recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მამია დუდუჩავა**— ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და ხელოვნებათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1911 წლის 14 აგვისტოს ჩოხატაურის რაიონში, სოფელ ქვემო ხეთში. 1931 წელს დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.   

1944-1947წწ. იყო თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის დირექტორი; 1948-1952წწ. თბილისის სამხატვრო აკადემიის რექტორი; 1952 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1954 წლიდან ლიტერატურის თეორიის განყოფილების ხელმძღვანელი; წერდა კრიტიკულ წერილებს, მონოგრაფიებსა და ნარკვევებს ახალი ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების ისტორიის საკითხებზე.

სამეცნიერო ნაშრომები
--------------------

* ქართული საბჭოთა ფერწერა (1939)
* გიგო გაბაშვილი (1946)
* ახალი ქართული ხელოვნება" (1950)
* ხელოვნების პრობლემები (1959)
* შოთა რუსთაველის ესთეტიკური ნააზრევი (1966)

ჯილდოები, პრემიები
------------------

* 1969 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1965 - საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მამია დუდუჩავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თვითშეფასება** — ადამიანის წარმოდგენა საკუთარი თავის შესახებ, რომელიც ასახავს თვითპატივისცემისა და თვითმიღების ხარისხსაც. თვითშეფასება წარმოადგენს მე-კონცეფციის პირადი ღირებულების, კომპეტენტურობის განცდიდან გამომდინარე შეფასებას. მასლოუს თანახმად, შეფასების მოთხოვნილება დაკავშირებულია თვითაქტუალიზებული პიროვნების ჩამოყალიბების პროცესთან. მისი აზრით, ყველა ადამიანს აქვს მოთხოვნილება თუ სწრაფვა ჰქონდეს საკუთარი ღირებულების, თვითპატივისცემის მყარი, სტაბილური განცდა და შეფასება არა მხოლოდ საკუთარი თავის, არამედ გარშემომყოფთა მხრიდანაც.

ადლერი საკუთარ პიროვნების თეორიაში ძირითადად იმ აზრს ეყრდნობოდა, რომ პირველადი არასრულყოფილების დაძლევისა და კომპენსაციის მოთხოვნილება ინდივიდისთვის მამოტივირებელ ძალად იქცევა. ის ამტკიცებდა, რომ ყოველი ადამიანი უნიკალურ პიროვნებას რეალობისა და აღქმული შეუსაბამობის დაძლევისაკენ სწრაფვაში ავითარებს. 

ჰორნი თვლიდა, რომ მშობლის სიყვარულს მოკლებული ბავშვები მიდრეკილი არიან დაუკმაყოფილებელი მოთხოვნილებების განვითარებისკენ (რომელსაც ის განიხილავდა, როგორც ნევროტულ მოთხოვნილებას). 

დამტკიცებულია, რომ სიყვარული, სითბო და მიმღებლობა უკიდურესად მნიშვნელოვანია მაღალი თვითშეფასების გასავითარებლად. გარემოსადმი ნდობის ჩამოყალიბება ბავშვს თავიდან ააცილებს გარე სამყაროს წინაშე შფოთვასა და დაძაბულობას. თავის გამოკვლევებში კუპერსმიტმა აღმოაჩინა, რომ მაღალი თვითშეფასება წარმოადგენს მშობლების მიერ მიმღებლობის, რეალისტურ საზღვრებში მოქმედების თავისუფლების არსებობის შედეგს. 

საბოლოო ჯამში, თვითშეფასების ფორმირებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება მშობლების ყურადღების *ხარისხსა* და *რაოდენობას*, მათი მხრიდან ბავშვის უპირობო მიმღებლობას. 

თვითშეფასება მრავალგანზომილებიანი ცნებაა. მაგალითად, ინდივიდს შეიძლება ჰქონდეს მაღალი თვითშეფასება პიროვნებათშორის ურთიერთობებში და ამავდროულად დაბალ შეფასებას აძლევდეს საკუთარ წარმატებებს სწავლის სფეროში.

ლიტერატურა
----------

* Психологическая энциклопедия - Раймонд Корсини, Алан Ауэрбах. Питер, 2006
**გვერდითი ქედი** (რუს. Боковой хребет) — ქედი კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთით. იწყება მდინარე ლაბის სათავეებიდან და პარალელურად მიუყვება მთავარ წყალგამყოფ ქედს თითქმის მის აღმოსავლეთ დაბოლოებამდე. ქედი ნაწილობრივ საქართველოს ტერიტორიაზე გადის. გვერდითი ქედი უფრო მაღალია, ვიდრე მთავარი წყალგამყოფი ქედი. მასზე აღმართულია კავკასიონის უმაღლესი მწვერვალები (იალბუზი — 5642 მ, დიხთაუ 5203 მ, მყინვარწვერი 5033 მ და სხვა). გვერდითი ქედი არდონის ხეობით იყოფა დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად. დასავლეთი ნაწილი აგებულია პალეოზოური და რეიაული დანალექი ქანებით, დარიალის ხეობაში გაშიშვლებულია ზედაპროტეროზოური და პალეოზოური კრისტალური ფიქლები და გრანიტები, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილში იურული თიხაფიქლებია. გვერდითი ქედის ცენტრალურ ნაწილში ძლიერი თანამედროვე გამყინვარებაა (მყინვარწვერისა და იალბუზის მყინვარები), თხემურ ზოლში ტიპური ალპური რელიეფია. კალთები შემოსილია მაღალი მთის მდელოებით.

ლიტერატურა
----------

* *დავით უკლება*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 609.
**ნიკოლოზ კვინიხიძე** (დ. 21 იანვარი, 1889, ვიტებსკი — გ. 7 თებერვალი, 1968, პოზნანი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1922 წელს დაამთავრა პოზნანის უნივერსიტეტი. 

1907-1910 წლებში სწავლობდა კიევის უნივერსიტეტის მათემატიკა-სა­ბუ­ნე­ბის­მე­ტყვე­ლო ფაკულტეტზე, საიდანაც გარიცხეს სტუ­დენ­ტურ დემონსტრაციაში მო­ნა­წილეობის გამო. 1918-1920 წლებში იყო დენიკინის არმიის შტაბის კავალერიის ოფიცერი და იბრძოდა საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ. 1951-1959 წლებში მუშაობდა მისივე მო­ნა­წი­ლე­ო­ბით დაარსებული პოზნანის სასოფლო-სამეურნეო უმაღლესი სკოლის ნიადაგმცოდნეობის კა­თე­დრის გამგედ. იყო რამდენიმე სამეცნიერო ჟურნალის სარედაქციო საბჭოს წევრი. წლების განმავლობაში პოლონეთის ქარ­თველ­თა საზოგადოების წევრი. აქტიურად მონაწი­ლეობდა ქარ­თული დიასპორის მიერ ორგანიზებულ ღონისძიებებში. მიღებული აქვს პოლონეთის სა­ხელმწიფოს ჯილდოები, მათ შორის პოლონეთის ნაციონა­ლური პრემია. პოზნანის სოფლის მეურნეობის აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ. 2018.-გვ. 668

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ კვინიხიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შიო ჩიტაძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). პავლე ინგოროყვას ქუჩიდან დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე. XIX საუკუნის I ნახევარში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. ადრე მთელ ქუჩას, შოთა რუსთაველის გამზირიდან დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე, ალექსი ერმოლოვის ქუჩა ერქვა. შეტანილია 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში (თბილისის 1884 წლის გეგმაზე ქუჩის ქვემო მონაკვეთი დატანილია ნიკოლოზ ევდოკიმოვის სახელით). 1906 წელს ქუჩაზე მდებარე გიმნაზიის შენობიდან ყუმბარა ესროლეს და მძიმედ დაჭრეს ქალაქის პოლიცმაისტერი მარტინოვი. ჯარმა ალყა შემოარტყა გიმნაზიას, დაარბია მთელი შენობა, რომლის დროსაც შავრაზმელებმა თავისსავე საცხოვრებელ ბინაში მხეცური წამებით მოკლეს შიო ჩიტაძე. 1922 წელს ქუჩას მისი სახელი დაერქვა. 1989 წელს ცხრა აპრილის ტრაგიკული ამბების შემდეგ ქუჩის I მონაკვეთს შოთა რუსთაველის გამზზირიდან პავლე ინგოროყვას ქუჩამდე ცხრა აპრილის ქუჩა ეწოდა. II მონაკვეთს დარჩა შიო ჩიტაძის სახელი. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. ქუჩაზეა წმინდა ნინოს და წმინდა მარიანისა და ნანას ეკლესიები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 193, ISBN 978-99928-20-35-3.
მარტინოვკის განძის ნაწილი (550-650 წ.). ბრიტანეთის მუზეუმი, ლონდონი
**მარტინოვკის განძი** — შიცავს დაახლოებით 120 ვერცხლის ნივთს, რომელიც აღმოაჩინეს 1909 წელს უკრაინის ჩერკასის რაიონის სოფელ მარტინოვკაში ( დნეპრის რეგიონი). ამჟამად საგანძური ინახება კიევის პეჩერის ლავრის ისტორიული საგანძურის მუზეუმში.

განძი თარიღდება VI - VII საუკუნეებით .

რამდენიმე ვერსია არსებობს აღმოჩენის კულტურული კუთვნილების შესახებ. ყველაზე ხშირად ასოცირდება პენკოვოს არქეოლოგიურ კულტურასთან, რომელიც ანტებთანაა დაკავშირებული.

შუა დნეპრის რეგიონში და სევერსკის დონეცის ზემო წელში ცნობილია 20-ზე მეტი ასეთი საგანძურის არსებობის შესახებ. 

განძი პოპულარობით სარგებლობს უფოლოგებს შორის, რომლებიც ხედავენ უცხოპლანეტელების სურათებს ვერცხლის ფიგურებში.

საგანძურის შემადგენლობა
-----------------------

განძის დაახლოებით 120 ნივთს შორის გამოირჩევა შემდეგი: „მოცეკვავე კაცების" ოთხი ანთროპომორფული ფიგურა, ხუთი ზოომორფული ფიგურა, სამი თითის გულსაბნევი, ექვსი სამაჯური, შუბლის გვირგვინები, საყურეები, სასაფეთქლე რგოლები, კისრის ტორსი, ქამრის ფირფიტები, ჩაფხუტის ნაწილები, ქამრები, თეფშის ფრაგმენტი, ორი ვერცხლის თასი, ევქარისტიისთვის განკუთვნილი კოვზი ბიზანტიელი ხელოსნების ნიშნებით.

  

ნაკეთობები დ სხვადამზადებულია ასხვა წარმოშობის 400-900 სინჯის ვერცხლით. ყველაზე დიდ მხატვრულ ინტერესს წარმოადგენს ადამიანებისა და ცხოველების ვერცხლის ფიგურები, რომლებიც დამზადებულია კონკრეტულ სტილში. ზოგიერთი მკვლევარი მასში ხედავს ჰუნების, ბულგარელების და ავარების გავლენას. არქეოლოგი ო. შჩეგლოვა ამტკიცებს, რომ მარტინოვის ფიგურები ევროპული წარმოშობისაა.

მსგავსი ძეგლები
---------------

იმავე ეპოქას მიეკუთვნება ხარევის განძი. ასევე პასტირის ნაქალაქარი.

მარტინოვკის განძის გვიანდელი ნივთები დაახლოებით 625-675 წლებით თარიღდება. საგანძურის მასიური დამალვის მიზეზი შეიძლება ყოფილიყო პროტობულგარების ან ხაზარების თავდასხმის შედეგი.

რომნის კულტურა შესაძლოა ასეთი დასახლებების საფუძველზე განვითარდა.

სქოლიო
------

1. ↑  {{{სათაური}}}
2. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს..  დაარქივებულია [{{{url}}} ორიგინალიდან] — 2008-11-08.
3. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს..  დაარქივებულია [{{{url}}} ორიგინალიდან] — 2017-08-02.
4. ↑  *Щеглова О. А.* Тайна «пляшущих человечков» и «следы невиданных зверей». Антропо- и зооморфные изображения в раннеславянской металлопластике // Славяно-русское ювелирное дело и его истоки. Материалы МНК, посвященной 100-летию со дня рождения Гали Фёдоровны Корзухиной. СПб, 10—16 апреля 2006 г. — СПб. — 2010. — С. 163.
**ჩაისის მეგალითური კომპლექსი** — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში, ჩილდირის რაიონში, ისტორიულ ჯავახეთში, სოფელ ჩაისში, თანამედროვე სოფელ კაიაბეის დასავლეთით 900 მეტრზე, მდინარე ყარასუს მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბორცვზე შემორჩენილია დიდი ზომის, უხეშად დამუშავებული მეგალითებით ნაშენები ნაგებობის (41°12'26.88"N; 43° 7'23.23"E.) კუთხის ფრაგმენტი და მრუდხაზოვანი კედელი, რომელიც თხემს მიუყვება. შემორჩენილი კუთხის ფრაგმენტი ბორცვის ჩრდილოეთ ნაწილშია. ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის კლდეში ნაკვეთი ქვევრის ფორმის ღრმულები, რომელნიც, ჩანს, წყლის შესაგროვებლად გამოიყენებოდა. ტერასებზე აღმოჩნდა ათამდე ამგვარი წყალსატევი, რომელთაც საგანგებო წვიმის წყლის შემკრები არხები უკავშირდება. აქვე შეიმჩნევა მცირე ზომის ნაგებობების კვალი, შესაძლებელია, ისინი საცხოვრებლები ყოფილიყო, მომრგვალებული გეგმარების და მცირე ზომის შესასვლელებით. ამგვარი ნაგებობები მიშენებულია კლდეებზე, ან ნახევრად მღვიმეს წარმოადგენს. ნაგებობების კლდოვან კედლებზე, ძირითადად ზედა ნაწილში, ნაკვეთია მცირე ფოსოები, ალბათ გადახურვის კონსტრუქციისათვის. ერთ-ერთ სათავსში თაღოვანი ნიშაა აქვე კლდეზე ამოკვეთილია ცხენის გამოსახულება. ტერასებზე განლაგებული ნახევრად კლდეში ნაკვეთი კომპლექსის წინა ნაწილი მონგრეულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები*.  კავკასიის უნივერსიტეტი,   გვ. 49-50. ISBN 978-9941-0-7362-5.
ფრესკა ახპატის მომასტერში
**ხუტლუბუღა** (გ. აგვისტო, 1293) — საქართველოს სახელმწიფო მოღვაწე XIII საუკუნის II ნახევარში, ათაბაგ-ამირსპასალარის სადუნ მანკაბერდელის ვაჟი. ცოლად ჰყავდა სამცხის მთავრის ბექა I-ის ასული. სადუნის გარდაცვალების შემდეგ დემეტრე II-მ მას მხოლოდ ამირსპასალარობა აკმარა, ათაბაგობა კი ტარსაიჭ ორბელს უბოძა, რის გამოც ხუტლუბუღა მეფეს გადაემტერა (ამას ისიც ემატებოდა, რომ დედის მხრით იგი დავით VII ულუს მიერ სიკვდილით დასჯილი ხოჯა აზიზის შვილიშვილი იყო). ხუტლუბუღამ ხელი შეუწყო იმას, რომ დემეტრე მონღოლთა ურდოში სიკვდილით დასაჯეს (1289 წელი), სამეფო ტახტზე კი არღუნ ხანს დავით VI ნარინის ვაჟი ვახტანგი დაასმევინა, რომელმაც სამაგიეროდ ხუტლუბუღას ათაბაგობა და ამირსპასალარობა უბოძა. ხუტლუბუღა ბუნებით ამაყი, ამპარტავანი და ურჩი კაცი იყო. მას რამდენიმეჯერ ჩამოართვეს სადუნისეული ქონება და მამული და დანაშაულის მონანიების შემდეგ ისევ დაუბრუნეს. მალე იგი ვახტანგსაც განუდგა და სცადა გაემეფებინა დემეტრეს ვაჟი დავითი, რომელიც მონღლი ილხანის კარზე იყო. ქართველმა დიდებულებმა მხარი არ დაუჭირეს ხუტლუბუღას და იგი იძულებული გახდა თვითონაც ურდოში დარჩენილიყო. დავით დემეტრეს ძის გამეფების შემდეგ (1293 წელი) ხუტლუბუღა იმდენად გაძლიერდა, რომ, ისტორიკოსის ცნობით, მეფესავით იქცეოდა. დავით VIII იძულებული გახდა ილხან ქეღათუსთვის მიემართა. ხუტლუბუღას გაუხსენეს ყველა დანაშაული და სიკვდილით დასაჯეს. შვილი არ ჰყოლია და მთელი თავისი ქონება დავით VIII-ს დარჩა.

ლიტერატურა
----------

* *კიკნაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 519.
**კონსტანტინე პავლეს ძე ბუტეიკო** (დ. 27 იანვარი, 1923, ივანიცა, პრილუკის რაიონი, პოლტავას გუბერნია, უკრაინის სსრ, სსრკ - 3 მაისი, 2003, მოსკოვი, რუსეთი ) - საბჭოთა მეცნიერი, ფიზიოლოგი, კლინიცისტი, ფილოსოფოსი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. ასთმისა და სხვა სუნთქვითი დარღვევების სამკურნალო „ბუტეიკოს მეთოდის" შემქმნელი. საზოგადოებრივი ორგანიზაცია - „ინფორმატიზაციის საერთაშორისო აკადემიის" წევრი. 100-ზე მეტი პუბლიკაციის ავტორი სამეცნიერო ნაშრომებისა და გამოგონებებისა სამედიცინო მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სხვადასხვა დარგში.

ბიოგრაფია
---------

1946 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის პირველ სამედიცინო ინსტიტუტში. (ახლანდელი ი.მ. სეჩენოვის სახელობის მოსკოვის სამედიცინო აკადემია) და წარჩინებით დაამთავრა 1952 წელს. დაამთავრა კლინიკური ორდინატურა აკადემიკოს ე. მ. ტარეევას კათედრაზე. კლინიკური ორდინატურის დასრულების შემდეგ მან განაგრძო მუშაობა იმავე განყოფილებაში ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1958-1968 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის ფილიალის კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის გამგე .

1988 წელს მან გახსნა კერძო კლინიკა მოსკოვში.

  

ბუტეიკო გარდაიცვალა მოსკოვში 2003 წლის 2 მაისს. დაკრძალულია ფეოდოსიაში (ყირიმი).

კონცეფცია
---------

ბუტეიკოს მთავარი თეორიული კონცეფციაა, რომ ეგრეთ წოდებული „ცივილიზაციის დაავადებების" მთავარი მიზეზი არის არასწორი სუნთქვით გამოწვეული მეტაბოლური დარღვევები (ე.წ. „ღრმა სუნთქვის დაავადება"). ბუტეიკომ შესთავაზა სხეულის ძირითადი ფუნქციის ნორმალიზება - გარე სუნთქვის სისტემა - ღრმა სუნთქვის ნებაყოფლობითი აღმოფხვრის მეთოდით. სიტყვა „ნებაყოფლობითი" აქ ნიშნავს „ცნობიერს", მაგრამ არა მის მიერ აღმოჩენილი „დაავადების" „ძალადობრივ" აღმოფხვრას.

ბუტეიკოს მიერ შემოთავაზებული მეთოდოლოგია ამ „დაავადებისგან" მოსაშორებლად - ბუტეიკოს მეთოდი, რომელიც მის მიერ შემოთავაზებული ასთმისა და „ღრმა სუნთქვის დაავადების" სხვა სავარაუდო სიმპტომების მოსაშორებლად, გამოიყენება მედიცინაში ბრონქული ასთმის სიმპტომების გასაკონტროლებლად (ფილტვის სუნთქვის ობიექტური გაუმჯობესების არარსებობის შემთხვევაში).

1988 წელს სვერდლოვსკის კინოსტუდიამ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „ექიმი ბუტეიკოს მეგობრები და მტრები".

ოჯახი
-----

მეორე ქორწინებაში იგი დაქორწინდა დიდი თეატრის ბალერინა - სუსანა ზვიაგინაზე .

* 



1. ↑  Список публикаций на Google citations. ციტირების თარიღი: 2012-06-02
2. ↑  «Друзья и враги доктора Бутейко» (1988). ციტირების თარიღი: 2016-12-30
**კარდენახი** — ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი უმაღლესი ხარისხის თეთრი შემაგრებული ღვინო. იგი მზადდება რქაწითელის, ხიხვის და მწვანე კახურის ჯიშის ყურძნის დურდოს დაყოვნებით და მისგან მიღებული მადუღარი ტკბილის დასპირტვით.

ღვინო „კარდენახი" ხასიათდება ქარვისფერი, ჯიშური არომატით, თაფლის ტონებით, ჰარმონიულობითა და ზომიერი ექსტრაქტულობით.

ღვინო „კარდენახის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 18%-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია — 100 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5,0-6,0 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,0 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არა ნაკლებ 18 გ/დმ³.

„კარდენახის" სპეციფიკური ზონის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 12 კმ².

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „კარდენახი" მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდენახის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე ცივ-გომბორის ქედის, ჩრდილო-აღმოსავლეთი დაქანების დადაბლებულ 3-40 დახრილობის ექსპოზიციაზე – მდინარე ალაზნის მარჯვენა სანაპიროზე, ჩრდილო განედის 41°48' და აღმოსავლეთი გრძედის 45°44'კოორდინატებზე, ზღვის დონიდან 350-750 მ სიმაღლეზე. ნაკვეთები მოქცეულია გურჯაანი-წნორის რკინიგზისა და საავტომობილო ტრასებს შორის, სოფელ ბაკურციხისა და სოფელ ანაგის ადმინისტრაციულ საზღვრებს შორის. იგი მოიცავს სამ მასივს რომლის საერთო ფართი 345 ჰა-ს აღწევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2020-09-26 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**გაძევება** — სისხლისსმართლებრივი სასჯელის სახე, რაც გულისხმობს დამნაშავის განდევნა სახელმწიფოს ტერიტორიიდან. 

ნაპოლეონი გადასახლებაში წმ. ელენეს კუნძულზე (მხატვარი ფრანც-იოზეფ ზანდმანი, 1805–1856)
ძველ საბერძნეთში გაძევებას მკვლელების დასასჯელად იყენებდნენ, თუმცა ხშირად მიმართავდნენ, როგორც პოლიტიკური ანგარიშსწორების ფორმასაც. ძველ რომში გაძევება (exsilium) წარმოიშვა, როგორც სასიკვდილო განაჩენის გვერდის ავლის გზა. განაჩენის გამოცხადებამდე რომის მოქალაქეს შეეძლო მისი თავიდან აცილება ნებაყოფილობითი გადასახლების, თვითდაკისრებული გაძევების გზით. მოგვიანებით შემოიღეს გაძევების სხვადასხვა ხარისხი: დროებითი ან მუდმივი, მოქალაქეობის შენარჩუნებით ან ჩამორთმევით, ქონების კონფისკაციით ან მის გარეშე. რომაულ სამართალში გაძევება, ჩვეულებრივ, საზოგადოების მაღალი ფენის წარმომადგენლებს შეეხებოდა, სხვებს კი ძირითადად იძულებითი შრომით სჯიდნენ. 

გაძევება სასჯელის ხშირი ფორმა იყო მომდევნო საუკუნეებშიც. იძულებითი გადასახლების ადგილებად ხშირად იყენებდნენ მეტროპოლიის შორეულ რეგიონებს ან კოლონიებს (მაგ. დიდი ბრიტანეთის კოლონიები ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში, საფრანგეთის გვიანა, ციმბირი რუსეთის იმპერიასა და საბჭოთა კავშირში). 

ფეოდალურ საქართველოში გაძევებით უპირატესად სჯიდნენ მკვლელებს ან გამოუსწორებელ პოლიტიკურ დამნაშავეებს. პოლიტიკური მიზეზების გამო დაკისრებულ ამ სასჯელს ბერძნული სახელი „ექსორიაც" (Εξορία) ეწოდებოდა. ასეთ სასჯელს ჩვეულებრივ ადებდნენ „მინდობით გამოყვანილ", ანუ მშვიდობიანი მოლაპარაკებით დამორჩილებულ შეთქმულებს, „ვისაც განდგომაში მცირედი მონაწილეობა ჰქონდა მიღებული, აგრეთვე განდგომისა და ღალატის მეორეგზისი განზრახვისა და დაპირებისათვის" (ივ. ჯავახიშვილი). გაძევებულს „ექსორიაქმნილიც" ეწოდებოდა. მაგალითად, თამარ მეფემ ხუთი ძმა კახაბერისძენი, რომლებმაც ანტონ ჭყონდიდელის ორი ძმა მოკლეს, ჯერ ციხეში დაამწყვდევინა, ხოლო შემდეგ „მაკედონიასა საბერძნეთისასა" გააძევა. დავით VI ნარინმა მოღალატე ფეოდალის „ორნი შვილნი... მისცნა ექსორიობად, კონსტანტინეპოლისს წარგზავნნა". ჩვეულებითი სამართლის თანახმად, მძიმე დანაშაულის ჩამდენთა მიმართ იყენებდნენ თემის ფარგლებიდან გაძევებას.

ლიტერატურა
----------

* ჯავახიშვილი ივ. ქართული სამართლის ისტორია, წგ. 2, ნაკვ. 2, თბ. 1984 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 7).
* *ნადარეიშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. ?.
* *ფუტკარაძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. ?.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაძევება — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დეპორტაცია
**ხრამის დიდი გორა** — ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის (გვიანი ნეოლითი/ხალკოლითი, ძვ. წ. VI-IV ათასწლეული) გორანამოსახლარი მარნეულის ვაკეზე, სოფელ თაქალოს სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას (მარნეულის მუნიციპალიტეტი). გათხრები დაიწყო 1972 წელს ქვემო ქართლის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (თ. კიღურაძე).

ნასახლარი წარმოადგენს ოვალური მოყვანილობის ბორცვს (გათხრებამდე უსახელო იყო). განეკუთვნება შულავერის-შომუთეფეს კულტურის ტიპის დასახლებებს და უდიდესია მარნეულის ჯგუფის თანადროულ ძეგლებს შორის. მისი ფართობი 4,5 ჰა-ს აღემატება, ხოლო სიმაღლე 5 მ-ია. დაფიქსირებულია 9 სამშენებლო ჰორიზონტი. სამშენებლო მასალად გამოყენებული ალიზი სტანდარტულია. რამდენიმე სათავსოს იატაკი ქვემოთ მოგებული იყო ქვებით. № 49 სათავსოს იატაკზე ჭილოფის ანაბეჭდია დადასტურებული. სხვადასხვა ჰორიზონტებზე დადასტურებულია ოვალური მოყვანილობის, ქვები მოგებული სტაციონალური ღია კერა, რომელიც ხშირად ორი კედლის შევხედრის კუთხეშია გამართული. კერამიკული ნაწარმი წარმოდგენილია უხეში, გლუვი და გაპრიალებულზედაპირიანი თიხის ჭურჭლით; ზოგიერთ მათგანში აღმოჩენილია ღვინის უძველესი კვალი. ქვის იარაღებიდან გვხვდება ორმხრივლესილი და სოლისებური ცულებით. აღმოჩენილია ძვლის სადგისები, ლულოვანი ძვლის თოხები და სხვა ნივთები. ქვევრის ტიპის თიხის ჭურჭლებში აღმოჩენილი ღვინის უძველესი კვალი. საინტერესოა თიხის ანთროპომორფული ქანდაკებები, ყველა მათგანი მრგვალ სკულპტურას წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* თ. კიღურაძე, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის ადრესამიწათმოქმედო კულტურის პერიოდიზაცია, თბილისი, 1976.
* Kiguradze, T. Neolithische Siedlungen von KvemoKartli, Georgien (Materialien zur Allgemeinen und Vergleichenden Archäologie 29). Munich: C. H. Beck, 1986.
* Sagona A. The Archaeology of the Caucasus. From earliest settlements to the Iron Age. New York: Cambridge University Press, 2018.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26552
**გილმან ილქინი** (აზერ. Qılman İsabala oğlu Musayev; დ. 28 აპრილი, 1914 , ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 6 ნოემბერი, 2009, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, მასწავლებელი, ჟურნალისტი, ომის კორესპონდენტი. აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2003).

ბიოგრაფია
---------

გილმან ილკინი დაიბადა 1914 წლის 28 აპრილს ბაქოს სოფელ მარდაკანში. დაამთავრა პედაგოგიური კოლეჯი, შემდეგ აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. მან კარიერა დაიწყო ხაჩმაზის რაიონის ახმედობინის სოფლის სკოლაში დირექტორად და მასწავლებლად, შემდეგ მუშაობდა გაზეთ „განჯ იშჩიში", ასევე გამომცემლობა „უშაგიანჯნეშრში".

დიდი სამამულო ომის დროს გილმან ილკინი იყო ომის კორესპონდენტი სამხრეთ და ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტებზე, ასევე ირანში, სადაც მუშაობდა თავრიზში გაზეთ Veten Yolunda-ს რედაქციაში. ომის შემდეგ იყო ნიზამის 800 წლისთავის აღსანიშნავად საიუბილეო კომიტეტის სამეცნიერო მდივანი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი ლექტორი, "აზერნეშრის" მთავარი რედაქტორი და დირექტორი, ჟურნალ "აზერბაიჯანის" მთავარი რედაქტორი.

მისი ერთ-ერთი რომანის, "გალადა უსიანის" მიხედვით გადაიღეს მხატვრული ფილმი "დაუპყრობელი ბატალიონი" და მისი პიესები, როგორიცაა "ჯარაჰლარი", "ტაიგა ნაგილი" და "გერიე იოლ იოხდური" გახდა სატელევიზიო სპექტაკლების თემა.

სქოლიო
------

1. ↑  „Qılman İlkin". *"Azərbaycan" qəzeti*. 7 noyabr 2009. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 noyabr 2019. ციტირების თარიღი: 31 oktyabr 2019. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`, `|date=`, და `|archive-date=`-ში (დახმარება)
**ევერესტი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჩომოლუგმა**, **ჯომოლუნგმა**, **საგარმათხა**) — დედამიწის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 8848 მ. მდებარეობს ჰიმალაიში, ნეპალისა და ჩინეთის საზღვარზე. საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა გნაისებითა და გრანატებით, 7000 მეტრის ზევით — მეზოზოური კრისტალური ფიქლებითა და კირვებით. მასივიდან ყველა მხარეს ეშვება მყინვარები, რომელთა ბოლოები 5000 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობენ. ევერესტს პირამიდის ფორმა აქვს, სამხრეთი კალთა უფრო ციცაბოა, თოვლი და ფირნი არ ჩერდება და გაშიშვლებულია. 

ევერესტი პირველად დაიპყრეს 1953 წლის 29 მაისს ჯ. ჰანტის ინგლისელი ექსპედიციის წევრებმა: თენცინგ ნორგეიმ და ედმუნდ ჰილარიმ. 1982 წლის 4 მაისს ევერესტს დაულაშქრავი მარშრუტით მიაღწიეს საბჭოთა ალპინისტებმა ვლადიმერ ბალიბერდინმა და ედუარდ მისლოვსკიმ, იმავე ღამით (რაც უნიკალური შემთხვევაა ჯომოლუნგმაზე ასვლის ისტორიაში) მწვერვალი დალაშქრეს სერგეი ბერშოვმა და მიხეილ ტურკევიჩმა. 

სახელის დარქმევა ერთგვარი პრობლემა გახდა. კანდიდატებს შორის ბევრი ადგილობრივი სახელი იყო, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მრავალსაუკუნოვანი ასეთი სახელი ტიბეტში იყო ჯომოლუნგმა. მოხსენება ამის თაობაზე, 1733 წელს პარიზში ფრანგმა გეოგრაფმა ანვილმა გამოაქვეყნა. ნეპალში კი ამ მთას დღემდე საგარმათხას ეძახიან. ბოლოს ენდრიუ ვომ განაცხადა, რომ ადგილობრივი სახელების სიმრავლე გაართულებდა მათ შორის ერთ-ერთის არჩევას, ამიტომ ჯორჯ ევერესტის პატივსაცემად წარადგინა ევერესტის სახელწოდება. საგულისხმოა, რომ მთის ზუსტი სიმაღლე სწორედ ევერესტმა განსაზღვრა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საგარმატხის ეროვნული პარკი
* რვაათასიანები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *National Geographic* site on Mt. Everest
* NOVA site on Mt. Everest
* imagingeverest.rgs.org დაარქივებული 2009-04-23 საიტზე Wayback Machine.
* North დაარქივებული 2023-05-31 საიტზე Wayback Machine.  \*South დაარქივებული 2022-01-02 საიტზე Wayback Machine.
* Interactive climb of Everest from Discovery Channel
* Mount Everest on Summitpost
* Full list of all ascents of Everest up to and including 2008 (in pdf format)
* Where is Mount Everest დაარქივებული 2012-05-19 საიტზე Wayback Machine.
* Where is Mount Everest located
* Mount Everest fact დაარქივებული 2012-06-03 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვიდი მწვერვალი |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **აზია** | **სამხრეთი ამერიკა** | **ჩრდილოეთი ამერიკა** | **აფრიკა** | **ევროპა** | **ანტარქტიდა** | **ავსტრალია-ოკეანეთი** |
|  |
| 
 
ევერესტი 8 848 მ
 | 

აკონკაგუა6 962 მ
 | 

დენალი6 198 მ
 | 
 
კილიმანჯარო5 893 მ
 | 
იალბუზი 5 642 მ
 | 
მონბლანი 4 810 მ

 | 
 
ვინსონი4 892 მ
 | 
ჯაია4 884 მ
 | 
ვილჰელმი4 509 მ
 | 
კოსციუშკო2 228 მ
 |

 |

 |
**თეიმურაზ ბუტიკაშვილი** (დ. 29 აგვისტო, 1961, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი. საქართველოს კინოაკადემიის (საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირი) წევრი 1996 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1961 წლის 29 აგვისტოს, ქ. თბილისში. 

1978–1979 წლებში მოღვაწეობდა თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში — რეკვიზიტორად და მხატვარ–დეკორატორის ასისტენტად. 

1979–1981 წლებში თეატრის რეჟისურის სპეციალობით სწავლობდა თბილისის სერგო ზაქარიაძის სახელობის კულტ - საგანმანათლებლო სასწავლებელში. 1983 წელს სასწავლებლად შევიდა და კინო-ტელე რეჟისორის სპეციალობით 1988 წელს დაამთავრა კიევის კარპენკო-კარის სახელობის კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის ეროვნული ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი.

1990 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ტელერადიოდეპარტამენტის კომპანია „ქართული ტელეფილმის" (საქართველოს ტელეფილმების სტუდია) რეჟისორია. 1997 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ინსტიტუტის აუდიო–ვიზუალურ ხელოვნებათა კათედრის შემოქმედებითი სახელოსნოს ხელმძღვანელად და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამის კინო-ტელე რეჟისურის პედაგოგად (2014-2019).

ფილმოგრაფია﻿
------------

### რეჟისორი

* 1990: „სტუმარი (სირცხვილი)", კომპანია „ქართული ტელეფილმი" (მხატვრული)
* 1992: „კერპი", კომპანია „ქართული ტელეფილმი" (მხატვრული)
* 1995: „ლიტურგია XX საუკუნის საქართველოზე" (დოკუმენტური)
* 1996: „რა გაცინებს?!", კომპანია „ქართული ტელეფილმი" (მხატვრული)
* 1997: „პროფესია კინორეჟისორი", კომპანია „ქართული ტელეფილმი" (დოკუმენტური)
* 2006: „ჩამოფასებულები "(მხატვრული)

  

### პროდიუსერი

* 2007: „ჩამოფასებულები" (მხატვრული)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თეიმურაზ ბუტიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* თეიმურაზ ბუტიკაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
ესპერანტოს დროშა
**ესპერანტო** (esperanto-მოიმედე < ფრანგ. esperer) — ხელოვნური საერთაშორისო დამხმარე ენა, რომელიც შექმნა თვალის ექიმმა და პოლიგლოტმა ლუდვიგ ლაზარ ზამენჰოფმა. მანვე შეადგინა ესპერანტოს პირველი სახელმძღვანელო გამოვიდა ვარშავაში 1887 წელს. მისი ფსევდონიმი იყო ესპერანტო. ენის ლექსიკა დაკოპლექტებულია მეტადრე რომანული (~60%), გერმანიკული (~30%) და სლავური ენების სიტყვათა ძირებიდან. სიტყვების ძირებზე აფიქსების დართვით იწარმოება ახალი სიტყვები. გრამატიკა მარტივია-შედგება სულ 16 წესისგან; ამის გამო მისი შესწავლა მარტივია. ესპერანტოზე თარგმნილია უამრავი მხატვრული ნაწარმოები. არსებობს ორიგინალი ლიტერატურაც.

გავრცელებადობა
--------------

კვლევები ესპერანტოზე 10,000–დან 2 მილიონამდე აქტიურ ან ძალიან კარგად მცოდნე მოლაპარაკეს ითვლის. ის ფაქტი, რომ ესპერანტო არის მშობლიური ენა ზოგთათვის, აიხსნება იმით, რომ მათ ისწავლეს მათი მშობლებისგან ის, როგორც ერთ–ერთი მშობლიური ენა. 115–მდე ქვეყანაში ლაპარაკობენ ესპერანტოზე. განსაკუთრებული გამოყენება აქვს ევროპაში, აღმოსავლეთ აზიაში და ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში.

ესპერანტოს ფონოლოგია
--------------------

ფონემური ინვენტარი სლავურია. ანბანი ეფუძნება ლათინურ გრაფიკას. შედგება 28 ასოსაგან. ასოები იკითხება ისევე როგორც იწერება. 

ესპერანტოში არის 23 თანხმოვანი, 5 ხმოვანი და 2 ნახევრადხმოვანი, ხოლო ეს ასოები ადგენენ 6 დიფთონგს. ტონი არ საზღვრავს სიტყვის მნიშვნელობას. აქცენტი ყოველთვის არის ბოლოს წინა ხმოვანზე. მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ბოლო o ხმოვნის ელიზია არ მოხდა (რაც მეტადრე პოეზიაში ხდება). მაგალითად, familio–ში (ოჯახი) აქცენტი მეორე i-ზე არის (famili’o) და o ასოს გარეშეც, აქცენტი მეორე ხმოვანზე რჩება (famili’).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 233.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **(mul)** Esperantomondo დაარქივებული 2017-09-12 საიტზე Wayback Machine.  - Esperanto portalo kaj koresponda servo
* Борис Колкер. Учебник языка эсперанто. Основной курс
* დაარქივებული 2018-12-20 საიტზე Wayback Machine.  - ესპერანტოს შემსწავლელი მრავალენოვანი ვებგვერდი
**ედინბურგის უნივერსიტეტი** — სახელმწიფო უნივერსიტეტი შოტლანდიის დედაქალაქ ედინბურგში. მეექვსე უძველესი უნივერსიტეტი დიდ ბრიტანეთკოლეჯიში, რომელიც გაიხსნა 1583 წელს. ის ფლობს ბევრ შენობას ქალაქის ძველ უბანში. სტრუქტურულად, იგი შედგება სამი კოლეჯისგან, მათ შორის 20 სკოლისგან. არის „რასელის" ჯგუფისა და ევროპის კვლევითი უნივერსიტეტების ლიგის წევრი.
შოტლანდიის სამეფოს დედაქალაქში უნივერსიტეტის ორგანიზებას ხელმძღვანელობდა რობერტ როლოკი, სენტ-ენდრიუსის კურსდამთავრებული უნივერსიტეტის დაარსების წესდებას ხელი მოაწერა მეფე ჯეიმს VI-მ 1582 წლის 14 აპრილს.

უნივერსიტეტი აყვავდა განმანათლებლობის ხანაში, როდესაც, გამოჩენილი ჰუმანიტარული მეცნიერების დიდი რაოდენობის გამო, ედინბურგს მეტსახელად ჩრდილოეთის ათენი ეწოდა. იურიდიული ფაკულტეტი დაარსდა 1707 წელს, ხელოვნების ფაკულტეტი 1708 წელს, ხოლო მედიცინის ფაკულტეტი 1726 წელს.
1953 წლიდან 2010 წლამდე უნივერსიტეტის კანცლერი იყო ედინბურგის ჰერცოგი ფილიპი, რომელიც 2011 წელს ჩაანაცვლა საკუთარმა ქალიშვილმა ანნამ.
2001 წელს უნივერსიტეტმა გახსნა მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების შესწავლის ინსტიტუტი, რომელიც აერთიანებს საქმიანობას კვლევის, სწავლებისა და ცოდნის გადაცემის სფეროში მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების სოციალურ და პოლიტიკურ ასპექტებზე.
2002 წელს, რესტრუქტურიზაციის დროს, უნივერსიტეტის ცხრა ფაკულტეტი გადაკეთდა სამ კოლეჯად, ხოლო 22 განყოფილება სკოლებად. 2011 წელს უნივერსიტეტი გაერთიანდა ედინბურგის ხელოვნების კოლეჯთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უნივერსიტეტის საიტი
* უნივერსიტეტის ისტორია

სქოლიო
------

1. ↑  Online by The University of Edinburgh, United Kingdom
ეროვნული გმირის ორდენი.
**ეროვნული გმირის ორდენი** — საქართველოს უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო, რომელიც საქართველოს ეროვნული გმირის წოდებასთან ერთად ენიჭება პირს საქართველოსთვის განსაკუთრებული, გამორჩეული გმირული ქმედებისათვის. დაწესდა 2004 წლის 24 ივნისს.

აღწერა
------

ეროვნული გმირის ორდენის ნიშანი წარმოადგენს ხუთჯვრიან კომპოზიციას – ოქროს დიდი ჯვარი, მკლავთა შორის ოთხი ოქროს მცირე
ჯვრითა (იმეორებს საქართველოს სახელმწიფო დროშის კომპოზიციას) და ჯვრების ფრთებში მეწამული (წითელი) მინანქრით. ჯვრის კომპოზიციის საკიდს წარმოადგენს ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი ოქროს „ივერიული" გვირგვინი (სახელმწიფო გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებული სუვერენიტეტის სიმბოლო). ორდენი საკიდთან დაკავშირებულია ვაზის წნულის ორნამენტული ოქროს დეტალით.

ეროვნული გმირის ორდენის ესკიზის ავტორია მხატვარი-ჰერალდიკოსი მამუკა გონგაძე.

ტარების წესი
------------

ეროვნული გმირის ორდენის ტარება ხდება ყელზე, მეწამულ (წითელ) ლივლივა ბაფთაზე, რომელსაც კიდეებზე გასდევს ოქროსფერი ზოლები. ორდენის აღნიშვნა აგრეთვე ხდება ორდენის ბაფთის შესატყვისი თამასით. ორდენის დიამეტრი 5 სმ-ია.

ორდენის მფლობელები
------------------

მინიჭებული აქვს აფხაზი სეპარატისტების მიერ დახვრეტილ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს ჟიული შარტავას (გ. 1993) და ცხინვალის რეგიონში გმირულად დაღუპულ ჯარისკაცს ზაზა დამენიას (გ. 2004), რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ოსი სეპარატისტების მიერ წამებით მოკლულ გიორგი ანწუხელიძეს, აფხაზეთის ომში გმირულად დაღუპულ სამხედრო მფრინავ ზურაბ იარაჯულს, გიორგი მაზნიაშვილს, ავთო იოსელიანს, ზვიად გამსახურდიას, მერაბ კოსტავას, მარო მაყაშვილს, გრიგოლ ფერაძეს, ექვთიმე თაყაიშვილს, ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილს, მიხაკო წერეთელს, ამბროსი ხელაიას, გურამ გაბესკირიას, ზურაბ ჭავჭავაძეს, გენო ადამიას, მამია ალასანიას, ალესანდრე ონიანს, ლევან კლიმიაშვილს, ელიზბარ გულისაშვილს, სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელს, ვარდენ წულუკიძეს, ალექსანდრე ანდრონიკაშვილს, როსტომ მუსხელიშვილს, ალექსანდრე მაჭავარიანს, დიმიტრი ჩრდილელს, ფარნაოზ ყარალაშვილს, ივანე ქუთათელაძეს, სიმონ ჭიაბრიშვილს, იასონ კერესელიძეს, გიორგი ხიმშიაშვილს, ნიკოლოზ ზანდუკელს, კოტე აფხაზს. სიკვდილის შემდეგ; აგრეთვე პოლონეთის პრეზიდენტ ლეხ კაჩინსკის და ამერიკელ სენატორ ჯონ მაკ-კეინს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები დაარქივებული 2015-07-12 საიტზე Wayback Machine.. საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  საქართველოს მოქმედი სახელმწიფო ჯილდოები : „ჰეროლდი", 2020, № 9, გვ. 14, ISBN 2298-0261.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები |
| --- |
|  |
| 
ეროვნული გმირის ორდენი  ·  წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი  ·  დავით აღმაშენებლის ორდენი  ·  თამარ მეფის ორდენი  ·  ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი  ·  წმინდა ნიკოლოზის ორდენი  ·  ოქროს საწმისის ორდენი  ·  ვახტანგ გორგასლის ორდენი (I, II, III ხარისხისა)  ·  ღირსების ორდენი
 |
|  |
| 
მედალი „სამოქალაქო თავდადებისათვის"  ·  მედალი „მხედრული მამაცობისათვის"  ·  მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის"  ·  ღირსების მედალი
 |
|  |
| 
**იხილეთ აგრეთვე**: აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯილდოები
 |

 |
**ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა** — საბჭოთა არმიის მსროლელი, საარტელერიო და ცხენოსანი დანაყოფების მეთაურთა მოსამზადებელი საშუალო სასწავლებელი. 

დაარსდა 1921 წლის სექტემბერში თბილისში, ქართული სამეთაურო კურსების ბაზაზე და 1923 წლამდე ქართული შეერთებული სამხედრო სკოლა ეწოდებოდა. იგი ვაკეში, ყოფილი სასულიერო სემინარიის შენობაში (დღევენდელი მე-9 საავადმყოფოს ყოფილი შენობა) იყო განთავსებული.1923 წელს გადაეცა საქართველოს ცაკის წითელი დროშა და ოფიციალურად ეწოდა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა. 

იგი შედგებოდა მსროლელი, მეტყვიამფქვევეთა ასეულების, საარტეტილერიო და ცხენოსანი განყოფილებებისაგან. სწავლის ხანგრლივობა — 1,5—2 წელი. კურსანტთა პირველ ნაკადში 43 კომუნისტი და კომკავშირელი იყო. არსებობის მანძილზე ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლამ 5 ნაკადი (1922, 1924, 1925, 1926, 1927) გამოუშვა (სულ 591 ახალგაზრდა მეთაური). სკოლის უფროსებად სხვადასხვა დროს იყვნენ შალვა დანელია, ვალიკო ტალახაძე, ალექსანდრე გედევანიშვილი, კომისრებად — ბორის ძნელაძე, კონსტანტინე ჭკუასელი, თედორე (სოსო) ბუაჩიძე, ა. რამიშვილი, გაიოზ დევდარიანი, შალვა ოკუჯავა. ზოგადსაგანამანათლებლო საგნებს ასწავლიდნენ ცნობილი პედაგოგები და სწავლულები. ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა დაამთავრეს გენერალ-პოლკოვნიკებმა, საბჭოთა კავშირის გმირებმა: კონსტანტინე ლესელიძემ და პორფილე ჩანჩიბაძემ, გენერალ-ლენტენანტმა ვასილ მჟავანაძემ, გენერალ-მაიორებმა პავლე აბრამიძემ, ივანე ბაბალაშვილმა, ნიკოლოზ თავართქილაძემ, ნიკოლოზ კალაძემ, დიმიტრი ნამგალაძემ, ილია რაზმაძემ, მიხეილ როსტომაშვილმა, ისიდორე სილაგაძემ, პანტელეიმონ შიოშვილმა, ვალერიან ძაბახიძემ, გიორგი ჯინჭარაძემ, კონტრ-ადმირალმა მიხეილ ჯინჭარაძემ და სხვებმა.

ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლის რაზმები მონაწილეობდნენ ანტისაბჭოთა გამოსვლების ჩახშობაში ხევსურეთსა (1922) და გურიაში (1923). 1927 წელს თბილისის სამხედრო ქვეითთა სკოლის, ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლის, აზერბაიჯანის და სომხეთის სამხედრო ბაზაზე შეიქმნა ამიერკავკასიის ბაქოს 26 კომისრის სახელობის ქვეითთა სამხედრო სკოლა.

ლიტერატურა
----------

* სამშობლოს სადარაჯოზე. ნარკვევები, მოგონებები, თბ. 19825;
* *ყურაშვილი გ.* სამშობლოს ერთგული შვილები, თბ. 1965;
* *ცქიტიშვილი კ. ჩინჩილაკაშვილი ტ.* საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან, თბ. 1977;
* *შაიშმელაშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 473.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლიჩელი**. |

**ვახტანგ ლიჩელი** (დ. 16 აპრილი, 1948, ბორჯომი) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1991).

ბიოგრაფია
---------

1971 წელს დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. 1970 წლიდან მონაწილეობს ან ხელმძღვანელობს საქართველოს ტერიტორიაზე ჩატარებულ გათხრებს – ვანი, ნასტაკისი, ძალისა, აბასთუმანი, წნისი, ბენარა, ასპინძა, წაღვერი, მზეთამზე, იგოეთი და სხვ. 2015 წლიდან დღემდე ხელმძღვანელობს ქართულ არქეოლოგიურ მისიას კვიპროსზე. 2010 წლიდან არის თსუ-ის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის არქეოლოგიის ინსტიტუტისა და არქეოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი.

ლიჩელის სამეცნიერო მოღვაწეობა მოიცავს როგორც საველე არქეოლოგიურ სამუშაოებს, ისე თეორიული სახის გამოკვლევებს. 1977 წელს მან საქართველოში პირველმა გამოიყენა კომპიუტერული ტექნიკა არქეოლოგიური კლასიფიკაციის პრობლემების გადასაჭრელად. 1987 წელს დაამუშავა ფენის თეორიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხი – არტეფაქტების კულტურულ ფენებში განფენის რაოდენობრივი შეფასების მათემატიკური კრიტერიუმი („ფენის ნაჯერობა"). ფიზიკოსებთან ერთად ამუშავებს დათარიღების თანამედროვე მეთოდებს (ელექტროპარამაგნიტური რეზონანსი და კერამიკის დეჰიდრატაცია). 1994 წლიდან ინტენსიური სამეცნიერო ურთიერთობები აქვს მსოფლიოს სხვადასხვა უნივერსიტთან და ინსტიტუტთან, არის სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციისა და კომისიის წევრი, მ. შ. 2010 წლიდან იუნესკოს საქართველოს კომისიის „ადამიანი და გარემო" წევრი.

შრომები
-------

ლიჩელი არის სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი, მათ შორისაა: 

* „საველე არქეოლოგიური კვლევის მეთოდოლოგია" (2010);
* „არქეოლოგიის მართვის საკითხები" (2013);
* „საუბრები არქეოლოგიაზე" (2021).

ჯილდოები
--------

ლიჩელს მიღებული აქვს: 

* ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2013)
* წმ. გრიგოლ ფერაძის პრემია (პოლ. 2016)
* თსუ-ის საიუბილეო მედალი (2018)
* ივ. ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (2018)
* თსუ-ის ოქროს მედალი (2021)
* ბორჯომის საპატიო მოქალაქე (2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* ლიჩელი ვახტანგ ტარიელის ძე[*მკვდარი ბმული*]
* ვახტანგ ლიჩელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
როინ აბუსელიძე
**როინ აბუსელიძე** (დ. 25 ივლისი, 1988) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

2005 წელს დაამთავრა ბათუმის 22-ე საშუალო სკოლა. დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2009 წელს, სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, ჟურნალისტიკის განხრით.

ლექსების წერა ადრეულ ასაკში დაიწყო. მისი ლექსები იბეჭდება ჟურნალ-გაზეთებში: „ჭოროხი", „კვირის პალიტრა", „ლიტერატურული საქართველო", „ცისკარი", „მნათობი"; გამოცემული აქვს კრებულები „ოცდაერთის გამოღმა და ოცდაერთის გაღმა", „ჰოლი", „მიწის პოეტების მსხვერპლი". ასევე, გამოიცა რ. აბუსელიძისა და მისი სამი მეგობრის ლექსების წიგნი, „ა ბ გ დ". და კიდევ ერთი კრებული „მეცხრე ტალღა", რომელშიც როინისა და კიდევ რვა ბათუმელი პოეტის ლექსები შევიდა.
მისი ლექსები 2010 წლიდან იბეჭდება, როგორც ქართულ, ასევე უცხოურ ჟურნალ-გაზეთებში. იგი მრავალი ჯილდოსა და პრემიის მფლობელია. 2014-2023 წლებში მისი ლექსები ითარგმნა ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ, ბერძნულ, სომხურ, უკრაინულ და რუსულ ენებზე. არის ლიტერატურული კონკურსის - „ლექსების გამოფენის გამარჯვებული, თბილისის მერიის კონკურსის ორგზის ლაურეატი, მიღებული აქვს პრემია ზურაბ გორგილაძის შემოქმედების პოპულარიზაციისთვის, იერუსალიმის პატრიარქის საპატიო ორდენი. არის „აჭარის მწერალთა სახლის" ლიტერატურული ღონისძიებების ორგანიზატორი.

ჯილდოები
--------

* წინანდალის პრემია,
* ფრიდონ ხალვაშის პრემია,
* ზურაბ გორგილაძის პრემია,
* მაჩაბლის პრემია,
* იერუსალიმის პატრიარქის საპატიო ორდენი.

ლიტერატურა
----------

* საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ, შემდგენელი ცისანა ანთაძე.-ბათუმი, 2019, გვ. 7

ბიბლიოგრაფია
------------

* „ა ბ გ დ",
* „ოცდაერთის გამოღმა და ოცდაერთის გაღმა",
* „მეცხრე ტალღა",
* „ქართული პოეზიის ანთოლოგია",
* „ოცდათვრამეტი და კიდევ სამი ხაზი",
* ჰოლი",
* „ა ბ გ დ - 2",
* „მიწის პოეტების მსხვერპლი",
* „მე მქვია ბათუმი".

ლიტერატურა
----------

* საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ, ბათუმი, 2019, გვ. 7

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* როინ აბუსელიძე
* როინ აბუსელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* პოეტი როინ აბუსელიძე
**დარანი** — მიწისქვეშა ნაგებობა, გავრცელებული იყო შუა საუკუნეების საქართველოში. დარანი არის „კლდეში, ანუ მიწას ქვეშ შესასვლელი. დარანად ითქმის სახლი მიწას ქვეშ ნაგები, გინა მიწა და კლდე შეთხრილი უჩინრად". წარმოადგენს ლოდებით ამოყვანილ, ქვის სქელი ფილებით გადახურულ უქვითკირო ნაგებობათა სისტემას, რომელიც შედგება დახლართული გასასვლელ-გამოსასვლელებისა და სხვადასხვა ზომის სათავსებისგან. დარანს სხვადასხვა მიმართულებით მრავალი განშტოება აქვს. ერთი შტო აუცილებლად წყალთან არის დაკავშირებული, დანარჩენები, რომელთა სიგრძე ზოგჯერ ასობით კმ-ს აღწევს,— ციხესიმაგრეებთან, მეზობელ სოფლებთან, ტყესთან ან გზებთანაა შეერთებული. დარანის შესასვლელი მოფარებულ, ძნელად მისადგომ ადგილებშია მოწყობილი და ჩვეულებრივ, აღმოსავლეთისკენაა მიმართული.

დანიშნულება
-----------

საფრთხის დროს დარანს თავს აფარებდა მოსახლეობა, მისი საშუალებით შეიძლებოდა ფარულად გადაადგილება, მებრძოლების გადაყვანა, მოულოდნელი თავდასხმა მტერზე, ჩასაფრება, დაზვერვა-თვალთვალი.

ნიმუშად გამოდგება ნასოფლარ დუმეილის (სოფელ აგარის მახლობლად - ახალციხის მუნიციპალიტეტი) დარანები მესხეთში. მესხეთ-ჯავახეთში დარანები მიკვლეულია აგრეთვე ზედა თმოგვისა და ვარძიის მახლობლად, ბერთყანაში, ხიზაბავრაში, აწყვიტაში და სხვაგან (ყველა ასპინძის მუნიციპალიტეტი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო" ტ. 2, გვ. 317, თბ. 2012.
**ვოლო-ნტემი** (ფრანგ. Woleu-Ntem) — პროვინცია გაბონის ჩრდილოეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოემი.

გეოგრაფია
---------

პროვინციის ფართობი შეადგენს 38 465 კმ²-ს.

სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ოგოუე-ივინდოს პროვინციას, სამხრეთიდან შუა ოგოუეს პროვინციას, სამხრეთ-დასავლეთიდან ესტუარის პროვინციას, ჩრდილოეთიდან კამერუნს, დასავლეთიდან ეკვატორულ გვინეას, აღმოსავლეთიდან კონგოს რესპუბლიკას.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის ბოლოდან და 1912 წლამდე ვოლო-ნტემის პროვინციის ტერიტორია ეკუთვნოდა საფრანგეთს. 1911 წელს, აგადირის კრიზისის შემდეგ, «მაროკო-კამერუნის» შეთანხმების საფუძველზე, ვოლო-ნტემის პროვინცია გადაეცა გერმანიას და შევიდა გერმანიის კამერუნის კოლონიის შემადგენლობაში. პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ პროვინცია კვლავ შევიდა საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
----------

2013 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 154 986 ადამიანს.

*პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

| 1993 | 2013 |
| --- | --- |
| 97 271 | 154 986 |

დეპარტამენტები
--------------

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პროვინცია დაყოფილია 5 დეპარტამენტად:

ვოლო-ნტემის პროვინციის დეპარტამენტები
* ზემო კომო (ადმ. ცენტრი — მედუნო) (Haut-Komo)
* ზემო ნტემი (ადმ. ცენტრი — მინვული) (Haut-Ntem)
* ნტემი (ადმ. ცენტრი — ბიტამი) (Ntem)
* ოკანო (ადმ. ცენტრი — მიტსიკი) (Okano)
* ვოლო (ადმ. ცენტრი — ოემი) (Woleu)

სქოლიო
------

1. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (RGPL-2013).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-31. ციტირების თარიღი: 2016-12-25.
2. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (geohive).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-09-06. ციტირების თარიღი: 2016-12-25.
3. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (citypopulation)
4. ↑  2013 წლის მოსახლეობის აღწერა (statoids)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გაბონის პროვინციები |
| --- |
|  |
|  | 
ესტუარი **·** ვოლო-ნტემი **·** ზემო ოგოუე **·** ნგუნიე **·** ნიანგა **·** ოგოუე-ივინდო **·** ოგოუე-ლოლო **·** ოგოუე-მარიტიმი **·** შუა ოგოუე
 |

 |
**მახათის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი** — ქართული მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარი თბილისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ვაზისუბანთან, მახათის მთის ფერდობზე. აგებულია 2002-2019 წლებში არქიტექტორ ომარ ნაფეტვარიძის პროექტით.

ისტორია
-------

ტაძარი ნაწილია სამონასტრო კომპლექსისა, რომელიც 2002 წელს დაარსდა. შენება მონასტრის პირველი ეკლესიისა, რომელიც იოანე, ექვთიმე და გიორგი მთაწმინდელების სახელობისაა, 2006 წელს დასრულდა. კათედრალის აგებისათვის 2010-ში შეიქმნა ფონდი „ივერიისა", რომლის შემოსავლის წყაროც მოქალაქეთა შემოწირულობებია. მისი მშენებლობა 2012 წლის 17 აპრილს დაიწყო საძირკვლის ჩაყრის ცერემონიით, რომელსაც პატრიარქი ილია II, პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი, პარლამენტარები და საზოგადო მოღვაწე პაატა ბურჭულაძე ესწრებოდნენ. ტაძრის კონსტრუქცია 2015 წელს დამთავრდა, პერანგით შემოსვა კი — 2017-ში. 2016-ში 5 მილიონად დაიგო სამება-მახათის დამაკავშირებელი გზა.

შენობა
------

ტაძარი გადახურულია სპილენძის სახურავით. საკურთხეველში იატაკი იტალიური და სალიეთის მარმალილოთია მოპირკეთებული. გუმბათის წვერზე აღმართულია 5,1 მეტრის სიმაღლის ჯვარი.

სქოლიო
------

1. 1 2
2. ↑
3. ↑  170 152 ლარი ბიუჯეტიდან მახათის მთაზე ეკლესიის გარშემოსავლელის მოსაწყობად. ნეტგაზეთი. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო 2018.
4. ↑  სამებისა და მახათას მთაზე მშენებარე ტაძრების დამაკავშირებელი გზა. სახელმწიფო სამშენებლო კომპანია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 აგვისტო 2016. ციტირების თარიღი: 9 აგვისტო 2018.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მახათას მთაზე მშენებარე ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი
**ირაკლი გეჯაძე** (დ. 26 ოქტომბერი, 1925, მცხეთა- გ. აგვისტი, 2002 ) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982).

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი (ა. მაჭავარიანის კლასი). 1946-1952 წლებში იყო თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის ორკესტრის მევიოლინე, 1949–1957 წლებში — უცხო ენათა ინსტიტუტის თვითმოქმედი საგუნდო კოლექტივის ხელმძღვანელი. იყო თბილისის IX სამუსიკო სკოლისა და I სასწავლებლის პედაგოგი, 1963–1978 წლებში კი ამავე სასწავლებლის დირექტორი. 

შექმნოლი აქვს ნაწარმოებები: ოპერა „განთიადი", მუსიკალური კომედია „ორი რეკორდი", სიმფონია „რექვიემი", პროგრამული სიმფონია „ვარძია", ორატორია „მარადისობა", ორი კონცერტი ვიოლინოსა და ორკესტრისათვის. შექმნილი აქვს კამერული, საგუნდო ნაწარმოებები და მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1982 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1999 — ღირსების ორდენი ქართული სამუსიკო ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისათვის, ნაყოფიერი შემოქმედებითი, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის

ფილმოგრაფია
-----------

* 1960 — ამბავი ერთი ქალიშვილისა
* 1962 — არდადეგებზე
* 1963 — თეთრი ქარავანი
* 1965 — მიქელა
* 1965 — ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი
* 1966 — ლონდრე
* 1981 — მოხუცი მემანქანე
* 1979 — ზღარბი
* 1981 — მე მოვედი
* 1969 — ცაბუნია
* 1975 — ბერიკაცები
* 1983 — მოუსვენარი ზაფხული
* 1990 — ცეცხლთან თამაში
* 1992 — ხაფანგი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ირაკლი გეჯაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ირაკლი გეჯაძე
* 

* ირაკლი გეჯაძე — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ირაკლი გეჯაძე დაარქივებული 2020-02-02 საიტზე Wayback Machine.
**ნიჟა ხურციძე** (დ. 25 იანვარი, 1912, ოზურგეთი) — ქართველი ეკონონომისტი და მეცნიერი.

დაამთავრა ოზურგეთის კოოპერაციული ტექნიკუმი; თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი პოლიტიკური ეკონომიის სპეციალობით 1936 წელს; მოსკოვის საგეგმო ინსტიტუტის ასპირანტურა 1941 წელს.

1941 წლის იანვარში წარმატებით დაიცვა დისერტაცია და მიიღო ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი; 1941-1946 წლებში. იმყოფებოდა მაიორის წოდებით დიდ სამამულო ომში კარელიის და მესამე ბელორუსიის ფრონტებზე; 1947 წელს დაუბრუნდა მშვიდობან ცხოვრებას; 1977 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიიღო პროფესორის წოდება. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის 5 მონოგრაფია პოლიტიკური ეკონომიის თეორიისა და ისტორიის, შრომის ნაყოფიერების ზრდის მეთოდებსა და სხვა პრობლემებზე. მიღებული აქვს ორდენები და მრავალი მედალი.

ჯილდოები
--------

* მედალი "კენინსბერგის აღებისთვის"
* საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* მედალი "ბერლინის აღებისთვის"
* მედალი "გერმანიაზე გამარჯვებისთვის"
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი (2 ორდენი)

ბიბლიოგრაფია
------------

* „შრომისა და საზოგადოებრივი საკუთრებისადმი კომუნისტური დამოკიდებულების აღზრდის შესახებ", თბილისი, 1970 — 115 გვ.
* „მთავარია შრომის ნაყოფიერების ამაღლება", თბილისი, 1967. — 88 გვ.
* „პოლიტიკური ეკონომიის შესავალი„ - თბილისი, 1959. — 221 გვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნიჟა ხურციძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბაქარ კონას ძე გიგინეიშვილი**(დ. 16 მარტი, 1933, ბათუმი — გ. 1 ოქტომბერი, 1997, თბილისი), ქართველი ენათმეცნიერი, ქართველური და კავკასიური ენების, ზოგადი ენათმეცნიერების სპეციალისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1975).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1956). მისი ძირითადი შრომები ეხება ქართველურ შედარებით ენათმეცნიერებასა და ეტიმოლოგიას, კავკასიურ ენათმეცნიერებას, ძველი ქართული ენასა და ფილოლოგიას, ისტორიულ-შედარებითი ენათმეცნიერების მეთოდიკას. გიგინეიშვილი ავტორია მონოგრაფიისა "დაღესტნური ენების შედარებითი ფონეტიკა" (1977), ერთ-ერთი გამომცემელი X საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ძეგლების - "შატბერდის კრებულისა" (1979) და ბიბლიის ძველი ქართული თარგმანებისა (1989-1990), რომელთაც დაურთო მნიშვნელოვანი გამოკვლევები. იგი თანამიმდევრულად და შედეგიანად იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდს თანამედროვე ენათმეცნიერების მიღწევების გათვალისწინებით. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები აქვს ქართველური და კავკასიური ენების ფონოლოგიაში, მორფოლოგიასა და ლექსიკაში.

ლიტერატურა
----------

* 

* *მაჭავარიანი მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 614.