recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Korpiklaani** — ფოლკ მეტალ ჯგუფი ფინეთიდან. ჯგუფი თავიდან ჩამოყალიბდა სახელით Shaman.

ბიოგრაფია
---------

სანამ სხვა ჯგუფები იწყებდნენ მეტალით და მერე გადადიოდნენ ფოლკზე, კორპიკლაანიმ დაიწყო ფოლკით და შემდგომ გადავიდა მეტალზე. კოპლიკლაანის ფესვებს მივყავართ ერთ სკანდინავიურ ჯგუფთან – Shamaani Duo – სთან ( ნიშნავს "in house restaurant band"), რომლის შექმნა ჯონ ჯარველას სახელს უკავშირდება (1993). ფოლკ მუსიკის პირველი ალბომი ამ სახელით გამოიცა, სანამ ჯონი გადაიტანდა და ჩამოაყალიბებდა ახალ ჯგუფს – შამანს. გამოსცა ორი ალბომი – ერთი 1999 წელს და მეორე 2001 წელს. ამის შემდეგ ჯონმა შეცვალა ჯგუფს გადაარქვა სახელი და გახდა Korpiklaani ( ტყის კლანი). სახელის გადარქმევა მოჰყვა მათი მუსიკის შეცვლას. ჯონიმ უარი თქვა ტრადიციულ იოიკ ვოკალზე და ფინურ ენაზე. მან ასევე სინთეზატორი შეცვალა ნამდვილი ფოლკ ინსტრუმენტებით. ჯონ ჯარველას აქვს დიდი დამსახურება, Finntroll – თან ერთად, როგორც კატალიზატორს, აქცენტის გადატანისათვის ფოლკიდან მეტალზე. მათი ლირიკები ხშირად დაკავშირებულია ალკოჰოლთან და ღრეობასთან.
ჯონ ჯარველას თქმით მათი სიმღერები ფინეთში უნდა გაიგონ როგორც "ძველი ხალხის მუსიკა მძიმე მეტალის გიტარებით".

ფინტროლსა და კორპიკლაანის შორის იყო თანამშრომლობა. ფინელმა ტროლმა Samu Ruotsalainen – მა თავის თავზე იტვირთა დროებითი დრამერის როლი მათი სადებიუტო ალბომ "Spirit of the Forest" – სთვის. ჯონმა კი თავის თავზე იტვირთა იოიკ სიმღერების შესრულება ფინტროლის Jaktens Tid – ში.

კორპიკლაანიმ მეექვსე ალბომი გამოუშვა 2009 წლის ზაფხულში სახელად Karkelo ( ღრეობა ).
2011 წელს კი გამოუშვა ალბომი Ukon Wacka.

სახელი კორპიკლაანი ნიშნავს "ტყის კლანს", მაგრამ სალაპარაკო ფინურში "Korpi" ნიშნავს "ძველ, ბნელ ტყეს".

შემადგენლობა
------------

* იონე იარველა – ვოკალი, გიტარა
* იაკო ლემეტი – ვიოლინო
* კალე სავიარვი – გიტარა
* მატი იოჰანსონი – დრამები
* იარკო ალტონენი – ბასი
* იუჰო კაუპინენი – აკორდეონი

დისკოგრაფია
-----------

### ალბომები

* *Spirit of the Forest* (2003)
* *Voice of Wilderness* (2005)
* *Tales Along This Road* (2006)
* *Tervaskanto* (2007)
* *Korven Kuningas* (2008)
* *Karkelo* (2009)
* *Ukon Wacka* (2011)
* *Manala* (2012)

### სინგლები

* "Keep on Galloping" (2008)
* "Vodka" (2009)
* "Ukon Wacka" (2010)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Korpiklaani დაარქივებული 2007-05-27 საიტზე Wayback Machine.  Napalm Records-ის გვერდზე


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
Korpiklaani |
| --- |
|  |
| 
* **იონე იარველა**
* **კალე სავიარვი**
* **იარკო ალტონენი**
* **იუჰო კაუპინენი**
* **მატი იოჰანსონი**
* **იაკო ლემეტი**
* ალი
* არტო
* ჰონკა
* სამუ რუოტსოლაინენი
 |
|  |
| სტუდიური ალბომები | 
* *Hunka Lunka* (1996)
* *Idja* (1999)
* *Shamániac* (2002)
* *Spirit of the Forest* (2003)
* *Voice of Wilderness* (2005)
* *Tales Along This Road* (2006)
* *Tervaskanto* (2007)
* *Korven Kuningas* (2008)
* *Karkelo* (2009)
* *Ukon Wacka* (2011)
* *Manala* (2012)
* *Noita* (2015)
 |

 |
**არიფ გაზიევი** (აზერ. Arif Şamil oğlu Qazıyev, დ. 1 თებერვალი, 1937, ერევანი - გ. 3 სექტემბერი, 2021, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი და მოქანდაკე, აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მასწავლებელი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).

ბიოგრაფია
---------

არიფ გაზიევი დაიბადა 1937 წლის 2 იანვარს ერევანში. დაამთავრა ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა და მოსკოვის სურიკოვის სახელობის სამხატვრო ინსტიტუტი (1965წ). განათლების მიღებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ აზერბაიჯანის ხელოვნების უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად.

ავტორია სხვადასხვა ჟანრსა და თემატიკაში შექმნილი ნაწარმოებების, როგორიცაა „ბაბეკი", „ჰუსეინ ჯავიდის ბიუსტი", „კავკასიის არწივები", „ომი" და ა.შ. 1957 წლიდან რესპუბლიკური, გაერთიანებული და საერთაშორისო გამოფენების მონაწილე იყო. მისი ნამუშევრები ინახება სხვადასხვა მუზეუმებში, ასევე კერძო. კოლექციები აშშ-ში, გერმანიაში, ავსტრიასა და თურქეთში.
გარდაიცვალა 2021 წლის 3 სექტემბერს.

სქოლიო
------

1. ↑  Arif Qazıyev müsahibə. ციტირების თარიღი: 2022-02-24
2. ↑  Arif Qazıyev. ციტირების თარიღი: 2022-02-24
**ნიკოლსკის ბაღი** (რუს. Никольский сад) — ბაღი სანქტ-პეტერბურგში, დაარსდა XVIII საუკუნეში. იგი მდებარეობს კრიუკოვის არხსა და გრიბოედოვის არხების ნაპირებს შორის, რიმსკი-კორსაკოვის გამზირსა და ნიკოლსკის გადაკვეთაზე, კერძოდ ნიკოლსკის მოედანზე.

ისტორია
-------

1753-1762 წლებში ნიკოლსკის საზღვაო ტაძარი აშენდა პარკის ცენტრში, რომლისგანაც პარკმა თავისი სახელი დაერქვა. 1755-1758 წლებში კრიუკოვის არხის მოპირდაპირე მხარეს, ოთხიარუსიანი სათვალთვალო სამრეკლო აშენდა. დღეს, ის სანქტ-პეტერბურგის ერთ-ერთი სიმბოლოა. 1873 წელს, ნიკოლსკის ნაკვეთის ჩრდილოეთით, ცარიელ მოედანზე ვაჭარმა ო. ტუპიკოვმა გააშენა სკვერი. შემდგომ იმპერატორის სურვილით, რომელიც ესწრებოდა სკვერის გახსნას, ის შეუერთდა ნიკოლსკის ბაღს. პარკის განლაგება ლანდშაფტ-რეგულარულია. 1874-1875 წლებში ბაღის რეკონსტრუქცია განხორციელდა. ბაღის გახსნის ცერემონიალზე იმპერატორს სურდა, გაეერთიანებინა წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის საეკლესიო ბაღი უშუალოდ მთლიან ბაღის კომპლექსთან, აღნიშნული ტერიტორია ეკუთვნოდა სამეფო ოჯახს. სამღვდელოება უარზე იყო, მათ არ სურდათ საეკლესიო ადგილი საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილად ქცეულიყო ამიტომ იმპერატორი იძულებული გახდა უარი ეთქვა.

ძეგლები
-------

1908 წელს ნიკოლსკის ტაძრის გალავნის მიღმა, გაიხსნა გრანიტის ობელისკი, ცუსიმის ბრძოლაში დაღუპულთა ხსოვნის პატივსაცემად. ტაძრის ღობესთან ასევე არის განლაგებული ოქტომბრის რევოლუციისა და სამოქალაქო ომის მონაწილეების საერთო მემორიალური საფლავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Никольский сад.[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Санкт-Петербург Никольский собор
2. 1 2  Никольский сад на petergid.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-18. ციტირების თარიღი: 2019-02-17.
3. ↑  Никольский сад в Энциклопедии Санкт-Петербурга.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-06-03. ციტირების თარიღი: 2019-02-17.
**ვილაიათ სულეიმან-ოღლუ ეივაზოვი** (აზერ. Vilayət Süleyman oğlu Eyvazov; დ. 1968, აბრაგუნისი, ჯულფის რაიონი) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრი 2019 წლის 20 ივნისიდან. გენერალ-პოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1968 წელს ჯულფის რაიონის სოფელ აბრაგუნისში. 2000 წელს წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შსს პოლიციის აკადემია. შეიარაღებული ძალების რიგებში გაიარა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1994 წლის ნოემბრიდან მსახურობს შინაგან საქმეთა ორგანოებში. შინაგან საქმეთა ორგანოებში მუშაობის დაწყების შემდგომ, როგორც პოლიციელი, მსახურობდა საგამოძიებო სტრუქტურის მრავალ თანამდებობაზე. მუშაობდა აზერბაიჯანის შსს სისხლის სამართლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ.

2001-2005 წლებში მუშაობდა ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2005 წლის 14 აპრილის №753 განკარგულებით დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2019 წლი 20 ივნისის განკარგულებით, გათავისუფლებულ იქნა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან და მეორე განკარგულებით დანიშნულ იქნა აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობაზე.

წოდებები, ჯილდოები და პრემიები
------------------------------

უსაფრთხოების უზრუნველყოფის, სახელმწიფოებრივი მოწყობისა და სახელმწიფოს კონსტიტუციის დაცვის, დანაშაულთან ბრძოლის ნაყოფიერი საქმიანობისათვის წარდგენილი იყო სხვადასხვა ჯილდოზე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2002 წლის 30 ივნისის განკარგულებით, დაჯილდოვდა „აზერბაიჯანის დროშის" ორდენით.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2004 წლის განკარგულებით, მიენიჭა სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერლ-მაიორი, ხოლო 2006 წლის განკარგულებით — სპეციალური წოდება — პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Вилаят Эйвазов назначен министром внутренних дел. Oxu.Az (2019-06-20). ციტირების თარიღი: 2020-09-07.
2. ↑  Эйвазов Вилаят Сулейман оглы. www.mia.gov.az. ციტირების თარიღი: 2020-09-07.
3. ↑  Big changes at the top of the security sector in Azerbaijan. Common Space. ციტირების თარიღი: 2020-09-07.*[მკვდარი ბმული]*
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **სკულპტურულ გამოსახულებას** ეხება. *ხმელეთის ზედაპირის უსწორმასწორობათა ერთობლიობის შესახებ* იხილეთ **რელიეფი**. |

რელიეფური გამოსახულება
**რელიეფი** — სკულპტურული გამოსახულება სიბრტყეზე. რელიეფის დამახასიათებელი გამომსახველობითი საშუალებები — კომპოზიციის გაშლა სიბტყეზე, პერსპექტიული აგებისა და მოცულობების სიმგვრლის ილუზიის შექმნის შესაძლებლობა, ფორმირების ნატიფი მოდელირება — შესაძლებელს ხდის რელიეფში აისახოს მრავალფიგურიანი სცენები, აგრეთვე აქიტექტუტული და პეიზაჟური მოტივები. რელიეფი ხშირად ჩართულია კედლის, კამარის, სკულპტურული ძეგლისა და სხვა კომპოზიციებში; იგი, შესაძლებელია, დამოუკიდებელი დაზგური ნაწარმოებიც იყოს.

განარჩევენ *ჩაღრმავებულ* და *ამობურცულ* რელიეფს. ჩაღრმავებული რელიეფი (ე.წ. კოილანოგლიფი) გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტურ არქიტექტურაში, აგრეთვე ძველი აღმოსავლეთის და ანტიკურ გლიპტიკაში. ამობურცულ რელიეფში განარჩევენ ბარელიეფსა და ჰორელიეფს, რომელიც უფრო მეტად არის გავრცელებული; იგი ცნობილი იყო პალეოლითის ეპოქაში, მოგვიანებით — ძველ ეგვიპტურ, ასურეთის, ინდოეთის, ჩინეთის, განსაკუთრებით ანტიკურ ხელოვნებაში, რენესანსის ეპოქაში, აგრეთვე მოგვიანო ხანის ქანდაკებაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბარელიეფი
* ჰორელიეფი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 351.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რელიეფი (სკულპტურა)***

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Heilbrunn Timeline of Art History, "American Relief Sculpture", Metropolitan Museum of Art, New York.
* Melissa Hardiman, "Bas-Relief Pathfinder" დაარქივებული 2008-09-19 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ხმელეთის ზედაპირის უსწორმასწოროებას** ეხება. *ს კულპტურული გამოსახულების შესახებ* იხილეთ **რელიეფი**. |

ალპები
ანდების მაღალმთიანი რელიეფი
მაღალმთანი რელიეფი, ევერესტი
**რელიეფი** (ფრანგ. relief < ლათ. relevo — მაღლა ვწევ) — ხმელეთის ზედაპირის, ოკეანისა და ზღვის ფსკერის უსწორმასწორობათა ერთობლიობა, რომელიც წარმოიქმნება ენდოგენური და ეგზოგენური ძალების დედამიწის ქერქზე მოქმედებით და მოიცავს განსხვავებული სიდიდის, წარმოშობის, ასაკისა და განვითარების ისტორიის მქონე ფორმებს. რელიეფის ფორმები შესაძლოა იყოს დადებითი და უარყოფითი
. ფორმათა სიდიდის მიხედვით გამოყოფენ: მეგარელიეფს (კონტინენტი), მაკრორელიეფს (ქედი, ვაკე), მეზორელიეფს (ხეობა), მიკრორელიეფს (კარსტული ძაბრი), ნანორელიეფს (მცირე ღარტაფი).

ენდოგენური პროცესების უპირატესი ზეგავლენით წარმოიქმნება პლანეტური მასშტაბის უსწორმასწორობანი — მორფოსტრუქტურები. 

ეგზოგენური პროცესების შედეგად ხდება მორფოსტრუქტურების ნგრევა, დანაწევრება, ხმელეთის ზედაპირის გადარეცხვა და რელიეფის მცირე ფორმების — მორფოსკულპტურების წარმოქმნა. ეს პროცესები დედამიწის ზედაპირზე ერთდროულად, მაგრამ დროსა და სივრცეში განსხვავებული სიძლიერით მოქმედებს. დედამიწის ქერქის მოძრაობით განპირობებული რელიეფის დიდი ელემენტების უმეტესობა განვითარდა მეზო-კაინოზოურ 
ეპოქაში, მაგრამ მისი ზედაპირის თანამედროვე სახით ჩამოყალიბებაში უდიდესი როლი შეასრულა ტექტონიკურმა მოძრაობებმა ნეოგენურსა და ანთროპოგენურ პერიოდებში. 

ტექტონიკური მოძრაობა ორგვარია — დადებითი და უარყოფითი. დადებითი მოძრაობების (აზევების) სიჭარბე, გარეგანი ძალების მოქმედებასთან შედარებით, იწვევს რელიეფის ამაღლებას და დენუდაციის გაძლიერებას. ასეთ მოძრაობას უმთავრესად განიცდიან ახალგაზრდა მთები (მაგ.: კავკასიონი, ჰიმალაი, პამირი). ნგრევითი პროცესის სიჭარბე იწვევს რელიეფის დადაბლებას, ეროზიული და დენუდაციური პროცესების შენელებას. უარყოფითი მოძრაობის (ტექტონიკური დაძირვის) დროს ძლიერდება ჩამორეცხილი მასალის დალექვა, აკუმულაცია. რელიეფის ფორმირებაში აქტიურად მონაწილეობს აგრეთვე ადამიანი (ანთროპოგენური რელიეფი).

მორფოსკულპტურული ფორმების განვითარება დიდად არის დამოკიდებული ადგილობრივ ჰავაზე. ამიტომ მათი განლაგება დედამიწის ზურგზე ემორჩილება გეოგრაფიული ზონალურობის კანონს. ვაკეზე მკაფიოდ არის გამოსახული მორფოკლიმატური ზონები, რომლებიც შეესაბამება თანამედროვე ეგზოგენური პროცესების ტერიტორიულ დიფერენციაციას. მთაში ადგილი აქვს ვერტიკალურ მორფოლოგიურ ზონალურობას ანუ სარტყლურობას. 

რელიეფის გენეტური ტიპის დადგენა გეომორფოლოგიის ერთ-ერთი აქტუალური პრობლემაა. რელიეფის გენეტური ტიპი ეწოდება ელემენტარული ფორმების კომპლექსს, რომლისთვისაც დამახასიათებელია გარეგნული და გენეტური ერთგვაროვნება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რელიეფის ფორმები

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 350-351.
**ტუჩკოვის ხიდის წმინდა ეკატერინეს ეკლესია** (რუს. Церковь Святой Екатерины) — მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში, ვასილევსკის კუნძულზე. ეკლესია აგებულია 1811-1823 წლებში. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. ტაძრის წინამძღვარია იოანე პაშკევიჩი.

ისტორია
-------

1745 წლიდან ტაძრის ადგილზე განთავსებული ყაბარდოული პოლკის იყო წმინდა სამების გადასატანი ეკლესია. პოლკის გადაადგილების შემდეგ ტაძრის ადგილზე ააშენეს ხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომელიც არხანგელსკის დრაგუნთა პოლკს ეკუთვნოდა. 1760-იან წლებში ტაძარი გადავიდა კეკსგოლმის ფეხოსანთა პოლკის კუთვნილებაში და აკურთხეს წმინდა ეკატერინეს სახელზე. 

1809 წლის შობას მთელი ეკლესია დაიწვა ჭურჭელთან და საეკლესიო ტანსაცმელთან ერთად. გადარჩა მხოლოდ წმინდა ეკატერინეს ხატი. 

წმინდა ეკატერინეს თანამედროვე მართლმადიდებლურ ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1811 წლის 8 ოქტომბერს არქიტექტორ ანდრეი მიხაილოვის პროექტის მიხედვით. მშენებლობა გაგრძელდა 12 წელი, რაც განაპირობა სამამულო ომმა, რომლის დროსაც მკვეთრად შემცირდა შემოწირულობები. ტაძარი აკურთხეს 1823 წლის 4 ნოემბერს. 

1861-1863 წლებში არქიტექტორ ანდრეი ბოლოტოვის პროექტის მიხედვით მიაშენეს სამრეკლო და სატრაპეზო.

1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია გაძარცვეს, ხოლო მისი უკანასკნელი წინამძღვარი მიხეილ იავორსკი სტალინისეულ საკონცენტრაციო ბანაკში გარდაიცვალა 1937 წელს. 

1996 წელს ტაძრის ნაწილი დაუბრუნდა მორწმუნეებს და ამავე წლის 1 დეკემბერს შედგა ამ ნაწლის კურთხევა. რეგულარული ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა სამრეკლოს ქვეშ. 2000 წლის 1 დეკემბერს სამრეკლოს დაადგეს მოოქროვილი ჯვარი. 

2004 წელს ტაძრის გუმბათიდან ჩამოხსნეს მოძველებული ანგელოზის ფიგურა, რომელიც განახლებული დააბრუნეს 2017 წლის 2 დეკემბერს.

ლიტერატურა
----------

* Тихомиров Л. М. прот. Церковь святой Великомученицы Екатерины на Васильевском острове. — СПб. 1911.
* Бронштэн В. А. Разгром Общества Любителей Мироведения // Природа : журнал. — 1990. — № 10. — С. 122—126.
* Миловидова Е. В пяти годах от праздника // Вода живая : журнал. — 2018 (февраль). — № 2.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь вмц. Екатерины დაარქივებული 2019-02-13 საიტზე Wayback Machine.  // Энциклопедия Санкт-Петербурга
* Святой Екатерины храм // russian-church.ru
* Церковь Святой Великомученицы Екатерины დაარქივებული 2018-12-08 საიტზე Wayback Machine.  // citywalls.ru
* Церковь во имя Святой Великомученицы Екатерины // al-spbphoto.narod.ru

1. ↑  На храме святой Екатерины установлена скульптура ангела
**სესილია ნორმანდიელი** (ინგლ. Cecilia of Normandy; დაახლოებით 1054, ნორმანდია - 30 ივლისი, 1126, კანი) — ინგლისელი პრინცესა ნორმანთა დინასტიიდან, უილიამ დამპყრობლისა და მატილდა ფლანდრიელის ასული, მეფეების უილიამ II და ჰენრი I და. 1112 წლიდან კანის წმინდა სამების მონასტრის წინამძღვარი.

ბიოგრაფია
---------

სესილია ნორმანდიელი დაიბადა დაახლოებით 1054 წელს და იყო უილიამ დამპყრობლის და მისი მეუღლის მატილდა ფლანდრიელის ერთ-ერთი ქალიშვილი. პრინცესას მამა წარმოშობით ნორმანდიის მმართველთა დინასტიიდან იყო, ნორმანდი როლოს შთამომავალი, რომელმაც 911 წელს საფრანგეთის მეფის ჩარლზ III-ისგან მიიღო მიწები სახელად ნორმანდია. პრინცესა დაიბადა მანამ, სანამ მამამისმა ინგლისი დაიპყრო. გოგონას დედა ფლანდრიელი გრაფ ბალდუინ V-ისა და საფრანგეთის მეფე რობერტ II-ის ქალიშვილის, ფრანგი ადელას ერთადერთი ქალიშვილი იყო.

სესილიას გარდა, ოჯახს ჰყავდა ოთხი ვაჟი და მინიმუმ ოთხი ქალიშვილი. დანამდვილებით არ არის ცნობილი, თუ რიგით მერამდე შვილი იყო სამეფო წყვილის ქალიშვილი, რადგან ისტორიკოსებმა ვერ დაადგინეს პრინცესების დაბადების რიგი. უილიამ დამპყრობლის ნორმანდების მემკვიდრეობის შესახებ გენეალოგიურ გრაგნილზე სესილია გამოსახულია რიგით მეორედ, მაგრამ ისტორიკოსი ჯეიმზ პენტონი თვლის, რომ პრინცესა სამეფო წყვილის უფროსი ქალიშვილი იყო. ამავდროულად, მემატიანე ორდერიკ ვიტალიუსი, რომელსაც ჩამოთვლილი ჰყავს მეფის სახელგანთქმული ქალიშვილები, ურთიერთსაწინააღმდეგო მითითებებს იძლევა: ის სესილიას სამეფო წყვილის მესამე და მეხუთე ქალიშვილს უწოდებს. უილიამ მალმსბერელი და მეთიუ პარიზელი სესილიას უილიამისა და მატილდას უფროს ქალიშვილს უწოდებდნენ.

პრინცესას ძმებს შორის იყვნენ ინგლისის მომავალი მეფეები უილიამ II და ჰენრი I, მაგრამ მთელი თავისი ცხოვრების განმავლობაში სესილია აშკარად ყველაზე ახლოს იყო ძმასთან რობერტთან, რომელიც მუდმივად სტუმრობდა თავის დას სააბატოში და ასევე მდიდრული ძღვენი გადასცა მის მონასტერს.

ადრეულ ბავშვობაში სესილია გადაეცა კანში მდებარე ყოვლადწმიდა სამების მონასტერს, რომელიც დააარსეს 1066 წელს გოგონას მშობლებმა. სესილიამ მიიღო კარგი განათლება: მან შეისწავლა ლათინური გრამატიკა, რიტორიკა და ლოგიკა - ფლემინგ არნულფ შოკის ხელმძღვანელობით, რომელიც მსახურობდა წმინდა სამების მონასტერში, როგორც მოძღვარი. მოგვიანებით გახდა სესილიას ძმის რობერტის კანცლერი. 1075 წელს პრინცესა აკურთხეს მონაზვნად და შემდგომში 1112 წლიდან ამ მონასტრის წინამძღვრად დანიშნეს. იმდროინდელი გვაროვანი ქალისთვის ასეთი პოზიცია იშვიათი არ იყო. გარდა ამისა, სამეფო წყვილს იმდენი შვილი ჰყავდა, რომ ერთ-ერთი ქალიშვილი გათავისუფლდა საქორწინო გეგმებისაგან და თავად დედოფალმა მატილდამ მოისურვა, რომ მის მიერ დაარსებულ მონასტერში ყოფილიყო მისი ერთგული ადამიანი. ორდერიკ ვიტალიუსი წერს, რომ სესილიამ შეცვალა თავისი და მატილდა, რომელიც გარდაიცვალა 1113 წლის 6 ივლისს.

სესილია ნორმანდიელი გარდაიცვალა 1126 წლის 30 ივლისს. ის კანის სამების მონასტერში დაკრძალეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Historical Dictionary of the British Monarchy
2. 1 2  William the Conqueror: The Norman Impact Upon England
3. ↑
4. 1 2  Robert `Curthose', Duke of Normandy [C. 1050-1134]
5. 1 2  ENGLAND, KINGS 1066-1837
**ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია** (რუს. Церковь Всех Скорбящих Радость) — მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1899-1902 წლებში პ. მაიერის პროექტის მიხედვით ლახტინის ქუჩაზე. 1927 წელს დახურეს. ეკლესიას დაუბრუნდა 2000-იან წლებში. ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიის სამრევლო ეკლესიაა.

ისტორია
-------

ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია ააგეს 1899-1902 წლებში არქიტექტორ პეტრე იულიანეს ძე მაიერის პროექტის მიხედვით. შენობა ააგეს ფსევდორუსულ არქიტექტურ სტილში. ეკლესიის შენობას ჰქონდა ორი სართული და შემკული იყო სამი ხახვისებური გუმბათით. თავად ეკლესია განთავსებული იყო მეორე სართულზე და აკურთხა ნარვის ეპისკოპოსმა ინოკენტიმ 1902 წლის 7 (20) თებერვალს. ეკლესიაში განთავსებული იყო მოოქროვილი კანკელი. 

1902 წლიდან მოყოლებული 20 წელი ტაძრის წინამძღვარი იყო ალექსანდრე ტიხომოროვი, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. 1919 წელს ეკლესია სამრევლო გახდა. 1927 წელს ეკლესია დახურეს გუბერნიის აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმის დადგენილებით, ხოლო ამავე წლის 27 ნოემბერს მისი ფასეულობები გადაიტანეს მატათა მოციქულის ეკლესიაში. შენობა კი გადაეცა ჰენრიხ ტურნერის სახელობის ფიზიკურად დეფექტური ბავშვების სახლს. გადაკეთების დროს, 1929 წელს მოხსნეს სახლის ფასადის დეკორაცია და გადააკეთეს კლასიციზმის სტილში, მოანგრიეს ეკლესიის ხახვისებური გუმბათებიც.

თანამედროვეობა
--------------

საბჭოთა პერიოდში შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა სამკურნალო დაწესებულებები. 1980-იანი წლების დასაწყისში იგი დაანგრიეს. 2000-იანი წლების დასაწყისში შენობა გაარემონტეს და მასში კვლავ ბავშვთა ორთოპედიულ-ტრამვატოლოგიური სასწავლო-სამკურნალო ცენტრი გახსნეს. რესტავრაციის პერიოდში აღადგინეს ეკლესია, რომელმაც სამრევლო ეკლესიის სტატუსი მიიღო. 

2001 წელს სანქტ-პეტერბურგის ძეგლთა დაცვის კომიტეტმა ეკლესია შეიტანა იმ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, რომელსაც აქვს ისტორიული, სამეცნიერო, სამხატვრო ან სხვა ღირებულება. ისტორიულ-არქიტექტურული ღირებულება აქვს შენობის შემორჩენილ ინტერიერს: მეორე სართულის ეკლესიის დარბაზი, რუსული სტილის დეკორირებული პილასტრები, კესონირებული ჭერი, ორნამერტირებული მოხატულობა, მუხის კარი ეკლესიის დარბაზში. ამჟამად მუშავდება პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს შენობის შიდა ხედის აღდგენას 1902 წლის მდგომარეობით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* В. В. Антонов, А. Ф. Кобак. Церковь БОЖИЕЙ МАТЕРИ «ВСЕХ СКОРБЯЩИХ РАДОСТИ» при приюте детей-калек и паралитиков Василеостровского отдела Общества попечения о бедных и больных детях დაარქივებული 2016-10-05 საიტზე Wayback Machine.  // Антонов В. В. Кобак А. В. Святыни Санкт-Петербурга: Христианская историко-церковная энциклопедия. — СПб.: Лики России, 2003 (электронная версия на сайте encspb.ru)
* Вестник института им. Г. И. Турнера დაარქივებული 2016-05-09 საიტზე Wayback Machine.  // Есть на Лахтинской место святое. Вестник института им. Г. И. Турнера. № 5 (58), май 2013 г.
**მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგიის ინსტიტუტი** — საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება ქალაქ თბილისში. დაარსდა 1970 წელს საკავშირო ელექტრომანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის (შეიქმნა 1962 წელს) ბაზაზე. ეწოდებოდა **„მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი საპროექტო-საკონსტრუქტორო საკავშირო ინსტიტუტი"** (მეტსაკსი, ВНИИТМЭ). 1970 წლიდან ინსტიტუტის დირექტორი იყო გივი მინდელი.

2000 წელს მცირე სიმძლავრის ელექტრონული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო-საკონსტრუქტორო ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა სსიპ **„მცირე სიმძლავრის ელექტრონული მანქანების ტექნოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი – სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი"**.

ინსტიტუტის საქმიანობის ძირითადი მიმართულება იყო გამოკვლევების ბაზაზე ახალი ტექნოლოგიებისა და სპეციალური ტექნოლოგიური მოწყობილობების (ავტომატური და ნახევრად ავტომატური დანადგარები, ავტომატიზებული და კომპლექსურ-მექანიზებული ხაზები) შექმნა მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების წარმოების სპეციფიკური პროცესებისათვის. ინსტიტუტში 3 ძირითადი განყოფილება იყო. 1988 წლამდე ინსტიტუტი გამოსცემდა შრომებს — „მცირე სიმძლავრის ელექტრული მანქანების ტექნოლოგია". ჰქონდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც 100 000 საბიბლიოთეკო ერთეული შედიოდა.

გაუქმდა 2007 წელს. მოგვიანებით ინსტიტუტის შენობა საქართველოს საპატრიარქოს ტელევიზიას — „ერთსულოვნებას" გადაეცა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 698, ISBN 99928-20-32-2.
2. ↑   Всесоюзный научно-исследовательский проектно-конструкторский институт технологии электрических машин малой мощности (ВНИИТМЭ). — Тб.: «Сабчота Сакартвело», 1981.
3. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №484. საკანონმდებლო მაცნე. ციტირების თარიღი: 31 იანვარი, 2023
4. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №650. საკანონმდებლო მაცნე. ციტირების თარიღი: 31 იანვარი, 2023
5. ↑  საპატრიარქოს ტელევიზია ერთსულოვნება ( ყოფილი вниитмэ-ს *ვნიიტმე* შენობა ) - თბილისი ka. *wikimapia.org*. ციტირების თარიღი: 31 იანვარი, 2023
**აკოფ აკოფიანი** (სომხ. Հակոբ Հակոբյան; დ. 24 მაისი, 1923 — გ. 8 მარტი, 2013) — სომეხი მხატვარი. სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი 1988 წლიდან.

დაიბადა 1923 წლის 24 მაისს ალექსანდრიაში (ეგვიპტე), სადაც გადავიდა ოჯახი 1915 წელს გენოციდისაგან თავის დასაღწევად. 9 წლის ასაკში აკოფი მშობლებმა გაგზავნეს სასწავლებლად სომხურ სკოლაში კვიპროსში.

1941 წელს იგი დაბრუნდა ალექსანდრიაში და მოეწყო საფეიქრო ფაბრიკაში. სამი წლის შემდეგ გადავიდა კაიროში, დაიწყო მუშაობა დიზაინერად და მოეწყო კაიროს უმაღლეს სამეფო სამხატვრო აკადემიაში (დაამთავრა 1947 წელს). 1952 წელს გაემგზავრა სასწავლებლად პარიზში, სადაც დაამთავრა გრან-შომერის აკადემია.
1961 წელს აკოფიანი საცხოვრებლად გადავიდა თავის სამშობლოში - სომხეთში. 1962 წლიდან ცხოვრობდა ლენინაკანში. დაკავებული იყო საზოგადოებრივი მოღვაწეობით, 1967 წლიდან აირჩიეს სომხეთის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

გარდაიცვალა 2013 წლის 8 მარტს. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Биография на сайте Энциклопедии фонда «Хайазг»
* Hakob Hakobyan დაარქივებული 2007-12-27 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**სულუგუნი** (სულუგუნი; სვან. სჷლგინ, გუ̂ა̈რჯილ, ლჷჯმარე; მეგრ. სელეგინი; იმერ. სურგუნი) — ქართული ყველის სახეობა. მზადდება ძროხის ან კამეჩის ახალმოწველილი რძისგან. ტრადიციულად სამეგრელოსა და სვანეთის რეგიონებში აწარმოებდნენ. სულგუნის დამზადებისას ახლად ამოყვანილ „ჩვილ" ყველს ჩაჭრიან რძეში ან თბილ წყალში და ზელენ ხელით ვიდრე არ ამოიწელება. შემდეგ ამ მასას მოაყრიან მარილს, მრგვალ თავებად შეახვევენ, ერთხანს ცივ წყალში ამყოფებენ და მერე შესანახად ჩაყრიან წათხში. შენახვის ხანგრძლივობით გამოირჩევა შებოლილი სულგუნი, რომელიც მკვრივია და სპეციფიკური სასიამოვნო სუნი და გემო აქვს.

ახალ სულგუნს აქვს რძემჟავა გემო, დამარილებულს — მომლაშო სპეციფიკური. ყველის ცომი მკვრივია, ნასვრეტების გარეშე, ელასტიკური და ფენოვანია, რაც მას განასხვავებს ყველა სხვა სახის ყველისაგან. შეფერილობა თეთრიდან ღია მოყვითალომდეა. სულგუნის მშრალი ნივთიერება შეიცავს 45 % ტენს და 1–4 %-მდე სუფრის მარილს.

სულგუნისაგან ამზადებენ აგრეთვე სხვადასხვა ფორმის „პწნილებს", ფიგურებს (მაგ. ჩიტი, ხარის უღელი, ჭაპანი, ირემი, ცხვარი და ა.შ.). ეს ფიგურები საახალწლო სარიტუალო პურების მსგავსად ძველი რელიგიური რწმენა-წარმოდგენების კვალობაზეა შექმნილი და ძირითადად ნაყოფიერებისა და გამრავლების იდეას ემსახურებოდა.

XIX საუკუნის ბოლოს სულგუნი ექსპორტზე გადიოდა ევროპის ქვეყნებში. ტრადიციულად სულგუნს დასავლეთ საქართველოში აწარმოებდნენ, თუმცა ბოლო 40 წელიწადი სულგუნი მთელ საქართველოში იწარმოება. სულგუნი შეიძლება იყოს ჭყინტი, მშრალი, დავარგებული, შებოლილი ან ტრადიციული სუნელების, თაფლისა თუ ღვინის არომატი ჰქონდეს.

2017 წელს წარმოებული იყო 1,327.7 ტ. ამ ყველის მიმართ ინტერესის გამო მისი წარმოება სხვა ქვეყნებშიც დაიწყეს.

სულგუნი, ძველ ქართულში „სულდგუნი", მოხსენიებული აქვთ სულხან-საბა ორბელიანსა (XVII ს.) და დავით ჩუბინაშვილს (XIX ს.). საშუალო ფეოდალურ ხანაში სულგუნი ამავე სახელწოდებით არსებობდა. ივანე ჯავახიშვილის აზრით, სულგუნი „სუელ"-ისაგან მომდინარეობს, „სუელ" ფუძის ნათესაობითი ბრუნვის „სუელის" (შრატ-ის) ფორმაზე -„გან" ელემენტის დართვით.

სქოლიო
------

1. 1 2  გ. გოცირიძე, კვების ხალხური კულტურა და სუფრის ტრადიციები საქართველოში. 2007.
2. ↑  თ. კუნჭულია, შ. კიკალიშვილი. პური ჩვენი არსობისა: წიგნი I/ სოფლის მეურნეობა, თბ: პალიტრა L, 2016
3. ↑  სულგუნი - საქართველოს სული და გული
4. ↑  ადგილწარმოშობასთან დაკავშირებული პროდუქტები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-02-03. ციტირების თარიღი: 2021-01-28.
5. ↑  ყველის სახელდება ქართული ენის დიალექტებში
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გალა (ლიტერატურული პრემია)**. |

„გალა ფანჯარასთან" (სალვადორ დალის მიერ შესრულებული ქანდაკება, მარბელიაში)
**გალა ელუარ დალი** (Gala Éluard Dalí) ცნობილი როგორც **გალა** (დ. 7 სექტემბერი, 1894 — გ. 10 ივნისი, 1982) — ფრანგი პოეტის პოლ ელუარისა და შემდგომ სალვადორ დალის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

**გალა** (ქალიშვილობაში **ელენა ივანეს ასული დიაკონოვა**) დაიბადა ყაზანში, თათრეთში, რუსეთი, ინტელიგენციურ ოჯახში. მისი ბავშვობის მეგობარი იყო პოეტი მარინა ცვეტაევა. ყაზანშივე მან პედაგოგიური სასწავლებელი დაამთავრა.

1913 წელს ელენა გაემგზავრა შვეიცარიაში ჭლექისგან სამკურნალოდ. იქვე გაიცნო ახლაგაზრდა ფრანგი პოეტი პოლ ელუარი. რამდენიმე წლის შემდეგ ისინი დაქორწინდნენ და პარიზში დასახლდნენ. პარიზშივე შეეძინათ ქალიშვილი სესილი, რომლისგანაც მომავალში გალა იგნორირებული იქნა მთელი ცხოვრების მანძილზე.

გალა ელუართან ერთად სიურეალისტურ მოძრაობაში მოხვდა. 

გალა იქცა რიგ ხელვანთა (პოლ ელუარი, ლუი არაგონი, მაქს ერნსტი) შთაგონების წყაროდ, მოგვიანებით კი მაქს ერნსტის, ჯორჯო კირიკოსა და პაბლო პიკასოს საყვარლად.

1929 წელს პოლმა და ელენამ გაიცნეს ახალგაზრდა ესპანელი სიურეალისტი – სალვადორ დალი. ელენას და დალის შორის გატაცება მალე სერიოზულ ურთიერთობაში გადაიზარდა და მიუხედავად იმისა, რომ გალა სალვადორზე 11 წლით უფროსი იყო 1932 წელს მათ იქორწინეს.

გალა დალის მუზად იქცა. მხატვრის თქმით, რომ არა გალა, ის ან ნაადრევად გარდაიცვლებოდა ან ჭკუიდან შეიშლებოდა. გალა წლების მანძილზე ასრულებდა მედიატორის როლს მხატვრის სამყაროსა და რეალობას შორის. მეუღლეებს შორის ყველაზე სუსტი სექსუალური დამოკიდებულება იყო. ალბათ ამიტომაც გალას უამრავი გატაცება ჰქონდა წლების მანძილზე, მათ შორის ყოფილ მეუღლესთან – პოლ ელუართან. გალა ხელგაშლილი იყო ახალგაზრდა ტალანტებთან, ცდილობდა მათთვის გზის გაკვლევას. ამავდროულად კი უფრო დედობრივი ინსტინქტებით გამსჭვალული სალვადორ დალის ცხოვრებას წარმართავდა.

გალა დალის გამოისობით იმ ზეციურ პანთეონში მოხვდა, რასაც ჰქვია დიდი სიყვარულის ობიექტები ხელოვნებასა და ლიტერატურაში. დალიმ მისი სხეული უმრავ თავის ტილოში მოდელად გამოიყენა. დალის შემოქმედებაში ქალი ყოველთვის გალასთვის დამახასიათებელი ნაკვთებით გამოირჩევა. დალიმ არც რელიგიურ თემებზე დაიხია უკან და გალა გამოსახა ღვთისმშობელის სახით ნახატზე "პორტ ლიგატის ღვთიმშობელი".

გალას ცხოვრების ბოლო წლები სულ უფრო რთული ჰქონდა. იგი კვლავ განაგრძობდა ახალგაზრდა მამაკაცებთან ერთიერთობას, და ამავდროულად, თითქმის ყოველდღე უწევდა ფსიქიკურად არამდგრადი მეუღლისთვის ტრანკვილიზატორებისა და ამფეტამინების საშიში კოქტეილების მზდება. 

გალა გარდაიცვალა 1982 წლის 10 ივნისის დილას. იგი დასაფლავებულია კატალონიაში, პორტ ლიგატის მცირე ციხე–სიმაგრეში, რომელიც სპეციალურად მისთვის დალიმ შეისყიდა.
**ასკინკილა** (აღმოსავლეთ საქართველოს მთიან კუთხეებში - „კინკილაობა", „სალაობა", „ლიპარიტი", სვანეთში - „კირინკაჩხვ", ან „ჭირინჭვა") — საბავშვო თამაში, ცალ ფეხზე ხტუნვა-სირბილი. ზოგჯერ დაჭერობანას თამაშისას ერთი ბავშვი ასკინკილა დასდევს დანარჩენებს დასაჭერად; ზოგჯერ ორ გუნდს შორის იმართება შეჯიბრება ასკინკილათი სირბილში. თამაშობენ ასეც: მიწაზე დახაზავენ 8 ან 10 უჯრედს და ასკინკილა ხტომით, ფეხის წვერით გადააქვთ ბრტელი ქვა (სალა) ერთი უჯრედიდან („ბოსტნიდან") მეორეში; თუ ქვა ხაზზე შერჩა, მოთამაშე „ჩაჭრილია". მოგებულად ის ითვლება, ვინც ბოლომდე „ჩაუჭრელად" გავა. საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დამოწმებულია თამაშის სხვა ვარიანტებიც. ცნობილია აგრეთვე ასკინკილას უფრო ძველი სახეობები. ასკინკილათი ხტუნვა ხშირად გამოყენებულია სხვა ქართულ თამაშებშიც - დამარცხებულის „დასჯისას".

ლიტერატურა
----------

* *შიშნიაშვილი, ნ.*, ქართული ხალხური მოძრავი თამაშობები, თბ. 1958, გვ. 65.
* *Гулисов З.*, Об игрушках, играх и разных детских забавах, встречающихся в Грузии, «Сборник материалов для описания местностей и племён Кавказа», 1866, выпуск 5, разд. 2, с. 236 - 237.
* *ღოღობერიძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 635.
ჭიქა სასმელით ჩაანგ
**ჩაანგი** (ტიბ. ཆང་, ნეპ. छ्याङ) — ნეპალური და ტიბეტური ტრადიციული ალკოჰოლური სასმელი, ასევე პოპულარული ჰიმალაის აღმოსავლეთ რეგიონებში და ნევარის ხალხებს შორის. ტრადიციულად ჩანგი გამოიყენება ნეპალერების, ტიბეტელების და მცირე ოდენით მეზობელი ხალხების, ინდოეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებლების მიერ, განსაკუთრებით სიკიმის შტატში და ბუტანში. სასმელი ინახება ოთახის ტემპერატურაზე ზაფხულის სეზონზე და ადუღებული სახით წელიწადის ცივ დროს. ჩანგის მომზადება და გამოყენება დამახასიათებელია ბევრი ტიბეტური რიტუალისთვის.

ჩანგი წარმოადგენს ლუდის ერთ-ერთ ნაირსახეობას, რომლის მომზადებისთვისაც გამოიყენება ქერი, ფეტვი ან ბრინჯი. გადადუღების შემდგომ გაციებულ მარცვლებს ან ფქვილს ამატებენ ბაქტერიების, საფუარებისა და ობის სოკოების ნარევში, შემდგომ მასას ალაგებენ ბამბუკის კალათში და ახვევენ ფოთლებში, მთელ კონსტრუქციას ერთი-ორი დღით ტოვებენ თბილ ადგილას. შემდგომ ნარევი გადადის კერამიკულ ქოთანში, რომელიც ილუქება, ჟანგბადის მიწოდების დაბლოკვით. შედუღება გრძელდება ერთი ან ორი კვირა, რის შემდეგაც სასმელი კიდევ ნახევარი წელიწადით მიეცემა მომზადებას.

დადუღებულ მარცვლებს ათავსებენ ბამბუკის კონტეინერებში, და შემდგომ ზემოდან ადუღებულ წყალს ასხავენ. სასმელი ისმევა სპეციალური ბამბუკის სასრუტის საშუალებით, ერთი მხირდან ღრუ ხოლო მეორედან პერფორირებული. ჩვეულებრივსამებრ მარცვლეული ნარევი დუღდება ორჯერ, თუმცა წყლის ჩამატება უფრო ხშირადაცაა შესაძლებელი.

ლიმბუს ერი ამ სასმელს *ტონგბას* ან *ჯანდს* უწოდებს, თანაც უკანასკნელი დიდი ჭიქებით მიირთმევა, სასმელის ავტორი არის მურჩა სწორედ, რომელმაც გამოიყენა თავისი სასმელის ვარიანტში დადუღებისთის საფუარი და ობიანი სოკოს ბალახები.

გემოთი ჩანგი ლუდის ერთ-ერთ სახეობას ელს ჰგავს. ალკოჰოლური შემადგენლობა საკმაოდ დაბალია, მაგრამ სასმელს დათბობის ეფექტი გააჩნია, რაც მეტად დაფასებულია ცივი კლიმატის დროს. ასევე მას გააჩნია ბევრი სამკურნალო თვისებაც მაგალითად გამოიყენება ციებცხელების სამკურნალოდ, ალერგიული რანიტის, ალკოჰოლიზმის და ა.შ

ჰიმალაის ზოგიერთ რაიონში მაგალითად ლადაქიში, ნარევს უმატებენ აკონითს, მეტად შხამიანი მცენარე, გავრცელებული ამ რეგიონის ტრადიციულ მედიცინაში. აკონითი შეიცავს სხვადასხვა სახის ალკალოიდს, აკონითისა და ფსევდოაკონითის ჩათვლით. აკონითის მცირე დოზაც კი ტოქსიკურ ეფექტს იწვევს. ტრადიციულ მედიცინაში გამოყენბამდე მას რამდენიმეჯერ ამუშავებენ რითაც ცდილობენ მისი ამ თვისების შემცირებას და სამკურნალო საშუალების შენარჩუნებას, მიუხედავად ამისა ასეთი მკურნალობის შედეგად ბევრი დაშავებულია ცნობილი.

პოპულარულ ლიტერატურაში შესაძლებელია შევხვდეთ იმის მტკიცებას, ვითომ ტიბეტური რწმენის მიხედვით იეტს ისე უყვარს ჩანგი, რომ მათი გულისთვის ისინი თავს ესხმიან მთის იზოლირებულ სოფლებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Recipe
* Recette de marwa დაარქივებული 2016-07-28 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Das, Sarat Chandra. (1902). *Lhasa and Central Tibet*, p. 23 and note. Reprint: (1988). Mehra Offset Press, Delhi.
2. ↑  Jaschke, H. Ä. *A Tibetan-English Dictionary*, p. 154. (1881). Reprint: (1987). Motilal Banarsidass, Delhi. ISBN 81-208-0321-3.
3. ↑  Mayhew, Bradley and Kohn, Michael. (2005) *Tibet*. 6th Edition, p. 75. ISBN 1-74059-523-8.
**ენერგიის მუდმივობის კანონის** მიხედვით ჩაკეტილ სისტემაში არსებული სრული ენერგია მუდმივია და ის არ შეიძლება არსაიდან შეიქმნას ან არსად გაქრეს. ჩაკეტილ სისტემაში ენერგიას შეუძლია მხოლოდ იცვალოს თავის ფორმები. მაგალითად ხახუნის ძალა კინეტიკურ ენერგიას სითბოდ (გამოსხივების ენერგიად) აქცევს და ა.შ. კლასიკურ მექანიკაში ეს კანონი გამოისახება მექანიკური ენერგიის (პოტენციური და კინეტიკური ენერგიების ჯამი) მუდმივობაში, თერმოდინამიკაში კი თერმოდინამიკის პირველი კანონის სახით. 

* **თერმოდინამიკის პირველი კანონის** თანახმად ერთი მდგომარეობიდან მეორეში გადასვლისას სისტემის შინაგანი ენერგიის ცვლილება ტოლია, გარე ძალების მუშაობისა და სისტემაზე გადაცემული სითბოს რაოდენობის ჯამისა.
* **თერმოდინამიკის მეორე კანონი**

ბუნების კანონებს შორის არსებობს ისეთი კანონები, რომლებსაც შეიძლება ვუწოდოთ უნივერსალური. ეს კანონები სამართლიანია სამყაროში მიმდინარე ნებისმიერი მოვლენისათვის, განურჩევლად მათი ხასიათისა და სირთულისა. მათ შორისაა ენერგიის მუდმივობის კანონიც.

XVIII-XIX საუკუნეებში ჩატარებული მრავალრიცხოვანი ცდებითა და ამ ცდების შედეგების გაანალიზებით დადგენილ იქნა ფიზიკის ერთ-ერთი ძირითადი კანონი - ენერგიის მუდმივობისა და გარდაქმნის კანონი:

ჩაკეტილ სისტემაში ენერგია არც ქრება და არც რაიმესგან წარმოიქმნება. ერთი სახის ენერგია გარდაიქმნება მეორე სახის ენერგიად ან გადაეცემა ერთი სხეულიდან მეორეს, ამასთან, ენერგიის საერთო სიდიდე უცვლელი რჩება.

სისტემის W სრული ენერგია არის E მექანიკური და U შინაგანი ენერგიების ჯამი, ამიტომ ენერგიის მუდმივობის კანონი ფორმულით ასე გამოისახება:

{\displaystyle W=E+U=const.}

ენერგიის მუდმივობის კანონი შეიძლება შემდეგნაირადაც ჩამოვაყალიბოთ:

ჩაკეტილი სისტემის სრული ენერგია მუდმივია.

კანონის ძირითადი იდეა გამოითქვა სადი კარნოსა და მაიკლ ფარადეის მიერ XIX საუკუნის 30-იან წლებში, მაგრამ დასრულებული სახით რ. მაიერისა და ჯ. ჯოულის მიერ 50-იან წლებში ჩამოყალიბდა.
ენერგიის მუდმივობის კანონი სამართლიანია ბუნების ნებისმიერი მოვლენისათვის, მათ შორის სითბური პროცესებისთვისაც. კლასიკურ მექნიკაში ეს კანონი გამოისახება მექანიკური ენერგიის (კინეტიკური და პოტენციური ენერგიების ჯამის) მუდმივობის კანონის სახით, სითბურ პროცესებში კი მისი ფორმულირება მოცემულია თერმოდინამიკის პირველი კანონით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 156.
* გ. გედენიძე, ე. ლაზარაშვილი - ფიზიკის სასკოლო სახელმძღვანელოები
* ვ. ვაშაყმაძე - ფიზიკის სახელმძღვანელო, 1985 წ.
**აქსუ** (უიღ. ئاقسۇ *Aqsu*, ჩინ. ტრად. 阿克蘇市, გამარტ. 阿克苏市, ფინინი: *Ākèsū Shì*) ― ქალაქი აქსუს ოლქში, სინძიანგში, რომელიც მდებარეობს ტარიმის ღრმულის ჩრდილოეთ კიდეზე. სახელი აქსუ სიტყვასიტყვით ნიშნავს „თეთრ წყალს" (თურქულ ენებზე) და გამოიყენება როგორც ქალაქისთვის, ასევე მდინარე აქსუსთვის.

აქსუს ეკონომიკა მეტწილად სასოფლო-სამეურნეოა, ძირითადი პროდუქტია ბამბა. ასევე იწარმოება მარცვლეული, ხილი, ზეთი და ჭარხალი. ინდუსტრია ძირითადად შედგება ქსოვის, ცემენტისა და ქიმიური მრეწველობისგან.

ქალაქ აქსუს ადმინისტრაციის ქვეშ ამჟამად არსებულ ტერიტორიას ქალაქი არალი ორ ნაწილად ჰყოფს. ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქის ცენტრი, ხოლო სამხრეთი უკავია ტაკლა-მაკანის უდაბნოს.

აქსუს აეროპორტი ითვლება სამხედრო აეროპორტად ჩინეთში, თუმცა ასევე ხელმისაწვდომია სამოქალაქო გამოყენებისთვის. აქსუში დაშვება მხოლოდ ჩინეთში რეგისტრირებულ თვითმფრინავებს შეუძლიათ. ეს ნიშნავს, რომ თუ თქვენ საზღვარგარეთიდან მიფრინავთ აქსუში, უნდა დაეშვათ ჩინეთის საერთაშორისო აეროპორტში, როგორიცაა პეკინი, შანხაი, კუანგჭოუ და გადაჯდეთ ჩინეთში რეგისტრირებულ თვითმფრინავზე, რომლის კუდის ნომერი იწყება B-ით.

ეტიმოლოგია
----------

სახელი აქსუ მომდინარეობს მდინარე აქსუს სახელიდან, რომელიც უიღურული სიტყვაა და ნიშნავს „თეთრ წყალს". ის ტრანსლიტერირებულია როგორც **აქესუ** (ჩინ. 阿克苏市) ჩინურ ფინინში.

სქოლიო
------

1. ↑  阿克苏市概况 zh (29 January 2021). ციტირების თარიღი: 12 March 2021
2. ↑  Aksu Private Jet Charter Cost and Permit Lead Time | FlyLibrajet.com en-US. ციტირების თარიღი: 2021-11-25
3. ↑   (September 2009) *{{{title}}}* (zh). 上海. Shanghai:  Shanghai Lexicographical Publishing House. Shanghai Lexicographical Publishing House.   გვ. 8. ISBN 9787532628599.
4. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს. zh-hans. *ციტატა:* „阿克苏市，维吾尔语意为"白水城"，{...}市辖4乡2镇、5个街道和8个片区管委会，" ციტირების თარიღი: 18 May 2020
ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება 2016 წელს.
**ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება** — ინგლისელი მოქანდაკის, ჯონ დაბლდეის მიერ 1979 წელს შექმნილი ქანდაკება, რომელიც გამოსახავს ინგლისელ კომედიურ მსახიობსა და რეჟისორს, ჩარლი ჩაპლინს, რომლის ყველაზე პოპულარული პერსონაჟია მაწანწალა. მდებარეობს ლესტერის მოედანზე.

ჩაპლინის მემორიალის მის მშობლიურ ქალაქში აღმართვის შესახებ წინადადება, მისი გარდაცვალების დღეს, 1977 წლის 25 დეკემბერს, დიდი ლონდონის საბჭოს ოპოზიციის ლიდერმა — ილტიდ ჰერინგტონმა წამოაყენა. მემორიალისთვის განკუთვნილ ადგილად, თავდაპირველად, სამხრეთი ლონდონის მთავარი გზაჯვარედინი, Elephant and Castle განიხილებოდა, სადაც, ჩაპლინმა სიცოცხლის ადრეული წლები გაატარა, თუმცა, გეგმა შეიცვალა და ქანდაკების განსათავსებელი ადგილის პრივილეგია ლესტერის მოედანს მიენიჭა
.
ბრინჯაოს ქანდაკება, საზეიმოდ გაიხსნა 1981 წლის 16 აპრილს (ჩაპლინის დაბადებიდან 92-ე წლისთავზე), თავდაპირველ ადგილმდებარეობაზე, მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, მსახიობ რალფ რიჩარდსონის მიერ. კვარცხლბეკზე გამოსახულია წარწერა:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „გენიალური კომიკოსი, რომელმაც ბევრ ადამიანს მიანიჭა სიამოვნება." |
|  |  |

შემდეგ წელს, შვეიცარიის ქალაქ ვევეში, სადაც ჩაპლინი 1952 წლიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა, ქანდაკების უმნიშვნელოდ შეცვლილი ვერსია აღიმართა. 1989-1992 წლებში ლესტერში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების გამო, მემორიალი მოედნის ცენტრალურ ნაწილში, უილიამ შექსპირის ქანდაკების ჩრდილოეთით გადაიტანეს.

2010-2012 წლების რესტავრაციის პერიოდში, ჩაპლინის ქანდაკება, უილიამ ჰოუგართის, ჯონ ჰანტერის, ისააკ ნიუტონის და ჯოშუა რეინოლდზის ბიუსტებთან ერთად, მოედნის მიმდებარე ქუჩაზე განთავსდა, სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში სკულპტურების დაზიანების პრევენციის მიზნით. 2016 წელს, ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება, ლესტერის მოედანზე დააბრუნეს და მის 127-ე დაბადების დღეზე, კვლავ საზეიმოდ გახსნეს.

გალერეა
-------

* ქანდაკება თავდაპირველ ადგილზე, 1980-იან წლებში.ქანდაკება თავდაპირველ ადგილზე, 1980-იან წლებში.
* ქანდაკების მეორე ადგილმდებარეობა ლესტერის მოედანზე, 2008.ქანდაკების მეორე ადგილმდებარეობა ლესტერის მოედანზე, 2008.
* ქანდაკება 2014 წელს.ქანდაკება 2014 წელს.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება (ლონდონი)***

სქოლიო
------

1. 1 2  Ward-Jackson, Philip (2011), *Public Sculpture of Historic Westminster: Volume 1*, Public Sculpture of Britain, **14**, Liverpool: Liverpool University Press, ISBN 978-1-84631-691-3
2. ↑  Howie, Michael (2012-06-01), "Leicester Square or bust... historians demand the return of famous Britons", *London Evening Standard*,. წაკითხვის თარიღი: 2014-09-22
3. ↑   *Statue of Charlie Chaplin returns to Leicester Square*, Spotlight, 1 October 2013,. წაკითხვის თარიღი: 19 July 2014
4. ↑   *Westminster City Council to unveil statue to film icon Charlie Chaplin in Leicester Square*, Westminster City Council, 15 April 2016,. წაკითხვის თარიღი: 23 April 2016 დაარქივებული 28 April 2016[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
**მიხეილ ფილიმონის ძე ქორელი (ქორიძე)** (დ. 8 ნოემბერი, 1876, მილანი — გ. 27 მაისი, 1949, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა XIX საუკუნის ქართული მუსიკალური კულტურის ცნობილი მოღვაწის ფილიმონ ქორიძის ოჯახში. შემოქმედებითმა ატმოსფერომ იმთავითვე განსაზღვრა ნიჭიერი ახალგაზრდის მომავალი. ყმაწვილი სწავლობდა ჯერ პეტერბურგის უნივერსიტეტში, შემდეგ მოსკოვის ლაზარევის სახელობის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტში. პარალელურად მსახიობობდა და როდესაც 1092 წელს ერუდირებული აღმოსავლეთმცოდნე სამშობლოში დაბრუნდა, მას 8 წლის სასცენო გამოცდილებაც ჩამოჰყვა რუსეთიდან.

თბილისში მიხეილ ქორელმა განაგრძო მსახიობობა, შემდეგ გადავიდა ბაქოს ქართულ თეატრში. 1910 წლიდან როგორც რეჟისორი, ხელმძღვანელობდა თეატრებს და დგამდა სპექტაკლებს ქუთაისში, თბილისში, ბათუმში, ჭიათურასა და რესპუბლიკის სხვა ქალაქებში. მანვე დიდი წარმატებით განახორციელა უ. შექსპირის „მაკბეტი", იბსენის „ნორა", ე. ტოლერის „კაცი-მასა", ჰ. ჰერანსის „იმედის დაღუპვა", სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე", შ. დადიანის „გუშინდელნი" და სხვა პიესები. რეალისტი ხელოვანი თანმიმდევრულად იცავდა მოსკოვის სამხატვრო აკადემიური თეატრის შემოქმედებით პრინციპებს. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 346, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მიხეილ ქორელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბი** (ინგლ. Young Diplomats' Club of Georgia) — საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნდა 2012 წელს იმისათვის, რათა ხელი შეუწყოს საქართველოს დიპლომატიური კულტურის განვითარებას ახალგაზრდა დიპლომატთათვის მთელი ქვეყნის მასშტაბით სხვადასხვა აქტივობების ორგანიზებით. კლუბი ეხმარება ახალგაზრდა პროფესიონალებს უფრო მეტი ცოდნა მიიღონ საერთაშორისო ურთიერთობებსა და მსოფლიო პოლიტიკაზე.

ახალგაზრდული ინიციატივების როგორც ეროვნულ ასევე საერთაშორისო დონეზე განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით ორგანიზაცია ქმნის ფორუმს აზრების, შეხედულებებისა და გამოცდილებების ინტენსიური გაზიარებისთვის.

საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბს აქვს პროექტები: საქართველოს პარლამენტის მოდელირება, EU Exhibition on NATO and EU, დემოკრატიის ფესტივალი და Youth Ambassadorial. საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბს ჰყავს პრეზიდენტი და ორი ვიცე-პრეზიდენტი, გამგეობა, კონგრესი და უხუცესთა საბჭო. 2015 წელს საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბმა „NATO & EU Roundtable"-ს გამართა, რომელიც საქართველოში პირველად განხორციელდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბი Facebook-ზე
* საქართველოს პარლამენტის მოდელირება, 2017
* საქართველოს პარლამენტის მოდელირება, 2016

სქოლიო
------

1. 1 2 3  საქართველოს ახალგაზრდთა დიპლომატთა კლუბი
2. ↑  „საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბი" „NATO & EU Roundtable"-ს გამართავს.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-19. ციტირების თარიღი: 2018-01-06.
**წყალბურთის არენა** (აზერბ. Su Polosu Arenası) — მდებარეობს სახელმწიფო დროშის მოედნის სამხრეთ ბოლოში ბაქოში (აზერბაიჯანი). არენა, პირველ რიგში წყალბურთის შეჯიბრებისთვის არის განკუთვნილი. წყალბურთის კომპლექსი გათვლილია თითქმის სამი ათასი ადგილისთვის. 2015 წელს არენაზე ჩატარდა წყალბურთის შეჯიბრებები 1-ლი ევროპული თამაშების ფარგლებში.

ისტორია
-------

პირველად, 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარემ მეჰრიბან ალიევამ განაცხადა, რომ ბაქოში წყალბურთის არენა აშენდება 2013 წლის 3 თებერვალს გამართული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტის პირველ სხდომაზე, რომელსაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი უძღვებოდა. ასევე გამოცხადდა, რომ წყალბურთის არენა აშენდება ბაქოში წყლის სპორტის ცენტრის გვერდით .

აღნიშნული წყალბურთის კომპლექსი ექსპლუატაციაში შევიდა 2015 წელს ევროპული თამაშების დაწყებამდე .

კომპლექსში შედის რამდენიმე აუზი (ზომა თითოეულის 35 მ x 22 მ x 2 მ) და ასევე სავარჯიშო აუზი სპორტსმენებისთვის. 

ბაქოში ბავშვთა წყალბურთის განვითარების ისტორია ფესვებს იდებს გასული საუკუნის 50-იანი წლების შუა პერიოდში და ასოცირდება ცნობილი, მაგრამ ახლა უკვე გარდაცვლილი მწვრთნელის ასადულაევის სახელთან და ასევე სოლოვიევ სწორედ მათ დაიწყეს ბავშვთა წყალბურთის განვითარება ბაქოში.

წყალბურთი ბაქოში დინამიურად ვითარდება, მიუხედავად ყველა სირთულისა: ფინანსური მხარდაჭერის არარსებობა, სასწავლო ბაზებისა და სასწავლო ბანაკების ნაკლებობა, მაგრამ მწვრთნელები ყველაფერს აკეთებენ, რომ შექმნილი იყოს ყველაფერი გუნდისთვის გამოცდილებისა და პროფესიონალიზმის მოსაპოვებლად.

სქოლიო
------

1. ↑  Названы спортивные арены, где пройдут I Европейские Олимпийские игры დაარქივებული 2014-07-28 საიტზე Wayback Machine.
2. ↑  Bakıda möhtəşəm idman arenaları tikiləcək - FOTO დაარქივებული 2014-07-28 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт первых Европейский игр 2015 в Баку
* Азад Рагимов: Спорт способствует здоровью будущего поколения в Азербайджане დაარქივებული 2014-10-23 საიტზე Wayback Machine.
* ბაქოს წყალბურთის არენა დაარქივებული 2020-10-27 საიტზე Wayback Machine.
* წყალბურთი ბაქოში დაარქივებული 2020-10-27 საიტზე Wayback Machine.
**ელ-ქატიფი** (არაბ. القطيف) — დასახლებული არეა და გუბერნია საუდის არაბეთის აღმოსავლეთ პროვინციაში. მას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება რას-ტანურა და ელ-ჯუბაილი, სამხრეთით დამამი, აღმოსავლეთით სპარსეთის ყურე, ხოლო დასავლეთით მეფე ფაჰდის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი. რეგიონს გააჩნია საკუთარი მუნიციპალიტეტი და მოიცავს რამდენიმე პატარა ქალაქსა და სოფელს.

ქატიფი აღმოსავლეთ არაბეთის ერთ რერთი უძველესი დასახლებული პუნქტი, მისი ისტორია იწყება დაახლოებით ქრისტეშობამდე 3500 წელს. ისტორიულად ქატიფის მოსახლეობა ეწეოდა მეთევზეობას და ფერმერობას. ნავთობის აღმოჩენის შემდეგ უმეტესობა დასაქმდა: ნავთობის ინდუსტრიაში, განათლებასა და სხვა საზოგადოებრივ სექტორში.

ისტორია
-------

ოაზისის ტერიტორიაზე ჩვენს წელთ აღრიცხვამდე 3500 წელს არსებული დასახლების ნაშთებია აღმოჩენილი. მისი ადრეული სახელი იყო ალ-ხატი (არაბ. **الخَطّ**). ის ოხსენებულია ანტარა იბნ შადადის, ტარაფას და ბაშარ იბნ ბურდის პოემებში. რადგან რეგიონი ცნობილი იყო შუბების წარმოებით, მისი სახელი ასოცირდებოდა შუბის ბუნიკთან.

ქატიფი საუკუნეების განმავლობაში სპარსეთის ყურის უმსხვილესი დასახლებული პუნქტი იყო. ბერძნები მა კატეუსს უწოდებდნენ, შედეგად ბევრ ადრეულ ევროპულ რუკაზე სპარსეთის ყურე კატეუსის ყურედაა მოხსენიებული. ქატიფი და კუნძული ტაროუტი საუდის არაბეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ცენტრებია.

ისტორიულად ელ-ჰასა და კუნძული ბაჰრეინი ეკუთვნოდა რეგიონს, რომელიც მთლიანად ბაჰრეინად იყო ცნობილი. 899 წელს ქატიფი და ელ-ჰასა ქარმატების რელიგიურმა ჯგუფმა დაიპყრო. მათ თავი დაამარცხეს და რეგიონს 1071 წლამდე მართავდნენ. 988 წელს რეგიონი დაარბია ბუიდების დასავლეთ სპარსულმა დინასტიამ. 1071 - 1253 წლებში რეგიონს უიუნიდების დინასტია მართავდა. 1253 წელს რეგიონის მმართველი გახდა უსფურიდების დინასტია ელ-ჰასადან. მათი მმართველობის პერიოდში ქალაქმა განიცადა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური განვითარება. 1331 წელს ქალაქი მოინახულა იბნ ბატუტმა და აღწერა ის როგორ დიდი და განვითარებული ქალაქი. მმართველები 1440 წელს შეიცვალა ჯაბრიდსებით ელ-ჰასადან. 1515-1520 წლებში რეგიონი პორტუგალიელებმა დაიპყრეს. პორტუგალიელებმა ბაჰრეინის კუნძულიც დაიპყრეს და რეგიონს 1549 წელამდე ოსმალების მიერ წართმემავდე მართავდნენ. 1790 წელს რეგიონში ჩამოყალიბდა პირველი საუდური სახელმწიფო, თუმცა ის 1818 წელს ოსმალებთან ბრძოლაში დამარცხდა. 1830 წელს ოსმალოები საბოლოოდ დაამარცხეს და შეიქმნა მეორე საუდური სამეფო. 1871 წელს ოსმალებმა შეძლეს რეგიონზე კონტროლის დამყარება, თუმცა 1913 წელს იბნ საუდმა საბოლოოდ შეიერთა აღმოსავლეთი რეგიონი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Qatif on line დაარქივებული 2018-10-01 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Geography of Qatif დაარქივებული 2007-03-30 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* Qatif Oasis დაარქივებული 2014-07-05 საიტზე Wayback Machine.  (არაბული ენა)
* Qatif travel guide დაარქივებული 2009-02-26 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2 3  William Facey, *The Story of the Eastern Province of Saudi Arabia*, 1994, ISBN 1-900988-18-6
3. ↑  -which is not. Ibn Battuta, Rihla Ibn Battuta Beirut: Dar Sadir, 1964 pp. 279-80
4. ↑  Saudi Aramco World Vol.25 #5, sept/okt 1974