recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საქართველოს საკათალიკოსო საბჭო** — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი მმრთველი ორგანო 1917-1934 წლებში, შედგებოდა როგორც სასულიერო ისე საერო პირებისაგან. 

საკათალიკოსო საბჭო შემოღებული იქნა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის პირველ ადგილობრივი კრებაზე 1917 წლის 17 სექტემბერს, საქართველოს ეკლესიის მართვა-გამგეობის დებულებით. წევრების არჩევნები გაიმართა იმავე დღეს. საკათალიკოსო საბჭოს ჩაანაცვლა საქართველოში გაუქმებული რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდალური მმართველობა.

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „წაიკითხეს საკათალიკოსო საბჭოს წევრთა კანდიდატების სხვა და სხვა სიები... კრებას აღარ ჰქონდა რაიმეს მომსენისა თუ შეფასების უნარი! არავინ არავის ყურს აღარ უგდებდა და გაიყვანეს მექანიკურად, ხელის აწევის წესით ისეთი სია საკათალიკოსო საბჭოს წევრთა, რომლის დიდი უმრავლესობა იყო კირიონის მოწინააღმდეგეთაგანი" |
|  | (ნიკიტა თალაკვაძე) |

საბჭოს დაარსებისთანავე საეკლესიო კრებაზე აირჩიეს ოთხი საბჭოს წევრი: რაფიელ ივანიცკი, პავლე ინგოროყვა, პეტრე ბარათაშვილი და ქრისტეფორე კაპანაძე, რომელთაც დაევალათ შეემუშავებინათ ეკლესიის მიმდინარე მდგომარეობა, ჩამოეყალიბებინათ მისი მართვა-გამგეობის ფუნქციები, თვალყური ედევნებინათ თუ რამდენად შესაბამისობაში იქნებოდა საეკლესიო კრების მიერ მირებული მართვა-გამგეობის დებულებანი და წლის თავზე მოწვეულ საეკლესიო კრებაზე გაეკეთებინათ მოხსენება.

გაუქმდა 1934 წელს 31 მაისს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეშვიდე ადგილობრივ კრებაზე, ხოლო მის ნაცვლად შეიქმნა საქართველოს წმინდა სინოდი, რომლის წევრები მხოლოდ სასულიერო პირები უნდა ყოფილიყვნენ.

ლიტერატურა
----------

* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი", თბ. 1976, გვ. 110-111
* *თალაკვაძე ნ.*, „მოქალაქე მღვდლის დღიურიდან", თბ.: ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი, 2013, ISBN 978-99940-28-77-1.
**უშანგი სახლთხუციშვილი** (დ. 26 მარტი, 1937, მარტყოფი) — ქართველი მთარგმნელი, პედაგოგი, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1963 წელს გაცვლითი პროგრამით უნივერსიტეტიდან სხვა სტუდენტებთან ერთად გაიგზავნა რიგაში ლატვიური ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის შესასწავლად. გარკვეული პერიოდი მუშაობდა სოფელ საცხენჰესის საშუალო სკოლაში (სოფელი სააკაძე, გარდაბნის რაიონი) ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1965-1969 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ლატვიის უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. 1969 წლიდან მუშაობდა თსუ ახალი ქართული ენის კათედრასთან არსებული ფარნაოზ ერთელიშვილის სახელობის ონომასტიკის სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში უმცროს ლაბორანტად, უფროს ლაბორანტად, უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1965 წლიდან აქვეყნებდა ქართულ, ლატვიურ და რუსულ ენებზე სტატიებსა და ნარკვევებს, აღწერილი აქვს ტოპონიმიკური მასალა (40 000 ათასამდე ერთეული), ძირითადად კახეთის რეგიონში. 1970 წლიდან ეწევა თარგმნელობით მოღვაწეობას, თარგმნილი აქვს ლატვიელი მწერლის ზ. სკუინის რომანი „კოლუმბის შვილიშვილები", ჟ. გრივას „ნოქტიურნი", ა. ბელის რომანი „გალია", ლატვიელ მწერალთა მოთხრობების კრებული „ქარვის ზღვის პირას", „თბილისო, თბილისო, თბილისო...", ვ. ბელშევიცას „სულ იმ ყეყეჩი პაულინეს ბრალია". გამოცემული აქვს ა. იაკუბანის მოთხრობების კრებული, იან რაინისის „აზრები", აგრეთვე ორიგინალური ნაშრომი „ლატვიურ-ქართული სასაუბრო ლატვიური ენის გრამატიკის მიმოხილვითა და ლატვიურ-ქართული ლექსიკონით". 1997 წელს გამოსცა ნარკვევების კრებულის — „ადგილის დედა ანუ რას მოგვითხრობენ ტოპონიმები", პირველი და მეორე წიგნები, აგრეთვე „ლოჭინის ხეობის ონომასტიკონი". საქართველოს რადიოსა და ქართულ გაზეთებში „სოფლის ცხოვრება", „საქართველოს რესპუბლიკა" ხელმძღვანელობდა რუბრიკას „რას მოგვითხრობენ ტოპონიმები". თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოლოგიისა და გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე კითხულობდა ლექციების კურსს ქართული ონომასტიკის საკითხებზე, ფილოლოგიის მთარგმნელობით განყოფილებაზე კი ბალტიური (ლატვიური) ფილოლოგიის კურსს. უშანგი სახლთხუციშვილი შეყვანილია ლატვიის ენციკლოპედიაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ქართულ ტოპონიმთა ისტორია-ეტიმოლოგიისათვის (აღმოსავლეთ საქართველოს მასალების მიხედვით)".

ბიბლიოგრაფია
------------

* თოვლმა წაშალა ნაფეხურები...: მოთხრობები, თბ. ეროვნული მწერლობა, 2009, გვ. 160
* გარეკახური ლექსიკონი, თბ. უნივერსალი, 2003, გვ. 380
* ბალტიისპირეთის ხალხთა ლიტერატურა, თბ,, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1999, გვ. 14
* თბილისო, თბილისო, თბილისო...: ლატვიური მოთხრობები და რომანი, თბ. 1997, გვ. 207

ლიტერატურა
----------

* კახეთის გამოჩენილი ადამიანები/ოთარ ნაცარაშვილი, თბ. 2001, გვ. 611

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უშანგი სახლთხუციშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სენტ-მარი**, **ნუსი-ბურაჰა** (ფრანგ. Île Sainte-Marie) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, მადაგასკარის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. ადმიმისტრაციულად შედის მადაგასკარის ტუამასინის პროვინციაში. ფართობი — 222 კმ².

გეოგრაფია
---------

კუნძულ სენტ-მარის მდებარეობა მადაგასკარის ჩრდილო-აღმოსავლეთით
კუნძულ მადაგასკარიდან გამოყოფილია სრუტით, რომელიც ყველაზე ვიწრო ადგილში 6 კმ-ია. წაგრძელებულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე — 49 კმ, სიგანე — 5-10 კმ. კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებასთან განლაგებულია პატარა კუნძული ნატი, რომელიც სენტ-მარიდან დაახლოებით 400 მ სიგანის სრუტით არის გამოყოფილი.

ისტორია
-------

კუნძულის ისტორია დაკავშირებულია მეკობრეებთან, რომლებსაც აქ ჰქონდათ ბაზა. სენტ-მარი მოხსენებულია გამოგონილ მეკობრეთა სახელმწიფო ლიბერტალიასთან დაკავშირებით.

მოსახლეობა
----------

2013 წლის მონაცემების მიხედვით კუნძულზე ცხოვრობდა 26 547 ადამიანი. მთავარი დასახლებული პუნქტია ამბუდიფუტატრა (*Ambodifotatra*).

ტრანსპორტი
----------

კუნძულის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს აეროპორტი, რომელიც ადგილობრივ ავიახაზებს ემსახურება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სენტ-მარი დაარქივებული 2015-03-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო** (გერმ. *Ministerium für* ***Sta**ats**si**cherheit*), შემოკლებით **შტაზი** (გერმ. Stasi) — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ე. წ. აღმოსავლეთ გერმანიის) სპეცსამსახური. შტაზის ცენტრალური სამმართველო მდებარეობდა აღმოსავლეთ ბერლინში, ნორმანენშტრასეზე. ასევე მისი ცნობილი ცენტრი იყო ლიხტენბერგში და მისი მრავალი ფილიალი გაფანტული იყო მთელ ქალაქში. *შტაზის დევიზი იყო* „პარტიის დროშა და დაშნა" *(გერმ. Schild und Schwert der Partei), რაც გერმანიის გაერთიანებულ სოციალისტურ პარტიასთან პირდაპირ კავშირზე მიანიშნებდა. ადრეულ წლებში ამ ორგანიზაციის სახელწოდება ასევე იყო* სახელმწიფო უშიშროების სამსახური *(გერმ. Staatssicherheitsdienst).*

სამინისტრო შეიქმნა 1950 წლის თებერვალში. 1989 წლის ნოემბერში სახელწოდება გადაერქვა: *ეროვნული უშიშროების სამსახური*, ხოლო ერთი თვის შემდეგ გაუქმდა. შტაზის დიდი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ერიხ მილკე, რომელიც ერიხ ჰონეკერის მსგავსად 1989 წლის ოქტომბერში ჩამოაცილეს გერმანიის გაერთიანებული სოციალისტური პარტიის ხელმძღვანელობას და გარიცხეს პარტიიდან. 

1992 წელს შეიქმნა შტაზის დოკუმენტებზე წვდომის უზრუნველმყოფი ორგანო. გერმანიის ხელახლა გაერთიანების ხელშეკრულების თანახმად, შტაზისთან თანამშრომლობა მიჩნეულია საჯარო ორგანოებში სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზად.

ლიტერატურა
----------

* GIESEKE, Jens. Stasi : Tajná policie NDR v letech 1945-1990. Praha: Ikar, 2013. ISBN 978-80-249-2105-1.
* SCHELL, Manfred; KALINKA, Werner. Stasi : nekonečný příběh : osoby a fakta. Praha: Naše vojsko, 2005. ISBN 80-206-0770-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო***

* *Germany's Records of Repression* YouTube-ზე on Al Jazeera English
* Knabe, Hubertus.  (2014) The dark secrets of a surveillance state.
* Stasi Mediathek Behörde des Bundesbeauftragten für die Stasi-Unterlagen Archive with records from the Stasi Records Agency (in German)
**საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდია** — დამოუკიდებელ საწარმოო-შემოქმედებით ორგანიზაციად ჩამოყალიბდა თბილისში 1958 წლის ივლისში 1928 —1958 წლებში ქართული ქრონიკალურ-დოკუმენტურ და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმებს იღებდნენ ჯერ „სახკინმრეწვთან", ხოლო შემდეგ — კინოსტუდია „ქართულ ფილმთან" არსებულ კინოქრონიკის სექტორის ბაზაზე). კინოსტუდია ყოველწლიურად უშვებდა 80-100 დასახელების ფილმსა და კინოჟურბალს, რომელთაგან 7 სამეცნიერო-პოპულარულია (მზადდებოდა საკავშირო ეკრანისათვის რუსულ ენაზე); 25 — დოკუმენტური (1 — სრულმეტრაჟიანი, დანარჩენი — მოკლემეტრაჟიანი); 12 — კინოჟურნალი „საბჭოთა საქართველო" და 4 — ყოველკვარტალური თემატური კინოჟურნალი „ადამიანი და კანონი". გარდა ამ გეგმური კინოფილმებისა, კინოსტუდია იღებდა სხვადასხვა უწყების (ძირითადად საკავშირო ტელევიზიისა და სახკინოს) მიერ დაკვეთილ სრულმეტრაჟიან და მოკლემეტრაჟიან ფილმებს, ყოველწლიურად ამზადებდა კინომატიანის მასალას 4000 მ ოდენობით.

სტუდიაში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ საბჭოთა კინომატოგრაფიის თვალსაჩინო წარმომადგენლები: მიხეილ კალატოზიშვილი (სტუდიის ერთ-ერთი პირველი დირექტორი), ს. დოლიძე (კინოქრონიკის სექტორის ხელმძღვანელი), გ. ასათიანი და სხვები. სტუდიაში გადაიღეს თავიანთი პირველი ფილმები ო. იოსელიანმა, გ. შენგელაიამ, გ. კანდელაკმა და სხვებმა. 1979 წელს სსრკ კინომატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის გადაწყვეტილებით საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიამ III კატეგორიის სტუდიის სტატუსი მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* *თუშმალიშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 183.
**აბულ ფათჰ სულთან ბაისუნქური** (აზერ. Əbülfəth Sultan Baysunqur; დ. 1481, თავრიზი — გ. 5 ივნისი, 1492, ბარდა ან განჯა) — აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფოს მმართველი 1490–1492 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

ბაისუნქური დაიბადა 1481 წელს, სულთან იაქუბისა და შირვანშაჰ ფარუხ-იასარ I-ის ქალიშვილის, გევჰერ სულთან ბეგუმის ოჯახში.
1490 წლის 24 დეკემბერს, გარდაიცვალა იაქუბი და ტახტზე 9 წლის ბაისუნქური ავიდა.

მმართველობა
-----------

მისი მცირეწლოვნების გამო, ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო შაჰის ვეზირმა, ჰალილ-ხანმა და ფაქტობრივად ის მართავდა ქვეყანას.

1492 წელს, ბაისუნქურს აუჯანყდა ერთ–ერთი სახელმწიფო მოღვაწე, სულეიმან ბეი ბიჯანოღლუ. მალე, სულეიმანი და ჰალილი ერთმანეთს დაეტაკნენ. ამ ბრძოლაში ჰალილ-ხანი დამარცხდა და ბაისუნქური მალე ტახტიდან ჩამოაგდეს.

ბრძოლა ტახტისთვის და ბაისუნქურის გარდაცვალება
---------------------------------------------

ბაისუნქურის ტახტზე ასვლიდან მალევე, მას დაუპირისპირდა მისი ბიძა, მესიჰ-მირზა, მაგრამ მესიჰი ჰალილ-ხანმა დაამარცხა და ბრძოლაშივე დაიღუპა. 1492 წელს, მესიჰ-მირზას შვილი, რუსტემი მისი მომხრეების დახმარებით, ციხიდან გამოუშვეს და დაიწყო ტახტისთვის ბრძოლა.

როდესაც ბაისუნქური ტახტიდან ჩამოაგდეს, მისი ადგილი სწორედ რუსტემმა დაიკავა. გაქცეულმა ბაისუნქურმა დახმარება სთხოვა მის ბაბუას, ფარუხ-იასარს. გზაში, როდესაც იგი დახმარების სათხოვნელად მიდიოდა, ბაისუნქურს თავს დაესხა რუსტემის არმია და გაიმართა ბრძოლა. ამ ბრძოლაში რუსტემმა გაიმარჯვა და ამავე ბრძოლაშივე დაიღუპა ბაისუნქური.

ლიტერატურა
----------

* George Sale,George Psalmanazar,Archibald Bower,George Shelvocke,John Campbell,John Swinto - An Universal history, from the earliest account of time, 6. cild, səh.115
ლიბიის მეფის იდრისის სამეფო სტანდარტი
**სენუსი** ან **სანუსი** (არაბ. السنوسية) — მუსლიმანური პოლიტიკურ-რელიგიური ორდენი ლიბიასა და სუდანში. სენუსი მექაში 1837 წელს დიდმა სენუსმა სეიდმა მუჰამად იბნ ალი ას-სენუსმა დააარსა. სენუსის მისანი იყო ისლამის როგორც სულიერი თვალსაზრისით გაძლიერება ასევე მისი პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩართვა. სენუსი 1902-1913 წლებში ებრძოდა როგორც საჰარაში ფრანგული ექსპანსიას ასევე 1911 წელს ლიბიაში იტალიური კოლონიზაციას. პირველი მსოფლიო ომის დროს სენუსი ებრძოდა ბრიტანეთს ეგვიპტესა და სუდანში. 1951 წელს სენუსის დამფუძნებლის შვილიშვილი იდრის I გახდა ლიბიის მეფე. 1969 წელს იდრის პირველი ჩამოაგდო მუამარ კადაფიმ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აჰმედ ალ-სენუსი

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სენუსი***

* E. E. Evans-Pritchard, *The Sanusi of Cyrenaica* (1949, repr. 1963)
* N. A. Ziadeh, *Sanusiyah* (1958, repr. 1983).
* Bianci, Steven, ''*Libya: Current Issues and Historical Background* New York: Nova Science Publishers, INc, 2003
* L. Rinn, *Marabouts et Khouan, a good historical account up to the year 1884*
* 0. Depont and X. Coppolani, *Les Confrèries religieuses musulmanes* (Algiers, 1897)
**სულიანა** — ქალაქი პერუს ჩრდილო-დასავლეთით, სულიანას პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს რეგიონის დედაქალაქ პიურადან 38 კილომეტრით ჩრდილოეთით.

კლიმატი
-------

ზოგადად პროვინციაში კლიმატი ტროპიკულია, საშუალო 27 °C ტემპერატურით. მინიმალური ტემპერატურა შეადგენს +16 გრადუსს, მაქსიმალური +38, თუმცა ხშირია, როცა 42 გრადუსამდეც ადის. ქალაქი საზრდოობს მდინარე ჩირას წყლით. ახლომდებარე მინდვრები საკმაოდ ტენიანია. აქ მოშენებულია ძირითადად ტროპიკული კულტურები: ქოქოსის პალმა, ბანანი, ბრინჯი და ა.შ. 

სულიანა, სან-მარტინისა და ტუმბესის რეგიონებთან ერთად, პერუს ბამბის კომერციალიზაციის უმნიშვნელოვანესი ცენტრია.

მოსახლეობა
----------

სულიანას მოსახლეობა შეადგენს 162 500 კაცს (*2005*). მოსახლეობის 40% დაუსაქმებელია და ჩართულის საოჯახო მეურნეობაში.

ისტორია
-------

ჩირას ხეობა ყოველთვის წარმოადგენდა მნიშვნელოვან ფერმერულ არეალს. ესპანელთა შემოჭრამდე, ეს ტერიტორია დასახლებული იყო სხვადასხვა ინდიელი ხალხებით: ტალანები, მოჩიკა, ჩიმუ, ინკები. კონტინენტის ამ ნაწილში, სწორედ ამ ხეობაში დააარსეს ესპანელებმა პირველი ქალაქი, 1532 წელს. შემდგომში მათ შეცვალეს ადგილობრივი ფერმერული სისტემა.

სულიანა დაარსდა მოგვიანებით, XVIII საუკუნეში, 1783 წლის 8 ივლისს, ეპისკოპოს ბალთაზარ ხაიმე მარტინეს დე კომპანიონ ბუფანდას მიერ. ამ უკანასკნელმა ქალაქს „ელ-პრინსიპი" დაარქვა.

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პერუს უდიდესი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 
ლიმა  · არეკიპა  · ტრუხილიო  · ჩიკლაიო · უანკაიო  · იკიტოსი  · პიურა  · ჩიმბოტე  · პუკალიპა  · კუსკო  · ტაკნა · იკა  · პუნო  · ხულიაკა  · ჩინჩა-ალტა  · უანუკო  · სულიანა  · აიაკუჩო  · კახამარკა  · ტარაპოტო |

 |
სეზამის ქუჩის სატიტულო კადრი
**სეზამის ქუჩა** (ინგლ. Sesame Street) — ამერიკული საგანმანათლებლო საბავშვო სატელევიზიო სერიალი სკოლამდელი ასაკისთვის; პიონერი თანამედროვე საგანმანათლებლო სატელევიზიო სტანდარტის შექმნაში, აერთიანებს რა შემეცნებით და გასართობ თემებს. სეზამის ქუჩა კარგად ცნობილია მისი მაპეტ-გმირებით, რომელიც თოჯინების მხატვარმა ჯიმ ჰენსონმა შექმნა. 2007 წლისთვის სერიალის 38 სეზონი გამოვიდა 4154 ეპიზოდით. სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ამერიკული სატელევიზიო შოუა ისტორიაში.

სეზამის ქუჩას ქმნის ამერიკული არამომგებიანი ორგანიზაცია „სეზამი უორკშოპ" (Sesame Workshop), ყოფილი საბავშვო სატელევიზიო სახელოსნო (Children's Television Workshop - CTW), დაფუძნებული ჯოან განზ კუნისა და რალფ როჯერსის მიერ. მისი პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 10 ნოემბერს ეროვნულ საგანმანათლებლო სატელევიზიო არხზე, მოგვიანებით კი იმავე წელს გადავიდა საზოგადოებრივი მაუწყებლობის არხზე (PBS). მისი დადებითი ზეგავლენის გამო სეზამის ქუჩა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული შემეცნებითი შოუა ბავშვებისთვის მსოფლიოში. ჯერჯერობით ვერცერთმა სხვა სატელევიზიო სერიალმა ვერ მიაღწია ამგვარ წარმატებას. სერიალი დღეისთვის უკვე 120 ქვეყანაში გავიდა სატელევიზიო ეთერში. სერიალმა 109 ემი მიიღო, გაცილებით მეტი ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ტელესერიალმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sesame Workshop
* SesameStreet.org
* *Sesame Street* საიტზე TV.com
* 

* „Sesame Street" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**სეიდ შუშინსკი** (აზერ. Seyid Şuşinski), დაბადების სახელი **მირ მოჰსუნ სიედ იბრაჰიმ ოღლუ შუშინსკი** (დ. 12 აპრილი, 1889, ჰორადიზი – გ. 1 ნოემბერი, 1965, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ჰანენდე. მუღამის შემსრულებელი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ის დაიბადა პატარა ქალაქ ჰორადიზში, აზერბაიჯანის ახლანდელი ფიზულის მახლობლად. ახალგაზრდა ასაკში დაეღუპა მამა და გაიზარდა დეიდა მეშადი ხურზადმა, რომელიც იყო ხალხური მომღერალი. შუშინსკიმ მიიღო დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მდებარე რელიგიურ სკოლაში. მისი მუსიკალური ნიჭის წყალობით, შეუერთდა მუსიკალურ ანსამბლს 15 წლის ასაკში. მან პირველი საჯარო გამოსვლა 1908 წელს ქალაქ შუშაში გააკეთა, რაც დიდი წარმატება აღმოჩნდა და 19 წლის მომღერალს დიდი პოპულარობა მოუტანა ქალაქში. ბიძამისის დაჟინებული მოთხოვნით, შუშინსკიმ მიიღო მუსიკალური განათლება მირ მოჰსუნ ნავვაბის სკოლაში კიდევ 2 წლით და აღიარეს პროფესიონალ ჰანანდედ. მისი შესრულება აღფრთოვანებული იყო როგორც აზერბაიჯანული ასევე უცხოური საზოგადოება. 1911 წელს იგი მიიწვიეს სომხურმა კლუბმა „Obschestvennoe sobranie"–მ კონცერტის ჩასატარებლად ტფილისში (ახლანდელი თბილისი, საქართველო). ამ კონცერტების შედეგად მიღებული ფული გადაეცა აზერბაიჯანულ გამომცემლობას და დაიხარჯა ახალგაზრდა მომღერლების ვოკალურ ხელოვნებაში მომზადებაზე. 1913 წელს კიევში გამოვიდა ვინილის ჩანაწერი, რომელიც შეიცავს სეიდ შუშინსკის რამდენიმე ხალხურ ნაწარმოებს. 1919 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბაქოში..

კარიერა საბჭოთა პერიოდში
------------------------

გასაბჭოების შემდეგ შუშინსკი იყო ბაქოს დრამატული თეატრის სოლისტი, ხოლო 1926–1933 წლებში ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1933 წელს ჯაჰან ტალიშინსკაიასთან ერთად მან დააარსა აღმოსავლური მუსიკალური ანსამბლი, რომელმაც მოიარა რუსეთი, უკრაინა და ყაზახეთი. 1933–1938 წლებში მუშაობდა ფიზულის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად, კვლავ განაგრძობდა კონცერტების გამართვას ბაქოში. 1939–1960 წლებში შუშინსკი იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. ბოლო წლებში ის იყო მუღამის საოპერო კონსულტანტი აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში.

სეიდ შუშინსკის მიღებული ჰქონდა აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება (1943), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება (1956) და საპატიო ნიშანი (1959).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუღამის ენციკლოპედია
* Seyid Şuşinski. Günay Azəri, Kəpəz TV, 12.04.2013
* Səda — Seyid Şuşinskinin doğum günüdür (12.04.2016)

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. 1 2  თარგი:In lang Seyid Shushinski[*მუდმივი მკვდარი ბმული*]. *Axtar.az*
კათოლიკური ფრესკა, რომელიც ასახავს სულიწმინდის გამომავლობას მამისაგან და ძისაგან ფილიოკვეს მიხედვით. საფრანგეთი, პროვანსი, დაახლ. 1450 წ.
„**ფილიოკვე**" (ლათ. Filioque, „და ძისაგან") — ნიკეა-კონსტანტინეპოლის სარწმუნოების სიმბოლოს (მრწამსის) ტექსტში ჩამატებული სიტყვა სულიწმინდის ძისაგან გამომავლობის შესახებ. ფილიოკვეს არ შეიცავდა საერთოქრისტიანული მრწამსის თავდაპირველი, 381 წელს მიღებული ვარიანტი. რომის ეკლესიაში ცალკეული მოღვაწეები მას უკვე V საუკუნიდან იყენებდნენ სამების არსის თეოლოგიური განმარტებების დროს, თუმცა აღმოსავლეთის ავტოკეფალური ეკლესიები ამ სწავლებას იზიარებდნენ. კათოლიკურ ეკლესიაში ფილიოკვე XIII საუკუნეში იქნა აყვანილი დოგმის ხარისხში და დღემდეა აღიარებული როგორც კათოლიკეების, ისე ევანგელისტების მიერ. ძველკათოლიკური, მართლმადიდებელი და აღმოსავლეთის სხვა ეკლესიები უარყოფენ სარწმუნოების სიმბოლოში ფილიოკვეს ჩამატების ჭეშმარიტებას. ფილიოკვე პაპის პრიმატთან ერთად ის უმნიშვნელოვანესი თეოლოგიური სადავო საკითხია, რომელმაც, ერთი მხრივ, გამოიწვია დიდი სქიზმა და, მეორე მხრივ, დღემდე აფერხებს კათოლიკური და მართლმადიდებელი ეკლესიის გაერთიანებას თითქმის ათასწლიანი განხეთქილების შემდეგ.

ტექსტი
------

ფილიოკვე, ლათინურად *Filioque* ქართულად დაახლოებით ითარგმნება, როგორც „და ძისაგან" ან „ძითურთ", „ძესთან ერთად". კერძოდ, ეს სიტყვა სარწმუნოების სიმბოლოში შემდეგ ადგილასაა ჩამატებული:


|  |  |
| --- | --- |
|  (ლათინური) „... et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem, qui ex Patre ***Filioque*** procedit ...
" |  (ქართული) „... და სული წმიდა, უფალი და ცხოველსმყოფელი, რომელი მამისაგან ***და ძისაგან*** გამოვალს ...
" |
|  |

ნიკეა-კონსტანტინოპოლის სარწმუნოების სიმბოლოს თავდაპირველ ვარიანტში (ბერძნულ ორიგინალში) შესაბამისი წინადადება ამგვარია:


|  |  |
| --- | --- |
|  (ბერძნული) „... καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον ...
" |  (ქართული) „... და სული წმიდა, უფალი და ცხოველსმყოფელი, რომელი მამისაგან გამოვალს ...
" |
|  |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სარწმუნოების სიმბოლო
* დიდი სქიზმა

ლიტერატურა
----------

* თინიკაშვილი, დავით. "ფილიოკვე - მოხსნილი პრობლემა", სტატიათა კრებულში: აღმოსავლურ-დასავლური ქრისტიანობა. თბ. 2009,
* Peter Gemeinhardt: *Die Filioque-Kontroverse zwischen Ost- und Westkirche im Frühmittelalter;* Berlin und New York 2002
* Bernd Oberdorfer: *Filioque.* Geschichte und Theologie eines ökumenischen Problems; Göttingen 2001
* A. Edward Siecienski: *The Filioque.* History of a Doctrinal Controversy; Oxford 2010
* Michael Böhnke/Assaad Elias Kattan[Bernd Oberdorfer (Hg.): *Die Filioque-Kontroverse.* Historische, ökumenische und dogmatische Perspektiven 1200 Jahre nach der Aachener Synode (Quaestiones Disputatae 245); Freiburg 2011
**უნიფორმიზმი** (ლათ. uiformis – ერთსახოვანი) — საბუნებისმეტყველო მეცნიერული ჰიპოთეზა, რომლის ამოსავალი დებულებაა გეოლოგიური ფაქტორების სისტემის უცვლელობა დროში. მთლიანად გეოლოგიური კონცეფციაა.

პირველად (1832) ინგლისელმა მეცნიერმა უ. უეიველმა უწოდა ჩარლზ ლაიელის მოძღვრებას. უნიფორმიზმის ჩასახვა დაიწყო XIX საუკუნიდან და მის განვითარება ჩამოყალიბებაზე არაერთი სახელოვანი მეცნიერი მუშაობდა. უნიფორმიზმს საფუძვლად დაედო მექანისტური ბუნებისმეტყველების მტკიცება, რომ გეოლოგიურ წარსულში, ისევე როგორც ახლა, მოქმედებდნენ ერთი და იგივე ძალები ერთნაირი ინტენსიურობითა და სიჩქარით. უნიფორმიზმი ეყრდნობოდა რამდენიმე თეორიულ პრინციპებს. თავისი არსით იგი უარყოფდა დედამიწის ისტორიისა და სიცოცხლის პროგრესიულ განვითარებას, რამაც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის II ნახევარში გამოიწვია მისი მკაცრი კრიტიკა და საბოლოოდ უნიფორმიზმი როგორც გეოლოგიური კონცეფცია უარყვეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 161.
* Равикович А. И. Развитие основных теоретических направлений в геологии XIX в. М. 1969;
**სეიდის ღვთისმშობლის ეკლესია** — მართლმადიდებლური ტაძარი თბილისში, აწ დანგრეული.

ისტორია
-------

თბილისის აღწერისას ვახუშტი ამბობს: „ხოლო აწ უწოდებენ ოთხთავ ქალაქთა აწ ტფილისს და განაყოფით: კალას-ტფილისსა, ტფილისს-სეიდაბადს, და ისნს-ავლაბარს, დაგარეთუბანი არს ტფილისისა. მსახლობელნი არიან ციხესა და სეიდაბადს სპარსნი მოჰმადიანნი", „აქ დასხნა შასეფიმ სეიდნი, მის გამო სპარსნი უწოდებენ სეიდაბადს...". XVII საუკუნის 30-იან წლებში როსტომ მეფის მიერ სეიდების ჩამოსახლების გამო თბილისის ტერიტორიაზე სეიდების დასახლება გაჩნდა და უბანსაც სეიდების უბანი, ანუ „სეიდაბადი" დაერქვა. პლატონ იოსელიანი თავის სიძველეთა აღწერაში ვახუშტის ეთანხმება, მაგრამ საკუთარ ვარაუდსაც გვამცნობს: „... ამ დროს კი დასახლებაში — სეიდაბადი ჩაგვესმის სეიდნეი, დამახინჯებული სახელწოდება ძველი სიდონისა, თავისი კლდოვანი მიდამოთი და ქრისტიანული განწყობით ანტილიბანონის ძველი ხალხისა ჩვენებური სეიდაბადის გარემოს რომ ჰგავს. 

ბერძნებს ძველად აქ სეიდნეის ანუ სეიდის ღმრთისმშობლის ეკლესია ჰქონიათ. ფინიკიის სიდონში სეიდის დედაღვთის მონასტერი ახლაც სახელოვანია. ფრანგი მწერალი მიშო ძველი მწერლების თხზულებებზე დაყრდნობით მოგვითხრობს ჯვაროსნული ლაშქრობების ისტორიას, საიდანაც ვიგებთ, რომ იუსტინიანე იმპერატორმა ამ სეიდის ეკლესიას მის მიერ ოდესღაც დატყვევებული 300 ქართველი მიართვა და რომ ახლანდელი სეიდის ყველა მცხოვრები რიცხვით 30000 სული, მათი ჩამომავლები არიან. ამ დასახლებას იქაც, როგორც აქ სეიდ-აბადი ჰქვია. 

სეიდაბადის მთელს მიდამოებში არსებული ეკლესიები ქრისტეს სარწმუნოების მტრებმა ააოხრეს. ბოლო ორი საუკუნე აქ მუსლიმები დამკვიდრნენ, ციხის გარნიზონის დანაშთნი, ნასახლარებზე კიბაღები გააშენეს, რომელთაც სეიდაბადი ეწოდა... ". თუ პლატონ იოსელიანის ამ მოსაზრებას გავითვალისწინებთ, მაშინ ეს ეკლესია, სავარაუდოდ, ქალაქ სიდონის დაქცევამდე, ე. ი. XII საუკუნემდე უნდა აშენებულიყო. სხვა ცნობები სეიდის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ბერძნული ეკლესიის შესახებ არმოგვეპოვება.

ლიტერატურა
----------

* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები", ტ. I, თბ. 2010 გვ. 114-115
**ფილადელფია** (ინგლ. Philadelphia) — ამერიკული დრამა, რომელიც გადაიღეს 1993 წელს. სწორედ ეს ფილმი შეეხო პირველად შიდსის პრობლემას, ასევე ფილმი ეხება ისეთ ტაბუდადებულ თემებს როგორიცაა ჰომოსექსუალობა და ჰომოფობია. ფილმის გამოსვლას თან ახლდა ბაპტისტური ეკლესიის მიერ ორგანიზებული მასობრივი საპროტესტო აქციები.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ანდრიუ ბეკეტი (ტომ ჰენქსი) არის ფილადელფიის ერთ-ერთი უმსხვილესი კორპორაციის მთავარი აღმასრულებელი სამართალის დარგში. მისი სექსუალური ორიენტაციის შესახებ არავინ იცის მისი ბოფრენდის მიგელ ალვარესის (ანტონიო ბანდერასი) გარდა. მოულოდნელად კომპანიის მმართველი შეამჩნევს მის ინფექციურ დაავადებას და გადაწყვეტს მის განთავისუფლებას იმ მიზნით, რომ სხვას არ გადაედოს ეს დაავადება. ამის შესახებ ენდრიუ შეიტყობს და დაუკავშირდება ქალაქში ერთ-ერთ საუკეთესო ადვოკატს და ასევე მის კონკურენტს ჯო მილერს (დენზელ ვაშინგტონი). მათ განსხვავებული სექსუალური ორიენტაცია, კანის ფერი და მსოფლმხედველობა აქვთ, მაგრამ ეს მიზეზები მათ ხელს ვერ უშლის, რომ იბრძოლონ სამართალისთვის.

როლებში
-------

* ტომ ჰენქსი — ენდრიუ ბეკეტი
* დენზელ ვაშინგტონი — ჯო მილერი
* ჯეისონ რობარდსი — ჩარლზ ვილერი
* ანტონიო ბანდერასი — მიგელ ალვარესი
* ჯოან ვუდუორდი — სარა ბეკეტი

გადაღება
--------

ენდრიუ ბეკეტის როლს სთავაზობდნენ დენიელ დეი-ლუისს, ენდი გარსიასა და მაიკლ კიტონს. საბოლოოდ როლზე დამტკიცდა ტომ ჰენქსი, რომელმაც ამ ფილმისთვის დაახლოებით 12 კილო დაიკლო. სასამართლოს სცენები ნამდვილ სასამართლო დარბაზში გადაიღეს. ფილმში გადაღებული იყო 53 ჰომოსესუალი, რომელთაგან 43 შემდეგ წელს შიდსით დაიღუპა.

ჯილდოები
--------

**ოსკარი**

1. საუკეთესო მსახიობი კაცი: ტომ ჰენქსი
2. საუკეთესო სიმღერა: Streets of Philadelphia

**ოქროს გლობუსი**

1. საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: ტომ ჰენქსი
2. საუკეთესო სიმღერა: Streets of Philadelphia

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ფილადელფია" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ფილადელფია" — Allmovie-ზე
* „ფილადელფია" — Box Office Mojo-ზე
**სტეფანწმინდის საცხოვრებელი სახლი**— არქიტექურული ძეგლი, დგას სტეფანწმინდის ძველ უბანში, ყუროს მთის ძირში. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნით. 

სახლი ორსართულიანია, გეგმით ტრაპეციული (15 x 9 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვითა და ფიქლით. პირველი სართული საქონლის სადგომია, მეორე - საცხოვრებელი. ქვედა სართულის კედლის სისქე 1-1,2 მეტრია, ზედასი 0,9-1 მეტრი. ორივე სართულს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. მეორე სართულის შესასვლელი გადის ბანზე. სათავსის გვერდით ქვის კიბეა, რომელიც ტერასაზე ადის. ტერასას ქმნის ნაგებობის წინა ფასადის მთელ სიგრძეზე მიშენებული სათავსის ბრტყელი გადახურვა. სართულების გეგმით ერთმანეთის ანალოგიურია. მეორე სართული (დაახლოებით 90 კვადრატული მეტრი) მოგვიანებით რამდენიმე ოთახად გაუტიხრავთ. გატიხვრისას გაუქმდა სათავსის შუა ადგილზე მოწყობილი კერა. ჩრდილოეთ კედელში სამი სარკმელია, სამხრეთ კედლის ზედა მონაკვეთში - ორი. ორი სარკმელი გაჭრილია აღმოსავლეთ კედელში, მათ შორის ერთმანეთთან ახლოს მყოფი სამეურნეო დანიშნულების ნიშებია. სარკმელები გარეთკენ ვიწროვდება. გადახურვებისათვის დამხმარე საყრდენად გამოყენებულია ქვითა და თიხით ნაგები საგანგბო ბურჯი - კულა და ხის ორი სვეტი, რომლების მწკრივად დგანან პირველი სართულის მიწის იატაკზე, შეჭრილი არიან სართულშუა გადახურვაში და ასრულებენ მეორე სართულის ჭერის მთავარი შეწყვილებული კოჭის დახმარე დგარების დანიშნულებას. სვეტები დასრულებულია მარტივპროფილიანი კაპიტელებით. კულა სვეტებს შორისაა და მათ მსგავსად, პირველი სართულიდან მეორე სართულის ჭერამდე ადის. კულის კვეთის ზომები ქვედა სართულზე ორჯერ მეტია (1,6 x 1,1 მეტრი), ვიდრე ზედა სართულზე. მთავარ კოჭს ეყრდნობა განივი კოჭები, რომლებზეც ძელებია გადებული. ძელებზე გადაწყობილია ფიქლის ფილები. გადახურვის კარგად დატკეპნილი მიწის ფენა საცხოვრებელს იცავს ატმოსფერული ნალექებისაგან. სახლი ეკუთვნის დ. გიგაურს.

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ვ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 433.
**უნივერსიტეტის პრეს-კლუბი** — არაფორმალური სტუდენტური გაერთიანება, რომელიც შეიქმნა 1987 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტების მიერ. მისი დამფუძნებლები იყვნენ ნანა ბოკუჩავა, თედო ისაკაძე, ნიკო ნიკოლოზიშვილი, დათო ტურაშვილი, ფიქრია ჩიხრაძე, ლელა ჯაფარიძე და სხვები. იყო ერთ–ერთი ყველაზე აქტიური და გავლენიანი ორგანიზაცია ეროვნული მოძრაობის დროს. **უნივერსიტეტის პრეს-კლუბი** სათავეში ედგა სტუდენტურ მოძრაობას, რომელიც თავდაპირველად გაერთიანდა ტრანსკავკასიური რკინიგზის პროექტის საწინააღმდეგოდ და დავითგარეჯას მონასტრის ტერიტორიიდან საბჭოთა ჯარების სავარჯიშო პოლიგონის გატანის იდეის გარშემო. მისი გავლენით შეიქმნა საქართველოს სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში სტუდენტური პრეს-კლუბები. პრეს-კლუბი უშვებდა სპეციალურ ჩანართს – „სტუდენტური ფურცელი", გაზეთ „თბილისის უნივერსიტეტის" დამატების სახით, რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა არა მარტო სტუდენტებში, არამედ საბჭოთა რეჟიმის საწინააღმდეგოდ განწყობილ საზოგადოებაში.

ლიტერატურა
----------

* ზურაბ გაიპარაშვილი, უნივერსიტეტი / Universitas (ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1918-2008), თბ. : თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2008, ISBN 978-9941-13-053-3
* Вачнадзе М. Гурули В. Бахтадзе М. История Грузии (с древнейших времен до наших дней), §1. Подъем национального движения в Грузии

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ჟვანია: "დღეს ხუდონჰესზე საუბარი თეორიული სპეკულაციაა": ვინ დააბნელა საქართველო - ეროვნულმა მოძრაობამ თუ კორუფციამ // ნინო მიქიაშვილი, ახალი ვერსია[*მკვდარი ბმული*]
* ოფიციალური საიტი Facebook-ზე
პარკის მდებარეობა შვედეთის ტერიტორიაზე, აღნიშნულია ციფრით 5
**სარეკის ეროვნული პარკი** (შვედ. Sareks nationalpark) — ეროვნული პარკი შვედეთში, ლაპლანდიის პროვინციაში, იოკმოკის მუნიციპალიტეტში. ესაზღვრება სტორა-სიეფალეტისა და პადიელანტის ეროვნულ პარკებს. პარკი პოპულარულია მოგზაურთა და მთამსვლელთა შორის, მაგრამ არაშესაფერისია დამწყებთათვის. დაარსდა 1909 წელს და ერთ-ერთი უძველესია ევროპაში.

ეროვნულ პარკს უხეში წრიული ფორმა აქვს საშუალოდ 50 კმ დიამეტრით. პარკში ასევე არის მონიშნული ბილიკები და მხოლოდ ორი ხიდი, მაგრამ არაა არანაირი საცხოვრებელი. გარდა ამისა, ეს ტერიტორია მთელს შვედეთში ყველაზე წვიმიანია, რაც მოგზაურებს გარემო პირობებზე დამოკიდებულს ხდის. პარკში დაუთვლელი, უცნობის რაოდენობის ნაკადულია, რომლებზე გადასვლაც გამოცდილების გარეშე სახიფათოა.

მდინარე რაპას დელტა ევროპაში ერთ-ერთ ყველაზე თვალწარმტაცად მიიჩნევა, რომლის გაყინული ხეობის ხედიც სკიეფრეს მთიდან იშლება.

პარკში არსებული ზოგიერთი მთის სიმაღლე 2 000 მეტრს აღწევს, მაგალითად, შვედეთის 13 უმაღლესი, 2 000 მეტრზე მაღალი მწვერვალიდან 6 სარეკის ეროვნული პარკის საზღვრებში მდებარეობს.

ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე მდებარეობს პორტეს ობსერვატორია, რომელიც ადრეულ 1900-იან წლებში აშენდა.

საერთო კამში, პარკში სულ 100 მყინვარია.

გალერეა
-------

* 
* 
* მდინარე რაპას ხეობა
* მდინარე რაპას ხეობა
* 
* რაპას ხეობა
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Sarek National Park***

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2011-03-25 საიტზე Wayback Machine.
* Trekking Sarek National Park

სქოლიო
------

1. 1 2  Sarek National Park. Naturvårdsverket.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-22. ციტირების თარიღი: 2009-02-26.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
შვედეთის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

აბისკუ • ენგსე • ბიორნლანდეტი • ბლო-იუნგფრუნი • დალბიუ-სედერშოგი • იურე • ფერნებოფიერდენი • ფულუფიელეტი • გარფიუტანი • 
გოტსკა-სანდენი • ჰამრა • ჰაპარანდის არქიპელაგი • კოსტერჰავეტი • მუდუსი • ნორა-კვილი • პადიელანტა • პიელიეკაისე • სარეკი • შკულეშკოგენი • სედეროსენი • სონფიელეტი • სტენსჰუვუდი • სტორა-სიეფალეტი • სტორე-მოსე • ტივედენი • ტეფსინგდალენი • ტრესტიკლანი • ტიურესტა • ვადვეტიოკა
 |

 |
ხედი ქალაქზე
**სეიდისფიორდური** (ისლ. Seyðisfjörður) — საპორტო ქალაქი და სათემო ისლანდიაში. მდებარეობს აუსტურლენდის რეგიონში. მოსახლეობა — 802 ადამიანი (2005).

გზა მთის უღელტეხილზე ფიარდარჰეიდი (ისლ. Fjarðarheiði) სეიდისფიორდურს აკავშირებს დანარჩენ ისლანდიასთან;

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ სანაპიროზე.

სეიდისფიორდური გარშემორტყმულია მთებით, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია ბიოვულფი (ისლ. Bjólfur), რომელიც მდებარეობს ქალაქიდან დასავლეთით.

ტურიზმი
-------

ეკლესია
ქალაქი ცნობილია თავისი უძველესი ხის შენობებით. ქალაქში არის ბანაკი ავტოტურისტებისათვის, სასტუმროები, საცურაო აუზი, ბიბლიოთეკა, ფოსტა, საავადმყოფო, ღვინის მაღაზიები და ასევე სტუდიები დამწყები მხატვრებისათვის.

სეიდისფიორდური არის აქტიური კულტურული ცენტრი, სატელეკომუნიკაციო მუზეუმით და მხოლოდ ორი კინოთეატრით აღმოსავლეთ ისლანდიაში. ყოველ წლის ივლისის თვეში ქალაქში ტარდება მუსიკის ფესტივალი.აქ ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მსოფლიოში ცნობილი მხატვარი დიტერ როტი.

ქალაქში არის რამდენიმე ჩანჩქერი.

ზამთარში ფიარდარჰეიდის უღელტეხილი გამოიყენება სათხილამურო ტრასად.

ისტორია
-------

სეიდისფიორდური
სახვა საპორტო ქალაქების მსგავსად სეიდისფიორდურის ისტორია იწყება ქალაქის ტერიტორიაზე დანიელი ვაჭრების გამოჩენით 1800 წელს. პირველი დასახლება წარმოიქმნა 1848წელს. 1870 1900 წლებში აქ დასახლდნენ ნორვეგიელი მეთევზეები, რომლებიც აშენებდნენ ხის სახლებს, თევზის მაღაზიებს, საზოგადოებრივ შენობებს, რომელთაგან ზოგიერთი ქალაქში ჯერ კიდევ შემორჩა. ნორვეგიელებმა დიდი წვლილი შეიტანეს ქალაქის განვითარებაში.

1895 წელს დასახლებამ მიიღო ქალაქის სტატუსი.

პირველი სატელეფონო ხაზები ისლანდიაში გაყვანილი იქნა ქალაქ **სეიდისფიორდური** გავლით 1906 წელს, რამაც ის აქცია ტელეკომუნიკაციების ცენტრად გასული საუკუნის მეორე ნახევრამდე. ქალაქის მთავარ მდინარეზე 1913 წელს ააშენეს ჰიდროელექტროსადგური, რომელმაც მისცა ქალაქს ახალი სტატუსი, ყველაზე პირველი ქალაქი ისლანდიაში, რომელშიც გამოჩნდა ელექტროენერგია.

მეორე მსოფლიო ომის დროს სეიდისფიორდური გამოყენებული იქნა в როგორც ბაზა ბრიტანული და ამერიკული ჯარებისათვის.

მოსახლეობა
----------

სეიდისფიორდური
ეკლესია

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ისლანდიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------
**სართიჭალა** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: სართიჭალა, მუღანლო). მდებარეობს ივრის ზეგანზე, მდინარე ივრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 680 მ სიმაღლეზე. ქალაქ გარდაბნიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. ივრის რკინიგზის სადგურიდან 5 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6009 ადამიანი. საქართველოს სოფლებს შორის სართიჭალა მოსახლეობის რაოდენობით ერთ-ერთი უდიდესია. არის ნავთობის საბადო. სოფელში არის საჯარო სკოლა, ნავთობის საბადო, ფუნქციონირებს საზოგადოებრივი ცენტრი.

ეტიმოლოგია
----------

სართიჭალა აღნიშნულია ვახუშტისა და იოანე ბაგრატიონის შრომებში, ახალი ქართლის ცხოვრების მესამე ტექსტში, ფარსადან გორგიჯანიძის შრომაში, კახეთის ხალხის აღწერის დავთრებში და სხვაგან. ჩანს, XIX საუკუნეში სართიჭალის სახელით გახდა ცნობილი. სართიჭალა არასწორი ფორმაა და თავდაპირველი სახელი *სათისჭალა* ყოფილა. სათი იგივე გიშერია (შავი ქარვა). სათისჭალა ნიშნავს შავ ჭალას ცხადია აქ ძველი პერიოდიდან ცნობილი იქნებოდა ნავთობის საბადოები, რომლის მიხედვითაც უნდა შერქმეოდა აღნიშნული სახელი.

გერმანული კოლონიები
-------------------

მარიენფელდი, პეტერსდორფი და ფრეიდენტალი ერთვერსიან რუკაზე. 1898
 მთავარი სტატია: გერმანული კოლონიები კავკასიაში.
1817-1818 წლებში გერმანელმა კოლონისტებმა სართიჭალის ტერიტორიაზე დააარსეს დასახლებები მარიენფელდი და პეტერსდორფი. სულ პეტერსდორფსა და მარიენფელდში 1836 წლისთვის 187 გერმანელი ცხოვრობდა.

მარინფელდი პირველად გვხვდება 1825 წლის სტატისტიკურ აღწერასა და 1826 წლის რუკაზე. საბჭოთა წლებში ამ დასახლებას როზენფელდი უწოდეს და, უკვე, 1930 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ დაყოფაში ამ სახელით არის აღნიშნული. 40-იანი წლებიდან სახელი გაუქმდა და ამ უბანზეც გავრცელდა სახელწოდება სართიჭალა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს დიდი სოფლები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 105.
* კ. ხარაძე, „კახეთის ისტორიული გეოგრაფია XVIII ს", გვ.94, თბ. 2010

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
2. ↑   საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 150.
3. ↑   საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 2009. — გვ. 90.
4. ↑  ჭუმბურიძე ზ. „რა გქვია შენ?", თბ. 1982, გვ. 535

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**გარდაბანი** | გარდაბნის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
ამბართაფა · აღთაქლა · ახალი კუმისი · ახალი სამგორი · ახალსოფელი · ახალწყარო · ახალშენი · ბირლიკი · გამარჯვება · გამარჯვება 1 · ვაზიანი · ვახტანგისი · ზემო თელეთი · ზემო ქვიშიანი · თაზაქენდი · კალინინო · კრწანისი · კუმისი · ლემშვენიერა · მარტყოფი · მზიანეთი · მთისძირი · მუღანლო · მუხრან-თელეთი · მუხროვანი · ნაგები · ნაზარლო · ნორიო · სააკაძე · სართიჭალა · საცხენისი · ფოლადაანთკარი · ქესალო · ქვემო თელეთი · ქვემო ქვიშიანი · ყარათაქლა · ყარაჯალარი · წალასყური · ჯანდარი |

 |
**საჩი** (ბოსნ. Sač) — წარმოადგენს მეტალის ან კერამიკის თხელი ზარის ფორმის სახურავს, რომელიც ხორცის ან პურის საცხობის დასახურად გამოიყენება. მას ზემოდან ნაცარს და გავარვარებულ ნაკვერჩხალს აყრიან, რაც კონვექციური ცხობის ეფექტს ქმნის. გუმბათის ფორმა ცხობის დროს ორთქლს შიგნით ცირკულაციის საშუალებას აძლევს. მომზადების ასეთი პროცესით ხორცეული, თევზეული და ბოსტნეული რჩება წვნიანი. ის ასევე გამოიყენება პურის და ისეთი რტადიციული საკონდიტრო ნაწარმის საცხობად როგორიცაა ბურეკი.

სტადიციულად საჩი იყო მარტივი ღუმელი, ან ღუმელის შემცვლელი იმ ოჯახებისთვის ვისაც ღუმელის შეძენის საშუალება არ ჰქონდა. სახურავი ხშირად საცხობადაც გამოიყენებიდა. დღეს საჩი როგორც საცხობი მოწყობილობა რესტორნებში მთელი ბალკანეთის მაშტაბით აქტიურად გამოიყენება. ასევე გავრცელებულია საბერძნეთში (სადაც ჰქვია Παραδοσιακή Γάστρα, Σινί ან Χάν) და თურქეთში. საჩი ასევე შეიძლება ეწოდებოდეს ამ საცხობში მომზადებულ ხორცის და ბოსტნეულის კერძს. 

ბულგარეთში სიტყვა საჩი (*сач* ან *сачѐ*) აღნიშნავს თიხის თხელ ფილას რომელსაც ასხელებენ და მაგიდაზე დებენ. მასზე აცხობენ თხლად დაჭრილ ბოსტნეულს და ხორცს. ცხობის დროს ცხიმი არ გამოიყენება და ზევიდან არაფერს ახურებენ.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Sač and cauldron cooking contest held in Slovenia*
* *Sač cooking contest held in Croatia*
**სტეფანწმინდის იოანე ნათლისმცემლის ხატი**  — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სტეფანწმინდიდან ჩრდილო-დასავლეთით მთაზე. შედგება ორი ნიშისაგან. 

ორივე მათგანი სვეტისმაგვარი მასიური ნაგებობაა. პირველი ნიში დასავლეთთაა. ნაგებია ფიქლით. გარედან შელესილია კირით. მთავარი ფასადი ჩრდილო - დასავლეთითაა. რომელშიც მოწყობილია დიდი ოთხკუთხა სასანთლე თახჩა. თახჩის უკანა კედელზე მხედრული წარწერაა ამოკვეთილი (ძნელად იკითხება). ნიშს თავზე ქვის ჯვარი ადგას და მთის ბროლის ქვები აწყვია. იქვე დევს ქვა. მასზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ნიშის წინ დიდი ბრტყელი ქვაა. ნიშს ირგვლივ ყორის გალავანი აქვს შემოვლებული, რომელსაც შსასვლელი დასავლეთიდან აქვს.

ხატის მეორე ნიშიც კირითაა შელესილი. თავზე ადევს ორი დიდი ქვა. დასავლეთ კედელში მოწყობილია მოგრძო, ოთხკუთხა თახჩა, რომლის თავზე ჯვარია ამოკვეთილი. თახჩის წინ დევს მცენარეული ორნამენტით შემკული ქვა. ნიშს თავზე ადგას ქვის ჯვარი. მის გარშემო დროშებია ჩამაგრებული, ხატი მირიანაშვილების საგვარეულო სალოცავია. ნიშს სახადისაგან ბავშვების მფარველ ხატად თვლიდნენ რეობა იმართება 29 სექტემბერს.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 431.
**კონკა** — ცხენშებმული ტრამვაის ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა თბილისში. მოქმედებდა 1883-1904 წლებში. 

ამუშავდა 1883 წლის 26 თებერვალს კერძო მეწარმის, შემცოვის თაოსნობით. ეს იყო ოთხივე მხრივ ღია ვაგონი, რომელსაც რკინის ბოძებზე დაყრდნობილი სახურავი ჰქონდა, შიგ იდგა მოძრავსაზურგიანი სკამების რიგი. კონკაში 20 კაცი ეტეოდა, კონდუქტური (ბილეთების გამყიდვეკი) იდგა კონკის ღია ბაქნის ერთსაფეხურიან კიბეზე კონკა თავდაპირველად აკავშირებდა ვაგზლის და ვორონცოვის მოედნებს. გზის სიგრძე 2410 მ იყო. 1885 წელს კონკა გადავიდა „ტფილისის ტრამვაის ბელგიური საზოგადოების" ხელში. 1889 წლის 15 ოქტომბერს გაიხსნა ყორღანოვის კერძო ხაზი, რომელიც ასევე ბელგიურმა კომპანიამ შეისყიდა.

1890-იან წლებში კონკის სავალი გზა გაიზარდა და ვორონცოვის მოედნიდან, ვორონცოვის და ნიკოლოზის ხიდების გავლით, პუშკინის აღმართით მიაღწია ერევანსკის მოედანს მოედანს, საიდანაც სასახლის ქუჩის, გოლოვინის პროსპექტისა და ვერის დაღმართის მეშვეობით კირხის მოედანს აღწევდა; ბოლოს, მიხეილის გამზირისა და ვაგზლის ქუჩის გავლით ისევ ვაგზლის მოედანზე ბრუნდებოდა.

1904 წელს კონკა ელექტროტრამვაიმ შეცვალა. 1910 წლისთვის კონკის გზის სიგრძე 23 კმ-მდე შემორჩა მხოლოდ ავჭალის (ახლანდელი გ. ჩიტაიას) ქუჩაზე.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 608, ISBN 99928-20-32-2.
* *მახარაძე ნ. სარალიძე ა.*, „თბილისის საქალაქო ტრანსპორტის განვითარების ისტორიიდან", „ტფილისის ჰამქარი", 2012. — გვ. 12.
**სტეფან ჯონ ნეში** (ინგლ. Steve Nash; დ. 7 თებერვალი, 1974) — კანადელი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელმაც 18 სეზონი ითამაშა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). ნეში ორჯერ დასახელდა NBA-ს ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ, „ფინიქს სანსში" თამაშისას. ის ამჟამად კანადის ნაციონალური გუნდის გენერალური მენეჯერი და გოლდენ სტეიტ უორიორსის მოთამაშეების განვითარების კონსულტანტია.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ნეში დაიბადა 1974 წლის 7 თებერვალს სამხრეთ აფრიკაში, იოჰანესბურგში. დედა, ჯინი, იყო უელსელი, ხოლო მამა, ჯონი, ინგლისელი. მისი ოჯახი გადავიდა რეჯაინაში, ვიქტორიაში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში ჩასვლამდე. ამ დროს ნეში 18 თვის იყო. აქედან გამომდინარე, მას აქვს როგორც ბრიტანეთის, ასევე კანადის მოქალაქეობა. კანადაში დასახლებამდე, სტივის მამა მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილებში ფეხბურთს თამაშობდა. ნეშიც ყოველთვის თამაშობდა ფეხბურთს და ჰოკეის თავის უმცროს ძმასთან, მარტინთან ერთად და 12-13 წლამდე კალათბურთის თამაში არ დაუწყია. სანამ, მერვე კლასში მან დედას არ განუცხადა, რომ ითამაშებდა ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში და გახდებოდა ვარსკვლავი.

ბრიტანეთის კოლუმბიაში წარმატებული მაღალი კლასის საკალათბურთო კარიერის შემდეგ ნეშმა კალიფორნიაში, სანტა კლარას უნივერსიტეტისს სტიპენდია მიიღო. ბრონკოში მის ოთხ სეზონში, გუნდმა NCAA ტურნირი ოთხჯერ ჩაატარა, სადაც ის ორჯერ დასახელდა დასავლეთ სანაპიროს კონფერენციის (WCC) წლის მოთამაშედ. 2004-2005 წლების სეზონში ნეში ლიდერობდა სანსს დასავლეთ კონფერენციის ფინალში და დასახელდა ლიგის ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ (MVP). ის ასევე დასახელდა ყველაზე ღირებულ მოთამაშედ 2005-2006 წლების სეზონში. ნეში მიჩნეულია ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდ სამქულიანების სროლაში, თავისუფალ სროლაში და ასისტებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სტივ ნეში"** ვიკისაწყობში.
* სტივ ნეში — კალათბურთის დიდების დარბაზი
* სტივ ნეში — კანადის ოლიმპიური კომიტეტი
* სტივ ნეში — საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი
* სტივ ნეში დაარქივებული 2011-02-13 საიტზე Wayback Machine. — Sports-Reference.com
* სტივ ნეში — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Governor General Announces New Appointments to the Order of Canada, gg.ca. Retrieved 9 მარტი, 2008.
2. ↑  Stephen John Nash დაარქივებული 2008-02-27 საიტზე Wayback Machine. , protocol.gov.bc.ca. დაარქივებულია 9 მარტი, 2008.
3. ↑  About Steve. *stevenash.org*. webarchive (27 იანვარი, 2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 თებერვალი, 2008.
**საშუალო ინგლისური** ან **შუაინგლისური** — ფაზა ინგლისური ენის განვითარების ისტორიაში; დაახლოებით XI-XV საუკუნეები. ანგლო-საქსური პერიოდი ინგლისური ენის განვითარების მეორე საფეხურს წარმოადგენს. ზოგჯერ **შუაინგლისური პერიოდის** აღსანიშნავად გამოიყენებენ ტერმინს *ძველი ინგლისური პერიოდი*, რაც არ არის მართებული; სახელწოდება *ძველი ინგლისური ენა*, ან **პერიოდი** აღნიშნავს ინგლისური ენის განვითარების პირველ ან ანგლო-საქსურ პერიოდად წოდებულ საფეხურს. ამ ხანიდან შემონახული ტექსტების ენას არცთუ იშვიათად ასევე ანგლო-საქსურ ენას უწოდებენ. 

ინგლისური ენის განვითარების პერიოდები მთლიანობაში შემდეგნაირად გამოიყურება:
1. **ძველი ინგლისური პერიოდი**, ანუ **ანგლო-საქსური პერიოდი**. (449-დან 1066-1100 წლებამდე.)
2. **შუაინგლისური პერიოდი**. (1066-1100 წლებიდან 1450-1500 წლებამდე.)
3. **თანამედროვე ინგლისური პერიოდი**, ანუ **ახალინგლისური პერიოდი**. (1450-დან 1500 წლამდე.)

ინგლისურ ენას წერილობითი ძეგლები VII საუკუნიდან მოეპოვება.

საშუალო ინგლისური ენის დახასიათება
----------------------------------

საშუალო ინგლისური ენის პერიოდის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები ჯეფრი ჩოსერის დაახლ. 1340-1400-მდე) „კენტერბერიული მოთხრობები" არის. იგი წარმოადგენს მოთხრობების კრებულს, რომელშიც მოქმედება ერთ ჩარჩოდ შეიკვრის და მის მთავარ შინაარსს შეადგენს კენტერბერის ტაძართან, წმ. თომას ბეკეტის საფლავზე მომლოცველთა მოგზაურობა. თავისი შემოქმედებით ჯეფრი ჩოსერმა არსებითი წვლილი შეიტანა (საშუალო) ინგლისური ენის ლიტერატურულ ენად დამკვიდრების საქმეში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ანგლისტიკა
* ამერიკანისტიკა

ლიტერატურა
----------

* Crystal, D. [1997]: *The Cambridge encyclopedia of the English language*. 2-ე გამოცემა. Cambridge.
* McArthur, T. ed. [1992]: *The Oxford companion to the English language*. Oxford.
* Cambridge History [1992-დან]: *The Cambridge History of the English language*. 6 ტომად. Cambridge.
* Mitchell, B. [1995]: *An invitation to Old English and Anglo-Saxon England*. Oxford.
**ფილიპ შვაბიელი** (გერმ. Philipp von Schwaben; დ. აგვისტო 1177 — გ. 21 ივნისი, 1208, ბამბერგი) — ვიურცბურგის ეპისკოპოსი (1190–1191), ტოსკანის მარკგრაფი (1195–1197), შვაბიის ჰერცოგი (1196–1208), გერმანიის მეფე (1198—1208), საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის, ფრიდრიხ I ბარბაროსასა და ბურგუნდიის პფალცგრაფის, ბეატრის I ბურგუნდიელის უმცროსი ვაჟი. კარგად განათლებული და პატივცემული მმართველი, მან თავისი ცხოვრების ათი წელი გაატარა საღვთო რომის იმპერიის გვირგვინისთვის ბრძოლაში, მაგრამ საბოლოოდ დაიღუპა თავისი ქალიშვილის უკუგდებული საქმროს ხელით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* PHILIPP von Schwaben, Deutscher König. Mittelalterliche Genealogie im Deutschen Reich bis zum Ende der Staufer.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-20. ციტირების თარიღი: 2011-12-17.
* KINGS of GERMANY 1138-1254, HOHENSTAUFEN. *Foundation for Medieval Genealogy*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-25. ციტირების თარიღი: 2011-12-17.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია მონარქის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
***სიამოვნების პრინციპის მეორე მხარეს*** (გერმ. Jenseits des Lustprinzips) — ზიგმუნდ ფროიდის 1920 წელს დაწერილი ესეი, რომელშიც იგი განიხილავს მარტივი, სიამოვნების პრინციპის მეორე მხარეს. წინად, ფროიდი მხოლოდ სექსუალურ ინსტინქტებს (ლიბიდო ან ეროსი) არსებობას აღიარებდა, ამ ესეში იგი გამოყოფს სიკვდილისადმი სწრაფვას, რომელსაც მოგვიანებით ფროიდის მიმდევრებმა სიმბოლურად „თანატოსი" უწოდეს. პირველი, მეორე და მესამე თავები ეფუძნება ფროიდის კლინიკურ გამოცდილებას, ხოლო მეოთხედან მეშვიდე თავის ჩათვლით ფროიდი განავრცობს და წინა თავებში მოცემული მონაცემებით სპეკულირებს.

შინაარსი
--------

### კლინიკური გამოცდილება (თავი: I-III)

პირველ თავში ფროიდი წერს ფსიქიკური პროცესების ავტომატურ რეგულაციაზე სიამოვნების პრინციპის მეშვეობით და აღწერს ამ პრინციპის „ძლიერ ტენდენციას", ასევე იგი აღწერს სიამოვნების პრინციპის გამონაკლისებს.

მეორე თავს ფროიდი იწყებს ტრავმული ნევროზების აღწერით, იგი ასევე განიხილავს განსხვავებას სიტყვებს „დაფრთხობა," „შიში" და „შფოთვა"-ს შორის, რასაც იგი ტრავმულ ნევროზთან აკავშირებს. შემდგომ იგი სიზმრის ფუნქციაზე საუბრობს. ამ განხილვას, ფროიდი ფსიქიკური აპარატის მოქმედების ყველაზე ადრეულ ფორმის განხილვამდე მიჰყავს – ბავშვის თამაშები და თუ რა როლი უკავია აკვიატებულ განმეორებას ამ თამაშებში.

მესამე თავს, ფროიდი, იწყებს ფსიქოანალიტიკური ტექნიკის მიზნებზე საუბრით, საიდანაც იგი გადადის აკვიატებული განმეორების მექანიზმის განხილვაზე. ფროიდი მკაფიოდ მიჯნავს სიამოვნების პრინციპის და აკვიატებული განმეორების მექანიზმებს.

### სპეკულირება (თავი: VI-VII)

მეოთხე-მეშვიდე თავებში ფროიდი სპეკულირებს და ცდილობს მისი წამოჭრილი მოსაზრების საფუძველი გამოძახილი ბიოლოგიის მეცნიერებაში იპოვოს. იგი აგრეთვე განიხილავს მაზოხიზმს, როგორც კლინიკურ სიმპტომს, რასაც იგი თანატოსური ინსტინქტის არსებობას მიაწერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „Jenseits des Lustprinzips" — Project Gutenberg-ზე (გერმანული)
* *Beyond the Pleasure Principle* (C. J. M. Hubback, trans. 1922.)
* Laplanche, Jean; Pontalis, Jean-Bertrand [1973] (1988) *The Language of Psycho-analysis*, reprint, revised, London:  Karnac Books. ISBN 0-94643949-4. ISBN 978-0-946-43949-2.
**სებორგა** (იტალ. Seborga) — ანტიკური სათავადო საერთაშორისო სამართლის მიხედვით პატარა, დამოკიდებული ქვეყანაა ლიგურიაში, ქალაქ სან-რემოს ჩრდილოეთით. ადგილობრივი მონაცემების მიხედვით სებორგა სუვერენული და იტალიისაგან დამოუკიდებელი სახელმწიფოა, ვინაიდან ვენის კონგრესზე ევროპის სახელმწიფოთა საზღვრების დადგენის დროს სათავადო არც ერთი მონარქის ქვეშევრდომობის ქვეშ არ მოქცეულა.

სათავადო შედგება სოფელ სებორგასაგან (ფართობი — 4 კვ.კმ. მოსახლეობა — 362 კაცი.) და მისი მიმდებარე მიწებისაგან. ქვეყნის მმართველობის ფორმაა საპარლამენტო მონარქია. მონარქი — თავადი მარსელო I. სებორგა მსოფლიოს არც ერთი სუვერენული ქვეყნის მიერ არაა აღიარებული. იტალიის მთავრობა „დამოუკიდებლობის" ამ სწრაფვას ჯერჯერობით არ ეწინააღმდეგება, რადგან ეს „უნიკალური მოვლენა" ამ მთიან რეგიონში ტურიზმის წყაროს წარმოადგენს.

ვალუტა
------

ლუიჯინო — ასე ეწოდება სებორგას ვალუტას, რომელიც არცერთ ქვეყანაში არაა აქცეპტირებული. ადგილობრივი „ფინანსური განყოფილების" მიხედვით 1 ლუიჯინოს კურსი 6 აშშ-დოლარის ექვივალენტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ საიტი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არაღიარებული და ნაწილობრივ აღიარებული ქვეყნები |
| --- |
|  |
| გაერო-ს წევრი ქვეყნები | 

|  |
| --- |
| 
* სომხეთი
* ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა
* კვიპროსი
* ისრაელი
* ჩრდილოეთ კორეა
* სამხრეთ კორეა
 |

 |
|  |
| გაერო-ს არაწევრი ქვეყნები | 

|  |  |
| --- | --- |
| აღიარებული გაერო-ს წევრი-ქვეყნების მიერ | 
* აფხაზეთის რესპუბლიკა (საქართველო)
* კოსოვო (სერბეთი)
* ჩრდილოეთ კვიპროსი (კვიპროსი)
* პალესტინის სახელმწიფო (ისრაელი)
* საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკა (მაროკო)
* სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა (საქართველო)
* ტაივანი (ჩინეთი)
 |
|  |
| აღიარებული გაერო-ს არაწევრი ქვეყნების მიერ | 
* მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა (აზერბაიჯანი)
* დნესტრისპირეთი (მოლდოვა)
 |
|  |
| არაღიარებული | 
* სომალილენდი (სომალი)
 |

 |

 |