recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**„მარსელი"** (ინგლ. The Martian) — ამერიკელი მწერლის, ენდი უირის პირველი გამოქვეყნებული რომანი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში. რომანის ცენტრშია ასტრონავტი მარკ უოტნი, რომელიც შექმნილი ვითარებიდან გამომდინარე მარსზე მარტო დატოვეს. გადარჩენისა და დედამიწაზე დაბრუნების მცდელობისას მას უწევს ფანტაზიისა და ყოველგვარი ცოდნის მოშველიება.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მარსზე გაგზავნილი მისია „არესი-3" მუშაობის პროცესში იძულებული გახდა, სასწრაფოდ დაეტოვებინა პლანეტა მოსალოდნელი ქვიშის ქარბუქის გამო. ინჟინერ-ბიოლოგ მარკ უოტნის ქვიშის ქარბუქის დროს სკაფანდრი დაუზიანდა. მისიის თანაშემწეებს იგი დაღუპული ეგონათ და პლანეტიდან ევაკუირება მოახდინეს, მარკი კი მარსზე მარტო დატოვეს. გამოფხიზლებისას უოტნიმ აღმოაჩინა, რომ დედამიწასთან კავშირი დაკარგულია, თუმცა ამასთანავე სრულყოფილად ფუნქციონირებს ავტონომური სახლი. საკვების, ვიტამინებისა და ჰაერის არსებული მარაგის დახმარებით მთავარი გმირი ცდილობს, კიდევ ოთხი წელი გაძლოს პლანეტაზე, სანამ შემდეგი მისია, „არესი-4" მოფრინდება. ამ დროს დედამიწაზე NASA წითელ პლანეტაზე სამაშველო მისიის სწრაფად გაგზავნის გზას ეძებს.

ფილმი
-----

რეჟისორ რიდლი სკოტის ფილმის ეკრანიზაცია 2015 წლის ნოემბერში შედგა. მთავარ როლში — მეტ დეიმონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „როგორ მაქცია მეცნიერებამ მწერლად", ენდი უირის მიერ, *Salon* (11 თებერვალი, 2014).
* „How to Get Stranded on Mars", book excerpt hosted at *Science Friday*
* მარკ უოტნის მოგზაურობების რუკა „მარსელში", ფანსაიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Ridley Scott to Direct Matt Damon in "The Martian" — Hollywood Reporter
ნანტის ედიქტი, 1598 წ.
**ნანტის ედიქტი** — კანონი, რომელიც ფრანგ პროტესტანტ-ჰუგენოტებს რწმენის თავისუფლებას ანიჭებდა. კანონი შედგენილ იქნა მეფე ანრი IV-ის ბრძანებით და დამტკიცდა ნანტში, 1598 წლის 13 აპრილს. კანონი შედგებოდა 93 მუხლისა და 36 საიდუმლო დადგენილებისგან; ეს უკანასკნელი პარლამენტის მიერ განხილული არ იყო და მის პროტოკოლში არ შეუტანიათ. ედიქტის მიღებას წინ უძღოდა ჰუგენოტების მრავალრიცხოვანი საჩივრები და ხანგრძლივი მოლაპარაკებები მეფესთან.

მონაწილეთა მთავარი განხილვის თემა სამოქალაქო კავშირი იყო. შედეგად, ედიქტმა სამოქალაქო კავშირი რელიგიურისგან გამოყო, ასევე პირველად ისტორიაში ზოგიერთ პროტესტანტს ერეტიკოსის წოდება მოუხსნა, გაუხსნა რა გზა სეკულარიზმსა და ტოლერანტობას. პიროვნებისთვის თვითგამორკვევის თავისუფლების მინიჭებით, ედიქტი პროტესტანტებს მრავალ მნიშვნელოვან დათმობას სთავაზობდა, მათ შორის ამნისტიასა და მათი სამოქალაქო უფლებების აღდგენას (მოიცავდა ნებისმიერ სფეროში სამსახურის უფლებას და საჩივრების პირდაპირ მეფესთან მიტანის უფლებას). ედიქტმა ბოლო მოუღო რელიგიურ ომებს, რომელიც საფრანგეთის მოსახლეობას ერთმანეთთან აქიშპებდა XVI საუკუნის მეორე ნახევრის განმავლობაში.

ნანტის ედიქტი გაუქმდა 1685 წელს ფონტებლოს ედიქტის საფუძველზე ლუი XIV-ის მიერ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Edict of Nantes დაარქივებული 2012-12-14 საიტზე Wayback Machine.
* The Edict of Nantes დაარქივებული 2018-09-16 საიტზე Wayback Machine.
**ნოდარ ლომიძე** (დ. 29 თებერვალი, 1948, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1975-1978 წლებში იყო ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1979-1979 წლებში თბილისის N1 პოლიკლინიკის ექიმი-ქირურგი. 1979-1980 წლებში რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი–ორდინატორი. 1980-1989 თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის ასისტენტი, 1992-1993 წლებში კათედრის დოცენტი. 1992-1994 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1993-1995 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის პროფესორი, 1994-1998 წლებში უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1995-2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ჰოსპიტალური ქირურგიის) ქირურგიულ სნეულებათა N1 კათედრის გამგე. 2002 წლიდან თბილისის სახლმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ცენტრალური კლინიკის ქირურგიულ სნეულებათა დეპარტამეწნტის, ხოლო 2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ქირურგიული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2006–2007 წლებში აკადემია ნიკოლოზ ყიფშიძის სახელობის ცენტრალური საუნივერსიტეტო კლინიკის გენერალური დირექტორის მოადგილე კლინიკურ დარგში. 2007 წლიდან აკადემია ნიკოლოზ ყიფშიძის სახელობის ცენტალური საუნივერსიტეტო კლინიკის ქირურგიული სამსახურის უფროსი. 2008 წლიდან ქალაქი თბილისის მე-4 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიული სამსახურის ხელმძღვანელი. 1991 წელს მიღებული აქვს ლაპაროსტომიის მეთოდის დანერგვისთვის და საპატიო სიგელი გამოგონებისთვის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის გვირგვინოვანი არტერიების კედლის ასაკობრივი ცვლილებები", დაიცვა 1987 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გეგმიური რელაპაროტომია და ჩანაცვლებითი პლაზმაფერები მწვავე გავრცელებული პერიტონიტის მკურნალობის კომპლექსში", დაიცვა 1992 წელს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ღია და ლაპაროსკოპული პროთეზირებადი თიაქარპლასტიკა, თბილისი, ცოდნის წყარო, 2009, გვ. 195
* Возрастные изменения строения стенок венечных артерий человека, Тбилиси, Мецниереба, 1980, с. 95

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ლომიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მარდი გრა ახალ ორლეანში
**მარდი გრა** (ფრანგ. Mardi Gras — „მსუყე სამშაბათი"; ინგლ. Shrove Tuesday — „აღსარების სამშაბათი") — დასავლეთევროპული დიდმარხვის დაწყების წინა დღე და ყოველწლიური კარნავალის კულმინაცია. მარდი გრას მოსდევს „ფერფლის ოთხშაბათი", რომელიც აღნიშნავს დიდმარხვის პირველ დღეს ანგლიკანურ, კათოლიკურ, ლუთერანულ, მეთოდისტურ და პრესვიტერიანულ ეკლესიებში.

მარდი გრა ხსნილის ბოლო დღეა. შესაბამისად, მოზეიმე ხალხი განსაკუთრებით ბევრს და მსუყედ ჭამს 46-დღიანი დიდმარხვის დაწყების წინ. სწორედ ამას უკავშირდება სახელწოდება მარდი გრა ანუ „მსუყე სამშაბათი".

ინგლისში მარდი გრა უფრო ცნობილია „აღსარების სამშაბათის" სახელით. ეს სახელწოდება დაკავშირებულია დიდმარხვის წინ აღსარების ჩაბარების ტრადიციასთან. გაერთიანებულ სამეფოსა და ირლანდიაში არსებული ტრადიციით, დიდმარხვის წინა სამი დღე ეთმობა აღსარების ჩაბარების პროცესს, რომელსაც Shrovetide ეწოდება. ტრადიციული საჭმელია მაჭკატები.

სახელწოდება
-----------

თანამედროვე საუბარში გვხვდება მარდი გრას, როგორც ტერმინის, განზოგადება მთლიანად კარნავალის სახელწოდებად. ამან გამოიწვია მეორე ენობრივი სიახლე – ამერიკის ზოგიერთ ქალაქში წარმოიშვა ტერმინი „მარდი გრას დღე".

ხანგრლივობა და თარიღი
---------------------

მარდი გრას ხანგრძლივობა განსხვავდება ჩატარების ადგილის მიხედვით. ლუიზიანას შტატის დედაქალაქ ახალ ორლეანში კარნავალი მეთორმეტე ღამიდან ფერფლის ოთხშაბათამდე გრძელდება. სხვაგან მარდი გრა მხოლოდ სამდღიანია და უშუალოდ დიდმარხვის წინ ტარდება. ალაბამას შტატის ქალაქ მობილში კი ზეიმი მადლიერების დღესასწაულს უსწრებს და ნოემბრიდან მოყოლებული იმართება შესაბამისი წვეულებები სააღდგომო მარხვამდე.

მარდი გრას თარიღი მოძრავია. ჩვეულებრივ, 3 თებერვლიდან 9 მარტამდე პერიოდში იმართება ხოლმე, ნაკიან წელიწადში კი – 4 თებერვლიდან 9 მარტამდე. დიდმარხვის დაწყების თარიღის მსგავსად, მარდი გრას თარიღიც დამოკიდებულია აღდგომის მოძრავ თარიღზე.

მომავალი მარდი გრას თარიღებია:

* 2017 – 28 თებერვალი
* 2018 – 13 თებერვალი
* 2019 – 5 მარტი
* 2020 – 25 თებერვალი
* 2021 – 16 თებერვალი
* 2022 – 1 მარტი
* 2023 – 21 თებერვალი
* 2024 – 13 თებერვალი
* 2025 – 4 მარტი
* 2026 – 17 თებერვალი
* 2027 – 9 თებერვალი

ადგილები
--------

მარდი გრას კარნავალებით განსაკუთრებით განთქმულია შემდეგი ქალაქები და რეგიონები: რიო-დე-ჟანეირო, ვენეცია, ბაია და ახალი ორლეანი. კარნავალი მნიშვნელოვანი დღესასწაულია ევროპის ბევრ ქვეყანაში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარდი გრა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  http://www.mardigras.com
***ნანტაკეტელი არტურ გორდონ პიმის ნაამბობი*** (ინგლ. *The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket*) — ამერიკელი მწერლის, ედგარ ალან პოს, ერთადერთი დასრულებული რომანი, გამოქვეყნდა 1838 წელს ორ ნაწილად.

ნაწარმოები მოგვითხრობს ახალგაზრდა ნანტაკეტელი კაცის, არტურ გორდონ პიმის, შესახებ, რომელსაც არაერთი სახიფათო თავგადასავალი შეემთხვა. პიმის მოგზაურობა ვეშაპმჭერ გემ „გრამპუსზე" ფარული მგზავრობით იწყება, მისი მიზანი კი ამ ხომალდით სამხრეთის ზღვებში მოგზაურობაა. მეზღვაურები გემზე ამბოხს და ხოცვა-ჟლეტას აწყობენ, რის შემდეგაც მხოლოდ ოთხი კაცი რჩება ცოცხალი. შტორმი თითქმის ბოლომდე ანადგურებს გემს და ისინი ოკეაში მშიერ-მწყურვალნი და ზვიგენებით გარშემორტყმულნი რჩებიან. განწირულ ზღვაოსნებს სამხრეთისაკენ მიმავალი გემი გადაარჩენს. პიმი და მეზღვაური დირკ პეტერსი ხმელეთზე გადასვლისას მტრულად განწყობილ შავკანიან ადგილობრივებს ხვდებიან, რომელთაგანაც ისინი ოკეანეას აფარებენ თავს და გზას სამხრეთ პოლუსისკენ აგრძელებენ. 

რომანი იწყება, როგორც ტრადიციული საზღვაოსნო თავგადასავალი, თუმცა სიუჟეტის შემდგომი განვითარება მას შედარებით რთულად კლასიფიცირებას ხდის. პოს მიზანი რეალისტური ისტორიის შექმნა იყო, იგი შთაგონებული იყო რამდენიმე რეალური ისტორიით და ასევე მან ნაწარმოებისთვის საკუთარი ზღვაოსნობის გამოცდილებაც გამოიყენა. რომანის ანალიზისას ხშირად ყურადღებას ამახვილებენ მის შესაძლო ავტოგრაფიულ დეტალებზე და მის დასკვით ნაწილში შექმნილ რასობრივ პორტრეტსა და გამოყენებულ სიმბოლიკაზე. 

ვრცელი ნაწარმოების დაწერა პოს კარიერის დასაწყისში მოთხრობების წერით წარმატების მიღწევის სირთულემ შთააგონა. გამოქვეყნებისას კრიტიკოსთა ნაწილმა წიგნი უარყოფითად შეაფასა ზედმეტი შემზარავობის და სხვა ავტორების სტილთან მსგავსების გამო, ნაწილმა კი რომანში მოთხრობილი ამაღელვებელი თავგადასავლები მოიწონა. პოს ეს ნაწარმოები საშინელებათა ჟანრის თხზულებების წინამორბედად ითვლება. მოგვიანებით რომანმა გავლენა მოახდინა ჰერმან მელვილსა და ჟიულ ვერნზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "The Strange Dis/Appearance of Arthur G. Pym"
* "Tekeli-li" or Hollow Earth Lives: A Bibliography of Antarctic Fiction
**მარემა** (იტალ. Cane da pastore maremmano abruzzese) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია იტალიაში ანტიკურ ხანაში.

თანამედროვე მარემა უფრო მოკლებალნიანი მაგაზის მარემანოს და უფრო გრძელი სხეულის მქონე აბრუცის მთის ძაღლის შთამომავალია. მარემა კლასიკური ევროპული მეცხვარე ძაღლია. შესაძლოა ის ენათესავებოდეს დიდ თეთრ აღმოსავლურ ნაგაზებს, რომლებიც თანდათან გავრცელდნენ ევროპაში 1000 წლის წინ. ნაგაზები კარაბაში და აკბაში თურქეთიდან, სლოვაკური ჩუვაჩი, უნგრული კუვასი და კომონდორი, პირენეული მთის ძაღლი საფრანგეთიდან - ყველა მათგანი რთული ჯაჭვის რგოლებს წარმოადგენენ. მარემას განვითარება მიმდინარეობდა მათი წინაპრების - მოდარაჯე მეცხვარე ძაღლების ზომების შემცირების გზით, თუმცა შენარჩუნდა ხასიათის თავისებურებები: დამოუკიდებლობა. მიუხედავად იმისა, რომ დღესდღეობით მარემა საკმაოდ ხშირად გვსვდება დიდ ბრიტანეთში, იტალიის ფარგლებს გარეთ ის მაინც იშვიათ ჯიშად რჩენა.

ეს ძლიერი ნებისყოფის მქონე ცხოველია, რომელსაც არ უყვარს მკაცრი დისციპლინა, თუმცა შესანიშნავი მოდარაჯეა. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგად ეგუება სიცივეს და სიცხეს. ვერ ეგუება სხვა ძაღლებს. ძნელად იწვრთნება. აქვს ძალიან ხშირი, გრძელი, უხეში, ოდნავ დატალღული ბალანი, რომელიც ფარავს ასევე კუდსაც, არც ისე დიდი V-ს ფორმის ყურები, ღრმა მკერდი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მარემა***

* მარემა (ინგლისური)
**ნაფარეულის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ ნაფარეულის სამხრეთით, 2-3 კილომეტრზე, ვენახებში. 

ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. სავარაუდოდ, თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. ძლიერ დაზიანებულია. იმდენად, რომ გასუფთავების გარეშე გეგმის ზუსტად დადგენა არ ხერხდება. შემორჩენილია: მთავარი ეკლესია. ჩრდილოეთ ნავის აღმოსავლეთი ნაწილი და დასავლეთ გარშემოსავლელის დასავლეთი კედლის მცირე მონაკვეთი. სამხრეთი ეკლესია მთლიანად დანგრეულია. 

შენობის ცენტრალურ ნაწილს, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან, ტრადიციულად, გვერდის ეკლესიების ვიწრო მოცულობები ეკვროდა, რომლებიც ერთმანეთთთან დასავლეთის გარშემოსავლელით იყო დაკავშირებული. შენობა ქრონოლოგიურად განსხვავებულ, ორ ფენას შეიცავს, რომლებიც განსხვავებული საშენი მასალით არის ნაგები. ძირითადი, თავდაპირველი ნაწილი, შერჩული, ნატეხი ქვის წყობითაა ამოყვანილი. ქვებს შორის დარჩენილი არეები ამოვსებულია წმინდა ბათქაშით. მოგვიანებით განახლებული ნაწილები კი წვრილი ნატეხი ქვით და აგურის შერეული წყობით, საკმაოდ დაუდევრად არის ამოყვანილი. მთავარ ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ღობის გარკვეული ნაწილი მოგვიანებით აღუდგენიათ და გარედან თაღით გადაუხურავთ. თაღი, ისევე, როგორც წირთხლები, კვადრატული აგურითაა ნაწყობი და გარედან, აგურის წყობაშივე გამოყვანილ, კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. დარბაზი, აღმოსავლეთით, დასრულებულია საკურთხევლის აფსიდით, რომლის ჩრდილოეთით გვერდი ნალისებრია, სამხრეთი გვერდი კი, რომლებიც მოგვიანებითაა განახლებული — ნახევარწრიული. აქ ერთი, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. 

ჩრდილოეთი ნავი ეკლესიის ძირითად კორპუსს წყობში გადაბმით არ უკავშირდება. იგი განივი კედლით ორ სადგომადაა გაყოფილი. მათგან აღმოსავლეთით აფსიდია და მთავარი ეკლესიის სამკვეთლოს ფუნქციას ასრულებდა, დასავლეთისა კი, საკუთრივ ჩრდილოეთ ეკლესია, სწორი კედლითაა დასრულებული. სამკვეთლოში შესასვლელი კარი მთავარი ეკლესიის ჩრდილეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია. სამკვეთლო განათებული იყო აფსიდის ღერძზე გაჭრილი, ვიწრო, პარარელურწორთხლებიანი სარკმლით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 316-317.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მარანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

სასმისი — მარანი
**მარანი** — ღვინის შესასმელი თიხის ჭურჭელი. სხვადასხვა ვარიაციით გავრცელებულია მეჭურჭლეობით განთქმულ საქართველოს ყველა კუთხეში. 

მარანი წარმოადგენს ორსართულიან სასმისს, რომლის პირველ ნაწილს დაფანჯრული ქუსლ-სადგარი აქვს, ხოლო მეორე სართულად თავზე მოვლებულია საზიარო მილაკი მასზე დამაგრებული ჩარექიანებით. ერთ ჩარექში ჩასხმით მარნის მილაკი და ყველა სასმისი თანაბრად შეივსება, ხოლო მსმელი ღვინოს მიირთმევს ჯგუფურ ჭურჭლებს შორის ჩასმული ზოომორფული ცხოველის პირიდან. ყველა ჭურჭელს ერთი საერთო ხვრელთა სისტემა გააჩნია და სმის დროს მარანი ერთინად იცლება. მარანი ქართული სუფრის დამამშვენებელ სასმისად ითვლებოდა. 

მისი საკრალური და რიტუალური დანიშნულება კარგადაა გამოკვეთილი შემკულობაში. მარნის სიმბოლიკაში ჩადებულია კოლექტიური სერობის საკრალური ხასიათი. იგი განასახიერებს მარნის, როგორც ღვინის სახლის მიკრომოდელს. ქართულ ეთნოგრაფიულ ყოფაში დამოწმებული ეს სარიტუალო ჭურჭელი გარკვეულ გენეტიკურ ნათესაობას იჩენს წინა აზიის სამეურნეო კულტურულ წრესთან. მარნის მრავალჭურჭლიანობაში გიორგი ჩიტაია ხედავდა წარმართული ხანის სალოცავების ერთჯერადად დალოცვის იდეას.

ლიტერატურა
----------

* გ. ჩიტაია, შრომები, ტ. მე-2, 2000. მ.ზ.
* ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარანი (სასმისი)
**მილეროვოს პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესია** (რუს. Церковь Пантелеимона Целителя) — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ მილეროვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესია განთავსებულია ძველ შენობაში, რომელიც ქალაქის ადმინისტრაციამ გამოუყო. 

მისამართი: 346130, როსტოვის ოლქი, მილეოროვოს რაიონი, ქალაქი მილეროვო, მესამე ინტერნაციონალიის ქუჩა, № 66.

ისტორია
-------

თანამედროვე ეკლესიის ისტორია იწყება 1998 წლიდან, როდესაც როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა დალოცა მისი გახსნა. მრევლის დაბადების თარიღი გახდა ამავე წლის 9 აგვისტო, როდესაც ეკლესიაში პირველად აღევლინა საღვთო ლიტურგია. ასევე 1998 წელს პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესიასთან დაარსდა საკვირაო სკოლა.

ტაძრის წმინდანის, პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე დაწერილი მთავარი ხატი შეიცავს მის წმინდა ნაწილს. ეკლესიაში ასევე ინახება ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, ფილარეტ მოსკოველის, წმინდა თეოფანესა და სხვა წმინდანთა წმინდა ნაწილები. 

როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მთავარეპისკოპოს პანტელეიმონის კურთხევით 2001 წლის 29 სექტემბერს საზეიმოდ ჩაიდო ახალი ეკლესიის პირველი ქვა საძირკველში. ტაძარი აიგება დიდმოწამე პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე. მშენებლობა მიმდინარეობს რთულად და გრძელდება დღევანდელ დღემდე. მიმდინარეობს თანხების შეგროვება ტაძრის მშენებლობის დასასრულებლად. 

პანტელეიმონ მკურნალის ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი დიმიტრი იაროცკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Приход Святого Великомученика и Целителя Пантелеимона города Миллерово Ростовской области
* Храм Пантелеимона Целителя город Миллерово
* Миллеровское благочиние. Все церкви и монастыри.

სქოლიო
------

1. ↑  Миллерово. Церковь Пантелеимона Целителя.
2. ↑  История прихода.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-19. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
3. ↑  Святыни храма.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-01-22. ციტირების თარიღი: 2017-03-20.
4. ↑  Духовенство
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**მარგალიტი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **მარგალიტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„მარგალიტი"** — დაახლოებით XVI საუკუნის ქართული აპოკრიფული კრებული. შეიცავს ე. წ. „სასულიერო სწავლანს", რომლებიც გამოკრებილია ძირითადად იოანე ოქროპირის ამავე სახელწოდების კრებულისა და ბიბლიური წიგნებისაგან. „მარგალიტის" უძველესი ნუსხა (ხელნაწერი — A 1736) XVI საუკუნით თარიღდება, დანარჩენი ხელნაწერები XVIII–XIX საუკუნეებისაა. მასში კითხვა-მიგების სახით გადმოცემულია მოთხრობები ძველი და ახალი აღთქმიდან, წმ. მამათა სწავლანი ქრისტიანული მორალისა და ეთიკის საკითხებზე; განმარტებულია ბიბლიისცალკეული ადგილები და სხვა.

„მარგალიტს" თავისი დროისათვის ზოგადსაგანმანათლებლო სახელმძღვანელოს დანიშნულებაც უნდა ჰქონოდა. ამაზე მიგვანიშნებს სასაუბრო ქართულთან დაახლოებული მისი ენა, აგრეთვე ინტერესი ისეთი პრობლემებისადმი, როგორიცაა დედამიწაზე ეროვნებათა რაოდენობის საკითხი და სხვა. კრებულის შემდგენელი უცნობია.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960.
* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა (H კოლექცია) / ქრ. შარაშიძის გამოცემა, ტ. 3, თბ. 1948.
* *ქურციკიძე ც.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 429.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მანჰეტენი**. |

მანჰეტენის ხიდი ალიონის პიკის საათის დაწყებამდე **მანჰეტენის ხიდი** - დაკიდებული ხიდია ისტ-რივერზე ნიუ-იორკში და აერთებს ქვემო მანჰეტენს ბრუკლინთან. ხიდი 1909 წლის 31 დეკემბერს გაიხსნა. დაპროექტებული და აგებულია პოლონელი ხიდების ინჟინრის რალფ მოდჯესკის მიერ. საკიდი კაბელების დიზიანი ლეონ მოისეევს ეკუთვნის. ხიდს ოთხი სამანქანო ზოლი აქვს ზედა ნაწილში (ორ გზად გაყოფილი), ხოლო ქვედა ნაწილში კი სამი სამანაქანო ზოლი, 4 მეტროს ხაზი, თითო საცალფეხო და საველოსიპედო ზოლები. ზედა ნაწილი ორ-მიმართულებიანია, ქვემო ნაწილი კი ერთ-მიმართულებიანია პიკის საათებში, ხოლო სხვა დროს კი ორ-მიმართულებიანი, დატვირთვის მიხედვით.

* სიგრძე 1.470 ფუტი (448 მ)
* საყრდენ სვეტებს შორის მანძილი 2.920 ფუტი (890 მ)
* სრული სიგრძე 6.855 ფუტი (2.089 მ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიუ-იორკის ხიდები დაარქივებული 2007-10-20 საიტზე Wayback Machine.
* NYCfoto.com მანჰეტენის ხიდის ფოტოები დაარქივებული 2007-08-07 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნაფრა** — კარსტული უფსკრული საქართველოში, აფხაზეთის ა/რ-ში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის მასივის დასავლეთ ნაწილში, მწვერვალ ნაფრის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 2355 მ სიმაღლეზე. უფსკრული ჩასახულია ზედა იურისა და ქვედა ცარცის ძლიერ დამსხვრეულ და დანაპრალებულ ქანებში, მასში ჩასასვლელი, მწვერვალ ნაფრიდან 20-ოდე მ-ის მოშორებით, ძაბრის ფსკერზე იხსნება. მღვიმის ჯამური სიგრძეა 3520 მ, სიღრმე 970 მ.

გენეტიკურად ნაფრა კოროზიულ-ეროზიული კლასის მღვიმეს მიეკუთვნება. მორფოლოგიურად წარმოადგენს ჭების სერიას, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანის სიღრმეა 65 მ. ჭები მცირე სუბჰორიზონტალურ შესასვლელებს ენაცვლება. 630 მ სიღრმიდან დაწყებული მღვიმეში გასასვლელი გზა მიუყვება ჩანაქცევს 200 მ-იანი ვერტიკალური ამპლიტუდით. ფსკერული ნაწილი წარმოადგენს მნიშვნელოვანი მიწისქვეშა ნაკადის მოქმედ კალაპოტს. ფსკერულ ნაწილშია ორი გრიფონი. აქვე მდებარეობს ჩანჩქერი, რომლის სიმაღლეა დაახლოებით 10 მ და აღმავალი ტოტი. 

მღვიმის ზედა ნაწილი კასკადური ტიპისაა. ცალკეული შიგა ჭების სიღრმე, რომელთა ფსკერი მოფენილია ნგრეული მასალით, 15-30 მ ფარგლებში მერყეობს. აშკარად ჩანს: უფსკრულის ძირითადი მაგისტრალი, რომელიც ძლიერ დანაპრალებულ და დამსხვრეულ ზონას გასდევს. ასეა თითქმის 400 მ-მდე; შემდეგ იწყება საკმაოდ გრძელი დერეფანი გამდინარე ტბების სისტემით. იგი თანდათან ვიწროვდება და ბოლოს ერთბაშად აწყდება 45 მ სიღრმის ჭას; შემდგომ გაგრძელებას ქმნის კვლავ დახრილფსკერიანი, კასკადისებური დერეფანი, რომელშიც წყალმცირობისას ნაკადის ხარჯი აღწევს 100-130 ლ/წმ-ში. მღვიმის შორეული, საკმაოდ ვრცელი და გრძელი დერეფანი ებმის ოვალური ფორმის მოზრდილ დარბაზს. 970 მ სიღრმეზე ნაკადი ნაზვავით ამოქოლილ კლდოვან ნაპრალში იფილტრება.

ნაფრაში უფართოესი გავრცელება აქვს სეისმო-გრავიტაციულ ნაფენებს — უმთავრესად ნაზვავებისა და ნაყარების სახით. ქიმიური წარმონაქმნები ზედა მშრალ დერეფნებშია შემონახული. ეს წარმონაქმნებია: სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, ჰელიქტიტები და სხვა. „კიბოს ჭის" კედლებზე აღსანიშნავია 30 სმ-მდე სიგრძის კალციტის დენდრიტული ნაზარდები. უფსკრულის ღრმა ნაწილისათვის დამახასიათებელია სიფონური და ნახევრად სიფონური დერეფნები, რომელთა კვლევაში მონაწილეობდა გამოცდილი სპელეოაკვანავტთა ჯგუფი პეტრე მინენკოვის ხელმძღვანელობით.

კარსტული უფსკრული ნაფრა აღმოაჩინა კრასნოიარსკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ექსპედიციამ ზახარ ზალიევის ხელმძღვანელობით 1980 წლის აგვისტოში. იმთავითვე შეაღწიეს 180 მ სიღრმემდე. აგვისტოს ბოლოს ექსპედიცია შეცვალა კრასნოიარსკის სპელეოლოგთა კლუბის მოიერიშე განყოფილებამ ვიქტორ მელნიკოვის ხელმძღვანელობით.

ნაფრა განსაკურებულ ყურადღებას იპყრობს იმით, რომ იგი არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა კარსტული მიწისქვეშა ჰიდროსისტემის ნაწილი. წყლის შეფერილობით დამტკიცებულია კავშირი ნაფრასა და მჭიშთას შორის. ნაფრის შესასვლელი განლაგებულია ზღვის დონიდან 2355 მ სიმაღლეზე, ჰიდროსისტემის ქვედა წერტილი ზღვის დონიდან −32 მ სიმაღლეზეა, რაც იძლევა 2382 მ-იან ამპლიტუდას. ნაფრა მიჩნეულია რთულ მღვიმედ და მიეკუთვნება სირთულის 5ბ კატეგორიას. ხელმისაწვდომია მხოლოდ გამოცდილი სპელეოლოგებისათვის. ექსპედიციის დროა ივლისი-მარტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Описания пещер Бзыбского массива
2. 1 2  ზურაბ ტინტილოზოვი, ბზიფის მასივის კარსტი და მღვიმეები, „მეცნიერება", გვ. 92-94, თბ. 1988 წ.
3. ↑  История исследования пещер Бзыбского массива
4. ↑  Пещеры. Проблемы изучения: Межвузовский сборник научных трудов. Выпуск 22. Пермь, 1990.
**„მარატის სიკვდილი"** (ფრანგ. La Mort de Marat) — ჟაკ-ლუი დავიდის ნახატი, რომელიც შეიქმნა 1793 წელს. „მარატის სიკვდილში" ასახულია ფრანგი რევოლუციონერის მარატის სიკვდილის სცენა. რევოლუციის მოწინააღმდეგეებმა ავადმყოფ მარატთან შეაგზავნეს მკვლელი, რომელმაც სამკურნალო აბაზანაში მყოფი იაკობინთა ბელადი სიცოცხლეს გამოასალმა. მარატის ვერაგულმა მკვლელობამ შეაძრწუნა დავიდი. იგი მაშინვე თავის მეგობრის ბინაში გაეშურა. ნახევრად ჩაბნელებულ სააბაზანოში გადახატა მიცვალებულის სახე, სამი თვის დაძაბული მუშაობის შემდეგ კი შექმნა „მარატის სიკვდილი". ეს სურათი დავიდმა ეროვნულ კონვენტს გადასცა საჩუქრად. 

მუქ ფონზე გამოსახული მარატის სხეული ქანდაკებას მოგვაგონებს, დაჭრილს თავი უკან აქვს გადაგდებული, ჭრილობიდან კი სისხლი ჟონავს. მარცხენა ხელში უჭირავს ბარათი, რომელიც მკვლელს მის სახლში შესაღწევად დაეხმარა, მარცხენა ხელი უღონოდ აქვს დაშვებული იატაკისკენ, თუმცა ხელში კალამი უჭირავს. იატაკზე გდია მკვლელის დანა. ამით დავიდი ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ მკვლელმა მარატი სასიკვდილოდ სწორედ მისი კალმის გამო გაიმეტა, მაგრამ ამით მკვლელმა მას მხოლოდ სიცოცხლე წაართვა, ხოლო მისი აზრები უკვდავად დარჩა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარატის სიკვდილი დაარქივებული 2016-04-20 საიტზე Wayback Machine.  (რუსული)
მანჰაიმის სასახლის შიდა ეზო
**მანჰაიმის სკოლა** (გერმ. Mannheimer Schule) — გერმანული შემოქმედებითი და საშემსრულებლო მიმართულება, რომელიც მოიცავს მანჰაიმის კარის ორკესტრის მიერ XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბებულ საორკესტრო ტექნიკასა და ასევე თავად კომპოზიტორთა ჯგუფს, რომლებიც ასეთ მუსიკას ქმნიდნენ მანჰაიმისა თუ სხვა ორკესტრებისთვის.

ისტორია
-------

1720 წელს მანჰაიმში გადმოსვლისას ორკესტრს უკვე გაცილებით დიდი გუნდი ჰყავდა, ვიდრე რომელიმე მეზობელ ქვეყანას. ორკესტრი ამ პერიოდიდან კიდევ უფრო იზრდება და მის რიგებში უკვე ამ პერიოდის საუკეთესო ვირტუოზები არიან. 1741 წელს მას უერთდება იოჰან სტამიცი, რომელიც მანჰაიმის სკოლის დამფუძნებლად ითვლება, 1750 წელს კი იგი ამ ორკესტრის დირექტორი ხდება.

მანჰაიმის რევოლუციურ ტექნიკათა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო სასულე ინსტრუმენტებისადმი უფრო დამოუკიდებელი მიდგომა და მისი განთქმული მთელი ორკესტრის კრეშენდო, რაც მკვეთრ კონსტრასტში იყო ბაროკოს მუსიკის დინამიკასთან, რომელიც ერთბაშად მხოლოდ ფორტედან პიანოზე და პირიქით გადასვლის უფლებას იძლეოდა.

მანჰაიმის სკოლის წევრები იყვნენ იოჰან შტამიტცი, ფრანც ხავერ რიხტერი, კარლ შტამიცი და კრისტიან კანაბიხი. მათმა მოღვაწეობამ პირდაპირი ზეგავლენა მოახდინა იმდროინდელ უმთავრეს სიმფონისტებზე, მათ შორის იოზეფ ჰაიდნსა და ლეოპოლდ ჰოფმანზე. კანაბიხი, რომელიც ორკესტრის დირექტორი გახდა შტამიცის გარდაცვალების შემდეგ, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის კარგი მეგობარი იყო, ამ უკანასკნელის 1777 წელს მანჰაიმის მონახულების შემდეგ.

ლიტერატურა
----------

* Bärbel Pelker: Mannheimer Schule. In: Ludwig Finscher (Hrsg.): Die Musik in Geschichte und Gegenwart. Zweite Ausgabe, Sachteil, Band 5 (Kassel – Meiningen). Bärenreiter/Metzler, Kassel u. a. 1996, ISBN 3-7618-1106-3, Sp. 1645–1662 (Online-Ausgabe, für Vollzugriff Abonnement erforderlich)
* Bärbel Pelker: »Die kurpfälzische Hofmusik in Mannheim und Schwetzingen (1720–1778)«, in: Süddeutsche Hofkapellen im 18. Jahrhundert. Eine Bestandsaufnahme, hg. von Silke Leopold u. Bärbel Pelker, Heidelberg: Heidelberg University Publishing, 2018 (Schriften zur Südwestdeutschen Hofmusik, Band 1), S. 195–366 (Online-Ausgabe)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანჰაიმის სკოლის ისტორია
* „Die 'Mannheimer Schule' — ein Zentrum der vorklassischen Musik und Mozart", 1992 (გერმანული)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4168830-2

 |
**მერცხალები** (ლათ. Glareolinae) — ფრინველთა ქვეოჯახი მერცხალასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ორი გვარის (მერცხალა და Stiltia) 8 სახეობას. გამოირჩევიან მოკლე ფეხებითა და ნისკარტით, პირის ფართო ჭრილი თვალების დონემდე აღწევს. თავი მსხვილია, თვალები დიდი, კისერი მოკლე, ფრთები გრძელი და მახვილი, ბოლო ორკაპა. სხეულის სიგრძე 17–29 სმ-ს შეადგენს, მასა 50–200 გრამს აღწევს. შეფერილობის ძირითადი ფონი ერთფეროვანია, თიხისფერი, მუცელი უფრო ღია, ბოლოს ზედა და ქვედა მხარე თეთრი, ნისკარტის ძირში, ყელსა და კისერზე მკრთალი ნახატია. გავრცელებული არიან ევრაზიის, აფრიკისა და ავსტრალიის ღია მშრალ ლანდშაფტებში. ჰაერში იჭერენ დიდი ზომის მწერებს, საკვებს მიწაზეც მოიპოვებენ. ბუდობენ კოლონიებად (ასამდე მობუდარი) ან წყვილებად წყალსატევებთან ახლოს ვაკე ადგილებზე. უპირატესობას ანიჭებენ თაყირებს, ბიცობებს, ქვიშის ცელებს და კუნძულებს. ბუდეში 2–4 კვერცხს დებენ. კრუხობასა და ბარტყებზე ზრუნვაში ორივე პარტნიორი მონაწილეობს.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* ТИРКУШКИ // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 163.
აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა
**ნოვრუზი** (*ნავროზი*, *ნოორუზი*, *ნაურიზი*, *ნავრეზი*) (სპარს. نوروز — *Nowruz*, ტაჯ. Наврӯз, ქურთ. Newroz, უზბეკ. Navroʻz, თურქმ. Nowruz, ყაზახ. Наурыз, ყირგ. Нооруз, თურქ. Nevruz, აზერ. Novruz, ყირიმ. Navrez) — გაზაფხულისა და ახალი წლის დადგომის დღესასწაული, რომელიც თურქ და ირანელ ხალხებში აღინიშნება. სიტყვა ნავრუზი (სპარს. نو روز — *Now ruz*) სპარსული ენიდან მომდინარეობს და „ახალ დღეს" ნიშნავს.

აღინიშნება გაზაფხულის ბუნიაობის დროს: მარტს ირანში, შუა აზიისა და ამიერკავკასიის ქვეყნებში, 22 მარტს ყაზახეთში. ბაჰაის კალენდრის მიხედვით ამ დღეს ახალი წელიწადი იწყება.

დღესასწაულის ისტორია
--------------------

ბარელიეფი, რომელზეც ზოროასტრისტული ნავრუზია გამოსახული
გაზაფხულის ბუნიაობის დღესასწაული, ნოვრუზი გაჩნდა ხორასანში 3000 წლის წინ, სოფლის მეურნეობის გაჩენისას. დღესასწაული ზოროასტრიზმის ტრადიციებს უკავშირდება. სამანიდების კარზე მყოფი ფირდოუსი და ომარ ხაიამი ნავრუზის გაჩენას ირანის ლეგენდარულ მეფეებს, ჯამშიდსა და კაიუმარსს უკავშირებდნენ.

ნოვრუზის აღნიშვნა გაუქმდა 1926 წელს საბჭოთა მთავრობის მიერ და აღდგა აზერბაიჯანში 1967 წელს. ყაზახეთში ნავრუზი სახელმწიფო დღესასწაულად 1991 წლის 15 მარტს ყაზახეთის სსრ–ის პრეზიდენტის მიერ გამოცხადდა და ყოველ 22 მარტს აღინიშნება როგორც „სახალხო დღესასწაული — Наурыз мейрамы". აზერბაიჯანში, ყირგიზეთში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში ნავრუზს სახელმწიფო დღესასწაულის სტატუსი აქვს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ირანული კალენდარი
* ჰავთ სინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოვრუზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* გაერომ ნოვრუზი საერთაშორისო დღედ აღიარა
* Ancient Iran History დაარქივებული 2012-10-23 საიტზე Wayback Machine.  @ Noruz დაარქივებული 2010-05-13 საიტზე Wayback Machine.
* Countdown to Nowruz (2009/1388) – timeanddate.com (IRST time) – UTC time
* Persian Rite of Spring performance დაარქივებული 2012-03-08 საიტზე Wayback Machine.
* شمارش معکوس تا تحويل سال 1391 شمسی Nowruz Countdown to March 20, 2012
* 7sine 1390 Photos and history (Persian)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნავრუზი***
**მარხვა** — ზოგიერთი რელიგიის მიერ განსაზღვრული დროით ყოველგვარი ან ცალკეული სახის საკვების (განსაკუთრებით ხორცის, თევზის, რძის პროდუქტების) მიღების აკრძალვა. მარხვის დროს ზოგიერთი რელიგიით იზღუდება წყვილებს შორის სქესობრივი კავშირიც.

ქრისტიანობაში
-------------

სათავეს იღებს შორეულ წარსულში, როცა საკვების სიმცირე მისი დაზოგვის ღონისძიებებს ითხოვდა. შემდეგ მიეცა რელიგიური სანქცია, როგორც „ადამიანის სულის განწმენდისა და განახლების" საუკეთესო საშუალებას, კათოლიკური სარწმუნეობა მრავალდღიან მარხვას არ ითხოვს, მარხულობენ მხოლოდ დიდმარხვის პირველი კვირის ოთხშაბათს, მიძინებისა და შობის კვირაძალზე, ვნების კვირის პარასკევს. პროტესტანტებს არა აქვთ მარხვის დღეები (ანგლიკანების გარდა), განსაკუთრებით ძლიერია მარხვის წესები მართლმადიდებლობაში.

### მართლმადიდებელი ეკლესია

მართლმადიდებელ ეკლესიაში სულ 4 მრავალდღიანი მარხვაა: 

1. დიდმარხვა — ქრისტეს ბრწყინვალე აღდგომის წინ (მოძრავია და გრძელდება 7 კვირა).
2. პეტრე-პავლობის მარხვა — წმ. პეტრეს და წმ. პავლეს დღესასწაულის წინ (1–5 კვირა).
3. მარიამობის მარხვა — ყოვლად წმიდა ღმრთისმშობლის მიძინების წინ (2 კვირა).
4. შობის მარხვა — ქრისტეს შობის წინ (6 კვირა).

ერთდღიანი მარხვებია:

* ყოველი კვირის ოთხშაბათი და პარასკევი გარდა მსგეფსისა, რადგან ოთხშაბათს იუდამ გასცა ქრისტე, პარასკევს კი ქრისტე ჯვარს აცვეს.
* ნათლისღების წინა დღე - 18 იანვარი.
* წმ. იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღე - 11 სექტემბერი.
* ჯვართმაღლება - 27 სექტემბერი.

სულ დაახლოებით ორასი დღე წელიწადში. მარხვის დღეებში იკრძალება სამხიარულო დღეობებში მონაწილეობა, ქორწინების საიდუმლო, ქალთან ურთიერთობა. 

ბასილ კესარიელი წერდა: „მარხვამ დაშრიტა ძალი ცეცხლისაი, დაუყვნა პირნი ლომთანი, მარხვაი ლოცვასა ცად აღამაღლებს... წინამძღუარი არს განსვენებაი, დედაი არს სიმრთელისა, მასწავლებელი ჭაბუკთა, სამკაული მოხუცებულთა, კეთილი თანმავალი მოგზაურთაი".

იუდაიზმში
---------

იუდაიზმში საერთო მარხვის დღეების გარდა (სამსჯავროს დღეები, ღირსსახსოვარი დღეები) მიღებულია მშობელთა მოსახსენიებელი მარხვა და სხვა.

ისლამში
-------

ისლამის მიხედვით, მკაცრი მარხვა, საუმი (რამადანის თვეში, ასევე სხვა დღეებში ნებაყოფლობითი მარხვა) მორწმუნეს უკრძალავს ლუკმის მიღებას მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე. ეს მომქანცველი წესი იწვევს სულიერად მონანიების სურვილს და თვითგვემას, მუსლიმთა თანაგრძნობას მათდამი, ვინც არააა შემძლე თავი გამოიკვებოს და მატერიალური გაჭირვების გამო იძულებულია იშიმშილოს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ასკეტიზმი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 475.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარხვის მიზეზები ისლამში
* რამადანი და მარხვა
* თერაპიული მარხვა
* ქრისტიანული მარხვა
**მელაანის პირველი სამლოცველო** — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ განაპირას, ზ. ბიძინაშვილის კარ-მიდამოში. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II ათასწლეულის დასასრულს და I ათასწლეულის საწყის საუკუნეებს.

მიწის სამუშაობის დროს შემთხვევით აღმოჩენილ სამლოცველოზე 1995 წელს არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღანელი კ.ფიცხელაური). ძეგლის უმეტესი ნაწილი განადგურებულია. დანარჩენ ნაწილებში სტრატიგრაფიულად დასტურდა პუმუსოვანი ფერდა, (სისქე 0,25 მეტრი) და მის ქვეშ კულტურული ფენა, რომლის ზედაც ჰორიზონტი წარმოადგენდა ცეცხლისგან წვრილად დახეთქილი რიყის ქვის ყრილს (სისქე 0,2 მეტრი) გათხრილ ფართობზე მასალა ძირითადი ნაწილი შეჯგუფებული იყო ორგანგრუნტში სანახევროდ ჩადგმულ თიხის ჭურჭელში და მათ გარშემო. ორგან ნაცრითა და ნახშირით სავსე ორმოებში და მათ ირგვლივ. ერთგან რიყის მთლიანი ქვების გროვის ქვეშ აღმოჩნდა, თიხის ჭურჭლის ათასამდე ერთეულის ფრაგმენტი. ლითონის ნივთებიდან 234 საომარი იარაღი და ცხენის აკაზმულობის ფრაგმენტი. დანარჩენი 70 ნივთი საკულტო და სამეურნეო დანიშნულებისაა.

ძეგლის კულტურული ფენის აღნაგობა, ფენაში ნივთების განლაგება, მათი დანიშნულება, რაოდენობა და მისი განცალკევებული მდებარეობა მიუთითებს, რომე ეს იყო სამოსახლოსგან გამოყოფილი საკულტო ძეგლი სამლოცველო, სავარაუდოდ ნაყოფიერებისა და ომის ღმერთის. აღმოჩენილი ნივთების რაოდენობის მიხედვით სამლოცველო ერთ სამოსახლოს კუთვნილი არ უნდა იყოს. იგი შესაძლოა ტომობრივი ან სხვა გაერთიანების საკულტო ძეგლს წარმოადგენდა. სამლოცველოს რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში უარსებია მომხვდურ მტერს, იგი დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვით VII საუკუნეში გაუნადგურებია. 

მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, გურჯაანის ისტორიულ ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *მაისურაძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 216.
პალეოლოგოსების გერბი. ბიზანტიის უკანასკნელი საიმპერატორო დინასტია.
რუსეთის იმპერიის გერბი
**მესამე რომი** — რუსულ ისტორიოგრაფიაში დამკვიდრებული ტერმინი, რომელიც ეკუთვნის XVI საუკუნეში მოღვაწე ფსკოველ ბერს - ფილოფეს, რომელიც მოსკოვს „მესამე რომს" უწოდებს. იგი დიდ მთავარ ვასილი III-ს წერს:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ყურად იღე მართლმორწმუნე მეფეო: ორი რომი დაეცა, მესამე რომი — მოსკოვი დგას, ხოლო მეოთხე რომი აღარ იქნება[1]." |
|  |  |

„მესამე რომის" ამ კონცეფციამ დიდი პოპულარობა ჰპოვა რუსეთის ისტორიის სხვადასხვა ეტაპზე. სახელმწიფოს გაძლიერებასთან ერთად რუსეთის ხელისუფალნი ცდილობდნენ ჰეგემონიის მოპოვებას მართლმადიდებელ ქვეყნებს შორის. 

ეს თეორია განხილული აქვს ეპისკოპოს კირიონს (1917-1918 წლებში სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს კირიონ II-ს) ნაშრომში „ივერიის კულტურული როლი რუსეთის ისტორიაში", სადაც ეპისკოპოსი კირიონი უარყოფს რუსეთის უპირატესობას მართლმადიდებელ ქვეყნებს შორის და აღნიშნავს, რომ მას არც ძალა შესწევდა და არც კულტურული განვითარება უწყობდა ხელს, რომ „მესამე რომი" ყოფილოყო. იგი წერს:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ყველა მეტ-ნაკლებად განათლებული აფუთფუთდა ამ დროს რუსეთში, ყოველგან აწრიპინდა კალამი. ყველა გაცხარებით ეძებდა საფუძველს რათა ის დიადი როლი გაემართლებინა, რასაც რუსეთს მიაწერდნენ. ბერების ვიწრო სენაკებშიც კი დიად გეგმებს სახავდნენ[2]." |
|  |  |

კირიონი პოზიციის გასამყარებლად ნაშრომში იშველიებს გ. უსპენსკის ციტატას:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „მოსკოვის თეორია (მოსკოვზე - ვითარცა მესამე რომზე) მახვილგონივრულად იქნა გამოყენებული მეფური ღირსების ამაღლებისათვის. გვარტომობის წიგნში ჩნდება გენეალოგია, რომელიც სათავეს ავგუსტისაგან იღებს და ნათესაურ კავშირს ამტკიცებს რიურიკთა და იულიუსთა სახლებს შორის. შემდგომ იწყეს ძიება და სხვა საფუძველი აღმოაჩინეს, რუსული სახელმწიფო ხელისუფლება საიმპერატოროსთან დაეახლოებინათ[3]." |
|  |  |

„მესამე რომის" თეორია რუსულ ისტორიოგრაფიაში დღეისთვისაც პოპულარობით სარგებლობს.

სქოლიო
------

1. ↑  ვ.ო. კლიუჩევსკი. რუსეთის ისტორიის კურსი. III ნაწილი, გვ. 337.
2. ↑  ეპისკოპოსი კირიონი. ივერიის კულტურული როლი რუსეთის ისტორიაში. 1909, გვ 34-35.
3. ↑  ეპისკოპოსი კირიონი. ივერიის კულტურული როლი რუსეთის ისტორიაში. 1909, გვ 34-35.
ზღვის ჰაბიტატები|  |
| * ლიტორალური ზონა
* მიქცევის ზონა
* ესტუარები
* წყალმცენარეების ტყე
* მარჯნის რიფი
* მარჩხობი
* შელფი
* ნერიტული ზონა
* სრუტეები
* პელაგიალური ზონა
* ოკეანური ზონა
* წყალქვეშა მთები
* ჰიდროთერმული წყარო
* ცივი გაჟონვა
* დემერსალური ზონა
* ბენთალური ზონა
 |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**მარჩხობი** — ზღვის ფსკერის მონაკვეთი, რომელიც უფრო ნაკლებ სიღრმეზეა, ვიდრე მის ირგვლივ მდებარე ფსკერი. ტრანსგრესიის შედეგად გაჩენილ ზღვაში მარჩხობი ხმელეთის შთენილი რელიეფის ელემენტია, ოკეანეში — ვულკანური ან მარჯნული წარმოშობისაა. თუკი ატოლი იძირება წყლის ქვეშ, წარმოიქმნება წყალქვეშა მარჩხობი (ესე იგი თავთხელი), რომელსაც ეწოდება გაიოტი ანუ ჩაძირული ატოლი. გრუნტის ხასიათის შესაბამისად, მარჩხობი შეიძლება იყოს ქვიური, ქვიშიანი, მარჯნული და სხვა. არსებობს კარბონატული და ტერიგენული მარჩხობი; პირველი ჩვეულებრივ, პლატფორმებია, რომელიც აზევებულია ოკეანის სიღრმიდან, ხოლო მეორე, აწეული დანალექებია. მარჩხობი წარმოადგენს ზღვის ბიორესურსების თავმოყრის ადგილს. ამის შესაბამისად, ზღვებისა და ოკეანეების ამგვარი რაიონები წარმოადგენს ზღვის თევზჭერის მნიშვნელოვან ობიექტს. ჩვეულებრივ მარჩხობი თევზისა და მოლუსკების სარეწი რაიონია (მაგ. დოგერ-ბენკი ჩრდილოეთის ზღვაში). მცირე სიღრმის მარჩხობი სახიფათოა გემებისათვის. მსოფლიოს უდიდესი მარჩხობია ნიუფაუნდლენდის დიდი მარჩხობი (280,000 კმ²), მნიშვნელოვანია ასევე აგულიასის მარჩხობი (116,000 კმ²) და ბაჰამის მარჩხობი (95,798.12 კმ²).

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 473.
2. ↑  მარჩხობი — გეოლოგიის ენციკლოპედია
3. ↑  Morelock, J. (2005). Morphology დაარქივებული 2007-01-06 საიტზე Wayback Machine.. Geological Oceanography Program, University of Puerto Rico at Mayagüez (UPRM). Retrieved on: October 11, 2008.
4. ↑  Fisheries and Oceans Canada Backgrounder: The Grand Banks and the Flemish Cap. Retrieved on: October 11, 2008.
5. ↑  Whittle, C. P..  (2012)Characterization of Agulhas Bank upwelling variability from satellite-derived sea surface temperature and ocean colour products. American Geophysical Union Chapman Conference. ციტირების თარიღი: January 2015.
**მელარენის ტბა** (შვედ. Mälaren) — ტბა შვედეთში. ქვეყანაში სიდიდით მესამე ტბაა ვენერნისა და ვეტერნის შემდეგ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 0,3 მ-ზე, სტოკჰოლმთან ახლოს. ფართობი 1140 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 61 მეტრი. 

აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სტოკჰოლმთან ბალტიის ზღვაში გაედინება სიოდერტელეს არხით. ტბა სვეალანდის პროვინციაში, უპლანდის, სედერმანლანდის, ნერკესი და ვესტმანლანდის საზღვარზე მდებარეობს. 
მელარენზე ორი მსხვილი კუნძულია: სელაიონი (Selaön, 91 კმ²) და სვარტშიოლანდეტი (Svartsjölandet, 79 კმ²).

სკანდინავიური მითოლოგიის თანახმად, ტბა ქალღმერთმა ჰეფიუნმა შექმნა, რომელსაც შვედეთის ძველი მეფე გულფი იმდენ მიწას დაპირდა, რამდენის წაღებასაც მოახერხებდა ერთ ღამეში ქალღმერთი. ჰეფიუნიმ თავისი ოთხი ვაჟი ხარებად აქცია და მათი დახმარებით მიწა დანიაში გადაიტანა, სადაც კუნძული ზელანდია ჩამოყალიბდა. ამ მიწის ადგილას კი, შვედეთში, ტბა მელარენი დაგუბდა. 

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს ადრეულშუასაუკუნეობრივი პოლიტიკური ცენტრი ბირკა და ერთ-ერთ კუნძულზე განლაგებული ციხესიმაგრე დროტნინგჰოლმი წარმოადგენს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mälarguiden - Guide to Mälaren (მეტწილად შვედურად არის, მაგრამ ინგლისურადაც მოიპოვება რუკები)
* Strömma Kanalbolaget დაარქივებული 2006-11-08 საიტზე Wayback Machine.  - სანაოსნო და საბორნე ტურები მელარენზე
* ციხესიმაგრეები მელარენის ირგვლივ
**ნოვოჩერკასკის მევენახეობისა და მეღვინეობის მუზეუმი** (რუს. Музей истории виноградарства и виноделия) — მუზეუმი ქალაქ ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმის დანიშნულებაა სპეციალისტებს და მუზეუმის ვიზიტორებს გააცნოს მევენახეობისა და მეღვინეობის ისტორია დონის მიწაზე. მუზეუმის კოლექციაში წარმოდგენილია 500-ზე მეტი ექსპონატი: მაკეტები, ფოტოები, სურათები, ჭურჭელი და სხვა.

ისტორია
-------

მუზეუმი დაარსდა 1972 წელს იაკობ პოტაპენკოს სახელობის სრულიად რუსეთის მევენახეობისა და მეღვინეობის სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის თაოსნობით მცირე ექსპოზიციის გარშემო. მუზეუმის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი იყო ენთუზიასტი-ისტორიკოსი ა. პოტაპენკო, ასევე მის შექმნაზე მუშაობდნენ არქეოლოგ-ისტორიკოსები ე. სავჩენკო და მ. კრაისვეტნი.

აღწერა
------

ამჟამად მუზეუმში მრავალრიცხოვანი ექსპოზიციაა, რომელიც მოგვითხრობს მევენახეობისა და მეღვინეობის ისტორიის შესახებ დონის ტერიტორიაზე, აქ განთავსებულია სტენდები ანტიკური მევენახეობისა და მეღვინეობის შესახებ. შეგროვებულია ღვინისათვის გამოსადეგი ჭურჭელი, ანტიკური შავლაქიანი ღვინის სასმისები, ვერცხლის მოოქროვილი ფიალები, რომლებიც აღმოაჩინეს სადოვის ყორღანის გათხრების დროს 1962 წელს. მუზეუმის ექსპოზიციის შემადგენლობაში შედის ასევე ქალის ბიუსტი - სარმატი „დედოფლის" გამოსახულება, რომელიც არის მიხაილ გერასიმოვის ნამუშევარი. 

ვიზიტორებისათვის საინტერესოა განყოფილება, რომელიც ეძღვნება დონის ტერიტორიაზე ვაზის კულტურის გავრცელებას (VIII-X სს.). ეს მოხდა ხაზართა სახაკანოს მმართველობის პერიოდში.

კაზაკების მევენახეობისა და მეღვინეობის განყოფლება შეიცავს მთელ რიგ ექსპონატებს: ვენახის მაკრატლებს, ღვინის დასაწურ ვარცლებს, სხვადასხვა განსხვავებულ ჭურჭელს, რომელიც გამოიყენება მეღვინეობისათვის, აზარფეშები და სხვადასხვა დანიშნულების მევენახეობის იარაღები. 

ცალკე ექსპოზიცია ეკუთვნის ალექსანდრე პუშკინს, რომელიც თავის შემოქმედებაში არაერთხელ ახსენებს დონის ყურძენს და ღვინოს. ექსპონატებს შორისაა პოეტის მარმარილოს ბიუსტი და მწერლის თანადროული ღვინის ბოთლი. 

ინსტიტუტის ისტორიის შესახებ მოგვითხრობს ცალკე ოთახში განთავსებული ექსპოზიცია. აქ ვიზიტორებს შეუძლიათ სხვადასხვა სახის ყურძნის ჯიშების ნახვა, რომლებიც გამოყვანილია ინსტიტუტში. აქვეა წარმოდგენილი ინსტიტუტის მეცნიერთა ფოტოები. 

მუზეუმში გახსნილია სუვენირებისა და საჩუქრების განყოფილება ვიზიტორებისათვის. 

უნიკალური სტენდი მოგვითხრობს ინსტიტუტისა და ცნობილი მეცნიერისა და მოგზაურის ტურ ჰეიერდალის მეგობრობის შესახებ. აქ წარმოდგენილია მისი ნავის „კონ-ტიკის" მაკეტი, ღვინოების „კონ-ტიკისა" და „რას" ეტიკეტები, ტურ ჰეიერდალის წიგნები და ფოტოები ავტოგრაფებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Музей истории виноградарства и виноделия
**მირიამ მაკება** (Miriam Makeba, აგრეთვე ცნობილი როგორც **Mama Africa**; დ. 4 მარტი, 1932, იოჰანესბურგი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 10 ნოემბერი, 2008, იტალია) — გრემის ლაურეატი სამხრეთ აფრიკელი მომღერალი და საზოგადო მოღვაწე.

1960-იან წლებში მირიამ მაკება პირველი მომღერალი იყო აფრიკიდან, რომელიც აშშ-სა და მსოფლიოში აფრიკულ მუსიკას უწევდა პოპულარიზაციას. ყველაზე უკეთ ცნობილია სიმღერით „პატა პატა", რომელიც პირველად 1957 წელს ჩაწერა. მას სიმღერები ჩაწერილი და ტურები გამართული აქვს ისეთ პოპულარულ მომღერლებთან, როგორიცაა ჰარი ბელაფონტე, პოლ საიმონი და მისი ყოფილი მეუღლე ჰიუ მასეკელა.

მაკება აქტიურ კამპანიას ეწეოდა სამხრეთ აფრიკული აპართეიდის სისტემის წინააღმდეგ. შედეგად, სამხრეთ აფრიკის მთავრობამ მას ქვეყნის მოქალაქეობა ჩამოართვა და სამშობლოში დაბრუნება აუკრძალა. აპართეიდის დაშლის შემდეგ ის შინ დაბრუნდა. 2008 წლის 10 ნოემბერს მაკება იტალიის კამპანიის რეგიონში მწერალ რობერტო სავიანოს მიერ კამორას წინააღმდეგ გამართულ მხარდამჭერ კონცერტზე შესრულების შემდეგ გარდაიცვალა ინფარქტით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მირიამ მაკება***

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* Miriam Makeba — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევა
**ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევა** (ფრანგ. *The Coronation of Napoleon*). 1807 წელს შეიქმნა ჟაკ-ლუი დავიდის სურათი "ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევა", ეს ნახატი ერთ-ერთი ცნობილი ნაშრომია დავიდის შემოქმედებაში. ეს ისტორიული მოვლენა გამოსახავს ნაპოლეონ ბონაპარტის იმპერატორად კურთხევას. ამ საზეიმო ღონისძიებას ესწრებოდა რომის პაპი პიუს VII. როდესაც საზეიმო მომენტში პაპმა ასწია დიდი საიმპერატორო გვირგვინი, რათა იმპერატორისთვის თავზე დაედგა, ისევე როგორც ათი საუკუნის წინ პიუს VII-ის წინამორბედმა დაადგა გვირგვინი კარლოს დიდს, ნაპოლეონმა უეცრად გამოსტაცა ეს გვირგვინი პაპს და თვითონ დაიდგა თავზე. ამის შემდეგ დედოფალმა ჟოზეფინამაც დაიჩოქა იმპერატორის წინაშე და ნაპოლეონმა მას დაადგა მომცრო ზომის გვირგვინი. 

ეს ჟესტი საკმაოდ ღრმააზროვანი იყო. ნაპოლეონს არ სურდა, რომ პაპის დალოცვას განსაკუთრებული მნიშვნელობა მისცემოდა.

პერსონაჟები
-----------

პერსონაჟები
1. ნაპოლეონ I
2. ჟოზეფინ ბოარნე
3. ლეტიცია რამოლინო — ნაპოლეონის დედა
4. ლუი ბონაპარტი
5. ჟოზეფ ბონაპარტი
6. ნაპოლეონ-კარლი — ლუდოვიკო ნაპოლეონის შვილი
7. ნაპოლეონის და
8. ჩარლზ ლებრენი
9. ჯან კამბასერესი
10. ლუი ალექსანდრ ბერტიერი
11. შარლ მორის დე ტალეირანი
12. იოაჰიმ მიურატი
13. პაპი პიუს VII
14. ჟაკ-ლუი დავიდი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნაპოლეონის იმპერატორად კურთხევა დაარქივებული 2007-04-21 საიტზე Wayback Machine. (ფრანგული)
**ნანა შათაშვილი** (დ. 1959, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2005), პროფესორი, თბილისის ებრაული სახლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
---------

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, 1984 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ასპირანტურა, სპეციალობით „თეორიული ფიზიკა".

1980 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. სხვადასხვა დროს ხანგრძლივი დროით მუშაობდა, როგორც მიწვეული პროფესორი ან მკვლევარი, უცხოეთის წამყვან სამეცნიერო ცენტრებსა და სასწავლო დაწესებულებებში. 2009 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყვლო მეცნიერებათა ფაკულტეტის ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი. 2013 წლიდან ამავე დეპარტამენტის ასტროფიზიკის კათედრის გამგე. 2014 წლიდან — საქართველოს განათლების განვითარების ეროვნული ცენტრის „ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტების შემუშავების" ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სამუშაო ჯგუფის კოორდინატორი. მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდო და სამეცნიერო პრემია. მისი ძირითადი სამეცნიერო ინტერესებია: თეორიული პლაზმური ასტროფიზიკა, არაწრფივი მაგნიტური ჰიდროდინამიკა, მაგნიტო-სითხური ბმების თეორია, მზის ფიზიკა, დისკი-ჯედის სისტემების ფიზიკა, რელატივისტური პლაზმის დინამიკა, კომპაქტური ობიექტების ფიზიკა. მის მიერ შემოთავაზებული თეორიები და აღიარებული ძირითადი სამეცნიერო შედეგებია: ვარსკვლავთა ატმოსფეროებში ჩაკეტილი სტრუქტურების ერთდროული ფორმირებისა და პირველადი გაცხელების და ასევე დინების აჩქარების/გენერაციის მაგნიტო-სითხური ბმების განზოგადებული თეორია. დიდ-მასშტაბიანი მაგნიტური ველის გენერაციის თეორია მძლავრი გამოსხივებით. განზოგადებული ბელტრამის დინების მოდელი დისკი-ჯედის სისტემის ფორმირების უნივერსალური ბუნების ასახსნელად. გამოქვეყნებული აქვს 63 სამეცნიერო პუბლიკაცია, მათ შორის 40-მდე მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში. არის არაერთი საერთაშორისო კონფერენციისა და თანამშრომლობის პროექტის თანაორგანიზატორი, ასევე მიწვეული რეფერი არაერთი მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე სამეცნიერო ჟურნალისა. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კინეტიკური ეფექტების ზეგავლენა ლენგმიურის ტალღების არაწრფივ დინამიკაზე", დაიცვა 1986 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მაგნიტო-ჰიდროდინამიკური დინებები ორ-სითხოვან პლაზმაში", დაიცვა 2005 წელს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 52

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა შათაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შათაშვილი
**ნანა ნადარეიშვილი** (დ. 30 მაისი, 1952, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი. გეოგრაფიის დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით, ხოლო 1975-1979 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი.

ის 1974-1982 წლებში იყო - ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის, ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების ლაბორანტი, ხოლო 1982-1986 წლებში, ამავე - ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის, ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. აგრეთვე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი 1984 წლიდან. დოცენტი იყო - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, სატრანსპორტო ფაკულტეტის 1993-1997 წლიდან. 1997-2006 წლიდან ის იყო - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, ჰუმანიტარულ-ტექნიკური ფაკულტეტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების კათედრის, დოცენტი, ხოლო 1999 წლიდან - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის, ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი 1986-2006 წლებში. 2006-2007 წლებში - თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის, მასმედიისა და კომუნიკაციების ინსტიტუტის, ლექტორი. ის ასევე 2006-2017 წლებში - ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის, საზოგადოებრივი გეოგრაფიის განყოფილების უფროსი მეცნიერი იყო. 2008-2011 წლებში - მარკეტინგული და მედია-კომუნიკაციების ინსტიტუტის, ლექტორი. იყო - უნივერსიტეტი "გორგასალი"ს, ლექტორი 2012-2015 წლებში, ხოლო 2017 წლიდან - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, ბიზნეს ტექნოლოგიების ფაკულტეტის, ბიზნესის ადმინისტრირების დეპარტამენტის, ასოცირებული პროფესორი. იყო - ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის, საზოგადოებრივი გეოგრაფიის განყოფილების, უფროსი მეცნიერი 2018 წლიდან და მისი ნაშრომები ეხება საქართველოს მოსახლეობის კვლავწარმოების სოციალურ-ეკონომიკურ პრობლემებს, შრომითი რესურსების ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ კვლევას, მთიანი რაიონების დემოგრაფიული სიტუაციის შესწავლას, ცალკეული რეგიონების სოციალური ინფრასტრუქტურის საკითხებს და სხვა საკითხებს. შესრულებული აქვს 74 სამეცნიერო ნაშრომი, 3 მონოგრაფია და არის 2 სახელმძღვანელოს თანაავტორი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მიგრაციული პროცესები და იდენტობათა ტრანსლაცია - თბ. უნივერსალი, 2017, გვ. 358 ISBN 9789941260490
* რეგიონული ეკონომიკა - თბ. 2010, გვ. 362 ISBN 9789941024399
* საქართველოსა და მსოფლიოს ისტორია/გეოგრაფია - მე-8 კლასი - თბ. ლოგოს პრესი, 2008, გვ. 465

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი - თბ. 2003, გვ. 200-201

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა ნადარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი