recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სტეფანე გიორგის ძე შაუმიანი** (პარტიული ფსევდონიმები *სურენი, სურენინი, აიაქსი* და სხვ.) (სომხ. Ստեփան Շահումյան; დ. 13 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 1 ოქტომბერი], 1878, თბილისი — გ. 20 სექტემბერი, 1918) — რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში, ჟურნალისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, რსდმპ-ის წევრი 1900 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1898 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. 1899 წელს სომხეთში დააარსა ერთ-ერთი პირველი მარქსისტული წრე. 1902 წელს „სომეხ სოციალ-დემოკრატთა კავშირის" ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1902 წლის ბოლოდან ემიგრაციაში იყო გერმანიაში. მუშაობდა რსდმპ საზღვარგარეთულ ორგანიზაციებში. სომხურ ენაზე თარგმნა კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის, ლენინის ნაწარმოებები. 1905 წელს დაბრუნდა თბილისში. იყო რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, შემდეგ ბაქოს ბოლშევიკური ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი, რომელსაც 1914 წლიდან ხელმძღვანელობდა. 1915 — რსდმპ კავკასიის ბიუროს წევრი, 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ — ბაქოს საბჭოს თავმჯდომარე.

სრულიად რუსეთის საბჭოების I ყრილობის დელეგატი, არჩეული იყო სრულიად რუსეთის ცაკში. რსდმპ (ბ) VI ყრილობაზე აირჩიეს ცკ-ის წევრად. 1917 წლის ოქტომბერში ხელმძღვანელობდა კავკასიის ბოლშევიკური ორგანიზაციების ყრილობას, დეკემბერში რსფსრ სახკოსაბჭომ დანიშნა კავკასიის საქმეთა საგანგებო კომისრად. 1918 წლის მარტში მეთაურობდა მუსავატელთა ანტისაბჭოთა ამბოხების ჩახშობას ბაქოში, აპრილში ბაქოს სახკომსაბჭოს თავმჯდომარე და საგარეო საქმეთა კომისარი იყო (ბაქოს კომუნა). დახვრიტეს ბაქოს 26 კომისართა შორის.

ლიტერატურა
----------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სტეფანე შაუმიანი"** ვიკისაწყობში.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 693—694.
* *ჩხარტიშვილი, ს.*, სტეფანე შაუმიანი, თბილისი, 1978
**სტეფანწმინდის ამაღლება-აღდგომის ხატი** — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს დაბა სტეფანწმინდის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მთის ფერდობზე. 

შენობა გეგმით ოთხკუთხა ფორმისაა, აგებულია ფიქლით, შიგადაშიგ გამოყენებულია მთის ბროლიც. წყობა მშრალია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. კარის თავზე, კედლიდან გამოშვერილი ფიქლებით მოწყობილია თარო, რომელზეც მთის ბროლის ქვები (ბურბუხჭელები) აწყვია და პატარა თეთრი დროშებია ჩამაგრებული. თაროს ზემოთ სწორკუთხა სარკმელია. ერთი ასეთი ვიწრო და მაღალი სარკმელი აღმოსავლეთ კედელშიცაა, რომლის წინ კუბური ფორმის საკურთხეველია. სამხრეთ და დასავლეთ კედლების გასწვრივ, ფიქლის ქვით მოწყობილია ჩამოსაჯდომი საფეხური. ნაგებობის შუაში კერაა, რომელსაც ბრტყელი ფიქლი აფარია. შენობა გადახურულია დიდი, ბრტყელი ფიქლის ქვებით, რომლებიც თავხეს ეყრდნობა. იატაკიც ფიქლისაა. დასავლეთის ფასადი შეთეთრებულია კირით. სახურავი ორფერდაა. მასზე აწყვია მთის ბროლის დიდი ქვები. შენობა შემოზღუდულია ფიქლის გალავნით. ხატის სამხრეთით, ხელოვნურად გავაკებულ ადგილზე, მოწყობილია საოფრუსო — ოვალურად დაწყობილი ფიქლის სკამების წინ დგას ფიქლისავე მაგიდა, ხოლო ჩრდილოეთით კერაა. იქ იკვლებოდა საკლავიც. ხატი ქუშეშვილების, შადურებისა და ქავთარაშვილების სალოცავი იყო.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 430-431.
**სტეფანე აღაბეკის ძე კევორკოვი** (ნამდვილი გვარი **გევორქიანცი**; სომხ. Ստեփան Կևորկով; დ. 19 მარტი [ ძვ. სტ. 1 აპრილი], 1903, მოსკოვი — გ. 15 აგვისტო, 1991, ერევანი) — საბჭოთა კინორეჟისორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1970). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ტექნიკუმი. მუშაობდა „აზერკინოს" სტუდიაში. ნიკოლოზ შენგელაიასთან ერთად (მეორე რეჟისორი) გადაიღო ფილმი „ოცდაექვსი კომისარი" (1933). 1933–1936 წლებში მუშაობდა „მოსფილმში", 1936 წლიდან „არმენფილმის" სტუდიაში. ერაზმ კარამიანთან ერთად გადაიღო ფილმები: „მთის მარში" (1939), „მოჩვენებანი ტოვებენ მწვერვალებს" (1955) „ქუხილის ბილიკით" (1956), „აფეთქება ნაშუაღამევს" (1968). 1956–1964 წლებში იყო სომხეთის კინემატოგრაფისტთა კავშირის გამგეობის პირველი მდივანი. სომხეთის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1967). დაჯილდოებულია 2 ორდენითა და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 458.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სტეფანე კევორკოვი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭრელაშვილი**. |

**სტეფანე თევდორეს ძე ჭრელაშვილი** (დ. 27 დეკემბერი, 1857, სოფ. მაღარო, სიღნაღის რაიონი, საქართველო — გ. 3 იანვარი, 1917, თბილისი) — ქართველი პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, მაგრამ რევოლუციური მოღვაწეობისათვის გარიცხეს. 1876 წლიდან პეტერბურგის უნივერსიტეტის მსმენელია. შემდეგ გადავიდა მოსკოვში, მაგრამ დიდად გაიტაცა რევოლუციონერ-ხალხოსანმა იდეებმა და აქტიურად ჩაება მათი წრეების მუშაობაში. აღნიშნულის გამო მას 1878 წელს სამი თვით პატიმრობა და მუდმივი ზედამხედველობა მიუსაჯეს. ამავე მიზეზით ორჯერ იყო გაციმბირებულიც.

1887 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და პუბლიცისტობას მიჰყო ხელი, თანამშრომლობდა „ივერიაში", „ნოვოე ობოზრენიესა" და სხვა პერიოდულ გამოცემებში, მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოში აგენტად, მდივნად (1894-1907). 1902 წლიდან გარდაცვალებამდე უწყვეტად იყო ქალაქის სათათბიროს ხმოსანი. წილად ხვდა ყოფილიყო თბილისის ფუნიკულიორის პირველი დირექტორი.

სტეფანე ჭრელაშვილი თავის საინტერესო პუბლიცისტურ წერილებს ქართულ ჟურნალ გაზეთებში „სანოსა" და „ტატალას" ფსევდონიმით აქვეყნებდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 411, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაზ. „საქართველო", №5, 6 იანვარი, 1917
**სომანეთი** — ნასოფლარი დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობდა შიდა ქართლის ვაკეზე, ჭერათხევის
ხეობაში, სოფელ ვაყის აღმოსავლეთით. 

ქართულ და სპარსულენოვან საისტორიო წყაროებში XVII საუკუნიდან მოიხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილი სომანეთის შესახებ აღნიშნავს: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „...ფცისწყლის დასავლეთით არს ალის-წყალი. გამოსდის ლიხის მთას, მოდის სამხრით, ერთვის მტკუარს ჩრდილოდამ... ამ მტკურის კიდეზედ, სამხრით, არს სომანეთი." |
|  |  |

სომანეთი ავალიშვილების მამულია. 1633 წელს, თეიმურაზ I სომანეთს, აბისსთან ერთად, ზაქარია ავალიშვილს აძლევს. სიგელიდან ირკვევა, რომ ზაქარია ავალიშვილი თემურაზ მეფეს ხლებია იმერეთში და სამეფო კართან ერთად „მრავალი ჭირი და განსაცდელი, ერთგულობა და სამსახური" თავს უდვია. „ერთგულობისა და ჭირნახულობის სანაცვლოდ" თეიმურაზმა ზაქარია ავალიშვილს უბოძა მანამდე „...სამკუიდროდ მეფეთაგან
მიცემული სოფელი სომანეთი და აბისი".

ამ დოკუმენტიდან ჩანს, რომ სომანეთი 1633 წლამდეც ავალიშვილებისა იყო. ეს დასტურდება როსტომ მეფის მიერ ზაქარია ავალიშვილისათვის 1637 წელს მიცემული წყალობის წიგნიდანაც, რომელშიც ნათქვამია: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „...ჩუენ, მეფეთ-მეფემან პატრონმან როსტომ და თანამეცხედრემან ჩუენმან დედოფალთ-დედოფალმან პატრონმან მარიამ, ეს წყალობისა წიგნი და ნიშანი შეგიწყალეთ და გიბოძეთ თქუენ, ჩუენთა ერთგულთა ყმათა ავალიშვილთ
ზაქარიას, შვილსა თქუენთა ავალსა, დავითს, ქაიხოსროს და ღონენასა, შვილთა და მომავალთა სახლისა თქვენისათა ყოველთავე, მას ჟამსა, ოდეს მოგუიდეგით კარსა და თქვენსავ ნაქონს სამკუიდროს სომანეთს გუიაჯენით, შეგიწყალეთ და გიბოძეთ ხიდირბეგის მესხებს გარეთ ორი კუამლი თქუენი მკუდირ ყმა და ალაგი სამართლიანის სამძღურითა, რისაც მქონებელი სომანეთი ყოფილიყოს." |
|  |  |

ამავე სიგელის სპარსულ ტექსტშიც აღნიშნულია, რომ „...სოფელი სომანეთი ძველი დროიდანვე ზაქარია-ბეგის იყო".
1656 წელს, როსტომ მეფემ ზაქარიასი და მისი შვილის - ავალის ნაქონი სოფელი სომანეთი უწყალობა ავთანდილ შანშეან-მარტიროზაშვილს.

აქ 1728 წელს დაფიქსირებულია 20 კომლი, რომლებიც იხდიან ყველა საოსამლო გადასახადს 7540 ახჩის ოდენობით.

XVIII საუკუნის 90-იან წლებში იოანე ბატონიშვილის მიერ ალისწყლის ხეობაში დაფიქსირებულია სოფელი სომანეთი, როგორც მოსახლე სოფელი. მოიშალა XIX საუკუნეში.

სომანეთში მდებარეობს ეკლესია, რომელიც თარიღდება გვიანფეოდალური ხანით.

ლიტერატურა
----------

* ლაცაბიძე თ. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ. „ხაშურის მოამბე", № 24, 24 ივნისი, 2019, გვ. 4
* ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, თბ. 2013, გვ. 739
**ეკატერინე (კეკე) მელიქიშვილი-მესხი** (დ. 1854, თბილისი — გ.1928, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, გამომცემელი, წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი, საქართველოში პირველი ფემინისტური მოძრაობის ერთ-ერთი წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

ეკატერინე დაიბადა 1854 წელს თბილისში გრიგორ მელიქიშვილის ქართველი კათოლიკის ოჯახში.მისი მშობლები XVIII ს 40 იან წლებში ახალციხიდან (მესხეთი) გადმოსახლდნენ თბილისში. ის პეტრე მელიქიშვილი და სტეფანე მელიქიშვილის და იყო, ხოლო სერგეი მესხის — ცოლი (1874 წლიდან).

ის ფუფუნებაში აღიზარდა, კარგი განათლება მიიღო და გამორჩეულ გარემოში ტრიალებდა ჯერ მშობლების, შემდეგ კი ქმრის ოჯახში. იმ დროის ქართულ საზოგადოებას ქალის განათლების მიმართ კეთილგანწყობილი დამოკიდებულება ჰქონდა და ამ პროცესის წახალისებასაც ცდილობდა. ამიტომ ის 19 წლის ასაკში ძმების და ნიკო ნიკოლაძის დახმარებითა და ხელშეწყობით უმაღლესი განათლების მისაღებად გაგზავნეს შვეიცარიაში. მან იქ დაამთავრა გიმნაზია  და შემდეგ მიიღო უმაღლესი სამედიცინო განათლება. შვეიცარიაში ეკატერინე საზოგადოება „უღელის" წევრი გახდა, რომელიც ციურიხში მყოფმა ქართველმა სტუდენტებმა დააარსეს. ციურიხში გატარებული წლები ნაყოფიერი იყო კეკესთვის. იგი დაეუფლა გერმანულ და ფრანგულ ენებს, გაეცნო იმ დროის მოწინავე იდეებს, აქტიურად ადევნებდა თვალყურს საქართველოში მიმდინარე მოვლენებს და პარალელურად დიდი მონდომებით სწავლობდა მედიცინას.

ეკატერინე მელიქიშვილის გარდა, „უღელში" სხვა ქართველი ქალებიც იყვნენ გაერთიანებულები: კატო და ოლიმპიადა ნიკოლაძეები, ოლგა გურამიშვილი (ნიკო ნიკოლაძის მეუღლე), პელო ნაცვლიშვილი, ბოგუმილა ზემიანსკაია. პირველი ფემინისტური ტალღა საქართველოში სწორედ ამ ქალებს უკავშირდება.

ეკატერინე მელიქიშვილი აგრეთვე იყო ოდესის უნივერსტეტში ქალთა უმაღლესი კურსების გახსნის ინიციატორი და მისი პირველი დეკანი. ხელმძღვანელობდა საოჯახო სტამბას, იყო გამომცემლობა „სხივის" ერთ–ერთი დამაარსებელი, საზოგადოება „განათლების" დამფუძნებელი, წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა ლიტერატორ ქალთა წრის წევრი (დაარსდა 1872 წელს).

ეკატერინე მელიქიშვილი თანამშრომლობდა გაზეთ „დროებასთანაც". ის წერდა, თარგმნიდა ინგლისურიდან, გერმანულიდან, რუსულიდან. მაგ.: მან 1871 წელს , დროებაში გამოაქვეყნა შკლარევსკის მოხრობის – „ქალის შრომის" საკუთარი თარგმანი, 1872 წელს კი – მიმოხილვითი კვლევა – „მეთვრამეტე საუკუნის ამერიკელი ქალები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ეკატერინე მელიქიშვილი[*მკვდარი ბმული*]
შტადტკირხე, ბად-ჰერსფელდი
**დარბაზული ეკლესია** — საეკლესიო ნაგებობის ერთ-ერთი სახეობა. XI საუკუნიდან გავრცელდა ევროპის ქვეყნებში. ჩვეულებრივ შედგება საკურთხევლისა და ერთი ნავისაგან, რომელიც გადახურულია ორკალთიანი სახურავით და ზოგჯერ ეგვტერები და გარშემოსავლელიც აქვს. არის ისეთი დარბაზული ეკლესიებიც, რომლებსაც თანაბარი სიმაღლის ნაგები ან რამდენიმე მაღალი უსარკმლო შუა ნავი აქვთ (სანქტ-ბართოლომეუსის კაპელა პადერბორნში, გერმანია, დაახლოებით 1017; სან-სერნენის ეკლესია ტულუზაში, საფრანგეთი, XI საუკუნის დასასრული) და სხვა. აღორძინების ეპოქიდან მოყოლებული ევროპაში დარბაზულ ეკლესიებს თითქმის აღარ აშენებენ. საქართველოში დარბაზული ეკლესია ერთადერთი ტიპია, რომელიც არსებობდა მთელი შუა საუკუნეების მანძილზე. სოფლის მცირე, მხატვრულად უმნიშვნელო სამლოცველოებთან ერთად დარბაზული ეკლესიის ტიპს მიეკუთვნება ბევრი საყურადღებო ძეგლიც: აკვანება, ოლთისი, ეხვევი, ხცისი, სავანე, მაღალაანთ ეკლესია, ქარზამეთი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 380.
**სტეფანოზ I** — ქართლის ერისმთავარი VI საუკუნის დასასრულსა და VII საუკუნის დასაწყისში (დაახლოებით 590/591—604/605), ქართლის პირველი ერისმთავრის გუარამ კურაპალატის ძე. ატარებდა პატრიკიოზის ბიზანტიურ ტიტულს. შემდეგ განუდგა ბიზანტიას და სპარსეთის ორიენტაციის გზას დაადგა. 

ქართლის ერისმთავრის - სტეფანოზ პირველის მიერ მოჭრილი ვერცხლის მონეტა ქართული წარწერით და ჯვრის გამოსახულებით. მე-7 საუკუნე
ისტორიკოს ჯუანშერის ცნობით, ბერძენთა (ბიზანტიელები) და სპარსთა შიშით მეფის ტიტულის ტარება ვერ გაბედა. სტეფანოზ I თვის ძმასთან — დემეტრესთან ერთად იყო მცხეთის ჯვრის ეკლესიის ერთ-ერთი აღმშენებელი. მისი რელიეფური გამოსახულება დღემდეა შემორჩენილი ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე. 

იგი განაგებდა ქართლის სახელმწიფოს უდიდეს ნაწილს, რომელიც თავისუფალი იყო სპარსელთა პოლიტიკურ და კულტურულ ზეგავლენისაგან. მის დროს მოიჭრა ორი სახის მონეტა, რომლებიც სასანური დრაქმების მინაბაძს წარმოადგენენ. პირველი სახის მონეტაზე გამოსახულია ჰორმიზდ IV-ის პორტრეტი ფალაური წარწერით, მონეტის კედელზე ოთხი ქართული ასოა ჩასმული „სფნზ" – სტეფანოზ. მონეტის ზურგზე, კი იქ სადაც სასანურ მონეტებზე გამოსახული იყო ცეცხლი, დგას ჯვარი. აღნიშნული მონეტა დაცულია ბერლინის მუზუმში. მეორე სახის მონეტა ათზე მეტია ჩვენამდე მოღწეული. მასზე აღარ გვხვდება ფალაური წარწერები, მონეტის შუბლზე გამოსახულია თავად სტეფანოზი, რაც მიუთითებს მის ფაქტობრივ დამოუკიდებლობაზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 567.
* *მ.ლორთქიფანიძე, რ.მეტრეველი,* საქართველოს მეფეები, თბ. 2007
* *აბრამიშვილი გ.* სტეფანოზ მამფალის ფრესკული წარწერა ატენის სიონში, თბ. 1977

|
|  |
|
| წინამორბედი:გუარამ I კურაპალატი | **ქართლის ერისთავი**დაახლ. 595 - 605დაახლ. 600 - 619 — ვახუშტი ბატონიშვილი | შემდეგი:ადარნასე |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართლის ერისმთავრები |
| --- |
|  |
| VI საუკუნე | 
* გუარამი
* ჯუანშერ I
* სტეფანოზ I
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* ადარნასე
* სტეფანოზ II
* გუარამ II
* ნერსე I
* არშუშა
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* ვარაზ-ბაკური
* სტეფანოზ III
* მირი
* არჩილი
* ჯუანშერი
* ადარნასე
* ნერსე II
* სტეფანოზ IV
* აშოტ I დიდი
 |

 |
**დარბაზის ერნი**, სამეფო საბჭოს — დარბაზის წევრები. XI-XVIII საუკუნეების საქართველოში. დარბაზის ერნი იყოფოდნენ 2 ჯგუფად: ერთ ჯგუფს შეადგენდნენ „ჴლოსანნი", ე. ი. სახელმწიფო მოხელეები, ხოლო მეორე ჯგუფს - „უჴელონი". ე. ი. ისინი, ვისაც სახელმწიფო თანამდებობა არ ეკავათ. „დარბაზის ერნიდან" შემდეგ წარმოდგა სიტყვა „დარბაისელი", რაც თავდაპირველად დარბაზის წევრს აღნიშნავდა, ხოლო შემდეგ მას დინჯი ადამიანის მნიშვნელობაც მიენიჭა. 

დარბაზის ერნზე არის სხვა თვალსაზრისიც (ნ. შოშიაშვილი), რომლის მიხედვით, „დარბაზის ერნი" ეწოდებოდა არა სამეფო საბჭოს - დარბაზის წევრებს, არამედ დარბაზის- სამეფო სასახლის, სამეფო კარის მსახურ-მოხელეებს (საწოლის მწიგნობარი, ეჯიბები, ამირეჯიბი, მეჭურჭლე, საჭურჭლის ნაცვალი და სხვა), ე. ი. კარისკაცებს და სასახლის მცველთა რაზმს, სასახლის გვარდიას (მესაწოლეები, მესაწოლეთუხუცესი და სხვა). XI საუკუნებამდე „დარბაზის ერნის" შესატყვისი იყო „ტაძრეულნი".

ლიტერატურა
----------

* *ანთელავა ი.*, "დარბაზი" XI-XIII საუკუნეთა საქართველოში, «მაცნე. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1976, № 4;
* *ბერძენიშვილი ნ.*, საქართველო XI-XVIII საუკუნეებში, მის წგნ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 6 თბ. 1973;
* *დოლიძე ი.*, გიორგი ბრწყინვალის სამართალი, თბ. 1957;
* *კიკვიძე ა.*, ქართული სახელმწიფო დარბაზი და მისი ადგილი "ვეფხისტყაოსანში", კრ: XII საუკუნის საქართველოს ისტორიის საკითხები, თბ. 1968 (თსუ შრომები, ტ. 125);
* *მესხია შ.*, საქალაქო კომუნა შუა საუკუეების თბილისში, თბ. 1962;
* *სურგულაძე ი.*, საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ. 1952;
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 2, ტფ. 1929

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 379-380.
**დეივიდ ბრაუნი** (ინგლ. David Browne, დ. 19 მაისი, 1960) — ამერიკელი ჟურნალისტი და მწერალი. 1990–2006 წლებში იყო *Entertainment Weekly*-ის მუსიკალური კრიტიკოსი. აგრეთვე მუშაობა როგორც *Music & Sound Output*-ის რედაქტორი და ნიუ-იორკული *Daily News*-ის მუსიკალური კრიტიკოსი. აქვს გამოქვეყნებული მრავალი სტატია სხვადასხვა გამოცემაში, რომელთა შორის არის: *The New York Times*, *Rolling Stone*, *Spin*, *New Republic* და *Time*. არის ავტორი წიგნების *Dream Brother: The Lives and Music of Jeff and Tim Buckley* (HarperCollins, 2001); *Amped: How Big Air, Big Dollars and a New Generation Took Sports to the Extreme* (Bloomsbury, 2004), და *Goodbye 20th Century: A Biography of Sonic Youth* (Da Capo, 2008).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი


1. ↑  Muck Rack — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q57500196'></a>
2. ↑  *Hoffman R.* LinkedIn — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q213660'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q211098'></a>
**დიმიტრი იურის ძე ეროხინი** (რუს. Дми́трий Ю́рьевич Еро́хин; დ. 1 ნოემბერი, 1979, ნოვოკუზნეცკი, კემეროვოს ოლქი, რუსეთი) — რუსი ულტრამარათონელი, საზოგადოებრივი მოღვაწე, ჯანსაღი ცხოვრების აქტივისტი, რუსული გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა კემეროვოს ოლქის ქალაქ ნოვოკუზნეცკში. 1979 წლის 1 ნოემბერს. ამჟამად ცხოვრობს და მოღვაწეობს მოსკოვში. 2006 წელს, 26 წლის ასაკში დაინტერესდა სპორტის სარბენი სახეობებით.

2014 წელს მან გაირბინა ისიქ-ქოლის ტბის სანაპიროზე ჯამში 350 კმ. რითაც მხარი დაუჭირა ბავშვთა კიბოს წინააღმდეგ გამართულ აქციას, რომელიც ყირგიზული ფონდის ხელმძღვანელობით გაიმართა[1]. 

2009 წლიდან იგი რუსული ვიკიპედიის აქტიური რედაქტორია, არის 5 000-ზე მეტი სტატიის ავტორი. 2015 წლიდან დაკავებულია ვიკიპედიის პოპულარიზაციით. 2017 წელს მონაწილეობა მიიღო სახალინის ვიკი-ექსპედიციაში, რომლის განმავლობაშიც 19 დღეში გაიარა 1 200 კმ და გადაიღო 500 ფოტო ვიკისაწყობისათვის. 

2017 წლიდან არაკომერციული ორგანიზაციის, რუსეთის ვიკიმედიის წევრია.

2019 წელს გეგმავს ვიკიმარათონს ბაშკირეთის ტერიტორიაზე.

ლიტერატურა
----------

* Чирков А.Л. Бег в мудрость. — М.: ВИНИТИ-Наука, 2014. — С. 60-64. — 192 с. — ISBN 978-5-600-00636-2.
* Чирков А.Л. За бег!. — М. 2015. — С. 350-355. — 517 с. — ISBN 978-5-9906626-1-2.

სქოლიო
------

1. ↑  Российский Форрест Гамп намерен обежать озеро Иссык-Куль в Кыргызстане за 4 дня. Мир 24 (2014-10-23).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-03. ციტირების თარიღი: 2017-01-06.
**ერედვის ცხეთიჯვარის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერედევში, უბანი "ბერულას" დასავლეთით 2-3 კმ. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია ნაგებია მოწითალო ფერის ქვით. ინტერიერში აღმოსავლეთით ბრტყელი აბსიდაა, ცენტრში მცირე ზომის ვიწრო სარკმლით. სამხრეთ-აღმოსავლეთის და ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხეებში ვიწრო ნიშებია. აბსიდის კედელს მიშენებული აქვს 1 მ სიმაღლისა და 45 სმ სიგანის კარნიზი, რომელიც შუაში ამაღლებულია და ტრაპეზის მოვალეობას ასრულებს. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში არქიტრავული კარებია. ჩრდილოეთ კედელზე, ცენტრში, ვიწრო პილასტრია და მისგან აღმოსავლეთით და დასავლეთით ორი თაღედი გადადის, კამარა ცილინდრულია. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს ერთსაფეხურიანი კარნიზი აქვს. კედლები ნაშენია მცირე ზომის ფლეთილი ქვით.

ფასადების კუთხეები მოწითალო ფერის ქვის თლილი კვადრებითაა ამოყვანი-ლი, ხოლო კედლის სიბრტყეები - ფლეთილი ქვით.

ეკლესიას შემოუყვება მარტივი, სწორკუთხა პროფილის კარნიზი, რომელიც ასევე წითელი ტუფისაა. ეკლესია შიფერითაა გადახურული.

ეკლესიის გარშემო გალავნის მცირე ფრაგმენტები შემორჩა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 59
**დიმიტრი გაბუნია** (დ. 10 თებერვალი, 1977) — ქართველი იურისტი, საქართველოს პრეზიდენტის სალომე ზურაბიშვილის საპარლამენტო მდივანი 2018-2021 წლებში.

დიმიტრი გაბუნიას მამა ერთ-ერთია იმ 2300 ადამიანიდან, რომელთა უმრავლესობა, 90-იანი წლების კონფლიქტისა და 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ, დაკარგულად ითვლება.

დიმიტრი გაბუნიამ პროფესიული მოღვაწეობა სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტისა და ამავე ფაკულტეტის სამოქალაქო სამართლის კათედრის ასპირანტურის დამთავრების შემდგომ, 1998 წელს, საჯარო სამსახურით — საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს იურიდიულ დეპარტამენტში დაიწყო და 2000 წლიდან გაგრძელდა იურიდიულ ფირმა „კორძაძე და სვანიძე – ადვოკატებში". 

დიმიტრი გაბუნიას პროფესიული მოღვაწეობის სფერო მოიცავდა სამოქალაქო, სახელშეკრულებო, ადმინისტრაციულ, კორპორაციულ და ინტელექტუალურ სამართალს. ამასთანავე, მისი საქმიანობის სფერო მოიცავდა ისეთი საკითხების დარეგულირებას, რაც დაკავშირებულია უძრავ ქონებასთან, შრომისა და საგადასახადო სამართალთან.

2003–2007 წლებში დიმიტრი ხელმძღვანელობდა თბილისის საარბიტრაჟო პალატას და ამასთანავე იგი ავიაკომპანია „სქაი ჯორჯიას" სამეთვალყურეო საბჭოს წევრია.

კარიერის მანძილზე მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდო, მათ შორის 2006 წელს იგი დასახელდა წლის ადვოკატად.

2018 წელს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა დიმიტრი გაბუნია საპარლამენტო მდივნად დანიშნა. სალომე ზურაბიშვილის მიერ ამ პოსტზე გაბუნიას შესაძლო დანიშვნის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ ქალთა უფლებადამცველი ორგანიზაციებმა ამ გადაწყვეტილების გადახედვისკენ მოუწოდეს. 

განცხადების ავტორები მიიჩნევენ, რომ სახელმწიფო სამსახურში ასეთ მაღალ თანამდებობას არ უნდა იკავებდეს ადამიანი, რომელიც გენდერულად არამგრძნობიარეა და და რომელმაც „სექსუალური შევიწროება ლამის ნორმად და მისსავე პირად პრაქტიკად წარმოგვიჩინა"; დიმიტრი გაბუნია სექსუალურ შევიწროებაში მხილებული ზვიად დევდარიანის უფლებების დამცველია. 2021 წლის 31 მარტს გაბუნიამ პირადი განცხადების საფუძველზე პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივნის პოსტი დატოვა.

ფლობს გერმანულსა და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  დიმიტრი გაბუნია: მამა, ფაქტობრივად, თვალწინ დამიხვრიტეს
2. 1 2 3 4 5 6  ოფიციალური ბიოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-07. ციტირების თარიღი: 2018-12-21.
3. ↑  ზურაბიშვილმა პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივნის პოსტზე დიმიტრი გაბუნია დანიშნა
4. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური ვებგვერდი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-29. ციტირების თარიღი: 2018-12-21.
**ენდრიუ „ენდი" ჯექსონი** — ბრიტანელი ხმის ინჟინერი, ცნობილი პინკ ფლოიდთან თანამშრომლობით. აგრეთვე არის სტუდიის Tube Mastering მფლობელი და თანამშრომელი.

თანამშრომლობა პინკ ფლოიდთან დაიწყო 1980 წელს, ჯეიმზ გათრის თანაშემწედ, ტურნეს The Wall გამოსვლების აუდიოჩანაწერების მომზადებისას. შემდეგ იმუშავა ალბომზე *The Final Cut*. ლოს-ანჯელესში გათრის გადასვლის შემდეგ იგი ჯგუფის ძირითადი ხმის ინჟინერი გახდა, *A Momentary Lapse of Reason*-ის და *The Division Bell*-ის შექმნისას. აგრეთვე მუშაობდა *La Carrera Panamericana*-ს მუსიკის დაწერისას და ჯგუფის 1994 წლის ტურნეს მსვლელობისას. ამჟამად მუშაობს დევიდ გილმორის სტუდიაში Astoria და ჯგუფთან დაკავშირებულ ხელახალ გამოცემებზე და რემასტერებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Tube Mastering

სქოლიო
------

1. ↑  Grammy-nominated Pink Floyd engineer Andy Jackson has confirmed he is to release his fourth solo album on November 3..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 8 ნოემბერი 2014. ციტირების თარიღი: 30 September 2014.
2. ↑  Bailey, Craig. Interviews Andy Jackson (17 December 2000).
**სიმონ II გურიელი** (დ. 1606 — გ. დაახლოებით 1672) — გურიის მთავარი 1625, 1658, მამია II გურიელის ძე.

ბიოგრაფია
---------

1621 წელს სიმონმა ცოლად შეირთო ოდიშის მთავრის, ლევან II დადიანის და — მარიამ დადიანი. 1625 წელს სიმონმა მოკლა მამა, გახდა გურიის მთავარი და დაუპირისპირდა დადიანებს. მონაწილეობდა დადიანების წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში. შეთქმულება ჩავარდა, რადგან დადიანი გადარჩა და გურიაზეც გაილაშქრა. სიმონ გურიელი სოფელ ლანჩხუთთან შეება ცოლისძმას.დადიანმა დაამარცხა გურიელი, დააბრმავა და მისი ცოლ-შვილი ოდიშს წაიყვანა, ხოლო გურიის მთავრად დაადგინა სიმონის ბიძა, მალაქია II, რომელიც ამ დროს დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი იყო და დადიანებს ეხმარებოდა.

1658 წელს იმერეთის მეფემ ალექსანდრე III-მ და ვამეყ დადიანმა სიმონი კვლავ მთავრის ტახტზე აიყვანეს და აშვილეს გურიელთა სახლისშვილი დემეტრე, რომელიც ფაქტობრივად განაგებდა სამთავროს. 

სიმონ II გურიელი ჯერ დასავლეთ საქართველოში ცხოვრობდა მოხუცებულობამდე, მას ფინანსურად ნაცოლარი მარიამი ეხმარებოდა. მათი ვაჟი იჟია ჯერ სამეგრელოში იზრდებოდა, შემდეგ კი ქართლის ემფე როსტომმა იშვილა. სიცოცხლის ბოლო წლებში ბერად შედგა და იერუსალიმს გაემგზავრა, სადაც საქმიანობდა ქართული ეკლესია-მონასტრების ინტერესების დასაცავად.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სიმონ II გურიელი***

* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 352.
* *ჩხატარაიშვილი ქ.*, „გურიის სამთავრო", თბ. 1959. — გვ. 116.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 გურიელები |
| --- |
|  |
| გურიის ერისთავები | 
* სიმონ I გურიელი
* გიორგი II დადიანი
* კახაბერ I გურიელი
* ბეშქენ გურიელი
* გიორგი გურიელი
* მამია გურიელი
 |
|  |
| გურიის მთავრები | 
* კახაბერ II გურიელი
* გიორგი I გურიელი
* მამია I გურიელი
* როსტომ გურიელი
* გიორგი II გურიელი
* ვახტანგ I გურიელი
* მამია II გურიელი
* სიმონ II გურიელი
* მალაქია II
* ვახტანგ II გურიელი
* ქაიხოსრო I გურიელი
* დემეტრე გურიელი
* გიორგი III გურიელი
* მალაქია II გურიელი
* ქაიხოსრო II გურიელი
* მამია III გურიელი
* გიორგი IV გურიელი
* ლევან გურიელი
* ქაიხოსრო III გურიელი
* მამია IV გურიელი
* გიორგი V გურიელი
* სიმონ III გურიელი
* ვახტანგ III გურიელი
* ქაიხოსრო
* მამია V გურიელი
* დავით გურიელი / სოფიო
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დიმიტრი აბაშიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დიმიტრი ალექსანდრეს ძე აბაშიძე** (დ. 9(27) ოქტომბერი,1893, თბილისი — გ. 12 თებერვალი, 1975, იქვე) — ქართველი საბჭოთა რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961 წელი). ქართული სამეცნიერო-პოპულარული კინემატოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

1925 წლიდან მუშაობს საქართველოს კინოსტუდიაში. მისი ფილმებიდან აღსანიშნავია: „სილოსი" (1929), „განწყობის როლი ცხოველთა ინდივიდუალურ ქცევაში" (1947), „ერთი ცდის ამბავი" (1959; დიპლომი, მინსკის საკავშირო კინოფესტივალი, 1960; საპატიო დიპლომი, ვარშავის სამეცნიერო კინოს საერთაშორისო ასოციაციის XVI კონგრესი, 1962), „იერიში ღრუბლებზე" (1961), „დაბრუნება ბგერათა სამყაროში" (1965; დიპლომი, კიევის საკავშირო კინოფესტივალი, 1966) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 19.
* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 21.
**უდერძის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 2 კმ-ზე, მრავალწლოვანი მუხებით გარშემორტყმულ ბორცვზე. 

ეკლესია დარბაზულია (7,5X5 მ). იგი გვიან შუა საუკუნეებში უნდა იყოს აგებული, მაგრამ XIX საუკუნეში საფუძვლიანად გადაუკეთებიათ. გეგმა წაგრძელებული რომბია. ოთხივე კედლის ცენტრალურ ნაწილებში თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. კარი ორია, ერთი დასავლეთ კედელში, მეორე კი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში. ორივე კარი ნაოთხალია და შიგნიდან თაღოვანი. ინტერიერში დარბაზის გრძივი კედლები სამი წყვილი პილასტრითაა გაფორმებული, რომელთაგან დასავლეთის კუთხეებისა ორსაფეხურიანია. კამარის საბჯენი თაღები პილასტრების კაპიტელების ზემოთ მოწყობილ იმპოსტებს ეყრდნობა. კედლები შებათქაშებულია. იატაკი ქვის სწორკუთხა ფილებითაა დაგებული, რომლის უმეტესი ნაწილი აყრილია. ექსტერიერი სადა და მარტივია. თვალში საცემია შებათქაშებულ ყრუ კედლებზე კარ-სარკმლის შავი ლაქები. დეკორირებულია მხოლოდ კარების საპირეები, რომელთა მორთულობას ტეხილად შემოყოლებული ლილვები წარმოადგენს. ორივე კარის თავზე ლილვების შეტეხვით წარმოქმნილ სიბრტყეებზე თითო ჯვარია გამოსახული. კიდევ უფრო ზევით ამჟამად უკვე ამოშენებული, თაღების კონტურები იკითხება. ზეძირკველი ერთსაფეხურიანია. სახურავი კრამიტისაა, ეკლესია მოხატულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8448
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გედევანიშვილი**. |

**დიმიტრი მიხეილის ძე გედევანიშვილი** (დ. 15 სექტემბერი, 1902, თბილისი — გ. 28 მარტი, 1990, იქვე) — ქართველი ფიზიოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ცნობილი საზოგადო მოღვაწეების მიხეილ და ანასტასია გედევანიშვილების ოჯახში. მისი უფროსი ძმა — შალვა გედევანიშვილი იყო კინორეჟისორი, მსახიობი. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ შევიდა თბილისის უნივერსიტეტში, რომლის სამკურნალო ფაკულტეტი დაამთავრა 1927 წელს. მუშაობდა ნევროპათოლოგიის კლინიკაში სიმონ ყიფშიძის ხელმძღვანელობით, შემდეგ კი უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის ლაბორატორიაში და კათედრაზე, რომელსაც განაგებდა ივანე ბერიტაშვილი. მოგვიანებით დ. გედევანიშვილი თბილისის უნივერსიტეტის პროფესორია, ხელმძღვანელობს ფარმაცევტული და სტომატოლოგიური ინსტიტუტების ფიზიოლოგიის კათედრებს. 1959-1973 წლებში იყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პრორექტორი სამეცნიერო ნაწილში. დიდი ერუდიცია და ღრმა ანალიზის უნარი მეცნიერს საშუალებას აძლევდა ორიგინალურად გადაწყვიტა უპირატესი ხასიათის მთელი რიგი პრობლემბი, რისთვისაც საერთაშორისო აღიარება ხვდა წილად.

დ. გედევანიშვილი საუკუნის ერთ მეოთხედზე მეტ ხანს იკვლევდა საქართველოს სამკურნალო ფლორას, ახდენდა მის ბიოლოგიურ სტანდარტიზაციას. ამ მიმართულებით შესრულებულმა ნაშრომებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში ბუნებრივი ქიმიური ნაერთების შესწავლის საქმეში.

დ. გედევანიშვილი 200-ზე მეტი მეცნიერულლი შრომის ავტორია. მისი დიდი ავტორიტეტისა და ფართო აღიარების დასტურია ისიც, რომ იგი იყო საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „ბიო-სამედიცინო კომპიუტერიზაციის" ერთ-ერთი რედაქტორი, კიბერნეტიკისა და მართვის ზოგადი სისტემების მსოფლიო ორგანიზაციისა და კიბერნეტიკის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 101, თბ. 1994
**უდაბნოს ჩამძვრალისხევის კომპლექსი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს რკინის მთის სამხრეთ ფერდობზე მთათა შორის ვიწროებში, რკინის მადნის საშუალო სიახლოვეს. მას ერთადერთი მისადგომი მრავალწყლისხევის ხეობიდან აქვს. კომპლექსში შედის: ნამოსახლარი, რკინის სახელოსნო და სამაროვანი.

დავით გარეჯის უდაბნოში, რკინის მადნის შემცველობით ყველაზე მდიდარი რკინის მთა ჩანს და სავარაუდოდ, მის ირგვლივ მდებარე ხეობები ამ წარმოებით დასაქმებულ ადამიანთა ჯგუფებისათვის ყველაზე ხელსაყრელი უნდა ყოფილიყო დასასახლებლად. მით უმეტეს, რომ პალინოლოგიური ანალიზების მიხედვით, ეს მხარე ძვ. წ. II ათასწლეულში და ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში მდიდარი იყო ტყის მასივებით - და შესაბამისად, მაღალი დებეტის მქონე მცირე მდინარეებით.

ნამოსახლარი ორ ღრმა ხევს შორის. მცირე შემაღლებებზეა განფენილი. რელიეფის მიხედვით, ხეობა სრულიად გამოუსადეგარია, მასშტაბური სამ-სამ სამუშაოების წარმოებისათვის და, სვარაუდოდ, ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად რკინის მეტალურგიასთან დაკავშირებული საქმიანობით უნდა ყოფილიყო დაკავებული. ნამოსახლარზე შენობები წინასწარ შედგენილი პროექტით უნდა იყოს დაგეგმარებული. ისინი ნაგებია მკაცრად სიმეტრიულად, ნაწილობრივ დამუშავებული ქვის დიდი კვადრატებით. ზედაპირულად მოპოვებული, ძირითადად ლეგად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის მიხედვით, დასახლება დაახლოებით ძვ.წ. I ათასწლეულის დასაწყისს განეკუთვნება, თუმცა, თიხის ჭურჭლის რამდენიმე ფრაგმენტი უფრო ადრეული უნდა იყოს.

დასახლების ბორცვის ძირის დონეზე, მის ჩრდილოეთით, ხევს გაღმა, კრომლეხებიანი სამაროვანია. მის დასავლეთით კი კარგად იკვეთება საწარმოო უბანი, რომლის მთელი ტერიტორიები დიდი ცეცხლის შედეგადაა დამწვარი და მოფენილია წიდის ფრაგმენტებით.

ლიტერატურა
----------

* *ფიცხელაური კ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 317.
ს. აბაშიძე-გორლენკოს გერბი
**სიმონ ქაიხოსროს ძე აბაშიძე (აბაშიძე-გორლენკო)** (დ. 21 იანვარი, 1836 — გ. 18 იანვარი, 1891, მოსკოვი) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1881).

იმერეთის თავად აბაშიძეთა წარმომადგენელი. 1853 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853-1856). იყო საიმპერატორო ესკორტის ლაიბ-გვარდიის კავკასიური ესკადრონის საჭურველთმტვირთველი (1857), სუმის ჰუსართა პოლკის კორნეტი (1860). 1865-1882 წლებში კვლავ ირიცხებოდა საიმპერატორო ესკორტში. 1875 წლიდან იყო სოსნიცკის მაზრის (ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა) საპატიო მომრიგებელი მოსამართლე. 1882 წელს პოლკოვნიკის წოდებით ჩაირიცხა კავალერიაში; განსაკუთრებული გამონაკლისის სახით შეუნარჩუნდა საიმპერატორო ესკორტის კავკასიური ესკადრონის 1-ლი ქართული რაზმის მუნდირის ტარების უფლება. ითვლებოდა კავალერიისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს პერსონალში. აბაშიძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დამფუძნებელი წევრი. გარდაიცვალა მოსკოვში. დაკრძალულია სოფ. ზაიზდის მიხეილის ეკლესიაში (ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა). 1891 წლის თებერვალში პანაშვიდი გადაუხადეს საქართველოშიც, დაბა ყვირილის (ახლანდ. ზესტაფონი) ეკლესიაში. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის ორდენით (1853). 

ცოლად ჰყავდა (1861 წლიდან) ადელაიდა სიმონის ასული გორლენკო (აზნაური). სიმამრის გარდაცვალების შემდეგ, იმპერატორის 1876 წლის 15 ივლისის განკარგულებით მიეცა უფლება შეერთებინა გორლენკოს გვარი და საგვარეულო გერბი და გადაეცა ისინი მამრობითი ხაზის უფროსი შთამომავლებისთვის. მისი ერთადერთი ვაჟი დავითი დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა (1863), ამიტომ თავად აბაშიძე-გორლენკოს გვარი არ გაგრძელებულა. ქალიშვილი ნინო (დ. 1870 — გ. 1921) იყო ბარონ როდრიგ თეოდორ ფონ ბისტრამის ცოლი. „რუსეთის იმპერიის თავადაზნაურობის საგვარეულოთა გერბების საერთო კრებულის" მე-14 ნაწილში (1890) შეტანილია აბაშიძე-გორლენკოს ოფიციალურად დამტკიცებული გერბი (1886).

ლიტერატურა
----------

* Родословный сборник русских дворянских фамилий, т. 1 / Руммель Витольд Владиславович ; СПб. 1886, - с. 599-600.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმონ აბაშიძე-გორლენკო — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)

სქოლიო
------

1. ↑  (ნეკროლოგი), - გაზ. „ივერია" - №26 - თებერვალი 2, 1891.
2. ↑  Общий гербовник дворянских родов Российской империи, Ч. 16. СПб. 1901; - с. 35.
**უდანაშაულო მსხვერპლთა ძეგლი** (რუს. Памятник «Невинно убиенным») — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის ცენტრში. კომპლექსი აღმართულია როსტოვის ოლქის ტერიტორიაზე 1921-1961 წლებში რეპრესირებულთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლი საზეიმოდ გახსნეს საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ხსოვნის დღეს 1994 წლის 30 ოქტომბერს. ძეგლის აღმართვის ინიციატორი იყო როსტოვის ოლქის უკანონო პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ასოციაცია „მემორიალი" და მისი ხელმძღვანელი, პროექტის ერთ-ერთი ავტორი ე. ემილიანოვი. ყოველწლიურად 30 ოქტომბერს ძეგლთან იმართება რეპრესიების მსხვერპლთა პატივსაცემი მიტინგი, მიაქვთ ყვავილები. 1921-1961 წლებში როსტოვის ოლქში პოლიტიკური მოტივებით მოახდინეს 90 000 ადამიანის რეპრესია, რომელთაგან 16 130 დახვრიტეს. მათი დაკრძალვის ადგილი უცნობია.

აღწერა
------

უდანაშაულო მსხვერპლთა მემორიალური კომპლექსი შედგება მარმარილოს სამი სტელისაგან და მწუხარების სტელისაგან. ცენტრალური სტელის ქვედა ნაწილი შავადაა შეღებილი, ზედა ნაწილი კი თეთრად და წითლად. ცენტრში ჯვარია გამოსახული, რომლის ორივე მხარეს სტელის კედლებზე წარწერაა "უდანაშაულო მსხვერპლნი". სტელების თავზე დამაგრებულია მეტალის ჯვარი. ცოკოლის შავ ფერზე 192 ბანაკის სიაა ჩამოწერილი. მემორიალის უკანა მხარეს გამოსახულია რელოგიური კონფესიების სიმბოლოები და კომუნისტური სიმბოლო ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომლის შიგნითაც ჩახატულია ნამგალი და ურო. მწუხარების სტელაზე გამოსახულია სსრკ-ის რუკა და მასზე მონიშნულია რეპრესირებულთა ბანაკების ადგილმდებარეობა. 

მემორიალზე ვანდალების ტავდასხმა მინიმუმ 20-ჯერ განხორციელდა. 2006 წელს მემორიალი გარემონტდა ქალაქის ადმინისტრაციის სახსრებით. მარმარილოს ფილები შეიცვალა მეტალის ფირფიტებით. დამზადდა ახალი საინფორმაციო დაფა.

სქოლიო
------

1. ↑  Мемориал невинно убиенным. Памятники всего мира. ციტირების თარიღი: 2017-01-19.
2. ↑  Невинно убиенным. Памятники Дона. ციტირების თარიღი: 2017-01-19.
3. ↑  Мемориал «Невинно убиенным» в Ростове-на-Дону. Виртуальный музей ГУЛага.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-20. ციტირების თარიღი: 2017-01-19.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორგიძე**. |

დეკანოზი დიმიტრი (გორგიძე)
დეკანოზი **დიმიტრი გორგიძე** (ერისკაცობაში *დიმიტრი ალექსანდრეს ძე გორგიძე*; დ. 7 აპრილი, 1949, სოფ. მეჯვრისხევი, გორის რაიონი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი.

ბიოგრაფია
---------

1987 წლიდან სიონის საპატრიარქო ტაძარში სტიქაროსნად მსახურობდა. 1991 წლის 28 აპრილს სიონის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის საპატრიარქო ტაძარში უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია II-მ დიაკვნად აკურთხა და სიონის საპატრიარქო ტაძრის ღვთისმსახურად დაინიშნა. 1991 წლის 17 აგვისტოს მღვდლად დაასხეს ხელი და რუსთავის წმინდა გიორგის სახელობის სამლოცველო სახლის წინამძღვრად დაინიშნა. დანიშვნამდე რამდენიმე თვე ქვათახევის მამათა მონასტერში იმსახურა. 1993 წლიდან რუსთავის წმინდა ვახტანგ გორგასლის სახელობის საკათედრო ტაძრის წინამძღვარად დაინიშნა, ოქროს ჯვრით დაჯილდოვდა და დეკანოზის წოდება მიენიჭა. 1996 წლის 24 ივნისს მიტრით დაჯილდოვდა. 1996 წლის 17 ნოემბერს რუსთავის ეპარქიის მოძღვართმოღძვრად აირჩიეს. 2011 წლის 28 აგვისტოს დადგინდა რუსთავის სიონის წინამძღვრად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიმიტრი გორგიძე — ბიოგრაფია დაარქივებული 2013-10-11 საიტზე Wayback Machine.
**ესქიფაზარის ციხე** — ციხე თურქეთში, ეს ციხე იიდერესა და ბალთაჯს შორის მდებარე სოფელ ესქიფაზარშია. ესქიფაზარის ძეგლი საშუალო სკოლასთან სამხრეთით მდებარე ფერდობზეა დაშენებული. ციხე ცენტრალური გზიდან, სოფელ ქუმლუდერეს შესახვევიდან, 100 მეტრში მდებარეობს. შედარებით კარგადაა შემონახული ციხის აღმოსავლეთი კედელი. 
აღმოსავლეთ ნაწილის სიგრძე დაახლოებით 50-60 მეტრია, სიმაღლე კი — 3,5-4 მ-ია. მონგრეულია ამ კედლის სამხრეთი მონაკვეთი. იგი უბანში საცხოვრებელი ნაგებობების მშენებლობის დროს მოიშალა. კედლის გარე წყობებში გამოყენებულია ზედაპირ ჩამოსწორებული საშუალო ზომის ქვები. მათი დიდი ნაწილი ამჟამად ჩამოშლილია. კარგად ჩანს მხოლოდ პერანგებ შორისი შიგთავსი, რომელშიც საშუალო და მცირე ზომის ქვების, ქვიშის თუ დუღაბის ნარევია გამოყენებული. პერანგებ შემოცლილი კედლის სიგანე თითქმის ერთი მეტრია. ზოგგან დაცულია დასავლეთი კედლის საძირკვლის ნაშთებიც. რაც შეეხება სამხრეთ მხარეს, აქ კედლების არსებობის კვალი საერთოდ გამქრალია. როგორც ჩანს, ამ ტერიტორიაზე ჩაის პლანტაციის გაშენების დროს ნარჩენებიც კი დაშალეს. რაც შეეხება ჩრდილოეთ მხარეს, აქაც ზოგგან დაცულია გალავნის კედლის ნაშთები, ისიც მთლიანად ეკალ-ბარდითაა დაფარული. ციხე დიდი ზომის სჩანს. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებს შორის დაცილება 100-110 მეტრია. გზის ჭრილისა და ზედაპირულად არსებული კერამიკული მასალის ფრაგმენტების მიხედვით, ციხე საკმაოდ ადრეული ნაგებობა სჩანს. ყოველ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, იგი გვიან ანტიკური ხანისა უნდა იყოს, სადაც არაა გამორიცხული რომაული გარნიზონი მდგარიყო.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ. 2014, გვ. 50 ISBN 978-9941-0-6458-6.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბულაძე**. |

**დიმიტრი ანტონის ძე აბულაძე** (დ. 1861 ― გ. 1938) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა სახელმწიფო მოხელის ოჯახში. ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ 1884 წელს ჩაირიცხა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. იმავე წელს სტუდენტურ საპროტესტო გამოსვლებში მონაწილეობის გამო გარიცხეს. პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ ცხოვრობდა ქუთაისში. 1891 წელს დაასრულა სამედიცინო განათლება. მუშაობდა კიევში. იყო კიევის სამედიცინო ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრის პროფესორი. აბულაძემ პირველმა უარყო თვალსაზრისი ეკლამფსიის კონტაგიოზურობის შესახებ და დაადგინა, რომ ეკლამფსიის პათოგენეზში გადამწყვეტი მნიშვნელობა თირკმლის ფუნქციის დარღვევას ენიჭება (1901). განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა საშვილოსნოს კედლებს მოცილებული მომყოლის გამოძევების აბულაძის მეთოდმა (1907), რომელსაც *აბულაძის ხერხი* ეწოდება.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 35.
* Деятели революционного движения в России : Био-библиографический словарь : От предшественников декабристов до падения царизма. - Т. 3 : Восьмидесятые годы : Вып. 1 : А - В / Составлен М. М. Клевенским, Е. Н. Кушевой, А. А. Шиловым. - 1933. - с. 7.
**უდევალა** (შვედ. Uddevalla) — ქალაქი შვედეთში, ვესტრა-გეტლანდის ლენში. თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 31 212 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს ბიფიორდენის უბესთან, სკაგერაკის სრუტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი პლაჟები გამოირჩევა ნიჟარების განსაკუთრებული სიუხვით.

უდევალას გააჩნია პატარა პორტი. ერთ დროს აქ ფუნქციონირებდა მსხვილი გემთსაშენი, რომელიც 1960 წელს ბოჰუსლენის ოლქში უდიდესი დამსაქმებელი იყო. მაგრამ, 1970-იან წლებში, შვედეთის ყველა გემთსაშენმა რეცესიამ განიცადა, 1985 წელს დაიხურა უდევალის საწარმოც.

ქალაქის სტატუსი უდევალამ 1498 წელს მიიღო, როდესაც ის დანიის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. შუა საუკუნეებში ეს ქალაქი სავაჭრო გზაჯვარედინი იყო დანიას, შვედეთსა და ნორვეგიას შორის. ამავე პერიოდში, ის მძიმედ დაზიანდა დანია-შვედეთის ომების შედეგად, მაგალითად, 1519 , 1564 , 1611 და 1644 წლებში ის გადაწვეს ხან დანიელებმა, ხანაც შვედებმა. 1658 წელს შედის შვედეთის შემადგენლობაში.

XVIII საუკუნეში ქალაქის აყვავების პერიოდი დეგბა, რაც უკავშირდება რკინის, ხე-ტყისა და თევზის მრეწველობა-ექსპორტს. მიუხედავად ამისა, ტროლჰეტანის არხის გახსნის შემდეგ, უდევალის მნიშვნელობა ეცემა, 1806 წლის გამანადგურებელი ხანძრის შემდეგ კი იგი თითქმის მთლიანად განადგურდა. განვითარების ახალი იმპულსი მხოლოდ XIX საუკუნის მიწურულს განოჩნდა — ტექსტილის წარმოება და გემთმშენებლობა.

1989 წელს ქალაქიში გაიხსნა კომპანია ვოლვოს საწარმო.

დაძმობილებული ქალაქები
----------------------

* დანიის დროშა ტისტედი, დანია
* ნორვეგიის დროშა შიენი, ნორვეგია
* ფინეთის დროშა ლოიმაა, ფინეთი
* ისლანდიის დროშა მოსფედსლბაირი, ისლანდია
* იაპონიის დროშა ოკაძაკი, იაპონია
* გაერთიანებული სამეფოს დროშა ირვინი,გაერთიანებული სამეფო
* ესტონეთის დროშა იიჰვი, ესტონეთი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* article Uddevalla, from NF
* Uddevalla Gymnasieskola Official site for Uddevalla Gymnasieskola
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
**ტამილური ლიტერატურა** — ინდოეთის სამხრეთ ნაწილში (ტამილნადუს შტატი) მცხოვრები ხალხის — ტამილების ლიტერატურა. გავრცელებულია აგრეთვე ჩრდილოეთ ცეილონზე და ნაწილობრივ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, განსაკუთრებით სინგაპურსა და მალაიზიაში, სამხრეთ აფრიკაში, წყნარი ოკეანის კუნძულებზე (ტრინიდადი, მარტინიკა, ფიჯი, მავრიკი) და ტამილებით დასახლებულ სხვა ადგილებში. სათავეს იღებს I ათასწლეულის დასაწყისში. ვითარდებოდა სრულიად დამოუკიდებლად, გადმოცემით. ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე არსებობდა სამი ლიტერატურული აკადემია (სანგი), რომლებშიც გაერთიანებული იყო ათასობით პოეტი. ახ. წ. პირველ საუკუნეში, ადურაში მესამე სანგის არსებობაზე მიუთითებს ისტორიული წყაროები. ამავე პერიოდს ეკუთვნის ე.წ. „სანგის პოეზია", რომელიც წარმოდგენილია კრებულებით „რვა ანთოლოგია" და „ათი სიმღერა". ტამილური ლექსთწყობის სისტემა მეტად ორიგინალური და თვითმყოფია. პრაქტიკაში გამომუშავებული ლიტერატურული წესები შეტანილია ჩვენამდე მოღწეულ ტამილური გრამატიკის ტრაქტატში — „ტოლკაპიამი".

ჯაინიზმისა და ბუდიზმის გავრცელებამ ხელი შეუწყო დიდაქტიკური პოეზიის შექმნას. აფორისტული პოეზიის კრებულებში „ტირუკულარი" და „ნალადიარი" განმარტებულია ინდური ფილოსოფიის სამი ტრადიციული „სიცოცხლის მიზანი": 1. დჰარმა (ზნეობის კანონების შესაბამისი სწორი ყოფაქცევის წესები), 2. ართა (მატერ. სარფა), 3. კამა (ხორციელი ტკბობა). ამ თხზულებებში არ აისახა მეოთხე მიზანი — მოკშა (სულის დახსნა). აღსანიშნავია პოემები: „მოთხრობა სამაჯურზე" (დაახლ. VII–IX სს.), „მარგალიტის ქამარი", „ვალაიაბადი", „კუნდალაკეში" (მოაღწია არასრული სახით), „ჯივაკის ჯადოსნური თვალი" (X ს.). კამბაის პოემაში „რამაინა" (X–XI სს.) ჩანს ტამილური ეროვნული ყოფისათვის დამახასიათებელი შტრიხები, რითაც იგი სცილდება თარგმნილი ნაწარმოების ჩარჩოებს. საერო-საკარო პოეზიის წარმომადგენლები არიან პოეტები ოტაკუტანი (XII ს.) და პუჰაჟენდი (XIII–XIV სს.). ფართოდ გავრცელდა პოეზიასა და პროზაში ტამილური და სანსკრიტული ელემენტების ნაზავი ხელოვნური, ღვარჭნილი სტილი „მანიპრავალამი" („მარგალიტი და მარჯანი"). VII–VIII სს-ში წარმოიშვა ბჰაკტის პოეზიის მდიდარი ტრადიცია.

XII საუკუნეში დაიწყო ტამილური კულტურის აღმავლობა. გავრცელდა განმანათლებლური იდეები, განვითარდა პროზა. თანამედროვე პროზის მამამთავრად თვლიან ცეილონელ ტამილს — არუმუგა ნავალარს (1823–1879). პირველი ტამილური რომანის ავტორია ვედანაიაგამ პილაი (1826–1889). მოთხრობის ჟანრის განვითარება დაკავშირებულია დასავლეთ ევროპის ნოველისტების თხზულებათა თარგმნასა და ადაპტაციასთან.

XX საუკუნის დასაწყისში პოეზიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სუპირამანი ბარადის (1882–1921). აღსანიშნავია მწერლების, კალკის (1899–1954) და მაჰადევანის (1913–1957) სოციალური რომანები; თანამედროვე მწერლების მ. ვარადარაჯანის (1912–1973), ს. ტირიპურასუნდარის, აჰილანის ფსიქოლოგიური რომანები. ტამილურმა ლიტერატურამ გავლენა მოახდინა სამხრეთ ინდოეთის ხალხების ლიტერატურის განვითარებაზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 650–651.
**ტამბოვის წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია** (რუს. Церковь Воздвижения Святого Креста) — კათოლიკური ეკლესია ქალაქ ტამბოვში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება სარატოვის წმინდა კლიმენტის ეპარქიას. ეკლესია არის არქიტექტურის ძეგლი. ტაძარში მსახურობენ ვერბისტების ორდენის მღვდლები. 

წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: ტამბოვი, კრონშტადტის ქუჩა, 14ა.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის ბოლოს ჩატარებული აღწერის მიხედვით ტამბოვში 682 ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც აღიარებენ რომაულ-კათოლიკურ სარწმუნოებას. 1896 წლის ოქტომბერში ტამბოვის კათოლიკური საზოგადოების წარმომადგენლებმა, რომლის უმეტესობას ეთნიკური პოლონელები წარმოადგენენ, მიიღეს გადაწყვეტილება სახსრების შეგროვების შესახებ, რათა აეშენებინათ კათოლიკური ეკლესია. 

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1898 წლის სექტემბერში და მიმდინარეობდა მცირე ხნის განმავლობაში. 1903 წლის 25 მაისს ეკლესიაში უკვე აღევლინა ღვთისმსახურება, თუმცა ცალკეული სამუშაოები მიმდინარეობდა რამდენიმე წელი. ტაძარი ააგეს გოთიკურ სტილში წითელი აგურით, უხვადაა დეკორაციები გამოყენებული. ეკლესიასთან ერთად მის მახლობლად ააგეს ქვის ორსართულიანი სახლი, სადაც განათავსეს კათოლიკური საქველმოქმედო საზოგადოება, ბიბლიოთეკა და წინამძღვრის ოთახები. 

1935 წელს ეკლესია დახურეს, ხოლო წინამძღვარს რეპრესიები შეეხო. ომის შემდგომ წლებში იყო მცდელობა ორღანი გადაეტანათ სხვა შენობაში, მაგრამ ორღანი ისე იყო დაშლილი, რომ მისის სხვა ადგილზე გადატანა არ შეიძლებოდა. დიდი ხნის განმავლობაში ეკლესია მიტოვებული იყო, შემდეგ კი გადაეცა ტამბოვის სარემონტო ქარხანას. ექსპლუატაციის დროს ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა საამქროდ, რამაც იგი ძალიან დააზიანა: ჩამოინგრა სამრეკლო, დამახინჯდა ფასადი, დაიტბორა სარდაფი, კედლები მჟავასაგან სერიზულად დაზიანდა.

1996 წელს ტამბოვში კვლავ ჩამოყალიბდა და დარეგისტრირდა კათოლიკური მრევლი. 1997 წელს ეკლესიის შენობა გადაეცა მრევლს. გადაცემისთანავე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, აღადგინეს შენობის ადრინდელი სახე. 1998 წლის შობის შემდეგ ჯვართამაღლების ეკლესიაში განახლდა ყოველდღიური ღვთისმსახურება.

ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს ზურაბ წერეთლის ქანდაკება „წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქედი".

ლიტერატურა
----------

* А. А. Горелов, Ю. К. Щукин. Справочник-путеводитель «Тамбов» (юго-восточная часть), — Тамбов, 2003
* В. А. Кученкова. Тамбовский костел Воздвижения Святого Креста, — Тамбов, 2008

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт храма დაარქივებული 2018-11-24 საიტზე Wayback Machine.
* Статья о храме на сайте Тамбовского государственного технического университета
* Церкви и монастыри Тамбова დაარქივებული 2018-05-15 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**სიმონ (კონსტანტინე) ვლადიმერის ძე აბაშიძე** (დ. 1884, საჩხერე — გ. 25 აგვისტო, 1955, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
---------

1912 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1912–1918 წლებში მუშაობდა რუსეთში; 1918 წლიდან დაბრუნდა საქართველოში და მუშაობა დაიწყო ოზურგეთის ერობის მთავარ ექიმად. 1920 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფარმაკოლოგიურ კათედრაზე; თბილისის სასწრაფო დახმარების, სოცუზრუნველყოფის, ტუბერკულოზის საწინააღმდეგო დაწესებულებებში; 1930 წელს მისი თაოსნობით აგუძერაში გაიხსნა ტუბსანატორიუმი. 1935–1955 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს IV სამმართველოს ექიმ კონსულტანტი; 1941 წელს მონაწილეობა მიიღო თბილისის ერთ–ერთი სამხედრო ჰოსპიტლის ორგანიზაციაში; იქვე განაგებდა განყოფილებას და იყო სამხედრო საექიმო კომიისიის თავმჯდომარე; შეისწავლა ფილტვის აბსცესის მკურნალობა დეჰიდრატაციის მეთოდით; სიგმოიდური კოლინჯის დაავადებისას აღწერა მენჯ–ბარძაყისა და მუხლის სახსრების ერთდროული ტკივილის სიმპტომი და შეიმუშავა ამ დაავადების მკურნალობის მეთოდი; დღესაც აქტუალურია მისი გამოკვლევა, რომელიც მიეძღვნა ქუნთრუშიანი ბავშვების მომვლელი დედების ქუნთრუშით დასნებოვნების ფორმის საკითხებს და სხვა; შვილთან ვლადიმერ აბაშიძესთან ერთად შეადგინა პირველი ქართული სამედიცინო განმარტებითი ლექსიკონი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* რუსულ-ლათინურ-ქართული სამედიცინო განმარტებითი ლექსიკონი (თანაავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1973. - 579გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 25.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმონ აბაშიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**უები-შაბელე** (სომალიში), ასევე **უაბი-შებელე** (ეთიოპიაში) (სომალ. *Webi Shabeelle*, იტალ. Uebi Scebeli) — მდინარე სომალიში და ეთიოპიაში. სათავეს იღებს ეთიოპიაში, რომლის ტერიტორიაზეც მოედინება დაახლოებით 1000 კმ. ქვემო დინებაში მიედინება პრაქტიკულად ოკეანის ნაპირის პარალელურად 10-15 კმ-ის მანძილზე. ჩაედინება მდინარე ჯუბაში.

ეთიოპიის ტერიტორიაზე მდინარეს ეძახიან უაბი-შებელეს, სომალის ტერიტორიაზე — უები-შაბელეს.

ჰიდროლოგია
----------

სიგრძე დაახლოებით 1600 კმ, მდინარის აუზის ფართობი — დაახლოებით 194 000 კმ². აქვს, როგორც სეზონური, ასევე მუდმივი მდინარეების რამდენიმე შენაკადი, რომელთა შორისაა: — ერერი, გალეტი, უაბი (ყველა ეთიოპიაში). მდინარე ფაფენი აღწევს უები-შაბელეს მხოლოდ ძლიერი წვიმების დროს: მისი წყლები გამოილევა მთავარ მდინარესთან მიღწევამდე.

მდინარის აუზი ძირითადად წარმოადგენს სავანას. მდინარე შრება ძლიერი გვალვების დროს.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეთიოპიის მდინარეები |
| --- |
|  |
| 
აკობო · ატბარა · ავაში · ეიეშა · ბარო · ცისფერი ნილოსი · დავა · დიდესა · გალეთი · განალე-დორია · გერმამა · გიბე · გუდერი · ჯამა · ჯუბა · მარები · მილი · მუგერი · ომო · უები-შაბელე · ტეკეზე |  |

 |