recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
'*თინიკაანის ეკლესია ერთაბრძანებულობა* — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თინიკაანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

სასაფლაოზე დგას ეკლესია, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კუთხეებში გამოყენებულია თლილი ქვა. ფასადების წყობაში ჰორიზონტალურად ჩაყოლებულია ფიქალი.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია, რომლის ცენტრში გაჭრილია ფართო სარკმელი.
ეკლესიის კედლები სხვადასხვა სიმაღლეზეა შემორჩენილი, აქედან ყველაზე მაღალი დასავლეთის კედელია. ჩრდილოეთ კედელში ჩანს სარკმლის ქვედა ნაწილი. აღმოსავლეთით ადგილობრივი მოსახლის ვასო პავლიაშვილის მიერ აგებული მცირე სათავსია, რომელშიც ინახება "ლომისას" სახელობის ტოლმკლავა ჯვარი \_ მოპირკეთებული ვერცხლის ფირფიტებით. ცენტრში დისკია, ყვავილის გამოსახულებით, შუაგულში კი ჩასმულია სერდოლიტი. ჯვარი დამაგრებულია ვერცხლის ბურთულაზე, რომელზეც მხედრული წარწერაა ამოკაწრული:
"თბაფის, კა, მევნი ქყლ: ლომისა მთავარ; მოწამე, წმინდა გიორგი, ჩავლელ, ხორასნს, წვლებით, მოველ, მოგებით გუკლეთებივარ, პავლეთ, შვლებთ, თავსი, საქონლი და მ."
აქვეა შენახული ჭედური ხელოვნებით შესრულებული დიდი ზომის ვერცხლის ხატი, რომელზეც გამოსახულია წმინდა გიორგი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ.IV, თბ. 2008, გვ. 85-86
**თიროზინკინაზულ რეცეპტორებს** შეუძლია ერთზე მეტი სასიგნალო გზის მყისვე ჩართვა, ისინი უჯრედს ეხმარებიან ზრდისა და გამრავლების პროცესების მრავალი ასპექტის რეგულაციასა და კოორდინაციაში. ამ რეცეპტორთა კლასი არის პლაზმური მემბრანის რეცეპტორების ერთ-ერთი ძირითადი კლასი, რომლებიც ფერმენტული აქტივობით ხასიათდებიან. კინაზა არის ფერმენტი, რომელიც ფოსფატის ჯგუფების გადატანას ახდენს. რეცეპტორის ციტოპლაზმური ნაწილი მოქმედებს როგორც თიროზინკინაზა, ფერმენტი, რომელსაც ფოსფატის ჯგუფი ატფ-დან გადააქვს სუბსტრატის მოლეკულის ამინომჟავა თიროზინზე. ასე რომ, თიროზინკინაზული რეცეპტორები, მემბრაზნული რეცეპტორებია, რომლებიც ფოსფატს ამაგრებენ თიროზინებზე. 

ერთ თიროზინკინაზულ რეცეპტორის კომპლექსს შეუძლია გააქტივოს ათი ან მეტი განსხვავებული გადამცემი გზა და უჯრედული პასუხი. ერთი ლიგანდის დაკავშირებით მრავალი გზის ჩართვის უნარი არის არსებითი განსხვავება თიროზინკინაზულ და G-ცილასთან დაკავშირებულ რეცეპტორებს შორის. არანორმული თიროზინკინაზული რეცეპტორები, რომლებიც სასიგნალო მოლეკულის არარსებობის დროსაც კი ფუნქციონირებენ, მონაწილეობას ღებულობენ ზოგიერთი ტიპის კიბოს განვითარებაში.

თიროზინკინაზული რეცეპტორების მოქმედება
--------------------------------------

* **ფოსფატი**
* **ატფ**
* **თიროზინი**

სასიგნალო მოლეკულის დაკავშირებამდე, რეცეპტორები არსებობენ როგორც ინდივიდუალური პოლიპეპტიდები, თითოეულ მათგანს აქვს უჯრედგარე სიგნალის დაკავშირების საიტი, მემბრანის გამჭოლი a სპირალი და მრავალი თიროზინის შემცველი უჯრედებშიდა ბოლო.

სასიგნალო მოლეკულის დაკავშირება იწვევს ორი რეცეპტორული პოლიპეპტიდის ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებას და წარმოქმნიან დიმერს.

დიმერიზაცია ააქტივებს თითოეული პოლიპეპტიდის თიროზინ-კინაზულ რეგიონს, თითოეული თიროზინ-კინაზა ატფ-ის მოლეკულიდან ფოსფატს ამატებს მეორე პოლიპეპტიდის კუდის თიროზინზე. 

რადგან რეცეპტორული ცილა სრულად გააქტივებულია, იგი შეიცნობა სპეციფიკური გადამტანი ცილის მიერ უჯრედის შიგნით. ყოველი ასეთი ცილა უკავშირდება სპეციფიკურ ფოსფორილირებულ ტიროზინ და გამოწვეული სტრუქტურული ცვლილება ააქტივებს დაკავშირებულ ცილას. ყოველი დაკავშირებული ცილა იწყება ტრანსდუქციის გზას, რომელიც უჯრედული პასუხისკენ მიდის.

ლიტერატურა
----------

* ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 259. თბ. 2009 წელი.
**ზაიდიტები** — რელიგიური მიმდინარეობა ისლამში. ზაიდიტების სახელი უკავშირდება შიიტთა მეხუთე იმამის მუჰამად ალ ბაკირის ძმას, ზაიდს. 739 წელს ამ უკანასკნელმა დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება უმაიანთა წინააღმდეგ, მაგრამ დამარცხდა ამ ბრძოლაში და მოკლეს. მისი სიკვდილის შემდგომ მისმა მომხდრეებმა შექმნეს რელიგიურ-პოლიტიკური დაჯგუფება, რომელიც მიზნად ისახავდა თეოკრატიული სახელმწიფობას დაფუძნებას ალის მემკვიდრეთა მეთაურობით.

ზაიდიტების თქმით ალი, მორალური და პოლიტიკური თვალსაზრისით მოციქულის ჭეშმარიტი მემკვიდრეა. ზაიდიზმი შიიზმის ყველაზრ ზომიერ ფრთად ითვლება. საერთოდ რელიგიური თვალსაზრისით, ისინი საკმაოდ შემწყნარებლები იყვნენ სუნიტთა მიმართ, ისინი საერთოდ არ წყევლიდნენ პირველ ორ ხალიფას აბუ ბაქრსა და უმარს, თუმცა უსმანის მიმართ კი მათი აზრი იყოფა. ისინი უარყოფდნენ შიიტთა მიერ აღიარებულ დროებითი ქორწინების ინსტიტუტს. ასევე დასაშვებად მიიჩნევენ მუსლიმურ ქვეყანაში ერთდროულად რამდენიმე იმამის არსებობასაც. მათ რელიგიურ წარმოდგენებზე, საკმაოდ დიდი გავლენა მოახდინა მუთაზილიტთა რაციონალიზმაც. 

ამ მიმდინარეობიდან რამდენიმე თემი, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია ჯარუდიტები და ბუტრიტები. მათ პოლიტიკურ საქმიანობას მართალი, რომ ვთქვათ საერთოდ არ ჩაუვლია უკვალოდ. შრიწმნა რამდენიმე სახელმწიფო: იდრისიანების - ჩრდილოეთ აფრიკაში (789-926), ასევე ტაბარისტანსა.

ღვთისმეტყველების საკითხებში, ზაიდიები ახლოს არიან მუტათილის სკოლასთან, თუმცა ისინი ზუსტად მუტაზილიტები არ არიან. ორივე სკოლას შორის რამდენიმე საკითხია, განსაკუთრებით კი იმამიტის ზაიდის მოძღვრება, რომელიც უარყოფილია მუათაზიელების მიერ.

შეიძლება ითქვას, რომ ზაიდებს უჭირთ პასიურად დარჩენა უსამართლო სამყაროში, სწორედ თანამედროვე გავლენიანი ზაიდი ლიდერის, ჰუსეინ ბადრედდინ ალ-ჰუთის სიტყვებით, რომ "ზაიდი ვერ დაჯდება მის სახლში".

2004 წლიდან, იემენში, ზაიდის მებრძოლები აჯანყებას ეწევიან ქვეყანაში სუნიტური უმრავლესობის ჯგუფების კუთვნილ ფრაქციების წინააღმდეგ. ჰუტები, როგორც მათ ხშირად უწოდებენ, ირწმუნებოდნენ, რომ მათი ქმედებები მათი საზოგადოების დაცვა მთავრობისა და დისკრიმინაციისგან ხდება, თუმცა იემენის მთავრობა, თავის მხრივ, მათ ადანაშაულებდა, რომ სურდათ მისი ჩამოგდება და რელიგიური კანონის დაწესება.

ზაიდის სასულიერო ლიტერატურა აქცენტს აკეთებს სამართლიანობასა და ადამიანის პასუხისმგებლობაზე და მის პოლიტიკურ გავლენას, ანუ მუსლიმებს აქვთ რელიგიური ეთიკური და სამართლებრივი ვალდებულება აღდგეს და დააკავონ უსამართლო ლიდერები, მათ შორის უსამართლო სულთნები და ხალიფები. 

აღსანიშნავია, რომ ზაიდები 2014 წლის მდგომარეობით, მსოფლიოში მუსლიმი მოსახლეობის დაახლოებით 0,5% -ს შეადგენენ.

ამჟამად ზაიდიტები ძირითადად ცხოვრობენ ჩრდილოეთ იემენში, სადაც ისინი შეადგენენ მოსახლეობის თითქმის ნახევარზე მეტს. ზაიდიტების ცნობილი თემებია აგრეთვე სამხრეთ იემენში, საუდის არაბეთში, პაკისტანსა და სხვა ქვეყნებში.

ლიტერატურა
----------

* ნანი გელოვანი, გიორგი სანიკიძე - ისლამი. გვ.232. თბ.2009
* Majalis Aal Mohammed
* Salvation Ark
* Zaidiyyah
* Zaidiyyah Blog
* Zaydiyya from wikishia.net
**ვარდარ სარდარიანი** (სომხ. Վարդան Սարդարյան; დ. 29 სექტემბერი, 1962) — სომეხი კომპოზიტორი, მუსიკის პროდიუსერი და პიანისტი. მისი შემოქმედება მოიცავს: კომერციული სიმღერებსა და ინსტრუმენტულ საუნდტრეკებს, ჰიმნებსა და ფართომასშტაბიანი კომპოზიციებს, მუსიკებს დოკუმენტური ფილმებისათვის და სატელევიზიო პროგრამებისთვის.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ვარდან სარდარიანმა პიანისტის კარიერა ძალიან ადრეულ ასაკში დაიწყო. როდესაც ვარდანი 6 წლის იყო, მას უკვე დაწერილი ჰქონდა 2 სიმღერა. 11 წლის განმავლობაში ადგილობრივ მუსიკალურ სკოლაში და შემდეგ მუსიკალურ კოლეჯში მუსიკის შესწავლის შემდეგ, ვარდანი წარმატებით მიიღეს ერევნის კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც ის, მომდევნო 5 წლის განმავლობაში, სწავლობდა საბჭოთა სომხეთის საპატიო მხატვრის, პროფესორ ანა ამბაკუმიანის კლასში. როგორც პიანისტი, სწავლის პერიოდში მონაწილეობდა სხვადასხვა ადგილობრივ და საერთაშორისო კონკურსებში. ამავდროულად, ვარდან სარდარიანი ესწრებოდა კომპოზიციის გაკვეთილებს და ავითარებდა მის უკვე აღიარებულ კომპოზიციურ უნარებს. კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ ვარდან სარდარიანი მიიწვიეს კაპანის მუსიკალურ სკოლაში,სადაც მას სკოლის დირექტორად მუშაობას სთავაზობდნენ. ამ წლების განმავლობაში მუსიკოსმა დააფუძნა საკუთარი „კამერული" ჯგუფი "სიუნი", რომელიც ექსკლუზიურად შეასრულებდა საკუთარ ნამუშევრებს.

მუსიკალური კარიერა
------------------

1996 წელი გარდამტეხი აღმოჩნდა ვარდანის კარიერაში; ამ წელს იგი მიიწვიეს მოსკოვში, საერთაშორისო ასოციაცია *Dobroye Serdtse*-ში, რათა მუსიკალურ რედაქტორად ემუშავა. იგი მუშაობდა ისეთ ცნობილ რუს მომღერლებთან, როგორებიც არიან: ირინა ალეგროვა, ვალერი ლეონტიევი, ცნობილი რუსი კომპოზიტორი ალექსეი გარნიზოვი, ცნობილი რუსი მოცეკვავე მ. ისამბაევი, ცნობილი რუსი კომედიის მსახიობი კლარა ნოვიკოვა, პროდიუსერი ნერსეს ჰოვანისიანი და სხვები. ამ ხელოვნებთან თანამშრომლობა დაეხმარა ვარდანს უფრო მეტი გამოცდილების მიღებაში; ასეთმა ქმედებებმა მისი კარიერა, როგორც სიმღერებისა და მელოდიების მწერლობა / პროდიუსერობა / ორგანიზატორობა (მუსიკის), ახალ ეტაპზე აიყვანა.

1999 წელს სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მან დაამყარა ახალი კავშირები და როგორც კომპოზიტორმა, სხვადასხვა შეთავაზებები მიიღო. მან დაწერა მუსიკა „გავროშე"-სთვის (ვიქტორ ჰიუგოს სპექტაკლ „Les Miserables"-ის საფუძველზე). მალე მან კინოსტუდიო „Versus"-ისგან განსხვავებული შემოთავაზება მიიღო: მას უნდა დაეწერა მუსიკა დოკუმენტურ ფილმ „Mistery of Minas"-სთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*

სქოლიო
------

1. ↑  Marine, Madatyan. Vardan Sardaryan: "There is lack of classiness among us" - article in Hetq online newspaper. Investigative Journalists NGO.
**ვარდების ომი** (ინგლ. War of the Roses) — ინგლისის სამეფო ტახტის დაუფლებისთვის მომხდარი სამოქალაქო ომი იორკებისა და ლანკასტერების მომხრეებს შორის. ორივე ოჯახის წარმომადგენლები პლანტაგენეტთა შთამომავლები იყვნენ და საკუთარ თავს ტახტის კანონიერ მემკვიდრეებად მიიჩნევდნენ. ომი 1455–1485 წლებში მიმდინარეობდა, თუმცა ამ პერიოდის განმავლობაში იყო მშვიდობიანობის პერიოდებიც; მცირე ბრძოლები 1455 წლამდე და 1485 წლის შემდეგაც ხდებოდა.

სამოქალაქო ომი ლანკასტერელთა გამარჯვებით დასრულდა, როდესაც რიჩმონდის გრაფმა ჰენრი ტუდორმა ბოსუორთის ბრძოლაში დაამარცხა რიჩარდ III და ინგლისის მეფე გახდა, რითაც ტიუდორთა 117 წლიან მმართველობას დაუდო საფუძველი.

ისტორია
-------

ომის დაწყების მიზეზი ინგლისის მეფე ჰენრი-VI-ის (1422-1471) სისუსტე იყო. მან ვერ შესძლო თავიდან აერიდებინა 1453 წელს ასწლიან ომში დამარცხება და ამავდროულად დროდადრო შეშლილობის შეტევებს განიცდიდა. 1454 წელს ინგლისის პარლამენტმა ჰენრი-VI-ის სახელით მართვის სადავეები გადასცა იორკის ჰერცოგ რიჩარდს. 1455 წელს დაიწყო ინგლისის ისტორიაში ყველაზე დიდი ფეოდალური დაპირისპირება, ვარდების ომი. რამდენიმე დიდი ბრძოლის შემდეგ 1461 წელს, ჰენრი-VI შოტლანდიაში გაიქცა. გრაფ უორვიკის დახმარებითა და დიდი მხარდაჭერით ტახტი იორკმა მეფემ ედუარდ-IV (1461-1483) დაიკავა. მან 22 წელი იმეფა მაგრამ პირველი 10 წელი ლანკასტერებს ებრძოდა. 1470 წელს უორვიკ მეფის დამხმარეს მხარდაჭერით ჰენრი-VI-მ ტახტის დაბრუნება შესძლო, თუმცა 1471 წელს რიჩარდ გლოსტერის ჰერცოგმა მოკლა. ტახტი კვლავ ედუარდ-IV-ის ხელში აღმოჩნდა. 1475 წელს ედუარდმა ზავი დადო საფრანგეთთან. 1483 წელს სავარაუდოდ მისმა ძმამ რიჩარდ გლოსტერმა მოკლა. ტახტი კანონის თანახმად მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ვაჟმა ედუარდ-V-მ, თუმცა იგი მხოლოდ 12 წლის იყო. მცირეწლოვნების გამო მან ვერ შესძლო ტახტის დაკავება. მისმა ბიძამ რიჩარდმა ედუარდი და მისი ძმა ტაუერში გადაიყვანა. ამის შემდეგ ისინი არავის უნახავს, სავარაუდოდ რიჩარდის ბრძანებით დახოცეს. რიჩარდმა დაიკავა ტახტი და გახდა რიჩარდ-III (1483-1485). ამან შეაშფოთა ლანკასტერები, მათ მეთაურად რიჩმონდის გამგებელი ჰენრი ტიუდორი აირჩიეს და რიჩარდს დაუპირისპირდნენ. 1484 წელს ჰენრიმ 4000 კაციანი ლაშქრით საფრანგეთიდან შეუტია. 1485 წლის 1 აგვისტოს ბოსუორთის ბრძოლისა და რიჩარდის სიკვდილით დასჯის შემდეგ ლანკასტერებმა გამარჯვება იზეიმეს. ჰენრი ტიუდორი მეფედ აკურთხეს. ჰენრი-VII-მ (1485-1509) ცოლად ედუარდ-IV-ის ქალიშვილი ელიზაბედ იორკი შეირთო და შეარიგა ლანკასტერები და იორკები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამოქალაქო ომების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ვარდების ომი"** ვიკისაწყობში.
* ვარდების ომი დაარქივებული 2018-03-23 საიტზე Wayback Machine. ვარდების ომის ჯარისკაცები და ბრძოლის წესები
* warsoftheroses.com რუკები, დროის ხე, ინფორმაცია მნიშვნელოვან ფიგურებზე და ბრძოლების აღწერები
* ვარდების ომის დიაგრამები
ზამის ბრძოლა 
**ზამის ბრძოლა** — ბრძოლა რომაელებსა და კართაგენელებს შორის ძვ. წ. 202 წლის 19 ოქტომბერს ქალაქ ზამასთან (ჩრდილოეთი აფრიკა, კართაგენის სამხრეთ-დასავლეთით 120 კმ-ზე, ახლანდელი ელ-კეფის რაიონი). რომაელებს სარდლობდა პუბლიუს კორნელიუს სციპიონ აფრიკელი უფროსი, კართაგენელებს - ჰანიბალი. თითოეულს 35-40 ათ. მეომარი ჰყავდა. ბრძოლის წინ რომაელებს მიემხრო აღმოსავლეთ ნუმიდიის მეფე მასინისა, რამაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა რომაელების გამარჯვებაში. რომელების ცხენოსანმა ჯარმა გაანადგურა მოწინააღმდეგის ცხენოსანთა ჯარი და კართაგენელების მთავარ ძალებს ზურგიდან დაარტყა. ზამის ბრძოლამ საბოლოოდ რომის სასარგებლოდ გადაწყვიტა მეორე პუნიკური ომის ბედი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 480.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები |
| --- |
|  |
| 
* საგუნტი
* ლილიბეუმი
* რონა
* ტიცინო
* ტრებია
* ცისი
* ტრაზიმენის ტბა
* ებრო
* აგერ-ფალერნე
* გერონეა
* კანე
* ნოლა (1)
* ბალკანეთი
* დერტოსი
* ნოლა (2)
* კორნუსი
* ნოლა (3)
* ბენევენტუმი (1)
* სირაკუზის ალყა
* ტარენტუმი (1)
* კაპუა
* ბენევენტუმი (2)
* სილარი
* ჰერდონია (1)
* ზემო ბეტისი
* ჰერდონია (2)
* ნუმისტრონი
* კანუზიუმი
* ტარენტუმი (2)
* კარტახენა
* ბეკულა
* გრუმენტე
* მეტავარი
* ილიპი
* კროტონი
* უტიკა
* ბაგრადასი
* ცირტა
* პოს ხეობა
* ზამა
 |

 |
**Geographical Review** (ინგლ. Geographical Review – *„გეოგრაფიული მიმოხილვა"*) — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების გეოგრაფიულ-სამეცნიერო მიმოხილვითი ჟურნალი. დღეისათვის მიმდინარეობს ჟურნალის სამთვიური პუბლიკაცია იანვარში, აპრილში, ივლისში და ოქტომბერში.

პერიოდულ გამოცემებში თემატიკა მიძღვნილია უკლებლივ გეოგრაფიისადმი და ეხება ამ დარგის — გეოგრაფიის ყველა ძირითად ასპექტს.

ჟურნალს გააჩნია განყოფილება: „*Geographical Record*" (*„გეოგრაფიული ჩანაწერი"*), რომელიც განიხილავს მოკლე საკითხებს მიმდინარე აქტუალურ და რეგიონულ საკითხებში. თითოეული გამოცემა შეიცავს წიგნების, მონოგრაფიების, ატლასების მიმოხილვას გეოგრაფიიდან და მომიჯნავე დარგებიდან.

1852 წელს ამერიკის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დაიწყო თავისი პირველი სამეცნიერო ბიულეტენის (ჟურნალის) გამოცემა.
აღნიშნული ბიულეტენი გამოიცემოდა 1915 წლამდე, მანამ იგი არ შეცვალა ახალმა ჟურნალმა „Geographical Review"-მა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება - „გეოგრაფიული მიმოხილვა" (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  *Geographical Review*. wiley.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-12-04. ციტირების თარიღი: 2010-06-17.
2. ↑  Geography in America Timeline. gwu.edu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-05-24. ციტირების თარიღი: 2010-06-17.
3. ↑  Brooks, Arthur, *Index to the Bulletin of the American Geographical Society: 1852-1915* (1918) New York: American Geographical Society.
**Gewehr 43** ან **Karabiner 43** (**„გევერ 43"**, გვხვდება აბრევიატურებით: **G43, K43, Gew 43, Kar 43**) — მეორე მსოფლიო ომის დროს შექმნილი გერმანული ნახევრადავტომატური შაშხანა, რომელიც იყენებს 7.92×57მმ მაუზერის ვაზნებს. Gewehr 43-ის დიზაინი დაფუძნებული იყო მის ადრინდელ ვარიანტზე, Gewehr 41-ზე, თუმცა სიახლე იყო გაუმჯობესებული გაზზე მომუშავე მექანიზმი, რომელიც საბჭოთა წარმოების SVT-40-ს ჰგავდა. Gewehr 43 იწარმოებოდა ინოვაციური მასიური წარმოების მეთოდით.

ისტორია
-------

გერმანიის სურვილმა, შეიარაღებაში ჰქონოდა ნახევრადავტომატური შაშხანები, გამოიწვია ორი სხვადასხვა დიზაინის იარაღის შექმნა, ესენი იყო **G41(M)** და **G41(W)**. პირველი გერმანული იარაღის მწარმოებელი კომპანია **მაუზერის** შექმნილი იყო, მეორე კი **ვალტერის** (ფრჩხილებში მიწერილი M და W სწორედ იმას აღნიშნავდა, თუ რომელი მწარმოებლის შექმნილი იყო შაშხანა). მაუზერის შექმნილი იარაღი 1941 წელს გამოჩნდა და 12,755 ეგზემლპარი დამზადდა, თუმცა საბრძოლო პირობებში არასაიმედო აღმოჩნდა. ვალტერის შაშხანა უკეთესი აღმოჩნდა, მაგრამ მასაც ჰქონდა გარკვეული პრობლემები. ორივე იარაღის შემთხვევაში პრობლემის სათავე იქიდან მოდიოდა, რომ გერმანულმა ჯარმა მოითხოვა, შაშხანის ლულას არ ჰქონოდა ნახვრეტები, რომლითაც ავტომატურად დამტენი სისტემა მუშაობდა. ამ მოთხოვნის გათვალისწინება ნიშნავდა, რომ კონსტრუქტორებს უწევდათ არასტანდარტული მექანიზმების ძიება, რომლებიც უბრალოდ საიმედო არ იყო.

საბჭოთა კავშირში შეჭრისას გერმანელებმა ხელში ჩაიგდეს საბჭოური SVT-40-ების მცირე რაოდენობა, რომლებიც გერმანიაში გამოსაკვლევად გაიგზავნა. SVT-40 იყენებდა მარტივ გაზის მექანიზმს, რომელსაც ლულის ბოლოდან დაახლოებით 1/3-ზე არსებული ამოჭრილი ღიობი ამუშავებდა. სტანდარტული სავაზნე მჭერების მაგივრად კი ის კოლოფისებურ მჭიდს იყენებდა. SVT-40 აშკარად უფრო მარტივი და უპირატესი მექანიზმის მქონე იარაღი იყო, ვიდრე G41. 1943 წელს ვალტერმა აწ უკვე ნახსენები საბჭოური შაშხანის მსგავსი გაზზე მომუშავე მექანიზმი და G41(W)-ის მახასიათებლები გააერთიანა და მიიღო ბევრად გაუმჯობესებული შაშხანა. ეს იყო უფრო გამძლე, მარტივი და მსუბუქი იარაღი, რომლის წარმოებაც ადვილად ხდებოდა. იარაღი შეიარაღებაში მიიღეს სახელით Gewehr 43, მოგვიანებით კი 1944 წლის აპრილში სახელი გადაარქვეს და Karabiner 43 უწოდეს. მისი წარმოება 1943-1945 წლებში ხდებოდა, რა დროსაც დამზადდა 400,000-ზე ოდნავ მეტი ეგზემპლარი. გამძლეოიბს გამო გერმანული სამთო დივიზიების ჯარისკაცები Gewehr 43-ს კიბეების საფეხურებადაც კი იყენებდნენ. 10 ვაზნიანი მოხსნადი მჭიდის დამატება კი დიდი გაუმჯობესება იყო G41-ის შიდა ინტეგრირებული მჭიდის 5 ვაზნიანი მჭერებით დატენვასთან შედარებით.

ლიტერატურა
----------

* Chris Bishop (2002). *The Encyclopedia of Weapons of World War II*. Sterling Publishing Company. p. 217.
* David Westwood (2005). *Rifles: An Illustrated History of Their Impact*. ABC-CLIO. pp. 338–339.
* Chris McNab (2013). *German Automatic Rifles 1941-45: Gew 41, Gew 43, FG 42 and StG 44*. Osprey Publishing. pp. 34 and 40.
* Senich, Peter R. The German Assault Rifle, 1935-1945, Paladin Press, Boulder, Colo. USA, 1987 p. 147

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Modern Firearms - Gewehr 43 / Gew.43 / Kar.43 semi-automatic rifle
* G43 / K43 Collectors Homepage
* Axis Ordnance Report
**ვლადიკავკაზის ქართული სკოლა** — აკაკი წერეთლის სახელობის ქართულენოვანი სკოლა ჩრდილოეთ ოსეთის დედაქალაქ ვლადიკავკაზში. გაიხსნა 1888 წელს და დღემდე ფუნქციონირებს.

ისტორია
-------

სოციალური პრობლემების გამო XIX საუკუნეში ჩრდილოეთ კავკასიაში ძალიან ბევრი ქართველი გადასახლდა. განსაკუთრებით დიდი რაოდენობით, მოხევეები, მთიულები და რაჭველები. XIX საუკუნის 80-იან წლებში, ქართველების რაოდენობა კიდევ უფრო გაიზარდა და საგანმანათლებლო ცენტრის გახსნა გახდა საჭირო. ამ პერიოდში ჩრდილოეთ ოსეთში მიწათმოწყობის სამსახურის უფროსი იყო ქართველი საზოგადო მოღვაწე მიხეილ ყიფიანი. მისი აქტიურობით, საფუძველი ჩაეყარა სკოლის დაარსებას. სკოლის გახსნის საკითხში ასევე აქტიურობდნენ ილია ჭავჭავაძე, იაკობ გოგებაშვილი, გიორგი ყაზბეგი, კოსტა ხეთაგუროვი.

სკოლა ოფიციალურად გაიხსნა 1888 წელს. სკოლის პედაგოგები ძირითადად, ადგილობრივი ქართველები იყვნენ, თუმცა, რამდენიმე თბილისიდანაც ჩავიდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დავალებით. 

სკოლაში თავიდან მხოლოდ სამი კლასი იყო. შემდეგ, კონტინგენტის ზრდასთან ერთად, სკოლას თითო კლასი ემატებოდა და პედაგოგების რაოდენობაც გაიზარდა. 1930-იან წლებამდე 7 კლასი იყო, ბოლოს კი, საშუალო სკოლა გახდა. 90-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც ქართულ-ოსური კონფლიქტი დაიწყო, სკოლა დახურვის საფრთხის წინაშე დადგა. თუმცა, იგი თავად ადგილობრივმა ოსებმა დაიცვეს. 

2021 წელს სკოლის დირექტორი იყო ნათელა ფიცხელაური. სკოლაში სულ 60-მდე მოსწავლე და 14-15 პედაგოგია. საქართველოს განათლების სამინისტროს ინიციატივით, ამ სკოლის კურსდამთავრებული, ეროვნული გამოცდების მინიმალური ბარიერის გადალახვის შემთხვევაში, 100 %-იან გრანტს იღებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე პლიევი, ქართული სკოლა ვლადიკავკაზში დაარქივებული 2022-01-27 საიტზე Wayback Machine.
* ქართულენოვანი სკოლები აზერბაიჯანში - ისტორიული ექსკურსი და დღევანდელობა

სქოლიო
------

1. ↑  ვლადიკავკაზში საუკუნე-ნახევრის წინ აშენებული ქართული სკოლა დღესაც ფუნქციონირებს.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-07-05. ციტირების თარიღი: 2022-07-04.
**ვიწრო** (Squeeze) — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ *საიდუმლო მასალების* პირველი სეზონის მესამე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 24 სექტემბერს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ბალტიმორში (მერილენდი) მოკლულია შუა ხნის ბიზნესმენი. სკალის ყოფილი კოლეგა, ტომ კოლტონი, ატყობინებს დანას სამი მსგავსი მვლელობის შესახებ - ყველა შემთხვევაში მსხვერპლს ამოჭრილი აქვს ღვიძლი. მალდერი კი დაადგენს, რომ ყოველ ხუთ მკვლელობას ადგილი ჰქონდა რამდენიმე წლის ინტერვალის შემდეგ, ლოგიკურად კი უნდა მოხდეს კიდევ ორი.

სკალის დახმარებით პოლიცია აღმოაჩენს ვინმე იუჯინ ტუმსს, რომელსაც დაკითხავს. მალდერის კითხვაზე, იყო თუ არა იუჯინი 1903 წელს მომხდარი მკვლელობის მონაწილე, პოლიცია იგნორირებას უკეთებს ფოქსს და ათავისუფლებს იუჯინს. მოგვიანებით ტუმსი კიდევ ერთ ადამიანს კლავს.

გამოძიებისას მალდერი და სკალი დაადგენენ, რომ ტუმსი ცხოვრობდა ექსეტერის 66-ე ქუჩაზე, ჯერ კიდევ 1903 წელს. მის სახლში შეღწევისას ისინი აღმოაჩენენ გიგანტურ ბუდეს, რომელიც ცარიელია. საბოლოოდ ირკვევა, რომ ტუმსი მუტანტია, რომელიც იღვიძებს რამდენიმე წლის ინტერვალის შემდეგ, ჭამს ღვიძლებს და ამით იხანგრძლივებს სიცოცხლეს.

მოგვიანებით ტუმსი იპარება სკალის სახლში. ორივე მოგვიანებით იჭერს მას და გადასცემს ექსპერტიზას. ირკვევა, რომ ტუმსს არასტანდარტული ჩონჩხი და მუსკულატურა გააჩნია, რაც საშუალებას აძლევს, შეძვრეს ნებისმიერ მილში (სწორედ ასე იპარებოდა ის მსხვერპლთა სახლებში).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* Squeeze — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**ვლადიმერ სამსონის ძე ანთაძე** (დ. 5 მაისი [ ძვ. სტ. 22 აპრილი], 1898, სოფ. ჯურუყვეთი, ახლანელი ლანჩხუთის რაიონი ― გ. 15 თებერვალი, 1992, თბილისი) — ქართველი მიკრობიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1940), პროფესორი (1940), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957).

ბიოგრაფია
---------

1924 წელს დაამთავრა თსუ სამკურნალო ფაკულტეტი. 1937–1974 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის მიკრობიოლოგიის, ვირუსილოგიისა და იმუნოლოგიის კათედრას. 1944–1960 წლებში იყო თბილისის ვაქცინებისა და შრატების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში, 1960 წლიდან კი კონსულტანტია. 1944 წლიდან საქართველოს ეპიდემიოლოგთა, მიკრობიოლოგთა და ინფექციონისტთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარეა, 1958 წლიდან სსრკ (ახლანდელი რუსეთი) ი. მეჩნიკოვის სახელობის ეპიდემიოლოგთა, მიკრობიოლოგთა და ინფექციონისტთა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. იკვლევს სამხარეო ინფექციურ სნეულებათა ეტიოლოგიის, ეპიდემიოლოგიის, იმუნოლოგიისა და ბაქტერიოფაგიის საკითხებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 457.
* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 157, თბ. 1997
**ვასილი სემიონის ძე გულიაკოვი** (რუს. Василий Семёнович Гуляков; დ. 1751, კალუგის გუბერნია — გ. 15 იანვარი, 1804, ზაქათალა) — რუსი გენერალ-მაიორი (1800), კავკასიის ომების მონაწილე. დაიღუპა ზაქათალის მიდამოებში ლეკებთან შეტაკებისას.

ბიოგრაფია
---------

რუსეთის იმპერიის არმიაში მსახურობდა 1767 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის 1768–1774 და 1787–1791 წლების ომებში, რუსეთ-შვედეთის 1788–1790 წლების ომში. 1800 წელს გენერალ-მაიორის ჩინით დაინიშნა ყაბარდოს პოლკის მეთაურად. ხელმძღვანელობდა 1800 წლის სექტემბერში საქართველოში შემოსულ რუსულ ჯარს, შემდეგ — კახეთში განლაგებულ კონტიგენტს. იმავე წლის 7 ნოემბერს თავისი პოლკის ერთ-ერთი ბატალიონით მონაწილეობა მიიღო ომარ-ხანის წინააღმდეგ ბრძოლაში ივრის ნაპირებზე (სარდლობდა რუს-ქართველთა ჯარის მარჯვენა ფლანგს). 1803 წლის მარტში გაიგზავნა ლეკების წინააღმდეგ ჭარ-ბელაქანსა და ზაქათალაში. ბელაქნისა და ჭარის დაკავების შემდეგ უკუაგდო ლეკების თავდასხმა მისი რაზმის ბანაკზე ადგილ ფეიქართან 1803 წლის 22 ოქტომბერს. 1804 წლის 1 იანვარს ალაზნის ნაპირებზე დაამარცხა ყაზიყუმუხის ხანის ლაშქარი და მას ზაქათალის ხეობაში დაედევნა. 15 იანვარს ბრძოლაში გულიაკოვი მოკლეს, ხოლო მისმა რაზმმა დიდი დანაკარგებით უკან დაიხია. დასაფლავებულია ბოდბის წმინდა ნინოს მონასტერში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 193.
* Гуляков, Василий Семенович // [Гимры — Двигатели судовые]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1912. — С. 535. — (Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. К. И. Величко … [и др.] ; 1911—1915, т. 8).
**ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი** (ინგლ. Vijaya Lakshmi Nehru Pandit, ქაშმ. विजयलक्ष्मी नेहरू पंडित); დ. 18 აგვისტო, 1900, ალაჰაბადი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 1 დეკემბერი, 1990, დეჰრადუნი, ინდოეთი) — ინდოელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის ჯავაჰარლალ ნერუს და.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ოჯახში. მისი მამა მოტილალ ნერუ ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ყოფილი პრეზიდენტია. 1921 წელს ვიჯაია ლაქშმი ნერუ ცოლად გაჰყვა რანჯიტა სიტარამა პანდიტს, რომელიც გარდაიცვალა 1944 წლის 14 იანვარს. ვიჯაია პანდიტი გახდა პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც მთავრობაში მიიღო თანამდებობა. 1937 წელს იგი აირჩიეს გაერთიანებული პროვინციების საკანონმდებლო კრებაში და დანიშნეს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საქმეთა მინისტრად. მას ეს თანამდებობა ეკავა 1939 წლამდე, და კიდევ 1946 წლიდან 1947 წლამდე. 1946 წელს გაერთიანებული პროვინციიდან აირჩიეს დამფუძნებელ კრებაში.

1947 წელს დიდი ბრიტანეთისაგან ინდოეთის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გადავიდა დიპლომატიურ სამსახურში და მუშაობდა ინდოეთის ელჩად საბჭოთა კავშირში (1947-1949 წწ.), აშშ-სა და მექსიკაში (1949-1951 წწ.), ირლანდიასა (1955-1961 წწ.) და ესპანეთში (1958-1961 წწ.). 1946 წლიდან 1968 წლამდე იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში ინდოეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი. 1953 წელს იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა გაეროს გენერალური ასამბლეის თავჯდომარის თანამდებობა. 

ინდოეთში ვიჯაია პანდიტს ეკავა მაჰარაშტრის გუბერნატორის თანამდებობა 1962-1964 წლებში, რის შემდეგაც აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატის ლოკ-საბჰის დეპუტატად. იგი პარლამენტის დეპუტატი იყო 1964-1968 წლებში. პანდიტი აკრიტიკებდა თავის ძისშვილს ინდირა განდის მას შემდეგ რაც ინდირა განდი აირჩიეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად და წავიდა დიდი პოლიტიკიდან, მაშ შემდეგ, რაც მათ შორის გაფუჭდა ურთიერთობა. თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გადავიდა დეჰრადუნში, დუნის ხეობაში, ჰიმალაის მთისწინეთში.

1979 წეს იგი დანიშნეს ინდოეთის წარმომადგენლად გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიაში.

მისი ქალიშვილი ნაიანტარა საჰგალი ინდოეთში ცნობილი მწერალია.

ლიტერატურა
----------

* Ankit, Rakesh. "Between Vanity and Sensitiveness: Indo–British Relations During Vijayalakshmi Pandit’s High-Commissionership (1954–61)." *Contemporary British History* 30.1 (2016): 20-39, major scholarly stify
* Gupta, Indra. *India’s 50 Most Illustrious Women*. ISBN 81-88086-19-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია გაეროს საიტზე

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. 1 2  Encyclopædia Britannica<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
3. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
4. ↑  FemBio database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
5. 1 2  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
**თამაზ სერგოს ძე გრიგალაშვილი** (დ. 11 ნოემბერი, 1932, თბილისი, — გ. 14 თებერვალი, 2004, იქვე) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა–მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი 1956 წელს. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში (1956–1970), დუბნის (რუსეთი) ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტში (1970–1990). 1990–2004 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ე. ანდრონიკაშვილის ფიზიკის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. მუშაობის ძირითადი მიმართულება იყო ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა. მიღებული აქვს ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტის პრემიები (1977, 1981 და 1985, სხვებთან ერთად), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1986, სხვებთან ერთად) ნაშრომთა ციკლისათვის „ფარული უცნაურობის მქონე ბარიონული მდგომარეობების დამზერა და გამოკვლევა".

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 149.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ გრიგალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ხელნაწერის პირველი გვერდი
***უნგრელთა გმირობები*** (ლათ. Gesta Hungarorum) — ანონიმური ავტორის (რომელიც საკუთარ თავს უწოდებს:*Anonymi Bele Regis Notarii* - 'მეფე ბელას ანონიმური ნოტარიუსი') ადრეული უნგრეთის ისტორია. ანონიმუსმა განათლება მიიღო პარიზის უნივერსიტეტში და მეფის კარზე მუშაობდა ნოტარიუსად, სავარაუდოდ ბელა III-ის სასამართლოში. ქრონიკები სავარაუდოდ 1196-1203 წლებში დაიწერა, თუმცა ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევს რომ *Gesta* დაწერილია ადრეულ XII საუკუნეში, ან სულაც XI საუკუნის მეორე ნახევარში. *Gesta Hungarorum*-მ მოაღწია დაახლოებით 1200 წელს შექმნილი ხელნაწერის სახით და პირველი ბეჭდური გამოცემა მოხდა 1746 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Quotes from Gesta Hungarorum regarding Transylvania and Banat დაარქივებული 2004-10-27 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Gesta Hungarorum text (უნგრული)
* Gesta Hungarorum დაარქივებული 2011-06-09 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Andrew L. Simon. *Made in Hungary: Hungarian Contributions to Universal Culture*.  Simon Publications LLC, 1998, ISBN 0-9665734-2-0, 9780966573428. ციტირების თარიღი: 2013-04-16.  დაარქივებული 2012-10-19 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  Paul R. Magocsi. *Encyclopedia of Rusyn History and Culture*.  University of Toronto Press, 2002
ISBN 0-8020-3566-3, 9780802035660.
3. ↑
**თამაზ არქიფოს ძე დალაქიშვილი** (დ. 22 სექტემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (2005). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1961). მუშაობდა „საქქალაქმშენსახპროექტში" (1961–1964), თბილისის ზონალურ საპროექტო-ექსპერიმენტულ ინსტიტუტში (1964–1965; 1969–1981), „თბილქალაქპროექტში" (1982–1990). 1991–1997 იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის შემოქმედებით-საწარმოო გაერთიანება „არქფონდის" მთავარი მხატვარ-დიზაინერი. ძირითადი ნამუშევრები: დასახლება დებელე გვინეის რესპუბლიკაში (გ. ბერიძესთან, დ. გრძელიძესა და კ. ხატიაშვილთან ერთად; 1971–74), ენგურჰესის მშენებელთა საცხოვრებელი სახლი თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირზე (გ. ბიჭიაშვილთან, ზ. კოპალაძესა და ო. დარჩიევთან ერთად; 70-იანი წწ.), ჰიდრომშენებელთა დასახლება ვიეტნამში მდ. დაზე (ა. ღოღობერიძესთან, ა. ჯაფარიძესა და ა. ქურდიანთან ერთად; 1976–1981); ბავშვთა საგანმანათლებლო-კულტურული ცენტრი ნასოფლარ ავენისში (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი; ბ. გოცირიძესთან, ი. ვაჩეიშვილთან, დ. თოფურიძესა და ა. ჯაფარიძესთან ერთად, 1987; საქართველოს არქიტექტურის I საერთაშორისო ბიენალე, გრან-პრი, 1988); საქართველო-ბულგარეთის საზოგადოებრივ-კულტურული ცენტრი ქ. სოფიაში (თანაავტორი ა. ჯაფარიძე, 1988); არტ-ბიზნესცენტრი თბილისში, კ. აფხაზის ქუჩაზე (თანაავტორი ა. ბახტაძე, 1997).

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 299.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ დალაქიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ანტიკური ზიქურათი. ერაყიზიქურათის რეკონსტრუქცია.
**ზიქურათი** (ძვ. ბაბილონური სიტყვიდან „sigguratu" — „სიმაღლე". შესაძლოა, იგულისხმებოდეს „მთის სიმაღლე") — მრავალსაფეხურიანი საკულტო დანიშნულების შენობა ძველ შუამდინარეთში. შუმერული, ასურული, ბაბილონური და ელამური არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი ტიპური კულტურის ნაგებობა.

არქიტექტურა და დანიშნულება
--------------------------

ზიქურათებს მხოლოდ მთავარ ღვთაებებს უგებდნენ. ტაძრებს ცენტრალური და ორი გვერდითი ეზო ჰქონდათ. ცენტრალურ ეზოში ტაძრის მთავარი ღვთაების გამოსახულება იდგა, აქვე იყო მსხვერმპლშეწირვის მაგიდა.

ზიქურათი წარმოადგენს ერთმანეთზე დალაგებული წაკვეთილი პირამიდების კოშკს, რომელთა რაოდენობა მერყეობდა სამიდან (შუმერებში) შვიდამდე (ბაბილონელებში). პირამიდებს, ზედა ნაწილის გარდა არ ჰქონდა ინტერიერი. ზედა ნაწილი წარმოადგენდა სამლოცველოს.ზიქურათის ტერასები შეღებილი იყო სხვადასხვა ფერებით და ერთმანეთთან დაკავშირებული კიბეებით. კედლებს შიგნით მდებარეობდა მრავალრიცხოვანი საცხოვრებელი ოთახები ქურუმებისა და ტაძრის მსახურთათვის.

საშენ მასალად გამოიყენებოდა გამომწვარი თიხის აგური და ლერწმის ღეროები. გარე მოპირკეთებისთვის ხმარობდნენ დამუშავებულ აგურს. ქარი და წვიმა აზიანებდა კედლებს, რასაც, პერიოდულად აღადგენდნენ. ამის გამო, ტაძრების კონსტრუქცია ხშირად იცვლებოდა — იზრდებოდა ზომასა და სიმაღლეში. შუმერები აგებდნენ სამსაფეხუროვან ზიქურათებს თავიანთი პანთეონის უმაღლესი ტრიადის — სამყაროს ღვთება ენლილის, წყლის ღვთაებაენქის და ზეცის ღვთაება ენის პატივსაცემად. ბაბილონელთა ზიქურათი იყო შვიდსაფეხურიანი და პლანეტების სიმბოლურ ფერებში იყო შეღებილი. ძველ ბაბილონში ცნობილი იყო პლანეტები შემდეგი სიმბოლური ფერებით — შავი (სატურნი — ნინურტა), თეთრი (მერკური — ნაბუ), მაჯენტა (ვენერა — იშთარი), ლურჯი (იუპიტერი — მარდუქი), მკვეთრი წითელი (მარსი — ნერგალი), ვერცხლისფერი (მთვარე — სინი) და ოქროსფერი (მზე — შამაში).

გვიანდელ ხანაში ზიქურათი წარმოადგენდა არა იმდენად სატაძრო დანიშნულების კომპლექსს, რამდენადაც ადმინისტრაციული და საარქივო დანიშნულების შენობა-დაწესებულებას.

ზიქურათის პროტოტიპს წარმოადგენდა საფეხუროვანი შენობები, რომელიც გავრცელდა ძვ. წ. IV ათასწლეულში ტიგროსისა და ევფრატის სანაპიროებზე. უკანასკნელი მნიშვნელოვანი მშენებლობა მესოპოტამიაში დაფიქსირებულია ძვ. წ. VI საუკუნეში ახალბაბილონური სამეფოს ეპოქაში. მთელი უძველესი ისტორიის მანძილზე ზიქურათები ახლდებოდა, გარდაიქმნებოდა და აქაურ მეფეთა სიამაყის საგანს შეადგენდა.

ბიბლიის შემსწავლელი რიგი მეცნიერები პოულობენ გარკვეულ კავშირს ბაბილონის გოდოლის მშენებლობასა და შუამდინარეთის მაღალ ზიქურათებს შორის.

ზიქურათები შემონახულია ერაყში (ძველ ქალაქ ბაბილონსა და დურ-შარუქინში, ასევე ბორსიპეში. ისინი ძვ. წ. I ათასწლეულის ნაგებობებს წარმოადგენს) და ირანში (პატარა ქალაქ ჩოგჰა-ზანბილში, რომელიც ძვ. წ. II ათასწლეულს განეკუთვნება)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაბილონის გოდოლი
* კანჩო როანო დაარქივებული 2013-03-21 საიტზე Wayback Machine.
* სარდინიის ზიკურათი დაარქივებული 2016-03-29 საიტზე Wayback Machine.
* სარდინიული ზიკურათის ფოტოგალერეა
* ზიკურათი ურში

ლიტერატურა
----------

* Б.Байер, У. Бирштайн и др. История человечества 2002 ISBN 5-17-012785-5
* William W. Hallo. Origins: The Ancient Near Eastern Background of Some Modern Western Institutions. Brill Academic Publishers, 1996. Page
**თამ მენეჯმენტი (თამმ)** — ქართული სამხედრო მწარმოებელი კომპანია რომელიც სპეციალიზირებულია სამხედრო თვითმფრინავების, სამოქალაქო თვითმფრინავების და ჰაერი-ჰაერი კლასის რაკეტების: სარემონტო სამუშაოებში, მოდერნიზებაში, დიზაინში და წარმოებაში.

ისტორია
-------

თამ მენეჯმენტი დაარსდა 2015 წელს ყოფილი 31 ქარხანის ტერიტორიაზე რომელიც თვითონ დაარსდა 1941 წელს.

მეორე მსოფლიო ომის საწყის წლებში 31 საავიაციო ქარხანამ გამოუშვა 6500-ზე მეტი Lagg-3 გამანადგურებელი. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს წარმოება გადავიდა Yak-3 გამანადგურებლებზე.

1946 წელს ქარხანამ გამოუშვა პირველი საბჭოთა რეაქტიული გამანადგურებელი Yak-15, რის შემდეგაც ქარხანამ დაიწყო Yak-17-ის და Yak-23-ის გამოშვება.

1952 წლიდან 1957 წლამდე ქარხანა უშვებდა MiG-15 და MiG-17 რეაქტიულ გამანადაგურებლებს.

1957 წლის შემდეგ ქარხანამ გამოუშვა 1600-ზე მეტი სხვადასხვა მოდიფიკაციის MiG-21 რეაქტიული გამანადგურებელი რომელიც ექსპორტირებული იქნა ალგირში, ბულგარეთში, ეგვიპტეში, ფინეთში, გერმანიაში, ინდოეთში, სირიაში და ვიეტნამში.

1974 წელს თვითმფრინავებთან ერთად ქარხანა აწარმოდებდა R-60 ჰაერი-ჰაერი კლასის რაკეტებს.

ამავე პერიოდში ქარხანამ გამოუშვა K-10S ზებგერითი გემსაწინააღმდეგო რაკეტა.

1978 წლის დასაწყისში ქარხანამ დაიწყო Su-25 სახმელეთო მხარდამჭერი თვითმფრინავის წარმოება და დღესდღეობით აქვს ნაწარმოები 800-ზე მეთი ამ ტიპის თვითმფრინავი.

1984 წელს ქარხანა Su-25 თვითმფრინავებთან ერთად აწარმოებდა R-73 ჰაერი-ჰაერი კლასის რაკეტებს.

სქოლიო
------

1. ↑  ჩვენ შესახებ ka-GE. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021.
2. ↑  R-60/73 ka-GE. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021
3. ↑  SU-25 ka-GE. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021
4. ↑  L-39 ka-GE. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021
5. ↑  MI-24/35 ka-GE. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021
6. ↑  Mi-8/17 ka-ge. ციტირების თარიღი: 19 თებერვალი, 2021
7. 1 2 3 4 5 6 7 8  History of 31st aviation factory. ციტირების თარიღი: 11 March 2021
**GfK Entertainment Charts** (ადრე — **Media Control Charts**) — კომპანია **GfK Entertainment GmbH**-ის მიერ შექმნილი ყოველკვირეული გერმანული მუსიკალური ჰიტ აღლუმები. ტოპ-100 სინგლების და ალბომების ჩარტებთან ერთად, დგება სხვა შემსრულებლების ჩარტები, ასევე ცალკეული ჰიტ აღლუმები ალტერნატიული ჟანრის მუსიკალური ნაწარმოებებისთვის.

ჩარტების ისტორია დაიწყო 1953 წლის ბოლოს, როდესაც გერმანიაში დაიწყო ამერიკელი პროდუსერის Jukebox-ის გამოქვეყნება. თანამედროვე სახით სინგლების და ალბომების ჰიტ აღლუმები არსებობენ 1977 წლიდან[1].

გერმანელმა მომღერალმა ლენა მაიერ-ლანდრუტმა, რომელმაც გაიმარჯვა კონკურსში ევროვიზია-2010, დაამყარა თავისებური რეკორდი, ერთდროულად დაიკავა 3 პოზიცია სინგლების ცხელ ხუთეულში სიმღერებით «Satellite» (№ 1), «Bee» (№ 3) და «Love Me» (№ 4)[2].

ჩარტები, სადაც წარმოდგენილია ციფრული დისტრიბუცია, არსებობენ 2004 წლის სექტემბრიდან; მათში თავმოყრილია სინგლების 100 და ალბომების 20 პოზიცია.

2010 წლისთვის სინგლებს შორის ციფრული დისტრიბუციის წილმა მიაღწია 85 %-მდე, მაგრამ ალბომების შეძენაში ჯერ კიდევ უპირატესობას აძლევენ დისკებს — «ციფრს» უკავია მხოლოდ 21 %[3].

ლიტერატურა
----------

* Rolf Moser, Andreas Scheuermann: *Handbuch der Musikwirtschaft.* Keller, 2003, ISBN 3-7808-0188-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* GfK Entertainmentl-ის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Musik-Chart History - media control.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-27. ციტირების თარიღი: 2010-06-02.
2. ↑  Chartverfolgung / Meyer-Landrut,Lena / Single.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-27. ციტირების თარიღი: 2010-06-02.
3. ↑  85 Prozent der Verkäufe in den deutschen Single-Charts sind digital (31.05.2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-27. ციტირების თარიღი: 2010-06-02.
**Gigantophis garstini** („გარსტინის გიგანტური გველი") — ნამარხი გველი, რომელსაც სიგრძეში შესაძლოა 10 მეტრამდე მიეღწია, ამგვარად, თანამედროვე გველებთან შედარებით უდიდესია. კოლუმბიაში აღმოჩენილ ტიტანობოამდე იგი მიიჩნეოდა ყველა დროის ყველაზე გრძელ გველად. *Gigantophis* ცხოვრობდა მიახლოებით 40 მილიონი წლის წინ (გვიანი ეოცენი) სამხრეთ საჰარას ტერიტორიაზე, სადაც ახლა ეგვიპტისა და ალჟირის სახელმწიფოებია.

დიდი ზომების გამო, სავარაუდოდ, *Gigantophis* საკვებად იყენებდა ხორთუმიანებს, თანამედროვე სპილოს წინაპარ ღორის ზომის არსებებს.

ჯეისონ ჰედმა, სმითსონის ინსტიტუტიდან (ვაშინგტონი) *Gigantophis garstini*-ს ნაშთი შეადარა თანამედროვე, უდიდესი გველების ჩონჩხებს და დაასკვნა, რომ ნამარხი გველი იზრდებოდა 9.3-10.7 მეტრამდე. ეს კი ნიშნავს, რომ 10.7 მეტრი სიგრძის გველი მთელი 10 პროცენტით გრძელი იყო მის მონათესავე თანამედროვე, ყველაზე გრძელ გველებზე.

*Gigantophis garstini* მიაკუთვნებენ ოჯახს *Madtsoiid*.

სქოლიო
------

1. ↑  New Scientist magazine, ნომერი 2473, გვერდი 17. 13 ნოემბერი, 2004.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნამარხი გველები |
| --- |
|  |
| 
სამეფო: ცხოველები · ტიპი: ქორდიანები · კლასი: ქვეწარმავლები · რიგი: ქერცლიანები |
|  |
| გვარები უკანა კიდურებისა და გავის ძვლის რუდიმენტებით | 
*Najash* |
|  |
| გვარები მხოლოდ უკანა კიდურების რუდიმენტებით | 
*Eupodophis* · *Haasiophis* · *Pachyrhachis* |
|  |
| Madtsoiidae | 
*Gigantophis* · *Madtsoia* · *Wonambi* · *Yurlunggur* |
|  |
| Dinilysiidae | 
*Dinilysia* |
|  |
| Palaeophiidae | 
*Palaeophis* |
|  |
| მახრჩობელასებრნი | 
*ტიტანობოა* |
|  |
| 
გველები · კატეგორია:ნამარხი გველები |

 |
**თამაზ გაბადაძე** (დ. 26 აგვისტო, 1935, თერჯოლა) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. 2003 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1935 წლის 26 აგვისტოს. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით. სწავლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო საშენ მასალათა სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში. ასპირანტურასაც ამავე უნივერსიტეტში სწავლობდა. მის მიერ შემუშავებული ტექნოლოგიის საფუძველზე 1960 წელს, მიღებულ იქნა წყალგაუმტარი, გაფართოებადი და დამძაბავი, ზესწრაფმაგრებადი ცემენტები. 1963 წელს საკავშირო ჟურნალში „ცემენტი" ამ თემაზე მის მიერ გამოქვეყნებული იქნა სამეცნიერო სტატია; 1965–1990 წლებში ხელმძრვანელობდა მიზნობრივ და კომპლექსურ პროგრამებს საბჭოთა კავშირის მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის („სახმშენის") ქვანახშირის, საშენ მასალათა და სასუქების მრეწველობის მეცნიერების და სამინისტოროების ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის ხაზით. სადოქტორო დისერტაცია ახალი ტიპის ცემენტების ტექნოლოგიაზე 1982 წელს დაიცვა მოსკოვის მენდელეევის სახელობის ქიმიურ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში. ქალაქ ხარკოვის მეტროპოლიტენისა და წყალგაუმტარი ნაგებობების მშენებლობაში მის მიერ მიღებული სპეც ცემენტების ტექნოლოგიაა დანერგილი, ხოლო საქართველოში „ენგურჰესის", თბილისის მეტროპოლიტენის და სს „თბილისის წყლის" ობიექტებზე; გახლდათ საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის რეცენზენტი სადოქტორო დისერტაციებში, წინასწარ დაძაბული რკინაბეტონის ნაციონალური კომისიის წევრი, საქართველოს პარლამენტის სამეცნიერო-ტექნიკური და საექსპორტო საბჭოს წევრი, დეკანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტის; სამი სახელმძღვანელოს, ასევე მონოგრაფიების ავტორია და 120-ზე მეტი სტატია აქვს გამოქვეყნებული, აქვს მიღებული 40 საავტორო მოწმობა პატენტი ცემენტებისა და ფერადი ლითონების ტექნოლოგიებში; სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია „ელექტრონული ტექნიკის მასალების ტექნოლოგია" მის მიერ იქნა დაარსებული, ასევე, სპეციალობა „სამედიცინო და სპეცმასალების ტექნოლოგია" და შპს „სპეცცემენტები"; არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სილიკატების ტექნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი, პროფესორი. 2010 წელს მიღებული აქვს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საპატიო სიგელი.

ჯილდოები
--------

* 1998 — ღირსების მედალი
* 2003 — ღირსების ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* პორტლანდცემენტის წარმოება, დამხმარე სახელმძღვანელო, თბ. 2017
* სილიკატების ფიზიკური ქიმია, დამხმარე სახელმძღვანელო, თბ. 1997
* მაღალ ეფექტური მასალის ცემენტოკერამიკის მიღება, თბ. 1969

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 107
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3, შემდგ.: თ. ყიფიანი, დ. გაჩეჩილაძე, გ. სიმონიშვილი, თბ. 2001, გვ. 126

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თამაზ გაბადაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ზირბითის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზირბითში. აგებულია VIII-X საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადების ნაწილი კარგად გათლილი კვადრებით იყო დაფარული. შესასვლელი სამხრეთიდან, კედლის შუაში აქვს. კარი გარედან სწორკუთხაა დიდი არქიტრავის ქვით დასრულებული, შიგნიდან კი თაღოვანია. არქიტრავზე კვარცხლბეკზე აღმართული ჯვარია გამოსახული, რომლის მარცხნივ მხედარია გამოსახული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის სამხრეთ ნაწილში თაღოვანი ნიშია. სარკმლის ქვეშ ქვის ტრაპეზია. ტრაპეზის წინა მხარეს დადაბლებულ არეში წრეებით მოჩარჩოებული ჯვარია მოცემული. აფსიდა დარბაზისგან მხრებითაა გამოყოფილი, რომელიც კაპიტელებითაა დასრულებული. კაპიტელები რელიეფური ორნამენტითაა დაფარული. 

გრძივი კედლების შუაში ნახევარწრიული კამარის საბჯენი შეკიდული თარის საბჯენი რელიეფური კრონშტეინებია ჩასმული. ტაძრის აღმოსავლეთი სარკმლის თავსართი რელიეფითაა შემკული - გამოსახულია გოლგოთის სამი ჯვარი, რომელთაგან ქრისტეს ჯვარი აყვავებულია. სამხრეთის მინაშენი გალერეა ყოფილა. სამხრეთით ორმაიანი თაღით გახსნილი. თაღების საბჯენი სვეტის თავი ერთიან ქვაშია გამოკვეთილი და შემკულია რელიეფით. მინაშენის კამაროვანი გადახურვა სამხრეთი კედლის შვერილს ებჯინებოდა. ტაძარი შემკული ყოფილა სხვადასხვა სახის რელიეფით. კედელში უნდა ყოფილიყო ჩართული ტახტზე დაბრძანებული ღვთისმშობლის ყრმით რელიეფური გამოსახულებაც.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 7087
**ვლადიკავკაზი**, **კავკავი** (ოს. Дзæуджыхъæу; რუს. Владикавказ; 1931-1944 და 1954-1990 წლებში ერქვა *ორჯონიკიძე*, ხოლო 1944-1954 წლებში — *ძაუჯიყაუ*) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტის, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი ჩრდილო კავკასიაში. მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთში კავკასიის მთების ძირას, მდინარე თერგის სანაპიროზე. მოსახლეობა 311 635 (2010) ათ. ადამიანია და შედგება ძირითადად ოსების, რუსების, სომხებისა და ქართველებისგან.

ქალაქი დაარსდა 1784 წელს, სოფელ ძაუჯიყაუს ახლოს როგორც ციხესიმაგრე რუსების მიერ კავკასიის დაპყრობის ომების პერიოდში და მრავალი წლის განმავლობაში რუსების სამხედრო ბაზის მთავარი დასაყრდენი იყო რეგიონში. საქართველოს სამხედრო გზა, კავკასიონის გადაჭრით, გაყვანილ იქნა 1799 წელს და ის ქალაქს საქართველოსთან აერთებს სამხრეთში. 1875 წელს გაიყვანეს რკინიგზა, რომელიც მას დონის როსტოვთან და ბაქოსთან აერთებს. მას შემდეგ ვლადიკავკაზი რეგიონისთვის მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული ცენტრი გახდა, რკინის შენადნობთა, ნავთობგადამმუშავებელი, ქიმიური და საინჟინრო-საამწყობო ინდუსტრიებით.

1931-1944 და 1954-1990 წლებში ქალაქს *ორჯონიკიძე* (სერგო ორჯონიკიძის, ქართველი ბოლშევიკი, პატივსაცემად), ხოლო 1944-1954 წლებში მას *ძაუჯიყაუ* ერქვა. ვლადიკავკაზმა დაიბრუნდა მისი „კავკასიის მფლობელის" უწინდელი სახელი საბჭოთა კავშირის დაშლამდე ცოტა ხნით ადრე.

ვლადიკავკაზს ორი ომის გადახდა მოუწია — რუსეთის სამოქალაქო და მეორე მსოფლიო ომების. 1919 წლის თებერვალში ანტი-კომუნისტ მოხალისეთა არმია გენერალ ანტონ დენიკინის მეთაურობით ქალაქს იგდებს ხელთ, თუმცა 1920 წლის მარტში წითელი არმიის მიერ განდევნილ იქნა. 1942 წლის ნოემბერში ნაცისტური გერმანიის ჯარებმა წარუმატებლად სცადეს ქალაქის აღება, შედეგად ეს უკიდურესი აღმოსავლეთის წერტილი გახდა, რომელსაც ნაცისტებმა მიაღწიეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (რუსული)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ვლადიკავკაზი***
**ვაცლავ დობრუსკი** (დ. 11 აგვისტო, 1858, გერმანუვ-მესტეცი, ავსტრიის იმპერია — გ. 24 დეკემბერი, 1916, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთი) — ჩეხი არქეოლოგი, ეპიგრაფი და ნუმიზმატი. ბულგარეთის არქეოლოგიის ეროვნული მუზეუმის პირველი დირექტორი 1893-1910 წლებში. მოღვაწეობის უმეტესი წლები გაატარა ბულგარეთში.

ვაცლავ დობრუსკი დაიბარა აღმოსავლეთ ბოჰემიის პატარა ქალაქ გერამნუვ-მესტეცში. დაამთავრა კარლის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1880 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბულგარეთის ქალაქ პლოვდივში, სადაც ლათინური ენის მასწავლებლად მუშაობდა სკოლაში. 1885 წელს გადავიდა სოფიაში. 1886-1893 წლებში ვაჟთა სკოლაში ასწავლიდა ლათინურს, ხოლო 1890-1910 წლებში კითხულობდა ლექციებს ანტიკური არქეოლოგიის შესახებ დღევანდელ სოფიის უნივერსიტეტში. 1893 წელს დაინიშნა ახლად დაარსებული არქეოლოგიის ეროვნული მუზეუმის დირექტორად, სადაც 1910 წლამდე მუშაობდა. 1911 წელს ვაცლავ ვაცლავ დობრუსკი დაბრუნდა პრაღაში, სადაც 1912-1914 წლებში ბერძნულ და ლათინურ ნუმიზმატიკას ასწავლიდა კარლის უნივერსიტეტში. 

გარდაიცვალა 1916 წლის 24 დეკემბერს პრაღაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Славова, Мирена. Изучаването на античността в България (история и съвременност).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-25. ციტირების თარიღი: 2009-05-02.
**ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიებზე, ოთხსართულიანი კოშკებიდან ათიოდე მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (7,6X5,5 მ),ნაგებია რიყის წვრილი ქვითა და კირის დუღაბით - წყობაში მეტნაკლებად გამოყვანილია სწორხაზოვანი რიგები. შიგნით კედლები შელესილი და შეთეთრებულია.

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ჩამოშლილია საბურავი,ლავგარდნის უმეტესი ნაწილი და აქა-იქ კედლების ზედა ნაწილები,დაბზარულია კამარა.

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილშია გაჭრილი. ღიობი გარედან გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი ოდნავ შეისრული თაღით, შიგნით კი - მოზრდილი ზომის ბრტყელი ქვით (თარაზულად). ნახევარწრიულ აფსიდში დაბალია და განიერი თაღოვანი სარკმელია და მის სამხრეთით მდებარე მცირე კვადრატული ნიშაა. აფსიდის თაღი დადაბლებული პროპორციებისაა, მისი წვერი აგურითაა გამოყვანილი. აფსიდის თაღის ანალოგიური ფორმისაა კამარიც.

ეკლესიის ფასადები მოურთველია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თაღი აგურითაა გამოყვანილი. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით (ნაწილობრივ შემორჩენილია აღმოსავლეთ ფასადზე), რომლის ქვედა საფეხური შედგენილია კუთხით შვერილი აგურებით, მეორე - ჩვეულბრივად დაწყობილი აგურის ორი რიგით.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 96.
**ზაქათალას ოლიმპიური სპორტული კომპლექსის სტადიონი** — ქალაქ ზაქათალას მთავარი სტადიონი. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის საფეხბურთო კლუბ „სიმურგის" საშინაო არენა. გაიხსნა 2008 წელს.

ისტორია
-------

სტადიონი აშენდა გალადუზუს (ზაქათალას) მიდამოებში, სადაც ადრე ძველი არენა იყო. სტადიონის მშენებლობისთვის გამოცხადებულ ტენდერში გაიმარჯვა ბულგარულმა კომპანია „Dynamic Resource"-მა, სწორედ ამ კომპანიამ შეადგინა სამშენებლო პროექტი, რომელიც შეკვეთილი იყო კომპანია „General Constructions"-ის მიერ. სამშენებლო სამუშაოები ჩატარდა 2006 წლიდან 2008 წლის აგვისტომდე. სულ დაახლოებით 10 მილიონი მანეთი (დაახლოებით 12,5 მილიონი აშშ დოლარი) დაიხარჯა სტადიონის მშენებლობისთვის.

სტრუქტურა
---------

სტადიონის სტრუქტურა მრავალფუნქციურია. კომპლექსის საერთო ფართობი 2.3 ჰექტარია. ტევადობაა 3500 მაყურებელი. VIP სტუმრების ცალმხრივი ტრიბუნა გათვლილია 181 ადამიანზე. მთავარი ველის ზომა ხელოვნური ტურფით 105x68 მეტრია. აქ არის რამდენიმე მცირე სავარჯიშო გაზონი, დიდი გათბობის სისტემა, 300 კუბური მეტრი წყლის ავზი, სადრენაჟე და ელექტრონული სარწყავი სისტემა. 

სტადიონი ასევე აღჭურვილია ხელოვნური განათებით, სარბენი ბილიკებით, ბილეთების სალაროებიუ, სპეციალური ადგილებით შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. სპორტული კომპლექსის ტერიტორიაზე განთავსებულია გუნდების და მსაჯების ოთახები, გასახდელები, დოპინგ–ტესტების ლაბორატორია, ინტერნეტ–კაფე, ბარი, VIP–ბარი, ექიმებისა და მასაჟის ოთახები, პრეს–ცენტრი, პრეს–ყუთი და კომენტატორების კაბინა .

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт футбольного клуба «Симург»

სქოლიო
------

1. ↑