**სრულიად აფხაზეთის საბჭოების I ყრილობა** (12 — 17 თებერვალი, 1922, სოხუმი, აფხაზეთის სსრ) — სრულიად აფხაზეთის საბჭოების რიგით პირველი ყრილობა. ესწრებოდა 255 დელეგატი, მათ შორის: გლეხი 134 (53%), მოსამსახურე — 85 (33%), მუშა — 36 (14%); კომუნისტი — 158 (62%), კომკავშირელი — 6 (2%), უპარტიო — 91 (36%).

ისტორია
-------

დღის წესრიგი: 

1. საბჭოთა რესპუბლიკების საერთაშორისო მდგომარეობა (ნ. სვანიძე);
2. მოხსენება სრულიად რუსეთის საბჭოების IX ყრილობისა (ნ. აქირთავა) და თანამოხსენება წითელი არმიის შესახებ;
3. ამიერკავკასიის რესპუბლიკათა ფედერაცია (ნ. ლაკობა);
4. აფხაზეთის რევკომის მოღვაწეობის ანგარიში (ე. ეშბა), თანამოხსენება მიწისა და სურსათის საკითხებთან დაკავშირებით (სტოკისი);
5. ადგილიდან წარმოთქმული მოხსენებები;
6. მოხსენება შიმშილზე (ნ. აქირთავა);
7. აფხაზეთის ცაკის არჩევა;
8. საქართველოს საბჭოების ყრილობაზე წარსაგზავნი დელეგატების არჩევნები;
9. მიმდინარე საქმეები.

**პირველი დღის საღამოს სხდომა** 12 თებერვალს საღამოს 7:30 საათზე ქალაქ სოხუმის პირველ სახელმწიფო თეატრის შენობაში გაიმართა. სსრ აფხაზეთის რევოლუციური კომიტეტის სახელით ე. ეშბამ სრულიად აფხაზეთის საბჭოების პირველი ყრილობა გახსნილად გამოაცხადა.

მისასალმებელი სიტყვებით გამოვიდნენ: აფხაზეთში სკპ საოლქო კომიტეტის სახელით — ნ. ლაკობა, აფხაზეთის რევკომის ახელით — აქირტავა, რუსეთის ცაკის სახელით — ე. ეშბა, პროფკავშირების საბჭოების სახელით — კრემლიანსკი, წითელი არმიის სახელით — ევტუშენკო, კომკავშირის სახელით — კოვალენკო.

ე. ეშბამ ფრაქციის ბიუროს სახელით ასარჩევად წარმოადგინა პრეზიდიუმის 17 კაციანი სია: ეშბა, ლაკობა, უბირია, ვარდანია, მელაძე, ჟუკოვი, ნაჭყებია, ხაბურძანია, სვანიძე, ბახტაძე, აქირთავა, კუხალეიშვილი, კრემლიანსკი, იჩო თოფურია, დუგ ტარბა, იაკუბ დოლბაია და ევტუშენკო. სია 220 მომხრეთი და 1 წინააღმდეგით მიღებულ იქნა.

ფრაქციის ბიუროს სახელით წარედგინა სამანდატო კომისიის შემდეგი სია: ბორისენკო, პენიაკოვი და გერგაია, ხოლო სამდივნო — ნერონოვი, მელაძე და სვეკოლნიკოვი.

გამოცხადდა ყრილობის დღის წესრიგი, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული. პრეზიდიუმს დაევალა რეგლამენტისა დასამუშაო საათების განსაზღვრა. სესია დაიხურა.

**მეორე დღის დილის სხდომა** 13 თებერვალს დილის 10 საათზე ქალაქ სოხუმის მეორე სახელმწიფო თეატრის შენობაში გაიმართა.

**მეორე დღის საღამოს სხდომა** 13 თებერვალს საღამოს გაიმართა. სხდომას თავჯდომარეობდა ნ. აქირთავა. 

წითელი არმიის შესახებ სიტყვით გამოსული იყო ევტუშენკო. 

შემდეგ გამოვიდა ნ. ლაკობა ამიერკავკასიის რესპუბლიკების ფედერაციასთან დაკავშირებით.

**მესამე დღის დილის სხდომა** 14 თებერვალს დილის სხდომა მიეძღვნა ნ. ლაკობას ფედერაციასთან დაკავშირებით მოხსენების თარგმნას აფხაზურ და მეგრულ ენებზე. 

**მესამე დღის საღამოს სხდომა** 14 თებერვალს შედგა. სხდომას თავჯდომარეობდა ნ. აქირთავა. 

ნ. ლაკობას ფედერაციასთან დაკავშირებით მოხსენების განხილვაში ჩაერთვნენ დელეგატები: ეთერია, აბაშენია, ვ. ლაკობა. დასასრულს ბოლო სიტყვით გამოვიდა ნ. ლაკობა.

**მეოთხე დღის საღამოს სხდომა** 15 თებერვალს საღამოს შედგა. 

აფხაზეთის რევოლუციური კომიტეტის საქმიანობის შესახებ ყრილობის წინაშე ანგარიშით წარსდგა ე. ეშბა.

**მეხუთე დღის დილის სხდომა** 16 თებერვალს შედგა.

**მეექვსე დღის საღამოს სხდომა** 17 თებერვალს შედგა. სიტყვით გამოვიდა ნ. აქირთავა შიმშილის შესახებ. ყრილობაზე მიიღეს რეზოლუციები. ჩატარდა აფხაზეთის ცაკის არჩევნები. შეირჩა დელეგატები, რომლებიც გაიგზავნებოდნენ საქართველოს საბჭოების ყრილობაზე წარმომადგენლებად.

### აფხაზეთის საბჭოების საგანგებო ყრილობა

**სრულიად აფხაზეთის საბჭოების საგანგებო ყრილობა** (28 — 30 ნოემბერი, 1922, სოხუმი) — ყრილობას ესწრებოდა 95 დელეგატი, მათგან 30 ქალაქებიდან დანარჩენები კი მაზრებიდან იყვნენ წარმოდგენილნი.

დღის წესრიგი: 

1. საბჭოთა რესპუბლიკების საშინაო და საგარეო მდგომარეობა (ნ. ლაკობა);
2. საბჭოთა რესპუბლიკების ფინანსური და ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ (ალანია);
3. მოხსენება სურსათის გადასახადზე (შაბრანოვი);
4. სამანდატო კომისიის მოხსენება;
5. ადგილიდან წარმოთქმული მოხსენებები;
6. ამიერკავკასიის სფსრ-ის დელეგატთა არჩევნები;
7. მიმდინარე საქმეები.

**პირველი სესია** 28 ნოემბერს დღის 1 საათზე ქალაქ სოხუმის პირველ სახელმწიფო თეატრის შენობაში გაიხსნა. 

სხდომა გახსნა ნ. აქირთავამ, რომელმაც ორიოდ სიტყვით ახსნა საგანგებო ყრილობის მოწვევის აუცილებლობა. შემდეგ მისასალმებელი სიტყვით გამოვიდნენ აფხაზეთის ცაკის, სკპ-ის საოლქო კომიტეტის, პროფკავშირების, წითელი არმიისა და კომკავშირის საოლქო კომიტეტის წარმომადგენლები.

მისასალმებელი სიტყვების შემდეგ დაიწყო ყრილობის პრეზიდიუმის არჩევა. კომუნისტრური ფრაქციის წინადადებით არჩეული იყო 11 წევრი: ნ. ლაკობა, ნ. აქირთავა, ც. კარტოზია, ს. კუხალეიშვილი, ნ. ბორისენკო, ნ. კრემიანსკი, ალანია, შამბა, აგირბა, ვარდანია და ხაბურძანია. აღნიშნული სია ყრილობამ მიიღო ერთსულოვნად. სამდივნოში არჩეულ იქნა სუკოიანი, დელავერი და ნერონოვი; სამანდატო კომისიაში კი — ცაგურია, დემიანენკო, ხასაია, წითლიძე და კონჯარია.

დღის წესრიგი ყრილობამ ერთხმად დაამტკიცა, რის შემდეგადაც მომდევნო ყრილობა საღამოს 6 საათზე დაინიშნა, მიმდინარე კი — დაიხურა.

**მეორე სესია** 28 ნოემბერს საღამოს 6 საათზე ქალაქ სოხუმის პირველ სახელმწიფო თეატრის შენობაში შედგა. 

სხდომაზე პირველი გამოვიდა ნ. ლაკობა თავისი მოხსენებით, რომელიც 2 საათი გრძელდებოდა.

შემდეგ, სიტყვით გამოვიდა ალანია, რომლის მოხსენება მეორე დღით 29 ნოემბერის მესამე საესიაზე გაგრძელდა.

სესიის დახურვა.

**მესამე სესია** 29 ნოემბერს შედგა.

სხდომაზე თავისი გამოსვლა დაასრულა ალანიამ თემაზე — „საბჭოთა რესპუბლიკების ფინანსური და ეკონომიკური მდგომარეობის შესახებ".

30 ნოემბრის სხდომაზე კომუნისტური პარტიის ფრაქციამ წარადგინა ამიერკავკასიის ფედერაციაში საბჭოებში დედელეგატები: ორჯონიკიძე, ატარბეკოვი, აქირთავა, ლაკობა, ეშბა, კარტოზია, კუხალეიშვილი, ჟვანია, კრემიანსკი, ასანოვი, გუდავაძე, აგირბა, აპბა, ხაბურძანია, ჯობავა, წითლიძე, დამენია, ვარდანია და ჯავახია. ასევე ორი კანდიდატი — უბირია და გრიგოლია.

აფხაზეთის ცაკის სხდომები
------------------------

სულ ჩატარდა აფხაზეთის I მოწვევის ცაკის ორი სესია.

ლიტერატურა
----------

* *Тулумджян А.*, „Съезды Советов Абхазии", Сухуми: Абгосиздат, 1959.

სქოლიო
------

1. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №36,
2. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №37
3. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №38
4. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №39
5. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №40
6. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №42
7. ↑  газ. «Голос трудовой Абхазии», №43

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა აფხაზეთის საბჭოების ყრილობები აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა |
| --- |
|  |
| 
I (თებ./**ნოემ.** 1922 • დელეგატები) • II (1923 • დელეგატები) • III (1925 • დელეგატები) • IV (1927 • დელეგატები) • V (1929 • დელეგატები) • VI (1931 • დელეგატები) • VII (1935 • დელეგატები) • VIII (1936/1937 • დელეგატები)
 |
|  |
| 
სსრკ საბ. ყრ. • რუსეთის საბ. ყრ. • უკრაინის საბ. ყრ. • ამიერკავკასიის საბ. ყრ. • (საქართველოს საბ. ყრ. [*აფხაზეთის საბ. ყრ.* • *აჭარისტანის საბ. ყრ.* • *სამხრეთ ოსეთის საბ. ყრ.*] • აზერბაიჯანის საბ. ყრ. • სომხეთის საბ. ყრ.) |

 |