**გაბრიელ ბონეერ „კოკო" შანელი** (ფრანგ. Gabrielle Bonheur „Coco" Chanel; დ. 19 აგვისტო, 1883 — გ. 10 იანვარი, 1971) — მოწინავე ფრანგი მოდის დიზაინერი, რომლის თანამედროვე ხედვამ, მამაკაცის სამოსისგან შთაგონებამ და ძვირადღირებული უბრალოებისკენ ლტოლვამ ის XX საუკუნის მნიშვნელოვანი ფიგურა გახადა. ის იყო ცნობილი ბრენდის, შანელის დამაარსებელი. მოდაზე თავისი ექსტრაორდინალური გავლენის წყალობით შანელი, ერთადერთი ამ სფეროდან ჟურნალ TIME-ის XX საუკუნის 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანის სიაში მოხვდა.

ბიოგრაფია
---------

მისი ბავშვობის შესახებ ბევრი არ არის ცნობილი. მხოლოდ ცნობილია, რომ დედა ხშირად ავადმყოფობდა და მალე გარდაიცვალა. ბავშვების აღზრდაზე მამამ უარი თქვა და ამიტომ მიაბარეს ბავშვთა სახლში, სადაც ის გაიზარდა და ისწავლა კერვა. 
20 წლის ასაკში კოკო შანელი წამოვიდა ბავშვთა სახლიდან და დაიწყო მუშაობა ტრიკოტაჟის მაღაზიაში ქალაქ მულენში. პარალელურად საღამოობით მღეროდა ერთ–ერთ კაფეში. იგი ხშირად ასრულებდა ერთ სიმღერას, საიდანაც მოდის მეტსახელი „კოკო".

ამავე კაფეში გაიცნო ახალგაზრდა ოფიცერი ეთენ ბალზანი (Etienne Balsan), რომელიც იყო ტექსტილის მწარმოებელთა დინასტიის შთამომავალი. 3 წელი ისინი ცხოვრობდნენ ბალზანის სასახლეში. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო შანელმა საკუთარი ტანსაცმლის და ქუდების მოდელების შექმნა და ექსპერიმენტები. (მიაჩნდა, რომ მაშინდელი მაღალი საზოგადოების ქალების ტანისამოსი ძალიან რთული და ძნელად სატარებელი იყო).

მალე კოკომ გაიცნო ახალგაზრდა ინგლისელი არტურ კაპელი და მასთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად პარიზში. არტურის ფინანსური დახმარებით 1910 წელს შანელმა პარიზში გახსნა თავისი პირველი ქუდების ატელიე, რომელმაც ძალიან მალე მოიპოვა პოპულარიბა პარიზის მაღალ წრეებში. 1913 წელს იხსნება შანელის მეორე მაღაზია, ხოლო 1919 წელს იგი იწყებს ქალის ტანსაცმლის მოდელების შექმნას ჯერსის ნაჭრისგან, რომელიც მანამდე გამოიყენებოდა მხოლოდ მამაკაცის სამოსისთვის.

კოკო შანელი მოდის ისტორიაში შევიდა როგორც ქალის ტანისამოსში მამაკაცის სტილის შემომტანი. მან პირველმა შემოიტანა ქალებისთვის ტანისამოსის თავისუფალი სტილი, რითაც გაათავისუფლა ქალები მკვეთრად შემოჭერილი ტანისამოსისგან, შექმნა შარვლის მოდელები მანდილოსნებისთვის. მას მოსწონდა ეს სტილი. 1917 წელს მოკლედ შეიჭრა თმები და ამით საფუძლელი დაუდო ქალის მოკლე ვარცხნილობებს.

1919 წელს არტურ კაპელი მოულოდნელად იღუპება ავტოკატასტროფაში, რაც უდიდესი ტრაგედიაა შანელისთვის. ამ პერიოდიდან იწყება შანელის ცნობილი მოკლე შავი კაბების პერიოდი. მას არ ჰქონდა უფლება ტრაურის ტარების, რადგან არ იყო არტურის ოფიციალური მეუღლე. ბოროტი ხმები იმასაც ამბობდნენ, რომ შავი ფერი შანელმა იმისთვის შემოიტანა, რომ პარიზის ცნობილ ქალებს ტრაურში ეტარებინა. ასეა თუ ისე, ეს ფერი შემოდის იმ პერიოდის მოდაში.

უამრავი თაყვანისმცემლების მიუხედავად, რომლებიც შანელს შემდეგ ჰყავდა, მას არ ჰყოლია არც მეუღლე და არც შვილები.

1920 წელს იგი ხვდება ცნობილ გენიალური ქიმიკოს–პარფიუმერის ერნესტ ბოს და დაძაბული ერთობლივი მუშაობის შედეგად ქმნიან 80 კომპონენტისგან შემდგარი ცნობილი „სუნამო ქალებისთვის ქალის სურნელით" Chanel №5. რომელიც დღესაც გამორჩეულია სუნამოებს შორის თავისი სურნელით.

30–იანი წლების ბოლოს მეორე მსოფლიო ომის კრიზისთან დაკავშირებით შანელი იღებს გადაწყვეტილებას შეაჩეროს წარმოება. ხოლო 1954 წელს იგი 70 წლის ასაკში ბრუნდება მოდის სამყაროში და ხსნის ახალ ბუტიკს Rue Cambon –ს.

უკანასკნელი 30 წლის განმავლობაში იგი ცხოვრობდა პარიზის სასტუმროში Ritz ის ერთ–ერთ ნომერში.

ლიტერატურა
----------

* Chaney, Lisa (2011). *Chanel: An Intimate Life*. London:  Fig Tree. ISBN 978-1-905-49036-3.
* Charles-Roux, Edmonde (1981). *Chanel and Her World*. London:  Weidenfeld and Nicolson. ISBN 978-0-297-78024-3.
* Mazzeo, Tilar J. (2010). *The Secret of Chanel No. 5*.  HarperCollins. ISBN 978-0-06-179101-7.
* Vaughan, Hal (2011). *Sleeping with the Enemy: Coco Chanel's Secret War*. New York:  Knopf. ISBN 978-0-307-59263-7.
* Walsh, Stephen (1999). *Stravinsky: A Creative Spring*.  Alfred A. Knopf. ISBN 0-679-41484-3.
* Charles-Roux, Edmonde (2005). *The World of Coco Chanel: Friends, Fashion, Fame*.  Thames & Hudson. ISBN 978-0-500-51216-6.
* Davis, Mary (December 2006). „Chanel, Stravinsky, and Musical Chic". *Fashion Theory*. **10** (4): 431–60. doi:10.2752/136270406778664986.
* Fiemeyer, Isabelle (2011). *Intimate Chanel*.  Flammarion. ISBN 978-2-080-30162-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კოკო შანელი"** ვიკისაწყობში.
* „შანელის" ოფიციალური საიტი
* კოკო შანელი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
* კოკო შანელი. Find a Grave-ზე.
* Coco Chanel in the Art Deco Era
* Coco Chanel in the Art Deco Era
* Lisa Chaney on Coco Chanel YouTube-ზე
* Coco Chanel 1969 interview YouTube-ზე
* Interactive timeline of couture houses and couturier biographies Victoria and Albert Museum

სქოლიო
------

1. ↑  1883 Birth of Gabrielle Chanel. ციტირების თარიღი: 8 ნოემბერი, 2018.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 10079241
* BNC: 000528311
* BNE: XX886281
* BNF: cb11896017q (data)
* CANTIC: a10869542
* CiNii: DA09689532
* GND: 118520075
* ISNI: 0000 0000 8377 452X
* KulturNav: 972a3650-aa68-4f0a-84be-5198855c86d4
* LCCN: n50036299
* LNB: 000108891
* NDL: 00620478
* NKC: jn20000700756
* NLK: KAC199604800
* NSK: 000744934
* NTA: 069002487
* RERO: 02-A005782550
* RKD: 230936
* SELIBR: 182801
* SNAC: w62255fx
* SUDOC: 026777738
* ULAN: 500072500
* VIAF: 44296637
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 44296637

 |