recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სანსკრიტი** (სანსკრ. संस्कृत, saṃskṛta, „დამუშავებული", „სრულყოფილებამდე მიყვანილი") — ლიტერატურული ძველინდური ენა. მიეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ინდურ ჯგუფს.

სანსკრიტი უმდიდრესი ლიტერატურის ენაა. იგი დღევანდლამდე ინდოეთში კულტურული ცხოვრების მთელ რიგ სფეროებში გამოიყენება.

სანსკრიტის უფრო არქაულ და გრამატიკულ მიმართებაში ნაკლებად ნორმალიზებულ ფორმას წარმოადგენს ე.წ. **ვედური** ენა, ანუ ვედების, ინდოეთის უძველეს ლიტერატურულ და რელიგიურ-ფილოსოფიურ ძეგლთა ენა.

ტერმინი „სანსკრიტი" შეიძლება გამოყენებულიქნას როგორც ვიწრო მნიშვნელობით (ვედურის გარეშე), ასევე უფრო ფართო მნიშვნელობითაც (თავად სანსკრიტისა და ვედურის ჩათვლით).

სანსკრიტის რამდენიმე სახეობას განასხვავებენ: **ეპიკური სანსკრიტი** – დიადი ეპიკური პოემების მაჰაბჰარატას და რამაიანას ენა, **კლასიკური სანსკრიტი** – დანარჩენი მხატვრული, რელიგიურ-ფილოსოფიური, სამეცნიერო და მისთანა ლიტერატურის ენა. განცალკევებულად დგას ე.წ. **ბუდისტური სანსკრიტი**, რომელმაც შუასაუკუნეების ინდური ენის ზეგავლენა განიცადა და მკვეთრად გასხვავდება კლასიკური სანსკრიტის ნორმებისგან.

ვედების და მათთან კავშირში მყოფ ლიტერატურის ქრონოლოგიური ჩამოყალიბება შეიძლება (დაახლ.) დათარიღებულიქნას ძვ.წ. II ათასწლეულის ბოლო – I საუკუნის შუაზე, ხოლო ეპოსისა – უმთავრესად ძვ.წ. I ათასწლეულის მეორე ნახევარზე, რომელმაც ჩვ.წ. I ათასწლეულში თავის ოქროს ხანა განიცადა.

ძველინდურმა ლინგვისტებმა (უმთავრესად კი – პანინიმ, ძვ.წ. 5-4 საუკუნეში) შექმნეს სანსკრიტის უღრმესი და სრულყოფილი გრამატიკული აღწერა. ძველინდური გრამატიკული ტრადიცია ჩვენს დროშიც დიდ გავლენას ახდენს გრამატიკული სისტემის აღწერებსა და ლექსიკონების შექმნაზე. ამ სისტემიდან აღებულია სანსკრიტული ტერმინოლოგიის უმთავრესი ნაწილი.

უძველესი დროიდან სანსკრიტს ფლობდნენ ინდოელი ქურუმები (ბრაჰმანები), რომლებიც საუკუნეების განმავლობაში ენის ურთულეს გრამატიკას და სანსკრიტზე ოდითგანვე შექმნილ უზარმაზარ ლიტერატურას მასწავლებლისგან (გურუ) მოსწავლეზე ზეპირად გადასცემდნენ. დაბალი წარმოშობის მოსახლეობისთვის სანსკრიტთან ხელშეხება დაშვებული არ იყო.

ევროპელები სანსკრიტს XVIII საუკუნის დასასრულსა და XIX საუკუნის დასაწყისში გაეცნენ. მათ აღმოაჩინეს სანსკრიტის ლექსიკურ-გრამატიკული მსგავსება ძველბერძნულსა და ლათინურ ენებთან. აქედან გამომდინარე სანსკრიტი ამ ბოლო ორ ენასთან ერთად ძველი მსოფლიოს ერთ-ერთ კლასიკურ ენად ითვლება და მსოფლიოს უმეტეს უნივერსიტეტში ენათმეცნიერებათა ფაკულტეტებზე შეისწავლება.

პუნა, კალკუტა, ვარანასი, მადრასი და სხვა ინდოეთში დღევანდელი სანსკრიტოლოგიის უმთავრესი ცენტრებია.

სანსკრიტისთვის გამოიყენება დამწერლობა დევანაგარი. ის სამწერლო ენად იხმარებოდა მე-6 საუკუნიდან ჩვენს წელთაღრიცხვამდე. მიუხედავად იმისა, რომ სანსკრიტი დიდი ხანია, რაც მკვდარი ენაა, მას დღემდე ხმარობენ სწავლულები. 

სანსკრიტზე დაწერილია ეპიკური ნაწარმოებები: 

* „მაჰაბჰარატა" („დიდი ბჰარატა"),
* „რამაიანა",
* „პანჩატანტრა" („ხუთწიგნეული" — იგავ-არაკთა კრებული),
* „ჰიტოპადეშა" („კეთილი დარიგება"),
* მანუს კანონთა კრებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სანსკრიტული ლიტერატურა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Academic სანსკრიტის აკადემიური კურსი, მსოფლიოს მასშტაბით
* სანსკრიტის პოპულარიზაციის ორგანიზაცია დაარქივებული 2008-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* სანსკრიტის ალფავიტი დაარქივებული 2013-09-22 საიტზე Wayback Machine.  - დევანაგარი, გუჯარატი, ბენგალი და ტაის სკრიპტები
აერო-ფოტო

**ორინოკოს დელტა** — მდინარე ორინოკოს ვრცელი დელტა, მდებარეობს აღმოსავლეთ ვენესუელაში. 

დელტა მარაოს ფორმისაა, აყალიბებს მდინარე ორინოკო, სადაც ის იყოფა მრავალ ნაკადად (უწოდებენ კანიოს, caño), რომლებიც დელტაში მიიკლაკნებიან და ზღვას ერთვიან. მთავარ განშტოებას რიო-გრანდეს უწოდებენ, რომელიც ზღვას დელტის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ერთვის. მეორე მთავარი განშტოებაა კანიო-მანამო, რომელიც დელტის დასავლეთ კიდეს გასწვრივ, ჩრდილოეთით მიემართება. 

დელტა მოიცავს მუდმივი ვეთლენდების ფართო არეალებს, ისევე როგორც სეზონურად დატბორვადი მტკნარი წყლის ჭაობის ტყეებს. დელტის სამდინარო ნაპირები მანგროს ტყეებითაა დაფარული. ყოველდღიური მოქცევები კანიოების ზედა დინებამდე აღწევს.

ორინოკოს დელტა ხასიათდება არაცენტრულობით, ლაგუნების ნაკლებობით და ოკეანურობით. ნაწილობრივ წააგავს მდინარე ნიგერის დელტას. იყოფა ორ სექციად: სისტემის მთავარი, ჩრდილოეთი ნაწილი მდებარეობს კანიო-მანამოსა და კანიო-არაგუაოს მარცხენა ნაპირს შორის, სადაც გაშენებულია სოფლები და შტატის დედაქალაქი ტუკუპიტა; მეორე ნაწილი მდებარეობს კანიო-არაგუაოს მარჯვენა ნაპირსა და რიო-გრანდეს შორის. 

ორინოკოს დელტა ერთ-ერთია ვენესუელის ცხრა გეოგრაფიულ რეგიონს შორის. მთლიანად იკავებს დელტა-ამაკუროს შტატის ტერიტორიას, რამდენიმე კილომეტრი ასევე ვრცელდება მონაგასის შტატში და მოიცავს ორინოკოს შესართავს მთლიანად. 

რეგიონში სახლობს ვარაოს ხალხი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Geo-Environmental Characterization of the Delta del Orinoco (University of Texas) დაარქივებული 2006-10-11 საიტზე Wayback Machine.
* Orinoco wetlands (WWF)
* Orinoco Delta swamp forests (WWF)
* Guianian mangroves (WWF)
**სენ-ლუი** ან **ნდარი** როგორც მას ვოლოფის ენაზე ეძახიან — სენეგალის სენ-ლუის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს სენეგალის ჩრდილო-დასავლეთში, მდინარე სენეგალის ოკეანესთან შესართავის სიახლოვეს, დედაქალაქ დაკარიდან 320 კმ-ით ჩრდილოეთით. 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 176 000 ადამიანს შეადგენს. სენ-ლუი იყო საფრანგეთის კოლონია სენეგელის დედაქალაქი 1673 წლიდან ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, 1960 წლამდე. 1920-1957 წლებში ის ასევე წარმოადგენდა მეზობელი მავრიტანიის კოლონიის დედაქალაქს. 

ძველი კოლონიური ქალაქის გული მდებარეობს ვიწრო კუნძულზე (2 კმ სიგრძე და 400 მ სიგანე) მდინარე სენეგალში, შესართავიდან 25 კმ-ის მოშორებით, მავრიტანიის საზღვრის სიახლოვეს. ამ ადგილიდან მდინარე ოკეანისგან გამოყოფილია ვიწრო ქვიშის ზოლით, ბარბარის ენით (Langue de Barbarie, სიგანე 300 მ), რომელიც ასევე ურბანიზებულია. 

სენ-ლუის მხოლოდ ორი სეზონი გააჩნია, წვიმიანი — ივნისიდან ოქტომბრამდე, ხასიათდება სიცხით, ტენიანობით და შტორმებით და მშრალი სეზონი ოქტომბრიდან მაისამდე, ხასიათდება ცივი ოკეანური ბრიზითა და მტვრიანი ქარებით. BBC-ის დოკუმენტური ფილმის თანახმად, 2011 წელს ის პლანეტის ყველაზე დატბორვად ქალაქად დასახელდა, რისი მიზიზიც წვიმიან სეზონში ინტენსიური ნალექებია. 

ქალაქი 1659 წელს ფრანგი ვაჭრების მიერ დაარსდა დაუსახლებელ კუნძულზე, რომელსაც ნდარს უწოდებდნენ. მას სენ-ლუი-დიუ-ფორტი უწოდეს საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის პატივსაცემად. ის იყო პირველი პერმანენტული ფრანგული დასახლება სენეგალში. მდინარე სენეგალის გასწვრივ განლაგებულმა ფაბრიკებმა განაპირობა ვაჭრობის განვითარება. 

სენ-ლუი ხასიათდება კოლონიური არქიტექტურით გალაგის რეგულარული გეგმის გასწვრივ. მისი მდებარეობა კუნძულზე, მდინარე სენეგალის შესართავთან და რიგების სისტემა, ქალაქს განსხვავებულ წარმოსახვას და იდენტურობას სძენს, რის გამოც 2000 წლიდან კუნძული შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Senegal's decaying city of charm
* saintlouisdusenegal.com: "*Le portail touristique et culturel de Saint-Louis du Senegal*
* Saint-Louis du Sénégal , Ville de l’élégance et du raffinement[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სენეგალშისენეგალის დროშა |
| --- |
|  |
| 
 | 
გორე  · ჯუჯის ფრინველების ეროვნული პარკი   · ნიოკოლო-კობის ეროვნული პარკი  · კუნძული სენ-ლუი  · სენეგამბიის მეგალითური წრეები - გამბიასთან ერთად  · სალუმის დელტის ეროვნული პარკი  · ბასარის კულტურული ლანდშაფტი |

 |
**ლაშა სალუქვაძე** (დ. 21 დეკემბერი 1981, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, აზერბაიჯანული ბაქოს „ინტერისა" და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მცველი. მისი პოზიციაა დაცვის მარჯვენა ფრთა, წარმატებით თამაშობს დაცვის ცენტრშიც.

კარიერა
-------

### საკლუბო

ლაშა სალუქვაძე 2003 წლიდან ბაქოს „ინტერშია". 2004 წელს მან თბილისის „დინამოს" შემადგენლობაში მოიგო საქართველოს თასი და იასპარეზა უეფას თასის ჯგუფურ ეტაპზე. 2005 წლის ზაფხულში ლაშა სათამაშოდ რუსული პრემიერლიგის კლუბ ყაზანის „რუბინში" გადავიდა. 2005-2008 წლები წარუმატებელი გამოდგა ქართველი მცველისთვის ევროტურნირებზე, 2006 წელს რუბინმა უეფას თასის მესამე ეტაპამდე მიაღწია, მაგრამ იტალიურ „პარმასთან" ორი მატჩის ჯამში დამარცხდა და გამოეთიშა ასპარეზობას. მომდევნო წელს კი ინტერტოტოს თასის მეორე ეტაპიდან ყაზახურმა „ტობოლმა" გამოაგდო. 2008 წლის ნოემბერში კი გუნდი რუსეთის ჩემპიონი გახდა და ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე თამაშის უფლება მოიპოვა, სადაც ქართველმა მცველმა ისეთი ძლიერი გუნდების წინააღმდეგ ითამაშა, როგორებიცაა კიევის „დინამო", „ბარსელონა" და მილანის „ინტერი". ამ თამაშებიდან ყველაზე გამორჩეული იყო „ბარსელონასთან", სადაც სალუქვაძემ პირნათლად დაჯაბნა კატალონიური კლუბის არგენტინელი ვარსკვლავი და 2009 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი ლეონელ მესი, მისი კარგი თამაში თვით ლეომაც აღიარა. 2009 წელს ლაშა სალუქვაძე რუბინის შემადგენლობაში მეორედ გახდა რუსეთის ჩემპიონი და კვლავ მიიღო მონაწილეობას 2010-11 წლის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში.

### სანაკრებო

ლაშა სალუქვაძე ნაკრებში 2004 წლიდან ასპარეზობს.მისი დებიუტი ალბანეთის ეროვნულ ნაკრებთან შედგა.ამ დროიდან ლაშა სისტემატურად ასპარეზობდა ქვეყნის უპირველეს ნაკრებში,ჩაატარა 24 თამაში,გაიტანა 1 გოლი,სანამ ერთ დროს ნაკრების მწვრთნემა ექტორ კუპერმა აღარ გაოიძახა,არადა სალუქვაძე ერთნაირი წარმატებით თამაშობდა როგორც რუსეთის ჩემპიონატში და ჩემპიონთა ლიგაში.2009 წლიდან ნაკრებს სათავეში თემურ ქეცბაია ჩაუდგა, რომელმაც დააბრუნა რუბინელი ნაკრებში.

ტიტულები
--------

* რუსეთის ჩემპიონი (2): 2008, 2009.
* აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა მეორე ადგილი (1): 2013/2014
* საქართველოს თასი გამარჯვებული (2): 2003/2004, 2011/2012.
* რუსეთის თასი ფინალისტი (1): 2008/2009
* რუსეთის სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2010
* რუსეთის სუპერთასი ფინალისტი (1): 2009

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლაშა სალუქვაძე***

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კეშლა  – მიმდინარე შემადგენლობა |
| --- |
|  |
| 

1 ლომაია ·
3 სალუქვაძე ·
4 ბენიტესი ·
5 ამისულაშვილი ·
6 ზაგაროვი ·
7 ამირჯანოვი ·
8 ალვარო ·
10 გენოვი ·
11 მამადოვი ·
14 ალაკბაროვი ·
15 პაულო ·
17 მანსუროვი ·
18 მეზა ·
20 აბდულაიე ·
21 დაშდემიროვი ·
24 ბაირამოვი ·
25 აგაიევი ·
28 ცხადაძე ·
29 ჯაფაროვი ·
33 შპიჩიჩი ·
47 აბატსიევი ·
70 ჯავადოვი ·
77 ჯუნიორი ·
87 ჰაჯიევი ·
88 მეზა ·
91 დინიევი ·
96 პოლადოვი ·
მწვრთნელი: კახაბერ ცხადაძე
 |

 |
**ოთარ ნიკოლოზის ძე ჩუბინიშვილი** (დ. 16 აპრილი, 1941, თბილისი) — ქართველი ვიოლონჩელისტი და პედაგოგი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1980 წლიდან). 

1965 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (პროფესორ კნუშევიცკის კლასი). იმავე წლიდან თბილისის ფილარმონიის სოლისტია. 1967 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია. 1972 წლიდან უკრავს საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში. მის საშემსრულებლო ხელოვნებას კარგად იცნობენ რუსეთის, გერმანიის, ჩეხეთის, ავსტრიის, საფრანგეთის, ფინეთის, ნორვეგიის, დანიის, იტალიის, ნიდერლანდების, ბელგიის, ინგლისის, აშშ-ისა და სხვა ქვეყნების მუსიკოსები და კლასიკური მუსიკის მოყვარულები. 1990-1998 წლებში გერმანიაში მოღვაწეობდა. ოთარ ჩუბინიშვილი არის ზაქარია ფალიაშვილისა (1975) და შოთა რუსთაველის პრემიების ლაურეატი. 1973 წელს ქალაქ ბუდაპეშტში ვაინერის სახელობის კვარტეტების საერთაშორისო კონკურსზე ჩუბინიშვილს მიენიჭა ლაურეატის წოდება (II პრემია, კვარტეტის სხვა წევრებთან ერთად) და პრემია უნგრული მუსიკის საუკეთესო შესრულებისათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოთარ ჩუბინიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  ენციკლოპედია „თბილისი", გვ. 938, თბ. 2002
3. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 165.
**ელანდი** (შვედ. Öland) — კუნძული ბალტიის ზღვაში, ეკუთვნის შვედეთს. გოტლანდის შემდეგ შვედეთის სიდიდით მეორე კუნძულია. ფართობი 1345 კმ², მოსახლეობა 25,857 ადამიანი (2017). 

კონტინენტისგან გამოყოფილია კალმარსუნდის სრუტით, რომელზედაც გადებულია 6-კილომეტრიანი ელანდის ხიდი, რომელიც აშენდა 1972 წლის 30 სექტემბერს. სილურული კირქვული დაბალი პლატო, რომლის სიმაღლე აღწევს 57 მ-ს ადგილ-ადგილ დაფარულია მორენული დანალექებით; განვითარებულია კარსტი. გაბატონებულია სემი-კონტინენტური ოკეანური კლიმატი. 

არის რამდენიმე პატარა მდინარე და ერთი ტბა ჰორნსენი. სკანდინავიისათვის უჩვეულო, თავისებური რელიეფი და ლანდშაფტები ახასიათებს. დასახლებული პუნქტები აქ ნაპირის კალკეულ პლაჟებიან უბნებში მდებარეობს. ალუვიურ სანაპიროზე მოჰყავთ შაქრის ჭარხალი, ჭვავი და კარტოფილი. განვითარებულია მესაქონლეობა. დიდი ქალაქებიდან მნიშვნელოვანია ბორგჰოლმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელანდი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4101995-7
* LCCN: sh85094502
* NKC: ge601920
* VIAF: 244110398
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 244110398

 |
**ბულბულის სახლ-მუზეუმი შუშაში** (აზერ. Bülbülün ev-muzeyi) — ბაქოში ბულბულის მემორიალური მუზეუმის ფილიალი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშაში.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანელი მომღერლის ბულბულის სახლი 1788 წელს აშენდა. ტიპოლოგიურად შენობა ასახავს ყარაბაღის საცხოვრებელი კორპუსების ისტორიულ თავისებურებებს.

1982 წლის 31 აგვისტოს შუშას სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება შენობის სახლ-მუზეუმად გადაქცევის შესახებ. 1982-1983 წლებში შენობა გარემონტდა, შეიქმნა სამუზეუმო ექსპოზიცია, ტერიტორიაზე აშენდა ადმინისტრაციული შენობა. ექსპოზიცია მოიცავდა ბავშვთა და საოჯახო ფოტოებს, პირად ნივთებს, სპექტაკლების პლაკატებს (1925–1926), ასევე მომღერლის შემოქმედებით, კვლევით, სასწავლო და სოციალურ საქმიანობას.

სახლ-მუზეუმმა საქმიანობა შეწყვიტა 1992 წლის მაისში, როდესაც ქალაქი სომხეთის შეიარაღებული ძალების კონტროლის ქვეშ მოექცა. იმ პერიოდში შენობა ნაწილობრივ განადგურდა, ექსპონატების ბედი უცნობია. სახლის ეზოში არსებული ბიუსტი დაზიანდა.

მუზეუმის აღდგენითი სამუშაოები 2021 წელს დაიწყო. გამაგრდა ყველა მზიდი კედლის საძირკველი. სახლ-მუზეუმის ბაღის ნაკვეთი პირვანდელი იერსახის შენარჩუნებით აღდგა. ფასადზე მომღერლის ბრინჯაოს პორტრეტი რეკონსტრუირებულია.

გაკეთდა მომღერლის ახალი ბიუსტიც, რომელიც ეზოში დამონტაჟდა; ხოლო ძველი ბიუსტი, რომელიც ვანდალიზმის შედეგად დაზიანდა, დარჩა თავდაპირველ ადგილას ხელუხლებლად. 2021 წლის 29 აგვისტოს მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, პირველი ლედი მეჰრიბან ალიევა, ასევე ბულბულის ვაჟი, აზერბაიჯანის ელჩი რუსეთში, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ფოლად ბულბულოღლუ.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

სქოლიო
------

1. ↑  1905.az.  (19.11.2014) Bülbülün ev muzeyinin Şuşa filialı az. Vüqar Tofiqli.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-21. ციტირების თარიღი: 2018-07-13.
2. ↑  Şuşada Bülbülün ev-muzeyinin bərpadan sonra açılışı olub az.. AZƏRTAC (29.08.2021).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 02.03.2023.
3. ↑  President.az.  (29.08.2021) İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bülbülün ev-muzeyinin açılışında iştirak ediblər az. Youtube.com. ციტირების თარიღი: 2022-09-01.
**გრონინგენის პროვინცია** (ნიდერლ. Groningen) — პროვინცია ჩრდიოლოეთ-აღმოსავლეთ ნიდერლანდებში. სამხრეთით ესაზღვრება დრენთეს პროვინცია, დასავლეთით ფრისლანდია, ჩრდილოეთით ვადენზეე, ხოლო აღმოსავლეთით გერმანიის მხარე — ქვემო საქსონია. პროვინციის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია გრონინგენი. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით გრონინგენის პროვინციის მოსახლეობა უდრიდა 574,042 ადამიანს. გადაკვეთილია მრავალრიცხოვანი არხებითა და პატარა მდინარეებით. ეკუთვნის ფრიზის კუნძულებში შემავალი პატარა კუნძული როტიუმეროგი.

ადრეული პერიოდში გრონინგენი უწყვეტ კონფლიქტურ ურთიერთობაში იმყოფებოდა გარემომცველ რეგიონში არსებულ დასახლებულ პუნქტთან — ომელანდენთან. მოგვიანებით გრონინგენი რეგიონში მოწინავე ქალაქი გახდა, თუმცა უთანხმოება მათ შორის არ შემწყდარა. 1579 წელს ომელანდენი გაერთიანდა უტრეხტის უნიაში და ჩაება ესპანეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში, ხოლო გრონინგენი რჩებოდა ესპანეთის მმართველობის ქვეშ. 1594 წლის შემდეგ აღნიშნული ორი დასახლებული პუნქტი ერთ რესპუბლიკად გაერთიანდა, ხოლო 1795 წელს შეერწყნენ ერთ პროვინციად.

პროვინციის ჩრდილოეთი ნაწილის ზედაპირი ბრტყელია და აგებულია ზღვიური წარმოშობის თიხებით. განვითარებულია სოფლის მეურნეობა; მოჰყავთ ხორბალი, ქერი, შვრია, კარტოფილი, შაქრის ჭარხალი, ზეთოვანი კულტურები. პროვინციის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში XVI საუკუნის ბოლომდე განვითარებული იყო მძლავრი ტორფნარები. მელიორაციის შედეგად მიწები ათვისებულ იქნა სასოფლო-სამეურნეო მიზნებში. მიწის ინტენსიური დამუშავება ქმნის ჩალის ნარჩენებს, რომლებსაც ადგილობივ ქარხნებში იყენებენ. პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთი ტერიტორია აგებულია ქვიშაქვებით, რომელზედაც განვითარებულია შერეული სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა და მსხვილი რქოსანი საქონლის მოშინაურება. პროვინციის სხვადასხვა რაიონში პუპულარულია საცხენოსნო სპორტი.

გრონინგენის პროვინციის უდიდესი ქალაქი — გრონინგენი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია, ხოლო მის რაიონშია ბუნებრივი აირის მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საბადო. არის გრონინგენის უნივერსიტეტი (1614).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ნიდერლანდების პროვინციები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2013-01-16 საიტზე Wayback Machine.  (ნიდერლანდური ენა)
* პროვინციის დედაქალაქის საიტი დაარქივებული 2009-08-27 საიტზე Wayback Machine.  (ნიდერლანდური ენა)
* პროვინციის რუკა დაარქივებული 2012-09-17 საიტზე Wayback Machine.  (ნიდერლანდური ენა)
* გრონინგენის პროვინცია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ნიდერლანდების პროვინციები |
| --- |
|  |
| პროვინციები | 
გელდერლანდი **·** გრონინგენი **·** დრენთე **·** ზელანდია **·** ლიმბურგი **·** ოვერეისელი **·** ჩრდილოეთი ჰოლანდია **·** ჩრდილოეთი ბრაბანტი **·** უტრეხტი **·** ფლევოლანდი **·** ფრისლანდია **·** სამხრეთი ჰოლანდია |
|  |
| ფედერაციის სუბიექტები | 
არუბა  **·**  სინტ-მარტენი **·**  კიურასაო  **·** ბონეირი, სინტ-ესტატიუსი და საბა |

 |
2009 წლის მონაცემებით **ბელარუსის** მოსახლეობა შეადგენს 9 503 807 ადამიანს. აქედან ეთნიკურად ბელარუსი — 83.7%, რუსი — 8.3%, პოლონელი — 3.1%, უკრაინელი — 1.7% და სხვა — 3.2%. ერთ კვადრატულ კილომეტრზე საშუალოდ 50 ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობის 70% ქალაქში მაცხოვრებელია. ბელარუსის უდიდესი ქალაქი და ამავდროულად დედაქალაქი არის მინსკი, სადაც 2015 წლის მონაცემებით 1 937 900 ადამიანი ცხოვრობს. სიდიდით მეორე ქალაქი არის გომელი (526 873 მაცხოვრებელი), ხოლო მესამე კი — მოგილევი (374 644). ბელარუსის სხვა დიდი ქალაქებია: ვიტებსკი (366 299), გროდნო (356 557), ბრესტი (330 934) და ა.შ.

როგორც ევროპული სახელმწიფოების უმრავლესობა, ბელარუსიც გამოირჩევა მოსახლეობის რაოდენობის შემცირების კუთხით. ასევე შეინიშნება საშუალო ასაკის ზრდის ტენდენციაც. კერძოდ, დღეის მონაცემებით მოსახლეობის საშუალო ასაკი 37 წელია და თუ ზრდა მსგავსი ტემპებით გაგრძელდა 2050 წლისთვის აღნიშნული მონაცემი 55-დან 65 წლამდე ავა. ეს ყველაფერი გამოიწვია ახალგაზრდა მოსახლეობის ქვეყნიდან გადინებამ. 

ბელარუსში სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა არის 68.9 წელი (63 მამაკაცებისთვის და 74.9 ქალებისთვის).

ბელარუსს აქვს ორი სახელმწიფო ენა — რუსული და ბელარუსული. რუსულად საუბრობს მოსახლეობის უმრავლესობა — 72%, ხოლო ბელარუსულად კი — მხოლოდ 11.9%.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელარუსის ეროვნული სტატისტიკური კომიტეტი
**NEC Corporation** (იაპონ. 日本電気株式会社 *ნიპონ დენკი კაბუსიკი-გაისა*?) — საინფორმაციო ტექნოლოგიური სერვისებისა და პროდუქტების პროვაიდერი იაპონური ტრანსნაციონალური კომპანია, რომლის შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ტოკიოს მინატოს რაიონში. იგი მსოფლიოში სატელეკომუნიკაციო მოწყობილობების ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელია. 1983 წლამდე კომპანია ცნობილი იყო Nippon Electric Company, Limited-ის სახელწოდებით. ის ასევე Sumitomo Group-ის წევრია.

დაარსდა 1889 წელს ტოკიოში. მისი უცხოური პარტნიორი იყო Western Electric Company of Illinois. თავდაპირველად კომპანია დაკავებული იყო სატელეფონო მოწყობილობების წარმოებით. თუმცა 1920-იანი წლებიდან მოყოლებული მოიცვა პრაქტიკულად სატელეკომუნიკაციო სფეროს ყველა მიმართულება.

2013 წლის მონაცემით კომპანიის შემოსავალი 3.0716 ტრილიონ იაპონურ იენას შეადგენდა, ხოლო იმავე წლის მდგომარეობით თანამშრომლების რაოდენობა 102 000-ს აღწევდა. NEC Corporation თავისი შვილობილი კომპანიების მეშვეობით საქმიანობას ეწევა მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყანაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* PC Engine
* PC-FX

ლიტერატურა
----------

* Mark Mason, *Foreign Direct Investment and Japanese Economic Development, 1899–1931, Business and Economic History, Second Series, Volume Sixteen, 1987*.
* NEC Corporation, *NEC Corporation, The First 80 Years, 1984, ISBN 4-931172-01-6*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„NEC"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Full Year Consolidated Financial Results for the Fiscal Year Ended March 31, 2013 (April 26, 2013).
2. ↑  "Corporate Profile." NEC. Retrieved on July 12, 2010.
3. ↑  NEC 1984, p. 6.
**ნიკო გიორგი ძე დადიანი** (დ. 1764, ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 თებერვალი, 1834) — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1804), მწერალი, მსაჯული, დიპლომატი, თანამედროვეთა და შთამომავალთაგან „დიდ ნიკოდ" წოდებული. 1804 წლიდან სამეგრელოს უმაღლესი საგამგებლო საბჭოს წევრი. 1805 წელს ხელმძღვანელობდა დეპუტაციას, რომელიც პეტერბურგში ალექსანდრე I-თან იმყოფებოდა რუსეთ-საქართველოს (სამეგრელოს სამთავროს) პოლიტიკურ ურთიერთობათა მოსაგვარებლად. პოლიტიკურ ასპარეზზე ენერგიულად იღწვოდა დასავლეთ საქართველოში ოსმალეთის გავლენის შესუსტების და რუსული ორიენტაციის გაძლიერებისათვის. რუსეთ-ოსმალეთისა (1806-1812, 1828-1829) და რუსეთ-ირანის (1826-1828) ომების მონაწილე, რისთვისაც გენერალ-მაიორობა ებოძა. 1810 წელს და 1819-1820 წლებში ეხმარებოდა რუსეთის მთავრობას იმერეთის აჯანყებების ჩაქრობაში. წლების მანძილზე იყო სამეგრელოს სამთავროს მსაჯულთუხუცესი (მდივანბეგთუხუცესი). მას ეკუთვნის ისტორიული ნაშრომები: „ქართველთ ცხოვრება" (1823-1824), „დასტურლამა" (სამეგრელოს სამთავროს მართვა–გამგეობის განწესება), „მიმოსვლა ნიკოლაი დადიანოვისა" (დაწერილია რუსეთში, ჩვენამდე არ მოუღწევია) და რამდენიმე ლექსი. 

გარდაიცვალა 1834 წელს, დაკრძალულია მარტვილის საკათედრო ტაძარში. დაჯილდოებულია წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენითა და წმინდა ანას I ხარისხის ორდენით.

ოჯახი
-----

1822 წლის 12 (24) დეკემბერს გარდაიცვალა შვილი — გიორგი ნიკოლოზის ძე დადიანი.

ლიტერატურა
----------

* *ხანთაძე შ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 253.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკო დადიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „ივერია", №18, 30 ივნისი, 1877

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 დადიანები |
| --- |
|  |
| 
* ანდრია დადიანი
* ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელი
* ბედან დადიანი
* ბედან ჯუანშერის ძე დადიანი
* ბეჟან I დადიანი
* გიორგი I დადიანი
* გიორგი II დადიანი
* გიორგი III დადიანი
* გრიგოლ დადიანი
* გრიგოლ დადიანი (პოეტი)
* დავით დადიანი
* დუდუ დადიანი
* ვამეყ III დადიანი
* ვარდან დადიანი
* კაცია I დადიანი
* კაცია II დადიანი
* კონსტანტინე დადიანი
* ლევან I დადიანი
* ლევან II დადიანი
* ლევან III დადიანი
* ლევან IV დადიანი
* ლევან V დადიანი
* ლიპარიტ I დადიანი
* ლიპარიტ II დადიანი
* ლიპარიტ III დადიანი
* მამია I დადიანი
* მამია II დადიანი
* მამია III დადიანი
* მამია IV დადიანი
* მანუჩარ I დადიანი
* მანუჩარ II დადიანი
* მარიამ დადიანი
* მუშნი დადიანი
* ნიკო დადიანი (ისტორიკოსი)
* ნიკო დადიანი
* ნიკოლოზ დადიანი
* ოთარ დადიანი
* ოტია დადიანი
* სამსონ დადიანი
* ტარიელ დადიანი
* შალვა დადიანი
* ცოტნე დადიანი
 |  |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **წერეთელი**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ისტორიულ მოღვაწეს** ეხება. *მოქანდაკის შესახებ* იხილეთ **ზურაბ წერეთელი**. |

**ზურაბ ქაიხოსროს ძე წერეთელი** (დ. 1747 — გ. 28 იანვარი (9 თებერვალი),1823) — იმერეთის სამეფოს დიდგვაროვანი, წერეთელთა საგვარეულო სახლის უფროსი, იმერეთის მეფეების, სოლომონ I-სა და სოლომონ II-ის პირველი ვეზირი და სახლთუხუცესი, რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
---------

1784 წლის აგვისტოს მიწურულს დავით II-მ კათალიკოს მაქსიმე II-სა და მდივანბეგ დავით კვინიხიძესთან ერთად გაგზავნა ელჩად სანქტ-პეტერბურგში. დიდი როლი შეასრულა დასავლეთ საქართველოს სამეფო-სამთავროების რუსეთის იმპერიაში შესვლაში. აქტიურად მონაწილეობდა 1810 წელს იმერეთის აჯანყების ჩაქრობაში და სოლომონ II-ის იმერეთიდან განდევნაში. ამისთვის რუსეთის იმპერიის მთავრობამ ის იმერეთის მმართველობის წევრად დანიშნა, 1811 წელს კი უბოძა წმინდა ანას ორდენი, გენერალ-მაიორის ჩინი და ჯამაგირი. 1819-1820 წლების იმერეთის აჯანყების შესახებ ცნობებს აწვდიდა გორის ოლქის უფროსს. ამავდროულად ცდილობდა აჯანყების გამოყენებას საკუთარი მიზნებისთვის. აჯანყებულებს გამარჯვების შემთხვევაში იმერეთის მეფედ სთავაზობდა საკუთარი შვილის, გრიგოლის, კანდიდატურას.

ოჯახი
-----

ქალიშვილი მართა წერეთელი — ლევან დადიანის მეუღლე.

ლიტერატურა
----------

* *სოსელია ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 307.
* *სოსელია ო.*, ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან, ტ. II, თბილისი: მეცნიერება, 1981.
* *ბურჯანაძე შ.* თავადი ზურაბ წერეთელი // ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე, ტ. 20, 1959
* *დუმბაძე მ.* „დასავლეთ საქართველო XIX ს. პირველ ნახევარში, თბილისი, 1957
* *კაკაბაძე ს.*, „საქართველოს ისტორია. ახალი საუკუნეების ეპოქა (1500-1810 წწ)", ტფილისი, 1922
**ვიბრიოზი** — ზღვისა და ესტუარის თევზების ინფექციური დაავადება, რომელსაც ვიბრიონის (*Vibrio*) გვარის ცალკეული სახეობის ბაქტერიები იწვევენ. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზიანი მოაქვს ზღვის წყალზე მოწყობილ საკალმახეებში ცისარტყელა კალმახის მოშენებისას. მიმდინარეობს მწვავედ, მაღალი ლეტალობითა (70–90%) და ქრონიკულობით. ჩნდება ფართო სისხლჩაქცევების, კუნთშიდა აბსცესებისა და ტანის ზედაპირზე წყლულების სახით. ვიბრიოზის განვითარებას ხელს უწყობს წყლის ტემპერატურის მატება და მისი დაბინძურება ორგანული ნივთიერებებით. გამომწვევები დაზიანებული თევზებისგან გადაეცემა წყლის საშუალებით ან უშუალო კონტაქტით. მკურნალობენ ანტიბიოტიკებით. პროფილაქტიკა: არასასიკეთო მეურნეობებიდან თევზის ამოღების აღკვეთა, ვაქცინაცია, სათევზეებში თევზთა სიმჭიდროვის შემცირება, სათევზეების დეზინფექცია. სავაჭრო ქსელში დაშვებულია თევზები ვიბრიოზის გარე ნიშნების გარეშე. თევზი შეიძლება იყოს *V. parahaemolyticus*-ის მატარებელი, მისი ტოქსინი ადამიანებში მოწამვლას იწვევს, მისით დასნებოვნებული თევზი არ დაიშვება ნედლი სახით საჭმელად.

სქოლიო
------

1. ↑  *Бычкова Л. И.* Вибриоз рыб // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М. 2006. — стр. 251.
**მზია სიმონიშვილი** (დ. 2 ოქტომბერი, 1965, თბილისი — გ. 19 მაისი, 2013, ვენა) — ქართველი მუსიკოსი. 1973 წლიდან სწავლობდა „ნიჭიერთა ათწლედში", პედაგოგი ვანდა შიუკაშვილი (ფორტეპიანო). 1980 წელს გაიმარჯვა საქართველოს პიანისტთა ეროვნულ კონკურსში. 1989 წელს, იგივე პედაგოგთან დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი. სწავლის პერიოდშივე გამოდიოდა საქართველოს ფილარმონიის ორკესტრთან ერთად ჯანსუღ კახიძის დირიჟორობით.

მზია სიმონიშვილი იყო მენდელსონისა (ჰამბურგი, გერმანია) და ბუზონის (1994, ბოლცანო, იტალია) საერთაშორისო კონკურსების I პრემიის მფლობელი, მონტე–კარლოს საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი.

1990 წლიდან მუსიკოსი მონაწილეობდა ფესტივალებში (ფინეთი, ჰოლანდია); მნიშვნელოვანი საკონცერტო გამოსვლები ჰქონდა მსოფლიოს სხვადასხვა მუსიკალურ ცენტრში. 1992 წელს შედგა მისი დებიუტი შვეიცარიაში; ამავე წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის სოლისტი, პარალელურად, ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში პროფესორ ვალერიან შიუკაშვილის ასისტენტი; 1993 წელს სწავლა განაგრძო ვენის Hohschsule-ში. გამოშვებული აქვს ალბომი, რომელშიც შევიდა: ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის მეოთხე სონატა, სერგეი პროკოფიევის მეორე სონატა, ფედერიკ შოპენისა და მორის რაველის პიესები.

2004 წლიდან მზია სიმონიშვილი იყო ავსტრიის მოქალაქე. ბოლო წლებში იგი ვენაში მოღვაწეობდა და ხშირად მართავდა კონცერტებს ლა–სკალაში, მიუნხენის "ჰერკულეს – ცენტრში", ჰამბურგის "მიუზიქჰოლში" და ვენის "კონცერტჰაუსში"; არაერთი საქველმოქმედო კონცერტი აქვს ჩატარებული ქართველი ბავშვების დასახმარებლად.

მზია სიმონიშვილი გარდაიცვალა 47 წლის, ქართველი მუსიკოსი დაკრძალულია ვენაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მზია სიმონიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ეუკარიოტული და პროკარიოტული უჯრედის პლაზმური მემბრანის მაგალითი
**უჯრედის მემბრანა**, **პლაზმური მემბრანა**, იგივე **პლაზმალემა** ან ციტოლემა — შერჩევითი განვლადობის უნარის მქონე ბარიერის როლს ასრულებს. იგი უჯრედსა და უჯრედშორის მატრიქსს შორის ნივთიერებათა ცვლას არეგულირებს და უჯრედშიგა გარემოს მუდმივობას განაპირობებს. პლაზმური მემბრანა გარს აკრავს ციტოპლაზმას და ყოფს შიგაუჯრედულ კომპონენტებს გარეგანი გარემოსგან. არ ატარებს შედარებით დიდი ზომის მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანა დიდ როლს ასრულებს უჯრედის ფორმის მიღებაში, ასევე სხვა უჯრედებთან შეკავშირებითა და დაჯგუფებით ქსოვილის წარმოქმნაში. მემბრანის გავლით ნივთიერებათა ტრანსპორტი შეიძლება იყოს პასიური-არ საჭიროებდეს ენერგიას, ან აქტიური-მათი ტრანსპორტირებისთვის უჯრედისაგან მოითხოვდეს ენერგიას.

სტრუქტურა
---------

### ბილიპიდური სტრუქტურა

ფოსფოლიპიდი პლაზმურ მემბრანაში
ლიპიდები პლაზმური მემბრანის ფორმირების პროცესში უმთავრეს როლს ასრულებენ. პლაზმური მემბრანა ძირითადად შედგება წვრილი, ამფიპატიკური  ფოსპოლიპიდების ორი შრისაგან. ფოსფოლიპიდი შედგება ჰიდროფილური(ნივთიერება, რომელიც წყალში კარგად იხსნება) „თავისა" და ჰიდროფობური(ნივთიერება, რომელიც წყალში არ იხსნება) „კუდისაგან". ფოსფოლიპიდები სითხეში მოთავსებისას ორ შრეს ქმნიან: ჰიდროფობური „კუდები" შიგნით ექცევა, ჰიდროფილური „თავები" კი-გარეთ. საბოლოოდ, მიიღება უწყვეტი, სფერული ლიპიდების შრე, რომლებიც ცუდად ატარებენ იონებს და სხვა პოლარულ  მოლეკულებს.  ფოსფოლიპიდების ასეთი მოწესრიგებული წყობა ხელს უშლის მაღალმოლეკულურ ნაერთებს უჯრედში შეღწევაში, მაგრამ, ჩვეულებრივ ატარებს ჰიდროფობურ მოლეკულებს. პლაზმური მემბრანის უნარი აკონტროლოს მასში ნივთიერებების მოძრაობა ხორციელდება  ტრანსმემბრანული ცილების კომპლექსების მეშვეობით, როგორებიცაა მაგ. ფორები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უჯრედი და პლაზმური მემბრანა[*მკვდარი ბმული*]

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უჯრედის მემბრანა***

* Lipids, Membranes and Vesicle Trafficking - The Virtual Library of Biochemistry and Cell Biology დაარქივებული 2005-06-21 საიტზე Wayback Machine.
* Cell membrane protein extraction protocol
* Membrane homeostasis, tension regulation, mechanosensitive membrane exchange and membrane traffic
* 3D structures of proteins associated with plasma membrane of eukaryotic cells
* Lipid composition and proteins of some eukariotic membranes
* დაარქივებული 2011-09-24 საიტზე Wayback Machine.
**საკალათბურთო კლუბი ქუთაისი-2010** — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ ქუთაისიდან, საქართველო.

ისტორია
-------

ქალაქ ქუთაისის საკალათბურთო კლუბები 1991 წლიდან გამოდიოდნენ საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში სხვადასხვა სახელის ქვეშ („ქუთაისი," „ჯიქი," „რიონი," „იმერეთი"). „ქუთაისი-2010"-ს შექმნამდე კი ქალაქი 4 წლის განმავლობაში უგუნდოდ იყო.

ქუთაისის ახალი კლუბი წარმატებულად ჩაერთო ეროვნულ ჩემპიონატში 2010 წელს, და თავის პირველივე სეზონში მესამე ადგილი დაიკავა, მომდევნო სეზონში კი ეს შედეგი გაიმეორა. 2011 წელს მან აგრეთვე იმარჯვა დუდუ დადიანის სახელობის მემორიალზე, 2012 წელს კი ეროვნული თასის ფინალში გავიდა, სადაც სკ არმიასთან დამარცხდა.

მიმდინარე შემადგენლობა
----------------------

| ნომერი | მოთამაშე | ეროვნება | პოზიცია |
| --- | --- | --- | --- |
|
| **4** | ზაურ ფაშაევი | აზერბაიჯანის დროშა | PG |
| **6** | თეიმურაზ ბაბუნაშვილი | რუსეთის დროშა საქართველოს დროშა | G |
| **7** | რევაზ დიდია | საქართველოს დროშა | F |
| **8** | ლევან გრძელიძე | საქართველოს დროშა | G |
| **9** | ბუბა კვიმსაძე | საქართველოს დროშა | PG |
| **10** | ნოდარ მესხი | საქართველოს დროშა | F |
| **11** | გიორგი კილაძე | საქართველოს დროშა | C |
| **13** | დავით ბარბაქაძე | აზერბაიჯანის დროშა საქართველოს დროშა | F |
| **14** | ავთანდილ ლომინაშვილი | საქართველოს დროშა | F/C |
| **15** | გიორგი ბარბაქაძე | საქართველოს დროშა | F |
| **21** | ვიქტორ კოღუაშვილი | საქართველოს დროშა | C |
| **23** | რიჩარდ მათიაშვილი | საქართველოს დროშა | C |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე დაარქივებული 2013-03-29 საიტზე Wayback Machine.
* (ინგლისური) გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე
აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია**სირიულ-სპარსული (ასურული) ეკლესია**, **აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია** (არამ. ܥܕܬܐ ܩܕܝܫܬܐ ܘܫܠܝܚܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝ ܕܡܕܢܚܐ ܕܐܬܘܪ̈ܝܐ) (აღმოსავლეთის წმინდა სამოციქულო (კაფალიკური) ასურული ეკლესია) — ქრისტიანული ეკლესია, რომელიც I საუკუნეში დაარსდა. ლიტერატურაში აგრეთვე გვხვდება სახელები: ნესტორიანული ეკლესია, სპარსული ეკლესია — ქრისტიანული ეკლესია, დაარსდა არამეული ხალხთა შორის პირველ საუკუნეში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია — მოსკოვის თემის საიტი დაარქივებული 2020-09-26 საიტზე Wayback Machine.
* აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიის არაოფიციალური გვერდი (ინგლისური)
* Encyclopedia LookLex: Nestorian Church დაარქივებული 2010-12-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* The Chaldean church of the East დაარქივებული 2006-04-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* აღმოსავლეთის ასურული ეკლესია საიტზე "ეკლესიათა იერარქია"


|  |  |
| --- | --- |
| ჯვარი | *ეს სტატია ქრისტიანობის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



პროტესტანტიზმი
რესტავრაციონიზმი
ბაპტიზმი
კალვინიზმი
ანგლიკანობა
ლუთერანობა
*რომის კათოლიკური ეკლესია*
*აღმოსავლეთის კათოლიკური ეკლესიები*
მართლმადიდებლობა
არაქალკედონური ეკლესიები
ასურეთის ეკლესია
პროტესტანტული რეფორმაცია
*(XVI საუკუნე)*
დიდი სქიზმა
*(XI საუკუნე)*
ეფესოს კრება 431
ქალკედონის კრება 451
ადრეული ქრისტიანობა
უნია
**ივანე მაჩაბლის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. ქუჩის განაშენიანება XIX საუკუნის 30–40-იან წლებში დაიწყო. თავდაპირველად ბაღის ქუჩა ერქვა, შემდეგ ეწოდა იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის შვილიშვილის, დიდი მთავრის სერგის სახელი. შეტანილია 1851 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში. 1923 წლიდან ივანე მაჩაბლის სახელი ჰქვია. ქუჩის ხუროთმოძღვრული სახე XIX საუკუნის ბოლო ათეულ წლებსა და XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა და ამ პერიოდის თბილისის ხუროთმოძღვრების საუკეთესო ნიმუშად იქცა. შენობები ძირითადად რენესანსულ-ბაროკოული და მავრიტანული სტილისაა, მათგან აღსანიშნავია დავით სარაჯიშვილის საცხოვრებელი სახლი № 13 (შემდგომში მწერალთა კავშირის შენობა, 1905 არქიტექტორი კ. ცაარი), XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლი № 17 და სხვა. ქუჩაზე დგას სანდრო ახმეტელის (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი, არქიტექტორი შოთა ყავლაშვილი) და გალაკტიონ ტაბიძის (მოქანდაკე ბიძინა ავალიშვილი) ბიუსტები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 114, ISBN 978-99928-20-35-3.
**მკერდის კიბო** — სარძევე ჯირკვლების კიბო.

მსოფლიო მასშტაბით, მკერდის კიბო მეხუთე ადგილზეა სიკვდილის გამომწვევი კიბოს ტიპების მიხედვით (ფილტვების კიბოს, კუჭ-ნაწლავის კიბოს, ღვიძლის კიბოს და მსხვილი ნაწლავის კიბოს შემდეგ). 2005 წელს, მკერდის კიბოთი მთელ მსოფლიოში 502 000 ადამიანი დაიღუპა, რაც კიბოთი სიკვდილის 7 % და ყველა სხვა მიზეზით სიკვდილის 1 %-ია. როგორც წესი, მკერდის კიბოს შემთხვევები ქალებში ვლინდება, თუმცა შესაძლებელია, რომ მკერდის კიბო კაცსაც დაემართოს. იმის ალბათობა, რომ მკერდის კიბო ქალს დაემართება, 100-ჯერ უფრო დიდიაა, რის გამოც ქალებში მკერდის კიბო კიბოს ყველაზე გავრცელებული სახეობაა.

მკერდის კიბოს იწვევს ის განსხვავებული უჯრედები, რომლებიც მკერდის ქსოვილში ჩნდებიან და დროთა განმავლობაში სიმსივნედ ყალიბდებიან. სიმსივნე იზრდება სარძევე სადინარებში და, თუ დროულად არ მოხდა მისი გამოვლენა და მკურნალობა, ის შეიძლება გავრცელდეს მკერდის დარჩენილ ნაწილშიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მკერდის კიბო***

* მკერდის კიბო საიტზე Curlie
* მკერდის კიბო — გამომწვევი მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობა


|  |  |
| --- | --- |
| წითელი ლენტი | *ეს სტატია დაავადების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კატის მიაზი
**მიაზები** (< ბერძ. μυῖα — „ბუზი") — ადამიანისა და ცხოველების დაავადებები, რომლებსაც იწვევს ბუზის მატლების პარაზიტობა. ბუზებს შეუძლიათ კვერცხები დადონ პროდუქტებზე, კანის დაზიანებულ ადგილებში, ადამიანისა და ცხოველის ორგანიზმის ბუნებრივ ღრუებში შეაშხაპუნონ კვერცხის შემცველი სეკრეტი. მიაზების კლინიკური ნიშნები სხვადასხვაგვარია და დამოკიდებულია პარაზიტის სახეობაზე. სხეულში მატლების ადგილსამყოფელის მიხედვით განარჩევენ ქსოვილისა და ღრუს მიაზებს, მატლების პარაზიტობის ხასიათის მიხედვით — შემთხვევითს, ფაკულტატურსა და ობლიგატურს.

შემთხვევითი (ნაწლავის) მიაზები წარმოიქმნება კვერცხებით ან მატლებით (რომლებსაც შეუძლიათ კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში ცხოვრება) დაბინძურებული პროდუქტების ჭამის შედეგად; მაგ. ყველის ბუზი (*Piophila casei*), ლეშის ბუზი (Cynomyia mortuorum) და სხვ. ასეთ დროს სიმპტომებია: მუცლის ტკივილი, გულისრევა, პირღებინება, ფაღარათი. ფაკულტატური მიაზები გამოწვეულია ჭრილობებსა და კანზე ხორცის მწვანე ბუზის (*Lucilia sericata*), ასევე ზოგიერთი სხვა სახეობის ბუზის პარაზიტობით. მიაზის დროს კანის დაზიანებას აქვს კვანძისათვის დამახასიათებელი სახე, ფურუნკულის მსგავსი, რომლის ცენტრალური ხვრელიდან ბუზის მატლი პერიოდულად ჰყოფს უკანა ნაწილს (იხ. აგრეთვე ჰიპოდერმატოზები). ობლიგატურ მიაზებს იწვევენ ისეთი ბუზები, რომელთა მატლები იკვებებიან მხოლოდ ქსოვილითა და სისხლით. ღრუს ობლიგატური მიაზების გამოწვევა შეუძლიათ ცხვირხახისა (*Oestrinae*) და კუჭის ბორებს (*Gasterophilinae*). ქსოვილის ობლიგატურ მიაზებს იწვევენ ვოლფარტის ბუზის (*Wohifahrtia magnifica*) მატლები.

მკურნალობა: მატლების მოცილება მათ მიერ გაკეთებული შესასვლელებიდან, ჭრილობებიდან, წყლულებიდან (პინცეტით); თვალის კონიუქტივიდან და კუჭიდან (ამორეცხვით); ნაწლავიდან (ანტიჰელმინთური საშუალებების გამოყენებით). ცხოველებში ფაკულტატური მიაზების დროს იყენებენ ინსექტიციდებს. პროფილაქტიკა: ბუზების განადგურება; რეპელენტების, ფანჯრის ბადეების, დამცავი ტანსაცმლის გამოყენება; პირადი და საცხოვრებლის ჰიგიენის დაცვა; დასახლებული პუნქტების სანიტარული კეთილმოწყობა; საკვების თერმული დამუშავება, ცხვრის კრეჭისა და ცხოველების კასტრაციის დროს მიღებული ჭრილობის დროული დამუშავება, ცხოველთა ლეშისა და ნაგვის უტილიზაცია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Василевич Ф. И. Горохов В. В.* Миазы // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М. 2012. — стр. 214.
**მეთანოგენები** (< მეთანი და ბერძ. γενής [genḗs] — „წარმომქმნელი") — არქეების ყველაზე მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, რომლის წევრები მეტაბოლიზმის ძირითადი საბოლოო პროდუქტის სახით წარმოქმნიან მეთანს ({\displaystyle {\ce {CH\_4}}}). მკაცრი ანაერობები არიან. ენერგიას ძირითადად მოლეკულური წყალბადით ({\displaystyle {\ce {H2}}}) ნახშირბადის დიოქსიდის ({\displaystyle {\ce {CO2}}}) აღდგენით იღებენ. ნახშირბადის წყაროს სახით აგრეთვე იყენებენ ნახშირბადის მონოოქსიდს ({\displaystyle {\ce {CO}}}), ჭიანჭველმჟავას ({\displaystyle {\ce {HCOOH}}}), ძმარმჟავას ({\displaystyle {\ce {CH3COOH}}}), მეთანოლს ({\displaystyle {\ce {CH3OH}}}) და ზოგიერთ სხვა ნაერთს. მეთანოგენების უმრავლესობა მეზოფილია (ცხოველმოქმედების ქვედა ზღვარი დაახლ. 15°C-ია), თუმცა არიან თერმოფილებიც (მ.შ. ექსტრემალური თერმოფილებიც, რომლებიც ცხოვრობენ 98°C-მდე ტემპერატურის პირობებში). ძირითადი გვარებია: *Methanobacterium*, *Methanosarcina* და *Methanococcus*.

მეთანოგენების უჯრედებს აქვთ სფეროსებრი, ჩხირისებრი და მოღუნული ფორმა. ვითარდებიან თანასაზოგადოებაში სხვა ისეთ ანაერობულ მიკროორგანიზმებთან ერთად, რომლებიც შლიან ორგანულ ნივთიერებებს და დაბალმოლეკულურ ნახშირბადშემცველ ნაერთებს და წარმოქმნიან {\displaystyle {\ce {H2}}}-ს. როგორც წესი, წარმოადგენენ ანაერობული მტკნარწყლოვანი ადგილსამყოფელების კვების ჯაჭვის ბოლო რგოლს. ცხოვრობენ ჭაობებში, დატბორილ ნიადაგებში, წყალსატევთა შლამში, ბრინჯის მინდვრებში, გამწმენდ ნაგებობებში (მეთანტენკებში), ხერხემლიანთა და უხერხემლოთა ნაწლავებში (მ.შ. მცოხნელთა ფაშვში, ტერმიტებში). იყენებენ სხვადასხვა ორგანული ნარჩენისგან მეთანის (ბიოგაზის) მისაღებად. ითვლება, რომ მეთანოგენები დედამიწის ისტორიაში უძველესი ორგანიზმებია. დედამიწაზე ბიოგენური წარმოშობის მეთანს მთლიანად მეთანოგენები წარმოქმნიან.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Саввичев А. С.* Метаногены // Большая российская энциклопедия. т. 20. — М. 2012. — стр. 108.
ატმოსფერული დეპრესია, რომელიც დაფიქსირდა ისლანდიის სანაპიროებთან 2003 წლის 4 სექტემბერს
**დეპრესია** (ლათ. *depressio* – დათრგუნვა) — შედარებით სუსტი ატმოსფერული წნევის მეტეოროლოგიური არე. არსებობს პერიოდული და მუდმივი წარმოქმნილი დეპრესიები, რომლებიც მსოფილიოს სხვადასხვა მხარეებშია გავრცელებული. 
პერიოდული დეპრესიული მოვლენები ფიქსირდება ავსტრალიაში, ახალ გვინეაში, ინდონეზიაში, ალეუტის კუნძულებზე; ხოლო მუდმივი – ეკვატორულსა და სუბპოლარულ არეებში. მეტეოროლოგიურ დეპრესიას წარმოადგენს ასევე ციკლონი, რომელიც მოძრავი დეპრესიაა.

კარგად არის ცნობილი ალეუტის დეპრესია, რომელიც მდებარეობს წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ალეუტის კუნძულების მახლობლად. ატმოსფეროს მოქმედების ერთ-ერთი ცენტრია. ზაფხულში თითქმის ქრება (გადაინაცვლებს პოლარული აუზის სიღრმეში). იანვარში მის ცენტრში წნევა 1000 მბ-ზე ნაკლებია.

მისი ანალოგია ატლანტის ოკეანეში წარმოქმნილი ისლანდიის დაბალი წნევის არე, რომელიც განსაკუთრებით კარგად ზამთარშია გამოხატული, როდესაც წნევა დეპრესიის ცენტრში 996 მბარ-ზე ნაკლებია. ცნობილია ასევე აზიის დეპრესია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ციკლონი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Aktion Wetterpate დაარქივებული 2012-09-11 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
* Namensliste der Tiefdruckgebiete des aktuellen Jahres[*მკვდარი ბმული*]
* Ablauf einer Zyklone დაარქივებული 2010-09-18 საიტზე Wayback Machine.
* Entstehung einer Zyklone დაარქივებული 2010-09-18 საიტზე Wayback Machine.
**აზერბაიჯანის პრესის საბჭო** (აზერ. Azərbaycan Mətbuat Şurası) — საზოგადოებრივი ორგანიზაცია აზერბაიჯანში მედიის საქმიანობის რეგულირების სფეროში.

შეიქმნა 2003 წლის 15 მარტს ქვეყანაში ჟურნალისტთა პირველ ყრილობაზე. ყრილობაზე დირექტორთა საბჭოში 170 მედია და ჟურნალისტური ორგანიზაციის 400-მდე წარმომადგენელი აირჩიეს.

იმავე წლის 24 აპრილს საბჭო დარეგისტრირდა იუსტიციის სამინისტროში.

2005 წლიდან აზერბაიჯანის პრესის საბჭო არის მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის და ევროკავშირის პრესის საბჭოს ალიანსის წევრი.

საბჭოს თავმჯდომარე წარმოდგენილია მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის საბჭოში.

ორგანოზაცია თანამშრომლობს სხვადასხვა მედია ორგანიზაციებთან პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში და თურქეთში. გარდა ამისა, თანამშრომლობა ხორციელდება ავსტრიის, დიდი ბრიტანეთისა და ინდოეთის პრესის საბჭოებთან.

მიზანი
------

პრესის საბჭოს მიზანია ჟურნალისტების მიერ კანონის მოთხოვნებისა და მათი პროფესიული საქმიანობის პრინციპების დაცვაზე საჯარო კონტროლის განხორციელება, ხელისუფლების ორგანოებსა და პრესას შორის ურთიერთობების გაძლიერება, სიტყვის, აზრისა და ინფორმაციის თავისუფლების შესაძლებლობების შექმნა. საბჭო იღებს ზომებს მედიის საქმიანობის სფეროში არსებული კონფლიქტების წინასწარი მოგვარებისთვის, რედაქციის ქცევის შესახებ საჩივრების მიღების, ამ კუთხით შესწავლისა და გადაწყვეტილების მიღების მიზნით.

სტრუქტურა
---------

საბჭოს უმაღლესი ორგანოა კონგრესი.

საბჭოს ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე. თავმჯდომარეს ჰყავს ორი მოადგილე. საბჭოს გადაწყვეტილებები მიიღება ერთობლივად დირექტორთა საბჭოს სხდომებზე.

დირექტორთა საბჭო შედგება 23 ძირითადი და 6 სარეზერვო წევრისაგან. ძირითადი წევრებიდან 11 წარმოადგენს ჟურნალისტებს, 7 წარმოადგენს საზოგადოებას, 5 წარმოადგენს ინტერნეტ რესურსებს.

დირექტორთა საბჭოს სხდომები იმართება ყოველთვიურად, ხოლო საჩივრების კომიტეტის სხდომები თვეში ორჯერ. სხვა კომისიები პერიოდულად იკრიბებიან.

პრესის საბჭოში ფუნქციონირეს რვა კომისია.

სქოლიო
------

1. 1 2  Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvləri və sədri seçilib - SİYAHI
2. ↑  Mətbuat Şurası haqqında
3. ↑  Mətbuat Şurasının İdarə Heyətinin üzvləri ilə keçirilən görüşdə İlham Əliyevin nitqi
**მაგენ დავიდ ადომი** (ებრ. מגן דוד אדום, აბრევ. **მდა** ან **მადა**) — ისრაელის სამედიცინო დახმარების, კატასტროფების, სასწრაფო დახმარებისა და სისხლის ბანკის ეროვნული სამედიცინო სამსახური. სახელი „დავითის წითელ ვარსკვლავს (სიტყვასიტყვით : „დავითის წითელი ფარი") ნიშნავს. 2006 წლის ივნისიდან, მაგენ დავიდ ადომი წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტის მიერ ოფიციალურად აღიარებულ იქნა, როგორც ჟენევის კონვენციების ქვემდებარე, ისრაელის სახელმწიფოს ეროვნული სადამხმარებლო საზოგადოება, ის ასევე წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო ფედერაციის წევრიცაა. ისრაელში *მდა*-ის სასწრაფო დახმარების საკუთარი სატელეფონო ნომერია — „**101**"

ისტორია
-------

*მაგენ დავიდ ადომ*-ის სასწრაფო დახმარების ავტომობილი 1948 წლის ივნისში
მაგენ დავიდ ადომის ორგანიზაცია 1930 წელს იქნა შექმნილი მედდა კარენ ტენენბაუმის მიერ, როგორც მოხალისე ასოციაცია ერთი განყოფილებით თელ-ავივში. მომდევნო განყოფილებების იერუსალიმში და ჰაიფაში გახნის შემდეგ ის ხუთ წელიწადში მთელი ქვეყნის მასშტაბით გავრცელდა, მისი სამედიცინო მომსახურება ვრცელდებოდა მთელს საზოგადოებაზე არა მარტო ებრაელებზე, არამედ არაბებზეც (მუსლიმები, დრუზები და ქრისტიანები). 1950 წლის 12 ივლისს, კნესეთმა გამოსცა კანონი, რომლის მიხედვით *მდა* ოფიციალურად გახდა ისრაელის გადაუდებელი სამედიცინო დამხარების ეროვნული სამსახური. მაგენ დავიდის კომპეტენცია მოიცავს პირველადი დახმარების გაწევას, სისხლის და პლაზმის მარაგის შენახვას, ინსტრუქციებს პირველადი დახმარებისა და პრეჰოსპიტალური გადაუდებელი დახმარების მედიცინაში, პაციენტების ტრანსპორტირებას და ავტოკატასტროფებში დაღუბპულთა, შემთხვევის ადგილიდან გამოყვანას, ექიმების, მედდების და დამხმარე პერსონალის ტრანსპორტირებას.

მოხალისეები
-----------

*მდა*-ის პირველი დახმარების ერთეული იერუსალიმის ძველ ნაწილში
მაგენ დავიდ ადომის პერსონალი ძირითად მოხალისეებისგან შედგება და დაახლოებით 10 000-ზე მეტი ადამიანი მოხალისეობს, რომელნის ყოველ წელს 1 მილიონზე მეტ კაც/სთ-ს ხარჯავენ. მინიმალური ასაკი მაგენ დავიდ ადომის საბაზისო პირველი სადამხმარებლო კურსების გასავლელად და მოხალისედ გასახდომად არის 15 წელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მაგენ დავიდ ადომი***

* AFMDA American Friends of Magen David Adom
* United Kingdom Friends of the MDA დაარქივებული 2008-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* MDA Israel in English დაარქივებული 2010-10-27 საიტზე Wayback Machine.
* ICRC page discussing relationship with the MDA
* American Red Cross page discussing relationship with MDA
* IRC Discrimination, Jewish Virtual Library
* Magen David Adom — Yochai Porat International Volunteers Program დაარქივებული 2012-08-03 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links

სქოლიო
------

1. ↑  מספרי חירום - Emergency Phone Numbers in Israel Hebrew. ციტირების თარიღი: 2012-02-09.
2. ↑  Saving Lives at the Dead Sea: Magen David Adom Olympics on TV
3. ↑  Volunteers დაარქივებული 2013-09-22 საიტზე Wayback Machine.  at MDA Israel. Retrieved 2009-09-07.
**ჰაიტიური კრეოლი** (kreyòl ayisyen), ხშირად წოდებული მარტივად **კრეოლი** — ენა, რომელსაც ჰაიტიზე დაახლოებით 8,5 მილიონი ადამიანი საუბრობს (2005 წლის მონაცემებით) და 3,5 მილიონი მის საზღვრებს გარეთ, მათ შორის კანადაში, აშშ-ში, საფრანგეთში და რამდენიმე კარიბის ქვეყანაში — დომინიკელთა რესპუბლიკაში, კუბაზე და ბაჰამებზე.

ჰაიტიური კრეოლი ჰაიტის ორ ოფიციალურ ენათაგანია ფრანგულთან ერთად. ეს არის ძირითადად ფრანგულ ენაზე დაფუძნებული კრეოლი, თუმცა მასზე გავლენა აქვს ადგილობრივ ტაინოს, ზოგიერთ დასავლეთ აფრიკულ და ცენტრალურ აფრიკულ ენებს, პორტუგალიურსა და ესპანურს. ენაში ორი გამორჩეული დიალეექტია: ფაბლა და პლატო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კრეოლური ენა

ლიტერატურა
----------

* Anglade, Pierre (1998). *Inventaire Étymologique des Termes Créoles des Caraibes d'origine Africaine* (fr).  Editions L'Harmattan. ISBN 9782296352582.
* DeGraff, Michel (2001). "Morphology in Creole genesis: Linguistics and ideology", *Ken Hale: A life in language*. Cambridge, Massachusetts:  MIT Press,   გვ. 52–121. ISBN 978-0-262-61160-2. OCLC 44702224.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Indiana University Creole Institute.
* Haitian Creole basic vocabulary (from Wiktionary's Swadesh-list appendix)
* Haitian Creole-English dictionary (PDF) დაარქივებული 2021-12-16 საიტზე Wayback Machine.

  


|  |  |
| --- | --- |
| wikistub |  *ეს არის სტატიის ან სექციის **ესკიზი**. თქვენ შეგიძლიათ შეავსოთ იგი.* |
სპარტის ეფორები, ლუდვიგ ლეფლერის ნახატი, 1862 წ.
**ეფორები** (ბერძ. Ἔφοροι) — თანამდებობრივ პირთა კოლეგია ძველ სპარტაში. ანტიკური ტრადიციის თანახმად, ეფორების კოლეგია შეიქმნა მეფე თეოპომპეს დროს ძვ. წ. VIII საუკუნეში. ეფორებს მოქალაქეებისგან ირჩევდა აპელა, 5 კაცს ერთი წლის ვადით. ჰქონდათ აპელის მოწვევის, მისი თავმჯდომარეობის, კანონპროექტების შემოტანის უფლება; აცხადებდნენ ჯარის შეკრების შესახებ. ეფორები აკონტროლებდნენ ყველა ფინანსურ საკითხს, თვალყურს ადევნებდნენ მოზარდების აღზრდასა და ზრდასრული სპარტელების ქცევას; გერუსიასთან ერთად ახორციელებდნენ სასამართლო ფუნქციებს. ეფორატის ერთ-ერთი მთავარი მოვალეობა იყო სპარტის მეფეების მოქმედებებზე კონტროლის განხორციელება; შეეძლოთ მეფის გადაყენების ინიციირება. თავისი მოვალეობების შესრულების ვადაში ხელისუფლების არცერთი ორგანოს მიმართ არ იყვნენ ანგარიშვალდებულნი, ვადის ამოწურვისას კი ანგარიში უნდა ჩაებარებინათ მომავალი წლის ეფორების კოლეგიისათვის. კოლეგიის თავმჯდომარის სახელის მიხედვით იწოდებოდა წელიც. ეფორების კოლეგია გაუქმდა ძვ. წ. 227 წელს, მეფე კლეომენე III-ის რეფორმატორული საქმიანობის დროს, შემდგომში კვლავ აღდგა.

სქოლიო
------

1. ↑  *Стрелков А. В.* Эфоры // Большая российская энциклопедия. т. 35. — М. 2017. — стр. 519.