**ვიქტორია ფრანგი** (ფრანგ. Victoire de France; დ. 11 მაისი, 1733 — გ. 7 ივნისი, 1799) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ლეშჩინსკას შუათანა ქალიშვილი. გარდა ვიქტორიასი, მას ნათლობის სახელად მარია ტერეზა დაარქვეს, რომელიც მეფე ლუი XIV-ის ცოლის, დედოფალ მარია ტერეზა ესპანელის პატივსაცემი ჟესტი იყო. 

იგი ცნობილი იყო როგორც მადამ კატრიემი, რაც იქიდან გამომდინარეობდა, რომ იგი მეფის მეოთხე ასული იყო. საფრანგეთის რევოლუციის გამო, მას მშობლიური საფრანგეთის დატოვება და იტალიაში გადასახლება მოუწია, სადაც გარდაიცვალა კიდეც, დევნილობაში.

ბიოგრაფია
---------

### ბავშვობა

ვიქტორია დაიბადა 1733 წლის 11 მაისს ვერსალის სასახლეში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XV-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ლეშჩინსკას მეოთხე ქალიშვილი. როდესაც მონათლეს, ნათლობის სახელად მას მარია ტერეზა დაარქვეს, საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის მეუღლის, დედოფალ მარია ტერეზა ესპანელის პატივსაცემად. იგი მეფე-დედოფლისათვის მეხუთე შვილი და მეოთხე ქალიშვილი იყო, რის გამოც ხშირად მას მოიხსენიებდნენ მადამ კატრიემის სახელით. 1738 წლამდე, თავის უფროს დებთან ერთად ფონტერვუდის სააბატოში იზრდებოდა, რის შემდეგაც განათლების მისაღებად ვერსალის სამეფო კარზე დაბრუნდა. 

### ცხოვრება ვერსალში

როდესაც მოცარტი საფრანგეთს ესტუმრა, ვიქტორიას მფარველობის ქვეშ აღმოჩნდა, რომელმაც მადლობისა და პატივისცემის ნიშნად მას თავისი სონატების პიანინოზე დაკვრა ასწავლა. 

ვიქტორიას ძმა, საფრანგეთის დოფინი ლუი დე ბურბონი და მისი ცოლი მარია ჟოზეფა საქსონიელი ნაადრევად დაიღუპნენ და მათი შვილების აღზრდა ვიქტორიამ და მისმა დებმა იკისრეს, რომელთაგან მხოლოდ უფროსი, ლუიზ ელიზაბეტი იყო გათხოვილი. მომავალ მეფეს, ლუი XVI-ს ძალიან უყვარდა მამიდები და მათ გამზრდელ დედებად მიიჩნევდა. თავისმხრივ ვიქტორია ყველანაირად ცდილობდა თავის ძალიან მორცხვ ძმის შვილს ცოლთან, მარია ანტუანეტასთან ურთიერთობის აწყობაში. ვიქტორია ძალიან დაუახლოვდა მარია ანტუანეტას და იგი მას წარმომავლობის გამო მეტსახელად "ავსტრიელს" ეძახდა. 

თავისი დების სოფიას, ანა ანრიეტას, ადელაიდასა და ლუიზას მსგავსად, ვიქტორია არასდროს დაქორწინებულა და საფრანგეთის რევოლუციამდე ვერსალის სასახლეში ბედნიერად ცხოვრობდა. 

ასევე ცნობილია, რომ დების მსგავსად ჭარბწონიანობის პრობლემას ვიქტორიაც განიცდიდა, რაც მათ გენეტიკურად გადაეცათ მემკვიდრეობით, როგორც დედისგან, ისე მამისგან. 

### იტალიაში გაქცევა

1789 წელს საფრანგეთის რევოლუციის დაწყებისთანავე, სამეფო ოჯახი იძულებული გახდა პარიზში გადასახლებულიყო. 

ამ დროისათვის ლუი XV-ის შვილებიდან მხოლოდ ვიქტორია, ლუიზა და ადელაიდა იყვნენ ცოცხლები. რელიგიურად და მკაცრ ეტიკეტზე აღზრდილ პრინცესებს ძალიან უჭირდათ პარიზში გაუთლელ ადამიანებთან ცხოვრება, რომლებმაც მათ სააღდგომო ზიარების უფლებაც კი არ დართეს. ამ და სხვა უამრავი მიზეზით, დებმა გადაწყვიტეს, რომ 1791 წლის 19 თებერვალს რომში გამგზავრებულიყვნენ. ეს გადაწყვეტილება შემდგომში ძალიან ინანეს, ვინაიდან ისინი ფაქტობრივად მოსწყდნენ ყველაფერს მშობლიურსა და თავის ყველა ნაცნობს, რამაც ისინი შედარებით მელანქოლიური ხასიათის ადამიანებად აქცია. მათგან ვერცერთმა შესძლო სამშობლოში დაბრუნება და ყველა მათგანი იტალიაში, მათთვის სრულიად უცხო მიწაზე დაიხოცნენ. 

მიუხედავად იმისა, რომ ვიქტორიამ და ადელაიდამ იტალიაში გაქცევით შესძლეს სიცოცხლის გადარჩენა, რომამდე ძლივს ჩააღწიეს. ისინი გზაში უამრავჯერ შეჩერდნენ, ვინაიდან თავად იტალიაშიც არ იყო დალაგებული პოლიტიკური სიტუაცია. სწორედ ამიტომ, მათ თან ახლდა ოცდაათ ჯარისკაციანი ესკორტი, რომელიც მათ დაცვაზე ზრუნავდა. ცნობილია, რომ ფრანგ რევოლუციონერებს ვიქტორიასა და ადელაიდას დაპატიმრება და სიკვდილით დასჯაც სურდათ, რის გამოც იტალიელებს არაერთხელ მოსთხოვეს მათი გადაცემა, თუმცა მათდა გასაკვირად იტალიელებმა მუქარისა და მოსყიდვის მიუხედავაც არ გასცეს პრინცესები. 

მათი რომში ცხოვრება 1796 წლამდე გაგრძელდა, მანამ სანამ ეროვნული ასამბლეამ რომის პაპს ომი გამოუცხადა. ამ დროს ნაპოლეონის სარდლობით დიდი ფრანგული ჯარები შევიდა და დაიკავა ტოსკანა და რომი, რის გამოც ვიქტორიამ და ადელაიდამ რომი დატოვეს და თავი ნეაპოლის სამეფოს შეაფარეს, სადაც მათ მფარველობდნენ ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ I და დედოფალი მარია კაროლინა ავსტრიელი, რომელიც საფრანგეთის დედოფალ მარია ანტუანეტას ღვიძლი და იყო. სულ ორ წელიწადში, 1798 წელს ნაპოლეონი ნეაპოლშიც შეიჭრა, რის გამოც სამეფო ოჯახმა ვიქტორიასთან და ადელაიდასთან ერთად დატოვა ნეაპოლი და უფრო ჩრდილოეთით, ავსტრიასთან ახლოს, ლომბარდო-ვენეციის სამეფოს ქალაქ ტრიესტში დასახლდნენ. 

1799 წელს ნაპოლეონის ავსტრიაში შეჭრის გამო, დები ბურბონები გემში ჩაჯდომასა და რუსეთის საიმპერატორო კარზე გაქცევას აპირებდნენ, სადაც თავი ჰქონდა შეფარებული პროვანსის გრაფ ლუი დე ბურბონსა და მის ცოლს, გრაფინია მარია ჯუზეპინა სავოიელს. 

### გარდაცვალება

ტრიესტიდან რუსეთში გამგზავრებამდე სულ ცოტა ხნით ადრე, 1799 წლის 7 ივნისს 66 წლის ვიქტორია გარდაიცვალა. მისმა დამ მისი დაკრძალვა და გლოვა გადატყვიტა, სამგლოვიარო პერიოდის დასრულების შემდეგ კი სულ მალე, 1800 წლის დამდეგს თავად მარი ადელაიდაც გარდაიცვალა, ასევე ტრიესტში. მოგვიანებით ისინი საფრანგეთში გადაასვენეს და სენ დენის სამეფო ბაზილიკაში დაკრძალეს.

წინაპრები
---------

**ვიქტორია ფრანგის წინაპრები**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 16. ლუი XIV, საფრანგეთის მეფე |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 8. ლუი, საფრანგეთის დოფინი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 17. მარია ტერეზა ესპანელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 4. ლუი, საფრანგეთის დოფინი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 18. ფერდინანდ მარია, ბავარიის კურფიურსტი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 9. მარია ანა ვიქტორია ბავარიელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 19. ჰენრიეტა ადელაიდა სავოიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 2. ლუი XV, საფრანგეთის მეფე |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 20. კარლო ემანუელე II, სავოიის ჰერცოგი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 10. ვიტორიო ემანუელე II, სარდინიის მეფე |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 21. მარია ჯოანა ბაპტისტა სავოიელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 5. მარია ადელაიდა სავოიელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 22. ფილიპ I, ორლეანის ჰერცოგი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 11. ანა მარი ორლეანელი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 23. ჰენრიეტა ინგლისელი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 1. **ვიქტორია ფრანგი** |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 24. ბოგისლავ ლეშჩინსკი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 12. რაფალ ლეშჩინსკი |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 25. იოანა კათარინა რაძვილი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 6. სტანისლავ I, პოლონეთის მეფე |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 26. სტანისლავ იან იაბლონოვსკა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 13. ანა იაბლონოვსკა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 27. მარიანა კაზანოვსკა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 3. მარია ლეშჩინსკა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 28. კრისტოფ ოპელინსკა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 14. იან კაროლ ოპელინსკა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 29. ტერეზა ცზარნკოვსკა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 7. კათარინა ოპელინსკა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 30. ადამ ურიელ ცზარნოვსკი |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | 15. სოფია ცარნკოვსკა |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | 31. ტერეზა ცელენსკა |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

ლიტერატურა
----------

* Antonia Fraser, Maria Antonietta, Milano, Mondadori, 2004. ISBN 88-04-51311-X
* Cleto Schiavilla, Lo sconosciuto Napoleone. Un insorgente dimenticato. Dalle Langhe alla Terra d'Otranto [prefazione di Mauro Della Ferrera], Araba Fenice, Boves, 2014, ISBN 9788866172369

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საფრანგეთის პრინცესები |
| --- |
|  |
| I თაობა | 
* ჰედვიგი, მონზის გრაფინია
* გიზელა, პონტიეს გრაფინია
 |
|  |
| II თაობა | 
* ჰედვიგი, ნევერის გრაფინია
* ადელა, ფლანდრიის გრაფინია
 |
|  |
| III თაობა | 
* კონსტანცია, ანტიოქიის პრინცესა
* სესილი, ტრიპოლის გრაფინია
 |
|  |
| IV თაობა | 
* კონსტანცია, ტულუზის გრაფინია
 |
|  |
| V თაობა | 
* მარი, შამპანის გრაფინია
* ალიქსი, ბლუას გრაფინია
* მარგარიტა, უნგრეთის დედოფალი
* ადელი, ვექსინის გრაფინია
* აგნესი, ბიზანტიის დედოფალი
 |
|  |
| VI თაობა | 
* მარი, ბრაბანტის ჰერცოგინია
 |
|  |
| VII თაობა | 
* იზაბელა
 |
|  |
| VIII თაობა | 
* იზაბელა, ნავარის დედოფალი
* ბლანში, კასტილიის ინფანტა
* მარგარიტა, ბრაბანტის ჰერცოგინია
* აგნესი, ბურგუნდიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| IX თაობა | 
* ბლანში, ავსტრიის ჰერცოგინია
* მარგარიტა, ინგლისის დედოფალი
 |
|  |
| X თაობა | 
* იზაბელა, ინგლისის დედოფალი
* იზაბელა, ბრეტანის ჰერცოგინია
* ჟანა, ჰოლანდიის გრაფინია
* მარგარიტა, ბლუას გრაფინია
* კატრინი, ლათინთა იმპერატრიცა
* ჟანა, არტუას გრაფინია
* იზაბელა, ფონტერვუდის აბატისა
* მარი, კალაბრიის ჰერცოგინია
* იზაბელა, ბურბონის ჰერცოგინია
* ბლანში, ბოჰემიისა და გერმანიის დედოფალი
* ჟანა, საფრანგეთის დედოფალი
 |
|  |
| XI თაობა | 
* ჟანა, ნავარის დედოფალი
* ჟანა, ბურგუნდიის ჰერცოგინია
* მარგარიტა I, ბურგუნდიის გრაფინია
* იზაბელა, ვიენუას დოფინი
* ბლანში, ორლეანის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XII თაობა | 
* ჟანა, ნავარის დედოფალი
* მარი, ბარის ჰერცოგინია
* იზაბელა, ვერტუს გრაფინია
 |
|  |
| XIII თაობა | 
* იზაბელა, ინგლისის დედოფალი
* ჟანა, ბრეტანის ჰერცოგინია
* მარი, პუასუს აბატისა
* მიშელი, ბურგუნდიის ჰერცოგინია
* კატრინი, ინგლისის დედოფალი
 |
|  |
| XIV თაობა | 
* რადეგონდა, ავსტრიის ჰერცოგინია
* იოლანდა, სავოიის ჰერცოგინია
* მადლენი, ვიანის პრინცესა
* ჟანა, ბურბონის ჰერცოგინია
* კატრინი, შაროლუას გრაფინია
 |
|  |
| XV თაობა | 
* ანა, ბურბონის ჰერცოგინია
* ჟანა, საფრანგეთის დედოფალი
 |
|  |
| XVI თაობა | 
* კლაუდია, საფრანგეთის დედოფალი
* რენე, ფერარასა და მოდენას ჰერცოგინია
 |
|  |
| XVII თაობა | 
* მადლენი, შოტლანდიის დედოფალი
* მარგარიტა, სავოიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XVIII თაობა | 
* ელიზაბეტი, ესპანეთის დედოფალი
* კლაუდია, ლოთარინგიის ჰერცოგინია
* მარგარიტა, საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი
 |
|  |
| XIX თაობა | 
* მარი ელიზაბეტი
 |
|  |
| XX თაობა | 
* ელიზაბეტი, ესპანეთის დედოფალი
* კრისტინა მარია, სავოიის ჰერცოგინია
* ანრიეტა მარია, ინგლისის დედოფალი
 |
|  |
| XXI თაობა | 
* ანა მარი ლუიზა, მონპესიეს ჰერცოგინია
* მარგარიტა ლუიზა, ტოსკანის დიდი ჰერცოგინია
* ელიზაბეტ მარგარიტა, გიზის ჰერცოგინია
* ფრანსუაზ მადლენი, სავოიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XXII თაობა | 
* მარია ლუიზა, ესპანეთის დედოფალი
* ანა მარია, სარდინიის დედოფალი
* ელიზაბეტ შარლოტა, ლოთარინგიის ჰერცოგინია
 |
|  |
| XXIII თაობა | 
* ლუიზა ელიზაბეტი, პარმის ჰერცოგინია
* ანა ანრიეტა
* მარი ადელაიდა, ლუვუას ჰერცოგინია
* ვიქტორია ლუიზა
* სოფი ფილიპინა
* ლუიზა მარი
 |
|  |
| XXIV თაობა | 
* მარი კლოტილდა, სარდინიის დედოფალი
* ელიზაბეტი
 |
|  |
| XXV თაობა | 
* მარი ტერეზა, საფრანგეთის დედოფალი
 |
|  |
| XXVI თაობა | 
* ლუიზ მარი, ბელგიის დედოფალი
* მარი კრისტინა, ვიურტემბერგის პრინცესა
* მარი კლემენტინა, საქსენ-კობურგ-გოთას მთავარი
 |

 |