recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მანზინი** (ინგლ. Manzini) — ქალაქი ესვატინის ცენტრალურ ნაწილში, ქვეყნის ერთ-ერთი მსხვილი ქალაქი. ის ასევე ესვატინის მთავარი სამრეწველო ცენტრია. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 78 000 ადამიანს, ძირითადად სვაზის ხალხის წარმომადგენლებს. ქალაქი მანზინის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

ქალაქი იყო ბრიტანეთ-ბურების კოლონიალური შტაბ-ბინა 1890 წლამდე, მაგრამ დაინგრა 1902 წელს ბურების მეორე ომის შედეგად, როდესაც ადმინისტრაციული ცენტრი გადატანილი იქნა მბაბანეში. 1960 წლამდე ქალაქს სახელად ეწოდებოდა *ბრემერსდორპი*. მატშაპას აეროპორტი მდებარეობს ქალაქის სიახლოვეს.

ღირსშესანიშნაობები
------------------

პრაქტიკულად მთელი ქალაქი შედგება ოფისებისაგან და სხვადასხვა ობიექტებისგან. მანზინიში, როგორც მბაბანეში ბევრია ადგილობრივი ბაზრები, რომელთაგან ყველაზე დიდები მდებარეობენ *მჰლაკუვანესა* და *მანჩიშანეს* კუთხეში. მანზინის ბაზრების უმრავლესობაში ვაჭრობენ ხილით და ბოსტნეული კულტურებით, სხვადასხვა საშინაო ნივთებით და მკურნალობის ტრადიციული საშუალებებით, ასევე ესვატინში ცნობილი ხელნაკეთი ნივთებით. ნივთების ჩამონათვალი მრავალფეროვანია, მაგრამ მათგან ყველაზე უფრო მთავარია — მექოთნეობის ტრადიციული ნაკეთობები და ხელით გამოთლის ხის ელემენტები, ყელსამკაულები და კრიალოსანი, ბატიკი და ტრადიციული ტანსაცმელი, ტყავის ნაკეთობები და კალათები. ასევე შეიძლება პოპულარული *Ludzino*-ს — შავი თიხის ქოთნის შეძენაც, რომელსაც ხშირად იყენებენ წყლის ან ლუდის შესანახად და დასალევად.

ბაზრებიდან ჩრდილოეთით, *ნგვანეს* ქუჩაზე მდებარეობს ბჰუნი — ქალაქის ერთ-ერთი უახლოესი მოლი. ბაზრებიდან სამხრეთში მდებარეობს Hub — სუპერმარკეტი რამდენიმე რესტორნით. მაგრამ ქალაქის ყველაზე დიდი ღირსშესანიშნაობაა — ნამდვილი კათოლიკური მისია — ქვის შენობა, რომელიც მდებარეობს სანდლაინის ქუჩაზე არსებული ახალი კათედრალური ტაძრის მოპირდაპირე მხარეს.

მანზინიში მდებარეობს მუსიკალური სკოლა — *Nazarene High School*, რომელსაც ჰყავს წარმატებული მომღერალთა ჯგუფი.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* გაერთიანებული სამეფოს დროშა კეილი, გაერთიანებული სამეფო
* ესპანეთის დროშა რამალეს-დე-ლა-ვიქტორია, ესპანეთი

სქოლიო
------

1. ↑  Manzini Nazarene tops them all by Bongile Mavuso, The Swazi Observer August 2, 2007

|  |  |
| --- | --- |
| ესვატინი | *ეს სტატია ესვატინის და ესვატინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მორონი** — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში, სიეგო-დე-ავილის პროვინციაში. მორონი უახლოესი ქალაქია ტურისტულ კურორტ კაიო-კოკო და კაიო-გილერმომდე.

გეოგრაფია
---------

მუნიციპალიტეტი მდებარეობს ქალაქ სიეგო-დე-ავილის ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბოლივიის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთით — ჩამბასის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთით — ბუენა-ვისტას უბე და ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგი, სამხრეთით კი სირო-რედნონდოს მუნიციპალიტეტი. რელიეფი ძირითადად ვაკიანია, ჩრდილოეთში არსებული პატარა ბორცვებით, რომლებიც მარილის გუმბათებისგან წარმოიქმნება. 

მორონში მდებარეობს კუბის უდიდესი ბუნებრივი წლის მარაგი — ლაგუნა-დე-ლეჩეს ტბა (67,2 კმ²). ქალაქზე გაივლის ჩრდილოეთის ავტომაგისტრალი (კარეტერა-დელ-ნორტე). 

წარსულში მუნიციპალიტეტი ბევრად დიდი იყო და მიეკუთვნებოდა კამაგუეის პროვინციას.

ეკონომიკა
---------

მთავარი ეკონომიკური საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი.

დემოგრაფია
----------

2004 წელს, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60 612 ადამიანს შეადგენდა. 615 კმ² ფართობზე მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 98,6 ადამიანი კმ²-ზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კუბის მუნიციპალიტეტები
* კუბის ქალაქების სია

სქოლიო
------

1. ↑  Atenas.cu.  (2004)2004 Population trends, by Province and Municipality.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-27. ციტირების თარიღი: 2007-10-06. (ესპანური)
2. ↑  Statoids.  (July 2003)Municipios of Cuba. ციტირების თარიღი: 2007-10-06.

  


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სიეგო-დე-ავილის მუნიციპალიტეტები |
| --- |
|  |
| 
ბარაგუა · ბოლივია · ვენესუელა · მახაგუა · მორონი (ასევე მოიცავს კ. კაიო-კოკოს)  · პრიმერო-დე-ენერო · **სიეგო-დე-ავილა**  · სირო-რედონდო  · ფლორენცია  · ჩამბასი | სიეგო-დე-ავილის პროვინცია |

 |
**მალხაზ თორია** (დ. 30 აგვისტო, 1978, სოხუმი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

მალხაზ თორია დაიბადა 1978 წლის 30 აგვისტოს სოხუმში. დაამთავრა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ისტორიისა და კულტურის კვლევების მიმართულებით. 2009 წელს ამავე უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო (PhD) დისერტაცია თემაზე „დროის აღქმა და ისტორიის კონცეფცია შუა საუკუნეების ქართულ კულტურაში" („ქართლის ცხოვრების" ისტორიოგრაფიული ტრადიციის მიხედვით). 2006-2008 წლებში იგი ასწავლიდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კულტურის კვლევების ინსტიტუტში; 2006-2010 წლებში იყო ივ. ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი; 2008-2014 წლებში – ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის მიმართულების ასისტენტ-პროფესორი; 2014 წლიდან დღემდე არის ასოცირებული პროფესორი ისტორიის მიმართულებაზე და შედარებითი ლიტერატურის ინსტიტუტის წევრი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2015 წლიდან ხელმძღვანელობს ილიას სახელწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტის მეხსიერების კვლევების კავკასიურ ცენტრს; რიგი პოსტსადოქტორო და კვლევითი სტიპენდიების (DAAD, OSF, Fulbright, რუსთაველის ფონდი და სხვ.) ფარგლებში მუშაობდა კვლევით პროექტებზე ისეთ აკადემიურ დაწესებულებებში, როგორებიცაა : Central Europena University (ბუდაპეშტი, უნგრეთი); Zentrum für Literatur-und Kulturforschung (ბერლინი, გერმანია), The New School for Social Research (ნიუ იორკი, აშშ), The Harriman Institute, Columbia University (ნიუ იორკი, აშშ); UC Berkeley (ბერკლი, აშშ), Mount Holyoke College (საუთ ჰედლი, აშშ), Humboldt University (ბერლინი, გერმანია). მის მიერ გაწეული კვლევის შედეგები აისახა სხვადასხვა აკადემიურ ფორუმზე წარდგენილ მოხსენებებსა და სამეცნიერო პუბლიკაციებში, მათ შორის – საერთაშორისო რეფერირებად გამოცემებში გამოქვეყნებულ ნაშრომებში.

რჩეული პუბლიკაციები
-------------------

* "Trapped in the past: memories of Georgian IDPs on the margins of society", Nationalities Papers, 2017 (თანავტორი) (იბეჭდება)
* Remembering Homeland in Exile: Recollections of IDPs from the Abkhazia Region of Georgia" in Journal on Ethnopolitics and Minority Issues in Europe, Vol 14, No 1, 2015, 48-70.
* The Soviet Occupation of Georgia in 1921 and the Russian-Georgian War of August 2008: Historical Analogy as a Memory Project" in The Making of Modern Georgia, 1918–2012: The first Georgian Republic and its Successors. Ed. by Stephen F. Jones. London and New York: Routledge, Taylor & Francis Group, 2014, pp. 316-336.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალხაზ თორია - ისტორია, ისტორიის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი
**მამლის მთის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. მდებარეობს მამლის მთის სამხრეთით, მთის მოვაკებულ ქედზე.

ნასოფლარი დასავლეთიდან მდინარე კურცხანის ხეობას და ფერსათის მთას გაჰყურებს, აღმოსავლეთიდან მდინარე მამლის წყაროს ხეობას, ჩრდილოეთიდან მამლის მთის კლდოვანი მასივი საზღვრავს, ხოლო სამხრეთით კურცხანის ხეობის ქვემო წელს გასცქერის. ნასოფლარის ტერიტორიაზე 10-მდე ნაგებობის კედლის ნაშთები და სამოსახლო ბუდეები ფიქსირდება. ნაგებობები რელიეფზეა მორგებული და უმეტესად სამი მხრიდან ნაწილობრივ ან მთლიანად მიწაშია შედგმული. კედლები ამოყვანილია კლდის სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვებისგან, ზოგან გამოყენებულია მოზრდილი ლოდები. წყობა მშრალია, დუღაბის გარეშე. სათავსი თუ საცხოვრებელი ნაგებობები სწორკუთხა ფორმისაა.

ნასოფლარის ცენტრალურ ნაწილზე შედარებით უკეთაა ბანურ სახურავიანი საცხოვრებელი სახლი შემორჩენილი. დაზიანებულია საყრდენი კედლები და ნაწილობრივ ჩამოქცეულია სახურავი, თუმცა ჯერ კიდევ შემორჩენილია ჰორიზონტალურად გადებული ხის კოჭები. ნასოფლარზე უმეტესად ერთოთახიანი საცხოვრებელი ნაგებობები გვხვდება, თუმცა კურცხანის ხეობისკენ მიმართულ დამრეც ფერდზე ვხვდებით კედლით ორ დამოუკიდებელ სწორკუთხა სივრცედ გაყოფილ ნაგებობის ნაშთსაც. ნასოფლარის ჩრდილოეთით ბილიკის პირას წყარო მოედინება. ნასოფლარზე ჩამოდის ნასაბაჯვარიდან ჯაჯის ტბისკენ მიმავალი ბილიკი, რომელიც ასევე მთის ბილიკებით გარდა ადიგენის მუნიციპალიტეტისა უერთდება ჩოხატაურისა და ვანის მუნიციპალიტეტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 29851
**მორნინგტონი** (ინგლ. Mornington Island) — უელსლის კუნძულებიდან ყველაზე დიდი კუნძული. იგი მდებარეობს კარპენტარიის ყურეში და არის ავსტრალიის შტატის, კუინზლენდის ნაწილი.

2001 წელს, კუნძულის მოსახლეობა შეადგენდა 1007 კაცს.

გეოგრაფია
---------

მორნინგტონი დიდი კუნძულია, რომელიც მდებარეობს კარპენტარიის ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, დაახლოებით 25 კმ-ში ავსტრალიის კონტინენტური ნაწილიდან. მანძილი ქალაქ ბერკთაუნამდე — დაახლოებით 125 კმ-ია სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ხოლო ქალაქ კარამბამდე — დაახლოებით 200 კმ აღმოსავლეთით. კუნძულის ფართობი შეადგენს 648 კმ²-ს (ეს ყველაზე დიდი კუნძულია უელსლის კუნძულების ჯგუფში). უმაღლესი წერტილი აღწევს 150 მეტრს. კუნძულის ზედაპირი ძირითადად დაფარულია დაბალი ბუჩქებით, ასევე ჭაობიანი დაბლობებით.

კლიმატი კუნძულზე მშრალი ტროპიკულია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 800 მმ-ს, მათ შორის დიდი ნაწილი მოდის ზაფხულში. ხშირად ხდება ტროპიკული ციკლონები.

ისტორია
-------

მორნინგტონის პირველი მაცხოვრებლები იყვნენ ავსტრალიელი აბორიგენები, კერძოდ: *მარნბილის, დჰუალ-დჰუალის და გჰინგინის* ტომის წარმომადგენლები, რომლებიც მოცურდნენ კუნძულზე ავსტრალიის მატერიკული ნაწილიდან დაახლოებით 10 ათასი წლის წინ. მორნინგტონის ტრადიციული მოსახლეობაა — ავსტრალიელი აბორიგენული ტომი *ლარდილი*.

კუნძულმა თანამედროვე დასახელება მიიღო 1802 წელს და ეს სახელი მას უწოდა ბრიტანელმა მოგზაურმა მეტიუ ფლინდერსმა ინდოეთის ყოფილი გენერალ-გუბერნატორის, მორნინგტონის პირველი ბარონის რიჩარდ უელსლის პატივსაცემად.

XX საუკუნის დასაწყისში კუნძულზე ასევე გადმოასახლეს აბორიგენთა ნაწილი ავსტრალიის მატერიკული ნაწილიდან და ახლომდებარე კუნძულებიდან. 1914 წელს მორნინგტონზე დაარსდა თანამედროვე დასახლება ჰუნუნა. ამავე წელს დასახლებაში გამოჩნდნენ პირველი პრესვიტერიანული მისიონერობი. 1948 წელს მორნინგტონზე მეზობელ კუნძულ ბენტინკიდან გადმოასახლეს *კაიადილტის* ტომის წარმომადგენლები. 1978 წელს კუნძულზე დაარსდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები.

მოსახლეობა
----------

2001 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1007 ადამიანს, მათი დიდი უმრავლესობა ცხოვრობდა დასახლებულ პუნქტში *ჰუნუნა*. მორნინგტონის მოსახლეობა ძირითადად წარმოდგენილია ავსტრალიელი აბორიგენებით. ყველაზე დიდი კლანია — ლარდილი, რომელთა წარმომადგენლები არიან კუნძულზე მიწის ტრადიციული მესაკუთრენი. კაიადილტის კლანი ძირითადად შედგება კუნძულ ბენტინკის მოსახლეობისაგან, რომლებიც გადმოასახლეს მორნინგტონზე 1948 წელს. კუნძულზე მოქმედებს აეროდრომი.

სქოლიო
------

1. ↑  Wellesley Islands. Encyclopædia Britannica.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 12 აპრილი 2009.
2. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
3. 1 2  Mornington Island. Mount Isa Centre for Rural & Remote Health.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
4. 1 2  History of Mornington Island. Woomera Aboriginal Corporation.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-08-20. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
5. ↑  *Adrian Room.*, Dictionary of World Place Names Derived from British Names, Taylor & Francis, 1989, ISBN 0415028116.
**ნაოხრების კათოლიკური ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაოხრებში.

ტაძარი სამნავიანი ბაზილიკაა. ნაგებია ნათალი კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედელში ორ-ორი ფართო და თაღოვანი სარკმელია. დასავლეთ კედელში ერთი, აღმოსავლეთ კედელში კი ორი თაღოვანი და ერთიც სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთი შესასვლელის კარის ტიმპანი ჩასმულია შეკიდულ კაპიტელებზე აღმართულ სვეტებსა და კარნიზით შექმნილ დეკორში. ამავე კედელზე შესასვლელთან მიშენებულია თაღოვანი კარიბჭე, რომელზეც მცირე, ოთხსვეტზე გახსნილი სამრეკლო-ფანჩატურია დადგმული. ტაძრის ორფერდა სახურავის დასავლეთ კიდეში ექვს მრგვალ სვეტზე გახსნილი ფანჩატუროვანი სამრეკლოა დადგმული, რომელსაც თუნუქის სახურავი აქვს. ასევე თუნუქითაა დახურული ტაძარიც. ტაძრის ინტერიერი ორ-ორი წყვილი სვეტითა და მათზე გადასული თაღით სამ ნავადაა გაყოფილი. გვერდითა ნავები ძლიერ ვიწროა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდი და პასტოფორიუმებია. ამ უკანასკნელებში შესასვლელი აბსიდის წიბოებზეა გაჭრილი. საკურთხეველი ამაღლებულია და დარბაზისგან ხის მოაჯირით გამოიყოფა. პასტოფორიუმების სამხრეთ და ჩრდილოეთ კიდეებში მაღალი ნიშებია გაკეთებული მადონასა და ჯვარცმის მოსათავსებლად. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის სამსართულიანი პატრონიკეა. ცენტრალური ნავის კამარა, კონქი და საკურთხევლის კედლები ხის პერანგითაა დაფარული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 19870
**მამის დღე** — დღესასწაული, რომელიც ყოველწლიურად აღინიშნება მამობის აღსანიშნავად და მამებისთვის პატივის მისაგებად. მრავალ ქვეყანაში ის აღინიშნება ივნისის მესამე კვირა დღეს. ზოგიერთ ქვეყანაში ის მიესადაგება წმინდა იოსების ხსენების დღეს.

დღესასწაული პირველად აღინიშნა აშშ-ში 1910 წლის 19 ივნისს, ვაშინგტონის შტატის პატარა ქალაქ სპოკანში. მისი ინციატორი იყო სონორა სმარტ დოდი (Sonora Smart Dodd) არკანზასის შტატიდან, რომელიც გამოცხადდა სპოკანში ახალგაზრდა კაცთა ქრისტიანული ასოციაციის (The Young Men's Christian Association) შეკრებაზე, მამის — უილიამ სმარტის (William Jackson Smart) პატივსაცემად, რომელსაც მეუღლე გარდაეცვალა მეექვსე ბავშვის გაჩენის შემდეგ და რომელმაც მარტომ გაზარდა ექვსი შვილი. 

აშშ-ში ეს დღე ეროვნულ დღესასწაულად გამოცხადდა 1966 წელს, პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონის მიერ. ტრადიციულად ამ დღეს ამერიკის მოქალაქეები პატივს მიაგებენ მარტოხელა მამებს. დროთა განმავლობაში ამ დღეს აღნიშნავენ სხვა ქვეყნებშიც, გამოხატავენ რა პატივისცემას მამის, როგორც მშობლის მიმართ.

მამების დღე საქართველოში
------------------------

მამების დღე პირველად საქართველოში 2016 წლის 19 ივნისს აღინიშნა საერთაშორისო საქველმოქმედო ორგანიზაციის Campus Lions Club Tbilisi-სა და სპეციალურად ამ დღისთვის შექმნილი ორგანიზაცია Happy Father's Day in Georgia-ს მიერ..

მამების დღე აგრეთვე აღნიშნა გაეროს მოსახლეობის ფონდმა (UNFPA) და არასამთავრობო ორგანიზაცია WeCare-მა, გლობალური კამპანიის „კაცები ზრუნავენ" (Men Care) ფარგლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მამის დღე (ინგლისური)
* მამის დღე აშშ-ში — ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  მამების დღე საქართველოში (რუსთავი 2)
2. ↑  მამის დღე პირველად საქართველოში
3. ↑  წელს, 19 ივნისს, მამის დღე საქართველოში მეორედ აღინიშნება
**მანდატური** (ლათ. mandaturus) — ხელჯოხიანი, საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის დაბალი მოხელე ფეოდალურ საქართველოში. ტერმინი „მანდატური" ქართულ ისტორიულ წყაროებში XI საუკუნიდან გვხვდება. ხელმწიფის კარის გარიგების მიხედვით, „მანდატური სამასი სახლი არის ამიერ და იმიერ... სამნი აზნაური არიან... და სხვაჲ ყველა გლეხია". მანდატურები მანდატურთუხუცესს ექვემდებარებოდნენ. მათ ევალებოდათ სავაზირო შენობის დაცვა სხდომების დროს, საპატიო მგზავრის გაყოლა, სამეფო ზვრების სამუშაოთა ხელმძღვანელობა და სხვა. მანდატური თავის სამოხელო ნიშანს — არგანს ატარებდა. გვიანდელ ფეოდალურ პერიოდში მანდატურის მნიშვნელობით იხმარებოდა ტერმინები ბოქაული და იასაული.

თანამედროვე საქართველოში პარლამენტის აპარატის სტრუქტურაში არსებობს მანდატურის სამსახური, რომლის მიზანია პარლამენტის სასახლეში პარლამენტის პლენარული და კომიტეტების სხდომების მიმდინარეობისას დარბაზში და მის გარე პერიმეტრზე წესრიგის დაცვა.

ლიტერატურა
----------

* *ფუტკარაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 405.

სქოლიო
------

1. ↑  მანდატურის სამსახური. საქართველოს პარლამენტის საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბდუშელიშვილი**. |

**მალხაზ გრიგოლის ძე აბდუშელიშვილი** (დ. 28 ნოემბერი, 1926, თბილისი — გ. 23 თებერვალი 1998, იქვე) — ქართველი ანთროპოლოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1993). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ბიოგრაფია
---------

1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1948 წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ანთროპოლოგიის განყოფილებაში ალექსანდრე ნათიშვილის ხელმძღვანელობათ; 1959 წლიდან ამავე განყოფილების გამგეა; მისი ხელმძღვანელობით ჩატარდა კავკასიის ძველი და თანადროვე მოსახლეობის (1950), აგრეთვე ინდოეთის სუბკონტინენტის ენდოგამიური პოპულაციების ანთროპოლოგიური კვლევა(1971); მის სახელთან არის დაკავშირებული ქართველი ხალხის ანთროპოლოგიური შესწავლა; კავკსიის და ინდოეთის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური კლასიფიკაცია; ძირითადი ანთროპოლოგიური ტიპების ადგილის განსზღვრა ზოგად რასობრივ სისტემატიკაში და სხვა. ხელმძღვანელობდა სსრკ–ინდოეთის ერთობლივ ანთროპოლოგიურ ექსპედიციებს (1971, 1974–1975, 1978-1979, 1983). მალხაზ აბდუშელიშვილი ქართული ანთროპოლოგიური სკოლის ერთ–ერთი ფუძემდებელია. 1973 წლიდან იყო ევროპის ანთროპოლოგიის ასოციაციის წევრი. სრულიად ინდოეთის ადამიანის გენეტიკოსთა საზოგადოების საპატიო წევრი (1979), იუნესკოს ექსპერტი (1964).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Антропологическая методика (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1992. - 146გვ.
* საქართველოს პალეოსტომატოლოგია. (თანაავტორი). - თბილისი, საბჭოთა საქართველო , 1989. - 167გვ.
* საქართველოს ანთროპოლოგია რკინის წარმოების ფართო ათვისების ხანაში (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1988. - 86გვ.
* კავკასიის ანთროპოლოგია ბრინჯაოს ხანაში (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1982. - 133გვ.
* კავკასიის ანთროპოლოგია ფეოდალურ ხანაში (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1980. - 175გვ.
* კავკასიის მოსახლეობის ანთროპოლოგია ადრეანტიკურ და ელინისტურ ხანაში (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1978. - -111გვ.
* კავკასიის მოსახლეობის ანთროპოლოგია გვიანანტიკურ ხანაში (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1978. - 310გვ.
* კრანიოლოგია (ავტორი). - თბილისი, განათლება, 1976. - 270გვ.
* Антропология древнего и современного населения Грузии (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1964. - 208გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 27.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — მალხაზ აბდუშელიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**მამკოდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესია. XVII საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მამკოდაში. არის მამკოდის მამათა მონასტრის კოპლექსის შემადგენელი ნაწილი. მდებარეობს მამკოდის მამათა მონასტრის მიმდებარედ, მისი აღმოსავლეთით 200 მეტრში. აგებულია რიყის ქვითა და აგურით, კირის დუღაბზე. 

ეკლესიას დასავლეთ ფასადზე მიშენებული აქვს სამრეკლო, რომლის პირველი სართული ეკლესიის კარიბჭეს წარმოადგენს. ეკლესიის კედლები შეთეთრებულია, ხოლო იატაკი ქვის ფილებითაა მოგებული. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე ორ-ორი ერთმანეთის პარალელური მოზრდილი ზომის თაღოვანი ნიშებია. ორი ღრმა, შედარებით მცირე ზომის, ნიშია ასევე დატანილი ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს, აქედან ჩრდილოეთის ნიშში მოგვიანებით სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ცენტრში სარკმლის ქვეშ ტრაპეზის ქვაა განთავსებული. 

ეკლესიის გარშემო ძველი ნასოფლარის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. იგი ძლიერ დაზიანებული იყო და მისი რეაბილიტაცია 2004-2012 წლების შუალედში განხორციელდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № #7288
**ნანუმანგა** (ინგლ. Nanumanga) — ტუვალუს კუნძულების შემადგენელი კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

გეოგრაფია
---------

ატოლის ხედი კოსმოსიდან.
ნანუმანგას აქვს ოვალის ფორმა. ფართობი — 2,78 კმ² კუნძულს აქვს სამი ლაგუნა, მათგან ყველაზე დიდია *ვაიატოა*, რომელსაც აქვს ოთხი კუნძული. ხმელეთი დაფარულია მშრალი მცენარეულობით, სანაპიროზე არსებობს მანგროს ტყეები.

ისტორია
-------

ნანუმანგა 1781 წლის 5 მაისს აღმოაჩინა ესპანელმა მოვაჭრემ *ფრანსისკო მაურელემ* (ესპ. Francisco Maurelle). 1986 წელს არქეოლოგებმა კუნძულზე აღმოაჩინეს გამოქვაბულები, რომლებშიც შენარჩუნებულია ნანუმანგას ისტორიამდელი მოსახლეობის ცეცხლის კვალი.

მოსახლეობა
----------

2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნანუმანგას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 589 ადამიანს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ტონგა (308 ად.) და ტოკელაუ (281 ად.).

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Tuvalu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-07-27. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
2. ↑  Nanumaga.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-05-15. ციტირების თარიღი: 2015-01-10.
**მანანა ჯაფარიძე** (აზერბ. Manana Сaparidze დაბ. 28 დეკემბერი,1980, თბილისი) — ქართული წარმოშობის აზერბაიჯანელი მომღერალი.

ადრეული ცხოვრება
----------------

სცენაზე პირველად 5 წლის ასაკში გავიდა. ის იყო სოლისტი საბავშვო ანსამბლებისა „თოლია" და „ჩიორა". საშუალო სკოლის სწავლის პარალელურად დაამთავრა თბილისის სამხატვრო გიმნაზია. 1995 წელს ჩაირიცხა გერმანიის თანამედროვე ხელოვნების, ჯაზისა და შოუ-ბიზნესის აკადემიის თბილისის ფილიალის ვოკალის ფაკულტეტზე, რომელიც 2000 წელს, წარმატებით დაამთავრა. ადრეულ ასაკში მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა ახალგაზრდულ კონკურსებში, სადაც უმაღლესი ჯილდოები აქვს მოპოვებული. 1996 წელს ბორჯომში გამართული ახალგაზრდა შემსრულებელთა კონკურს- „ბროლის სოჭის" გამარჯვებული გახდა, ხოლო 1997 წელს მოსკოვში ჩატარებულ ფესტივალზე „ბროლის ნოტი" გაიმარჯვა.

კარიერა
-------

1998 წელს ჩავიდა ბაქოში, სადაც დაიწყო მისი პროფესიული და შემოქმედებითი კარიერა. მსმენელის წინაშე პირველივე გამოსვლისთანავე დიდი პოპულარობა და წარმატება მოიპოვა. ბუნებრივმა ნიჭმა, არაჩვეულებრივმა ვოკალმა და პროფესიონალიზმმა მას შესაძლებლობა მისცა, ყველასთვის უცნობი მომღერალიდან ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და საყვარელი არტისტად, აზერბაიჯანული ესტრადის ვარსკვლავად ქცეულიყო. 1999 წლიდან კონკურსებზე აზერბაიჯანის სახელით გამოდის და მიღებული უმაღლესი ჯილდოები და პრიზები. მათ შორის არის 2000 წლის პრაღის ახალგაზრდა მომღერალთა საერთაშორისო კონკურსის „UNIVERSTALENT"-ის ლაურეატი და მოსკოვის სატელევიზიო მუსიკალური კონკურსის „ფართო სპექტრის" გამარჯვებული.

ჩაწერილი აქვს 6 სოლო ალბომი, 5 აზერბაიჯანულ და ერთი ინგლისურ ენაზე. რამდენიმეჯერ წარმოადგინა სოლო პროგრამა აზერბაიჯანს, საქართველოს, თურქეთსა და აგრეთვე ევროპულ ქვეყნებში. ქალიშვილი შეძენის შემდეგ იყო მცირეხნიანი პაუზა. 2009 წლის ზამთარში მანანა ესტრადას დაუბრუნდა. მომღერალმა ჩაწერა ორი ახალი სიმღერა „Dəli eşqim" და „Şəhərim". 2009 წლის 18 სექტემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას მანანა ჯაფარიძისთვის აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის მინიჭების თაობაზე.

მიღებული აქვს სამი „გრან-პრი":

1. საერთაშორისო ფესტივალი — „აზიის ხმა"; 1999, ალმათი, ყაზახეთი
2. საერთაშორისო ფესტივალი — „სლავიანსკი ბაზარი"; 1999, კიევი, უკრაინა
3. საერთაშორისო ფესტივალი; 2000, შანხაი, ჩინეთი, სადაც ასევე მოიპოვა პრიზი „აზიის ოქროს ხმა".

ფლობს ქართულ, აზერბაიჯანულსა და ინგლისურ ენებს

პირადი ცხოვრება
---------------

2008 წლის 8 იანვარს დაქორწინდა გიორგი გაბეჩავაზე, რომელთანაც 2008 წლის 10 ნოემბერს შეეძინათ ქალიშვილი ელიზაბეთი.

ალბომები
--------

* *Səndən ayrı* (შენგან დაშორებით)
* *Bizim sevgimiz* (ჩვენი სიყვარული)
* *Orientasian*
* *Sevirəm səni* (მიყვარხარ)
* *Dözməm bu ayrılığa* (მე ვერ მივცემ თავს უფლებას დაგშორდე)
* *Sənə verdim ürəyimi* (ჩემი გული მოგეცი)

მუსიკალური კლიპები
------------------

* 2003, Yol
* 2004, Neyləyim
* 2005, Səndən ayrı
* 2006, Sevgimizin günləri
* 2007, Sənsiz
* 2008, Qəlbimin arzusu

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-27. ციტირების თარიღი: 2013-03-21.
**ნიორი** (ლათ. Allium sativum) — ერთწლოვანი ბოლქვიანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. ველურად გვხვდება შუა აზიის მთებში, სამხრეთ ყაზახეთში, კავკასიაში. აქვს მუქი მწვანე, ვიწრო და ლანცეტისებრი ფოთოლი. ბოლქვი 2-50-მდე კბილისაგან შედგება. კბილი დაფარულია თხელი აპკით, ხოლო მთლიანად ბოლქვი — 2-8 მბზინავი აპკით ან ქერქლით. ნიორის ზოგი ჯიში ივითარებს 60-150 სმ სიმაღლის საყვავილე ყლორტს, ყვავილში 60-450-მდე პატარა საჰაერო ბოლქვაკია. 

ნიორი თესლს არ იძლევა, მრავლდება კბილით და ბოლქვაკით. ბოლქვსა და მწვანე მასას იყენებენ საჭმელად, კულინარიასა და საკონსერვო მრეწველობაში. ნიორის კბილი შეიცავს 35-42% მშრალ ნივთიერებას, 6,0-7,9% ნედლ ცილას, 7,0-28,8 მგ C ვიტამინს, 0,5% რედუცირებულ შაქარს, 20-27% პოლისაქარიდებს და სხვა. 

ნიორს სპეციფიკურ გემოსა და სუნს აძლევს ეთერზეთი (0,23-0,74%), რომელიც ფიტოციდს შეიცავს (ამიტომ მას იყენებენ ფარმაკოლოგიაში). საქართველოში ნიორის ჯიშია გორული, იმერული და იმერული 23.

ლიტერატურა
----------

* *რობაქიძე თ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 441.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მენჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**მენჯი** — ბალნეოლოგიური კურორტი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ცივის ხეობაში, ზღვის დონიდან 29 მ. ჰავა სუბტროპიკულია, რბილი, იცის რბილი უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 5,2 °C), ძლიერ თბილი, ზომიერად ნოტიო ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 23,0 °C), შეფარდებითი სინოტივე -73 %; ნალექების წლიური რაოდენობა — 1480 მმ, მზის ნათების ხანგრძლივობა 2160 სთ წელიწადში. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია გოგირდწყალბადიანი ქლორიდულ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის სახსრების, პერიფერიული ნერვული სისტემის, გინეკოლოგიური და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ზოგიერთი დაავადების დროს. მენჯში არის სანატორიუმი, სანატორიუმის ტიპის რკინიგზის საავადმყოფო, საკურორტო პოლიკლინიკა. სეზონი — მთელი წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 26557

ლიტერატურა
----------

* *უშვერიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 579.
**ნინსტინცი** — ჰაიდას ტომის ინდიელთა სოფელი და გუაი-ჰაანასის ეროვნული პარკის ნაკრძალი და ჰაიდას მემკვიდრეობის ძეგლის შემადგენელი ნაწილი ბრიტანეთის კოლუმბიის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, კანადაში.

სახელი
------

სოფელს რამდენიმე სახელი აქვს. მაგ. ნან-სდინსი, სკუნგვაი და სგანგ-გვეი, ჰაიდას ტომი იგივე სახელს უწოდებდა ენტონის კუნძულსაც, სადაც მდებარეობდა სოფელი და აღნიშნული სახელი ითარგმნებოდა, როგორც „სოფელი კუნძულ რედკოდზე". XVIII საუკუნის დასასრულს და XIX საუკუნის დასაწყისში მას მოიხსენიებდნენ, როგორც კოიაკს და ქუიაჰს, მათი ლიდერის კოიაჰის პატივისცემის ნიშნად, ხოლო სახელწოდება ნინსტინცი მიიღო XIX საუკუნეში მათი ყველაზე ძლიერი მართველის სახელის მიხედვით.

თანამედროვე მდგომარეობა
-----------------------

სოფელი ნინსტინცი ჰაიდას ტომის დასახლებებს შორის ყველაზე სამხრეთით მდებარეობდა. ამჟამად ნინსტინცში თავმოყრილია ტოტემური ბოძების უდიდესი კოლექცია, რომლებიც ადგილობრივი ხელოვნების შედევრებს წარმოადგენენ. თუმცა დალპობის საფრთხის ქვეშ არიან ადგილობრივი ნესტიანი კლიმატის გამო. სოფელი ნინსტინცი ტურისტებისათვის საკმაოდ მოუხერხებელ ადგილზე მდებარეობს მასზე მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ საზღვაო ან საჰაერო გზით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Parks Canada website დაარქივებული 2013-02-09 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში კანადის დროშა |
| --- |
|  |
| 
კანადის კლდოვანი მთების პარკი  · დინოზავრების პროვინციული პარკი  · გროს-მორნის ეროვნული პარკი  · ჰედ-სმეშდ-ინი  · ძველი კვებეკი  · ჯოგინსი  · კლიუანი/ვრანგელი-სანტ-ელიასი/გლასიერ-ბეი/ტაშენშინ-ოლსეკი  · ლ’ანს-ო-მედოუზი  · მიგუაშის ეროვნული პარკი  · ნაჰანის ეროვნული პარკი  · ლუნენბურგი  · რიდოს არხი  · ნინსტინცი - გუაი-ჰაანასი  · ვატერტონ-გლასიერი  · ვუდ-ბუფალოს ეროვნული პარკი  · გრან-პრეს ეროვნული ისტორიული ძეგლი · რედ-ბეი · მისტეიკენ-პოინტი · ვრაიტინგ-ონ-სტოუნის პროვინციული პარკი |

 |
**მარიამ მამადაშვილი** (დ. 16 ნოემბერი, 2005) — ქართველი მომღერალი. 2016 წლის 20 ნოემბერს, მალტის დედაქალაქ ვალეტაში, იგი გახდა საბავშვო ევროვიზია 2016-ის გამარჯვებული, სადაც ის საქართველოს წარადგენდა სიმღერით „მზეო".

მარიამი ოთხი წლიდან მღერის. სწავლობდა „ბზიკების სტუდიაში" და ევგენი მიქელაძის სახელობის თბილისის ცენტრალურ სამუსიკო სასწავლებელში. 2015 წლიდან ცხოვრობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში და სწავლობს ბროდვეის მეთოდურ აკადემიაში.

საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის რიგით მე-14 კონკურსზე მარიამმა 239 ქულა მოიპოვა. მეორე ადგილზე აღმოჩნდა სომხეთის წარმომადგენელი, 232 ქულით, ხოლო მესამე ადგილი იტალიამ დაიკავა, 209 ქულით.

საქართველო საბავშვო ევროფესტივალის გამარჯვებული 2016 წელს მესამედ გახდა და საბავშვო ევროვიზიის გამარჯვებულ ქვეყნებს შორის რეკორდი დაამყარა. მსგავსი შედეგი ამ დრომდე არცერთ ქვეყანას ჰქონია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარიამ მამადაშვილი დაარქივებული 2022-08-13 საიტზე Wayback Machine.  eurovision-georgia-ზე
* მარიამ მამადაშვილი დაარქივებული 2016-11-21 საიტზე Wayback Machine.  escpedia.info-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Georgian Public Broadcaster.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-11-21. ციტირების თარიღი: 2016-11-20.
**მანანა როინიშვილი** (დ. 25 დეკემბერი, 1922, ცხინვალი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1943-1945 წლებში იყო სტალინირის(ცხინვალი) საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი, სისხლის გადასხმის სადგურის გამგე, საფერშლო-საბებიო ტექნიკუმის პედაგოგი, 1945-1951 წლებში საოლქო პოლიკლინიკის ქირურგი, 1951-1960 წლებში ექიმი-გინეკოლოგი, 1960 წლიდან თბილისის მეან-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომელი. არის 12 სამეცნიერო ნაშრომი ავტორი. მეან-გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, მიღებული აქვს ქების სიგელები.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1973 წელს „ჰემოსტაზის სისტემაში დარღვევები თამბაქოს ფაბრიკაში მომუშავე ქალთა შორის".

ორგანიზაციის წევრი
------------------

* საქართველოს მეან–გინეკოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 241

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანანა როინიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მარგარიტა ჩერნოვოის სახლი** (რუს. Дом Маргариты Черновой) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. 

ნაგებობა ააშენეს 1899 წელს არქიტექტორ ნიკოლაი დოროშენკოს პროექტის მიხედვით. იგი ეკუთვნოდა მარგარიტა ჩერნოვოის. სახლს გააჩნია რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

ვილა დიდი სადოვაიის ქუჩაზე მარგარიტა ჩერნოვოისათვის ააშენა მისმა თაყვანისმცემელმა, რომელიც პარამანოვების გვარის წარმომადგენელი იყო. პროექტის ავტორი სავარაუდოდ იყო ნიკოლაი დოროშენკო.

XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე აქ იმართებოდა, ბალ-მასკარადები, მუსიკოსების გამოსვლები და სხვ. შენობის პირველი სართული არენდით იყო გაცემული სხვადასხვა სავაჭრო ორგანიზაციებზე. მეორე სართულზე განთავსებული იყო საცხოვრებელი ოთახები. სცენა მდებარეობდა დარბაზის კუთხეში. კორიდორიდან გასვლა შეიძლებოდა აივანზე. ფასადის გასწვრივ ხალტურინის შესახვევის მხარეზე მდებარეობს სასადილო, სასტუმრო, საძინებელი და სხვ. თითოეული ოთახი შეღებილია ზეთის საღებავებით.

მთავარი შესასვლელი დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ხალტურინის შესახვევის ქუჩის კუთხეში მდებარეობს. 

1920 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ჩერნოვოი გაასახლეს და შენობის ნაციონალიზაცია მოახდინეს. პირველ სართულზე და სარდაფში გახსნეს „აფთიაქი № 2", ხოლო მეორე სართულზე „საბავშვო კომუნა № 5".

1926 წლის 2 თებერვალს შენობა გადაეცა სამხარეო პროკურატურას. ამავე წლიდან შენობაში განთავსდა პარტიული კლუბი. 1940 წლიდან შენობაში განთავსებულია როსტოვის ოლქის პარტიული არქივი, ხოლო საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ - როსტოვის ოლქის სახელმწიფო არქივი. 2000-იანი წლების დასაწყისში შენობა ავარიულ მდგომარეობაში იმყოფებოდა. 2001 წელს განახორციელეს ნაგებობის რესტავრაცია, რის შედეგადაც დაემატა ფასადის დეკორაციები. 

ამჟამად შენობაში განთავსებულია მოსკოვის ბანკის ფილიალი.

გალერეა
-------

* ჩერნოვოის სახლი რევოლუციამდელ ფოტოებზე
* 1909 წელი1909 წელი
* 1910 წელი1910 წელი
* 1916 წელი1916 წელი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Есаулов Г. В. Черницына В. А. Архитектурная летопись Ростова-на-Дону. — Ростов-на-Дону, 1999. — С. 105—107. — ISBN 5-8456-0433-8.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-14. ციტირების თარიღი: 2013-08-24.
3. ↑  Кукушин B. C. Эклектика // История архитектуры Нижнего Дона и Приазовья. — Ростов-на-Дону: ГинГО, 1995. — 275 с. — ISBN 5-88616-027-2.
4. ↑  Дом Черновой - с.3. voopiik-don.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-15. ციტირების თარიღი: 2013-08-27.
**მარიამ მეგვიპტელი** (დ. უცნობია — გ. 522) — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიების წმინდანი. მართლმადიდებელი ეკლესია მოიხსენიებს ახ. სტილით 14 აპრილს ან ან დიდმარხვის მეხუთე კვირას, ხოლო კათოლიკეები მოიხსენიებენ 3 აპრილს. მოიხსენიებს ასევე ანგლიკანური ეკლესიაც.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა V საუკუნის შუა წლებში ალექსანდრიაში. თორმეტი წლის ასაკში გაიქცა სახლიდან და ჩვიდმეტი წლის განმავლობაში მისდევდა პროსტიტუციას ალექსანდრიაში. ერთხელაც ის თან გაჰყვა მომლოცველებს იერუსალიმში, რომლებიც გემით მიემგზავრებოდნენ ჯვართამაღლების დღესასწაულზე დასასწრებად. მაგრამ მარიამის მგზავრობის მიზანი ლოცვა კი არ იყო, არამედ მაცდურობა მომლოცველთა შორის. 

იერუსალიმში ჩასული ეკლესიაში ვერ შევიდა. მარიამმა ლოცვით შესთხოვა ღვთისმშობელს, შეეშვა ეკლესიაში, რათა იმ ჯვრის ხილვის ღირსი გამხდარიყო, რომელზეც აწამეს მაცხოვარი. მარიამმა შესთხოვა ღვთისმშობელს, ეჩვენებინა მისთვის სინანულის გზა. ღვთისმშობლის მითითებით წარემართა მარიამი მდინარე იორდანესაკენ, დასახლდა უდაბნოში და მარტოდმარტო განვლო იქ 47 წელი. იკვებებოდა მცენარეების ფესვებითა და ბალახებით.

მარიამ ეგვიპტელი გარდაიცვალა 522 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღირსი დედა მარიამ მეგვიპტელი
* მარიამ მეგვიპტელი
**მანანა სალუქვაძე** (დ. 1 იანვარი, 1949, ლიხაური) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, გლაციოლოგი, ჰიდრომეტეოროლოგიის უნივერსიტეტის წყლის რესურსებისა და ჰიდროლოგიური პროგნოზების განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-მეტეოროლოგის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო ჰიდრომეტეოროლოგიის უნივერსიტეტში გლაციოლოგიის ლაბორატორიაში. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები. მისი ნაშრომები ეხება თანამედროვე გლაციოლოგიურ საკითხებს, კერძოდ თოვლის ზვავების წარმოქმნის, რეჟიმისა და გავრცელების თავისებურებებს. მუშაობს საქართველოს ტერიტორიაზე თოვლის ზვავების რაოდენობრივი მახასიათებლების ცვალებადობის დადგენაზე, მოსახლეობის საშიში ზვავშემკრებების, ზვავსაშიში დასახლებული პუნქტებისა და სახალხო ობიექტების გამოვლენაზე. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კატასტროფული ზვავების გავრცელება საქართველოს ტერიტორიაზე და მათი მასიური ჩამოსვლის წინასწარმეტყველების მეთოდები".

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს თოვლის ზვავების კადასტრი (ავტორი), თბ. საქ. ტექნ. უნ-ტის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინ-ტი, 2018, გვ. 154 — ISBN: 9789941808432
* თოვლის ზვავები საქართველოში (თანაავტორი), თბ. საქ. ტექნ. უნ-ტის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინ-ტი, 2015, გვ. 170 — ISBN: 9789941084522
* კატასტროფული წყალდიდობები, ღვარცოფები და თოვლის ზვავები საქართველოში და მათი უსაფრთხოება : მონოგრაფია (თანაავტორი), თბ. საქ. ტექნ. უნ-ტი, 2012, გვ. 244 — ISBN: 9789941201202
* ზემო სვანეთის ზვავსაშიშროება (ავტორი), თბ. სტუ-ს ჰიდრომეტეოროლ. ინ-ტი, 2011, გვ. 67 — ISBN: 9789941036521

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 227-228;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანანა სალუქვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მარგერიტა მარია ფარნეზე** (იტალ. Margherita Maria Farnese; დ. 24 ნოემბერი, 1664, პარმა, იტალია — გ. 17 ივნისი, 1718, კოლორნო, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და იზაბელა დ’ესტეს ასული. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1692-1694 წლებში როგორც ფრანჩესკო II-ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

მარგერიტა მარია დაიბადა 1664 წლის 24 ნოემბერს პარმაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო II-ისა და მისი მეორე ცოლის, იზაბელა დ’ესტეს პირველი საერთო შვილი. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლები ღვიძლი ბიძაშვილ-მამიდაშვილები იყვნენ. დედამისი 1666 წელს გადაჰყვა მშობიარობას, რა დროსაც მან მარგერიტას ერთადერთი ღვიძლი ძმა, პრინცი ოდოარდო გააჩინა (უკანასკნელი ფარნეზეს, ესპანეთის დედოფალ ისაბელის მამა).

დაქვრივების შემდეგ მამამისი მესამედ და საბოლოოდ დაქორწინდა მარგერიტა მარიას დეიდაზე, პრინცესა მარია დ’ესტეზე, რომელთანაც შეეძინა კიდევ ორი ვაჟი, ფრანჩესკო და ანტონიო.

როდესაც მარგერიტა მარია წამოიზარდა მამამისმა მის გათხოვებაზე დაიწყო ფიქრი. ვინაიდან პარმა-მოდენის ალიანსი უკვე გამყარებული იყო, მოდენის ჰერცოგი ფრანჩესკო II საფრანგეთთან ალიანსის გასამყარებლად ფიქრობდა, რომ ცოლად პრინცესა ბეატრის ჰიერონიმა ლოთარინგიელი შეერთო, თუმცა არ გამოუვიდა. 

ფრანჩესკო II იყო მარგერიტას პაპიდაშვილი, ჰერცოგ ალფონსო IV-ისა და ლაურა მარტინოცის ვაჟი, საფრანგეთის მმართველი კარდინალი მაზარინის დისწული და ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალ მარია მოდენელის ძმა, რის გამოც მასზე ქორწინება პარმელებს ხელს აძლევდა. 

1692 წლის 14 ივლისს მარგერიტა მარია ფარნეზე და ფრანჩესკო II მოდენელი დააქორწინეს. მათი ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო იყო, რადგან ფრანჩესკო 1694 წელს პოლიართრიტით გარდაიცვალა.

ვინაიდან მას შვილი არ დარჩენია, წესის თანახმად მარგერიტა მარია მშობლიურ პარმას დაუბრუნდა, სადაც უკვე მისი ძმა, ფრანჩესკო ფარნეზე იჯდა ტახზე. იგი მეორედ აღარ გათხოვილა და გარდაიცვალა 1718 წლის 17 ივნისს კოლორნოში, ფარნეზეების საზაფხულო რეზიდენციაში.

ლიტერატურა
----------

* Bressler und Aschenburg F. L. von. Li sovrani del mondo: Con un catalogo degli autori, che meglio ne hanno scritto. Il tutto fino al tempo presente : [итал.]. — Venezia : Per Sebastian Coleti e Gio. Malachin, 1720. — Vol. III. — 437 p.
* Chiusole An. La genealogia delle case più illustri di tutto il mondo : [итал.]. — Venezia : Appresso Giambattista Recurti, 1743. — 665 p.
* Poggiali Ch. Memorie storiche della città di Piacenza : [итал.]. — Piacenza : Per Filippo G. Giacopazzi con Privilegio di S.A.R. 1766. — Vol. XII. — 426 p.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოდენის ჰერცოგინიები |
| --- |
|  |
| 
* ელეონორა ნეაპოლელი *(1473–1493)*
* ლუკრეცია ბორჯია *(1505–1519)*
* რენე დე ვალუა *(1534–1559)*
* ლუკრეცია მედიჩი *(1559–1562)*
* ბარბარა ავსტრიელი *(1565–1572)*
* მარგერიტა გონძაგა *(1579–1597)*
* ვირჯინია მედიჩი *(1597–1615)*
* მარია კატერინა ფარნეზე *(1631–1646)*
* ვიტორია ფარნეზე *(1648–1649)*
* ლუკრეცია ბარბერინი *(1654–1658)*
* ლაურა მარტინოცი *(1658–1662)*
* მარგერიტა მარია ფარნეზე *(1692–1694)*
* შარლოტა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი *(1696–1710)*
* შარლოტ აგლაე ორლეანელი *(1737–1761)*
* მარია ტერეზა ჩიბო-მალასპინა *(1780–1790)*
* მარია ბეატრიჩე სავოიელი *(1814–1840)*
* ადელგუნდა ბავარიელი *(1846–1859)*
 |

 |
**მარიამ (ფუცუ) დავითის ასული დგებუაძე-ფულარია** (დ. 15 ივლისი/ახ. სტ. 27 ივლისი, 1887, სოფ. ჩუნეში, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 23 ივლისი, 1969, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს სასწავლებელი (1906). მუშაობდა მასწავლებლად საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. პირველი მოთხრობა 1907 წელს გამოაქვეყნა. თანამშრომლობდა უმთავრესად ჟურნალებში — „ნაკადულსა" და „ჯეჯილში". 1926–1927 წლებშI ქუთაისში ცალკე წიგნად გამოიცა მოთხრობები: „გრძნობათა ნანგრევებზე", „მოჩხუბარიძის სიკვდილი", „ჩაის მკრეფავები", „რუსუდანი", „ქალის გული" და სხვ. 1951 წელს გამოქვეყნდა მისი მოთხრობების კრებული, შემდეგ წლებში რომანები: „ოქროს ბეჭედი" (1952) და „ტყვარჩელის ლამპიონები" (1954); ნარკვევი „მოღვაწე ქალები რევოლუციამდელ საქართველოში" (1957) და „მოგონებები" (1959). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* თხზულებანი, სოხ. 1962;
* ოქროს ბეჭედი. რომანი. – მოგონებები. – ქართველი მოღვაწე ქალები, თბ. 1968.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 344.
**მარიამ დედოფალი** (სომხ. Մարիամ Արծրունի) — ერთიანი საქართველოს დედოფალი, საქართველოს მეფის გიორგი I-ის მეუღლე, ვასპურაკანის მეფის სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნის ასული, ბაგრატ IV-ის დედა, XI საუკუნის მოღვაწე.

მარიამი მცირეწლოვანი ბაგრატის მეფობის დროს აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის მართვაში. შეეცადა ბოლო მოეღო დაუცხრომელი შინაფეოდალური ბრძოლებისათვის, რითაც სარგებლობდა ბიზანტია და ცდილობდა მიწები წაეგლიჯა საქართველოსათვის. 1030 წელს კონსტანტინოპოლში საზავო მოლაპარაკებას აწარმოებდა იმპერატორ რომანოზ III არგირუსთან. იმპერატორმა მას აღუთქვა საქართველოში მშვიდობის დამყარება, ბაგრატ IV-ს უბოძა კურაპალატის წოდება და თავისი ძმის, ბასილის, ქალი ელენე მიათხოვა. 

მარიამი 1031-1032 წლებში შეეცადა შემოერიგებინა ბაგრატ IV-ის ნახევარძმა დემეტრე, რომლის გამეფება მეფის მოწინააღმდეგე დიდ აზნაურებს სურდათ. 1045 წელს უმეფოდ დარჩენილი ქალაქი ანისი ქალაქის ბერებმა ბაგრატ IV-სა და მარიამს გადასცეს. მარიამმა ანისში ერისთავი აბუსერი დააყენა გამგებლად. 1052 წელს ბიზანტიაში გაჰყვა თავის შვილს, ბაგრატ IV-ს, რომელიც ლიპარიტ IV-მ შეავიწროვა. მარიამი კომსტანტინოპოლში ყოფნისას დიდ დახმარებას უწევდა ათონის ივერთა მონასტერს. იგი განსაკუთრებული ღვაწლისათვის მონასტრის აღაპებში გათანაბრებულია ათონის ივერთა მონასტრის მაშენებლებთან. 

ბიზანტიაში ყოფნისას მარიამი დაემოწაფა გიორგი მთაწმიდელს, რომელმაც იგი მონაზვნად აღკვეცა. მარიამის დახმარებით, გიორგი მთაწმიდელმა იმპერატორისაგან მიიღო შავ მთასა და იერუსალიმში წასვლის ნებართვა. მარიამმა მას გაატანა მდიდრული შესაწირავი, რომელიც იერუსალიმის მონასტრის წინამძღვარმა პროხორემ ჯვრის მონასტრის აგებას მოახმარა. 1057 წელს მარიამი საქართველოში დაბრუნდა. იგი ფიქრობდა ქვეყნის კულტურის აღორძინებაზე, გიორგი მთაწმინდელს იწვევდა საქართველოში საეკლესიო საქმეების მოსაწესრიგებლად. მარიამი ცოცხალი იყო ბაგრატ IV-ის გარდაცვალების (1072) შემდეგაც. 1103 წლის რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების ძეგლისწერაში იგი მიცვალებულად იხსენიება.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძნიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 439.
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ. 1965.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერთიანი საქართველოს მონარქთა მეუღლეები |
| --- |
|  |
| 
* მართა
* მარიამ ვასპურაკანელი
* ალდე ალანელი
* ელენე არგიროპაულანია
* ბორენა ალანელი
* ელენე
* გურანდუხტი
* ბურდუხან ალანელი
* იური ბოგოლიუბსკი
* დავით სოსლანი
* ღიას ად-დინი
* თამარ ამანელისძე
* თეოდორა დუკაინა პალეოლოგინა
* ჯიგდა-ხათუნი
* გვანცა კახაბერიძე
* ესუქანი
* თეოდორა ტრაპიზონელი
* სოლღარი
* ნათელა ჯაყელი
* ოლჯათი
* რიფსიმე
* სინდუხტარ ჯაყელი
* ელენე ტრაპიზონელი
* ანა ტრაპიზონელი
* ნესტან-დარეჯანი
* ნათია ამირეჯიბი
* დულანდუხტ ორბელიანი
* თამარ ბაგრატიონი
* სითი ფანასკერტელი
* თამარი
* ნესტან-დარეჯანი
 |

 |
**მარგინალობის** *(ლათ. margin)* ცნებით, ჩვეულებრივ, აღინიშნება ის ინდივიდები თუ ჯგუფები, რომელთა ფასეულობები და ქცევის მოდელები ზუსტად და მკაფიოდ არ თავსდება რომელიმე კულტურულ სივრცეში, არამედ ქმნის გარდამავალ საფეხურს ამ სივრცეებს შორის.

კულტურული მარგინალობის პრობლემის შესწავლა დაიწყო ამერიკულ სოციოლოგიაში XX საუკუნის 20-იან წლებში, როდესაც ჩიკაგოს სკოლის წარმომადგენლის რობერტ ე. პარკის მიერ შემოთავაზებულ იქნა ტერმინი „მარგინალური პიროვნება" - იმიგრანტთა კულტურული სტატუსისა და თვითშეგნების აღსანიშნავად. 30-იან წლებში ე. სთოუნკვისტმა საგანგებო გამოკვლევები მიუძღვნა კულტურული მარგინალობის საკითხებს ეთნიკურ უმცირესობათა მაგალითზე, რომლებიც მარგინალურ მდგომარეობაში არიან როგორც დომინირებად კულტურასთან (რომელშიც სრულად არ არიან ჩართული), ისე მათთვის მშობლიურ, საწყის კულტურასთან მიმართებაში. შემდგომში დიდი ყურადღება ექცეოდა მარგინალური სუბკულტურების (ეთნიკური, კონფესიური და სხვ.) შესწავლას.

ევროპულ ლიტერატურაში ტერმინ „მარგინალურის" გამოყენება XX სს. 60-70-იანი წლებიდან იწყება. აქ იგი რამდენადმე სხვა დატვირთვას იძენს, მისი სემანტიკა ლათინურ სიტყვას მარგინალის (განაპირა, კიდეზე მდებარე) უკავშირდება, რომელიც აღნიშნავდა შენიშვნებს ან ნახატებს წიგნის მინდვრებზე. თანდათან ტერმინი გასცდა სოციოლოგიისა და ლიტერატურათმცოდნეობის ფარგლებს და კულტუროლოგიური მნიშვნელობა შეიძინა.

დღეისათვის სამეცნიერო ლიტერატურაში აქტიურად გამოიყენება „მარგინალური კულტურის" ცნება, თუმცა მისი შინაარსი მკაფიოდ განსაზღვრული არ არის. ხშირად მას განიხილავენ მარგინალური ინდივიდის ან სუბკულტურის ანალოგიით. ასეთ შემთხვევაში ტერმინი ნეგატიურ დატვირთვას იძენს; აქცენტი კეთდება მარგინალური კულტურის „გაორებულ", „კულტურათშორის" ხასიათზე, კულტურული თვითიდენტიფიკაციის პროცესის სირთულეზე, თვითშემეცნების მთლიანობის დარღვევაზე, აქედან გამომდინარე შინაგან დისკომფორტსა და მის შესაბამის ქცევის ფორმებზე, ფასეულობით და ნორმატულ ამბივალენტურობაზე, სტრუქტურულ მახასიათებელთა ეკლექტურობაზე. მარგინალურობა მიიჩნევა გარდამავალ მდგომარეობად კულტურისათვის, რომელიც მთავრდება კულტურული სახის გამოკვეთითა და კულტურული თვითიდენტიფიკაციის პრობლემის გადაჭრით, თუმცა არსებობს სხვაგვარი თვალსაზრისიც. მარგინალობა გაიაზრება არა ამა თუ იმ ჯგუფის „ფიქსირებულ" მახასიათებლად, არამედ ურთიერთობათა გარკვეულ ტიპად, რომელიც გულისხმობს განსაზღვრულ დამოკიდებულებას ამა თუ იმ კულტურის ფასეულობებისადმი.

„მარგინალური კულტურის" ცნება განსაკუთრებით საინტერესოა ცივილიზაციათა მიჯნებზე მცხოვრები ხალხებისა და ქვეყნებისათვის, რომლებიც ცალსახად ვერ განსაზღვრავენ თავიანთ ცივილიზაციურ კუთვნილებას და რომელთა კულტურის სახის აღსანიშნავად გამოიყენება აგრეთვე „განაპირულობის", „პერიფერიულობისა" და სხვა ცნებები.

მარგინალური ზონის ნიმუშად დასახელებულია, მაგალითად, მაღრიბის ქვეყნები. ამ რეგიონში ძველთაგანვე იკვეთებოდა მრავალი კონფესიური, პოლიტიკური და კულტურული სამყარო. იგი კულტურათა დიალოგში ხიდის როლს ასრულებდა. მრავალი საწყისის თანაარსებობამ ჩამოაყალიბა მაღრიბელთა თავისებური მენტალობა, „ღიაობა", მრავალი საწყისისაკენ სწრაფვა და მათი ორგანული ათვისების უნარი.
ნარდარანის კოშკი
**ნარდარანის ციხე** (აზერბ. Nardaran qalası) — ციხე აზერბაიჯანის სოფელ ნარდარანში, აშენებულია 1301 წელს არქიტექტორ მაჰმუდ სადის ძის მიერ აფშერონის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით. კოშკის სიმაღლეა 12,5 მეტრი ის მდებარეობს კვადრატული ეზოს ცენტრში, გარშემორტყმული 6 მეტრი სიმაღლის ქვის კედლებით, რომელსაც აქვს კუთხის კოშკები ბარიერითა და ხვრელებით. შენობის თარიღი (ახ.წ.700 წელი) და არქიტექტორის სახელი მითითებულია მის ფასადზე ორი წარწერით.

ისტორია
-------

არაბული წარწერები კოშკის ფასადზე
კოშკის ფასადის ორი წარწერა მოთხრობილია ახ.წ 700 წელს (1301 წელი)[1] და არქიტექტორის სახელი - მაჰმუდი, სადის შვილი[1] (ან მაჰმუდი, სეიდის ძე) [2]).

ბოლო წარწერა გვაძლევს ოსტატის სახელს, რომელმაც ასევე XIV[3] საუკუნეში ააგო ძველი მეჩეთი და მინარეთი სოფელ შიხოვოში და ბაქოს ციხე-სიმაგრის მეჩეთი სახელწოდებით მოლა-აჰმედ-მეჩეთი, სადაც მითითებულია 1300 წლის თარიღი და ოსტატის სახელი [1].

ნარდარანის კოშკი
სამივე ნაგებობა მეტყველებს ოსტატის არაჩვეულებრივ შესაძლებლობებზე, რომელიც კარგად იცნობდა სიმაგრეების ბუნებას და ფლობდა მხატვრულ ნიჭს, რაც აშკარად ჩანს შიხოვის მინარეთიდან, რომელიც გამოირჩეოდა ცალკეული ნაწილების შესანიშნავი პროპორციებით, მკაფიო მოხდენილი სილუეტითა და ლამაზი გისოსებით გამოკვეთილი ორნამენტით, რომელიც ამშვენებდა მინარეთის აივნის საყრდენს [1].

ციხის არქიტექტურა
-----------------

ციხე არის 12,5 მეტრი სიმაღლე და მდებარეობს კვადრატული ეზოს ცენტრში, რომელიც გარშემორტყმულია 6 მეტრი სიმაღლის ქვის კედლებით. ამ ქვის კედელს აქვს კუთხის კოშკები ბარიერითა და ხვრელებით. სიმაღლით, კოშკი შედგება სამი იარუსისგან, დაფარულია ბრტყელი ქვის გუმბათოვანი სარდაფებით და ურთიერთდაკავშირებულია ქვის კიბეებით. კოშკი აგებულია ადგილობრივი ქვით [2].

საფოსტო მარკა
მაგრამ თავად ნარდარანის კოშკის გეოგრაფიული მდებარეობა მიანიშნებს იმაზე, რომ აქ არ შეიძლებოდა მოწინავე გამაგრება. ასეთი საფორტიფიკაციო ნაგებობები აშენდა მხოლოდ იქ, სადაც შეტევა იყო მოსალოდნელი, რადგან აფშერონის ასეთი ადგილები იყო მისი დასავლეთი საზღვრები და ზღვის სანაპირო. ნარდარანის კოშკი მდებარეობს საკმაოდ შორს, როგორც აფშერონის დასავლეთი საზღვრებიდან, ასევე მისი სანაპიროებიდან.

დღეს, ნარდარანის ციხე აზერბაიჯანში ჩამოსული ტურისტებისთვის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ის მოქცეულია ბაქოს ტურისტული მარშუტების სიაში.

ლიტერატურა
----------

* Ашурбейли С. Б. История города Баку. Период средневековья. — Б.: Азернешр, 1992. — 408 с. — ISBN 5-552-00479-5.
* Бретаницкий Л. С. Баку. — Ленинград-Москва: Искусство, 1970. — 245 с.
* Мамед-заде К. М. Строительное искусство Азербайджана (с древнейших времён до XIX века) / Научный редактор aкадемик АН Азерб. ССР А. В. Саламзаде. — Баку: Элм, 1983.
* Щеблыкин И. П. Памятники азербайджанского зодчества эпохи Низами (материалы) / Под ред. И. Джафарзаде. — Б.: Издательство АзФАН, 1943.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Щеблыкин 1943. sfn error: no target: CITEREFЩеблыкин1943 (help)
2. 1 2  Мамед-заде 1983. sfn error: no target: CITEREFМамед-заде1983 (help)
3. ↑  Эта мечеть была разрушена в 1936 году, вновь восстановлена в 1999.
**მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი** (იტალ. Margherita di Borbone-Parma, ესპ. Margarita de Borbón-Parma; დ. 1 იანვარი, 1847 — გ. 29 იანვარი, 1893) — ბურბონთა დინასტიის პარმის შტოს წარმომადგენელი. პარმის ჰერცოგი კარლო III-ისა და ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მადრიდის ჰერცოგინია როგორც კარლოს მარია დე ბურბონის პირველი ცოლი. კარლისტთა პარტიის დედოფლობის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე, საფრანგეთისა და ნავარის ტიტულარული დედოფალი.

ბიოგრაფია
---------

მარგერიტა დაიბადა 1847 წლის 1 იანვარს ლუკაში, პარმას საჰერცოგოში. იგი იყო პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალას ჰერცოგ კარლო III-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მამის მხრიდან მისი ბებია-პაპა პარმის ჰერცოგი კარლო II და მარია ტერეზა სავოიელი, ხოლო დედის მხრიდან საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის ვაჟი, ბერის ჰერცოგი შარლ ფერდინანდი და მისი ცოლი, სიცილიის მეფე ფრანჩესკო I-ის ასული მარია კაროლინა სიცილიელი იყვნენ. 

1867 წლის 4 თებერვალს, ავსტრიის ქალაქ ფროშდორფში მარგერიტა დაქორწინდა მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარია დე ბურბონზე. ამით იგი ასევე გახდა ესპანეთის, საფრანგეთისა და ნავარის პოტენციური დედოფალი. 

მარგერიტა გარდაიცვალა 1893 წლის 29 იანვარს, 46 წლის ასაკში, იტალიაში.

შვილები
-------

1. ბლანკა (1868-1949), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
2. ხაიმე (1870-1931), მადრიდის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
3. ელვირა (1871-1929), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
4. ბეატრისი (1874-1961), ცოლად გაჰყვა როვიანოს პრინც ფაბრიციო მასიმოს, რომელიც იყო მარია კაროლინა სიცილიელის შვილიშვილი;
5. ალისია (1876-1975), პირველად იქორწინა სკოინბურგ-ვალდენბურგის პრინც ფრიდრიხზე და შეეძინა შვილებიც, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ლინო დელ პრეტეს, რომელთანაც ასევე შეეძინა შვილები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი