recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რაიხსტაგი**. |

საღვთო რომის იმპერიის რაიხსტაგის სხდომა, 1675 წ.
**რაიხსტაგი** (გერმ. Reichstag — „სახელმწიფო კრება") — საღვთო რომის იმპერიის უმაღლესი საკანონმდებლო-სათათბირო ორგანო. რაიხსტაგის წინამორბედს ინსტიტუტის რანგში, რომელიც იმპერიის პოლიტიკური ელიტის ინტერესებს ასახავდა, წარმოადგენდა გოფტაგი — მეფის კარის კრება იმპერატორის დროს, რომელიც XII საუკუნეში შეიქმნა. „საიმპერიო რეფორმის" გატარების ფარგლებში 1495 წელს იმპერატორ მაქსიმილიან I-სა და იმპერიის უმაღლეს წოდებებს შორის მიღწეულ იქნა შეთანხმება რაიხსტაგის დაარსების შესახებ, რომელიც იქნებოდა იმპერიის წარჩნებული წოდებების უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო საკანონმდებლო და სასამართლო ფუნქციებით. 1648 წლის ვესტფალიის სამშვიდობო ხელშეკრულებით რაიხსტაგის უფლებები მნიშვნელოვნად გაფართოვდა, რის შედეგადაც ის გადაიქცა ძალაუფლების უზენაეს საკანონმდებლო ორგანოდ და საღვთო რომის იმპერიის მთელი საკონსტიტუციო-სასამართლო სისტემის ცენტრალურ ელემენტად. 1663 წლიდან რაიხსტაგმა მუდმივი ხასიათი მიიღო და 1806 წელს იმპერიის დაცემამდა იკრიბებოდა რეგენსბურგში.

ლიტერატურა
----------

* Брайс Дж. Священная Римская империя. — М. 1891.
* Всемирная история. Т. 3-5 — М. 1957.
* Прокопьев А Ю. Германия в эпоху религиозного раскола: 1555—1648. — СПб, 2002. ISBN 5-93762-014-3.
* Шиндлинг А. Циглер В. Кайзеры. — Ростов-на-Дону, 1997. ISBN 5-222-000222-2
* Angermeier H. Reichsreform 1410—1555. — München, 1984. ISBN 3-406-30278-5.
* Hartmann P. C. Das Heilige Römische Reich deutscher Nation in der Neuzeit 1486—1806. — Stuttgart 2005. ISBN 3-15-017045-1.
* Prietzel M. Das Heilige Römische Reich im Spätmittelalter, Darmstadt, 2004. ISBN 3-534-15131-3
* Schindling A. Westfalischer Friede und der Reichstag. //Weber, POSK
ადოლფ ჰიტლერი, ფილიპ ბოულერი და ბალდურ ფონ შირახი, მიუნხენი, 1938.
**რაიხსინგენდფიურერი** (გერმ. Reichsjugendführer) — მესამე რაიხის ახალგაზრდული ქვედანაყოფ ჰიტლერიუგენდის მეთაური (ხელმძღვანელი, წინამძღოლი)[1]. ეს სამსახური დაკომპლექტებული იყო 27 წლამდე ასაკის ახალგაზრდა, ჰიტლერისადმი ფანატიკურად ერთგული კადრებით და ემორჩილებოდა მხოლოდ სს-ის რაიხსფიურერს (მესამე რაიხის შინაგან საქმეთა მინისტრ ჰენრიხ ჰიმლერს) და მესამე რაიხის კანცლერ ჰიტლერს.

თანამდებობა პირველად ეკავა ბალდურ ფონ შირახს, მოგვიანებით – არტურ აქსმანს[2]. თავდაპირველად წოდებას საკუთარი სიმბოლო არ ჰქონია, ამიტომ იმ დროის ფოტოსურათებზე შირახი ატარებს ნაცისტური პარტიის სტანდარტულ ყავისფერ ტუნიკას, ჰიტლერიუგენდის შემოსაკრავით. მიუხედავად ამისა, აქსმანმა მოგვიანებით შემოიღო შუცშტაფელის რაიხსფიურერის მსგავსი სიმბოლო.

აქსმანი და შირახი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ანტიჰიტლერულმა კოალიციამ აღიარა დამნაშავეებად, განსაკუთრებით ბავშვების აზროვნებაზე უარყოფით ზემოქმედებაში.[3]

ბიბლიოგრაფია
------------

* ჰამილტონი, ჩარლ (1984). *Leaders & Personalities of the Third Reich, Vol. 1*. სან-ხოსე, კალიფორნია:  R. James Bender Publishing. ISBN 0-912138-27-0.
* მაკნაბი, კრის (2009). *The Third Reich*.  Amber Books Ltd. ISBN 978-1-906626-51-8.

სქოლიო
------

1. ↑  მაკნაბი 2009, p. 15.
2. ↑  ჰამილტონი 1984, pp. 247, 334.
3. ↑  ჰამილტონი 1984, pp. 247, 335.
**კრატერული ტბა ან ვულკანური ტბა** — ტბა, წარმოქმნილი ვულკანური კრატერის, კალდერის, მაარის ან დარტყმითი კრატერის წყლით შევსების გზით. რადგანაც კრატერს, როგორც წესი, აქვს წრის ფორმა და მაღალი კედლები, კრატერულ ტბას აქვს ცოტა შენაკადი და თითქმის არ აქვს მდინარეული ჩამონადენი. კრატერი ჩვეულებრივ ივსება წვიმის წყლით (მაარები - გრუნტის წყლებით) და წონასწორობას აღწევს შეღწევადობისა და აორთქლების შედეგად. დროთა განმავლობაში ეროზიის გამო შეიძლება წარმოიშვას მიწისზედა დინება ან შედინებაც კი, როგორც მაგალითად ტაუპოს ტბა ახალ ზელანდიაში, რომელზეც მიედინება მდინარე უაიკატო.

ირასუ, კოსტა-რიკა
ვენჩი, ეთიოპია
კუიკოჩა, ეკვადორი
1991 წელს წარმოშობილი ტბა ვულკან პინატუბოს ამოფრქვევის შემდეგ, ფილიპინები
ბოსუმტვი, განა
ვულკანურ კრატერში წყალი ზოგჯერ შეიცავს მინარევებს, რის გამოც ტბაში სიცოცხლე შეუძლებელია. ასეთი ხშირად გაფერადებული, მჟავებით გაჯერებული ტბების მაგალითებია რინკონ-დე-ლა-ვიეხა და ირასუ კოსტა-რიკაში. ნახშირორჟანგის შემცველობა შეიძლება ასევე იყოს საკმაოდ მაღალი და გახდეს ლიმნოლოგიური კატასტროფის მიზეზი, როგორიც მოხდა ნიოსის ტბაზე კამერუნში.

ზოგიერთი კრატერული ტბა
----------------------

დედამიწა:

* აფრიკა
	+ ვენჩი (დარტყმითი კრატერი, ეთიოპია)
	+ ბოსუმტვი (დარტყმითი კრატერი, განა)
	+ ნიოსის ტბა (მაარი, კამერუნი)
* ამერიკა
	+ კატმაი (კალდერა, ალასკა, აშშ)
	+ კრატერის ტბა (კალდერა, ორეგონი, აშშ)
	+ სენ-ჟანი (დარტყმითი კრატერი, კვებეკი, კანადა)
	+ კუიკოჩა (კალდერა, ეკვადორი)
	+ ირასუ (ვულკანური კრატერი, კოსტა-რიკა)
	+ რინკონ-დე-ლა-ვიეხა (ვულკანური კრატერი, კოსტა-რიკა)
	+ ატიტლანი, გვატემალა
* აზია
	+ ელგიგიტგინი (დარტყმითი კრატერი, ციმბირი, რუსეთი)
	+ ნემრუთი (კალდერა, თურქეთი)
	+ კურილის ტბა (კალდერა, კამჩატკის ნახევარკუნძული, რუსეთი)
	+ ტიანჩის ტბა (მთის კალდერა, ჩრდილოეთი კორეა/ჩინეთი)
	+ პინატუბო (ფილიპინები)
	+ კელუდი (ინდონეზია)
	+ ტობა (კალდერა, ინდონეზია)
	+ ტოვადა (კალდერა, იაპონია)
	+ ტაძავა (კალდერა, იაპონია)
* ოკეანეთი
	+ ტაუპოს ტბა (კალდერა, ახალი ზელანდია)
* ევროპა
	+ სილიანი (დარტყმითი კრატერი, შვედეთი)
	+ იესკიუვატნი (კალდერა, ისლანდია)
	+ კერიდი (ისლანდია)
	+ ვინდსბორნი (ვულკანური კრატერი, გერმანია)
	+ ლახერ-ზე (კალდერა, ხშირად აღინიშნება, როგორც მაარი, გერმანია)

მარსი:

* Jezero


ტბა ლახერ-ზე
ტბა ლახერ-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  კრატერული ტბის აღწერა დაარქივებული 2007-08-22 საიტზე Wayback Machine.  GTZ-ს ფურცლებზე
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **კატალონია.** |

**კატალონიელების ქვეყანა**, (კატ. Països Catalans) — ეროვნული ისტორიული ოლქი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში, ბალეარის ზღვის სანაპიროზე და კუნძულებზე. ძირითადად მოიცავს ანდორას, ესპანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში კატალონიის, ვალენსიის და ბალეარის კუნძულების ავტონომიურ რეგიონებს, ასევე არაგონის და მურსიის რეგიონების კატალონიელებით დასახლებულ ნაწილებს — ფრანხას და კარშეს, საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში აღმოსავლეთ პირენეის დეპარტამენტის ნაწილს და იტალიაში, სარდინიის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ქალაქ ალგეროს. მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ბარსელონა. პირენეს ნახევარკუნძულზე კატალონიელების ქვეყანას უკავია თითქმის მთელი ლევანტე და პირენეის მთიანეთის აღმოსავლეთი ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბასკების ქვეყანა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კატალონიური ჰიპერენციკლოპედია


|  |  |
| --- | --- |
| დედამიწის სფერო | *ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რასელ-აინშტაინის მანიფესტი** გამოიცა ლონდონში 1955 წლის 9 ივლისს ბერტრან რასელის მიერ ცივი ომის პიკის პერიოდში. მასში ხაზგასმული იყო ბირთვული იარაღის საშიშროებები და მოუწოდებდა მსოფლიო ლიდერებს საერთაშორისო კონფლიქტის მშვიდობიანი გადაწყვეტის გზები მოეძებნათ. მანიფესტს ხელი მოაწერა 11 წამყვანმა ინტელექტუალმა და მეცნიერმა, მათ შორის ალბერტ აინშტაინმა, სიკვდილამდე რამდენიმე დღით ადრე 1955 წლის 18 აპრილს. გამოცემიდან ნამდენიმე დღეში ფილანტროპმა კირუს ეტონმა მანიფესტში მოწოდებული კონფერენციის სპონსორობა ითავა პაგუოში, ნოვა სკოტია. კონფერენცია, რომელიც 1957 წლის ივლისში ჩატარდა იყო პირველი პაგუოშის სამეცნიერო კონფერენციათა სერიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Op-Ed: The 50-Year Shadow by Joseph Rotblat, New York Times, May 17, 2005.
* Meeting the Russell–Einstein Challenge to Humanity დაარქივებული 2005-05-25 საიტზე Wayback Machine.
* The Origins of the Russell-Einstein Manifesto დაარქივებული 2013-01-14 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| პოლიტიკა | *ეს სტატია პოლიტიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**კატეხის ეკლესია** (აზერ. Katex kilsəsi) — ისტორიული ეკლესია საინგილოში, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ბელაქნის რაიონის სოფელ კატეხში, მდინარე მაწეხის ხეობაში. აშენებული უნდა იყოს 697 წლამდე. უცნობია ქტიტორის ვინაობა. სავარაუდებელია, რომ აგებული იყოს ერისმთავარისა და მოწამის, არჩილის მიერ და მიმდებარე მამულებითურთ შეწირული მცხეთის ეკლესიისადმი. X საუკუნეში, ჰერეთის სამეფოს გაძლიერების შემდგომ, ეს პუნქტი მხარის სხვა ზოგიერთ ადგილთან ერთად წაერთვა კახეთის საქორეპისკოპოს და ჰერეთს მიუერთდა. კატეხი აოხრებული იყო 697 წლის არაბი ალი ამირის შემოსევის შემდეგ, ვიდრე 1040 წლამდე, მანამ სანამ იგი განაახლა და აღადგინა კათოლიკოსმა მელქისედეკმა და სთხოვა მეფე ბაგრატ IV-ს მისი ეკლესიის საკუთრებად დამტკიცება:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მოვიგე ჰერეთს მონასტერი დიდითა ძალითა, და ლაგოდახი, და ჰერეთსავე **კატეხისა ეკლესია**, შესავლითა მისითა, და კაკს ათ-თორმეტი ვაჭარი, რომელნი ძველად ჰქონდა სვეტიცხოველსა." |
|  | (*ჟორ. ქრონ. ნაწ. 1, გვ. 185*) |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კატეხის ტაძარი - ვიდეო

ლიტერატურა
----------

* *დიმიტრი ჯანაშვილი (ინგილო ჯანაშვილი)* — გეოგრაფიული და ისტორიული აღწერა ჰერეთისა // მოგზაური. - 1901. - N10. - გვ.937-945

სქოლიო
------

1. ↑  ანანია ჯაფარიძე, საქართველოს ისტორიის ატლასი, გგ. 16-19.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კურტრეს ბრძოლა**. |

ოქროს დეზების ბრძოლა
**კურტრეს ბრძოლა** *ოქროს დეზების ბრძოლა* — ბელგიის ქალაქ კურტრეს მახლობლად 1302 წლის 11 ივლისს საფრანგეთის ჯარებსა და ფლანდრიის სახალხო ლაშქარს შორის გამართული ბრძოლა. ფრანგებს სარდლობდა გენერალ-კაპიტანი გრაფი რობერტ II დ’არტუა, ხოლო ფლანდრიელებს ვილჰელმ ჟილიე.

საფრანგეთის მიერ ფლანდრიის დაპყრობამ (1300) და მეფისნაცვალთა მოძალადეობამ გამოიწვია სახალხო აჯანყება 1302 წელს. აჯანყებულებმა ალყა შემოარტყეს კურტრეს, რომელსაც მეფის ჯარები მიადგა. ცხენოსან რაინდთა შეტევა ფლამანდიელმა ქვეითმა მოლაშქრეებმა უკუაგდეს. ბრძოლის შემდეგ შეაგროვეს 700 ოქროს დეზი, ამიტომ ამ ბრძოლას *„დეზების ბრძოლა"* ეწოდა. საფრანგეთის მეფე ფილიპე IV ლამაზი იძულებული გახდა უარი ეთქვა ფლანდრიის დაპყრობაზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 86.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კურტრეს ბრძოლა (1302)"** ვიკისაწყობში.
რაიჯინის ხის სკულპტურა
**რაიჯინი** (იაპონ. 雷神?) — ელვის, ქუხილისა და ქარიშხლის ღმერთი შინტოიზმსა და იაპონურ მითოლოგიაში. მისი სახელი შედგება იაპონური სიტყვებისგან *რაი* (雷 — „ქუხილი") და *შინ* (神 — „ღმერთი" ან „კამი"). ჩვეულებრივ, იგი წარმოდგენილია, როგორც დემონის შესახედაობის სული, რომელიც უმეტესად, ტომოეს გამოსახულებიან დრუმებზე დაკვრით ქმნის ელვას. ის ასევე ცნობილია სახელებით:

* **იაკუსა ნო იკაზუჩი ნო კამი**: *იაკუსა* (八, რვა), *იკაზუჩი* (雷, ქუხილი) და *კამი* (神, სული ან ღვთაება)
* **კამინარი-სამა**: *კამინარი* (雷, ქუხილი) და *-სამა* (様, იაპონური პატივსაცემი მიმართვა, აღნიშნავს „ბატონს", „მთავარს")
* **რაიდენ-სამა**: *რაი* (雷, ქუხილი), *დენ* (電, ელვა) და *-სამა* (様, ბატონი)
* **ნარუკამი**: *ნარუ* (鳴, ჭექა–ქუხილი) და *კამი*(神, სული ან ღვთაება)

მითები
------

რაიჯინი, ღვთაებრივი წყვილის იზანამისა და იზანაგის შვილი, იაპონიის შექმნამედე გაჩნდა. ლეგენდის თანახმად, ბუდამ რვა ღმერთს დარმის დაცვა დაავალა, რომელთა შორის ერთ–ერთი რაიჯინი იყო.

იაპონურ კულტურაში
-----------------

ფუჯინი და რაიჯინი. ტავარაია სოტაცუს ნახატი. რაიჯინი დახატულია მარცხნივ, ფუჯინი – მარჯვნივ
ზოგი იაპონელი მშობელი შვილებს ჭექა-ქუხილის განმავლობაში ჭიპის დაფარვას ასწავლის. ეს განპირობებულია იაპონური რწმენით, რომლის მიხედვითაც რაიჯინი ბავშვების ჭიპსა და მუცელს ჭამს, სწორედ ამაზეა დამყარებული მშობლების სწავლება, რითაც ისინი შვილებს რაჯინის მსხვერპლად ქცევისგან იხსნიან. რაიჯინის მეწყვილეა დემონი რაიჯუ, იაპონურ ხელოვნებაში ფუჯინის სახელით ცნობილი ქარიშხლის ღმერთი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Netsuke: masterpieces from the Metropolitan Museum of Art, გამოფენის კატალოგი მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმიდან.

სქოლიო
------

1. ↑  Ashkenazi, Michael (2003). *Handbook of Japanese Mythology*.  ABC-CLIO,   გვ. 236. ISBN 978-1-57607-467-1. ციტირების თარიღი: 2008-12-16.
**კოსიცინის გიმნაზია** (რუს. Гимназия Косицына) — შენობათა კომპლექსი მოსკოვის ჩერნიგოვსკოეს შესახვევში, XVIII საუკუნის საქალაქო საკარმიდამო (შემდგომში გადაკეთებული). ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „საინტერესოა წინა დარბაზი, სადაც თითქმის მთლიანად შენარჩუნებულია დეკორატიული გაფორმება. საზეიმო ხასიათს დარბაზს თეთრი მარმარილოთი მოპირკეთებული ოთხი იონიური სვეტი აძლევს, რაზეც ეყრდნობა ქორები. დარბაზი არ არის დიდი, თუმცა, განათებულია სამი მხრიდან ფანჯრების ორი რიგით, ხელოვნური მარმარილოს ღია ყვითელი ფერის და თეთრი რელიეფის წყალობით, დარბაზი ფართო და ჰაეროვანი ჩანს; მართალია, გვიანი რელიეფის გარკვეულმა ჩამოშლამ, შეცვალა მისი მკაცრი კლასიკური ხასიათი. ამპირული დროიდან კარებიც შემორჩა. — „მოსკოვის არქიტექტურული ძეგლები". 1994 წელი" |
|  |  |

ისტორია
-------

შენობის პირველი ცნობილი მფლობელი პრეობრაჟენსკის ლეიბ-გვარდიის პოლკის კაპიტანი ვ. ტ. რჟევსკი. მის დროს, 1710 წელს, მშენებლობის დასარულს აშენდა ქვის პალატები, რომელიც ბოლშაია ორდინკას ქუჩაზე გადიოდა, ხოლო მის უკან იშლებოდა ბაღი.

1758 წელს, ი. გ. ჟურავლიოვის დროს, ხის ფლიგელები შეიცვალა ქვის ნაგებობებით, ჩნდება შიდა კიბეები და კორიდორის წინკარი. XVIII საუკუნეში არსებობდა ეგრეთ წოდებული „გლუხოვის შესახვევი" — მთავარი სახლის აღმოსავლეთი შესასვლელი; ჟურავლიოვის დროს, საზეიმო შესასვლელი გადაკეთილი იყო სამეურნეო შენობებით.

XVIII საუკუნის ბოლოს, საკარმიდამო ძლიერად დაზარლდა ხანძრით. ვაჭარი ვასილევი — საკარმიდამოს ერთ-ერთი შემდგომი მფლობელი, პრაქტიკულად მთლიანად გადააკეთა კომპლექსი: მთავარ სახლს გაუჩნდა მესამე სართული, გაფორმდა ფასადის რიზალიტი, შესასვლელი გათავისუფლდა, რომელიც ახალი ჭიშკარით გაფორმდა, საკარმიდამოს სამხრეთ ნაწილში გაიშალა მდიდრული ბაღი.

საკარმიდამოს შემდეგი ცვლილებები 1812 წლის სამამულო ომის შემდეგ განხორციელდა. 1830-იან წლებში, საკარმიდამოს მფლობელები ვაჭარი გრაჩევები ხდებიან, მათ დროს მთავარ სახლს ბაღის მხრიდან ტერასა ჩაშენდა. XIX საუკუნის ბოლოდან, საკარმიდამოში მფლობელებს არ უცხოვრიათ.

1906 წელს, საკარმიდამოს ჩრდილოეთ-დასავლეთი ნაწილი იყიდა ა. ა. დურილინმა. მის დროს, შენობა გაქირავდა „მის უდიდებულესობა იმპერატორ მარიას კანცელარიაზე", სადაც გაიხსნა ვ. დ. კოსიცინის კერძო ვაჟთა გიმნაზია. საკარმიდამოს გადაკეთება არქიტექტორ ვ. ვ. შერვუდის ხელმძღვანელობით მიმდინარეობდა. ოთახები, სადაც შემდგომში კლასები განლაგდა, ფართობში გაიზარდნენ, საგრძნობლად მოიკლო კიბეების სივრცე, შეიქმნა მინაშენი.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, გიმნაზიის ყოფილ შენობაში განლაგებული იყო მეორე საფეხურის სკოლა, სამედიცინო სასწავლებელი და საბავშვო ბაღი.

დღეისთვის, ყოფილი საკარმიდამოს მთავარ შენობაში განლაგებულია სლავური კულტურისა და ხელნაწერის საერთაშორისო ფონდი, რომელიც 1989 წელს ჩამოყალიბდა. 1993 წელს, საკარმიდამოს ფლიგელში იგორ ტალკოვის მუზეუმი ჩამოყალიბდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы

სქოლიო
------

1. ↑  ДЕПАРТАМЕНТ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ ГОРОДА МОСКВЫ/ Усадьба городская (гимназия Косицына), XVIII — нач. XX вв
2. 1 2  Знаменитые и известные исторические здания и дома Москвы
3. 1 2 3 4 5 6  Денис Дроздов — «Большая Ордынка. Прогулка по Замоскворечью»
**კოსმონავტთა ზღვა** — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში. ვრცელდება კონტინენტ ანტარტიდის ნაპირებთან, ენდერბის მიწასა და რისერ-ლარსენის ზღვას შორის, რომლისგანაც გამოყოფილია გუნერუსის წყალქვეშა ქედით. კოსმონავტთა ზღვის აღმოსავლეთით გაწოლილია თანამეგობრობის ზღვა, დასავლეთით რისერ-ლარსენის ზღვა. ფართობი 698,6 ათ. კმ². სიღრმე 4798 მ-მდე. მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სახელი უწოდეს 1962 წელს საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა პირველი კოსმონავტების პატივსაცემად. ნაპირებზე მოქმედებს რუსეთის, იაპონიისა და ბელორუსის სამეცნიერო სადგურები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კოსმონავტთა ზღვა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამხრეთის ოკეანის ზღვები |
| --- |
|  |
| 
ამუნდსენის ზღვა · ბელინსგაუზენის ზღვა · დეივისის ზღვა · დიურვილის ზღვა · თანამეგობრობის ზღვა · კოსმონავტთა ზღვა · ლაზარევის ზღვა · მოუსონის ზღვა · მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვა · რისერ-ლარსენის ზღვა · როსის ზღვა · სკოშის ზღვა · სომოვის ზღვა · უედელის ზღვა |  |

 |
**კულიშკის ყველაწმინდის ეკლესია** (რუს. Церковь Всех Святых на Кулишках) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია 1380 წელს. მდებარეობს მოსკოვის კიტაი-გოროდის ახლოს, ტვერის რაიონში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

### დაარსება

ყველაწმინდის ეკლესია, 1882 წელი
პირველი ხის ეკლესია ამ ადგილზე ააგეს დიმიტრი დონელის დროს. რუსულ ისტორიულ წყაროებში, 1364 წლისათვის, როდესაც აღწერენ მოსკოვის დიდ ხანძარს (რომელმაც მოგიანებით მიიღო ყველაწმინდის სახელი), ყველაწმინდის ეკლესია უკვე მოიხსენიება როგორც უკვე არსებულს. XVIII საუკუნის ბოლოსათვის მოსკოვის შესახებ არსებულ გზამკვლევებში გაჩნდა წინადადება ტაძრის მშენებლობის შესახებ, რომელიც მიეძღვნებოდა 1380 წლის 8 სექტემბერს კულიკოვოს ბრძოლაში დაღუპული ჯარისკაცების ხსოვნას. XIV საუკუნეში, ეკლესიისათვის შერჩეული ადგილი, მდებარეობდა მოსკოვის საზღვართან შორიახლოს და ტერმინი კულიშკა იყო „ქვეყნის დასასრულს" მდებარე ადგილის სინონიმი, თუმცა მოგვიანებით იგი მოსკოვის ისტორიულ ცენტრად იქცა.

ეკლესია 1488 წელს მთლიანად გადააკეთეს, ასევე მოხდა მოსკოოვური ბაროკოს სტილში მისი გადაკეთება 1687-1689 წლებში.

### საბჭოთა პერიოდი

1930 წელს ეკლესია დახურეს, მაგრამ ტაძრის დაგეგმილი დანგრევა არ შედგა, რასაც შეეგუა სახელმწიფო უშიშროების ორგანოები. თუ რაში გამოიყენებდნენ ეკლესიის შენობას, კარგად მეტყველებს 1994 წელს ეკლესიის სარდაფში აღმოჩენილი დახვრეტილი ადამიანის ცხედრები. 

1975 წელს შენობა გადაეცა მოსკოვის ისტორიის მუზეუმს, რასთან დაკავშირებითაც 1970-1982 წლებში მიმდინარეობდა ამ საინტერესო არქიტექტურული ძეგლის სარესტავრაციო სამუშაოები. 

1978-1979 წლებში კულიკოვოს ბრძოლის 600 წლისთავის აღნიშვნასთან დაკავშირებით წარიმართა არქეოლოგიური კვლევა-ძიება, რის შედეგადაც აღმოაჩინეს XIV საუკუნის თავდაპირველი ტაძრის ფუნდამენტი.

### ეკლესიის აღდგენა

1991 წელს შენობა დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1994 წელს ეკლესიის სარდაფში აღმოაჩინეს დახვრეტილთა ცხედრები და მათი პატივისცემის ნიშნად სარდაფის კედელთან აღმართეს ჯვარი ახალმოწამეეთა გამოსახულებით. 

1998 წელს ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეტოქი ოდესიდან მოსკოვში გადაიტანეს და განათავსეს კულიშკის ყველაწმინდის ტაძარში.

ლიტერატურა
----------

* Малиновский А. Ф. Обозрение Москвы. / Сост. С. Р. Долгова. — М. Моск. рабочий, 1992. 256 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт დაარქივებული 2020-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* Росписи в Храме დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.
* Официальная информация
* Церковь Всех Святых на Православие.Ru
* Церковь Всех Святых на *sobory.ru*
* История церкви на *КуликовоПоле. Ru*
* Разрушение захоронений воинов, падших в Куликовской битве, фундаментов 16-17 веков, белокаменных надгробий, культурного слоя 14-17 веков

სქოლიო
------

1. ↑  Достопримечательности Москвы
2. ↑  Собор
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კონგლომერატი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

კონგლომერატი
**კონგლომერატი** (ლათ. conglomeratus — შეჯგუფებული, შემჭიდროებული) — დანალექი ქანი, რომელიც წარმოადგენს შეცემენტებულ ქვარგვალებს. ქვარგვალის სიდიდე, ჩვეულებრივ 1-10 სმ-ია. შედგენილობით კონგლომერატი შეიძლება იყოს ერთგვაროვანი (მონომიქტური) და არაერთგვაროვანი (პოლიმიქტური). კონგლომერატის ცემენტს წარმოადგენს რკინის ჟანგეულები, კარბონატები, თიხოვანი მასა, იშვიათად სილიციუმის ორჟანგი. გეოლოგიურ ჭრილში კონგლომერატიანი შრეების არსებობა უფრო ძველი ქანების გაძლიერებული გადარეცხვის მაჩვენებელია. ნატეხი მასალის დაგროვების მიხედვით განარჩევენ: ზღვიურ, ალუვიურ, პროლუვიურ და ტბიურ კონგლომერატებს. ხანდახან კონგლომერატი (როგორც წესი ცემენტში) შეიცავს სასარგებლო წიაღისეულებს. 

ფართოდაა გავრცელებული საქართველოში. მრავალი გეოგრაფიული ობიექტი სხვა დანალექ ქანებთან ერთად სწორედ კონგლომერატებითაა აგებული. მაგალითად: მარნეულის აკუმულაციური ვაკე სხვა დანალექ ქანებთან ერთად აგებულია კონგლომერატებით, ასევე იაღლუჯის სერი აგებულია სარმატულ-კიმერიული კონგლომერატებითა და ქვიშაქვების წყებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 626.
**კონა მოსეს ძე გიგინეიშვილი** (დ. 6 მაისი, 1902, ქუთაისი — გ.7 იანვარი, 1976, თბილისი) —  ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია (1920) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1929). 1921–1924 წლებში მასწავლობდა სოფ. ნიგვზიანის (ახლანდელი  ლანჩხუთის რაიონი), ხოლო 1929-1939 წლებში  ბათუმის სხვადასხვა სკოლაში. თსუ ასპირანტურის დამთავრების (1942) შემდეგ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ბათუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1942–1954), იყო ქართული ენის კათედრის გამგე. პარალელურად ლექციებს კითხულობდა ქუთაისის პედაგოგიურ, თბილისის თეატრალურ და უცხო ენათა ინსტიტუტებში. 1954–1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერებათა ინსტიტუტის სამეცნიერო ტერმინოლოგიის განყოფილების მეცნიერ თანამშრომლად, როგორც სარედაქციო კომისიის წევრი და რედაქტორი იგი მონაწილეობდა დარგობრივი (ტექნიკის, მეტალურგიის, ფიზიკის, ელექტრონიკის, სასოფლო-სამეურნეოს, იურიდიულის, გეოგრაფიის და სხვების) სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშევებაში.

1966 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ქართული ენიცკლოპედიის სალიტერატურო კონტროლის რედაქციაში უფროს სამეცნიერო რედაქტორად და სატრანსკრიფციო ჯგუფის ხელმძღვანელად. აქ მან დიდი წვლილი შეიტანა ენობრივი, ტერმინოლოგიური საკითხების გადაწყვეტაში, უცხოურ სახელთა ქართული დაწერილობის დადგენაში და სხვა. გიგინეიშვილმა შეიმუშავა ბერძნული და ლათინური (პირთა და გეოგრაფიის) სახელების ქართულად გადმოცემის წესები, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერვე შედგენილ ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიულ ლექსიკონს (გამოიცა 1985, აღიარებულია ნორმატიულ სახელმძღვანელოდ).

გიგინეიშვილს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* *გიოშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 615.
**კონრად ადენაუერი** (გერმ. Konrad Hermann Joseph Adenauer; დ. 5 იანვარი, 1876, კელნი ― გ. 19 აპრილი, 1967, რენდორფი, ბონის მახლობლად) — გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე, განათლებით იურისტი, გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაის პირველი ბუნდესკანცლერი.

1917-33 წლებში იყო კელნის ობერბურგომისტრი, 1920–1932 — პრუსიის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე, კათოლიკური პარტია „ცენტრის" ერთ-ერთი ლიდერი. 1933 წელს თანამდებობიდან გადაყენებულ იქნა ნაცისტური მთავრობის მიერ. შემდგომი პერიოდი გაატარა კათოლიკურ მონასტერში. II მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ დაუბრუნდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ქრისტიანულ-დემოკრატიული კავშირის პარტიის დამაარსებელი და მისი თავმჯდომარე 1950–1966 წლებში. აქტიურად მონაწილეობდა დასავლეთ გერმანიის სახელმწიფოს (გფრ) ჩამოყალიბებასა და მისი კონსტიტუციის შემუშავებაში. ადენაუერი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული გერმანიისა და უცხოეთის მონოპოლიებთან. 1949–1963 იყო ბუნდესკანცლერი, ერთდროულად 1951–1955 საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1955 ეწვია სსრ კავშირს. ამ ვიზიტს მოჰყვა დიპლომატიური ურთიერთობის დამყარება სსრკ-სა და გფრ-ს შორის. ადენაუერის მთავრობამ ხელი მოაწერა პარიზის შეთანხმებას (1954). ამ მთავრობის პოლიტიკამ ხელი შეუწყო გფრ-ის ეკონომიკური და სამხედრო ძლიერების აღორძინებას. ადენაუერის ინიციატივით აიკრძალა გერმანიის კომუნისტური პარტიის (1956) საქმიანობა. ადენაუერის მთავრობა ესწრაფოდა II მსოფლიო ომის შემდგომ ევროპაში დადგენილი საზღვრების გადასინჯვას, ერთიანი გერმანიის სახელმწიფოს აღდგენას 1937 საზღვრებში. აშშ-ის პოლიტიკურ წრეებთან ერთად მომხრე იყო „ძალის პოლიტიკის" გატარებისა სსრკ-სა და სოციალისტური ბლოკის სხვა სახელმწიფოების მიმართ. მისი თაოსნობით 1958 ბუნდესტაგმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც გფრ-ის მთავრობას ანიჭებს უფლებას აღჭურვოს ბუნდესვერი ატომური და რაკეტული იარაღით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 88.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კონრად ადენაუერი***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის კანცლერები |
| --- |
|  |
| გერმანიის იმპერიის დროშა გერმანიის იმპერია (1871–1918) | 
ოტო ფონ ბისმარკი · ლეო ფონ კაპრივი · ხლოდვიგ ცუ ჰოენლოე-შილინგფიურსტი · ბერნჰარდ ფონ ბიულოვი · თეობალდ ფონ ბეთმან ჰოლვეგი · გეორგ მიხელისი · გეორგ ფონ ჰერტლინგი · მაქსიმილიან ფონ ბადენი |
|  |
| რევოლუციური პერიოდი (1918–1919) | 
ფრიდრიხ ებერტი |
|  |
| გერმანიის დროშა ვაიმარის რესპუბლიკა (1919–1933) | 
ფილიპ შაიდემანი · გუსტავ ბაუერი · ჰერმან მიულერი · კონსტანტინ ფერენბახი · იოზეფ ვირთი · ვილჰელმ კუნო · გუსტავ შტრეზემანი · ვილჰელმ მარქსი · ჰანს ლუთერი · ვილჰელმ მარქსი · ჰერმან მიულერი · ჰაინრიხ ბრიუნინგი · ფრანც ფონ პაპენი · კურტ ფონ შლაიხერი |
|  |
| მესამე რაიხის დროშა მესამე რაიხი (1933–1945) | 
ადოლფ ჰიტლერი · იოზეფ გებელსი · იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი |
|  |
| გერმანიის დროშა გფრ (1949-დან) | 
კონრად ადენაუერი · ლუდვიგ ერჰარდი · კურტ გეორგ კიზინგერი · ვილი ბრანდტი · ჰელმუტ შმიდტი · ჰელმუტ კოლი · გერჰარდ შრიოდერი · ანგელა მერკელი  · ოლაფ შოლცი |

 |
**კონოსუკე მაცუშიტა** (იაპონ. 松下 幸之助; დ. 27 ნოემბერი, 1894 — გ. 27 აპრილი, 1989) — იაპონელი ბიზნესმენი, „მაცუშიტა ელექტრიკის" დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
---------

მაცუშიტა დაიბადა ვაკაიამის პრეფექტურაში 1894 წლის 27 ნოემბერს მიწის მესაკუთრის მრავალშვილიან ოჯახში. ჯერ კიდევ მის პატარაობაში, ოჯახი გაკოტრდა და იძულებული გახდა დიდი სახლიდან პატარა ბინაში გადასულიყო. 9 წლისამ მიატოვა სკოლა და სამუშაოდ წავიდა ნახშირის ქარხანაში, მოგვიანებით კი ველოსიპედების ქარხანაში. 15 წლის ასაკში დაინტერესდა ელექტრონიკით და გახდა ელექტრიკოსის ასისტენტი Osaka Electic Light Company-ში. ის სწრაფად მიიწევდა კარიერულ კიბეზე, მაგრამ 1918 წელს დატოვა კომპანია და დააარსა Matsushita Electric, რომელიც 1935 წელს გადაკეთდა Matsushita Electric Industrial Co. Ltd, რომლის პრეზიდენტიც თავად იყო. 1961 წელს კონოსუკე გახდა დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე, 1973 წელს კი — უფროსი მენეჯმენტის კონსულტანტი.

კონცერნ „ფილიპსთან" თანამშრომლობამ შესაძლებელი გახადა ტელე და რადიოაპარატურის წარმოება ახალ სიმაღლეზე გადასულიყო, რასაც შედეგად ახალი ბრენდის „Panasonic"-ის გაჩენა მოჰყვა.

1946 წელს მაცუშიტამ დააარსა PHP ინსტიტუტი საზოგადოებაში მშვიდობისა და კეთილდღეობის იდეების კვლევისა და გავრცელების მიზნით, როგორც სულიერად, ასევე მატერიალურად.

ბიბლიოგრაფია
------------

* 1968 — „ჰარმონიისა და ბედნიერების გზის ძებნა"
* 1973 — „ბიზნეს-გადაწყვეტილებების ალბომი"
* 1974 — „ცოდნით მართვის ალბომი"
* 1975 — „ხელმძღვანელობა პირობებით"
* 1981 — „ჩვენი თანამშრომლების გადაწყვეტილებების ალბომი"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როგორ გამდიდრდა „პანასონიკი"?
* Entstehung der Industrie
* Panasonic

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 97051729
* BNE: XX4988742
* CANTIC: a12346585
* CiNii: DA00550373
* GND: 120191016
* ISNI: 0000 0001 1678 8427
* LCCN: n81112426
* NARA: 358073
* NDL: 00042592
* NLA: 35809093
* NLK: KAC199631745
* NLP: A32466092
* NTA: 161751997
* The SBN id CFIV142085 is not valid.
* SELIBR: 342688
* SUDOC: 22744857X
* S2AuthorId: 113043510
* Trove: 1097190
* VIAF: 79433501
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 79433501

 |
**ოქტაგონი** გეომეტრიაში — რვაგვერდა პოლიგონი. წესიერი ოქტაგონის ყველა გვერდი და კუთხე ტოლია. სწორი ოქტაგონის ყოველი შიდა კუთხე 135°-ია. სწორი ოქტაგონის ფართობი გვერდის სიგრძით "a" მოცემულია ფორმულით:

{\displaystyle A=2a^{2}\cot {\frac {\pi }{8}}=2(1+{\sqrt {2}})a^{2}\simeq 4.82843a^{2}.}
მოცემული R-ით, ფართობი უდრის 8R^2/(1+{\displaystyle sqrt}{2})

მოცემული r-ით, ფართობი უდრის 8r^2/(11+9{\displaystyle sqrt}{2})

### კონსტრუქცია

წესიერი ოქტაგონის დახაზვა შესაძლებელია ფარგლითა და მართკუთხა სახაზავით. ამისათვის მიჰყვით ქვემოთ მოყვანილი ანიმაციის ნაბიჯებს 1-18. შენიშნეთ, რომ ფარგლის რადიუსი არ იცვლება ბიჯებს 7-10 შორის.

ოქტაგონის კონსტრუქციის ანიმაცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Octagon Calculator
* Definition and properties of an octagon

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მრავალკუთხედები |
| --- |
|  |
| 
* სამკუთხედი
* ოთხკუთხედი
* ხუთკუთხედი
* ჰექსაგონი
* ჰეპტაგონი
* ოქტაგონი
* ნონაგონი
* დეკაგონი
* ჰენდეკაგონი
* დოდეკაგონი
* ტრიდეკაგონი
* ტეტრადეკაგონი
* პენტადეკაგონი
* იკოსაგონი
* ტრიკონტაგონი
* პენტაკონტაგონი
* ჰექტაგონი
* კილიაგონი
* მირიაგონი
 |

 |
**პატარა ჩაილურის ციხე-კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის სამხრეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, ტრიალ მინდორზე. განეკუთვნება XVll საუკუნის შუა წლებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ და ჩრდილო კედელი. დანარჩენი კედლები მიწის პირამდეა დანგრეული, რის გამოც, გათხრა-გასუფთავების გარეშე. შენობის გეგმის მოხაზულობის დადგენა არ ხერხდება. შენობის ორივე კედელი სამი სართულის სიმაღლეზეა შემორჩენილი (სისქე პირველი სართულის დონეზე - 1,3 მეტრი) და ერთმანეთს სწორი კუთხით უკავშირდება. გარედან ეს კუთხე მომრგვალებული, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული კონტრფორსითაა გამაგრებული. თითო მსგავსი კონტრფორსითაა გამაგრებული საკუთრივ კედლებშიც. კოშკი მთლიანად რიყის ქვითა და კირის დუღაბითაა ნაგები. კედლების ზედაპირი, გარედან გასწორებულია წმინდა ბათქაშით. შიგნით კი, კედლები ბათქაშის გარეშეა. გარეთა კედლების წყობაში, ალაგ-ალაგ, აგურიცაა გამოყენებული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (კედლებზე შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები). პირველი სართულის დონეზე ორივე კედლის შუა ნაწილი განგრეულია. დანარჩენი ნაწილები კი ყრუა. მეორე სართულზე, კონტრფორსებს შორის, თითო განიერი, ხით გადახურული სარკმელია. მესამე სართულის კედლებიდან მხოლოდ წყობის რამდენიმე რიგიღაა დარჩენილი. ორივე კედელს, გარედან, პირველი სართულის ჭერის დონეზე, ვერტიკალურად დალაგებული აგურებით გამოყვანილი ზოლი გასდევს, რომელიც კონტრფორსებზეც გადადის. შემობას უშუალო ანალოგიები არ მოეპოვება. ზოგადი ნიშნებით იგი ახლოს დგას სოფელ კისისხევისა და ქალაქ საგარეჯოს კოშკებთან.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 179.
**ოქტომბრის რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** (რუს. Народный историко-краеведческий музей Октябрьского района) — მუზეუმი სოფ. კამენოლომნში, ოქტომბრის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 

მუზეუმის მისამართი: 346480, როსტოვის ოლქი, ოქტომბრის რაიონი, სოფ. კამენოლომნი, შოსეს შესახვევი, სახლი № 10.

ისტორია და აღწერა
-----------------

1967 წლის 9 მაისს ოქტომბრის რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების თანახმად სოფელ კამენოლომნიში შეიქმნა საბრძოლო დიდების მუზეუმი. მუზეუმი განთავსდა რკინიგზის კულტურის სახლის ერთ-ერთ ოთახში. ამ პერიოდში მუზეუმში ხდებოდა პიონერების მიღება ალკკ-ის რიგებში. დაარსებიდან 10 წლის განმავლობაში (1967-1977 წწ.) საზოგადოებრივ საწყისებზე იყო მუზეუმის დირექტორი იყო გ. სუვოროვი, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა მასალებისა და ექსპონატების შეგროვებაში.

მოგვიანებით სოფელში ააშენეს შენობა მუზეუმისათვის. 1978 წელს მუზეუმის დირექტორის გარდაცვალების შემდეგ მუზეუმი უპატრონოდ დარჩა და დაიკარგა რამდენიმე ექსპონატი და დოკუმენტები.

1987 წელს მუზეუმი კვლავ გაიხსნა. მის დირექტორად დაინიშნა თევდორე პრისუხინი, მას კოლექციის არდგენაში დიდი დამხარება გაუწია გადამდგარმა პოლკოვნიკმა ი. კასიანოვმა, რის შედეგადაც 1987 წლის მაისისთვის ექსპონატების რაოდენობა ორჯერ გაიზარდა, ხოლო 1996 წელს მუზეუმისთვის დამატებითი სათავსოები გამოჰყვეს.

ამჟამად მუზეუმი განთავსებულია ორ დარბაზში: ერთ-ერთია ისტორიული დაბაზი, ხოლო მეორე საბრძოლო და შრომითი დიდების დარბაზი. მუზეუმის ფონდი მოიცავს 860 ერთეულ ექსპონატს. 

მუზეუმის ექსპონატები რამდენიმე ჯგუფად იყოფა: „წერილობითი წყაროები", „ფოტოგრაფია", „ნუმიზმატიკა", „ისტორიული საბრძოლო მასალები", „იარაღი", „ფერწერა". ფერწერის ფონდში შედის მხატვრისა და პოეტის ა. კასილევაიას ნამუშევრები. 

1992 წელს რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრომ მუზეუმს მიანიჭა „სახალხო მუზეუმის" სტატუსი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Народный историко-краеведческий музей Октябрьского (сельского) района დაარქივებული 2016-05-06 საიტზე Wayback Machine.
* Музей
* Народный историко-краеведческий музей Октябрьского (сельского) района
**კურცჰაარი** (გერმ. deutsch kurzhaar, გერმ. kurz — „მოკლე" და გერმ. haar - „ბეწვი") — მოკლებეწვიანი მეძებარი ძაღლის ჯიში. კონტინენტურ მეძებართა შორის ფართოდაა გავრცელებული. გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნის დამლევს ადგილობრივი, ფრანგული და ესპანური მეძებრების შეჯვარებით. ექსტერიერისა და საველე თვისებების გასაუმჯობესებლად აჯვარებდნენ ინგლისურ პოინტერთან. ამავე პერიოდში მცირე რაოდენობით საქართველოშიც გავრცელდა. 

კურცჰაარისთვის დამახასიათებელია მაგარი მშრალი ტიპის კონსტიტუცია, გაწონასწორებული და მოძრავი ტემპერამენტი, კარგად განვითარებული ძვალ-კუნთოვანი სისტემა. ძებნის დროს მოძრაობს ზომიერი ოთხით ან სწრაფი ჩორთით. აქვს უნივერსალური ყნოსვა, კარგად მოაქვს მოკლული ფრინველი. ხვადის სიმაღლეა 62-66 სმ, ძუსი 58-64 სმ. ყავისფერია, ზოგჯერ ყავისფერლაქებიანი ან კოპლებიანი თეთრი. 
საშუალოდ კურცჰაარი ცხოვრობს 12-14 წელს. 

კუდის 2/3-ს დაბადენიდან მე-3 დღეს აჭრიან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დრატჰაარი
* ლანგჰაარი

ლიტერატურა
----------

* *სააკაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 87.
**კუდიანი ამფიბიები** (ლათ. Urodela ანუ Caudata) — ამფიბიების რიგი. აქვთ წაგრძელებული სხეული, რომელიც გადადის მომრგვალო ან გვერდებიდან გაბრტყელებულ კუდში. მოკლე კიდურები, ზოგიერთს ძალზე სუსტად აქვთ განვითარებული (ამფიუმა), ზოგს უკანა წყვილი სულ არ აქვს (სირენი). მათი სხეულის სიგრძე 160 სმ აღწევს (გიგანტური სალამანდრა). უმრავლესობა დახოხავს ან დაცურავს გველისებრი მოძრაობით. მხოლოდ ზოგიერთს შეუძლია სირბილი. უმდაბლეს ფორმებს ქორდა შენარჩუნებული აქვთ მთელი სიცოცხლის მანძილზე. განვითარება მეტამორფოზის გარეშე ხდება. ზოგიერთი კუდიანი ამფიბიები ზრდასრულ ასაკში ინარჩუნებს ლარვის სტადიის ნიშნებს. თანამედროვე კუდიანი ამფიბიები იყოფა 5 ქვერიგად, 9 ოჯახად და 60 გვარად, რომელშიაც გაერთიანებულია 170-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში, აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში. კუდიანი ამფიბიების უმრავლესობა მუდმივად ცხოვრობს წყალში, ზოგი წყალში მხოლოდ გამრავლების დროს გვხვდება, ზოგიც მუდმივად იმყოფება ხმელეთზე. კუდიანი ამფიბიების ნაწილს ახასიათებს ნეოტენია. დებენ 3-იდან რამდენიმე ასეულამდე კვერცხს. ზოგი ცოცხლადმშობი ან კვერცხცოცხლადმშობია. იკვებებიან ძირითადად უხერხემლოებით, მსხვილი კუდიანი ამფიბიები — პატარ-პატარა ხერხემლიანებითაც.

საქართველოში გავრცელებულია კუდიანი ამფიბიების 3 სახეობა — მცირეაზიული ტრიტონი (Triturus vittatus), სავარცხლიანი ტრიტონი (Triturus cristatus) და კავკასიური სალამანდრა (Mertesiella caucasica).

ლიტერატურა
----------

* Жизнь животных, т. 4, ч. 2, М. 1969;
* *Терентьев В. П.* Герпетология, М. 1961;
* *მუსხელიშვილი თ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 55, თბ. 1983
**კენიის საპრეზიდენტო არჩევნები** – საპრეზიდენტო არჩევნები კენიაში, გაიმართა 2007 წლის 27 დეკემბერს. აღნიშნულ არჩევნებს მოჰყვა კენიის კრიზისი, რომლის დროსაც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მოქმედი პრეზიდენტი მვაი კიბაკი ნაციონალური ერთობის პარტიიდან (ეთნიკური ჯგუფი კიკუიუ) და რაილა ოდინგა ნარინჯისფერი დემოკრატიული მოძრაობიდან (ეთნიკური ჯგუფი ლუო). კრიზისის პირველ ორ კვირაში დაიღუპა დაახლოებით 700 ადამიანი, მ. კიბაკიმ მხარდაჭერისათვის მიმართა უგანდის ხელისუფლებას. 29 იანვარს 3 სამხედრო თვითმფრინავმა დაბომბა კიკუიუს ეთნიკური ჯგუფი ქ. ნაივაშაში, რომლებიც ცდილობდნენ ხელი შეეშალათ ლუის ეროვნული უმცირესობის ევაკუაციისათვის. სხვადასხვა მონაცემებით სულ დაიღუპა 1000–2500 ადამიანი. 

2008 წლის 17 აპრილს კონფლიქტი დარეგულირდა ეროვნული ერთიანობის კოალიციური მთავრობის შექმნით, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა რაილა ოდინგა. პრეზიდენტის პოსტი კი შეინარჩუნა მვაი კიბაკიმ. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კენიისა და კენიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კენიის არჩევნები |
| --- |
|  |
| საპრეზიდენტო არჩევნები | 
 1992 **·**  1997 **·**  2002 **·**  2007  |  |
|  |
| საპარლამენტო არჩევნები | 
1919 **·**  1955 **·**  1957 **·**  1961 **·**  1963 **·**  1969 **·**  1974 **·**  1979 **·**  1983 **·**  1988 **·**  1992 **·**  1997 **·**  2002 **·**  2007 |
|  |
| რეფერენდუმი | 
 2005 **·**  *2010*  |

 |
**კუს მსოფლიო დღე** (ინგლ. World Turtle Day) ყოველწლიურად აღინიშნება 23 მაისს. ის 2000 წლიდან იღებს სათავეს და ორგანიზაცია *American Tortoise Rescue*-ს მიერ ფინანსდება. კუს მსოფლიო დღე შეიქმნა როგორც ყოველწლიური დღესასწაული, რომლის მიზანია ადამიანების დახმარება ხმელეთისა და ზღვის კუების დაცვისა და მთელს მსოფლიოში მათი გაუჩინარებადი ჰაბიტატის გადარჩენის საქმეში, ასევე ადამიანთა იმ ქმედებების წახალისება, რომელიც კუების გადარჩენას და განვითარებას ემსახურება. ბიომრავალფეროვნების შესახებ ცნობიერების ამაღლების დღეების ეფექტებზე ჩატარებულმა კვლევამ კუს მსოფლიო დღე მოიხსენია იმის მაგალითად, თუ როგორ ზრდიან ასეთი დღესასწაულები დაცული სახეობებების შესახებ ინტერნეტში ძიების ინტენსივობას.

კუს მსოფლიო დღე მთელს მსოფლიოში სხვადასხვანაირად აღინიშნება, კუს ფორმების ან მწვანე საზაფხულო კაბების ჩაცმიდან დაწყებული გზატკეცილებზე დაჭერილი კუების გადარჩენითა და კვლევით საქმიანობებით დამთავრებული. კუს დღის საგაკვეთილო გეგმები და შემოქმედებითი პროექტები ხელს უწყობს სკოლებში კუების შესახებ სწავლებას.

1990 წელს დაარსებული *American Tortoise Rescue* არის კუს მსოფლიო დღის დამფუძნებელი სპონსორი ორგანიზაცია. ტერმინი „WORLD TURTLE DAY" არის სიუზენ ტელემის სავაჭრო ნიშანი (მალიბუ, კალიფორნია).

სქოლიო
------

1. ↑  World Turtle Day® | Home en. *world-turtle-day*. ციტირების თარიღი: 2022-04-17
2. ↑  Be Kind to Turtles, World Turtle Day is May 23. *WorldTurtleDay.org*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-29. ციტირების თარიღი: 30 მარტი, 2016
3. ↑  Celebrate World Turtle Day. *Humane Society of the United States*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-02-15. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2009
4. ↑  Wendy Heller.  (13 მაისი, 2008) American Tortoise Rescue Celebrates World Turtle Day May 23rd. *DivePhotoGuide.com*. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2009.
5. ↑  Chua, Marcus A.H.; Tan, Audrey; Carrasco, Luis Roman (2021). „Species awareness days: Do people care or are we preaching to the choir?". *Biological Conservation*. **255**: 109002. doi:10.1016/j.biocon.2021.109002. S2CID 233836573.
6. ↑  How to Celebrate World Turtle Day?. *Bee Bulletin*. ციტირების თარიღი: 23 მაისი, 2022
7. ↑  American Tortoise Rescue Celebrates World Turtle Day May 23rd. *Health News Digest* (13 მაისი, 2008).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მაისი, 2009. ციტირების თარიღი: 4 მარტი, 2009.
8. ↑  USPTO trademark #4635425. *USPTO.report*. ციტირების თარიღი: 23 მაისი, 2022
**რეგილის ტბასთან ბრძოლა** ტიტუს ლივიუსის ცნობით მოხდა ტიტუს ებუტიუსის და გაიუს ვეტურისის კონსულობის დროს, რომის დაარსებიდან 255 წელს. ომის მიზეზი გახდა რომისა და ლაციუმის 30 ქალაქის გაერთიანებას შორის მეტოქეობა. ლათინური ქალაქების გაერთიანჯებას ოქტავიანე მამილიუსი ედგა სათავეში.

ომისთვის მზადება ჯერ კიდევ ძვ. წ. 499 წელს დაიწყო, ძვ. წ. 496 წელს რომაული ჯარები დიქტატორი ავლუს პოსტუმიუსის და ტიტუს ებუციუსის მეთაურობით რეგილის ტბასთან შეხვდნენ მტრის ჯარს. ლათინური ჯარის ერთ-ერთი მეთაური იყო რომიდან განდევნილი მეფე ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსი, ხოლო მეორე მეთაური იყო ოქტავიუს მამილიუსი, სუპერბუსის ნათესავი. ლათინებთან ერთად რომიდან განდევნილი მეფის მომხრეების იბრძოდნენ, ლუციუს ტარკვინიუსის ვაჟის, ტიტუს ტარკვინიუსის მეთაურობით. ძალიან სასტიკი ხელჩართული ბრძოლა გაიმართა, ტარკვინიუსი გაემართა დიქტატორისკენ, პოსტუმიუსმა სძლია მას და დაჭრა ფერდში. მისმა მომხრეებმა ტარკვინიუსი უსაფრთხო ადგილას გადაიყვანეს.

მეორე ფლანგზე კი მხედრების მეთაური ებუციუსი შეებრძოლა მამილუსს, ეს უკანასკნელი მკერდში დაიჭრა, ხოლო ებუციუსი ხელში. ტარკვინიუსები გააფთრებულნი იბრძოდნენ და თავიდან სძლიეს კიდეც რომაელებს, მაგრამ შემდეგ რომის დიქტატორმა მოუწოდა ჯარს შეტევისკენ და ალყაში მოაქციეს რომიდან დევნილი მეფის მომხრეები. მძიმე ბრძოლაში ორივე მხარეს დიდი დანაკარგები ჰქონდათ, მამილუსიც დაიღუპა. დიქტატორმა ავლუს პონტუმიუსმა შეამჩნია რომ რომაელი ქვეითები უკვე დასუსტდნენ და ვეღარ იბრძვიან, ამიტომ მოუწოდა მხედრებს რომ ცხენების გარეშე, ქვეითების მხარდამხარ ებრძოლათ.

ამის შემდეგ რომაელებმა სძლიეს ლათინებს და დაიკავეს მტრის ბანაკი. დიქტატორი და მხედრების მეთაური ქალაქში ტრიუმფით დაბრუნდნენ.

რესურსები
---------

* ტიტუს ლივიუსი "რომის ისტორტია ქალაქის დაარსებიდან" II წიგნი 18-20
რ. ზომერი. „შესვენება კავკასიაში". ზეთი, ტილო. 36,8 x 64,4 სმ. კერძო კოლექცია.
**რიხარდ კარლ ზომერი** (გერმ. Richard Karl Sommer, რუს. Ри́хард-Карл Ка́рлович Зо́ммер; დ. 1866 — გ. 1939) — გერმანელი მხატვარი, ორიენტალისტი.

დაიბადა 1866 წელს მიუნხენში (ბავარიის სამეფო). 1893 წელს დაამთავრა პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემია. 1890-იანი წლების ბოლოდან მონაწილეობდა არქეოლოგიურ და ეთნოგრაფიულ ექსედიციებში ცენტრალურ აზიაში. 1912-1937 წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა კავკასიაში. ბევრს მოგზაურობდა. ქმნიდა ძირითადად ეთნოგრაფიული ხასიათის ნამუშევრებს — პორტრეტებს, ყოფით და ბატალურ სცენებს, არქიტექტურულ ძეგლებს, პეიზაჟებს. იყო ლადო გუდიაშვილის ხატვის პირველი მასწავლებელი. მონაწილეობდა გამოფენებში სანქტ-პეტერბურგში, თბილისში, ბაქოსა და ტაშკენტში. იყო კავკასიის ნატიფ ხელოვნებათა საზოგადოების ერთ-ერთი ორგანიზატორი და დამაარსებელი. საბჭოთა ხელისუფლების მიერ რეპრესირებული იყო. სავარაუდოდ გარდაიცვალა გადასახლებაში. 

ზომერის ნამუშევრების დიდი ნაწილი დაცულია თბილისში, შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმსა და იოსებ გრიშაშვილის სახელობის თბილისის ისტორიის მუზეუმში, აგრეთვე პეტერბურგის რუსულ მუზეუმში, ომსკის და ტულის საოლქო მუზეუმებში, აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში (ბაქო), უზბეკეთის კულტურის ისტორიისა და ხელოვნების მუზეუმში (სამარყანდი), ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკურ ხელოვნების მუზეუმში (ვლადიკავკაზი) და კერძო კოლექციებში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 376.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რიხარდ ზომერი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**რიჩი კოული** (ინგლ. Richie Cole; დ. 29 თებერვალი, 1948 — გ. 2 მაისი, 2020 ) — ამერიკელი ჯაზ-ალტო საქსოფონისტი, კომპოზიტორი და არანჟირების ავტორი.

ბიოგრაფია
---------

კოული დაიბადა ნიუ-ჯერსის შტატის ქალაქ ტრენტონში. ალტო საქსოფონზე დაკვრა კოულმა 10 წლის ასაკში დაიწყო. დაამთავრა ნიუ-ჯერსის ივინგის საშუალო სკოლა.

სონი როლინსის და ჩარლი პარკერის გავლენასთან ერთად არსებულმა ნიჭმა და მუსიკისადმი ერთგულებამ, კოულს სრული სტიპენდიის მოპოვებაში შეუწყო ხელი. ჟურნალ „Downbeat Magazine"-ის სტიპენდიის წყალობით ის ბოსტონში არსებული ბერკლის სამუსიკო სკოლაში მოეწყო. 

1969 წელს იგი შეუერთდა დრამერ ბადი რიჩის ბიგ ბენდს. ლაიონელ ჰემპტონის და დოკ სევერინსენის ბიგ ბენდებთნ მუშაობის შემდეგ, მან საუთარი კვინტეტი ჩამოაყალიბა და მსოფლიო ტურნე წამოიწყო, რომლის დროსაც ხელს უწყობდა ბიბოპის და საკუთარი „Alto Madness"-ის სტილის პოპულარიზებას 1970-იანი წლების მიწურულსა და 80-იანების დასაწყისში. 1990 წელს მან ჩამოაყალიბა ორკესტრი „Alto Madness".

კოულმა არაერთი სიმღერა ჩაწერა ისეთ შემსრულებლებთან როგორებიცაა: ედი ჯეფერსონი, ნენსი უილსონი, ტომ უეიტსი, მენჰეტენ ტრანსფერი, ბობი ენრიკესი, ფრედი ჰაბარდი, სონი სტიტი, არტ პეპერი და ბუტს რენდოლფი.

მას ჩაწერილი აქვს 50-ზე მეტი ალბომი, მათ შორის მისი ყველაზე პოპულარული ალბომი „Hollywood Madness" (Muse Records, 1979) და ლეონარდ ბენრშტაინისადმი მიძღვნილი ალბომი — „Richie Cole Plays West Side Story" (Musical Heritage Society, 1997).

2005 წელს მას მიენიჭა კალიფორნიის შტატის კონგრესის სერტიფიკატი ცხოვრებისეული მიღწევისთვის ჯაზის სფეროში, ჯილდო ტემეკულას ჯაზის საზოგადოების სახელით გაიცა. რიჩი კოული ამჟამად პენსილვანიის შტატის ქალქ პიტსბურგში ცხოვრობს და მოღვაწეობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-08-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Provizer, Norman.
2. ↑  Bailey, Marilynn E. „Cole Bebops Into Greatness", Evening Independent, December 2, 1978.
3. ↑  Allmusic biography

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb138926317 (data)
* GND: 134579712
* ISNI: 0000 0000 7732 2164
* LCCN: n82038738
* MusicBrainz: 3a8c5fad-945b-4b68-a393-278523f260bc
* NKC: jx20120302002
* NTA: 070436991
* SUDOC: 243749015
* VIAF: 71577478
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 71577478

 |
**კატარინა მასეტი** (შვედ. Katarina Mazetti) (დ. 29 აპრილი, 1944 )— შვედი ჟურნალისტი და მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

კატარინა მასეტი დაიბადა სტოკჰოლმში, მაგრამ შვედეთის სამხრეთში, საზღვაო პორტ კარლსკრუნაში გაიზარდა.
ჟურნალისტიკაში ძალები ადგილობრივ გაზეთებში მოსინჯა. ლუნდის უნივერსიტეტში ლიტერატურასა და ინგლისურ ენაში მაგისტრის ხარისხი მიიღო. ამის შემდეგ ერთხანს მასწავლებლად, რადიოპროდიუსერად და რეპორტიორად მუშაობდა. ოცი წლის განმავლობაში მეუღლესა და ოთხ შვილთან ერთად ქვეყნის ჩრდილოეთში, პატარა ფერმაში ცხოვრობდა. ამჟამად ლუნდში ცხოვრობს. წლების მანძილზე კატარინა განუსაზღვრელი ასაკობრივი კატეგორიისთვის ქმნიდა წიგნებს, წერდა ლიტერატურულ მიმოხილვებს, ლექსებს, სკეტჩებს, უძღვებოდა გაზეთში საკუთარ სვეტსა და რადიოგადაცემას. 

კატარინამ პირველი საბავშვო სურათებიანი წიგნი ჰეგზამეტრით დაწერა. პირველი რომანი კი, Grabben i Graven Bredvid („ტიპი მეზობელი საფლავიდან"), 1999 წელს გამოსცა, რომელიც სულ მალე 22 ენაზე ითარგმნა. ნაწარმოები მისსავე, როგორც ფერმერის ცოლის, გამოცდილებას ემყარება. რომანს დიდი წარმატება ხვდა წილად და მარტო შვედურად 450000 ეგზემპლარი გაიყიდა. 2002 წელს რომანის ეკრანიზაცია შედგა, რომელსაც მილიონზე მეტმა შვედმა უყურა.

ნაწარმოებები
------------

* *Grabben i Graven Bredvid* — „ტიპი მეზობელი საფლავიდან". ქართ. თარგმანი, 2013.
* *Tarzans tårar* — „ნუ ტირი, ტარზან!"
* *Familjegraven* — „ოჯახის საფლავი".
* *Det är slut mellan gud och mig* — „უფალსა და ჩემ შორის ყველაფერი მორჩა".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mazetti-Posten დაარქივებული 2013-09-16 საიტზე Wayback Machine. , katarinamazetti.com

სქოლიო
------

1. 1 2 3
2. ↑  Person Profile // კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა — 1990.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
3. ↑  NooSFere — 1999.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3343389'></a>
4. ↑  Discogs — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063'></a>
5. ↑  Babelio — 2007.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2877812'></a>
**რიხარდ მეკელაინი** (გერმ. Richard Meckelein; დ. 13 სექტემბერი, 1880, არნშტაინი ― გ. 4 ნოემბერი, 1948, ბერლინი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი, ქართველოლოგი, სლავისტი, ბერლინის უნივერსიტეტის პროფესორი, პოლიგლოტი.

ბიოგრაფია
---------

1902 წელს, გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, სწავლობდა ვიურცბურგის უნივერსიტეტში, პარიზსა და ჟენევაში ფილოსოფიას, ახალ ფილოლოგიასა და უცხო ენებს. შემდგომში სწავლობდა და მუშაობდა ბერლინის უნივერსიტეტში, სადაც 1913 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ენათმეცნიერებაში. ოციან წლებში იყო ბერლინის უნივერსიტეტის სლავური, რომანული და ორიენტალური ენების პროფესორი. იგი აქ მუშაობდა გარდაცვალებამდე. ფაშისტური დიქტატურის წლებში რ. მეკელაინი ჩამოაქვეითეს არაორდინარულ პროფესორად, რადგანაც უარი თქვა პარტიის წევრობაზე. სხვადასხვა დროს გამოქვეყნებული აქვს გერმანულის სახელმძღვანელო ქართველთათვის, პირველი ქართულ-გერმანული და გერმანულ-ქართული ლექსიკონები. გამოსცემდა გაზეთებსა და ჟურნალებს საქართველოზე. 1922 წელს დააარსა გერმანიის რუსთაველის საზოგადოება, რომელიც ხელს უწყობდა საქართველოსთან კულტურულ გაცვლებს. მისი თანამედროვეების გადმოცემით, რ. მეკელაინი ფლობდა 30-ზე მეტ ენას და თავისუფლად წერდა და საუბრობდა ქართულად. ასევე ქართულად აწარმოებდა იგი მიმოწერას ბევრ ცნობილ ქართველ მოღვაწესთან აკაკი შანიძესთან, გრიგოლ რობაქიძესთან, კონსტანტინე გამსახურდიასთან, რაფიელ ნიჟარაძესთან, სიმონ ყაუხჩიშვილთან და სხვებთან. კონსტანტინე გამსახურდია მისი ვაჟის ნათლია გახდა, ხოლო გრიგოლ რობაქიძე პირველს მას უკითხავდა თავის ნაწარმოებებს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Catalog of the German National Library<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
2. ↑  მეკელაინი რიხარდ გეორგ - (1880-1940 წ.წ.). უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 11 მაისი, 2018.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გობეჯიშვილი**. |

**რამინ გობეჯიშვილი** (დ. 15 სექტემბერი, 1941, ნიგვზნარა, საქართველოს სსრ — გ. 26 აგვისტო 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გლაციოლოგიის სექციის ბიუროს წევრი (1988-1992), საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი (1996-2008), ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორი (2005-2007).

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1979 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „მთიანი რაიონების თანამედროვე რელიეფწარმომქმნელი პროცესების კვლევა სტერეოფოტო-გრამმეტრიული მეთოდებით", ხოლო 1995 წელს სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „საქართველოს თანამედროვე მყინვარები და ევრაზიის მთებში გამყინვარების ევოლუცია". 

1979-1981 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1981-1986 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის აეროკოსმოსური მეთოდების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, 1986-2006 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გლაციოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 2003-2006 წლებში — თსუ-ის გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგიის კათედრის გამგე. 1995-2003 წლებში — გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე კარტოგრაფია-გეოინფორმატიკის კათედრის პროფესორი.

მონაწილეობდა ევრაზიის კონტინენტზე ჩატარებულ გლაციოლოგიურ და გეომორფოლოგიურ ექსპედიციებში. დამუშავებული აქვს ძველი გამყინვარების რეკონსტრუქციის კვლევის ახალი მეთოდი, რომლის მიხედვითაც შეადგინა კავკასიონის, ტიან-შანის, აღმოსავლეთ ანატოლიის, აღმოსავლეთ ტიბეტისა და ცენტრალური ჰიმალაის გვიანდელი პლეისტოცენური გამყინვარების რუკები. მონაწილეობდა „მსოფლიოს თოვლყინულოვანი რესურსების ატლასის" შედგენაში (1997). 

რამინ გობეჯიშვილი 9 მონოგრაფიისა და 120 სტატიის ავტორია, აქედან ქართულად — 58, რუსულად — 47, ინგლისურად — 15. გარდაიცვალა 2014 წელს. დაკრძალულია სოფელ ნიგვზნარაში.

ლიტერატურა
----------

* *ვაშაკიძე ც.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 54.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რამინ გობეჯიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  რამინ გობეჯიშვილი – ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2013-02-28.