"საფარის ქოთანი" ტეოტიუაკანის შოუსთვის, 2017-18 წწ. ფრინველის გამოსახულება, 250 - 350 წ
**დე იანგის მუზეუმი** — სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სან ფრანცისკოში, კალიფორნიაში. მდებარეობს გოლდენ გეითის პარკში, არის სან ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმების შემადგენელი ნაწილი. მუზეუმის სახელი, დე იანგი გამომდინარეობს, სან ფრანცისკოს გაზეთის ჟურნალისტის, MH de Young-ის სახელიდან.

ისტორია
-------

 დე იუნგის მუზეუმი 2005 წლის რეკონსტრუქციამდე
მუზეუმი გაიხსნა 1895 წელს. თავდაპირველად განთავსებული იყო ეგვიპტური აღორძინების სტრუქტურაში, რომელიც იყო სახვითი ხელოვნების შენობა. ეს შენობა ძლიერ დაზიანდა 1906 წლის სან ფრანცისკოს მიწისძვრის შედეგად და დახურეს წელიწადნახევრის განმავლობაში, მუზეუმის გარემონტებამდე. სულ მალე, მუზეუმის უწყვეტი განვითარების და კოლექციების ზრდის შედეგად, კოლექციების განსათავსებლად საჭირო გახდა ახალი სივრცე. მაიკლ დე იანგმა დაიწყო შენობის დაგეგმვა, რომელიც მე-20 საუკუნის განმავლობაში დე იანგის ობიექტის ბირთვს წარმოადგენდა. ლუი კრისტიან მალგარდტმა, 1915 წლის პანამა-წყნარი ოკეანის საერთაშორისო ექსპოზიციის არქიტექტურის კოორდინატორმა, დააპროექტა ესპანურ-პლატერესკული სტილის შენობა. ახალი სტრუქტურა დასრულდა 1919 წელს და ოფიციალურად დე იანგმა გადასცა ქალაქის პარკის კომისრებს. 1921 წელს დე იანგმა დაამატა ცენტრალური განყოფილება, კოშკთან ერთად. დე იანგის ძალისხმევის გამო, მუზეუმს დე იანგი ეწოდა. კიდევ ერთი დამატება, 1925 წელს, დე იანგის გარდაცვალების წელს განხორციელდა. 1929 წელს ეგვიპტური სტილის შენობა სახიფათოდ გამოცხადდა და დაანგრიეს.

იმ ხელშეკრულების ნაწილად, რომელმაც შექმნა სან ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმები 1972 წელს, დე იანგის ევროპული ხელოვნების კოლექცია გაიგზავნა საპატიო ლეგიონში. კომპენსაციის სახით, დე იანგმა მიიღო უფლება, რომ ორგანიზაციის ანთროპოლოგიური კოლექციები გამოეფინა. კოლექცია მოიცავდა ტეოტიუაკანისა და პერუს მნიშვნელოვან ესპანურ ნაწარმოებებს, ასევე ძველ ხელოვნებას, სუბ-საჰარის აფრიკიდან. შენობა ძლიერ დაზიანდა 1989 წელს ლომა პრიეტას მიწისძვრის შედეგად.  შენობა თავისით დაინგრა, ხოლო 2005 წელს მის ადგილას ახალი აშენდა. ძველი დე იანგის ერთადერთი დარჩენილი ორიგინალური ელემენტებია ვაზები და სფინქსები, რომლებიც მოჯადოების აუზთან მდებარეობს. შენობის წინ არსებული პალმები ასევე ძველი მუზეუმისგან შემორჩა.

*De Young's Artist Studio* არის ხელოვანთა რეზიდენციის პროგრამა, რომელიც ხელს უწყობს ხელოვნების საზოგადოების ჩართულობას და ხელს უწყობს ახალბედა ხელოვანებს, 2010 წლიდან არის კულტურული შეხვედრების ადგილი. 

ახლანდელი შენობა დაასრულა არქიტექტორებმა ჟაკ ჰერცოგმა, პიერ დე მეურონმა და ფონგ + ჩანმა და გაიხსნა 2005 წლის 15 ოქტომბერს. სტრუქტურული, სამოქალაქო და გეოტექნიკური ინჟინერია უზრუნველყოფილია Rutherford &amp; Chekene-ს მიერ ; არუპმა უზრუნველყო მუზეუმის ელექტროტექნიკა.

კოლექციები
----------

დე იანგი აჩვენებს ამერიკულ ხელოვნებას, რომელიც დათარიღებულია მე-17 დან 21-ე საუკუნეებამდე, საერთაშორისო თანამედროვე ხელოვნებას, ქსოვილებს და კოსტიუმებს და ხელოვნებას ამერიკიდან, წყნარი ოკეანედან და აფრიკიდან. მუზეუმის კოლექციები მოიცავს: ამერიკულ ხელოვნებას, აფრიკულ ხელოვნებას, ოკეანის ხელოვნებას, ამერიკის ხელოვნებას, კოსტიუმებისა და ტექსტილის ხელოვნებას, გრაფიკულ ხელოვნებას, ფოტოგრაფიასა და ქანდაკებას. ზოგიერთი კოლექცია ხელმისაწვდომია მუზეუმის ვებსაიტზე და Google Arts and Culture-ში. 

### ამერიკული

ამერიკული ხელოვნების კოლექცია მოიცავს 1000-ზე მეტ ნახატს,  800 ქანდაკებას და 3000 დეკორატიულ ხელოვნების ობიექტს.  აქ არსებული ნამუშევრები დათარიღებულია 1670 წლიდან-დღემდე. კოლექციის შეგროვება დაიწყო 1894 წლის კალიფორნიის შუა ზამთრის საერთაშორისო გამოფენაზე Golden Gate Park- ის სახვითი ხელოვნების შენობაში და მას შემდეგ ყოველდღიურად იზრდება. 

 *წვიმიანი სეზონი ტროპიკებში* ფრედერიკ ედვინ ჩარჩი (1866)
1978 წელს ამერიკული ხელოვნების კოლექციები, რომელიც შედგებოდა 110 ნახატის, 29 ფერწერისა და 2 ქანდაკებისგან, სან-ფრანცისკოს სახვითი ხელოვნების მუზეუმებს, ჯონ დ. როკფელერ III-ისა და ბლანშეტ ჰუკერ როკფელერის გადაწყვეტილებით გადაეცათ.

დე იანგის ამერიკული ხელოვნება გამოფენილია რამდენიმე გალერეაში, განეკუთვნება რამდენიმე ჟანრს: მშობლიური ამერიკული და ესპანური კოლონიები; ანგლო-კოლონიური; ფედერალური ეპოქის ხელოვნება და ნეოკლასიკური; ვიქტორიანული ჟანრი და რეალიზმი ; ნატურმორტი, ბარბიზონი და ტონალიზმი ; იმპრესიონიზმი ; არტ-ენდ-კრაფტსი ; მოდერნიზმი; სოციალური რეალიზმი; სიურრეალიზმი და აბსტრაქციონიზმი ; Bბიტნიკები, პოპ-არტი და თანამედროვე ხელოვნება.

მუზეუმის ნამუშევრებს შორის, ამერიკულ კოლექციაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მუზეუმის მხატვრის ჩიურა ობატას და მოქანდაკე რუთ ასაავას ნამუშევრების ყველაზე მნიშვნელოვანი სამუზეუმო კოლექცია.

1991 წლიდან ამერიკის ხელოვნების დეპარტამენტში განთავსებულია სმიტსონის ინსტიტუტის არქივის ამერიკული ხელოვნების მიკროფილმების კოლექცია. ბოთინის ბიბლიოთეკასა და დეპარტამენტის კვლევის ფაილებთან ერთად, ამერიკული ხელოვნების შემსწავლელი ცენტრი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი კვლევითი ცენტრი ამერიკული ხელოვნებისთვის, დასავლეთ სანაპიროზე.

ცნობები
-------

* აშმორი, ლიზა. "სან ფრანცისკოს ახალი დე იუნგი". *არქიტექტურის კვირეული* დაარქივებული 2019-08-09 საიტზე Wayback Machine.
* გუთრი, ჯულიან. "დე იანგის აღორძინება." *სან ფრანცისკოს ქრონიკა*, 2005 წლის 15 ოქტომბერი.
* მეფე, ჯონ. "თანამედროვე ეპოქაში". *სან ფრანცისკოს ქრონიკა*, 2005 წლის 9 ოქტომბერი.
* სარდარი, ზაჰიდი. "ხატავს ახალ პეიზაჟს." *სან ფრანცისკოს ქრონიკა*, 2005 წლის 9 ოქტომბერი, წაკითხვის თარიღი: 2006 წლის 22 სექტემბერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **დე იანგ მუზეუმის** ოფიციალური ვებ გვერდი
* Critiquethis.us: ფოტოები Herzog & de Meuro შენობაში
* Aplust.net: არქიტექტურული მიმოხილვა A+T არქიტექტურის გამომცემლების მიერ

სქოლიო
------

1. ↑  archINFORM — 1994.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q265049'></a>
2. ↑  Exhibition and museum attendance figures 2012. The Art Newspaper (April 2013).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 იანვარი 2015. ციტირების თარიღი: 6 March 2015
3. ↑  Amy Weaver Dorning "Museum Renovation: A Great Institution Gets Greater," *American Heritage*, Nov.
4. ↑  Txutxo Perez is artist-in-residence at the de Young (2010-10-27). ციტირების თარიღი: 2020-03-03
5. ↑  De Young museum, San Francisco, CA, United States.
6. ↑  American Painting. *de Young* (26 January 2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 იანვარი 2017. ციტირების თარიღი: 26 სექტემბერი 2021.
7. ↑  American Sculpture & Decorative Art. *de Young* (26 January 2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 1 იანვარი 2017. ციტირების თარიღი: 26 სექტემბერი 2021.