recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**არზამასის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი** (რუს. Свято-Николаевский монастырь) — ედდათა მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ქალაქ არზამასში. მდებარეობს ტაძრის მოედანზე. დაარსებულია 1580 წელს. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ეკლესია დააარსა ივანე მრისხანემ 1580 წელს. ეკლესიის მშენებლები იყვნენ არზამასის მცხოვრებლები ტეოფილაქტე იაკოვლევი, რომელიც შემდეგ სამონასტრო ცხოვრებას შეუდგა. თავდაპირველად ააგეს ხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომლის საფუძველზეც შემდეგ ჩამოყალიბდა დედათა მონასტერი. 

ხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია არაერთგზის დაიწვა. 1683 წელს ააგეს ქვის ეკლესია. 1723 წელს ხანძრის შემდეგ აღადგინეს.

1764 წლიდა მესამე კლასის დედათა მონასტერია.

1811 წელს ხის ტაძრის ადგილზე ააგეს ქვის მაცხოვრის ეკლესია, რომელიც აკურთხეს 1813 წელს. 1878 წელს განაახლეს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია.

მონასტერი დაიხურა 1924 წელს, ხოლო აღსდგა 1994 წელს. ამავე წელს აკურთხეს ზედა ზამთრის მინაშენი მაცხოვრის გამოცხადების სახელზე. 1995 წელს შედგა ქვედა საკურთხევლის კურთხევა ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. სავანეში ცხოვრობდა 25 მორჩილი. 2017 წლის 28 დეკემბერს ნიჟნი-ნოვგოროდისა და არზამასის მიტროპოლიტმა გიორგიმ შეასრულა მაცხოვრის გამოცხადების ეკლესიის კურთხევა. 

2001 წელს მონასტერს გადაეცა არზამასის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია. 2005 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდისა და არზამასის მიტროპოლიტმა გიორგიმ შეასრულა ლოცვა ახლადაღდგენილ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში.

სიწმინდეები
-----------

ქვემო ეკლესიაში დაცულია: ღვთისმშობლის ორი სასწაულმოქმედი ხატი, ხოლო ზედა ეკლესიაში: წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ხატი, მატრონა მოსკოველისა და ტატიანას ხატი, მათი წმინდა ნაწილებით. სარკოფაგი, რომელშიც შემონახულია ოპტინის მამათა და სხვა წმინდანების წმინდა ნაწილები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Арзамас. Николаевский женский монастырь

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Святыни земли Нижегородской. Свято-Николаевский женский монастырь დაარქივებული 2013-05-22 საიტზე Wayback Machine. , Нижегородская епархия
2. 1 2 3 4  Действующие монастыри. Нижегородская епархия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-06-17. ციტირების თარიღი: 2010-01-11.
3. ↑  Дарья Петрова.  (2017-12-28) В Свято-Николаевском монастыре Арзамаса освящен собор в честь Богоявления Господня. Нижегородская митрополия. ციტირების თარიღი: 2017-12-31.
4. ↑  25 мая 2005 года.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-19. ციტირების თარიღი: 2010-01-12.
**ანტიოქიის საპატრიარქო** — ერთ-ერთი უძველესი მართლმადიდებლური ეკლესია, დაარსდა IV საუკუნეში. იხსენიება უკვე I მსოფლიო საეკლესიო კერებია (ნიკეის საეკლესიო კრება 325) მეექვსე კანონში.

აერთიანებდა "აღმოსავლეთის" დიოცეზში შემავალ ეკლესიებს. V საუკუნეში ანტიოქიის საპატრიარქო მოიცავდა 15 ეპარქიას. ანტიოქიის საპატრიარქოს მეთაური იწოდება "ანტიოქიისა და სრულიას აღმოსავლეთის პატრიარქად". VII საუკუნიდან ანტიოქიის საპატრიარქოს გავლენა თანდათან შემცირდა, რაც ამ მხარეში მუსლიმანთა (არაბების, თურქ-სელჩუკების, ოსმალების) ხშირი ლაშქრობისა და ბატონობის შედეგი იყო.

ანტიოქიის საპატრიარქოსთან საქართველოს ძველთაგანვე კულტურულ-რელიგიური ურთიერთობა ჰქონდა. აღსანიშნავია VI საუკუნეში ანტიოქიიდან საქართველოში იოანეს მეთაურობით ასურელ მამათა მოსვლა და კულტურულ-საეკლესიო მოღვაწეობა. ძველი წყაროები მიუთითებენ V საუკუნეში ანტიოქიის საპატრიარქოსთან ქართული ეკლესიის იერარქიულ დამოკიდებულებაზე. ანტიოქიის საპატრიარქოს დაკნინებული ეკონომიკური მდგომარეობის გამოსწორებისა და შეწირულებათა შეგროვების მიზნით ანტიოქიის პატრიარქები გვიან ხანაში შორეულ ქვეყნებშიც მოგზაურობდნენ, ერეოდნენ ადგილობრივი საეკლესიო საქმეებში. მაგრამ ეს მხოლოდ მათი ადრინდელი გავლენის ფორმალური გამოხატულება იყო. XV საუკუნეში საქართველოში ჩამოსულა ანტიოქიის პატრიარქი მიქაელი, 1664 და 1666 კი პატრიარქი მაკარიოსი და მისი შვილი პავლე.

ანტიოქიის საპატრიარქოს კათედრა ამჟამად დამასკოშია (სირია). აერთიანებს ლიბანელ და სირიელ მართლმადიდებლებს მთელ მსოფლიოში. აქვს 6 ეპარქია სირიაში, 6 - ლიბანში, 3 - თურქეთში, თითო - აშშ, ბრაზილიასა და არგენტინაში.

ლიტერატურა
----------

* *ბ. ლომინაძე,* ქსე, ტ. 1, გვ. 491, თბ. 1975
**აფხაზური ლიტერატურა** წერილობითი სახით აფხაზურ ენაზე XX საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა. მხატვრული ლიტერატურა და პრესა ამ ენაზე 1920-იან წლებამდე არ არსებობდა. 1905 წლამდე სასწავლო ლიტერატურა შემოიფარგლებოდა მხოლოდ აფხაზური ანბანით («აფსვა ანბან»), რომელიც რუსმა აღმოსავლეთმცოდნე ბარონ პ. კ. უსლარმა შექმნა.

ისტორია
-------

XX საუკუნის პირველ ათწლეულში აქტიურობდა ე. წ. მთარგმნელობითი კომიტეტი, რომელიც ძირითადად სასკოლო მასალით შემოიფარგლებოდა: დამუშევდა ანბანი, გამოიცა წიგნები ღვთისმეტყველებაში და "საკითხავი წიგნი".

### პრესა

აფხაზური პრესა პირველად 1917 წლის შემდეგ გამოჩნდა. პირველი გაზეთი "აფსნი" გამოიცემოდა დიმიტრი გულიას რედაქტორობით. გაზეთი საბჭოთა მთავრობის პერიოდში იბეჭდებოდა სახელწოდებით "აფსნი ყაფშ" (წითელი აფხაზეთი; რედაქტორი სერგეი ჭანბა).

### მხატვრული ლიტერატურა

აფხაზური ლიტერატურის პიონერად დიმიტრი გულია შეიძლება ჩაითვალოს, რომელიც ასევე ცნობილი იყო რუსულენოვანი თხზულებებით, კერძოდ "აფხაზეთის ისტორიით" (ტფილისი, 1925). მას ეკუთვნის ლექსების ორი მნიშვნელოვანი კრებული (ლექსების კრებული, ტფილისი, 1912, და "ლექსები, სატირა და სიმღერები", სოხუმი, 1923), რომლებიც აფხაზურ ფოლკლორს ეფუძნებოდა, პოემა "სატრფიალო წერილი (ტფილისი, 1913), რუსული და ქართული ლიტერატურის რიგი თარგმანებისა, მოთხრობა "სხვისი ცის ქვეშ" (ციმბირში გაგზავნილ აფხაზ გლეხზე, ბატონის მაგივრად დანაშაულის აღიარების გამო) და რამდენიმე თეატრალური პიესის თარგმანი (რუსულიდან «Да здравствует свобода», Сухум, 1920; ქართულიდან: «ორი მშიერი», სოხუმი, 1920, და «დაწყევლილი დღე», სოხუმი, 1920), ვოდევილები («მე მოვკვდი», «ჯერ გარდაიცვალნენ, შემდეგ იქორწინეს», 1921—1922).

გულია კ. მაჭავარიანთან ერთად ასევე ქართულ ანბანზე დაფუძნებული აფხაზური ანბანის ავტორია (1892), და აფხაზური ფოლკლორის შემგროვებელი და მკვლევარი («აფხაზური ანდაზები, გამოცანები, ენის გასატეხები» (ტფილისი, 1907), «აფხაზური ხალხური რწმენები ამინდის შესახებ» (სოხუმი, 1922), «თხის კულტი აფხაზებში», «აფხაზური შელოცვები» თარგმნილი რუსულ ენაზე 1925 წელს, «აფხაზების სანადირო ენა და ნადირობის ღმერთები» (1926), «სოხუმი დიოსკურია არ არის» და სხვ.).

აფხაზ პოეტს ი. კოღონიას გამოქვეყნებული აქვს "აფხაზური პოემები" (სოხუმი, 1924), ხოლო ს. ჭანბას რამდენიმე პიესა: "მაჰაჯირები" - თურქეთში აფხაზების მასიური ემიგრაციის თემაზე, "მთების ქალწული" და სხვა. ს. ჭანბა ასევე ავტორია "აფხაზეთის გეოგრაფიის" (სოხუმი, 1925).

მუშნი ხაშბას შემოქმედებაში აღსანიშნავია კომედია "აჭაფშარა" (ავადმყოფის მონახულება), ლ. ტოლსოის "ხაჯი-მურატის" აფხაზური თარგმანი. აფხაზური დრამატურგიის წარმომადგენელი იყო ს. ბჟანია.

ა. მ. ჭოჭუა გახდა დედაენის, მეორე-მესამე კლასების სწავლების ქრესტომათიის (სოხუმი, 1923) და აფხაზურ-ქართულ-რუსული თვითმასწავლებელის (სოხუმი, 1926) ავტორი.

### ეპოსი

ზეპირსიტყვიერებიდან აფხაზურ შემოქმედებაში გამოირჩევა ჰეროიკული ეპოსი "ნართებზე", მითურ გმირებზე, რომლებიც ჩერქეზულ ლეგენდებშიც გვხვდება, ისტორიული თქმულებები წარსულიდან (მაგ. თავად მარშანიებზე), ყაჩაღური სიმღერები, სატირა და ადათ-წესების თანმხლები (მაგ. ქორწილის) სიმღერები, ასევე მთელი რიგი "სანადირო პროზა და პოეზია".

  



|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ანტიპოდი**. |

მსოფლიოს რუკა — ანტიპოდები
**ანტიპოდები** (ბერძნ. antipodes – სიტყვასიტყვით – ერთმანეთისაკენ ფეხებით მიქცეულნი; <*ანტი*... და pous, podos – ფეხი) — დედამიწის დიამეტრულად (180°-ით) საწინააღმდეგო პუნქტების მცხოვრებნი. მრავალსაუკუნოვანი დავა ანტიპოდების არსებობის შესახებ დაკავშირებულია დედამიწის სფერული ფორმისა და დედამიწის მიზიდულობის შემეცნების ისტორიასთან. 

ანტიკურ სამყაროში გავრცელებულ მოსაზრებას ანტიპოდების არსებობის შესახებ არ იზიარებდნენ ლუკრეციუსი, პლინიუს უფროსი, პლუტარქე. ადრინდელ ქრისტიანულ ეპოქაში კიდევ უფრო გამწვავდა ეს საკითხი: „ეკლესიის მამები" (ლაქტანციუსი, ავგუსტინე) კატეგორიულად უარყოფდნენ ანტიპოდების რეალობას. 

შუა საუკუნეებში ეს უარყოფა საეკლესიო დოგმის სტატუსად იქცა. ანტიპოდების მომხრეებს მწვალებლებად აცხადებდნენ. დავას ბოლო მოუღო XV-XVI სს. დიდმა გეოგრაფიულმა აღმოჩენებმა (ქრისტეფორე კოლუმბის, ფერნანდო მაგელანისა და სხვ.).

ანტიპოდური წერტილების კოორდინატები შეიძლება გამოითვალოს შემდეგი ფორმულით:

{\displaystyle {\begin{aligned}&\varphi \_{a}=\varphi '\\&\theta \_{a}=\left(180^{\circ }-\theta \right)'\\\end{aligned}}},

სადაც {\displaystyle \varphi } — განედი, {\displaystyle \theta } — გრძედი; ნიშანი {\displaystyle '} აღნიშნავს გადასვლას განედისა და გრძედის საპირისპირო ნახევარსფეროზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტიპოდების რუკა (ინგლისური)
* 3D გლობუსი (ინგლისური)
* ანტიპოდები (გერმანული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 491.
**ანდრია კონჩალოვსკი** (რუს. Кончаловский, Андрей Сергеевич; ინგლ. Andrei Konchalovsky; დ. 20 აგვისტო 1937, მოსკოვი) — საბჭოთა, რუსი და ამერიკელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, სცენარისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. რსფსრ სახალხო არტისტი (1980). კინოაკადემიის ნიკას პრეზიდენტი. დაიბადა მამამისის — მწერლის სერგეი მიხალკოვისა და დედამისის პოეტისა და მთარგმნელის — ნატალია კონჩალოვსკაიას ოჯახში. კინორეჟისორის — ნიკიტა მიხალკოვის უფროსი ძმა. შემოქმედებითი მოღვაწეობის დაწყებით ეტაპზე თავს ანდრონს უწოდებდა, აგრეთვე მიიღო ორმაგი გვარი — მიხალკოვ-კონჩალოვსკი. დაამთავრა ცენტრალური მუსიკალური სკოლა (1952) და მოსკოვის კონსერვატორიის აკადემიური მუსიკალურო კოლეჯი (1957). 1957-1959 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1964 წელს დაამთავრა სერგეი გერასიმოვის სრულიად რუსეთის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (მიხეილ რომის სახელოსნო).

1980 წელს საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა, სადაც გადაიღო რამდენიმე ცნობილი კინოფილმი, რომელთაგან აღსანიშნავია ტანგო და კეში (1989). 1990-იანი წლების დასაწყისში დაბრუნდა სამშობლოში. 1997 წელს აშშ-ში გადაიღო მინი-სერიალი ოდისევსი, სადაც მთავარი როლი შეასრულა არმანდ ასანტემ. ნაყოფიერად მოღვაწეობს აგრეთვე თეატრში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ანდრია კონჩალოვსკი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ანდრია კონჩალოვსკის ოფიციალური საიტი
**ანტიტავრი**, **ანტიტოროსი** (თურქ. Aladağlar) — მთები სამხრეთ თურქეთში, ცენტრალური ტავრის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი. შედგება ორი პარალელური ქედისაგან: დასავლეთით თახთალის (მთა ბეი, 3075 მ) და აღმოსავლეთით — ბინბოღის (მთა ბინბოღა, 2830 მ). სიგრძე დაახლოებით 200 კმ. აგებულია პალეოზოური და მეზოზოური ასაკის დანალექი ქანებით. ძნელმისადგომია, დანაწევრებულია სეიჰანისა და ჯეიჰანის აუზის მდინარეების ვიწრო და ღრმა ხეობებით. ანტიტავრის ფარგლებშია ქაფუზბაშის ჩანჩქერი. სამხრეთში სუბტროპიკული წიწვიანი ტყეებია, ჩრდილოეთში — მშრალი სტეპები და ფრიგანის ტიპის ბუჩქნარი. 1995 წელს ქედის კალთებზე შეიქმნა ალადაღლარის ეროვნული პარკი, რომელიც მოიცავს ბუნების მრავალ საინტერესო ობიექტს. ანტიტავრი ტურიზმის პოპულარული ობიექტია.

სქოლიო
------

1. 1 2  Антитавр | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-06. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
2. ↑  Kapuzbaşı Şelaleleri | Yahyalı Belediyesi
3. ↑  Aladağlar Milli Parkı | Kayseri.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-26. ციტირების თარიღი: 2020-06-06.
**ანდრია ალექსანდრეს ძე გრიგორიევი** (რუს. Григорьев, Андрей Александрович; დ. 1 ნოემბერი [ძვ. სტ. 20 ოქტომბერი], 1883, პეტერბურგი — გ. 22 სექტემბერი, 1968, მოსკოვი) — რუსი გეოგრაფი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939). სკკპ წევრი 1946 წლიდან. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის პირველი დირექტორი (1931–1951).

ბიოგრაფია
---------

1907 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი, რის შემდეგ გეოგრაფიის სწავლა განაგრძო ბერლინისა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში (1907–1909); 1909–1916 წლებში თანამშრომლობდა ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის გეოგრაფიის განყოფილებაში; 1918 წლიდან მონაწილეობდა ლენინგრადის გეოგრაფიული ინსტიტუტის ორგანიზაციაში, იყო ამ ინსტიტუტის პროფესორი და დეკანი; 1925–1936 წლებში ლენინგრადის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1951 წლამდე — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიული ინსტიტუტის დირექტორი, შემდეგ ამავე ინსტიტუტის განყოფილების გამგე.

ჩაატარა საველე გამოკვლევები დიდი მიწის ტუნდრაში, სამხრეთ ურალში, იაკუტიასა და კოლის ნახევარკუნძულზე. იყო მოკლე გეოგრაფიული ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი. 

გრიგორიევის ძირითადი შრომები შეეხება ფიზიკური გეოგრაფიის ზოგად თეორიას, ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების პრინციპებსა და მეთოდებს, მანვე დაამუშავა მოძღვრება დედამიწის გეოგრაფიული გარსის შესახებ. მონოგრაფიისათვის „სუბარქტიკა" მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1947). მნიშვნელოვანი ამაგი დასდო გეომორფოლოგიის დარგის განვითარებას. გრიგორიევი თვლიდა, რომ ფიზიკური გეოგრაფიის მთავარი ამოცანაა ფიზიკურ-გეოგრაფიული გარსის სტრუქტურის, შედგენილობის და ცვლილებათა კანონზომიერებების შესწავლა.

1928 წელს ანდრია გრიგორიევს მიენიჭა ნიკოლოზ პრჟევალსკის სახელობის მედალი; დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით (1943 და 1963 წწ.), ლენინის ორდენით, სამამულო ომის II ხარისხის ორდენითა და სხვა.

თხზულებები
----------

* Опыт аналитической характеристики состава и строения физико-географической оболочки земного шара, Л.—М. 1937;
* Субарктика. Опыт характеристики основных типов физико-географической среды, М.—Л. 1946
* О некоторых вопросах физической географии, "Вопросы философии", 1951, № 1.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 270.
* Михайлов Е. Я. Андрей Александрович Григорьев, М.—Л. 1947;
* Рихтер Г. Д. К 60-летию акад. А. А. Григорьева, "Природа", 1944.





1. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
**ალჟირის სახელმწიფო დროშა** (არაბულად:علم الجزائر, ფრანგულად: Drapeau de l'Algérie) შედგება ორი ტოლი - მწვანე და თეთრი ვერტიკალური ზოლისაგან, რომლის ცენტრშიც მოთავსებულია წითელი ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე. თეთრი ფერი აღნიშნავს სიმშვიდეს; მწვანე - ბუნების სილამაზეს; წითელი კი იმ ადამიანთა სისხლს, რომლებიც იბრძოდნენ ალჟირის დამოუკიდებლობისათვის (1954 წლიდან 1962 წლამდე), ვარსკვლავი და ნახევარმთვარე კი ისლამს აღნიშნავს.
ალამი ალჟირის სახელმწიფო დროშად არჩეულ იქნა 1962 წლის 3 ივლისს. დროშის ეს ვერსია გამოყენებული იყო ალჟირის დევნილი მთავრობის მიერ 1958 წლიდან 1962 წლამდე. 
დროშის დიზაინი მოდის ამირა აბდელ კადირის დროშისაგან (XIX საუკუნე), რომელიც შედგებოდა ორი ერთნაირი - მწვანე და თეთრი ზოლისაგან, რომლის შექმნაზეც გავლენა მოახდინა ალჟირის რეგენტობის დროშამ (XVI-XIX საუკუნეები), რომელიც შედგებოდა წითელ ფონზე თეთრი ნახევარმთვარისა და ვარსკვლავისაგან (იგივენაირი, როგორიც დღევანდელი თურქეთის დროშა; ალჟირის რეგენტობა ავტონომიური ოლქი იყო თურქეთის იმპერიაში). დროშის წარმოშობის ისტორია ბუნდოვანია - ფიქრობენ, რომ იგი შექმნა მესალი ჰაჰიმ (ნაციონალისტი ლიდერი) 1928 წელს.
ალჟირული ფლოტი ალმად იყენებს ნაციონალურ დროშას წითელი გადაჯვარედინებული ღუზების ემბლემით მარცხენა კუთხეში.

წყაროები ინტერნეტში
-------------------

* ალჟირის სახელმწიფო დროშა

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის დროშები |
| --- |
|  |
| 
ალჟირი · ანგოლა · ბენინი · ბოტსვანა · ბურკინა-ფასო · ბურუნდი · გაბონი · გამბია · განა · გვინეა · გვინეა-ბისაუ · ეგვიპტე · ეთიოპია · ეკვატორული გვინეა · ერიტრეა · ესვატინი · ზამბია · ზიმბაბვე · კაბო-ვერდე · კამერუნი · კენია · კომორის კუნძულების კავშირი · კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა · კონგოს რესპუბლიკა · კოტ-დ’ივუარი · ლესოთო · ლიბერია · ლიბია · მადაგასკარი · მავრიკი · მავრიტანია · მალავი · მალი · მაროკო · მოზამბიკი · ნამიბია · ნიგერი · ნიგერია · რუანდა · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა · სამხრეთი სუდანი · სან-ტომე და პრინსიპი · სეიშელის კუნძულები · სენეგალი · სიერა-ლეონე · სომალი · სუდანი · ტანზანია · ტოგო · ტუნისი · უგანდა · ჩადი · ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა · ჯიბუტი
**დამოკიდებული** **და სხვა ტერიტორიები**
დასავლეთი საჰარა ·
კანარის კუნძულები ·
მადეირა ·
მაიოტა ·
მელილია ·
პუნტლენდი ·
რეიუნიონი ·
სეუტა ·
სოკოტრა ·
სომალილენდი ·
წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია · |

 |
არმატურის შეკვრა
**არმატურა** (ლათ. armatura — „შეიარაღება") — რკინაბეტონის კონსტრუქციების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ბეტონში დატანებული ელემენტების (ძირითადად ფოლადის ღეროების) ერთობლიობას, რომლის დანიშნულებაა ბეტონის გაძლიერება გამჭიმავი (იშვიათად — მკუმშავი) ძალვების თავის თავზე მისაღებად. 

ძირითადად იყენებენ ფოლადის მოქნილ არმატურას (ცალკეული ღეროების ან შენადუღი ბადეებისა და კარკასების სახით); ზოგჯერ კი ხისტ არმატურასაც (გაგლინული ორტესებრები, შველერები, კუთხოვნები). არმატურა შეიძლება იყოს მუშა, რომელსაც აწყობენ რკინაბეტონის კონსტრუქციებში გაანგარიშების თანახმად, სამონტაჟო და მანაწილებელი, რომელთა დანიშნულებაა მუშა არმატურასთან ერთად კარკასებისა და ბადეების შექმნა და რომლებსაც კონსტრუქციული მოსაზრებებით აწყობენ.

არმატურის ძირითადი სახეობებია: ღეროვანი არმატურა (ცხლად გაგლინული, თერმულად და გაჭიმვით განმტკიცებული), რომელიც სიმტკიცის მიხედვით 7 კლასად იყოფა (მზადდება 6-90 მმ დიამეტრისა) და მავთულიანი არმატურა (3-8 მმ დიამეტრისა). წინასწარ დაძაბულ კონსტრუქციებში იყენებენ დაძაბულ არმატურას, რომელსაც გაგლეჯისადმი მაღალი დროებითი წინაღობა აქვს — 900 მეგნ/მ2 (90 კგძ/მმ2) და მეტიც. ბეტონთან არმატურის შეჭიდების გასაუმჯობესებლად სარგებლობენ პერიოდული არმატურით. წინასწარდაძაბული რკინაბეტონის კონსტრუქციებში ღეროვანი არმატურის გარდა იყენებენ დიდი სიმტკიცის ცივჭიმული მავთულის წნებსა და კონებს. არმოცემენტის კონსტრუქციები არმირებულია წვრილი მავთულის წმინდა ბადეებით. არმატურად შეიძლება სხვა მასალის გამოყენებაც (მინაპლასტიკები)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 577-578.
* ნინუა ნ. რკინაბეტონის კონსტრუქციების მოკლე კურსი, ნაწ. 1, თბ. 1968;
* წულეისკირი მ. რკინაბეტონი, ნაწ. 1, თბ. 1960;
* Строительные нормы и правила, ч. 1, разд. В, гл. 4 - Арматура для железнобетонных конструкции, М. 1963.
არისტიდიშ მარია პერეირა
**არისტიდიშ მარია პერეირა** (პორტ. Aristides Maria Pereira , დ. 17 ნოემბერი 1923, კ. ბოა-ვიშტა, კაბო-ვერდე — გ. 22 სექტემბერი, 2011, კოიმბრა, პორტუგალია) — კაბო-ვერდესა და გვინეა-ბისაუს რესპუბლიკის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გვინეისა და მწვანე კონცხის კუნძულების დამოუკიდებლობის აფრიკულ პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი. კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი 1975 წლის 8 ივლისიდან 1991 წლის 22 მარტამდე.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ქალაქ ბისაუს ტექნიკური სკოლა რადიოტელეგრაფისტის სპეციალობით. 

* 1956 წელს დაიწყო ეროვნულ განმათავისუფლებელი ბრძოლა პორტუგალიელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. ერთ-ერთი დამაარსებელი პაიგკ-ისა.
* 1960-1964 წლებში იმყოფებოდა ემიგრაციაში.
* 1964-1973 ეკავა პარტიის გენერალური მდივნის მოადგილის პოსტი.
* 1973 წლის ივლისში პარტიის მეორე ყრილობაზე აირჩიეს გენერალურ მდივნად.
* 1975-1991 წლებში კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი.

1975 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ პარლამენტმა აირჩია ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად. სურდა გაეერთიანებინა გვინეა-ბისაუ და კაბო-ვერდე, მაგრამ გვინეა-ბისაუს ხელისუფლებაში ჟოან ბერნარდო ვიეირას მოსვლის შემდეგ იძულებული იყო უარი ეთქვა ამ იდეაზე. საგარეო პოლიტიკის მხრივ ავითარებდა მიუმხრობლობის პოლიტიკას და კარგ ურთიერთობებს ჩინეთთან და ლიბიასთან. მისი მმართველობის პერიოდში თავი მოიყარა საკმაოდ ბევრმა სოციალ-ეკონომიურმა პრობლემებმა, რაც აისახა კიდეც პირველივე თავისუფალ საპრეზიდენტო არჩევნებში: არისტიდიშ პერეირა დამარცხდა ანტონიუ მონტეიროსთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არისტიდიშ პერეირას ბიოგრაფია


|
|  |
|
| წინამორბედი: | **კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი**1975 – 1991  | შემდეგი:ანტონიუ მონტეირო |

  


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კაბო-ვერდეს პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* არისტიდიშ პერეირა
* ანტონიუ მონტეირო
* პედრუ პირეში
* ჟორჟ კარლუშ ფონსეკა
* ჟოზე მარია ნევეში
 |

 |
სანტა-ფეს მუნიციპალური ტეატრი
**არგენტინის კულტურა** განსხვავებულია ქვეყნის სხვადასხვა გეოგრაფიულ რეგიონში და შერწყმულია ეთნიკური ჯგუფების კულტურასთან. თანამედროვე არგენტინის კულტურამ უდიდესი გავლენა განიცადა ევროპული იმიგრაციისას, სულ მცირეა ადგილობრივ ინდიელეთა და აფრიკელთა კულტურების გავლენა, ისიც მუსიკასა და ხელოვნებაში. ბუენოს-აირესი და სხვა ქალაქები ევროპული არქიტექტურის ნათელი მაგალითებია, მაგრამ რაც შეეხება უფრო ძველ დასახლებებს ამ ქალაქების შიგნით, აქ თანამედროვე სტილი, არგენტინის ესპანური მმართველობის წარსულიდან გამომდინარე, შერწყმულია კოლონიურ არქიტექტურასთან. მსხვილ ურბანულ ცენტრებში მარვლადაა მუზეუმები, კინოთეატრები, გალერეები.

კინო და თეატრი
--------------

არგენტინული კინოს ისტორია სათავეს იღებს 1896 წლიდან და მოიცავს 2,500 სრულმეტრაჟიან ფილმს, მოპოვებული აქვს არაერთი საერთაშორისო აღიარება.

არგენტინული თეატრი სათავეს იღებს 1783 წელს და დაკავშირებულია ვიცე-მეფე ხუან ხოსე დე ვერტის ი სალსედოსთან. უკვე 1804 ბუენოს-აირესში გაიხსნა თეატრი, რომელიც დღესაც მოქმედებს.

მუსიკა
------

ტანგო
არგენტინული კულტურის ყველაზე ცნობილი ელემენტია ტანგო. თანამედროვე არგენტინაში, ტანგოს მუსიკას მკაცრი წესები გააჩნია.

ხალხური მუსიკა და ცეკვა ძირითადად ქვეყნის პროვინციებშია პოპულარული და უმეტეს შემთხვევაში ადგილობრივისა და ევროპული სტილის ნაზავს წარმოადგენს.

1970-იანი წლებიდან ქვეყანაში პოპულარული ხდება როკ-მუსიკა.

სამზარეულო
----------

ასადო
არგენტინული სამზარეულო ესაა ტიპური ევროპული სამზარეულო, განიცდის მძლავრ იტალიურ, ესპანურ და ფრანგულ გავლენას, ფაქტობრივად შეიძლება ითქვას, რომ ესაა ხმელთაშუაძღვიური სამზარეულოს ვარიაცია. ყველაზე ცნობილი არგენტინული კერძია ასადო, რომელიც ძროხის ხორცისა და შიგნეულობისგან მზადდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არგენტინის კულტურა დაარქივებული 2010-12-20 საიტზე Wayback Machine.
* "National System of Cultural Consumption" - Official website. დაარქივებული 2005-12-20 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია არგენტინისა და არგენტინელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
არსინოე I
**არსინოე I** (ბერძ. Αρσινόη Α’) (დ. ძვ. წ. 305  - გ. დაახ. ძვ. წ. 248 ) — პტოლემე II ფილადელფოსის მეორე ცოლი. თრაკიისა და მაკედონიის მეფის, დიადოქოს ლისიმაქეს შვილი. სავარაუდოდ პირველი ცოლის ნიკეას, ან მეორე ცოლის ამესტრიდასაგან. 

დაიბადა დაახლ. ძვ. წ. 305-295 წლებს შორის. პტოლემე II-ს ცოლად გაჰყვა დაახლოებით ძვ. წ. 284-281 წლებში. პტოლემე III-ის, ლისიმაქესა (მოკლეს პტოლემე IV-ის ბრძანებით) და ბერენიკეს (ანტიოქე II თეოსის მეორე მეუღლე) დედა. 

დაადანაშაულეს ქმრის წინააღმდეგ შეთქმულებაში და გადაასახლეს კოპტში, სამხრეთ ეგვიპტეში. გარდაცვალების თარიღი უცნობია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ptolemaic Genealogy: Arsinoe I დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine.
* Britannica Online Encyclopedia – Arsinoe I
* Ptolemaic Genealogy: Theoxena დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine.
* Lysimachus’ article at Livius.org დაარქივებული 2014-04-23 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Ptolemaic Genealogy: Arsinoe I, Footnote 4.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-26. ციტირების თარიღი: 2014-11-30.
2. ↑  Arsinoe I.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-26. ციტირების თარიღი: 2014-11-30. Footnote 10
**ალუჩა** (ლათ. Prunus vachuschtii) — მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. უეკლო, 10-13 მ-მდე სიმაღლის. სითბოს მოყვარული ხეა. გვხვდება ბარში და ზეგანზე, ზღვის დონიდან 500-700 მ სიმაღლემდე.

ალუჩა მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. თესლით გამრავლებისას ალუჩა გადაჯიშდება, გადაწიდვნის დროს კი ინარჩუნებს ჯიშურ თვისებებს. გამრავლების სირთულისა და ნაკლები გამოყენების გამო ალუჩა გადაშენების გზაზეა. 

ალუჩის ნაყოფი მოყვითალო-მომწვანოა. მსხვილი, დაბერილი გვერდები აქვს, კანი — თხელი და ნაზი. საადრეო სუფრის ხილია. ნაყოფის წვენს სუსტი მჟავიანობა ახასიათებს.

ალუჩა გვხვდება აზერბაიჯანში, სომხეთში. საქართველოში უხსოვარი დროიდანაა ცნობილი. მოჰყავთ ალუჩის ორი ჯიში — მეჩიბუხე და იმერული.

სამკურნალო თვისებები
--------------------

ალუჩის ნაყოფი
ალუჩა შეიცავს 13% შაქარს, 5% ორგანულ მჟავებს, 1,5% პექტინს, ბიოლოგიურად აქტიურ ნაერთებს, ვიტამინებს B, C, E, P და PP-ს. ალუჩა კურნავს ღამის სიბრმავეს, შველის შეკრულობას, ასუფთავებს სისხლს, დაბლა სწევს პროტრომბინს. კარგი საშუალებაა პროსტატიტის სამკურნალოდ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტყემალი

ლიტერატურა
----------

* *ბრეგაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 342.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი — nplg.gov.ge
* ალუჩის სამკურნალო თვისებები — mlk.ge
ანა ანდრონიკაშვილი
**ანა (ანეტა) ანდრონიკაშვილი** (დ. 1891 — გ. 30 მარტი, 1916) — ქართველი მოწყალების და. მუშაობდა და დაიღუპა მცურავ ჰოსპიტალ „პორტუგალზე", რომელიც 1916 წლის 30 მარტს (ძვ. სტ. 17 მარტს) გერმანულმა წყალქვეშა ნავმა ჩაძირა ქალაქ რიზესთან. ანა (ანეტა) ანდრონიკაშვილმა თავისი მაშველი რგოლი სხვას დაუთმო. 

ანა ანდრონიკაშვილი დაიბადა 1891 წელს სოლომონ ანდრონიკაშვილისა და ნადეჟდა ერისთავის ოჯახში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე შევიდა მოწყალების დების კურსებზე და წმინდა ნინოს ლაზარეთში დაიწყო მუშაობა. თავისი სურვილით წავიდა პირველ მსოფლიო ომში მოწყალების დად და მუშაობდა მცურავ ჰოსპიტალ „პორტუგალზე". 

1916 წლის 30 მარტს (ძველი სტილით — 17 მარტს) „პორტუგალს" ბუქსირით მოჰყავდა რამდენიმე ბრტყელძირიანი ნავი, რათა სანაპიროდან დაჭრილები აეყვანა ხომალდზე. ქალაქ რიზესთან, შავი ზღვის თურქეთის სანაპიროსთან, ხომალდი შეჩერდა იმ დროისთვის „პორტუგალზე" არ იყვნენ დაჭრილები, მაგრამ იყვნენ წითელი ჯვრის ექიმები და მედდები და გემის მომსახურე პერსონალი. ხომალდის ეკიპაჟი ხედავდა, რომ გემს პერისკოპი მიუახლოვდა, მაგრამ „პორტუგალი" მცურავი ჰოსპიტალი იყო იცავდა ჰააგის კონვენცია, ამიტომ არავითარი თავდაცვითი ზომები არ მიუღიათ. გერმანულმა წყალქვეშა ნავმა გაუფრთხილებლად გაუშვა ტორპედო, რომელიც სამანქანო განყოფილების მახლობლად მოხვდა ხომალდს და ორ ნაწილად გახლიჩა. გემი ჩაიძირა. ანეტას უკანასკნელ წუთებს ასე აღწერს თვითმხილველი: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ტალღებმა რამდენჯერმე გადაუარეს გემს, ყველანი სასოწარკვეთილნი დარბოდნენ, ეს დიდი ხომალდი ფსკერისკენ წავიდა. ანეტამ თავისი მაშველი რგოლი უცნობ ბავშვიან ქალს მისცა..." |
|  |  |

1916 წელს გაზეთი „სახალხო ფურცელი" წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „დღეს, 27 მარტს, ქაშვეთის ეკლესიაში გადახდილი იქნება პანაშვიდი გემ „პორტუგალზე" დაღუპულ ანეტა ანდრონიკაშვილის სულის მოსახსენიებლად, რასაც გულითადის მწუხარებით იუწყებიან ნათესავები და ნაცნობები, ბებია, დედა, ძმები განსვენებულისა." |
|  |  |

ანეტას სხეული დიდხანს ვერ იპოვეს, 20 დღის შემდეგ კი ზღვამ გამორიყა საბერძნეთის სანაპიროზე. ბერძენ ბერებს უპოვიათ, წესი აუგიათ და დაუკრძალავთ. ის 24 წლის იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართველები პირველ მსოფლიო ომში

სქოლიო
------

1. 1 2  ანა ანდრონიკაშვილის მცირე ბიოგრაფიული მონაცემები
2. 1 2 3 4  ჯელაძე, ლალი (12 მარტი, 2015). „სევდიანი ანეტას გმირული ისტორია". *ახალი განათლება*. თბილისი: axaliganatleba.ge. ციტირების თარიღი: 5 იანვარი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=` და `|date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  ანა (ანეტა) ანდრონიკაშვილის ფოტო საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაშიძე**. |

**ანდრია ივანეს ძე აბაშიძე** (დ. 15 დეკემბერი [ძვ. სტ. 2 დეკემბერი], 1914, მოსკოვი — გ. 26 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი სამშენებლო ტექნიკის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1974).

ბიოგრაფია
---------

1940 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1941–1947 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა საპროექტო ორგანიზაციაში; 1947 წლიდან — თბილისის ჰიდროტექნიკური და ენერგეტიკულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ხოლო 1958 წლიდან საქართველოს ენერგეტიკული და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ნაგებობათა დინამიკის განყოფილების გამგედ.

აბაშიძის შრომები ეხება ნაგებობათა გამოცდის თეორიის საკითხებს. აბაშიძემ შექმნა ტურბოგენერატორებისათვის განკუთვნილი ასაწყობი საძირკველის რკინაბეტონის კონსტრუქციები, ტურბოაგრეგატის ლითონის საძირკველი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 18.
**ამოკი** — კოტე მარჯანიშვილის სრულმეტრაჟიანი მუნჯი დრამა. იგი გადაღებულია შტეფან ცვაიგის ამავე სახელწოდების (ზოგ თარგმანში „ამოკით შეპყრობილი") რომანის მიხედვით. ეს იყო ქართულ კინოში უცხოური მხატვრული ნაწარმოების პირველი ეკრანიზაცია. ფილმი გამოვიდა სახელით „კანონი და მოვალეობა", მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ მოხერხდა მისი აღდგენა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმი გმირთა ფსიქოლოგიურ კონფლიქტზე მოგვითხობს, რის გვერდითაც კარგად ჩანს უცხოეთის კაპიტალის ბრჭყალებში მოქცეული მალაელი ღატაკების სასოწარკვეთილი მდგომარეობა. ინგლისის კოლონიაში გადმოხვეწილ ექიმს დახმარებისათვის მიმართავს მაღალი საზოგადოების მანდილოსანი. ექიმი საზღაურად სიყვარულს მოითხოვს. შეურაცხსოფილი ქალი ცდილობს თავად მოიცილოს არასასურველი ნაყოფი, მაგრამ გვიანაა. ექიმს სინდისი სტანჯავს და მომაკვდავ ქალს ჰპირდება სამუდამოდ შეინახოს მისი საიდუმლო.

როლებში
-------

* ნატო ვაჩნაძე — ევროპელი ქალი
* ალექსანდრე იმედაშვილი — ექიმი
* ვალერიან გუნია — ევროპელი ქალის ქმარი
* სიკო ფალავანდიშვილი — ინდუსი
* ქეთევან თარხან-მოურავი — ინდუსი გოგონა
* ვიქტორ ჭანკვეტაძე — ინგლისელი ოფიცერი
* ცეცილია წუწუნავა — ექიმბაში

ლიტერატურა
----------

* *ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ამოკი (ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კოტე მარჯანიშვილის ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *ქარიშხლის წინ* (1925)
* *სამანიშვილის დედინაცვალი* (1926)
* *გოგი რატიანი* (1927)
* *ამოკი* (1927)
* *კრაზანა* (1928)
* *კომუნარის ჩიბუხი* (1929)
 |

 |
**ამამლოს თამარის ეკლესია** — XII საუკუნის ეკლესია, რომელიც მდებარეობს დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ამამლოდან 1 კმ-ის მოშორებით, სოფლის სამხრეთით, ძველ ნამოსახლარზე, სადაც მცირე სასაფლაოა. ეკლესია, როგორც კედლის წყობით, ისე მორთულობით, ადგილობრივი სამშენებლო ტრადიციების გამომხატველია. იგი წარმოადგენს ერთნავიან დარბაზულ ნაგებობას, აღმოსავლეთ მხრიდან აქვს სწორკუთხედში მოქცეული ნალისებრი აფსიდი, რომლის კედელში სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშია (წალო). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. თითო სარკმელია დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც. საკურთხეველში შემორჩენილია ქვის ტრაპეზი, რომელსაც ამკობს დიდი, კვარცხლბეკზე შემდგარი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება.

დასავლეთ ფასადზე, წვრილი ასომთავრულით, ამოკვეთილ სამშენებლო წარწერაში მოხსენიებულია თამარ მეფე და ერისთავი კახა, მისი დედა კრავაი და ძეგლის აღმშენებელი *ბეღელას ძე ოქროპირი*. წარწერიანი ქვა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ძველ სასაფლაოზე შემონახული იყო დიდი ქვაჯვარი კვარცხლბეკზე ამოკვეთილი ვრცელი ქართული წარწერით, იგი ამ ტიპის ძეგლთა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენდა. 1964-მდე ჯვარი ჯერ კიდევ იდგა. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ფოტოსურათი. ჯვარი და მოჩუქურთმებული ქვედა ნაწილი VIII-IX საუკუნეებს მიეკუთვნება. კვარცხლბეკის წარწერა XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება. ამამლოს მახლობლად დგას შუა საუკუნეების მოხატული ეკლესია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 348.

სქოლიო
------

1. ↑  ამამლოს ისტორია
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამოკი (ფილმი)**. |

**ამოკი** ან **მორბენალი ამოკი** (მალ. amoq) — მალაური კულტურა-სპეციფიკური სინდრომი. ფსიქიკური მდგომარეობა, ფსიქიატრების მიერ ყველაზე ხშირად განსაზღვრული როგორც ეთნოსპეციფიკური სინდრომი, რომელიც ახასიათებთ მალაიზიის, ფილიპინების და მეზობელ რეგიონებში მცხოვრებლებს. ახასიათებს მკვეთრი მოძრაობითი აგზნებადობა (როგორც წესი, სირბილი) და აგრესიული ქმედებები, დაუნდობელი და ხშირად მასობრივი თავდასხმები სხვა ადამიანებზე. 
გერმანული ენაში სიტყვა „ამოკმა" მიიღო ფართო მნიშვნელობა და იხმარება ძალადობრივი, ბრმა, არამოტივირებული აგრესიის გამოსახატავად, ყოველგვარი ეთნიკური ან გეოგრაფიული არეალის გარეშე.

ისტორია
-------

XVII-XIX საუკუნეებში ამოკის კონცეფციამ დასავლურ კულტურას მიაღწია. ეს ევროპელი მოგზაურების, მათ შორის კაპიტან კუკის საშუალებით მოხდა. 
XX საუკუნის დასაწყისში ამოკის გულყრები მხოლოდ ნარკოტიკული ინტოქსიკაციას უკავშირებდნენ.
ემილ კრეპელინი ამოკს ეპილეპტიურ ფსიქოზად თვლიდა, ხოლო ოიგენ ბლოილერი კი -— ფსიქოგენურ ფსიქოზად.

გამომწვევი მიზეზები
-------------------

ამოკის გამოწვევ ერთ-ერთ მიზეზად ითვლება აუტანელი სირცხვილი, რომელიც დაკავშირებულია პარტნიორის ღალატთან. ავადმყოფი გრძნობს მისი სექსუალური არაადეკვატურობას, ეშინია გარშემომყოფების დაცინვის. ეს განცდა იწვევს სხვების სიძულვილს, რაც შემდეგ გამოიხატება აგრესიულ ქცევაში, როგორც საკომპენსაციო მექანიზმი. აგრესიის დაგროვებას იწვევს მისი ერთბაშად აფეთქებას, რაც გამოვლინდება დიდი რაოდენობის ხალხის დაზიანებაში.

ამოკი შტეფან ცვაიგმა 1922 წელს ამავე სახელწოდების ნაწარმოებში ასახა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 400.

სქოლიო
------

1. ↑  Origin of the Phrase "Run Amok". Vacca Foeda Media. ციტირების თარიღი: 7 July 2013.
2. ↑  Martin, Manuel L. Saint. Running Amok: A Modern Perspective on a Culture-Bound Syndrome. NCBI. ციტირების თარიღი: March 25, 2013.
3. ↑  Saint Martin ML (June 1999). „Running Amok: A Modern Perspective on a Culture-Bound Syndrome". *Prim Care Companion J Clin Psychiatry*. **1** (3): 66–70. doi:10.4088/pcc.v01n0302. PMC 181064. PMID 15014687.
4. ↑  Gaw AC, Bernstein RL (August 1992). „Classification of amok in DSM-IV". *Hosp Community Psychiatry*. **43** (8): 789–93. PMID 1427677. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-20. ციტირების თარიღი: 2016-06-15.
**არმენ დარბინიანი** (სომხ. Արմեն Դարբինյան; დ. 23 იანვარი, 1965, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1998-1999 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

არმენ დარბინიანი დაიბადა 1965 წლის 23 იანვარს, გიუმრიში. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვში, რის შემდეგაც კვლავ მშობლიურ ქვეყანაში დაბრუნდა.

1994-1997 წლებში არმენ დარბინიანს მნიშვნელოვანი თანამდებობა ეკავა სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნულ ბანკში, ხოლო 1997 წელს ის გახდა სომხეთის ფინანსთა მინისტრი.

1998 წლის 10 აპრილს არმენი რობერტ ქოჩარიანის ნაცვლად დამოუკიდებელი სომხეთის რიგით მე-6 პრემიერ-მინისტრი გახდა. მან ეს თანამდებობა შეინარჩუნა 1999 წლის 11 ივნისამდე. ამის შემდეგ, ის გახდა სომხეთის ეკონიმიკის მინისტრი, მაგრამ 2000 წელს ეს თანამდებობაც დატოვა. არმენ დარბინიანი 2001 წლიდან არის რუსულ-სომხური უნივერსიტეტის რექტორი.

არმენ დარბინიანი არ არის არც ერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი და არც არასდროს ყოფილა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არმენ დარბინიანის მოკლე ბიოგრაფია დაარქივებული 2015-10-17 საიტზე Wayback Machine.
* არმენ დარბინიანის ბიოგრაფია

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომხეთის დროშა სომხეთის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
გაგიკ არუთინიანი  · ხოსროვ არუთინიანი  · ჰრანტ ბაგრატიანი  · არმენ სარქისიანი  · რობერტ ქოჩარიანი  · არმენ დარბინიანი  · ვაზგენ სარქისიანი  · არამ სარქისიანი  · ანდრანიკ მარგარიანი  · სერჟ სარქისიანი  · ტიგრან სარქისიანი · ჰოვიკ აბრაჰამიანი  · კარენ კარაპეტიანი  · ნიკოლ ფაშინიანი |

 |
**ასურელ მამათა ცხოვრებანი** — ძველი ქართული ლიტერატურის ძეგლები. მონასტრების აღმოცენება და სამონასტრო საქმის ორგანიზაციის დასაწყისი საქართველოში დაკავშირებულია სირიაში მოღვაწე ბერების ე. წ. ასურელი მამების, საქართველოში ჩამოსვლასთან (VI ს.). მათ მიერ დაარსებულმა სავანეებმა დიდი როლი შეასრულა ქართული მწიგნობრობის ისტორიაში ქართველი საზოგადოებრიობის ინტერესი ამ მოღვაწეებისადმი ძველთაგანვე დიდი იყო. საფიქრებელია, რომ ასურელ მამათა ცხოვრებანი ადრეც აღიწერა, მაგრამ უძველეს ძეგლებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. დღეს ცნობილ თხზულებათაგან უადრესი უნდა იყოს „მოქალაქობაჲ და წამებაჲ წმინდისა აბიბოს ნეკრესელ ეპისკოპოსისაჲ", რომელიც არსენ დიდ საფარელს (IX ს.) მიეწერება. X საუკუნის კათოლიკოს არსენ II-ს დაუწერია „ცხოვრებაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა იოანე ზედაძნელისაჲ და მოწაფეთა მისთაჲ" და „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ ღირსისა მამისა ჩუენისა შიოჲსი და ევაგრესი". იმავე საუკუნეში უცნობ ქართველ მწერალს შეუთხზავს „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა დავით გარესჯელისაჲ". დასახელებულ ჰაგიოგრაფიულ ძეგლებში არწერილია ასურელ მოიღვაწეთა მოსვლა საქართველოში, სამონასტრო მშენებლობის წამოწყება და საკულტო კერების დაარსება, გვხვდება საყურადღებო ცნობებიც საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკურ და კულტურული ცხოვრების შესახებ.

XI–XII საუკუნეებში დაიწყო ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციების გადამეტაფრასება. დაიწერა იოანე ზედაზნელის, შიო მღვიმელის, დავით გარეჯელის, აბიბოს ნეკრესელის ცხოვრებათა მეტაფრასული რედაქციები. ინტერესი ასურელ მამათა ცხოვრებისადმი არც შემდგომში შენელებულა. ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილმა (XVII–XVIII სს.) დაწერა „დაძინებაჲ ისე წილკნელ ეპისკოპოსისა", მარიამ-მაკრინე ბაგრატიონმა (XVIII ს.) — „ცხოვრებაჲ იოსეა ალავერდელისაჲ". გარკვეული ადგილი დაუთმეს ასურელ მამებს ანტონ I-მა „მარტირიკაში" და იოანე ბატონიშვილმა „კალმასობაში". 

ასურელ მამათა ცხოვრებანის მოკლე რედაქციები შესულია „ქართლის ცხოვრებაშიც" (ჯუანშერი, „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა" — XVIII საუკუნის ჩანართები, ქართლის ცხოვრება, ტ. 1, თბ. 1955, გვ. 208–214).

ლიტერატურა
----------

* *მენაბდე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 662.
ანჰალტის ციხე-სიმაგრის ნანგრევები
**ანჰალტი** (გერმ. Anhalt) — ისტორიული ოლქი ცენტრალურ გერმანიაში, საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის ტერიტორიაზე. სახელწოდება თანამედროვე ანჰალტმა მიიღო ასკანიების საგვარეულო ციხე-სიმაგრე ანჰალტიდან, რომლის ნანგრევებიც შემორჩენილია ჰარცგეროდეს მახლობლად. ანჰალტი გადაჭიმულია აღმოსავლეთ ჰარციდან ვერლიცამდე და ფლემინგიდან იესნიცამდე.

თავისი ისტორიის განმავლობაში ანჰალტმა დიდი გზა განვლო ანჰალტის სამთავროდან ანჰალტის საჰერცოგოსა და ანჰალტის თავისუფალ სახელმწიფომდე. 1871 წლიდან — გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში. ანჰალტმა პოლიტიკური ერთეულის რანგში თავისი დამოუკიდებელი პოლიტიკური არსებობა 1945 წელს შეწყვიტა. 1949 წლამდე იმყოფებოდა საბჭოთა ოკუპაციის ზონაში. საბჭოთა სამხედრო ადმინისტრაციამ 1947 წელს ანჰალტი საქსონიასთან გააერთიანა და შეიყვანა საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის შემადგენლობაში. 1949 წლის ოქტომბერში გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის წარმოქმნასთან ერთად შევიდა მის შემადგენლობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ასკანიების საგვარეულო ციხე-სიმაგრის, ანჰალტის ნანგრევები (გერმანული)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 გერმანიის იმპერიის წევრები (1871–1918) |
| --- |
|  |
| სამეფოები | 
პრუსია | ბავარია | საქსონია | ვიურტემბერგი |  |
|  |
| დიდი საჰერცოგოები | 
ბადენი | ჰესენი | მეკლენბურგ-შვერინი | მეკლენბურგ-შტრელიცი | ოლდენბურგი | საქსონია-ვაიმარი |
|  |
| საჰერცოგოები | 
ანჰალტი | ბრაუნშვაიგი | საქსონია-ალტენბურგი | საქსონია-კობურგ-გოთა | საქსონია-მაინინგენი |
|  |
| სამთავროები | 
შაუმბურგ-ლიპე | შვარცბურგ-რუდოლშტადტი | შვარცბურგ-ზონდერსჰაუზენი | ლიპე | როისი უმცროსი შტო | როისი უფროსი შტო | ვალდეკი |
|  |
| თავისუფალი ქალაქები | 
ბრემენი | ჰამბურგი | ლიუბეკი |
|  |
| სხვა | 
ელზას-ლოთარინგია | გერმანიის კოლონიები |

 |
აგებენ ასფალტს
ასფალტდამგები
**ასფალტი** (ბერძ. άσφαλτος – მთის ფისი) — რუხი ფერის ფისისებური მასა, რომლითაც გზების, ქუჩების, მოედნების ზედაპირს ფარავენ. განასხვავებენ ბუნებრივსა და ხელოვნურ ასფალტს. ბუნებრივი ასფალტი ნავთობისაგან წარმოიქმნება. მსუბუქი ფრაქციების აორთქლებისა და ჰიპერგენეზისის ზეგავლენით მძიმე ფრაქციების დაჟანგვის შედეგად ნავთობი ჯერ სქელ, ძალიან ბლანტ მალთად იქცევა, მერე კი — მყარ, ადვილდნობად ასფალტად. შემდგომი ცვლილებებისას წამროიქმნება ასფალტიტი. ზოგჯერ ასფალტის დიდი „ნავთობის ტბები" ზედაპირზე ქმნის მეტნაკლებად სქელ ქერქს (მაგ. ასფალტის ტბა კუნძულ ტრინიდადზე). ასფალტი დიდი რაოდენობითაა იმ ნავთობიან ქანებში, რომლებიც განლაგებულია დედამიწის ზედაპირის ახლოს ან ზედაპირზე გამოდის. ასფალტი ქვის, დოლომიტისა და სხვა ქანებში ავსებს ბზარებსა და ღრუებს. საქართველოში ცნობილია ნატანების, ელდარისა და შირაქის ასფალტის საბადოები, გაგრის ასფალტოვანი ქანები და სხვ. საზღვარგარეთ მნიშვნელოვანი საბადოებია: ვენესუელაში, საფრანგეთში, იორდანიაში, კანადაში, ისრაელში. 

ხელოვნური ასფალტი ბიტუმისა და დაქუცმაცებული მინერალური შემვსების (უმთავრესად კირქვის) ნარევია. ბუნებრივი ასფალტისგან განსხვავებით, ხელოვნური ასფალტი შეიცავს პარაფინისა და ნავთობის ზეთებს. ქვიშასთან, ხრეშთან, ღორღთან შერეულ ხელოვნურ ასფალტს ფართოდ იყენებენ იატაკისა და ტროტუარის დასაგებად, გზის საფრად და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 662-663.

სქოლიო
------

1. ↑  უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:ასფალტი
 | ასფალტი ვიქსიკონში |
**ასფიქსია** (ძვ. ბერძნ. ἀ- — „უარყოფითი ნაწილაკი" და  σφύξη — „პულსი") — მწვავე პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელსაც იწვევს სისხლსა და ქსოვილებში ჟანგბადის რაოდენობის მკვეთრი შემცირება და ნახშირორჟანგის დაგროვება. ახასიათებს სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის მძიმე დარღვევა სრულ შეწყვეტამდე. 

განარჩევენ მექანიკურ და ტოქსიკურ ასფიქსიას. მექანიკური ასფიქსია შეიძლება განვითარდეს სასუნთქი გზების უცხო სხეულით დაცობის, მათზე სიმსივნის ან გარეგანი მექანიკური დაწოლის (მოხრჩობა, ჩამოხრჩობა, ჭყლეტაში მოყოლა), ხორხის შეშუპების ან სპაზმის (დიფთერიის, ტეტანუსის დროს) და სხვათა შედეგად. ტოქსიკურ ასფიქსიას სასუნთქი გზების დამთრგუნველ ქიმიურ ნივთიერებათა (მორფინი, კურარე, ციანკალიუმის ნაერთები და სხვა) მოქმედება იწვევს.

ასფიქსიის დროს სუნთქვა გახშირებული და გაღრმავებულია. ავადმყოფს ჯერ ჩასუნთქვა უჭირს, შემდეგ ამოსუნთქვა, ლურჯდება, თავბრუ ეხვევა, კარგავს ცნობიერებას, გუგები უვიწროვდება და შემდეგ ისევ უფართოვდება, გულის რიტმი ერღვევა და სუნთქვა უწყდება. ასფიქსიის კლინიკური სურათი დამოკიდებულია გამომწვევ მიზეზებზე. სუნთქვის შეჩერებიდან 5-6 წუთის შემდეგ ასფიქსია სიკვდილით მთავრდება ყველა შემთხვევაში. 

მკურნალობა: გამომწვევი მიზეზის ლიკვიდაცია, სასუნთქი გზების გამტარობის აღდგენა, ხელოვნური სუნთქვა, გულის მასაჟი და სხვა. 

ასფიქსიით გარდაცვლილი ადამიანის გვამის კვეთისას თვალსაჩინოდაა გამოხატული მთელი რიგი დამახასიათებელი ცვლილებები: გვამური ლაქები, ციანოზი, წერტილოვანი სისხლჩაქცევები ლორწოვან და სეროზულ გარსებქვეშ, ფილტვების მწვავე შეშუპება, ემფიზემა და სხვა. ამ ცვლილებებს დიდი მნიშვნელობა აქვს სასამართლო მედიცინაში სიკვდილის მიზეზის დასადგენად.

ნაყოფისა და ახალშობილის ასფიქსია ნაყოფისათვის ჟანგბადის მიწოდების შეფერხების ან სრული შეწყვეტის შედეგია და გამოწვეულია ჭიპლარის სისხლის მიმოქცევის დარღვევით, დედის ან ნაყოფის დაავადებით. ნაყოფის ასფიქსიის დროს საჭიროა ნაყოფის სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესება და მშობიარობის დაჩქარება. ნაყოფისა და ახალშობილის ასფიქსია მკვდრადშობის, ჩვილთა სიკვდილის, აგრეთვე ბავშვის შემდგომი განვითარების პროცესში მომხდარი დარღვევების უხშირესი მიზეზია.

ლიტერატურა
----------

* *შანიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 663.
**აფონსუ I** (პორტ. Afonso I; დ. 10 აგვისტო, 1377 — გ. 15 დეკემბერი, 1461) — პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის უკანონო ვაჟი. ავისის დინასტიის წარმომადგენელი და ბრაგანსის დინასტიის დამაარსებელი, რომელიც შემდგომში მართავდა პორტუგალიასა და ბრაზილიას. ბრაგანსის ჰერცოგი 1442-1461 წლებში და ბარსელოს გრაფი 1401-1461 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

აფონსუ დაიბადა 1377 წლის 10 აგვისტოს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ისა და მისი საყვარლის, ინეს პერესის უკანონო ვაჟი. იგი თავის ღვიძლ დასთან, ბეატრიზთან ერთად იზრდებოდა პორტუგალიის სამეფო კარზე, სადაც მათ აღზრდა-განათლებაზე ჟუან I-ის ინგლისელი ცოლი, დედოფალი ფილიპა ლანკასტერი ზრუნავდა. 

1415 წელს, სეუტას დაპყრობისას აფონსუს ევალებოდა ესტრემადურას პროვინციის მომზადება ბრძოლისთვის. სეუტადან დაბრუნების შემდეგ, გმირობისათვის მამამისმა მას გარკვეული პრივილეგიები მიანიჭა. 1433 წელს, ჟუან I-ის გარდაცვალების შემდეგ მეფე აფონსუს ნახევარ-ძმა, დუარტე I გახდა, რომელთანაც მართალია მას კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, მაგრამ მეფემ აფონსუს ნება არ დართო ტანჟერის ალყაში მიეღო მონაწილეობა. 

1438 წელს, დუარტეს გარდაცვალების შემდეგ მეფე მისი მცირეწლოვანი ვაჟი აფონსუ V გახდა. ტრადიციის მიხედვით მეფის რეგენტი დედამისი, ამ შემთხვევაში დედოფალი ელეანორ არაგონელი უნდა გამხდარიყო, მაგრამ დუარტემ დატოვა ანდერძი, რის გამოც რეგენტი მისი ძმა, პედრუ გახდა. აფონსუსა და პედრუს ერთმანეთთან ცუდი ურთიერთობა ჰქონდათ, ამიტომაც რეგენტობისათვის დაწყებულ ბრძოლაში იგი ელეანორს მიემხრო. 1442 წლის 30 დეკემბერს, შერიგებისა და დაახლოვების მიზნით პედრუმ აფონსუს ბრაგანსის ჰერცოგობა უბოძა, რითაც იგი არა მხოლოდ პორტუგალიაში, არამედ ევროპის ერთ-ერთ უმდიდრეს კაცად აქცია. ამან ძმები მაინც ვერ დააახლოვა. აფონსუ ახლოს იყო მეფე აფონსუ V-თან, რომელსაც იგი ძალიან უყვარდა. 

1448 წელს აფონსუ V სრულწლოვანი გახდა და პედრუს რეგენტობა ჩამოართვა. სულ მალე პედრუსა და მეფეს შორის ომი დაიწყო, სადაც აფონსუცა და მისი ნახევარ-ძმებიც მეფის მხარეს დადგნენ და 1449 წელს ბრძოლაში მოკლეს პედრუ, მიუხედავად იმისა, რომ აფონსუ V პედრუს ასულ იზაბელ კოიმბრელზე იყო დაქორწინებული. 

ბრძოლის შემდეგ აფონსუ V-მ ბრაგანსის ჰერცოგს ახალი ტიტულები და პრივილეგიები მიანიჭა, აფრიკული კამპანიისას კი მთელი სამეფო ხელისუფლება მას ჩააბარა. აფონსუ გარდაიცვალა 1461 წლის 15 დეკემბერს, 84 წლის ასაკში.

შვილები
-------

აფონსუს შვილები მხოლოდ პირველი ცოლის, ბეატრიზ პერეირასგან ჰყავდა:

1. აფონსუ (1401-1460), ვალენცას პირველი მარკიზი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
2. იზაბელა (1402-1466), ცოლად გაჰყვა პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის ვაჟ ჟუან პორტუგალიელს;
3. ფერნანდუ (1403-1478), ბრაგანსის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ხუანა დე კასტრო, რომელთანაც ექვსი შვილი შეეძინა;

ლიტერატურა
----------

* Nobreza de Portugal e Brasil, Vol. II pages 437 to 439. Published by Zairol Lda. Lisbon 1989.
* Gerli, E. Michael, and Armistead Samuel G. Medieval Iberia, p. 182, Taylor & Francis, 2003 ISBN 9780415939188
**არგენტინის ეროვნული კონგრესი** (ესპ. *Congreso de la Nación Argentina*) — არგენტინის საკანონმდებლო ორგანო. შედგება ორი პალატისგან: 72 ადგილიანი სენატისა და 257 ადგილიანი დეპუტატთა პალატისგან.

კონგრესის შენობა მდებარეობს ბუენოს-აირესში, დე-მაიოს გამზირის დასავლეთ ნაწილის ბოლოში.

ჩვეულებრივი სესიები გრძელდება 1 მარტიდან 30 ნოემბრამდე, მაგრამ შესვენების დროს, საჭიროების შემთხვევაში არგენტინის პრეზიდენტს შეუძლია მოიწვიოს საგანგებო სესია. სათანადო მანდატის განმავლობაში, სენატორები და დეპუტატები სარგებლობენ საპარლამენტო იმუნიტეტით, რომელიც შესაძლებელია მოხსნილ იქნას თავიანთ კოლეგების მიერ, თუ ისინი წასწრებულ იქნებიან კრიმინალურ ფაქტზე.

კონგრესი უფლებამოსილია დაამტკიცოს ან უკუაგდოს ნებისმიერი საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომელსაც არგენტინა სხვა ქვეყნებთან თუ ორგანიზაციებთან აფორმებს. კონგრესის მოვალეობაში შედის ასევე გამოსცეს დეკლარაცია არგენტინის შეიარაღებული ძალების მობილიზაციის შესახებ ქვეყნის ტერიტორიის შიგნით თუ მის ფარგლებს გარეთ.

კონგრესის შენობა 1898-1906 წლებში აშენდა, ესთეტიკური დეტალების დონეზე კი მხოლოდ 1946 წელს დასრულდა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არგენტინის სენატი
* არგენტინის დეპუტატთა პალატა
* არგენტინის პოლიტიკა
* არგენტინის კონსტიტუცია
* არგენტინის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***არგენტინის ეროვნული კონგრესი***

* კონგრესის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2000-12-06 საიტზე Wayback Machine.
* Google Maps-ის თანამგზავრული სურათები

სქოლიო
------

1. ↑  Argentine Constitution, art. 63
2. ↑  Argentine Constitution, art. 75, i.15
**ახალი დროება** — ქართული ყოველკვირეული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, მუშათა პროფკავშირის ორგანო. გამოდიოდა ტფილისში 1906 წლის 14 ნოემბრიდან 1907 წლის 8 იანვრამდე. გამოსცემდა ბოლშევიკური პარტიის თბილისის კომიტეტი. რედაქციაში შედიოდნენ: იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვები. ფორმალური რედაქტორი-გამომცემელი — დ. გიგიბერია. 

„ახალი დროება" ხელმძღვანელობდა ვლადიმერ ლენინის დებულებებით და მტკიცე კავშირი ჰქონდა ლენინურ გაზეთებთან. ქვეყნებოდა თეორიულ-პრაქტიკული ხასიათის სტატიები, მუშათა და გლეხთა მოძრაობის ამსახველი კორესპონდენციები, ინფორმაციები, იბეჭდებოდა, აგრეთვე, მოთხრობები, ნარკვევები, ლექსები, ფელეტონები და სხვა.

„ახალ დროებაში", ისევე როგორც მის წინამორბედ გაზეთ „ახალ ცხოვრებაში" და შემდგომში გამოცემულ გაზეთებში — „მნათობში", „ჩვენს ცხოვრებასა" და „დროში", აქტიურად თანამშრომლობდნენ მწერლები იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ნატალია აზიანი, ვარლამ რუხაძე, ია ეკალაძე, დომენტი თომაშვილი, იასამანი, შალვა შარაშიძე. მუშა პოეტები — მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. დარჩია, დ. ქარცივაძე და სხვები. აშკარა ბოლშევიკური მიმართულების გამო პირველი ნომრის გამოსვლისთანავე დაიწყო გაზეთის შეზღუდვა და რეპრესიები მეფის ხელისუფლების მხრივ. მე-9 ნომრის გამოსვლის შემდეგ თბილისის გუბერნატორის განკარგულებით, „უაღრესად მავნე მიმართულების" გამო, გაზეთი დახურეს და სტამბა დაარბიეს.

ლიტერატურა
----------

* *ნატროშვილი ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 86.