recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბრონქსი ნიუ-იორკის რუკაზე
**ბრონქსი** (ინგლ. The Bronx) — ნიუ-იორკის ხუთი ოლქიდან ერთ-ერთი, ასევე ერთადერთი, რომლის ტერიტორია ხმელეთის კონტინენტურ ნაწილზე მდებარეობს. მისი მოსახლეობა 2015 წლის აღწერით 1,455,444 ადამიანს შეადგენს. ხუთივე ოლქი დამოუკიდებელი ქალაქი რომ ყოფილიყო, ბრონქსი აშშ-ის სიდიდით მეცხრე ყველაზე დასახლებული ქალაქი იქნებოდა. 

ამ ადგილის თავდაპირველი სახელი, ვესტჩესტერისგან ანექსიისას, იყო „The Borough of the Bronx River" (ბრონქსის მდინარის ოლქი). მდინარეს სახელი ჯონას ბრონკისა ექვა, წარმოშობით შვედის, რომელიც ზღვის კაპიტანი იყო და 1641 წელს დასახლდა ამ მიდამოში 500 აკრ (2 კმ²) მამულზე ჰარლემისა და ბრონქსის მდინარეებს შორის, ანუ აქუაჰანგზე, როგორც მას მაშინ ადგილობრივი ინდიელები უწოდებდნენ.

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიუ-იორკის საგრაფოები |
| --- |
|  |
| 
* ბრონქსი
* ბრუკლინი
* მანჰეტენი
* კუინზი
* სტეიტენ-აილენდი
 |  |

 |
**სადიაცო**, *ჩოფა, ჩოფის ძველნი* — ხევსური ქალის კვართისებური კაბა. კერავდნენ ადგილობრივი მოქსოვილი შალისაგან („ტოლი"). ნაჭერს ორად მოკეცავდნენ და ბეჭებში გადაუჭრელად მიიღებდნენ ორ კალთას. თუ ნაჭერი ვიწროგანიანი იყო, კალთებს გვერდებში ირიბად აჭრილ ნაჭერს („აზღოტი" ) ჩააკერებდნენ. მხრებთან სწორად მიადგამდნენ გრძელ „საფლებს". საკისრებს შიგნით გამოაკერებდნენ მაღალ და დასარჩულებულ საყელოს. სადიაცოს მუხლებს ქვემოთ „ქოქომონი" ებმოდა.

სადიაცოები ერთმანეთისაგან გამოირჩეოდა წინა კალთისა და „ქოქომონის" მიხედვით. იცოდნენ „გლუ" და „კალთამოკერებული". ამ უკანასკნელს ზოგჯერ „თიკვჩოფივ" ერქვა. პირველისაგან განსხვავებით მას „ფარაგს" ქვემოთ ერთიანი კალთის სანაცვლოდ ორი ფერადი ოთხკუთხედისაგან შედგენილი კალთა უკეთდებოდა.

სადიაცოს საყელო, სახელოები, კალთის ბოლოები და ზურგი საგანგებოდ იყო მორთული გეომეტრიული ფორმის ნაქარგით და ვერცხლის სამკაულებით. განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა შუა ნაწილის — „ფარაგის" მორთვა-შემკობას, სადიაცოზე იკეთებდნენ ნაქსოვ ბრტყელ სარტყელს.

ლიტერატურა
----------

* *ბეზარაშვილი ც*. ქალის სამოსელი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, თბ. 1974;

* *ბეზარაშვილი ც.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 622.
ქოქოსის ზეთის მიღება
**სეიშელის კუნძულების ეკონომიკის** საფუძველია სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი. არის ქოქოსის პალმის, თამბაქოს, სანელებლების, ეთერზეთოვანი მცენარეების პლანტაციები. მისდევენ მესაქონლეობასა და თევზჭერას. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული.

არის ლუდის, უალკოჰოლო სასმელების, ავეჯის საწარმოები, ამზადებენ ნავებს. ექსპორტმა 2008 წელს შეადგინა 495 მილიონი სეიშელის რუპია. იმპორტმა კი — 658 მილიონი. გააქვთ კოპრი, გაყინული თევზი, დარიჩინი, ვანილი და სხვა. შეაქვთ სურსათი, ნავთობპროდუქტები და სხვა. მთავარი სავაჭრო პარტნიორები არიან: პაკისტანი, ინდოეთი, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი, ბრაზილია, გერმანია, იაპონია.

2000 წელს ქვეყანაში იმოგზაურა 130 046 უცხოელმა ტურისტმა, მათ შორის — 80,1 % ევროპიდან იყო. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ — 1976 წელს, ერთ სულ მოსახლეზე ექსპორტი დაახლოებით შვიდჯერ გაიზარდა.

მიმდინარეობს ტურიზმის სექტორის ზრდა, სადაც დასაქმებულია 30 % მუშახელი. ხოლო სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულია 3 % მუშახელი. მიუხედავად ტურიზმის სწრაფი ტემპით ზრდისა, სოფლის მეურნეობასა და თევზჭერაში მაინც იგრძნობა განვითარება.

მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) ერთ სულ მოსახლეზე გაცილებით მაღალია, ვიდრე დანარჩენ მიმდებარე ქვეყნებში. სეიშელის ეკონომიკა აისახება ტურისტთა მომსახურებასა და თევზჭერაზე.

ქოქოსი, დარიჩინი, ბანანი, ბატატი და ვანილი იწარმოება ექსპორტისათვის. მოშინაურებულია შინაური ფრინველი. 1972 წელს გაიხსნა სეიშელის საერთაშორისო აეროპორტი. სეიშელის კუნძულების საკანონმდებლო სისტემა იმართება ინგლისურად. ექვემდებარება საფრანგეთისა და დიდი ბრიტანეთის საერთაშორისო სამართალს. ძირითადი კორპორაციული საკანონმდებლო აქტი არის საერთაშორისო კომერციული კომპანიებისა: კერძო ფონდები; სადაზღვევო კომპანიები; საინვესტიციო ფონდები.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 272-273.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეიშელის კუნძულების ეკონომიკა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* სეიშელის ეკონომიკა დაარქივებული 2013-06-05 საიტზე Wayback Machine.
**ბოლაჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოლაჯურში.
ეკლესია თარიღდება XIII საუკუნით.

სოფელ ბოლაჯურში ორი ნაეკლესიარია. დიდი ეკლესია 1886 წელს უკვე ნანგრევებად ყოფილა ქცეული. იგი სულ თლილი ქვით ყოფილა ნაშენი. 1996 წელს სოფლის სასაფლაოს მახლობლად აიგო ახალი ერთნავიანი ორიარუსიანი სამრეკლო, დარბაზული ეკლესია ქვის გალავანშია მოქცეული, სამრეკლო ამ გალავნის ჩრდილო-დასავლეთის კუთხეშია ჩართული. გალავანს შესასვლელი სამხრეთით აქვს. დარბაზული ეკლესიის ცოკოლი შემოსილია ბაზალტით. ტაძარი ნაგებია აგურით. ტაძარს დასავლეთიდან ორქანობიანი სახურავით გადახურული კარიბჭე აქვს მიშენებული, საიდანაც არის ეკლესიაში შესასვლელი. ეკლესიის დარბაზი სადაა, საკმაოდ განიერი აფსიდი დარბაზისაგან მოხარატებული ხის კანკელით გამოიყოფა, კანკელში 4 ხის რელიეფური ხატია ჩასმული. ინტერიერი 4 სარკმლით ნათდება. საკურთხევლის იატაკი ამაღლებულია დაახლოებით 40 სანტიმეტრით. ტაძარი შიგნიდან მთლიანად შელესილი და მოხატულია. ტაძრის ოთხივე ფასადზე თითო სარკმელია. ერთადერთი მორთულობა აღმოსავლეთის ფასადის ფრონტონის წვერში ქვის ფილაზე გამოკვეთილი ბოლოებგაფართოებული ჯვარია. ტაძარი და კარიბჭე გადახურულია ორქანობიანი კრამიტის სახურავით. კარიბჭის სწორკუთხა კარი მოჭედილია წმინდა გიორგის რელიეფური სპილენძის ფურცლით. 

ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთით, აგურით ნაგები ორიარუსიანი სამრეკლოა, რომლის ქვედა სართულს, კვადრატული გეგმის ოთახს სამეურნეო სათავსოდ იყენებენ.
მეორე სართული — უშუალოდ სამრეკლო, 8 სვეტზე აღმართული გამჭოლი თაღოვანი ღიობია, წრიული გეგმის სამრეკლო შიდა მხარეს გუმბათისებურია, ხოლო გარედან დასრულებულია კონუსური სახურავით და შემოსილია თუნუქით. გალავნის დასავლეთ ნაწილი ამაღლებულია ერთი საფეხურით.
ტაძრის ოთხსტრიქონიანი წარწერა აგების თარიღსა და ამგების ვინაობას გვაცნობს:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ტაძარი ესე აღაშენა ღმერთის სადიდებლად უღირსმა მონამ გოჩა ქიმაძემ ქრისტეს შობითგან 1996 წელს" |
|  |  |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* მარსაგიშვილი გ. „ბოლაჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია", // „ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია", (რედ. ვალერი ასათიანი), თბ. 2013, გვ. 534-535
* Уварова П. МАК, т. IV, М. 1894, გვ. 67
* ბოჭორიძე გ. „მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში", თბ. 1992, გვ. 90-92
* ბერიძე ვ. „სამცხის ხუროთმოძღვრული ძეგლები", თბ. 1970, გვ. 59
**სასიცოცხლო ციკლი**, *განვითარების ციკლი* — განვითარების ფაზათა ერთობლიობა, რომელთა გავლის შემდეგ ინდივიდი ზრდასრულ ფორმას აღწევს და ახალი თაობის მოცემის უნარი აქვს. სასიცოცხლო ციკლში ერთმანეთს ენაცვლება ჰაპლოიდური და დიპლოიდური ფაზები. მრავალუჯრედიან ცხოველებში დიპლოფაზა მეტად ხანგრძლივია, ჰაპლოფაზა კი — ხანმოკლე (წარმოდგენილია სპერმატოზოიდითა და კვერცხუჯრედით). დიპლოფაზის განვითარება შეიძლება იყოს მარტივი ან რთული (მეტაფოზიანი). მეტამორფოზული განვითარებისას ინდივიდი გაივლის ნაირგვარ სტადიას (მაგ. პეპლები — კვერცხის, ლარვის, ჭუპრის, იმაგოს სტადიებს). ყვავილოვან მცენარეებში ასევე ძალზე რედუცირებულია ჰაპლოფაზის ხანგრძლივობა. დიპლოფაზას (სპოროფიტს) კი მთელი მცენარე წარმოადგენს. უმდაბლეს მცენარეებსა და მიკროორგანიზმებში, პირიქით, სასიცოცხლო ციკლის დიდი ნაწილი ჰაპლოფაზას უჭირავს. სასიცოცხლო ციკლი რთულია იმ ინდივიდებში, სადაც სქესობრივი გამრავლება უსქესო და პართენოგენეზულ გამრავლებას ენაცვლება. სასიცოცხლო ციკლი ჩამოყალიბდა ევოლუციურ პროცესში როგორც უმნიშვნელოვანესი შეგუება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თაობათა მორიგეობა

ლიტერატურა
----------

* *შათირიშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 121.
**დედოფალ ლუიზას სახელობის კირხე** (რუს. Кирха памяти королевы Луизы; გერმ. Königin-Luise-Gedächtniskirche) — ისტორიული შენობა კალინინგრადში. ქალაქის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა. წარსულში იყო ლუთერანული ეკლესია, ამჟამად კირხეს შენობაში განთავსებულია კალინინგრადის საოლქო თოჯინების თეატრი. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1899-1901 წლებში. აგებულია არქიტექტორ ფრიდრიხ ჰაიტმანის მიერ.

მისამართი: კალინინგრადი, გამარჯვების პროსპექტი, 1. კალინინგრადის ცენტრალური პარკის ტერიტორიაზე.

ისტორია
-------

კირხე ააშენეს პრუსიის დედოფალ ლუიზას სახელზე. პროექტის ავტორი იყო არქიტექტორი ფრიდრიხ ჰაიტმანი. 

ეკლესია ააგეს 1899-1901 წლებში. სამხრეთის მხრიდან ეკლესიას მიაშენეს სასულიერო პირის სახლი, რომელიც თავისი სტილით ძალიან ჩამოჰგავდა თავად ეკლესიას (ამჟამად არ შემონახულა). 

ეკლესიის შენობა დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობის პერიოდში და დიდი ხნის განმავლობაში ნანგრევების მდგომარეობაში იყო. 1960-იან წლებში იგეგმებოდა მისი დანგრევა, მაგრამ ეკლესია გადაარჩინა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის არქიტექტორმა იური ვაგანოვმა, რომელმაც შეიმუშავა პროექტი და ყოფილი კირხეს შენობა გადააკეთა თოჯინების თეატრის შენობად. ამ პროექტის შესაბამისად ეკლესია აღადგინეს და ახალ ხარისხში მოქმედება დაიწყო 1976 წელს. 

ინტერიერი აღადგინეს ომამდელი მდგომარეობის მიხედვით, მაგრამ როგორც ასეთი მთლიანობაში მოხდა ინტერიერის სრულიად მორგება ახალ ფუნქციაზე. კამარის ნარჩენები დაანგრიეს, ხოლო ეკლესიის შიდა სათავსო გაყეს ორ სართულად თანამედროვე გადახურვით. პირველ სართულს გამოიყენებდნენ როგორც საგამოფენო დარბაზს, ხოლო მეორე სართულზე იმართებოდა წარმოდგენები.

არქიტქტურა
----------

კირხეს არქიტექტურა არ შეიძლება რომელიმე კონკრეტულ სტილს დავუკავშიროთ. თავდაპირველად აპირებდნენ შენობა აეგოთ როგორც ნეორენესანსული ნაგებობა, შემდეგ პროექტი შეიცვალა. აგებულ შენობას ჰქონდა რომანული არქიტექტურული სტილის ნიშნები. შენობის სტილი არ იყო ისტორიული, იგი უფრო წარსულის რომანტიკული ინტერპრეტაცია იყო. ნაგებობას ასევე ჰქონდა მოდერნის ელემენტები. 

შენობის ზომები შემდეგნაირია: სიგრძე - 47 მეტრი, სიგანე - 22 მეტრი, შუა ნავის სიმაღლე - 16,5 მეტრი. ეკლესია სამნავიანია და ამასთანავე ასიმეტრიულია. შუა ნავის სიგრძეა 12 მეტრი, ჩრდილოეთისა - 6 მეტრი, ხოლო სამხრეთისა - სულ 2 მეტრი. 

ტაძარს აქვს ორი განსხვავებული კოშკი. მთავარ კოშკზე დამონტაჟებულია საათი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დედოფალ ლუიზას ხიდი
* დედოფალ ლუიზას ძეგლი

ლიტერატურა
----------

* Бальдур Кёстер «Кёнигсберг. Сегодняшний Калининград. Архитектура немецкого времени». Перевод с немецкого (текст). Данные оригинального немецкого издания: Baldur Köster , Husum Druck; 2000, ISBN 3-88042-923-5
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბელი**. |

ჯოშუა ბელი
**ჯოშუა ბელი** (Joshua Bell) (\*9 დეკემბერი, 1967) — ამერიკელი მევიოლინე.

დაიბადა ბლუმნგტონში, ინდიანა, ფსიქოლოგთა ოჯახში. ვიოლინოზე დაკვრის გაკვეთილები ოთხი წლის ასაკიდან დაიწყო. თოთხმეტი წლის ასაკში სოლოისტად გამოდის ფილადელფიის ორკესტრთან ერთად რიკარდო მუტის დირიჟორობით. ბელი ვიოლინოს ინდიანას უნივერსიტეტის ჯეიკობსის მუსიკის სკოლაში სწავლობდა ჟოზეფ გინგოლდის ხელმძღვანელობით. კარნეგი ჰოლში დებიუტი 1985 წელს გამართა სენტ-ლუისის სიმფონიურ ორკესტრთან შესრულებით. მას შემდეგ მრავალ მსოფლიოს წამყვან ორკესტრსა და დირიჟორთან მუშაობს.

სტანდარტულ საკონცერტო რეპერტუართან ერთად ბელი ახალ ნამუშევრებსაც ასრულებს—მათ შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიკოლას მოუს ვიოლინოს კონცერტი, რომლის ჩანაწერმაც ბელს გრემი მოუტანა, და რომლის პრემიერაც 1993 წელს გაიმართა. ბელს ასევე შესრულებული აქვს სოლო პარტია ჯონ კორიგლიანოს ოსკარით დაჯილდოებულ საუნდტრეკში, ფილმისთვის "წითელი ვიოლინო".

ბელი გიბსონ სტრადივარიუსის 1713 წლის ვიოლინოზე უკრავს. პარტნიორობს სენტ-პოლის კამერულ ორკესტრთან (2004-05 სეზონიდან) და მოწვეული პროფესორია ლონდონის მუსიკის სამეფო აკადემიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯოშუა ბელის ჩამწერი სტუდიის საიტი.


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **გარი ოუენი** |
| საერთო ინფორმაცია |
| **დაბ. თარიღი:** | 1929 |
| **დაბ. ადგილი:** | ტამბლი; უელსი |
| **გარდ. თარიღი:** | 1995 |
| **გარდ. ადგილი:** | ბრისბენი; ავსტრალია |
| **მოქალაქეობა:** | უელსის დროშა უელსი |
| **პროფესიონალური კარიერა:** | 1968—? |
| **უმაღლესი რეიტინგი:** | № 10 |
| **უმაღლესი ბრეიკი:** | **147** |

**გარი ოუენი** (ინგლ. Gary Owen; დ. 1929, ტამბლი; უელსი — გ. 1995, ბრისბენი; ავსტრალია) — უელსელი პროფესიონალი სნუკერისტი.

ბიოგრაფია და კარიერა
--------------------

დაიბადა 1929 წელს სამხრეთ უელსში. 1944 წელს მოიგო ინგლისის საყმაწვილო ჩემპიონატი, ხოლო 1950 წელს მიაღწია ფინალს ინგლისის პირველობაზე მოყვარულებს შორის და მხოლოდ ბოლო ფრეიმში დათმო მოწინააღმდეგესთან. შემდეგ გარიმ დროებით შეწყვიტა თამაში და მეხანძრედ მოეწყო ბირმინგემში. სნუკერს ის მხოლოდ 1960-იან წლებში დაუბრუნდა, როდესაც ინგლისის სამოყვარულო ჩემპიონატზე გაიმარჯვა. ამ მიღწევას მას საშუალება მისცა, კვალიფიკაცია გაეარა პირველ სამოყვარულო მსოფლიო ჩემპიონატზე კალკუტაში. იქ უელსელმა ჯგუფური ეტაპის ყველა მატჩი მოიგო და ჩემპიონის ტიტულიც დაიპყრო. ოუენმა ამ წარმატების გამეორება მოახერხა 1966 წელს, როდესაც ფინალში დაამარცხა შემდგომი მსოფლიო ჩემპიონი — ჯონ სპენსერი. ორი წლის შემდეგ კი სპენსერსა და რეი რიარდონთან ერთად გადავიდა პროფესიონალებში.

მაგრამ გარი ოუენის პროფესიონალური კარიერა ისევე კარგად არ აეწყო, როგორც სამოყვარულო. მისი საუკეთესო მიღწევა გახდა 1969 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი — მაშინ უელსელი თავის ყოფილ მოწინააღმდეგესთან, ჯონ სპენსერთან დამარცხდა 24:37. ოუენი რამდენიმეჯერ ტურნირის საუკეთესო რვა მოთამაშეს შორისაც იყო (1972 და 1975 წლებში), ხოლო 1970 წელს ნახევარფინალს მიაღწია.

1971 წელს ოუენი ემიგრაციაში წავიდა ავსტრალიაში და სიდნეის სნუკერის კლუბი პროფესიონალი მოთამაშე გახდა. ამის შემდეგ, როგორც კი ოუენმა მოქალაქეობა მიიღო, მან თავისი ახალი ქვეყანა 1979 წლის გუნდურ მსოფლიო თასზე წარადგინა.

გარი გარდაიცვალა 1995 წელს ქალაქ ბრისბენში.

მიღწევები კარიერაში
-------------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1969
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში მოყვარულებს შორის გამარჯვებული — 1963, 1966
* Nation Breaks ჩემპიონი — 1950, 1960
* Australian Professional ფინალისტი — 1972, 1973

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი The Independent-ზე დაარქივებული 2012-11-07 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია სნუკერისტის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გიორგი მჭედლიშვილი** (დ. 31 იანვარი, 1956, სიღნაღი — გ. 20 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი და მეცნიერი. კულტუროლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002).

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1983 წლიდან ლექციების კურსს კითხულობდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში, როგორც ბაკალავრიატის, ისე მაგისტრატურის სტუდენტებთან. 1990-1991 წწ. იგი ერთწლიანი სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა საბერძნეთში, ათენის უნივერსიტეტში, სადაც მუშაობდა XI-XII საუკუნეების ქართულ-ბიზანტიურ, პოლიტიკურ-კულტურულ ურთიერთობათა ისტორიაზე. დამთავრული აქვს საქართველო-საბერძნეთის საზოგადოებრივ-ჰუმანიტარული აკადემია „ტასის დემოკრატის" ევროსაბჭოს პროგრამით, ჟურნალისტის სპეციალობით. სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა სტუდენტურ ექსპედიციებს. 1999-2001 წლებში მონაწილეობდა ბუდაპეშტში, ევროპის ცენტრალური უნივერსიტეტის პროგრამებში. 2003 წელს მონაწილეობა მიიღო ისრაელში მაშავის პროგრამით გამართულ „უმაღლესი განათლების" კურსებზე. ავტორია 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და თითქმის ამდენივე საგაზეთო წერილის. მუშაობდა კავკასიისა და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში სრული პროფესორის თანამდებობაზე. საქართველოში ისტორიულ კულტუროლოგიაში ერთ-ერთ პირველს მიენიჭა ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საქართველოს ისტორიის სახელმძღვანელოს პრობლემა", დაიცვა 1983 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „შუა საუკუნეების ქართული პოლიტიკური აზრი და ვეფხისტყაოსანი", დაიცვა 2002 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი მჭედლიშვილი (მეცნიერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ქვეითები იყო პირველი სამხედრო ფორმაცია. 
**სამხედრო ისტორია** — ჰუმანიტარული დისციპლონა, ისტორიის მეცნიერების ერთ-ერთი განხრა, რომელიც შეისწავლის საბრძოლო მოქმედებებისა და ომების ისტორიას, მათ გავლენას საზოგადოებაზე, კულტურასა და ეკონმიკაზე, ასევე მათ მიერ გამოწვეულ ცვლილებებს პოლიტიკასა და საერთაშორისო ურთიერთობებში. 

პროფესიონალი ისტორიკოსები, როგორც წესი, ყურადღებას ამახვილებენ სამხედრო მოვლენებსა და იმ გავლენაზე, რომელიც სამხედრო მოვლენებმა იქონიეს საზოგადოებაზე. მნიშვნელოვანია ასევე კონფლიქტების შედეგების ანალიზი. მოყვარული სამხედრო ისტორიკოსები, პროფესიონალებისგან განსხვავებით, ყურადღებას ამახვილებენ ბრძოლის დეტალების შესწავლაზე, უნიფორმისა და ეკიპირების მიმოხილვაზე.

ლიტერატურა
----------

* Archer, I. John R. Ferris, Holger H. Herwig, and Timothy H. E. Travers. *World History of Warfare* (2nd ed. 2008) 638 pp
* Black, Jeremy. *Warfare in the Western World, 1775–1882* (2001) 240 pp.
* Black, Jeremy. *Warfare in the Western World, 1882–1975* (2002), 256 pp.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ისტორიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სიუზან ბერტი** (ინგლ. Susan Bertie; **დ.** 1554 - **გ.** უცნობია, სავარუდოდ 1596 წლის შემდეგ) — ინგლისელი არისტოკრატი, კეტრინ უილოუბის ტიუდორების კარზე მყოფი ფროილინას ქალიშვილი, კენტის გრაფინია.

ბიოგრაფია
---------

სიუზან ბერტი დაიბადა 1554 წელს კათოლიციზმის აღდგენის დროს, რომელიც დაიწყო მერი ტიუდორის მეფობის დროს, რომელიც გამოირჩეოდა სისასტიკით პროტესტანტების მიმართ. სიუზანის მშობლები კი პროტესტანტები იყვნენ. მათ ეშინოდათ რელიგიური რწმენის გამო დევნის, რის გამოც ბერტის ოჯახი 1555 წელს გაიქცა კონტინენტურ ევროპაში და 1559 წელს შეძლო დაბრუნება სამშობლოში, როდესაც ელისაბედ I უკვე დედოფალი იყო.

ინგლისში დაბრუნების შემდეგ ბერტის ოჯახი ცხოვრობდა გრიმსთორპის ციხესიმაგრეში, რომელსაც ფლობდა სიზანის დედა კეტრინი, საფოლკის ჰერცოგინია. სიუზანი უმცროს ძმასთან, პერეგრინ ბერტისთან ერთად გაიზარდა.

1570 წელს, 16 წლის ასაკში, სიუზან ბერტი დაქორწინდა რეჯინალდ გრეიზე, სერ ჰენრი გრეისა და მარგარეტ სენტ ჯონის ვაჟზე. გრეის ოჯახს არც სიმდიდრე ჰქონდა და არც სახარბიელო კავშირები. სერ ჰენრის ბიძამ, რიჩარდ გრეიმ, კენტის მე-3 გრაფმა, გაფლანგა ოჯახის ქონება და იძულებული გახდა ქონების უმეტესი ნაწილი გაეყიდა ვალების გამო. 1572 წლისთვის, სიუზანის დედის კეტრინ უილოუბის დახმარებით, რეჯინალდ გრეის დაუბრუნდა კენტის გრაფის ტიტული. 1573 წლის 17 მარტს გრაფი მოულოდნელად გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზი დღემდე უცნობია. მას მემკვიდრე არ ჰყოლია. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტიტული გარდაცვლილის უმცროს ძმას, ლორდ ჰენრი გრეის გადაეცა.

სიუზანმა, როგორც ქვრივმა მემკვიდრეობით მიიღო ქონების მინიმუმ მესამედი. იგი გარდაცვალებამდე ატარებდა კენტის გრაფის ცოლის ტიტულს. გარდა ამისა მას ჰქონდა უფლებამოსილება, რომ ხელი მოეწერა დოკუმენტებისთვის. ამისთვის მას არ სჭირდებოდა მამაკაცი რწმუნებული. იგი თავად იცავდა საკუთარ ინტერესებს იურიდიულ საკითხებში. დედოფალმა მას დაუნიშნა სამუდამო ყოველწლიური გადასახადი 100 ფუნტის სახით. დედოფლის მოწვევით სიზან ბერტმა რამდენიმე წელი გაატარა ელისაბედის კარზე.

სიუზანის მეორე ქმარი იყო სერ ჯონ უინგფილდი, ბეს ჰარდვიკის ძმისშვილი. ისინი დაქორწინდნენ 1581 წლის 30 სექტემბერს. დაახლოებით 1589 წელს შეეძინათ პირველი შვილი, რომელსაც სიუზანის უმცროსი ძმის პატივსაცემად პერეგრინი დაარქვეს. 1591 წელს წყვილს ვაჟი რობერტი შეეძინა, რომელიც ერთი წლის შემდეგ 1592 წლის 18 აგვისტოს გარდაიცვალა.

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ბერტი და უინგფილდი ცხოვრობდნენ ნიდერლანდებში, სადაც სერ ჯონი მსახურობდა ჯარში და კაპიტნის წოდებას ატარებდა. მოგვიანებით ის ჩრდილოეთ ბრაბანტის პროვინციის ქალაქ გერტრუდენბერგის გუბერნატორად დაინიშნა. ისინი იქ 1588 წლამდე დარჩნენ. 1596 წელს სუზანი მეორედ დაქვრივდა. ბერტის გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია.

სქოლიო
------

1. ↑  Susan Bertie, Countess of Kent
2. 1 2 3  **`Susan BERTIE (C. Kent)`**
3. ↑  MY LADY SUFFOLK
4. ↑  Sir John Wingfield1
**ჯიბო ლომაშვილი** (დ. 15 თებერვალი, 1925, თიანეთის რაიონი — გ. 27 იანვარი, 2015) — თანამდებობის პირი, ისტორიკოსი, მეცნიერი. საქართველოს სსრ IV–V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1950–1980 წლებში ეწეოდა პარტიულ მუშაობას. იყო საქართველოს სსრ ვაჭრობის მინისტრის მოადგილედ, ბორჯომის რაიონული კომიტეტის პირველ მდივნად, საქართველოს სსრ ბეჭდვითი სიტყვის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-მუშაკად და სხვა თანამდებობებზე. იყო მრავალი საზოგადოებრივი ორგანიზაციის აქტიური წევრი. მან სერიოზული წვლილი შეიტანა ქართული ისტორიოგრაფიისა და ლიტერატურათმცოდნეობის აქტუალური პრობლემების მეცნიერულ დამუშავებაში. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი რუსთველოლოგიისა და ვაჟალოგიის დარგებში. ვაჟა-ფშაველას ცხოვრებისა და მოღვაწეობის პრობლემებს მან 15 წიგნი და ბროშურა მიუძღვნა. არის 30 სამეცნიერო ნაშრომის, სტატიებისა და წერილების ავტორი, რომლებიც სამეცნიერო კრებულებსა და ჟურნალ-გაზეთებში ქვეყნდებოდა. მისი რედაქტორობით მრავალი ფუნდამენტური მონოგრაფია და კრებული გამოიცა. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

სადისერტაციო თემა — „ვაჟა–ფშაველას საზოგადოებრივ–პოლიტიკური და საისტორიო შეხედულებანი", დაიცვა 1984 წელს. 2000 დააჯილდოვეს ღირსების ორდენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯიბო ლომაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ჯიბო ლომაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ჯიბო ლომაშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
ბუდუ მდივანი
**ბუდუ მდივანი** ნამდვილი სახელი **პოლიკარპე მდივანი** (დ. 1877 — გ. 10 ივლისი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი, რევოლუციონერი, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოსა და დამფუძნებელი კრების წევრის, სიმონ მდივნის ძმა. 1921 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის ერთ-ერთი შემოქმედი. 1937 წელს, „დიდი წმენდის" დროს, დახვრიტეს.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში, საიდანაც გაირიცხა რევოლუციური საქმიანობის გამო 1899 წელს. რსდმპ(ბ) წევრი 1903 წლიდან. 1905–1907 წლებში ეწეოდა აქტიურ რევოლუციურ მოღვაწეობას. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ებმება სამხედრო საქმიანობაში. 1918 წლის 30 ნოემბრიდან 1919 წლის 13 თებერვლამდე კასპია-კავკასიის ფრონტის მეორე ფორმაციის მე-11 არმიის სამხედრო რევოლუციური საბჭოს წევრი, შემდეგ მე-10 არმიის პოლიტიკური განყოფილების უფროსი. 1920–1921 წლებში საქართველოს კომუნისტური პარტიის თავმჯდომარე და რკპ(ბ) კავკასიის ბიუროს წევრი. 1921 წლის 19 თებერვლიდან მაისამდე რსფსრ-ს სრულუფლებიანი წარმომადგენელი თურქეთის ახალ მთავრობაში. 1921 წლის ივლისიდან 1922 წლის თებერვლამდე საქართველოს რევკომის თავმჯდომარე და ამიერკავკასიის საკავშირო საბჭოს თავმჯდომარე. 1922 წლის მარტიდან აპრილამდე საქართველოს სსრ-ს სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე. მხარს უჭერდა სსრკ-ში საქართველოს სრ-ს პირდაპირ გაწევრიანებას და არა ამიერკავკასიის ფედერაციის მეშვეობით. ამ პოზიციის გამო უწოდეს ნაციონალ-უკლონისტი. 1924 წლიდან ინიშნება საბჭოთა კავშირის სავაჭრო წარმომადგენლად საფრანგეთში. ოპოზიციური მოღვაწეობის გამო, 1928 წელს უკან გამოიწვიეს, გაათავისუფლეს ყველა დაკავებული თანამდებობიდან, გარიცხეს პარტიიდან და გადაასახლეს ციმბირში 3 წლით. 1931 წელს განაცხადა ოპოზიციური მუშაობის შეწყვეტის შესახებ და მოინანია შეცდომები. 1936 წლამდე ეკავა საქართველოს სსრ-ს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობა. 1936 წელს ისევ დააპატიმრეს „ტროცკისტულ-ჯაშუშური ცენტრის" მუშაობაში მონაწილეობის ბრალდებით. 1937 წლის 9 ივლისს საქართველოს უმაღლესმა სასამართლომ მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა დახვრეტა. დახვრიტეს მეორე დღესვე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არჩილ მდივანი
* სიმონ მდივანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბუდუ მდივანი***

* ბუდუ მდივანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Орлов А. Тайная история сталинских преступлений.- СПб,1991
* Торчинов В. А. Леонтюк А. М. Вокруг сталина: историко-биографический справочник.- СПб,2000.
* 1000 биографий. 2000.
**ჯიზახის ოლქი** (ვილაეთი) (უზბეკ. Jizzax viloyati) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯიზახი.

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

შეიქმნა 1973 წლის 29 დეკემბერს. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 20.5 ათასი კმ². ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მშიერი სტეპის ფარგლებშია. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. მთავარი მდინარეებია სანზარი და ზაამინეუ. დიდი წყალსაცავია აიდარქოლის ტბაზე. განვითარებულია საშენ მასალათა, მსუბუქი, კვების მრეწველობა. სოფლის მეურნეობაში დიდი როლი ენიჭება რწყვას (სამხრეთის მშიერი სტეპის არხი და სხვა). მოყავთ მარცვლეული (ხორბალი, ქერი, სიმინდი) და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები. განვითარებულია მეყარაკულეობა, სახორცე-სარძეო მეცხოველეობა, მეაბრეშუმეობა.

ჯილდოები და მედლები
-------------------

ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1977).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 564.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 უზბეკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა |
| --- |
|  |
| დედაქალაქი | 
ტაშკენტი |
|  |
| რესპუბლიკა | 
ყარაყალპაკეთი |
|  |
| ოლქები | 
ანდიჯანი **·** ბუხარა **·**  კაშკადარია  **·**  ნავოი **·**  ნამანგანი  **·**  სამარყანდი **·**  სურხანდარია **·**  სირდარია  **·**  ტაშკენტი **·** ფერღანა **·** ხორეზმი  **·** ჯიზახი |

 |
**დარევსკის გველგესლა** (ლათ. Vipera darevskii) — შხამიანი გველი გველგესლასებრთა ოჯახისა. დედალი ტანად მამალზე დიდია; დედლის სხეულის სიგრძეა 40 სმ, ხოლო მამლისა — 25 სმ. სახელწოდება მიიღო ცნობილი ჰერპეტოლოგის ილია დარევსკის პატივსაცემად, რომელმაც პირველმა აღმოაჩინა ამ სახეობის ეგზემპლარი სომხეთში.

მამლების სხეულის სიგრძე — 260 მმ, კუდისა — 39-43 მმ აღწევს, ხოლო დედლებისა — 420 მმ და — 45-50 მმ შესაბამისად. ფართო თავი აქვს, დინგის გვერდითი მხარე წაწვეტებულია, წინა მხარე ცოტათი მომრგვალო. მოყვითალო-მორუხო ან მოყვითალო-მოყავისფრო ფერისაა. სხეულის გასწვრივ ზურგზე გასდევს მურა ზიგზაგისებური ზოლი, გვერდებზე — ერთ მწკრივზე მუქი სუსტადშესამჩნევი ლაქები. მუცელი მოშავოა. 

ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ცნობილი იყო ამ სახეობის მხოლოდ ერთი პოპულაცია სომხეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილსა და საქართველოში, კერძოდ, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში. ბოლო დროს აღმოჩენილია ამ სახეობის ორი ადგილსამყოფელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში. დარევსკის გველგესლა იკვებება მემინდვრიებით, კალიებითა და კლდის ხვლიკებით. იგი ენდემურია კავკასიისთვის. გვხვდება იშვიათად; დარევსკის გველგესლა გადაშენების უკიდურესი საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობაა, რის გამოც შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ წიგნში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დარევსკის გველგესლა (ინგლისური)
* დარევსკის გველგესლა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Darevsky’s viper (Vipera darevskii).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-01-31. ციტირების თარიღი: 2018-07-14.
2. ↑  Mallow D, Ludwig D, Nilson G. 2003. True Vipers: Natural History and Toxinology of Old World Vipers. Malabar, Florida: Krieger Publishing Company. 359 pp. ISBN 0-89464-877-2.
3. ↑  საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის ბრძანება №85
**სამშვილდის განძი** — XII–XIII საუკუნეების განძი. აღმოჩენილი იქნა ციხე-ქალაქ სამშვილდეში, ციტადელის ერთ-ერთი ოთახის იატაკის ქვეშ, ხის ყუთში, საქართველოს უნივერსიტეტის პროფესორის დავით ბერიკაშვილის და მისი სტუდენტების მიერ ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოების დროს, 2018 წლის 1 აგვისტოს. სამშვილდის განძის შემადგენლობაში იყო 250–270 სპილენძის ქართული და უცხოური მონეტა, აგრეთვე ზოდები და სპილენძის ფირფიტები, რაც, სპეციალისტების აზრით, შესაძლოა აქ ზარაფხანის არსებობაზე მიუთითებდეს. ქართული მონეტები გიორგი III-ის, თამარ მეფისა და ლაშა-გიორგის სახელზეა მოჭრილი.[1][2] ერთ-ერთ მათგანზე დატანილია წარწერა: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „დედოფალი დიდებული, მშვენება ქვეყნისა და სარწუნოებისა, თამარ ასული გიორგისა, მესიის თაყვანისმცემელი." |
|  |  |

სქოლიო
------

1. ↑  „ხის ზარდახშა იყო, 270-280 მონეტით" — უნიკალური აღმოჩენა სამშვილდეში, არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ თამარ მეფის ეპოქის საგანძური იპოვა. *palitravideo.ge* (2 აგვისტო, 2018). ციტირების თარიღი: 16 ივლისი, 2020.
2. ↑  საქართველოს უნივერსიტეტის სამშვილდის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ სამშვილდის ციტადელში მონეტების განძი აღმოაჩინა. საქართველოს უნივერსიტეტი. *ug.edu.ge* (2 აგვისტო, 2018). ციტირების თარიღი: 16 ივლისი, 2020.
**სამფორმა აბლაბუდიანი სოკო** (ლათ. *Cortinarius triformis* — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი — 9 სმ-მდე აღწევს, მრგვლად ამობურცულია, შუაში ბორცვაკით. როდესაც სველია, მუქი წითელ-ყავისფერია, ხოლო როდესაც მშრალია — მოყვითალო ან მოლურჯო-მოყვითალო-ყავისფერი. ზედაპირი აბრეშუმისებრია.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავიდან მოყვითალოა, შემდეგ — ჟანგისფერ-ყავისფერი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავიდან მოყვითალოა, შემდეგ — ჟანგისფერ-ყავისფერი.

ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სისქე — 0,8-2 სმ, ძირში ბოლქვისებურად გამსხვილებული, თეთრი, ერთი ან რამდენიმე საყელოსებრი წარმონაქმნით.

სოკოს რბილობი  — თეთრი.

სპორები — თითისტარისებრი, ყავისფერი. 7-9x5-6 მკმ. 

იზრდება ნიადაგზე, ტყეში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. საჭმელად უვარგისია.

ლიტერატურა
----------

* *ნახუცრიშვილი ივ.*, საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. *არჩ. ღიბრაძე*, თბ.: „ბუნება პრინტი" და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 192, ISBN 99940-856-1-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* სამფორმა აბლაბუდიანი სოკო MycoBank-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Cortinarius triformis. Discover Life. ციტირების თარიღი: 23 მარტი, 2022.
**დონის ნახიჩევანის სურბ-ამბარცუმის ეკლესია** (რუს. Церковь Сурб Амбарцум) — ამჟამად დანგრეული სომხური მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც მდებარეობდა დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის ნაწილი). ეკლესია ააგეს 1783 წელს. დაანგრიეს 1930-იანი წლების ბოლოს. ეკლესია მდებარეობდა ამაღლების ქუჩაზე (ამჟამად რიაბიშევის ქუჩა), 34-ე და 36-ე ხაზებს შორის.

ისტორია
-------

ქვის ამაღლების ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1781 წლიდან 1783 წლამდე. მთავარეპისკოპოსმა საზეიმო კურთხევის ცერემონია ჩაატარა 1783 წლის 27 აგვისტოს. ტაძარი იყო მცირე სამრევლო ეკლესია ნახევარწრული აფსიდით, სვეტებზე დაყრდნობილი გუმბათით და კარიბჭეზე დაშენებული სამრეკლოთი. სამი კარი გაფორმებული იყო კოლონებით. ფასადი კი გაფორმებული იყო ლაკონიური კლასიკური დეკორით, მას დამატებული ჰქონდა კლასიკური თამასები და კარნიზები. დამახასიათებელი არქიტექტურული დეტალი იყო კედელში ჩაშენებული ხაჩქარი. ერთ-ერთი მათგანი, რომელიც ფასადზე მდებარეობდა, თარიღდება 1439 წლით. ეკლესიასთან მოქმედებდა სომხური სასულიერო სასწავლებელი. 

1799 წელს ეკლესიას კაპიტალური რემონტი ჩაუტარდა. მთავარი საკურთხეველი ააგეს ვაჭარ მატვეი ქრისტეფორეს ძე შორბარონოვის სახსრებით. 1863 წლიდან 1868 წლებში ეკლესია კიდევ ერთხელ გაარემონტეს, მაგრამ ახლა უკვე მრევლის მიერ შემოწირული სახსრებით. 1879 წელს ეკლესია გაძარცვეს, გაიტაცეს ყველა საეკლესიო ფასეულობა და ჭურჭელი. 1882 წლისათვის გატაცებული ფასეულობების აღდგენა მოხერხდა. 

1898 წლის 6 ივნისს დონის ნახიჩევანის საქალაქო სამმართველოს თხოვნით მიმართა ამაღლების ეკლესიის ქტიტორმა ეგორ ქრისტეფორეს ძე ალახანოვმა. იგი ითხოვდა სახსრების გამოყოფას მომდევნო სარემონტო სამუშაოებისათვის. ამ მოთხოვნის პასუხად ქალაქის საკრებულომ მიიღო გადაწყვეტილება 2 000 რუბლი გამოყოფის შესახებ, მაგრამ ეს მოხდებოდა მომდევნო 1899 წელს. ქალაქის სათათბირომ დაამტკიცა ადმინისტრაციული საბჭოს დასკვნა. ამავდროულად შეიქმნა სამეურვეო საბჭო თანხის შეგროვების ორგანიზებისათვის. 1898-1899 წლებში ეკლესიის საემონტო-აღდგენითი სამუშაოები დასრულდა.

ღვთისმსახურება გაგრძელდა 1936 წლამდე. 18 აგვისტოს ქარიშხალმა ეკლესიას სახურავი გადახადა. ქარიშხლის შემდეგ ეკელსია დახურეს, ჯერ რემონტისათვის, შემდეგ კი საბოლოოდ. ეკლესია დაშალეს, ხოლო სასულიერო სასწავლებელი გადააკეთეს სატყეო სკოლად. 1942 წელს ქალაქის გერმანული ოკუპაციის დროს გერმანელი სამხედრო მოსამსახურის მკვლელობის გამო ვერმახტის ჯარისკაცებმა სკოლის ეზოში დახვრიტეს რამდენიმე უდანაშაულო ადგილობრივი მაცხოვრებელი.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Сурб Амбарцум (Нахичевань-на-Дону). Энциклопедия фонда Хайзаг. ციტირების თარიღი: 2017-03-06.
2. ↑  Нахичеванские храмы. Донской временник.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-20. ციტირების თარიღი: 2017-03-06.
**დონის როსტოვის სურბ-არუთიუნის ეკლესია** (რუს. Церковь Сурб Арутюн; სომხ. Սբ Հարություն եկեղեցի) — ეკლესია დონის როსტოვის ტერიტორიაზე. ეკუთვნის სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას.

მისამართი: რუსეთი, ქალაქი დონის როსტოვი, ლევ ტოლსტოის მოედანი, № 2-В

ისტორია
-------

2010 წლის მონაცემებით დონის როსტოვში ცხოვრობს 41 550 სომეხი, რომელიც ქალაქის მოსახლეობის მხოლოდ 3,4 % შეადგენს. ადგილობრივი მორწმუნე სომხების სულიერი საზრდოსათვის, 2001 წელს დონის როსტოვში დაღუპული ვ. კაზარიანის შვილიშვილის — არტურ კარაპეტიანის პატივსაცემად ააშენეს სურბ-არუთიუნის (წმინდა ამაღლების) ეკლესია. ეკლესია მდებარეობს ლევ ტოლსტოის მოედანზე, სადაც ადრე განთავსებული იყო სომხური საკათედრო ტაძარი - „სურბ-გრიგორ ლუსავორიჩი" (გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია), რომელიც დონის ნახიჩევანის სხვა ეკლესიებთან ერთად (წმინდა ნიკოგოსი, წმინდა მიძინება, წმინდა გიორგი, წმინდა იოანე ნათლისმცემელი, წმინდა აღდგომა...) დაანგრიეს საბჭოთა წყობილების პერიოდში.

ახალი ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 2005 წლის ოქტომბერში. მშენებლობა 2011 წელს დასრულდა, ხოლო მისი კურთხევა მოახდინა სრულიად სომეხთა კათოლიკოსმა გარეგინ II-მ 2011 წლის 29 მაისს. თავდაპირველად განხილებოდა, რომ ტაძარი ეკურთხებინათ გრიგორ განმანათლებლის სახელზე, მაგრამ საბოლოოდ წმინდა ამაღლების სხელზე აკურთხეს.

ეკლესია ააგეს მეცენატების შემოწირულობის ხარჯზე. ძირითადი ფინანსები გაიღო რუსეთის ფედერაციის გენერალური პროკურატურის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ფედერალურ კრებაში სააკ კარაპეტიანმა და შრომის III ხარისხის მედლის კავალერმა, ეკლესიის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარემ, კომპანია „АРДТ-7"-ის გენერალურმა დირექტორმა ვლადიმირ კაზარიანმა.

ტაძრის სიმაღლეა 40 მეტრი დაერთდროულად შეუძლია დაიტიოს 300 მლოცველი. ეკლესიის წინ გასასვლელი კარების ორივე მხარეს სომხური ხაჩქარებია აღმართული, რომლებიც დაფარულია ვარდისფერი ტუფის ქვისაგან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Сурб Арутюн (Ростов-на-Дону)
* Католикос Всех Армян Гарегин Второй осветит новуюЦерковь «Сурб Арутюн» в Ростове-на-Дону
* Ростов-на-Дону Армянская Церковь Сурб Арутюн
* В.П.Казарян: «Светлой памяти любимого внука Артура Карапетяна посвящаю…»

სქოლიო
------

1. ↑  Карапетян Саак Альбертович
2. ↑  Казарян Владимир Павлович
**ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Покровская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი დონის როსტოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 2005-2007 წლებში გ. შევჩენკოს პროექტის მიხედვით.

ისტორია
-------

1762 წელს ჩერკასკის (ამჟამად ნოვოჩერკასკი) მახლობლად მდებარე წმინდა ანას ციხესიმაგრის გაუქმების შემდეგ მიიღეს გადაწყვეტილება, გადაეტანათ ეს ეკლესია ახლომდებარე დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრეში. ეკლესია დაანგრიეს, ყველა დეტალი დანომრეს და გადაიტანეს ციხესიმაგრეში, სწორედ ამის გამო მან მიიღო სახელწოდება „ციხესიმაგრის ეკლესია". ყველა მისი მღვდელმსახური და მრევლი მებრძოლები იყვნენ. პირველი ეკლესიის ადგილმდებარეობა აღმოაჩინეს 2003 წელს არქეოლოგიური გათხრების შედეგად. 

1796 წელს ცოტა ხნის წინ დაშლილი დიმიტრი როსტოველის ეკლესიის მასალისაგან კვართის ეკლესიას მიაშენეს სამხრეთით მდებარე საკურთხეველი, რომელიც ასევე დიმიტრი როსტოველის სახელობისა იყო. 1806 წელს ეკლესიას სამხედრო სტატუსი მოეხსნა და გახდა შერეული და ერთდროულად იყო, როგორც სამხედრო ასევე ეპარქიულ დაქვემდებარებაში. 

1831 წელს ძველი სამრეკლო დანგრიეს და აღამრთეს ახალი. 1869 წელს ეკლესიას საბოლოოდ მოეხსნა სამხედრო სტატუსი და მთლიანად გადავიდა ეპარქიის დაქვემდებარებაში. XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესიის ეზოში ააგეს ახალი შენობა, რომელშიც 1890 წლის 2 სექტემბერს გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა. 

1895 წლის 2 ნოემბერს დარაჯის გულგრილობის გამო გაჩნდა ხანძარი, რომლის დროსაც მთლიანად დაიწვა სამრეკლო და დაზიანდა თავად ტაძარიც. 1897 წლის 10 აგვისტოს საფუძველი ჩაეყარა ახალი ქვი ეკლესიის მშენებლობას არქიტექტორ ნიკოლაი სოკოლოვის პროექტის მიხედვით. მშენებლობა დასრულდა 1909 წელს და ძვ. სტილით 9 მაისს მოახდინეს ტაძრის კურთხევა. 

ძველი ხანძრით დაზიანებული ტაძარი საბოლოოდ 1917 წელს დაანგრიეს. ახალი ტაძარი აგებული იყო ფსევდორუსულ არქიტეტურულ სტილში. მისი ზომები იყო 34X53 მეტრი, ხოლო სიმაღლე 53 მეტრი. სამრეკლოს სიმაღლე იყო 74,5 მ. 1930 წელს ეკლესია დაანგრიეს და მის ადგილზე შადრევანი ააგეს, შემდეგ კი დადგეს კიროვის ძეგლი. 

2005 წლის 3 თებერვალს კიოვის სკვერში დადგეს ჯვარი და ჩადეს პირველი, სიმბოლური ქვა მომავალი ტაძრის ფუნდამენტში. ეკლესიის მშენებლობა მიმდინარეობდა შემოწირულობებით. ტაძარი შენდებოდა არქიტექტორ გ. შევჩენკოს პროექტის მიხედვით. მშენებლობა დასრულდა 2007 წელს და აკურთხა როსტოვისა და ნოვოცერკასკის ეპარქიის მტავარეპისკოპოსმა პანტელეიომონმა. 

2007 წლის 25 ივნისს ეკლესიის წინ მოედანზე აღიმართა სერგეი ოლეშნიას შესრულებული ელისაბედ I-ის ძეგლი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Виртуальный тур, Старо-Покровская церковь დაარქივებული 2017-08-27 საიტზე Wayback Machine.
* Донской временник «Храмы Ростова-на-Дону. Церковь во имя Покрова Пресвятые Богородицы»
* Rostov.ru «Покровский храм» დაარქივებული 2016-04-10 საიტზე Wayback Machine.
* Памятники Дона — фото прежних зданий церкви
**საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხანა** — საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მანქანათსაშენი მრეწველობის ერთ-ერთი მსხვილი საწარმო ქ. თბილისის გარეუბანში. შეიქმნა „საქნავთობის" სისტემის თბილისის ყოფილი მექანიკური ქარხნის „ნეფტებურმაშის" ბაზაზე (1959). პირველი პროდუქციის ჩაის პლანტაციებისათვის განკუთვნილი სამთვლიანი თვითმავალი შასების (სშ-ზგ) წარმოება აითვისა 1959 წელს. შემდეგ ამზადებდა მთისა და ბარის მიწათმოქმედების, მევენახეობის, მეჩაიეობის, მეცხოველეობის, მებაღეობისა და სხვა დარგებისათვის საჭირო სხვადასხვა მოდელის მანქანებს, აპარატებს, ტრანსპორტიორებს, ჩაის საკრეფ მანქანა „საქართველოს", ხელის ჩაის საკრეფ, დასაწვიმებელ აპარატებს (უდვ-08), საირიგაციო მოწყობილობებს. 1958-1979 წლებში ქარხანამ აითვისა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის სამოცი სახეობა.

საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხნის პროდუქცია ექსპონირებული იყო საერთაშორისო გამოფენებზე — ქ. იზმირში (თურქეთი, 1968; 1969), ქ. ჰანოიში (ვიეტნამი, 1977), ქ. ლაიფციგში (გერმანია, 1977), ქ. თეირანში (ირანი, 1978), ქ. პოზნანში (პოლონეთი, 1978). 1975 წლიდან ქარხნის პროდუქციის ნაწილი იგზავნებოდა საზღვარგარეთ:მონღოლეთში, ბულგარეთში, კუბაში, ვიეტნამში, ანგოლაში, ეთიოპიასა და ირანში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 184-185.
**დონის მეკავშირეებს** (რუს. Связистам Дона) — ძეგლი დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი მდებარეობს ნიკოლაი სოტროვსკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პარკის შესასვლელთან. მისი საზეიმო გახსნა გაიმართა 2016 წლის 9 სექტემბერს. ძეგლის ავტორია არქიტექტორი ვალენტინ კოსტევი. საზეიმო გახსნა გაიმართა ქალაქის დღესთან დაკავშირებით, ასევე პირველი სამოქალაქო რადიოკავშირის დამყარების 115-ე წლისთავის დღეს.

ისტორია
-------

2016 წლის აპრილში ქალაქ დონის როსტოვში გაიმართა სახალხო გამოკითხვა, რომლის შედეგადაც უნდა გარკვეულიყო ძეგლის საუკეთესო მაკეტი, რომელზე დაფუძნებითაც მომავალში შეიქმნებოდა ქანდაკება „დონის მეკავშირეებს". გამოკითხვაში პირველი ადგილი 40 %-ით დაიკავა მაკეტმა, რომელიც შექმნა ცენტრალური ფედერალური ოლქის რადიოსიხშირის ცენტრის კოლექტივმა. მაკეტისათვის ძეგლის სახის მისაცემად მოქანდაკედ აირჩიეს ვალენტინ კოსტევი. ძეგლის დასამონტაჟებელი თანხები მოსახლეობის შემოწირულობებითა და მცენატების მიერ გაღებული საქველმოქმედო თანხებით მოხდა. 

ძეგლის დასამონტაჟებლად აირჩიეს ნიკოლაი სოტროვსკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პარკის შესასვლელი, ადგილი სადაც ერთმანეთს გადაკვეთს 14 ხაზის ქუჩა და შოლოხოვის პროსპექტი.

სკულპტურული კომპოზიციის გახსნის ცერემონიას, რომელიც გაიმართა 2016 წლის 9 სექტემბერს, ესწრებოდნენ როსტოვის ოლქის გუბერნატორის მოადგილე ვასილი რუდოი, როსტოვის ადმინისტრაციის მეთაური სერგეი გორბანი, ადამიანები, რომლებმაც თავისი წვლილი შეიტანეს პროექტის რეალიზაციაში და კავშირის ოპერატორების წარმომადგენლები.

აღწერა
------

სკულპტურული კომპოზიციის ცენტრალური ფიგურაა გლობუსი. იგი მდებარეობს კვარცხლბეკზე ისრებს შორის. ქანდაკების ავტორებმა მოიფიქრეს ელემენტები, რომლებიც დამახასიათებელია ტელეკომუნიკაციების, საფოსტო კავშირისა და თანამგზავრული კავშირგაბმულობისათვის. ამ თვალსაზრისით ისრები ასოცირდება ელექტროკავშირთან, მტრედი ნისკარტში კონვერტით — საფოსტო კავშირთან, ხოლო თანამგზავრულ კავშირგაბმულობასთან ასოცირდება ორბიტა, რომელიც დედამიწის გარშემო მდებარეობს. ქანდაკების სიმაღლე 6 მეტრია. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია სამახსოვრო დაფა, რომელზეც ჩამოთვლილია პროექტის მეცენატების სახელები. სკულპტურის ახლოს არის Wi-Fi, დამონტაჟებულია კამერა, რომელიც დაკავშირებულია „უსაფრთხო ქალაქის" სისტემასთან.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  В Ростове открыт памятник «Связистам Дона».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-28. ციტირების თარიღი: 2017-06-04.
2. 1 2 3 4  В Ростове-на-Дону открыт памятник связистам
3. ↑  В Ростове торжественно открыли памятник донским связистам
**სერბეთის პროგრესული პარტია** — სერბეთის პოლიტიკური პარტია. დაფუძნდა 2008 წლის ოქტომბერში რადიკალთა ყოფილი ლიდერის ტომისლავ ნიკოლიჩისა და რადიკალთა მეორე ლიდერს ვოისლავ შეშელს შორის კონფლიქტის შედეგად. პროგრესულმა პარტიამ მოიპოვა დამაჯერებელი გამარჯვება 2014 წლის 16 მარტს სერბეთის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებში. პარტიამ მიიღო ხმების 50 % და ამ შედეგით პარლამენტში გაიყვანა 160 დეპუტატი. პარტიის იდეოლოგიაა კონსერვატიზმი და სერბული ნაციონალიზმი, მაგრამ მხარს უჭერს სერბეთის ევროპის კავშირში გაწევრიანებას.

პარტიის პრეზიდენტები
--------------------

| # | პრეზიდენტი | დ.-გ. | მმართველობის დასაწყისი | მმართველობის დასასრული |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | ტომისლავ ნიკოლიჩი |  | 1952– | 21 ოქტომბერი 2008 | 24 მაისი 2012 |
| 2 | ალექსანდარ ვუჩიჩი |  | 1970– | 29 სექტემბერი 2012 | დღემდე |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სერბეთის პროგრესული პარტია***

* ოფიციალური ვებსაიტი

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015-05-09.
**გარისი** — სოფელი ისტორიულ ქართლში, მდინარე ხრამის შენაკადის, ჭივჭავისწყლის მარცხენა ნაპირზე. გარისი ცნობილია როგორც ყიზილბაშური აგრესიის წინააღმდეგ მეფე ლუარსაბ I-ის უკანასკნელი, გმირული ბრძოლის ადგილი. ქართული წყაროების მიხედვით, გარისი XVII-XVIII საუკუნეებშიც არსებობდა. გარისის ძირითადი მებატონეები იყვნენ აბაშიშვილები (ბარათაშვილების განაყოფი შტო). 1699 წელს ქართლის კათალიკოსმა იოანე დიასამიძემ მანგლელ ეპისკოპოსს, გაბრიელ ჯავახიშვილს, სამწყსოდ მისცა ალგეთის გაღმა მდებარე სოფლები, მათ შორის გარისიც. ექვთიმე თაყაიშვილმა ისტორიულ გარისში მიაკვლია ეკლესიის ქვას, რომლის მხედრული წარწერიდან ირკვევა, რომ 1701 წელს გარისში წმინდა იოანე მახარებლის სახელზე ეკლესია აუგია ქაიხოსრო აბაშიშვილს და მის მეუღლეს თინათინ ამირეჯიბს. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში გარისი უკვე ნაოხარი იყო და ეკუთვნოდა მანანა ორბელიანს. შემდეგ მომთაბარე თურქმანულმა ტომებმა ამ ადგილს „აღ-ბულახი" (თეთრიწყარო) დაარქვეს. 1847 წელს იგი სამხედრო უწყებამ შეიძინა და „ბელი-კლიუჩი" უწოდა, ახლანდელი მუნიციპალიტეტის ცენტრი თეთრიწყარო სწორედ ისტორიული გარისისა და მის მომიჯნავე ტერიტორიებს მოიცავს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გარისის ბრძოლა

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 561.
* *ასათიანი ნ. ჭიჭინაძე ი.* ალგეთი (თეთრიწყაროს ისტორიული ძეგლები), თბ. 1985
* *ლორთქიფანიძე ი.* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, 3-4, თბ. 1935-1938;

* *ბერძენიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 6.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ციხესიმაგრეს** ეხება. *ამავე სახელწოდების სოფლის შესახებ* იხილეთ **ბუკისციხე (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)**. |

**ბუკისციხე**, *თამარის ციხე* ― ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე სოფელ ბუკისციხეში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ჩოხატაურიდან 6 კმ. სახელწოდების მიხედვით ნავარაუდებია, რომ ამ ციხეში ინახებოდა სასიგნალო საყვირი — ბუკი.ციხე გურიის რუსეთთან შეერთებამდე კონტროლს უწევდა იმერეთიდან და მესხეთიდან შავი ზღვისკენ მიმავალ გზას.

არქიტექტურა
-----------

ციხე მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, მაღალ გორაზე. ამ ადგილებში, ე.წ. გურიის ტბასთან ადამიანი ჯერ კიდევ გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში ცხოვრობდა. ანტიკურ ეპოქაში აქ უკვე ჩნდება ქალაქური ტიპის დასახლება. აღმოჩენილია ანტიკურობისათვის დამახასიათებელი გათლილი კვადრებით ნაგები გალავნის ნაშთები.

ამჟამად ციხის მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილია შემორჩენილი. აშენებულია რიყის ქვითა და ტერიტორიულად არც თუ ისე დიდია, მაგრამ მაღალ ბორცვზეა განლაგებული და საკმაოდ ციცაბო მისასვლელი აქვს. ციხეს გარშემო უვლის ძლიერ დაზიანებული გალავანი. ძეგლზე არქეოლოგიური გათხრები 1964 წელს ნიკოლოზ ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით ჩატარდა. გამოიყოფა რამდენიმე სამშენებლო ფენა, რომელთაგან უძველესი ადრეფეოდალური ხანისა, უახლესი გვიანი შუა საუკუნეებისაა. ციხის ჩრდილოეთ მხარეს მიდგმული მრავალსართულიანი კოშკის პირველ სართულზე გამოვლენილია ქვის დიდი საწნახელი და ქვისავე კიბის დიდი ნაშთი. მეორე სართული საცხოვრებელი ჩანს, მესამე სართული საბრძოლო. კოშკი არქიტექტორმა კ. მელითაურმა VI-VII საუკუნის ძეგლად მიიჩნია.

ციხის აღმოსავლეთ კედელზე მიშენებული ეკლესიის მხოლოდ ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის კედლებია შემორჩენილი. შესასვლელი გამოვლენილია დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. ეკლესიას სწორი აფსიდა აქვს. ძეგლის შიდაპირი მოპირკეთებულია. არქიტექტურული მონაცემებით, ეკლესია X საუკუნით თარიღდება.

ისტორია
-------

ციხის აღმდგენად მოიხსენიება მამია III გურიელი. 1770 და 1774 წლებში ბუკისციხე ოსმალებმა[ აიღეს, მაგრამ ორივეჯერ მამია IV გურიელმა და სოლომონ I-მ უკან დაიბრუნეს. ციხე სოლომონ I-მა დაანგრევინა, რათა გურიის სამთავრო იმერეთის სამეფოსთვის დაემორჩილებინა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № ციხე № 10800
* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № ეკლესია № 17420

სქოლიო
------

1. ↑  *ჩხატარაიშვილი ქ.*, „გურიის სამთავრო", თბ. 1959. — გვ. 48.
2. ↑  *კალანდაძე ზ.*, „გურიის ადრე და შუა ფეოდალური ხანის საფორტიფიკაციო ნაგებობანი", კრებული „გურია" წ. I გვ. 123 — თბილისი, 1996 წ.
**დონის როსტოვის ყველაწმინდის ეკლესია** (რუს. Церковь Всех Святых) — 1960-იან წლებში დანგრეული ტაძარი დონის როსტოვში. ეკლესია აღმართეს 1868 წელს. დაანგრიეს 1966 წელს და მის ადგილზე ააშენეს სპორტის სასახლე.

ისტორია
-------

1785 წლის 15 დეკემბერს როსტოვის ძველ სასაფლაოზე აიწყეს ხის ყველაწმინდის ეკლესიის მშენებლობა. 1787 წლის 19 მაისს ეკლესია აკურთხა წინამძღვარმა იოანე ანდრეევმა. ეკლესია მდებარეობდა თანამედროვე წითელარმიელთა ქუჩისა და ეკლესიის შესახვევის გადაკვეთაზე. იგი მიწერილი იყო დონის როსტოვის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესიაზე.

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში როსტოვში ააშენეს ახალი სასაფლაო. იგი მდებარეობდა თანამედროვე წითელარმიელთა და ფილიმონოვის ქუჩებს შორის. 1864 წლის 8 სექტემბერს ეკლესიაზე ააგეს ყველაწმინდის ეკლესია. ეკლესიის აღჭურვა მიმდინარეობდა ქალაქისთავის ანდრეი ბაიკოვის ფინანსური მხარდაჭერით. 

1865 წლის 3 ოქტომბერს, სანამ ახალი ეკლესიის მშენებლობა დასრულებოდა ძველ ეკლესიაში მოხდა ხანძარი. საეკლესიო ჭურჭლის დიდი ნაწილი გადაარჩინეს და გადაიტანეს კაზანის ეკლესიაში, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე სოციალისტური და სერაფიმოვის ქუჩებს შორის. 1868 წელს ახალი ყველაწმინდის ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა, რის შემდეგაც იქ Gადაიტანეს ძველი ეკლესიის ხანძრის დროს გადარჩენილი ჭურჭელი. ყველაწმინდის ეკლესია აკურთხეს 1868 წლის 27 ოქტომბერს. 

ყველაწმინდის ეკლესია საშუალო ზომებისა იყო და შედგებოდა სამი ნავისაგან. ეკლესიის ხუთივე გუმბათი შერულებული იყო ამპირის სტილში. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ყველა წმინდანის დღის აღსანიშნავად. მარცეხენა (ჩრდილოეთის) ნავი აკურთხეს წმინდა მოციქულთასწორი მეფის კონსტანტინესა და დედამისის დედოფალ ელენეს სახელზე. მარჯვენა (სამხრეთის) ნავი კი - დიდმოწამე პანტელეიმონის სახელზე. 

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და მის შენობაშ განათავსეს ბურთულ-საკისარების ქარხანა. სამრეკლო და მისი ხუთივე გუმბათი მოხსნეს. 1942 წელს ნაცისტური ოკუპაციის პერიოდში ეკლესიაში აღსდგა ღვთისმსახურება. ეკლესიას გაუკეთეს ახალი კამარა, დაადგეს ჯვარი. ეკლესიის ახლოს ჩამოყალიბდა ბაზარი, რომელსაც „ნახალოვკის" ბაზარს უწოდებდნენ. ოკუპაციის პერიოდში აღდგენილი ტაძარი მოქმედებდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც. ეკლესია დახურეს და დაანგრიეს 1966 წელს. დანგრევას წინ უძღოდა ხელმოწერების შეგროვება „ეკლესიის ლიკვიდაციის შესახებ". ყველაწმინდის ეკლესია გახდა უკანასკნელი ეკლესია დონის როსტოვში, რომელიც დაანგრიეს. ეკლესიისა და ქალაქის სასაფლაოს ადგილზე 1967 წელს ააშენეს სპორტის სასახლე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  Малаховский Е. И. Храмы и культовые сооружения Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону: Издательство «NB», 2006. — С. 58—62. — ISBN 5-98155-014-7.
2. 1 2 3 4  Е. Малаховский, В.Павлов.  (2001-06-08) 45 лет назад в Ростове была уничтожена Всехсвятская церковь. Молот. ციტირების თარიღი: 2013-09-09.