recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დონის ჩანჩქერები** (რუს. Донские водопады) ან **ვოლჩენის ჩანჩქერები** (რუს. Волченские водопады) — წყლის ობიექტი, ჩანჩქერი, რომელიც მდებარეობს დასახლება უგლეროდოვსკის მახლობლად, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. დონის ჩანჩქერებში შემავალ ერთ-ერთ ჩანჩქერს ეწოდება „კოსი", ხოლო მეორე მათგანს „ორი ცრემლი". ჩანჩქერები მდებარეობს უკრაინის საზღვართან ახლოს ზამჩალოვის ყოფილი კარიერის ტერიტორიაზე, ვოლჩენის სასოფლო დასახლებაში.

ისტორია
-------

როსტოვის ოლქის ტერიტორიაზე დასახლება უგლეროდოვსკის მახლობლად, ვოლჩენის სასოფლო დასახლებაში, მდებარეობს დონის რამდენიმე ჩანჩქერი. ყველა მათგანი მდებარეობს უკრაინის საზღვართან მდებარე ზამჩალოვის ყოფილი კარიერის ტერიტორიაზე. ჩანჩქერი კოსი" მდებარეობს კანიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, მის საპირისპირო მხარეს კი მდებარეობს ჩანჩქერი სახელად „ორი ცრემლი", რომლის სიმაღლეც შეადგენს 10 მეტრს. წყალი ერთ-ერთი წყაროდან საკმაოდ შეუფერხებლად მოედინება, მეორე კი სხვა სათავიდან მოედინება და გადაივლის ქვებზე, რომელზეც წყლის დინებამ დროთა განმავლობაში თავისი კვალი დატოვა. 

როსტოვის ოლქის ვოლჩენის სასოფლო დასახლების ადმინისტრაციის უფროსმა, გააჟღერა სურვილი, რომ დროთა განმავლობაში სასურველი იქნებოდა დონის (იგივე ვოლჩენის) ჩანჩქერებს მიეღოთ ბუნების ძეგლის სტატუსი და აღნიშნული ადგილი გამხდარიყო როსტოვის ოლქის ტურისტული მარშრუტის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილი. 2017 წლის მონაცემებით აღნიშნულ ადგილზე სპეციალური ექსკურსიები ტურისტებისათვის ჯერ კიდევ არ მიმდინარეობს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Что посмотреть на Дону? Семь чудес области
2. 1 2  Каменский район. Официальный сайт муниципального образования.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-20. ციტირების თარიღი: 2017-07-13.
**ელისო ერისთავი** (დ. 17 ივნისი, 1948) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნე, მუსიკათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (2004), პროფესორი.

1968 წელს დაამთავრა მუსიკალური სასწავლებლის საფორტეპიანო განყოფილება. 1974 წელს კი თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელმწიფო კონსერვატორია, მუსიკის ისტორია და თეორია.

1974-1981 წლებში იყო თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მუსიკის კათედრაზე კონცერტმეისტერი, ატარებდა მუსიკალური ფორმის და ჰარმონიის ლექციებს. 1981-1993 წლებში მუშაობდა თბილისის №16 მუსიკალური სკოლაში ფორტეპიანოს პედაგოგად. 1992-2001 წლებში იყო თბილისის ჯაზის აკადემიის („აუდიოვიზუალური სინთეზი"), ტელე-რადიო კომპანია „საქართველოს" და საავტორო პროგრამა „რა არის პლასტიკის" გადაცემების წამყვანი და რეჟისორი. 1996 წლიდან მუშაობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებულ პროფესორად, ატარებდა აუდიოვიზუალური ხელოვნების საუნდ დიზაინის მიმართულების ლექციებს. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუსიკის როლი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების კომპოზიციურ სტრუქტურაში", დაიცვა 1992 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფილმის ხმოვან-ხედვითი სტრუქტურა", დაიცვა 2004 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელისო ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ელმირა აბდულჰამიდ კიზი აბასოვა** (აზერ. Elmira Əbdülhəmid qızı Abbasova; დ. 10 იანვარი, 1932, ბაქო — გ. 12 თებერვალი, 2009) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მუსიკისმცოდნე. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებადმცოდნეობის კანდიდატი (1962), პროფესორი (1980).

ბიოგრაფია
---------

ელმირა აბასოვა დაიბადა 1932 წლის 10 იანვარს ბაქოში. 1955 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კონსერვატორიის ისტორიულ-თეორეტიკული ფაკულტეტი. 1958 წელს — აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ასპირანტურა. 1955 წლიდან ასწავლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1961 წლიდან არის საბჭოთა კომუნისტური პარტიის წევრი. 1963 წლიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში მეცნიერ მუშაკად. ასწავლიდა აზერბაიჯანის კონსერვატორიაში (1970 წლიდან — დოცენტი). 1962 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ კომპოზიტორთა კავშირის მუსიკალური კრიტიკის სექციის თავმჯდომარედ. 1977-1992 წლებში ბაქოს მუსიკალური აკადემიის რექტორი. 1973-1990 წლებში იკავებდა აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირის მდივნის თანამდებობას.

ძირითადად აზერბაიჯანის მუსიკალურ კულტურასთან დაკავშირებული რიგი მეცნიერული კვლევის, მონოგრაფიის, ბროშურისა და სტატიების ავტორი. მისი ნაშრომების უმრავლესობა უზეირ ჰაჯიბეკოვის მოღვაწეობასთან არის დაკავშირებული. მის მიერ გაშუქებულია კომპოზიტორის მუსიკალურ-დრამატული და სტილისტიკური თავისებურებანი, ახსნილია უზეირ ჰაჯიბეკოვის სიმფონიური აზროვნების მეთოდი. მონოგრაფიების „უზეირ ჰაჯიბეილის ოპერისა და მუსიკალური კომედიების" (1961), „უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერა „ქიოროღლის" (1965), „უზეირ ჰაჯიბეკოვი" (1975), „უზეირ ჰაჯიკოვი. ცხოვრება და ხელოვნების გზის" (1985) ავტორი. ასევე უზეირ ჰაჯიბეკოვის შესახებ უამრავი სტატიის ავტორი. უზეირ ჰაჯიბეკოვის ბიბლიოგრაფიის რედაქტორი (1978).

გარდაიცვალა 2009 წლის 12 თებერვალს.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Касимов К. А.*, Музыкальная энциклопедия, Советская энциклопедия, Советский композитор, ტ. 1, მოსკოვი, 1973.
2. ↑  Потери азербайджанской и мировой культуры в 2009 году.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-05-31. ციტირების თარიღი: 2018-03-03.
**სომხეთის დახურული ბაზარი** — სავაჭრო კომპლექსი ერევანში, სომხეთის დედაქალაქში. მდებარეობს მესროპ მაშტოცის გამზირზე, ლურჯი მეჩეთის მახლობლად. აშენდა 1952 წელს. ეს არის არქიტექტორის გრიგორ აღაბაბიანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი. 2010 წლის დასაწყისში რეკონსტრუქციის შემდეგ, ის სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი გახდა. ის ითვლება ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი, რომელსაც ერევანში ჩამოსული ტურისტები ხშირად სტუმრობენ. შედის სომხეთის ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში.

ისტორია
-------

ბაზარი აშენდა 1952 წელს სტალინის გამზირზე (მოგვიანებით - ლენინის გამზირი, ამჟამად მესროპ მაშტოცის გამზირი), იმ ადგილას, სადაც ადრე სავაჭრო ფართი იყო განთავსებული. ბაზრის გახსნა მოხდა 1952 წლის 29 აპრილს. აღნიშნული ბაზრის პროექტი მოამზადა არქიტექტორმა გრიგორ აღაბაბიანმა, რომლის დიზაინერი იყო ა. არაყელიანი. საცალო სივრცესთან, საწყობთან და სარდაფის სამაცივრე ოთახთან ერთად, სავაჭრო ბაზარზე შედიოდა საერთო საცხოვრებელი, ბიბლიოთეკა, ფოსტა და რადიო ცენტრი.

ერევნელები ბაზარს შეხვედრებისა და კომუნიკაციის ადგილს უწოდებენ. გამყიდველებმა იცოდნენ თავიანთი მომხმარებლები. შემდგომში მან მოიპოვა "ბოჰემანის", "ინტელექტის" რეპუტაცია.

პოსტსაბჭოთა პერიოდში, ბაზრის მფლობელი გახდა სამველ ალექსანიანი. ახალი მფლობელის პირობებში დაიწყო ბაზრის რეკონსტრუქციაზე მუშაობა. შემოთავაზებული იქნა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობა. 2012 წლის 1 იანვარი ბაზარი დაიხურა. რეკონსტრუქციამ გამოიწვია ერევნის მკვიდრთა პროტესტი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ, ბაზარი გახდა სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი.

შენობა გეგმით სწორკუთხაა, აქვს ერთი თაღოვანი სიგრძე, რომელიც მოიცავს მის მთელ ტერიტორიას. არქიტექტურაში გამოყენებულ იქნა ტრადიციული, შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი სტილი, რომელიც ზუსტად ასახავს აღმოსავლური ბაზრის იდეას. შენობისთვის დამახასიათებელი გარეგანი ელემენტია უზარმაზარი თაღი, რომელსაც ამშვენებს მეტალის ვიტრაჟი, რომელზეც დატანებული არის ცხოველების გამოსახულებები. მშენებლობა მიმდინარეობდა სვეტების გარეშე, რომელიც შედგებოდა 19 რკინაბეტონის თაღისგან, თავის დროზე იშვიათი მოვლენა იყო და ხაზს უსვამდა შენობის მასშტაბებს, რაც შეესაბამება ქალაქის მთავარი ქუჩის მასშტაბებს, რომელზეც იგი მდებარეობს. მშენებლობის დროს გამოყენებული იქნა ნამყენი, რომელიც დარჩა ლენინგრადისა და კიევის ქუჩებს დამაკავშირებელი კიევის (ბოლშოი ჰრაზდანკის) ხიდის მშენებლობის ერთ–ერთი ეტაპის დასრულების შემდგომ.

ინტერიერი, რომელიც დამზადებულია იმავე სტილით, ინტერიერის დიზაინთან ერთად, ამავე დროს აკმაყოფილებს ესთეტიკურ და პრაქტიკულ მიზნებს, რაც დიდ ფართობს უქმნის სავაჭრო არკადებს. სავაჭრო სართული 70 მეტრის სიგრძისა და 32 მეტრი სიგანის იყო. ამის შემდეგ, ბაზრის დიზაინი გახდა მოდელი ერევნის კოლექტიური მეურნეობის ბაზრებისთვის, რომლებიც შემდგომ პერიოდში აშენდა სომხეთის სხვა რაიონებში. ადრე დაფარული ბაზრის კომერციული ფართი იყო 50-60 ჯიხურითა და კაფეებით. ბაზრის შიგნით იყო პატარა შადრევანი აუზი და არსებობდა მონეტების გადაყრის ტრადიცია. 1968 წელს, ცენტრალური ბაზრის შენობა იქცა მნიშვნელოვან არქიტექტურულ ძეგლად. ახლა ის კერძო საკუთრებაშია, მოქმედებს როგორც სავაჭრო ცენტრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაზარი
* ცენტრალური ბაზარი
**დიმიაანთ კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ გულგულის ცენტრალურ ნაწილში, ერთ-ერთი მაცხოვრებლის ეზოში. თარიღდება XVIII საუკუნით. 

კოშკი გეგმით წრიულია, ზემოთკენ სწორხაზოვნად შევიწროებული. შემორჩენილია მხოლოდ ერთი სართულის სიმაღლეზე. ნაგებია რიყის მოზრდილი ქვით, ინტერიერში, ზოგ ადგილას, გამოყენებულია კვადრატული აგურიც. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან, შემორჩენილი კვალის მიხედვით, ხის ძელებით ყოფილა გადახურული. შენობის პირველი სართული რვაწახნაგოვანია, წახნაგებში თვდაცვითი და საყოფაცხოვრებო ელემენტებია განთავსებული. ხუთ წახნაგში თითო ღრმა, შეისრულთაღიანი ნიშაა, რომელიც თითო სათოფურითაა აღჭურვილი. ერთ-ერთ წახნაგში კოშკში შესასვლელი კარია, მეორეში ბუხარი, მესამეში კი კედლის სისქეში არსებული კიბის უჯრედის შესასვლელი. სართული გადახურულია ძაბრისებრი კამარით, რომლის გვერდები რიყის ქვითაა ნაწყობი, ხოლო წვერო აგურით. კამარის მრუდში, ჩრდილოეთით და სამხრეთით, თითო სარკმელია. მათი ღიობები შიგნიდან გარეთ მკვეთრად მაღლდება.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 169.
**დილიჯანის საერთაშორისო კოლეჯი** (სომხ. Դիլիջանի միջազգային դպրոց) — ერთ-ერთი თვრამეტი კოლეჯიდან, რომელებიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით იქმნება United World Colleges-ს პროექტის ფარგლებში და პირველი სკოლა-ინტერნატი სომხეთში. პირველი მოსწავლეები სკოლამ 2014 წლის სექტემბერში მიიღო (მე-11 კლასელები), თუმცა 2017 წლისთვის აპირებენ მე-8 კლასიდან სწავლის დაწყებას. 2023 წლისთვის კი იგეგმება კოლეჯის სრულად შევსება, ამ დროისთვის აქ 650 მოსწავლე ისწავლის.

United World Colleges მოძრაობის და ამ სკოლის მიზანს წარმოადგენს გახადონ „განათლება ძალა ხალხის, ერების და კულტურების გაერთიანებისა, მშვიდობისა და უზრუნველი მომავლისათვის". კოლეჯი გასცემს საერთაშორისო ბაკალავრიატის დიპლომს მე-11 და მე-12 კლასელებისთვის (იგეგმება მე-8, მე-9 და მე-10 კლასელების მიღებაც).

სკოლის ნაწილი მდებარეობს დილიჯანის ეროვნულ პარკში.

დაარსება
--------

დილიჯანის საერთაშორისო კოლეჯი ოფიციალურად 2014 წლის 11 ოქტომბერს გაიხსნა. გახსნას ესწრებოდა სომხეთის და სერბეთის პრეზიდენტები სერჟ სარქისიანი და ტომისლავ ნიკოლიჩი, ასევე სომხეთის და სირიის კათალიკოსები გარეგინ II და იგნატიუს ეფრემ II.

სკოლის დამაარსებლები არიან რუბენ ვარდანიანი და ვერონიკა ზონაბენდი. მათ სკოლის დაარსების იდეა 2006 წელს გაუჩნდათ.

გალერეა
-------

* მთავარი შესასვლელიმთავარი შესასვლელი
* შენობის გვერდხედიშენობის გვერდხედი
* მთავარი შენობის ინტერიერიმთავარი შენობის ინტერიერი
* ბილიკი სასწავლო შენობასა და სარეკრეაციო ზონას შორისბილიკი სასწავლო შენობასა და სარეკრეაციო ზონას შორის
* სარეკრეაციო ზონასარეკრეაციო ზონა
* სათამაშო მოედანისათამაშო მოედანი
* სპორტული დარბაზისპორტული დარბაზი
* საცურაო აუზისაცურაო აუზი
* საცხოვრებელი ზონასაცხოვრებელი ზონა
* მდინარე კოლეჯთანმდინარე კოლეჯთან

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Site
* UWC Dilijan Official Facebook Page
* UWC Movement website

სქოლიო
------

1. ↑  "Key Information დაარქივებული 2015-05-14 საიტზე Wayback Machine. ." UWC Dilijan. Retrieved on April 26, 2015.
2. ↑  "International school in Armenia’s Dilijan believed to start functioning in September 2014" (). Arka News Agency. September 28, 2012. Retrieved on April 26, 2015.
**დილმაჩიდები** ან **დილმაჩიდების ბეილიქი** (თურქ. Dimleç ან Demleç) — XI საუკუნის, მცირე სამთავრო (ბეილიქი) აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევანდელი თურქეთი).

ისტორია
-------

1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკების მიერ ბიზანტიის იმპერიის დამარცხების შედეგად, გამარჯვებული თურქმანული ტომები, მათი სარდლების მეთაურობით, რომლებიც ასევე იწოდებოდნენ როგორც ღაზი (ისლამური რწმენის დამცველი), დასახლდნენ ანატოლიაში. მეჰმედ დილმაჩის ძე, სწორედ ერთ-ერთი სარდალი იყო, რომელსაც 1085 წელს, იქტის (არა მემკვიდრეობითი ქონება) სახით ქალაქი ბითლისი ერგო სამართავად. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქ არზანის დაპყრობა. 

1104 წელს მეჰმედი გარდაიცვალა და ტახტი მისმა მემკვიდრე თუღან არსლანმა დაიკავა. ამ დროისთვის ბეილიქი შაჰარმენთა ვასალად ითვლებოდა. თუღან არსლანმა შაჰარმენების ვასალობაზე უარი განაცხადა და ართუქიდების სიუზერანობა აღიარა, ვისთან ერთადაც ის ჩართული იყო საქართველოს სამეფოსა და ჯვაროსნების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში, მათ შორის აღსანიშნავია 1119 წლის სარმადის ბრძოლა, სადაც როჟერ სალერნოელი დაიღუპა და 1121 წლის დიდგორის ბრძოლა. 1124 წელს, შაჰარმენებმა ალყაში მოაქციეს ბითლისი, მაგრამ ქალაქის აღების მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა. მოგვიანებით ართუქიდების ჰასანკეიფის განშტოებამაც უშედეგოდ სცადა ბითლისის დაპყრობა.

1134 წელს, მოსულის ზენგიდებმა თუღანი ტყვედ ჩაიგდეს და გამოსასყიდის სანაცვლოდ გაანთავისუფლეს. 1137 წელს თუღანი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მემკვიდრე ჰუსამ-ად-დინ კურდი ავიდა. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქი დვინის დაპყრობა. 1143 წელს კურდის სიკვდილის შემდეგ დილმაჩიდების სამთავრო სტაგანციის გზას დაადგა. 1144 წელს სამთავრო ზენგიდების ვასალი გახდა. 1162 წელს დვინი გიორგი III-მ დაიპყრო. ეს პერიოდი სალთუკიდებთან და შედადიანებთან ერთად საქართველოს სამეფოსა და მოგვიანებით აიუბიდების წინააღმდეგ ომებით ხასიათდება.

1192 წლისთვის სამთავრო მხოლოდ ქალაქ არზანს და მის მიმდებარე ტერიტორიას მოიცავდა. 1229 წლიდან სამთავრო ხვარაზმშაჰის გავლენის ქვეშ ექცევა.

მართველთა სია
-------------

| მმართველი | მმართველობის პერიოდი |
| --- | --- |
| მეჰმედ ბეგი | 1085–1104 |
| თუღან არსლან „კუზიანი" | 1104–1137 |
| ჰუსამ-ად-დინ კურდი | 1138–1146 |
| შამს ად-დავლა იაკუტ არსლანი | 1146–1148 |
| ფაჰრუდევლეთ შაჰი | 1148–1180 |
| ფიულან ბეგი | 1180–1192 |

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2019-02-03.
2. ↑  Prof.Yaşar Yücel-Prof Ali Sevim:*Türkiye tarihi Cilt I*, AKDTYKTTK Yayınları, 1991, pp 160

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ანატოლიის ბეილიქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| დაარსდა მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ | 
* ჩაკა ბეგი
* შაჰარმენები
* ართუქიდები
* დანიშმენდები
* დილმაჩიდები
* ინალიდები
* მენგუჯეკიდები
* სალთუკიდები
* ჩუბუკოღულარები
 |
|  |
| დაარსდა ქოსე-დაღის ბრძოლის შემდეგ | 
* აფშარი
* აჰი
* ალაია
* აიდინიდები
* ჯანიქი (ხალიბია)
* ჯანდარიდები
* ჩობანიდები
* დულკადირი
* ერეტნა
* ერზინჯანი
* ეშრეფიდები
* გერმიანიდები
* ჰამადიდები
* კადი ბურჰან ად-დინი
* კარამანიდები
* კარასიდები
* ინანჩოღულარები
* მენთეშე
* ოსმალეთი
* პერვანე
* რამაზანიდები
* საჰიბ ათაიდი
* სარუხანიდები
* თეკე
* დობრუჯა
 |

 |

 |
**საცხავატლოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საცხავატლოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით 300 მეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5 x 3,5 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კონქისა და კამარის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე და განივი კედლების ზედა ნაწილები. აღმოსავლეთის ფასადი (მთლიანად) და გრძივი ფასადების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამონაშალი მიწითაა დაფარული. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. შემორჩენილია კარის აღმოსავლეთ წირთხლი. აღმოსავლეთით, შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია პატარა მხრებით, რომლებსაც თაროსებრი ფორმის კაპიტელი აგვირგვინებს. კაპიტელების დონეზე დარბაზის კედლებსა და აფსიდს გასდევს სამშენებლო ნაკერი. ეკლესიის ჩრდილოეთით 4 მეტრზე, შემორჩენილია კიდევ ერთი ეკლესიის კედლებისა და აფსიდის ნაშთი.

ლიტერატურა
----------

* *თოფურია ა. წერეთელი კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 308.
**საცხენეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელი საცხენეთის ჩრდილო-დასავლეთით, მთაზე. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია ყორექვით, კირის დუღაბზე.

გეგმით მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით. მასში სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვედა ნაწილში გამოყენებულია შირიმის ქვები. საკურთხეველში დგას მოწითალო ფერის ქვა, რომელზეც წრეში ჩაწერილი ჯვარია გამოსახული.

კამარის საბრჯენი თაღი, ორსაფეხურიან პილასტრებს, ხოლო კედლის თაღები აღმოსავლეთით აბსიდის მხრებს, დასავლეთით კი ნახევარპილასტრებს ეყრდნობოდა. ეკლესიას გააჩნია ორი თაღოვანი კარი, ერთი სამხრეთით, ხოლო მეორე დასავლეთით. მოგვიანებით, ნაგებობას სამხრეთ-დასავლეთით გარშემოსავლელი გაუკეთეს. დასავლეთის გარშემოსავლელში შემორჩენილია კამაროვანი გადახურვის ფრაგმენტი და სარკმელი. დასავლეთი მინაშენი ჩრდილოეთით სცილდება ძირითადი ეკლესიის პერიმეტრს. შესაძლებელია გარშემოსავლელი ჩრდილოეთითაც იყო. აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის თავზე მოთავსებულ ქვაზე, ნაკაწრით შესრულე-ბულია ადამიანთა ფიგურები.

ეკლესია ძლიერ არის დაზიანებული. ჩამოქცეულია კამარა და კონქი; კედლების ზედა ნაწილი მორღვეულია. დასავლეთის მინაშენის სამხრეთი ნაწილი ჩამონგრეულია. სარკმლები დაზიანებულია. გადახდილია საბურავი მასალა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 161
**ერესუნის საბაჟო** (დან. Øresundstolden) — იყო საბაჟო ერესუნის სრუტეში, რომელიც გამოიმუშავებდა დანიის შემოსავლის ორ მესამედს XVI და XVII საუკუნეებში. საბაჟო შექმნა ერიკ პომერანელმა 1429 წელს, და ის არსებობდა კოპენჰაგენის კონვენციამდე, რომელიც გაიმართა 1857 წელს.

ყველა უცხოური გემი რომელიც გადიოდა ერესუნის სრუტეში, არ აქვს მნიშვნელობა დანიისკენ მიმავალი თუ დანიიდან მომავალი, უნდა გაჩერებულიყო და გადაეხადა ბაჟი დანიის სამეფო ოჯახისთვის. თუ გემი არ გაჩერდებოდა, შესაძლებელი იყო ზარბაზნების სროლა ორივე მხრიდან, ჰელსინგერიდან და ჰელსინგბორგიდან და გემის ჩაძირვა. 1567 წელს გადასახადი შეიცვალა ტვირთის ღირებულობის 1-2%-ამდე.

გემების სხვა გზით წასვლის ასარიდებლათ ასევე არსებობდა საბაჟოები დიდ ბელტში და მცირე ბელტში; ზოგიერთ შემთხვევაში არა-დანიურ ხომალდებს აკრძალული ჰქონდათ ერესუნის გარდა სხვა გზით წასვლა.

1658 წელს, დანია იძულებული იყო გადაეცა შვედეთს ერესუნის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია ჩრდილოეთის ომი (1655-1660)-ის შედეგად. ამის გამო საბაჟო ნაკლებათ კონტროლირებადი გახდა, თუმცა დანიამ შეინარჩუნა საბაჟოს წარმოების უფლება.

კოპენჰაგენის კონვენცია, რომელიც ძალაში შევიდა 1857 წელს, გააუქმა ყველანაირი საბაჟო და დანიური სრუტეები გამოცხადებული იყო საერთაშორისო წყლებად.

ლიტერატურა
----------

* Alexandersson, Gunnar (1982). International Straits of the World: The Baltic Straits. Martinus Nijhoff Publishers.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "Legal provision: maritime law" UNESCO
* Hvidegaard, Torben (2 May 2005). "Øresundstolden" (დანიურად). Dansk-Skånsk Tidsskrift. დაარქივებული 23 October 2013[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
ბრიტანული ერზაცი ბრონირებული ავტომობილი „ბიზონი" ბეტონის ბრონით (ინგ.)
**ერზაცი** (გერმ. Ersatz) ან **სუროგატი** — რამის არასრულფასოვანი შემცვლელი.

მცნება „ერზაცი"-ს ფართო გამოყენება დაიწყო პირველი მსოფლიო ომის დროს, როდესაც გერმანიაში სტრატეგიული საქონლის სიმცირის გამო დაიწყეს სხვადასხვა პროდუქტის ჩანაცვლება. მაგ: კარაქი შეცვალეს მარგარინით, შაქარი — სახარინით, ხოლო ყავა — ვარდკაჭაჭით.

ერზაცები ნაკლებად დეფიციტურები არიან და წარმოებისთვისაც შედარებით იაფნი, რადგან კეთდებიან იმ მასალისგან, რომელიც ხელმისაწვდომია. ამ პერიოდს ეკუთვნის ერთ-ერთი ისეთი ერზაცი პროდუქტის შექმნა, როგორიც სინთეთიკური კაუჩუკია.

ერზაცი პროდუქტის მაგალითები
---------------------------

### ერზაცი ჩექმები

იმ მიზეზის გამო, რომ თავდაპირველად ფაშისტური გერმანიის საომარი გეგმა ბლიცკრიგი იყო, ვერმახტისთვის ზამთრის ფორმების მომზადება არ მიმდინარეობდა. მას შემდეგ, რაც ელვისებური შეტევის გეგმა ჩავარდა, გერმანული არმიის აღმოსავლეთ ფრონტზე ზამთრის ფორმის მოთხოვნა გაჩნდა, განსაკუთრებულად კი ზამთრის ფეხსაცმლების. ამ პრობლემის მოგვარება დაპყრობილი ადგილობრივი მოსახლეობისთვის ზამთრის ჩექმების ჩამორთმევით და რუსული ტიპის ჩექმების წარმოებით წყდებოდა. თუმცა მთელი არმიის ამ სახეობის ფეხსაცმლით უზრუნველყოფა მოკლე პერიოდში, შეუძლებელი იყო საჭირო მასალის, დროის და საწარმოო ძალის სიმცირის გამო. არმიის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად ინტენდანტის სამსახურმა დაპრესილი თივისგან დაწნული ერზაცი ჩექმების მიწოდება დაიწყო, რომლებსაც გერმანელი ჯარისკაცები უბრალო ფეხსაცმლების ზემოდან იცვამდნენ. როგორც წესი ამ ერზაც ჩექმას მეომრები ყარაულობის დროს იცმევდნენ, რადგან ამ ფეხსაცმლით გადაადგილება შედარებით რთული იყო.

სქოლიო
------

1. ↑  ს. ი. ოჟეგოვისა და ნ. უ. შვედოვის ნ. უ. რუსული განმარტებითი ლექსიკონი: 800000 სიტყვა და ფრაზეოლოგიური გამონათქვამი ISBN 5-85632-005-0
2. ↑  ვლადიმირ სპირიდენკოვი. ტყის მეომრები. პარტიზანული ომი სსრკ-ს ჩრდილო-დასავლეთით. 1941—1944. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2007. — С.112-113 ISBN 978-5-9524-3009-9
3. 1 2  დევის ბრაიან ლი. გერმანიის არმია. უნიფორმა და განმასხვავებელი ნიშნები 1933-1945 წწ. М.: Эксмо, 2003. — С. 139 ISBN 5-699-02825-0.
**ფარვანასებრნი** (ლათ. Faboideae) — მცენარეთა ქვეოჯახი პარკოსანთა ოჯახისა. ცნობილია დაახლოებით 440 გვარი და 12 ათასამდე სახეობა. ფართოდ არიან გავრცელებული არამარტო ეკვატორულ, არამედ ზომიერ და ცივ ოლქებშიც. მრავლადაა მდელოებზე, ველებზე, ტყეებში, გზისპირა მდელობებზე. ხშირია ფოთლების ან მისი ნაწილების სახეცვლა პწკალებად (ღობის ცერცველა), ყლორტებისა კი — ეკლებად (ინგლისური კურდღლისცოცხა). ყვავილის ჯამი შეზრდილფოთლიანია; გვირგვინს 5, ჩვეულებრივ თავისუფალი ფურცელი აქვს. მათგან ზედა, ყველაზე დიდ ფურცელს აფრა ან დროშა ეწოდება, 2 გვერდითას — ფრთა ან ნიჩაბი, 2 ქვედას (წინას) კი — კილი ან ნავი. მტვრიანა 10 ცალია, ისინი (9 ცალი) ხშირად ძირებით ერთმანეთს ეზრდება და ერთგვარ მილს წარმოქმნის, რომელიც ნასკვზეა გარშემორტყმული, ერთი ცალი მტვრიანა კი თავისუფალი რჩება. თითქმის ყველა ფარვანასებრი გამოირჩევა ცილების მაღალი შემცველობით (განსაკუთრებით თესლი), რომლებიც მდიდარია შეუცვლელი ამინომჟავებით (მ.შ. ლიზინით, მეთიონინითა და ტრიპტოფანით). მრავალი მათგანი (ბარდა, ოსპი, ლობიო, არაქისი, სოია, მუხუდო, ცერცვი და სხვ.) კულტურაში ერთ-ერთი პირველი იყო შეტანილი როგორც ძვირფასი საჭმელი მცენარე. ძველი მიწათმოქმედებისთვის და ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში მცხოვრები მრავალი თანამედროვე ხალხისათვის ამ მცენარეთა თესლი ცილების მთავარი წყაროა. მიწისზედა ყლორტები ცხოველების შესანიშნავი საკვებია. სამყურას, იონჯას, ესპარცეტს, ცერცველას სპეციალურად თესენ სათივედ. ხანჭკოლას ზოგიერთ სახეობას ამუშავებენ როგორც „მწვანე სასუქს", რომელიც ნიადაგის ნაყოფიერებას ამაღლებს, — მათ არ თიბავენ, არამედ მთელ მწვანე მასას ნიადაგში ჩახნავენ. ფარვანასებრთა მრავალი კულტურული სახეობა თესლბრუნვის აუცილებელი კომპონენტია.

ამ ქვეოჯახს მიეკუთვნება ტროპიკული და სუბტროპიკული ოლქების ძვირფასმერქნიანი ჯიშები: *Dalbergia latifolia*, *D. nigra*, *D. melanoxylon*, *Pterocarpus santalinu*, გვარი *Erythrina* (მისი დიდი ყვავილები ფრინველების დახმარებით იმტვერება). ფარვანასებრთა შორისაა: მიროქსილონის გვარის (*Myroxylon*) წარმომადგენლები, რომლებიც ე.წ. პერუულ ბალზამს იძლევიან, იაპონური სტიფნოლობიუმი (*Stypnolobium japonica*) — ფლავონოიდ რუტინის სამრეწველო წყარო, საღებავი ინდიგოფერა (*Indigofera tinctoria*) — ღრმა ლურჯი ფერის საღებავის წყარო, ძირტკბილა და თერმოფსისი — სამკურნალო მცენარეები. ქვეოჯახში შედის ყვავილოვან მცენარეთა ყველაზე მრავალრიცხოვანი გვარი — გლერძი და მასთან ახლოს მდგომი ოქსიტროპისი, ასევე გვარები ყვავისფრჩხილა, კრიალოსანა, ფუჭფუჭა, უძრახელა და სხვ. ესპანური კურდღლისცოცხა (*Spartium junceum*) გამოიყენება მთის ფერდობთა გასამაგრებლად.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Сытин А. К.* Бобовые // Большая российская энциклопедия. т. 3. — М. 2005. — стр. 621–622.
**ერეკლე II-ის თეატრი** — ერეკლე II-ის (1720-1798) მრავალი კულტურულ წამოწყებას შორის ერთ-ერთი საპატიო ადგილი ეჭირა თეატრალურ ხელოვნებას. XVII საუკუნეში ინტენსიურად ვითარდებოდა თეატრ-სანახაობითი კულტურა. ხანგრძლივი ფორმირების პროცესში გამოიკვეთა ორი ტენდენცია: ერთი-თეატრი ღია ცის ქვეშ, მეორე-თეატრის შენობაში. შენობა ნაგებობაში შეიქმნა პროფესიული თეატრი თავისი დასით, რეპერტუარით და ადმინისტრაციით. სათეატრო ცხოვრებაზე გარკვეულ გავლენას ახდენდა თბილისის და თელავის სემინარიები სადაც ყოველ კვირას იმართებოდა ჩვენებები, რომელიც იმპულს აძლევდა თეატრის განვითარებას. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვით თეატრის განვითარებაში გამოჩენილი მოღვაწეებს დავით ბატონიშვილს, ა. თურქესტანიშვილს, რომლებმაც ერეკლე II-ს დახმარებით რუსეთში მიიღეს განათლება.

1790-იანების დასაწყისში თბილისსა და თელავში იმართებოდა წარმოდგენები. მაჩაბლის, გაბრიელ მაიორისა და გიორგი ავალიშვილის თეატრი ერეკლე II-ის სათეატრო ხელოვნების ძირითადად სახეს ქმნიდა. გ.ავალიშვილის თეატრში ძლიერი იყო კლასიცისტური ტენდენციები, ხოლო მაჩაბელთან უფრო სახალხო ფორმის თეატრი ვითარდებოდა, ორივე კი ერთი სათეატრო კულტურის სხვადასხვა ეტაპს წარმოადგენდა. გ. ავალიშვილი თარგმნიდა კლასიცისტურ პიესებს. ერეკლე II-ს გაბრიელ მაიორისთვის უბოძებია არეშაშვილის გვარი. მას უთამაშია კომედიებშიც. მაჩაბელთან ერთად მონაწილეობდა 1795 წელს კრწანისის ბრძოლაში, როგორც მსახიობი და არტილერისტი. თეატრში ასევე მოღვაწეობდნენ ოთარ ნორიელი, იოანა ბუიანა, იოსებ ამირაძე და სხვები. მათი მოღვაწეობა იწვევდა სანახაობათა კულტურისადმი ინტერესს და ამდიდრებდა სათეატრო ფორმებს.
1761 წელს დაიწერა მცირე პიესა ერეკლე II-ის დროს რომლის ავტორი იასე მიქაძე იყო.

1795 წელს კრწანისის ბრძოლას შეეწირა მაჩაბლის დასი. ამ ფაქტის გამო თეიმურაზ ბატონიშვილი მოგვითხრობს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მცხოვრებთაგან თბილისისათა აღმოაჩინეს წინამძღვარად თავისად კაცი ვინმე მსახიობი, რომელსაც საზანდრად უხმობდნენ. წარჩინებულთა მესაკრავეთა და მსახიობთა მეფისათა, მესაკრავეთა და მსახიობთა მეფისათა, მუსიკი და კომედიანტი იყო უფროსი მსახიობთა და ცნობილი იყო სამეფოსა სახლსა შინა. ეს იყო გვარეულობით და სარწმუნოებით ქართველი, რომელსაც სდებდნენ მაჩაბლად, ეს მიუძღოდა ბარბითა, ე.ი დაირა და უკრავდა მას ზედა შადიანრა ე.ი ხმასა, რომელსაც ლხინსა შინა უკრავენ" |
|  |  |

.

ლიტერატურა
----------

* თბილისის ენციკლოპედია, თბ. 2002
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დიმიტრი აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დიმიტრი როსტომის ძე აბაშიძე** (დ. 8 სექტემბერი 1856 — გ. *წელი უცნობია*) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1913), გენერალ როსტომ აბაშიძის შვილი.

განათლება მიიღო ლაზარევის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტში, ტფილისის ქვეით იუნკერთა სკოლაში და კავალერიის ოფიცერთა სკოლაში. სამხედრო სამსახურში იყო 1873 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878). 1907-1912 წწ. მეთაურობდა დრაგუნთა პოლკს. 1915 წლიდან იყო რეზერვის დაქვემდებარებაში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს მსახურობდა რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებულ ძალებში (1919 წ.).

ლიტერატურა
----------

* Мамука Гогитидзе. „Грузинский генералитет (1699-1921). Биографический справочник". Киев 2001.
* Абашидзе Дмитрий Ростомович დაარქივებული 2010-09-02 საიტზე Wayback Machine.. *regiment.ru*.
**ტენდერი** — სამუშაოს, მომსახურების, საქონლის შესყიდვის ერთ-ერთი ფორმაა, რომლის საშუალებით ხორციელდება პოტენციურ მიმწოდებელთა მოწვევა წინადადებების წარსადგენად. შედეგად, ხორციელდება, წინასწარ განსაზღვრული წესების შესაბამისად, გამარჯვებულის გამოვლენა და მასთან ხელშეკრულების გაფორმება. როგორც წესი, ტენდერები ტარდება ღიად, რაც ნიშნავს იმას, რომ ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს აქვს საშუალება, წარადგინოს სატენდერო წინადადება. 

უკანასკნელ პერიოდში მნიშვნელოვნად იმატა შესყიდვების ელექტრონული პლატფორმების გამოყენებამ როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო სექტორის მიერ. საქართველოში, სახელმწიფო ტენდერები წარიმართება ელექტრონული ფორმით 2010 წლის პირველი დეკემბრიდან. ამავდროულად, არსებობს კერძო პლატფორმები, რომელთა საშუალებით ტენდერის გამოცხადება შეუძლია ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

საქართველოს სახელმწიფო ერთიანი ელექტრონული სისტემა

შესყიდვების ელექტრონული სისტემა ETenders.ge

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია სამართლის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტენესი** (ინგლ. Tennessee) — მდინარე აშშ-ის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ოჰაიოს (მისისიპის აუზი) ყველაზე გრძელი და წყალუხვი მარცხენა შენაკადი. წარმოიქმნება ქალაქ ნოქსვილთან მდინარეების ჰოლსტონისა და ფრენჩ-ბროდის შეერთების შედეგად. ისინი სათავეს იღებენ აპალაჩების დასავლეთ კალთებზე. სიგრძე შემდგენელი მდინარეების შეერთების ადგილიდან — 1050 კმ, მდ. ჰოლსტონის სათავიდან — 1470 კმ. აუზის ფართობი 104 ათ. კმ². წყალდიდობა იცის ზამთრის ბოლოს და გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 1800 მ³/წმ შეადგენს. ჩამონადენი თითქმის მთლიანადაა დარეგულირებული მრავალმხრივი დანიშნულების წყალსაცავთა სისტემით, მათგან 10 საკუთრივ ტენესიზე მდებარეობს (მ.შ. ყველაზე დიდი — კენტუკი, ფართობი 1100 კმ²), ხოლო 22 — შენაკადებზე. შემოვლითი არხებისა (ქალაქ ჩატანუგასა და ფლორენსთან არსებულ ჭორომებთან) და რაბების წყალობით, სანაოსნოა შემდგენელი მდინარეების შეერთების ადგილიდან მთელ სიგრძეზე. ტენესიზე მდებარეობს ქალაქები: ნოქსვილი, ჩატანუგა, ფლორენსი.

სქოლიო
------

1. ↑   Теннесси // Большая российская энциклопедия. т. 32. — М. 2016. — стр. 34–35.
უადი-რუმი, იორდანია
**ეპიგრაფიკა** — ისტორიის დამხმარე დისციპლინაა, რომელიც სწავლობს მაგარ მასალაზე (ქვა, ლითონი, ხე, მინა, ძვალი, კერამიკა...) შესრულებულ ძველ წარწერებს. ამგვარი წარწერები პირობითად ორ მთავარ ჯგუფად იყოფა, პირველში შედის მონუმენტური ხასიათის წარწერები (ქვაზე, კლდეზე, შენობის კედელზე, მემორიალურ დაფაზე, სვეტზე), რომლებიც ჩვეულებრივ წარმოადგენენ სახელმწიფო დეკრეტებსა და კანონებს, განსაკუთრებული მნიშვნელობის იურუდიულ დოკუმენტებს, სახელმწიფო მეთაურთა სამხედრო, პოლიტიკური და იდეოლოგიური გამარჯვებების პროკლამაციებს, დიდ მშენებლობათა ქრონოლოგიას; მეორე ჯგუფში შედის წარწერები პრქტიკული დანიშნულების ნივთებზე, რომლებიც ასახავენ სახელმწიფოსა და საზოგადოების სხვადასხვა ფენის ცხოვრებას, ნივთების დანიშნულებას, მათი მფლობელის, ან ოსტატის ვინაობას.

ეპიგრაფიკა შეისწავლის წარწერათა როგორც გარეგნულ მხარეს, ისე მათ შინაარსს. ბევრ შემთხვევაში მხოლოდ ეპიგრაფიკის წყალობით გახდა შესაძლებელი ამა თუ იმ მკვდარი ენისა და მთელი ცივილიზაციების აღმოჩენა. ეპიგრაფიკის დიდ მნიშვნელობას განაპირობებს წარწერისა და შესასწავლი მოვლენის თანადროულობა, ქრონოლოგიური განსაზღვრულობა, ძეგლის ენის სიახლოვე ცოცხალ მეტყველებასთან. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეპიგრაფიკა ენის დოკუმენტირბული და დათარიღებული ისტორიისათვის, ისტორიული დიალექტოლოგიისათვის.

ეპიგრაფიკა წარმოიშვა აღორძინების ეპოქაში ანტიკურობისადმი და აღმოსავლური, კერძოდ ბიბლიური სიძველისადმი, ინტერესის აღმავლობასთან დაკავშირებით. მაგრამ მეცნიერული ეპიგრაფიკა მხოლოდ XIX ს.-ში ჩამოყალიბდა, როდესაც მეცნიერები შეუდგნენ ბერძნული და ლათინური წარწერების კორპუსების გამოსაცემად მომზადებას და როდესაც აღმოსავლეთის ქვეყნებში აღმოჩენილ პუბლიკაცია და გაშიფვრა წარმატებით დაგვირგვინდა.

ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების მეცნიერული შესწავლა დაკავშირებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელთან, რომელმაც 1926 წ.-ს გამოაქვეყნა ფუნდამენტური ნაშრომი — „**ქართული პალეოგრაფია**".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პალეოგრაფია
* ნუმიზმატიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ეპიგრაფიკა***

* Bodel, John.  (1997-2009) U.S. Epigraphy Project. Brown University. ციტირების თარიღი: 22 November 2009.
* Centre d'études épigraphiques et numismatiques de la faculté de Philosophie de l'Université de Beograd. Inscriptions de la Mésie Supérieure French.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 ივლისი 2009. ციტირების თარიღი: 22 November 2009.
**ფარაჯ კარა-ოღლუ კარაევი** (აზერ. Fərəc Qara oğlu Qarayev; დ. 19 დეკემბერი, 1943, ბაქო) — რუს-აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და პედაგოგი, პროფესორი, აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის კარა კარაევის შვილი, პ. ი. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

1966 წელს წარჩინებით დაამთავრა უზ. გაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია საკუთარი მამის, პროფესორი კარა კარაევის კომპოზიციის კლასით, 1971 მასთანვე — ასპირანტურა. 1966-დან 2003 წლამდე ასწავლიდა კომპოზიციას, ინსტრუმენტულობას და პოლიფონიას აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (1991 წლიდან — ბაქოს მუსიკალური აკადემია), 1994 წლიდან — პროფესორი. 1991 წლიდან ცხოვრობდა ბაქოში და მოსკოვში. 1999 წლიდან — პ. ი. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკალური თეორიის კათედრის პროფესორი, ასწავლის ინსტრუმენტალობის კურსს და (ცალკეულ სასწავლო წლებში) — ინსტრუმენტთმცოდნეობას.

2003 წლიდან — ნ. ჟიგანოვის სახელობის ყაზანის სახელმწიფო კონსერვატორიის კომპოზიციის კათედრის პროფესორი. 1994–1996 წწ. თანამედროვე მუსიკის მოსკოვის ასოციაციის (თმა) ვიცე-პრეზიდენტი. 1995 წლიდან მის მიერ ბაქოში დაარსებული თანამედროვე მუსიკის საზოგადოების პრეზიდენტი Yeni Musiqi. 1980–1994 წწ. სამხატვრო ხელმძღვანელი ВаКаRА-ENSEMBLE (ბაქო). 1991–1992 წწ. — ა. კრუპას კულტურული ფონდის სტიპენდიანტი (ესენი, გერმანია).

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2018 წლის 27 მაისის განკარგულებით „აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში შეტანილი ღვაწლისათის" ფარაჯ კარაევს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #139223622 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  Qara Qarayevin oğlu Fərəc Qarayev: „Evə gələndə üst-başı qan içində idi…" — FOTO 01.10.2010 milli.az
3. ↑  Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о присвоении почетных званий деятелям культуры Азербайджанской Республики
**ეკატერინბურგის ნათლისღების საკათედრო ტაძარი** (რუს. Богоявленский собор) — ყოფილი მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ეკლესია შენდებოდა 1771-1774 წლებში. 

ტაძარი ააფეთქეს 1930 წელს. აგებული იყო ბაროკოს სტილში. 1919 წლიდან ტაძარი იყო საკათედრო. ითვლებოდა ქალაქის ერთ-ერთ არქიტექტურულ და სასულიერო სიმბოლოდ.

ისტორია
-------

ნათლისღების საკათედრო ტაძრის საფუძვლის ქვა აღმოჩენილი გათხრების დროს. დგას ეკატერინბურგის ინოკენტი მოსკოველის ტაძართან
1745 წელს, რათა შეეცვალათ მოძველებული ეკატერინეს სახელობის ტაძარი სავაჭრო მოედანზე, დაიწყეს ხის ნათლისღების ეკლესიის მშენებლობა, რომლის მშენებლობაც დასრულდა 1747 წელს. 1755 წელს ეკლესიას მიაშენეს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის ეგვტერი. 1770 წელს ეს ეგვტერი დაშალეს და გადაიტანეს ამაღლების გორაზე, სადაც აღადგინეს და ჩამოაყალიბეს ეკატერინბურგის ამაღლების ტაძარი, ხოლო მის ადგილზე 1771 წლის 17 ივლისს ააგეს ქვის ორსართულიანი ტაძარი. ნათლისღების საკურთხეველი პირველ სართულზე აკურთხეს 1774 წლის 30 აპრილს. 1833 წლიდან ტაძარმა საკათედროს სტატუსი მიიღო. 1906 წელს ტაძრის სიახლოვეს აღმართეს ალექსანდრე II-ის ძეგლი, რომელიც დღემდე არ შემორჩენილა. ტაძართან იმართება ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვანი ღონისძიება ლიტანიობა, საპატიო სტუმრებთან შეხვედრა. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ტაძარი პოლკის ეკლესიად გამოიყენებოდა 126-ე სათადარიგო ქვეითი პოლკისათვის. 

1930 წლის იანვარში საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა, ხოლო ამავე წლის ზაფხულში ააფეთქეს სამშენებლო მასალების მისაღებად. 

ტაძარი აგებული იყო XVIII საუკუნისათვის დამახასიათებელ ბაროკოს სტილში. თანამედროვეთა დაკვირვების თანახმად, ნათლისღების ტაძარი ძლიერ ჩამოჰგავდა სანქტ-პეტერბურგის წმინდა პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარს. შენობის სიგრძე იყო 55,5 მეტრი, სიგანე - 25,6, ხოლო სიმაღლე - 40,5 მეტრი. ხუთსართულიანი სამრეკლოს სიმაღლე აღწევდა 66,2 მეტრს და 100 წლის განმავლობაში ეს იყო ყველაზე მაღალი არქიტექტურული ნაგებობა ქალაქში. 180 კვ. საჟენის ფართობის მქონე ტაძარი იტევდა 4 500 ადამიანს. შენობა შეღებილი იყო ცისფრად. 

მთავარი ტაძრის კანკელი იყო სამსართულიანი, ხოლო ეგვტერებისა ორსართულიანი. სამრეკლოზე ეკიდა 9 ზარი, რომელთა საერთო წნა იყო 10 ტონა. 

2000-იანი წლების ბოლოდან, ეკატერინბურგის ეპარქიის ხელმძღვანელობამ დააყენა საკითხი ტაძრის ტერიტორიაზე ეკატერინბურგის ეპისკოპოსების დაკრძალვისათვის ადგილის გამოყოფის შესახებ, რამაც გამოიწვის კამათი ქალაქის ხელისუფლებასთან..

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Кафедральный Богоявленский собор. Прошлое и настоящее.
* Богоявленский Кафедральный собор[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  «Кафедральный на Кафедральной»: С.И.Ворошилин, краевед, кандидат мед. наук.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2018-06-07.
2. ↑  Могилы на центральной площади. В Екатеринбурге накануне нашумевших «царских дней» строители разворошили старый конфликт между мэрией и епархией. დაარქივებული 2009-05-24 საიტზე Wayback Machine.  Новая газета 3 июля 2008 г.
3. ↑  Начались раскопки на центральной площади Екатеринбурга, где были найдены останки трех священнослужителей NEWSru.com 3 июля 2008 г.
|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას სჭირდება ციტირება და/ან სქოლიოები**. 
ვიკიპედიის სტილის სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოსაყვანად, ნეიტრალური თვალსაზრისის დასაცავად და გადამოწმებადობისთვის, გთხოვთ მოიყვანოთ საჭირო ციტატები და/ან სქოლიოები.  |

 
**ეპისკოპალური ეკლესია საქართველოში** — ანგლიკანური ტრადიციის ეკლესია, რომელიც საქართველოში წარმოდგენილია 2018 წლიდან.

ანგლიკანური ეკლესიის დაარსება
-----------------------------

 მთავარი სტატია: ანგლიკანიზმი.
ანგლიკანური ეკლესია არის ქრისტიანობის მესამე უდიდესი თანაზიარება (რომის კათოლიკურის და აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესიების შემდეგ), რომელიც დაახლოებით 85 მილიონ მორწმუნეს მოიცავს მთელი მსოფლიოს მაშტაბით. ამ ეკლესიის იდენტობა და ისტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ინგლისის ნაციონალურ ეკლესიასთან (ინგლისის ეკლესია), რომელიც არის მსოფლიო ანგლიკანური თანაზიარების დედა ეკლესია. ინგლისის ეკლესია XVI საუკუნეში, რეფორმაციის ხანაში, გამოეყო რომის პაპის იურისდიქციას.

ეპისკოპალური თემის დაარსება საქართველოში
----------------------------------------

2018 წლის 21 აპრილს თბილისში შეიკრიბა ლიბერალურად მოაზროვნე ქრისტიანთა ჯგუფი (მართლმადიდებლური, კათოლიკური და პროტესტანტული ეკლესიებიდან), რომელსაც ხელმძღვანელობდა თომა ლიპარტიანი (თავად ყოფილი რომის კათოლიკე), მათ გადაწყვიტეს შეერთებოდნენ ეპისკოპალურ-ანგლიკანურ ეკლესიას, იმის გამო რომ ეს ეკლესია ინარჩუნებს ტრადიციულ ქრისტიანულ რწმენასა და პრაქტიკას, სოციალური სწავლებებით კი არის ლიბერალური და პროგრესული. 2019 წლის 25 ოქტომბერს, თბილისის ეპისკოპალური თემი შევიდა ამერიკის ეპისკოპალური ეკლესიის მზრუნველობის ქვეშ. ამერიკის ეპისკოპალურ ეკლესიას კონტინენტურ ევროპაში აქვს "ეპისკოპალურ სამრევლოთა გაერთიანება ევროპაში", რომლის ეპისკოპოსიცაა მისი მაღალღირსება მარკ ედინგტონი. სწორედ ხსენებული ეპისკოპოსის სამწყსოს წარმოადგენს ეპისკოპალური ეკლესიის თემი საქართველოში. სამრევლოთა გაერთიანების ცენტრი მდებარეობის პარიზში, სადაც არის ეპისკოპოსის კათედრა წმინდა სამების კათედრალში. 

საქართველოში ეპისკოპალური ეკლესიის მრევლის უმრავლესობა თბილისში ცხოვრობს, შესაბამისად ეკლესიის აქტივობების უმრავლესობა თბილისის სამრევლოში ხორციელდება. თბილისის წმინდა ნინოს სამრევლოში ყოველ კვირას ტარდება ჯერ ქართული, ხოლო შემდგომ ინგლისური ღვთისმსახურება. ეკლესია ასევე ატარებს ინგლისურისა და ბიბლიის უფასო გაკვეთილებს. რეგულარული ღვთისმსახურებები ასევე ტარდება რუსთავის სამრევლოშიც. მრევლის წევრები ცხოვრობენ ქუთაისში, ქობულეთსა და ხობის რაიონში. ეკლესიის წევრები არიან ქართველები, ამერიკელები, ბრიტანელები და აფრიკელი სტუდენტები. 

საქართველოში მცხოვრებ ეპისკოპალური ეკლესიის მრევლს პასტორალურ მზრუნველობას უწევს ღვთისმსახურების ლიდერი თომა ლიპარტიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* - ანგლიკანური თემი საქართველოში – ინტერვიუ თომა ლიპარტიანთან.
* - ეპისკოპალური ეკლესია.
* - კენტერბერის არქიეპისკოპოსმა როუენ უილიამსმა, გადაწყვიტა, მოიწვიოს ეკლესიის უზენაეს პირთა თათბირი.
* - პირველი ანგლიკანური ეპისკოპალური ეკლესია თბილისში და მისი დაამარსებელი.
***ტრონი*** (ინგლ. Tron) — 1982 წლის ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი. იგი გადაღებულია კომპანიების Walt Disney Productions და Lisberger Studios მიერ. ფილმის დისტრიბუტორია Buena Vista Distribution Company.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
კევინ ფლინი (ჯეფ ბრიჯესი) არის ახალგაზრდა პროგრამისტი, რომელიც მუშაობს კომპანიაში ENCOM. იგი ქმნის ნოვატორულ კომპიუტერულ თამაშებს. ახალი თანამშრომელი, ედ დილინჯერი, ითვისებს მათ ავტორობას, ამცირებს კევინის ჰონორარს, საბოლოოდ კი საერთოდ აგდებს სამსახურიდან. შედეგად ფლინი გადაწყვიტავს ისეთი ფაილის მოძიებას, რომელიც დაამტკიცებს, რომ დილინჯერმა იგი გაქურდა.

ერთ დღეს დილინჯერი ყველა პროგრამისტს, რომელსაც ავტორიზაციის მეშვიდე დონე აქვს, უზღუდავს MCP (Master Control Program)-ის გახსნას. ეს არის ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც აკონტროლებს კორპორაციის კომპიუტერულ ქსელს. ორი თანამშრომელი გადაწყვიტავს, გატეხოს ეს ქსელი, რაშიც მათ ფლინიც ეხმარება. ხდება გაუთვალისწინებელი რამ: ფლინი ციფრულ დამუშავებას გადის და მოხვდება კომპიუტერულ სისტემაში. იქ მას განსხვავებული სამყარო ელის. აღმოჩნდება, რომ კომპიუტერული პროგრამები არსებობენ ტოტალიტარულ რეჟიმში. MCP სინამდვილეში არის სასტიკი მმართველი. ჩვეულებრივი პროგრამები ინახება ერთგვარ საკონცენტრაციო ბანაკებში. პერიოდულად ისინი მონაწილეობენ დაუნდობელ გლადიატორულ ბრძოლებში. ამ სამყაროში თავისი რელიგია არსებობს - პროგრამებს სწამთ, რომ მათ ჰყავთ უმაღლესი მფარველები, სახელად ’მომხმარებლები’. როდესაც ფლინი მოხვდება ვირტუალურ სამყაროში, ისინი მას მფარველად ჩათვლიან. გმირმა უნდა გაიაროს ბრძოლების მთელი რიგი და მოძებნოს სუპერპროგრამა ’ტრონი’, რომელიც არის დიქტატორის დამარცხების პირველი გზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „Tron" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
*ტრონი* |
| --- |
|  |
| კინო და ტელევიზია | 
* *ტრონი*
* *ტრონი: მემკვიდრეობა*
* *ტრონი: ამბოხება*
* პერსონაჟები
 |
|  |
| საუნდტრეკები | 
* *ტრონი* - საუნდტრეკი
* *ტრონი: მემკვიდრეობა*
 |
|  |
| თამაშები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ოფიციალური | 
* ტრონი
* *ტრონი: სასიკვდილო დისკები*
* *ტრონი: მზის გემი*
* *ტრონის თავგადასავლები*
* *ტრონის დისკები*
* *ტრონი 2.0*
* *კოსმოსური პარანოიდები*
* *ტრონი: ევოლუცია*
* *ტრონი: ევოლუცია - საბრძოლო ბადეები*
 |
|  |
| არალიცენზირებული | 
* *ვრცელი არმაგეტრონი*
* *სხივების ომები*
* *ჯიელტრონი*
* *რიკოშეტი*
 |

 |
|  |
| კომიქსები | 
* *ტრონი: აჩრდილი მანქანაში*
* *ტრონი: ღალატი*
 |

 |
**ეკატერინა ატალიკი** (თურქ.  Ekaterina Atalık, რუს.  Екатери́на Льво́вна Аталы́к (Поло́вникова)) დ. 14 ნოემბერი, 1982, კიროვი, რსფსრ, სსრკ. წარმოშობით რუსი, შემდგომში თურქი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი. ევროპის ქალთა ჩემპიონი.

ბიოგრაფია
---------

1997 წელს ტალინში ევროპის 16 წლამდელ გოგონათა შორის ჩემპიონი გახდა. იმავე წელს ზაგანში მსოფლიოს ახალგაზრდულშიც მოსინჯა ძალები და 61 მონაწილეს შორის მე-20 იყო.

1998 ელისტაში ქალთა ოლიმპიადაზე რუსეთის მეორე ნაკრების შემადგენლობაში იასპარეზა, თუმც მედლებს ვერც შესწვდა. იგი პირველ დაფაზე იჯდა და ორი წაგების წილ 5-5 მოგება-ყაიმი გაიფორმა.

1999 წელს პატარსში ევროპის გოგონათა ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე გამოვიდა და 37 მონაწილეს შორის მეხუთეზე გავიდა.

2004 წელს ელისტაში ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე იასპარეზა და 28-ე ნომრად განთესილი მეორე ეტაპიდან გამოვარდა. პირველ ეტაპზე ქართველი ნინო ხურციძე დაამარცხა 1,5:0,5, მეორეში კი კატერინა ლაგნოსთან გამოვარდა 3:4.

თურქეთის მოქალაქეობა
--------------------

2005 წელს ცოლად გაჰყვა თურქ დიდოსტატ, სუატ ატალიკს, თურქეთის მოქალაქეობა მიიღო და გვარი პოლოვნიკოვა ატალიკად გადაიკეთა. 2006 იანვარ-თებერვალში ანტალიაში Mediterranean Chess Championship-ის მესამე გათამაშებაში ქმართან ერთად იასპარეზა და მეორე ადგილი დაიკავა, პირველზე კი სუატი გავიდა. ამ ადგილით ეკატერინა Mediterranean-ის ქალთა ჩემპიონი გახდა. იმავე წლის აპრილში კუშადასში ევროპის ქალთა მე-7 პირველობაზე პირველი ადგილი დაიკავა.

თურქეთის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში ევროპის და მსოფლიოს გუნდურ ჩემპიონატებზე იასპარეზა, თუმც უშედეგოდ. ტურინში ქალთა ოლიმპიადაზე თურქეთის ნაკრების შემადგენლობაში პირველ დაფაზე გამოვიდა, თუმცა მედლების გარეშე დარჩა. მან 12 პარტია ითამაშა, საიდანაც ორი წააგო და 5-5 მოგება-წაგება გაიფორმა.

2008 და 2016 წელს თურქეთის ქალთა ჩემპიონატზე ოქროს მედლები მოიგო. 2016 წლის იანვარში, პრაღის მამაკაცთა ტურნირზე გამოვიდა, 9 შესაძლებლობიდან 8 ქულა დააგროვა და უახლოეს მდევარს მთელი ქულით აჯობა.

2018 წელს ევროპის ქალთა ჩემპიონატზე ახლოს იყო მედლებთან, 11 პარტიიდან 8 ქულით 6 მონაწილესთან ერთად 2-8 ადგილები გაიყო, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მეოთხე ადგილს დასჯერდა.

ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატი
-------------------------

2015 წელს სოჭში 38-ე ნომრად იყო განთესილი და ასპარეზობა პირველივე წრეში, რუს ოლგა გირიასთან მარცხით დაასრულა 0:2. 
2017 წელს თეირანში 26-ე ნომერი იყო და ვერც აქ გადალახა პირველი ეტაპი. პირველივე შეხვედრაში ქართველ სალომე მელიასთან დამარცხდა 1,5:2,5.

2018-ში ხანტ-მანსიისკში ორი ეტაპის გადალახვა შესძლო. იგი 26-ე ნომრად იყო განთესილი და პირველ შეხვედრაში პერუელი დეიზი კორი დაამარცხა 3:1, მაგრამ მეორეში უკრაინელ მარია მუზიჩუკთან დამარცხდა 1,5:2,5.

ეკატერინა ფლობს რუსულ, ინგლისურ და თურქულ ენებს.

სქოლიო
------

1. ↑ . February 2021.
2. ↑ . 3rd Mediterranean Championship.
3. ↑ . Ekaterina Atalik and Zdenko Kozul European Champions.
4. ↑ . 2016 Arzum Türkiye Kadınlar Şampiyonu IM Ekaterina Atalık.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
*
**ტროოდოსი** (ბერძ. Τρόοδος) — უმსხვილესი მთათა სისტემა კუნძულ კვიპროსზე. უმაღლესი წერტილი — მთა ოლიმპო (1952 მ).

ტროოდოსის მთები კვიპროსის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. ცნობილია თავისი მთის კურორტებით, პეიზაჟებითა და ბიზანტიური ეკლესია-მონასტრებით, საიდანაც ყველაზე ცნობილია XI საუკუნეში დაარსებული კიკოსის მონასტერი.

ჰავა
----

ტროდოოსის მთის მასივის ჰავა, ისევე როგორც კვიპროსისა, ხმელთაშუაზღვისაა: ზაფხული მშრალი და ცხელია, ხოლო ზამთარი — გრილი და ნესტიანი. სიმაღლისა და მთის რელიეფის გამო, ტროოდოსში მოდის ნალექების ყველაზე დიდი რაოდენობა კუნძულის მასშტაბით, ზოგჯერ 1000 მმ-ზე მეტიც. თოვლი ყოველ ზამთარს მოდის და ოლიმპოს მთა 3–4 თვით თოვლით იფარება. 1991–2005 წლებში, რეგიონის ყველაზე დაბალი რეგისტრირებული ტემპერატურაა −10,2 °C, ყველაზე მაღალი — +35,4 °C.

ბუნება
------

ტროდოსის მთების ბუნება ხასიათდება მსხვილი ტყის მასივებითა და მდიდარი ფლორით, სადაც დიდი რაოდენობით ენდემური მცენარეებია. იშვიათი ცხოველებიდან გამორჩეულია მუფლონი, რომელზე ნადირობა უკანასკნელ წლებში მთავრობის მიერაა აკრძალული. ტყიდ ზონებში გავრცელებულია მელა და კურდღელი.

ეკონომიკა
---------

რეგიონის ეკონომიკა ძირითადად ეფუძნება სოფლის მეურნეობას (ხილისა და ყურძნის მოყვანა, ღვინის წარმოება). შეზღუდული მასშტაბებით მიმდინარეობს სპილენძის მადნის მოპოვება, რომელიც ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში დაიწყო. ამ დროის კვიპროსი იყო სპილენძის მოპოვების ისეთი მნიშვნელოვანი ადგილი, რომ ლათინურ ენაში ამ ლითონს *cuprum* ეწოდა, რაც კუნძულის სახელიდან მომდინარეობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტროოდოსის რეგიონის მოხატული ეკლესიები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვირტუალური პანორამული ტური ტროოდოსის მთებში დაარქივებული 2009-06-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Climatological Data, Prodromos, 1991-2005. კვიპროსის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის, ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს დაცვის სამინისტროს მეტეოროლოგიური სამსახური. (ინგლისური)
2. ↑  Παναγίδης, Ι. (1997). *Η Γεωλογία της Κύπρου, Κεφάλαιο V — Ορυκτός Πλούτος*. Λευκωσία:  Τυπογραφεία Πρίντκο,   გვ. 9-12. ISBN ISBN 9963-1-7505-8.  თარგი:Ref-el
**ეკატერინბურგის ქრისტეს შობის ეკლესია** (რუს. Церковь Рождества Христова) — მართლმადიდებლური ეკლესია სვერდლოვსკის ოლქში, ქალაქ ეკატერინბურგში. ეკლესია შენდებოდა 1996-2000 წლებში. ეკლესია არის პირველი, რომელიც აშენდა ეკატერინბურგში ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ეკატერინბურგის ქრისტეს შობის ეკლესიის საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა 1996 წლის 30 სექტემბერს. მშენებლობა სწრაფი ტემპით მიმდინარეობდა და მისი გახსნა შედგა 1999 წლის 7 იანვარს, ქრისტეშობის დღესასწაულზე.

2000 წლის 19 სექტემბერს ქრისტიანობის 2000 წლისთავთან დაკავშირებით ტაძარში აღმართეს მიქაელ მთავარანგელოზის ბრინჯაოს ქანდაკება, რომლის სიმაღლეც არის 2,5 მეტრი წონა კი სულ 2 ტონა. ქანდაკება ჩამოასხეს ურალის მანქანათმშენებელ ქარხანაში. 2000 წლის 23 სექტემბერს ქანდაკება აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ.

თანამედროვე ეტაპზე ქრისტესშობის ეკლესიის მრევლი ეკატერინბურგის ეპარქიაში ყველაზე დიდია. მის შემადგენლობაში შედის ეკატერინბურგის ორჯონიკიძის რაიონის ინვალიდებისა და მოხუცთა თავშესაფრის მოსახელობა, ინვალიდი ბავშვების სარეაბილიტაციო ცენტრი „Пеликан", ბავშვთა სახლი „Гнездышко", ურალმაშის რაიონის საავადმყოფოს დანაყოფი, სკოლები, სასწავლებლები, სამხედრო ნაწილი. 

ამ ეკლესიასთან ერთად მართლმადიდებლურმა თემმა ააშენა ეკატერინბურგის სამების ეკლესია, ეკატერინბურგის ქსენია პეტერბურგელის ტაძარი მატრონა მოსკოველის სახელობის ტაძარი, სერგი რადონეჟელისა და ელისაბედის სახელობის ტაძარი.

ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ვლადიმირ ზიაზევი.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Начался первый визит Алексия II на Урал.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2003-05-16. ციტირების თარიღი: 2018-06-04.
2. ↑  Православная Газета. 13 апреля от Уралмаша до Шарташа пройдет Крестный ход с мироточивой иконой..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-12-20. ციტირების თარიღი: 2018-06-04.
**სუვერენიტეტი** (ფრანგ. souveraineté — უზენაესი ხელისუფლება) — ექსკლუზიური უზენაესობა, უზენაესი უფლებების ერთობლიობა, რომელიც სახელმწიფოსა და მის მეთაურს ეკუთვნის. ქვეყნის სუვერენიტეტი მის სრულ დამოუკიდებლობას ნიშნავს.

სხვა სიტყვებით, სუვერენიტეტი ნიშნავს, რომ მოცემული ქვეყნის ტერიტორიის ყველა წესი და კანონი თავად ამ ტერიტორიის მიერ წესდება, და მხოლოდ მის მიერ. სახელმწიფო სუვერენიტეტის გარეშე სახელმწიფო არ არის და რომელიმე სხვა სახელმწიფოს ნაწილს ან კოლონიას წარმოადგენს.

სახელმწიფო სუვერენიტეტი ვრცელდება შიდა წყლებზე, ტერიტორიულ ზღვაზე, მიმდებარე ზონაზე, გეზ-ზე, კონტინენტურ შელფზე. აქედან აბსოლუტური სუვერენიტეტი ვრცელდება შიდა წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე. სახელმწიფო საზღვარი ზღვაზე ამ შემთხვევაში გადის ტერიტორიულ ზღვაზე.

ლიტერატურა
----------

* Benton, Lauren (2010). *A Search for Sovereignty: Law and Geography in European Empires, 1400-1900*.  Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-88105-0.
* Philpott, Dan. Sovereignty. *Stanford Encyclopedia of Philosophy*.
* Thomson, Janice E. (1996). *Mercenaries, pirates, and sovereigns: state-building and extraterritorial violence in early modern Europe*.  Princeton University Press. ISBN 978-0-691-02571-1.