**იური ჟდანოვი** ( დ. 20 აგვისტო, 1919, ტვერი — გ. 19 დეკემბერი, 2006, დონის როსტოვი ) — საბჭოთა და რუსი მეცნიერი, როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი 1957-1988 წლებში.

ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორი, ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1948), პროფესორი (1961), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1970 წლის 24 ნოემბრიდან ზოგადი და ტექნიკური ქიმიის (ქიმია) მიმართულებით). მეცნიერების დარგში სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1983) ნაშრომისთვის "აზოვის ზღვის ეკოსისტემის მათემატიკური სიმულაციური მოდელის შექმნა".

საბჭოთა პარტიის ლიდერის ანდრეი ჟდანოვის ვაჟი, იოსებ სტალინის სიძე. სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრი (1952-1956 წწ.).

აქტიურად მონაწილეობდა „ პავლოვის სესიაში ", შედეგად, საბჭოთა ფიზიოლოგია იზოლირებულ იქნა საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებისგან, რამაც გამოიწვია გენეტიკის, ფიზიოლოგიის ფსიქოლოგიის, ფსიქიატრიის განვითარების შეფერხება.

ბიოგრაფია
---------

იური ჟდანოვმა საშუალო სკოლა 1937 წელს დაამთავრა და მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1941 წელს დაამთავრა ორგანული ქიმიის სპეციალობით. სწავლის დასრულება დაემთხვა დიდი სამამულო ომის დაწყებას.

1941-1945 წლებში მსახურობდა წითელი არმიის მთავარ პოლიტიკურ სამმართველოში ინსტრუქტორად, შემდეგ — პროპაგანდისტ-მწერლად.

1945 წლიდან მუშაობდა ასისტენტად მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (აკადემიკოს ა. ნესმეიანოვის ხელმძღვანელობით), პარალელურად სწავლობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ბ. კედროვის ხელმძღვანელობით. 

1947 წლიდან მუშაობდა საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის აპარატში გაერთიანებული კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების სამეცნიერო განყოფილების გამგედ, 1947 წლის ივლისიდან იყო საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების მეცნიერების სექტორის უფროსი.

1948 წელს დაასრულა ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ჰომოლოგიის ცნება ორგანულ ქიმიაში" და გახდა ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მფლობელი. 

### დაპირისპირება გენეტიკის საკითხებზე

1948 წლის 10 აპრილს ჟდანოვი რეგიონალური პარტიული კომიტეტების ლექტორების სემინარზე პოლიტექნიკურ მუზეუმში გამოვიდა მოხსენებით თემაზე "თანამედროვე დარვინიზმის საკამათო საკითხები", სადაც მან გააკრიტიკა ტროფიმ ლისენკო. 

როდესაც ამის შესახებ ინფორმაცია ლისენკოს მიუვიდა, საჩივრები მისწერა სტალინსა და იურის მამას, ანდრეი ჟდანოვს. შედეგად, 31 მაისს, პოლიტბიუროს სხდომაზე სტალინმა ლისენკოს დაუჭირა მხარი და ჟდანოვები გააკრიტიკა.

ამას მოჰყვა ლენინის სახელობის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის აგვისტოს სესია (1948), სადაც კლასიკური გენეტიკა დისკრედიტებულად გამოცხადდა. ამის შემდეგ გენეტიკურ კვლევებში ჩართული მრავალი მეცნიერი სამსახურიდან გაათავისუფლეს. იური ჟდანოვის მონანიების წერილი გამოქვეყნდა 1948 წლის 7 აგვისტოს გაზეთ "პრავდაში", ლენინის სახელობის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის სასესიო სხდომის დასრულების დღეს.  მალე, 1948 წლის 31 აგვისტოს, იურის მამა გარდაიცვალა გულის შეტევით საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სანატორიუმში.

ორი წლის შემდეგ, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიისა და სსრკ სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის ე.წ. პავლოვის სესიაზე (1950 წლის ივნისი), ჟდანოვი უპირობოდ გაჰყვა სტალინის პოლიტიკას და აკრიტიკებდა გენეტიკოსებს. 

1950 წლის დეკემბრიდან ჟდანოვი გახდა გაერთიანებული კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის - მეცნიერებისა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების განყოფილების გამგე, 1952 წლის ივლისიდან 1953 წლის 25 მარტამდე იკავებდა უმაღლესი. სკკპ ცენტრალური კომიტეტის საგანმანათლებლო დაწესებულებების საბუნებისმეტყველო და ტექნიკური მეცნიერებების განყოფილების გამგის თანამდებობას. სკკპ მე-19 ყრილობაზე (1952 წლის ოქტომბერი) ) აირჩიეს სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად.

იური ჟდანოვი მონაწილეობდა სახელმწიფო ანტისემიტიზმის პოლიტიკაში სტალინის მმართველობის გვიანდელ წლებში. 1950 წლის ოქტომბერში, სუსლოვისადმი მიწერილ მემორანდუმში, ჟდანოვმა ყურადღება გაამახვილა საბჭოთა მეცნიერებზე, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს საბჭოთა მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების კერძოდ, სსრკ-ში ბირთვული სარაკეტო იარაღის განვითარებაში. 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მეცნიერების ზოგიერთ დარგში შეიქმნა მეცნიერთა მონოპოლიური ჯგუფები, რომლებიც აფერხებენ ახალი სამეცნიერო მიმართულებების განვითარებას და სერიოზულ დაბრკოლებას წარმოადგენენ ახალგაზრდა სამეცნიერო კადრების წინსვლისა და ზრდისთვის. ასე, მაგალითად, თეორიულ ფიზიკოსებსა და ფიზიკოსებს შორის მონოპოლიური ჯგუფი ჩამოყალიბდა: ლანდაუ, ლეონტოვიჩი, ფრუმკინი, გინზბურგი, ლივშიცი, გრინბერგი, ფრანკი, კომპანიეტსი, მეიმანი და სხვები. ფიზიკურ და ფიზიკურ-ქიმიურ ინსტიტუტების ყველა თეორიული განყოფილება დაკომპლექტებულია ამ ჯგუფის მხარდამჭერებით, ებრაელი ეროვნების წარმომადგენლებით." |
|  |  |

1953 წლიდან მუშაობდა ასისტენტად, შემდეგ როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტად და პროფესორად, ხოლო 1953 წლიდან 1957 წლამდე — საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის როსტოვის რეგიონალური კომიტეტის მეცნიერებისა და კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელად.

1957 წელს დაიცვა მეორე სადოქტორო დისერტაცია,  მიენიჭა ქიმიურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი და ასოცირებული პროფესორის წოდება .

1957-1988 წლებში მუშაობდა როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორად. მისმა ყოფილმა მოადგილე. ვ. სედლეცკიმ აღნიშნა, რომ ჟდანოვის მიერ რუსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობიდან გადადგომა განპირობებული იყო იმით, რომ პერესტროიკის დაწყებისთანავე დაიწყო მისი დევნა „მხოლოდ მისი გვარისა" და მამის გამო  .

1960 წელს დაიცვა დისერტაცია ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხზე  და 1961 წელს მიიღო პროფესორის წოდება. 

1962 წლიდან 1995 წლამდე იყო როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბუნებრივი და მაკრომოლეკულური ნაერთების ქიმიის კათედრის გამგე.

1969 წლიდან იკავებდა ჩრდილოეთ კავკასიის უმაღლესი განათლების სამეცნიერო ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარის თანამდებობას.

1972 წლიდან ის ასევე იყო ჟურნალ "ჩრდილოეთ კავკასიის რეგიონის უმაღლესი სასწავლებლების მაცნეს "მთავარი რედაქტორი (რუს. Известия вузов. Северо-Кавказский регион»)1995 წლიდან — ჟურნალ "კავკასიის მეცნიერული აზროვნების" (რუს. «Научная мысль Кавказа») მთავარი რედაქტორი. ასევე იყო საერთაშორისო თეორიული და სოციალურ-პოლიტიკური ჟურნალის „მარქსიზმი და თანამედროვეობა"  სარედაქციო და საგამომცემლო კოლეგიის წევრი.

გარდაიცვალა 2006 წლის 19 დეკემბერს. დაკრძალეს ჩრდილოეთის სასაფლაოზე .

### ოჯახი

* მეუღლე — სვეტლანა ალილუევა, ი. სტალინის ქალიშვილი. დაქორწინებული იყო 1949 წლის აპრილიდან 1952 წლის შემოდგომამდე.  .
	+ ქალიშვილი — ეკატერინა ჟდანოვა (დაიბადა 1950 წელს).
* მეუღლე — ტაისია ჟდანოვა (დ. 1929 წ.)  .
	+ ვაჟი — ანდრეი ჟდანოვი (დ. 1960 წ.).

ჯილდოები და საპატიო წოდებები
----------------------------

* IV ხარისხის ღირსების ორდენი სამშობლოს წინაშე გაწეულის დამსახურებისთვის, ( 6 სექტემბერი , 1999 წ. ) — *დონის როსტოვის სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისთვის. ქალაქის 250 წლის იუბილესთან დაკავშირებით*
* ლენინის ორი ორდენი ,
* ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი (08/17/1979),
* სამამულო ომის მეორე ხარისხის ორდენი (03/11/1985),
* შრომის წითელი დროშის ორი ორდენი ,
* მეგობრობის ორდენი (7.09.1995)
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* ღირსების სამკერდე ნიშნის ორდენი
* ჟუკოვის მედალი
* მედალი ნ. კრუპსკაია
* საბრძოლო მედლები
* როსტოვის, სტავროპოლისა და ყალმუხეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტების დამსახურებული პროფესორი. მ.ვ.ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი (2003), ტაგანროგის სახელმწიფო რადიოინჟინერიისა და სამხრეთ რუსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტები. სილეზიის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (პოლონეთი).
* დონის როსტოვის საპატიო მოქალაქე (1997 წლიდან).

სქოლიო
------

1. 1 2  Catalog of the German National Library<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
2. ↑  Windholz G. (1997) 1950 Joint Scientific Session: Pavlovians as the accusers and the accused. J Hist Behav Sci 33: 61—81.
3. ↑  Brushlinsky A (1997) The «Pavlovian» session of the two academies. European Psychologist 2: 102—105 Special issue: 100 Years After Ivan P. Pavlov’s The Work of the Digestive Glands.
4. 1 2  Олег Хлевнюк (2011), Холодный мир. Сталин и завершение сталинской диктатуры. — Жданов-младший: становление сталиниста[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  Заведующий отделом науки и высших учебных заведений ЦК ВКП(б) — в секретариат ЦК ВКП(б) о преобладании евреев среди физиков-теоретиков.
6. ↑  Жданов Ю. А. К химии углерод-углеродных производных углеводородов. Дис… канд. хим. наук. — Ростов н/Д, 1956.
7. ↑  Ростовский Государственный Университет им. Ю. А. Жданова.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-01-01. ციტირების თარიღი: 2014-12-31.
8. ↑  Жданов Ю. А. Методы синтеза и свойства углерод-замещённых углеводов. Дис… д-ра. хим. наук. — Ростов н/Д, 1960.
9. ↑  Школа Г. В. Драча.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-02. ციტირების თარიღი: 2023-05-14.
10. ↑  Марксизм и современность.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-10-20. ციტირების თარიღი: 2020-11-06.
11. ↑  «на нашу со светланой аллилуевой свадьбу сталин прийти не смог, а моего отца уже не было в живых» - «ФАКТЫ»
12. ↑  Биография зятя Сталина Юрия Жданова | Журнал Кто главный. ციტირების თარიღი: 2021-09-15
13. ↑  Указ Президента Российской Федерации от 6 сентября 1999 года № 1172 «О награждении государственными наградами Российской Федерации».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-05-03. ციტირების თარიღი: 2023-05-14.