recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სექსუალური დისფუნქცია**, *სექსუალური დარღვევა* — დარღვევა, რომელიც აწუხებს ინდივიდს ან წყვილს ნორმალური სექსუალური აქტივობის რომელიმე ეტაპზე, მათ შორის ფიზიკური სიამოვნების, სქესობრივი ლტოლვის, პრეფერენციების, აღგზნების ან ორგაზმის კუთხით. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია სექსუალურ დისფუნქციას შემდეგნაირად განმარტავს: „პიროვნების მხრიდან იმის შეუძლებლობა, რომ სექსუალურ ურთიერთობაში ისე მიიღოს მონაწილეობა, როგორც ისურვებდა". ეს განმარტება საკმაოდ ფართოა და მრავალი ინტერპრეტაციის საშუალებას იძლევა. DSM-5-ის მიხედვით, სექსუალური დისფუნქციის დიაგნოზის დასასმელად საჭიროა, რომ ადამიანს მინიმუმ ექვსი თვის განმავლობაში აწუხებდეს უკიდურესი დისკომფორტი და ინტერპერსონალური პრობლემები (გამონაკლისია მედიკამენტებით გამოწვეული სექსუალური დარღვევა). სექსუალურ დისფუნქციას შეიძლება ძალიან დიდი ზეგავლენა ჰქონდეს ადამიანის სექსუალური ცხოვრების ხარისხზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სექსუალური დისფუნქციები — გამომწვევი მიზეზები და მკურნალობა

სქოლიო
------

1. ↑  World Health Organization (WHO). International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, 10th Revision (ICD-10). Geneva, Switzerland:WHO; 2010.
2. ↑  Lo Y.-C. Chen H.-H. Huang S.-S. Panic Disorder Correlates with the Risk for Sexual Dysfunction. *J. Psychiatr. Pract..* 2020;26(3):185-200. doi:10.1097/PRA.0000000000000460
3. ↑  Eden K.J. Wylie K.R. (2009). „Quality of sexual life and menopause". *Women's Health*. **5** (4): 385–396. doi:10.2217/whe.09.24. PMID 19586430.
**სექსუალური ქცევა** — ინდივიდის ქცევა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ მისი გარკვეული სქესისადმი მიკუთვნებულობა. ძირითადად ეს არის ნიშანდობლივი ქცევები, დამყარებული განსხვავებებზე გარეგნობაში, ტანსაცმელში, ქცევის მანერაში, ჟესტების სისტემაში, მეტყველების მანერაში. სექსუალური ქცევა არ წარმოადგენს ერთხელ და სამუდამოდ დასწავლილ ქცევის მოდელს. ის არის გარკვეული როლების ნაკრები, რომელიც გამუდმებით იცვლება. საზოგადოების მხრიდან სექსუალური ქცევისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს აქვს სქესობრივი და ასაკობრივი დიფერენციაცია. ბევრი რამ, რაც დასაშვებია მამაკაცებისთვის, აკრძალულია ქალებისთვის, და პირიქით. ასეთ ორმაგ ნორმებს „ორმაგი სტანდარტი" ეწოდება. „ორმაგი სტანდარტის" მოთხოვნები იგრძნობა ადრეული ასაკიდან როგორც საერო, ისე რელიგიურ ცხოვრებაში. სექსუალურ ქცევაზე გავლენას ახდენს ასაკობრივი ნორმებიც. ის, რაც მისაღებია ბიჭისთვის, სრულიად მიუღებელია ზრდასრული მამაკაცისთვის და ა.შ. სხვადასხვა სქესობრივ როლს სექსუალური ქცევის მიმართ სხვადასხვა მოთხოვნა აქვს. მაგალითად, მშობლის როლი მოითხოვს სრულიად განსხვავებულ თვისებებს, ვიდრე სექსუალური ან პროფესიული როლები. სქესობრივი ქცევა ყველაზე მკაფიოდ ვლინდება ოჯახურ და სექსუალურ როლებში, გაცილებით ნაკლებად ეხება პროფესიულ როლს, თუმცა სულ ცოტა ხნის წინ პროფესიული არჩევანი დიდწილად განპირობებული იყო ადამიანის სქესით. სქესობრივი ქცევის მიმართ სხვადასხვა სქესობრივი როლების მოთხოვნების შეუფასებლობას მივყავართ გაუმართლებელი სიტუაციების წარმოშობისაკენ, როდესაც, მაგალითად, ჩაცმის მანერის მიხედვით მსჯელობენ სექსუალურ ორიენტაციაზე, ან პროფესიული თვისებებიდან გამომდინარე აკეთებენ დასკვნებს ოჯახური ცხოვრების შესახებ.

ლიტერატურა
----------

* შესავალი ლგბტ ჟურნალისტიკაში/[ავტ. შორენა გაბუნია; რედ. ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა"]. - თბ. 2013. - 319 გვ.; 20 სმ.. - დანართები: გვ. 145-316. - განმარტ. ლექსიკონი: გვ. 3-34.
**მოგოლები** — ჩრდ. ავღანეთსა და ინდოეთში მცხოვრები ხალხი. 1992 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა აღწევს 20 000 ადამიანს. 

მოგოლები არიან მე-XIII ს. მონღოლი დამპყრობლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერეული ხალხის შთამომავლები. მოგოლი მმათველების დინასტია სათავეს იღებს ცენტრალური აზიის დიდი დამპყრობელის თემურ ლენგის დინასტიიდან. მოგოლი ტომები გამოყრილ იქნენ თანამედროვე უზბეკეთის ტერიტორიიდან სხვა მონღოლური ტომების მიერ, რის გამოც ისინი მიგრირდებოდნენ ავღანეთში მონღოლთა არმიასთან ერთად. 

მოგოლები არიან მუსლიმანი სუნიტები. მათი ავღანეთში მოსვლის მომენტში დაპყრობილ ტერიტორიებზე უკვე გავრცელებული იყო ისლამი. მათ დიდი გავლენა იქონიეს ჩრდ. ავღანეთისა და ჩრდ. ინდოეთის ტერიტორიებზე მცხოვრებ ხალხებზე.

მოგოლთა ენა წარმოადგენს ძველი მონღოლური ენის არქაულ დიალექტს. აგრეთვე, ხალხის ნაწილი სხვადასხვა დონეზე ფლობს დარის, პუშტუს, ფარსის, ჰინდუს, და არაბულ ენებს. ტერმინი *მოგოლი* ინდოეთში გამოიყენება ჩრდ. ინდოეთისა და ცენტრალური აზიის მუსულმანთა აღსანიშნავად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდ მოგოლთა იმპერია

ლიტერატურა
----------

* Muzaffar Alam, Sanjay Subrahmanyam // The Deccan Frontier and Mughal Expansion, cf. 1600: Contemporary Perspectives, Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 47, No.3, Between the Flux and Facts of Indian History: Papers In Honor of Dirk Kolff (2004), pp/ 347-389.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კაკაბაძე**. |

**საურმაგ სარგისის ძე კაკაბაძე** (დ. 2 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 23 სექტემბერი, 1977, ლენინგრადი) — ქართველი ისტორიკოსი, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის ფრანგული განყოფილება, ხოლო 1951 წელს, დაუსწრებლად, ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. მუშაობდა მუზეუმში, ძეგლთა დაცვის სამმართველოში.

1960 წელს სამუშაოდ მიიწვიეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიაში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ლენინგრადის განყოფილების კავკასიურ კაბიეტში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე იღვაწა, გახდა აღიარებული კავკასოლოგი, შესანიშნავი წყაროთმცოდნე, არქეოგრაფი, პალეოგრაფი. მან ერთ-ერთმა პირველმა მიაქცია ყურადღება ქართული საისტორიო ძეგლების ტექსტოლოგიურ კვლევას, შეისწავლა და გამოსცა XI-XIX საუკუნეთა 720 ქართული ხელნაწერი დოკუმენტი, რომლებშიც მრავალი უნიკალური საბუთია. 

დიდი ღვაწლი მიუძღვის საურმაგ კაკაბაძეს ქართული საისტორიო მწერლობის ძეგლთა რუსულად თარგმნის საქმეში. მან რუს საზოგადოებას გააცნო ლეონტი მროველისა და ჯუანშერის თხზულებანი, „ძეგლი ერისთავთა" და სხვა მრავალი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

პუბლიკაციები
------------

* Грузинские документы Института народов Азии АН СССР / отв. ред. Р. Р. Орбели. М.: «Наука», ГРВЛ, 1967. 512 с.
* Хроника ксанских эриставов начала XV в. // Письменные памятники Востока / Историко-филологические исследования. Ежегодник 1968. М.: «Наука», ГРВЛ, 1970. С. 103—126.
* Грузинские документы IX—XV вв. в собрании Ленинградского отделения Института востоковедения АН СССР / Перевод и комментарии С. С. Какабадзе. / Отв. ред. Р. Р. Орбели. М.: «Наука», ГРВЛ, 1982. 274 с.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 199, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საურმაგ კაკაბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ინფორმაცია რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ინსტიტუტის ოფიციალური გვერდი.
სატელეკომუნიკაციო ანძები სენაკში, ეკის მთაზე
**ტელეკომუნიკაცია**, იგივე **ელექტრული კავშირგაბმულობა** ან **ელექტრული კავშირი** — ინფორმაციის გადაცემა გარკვეულ მანძილზე ელექტრომაგნიტური სიგნალების გამოყენებით. ინფორმაციის გადასაცემად ძირითადად გამოიყენება ელექტრული ან ოპტიკური კაბელები და რადიოკავშირი.

უძველესი დროიდან ადამიანები შეტყობინების გადასაცემად იყენებდნენ ოპტიკურ მოვლენებს (სიგნალებს), მაგალითად კოცონებს. ამ სიგნალების თანამედროვე სახეებია ოპტიკური სიგნალები, რომლებიც ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელებით გადაიცემა. ელექტროობის აღმოჩენის შემდეგ შეტყობინებები გადაიცემა ელექტრული სიგნალების საშუალებით, ეს სიგნალები გაივლიან ძირითადად ელექტრულ სადენებს (კაბელებს) ან რადიო სარელეო არხებს. ელექტრული კავშირგაბმულობა ახდენს ინფორმაციის მიღება-გადაცემას ტელეგრაფის, ტელეფონის, რადიომაუწყებლობის, ტელევიზიისა და სხვათა მეშვეობით. განასხვავებენ ასევე **საფოსტო კავშირს**, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა წერილობითმა ინფორმაციამ, საფოსტო კავშირი ინფორმაციის მიღება-გადაცემას ფოსტის საშუალებით ახდენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტელეკომუნიკაცია — საბიბლიოთეკო ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი
ტეიტის ძველი შენობა, რომელშიც ამჟამად ტეიტ ბრიტანეთია განთავსებული
**ტეიტი** (Tate) — გაერთიანებული სამეფოს ბრიტანული და თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი. მოიცავს ინგლისში ხელოვნების ოთხ გალერეას: ტეიტ ბრიტანეთი (გაიხსნა 1897 წელს, სახელი გადაერქვა 2000 წელს), ტეიტ ლივერპული (1988), ტეიტ სენტ აივზი (1993) და ტეიტ მოდერნი (2000). მუზეუმი საზოგადოებრივ საკუთრებაშია.

გალერეა დაფუძნდა 1897 წელს როგორც "ბრიტანული ხელოვნების ეროვნული გალერეა". როდესაც მისი როლი შეიცვალა მასში თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშების კოლექციის დამატებით, მას "ტეიტის გალერეა" დაარქვეს ჰენრი ტეიტის პატივსაცემად, რომელმაც მუზეუმის კოლექციას დაუდო დასაბამი. ტეიტის გალერეას ბინა მილბანკში, ლონდონი, ჰქონდა.

2000 წელს ტეიტის გალერეის კოლექცია ოთხ ნაწილად გაიყო: ტეიტ ბრიტანეთი (რომელიც მუზეუმის თავდაპირველ შენობაშია) ბრიტანული ხელოვნების ნიმუშებია გამოფენილი 1500 წლიდან დღემდე; ტეიტ მოდერნი ასევე ლონდონშია და მასში ტეიტის ბრიტანული და საერთაშორისო თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებია 1900-დან დღემდე. ტეიტ ლივერპულს იგივე დანიშნულება აქვს, რაც ტეიტ მოდერნს, თუმცა ის გაცილებით მცირეა. ტეიტ სენტ აივზში კი ადგილობრივ ხელოვანთა თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებია. ტეტის ერთ-ერთი ყველაზე გახმაურებული ხელოვნების ღონისძიება ყოველწლიური ტერნერის პრემიაა, რომელიც ტეიტ ბრიტანეთში იმართება.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია გაერთიანებული სამეფოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მემნონ როდოსელი** (დ. ძვ. წ. 380 — გ. ძვ. წ. 333) - გამოჩენილი ბერძენი სარდალი, რომელიც აქემენიდების იმპერიის მხარეს იბრძოდა ალექსანდრე დიდის წინააღმდეგ. ის მონაწილეობდა გრანიკოსის ბრძოლაში, სადაც დაქირავებულ ბერძენ ქვეითებს მეთაურობდა, იქ დამარცხების შემდეგ კი ჰალიკარნასს შეაფარა თავი. ძვ. წ. 334 წელს, ჰალიკარნასის ალყის დროს მემნონი მეთაურობდა სპარსელ მებრძოლებს. მიუხედავად იმისა, რომ მან დათმო ქალაქი, ბრძოლის შედეგი სპარსელების წარმატებადაც შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან მან სპარსელებს გადაჯგუფების შესაძლებლობა მისცა. ჰალიკარნასში განცდილი მარცხის შემდეგ მემნონი სპარსულ ფლოტს მეთაურობდა, თუმცა ძვ. წ. 333 წელს გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტატიები ანტიკურ ისტორიაზე, მემნონ როდოსელი დაარქივებული 2011-05-14 საიტზე Wayback Machine.
* უილიამ სმიტი - ბერძნულ-რომაული ბიოგრაფიის და მითოლოგიის ლექსიკონი დაარქივებული 2006-01-01 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ომის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პატრიარქი მაქსიმე** (ბულგ. Максим I, ერისკაცობაში — **მარინ ნაიდენოვ მინკოვი**, ბულგ. Марин Найденов Минков; დ. 29 ოქტომბერი, 1914, სოფ. ორეშაკი, ლოვეჩი, ბულგარეთი — გ. 6 ნოემბერი, 2012, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარეთის მართლმადედებელი ეკლესიის პატრიარქი 1971 წლის 4 ივლისიდან 2012 წლის 6 ნოემბრამდე. სოფიის მიტროპოლიტი.

ბიოგრაფია
---------

მარინ ნაიდენოვ მინკოვი 1929–1935 წლებში სწავლობდა სოფიის სასულიერო სემინარიაში. 1942 წელს დაამთავრა სოფიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი. 1941 წლის 13 დეკემბერს აღიკვეცა ბერად და ეწოდა მაქსიმე; მალევე, ხელდასხმულ იქნა ბერდიაკვნად.

1942 წელს დაინიშნა სოფიის სასულიერო სემინარიის მასწავლებლად, სადაც მუშაობდა 1947 წლამდე.

1944 წლის 14 მაისს ხელდასხმულ იქნა მღვდელმონაზვნად;

1947 წელს აღყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში და დაინიშნა დოროსტოლო-ჩერვენის სამიტროპოლიტოს პროტოსვინგელოზად;

1950 წელს წმ. სინოდის განჩინებით დაინიშნა ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენლად მოსკოვში, სადაც 1955 წლამდე იმსახურა;

1955 წელს ბულგარეთში დაინიშნა წმ. სინოდის მთავარ მდივნად და სინოდალურ პერიოდულ გამოცემათა სარედაქციო კოლეგიის თავმჯდომარედ;

1956 წლის 30 დეკემბერს არქიმანდრიტი მაქსიმე ხელდასხმულ იქნა ბრანიცის ეპისკოპოსად;

1960 წლის 30 ოქტომბერს გადაყვანილ იქნა ლოვეჩის მიტროპოლიტად;

პატრიარქ კირილეს გარდაცვალების შემდეგ (1971 წ.) მიტროპოლიტი მაქსიმე დანიშნულ იქნა საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრედ. ამავე წლის ივლისის დასაწყისში შეკრებილმა ბულგარეთის ეკლესიის საეკლესიო-სახალხო კრებამ მიტროპოლიტი მაქსიმე აირჩია ბულგარეთის ეკლესიის პატრიარქად. აღსაყდრება შესრულდა 4 ივლისს სოფიის ალექსანდრე ნეველის საპატრიარქო ტაძარში.

1974 წელს სოფიის სასულიერო აკადემიამ უწმიდეს მაქსიმეს მიანიჭა „საპატიო დოქტორის" ტიტული. პატრიარქის 60 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ბულგარეთის საპატრიარქომ გამოსცა უწმიდესი მაქსიმეს შრომების, ქადაგებებისა და სიტყვების კრებული - „სამკალსა შინა უფლისა" (1975 წ. სოფია).

გარდაიცვალა 2012 წლის 6 ნოემბერს, 98 წლის ასაკში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
* ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  გარდაიცვალა ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქი. „რადიო თავისუფლება". 06.11.2012.
მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი
**მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი** (აზერ. Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı) — თეატრი ქალაქ ბაქოში.

თეატრის ისტორია
---------------

თეატრი დაარსდა 1928 წელს. მისმა რუსულმა დასმა მაშინ წარმოადგინა პირველი დადგმა. 1930 წელს უკვე აზერბაიჯანული დასიც ჩამოყალიბდა ბაქოს მეზღვაურთა კლუბის პიონერთა დრამატიული წრის ბაზისზე.[1]

### ჩამოყალიბება და რეპერტუარი

თეატრის დაარსების პირველ წლებში იდგმებოდა მხოლოდ რუსი მწერლების პიესები, რომელთა ჩვენება მთელ სსრკ-ის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა. ეს პიესები ითარგმნებოდა აზერბაიჯანულ ენაზე. 1930-ან წლებში კი უკვე თანდათანობით იწერებოდა აზერბაიჯანელი მწერლების პიესები: ჯაფაროვისა და მელიქ-ეგანოვის „ქუჩებში" (1932), „ნარგიზი" (1936), „აიაზი" (1937), „ოქროს ჩიტი" (მიმინო) სეიდზადე (1938), ისკანდეროვისა და რახმანის „პარტიზანი მამედი" (1939).

1936 წელს თეტრს მიენიჭა მაქსიმ გორკის სახელწოდება.[1].

თეატრის კოლექტივი, 1954 წელი
თეატრი ასევე დგამდა რუსი მწერლებისა და საზღვარგარეთის კლასიკურ დრამატურგიასაც. ასეთებია ნ. ვ. გოგოლის „რევიზორი" (1937), შექსპირის „ორი ბატონის მსახური", ა. ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთოდა ფოლადი" (1947).

სქოლიო
------

1. 1 2  Театральная энциклопедия. Гл. ред. С. С. Мокульский. Т. 1 — М.: Советская энциклопедия, А — «Глобус», 1961, 1214 стб. с илл. 12 л. илл.
**ტელეგრაფი** (ბერძნულიდან τῆλε — შორი γρᾰ́φω — ვწერ) — მავთულებით სიგნალის გადაცემის საშუალება, კავშირგაბმულობის ერთ-ერთი უძველესი დარგი. ტელეგრაფია, როგორც სამეცნიერო-ტექნოლოგიური დისციპლინა, სწავლობს სატელეგრაფო კავშირის აგების პრინციპებსა და სატელეგრაფო სიგნალების გადაცემის ხერხებს, ქმნის ამ ხერხების სარეალიზაციო აპარატურას, აფასებს სატელეგრაფო არხებით ინფორმაციის გადაცემის ხარისხს.

ტელეგრაფია მოიცავს შემდეგ განყოფილებებს: სატელეგრაფო კოდებს; ბოლო პუნქტის სატელეგრაფო აპარატურას; სატელეგრაფო არხებსა და სატელეგრაფო ქსელებს.

ტელეგრაფიის განსაკუთრებული მიმართულება — ფოტოტელეგრაფია, რომელიც ისტორიულად მის ნაწილს შეადგენს სწავლობს ფაქსიმილური კავშირის პრინციპებს.

პირველი ელექტრომაგნიტური ტელეგრაფი 1832 წელს რუსმა მეცნიერმა პავლე შილინგმა შექმნა. პირველად აპარატის დემონსტრაცია 1832 წლის 21 ოქტომბერს შილინგის ბინაში ჩატარდა. პავლე შილინგმა ასევე შექმნა ორიგინალური კოდი, რომელშიც ყველა ანბანის ასოს თავისი სიმბოლოების კომბინაცია ჰქონდა. ამის შემდეგ ელექტრომაგნიტური ტელეგრაფი აწყობილი იქნა გერმანიაში, კარლ გრაუსისა და კუკა უიტსტონის მიერ. აშშ-ში კი ელექტრომაგნიტური ტელეგრაფი სემიუელ მორზემ დააპატენტა. შილინგის გაუსის და უიტსტონის აპარატები ისრებიან ელექტრომაგნიტურ ტიპს მიეკუთვნება, ხოლო მორზეს აპარატი ელექტრომექანიკურია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 683.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტელეგრაფი"** ვიკისაწყობში.
* The Porthcurno Telegraph Museum დაარქივებული 2013-09-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Samuel F. B. Morse, *Examination of the Telegraphic Apparatus and the Processes in Telegraphy*, pages 7–8, Philp & Solomons 1869 OCLC 769828711.
**მაქსიმე დავითის ძე ბერძნიშვილი** (დ. 21 აგვისტო, 1889, თბილისი ― გ. 27 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1910 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1912-1916 წლებში სწავლობდა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მუშაობდა მდივნის მოადგილედ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამგეობაში. 1918 წლიდან მასწავლებლობდა. 1921-1925 წლებში მუშაობდა შრომის სახკომში, განსახკომში, თბილისის აღმასკომის სახალხო განათლების განყოფილებაში. დიდი შრომა გასწია ქართულ საადმინისტრაციო-საკანცელარიო ტერმინოლოგიის შესაქმნელად. 1925-1932 წლებში იყო საქართველოს წიგნის პალატის გამგე, შემდეგ გამგის მოადგილე. მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა წიგნის პალატის ორგანოები: „ბიბლიოგრაფიის მოამბე", „წიგნის მატიანე", „გაზეთის მატიანე". 1932-1934 წლებში ბერძნიშვილი მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის რედაქციაში სიტყვანის განყოფილების გამგედ. 1937 წელს მონაწილეობდა რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში. 1934-1954 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სოხუმის, გორისა და ცხინვალის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში კითხულობდა ლექციების კურსს ძველი აღმოსავლეთისა და საბერძნეთ-რომის ისტორიაში. 1945 წლიდან მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლიგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. მისი გამოკვლევა „ქალაქ ფაზისის ისტორიისათვის" (1941, გამოქვეყნდა 1969 წელს) პირველი ქართული მონოგრაფიაა ანტიკური ხანის საქართველოს ქალაქების შესახებ. პარალელურად ბერძნიშვილი იკვლევდა XIX საუკუნის საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობის და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 337.
* ა. ბარამიძე. ისტორიკოსი მაქსიმე ბერძნიშვილი, თბილისი, 1989.
* *მაქსიმე ბერძნიშვილი*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 412-413.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***მაქსიმე ბერძნიშვილი***
* მაქსიმე ბერძნიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მაქსიმე ბერძნიშვილის ბიოგრაფია დაარქივებული 2019-05-05 საიტზე Wayback Machine.
**სინიავსკოეს ყველაწმინდის ეკლესია** (რუს. Храм Всех Святых) — მართლმადიდებლური ეკლესია ნეკლინოვის რიონის სოფელ სინიავსკოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ეკლესია ერთადერთია სამხრეთ რუსეთში, რომლის სამრეკლოსაც აქვს კვადრატული ფორმა. ეკლესია ითვლება როსტოვის ოლქის ერთ-ერთ უძველეს ნაგებობად. 

ეკლესიის მისამართი: 346880, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნეკლინოვის რაიონი, სოფელი სინიავსკოე, ოქტომბრის ქუჩა № 2-ა.

ისტორია
-------

1793 წელს სოფელ სინიავსკოეში დაიწყო პირველი, ხის ეკლესიის მშენებლობა. 1794 წელს ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს და მისი კურთხევა მოხდა სამი წმინდანის (ბასილი დიდი, გრიგოლ ღვთისმეტყველი, იოანე ოქროპირი) სახელზე. 

1802 წელს ეკლესიის დაძველების გამო, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება ახალი ქვის ეკლესიის აგების შესახებ, რომელიც იგივე წმინდანს სახელობისა იქნებოდა. 1806 წელს შედგა ეკლესიის საზეიმო კურთხევის ცერემონიალი. 1863 წელს ხუტორ სინიავსკოეში გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სასწავლებელი. 

1917 წელს ეკლესია გაძარცვეს და დახურეს. მომდევნო პერიოდში იგი მნიშვნელოვნდა დაძველდა. 

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლეიას და ხელმეორედ აკურთხეს ყველაწმინდის სახელზე. 

2006 წლის 18 მაისს აღნიშნეს ეკლესიის 200 წლიანი ისტორია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მართლმადიდებლური არქიტექტურის კატალოგი

სქოლიო
------

1. ↑  Синявское|Церковь Всех Святых. sobory.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-19.
**მაქსიმ მრვიცა** (ხორ. Maksim Mrvica; დ. 3 მაისი, 1975) — ხორვატი პიანისტი.

ისტორია
-------

მრვიცამ ფორტეპიანოს გაკვეთილებზე სიარული 9 წლის ასაკში დაიწყო. სამი წლის შემდეგ მან გამართა პირველი კონცერტი, რომელზეც შეასრულა ჰაიდნის „საფორტეპიანო კონცერტი C მაჟორში". 1991 წელს ომი დაიწყო, მაგრამ მაქსიმისთვის და მისი პედაგოგისთვის ამას ხელი არ შეუშლია. მიუხედავად საომარი მოქმედებებისა, მაქსიმი განაგრძობდა მეცადინეობას და 1993 წელს მან ზაგრებში გამართული კონკურსი მოიგო.

მაქსიმმა სწავლა განაგრძო ზაგრების მუსიკალურ აკადემიაში. შემდეგ ერთი წელი გაატარა ლისტის აკადემიაში ბუდაპეშტში და ამ ერთი წლის განმავლობაში მან გაიმარჯვა ნიკოლაი რუბინშტაინის საერთაშორისო საფორტეპიანო კონკურსში. 2000 წელს საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში, რათა ესწავლა იგორ ლაზკოსთან და მომდევნო წელს პენტუაზის საფორტეპიანო კონკურსზე პირველი ადგილი დაიკავა.

როდესაც ის დაბრუნდა ხორვატიაში მედიის ყურადღების ცენტრში მოექცა. ის ხშირად ჩანდა ტელევიზიით, ასევე უამრავ ინტერვიუს აძლევდა. მალე მან გამოუშვა ალბომი *Gestures*, რომელიც გახდა ყველაზე სწრაფად გაყიდვადი კლასიკური მუსიკის ალბომი ხორვატიაში.

საერთაშორისო აღიარება
---------------------

მაქსიმ მრვიცას მეორე ალბომი *The Piano Player*, რომელშიც შედიოდა ჰენდელისა და შოპენის ნაწარმოებები, ძალიან წარმატებული გამოდგა, განსაკუთრებით აზიაში. სინგაპურში, მალაიზიაში, ინდონეზიასა და ჩინეთში მან ოქროს სტატუსი მოიპოვა, ტაივანსა და ხორვატიაში — პლატინისა, ჰონგ კონგში კი ორმაგი პლატინის.

დისკოგრაფია
-----------

### ალბომები

* 1999 – *Gestures* (Lisinski Studios)
* 2003 – *The Piano Player* (EMI)
* 2004 – *Variations Part I&II* (EMI)
* 2005 – *A New World* (EMI)
* 2006 – *Electrik* (EMI)
* 2007 – *Pure* (MBO)
* 2008 – *Pure II* (MBO)
* 2008 – *Greatest Maksim* (EMI)
* 2010 – *Appassionata* (Universal)
* 2012 – *The Movies* (Universal)

ალბომი *Pure II* არასოდეს გამოსულა გაყიდვაში კონტრაქტთან დაკავშირებული გაუგებრობის გამო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* MaksimWorld[*მკვდარი ბმული*]
* Maksim Mrvica Fansite დაარქივებული 2009-07-13 საიტზე Wayback Machine.
* Maksim free sheet music downloads დაარქივებული 2010-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* Maksim sheet music book by Tonci Huljic დაარქივებული 2009-04-14 საიტზე Wayback Machine.
* Maksim Mrvica China Fans Club დაარქივებული 2009-05-29 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Maksim Mrvica hr. *vecernji.hr*. ციტირების თარიღი: 24 ივლისი, 2017.
2. ↑  maksim.co.uk.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-02-13. ციტირების თარიღი: 2009-12-13.
**მაქსველის დემონი** — 1867 წლის აზრითი ექსპერიმენტი, აგრეთვე მისი მთავარი პერსონაჟი — მიკროსკოპული ზომის წარმოსახვითი მოაზროვნე არსება, რომელიც მოიგონა ბრიტანელმა ფიზიკოსმა ჯეიმზ კლარკ მაქსველმა თერმოდინამიკის მეორე კანონის მოჩვენებითი პარადოქსის საილუსტრაციოდ.

პარადოქსის არსი
---------------

მაქსველის დემონის სქემატური გამოსახულება
აზრითი ექსპერიმენტი შემდგომში მდგომარეობას: დავუშვათ, აირით სავსე ჭურჭელი გაუვალი მემბრანით გაყოფილია ორ ნაწილად: მარჯვენად და მარცხენად. მემბრანაში არის ხვრელი ხელსაწყოთი (ეგრეთ წოდებული მაქსველის დემონით), რომელიც აირის სწრაფ (ცხელ) მოლეკულებს მხოლოდ ჭურჭლის მარცხენა ნაწილიდან მარჯვენაში გადასვლის საშუალებას აძლევს, ხოლო ნელ (ცივ) მოლეკულებს — მხოლოდ ჭურჭლის მარჯვენა ნაწილიდან — მარცხენაში. მაშინ დროის დიდი მონაკვეთის შემდეგ „ცხელი" (სწრაფი) მოლეკულები აღმოჩნდება მარჯვენა ჭურჭელში, ხოლო „ცივები" დარჩება მარცხენაში.

ამგვარად ვიღებთ, რომ მაქსველის დემონი სისტემაში ენერგიის დამატების გარეშე გვაძლევს საშუალებას, გავაცხელოთ ჭურჭლის მარჯვენა ნაწილი და გავაცივოთ მარცხენა. ენტროპია სისტემისთვის, რომელიც შედგება ჭურჭლის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებისგან, საწყის მდგომარეობაში მეტია, ვიდრე საბოლოოში, რაც ეწინააღმდეგება თერმოდინამიკურ პრინციპს ჩაკეტილ სისტემებში ენტროპიის შეუმცირებლობის შესახებ (იხ. თერმოდინამიკის მეორე კანონი).

პარადოქსი იხსნება, თუკი განვიხილავთ ჩაკეტილ სისტემას, რომელიც მოიცავს მაქსველის დემონსა და ჭურჭელს. მაქსველის დემონის ფუნქციონირებისთვის საჭიროა გარეშე წყაროსგან მისთვის ენერგიის გადაცემა. სწორედ ამ ენერგიის ხარჯზე ხდება ჭურჭელში ცხელი და ცივი მოლეკულების გაყოფა, ანუ ნაკლები ენტროპიის მდგომარეობაში გადასვლა. დემონის მექანიკური რეალიზაციისთვის (*ხრუტუნა და ძაღლუკა*) პარადოქსის დეტალური განხილვა მოყვანილია ფეინმანის ლექციებში ფიზიკის დარგში, გამოცემა 4, აგრეთვე ფეინმანის პოპულარულ ლექციებში „ფიზიკის კანონების ხასიათი".

ინფორაციის თეორიის განვითარებასთან ერთად დადგინდა, რომ გაზომვის პროცესმა შეიძლება არც გამოიწვიოს ენტროპიის გაზრდა იმ პირობით, რომ იგი თერმოდინამიკურად შექცევადია. თუმცა ამ შემთხვევაში დემონმა უნდა დაიმახსოვროს სიჩქარეთა გაზომვის შედეგები (მათი დემონის მახსოვრობიდან წაშლა ხდის პროცესს შეუქცევადს). იქიდან გამომდინარე, რომ მეხსიერება სასრულია, გარკვეულ მომენტში დემონი იძულებულია, წაშალოს ძველი შედეგები, რაც საბოლოოდ იწვევს მთელ სისტემაში ენტროპიის გაზრდას.

2010 წელს აზრითი ექსპერიმენტი რეალობაში განახორციელეს ტიუსა და ტოკიოს უნივერსიტეტის ფიზიკოსებმა.

სქოლიო
------

1. ↑  *Фейнман P.*, Характер физических законов. Библиотечка «КВАНТ», Выпуск 62. — М.: Наука, Изд. второе, исправленное, 1987; Лекция 5. Различие прошлого и будущего.
2. ↑  Leff, Harvey S. and Andrew F. Rex. *Maxwell’s Demon 2: Entropy, Classical and Quantum Information, Computing*. CRC Press, 2002, ISBN 0750307595,Google books link page 370.
3. ↑  *Б. Б. Кадомцев* "Динамика и информация", Успехи физических наук, т. 164, 1994, № 5, с. 450—530
4. ↑  *Ч. Г. Беннет* "Демоны, двигатели и второе начало термодинамики", В мире науки, 53, 1988, № 1
5. ↑  Японцы создали демона Максвелла. membrana.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-27. ციტირების თარიღი: 2016-01-16.
6. ↑  プレスリリース | 中央大学.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-11-21. ციტირების თარიღი: 2016-01-16.
პლანეტური ნისლეული NGC 2440. გადაღებულია ჰაბლის კოსმოსური ტეელესკოპით.
**NGC 2440** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ESO 560-PN9**) — პლანეტური ნისლეული კიჩოს თანავარსკვლავედში. მისი ცენტრალური ვარსკვლავი — HD62166, შესაძლოა, ყველაზე ცხელი თეთრი ჯუჯა იყოს ცნობილთა შორის.

ნისლეული უილიამ ჰერშელმა, 1790 წლის 4 მარტს აღმოაჩინა და აღწერა, როგორც „ლამაზი პლანეტური ნისლეული სიკაშკაშის მნიშვნელოვანი ხარისხით, რომელიც ზუსტად არ არის განსაზღვრული". NGC 2440 მზიდან 1,23 კილოპარსეკ (დაახლოებით, 4 000 სინათლის წელი) მანძილზე მდებარეობს.

HD 62166
--------

HD 62166-ის ზედაპირის ტემპერატურა, უკიდურესად მაღალია — დაახლოებით 200 000 კელვინი. ამ მკვრივ ვარსკვლავს, 0.6 მზის მასა, 0.028 მზის რადიუსი და 17.5-ის ტოლი ვარსკვლავიერი სიდიდე გააჩნია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hubble Space Telescope reveals NGC 2440 on YouTube
* NASA Astronomy Picture of the Day: Planetary Nebula NGC 2440 (15 February 2007)
* NASA Astronomy Picture of the Day: NGC 2440: Cocoon of a New White Dwarf (7 May 2006)
* NASA Astronomy Picture of the Day: NGC 2440 Nucleus: The Hottest Star? (30 November 1995)
მზიანი სანაპირო
**მზიანი სანაპირო** (ბულგ. Слънчев бряг — სლანჩევ-ბრიაგი) — ზღვისპირა კლიმატური კურორტი ბულგარეთში; გაშენებულია შავი ზღვის სანაპიროზე, ქალაქ ნესებირიდან ჩრდილოეთით. ზაფხული ძალიან თბილია (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 23,3 °С), ზამთარი რბილი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2,4 °С); ნალექები 430 მმ წელიწადში. სამკურნალო საშუალებები: კლიმატოთერაპია, ზღვაში ბანაობა. არის 5 კმ-ზე მეტი სიგრძისა და 300-400 მ სიგანის პლაჟი, რომელიც დაფარულია წვრილი ყვითელი ქვიშით. ყურძნით მკურნალობა. არის სასტუმროები, პანსიონატები, აგარაკები და სხვა. სულ 200-მდე სასტუმროა. მზიანი სანაპირო ქალაქ ნესებირის ნაწილია, რომლის ძველი მონაკვეთი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ძველ ნესებირსა და მზიან სანაპიროს შორის ავტობუსი მოძრაობს. საკურორტო კომპლექსი მზიანი სანაპირო დაჯილდოებულია ცისფერი დროშით. უახლოესი აეროპორტები და რკინიგზის სადგურები განლაგებულია ბურგასსა და ვარნაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მზიანი სანაპირო — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**J2000.0** — ეპოქის სახელწოდება ასტრონომიაში. ეპოქა — დროის განსაზღვრული მომენტი, რომელშიც ზუსტადაა განსაზღვრული ასტრონომიული კოორდინატები და ორბიტის ელემენტები, ასევე რომლისგანაც გამოთვლილია სხვა ორბიტალური პარამეტრები, ამა თუ იმ ობიექტის მდებარეობის მომავალში განსაზღვრის მიზნით.

დროთა განმავლობაში გროვდება გაზომვების უზუსტობები და შეცდომები, იქმნება სულ უფრო ბევრი შეცდომები ობიექტის მდებარეობის გამოთვლისას. ძველ დროში ასტრონომები და ასტრონომთა ჯგუფები ეპოქებს განსაზღვრავდნენ საკუთარი შეხედულებების მიხედვით, მაგრამ დღეისათვის ეპოქები განსაზღვრულია საერთაშორისო შეთანხმებაში. ასე რომ, მთელი მსოფლიოს ასტრონომებს შეუძლიათ უფრო ეფექტურად ითანამშრომლონ.

საერთაშორისო შეთანხმებით განსაზღვრული მიმდინარე ეპოქა — J2000.0.

იულიუსისეული პერიოდი[1]:

* 2451545,0 იულიუსისეული დღე, ანუ შუადღე 2000 წლის 1 იანვარი.

ეს თარიღი და დრო ეკვივალენტურია:

* 2000 წლის 1 იანვრის 11:59:27,816 საერთაშორისო ატომური დროის მიხედვით (TAI).
* 2000 წლის 1 იანვრის 11:58:55,816 მსოფლიო კოორდინირებული დროის მიხედვით (UTC).

სქოლიო
------

1. ↑
მეკლენბურგის დროშა (ტრადიციულად ხარის თავით)
მეკლენბურგი 1815—1934
რეგიონის დროშის ოფიციალური ვერსია
**მეკლენბურგი** (გერმ. Mecklenburg) — რეგიონი გერმანიის ჩრდილოეთში, ამჟამად მეკლენბურგ-წინა პომერანიის მიწის ნაწილი. მეკლენბურგის უმსხვილესი ქალაქები: როსტოკი, შვერინი, შტრალზუნდი, გრაიფსვალდი, ვისმარი, ნოიბრანდენბურგი.

სახელწოდება
-----------

ძველსაქსონურ დიალექტზე *მიკლი* (*mikil*) ნიშნავდა „დიდს", ხოლო სიტყვა *ბურგი* (*burg, borg, borch*) შუა-ქვემოგერმანულად ნიშნავს *ციხეს, სიმაგრეს*. X-XI საუკუნეებში გამოიყენებოდა სახელწოდება *Mikilinborg* („დიდი ციხესიმაგრე"). სახელი დაკავშირებულია კონკრეტულ ადგილთან, დასახლებასთან, რომელიც დღემდე ატარებს სახელწოდებას *Burg Mecklenburg* — ნიკლოტინგების (ნიკლოტის შთამომავლები) ობოდრიდის სამთავრო დინასტიის ყოფილ საგვარეულო ციხესიმაგრესთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მეკლენბურგი"** ვიკისაწყობში.
* Government portal of Mecklenburg-Western Pomerania დაარქივებული 2014-01-23 საიტზე Wayback Machine.
* "Mecklenburg". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Mecklenburg". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press
**სიკოკუ** (იაპონ. 四国 „ოთხი პროვინცია") — კუნძული იაპონიის არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში. მისი უძველესი სახელებია „იიო-ნო-ფუტანა-შიმა" (იაპონ. 伊予之二名島), „იიო-შიმა" (伊予島) და „ფუტანა-შიმა" (二名島). თანამედროვე სახელწოდება მიუთითებს ოთხ ძველ პროვინციაზე, რომელიც კუნძულს შეადგენდა: ავა, იიო, სანუკი და ტოსა.

სიკოკუს რეგიონი, შედგება რა სიკოკუსა და მიმდებარე მცირე კუნძულებისგან, ფარავს დაახლოებით 18 800 კმ² და ოთხი პრეფექტურისგან შედგება: ეჰიმე, კაგავა, კოჩი და ტოკუშიმა. ის ჰონსიუს უკავშირდება ბორანითა და საჰაერო მიმოსვლით, 1988 წლიდან კი დიდი სეტოს ხიდების ქსელით. ხიდების კომპლექსის დასრულებამდე რეგიონი იზოლირებული იყო დანარჩენი იაპონიისგან და უფრო თავისუფალი მოძრაობა ჰონსიუსა და სიკოკუს შორის გარანტია უნდა ყოფილიყო ეკონომიკური განვითარების დაჩქარებისთვის, რომლის მატერიალიზაცია ჯერ ვერ მოხერხდა.

მთაგრეხილების სერია კუნძულს ვიწრო ჩრდილო სუბ-რეგიონად და სამხრეთ ნაწილად ჰყოფს. კუნძულის 4,5 მილიონი მოსახლის უმეტესობა ჩრდილო ნაწილში ცხოვრობს, და ასევე ერთის გარდა ყველა ქალაქიც ამავე რეგიონშია. მთა ისიძუტი (1982 მ) კუნძულის უმაღლესი მწვერვალია. ინდუსტრია საკმაოდ განვითარებულია და მოიცავს სპილენძის დამუშავებას ბაშის მაღაროებიდან. მიწა ინტენსიურადაა გამოყენებული. სამხრეთის ველები დათესილია ბრინჯით, რომელსაც ზამთარში ხორბლითა და წიწიბურით ანაცვლებენ. ჩრდილო ნაწილში მრავალი სახის ხილი მოჰყავთ, მათ შორის ციტრუსები, ხურმა, ატამი და ყურძენი. ხორბლის წარმოების დაწყების შემდეგ უდონი (讃岐うどん) კაგავას პრეფექტურის (ყოფილი სანუკის პროვინცია) მოსახლეობის საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილი გახდა ედოს პერიოდში.

სიკოკუს სამხრეთი რეგიონი მთაგორიანია და ამგვარად ნაკლებად დასახლებულია. ერთადერთი შედარებით დიდი დაბლობი კოჩის გავაკებაა, სადაც პრეფექტურის დედაქალაქი მდებარეობს. რეგიონის რბილმა ზამთარმა განაპირობა სასათბურე მეურნეობის განვითარება. რბილი ჰავის გამო შესაძლებელია ბრინჯის ორი მოსავლის მოყვანა წელიწადში. ტყის მასიური საფარის წყალობით ასევე განვითარდა ქაღალდის წარმოება და ჰიდროელექტრო სადგურები.

სიკოკუ ასევე ცნობილია 88-ტაძრის პილგრიმობით, რომელიც მოძღვარ კუკაის უკავშირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სიკოკუ***

* სიკოკუ — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იაპონიის პრეფექტურები და რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
ჰოკაიდო · ტოჰოკუ · კანტო · ტიუბუ  · კანსაი · ტიუგოკუ  · სიკოკუ · კიუსიუ |  |
|  |
| პრეფექტურები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ჰოკაიდო | 
ჰოკაიდო |
|  |
| ტოჰოკუ | 
აკიტა · აომორი · ფუკუსიმა · ივატე · მიაგი · იამაგატა |
|  |
| კანტო | 
ტიბა · გუმა · იბარაკი · კანაგავა · საიტამა · ტოტიგი · ტოკიო |
|  |
| ჩუბუ | 
აიტი · ფუკუი · გიფუ · ისიკავა · ნაგანო · ნიიგატა · სიძუოკა · ტოიამა · იამანასი |
|  |
| კანსაი | 
ჰიოგო · კიოტო · მიე · ნარა · ოსაკა · სიგა · ვაკაიამა |
|  |
| ჩუგოკუ | 
ჰიროსიმა · ოკაიამა · სიმანე · ტოტორი · იამაგუტი |
|  |
| სიკოკუ | 
ეჰიმე · კაგავა · კოტი · ტოკუსიმა |
|  |
| კიუსიუ | 
ფუკუოკა · კაგოსიმა · კუმამოტო · მიაძაკი · ნაგასაკი · ოიტა · საგა  · ოკინავა |

 |

 |
**მზეჭაბუკ ჯაყელი** (გ. 1516) — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი 1500-1515 წლებში, ყვარყვარე II-ის ძე. ტახტი მიიტაცა უფროსი ძმის ქაიხოსრო I-ის გარდაცვალების შემდეგ. თავდაპირველად იცავდა საქართველოს მეფე-მთავრებს შორის 1490-1492 წლებში დადებულ ზავს, შემდეგ კი საკუთარი სამფლობელოს გაძლიერების მიზნით ოსმალეთს მორჩილება გამოუცხადა და მისი დახმარებით ჭანეთი და აჭარა სამცხე-საათაბაგოს შეუერთა. მზეჭაბუკი ცდილობდა სამცხე-საათაბაგოს ეკლესია ჩამოეშორებინა საქართველოსაგან. მან ერთხანს მიაღწია კიდეც ამას, მაგრამ ბოლოს დამარცხდა, 1515 წელს ჩამოშორდა პოლიტიკურ ასპარეზს და ბერად აღიკვეცა იაკობის სახელით.

ლიტერატურა
----------

* *ლომსაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 658.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ქაიხოსრო I | **სამცხის ათაბაგი**1500 - 1515 | შემდეგი:მანუჩარ I |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**მემარჯვენეობა** — ტერმინი თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებასა და დისკურსში. იგი აერთიანებს პოლიტიკურ იდეოლოგიებსა და თეორიებს, რომლებიც გარკვეულ იერარქიებს და მათზე დაფუძნებულ წყობილებებს მიიჩნევენ გარდაუვლად, ბუნებრივად, ნორმალურად ან სასურველად, როგორც წესი ბუნებითი წესრიგის, ეკონომიკის ან ტრადიციის საფუძველზე. 

მემარჯვენეობა, როგორც პოლიტიკური პლატფორმის აღმნიშვნელი ტერმინი, წარმოიშვა საფრანგეთის რევოლუციის დროს. დამფუძნებელი კრების პირველ ყრილობაზე (1789 წ.) დეპუტატებმა ადგილები გადაინაწილეს თავიანთი პოლიტიკური შეხედულებების შესაბამისად. მეფისგან მარცხნივ ადგილები დაიკავეს იაკობინელებმა, რომლებიც ყველაზე რევოლუციურად განწყობილი პარტიული დაჯგუფების წევრები იყვნენ. ისინი მხარს უჭერდნენ რადიკალურ გარდაქმნებს და რესპუბლიკის ჩამოყალიბებას. ცენტრალური ადგილები დაიკავეს ჟირონდისტებმა, რესპუბლიკის ზომიერმა მომხრეებმა. მეფისგან მარჯვნივ განლაგდნენ ფეიანები, რომლებიც არსებული წყობის (მონარქიის) შენარჩუნების მომხრეები იყვნენ. ადგილთა ასეთი განლაგება შენარჩუნდა მომდევნო თავყრილობებზეც.

ტერმინმა „მემარჯვენემ" მალევე დაიმკვიდრა რეაქციულის ან კონსერვატიულის გაგება, ხოლო „მემარცხენემ" — რევოლუციის ან რადიკალური გარდაქმნების მომხრე მიმართულების მნიშვნელობა. თუმცა, თანამედროვე პოლიტიკურ ცხოვრებაში მემარცხენედ და მემარჯვენედ დაყოფა სულ უფრო რთული ხდება და აღარ გამოხატავს უბრალო არჩევანს რევოლუციასა და რეაქციას შორის. ბევრი პოლიტიკური მეცნიერის აზრით, ასეთი დაყოფა სირთულეებს წარმოშობს, რადგან პოლიტიკური იდეების უაღრესად კომპლექსური სისტემების გამარტივებისა და განზოგადებისკენაა მიმართული.

ტრადიციულად მემარჯვენე იდეოლოგიებს მიაკუთვნებენ: კლასიკურ ლიბერალიზმს, ლიბერტარიანიზმს, ანარქო-კაპიტალიზმს, კონსერვატიზმს, ნაციონალიზმსა და მონარქიზმს. რადიკალურ მემარჯვენე (ულტრამემარჯვენე) იდეოლოგიებს მიეკუთვნება ფაშიზმი, ნაციონალ-სოციალიზმი, ფალანგიზმი და სხვა.

აგრეთვე იხილეთ
--------------

* მემარცხენეობა

სქოლიო
------

1. ↑  მემარჯვენეობა – საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.

ლიტერატურა
----------

* „პოლიტიკური იდეოლოგიები, შესავალი კურსი", ენდრიუ ჰეივუდი, ლოგოს პრესი, 2004 წ. ISBN 99928-928-4-6
**სიკასო** (ფრანგ. Sikasso) — ქალაქი მალის სამხრეთ ნაწილში. იგი სიკასოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მეორე ქალაქია, სადაც 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 226 618 ადამიანი.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი სიკასო მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან 375 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთში, კოტ-დ’ივუარის სახელმწიფო საზღვრიდან 100 კმ-ით ჩრდილოეთში და ბურკინა-ფასოს სახელმწიფო საზღვრიდან 45 კმ-ით დასავლეთში.

### კლიმატი

ქალაქის კლიმატი ხასიათდება, როგორც ტიპური სუბეკვატორული. ჰაერის ტემპერატურის წლიური ცვალებადობა ქალაქში უმნიშვნელოა, ხოლო ნოტიო სეზონი მკვეთრადაა გამოკვეთილი და გრძელდება დაახლოებით ნახევარი წელი. ნალექების წლიური ნორმა შეადგენს დაახლოებით 1200 მმ-ს; ნალექები თითქმის მთლიანად მოდის მაისიდან სექტემბრის პერიოდში. მშრალი სეზონი იკვეთება ზამთრის თვეებში. ყველაზე უფრო წვიმიანი და გრილი თვეა — აგვისტო. ყველაზე უფრო ცხელი თვეებია — მარტი და აპრილი, როდესაც ჰაერის ტემპერატურის საშუალო მაქსიმუმი აჭარბებს 37 °C-ს.

ისტორია
-------

ქალაქი სიკასო დაარსდა XIX საუკუნის დასაწყისში მანსა დუალას მიერ. ქალაქი 1876 წლამდე იყო პატარა სოფელი, ხოლო როდესაც ტიება ტრაორე, რომლის დედაც წარმოშობით სიკასოდან იყო, გახდა კენედუგუს სამეფოს მეფე მან დედაქალაქი სიკასოში გადაიტანა. მან თავისი სასახლე ააგო მამელონის ბორცვზე და ააშენა საფორტიფიკაციო კედლები, როგორც ვასულუს იმპერიის იმპერატორ სამორი ტურესაგან, ასევე საფრანგეთის კოლონიალური ჯარისაგან თავდასაცავად. ქალაქმა 1887 წლიდან 1888 წლის ჩათვლით გაუძლო ხანგრძლივ ალყას, მაგრამ 1898 წელს მაინც დანებდა საფრანგეთის ჯარს; ტიება ტრაორეს ძმამ ბაბემბა ტრაორემ, რომელიც 1893 წლიდან ძმის გარდაცვალების შემდეგ მართავდა სამეფოს, საფრანგეთის კოლონიალურ ჯარს არ ჩაბარდა და თავი მოიკლა.

მოსახლეობა
----------

ქალაქ სიკასოში ცხოვრობს რამდენიმე ეთნიკური ჯგუფი: ბამბარა, სენუფო, ბობო, მანდინკა.

ეკონომიკა
---------

სიკასო მდებარეობს საკმაოდ განვითარებულ სასოფლო-სამეურნეო რეგიონში. აქ მოყვანილი ხილი და ბოსტნეული კულტურები უზრუნველყოფს ქალაქის სტაბილურ შემოსავალს, რის გამოც იგი აღარ არის დოტაციაზე დამოკიდებული.

ქალაქში ფუნქციონირებს სიკასოს საერთაშორისო აეროპორტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Portions of this article were translated from French language Wikipedia's Sikasso.
* *Plan de Sécurité Alimentaire Commune Urbaine de Sikasso 2007-2011*, Commissariat à la Sécurité Alimentaire, République du Mali, USAID-Mali, 2007,. წაკითხვის თარიღი: 2017-08-27 დაარქივებული 2012-09-13 საიტზე Wayback Machine. .
* L'économie locale de Sikasso, Mali. Ecoloc - Gérer l'économie localement en Afrique - Evaluation et prospective, Volume 1, Number 2, Décembre 2002, pp. 1–18 (18).

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (citypopulation)
6502-ის პორცესორი DIP-40-ის პლასტმასის კორპუსში
**MOS Technology 6502**, ან უბრალოდ **6502** — 8 ბიტიანი მიკროპროცესორი, შემუშავებული კომპანია MOS Technology-ის მიერ 1975 წელს. გამოშვებისთანავე ის გაცილებით იაფი ღირდა მისი კონკურენტი კომპანიების (Motorola და Intel) მიერ შემუშავებულ პროცესორებთან შედარებით. თუმცა დაბალი ფასისა და ნაკლები ტაქტური სიხშირის მიუხედავად, წარმადობით არ ჩამორჩებოდა მათ. 6502-ის და Zilog Z80-ის გამოსვლამ განსასღვრა სათამაშო კონსოლების გამოჩენა 1970-იან წლებში. მოგვიანებით მასზე ლიცენზია მოიპოვა რამდენიმე კომპანიამ, მათ შორის Rockwell-მა და Synertek-მა. 6502 და მისი მოდიფიკაციები დღემდე გამოიყენება ჩაშენებულ სისტემებში.

ლიტერატურა
----------

* Leventhal, Lance A. (1986). *6502 Assembly Language Programming 2nd Edition*.  Osborne/McGraw-Hill. ISBN 0-07-881216-X.
* Leventhal, Lance A. (1982). *6502 Assembly Language Subroutines*.  Osborne/McGraw-Hill. ISBN 0-931988-59-4.
* Mansfield, Richard (1983). *Machine Language For Beginners - Personal Computer Machine Language Programming For The Atari, VIC, Apple, Commodore 64, and PET/CBM Computers*. Greensboro, North Carolina:  Compute! Publications. ISBN 0-942386-11-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„MOS Technology 6502"** ვიკისაწყობში.
* 6502.org
**Manic Street Preachers** — უელსური ალტერნატიული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1986 წელს ბლეკვუდში, რომელშიც შედიან ჯეიმზ დინ ბრედფილდი (წამყვანი ვოკალი, წამყვანი გიტარა), ნიკი უაირი (ბას-გიტარა, ტექსტები) და შონ მური (დასარტყმელი საკრავები). ხშირად მათ უწოდებენ The Manics-ს ან უბრალოდ Manics. Manic Street Preachers თავდაპირველად კვარტეტი იყო, მაგრამ იქცა ტრიოდ, როდესაც 1995 წლის 1 თებერვალს მოულოდნელად გაუჩინარდა რიჩი ედვარდსი, ჯგუფის ტექსტების ძირითადი ავტორი და რიტმული გიტარისტი. ადრეულ ეტაპზე ჰერმაფროდიტული გლემ-როკ იმიჯით და კრიტიკული სოციალური ტექსტებით „კულტურაზე, გაუცხოებაზე, უსაქმურობასა და სასოწარკვეთაზე" მოიპოვეს საკულტო სტატუსი.

ედვარდის გაუჩინარების შემდეგ ბრედფილდმა, მურმა და უაირმა განაგრძეს ჯგუფის სახით თანამშრომლობა და მიაღწიეს კრიტიკოსთა აღიარებას და კომერციულ წარმატება. მიღებული აქვთ შვიდზე მეტი *NME*-ის ჯილდო, მათ შორის, ცხოვრებისეული დამსახურებებისთვის, რომელსაც „ღმერთთან მიახლოებული გენიოსის" ჯილდო ეწოდება. აგრეთვე არიან რვა Q-ს და ბრიტანული მუსიკის ოთხი ჯილდოს მფლობელები. დღეისთვის მსოფლიო მასშტაბით გაყიდული აქვთ 10 მილიონზე მეტი ალბომი და ითვლება ბრიტანეთის ერთ-ერთ წამყვან ჯგუფად. გვიანდელ ალბომებში შეიმჩნევა მემარცხენე პოლიტიკის თემები და ინტელექტუალური სტილი, რასაც ერწყმის ალტერნატიული როკის უფრო ტრადიციული ჟღერადობა. საერთო ჯამში, ჯგუფს აქვს საუკეთესო 10-ეულებში მოხვედრილი 11 ალბომი, საუკეთესო 10-ეულებში მოხვედრილი 15 სინგლი და ბრიტანეთის ჩარტებში #1 პოზიციაზე სამჯერ მოხვედრა 1998 წლის ალბომით *This Is My Truth Tell Me Yours*, სინგლით ამ ალბომიდან „If You Tolerate This Your Children Will Be Next" და 2000 წლის სინგლით „The Masses Against the Classes".

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Manic Street Preachers-ის დისკოგრაფია.
სტუდიური ალბომები
* *Generation Terrorists* (1992)
* *Gold Against the Soul* (1993)
* *The Holy Bible* (1994)
* *Everything Must Go* (1996)
* *This Is My Truth Tell Me Yours* (1998)
* *Know Your Enemy* (2001)
* *Lifeblood* (2004)
* *Send Away the Tigers* (2007)
* *Journal for Plague Lovers* (2009)
* *Postcards from a Young Man* (2010)
* *Rewind the Film* (2013)
* *Futurology* (2014)
* *Resistance Is Futile* (2018)
* *The Ultra Vivid Lament* (2021)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Manic Street Preachers***

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Jovanovic, Rob (2010). *A Version of Reason: The Search for Richey Edwards*.  Hachette. ISBN 9781409111290.
2. ↑  BBC Wales – Music – Manic Street Preachers – Richey Edwards. ციტირების თარიღი: 9 July 2012.
3. ↑  Owen, Paul.  (27 November 2008) The Manics' Lyrics Were Something Truly Special. ციტირების თარიღი: 9 July 2012.
4. ↑  Manic Street Preachers. ციტირების თარიღი: 9 July 2012.
5. ↑  „From Despair to Success". *news.bbc.co.uk*. 12 February 1999. ციტირების თარიღი: 9 July 2012.
6. ↑  Final Farewell for a Cult Hero.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 აგვისტო 2011. ციტირების თარიღი: 9 July 2012.
ადგილები, სადაც არ შეიძლება სიკვდილი
**სიკვდილზე დაწესებული აკრძალვა** — სიკვდილის სამართლებრივი აკრძალვა გარკვეულ ადგილებში, რაც ითვალისწინებს კანონის დამრღვევის ოჯახისთვის სხვადასხვა სახის ჯარიმის დაკისრებას. 

წარსულში ეს გამოწვეული იყო რელიგიური ან პოლიტიკური მიზნით, რათა შეურაცხყოფა არ მიეყენებინათ წმინდა, საკრალური ადგილისთვის. ძველ ბერძნებისათვის ძვ. წ. V საუკუნიდან აკრძალული იყო სიკვდილი კუნძულ დელოსზე. ხშირად აღნიშნავენ, რომ სიკვდილი ასევე აკრძალულია დიდი ბრიტანეთის ვესტმინსტერის სასახლეში და თუ ვინმე იქ შემთხვევით გარდაიცვლება, იგი უნდა დაიკრძალოს მეფის ხარჯებით. 

ჩვენს დროში, ზოგიერთ დასახლებულ პუნქტში მიიღეს კანონი სიკვდილის აკრძალვაზე, როგორც „სასოწარკვეთილების აქტი", რომელიც გამოწვეული იყო ქალაქის სასაფლაოების გადავსებით და ამ აქტით იმედოვნებდნენ, რომ ხელისუფლება გამოყოფდა ახალ ადგილებს მიცვალებულთა დასაკრძალად. 

მსგავსი კანონი მოქმედებს ლანხარონში (ანდალუზია, ესპანეთი), სამხრეთი საფრანგეთის სამ დასახლებულ პუნქტში — კიუნიო, ლე-ლავანდუ და სარპურანსი. ასეთივე კანონი მოქმედებს შპიცბერგენის არქიპელაგის ქალაქ ლონგიირში. ასევე წარდგენილია კანონპროექტი ბრაზილიის ქალაქ ბირიტიბა-მირიმში. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში ქალაქის მერმა აღნიშნული კანონპროექტის მიღების საბაბად გამოაცხადა ის, რომ ქალაქის მახლობლად გაედინება რამდენიმე მდინარე, საიდანაც იღებენ სასმელ წყალს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ახალი სასაფლაოები აბინძურებენ გარემოს და წარმოადგენენ საფრთხეს ადამიანის ჯანმრთელობისათვის.

ქალაქ ლონგიირში მოქმედებს კანონი, რომლის მიხედვითაც აკრძალულია სიკვდილი მის ტერიტორიაზე. თუ ვინმე გახდა მძიმედ ავადმყოფი და მის სიკვდილს საფრთხე დაემუქრა, პაციენტი დაუყოვნებლივ საზღვაო ან საჰაერო გზით უნდა გადაიყვანონ ნორვეგიის სხვა ნაწილში სადაც იგი გარდაიცვლება. თუკი ადამიანი გარდაიცვლება ქალაქში, მას მაინც ასაფლავებენ „დიდ მიწაზე", ეს აუცილებლობა გამოწვეულია იმით, რომ სხეული მუდმივი გაყინვით დამარხვის მერე არ გაიხრწნება და არ მიიპყრობს ისეთი ცხოველების ყურადღებას როგორიცაა თეთრი დათვი.

სქოლიო
------

1. ↑  Cleland, Gary (2012-04-06). „Illegal mince pies and other UK legal legends". *BBC*. London. ციტირების თარიღი: 17 December 2012.
2. ↑  „Illegal mince pies and other UK legal legends". *BBC News Magazine April 6, 2012*. ციტირების თარიღი: 5 June 2013. დახრილი (კურსივი) ან მუქი ტექსტი არ არის დაშვებული `|newspaper=`-ში (დახმარება)
3. ↑  Cleland, Gary (2007-11-06). „Don't die in parliament, it's the law". *The Daily Telegraph*. London. ციტირების თარიღი: 26 August 2012.
4. ↑  "Spanish Mayor Outlaws Death". Stiffs. 2 October 1999. Archived from the original on 26 August 2012.
5. ↑  "Forbidden to die because of lack of room". Weird Globe News. 25 November 2007. Archived from the original on 26 August 2012.
6. ↑  Henley, Jon (2000-09-23). „Citizens live under law's dead hand". *The Guardian*. London. ციტირების თარიღი: 2008-10-26.
7. ↑  "Cemetery full, mayor tells locals not to die". Reuters. 5 March 2008. Archived from the original on 26 August 2012.
**სოციალ-დემოკრატიული პარტია** (ინგლ. Social Democratic Party) — პოლიტიკური პარტია გაერთიანებულ სამეფოში, რომელიც 1981-88 წლებში არსებობდა.

სდპ-ს შექმნა დაკავშირებულია ლეიბორისტული პარტიის მემარჯვენეთა თავკაცების მემარცხენეებით უკმაყოფილებით, მათი შეხედულებით პარტიის ხელმძღვანელობის პოლიტიკაზე. 4 გავლენიანი პოლიტიკოსი მემარჯვენეთა მხრიდან როი ჯენკინსი, დევიდ ოუენსი, ბილ როჯერსი და შირილ ვილიამსი, რომლებმაც მიიღეს „ოთხთა ბანდის" ზედმეტსახელი (ჩინეთის კომპარტიაში არსებული იგივე სახელწოდების ჯგუფის ალუზია), გამოვიდა პარტიის ხელმძღვანელობის კრიტიკით და მალევე დატოვეს პარტიაც, ჩამოაყალიბეს რა სდპ. პარტიას 28 ლეიბორისტი დეპუტატი შეუერთდა თემთა პალატიდან და ასევე ერთი დეპუტატ-კონსერვატორი. პარტიის შექმნიდან მოკლე ხანში, პარტიამ შექმნა კავშირი ლიბერალურ პარტიასთან. კავშირის ლიდერები, რომელიც უპირველეს ყოვლისა ადგილობრივ არჩევნებში მონაწილეობის მიღებისათვის შეიქმნა, როი ჯენკინსი სდპ-დან და დევიდ სტილი ლპ-დან გახდნენ.

1983 წელს საპარლამენტო არჩევნებზე პარტიის კანდიდატებმა ლპ-დან და სდპ-დან 7,78 მილიონი ხმა (25,4%) და თემთა პალატაში 23 ადგილი მიიღეს. 1984 წელს ლპ-სდპ კავშირმა ევროპარლამენტში მიიღო მონაწილეობა. თუმცა ვერ მოარხერხა ვერცერთი ადგილის მოპოვება, მიუხედავად იმისა რომ მან ხმების 19% მიიღო ინგლისში, უელსში და შოტლანდიაში. 1987 წელს საპარლამენტო არჩევნებზე ლპ-სდპს კანდიდატებმა 7,34 მილიონი ხმა (22,6%) და 22 დეპუტატის მანდატი მიიღეს.

1988 წლის 3 მარტს ორივე პარტიამ მიიღო გადაწყვეტილება შეერთების შესახებ და ჩამოაყალიბეს სოციალური და ლიბერალური დემოკრატების პარტია, რომელსაც შემდეგში გადაერქვა სახელი და ლიბერალური დემორატების პარტია ეწოდა (პარტია დღესაც არსებობს).

პარტიის ლიდერები
----------------

* როი ჯენკინსი, 7 ივლისი1981 — 13 ივნისი 1983
* დევიდ ოუენი, 13 ივნისი 1983 — 14 ივნისი 1987
* რობერტ მაკლენანი, 14 ივნისი 1987 — 3 მარტი 1988
სნუკერის თამაში მიმდინარეობს მაგიდაზე განლაგებულ ბურთებზე კიის დარტყმებით — ორი (ან მეტი) მოთამაშის მიერ, რომლებიც რიგ-რიგობით ახორციელებენ დარტყმებს და ცდილობენ, რაც შეიძლება მეტი ქულა დააგროვონ თამაშის წესების ფარგლებში.

თამაში მაღალი რესტის დახმარებით (extended spider rest)
სნუკერის მაგიდა. ბურთები თავის ადგილებზეა ფრეიმის საწყის პოზიციაზე

აღჭურვილობა
-----------

### მაგიდა

თამაში მიმდინარეობს შემდეგნაირი ზომების მქონე მართხკუთა მაგიდაზე:

* სიგრძე — 11 ფუტი და 8 დიუმი ± ½ დიუმი 3569 მმ ± 13 მმ
* სიგანე — 5 ფუტი 10 დიუმი ± ½ დიუმი 1778 მმ ± 13 მმ
* სიმაღლე — 2 ფუტი 9 ½ დიუმი 851—876 მმ
* სიმაღლე სათამაშო ზედაპირიდან გვერდის ზედა მხარემდე — 39 — 40 მმ

### ბურთები

თამაშის კომპლექტი შედგება 15 *წითელი*, 6 *ფერადი* და ერთი *თეთრი* ბურთისგან.

**ბურთების „ღირებულება":**

* წითელი — 1 ქულა;
* ყვითელი — 2 ქულა;
* მწვანე — 3 ქულა;
* ყავისფერი — 4 ქულა;
* ლურჯი — 5 ქულა;
* ვარდისფერი — 6 ქულა;
* შავი — 7 ქულა.

### სხვა აღჭურვილობა

თამაში მიმდინარეობს ბილიარდის კიით, რომელიც არ უნდა იყოს 3 ფუტზე მოკლე (914 მმ). ასევე გამოიყენება დამაგრძელებლები და რესტები (ინგლ. rest), რომლებიც რთულად დასარტყამი პოზიციიდან თამაშის საშუალებას იძლევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სნუკერის თამაშის წესები World Snooker-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  აგრეთვე არსებობს თამაშის სხვა ვარიანტები ბურთების განსხვავებული რაოდენობით