტილებითაც აბაკაროვას შესთავაზეს აზერბაიჯანის სახელით ასპარეზობა.

2015 წლის ივნისში მან მონაწილეობა მიიღო ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე, სადაც მესამე ადგილი დაიკავა.. ამავე წლის 29 ივნისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა მოაწერა ხელი ბრძანებას პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებულებისა და პრიზიორების დაჯილდოვების შესახებ, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს აზერბაიჯანის სპორტის განვითარებაში. პატიმატ აბაკაროვა დაჯილდოვდა მედალით „პროგრესი". .

2016 წელს სტამბულში ჩატარებული ევროპის ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე მან პირველი ადგილი დაიკავა რითაც მოიპოვა რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გასამართი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია. იმავე წელს იგი გახდა შვეიცარიაში, მონტრეში ჩატარებული ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი, ფინალში დამარცხდა რუს ტატიანა კუდაშოვასთან. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ნახევარფინალში მარცხის შემდეგ გადაერთო ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაზე. ბრინჯაოს მედლისთვის გამართულ შეხვედრაში დაამარცხა ფრანგი იასმინა აზიე.

სქოლიო
------

1. ↑  Левашинская надежда Азербайджана.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-25. ციტირების თარიღი: 2021-10-20.
2. ↑  Патимат Абакарова: Жду папу в Рио
3. ↑  Патимат Абакарова: Я пришла в тхэквондо не просто так.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-28. ციტირების თარიღი: 2016-08-05.
4. ↑  Президент Азербайджана подписал распоряжения о награждении победителей первых Европейских игр[*მკვდარი ბმული*]თარგი:Недоступная ссылка
5. ↑  I Avropa Oyunları qaliblərinin və Azərbaycanda idmanın inkişafında xidmətləri olan şəxslərin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
6. ↑  Профиль на сайте taekwondodata.com
**ჩაიოტი** ან **მექსიკური კიტრი** (ლათ. Sechium edule) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე გოგრისებრთა ოჯახისა. უძველესი კულტურული მცენარეა. იგი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ აცტეკებისთვის, მაიასთვის და სხვა ინდიელი ტომებისთვის. ევროპელებმა გაიცნეს XVIII საუკუნეში. მისი სამშობლოა ცენტრალური ამერიკა. ჩაიოტი, როგორც სამრეწველო კულტურა, მოჰყავთ მექსიკაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში; ასევე, ვიეტნამში, კორეაში და აზერბაიჯანში. კლიმატური პირობები შესაძლებლობას იძლევა ჩაიოტი მოყვანილი იქნას ყირიმში, სამხრეთ უკრაინასა და მოლდოვაში.

მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა დაახლოებით 20 წელს აღწევს. ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში აქვს ძვირფასი ბოსტნეული კულტურის მნიშვნელობა. აქვს ფართოდ მომრგვალებული ფოთლები, რომლის სიგრძეა 10–25 სმ. ყვავილები ერთსქესიანია, მომწვანო ან კრემისფერი, გვირგვინის დიამეტრია დაახლოებით 1 სმ. მამრობითი ყვავილები ჯგუფებადაა შეკრებილი, მდედრობითი ყვავილები კი ერთეულად ან ჯგუფად. ნაყოფი მსხლისებრი ან მომრგვალო ფორმის კენკრაა, რომლის სიგრძეა 7–20 სმ. იგი შეიცავს ვიტამენებს, პროტეინს, 19 თავისუფალ ამინომჟავას, სახამებელს, აზოტურ და მინერალურ ნივთიერებებს. აქვს შარდმდენი და საერთო მომამაგრებელი თვისებები. ძირითადად დიეტური კვებისათვის გამოიყენება.

საქართველოში ჩაიოტის კულტურით XX საუკუნეში დაინტერესდნენ და ჯერ აფხაზეთში გაავრცელეს, შემდეგ გურია-სამეგრელოსა და იმერეთის რეგიონებში. აგრეთვე მოისინჯა ნიადაგი მისი აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელების პერსპექტივებისათვის.

სახელწოდება „chayotli" ნაუატლიდან ითარგმნება როგორც „ეკლებით დაფარული გოგრა".

სქოლიო
------

1. ↑  ჩაიოტი — ბოტანიკური ლექსიკონი
2. 1 2  სოფლის მეურნეობის პერსპექტიული კულტურები — ჩაიოტი
3. ↑  ჩაიოტი — ინფორმაცია დაარქივებული 2016-06-24 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
4. ↑  ჩაიოტი — ინფორმაცია
**ნელი კაკულია** (დ. 11 ივლისი, 1951, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ექიმი–ფიზიოთერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1974–1975 წლებში იყო თბილისის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ნევროლოგიური განყოფილების ექიმი–ინტერნი. 1975–1978 წლებში კურორტ მენჯის ექიმი–ნევროპათოლოგი. 1980–1987 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის კათედრის ლაბორანტი. 1987–1995 წლებში ასისტენტი. 1995 წლიდან კათედრის პროფესორი. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომის. ეკუთვნის 9 რაციონალიზატორული წინადადება და ერთი გამოგონება. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია.

საკანდიდატრო დისერტაციის თემა — „ნევრასტენიის სამკურნალოდ ზოგიერთი ფიზიოთერაპიული მეთოდის გამოყენების კლინიკურ–ფიზიოლოგიური დახასიათება", დაიცვა 1988 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თმა — „მიკროელემენტების ელექტროფარეზით და მაგნიტური ველით ნევრასთენიით დაავადებულთა დიფერენცირებული მკურნალობა და ამ ელემენტების როლი დაავადების პათოგენეზში", დაიცვა 1995 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 135

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნელი კაკულია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი


1. 1 2
ლეილასა და მაჯნუნის ისტორიის თანამედროვე ვერსია.
**ომის ხალიჩების** ტრადიცია ავღანეთში დასაბამს ამ ქვეყნის 1979 წელს საბჭოთა ოკუპაციის პერიოდიდან იღებს და გრძელდებოდა მომდევნო სამხედრო, პოლიტიკური და სოციალური კონფლიქტების პერიოდში. ავღანელი ხალიჩის მქსოველები ომის სიმბოლიკის გამოყენებას იწყებენ თითქმის მყისვე მათი ქვეყნის საბჭოთა კავშირის დაპყრობის შემდეგ. ეს ტრაციდია დღემდე გრძელდება. ამ პერიოდის მოვლენების საპასუხოდ შექმნილი ხალიჩები ომის ხელოვნების მსოფლიოს ყველაზე მდიდარ ტრადიციას წარმოადგენს გვიანდელი XX და ადრეულ XXI საუკუნეში.

ტერმინები *ბალუჩი* და *ომის ხალიჩა* განზოგადოებებია, რომლებიც ამ ჟანრს ხალიჩის გამყიდველებმა, კომერციულმა გალერეებმა, კოლექციონერებმა და კრიტიკოსებმა მისცეს. გამორჩეული ნიშანი ამ ხალიჩების არის რეგიონში ომისა და კონფლიქტების შემქმნელთა ინტერპტრეტაციის ასახვა.

მცირეა ცნობილი იმაზე, თუ როგორ გაჩნდა ან რა მიზანი ჰქონდა ამ მოტივის წარმოსახვას ხალიჩებში ამ რეგიონში.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ავღანეთისა და ავღანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ანგოლდი** — ვაშლის ჯიში. მიღებულია 1993 წელს ჩეხეთის მეხილეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სელექციური პროგრამის (ი. ბლაჟეკი) განხორციელების შედეგად, ჯიშების — A28/39 (ანტონოვკა × თავისუფალი დამტვერვა) და გოლდენ დელიშესის შეჯვარებით. საქართველოში შემოტანილია 2010 წელს, ვაზისა და ხეხილის სარგავი მასალის წარმოების ეროვნული ცენტრის (2014 წლიდან სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის სოფ. ჯიღაურას ექსპერიმენტული ბაზა) მიერ.

საშუალო ზრდის, გაშლილი განიერპირამიდული ფორმის ხეა განტოტვილი ვარჯით. აქვს გრძელი სანაყოფე ტოტები; საშუალო სიდიდის, მუქი მწვანე და პრიალა ფოთლები. ყვავილი საშუალო ზომის და ღია ვარდისფერია. ისხამს საშუალოზე მსხვილ ან მსხვილ (მასა 205–230 გ), მომრგვალო ფორმის ნაყოფს. აქვს სწორი და გრძელი ყუნწი. ნაყოფი ძირითადად მომწვანო-ყვითელია და დაფარულია წითელი მფარავი შეფერვით. რბილობი ყვითელი, საშუალოდ მკვრივი კონსისტენციისა და წვნიანია, აქვს კარგი საგემოვნო თვისებები (მომჟავო, ოდნავი არომატით). ერთი ხის საშუალო მოსავალი 13,5–16,4 კგ-ია (1 ჰა-ზე, 3000 ხეზე გაანგარიშებით, 40,5–49,2 ტონა).

ჯიში ქეცისადმი იმუნურია, მაგრამ მიმღებიანია ნაცრის მიმართ. მაღალხარისხოვანი სადესერტო მიმართულების, ზამთრის სიმწიფის პერიოდის ჯიშია. აპრილ-მაისამდე კარგად ინახება სამაცივრო პირობებში (0–1 °C).

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *ბობოქაშვილი ზ.*, *მაღლაკელიძე ე.*, საქართველოს ხეხილი : ახალი ჯიშები და მათი თავისებურებები, თბ.: სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი, 2020. — გვ. 16–17, ISBN 978-9941-8-2501-9.
**ანგლისტიკა** ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია ინგლისური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, ინგლისური ლიტერატურის შესწავლით. 

ანგლისტიკას სხვაგვარად ასევე ინგლისურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ ინგლისური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს. 

ანგლისტიკა შეიძლება განიხილებოდეს გერმანისტიკული მეცნიერების ერთ-ერთ დარგადაც, განსაკუთრებით ეს შეეხება ენათმეცნიერების სფეროს. თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ინგლისელი ერის, საერთოდ ინგლისის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ამერიკანისტიკა
* ინგლისური ენა
* ინგლისური როგორც უცხო ენა
* გერმანიკული ენები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* European Society for the Study of English (ESSE)
* Association of Departments of English in the US and Canada
* Conference on College Composition and Communication
* Sigma Tau Delta, Int. English Honor Society
* Modern Language Association (*MLA*)
* Organizations Related to the *MLA* დაარქივებული 2009-02-24 საიტზე Wayback Machine.
* Geoffrey Neil Leech (1936-2014): Current Changes in English Grammar in Relation to Society
**ქსანტოფილები** (ბერძ. ξανθός — *ყვითელი* და φύλλον — *ფოთოლი*) — კაროტინოიდების ჯგუფის პიგმენტები. აქვთ სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ან ნარინჯისფერი შეფერილობა. ქსანტოფილები მიიღება კაროტინის მოლეკულაში ჟანგბადის ჩართვით. კარგად იხსნებიან ცხიმებში, მაგრამ ერთმანეთისგან განსხვავდებიან ორგანულ გამხსნელებში მეტ-ნაკლები ხსნადობით. ქსანტოფილები — ლუტეინი, ვიოლაქსანტინი, ზეაქსანტინი, ნეოქსანტინი, ანტერაქსანტინი გვხვდება ქლოროპლასტებში; ისინი ოპტიკურად აქტიური პიგმენტებია, აქვთ შთანთქმის მაქსიმუმი 380-520 ნმ ფარგლებში. შთანთქმული სხივების ენერგიას გადასცემენ ქლოროფილებს და მონაწილეობენ ფოტოსინთეზში, როგორც დამატებითი პიგმენტები. ქსანტოფილები ადვილად იერთებენ ან გასცემენ ჟანგბადს. ისინი უჯრედში შუქფილტრის როლს ასრულებენ და ფერმენტებს სინათლის ზემოქმედებისგან იცავენ. ქსანტოფილები გვხვდება ქლოროპლასტებში, ყვავილის ნაყოფის ქრომოპლასტებში, კვერცხის გულში, ღვიძლში და ზოგიერთი ძუძუმწოვრის ცხიმოვან ქსოვილში.

ლიტერატურა
----------

* *ქინქლაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 561.
**ქსელის მართვის პროგრამა** (ინგლ. *Network Control Program* - **NCP**) — ARPANET-ის ქსელური პროტოკოლების პირველი სტანდარტი. რომელიც შეიმუშავა „ქსელის სამუშაო ჯგუფმა" (NWG) სტივ კროკერის ხელმძღვანელობით.

NCP ახდენდა ARPANET-ის ინტერფეისის სტანდარტიზაციას, რითაც ქსელში ჩართვის საშუალებას აძლევდა DARPA-ს თანდათანობით მზარდ საიტებს.

ისტორია
-------

NCP უზრუნველყოფდა დაკავშირებასა და ნაკადთა კონტროლს ARPANET-ის ქსელში მომუშავე კომპიუტერებზე გაშვებულ პროცესებს შორის. აპლიკაციის სერვისები, როგორიცაა მომხმარებლის ელ. ფოსტა და ფაილთა გადაცემა, შეიქმნა NCP-ს საფუძველზე.
NCP იყო გადაცემის მართვის პროტოკოლის (TCP) წინამორბედი. ის იყო სიმპლექსური პროტოკოლი, რომელიც იყენებდა მომხმარებელთა ელექტრონული ფოსტის მისამართებს და მათი დაკავშირებით ამყარებდა კომუნიკაციას. 

NCP არსებითად უზრუნველყოფდა სატრანსპორტო დონეს, რომელიც შედგებოდა ARPANET Host-to-Host პროტოკოლისგან (AHHP) და საწყისი კავშირის პროტოკოლისგან (ICP). AHHP-მ განსაზღვრა პროცედურები ცალმხრივი ნაკადით კონტროლირებადი მონაცემთა ნაკადის გადასაცემად ორ ჰოსტს შორის. ICP-მ განსაზღვრა ასეთი ნაკადების ორმხრივი წყვილის დამყარების პროცედურა მასპინძელ პროცესებს შორის. აპლიკაციურ პროტოკოლებს (მაგ. FTP) წვდომა აქვთ ქსელის სერვისებზე NCP-ის ზედა დონის ინტერფეისის საშუალებით.

TCP/IP-ზე გადასვლა
------------------

1983 წლის 1 იანვარს, როდესაც ARPANET-მა შეცვალა თავისი ძირითადი ქსელური პროტოკოლები NCP-დან უფრო მოქნილ და მძლავრ TCP/IP პროტოკოლების კომპლექტზე, NCP ოფიციალურად მოძველებულად გამოცხადდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ყველაზე ადრეული RFC — NCP
* Encyclopedia of Media and Communication

სქოლიო
------


1. ↑  NCP/TCP TRANSITION PLAN
**ქსავიე დოლანი** (ფრანგ. Xavier Dolan; დ. 20 მარტი, 1989) — კანადელი კინორეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, მემონტაჟე და კოსტიუმების დიზაინერი. საერთაშორისო აღიარება მოუტანა სადებიუტო ფილმმა „მე მოვკალი დედაჩემი", რომლის პრემიერაც 2009 წელს კანის კინოფესტივალზე შედგა. 

2009 წლის შემდეგ დოლანმა თავისივე სცენარისტობით რვა სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, რომელთაგან ორის გარდა ყველას პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა. ფილმის „ტომი ფერმაში" პრემიერა 2013 წელს ვენეციის 70-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე ჩატარდა, ხოლო ფილმი *ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება* 2018 წლის ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე წარსდგა. 2018 წელს დოლანმა გადაიღო მუსიკალური ვიდეო ადელის სინგლისთვის *Hello*. 

დოლანს თავისი ნამუშევრებისთვის არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული. 2014 წლის კანის კინოფესტივალზე ფილმისთვის „დედა" მან ჟიურის პრიზი დაიმსახურა, ხოლო 2016 წელს ფილმისთვის „ეს მხოლოდ აღსასრულია" გრან პრი მოიპოვა.

ფილმოგრაფია
-----------

### რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი

* *მე მოვკალი დედაჩემი* (2009)
* *წარმოსახვითი სიყვარული* (2010)
* *და მაინც ლოურენსი* (2012)
* *ტომი ფერმაში* (2013)
* *დედა* (2014)
* *ეს მხოლოდ აღსასრულია* (2016)
* *ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება* (2018)
* *მატიასი და მაქსიმი* (2019)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ქსავიე დოლანი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქსავიე დოლანის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *მე მოვკალი დედაჩემი* (2009)
* *წარმოსახვითი სიყვარული* (2010)
* *და მაინც ლოურენსი* (2012)
* *ტომი ფერმაში* (2013)
* *დედა* (2014)
* *ეს მხოლოდ აღსასრულია* (2016)
* *ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება* (2018)
* *მატიასი და მაქსიმი* (2019)
 |

 |
**ქსანთის ნომი** (ბერძ. Ξάνθη; ბულგ. Ксанти; თურქ. İskeçe) — ნომი საბერძნეთში, აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკიას რეგიონში. ქსანთის ნომი ერთ-ერთია სამი ნომიდან, სადაც თავმოყრილია მუსულმანური მოსახლეობა საბერძნეთში, ქსანთის ნომისმთლიანი მოსახლეობის 41,2 %. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბულგარეთს, აღმოსავლეთით როდოპის ნომს, დასავლეთით დრამას ნომს და კავალას ნომს, სამხრეთით ეგეოსის ზღვას.

ფართობი — 1793 კმ², მოსახლეობა — 101 010 ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქსანთი.

მოსახლეობა
----------

ქსანთი — მუსლიმი უმცირესობის კონცენტრაციის ადგილია საბერძნეთში. ქრისტიანი მოსახლეობა შედგება თითქმის მხოლოდ ბერძნებისაგან (58,8 %), რომელთა უმრავლესობა მეორე-მეოთხე თაობა არის ანატოლიიდან და აღმოსავლეთ თრაკიიდან დევნილი ბერძნების. მოსახლეობის 23 % და მუსლიმების 55 % პომაკები არიან.

მუნიციპალიტეტები
----------------

პერიფერიული ერთეული ქსანთი იყოფა 4 მუნიციპალიტეტად.


|  |
| --- |
| აბდერა (1) |
| მუკი (2) |
| ტოპეიროსი (3) |
| ქსანთი (4) |

კლიმატი
-------

ცხელი წყაროები
რეგიონში დომინირებს ძირითადად ხმელთაშუაზღვის კლიმატი, უფრო ცივია ჩრდილოეთი ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბერძნეთის ნომები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
ოსიბანას ტექნიკით შექმნილი წარწერა: „ვიკიპედია"
**ოშიბანა** (იაპონ. 押し花; ინგლ. Oshibana) — ფლორისტიკის ნაირსახეობა — სურათების შესრულების იაპონური ხელოვნება სხვადასხვა ბუნებრივი მასალებისგან: ფოთლების, ყვავილების, ბალახის, ხავსის და სხვა.

ტექნიკა
-------

ბუნებრივი მასალების მომზადება გამოშრობით იწყება პრესის ქვეშ, სპეციალურ ბადეში, რის შედეგადაც ბრტყელი ხდება. ზოგჯერ მასალა სპეციალურ წინასწარ დამუშავებას საჭიროებს და ფერსაც იცვლის. დამუშავების შემდეგ ხდება მათი განთავსება და დაწეპება სპეციალური ხარისხის ქაღალდზე ან ქსოვილზე. თითოეული ელემენტი განსაკუთრებული სიფრთხილით თავსდება თავის ადგილზე. ხელოვანის წარმოსახვა და სიზუსტე განსაზღვრავს სურათის ხარისხს.

გავრცელება
----------

დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ეს სახეობა ვიქტორიანულ ეპოქაში გავრცელდა და მეორე სიცოცხლე XX-XXI საუკუნეების მიჯნაზე შეიძინა. განსაკუთრებით გავრცელებულია იაპონიაში, სადაც 6 საუკუნის წინ აღმოცენდა. იაპონელები ოსიბანა-სურათების შესაქმნელად ბრტყლად გამხმარ მცენარეებს იყენებენ.

წმინდა მიწაზე დეკორატიული ხელოვნების ფორმა პოპულარული 1890-იანი წლების ბოლოს და XX საუკუნეში გახდა, როცა ამ ადგილებში მზადდებოდა წიგნად შეკრული სუვენირები, რომელიც წმინდა ადგილების ფოტოებთან ერთად შეიცავდა დაპრესილ ყვავილებს. ისინი ზეთისხილის ხის შტოებით მხატვრულად იყო გაფორმებული და გამზადებული გასაყიდად.

ამერიკელი მსახიობი და მონაკოს პრინცესა გრეის კელი დაინტერესებული იყო ოშიბანას ხელოვნებით და იყენებდა დაპრესილ ბოტანიკურ მასალას, რომელსაც საზღვარგარეთიდან უგზავნიდნენ. ამით ხელს უწყობდა მის პოპულარიზაციას მთელ მსოფლიოში. „ჩემი ყვავილების წიგნი", რომელიც კელიმ 1980 წელს გამოსცა, შეიცავს თავებს, რომელშიც მოთხრობილია მისი შემოქმედების შესახებ.

ბოლო ათწლეულებში რამდენიმე საერთაშორისო სამხატვრო ასოციაციისა და სკოლის შექმნამ პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ოშიბანას, როგორც უნიკალურ სამხატვრო ფორმას, სასწავლო კურსებით, კონფერენციებით, საერთაშორისო გამოფენებით და კონკურსებით. მათ შორისაა: 

* ფილადელფიის ყვავილების შოუ(ინგლისური)ქართ. — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელსაც პენსილვანიის მებაღეთა საზოგადოება ატარებს ფილადელფიაში მარტის დასაწყისში. ღონისძიება ყოველწლიურად 250000-ზე მეტ ადამიანს იზიდავს.
* Oshibana Art — იაპონური ყვავილების ორგანიზაცია და სკოლა, რომელიც 1996 წელს სან-პაულოში მირიან ტაცუმიმ დააარსა.

გალერეა
-------

* 
* „ველური ბატები"„ველური ბატები"
* 
* 
* გამხმარი ყვავილები და ბარათები სახელოსნოში. ოსაკაგამხმარი ყვავილები და ბარათები სახელოსნოში. ოსაკა

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იკებანა
* კირიგამი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***ოშიბანა***
* „World Wide Pressed Flower Guild"
* Oshibana Art
* Oshibana

სქოლიო
------

1. ↑  Kelly, Grace; Robyns, Gwen (1980). *My Book of Flowers.* Doubleday. p. 224. ISBN 0385140762.
2. ↑  Chase's Calendar of Events 2020: The Ultimate Go-to Guide for Special Days, Weeks and Months
**ნეკარი** (გერმ. Neckar) — მდინარე სამხრეთ-დასავლეთ გერმანიაში. მიედინება ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. სიგრძე 367 კმ, აუზის ფართობი 14,000 კმ². მდინარე რაინის ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს შვარცვალდისა და შვაბიის ალბის კალთებზე, ზღვის დონიდან 706 მ სიმაღლეზე. უმეტესწილად მიედინება ვიწრო, ადგილ-ადგილ კანიონისებურ ხეობაში. აქვს ჩრდილოეთური და ჩრდილოეთ-აღმოსავლური მიმართულება. ქალაქ პლოხინგენთან მოიხრება ჩრდილო-დასავლეთისაკენ და გაივლის ქალაქ შტუტგარტს. შემდეგ სვლას აგრძელებს ჩრდილოეთური მიმართულებით, აქ ხეობა ფართო და ღრმაა. ნაპირებზე ფეოდალური ციხე-სიმაგრეა. ძლიერ მეანდრირებულია. მკაცრ ზამთარში იყინება. მდინარე რაინს შეერთვის ქალაქ მანჰაიმის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 95 მ სიმაღლეზე. სანაპიროები მჭიდროდ არის დასახლებული. სანაოსნოა 200 კილომეტრამდე. წყლის საშუალო ხარჯი 145 მ³/წმ. 

სახელწოდება „ნეკარი" კელტური წარმოშობისაა და აღნიშნავს „ველურ წყალს". ჯერ კიდევ II საუკუნეში მოიხსენიება Nicretes-ის სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნეკარი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)
* ნეკარი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)
**ოღირღილო** — საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული ხალხური საბავშვო თამაში. მონაწილეები „არჩევანი-არადანის" მიხედვით ორ ჯგუფად გაიყოფიან და 15-20 ნაბიჯის დაშორებით ერთიმეორის პირისპირ გამწკრივდებიან. მოთამაშეებს ხელები მაგრად აქვთ ერთმანეთისთვის ჩაჭიდებული. იწყება თამაში: — ოღირღილო! — დაიძახებს ერთი ჯუფის რომელიმე მოთამაშე; — ოქროს კბილო! — უპასუხებენ მეორე ჯგუფიდან. — ბავშვი გვინდა! — თუ ბიჭი ხარ წაიყვანე! „ოღირღილოს" დამძახებელი გაიქცევა და დაეჯახება მოწინააღმდეგეთა მწკრივს, რომ „გაიტანოს", ანუ ხელი გააშვებინოს. თუ გაიტანა, იმ ორი მოთამაშისგან, რომლებსაც ხელს გააშვებინებს, ერთ-ერთს წამოიყვანს და თავის მწკრივში ჩააყენებს, თუ ვერა, მაშინ თვითონ ჩადგება მეტოქეთა მწკრივში. თუ მოთამაშე მოწინააღმდეგეთა მწკრივს განზრახ არ „გაიტანს", მას თამაშიდან გააგდებენ. ამის შემდეგ მოწინააღმდეგე ჯგუფის მოთამაშეები იწყებენ „ოღირღილოს" ძახილს და ასე, რიგრიგობით. როდესაც ერთ-ერთი ჯგუფის ყველა მოთამაშე მეორე მხარეს აღმოჩნდება, თამაში დამთავრებულია და მოწინააღმდეგე ჯგუფის წევრები დამარცხებულად ცხადდებიან.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიშვილი ე.*, სპორტის ენციკლოპედია, გვ. 363, თბ. 2006
**შარონოვის სახლი** (რუს. Дом Шаронова) — ძველი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1912 წელს არქიტექტორ თეოდორ შეხტელის პროექტის მიხედვით. შარონოვის სახლი შედის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სიაში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუზეს ქუჩა № 80.

ისტორია
-------

შენობა აგებულია 1912 წელს მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, არქიტექტურის აკადემიკოსის თეოდორ შეხტელის პროექტის მიხედვით. 1917 წლამდე სახლი იყო მსხვილი ტაგანროგელი პურის ვაჭრის ევგენი შარონოვის კუთვნილებაში, რომელმაც ეს სახლი ააშენა საკუთარი ქალიშვილის მარიასათვის. 1920-1922 წლებში შენობაში განთავსებული იყო მეაბრეშუმეობის სადგური. 1923 წლიდან კი - საბავშვო პოლიკლინიკა. ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში შენობა დაიკავა ევალდ ფონ კლეისტის პირველმა სატანკო არმიამ. 1944 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა საქალაქო ორგანიზაციები, მათ შორის ორჯონიკიძის რაიონის სკკპ რაიონული კომიტეტი. 1981 წლიდან კი შარონოვის სახლში ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმია გახსნილი.

არქიტექტურა
-----------

შარონოვის სახლი მოდერნის მარგალიტს წარმოადგენს. იგი არქიტექტურის, მხატვრობისა და ქანდაკების ბრწყინვალე ნიმუშია. სართულნახევრიან სახლს აქვს ბევრი საერთო მოსკოვის იაროსლავის რკინიგზის სადგურთან. შენობის კომპოზიცია ასიმეტრიულია. მარცხენა ნაწილში ოთხკუთხა მაღალი კოშკია, რვაკუთხა გუმბათით. ამ ნაწილში მდებარეობს მთავარი შესასვლელი.

შენობის ფრიზული ნაწილი მოპირკეთებულია კერამიკის ფილებით, რომელზეც გამოსახულია მოზაიკური სურათები. 

რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ერთადერთია როსტოვის ოლქში, რომლის ფასადზეც გამოსახულია მონუმენტური მხატვრობა. 

შენობა გადაღებულია რამდენიმე ფილმში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Статья о музее на Таганрог.su[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  *Подлипанов М. Д.* Шаронов Евгений Иванович // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 803. — ISBN 978-5-88040-064-5.
2. ↑  *Матишов Г. Г. Афанасенко В. И. Кринко Е. Ф.* Миус-фронт в Великой Отечественной войне. — Ростов-на-Дону: ЮНЦ РАН, 2010. — С. 100. — ISBN 978-5-902982-89-0.
3. ↑  Товарищество «Искусство или смерть» / *Под ред. О. Головановой.* — М.: ГМСИ, 2009. — 304 с. — ISBN 978-5-91611-006-7.
4. ↑  *Собств. корр.* «Дневник убийцы»: Пролитая кровь обязательно вернется // Экспресс-газета. — 2002. — 29 янв.
**ეშლი ელიზაბეთ „შარლოტ" ფლერი** (დ. 5 აპრილი, 1986, ჩრდილოეთი კაროლინა, აშშ) — პროფესიონალი ამერიკელი რესლერი, რიკ ფლერის შვილი. ჰყავს ნახევარძმა დევიდი. აგრეთვე ჰყავდა ძმა რიდი, რომელიც 2013 წლის მარტში გარდაიცვალა.

კარიერა
-------

ამჟამად არის პროფესიონალი რესლერი WWE-ში, სადაც იგი ბრენდ SmackDown-ზე წარმოდგენილია, როგორც შარლოტ ფლერი. ფლერი „Women's Champion" (ქალების ჩემპიონი) და ბრენდის „SmackDown"-ის „Female Wrestler"-ების წამყვანი ქალია. მისი დებიუტი შედგა NXT-ზე 2013 წელს. 2014 წელს მან მოიგო „NXT" ქალთა ჩემპიონატი და დაასახელდა „Rookie of the Year"-ად. იგი 4-ჯერ გახდა „WWE RAW Women's"-ის ჩემპიონი. შარლოტამ ყველაზე დიდხანს ატარა ტიტული (113 დღე). ფლერი დღესდღეობით „WWE SmackDown Women's" ჩემპიონია (8+ დღე). მისი მატჩი 2016 წლის ოქტომბერში საშა ბანკის წინააღმდეგ „Hell In A Cell"-ში (ჯოჯოხეთის საკანში), რომელმაც გასტანა 34 წუთი შარლოტას გამარჯვებით დასრულდა, რის შემდეგაც მან დაამყარა რეკორდი და დასახელდა მსოფლიოს საუკეთესო ქალ რესლერად. იგი პირველი ქალი რესლერია, რომელმაც ატარა „NXT Women's Championship", „Divas Championship", „WWE Raw Championship" და „Smackdown Women's Championship" (ოთხივე ტიტული). შარლოტას ფსევდონიმი დედოფალია („The Queen"), ხოლო მისი მრავალფეროვანი ილეთებიდან ყველაზე პოპულარულია „Natural Selection" და „Moonsault", ხოლო „submission move"-დან „Figure 8" (ფეხების ჩაკეტვა).

ქალთა რევოლუცია
---------------

12 ივლისს შედგა ბეკი ლინჩის, შარლოტას და საშა ბენკსის დებიუტი ძირითად როსტერში შოუ „Monday Night RAW"-ზე. ძირითადი დაპირისპირება კი მიდიოდა გუნდ „PCB"-ს (პეიჯი, შარლოტა და ბეკი ლინჩი), „Bella Squad"-ს (ნიკი ბელა, ბრი ბელა და ალიშა ფოქსი) და საშა ბენკსის, ნაომისა და ტამინას ალიანსს შორის. მას შემდეგ რაც შარლოტამ მოიპოვა ქალთა ჩემპიონობა, გუნდი „PCB" დაიშალა. ამის შემდეგ ბევრმა სცადა შარლოტასთვის ტიტულის წართმევა, მაგრამ უშედეგოდ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შარლოტ ფლერი WWE.com-ზე
* შარლოტ ფლერი Instagram-ზე
* შარლოტ ფლერიTwitter-ზე
* შარლოტ ფლერი Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Ric Flair's daughter pleads guilty to brawl-related charge. WRAL-TV, Capitol Broadcasting Company (January 7, 2009). ციტირების თარიღი: July 14, 2015.
2. 1 2 3  Charlotte. NXT Wrestling.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — August 30, 2012. ციტირების თარიღი: August 27, 2012.
3. 1 2  Charlotte Flair. WWE. ციტირების თარიღი: February 22, 2017.
4. ↑  Mike.  (June 11, 2000) The Great American Bash. *DDTDigest.com*. ციტირების თარიღი: January 9, 2017.
5. ↑  Caldwell, James.  (March 29, 2013) Flair News: Updated – Reid Flair reportedly dies at age 24. *Pro Wrestling Torch*. ციტირების თარიღი: March 29, 2013.
6. ↑  Trionfo, Richard.  (July 18, 2013) WWE NXT report: number one contender match; tag title match; second generation wrestler debuts; women's tournament finals next week. PWInsider. ციტირების თარიღი: July 18, 2013.
7. ↑  Ex-wrestler Ric Flair in brawl with daughter's boyfriend. WRAL-TV, Capitol Broadcasting Company (September 9, 2008).
8. ↑  Smith, Troy L..  (March 4, 2015) NXT superstar Charlotte eyes the Women's Championship and potential move to WWE. Cleveland.com.