recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პაატა მაისურაძე** (დ. 14 იანვარი, 1954, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, პედიატრი, ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, უმაღლესი კატეგორიის ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1976–1977 წლებში მუშაობდა ფერშლად ბავშვთა რესპუბლიკური საავადმყოფოს ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში; 1977–1978 წლებში თბილისის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ჩირქოვანი ქირურგიის განყოფილებაში; 1979 წელს იყო ადიგენის რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ქირურგ–ორდინატორი, 1982–1984 წლებში განყოფილების გამგე; 1984–1991 წლებში ახალციხის საავადმყოფო–პოლიკლინიკური გაერთიანების მთავარი ექიმის მოადგილე სამკურნალო დარგში, 1991–1995 წლებში ამავე გაერთიანების მთავარი ექიმი; 1995 წლის აგვისტოდან იყო ახალციხის რაიონული საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუცლის ღრუს, დიდი და მცირე ბადექონის ღრუს ქირურგიულ უჰაერო ლაპარასკოპიას. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1989 წელს „მუცლისა და ბადექონის ღრუს ქირურგიულ უჰაერო ლაპარასკოპია".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 178

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა მაისურაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პეტრე პეტრეს ძე გრუზინსკი** (ოფიციალური სახელი — პეტრე ბაგრატიონი; ფსევდონიმი — თამარაშვილი) (დ. 28 მარტი, 1920, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1984, იქვე) — ქართველი პოეტი და დრამატურგი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979); გიორგი XII-ის ძის, ბაგრატის შთამომავალი. მისი შვილია რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1941). ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1933 წლიდან. თავდაპირველად წერდა თამარაშვილის ფსევდონიმით. ანტისაბჭოთა ლექსებისათვის 1945 წელს დააპატიმრეს. თანამშრომლობდა კომპოზიტორებთან: ანდრია ბალანჩივაძესთან, ოთარ თაქთაქიშვილთან, რევაზ ლაღიძესთან, ბიძინა კვერნაძესთან, ოთარ თევდორაძესთან, სულხან ცინცაძესთან და სხვ. მის ლექსებზე შეიქმნა პოპულარული სიმღერები, მათ შორის, რევაზ ლაღიძის „გვიხმობს სამშობლო", „სიმღერა თბილისზე" (დაიწერა თბილისის 1500 წლისთავისათვის), გოგი ცაბაძის „ჰიმნი სიყვარულს", „მიმღერე რამე", „სადაც გინდა, იქ ილოცე", ბიძინა კვერნაძის „გაზაფხულდა", ოთარ თევდორაძის „ობელისკები" და სხვ. მისი ლექსები აჟღერდა აგრეთვე ქართულ ფილმებში: „კეთილი ადამიანები", „ბაში-აჩუკი", „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი", „აბეზარა", „მხიარული რომანი", „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ", „მიმინო", „განგაში" და სხვ. პეტრე გრუზინსკის სცენარებზე შეიქმნა ქართული ფილმები: „შეხვედრა მთაში", „საქართველოს რიტმები" და „საჩუქარი". იგი არაერთი მუსიკალური კომედიის ლიბრეტოს ავტორია, რომელთაგან აღსანიშნავია „შურისმაძიებელი", „საყვარელი დისშვილი" და სხვ. აგრეთვე დრამატული ნაწარმოებებისა („სასჯელის შიშით", „შემთხვევა ზღვაში", „ბრალდებული") და საოპერო ლიბრეტოებისა. დაკრძალულია მცხეთაში, სვეტიცხოვლის ტაძარში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ლექსები, პოემები, მინიატურები, სასიმღერო ლექსები, ნათარგმნი ლექსები (ავტორი). - თბილისი, გამ-ბა „ეროვნული მწერლობის" სტ. 2009. - 392გვ.. - ISBN: 978-99940-28-37-5

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 167.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პეტრე გრუზინსკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პეტრე I-ის კუნძული** — დაუსახლებელი კუნძული ანტარქტიდის ნაპირიდან 400 კმ-ში, წყნარი ოკეანის ნაწილში, ბელინსგაუზენის ზღვაში, ალექსანდრე I-ის მიწის ახლომდებარე რაიონში. კოორდინატებია 68°51′ ს. გ. 90°35′ დ. გ.﻿ / ﻿68.850° ს. გ. 90.583° დ. გ.﻿ / -68.850; -90.583.

კუნძულზე პრეტენზიას აცხადებს ნორვეგია და მას თვლის საკუთარ დამოკიდებულ ტერიტორიად. მაგრამ, ის მდებარეობს სამხრეთი განედის 60°-ის სამხრეთით — რეგიონში, სადაც ტერიტორიული პრეტენზიები არ არის აღიარებული უმრავლესი სახელმწიფოების მიერ.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ზომებია — 19 კმ სიგრძეში და 11 კმ სიგანეში, მისი ფართობია — 156 კმ². უმაღლესი წერტილია (ლარს კრისტენსენის პიკი), რომლის სიმაღლეა 1640 მეტრი ზღვის დონიდან — ესაა ვულკანური მასივის მწვერვალი, რომლისგანაც შედგება კუნძული. ის თითქმის მთლიანად (95 %-ით) დაფარულია ყინულით, მხოლოდ სანაპიროს ზოგიერთ მონაკვეთებზე არსებობს ხმელეთის ქვის მცირე ზოლები. არსებობს მხოლოდ სამი ადგილი, სადაც შესაძლებელია ნავიდან სანაპიროზე გადმოსვლა.

ისტორია
-------

კუნძული აღმოჩენილია 1821 წლის 11 იანვარს (ძველი სტილი) რუსული ექსპედიციის მიერ ფადეი ბელინსგაუზენის მეთაურობით და სახელი დაერქვა რუსეთის ფლოტის დამაარსებლის — იმპერატორ პეტრე I-ის პატივსაცემად. განუწყვეტელი ყინულების გამო, რომელიც ფარავს ზღვას, ექსპედიციის გემებმა ვერ შეძლეს კუნძულთან 14 საზღვაო მილზე (26 კმ) უფრო ახლოს მიახლოება, ამიტომ გადასვლა კუნძულზე ვერ მოხერხდა.

ადამიანები პეტრე I-ის კუნძულზე პირველად მივიდნენ მისი აღმოჩენიდან მხოლოდ 108 წლის შემდეგ. 1929 წლის 2 თებერვალს კუნძულზე გადავიდნენ ნორვეგიის პოლარული ექსპედიციის მონაწილეები გემით «ნორვეგია». მათ აღმართეს ნორვეგიის დროშა და კუნძული გამოაცხადეს ნორვეგიის საკუთრებად. 1931 წელს ეს პრეტენზია დაადასტურა ნორვეგიის პარლამენტმა.

სქოლიო
------

1. ↑   კანონი ბუვეს, პეტრე I-ის კუნძულის და დედოფალ მოდის მიწის შესახებ (ნორვეგიული)
2. ↑  Peter I Øy // Norsk Polarinstitutt. (ნორვეგიული)
3. ↑  კუნძულ პეტრე I-ის ნორვეგიული ტოპოგრაფიული რუკა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-11. ციტირების თარიღი: 2015-05-21.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნორვეგიის საგრაფოები |
| --- |
|  |
| 
* აკერსჰუსი
* ბუსკერუდი
* ესტფოლდი
* ეუსტ-აგდერი
* ვესტ-აგდერი
* ვესტფოლდი
* მერე-ოგ-რუმსდალი
* ნურლანი
* ნურ-ტრენდელაგი
* ოპლანი
* ოსლო
* რუგალანი
* სერ-ტრენდელაგი
* სოგნ-ოგ-ფიურანე
* ტელემარკი
* ტრენდელაგი
* ტრომსი
* ფინმარკი
* ჰედმარკი
* ჰორდალანი
 |  |

 |
**პუნო** – ქალაქი პერუში, ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ტიტიკაკას ტბის სანაპიროზე. პუნოს რეგიონისა და პუნოს პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი 1668 წელს დააარსა ვიცე-მეფე პედრო ანტონიო ფერნანდო დე კასტრომ, როგორც პაუკაროლას პროვინციის დედაქალაქი და მას *სან-ხუან-ბაუტისტა-დე-პუნო* უწოდა. მოგვიანებით ქალაქს სახელი შეეცვალა და ეწოდა *სან-კარლოს-დე-პუნო*, ესპანეთის მეფე კარლ II-ის პატივსაცემად. ქალაქში მრავლადაა კოლონიალიზმის პერიოდში აშენებული ეკლესია.

პუნო დღეს
---------

დღეისათვის პუნო რეგიონის აგრარული ცენტრია. ქალაქში მრავლად შეხვდებით ნახევრად დაუმთავრებელ სახლს. ამის მიზეზი მარტივია – მოსახლეობას ძალიან უჭირს და თითქმის გადასახადებსაც ვერ იხდის. ქალაქის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს შავი ბაზარი, რომელიც გაჯერებულია ბოლივიიდან შემოტანილი იაფფასიანი კობტრაბანდული საქონელით. პრეზიდენტ ალან გარსიას დადგენილებით, ქალაქს მიენიჭა „სპეციალური ეკონომიკური ზონის" სტატუსი. პუნოს ემსახურება ინკა მანკო კაპაკის საერთაშორისო აეროპორტი.

მცურავი კუნძულები ტიტიკაკას ტბაში
პუნოს პერუს ფოლკლორის დედაქალაქს უწოდებენ. აქ ხშირად იმართება სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები. პუნოს ტერიტორია ტიტიკაკას ტბის მისადგომებთან, გარშემორტყმულია 41 მცურავი კუნძულით. ეს ადამიანის ხელით შექმნილი კუნძულები დასახლებულია ჯერ კიდევ ინკებამდელი უროსის ხალხით და წარმოადგენს საკმაოდ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Puno's music
* General facts and travel information about Puno დაარქივებული 2011-01-08 საიტზე Wayback Machine.
* MSN Map - elevation = 3808m დაარქივებული 2011-06-06 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს უდიდესი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 
ლიმა  · არეკიპა  · ტრუხილიო  · ჩიკლაიო · უანკაიო  · იკიტოსი  · პიურა  · ჩიმბოტე  · პუკალიპა  · კუსკო  · ტაკნა · იკა  · პუნო  · ხულიაკა  · ჩინჩა-ალტა  · უანუკო  · სულიანა  · აიაკუჩო  · კახამარკა  · ტარაპოტო |

 |
**პულკოვოს სმოლენსკის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Смоленской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 2011-2016 წლებში. ძველი შენობა განთავსებული იყო სოფელ პულკოვოში და დაანგრიეს დიდი სამამულო ომის დროს 1943 წელს. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ტაძარი პირველად მოხსენიებულია 1500 წელს. აღწერის წიგნის მონაცემებით აქ მდებარეობდა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის შობის ეკლესია, რომელიც განადგურებულა XVII საუკუნეში, შვედების მმართველობის პერიოდში.

1749 წლის 25 ოქტომბერს სლობოდა ბოლშოე-პულკოვოში მთავარეპისკოპოსმა თეოდოსი იანკოვსკიმ აკურთხა ხის ეკლესია. 1755-1757 წლებში ტაძარი განაახლეს ხანძრის შემდეგ და აკურთხეს 1757 წლის 8 აგვისტოს. კურთხევის ცერემონია შეასრულა ეპისკოპოსმა სილვესტერ კულიაბკომ. ახალ ტაძარში გადაიტანეს ხატების ნაწილი და კანკელი ზეციური სასწაულის ეკლესიის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერიდან. ტაძარი დაშალეს 1793 წელს. 

ახალი ტაძრის აშენების შესახებ გადაწყვეტილება დაიბადა, სავარაუდოდ, 1782 წელს. 1783 წლის 10 ივნისს იმპერატორმა ეკატერინე II-მ გამოყო მიწის ნაკვეთი ახალი ტაძრის ასაშენებლად, 11 ივნისს კი აკურთხეს ტაძრის მშენებლობა. 

ტაძარი ააგეს არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის პროექტის მიხედვითა და ხაზინის ფინანსებით, რომელიც გამოჰყო იმპერატორმა. 

ტაძარი საზეიმოდ აკურთხეს 1785 წელს. 1831 წელს ეკლესიის გალავანთან ააშენეს ქვის სამრეკლო. 1908 წელს ტაძარში მიმდინარეობდა რემონტი. 

საბჭოთა პერიოდში ტაძარი დახურეს 1938 წელს. სამრეკლოც და ტაძრის შენობაც საფუძვლამდე დაანგრიეს დიდი სამამულო ომის დროს საბჭოთა არმიის კონტრშეტევის დროს. 

2009 წელს ტაძრის ფუნდამენტზე დაამონტაჟეს ხის ჯვარი. 2011 წლის 10 აგვისტოს ტაძრის ადგილზე პირველად აღევლინა ლოცვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Народный каталог православной архитектуры
* Разрушенные храмы Петербурга
* О восстановлении церкви
**პაგონატის სახლი** (რუს. Дом Пагоната) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია 1860-იან წლებში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 83.

ისტორია
-------

პაგონატის სახლი აგებულია 1850-იან წლებში ადგილობრივი არქიტექტორის მაკედონსკის პროექტის მიხედვით. სახლის მფლობელი იყო მაიორის ცოლი ვარვარა პაგონატი. 

1887 წელს ქალაქის საკრებულომ აღასრულა ვარვარა პაგონატის ანდერძი. სახლი მფლობელობაში გადაეცა ობოლ და უსახლკარო ბავშვთა სახლს. მისი მეორე სურვილი იყო სახლის კედელზე ქუჩის მხრიდან დაეკიდათ სამახსოვრო დაფა წარწერით, რომ სახლი საქველმოქმედო დაწესებულებას შემოსწირეს ივანე და ვარვარა პაგონატებმა. 

1890-იან წლებში სახლში გაიხსნა ქალაქის მეორე ოთხკლასიანი ქალთა დაწყებითი სასწავლებელი. მოგვიანებით სასწავლებელს უწოდეს პეტროვსკის სასწავლებელი. 1906 წლიდან შენობაში მდებარეობს პაგონატის სასწავლებელი. 

1908 წლის 19 ივნისიდან შენობაში მუშაობს სუსტი და რარიბი ბავშვების მკვებავი პუნქტი „რძის წვეთი", რომელსაც ხელმძღვანელობდა ქალაქის მერი ი. პლატონოვი და მისი დამხმარე ო. პროხოროვი. 

1910 წლიდან შენობაში დაწყებითი სკოლა ფუნქციონირებს, ხოლო 1918 წლიდან - ინტერნატი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობაში ფუნქციონირებს ინვლიდთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონეთა სახლი. ამჟამად შენობაში მოქმედებს ფსიქონევროლოგიური ინტერნატი 100 ადგილზე.

არქიტექტურა
-----------

ორსართულიანი სახლი მარცხენა მხარეს ჭიშკრით აგებულია 1850-იან წლებში. სახლი რუსტირებულია და შემკულია ორნამენტებით, სანდრიკებით, კლდის ქვით.

ლიტერატურა
----------

* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Гаврюшкин О.П. "По старой Греческой" д. 83 დაარქივებული 2014-03-25 საიტზე Wayback Machine.
**პუნსალმაგიინ ოჩირბატი** (დ. 23 იანვარი, 1942, ძაბხანის აიმაკი) — მონღოლი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

კომუნისტური მმართველობის დროს მუშაობდა ინჟინრად, შემდგომ ხდება ენერგეტიკისა და გეოლოგიის მინისტრი, ბოლოს კი საშინაო ვაჭრობის მინისტრი. 1990 წლის 21 მარტს ხდება სახალხო ხურალის თავმჯდომარე და ქვეყნის თავი. 1990 წლის 3 სექტემბერს , პალამენტის სხდომაზე, თითქმის ყველა პოლიტიკური პარტიის მხარდაჭერით, არჩეულ იქნა მონღოლეთის პირველ პრეზიდენტად.
1993 წლის 6 ივნისს, არჩეულ იქნა მეორე ვადით. მიუხედავად ოჩირბატის დიდი პოპულარობისა, მმართველმა პარტიამ პარტიული გაზეთის რედაქტორის ადგილზე ლ.ტუდევის კანდიდატურა წარადგინა. ეს ფაქტი გამოიყენეს ოპოზიციურმა პარტიბმა: ნაციონალ-დემოკრატებმა და სოციალ-დემოკრატებმა და ოჩირბატი მათი პარტიის სახელით წარდგა საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მიუხედავად პარტიის გამოცვლისა ოჩირბატმა მოიპოვა ხმათა 57,8%.
მისი პრეზიდენტობის ვადა ამოიწურა 1997 წლის 20 ივნისს.

ოჯახი
-----

ორჩიბათი დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი.


|  |  |
| --- | --- |
| მონღოლეთის დროშა | *ეს სტატია მონღოლეთისა და მონღოლების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|
|  |
|
| წინამორბედი: | **მონღოლეთის პრეზიდენტი**1990 – 1997  | შემდეგი:ნაცაგიინ ბაგაბანდი |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მონღოლეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
პუნსალმაგიინ ოჩირბატი · ნაცაგიინ ბაგაბანდი · ნამბარინ ენხბაიარი · ცაჰიაგინ ელბეგდორჟი · ხალთმააგიინ ბატულგა | მონღოლეთის გერბი |

 |
**პაატა ცნობილაძე** (დ. 1967, თბილისი) — ქართველი იურისტი.

ბიოგრაფია
---------

1983 წელს დაამთავრა 161-ე საშუალო სკოლა, 1989 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1989-1991 წლებში სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. მუშაობდა იურიდიული ფაკულტეტის სამართლის თეორიისა და კონსტიტუციური სამართლის კათედრის უფროს მასწავლებელად (1989-1994, იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილედ (1991-2004). 1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო 2004 წელს — სადოქტორო დისერტაცია. 1994-2004 წლებში — თსუ-ის სამართლის თეორიისა და კონსტიტუციური სამართლის კათედრის დოცენტი. იყო პრეზიდენტის სახელობის სტიპენდიანტი. 

1999 წელს აირჩიეს საქართველოს იურისტთა კავშირის თავმჯომარედ (2006 წლამდე), იმავე წელს — იურისტთა საერთაშორისო კავშირის თავმჯდომარის მოადგილედ (მოსკოვი), 2001 მსოფლიო იურისტთა ასოციაციის ეროვნულ პრეზიდენტად (ვაშინგტონი), 2009-2011 მსოფლიო იურისტთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტად, ხოლო 2011 წლიდან — ასოციაციის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად. 2009 წლიდან დღემდე არის საქართველოს მუნიციპალური სამართლის ასოციაციის პრეზიდენტი, ევროპის სამართლის აკადემიის წევრი და ევროპის კავშირის ქვეყნების იურისტთა ასოციაციის ასოცირებული წევრი. 

პაატა ცნობილაძე არის იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, კონსტიტუციონალისტი, 48 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის, გამოცემული აქვს პირველი ქართული სახელმძღვანელო საქართველოს საკონსტიტუციო სამართალში, და კონსტიტუციური სამართლის ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი. იყო ჟურნალი „სამართლის" მთავარი რედაქტორი (1999-2006). 2001 წელს დაჯილდოვდა უკრაინის მთავრობისა და უკრაინის იურისტთა საერთაშორისო ფონდის ოქროს ჯვრის ორდენით — უკრაინის კონსტიტუციის შემუშავებაში მონაწილეობისათვის. 2010 წელს მიიღო მსოფლიო იურისტთა ასოციაციის ღირსების ოქროს ორდენი — კანონის უზენაესობის დამკვიდრებაში შეტანილი წვლილისათვის.

ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მსოფლიოს იურისტთა ასოციაცია (ინგლისური)
* პაატა ცნობილაძე, მსოფლიოს იურისტთა ასოციაცია[*მკვდარი ბმული*] (ინგლისური)
* პაატა ცნობილაძის ინტერვიუ, ქართული პრესის ელექტრონული არქივი[*მკვდარი ბმული*]
რელიეფური სკულპტურა პალენკედან
**კოლუმბამდელი ამერიკის კულტურ**ა ესაა იმ ხალხების კულტურა, რომლებიც ამერიკის კონტინენტზე, ევროპელი კოლონიზატორების მოსვლამდე ცხოვრობდნენ,თანამედროვე მექსიკის, ცენტრალური ამერიკის, კარიბებისა და სამხრეთ ამერიკის ტერიტორიაზე.

როცა საჭიროა იმის განსაზღვრა, თუ საზოგადოების განვითარების რომელ სტადიას მიეკუთვნება ესა თუ ის უძველესი კულტურა, მეცნიერები პასუხობენ გარკვეულ კითხვებს:

* ჰქონდათ თუ არა ამ ხალხებს დამწერლობა? იყო თუ არა ინფორმაციის გადაცემის სხვა საშუალებები?
* არსებობდა თუ არა კერამიკა? გამოიყენებოდა თუ არა მის დასამზადებლად სამეთუნეო დაზგა?
* რისგან ამზადებდნენ შრომის იარაღებს?
* გამოიყენებოდა თუ არა გამწევი ცხოველები? იყენებდნენ თუ არა ბორბალს?
* იგებოდა თუ არა ქვისგან მონუმენტური ნაგებობები? ამკობდნენ თუ არა მათ ფასადებს ღმერთებისა და მეფეების სკულპტურული გამოსახულებებით?
* იყო თუ არა ჩამოყალიბებული სახელმწიფო აპარატი: მოხელეები, არმია, პოლიცია? არსებობდა თუ არა კავშირები ცალკეულ ქალაქებსა და ოლქებს შორის?

ამ კითხვებზე პასუხის გაცემისას დავინახავთ, რომ ამერიკის ცივილიზაციებში დამწერლობა არსებობდა (იეროგლიფური, კიპუ). ამერიკის ხალხებმა არ იცოდნენ სამეთუნეო დაზგა, მაგრამ მათი კერამიკული ნაკეთობები მნახველის გაოცებას იწვევს თავისი სინატიფით, ორნამენტებითა და მოხატულობით. ზოგჯერ იქმნება ისეთი შთაბეჭდილება, რომ სამხრეთ ამერიკის მცხოვრებლებმა ჩინელებზე უფრო ადრე ამოხსნეს ფაიფურის საიდუმლოება. ძველმა ამერიკელებმა არ იცოდნენ რკინა, მაგრამ იცოდნენ სპილენძი და ბრინჯაო (*ძვ.წ. 1 ათასწლეულში*).

გამწევი ცხოველები ამერიკის კონტინენტზე არ იყო. სამხრეთამერიკული ცხოველი ლამა, აქლემის სიმპათიური ნათესავი, არ გამოდგებოდა გამწევ ძალად, მაგრამ ტვირთმზიდავ ცხოველად მას იყენებდნენ და დღესაც იყენებენ.

კოლუმბამდელი ამერიკის ყველა ცივილიზაციაში იგებოდა მონუმენტური ნაგებობები, მაგრამ აქ ჩანს ერთი მეტად საინტერესო კანონზომიერება - ამ უზარმაზარ პირამიდებსა და ტაძრებში სასარგებლო ფართობი უაღრესად მცირე იყო. ნაგებობების შიგთავსი არ იყო გათვალისწინებული ხალხის დიდი მასებისთვის, ის იყო ნაგებობები რჩეულთათვის.

განვითარებული და ზოგჯერ უაღრესად რთული იყო სახელმწიფო სტრუქტურაც, ხელისუფლების ორგანოები. როგორც ჩანს, ამერიკის კომლუმბამდელ ცივილიზაციებში არმიაც არსებობდა, რადგან მათი ისტორია, როგორც ამას არქეოლოგიური გათხრები მოწმონებ, ომების ისტორიაა. ამ ცივილიზაციებში ასევე არსებობდა კავშირგაბმულობაც. ცნობილია, რომ ინკების სახელმწიფოში საფოსტო მომსახურებისათვის გამოიყენებოდა 400 მალემსრბოლი - ჩასკი, რომლებიც სპეციალური, შესანიშნავად მოკირწყლული გზებით დაატარებდნენ წერილებს, დაწერილს კიპუს ანბანით.

ყოველივე ეს მიუთითებს კულტურისა და განვითარების მაღალ დონეზე, რომელიც არსებობდა ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის უძველეს ცივილიზაციებში და რომლებიც ბევრად არ ჩამორჩებოდნენ ძველი ეგვიპტის, შუამდინარეთისა და ჩინეთის ცივილიზაციებს.

ლიტერატურა
----------

* *გივი ბოლოთაშვილი*, მსოფლიო ცივილიზაციების ისტორია. თბ. 2004
კოლუმბიის პრეზიდენტის ბეჭედი
**კოლუმბიის პრეზიდენტი** (ესპ. Presidente de la República de Colombia) — კოლუმბიის სახელმწიფო მეთაური. პრეზიდენტის თანამდებობა დადგენილ იქნა 1819 წლის დეკემბერში მიღებული კონსტიტუციით. ქვეყნის პირველმა პრეზიდენტმა, გენერალმა სიმონ ბოლივარმა თანამდებობა 1819 წელს ჩაიბარა. თავდაპირველად პრეზიდენტის თაბამდებობა თვითგამოცხადებული იყო, ხოლო შემდეგ უკვე კონგრესის რატიფიცირებით იღებდა.

კოლუმბიის ამჟამინდელი პრეზიდენტი ივან მარკესია, 2018 წლის 7 აგვისტოდან.

ფუნქციები
---------

კოლუმბიის 1991 წლის კონსტიტუციის, 188-ე მუხლის მიხედვით: კოლუმბიის პრეზიდენტი სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური და ქვეყნის უმაღლესი აღმასრულებლი ორგანოა. ქვეყნის პრეზიდენტი ეროვნული ერთიანობის სიმბოლოა. კოლუმბიის კონსტიტუციაზე ფიცის დადების შემდეგ, ის ვალდებულია უზრუნველყოს და დაიცვას კოლუმბიელი ხალხის უფლებები და თავისუფლება.

კოლუმბიის 1991 წლის კონსტიტუციის, 115-ე მუხლის მიხედვით: ქვეყნის მთავრობა ყალიბდება კოლუმბიის პრეზიდენტის, კოლუმბიის ვიცე-პრეზიდენტის, კოლუმბიის მინისტრთა საბჭოსა და კოლუმბიის ადმინისტრაციული დეპარტამენტებისგან.

არჩევნებისა და მუშაობის ვადა
----------------------------

კოლუმბიის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი აირჩევა ყოველ ოთხ წელში ერთხელ. პრეზიდენტის ხელახლა არჩევა ნებადართული არ იყო 2005 წლის 24 ნოემბრამდე, სანამ კოლუმბიის კონგრესმა კონსტიტუციაში ცვლილება არ შეიტანა და მეორედ არჩევის ნება არ დართო პრეზიდენტებს.

2010 წელს კოლუმბიის საკონსტიტუციო სასამართლოში გაიმართა რეფერენდუმი, უნდა შესძლებოდა თუ არა პრეზიდენტს ზედიზედ მესამედ არჩევა. რეფერენდუმის დასრულების შემდეგ გადაწყდა, რომ კოლუმბიის პრეზიდენტის სამჯერ არჩევა არაა დაშვებული, მაშინაც კი თუ კანდიდატი ზედიზედ მესამედ არ ირჩევა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კოლუმბიის პრეზიდენტების სია

რესურსები ინტერენეტში
---------------------

* Presidencia de la República de Colombia კოლუმბიის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი
* ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტი - აუცილებელი მოთხოვნები კოლუმბიის პრეზიდენტობისათვის

სქოლიო
------

1. ↑  Gobernantes Colombianos, Ignacio Arismendi Posada, Interprint Editors Ltd. Italgraf, Segunda Edición, Page 15, Bogotá, Colombia, 1983
2. ↑  Buckman, Robert T. (2010). *The World Today Series: Latin America 2010*. Harpers Ferry, West Virginia:  Stryker-Post Publications. ISBN 978-1-935264-12-5.
**კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალი** (ჩეხ. Mezinárodní filmový festival Karlovy Vary) — ყოველწლიური კინოფესტივალი, რომელიც ტარდება ჩეხეთის ქალაქ კარლოვი-ვარში. აღიარებულია მსოფლიო მასშტაბით როგორც ევროპის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კინომოვლენა. უძველესი კინოფესტივალია. ტარდება 1946 წლიდან. 1956 წლიდან კინოფესტივალია. ჩეხოსლოვაკიაში კომუნიზმის გამარჯვების შემდეგ ათწლეულების მანძილზე მოქცეული იყო პოლიტიკური გავლენის ქვეშ. 1989 წლის ნოემბერში ხავერდოვანი რევოლუცის შემდეგ ქვეყანაში დაიწყო სოციალური და პოლიტიკური ცვლილებები. 1990 წლიდან კინოფესტივალზე უჩვენეს ტაბუ დადებული ჩეხოსლოვაკიური ფილმები. კინოფესტივალს ესწრებოდნენ მსოფლიო მასშტაბის კინოვარსკვლავები: რეჟისორები მილოშ ფორმანი და ლინდზი ანდერსონი, მსახიობები: ანეტ ბენინგი და რობერტ დე ნირო. 1990-იანი წლების დასაწყისში ფინანსური პრობლემებისა და მთავრობის მხრიდან ნაკლები ინტერესის გამო კინოფესტივალმა დაკარგა თავისი მნიშვნელობა. 1994 წელს კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალში დაიწყო სრულიად ახალი ტრადიციები.

ამიერიდან კინოფესტივალი ისევ ყოველწლიურად იმართებოდა. 1993 წელს შეიქმნა კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალის ფონდი. დღეისათვის იქცა ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კინომოვლენად. საუკეთესო მხატვრული ფილმებისთვის გასცემს პრემია „ბროლის გლობუსს".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* არხის ოფიციალური ვიდეო
* Festivary.cz — არაოფიციალური საიტი დაარქივებული 2008-06-10 საიტზე Wayback Machine.
* კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალი დაარქივებული 2007-10-14 საიტზე Wayback Machine.
* კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალი

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
FIAPF-ის მიერ ცნობილი კინოფესტივალები |
| --- |
|  |
| საკონკურსო | 
* ბერლინი
* კანი
* კარლოვი-ვარი
* ლოკარნო
* მოსკოვი
* სან-სებასტიანი
* სანდენსი
* ტორონტო
* ვენეცია
 |

 |
ჟიულ ჯოზეფ ლეფევრი „პანდორა", 1882
**პანდორა**, პანდორე („ყველასაგან დასაჩუქრებული") — მაცდური ციური ქალი, პირველი დედაკაცი. მიწისა და წყლისგან შექმნა ჰეფესტომ, თითქოს ათენაც ეხმარებოდა. მერე ყველა ღმერთმა თავისი წილი საჩუქარი უბოძა (ხმა, სილამაზე, მომხიბლაობა), რათა პრომეთეს ძმა ეპიმეთე მოეხიბლა და კაცთა მოდგმის დამღუპველი „საჩუქრებით" სავსე პანდორას ყუთი ჩამოეტანა დედამიწაზე, — პრომეთეს მოტანილი ცეცხლისათვის სამაგიეროს მისაგებად. „ყოვლისმიმცემი" პანდორა მიწასთანაც იყო გაიგივებული. მისი პითოსი კი შეცვალეს ყუთით. აფროდიტემ, პეითომ და ქარიტებმა ციური მიმზიდველობა უბოძეს, ჰერმესმა — მზაკვრობის, ცბიერებისა და ლამაზი მეტყველების უნარი, ჰორებმა ყვავილებით შეამკეს, ათენამ სამოსი მოუქსოვა, ზევსმა კი მისცა ჭურჭელი (პითოსი), რომელშიაც იყო ყველა მიწიერი უბედურება, ჭირი და კაეშანი. შურისმგებელი ზევსის ასეთი საჩუქრებით მიადგა გონებამოუქნელ ეპიმეთეს, რომელმაც ბრძენი ძმის პრომეთეს გაფრთხილებას ყური არ ათხოვა, ქალი მიიღო, შეირთო, შემდეგ ცნობისმოყვარე პანდორამ ყუთს თავი ახადა და ყველა უბედურება წამსვე ამოფრინდა, მთელს ქვეყნიერებაზე გაიფანტა. შეშინებულმა ქალმა ყუთს თავი დაახურა და შიგ ჩარჩა მხოლოდ იმედი, ცარიელი იმედი, ყველა საზრუნავის სამაგიერო, რაც ყველაზე დიდხანს ცოცხლობს. 

არსებობს ვერსია, რომლის მიხედვითაც ეპიმეთეს პანდორა ჰერმესმა მიჰგვარა ზევსის დავალებით, ყუთი კი შემდეგ ჩაუტანა თვითონვე. ამ ყუთიდან ყველა უბედურება რომ გაფრინდა, სწრაფად დახურეს და ხმა შემოესმათ: „მეც ამომიშვით, რომ უბედურებაში ნუგეში გცეთ!" ამოფრინდა ქალწული, პეპელასავით გაფრინდა, ფრთა გაჰკრა ცოლ-ქმარს, გაამხიარულა და თქვა: „მე ვარ იმედი!" 

პანდორას ყუთი ზევსის ცბიერებისა და სისასტიკის ნაყოფია, ჩლუნგი ტირანების მსგავსად რომ კაცთაგან მსხვერპლს ითხოვდა და ცეცხლს კი ამადლიდა. პანდორა დედამიწაზე დარჩა და ეპიმეთესგან ეყოლა პირო. 

პანდორა, 1896, ჯონ უილიამ უატერჰაუსი

ხელოვნებაში
-----------

ათენა პართენოსის საკულტო სურათზე პანდორას შექმნაც ყოფილა გამოხატული. დახატა რუბენსმა, დრამა უძღვნა აგრიკოლამ, კომედია — ვილანდმა, მუსიკა — მენდელსონმა (გოეთეს ტექსტზე). წერდა ვოლტერიც.

ლიტერატურა
----------

* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983
**კოპენჰაგენის საკავშირო ხელშეკრულება** — ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო კოპენჰაგენში 1709 წლის 11 ოქტომბერს, რუსეთის ელჩის თავადი ვასილ დოლგორუკის და დანიის მინისტრის ოტო გრაბეს მიერ. შეთანხმება ანახლებდა რუსულ-დანიურ კავშირს შვედეთის წინააღმდეგ. ამით კი აღადგენდა ჩრდილოეთის კავშირს.
ხელშეკრულება იყო პირდაპირ შედეგი პოლტავის გამარჯვების. თუ აქამდე დოლგორუკიმ ვერ მოახერხა დანიის დაყოლიება კავშირისკენ მსხვილი სუბსიდიების შეპირებებითაც კი, პოლტავის შემდეგ ინიციატივა ხელშეკრულების ხელმოწერასთან დაკავშირებით მოდიოდა უკვე დანიის მხრიდან. ანგლო-ჰოლანდიური დიპლომატიის ხრიკების მიუხედავად, დოლგორუკმა წარმატებულად დაასრულა მოლაპარაკება და ხელშეკრულების ხელმოწერა, ამასთანავე თავიდან აიცილა სუბსიდიური მოვალეობები.

ლიტერატურა
----------

* Anisimov, Evgeniĭ Viktorovich (1993). *The reforms of Peter the Great. Progress through coercion in Russia*, The New Russian history.  M.E. Sharpe,   გვ. 125. ISBN 1-56324-047-5.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჩრდილოეთის ომის  ხელშეკრულებები  |
| --- |
|  |
| 
* რავა (1698)
* დრეზდენი (1699)
* პრეობრაჟენსკი (1699)
* ტრავენდალი (1700)
* ბირჟაი (1701)
* ნარვა (1704)
* ვარშავა (1705)
* ალტრანშტედტი (1706)
* ალტრანშტედტი (1707)
* შვედური შეთანხმება (1709)
* დრეზდენი (1709)
* კოპენჰაგენი (1709)
* ტორუნი (1709)
* ჰანოვერი (1710)
* ესტონეთისა და ლივონიის კაპიტულაცია (1710)
* ლუცკი (1711)
* პრუტი (1711)
* ადრიანოპოლი (1713)
* შვედტი (1713)
* შტეტინი (1715)
* ბერლინი (1715)
* გრეიფსვალდი (1715)
* ამსტერდამი (1717)
* სტოკჰოლმი (1719-1720)
* საუკუნო ზავი (1720)
* ფრედერიკსბორგი (1720)
* ნიშტადტი (1721)
 |

 |
**პანდემონიუმი** — ამერიკელი მწერლის, ლორენ ოლივერის დისტოპიური რომანი. იგი დელირიუმის ტრილოგიის მეორე წიგნია. პირველად გამოიცა 2012 წლის 28 თებერვალს, გამომცემლობა HarperCollins-ის მიერ. პანდემონიუმის წინამორბედი წიგნია *დელირიუმი*, ხოლო მომდევნო — *რეკვიემი*.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
წიგნში გრძელდება დელირიუმში განვითარებული მოვლენები. ლინა ტევრში მარტოა. პანდემონიუმი დაყოფილია თავებად — *„მაშინ"* (დრო მას შემდეგ, რაც ლინამ საზღვარი გადაკვეთა) და *„ახლა"* (ამჟამინდელი ცხოვრება), ხოლო მე-13 თავის შემდეგ, ისინი გაერთიანებულია. 

*„მაშინ"* — სამწუხაროდ, ტევრი არ აღმოჩნდა ისეთი გასაოცარი, როგორც ლინა ფიქრობდა. ახლა იგი დაუძლურებულია და მას ხალხი პოულობს, ხალხი, რომელიც მას გადაარჩენს, გამოჯანმრთელებაში დაეხმარება და ოჯახის წევრად მიიღებს...

*„ახლა"* — ლინა ნიუ-იორკში ცხოვრობს, რეივენთან და ტეკთან ერთად — მეგობრებთან ერთად, რომლებიც ტევრში გაიცნო, რომელთაც იგი სიკვდილს გადაარჩინეს. ახლა ლინა „ამერიკა დელირიის გარეშე"-ს („ადგ") წევრია. „ადგ"-ს ერთ-ერთი მიტინგის მსვლელობის დროს, იგი სნეულთა დაჯგუფებამ — „ფასკუნჯებმა" გაიტაცეს, „ადგ"-ს ახალგაზრდული ფრთის პრეზიდენტთან — ჯულიენ ფაინმენთან ერთად, რომელსაც არ შეუძლია დელირიისგან განკურნების პროცედურის ჩატარება, ვინაიდან, იგი თავის ტვინის სიმსივნითაა დაავადებული. მას შემდეგ, რაც ჯულიენი მას საკუთარი მამის, „ადგ"-ს და დელირიის შესახებ თავისი რეალური მოსაზრების შესახებ უყვება, ლინას იგი უყვარდება...

გამოხმაურება
------------

პანდემონიუმი New York Times-ის ბესტსელერია. წიგნის შეფასებები ძირითადად დადებითია. The Independent-მა წიგნი დადებითად შეაფასა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მიუხედავად იმისა, რომ ოლივერი დახელოვნებული და ზოგჯერ, გამბედავი მთხრობელია, ამბავი იყო „გარკვეულწილად დამქანცველი"." |
|  |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  „‘Pandemonium’ by Lauren Oliver". *Boston Globe*. April 1, 2012. ციტირების თარიღი: 30 April 2013.
2. ↑  'Delirium' Author Lauren Oliver Talks Sequel 'Pandemonium'. MTV Hollywood Crush. ციტირების თარიღი: 30 April 2013.
3. ↑  Review: Pandemonium. Booklist. ციტირების თარიღი: 30 April 2013.
4. ↑  Adams, Lauren (Fall 2012). „Oliver, Lauren: Pandemonium.(Brief article)(Book review)(Young adult review)". *The Horn Book Guide*. **23** (2): 109. `|access-date=` საჭიროებს მიეთითოს აგრეთვე `|url=` (დახმარება)
5. ↑  Kidd, James (11 March 2012). „Pandemonium, By Lauren Oliver". London: Independent. ციტირების თარიღი: 30 April 2013.
**კოპალე** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ორიოდე კილომეტრზე, მთაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით ოთხკუთხაა. ნაგებია ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა კუთხეებში და არქიტექტურული ელემენტების წყობაში მოზრდილი, მეტ-ნაკლებად წესიერი ფორმის ქვებია გამოყენებული. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი მიწიდან ორმოცდაათიოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან განიერი მხრებითაა გამოყოფილი. აფსიდში მაღალი, გარეთკენ უმნიშვნელოდ შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი, რომლის თავი კონქის ქუსლის დონეზეა. სარკმელი ორი თხელი ქვით თარაზულადაა გადახურული. საკუთრივ კონქიდან სარკმლის თავზე არსებული ნაწილი - წვრილი, ნატეხი ქვების წყობის ხუთი რიგითაა (სიგრძე დაახლოებით - 1,8 მეტრი) შემორჩენილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელში, რამდენიმე კრამიტია ჩატანებული. აფსიდის ჩრდილო გვერდში ერთი ოთხკუთხა ნიშია. მსგავსი თითო ნიში დარბაზის გრძივი კედლების შუაშიცაა. 1990-იანი წლების მიწურულს, ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებია, რის გამოც ისტორიული ღირებულება ეკლესიას დაკარგული აქვს. რემონტის დროს აღუდგენიათ დასავლეთ კედლის დიდი ნაწილი და შესასვლელი, რომელიც ვენახის შესამაგრებელი რკინა-ბეტონის სარებითაა გადახურული. ეკლესია დაბურულია შიფრის, ორკალთა სახურავით, რომელიც ხის ნივნივებზეა დაწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 175-176.
პეიზაჟი
პეიზაჟი
**პეიზაჟი** (ფრანგ. Paysage) — სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელშიც ბუნების სურათია ასახული. იგი ფრანგული სიტყვაა, სიტყვასიტყვით ნიშნავს ბუნების ხედს, ადგილმდებარეობის გამოსახულებას. სხვაგვარად, პეიზაჟი არის ბუნების სახეების პლასტიკური გამოსახვა.

თავდაპირველად პეიზაჟი წარმოადგენდა მხოლოდ ფონს ფიგურულ სურათებში, იგი არ ყოფილა ნაწარმოების მთავარი თემა. დამოუკიდებელი პეიზაჟების ხატვა აღორძინების ხანის დიდმა მხატვრებმა დაიწყეს — გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა (1471-1528), გენიალურმა იტალიელმა ლეონარდო და ვინჩიმ (1452-1519) და სხვებმა.

პეიზაჟური მხატვრობა განსაკუთრებით გაიფურჩქნა ნიდერლანდურ ხელოვნებაში XVII საუკუნეში. ამ საქმის ოსტატები იყვნენ იაკობ რეისდალი (1628-1682), რომელიც გატაცებული იყო ქარიშხლისაგან წაქცეული ხეების, ტყეებისა და ციხეთა ნანგრევების ხატვით, აგრეთვე მეინდენტ გობემა (1638-1709), რომელიც ხატავდა ნათელ, მზის შუქით სავსე პეიზაჟებს.

თემატურად პეიზაჟური ფერწერა იყოფა რამდენიმე სახედ: არის პეიზაჟები, რომელიც ასახავენ ბუნების რეალურ ან გამოგონილ ადგილებს. არის პეიზაჟები, რომლებშიც ჭარბობს ქალაქის ხედები ანდა არქიტექტურული ანსამბლები. არის პეიზაჟები, რომლებშიც დიდი ადგილი უკავია ზღვის ხედებს, მაგალითად რუსი პეიზაჟისტის ივანე აივაზოვსკის (1817-1900) ტილოებში.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პეიზაჟები***

* პეიზაჟი
**„კორიერე დელა სერას"** მთავარი ბიურო მილანში 
**„კორიერე დელა სერა"** (**Corriere della Sera** ქართ. **საღამოს კურიერი**, გავრცელებული მოკლე ფორმა „კურიერი" (**Corriere**)) არის იტალიური ყოველდღიური გაზეთი. გაზეთი მილანში გამოდის და მას გამოსცემს მედიაჯგუფი (**Rizzoli Corriere della Sera** (RCS საგამომცემლო ჯგუფი)). გამომცემლობა სხვადასხვა ადგილობრივი და ყოველკვირეული დამატებები. „კორიერე დელა სერას" გამოცემის ყოველდღიური ტირაჟი აღემატება 800.000 ეგზემპლარს, რომლებიც 2,5 მლნ. მკითხველს წვდება.

გაზეთი ეუჯენიო ტორელი ვიოლიერმა დააფუძნა 1876 წლის 5 მარტს. 1910–1930 წლებში გაზეთის განვითარებას დიდად დაატყო ხელი ლუიჯი ალბერტინიმ, რომლის რედაქტორობის წლებში **„კორიერე დელა სერა"** გადაიქცა იტალიის ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ და გავლენიან პერიოდულ გამოცემად. 2003 წელს გაზეთის წარმატება *European Newspaper Award*-მაც (ევროპის საგაზეთო შეჯიბრი) აღნიშნა. თავის მნიშვნელოვან კონკურენტებს მიეკუთვნება ტურინის „ლა სტამპა" და რომაული „ლა რეპუბლიკა".

„კორიერე დელა სერას" პერიოდული დამატებები
-----------------------------------------

* „კორიერე დელ მეცოჯორნო" („Corriere del Mezzogiorno") – გამოდის 1997 წლიდან
* „კორიერე დელ ვენეტო" („Corriere del Veneto") – 2002 წლიდან
* „კორიერე დელ ტრენტინო" („Corriere del Trentino") – გამოდის 2003 წლიდან
* „კორიერე დელ' ალტო ადიჯე" („Corriere dell' Alto Adige") – გამოდის 2003 წლიდან
* „კორიერე დი ვერონა" („Corriere di Verona") – გამოდის 2004 წლიდან
* „კორიერე მაგაზინე" („Corriere Magazine") – შაბათის დამატება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (იტალიური), (ინგლისური), (ჩინური)
**პატრიარქი ხეები** — ზოგიერთი დიდხნოვანი ხის ეგზემპლარის სახელწოდება საქართველოში.

თბილისში ასეთი ბევრია, მათ შორის აღსანიშნავია ჭალის (გრძელყუნძა) მუხა, რომლის ექვსასწლიანი ეგზემპლარი (სიმაღლე დაახლოებით 15 მ, სიმსხო 1,7 მ) არის ზემო ავჭალაში, გლდანის მეცხოველეობის მეურნეობაში, ამავე სახეობის 550 წლის ხე (სიმაღლე 20 მ, სიმსხო — 1,5 მ) დგას მოსწავლე ახალგაზრდობის რესპუბლიკური სასახლის ბაღში. 

რცხილაფოთოლა ძელქვის 200 წლოვანი ეგზემპლარი (სიმაღლე 25 მ, სიმსხო 1 მ) დგას „მუშთაიდის" ბაღში (აქვე იზრდება 5 დიდი და 18 შედარებით პატარა ძირი). 250 წელს მიღწეული ერთი კავკასიური აკაკი (სიმაღლე 24 მ, სიმსხო 86,4 სმ) არის საქართველოს მეცნიერთა მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბოტანიკურ ბაღში, ხოლო მეორე (სიმაღლე 22 მ, სიმსხო 82 სმ) – „მუშთაიდის" ბაღში. გინკგოს 150 წლის წვერხმელი ეგზემპლარი (სიმაღლე 28 მ, სიმსხო 1,0 მ) ბოტანიკურ ბაღშია. თბილისში ინტროდუცირებულია აგრეთვე 180 წლის ბიჭვინთის ფიჭვი (სიმაღლე 25 მ, სიმსხო 1,49 მ), 150 და 180 წლის აღმოსავლური ჭადრისა და სამეკალა გლედიჩიის რამდენიმე ეგზემპლარი, 150 წლის ჰიმალაიური კედარი და სხვა.

ლიტერატუა
---------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 731, ISBN 99928-20-32-2.
მწვერვალი პიკო-და-ნებლინა
**პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი** (პორტ. *Parque Nacional do Pico da Neblina*) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ბრაზილიაში, ვენესუელის საზღვართან. პარკი შეიქმნა 1979 წელს და დღეისათვის წარმოადგენს ბრაზილიის ერთ-ერთ უდიდეს ეროვნულ პარკს 22,200 კვ.კმ ტერიტორიით. პარკმა სახელი მიიღო მასში მდებარე ბრაზილიის უმაღლესი მწვერვალისგან - პიკო-და-ნებლინასგან (2,994 მ). პარკი დაფარულია ამაზონის გაუვალი ტყეებითა და მცენარეთა სხვა მრავალი სახეობებით. ველური ბუნება ძალიან მრავალფეროვანია, წარმოდგენილია რამდენიმე განსაკუთრებული სახეობა - ნებლინის უაკარი (მაიმუნი) და გაიანური კლდის მამალი. 

პიკო-და-ნებლინის ეროვნული პარკი მდებარეობს ამაზონის ერთ-ერთ ყველაზე უფრო ტენიან ადგილას (4.000 მმ წელიწადში).

პარკში შესასვლელად საჭიროა სპეციალური ნებართვა და მასში არ არსებობს არანაირი ტურისტული ინფრასტრუქტურა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

 დაარქივებული 2011-02-04 საიტზე Wayback Machine. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ბრაზილიისა და ბრაზილიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კალიდასა** (IV-V სს.) ინდოელი პოეტი და დრამატურგი. გადმოცემით, იგი მდაბიო წარმოშობის ბრძენი კაცი იყო. მკვლევართა ვარაუდით, მოღვაწეობდა ინდური კულტურის ე. წ. „ოქროს ხანაში", გუპტების დინასტიის მეფის ჩანდრაგუპტა II ვიკრამადიტიას კარზე. 30–ზე მეტი თხზულებიდან, რომლებსაც კალიდასას მიაწერენ, მეცნიერული კრიტიკა მას აკუთვნებს ეპიკურ პოემებს „რაგჰუს მოდგმას" („რაგჰუვანშა") და „ომის ღმერთის კუმარას დაბადებას" („კუმარასამბჰავა"), ლირიკულ პოემას „ღრუბელი მაცნე" („მეგჰადუტა") და დრამებს „შაკუნტალა" (ქართულად თარგმნილია 1966 წელს), რომლის სიუჟეტი აღებულია „მაჰაბჰარატიდან", და „ვაჟკაცობით დაბრუნებული ურვაში" („ვიკრამორვაში"), რომლის თემა ვედებიდან მომდინარეობს, რომანტიკული, ზღაპრულ–ფანტასტიკური შინაარსისაა. „მალავიკა და აგნიმიტრა" (ქართულად თარგმნილია 1973 წელს), რომლის თემა აღებულის ინდოელ მეფეთა ცხოვრებიდან, მოგვაგონებს რთულ ინტრიგებზე აგებულ ახალ პიესებს. ეს ერთადერთი ნაწარმოებია, რომელშიც არ მოქმედებს ღვთიური და დემონური ძალები – მისი გმირები ისტორიული პირები არიან. წინა პლანზეა წამოწეული უბრალო ხალხი. იგი ავტორის სიცოცხლეშივე დაუდგამთ ქალაქ უჯაინში.

კალიდასას თხზულებები დაწერილია კლასიკურ სანსკრიტზე, რომელშიც ჩართულია პრაკრიტები – ხალხური სალაპარაკო ენები. კალიდასა დჰვანის ოსტატია, მისი პოეტური სახეებით აღძრული ასოციაციები და წარმოდგენები იწვევენ იდუმალ ფიქრებს, დაფარულ გრძნობებს. იგი იყენებს პოეტიკის სხვა ხერხებსაც (ალანკარა, რასა). კალიდასას შემოქმედებაში აისახა ინდური ადათები და ზნე–ჩვეულებანი. იგი აგებულია ინდურ ტრადიციულ რელიგიურ–ფილოსოფიურ მოძღვრებაზე (თეორიები მუდმივი ცხოვრებისეული ციკლისა და ცოცხალ არსებათა დაუსრულებელი გარდასახვისა, მიზეზისა და აუცილებელი შედეგისა), რომლის თანახმად, ადამიანისათვის არაფერი არ უნდა იყოს მოულოდნელი. ამიტომაც კალიდასას დრამებში ყველა განცდა წყნარი და მელანქოლიურია, არსად არ ირღვევა პოეტური ჰარმონია, არ იგრძნობა კონტრასტულობა, ბერძნული ტრაგედიისათვის დამახასიათებელი გრძნობებისა და განცდების ქარიშხალი. კალიდასას მთელი შემოქმედება მშვენიერებისა და ზომიერების გრძნობითაა გამსჭვალული. ევროპელი მკითხველი კალიდასას შემოქმედებას XVIII საუკუნეში გაეცნო.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* Record #11909341f // BnF catalogue général — Paris: BnF.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191'></a>
2. ↑  Archivio Storico Ricordi — 1808.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3621644'></a>
3. ↑  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
**კორინთის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კორინთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი, სტრატეგიული თვალსაზრისით, ძალზე მარჯვე ადგილას, მდ. ქსნის მარცხენა ნაპირას, კონცხზე დგას. აქედან კარგად მოჩანს ხეობის დიდი ნაწილი.
ძეგლი ნაგებია ფლეთილი და რიყის ქვით. კოშკი შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. პირველი სართული თითქმის მთლიანად მიწით არის ამოვსებული. ჩანს მხოლოდ მეორე და მესამე სართული და სართულშუა გადახურვის კოჭის ბუდეები.
მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია ბუხარი, რომლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. მარჯვენა ნიშაში გაჭრილია სათოფურები. ამავე სართულის ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში არქიტრავული შესასვლელებია. დასავლეთ კედელში კიდევ ორი სარკმლის კვალია.
მესამე სართულის სამხრეთ კედელში შეწყვილებული ნიშებია. აღმოსავლეთ კედელზე შემორჩენილია კუთხის პილასტრი.
კოშკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.
კოშკი სერიოზულად არის დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 103-104
კასტორი მარჩბივის თანავარსკვლავედში
**კასტორი** (α Gem / α მარჩბივი) — სიკაშკაშით მეორე ვარსკვლავი მარჩბივის თანავარსკვლავედში, ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი ცაზე. ბაიერის მიერ კი იყო აღნიშნული როგორც «α», უფრო კაშკაშა ამ თანავარსკვლავედში პოლუქსია, აქვს უფრო ნაკლები ეკლიპტიკური კოორდინატი და ამიტომაც ბაიერის მიერ აღინიშნა როგორც β მარჩბივი.

კასტორის ორმაგი ვარსკვლავი შემჩნეული კიდევ 1678 წელს იყო. კუთხური მანძილი კომპონენტებს შორის (რომელთა ბზინვა 1,96m (კასტორ А) და 2,91m (კასტორ B)) 4″ შეადგენს, და ბრუნვის პერიოდი 350 წელს უტოლდება. ყოველი კომპონენტი სპექტრალურ-ორმაგი ვარსკვლავია.

იყო გამოკვლეული რომ დაბალი ნათების ცვალებადი ვარსკვლავი რომლის 9 ვარსკვლავურ სიდიდეს უტოლდება მარჩბივის YY ფიზიკურად დაკავშირებულია კასტორთან. იგი 73″ (1010 ასტრონომიული ერთეული) კუთხის მანძილით დაშორებულია ოთხი კომპინენტისგან, და მინიჭებულია აქვს კასტორ C აღნიშვნა. კასტორ C ბრუნავს მასთა ცენტრის გარშემო არა ნაკლებ ათობით ათას წელში და იგი სპექტრალურ-ორმაგი ვარსკვლავია.

ასე რომ კასტორი — ექვსი კომპონენტისგან შემდგარი ვარსკვლავია.

| პარამეტრი | კომპონენტი |
| --- | --- |
| Aa | Ab | Ba | Bb | Ca | Cb |
| სპექტრალური კლასი | A1 V | უცნობია (მიახლოვებით M5 V) | A2 Vm | M2 V | M0.5 Ve | M0.5 Ve |
| მასა (მზის მასებში) | 2,15 | 0,4—0,6 | 1,7 | 0,4—0,6 | 0,62 | 0,57 |
| რადიუსი (მზის რადიუსი) | 2,3 | ? | 1,6 | ? | 0,76 | 0,68 |

კასტორი — პირველი ორმაგი გარსკვლავია, როლმლის ორბიტალური აშკარა მოძრაობა ჯერ კიდევ 1804 წელს უილიამ გერშელმა აღმოაჩინა.

კასტორის სახელი ეწოდა ძველბერძნული მითოლოგიური ტყუპების დიოსკურების სახელით, მათი დედა ლამაზმანი ლედა ხოლო კასტორის მამა ტინდარეი იყო.

სივრცეში მოძრაობა
-----------------

სხვა სარსკვლავთა გამოკვლევისას, რომლებიც ასაკით და დახასიათებით კასტორს ჰგვანან, აგრეთვე მოძრაობაშიც წააგვანან, ასტრონომებმა შეადგინეს კასტორის მოძრავ ვარსკვლავთა ჯგუფი. ეს მცირე ჯგუფი 16 ვარსკვლავისგან შედგება.

ლიტერატურა
----------

* *ზიგელი ფრიდრიხი.* ვარსკვლავიანი ზეცის საგანძური. — М: მეცნიერება, 1986. (რუს)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Castor 6. *SolStation*. ციტირების თარიღი: 2 января 2007.
**პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ხელმწიფის ბასტიონი** (რუს. Государев бастион Петропавловской крепости) — პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ორი აღმოსავლეთის ბასტიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე ნევის მხარეს. აღმოსავლეთიდან ხურავს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის იოანეს რაველინს.

ისტორია
-------

ბასტიონის მშენებლობა დაიწყეს 1703 წლის 16 მაისს, რითაც კურდღლის კუნძულზე სათავე დაუდეს თავდაპირველ მიწითა და ხით აგებულ ციხესიმაგრეს და სანქტ-პეტერბურგს. მშენებლობის ზედამხედველი იყო თავად პეტრე I, რომლის პატივისცემის ნიშნად მიიღო სახელწოდება — ხელმწიფის ბასტიონი. 

ხელმწიფის ბასტიონი შენდებოდა ინჟინერ ვ. ა. კირშტენშტეინის ხელმძღვანელობით, სავარაუდოდ, ინჟინერ ჟოზეფ გასპარ ლამბერ დე გერენის პროექტის მიხდვით, რომლის მიღებაშიც აქტიურად მონაწილეობდა პეტრე I. 

1717-1732 წლებში არქიტექტორ დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედითა და სამხედრო ინჟინერ ბურჰარდ კრისტოფ ფონ მინიხის მონაწიელობით ხელმწიფის ბასტიონი გადააკეთეს ქვაში. შენობის შიგნით განათავსეს ორსართულიანი კაზემატები, ხოლო ბასტიონების ქვეშ დააყოლეს მიწისქვეშა გასასვლელები. 1752 წელს ბასტიონში ჩაამონტაჟეს ქვის ხიდი გალავანზე იარაღის ასატანად. 1782-1784 წლებში ინჟინერ რ. რ. ტომილოვის პროექტის მიხედვით ნევის მხარეს ბასტიონის ფასადი მოაპირკეთეს გრანიტის ფილებით. 

1703 წელს ციხესიმაგრის დასრულებისთანავე ხელმწიფის ბასტიონზე აღმართეს ციხის დროშა, ხოლო 1704 წელს აანთეს პირველი შუქურა. 1726-1766 წლებში ბასტიონის ერთ-ერთ განყოფილებაში ინახებოდა პეტრე I-ის ნავი, რომელსაც უწოდებდნენ „რუსული ფლოტის ბაბუას".

დიდი სამამულო ომის პერიოდში ბასტიონზე დაამონტაჟეს პელენგატორი, რომლის ფუნქციაც იყო ქალაქის თავზე მოძრავი მტრის თვითმფრინავების აღმოჩენა.

1954 წელს ბასტიონი გადასცეს ლენინგრადის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმს. ბასტიონი გადაღებულია რამვენიმე ფილმში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ГОСУДАРЕВ БАСТИОН
* Петропавловская крепость. Государев бастион
**პიკარდიული ნაგაზი** (ფრანგ. Berger picard) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეებში.

ცხადია, რომ ეს ყველაზე ძველი ფრანგული მეცხვარე ძაღლია, რომლებიც IX საუკუნეში პიკარდიასა და პა-დე-კალეში კელტებთან ერთად მოვიდნენ. XX საუკუნის პირველ ნახევარში ევროპაში მიმდინარე ომებმა ჯიში გადაშენების პირას მიიყვანეს. პიკარდის პოპულაცია კონცენტრირებული იყო ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთის ფერმებში და სომაში მიმდინარე სამხედრო მოქმედებების შემდეგ მათი რაოდენობა ძალიან შემცირდა. მას შემდეგ ამ ძლიერმა, საიმედო ძაღლმა ვერ შეძლო დანაკარგების სრულად აღდგენა და დღესაც ძალიან იშვიათი ჯიშია. ომის შემდეგ ეს მეცხვარე ძაღლი ჰყავდათ ცალკეულ ფერმებში, მაგრამ არასოდეს ყოფილა პოპულარული არც ფრანგულ გამოფენებზე და არც საფრანგეთის საზღვრებს გარეთ.

პიკარდის აქვს ხშირი, უხეში 5-6 სმ სიგრძის ბალანი, რომელიც იცავს უამინდობისაგან. ბალანი შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ან ნაცრისფერი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. პიკარდი ადვილად იწვრთნება და საიმედო ოჯახის წევრი ხდებიან. პიკარდი, ასევე, კარგი მეცხვარე და მსხვილი რქოსანი საქონლის მწყემსია. კარგი მოდარაჯეა, ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ბავშვებს. ავს ხშირი წარბები, თუმცა თვალებს არ ფარავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პიკარდიული ნაგაზი***

* პიკარდიული ნაგაზი (ინგლისური)
**კორეული ფერწერა**-მოიცავს კორეაში ან საზღვარგარეთელი კორეელების მიერ შესრულებულ ნახატებს ყველა ზედაპირზე. ყველაზე ადრე შემორჩენილი კორეული ნახატები არის ფრესკები გოგურეოს სამარხებში, რომელთაგან მნიშვნელოვანი რაოდენობაა შემორჩენილი, უძველესი დაახლოებით 2000 წლის წინ არის შემორჩენილი(ძირითადად ამჟამინდელ ჩრდილოეთ კორეაში), მრავალფეროვანი სცენებით მოცეკვავეების, ნადირობისა და სულების ჩათვლით. მას შემდეგ, რაც კორეის ნახევარკუნძულზე დიდი გავლენა მოვიდა ჩინეთიდან სამი სამეფოს პერიოდში. ჯოსონის დინასტიამდე მთავარი გავლენა მოახდინა ჩინურმა მხატვრობამ, თუმცა შესრულებული იყო კორეული პეიზაჟებით, სახის თვისებებით, ბუდისტური თემებით და ციურ დაკვირვებაზე აქცენტით, კორეული ასტრონომიის სწრაფი განვითარების შესაბამისად.

გორიეოს პერიოდში (918–1392) მხატვრობაში დომინირებდა ბუდისტური გრაგნილი ნახატები, რომლებიც ადაპტირებდნენ ჩინურ სტილთან; დაახლოებით 160 ნამუშევარი გადარჩა ამ პერიოდიდან. ამ პერიოდში დაარსდა სამეფო მხატვრების სკოლა, აკადემია, დოჰვაზეო. ჯოსონის პერიოდის დასაწყისში (1392–1897) დაინერგა ძირითადად მონოქრომული მელნით სარეცხი ფერწერის ტრადიცია, რომელიც უკვე დიდი ხანია დამკვიდრებული იყო ჩინეთში და დარჩა კორეული და იაპონური მხატვრობის მნიშვნელოვან მიმართულებად. მთის ლანდშაფტის მხატვრობის სტილი ისეთივე მნიშვნელოვანია კორეაში, როგორც ჩინეთში.

კორეული მხატვრობა მოიცავს შავი ფუნჯის მონოქრომატულ ნამუშევრებს, ნაწილი მოყვარულების მიერ არის შესრულებული, ნაწილი არის ფერადი პროფესიონალური ნამუშევრები. მათზე ასახულია მრავალი ჟანრის სცენა, ცხოველთა და ფრინველებისა და ყვავილების მხატვრობა და ფერადი ხალხური ხელოვნება, სახელად მინჰვა. არსებობდა ბუდისტური ერთგული გრაგნილების ტრადიცია, რიტუალური ხელოვნება, საფლავების ნახატები და საფესტივალო ხელოვნება, რაშიც ფართოდ იყენებდნენ სხვადასხვა ფერს. ეს განსხვავება ხშირად კლასზე იყო დაფუძნებული: მკვლევარებმა, განსაკუთრებით კონფუცის ხელოვნებაში, თვლიდნენ, რომ მონოქრომატულ ნახატებში ფერის დანახვა შეიძლებოდა გრადაციების ფარგლებში. მიაჩნდათ, რომ ფერის ფაქტობრივი გამოყენება უხეში იყო ნახატებში და ზღუდავდა ფანტაზიას. კორეული ხალხური ხელოვნება და არქიტექტურული ჩარჩოების მხატვრობა განიხილებოდა, როგორც ხის გარე ჩარჩოების გამანათებელი, რომელიც ჩინური არქიტექტურის ტრადიციებს შეესაბამებოდა. მას ჰქონდა უხვად მდიდარი ჰალოების და პირველადი ფერების ადრეული ბუდისტური გავლენა, ინდური ხელოვნებით იყო შთაგონებული.

კორეელმა მხატვრებმა 1945 წლის შემდგომ პერიოდში აითვისეს დასავლეთის ზოგიერთი მიდგომა. ზოგიერთმა ევროპელმა არტისტმა სქელი იმპასტოს ტექნიკით და წინა პლანზე ფუნჯის შტრიხებით მიიპყრო კორეის ინტერესი. ისეთი მხატვრები, როგორებიცაა გოგენი, მონტიჩელი, ვან გოგი, სეზანი, პისარო და ბრაქი, ძალიან გავლენიანი იყვნენ, რადგან მათ ყველაზე მეტად ასწავლიდნენ სამხატვრო სკოლებში. წიგნებით ადვილად ხელმისაწვდომი და კორეულ ენაზე თარგმნილი იყო. აქედან შედგენილია თანამედროვე კორეელი მხატვრების ტონალური პალიტრები: ყვითელი ოხრა, კადმიუმის ყვითელი, ნეაპოლის ყვითელი, წითელი მიწა და სიენა. ყველა სქლად მოხატული, უხეშად მოვლილი და ხშირად ასახულია ძლიერ ტექსტურირებული ტილოები ან სქელი კენჭიანი ხელნაკეთი ქაღალდები.

სქოლიო
------

1. ↑  Dunn, 352, 360
2. ↑  Dunn, 361
**კლარა ცეტკინი** (გერმ. Clara Zetkin; დ. 5 ივლისი, 1857, ვიდერაუ, გერმანია, — გ. 20 ივნისი, 1933, არხანგელსკოე, მოსკოვის სიახლოვეს, სსრკ) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე. გერმანიისა და საერთაშორისო კომუნისტური მოძრაობის მონაწილე. გერმანიის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი, ქალთა უფლებების აქტივისტი.

განათლება მიიღო ლაიფციგის კერძო პედაგოგიურ სასწავლო დაწესებულებაში, სადაც დაუახლოვდა რევოლუციონერ სტუდენტ-ემიგრანტებს რუსეთიდან, რომელთა შორის იყო მისი მომავალი მეუღლე ოსიპ ცეტკინი. 1882 წლის ნოემბრიდან კლარამ და ოსიპ ცეტკინმა ერთად დაიწყეს ცხოვრება პარიზში. ამავე დროს შეიცვალა მან თავისი ქალიშვილობის გვარი ცეტკინად. შეეძინათ ორი შვილი: მაქსიმ და კოსტია ცეტკინი. ოსიპ ცეტკინი 1889 წელს გარდაიცვალა ტუბერკულოზით.

ცეტკინმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მეორე ინტერნაციონალის დაარსებაში და იყო მისი ყველა კონგრესის მონაწილე. 1881 წელს შევიდა გერმანიის სოციალ-დემოკრატიის რიგებში. ემიგრაციაში ყოფნისას მონაწილეობდა საფრანგეთის, ავსტრიისა და იტალიის სოციალისტურ მოძრაობაში. 1890 წელს ემიგრაციიდან დაბრუნების შემდეგ, სათავეში ჩაუდგა გერმანიის სოციალ-დემოკრატიულ ქალთა მოძრაობას. როზა ლუქსემბურგთან, კარლ ლიბკნეხტთან და ფრანც მერინგთან ერთად ებრძოდა რევიზიონიზმს. ცეტკინის ინიციატივით 1907 წელს მოიწვიეს I საერთაშორისო ქალთა კონფერენცია. ცეტკინი აირჩიეს საერთაშორისო ქალთა სამდივნოს მდივნად. 1910 წელს, კოპენჰაგენში სოციალისტ ქალთა საერთაშორისო კონფერენციაზე ცეტკინის წინადადებით მიიღეს გადაწყვეტილება ქალთა საერთაშორისო დღის — 8 მარტის დაწესების შესახებ.

ცეტკინს მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა ვლადიმერ ლენინთან და ნადეჟდა კრუპსკაიასთან. რაიხსტაგის დაწვისა და ხელისუფლებაში ადოლფ ჰიტლერის მოსვლის შემდეგ, მემარცხენე პარტიები გერმანიაში აიკრძალა და ცეტკინი უკანასკნელად წავიდა გადასახლებაში, ამჯერად საბჭოთა კავშირში. კლარა ცეტკინი გარდაიცვალა 1933 წლის 20 ივნისს ღამის 2 საათზე არხანგელსკოეში. იგი ყოველთვის იხსენებდა როზა ლუქსემბურგს და მისი უკანასკნელი სიტყვა იყო „როზა…". დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და წითელი დროშის ორდენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კლარა ცეტკინი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* კლარა ცეტკინის ბიოგრაფია (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 204.
2. ↑  Женщина, которая придумала 8 марта