recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თემურლენგის მეორე ლაშქრობა** — შუააზიელი მხედართმთავრის თემურლენგის საქართველოში ლაშქრობების ერთ–ერთი ეტაპი. ლაშქრობა მიმდინარეობდა 1387 წლის განმავლობაში.

მიმდინარეობა
------------

თემურლენგმა ტყვედ აყვანილ ბაგრატ მეფეს თავისი პირველი ლაშქრობისას ჯერ კიდევ თბილისში შესთავაზა გამაჰმადიანება, სამაგიეროდ დიდ წყალობას დაპირდა. ყარაბაღში კი, როცა ბაგრატი დარწმუნდა, რომ ამის გარეშე თავს ვეღარ დააღწევდა ტყვეობას, მოჩვენებით მიიღო მაჰმადიანობა და თემურის "წყალობაც" დაიმსახურა – დამტკიცებულ იქნა საქართველოს მეფედ. თემურმა ბაგრატ მეფე და მისი გამაჰმადიანებული ამალა საქართველოში გამოისტუმრა და მოსახლეობის გამაჰმადიანება დაავალა, თნ 12 000-იანი ლაშქარი გამოაყოლა, რომელიც ბაგრატის დამხმარე იქნებოდა ამ საქმეში. ბაგრატმა მოახერხა შიკრიკის, აზნაურ რუს ეგნატაშვილის ფარულად გაპარება ბანაკიდან. ბაგრატი შვილებს უთვლიდა, ჯარით დახვედროდნენ და გაეთავისუფლებინათ მეფე ტყვეობიდან. გიორგი ბატონიშვილი მარჯვე ადგილას ჩაუსაფრდა, მოულოდნელად თავს დაესხა თემურის ლაშქარს და მთლიანად გაანადგურა. მეფე და მისი ამალა განთავისუფლებულ იქნა.

ამ ამბების გაგებამ. ცხადია, თემურლენგი მეტად აღაშფოთა, მაგრამ შუა ზამთრის გამო გამოლაშქრება შეუძლებელი იყო. ამიტომ ზამთარი ყარაბაღში გაატარა, 1387 წლის ადრე გაზაფხულზე, მარტში, როცა ჯერ კიდევ თოვდა და წვიმდა, მთელი მისი დიდი ლაშქრით საქართველოს დასასჯელად გამოემართა. ქართველები, რა თქმა უნდა, მოელოდნენ ხელახლა შემოსევას და სათანადო სამზადისიც ჩაუტარებიათ. ხალხი ციხესიმაგრეებში და კავკასიონის მთებში გახიზნეს და ჯარიც გაამზადეს სალაშქროდ. ქართველებმა დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს მტერს და დიდი ზიანიც მიაყენეს, მაგრამ ბოლოს ჯარის სიმრავლემ სძლია და თემურლენგმა გაიმარჯვა. მიუხედავად ამისა თემურმა საქართველოს დაპყრობა ვერ შეძლო – ჯერ კიდევ ბევრი კარგად გამაგრებული ციხე იყო ასაღები, თანაც დარუბანდის გზით აზერბაიჯანში კვლავ შემოიჭრა თოხთამიშის ლაშქარი და თემური იძულებული გახდა საქართველოდან გასულიყო. თოხთამიშის ეს ლაშქრობა, როგორც ჩანს ქართველებთან უნდა ყოფილიყო შეთანხმებული. თემურმა თოხთამიშს თავისი ვაჟი, მირანშაჰი დაადევნა, რომელმაც თოხთამიში დაამარცხა და განდევნა ამიერკავკასიიდან. შემდეგ თემურმა ნახჭევანში კარგად გამაგრებული ალინჯის ციხის აღება სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. ალყაშემორტყმულ ციხესთან თავისი ჯარის ნაწილი დატოვა, თავად კი შუა აზიაში დაბრუნდა. 1394 წლამდე თემური საქართველოში აღარ გამოჩენილა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში
* თემურლენგის პირველი ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მესამე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეოთხე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეხუთე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეექვსე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა საქართველოში
* თემურლენგის მერვე ლაშქრობა საქართველოში

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008 წ. გვ. 91

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თემურლენგის ლაშქრობები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* პირველი ლაშქრობა
	+ 1386
* მეორე ლაშქრობა
	+ 1387
* მესამე ლაშქრობა
	+ 1394
* მეოთხე ლაშქრობა
	+ 1394; შემოდგომა
* მეხუთე ლაშქრობა
	+ 1399
* მეექვსე ლაშქრობა
	+ 1400
* მეშვიდე ლაშქრობა
	+ 1401
* მერვე ლაშქრობა
	+ 1403
 |

 |
**შოვი** — კურორტი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ჭანჭახის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ოსეთის სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ონიდან 30 კილომეტრი.

შოვი რესპუბლიკური მნიშვნელობის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტია. არის ნოტიო ჰავა, იცის ცივი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა -6 °C) და გრილი ზაფხული (აგვისტოს თვის საშუალო ტემპერატურა 16 °C). სამკურნალო ფაქტორი: მთის ჰავა და ნახშირმჟავა-ჰიდროკარბონატული ნატრიუმ-კალციუმიანი მინერალური წყაროების წყალი. სამედიცინო ჩვენება: სუნთქვის ორგანოთა, კუჭ-ნაწლავის, სანაღველე და საშარდე გზების დაავადებანი, ლიმფადენიტი, მეორეული სისხნაკლებობა და სხვა. შოვში არის სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები, პანსიონატები, ტურბაზა და სხვა. საკურორტო სეზონი გრძელდება — ივნის-ოქტომბერში.

შოვის ტრაგედია
--------------

 მთავარი სტატია: შოვის ტრაგედია.
დავით ჯელაძეს დამეწყრილი ზონიდან გამოყავს დისშვილი - ტრაგედიის შემდეგ „მთის ამბების" მიერ გადაღებული ერთ-ერთი პირველი ფოტოსურათი.
2023 წლის 3 აგვისტოს, 16:00 საათზე, კურორტ შოვის ტერიტორიაზე ჩამოწვა გლაციალური ღვარცოფი, რასაც მსხვერპლი მოჰყვა. 14 აგვისტოს მონაცემებით, ტრაგედიას 24 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. დაღუპულთა შორის არიან, სამირა ისაევა, დავით ბერიაშვილი, გიორგი გოგინაშვილი, უკრაინის მოქალაქე ალინა პოლიკოვსკასია და რუსეთის მოქალაქე ქსენია ტრიჩევა. საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის განცხადებით, ბოლო მონაცემებით, იდენტიფიცირებულია 22 ადამიანის ცხედარი; მაშველები ეძებენ კიდევ 9 ადამიანს, რომელთა შორის არიან ბავშვები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბუბის მონასტერი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 16.

სქოლიო
------

1. ↑  უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
2. ↑  netgazeti.ge რა ვიცით სტიქიაზე შოვში
3. ↑  რადიო თავისუფლება
**გიორგი ანდუყაფარის ძე ქუჩიშვილი (ჩხეიძე)** (დ. 29 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 17 ოქტომბერი], 1886, თელავის მაზრა, ვარდისუბნის თემი, სოფელი მერე — გ. 20 იანვარი, 1947, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი.

ბიოგრაფია
---------

ბავშვობის პირველი წლები მშობლიურ სოფელში გაატარა. 1894 წელს შორეულმა ნათესავმა მაშო ლოპატომ, ვითომდა სასწავლებელში მოწყობის მიზნით, იგი თბილისში წამოიყვანა. მაგრამ ობოლი ბიჭი ხელზე მოსამსახურედ გაიხადა. მალე დედის ჩარევის შემდეგ, გიორგი ავლაბრის სამოქალაქო სასწავლებელში მოაწყვეს, მაგრამ ორი წლის შემდეგ, სწავლის ფულის დროზე შეუტანლობის გამო, იგი სასწავლებლიდან გამორიცხეს. სწორედ ამ დღიდან იწყება მისი ბაყალთან და მენახშირესთან მოჯამაგირეობა. იგი ეწყობა თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან არსებულ პრაქტიკულ საბალანსო ორწლიან სკოლაში, რომელსაც წარმატებით ამთავრებს. აქ 1898 წელს დაარსებულ მოსწავლეთა არალეგალური მარქსისტული წრის წევრი ხდება. მალე ქუჩიშვილი მუკუზანში მიდის და საუფლისწულო მამულში იწყებს მუშაობას. იგი ხელისუფლების საწინააღმდეგო მოღვაწეობისთვის მალე სამუშაოს კარგავს და კვლავ თბილისს ბრუნდება.

1906 წელს შაპიროგრაფზე იბეჭდება ახალგაზრდათა არალეგალური ჟურნალი „ჩვენი დროშა". მარალია, ამ ჟურნალის ტირაჟი ორმოც ცალს არ აღემატებოდა, მაგრამ კითხვით მას დიდძალი ახალგაზრდობა კითხულობდა. სწორედ ამ ჟურნალში გიორგი ქუჩიშვილი ბეჭდავს თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო პირველ ლექსს. ამ დროიდან გამოდის იგი ფართო შემოქმედებით გზაზე. 1914 წელს ზედიზედ იბეჭდება მისი ორი წიგნი. თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო ლექსების გამოქვეყნებისათვის მასზე კიდევ უფრო აძლიერებენ პოლიტიკურ მეთვალყურეობას. 1914 წელს ქუჩიშვილი კვლავ დააპატიმრეს და ქუთაისის საგუბერნიო ციხეში მოათავსეს, საიდანაც ამხანაგების დახმარებით ახერხებს გთავისუფლებას.

1946 წელს, 25 ნოემბერს, რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრში აღინიშნა გ. ქუჩიშვილის დაბადების მე-60 წლისთავი. პოეტი ავადმყოფობის გამო არ დასწრებია საღამოს, ლოგინად ჩავარდნილი რადიოთი ისმენდა გულთბილ სიტყვებს და მილოცვებს. ეს იუბილე იყო გ. ქუჩიშვილის ცხოვრების ლამაზი ბოლი სიტყვა. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 350, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ქუჩიშვილი

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი ქუჩიშვილი

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* VIAF: 1123154380903330290244
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 1123154380903330290244

 |
**ნანა იაშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1949, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988)

ბიოგრაფია
---------

ნანა იაშვილი დაიბადა 1949 წლის 14 ოქტომბერს თბილისში. დაამთავრა თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედი". ვიოლინოზე დაკვრას ეუფლებოდა მამის, პროფესორ ლუარსაბ იაშვილის ხელმძღვანელობით. ნორჩი მევიოლინის საკონცერტო დებიუტი შედგა 14 წლის ასაკში. 1970 წელს ნანამ დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია პროფესორ ლ. კოგანის კლასი, ხოლო 1975 წელს მასთანვე — ასპირანტურა. 1971–1973 წლებში იგი უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო ტრიოში. ნანა იაშვილი სტუდენტობის წლებშივე გახდა რამდენიმე კონკურსის ლაურეატი: ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა — II პრემია; მარგარიტა ლონგისა და ჟაკ ტიბოს სახელობის — I პრემია და სპეციალური პრიზი მ. რაველის რაფსოდია „ბოშა ქალის" საუკეთესო შესრულებისათვის; I პრემია. 1976 წელს მევიოლინეს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1988 წელს საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება. 1983–1989 წლებში ნანა იაშვილი პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1990 წლიდან იგი უცხოეთშია, 1990–1993 წლებში ვენაში მართავდა კონცერტებს და მოღვაწეობდა, როგორც პედაგოგი; 1990 წელს ავსტრიაში დააარსა „ფორალბერგის კამერული ორკესტრი". 1993 წლიდან ქ. ესენის უმაღლესი სამუსიკო სკოლის, ასევე, ქ. კიოლნისა და მოსკოვის კონსერვატორიიის პროფესორია. ატარებს მასტერკლასებს მოსკოვსა და ვენაში. ამასთანავე ეწევა საკონცერტო მოღვაწეობას. გასტროლებით აქვს მოვლილი: ყოფილი სსრკ-ს რესპუბლიკები, გერმანია იაპონია, კანადა, ნიდერლანდები, უნგრეთი, საფრანგეთი, შვეიცარია და სხვა. ნანა იაშვილი უკრავს ნიკოლა გალიანოს ვიოლინოზე. მისი შესრულება გამოირჩევა არტისტული ტემპერამენტითა და ემოციურობით, პროფესიული კულტურით, ვირტუოზული ტექნიკური ოსტატობით; მუსიკოსის რეპერტუარი მდიდარი და მრავალფეროვანია, შეიცავს კლასიკური რეპერტუარის უმთავრეს ნიმუშებს: ბრამსი, მენდელსონი, ჩაიკოვსკი, სენ-სანსი — „რონდო–კაპრიჩიოზო", ი. გეჯაძე — კონცერტი; ო. თაქთაქიშვილი – №1 და სხვა. ცნობილი მევიოლინეები არიამ ნანა იაშვილის დები — მარინე და ირინე იაშვილები, ასევე მევიოლინეა მისი ვაჟი — გია იაშვილი.

ლიტერატურა
----------

* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ. 2015. გვ. 218

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნანა იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალოე**, **საბრი** (ლათ. Aloe) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი ქსანტორეასებრთა ოჯახისა. განეკუთვნება ქსეროფიტულ სუკულენტებს. აქვს გრძელი და შუბივით წამახული, ხორციანი, ხშირად ცვილისებრი ნაფიფწით დაფარული კიდეეკლიანი ფოთლები. წითელი, ნარინჯისფერი ან ყვითელი მილისმსგავსი ყვავილები შეკრულია მტევნებად ან საგველა ყვავილედად. 

აერთიანებს 250-მდე სახეობას. გავრცელებულია აფრიკაში, არაბეთში, შუა აზიაში და მადაგასკარზე. შავი ზღვის სანაპიროზე — ბაღებში, პარკებსა და პლანტაციებში. ალოეს ფოთლების შესქელებული წვენი — საბრი კარგი საფაღარათო საშუალებაა. ნორჩი ფოთლების გამონაწვლილს ხმარობენ კანქვეშ შესაშხაპუნებლად თვალისა და სხვა დაავადებათა დროს. იყენებენ ბიოლოგიური სტიმულატორადაც. ალოეს წვნისაგან დამზადებული პრეპარატები იხმარება გარეგან საშუალებად ჩირქოვანი ჭრილობის, დამწვრობისა და კანის ზოგიერთი დაავადების სამკურნალოდ. არ ენიშნებათ ორსულობის, მენსტრუაციის, ცისტიტისა და ბუასილის დროს.

ცნობილია ხისებრი ალოე (Aloe arborescens) — ასწლოვანა, რომელსაც ბინებში აშენებენ. ორანჟერეებსა და ოთახებში ხშირია ალოეს სხვა, დეკორატიული სახეობებიც. საქართველოს სუბტროპიკულ რაიონებში ალოე დახურული გრუნტის გადასარგავი კულტურაა. გამრავლება შეიძლება მოზრდილ მცენარეე აჭრილი გვერდითი ყლორტების დაფესვიანებით. დაფესვიანებულ ყლორტებს გამოსაზამთრებლად კვალსათბურში ტოვებენ, აპრილ-მაისში კი სანერგეში გადააქვთ ზრდის დასამთავრებლად. შემდეგი წლის გაზაფხულზე ჩითილს ღია გრუნტში გადარგავენ. ფოთლის მოსავლიანობა საშუალოდ 8-10 ტ/ჰა. ზოგ სეზონში ხუთჯერ კრეფენ და ნედლეულს მაშინვე გზავნიან ქიმიურ-ფარმაცევტულ ქარხანაში. ალოეს ზოგიერთი სახეობის ფოთლებიდან მიღებული მოჭკოსაგან მზადდება ხალიჩები და საზღვაო ბაგირები.

გალერეა
-------

* Aloe arborescens*Aloe arborescens*
* Aloe lateritia*Aloe lateritia*
* Aloe lateritia-ს ყვავილობა *Aloe lateritia*-ს ყვავილობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 321.
**იავნანა** — საქველმოქმედო ფონდი, დაარსებული 2004 წელს საოპერო მომღერალ პაატა ბურჭულაძის მიერ. ფონდის ეგიდით არაერთი საქველმოქმედო აქცია-კონცერტი გაიმართა როგორც საქართველოში, ასევე მის საზღვრებს გარეთ.

საქმიანობა
----------

ფონდი ძირითადად მართავს საქველმოქმედო საღამოებს, თუმცა მას ჰყავს სტიპენდიანტებიც და ახალგაზრდებს სხვა ქვეყნებში განათლების მიღებაში ეხმარება.

ღონისძიებები
------------

ფონდის მიერ ორგანიზებული იქნა რამდენიმე საქველმოქმედო ტელემარათონი. მათში ასევე სხვა, მსოფლიო საოპერო მომღერლები მონაწილეობდნენ. კონცერტებიდან მიღებული შემოსავალი მზრუნველობამოკლებულ ბავშვებს ხმარდება.

ფონდის მიერ ორგანიზაბული აქციები საქართველოში და საქართველოს ფარგლებს გარეთ 2004 წლიდან ტარდება. მაგალითად, ბერლინში 2005 წელს გაიმართა საქველმოქმედო აქცია, რომელშიც მონაწილეობა მიიღეს მომღერალმა ქეთი მელუამ და დიზაინერმა თამარ ინგოროყვამ. ამავე წელს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში სხვადასხვა დროს საღამოები გამართეს სოფიკო ჭიაურელმა და ვახტანგ კიკაბიძემ. საღამოებიდან შემოსული თანხა მთლიანად გაჭირვებული ოჯახების დაბინავებას მოხმარდა. ფონდისგან გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიული კლინიკის ჩვილ ბავშვთა რეანიმაციას მართვითი სუნთქვის აპარატი გადაეცა.

2006 წლის 3 მარტს „იავნანას" და ტელეკომპანია „მზის" ორგანიზებით დედის დღისადმი მიძღვნილი საქველმოქმედო კონცერტი გაიმართა. საღამოში მონაწილეობა მიიღეს ცნობილმა დედა-შვილებმა. ტელემაყურებელთა ზარებით შემოსულმა თანხამ 10 000 ლარს მიაღწია. ამ თანხით დაუბრუნდა საკუთარ ოჯახს და დედას დაუბრუნდა ბავშვთა სახლში დასახლებული 5 ბავშვი. 2006 წელს ასევე გაიმართა სუხიშვილების ნაციონალური ბალეტის კონცერტი, რომელიც პირდაპირი ტელეეთერით გადაიცემოდა. შემოსული თანხით შინ 6 ბავშვი დაბრუნდა. აქციები სისტემატურად საქართველოს სხვადასხვა რეგიონებსა და ქალაქებშიც იმართება.

2009 წლის წლის 3 მარტს „იავნანამ" არსებობის 5 წლის იუბილე აღნიშნა. ფონდმა დაბადების დღე დიდი საქველმოქმედო კონცერტითა და ტელემარათონით აღნიშნა. აქცია-კონცერტს, რომელიც ოთხი საათი და მეტი გაგრძელდა, პირდაპირ ეთერში ტელეკომპანია „რუსთავი 2" გადასცემდა. კონცერტის მიზანი ამჯერადაც მრავალშვილიანი ოჯახებისა და ბავშვთა სახლის აღსაზრდელების საცხოვრებელი ბინით უზრუნველყოფა იყო, რომლებიც დედის დღეს სიმბოლურად მშობლებს დაუბრუნეს. აქციაში მონაწილეობა მიიღეს საქართველოში მოქმედმა მობილურმა კომპანიებმა. მათ საკუთარ აბონენტებს საერთო ნომერი შესთავაზეს, რომელზეც დარეკვისას „იავნანას" ანგარიშზე 1 ლარი ირიცხებოდა. კონცერტში მონაწილეობდნენ - ამერიკელი სოპრანო მიშელ კრაიდრი, პაატა ბურჭულაძე, ვახტანგ კიკაბიძე, მედეა ჩახავა, კახი კავსაძე, გურამ საღარაძე, გივი ბერიკაშვილი, ნანი ბრეგვაძე, ნატო მეტონიძე, ანსამბლი „ქართული ხმები" და სხვები. კონცერტის მსვლელობისას ზარებით, მოკლე ტექსტური შეტყობინებით, ინტერნეტ გადმორიცხვებით და სხვადასხვა შემოწირულობებით დაახლოებით 200.000 ლარი შემოვიდა, რითაც 3 მრავალშვილიან ოჯახს საცხოვრებელი ბინის გასაღები გადაეცა, ხოლო დანარჩენი თანხა მზრუნველობამოკლებულ ბავშვებს მოხმარდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2012-02-29 საიტზე Wayback Machine. .
**წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.

პატარა ეკლესია ქვისგანაა აგებული. კანკელის ქვემო ნაწილი, დაახლოებით 107 სმ სიმაღლისა, ქვისგანაა ნაშენი. ზემო ნაწილი ხისაა, სამი კამარა და ხის პატარა სვეტები აქვს. ხატებისთვის განკუთვნილი თაროები ხისგანაა გაკეთებული და კანკელზეა მიშენებული. ეკლესია შიგნიდან მოხატული ყოფილა, მაგრამ ფრესკები გაფუჭებული და შემჭვარტლულია. ფრესკის დასავლეთ კედელზე ეკლესიის ამგები ყოფილა გამოსახული. ის ქართულ ტანისამოსშია გამოწყობილი, თავზე სკუფიის მსგავსი ქუდი ახურავს, რომელიც ჯვრის სახის მარგალიტებითაა შემკული. მარჯვნივ სანახევროდ გადასული წარწერაა, რომელშიც შემდეგი სიტყვების ამოკითხვაა შესაძლებელი:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | სახელითა ღმრთისათა მოიხატა წმიდაი ესე ეკლესიაჲ გუხაფათის ჴელითა ზვიადისა. ჴელოსნობასა პაიშისა (?) ... | "|

მარცხნივ მეორე ნაწერწერაა, რომელიც კიდევ უფრო გაფუჭებულია და უფრო ძნელი გასარჩევია: 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ესე არს თ[ავად]]ი აარონ ... | "|

ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ტრაპეზია მიშენებული. მის ზემოთ და ფანჯრის ქვემოთ კედელზე მაცხოვრის თავია დახატული.

ამჟამად ეკლესია მიტოვებულია და იქ არცერთი ნივთი არაა. ერთ დროს ეკლესია სოფლის მთავარი სამლოცველო ყოფილა და აქ წმინდა გიორგის ოქროთი შეძერწილი დიდი ხატი ინახებოდა, რომელიც დღეს გაშიშვლებულია. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* თაყაიშვილი, ე. (1937). *არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს*. პარიზი. გვ, 224-226.

სქოლიო
------

1. ↑  *საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665 კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ*, საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე, თბილისი, 07.11.2006.
**ალექსი პეტრეს ძე დონაური** (რუს. Алексей Петрович Донауров; დ. 12 თებერვალი, 1830, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 3 აპრილი, 1897, სანქტ-პეტერბურგი) — წარმოშობით ქართველი რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
---------

დონაურები, კახეთის ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენლები, ვახტანგ VI-ის ამალასთან ერთად წავიდნენ რუსეთში. მათი გვარი - დონაუროვები - შეტანილია ყაზანისა და სანკტ-პეტერბურგის გუბერნიების დიდგვაროვანი ოჯახების გენეალოგიურ წიგნში. 

ალექსი დონაური დაიბადა 1830 წლის 12 თებერვალს, სანკტ-პეტერბურგში. ის იყო სახელმწიფო მოხელის, ვლადიმირისა და სანკტ-პეტერბურგის სამოქალაქო გუბერნატორის, პეტრე მიხეილის ძე დონაურის ვაჟი. 

ალექსი დონაურმა 1848 წელს დაამთავრა ნიკოლაევის საკავალერიო სასწავლებელი. ოფიცრის პირველი წოდება მიიღო 1848 წლის 13 ივლისს. 1849 წელს დააწინაურეს პოდპორუჩიკად. 1850 წლის 28 მაისიდან იყო იზმაილის პოლკის ლაიბ-გვარდიის ოფიცერი. მონაწილეობდა 1853-1856 წლების ყირიმის ომსა და 1858-1864 წლების ლაშქრობებში. 1861 წლის 23 აპრილიდან იყო ფლიგელ-ადიუტანტი იმპერატორ ალექსანდრე II-ის კარზე. 1864 წლის 1 იანვარს ლაიბ-გვარდიის იზმაილის პოლკში მიანიჭეს პოლკოვნიკის ჩინი. 1867 წლის 12 თებერვლიდან დაინიშნა 91- ქვეითი დვინის პოლკის მეთაურად. 1872 წლის 16 აპრილს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. ამ დროისთვის მას ეკავა 24-ე ქვეითი დივიზიის მეთაურის პოსტი. 1876 წლის 1 მაისიდან იყო მე-18 ქვეითი დივიზიის მე-2 ბრიგადის ხელმძღვანელი. მონაწილეობადა რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომში. ომში გამოჩენილი სიმამაცისთვის წმინდა სტანისლავის 1-ლი ხარისხის ორდენთან ერთად, დააჯილდოვეს მახვილებით (1878) და ოქროს ხმლით წარწერით „სიმამაცისთვის" (1879). 1877 წლის სექტემბრიდან - 1878 წლის იანვრამდე იყო რუმინეთის ქალაქ კონსტანცას სამხედრო მეთაური და კომენდანტი. 1879-1881 წლებში ხელნძღვანელობდა მე-17 ქვეითი დივიზიის 1-ლ ბრიგადას. 1885 წელს იყო მე-13 ქვეითი დივიზიის პირველი ბრიგადის მეთაური; სამხედრო სამსახურიდან გადადგა რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის ჩინით (1888).

გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა სანკტ-პეტერბურგში. გარდაიცვალა 1897 წლის 3 აპრილს. დაკრძალულია იქვე, ვოლკოვოს მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე.

ჯილდოები
--------

* 1856 წელს დააჯილდოვეს წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის ორდენით
* 1859 წელს დაიმსახურა წმინდა ანას მე-3 ხარისხის ორდენი
* 1868 წელს დაჯილდოვდა წმინდა ანას მე-2 ხარისხის ორდენი
* 1874 წელს მიენიჭა წმინდა ვლადიმერის მე-3 ხარისხის ორდენი
* 1878 წელს დაიმსახურა წმ. წმინდა სტანისლავის 1-ლი ხარისხის ორდენი
* 1883 წელს დაჯილდოვდა წმინდა ანას 1-ლი ხარისხის ორდენით

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.2. – თბ. 2012. – გვ.480.
* Кульбака Н. История дворянского рода Донауровых. – М. 2013. сс. 54–57.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსი დონაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* ალექსი დონაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მიქაშავიძე**. |

**ნიკოლოზ მიქაშავიძე** (დ. 2 სექტემბერი, 1909, ქუთაისი, — გ. 1988) — ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო ქ. ქუთაისში 1924 წელს თვითმოქმედ წრეებში. 1928 წლიდან მუშაობდა ქ. ქუთაისის სატირის თეატრში. 1928-1939 წლებში — თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის, ხოლო 1939 წლიდან გარდაცვალებამდე — სოხუმის ქართულ თეატრში. როლებიდან აღსანიშნავია: ანანია (სუმბათაშვილის „ღალატი"), ლადო კეცხოველი (ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი"), გივი ჩოლოყაშვილი (წერეთლის „პატარა კახი"), მედოვსკი (დარასელის „კიკვიძე"), მეფე (ჯაფარიძის „ლამპარი"), პრეზიდენტი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული") და სხვა. მოხალისედ მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. იყო მოყვარული მთამსვლელი. სოხუმის თეატრში მოღვაწეობდა ასევე მისი ქალიშვილი — ლიანა მიქაშავიძე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 26.;
* ნიკოლოზ მიქაშავიძის ხსოვნას : [საქ. სახალხო არტისტის, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა და სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობის გარდაცვალების გამო] / ელენე საყვარელიძე // თეატრალური მოამბე. - თბილისი, 1988. - №2. - გვ.103.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ მიქაშავიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნიკოლოზ მიქაშავიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები, გვ. 220
**სიფრიფანაფრთიანები** (ლათ. Hymenoptera) — მწერების რიგი. ახასიათებთ სრული მეტამორფოზი. მათი სხეულის სიგრძე 0,2 მმ-იდან 6 სმ აღწევს. უმრავლესობას 2 წყვილი გამჭვირვალე სიფრიფანა ფრთა აქვს, რომელთაგან წინა წყვილს ფრენისათვის წამყვანი მნიშვნელობა აქვს. უკანა ფრთები კაუჭებით უკავშირდება წინას და ფრენისას ერთ საერთო ზედაპირს ქმნიან. ზოგი სულ უფრთოა (მუშა ჭიანჭველები). პრიმ. სიფრიფანაფრთიანების პირის აპარატი მღრღნელია, უმაღლესებისა — მღრღნელ-მწუწნავი. დედალს აქვს კვერცხსადები, რომელიც ნესტრიანთა სიფრიფანაფრთიანებში ნესტრადაა გარდაქმნილი. 

სიფრიფანაფრთიანების რიგი იყოფა შემდეგ ქვერიგებად: მჯდომმუცლიანები — Symphyta (ხერხიები, ბოლორქიანები), პარაზიტული — Parasitica (მხედრები, მეკაკლიები) და ნესტრიანები — Aculeata (კრაზანები, ფუტკრები, ჭიანჭველები). 

საკმაოდ ფართოდ არიან გავრცელებული საქართველოშიც. მათ შორის არის სოფლის მეურნეობის მავნებლები (პურის ჩვეულებრივი ხერხია, მსხლის ხერხია, ვაშლის ხერხია, ბლის ხერხია, ხორბლის ხერხია, ნეკერჩხლის ხტუნია ხერხია და სხვა), პარაზიტული სიფრიფანაფრთიანები, რომლებიც იკვებებიან ვაშლის ხის, მხსხლის, ციტრუსების, ატმის, ვაზისა და სხვათა მავნებლებით; მრავალი სახეობა მცენარის დამტვერავია; ფუტკრის რამდენიმე სახეობა გვაძლევს თაფლს, ცვილს, დინდგელს; ზოგი (ხერხიები, მეკაკლიები და სხვა) სოფლისა და ტყის მეურნეობის მავნებელია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 406.
**მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი** (შემოკლებით **MPF**, ასევე ცნობილი, როგორც **მიტოზის ხელშემწყობი ფაქტორი** ან, **M-ფაზის ხელშემწყობი ფაქტორი**) წარმოადგენს ციკლინ-Cdk კომპლექსს, რომელიც პირველად აღმოაჩინეს ბაყაყის კვერცხებში. იიგი ასტიმულირებს უჯრედული ციკლის მიტოზურ და მეიოზურ ფაზებს. MPF ხელს უწყობს G2 ფაზიდან მიტოზის ფაზაში (M ფაზა) შესვლას, მიტოზის დროს საჭირო მრავალი ცილის ფოსფორილირებით. MPF აქტივდება G2 ფაზის ბოლოს ფოსფატაზას მიერ, რომელიც მას ჩამოაშორებს ადრე დამატებულ მაინჰიბირებელ ფოსფატის ჯგუფს.

MPF-ს ასევე უწოდებენ M ფაზის კინაზას იმის გამო, რომ აქვს სამიზნე ცილების ფოსფორილირების უნარი უჯრედული ციკლის გარკვეულ ეტაპებზე, რითაც აკონტროლებს ამ ცილების ფუნქციონირებას.

აღმოჩენა
--------

1971 წელს მკვლევართა ორმა დამოუკიდებელმა ჯგუფმა (იოშიო მასუი და კლემენტ მარკერტმა, და დენის სმიტმა და რობერტ ეკერმა) დაადგინეს, რომ G2-ფაზაში ბლოკირებული ბაყაყის ოოციტები შედიან M ფაზაში, პროგესტერონით სტიმულირებული ოოციტის ციტოპლაზმის შეყვანით ამ უჯრედებში. იმის გამო, რომ ოოციტის შესვლა მეიოზში ხშირად მოიხსენიება როგორც კვერცხუჯრედის მომწიფება, ამ ციტოპლაზმურ ფაქტორს ეწოდა მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი (MPF). თუმცა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა, რომ MPF-ის აქტივობა არ შემოიფარგლება კვერცხუჯრედების მეიოზში შესვლით. MPF ასევე გვხვდება სომატურ უჯრედებში, სადაც იგი სტიმულირებს უჯრედის მიტოზში (M ფაზა) შესვლას.

სტრუქტურა
---------

MPF შედგება ორი სუბერთეულისგან:

* ციკლინდამოკიდებული კინაზა 1 (CDK1) სუბერთეული. ის იყენებს ATP-ს სამიზნე ცილების სპეციფიკურად სერინისა და თრეონინის ნაშთების ფოსფორილირებისთვის.
* ციკლინი, მარეგულირებელი სუბართეული. ციკლინები აუცილებელია კინაზების ფუნქციონირებისთვის. მიტოზური ციკლინები შეიძლება დაიყოს, როგორც ციკლინები A & B. ამ ციკლინებს აქვთ ცხრა ნაშთური თანმიმდევრობა N-ტერმინალურ რეგიონში, რომელსაც ეწოდება "დესტრუქციის ყუთი", რომელიც შეიძლება ამოიცნოს უბიკვიტინ ლიგაზამ, და ამ გზით დაიშალოს საჭიროების შემთხვევაში.

სქოლიო
------

1. 1 2  Smith LD, Ecker RE (June 1971). „The interaction of steroids with Rana pipiens Oocytes in the induction of maturation". *Developmental Biology*. **25** (2): 232–47. doi:10.1016/0012-1606(71)90029-7. PMID 5562852.
2. 1 2  Masui Y, Markert CL (June 1971). „Cytoplasmic control of nuclear behavior during meiotic maturation of frog oocytes". *The Journal of Experimental Zoology*. **177** (2): 129–45. doi:10.1002/jez.1401770202. PMID 5106340.
**Space Station 13** (ან **SS13**) — დაღმავალი ხედის როლური მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაში BYOND თამაშის ძრავაზე, რომლის პირველი ვერსია გამოვიდა 2003 წელს. თამაში არის დაფუძნებული ფილების გრაფიკაზე და არის 2D.

თამაშის მოქმედება ხდება მომავალი დროის კოსმოსურ სადგურზე, სადაც მოთამაშეები ირჩევენ სხვადასხვა საქმიანობას, მოთამაშეების მოქმედებები სხვადასხვა პროფესიებით კი იწვევს სხვადასხვა შედეგებს.

მისი პოპულარულობა შეიმჩნეოდა სხვადასხვა საიტებზე როგორიცაა Something Awful, 4chan, Reddit და სხვა. ასევე თამაში იყო ნახსენები ვიდეოთამაშების სხვადასხვა ჟურნალში.

თამაშის პროცესი
---------------

Space Station 13-ის ყოველ რაუნდის დასაწყისში, მოთამაშეებს ეძლევათ დრო მოარგონ და შეასწორონ თავისი პერსონაჟი და აირჩიონ პროფესია, როგორიცაა დამლაგებელი ან ინჟინერი, რაც კარნახობს მოთამაშეებს თავის როლზე კოსმოსურ სადგურზე. ყოველი რაუნდი მინდინარეობს მოთამაშეების მოქმედებების მიხედვით.

მოთამაშეს შეუძლია გამოიყენოს თითქმის ყველა ობიექტი სადგურზე, მოთამაშეს შეუძლია შეცვალოს თავისი "განზრახვა" რითიც იცვლება მოქმედება სხვადასხვა ობიექტზე.

თამაშს აქვს სრული ელექტრობის, ბიოლოგიის, ატმოსფერის, ქიმიის და სხვა რთული ობიექტების და გარემოებების კონტროლის სიმულაცია.

სხვადასხვა სერვერებს აქვთ სხვადასხვა სადგურის კონსტრუქცია, თუმცა ძირითადად არსებობს რვა დეპარტამენტი.

* სამეთაურო (იღებს სამეთაურო როლებს სადგურზე).
* უშიშროება (იცავს კანონს, მშვიდობას და პასუხობს სასწრაფო გამოძახებებს).
* საინჟინრო (უზრუნველყოფს ელექტრობას და ატმოსფერულ სისუფთავეს).
* სამეცნიერო (იკვლევს ტექნოლოგიას და ქმნის სხვადასხვა რობოტებს სადგურზე).
* სამედიცინო (უზრუნველყოფს ეკიპაჟის ჯანმრთელობას, ატარებს ქირურგიულ ოპერაციებს, ქმნის კლონებს და იკვლევს ვირუსებს).
* სამარაგო (აწარმოებს სამთო სამუშაოებს მინერალების მოსაპოვებლად, უკვეთავს მარაგს ეკიპაჟისთვის).
* სასევისო (ასუფთავებს სადგურს და ამარაგებს მათ საჭმლით და სასმელებით)
* რობოტები (შეადგენს სადგურის ხელოვნური ინტელექტს და კიბორგებს, რომლებიც ხშირად არიან მიბმული რობოტიკის სამ კანონზე, რომელიც უფლებას არ აძლევთ მათ ჩაიდინონ კრიმინალური აქტები, როგორიცაა თავდასხმა ეკიპაჟის წევრზე, თუმცა მათი კანონების შეცვლა შესაძლებელია მოთამაშეების მიერ სხვადასხვა გზებით).

მოთამაშეების უმეტესობა ჩნდება სადგურზე რაუნდის დასაწყისში, და ისინი მუშაობენ თავისი პროფესიის მიხედვით. თუმცა, იმის მიხედვით თუ რა რეჟიმია არჩეული რაუნდის განმავლობაში, შესაძლებელია რომ შემთხვევით იყოს არჩეული ერთი ან რამდენიმე მოთამაშე "ანტაგონისტათ". ანტაგონისტები შესაძლებელია იყვნენ ჩვეულებრივი მოთამაშეები საიდუმლო დავალებებით და აღჭურვილობებით, ბოროტმოქმედი ხელოვნური ინტელექტი, და სხვადასხვა მონსტრები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Space Station 13 US Gamer-ზე დაარქივებული 2016-06-05 საიტზე Wayback Machine.
* დინ ჰოლი SS13-ის შესახებ

სქოლიო
------

1. ↑  Space Station 13 by Exadv1
2. ↑  Space Station 13 - Reddit
3. ↑  Space Station 13: a multiplayer space station simulator about monkeys, insane AI, cultists and paperwork
4. ↑  Space Station 13: Galactic Bartender Ep. 1
5. ↑  Space Station 13 - Giant Bomb
6. ↑  Space Station 13 | Rock, Paper, Shotgun - PC Game Reviews, Previews, Subjectivity
ბიზანტიური სპილოსძვლის ტრიპტიქი, X საუკ. ლუვრი.
**ტრიპტიქი** (ძვ. ბერძნ. τρί-πτυχος [triptychos] — „სამმაგი", „სამად განლაგებული") — ერთი იდეით გაერთიანებული სამი ნაწილისაგან შემდგარი ხელოვნების ნაწარმოები, ნახატი და ა.შ. გვხვდება შუა საუკუნეების ქართველ ოსტატთა შემოქმედებაში, ჭედურ ხელოვნებაში. მათ შორის აღსანიშნავია: ხახულის ღვთისმშობლის ხატი, ანჩისხატი. ორივე მათგანი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია დაცული.

ტრიპტიხში გადახდილი ყველაზე დიდი თანხა იყო 142.4 მილიონი დოლარი, რომელიც 1969 წელს აუქციონზე ფრანსის ბეკონის ნამუშევარში *ლიუსენ ფრეიდის სამი ეტიუდი* აუქციონზე გადაიხადეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტრიპტიქი***

* metmuseum.org image of tablet
* More on as writing instrument დაარქივებული 2011-07-27 საიტზე Wayback Machine.
* Artwork and photographs as Triptychs დაარქივებული 2013-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* Example of a triptych reredos, features and restoration.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 53.
2. ↑  
Vogel, Carol (November 12, 2013), "Bacon's Study of Freud Sells for $142.4 Million", *New York Times*,. წაკითხვის თარიღი: November 12, 2013
**ეშიკაღასბაში**, *ეშიკაღასი* (თურქ. ეშიქ — ზღურბლი, აღა — ბატონი, ბაშ — თავი) — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის უფროსი გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. შემოიღეს სპარსეთის სამოხელეო წყობილების მიხედვით. ვახუშტის ცნობით, ეშიკაღასბაშობა როსტომ მეფის დროიდან დაწესდა მანდატურთუხუცესობის მაგიერ. ეშიკაღასბაშის ხელქვეითი მოხელეები იყვნენ ხელჯოხიანები — ბოქაულთუხუცესი (ეშიკაღასბაშის მოადგილე), ბოქაული, სოიბათიასაული, ყორიასაული, იასაული, მემანდარი, ყაფიჩი და თალიში.

ისინი ეშიკაღასბაშის ხელმძღვანელობით აღასრულებდნენ სხვადასხვა ბრძანებას, სასამართლოს განაჩენ-გადაწყვეტილებას და სხვა. ეშიკაღასბაში იყო სასახლის მთავარი გამრიგე, მეფის მეჯლისებთან დაკავშირებული ცერემონიალის ხელმძღვანელი, წესრიგის დამცველი; მონაწილეობდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საკითხის გადაჭრაში. ვახტანგ მეფის დასტურლამალში მოხსენიებულია 2 ეშიკაღასბაში. მოგვიანებით დაწესდა აგრეთვე არმის და ხალვათხანის ეშიკაღასბაშის სახელოები. ეს ეშიკაღასბაშები იყვნენ სასახლის ხელშინაური მოხელეები. XVIII საუკუნის II ნახევარში ქართლისა და კახეთისათვის ცალ-ცალკე არსებობდა სამეფო, არმისა და ხალვათხანის ეშიკაღასბაშის სახელოები.

ლიტერატურა
----------

* *გაბაშვილი ვ.* დარბაზის რიგის მოხელენი დასტურლამალის მიხედვით, „ენიმკის მოამბე", 1942, ტ. 13, გვ. 185-195;
* *სურგულაძე ი.* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ. 1952;
* *სურგულაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 258.
**კენზო** (ინგლ. Kenzo) — ტანსაცმელების, ფეხსაცმელების, პარფიუმერიის და სხვა „ლუქსის" კატეგორიის პროდუქციის ფრანგული ბრენდი.

მოდის სახლი დააარსა იაპონელმა დიზაინერმა კენზო ტაკადამ 1970 წელს სახელწოდებით „Jungle Jap", 1980 წელს ბრენდმა მიიღო დამაარსებლის სახელი — „კენზო".

იაპონიაში დაბადებული კენზო ტაკადა პარიზში გადავიდა 1964 წელს, მოდის სამყაროში კარიერის დასაწყებად. იგი იაპონურ შტრიხებს ოსტატურად უხამებდა ევროპული მაღალი მოდის კანონებს. ჯუნგლების თემატიკა მისი შთაგონების წყარო იყო და ხშირად იყენებდა. 
თავდაპირველად კენზოს შემუშავებული დიზაინით გამოდიოდა ქალის ტანსაცმელი, რომელიც ხელით მზადდებოდა. 1983 წლიდან კინზომ დაიწყო ჯერ მამაკაცის, შემდეგ საბავშვო ტანსაცმლის გამოშვება. მის ცნობილ მაისურს ვეფხვით და ბრენდის სხვა ნაწარმს ატარებდნენ მსოფლიოში ცნობილი მომღერლები და მსახიობები: ბიონსე, რიანა, სპაიკ ჯოუნზი, სელენა გომესი, ზოუი დეშანელი, ლორდი და სხვ.
1987 წელს კენზომ დაიწყო პროდუქციის გამოშვება ინტერიერის დეკორისთვის.

1993 წელს „კენზო" შეისყიდა „ლუის ვიტონმა" (LVMH) და წარმოადგენს მის შვილობილ კომპანიას.

კენზოს ფეხსაცმლის ანიმაცია

თანამშრომლობა
-------------

2016 წელს „კენზომ" გამოაცხადა თანამშრომლობა H&M-თან. მათი ერთობლივი კოლექცია გამოვიდა 2016 წლის 3 ნოემბერს. მოდის სახლი თანამშრომლობს ასევე პოლონურ ბრენდ Inglot Cosmetics-თან, რომელიც აწარმოებს პროდუქციას მაკიაჟისთვის და ითვლება ერთ-ერთ წარმატებულ კომპანიად თავის სფეროში.

2018 წლის 21 მარტს „კენზომ" ბრიტნი სპირსი თავისი ახალი კამპანიის „La Collection Memento No. 2"-ს სახედ გამოაცხადა.

ბრენდის დიზაინერები
-------------------

* კენზო ტაკადა — 1970-2000 წწ.
* ჟილ როზიერი — 2000-2004 წწ.
* ანტონიო მარასი — 2004-2011 წწ.
* უმბერტო ლეონი და კეროლ ლიმი — 2012-2019 წწ.
* ფილიპე ოლივერა ბაპტისტა — 2019-2021 წწ.
* ნიგო — 2021 წლიდან

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  kenzo-ს ოფიციალური ვებ-გვერდი
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-01-15. ციტირების თარიღი: 2022-01-14.
3. ↑  Kenzo LVMH
4. ↑  Kenzo X H&M Fashion News
5. ↑  About Inglot.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-06. ციტირების თარიღი: 2022-06-30.
6. ↑  Britney Spears On Her Kenzo Campaign And How She Defines Mum Fashion
7. ↑  fashion-news
**ტილები** (ლათ. Anoplura, Siphunculata) — სისხლისმწოვი მწერების რიგი. ადამიანისა და ძუძუმწოვრების პარაზიტებია. აქვთ უფრთო, გაბრტყელებული, ოვალური სხეული, რომლის სიგრძე 1-5 მმ აღწევს, პატარა თავი და მკერდი, მოკლე ულვაშები, შედარებით დიდი მუცელი. ფეხები ბრჭყალებით (სუბსტრატზე მისამაგრებლად) მთავრდება. პირის ორგანოები მჩხვლეტავ-საწუწნია. ჩხვლეტის დროს ნერწყვი ჩადის ჭრილობაში და იწვევს მსხვერპლის კანის გაღიზიანებას. დედალი ტილები გამოყოფენ მწებავ მასას, რომლის საშუალებითაც მათი კვერცხები თმას ეწებება. კვერცხიდან გამოჩეკილი მატლი ზრდასრული ფორმისაგან მცირე ზომით განსხვავდება. მთელ სასიცოცხლო ციკლს ტილები ატარებს მასპინძელზე. ადამიანის პარაზიტებია ადამიანის ტილები და ბოქვენის ტილები, დანარჩენები კი ძუძუმწოვრების პარაზიტებია. 

ცნობილია ადამიანის ტილების (ლათ. Pediculus humanus) 2 ფორმა: Pediculus humanus capitis ძირითადად ბინადრობს თმაში, Pediculus humanus vestimenti კი — ტანსაცმელში. ადამიანის ტილები დღე-ღამის განმავლობაში 2-3-ჯერ წოვს სისხლს. ტილებს გადააქვთ ინფექციური დაავადებები (მუცლის ტიფი, ციება და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 717.
სიცოცხლის ვარსკვლავი
**ჯანდაცვა** (ჯანმრთელობის დაცვა) — სახელმწიფო, სოციალ–ეკონომიკურ, სამედიცინო და საზოგადოებრივ ღონისძიებათა სისტემა, რომლის მიზანია ადამიანთა ჯანმრთელობის დაცვა, დაავადებების თავიდან აცილება და მკურნალობა, სიცოცხლის გახანგრძლივება. ჯანდაცვა ზოგიერთ ქვეყანაში ეფუძნება უფასო სამედიცინო დახმარების და მედიცინის პროფილაქტიკური ღონისძიებების მიმართულებებს, სხვაგან - სახელმწიფოს მხრიდან იგი რეგლამენტირებულია ანტიეპიდემიური სამუშაოების ჩატარებით, ხოლო ძირითადი მომსახურება გადატანილია კერძო სექტორში.

ჯანმრთელობის დაცვის მეთოდები, ინდივიდუალური და კომპლექსური პროფილაქტიკული ღონისძიებები, ბიოსფეროზე მეთვალყურეობისა და კონტროლის ხერხები, დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მეთოდები ინტერნაციონალურია, მაგრამ ყოველი ქვეყნისათვის დამახასიათებელია ეროვნული თავისებურებები და ტრადიციები. 

ჯანდაცვის სრულფასოვნად განხორციელებისათვის აუცილებელია ძვირადღირებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, საავადმყოფოების და ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დაწესებულებების (პოლიკლინიკა, დისპანსერი, პროფილაქტორიუმი) ფართო ქსელი, სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური, დედათა და ბავშვთა დაცვის სამსახურები.

### იხილეთ აგრეთვე

* საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებები
* ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია
* მედიცინა
* პირველადი ჯანდაცვა

ლიტერატურა
----------

* „ჯანდაცვის ეკონომიკა და დაზღვევა", თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2009 წ.
* „ჯანდაცვის ეკონომიკა", თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2003 წ.
* „Health Care System in Georgia", Tengiz Verulava, Tbilisi, 2002.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Health Organization
* UK National Health Service
* Health On the Net Foundation დაარქივებული 2012-07-23 საიტზე Wayback Machine.
* OECD Health Statistics
* Health and Medical Information დაარქივებული 2009-07-03 საიტზე Wayback Machine.
**სადგერის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადგერში. თარიღდება XV საუკუნით.

ტაძარი ძლიერადაა გადაკეთებული: შელესილია კედელ-კამარები, რის გამოც შეცვლილია პროპორციები: შიდა სივრცე ფართო და გართხმულია. შესასვლელი ორია: დასავლეთითა და ჩრდილოეთით. ფასადების შემკულობას წარმოადგენს გრეხილი ლილვების საპირეები, რომლებიც გარს შემოუვლის ღიობებს და რელიეფები; ტაძარი დაგვირგვინებულია ქვისავე სადა ლავგარდნით. აღმოსავლეთის ფასადი შემკულია ერთი სარკმლით, რომელსაც გარს შემოუვლის გრეხილი ლილვებისაგან შემდგარი საპირე, მის ორივე მხარეს ყურძნის მტევნების რელიეფური გამოსახულებებია. დასავლეთის ფასადს შუაზე კვეთს ჰორიზონტალური სარტყელი. სამეტრიის ღერძზე კარი და სარკმელია განთავსებული. კარის შემკულობას წარმოადგენს გრეხილი ლილვების ორმაგი საპირე, რომელიც სცდება ღიობის ფარგლებს და მის თავზე სწორკუთხა „ტიმპანს" შემოხაზავს.

სადგერის წმინდა გიორგის ეკლესია განთქმული სალოცავი იყო განვითარებულ შუა საუკუნეებში. სადგერი ამ დროს ხდება გარკვეული პოლიტიკური ერთეულის ცენტრი, სადაც შენდება წმ. გიორგის ეკლესია და ციხე. XVIII საუკუნეში დაზიანებული ეკლესია აღდგენილი იქნა მეფე ვახტანგ VI-ის მიერ. 1737 წლით დათარიღებულ, მეფისადმი მიძღვნილ ეპიტაფიაში აღნიშნულია, რომ მეფეს განუახლებია „სადგრის კამარა გებული". ვახუშტი ბატონიშვილის სიტყვებით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „არამედ სადგერი არს მაგარი და შეუვალი, ეკლესია შემუსვრილი აღაშენა და შეამკო ხატი მისი ჟ-დ მეფემან ვახტანგ." |
|  |  |

ფასადებზე უსისტემოდ არის გაბნეული რელიეფური გამოსახულებები. ზოგიერთი მათგანი წმ. გიორგის ცხოვრების ციკლიდან აღებულ სიუჟეტზეა აგებული. სარკმლების ირგვლივ (გარდა სამხრეთი სარკმლისა), ყურძნის მტევნების რელიეფური გამოსახულებებია გაბნეული. გალავნის კედლები, რომელიც 2-3 მეტრითაა ზოგან შემორჩენილი, უხეშად თლილი ქვითაა ნაგები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 11095
**ბაბა-დერვიში** (აზერ. Babadərviş) — ადამიანის უძველესი სადგომის აღმოჩენის ადგილი აზერბაიჯანში, ქალაქ ყაზახისგან 2 კმ. მოშორებით, მდინარე აღსთაფის მარცხენა ნაპირზე. არქეოლოგიური გათხრები ხორციელდებოდა 1958 წლიდან 1966 წლამდე. შედეგად აქ აღმოჩენილია ადამიანის უძველესი სადგომის სამი ფენა. აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მიერ შეყვანილია მსოფლიოს მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლთა ნუსხაში.

კულტურული ფენა
--------------

ქვედა ფენა მიეკუთვნება ჩვ.წ. V ათასწლეულს. ამ ფენაში აღმოჩენილია მრგვალი და ნახევრად მიწაში ნაშენები სახლები, თიხის ჭურჭელი, ძვლისგან დამზადებული თოხი, ნემსი, და სხვადასხვა სახის ცხოველებისგან დამზადებული ნივთები და სხვა.

შუა ფენაში, რომელიც მიეკუთვნება ჩვ.წ. III ათასწლეულს, აღმოჩენილია გამოუმწვარი აგურებისგან ნაშენები მრგვალი სახლები, შავი და წითელი ფერის თიხის ჭურჭელი სხვადასხვა სახის ორნამენტებით, ცხოველების ფიგურები, რკინის სადნობი ღუმელები, სპილენძის საგნები, ხორბლის ნარჩენები და სხვა. ზედა ფენა მიეკუთვნება ჩვ.წ. II ათასწლეულის ბოლოს — I ათასწლეულის დასაწყისს.

ქვედა ფენა წარმოადგენს შულავერი-შომის კულტურის ძეგლს, შუა — მტკვარ-არაქსის, ზედა — განჯა-ყარაბაღულ კულტურა. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გვაჩვენა, რომ ბაბა-დერვიშის დასახლების მოსახლეობა ეწეოდა მესაქონლეობასა და მიწადმოქმედებას, თიხის დამუშავებას, კერავდა, ამუშავებდა რკინას.

ლიტერატურა
----------

* Нариманов И. Г. Исмаилов Г. С. Акстафачайское поселение близ г. Казаха // Советская археология. — 1962. — № 4.
* Алиев В. Катакомба в Бабадервише // Изв. АН Аз. ССР, сер. ист. филос. и права. — 1969. — № 4. — С. 54-62.
* Алиев В. Археологические раскопки в урочище Бабадервиш // Советская археология. — 1971. — № 2.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-08-12. ციტირების თარიღი: 2018-01-27.
2. ↑  АСЭ, 1976, с. 518.
**ელ ჰაჯი ომარ ბონგო ონდიმბა** (ფრანგ. El Hadj Omar Bongo Ondimba; დაბადებით - *ალბერტ ბერნარ ბონგო* დ. 30 დეკემბერი, 1935 — გ. 8 ივნისი, 2009) — გაბონის სახელმწიფო მოღვაწე, გაბონის პრეზიდენტი 1967-2009 წწ. პრეზიდენტი გახდა 32 წლის ასაკში და იყო ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი იმ მომენტში. 2005 წელს ტოგოს პრეზიდენტის გნასინგბე ეიადემას გარდაცვალების შემდეგ გახდა ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი პრეზიდენტი აფრიკაში და მთელ მსოფლიოში.

ბიოგრაფია
---------

ომარ ბონგო დაიბადა აღმოსავლეთ გაბონის ქალაქ ლევაიში (ახლანდელი ბონგოვილი), კონგოს რესპუბლიკის საზღვართან ახლოს. მასთან ერთად ოჯახში კიდევ 11 ბავშვი იზრდებოდა. მამა გარდაეცვალა მაშინ როცა იგი იყო 7 წლის. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ფოსტაში. სულ მალე კი დაიწყო მისი სამხედრო და პოლიტიკური კარიერა.

კარიერა
-------

მისი პოლიტიკური კარიერა იწყება 1960 წელს, როდესაც გაბონმა საფრანგეთისაგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. პირველი საპარლამენტო არჩევნების დროს იგი წინასაარჩევნო კამპანიაში ეხმარებოდა ადამიანს რომელიც შემდეგ გახდა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი, ხოლო ბონგომ მიიღო ადგილი შინაგან საქმეთა სამინისტროში.

1962 წელს სათავეში ჩაუდგა პრეზიდენტის ადმინისტრაციას. 1964 წელს გაბონში მოხდა პირველი და ერთადერთი სამხედრო გადატრიალება პრეზიდენტი ლეონ მბა გადააყენეს, ხოლო ომარ ბონგო დატყვევებულ იქნა ლიბრევილის სამხედრო ბაზაზე. ორი დღის შემდეგ მოკავშირეებმა აღადგინეს ლეონ მბას მმართველობა. ომარ ბონგო 1966 წელს გახდა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი და 1967 წლის დეკემბერში ლეონ მბას გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1973 წელს შეიცვალა სარწმუნოება, ხოლო 2003 წელს დაიმატა გვარი ონდიმბა.

1990-იანი წლების დასასრულს ბონგომ დაასრულა ერთპარტიული მმართველობა და ჩაატარა მრავალპარტიული არჩევნები 1993 და 1998 წელს, რომელშიც გაიმარჯვა შესაბამისად 51,2 % და66,88 %-ით.

საპრეზიდენტო არჩევნების (1973, 1979, 1986, 1993, 1998 და 2005) რეზულტატით იგი ყოველთვის გამარჯვებული იყო. 

ერთდროს ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტს ეს თანამდებობა ეკავა 41 წლის 6 თვისა და 6 დღის განმავლობაში და გახდა მსოფლიოში ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი პრეზიდენტი.

პირადი ცხოვრება
---------------

ბონგოს მეუღლე — ექიმი, პედიატრი — არის კონგოს პრეზიდენტის დენი სასუ-ნგესოს შვილი, ხოლო მისი ვაჟიშვილი ალი ბონგო ონდიმბა იყო ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1989-1991 წწ. და თავდაცვის მინისტრი 1999 წლიდან.

გარდაიცვალა გულის შეტევით ესპანეთში ბარსელონის კლინიკაში, სადაც სამკურნალოდ იმყოფებოდა. მისი თანამდებობა კი გაბონის ისტორიაში პირველად დაიკავა ქალმა პრეზიდენტმა როზა როგომბემ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Omar Bongo's *Daily Telegraph* obituary
* *International Herald Tribune*: "After Castro quits, an African autocrat is world's longest-serving leader"
* Omar Bongo's Official Presidential Facebook page
* Necrology on France 24, 8 June 2009 (video)
* "Omar Bongo's Demise Should Awaken Continent's Tyrants" by Arthur Asiimwe, *New Times*, 10 June 2009

|
|  |
|
| წინამორბედი:ლეონ მბა | **გაბონის პრეზიდენტი**1967 – 2009  | შემდეგი:როზ როგომბე |

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ომარ ბონგო***

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გაბონის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ლეონ მბა
* ომარ ბონგო
* როზა როგომბე
* ალი ბონგო ონდიმბა
* ბრის კლოტერ ოლიგი ნგემა
 |

 |
ეპითელიუმის ტიპები
**ეპითელური ქსოვილი** ან **ეპითელიუმი** — უჯრედების ნებისმიერი უწყვეტი ფენა, რომელიც ფარავს სხეულს ან მის ნაწილებს გარედან ან სხეულის ღრუებს ამოფენს შიგნიდან. 

იმ ეპითელიუმს რომელიც ამოფენს სისხლძარღვებს და გულს - ენდოთელიუმი ეწოდება, ხოლო მუცლის ღრუს ამომფენ ეპითელიუმს - მეზოთელიუმი.

უჯრედების წყობის მიხედვით არჩევენ ერთშრიან, ორშრიან და მრავალშრიან ეპითელიუმს, ხოლო უჯრედების ფორმის მიხედვით არჩევენ ბრტყელს, ცილინდრულს და კუბურს.

ბრტყელი ერთშრიანი ეპითელიუმით დაფარულია ორგანიზმის გარეგანი საფარველი (კანი) პირის ღრუ, საყლაპავი, ფილტვების ალვეოლები და ნეფრონის კაფსულები (თირკმელებში).

ერთშრიანი ცილინდრული ანუ ჯირკვლოვანი. მის უჯრედებს ფიალის ფორმა აქვთ და გამოყოფენ სხვადასხვა სეკრეტს: ოფლი, ცხიმი, ცრემლი, ნერწყვი, ჰარმონები – შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლები, კუჭის და ნაწლავების ლორწოვანი გარსი.

*მრავალშრიანი ცილინდრილი* ეპითელიუმი იყოფა გაურქოვანებელ და გარქოვანებულ ეპითელიუმად.

მოციმციმე ანუ წამწამოვანი მისი უჯრედები დაფარულია ციტოპლაზმის მრავალრიცხოვანი გამონაზარდებით–წამწამებით, რომლებიც ირხევიან ერთი მიმართულებით – შიგნიდან გარეთ და იცავენ შესუნთქულ ჰაერში შეტივტივებული მიკრობებისგან. ამ ტიპის ეპითელიუმით დაფარულია სასუნთქი სისტემის ჰაერგამტარი გზები: ცხვირის ღრუ, ცხვირ–ხახა, ხახა, ტრაქეა და ბრონქები. 

*გარდამავალი ეპითელიუმი* – განიხილება როგორც მრავალშრიანი ეპითელიუმის ზეცვლილება – მისი უჯრედები ადვილად იცვლიან ფორმას, ამიტომ ეს სახე გვხვდება ისეთ ორგანოების კედლებში, რომლებიც ხშირად განიცდიან გაფართოებას და მოდუნებას – შარდის ბუშტი, შარდსაწვეთი.

ეპითელიუმის ფუნქციებია: დამცველობითი, გამომყოფი და მონაწილეობს ნივთიერებათა ცვლაში ორგანიზმსა და გარემოს შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Green H (September, 2008). „The birth of therapy with cultured cells". *BioEssays*. **30** (9): 897–903. doi:10.1002/bies.20797. PMID 18693268. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
* (2005) *Basement membranes: cell and molecular biology*.  Gulf Professional Publishing. ISBN 978-0-12-153356-4.
* Nagpal R, Patel A, Gibson MC (March, 2008). „Epithelial topology". *BioEssays*. **30** (3): 260–6. doi:10.1002/bies.20722. PMID 18293365. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
* Yamaguchi Y, Brenner M, Hearing VJ (September, 2007). „The regulation of skin pigmentation". *J. Biol. Chem*. **282** (38): 27557–61. doi:10.1074/jbc.R700026200. PMID 17635904. დაარქივებულია ორიგინალიდან (Review) — 2020-05-28. ციტირების თარიღი: 2013-03-31. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)CS1-ის მხარდაჭერა: მრავალი სახელი: ავტორების სია (link)
**დომენტი მელიტონის ძე მშვენიერაძე** (დ. 23 მარტი, 1902, ზესტაფონი — გ. 17 ნოემბერი, 1969, თბილისი) — ქართველი პროფესორი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისისა და ზესტაფონის გიმნაზიებში, ხოლო 1923 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. მაგრამ კურსი არ დაუსრულებია, დაბრუნდა სამშობლოში და ერთხანს იყო სხვადასხვა პარტიულ და საბჭოთა თანამდებობაზე.

1924 წელს აქტიურად იბრძოდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების ჩასახშობად. 30 აგვისტოს აჯანყებულთა ნაწილი ვაგონებიდან გამოიყვანეს, ორმოს გასწვრივ დააყენეს და ტყვიამფრქვევით ჩაცხრილეს, ნაწილი კი ქუთაისის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის, ილარიონ ტალახაძის წინადადებით, შორაპნის მაზრის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე დომენტი მშვენიერაძემ და შორაპნის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარე ძიძიგურმა ტყვიამფრქვევით დახვრიტეს. სოფელ არგვეთაში ჩეკისტების მახვილს ემსხვერპლა 96 აჯანყებული.

1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის სატრანსპორტო საინჟინრო ინსტიტუტი და ჩამოვიდა საქართველოში. მუშაობა დაიწყო ჯერ რკინიგზაზე, შემდეგ ამიერკავკასიის რკინიგზის ინჟინერთა ინსტიტუტში, კითხულობდა „ხიდების" კურსს, პარალელურად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა ტრანსპორტისა და მრეწველობის ეკონომიკას.

თბილისში ორი ტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის გაერთიანების შემდეგ დ. მშვენიერაძემ მუშაობა დაიწყო საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სადაც მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა ფუძე-საძირკვლებისა და გრუნტების მექანიკის კათედრა, რომელსაც გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. პარალელურად მუშაობდა საქართველოს ჰიდრონაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ერთხანს მისი დირექტორიც იყო, შემდეგ რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მშენებლობაზე ეწეოდა პრაქტიკულ საქმიანობას.

მეცნიერმა შექმნა 70-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის ოცი სახელმძღვანელო და მონოგრაფიაა. თეორიულად დაამუშავა, პრაქტიკულად შეისწავლა და წარმოებაში დასანერგად მოამზადა ახალი ტიპის ხიმინჯოვანი საძირკვლები. დ. მშვენიერაძის ნაშრომი ქართული საფორტიფიკაციო მშენებლობის საკითხებზე, მნიშვნელოვანი გამოკვლევაა სამშენებლო ტექნიკის დარგში. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ასევე ქართული სამშენებლო ტერმინოლოგიის დამუშავების საქმეში. დაჯილდოვებული იყო წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მასთანვეა დაკრძალული მისი მეუღლე — **ოლღა ვიქტორის ასული გაჩეჩილაძე** (დ. 30 მაისი, 1906, ზესტაფონი — გ. 2 ოქტომბერი, 1977, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 283, თბ. 1994

სქოლიო
------

1. ↑  ლევან ჯიქია: 1924 წლის 30 აგვისტო - ჩეკისტების მიერ ვაგონებში გამომწყვდეული აჯანყებულების დახვრეტის ისტორია
**ვაჰრამ ქამერის ძე ფაფაზიანი** (სომხ. Վահրամ Փափազյան; დ. 6 იანვარი/18 იანვარი, 1888, კონსტანტინოპოლი — გ. 5 ივნისი, 1968, ლენინგრადი) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის სსრ (1933), აზერბაიჯანის სსრ (1935) და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1956). ლენინის ორდენის (1967) კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

სასცენო განათლება მიიღო იტალიაში (ვენეცია და მილანი), სადაც გამოდიოდა ე. დუზეს, ე. ნოველის, ე. ცაკონის, ჯ. გრასოს და სხვა დასებში. 1907–1922 წლებში მუშაობდა სტამბოლის სომხურ თეატრებში. 1922 წლიდან ცხოვრობდა სსრკ-ში. 1922–1953 წლებში მოღვაწეობდა ერევნის, თბილისის, ბაქოს, ლენინგრადის, სომხურ და რუსულ დასებში. 1954 წლიდან ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის სომხურ თეატრში იყო. საუკეთესო როლები: ოტელო, ჰამლეტი, რომეო, მაკბეთი (შექსპირის „ოტელო", „ჰამლეტი", „რომეო და ჯულიეტა", „მაკბეთი"), არბენინი (ლერმონტოვის „მასკარადი"), პროტასოვი (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში"), მეკ-გრეგორი (საროიანის „ჩემი გული მთებშია"). დაჯილდოვდა ლენინის ორდენითა და მედლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვაჰრამ ფაფაზიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 240.