recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დიღმის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს, ზემო უბანში, ფერდობზე, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია უხეშად დამუშავებული მოზრდილი ქვებით. გვიანდელი შეკეთების დროს გამოუყენებიათ აგური და ფიქალი. ეკლესია ძლიერადაა დაზიანებული, კამარა, სახურავი და კედლების ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის არაღრმა აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზის სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლები დანაწევრებულია წვრილი დეკორატიული თაღით. თაღები კუთეებში კონსოლებს, ხოლო ცენტრში პილასტრებს ეყრდნობა. ასეთივე თაღია დასავლეთის კედელზეც. დარბაზის დასავლეთ მონაკვეთში, გრძივ კედლებზე მიშენებულია კონტრფორსების მსგავსი გაურკვეველი დანიშნულების სქელი კედლები. აგურისა და ქვის დიდი ლოდებით ნაგები, ამჟამად დანგრეული კანკელი გვიანდელ ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება.

შესასვლელს გარედან ქვის არქიტრავი აქვს, რომლის ცენტრში, წრეში ჯვარია ამოკლეთილი.

ლიტერატურა
----------

* *სანიკიძე თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 279.
**უდმურტები** (უდმ. удмурт, удморт, მრ. რ. *удмуртъёс*; მოძველებული რუსული სახელი — *вотяки*) — ფინურ უგორული ერი, რომელიც ძირითადად სახლობს უდმურტის რესპუბლიკაში და რუსეთის მეზობელ რეგიონებში. XIV-XVI სს. რუსეთის წერილობით წყაროებში იხსენიებიან „არების", „ოტიაკების" სახელწოდებით. ცხოვრობენ უდმურტეთში, ასევე მცირე ჯგუფები ცხოვრობენ ბაშკირეთში, თათრეთში, მარეთში, პერმის, სვერდლოვსკისა და კიროვის ოლქებში, ყაზახეთში, ბელარუსში, უზბეკეთსა და უკრაინაში. 2002 წლის აღწერის მიხედვით რუსეთში ცხოვრობს 637 ათასი უდმურტი. მორწმუნეები მართლმადიდებლები არიან.

ეთნოგენეზი
----------

უდმურტების ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშეს ძველმა ტომებმა. I ათასწლეულის დასასრულსა და II ათასწლეულის დასაწყისისათვის მათზე დიდი გავლენა მოახდინეს ვოლგა-კამის ბულგარებმა. XI-XIII სს-ში შეინიშნება უდმურტების კავშირი რუსებთან. 1236 წლიდან მოექცნენ მონღოლ-თათართა უღელქვეშ. ჩრდილოეთის უდმურტები შედიოდნენ ვიატკის ქვეყნის (1489 წლიდან ნაწილი მოსკოვის სამთავროს) შემადგენლობაშია, სამხრეთისა — ყაზანის სახანოში, რომლის დაშლის შემდეგ (1552) შევიდნენ რუსეთის სახელმწიფოში (1558). ამ დროიდან დაიწყო მათი ხალხად ჩამოყალიბება. ძველთაგანვე მისდევენ მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას და ნადირობას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Udmurtology

სქოლიო
------

1. ↑  *Максимов С. А.* Самоназвания удмуртов и бесермян, их варианты, названия соседних народов в языке удмуртов и бесермян დაარქივებული 2018-01-03 საიტზე Wayback Machine.  // Linguistica Uralica. XLIV. 2008. № 2.
1940 წლის სტენლის თასის ფინალი იყო საუკეთესო 6 სერიანი შეხვედრა ნიუ იორკ რეინჯერსა და ტორონტო მეიფლ ლივზს შორის. რეინჯერსს ამ სერიაში 4-2 იმარჯვა და დაეუფლა სტენლი თასს რომელიც შემდეგი 54 წლის მანძილზე მიუწვდომელი იქნება...

გზა ფინალამდე
-------------

ნიუ იორკ რეინჯერსმა დაამარცხა ბოსტონ ბრუინსი 4-2 და გააღწია ფინალში.
ტორონტო მეიფლ ლივზი-ს კი დასჭირდა 2-0 დამარცხება ჩიკაგო ბლექ ჰოუქსი-ს და შემდეგ დეტროიტ რედ ვინგსი-ს დამარცხება ასევე 2-0 ანგარიშით რომ გასულიყო ფინალში.

თამაშები
--------

ფინალური სერია ნიუ იორკ რეინჯერსა და ტორონტო მეიფლ ლივზი შორის გამოდგა მეტად დაძაბული რადგან სულ ჩატარებული 6 მატჩიდან, 3 მატჩი დამტავრდა დამატებულ დროში. პირველი ორი მატჩი ნიუ იორკ რეინჯერსმა ჩაატარა შინ მედისონ სკვერ გარდენში, შემდეგი ორი მატჩი კი ტორონტოში, რადგან როგორც ბევრ შემთხვევაში, ამჯერადაც ცირკს ჰქონდა აღებული მედისონ სკვერ გარდენი. რეინჯერსმა შეძლო 3 თამაშში გამარჯვების გოლი დამატებით დროში გაეტანა, მათ შორის ბოლო შეხვედრაში, რომელიც სტენლი თასის ააღებინა.

ასევე აღსანიშნავია რომ ლესტერ პატრიკი და ფრენკ ბუშერი გახდნენ პირველები (და იმ დროისთვის ერთადერთი), რომლებმაც შეძლეს სტენლი თასის მოგება როგორც მოთამაშეებმა 1928 წელს და ასევე როგორც მწვრთნელის და მენეჯერის რანგში!

| რიცხვი | გასვლითი გუნდი | ანგარიში | შინ მოთამაშე გუნდი |
| --- | --- | --- | --- |
| 2 აპრილი | ტორონტო მეიფლ ლივზი | \*1-2 | ნიუ-იორკ რეინჯერსი |
| 3 აპრილი | ტორონტო მეიფლ ლივზი | 2-6 | ნიუ-იორკ რეინჯერსი |
| 6 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 1-2 | ტორონტო მეიფლ ლივზი |
| 9 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | 0-3 | ტორონტო მეიფლ ლივზი |
| 11 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | \*2-1 | ტორონტო მეიფლ ლივზი |
| 13 აპრილი | ნიუ-იორკ რეინჯერსი | \*3-2 | ტორონტო მეიფლ ლივზი |

*შენიშვნა: \*აღნიშნული მატჩები დამთავრდა დამატებულ დროში*

ნიუ-იორკ რეინჯერსი - 1928 წლის სტენლის თასის ჩემპიონები
-------------------------------------------------------

### შემადგენლობა

**ცენტრი**

* 7 ფილ უოტსონი
* 10 კლინტ სმითი
* 16 ალფ პაიკი

**შემტევები**

* 4 ალექს შიბიცკი
* 5 მაკ კოლვილი
* 8 დუჩ ჰილერი
* 9 ლინ პეტრიკი
* 12 ბრაიან ჰექსტელი
* 14 ჯეიმზ კილბ მაკდონალდი
* 17 სტენფორდ სმითი (ჩაატარა მხოლოდ 1 ფინალური მატჩი)

**მცველები**

* 2 არტ კულტერი (კაპიტანი)
* 3 ოტ ჰელერი
* 6 ნილ კოლვილი
* 8 უოლტერ ბეიბი პრეტი
* 15 მურეი პეტრიკი

**მეკარე**

* 1 დეივ კერი

### პერსონალი

* ლესტერ პეტრიკი - მენეჯერი
* ფრენკ ბუშერი - მწვრთნელი
* ჰერი უესტერბაი - მწვრთნელი
* ჯონ რიდ კილპეტრიკი - პრეზიდენტი / მფლობელი
* სტენტონ გრიფისი - ვიცე პრეზიდენტი / მფლობელი

ლიტერატურა
----------

* Diamond, Dan (2000). *Total Stanley Cup*. Toronto:  Total Sports Canada. ISBN 978-1-892129-07-9.
* Podnieks, Andrew (2004). *Lord Stanley's Cup*. Bolton, Ont.:  Fenn Pub.   გვ. 12, 50. ISBN 978-1-55168-261-7.
სერიალის ლოგო
**Happy Tree Friends** — კომპანიის Mondo Mini Shows ფლეშ–ანიმაციური ფილმების სერია, შექმნილი როდ მონტიჯოს, კენ ნავაროს, უორენ გრაფის და ობრი ანკრუმის მიერ. ეს შოუ გახდა პოპულარული ინტერნეტის მეშვეობით - ფენომენალური სადებიუტო სერიების შემდეგ იგი ნამდვილ კულტურულ მოვლენად იქცა. სერიალი გადიოდა MTV-ს ეთერში.

როგორც მითითებულია სერიალის ოფიციალურ საიტზე, ის არ არის რეკომენდებული უმცროსი ასაკის მაყურებლისათვის. მიუხედავად სერიების და მათი პერსონაჟების ბავშვური შესახედაობისა, ანიმაციური ფილმი შეიცავს სასტიკ სცენებს. მის ყველა ეპიზოდში არის სისხლი და ძალიან მტკივნეული, სისხლიანი სეგმენტები.

ანიმაციურ ფილმში თითქმის არ არის დიალოგი და, მიუხედავად იმისა, რომ აქა-იქ ჟღერს სხვადასხვა სიტყვები, მათი გარჩევა შეუძლებელია.

**Happy Tree Friends**–ის შექმნის იდეა მოუვიდა როდ მონტიჯოს, როდესაც მან დახატა ყვითელი კურდღელი (ანიმაციურ ფილმში სახელად **კადლსი**) და იქვე მიაწერა: "შეწინააღმდეგება ამაოა".

ანიმაციურმა ფილმმა ძალიან დიდ წარმატებას მიაღწია და მისი ნახვა დღეისათვის უკვე შეიძლება ფრანგულ, ჰოლანდიურ, გერმანულ, პოლონურ, ფილიპინურ, ბრაზილიურ, ლიტვურ, ჩინურ, იტალიურ, ბრიტანულ, ავსტრალიურ და ლათინო–ამერიკულ MTV-ზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერიალის ოფიციალური საიტი
* Mondo Minishows - ოფიციალური საიტი
* სერიალის თაყვანისმცემელთა ფორუმი დაარქივებული 2007-08-02 საიტზე Wayback Machine.
**სკალარული ნამრავლი** {\displaystyle a} და {\displaystyle b} ვექტორებისა არის სკალარი, რომელიც ტოლია ამ ვექტორების სიგრძეთა ნამრავლისა და მათ შორის მდებარე კუთხის კოსინუსისა. აღნიშნავენ ორგვარად: {\displaystyle (ab)} ან {\displaystyle ab}. სკალარული ნამრავლის თვისებები:

1. {\displaystyle (ab)=(ba)};
2. {\displaystyle (\alpha ab)=\alpha (ab)} ({\displaystyle \alpha } — სკალარია);
3. {\displaystyle (ab+c)=(ab)+(ac)};
4. {\displaystyle (aa)>0}, თუ {\displaystyle a\neq 0} და {\displaystyle (aa)=0}, თუ {\displaystyle a=0}.

{\displaystyle a} ვექტორის სიგრძე ტოლია {\displaystyle {\sqrt {(aa)}}}, თუ {\displaystyle (ab)=0} მაშინ ან {\displaystyle a=0}, ან {\displaystyle b=0} ან {\displaystyle a\perp b}; თუ {\displaystyle a=(a\_{x},a\_{y},a\_{z})} და {\displaystyle b=(b\_{x},b\_{y},b\_{z})} მაშინ {\displaystyle ab=a\_{x}b\_{x}+a\_{y}b\_{y}+a\_{z},b\_{z}}, (მართკუთხოვან დეკარტის კოორდინატებში), მაშინ {\displaystyle (ab)=a\_{x}b\_{x}+a\_{y}b\_{y}+a\_{z}b\_{z}}.

სკალარული ნამრავლის ცნება განზოგადებულია {\displaystyle n}-განზომილებიანი ვექტორული სივრცეებისთვისაც.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 416.
**ფრანკის სახლი** (რუს. Дом Франка) — ერთსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, 1857 წელს. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია ტაგანროგის ქალაქის თავის ოტო პფეილიცერ-ფრანკისთვის. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 38.

ისტორია
-------

ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 38-ში ააგეს 1857 წელს ქალაქის მეექვსე ხელმძღვანელის ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკისათვის. ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკი ფრანკონიული წარმოშობის იყო. სწავლობდა პირველ საიმპერატორო საზღვაო კადეტთა კორპუსში, რომელსაც 1794-1797 წლებში ხელმძღვანელობდა მიხეილ კუტუზოვი. 1812 წელს ბოროდინოს ბრძოლის დროს დაიჭრა. გმირობისთვის დააჯილდოეს წმინდა ვლადიმირის 4 ხარისხის ორდენით. ფრანკმა ასევე მონაწილეობა მიიღო რუსეთის არმის საზღვარგარეთულ ლაშქრობებში (ბრიენისა და ლა-როტერეს ბრძოლები). მან ასევე თავი გამოიჩინა „ხალხთა ბრძოლაში"(1813 წ.), სადაც სიმამაცისათვის დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით.

1900-იანი წლების დასაწყისში სახლი ეკუთვნოდა სახალხო მრცეველის ცოლს ანა არაკანცევას. შემდეგ სახლი გადავიდა პროკურორ მიხეილ არაკანცევის მფლობელობაში.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1919 წელს ამ სახლში მდებარეობდა სამხრეთ რუსეთის თეთრების არმიის მხედართმთავრის ანტონ დენიკინის ბინა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სახლი გადააკეთეს და მასში გახსნეს საბავშვო ბაღი „Ягодка". ამჟამად ეს ადმინისტრაციული შენობაა.

არქიტექტურა
-----------

ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა ნომერ 38-ში მდებარე სახლი არქიტექტურის ძეგლია 1992 წლიდან. შენობას გააჩნია ოთხფერდა სახურავი, ათი ფანჯარა ფასადზე ბერძნების ქუჩიდან და ხუთი - ნეკრასოვის შესახვევის მხრიდან. შენობის ცენტრში ნახევრადწრიული ფრონტონია, ხოლო მის გვერდებზე სამკუთხა ფორმის ფრონტონებია. შენობის ფასადი შელესილია. შეღებილია ნაცრისფრად. მცირე არქიტეტურული დეტალები კი - თეთრად. 

შენობის ცენტრში ფანჯრები ნახევარწრიული ღიობითაა, ხოლო ნაპირებში - სწორკუთხა ღიობით.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Греческая улица, 38 დაარქივებული 2019-04-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ЖИЛОЙ ДОМ. КОМПЛЕКС ЗАСТРОЙКИ УЛИЦЫ.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
„**ფრანით მორბენალი** "(ინგლ. The Kite Runner) — ხალედ ჰოსეინის ავღანური სადებიუტო რომანი, რომელიც საკმაოდ წარმატებული აღმოჩნდა.

გაყიდული ეგზემპლარების რაოდენობამ, აშშ-სა და მის ფარგლებს გარეთ 21 მილიონს მიაღწია. რომანზე უამრავი რეცენზია დაიწერა, გაიხსნა კლუბები, გადაიღეს ფილმი. ნაწარმოები დამამთავრებელ კლასებში სავალდებულო საკითხავ ლიტერატურად გამოცხადდა. ბევრისთვის რომანი სამაგიდო წიგნად იქცა. 

წიგნში მოთხრობილი ამბავი ავღანეთში ვითარდება. „1978 წლის დეკემბერს, იმ ქუჩებში, სადაც მე და ჰასანი ვთამაშობდით, რუსული ტანკები გამოჩნდებიან. ისინი თან ჩემი ვღანეთის სიკვდილს მოიტანენ" – ამბობს რომანის ერთ-ერთი პერსონაჟი. ავღანეთში საბჭოთა კავშირის შეჭრას ავტორი მშვიდობიანი ცხოვრების დასასრულის დასაწყისს უწოდებს. მოგვიანებით ერთი უბედურება მეორეთი იცვლება. თალიბანი ავღანელებისთვის კიდევ უფრო სასტიკი მტერი აღმოჩნდა, ვიდრე საბჭოთა კავშირი. განუკითხაობა, სექსუალური ძალადობა, ობოლი ბავშვები, მათხოვრებით მოფენილი ქუჩები – ასეთია ავტორის მიერ დახატული ავღანეთი. ამერიკელი კრიტიკოსების აზრით, რომანის თავბრუდამხვევი წარმატების ერთ-ერთი მიზეზი ისიც იყო, რომ 2003 წელს, როდესაც წიგნი გამოვიდა, ამერიკულ საზოგადოებაში ავღანეთის მიმართ უდიდესი ინტერესი არსებობდა. ნაწარმოებში ავტორი ეხება რელიგიურ, ფილოსოფიურ, ლიტერატურულ საკითხებს. გვაცნობს ავღანელთა ცხოვრების წესს, ტრადიციებს, ჩვეულებებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ფრანით მორბენალი* საიტზე Goodreads
**ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტი** — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ერევანში. პროფესიონალ სპეციალისტთა მოსამზადებლად, ინსტიტუტში შემდეგი მიმართულებებია: თეატრალური ხელოვნება და კინემატოგრაფია, სახვითი ხელოვნება, სახვითი მონუმენტური და დეკორატიული ხელოვნება, დიზაინი და ხელოვნების ისტორია.

დაარსდა 1953 წელს ერევნის თეატრისა და ერევნის სამხატვრო ინსტიტუტების კავშირის მიერ, დაიშალა 1994 წელს.

რეორგანიზაციის ისტორია
----------------------

1944 წელს დაარსდა ერევნის თეატრალური ინსტიტუტი [1], 1945 წელს ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტი. 1950 წლიდან იკლებს განმცხადებელთა რიცხვი რესპუბლიკის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, მათ შორის ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტსა და ერევნის თეატრის ინსტიტუტში, ამის მიზეზი გახლდათ მეორე მსოფლიო ომის ფაქტორი [2] და მთავრობამ გადაწყვიტა მათი გაერთიანება. შერწყმის შედეგად, 1953 წელს ჩამოყალიბდა და დაარსდა ახალი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება - ერევნის ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტი. მომავალში ერევნის სახვითი ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტს ეწოდა ერევნის სახვითი ხელოვნების და თეატრის სახელმწიფო ინსტიტუტი.

დაშლის ისტორია
--------------

სომხეთში დამოუკიდებლობის დამყარებისა და დროის გადაუდებელ მოთხოვნებთან და ახალ პოლიტიკურ წესრიგთან დაკავშირებით [3], 1994 წელს მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტისა და თეატრის დაყოფის ორ დამოუკიდებლად მოქმედ უნივერსიტეტად - ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი და ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 

ამრიგად, 1994 წელს დაარსდა ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია და ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი, რომლებსაც 1999 წელს ეწოდა ერევნის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტი.

სტრუქტურა
---------

დაარსების დროს ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალურ ინსტიტუტში შედიოდა ორი ფაკულტეტი - თეატრალური და სახვითი ხელოვნება, რომლებიც დროთა განმავლობაში გარდაიქმნა ან შეივსო შესაბამისი განყოფილებებით.

თეატრის ფაკულტეტი მოიცავს შემდეგ განყოფილებებს: რეჟისურა, მსახიობობა, თეატრალური სწავლებები (1944 - 1962); მუსიკალური კომედია (1971); 1976 წლიდან - სამსახიობო, სარეჟისორო და მუსიკალური კომედია.

სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე შედიოდა განყოფილებები: ფერწერა, ქანდაკება, თეატრალური მხატვრობა [9] (1949 - 1958), გრაფიკა (1949 - 1959), გამოყენებითი ხელოვნება: (1960 წლიდან - კერამიკა, გობელენის, 1963 წლიდან - ინდუსტრიული დიზაინი, ხელოვნების ისტორია (1976), ტანსაცმლის დიზაინი და მოდელირება (1976).

სქოლიო
------

1. ↑  Армянский театральный институт.. Театральная энциклопедия. СЭ. 2009-2011.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-02. ციტირების თარიღი: 2015-04-11.
2. ↑  1950-е годы
3. ↑  Декларация о независимости Армении.. ციტირების თარიღი: 2015-04-11.
**ვანისქედის ეკლესია** — იოანე ნათლისმცემლის სახელობის დარბაზული ეკლესია გურიაში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვანისქედში.

არქიტექტურა
-----------

ეკლესია წარმოადგენს დარბაზული ტიპის მარტივ ნაგეობას, მინაშენით ჩრდილოეთი ფასადის მთელ სიგრძეზე. იგი ნაგებია სხვადასხვა ფერის, კარგად თლილი პატარა კვადრებით. ინტეერიერი არ არის დანაწევრებული შვერილებით. ეკლესიაში სამი კარია: დასავლეთ ფასადის ცენტრში, სამხრეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში და თითქმის მის მოპირდაპირედ მინაშენში გამავაი ჩრდილოეთი კარი. სარკმელი სამია: აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში.

ისტორია
-------

ეკლესიაში შესამჩნევია სამი სამშენებლო პერიოდი. თავდაპირველად ეკლესია XI საუკუნეში უნდა იყოს აგებული. ამაზე მიგვანიშნებს ეკლესიის კედლებში უსისტემოდ გაბნეული პატარ-პატარა ორნამენტული ქვები, რომლებზეც გამოსახულია მცენარეული მოტივები და S-ისებრი ორნამენტი. ამ უკანასკნელის ძირითადი ლენტი ექვსღარიანია, რაც ძალზე იშვიათია თვით XI საუკუნეშიც. ამ საუკუნის ნაგებობის კვალი ჩანს ჩრდილოეთ ფასადზე, სადაც კედლის წყობაში იკვეთება ყვითელი ფერის ქვით აწყობილი განიერი თარების ორი მილი. ამ თაღების მოხაზულობა ერთ მხარეს შედის დასავლეთ კედელში. ამრიგად, როგორც ჩანს თავდაპირველი ეკლესია ახლანდელზე უფრო გრძელი იყო და ჩრდილოეთ კედელი პირდაპირ ორი განიერი თაღით იხსნებოდა გვერდით ნავში.

1764 წელს ოქროსქედის ეკლესიასთან ერთად მამია IV გურიელმა ზაალ ერისთავს გადასცა.

მომდევნო სამშენებლო პერიოდია XVII საუკუნე. ეკლესია თავიდან აიგო ორსაფეხურიანი ცოკოლით. ამ საუკუნეზე მიგვანიშნებს გეგმა დეფორმირებული და განიერი აფსიდით, მასში მოწყობილი შეისრული ნიშები, კარის ფორმა, სადაც ფასადის მხარე საგანგებოდ გათლილი ქვის მეშვეობით ერთი საფეხურით დავიწროებულია. აღმოსავლეთ სარკმელში ძირი ნახევარწრიულია. ასეთ სარკმელებს ქართულ ხუროთმოძღვრებაში XVI საუკუნიდან ვხვდებით. გეგმისა და კარის ფორმებით იგი ახლოს დგას 1661 წლის როკითის და XVII საუკუნის 70-იანი წლების ნაკურალეშის ეკლესიებთან. როკითის ტაძართან მას აახლოებს ყვითელ ქვაზე შესრულებული ჯვარი, რომელიც ჩასმულია ორმაგი ლილვისგან შექმნილ სწორკუთხა ჩარჩოში. ძველი სურათების მიხედვით იგი ადრე სამხრეთ კარის ბალავრის ქვის თავზე იდო, თუმცა ალბათ როკითის ასეთივე ჯვრის მსგავსად ჩასმული იყო დასავლეთი ფასადის ფრონტონში.

XIX საუკუნე ეკლესიის მშენებლობის მესამე პერიოდია. ამ დროს განეკუთვნება ეკლესიის ზედა ნაწილები დიდი სწორკუთხა სარკმელებით, რომლებიც გარეთკენ ვიწროვდებიან. ამ შეკეთების შედეგია, რომ შიგნით სამხრეთ მხარეს აფსიდის კუთხე წყდება და პირდაპირ კედელზე გადადის. 1828 წლისთვის ვანისქედის ეკლესიის სამრევლოში 90 კომლი შედიოდა.

ეკლესიაში XIX საუკუნის 70-იან წლებში ინახებოდა ძველი საეკლესიო წიგნები: „მოკლე ჟამნ-გულანი" და „ვრცელი ჟამნ-გულანი". ორთავე გადაუწერია ვინმე „ცოდვილ გრიგოლ შუბლაძეს". ვრცელ გულანს ახლავს „ასწლიანი კვინკლოსი" და ქორონიკონი 1729-1749 წწ.

XX სასუკუნის 30-იან წლებში დანგრეული ტაძარი ხელახლა ააშენეს 2007 წელს.

ლიტერატურა
----------

* გიორგი პატაშური, „ვანისქედის ეკლესია" // გაზეთი „ალიონი" N29 გვ. 4 — 2006 წ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 9888

სქოლიო
------

1. ↑  *ბაქრაძე დ.*, „არქეოლოგიური მოგზაურობა გურიასა და აჭარაში", ბათუმი: „საბჭოთა აჭარა", 1987. — გვ. 175.
**სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის ისტორიის მუზეუმი** — მუზეუმი ერევანში, რომლის ექსპოზიცია ეძღვნება პირველი სომხეთის რესპუბლიკისა და სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის უშუალო ისტორიას.

მუზეუმი თავდაპირველად გაიხსნა 1946 წელს პარიზში და წლების განმავლობაში შეაგროვა 3000-ზე მეტი ექსპონატი. პოლიტიკური მიზეზების გამო, მისი არსებობა საბჭოთა სომხეთის ტერიტორიაზე შეუძლებელი იყო, ხოლო 1990-იან წლებში ქვეყნის ფინანსურმა პრობლემებმა ხელი შეუშალა მის გადაცემას. მუზეუმი გადავიდა ერევანში და გახსნითი ღონისძიება ჩატარდა 2007 წლის 13 ივლისს, ქრისტოფერ მიქაელიანის ცენტრში, ოფიციალური ცერემონიის დროს. გახსნას ესწრებოდნენ დაშნაკების ლიდერები, როგორებიცაა ჰანტ მარგარიანი და მისი მომხრეები. სოციალისტური ინტერნაციონალის პრეზიდენტი ლუის აალა ასევე დაესწრო და მიესალმა მუზეუმის გახსნას, როგორც ისტორიულად მნიშვნელოვან გარდამტეხ მომენტს სომხეთის ისტორიაში.

მუზეუმში წარმოდგენილია სახელმწიფო დოკუმენტები, მარკები და სხვა ექსპონატები. მისი პირველი ექსპონატი ეძღვნება სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას 1918 წლიდან 1920 წლამდე. იგი ასევე ასახავს სომხეთის მიერ 1919 წელს ვერსალის ხელშეკრულებაში წარდგენილ ოფიციალურ დოკუმენტებს, აგრეთვე პირველი რესპუბლიკის პრემიერ მინისტრების პირად ნივთებს: ჰამო ოგანჯიანანს, ალექსანდრე ხატიანს, სიმონ ვრაციანს და იოანეს კაჩატნუნს. გენერალთა ანდრონიკ ოზანიანის და დრასტამატ კანაიანის საგნები ასევე აქვთ ექსპონატებს შორის. 

მუზეუმში გამოფენილია სომხური ელინისტური კულტურის უაღრესად მხატვრული მაგალითები, მათ შორის: ქანდაკებები, არქიტექტურული დეტალები, ოქროს ნივთები, ჭურჭელი ნაპოვნი უძველესი დასახლებული გარნის, არტაშატის, ოშაკანის დასახლებებში.

"სომეხთა გენოციდის მუზეუმისა და ინსტიტუტის" დირექტორმა ჰაიკ დემოიანმა დრამატული მუზეუმის ექსპოზიციას უწოდა ყველაზე მდიდარი კოლექცია, რომელიც ეძღვნებოდა სომხეთის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე დრამატულ დროს და პერიოდს.

დღეისათვის მუზეუმის ეროვნული კოლექცია მოიცავს დაახლოებით 400000 ექსპონატს. მუზეუმი შედგენილია კავკასიის სომეხთა ეთნოგრაფიული საზოგადოების, ახალი ნახიჩევანის სომხური სიძველეების მუზეუმის, ანის მუზეუმის, ვაღარსაფატის მატანადარის კოლექციების საფუძველზე. კოლექციები მოპოვებულია, ძირითადად, სომხეთის ძირითადი ტერიტორიის ძველ დასახლებებში შესყიდვების, საჩუქრების გზით. მუზეუმში დაცულია მთელი რიგი კულტურული, ისტორიული ექსპონატები. ძვ. წ. III - II ათასწლეულის ბრინჯაოს საგნების ფართო და უნიკალურ კოლექცია, რომლებიც შედის მსოფლიო შედევრების რიგში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი]
**დილჰან ერიურთი** (თურქ. Dilhan Eryurt; დ. 29 ნოემბერი, 1926, იზმირი, თურქეთი — გ. 13 სექტემბერი, 2012, ანკარა, თურქეთი) — თურქი ასტროფიზიკოსი, სრული პროფესორი. მეცნიერი, რომელმაც ხელი შეუწყო ასტრონომიის კვლევასა და ევოლუციას.

1961-1973 წლებში, ერიურთი, რომელიც ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში (აატუ) პირველი თურქი მეცნიერი იყო, NASA-ში თანამდებობა მიიღო და ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში ასტროფიზიკის განყოფილება დააარსა, ხოლო 1988-1993 წლებში აატუ-ს მეცნიერებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის დეკანი იყო.

ბიოგრაფია
---------

ერიურთი დაიბადა 1926 წლის 29 ნოემბერს, იზმირში. მამამისი აბიდინ ეგე, 1944 წელს თურქეთის პარლამენტის წევრი იყო დენიზლის პროვინციიდან.

მამამისის იზმირში ცამოსვლიდან ცოტა ხანში, ოჯახი სტამბოლში გადავიდა, რამდენიმე წლის შემდეგ კი ანკარაში. ანკარაში დაწყებითი განათლების დასრულების შემდეგ, სწავლა განაგრძო ანკარის გოგონათა საშუალო სკოლაში. უმაღლეს სკოლაში სწავლის პერიოდში, მას განსაკუთრებული ინტერესი ჰქონდა მათემატიკისადმი. ამ მიზეზით, უმაღლესი სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა სტამბოლის უნივერსიტეტში, მათემატიკისა და ასტრონომიის ფაკულტეტზე განაგრძო. უნივერსიტეტში სწავლის დროს, დაინტერესდა ასტრონომიით.

1946 წელს სტამბოლის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ორი წლის მანძილზე საპატიო ასისტენტად მუშაობდა თევფიკ ოკტაი ქაბაქჩიოღლუსთან, რომელიც ანკარის უნივერსიტეტში ასტრონომიის განყოფილება გახსნა. შემდგომში სწავლა განაგრძო მიჩიგანის უნივერსიტეტში, ხოლო 1953 წელს დოქტორანტურის საფეხური დაამთავრა ანკარის უნივერსიტეტის ასტროფიზიკის ფაკულტეტზე და შემდეგ ამავე უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი გახდა.

1959 წელს, ის ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს სტიპენდიით, ორი წლით სასწავლებლად კანადაში გაემგზავრა. მას შემდეგ, გადავიდა აშშ-ში და მუშაობდა ამერიკის სოროპტიმისტური ფედერაციაში, ინდიანას უნივერსიტეტში, ვარსკვლავური მოდელების იდენტიფიკაციაზე. მუშაობდა მარშალ ვრუბელთან ერთად. ამ გამოცდილების შემდეგ, იგი მუშაობდა ნასას გოდარდის კოსმოსური ფრენის ცენტრში. მუშაობდა გ.უ. ასალტაირთან ერთად, მზის სისტემის ისტორიაზე. ამ პერიოდში, ის ერთადერთი ქალი ასტრონომი იყო, რომელიც ამ დაწესებულებაში მუშაობდა.

1968 წელს, ერიურთი თურქეთში დაბრუნდა და მოაწყო პირველი ეროვნული ასტრონომიის კონგრესი, თურქეთის სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევითი საბჭოს მხარდაჭერით.

გარდაიცვალა ანკარაში, 2012 წლის 13 სექტემბერს, გულის შეტევით.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Mathematics Genealogy Project — 1997.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
3. ↑  Alp Akoğlu, **Astorfizikte Öncü Bir Türk Kadını Dilhan Eryurt**, *Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı 360, Kasım 1997*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-28. ციტირების თარიღი: 2018-05-04.
4. ↑  Gül Krieklo, **NASA’daki İlk Türk Bilim Kadını Sessizce Veda Etti**, *Sabah Gazetesi, 19.11.2012*
**ერეკლე დეისაძე** (დ. 2 აპრილი, 1990, ქუთაისი) — ქართველი პოეტი და მუსიკოსი

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქუთაისის პირველი საჯარო სკოლა. აგრეთვე შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი.

მუსიკალური კარიერა დაიწყო ჯგუფში „პარალელური თაობა". 2010 წელს გამოსცა პოლიტიკურ-რელიგიურ თემებზე დაფუძნებული წიგნი „საიდუმლო სირობა", რომელსაც საზოგადოების არაერთგვაროვანი შეფასებები მოჰყვა. რელიგიურ წრეებში წიგნი მკრეხელობად და რელიგიის, კერძოდ კი, მართლმადიდებლობის შეურაცხყოფად მონათლეს. გაიმართა საპროტესტო აქციები წიგნის გაყიდვიდან ამოღების მოთხოვნით. საზოგადოების მეორე ნაწილში კი პირიქით, მოწონება დაიმსახურა და ერეკლე დეისაძის მხარდასაჭერი აქციები მოაწყვეს.

2012 წელს დააარსა პანკ-ჯგუფი „40 კილომეტრში". გადაიღო პოლიტიკური ხასიათის კლიპები. მონაწილეობა მიიღო კლიპში „სისტემა უნდა დაინგრეს", რომელიც საქართველოს სასჯელაღსრულების სისტემაში მომხდარ სკანდალს მიეძღვნა და ქართველმა არტისტებმა გააპროტესტეს ძალადობა ციხეებში.

2013 წელს გამოსცა რიგით მეორე წიგნი „დამლაგებელი". რომანში ასახულია საქართველოს რეალობის ავტორისებული ხედვა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „საიდუმლო სირობა", მოთხრობების კრებული, 2010.
* „დამლაგებელი", რომანი, 2012.
* „რუსული არდადეგები", რომანი 2015.
* „ოთარაანთ ქვიარი", მოთხრობების კრებული 2018.
* „ერეკლესია", ლექსების კრებული 2018.
* „საქართველოს მოქალაქე" , 2021–2022

დისკოგრაფია
-----------

* „იარე", (2015, ალბომი)
* „შენ ანათებ" (2016, სინგლი, პროექტი Eko & Vinda Folio)
* „თერაპია" (2019, ალბომი პროექტი Eko & Vinda Folio)
* „ამ ენით ამენ" (2021, ალბომი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ერეკლე დაისაძე — ინდიგო
* Erekle Deisadze — Spotify (ინგლისური)
* ერეკლე დეისაძე – არხი YouTube-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  რუსთავი 2 — გადაცემა „უსმინე ცოცხლად"
2. ↑  *საიდუმლო სირობის* პრეზენტაცია
3. ↑  საპროტესტო აქცა
4. ↑  მხარდამჭერი აქცია
5. ↑  ვაზელინის პარტია
6. ↑  გამარჯობა აფხაზეთო
7. ↑  მიშა რავარია?!
8. ↑  სისტემა უნდა დაინგრეს
ერეკლეს აბანო
**ერეკლეს აბანო** — სპარსული სტილის აბანო გორში, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. სტატუსი მიენიჭა 2015 წლის 9 დეკემბერს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის მიერ.

მდებარეობს რუსთაველის ქუჩაზე (№43). აგებულია გვიან ფეოდალურ ხანაში; მის მშენებლობას ზოგიერთი ისტორიის მკვლევარი როსტომ მეფის მეფობის პერიოდს (1632–1658), ზოგი კი XIX საუკუნის დასაწყის უკავშირებს. აბანო გეგმით სწორკუთხაა, ზომებით 22x12,2 მ, ნაშენია ნატეხი ქვით და ძველი აგურით. კედლების კუთხეები, შეისრული თაღები, ნახევარსფერული გუმბათები და სასინათლო ხვრელები აგურითაა ნაწყობი. შესასვლელი აქვს აღმოსავლეთ და სამხრეთი მხრიდან. შედგება ორი სათავსოსაგან. მათ შორის ამოყვანილია დაბალი გადამღობი კედელი, რაშიც გაჭრილია ორი თაღოვანი და ერთი სწორკუთხა ხვრელი. ასეთივე ხვრელები აღმოსავლეთ სათავსოს კედელშიცაა. სათავსოები გადახურულია შეისრულ თაღებზე დაყრდნობილი გუმბათებით, რაშიც გაჭრილია წრიული ხვრელები.

2017 წელს გორის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ აბანოს ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანება №2/360. *matsne.gov.ge* (9 დეკემბერი, 2015). ციტირების თარიღი: 16 ოქტომბერი, 2019.
2. ↑  ერეკლეს აბანო. *gori.gov.ge* (2 მაისი, 2018).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-16. ციტირების თარიღი: 16 ოქტომბერი, 2019.
3. ↑  

	* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 618
4. ↑  გორში ახლადრეაბილიტირებულ „ერეკლეს აბანოს" დარბაზში გამოფენა მოეწყო. *tourismcenter.ge* (19 მაისი, 2018). ციტირების თარიღი: 16 ოქტომბერი, 2019.
**ვანის ბრძოლა**, *ვანის თავდაცვა* (1915 წელი აპრილი — ივნისი) — ქალაქ ვანის და ვანის ვილაიეთის სომეხი მოსახლეობის თავდაცვითი ბრძოლა ოსმალთა იმპერიაში პირველი მსოფლიო ომის დროს.

პრეისტორია
----------

 1914 წლის მოსახელობის განლაგების სტატისტიკა
ვანი ისტორიული ვასპურაკანის სამეფოს დედაქალაქი იყო. ჯერ კიდევ მე-11 საუკუნეში აიღეს იგი სელჯუკებმა. ოსმალთა იმპერიის არსებობის პერიოდში ვანი წარმოადგენდა სომხური კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრს. ზოგჯერ მას სომხურ პიემონტს უწოდებდნენ. 1885 წელს ვანში დაარსდა პარტია არმენაკანი. აქ გამოიცა პირველი პერიოდული სომხური გამოცემა, გაზეთი "ვასპურაკანის არწივი".

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე ვანში ცხოვრობდა 41 ათასი ადამიანი. იმპერიის ხელისუფლებამ ვანის ვილაიეთის მმართველად დანიშნა ჯევდეთ ბეი, რომელიც სომეხთა გადმოცემით, მათდამი სასტიკი სიძულვილით იყო გამსჭვალული. სომეხი ხალხი მას აბრალებს, სომეხთა ოგანიზებულ გენოციდს ოსმალეთის იმპერიაში.

ჟლეტა
-----

ვანის რეგიონი 1916 წელს
ქალაქ ვანის გეგმა
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე (1914-1918 წწ.) დაიწყო სომხური მოსახლეობის ხოცვა. კავკასიის ფრონტზე დამარცხებულ და უკან დახეულ ოსმალთა ჯარს შეუერთდა შეიარაღებულ ქურთთა რაზმები. ეს ძალები, სომეხთა "ღალატის" საბაბით (რადგან სომხები დიდ სიმპატიას ამჟღავნებდნენ რუსული არმიის მიმართ) მთელი სისასტიკით გაუსწორდნენ ადგილობრივ მცხოვრებთ - გაძარცვეს ისინი, დაარბიეს მათი სახლები და ოჯახები. ზოგიერთ რაიონში, მათ შორის ვანში, სომხები თავდაცვაზე გადავიდნენ. ამბოხებულთა წინააღმდეგობა დიდი იყო. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ვანის თავდაცვას, რადგან ის თითქმის მთელ თვეს გაგრძელდა.

სომხები წინასწარ გრძნობდნენ მოახლოებულ საფრთხეს და წინასწარ მიიღეს ზომები. შეიქმნა უსაფრთხოების, სურსათის განაწილების სამსახურები. ასევე, სამედიცინო დახმარების, იარაღის სახელოსნო (მასში იყო განტავსებული დამზადებული ტყვია, იარაღი და სხვ.). შეიქმნა, აგრეთვე "ქალთა კაშირი", რომელიც დაკავებული იყო მეომრებისათვის ტანსაცმლის დამზადებით. საფრთხის წინ გაერთიანდნენ სომხური პოლიტიკური პარტიები (რამკავარები, გნჩაკისტები, დაშნაკები და სხვ.). სომხური მონაცემებით, ვანის დამცველთა რიგებში ცადგა არაუმეტეს 1500 ადამიანისა. მოწინააღმდეგე მხარეს კი 12 ათასამდე რეგულარული არმია, რომელსაც ემატებოდა თურმე ქურთთა რაზმები. 

ბრძოლა 7 აპრილს დაიწყო, როდესაც თურქმა ჯარისკაცებმა ესროლეს გზაზე მიმავალ სომეხ ქალებს. საპასუხოდ სომხებმაც გაისროლეს. მაისის დასაწყისში ვანის დამცველებს დიდი დახმარება გაუწის ქალაქის მისადგომებთან გამოჩენილმა რუსულმა არმიამ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სომხების გენოციდი

ლიტერატურა
----------

* პირველი მსოფლიო ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „სომხების საკითხის" წარმოშობა 1877—1878 წ.
* სომხების გენოციდის აღიარების საკითხი 100 წლისთავზე
* სომხების გენოციდი
* სომეხთა გენოციდი
**უნტერცენტრი** — სამხარეო და ეკონომიკურ გეოგრაფიაში ყველაზე დაბალი საფეხურის ცენტრალური გეოგრაფიული პუნქტი, ან ადგილი. ცნება „უნტერცენტრი" შეიმუშავა და დაამკვიდრა გერმანელმა გეოგრაფმა ვალტერ კრისტალერმა თავის ცენტრალურ ადგილთა სისტემაში, რომელიც 1933 წელს გამოქვეყნდა.

**უნტერცენტრები** სასოფლო კომუნებისთვის წარმოადგენს კომუნალური, ტვირთმიმოქცევითი და ინფრასტრუქტურული დაწესებულებების საერთო მოთხოვნილებათა უზრუნველყოფის ადგილებს, რომელთა შორისაცაა:

* სათემო ადმინისტრაცია
* ფოსტა
* ეკლესია
* საბაზისო და ძირითადი სკოლა
* ბანკი
* ექიმი და აფთიაქი
* ძირითადი მოთხოვნილებების სავაჭრო პუნქტები (სუპემარკეტი, ბენზინგასამართი სადგური და ა.შ.)

პერიოდული პროდუქტებითა და მომსახურებებით უზრუნველყოფა (ანუ იმით, რაც ყოველდღიური მოთხოვნილებებში არ შედის) ხდება მიმდებარე მიტელცენტრებში, ხოლო განსაკუთრებული, ან სპეციფიკური სახის მოთხოვნილებების დაფარვა უნტერცენტრებისაგან კიდევ უფრო მოშორებით (მიტელცენტრების მახლობლად) ობერცენტრებში ხდება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცენტრალურ ადგილთა სისტემა
* ობერცენტრი
* მიტელცენტრი
* კლაინცენტრი
* დოპელცენტრი
* ვალტერ კრისტალერი
* გერმანიის გამოყენებითი გეოგრაფიის კავშირი (DVAG)
ფერდინანდ დე სოსიურიფერდინანდ დე სოსიური
**სტრუქტურალიზმი** (გერმ. Strukturalismus) — XX საუკუნის ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც მეცნიერების კვლევის ამოცანად მიიჩნევს ობიექტების სტრუქტურის დადგენას. იგი იყენებს კვლევის სტრუქტურულ მეთოდებს, რომელიც დამუშავდა მატემატიკაში, ფიზიკასა და ბუნების სხვა მეცნიერებებში. სტრუქტურალიზმს დიდი გავლენა ჰქონდა ლინგვისტიკაზე, სოციოლოგიაზე, ანთროპოლოგიასა და სხვა მიმართულებებზე. იგი დასაბამს შვეიცარიელი ლინგვისტის ფერდინანდ დე სოსიურის შრომებში იღებს. 
სტრუქტურალიზმისთვის დამახასიათებელია: საკვლევი ობიექტების აქტუალური მდგომარეობისადმი გაღრმავებული ყურადღება, მათთვის შინაგანად დამახასიათებელი დროის გარეშე თვისებების გამორკვევა მისწრაფება, მკვეთრად განსხვავებულ იქნეს საკვლევი ობიექტები და კვლევის საშუალებანი და შესაბამისად უარის თქმა იზოლირებული ფაქტებს ან ელემენტებს შორის მიმართებების ფიქსირება. სტრუქტურალიზმი ობიექტის შესწავლისას გულისხმობს საკვლევი ამოცანის ჩარჩოებში მოძრაობას დაკვირვებადი ფაქტების პირველადი ორგანიზაციიდან ობიექტის შინაგანი სტრუქტურის გამოვლენისა და აღწერისაკენ და, შემდგომ, ობიექტის თეორიული მოდელის შექმნისაკენ მისი ინტერპრეტაციებით საკვლევ მასალაში. სტრუქტურალიზმის განვითარებაზე რიგ მეცნიერებაში გავლენა მოადინა სემიოტიკის წარმოშობამ, ფ. სოსიურის იდეებმა ლინგვისტიკაში, კ. ლევისტროსისა - ეთნოლოგიაში, ვიგოტსკისა და პიაჟეს - ფსიქოლოგიაში, აგრეთვე მეტალოგიკისა და მეტამათემატიკის დამუშავებამ. სტრუქტურალიზმის კვლევის ზოგად საგნად შეიძლება დასახელდეს მოღვაწეობის პროცესები, რომლებიც გაშუალებულია მათი მონაწილეების ურთიერთობით ნიშნების სისტემის საშუალებით. ასეთ სისტემად სტრუქტურალიზმისთვის გვევლინება: ბუნებრივი ენა, პირველყოფილი სოციალური და კულტურული სტრუქტურები და ა.შ. სტრუქტურული მეთოდების გამოყენებამ ლინგვისტიკაში შესაძლებელი გახადა გადაჭრილიყო ამოცანები, რომლებიც დაკავშირებულია დამწერლობის არმქონე ენების აღწერასთან. სტრაქტურალიზმის იდეები გარკვეულ მეთოდოლოგიურ როლს ასრულებენ კულტურის მოვლენათა სადისციპლინათშორისო კვლევების გაერთიანებაში, ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების დაახლოებაში მათი სპეციფიკურობის შენარჩუნებით. სტრუქტურალისტები არიან: ლევი-შტრაუსი, ბარტი და ფუკო

ბიბლიოგრაფია

ფილოსოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი-1987
| სოციოლოგია |
| --- |
| სოციალური ქსელის ანალიზის დიაგრამასოციალური ქსელის ანალიზის დიაგრამა |
| *სქემა* |
| თეორია · ისტორია |
| 
პოზიტივიზმი · ანტიპოზიტივიზმი
ფუნქციონალიზმი · კონფლიქტის თეორია
საშუალო დონე · მათემატიკური
კრიტიკული თეორია · სოციალიზაცია
სტრუქტურა და სააგენტო
 |
| კვლევის მეთოდები |
| 
რაოდენობრივი · თვისებრივი
ისტორიული · გამომთვლელი
ეთნოგრაფიული · ქსელური ანალიზი
 |
| თემები · განშტოებები |
| 
ქალაქები · კლასი · კრიმინალი · კულტურა
დევიანტობა · დემოგრაფია · განათლება
ეკონომიკა · გარემო · ოჯახი
გენდერი · ჯანმრთელობა · ინდუსტრია · ინტერნეტი · ცოდნა · სამართალი · ლიტერატურა ·
მედიცინა · პოლიტიკა · მოძრაობა · რასა და ეთნოსი · რაციონალიზაცია · რელიგია · მეცნიერება · სეკულარიზაცია · სოციალური ქსელები · სოციალური ფსიქოლოგია · სტრატიფიკაცია
 |
| გადათვალიერება |
| 
პორტალი · ჩამონათვალი
ჟურნალები · სოციოლოგები
 |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**სტრუქტურული ფუნქციონალიზმი** — მეთოდოლოგიური მიდგომა სოციოლოგიასა და სოციოკულტურულ ანთროპოლოგიაში, შემდგარი საზოგადოების განმარტებაში, როგორც სოციალური სისტემები, საკუთრი სტრუქტურისა და სტრუქტურული ელემენტების ზემოქმედების მექანიზმების მქონე, რომელთაგანაც თითოელი საკუთარ ფუნქციას ასრულებს. სტრუქტურული ფუნქციონალიზმის ფუძემდებლად ითვლებიან ცნობილი ამერიკელი სოციოლოგი ტალკოტ პარსონსი, რომელიც თავის კვლევებში ეყრდნობოდა ჰერბერტ სპენსერისა და ემილ დიურკემის კლასიკური კონცეპციებს, აგრეთვე ბრიტანელი პოლონური წარმოშობის სოციალური ანთროპოლოგი ბრონისლავ მალინოვსკი. სტრუქტურული ფუნქციონალიზმის საბაზო იდეა არის „სოციალური წესრიგის" იდეა, ანუ ყველა სისტემის იმანენტური სწრაფვა მხარი დაუჭიროს საკუთარ წონასწორობას, ერთმანეთთან შეათანხმოს მისი სხვადასხვა ელემენტები, მიაღწიოს თანხმობას მათ შორის. პარსონსის მოწაფე — რობერტ მერტონმა — დიდი წვლილი შეიტანა ამ მიდგომის განვითრებასა და მის პრაქტიკაში ადაპტაციაში. კერძოდ კი რობერტ მერტონი დისფუნქციის პრობლემას უთმობდა დიდ ყურადღებას.

სტრუქტურული ელემენტები
----------------------

სტრუქტურული ელემენტები — ადამიანის შემოქმედების ნებისმიერი მდგრადი მაგალითი.

საფუძველი
---------

სტრუქტურული ფუნქციონალიზმის საფუძველთან იდგნენ შემდეგი სოციოლოგები: ოგიუსტ კონტი, ჰერბერტ სპენსერი, ემილ დიურკემი. ისინი მიისწრაფვოდნენ იმისკენ, რომ შეექმნათ საზოგადოების შესახებ ისეთი მეცნიერება, რომელიც, მსგავსად ფიზიკისა ან ბიოლოგიისა, შესძლებოდა აღმოეჩინა და დაესაბუთებინა საზოგადოებრივი განვითრების კანონები.

სქოლიო
------

1. ↑  უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
2. ↑   Macionis, Gerber, Sociology 7th Canadian Ed. (Pearson Canada Inc. 2010)pg.14
**სირიის კონსტიტუცია** — სირიის მთავრობის უმაღლესი ნორმატიული აქტი. კონსტიტუციით განსაზღვრულია, რომ სირია არის არაბული დემოკრატიული რესპუბლიკა. პანარაბული იდეოლოგიის შესაბამისად ის განსაზღვრავს, რომ სირია არის არაბული სამყაროს ნაწილი და მისი მოქალაქეები არიან არაბი ერის ნაწილი.

ისტორია
-------

პირველი, დროებითი კონსტიტუცია 1964 წლის 25 აპრილს იბრაჰიმ ჰანანუმ შეადგინა. ეს ვერსია ძალაში 2012 წლის 27 თებერვლამდე იყო. ძველი ვერსიის §8 პარაგრაფი განსაზღვრავდა ბაასის პარტიარ როგორც: „ქვეყნის და საზოგადოების ლიდერი პარტიას". მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად სირია არ იყო ერთ-პარტიული სახელმწიფო, ძალაუფლება თავმოყრილი იყო პრეზიდენტის ხელში (2000 წლიდან ბაშარ ალ-ასადი). რომელიც ძველი კონსტიტუციის §84 პარაგრაფის მიხედვით კონკურენციის გარეშე რეფერენდუმის გზით ირჩეოდა.

### 2012 წლის ვერსია

2011-2012 წლის აჯანყებების დროს სირიის ახალი კონსტიტუცია გამოიტანეს რეფერენდუმზე, სადაც ძირითადი ცვლილებები იყო:

* გაუქმდა VIII პარაგრაფი, რომელიც ბაშარის პარტიის ძალაუფლებას განსაზღვრავდა.
* შეიძვალა 88-ე პუნქტი, რომლის მიხედვითაც დაინიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები და პრეზიდენტობის ვადა 7 წლამდე შეიზღუდა.

რეფერენდუმმა მხარი დაუჭირა ახალ კონსტიტუციას და ის ძალაში 2012 წლის 27 თებერვალს შევიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1930 წლის კონსტიტუცია - Giannini, A. (1931). *Le costituzioni degli stati del vicino oriente*.  Istituto per l’Oriente.
* Constitution of Syria (1973) at the International Constitutional Law (ICL) Project
* Constitution of Syria (2012) - ინგლისური ვერსია.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  English Translation of the Syrian Constitution. *Qordoba* (15 February 2012). ციტირების თარიღი: 28 February 2012.
3. ↑  Presidential Decree on Syria's New Constitution. *სირიის არაბული საინფორმაციო სააგენტო* (28 February 2012).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 თებერვალი 2012. ციტირების თარიღი: 28 February 2012.
**ერებრე** (შვედ. Örebro) — ქალაქი შვედეთში, ოსტენის ლენის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 107 038 ადამიანია.

ისტორია
-------

1404 წლისთვის, სამეფო ქართიის საფუძველზე, ერებრემ ქალაქის სტატუსი მიიღო.

*ერებრე* ლიტერატურულად ხრეშიან ნაპირებს შორის გადებულ ხიდს ნიშნავს. მართლაც, ქალაქი ასე გამოიყურება. შუა საუკუნეებში ქალაქი ვაჭრობის ცენტრი იყო და წერილობით დოკუმენტში პირველად XIII საუკუნეში იხსენიება. არსებობის პირველი დღეების ნაგებობებს მიეკუთვნება ქალაქის ეკლესიის საძირკველი, რომელიც შემდეგში რამდენჯერმეა გადაკეთებული. ქალაქის ბუნებრივ ცენტრში, მდინარე სვარტენში მდებარე კუნძულზე აღმართულია ერებრეს ციხესიმაგრე, რომელიც ქალაქს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებად ყოფს. ციხე XIII საუკუნის ადრეულ წლებში, ბირგერ იარლის მმართველობისას აშენდა, 1560-იან წლებში კი გუსტავ ვაზას მმართველობისას იგი გაფართოვდა და გადაკეთდა.

ერებრეს ისტორიის მნიშვნელოვან მოვლენებს მიეკუთვნება 1810 წლის ასამბლეის შეხვედრა, სადაც ჟან-ბატისტ ბერნადოტი კრონ-პრინცად აირჩიეს.

მიუხედავად ვაჭრობის განვითარებისა, XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე ერებრე პატარა ქალაქად რჩებოდა, ამ პერიოდიდან კი ფეხსაცმლის ინდუსტრიის განვითარებასთნ ერთად ქალაქმა სწრაფი ზრდა დაიწყო.

გეოგრაფია და კლიმატი
--------------------

ერებრესა და მისი მიმდებარე ტერიტორიისათვის დამახასიათებელია დაბალი ტემპერატურა, ნოტიო კონტინენტური კლიმატი, რასაც არბილებს ახლომდებარე წყლები და გოლფსტრიმის დინება.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* პოლონეთის დროშა ლოძი, პოლონეთი, 2001-დან
* ნორვეგიის დროშა დრამენი, ნორვეგია
* დანიის დროშა კოლდინგი, დანია
* ფინეთის დროშა ლაპეენრანტა, ფინეთი
* ისლანდიის დროშა სტიკისჰოულმური, ისლანდია
* ჩინეთის დროშა იანტაი, ჩინეთი
* ესპანეთის დროშა ტერასა, ესპანეთი
* საფრანგეთის დროშა პო, საფრანგეთი

გალერეა
-------

* ერებრეს უნივერსიტეტიერებრეს უნივერსიტეტი
* წიგნის მაღაზიაწიგნის მაღაზია
* ერებრეს ციხესიმაგრეერებრეს ციხესიმაგრე
* ოლაუს პეტრის ეკლესიაოლაუს პეტრის ეკლესია
* ადგილობრივი გაზეთის ოფისიადგილობრივი გაზეთის ოფისი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorter 2010 Swedish with English summary (pdf). Statistics Sweden. ციტირების თარიღი: 2011-09-26.
2. ↑  Twin Cities English and Polish. *The City of Łódź Office*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-10-09. ციტირების თარიღი: 2008-10-23.
ულრიხ რაუშერი
**ულრიხ კარლ პაულ რაუშერი** (გერმ. Ulrich Karl Paul Rauscher; დ. 26 ივნისი, 1884, შტუტგარტი — გ. 18 დეკემბერი, 1930) — გერმანელი დიპლომატი, მწერალი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
---------

1920-1922 წლებში იყო გერმანიის (ვაიმარის რესპუბლიკის) ელჩი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. წარმოშობით ბურჟუაზიული ოჯახიდან იყო. მიიღო შესანიშნავი განათლება მიუნხენში, ჰაიდელბერგში, სტრასბურგსა და ოქსფორდში. პროფესიით იურისტი გატაცებული იყო მუსიკით, ხელოვნებით, გერმანულად თარგმნიდა ფრანგულ ლიტერატურას, საკუთარ წერილებს ხელოვნების სფეროზე აქვეყნებდა წამყვან გერმანულ გამოცემებში. პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას მუშაობდა იმპერიის პრესის განყოფილებაში ბრიუსელის საგენერალგუბერნატოროში და მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერიის პოლიტიკას ბელგიის მიმართ. ერთი პერიოდი იბრძოდა კიდეც არტილერისტად დასავლეთის ფრონტზე, 1918 წლიდან კკვლავ ჟურნალისტად დაბრუნდა ბერლინში. წლის ბოლოს ხდება სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მალე იკავებს რამდენიმე მნიშვნელოვან თანამდებობას: ინიშნება ფილიპ შაიდემანის პირად მდივანად, 1919 წელს კი გერმანიის ხელისუფლების პრესის განყოფილების უფროსად. 1920 წლის სექტემბერში ვაიმარის რესპუბლიკამ დე იურე აღიარა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში გერმანიამ საქართველოში თავის წარმომადგენლად ულრიხ რაუშერი დაამტკიცა, რომელიც თბილისში 1921 წლის 8 იანვარს ჩამოვიდა. საქართველოს თავს დამტყდარი ბოლშევიკური აგრესიის გამო, ფაქტობრივად, მხოლოდ ომის ხანაში მოუწია საქართველოში ყოფნა. მუდმივად საქართველოს დემოკრატიული ხელისუფლების გვერდით იმყოფებოდა ომის მიმდინარეობისას და დარჩა მასთან ევაკუაციამდე, რაც 1921 წლის მარტში განხორციელდა. ამის მერეც მთელი წლის მანძილზე ასრულებდა თავის მოვალეობას და გერმანიაში გაემგზავრა 1922 წლის დასაწყისში. 1922 წლის აპრილიდან იყო გერმანიის ელჩი მეზობელ პოლონეთში სიცოცხლის ბოლომდე. მხარს უჭერდა ტრადიციული გერმანულ-პოლონური მტრობის ჩარჩოებში მოქცევას და ურთიერთობის ნორმალიზებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ელჩობისას გერმანია-პოლონეთს შორის გაფორმებული ორი ხელშეკრულება, ე. წ. „ლიკვიდაციის ხელშეკრულება" (31.10.1929), რომლის ძალითაც გერმანიამ და პოლონეთმა უარი თქვეს მსოფლიო ომისგან და ვერსალის ზავისგან მომდინარე ფინანსურ მოთხოვნებზე ერთმანეთის მიმართ და ასევე სავაჭრო ხელშეკრულება (17.3.1930). ურთიერთობების ნორმალიზაცია ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლასთან ერთად ისტორიას ჩაბარდა. გარდაიცვალა გერმანიაში, შვარცვალდში ყოფნისას.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921): ენციკლოპედია, ლექსიკონი თბ. 2018, გვ. 329

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ულრიხ რაუშერი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სტრუმა** (ბულგ. Струма; ბერძ. Στρυμόνας, **სტრიმონი**) — მდინარე ბულგარეთსა და საბერძნეთში. სიგრძე 415 კმ, აუზის ფართობი 17,300 კმ². მდინარის 290 კმ მონაკვეთი ბულგარეთის ტერიტორიაზეა. სათავე აქვს ვიტოშის მასივის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ერთვის ეგეოსის ზღვის სტრიმონის ყურეს. წყალუხვია თებერვალ-ივნისში, წყალმცირეა აგვისტო-სექტემბერში. წყლის საშუალო ხარჯი ბულგარეთის საზღვართან ახლოს 80 მ/წმ³. მაქსიმალური დაახლოებით 500 მ/წმ³. 

იყენებენ სარწყავად. სტრუმის ხეობაშია ქალაქები: კიუსტენდილი, ბლაგოევგრადი (ბულგარეთი), სერე (საბერძნეთი). მდინარის წყალი გამოიყენება სარწყავად. ბულგარეთის ფარგლებში სტრუმაზე მდებარეობს სტუდენის წყალსაცავი.

ძველი ბერძნული ქალაქი ამფიპოლისი წარმოქმნილი იყო სტრუმის შესართავის ადგილას. ძვ. წ. 480 წელს როდესაც ქსერქსე I-მა საბერძნეთში შეჭრა განახორციელა გადალახა მდინარე სტრიმონი (სტრუმა). ქსერქსე I-მა მდინარის ღმერთს მსხვერპლად შესწირა ცხრა ვაჟიშვილი და ცხრა ქალიშვილი. ალექსანდრე მაკედონელმა ძვ. წ. 479 წელს გაანადგურა ქსერქსეს არმია ენეა ოდოისთან ახლოს. 

ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში სახელწოდება სტრიმონი იყო ჰიდრონიმი, რომელიც ეფუძნებოდა მითურ თრაკიის მეფეს, რომელიც მდინარეში დაიხრჩო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საბერძნეთის მდინარეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტრუმა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* სტრუმა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 583.
2. ↑  ჰეროდოტე 7,114 Herodotus, The Histories
3. ↑  Grimal P. .Classical mythology. iley-Blackwell, 1990. ISBN 9780631201021.
**დოლენჯიშვილები** — ქართული ფეოდალური საგვარეულო, წარმოშობით სამცხიდან. ცნობილია XVI საუკუნის პირველი მეოთხედიდან. 1576 წელს სამცხე-საათაბაგოში ომიანობის დროს მხარს უჭერდნენ ჯაყელებს შალიკაშვილებისა და სხვა აჯანყებული საგვარეულოების წინააღმდეგ ბრძოლაში. XVII საუკუნის 20-იან წლებში დოლენჯიშვილების ნაწილი ქართლში გადასახლდა. საგვარეულოს ამ შტომ მიიღო თავადობა და მამულები ქვემო ქართლში, დმანისის ხეობაში. ქართლის სამეფო კარზე მცირე სახელოებს ფლობდნენ. 1680-იან წლებში ზაალ დოლენჯიშვილს ებოძა ყაიყულის „საბალახოს მკრეფელობა"; არსენ დოლენჯიშვილი თან ახლდა გიორგი XI-ს ავღანეთში, შემდეგ კი მანგლისის ეპისკოპოსი იყო; XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში იოთამ დოლენჯიშვილი იყო მოლარეთუხუცესი. 1780-იან წლებში მისი გარდაცვალების შემდეგ ქართლში დოლენჯიშვილთა სათავადო ფაქტობრივად გაუქმდა; მათი მამულები საგინაშვილებსა და ამილახვრებს გადაეცათ.

ლიტერატურა
----------

* მესხი დიდებულის - დოლენჯიშვილის ოჯახი / ალექსანდრე ბოშიშვილი // საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტი : შრომები / ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი; ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი. - თბილისი, 2012. - ISSN 1987-9970. - სპეციალური გამოშვება, კლარჯეთის დიდებულთა უდაბნოთა. - გვ.142-150. - რეზ. ინგლ. ენ.
| გეოლოგია |
| --- |
| 
დიდი კანიონი |
| 
მიმოხილვა
გეოლოგიის სტრუქტურა
 |
| 
დათარიღების მეთოდები
ფარდობითი დათარიღება · აბსოლუტური დათარიღებარადიომეტრული დათარიღება · გეოქრონოლოგია
 |
| 
კომპოზიცია და სტრუქტურა
გეოქიმია · კრისტალოგრაფია · მინერალოგია · პეტროგრაფია · პეტროლოგია
 |
| 
ისტორიული გეოლოგია
მიმოხილვასტრატიგრაფია · პალეონტოლოგია · პალეოკლიმატოლოგია
 |
| 
მოძრაობა
სტრუქტურული გეოლოგია · გეოდინამიკა · ფილაქნების ტექტონიკა · გეომორფოლოგია
 |
| 
ჰიდროგეოლოგია
მიმოხილვასაინჟინრო გეოლოგია · გლაციოლოგია · ოკეანოლოგია
 |
| 
გეოფიზიკა
მიმოხილვაგეოდეზია · დედამიწის მაგნიტური ველი · გეოფიზიკური კვლევა · მათემატიკური გეოფიზიკა · სეისმოლოგია · ტექტონოფიზიკა
 |
| 
გეოლოგიის ისტორია
გეოლოგიის ისტორია · გეოლოგიის ქრონოლოგია
 |
|   |
| გეოლოგიური რუკაინდექსიკატეგორია |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**სტრუქტურული გეოლოგია** — ტექტონიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ქერქში ქანების განლაგების ელემენტარული სტრუქტურული ფორმების (ხშირად გეოლოგიაში მათ „სტრუქტურებს" უწოდებენ) მორფოლოგიასა და გენეზისს (წარმოქმნის კინემატიკური და დინამიკური პირობები).

სტრუქტურული გეოლოგიის კვლევის ობიექტებს შორის განარჩევენ: პირველად, ე.ი. ქანის ჩამოყალიბების პროცესში წარმოქმნილ სტრუქტურებს; მეორეულ სტრუქტურებს, რომლებიც ძირითადად წარმოიქმნება ტექტონიკური პროცესების მოქმედებით.

პირველს განეკუთვნება: შრე, ფენა, კონსედიმენტაციური ნაპრალები, განწევრება; მეორეს: ნაოჭი, სხვადასხვა ტიპის რღვეები (ნასხლეტი, შესხლეტვა, ნაწევი და სხვ.). სტრუქტურული გეოლოგია შეისწავლის აგრეთვე მაგმური სხეულების მორფოლოგიას. ტრადიციული გეოლოგიური მეთოდების (გეოლოგიური აგეგმვა, ფაციესთა ანალიზი, მიკროსტრუქტურული ანალიზი) გარდა სტრუქტურულ გეოლოგიაში გამოიყენება აგრეთვე ქანების დეფორმაციის კვლევის ფიზიკური მეთოდები, რომლებიც ეფუძნება დრეკადობისა და პლასტიკურობის თეორიებს; სტრუქტურულ გეოლოგიაში ფართოდ დაინერგა სტრუქტურების ექსპერიმენტალური მოდელირების მეთოდი.

სტრუქტურული გეოლოგიის მონაცემებს იყენებენ პრაქტიკული გეოლოგიის (სასარგებლო წიაღისეულის საბადოების ძებნა და ძიება, მოქმედი სამთამადნო საწარმოების გეოლოგიური მომსახურება და სხვ.) ამოცანების გადაწყვეტის დროს.

სტრუქტურული გეოლოგია ჩამოყალიბდა XIX საუკუნეში ამერიკასა და კანადაში, რუსეთსა და დასავლეთ ევროპაში. შესწავლილ იქნა კლივაჟი და ნაოჭები; რუსეთში ამ დარგის განვითარება უკავშირდება ნიკოლოზ გოლოვკინსკის (აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ფენების წარმოქმნა), ალექსანდრე კარპინსკისა და ვლადიმერ ობრუჩევის (ალთაის, საიანისა და ურალის მადანთა ადგილმდებარეობის აგებულება) სახელებს.

დასავლეთ ევროპაში სტრუქტურულ გეოლოგიაში მუშაობდნენ მარსელ ბერტრანი და ემილ არგანი, რომლებმაც შეისწავლეს ალპების ნაოჭები და ნაწევები.

მნიშვნელოვანი იყო ასევე ნიკოლოზ შატსკის, ვიქტორ ხაინის, ალექსანდრე იანშინისა და ვლადიმერ ბელოუსოვის კვლევები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სტერეოგრაფიული პროექცია

ლიტერატურა
----------

* *გამყრელიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 585.
* სტრუქტურული გეოლოგიის მეთოდები, თბ. 1979;
* Ажгирей Г. Д. Структурная геология, М. 1966;
* Белоусов В. В. Структурная геология, 2 изд. М. 1971.
**ექიმი ჟივაგო** — ბორის პასტერნაკის ყველაზე განთქმული რომანი. გამოიცა იტალიაში 1957 წელს. მის გამო პასტერნაკს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.

დაწერის ისტორია
---------------

პასტერნაკმა 1945 წელს დაიწყო რომანის წერა და 1955 წელს დაასრულა. პასტერნაკი რომანის სათაურის სხვადასხვა ვერსიებს განიხილავდა, მათ შორის იყო „ახალი კეთილშობილების ნორმები", „სიკვდილი არ იქნება", „ბიჭები და გოგონები", „რინვა", „რუსი ფაუსტის გამოცდილება", „მიწიერი ჰაერი", „ცოცხლები, მკვდრები და მკვდრეთით აღმდგარნი". საბოლოო ვარიანტი მან 1955 წლის შემოდგომაზე შეარჩია. საბჭოთა გამომცემლობა „ნოვი მირი" აპირებდა მხოლოდ სამი ათასიანი ტირაჟით გამოეცა რომანი, რათა ის მასობრივად ხელმისაწვდომი არ ყოფილიყო და ამასთან, ვერავის ეთქვა, რომ პასტერნაკს ბლოკავენ. მაგრამ 1956 წლის სექტემბერში გამომცემლობამ საბოლოოდ თქვა უარი რომანის დაბეჭდვაზე.

პასტერნაკმა ხელნაწერი გადასცა 1956 წელს საბჭოთა კავშირში ვიზიტად მყოფ იტალიის კომპარტიის წევრ სერჯო დ'ანჯელოს. ამ უკანასკნელმა რომანი 1957 წელს იტალიაში, იტალიურ ენაზე გამოაქვეყნა. საბჭოთა პრესის მძაფრი კრიტიკა გამოიწვია მისმა გამოქვეყნებამ. პასტერნაკი აიძულეს1958 წელს რომანისათვის მინიჭებულ ნობელის პრემიაზე უარი ეთქვა. „ექიმი ჟივაგო" საბჭოთა კავშირში მხოლოდ 1988 წელს გამოქვეყნდა. რუსულად რომანი გამოქვეყნდა 1958 წლის 24 აგვისტოს ნიდერლანდებში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ნიჭიერი და პატიოსანი ინტელელექტუალის, ექიმი ჟივაგოს ცხოვრების ფონზე აღწერილია რუსეთში 1905 წლიდან 1920-იან წლებამდე მომხდარი კატაკლიზმები. რომანის პირველი წიგნი მოიცავს დროს 1903 წლიდან 1914 წლამდე. მეორე წიგნი კი სრულდება დიდი სამამულო ომით.

ადაპტირებები
------------

* *ექიმი ჟივაგო* (ფილმი), 1965
* *ექიმი ჟივაგო* (მინისერიალი), 2002
* *ექიმი ჟივაგო* (მიუზიკლი), 2006
* *ექიმი ჟივაგო* (2006 წლის მინისერიალი)

ლიტერატურა
----------

* *ბორის პასტერნაკი*, ექიმი ჟივაგო— თბილისი, „ინტელექტი", 2007, ISBN 978-99940-932-4-3

სქოლიო
------

1. ↑  Blomfield, Adrian (10 May 2006). „Dr Zhivago's tale returns with a Russian treatment". *The Telegraph*.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ექიმი ჟივაგო |
| --- |
|  |
| პერსონაჟები და ადგილები | 
* იური ჟივაგო
* ანტონინა ჟივაგო
* ლარისა ანტიპოვა
* იურიატინი
 |
|  |
| ადაპტირებები | 
* ექიმი ჟივაგო (ფილმი 1959)
* ექიმი ჟივაგო (ფილმი 1965)
* ექიმი ჟივაგო (ფილმი 2002)
* ექიმი ჟივაგო (სერიალი)
* ექიმი ჟივაგო (მიუზიკლი 2007)
* ექიმი ჟივაგო (მიუზიკლი 2011)
 |

 |