მარტინ I
**მარტინ I აღმსარებელი** (ლათ. Martinus PP. I; დ. უცნობი — გ. 16 სექტემბერი, 655, ხერსონი) — რომის პაპი 649–653 წლებში. მართლმადიდებელი (მოიხსენიებენ 27 აპრილს) და კათოლიკური (მოიხსენიებენ 13 აპრილს) ეკლესიების წმინდანი.

ცხოვრება
--------

წმინდა მარტინე აღმსარებელი, წარმოშობით ტოსკანელი იყო. მან კარგი განათლება მიიღო და რომის ეკლესიის სამსახურში ჩადგა. პაპ თეოდორ I-ის (642-649) გარდაცვალების შემდეგ, ის აირჩიეს რომის მღვდელმთავრად.

ამ დროს ეკლესიის სიმშვიდე დაარღვია მონოთელიტობის ერესმა, რომელიც ფართოდ გავრცელდა საზოგადოების ყველა ფენაში. ერესს თავად იმპერატორი კონსტანცი (641-668) და კონსტანტინოპოლის პატრიარქი პავლე II-ც (641-654) თანაუგრძნობდნენ. იმპერატორის მითითებით გამოიცა ერეტიკული „რწმენის ნიმუში" (ტიპოსი), რომელიც აუცილებელი იყო ყველასთვის და კრძალავდა შემდგომ კამათს.

ერეტიკული „რწმენის ნიმუშს" რომის ეკლესია 649 წელს გაეცნო. წმინდა პაპმა მარტინმა, რომელიც მართლმადიდებლობის მტკიცე დამცველი იყო, რომში მოიწვია ადგილობრივი კრება და დაგმო მონოთელიტთა ერესი, ამასთანავე კონსტანტინოპოლის პატრიარქს გაუგზავნა ეპისტოლე და მოუწოდა მართლმადიდებლურ აღმსარებლობას დაბრუნებოდა. გაბრაზებულმა იმპერატორმა მთავარსარდალ ოლიმპიუსს უბრძანა, პაპი შეეპყრო. რომში ჩასულ ოლიმპიუსს შეეშინდა სამღვდელოებისა და ხალხის მღელვარებისა და ერთ-ერთ მეომარს დაავალა, მალულად მოეკლა წმინდა მარტინი. როგორც კი მეომარი პაპს მიუახლოვდა, მაშინვე დაბრმავდა. შეშინებული ოლიმპიუსი სასწრაფოდ სიცილიაში წავიდა და მალე ერთ-ერთ ლაშქრობაში დაიღუპა.

654 წელს იმპერატორმა, იმავე მიზნით, რომში გაგზავნა სხვა მხედართმთავარი - თეოდორე, რომელმაც პაპს ბრალდებად წაუყენა: იმპერიის მტრებთან საიდუმლო ურთიერთობა, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მკრეხელურად მოხსენიება და პაპის ტახტზე უკანონოდ ასვლა. მიუხედავად სამღვდელოებისა და ერისკაცთა მხრიდან პაპის სრული უდანაშაულობის მტკიცებისა, თეოდორემ ღამით შეიპყრო წმიდა მარტინე და ეგეოსის ზღვის ერთ-ერთ კუნძულზე გადაასახლა. მთელი წელიწადი იტანჯებოდა წმინდა მღვდელმთავარი თითქმის უკაცრიელ კუნძულზე და უდრტვინველად იტანდა დარაჯთა მხრიდან შეურაცხყოფას. ნაწამები აღმსარებელი შემდგომ კონსტანტინეპოლში წაიყვანეს.

ავადმყოფი მღვდელმთავარი სასამართლოზე საკაცით შეიყვანეს, მაგრამ მსაჯულებმა მას მოსთხოვეს, შეკითხვაზე პასუხი ფეხზე მდგარს გაეცა. ჯარისკაცები ხელებით ამაგრებდნენ ავადმყოფობისაგან ჯანგამოცლილ მოხუცს. სამსჯავროზე ცრუმოწმეები გამოვიდნენ და წმიდანს სარკინოზებთან ურთიერთობა დააბრალეს. მსაჯულებმა წმინდა მარტინის თავის მართლება ყურად არ იღეს. უსამართლობით გულმოკლულმა მოხუცმა თქვა: „უწყის უფალმა, როგორ სიკეთეს იქმთ, თუ მალე გამომასალმებთ სიცოცხლეს".

სამსჯავროს შემდეგ წმიდა მღვდელმთავარი სამოსელშემოძარცული გამოიყვანეს ბრბოსთან, რომელიც ყვიროდა: „ანათემა მარტინე პაპს". ვინც სიმართლე იცოდა, თვალცრემლიანი ტოვებდა მოედანს. ბოლოს გამოაცხადეს სამსჯავროს გადაწყვეტილება: იმპერატორის სასამართლო წმინდანს პაპის ხარისხს ართმევდა და სიკვდილით სჯიდა. ნახევრადშიშველ მღვდელმთავარს ბორკილები დაადეს და საპყრობილეში ჩააგდეს ავაზაკებთან ერთად.

იმპერატორი მივიდა მომაკვდავ პატრიარქ პავლესთან და სამსჯავროს ამბები აუწყა. პატრიარქმა სთხოვა მას, შეეწყვიტა წმინდა მარტინის წამება. იმპერატორმა მღვდელმთავართან გაგზავნა ხალხი დამატებით დაკითხვის ჩასატარებლად. წმინდანმა მათ უთხრა: „თუნდაც ამკუწოთ, არ მექნება ურთიერთობა კონსტანტინეპოლის ეკლესიასთან, სანამ ის მწვალებლობაშია". ჯალათები გაოგნებულები დარჩნენ აღმსარებლის სიმტკიცით და სიკვდილით დასჯა ხერსონეში გადასახლებით შეუცვალეს.

წმინდა მარტინე გადასახლებაში გარდაიცვალა ავადმყოფობით, შიმშილით და ათასგვარი შევიწროებით გაწამებული (16 სექტემბერი, 655). დაკრძალეს ვლაქერნის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძარში.

680 წ. VI მსოფლიო კრებამ დაგმო მონოთელიტთა ერესი. წმინდა აღმსარებლის ნაწილები ჯერ კონსტანტინოპოლში, შემდეგ კი რომში გადაასვენეს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

|
|  |
|
| წინამორბედი:თეოდორ I | **რომის პაპი**649 — 653  | შემდეგი:ევგენი I |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რომის პაპები |
| --- |
|  |
| I საუკუნე | 
* პეტრე
* ლინუსი
* ანაკლეტუსი
* კლემენტ I
* ევარისტუსი
 |  |
|  |
| II საუკუნე | 
* ალექსანდრე I
* სიქსტუს I
* ტელესფორუსი
* ჰიგინიუსი
* პიუს I
* ანიკეტუსი
* სოტერი
* ელეუთერიუსი
* ვიქტორ I
* ზეფირინუსი
 |
|  |
| III საუკუნე | 
* კალიქსტუს I
* ურბან I
* პონტიანუსი
* ანტეროსი
* ფაბიანე
* კორნელიუსი
* ლუციუს I
* სტეფანე I
* სიქსტუს II
* დიონისიუსი
* ფელიქს I
* ეუტიხიანე
* გაიუსი
* მარცელინუსი
 |
|  |
| IV საუკუნე | 
* მარცელუს I
* ეუსებიუსი
* მილტიადე
* სილვესტერ I
* მარკუსი
* იულიუს I
* ლიბერიუსი
* დამასუს I
* სირიციუსი
* ანასტასიუს I
 |
|  |
| V საუკუნე | 
* ინოკენტი I
* ზოსიმე
* ბონიფაციუს I
* ცელესტინ I
* სიქსტუს III
* ლეო I
* ჰილარიუსი
* სიმპლიციუსი
* ფელიქს III
* გელასიუს I
* ანასტასიუს II
* სიმახუსი
 |
|  |
| VI საუკუნე | 
* ჰორმიზდასი
* იოანე I
* ფელიქს IV
* ბონიფაციუს II
* იოანე II
* აგაპეტუს I
* სილვერიუსი
* ვიგილიუსი
* პელაგიუს I
* იოანე III
* ბენედიქტე I
* პელაგიუს II
* გრიგოლ I დიდი
 |
|  |
| VII საუკუნე | 
* საბინიანე
* ბონიფაციუს III
* ბონიფაციუს IV
* ადეოდატუს I
* ბონიფაციუს V
* ჰონორიუს I
* სევერინუსი
* იოანე IV
* თეოდორ I
* მარტინ I
* ევგენი I
* ვიტალიანე
* ადეოდატუს II
* დონუსი
* აგათო
* ლეო II
* ბენედიქტე II
* იოანე V
* კონონი
* სერგიუს I
 |
|  |
| VIII საუკუნე | 
* იოანე VI
* იოანე VII
* სიზინუსი
* კონსტანტინე
* გრიგოლ II
* გრიგოლ III
* ზაქარია
* სტეფანე II
* სტეფანე II
* პავლე I
* სტეფანე III
* ადრიანე I
* ლეო III
 |
|  |
| IX საუკუნე | 
* სტეფანე IV
* პასხალის I
* ევგენი II
* ვალენტინუსი
* გრიგოლ IV
* სერგიუს II
* ლეო IV
* ბენედიქტე III
* ნიკოლოზ I დიდი
* ადრიანე II
* იოანე VIII
* მარინუს I
* ადრიანე III
* სტეფანე V
* ფორმოზუსი
* ბონიფაციუს VI
* სტეფანე VI
* რომანუსი
* თეოდორ II
* იოანე IX
 |
|  |
| X საუკუნე | 
* ბენედიქტე IV
* ლეო V
* სერგიუს III
* ანასტასიუს III
* ლანდო
* იოანე X
* ლეო VI
* სტეფანე VII
* იოანე XI
* ლეო VII
* სტეფანე VIII
* მარინუს II
* აგაპეტუს II
* იოანე XII
* ლეო VIII
* ბენედიქტე V
* ლეო VIII
* იოანე XIII
* ბენედიქტე VI
* ბენედიქტე VII
* იოანე XIV
* იოანე XV
* გრიგოლ V
* სილვესტერ II
 |
|  |
| XI საუკუნე | 
* იოანე XVII
* იოანე XVIII
* სერგიუს IV
* ბენედიქტე VIII
* იოანე XIX
* ბენედიქტე IX
* სილვესტერ III
* ბენედიქტე IX
* გრიგოლ VI
* კლემენტ II
* ბენედიქტე IX
* დამასუს II
* ლეო IX
* ვიქტორ II
* სტეფანე IX
* ნიკოლოზ II
* ალექსანდრე II
* გრიგოლ VII
* ვიქტორ III
* ურბან II
* პასხალის II
 |
|  |
| XII საუკუნე | 
* გელასიუს II
* კალიქსტუს II
* ჰონორიუს II
* ინოკენტი II
* ცელესტინ II
* ლუციუს II
* ევგენი III
* ანასტასიუს IV
* ადრიანე IV
* ალექსანდრე III
* ლუციუს III
* ურბან III
* გრიგოლ VIII
* კლემენტ III
* ცელესტინ III
* ინოკენტი III
 |
|  |
| XIII საუკუნე | 
* ჰონორიუს III
* გრიგოლ IX
* ცელესტინ IV
* ინოკენტი IV
* ალექსანდრე IV
* ურბან IV
* კლემენტ IV
* გრიგოლ X
* ინოკენტი V
* ადრიანე V
* იოანე XXI
* ნიკოლოზ III
* მარტინ IV
* ჰონორიუს IV
* ნიკოლოზ IV
* ცელესტინ V
* ბონიფაციუს VIII
 |
|  |
| XIV საუკუნე | 
* ბენედიქტე XI
* კლემენტ V
* იოანე XXII
* ბენედიქტე XII
* კლემენტ VI
* ინოკენტი VI
* ურბან V
* გრიგოლ XI
* ურბან VI
* ბონიფაციუს IX
 |
|  |
| XV საუკუნე | 
* ინოკენტი VII
* გრიგოლ XII
* მარტინ V
* ევგენი IV
* ნიკოლოზ V
* კალიქსტუს III
* პიუს II
* პავლე II
* სიქსტუს IV
* ინოკენტი VIII
* ალექსანდრე VI
 |
|  |
| XVI საუკუნე | 
* პიუს III
* იულიუს II
* ლეო X
* ადრიანე VI
* კლემენტ VII
* პავლე III
* იულიუს III
* მარცელუს II
* პავლე IV
* პიუს IV
* პიუს V
* გრიგოლ XIII
* სიქსტუს V
* ურბან VII
* გრიგოლ XIV
* ინოკენტი IX
* კლემენტ VIII
 |
|  |
| XVII საუკუნე | 
* ლეო XI
* პავლე V
* გრიგოლ XV
* ურბან VIII
* ინოკენტი X
* ალექსანდრე VII
* კლემენტ IX
* კლემენტ X
* ინოკენტი XI
* ალექსანდრე VIII
* ინოკენტი XII
 |
|  |
| XVIII საუკუნე | 
* კლემენტ XI
* ინოკენტი XIII
* ბენედიქტე XIII
* კლემენტ XII
* ბენედიქტე XIV
* კლემენტ XIII
* კლემენტ XIV
* პიუს VI
 |
|  |
| XIX საუკუნე | 
* პიუს VII
* ლეო XII
* პიუს VIII
* გრიგოლ XVI
* პიუს IX
* ლეო XIII
 |
|  |
| XX საუკუნე | 
* პიუს X
* ბენედიქტე XV
* პიუს XI
* პიუს XII
* იოანე XXIII
* პავლე VI
* იოანე პავლე I
* იოანე პავლე II
 |
|  |
| XXI საუკუნე | 
* ბენედიქტე XVI
* ფრანცისკე
 |
|  |
| 
* *იხ. აგრეთვე*: რომის პაპების სია
* რომის პაპების სია (გრაფიკი)
 |

 |