recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ძმები **დიმიტრი** (დ. 1810, სტრუგა — გ. 23 იანვარი, 1862, სტამბოლი) და **კონსტანტინ** (დ. 1810, სტრუგა — გ. 18 იანვარი, 1862, სტამბოლი) **მილადინოვები** — XIX საუკუნის ბულგარეთის კულტურული აღორძინების ეპოქის მოღვაწეები.

ოჯახი
-----

ძმები მილადინოვები დაიბადნენ ქრისტო მილადინოვისა და მისი მეუღლის, სულთანა მილადინოვას დიდ ოჯახში. მათ ჰყავდათ რვა შვილი: დიმიტრი და კონსტანტინე, ნაომი, ტანე, მათე, აპოსტოლი, ანა და კრესტა.

მოღვაწეობა
----------

ორივე ძმა გახლდათ ბულგარეთის ეროვნული აღორძინების ეპოქის მნიშვნელოვანი ფიგურა.

ძმები მილადინოვების კრებული
---------------------------

კონსტანტინ მილადინოვი მოსკოვის უნივერსიტეტში სწავლობდა სლავურ ფილოლოგიას და იქ დარჩა 1860 წლამდე, უნივერსიტეტის დამთავრდებადე, შემდეგ კი ვენაში შეხვდა იოსებ შტროსმაიერს, რომელიც მას ბულგარული ხალხური სიმღერების გამოცემაში დაეხმარა.

კრებული სახელწოდებით „ბულგარული ხალხური სიმღერები. შეგროვებული ძმები დიმიტრი და კონსტანტინ მილადინოვებისა და გამოცემული კონსტანტინის მიერ. ზაგრებში. ა. იაკიჩის სტამბაში, 1861" („Бѫлгарски народни пѣсни. Собрани отъ братья Миладиновци, Димитрıя и Константина и издадени отъ Константина. Въ Загребъ. Въ книгопечатница-та на А. Якича, 1861") გამოიცა ზაგრებში 1861 წელს. ის შედგებოდა 660 ბულგარული ხალხური სიმღერისგან, რომელიც შეკრებილი იყო ბალკანეთის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ სლავურ ოლქებში.

კონსტანტინ მილადინოვის პოეზია
-----------------------------

კონსტანტინ მილადინოვის პოეზია აღსავსე იყო სოციალური და ეროვნული მოტივებით.

გარდაცვალება
------------

1861 წელს კონსტანტინმა დატოვა ზაგრები და გაემგზავრა ბელგრადში, სადაც შეიტყო, რომ მისი ძმა, დიმიტრი სტამბულის ციხეში იმყოფებოდა.

ამის შემდეგ ის წავიდა სტამბოლში, სადაც დააპატიმრეს თურქებმა, დადეს ბრალი ჯაშუშობაში და ჩასვეს ციხეში. 1862 წელს სტამბოლის ციხეში მყოფი ძმები კონსტანტინ და დიმიტრი მილადინოვები გაურკვეველ ვითარებაში გარდაიცვალნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Original edition of 'Bulgarian Folk Songs' (ბულგარული)
* Full text of «Bulgarian folk songs» (ბულგარული)
* Letter bearing the signature of Konstantin Miladinov დაარქივებული 2006-08-22 საიტზე Wayback Machine.
* Konstantin Miladinov poetry (ბულგარული)
* official site of struga.org (English and Macedonian)

სქოლიო
------

1. ↑  Nationalism, Globalization and Orthodoxy: the social origins of ethnic conflict in the Balkans, Victor Roudometof, Greenwood Publishing Group, 2001, ISBN 0313319499, p. 144.
2. ↑  Language and National Identity in Greece, 1766—1976, Peter Mackridge, Oxford University Press, 2010, ISBN 019959905X, p. 189.
3. ↑  Who Are the Macedonians? Hugh Poulton, C. Hurst & Co. Publishers, 2000, ISBN 1850655340, p. 38.
**წითური ყანჩა** (ლათ. Ardea purpurea) — ფრინველი ყანჩისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 78–97 სმ, ფრთის შლილი 120–152 სმ აღწევს. ამხელა ზომების მიუხედავად, 0,5-დან 1,35 კგ-მდე იწონის. შეფერილია მოწაბლისფრო-მურად, ზურგი ნაცრისფერი აქვს. ფრენისას თავი და კისერი წინ მოკლედ აქვს გაშვერილი და ქმნის ჩამოშვებული მარყუჟის სილუეტს. გავრცელებულია ევროპაში (ბუდობისას), სამხრეთ აზიასა და აფრიკაში; გვხვდება საქართველოშიც. ბინადრობს ლერწმნარებში წყალთან ახლოს. ევროპული ყანჩები იზამთრებენ აფრიკის კონტინენტზე, საჰარის სამხრეთით. სხვა მსხვილი ყანჩების მსგავსად, წითური ყანჩა ხეებზე ნაკლებად ჯდება. გრძელი თითების მეშვეობით შეუძლია გახურებულ ქვიშაზე სიარულიც. შეშინებული წითური ყანჩა ლერწმებით გარშემორტყმულ ადგილას იტუზება, ნისკარტს ვერტიკალურად ზევით წევს და ამგვარად ცდილობს დამალვას. ამ ქცევით ძალიან წააგავს ყარაულას. უმეტესად აქტიურია შებინდებისას. უმთავრესად იკვებება 20 სმ-მდე სიგრძია თევზებით, რომლებსაც ყარაულობის შემდეგ იჭერს. დაჭერის შემდეგ მსხვერპლს შებერტყავს, რათა მოაბრუნოს სასურველი პოზიციისაკენ და ყლაპავს თავით წინ. აგრეთვე ჭამს მწერებს, კიბოსნაირებს, ამფიბიებსა და მღრღნელებს. ცუდად ცურავს და ამიტომ ერიდება ღრმაწყლოვან ადგილებს. ბუდეს იკეთებს ზრდასრულ ლერწმებში, ბუჩქებსა და ლელქაშებში. აგრეთვე ხშირად ბუდობს 20-მდე წყვილისაგან შედგენილ კოლონიებში, ახასიათებს სხვა სახეობის ყანჩებთან და ჩვამებთან ერთად ცხოვრება. ამგვარ გაერთიანებებში წითური ყანჩის ბუდე სხვა ბუდეებზე ქვემოთაა განლაგებული. დედალი დებს 3–5 მოცისფრო-მკრთალ კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი. ინკუბაცია 4 კვირა გრძელდება. ბარტყებს კვებავენ ჩიჩახვიდან ამოღებული, უკვე გადამუშავებული საკვებით.

ქვესახეობები
------------

* *A. p. purpurea* Linnaeus, 1766 — სამხრეთ და ცენტრალური ევროპიდან აღმოსავლეთით შუა აზიამდე, ახლო აღმოსავლეთი, აფრიკა (საჰარის სამხრეთით).
* *A. p. manilensis* Meyen, 1834 — სამხრეთი და აღმოსავლეთი აზია, მალაის არქიპელაგი.
* *A. p. bournei* Naurois, 1966 — მწვანე კონცხის კუნძულები.
* *A. p. madagascariensis* van Oort, 1910 — კ. მადაგასკარი.

ლიტერატურა
----------

* del Hoyo, J.; Elliot, A.; Sargatal, J. eds. (1992). Handbook of the Birds of the World. 1. Barcelona: Lynx Edicions. p. 407. ISBN 84-87334-10-5.

სქოლიო
------

1. ↑  Ali, S. (1996). *The Book of Indian Birds*. Bombay:  Bombay Natural History Society. ISBN 978-0-19-563731-1.
2. ↑  Purple heron videos, photos and facts – Ardea purpurea. ARKive.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 ოქტომბერი 2011. ციტირების თარიღი: 18 October 2011.
3. ↑   (1992) *CRC Handbook of Avian Body Masses*.  CRC Press. ISBN 978-0-8493-4258-5.
4. ↑  *ჟორდანია რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 622.
წინადაცვეთის ტრადიციები ქვეყნის მიხედვით.
წინადაცვეთის შესრულება, ცენტრალური აზია, (1865–1872).
**წინადაცვეთა** — წეს-ჩვეულება, რომლის თანახმადაც კვეთდნენ მამრის ასოს კანის ბოლოს. წინადაცვეთის ჩვეულება აღმოცენდა პირველყოფილ საზოგადოებაში და გავრცელდებული იყო ჭაბუკთა ტომის სრულუფლებიან წევრებად ჩარიცხვის რიტუალებში. ეს რიტუალები მიზნად ისახავდა ჭაბუკთა ფიზიკურ გამოცდას, ასევე ტომის ადათ-ჩვეულებების და რელიგიის წარმოდგენების ათვისებას. წინადაცვეთა დღესაც შემორჩენილია ავსტრალიის, ოკეანეთის, აფრიკის ჩამორჩენილ ხალხებში. წინადაცვეთა გვხვდება იუდაიზმისა და ისლამის რელიგიის პრაქტიკაშიც. იუდაიზმის მიმდევრები წინადაცვეთას უკეთებდნენ ჩვილებს, ხოლო მუსლიმანები — 7-10 წლის ბიჭებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინიციაცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 326.
* Bolnick D A, Koyle M, Yosha A (September 2012). *Surgical Guide to Circumcision*.  Springer. ISBN 978-1-4471-2857-1.
* Gollaher D (February 2001). *Circumcision: A History Of The World's Most Controversial Surgery*.  Basic Books. ISBN 978-0-465-02653-1. ციტირების თარიღი: 2014-07-10. [*მკვდარი ბმული*]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***წინადაცვეთა***

* Videos of infant circumcision: using a Plastibell
* A Xhosa circumcision
**წითური ფოცხვერი** (ლათ. Lynx rufus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. შეფერილობით ყვითელ-რუხიდან მოწითალო-ყავისფრამდეა, ბევრად მუქი ფერისაა ზაფხულობით. აქვს მუქი ზოლები და ლაქები, მოკლე კუდი, რომელიც მუქი ბოლოთია. ზომით დაახლოებით მოზრდილი შინაური კატის ხელაა — ყველაზე პატარაა ფოცხვრებს შორს. მასა 9–12 კგ-ია, სიმაღლე მინდაოში 45–58 სმ, სიგრძეში ძირითადად 65–70 სმ-ია, თუმცა ცნობილია 47 სმ და 125 სმ სიგრძის ინდივიდებიც. გავრცელებულია ძირითადად ამერიკის შეერთებული შტატების კონტინენტურ ნაწილში, შუა დასავლეთის სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიისა და აღმოსავლეთი სანაპიროს ზოგიერთი ადგილის გამოკლებით, სადაც მასზე აქტიურად ნადირობდნენ XX საუკუნის პირველ ნახევარში. აგრეთვე გვხვდება მექსიკაში, უკიდურესი სამხრეთით აღწევს ოახაკისა და ქვემო კალიფორნიის შტატებს, ჩრდილოეთით ვრცელდება სამხრეთ კანადამდე. იკვებება მღრღნელებით, კურდღლებით, ბოცვრებით და ზოგიერთი ფრინველით. მრავლდება გაზაფხულზე (ზოგჯერ წლის ბოლოს მეორეჯერაც). მაკეობა 50 დღემდე გრძელდება, შობს 1–6 კნუტს. მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბოცვრებისა და მღრღნელების რაოდენობის კონტროლში, ამას გარდა, გარკვეული ფასეულობა აქვს ბეწვის გამო. იმის მიუხედავად, რომ აშშ-ში ყოველწლიურად ბეწვით კომერციული ვაჭრობისათვის ათასობით ფოცხვერს კლავენ, ცხოველის რიცხოვნობა არსებითად არ შემცირებულა. ითვლება, რომ აქ მისი რაოდენობა რამდენიმე ასეული ათასია. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ მიკუთვნებული აქვს ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფის (LC) კატეგორია.

სქოლიო
------

1. 1 2  Rafferty, John P.. Lynx. *Encyclopedia Britannica* (18 მარტი, 2021). ციტირების თარიღი: 5 მაისი, 2021
2. ↑  Bobcat. *Encyclopedia Britannica* (18 მარტი, 2021). ციტირების თარიღი: 5 მაისი, 2021
3. ↑  Kelly, M.; Morin, D. & Lopez-Gonzalez, C. A. (2016). „*Lynx rufus*". *IUCN Red List of Threatened Species*. **2016**: e.T12521A50655874.
| **წითელი დროშის ორდენი** |
| --- |
|  |
| მუარის ლენტა |
|  |
|

**წითელი დროშის ორდენი** (რუს. Орден Крaсного Знамени) — სამხედრო ორდენი, რომელიც დააწესა სსრკ ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტის (ცაკი) პრეზიდიუმს 1924 წლის 1 აგვისტოს (რსფსრ-ში არსებობდა 1918-დან, სხვა საბჭოთა რესპუბლიკებში — 1920-1921 წლიდან). აჯილდოებენ საბჭოთა არმიისა და სამხედრო-საზღვაო ფლოტის რიგით მებრძოლებს, მეთაურებს, ჯარის ნაწილებსა და შენაერთებს, აგრეთვე სხვა მოქალაქეებს საბრძოლო საქმიანობის დროს გამოჩენილი განსაკუთრებული სიმამაცისა და თავდადებისათვის,საბჭოთა კავშირის მტრების წინააღმდეგ ბრძოლაში განსაკუთრებული წარჩინებისათვის; 1944-დან — გენერლებს, ოფიცრებსა და სერჟანტებს ნამსახურობისათვის. დაჯილდოებულ კოლექტივს „წითელდროშოვანი" ეწოდება. ორდენის ნიშანი ოვალური ფორმისაა, მზადდება ვერცხლისაგან, ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის შემდეგ.

საქართველოს სსრ
---------------

წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოებული კოლექტივები:

* 1945 — თბილისის 26 ბაქოელი კომისრის სახელობის სამთო-საარტილერიო სასწავლებელი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 317.

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. საქართველოს სსრ, თბ. 1981. — გვ. 347.
მარტინ ლუთერის 95 თეზისი
**95 თეზისი** — მარტინ ლუთერის მიერ ლათინურ ენაზე დაწერილი დოკუმენტი. 

ამ დოკუმენტის დაწერით იწყება რეფორმაცია და პროტესტანტიზმის ისტორია. 95 თეზისის ძირითადი იდეა და მოტივი იყო ინდულგენციებით ვაჭრობის პრაქტიკისა და რომის პაპის ცოდვების მიტევების ექსკლუზიური უფლების კრიტიკა.

XX საუკუნემდე ითვლებოდა, რომ მარტინ ლუთერმა 1517 წლის 31 ოქტომბერს გამოაკრა ვიტენბერგის ეკლესიის კარზე, მაგრამ ეს სადავო გახადა გერმანელმა ისტორიკოსმა ერვინ იზერლომ.

თეზისების გამოქვეყნებამ მკვეთრი რეაქცია გამოიწვია რომში. თეზისების გამოქვეყნებიდან სამ წელიწადში მარტინ ლუთერი რომის პაპის მიერ უკვე განკვეთილი იყო კათოლიკური ეკლესიიდან, რამაც კათოლიკურ ეკლესიაში კონფლიქტები და განხეთქილება გამოიწვია. ამ კონფლიქტებმა დასავლეთ ევროპაში რელიგიური კონფლიქტებისა და ომების ტალღა ააგორეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 95 თეზისი (ტექსტი)
* მარტინ ლუთერის 95 თეზისი — 31 ოქტომბერი 1517 წელი
* მარტინ ლუთერი. 95 თეზისი და რომის რეაქცია
* Die 95 Thesen

სქოლიო
------

1. ↑  Legends about Luther: Nailing the 95 Theses
**წითელი მოცვი** ( ლათ. Vaccinium vitis-idaea) — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. 25 სანტიმეტრამდე სიმაღლის ბუჩქია. სუსტად დატოტვილი მცენარეა. ტოტები სწორმდგომი ან მიწაზე გართხმულია. მხოხავი ფესვთა სისტემა აქვს, ნიადაგში 5-10 სანტიმეტრზე ჩადის, მაგრამ ვეგეტაციის პერიოდში 35-80 სანტიმეტრამდე ღრმავდება. ნაყოფი ბურთისებრი ღია-მოწითალო ფერისაა, ოთხბუდიანი. ფოთლები ელიფსური ან უკუკვერცხისებრია. ყვავილები ზარისებრია. გვირგვინი თეთრი ან მკრთალი ვარდისფერი აქვს. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ბუჩქნარებში, ტუნდრაში, მშრალ ტორფნარებში ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. თესლი მორუხო-წითელი ფერის კურკაა. ყვავილობს მაის-ივნისში, ნაყოფი მწიფდება აგვისტო-სექტემბერში. ნაყოფი შეიცავს შაქარს 8-9%, ორგანულ მჟავებს, 2,3%-მდე. მათ შორის: ლიმონის, ვაშლის და ბენზოინის მჟავებს. აგრეთვე შეიცავს პექტონებს, თრიმლავ ნივთიერებებს, კაროტინს და სხვ. სამკურნალოდ გამოიყენება წითელი მოცვის ფოთლები და ნაყოფი; საქართველოში გვხვდება მთაგორიან ადგილებში, ტყეებში, ძირითადად შერეულ ან ფიჭვნარ ტყეებში, თითქმის ალპურ ზონამდე; ხშირია აჭარა-გურიის მთებში, აფხაზეთში, რაჭა-ლეჩხუმში, სვანეთში, ქართლში, თუშეთში, ფშავ-ხევსურეთში.

ყვავილის ფორმულა: {\displaystyle \mathrm {\ast \;Ca\_{(4)}\;Co\_{(4)}\;A\_{4+4}\;G\_{({\overline {4}})}} }

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წითელი მოცვი – ინფორმაცია (ინგლისური)
* წითელი მოცვი – ინფორმაცია (ინგლისური)
* წითელი მოცვი – ინფორმაცია (რუსული)
* წითელი მოცვი – ინფორმაცია დაარქივებული 2012-11-25 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
* წითელი მოცვი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  წითელი მოცვი - ბოტანიკური ლექსიკონი
2. 1 2 3 4  წითელი მოცვი – Vaccinium vitis-idaea[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  წითელი მოცვი – Vaccinium vitis-ideae L..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-20. ციტირების თარიღი: 2012-12-07.
**წითლობის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნორიოში.

ეკლესია დარბაზულია. ის მიეკუთვნება ბერძნულ სტილს. ნაშენებია ფლეთილი ქვით, ქართული აგურით და კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებული თლილი ქვით. დაზიანებულია, ფასადებს ბზარები აქვთ, განსაკუთრებით სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადებს. კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, კედლების ზედა ნაწილები ადგილობრივმა მოსახლეობამ ცემენტით და ქვებით აამაღლა, გრძივ კედლებზე რკინის კოჭები გასდო და ნახევარცილინდრული რკინაბეტონის კამარა დაადგა. ინტერიერი: აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდაა ცენტრში მაღალი, განიერი თაღოვანი სარკმელით. აფსიდის ჩრდილოეთ კუთხეში ერთი ვიწრო და სწორკუთხა ფორმის და ერთი მაღალი, განიერი და თაღოვანი ნიშაა, სამხრეთ ნაწილში დიდი, სწორკუთხა ნიშაა იატაკიდან დაწყებული. აფსიდას არა აქვს კონქი. შემორჩენილი დეტალებიდან აშკარაა, რომ ის ქართული აგურისა იყო, ისევე, როგორც სარკმელების პირები. აფსიდის იატაკი ქართული აგურით არის მოგებული. აფსიდის იატაკი ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე და სამხრეთ კუთხეში შერჩენილი აქვს ქართული აგურით ნაგები კანკელის ფრაგმენტი. აღსავლის კართან იატაკზე დევს წრიული ფორმის ქვა - სოლეა. აფსიდას და საერთოდ ინტერიერის კედლებს შერჩენილი აქვთ შელესილობის ფრაგმენტები. დარბაზის იატაკი ქართული აგურით და რიყის ქვით არის მოწყობილი. ინტერიერის კედლების ქვედა ნაწილი რიყის და ფლეთილი ქვით არის ნაშენი, ზედა ქართული აგურით და რიყის ქვით. აფსიდა გრძივი კედლებისაგან მხრებით არის გამოყოფილი. გრძივი კედლების სიბრტყე განიერი პილასტრებით ორ-ორ ნაწილად იყოფა. აღმოსავლეთ ნახევრებში აფსიდის სარკმელის ანალოგიური სარკმელებია ჩასმული. პილატრებს თლილი ქვის მარტივი ბრტყელი კარნიზები აქვთ, რომლებზეც გადასულ თაღს ტრიუმფალურ თაღთან და დასავლეთ კედლის კუთხეებში დატანებულ ნახევარპილასტრებზე დაყრდნობილ ნახევართაღთან ერთად ეჭირათ ნახევარცილინდრული ფორმის კამარა, რომელიც, სავარაუდოდ ქართული აგურისა უნდა ყოფილიყო. სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნახევარში სწორკუთხა ფორმის განიერი შესასვლელია, რომელსაც ინტერიერის მხრიდან ხის არქიტრავი აქვს. დასავლეთი კედელი ყრუა, სავარაუდოდ სარკმელი მის უკიდურეს ზედა ნაწილში უნდა ყოფილიყო, რომელიც არ შემორჩა.

ეკლესიას ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დადგმული აქვს რკინაბეტონის ნახევარცილინდრული კამარა და რკინის კარკასი, რომელიც აუცილებლად ექვემდებარება დემონტაჟს. ფასადები: აღმოსავლეთი ფასადის ცენტრში თაღოვანი სარკმელის ღიობია. სარკმელს ქართული აგურის საპირეები აქვს. ფასადის ქვედა ზოლი რიყის ქვისაა, მის ზემოთ ფლეთილი ქვის და მცირედ რიყის ქვის წყობაა, წყობაში ჩატანებულია ქართული აგურის ზოლები. ფასადის კუთხეებში შედარებით დიდი ზომის უხეშად დამუშავებული ადგილობრივი კლდის ჯიშის ქვებია გამოყენებული. ფასადის ზედა ნაწილში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დაშენებულია ქართული აგურის და ბეტონის ფილების ზოლი და რკინაბეტონის უხეში სარტყელია მოწყობილი. სამხრეთი ფასადის ცენტრში თაღოვანი სარკმელის ღიობია, დასავლეთ ნაწილში შესასვლელი, რომელსაც გვერდითი წირთხლები თლილი ქვისა აქვს და ქართული აგურის თაღშემოვლებული თლილი ქვის ტიმპანი. ამ ფასადის ზედა ნაწილიც ისევეა დამახინჯებული, როგორც აღმოსავლეთი ფასადი. ჩრდილოეთის ფასადიც ანალოგიურია სამხრეთის ფასადისა, იმ განსხვავებით, რომ შესასვლელი არა აქვს. დასავლეთის ფასადი მთლიანად ყრუა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39409
**წინაზრდილი**, *პროთალიუმი* (ლათ. Prothallium) — გვიმრების, შვიტების, ლიკოპოდიუმებისა და სელაგინელების სქესიანი თაობა. ვითარდება სპორიდან. 

მასზე წარმოიქმნება სასქესო ორგანოები (მამრობითი — ანთრედიუმი და მდედრობითი — არქეგონიუმი). განაყოფიერების შემდეგ წინაზრდილზე ვითარდება სპოროფიტი (უსქესო თაობა), რომელზედაც წარმოიქმნება სპორები — უსქესო გამრავლების უჯრედები. ამგვარი ორგანიზმების განვითარების ციკლში სქესიანი თაობა (წინაზრდილი) მონაცვლეობს — სპოროფიტთან. წინაზრდილი მცირე ზომისაა (რამდენიმე მილიმეტრიდან 5 სმ-მდე). ფორმით მთლიანი ან დანაწევრებული ფირფიტაა, ზოგჯერ ძაფი ან პატარა გორგალია და მარტივი ანატომიის აგებულება აქვს. მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ჩვეულებრივ ძალიან მცირეა, თუმცა ლიკოპოდიუმის წინაზრდილი 15-20 წელს ცოცხლობს. 

ტოლსპორიანი უმაღლესი მცენარეების (გვიმრები, შვიტები და ლიკოპოდიუმები) წინაზრდილი იზრდება ნიადაგის ზედაპირზე ან ნიადაგში. წინაზრდილი იკვებება ავტოტროფულად ან ჰეტეროტროფულად. ამ მცენარეების წინაზრდილი ორსქესიანი ან ცალსქესიანია, ხოლო განსხვავებულსპორიანი უმაღლესი მცენარეებისა (წყლის გვიმრები, სელაგინელები) — ცალსქესიანი. მამრობითი წინაზრდილი ძლიერ რედუცირებულია. მდედრობითი წინაზრდილი პატარა მწვანე ფირფიტაა. თესლოვანი მცენარეების წინაზრდილი კიდევ უფრო რედუცირებულია. მათ აქვთ წინაზრდილის ჰომოლოგიური წარმონაქმნები: ენდოსპერმი შიშველთესლოვნებში და მომწიფებული ჩანასახის პარკი ფარულთესლოვნებში.

ლიტერატურა
----------

* *მიქელაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 326.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„წინაზრდილი"** ვიკისაწყობში.
**BRICS-ის IV სამიტი** შედგა 2012 წლის 28 — 29 მარტს ინდოეთის დედაქალაქ ნიუ-დელიში.

BRICS-ის 2012 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი დილმა რუსეფი,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი დიმიტრი მედვედევი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი მანმოჰან სინგჰი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე ჰუ ძინტაო,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი ჯეიკობ ზუმა.

სამიტის თემა: „BRICS პარტნიორობა გლობალური სტაბილურობის, უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობისთვის".

შეხვედრა გლობალური ეკონომიკის პრობლემებს, ანტიკრიზისულ ღონისძიებებს, ასევე სირიისა და ირანის ირგვლივ არსებული სიტუაციის მოგვარების პრობლემას მიეძღვნა. მხარეებმა ასევე განიხილეს ერთობლივი განვითარების ბანკის შექმნის შესაძლებლობა და მათი საფონდო ბაზრების დაახლოების მექანიზმები. რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა სამიტზე ისაუბრა BRICS-ის სტრატეგიული მიზნის ხედვაზე. ეს, რუსეთის ლიდერის თქმით, არის "BRICS-ის ეტაპობრივი ტრანსფორმაცია მსოფლიო ეკონომიკისა და პოლიტიკის ყველაზე მნიშვნელოვან საკითხებზე ურთიერთქმედების სრულფასოვან მექანიზმად". ახალი განვითარების ბანკის შექმნის იდეა, უპირველეს ყოვლისა, ნიშნავს ევროსა და დოლარის ეტაპობრივ უარყოფას ქვეყნებს შორის ანგარიშსწორებაში და ითვალისწინებს ეროვნული ვალუტების გამყარების პროცესს. BRICS-ის ქვეყნების ლიდერებმა თავიანთ ფინანსთა მინისტრებს დაავალეს ამ ინიციატივის მიზანშეწონილობისა და სიცოცხლისუნარიანობის შესწავლა. შეიქმნება ერთობლივი სამუშაო ჯგუფი და პრეზიდენტები მოხსენებას სამხრეთ აფრიკაში მომავალ სამიტზე მიიღებენ. სამიტის შედეგად ხელი მოეწერა ერთობლივ დეკლარაციას და სამოქმედო გეგმასაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  В Нью-Дели открылся саммит БРИКС

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**BPMN** (ინგლ. Business Process Model and Notation, *ბიზნეს პროცესების*მოდელი *და ნოტაცია*) — ბიზნეს პროცესების მოდელირებისთვის გამოყენებულ პირობითი აღნიშვნების (notation) სისტემა, რომელიც შეიმუშავა Business Process Management Initiative-მა უახლესი ვერსია BPMN 2.0 (2.0.2), წინა ვერსია — 1.2.

BPMN ნოტაციით1.1- ით წარმოდგენილი ბიზნეს-პროცესის მოდელირების მაგალითი: პროდუქციის შეკვეთის მოთხოვნის დამუშვება

აღწერა
------

BPMN მთავარი მიზანია, სტანდარტული სიმბოლოების გამოყენებით, შეიქმნას ბიზნეს პროცესის აღმწერი დიაგრამა, რომელიც გასაგები იქნება ყველა ბიზნეს-მომხმარებლისთვის. ბიზნესის მომხმარებლები არიან:

* ბიზნეს ანალიტიკოსები, რომლებიც ქმნიან და აუმჯობნესებენ ბიზნეს პროცესებს.
* ტექნიკური დეველოპერები, რომლებიც უზრუნველყოფენ პროცესების რეალიზებას
* მენეჯერები, რომლებიც მართავენ პროცესებს. შესაბამისად, BPMN წარმოადგენს ბიზნეს პროცესის დიზაინისა და უშუალოდ ბიზნეს-პროცესის დამაკავშირებელ რგოლს.

ელემენტები
----------

სახის ღონისძიებები BPMN 1.1
მოდელირება BPMN-ში ხორციელდება დიაგრამებით, რომლებშიც გამოიყენება გარკვეული რაოდენობის გრაფიკული ელემენტები. ასეთი ვიზუალიზაცია უადვილებს მომხმარებლებს ბიზნეს ლოგიკის გაგებას. არსებობს ელემენტების ოთხი ძირითადი კატეგორია:

* **პროცესის ნაკადის ობიექტები (Flow objects):** მოვლენები (Events), მოქმედებები (activities) და ლოგიკური ოპერატორები / განშტოება (gateways)
* **მაკავშირებელი ობიექტები (Connecting objects):** მომდევრობითი ნაკადი (Sequence flow), შეტყობინების ნაკადი (message flow) და ასოციაცია (association)
* **როლი (Swim lanes):**  პული (Pool) და ბილიკი (lane)
* **არტეფაქტები:** მონაცემები, ჯგუფები, და ტექსტური ანოტაციები.

ელემენტების ეს ოთხი კატეგორია გვაძლევს მარტივი დიაგრამების ბიზნეს პროცესების შექმნის საშუალებას.

### პროცესის ნაკადის ობიექტები და მაკავშირებელი ობიექტები

ნაკადის ობიექტების კონტროლი იყოფა სამ ძირითად ტიპად: მოვლენები (events), მოქმედება (საქმიანობა) და ლოგიკური ოპერატორები (გეითვეი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„BPMN - ბიზნეს პროცესების მოდელი და ნოტაცია"** ვიკისაწყობში.
* OMG BPMN Specification დაარქივებული 2018-02-12 საიტზე Wayback Machine.
* BPMN Tool Matrix
* BPMN Information Home Page დაარქივებული 2018-09-28 საიტზე Wayback Machine. OMG information page for BPMN.
* BPMN Quick Reference Guide დაარქივებული 2016-11-07 საიტზე Wayback Machine.
**წითელი ოთახი** (შვედ. Röda rummet) — შვედი მწერლის, ავგუსტ სტრინდბერგის, რომანი, გამოქვეყნდა 1879 წელს. ხშირად მიიჩნევა პირველ შვედურ რომანად. ნაწარმოები, რომელიც სატირას წარმოადგენს სტოკჰოლმურ საზოგადოებაზე, ავტორის პირად ცხოვრებისეულ გამოცდილებას ეფუძნება. რომანს შვედეთში არაერთგვაროვანი შეფასებები მოჰყვა, თუმცა მან აღიარება მოიპოვა დანიაში, სადაც სტრინდბერგი გენიოსად შერაცხეს. რომანმა ავტორს მთელ სკანდინავიაში მოუტანა ცნობადობა.

სიუჟეტი
-------

ნაწარმოების მთავარი გმირი, მწერლობასა და ჟურნალისტობაზე.მეოცნებე ახალგაზრდა იდეალისტი არვიდ ფალკია, მას მუდმივად ტანჯავს შვედურ საზოგადოებაში ფესვგადგმული პირფერობა, ფარისევლობა და კორუფცია, რომელიც გამეფებულია ყველგან – პოლიტიკაში, ბიზნესში, თეატრსა თუ გამომცემლობაში. არვიდ ფალკის ერთადერთი თავშესაფარი სტოკჰოლმის ცენტრში მდებარე რესტორნის წითლად შეფერილი ოთახია, სადაც თანამოაზრეებთან, შვედეთის ბოჰემური წრის წარმომადგენლებთან, საუბრობს გაუსაძლის გარემოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Red Room*

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Meyer, Michael. 1985. *Strindberg: A Biography*. Oxford Lives ser. Oxford: Oxford UP, 1987. ISBN 0-19-281995-X.
**BMW i8** (BMW Concept Vision Efficient Dynamics) — მსხვილი საავტომობილო კომპანიის BMW-ს კონცეპტ-კარი. პირველად წარადგინეს ფრანკფურტის ავტოსალონში 2009 წლის სექტემბერში. 2010 წელს კომპანიამ განაცხდა, რომ ავტომობილის სერიულ წარმოებას დაიწყებს მხოლოდ 2013 წლიდან, ლაიფციგში BMW i8 სახელწოდებით. აქვს 7.2 კილოვატ-საათის ლითიუმ-იონური აკუმულატორი. კატეგორია კუპე. ძარა და კარები აგებულია პოლიკარბონატებით. ტრანსმისია წარმოდგენილია 6 სიჩქრიანი მეორე თაობის გადაცემათა კოლოფით. ტურბოდიზელი 1,5 ლ მოცულობისაა, გამოიმუშავებს 163 ცხენის ძალას. მაქსიმალური ბრუნვის მომენტი 290 ნიუტონ-მეტრი. 100 კმ-მდე აჩქარებას სჭირდება 4,8 წამი. მაქსიმალური სიჩქარე 250 კმ/სთ.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BMW i8 ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2011-10-02 საიტზე Wayback Machine.
* Servicing Stop BMW Blog დაარქივებული 2012-05-31 საიტზე Wayback Machine.
* 2011 BMW i8 Concept დაარქივებული 2016-03-24 საიტზე Wayback Machine.
* 2013 BMW i8 Spyder Concept დაარქივებული 2016-04-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  BMW Concept Vision Efficient Dynamics
2. ↑  A vision becomes reality. *BMW USA News*. BMW Group. ციტირების თარიღი: 2011-03-04.
3. ↑  Sparsamkeit als oberste Maxime (გერმანული)
**99 ფრანკი** (ფრანგ. 99 francs) — ფრანგი კინორეჟისორის ჟან კუნენის ფილმი, რომლის პრემიერა გაიმართა 2007 წლის 26 სექტემბერს. გადაღებულია ფრედერიკ ბეგბედერის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმი წარმოადგენს თანამედროვე სარეკლამო ბიზნესზე გადაღებულ ბოროტ სატირას, სადაც აღწერილია რეკლამის შემქმნელის ოქტავ პარანგოს ისტორია. ფილმის სამ ეპიზოდში კადრში ჩნდება რომანის ავტორი ფრედერიკ ბეგბედერი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ოქტავი მუშაობს უმსხვილეს სარეკლამო სააგენტოში. მისთვის „ადამიანი — ისეთივე პროდუქტია, როგორც სხვა დანარჩენი". მას უამრავი ფული აქვს, ქალები და კოკაინი, მაგრამ, მაინც არ არის კმაყოფილი თავისი ცხოვრებით. ოქტავის ცხოვრებას საფუძვლიანად ორი რამ შეცვლის: რომანი სოფისთან, სააგენტოს ყველაზე ლამაზ თანამშრომელთან, და კრება გიგანტური რძის ნაწარმის კონცერნში „მადონი", რომელიც სარეკლამო რგოლებითაა დაკავებული.

როლებში
-------

| მსახიობი | როლი |
| --- | --- |
| ჟან დიუჟარდენი | ოქტავ პარანგო  ოქტავ პარანგო  |
| ჟოსლენ კივრენი | შარლი დაკუ  შარლი დაკუ  |
| პატრიკ მილე | ჯეფი  ჯეფი  |
| ვაინა ჯოკანტე | სოფი  სოფი  |
| ელიზა ტოვატი | ტამარა  ტამარა  |
| ნიკოლა მარიე | ალფრედ დიულიარი  ალფრედ დიულიარი  |
| დომინიკ ბეტენფელდი | ჟან-კრისტიან განიანი  ჟან-კრისტიან განიანი  |
| ანტუან ბასლერი | მარკ მარონიე  მარკ მარონიე  |
| ფოსკო პერინტი | ჯოვანი დელ ტორო  ჯოვანი დელ ტორო  |
| დენ ჰერცბერგი | სტივენი  სტივენი  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „99 ფრანკი (ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „99 ფრანკი" — Rotten Tomatoes
* „99 ფრანკი" — Allmovie-ზე
**„წითელი არმია ყველაზე ძლიერია"** (რუს. «Красная Армия всех сильней») ან **„თეთრი არმია, შავი ბარონი..."** (რუს. «Белая армия, чёрный барон...») — კომპოზიტორ სამუილ პოკრასისა და პოეტ პავლე გორინშტაინის მიერ რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს დაწერილი სიმღერა.

სიმღერა პირველად 1920 წელს, განსხვავებული ტექსტით გაისმა. თავდაპირველად იგი დაიწერა კიევის საბრძოლო ოკრუგის ჯარისკაცებისათვის და საზღვარგარეთ „წითელი არმიის მარშის" სახელით გავრცელდა.

სიმღერა იყო რეაქცია 1920 წლის ზაფხულის მოვლენების შემდეგ. ბოლშევიკთა კონტროლის ქვეშ მყოფ ტერიტორიას ყირიმიდან თავს დაესხნენ გენერალ ბარონ ვრანგელის არმიის ნაწილები. ბეჭდურად ეს სიმღერა პირველად 1925 წელს გამოვიდა და მას შემდეგ მრავალგზის გამოიცემოდა სხვადასხვა სახელით: „ტაიგიდან ბრიტანეთის ზღვებამდე", „წითელი არმია", „წითელარმიული" 1937 წლამდე, მაშინ მან საბოლოოდ მიიღო სახელი „წითელი არმია ყველაზე ძლიერია".

ტექსტის გამოცემისას მისი ავტორს დიდხანს არ უთითებდნენ. ასე გაგრძელდა 1950-იან წლებამდე, როდესაც მუსიკათმცოდნე ა. ვ. შილოვმა (ბევრს ეჭვი ეპარებოდა ამ ფაქტების სიმართლეში) დაადგინა მისი შემქნელების ვინაობა.

ტექსტი
------

ერთ-ერთი ვარიანტი:

Белая армия, чёрный барон  

Снова готовят нам царский трон,  

Но от тайги до британских морей  

Красная Армия всех сильней.  

  

მისამღერი:  

Так пусть же Красная  

Сжимает властно  

Свой штык мозолистой рукой,  

И все должны мы  

Неудержимо  

Идти в последний смертный бой!  

  

Красная Армия, марш марш вперёд!  

Реввоенсовет нас в бой зовёт.  

Ведь от тайги до британских морей  

Красная Армия всех сильней!  

  

მისამღერი  

  

Мы раздуваем пожар мировой,  

Церкви и тюрьмы сравняем с землёй.  

Ведь от тайги до британских морей  

Красная Армия всех сильней!  

  

მისამღერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Draft Translation from Russian to English - word-by-word rough text
* MIA: History: Soviet History: Sounds of the Soviet Union: Lyrics: White Army, Black Baron
* "Die Arbeiter von Wien / Wir sind das Bauvolk der kommenden Welt."
* Orchestral rendition YouTube-ზე
* Popularity of the title "White Army, Black Baron"
**ხანდრინის სახლი** (რუს. Особняк Хандрина) — სართულნახევრიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1870 წელს ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ალექსანდროვის ქუჩა № 56.

ისტორია
-------

ხანდრინის სახლი ააგეს ტაგანროგის საპატიო მოქალაქის, მეწარმე ე. ხანდრინის დაკვეთით 1870 წელს. სახლის პრექტის ავტორი იყო არქიტექტორი ტანიშევი. „უძრავი ქონების აღწერისა და შეფასების" მიხედვით სახლის მფლობელი 1873 წლიდან 1916 წლამდე იყვნენ მხოლოდ ხანდრინების ოჯახის წარმომადგენლები: 1898წლიდან ტიტულარული მრჩეველი ა. ხანდრინი. ოქტომბრის რევოლუციის წინა პერიოდში ხანდრინების ოჯახი საცოვრებლად გადავიდა ხარკოვში. 

რევოლუციის შემდეგ შენობაში განთავსდა საქალაქი სამხედრო კომენდატურა. 1920 წელს შენობა გადაეცა ქალაქის კომუნალურ მეურნეობას. ფასადიდან ჩამოხსნენს თავადების გერბი და სკულპტურები. შენობაში გახსნენს უსახლკარო ბაშვებისათვის მუსიკალური სკოლა. 1976 წლის სარესტავრაციო სამუშაოების შემდეგ ხანდრინის ყოფილ სახლში გაიხსნა ტაგანროგის სურათების გალერეა.

არქიტექტურა
-----------

ხანდრინის ყოფილი სახლი სართულნახევრიანია. ფასადი გაჯერებულია დეკორაციებით. შენობის ფასადი შეიცავს კლასიციზმის, ბაროკოსა და რენესანსის არქიტექტურული სტილის ელემენტებს. მთავარი შესასვლელის თავზე ხანდრინების საგვარეულო გერბი იყო გამოსახული, რომელიც ჩამოხსნეს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. ასევე მდიდრულადაა გაფორმებული ნაძერწი ფიგურებით ინტერიერი. მას დამატებული აქვს ჭაღები, მოპირკეთებული ბუხარი, ხის იატაკი და მუხის კარი. ეზოში გადის ხის ვერანდა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  *Кукушин В.С.* История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГо, 1996. — С. 85. — ISBN 5-88616-027-2.
2. 1 2 3 4  *Киричек М.С.* Хандрина дом // Таганрог. Энциклопедия. — Таганрог: Антон, 2008. — С. 764. — ISBN 978-5-88040-064-5.
3. ↑  Таганрогская картинная галерея: Альбом / Л. В. Зуева. — М.: Изобраз. искусство, 1988. — С. 8. — ISBN 5-85200-011-6.
**წითელი ტბა**, **ცრვენო** (ხორ. Crveno jezero) — კარსტული ძაბრი და ტბა სამხრეთ ხორვატიაში, ქალაქ იმოტსკის სიახლოვეს. ცნობილია მრავალრიცხოვანი მღვიმეებისა და მაღალი კლდეების კომპლექსით, რომელთა სიმაღლე წყლის საშუალო დონიდან 241 მ-ია. სიახლოვეს მდებარე ცისფერ ტბასთან ერთად უკავია ღრმა კარსტული ძაბრი, რომელიც ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა მღვიმის ჩამონგრევის შედეგად. ტბის სიგრძეა 200 მ, სიგანე 200 მ. მტკნარწყლიანია. 

წითელი ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 522 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,03 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 287 მ. კარსტული ძაბრის ერთიანი გამოკვლეული სიღრმე დაახლოებით 530 მ-ია, ხოლო მოცულობა 25-30 მლნ. კუბური მეტრი, რითაც იგი მსოფლიოში სიდიდით მესამე კარსტული ძაბრია. გამდინარეა მიწისქვეშა წყლის გზით, რომელიც ტბის ფსკერის დონის დაბლა ეშვება. ტბის უღრმესი ცნობილი წერტილი 4 მ-ით მდებარეობს ზღვის დონიდან დაბლა.

სპელეოლოგიის მე-13 საერთაშორისო კონგრესზე 2001 წელს გამოაშკარავდა ახალი შედეგები. ტბის აღმოსავლეთ ნაწილში, 175 მ სიღრმეზე აღმოაჩინეს მღვიმური შენაკადი. ტბაში ბინადრობს ენდემური სახეობის თევზი Delminichthys adspersus. სახელი ეწოდა გარემომცველი რკინის ოქსიდით შეფერილი მოწითალო-მოყავისფრო კლდეების გამო.

სქოლიო
------

1. ↑  Crveno Jezero — Red Lake. Wondermondo
2. ↑  Preliminarni izvještaj prirodoslovnih istraživanja u okviru Speleoronilačke ekspedicije Crveno jezero 2017
3. 1 2  New Speleohydrogeological Research of Crveno jezero (Red Lake) near Imotski in Dinaric Karst Area...
**ძმები შალიკაშვილების სახლ-მუზეუმი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გურჯაანში. 

მუზეუმი ანდრონიკაშვილების საგვარეულო შენობაში მდებარეობს. მას ერთი მხრიდან ტყეპარკი, მეორე მხრიდან კი გზა ესაზღვრება. მუზეუმი 2006 წელს, მცირე სარეაბილიტაციო სამუშაოების შემდეგ გაიხსნა. შენობა, დროთა განმავლობაში, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმისა თუ სამხატვრო სკოლის ფუნქციებს ითავსებდა. გარედან შელესილი და შეთეთრებული შენობა ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. გადახურულია ხის კოჭების კონსტრუქციას დამყარებული თუნუქის სახურავით. სახლი მცირედით დახრილ რელიეფზე დგას, ქუჩის მხრიდან ერთსართულიანია, ეზოსკენ კი ხის გადახურული აივნითა და მის ქვეშ მოქცეული ნახევარსარდაფით იხსნება. აივანი ექვს, მართკუთხა გეგმის სვეტს არის დაყრდნობილი, ის ჭვირული მოაჯირით არის შემოსაზღვრული, რომელშიც თხელი პროპორციის სვეტებია ჩართული. სვეტის თავები ჩუქურთმებით არის გაფორმებული. აივანი, შიდა სივრცეს თაღოვანი ღიობებით უკავშირდება, ეზოს კი, გვერდითი კედლის მიმყოლი კიბით. სარდაფის სართულს მიწის დონიდან ღრმად გაჭრილი გალერეა ერთვის. აქ მართკუთხა მოყვანილობის ღიობები თანმიმიმდევრულად არის განაწილებული. ქვედა სართული ორი სხვადასხვა ოთახისაგან შემდგარი და მარნის ფუნქციას ითავსებს. მუზეუმში საქართველოს სამხედრო ისტორიის ამსახველი მასალაა დაცული. მე-17-მე-18 სს, დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის გამოცხადების, მეორე მსოფლიო ომის დროს ქართველების პოლონეთსა და საფრანგეთის არმიებში მონაწილეობის, აფხაზეთის ომის ამსახველი არტეფაქტები და ფოტოები. ერთ-ერთ დარბაზში გამოფენილია მასალა შალიკაშვილების გვარის ისტორიის შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 18381
ცარ-ბომბა
**ცარ-ბომბა** — ყველაზე დიდი და ყველაზე ძლიერი ბირთვული იარაღი, რომელიც ოდესმე გამოყენებულა.

ცარ-ბომბა, მეტსახელად AN602 H-bomb, თავდაპირველად 1961 წლის 30 ოქტომბერს გამოსცადა საბჭოთა კავშირმა. მას ასევე ბომბების მამასაც უწოდებენ. მისი აფეთქება 56 000 000 ტონა სიმძლავრის იყო. საბჭოთა კავშირის ტექნიკოსებს სურდათ, რომ მისი სიმძლავრე 100 000 000 ტონა ყოფილიყო, თუმცა პრობლემების გამო მათ ეს ვერ შეძლეს და მისი სიმძლავრე 56 000 000 ტონამდე შეამცირეს. 

ბირთვული ბომბის გამოსაცდელი არეალი იყო „ნოვაია ზემლია"-ს ტერიტორია. აფეთქება არ ყოფილა დიდი სიმძლავრის, რადგან ბომბი მიწიდან 13კმ.-ზე აფეთქდა. ბომბი ჩამოაგდო საბჭოთა კავშირის ვერტმფრენმა სახელწოდებით ტუპოლევ TU-95. ეს იყო ერთადერთი თვითმფრინავი, რომელსაც შეეძლო ამ ბომბის ტრანსპორტირება. როდესაც ბომბი აფეთქდა ვერტმფრენი უზარმაზარი აფეთქების ტალღიდან ერთი კილომეტრით დაბლა დაეცა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Издания РФЯЦ-ВНИИЭФ დაარქივებული 2018-08-20 საიტზე Wayback Machine.
* Vitaly I. Khalturin, Tatyana G. Rautian, Paul G. Richards and William S. Leith. A Review of Nuclear Testing by the Soviet Union at Novaya Zemlya, 1955—1990 // «Science and Global Security», 13:1—42, 2005.
* Big Ivan, The Tsar Bomba en.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-19.
***Codex Gigas***, აგრეთვე ცნობილი როგორც **„გიგანტური კოდექსი"** — მსოფლიოში უდიდესი დღემდე შემორჩენილი,შუა საუკუნეების ხელნაწერი. იგი ასევე ცნობილია, როგორც ***ეშმაკის ბიბლია***, სახელი განაპირობა მაშში გამოსახულმა ეშმაკის უზარმაზარმა ილუსტრაციამ და ასევე ლეგენდებმა მისი შექმნის შესახებ. სავარაუდოდ ის XII საუკუნეში,ბოჰემიის (თანამედროვე ჩეხეთი), პოდლაციეს ბენედიქტელთა მონასტერში შეიქმნა. ის შეიცავს ლათინურ ენაზე დაწერილ მრავალ ხელნაწერს. 1648 წელს,ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში, მთელი კრებული ნადავლის სახით გატანილი იქნა შვედეთში. დღეს ის დაცულია სტოკჰოლმში, შვედეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში და არ არის ხელმისაწვდომი ფართო საზოგადოებისთვის.

ეშმაკის ილუსტრაცია. ლეგენდის თანახმად კოდექსი შექმნა ბერმა, რომელმაც საკუთარი სული ეშმაკს მიჰყიდა.

ისტორია
-------

ითვლება, რომ კოდექსი შეიქმნა ბენედიქტელთა მონასტერში, რომელიც XV საუკუნეში ჰუსიტური რევოლუციის დროს განადგურდა. ჩანაწერები კოდექსში მთავრდება 1229 წელს. კოდექსი ინახებოდა ცისტერციანების მონასტერში, შემდგომ კი ის ბრევნოვის ბენედიქტელთა მონასტერმა შეიძინა. 1477-დან 1593 წლამდე, ის ინახებოდა ბროუმოვის ბიბლიოთეკაში, სანამ ის, პრაღაში 1594 წელს, იმპერატორ რუდოლფ II კოლექციაში მოხვდებოდა.1648 წელს ოცდაათწლიანი ომის დასრულების შემდეგ, შვედურმა ჯარმა მთელი კრებული ნადავლის სახით სტოქჰოლმში გაიტანა. 1649-2007 წლამდე, მანუსკრიპტები სტოკჰოლმის „შვედეთის სამეფო ბიბლიოთეკაში" ინახებოდა. 1697 წლის, 7 მაისს სტოქჰოლმის სამეფო სასახლეში გაჩნდა ძლიერი ხანძარი, რაც სამეფო ბიბლიოთკაზე ძალიან ცუდად აისახა. კოდექსი გადაარჩინეს ცეცხლისგან, მხოლოდ იმ მიზეზით რომ ის გადმოაგდეს ფანჯრიდან. შედეგად კოდექსმა მიიღო გარკვეული დაზიანებები, ხოლო ზოგიერთი მისი ფურცელი დღესაც დაკარგულია. 2007 წელს, 359 წლის შემდეგ, კოდექსი ქირით დაუბრუნდა პრაღას და 2008 წლამდე ჩეხეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში იყო განთავსებული.

სქოლიო
------

1. ↑  Codex Gigas. National Library of Sweden, Kungl. Biblioteket, Stockholm. ციტირების თარიღი: 2016-02-13.
2. ↑  Boldan, Kamil (2007). *The Devil's Bible - Codex Gigas. The Secrets of the World's Largest Book*.  NKP,   გვ. 15. ISBN 978-80-7050-532-8.
3. ↑  Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman, "The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration", *Oxford University Press* (New York – Oxford, 2005), p. 103.
4. ↑  The Stockholm Castle fire of 1697 - Kungliga biblioteket. Kb.se (2007-06-19). ციტირების თარიღი: 2013-11-19.
5. ↑  „Return of the Devil's Bible to Prague draws crowds of curious Czechs". *The Canadian Press*. 24 September 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-24. ციტირების თარიღი: 2016-06-08.
6. ↑  Czech and Central European news, business and opinion. The Prague Post. ციტირების თარიღი: 2013-11-19.
7. ↑  Radio Prague - Borrowing the Devil's Bible. Radio.cz. ციტირების თარიღი: 2013-11-19.
ბჰუტანის ძონგხაგები ოთხი ძონგდაის (ზონა) მიხედვით.:　ლურჯი - აღმოსავლეთი;　იასამნისფერი - სამხრეთი;　ყვითელი - ცენტრალური;　მწვანე - დასავლეთი.
**ძონგხაგი** (ძონგკხა: **རྫོང་ཁག་**) — ბჰუტანის ადმინისტრაციული და იურიდიული ერთეულები. ბჰუტანში არის 20 ძონგხაგი რომლებიც თავის მხრივ იყოფა 205 გევოგად. ზოგიერთ დიდ ძონგხაგს აქვს რამდენიმე დუნგხაგი (ქვე-ოლქი) რომლებიც შემდეგ იყოფიან გევოგებად. ბჰუტანის პარლამენტმა 2002 და 2007 წლებში მიიღო კანონმდებლობები, რომელიც განსაზღვრავს ადგილობრივი მმართველობების სტატუსს სტრუქტურას და მოვალეობებს. უახლესი კანონი ძონგხაგის მმართველობის შესახებ არის - 2009 წლის ადგილობრივი მთავრობის აქტი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბჰუტანის ადმინისტრაციული დაყოფა

სქოლიო
------

1. ↑  Local Government Act of Bhutan 2007 (PDF). ბჰუტანის მთავრობა (2007-07-31).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-16. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.
2. ↑  Local Government Act of Bhutan 2009 (PDF). ბჰუტანის მთავრობა (2009-09-11).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-06. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.
ლოგო
Chick-fil-A ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ამერიკული სწრაფი კვების რესტორანია. ამ რესტორანში მხოლოდ ქათმის ხორცისგან დამზადებული ბურგერები/სენდვიჩები იყიდება. მისი სათაო ოფისი ჯორჯიას შტატში მდებარეობს. Chick-fil-A-ს რესტორნების ქსელში 2605-ზე მეტი ფილიალია. ფილიალები უმეტესად აშშ-ში მდებარეობს, სულ 48 შტატში. მოგვიანებით ფილიალები გაიხსნა კანადასა და დიდ ბრიტანეთში. Chick-fil-A-ში შეგიძლიათ მიირთვათ საუზმის ლანჩის და სადილის მენიუები.

რესტორნის მფლობელი დიდ ყურადღებას აქცევს რელიგიურ ტრადიციებს. იგი კვირაობით დაკეტილია. კვლევების მიხედვით, ყოველწლიურად კომპანია 1 მილიარდ აშშ დოლარს კარგავსას ამ მიზეზით. იგი ასევე დაკეტილია შობას და მადლიერების დღეს.

ფილიალი ოჰაიოში

ისტორია
-------

1961 წელს, ტრუეტ კეტიმ აღმოაჩინა ისეთი შესაწვავი აპარატი, რომელიც ქათმის სენდვიჩს იმავე დროში ამზადებდა, რამდენიც სჭირდებოდა ჰამბურგერის დამზადებას. სწორედ ამის შემდეგ დაერქვა რესტორანს ეს სახელი და Chick-fil-A-ის სლოგანიც გამოჩნდა: "ჩვენ არ გამოგვიგონებია ქათამი, მხოლოდ ქათმის სენდვიჩი". პირველი ფილიალი 1967 წელს გაიხსნა. 

2008 წელს, Chick-fil-A პირველი სწრაფი კვების რესტორანი გახდა, რომლის პროდუქტიც არ შეიცავდა არანაირ უჯერ ცხიმებს, რომელიც საშიშია ჯანმრთელობისთვის.

მენიუ
-----

Chick-fil-A-ს რესტორნების ქსელის ერთ-ერთი წარმატების მიზეზი და ბიზნეს-სტრატეგია ისაა, რომ მათთვის მთავარი ფოკუსი სადა მენიუ და მაღალი ხარისხის მომსახურებაა. სხვა სწრაფი კვების რესტორნები ხშირად ცვლიან და ზრდიან მენიუში შემავალ პროდუქტებს, რათა ახალი მომხმარებლები მიიზიდონ. Chick-fil-A-სთვის კი მთავარი ისაა, რომ მათ მიერ მომზადებულმა პროდუქტმა შეინარჩუნოს მაღალი ხარისხი. რესტორანში მომუშავე პერსონალის წყალობით, რომლებიც მომხმარებელს მეგობრულ და სასიამოვნო გარემოს უქმნიან, Chick-fil-A ხალხის კმაყოფილებას მართლაც იწვევს. 

ვაფლის ფორმის კარტოფილი ფრი
მენიუში მხოლოდ რამდენიმე სახის სენდვიჩი შედის. Chick-fil-A-ს კლასიკური სენდვიჩი, რომლის ინგრედიენტებიცაა: ქათამი (არაქისის ზეთში ამოვლებული), პური (კარაქ-წასმული) და კიტრის მწნილი. რესტორანში ასევე შეგიძლიათ შეუკვეთოთ სენდვიჩი პურით, რომელიც არ შეიცავს გლუტენს. მომხმარებელს შეუძლია ცხარე კლასიკური სენდვიჩის შეკვეთაც. სახელგანთქმულია Chick-fil-A-ს უნიკალური სოუსი, რომლის შემადგენლობაც მომხმარებლების დიდ ინტერესს იწვევდა, სანამ 2012 წელს, კომპანიამ არ გაამხილა სოუსის ინგრედიენტების საიდუმლო. აღმოჩნდა, რომ სოუსი სამი სოუსის შერევით მიიღება. ესენია: ბარბექიუ სოუსი, რენჩის სოუსი და სოუსი თაფლითა და მდოგვით. 

2018 წლის მონაცემების მიხედვით, ყველაზე ხშირად შეკვეთილი პროდუქტებიდან ერთ-ერთია Chick-fil-A-ს კარტოფილი ფრი, რომელსაც სხვა რესტორნების ფრისთან შედარებით სხვანაირი ფორმა აქვს. მას ვაფლის ფორმის ფრისაც უწოდებენ და ასეთი ფრი ბევრად ხრაშუნაა.

რეცეპტი
-------

მას შემდეგ, რაც ამერიკაში დაადგინეს, რომ იმ ცხოველის ხორცის ჭამა, რომელსაც ანტიბიოტიკები ჰქონდა მიღებული, საფრთხეს უქმნიდა ადამიანის ჯანმრთელობას, 2014 წლის თებერვალში Chick-fil-A-მ გამოაცხადა, რომ მათი გეგმა წარმოადგენდა სრულიად ამოეღოთ ანტიბიოტიკები იმ ქათმების რაციონიდან, რომლსებსაც იყენებდნენ სენდვიჩების დასამზადებლად. მათ დანაპირები მართლაც შეასრულეს და Chick-fil-A გახდა პირველი სწრაფი კვების ობიექტი ვინც ეს გააკეთა.
**ხანდისის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ხანდისიდან 1 კილომეტრში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. იგი 1961 წელს აღმოაჩინეს ისტორიის ინსტიტუტის თანამშრომლებმა და ეკლესიაში იპოვნეს VI საუკუნის II ნახევრის მაღალმხატვრული რელიეფებით შემკული სტელის ფრაგმენტი, რომელიც ინახება ხელოვნების სახლემწიფო მუზეუმში. 

ეკლესიაში ასევე შემორჩენილი იყო, თეძმის ტუფის, მდიდრული ორნამენტული დეკორით დაფარული XI საუკუნის კანკელის ფრაგმენტები, რომლებიც საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, შ. ამირანაშვილის ხელოვნების მუზეუმის ქვის ფონდშია დაცული. 

ხანდისის ეკლესია დარბაზულია (7,1 X 4,3 მ). აგებულია ადგილობრივი კლდის წაგრძელებული ფორმის ნამტვრევი ქვებითა და შირიმის ქვათლილებით. ერთადერთი, არქიტრავით გადახურული კარი სამხრეთი ფასადის დასავლეთ კიდეშია გაჭრილი. სარკმელი ორია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმლის ქვემოთ კედელთან მიდგმული ტრაპეზის ქვაა შემორჩენილი, სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშებია. სატრიუმფო თაღის პილასტრების იმპოსტები სადა ჰორიზონტალური ლილვებითაა გაფორმებული. სამხრეთი პილასტრის იმპოსტი ადგილზე შემორჩენილი, ჩრდილოეთისა კი საკურთხეველში დევს. ეკლესია გადახურული იყო ბრტყელი ქვის ფილებით - ლორფინებით. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე შემორჩენილია სარკმლის ძლიერ გადაცვეთილი თავსართი, რომელსაც მცირე ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს. ეკლესიის კონქი ერთი ზომის, ვერტიკალურად ჩალაგებული კლდის ნამტვრევი ქვითაა გამოყვანილი. შენობას თაროსებრი კარნიზი ჰქონდა. 

ეკლესიას სამხრეთიდან მთელს სიგრძეზე მინაშენი ჰქონდა მიდგმული, რომელიც დღეს თითქმის მთლიანად დანგრეულია და კედლის ნაშალით არის დაფარული; ეკლესიის გარშემო ნაგებობათა კვალი შეიმჩნევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 20011
ძრავას სინთეტური ზეთი
**ძრავას ზეთი**, *მოტორის ზეთი* – შიგაწვის ძრავების შესაზეთად განკუთვნილი ზეთი. პრაკტიკულად ყველა ძრავას ზეთი ნავთობის გადამუშავების პროდუქტია და მხოლოდ ზოგიერთი ხარისხის საავიაციო ზეთს იღებენ სინთეზურად. ყველა ძრავას ზეთი (გარდა ზოგიერთი საავიაციო ზეთისა) შეიცავს მისართების კომპლექსს, რომელიც აუმჯობესებს მათ საექსპლუატაციო თვისებებს (რეცხვითს, ცვეთასაწინაღოს, ანტიკოროზიულსა და სხვა). ძრავას ზეთი არის სამი კლასის — ავტომობილის, დიზელის და საავიაციო. პირველ ორ კლასში შედის ავტოსატრაქტორო, თბომავლისა და გემის ძრავას ზეთები, რომლებიც სიბლანტის მიხედვით (100 °C-ზე) იყოფა 11 ჯგუფად, ხოლო საექსპლუატაციო თვისებების მიხედვით — 9 ჯგუფად. საავიაციო ზეთი 20 სხვადასხვა სახისაა.

სიბლანტის კლასიფიკაციები
------------------------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| დიაპაზონიანი ზეთი | მინიმალური ტემპერატურის სიბლანტე | მაქსიმალური ტემპერატურის სიბლანტე |
| SAE 0W-40 | SAE 0 | SAE 40 |
| SAE 10W-60 | SAE 10 | SAE 60 |
| SAE 20W-60 | SAE 20 | SAE 60 |
| SAE 15W-40 | SAE 15 | SAE 40 |
| SAE 20W-50 | SAE 20 | SAE 50 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ძრავას ზეთების კლასიფიკაცია დაარქივებული 2013-09-28 საიტზე Wayback Machine. , (რუსული)
* ГОСТ 8581-78. ძრავას ზეთები ტრაქტორის დიზელებისთვის დაარქივებული 2009-11-16 საიტზე Wayback Machine. , (რუსული)
* ACEA ევროპული ზეთების კლასიფიკაცია, (ინგლისური)
* Table of SAE and ISO viscosity gradings დაარქივებული 2019-03-10 საიტზე Wayback Machine. , (ინგლისური)
* A PDF table of motor oil technical specifications დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. , (ინგლისური)
სალმან ხანი TED 2011-ის კონფერენციაზე
**ხანის აკადემია** (ინგლ. Khan Academy) — არაკომერციული საგანმანათლებლო ორგანიზაცია, რომელიც 2006 წელს დააარსა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტისა და ჰარვარდის კურსდამთავრებულმა სალმან ხანმა. აკადემიის მიზანია, „მიაწოდოს მაღალხარისხიანი განათლება ყველას, ყველგან". აკადემიის საიტზე ხელმისაწვდომია 4200-ზე მეტი უფასო მიკროლექცია მათემატიკაში, ისტორიაში, ჯანდაცვასა და მედიცინაში, ფინანსებში, ფიზიკაში, ქიმიაში, ბიოლოგიაში, ასტრონომიაში, ეკონომიკაში, კოსმოლოგიაში, ორგანულ ქიმიაში, ამერიკის მოქალაქეობრიობაში, ხელოვნების ისტორიაში, მაკრო- და მიკროეკონომიკებში, კომპიუტერულ მეცნიერებებში.

ლექციები ინგლისურ ენაზეა წარმოდგენილი, თუმცა მიმდინარეობს მათი სხვა ენებზე თარგმნა, რაშიც მოხელისეები იღებენ მონაწილეობას. საგანმანათლებლო ფონდ Educare Georgia-ს მხარდაჭერით ხანის აკადემია ქართულ ენაზეც ითარგმნება — 2019 წლისთვის ხელმისაწვდომია მათემატიკის, ფიზიკის, ბიოლოგიისა და კომპიუტერული მეცნიერებების ქართულენოვანი მასალები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხანის აკადემიის ოფიციალური საიტი
* ხანის აკადემიის ქართულენოვანი ვერსია
* ხანის აკადემიის ვიდეოები ქართულ ენაზე

სქოლიო
------

1. ↑  Translate our lessons.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-22.
2. ↑  Educare Georgia-ს ოფიციალური საიტი
3. ↑  Educare Georgia-ს ოფიციალური Facebook გვერდი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წმინდა ლავრენტი**. |

კ. წმინდა ლავრენტი
**წმინდა ლავრენტის კუნძული** (ინგლ. St. Lawrence Island) – კუნძული ბერინგის სრუტის სამხრეთ ნაწილში. ჩუკოტკის ნახევარკუნძულიდან 80 კმ-ში. ადმინისტრაციულად წარმოადგენს ალასკის შტატის ნაწილს.

კუნძულის სიგრძე — 145 კმ, სიგანე — 13–დან 36 კმ-მდე, ფართობი — 4640,12 კმ². უმაღლესი მწვერვალი — 672 მ - მთა ატუკი (ინგლ. Atuk).

მოსახლეობა — 1,3 ათ. ადამიანი (2000): ქალაქ გამბელში (ინგლ. Gambell) 649 ადამიანი, ქალაქ სავუნგაში (ინგლ. Savoonga) — 643 ადამიანი. ძირითადი მოსახლეობაა — ესკიმოსები (იუტები, ალეუტები).

კუნძული ესკიმოსებით დასახლდა 200 წლის წინ. პირველი ევროპელი, რომელმაც იგი მოინახულა იყო ვიტუს ბერინგი, 1728 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gambell and St. Lawrence Island Photos from Gambell and St. Lawrence Island, August 2001
* Video on St. Lawrence


|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ცარსკოე-სელოს სერგი რადონეჟელის ეკლესია** (რუს. Церковь Преподобного Сергия Радонежского в Царском Селе) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ პუშკინში. აგებულია 1889 წელს. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

თავდაპირველი ტაძარი დააარსეს ბატალიონში და განათავსეს ყაზარმის ხის შენობაში. ტაძრის კურთხევა შედგა 1857 წლის 29 აპრილს. 

1863 წელს ბატალიონი გადავიდა ვარშავაში, ხოლო ეკლესიის შენობა გადაეცა ლეიბ-გვარდიის პირველ მსროლელთა პოლკს.

1871 წელს ცარსკოე-სელოში ლეიბ-გვარდიის დაბრუნების შემდეგ ეკლესია განათავსეს ყოფილი მაღაზიის შენობაში. ოდიკი, კანკელი და მოლაშქრეთა ეკლესიის ჭურჭელი ვარშავიდან ჩამოიტანეს. 

1879 წელს აკურთხეს კარის ეკლესია სერგი რადონეჟელის სახელზე. ტაძრის მოწყობაზე ზრუნავდა ბატალიონის მეტაური რ. ტ. ფონ-მევესი. ეკლესია განათავსეს სამსართულიანი სახლის მეორე სართულზე.

1889 წლის 2 სექტემბერს აკურთხეს ახალი ქვის ტაძარი, რომელიც ააგეს სოფიას მოედანზე ხაზინის თანხებით. ეკლესია განათავსეს შენობაში, სადაც მასთან ერთად მოათავსეს სასწავლო დარბაზი. 1903 წელს არქიტექტორ ა. გ. უსპენსკის პროექტით შენობას მიაშენეს ცალკე საკურთხეველი, ხოლო ქუჩის მხრიდან მიაშენეს სამრეკლო. ტაძარსა და სასწავლო დარბაზს შორის გააკეთეს თაღოვანი კედელი. 1904 წელს ეკლესია აკურთხა პროტოპრესვიტერმა ალექსანდრე ჟელობოვსკიმ. კურთხევის ცერემონიალს ესწრებოდა იმპერატორი ნიკოლოზ II. 

1917 წლის 17 მარტს ეკლესია დახურეს. დიდი სამამულო ომის დროს შენობა ძალიან დაზიანდა. ამ მდგომარეობაში 1972 წელს შენობა გადასცეს ავტოსკოლას. სამშენებლო სამუშაოები გაგრძელდა 7 წელი და დასრულდა 1980 წელს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ შენობას ფლობდა ტრანსპორტის სამინისტრო. 

2012 წლის 21 სექტემბერს ტაძარი ოფიციალურად დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

ლიტერატურა
----------

* Мещанинов М. Ю. Храмы Царского Села, Павловска и их ближайших окрестностей. Краткий исторический справочник. — 2-е изд. исп. и доп. — СПб.: Genio Loci, 2007. — С. 117—125. — ISBN 5- 9900655- 3-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* О храме დაარქივებული 2014-07-11 საიტზე Wayback Machine.
* Реставрация Храма во имя св преп Сергия Радонежского Лейб-Гвардии 2-го Стрелкового Царскосельского полка დაარქივებული 2019-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Церковь во имя св преп Сергия Радонежского დაარქივებული 2014-10-19 საიტზე Wayback Machine.
* Молебен у оскверненного храма преподобного Сергия Радонежского отслужен в Царском Селе
* Борьба за возвращение царскосельского храма преподобного Сергия Радонежского