recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**წმინდა ალექსანდრას ეკლესია** (რუს. Церковь Святой Александры) — მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1904 წელს ვ. პოპოვის პროექტის მიხედვით. იგი მდებარეობდა დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაში). მთავარი ტრაპეზი არის წმინდა დედოფალ ალექსანდრა რომაელის სახელობაზე კურთხეული. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

წმინდა ალექსანდრას ეკლესია ააგეს 1904 წელს დონის ნახიჩევანის (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი) მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე მდებარე ძველი ხის სამლოცველოს ადგილზე. სწორედ ამის გამო ეკლესიის ზომები არ იყო დიდი, მისი პარამეტრები სულ - 18×13 მეტრია. არქიტეტორმა ვ. პოპოვმა ეკლესია ააგო ფსევდორუსულ სტილში. 1910 წელს ეკლესიას დააშენეს ხის სამრეკლო. 1920-იან წლებში დასავლეთის მხარეს მიაშენეს ნართექსი. 

ნაცისტური გერმანიის ოკუპაციის დროს ქალაქში ალექსანდრას ეკლესიის სასაფლაოზე დაკრძალეს ბრძოლაში დაღუპული მართლმადიდებელი რუმინელი ჯარისკაცი. კიევის რუსეთის გაქრისტიანების 1000 წლისთავთან დაკავშირებით, 1988 წელს მოაოქროვეს გუმბათი.

წმინდა ალექსანდრას ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა. 2002 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა მცირე მუზეუმი წინამძღვარ იოანე დომოვსკის სახელზე, რომელიც ალექსანდრე ნეველის ტაძარში მოღვაწეობდა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 127—128. — ISBN 5-98155-014-7.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-24.
3. ↑  Архив краеведа: Нахичеванские храмы. Официальный портал городской Думы и Администрации города.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-24.
4. ↑  Александрийский храм в г. Ростов-на-Дону. ruist.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-25.
**დონის ნახიჩევანის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** (რუს. Церковь Успения Божией Матери; სომხ. Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի) — პირველი სომხური ეკლესია დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). ეკლესია დაანგრიეს 1930-იან წლებში.

ისტორია
-------

ხის სომხური ეკლესია ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე უკვე აგებულია 1780 წელს, ანუ ქალაქის დაარსების მომდევნო წელს. ამ ტაძარში ხდებოდა სხვა სომხური ეკლესიების საძირკველში ჩასატანებელი ქვების კურთხევა. 1781 წლის 14 აპრილს საზეიმოდ აკურთხეს ოთხი ქვა, რომელიც შემდეგ დააყენეს ქალაქის ოთხივე კუთხეში. იოსებ არღუთაშვილ-მხარგრძელის (არჩეული, მაგრამ არაინტრონიზებული სრულიად სომეხთა კათოლიკოსი) ხელნაწერის, „დავთარის" მიხედვით ახალი, ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიის მშენებლობას საფუძველი ჩაეყარა 1781 წელს და მისი მშენებლობა დასრულდა არაუგვიანეს 1787 წლისა. მესამე ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1819 წლის 18 მაისს.

ეკლესია მდებარეობდა 1-ლი უსპენსკაიას (ამჟამად პროლეტარის) ქუჩაზე, იქ სადაც ამჟამად საცხოვრებელი სახლი № 2 მდებარეობს. სამტრაპეზიანი ტაძარის გეგმას თავდაპირველად ჰქონდა სწორკუთხა ჯვრის ფორმა. ტაძრის ცენტრალური სივრცის თავზე აღმართული იყო გუმბათი. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის შესასვლელები გაფორმებული იყო ოთხსვეტიანი ტოსკანური პორტიკებით. ცენტრალური (დასავლეთის) გასასვლელის თავზე დაშენებული იყო სამრეკლო, რომელიც ჩამოინგრა 1850-იან წლებში. 1856 წელს, არქიტექტორ ნ. მურატოვის პროექტის მიხედვით ეკლესია გააფართოვეს. მიამატეს ახალი დეტალები დასავლეთის შესასველის სამრეკლოს მხარეს.

ტაძართან მოქმედებდა პატარა სომხური სასაფლაო, სადაც დაკრძალულნი იყვნენ ცნობილი ნახიჩევანელები. კერძოდ, აქ დაკრძალულნი იყვნენ ქველმოქმედები: ჰოვანეს პოპოვი და სტეფან ნატალიანი. ეკლესიასთან მოქმედებდა სასწავლებელიც.

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და მალევე დაანგრიეს. ეკლესიასთან არსებული სასწავლებლის ბაზაზე გაიხსნა № 12 სკოლა, რომლისთვისაც ააგეს ახალი შენობა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობა გააფართოვეს და აქ განათავსეს № 12 პროფესიული სასწავლებელი.

  

* მიძინების ეკლესიის გეგმა
* ეკლესიის ფასადი (მარცხნივ) და ეკლესია ჭრილში (მარჯვნივ). Mუქი შავი ფერით აღნიშნულია 1856 წლის მიშენება.ეკლესიის ფასადი (მარცხნივ) და ეკლესია ჭრილში (მარჯვნივ). Mუქი შავი ფერით აღნიშნულია 1856 წლის მიშენება.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 105—107. — ISBN 5-98155-014-7.
**ელიფ ელმასი** (მაკედ. Елиф Елмас; დ. 24 სექტემბერი, 1999) — მაკედონელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, სერია A-ს კლუბ „ნაპოლისა" და ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

კლუბის კარიერა
--------------

ელმასმა კარიერა დაიწყო „რაბოტნიჩკიში", მშობლიურ მაკედონიაში. გამორჩეული სეზონის შემდეგ, რომელშიც მან 6 გოლის გატანა და „რაბოტნიჩკის" 3 ადგილზე დაწინაურება შეძლო. ამის შემდეგ იგი 2022 წლამდე თურქულ გიგანტ ფენერბაჰჩეს შეუერთდა. შემტევმა ნახევარმცველმა 40 მატჩში მხოლოდ 4 გოლის გატანა შეძლო, რის შემდეგაც გუნდმა ელმასი 2019 წლის ივნისში იტალიაში, კერძოდ კი „ნაპოლიში" გაუშვა.

ნაპოლი
------

2019 წლის 24 ივლისს, სერია A-ს გუნდმა „ნაპოლიმ" გამოაცხადა ელმასის გაფორმება ფენერბახჩედან. გარიგების ღირებულება 16 მილიონ ევროს შეადგენდა. ელმასმა თავისი პირველი გოლის გატანა „ნაპოლიში" 2020 წლის 3 თებერვალს შეძლო, ეს გოლი დაეხმარა კლუბს სამპდორიასთან 4–2 გამარჯვებაში.

2021 წლის 19 დეკემბერს, ელმასის გოლით „ნაპოლიმ" შეძლო გასვლით თამაშში მილანთან გამარჯვება და სერია A-ში მეორე ადგილის დაკავება.

სანაკრებო კარიერა
-----------------

ელმასი დაიბადა მაკედონიაში, თურქული წარმოშობის ოჯახში. 2017 წლის ივლისში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მაშინდელმა მწვრთნელმა, ფათიჰ თერიმმა სცადა მისი გამოძახება, მაგრამ ელმასმა მისი მშობლიური ქვეყნის სახელით გამოსვლა გადაწყვიტა.

2017 წლის 11 ივნისს, 17 წლის ასაკში, ელმასის დებიუტი შედგა მაკედონიის ნაკრებში ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ესპანეთის წინააღმდეგ.

ელმასი ასევე შედიოდა მაკედონიის 21-წლამდელთა ნაკრებში 2017 წლის უეფას 21-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე (პოლონეთი) და ფაქტობრივად ყველაზე ახალგაზრდა იყო 23-კაციან შემადგენლობაში.

2021 წლის 14 ნოემბერს, ელმასმა ისლანდიასთან დუბლი შეასრულა. თამაშში მაკედონიამ 3–1 მოიგო, რაც გუნდს J ჯგუფში მეორე ადგილის მოპოვებაში და მსოფლიო ჩემპიონატის პლეი-ოფში გასვლაში დაეხმარა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი „ნაპოლის" საიტზე
* ელიფ ელმასი — *macedonianfootball.com*
* ელიფ ელმასი — *sport.de*
* ელიფ ელმასი — Soccerway
**დარეჯან რამიშვილი** (დ. 1907, ქუთაისი — გ. 1992) — ქართველი ფსიქოლოგი. 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. წლების მანძილზე იყო ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მეტყველების კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 1987–1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე კითხულობდა ლექციების კურსს აზროვნებისა და მეტყველების ფსიქოლოგიაში. სხვადასხვა დროს კითხულობდა ლექციებს ფართო საზოგადოებისთვის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ, მეცნიერებათა აკადემიის ეკონიმიკისა და ისტორიის ინსტიტუტებში. 1992 წლამდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1939 წელს, ხოლო სადოქტორო 1956 წელს, სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მეტყველების სახეთა განსხვავებული ფორმების შესახებ".

ბიბლიოგრაფია
------------

* ენობრივი პროცესის ფსიქოლოგიური მექანიზმი და შემეცნების თეორია (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1980. - 170გვ.
* აზროვნების პროცესის გენეზისისა და სპეციფიკის საკითხისათვის (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1968. - 151გვ.
* მეტყველების განსხვავებულ სახეთა ფსიქოლოგია ბუნებისათვის (ავტორი). - თბილისი, საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1963. - 378გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დარეჯან რამიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ტოდო-ბიჩიგით შესრულებული ტექსტი

**ტოდო-ბიჩიგი** (მონღ. Тодо бичиг) — დამწერლობა მონღოლური ენის ჩასაწერად. შეიქმნა 1648 წელს ოირატი ბუდისტი მღვდლის ზაია პანდიტა ნამკხაი ჩჟამცოს მიერ. ტოდო-ბიჩიგი ტრადიციული მონღოლური დამწერლობის გადამუშავებული ვარიანტია, რომლის მიზანიც თავდაპირველად იყო მონღოლური ბგერების გამოთქმისა და ორთოგრაფიის ერთმანეთთან დაახლოვება, ასევე ტიბეტური ენიდან და სანსკრიტიდან მონღოლური ტრანსკრიფციის გაკეთების გამარტივება. 

ტოდო-ბიჩიგი რუსეთში მცხოვრები ყალმუხების მიერ 1924 წლამდე გამოიყენებოდა, სანამ იგი რუსულმა კირილიცამ არ ჩაანაცვლა. დღეს ტოდო-ბიჩიგი კვლავ გამოიყენება ჩინეთის სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში მცხოვრები ოირატების მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტოდო-ბიჩიგი"** ვიკისაწყობში.
* die Klare Schrift (გერმანული)
* das Alphabet der Klaren Schrift (გერმანული)
* Die oiratische Schrift დაარქივებული 2012-03-10 საიტზე Wayback Machine. (გერმანული)
* KALMYK-OIRAT: a language of Russia (Europe) (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  N. Yakhantova, The Mongolian and Oirat Translations of the Sutra of Golden Light, 2006
სიუნიქის რუკა
**სიუნიქის სამეფო** (სომხ. Սյունիքի թագավորություն - სიუნიქი თაგავორუთიუნ), **სივნიეთი**, *ბახკის (ბალკსის) სამეფო*, *კაპანის სამეფო* — ფეოდალური სახელმწიფო სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, X საუკუნის II ნახევრიდან XII საუკუნემდე. მოიცავდა სიუნიქის ოლქს – თანამედროვე სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს. მისი დამაარსებელი იყო სიუნიქის მთავარი სმბატი, რომელიც 970 წელს მეფედ აკურთხეს. სამეფოს მართავდნენ ორბელიანთა დინასტიის წარმომადგენლები. სამეფოს პოლიტიკური ცენტრი იყო ღაფანი, ხოლო რელიგიური – ტათევის მონასტერი. სამეფომ განსაკუთრებულ აყვავებას მიაღწია XI საუკუნის პირველ ნახევარში ვასაკ I-სა და სმბატ II-ის მმართველობისას. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. აქ ითვლებოდა 43 ციხე, 48 მონასტერი და ათასზე მეტი სოფელი. 1170 წელს დაიპყრო სელჩუკთა მმართველმა ელდიგუზმა. მონღოლთა ბატონობის დროს სიუნიქის სამეფომ ნაწილობრივ შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა.

მმართველები
-----------

* სმბატ I საჰაკიანი — 976/980-დან თავადი, 987—998 მეფე
* ვასაკი — 998—1040
* სმბატ II აშოტიანი — 1040—1044
* გრიგორ I აშოტიანი — 1044—1084
* სენექერიმი — 1084—1094
* გრიგორ II სენექერიმიანი — 1094—1166
* გასან გერაკარელი — 1166—1170

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Сюникское царство — სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7   სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10. — გვ. 477. (სომხური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სიუნიქის მეფეები |
| --- |
|  |
| 
* სმბატ I საჰაკიანი
* ვასაკი
* სმბატ II აშოტიანი
* გრიგორ I აშოტიანი
* სენექერიმი
* გრიგორ II სენექერიმიანი
* ჰასან ხაჩენცი
 |

 |
**სევეროურალსკის პეტრესა და პავლეს ეკლესია** (რუს. Церковь Петра и Павла) — მართლმადიდებლური ეკლესია სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ სევეროურალსკში. ეკლესიის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1768-1798 წლებში. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას. ეკლესია არის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ისტორია
-------

1767 წელს მდინარე კოლონგის მარცხენა ნაპირზე ურალელი მაღაროელის მაქსიმ პოხოდიაშინის ფინანსებით და ტობოლსკის მიტროპოლიტ პავლეს ლოცვა-კურთხევით ჩაყარეს ქვის ეკლესიის საფუძველი მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. 

მაქსიმ პოხოდიაშინის გარდაცვალების გამო მშენებლობა 30 წლით გაჭიანურდა. ქვედა სართული დასრულებული იყო 1787 წელს და აკურთხეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო ზედა დაასრულეს 1798 წელს და აკურთხეს მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. 

ტაძრის საერთო სიმაღლეა 57,5 მეტრი, სიგრძე 37,81 მეტრი, ხოლო სიგანე - 12,25 მეტრი. 

ტაძარი განეკუთვნება ურალური ბაროკოს და XIX საუკუნის შუა წლების პროვინციალური კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილს. ბაროკოს განეკუთვნება ტაძრის პირველი ორი სართული. წრიული ელემენტების გარე გაფორმება დამზადებულია სპეციალური ფორმის აგურისგან. სამიარუსიანი სამრეკლო აგებულია რუსული კლასიციზმის სტილში.

ტაძარი ფუნქციონირებდა 1929 წლის გაზაფხულამდე, ამ დროისთვის ჩამოხსნეს მთავარი ზარი, ხოლო ჭურჭლისა და ხატების რეკვიზიცია მოხადინეს. დახურვიდან პირველი ოცი წლის განმავლობაში დაანგრიეს თუჯის გალავანი. ტაძარი დაანგრიეს და გადააკეთეს საწყობად. მთლიანად განადგურდა შიდა აღჭურვილობა. 

რსფსრ-ის მინისტრთა საბჭოს 1960 წლის 31 აგვისტოს № 1327 გადაწყვეტილებით პეტრესა და პავლეს ეკლესია შეიტანეს კულტურის ძეგლების სიაში. 

1988 წლის 24 ნოემბერს ქალაქის აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით ეკლესია დაუბრუნეს მართლმადიდებლურ საზოგადოებას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Петра и Павла в Североуральске
* Сайт храма
**ტოდორ ჟივკოვი** (ბულგ. Тодор Живков; დ. 7 სექტემბერი, 1911 — გ. 5 აგვისტო, 1998) — ბულგარეთის კომუნისტური პარტის პირველი (1954-1981 ) და შემდეგ გენერალური მდივანი (1989 წლამდე).

დაიბადა 1911 წელს გლეხის ოჯახში. 1928 წელს შეუერთდა ბულგარეთის ახალგაზრდათა კავშირს. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაძილეობდა ანტიფაშისტურ მოძრაობებში. 1948 წელს ბულგარული კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა. 1954 წლიდან ბულგარეთის კპ ცკ-ის პირველი მდივანია. 1962-1971 წლებში მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეა.

ჟივკოვი ეწინააღმდეგებოდა მიხეილ გორბაჩოვის პერესტროიკას სსრკ-ში. 1989 წლის 10 ნოემბერს უსისხლო გადატრიალების შედეგად გადადგა თანამდებობიდან. 13 დეკემბერს ბულგარეთის კომპარტიამ გარიცხა თავისი რიგებიდან. კომპარტიამ გადაირქვა სახელი ეწოდე ბულგარეთის სოციალისტური პარტია და ერთი წლის შემდეგ მოიგო საპარლამენტო არჩევნები.

1990-1996 წლებში შინაპატიმრობაშია. გარდაიცვალა 1998 წელს პნევმონიის შედეგად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტოდორ ჟივკოვი***

* Official web site of Todor Zhivkov დაარქივებული 2010-02-11 საიტზე Wayback Machine.
* A speech given by Todor Zhivkov shortly before his fall from power, advocating reform დაარქივებული 2007-09-21 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **სიდნეი სმითი** |
| საერთო ინფორმაცია |
| **დაბ. თარიღი:** | 26 მარტი 1908 |
| **დაბ. ადგილი:** | იორკშირი; ინგლისი |
| **გარდ. თარიღი:** | 1990 |
| **მოქალაქეობა:** | ინგლისის დროშა ინგლისი |
| **უმაღლესი ბრეიკი:** | 133 |
| გამარჯვებები ტურნირებზე |
| **სულ გამარჯვება:** | 1 |
| **სხვა რეიტინგული ტურნირები:** | News of the World Championship |

**სიდნეი სმითი** (ინგლ. Sidney Smith; დ. 26 მარტი 1908, იორკშირი; ინგლისი — გ. 1990,) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი.

1936 წლის 10 დეკემბერს მან გააკეთა პირველი 133-ქულიანი ტოტალ-კლირენსი საგამოფენო მატჩში, მაგრამ ეს მიღწევა პრაქტიკულად შეუმჩნეველი დარჩა. სიდნეი ორჯერ იყო სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალისტი (1938 და 1939 წლებში), მაგრამ ორივეჯერ დამარცხდა ჯო დევისთან, ანგარიშით 24:37 და 30:43 შესაბამისად.

1948 წელს სმითი დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონი გახდა პროფესიონალურ ბილიარდში.

1952 წელს სმითმა მოიგო ტურნირი News of the World Championship.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Pro-Billiard.info-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Top five unlucky tales, 2 მაისი 2007
2. ↑  Andy Hunter on the Cue Collector website(ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია სნუკერისტის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**დარბევა** — შუა საუკუნეების საქართველოში აღნიშნავდა:

1. სამხედრო მოქმედების სახეობას საგარეო თუ შინაომებში, ხშირად რეპრესიის მიზნით;

2. დანაშაულის სახეს — ფეოდალების მიხდომა-თავდასხმასა და ძარცვას; უფლების თვითნებურად განხორციელებასა და მტერთან ანგარიშის გასწორებას;

3. ეგზეკუციური ხასიათის ქონებრივ სასჯელს, რომელიც იყო ერთგვარი ჯარიმა, იძულებითი გადახდევინება (აკლება). დარბევა თავდაპირველად თემის პასუხი იყო მისი წესების დარღვევისათვის, შემდგომში მას მებატონეები მიმართავდნენ ყმებთან ურთიერთობაში. ზოგი ქმედებისათვის დარბევას სანქციად სახელმწიფო და ეკლესიაც კი აწესებდა. მიუხედავად ამისა, ხალხურობის ელემენტი მასში XIX საუკუნემდე არ წაშლილა. მაგ. დარბევით ისჯებოდა ის, ვინც წყლით სარგებლობის რიგს დაარღვევდა, გზას გადახნავდა და მიისაკუთრებდა, მდევარსა და ლაშქარს დააკლდებოდა. თავდაპირველად ჯარიმის სახით პირუტყვს ან სხვა საოჯახო ქონებას ართმევდნენ, შემდეგ კი თანდათან „თეთრით" (ფულადი) დარბევაც შემოვიდა. ხელისუფლების მიერ სანქცირებული დარბევის აღმასრულებელი, ჩვეულებრივ, იასაული და „მეჯურუმე" (მეჯარიმე) იყო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული სამართლის ისტორიის საკითხები, [ტ.] 1, თბ. 1973:

* *ფურცელაძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ვარდელ სტეფან „სტეფ" კარი II** (ინგლ. Stephen Curry; დ.14 მარტი, 1988) — ამერიკელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც თამაშობს ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის (NBA) წევრ გუნდ გოლდენ-სტეიტ უორიორსში. ბევრი მოთამაშე და ანალიტიკოსი სტეფს NBA-ის ისტორიაში საუკეთესო მსროლელს უწოდებს.

2014-2015 წლებში, კარიმ მოიგო NBA-ის რეგულარული ჩემპიონატის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო (MVP) და საჩემპიონო ბეჭედი, რომელიც 1975 წლიდან გოლდენ სტეიტ უარიორსს არ მოუგია. მომდევნო სეზონში სტეფმა კვლავ მოიგო რეგულარული სეზონის MVP-ის ჯილდო და გახდა ერთადერთი მოთამაშე რომელმაც ხმების 100 % მიიღო. იმავე წელს უორიორსებმა დაამყარეს რეკორდი NBA-ის რეგულარული სეზონის ყველაზე მეტ მოგებებში (73 მოგება).

კარი არის NBA-ის ყოფილი მოთამაშის დელ კარის ვაჟი და NBA-ის ამჟამინდელი მოთამაშის სეთ კარის უფროსი ძმა. იგი თამაშობდა კალათბურთს კოლეჯ დევიდსონში, სადაც ორჯერ დაასახელეს სამხრეთ კონფერენციის წლის მოთამაშედ და ასევე დააამყარა ყველა დროის რეკორდი, როგორც დევიდსონში, ასევე სამხრეთ კონფერენციაში. მეორე კურსის დროს მან აგრეთვე დაამყარა რეკორდი NCAA-ის სეზონში სამ ქულიანების სროლაში.

2012-2013 წლების სეზონის დროს კარიმ რეგულარულ სეზონში დაამყარა NBA-ის სამქულიანების რეკორდი 272 ჩაგდებული სამქულიანით. 2015 წლის სეზონში მან ჩააგდო 286 სამქულიანი და გადააჭარბა თავდაპირველ რეკორდს, ხოლო 2016 წელს კვლავ გააუმჯობესა თავისი რეკორდი და დააგროვა 402 სამქულიანი. 2013-2014 წლების სეზონში მას და მის თანაგუნდელს კლეი ტომფსონს მეტსახელად "Splash Brothers" შეარქვეს, რადგან მათ დაამყარეს NBA-ის რეკორდი გაერთიანებულ სამქულიანების სროლაში 484 სამქულიანით, შემდეგ სეზონში მათ გადააჭარბეს რეკორდს, ჩააგდეს 525 სამქულიანი. 2015-2016 წლების სეზონზე მათ კვლავ გააუმჯობესეს რეკორდი და დააგროვეს 678 სამქულიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Stephen Curry *davidsonwildcats.com*-ზე
დარგუელებით დასახლებული ტერიტორია
**დარგუელები**, *დარგოელები* (საკუთარი სახელწოდება дарган დარგან) — დაღესტნის ახუშის, დახადაევის, ხაიდაყის, ლევაშის და სხვა რაიონებში მცხოვრები ხალხი. რუსეთის ფედერაციაში, ყოფითა და კულტურით ახლო მდგომ ხაიდაყებსა და ყუბაჩელებთან ერთად 510,156 კაცი (2002). დარგუული ენა დაღესტნის ერთ-ერთი სამწერლობო ენაა. რელიგიით მუსლიმანი სუნიტები არიან.

XIX საუკუნის პირველ ნახევრამდე „თავისუფალ თემებად" ცხოვრობდნენ. ემორჩილებოდნენ ხაიდაყის უწმიას, საფეოდალოს. მოსახლეობის ძირითად მასას თავისუფალი მეთემეები — უზდენები შეადგენდნენ. იყვნენ ყმებიც — რაიათი და ყული — მონები.

XX საუკუნის დასაწყისამდე ძირითადი საქმიანობა იყო მესაქონლეობა და მცირე მასშტაბის მთური მიწათმოქმედება. მამაკაცთა უმრავლესობა ხელოსნობას მისდევდა. ამზადებდნენ ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის იშვიათ სამკაულებს და ნივთებს, ქალები — ქეჩას. ამჟამად მხატვრული ხელოსნობის ცენტრია კუბაჩი.

ლიტერატურა
----------

* *თ. ჩიქოვანი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. III, თბ. 1978. — გვ. 381.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დარგუელები — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Федеральная служба государственной статистики.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-02-02. ციტირების თარიღი: 2010-05-01.
**დონის ნახიჩევანის ალექსანდრე ნეველის ეკლესია** (რუს. Церковь Александра Невского) — ამჟამად დანგრეული მართლმადიდებლური ტაძარი, რომელიც მდებარეობდა დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის ნაწილი). ეკლესია ააგეს 1896 წელს. დაანგრიეს 1937 წელს.

ისტორია
-------

ტოლსტოის მოედანი და ეკლესია
დონის ნახიჩევანის ალექსანდრე ნეველის ეკლესია ააგეს 1896 წელს. მშენებლობისათვის ფინანსები გაიღო ვაჭარმა ილია შუშპანოვმა. ეკლესიის მშენებლობა დაამთხვიეს ნევის ბრძოლის 650-ე წლისთავს, რომელშიც ალექსანდრე ნეველმა მოიპოვა გამარჯვება შვედებზე. ეკლესია მდებარეობდა პოლიციის მოედანზე (ამჟამად ტოლსტოის მოედანი), ეკლესიის შესახვევის კუთხეში (ამჟამად ერევნის ქუჩა).

ეკლესიას ჰქონდა სამი გუმბათი და იყო მდიდრულად დეკორირებული. კარიბჭეზე დაშენებული იყო მაღალი ორსართულიანნი სამრეკლო, რომლის სიმაღლეც 28 მეტრზე მეტი იყო. ეკლესია აგებული იყო ნეორენესანსის სულისკვეთებით. ეკლესიის ზომები იყო 45×25 მ. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხი იყო წმინდა ალექსანდრე ნეველის სახელზე, ხოლო მეორე - წმინდა ანას სახელზე. 

1900 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის წინამძღვარი დიდი ხნის განმავლობაში იყო ცნობილი ნახიჩევანელი მღვდელი იოანე დომოვსკი. 

1920-იან წლებში ეკლესია გადაეცა ობნოვლენცების მოძრაობას. 1937 წელს ეკლესია დახურეს და დაანგრიეს. ამჟამად მის ადგილზე ექვსსართულიანი საცხოვრებელი სახლი დგას (ტოლსტოის ქუჩა № 9).

1942 წელს გერმანელების მიერ ოკუპაციის პირობებში ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის მრევლმა აღადგინა ღვთისმსახურება. თავდაპირველად ისინი განთავსდნენ 29-ე ხაზის № 6 სახლში. შემდეგ ღვთისმსახურებისთვის გამოიყო ყოფილი საეკლესიო-სამრევლო სკოლის შენობა, რომელზეც დაადგეს გუმბათი. ქალაქის გათავისუფლებს შემდეგ სახლი გადაეცა თემს არენდით. 1955 წელს სამლოცველო სახლი დაკეტეს, ხოლო საეკლესიო ჭურჭელი გადაიტანეს დონის როსტოვის წმინდა ალექსანდრას ეკლესიის ალექსანდრე ნეველის სახელობის ნავში.

სქოლიო
------

1. ↑  Информация о культовых сооружениях (храмах и молитвенных домах) религиозных организаций, действующих на территории города Ростова-на-Дону. Официальный портал городской Думы и Администрации города.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-25.
2. 1 2 3 4  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 125—126. — ISBN 5-98155-014-7.
3. ↑  Евгений Иванович Малаховский. Нахичеванские храмы. Донской временник. ციტირების თარიღი: 2013-08-25.
ტოდაი-ძის ტაძრის მთავარი შენობა

**ტოდაი-ძი** (იაპონ. 東大寺) – ძველი ბუდისტური ტაძარი იაპონიის ქალაქ ნარაში. ტაძარი 1998 წლიდან დაცულია როგორც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი. ტაძარი წარმოადგენს ბუდისტური სკოლის კეგონის ტრადიციულ ცენტრს. იგი ითვლება მსოფლიოში ყველაზე დიდ ხის კონსტრუქციად.

ისტორია
-------

იაპონიის ქალაქ ნარეში მდებარეობს "დიდი აღმოსავლეთის ტაძარი", იაპონურად, ტოდაი-ძი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი მცირე ფართობის მქონეა, ის ყველაზე წმინდა ადგილია მთელ იაპონიაში. აქ არის ყველაზე დიდი ხის შენობა, რომლის შიგნითაც ბუდას უზარმაზარი ბრინჯაოს ქანდაკება დგას.

გიგანტური ხის შენობა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. აღსანიშნავია, რომ ტაძარი დღემდე მოქმედია. იქ ისევ მოღვაწეობენ ბუდისტი ბერები და რიტუალებს ატარებენ. ტოდაი-ძი  მე-8 საუკუნეში ააშენეს. რა თქმა უნდა, ტაძარი თავისი პირვანდელი იერით არ შემორჩა. იყო შემთხვევები, როდესაც ის ბოლომდე დაიწვა. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონელი არქიტექტორები ცდილობდნენ ტაძრის რეკონსტრუქციისას ყველაფერი სრული სიზუსტით აღედგინათ, ტაძარში უცვლელი მხოლოდ ბუდას ქანდაკება აღმოჩნდა. მე-8 საუკუნის შუა ხანებში იაპონიამ გადაიტანა ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პერიოდი თავისი ისტორიის მანძილზე. მუდმივი ომები კლანებს შორის, სამურაები, რომლებიც ცდილობდნენ განემტკიცებინათ თავიანთი უფლებები და ტერიტორიები… ამ ყველაფერს თან ეპიდემიაც დაერთო.

743 წელს იპერატორმა სემუმ გადაწყვიტა, რომ ტაძრის მშენებლობა ქაოსს შეაჩერებდა. ხალხმა მას წინააღმდეგობა არ გაუწია. ტაძრის აშენებაში 2 180 000 ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა.

გრანდიოზული ხის ნაგებობის შემქმნელი კუნინაკა-ნო-მურაძი კიმიმაროა. სწორედ ის ხელმძღვანელობდა 15-მეტრიანი ქანდაკების აგებას. ტაძრის მშენებლობა 745 წელს დასრულდა, ხოლო ბუდას ქანდაკების- 751 წელს. ტოდაი-ძი იამატოს რაიონის მთავარ ტაძრად ითვლებოდა. ტაძარში ინახება ხელნაწერთა დიდი კოლექცია.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ტაძარში ინახება ბუდას გიგანტური ბრინჯაოს ქანდაკება ვაიროჩანა, რომლის პარამეტრებია:

* სიმაღლე: 14.98 მ
* სახე: 5.33 მ
* თვალები: 1.02 მ
* ცხვირი: 0.5 მ
* ყურები: 2.54 მ
* სულ: 500 ტ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში  |
| --- |
|  |
| 
* გუსუკუ და რიუკიუს სამეფოს არქიტექტურული ძეგლები
* იაკუშიმა
* იბამი-გინძანი
* იცუკუსიმის ტაძარი
* კასუგა-ტაისია
* კოფუკუ-ძი
* კუმანო-კოდო
* ნარა
* ნიკოს სალოცავები და ტაძრები
* ოგასავარის კუნძულები
* ტოდაი-ძი
* ტომიოკის აბრეშუმის ფაბრიკა
* შირაკავა-გო და გოკაიამა
* შირაკამი-სანჩი
* შირეტოკოს ეროვნული პარკი
* ჰიმეძის ციხესიმაგრე
* ჰირაიძუმის ისტორიული ძეგლები და მონუმენტები
* ჰიროსიმის მშვიდობის მემორიალი
* ჰორიუ-ძი
* მეიძის ინდუსტრიული რევოლუციის ძეგლები
* ლე კორბუზიეს არქიტექტურა
* ოკინოშიმა
* ნაგასაკის ქრისტიანული ეკლესიები
* მოზუ-ფურუიჩის კოფუნების ჯგუფი
* იაპონიის კუნძულები (ამამი-ოსიმა, ტოკუნოშიმა, ოკინავის ჩრდილოეთი ნაწილი, ირიომოტე)
* ჯომონის პრეისტორიული ადგილები ჩრდილოეთ იაპონიაში
 |

 |
**სიუფჰანი**, აგრეთვე **სიუფჰან-დაღი** (თურქ. Süphan Dağı; ქურთ. Sîpana Xelatê; სომხ. Սիփան) — ჩამქრალი სტრატოვულკანი აღმოსავლეთ თურქეთში, ბითლისის პროვინციაში, უშუალოდ ვანის ტბის ჩრდილოეთით. თურქეთში არსებულ ვულკანებს შორის სიმაღლით მეორე ადგილს იკავებს. სიმაღლე 4058 მ.[1] მდებარეობს სომხეთის მთიანეთზე. ვეებერთელა გუმბათი აგებულია ანდეზიტური ლავებით, კრატერში ფირნი და მყინვარებია.[2] მწვერვალი მთელი წლის განმავლობაში თოვლით არის დაფარული. ფერდობებზე გვხვდება მთის სტეპი. მეცნიერთა გაანგარიშებით, უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 100 ათასი წლის წინ (± 20 ათასი წელი).[3] სიუფჰანი განლაგებულია არაბეთისა და ევრაზიის ტექტონიკური ფილების შეჯახების ზონაში, რომელიც განსაზღვრავს რეგიონის სეისმურ და ვულკანურ აქტივობას.

სქოლიო
------

1. ↑  Suphan Dagi, Turkey // www.peakbagger.com
2. ↑  სიუფჰანი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია (რუსული)
3. ↑  Notsu K. Fujitani T. Ui T. Matsuda J. Ercan T. Geochemichal features of collision-related volcanic rocks in central and Eastern Anatolia, Turkey // Journal of Volcanolology and Geothermal Research, Vol. 64, 1995
**იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია** (რუს. Церковь Иоанна Предтечи) — მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1872-1873 წლებში გ. ვასილევის პროექტის მიხედვით.

ისტორია
-------

ქალაქ როსტოვის მცხოვრებლებისთვის გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი ცნობილი იყო როგორც ძველი ეკლესია. იოანე ნათლისმცემლის სახელი ტაძარს მიენიჭა 1872 წლის 6 ივლისს, რომელიც მდებარეობდა ქალაქის ერთ-ერთ რაიონში ე. წ „არაკეთილსინდისიერ გარეუბანში" ეკლესიის ქუჩა ნომერ ორში (ამჟამად სობინოს ქუჩა) ტაძარი აკურთხეს 1873 წლის 24 ივნისს. ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა ადგილობრივი ვაჭრის მოსე იაკოვლევის ძე გორბენკოს შეწირულობით. არქიტექტორი იყო გ. ნ. ვასილევი.

სამსაკურთხევლიან იოანე ნათლისმცელის სახელობის ტაძარს ჰქონდა ორი სამლოცველო ერთ-ერთი იყო ეთიოპიელი ქრისტიანი წმინდანი მეუფის მოსე მურინის სახელობის. ტაძარი იყო ხის, რომელიც იდგა ქვის ფუნდამენტზე. 1880 წელს ტაძართან ააშენეს აგურის სახლი მღვდლებისათვის, ხოლო 1885 წელს აშენდა ერთსართულიანი შენობა საეკლესიო სამრეკლო სკოლა.

იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძრის სიახლოვეს მოედანზე განთავსებული იყო ტემერნიცკის ბაზარი. 1905 წლის პირველი რუსული რევოლუციის დროს აღნიშნული ბაზარი გადაიქცა ბრძოლებს ადგილად, სადაც აშენდა ბარიკადები. 1917 წელს ტერმენიცკის ბაზარზე ვაჭრობდნენ იარაღით და სამხედრო აღჭურვილობით.

1913 წელს 18 აპრილის ღამეს იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი ხანძარმა გაანადგურა. მის ადგილზე მოეწყო დროებით ხის სამრეკლო, ხოლო სამრევლოს სკოლის შენობა გადაკეთდა სამღვდლო-სახლად თავისივე საკურთხეველით.

სამოქალაქო ომის შემდეგ 1924 წელს იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძრის დარჩენილ ნანგრევებზე დაიწყეს ლენინის სახელობის შრომის სასახლის მშენებლობა. 1927 წლის 6 ნოემბერს ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის ათი წლის თავზე სასახლის მშენებლობა დასრულდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სასახლე დაიწვა, რომელიც 1960 წელს აღადგინეს.

გალერეა
-------

* იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
* იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაიოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
* იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაიოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
* იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაიოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ростов-на-Дону. Церковь Иоанна Предтечи
* Храмы, монастыри Ростовской области.
**ვაზისუბნის წმინდა ცხრა ყრმა კოლაელთა ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში.

ისტორია
-------

1994 წელს ვაზისუბნის მოსახლეობამ, საქართველოს საპატრიარქოს მიმართა თხოვნით აშენებულიყო ეკლესია მათ რაიონში. აღნიშნული დაკმაყოფილდა და იმავე წლის 3 აგვისტოს საპატრიარქომ მიმართა სამგორის რაიონის გამგეობას: „გთხოვთ, დაეხმაროთ ეკლესიის მშენებლობისათვის ტერიტორიის გამოყოფაში".

1995 წლის 26 ივნისს მოხდა ადგილის კურთხევა კათოლიკოს-პატრიარქის მიერ და საფუძველი ჩაეყარა მშენებლობას. ყოველ ოთხშაბათს დაწესდა პარაკლისების გადახდა, რომელსაც ატარებდა მამა მიქაელ შაიშმელაშვილი, დაიწერა პირველი ხატი მამა ალექსანდრე ჩახვაშვილის მიერ, დაიდგა ჯვარი და სასანთლე.

ტაძრის მშენებლობა 4 წლის შემდეგ, 1999 წლიდან განახლდა. მშენებლობაში დიდი ღვაწლი დადეს თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგებელმა თეიმურაზ ქურხულმა, ამავე რაიონის მაჟორიტარმა დეპუტატმა გიორგი ყარყარაშვილმა, ხუროთმოძღვარმა რევაზ ჯანაშიამ, რაიონის წარმოება-დაწესებულებათა ხელმძღვანელობამ; მე-40, 163-ე, 92-ე, 172-ე სკოლის მასწავლებლებმა და მოსწავლეებმა და ვაზისუბანის მოსახლეობამ.

2001 წლის 25 ოქტომბერს ტაძარი მოინახულა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმიდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ, მოიწონდა და დალოცა. 28 ოქტომბერს ტაძარი აკურთხა სამთავისისა და გორის ეპისკოპოსმა მეუფე ანდრია გვაზავამ, მანვე აღავლინა საზეიმო წირვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ცხრა ყრმა კოლაელთა სახელობის ტაძარი ვაზისუბანში
**ამაღლების ტაძარი** (რუს. Храм Вознесения Господня) — მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1910-1913 წლებში. ეკლესიის მშენებლობა მიმდინარეობდა ვაჭრების გერასიმოვის, მიასნიკოვისა და საფონოვის დაფინანსებით და არქიტექტორ გრიგორ ვასილევის პროექტის მიხედვით. ძეგლს აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

1892 წელს, ქოლერის ეპიდემიის შემდეგ ქალაქგარეთ დააარსეს სასაფლაო რომელსაც უწოდეს „საძმო სასაფლაო". იგი გახდა ყველაზე დიდი სასაფლაო დონის როსტოვში. თავდაპირველად იქ პატარა სამლოცველოც კი არ იდგა. 

1891-1908 წლებში ახალი ბაზრის მოედანზე მიმდინარეობდა ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის მშენებლობა. ამავე პერიოდში აშენდა დროებითი ქვის ეკლესია სერგეი ზაგოსკინის პროექტის მიხედვით. ტაძრის კურთხევის შემდეგ გადაწყდა, რომ არ დაენგრიათ ეს ეკლესია, დაეშალათ და გადაეტანათ საძმო სასაფლაოზე და იქ აეშენებინათ ახალი ეკლესია. 

ტაძრის გადატანა მოხდა გერასიმოვის, მიასნიკოვისა და საფონოვის სახსრებით. ტაძრის მშენებლობა მიდიოდა ქალაქის არქიტექტორის გრიგორ ვასილევის ხელმძღვანელობით.

ტაძარი აგებულია ნეობიზანტიურ და ნეო-რუსულ სტილში. თავდაპირველად ტაძარს ჰქონდა ერთი დიდი და ოთხი პატარა გუმბათი. ფასადის გასაფორმებლად გამოიყენებოდა აგურის პირნაკეთობა. დასავლეთის შესასვლელს თავზე ხის სამრეკლო ედგა. ტაძრის ზომებია 38X20 მ.

1929 წელს ეკლესია დახურეს და გადააკეთეს „დინამოს" სტადიონის საწყობად. 1933 წელს მრევლის მიმართვის შემდეგ ეკლესიაში ღვთისმსახურება კვლავ აღსდგა. 1937 წელს ეკლესია ხელმეორედ დახურეს. 1930-40-იან წლებში სამრეკლო და გუმბთი ჩამოინგრა. 1942 წელს გერმანელთა ოკუპაციის დროს ეკლესია კვლავ აღადგინეს. ტაძრის ოფიციალური გახსნა მოხდა 1946 წელს და ამ დღიდან მოყოლებული ეკლესია მოქმედია.

1990-იანი წლების ბოლოს ეკლესიას ჩაუტარდა რესტავრაცია, რომლის დროსაც აღადგინეს სამრეკლო და გუმბათი. 2000-იანი წლების ბოლოს მოხდა ეკლესიის შიდა სივრცის რესტავრაცია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 73—75. — ISBN 5-98155-014-7.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-08-28.
3. 1 2  История прихода. hram-voznesenie.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-19. ციტირების თარიღი: 2013-09-01.
სტაუტი
**სტაუტი** (ინგლ. *stout*) მუქი ლუდი, რომელიც მოხალული ალაოს, კარამელის ალაოსა და მოხალული ქერის გამოყენებით მზადდება. თავდაპირველად ირლანდიაში ხარშავდნენ როგორც პორტერის სახეობას. ძალიან პოპულარულია დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში.

ისტორია
-------

თავიდან, ზედსართავი სახელი სტაუტი (ინგლ. stout) ამაყს, მედიდურს, თავმომწონეს ნიშნავდა. მოგვიანებით, XIV საუკუნიდან – ამ სიტყვამ ძლიერის (ინგლ. *strong*) მნიშვნელობა შეიძინა. ეს იყო 1820 წელს, როდესაც იგი კომპანია გინესმა თავისი სტაუტ–პორტერისთვის გამოიყენა. უნდა აღინიშნოს, რომ გინესი ლუდს 1759 წლიდან ხარშავდა. სტაუტი იმ დროს ნიშნავდა მაგარს და ნებისმიერი ტიპის ლუდის დახასიათება შეიძლებოდა ამ სიტყვით. შემდეგ, სტაუტი მხოლოდ პორტერთან ასოცირდება და მუქი ლუდის სინონიმი ხდება. XIX საუკუნის დასასრულს, ლუდმა გამაჯანსაღებელი სასმელის რეპუტაცია მოიპოვა და ხშირად, ექიმები მას ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად უწერდნენ ავადმყოფებს.

სტაუტი განსხვავდება პორტერისგან შედარებით მუქი ფერით, რისთვისაც მეტად მოხალული ალაოს დამსახურებაა. იგი, ასევე, გაცილებით ალკოჰოლურია.

რესურსები
---------

ოფიციალური ვებ–საიტი
**სირაქლემასნაირნი** (ლათ. Struthioniformes) — უტროპო ფრინველების რიგი. აერთიანებს 1 ოჯახის ორ თანამედროვე სახეობას — 1. აფრიკულ სირაქლემას (ლათ. Struthio camelus), რომელიც გავრცელებულია აფრიკულ ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ავსტრალიის სამხრეთში გვხვდება გაგარეულებული სახით; 2. სომალური სირაქლემა (ლათ. Struthio molybdophanes), რომელიც ადრე ითვლებოდა ქვესახეობად.

სირაქლემა ტანად ყველაზე დიდი ფრინველია. მისი სხეულის სიგრძეა 2,4 მ, მასა 136 კგ. დამახასიათებელია პოლიგამია. ბინადრობს პატარა გუნდების (5-6 ფრთა) სახით, იშვიათად გუნდში 30-40 ფრთაა. ერთ „ოჯახში" შემავალი 3-5 დედლიდან თითოეული საერთო ორმო-ბუდეში დებს 6-8 კვერცხს. დღისით დედლები კრუხობენ, ღამით — მამალი. ინკუბაცია გრძელდება 5-6 კვირა. იკვებებიან ყლორტებით, ნაყოფრობით, თესლებით, იშვიათად წვრილ-წვრილი ცხოველებით.

ოჯახები
-------

* Struthionidae — სირაქლემასებრნი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Websites With Information On Ratites

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 381.

1. ↑  სომალური სირაქლემა (TSN 696082). ინტეგრაციული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა.
სიქსტეს კაპელა წმ. პეტრეს ტაძრის გუმბათიდან.
სიქსტეს კაპელას ინტერიერი
**სიქსტეს კაპელა** (იტალ. Cappella Sistina) — მდებარეობს მოციქულეობრივ სასახლეში, ვატიკანი, რომელიც რომის პაპის ოფიციალური რეზიდენციაა.

მართკუთხა ფორმის კაპელა ზომით სოლომონის ტაძრის ტოლია (40.93 X 13.41 მ), როგორც მოცემულია ძველ აღთქმაში. მისი სიმაღლეა 20.70 მ. არქიტექტურული პროექტი ეკუთვნის ბაკიო პონტელის, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ჯოვანი დე დოლჩი 1473-84 წლებში, სიქსტუს IV-ის მითითებებით.

პირველი მესა სიქსტეს კაპელაში ჩატარდა 1483 წლის 9 აგვისტოს, რომლის დროსაც ის კურთხეულ იქნა და ქალწული მარიამის ამაღლებას მიეძღვნა.

2022 წლის 26 ივნისს სიქსტის კაპელაში თბილისის სამების საკათედრო ტაძრის მგალობელთა გუნდმა კონცერტი გამართა. კონცერტი საქართველოს პრეზიდენტსა და რომის პაპს შორის 2021 წელს, წმინდა საყდარში ოფიციალური ვიზიტისას მიღწეული შეთანხმების საფუძველზე გაიმართა. სიქსტის კაპელაში ქართველებმა პირველად იგალობეს. საქართველოს საპატრიარქო გუნდის კონცერტი ვატიკანის ტელევიზიით პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა.

ლიტერატურა
----------

* Ettlinger, Leopold (1965), *The Sistine Chapel before Michelangelo: Religious Imagery and Papal Primacy*, Oxford: Clarendon Press, OCLC 230168041
* King, Ross (2003), *Michelangelo & the Pope's Ceiling*, New York: Penguin Books, ISBN 0-14-200369-7
* Lewine, Carol (1993), *The Sistine Chapel Walls and the Roman Liturgy*, University Park: Pennsylvania State University Press, ISBN 0-271-00792-3

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***სიქსტეს კაპელა***

* Vatican Museums Online: Sistine Chapel
* High-resolution interactive virtual tour of the Sistine Chapel
* Web Gallery of Art: Visit to the Sistine Chapel in Vatican
* BBC News: Sistine Chapel Restored (1999)
* The Restoration of the Sistine Chapel: Right or Wrong? დაარქივებული 2005-04-25 საიტზე Wayback Machine.
* www.christusrex.org Capella Sistina


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



1. ↑
**დონის როსტოვის წმინდა გიორგის ეკლესია** (რუს. Церковь Георгия Победоносца) — მართლმადიდებლური ეკლესია დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 2002-2004 წლებში

მისამართი: 344091, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი დონის როსტოვი, კომუნისტების პროსპექტი № 38.

ისტორია
-------

წმინდა გიორგის მრევლი ჩამოყალიბდა 1993 წელს. ერთსართულიანი ეკლესია ააგეს 1994 წელს დონის როსტოვის საბჭოთა რაიონის საცხოვრებელ კვარტალში, კომუნისტური და ლემანის ქუჩების გადაკვეთაზე. 

პირველი ღვთისმსახურება ეკლესიაში ჩაატარეს 1994 წელს წმინდა გიორგის სახელზე. 1994 წლიდან ეკლესიის წინამძღვარია ვლადიმერ ტერ-არაქელიანცი. შემდეგი 4-5 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა მოლაპარაკება ეკლესიის შენობისა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის მთლიან მფლობელობაში გადაცემის შესახებ. ამ საკითხის წარმატებულად გადაწყვეტის შემდეგ მოხდა ეკლესიის რეკონსტრუქცია. 1998 წელს ეკლესიას ეწვია რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის როსტოვის ეპარქიის მმართველი პანტელეიმონი. 

2003 წელს დაიწყო ძველი ეკლესიის შენობის კაპიტალური მშენებლობა. ეკლესიის გაფორმება გაგრძელდა 2007 წლამდე. სრულიად მოიხატა ეკლესიის საკურთხეველი და კამარა. ეკლესიის კანონიკური გამოსახულებები შესრულდა მხატვრობის ძველ რუსულ სტილში. ეკლესიის გარშემო შემოავლეს მეტალის ღობე. შემდეგ განხორციელდა მეორე სართულის მშენებლობა, სადაც განთავსდა წინამძღვრის კაბინეტი, აუდიტორია საკვირაო სკოლისათვის 40 ადამიანზე, ბიბლიოთეკა სამკითხველო დარბაზით, სატრაპეზო და სამეურნეო სათავსოები. საკურთხევლიდან და ტაძრის ცენტრალური ნაწილიდან გაკეთდა ასასვლელი მეორე სართულზე. ეკლესიის პირველ სართულზე ააშენეს ახალი სათავსოები მაღაზიისთვის, ბუღალტერიისა და დარაჯისათვის. 

დონის როსტოვის წმინდა გიორგის ეკლესიის წინამძღვარია დეკანოზი ვლადიმერ ტერ-არაქელიანცი.

გალერეა
-------

* მთავარი დარბაზი კანკელითმთავარი დარბაზი კანკელით
* მცირე დარბაზიმცირე დარბაზი
* ეკლესიის ხედიეკლესიის ხედი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт прихода
* Свято-Георгиевский храм Великомученика Георгия Победоносца

სქოლიო
------

1. ↑  Ле-Ман улица на карте г. Ростов на Дону
2. ↑  Владимир Аракелович Тер-Аракельянц
ვაიმარის კონსტიტუციის თავფურცელი
**გერმანიის იმპერიის კონსტიტუცია** (გერმ. Verfassung des Deutschen Reichs), უფრო ცნობილი, როგორც **ვაიმარის კონსტიტუცია** (გერმ. Weimarer Verfassung) — გერმანიის ისტორიაში პირველი დემოკრატიული კონსტიტუცია, რომელიც მიიღეს 1919 წლის 31 ივლისს, დამტკიცდა 11 აგვისტოს და ძალაში იმავე წლის 14 აგვისტოს შევიდა. იგი აფუძნებდა ფედერაციულ რესპუბლიკას მმართველობის შერეული, საპრეზიდენტო და საპარლამენტო, ფორმით. ვაიმარის კონსტიტუციის მრავალი მუხლი უცვლელად იყო აღებული მისი წინამორბედი 1848 წლის პაულსკირხეს კონსტიტუციიდან; ამ მუხლებიდან ბევრი დღემდე შემორჩა გერმანიის თანამედროვე კონსტიტუციაშიც. ვაიმარის კონსტიტუციის რამდენიმე მუხლი, კერძოდ 136-ე, 137-ე, 138-ე, 139-ე და 141-ე მუხლები, რომლებიც ეკლესიებსა და რელიგიურ გაერთიანებებს ეხება, ინკორპორირებულია გერმანისს დღეს მოქმედ ძირითად კანონში და, ძირითადი კანონის 140-ე მუხლის თანახმად, მის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვაიმარის კონსტიტუცია"** ვიკისაწყობში.
* ვაიმარის კონსტიტუცია დაარქივებული 2012-02-01 საიტზე Wayback Machine.  და მისი ტექსტი დაარქივებული 2014-09-01 საიტზე Wayback Machine. .
* გერმანიის იმპერიის კონსტიტუცია დაარქივებული 2004-07-06 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Milan Kuhli: Zur Verfassung von Weimar – eine Einführung, in: Juristische Ausbildung (JURA) 2009, გვ. 321–329
* Kai von Lewinski: Weimarer Reichsverfassung und Grundgesetz als Gesellen- und Meisterstück, in Juristische Schulung (JuS) 2009, გვ. 505–511
* Lars Clausen, Drei soziologische Anläufe in der Verfassungskrise: Tönnies – Weber – Schelsky, in: Uwe Carstens u. a. (Hgg.), Verfassung, Verfasstheit, Konstitution, Norderstedt 2008, გვ. 23-39, ISBN 978-3-8370-4858-2
**სირაჯხანა**, *სირაჩხანა* [სპარსულად სირაჩ (სირაჯ)- ღვინო და ნახე- სახლი] — ღვინის გასაყიდი სახლი, ადგილი. 

თბილისში ორი სირაჯხანა იყო: დიდი და პატარა. პატარა სირაჯხანა დიდზე ძველია, მდებარეობდა ძველ თბილისში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროსთან, ახლანდელი სიონის, ჟან შარდენისა (ძველი ბნელი რიგის) და კონსტანტინე ლესელიძის ქუჩათა შესაყარზე, პატარა აღმართზე. როდესაც იოანე ბატონიშვილი და მისი თანმხლები ბერი იქ მივიდნენ, ნახეს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „დიდრონი რუმბებით და ტიკებით ღვინოები და არაყი. იკითხა: ამდენი კოლოტი რათ უნდათო? უთხრეს: ესე სულ ღვინოებით არის სავსე... ჰგავს, რომ ღვინო ვისაც არ მოზდის, მისთვის მოუგროვებიათ ესე ღვინოები." |
|  |  |

 XIX-XX საუკუნეებში თბილისში განთქმული დიდი სარაჯხანა მდებარეობდა მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, მეტეხის უბანში, ახლანდელი, ღვინის აღმართი, იწყება მეტეხის ხიდთან და მთავრდება ნიკოლოზ ბარათაშვილის აღმართთან (მოედანთან ახლოს). სარაჯხანას ღვინის სარდაფები და დუქნები მარაგდებოდა კახეთიდან შემოტანილი ღვინითა და არყით. ძველ თბილისში გავრცელებული იყო ასეთი გამოთქმა: შენ რომ მოდიოდი, მე სირაჯხანაში უკვე ტიკზე ვიჯექიო.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია თბილისი, თბ. 2002, გვ. 332
**სუვოროვის ძეგლი** (რუს. Памятник Суворову) — რუსი სამხედრო მოღვაწის, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. 

მდებარეობს სუვოროვის მოედანზე, მარსის ველისა და სამების ხიდის პირდაპირ, მარმარილოს სასახლისა და გრაფ სალტიკოვის სახლს შორის.

ისტორია
-------

ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი იმპერატორ პავლე I-ის სურვილის შესაბამისად, რომლის მეფობის პერიოდშიც მან დაარულა თავისი ცნობილი იტალიური კამპანია, რის გამოც მიიღო ტიტული „იტალიის თავადი". 

ძეგლის მრგვალ გრანიტის კვარცხლბეკზე განთავსებულია წარწერა: „იტალიის თავადი, გრაფი სუვოროვ-რიმინსკი. 1801 წ."

ძეგლის ავტორია მოქანდაკე მიხაილ კოზლოვსკი, რომელიც მასზე მუშაობდა 1799 წლიდან 1801 წლამდე. კვარცხლბეკზე გამოსახულია ფელდმარშალ სუვოროვის ფიგურა მარსის ალგორიული ფორმის შესაბამისად, რომელსაც მარჯვენა ხელში უკავია ხმალი, ხოლო მარცხენაში ფარი, აცვია ანტიკური ტანსაცმელი. ალექსანდრე სუვოროვის ფიგურა დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. ამის გამო ზოგჯერ აღნიშნავენ, რომ ძეგლს არ აქვს პირდაპირი პორტრეტული კავშირი ფელდმარშალთან და წარმოადგენს „დიდი მხედართმთავარის" ეპიკურ-ჰეროიკულ ხასიათს. ძეგლის საზეიმო გახსნა შედგა 1801 წლის 17 მაისს. 

სუვოროვის ძეგლი არის რუსეთში პირველი ძეგლი, რომელიც მიეძღვნა არასამეფო ოჯახის წევრს. მანამდე რუსეთში ძეგლებს უდგამდნენ მხოლოდ მეფეებსა და იმპერატორებს. 

სუვოროვის ძეგლის მოდელი დაცულია მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში. 

თავდაპირველად ფელდმარშალის ძეგლი განათავსეს საპირისპირო მხარეს თანამედროვე მარსის ველზე. 1818 წელს ალექსანდრე I-ის მეფობის პერიოდში კარლ როსის წინადადებით გადაიტანეს თანამედროვე ადგილზე.

ლიტერატურა
----------

* Путеводитель по С.-Петербургу: Репринтное воспроизведение издания 1903 года. — Л.: СП «ИКАР», 1991. ISBN 5-85902-065-1
* Гусаров А.Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5.

სქოლიო
------

1. 1 2  В Санкт-Петербурге состоялось торжественное открытие памятника великому полководцу А. В. Суворову. Calend.ru. ციტირების თარიღი: 2017-05-17.
**სირენა** (რუს. Сирена) — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1887 წელს დაიწერა. პირველად, 1887 წლის 24 აგვისტოს, გაზეთ „პეტერბურგის გაზეთი"-ს 231-ე ნომერში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნება
------------

მოთხრობა თავდაპირველად, 1887 წლის 24 აგვისტოს (ძველი სტილით), გაზეთ „პეტერბურგის გაზეთი"-ს 231-ე ნომერში გამოქვეყნდა განყოფილებაში მფრინავი შენიშვნები, ხელმოწერით ა. ჩეხონტე. სტილისტური შესწორებებისა და შემოკლებების შემდეგ ჩეხოვმა მოთხრობა ადოლფ მარქსის მიერ 1899—1901 წლებში გამოცემული თხზულებათა კრებულის პირველ ტომში შეიტანა. ჩეხოვმა მოთხრობიდან აგრეთვე ამოიღო მინიშნებები ბულგარეთში განვითარებულ მოვლენებზე, დაამატა რამდენიმე დეტალი, როგორიცაა მინაწერი გვერდზე: „ეს ხომ ბერებისთვისაც მისაღებია".

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა გერმანულ, პოლონურ, სერბო-ხორვატულ და შვედურ ენებზე ითარგმნა.

ფონი
----

ალექსანდრე ლაზარევ-გრუზინსკის თქმით, მოთხრობა ავტორმა ბაბკინოში, ერთ დღეში დაწერა. მიხეილ ჩეხოვი დარწმუნებული იყო, რომ მოთხრობაში ჩეხოვის ზვენიგოროდის შთაბეჭდილებები აისახა. ზვენიგოროდში ანტონ ჩეხოვი „მაზრების ყრილობების სხდომებს ესწრებოდა, მაღალჩინოსნების ცხოვრების ყაიდას გაეცნო".

ლიტერატურა
----------

* Чехов А. П. Сирена // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* „Мир божий", 1903, № 1, стр. 90.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სირენა, ორიგინალური რუსული ტექსტი.
* სირენა, 1947 წლის ინგლისურენოვანი თარგმანი.
* მოთხრობა „სირენა" დაარქივებული 2017-05-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  А. П. Чехов в воспоминаниях современников. Москва, 1960, стр. 173
**დონის ნახიჩევანის წმინდა გიორგის ეკლესია** (რუს. Церковь Св. Георгия; სომხ. Սուրբ Գևորգ եկեղեցի) — ყოფილი ეკლესია დონის ნახიჩევანის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნებოდა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას.

ისტორია
-------

წმინდა გიორგის ეკლესიის მშენებლობის დაწყება თითქმის დაემთხვა წმინდა თეოდორეს ეკლესიის მშენებლობას და მიმდინარეობდა 1783-1787 წლებში. წმინდა გიორგის ხის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1783 წელს ქალაქის დასავლეთ ნაწილში, ორი მოსაზღვრე ქალაქის როსტოვისა და ნახიჩევანის საზღვარზე. ეკლესიის მშენებლობის დასრულების შემდეგ 1787 წლის 5 დეკემბერს ეკლესია აკურთხა იოსებ არღუთინსკიმ. 

თავდაპირველად ქალაქში იყო ხის ეკლესია. ქვის ერთგუმბათიანი სამრეკლოიანი ეკლესია ააგეს XIX საუკუნეში და ამავე საუკუნეში მოახდინეს მისი ორგზის რესტავრაცია. 1852-1853 წლებში მისი რესტავრაცია მიმდინარეობდა დონის ნახიჩევანელი, მეორე გილდიის ვაჭრის მ. ერეცფოხანიანის დაფინანსებით. მეორედ რესტავრაცია ჩაუტარდა 1892 წელს.

თავდაპირველად სამრევლო სკოლა ეკლესიასთან არ იყო. იგი მხოლოდ 1918 წელს გადმოიტანეს ნოვოჩერკასკიდან. 

ქვის ეკლესიის ინტერიერში ბევრი ქვის ხაჩქარი იყო. ეკლესიაში ყირიმიდან გადმოიტანეს ხელნაწერი წიგნები და საწინამძღვრო ჯვარი.

XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიასთან ფუნქციონირებდა ქორო რომანოს მელიქიანის ხელმძღვანელობით. 

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და მალევე თითქმის მთლიანად დაშალეს. წმინდა გიორგის ეკლესიის ნაშთები საბოლოოდ გაანადგურეს ჯერ კიდევ მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე.

ლიტერატურა
----------

* Вартанян В. Г. Казаров С.С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д. 2001.
* Малаховский Е. И. Лаптев Г.Ф. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону, утраченные и существующие // Ростов-на-Дону, АКРА, 2003.
* Шахазиз Е. Новый Нахичеван и новонахичеванцы. Перевод с армянского Ш. М. Шагиняна // Ростов-на-Дону, 1999.
* Сидоров В. Энциклопедия старого Ростова и Нахичевани-на-Дону. Ростов-на-Дону, 1996, т. 4.
* Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Сурб Геворк (Нахичевань-на-Дону)
* Нахичеванские храмы დაარქივებული 2017-04-20 საიტზე Wayback Machine.. Донской временник.
**სტაროჩერკასკის პეტრე-პავლეს ეკლესია** (რუს. Петропавловская церковь) — სამნაწილიანი, მართლმადიდებლური ტაძარი სოფელ სტაროჩერკასკში, წმინდა მოციქულ პეტრე და პავლეს პატივსაცემად (საბჭოთა ქუჩაზე №27).

პირველად ნახსენებია 1692 წელს, როგორც პეტრე-პავლობის პატარა ხის ტაძარი სოფელ ჩერკასკში. 1744 წლის ქალაქის ხანძრის შემდეგ იმპერატორმა ელისაბედ პეტრეს ასულმა, 1749 წელს ადგილობრივ მეთაურს, დანიელ ეფრემოვს ახალი ტაძრის მშენებლობისთვის გაუგზავნა 10 ქვაზე მომუშავე და თაბაშირის ხელოსანი, რომლებმაც საკმაოდ სწრაფად დაასრულეს იგი. 1751 წელს, ტაძრისა და წმინდა იოანე მებრძოლის პატივსაცემად შედგა პირველი ღვთისმსახურება. ახლად ნაკურთხ ტაძარში, ამავე წელს მონათლეს კაზაკების ატამანი მატვეი პლატოვი. 

2013 წლის აგვისტოში, ტაძარზე გაკეთდა მემორიალური დაფა, წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „აქ, 1753 წელს, წმინდა პეტრე და პავლეს ტაძარში მონათლეს დონის ჯარების ოლქის მეთაური, მატვეი ივანეს ძე პლატოვი, 1812 წლის სამამულო ომის გმირი, კავალერიის გენერალი." |
|  |  |

საბჭოთა პერიოდში ტაძარი დახურეს. 1970-იან წლებში შენობა იყო სავალალო მდგომარეობაში: არ ჰქონდა გუმბათი და სამლოცველო, ხოლო სამრეკლო იყო მთლიანად დანგრეული. პეტრე-პავლობის ტაძრის აღდგენა დაიწყეს 1975 წელს, მაგრამ არასაკმარისი დაფინანსების გამო შეაჩერეს. სამუშაოები განახლდა 2004 წელს, სამხარეო ადმინისტრაციის მიერ გამოყოფილი თანხებით. 

2008 წელს დაასრულეს სამუშაოების დიდი ნაწილი. ტაძარი ამჟამად მოქმედია. ტარდება ექსკურსიები სტრატოჩერკასკის მუზეუმ-ნაკრძალის თანამშრომლების დახმარებით.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-10. ციტირების თარიღი: 2017-03-10.
2. ↑  В Старочеркасске открыли мемориальную доску Матвею Платову
3. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-15. ციტირების თარიღი: 2017-03-10.
**სირაკუზის ალყა** — ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო სიცილიის ბიზანტიელთა ქალაქ სირაკუზას 827–828 წლებში აღლაბიდების მიერ. ალყის დაწყებისას, მუსლიმთა არმია სულ ერთი თვის გადმოსული იყო კუნძულზე. ისინი აჯანყებული სარდლის, ეფემიოსის თხოვნით გადასხდნენ სიცილიაზე, რათა მას დახმარებოდნენ. ადგილობრივი ძალების დამარცხებისა და ციხესიმაგრე მაძარას აღების შემდეგ, არაბები სირაკუზისკენ გაემართნენ. ქალაქი კუნძულის დედაქალაქი იყო ჯერ კიდევ რომის და შემდგომ ბიზანტიის მმართველობისას. ალყა 827 წლის ზამთრიდან 828 წლის ზაფხულამდე გაგრძელდა. მოალყეებმა დიდი დანაკარგები განიცადეს, რადგან შეექმნათ საკვების ნაკლებობისა და ეპიდემიის გავრცელების პრობლემები. ალყის მეთაური ასად იბნ ალ-ფურატი სწორედ ეპიდემიას ემსხვერპლა. ბიზანტიელთა გაძლიერების გამო ახალმა მეთაურმა, მუჰამად იბნ აბი'ლ-ჯავარმა ალყა მოხსნა და სამხრეთ-დასავლეთით დაიხია. მან ამ მიწების შენარჩუნება შეძლო. სწორედ აქედან დაიწყო არაბთა მიერ სიცილიის დაპყრობის ნელი პროცესი, რაც გამოიხატა 877–878 წლებში სირაკუზის და 902 წელს ტაორმინის აღებაში.

ლიტერატურა
----------

* Bury, John Bagnell (1912), *A History of the Eastern Roman Empire from the Fall of Irene to the Accession of Basil I (A.D. 802–867)*, London: Macmillan and Co. pp. 294–302
* Treadgold, Warren T. (1988), *The Byzantine Revival, 780–842*, Stanford, CA: Stanford University Press, pp. 248ff. ISBN 0-8047-1462-2
* Vasiliev, A.A. (1935), *Byzance et les Arabes, Tome I: La Dynastie d'Amorium (820–867)*, Brussels: Éditions de l'Institut de Philologie et d'Histoire Orientales, pp. 78–82

სქოლიო
------

1. ↑  Vasiliev 1935, გვ. 78–82