recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ალეუტის კუნძულები** (ინგლ. Aleutian Islands) — არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. შედის ალასაკის შტატში (აშშ). შედგება 110 კუნძულისა და მრავალი კლდისაგან. გადაჭიმულია 1740 კმ-ზე. ფართობი 37, 8 ათ. კმ². 

ალეუტის კუნძულები წყალქვეშა ქედის მწვერვალებია, რომელთა უმრავლესობა ვულკანურ კონუსებს წარმოადგენს. უმაღლესი მწვერვალია შიშალდინის ვულკანი (2857 მ) კუნძულ უნიმაკზე. ალეუტის კუნძულებზე 25 მოქმედი ვულკანია. ჰავა სუბარქტიკული, ოკეანისა; ზამთარი თბილი (თებერვლის საშუალო წლიური ტემპერატურა - 1.4°) და ნოტიოა, ზაფხული გრილი (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 11.9°). ნალექები დაახლოებით 1500 მმ წელიწადში. ხშირია შტორმი. 

სუბარქტიკულ მდელოებს მთათა ფერდობებზე გოლცების სარტყელი ენაცვლება. სანაპირო წყლებში ბევრია ლომვეშაპი, სელაპი, თევზი;
კლდეებზე „ფრინველთა ბაზარია". ყველა კუნძულზე აშენებენ ცისფერ მელას. ალეუტის კუნძულები რუსმა მეზღვაურებმა აღმოაჩინეს XVIII საუკუნის შუა წლებში. 

1867 წლამდე ეკუთვნოდა რუსეთს, შემდეგ მეფის მთავრობამ ალასკასთან ერთად აშშ-ს მიჰყიდა. მთავარი დასახლებული პუნქტია დაჩ-ჰარბორი (კუნძულ უნალაშკაზე).

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალეუტის კუნძულები***

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 290.
**ალესანდრო მანძონი** (დ. 7 მარტი, 1785, მილანი — გ. 22 მაისი, 1873, მილანი) — იტალიელი მწერალი, რისორჯიმენტოს ეპოქის წარმომადგენელი, იტალიურ ლიტერატურაში ისტორიული რომანის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მდიდარი გრაფის ოჯახში. წერა დაიწყო 15 წლისამ. 1801 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები, ტერცინებით დაწერილი მითოლოგიური ალეგორია „თავისუფლების ტრიუმფი". წერდა ჰიმნებს, პოლიტიკურ და პატრიოტულ ლექსებს. 1820 წელს გამოაქვეყნა დრამა „გრაფი კარამანოლა", რომელიც აღიარებულ იქნა იტალიური რომანტიზმის მანიფესტად. დაუპირისპირდა კლასიციზმს როგორც ამ დრამაში, ასევე დრამაში „ადელგიზში" (1822) და თეორიულ შრომებში „წერილი ტრაგედიაში დროისა და ადგილის ერთიანობის თაობაზე" და „წერილი რომანტიზმის შესახებ" (1823). მისი რომანი „დანიშNულები", რომელიც დაიწერა 1821 წელს, გამოქვეყნდა 1827 წელს და პირველი იტალიური ისტორიული რომანია. მასში კვლავ ძლიერი იყო რომანტიზმის გავლენა, მაგრამ უკვე შეინიშნებოდა რეალიზმის კვალიც. მანძონიმ განაახლა ლიტერატურული ნორმები, შემოიღო მარტივი სინტაქსური კონსტრუქციები, გამოიყენა სალაპარაკო ენა, გაამდიდრა ლექსიკა.

გარდაიცვალა 1873 წლის 22 მაისს წმინდა ფედელეს ტაძარში, კიბეზე ფეხის დაცურების გამო. მანძონის მიუთხვნა ჯუზეპე ვერდიმ ოპერა რეკვიემი".

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 422.
| პუნიკური ომები |
| --- |
| პირველი – მეორე – მესამე |

| პირველი პუნიკური ომი |
| --- |
| მესინა – აგრიგენტუმი – ლიპარის კუნძულები – მილაი – სულცი – ტინდარისი – ეკნომის კონცხი – ადისი – ტუნისი – პანორმუსი – ლილიბეუმი – დრეპანა – ერიჩე – ეგატის კუნძულები |

**ადისის ბრძოლა** იყო პირველი პუნიკური ომის პირველი ბრძოლა აფრიკის ტერიტორიაზე.

ეკნომის კონცხის ბრძოლის შემდეგ, რომაელებისთვის აფრიკისკენ გზა ხსნილი იყო, მათ დაუპრყოლებლად მოახერხეს ლივიის სანაპიროებზე გადმოსხდომა. რომაულ არმიას კონსული მარკუს ატილიუს რეგულუსი მეთაურობდა. ამასთან დაკავშირებით კართაგენელბმა ჰამილკარი სასწრაფოდ გამოიწვიეს აფრიკაში. მის გარდა კართაგენულ არმიას ჰასდრუბალი და ბოსტარი ხელმძღვანელობდნენ. ჰამილკარი კართაგენში დაბრუნდა 5 000 ქვეითით და 500 მხედარით. 

რომაელები ამასობაში ლივიაში თარეშობდნენ. შემდეგ ადისს მიადგნენ და ალყა შემოარტყეს. კართაგენული არმიაც ადისისკენ დაიძრა. მათ ქალაქის მახლობლად გორა დაიკავეს და დაბანაკდნენ. გორა რთული ასასვლელი იყო, ხოლო კართაგენელებს უმეტესად საკუთარი მხედრობის იმედი ჰქონდათ. რომაელებმა გადაწყვიტეს უმოკლეს ვადებში შეტევა, სანამ კართაგენელები დაბანაკებულნი არიან მხედრებისთვის ასეთ მოუხერხებელ ადგილას. 

რომაელები გორას განთიადზე მიადგნენ ორი მხრიდან. კართაგენელი მხედრები და სპილოები ამ სიტუაციაში სრულიად გამოუდეგარნი აღმოჩნდნენ, სამაგიეროთ ქვეითები კარგად იბრძოდნენ და პირველი ლეგიონი უკან დახიეს. მაგრამ, როდესაც კართაგენელები წინ წამოიწივნენ, მათ გარს მეორე მხრიდან რომაელები შემოეხვივნენ და უკუ აქციეს. ამის შემდეგ ბანაკიდან ყველა კართაგენელი გაიქცა. როცა კი ცხენები და სპილოები დაბლობზე ჩამოვიდნენ, დახევა გარდაუვალი იყო. რომაელებმა ცოტა ხანი სდიეს ქვეითებს, ხოლო შემდეგ ადვილად აიღეს ტუნეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია. წ. 1. 30
**აგარტალა** — (ბენგ. আগরতলা) — ქალაქი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შტატ ტრიპურას ადმინისტრაციული ცენტრი.

მოსახლეობა — 367,8 ათ. ადამიანი (2004), ძირითადად ბენგალელები. შტატის უმსხვილესი ქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა გაიზარდა თითქმის ორჯერ 2002 წლის აღწერის შემდეგ, როდესაც ის შეადგენდა 189,3 ათ. მოსახლეს, ეს მოხდა ქალაქის ტერიტორიის გაზრდის ხარჯზე. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა ინდუისტია, ასევე არის მუსლიმთა, ქრისტიან-ბაპტისტების და ბუდისტების თემებიც.

მდებარეობს შტატის დასავლეთით, ბანგლადეშის საზღვრიდან 2 კმ-ში, მდინარე ჰაორაზე (განგის აუზი).

ქალაქი დაარსებულ იქნა მაჰარაჯა კრიშნა კიშორე მანიკიას მიერ 1849 წელს, როგორც სამთავროს ახალი დედაქალაქი. 1940 წელს მაჰარაჯა ბირ ბიკრამ მანიკია ბაჰადურის დროს ქალაქი მნიშვნელოვნად გადაკეთდა და გაფართოვდა.

აეროპორტი (en:Agartala Airport). 2008 წლის ზაფხულში გაიხსნა რკინიგზის ხაზი, რომელიც ქალაქს აკავშირებს ინდოეთის შტატ ასამთან.

უნივერსიტეტი (en:Tripura University).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰარაგპური

სქოლიო
------

1. ↑  Our city — chronology დაარქივებული 2006-05-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
2. ↑  Official website of the office of the Registrar General and Census Commissioner(ინგლისური)
ადაპა, ავტ. ოდილონ რედონი
**ადაპა** — შუმერულ-აქადურ მითოლოგიაში — პირველი ადამიანი (ბიბლიური ადამის პროტოტიპი), ნახევრად ღმერთი და შუმერული პანთეონის უზენაესი ტრიადის მესამე წევრის — ენქის ძე. ცხოვრობდა სამხრეთ შუამდინარეთის უძველეს ქალაქ ერიდუში, რომლის მთავარი ღვთაებაც, სწორედ ენქი იყო. ადაპა ერთ-ერთია იმ შვიდ აბგალს შორის, რომელთაც მიეწერება შუმერულ ქალაქთა დაარსება.

მითი დაკარგულ უკვდავებაზე
-------------------------

ღვთაება ენქისადმი მთავარ შესაწირად ითვლებოდა თევზი. ამიტომაც ადაპას ყოველდღე უწევდა ნავით ზღვაში შესვლა და სამსხვერპლო თევზის დაჭერა. ერთხელაც, ზღვაში შესულს მოუსწრო ქარიშხალმა და მისი ნავი ამოატრიალა. ამის გამო განაწყენებულმა ადაპამ სამხრეთის ქარს ფრთები დაუმტვრია, რის გამოც ერთი კვირა არ ქროდა ქარი. ამ საქციელზე პასუხის გასაცემად ღვთაება ანუმ ზეცაში დაიბარა ის. წასვლამდე ენქიმ გააფრთხილა, პირი არ დაეკარებინა იმ საჭმელ-სასმელისათვის, რასაც მას ანუ შესთავაზებდა, რათა არ მოეწამლა. მაგრამ მოხდა საპირისპიროდ და ანუმ ადაპას შესთავაზა უკვდავების საკვები და სასმელი. ახსოვდა რა ადაპას მამის დარიგება, უარი თქვა შეთავაზებაზე. ასე დაკარგა ადაპამ უკვდავების მინიჭების შანსი.

ლიტერატურა
----------

* Jean Bottero, *Everyday Life In Ancient Mesopotamia*
* Donald A. Mackenzie, *Myths of Babylonia and Assyria*
* Stephanie Dalley, "Myths from Mesopotamia" p. 326
**ალ-აზიზ ბილაჰი** (სრული სახელი — **აბუ მანსურ ნიზარ ალ-აზიზ ბილაჰი**, არაბ. أبومنصور نزار العزيز بالله‎‎ დ. 9 მაისი, 955 — გ. 13 ოქტომბერი, 996) — ფატიმიდების სახალიფოს მე-5 ხალიფა 975–996 წლებში, ალ-მანსურ ბილაჰის ვაჟი. 

975 წელს, მამამისი სირიაში ლაშქრობის დროს გარდაიცვალა და ხალიფობა მაშინვე გადაიბარა. ალ-აზიზს მემკვიდრეობით ერგო ძლიერი და ორგანიზებული სახელმწიფო. ალ-აზიზმა დაასრულა ალ-მუიზის მიერ დაწყებული სირია-პალესტინის დაპყრობის პროცესი. მანვე დააფუძნა თურქი მონებისგან ახალი არმია, რომლის წევრებს მოგვიანებით მამლუქები ეწოდათ. 

ალ-აზიზის ზეობის დროს ფატიმიდების ავტორიტეტი დღითიდღე იზრდებოდა აფრიკასა და აზიაში. მუსლიმთა წმინდა ქალაქებმა, მექამ და მედინამ ხალიფის სიუზერენიტეტი აღიარეს. სახალიფოში განვითარდა ვაჭრობა, გაფართოვდა კულტურისა და გავლენის სფეროები. ალ-აზიზ ბილაჰი დიდ ყურადღებას აქცევდა რელიგიას და ხელს უწყობდა ისლამის განვითარებას. მისმა მსახურებმა დიდი წინსვლების შემდეგ ჩინეთშიც კი დაიწყეს ისლამური მოძღვრების გავრცელება.

ალ-აზიზი 996 წელს გარდაიცვალა. ის შეცვალა მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ალ-ჰაკიმმა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფატიმიდები

ლიტერატურა
----------

* Samy S. Swayd (2006). Historical dictionary of the Druzes. Volume 3 of Historical dictionaries of people and cultures (illustrated ed.). Scarecrow Press. p. xli. ISBN 0810853329. Retrieved April 4, 2012. The fifth caliph, al-'Aziz bi-Allah (r.975-996).. . In his time, the Fatimi "Call" or "Mission" (Da'wa) reached as far east as India and northern China.

სქოლიო
------



|
|  |
|
| წინამორბედი:ალ-მუიზი | **ფატიმიდი ხალიფა**975-996 | შემდეგი:ალ-ჰაკიმი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფატიმიდი ხალიფები |
| --- |
|  |
| 
* ალ-მაჰდი აბდულა
* ალ-ქაიმი
* ალ-მანსურ ბილაჰი
* ალ-მუიზი
* ალ-აზიზ ბილაჰი
* ალ-ჰაკიმი
* ალი აზ-ზაჰირი
* ალ-მუსთანსირ ბილაჰი
* ალ-მუსთალი
* ალ-ამირი
* ალ-ჰაფიზი
* აზ-ზაფირი
* ალ-ფაიზი
* ალ-ადიდი
 |

 |
**აკურის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ აკურის სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

აღწერა
------

ეკლესია დარბაზულია (6,8 x 4,7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდნის დიდი ნაწილი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი გარედან თაღოვანია (დიდი ნაწილი ჩამოშლილია), შიგნიდან კი ხით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ერთი, ოთხკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედელშია: აფსიდში, სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით, თითო, ოთხკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ კი, კედელზე, რიყის ქვით ნაშენი, კუბური ტრაპეზია მიდგმული. შიგნით ეკლესია გადახურულია ოდნავ შეისრული ფორმის, სხმული კამარით. ფასადები სადაა. ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მასიური, ნახევარწრიული კონტრფორსია მიდგმული. სამხრეთ ფასადის წყობაში ჩატანებულია ასომთავრულწარწერიანი ქვიშაქვა. კედლები დასრულებული იყო რიყის ქვით ნაწყობი, თაროსებრი ლავგარდნით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 152.
**აბსორბერი** — აბსორბაციისათვის განკუთვნილი დანადგარის ძირითადი აპარატი. იყენებენ აირების ნარევის შემადგენელ ნაწილებად დასაყოფად, ერთ-ერთი ან რამდენიმემათგანის გახსნით სითხეში. აბსორბერის საშუალებით სამრეწველო აირების ნარევისაგან გამოყოფენ მავნე მინარევებს ან საჭირო კომპონენტს. აბსორბერი ლითონის ან კერამიკის კოშკია, რომელსაც ხვრელებიანი ჰორიზონტალური თაროები აქვს. აირთან სითხის შეხების ზედაპირის გასადიდებლად თაროებზე ათავსებენ ჩანაწყობებს — კერამიკულ რგოლებს, ფაიფურის, კოქსის ან ხის ნაჭრებს. ზემო ნაწილში გაფრქვეული აბსორბენტი ჩანაწყობებს მოჰყვება და თანდათან ქვემოთ მოედინება, ქვემოდან ზევით კი აირების ნარევი ადის და სითხის დიდ ზედაპირს ეხება, სითხე აირებით გაჯერდება და გამოედინება აპარატის ქვემო ნაწილიდან, სითხეში გაუხსნელი აირები კი — ზემოდან. შეხების ზედაპირის გასადიდებლად ზოგჯერ აბსორბერში მიმართავენ აირის ბუშტებსა და ჭავლს, ან აირს გაატარებენ სითხის თხელი ფენის ზედაპირზე. იყენებენ მექანიკურ საშუალებებსაც. ზოგჯერ საჭირო ხდება აბსორბციისას წარმოქმნილი სითბოს არინება, რისთვისაც თბომცვლელებს იყენებენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 40.
**აბდულა შაიგის სახლი** (აზერ. Abdulla Şaiqin ev muzeyi) — მუზეუმი აზერბაიჯანში, ბაქოში. იმყოფება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს პატრონაჟის ქვეშ.

ისტორია
-------

1900 წელს აბდულა შაიგი გადმოსახლდა თბილისიდან ბაქოში და ცხოვრობდა იჩერი შეჰერის რაიონში განლაგებულ მცირე ოთახში დედასთან მეხრი ხანუმთან ერთად და ძმასთან იუსუფ ზია ტალიბზადესთან ერთად. შემდგომ მან რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ქალაქი სხვადასხვა რაიონში.

1916 წელს გადავიდა ვერხნი ნაგორნის ქუჩის მე-2 სართულის ხუთ ოთახიან ბინაში, (ახლანდელი. ა. შაიგის ქუჩა), რომელსაც ეწოდება „აბდულა შაიგის სახლ-მუზეუმი", სადაც იგი სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა.

აჰმედ ჯავადი, ჰუსეინ ჯავიდი, ჯაფარ ჯაბარლი, მიქაილ მუშფიგი, სამედ ვურგუნი და აზერბაიჯანის ინტელიგენციის სხვა წარმომადგენლები იყვნენ ამ ბინის ხშირი სტუმრები.

1990 წელს სახლ-მუზეუმი დაარსებული იქნა მისი უფროსი ვაჟის აკადემიკოს ქიამალ ტალიბზადეს მიერ.

სქოლიო
------

1. ↑  Дом-музей Абдуллы Шаига.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-19. ციტირების თარიღი: 2018-01-27.
2. ↑  Музей недели: дом-музей Абдуллы Шаига
3. ↑  Дом-музей Абдуллы Шаига.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-06-19. ციტირების თარიღი: 2018-01-27.
აბდია წინასწარმეტყველი**წმინდა აბდია წინასწარმეტყველი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 19 ნოემბერი, ახალი სტილით - 2 დეკემბერი. თორმეტ მცირე წინასწარმეტყველთაგანი (ამ წინასწარმეტყველებს „მცირე" მათი წიგნების მოცულობათა სიმცირის გამო ეწოდებათ), ქრისტეს შობამდე IX საუკუნეში ცხოვრობდა. იგი სიქემის მახლობლად მდებარე სოფელ ბითარამიდან იყო და ისრაელის უსჯულო მეფის, აქაბის ეზოსმოძღვრად მსახურობდა. ამ დროს მთელი ისრაელი განუდგა უფალს და ბაალს წირავდა მსხვერპლს, აბდია კი აბრაამის, ისააკისა და იაკობის ღმერთს მტკიცედ ერთგულებდა და ფარულად მსახურებდა. როდესაც აქაბის ცოლი, უსჯულო და გარყვნილი იეზებელი უფლის წინასწარმეტყველებს დევნიდა, აბდია იფარებდა და საზრდელს აწვდიდა მათ. აქაბის მემკვიდრემ, მეფე ოქოზიამ სამი რაზმი გაგზავნა წმინდა წინასწარმეტყველ ელიას (ხს. 20 ივნისს) შესაპყრობად. მათგან ერთ-ერთს წმინდა აბდია წინამძღვრობდა. ელიას ლოცვით ორი რაზმი ზეციდან გარდამომხდარმა ცეცხლმა შთანთქა, აბდია და მისი მეომრები კი უფალმა შეიწყნარა. ამ დროიდან ნეტარმა დატოვა სამხედრო სამსახური და წინასწარმეტყველ ელიას შეუდგა. შემდგომში მან თავადაც მიიღო წინასწარმეტყველების ნიჭი. წმინდა აბდიას ღვთივსულიერი თხზულება - საწინასწარმეტყველო წიგნი მეოთხე ადგილზე დგას მცირე წინასწარმეტყველთა წიგნებს შორის. იგი შეიცავს წინასწარმეტყველებებს ახალი აღთქმის ეკლესიის შესახებ. წმინდა აბდია სამარიაშია დაკრძალული.

ლიტერატურა
----------

* „წმინდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიბლიის წინასწარმეტყველები |
| --- |
|  |
| დიდი წინასწარმეტყველები | 
ეზეკიელი, იერემია, ესაია, დანიელი |  |
|  |
| მცირე წინასწარმეტყველები | 
აბაკუმი, აბდია, ანგია, ამოსი, ზაქარია, იოველი, იონა, მალაქია, მიქეა, ნაუმი, ოსე, სოფონია. |
|  |
| სხვადასხვა | 
მოსე, არონი, დავითი, სოლომონი, ელისე, ნათანი, გედეონი, ელია |

 |
**ალი საიბუ** (ფრანგ. Ali Saïbou; დ. 1940 — გ. 31 ოქტომბერი, 2011) — უმაღლესი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე (1987-1989), ნაციონალური ორიენტაციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე (1989) და ნიგერის პრეზიდენტი 1989-1993 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

წარმოშობით ეკუთვნოდა ჯერმას ეთნიკურ ჯგუფს. ის დაიბადა იმავე სოფელში, სადაც მისი წინამორბედი პრეზიდენტი სეინი კუნჩე. 1954 წელს ის მოეწყო სენეგალში მდებარე სამხედრო სასწავლებელში. სენეგალში მსახურობდა მსროლელთა პოლკში და კამერუნში სამხედრო მოქმედებების დროს დაიჭრა.

1960 წელს ნიგერის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მსახურობდა თავისი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. იყო 1974 წლის სამხედრო გადატრიალების აქტიური მონაწილე.

1974-1975 წლებში იკავებდა სოფლის მეურნეობისა და გარემოს დაცვის მინისტრის პოსტს. 1987 წელს საიბუ ხელმძღვანელობდა სამხედრო გადატრიალებას, რომლის შედეგადაც დაემხო სეინი კუნჩეს ხელისუფლება.

1987-1989 წლებში ალი საიბუ იკავებდა ჯერ სამხედრო, შემდეგ კი ნაციონალური ორიენტაციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პოსტს. 1989-1993 წლებში ის იყო ნიგერის პრეზიდენტი.

1990-იანი წლების დასაწყისში, სტუდენტური მოძრაობისა და ტუარეგების გავლენით მოიხსნა სამხედრო კანონები, რამაც სერიოზულად დაასუსტა საიბუს პოზიციები. 1993 წელს ჩატარებულ დემოკრატიულ არჩევნებში ალი საიბუ დამარცხდა და პოლიტიკიდან წავიდა. ის ჩაანაცვლა მაჰამანე უსმანემ.

სქოლიო
------

1. ↑  ALI SAIBOU. La Présidence de la République du Niger.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-23. ციტირების თარიღი: 2011-12-05.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიგერის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ამანი დიორი
* სეინი კუნჩე
* ალი საიბუ
* მაჰამან უსმანი
* იბრაჰიმ ბარე მაინასარა
* დაუდა მალამ ვანკე
* ტანჯა მამადუ
* სალუ ჯიბო
* მაჰამადუ ისუფუ
* მოჰამედ ბაზუმი
* ჰასუმი მასაუდუ
 |

 |
**Webmoney** — ელექტრონული ფული და ონლაინ საგადასახადო სისტემა (ტრანზაქცია ხორციელდება WebMoney Transfer-ით). WM Transfer Ltd, WebMoney Transfer Online Payment System-ის მფლობელი და ადმინისტრატორი დაარსდა 1998 წელს. სისტემა ძირითადად გათვლილია რუსეთზე თუმცა მას ფართოდ იყენებენ მთელ მსოფლიოში. დღეისათვის Webmoney-ს 4,5 მილიონზე მეტი დარეგისტრირებული მომხმარებელი ჰყავს.

ფულადი აღნიშვნები
-----------------

* WMR - ეკვივალენტურია რუბლის, R საფულეში.
* WME - ეკვივალენტურია ევროსი, Е საფულეში.
* WMZ - ეკვივალენტურია აშშ დოლარის, Z საფულეში.
* WMU - ეკვივალენტურია გრივნასი, U საფულეში.
* WMY - ეკვივალენტურია სუმის, Y საფულეში.
* WMB - ეკვივალენტურია ბელორუსიული რუბლის, B საფულეში.
* WMG - ეკვივალენტურია ერთი გრამი ოქროსი, G საფულეში.
* WMC და WMD ეკვივალენტურია WMZ-სი C და D საფულეებში საკრედიტო ოპერაციებისთვის.

WM იდენტიფიკატორი
-----------------

Webmoney სისტემაში რეგისტარციის შემდეგ ყველა მომხმარებელს ენიჭება თორმეტ ციფრიანი უნიკალური რიცხვი (WMID), მაგალითად WMID#012345678901. მომხმარებლებს შეუძლიათ შექმნან განუსაზღვრელი რაოდენობის საფულეები. ყველა ასეთი საფულე განისაზღვრება, საფულის შესაბამისი ერთი ასოთი და თორმეტი ციფრით (მაგ. Z123456789012, WMZ საფულისთვის)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* WebMoney-ს ოფიციალური საიტი
* wiki.webmoney.ru — სტატიები WebMoney-ს შესახებ;
**ალექსანდრა გერასიმენია** (ბელარ. Аляксандра Віктараўна Герасіменя რუს. Алекса́ндра Ви́кторовна Герасиме́ня; ლაცინკა: Aliaksandra Viktaraŭna Hierasimienia / Aleksandra Gerasimenya; დ. 31 დეკემბერი, 1985) — ბელარუსი ვეტერანი მოცურავე. დაიბადა 1985 წლის 31 დეკემბერს, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ქალაქ მინსკში. ოლიმპიადის ორგზის ვერცხლის პრიზიორი (2012) 50 და 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობაში. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალის პრიზიორი 50 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობაში. მსოფლიო ჩემპიონი (2011 წელს) 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობაში, მსოფლიო ჩემპიონი (25 მეტრი). ევროპის ჩემპიონი (2010 წელს) 50 მეტრზე ზურგზე ცურვაში და სამგზის უნივერსიადის ჩემპიონი 50 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურვაში (ბელგრადი 2009, შენჟენი 2011 და ყაზანი 2013).

საცურაო კარიერა
---------------

გერასიმენია 2015 წელს, ყაზანში
კარიერის განმავლობაში გამოდიოდა ბელარუსი სახელით. 2003 წელს დაისაჯა და მიიღო ორწლიანი დისკვალიფიკაცია აკრძალული ნივთიერება ნორანდროსტერონის მიღების გამო, გერასიმენიამ დაბრუნების შემდეგ მოიგო ოქროს მედალი, როგორც ევროპის, ისე მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2011 წელს მოიპოვა ოქროს მედალი ცურვის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 100მ თავისუფალ სტილში.

2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე გერასიმენიამ მოიპოვა ვერცხლის მედლები 50 და 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობაში.

კარიერის მანძილზე გერასიმენია ასპარეზობდა ცურვის ორ სახეობაში, თავისუფალი სტილით ცურვასა და ზურგით ცურვაში. მისი მწვრთნელები იყვნენ ელენა კლიმოვა და ოლგა იასკევიჩი.

პოლიტიკური აქტივობა
-------------------

ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდგომ დაწყებული 2020 წლის ბელარუსის საპროტესტო გამოსვლების დროს იყო ოპოზციის მიერ მართული ბელარუსის საკონოორდინაციო საბჭოს შექმნილი ორგანიზაციის, ეროვნული ანტი-კრიზისული მენეჯმენტის წევრი და პასუხისმგებელი პირი სპორტსა და ახალგაზრდულ საკითხებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Aliaksandra Herasimenia. FINA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 სექტემბერი 2016. ციტირების თარიღი: 12 August 2016
2. ↑  Gerasimenya's Ban Reduced to Two Years. Swimming World Magazine. ციტირების თარიღი: 2012-02-17[*მუდმივი მკვდარი ბმული*]
**ავლაბრის წმინდა მარინეს ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარეობს თბილისში დუშეთის ქუჩის № 12-ში. ეკლესია ეზოს სიღრმეშია განთავსებული და საცხოვრებელი სახლებითაა გარშემოტყმული. ის თბილისის უძველეს ეკლესიების რიცხვს მიეკუთვნება.

ძეგლის აღწერა
-------------

დარბაზული ტიპის ნაგებობა აგურითაა აშენებული. აფსიდა სწორკუხედშია ჩაწერილი და ფასადზე არ გამოიყოფა. შესასვლელი ორი მხრიდან აქვს; ცენტრალური სამხრეთით, ხოლო მეორე, მცირე კარი ჩრდილოეთით. ფასადებზე სარკმლები აგურისავე თაღოვან საპირეებშია ჩასმული, მათგვერდით, ასეთსავე თაღებში მოქცეული ცრუ სარკმლები მონაცვლეობენ. თითოეული მათგანი მუზარადისებრი მოხაზულობის მქონეა. მათი სიმეტრიული განლაგება თანაბარზომიერ რიტმს წარმოშობს. თაღებს შორის წყობის ჩაღრმავებით საფეხუროვანი ჯვრებია გამოყვანილი. 

ინტერიერს სამი საბჯენი თაღი ანაწევრებს, რომელიც მარტივი პროფილის მქონე შვერილ პილასტრებს ებჯინება. ყველა თაღი შეისრულია. დასავლეთის მკლავზე ორქანობა სახურავით გადახურული სამრეკლოა და შენებული. ფრონტონის ქვეშ, ორსავ მხარეს ჯვრებია მოცემული. ასეთივე ჯვრები ამკობს აღმოსავლეთით დაშენებულ მცირე, სწორკუთხა ფორმის ცრუ გუმბათსაც.

ისტორია
-------

1837 წლით დათარიღებულ ეგნატე იოსელიანის მიერ შედგენილ კატალოგში — „მონასტრები, ეკლესიები ტფილისსა და მის მიდამოებში" წმინდა მარინეს ეკლესიის შესახებ ვკითხულობთ: „ავლაბარშივე არის ეკკლესია წმინდისა ქალწულმოწამისა მარინას სახელსა ზედა, 17 დღესა ზედა ივლისის თთვისასა, უგუმბათო სიონურად, ქვით-კირით, აღშენებული საბერძნეთით მოსრულთა მღდუელმონაზონთაგან. დაარასა და სჩანს დრო აღშენებისა მისისა და წელსა ჩყკა-სა (1821-სა) მაღალყ˜უსაღუდელოესმან მიტროპოლიტმან ექსარხოსმან საქართველოისამ იონამ მეორედ კურთხევითა მისითა შესცუალა იგი ეკკლესიად მირქმისა 2 დღესა ზედა თებერულის თთვისასა. ამას ეკკლესიასა შინა არის ერთი მღდუელი". ავლაბარში, წმინდა მარინეს ეკლესიის გარშემო ქართველთა სასაფლაო იყო, რომელსაც ხოჯა-ვანქის ტერიტორიის ნაწილიც ეკავა. 

სამხრეთით, კარის ზემოთ ქვაზე მოცემული ორენოვანი (ქართული და რუსული) წარწერა გვამცნობს, რომ "აღშენდა ეკკლესია ესე წმიდის ქალწულმოწამის მარინაის ღრ˜სა სრულიად როსიის იმპერატორისა ალექსანდრე მეორისასა, ექსარხოსობასა საქართველოსა… მიტროპოლიტის ისიდორესსა, გულისმოდგინებით და საფასის შეკრებითა კეთილმსახურთა ერთგან მღუდლისა პლატონ ელიევისათა 1856 წელსა".

მოსე ჯანაშვილი ეკლესიის შესახებ წერს: „წმინდა მარინეს ტაძარი ავლაბარში, აგებული ძველს დროს და განახლებული 1824 წელს. წმინდა მოწამეს მარინეს დიდად პატივს ცემენ ქართველნი. მის საოხად ბევრგან აგებულია ტაძარი...".

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ წმინდა მარინეს ეკლესიამ სხვამრავალი ტაძრის ბედი გაიზიარა, ღვთისმსახურება გაუქმდა და მასში ფოტოლაბორატორია განთავსდა. 

კალისტრატე ცინცაძე წერს: "...1849 წელში, ისიდორე ეგზარქოსის დროს მცირე ტაძარი განუვრციათ და უკურთხებიათ ხელახლად წმინდა მარინეს სახელობაზე. ტაძარი მოქმედებდა 1938 წლის თებერვლამდე, როდესაც უკანვე ჩაიბარა 26 კომუნართა სახელობის რაიონულმა საბჭომ, თავისქონებით." 

1991 წელს თბილისის პრეფექტის ბრძანების საფუძველზე წმინდა მარინეს ეკლესია გადაეცა საპატრიარქოს. საბჭოთა დროს გაუქმებული ეკლესია 2003 წლის ივლისში აღდგა არქიმანდრიტ იოაკიმეს (ასათიანი) თაოსნობით.

ლიტერატურა
----------

* მ. ქუთათელაძე, „თბილისის ტაძრები", ტ. I, თბ. 2010 გვ. 78-80
**ავთო კიკაბიძე** (დ. 4 ნოემბერი, 1956) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

ავთო კიკაბიძე დაიბადა ქალაქ სენაკში. 

1978 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ჰიდრომელიორაციის ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსის კვალიფიკაციით. მუშაობა დაიწყო ტრესტ „კოლხეთმშენის" N5 მოძრავ-მექანიზირებულ კოლონაში ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. მუშაობს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის სამინისტროში 1981 წლიდან, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტში, „საქაგრომრეწვში", სპეციალურ საპროექტო ბიუროში, „საქწყალექსპლოატაციაში" სხვადასხვა თანამდებობებზე. გამოქვეყნებული აქვს რიგი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებშიც დამუშავებულია სასურსათო ფონდის შევსების მიზნით, სახალხო მეურნეობისათვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხის, ნიადაგის რწყვის რეჟიმისა და მელიორაციასთან დაკავშირებული საკითხები. არის აღმოსავლური ორთაბრძოლების ინსტრუქტორი და გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003. გვ.150-151

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავთო კიკაბიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ავლაბრის ხიდი. 1870-იანი წწ.
**ავლაბრის ხიდი** — ხიდი მდინარე მტკვარზე ისტორიულ ძველ თბილისში. ამ ადგილას, მეტეხის ვიწროებში, ხიდი უძველესი დროიდან არსებობდა და ისანს კალასთან აკავშირებდა.

ისტორია
-------

ავლაბრის ხიდი აღა მაჰმად ხანის 1795 წლის შემოსევის შედეგად დაინგრა. ის 1797 წელს აღდგინეს. ახალი ხიდი ხის კოჭური კონსტრუქციისა იყო და ქვის საყრდენებს ებჯინებოდა. 1805 წლის 26 აპრილს წყალდიდობის დროს ხიდი მდინარემ გაიტაცა. იმავე წელს იმავე ადგილას იმავე კონსტრუქციის ახალი ხიდი აიგო, რომელსაც გვერდით მეორე, პატარა ხიდიც მიუშენეს, რომელიც 1843 წლამდე საცალფეხო ხიდის სახით არსებობდა. ავლაბრის ხიდზე ტრანსპორტი ცალმხრივად, მარჯვნიდან მარცხნივ მოძრაობდა. 1826 წელს ავლაბრის ხიდი შეიცვალა ქვის საყრდენებზე აგებული ხის კამაროვანი კონსტრუქციის ახალი ხიდით, რომელიც სამი წლის შემდეგ კვლავ წყალდიდობის დროს დაინგრა. მის ადგილას 1829 წელს ხის კამაროვანი ხიდი აშენდა, რომელმაც მხოლოდ 13 წელს იარსება. ხის ლპობის გამო ხიდის შეცვლა გახდა აუცილებელი. 1843 წელს იგი უფრო ხარისხიანი ხის კამაროვანი ხიდით შეიცვალა, რომელმაც 26 წელს იარსება. 1870 წელს, ორივე ხის ხიდი ინგლისში დამზადებული რკინის ხიდებით შეცვალეს. ხიდის ინჟინერი იყო ზაზემანი. 1950-იან წლებში ახლანდელი მეტეხის ხიდის აგების შემდეგ ძველი ხიდები მოშალეს.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ავლაბრის ხიდი***

* *სარალიძე, ა.* „თბილისის ხიდები", გვ. 9-10, „ტფილისის ჰამქარი", თბილისი, 2012
* *კვირკველია, თ.* „ძველთბილისური დასახელებანი", გვ. 10. „საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1985
ალექსანდრე – იერუსალიმელი პატრიარქი**ალექსანდრე** – იერუსალიმის პატრიარქი (213-251); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 დეკემბერი, ახალი სტილით - 25 დეკემბერი. იგი წმინდა კლიმენტი ალექსანდრიელის (გ. დაახლ. 217) მოწაფე იყო. III საუკუნის დასაწყისში იგი კაბადოკიის ფლაბიის ეპისკოპოსად აირჩიეს. სეპტიმიუს სევერუსის (193-211) ზეობისას მღვდელმთავარი საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც სამი წელი დაჰყო. განთავისუფლების შემდეგ უფლის რჩეული იერუსალიმში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად, სადაც 212 წელს პატრიარქ ნარცისის თანამოსაყდრედ აირჩიეს. ეს ძველი ეკლესიის პრაქტიკაში მეტად იშვიათი შემთხვევა იყო. ჯერ პატრიარქის თანამოსაყდრე, შემდეგ კი პატრიარქად ხელდასხმული წმინდა ალექსანდრე 38 წელი მართავდა ეკლესიას და ფრიად დაშვრა სამწყსოს ქრისტიანული განათლებისათვის. უფლის რჩეულმა იერუსალიმში ქრისტიანი მწერლების თხზულებათა მდიდარი ბიბლიოთეკა შექმნა. იგი იმპერატორ დეციუსის (249-251) მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს გარდაიცვალა საპყრობილეში.

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
ავლაბრის სტამბა
**ავლაბრის სტამბა** — 1903 წლის დამლევს თბილისში დაარსებული *რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ავლაბრის არალეგალური სტამბა*.

სტამბის მოწყობა დავალებული ჰქონდა მიხო ბოჭორიძეს. მან შენობის ასაგებად ქალაქის განაპირა უბანი — ავლაბარი შეარჩია. 1907 წლის 7 ოქტომბერს ქალაქის გამგეობამ ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი სახელოსნოების ყოფილ მუშას დ. როსტომაშვილს, რომელსაც აქ იჯარით მიწის ნაკვეთი ჰქონდა აღებული, სახლის აშენების უფლება მისცა და პროექტიც დაუმტკიცა. ბოჭორიძემ კი მშენებლობასთან ერთად შეიმუშავა კონსპირაციის გეგმა: შენობის სარდაფქვეშ, ღრმა მისწისქვეშეთში, განზრახული იყო დიდი არალეგალური სტამბის მოწყობა. მშენებლობა რევოლუციონერ მუშებს ალექსანდრე, ნუკო და ვანო ჩოდრიშვილებს, მირიმან და თედო მაღრაძეებს მიანდეს. მოკლე ხანში აშენდა ოროთახიანი სახლი.

1904-1905 წლების განმავლობაში, როდესაც სტამბა სრული დატვირთვით მუშაობდა, მისი ადგილსამყოფელი სასტიკად იყო გასაიდუმლოებული. მისი ადგილსამყოფელი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერებმაც არ იცოდნენ. სტამბა შემთხვევით აღმოაჩინა ჟანდარმერიამ 1906 წლის აპრილში, 15 აპრილს შენობა თითქოს მასობრივი ჩხრეკის ფარგლებში მოყვა და სტამბაც შემთხვევით იპოვეს. ჟანდარმთა ოფიცერმა ჭაში სიღრმის შესამოწმებლად ცეცხლმოკიდებული ქაღალდის ფურცელი ჩააგდო, ჭის ბოლოში სტამბისკენ გაჭრილმა გვირაბმა კი ქაღალდი შიგნით გაიტაცა. ოფიცერი მიხვდა რომ შენობის ქვეშ რაღაც იყო. ჟანდარმერიამ სახლი გადაწვა და ააფეთქა, მეპატრონე დათიკო როსტომაშვილი კი გააციმბირა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავლაბრის არალეგალური სტამბა-მუზეუმი დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია
* „შუქი მიწისქვეშეთიდან" — ავლაბრის სტამბის უცნობი ისტორია

ლიტერატურა
----------

* *გეგეშიძე ზ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 129.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორგიძე**. |

**ალექსანდრა დავითის ასული გორგიძე** (დ. 8 ივნისი, 1928, სოფ. მანდიკორი, ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 მაისი, 1985, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლიის მეცნნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1984).

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თსუ-ს ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1956-1980 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ბოტანიკის ინსტიტუტში სხვადასხვა სამეცნიერო თანამდებობაზე, 1979-1980 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის კულტურული ფლორის განყოფილების გამგე, 1980 წელს — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ბოტანიკის კათედრის გამგე, 1984 წლიდან გარდაცვალებამდე — ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. გიორგიძის კვლევის ძირითადი მიმართულებები: ზოგადი გენეტიკა, კულტურული მცენარეების სახეთა და ფორმათა წარმოქმნისა და ევოლუციის საკითხების შესწავლა, სისტემატიკა, პალეოეთნობოტანიკა, რადიობიოლოგია. გორგიძეს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია საბუნებისმეტყველო მეცნიერების დარგში (1990).

ლიტერატურა
----------

* ე. გუგავა, „ალექსანდრა გორგიძე. ბიობიბლიოგრაფია", თბ. 2001.
* *ჯაფარიძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 103.
თანამედროვე ავისის ორდენი
**ავისის ორდენი** – კათოლიკური სამხედრო-რელიგიური ორდენი, მოქმედებდა XII–XIX საუკუნეებში პორტუგალიის ტერიტორიაზე. სხვა პორტუგალიური ორდენების (სანტიაგოს ორდენი, ტომარის ორდენი) მსგავსად, 1789 წელს მოხდა მათი სეკულარიზაცია. 1834 წელს მოახდინეს ორდენის ნაციონალიზაცია, ხოლო 1910 წელს დაიშალა. 1917 წელს აღდგა, როგორც წმინდა სამოქალაქო ორდენი, რომელსაც ხელმძღვანელობს პორტუგალიის პრეზიდენტი.

ისტორია
-------

პორტუგალიის სამეფოს დაარსების მომენტიდან (1128) მონარქია დაინტერესებული იყო გაეძლიერებინა პორტუგალიის სამხედრო ძალა პროფესიონალი მეომარი ჯვაროსნებით, რომელთაც მთელი ცხოვრების მანძილზე ბრძოლის აღთქმა ჰქონდათ დადებული. 1128 წელს პორტუგალია დასავლეთ ევროპის პირველი ქვეყანა გახდა, სადაც დაარსდა ტამპლიერების ორდენი (მოგვიანებით ეწოდა ტომარის ორდენი), ხოლო დაახლოებით 20 წლის შემდეგ შეიქმნა პირველი ადგილობრივი სამხედრო ორდენი – „ევორის ღვთისმშობლის საძმო", რომლის პირველი დიდი მაგისტრი იყო პედრუ ენრიკეში – პორტუგალიის პირველი მეფის აფონსუ ენრიკეშის ძმა. შემდეგ მათვე მიიღეს ბენედიქტელების წესდება. რაინდის მთავარი რეზიდენცია გახდა ავისი (თანამედროვე ქალაქი ავიში), საიდანაც მათ მიიღეს თავიანთი დასახელება. 

რეკონკისტის დამთავრების შემდეგ მრავალრიცხოვანი რაინდი დარჩა სამსახურის გარეშე. ავისის დინასტიის (1385-1580 წწ.) მეფეებმა მათ აფრიკაში ახალი ჯვაროსნული ომებისაკენ მოუწოდეს. 1415 წელს რაინდებმა აიღეს სეუტა, 1437 წელს ალყაში მოაქციეს ტანჟერი. ტომარისა და ავისი ორდენებს ამ პერიოდში ხელმძღვანელობდნენ ძმები მეფე დუარტე I, ენრიკე და ფერნანდუ, რომელთაგან უკანასკნელმა თავისი სიცოცხლე მაროკოში დაასრულა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავისის დინასტია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*Anuário: Ordens Honoríficas Portuguesas, Ciadadãos Estrangeiros, 1910-2006,* დაარქივებული 2008-10-22 საიტზე Wayback Machine.
კოკორინოვის პორტრეტი, დმიტრი ლევიცკის მიერ.
**ალექსანდრ კოკორინოვი** (1726-1772) — რუსი არქიტექტორი, რუსეთის ხელოვნების აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

დაიბადა ციმბირში არქიტექტორის ოჯახში. სწავლობდა ტობოლსკში, სანამ დმიტრი უხტომსკის კლასში ჩაირიცხებოდა მოსკოვში. გავლენიანი რაზუმოვსკის ოჯახის პატრონაჟით მას შექმნა რაზუმოვსკის სასახლე სანქტ-პეტერბურგში (1762-66) და პეტროვსკი-რაზუმოვსკის აგარაკი მოსკოვთან (1752-53).

1769 წელს კირილ რაზუმოვსკიმ უშუამდგომლა მის საიმპერატორო ხელოვნების აკადემიის დეკანად დანიშვნას, თანამდებობა, რომელიც კოკორინოვმა დიდი ენთუზიაზმით მიიღო. მისი მიღწევა იყო სასწავლო კურიკულუმისა და სწავლების მეთოდების გაუმჯობესება, ასევე აკადემიის ბრყინვალე შენობის აგებ მდინარე ნევაზე ზამთრის სასახლის მოპირდაპირე მხარეს. თუმცა მისმა მოპაექრემ ივან ბეტსკოიმ შექმნა კომისია მის მიერ მშენებლობის პერიოდში საზოგადო ფონდების არამიზნობრივი გამოყენების გამოსაძიებლად და გადმოცებით კოკორინოვი ამ ამბის გაგების გამო გულის შეტევით გარდაცვლილა.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ათენაგორა ათენელი** (ბერძ. Ἀθηναγόρας ὁ Ἀθηναῖος) (დ. დაახლ. 133 — გ. დაახლ. 190) — საეკლესიო მამა, ქრისტიანი აპოლოგეტი და ფილოსოფოსი. მის შესახებ მწირი ცნობებია დღემდე მოღწეული. საკუთარ თავს მოიხსენიებს, როგორც „ათენაგორა, ათენელი, ფილოსოფოსი და ქრისტიანი."

ცხოვრება
--------

ათენაგორას შესახებ ცნობები როგორც მისი თანამედროვე, ისე — შემდგომი დროის ავტორების თხზულებებში საკმაოდ მწირად არის შემონახული. ათენაგორას თხზულებას „შუამდგომლობა ქრისტიანთა გამო" იმოწმებს IV საუკუნის ქრისტიანი მოღვაწე მეთოდე ოლიმპოელი თავის ნაშრომში „აღდგომის შესახებ." საკუთრივ მეთოდეს ტექსტის ნაწილები შემონახულია ეპიფანე კვიპრელის თხზულებით „პანარიონი." 

ათენაგორას ცხოვრების შესახებ ცნობებს გვაწვდის ფილიპე სიდეელი. საკუთრივ ტექსტი გვიანდელი ხელნაწერითაა მოღწეული და უზუსტობებს შეიცავს. ფილიპეს აზრით, სწორედ ათენაგორა იყო ალექსანდრიის კატეხისტური სკოლის პირველი წინამძღვარი და კლიმენტი ალექსანდრიელის მასწავლებელი. იგი ქრისტიანობისკენ მას მერე გადაიხარა, რაც ქრისტიანი მწერლების თხზულებებს გაეცნო და მათთან შეკამათებას შეეცადა. ფილიპეს ასევე მიაჩნია, რომ ათენაგორას შრომა „შუამდგომლობა ქრისტიანთა გამო" ანტონინუს პიუსისა და ადრიანეს მიმართ არის დაწერილი. რეალურად კი, თხზულების ადრესატები არიან მარკუს ავრელიუსი და კომოდიუსი, რომლებიც ათენაგორას თანამედროვენი იყვნენ.

შრომები
-------

ჩვენამდე მოღწეულია ათენაგორას ორი თხზულება: „შუამდგომლობა ქრისტიანთა გამო" (ლათ. *Legatio*) და „მკვდართა აღდგომის შესახებ" (ლათ. *De Resurrectione*). „შუამდგომლობა" მიემართება მარკუს ავრელიუსს და მისი მიზანია ქრისტიანობის დაცვა წარმართი ბრალმდებლებისგან. იგი ჩამოთვლის სამ ძირითად ბრალდებას, რაც ქრისტიანებს წაუყენეს წარმართებმა: ათეიზმი, კანიბალიზმი და ინცესტი. ათენაგორა ლოგიკური კატეგორიებითა და მჭევრმეტყველებით ცხადყოფს ბრალდებათა აბსურდულობას. 

ათენაგორას მეორე შრომა „აღდგომის შესახებ" შეეხება ძირითადად ანთროპოლოგიურ საკითხებს. მის დასაწყის თავებში საუბარია ადამიანთა აღდგომის ფიზიკურ ასპექტებზე, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ეთმობა მეტაფიზიკურ განხილვას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* Patrologia Graeca
* აპოლოგეტიკა
* ორიგენე
* ირინეოს ლიონელი
* ტატიანე
* კომოდიუსი
* მარკუს ავრელიუსი
* მეთოდე ოლიმპოელი
*

ლიტერატურა
----------

* Athenagoras. Legatio and De Ressurectione. Edited and translated by William R. Schoedel, Oxford, Clarendon Press, 1972
* Writings of Athenagoras, Translated by the Rev. B. P. Pratten, On the Resurrection of the Dead, 1893
* Leslie W. Barnard, Athenagoras, A study in second century christian apologetic. Théologie historique 18. Beauchesne, Paris, 1972

სქოლიო
------

1. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #121621834 // BnF catalogue général — Paris: BnF.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191'></a>
2. ↑  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  Apologetics of Athenagorus, Basil, Clemen
4. ↑  ალექსიძე ლ. ჟურნალი „ემაოსი", № 2,
**ავიატორების პარკი** (რუს. Парк Авиаторов) — ტერიტორია, რომელიც განეკუთვნება ქალაქის ტყეს და მდებარეობს დონის როსტოვის პერვომაისკის რაიონის ფარგლებში, შოლოხოვის პროსპექტის მიმდებარედ.

ისტორია
-------

საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდში პარკის ტერიტორიაზე იმართებოდა სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, მათ შორის სპორტული მიმართულებითაც. ამავე პერიოდში აქ გააკეთეს ასფალტის გზა, რომელიც XXI საუკუნემდე შემორჩა საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაში. 2013 წელს მოაასფალტეს 1400-მეტრიანი საპარკო ზონის ტერიტორია, დადგეს ფანჩატურები და ნაგვის ურნები. დასვენების დღეებში პარკს 1 000 ადამიანი სტუმრობს. მოხალისეებმა პარკის ტერიტორიაზე გააშენეს ხილის ხეები, ცაცხვები, ნეკერჩხლები და არყები. პარკის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ტუალეტი. ასევე განათებულია მთელი პარკის ტერიტორია.

ავიატორების პარკში დგას მემორიალი „როსტოვის ცის დამცველები". 2005 წელს სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობისა და მემორიალის რესტავრაციის გამო გამოიყო დაახლოებით 6,5 მლნ რუბლი. 2016 წელს დონის როსტოვის პერვომაისკის კეთილმოწყობის სამსახურმა გამოაცხადა აუქციონი იჯარაზე, რომლის ფარგლებშიც ჩატარდებოდა რიგი სამუშაოები. სამუშაოები ჩაუტარდებოდა ყველა ობიექტს, რომელიც შედიოდა მემორიალის შემადგენლობაში, გარემონტდებოდა სტელა, კედლები უნდა მოეპირკეთებინათ გრანიტის ფილებით.

2016 წლის მაისში ცნობილი გახდა ავიატორთა პარკში ველოსიპედის პარკის შექმნის შესახებ. ამის გამო საჭირო გახდა პარკის ტერიტორიაზე მოეწყოთ ინფრასტრუქტურა, გაკეთდა საველოსიპედო ტრასები, მოეწყო ადგილები საოჯახო დასვენებისთვის. 

2017 წლის ინფორმაციით იძებნება ინვესტორი ავიატორების პარკის რეკონსტრუქციისათვის. 2017 წლის 1 აპრილს პარკში გაიმართა ეკომარათონი, რომლის მიზანიც იყო ტერიტორიის გასუფთავება ნაგვისაგან და ახალი ხეების დარგვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Проспект Шолохова в районе парка Авиаторов планируется расширить до 6 полос დაარქივებული 2017-04-09 საიტზე Wayback Machine.
* Пешеходы и велосипедисты воюют за парк в Ростове დაარქივებული 2017-04-09 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  В парке Авиаторов создают велопарк, но вкладывать в него деньги и силы желающих мало
2. 1 2  1 апреля в Ростове-на-Дону пройдет экомарафон
3. ↑  На реставрацию мемориала «Защитникам Ростовского неба» в парке Авиаторов потратят 8,3 млн рублей
4. ↑  В Ростове в ближайшие годы появятся новые парки и скверы.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-23. ციტირების თარიღი: 2021-12-31.
**ალექსანდრე (ავთო) მოსიაშვილი** (დ. 10 სექტემბერი, 1939, დუშეთი — გ. 10 მარტი, 2023) — ქართველი მხატვარი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1990). მისი ნამუშევრები დაცულია მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში და აღმოსავლეთის ხელოვნების მუზეუმში.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე (ავთო) მოსიაშვილი, დაიბადა ქ. დუშეთში 1939 წლის 10 სექტემბერს. სწავლობდა დუშეთის I საშ. სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის ი. ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში ფერწერის განხრით. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ იგი აგრძელებს სწავლას თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში.

1974 წლიდან არის მხატვართა კავშირის წევრი. გამოფენებში მონაწილეობას იღებს 1969 წლიდან.

1986 წელს ტოკიოში მხატვართა საერთაშორისო გამოფენაზე დაჯილდოებული იყო ოქროს მედლით სურათისთვის „ცივი დღე". 1990 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება. თბილისში გამართულ საერთაშორისო საშობაო ფესტივალის გამოფენებში დაჯილდოვდა პირველი, სამჯერ მეორე პრემიით.

1990 წელს გაიმართა პირველი პერსონალური გამოფენა ქ. მოსკოვში. 2004 წელს მხატვრის პერსონალური გამოფენა საქართველოს ეროვნლ გალერეაში.

2009 წელს მოეწყო პერსონალური გამოფენა გალერეა „დი-არტში". იგი მონაწილეობდა ჯგუფურ გამოფენებში: პოლონეთში, ლიეტუვა, ლატვია, ბულგარეთი, მოსკოვი. მისი ნამუშევრები დაცულია მოსკოვის ტრეტიაკოვის გალერეაში და აღმოსავლეთის ხელოვნების მუზეუმში.

მისი ნამუშევრები გამოფენილი იყო: საფრანგეთში, ნორვეგიაში, პოლონეთში, იტალიაში, საბერძნეთში, ინგლისში, მალტაში, შვეიცარიაში, უკრაინაში, სომხეთში.

2017 წელს დაჯილდოვდა „საამაყო დიდუბელის" წოდებითა და მედლით. 2018 წელს საქართველოს მხატვართა კავშირის წარდგინებით იგი დაჯილდოვდა „ღირსების ორდენით".

ნაშრომები, ფერწერა
------------------

* „ნისლიანი დღე"
* „წვიმამ გადაიღო"
* „ძველი სახლი"
* „კომპოზიცია"
* „დები"
* „ძველი გემი"
* „თეთრი ოთახი"
* „ნოსტალგია"
* „ზამთრის მიწურული"
* „წვიმის შემდეგ"
* „თეთრი სახლი"
* „ოცნება"
* „თეთრი ლაქა"
* „სოფლის ბოლო"
* „სიზმარი"
* „თბილი დღე"
* „ძველი წისქვილი"
* „ჩემი სალოცავი"
* „თავისუფლება"
* „ქალი ჭიშკართან"
* „შემოდგომა"
* „დაბადება"
* „მუსიკოსები" და სხვა მრავალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოკლე შემოქმედებითი ბიოგრაფია და ნამუშევრების რეპროდუქციები
* თბილისში ცნობილი ქართველი აბსტრაქციონისტი მხატვრის გამოფენა გაიხსნება

სქოლიო
------

1. 1 2  ავთო მოსიაშვილის პერსონალური გამოფენა ka. დუდაგო. ციტირების თარიღი: 23 თებერვალი, 2021[*მკვდარი ბმული*]
ათასწლეულის პარკი
**ათასწლეულის პარკი** (ინგლ. Millennium Park) — საზოგადოებრივი პარკი აშშ-ში, ჩიკაგოში, მიჩიგანის ტბის სანაპიროსთან. 2004 წელს დასრულებულ პარკს გრანტ პარკის ჩრდილოეთით 99 000 მ² უჭირავს, სადაც ადრე ილინოი ცენტრალის სარკინიგზო დეპოები და ავტოფარეხები იყო. პარკი შემოიფარგლება მიჩიგანის ავენიუთი, რანდოლფის ქუჩით, კოლუმბუს დრაივითა და ისტ მონრო დრაივით.

პარკის დაგეგმვა 1997 წელს დაიწყო. მშენებლობა 1998 წლის ოქტომბერში დაიწყეს, რომელიც 2004 წლის ივლისში დასრულდა. გახსნის ცერემონია 2004 წლის 16 ივლისს შედგა. გრანდიოზულ გახსნის ცერემონიას 300 000 ადამიანი დაესწრო. პარკის დიზაინმა და განაშენიანებამ მრავალი ჯილდო დაიმსახურა. მას შემდეგ ათასწლეულის პარკი ჩიკაგოს მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდა. სანახაობათა შორისაა კლაუდ გეიტი, კრაუნის შადრევანი, ჯეი პრიცკერის პავილიონი, ლურის ბაღი და სხვა. პარკი საფეხმავლო ხიდებით დაკავშირებულია გრანტ პარკის სხვა ნაწილებთან.

ლიტერატურა
----------

* Baume, Nicholas (2008). *Anish Kapoor: Past Present Future*.  The MIT Press. ISBN 978-0-262-02659-8.
* Gilfoyle, Timothy J. (2006). *Millennium Park: Creating a Chicago Landmark*.  University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-29349-3.
* Jodidio, Philip (2005). *Architecture: Art*.  Prestel. ISBN 3-7913-3279-1.
* Knox, Janice A. and Heather Olivia Belcher (2002). *Then & Now: Chicago's Loop*.  Arcadia Publishing. ISBN 0-7385-1968-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ათასწლეულის პარკი (ჩიკაგო)***

* City of Chicago Loop Community Map დაარქივებული 2005-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* City of Chicago Millennium Park დაარქივებული 2009-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* Archive
მუზეუმის ფასადი
**ათენის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი** (ბერძ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) — საბერძნეთის უდიდესი და ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მუზეუმი. მასში მოთავსებულია საბერძნეთის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრებით მოპოვებული ყველაზე მნიშვნელოვანი ნივთები წინაისტორიიდან გვიანდელ ანტიკურობამდე. ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს მუზეუმად. აქ მოთავსებულია ბერძნული ანტიკური ხანის მსოფლიოში უმდიდრესი კოლექცია. მდებარეობს ეგზარხიას უბანში ცენტრალურ ათენში ეპირუსის, ბუბულინასა და ტოსიცას ქუჩებს შორის, მთავარი შესასვლელით პატისიონის გამზირზე ათენის პოლიტექნიკუმის ისტორიული შენობის გვერდით. მუზეუმის დირექტორია ნიკოლაოს კალტსასი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ათენის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი***

* ოფიციალური საიტი.
* ფოტოალბომი.

 ხ • გ • რ**ათენის ღირსშესანიშნაობები**აკადემია  · აკროპოლისი  · ძველი აგორა  · ჰადრიანეს თაღი  · აეროპაგი  · ლისიკრატეს მონუმენტი  · ჰელენისტური პარლამენტი  · კერამეიკონი  · ლიკაბეტის გორა  · მონასტირაკი  · ათენის უნივერსიტეტი  · არქეოლოგიური მუზეუმი  · ეროვნული ბაღები  · საბერძნეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა  · ეროვნული თეატრი  · ახალი აკროპოლისის მუზეუმი  · ჰეროდე ატიკუსის თეატრი  · ძველი პარლამენტი  · ოლიმპიური კომპლექსი  · პანათინაიკოს სტადიონი  · ფილოპაპოსი  · პლაკა  · პნიქსი  · პრეზიდენტის სასახლე  · ათალოსის სტოა  · ჰეფესტოს ტაძარი  · ზევსის ტაძარი  · დიონისეს თეატრი  · ქარების კოშკი  · ზაპეიონი

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ათენის მეორე საზღვაო კავშირის რუკა
**ათენის მეორე საზღვაო კავშირი** — ძველბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა სამხედრო-პოლიტიკური გაერთიანება ათენის ხელმძღვანელობით.

პელოპონესის ომში ათენის საბოლოო განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. 404) ათენის პირველი საზღვაო კავშირი (ე.წ. დელოსის კავშირი) ოფიციალურად დაიშალა. ამის მიუხედავად, მეოთხედი საუკუნის შემდეგ, როდესაც ათენმა მეტ-ნაკლებად აღიდგინა თავისი საზღვაო კავშირები და სამხედრო ძალა, წამოიწყო ადრინდელი სამხედრო-პოლიტიკური ერთობის აღდგენის მცდელობა. ძვ. წ. 378 წელს ათენის სახალხო კრების დადგენილებით გამოცხადდა ახალი, ათენის მეორე საზღვაო კავშირის შექმნა, რომლის რელიგიურ ცენტრად დელოსი დარჩა. კავშირის ორგანიზაცია აშენდა ხაზგასმულად თანასწორუფლებიანობის საწყისებზე: ყველა საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო ერთობლივად — ათენის სახალხო კრებისა და საკავშირო საბჭოს (სინედრიონის) მიერ. მოკავშირეებთან არასასურველი კოლიზიების აცილების მიზნით, ათენელებს დაევალათ არ შეექმნათ მოკავშირე ქალაქების მიწებზე კლერუქიები, არ განეთავსებინათ ამ ქალაქებში თავისი გარნიზონი, არ გადაეხდევინებინა სკავშირო გამოსაღები — ფოროსი. კავშირში შევიდა 75-მდე ქალაქი. ახალი გაერთიანება ერთობ არამტკიცე აღმოჩნდა: ათენელები მალევე დაუბრუნდნენ საკუთარ დიდმპყრობელურ პოლიტიკას (მოხალისეობრივი შენატანის — სინტაქსისის — სახით აღადგინეს ფულადი გამოსაღების პრაქტიკა, მოკავშირეთა მიწებზე დაიწყეს კლერუქიების შექმნა და ა.შ.), და 357 წელს ქალაქების ნაწილი (ქიოსი, როდოსი, კოსი და ბიზანტიონი) განუდგნენ ათენს. ათენის მცდელობები, მორჩილებაში მოეყვანა აჯანყებულები (ე.წ. მოკავშირეთა ომი, 357–355), წარმატებით ვერ დასრულდა. ზომით ძლიერ შემცირებული ათენის მეორე საზღვაო კავშირი არსებობდა ძვ. წ. 338 წლამდე, სანამ ბერძნების დამმარცხებელი მაკედონელი მეფის, ფილიპე II-ის მოთხოვნით, იგი არ გაუქმდა.

სქოლიო
------

1. ↑  *Фролов Э. Д.* Делосский союз // Большая российская энциклопедия. т. 8. — М. 2007. — стр. 478.
**Toon Boom Animation Inc.** — კანადური კომპანია, ორიენტირებული ანიმაციის შესაქმნელი პროგრამული უზრუნველყოფის წარმოებაზე. დაარსდა 1994 წელს და მდებარეობს მონრეალში. აწარმოებს პროდუქციას, რომელიც განკუთვნილია კინოფილმებისათვის, ტელევიზიისათვის, ვებ-ანიმაციისათვის, თამაშებისათვის, მობილური მოწყობილობებისათვის და სავარჯიშოდ. 2005 წელს Toon Boom-ს მიენიჭა ემის ჯილდო ინჟინერული ტექნოლოგიების სფეროში.

მიმოხილვა
---------

კომპანიის პროდუქციას იყენებს უამრავი ადამიანი, ცალკეული ანიმატორებიდან სასწავლო დაწესებულებებამდე. ზოგიერთი ცნობილი მომხმარებელია: უოლტ დისნეის ანიმაციური სტუდია და Walt Disney Television Animation, Nelvana, Warner Bros. Animation, Walking the Dog, Mercury Filmworks, China Central Television, Toonz India Ltd, eMation, Rough Draft Korea, Alphanim, 2d3D Animations, Cromosoma და Enarmonia. 

2006 წელს კვებეკის საინფორმაციო ტექნოლოგიების ფედერაციამ (FIQ) კომპანიას მიანიჭა ჯილდო OCTAS მულტიმედიური ტექნოლოგიების სფეროში. 2007 წელს პროგრამას Toon Boom Storyboard Pro მიენიჭა საუკეთესო ტექნოლოგიური სიახლის წოდება. 2008 წელს პროგრამას Flip Boom მიენიჭა მშობელთა არჩევანის ოქროს ჯილდო. 2009 წელს იგივე პროგრამას გამოცემის ’საბავშვო ტექნოლოგიათა მიმოხილვა’ მიერ მიმომხილველთა არჩევანის სტატუსი მიენიჭა. 2010 წელს Flip Boom-ს მიენიჭა მშობელთა არჩევანის ვერცხლის ჯილდო.

პროდუქცია
---------

* Toon Boom Opus (1996-2008) - ყოფილი USAnimation, გამოიყენებოდა ტრადიციული ანიმაციის ინდუსტრიაში
* Tic Tac Toon (1996-2001) - ჩაენაცვლა Toon Boom Studio.
* Toon Boom Studio (2001-2015) - გათვლილი ინდივიდუალებზე. ჩაენაცვლა Toon Boom Harmony Essentials.
* Toon Boom Concerto (2004-2005)
* Toon Boom Solo (2005-2007) - გათვლილი მცირე სტუდიებზე. ჩაენაცვლა Toon Boom Digital Pro.
* Toon Boom Digital Pro (2007-2009) - ჩაენაცვლა Toon Boom Animate Pro.
* Toon Boom Pencil Check Pro (2008-2014) - კონტურების შესამოწმებელი პროგრამული უზრუნველყოფა.
* Toon Boom Animate (2008-2015) - გათვლილი პროფესიონალურ ანიმატორებზე, სტუდიებზე, სტუდენტებზე და პედაგოგებზე. ჩაენაცვლა Toon Boom Harmony Advanced.
* Toon Boom Manager (2009-2014) - წარმოების მართვის პროგრამული უზრუნველყოფა ინდუსტრიისთვის.
* Toon Boom Animate Pro (2009-2015) - გათვლილი სტუდიებზე და ფრილანსერებზე.
* Flip Boom-ის ხაზი (წარმოება შეწყდა 2014 წელს) - დამწყებებისთვის.
* Garfield's Comic Boom (წარმოება შეწყდა 2014 წელს) - კომიქსების შესაქმნელი პროგრამული უზრუნველყოფა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მიზანდარი**. |

**ალოიზ იოსების ძე მიზანდარი** (დ. 13 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 1 სექტემბერი] 1838, გორი — გ. 14 ივნისი [ ძვ. სტ. 1 ივნისი] 1912, თბილისი) — ქართველი პიანისტ-ვირტუოზი, კომპოზიტორი და პედაგოგი. პირველი ქართული დაბეჭდილი ნაწარმოების ავტორი (რომანსი „ჩვენ დავშორდით" 1863 წ.), საფორტეპიანო სკოლის ფუძემდებელი, პირველი სამუსიკო სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი, რუსეთის საიმპერატორო მუსიკალური საზოგადოების თბილისის განყოფილების საპატიო წევრი.

ბიოგრაფია
---------

ალოიზ მიზანდარი დაიბადა 1837 წელს ქალაქ გორში. 1855-1863 წწ. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტზე. გამოდიოდა უნივერსიტეტის სიმფონიურ ორკესტრთან ერთად. მილი ბალაკირევსა და ანტონ რუბინშტეინთან ახლო ურთიერთობამ გავლენა იქონია მიზანდარის შემდგომ მოღვაწეობაზე. ხარლამპი სავანელსა და კონსტანტინე ალიხანოვთან ერთად 1874 წელს თბილისში დააარსა სამუსიკო სკოლა, რომელიც 1886 წელს სამუსიკო სასწავლებლად, ხოლო 1917 წელს თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიად გადაკეთდა.

პეტერბურგში სწავლისას და ევროპაში გასტროლების დროს (პარიზი, ვენა 1865-1867) ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ჩაიკოვსკისთან, რუბინშტეინთან, ბალაკირევთან, ლისტთან, როსინისთან, ბრამსთან, გუნოსთან, ვერდისთან და სხვ. გადმოცემის თანახმად, მიზანდარი და ლისტი ხშირად უკრავდნენ ოთხ ხელში.

მიზანდარის საკონცერტო გამოსვლებს კრიტიკა მაღალ შეფასებას აძლევდა: „იშვიათი მოხდენილობითა და გენიალური შესრულებით ბატონმა მიზანდარმა მსმენელები განაცვიფრა". (გაზეთები: „Der Wanderer" (1867), „Die Debate" (1867), „Vorderblatt" (1867) „Neue Wienner Theaterzeitung" (1867);
მიზანდარის საფორტეპიანო ნაწარმოებები ქართული პროფესიული მუსიკის პირველი ნიმუშებია. დაკარგულია მრავალი ნაწარმოები, მათ შორის ოთხხმიანი მესები, რომლებიც თბილისის კათოლიკურ ეკლესიაში სრულდებოდა.
ალოიზ მიზანდარის მოსწავლე იყო ქართული საფორტეპიანო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი ანა თულაშვილი, ასევე ე. ი. პოლტორაცკაია და სხვ.

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* მიზანდარი ლ. მიზანდარი (მონოგრაფია), „გრიფონი" 2011;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 679.
* ვაჩნაძე მ. ნარკვევები ქართული საფორტეპიანო მუსიკის ისტორიიდან, „ხელოვნება", 1973;
* გიორგაძე ნ. ალოიზ მიზანდარი, თბ. 1969;
* თულაშვილი ა. ქართული პიანისტური სკოლის ფუძემდებელი, იქვე, 1954, № 5.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 271, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალოიზ მიზანდარი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი