**ნური ჯელილოვი** ( ყირიმ. Nuri Celilov დ. 15 სექტემბერი , 1913 — გ. 14 დეკემბერი, 1976 ) — საბჭოთა ოფიცერი, დიდი სამამულო ომის მონაწილე. წარდგენილი იყო საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებზე.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული წლები

დაიბადა 1913 წლის 15 სექტემბერს ყირიმელი თათრების ოჯახში იალტის მახლობლად მდებარე სოფელ ყიზილტაშში. დაამთავრა იალტის სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯი მეღვინეობის, სპეციალობით, მუშაობდა აგრონომად .

### დიდი სამამულო ომი

ნური ჯელილოვი წითელ არმიაში 1941 წელს  გაიწვია ფეოდოსიის საქალაქო სამხედრო კომისარიატმა ნაცისტური გერმანიის საბჭოთა კავშირზე თავდასხმამდე რამდენიმე დღით ადრე. გაიარა სპეციალური მომზადება, შემდეგ პოლიტინსტრუქტორად გაგზავნეს 138-ე საკავალერიო პოლკის I ესკადრილიაში, სადაც პირდაპირი შეტაკება მოუხდა მტერთან.

1942 წელს გახდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1942 წლის ივნისში, როგორც 30-ე საკავალერიო დივიზიის მე -4 ბარიერის ესკადრის მეთაურმა, მონაწილეობა მიიღო უკანდახევაში.

1943 წლის გაზაფხულზე მიიღო უფროსი ლეიტენანტის წოდება, ამავე დროს გახდა სამხრეთ ფრონტის 51-ე არმიის ცალკეული სადაზვერვო სამმართველოს პარტიული ორგანიზაციის მდივანი .

ულიანოვსკის სატანკო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1944 წლის დეკემბერში დაინიშნა 90-ე გვარდიის მძიმე სატანკო პოლკის მე-4 ასეულის მეთაურად, დაცვის კაპიტანად .

ომის დასრულებამდე ამ ქვედანაყოფში ყოფნისას, ნური ჯელილოვი მონაწილეობდა მრავალ საბრძოლო ოპერაციებში აღმოსავლეთ ევროპაში, მათ შორის ვარშავის, ლოძის, პოზნანის, შჩეცინის, კოსტრინისა და ბერლინის ბრძოლებში. არაერთხელ გამოიჩინა თავი, მათ შორის მდინარე ოდერის ნაპირებზე ძლიერ გამაგრებული ტერიტორიის გარღვევის დროს, ასევე ბერლინის ბრძოლაში. ჯელილოვმა გამოიყენა სატანკო ბრძოლის ახალი ტაქტიკა ბერლინის ოპერაციის დროს: როდესაც მისი კომპანიის ტანკები გარშემორტყმული იყვნენ პანცერფაუსტებით შეიარაღებული მოწინააღმდეგეებით, ეკიპაჟები გადმოვიდნენ ტანკებიდან და ყუმბარებისა და ავტომატური ცეცხლის გამოყენებით დაამარცხეს მტერი. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ ის კვლავ ხელმძღვანელობდა კომპანიას და გახდა საკუთარი პოლკის პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც მიაღწია რაიხსტაგს .

აპრილის შუა რიცხვებიდან მაისის დასაწყისამდე მისმა კომპანიამ გაანადგურა მტრის 11 ტანკი, 24 მანქანა, 26 საცეცხლე წერტილი, მტრის სხვააღჭურვილობა, ასევე 100-ზე მეტი ნაცისტი ჯარისკაცი და გაასუფთავა ბერლინის 24 კვარტალი მტრის ქვეითებისგან.

ჯელილოვს პირად ანგარიშზეა შვიდი განადგურებული მტრის ტანკი. პოლონეთისა და გერმანიისთვის ბრძოლებში გამოჩენილი სიმამაცისთვის ის წარადგინეს საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებაზე, მაგრამ დაჯილდოვდა წითელი დროშის მესამე ორდენით  .

### ომის შემდგომი წლები

ნური ჯელილოვი 1946 წლის დეკემბრამდე დარჩა გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის შემადგენლობაში. მაიორის რანგში აყვანის შემდეგ, იგი გახდა დივიზიის მეთაური. მას, ისევე როგორც სხვა ყირიმელ თათრებს, აეკრძალათ ყირიმში დაბრუნება, ამიტომ ჯერ ცხოვრობდა უზბეკეთის სსრ- ში, სადაც მისი მშობლები ადრე გადაასახლეს. მისმა ძმამ, კევდედ ჯელილოვმა, ასევე დიდი სამამულო ომის მონაწილემ, მიიღო საბრძოლო მფრინავის ორდენი.

ნური ჯელილოვი დაქორწინდა, ჰყავდა რამდენიმე შვილი და ოცნებობდა ყირიმში დაბრუნებაზე, მაგრამ, მიუხედავად მისი მრავალი მცდელობისა, ვერ შეძლო ნახევარკუნძულთან მიახლოება. ჯერ დაღესტანში ცხოვრობდა, შემდეგ — კრასნოდარში. სიცოცხლის ბოლო წლებში ის სიმსივნით იტანჯებოდა, გარდაიცვალა 1976 წლის 14 დეკემბერს. მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ, დაკრძალეს არა იალტაში, არამედ კრასნოდარში.

ჯილდოები
--------

### ორდენები

* წითელი დროშის სამი ორდენი (03/16/1943; 03/23/1945; 06/08/1945)

### მედლები

* მედალი "კიევის თავდაცვისთვის"
* მედალი "1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისთვის". »
* საიუბილეო მედალი "გამარჯვების ოცი წელი 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში". »
* საიუბილეო მედალი "1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების ოცდაათი წელი" »
* მედალი "ბერლინის აღებისთვის"
* მედალი "ვარშავის განთავისუფლებისთვის"
* საიუბილეო მედალი "სსრკ შეიარაღებული ძალების 50 წელი"

ლიტერატურა
----------

* *Билял Кулбеков.* Дженк ве Барышыкъ // Ленин байрагъы. 1983. 22 февраль. С. 4
* *Маргарита Небольсина, Булат Хамидуллин.* Война… Судьбы… Память… Песни…. — Казань: Idel-Press, 2015. — ISBN 9785852477965.
* *Аблязиз Велиев.* Герои бессмертны. Крымские татары во Второй мировой войне. — Симферополь: Крымучпедгиз, 2009. — ISBN 978-966-354-300-0.
* *Асан Хуршутов, Васви Абдураимов.* Великая Отечественная война 1941–1945. Награжденные Родиной. Том 3. — Симферополь: ИТ«АРИАЛ», 2021. — ISBN 978-5-907438-27-9.

სქოლიო
------

1. 1 2  Велиев 2009. sfn error: no target: CITEREFВелиев2009 (help)
2. ↑  *Рефик Куртсеитов.* Крымские татары – Герои Советского Союза: хронологиипредставлений, награждений и замены высшей награды орденами СССР. — Вопросы крымскотатарской филологии, истории и культуры, 2018.
3. ↑  Наградной лист в электронном банке документов «Подвиг народа» (архивные материалы ЦАМО. Ф. 33. Оп. 687572. Д. 727).