recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ობუხოვკის ფერისცვალების ტაძარი** (რუს. Преображенский храм) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ობუხოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1864 წელს ფსევდორუსულ სტილში.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ობუხოვკა.

ისტორია
-------

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1861 წლის 22 აგვისტოდან. ამ დღეს აკურთხეს მშენებლობის ადგილი. სამშენებლო სამუშაოები, როლებშიც აქტიურად მონაწილეობდნენ კაზაკები, სწრაფად მიმდინარეობდა და უკვე 1864 წელს უკვე დაასრულეს. 1866 წლის 3 ივლისს ეკლესია აკურთხა იოანე დიკოვმა. 

1890 წელს ეკლესიის სამხრეთ ნაწილში მიაშენეს საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს ანდრეი კრეტელის სახელზე. ოთხი წლის შემდეგ ჩრდილოეთ ნაწილშიც მიაშენეს საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს მოციქულთასწორების კონსტანტინესა და ელენეს სახელზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარი მუდმივად ფართოვდებოდა 1910 წლისათვის იგი უკვე ვეღარ იტევდა მრევლს. ადგილობრივმა მრევლმა და სასულიერო პირებმა მიმართეს დონელი კაზაკების სამმართველოს, რათა გაეფართოებინათ ეკლესია და დაეყენებინათ წყლის რადიატორები. 1912 წელს მრევლმა კვალვ მიმართა თხოვნით კაზაკთა სამმართველოს, თუმცა ახლა ითხოვდნენ სამრეკლოს მშენებლობას არქიტექტორ გრიგორ ვასილევის პროექტის მიხედვით. სამშენებლო სამუშაოები დასრულდა სავარაუდოდ 1913 წელს. ზუსტი ცნობები ამის შესახებ არ მოგვეპოვება. 

1940 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დაეგმა დაეხურა ტაძარი, მაგრამ მრევლამ მოახერხა მისი დაცვა: ადგილობრივმა მოსახლეობამ დააწესა ყოველდღიური მორიგეობა, ეკლესიაში არ უშვებდნენ სოფლის საკრებულოს წარმომადგენლებს. ერთხელ, მორიგი კონფლიქტის დროს ადგილობრივ ხელისუფლებასთან, მოხუცები და ბავშვები მამა ნიკოლოზთან ერთდ ჩაიკეტნენ ეკლესიაში და კომუნისტებს შემოუთვალეს, თუ ეკლესიას ააფეთქებდნენ, ეს მოუწევდათ მათთან ერთად. 

ეკლესია ასევე დაიცვეს კიდევ ერთი ანტირელიგიური კამპანიის დროს ნიკიტა ხრუშჩოვის მმართველობის პერიოდში. პარტიის წამომადენელთა დელეგაციის წევრებს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ქვები დაუშინა. ამ თვალსაზრისით, ტაძარი გახდა ერთ-ერთი მცირე იმ ეკლესიათაგანი, სადაც ღვთისმსახურება არასოდეს შეწყვეტილა და რომელიც არ გაუძარცვავთ.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Преображения Господня в Обуховке. temples.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-31.
2. 1 2 3 4  Храм Преображения Господня х. Обуховка | Московский Патриархат. Донская Митрополия. Ростовская на Дону епархия.. favor.cerkov.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-31.
3. 1 2  Преображенский храм (хутор Обуховка Азовского р-на Ростовской области). olgagok.blogspot.ru. ციტირების თარიღი: 2017-01-31.
**ნოშაკი** — ჰინდუქუშის ქედის სიმაღლით მეორე (ტირიჩმირის შემდეგ, 7690 მ.) ცალკე მდგომი მთა, რომელიც მდებარეობს ავღანეთისა და პაკისტანის საზღვარზე. მისი დასავლეთ ფერდობი მდებარეობს ავღანეთში, ხოლო აღმოსავლეთი პაკისტანში. ნოშაკი ავღანეთის უმაღლესი მწვერვალია და მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში დურანის ხაზზე. წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე დასავლეთით მდებარე 7000-იან მთას, მასზე ყველაზე მარტივი მარშრუტი ადის პაკისტანის მხრიდან ჩიტრალიდან.

მთაზე პირველი ასვლა 1960 წელს განახორციელეს იაპონური ექსპედიციის წევრებმა: ტოშიაკი საკაიმ და გორო ივაცუბომ. პირველი ასვლა განხორციელდა სამხრეთ-აღმოსავლეთი ქედიდან. დღეისთვის უმეტესად გამოიყენება დასავლეთი ქედი. პირველი ზამთრის ასვლა 1973 წელს განახორციელეს პოლონეთის ექსპედიციის წევრებმა: ანდრეს ზავადამ და თადეუშ პიტროვსკიმ. ეს იყო 7000 მეტრზე ზემოთ ზამთრის პირობებში მსოფლიოში პირველი ასვლა.

პირველი ასვლა ავღანელებმა ნოშაკზე განახორციელეს 2009 წლის 19 ივლისს. ასვლა განხორციელდა ვახანის დერეფნიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Noshaq on Summitpost

სქოლიო
------

1. ↑  Afghan Noshaq expedition
**თეიმურაზ კვირკველია** (დ. 1901 — გ. 1994) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1901 წელს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში. სწავლობდა ქაქუთის სამრევლო სკოლაში, სადაც დაასრულა სამი კლასი, მაგრამ ხელმოკლეობის გამო ვერ შეძლო სწავლის გაგრძელება. ვარლამ სიმონიშვილმა შეამჩნია მისი ნიჭი და ჩარიცხა სარაიონო ეთნოგრაფიულ გუნდში. კვირკველიამ სიმონიშვილთან შეისწავლა სიმღერის ხელოვნება და 1933 წლიდან თავად იყო ჯერ მშობლიური სოფლის, ხოლო შემდეგ კი გურიანთის სასოფლო გუნდის ხელმძღვანელი.

წლების განმავლობაში კვირკველია ცხოვრობდა ბათუმში, ხელმძღვანელობდა სოფელ ლეღვის, ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის, აჭარის ეთნოგრაფიულ ანსამბლებს. 1957 წელს მიენიჭა აჭარის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

სიმონიშვილთან ერთად აღადგინა რამდენიმე ძველი, დავიწყებული ხალხური სიმღერა. შექმნა საკუთარი სიმღერები „თვალწარმტაცი გურია", „ბრწყინავს მაისი", „დაუვიწყარ მწვერვალებს", „ოქტომბერი" და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *ლომჯარია ს.*, „სოფელო ჩემო", თბილისი: „მერიდიანი", 2012. — გვ. 222-225, ISBN 978-9941-10-560-9.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ კვირკველია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თეიმურაზ შალვას ძე გოჩიტაშვილი** (დ. 30 სექტემბერი, 1946, სოფ. ბოდბე, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი სამთო მექანიკის, ენერგეტიკული რესურსებისა და მილსადენი ტრანსპორტის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1988), პროფესორი (1989), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1999), მინერალური რესურსების საერთაშორისო აკადემიის წევრი (1997). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო გეოლოგიური ფაკულეტეტი (1969) და ოქსფორდის ნავთობისა და ენერგეტიკული კვლევების კოლეჯი (1997). 1969-2006 მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. წულუკიძის სახელობის სამთო მექანიკის ინსტიტუტში (1989 წლიდან — მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი). 1979-2006 წლებში ლექციებს კითხულობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში, შემდეგ — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 1992 წლიდან ხელმძღვანელობდა სამთო სატრანსპორტო სისტემების ჯგუფს. 1994 წლიდან იყო რამდენიმე საერთაშ. პროგრამის ექსპერტი სამთო მრეწველობასა და ენერგეტიკაში, 1996–2000 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის დარგობრივი ეკონომიკის კომიტეტის წამყვანი სპეციალისტი. 2001-2002 წლებში სს „თბილგაზის" სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2007-2013 წლებში მუშაობდა საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციაში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 2013 წლიდან ამავე კორპორაციის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარეა. გოჩიტაშვილის ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეხება მაგისტრალური მილსადენი სისტემების საიმედოობისა და მოწყობილობათა ჰიდროაბრაზიული ცვეთის, სათბობი რესურსების ტრანსპორტირებისა და გამოყენების საკითხებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს ენერგეტიკა. გაზის სექტორის განვითარების პრიორიტეტები (ავტორი). - თბილისი, „მერიდიანი", 2012. - 70გვ.. - ISBN: 978-9941-10-665-1
* საქართველოს მაგისტრალური ნავთობ- და გაზსადენები : მონოგრაფია (თანაავტორი) // ნაწ. 1 : მაგისტრალური მილსადენების ფუნქციონირების ტექნოლოგიური, ეკონომიკური, სამართლებრივი და გეოპოლიტიკური ასპექტები. ნაწ. 2 : მაგისტრალური მილსადენების დაპროექტებისა და მშენებლობის საფუძვლები. - თბილისი, „მერიდიანი", 2012
* ბუნებრივი გაზის მიწოდების ახალი მარშრუტები და თანამედროვე ტექნოლოგიები = NG new supply chains and modern technologies (ავტორი). - თბილისი, 2004. - 130გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 127.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ გოჩიტაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თეიმურაზ გიორგის ძე ნათაძე** (დ. 28 თებერვალი, 1923, თბილისი — გ. 1990, თბილისი) — ქართველი პათოფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად უნივერსიტეტი) პათოფიზიოლოგიის კათედრის გამგე 1976–1990 წლებში, საქართველოს პათოფიზიოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე 1977–1990 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

თეიმურაზ გიორგის ძე ნათაძე დაიბადა 1923 წლის 28 თებერვალს, თბილისში, ცნობილი მეცნიერის, აკადემიკოს გიორგი ნათაძის ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1946 წელს. 1946 – 1949 წლამდე თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტი იყო.

1951 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1964 წელს, მედიცინის მეცნ. დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. გამოქვეყნებული ჰქონდა 110–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მისი მასწავლებელი და ხელმძღვანელი იყო აკადემიკოსი ვლადიმერ ვორონინი.

1950-55 წლებში თსი–ის (ამჟამად უნივერსიტეტი) პათოფიზიოლოგიის კათედრის ასისტეტია, 1955– 67 წწ დოცენტი, 1968 წლიდან პროფესორი. 1977 წლიდან – 1990 წლამდე იყო თსსი–ის პათოფიზიოლოგიის კათედრის გამგე იყო.

1965 წლიდან 1976 წლამდე, თსსი–ს სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანის მოადგილეა.

სხვადასხვა დროს იყო, საქართველოს პათოფიზიოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე, მიკროცირკულაციის კვლევის რესპუბლიკური ცენტრის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე, პათოფიზიოლოგთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობის პრეზიდიუმის წევრი, საკავშირო სამეცნიერო ჟურნალ „Патологическая физиология и экспериментальная терапия" –ს სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ერთი წლით, სამეცნიერო მივლინებით, იმყოფებოდა საფრანგეთში. იყო მრავალი საერთაშორისო კონგრესის მონაწილე.

თ. ნათაძის სამეცნიერო შრომები ეხებოდა ადგილობრივი სისხლის მიმოქცევის ფუნდამენტურ გამოკვლევებს ავთვისებიან სიმსივნეებსა და სიმსივნიან ორგანიზმში და დიდ ინტერესს იწვევდა საბჭოთა და ევროპელ მეცნიერთა შორის. უნდა აღინიშნოს, რომ იყო ცივი იარაღის ერთ–ერთი ცნობილი კოლექციონერი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით.

აღზარდა სტუდენტებისა და მეცნიერების მრავალი თაობა. იყო არაერთი სადისერტაციო ნაშრომის ხელმძღვანელი. გარდაიცვალა 1990 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *თბილისის სახ სამედიცინო უნივერსიტეტი, საქართველოს სამედიცინო კალენდარი– წიგნი, თბ.2006 წელი, გვ. 581;*
* *თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის საიუბილეო კრებული, წიგნი – „ტრადიციებით მომავლისკენ", 2010 წ. გვ. 129*

რეურსები ინტერნეტში
-------------------

* თეიმურაზ ნათაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მტკვრის კუნძული** (აზერ. Kür dili; ასევე ცნიბილია, როგორც *Kurinskiy* რუსულ ენაში) — კუნძული (ასევე ცელი) კასპიის ზღვის სანაპიროსთან, აზერბაიჯანში. მდებარეობს 33 კმ სამხრეთით ქალაქ ნეფთჭალიდან და დაახლოებით 150 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბაქოსგან, არანის რეგიონში.

ისტორია
-------

კუნძული წარსულში ერთვოდა მატერიკს ვიწრო ცელით. ფედორ სოიმონოვმა მას უწოდა *Kurkosa* მას შემდეგ, რაც მდინარე მტკვრის მდებარეობა გადავიდა კიდევ უფრო ჩრდილოეთით, პეტრე I დიდის დროინდელი კასპიის ზღვის გამოკვლევის დროს. სოიმონოვმა დაწერა პირველი ანგარიში სახელად "კასპიის ზღვის პილოტი", მანამდე ნაკლებად ცნობილ წყლებზე, რომელიც გამოიცა 1720 წელს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ.

გეოგრაფია
---------

მტკვრის კუნძული მდებარეობს 7,5 კმ დაშორებით მტკვრის ცელისგან, უახლოეს წერტილით, ხოლო 10 კმ-ით აღმოსავლეთით ყიზილაღაჯის ყურეს სანაპიროდან. მიუხედავად იმისა, რომ გეოგრაფიულად მდებარეობს საკმაოდ შორს, მაგრამ ის განიხილება, როგორც სამხრეთი კუნძული ბაქოს არქიპელაგის.

ფართობი მტკვრის კუნძულის შეადგენს 43 კმ²-ს, ხოლო მისი სიგრძე 11.8 კმ-ია და მაქსიმალური სიგანე 5,2 კმ. კუნძული დაბლობით და სიმაღლით, გადაჭიმული ჩრდილოეთიდან დასავლეთი მიმართულებით.

კუნძულზე არსებობდა შუქურა, რომელიც აშენდა 1911 წელს და მიატოვეს 1966 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Fedor I. Soimonov - Encyclopaedia Britannica
3. ↑  Azerbaijan Travel - Neftchala.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-08. ციტირების თარიღი: 2016-04-30.
4. ↑  Igor S. Zonn, Aleksey N Kosarev, Michael Glantz & Andrey G. Kostianoy, *The Caspian Sea Encyclopedia*, page 262
5. ↑  Google Earth
6. ↑  Lighthouses of Azerbaijan.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-19. ციტირების თარიღი: 2016-04-30.
**ისლამ II გირეი** (ყირიმ. ‎‎II İslâm Geray, اسلام كراى‎; დ. 1539, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1588, ჯანკოი) — ყირიმის ხანი 1584–1588 წლებში, დევლეთ I გირეის ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა სტამბოლში, ოსმალეთის იმპერიაში. ყირიმში პირველად მოხვდა 1551 წელს, როდესაც მამამისი, დევლეთ I გირეი გახდა ხანი. ისლამი 1572-1584 წლებში იყო მძევალი სულთნების, სელიმ II-ისა და მურად III-ის კარზე. 1584 წელს სათავეში ჩაუდგა 30 000-მდე იანიჩარს და დაიძრა ყირიმისკენ, მისი ძმის, მეჰმედ II გირეის ტახტიდან ჩამოსაგდებად. მეჰმედ გირეი მისმა მეორე ძმამ, ყაფლანმა შეიპყრო და სიკვდილით დასაჯა. მალევე ყაფლანზე შური იძია მეჰმედის ვაჟმა, ყირიმის ახალმა ხანმა, საადეთ II გირეიმ.

დამარცხებული ისლამ გირეი სულთნისგან მეომრების დამატებას ითხოვდა. ოსმალთა ჯარის ახალი ფრთა კავკასიიდან მიეშველა მას, 7 ივლისს შევიდა ბახჩისარაიში და ყირიმის სახანოს უპრობლემოდ ტახტზე ავიდა. მისი ძმისშვილი, საადეთ II გირეი კი ასტრახანში გაიქცა.

1585 წელს საადეთ გირეიმ ნოღაის ურდოს 15 000 კაციანი არმიით გაილაშქრა ყირიმზე, თუმცა ისლამ გირეიმ 28 000 ყირიმელი თათრითა და 13 000 ოსმალო ჯარისკაცით მარტივად დაამარცხა მდინარე დნეპრთან.

ამის შემდეგ ისლამ გირეიმ დაიწყო ცენტრალური ხელისუფლების გამტკიცება. გარკვეული რეფორმები გაატარა, გაიყვანა საირიგაციო სისტემა და მოაწესრიგა გადასახადის აკრეფვა მთელს სახანოში. 1588 წლის დასაწყისში ყირიმს თავს დაესხნენ პოლონელები და ლიტველები. ისლამ გირეიმ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, სულთანს დახმარების სათხოვნელი წერილი გაუგზავნა.

1588 წლის 15 მარტს პოლონეთ-ლიტვის წინააღმდეგ სალაშქროდ წასული 49 წლის ისლამ გირეი გარდაიცვალა ქალაქ ჯანკოიში. მის შემდეგ ყირიმის ტახტი მიითვისა მისმა უმცროსმა ძმამ, სისასტიკით ცნობილმა, გაზი II გირეიმ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

ლიტერატურა
----------

* Osmanlı Tarihi, III. Cilt, 2. Kısım, 7. baskı, sf: 1-2-3-4, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı
* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», том 1, Киев-Бахчисарай, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 295—306

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ყირიმის ხანები  |
| --- |
|  |
| XV საუკუნე | 
* ჰაჯი I გირეი
* ნურ-დევლეთ გირეი
* მენლი I გირეი
* ჰაიდერ გირეი
 | Map of the Crimean Khanate |
|  |
| XVI საუკუნე | 
* მეჰმედ I გირეი
* გაზი I გირეი
* საადეთ I გირეი
* ისლამ I გირეი
* საჰიბ I გირეი
* დევლეთ I გირეი
* მეჰმედ II გირეი
* საადეთ II გირეი
* ისლამ II გირეი
* გაზი II გირეი
* ფეთიჰ I გირეი
 |
|  |
| XVII საუკუნე | 
* თოხთამიშ გირეი
* სელამეთ I გირეი
* ჯანიბექ გირეი
* მეჰმედ III გირეი
* ინაიეთ გირეი
* ბაჰადირ I გირეი
* მეჰმედ IV გირეი
* ისლამ III გირეი
* ადილ გირეი
* სელიმ I გირეი
* მურად გირეი
* ჰაჯი II გირეი
* საადეთ III გირეი
* საფა გირეი
* დევლეთ II გირეი
 |
|  |
| XVIII საუკუნე | 
* გაზი III გირეი
* ყაფლან I გირეი
* დევლეთ III გირეი
* საადეთ IV გირეი
* მენლი II გირეი
* ფეთიჰ II გირეი
* სელამეთ II გირეი
* სელიმ II გირეი
* არსლან გირეი
* ჰალიმ გირეი
* ყირიმ გირეი
* სელიმ III გირეი
* მაქსუდ გირეი
* დევლეთ IV გირეი
* ყაფლან II გირეი
* საჰიბ II გირეი
* შაჰინ გირეი
* ბაჰადირ II გირეი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სულხანიშვილი**. |

**ნიკო პაატას ძე სულხანიშვილი** (დ. 14 (1) ივლისი [*წყარო არ არის მითითებული 730 დღე*] 1871, სოფ. აწყური, ახლანდელი ახმეტის რაიონი — გ. 3 დეკემბერი, 1919, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, ლოტბარი და მომღერალი.

ბიოგრაფია
---------

ტრადიციულად სულხანიშვილების ოჯახში ქართული ხალხური სიმღერა დიდ პატივში იყო — მღეროდნენ მშობლები, ბავშვები, თავად ნიკოც. მისი ოჯახის წევრები განთქმული იყვნენ თავიანთი სიმღერით მთელს კახეთში. დედა კარგად იცნობდა ზეპირსიტყვიერებასა და მწერლობას. იგი ნიკოს უკითხავდა ქართულ ნაწარმოებს და ასწავლიდა წერა-კითხვას. მან შვილს შეაყვარა ხალხური პოეზია და „ვეფხისტყაოსანი". შვიდი წლის ნიკო თელავის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს. მშვენიერი ხმის წყალობით იგი სასწავლებლის გუნდში გალობდა. აქ მას ასწავლიდნენ დავით ელიოზიშვილი და ზაქარია ჩხიკვაძე. სწორედ ამავე ხანებში შექმნა მომღერალთა გუნდი ცნობილმა ლოტბარმა ლადო აღნიაშვილმა. 1884 წლიდან ნიკო თბილისის სემინარიის მოსწავლე იყო. მაგრამ იგი ვერ შეეგუა სემინარიის მკაცრ რეჟიმს და 2 წლის შემდეგ მიატოვა და გუნდში ჩაირიცხა, ამასთანავე ნიკომ გადაწყვიტა საფუძვლიანი მუსიკალური განათლება მიეღო. მას ერთხანს ამეცადინებდა თბილისში მცხოვრები მოსკოვის დიდი თეატრის მომღერალი დ. უსატოვი, მაგრამ სწავლას მოწყურებული ახალგაზრდა იძულებული შეიქმნა თელავში დაბრუნებულიყო. აქ იგი გალობას ასწავლიდა სასულიერო სემინარიაში.

ათი წლის შემდეგ ნ. სულხანიშვილი კვლავ თბილისშია, ამჯერად თეორიულ დისციპლინებს ეუფლება ადგილობრივ სამუსიკო სასწავლებელში და კერძო გაკვეთილებს იღებს კომპოზიციაში. ნიჭიერი მუსიკოსის შემოქმედებითი ცდები დაიწყო 80-იან წლებში. მისი საგუნდო ნაწარმოებები ერთ-ერთი პირველი კლასიკური ნიმუშებია ქართული მუსიკის ამ ჟანრში. ამას ისიც ადასტურებს, რომ დღესაც პოპულარობით და სიყვარულით სარგებლობს კომპოზიტორის მთელი რიგი ნაწარმოებები: „ტურფავ, მოდი ნუ ხაარ მტრულად", „გუთნური", „სამშობლო ხევსურისა", „მესტვირული", „ჩონგურს სიმები გავუბი", „ღმერთო, ღმერთო" და სხვანი. ნიკო სულხანიშვილი ავტორია აგრეთვე შესანიშნავი არიებისა „დაიგვიანეს" და „ძლივს მარტო დავრჩი" დაუმთავრებელი ოპერიდან „პატარა კახი". მასვე ეკუთვნის „მო, ზუალო".

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 326, თბ. 1994
* ლ. ღონღაძე. „მუსიკის ლიტერატურა". სწავლების II წელი. თბ. 2011.
**ნიკოლა კოევი** (ბულგ. Nikola Koev, სრული სახელი ნიკოლა კოევ ნიკალოვი, ასევე ცნობილია როგორც **მამინ კოლიუ;** 1880—1961) — ბულგარელი რევოლუციონერი, შიდა მაკედონურ-ოდრინული რევოლუციური ორგანიზაციის (IMORO) ერთ-ერთი ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1880 წლის 20 მარტს ჰასკოვოში. მისი ბიძა (მამის უმცროსი ძმა) ტანე ნიკოლოვი, ასევე  რევოლუციონერი, ოსმალეთის მაკედონიისა და თრაკიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის აჯანყებულთა ძალების გამოჩენილი სამხედრო ლიდერი იყო.

საბაზისო განათლების მიღების შემდეგ, 1901 წლის იანვრიდან 1902 წლის ნოემბრამდე მსახურობდა მე-10 როდოპის ქვეით პოლკში. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ  გაემგზავრა სოფიაში, სადაც შეუერთდა IMORO-ს  რომელიც აკომპლექტებდა ორგანიზებულ ჯგუფებს მაკედონიაში შეიარაღებული ბრძოლისთვის. 1903 წელს იგი შევიდა მაკედონიაში, როგორც ივან ალიაბაკას მხარდამჭერი ვოევოდას წევრი. 

ტანი ნიკოლოვის ჯგუფი (ჩეტატა) ელიჯის  დაცვის დროს (ნიკოლა კოევი ზედა რიგშია ცენტრში თოფით მხარზე)
ილინდენის აჯანყების დროს კოსტა პოპოვთან ერთად მონაწილეობდა ქალაქ კრუშევოში ჟანდარმერიის ყაზარმის დაწვაში. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ნიკოლა კოევი დაბრუნდა ბულგარეთში. 1904 წელს სოფიაში ივან ალიაბაკასთან ერთად ცეცხლი გაუხსნა თურქეთის კონსულის ეკიპაჟს. შედეგად, დაიჭრა კონსულის დაცვის წევრი. თურქეთის ხელისუფლებამ თავდამსხმელები შეიპყრო და გაასამართლა. ექვსი თვის შემდეგ, ამნისტიის გარეშე, ისინი ციხიდან გამოიყვანეს და ხელისუფლების თვალთახედვიდან გაქრობა ურჩიეს. ნიკოლა გაემგზავრა მაკედონიაში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ახალგაზრდა თურქების რევოლუციაში. ამის შემდეგ, 1909 წლის აპრილში, ხრისტო ჩერნოპეევთან ერთად, მონაწილეობდა ახალგაზრდა თურქების კამპანიაში სტამბოლის წინააღმდეგ, რათა შეეჩერებინათ აბდულჰამიდ II-ის კონტრრევოლუციური გადატრიალება.

1912 წლიდან ნიკოლა კოევი იყო მედროშე და იბრძოდა ბიძის — ტანი ნიკოლოვის რაზმში. მონაწილეობდა ბალკანეთის ომებში, ელიჯეს დაცვის დროს გახდა დამოუკიდებელი ვოევოდა. 1912 წლის ზამთარში და 1913 წლის გაზაფხულზე მონაწილეობდა ბულგარეთის ეგზარქოსის მიერ როდოპის თემის გაქრისტიანების მისიაში. დასავლეთ თრაკიის განთავისუფლების შემდეგ, რომელიც ბულგარეთს გადაეცა 1913 წლის ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით , კოევი დაქორწინდა სოფელ კუშლანლიში გიუმიურჯინას მახლობლად (ახლანდელი კომიტინი, საბერძნეთი).

1914 წლიდან 1919 წლამდე ცხოვრობდა ქალაქებში ქსანტისა და კომიტინში, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო პოლიციელი. 1920-1924 წლებში, როდესაც პირველ მსოფლიო ომში ბულგარეთის დამარცხების შემდეგ ეს რეგიონი უკვე საბერძნეთის შემადგენლობაში შედიოდა, თანამშრომლობდა ბულგარეთის თრაკიის საზოგადოების კავშირთან  ჰასკოვოსა და დასავლეთ თრაკიაში.

1924 წელს ნიკოლა კოევი ჩამოსცილდა რევოლუციური საქმიანობას და 1945 წლამდე მუშაობდა ასენოვგრადში მეწისქვილედ ბიძასთან, ტანი ნიკოლოვთან ერთად. 1949 წლიდან გარდაცვალებამდე (1961 წლის 30 ივლისი) ცხოვრობდა ჰასკოვოში.

ნიკოლა კოევი მაკედონიისა და თრაკიის ბულგარელ მოსახლეობაში პოპულარობით სარგებლობდა. მის შესახებ არაერთი სიმღერა დაიწერა.

სქოლიო
------



1. ↑  Николов , Борис Й. ВМОРО : псевдоними и шифри 1893-1934. София, Издателство „Звезди", 1999. ISBN 954-9514-17. с. 62.(ბულგ.)
2. ↑  «Мамин Колю»։ *Братушка* (ru-RU)։ 2020-03-20 (რუს.)
3. ↑  Песен за Мамин Колю от Добруджа (ბულგ.)
4. ↑  Песен за Мамин Колю от Гора (ბულგ.)
**ნიკო ცხვედაძის სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვალადის მონასელიანთ უბანში. აგებულია 1814 წელს. ეკუთვნოდა ცნობილ ქართველ პედაგოგსა და საზოგადო მოღვაწეს ნიკო ცხვედაძეს (1845-1911 წლები). სახლი დგას ყორეშემოვლებულ ეზოში. ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შენობა სამხრეთიდან ორსართულიანია - ჩრდილოეთიდან სამსართულიანი. მესამე სართული მოგვიანებით დაუშენებია ნიკო ცხვედაძის სიძეს, ცნობილ ქართველ მეცნიერ-ეკონომისტს ფ. გოგიჩაიშვილს. შენობის დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხარეს ჰქონია გალერეა (ამჟამად ამოშენებულია). პირველ სართულზე სიგრძივ ოთხი ოთახია, წინ დერეფნით, მეორე სართულზე - სამი. შენობის სახურავი ღარიანი კრამიტისაა. 

ნიკო ცხვედაძესთან ზაფხულობით სოფელში ხშირად ჩადიოდნენ სტუმრად გამოჩენილი პედაგოგოები და საზოგადო მოღვაწეები. მისი უახლესი მეგობარი იაკობ გოგებაშვილი ჭაბუკობიდანვე სოფელ თვალადში ნიკო ცხვედაძის დედის ოჯახში ისვენებდა. ნიკო ცხვედაძის სახლში მას ცალკე ოთახი ჰქონია დასასვენებლად და სამუშაოდ. ამ ოთახს "იაკობის ოთახს" ეძახდნენ. აქ დაწერა იაკობ გოგებაშვილმა "კონა" და "იავნანამ რა ჰქმნა". ამჟამად ნიკო ცხვედაძის სახლში კავთისხევის რვაწლიანი სკოლაა.

ლიტერატურა
----------

* *ყაზახიშვილი ლ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 163.
**თეიმურაზ დავითაშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1919, ქუთაისი — გ. 2010) — ქართველი ინჟინერი, პედაგოგი.

1941 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით. შრომითი საქმიანობის დაიწყო თბილისის ჩარხსაშენებელი ქარხნაში ტექნიკური სამსახურის კონტროლიორად. 1952-1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ საავტომობილო ტრანსპორტის მინისტრი. მისი 36 წლის მინისტრობის პერიოდში ყველა ქალაქსა და რაიონულ ცენტრში ამოქმედდა 200-ზე მეტი ავტოსატრანსპორტო საწარმო, ავტოსარემონტო ქარხანა და დარგის სხვა თანმხლები ობიექტი. იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის უცვლელი თავმჯდომარე. დიდი წვლილი მიუძღვის საავტომობილო დარგის პროფესიონალ ხელმძღვანელ მუშაკთა პლეადის აღზრდაში. საავტომობილო ტრანსპორტის დარგის სპეციალისტი, ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანი. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს რამდენიმე მოწვევის დეპუტატი.

ჯილდოები
--------

* 1996 ღირსების ორდენი (საქართველოში ავტოტრანსპორტის განვითარების საქმეში შეტანილი წვლილისა და ამ დარგში ნაყოფიერი მოღვაწეობისათვის)
* 1985 საქართველოს სახელმწიფო პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ დავითაშვილი (ინჟინერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თეიმურაზ დავითაშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* თეიმურაზ დავითაშვილის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* თეიმურაზ დავითაშვილის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
* თეიმურაზ დავითაშვილის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
* თეიმურაზ დავითაშვილის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)
**ნოდარ სუმბათის ძე დავითაშვილი** (დ. 23 ივნისი, 1939, სოფ. ახალქალაქი, ახლანდ. კასპის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერ-ტექნოლოგი. ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1991), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (2000). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1964). 1965–1977 წლებში მუშაობდა მეტროლოგიის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თბილისის ფილიალში, 1973 წლიდან მუშაობს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიზმებისა და მანქანების თეორიის კათედრაზე. მისი შრომები ეხება ერთ და ორ თავისუფლებისხარისხიანი სივრცითი, სფერული და ბრტყელსახსროვანი მექანიზმების ანალიზის, სინთეზის, დინამიკისა და სიზუსტის საკითხებს. მან დაამუშავა სფერული პანტოგრაფების მექანიზმების თეორია, გამოიკვლია სფერული და სივრცითი მექანიზმების დინამიკა. ჟურნალ „გამოყენებითი მექანიკის პრობლემების" (2003 წლიდან — „მექანიკის პრობლემები") დამფუძნებელი (2000) და მთავარი რედაქტორი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართულ-ინგლისური და ინგლისურ- ქართული სტანდარტული ტერმინოლოგიური ლექსიკონი მექანიზმებისა და მანქანების მეცნიერებაში, თბ. 2008;
* Динамика сферических механизмов, М. 1992;
* Основы теории погрешности и точности шарнирно-рычажных механизмов, Тб. 1999;
* Динамика шарнирных механизмов с упругими звеньями, Тб. 2010.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 278.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ დავითაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნიკოდიმოს მთაწმიდელი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივლისი, ახალი სტილით - 14 ივლისი.

ცხოვრება
--------

წმიდა ნიკოდიმოს მთაწმიდელი (ერისკაცობაში - ნიკოლოზი) 1748 წელს დაიბადა საბერძნეთის კუნძულ ნაქსოსზე; ოცდაექვსი წლის იყო, როცა ათონის მთას მიაშურა და იქ, წმ. იოანე ნათლისმცემლის შობის (დიონისეს) მონასტერში ბერად აღიკვეცა ნიკოდიმოსის სახელით.

თავდაპირველად ნიკოდიმოსი მკითხველისა და საქმის მწარმოებლის მორჩილებას აღასრულებდა. სავანეში მისი მოსვლიდან ორი წლის შემდეგ ათონს კორინთელი მიტროპოლიტი მაკარი ეწვია. მან ახალგაზრდა ბერს დაავალა, გამოსაცემად მოემზადებინა „სიკეთისმოყვარების" ხელნაწერები, რომლებიც 1777 წელს ვათოპედის მონასტერში აღმოაჩინა. ამ წიგნზე მუშაობით დაედო საფუძველი ნიკოდიმოს მთაწმიდელის ხანგრძლივ ლიტერატურულ მოღვაწეობას. წმინდა ნიკოდიმოსი პანტოკრატორის სკიტში გადავიდა, გამოცდილ მოძღვარ არსენი პელოპონესელთან, რომლის ხელმძღვანელობითაც გულდასმით სწავლობდა საღვთო წერილსა და წმინდა მამათა ნაწერებს. 1783 წელს ნიკოდიმოსმა დიდი სქემა შეიმოსა და სრულ მდუმარებას მიეცა. როცა ათონზე კვლავ ჩავიდა მაკარი კორინთელი, მან მოშურნე ბერს ახალი მორჩილების საქმე დაუწესა - ღირსი სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველის თხზულებათა რედაქტირება. ნიკოდიმოსმა დაუტევა მდუმარების ღვაწლი, კვლავ ლიტერატურულ სამუშაოს მიჰყო ხელი და, აქედან მოყოლებული, სიკვდილამდე გულმოდგინედ იღვწოდა ამ სარბიელზე.

აღსასრულამდე ცოტა ხნით ადრე ნიკოდიმოსი საცხოვრებლად გადავიდა ხატმწერ მღვდელ-მონაზვნებთან, სტეფანე და ნეოფიტე სკურტეებთან. წმინდანმა ბერებს სთხოვა, ეზრუნათ მისი ნაშრომების გამოცემაზე, რასაც თავად, სნეულებათაგან დაუძლურებული, უკვე ვერ ახერხებდა. აქ, სკურტეებთან, ნეტარმა მამამ 1809 წლის 1 ივლისს მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს.

თანამედროვეების მოწმობით, ღირსი ნიკოდიმოსი უბრალო, მშვიდი, უანგარო და საოცრად მობილიზებული იყო. მას საკვირველი მეხსიერება ჰქონდა: ზეპირად იცოდა მთელი საღვთო წერილი და მრავალი ადგილი წმიდა მამათა ნაწერებიდან.

ნაშრომები
---------

მრავალფეროვანია წმინდა ნიკოდიმოსის ნაშრომები: მისი ასკეტური შეგონებებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია წიგნი „უხილავი ბრძოლა"; მას ეკუთვნის აგრეთვე „სწავლება აღსარების შესახებ", „სიკეთისმოყვარების" შესავალი, წმიდა მოსაგრეთა მოკლე ცხოვრებანი, შვიდი კათოლიკე ეპისტოლის განმარტება... ღირსმა მამამ შეადგინა „წმინდანთა ცხოვრებების ახალი რჩეული" და „ახალი სვინაქსარი" სამ ტომად; გამოსაცემად მოამზადა „პიდალიონის" - ბერძნული „სჯულისკანონის" ახალი რედაქცია, რომელიც შეიცავს მოციქულების, მსოფლიო და ადგილობრივი კრებებისა და წმიდა მამების მიერ დადგენილ წესებს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
**თეკლე ბატონიშვილი** (დ. 1776, ქართლ-კახეთის სამეფო — გ. 11 მარტი, 1846, თბილისი, რუსეთის იმპერია) — ქართველი პოეტი,  ერეკლე II-ის ასული. გათხოვილი იყო ვახტანგ ორბელიანზე. პოეტების ვახტანგ და ალექსანდრე ორბელიანების დედა.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1776 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს მეფის  ერეკლე II-ისა და მისი მესამე მეუღლის დარეჯან დადიანის ოჯახში. თავისი მებრძოლი ხასიათის გამო მას მამამისი „თეკლე-ბიჭს" ეძახდა. 1800 წლის 7 სექტემბერს ცოლად გაჰყვა თავად ვახტანგ ორბელიანს, საგარეჯოს მოურავს. ქორწინების შედეგად დაიბადა ოთხი ბიჭი ალექსანდრე (1801-1869 წწ.), ნიკოლოზი (1803 წ.), დიმიტრი (1806-1882 წწ.) და ვახტანგი (1812-1890 წწ.)

ქართლ-კახეთის ბაგრატიონთა ოჯახის სხვა წევრებისაგან განსხვავებით, რუსეთის იმპერიის მიერ სამეფოს ანექსიის შემდეგ იგი არ გადაუსახლებიათ. მას მიენიჭა წმინდა ეკატერინეს ორდენის მცირე ჯვარი. მისი ქმარი მსახურობდა რუსეთის არმიაში და მოკლეს კახეთის 1812 წლის აჯანყების დროს. თეკლე, ისევე როგორც მისი დები მარიამი და ქეთევანი, იყო პოეტი. თეკლე ბატონიშვილის ლექსებში გამოხატულია ძველი დიდების დაკარგვით გამოწვეული სევდა. პოეტი უჩივის უბედობას და პატიმრის მძიმე ხვედრს.

1832 წელს თეკლეს სახლი თბილისში იქცა იმ ქართველი თავადებისა და ინტელიგენციის თავშეყრის ადგილად, რომლებიც უკმაყოფილოები იყვნენ რუსული მმართველობით. დაგეგმილი აჯანყება, რომელიც მიზნად ისახავდა დამოუკიდებელი ქართული სამეფოს აღდგენას, გამჟღავნდა ღალატის გამო და შეთქმულები პოლიციამ დააპატიმრა. 1832 შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის გადაასახლეს ქალაქ კალუგაში, სადაც ცხოვრობდა 1834 წლის 11 ოქტომბრიდან 1835 წლის 6 მაისამდე. ამის შემდეგ მას ნება დართეს დაბრუნებულიყო თბილისში, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე.

გარდაიცვალა 1846 წლის 11 მარტს. დაკრძალულია სვეტიცხოველში, მცხეთაში.

ლიტერატურა
----------

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 644.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეკლე ბატონიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Burke's Royal Families of the World, Volume 2 / Montgomery, Hugh. — London: Burke's Peerage, 1980. — P. 67. — ISBN 0850110297.
2. ↑  Jones, Stephen F. Russian Imperial Administration and the Georgian Nobility: The Georgian Conspiracy of 1832 // The Slavonic and East European Review : journal. — 1987. — January (vol. 65, no. 1). — P. 53—76.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 133894533
* ISNI: 0000 0000 4196 6873
* LCCN: no93026627
* VIAF: 67668934
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 67668934

 |
**თეიმურაზ ჟღენტი** (დ. 22 იანვარი, 1947, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით.

1963-1974 წლებში მუშაობდა ბათუმის ფეხსაცმელების ფაბრიკის მუშად. 1974-1977 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №5 სამშენებლო ტრესტის სისტემაში, ჯერ სამშენებლო უბნის მუშად, შემდეგ კი №2 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს ლაბორანტად. 1977-1981 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №5 სამშენებლო ტრესტის №2 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოში მშენებელ-ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1981 წელს დაინიშნა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №5 სამშენებლო ტრესტის №2 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, სადაც მუშაობდა 2001 წლამდე. 2001-2002 წლებში იყო სამშენებლო კომპანია „ანაგის" ტექნიკური განყოფილების წამყვანი სპეციალისტი. 2002-2008 წლებში ამავე განყოფილების უფროსი. 2008 წლიდან სამშენებლო კომპანია „ანაგის" ტექნიკური დირექტორის თანამდებობაზე მუშაობს. არის სამშენებლო საქმის უმაღლსი რანგის პროფესიონალი. მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და დაქვემდებარებული სამსახურის მეშვეობით, სამშენებლო კომპანია „ანაგის" მიერ, მშენებარე ობიექტებზე სისტემატურად ხორციელდება თანამედროვე საინჟინრო-ტექნიკური და ტექნოლოგიური მიღწევების ათვისება-დანერგვა და სამშენებლო სამუშაოების მაღალი ხარისხით შესრულების უზრუნველყოფა. მრავალწლიანი პროფესიული შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერტურა
---------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 222-223

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ ჟღენტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **DOI**. |

ობიექტის ციფრული იდენტიფიკატორის ლოგო.
**ობიექტის ციფრული იდენტიფიკატორი** (ინგლ. *Digital Object Identifier* (**DOI**)) — სტანდარტი ISO 26324:2012 წარმოდგენილ საიტზე აღმნიშვნელი ინფორმაცია ობიექტის შესახებ. ფაქტობრივად, DOI არის ბმული (URL) ობიექტის მუდმივ ადგილმდებარეობაზე ან ინფორმაცია მის შესახებ (Metadata) ინტერნეტში.

DOI მიკუთვნება შეიძლება ყველა ობიექტზე. ობიექტი შესაძლებელია იყოს ნებისმიერი რამ – ონლაინ პუბლიკაცია ან მისი ნაწილი (წიგნი, წიგნის თავი, სტატია) ან ელემენტი (სურათი, ცხრილი, ფორმულა და მ. თ.), აუდიო და ვიდეო კონტენტი, მონაცემთა კომპლექტი და მონაცემთა ბაზა. მატერიალური ობიექტები (DVD, ქაღალდის წიგნები) 

რფ-ში აბრევიატურა DOI ГОСТ Р ИСО 26324-2015 სტანდარტიზებული გაშიფვრით «ობიექტის დისკრეტული იდენტიფიკატორი», ამასთან ტერმინის არსი იგივეა, რაც სტანდარტში ISO 26324:2012.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* PMID

ლიტერატურა
----------

* If you use the internet to manage content or information about assets, you can benefit from being driven by DOI: International DOI Foundation. — 16 p.
* Digital object identifier system: Technical Committee: ISO/TC 46/SC 9 Identification and description. — Ed. 1. — International Organisation of Standartisation, 2012. — May. — 17 p.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Short DOI – DOI Foundation service for converting long DOIs to shorter equivalents
* Factsheet: DOI System and Internet Identifier Specifications
* CrossRef DOI lookup

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ГОСТ Р ИСО 26324-2015 2019. sfn error: no target: CITEREFГОСТ\_Р\_ИСО\_26324-20152019 (help)
2. ↑  DOI Marketing Brochure. sfn error: no target: CITEREFDOI\_Marketing\_Brochure (help)
**თამარ თეთრაძე** (დ. 31 დეკემბერი, 1922, თბილისი — გ. 7 დეკემბერი, 1996) — ქართველი მსახიობი, გამოდიოდა ესტრადაზეც. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1976)

ბიოგრაფია
---------

1944 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრიში მსახიობად. ამ თეატრის სცენაზე განასახიერა მთელი რიგი საპასუხისმგებლო როლები, მათ შორის: ძიძია (ა. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა"), მარინე (ი. მოსაშვილის „სადგურის უფროსი"), ცირა (გ. ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი"), ნატალია (მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა") გუსტინა (ი. ფუჩიკის „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად!"), ესმა (გ. წერეთლის „პირველი ნაბიჯი"), ოდეტა (უ. დიუბუას „ჰაიტი"), შეილა (ჯ. პრისტლის „ინსპექტორი მოვიდა"), მაშო (ვ. პატარაიას „უჩა უჩარდია"), მედეა (ს. კლდიაშვილის „დღესასწაული საკრაულში"), მარიამი (ი. ვაკელის „საქმიანი კაცი"), ლენა (კ. სიმონოვის „სხვისი ჩრდილი") და სხვ. 1962 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლეში, სადაც ხელმძღვანელობდა დრამატულ წრეს.

დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

ფილმოგრაფია
-----------

* ორი ოჯახი, რეჟისორი დ. კანდელაკი, 1958
* თხუნელა, თეკლე, რეჟისორი შ. მარტაშვილი, 1962
* წკიპურტები, რეჟისორი რ. ესაძე, 1973
* ადამიანთა სევდა, რეჟისორი გოდერძი ჩოხელი, 1984

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 541, ISBN 99928-20-32-2.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 638.
* ხელოვნების კალენდარი თეატრი, მუსიკა, კინო. -თბ. 1992 .- გვ.75

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ თეთრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თამარ აბრამიშვილი** (დ. 1912, იტრია, ხაშურის რაიონი — გ. 1996) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

1939 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

სხვადასხვა წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში: ბიბლიოთეკარად (1934-1937 წწ.), ისტორიის განყოფილების უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ნუმიზმატიკის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად (1958-1996 წწ.). თამარ აბრამიშვილი ნაყოფიერად მუშაობდა საქართველოს ფარგლებში აღმოჩენილი ბიზანტიური სამონეტო განძების შესწავლის თვალსაზრისით, სისტემატიურად და აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა არქეოლოგიური ექსპედიციების მუშაობაში (მცხეთის, ძველი ანაგის, კოღოთოს, ურბნისის), ასრულებდა დიდი მოცულობის საფონდო-სამუზეუმო სამუშაოს, იყო სამი ფონდის („ძველი ერანის მონეტები", „ბიზანტიური მონეტები" და „განძების ფონდი") მცველი. 

გამოქვეყნებული აქვს 32 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 5 მონოგრაფია. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიტატი, ნუმიზმატიკოსი. მისი სადისერტაციო თემა იყო „XIII-XIV სს. დასავლურ-ქართული ფული (კირმანეული)".

ლიტერატურა
----------

* ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ. 2009, გვ. 5

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* თამარ აბრამიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**თელავის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში დგას ე. წ. სომხების სასაფლაოზე თარიღდება XIX საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია აგურით შიგნიდან შელესიალია, ხოლო გარედან შეთეთრებული. შესასვლელები სამია სამხრეთიდან, დასავლეთიდან, და ჩრდილოეთიდან სამივე კარი თაღოვანია. ეკლესიის დარბაზი ვრცელია, აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ღრმა, დარბაზის იატაკის მიმართ დაახლოებით ერთი მეტრით შემაღლებული აფსიდით რომელიც გრძივი კედლებიდან ორიოდე მეტრის სიგანის „მხრებითა" გამოყოფილი. საკურთხევლის ბაქანი, აფსიდის მხრების მიმართ რამდენიმე მეტრით წინაა წამოწეული და ასასვლელ-ჩასავლელად, ორივე ბოლოში, სამ-სამი საფეხური აქვს მოწყობილი. საკურთხეველი განათებულია აფსიდის ცენტრში გაჭრილი განიერი, თაღოვანი სარკმლით, რომლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშაა. საკურთხეველი დანარჩენი სივრცისგან ხის აჟურული კინკელითა გამიჯნული აფსიდის კონქი და თაღი მოხატულია მზისა და ვარსკვლავების პირობითი გამოსახულებებით. თვით კონქის თაღი ნახავრწრიული მოყვანილობისაა. მის ზემოთ კი, კამარამდე ორიოდე მეტრის სიმაღლის შვეეული კედელია აყვანილი. საკურთხევლის გვერდებზე თითო მცირე ზომის გეგმითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღები სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა თითო პილასტრი დასავლეთის კუთხებშიცაა, მათ დასავლეთის კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღი ეყრდნობა. თაღების ქუსლებთან გამოყოფილია მარტივი პროფილის იმპოსტები საბჯენი და კამარაც ნახევარწრიული მოყვანილობისა. პილასტრებს შორის შეისრულთაღოვანი, ბრტყელი ნიშაა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა ეკლესიის კედლებში კიდე ხუთი თაღოვანი სარკმელია ორ-ორი სამხრეთით და ჩრდილოეთით და ერთი დასავლეთით მათ შორის სამხრეთის და ჩრდილოეთის სარკმელები შესაბამისი კედლების განაპირა ნაწილებშია ერთმანეთის პირდაპირ, დასავლეთისა კი კედლის ღერძზე. ეს უკანასკნელი დანარჩენ სარკმელებთან შედარებით უფრო ვიწროა.

გამონაკლისი მხოლოდ დასავლეთის სარკმელია ეს უკანასკნელი ნახევარწრიული თაღითა დასრულებული და დანარჩენი სარკმელებისგან განსხვავებით, სათაური არ გააჩნია გრძივ ფასადებზე ექვს-ექვსი თაღია გამოყვანილი განივ ფასადებზე კი ხუთ-ხუთი ოთხივე ფასადზე განაპირა თაღები ოდნავ დაბალია და გაცილებით უფრო ვიწრო, ვიდრე დანარჩენები მათი არე სრულიად სადა დანარჩენი თაღების ცენტრში კი, შიდა აღნაგობის შესაბამისად კარ-სარკმელთა ღიობებია განლაგებული გრძივი ფასადების აღმოსავლეთ თაღებში სათაურით მორთული თითო ცრუ სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე, ყველა სარკმლის თავზე თითო შეღრმავებული რომბია რომბია. თითო მსგავსი რომბია გამოყვანილი ოდნავ ზემოთაც თაღებს შორის სამივე შესასვლელის თავზე მოზდილი ჯვრის გამოსახულებაა. აღმოსავლეთ ფასადზე ფრონტონის ძირის დონეზე გამოსახულია შეღრმავებული საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი, წითლად შეღებილი სამი ჯვარი რომელთა შორის შუა ოდნავ მოზრდილია მსგავსი სამი, ოღოდნ თანაბარი ზომის ჯვარია გამოსახული დასავლეთ ფრონტონზეც მათგან ორი სარკმლის გვერდებზეა ერთი მის თავზე ამავე ფასადის ქვედა ნაწილში, გვერდით თაღებში სიბრტყის შეღრმავებით გამოყვანილი მუზარდისებრი თაღით დასრულებული თითო ნიშაა. კედლები დასრულებულია ლეკალური აგურებით ნაწყობი პროფილირებული ლავგარდნით ეკლესია გადახურულია ღარისებრი კრამიტით. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დადგმულია ექვსწახნაგა, ექვსი თაღით გახსნილი სამრეკლო რომელსაც პირამიდისებრი სახურავი ხურავს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 78-79.
**თამარ თენეიშვილი** (დ. 16 მარტი, 1919, სოფ. ბახვი, ოზურგეთის რაიონი — გ. 5 დეკემბერი, 1991) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მასწავლებელი (1973).

ბიოგრაფია
---------

თამარ თენეიშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიური ფაკულტეტის საორგანიზაციო მეთოდური დარგი 1932 წელს.

1932–1937 წლებში მუშაობდა გორის პედაგოგიური სასწავლებლის დირექტორის მოადგილედ სასწავლო დარგში, აქვე ასწავლიდა გეოგრაფიასა და პედაგოგიკას; 1939–1943 წლებში სწავლობდა საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის (განსახკომი) დაწყებითი და საშუალო სკოლის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკის სპეციალობაზე.

1954 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია; 1949–1952 წლებში მუშაობდა თბილისის მე-10 საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად, ხოლო 1952–1954 წლებში თბილისის 55-ე საშუალო სკოლაში; 1958–1973 წლებში კითხულობდა ლექციებს გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკაში თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* საქართველოს სსრ გეოგრაფიის სწავლების მეთოდიკა. თბ. 1956.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ თენეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**თამარ გურგენიძე** (დ. 31 აგვისტო, 1940) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი, შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რუსეთის ქალაქ, ვორონეჟში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტი 1963 წელს. ჯერ კიდევ III კურსის სტუდენტმა 1961 წელს თბილისის ოპერის სცენაზე შეასრულა ოლგას პარტია. 

1963 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი და წარმატებით ასრულებდა მეცო–სოპრანოს წამყვან პარტიებს, რომელთაგან აღსანიშნავია: მარინა მნიშეკი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი"), კანიო (ლეონ კავალოს „ჯამბაზები"), კარმენი (ბიზეს „კარმენი"), დედა (თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცება"), კატო (დავითაშვილის „ქაჯანა"), ამნერისი, აზუჩენა, ებოლი (ვერდის „აიდა", „ტრუბადური", „დონ კარლოსი"), ლოლა (მასკანის „სოფლური ღირსება"), ლუჩია (გია ყანჩელის „და არს მუსიკა"), ბარბალე (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე").

თამარ გურგენიძე ეწეოდა სასცენო მოღვაწეობასაც. აღსანიშნავია მის მიერ შესრულებული ვოკალური ციკლები, მათ შორის გამორჩეულია: შუმანის „ქალის სიყვარული და ცხოვრება", დეფალიას „7 ესპანური სიმღერა", მუსორგსკის „უმზეოდ" და „სიკვდილის სიმღერები და ცეკვები", ასევე განსაკუთრებით აღსანიშნავია თაქთაქიშვილის „5 ვოკალური პოემა" და სხვა.

თამარ გურგენიძე ფლობს ლამაზი ტემბრის მეცო-სოპრანოს ყველა რეგისტრს, გამოირჩევა ფრაზირების განსაკუთრებით მაღალი კულტურით, ასევე ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონით და მიმზიდველი სცენური გარეგნობით.

1984 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 403, თბ. 2002 წელი.

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 213.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამარ გურგენიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ინტერვიუ დაარქივებული 2020-03-01 საიტზე Wayback Machine.
**თელავის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში დგას ე. წ. ქართველების სასაფლაოზე თარიღდება XIX საუკუნით. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ და დასავლეთ კედლები აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები მიწის პირამდეა დანგრეული. 

დასავლეთის კედლის შუაში შესასვლელია, მას ზემოთ კი ფართო სარკმელი, ორივე ნახევარწრიული თაღითა დასრულებული. შიგნით შესასვლელი თარაზულად, ხის ძვლითა გადახურული, დასავლეთის სარკმლის გარდა, სამი მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელზე გამოოყვანილია ოთხი მარტივი პილასტრი თითო-თითო კიდეებში, ხოლო ორი მათ შორის, რომლებიც კედლის სიბრტყეს სამ თანაბარ ნაწილად ყოფენ. პილასტრები დასრულებულია სწორხაზოვანი პროფილის კაპიტელებით. პილასტრებზე გადაყვანილი იყო საბჯენი თაღები. დასავლეთის კედლის მიმდებარე თაღის შეორჩენილი ნაწილიდან ჩანს, რომ თაღებსაც და კამარასაც ნახევარწრიული მოხაზულობა ჰქონდა. ეკლესიის შემორჩენილი კედლები, გარედან დანაწევრებულია საფეხურით შეღრმავებული, ვიწრო, მაღალი, ნახევარწრიულთავიანი თაღებით. სამხრეთ ფასადზე სამი ასეთი თაღია, დასავლეთ ფასადზე კი ორი. სამხრეთ ფასადის სამივე თაღში სარკმლის ღიობი გამოდის. დასავლეთ ფასადზე არსებული თაღები კი ყრუა ისინი, ვიწრო ზოლით, სიმაღლეში ორ არათანაბარ არის გაყოფილი. მათ შორის ზედა, რომელიც ქვედა ნაწილთან შედარებით უფრო დაბალია გლუვია, ქვედა ნაწილში კი ერთი საპირშემოვლებული, წრიული ნიშაა.ფასადის შუა ნაწილში, მთელ სიმაღლეზე, გამოყვანილია ფრონტონით დასრულებული მძლავრი, შვერილის ზედა ნაწილის ზედაპირი ერთიანია. ამ ნაწილს ცენტრში საფეხურებიან კვარცხლბეკზე აღმართული, შეღრმავებული ჯვრის გამოსახულებაა, რომლის სამივე მკლავის ბოლოსთან თითო საპირეშემოვლებული, წრიული ნიშაა ქვედა ნიშები მკლავის ქვემოთაა მოთავსებული, ხოლო ზედა მკლავის ასწვრივ, ფრონტონის წვერში ჯვარიც და ფასადის ყველა ნიშა წითლადა შეღებილი. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომლის თითოეული საფეხური ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის თითო რიგითაა გამოყვანილი ლავგარდანი ყველაზე მეტად დასავლეთის ფასადს შემორჩა. 

სამრეკლო ხუთწახნაგა, დგას ოთხკუთხა, ორსაფეხურიან კვარცხლბეკზე. ხუთივე წახნაგი ნახევარწრიული თაღითაა გახსნილი, რომლებიც გადაყვანილია კუთხეებში მდგარ სვეტებზე. სამრეკლო დასრულებულია ხერხულა ლავგარდნით გადახურულია პირამიდული ფორმის ხუთწახნაგა სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 77-78.
**კაგუანესის ეროვნული პარკი** (ესპ. Parque Nacional Caguanes) — ეროვნული პარკი კუბაში. მდებარეობს სანქტი-სპირიტუსის პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, იაგუახაის მუნიციალიტეტში, ატლანტის ოკეანის სიახლოვეს. პარკის ფართობია 204,87 კმ². მის ფარგლებშია ვრცელი ჭაობიანი ტერიტორიები. კაგუანესის ეროვნული პარკი ვრცელდება ნახევარკუნძულის გასწვრივ და შეიცავს 10-მდე მომცრო რიფს, რომლებიც ბუენა-ვისტას ყურემდე აღწევენ.

პარკის შემადგენლობაშია მღვიმეები, თაღები და ნიშები, რომლებიც ოკეანისკენ იშლებიან. პარკის ტერიტორიაზე გამოვლინებულია 79 მღვიმე. ეკოსისტემა შეიცავს 200-მდე სახეობას, რომელთაგან 24 სახეობა ენდემურია. სანაპირო რაიონებში და დაჭაობებულ ტერიტორიებზე გვხვდება 112 სახეობის ფრინველი.

განვითარებულია ღამურების დიდი პოპულაცია.

სქოლიო
------

1. ↑  National Protected Areas System of Cuba. Protected Areas.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-08-10. ციტირების თარიღი: 2007-10-10.
2. 1 2  Radio Habana. Yaguajay y el Parque Nacional Caguanes.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-10-04. ციტირების თარიღი: 2007-10-10. (ესპანური)
**ოთარ (დავით) კონსტანტინეს ძე დადიანი** (დ. 1892, სოფ. ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი ოფიცერი, 1922-1924 წლებში ანტისაბჭოთა პარტიზანული მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი სვანეთისა და სამეგრელოს ტერიტორიაზე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თავად კონსტანტინე გიორგის ძე დადიანის (დ. 1852 — გ. 1903) და ელენე (და­უმ­ხან) ოთარის ასულ დადიშქელიანის (დ. 1855 — გ. 1894) ოჯახში. I მსოფლიო ომის დროს უფროს ძმასთან — მუშნი დადიანთან ერთად უნტერ-ოფიცრად (უმცროს ურიადნიკად) მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში და ჩაჩნური ცხენოსანი პოლკის რიგებში მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში კარპატებში. მიღებული ჰქონდა წმ. გიორგის IV, II და I ხარისხის ჯვრები. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს ჯარში. 1921 წელს საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1922 წლის ივნისში მუშნი დადიანთან ერთად დააპატიმრეს აფხაზეთში ამბოხების მოწყობის დაგეგმვის ბრალდებით, მაგრამ მალევე გაათავისუფლეს. 1922 წლიდან მეთაურობდა ერთ-ერთ პარტიზანულ რაზმს სვანეთში. 1923 წლის 1 დეკემბერს კოდორის მაზრაში დააპატიმრეს კოწია დადიშქელიანთან ერთად, მაგრამ კვლავ გაათავისუფლეს. 1924 წლის ივნისში მისი ძმის, მუშნი დადიანის დახმარებით ხელისუფლებამ ოთარ დადიანი შემოირიგა და სრული ამნისტია გამოუცხადა. იმავე წლის აგვისტოს აჯანყების დროს დადიანი კვლავ მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამოსვლებში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარმა საშა გეგეჭკორმა შერიგების პირობით ძმები ტყიდან გამოიტყუა და დააპატიმრა სენაკის მაზრაში. მუშნი და ოთარ დადიანები მათ ნათესავთან, ნესტორ გარდაფხაძესთან და სხვა მსჯავრდებულებთან ერთად თბილისში დახვრიტეს. ცოლად ჰყავდა ლილი მარშანია (დ. 1897 — გ. 1957).

ლიტერატურა
----------

* *ჯიქია ლ.*, 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012.
* ცხოვრება გვანჯი ჩიქოვანისა ; მუშნი დადიანი. წერილები, დღიურები / ემზარ კვიტაიშვილი ; [რედ. როსტომ ჩხეიძე ; მხატვ. გოგი წერეთელი ; პროექტის ავტ.: გიორგი ყუფუნია, ოთარ ჭითანავა]. - თბ. 2011. - ISBN 978-9941-0-3803-7;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дадиани Отар Константинович. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 დადიანები |
| --- |
|  |
| 
* ანდრია დადიანი
* ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელი
* ბედან დადიანი
* ბედან ჯუანშერის ძე დადიანი
* ბეჟან I დადიანი
* გიორგი I დადიანი
* გიორგი II დადიანი
* გიორგი III დადიანი
* გრიგოლ დადიანი
* გრიგოლ დადიანი (პოეტი)
* დავით დადიანი
* დუდუ დადიანი
* ვამეყ III დადიანი
* ვარდან დადიანი
* კაცია I დადიანი
* კაცია II დადიანი
* კონსტანტინე დადიანი
* ლევან I დადიანი
* ლევან II დადიანი
* ლევან III დადიანი
* ლევან IV დადიანი
* ლევან V დადიანი
* ლიპარიტ I დადიანი
* ლიპარიტ II დადიანი
* ლიპარიტ III დადიანი
* მამია I დადიანი
* მამია II დადიანი
* მამია III დადიანი
* მამია IV დადიანი
* მანუჩარ I დადიანი
* მანუჩარ II დადიანი
* მარიამ დადიანი
* მუშნი დადიანი
* ნიკო დადიანი (ისტორიკოსი)
* ნიკო დადიანი
* ნიკოლოზ დადიანი
* ოთარ დადიანი
* ოტია დადიანი
* სამსონ დადიანი
* ტარიელ დადიანი
* შალვა დადიანი
* ცოტნე დადიანი
 |  |

 |
**თელავის დაბახანა** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას თელავში ქ. ჩოლოყაშვილის ქუჩაზე (№ 87), ხევის პირას. აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. 

ნაგებობა სამეურნეო დანიშნულების იყო, აქ ამუშავებდნენ ტყავს. შენობა ერთსართულიანია, ნაგებია კვადრატული აგურით და რიყის ქვით. შიდა სივრცე ერთ დიდ ოთახს ეკავა, რომლის ცალი ფრთა მსუბუქი ტიხრით იყო გამოყოფილი, ოთახის ქვემოთ, იგივე ზომის ერთიანი სარდაფია, რომლის კედლებშიც შვიდი ნახევარწრიული ნიშანია და ერთი განჯინაა. სარდაფი ოთხი სარკმლითაა განათებული, რომელთა შორის სამი მთავარი ფასადის მხარესა. ამავე მხრიდანა სარდაფის შესასვლელიც. ნაგებობა ჩოლოყაშვილის ქუჩის მხარეს მცირედ დეკორირებული ფასადი აქვს. ფასადი დანაწევრებულია ცრუ პილასტრებზე გადაყვანილი სამი განიერი თაღით, რომლებშიც კარ-ფანჯრების ღიობებია დატანებული. ფასადი ძველი აგურისაა, გარედან გალესილია. გვერდითი ფასადები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომლებიც ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით არის დაშორებული, დაბურული ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 77.