**ზორე ვინოგრადოვა** (ქალიშვილობის გვარი — აბლიამიტოვა  ; დ. 1916 წლის 17 ნოემბერი, კულჩორა, ტაურიდის პროვინცია — გ. 1989 წლის 18 მაისი, ოდესა) — საბჭოთა ბიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1958).

ბიოგრაფია
---------

ზორე ვინოგრადოვა დაიბადა 1916 წლის 17 (30) ნოემბერს ყირიმში ფეოდოსიის რაიონის სოფელ კულჩორაში (ნეკრასოვკა), გლეხის ოჯახში. 1938 წელს მისი ოჯახი რეპრესიებში მოყვა, შედეგად, მამა გადაასახლეს. იგი მოგვიანებით ბანაკში გარდაიცვალა.

გოგონამ დაწყებითი განათლება სოფლის სკოლაში მიიღო. 12 წლის ასაკში შევიდა ფეოდოსიის სკოლა-ინტერნატში. მოგვიანებით, მშრომელთა ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, ჩააბარა 1918 წელს სიმფეროპოლში დაარსებულ ყირიმის პირველ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაში — ვ. ვერნადსკის სახელობის ტაურიდის ეროვნული უნივერსიტეტში, რომელიც 1937 წელს დაამთავრა მასწავლებლის სპეციალობით. უმაღლესის დამთავრების შემდეგ დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. მუშაობდა მასწავლებლად ყირიმელი თათრების სკოლაში და ამავე დროს, ქიმიის მასწავლებლად სუდაკის საშუალო სკოლაში. 

1938 წელს ზორე თავისთან სამუშაოდ მიიწვია საბჭოთა საზღვაო ბიოლოგმა და იხტიოლოგმა კონსტანტინე ვინოგრადოვმა ყარა-დაგის ბიოლოგიური სადგურის მეცნიერ-მკვლევარად. მოგვიანებით იგი ვინოგრადოვს გაჰყვა ცოლად და მეუღლის გვარზე გადავიდა.

დიდი სამამულო ომის დროს იგი ევაკუირებული იქნა უფაში. როდესაც დაბრუნდა ევაკუაციიდან, განაგრძო მუშაობა ყარა-დაგის სადგურზე. 1947 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.  1953 წელს დაიწყო მუშაობა უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდრობიოლოგიის ინსტიტუტის ბიოლოგიურ სადგურზე ოდესაში. 1958 წელს გახდა ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ვიტამინი A შავი ზღვის თევზის ღვიძლში". 1964 წლიდან გახდა სამხრეთ ზღვების ბიოლოგიის ინსტიტუტის ოდესის ფილიალის თანამშრომელი, სადაც ხელმძღვანელობდა ბიოქიმიის განყოფილებას. ჩაატარა სპეციალური კურსი ოდესის უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტზე. 

ზორე ვინოგრადოვა გარდაიცვალა 1989 წლის 18 მაისს ოდესაში. დაკრძალულია იქვე.

ოჯახი
-----

მეუღლე — კონსტანტინე ვინოგრადოვი (1902-1990) — საბჭოთა საზღვაო ბიოლოგი და იხტიოლოგი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. წყვილი 1940 წელს დაქორწინდა. შეეძინათ ქალ-ვაჟი ევაკუაციაში ყოფნისას. ვაჟი — ალექსანდრე ვინოგრადოვი (დაიბადა 1942 წ.) — ჰიდრობიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.

სამეცნიერო საქმიანობა
---------------------

ზორე ვინოგრადოვის სამეცნიერო კვლევა ეხებოდა ზღვის ორგანიზმების ეკოლოგიური ბიოქიმიის და განსაკუთრებით შავი ზღვის უხერხემლოების ქიმიური შემადგენლობის შესწავლას. მან შავი ზღვის თევზებში აღმოაჩინა "მოლი ".

მეცნიერი 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორია. მონაწილეობდა საზღვაო ექსპედიიებში აზოვის, შავ და კასპიის ზღვებში გემზე „მიკლუხო-მაკლაი". ავტორია ნაშრომისა „საზღვაო ორგანიზმების ბიოქიმია", რომელიც 1967 წელს გამოსცა კიევის გამომცემლობამ „ ნაუკოვა დუმკა ".

ლიტერატურა
----------

* Озенбашлы А. Даима яш // ЛБ. 1962, 1 апреля

ბმულები
-------

* gasprinskylibrary.ru

სქოლიო
------

1. ↑  73 годовщине Победы в Великой Отечественной войне посвящается. Константин Александрович Виноградов и Зорэ Аблякимовна Аблямитова: судьбы, ставшие легендой. (07.05.2018).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-04-18. ციტირების თარიღი: 2020-06-30.
2. ↑  Урсу Д. П. Деятели крымскотатарской культуры Архивная копия от 2 июля 2020 на Wayback Machine
3. 1 2  Косенко Юрий.  (2013-03-21) Зоре Аблямитова – крымскотатарская женщина, ставшая выдающимся биологом. ციტირების თარიღი: 2020-06-30
4. ↑  Доктор биологических наук Зоре Аблямитова (2006-11-13).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-03. ციტირების თარიღი: 2020-06-30.
5. ↑  Аблямітова Зоре Аблякимівна | Енциклопедія Сучасної України. *esu.com.ua*. Дата обращения: 30 июня 2020. Архивировано 24 октября 2020 года.
6. ↑  esu.com.ua. Дата обращения: 2 июля 2020. Архивировано 18 апреля 2021 года.