recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნდუგუ** (ფრანგ. Lagune Ndougou) — ლაგუნა გაბონში. ის მდებარეობს ოგოუე-მარიტიმის პროვინციაში, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, 300 კმ-ით სამხრეთით დედაქალაქ ლიბრევილიდან. ლაგუნა ნდუგუ მდებარეობს ზღვის დონიდან 33 მეტრ სიმაღლეზე, რომლის ფართობი შეადგენს 582 კმ²-ს. მის გვერდით მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილი იმყოფება ზღვის დონიდან 82 მეტრზე, ლაგუნა ნდუგუდან 1,0 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

კლიმატი ამ რაიონში ზომიერია. აქ ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 19 °С-ს. ყველაზე უფრო ცხელი თვეა აპრილი, როდესაც საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 24 °C-ს, ხოლო ყველაზე უფრო ცივი ივლისი — 16 °С. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 1520 მმ-ს. ყველაზე უფრო წვიმიანი თვეა ნოემბერი, საშუალოდ 276 მმ ნალექი, ხოლო ყველაზე უფრო მშრალი თვეა ივლისი, საშუალოდ 2 მმ ნალექი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Lagune Ndogo hos Geonames.org (cc-by); post uppdaterad 2012-01-18; databasdump nerladdad 2016-04-26
2. ↑  Viewfinder Panoramas Digital elevation Model. ციტირების თარიღი: 2015-06-21.
3. ↑  NASA. NASA Earth Observations Data Set Index.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-04-26. ციტირების თარიღი: 30 januari 2016.
4. ↑  NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission. NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-04-19. ციტირების თარიღი: 30 januari 2016.
**მწვანე ძურწა** (ლათ. Setaria viridis) — მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. საგაზაფხულო ერთწლოვანი მარცვლოვანი სარეველა. აქვს ფუნჯა ფესვთა სისტემა. გაღივების მინიმალური ტემპერატურაა 6–8 °C, ოპტიმალური 20–30 °C. აღმონაცენი ჩნდება აპრილ-ივნისში (ივლის-აგვისტოში), ყვავილობს ივნის-სექტემბერში, ნაყოფიანობს ივლის-ოქტომბერში. მაქსიმალური ნაყოფიერება 2300 მარცვალი ერთ მცენარეზე, მოუმწიფებელ მდგომარეობაში თესლები ღივდება ნიადაგის 12–14 სმ სიღრმიდან, ცხოველმყოფელობას ინარჩუნებს არაუმეტეს 4 წლამდე. გვხვდება ნათესებში, ბაღებში, ბოსტნებში, სილნარ და ქვიშნარ ნიადაგებში.

საქართველოში გვხვდება ყველგან. ქართლ-კახეთში ცნობილია როგორც **ძურწაბალახი**, ზემო იმერეთში – **ღომფეტვა**, **ურნაველის ბალახი**, რაჭაში – **ღომა**, ლეჩხუმში – **ღომისთავა**. ჭანურად ეწოდება **მტკუი ქურუმი**.

სქოლიო
------

1. 1 2  *მაყაშვილი ა.*, მწვანე ძურწა // ბოტანიკური ლექსიკონი, თბ.: „საბჭოთა საქართველო", 1961.
2. ↑  ხორბლის მავნებლები დაავადებები, სარეველები და მათ წინააღმდეგ ბრძოლა. სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. *centri.gov.ge* (2015).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-28. ციტირების თარიღი: 29 ივლისი, 2020.
3. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 282.
**რუბლის ძეგლი** (რუს. Памятник рублю) — 1997 წელს გამოცემული ერთი რუსული რუბლის ნომინალის ძეგლი ტომსკში. დამზადებულია ხისაგან. მისი მასაა 250 კგ. მასშტაბი — 100:1. აქვს ხის ბუნებრივი ფერი, ზემოდან დაფარულია სპეციალური მასალით, რომელიც იცავს ნალექებისაგან. მცირე ხნით განთავსებული იყო პლასტმასის გამჭვირვალე სათავსში.

2008 წლის 10 ივნისიდან 2014 წლის 8 მაისამდგე რუბლის ძეგლი იდგა ნოვოსობორნის მოედანზე ტომსკში, საიდანაც მოხდა მისი დემონტაჟი და წაიღეს გასარემონტებლად.

2015 წლის 17-18 აპრილს მეექვსე გამოფენა-ბაზრობის „ჩვენი პირადი ფინანსები" დროს გამოფინეს ტომსკის სახელმწიფო ფილარმონიის წინ მდებარე მოედანზე, ხოლო რამდენიმე დღის შემდეგ გადაიტანეს აღდგომის მთაზე, ტომსკის ისტორიის მუზეუმის ახლოს.

ისტორია
-------

ხის ერთ რუბლიანის ძეგლი აღმართეს 2008 წლის 10 ივნისს ტომსკის მეოთხე კარნავალის ფარგლებში. კარნავალის ორგანიზატორი და ძეგლის დადგმის ინიციატორი გახდა ქალაქ ტომსკის ადმინისტრაცია და მედია-ჰოლდინგი „სარეკლამო დაიჯესტი". ფესტივალის საორგანიზაციო კომიტეტმა უკვე შეიტანა განაცხადი ხის რუბლის გინესის რეკორდების წიგნსა და რუსეთის რეკორდების წიგნში შეტანის შესახებ, როგორც მონეტის ქვეყანაში ყველაზე დიდი ასლი.

სიმბოლიკა
---------

ფესტივალის საორგანიზაციო კომიტეტმა რუბლის ხის ქანდაკების შექმნის იდეა ახსნა იმით, რომ ტომსკი მოსახლეობისათვის და სტუმრებისთვის დაკავშირებულია სიტყვა „ხესთან", ხის არქიტექტურის დამსახურებით. ასევე ქანდაკება ხაზს უსვამს ტომსკის მხარეში ტყის მასივების დიდ რაოდენობას.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Томск.ру: Памятник деревянному рублю..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-02-18. ციტირების თარიღი: 2019-01-11.
2. ↑  „В Томске с Новособорной площади убрали памятник рублю". Томский Обзор. 12 мая 2014. ციტირების თარიღი: 2014-07-27. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
ებრაული წარწერა. მცხეთა. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი. თბილისი.
**მცხეთის ებრაული ეპიტაფია** — ებრაული დამწერლობით შესრულებული წარწერა საფლავის ქვაზე, აღმოჩენილი თბილისსა და მცხეთას შორის გზის მშენებლობის დროს. თავდაპირველად მოხდა ნეკროპოლის ნაშთის მიკვლევა, სადაც არაერთი ქვაყითი იქნა აღმოჩენილი. 1872 წელს ფრიდრიხ ბაიერნის მიერ მთავრობისადმი თხოვნის შემდეგ მოხდა აღნიშნული აღმოჩენის მეცნიერულად შესწავლა. მან თავისი კვლევები გაზეთ „Кавказ" სამ ნოემბერში გამოაქვეყნა სათაურით „Исследования древних гробниц близ д. Мцхета, произведенных г. Байерном летом 1871 года".

აღწერა
------

საფლავის ქვა აღმოჩენილი იქნა არა ზედაპირზე არამედ უშუალოდ ქვაყუთში. აღსანიშნავია რომ ქვაყუთში მხოლოდ წარწერიანი ქვა იყო აღმოჩენილი. წარწერა პირველად წაიკითხა დ. ხვოლსონმა და მისი კვლევები გამოაქვეყნა 1884 წელს[1].

წარწერის დაზიანების, ასევე მასზე უშუალოდ წვდომის არქონის გამო გართულდა რიგი სიტყვების ამოკითხვა და ანალიზი. საბოლოოდ ტექსტი იქნა გაშიფრული და წაკითხული. ტქესტი შედგება 7 სტრიქონისაგან.

הדין קבר א   

דאבא קנירא  

יהודה דמתקר   

נותן משבבה  

עים הצדיקים   

עמידתה!‘ עי ם  

הכשירים

რუს. Это гробъ   

дорогаво (?почтеннаго?)   

отца Иегуды, прозваннаго Гуркъ.   

Место его покоя   

да будет съ благочестивыми,   

его иоскресение   

съ (въ обшении съ) праведными.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მცხეთის ებრაული ეპიტაფია (1938)

ლიტერატურა
----------

* Zaitshrift fur Ethnographie von Bastian unda Hartmann, Bd. IV, 1872,
* გ. წერეთელი, „მცხეთის ახლადაღმოჩენილი ებრაული წარწერა", თბ. 1940, გვ. 419-425

სქოლიო
------

1. ↑  Д. А. Хвольсон, «Сборник еврейских надписей, содержащий надгробные надписи из Крыма и надгробные и другие надписи из иных мест, в древнем еврейском квадратном шрифте, также и образцы шрифтов из рукописей от IX-XV столетия», СПБ, 1884, ст. 130-134
**მცხეთის სასელექციო სადგური** *საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტის ი. ლომოურის სახელობის მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტისა*, დაარსდა 1914 წელს თბილისის ბოტანიკურ ბაღში სელექციის განყოფილების სახელწოდებით. 1929 წელს გადაკეთდა საქართველოს ცენტრალურ სასელექციო სადგურად. 1933 წელს გადაიტანეს მცხეთაში (სოფ. ახალუბანსა და წილკანს შორის). 1935 წელს მის ბაზაზე დაარსდა მემინდვრეობის რესპუბლიკური საცდელი სადგური, რომელიც 1938 წელს გაიყო ორ ნაწილად — სასელექციო სადგური დარჩა მცხეთაში, ხოლო მემინდვრეობის რესპუბლიკური საცდელი სადგური გადაიტანეს გარდაბანში. 1969 წელს პირველს ეწოდა მცხეთის სასელექციო სადგური. მას აქვს ხორბლის, ქერის, სიმინდის, სამარცვლე პარკოსნებისა და საკვები ბალახების სელექციური ჯგუფები; ბიოქიმიური, მცენარეთა დაცვისა და ციტოლოგიის ლაბორატორიები. აქ გამოყვანილია და წარმოებაში დანერგილია 21 ახალი ჯიში. სადგურს უჭირავს 102 ჰა, ექვემდებარება სოფელ ნოსირისა და დაბა წალკის დასაყრდენი პუნქტები.

ლიტერატურა
----------

* *ს. თედორაძე,* ქსე, ტ. 7, გვ. 258-259, თბ. 1984
ორლიკის ციხე-დარბაზი დღეს
**ორლიკის ციხე-დარბაზი** — მდებარეობს სოფელ ორლიკ-ნად-ვლტავოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 500 მეტრში,[1] პისეკის რაიონის ჩრდილოეთში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარეში, ჩეხეთში. თავიდან ციხესიმაგრე მდებარეობდა მდინარე ვლტავას ნაპირზე, დაახლოებით 60 მეტრის სიმაღლის კლდეზე, ხოლო 1954-62 წლებში ორლიკის კაშხლის აშენები შემდეგ ის წყლის დონიდან რამდენიმე მეტრითაა დაშორებული.

ორლიკის მნიშვნელობა მომდინარეობს ჩეხური სიტყვიდან (ჩეხ. Orel) რაც მართვეს (*ახალგაზრდა არწივი*) ნიშნავს.

ისტორია
-------

ორლიკის ციხე-დარბაზი, ორლიკის კაშხალის აგებამდე
ორლიკი XIII საულუინის მეორე ნახევარშ ააშენეს, როგორც პრჟემისლიდების დინასტიის ოტოკარ II-ის სამეფო ციხე-დარბაზი. შუა საუკუნეებში მის მფლობელი ბევრჯერ შეიცვალა. 1408 წლიდან მას სოფელ სვიიშინის წარჩინებულები ფლობდნენ, ხოლო ჰუსიტების პერიოდში ციხეში იან ჟიჟკა იყო გამაგრებული.[2] 1508 წელს ციხე-სიმაგრე დაიწვა და ახალმა მფლობელებმა ის აღადგინეს როგორც რენესანსის ეპოქის ციხე-დარბაზი. 1623 წელს ეგენბერგებმა შეიძინეს ორლიკი, ხოლო 1717 წელს ის მემკვიდრეობით გადაეცათ შვარცენბერგებს.[3] XIX მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისისთვის ის მათი მთავარი რეზიდენცია იყო. 1802 წელს ციხე-დარბაზი ისევ დაიწვა და შემდგომი შეკეთებისას დაემატა მეოთხე სართული. დღისთვის მოღწეული სახე შექმნილია 1849-1860 წლებში. 1948 წელს კომუნისტებმა მოახდინეს ციხის კონფისკაცია, თუმცა 1990 წელს ის ისევ დაუბრუნდათ შვარცენბერგებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ზვიკოვის ციხე-დარბაზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ორლიკის ციხე-დარბაზი***

* Orlík nad Vltavou

სქოლიო
------

1. ↑  Dunford, Lisa, Brett Atkinson, Neil Wilson (2007), *Czech & Slovak Republics*, Lonely Planet, p. 189, ISBN 1-74104-300-X
2. ↑  Ehrenberger, Tomaš (2003), *The 88 Most Beautiful Castles*, pg. 103, Kartografie Praha a.s. ISBN 80-7011-745-1
3. ↑  David, Petr, Vladimír Soukup, Lubomír Čech (2004), *Wonders of Bohemia, Moravia and Silesia*, Euromedia Group, pg. 139, ISBN 978-80-242-2455-8
**მწვანე წყალმცენარეები** (ლათ. Chlorophyta) — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება (ტიპი). ერთუჯრედიანი, კოლონიური, მრავალუჯრედიანი (ძაფისებრი, იშვიათად სხვადასხვა სტრუქტურის მქონე ფირფიტისებრი) და არაუჯრედული აგებულების მწვანედ შეფერილი ფორმებია. მრავლდებიან ვეგეტატიურად (ერთუჯრედიანის ორად დაყოფა, ძაფოვანის ან კოლონიის გრაფმენტაცია), უსქესოდ (ზოოსპორებით ან უმოძრაო სპორებით) და სქესობრივად (იზოგამია, პეტეროგამია, ოოგამია, კონიუგაცია). 

მწვანე წყალმცენარეები იყოფა 2 ქვეგანყოფილებად: *საკუთრივ მწვანეებად* (ლათ. Chlorophytina) და კონიუგატებად (ლათ. Conjugatophytina). ცნობილია 5700-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია უმთავრესად მტკნარ წყალში, გვხვდება ზღვაშიც, ზოგიერთი ხის ქერქზე, ნიადაგში და სხვა ადგილებში. ერთუჯრედიანი და კოლონიური მწვანე წყალმცენარეები პლაქტონში მასობრივი გამრავლების დროს იწვევს წყლის „ყვავილობას", რაც ხშირად უარყოფით გავლენას ახდენს როგორც ჰიდროტექნიკურ ნაგებობაზე, ისე ჰიდრობიონტთა ცხოვრებაზე. ზოგიერთ მწვანე წყალმცენარეებს (ულვა მონოსტომა) აღმოსავლეთ აზიაში საკვებად იყენებენ. ბევრ ქვეყანაში ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარეები (მაგ. ქლორულა, სცენედესნუსი და სხვა), როგორც მაღალკალორიული საკვები, ფართოდ არის კულტივირებული. კულტურებს იყენებენ ასევე დახურულ ეკოსისტემებში (კოსმოსურ ხომალდებზე და სხვაგან) ჰაერის რეგენერაციისა და ჩამდინარე წყლის ბიოლოგიური გასუფთავებისათვის.

ლიტერატურა
----------

* *ნ. ა. კომარნიცი, ლ. ვ. კუდრიშოვი, ა. ა. ურანოვი*, „მცენარეთა სისტემატიკა", გვ. 38—39, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბ. 1973
* *ყანჩელი ქ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 265.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
არქეოპლასტიდა *(Archaeplastida)* / მცენარეები *(Plantae)* *sensu lato* |
| --- |
|  |
| არაკლასიფიცირებული | 
წითელი წყალმცენარეები *(Rhodophyta)* • გლაუკოფიტები *(Glaucophyta)* |
|  |
| მწვანე მცენარეები*(Viridiplantae)*/მცენარეები *(Plantae)**sensu stricto* | 
მწვანე წყალმცენარეები *(Chlorophyta)* • ქაროფიტები *(Charophyta)*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| უმაღლესიმცენარეები*(Embryophyta)*/მცენარეები(*Plantae*)*sensu strictissimo* | 

|  |  |
| --- | --- |
| ხავსისნაირნი*(Bryophyta)* | 
ღვიძლის ხავსები *(Marchantiophyta)* • ანთოცეროსისნაირნი *(Anthocerotophyta)* • ხავსები *(Musci)* |
|  |
| ჭურჭლოვანიმცენარეები *(Tracheophyta)* | 
ლიკოპოდიუმები *(Lycopodiophyta)* • გვიმრანაირნი *(Moniliformopses)*

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| თესლოვნები*(Spermatophyta)* | 

|  |  |
| --- | --- |
| შიშველთესლოვნები*(Gymnosperm)* | 
წიწვოვნები *(Pinophyta)* • საგოსნაირნი *(Cycadophyta)* • გინგკოსნაირნი *(Ginkgophyta)* • საფართესლოვანები *(Gnetophyta)* |
|  |
| ფარულთესლოვნები*(Angiosperms)* | 
ყვავილოვნები *(Magnyophyta)* |

 |

 |

 |

 |
|  |
| 
**პორტალი** |

 |
**ნიუ-იორკული ტრილოგია** (ინგლ. The New York Trilogy) — თანამედროვე ამერიკელი პოსტმოდერნისტი მწერლის, პოლ ოსტერის ყველაზე პოპულარული ნაწარმოები. ტრილოგია შედგება სამი ნაწილისგან: „შუშის ქალაქი", „აჩრდილები" და „დაკეტილი ოთახი", 

ტრილოგიის ნაწილები ერთი შეხედვით, დამოუკიდებელი რომანებია, მაგრამ სიუჟეტური პარალელები, კარგად ნაცნობი ლიტერატურული სახეებისა და სახელების, პერსონაჟების გამეორება და შეშლილობამდე მისული მთავარი გმირების მსგავსი ბოლო ქმნის ახალ, მეტაფიზიკურ სამყაროს, რომლის პირობითი ცენტრი წარსულის აჩრდილებით სავსე ნიუ-იორკია, სივრცითი და დროითი საზღვარი კი - დარღვეული. ამ სამყაროში შესული მკითხველი თავს რომანის ერთ-ერთ პერსონაჟად გრძნობს, ავტორის განზრახვითა და სურვილით ქმედების თანამონაწილედაა მიწვეული და უსასრულოდ ინტერპრეტირების ნება ეძლევა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლ ოსტერი – ქალაქელი განდეგილი

ლიტერატურა
----------

* *პოლ ოსტერი*, ნიუ-იორკული ტრილოგია — თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2008, ISBN 978-9941-403-09-5
* *პოლ ოსტერი*, ნიუიორკული ტრილოგია — თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2016, ISBN 978-9941-23-569-6
**ნიუატოპუტაპუ** (ინგლ. Niuatoputapu) — კუნძული ტონგის სამეფოს ნიუასის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს 167 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ვავაუდან და 516 კმ-ში ჩრდილოეთით კუნძულ ტონგატაპუდან. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ნიუასის ოლქში.

გეოგრაფია
---------

ნიუატოპუტაპუს (სამხრეთით) და ტაფაჰის (ჩრდილოეთით) კუნძულების კოსმოსური ხედი.
ნიუატოპუტაპუს რუკა
ნიუატოპუტაპუს კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 157 მეტრს და წარმოადგენს ძველი ვულკანის კრატერს, რომელმაც განიცადა ძლიერი ეროზია. ნიუატოპუტაპუს სანაპირო ვაკიანია და გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით, რომელიც უძველეს დროში გარს ერტყა ვულკანს. კუნძულის ხმელეთის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 18 კმ²-ს.

ისტორია
-------

ნიუატოპუტაპუს კუნძული 1616 წელს აღმოაჩინეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა. მათ კუნძულს სახელად დაარქვეს *Verraders Eylandt* (ნიდერლანდური ენიდან თარგმანში — «მოღალატეთა კუნძული»). 1767 წელს კუნძულზე იმყოფებოდა ინგლისელი მოგზაური სამუელ უოლისი, რომელმაც მას სახელად დაარქვა კეპელის კუნძული (ინგლ. Keppel Island), ბრიტანეთის საადმირალოს პირველი ლორდის — ოგასტეს კეპელის პატივსაცემად.

მოსახლეობა
----------

2011 წელს კუნძულ ნიუატოპუტაპუს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 716 ადამიანი. მთავარი დასახლება — სოფელი ჰიჰიფო, რომელიც მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ნიუატოპუტაპუს კუნძულზე მოქმედებს აეროპორტი.

საინტერესო ფაქტები
------------------

* ზოგიერთი მონაცემებით, ნიუატოპუტაპუს კუნძული მოძრაობს 25,4 სმ წელიწადში სიჩქარით, რაც ყველაზე სწრაფი სიჩქარეა გეოლოგიური სტრუქტურებისათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Geohive: Tonga
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნილოსი (XV საუკუნე)**. |


**ნილოსი** (არაბ. النيل‎ - ელ-ბაჰრ; ლათ. Nilus, ბერძნ.Neilos) — მდინარე აფრიკაში. მიჩნეულია მსოფლიოს უგრძეს მდინარედ. წარმოიქმნება თეთრი ნილოსისა და ცისფერი ნილოსის შეერთებით. მდინარის სიგრძე კაგერას სათავიდან 6 853 კილომეტრია. აუზის ფართობი - 2870 ათასი კმ2. ჩაედინება ხმელთაშუა ზღვაში, შესართავთან წარმოქმნის საკმაოდ დიდ დელტას.

ნილოსის ჩრდილოეთი ნაწილი, სუდანიდან ეგვიპტეში გადასვლის შემდეგ, მთლიანად უდაბნოში მიედინება. სწორედ ნილოსზე იყო მთლიანად დამოკიდებული ძველი ეგვიპტის ცივილიზაცია. თანამედროვე ეგვიპტის ყველაზე დიდი ქალაქები სწორედ ნილოსის ამ ნაწილში მდებარეობს, ასუანის კაშხლის ჩრდილოეთით, ისტორიული, ძველი ეგვიპტის ძეგლების სიახლოვეს.

ძველი ეგვიპტელები ნილოსს *იტერუს* უწოდებდნენ, რაც „დიდ მდინარეს" ნიშნავდა. *(გამოსახულია იეროგლიფზე მარცხნივ)*

გალერეა
-------

* ეგვიპტე, 1900 წ.ეგვიპტე, 1900 წ.
* ხედი საკრუიზო გემიდან, ეგვიპტეხედი საკრუიზო გემიდან, ეგვიპტე
* ასუანის კაშხლის სიახლოვეს ასუანის კაშხლის სიახლოვეს
* კაიროკაირო
* 
* ნილოსი უგანდაშინილოსი უგანდაში
* უგანდა უგანდა

მედია ფაილები
-------------

* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რას ეძახდნენ ნილოსს ძველი ეგვიპტელები?
* ფაქტები ნილოსზე
* ნილოსისა და ამაზონის შედარება
* ინფორმაცია და ნილოსის რუკები დაარქივებული 2006-09-13 საიტზე Wayback Machine.
* BBC - ამაზონი ნილოსზე გრძელია დაარქივებული 2011-04-11 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ნილოსი***
**ნიკოპოლი** (ბულგ. Никопол) — ქალაქი ბულგარეთში. მდებარეობს პლევენის ოლქის ნიკოპოლის თემში, მდინარე დუნაის მარჯვენა მხარეს. ბულგარეთის მეორე იმპერიის დედაქალაქი 1393-1395 წლებში.

ისტორია
-------

რომის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ნიკოპოლის ტერიტორიაზე არსებობდა მცირე დასახლება, რომელიც შედიოდა პროვინცია მეზიის შემადგენლობაში. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 169 წელს. რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ქალაქი აღმოჩნდა ბიზანტიის იმპერიის ჩრდილოეთ საზღვარზე. 1059 წელს მას უწოდეს ნიკოპოლისი (ბერძ. Νικόπολις; „გამარჯვების ქალაქი"). შუა საუკუნეების განმავლობაში შედიოდა ბულგარეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1393 წელს, ტირნოვოს ალყის შემდეგ ქალაქში გამაგრდა ბულგარეთის უკანასკნელი მეფე იოან-შიშმანი, სადაც იგი ოსმალებმა ტყვედ ჩაიგდეს. აქ განვითარებული ამბების გამო ნიკოპოლი ორი წლის განმავლობაში ითვლება ბულგარეთის დედაქალაქად. ნიკოპოლისთან 1396 წელს გაიმართა შუა საუკუნეების ერთ-ერთი უდიდესი ნიკოპოლის ბრძოლა. 

ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ნიკოპოლი ოსმალური ადმინისტრაციული ერთეულის სანჯაყის ცენტრი გახდა. 1877 წელს ნიკოპოლთან რუსეთ-ოსმალეთის ომის ფარგლებში გაიმართა ბრძოლა, რომელიც რუსების გამარჯვებით დასრულდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოპოლის თემის ვებგვერდი
* მოსახლეობის სტატისტიკა (ბულგარული)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბულგარეთის ისტორიული დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 
* პლისკა (681–893)
* ველიკი-პრესლავი (893–972)
* სკოპიე (972–992)
* ოჰრიდი (992–1018)
* ველიკო-ტირნოვო (1185–1393, 1878–1879)
* ნიკოპოლი (1393–1395)
* სოფია (1879-დან)
 |

 |
**რუპია ბვეზანი ბანდა** (ინგლ. Rupiah Bwezani Banda, დ. 13 თებერვალი 1937, გვანდა, სამხრეთ როდეზია — გ. 11 მარტი, 2022, ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეოთხე პრეზიდენტი 2008 წლის 19 აგვისტოდან. ვიცე-პრეზიდენტი 2006 წლიდან. პრეზიდენტ ლევი მვანავასაზე ინსულტის შეტევის შემდეგ 2008 წლის 28 ივნისიდან ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.

ბიოგრაფია
---------

რუპია ბანდა დაიბადა სამხრეთ როდეზიის (დღევანდელი ზიმბაბვე) ქალაქ გვანდაში. მისი მშობლები სამხრეთ როდეზიაში მის დაბადებამდე გადავიდნენ ჩრდილოეთ როდეზიიდან სამუშაოს პოვნის მიზნით. რუპია ბანდას პოლიტიკური კარიერა დაიწყო, მას შემდეგ, რაც 1960 წელს შეუერთდა ეროვნული დამოუკიდებლობის გაერთიანებულ პარტიას. ამავე წლიდან არის პარტიის წარმომადგენელი ჩრდილოეთ ევროპაში, ხოლო 1965 წლიდან ზამბიის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი ეგვიპტეში. 1967 წლიდან კი აშშ-ში. 1969 წელს დაბრუნდა ზამბიაში და დაიკავა მაღალი თანამდებობა სოფლის მეურნეობის კორპორაციაში. 1971 წლიდან არის გაეროში ზამბიის მუდმივი წარმომადგენელი, ხოლო 1975-1976 წლებში ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტი. მეგობრობდა უნიტას ლიდერ ჟონას სავიმბისთან. 

2008 წლის 1 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 40,1 %, მისმა კონკურენტმა პატრიოტული ფრონტის ლიდერმა მაიკლ სატამ კი 38,1 %. 2 ნოემბერს ლუსაკაში დასდო საპრეზიდენტო ფიცი. გახდა ქვეყნის მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.

გარდაიცვალა 2022 წლის 11 მარტს 85 წლის ასაკში.

პირადი ცხოვრება
---------------

1966 წელს პირველ ქორწინებაშია ჰოპე მვანსა მაკულუსთან, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Presidency of Zambia (State House) დაარქივებული 2005-06-19 საიტზე Wayback Machine.  Official Website
* Wayback Machine: Archived 2007 biography of Rupiah Banda from "Famous Zambians" Geocities website
* Long interview with Rupiah Banda
* President Banda of Zambia დაარქივებული 2011-07-15 საიტზე Wayback Machine.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ლევი მვანავასა | **ზამბიის პრეზიდენტი**2008-2011  | შემდეგი:მაიკლ სატა |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზამბიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* კენეთ კაუნდა
* ფრედერიკ ჩილუბა
* ლევი მვანავასა
* რუპია ბანდა
* მაიკლ სატა
* გაი სკოტი (მ/შ)
* ედგარ ლუნგუ
* ჰაკაინდე ჰიჩილემა
 |

 |




1. ↑  „Zambia's ex-President Rupiah Banda dead at 85". *DW.com*. 11 March 2022. ციტირების თარიღი: 12 March 2022.
2. ↑  „Zambia's former president Rupiah Banda dies aged 85". *National Post/Reuters* (ინგლისური). 11 March 2022. ციტირების თარიღი: 11 March 2022.
3. ↑  Mfula, Chris (12 March 2022). „Zambia's former president Rupiah Banda dies aged 85". *Reuters* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 12 March 2022.
**ოქროკუდა** (ლათ. Euproctis chrysorrhoea) — პეპელა ტალღურების ოჯახისა. ხეხილისა და ტყის ფოთლოვანი ჯიშების საშიში მავნებელია. პეპლის ფრთების შლილი 35 მმ აღწევს. ოქროკუდა თეთრია, წინა ფრთებზე ბოლოში ოთხი პატარა შავი წერტილი აქვს. დედალი ოქროკუდას მუცელი ოქროსფერი ბეწვების კონით ბოლოვდება (აქედან სახელწოდება). მატლი მონაცრისფრო შავია, მეჭეჭებზე აქვს ოქროსფერი ბეწვები. იკვებება ფოთლებით. მავნებლის მასობრივი გამრავლებისას მცენარე უფოთლოდ რჩება. ოქროკუდა ყველგანაა გავრცელებული; საქართველოში უმეტესად ქართლში, მესხეთსა და იმერეთში — ფოთლოვანი ტყის მერქნიან სახეობებზე, ასევე სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთებში — ხეხილზე. მკვებავი მცენარეებია: მუხა, წიფელი, კუნელი, ცაცხვი, არყი, რცხილა, კოწახური, ასკილი; ხეხილიდან — ვაშლი, მსხალი, ალუჩა, ქლიავი, ატამი და სხვა. სულ აზიანებს მერქნიანი მცენარეების 100-ზე მეტ სახეობას.

ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია. ოქროკუდა ზამთრობს მატლის სახით საზამთრო ბუდეში, II ასაკის მატლის ფაზაში. გაზაფხულზე მცენარის კვირტების გაშლისას მატლები გამოდიან აბლაბუდებიდან. დაჭუპრება ხდება ივნისში სათითაოდ ან ჯგუფურად, აბლაბუდისებრ პარკებში ფოთლებს შორის და ღეროზე, მასობრივი გამრავლებისას — ხეების ქვეშ ბალახზე. ჭუპრის ფაზა გრძელდება 15–20 დღეს. პეპლები ფრენენ ივლის-აგვისტოში. მდედრი პეპელა ფოთლის ქვედა მხარეს დებს კვერცხებს ჯგუფურად, თითოეულში 200–500 ცალის რაოდენობით. 15–20 დღის შემდეგ (უმეტესად ივლისის მეორე ნახევარში) კვერცხებიდან გამოჩეკილი მატლები 20–23 °C ტემპერატურაზე განვითარებას ამთავრებენ 30–45 დღეში. მატლები კვების პროცესში ფოთლებს ახვევენ აბლაბუდაში და წარმოიქმნება მკვრივი ნაცრისფერი ბუდე, რომელშიც ზამთრობს 200-დან 2000-მდე ცალი მატლი ერთად. წელიწადში ერთ თაობას იძლევა.

ბრძოლის ღონისძიებები: ბუდეების შეგროვება და დაწვა, მატლის გამოჩეკის პერიოდში პესტიციდების (კონტაქტური მოქმედების) გამოყენება, 16 °C-ის ზევით კარგად მოქმედებს ენტობაქტერინი-3 და დენდრობაცილინი.

გალერეა
-------

* ♀♀
* ♂♂
* მუხლუხიმუხლუხი

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *ალექსიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 610.
2. 1 2 3  *მანდარია ნ.*, *დიდმანიძე ე.*, იმერეთში გავრცელებულ ქერცლფრთიანების ზეოჯახ აბრეშუმქსოვებისებრთა (LEPIDOPTERA, BOMBYCIDOIDEA) მავნე სახეობები // აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოამბე, №2, 2013. — გვ. 160–161.
**როვშან ჯენეთ ოღლუ ბაირამოვი** (აზერ. Rövşən Cənnət oğlu Bayramov; დ. 7 მაისი, 1987, ბაქო, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ბერძნულ-რომაული სახეობის მოჭიდავე. 2007 და 2018 წლებში გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2008 წელს პეკინში, ჩინეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 55 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2011 წელს მოიგო სტამბოლში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი. არის 2009 წელს გამართული მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. 2012 წელს ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 55 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის მედლის პრიზიორი (2006, 2015). სპორტის ოსტატი (2006 წელი), სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2009 წელი).

ბიოგრაფია
---------

როვშან ბაირამოვი ჭიდაობაზე შევიდა12 წლის ასაკში, მისი ახლობლების რჩევით. ის არის ნეფთჩის სპორტისა და დასვენების ცენტრის მოსწავლე. პირველი მწვრთნელი იყო გიულახმედ ჰუსეინოვი, რომელთანაც როვშანი ვარჯიშობდა 4 წლის განმავლობაში, მონაწილეობდა ბავშვთა და ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში. 2002 წელს მისი მწვრთნელი მწვრთნელი ჰიჯრან შარიფოვი გახდა. 2014 წლიდან ილგარ აბდულაევი არის სპორტსმენის პირადი მწვრთნელი.

ის არის აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიის საბრძოლო ხელოვნების ფაკულტეტის კურსდამთავრებული, სადაც სწავლობდა 2004-2008 წლებში. ბაირამოვი დაქორწინებულია და ჰყავს ერთი ვაჟი.

აქტივობა
--------

2014 წლის ნოემბერში ბაქოში, 2015 წელს გასამართი ევროპული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტმა გამოაცხადა როვშან ბაირამოვი, ათ აზერბაიჯანელ სპორტსმენთან ერთად იქნებოდა პირველი ევროპული თამაშების სპორტის ელჩი.

მიღწევები
---------

### ოლიმპიური თამაშები

#### ოლიმპიური თამაშები 2008

<center09/02/2008 - მიღება ჰეიდარ ალიევის ფონდში ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულთა და პრიზიორთა საპატივცემულოდ
პეკინში ბაირამოვმა წარმოადგინა აზერბაიჯანი 55 კგ წონით კატეგორიაში. 1/8 ფინალში დაამარცხა ეგვიპტის წარმომადგენელი მუსტაფა მუჰამედი, როვშანმა დაამარცხა სპორტსმენი კუბელი ერნანდესი 1/4 ფინალში. ნახევარფინალში ბაირამოვის მეტოქე იყო სომეხი სპორტსმენი რომან ამოიანი. ბაირამოვმა ორივე რაუნდი მოიგო 7-2 და 4-1. ფინალში 12 აგვისტოს როვშანი დაუპირისპირდა რუს მოჭიდავე ნაზირ მანკიევს. დამარცხდა ანგარიშით 6-5. ფინალში დამარცხების შედეგად მოიპოვა ვერცხლის მედალი..

#### ოლიმპიური თამაშები 2012

2011 წელს გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, ბაირამოვმა მოიპოვა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია და წარმოადგინა აზერბაიჯანი ლონდონში 55 კგ -მდე წონით კატეგორიაში. ფინალში დამარცხების შემდეგ, ბაირამოვმა ვერცხლის მედალი აიღო ამ ოლიმპიადაზე. ფინალში დამარცხდა ირანელ ჰამიდ სურიანთან. ფინალში გასვლამდე საკვალიფიკაციო შეხვედრაში დაამარცხა რუსი მინგიან სემიონოვი. 1/8 ფინალში მისი მეტოქე იყო ამერიკელი სპენსერ მანგო. 1/4 ფინალში დაამარცხა ჩინელი ლი შიჯუნი. ნახევარფინალში კი მისი მეტოქე იყო სამხრეთ კორეის წარმომადგენელი ჩოი გიუ-ჯინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  Ровшан Байрамов и Мария Стадник стали послами Азербайджана в Евроиграх-2015.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2021-10-17.
2. ↑  Bayramov and Mankiev move to final of Men's Greco-Roman Wrestling 55kg დაარქივებული 2008-09-09 საიტზე Wayback Machine.
**ოქროს არწივი** — კინოფესტივალი, რომელიც დაფუძნდა 1992 წელს. თავდაპირველად მას ერქვა ქართული კინოს ფესტივალი ოქროს არწივი. 
შემდგომში ჩამოყალიბდა შავიზღვისპირა ქვეყნების კინოფესტივალად და იმართებოდა მონაცვლეობით თბილისსა და ბათუმში 1992-1997 წლის ჩათვლით (პირველი კინოფესტივალი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში). კინოფესტივალი „ოქროს არწივის" იდეის ავტორი და დამფუძნებელი — გოჩა აბაშიძე. თანადამფუძნებლები: მწერალი და საზოგადო მოღვაწე — კობა იმედაშვილი და ბიზნესმენი — კახა გიუაშვილი. ფესტივალის გენერალური დირექტორი ლაშა იმედაშვილი. სხვადასხვა დროს ფესტივალის შემსრულებელი დირექტორები იყვნენ: კინომცოდნე კორა წერეთელი, ბაადურ წულაძე, მანანა სურაძე, ლანა ქუთათელაძე, ტანია დათუკიშვილი და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* კინოფესტივალი „ოქროს არწივი" - ამჯერად საერთაშორისო : [ჟიურის წევრის კრიტიკული მოსაზრებანი, შავიზღვისპირეთის აუზის ქვეყნების კინოფესტივალის, „ოქროს არწივის" შესახებ] / პაატა იაკაშვილი // თეატრი და კინო. - თბილისი, 1994. - N7-8. - გვ.11-12
* ქართული კინოს ფესტივალი „ოქროს არწივი" : [1992 წლის 19-დან 26 სექტემბრამდე თბილისში ჩატარებულ ფესტივალზე. ფესტივალის პრიზიორები] // სინემა. - თბილისი, 1993. - N1. - გვ.7
**ნოვოდევიჩის აღდგომის მონასტრის აღდგომის ტაძარი** (რუს. Воскресенский собор Воскресенского Новодевичьего монастыря) — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს მოსკოვის პროსპექტზე, სანქტ-პეტერბურგის მოსკოვის რაიონში, ნოვოდევიჩის აღდგომის მონასტრის ტერიტორიაზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ხუთთავიანი, ორსართულიანი აღდგომის ტაძარი ნოვოდევიჩის აღდგომის მონასტრის არქიტექტურული დომინანტია. ტაძრის სიმაღლეა დაახლოებით 50 მეტრი. 

ტაძარი შენდებოდა 1849-1861 წლებში არქიტექტორების ნიკოლაი ეფიმოვისა და ნიკოლაი სიჩიოვის პროექტის მიხედვით რუსულ-ბიზანტიურ სტილში და ჩამოჰგავს XV საუკუნის ვლადიმირ-სუზდალის ტაძრებს. ტაძარში შესასვლელი მდებარეობს მაღალ თაღოვან კარიბჭეში, რომელიც გადის მოსკოვის პროსპექტზე. ტაძრის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ფასადები გაფორმებულია დეკორაციული თაღებით. ტაძარს ამშვენებს მოოქროვილი ხახვისებური ხუთი გუმბათი. ოთხ პატარა გუმბათზე განთავსებულია ზარები. 

ტაძრის შიგნით განთავსებულია ხუთი საკურთხეველი: ცენტრალური საკურთხეველი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის სახელზე, მარჯვენა ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, მარცხენა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე, ქოროს მარჯვენა ყველაწმინდის სახელზე, ხოლო მარცხენა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

1874-1875 წლებში არქიტექტორ გ. კარპოვის პროექტის მიხედვით ტაძრის სარდაფში ამოაშენეს კიდევ ერთი საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს თეოდოსი იღუმენისა და გრიგოლ საკვირველთმოქმედის სახელზე. მოხატულობა შეასრულეს მონასტრის მხატვრებმა და მონაზვნებმა. ღვთისმშობლის მიძინების ეგვტერში დაცულია სმოლენსკის ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მოხატა იღუმენია თეოფანიამ და ითვლება სასწაულმოქმედად. 

ტაძარი დახურეს 1932 წელს. 1996 წელს ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ამჟამად მიმდინარეობს ტაძრის რეკონსტრუქცია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт Воскресенского Новодевичьего монастыря დაარქივებული 2016-05-24 საიტზე Wayback Machine.
**ჯეიმზ რიჩარდ კელი**, უკეთ ცნობილი, როგორც **რიჩარდ კელი**, (ინგლ. Richard Kelly; დ. 8 მარტი, 1975) — ამერიკელი კინორეჟისორი და სცენარისტი, ცნობილია საკულტო კლასიკური ფილმის „დონი დარკო" რეჟისორობითა და მისი სცენარისტობით.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ჯეიმზ რიჩარდ კელი დაიბადა ნიუპორტ-ნიუსში, ვირჯინიაში, ლეინ და ენი კელის ოჯახში. გაიზარდა იმავე შტატის ქალაქ მიდლოთიანში, სადაც დაამთავრა საშუალო სკოლა 1993 წელს. როდესაც ის ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, მისი მამა ნასას პროგრამაზე მუშაობდა. რიჩარდმა მოიგო სტიპენდია სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში „USC კინოსა და ტელევიზიის სკოლაში" სასწავლებლად, სადაც იგი Phi Delta Theta-ში გაწევრიანდა. მან ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო USC-ში: „დასამშვიდობელი ადგილი" და „შიგნეულობის მატერია" 1997 წელს სკოლის დამთავრებამდე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* რიჩარდ კელი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ნიუ-იორკ ტაიმზი
2. ↑  გამოჩენილი სტუდენტები, USC კინოსა და ტელევიზიის ხელოვნების სკოლა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-08-26. ციტირების თარიღი: 2018-07-06.
**სალარო** (სამართლის ისტორია), „ლართ საუნჯე" (საბა) — განძსაცავი ძველ საქართველოში. გაერთიანებულ სამეფოს ხანაში სახელმწიფოს სალარო ერთგვარი ხელუხლებელი ხაზინა იყო. იქ, საჭურჭლისაგან განსხვავებით, „შეკრული" იდო ისეთი განძეულობა, „ოქროს ჭურჭელი, ანუ ვერცხლისა", რომელიც „საჴმარებლად სანიადაგოდ" არ იყო განკუთვნილი. არსებობდა მოძრავი სალაროც, რომელიც თან მიჰქონდათ მეფის მოგზაურობის დროს. სალაროს გამგეს მოლარეთუხუცესი ეწოდებოდა. მისი მომხმარე და მშველელი მოხელეები იყვნენ სალაროს მოლარეები. სალარო თავისი მოხელეებითურთ მსახურთუხეცესს ექვამდებარებოდა. გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში სხვადასხვაგვარი სანიადაგო სახმარიც (მაგ. სახარჯავი ფული, ტანსაცმელი და სამკაულები და ნადირობის მოწყობილობაც) ინახებოდა. მეფის სალაროს ერთ-ერთ მთავარ მოხელედ სალაროს ნაზირი ითვლებოდა. არსებობდა აგრეთვე სალაროს მუშრიბი და თავილდარი ანუ ნივთების შემნახავ-გამცემი მოხელე. სალაროში იდო ვახტანგ VI-ის სამართლებრივი წიგნის ოფიციალური ეგზემპლარი, რომელსაც საქმის განხილვისას იყენებდნენ (ვახტანგ VI-ის სამართალი, მ. 205). ბაგრატ კურაპალატის სამართლის მიხედვით (მ. 152), „დიდი სალაროს" გამტეხი „თვალთა დაწვით" ისჯებოდა.

ლიტერატურა
----------

* *ფუტკარაძე ი.* ქსე, ტ. 8, გვ. 687, თბ. 1984
**სასახლის სანაპირო** (რუს. Дворцовая набережная) — მდინარე ნევის მარცხენა ნაპირის გასწვრივ მდებარე სანაპირო სანქტ-პეტერბურგში. სანაპიროზე მდებარეობს ერმიტაჟი და რუსული მუზეუმი.

სახელწოდების ისტორია
--------------------

XVIII საუკუნის დასაწყისში ერქვა ფოსტის სანაპირო. 1738 წლიდან ზემო სანაპიროს ქუჩა. 1740-1790-იან წლებში მილიონერთა სანაპირო. 1778 წლიდან კი ოფიციალურად ეწოდა სასახლის სანაპირო. 1923 წელს უწოდეს 9 იანვრის სანაპირო. 1944 წელს დაუბრუნდა ისტორიული სახელწოდება.

მშენებლობის ისტორია
-------------------

XVIII საუკუნის დასაწყისში მდინარე ნევის ჭაობიანი სანაპირო არ იყო გამაგრებული, მშენებლობა მიმდინარეობდა ნაკვეთების სიღრმეში, ამგვარად სანაპირო დაახლოებით გადიოდა მილიონერთა ქუჩისა და ახლანდელი ნევის სანაპიროს ცენტრში და მას ზემო სანაპირო (Верхней набережной) ერქვა მაგრამ, 1716 წელს მიწის ნაკვეთების გაფართოების გამო მან წაინაცვლა ჩრდილოეთით. 

1707 წლის აპრილში გაიცა განკარგულება რომლის მიხედვითაც მკაცრად რეგულირდებოდა მიწის ნაკვეთბის გამოყოფა მშენებლობებისათვის, მომთხოვნების სამსახურეობრივი პოზიციის და ფინანსური მდგომარეობის მიხედვით. ამავე განკარგულების მიხედვით დადგენილი იქნა მიწის ნაკვეთების ზომა. ყველა მათგანი ვიწრო მხარით გადიოდა ნევას სანაპიროზე და განკუთვნებოდა მხოლოდ ადმირალის დეპარტამენტთან დაკავშირებულ პირებს.

1761 წელს ეკატერინე II გადაწყვიტა დედაქალაქის განახლება. პირველ პლანზე წამოიწია ურბანული დაგეგმარების ამოცანები, ამ დროს შეიქმნა პეტერბურგისა და მოსკოვის ქვის სტრუქტურით აღმშენებლობის კომისია, რომლის მთვარი არქიტექტორი იყო იური ფელტენი. პეტერბურგის შეცვლის პირველი ღონისძიებებიდან ერთ-ერთი იყო ნევის ხის სანაპიროს შეცვლა ქვის ფირფიტებით. 1762 წლის ივნისში გამოიცა განკარგულება: „პეტერბურგში ყველა სასახლის, ბაღის და სახელმწიფო სახლების წინ სანაპირო ზოლი უნდა იყოს გაკეთბული ქვისგან".

სანაპიროს მშენებლობა გაგრძელდა 1780 წლამდე.

ლიტერატურა
----------

* Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд. испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 106—107. — 511 с.
* Горбачевич К. С. Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд. перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 71—72. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд. перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 40. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
**ნიზამ-ად-დინის მეჩეთი** (აზერ. Nizaməddin məscidi) — მეჩეთი, მდებარე აზერბაიჯანში, ქალაქ ბაქოს სურახანის რაიონში, ამირჯანის დასახლებაში.

ისტორია
-------

მეჩეთი კირქვისაგან აშენდა ემირი ნიზამ-ად-დინ კესრანის მიერ შირვანშაჰის მმართველობის პერიოდში. შენობაში შესასვლელი კარების თავზე ამოკვეთილია სპარსულ ენაზე დაწერილი ბეითი «სამყარო მეტი არაფერია, თუ არა გართობა, ფუფუნება, დიდება და წამება». ემირი ნიზამ-ად-დინი გამოჩენილი პიროვნება იყო შირვანშაჰების სასახლის კარზე. ისტორიკოს სარე აშურბეილის თანახმად, ნიზამ-ად-დინი ემირ ხაჯი მსხვილი ფეოდალი ყოფილა, რომელიც ამირჯანის დასახლებას ფლობდა და, შესაბამისად, დასახელებაც მისი სახელის პატივსაცემად ერქვა. მისი მამა ფახრ-ად-დინი, რომლის სახელიც ამოტვიფრულია წარწერებში, ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა საზოგადოებაში და მსხვილი ფეოდალი იყო, რაზეც მოწმობს მასთან მიმართებაში გაკეთებული ეპითეტი «უდიდესი განმგებელი».

ნიზამ-ად-დინის მეჩეთი XX საუკუნის დასაწისში გარემონტდა. ამ დროს მეჩეთის დასავლეთ ნაწილში მდებარე აივნის ცენტრში მოეწყო ოთხი სვეტით გამაგრებული გასასვლელი პორტალი. კარების თავზე კი არის კიტაბე არაბულ ენაზე გაკეთებული წარწერით: «ეს პორტალი ააშენა ჰაჯი ხალაფმა, რიზვანის შვილმა». ამჟამად, მეჩეთი დაკეტილია და დაცულია სახელმწიფოს მიერ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის მიერ ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ გამოცემული განკარგულების თანახმად, ნიზამ-ად-დინის მეჩეთი გახდა «ისტორიისა და ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ძეგლი».

* გალერეა
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  Ашурбейли & 1992 126. sfn error: no target: CITEREFАшурбейли1992126 (help)
2. 1 2   Cəbiyeva T.XIV əsrin yadigarı Əmirhac türbəsi dağılmaq üzrədir (აზერბაიჯანული) Azərbaycan газета 2009
3. ↑  Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı(აზერბაიჯანული)
ნიურნბერგის პროცესი
**სასამართლო** — მარლთმსაჯულების განმახორციელებელი ორგანო.

სასამართლოები საქართველოში
--------------------------

საქართველოში არსებობს საერთო სასამართლოების სისტემა, რომელშიც შედის: რაიონული (საქალაქო), სააპელაციო და საკასაციო (უზენაესი) სასამართლოები. 

რაიონული (საქალაქო) სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლოა, რომელიც საქართველოს მთელს ტერიტორიას მოიცავს. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულებში შესაძლებელია მოქმედებდეს მაგისტრატი მოსამართლის ინსტიტუტი, რომელიც სტატუსით გათანაბრებულია ჩვეულებრივ მოსამართლესთან, თუმცა განიხილავს ნაკლებად რთული კატეგორიის საქმეებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ადამიანმა თავისი დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების აღსადგენად სასამართლოს უნდა მიმართოს განსჯადობის მიხედვით (ტერიტორიული, საგნობრივი, ინსტანციური).

სააპელაციო სასამართლო საქართველოში ორია — თბილისისა და ქუთაისის. შესაბამისად, ერთი თავის უფლებამოსილებას ახორციელებს აღმოსავლეთ საქართველოში, ხოლო მეორე დასავლეთ საქართველოში. აპელაცია, გასაჩივრებას ნიშნავს. აპელაციას მიმართავენ, როდესაც მხარეს ან მხარეებს არ აკმაყოფილებთ პირველი ინსტანციის მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო (უზენაესი სასამართლო) ერთია და მდებარეობს ქ.თბილისში. ის მარლთმსაჯულების განმხორციელებელი უმაღლესი ორგანოა. 

საკონსტიტუციო სასამართლოს ფუნქცია არის ნებისმიერი ნორმატიული აქტის საქართველოს კონსტიტუციასთან შესაბამისობის შემოწმება, აგრეთვე თანამდებობის პირთა მიერ კონსტიტუციის დაცვის კონტროლი. საკონსტიტუციო სასამართლო მდებარეობს ქ. ბათუმში და შედგება 9 წევრისაგან.

გარდა ამისა, არსებობს არბიტრაჟები, რომელიც მოქმედებს მსგავსად საერთო სასამართლოებისა, თუმცა არ შედის ამ სისტემაში. ის კერძო ხასიათისაა და დავების გადაწყვეტისას, პროცედურული საკითხების შეთანხმება, ძირითადად მხარეთა შორის ხდება.


|  |  |
| --- | --- |
| თემიდას სასწორი | *ეს სტატია სამართლის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნიჟნი-ნოვგოროდის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია** (რუს. Скорбященская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. რევოლუციამდე იყო მარტინოვის საავადმყოფოს კარის ეკლესია.

ისტორია
-------

მარტინოვის საავადმყოფოს ეზოში კარის ეკლესიის აგების შესახებ საუბარი წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა, როგორც სასულიერო პირების, ასევე ქალაქის მთავრობის რიგებში. ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ ეკლესია აგებული უნდა ყოფილიყო საავადმყოფოსაგან განცალკევებულად. თუმცა აღნიშნული გეგმა დიდი ხნის მანძილზე შეუსრულებელი რჩებოდა საკმარისი ფინანსური რესურსების არქონის გამო. 

სიტუაცია რადიკალურად შეიცვალა, როდესაც ვაჭრის ქვრივმა ალექსანდრა გორბუნოვამ, მეუღლის პატივისცემის ნიშნად გაიღო 4 000 მანეთის შემოწირულობა. 1893 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება ეკლესიის მშენებლობის შესახებ. 1894 წელს პროექტი განიხილეს და დაამტკიცეს ნიჟნი-ნოვგოროდის საგუბერნიო მმართველობის ტექნიკური კომისიის მორიგ სხდომაზე. 

1894 წლის 22 აგვისტოს შედგა საავადმყოფოს ეკლესიის სარძიკველის საზეიმოდ ჩაყრა. მშენებლობა მიმდინარეობდა ვ. ბრიუხატოვის მეთვალყურეობით, ხოლო 25 აგვისტოს მისი გარდაცვალების შემდეგ პროექტი ჩაიბარა არქიტექტორმა ალექსანდრე ნიკიტინმა. 1894 წლის შემოდგომისათვის საფუძვლის აყრა დასრულდა, გაზაფხულიდან კი დაიწყო ეკლესიის კედლების მშენებლობა. ჯამში ეკლესიის მშენებლობა დაჯდა 26 372 მანეთი. 

ეკლესია აკურთხეს 1896 წლის 4 აგვისტოს. 1896 წლიდან მოყოლებული რევოლუციამდე ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღევლინებოდა კვირაობით და სადღესასწაულო დღეებში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე მარტინოვის საავადმყოფოს კედლებში განთავსდა სამხედრო ჰოსპიტალის პალატები. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ნიჟნი-ნოვგოროდის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია დახურეს. 1974 წელს ეკლესიის შენობა გადავიდა რადიოფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბალანსზე. 1988 წელს ეკლესიის შენობა, როგორც რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი გადაეცა ქალაქის კულტურის სამმართველოს. 

1990 წლიდან შემორჩენილი ფოტოების მეშვეობით დაიწყო ეკლესიის რესტავრაცია. 2005 წელს მოხდა ეკლესიის მეორედ კურთხევა. 2016 წლის ივლისიდან ეკლესიის წინამძღვარია ანდრეი ბანდინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Скорбященская церковь в Нижнем Новгороде
* Церковь "Всех скорбящих радость" иконы Божией Матери
**ნიჟნიაია-სინიაჩიხის ფერისცვალების ეკლესია** (რუს. Спасо-Преображенская церковь) — მართლმადიდებლური ტაძარი სვერდლოვსკის ოლქში, ალაპაევსკის რაიონის სოფელ ნიჟნიაია-სინიაჩიხაში. ეკლესია შენდებოდა 1794-1823 წლებში. ფერისცვალების ეკლესიას აქვს ფევერალური მნიშვნელობის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლის სტატუსი.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს კამენსკის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მრევლი სოფელ ნიჟნიაია-სინიაჩიხაში ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის 50-იან წლებში, როდესაც ააშენეს ხის ტაძარი უფლის ფერისცვალების სახელზე. მისი გაუქმების თარიღი უცნობია, ტაძრის კანკელი გადაიტანეს ახალი ტაძრის ქვედა სართულზე. ქვის ორსართულიანი და ორსაკურთხევლიანი ფერისცვალების ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1794 წლის 12 მაისს და დასრულდა 1823 წელს ადგილობრივი ქარხნის მფლობელების იაკოვლევების ფინანსებით. ქვედა ტაძარი აკურთხეს 1810 წლის 3 თებერვალს ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. ზედა ტაძარი კი აკურთხეს 1845 წლის 23 ივნისს ფერისცვალების სახელზე. ეკლესიის შიგნით შემონახულია XIX საუკუნის მოხატულობის კვალი. 1895 წელს მიმდინარეობდა ტაძრის რემონტი. ტაძრის მრევლის შემადგენლობაში შედიოდა სოფლების ხალემინის, იამოვის, პუტილოვისა და კაბაკოვის მოსახლეობა.

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ ეკლესიაში განთავსებული იყო საწყობი, წისქვილი, ხორბლის საშრობი, 1937 წლიდან კი ხორბლის საცავი. 1960-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ სიძველისგან ჩამოფხავებული ეკლესია შეარემონტა. 1960-იანი წლების ბოლოდან ეკლესია სახელმწიფო დაცვის ქვეშაა, როგორც არქიტექტურის ძეგლი. 1977 წელს რესტავრაცია დასრულდა. 1980-იან წლებში ივან სამოილოვის ინიციტივით დაიწყო ხის ხუროთმოძღვრების მუზეუმის შექმნის პროცესი. ამჟამად მუზეუმში ასევე წარმოდგენილია ხატები, საეკლესიო წიგნები და საგნები.

არქიტექტურა
-----------

ფერისცვალების ეკლესია აგებულია ციმბირული ბაროკოს სტილში. აღმოსავლეთიდან ტაძრის ძირითად სივრცეს ეკვრის აფსიდი, რომელიც გადახურულია გუმბათით. გუმბათების რაოდენობაა ათი. ეკლესია შეღებილია ღია მწვანე ფერში, არქიტექტურული ელემენტები კი თეთრად.

ლიტერატურა
----------

* Епископ Ириней (Орда) Нижне-Синячихинский завод // Приходы и церкви Екатеринбургской епархии. — Екатеринбург: Братство Св. Праведного Симеона Верхотурского Чудотворца, 1902. — С. 216—217.
* Каптиков А.Ю. Свод памятников истории и культуры Свердловской области / ред. В.Е.Звагельская. — Екатеринбург: Сократ, 2008. — Т. 2. — С. 111—112. — 648 с. — ISBN 978-5-88664-323-7.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Нижняя Синячиха. Церковь Спаса Преображения.
* Спасо-Преображенский храм в Нижней Синячихе
**ნიკოლოზ ჯავახიშვილი** (დ. 12 სექტემბერი, 1972, თელავი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1972 წლის 12 სექტემბერს თელავში, ლიტერატურათმცოდნისა და მწერლის, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორ, პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილისა და პედაგოგ მარიამ გოგბაიძის ოჯახში. 

მსახურობდა საქართველოს არმიაში. 1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1996-1998 წლებში იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო ისტორიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994 წლიდან დღემდე მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სხვადასხვა დროს იყო: ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997 წლიდან დღემდე კითხულობს ლექციებს.

2000 წელს პროფესორთა საბჭომ მიანიჭა დოცენტის წოდება. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა თემაზე: „ქართული ფალერისტიკა" (1997 წ.), ხოლო სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ქართული ბონისტიკა" (2003 წ.). 

ავტორია 260-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა (მათ შორის 21 წიგნისა), რომლებიც გამოქვეყნებულია: ქართულ, ინგლისურ, გერმანულ, პოლონურ, ლატვიურ, რუსულ, სომხურ, თურქულ და არაბულ ენებზე; არის ლატვიის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დოქტორი (2014) და იმავე აკადემიის უცხოელი წევრი (2022) ისტორიის დარგში.

პირადი ცხოვრება
---------------

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი: გიორგი (დ. 2000) და ნინო (დ. 2003).

ლიტერატურა
----------

* Джавахишвили, Н. Очерки Истории Грузино-Балтийских взаимоотношений, Тб. 2019 ISBN 978-9941-26-532-7

სქოლიო
------

1. ↑
**ნინა ზაქარიას ასული ჩოჩიევა (ცოცითი)** (დ. 1 მარტი, 1916, სოფელი ორტევი — გ. 1997) — ოსი საბჭოთა მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

1933-1934 წლებში სწავლობდა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში. 1941 წელს დაამთავრა ლენინგორის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1929 წელს ცხინვალის ოსურ დრამატულ კოლექტივში. 1931 წლიდან კ. ხეთაგუროვის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. ჩოჩიევა ძირითადად სახასიათო და კომედიური მსახიობია. წარმატებით ასრულებდა დრამატულ როლებსაც. როლები: მკითხავი (ს. წერეთლის „მალარია"), კრისტინა (ალექსანდრე კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), მისირხანი, ჯადოქარი, ძეგო (დ. თუაევის „ფასას ოცნება", „ზღაპარი", „მექელეხეები"), სმერალდინა (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური"), სოფო (მ. გუჩმაზოვის „მშობლიური კერა") და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ცუცქირიძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 150.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინა ჩოჩიევა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Чочиева Нина Захарьевна
**სასიკი**, **კუნდუკი** (უკრ. Сасик) — ტბა უკრაინაში, ოდესის ოლქში. მდებარეობს შავი ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, ზღვის დონიდან –0,3 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 215 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 3,3 მ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 35 კმ-ზე, სიგანე 3-იდან 11 კმ-მდე. 

სასიკი ზღვისგან მთლიანად არის გამოყოფილი ნაყარით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით შლუზით უკავშირდება ტბა ჯანტშეისკოეს, რომელიც თავის მხრივ, უერთდება ზღვასა და შაგანი — ალიბეი — ბურნასის სისტემას. ნაყარის სიგრძე 15 კმ აღწევს; მასზე გადის მობეტონებული ავტოგზა, რომელიც აკავშირებს ტატარბუნარის რაიონის კურორტ კატრანკასა და კილიის რაიონის სოფელ პრიმორსკოეს. 

ნაყარის ზღვის მხარეს განლაგებულია ქვიშიანი პლაჟები, რომელზედაც ზაფხულში წარმოიქმნება ავტოტურისტების სტიქიური სადგომები. ლიმანის სანაპიროსა და ნაყარზე განლაგებულია თევზსაჭერი ბრიგადები. სანაპიროს გასწვრივ არსებული ზოგიერთი ადგილი დაფარულია ლელქაშით. სასიკს ჩრდილოეთი მხრიდან ერთვის მდინარეები სარატა და კოგილნიკი, რომელთა საშუალებით გაზაფხულზე ტბა მტკნარდება, ხოლო წყალმცირობისას ჩამონადენის შემთხვევაში მინერალიზდება. ამასთნ ერთად, ძირითადი კვება მომდინარეობს წყლის გადაგდებით მდინარე დუნაიდან დუნაი-სასიკის არხის მეშვეობით. 

წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 24-25°С უდრის. წყლის დონის რყევა აღწევს 1 მ-ს. იყინება დეკემბერში, ყინულძვრა მარტშია. ტბის ნაპირები ფრინველთა ბუდობის ადგილია. სასიკმა და შაგანი — ალიბეი — ბურნასის სიტემამ მიიღო საერთაშორისო ჭარბტენიანი ტერიტორიების სტატუსი როგორც წყლის ფრინველთა ბუდობის ადგილმა და შეტანილია რამსარის კონვენციის საერთაშორისო სიაში.[1] გამოიყენება სარწყავად. მდიდარია თევზით. განვითარებულია თევზჭერა.[2]

სქოლიო
------

1. ↑  Ramsar Sites Information Service // Sasyk Lake
2. ↑  Географическая энциклопедия // Сасык
**ნინო აბულაძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 მარტი, 2021, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1973 წლის 15 სექტემბერს თბილისში. 1999 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი ისტორიკოსის სპეციალობით. 1999 წლიდან მუშაობს ტიციან ტაბიძის სახელობის №43 სკოლაში. 2013 წლიდან იგი თანამშრომლობს ეროვნული შეფასებისა და გამოცდების ცენტრთან, 2014 წლიდან კი შერჩეულია Microsoft-ის მიერ, როგორც ექსპერტი და ინოვატორი მასწავლებელი. 2015 წლიდან არის საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს ეროვნული სასწავლო გეგმის დეპარტამენტის მონიტორ-კონსულტანტი ისტორიაში. 2016 წელს დასახელდა Microsoft-ის გლობალური საგანმანათლებლო ფორუმის მონაწილედ საქართველოდან. 2017 წელს დაიწყო თანამშრომლობა მასწავლებლის პროფესიული განვითარების ეროვნულ ცენტრთან. ამავე წელს მონაწილეობდა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს კონკურსში და გახდა კონკურსის ფინალისტი. 2017 წელს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის ე.ს.გ-ს დეპარტამენტის მიერ შერჩეული იქნა იქნა საგნობრივ ექსპერტად. 2018 წლიდან „მე და საზოგადოების" მასწავლებელია თბილისის კერძო სკოლა „ჯეჯილში". იგი არის ისტორიის დამხარე სახელმძღვანელოს ავტორი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ტესტები საატესტატო და ეროვნული გამოცდებისათვის, თბ. 2017, ISBN 9789941441660

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ნინო აბულაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**სერ რეიმონდ ედუარდ პრისტლი** (ინგლ. Raymond Edward Priestley; დ. 20 ივლისი, 1886 — გ. 24 ივნისი, 1974) — ბრიტანელი გეოლოგი და ანტარქტიკის მკვლევარი.

პრისტლი დაიბადა ტიუკსბერიში, დაწყებითი სკოლის მეთვალყურის ოჯახში. ჩააბარა ბრისტოლის საუნივერსიტიტო კოლეჯში გეოლოგიის ფაკულტეტზე. მეორე კურსის დამთავრების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო შეკლტონის პირველ ექსპედიციაში ანტარქტიკაში (1907-1909). პრისტლი აგროვებდა მინერალებისა და ხავსურას ნიმუშებს მთელი რეგიონის მასშტაბით, მათ შორის როსის ზღვაში, ერებუსის ჩრდილოეთ ფერდობზე, ფერარის მყინვარზე. 1910 წელს მონაწილეობა მიიღო რობერტ სკოტის ექსპედიცია „ტერა-ნოვაში".

პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა საფრანგეთში, 46 დივიზიაში. დაჯილდოებულია დიდი ბრიტანეთის სამხედრო ჯვრით. 1938-1952 წლებში იყო ბირმინგემის უნივერსიტეტის რექტორი.

სქოლიო
------

1. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
2. ↑  *Royal Geographical Society* Gold Medal Recipients — Royal Geographical Society, 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61782217'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q691152'></a>