recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თურქეთ-საბერძნეთის ურთიერთობები** — წარმოადგენს ურთიერთობებს თურქეთსა და საბერძნეთს შორის. 1821 წლიდან თურქეთმა და საბერძნეთმა მძიმე ურთიერთობები გამოიარეს. იყო დაპირისპირებაც და შერიგებაც. ქვეყნებს შორის გაიმართა ოთხი ძირითადი ომი: საბერძნეთ-თურქეთის პირველი ომი (1897), ბალკანეთის პირველი ომი (1912-1913 წწ.), პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918 წწ.) და თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის. 

თურქეთში მოქმედებს საბერძნეთის საელჩო ანკარაში, სამი გენერალური საკონსულო იზმირში, ედირნესა და სტამბოლში. საბერძნეთში მოქმედებს თურქეთის საელჩო ათენში და სამი გენერალური საკონსულო თესალონიკში, კომოტინში და როდოსში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Turkish PM on landmark Greek trip
* Greece-Turkey boundary study by Florida State University, College of Law დაარქივებული 2009-03-16 საიტზე Wayback Machine.
* Greece's Shifting Position on Turkish Accession to the EU Before and After Helsinki (1999)
* Turkish Ministry of Foreign Affairs about the relations with Greece
* Greek Ministry of Foreign Affairs about the relations with Turkey დაარქივებული 2006-07-17 საიტზე Wayback Machine.
**ვაჩე ზელა** (დ. 7 აპრილი, 1939 — გ.6 თებერვალი, 2014) — ალბანელი მომღერალი. იყო სახალხო არტისტი და მომღერალი კომუნისტურ პერიოდში. ის შემთხვევით აღმოაჩინეს მცირე ასაკში ლუშნიაში. მისი სიმღერები წლების განმავლობაში იყო პოპულარული. მონაწილეობდა ყველა მუსიკალური ფესტივალში რადიოსა და ტელევიზიაში 1962–1981 პერიოდში, სანამ არ დატოვა სცენა პრიზით სიმღერისთვის "კომუნისტი". ალბანეთის პრეზიდენტმა ალფრედ მოისიუმ მას ჯილდო „ერის გმირი" გადასცა. ვაჩე ზელას მუსიკა დიქტატორული ალბანეთის ერთადერთ ნათელ წერტილად ითვლებოდა.

გარდაიცვალა შვეიცარიაში.

ბავშვობა
--------

ვაჩე დაიბადა ოჯახში, სადაც ყველა დაჯილდოებული იყო სიმღერის ნიჭით. განსაკუთრებული უნარი სკოლის მასწავლებელმა აღმოაჩინა, როდესაც ვაჩე 7 წლის იყო. მრავალმხრივ ნიჭიერ ბავშვს თეატრისა და ხატვის ნიჭიც აღმოაჩნდა.

ათი წლისას მღეროდა თავისით დამახსოვრებულ ძველ ალბანურ სიმღერებს, რომელსაც დედა ღიღინებდა სახლში. მალე გოგონა ქალაქის სიამაყედ იქცა. ის ხშირად მღეროდა ქუჩებსა და პარკებში გამვლელების გასაგონად. მალე პატარა კონცერტებსაც მართავდა. მშობლებს არ მოსწონდათ იდეა, რომ შვილი მომღერალი უნდა ყოფილიყო, მაგრამ არასდროს შეუშლიათ ვაჩესთვის ხელი. მას პრესტიჟულ მუსიკალურ სკოლაში უნდოდა მოხვედრა, თუმცა ვერ მოახერხა და საშუალო სკოლაში გააგრძელა განათლების მიღება, სადაც ისწავლა გიტარაზე დაკვრა.

კარიერა
-------

ვაჩე თავდაპირველად ხალხურ სიმღერებს მღეროდა, თუმცა მოგვიანებით სტილი შეიცვალა და უპირატესობა ბევრად მსუბუქ მუსიკას მიანიჭა.

მისი რეპერტუარი მრავალფეროვანია: უამრავი ხალხური სიმღერა, კანტატა, ბალადა და ა.შ. მან აგრეთვე დიდი წვლილი შეიტანა კინომუსიკაში და ფილმებისთვის უამრავი მელოდია დაწერა.

ჯილდოები
--------

ზელა იყო პირველი გამარჯვებული ხალხური სიმღერების ფესტივალზე სიმღერით "Fëmija i parë" 1962 წელს. საერთაშორისო პრიზები: "ოქროს ფირფიტა", "წლის ქალი"(ინგლისი), "ოქროს მიკროფონი"(კოსოვო) და "სპეციალური ჯილდო სიმღერის ლეგენდისთვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვაჩე ზელა — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-25. ციტირების თარიღი: 2017-03-28.
**ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. თარირდება XVIII საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (9,2X6,1 მეტრზ), ნაგებია წვრილი რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. კონსტრ. ნაწილები და კარ-სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. კედლების ზედაპირი გარედან ბათქაშითაა გასწორებული, შიგნიდან - შელესილია. ეკლესიის საბურავი და ლავგარდანი ჩამოშლილი აქვს, აღმოსავლეთით და დასავლეთ კედლებს, მთელ სიმაღლეზე, განიერი ბზარი დაუყვება. სახურავზე მცენარეულობაა ამოსული.

შესასვლელი ორია - დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე შისრულთაღოვანია (სამხრეთ კარის თაღის ნაწილი ჩამოშლილია) და გარედან ჩასმულია კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელიც დასრულებულია, კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგებით გამოყვანილი სამსაფეხურიანი ფრიზით. შესასვლელები შიგნით ხის ძეგლებით თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთ კარის შიდა გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. დასავლეთ კარის წირთხლებში მოწყობილია საურდულე ხვრელები. 
აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელი და სამი შეისრულ თაღოვანი ნიშაა. ნიშებიდან ორი სარკმელი ჩრდილოეთითაა. ერთი - სამხრეთით. სარკმლის ქვემოთ, ნალესობაზე, ამოკაწრულია მხედრულით შესრულებული დაქარაგმებული წარწერა. აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი (შემორჩენილია ნაწილი).აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. 

დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა მარტივი პილასტრების წყვილითაა და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. შეისრულია კამარაც. ერთი საბჯენი თაღი კამარის დასავლეთ კიდეშია. იგი კუთხის პილასტრებზეა გადაყვანილი. აფსიდის რივე ბოლოში, კონქის ქუსლის დონეზე, ორი კვადრატული ხვრელია, რომლებიც, როგორც ჩანს, ხის კანკელის საყრდენათ იყო განკუთვნილი.

ფასადებიდან მხოლოდ განივი ფასადებია მორთული. ორივე ფასადზე, ფრონტნის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხურიან კვარცხელბეკზე დაყრდნობილი ჯვარი. ფასადებზე სარკმლები თავისებურადაა გადაწყვეტილი - სარკმლის ღიობი ჩვეულებისამებრ კედლის სიბრტყეში კი არ არის ქცეული, არამედ ღიობის ღერძისაკენ ირიბად შეღრმავებულ (დაახლოებით 20 სანტიმეტრით) სწორკუთხა არეში, რომელსაც ხერხულა ფრიზი აგვირგვინებს.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 95-96.
**ვაჩნაძიანის უსანეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთ განაპირას, სულაძეების კარ-მიდამოებში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია გრძივი კედლების უმეტესი ნაწილი, გარეთა კუთხეები და ჩრდილოეთკედლის დასავლეთ ნახევარი საძირკვლამდე აღმოსავლეთ კედელი 2,5 მეტრ სიმაღლეზეღა დგას, დასავლეთისა კი — 3,5 მეტრ სიმაღლეზე. შემორჩენილი კედლები დარბაზულია. დასავლეთ კედელი გადახრილია დასავლეთისკენ, ინტერიერში ყრია ქვები და ამოსულია ხეები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. იგი გარედან გადახურულია ნახევარწრიული თაღით, ხოლო შიგნით ხის ძელით თარაზულად ყოფილა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, აფსიდში გაჭრილია ვიწრო მაღალი სწორკუთხა სარკმელი. მსგავსი სარკმელია დარბაზის დასავლეთ კედელშიც — კარის თავზე. ამავე კედლის კიდეებში თითო სწორკუთხა ნიშაა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 104.
Combino ბაზელში
Combino-ს მართვის პულტი
Combino-ს ურიკა (შასი)
**Siemens Combino** — დაბალიატაკიანი ტრამვაის ვაგონი, რომელსაც კომპანია სიმენსი (Siemens Transportation Systems, იგივე DUEWAG) აწარმოებს. ამ ტიპის პირველი ვაგონი დიუსელდორფში, Duewag–ის ქარხანაში 1996 წელს გამოუშვეს. ამჟამად მათი წარმოება მიმდინარეობს კრეფელდში (Krefeld-Urdingen). Siemens Combino-ს ზოგიერთი ვაგონი აგებულია Siemens-ის პოლონეთის ფილიალში, ქ. პოზნანში. კომბინოს აწყობენ სტანდარტული დეტალებისგან, რაც ამცირებს მის თვითღირებულებას.

ტექნიკური თავისებურებები
------------------------

ამ ვაგონის ძარა ძირითადად ალუმინისგან მზადდება. ძარას ქვედა ნაწილი შედუღებულია, თუმცა ჩარჩო ასაწყობი სეგმენტებისგან შედგება და მოქლონებითაა შეკავშირებული, რაც აადვილებს მის ადაპტირებას და იოლად შეიძლება დამზადდეს ამ მოდელის სხვადასხვა სიგრძის, სიგანისა და განსხვავებული სიგანის ლიანდაგის ვაგონი. მათი სიგრძე 19–დან 54 მეტრამდე მერყეობს, ხოლო იატაკი 30 სმ სიმაღლეზეა (ლიანდაგის ზედაპირიდან). Combino შეიძლება იყოს როგორც ცალმხრივი, ასევე ორმხრივი მიმართულების. ის საკონტაქტო სადენიდან იღებს 600 V ცვლად დენს და გარდაქმნის 400 V მუდმივი დენის სამ ფაზად, რომელიც გადაეცემა რეგენერაციულ მოტორბორბლებს 3 IGBT PWM. განათებისა და გათბობა–კონდიცირების სისტემები მუშაობს 24 V ცვლად დენზე.

ნაკლოვანებანი
-------------

მრავალი ღირსებისა და ინოვაციური ამძრავი აგრეგატების მიუხედავად ამ მოდელმა კრახი განიცადა. 2004 წლის 12 მარტს „სიმენსმა" საკუთარ პროდუქციაში მასობრივი წუნი აღმოაჩინა, რის გამოც მას 120 000 კილომეტრზე მეტი გარბენის მქონე ყველა ვაგონის უკან გაწვევა მოუხდა. S-ის მსგავს მოსახვევებში, ალუმინის ძარაზე მოქმედმა მაღალი გრეხის ძალვებმა განაპირობა ბზარების გაჩენა სექციებს შორის, სახსრების გარშემო, რასაც შემდგომში შეეძლო გამოეწვია ვაგონების შუაზე ხლეჩა და ავარიები. 2004 წლის 12 აპრილისთვის „სიმენსმა" აღიარა კომბინოს ნაკლი და საკუთარ თავზე აიღო კომბინოს დაზიანებული ვაგონებისთვის ფურცლოვანი საფარის აღდგენის 300 მილიონი ევროს ღირებულების სამუშაოების ჩატარება, მაგრამ ექსპერტთა აზრით ასეთი შეკეთების შემთხვევაში ვაგონების მწყობრიდან გამოსვლის რისკი მაინც მაღალი რჩებოდა. საბოლოოდ სიმენსმა დაიწყო კომბინოების გადაკეთების მესამე ეტაპი, რომელიც 454 სექციას შეეხო და სიმენსს 400 მილიონი ევრო დაუჯდა. შეკეთებული ვაგონების სავარაუდო სიცოცხლის ხანგრძლივობა 30 წლით განისაზღვრა.

Gallery
-------

* ტრამვაი Combino აუგსბურგში, ბავარია, გერმანია.ტრამვაი Combino აუგსბურგში, ბავარია, გერმანია.
* ტრამვაი Combino ერფურტში, თიურინგია, გერმანია.ტრამვაი Combino ერფურტში, თიურინგია, გერმანია.
* ფრაიბურგის Combino გამწვანებულ ზოლზე.ფრაიბურგის Combino გამწვანებულ ზოლზე.
* D2 კლასის Combino მელბურნში, ავსტრალია.D2 კლასის Combino მელბურნში, ავსტრალია.
* Combino პოტსდამში, ბრანდენბურგი, გერმანია. Combino პოტსდამში, ბრანდენბურგი, გერმანია.
* Combino პოზნანში, ველკოპოლსკი, პოლონეთი.Combino პოზნანში, ველკოპოლსკი, პოლონეთი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Siemens Transportation Systems — Combino[*მკვდარი ბმული*]
* Siemens Combino for Hiroshima Dentetsu (Brochure)
* Interactive 360° tour through a Combino Plus tram
**ვაჩნაძიანის პირველი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე, ხეხილის ბაღებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

აღწერილობა
----------

კოშკი ცილინდრულია. ნაგებია საშუალო ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. შიგნით შელესილია, გარედან შებათქაშებული. შემორჩენილია I სართულზე და II სართულის კედლის სამხრეთიდ და ჩრდილოეთი ნაწილები, ჩამონგრეულია I სართულის კამაროვანი გადახურვის უმეტესი ნაწილი, რომელიც კოშკის შიგნით გროვადაა დაყრილი. იქვე ხეებია ამოსული. გარედან საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. I სართულის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის გადახურვა ჩამონგრეულია, რის გამოც მისი ფორმა ვერ დგინდება. აღმოსავლეთით სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, ერთ დონეზე განლაგებულია გეგმით ნახევარწრიული სამი მაღალი და ფართო ნიშა. მათგან ერთი ყრუა, დანარჩენ ორში ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია მოწყობილი. ნიშები გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი შეისრული თაღებით. ერთი, გეგმით ნახევარწრიული და ბრტყლად გადახურული ნიშაა ერთი სათოფურით კედლის დასავლეთ ნაწილში.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 96.
**ვაჩნაძიანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, სამიოდე კილომეტრზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს.

აღწერილობა
----------

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, გარეთა კუთხეები, შესასვლელები და სარკმლები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. ეკლესია შიგნით და გარედან შელესილია. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი გარედან შეისრულითაღოვანია. შიგნით კი თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთი შესასვლელი ორივე მხრიდან სწორკუთხაა. საკურთხევლის აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მისი იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა შეისრულთაღიანი ნიშაა, ერთი მსგავსი ნიშა ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი დასრულებულია კონქით, რომლის თაღიც შეისრულია. შეისრულია კამარაც. იგი დაყრდნობილია ორ საბჯენ თაღზე ერთი მათგანი დარბაზის შუაშია. მეორე დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი, დასავეთისა კუთხის პილასტრებზე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა. თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა. ეკლესიის იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. შიგნით სამი საფლავია, რომლებშიც დასაფლავებული არიან ჯანდიერთა გვარის წარმომადგენლები. ფასადები სადაა. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. რომელიც დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ხერხული ფრიზით. კარის ზემოთ სწორკუთხა ნიშაა. ორივე მოქცეულია მაღალი კედლის სიბრტყიდან დაახლოებით 10 სანტიმეტრით შვერილ ჩარჩოში, რომლის თავი კუთხით შვერილი აგურების წყობის ორი რიგითაა გამოყვანილი. ფასადზე ფრონტონის არეში. აგურის წყობით შეღრმავებული ჯვარია. ანალოგიური ჯვარია გამოსახული აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზეც. კედლები დასრულებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი ლავგარდნით. რომლის პროფილს შეადგენს: თარო, წრეთარგი და ლილვი. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს" დაფინანსებით ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა. აღდგა ლავგარდნის დანგრეული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 104-105.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იმედი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ალეგორია იმედზე; ფრანჩესკო გვარდი, 1747
**იმედი** — დადებითი ემოცია, რომელიც დაკავშირებულია სასიკეთო მოლოდინთან და კარგ შედეგთან, ასევე არის ფილოსოფიური, რელიგიური და კულტურული კონცეფცია, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანთან და მის მსოფლხედველობასთან. რელიგიაში და ფილოსფიაში აგრეთვე ლიტერატურაში იმედს აქვს ცალკე და ასვევე სხვადასხვა მიმართულება.

იმედი რელიგიაში
---------------

რელიგიური ადამიანის ცხოვრება დამყარებულია იმედზე, რაც იძლევა საშუალებას რომ იგი ცხოვრობდეს ამა თუ იმ კონცეფციაში, იესო ქრისტეს მიერ აღთქმული ცათა სასუფეველი რომელიც ელოდება მის მორწმუნეთ აძლევს განსაკუთრებულ იმედს მორწმუნე ქრისტიანებს, რომ მათ უნდა იცხოვრონ ქრისტეს მცნებების მიხედვით. ქრისტიანული გაგება იმედის, განსხვავდება სხვა რელიგიებისგან მათ შორის ისლამთან, იუდაიზმთან და სხვ. ქრისტიანობის თანახმად იმედი არის ერთ-ერთი სამი სათნოებიდან.

### იმედი უძველეს ბერძნულ კულტურაში

ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, იმედი არის ერთადერთი რამ რაც დარჩა პანდორას ყუთის გახსნის შედეგად.

იმედი ფსიქოლოგიაში
------------------

პოზიტივისტური ფსიქოლოგიის მიხედვით, ადამიანს პოზიტივისტური ფსიქოლოგია ეხმარება აღმოაჩინოს საკუთარ თავში წარუმატებლობის მიზეზები და დაეხმაროს მას იმედის მოპოვებაში(ქონაში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იმედი, იმედის განმარტება
**ვაჩნაძიანის გომართის ეკლესია** — კომპლექსი, არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთით ერთ კილომეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, გალავანი და სატრაპეზო.

ეკლესია დარბაზულია, დგას გალავნით შემოზღუდული პატარა ეზოს შუაში. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და დუღაბით. წყობა ირეგულარულია, ტლანქი. ეკლესია დაზიანებულია:სახურავზე აყრილია კრამიტი და ხეებია ამოსული, ჩამოშლილია ლავგარდანი და კედლების ზედა ნაწილებში ალაგ-ალაგ საპირე ქვები, დაბზარულია კამარა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნით თარაზულად. კარის გასწვრივ პატარა ოთხკუთხა სარკმელია. ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით რომელსაც კუთხეების ქვედა ნახევარი ოდნავ აქვს მომრგვალებული. საკურთხეველი დარბაზისგან გამიჯნული ყოფილა რიყის ქვითა და აგურით ნაგები კანკელით (შემორჩენილია 0,5 მ-ზე). კანკელს მხოლოდ აღსავლის კარი აქვს. აღმოსავლეთ კედლის შუაში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ქვემოთ კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის ორივე კუთხესთან თითო სწორი ორკუთხა ნიშაა. დარბაზის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შესასვლელის წინ არის სამარხი. შიგნით ეკლესია გადახურულია ქარგილზე სხმული ერთიანი ცილინდრული კამარით. 

გალავანი არაწესიერი ფორმისაა ნაგებია რიყის ქვით და კირის ხსნარით. გალავნის სამხრეთ კედელში ჩართულია კამაროვანი კარიბჭე, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების შეერთების ადგილზე კი დგას ოთხკუთხა ნაგებობა. შესასვლელი მას აღმოსავლეთის მხრიდან აქვს. შიგნით კარის სამხრეთით მცირე სწორკუთხა ნიშაა, ერთი მსგავსი ნიშა ჩრდილოეთ კედელშიცაა. გალავნის ჩრდილოეთ კედლის შუაში მოწყობილია ვიწრო შესასვლელი.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 94.
**ვაჩნაძიანთ ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი, კოშკი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლის კოლაგის სამხრეთ-დასავლეთით 0,4-0,5 კილომეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს.

კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი ფუძის დონეზე — 9,1 მეტრია). ორი სართულის სიმაღლეზე შემორჩენილია დასავლეთით ნახევარი კედელის მთელ სიმაღლეზე ბზარები დაუყვება. პირველი სართული დაახლოებით 1,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული.

კოშკი ნაგებია თანაბრი ზომის რიყის ქვით, რომელიც დაწყობილია სწორხაზოვან რიგებად. აქა-იქ, ძირითადად მეორე სართულის ზოგიერთი არქიტექტურული ელემენტის გამოსაყვანდ; გამოყენებულია აგურიც, კედელბის ზედაპირი შიგნით და გარედან გასწორებულია ბათქაშით.

პირველი სართული გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით ოდნავ წაგრძელებული ოთახია (5,5 X 4,5 მეტრზე). შემოსასვლელი აღმოსავლეთიდან ჰქონია (ჩანს ორივე წირთხლის ნაწილი). შესასვლელის მოპირდაპირედ, დასავლეთ კედლის შუაში, გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ბუხარია, რომლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშაა. მსგავსი ორი ნიშაა სამხრეთ კედლშიც. სართული გადახურული იყო ცილინდრული კამარით (კამარის კონტური შემორჩენილია დასავლეთ კედელზე) რომელიც ეყრდნობოდა ერთ საბჯენ თაღს, თაღი კი - ერთსაფეხურიან პილასტრებს. მეორე სართული რვაწახნაგა ყოფილა, შემორჩენილია მხოლოდ ხუთი წახნაგი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 180.
**Pavarotti and Friends** (ქართ. პავაროტი და მეგობრები) — ლუჩანო პავაროტისა და ცნობილ შემსრულებელთა ერთობლივი კონცერტებისა და მუსიკალური ალბომების სერია. კონცერტები თითქმის ყოველ წელს ტარდებოდა პავაროტის მშობლიურ ქალაქ მოდენაში. მათ უამრავი მაყურებელი ესწრებოდა, ხოლო მონაწილეობდა არაერთი ჯგუფი თუ სოლო-შემსრულებელი - თითქმის ყველა მუსიკალური ჟანრიდან. ყველა კონცერტიდან შემოსული თანხა ირიცხებოდა ფონდში War Child, ბოსნიაში, გვატემალაში, კოსოვოსა და ერაყში ხალხის დასახმარებლად. ამ წვლილისათვის სარაევომ პავაროტი თავის საპატიო მოქალაქედ გამოაცხადა.

ალბომები
--------

წარმოდგენილი ალბომები საკონცერტო ჩანაწერებია.

* *Pavarotti & Friends* (1993)
* *Pavarotti & Friends 2* (1995)
* *Pavarotti & Friends Together for the Children of Bosnia* (1996)
* *Pavarotti & Friends for War Child* (1996)
* *Pavarotti & Friends For The Children of Liberia* (1998)
* *Pavarotti & Friends for Guatemala and Kosovo* (1999)
* *Pavarotti & Friends for Cambodia And Tibet* (2000)
* *Pavarotti & Friends - for Afghanistan* (2001)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლუჩანო პავაროტის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 1999-10-02 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვოლოფი** — ვოლოფის თემის ენა. ერთ-ერთი ოფიციალური ენა სენეგალის რესპულიკაში. ასევე გავრცელებული გამბიაში და დასავლეთ აფრიკის ქვეყნებში. მოსაუბრეთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით 4.5 მილიონ ადამიანს შეადგენს (2006). 

ვოლოფი განეკუთვნება დასავლურ ენათა ჯგუფს.

მთავარი დიალექტები, რომელთა შორის განსხვავება არც თუ ისე დიდია: ვალო, დოლოფი, კადორი, ბაოლი, სალუმი, ლებუ; ყველასგან განსხვავდება  დიალექტი ლებუ. გამოიყოფა ურბანული დიალექტები სენ-ლუიში, დაკარში (სენეგალი), ბანჯულში (გამბია).

დიალექტები
----------

ძირითადი დიალექტები, რომელთა შორის განსხვავება მცირეა: ვალო, დოლოფ, კადიორ, ბაოლ, სალუმ, ლებუ; დიალექტი ლებუ სხვებისგან ყველაზე გამორჩეულია. ურბანიზებული დიალექტები გამოირჩევა სენტ-ლუისში, დაკარში (სენეგალი), ბანგულში (გამბია). ზოგადად, ენა საკმაოდ ერთგვაროვანია, დიალექტებს აქვთ განსხვავებები ძირითადად ლექსიკაში და აღსანიშნავია ურთიერთგაგებების მაღალი დონე  .

ვოლოფის ანბანი
--------------

ვოლოფის ანბანი: Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ëë, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Ññ, Ŋŋ, Oo, Pp, Qq, Rr, Ss, Tt, Uu, Ww, Xx, Yy

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* JangaWolof.wordpress.com ბლოგი ვოლოფის ენაზე და კულტურაზე (ინგლისური)
* Wolof Online ვოლოფი ონლაინ (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  LANGUES ET GLOTTOPOLIQUE AU SENEGAL - Ethiopiques - Revue negro-africaine de littérature et de philosophie[*მკვდარი ბმული*]
**ვოლჩენსკის სამების ეკლესია** (რუს. Церковь Троицы Живоначальной) — მართლმადიდებლური ტაძარი ხუტორ ვოლჩენსკიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს დონის როსტოვის ეპარქიას. სამების ეკლესია აგებულია აგურითა და ადგილობრივი ქვით 1892 წელს. ამჟამად მიმდინარეობს ეკლესიის რესტავრაცია.

მისამართი: როსტოვის ოლქი, კამენის რაიონი, ხუტორი ვოლჩენსკი, მოლოდიოჟნაიის ქუჩა, № 35.

ისტორია
-------

ხუტორ ვოლჩენსკიში მდებარე სამების ეკლესია გაიხსნა 1892 წელს. ეკლესია დაგეგმარების მიხედვით არის არსწორმკლავებიანი ჯვრის ფორმის. ეკლესიას გააჩნია ორსართულიანი სამრეკლო. ამავე წელს მოსკოვის საპატრიარქოს სინოდის გადაწყვეტილებით შეიქმნა დამოუკიდებელი, თვითმმართველის სამრევლო. პირველი ღვთისმსახურება ეკლესიაში არევლინა სამების დღესასწაულზე და ამიტომ ეკლესიას სამების სახელი. 1894 წელს ეკლესიასთან მუშაობა დაიწყო სამრევლო სკოლამ, რომელიც საბჭოტა პერიოდში გადაკეთდა შვიდწლიანად. 

ეკლესიის მშენებლობა ადგილობრივი მოსახლეობის ხარჯებით გაგრძელდა დაახლოებით რვა წელი. პირველი მღვდელი იყო მამა მიხეილი. 

ეკლესია დაიხურა 1938 წელს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში,გერმანელთა ოკუპაციის დროს კვლავ გაიხსნა, ხოლო 1963 წელს კვლავ დახურეს. ეკლესიაში განთავსებული იყო ხორბლის საწყობი. 

2003 წელს, სოფლის მართველის კაზაკ ნ. კუდინოვის ინიციატივით ოფიციალურად დაარეგისტრირეს მრევლი და დაიწყეს ეკლესიის რესტავრაცია. რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის, დონის როსტოვის ეპარქიის კამენის რაიონის სოფელ ვოლჩენკის ადგილობრივი მართლმადიდებლური რელიგიური ორანიზაცია დარეგისტრირდა 2006 წელს. 

2008 წლის 3 სექტემბერს ეკლესიის გუმბათზე დაამონტაჟეს ჯვარი, 2010 წელს კი სამრეკლოზე. 2011 წლის 13 სექტემბერს მამა პავლემ აღავლინა საზეიმო ლიტურგია. 

ამჟამად ეკლესია რესტავრაციაშია და მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს დონის როსტოვის ეპარქიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Волченский: от истока до дня настоящего  დაარქივებული 2017-08-16 საიტზე Wayback Machine.
* Э. А. Сокольский. Ст. Троицкий храм в хуторе Волченском Каменского района

სქოლიო
------

1. ↑  Новыми куполами украшен храм Пресвятой Троицы хутора Волченский.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-16. ციტირების თარიღი: 2017-03-21.
**იან ტინისონი** (ესტ. Jaan Tõnisson; დ. 22 დეკემბერი [ძვ. სტ. 10 დეკემბერი], 1868, ტიანასილმა — გ. სავარაუდოდ 1941) — ესტონელი სახელმწიფო მოღვაწე. 

დაიბადა გლეხის ოჯახში, 1892 წელს დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1917 წელს აქტიურად მონაწილეობდა ესტონეთის ავტონომიის მიღებაში. 1917 წელს დააპატიმრეს ბოლშევიკებმა და გააძევეს ესტონეთიდან. 1917-1919 წლებში ესტონეთის დემოკრატიული პარტიის ლიდერია. 

1918-1920, 1920, 1927-1928 და 1933 წლებში ესტონეთის პრემიერ-ნინისტრია. 1931-1932 წლებში ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 

1940 წლის 13 დეკემბერს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ნაწილებმა დააპატიმრეს. გარდაცვალების თარიღი და გარემოებები უცნობია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია დაარქივებული 2007-05-02 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
* კონსტანტინ პიატსი
* ოტო შტრანდმანი
* იან ტინისონი
* ადო ბირკი
* ანტს პიიპი
* იუჰან კუკი
* ფრიდრიხ აკელი
* იური იააკსონი
* იან ტეემანტი
* აუგუსტ რეი
* კაარელ ეენპალუ
* იური ულუოტსი
* ოტო ტიეფი
* ედგარ სავისაარი
* ტიიტ ვიაჰი
* მარტ ლაარი
* ანდრეს ტარანდი
* მარტ სიიმანი
* სიიმ კალასი
* იუჰან პარტსი
* ანდრუს ანსიპი
* ტაავი რიივასი
* იური რატასი
* კაია კალასი
 |

 |
**აგაშერის ომი**, *საშობაო ომი* — სასაზღვრო ომი მალისა და ბურკინა-ფასოს შორის. მიმდინარეობდა 1985 წლის ბოლოს. 

აგაშერის ზოლი მდებარეობს ბურკინა-ფასოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ითვლება ბუნებრივი გაზითა და მინერალური რესურსებით მდიდარ ტერიტორიად. დიდი ხნის განმავლობაში მასზე პრეტენზიას აცხადებდა მალი. 1974 წლის ბოლოს ორ ქვეყანას შორის გაიმართა მცირე სასაზღვრო ინცინდენტების სერია. კონფლიქტი შეწყდა აფრიკის ერთიანობის ორგანიზაციის უშუალო ჩარევით. 

1982 წელს ბურკინა-ფასოს (1984 წლამდე - *ზემო ვოლტა*) ხელისუფლებაში მოდის თომას სანკარა, კონფლიქტის დასრულების სურვილით. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობა დაიძაბა. 1985 წლის ბოლოს ბურკინა-ფასოს ხელისუფლებამ ჩაატარა მოსახლეობის აღწერა. აღწერის სიებში შეცდომით მოხვდა მალის ტერიტორიაზე მდებარე ფულბეს ტომის ბანაკი. აღნიშნულის საპასუხოდ მალის ხელისუფლებამ გამოხატა პროტესტი და აღნიშნულ ტერიტორიაზე შეიყვანა თავისი შეიარაღებული ძალები, რომლებიც ომისათვის სრულ მზადყოფნაში იყვნენ. 25 დეკემბერს კათოლიკურ შობას მალის არმიამ დაიწყო შეტევა აგაშერის ზოლზე. მათ მოახერხეს ბურკინა-ფასოს არმიის უკან დახევა და დაიკავეს რამდენიმე სოფელი. ლიბიისა და ნიგერიის ჩარევის შემდეგ 30 დეკემბერს საომარი მოქმედებები შეწყდა. 

აგაშერის ზოლის ბედი გადავიდა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს ხელში, რომელმაც თავისი ვერდიქტი გამოიტანა 1986 წელს და თითქმის თანაბრად გაანაწილა ორ ქვეყანას შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Burkina Faso and Mali, Agacher Strip War, 1985
* Mechanisms for Conflict Management in West Africa: Politics of Harmonization დაარქივებული 2018-01-31 საიტზე Wayback Machine.
* Frontier Dispute (Burkina Faso/Republic of Mali)
**იან სნეჟინსკი** (დ. 6 ივლისი, 1954, ბრაილოვი, ჟმერინკის რაიონი, ვინიცის ოლქი, უკრაინა — გ. 4 ოქტომბერი, 2011, პოლონეთი) — საქართველოში მოღვაწე პოლონელი კათოლიკე სასულიერო პირი.

ბიოგრაფია
---------

იან სნეჟინსკი დაიბადა 1940 წელს, ვინიცის ოლქში, ჟმერინკის რაიონი დაბა ბრაილოვში. 1963 წელს სასწავლებლად შევიდა რიგის სასულიერო სემინარიაში. მისი მღვდლად კურთხევა მოხდა რიგის წმიდა იაკობის კათედრალურ ტაძარში, ეპისკოპოს (შემდეგში კარდინალ) იულიანს ვაევოდსის მიერ. ორი წელი მსახურობდა ვარაკლიანის ეკლესიაში. კათოლიკე მრევლის თხოვნით, ეპისკოპოსმა იულიანს ვაევოდსმა გამოგზავნა საქართველოში, მღვდელ კონსტანტინე საფარიშვილის მოადგილე-ვიკარად. მამა კონსტანტინეს გარდაცვალების შემდეგ, 1973 წლის 28 დეკემბერს, ვატიკანის გადაწყვეტილებით, მამა იანი თბილისის წმიდა პეტრე და წმიდა პავლე მოციქულთა ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა.

მამა იან სნეჟინსკის კარგი ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის იმჟამინდელ წარმომადგენლებთან. ამის შესახებ იგი იხსენებდა:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „საქართველოში რომ ჩამოვედი, მ. კონსტანტინე საფარიშვილის თხოვნით, შევხვდი კათალიკოს-პატრიარქ ეფრემ II-ს. მან ძალზე თბილად, შეიძლება ითქვას, სიყვარულითაც კი მიმიღო. მის დაკრძალვაზე, სადაც ოფიციალურად ვიყავი მიწვეული, შევხვდი ამჟამინდელ კათალიკოს-პატრიარქ ილია II-ს (მაშინ იგი სოხუმის მიტროპოლიტი იყო). მან დიდი პატივით წარმადგინა მოსკოვის პატრიარქის წინაშე." |
|  |  |

იან სნეჟინსკი ოცდახუთ წელზე მეტხანს ემსახურა საქართველოს კათოლიკურ ეკლესიას. იგი 2011 წლის 4 ოქტომბერს, პოლონეთში გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალი "საბა", 2011 წელი, #11.
* კათოლიკური ეკლესია საქართველოში მოკლე ქრონოლოგიური ინფორმაცია

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კათოლიციზმი საქართველოში
**ფერი-ყალა**, *თამარის ციხე* — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში, ისტორიულ მხარე ჰერეთში, ლაგოდეხ-შაქის მთავარი გზიდან დაახლოებით 4-5 კმ-ში, მდინარე ბელაქნისწყლის ხეობაში.

სახელწოდება წარმოდგება სახელიდან „ფერი", რითაც თამარ მეფეს იცნობენ საინგილოში და თურქული სიტყვიდან „ყალა" რაც ციხეს ნიშნავს. გადმოცემით, ციხე მტრის თავდასხმის დროს საიმედო თავშესაფარი იყო მახლობელი სოფლების მოსახლეობისათვის.

გალავანი წაგრძელებული ტრაპეზის მოხაზულობის გეგმის მქონეა. სიმაღლეში პირვანდელი სახით არაა მოღწეული. ყველაზე დაბალ ნაწილში მისი სიმაღლე 2 მეტრამდე აღწევს, ხოლო უმაღლეს ნაწილში 6 მეტრს არ აღემატება. გალავნის წყობა შესრულებულია რიყის ქვებისაგან კირის დუღაბზე. წინა და მარჯვენა კედლებში, გალავნის გასამაგრებლად, ცილინდრული ფორმის გოდლედებია დატანებული. 
გალავნის შიგნითა ტერიტორიის ფართობი 700 კვ.მ.-ს აღემატება. ციხის შიგნით სხვადასხვა დანიშნულების მცირე ზომის შენობები ყოფილა განლაგებული, რომელთაგან ახლა მხოლოდ ნარღვევი ქვების გროვაა დარჩენილი.

თამარის ციხე თავისი მდებარეობით, გეგმის კომპოზიციით, თვით ძეგლის საშუალო ზომის მოცულობითი სიდიდით და მშენებლობის ტექნიკითაც იდენტურობას იჩენს შხეფის ციხესთან.

გალერეა
-------

* 
* 
*

ლიტერატურა
----------

* მარჯანიშვილი გ. ჰერეთი, თბ. 2005

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საინგილოს ხუროთმოძღვრული ძეგლები. ამბიონი. ციტირების თარიღი: 2017-03-01.
* ფერი ყალა (თამარის ციხე) // Dzeglebi.ge დაარქივებული 2017-01-29 საიტზე Wayback Machine.
* ჩვენი საუნჯე - კარიბჭე
* (აზერბაიჯანული) Pəri qalası - Müdafiə qurğuları - Azərbaycan, Balakən
* (აზერბაიჯანული) "Pəri qala"nın bərpası
იან ჰუსი
იან ჰუსის კოცონზე დაწვის სცენა
**იან ჰუსი** (ჩეხ. Jan Hus [ˈjan ˈɦus]; დ. 1369, ჰუსინეცი — გ. 6 ივლისი, 1415, კონსტანცა) — ჩეხი ხალხის ეროვნული გმირი, ჩეხური რეფორმაციის იდეოლოგი, მქადაგებელი.

1393 წელს დაამთავრა კარლის უნივერსიტეტი პრაღაში. 1396 წლიდან მაგისტრი, 1401-1402 წლებში – თავისუფალ ხელოვნებათა ფაკულტეტის დეკანი, 1402-1403 და 1409-1410 წლებში კი კარლის უნივერსიტეტის რექტორი იყო. ჰუსი გამოდიოდა ჩეხი ხალხის, ჩეხური ენისა და კულტურის ეროვნული უფლებების დასაცავად, ილაშქრებდა გერმანელი მოძალებისა და სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ.

ჰუსი ეზიარა ინგლისელი რეფორმატორის ჯონ უიკლიფის და ჩეხი მქადაგებლების იან მილიჩისა და მათე იანოველის იდეებს. მათზე დაყრდნობით ჰუსმა შექმნა მწყობრი მოძღვრება, რომელშიც იგი მოითხოვდა საზოგადოებრივი ცხოვრების გარდაქმნას, ეკლესიის ძირეულ რეფორმას ადრინდელი ქრისტიანული ეკლესიის ყაიდაზე და საეკლესიო მიწების სეკულარიზაციას. მორწმუნეთა ქცევის ნორმად ის აცხადებდა საღმრთო წერილს. გაბატონებული კლასებისათვის ხელისუფლების შენარჩუნების უმთავრესი პირობა უნდა ყოფილიყო „საღმრთო სჯულის" დაცვა. ამ უზენაესი ნორმის დარღვევა მათ ქვეშევრდომებს ათავისუფლებდა მორჩილებისაგან. ამ დებულებიდან შემდგომში ტაბორიტებმა პრაქტიკული რევოლუციური დასკვნები გამოიტანეს.

1410 წელს პაპმა შეაჩვენა ჰუსი. 1412 ჰუსმა გაილაშქრა ინდულგენციებით ვაჭრობის წინააღმდეგ, რისთვისაც პრაღა დაატოვებინეს. სამხრეთ ჩეხეთში ჰუსმა 2 წელი იცხოვრა. აქ დაასრულა მან თავისი ტრაქტატი „ეკლესიის შესახებ" (1413) და ბიბლიის ჩეხური თარგმანი, აქვე შექმნა ჩეხური ენის ორთოგრაფია. 1414 წელს ჰუსი გამოიძახეს კონსტანცის საეკლესიო კრებაზე. მიუხედავად იმპერატორ სიგიზმუნდის მიერ ნაბოძები შეუვალობის სიგელისა, კონსტანცაში ჩასული ჰუსი დააპატიმრეს 1414 წლის 28 ოქტომბერს, ხოლო 1415 წელს, როგორც უტეხი ერეტიკოსი – კოცონზე დაწვეს. ჰუსის მოწამებრივმა სიკვდილმა დააჩქარა ჩეხეთში რევოლიციური მოძრაობა, რომელსაც მისივე რეფორმისტული იდეები ედო საფუძვლად (ჰუსიტური ომები 1419-1437 წლებში).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 698.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 90199653
* BNE: XX1280554
* BNF: cb12096600d (data)
* BPN: 34637041
* CANTIC: a11397299
* CiNii: DA02334437
* GND: 118554948
* HDS: 021506
* ISNI: 0000 0001 1883 4634
* LCCN: n80057048
* LNB: 000166806
* NDL: 00620849
* NKC: jk01043287
* NLA: 35215424
* NLI: 000065883
* NLK: KAC201903930
* NLP: A10102838
* NSK: 000043072
* NTA: 068883323
* RERO: 02-A000082353
* SELIBR: 62244
* SUDOC: 029313570
* Trove: 868758
* ULAN: 500229718
* VIAF: 165278112
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 165278112

 |
ჯონ ნეში — მათემატიკოსი, ნობელის პრემიის ლაუერატი
**თამაშთა თეორია** — თამაშებში ოპტიმალური სტრატეგიის შესწავლის მათემატიკური მეთოდი. თამაშის ქვეშ იგულისხმება პროცესი, რომელშიც მონაწილეობს ორი ან მეტი მხარე, რომლებიც იბრძვიან საკუთარი ინტერესების რეალიზაციისთვის. თითოეულ მხარეს აქვს თავისი მიზანი და იყენებს გარკვეულ სტრატეგიას, რომელიც, სხვა მოთამაშეთა ქმედებებიდან გამომდინარე, შესაძლოა, მისთვის მოგებიანი ან წაგებიანი იყოს. თამაშთა თეორია გვეხმარება საუკეთესო სტრატეგიის არჩევაში სხვა მონაწილეების, მათი რესურსებისა და შესაძლო ქმედებების გათვალისწინებით.

თამაშთა თეორია გამოყენებითი მათემატიკის განყოფილებაა, უფრო ზუსტად კი — ოპერაციათა გამოკვლევის. ყველაზე ხშირად თამაშთა თეორიის მეთოდებს იყენებენ ეკონომიკაში, ოდნავ იშვიათად სხვა საზოგადოებრივ მეცნიერებებში — სოციოლოგიაში, პოლიტოლოგიაში, ფსიქოლოგიაში, ეთიკაში, იურისპრუდენციასა და სხვ. 1970-იანი წლებიდან მოყოლებული მისი გამოყენება დაიწყეს ბიოლოგებმა ცხოველთა ქცევისა და ევოლუციის თეორიის გამოკვლევისთვის. თამაშთა თეორიას დიდი მნიშვნელობა აქვს ხელოვნური ინტელექტისა და კიბერნეტიკისთვის, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გაჩნდა ინტერესი ინტელექტუალური აგენტებისადმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 10 ფაქტი თამაშთა თეორიის შესახებ
* თამაშთა თეორია
* თამაშთა თეორია დაარქივებული 2016-02-17 საიტზე Wayback Machine.
* თამაშთა თეორია დაარქივებული 2010-02-12 საიტზე Wayback Machine.
* თამაშთა თეორია და ეკონომიკური ქცევა
* სრულყოფილი სტრატეგი, ანუ სტრატეგიული თამაშების თეორიის ანბანი დაარქივებული 2015-03-16 საიტზე Wayback Machine.
* თამაშება, რომელთაც ეკონომისტები შეისწავლიან — სამეცნიერო-პოპულარული ლექცია

სქოლიო
------

1. ↑  ამით იგი განსხვავდება გადაწყვეტილებათა მიღების თეორიისგან
თამბაქოს პლანტაცია
ყალიონით მოსაწევი დაქუცმაცებული თამბაქოს ფურცლები
**თამბაქო** (Nicotiana) — ერთ- და მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ნაყოფი კოლოფია. ამერიკასა და ავსტრალიაში გავრცელებულია 60-ზე მეტი სახეობა. კულტივირებულია 2 სახეობა: კულტურული ანუ მოსაწევი თამბაქო (Nicotiana tabacum) და წეკო (Nicotiana rustica). დეკორატიულ მებაღეობაში თამბაქოს ისეთ სახეობებს იყენებენ, რომლებსაც დიდი ფოთლები და სურნელოვანი ყვავილები აქვს.

მოსაწევი თამბაქო მრავალწლოვანი მცენარეა, მაგრამ მოჰყავთ როგორც ერთწლოვანი. აქვს სწორი, მომრგვალო, 2,5 მ-მდე სიმაღლის ღერო, რომელიც ზემოთ დატოტვილია. ფოთლები ღეროზე მორიგეობითაა განლაგებული, მჯდომარეა ან ყუნწიანი, კიდემთლიანი. ფირფიტა ოვალური, მომრგვალო ან ელიფსურია, ფერად მწვანე (იშვიათად ყვითელი ან მომწვანო-მოყვითალო). ყვავილები ხუთწევრიანი ვარდისფერი, წითელი ან თეთრია, შეკრებილია ციმოზური ტიპის ყვავილედად მთავარ ღეროსა და გვერდითი ტოტების კენწეროებზე. ნაყოფში დიდი რაოდენობითაა წვრილი, მუქი ყავისფერი თესლი (1000 თესლი 60-80 მგ-ს იწონის).

თამბაქოს სავეგეტაციო პერიოდია 135-170 დღე. იგი სითბოსმოყვარული (თესლის გაღივებისათვის ოპტიმალური ტემპერატურა 27-28 °C, ღეროსა და ფოთლების ზრდა-განვიტარებისათვის 24-28 °C) და ტენის მომთხოვნი (განსაკუთრებით სრული შეფოთვლის პერიოდში) მცენარეა, საკვებ ნივთიერებებსაც დიდი რაოდენობით ითვისებს. კარგად ხარობს მსუბუქ და საშუალო შავმიწებზე, რუხსა და წაბლა ნიადაგებზე. ფოთლის ნაწარმის ხარისხი დამოკიდებულია ცილებისა და ნახშირწყლების შეფარდებაზე, ნიკოტინისა და ეთეროვანი ზეთების შემცველობაზე. თესლი შეიცავს 30-35% ცხიმოვან ზეთს, რომელსაც იყენებენ ტექნიკური მიზნებისათვის (საცხები მასალისათვის).

თამბაქოს სამშობლოდ ითვლება სამხრეთ ამერიკა. ევროპაში (ესპანეთი, პორტუგალია, შემდეგ საფრანგეთი, გერმანია, იტალია) ამერიკიდან შემოიტანეს XV საუკუნის ბოლოსა და XVI საუკუნის I ნახევარში. პირველად მოაშენეს დეკორატიულ და სამკურნალო მცენარედ. რუსეთში თამბაქო გავრცელდა XVII საუკუნის დასაწყისში. 

საქართველოში თამბაქო XVII საუკუნის ბოლოს და XVIII საუკუნის დასაწყისში შემოიტანეს. ეს იყო დაბალი ხარისხის წეკო. მაღალხარისხოვანი საპაპიროსე თამბაქოს კულტურა კი ჩვენში XIX საუკუნის I ნახევარში გავრცელდა. პირველად იგი აფხაზეთში გააშენეს, შემდეგ - აჭარაში და ბოლოს - აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებში (მარნეული, ბოლნისი, ყვარელი, ლაგოდეხი და სხვა).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თამბაქოს დაავადებანი და მავნებლები
* თამბაქოს მრეწველობა
* თამბაქოს ნაწარმი
* თამბაქოს წევა

ლიტერატურა
----------

* *ჯაფარიძე ა. დგებუაძე ო.* მეთამბაქეობა, თბ. 1973;
* *Бучинский А. Ф. Володарский Н. И. Асмаев П. Г.* Табаководство, 2 изд. М. 1959;
* *Ласарейшвили М. Д. Чиков А. В.* Агротехника вчсоких урожаев табака, Сух. 1960;
* Справочник табаковода, М. 1965;
* *ჯაფარიძე ა.* ქსე, ტ. 4, გვ. 582, თბ. 1979
**თამაში ჭვავის ყანაში** ან *კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში* (ინგლ. The Catcher in the Rye) — ამერიკელი მწერლის, ჯერომ სელინჯერის ყველაზე ცნობილი რომანი. გამოიცა 1951 წელს. რომანი გამოცემისთანავე იქცა კრიტიკის მსხვერპლად. ამის მთავარი მიზეზი კი წიგნში გამოყენებული ძალადობის სცენები იყო. კრიტიკოსები სელინჯერისგან ბოდიშის მოხდასაც კი მოითხოვდნენ აღნიშნული ნაწარმოების გამო. „თამაში ჭვავის ყანაში" 1961-1982 წლებში აკრძალულ წიგნად ითვლებოდა.

განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრში ეს რომანი ჯონ ლენონის მკვლელობის შემდეგ მოექცა. მომღერლის მკვლელს, მარკ დეივიდ ჩეპმენს, დაკავების დროს ხელში სწორედ სელინჯერის რომანი ეჭირა. ჩეპმენმა სასამართლო სხდომაზე ჩვენების მიცემისას ციტატაც მოიყვანა რომანიდან. აგრეთვე, სავარაუდოდ, რობერტ ჯონ ბარდომაც აღნიშნულ ნაწარმოებში ამოიკითხა მსახიობ რებეკა ლუის შეფერის მკვლელობის მოწოდება. ამ ორმა გახმაურებულმა საქმემ კიდევ უფრო გაზარდა მწერლისაკენ მიმართული კრიტიკა.

ნაწარმოები ქართულად ორჯერაა ნათარგმნი. პირველად იგი ვახტანგ ჭელიძემ, 60-იან წლებში თარგმნა სათაურით „თამაში ჭვავის ყანაში". მეორედ სელინჯერის ნაწარმოები ქართულად გია ჭუმბურიძემ გადმოთარგმნა განსხვავებული სათაურით — „კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში".

სიუჟეტი
-------

რომანი მოგვითხრობს 16 წლის ჰოლდენ კოლფილდზე, რომელიც სასწავლებლიდან გარიცხეს და სახლში ბრუნდება. რომანი პირველ პირშია მოთხრობილი და ნათლადაა წარმოჩინებული ჰოლდენის მსოფლმხედველობა. ეს არის ადამიანი, რომელიც გარშემო მხოლოდ სიყალბეს ხედავს. არავინ მოსწონს და უყვარს გარდა თავისი პატარა დისა. ადამიანები, რომლის მიმართაც ჰოლდენს მცირედი ნდობა უჩნდება, აუცილებლად უცრუებენ მას იმედს. იგი სევდით უყურებს ბავშვებს და ფიქრობს, რომ მათ ჯერ კიდევ არაფერი იციან იმ საფრთხეზე, რაც საზოგადოებაში ემუქრებათ. 

ჰოლდენი თვლის, რომ ის უკვე გადაიჩეხა იმ უფსკრულიდან, რომელიც ჭვავის ყანაში იყო ჩამალული. მაგრამ მას სურს, რომ სხვები მაინც გადაარჩინოს. იდგეს უფსკრულის პირას და უყუროს ბავშვებს, რომლებიც თავისთვის თამაშობენ, ხოლო როცა მათ გადავარდნის საფრთხე დაემუქრებათ, გადაარჩინოს ისინი. სწორედ ჰოლდენის ამ მონოლოგიდან წარმოსდგება ნაწარმოების სათაურიც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Book Drum illustrated profile of *The Catcher in the Rye* დაარქივებული 2016-09-28 საიტზე Wayback Machine.
* Photos of the first edition of *Catcher in the Rye*
* Lawsuit targets "rip-off" of "Catcher in the Rye" – *CNN*
**Rage Against the Machine**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **RATM** — რეპ-მეტალ ჯგუფი კალიფორნიიდან. ჩამოყალიბდა 1991 წელს. ჯგუფში შედიან: ზაკ დე ლა როჩა (ვოკალი), ტომ მორელო (გიტარა), ტიმ კომერფორდი (ბას გიტარა) და ბრედ უილკი (დასარტყმელი საკრავები). ჯგუფის სიმღერების ძირითადი ავტორია დე ლა როჩა. ისინი გამოირჩევა პოლიტიკურ-სოციალური პათოსით და შინაარსით. ხოლო ჯგუფის მუსიკა წარმოადგენს მეტალის, ჰიპ ჰოპის, პანკის, ფანკისა და ალტერნატიული როკის აღრევას.

2000 წელს დე ლა როჩამ დატოვა კოლექტივი, მაგრამ კრის კორნელის დახმარებით ჯგუფმა გარკვეული დროის მანძილზე კვლავ იარსება, თუმცა უკვე Audioslave-ის სახით. 2007 წელს, ზეკის დაბრუნების შემდეგ, კოლექტივი დაუბრუნდა აქტიურ შემოქმედებით ცხოვრებას.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Rage Against the Machine-ის დისკოგრაფია.
* *Rage Against the Machine* (1992)
* *Evil Empire* (1996)
* *The Battle of Los Angeles* (1999)
* *Renegades* (2000)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Rage Against the Machine***

* 

* ოფიციალური საიტი
* *Rage Against The Machine – Revolution In The Head And The Art Of Protest*; დოკუმენტური ფილმი


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**Signal** (ასევე **სიგნალი**) — სხვადასხვა პლატფორმისთვის შექმნილი ცენტრალიზებული დაშიფრული მესენჯერი. სიგნალის შემქმნელებია არაკომერციული ფონდი *Signal Foundation* და *Signal Messenger LLC*. მომხმარებლებს შეუძლიათ ერთმანეთს გაუგზავნონ ერთი ან ჯგუფური შეტყობინებები, რომლებიც შეიძლება შეიცავდეს ფაილებს, ხმოვან შეტყობინებებს, სურათებსა და ვიდეოებს.სიგნალის გამოყენება ასევე შესაძლებელია ინდივიდუალური და ჯგუფური ხმოვანი და ვიდეო ზარების განსახორციელებლად.

თავდაპირველად Android-ის ვერსიას ასევე შეეძლო SMS აპლიკაციის ფუნქციების განხორციელება, თუმცა 2022 წლის 12 ოქტომბერს სიგნალმა მიიღო გადაწყვეტილება sms მხარდაჭერის გაუქმების შესახებ.

მომხმარებლის იდენტიფიცირებისთვის სიგნალი იყენებს სტანდარტულ ფიჭურ (მობილურ) სატელეფონო ნომრებს, ხოლო მომხმარებელთა შორის კომუნიკაცია დაშიფრულია. სიგნალს გააჩნია სპეციალური მექანიზმები, რომლითაც მომხმარებლებს შეუძლიათ დამოუკიდებლად შეამოწმონ საკუთარი კონტაქტების იდენტობა და მონაცემთა არხის უსაფრთხოება.

სქოლიო
------

1. ↑  Today's Signal release for Android, iOS, and Desktop includes the ability to send arbitrary file types. (1 May 2017). ციტირების თარიღი: 5 November 2018 Missing or empty `|user=` (help); Missing or empty `|number=` (help)
2. ↑  Perez, Josh. Release v1.35.1. Signal (2 September 2020). ციტირების თარიღი: 3 September 2020
3. 1 2  Frosch et al. 2016 harv error: no target: CITEREFFroschMainkaBaderBergsma2016 (help)
4. ↑  Removing SMS support from Signal Android (soon). Signal (12 October 2022). ციტირების თარიღი: 12 October 2022
5. ↑  Schröder et al. 2016 harv error: no target: CITEREFSchröderHuberWindRottermanner2016 (help)
**თოროს თორამანიანი** (სომხ. Թորոս Թորամանյան; დ. 18 მარტი, 1864, შებინქარაჰისარი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1 მარტი, 1934, ერევანი) — სომეხი არქიტექტორი და არქეოლოგი, სომხეთის არქიტექტურის ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1864 წელს შებინქარაჰისარში, ოსმალეთის იმპერიაში. კონსტანტინოპოლის სამხატვრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ დაკავდა კერძო და საზოგადოებრივი შენობების დაპროექტებით კონსტანტინოპოლში, შემდეგ ბულგარეთში, სადაც გადავიდა 1896 წელს, ასევე რუმინეთში.

1902 წელს თორამანიანი იღებს წინადადებას მიიღოს მონაწილეობა სომხეთის ერთ-ერთი უძველესი დედაქალაქის — ანისის ექსპედიციაში, სადაც გადავიდა 1903 წელს და შეუერთდა ნიკო მარის ექსპედიციას.

1904 წელს თორამანიანი არქიმანდრიტ ხაჩი დადიანის მიწვევით უერთდება ზვართნოცის გათხრებს. 1905 წელს გამოკვლევის შედეგები მან გამოაქვეყნა ნაშრომში „ზვართნოცის ტაძარი".

1921 წელს მას შემდეგ, რაც ანისი აღმოჩნდა თურქეთის ტერიტორიაზე, თორამანიანმა დაკარგა იქ თავისი გამოკვლევების წარმოების შესაძლებლობა.
1923 წელს სომხეთის სსრ ქმნის უძველესი ძეგლების დაცვის კომიტეტს, რომლის წევრი ხდება თორამანიანი. იგი იღებს მონაწილეობას ეჩმიაძინის ტაძრის რეკონსტრუქციაში.

1930-1932 წწ. ხელმძღვანელობდა სომხეთის ისტორიული მუზეუმის არქიტექტურულ განყოფილებას ერევანში. იყო მსოფლიო სომეხთა კონგრესის წევრი.

გარდაიცვალა 1934 წელს. დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არქიტექტორი თოროს თორამანიანი
* TOROS TORAMANIAN (ინგლისური)



1. 1 2 3 4 5 6  სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია / Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — 1974. — ტ. 4. — გვ. 204–205.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
2. ↑
თორქები XI საუკუნეში, ცხოვრობდნენ პაჭანიკებსა და პოლოვცებს შორის. 
**თორქი** ( ოღუზები, უზები) - ერთ-ერთი თურქული ტომი, რომელიც X-XIII საუკუნეებში შავი ზღვის სტეპებში მომთაბარეობდნენ. 985 წელს დაქირავებულმა თორქებმა მონაწილეობა მიიღეს რუსეთის მთავარ ვლადიმერ სვიატოსლოვის ძის მიერ მოწყობილ ლაშქრობაში ბულგარებისა და ხაზარების წინააღმდეგ. 

XI საუკუნის დასაწყისში პოლოვცებისაგან შევიწროებული თორქები მდინარე დნეპრისაკენ დაიძრნენ, სადაც ისინი შეეჯახნენ რუსეთის ხელისუფლებას : 1055 წელს მთავარმა ვსევოლოდმა გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ, რათა დაეცვა პერეიასლავის მიწა. 1060 წელს მათ წინააღმდეგ ლაშქრობა წამოიწყეს მთავარებმა იზიასლავმა, სვიატოსლავმა, ვსევოლოდმა და ვსესლავმა. ანალების თანახმად, ლაშქრობები დამთავრდა იმით, რომ შეშინებული თორქები გადაიხვეწნენ. დევნისას მათი ნაწილი დაიღუპა სიცივისაგან, ნაწილი შიმშილისაგან და ნაწილი ზღვამ შთანთქა. 

XII საუკუნეში თორქები კვლავ ჩნდებიან მდინარე დონის მიდამოებში. 1116 თორქები და პაჭანიკები ორი დღის მანძილზე ებრძოდნენ რუსეთის მთავარ ვლადიმირ მონომახს. 1121 წელს ვლადიმირმა გაათავისუფლა რუსეთი ბერენდეს ტომებისაგან, ხოლო თორქები და პაჭანიკები თავისით გაიქცნენ. 

XI საუკუნეში თორქების ნაწილმა დაიკავა ტერიტორია მდინარე როსის გასწვრივ და დაემორჩილნენ ადგილობრივ მთავრებს. ამ ნახევრადმომთაბარე თორქების ცენტრი იყო ქალაქი ტორჩეკი. მდინარე დნეპრის მარცხენა ნაპირზე დასახლდა თორქების კიდევ ერთი ჯგუფი, რომლებმაც აღიარეს პერეიასლავის მთავრის უზენაესობა. XII ს. ცნობების თანახმად, ამ თორქებმა დაიკავეს ადგილები ქალაქ ბარიშევკას მახლობლად. თორქების ნაწილმა გადაკვეთა დუნაი და მიიღო ბიზანტიის ქვეშევრდომობა. 

თორქები, რომლებიც დასახლდნენ პოროსიესა და პერეიასლავის სამთავროს მიწებზე და შეერწყნენ თურქულ ტომებს. 1240 წელს მონღოლთა შეჭრისას რუსეთის ტერიტორიაზე, რომელიც ბათო ყაენის ლაშქრობებად მოიხსენება, რუსული სამთავროები განადგურდა. მრავალი თორქი, თათარ-მონღოლებმა გადაასახლეს ვოლგაზე, ხოლო დარჩენილი ნაწილი ასიმილირდა ადგილობრივ სლავურ მოსახლეობასთან. 

თორქებმა ტოპონიმიკაში გარკვეული კვალი დატოვეს. მაგ: თანამედროვე უკრაინის ტერიტორიაზე : მდინარეები ტორეცი და ტორჩი. ქალაქები ტორჩესკი და ტორეცკი, სოფლები - ტორეცი, ტორკი, ტორკოვი, ტორეცკოე, ტორჩინი, ტორჩიცა .

მმართველები
-----------

* კუნ-ტუგდი

* 

*

ლიტერატურა
----------

* Мавродина Р. М. Киевская Русь и кочевники (печенеги, торки, половцы): Историографический очерк / Отв. ред. В. М. Панеях. Ленингр. отд-ние Института истории СССР АН СССР.. — Л.: Наука, Ленингр. отд-ние, 1983. — 88 с. — 12 500 экз. (обл.)
* Барсов Н. П. Очерки русской исторической географии. География начальной (Несторовой) летописи. — 2-е изд. — Варшава: Тип. К. Ковалевского, 1885. — 371 с.
* Голубовский П. В. Печенеги, торки и половцы до нашествия татар (История южно-русских степей IX—XIII вв.). — К.: Университ. тип. И. И. Завадского, 1884. — 257 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Торки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб. 1890—1907.
სინგაპურის ავიახაზები დაფრინავს 35 ქვეყნის 65 წერტილში.
სინგაპურის ავიახაზების ბოინგ 747-400.
**სინგაპურის ავიახაზები** (Singapore Airlines; SGX:C6L) — ავიაგადამზიდი კომპანია, დაარსდა 1947 წლის 1 მაისს. თავდაპირველად ერქვა **მალაიის ავიახაზები** (Malayan Airways). სინგაპურის სახელმწიფო კომპანია, რომელსაც ასევე ეკუთვინის ჩანგის აეროპორტი და სატრანსპორტო კვანძი. ის სინგაპურის ეროვნულ სიმბოლოდაა აღიარებული. ავიახაზები იყენებს სინგაპურელ გოგოს როგორც თავისი ბრენდის ცენტრალურ ნაწილს.

სინგაპურის ავიახაზები მოიცავს ავიაციასთან დაკავშირებულ შვილობილ კომპანიებს. SIA Engineering Company ცხრა ქვეყანაში აწარმოებს თვითმფრინავების გამართვის, შემოწმების და სარემონტო სამუშაოებს. ასევე აქვს სამი შვილობილი კომპანია SilkAir მეორადი რეისებისთვის, ხოლო Scoot და Tigerair დაბალ ბიუჯეტიანი ფრენებისთვის.

სინგაპურის ავიახაზები იყო მსოფლიოს უდიდესი სამგზავრო თვითმფრინავის Airbus A380-ის პირველი კლიენტი. კომპანია ხვდება მსოფლიოს საუკეთესო 15 ავიახაზებში მგზავრი/კილომეტრი შემოსავლის მიხედვით და 10 ავიაკომპანიაში საერთაშორისო მგზავრების რაოდენობის მიხედვით.. 2010 წლის 15 დეკემბერს საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციამ ის დაასახელა მსოფლიოს უდიდეს ავიაკომპანიად, კაპიტალიზაციის მიხედვით.

ავიაპარკი
---------

ამჟამად კომპანიის სამგზავრო ფლოტში შედის შემდეგი სერიის თვითმფრინავები: Airbus A330, Airbus A350, Airbus A380 და Boeing 777, 2016 წლის 31 აგვისტოს მიხედვით სულ 107 ერთეული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Singapore Airlines***

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Singapore Girl - You're a Great Way To Fly. ციტირების თარიღი: 24 April 2015.
2. ↑  Data/Airline Economics Channel. Air Transport World (2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 April 2010.
3. ↑  Airline Spotlight: Singapore Airlines.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 აპრილი 2016. ციტირების თარიღი: 10 February 2015.
4. ↑  Mutzabaugh, Ben (14 December 2010). „U.S. European airlines no longer world's biggest, IATA says". *USA Today*. ციტირების თარიღი: 16 May 2011.
5. ↑  List of Aircraft on Singapore Register. Civil Aviation Authority of Singapore (31 August 2016).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 აპრილი 2017. ციტირების თარიღი: 2 September 2016.
**თესლოვანი გვიმრები** (ლათ. Lyginopteridopsida) — გადაშენებული უმაღლეს მცენარეთა კლასი. გარეგნულად ემსგავსებოდნენ თანამედროვე ხისებრ გვიმრებს, მაგრამ მათგან განსხვავებით, ღეროში ჰქონდათ მეორეული ქსილემა, ტრაქეიდებში — წერტილოვანი ფორები, ქერქში — მხოლოდ მათთვის დამახასიათებელი მექანიკური ბოჭკოების ბადისებრი სისტემა. 

მათი დიდი ფოთლები გვიმრის ფოთლებს წააგავდა, მაგრამ ეპიდერმისის, ბაგეებისა და ფოთლის ყუნწებია ანატომიური აგებულებით მათგან განსხვავდებოდა. ფოთლებზე განლაგებული ჰქონდათ სხვადასხვა აგებულების თესლი. თესლოვანი გვიმრები ქარითმტვერია მცენარეები იყო. მათ თავდაპირველად ნამარხ გვიმრებს აკუთვნებდნენ. 

1905 ინგლისელმა ბოტანიკოსებმა ფრენსის ოლივერმა და დიუკინფილდ სკოტმა დაადგინეს, რომ თესლოვანი გვიმრებში გაერთიანებულია გვიმრებისა და შიშველთესლოვნების ნიშნები. თესლოვანი გვიმრების ძირითადი ოჯახებია Lyginopteridaceae და Medullsaceae, მათ აკუთვნებენ აგრეთვე კეიტონიალეებს. თესლოვანი გვიმრები ყველაზე მეტად გავრცელებული იყვნენ კარბონულ პერიოდში და მოაღწიეს ქვედა ცარცულამდე. ზოგი ბოტანიკოსი და პალეობოტანიკოსი ნამარხი მცენარეების ამ ჯგუფს პტერიდოსპერმებს უწოდებენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 669.