recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**დიდი შიმშილობა 1315–1317** (ზოგჯერ თარიღდება 1315–1322 წლების პერიოდით) — გვიანი შუა საუკუნეების პირველი მსხვილმასშტაბიანი უბედურება, რომელმაც მოიცვა ევროპა XIV საუკუნის დასაწყისში. დიდმა შიმშილობამ გამოიწვია მილიონზე მეტი ადამიანის სიკვდილი (დაიღუპა მხოლოდ ქალაქის მოსახლეობის 10%-დან 25%-მდე მცხოვრები) და გახდა XI-XIII საუკუნეების პერიოდის ზრდისა და აყვავების შემაჩერებელი ფაქტორი. შიმშილობა შეეხო თითქმის მთელ ჩრდილოეთ ევროპას — დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, სკანდინავიის, ნიდერლანდების, გერმანიისა და პოლონეთის ამჟამინდელ ტერიტორიებს. ევროპას სამხრეთისკენ ალპებიდან და პირენეებიდან და აღმოსავლეთისკენ პოლონეთიდან შიმშილობა არ შეხებია.

ამ უბედურების მიზეზად 1315 წლის გაზაფხულის ცუდი ამინდები დასახელდა, მოუსავლიანობა გაგრძელდა 1317 წლის გაზაფხულამდე, თუმცა საკვები პროდუქტების უკმარისობა 1322 წლამდე იგრძნობოდა. ამ პერიოდში განსაკუთრებით გაიზარდა დანაშაულების სტატისტიკა, გავრცელება დაიწყო სხვადასხვა დაავადებებმა, დაიწყო მასობრივი მკვლელობები და კანიბალიზმი. ამ პერიოდმა სერიოზული შედეგები იქონია ეკლესიისთვის, სახელმწიფოსთვის, ევროპული საზოგადოებისა და XIV საუკუნეში მომხდარ სხვა უბედურებებისთვის.

ლიტერატურა
----------

* Lectures in Medieval History, The Great Famine (1315—1317) and the Black Death (1346—1351)
* Henry S. Lucas, «The great European Famine of 1315-7», *Speculum*, Vol. 5, No. 4. (Oct. 1930), pp. 343-377. Наиболее цитируемая статья о Великом голоде, доступна онлайн в JSTOR.
**დიდი ქვაბები** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. გამოქვაბული კომპლექსი დავითგარეჯაში. მდებარეობს ქოლაგირის გადასწვრივ, ივრის მარცხენა ნაპირზე 5 კმ-ს მოშორებით, მაღალი მთის კონგლომერატოვან ფლატეში. 

კომპლექსი საკმაოდ ვრცელია. ზედა გამოქვაბული თითქმის მთლიანად ჩამოშლილია, დარჩენილია მხოლოდ სიღრმეში გამოკვეთილი სამეურნეო დანიშნულების სათავსოები, ქვემოთ განლაგებული გამოქვაბულები კი თითქმის მთლიანად დაფარულია ჩამორეცხილი მიწის ფენით. 

აღნიშნული გამოქვაბულის სამხრეთით, დაბლობში, კლდის ფენაში არსებული ქვაყუთები სამონასტრო სასაფლაო უნდა იყოს. უნდა აღნიშნოს, რომ სასმელად გამოიყენებოდა მახლობელი ხევის პატარა წყარო, ძირითადად კი სასმელად იყენებდნენ ივრის წყალი. 

დავით-გარეჯი ფეოდალური საქართველოს თვალსაჩინო რელიგიურ-კულტუტული ცენტრია. დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსმა და იქ მყოფმა ბერებმა მრავალი უბედურება გადაიტანეს.

დიდი ქვაბების ქვემოთ, იორის ტერასაზე, სადაც ამჟამად უფრო მებოსტნეობას მისდევენ, ჭალებში ახლაც გვხვდება გაველურებული ვაზის ნიშნები. 

დიდი ქვაბების მონასტერი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები", თბ. 2015, გვ. 45

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დავითგარეჯას მონასტრები |
| --- |
|  |
| 
* აღდგომისა წამებული
* ბერების სერი
* ბერთუბანი
* განსაშორის უდაბნო
* დავითის ლავრა
* დიდი ქვაბები
* დოდოს რქა
* ვერანგარეჯა
* თეთრსენაკები
* კოწახურას უდაბნოთა კომპლექსი
* მრავალწყარო
* მუხნარის უდაბნო
* მღვიმე
* ნათლისმცემელი
* პატარა ქვაბები
* პირუკუღმარი
* საბერეების უდაბნო
* სატორგე
* უდაბნოს მონასტერი
* ქვაბების კომპლექსი
* ქოლაგირი
* ჩიჩხიტური
* წამებული
 |

 |
**დიდი ქალაქის ჩირაღდნები** (ინგლ. City Lights) — ჩარლი ჩაპლინის 1931 წელს გამოსული მუნჯი ფილმი, მისივე მონაწილეობით. ჩაპლინმა ასევე შექმნა მუსიკა, რომელიც ფილმის გახმოვანების ძირითადი ნაწილია, ვინაიდან მასში დიალოგები არ არის. ფილმი გადმოსცემს ორი ადამიანის, მაწანწალასა და უსინათლო გოგონას ისტორიას, სადაც მაწანწალას თავს სწირავს უსინათლო გოგონას ბედნიერების გამო.

გადაღება
--------

ჩარლი ჩაპლინი ცნობილი იყო როგორც პერფექციონისტი; ის განთქმული იყო გაცილებით მეტი გამეორებით ვიდრე ნემისმიერი სხვა რეჟისორი იმ პერიოდში. ერთი პერიოდი ვირჯინია ჩერილი დაითხოვა კიდეც და ჯორჯია ჰეილის გადაღება დაიწყო მთავარ როლში ფილმში „ოქროს ციებ-ცხელება", თუმცა ეს ზედმეტად ძვირი დაჯდა, მისი ბიუჯეტისთვისაც კი, და მას ჩერილის დაბრუნება მოუწია „დიდი ქალაქის ჩირაღდნების" დასასრულებლად. ფილმი 1929 წელს დასრულდა, თუმცა ეკრანებზე მხოლოდ ორი წლით გვიან გამოვიდა.

ფილმის გადაღების პერიოდში კინოინდუსტრიის სტანდარტი ხმოვანი კინო იყო. მუნჯი კინოს მსახიობები ზოგადად გახმოვანებული ფილმების წინააღმდეგ გამოდიოდნენ და ჩაპლინმა ამ ფილმის მუნჯად გადაღება მხოლოდ მისი ჰოლივუდზე ზეგავლენითა და ფილმის გადაღებისას სრული დამოუკიდებლობით მოახერხა. ფილმს ფონად მუსიკა გასდევს, მცირეოდენი სხვა გაურკვეველი ხმოვანი ეფექტებით; დიალოგები სატიტულო ჩანართებით იყო წარმოდგენილი. ფილმის გადაღების დასრულებისას მაყურებლები უკვე ხმოვანი კინოთი იყვენენ გატაცემული და მუნჯი ფილმი არავის გაინტერესებდა. 1931 წელს ხმოვან ფილმებზე აჟიოტაჟი უკვე ჩამცხრალი იყო და ჩაპლინის ფილმი ამ დროს ერთგვარ ინოვაციად ჩაითვალა. თუმცა მოდა 1929 წელთან შედარებით უკვე შეცვლილი იყო და ფილმი მაყურებლისთვის ერთგვარად ანაქრონისტული ჩანდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„დიდი ქალაქის ჩირაღდნები"** ვიკისაწყობში.
* დიდი ქალაქის ჩირაღდნები დაარქივებული 2010-11-22 საიტზე Wayback Machine. ჩარლი ჩაპლინის ოფიციალური საიტზე
* „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები" — Rotten Tomatoes
* „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები" — TCM-ის მონაცემთა ბაზაში
* „დიდი ქალაქის ჩირაღდნები" — Allmovie-ზე
**დიდი ყელეთის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ყელეთში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 400-500 მეტრზე, ლაღიჯვრის ეკლესიასთან ახლოს. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 

ძეგლი ნაგებია ქვიშაქვით. შემორჩენილია სამხრეთ კედელი, სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე დაახლოებით 3 მეტრის სიმაღლეზე, აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი და ჩრდილოეთ კედლის 1,3 მეტრი სიმაღლის დასავლეთ მონაკვეთი. მიწით ამოვსებული პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა ნიში ყოფილა, დასავლეთ კედელში - ორი. მეორე სართულის შემორჩენილ დასავლეთ ნაწილში ორი თაღოვანი სარკმლის ნაშთია. სამხრეთ კედელში შემორჩენილია სარკმლის წირთხლის აგურით ნაწყობი ნაწილები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 429.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17696

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ხაშურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები და კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბულბულის ციხე
* დიდი ყელეთის კოშკი
* იტრიის კოშკი
* მცხეთიჯვრის ციხე
* ოსიაურის ციხე
* სურამის ციხე
* ქვიშხეთის კოშკი
* ცხრამუხის კოშკი
* ხაშურის კოშკი
 |

 |
სომალელთა განსახლების მიახლოვებითი საზღვრები.
**დიდი სომალი** (სომალ. Soomaaliweyn) — პოლიტიკური ტერმინი, რომელიც გამოიყენება ყველა მკვიდრი სომალელის სავარაუდო გაერთიანებული სახელმწიფოს მიმართ, რომელშიც შევა ბრიტანეთის, იტალიის (დღეისათვის — სომალი), საფრანგეთის (დღეისათვის — ჯიბუტი), ეთიოპიის სომალი (ოგადენი), ასევე კენიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი პროვინცია. დიდი სომალის შექმნის ადრე არსებული პერსპექტივები (კერძოდ ოგადენის აქტიურ სეპარატიზმთან დაკავშირებით) დღეისათვის აღარ არსებობს სომალის სახელმწიფოს დეზინტეგრაციის გამო.

ამ პროექტის საფუძვლები იმაში მდგომარეობდა, რომ სომალელი ხალხის განსახლების ზონა სცდება სომალის სახელმწიფოს საზღვრების ფარგლებს, ასევე ოფიციალურად სომალის სახელმწიფო არასდროს არ აღიარებდა საზღვრების ურღვეობას აფრიკაში, არც 1963 წელს აფრიკის ერთობის ორგანიზაციაში შესვლის დროს და არც 2001 წელს რეორგანიზებული აფრიკის ერთობის ორგანიზაციიდან აფრიკის კავშირში შესვლის დროს კონსტიტუციური აქტის რატიფიკაციისას.

ლიტერატურა
----------

* Pierre Petrides, *The Boundary Question between Ethiopia and Somalia*. New Delhi, 1983.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Somalia-Ethiopia, Kenya Conflict
* Somalia Online
**გურიის ეპარქია** — რუსეთის მართლადიდებელ ეკლესიის დაქვემდებარებაში არსებული ეპარქია 1844-1885 წლებში, რომელიც მოიცავდა საქართველოს ისტორიულ მხარე გურიას. ეპარქიის კათედრა 1882 წლამდე იყო ჯუმათის მონასტერი, შემდეგ ოზურგეთი.

გურიის ეპარქია დაარსდა 1844 წლის 1 აპრილს. გურიის ეპარქია მოიცავდა მანამდე არსებულ შემოქმედის, და ჯუმათის საეპისკოპოსოებს. 1878 წელს გურიის ეპარქიას შეუერთდა ხინოწმინდის საეპისკოპოსო, რომელიც 1877-78 წლების ომში წაართვა რუსეთმა ოსმალეთს. 1884 წლის მონაცემებით გურიის ეპარქიაში იყო სამი მონასტერი (შემოქმედის, ჯუმათის და უდაბნოს) 15 ბერი და სამი მორჩილი. მოქმედებდა 132 ეკლესია, მათგან 102 ქვის, 30 ხის1882 წელს ეპისკოპოსმა ალექსანდრემ საქართველოს მთავარმართებელ ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვს, რომელიც ვიზიტად ოზურგეთში იმყოფებოდა, შესთავაზა გურიის ეპარქიაში გაერთიანებულიყო რუსეთის იმპერიის მიერ ახლადშეერთებული ბათუმი და აჭარა. 1885 წლის 12 ივნისს გურიის და სამეგრელოს ეპარქიები გაერთიანდა გურია-სამეგრელოს ეპარქიაში.

ეპისკოპოსები
------------

* ექვთიმე (წულუკიძე) — 1844-1854
* იოანე (იოსელიანი) — 1854-1858
* გაბრიელ ტუსკია — 1859-11 სექტემბერი, 1881
* ალექსანდრე (ოქროპირიძე) — 1882-1885

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გურია-სამეგრელოს ეპარქია

სქოლიო
------

1. ↑  Грузинский экзархат в 1884 году
2. ↑  გაზეთი „დროება" N145 გვ. 3 1882 წ.
3. ↑  გაზეთი „დროება" N192 გვ. 1-2 1881 წ.
**ბოიგუ** (ინგლ. Boigu Island) — ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე დასახლებული კუნძული კვინსლენდში, ავსტრალია. იგი არის ტორესის სრუტის კუნძულების ჯგუფის წევრი. პაპუა-ახალი გვინეა მხოლოდ 6 კმ-ითაა დაშორებული კუნძულიდან.

გეოგრაფია
---------

ბოიგუ წარმოადგენს პატარა დაბლობ კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ტორესის სრუტის ჩრდილოეთ ნაწილში. მანძილი ავსტრალიის კონტინენტური ნაწილიდან შეადგენს 150 კმ-ს. მისი ფართობია 72,2 კმ². სანაპირო ზოლის სიგრძე — 41,4 კმ.

კუნძული ფორმირებულია ალუვიონური ნალექებისგან, რომლებიც სრუტეში მოხვდნენ ახალი გვინეის მდინარეებიდან და თანდათან შეეთვისნენ მარჯნის პლატფორმას. ბოიგუში ხდება ხშირი წყალდიდობები, არის დიდი რაოდენობით ჭაობები მანგროს ტყეებით.

ისტორია
-------

1871 წლის 8 ივლისს კუნძულზე გადმოსხდნენ პირველი ქრისტიანი მისიონერები — ლონდონის მისიონერთა საზოგადოების წევრები, მიუხედავად ამისა ადგილობრივი მაცხოვრებლები მათ მტრულად შეხვდნენ.

მოსახლეობა
----------

ბოიგუ — ავსტრალიის ყველაზე ჩრდილოეთი დასახლებული კუნძულია. 2006 წლის მონაცემებით, მასზე ცხოვრობდა 283 ადამიანი, რომლებიც ტრადიციულად იყოფიან ექვს კლანად. მათ შორის დიდი უმრავლესობა (258 ადამიანი) ავსტრალიის ძირძველი მოსახლეობის წარმომადგენელია (ტორესის სრუტის კუნძულელები და ავსტრალიელი აბორიგენები). ძირითადი სასაუბრო ენაა — კალა-ლაგავ-ია (ამ ენაზე საუბრობს 174 ადამიანი) და ტორესის სრუტის კრეოლური ენა (82 ადამიანი). სახლში ინგლისურ ენაზე საუბრობს კუნძულელთა მხოლოდ 6,4 %. ძირითადი რელიგიაა — ქრისტიანობა (ანგლიკანობა). კუნძულზე მოქმედებს აეროდრომი.

სქოლიო
------

1. ↑  Islands of Australia. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
2. 1 2  Boigu Island. Torres Strait Regional Authority.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
3. 1 2  Torres Strait Island communities A-C. The State of Queensland (State Library of Queensland).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.
4. ↑  2006 Census QuickStats : Boigu Island (Boigu Island) (State Suburb). Australian Bureau of Statistics.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-29. ციტირების თარიღი: 29 იანვარი 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| ავსტრალია | *ეს სტატია ავსტრალიისა და ავსტრალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ჟაკ-დალკროზი, ემილ
**ემილ ჟაკ-დალკროზი** (ნამდვილი გვარი *ჟაკი*) (დ. 6 ივლისი, 1865, ვენა — გ. 1 ივლისი, 1950, ჟენევა), შვეიცარიელი კომპოზიტორი და პედაგოგი. სწავლობდა ჟენევის კონსერვატორიაში, შემდეგ - ვენაში (რ. ფუქსსა და ა. ბრუკნერთან) და პარიზში (ლ. დელიბთან). 1892- 1910 იყო ჟენევის კონსერვატორიის პედაგოგი. აქ შექმნა მუსიკალური-რიტმული აღზრდისა (რიტმული გიმნასტიკა) და მუსიკალური და რიტმული შესაძლებლობების განვითარების სისტემები (ვარჯიში აბსოლუტური სმეისა და მუსიკალური იმპროვიზაციის უნარის გამომუშავებისათვის). 1911-1914 რიტმული აღზრდის კურსს კითხულობდა ჯერ ჰელერაუს სპეციალურ სკოლაში, 1915-იდან კი მის მიერვე ჟენევაში დაარსებულ ინსტიტუტში. ამგვარი სკოლები შეიქმნა სტოკჰოლმში, ლონდონში, პარიზში, ვენასა და ბარსელონაში. ჟაკ-დალკროზის მოწაფეები იყვნენ: მ. რამბერი, ვ. ნიჟინსკი, მ. ვიგმანი, რ. სენ-დენი და სხვები. 1920 მოსკოვსა და პეტროგრადში შეიქმნა რიტმის ინსტიტუტები ჟაკ-დალკროზის მეთოდის მიხედვით. ჟაკ-დალკროზმა დაწერა 7 ოპერა, ნაწარმოებები სიმფონიური ორკესტრისათვის, 3 კანტატა, 2 კონცერტი ვიოლინოსა და ორკესტრისათვის და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 238.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ეგოროვის სახლი** (რუს. Доходный дом Егорова) — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი აჯანყების ქუჩა, სახლი № 35. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

ისტორია
-------

1800-იან წლებში მიწის ნაკვეთი ეკუთვნოდა საიდუმლო მრჩეველს ვლადიმერ სერგის ძე გრუშეცკის, ხოლო 1820-იან წლებში დაბალი რანგის ჩინოვნიკს, სასახლის მრცეველს ანტონ ანდრეის ძე ავრეჟიოს. შემვეგ იგი გახდა მეტრდოტელ ვასილევის კუთვნილება, რომლისგანაც 1840-იან წლებში მიწის ნაკვეთზე შემორჩენილი იყო ერთსართულიანი ხის სახლი, ორი ერთსართულიანი ფლიგელი.

1860-იან წლებში აქ მდებარე სახლი ეკუთვნოდა სასახლის მრჩეველს ალექსანდრე ალექსანდროვს. 

1873 წლის 24 მარტს მიწის ნაკვეთი ერთსართულიანი სახლით იყიდა საპატიო მოქალაქემ ეფიმ ეგოროვმა. მან გააქირავა სახლი 2100 რუბლად წელიწადში. 1882 წელს სახლში გაჩნდა ხანძარი და ეგოროვმა მიიღო დაზღვევა დამწვარი სახლის გამო და დაიწყო ახალი სახლის შენებლობა. 1885 წლის 30 ნოემბრისათვის სახლის ფართობი შეადგენდა 867,4 კვ. საჟენს (ანუ 4 000 კვ. მ.). სახლის საშუალო სიმაღლე იყო 25 მეტრი. კედლები ააშენეს აგურით.

სახლის ფასადები მდიდრულადაა შემკული, რაც დამახასიათებელია ეკლექტიკის არქიტექტურული სტილისათვის. მესამე სართულის ფანჯრები ვაზებითაა შემკული.

ლიტერატურა
----------

* Бройтман Л. И. Дубин А. С. Улица Восстания. — М.: ЗАО Центрполиграф, 2005
**ბოთლიხური ენა** — იბერიულ-კავკასიური ენათა ოჯახის დაღესტნურ ენების  ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა ჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ბოთლიხის რაიონის ორ აულში — ბოთლიხსა და მიარსუში.

გრამატიკა
---------

ბოთლიხური ენის ფონეტიკურ სისტემაში 5 მარტივი ხმოვნის გარდა არის ნაზალიზებული ხმოვნები. ყრუ სპირანტებსა და აფრკატებს შორის ფონოლოგიური დაპირისპირებაა: „სუსტი—ძლიერი". დასტურდება ფარინგალური და ლარინგალური თანხმოვნები, სპეციფიკური ყრუ ლატერალური თანხმოვნები. მახვილი სუსტი, დინამიკურია.

ბოთლიხური ენა აგლუტენაციურია, ანალიზური წყობის ტენდენცია აქვს (უპირატესად ზმნაში). ყველა მორფოლოგიური კატეგორია, გრამატიკული კლასის გარდა, გადმოცემულია სუფიქსებით. მხოლობით რიცხვში გარჩეულია 3 გრამატიკული კლასი, მრავლობითში 2 (ცოცხალთა და არაცოცხალთა). ბრუნება განვითარებულია: 4 ძირითადი ბრუნვის გარდა დასტურდება ორ ათეულამდე ლოკატიური ბრუნვა, რომელიც 6 სერიას ქმნის. ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასებისა და დრო-კილოთა მიხედვით. ძირითადი დროებია აწმყო, ნამყო და მყოფადი. ზმნაში რიცხვის გადმოცემა დაკავშირებულია გრამატიკული კლასის აღნიშვნასთან. ბრძანებითში გარჩეულია გარდამავლობა-გარდაუვალობა. სიტყვაწარმოება სუსტადაა განვითარებული. გარდამავალი ზმნა ერგატიულ კონსტრუქციას ქმნის. რთული წინადადების ასაგებად გამოიყენება მიმღეობიანი და აბსოლუტივიანი კონსტრუქციები.

ბოთლიხური ენაში ძირითადი ლექსიკური ფონდი კარგადაა დაცული, თუმცა ბევრია ნასესხები სიტყვაც. ბოთლიხისა და მიარსუს მეტყველებას შორის უმნიშვნელო სხვაობაა (ძირითადად ფონეტიკური ხასიათისა). ბოთლიხელები ორენოვანი ხალხია: დედაენის გარდა ყველამ იცის ახლომონათესავე ხუნძური, რომელიც მათთვის სალიტერატურო ენაა (ხუნძურ ენაზეა ადგილობრივი საქმისწარმოება, დაწყებითი სკოლა და ადგილობრივი გაზეთი).

ლიტერატურა
----------

* *ტ. გუდავა*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 454.
* ტ. გუდავა, „ბოთლიხური ენა", თბ. 1962
* Гудава Т. „Ботлихский язык", Языки народов СССР, т. 4, М. 1967
* Дирр А. „Материалы для изучения языков и наречий андо-дидойской группы", СМОМПК, 1909, в. 40
**ბელედუეინი** (სომალ. Beledweyne, არაბ. بلد وين) — ქალაქი სომალიში, ჰირანის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 55 410 ადამიანს.. 

ქალაქი მდებარეობს მდინარე უები-შაბელეს ნაპირზე, ეთიოპიის რეგიონ ოგადენის საზღვართან ახლოს, 332 კმ-ით ჩრდილოეთით სომალის დედაქალაქ — მოგადიშოდან. მდინარე უები-შაბელე ქალაქს ყოფს ორ ნაწილად — დასავლეთად და აღმოსავლეთად.

კლიმატი
-------

ბელედუეინის კლიმატი საკმაოდ მშრალია. ყველაზე უფრო მაღალი ტემპერატურა აქ შეიმჩნევა გაზაფხულის თვეებში, ყველაზე უფრო დაბალი — დეკემბერში.

ისტორია
-------

ბელედუეინი ქვეყნის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია; აქ არიან დაბადებულები ბევრი ცნობილი სომალელი პოლიტიკური მოღვაწეები — ადენ აბდულა ოსმან დაარიდან მოჰამედ ფარაჰ აიდიდამდე.

1909 წელს დერვიშების სახელმწიფოს დედაქალაქის ტალეჰში გადატანის შემდეგ საიდ მოჰამედ აბდილე ჰასანმა და მისმა დერვიშებმა ბელედუეინთან ახლოს ააშენეს ფორტი ოგადენის რეგიონზე საკუთარი კონტროლის გამყარების მიზნით.

1960 წლიდან — დამოუკიდებელი სომალის რესპუბლიკის შემადგენლობაშია.

1970-იან წლებში, თავისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო, ქალაქი იყო დასავლეთ სომალის განთავისუფლების ფრონტის ბაზა, რომელიც საკუთარ მიზნად ისახავდა ეთიოპიის ოგადენის პროვინციის მიერთებას «დიდ სომალისთან».

სომალის ომის დროს სომალის გარდამავალმა ფედერალურმა მთავრობამ ეთიოპიის ჯარის ნაწილების დახმარებით დაიბრუნა ქალაქი ისლამური სასამართლოების კავშირის ხელიდან (2006 წელი). მაგრამ 2008 წლის ბოლოსთვის ბელედუეინი გადავიდა მოძრაობა აშ-შაბააბის კონტროლ ქვეშ. 2009 წლის 18 ივნისს ქალაქში მოხდა დიდი ტერორისტული აქტი, ნაღმჩადებული ავტომობილის აფეთქების შედეგად დაიღუპა 35 ადამიანი. 2010 წელს ადგილი ჰქონდა კიდევ ერთ ბრძოლას, რომელშიც ისლამისტებმა ერთობლივი ძალებით შეძლეს დაემარცხებინათ სომალის სამთავრობო ჯარები. მიუხედავად ამისა, 2011 წლის 31 დეკემბერს ქალაქი კვლავ გადავიდა ფედერალური მთავრობის კონტროლ ქვეშ. ოპერაცია განახორციელეს სომალის და ეთიოპიის შეიარაღებულმა ძალებმა.

სქოლიო
------

1. ↑  Population of Beledweyne, Somalia. Mongabay.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-09-17. ციტირების თარიღი: 2012-04-06.
2. ↑  *Said S. Samatar*, Oral Poetry and Somali Nationalism, Cambridge: University Press, 1982. — P. 133, ISBN 9780521238335.
3. ↑  „Ethiopian troops capture Beledweyne from Somalia militants" (ინგლისური). BBC News. 31 December 2011. ციტირების თარიღი: 2012-04-06.
ბაგარების უმეტესობა ცხოვრობს ჩადიში და სუდანის დარფურის რეგიონში, მათგან ზოგიერთი სეზონურად მიგრირებს სამხრეთ სუდანში, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში და ნიგერიაში.
**ბაგარები** — არაბული ტომები, რომელთა რაოდენობაც ჯამში დაახლოებით 1 მილიონს შეადგენს. მათი უმეტესობა ცხოვრობს ჩადიში და სუდანის დარფურის რეგიონში (ძირითადად ფურები, ნუბა და ფულბეები). ისინი პერიოდულად მიგრირებენ სამხრეთ სუდანსა და მიმდებარე რეგიონებში. დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალის ჩრდილოეთ ნაწილი არის ბაგარების სამხრეთ სუდანში გადმოსახლების ტრადიციული არეალი. მათი დასახელების არაბულიდან პირდაპირი თარგმანი არის მეძროხე, ისინი საუბრობენ ჩადის არაბულზე.

1880–იანი წლების მაჰდისტების აჯანყების მთავარი მონაწილეები იყვნენ დარფურის და კორდოფანის ბაგარები. 1985 წლიდან მათ სუდანის მთავრობა სამხრეთ სუდანის დინკების მიერ შექმნილი არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად აიარაღებდა.

ლიტერატურა
----------

* Owens, Jonathan. 2003. Arabic dialect history and historical linguistic mythology. *Journal of the American Oriental Society*.
* Scheinfeldt, Laura B, et al. 2010. Working toward a synthesis of archaeological, linguistic, and genetic data for inferring African population history. In John C. Avise and Francisco J. Ayala, eds. *In the light of evolution. Volume IV: the human condition.* Washington, D.C.: National Academies Press. Series: Arthur M. Sackler Colloquia.
* United States Department of State. 2008-06-04. *Trafficking in Persons Report 2008—Sudan*.
* Adam, Biraima M. 2012. Baggara of Sudan: Culture and Environment, Amazon online Books *Baggara of Sudan: Culture and Environment*.
ბალთუსი, 1996 წელს
**ბალთაზარ კლოსოვსკი დე როლა** (ფრანგ. Balthazar Klossowski de Rola; დ. 29 თებერვალი, 1908 — გ.18 თებერვალი, 2001) — პოლონური წარმოშობის ფრანგი ფერმწერი, რომლის ნამუშევრები ხაზგასმით ანტი-მოდერნისტული იყო. ბალთუსის სტილი უპირატესად კლასიკური და აკადემიურია, თუმცა მისი ტექნიკა და კომპოზიციები შთაგონებულია წინარერენესანსული ხანის ფერმწერების ნამუშევრებით, ხანაც თანამედროვე სიურეალისტების ტილოებს, განსაკუთრებით ჯორჯო დე კირიკოს ნამუშევრებს მოგვაგონებს.

მის ნამუშევრებზე ძირითადად გამოსახულია არიან გოგონები ეროტიკულ კონტექსტში. ბალთუსის ნამუშევრებში არაერთი შემოქმედის გავლენა იგრძნობა; მათ შორის, ემილი ბრონტეს ნაწერების, ლუის ქეროლის ნაწარმოებებისა და ფოტოების და ასევე, მაზაჩოს, პიერო დელა ფრანჩესკას, სიმონე მარტინის, პუსენის, ჟან ეტიენ ლიოტარის, იოზეფ რაინჰარდტის, ჟერიკოს, ენგრის, გოიას, ჟან-ბატისტ კამილ კოროს, კურბეს, ედგარ დეგას, ფელიქს ვალოტონის და პოლ სეზანის ფერწერული ნამუშევრების გავლენა. ბალთუსის საყვარელი კომპოზიტორი იყო ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი.

რესურსები ინტერნტეში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX853693
* BNF: cb11885682c (data)
* CANTIC: a10583749
* CiNii: DA02998109
* GND: 118506331
* HDS: 047278
* ISNI: 0000 0001 2137 9329
* LCCN: n50021154
* LNB: 000199435
* MusicBrainz: cf74c309-d619-4f98-afd2-2655880e4109
* NDL: 00432205
* NGV: 826
* NKC: jn19990000416
* NLI: 000014786
* NLP: A12840890
* NTA: 069462739
* RKD: 4119
* SELIBR: 317837
* SIKART: 4026873
* SNAC: w61t33tj
* SUDOC: 02664908X
* Trove: 789711
* ULAN: 500021167
* VIAF: 68923634
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 68923634

 |
**ბაგრატ აბესაძე** (დ. 1902, ქუთაისი — გ. 1961) — ქართველი პედაგოგი, ინჟინერი, მეცნიერი. გამოჩენილი პედაგოგი და მეცნიერი სამთო დარგში.

ბიოგრაფია
---------

1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი.

ქუთაისის მეორე ვაჟთა გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ წლების განმავლობაში ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს სახკომსაბჭოს მოამბის რედაქციაში, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო კოოპერაციის კავშირის საორგანიზაციო განყოფილებაში. ინსიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ამიერკავკასიის საპროექტო საკონსტრუქტორო ტრესტში დამპროექტებლის, უფროსი ინჟინრის, სამთო განყოფილების უფროსისა და ტრესტის უფროსი ინჟინრის თანამდებობებზე 1942 წლამდე. მისი მონაწილეობითა და ხელმძვანელობით დამუშავდა საქართველოს, აზერბაიჯანისა და სომხეთის მსხვილი სამთო-სამრეწველო ობიექტების 30-ზე მეტი პროექტი. ამავე პერიოდში მან შეასრულა ჭიათურის მანგანუმისა და ტყიბულის ქვანახშირის საბადოების დამუშავების რაციონალური მეთოდების შერჩევისადმი მიძღვნილი სამუშაოები. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამთო ხელოვნების კათედრის ასისტენტად 1935 წლიდან. 1943 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და იმავე წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება, მალე იგი დაინიშნა ინსტიტუტის სასწავლო ნაწილის უფროსად, სადაც ეწეოდა ნაყოფიერ სასწავლო-ორგანიზაციულ საქმიანობას. მან შეთავსებით დაიწყო მუშაობა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ლითონისა და სამთო საქმის ინსტიტუტის სამთო განყოფილებაში 1947 წლიდან. სათავეში ჩაუდგა სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების კათედრას 1950 წელს. ამასთან, იგი იყო საპროექტო ინსტიტუტ "საქშახტპროექტის" მუდმივი კონსულტანტი, მისი უშუალო კონსულტაციით მიმდინარეობდა ჭიათურის მაღაროების, ტყიბულის, ტყვარჩელისა და ახალციხის შახტების დაპროექტება. მან შექმნა ქართული სამთო-ტექნიკური ტერმინოლოგია. ამ საკითხს მიუძღვა თეორიული ხასიათის სტატიები და მთელი რიგი ტერმინების ბრწყინვალე ნიმუშები. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
--------

* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები, თბ. 2012, გვ. 22-23

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაგრატ აბესაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბასრა** — უბანი ქალაქ ოზურგეთში. ზღვის დონიდან 200 მ. მდებარეობს მდინაარების ბჟუჟისა და აჭისწყლის შესართავთან, მის აღმოსავლეთით.

თავდაპირველად ბასრა წარმოადგენდა სოფელ ექადიის უბანს. ბასრაში დასახლებული იყვნენ ნაკაიძეები, რის გამოც მისი ერთი ნაწილი ნაკაიძეების უბნად იწოდება. ბასრაში ჩამოდის პატარა მდინარე აგიდაყვა. ბასრას ერთ-ერთი უბანია ნასიმაგრევი.

XX საუკუნეში ბასრის ტერიტორიის ნახევარზე მეტი დაემატა სოფელ მაკვანეთის ტერიტორიას. ხოლო დარჩენილ ნაწილს ეწოდა ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა. ბასრაში ამჟამად 75 ოჯახი ცხოვრობს, რომელთა უმრავლესობა მისდევს მიწათმოქმედებას და მეცხოველეობას, რისთვისაც მაკვანეთის საძოვრებს იყენებენ. 

ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემის თანახმად სახელწოდების ორი ვერსია არსებობს. უბნის დასაწყისში ბჟუჟი და აჭისწყალი ერთმანეთს უერთება და იქმნება შთაბეჭდილება რომ ეს ორი მდინარე ერთმანეთს ბასრავს, ანუ ჭრის. ხოლო მეორე ვერსიით, დასახლება დასავლეთისკენ უფრო და უფრო წვრილდება და ბასრი ფორმა აქვს.

ლიტერატურა
----------

* *გოშველი*, მ. ლომაძე, გაზეთი „ალიონი", 23.04.2012 N15 გვ.3
**ბათერსტი** (ინგლ. Bathurst Island) — კუნძული ტიმორის ზღვის აღმოსავლეთში. ტივის კუნძულებიდან ერთ-ერთი (კუნძულ მელვინთან ერთად) ავსტრალიის ჩრდილოეთ ტერიტორიაში. კუნძულს სახელი დაერქვა ჰენრი ბათერსტის საპატივსაცემლოთ. კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 1640 კაცს.

გეოგრაფია
---------

გეოგრაფიულად შედის ტივის კუნძულების შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქ დარვინიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 80 კმ-ში და მისი ფართობია დაახლოებით 2600 კმ².

ზაფხულში კუნძულზე ძალიან ცხელა: ტემპერატურა აღწევს 34 °C-ს. ზამთარში მაქსიმალური ტემპერატურაა 33 °C, მინიმალური — 16 °C.

ისტორია
-------

კუნძული ევროპელებმა აღმოაჩინეს მხოლოდ 1644 წელს, თუმცა მანამდე დიდი ხნით ადრე ის დასახლებული იყო ავსტრალიელი აბორიგენებით. კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი. შემდგომში, 1818 წელს, კუნძული გამოიკვლია ფილიპ პარკერ კინგმა და ბატერსტის მესამე გრაფის ჰენრი ბატერსტის პატივსაცემად დაარქვა მისი სახელი. საკმაოდ დიდი დროის განმავლობაში კუნძული ევროპელების არანაირ ყურადღებას არ იპყრობდა.

ცხოვრებამ კუნძულ ბათერსტზე განიცადა მნიშვნელოვანი ცვლილებები მას შემდეგ, როდესაც იქ გამოჩნდა კათოლიკე მისიონერი და ეპისკოპოსი *ფრანცისკ ქსავიერ გზელი* (ინგლ. Francis Xavier Gsell), დაბადებული ელზას-ლოტარინგიაში. 1910 წელს მან შეძლო სამხრეთ ავსტრალიის ადმინისტრაციის დაყოლიება გამოეყო მისთვის ნაკვეთი 10 ათასი აკრის ფართით კუნძულ ბათერსტზე, რომ იქ აბორიგენებისთვის დაეარსებინა ქრისტიანული მისია. მაგრამ ეს გაქრისტიანების პროცესი მიმდინარეობდა დიდი სიძნელეებით.

1942 წლის 19 თებერვალს კუნძული ბათერსტი დაბომბა იაპონიის ავიაციამ.

1978 წელს კუნძულის ფლობა ოფიციალურად გადაეცა ადგილობრივ ტივის აბორიგენებს. დღეისათვის ბათერსტი ტივის მიწის საბჭოს მმართველობაშია, რომელიც ასევე იძლევა კუნძულზე არამკვიდრი მოსახლეობის შესვლაზე თანხმობას.

მოსახლეობა
----------

კუნძულის ყველაზე დიდი დასახლება, *ნგუიუ* (ინგლ. Nguiu), მდებარეობს მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომლის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 1450 ადამიანს.

კუნძული ბათერსტი ავსტრალიელი აბორიგენების რეზერვაციის ნაწილია.

წყარო
-----

* ტივის მიწის საბჭო დაარქივებული 2006-12-30 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* ტივის კუნძულების ხელოვნება (ინგლისური)
* ინფორმაცია კუნძულზე ენციკლოპედიაში ბრიტანიკა (ინგლისური)
* კუნძულის ისტორია (ინგლისური)
* კუნძულის ფოტოგრაფია დაარქივებული 2008-02-13 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ავსტრალია | *ეს სტატია ავსტრალიისა და ავსტრალიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბათაკათ ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ცენტრალურ ნაწილში, ფერდობზე, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

ციხე-სახლი გეგმით სწორკუთხა სამსართულიანი ნაგებობაა, რომელიც ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. წყობის რიგების სწორხაზოვნება დაცულია. დაზიანებულია, ჩანგრეულია ბანი და სართულშუა გადახურვები. პირველი სართული საქონლის სადგომია. თაღიანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ორი პატარა სარკმელი და ერთი სათოფურია. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში რამდენიმე სწორკუთხა ნიშია.

მეორე სართული საცხოვრებელია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს, კარი თაღოვანია. სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი სარკმელი და ერთი სათოფურია, დანარჩენ კედლებში თექვსმეთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში, მესამე სართული სათავდაცვოა. მის კედლებში ორ-ორი სათოფურია მოწყობილი, აღმოსავლეთისაში დამატებით ორი თაღოვანი სარკმელიცაა. სახლის კედლებზე შემორჩენილია სართულშუა ხის გადახურვის კოჭების ბუდეები. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა გადახურვაში დატოვებული ხვრელებით.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 223.
ქრისტეს ფრესკა აია სოფიას კედელზე
**ბიზანტიური ხელოვნება** — ტერმინი, რომლითაც აღინიშნება აღმოსავლეთ რომის იმპერიის ხელოვნების ნიმუშები დაახლოებით მე-5 საუკუნიდან კონსტანტინოპოლის დაცემამდე 1453 წელს. (რომის იმპერია ამ დროის განმავლობაში საყოველთაოდ მოიხსენიება, როგორც ბიზანტიის იმპერია).

ტერმინი ასევე შეიძლება გამოიყენებოდეს ბიზანტიის იმპერიის თანამედროვე ქვეყნების მიმართებაში, რომლებიც მასთან საერთო კულტურის მატარებლები იყვნენ, მიუხედავად იმისა, მაგრამ არ შედიოდნენ მის შემადგენლობაში, როგორიცაა ბულგარეთი, სერბეთი და კიევის რუსეთი.

ლიტერატურა
----------

* Kessler, Herbert L. "On the State of Medieval Art History", *The Art Bulletin*, Vol. 70, No. 2 (Jun. 1988), pp. 166–187, JSTOR

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
 ***Byzantine art***

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბიზანტიური ხელოვნება"** ვიკისაწყობში.
* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბიზანტიური ხელოვნება"** ვიკისაწყობში.
* "Byzantine art" დაარქივებული 2006-10-28 საიტზე Wayback Machine.  - ბრიტანიკადან.
* Eikonografos.com: Byzantine Icons and Mosaics დაარქივებული 2012-03-31 საიტზე Wayback Machine.
* Constantinopleguide.com: Byzantine Churches in Constantinople


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ხელოვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბათუ (ბართლომე) ბარნაბას ძე დანელია** (დ. 20 აგვისტო, 1950, სოფ. ზანათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. 

დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1987). პირველი კრებული „ქალაქი ფრთებქვეშ" 1982 წელს გამოიცა. დანელია ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „წყნარი ქუჩა" (1986), „ტიხარი" (1987), „მარტოობის ზამთარი" (1997), „მთვარის დღესასწაული" (2003), „შეშლილი ვარსკვლავები" (2006), „მერვე ბგერა" (2008). დანელიას პოეზია გამოირჩევა ინტონაციური მრავალფეროვნებით, იცავს პოეტური ფიქრისა და ლექსის ნოვაციური ფორმების ერთიანობას. თარგმნა ა. პუშკინის, მ. ლერმონტოვის, ა. ახმატოვას, ი. ბროდსკის, ბ. პასტერნაცკის, გიიომ აპოლინერის, გოტფრიდ ბენის, ედგარ ალან პოსა და სხვათა ლექსები. მიღებული აქვს ვაჟა-ფშაველას პრემია (2005), პრემია „საბა" (პოეტური კრებულისათვის „Mirabilis Vita", 2009), გალაკტიონ ტაბიძის პრემია (2011). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).

ლიტერატურა
----------

* *კუპრეიშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 309.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბათუ დანელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბათუ დანელია — ლექსები, პოემები
**ბიზერტის კრიზისი** (ფრანგ. Crise de Bizerte) — სამხედრო კონფლიქტი საფრანგეთსა და ტუნისს შორის. მიმდინარეობდა 1961 წლის 19 ივლისიდან 23 ივლისამდე. კონფლიქტის საგანი იყო ბიზერტის ნავსადგური, რომელიც ტუნისის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგაც (1956 წ.) რჩებოდა საფრანგეთის გავლენის სფეროში.

წინარე ისტორია
--------------

ტუნისის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ საფრანგეთმა, 1955 წლის 3 ივნისს დადებული შიდა ავტონომიების ხელშეკრულების თანახმად შეინარჩუნა კონტროლი ტუნისის გარკვეულ ტერიტორიებზე. ეს ტერიტორიები იყო ქალაქი ბიზერტა და ტუნისის სამხრეთი ნაწილი. 1956 წლის 22 მარტს, დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ორ დღეში, ტუნისის პრეზიდენტმა ჰაბიბ ბურგიბამ გამოაცხადა, რომ მისი მიზანია ფრანგული ჯარის გასვლა ტუნისის მთელი ტერიტორიიდან. ტუნისის სამხრეთიდან საფრანგეთის ჯარი გავიდა 1958 წელს, ხოლო ბიზერტა კვლავ რჩებოდა საფრანგეთის ხელში, როგორც საფრანგეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის სტრატეგიული ბაზა.

კონფლიქტი
---------

1961 წლის 27 თებერვალს ჰაბიბ ბურგიბა შეხვდა შარლ დე გოლს. აღნიშნულ შეხვედრაზე საფრანგეთის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ ბიზერტის ბაზის არსებობა სტრატეგიულად უმნიშვნელოვანესია საფრანგეთის თავდაცვისათვის. 

4 მაისს ფრანგმა ადმირალმა მორის ამანმა განუცხადა ტუნისის მთავრობას, რომ დაიწყო ასაფრენი ბილიკის გაფართოება, რომელიც 1,5 მეტრით გადადიოდა ტუნისის კუთვნილ ტერიტორიაზე. პრაქტიკულად გაფართოება უკვე დაწყებული იყო 15 აპრილს, გაფრთხილების გარეშე. ბურგიბამ საპასუხო ნაბიჯები გადადგა: ეროვნულმა გვარიდიამ ტუნისელი მუშები აიძულა შეეჩერებინათ მუშაობა. 15 ივნისს პრაქტიკულად შეწყდა ასაფრენ ბილიკზე მუშაობა, ხოლო საბოლოოდ 24 ივნისს ადმირალმა ამანმა გასცა ბრძანება მშენებლობის შეწყვეტის შესახებ. 

შემდეგ ტუნისმა ააგო დამცავი კედელი ბაზის პერიმეტრზე, რომელმაც საფრანგეთის უკმაყოფილება და სიტუაციის დაძაბვა გამოიწვია. 6 ივლისს ბიზერტაში გაიმართა მრავალათასიანი მიტინგი ჯარის გაყვანის მოთხოვნით. დე გოლისთვის მსგავის ზეწოლა მიუღებელი აღმოჩნდა. 7-13 ივლისს მთელი ტუნისის ტერიტორიაზე გაიმართა მიტინგები, სადაც მოხალისებმა გამოთქვეს ბიზერტის დაცვის სურვილი. ბაზის მთელ პერიმეტრზე სანგრები გათხარეს. ბაზის სამხედრო მომსახურეთა რაოდენობა 7 700 კაცს მოითვლიდა. 

13 ივლისს ტუნისის არმია საომარ მზადყოფნაში მოიყვანეს. 19 ივლისს ტუნისის სამმა ბატალიონმა არტილერიის მხარდაჭერით დაიკავეს პოზიციები. საფრანგეთის პრეზიდენტმა მიიღო ბიზერტაში შეჭრის გადაწყვეტილება. 21-22 ივლისის ღამეს გაიმართა გაეროს უშიშროების საბჭოს რიგგარეშე სხდომა, სადაც განიხილეს ტუნისში შექმნილი სიტუაცია. 22 ივლისს ხელი მოაწერეს ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულებას. ფრანგულმა მხარემ შეწყვიტა საომარი მოქმედებები. 23 ივლისის დილის რვა საათზე ძალაში შევიდა ცეცხლის სრული შეწყვეტის ხელშეკრულება. 

საბოლოოდ ფრანგულმა ფლოტმა ბიზერტა დატოვა 1963 წლის 15 ოქტომბერს. აღნიშნული დღე ტუნისის ეროვნული დღესასწაულია.

ლიტერატურა
----------

* Sébastien Abis, *Bizerte, otage de l'histoire*, L'Harmattan, coll. Histoire et perspectives méditerranéennes, Paris, 2011. ISBN 9782296554009 (ფრანგული)
* Tahar Belkhodja, *Les trois décennies Bourguiba*, Publisud, Paris, 1998 (ფრანგული)
* Noureddine Boujellabia, *La Bataille de Bizerte,* Sud Éditions, Tunis, 2004. ISBN 9973844416 (ფრანგული)
* Omar Khlifi, *Bizerte,* MC-Editions, Carthage, 2001. ISBN 9973807197 (ფრანგული)
ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლე.
სასახლის ხედი ანიჩკოვის ხიდის მოპირაპირედ, 1850 წ.
**ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლე** (რუს. Дворец Белосельских-Белозерских) — ნეო-ბაროკოს სტილის სასახლე სანქტ-პეტერბურგში, ნევის პროსპექტისა და მდ. ფონტანკას გადაკვეთასთან. 1750-იან წლებში აგებული სასახლე სარკისებრი ანარეკლია ბართოლომეო რასტრელის სტროგანოვის სასახლის და მის მოპირდაპირედ დგას ნევსკიზე.

სასახლე საკუთარ საწყისს გრაფინია ბელოსელსკაია-ბელოზერსკაიას მე-18 საუკუნის სახლიდან იღებს. 1799 წელს მან დაიქირავა არქიტექტორი ფიოდორ დემერცევი შენობის ნეოკლასიკურ სტილში რეკონსტრუქციისთვის. მისი ვაჟის გარდაცვალების შემდეგ სასახლე მემკვიდრეობით ერგო მის ცოლს, რომელმაც შემდეგ გრაფ ვიქტორ კოჩუბეი უმცროსზე იქორწინა.

გადმოცემის თანახმად კოჩუბეის სურდა მისი მეუღლის სასახლე ქუჩის მოპირდაპირედ მდგარი რასტრელისეული სტროგანოვის სასახლის მოპაექრე ყოფილოყო და ამგვარად დაიქირავა ანდრეას შტაკენშნაიდერი და დავიდ იენსენი მისი ასლის შესაქმენლად. 1847-48 წელს ჩატარებული მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქციის შედეგად სასახლემა ბრწყინვალე როკოკო იერი მიიღო. შენობის ბრწყინვალებით მოხიბლულმა კნიაზმა სერგეი ალექსანდროვიჩმა 1883 წელს ის საკუთარი რეზიდენციისთვის შეისყიდა.

1905 წელს სერგეის მკვლელობის შემდეგ მისმა ქვრივმა ელიზავეტამ სასახლე საჩუქრად მის ძმისწულს დმიტრი პავლოვიჩს გადასცა. ამ უკანასკნელმა რუსეთის რევოლუციის პერიოდში სასახლე სასწრაფოდ გაყიდა, ორი წლის შემდეგ კი ახალმა მთავრობამ მისი ნაციონალიზაცია მოახდინა და 1991 წლმადე აქ ადგილობრივი საბჭო იყო განლაგებული, რის შემდეგაც ის მუნიციპალური კულტურულ ცენტრად გადაკეთდა. სასახლის როკოკო ინტერიერი მეორე მსოფლიო ომისგან დანგრევას გადაურჩა. 1954 წელს სასახლე ადრინდელ მდგომარეობაში აღდგა და ამჟამად აქ კამერული ორკესტრის კონცერტები იმართება მცირე აუდიენციებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინფორმაცია სასახლის შესახებ სანქტ-პეტერბურგის სამთავრობო საიტზე (რუსულად). დაარქივებული 2006-07-13 საიტზე Wayback Machine.
ბერენგარი გამოსახული XII საუკუნის მანუსკრიპტზე
**ბერენგარ I** (იტალ. Berengar; დ. 845 — გ. 7 აპრილი, 924) — იტალიის მეფე 888–924 წლებში. 

ბერენგარის მამა, ებერგატი დაქორწინებული იყო გიზლაზე, ლუი I ღვთისმოსავის ასულზე. ბერენგარი იტალიაში დაიბადა და მამისგან მემკვიდრეობით მიიღო ფრიულის მარკგრაფის ტიტული. კარლ III სიკვდილის შემდეგ, დიდებულებმა პავიაში იგი იტალიის მეფედ აღიარეს. შემდეგ წლებში ბერენგარს მოუწია ომი გვიდო III სპოლეტოსთან, რომელმაც თავი ასევე მეფედ გამოაცხადა. საბოლოოდ ბერენგარი დასავლეთ ლომბარდიიდან გააგდეს და მან დახმარება იმპერატორ არნულფს სთხოვა, რომელმაც ალპები 894 წელს გადმოკვეთა. მაგრამ უკვე 895 წელს ბერენგარი შეუერთდა გარდაცვლილი გვიდოს ვაჟს, ლამბერტს და მასთან ერთად არნულის წინააღმდეგ იბრძოდა. 

გერმანელების გაძევების შემდეგ, მათ გაიყვეს ჩრდილო იტალია. 899 წელს ლამბერტი უეცრად ნადირობისას დაიღუპა. ბერენგარი პავიისკენ გაეშურა და დაიკავა ლომბარდიის სამეფო. იმავე წელს იტალიას ველური უნგრელები შემოესივნენ, ისინი ყველაფერს ანადგურებდნენ თავის გზაზე. 

უნგრელებმა ბერენგარის ჯარი დაამარცხეს ბრენტთან და მათ იტალიაში თარეში დაიწყეს. ამ სავალალო მდგომარეობაში, იტალიის საერო და სასულიერო დიდებულებმა მოიწვიეს პროვანსის მეფე ლუი III და ჯერ მეფედ, შემდეგ იმპერატორად აღიარეს. 

905 წელს ბერენგარმა ისევ დაიწყო ბრძოლა, ვერონაში შეიპყრო ლუი, დააბრმავა და გააძევა ქვეყნიდან. 916 წელს პაპმა იოანე X-მ იგი იმპერატორად აკურთხა. 924 წელს დიდებულებმა მოიწვიეს ბურგუნდიის მეფე რუდოლფ II. სასტიკი ბრძოლის შემდეგ, ბერენგარი მოღალატეებმა ვერონაში მოკლეს.

ლიტერატურა
----------

* Рыжов, K. (1999). *Энциклопедия - Все монархи мира - Западная Европа*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0374-X

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საღვთო რომის იმპერიის მონარქები |
| --- |
|  |
| კაროლინგები | 
კარლოს დიდი **·** ლუი I ღვთისმოსავი **·** ლოთარ I **·**  ლუდვიგ II  **·**  შარლ II  **·**  შარლ III  **·** გვიდო III  **·**  ლამბერტ II  **·**  არნულფ კარინტიელი  **·**  ლუდვიგ III **·**  ბერენგარ I |
|  |
| საღვთო რომი | 
ოტო I  **·**  ოტო II  **·**  ოტო III  **·**  ჰაინრიხ II  **·**  კონრად II  **·**  ჰაინრიხ III  **·**  ჰაინრიხ IV  **·**  ჰაინრიხ V  **·**  ლოთარ II  **·**  ფრიდრიხ I  **·**  ჰაინრიხ VI  **·**  ოტო IV  **·**  ფრიდრიხ II  **·**  ჰაინრიხ VII  **·**  ლუდვიგ IV  **·**  კარლ IV  **·**  სიგიზმუნდ I  **·** ფრიდრიხ III  **·**  მაქსიმილიან I  **·**  კარლ V  **·**  ფერდინანდ I  **·**  მაქსიმილიან II  **·**  რუდოლფ II  **·** მათე  **·**  ფერდინანდ II **·**  ფერდინანდ III  **·** ლეოპოლდ I  **·**  იოზეფ I **·**  კარლ VI  **·**  კარლ VII ალბრეხტი  **·**  ფრანც I შტეფანი  **·**  იოზეფ II  **·**  ლეოპოლდ II  **·**  ფრანც II |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb16544925g (data)
* CiNii: DA17322770
* GND: 101997728
* ISNI: 0000 0001 2017 2852
* LCCN: n2011038695
* NKC: xx0187494
* The SBN id MILV124651 is not valid.
* SUDOC: 146370031
* VIAF: 268721692
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 268721692

 |
**დიდაქტიკური მეთოდი** — პედაგოგიკის ნაწილი. ტერმინი პირველად შემოიღო გერმანელმა ვ. რატკემ, რომელიც თავის თავს დიდაქტიკოსს უწდებდა. დიდაქტიკის მეცნიერული სისტემის შემქმნელად აღიარებულია ი. კომენსკი, რომლის შეხედულებები შემდგომ განავითარეს პედაგოგებმა ი. პესტალოციმ, ა. დისტერგევმა, რუსეთში კონსტანტინე უშინსკი,მ ხოლო საქართველოში იაკობ გოგებაშვილმა. სწავლების დროს დიდაქტიკური მეთოდის გამოყენების დროს ხდება ინფორმაციის მიწოდება დიალოგის ფორმით. მიზანი შეიძლება იყოს სხვადასხვა: მოსწავლეების ინფორმირება, მათი ცოდნის გამომჟღავნება და დახვეწა.

დიდაქტიკური მეთოდით მიწოდებული ინფორმაცია უნდა იყოს ნათელი და პასუხობდეს შემდეგ კითხვებს: რა, რატომ და სად? ამ დროს მოსწავლისთვის ნათელია სასწავლო მიზნები, მან იცის, როდის ითვლება მიზანი მიღწეულად. მასწავლებელს ცნების ასახსნელად მოჰყავს მაგალითები, ამყარებს კავშირს ახალ და ძველ ცნებებს შორის. ინფორმაციის გაცვლის პროცესში მოსწავლე და მასწავლებელი - ორივე მონაწილეობს და ერთად აგებს ახალ ცოდნას. ქვემოთ მოყვანილია ამ მეთოდის გამოყენების მაგალითები გაკვეთილზე: 

* მასწავლებელი ხაზს უსვამს იმას, რაც, მისი აზრით, მნიშვნელოვანია მოცემულ მასალაში (ან გაკვეთილზე);
* მასწავლებელი გადასცემს ინფორმაციას, რათა წაახალისოს მოსწავლეთა აზროვნება მოცემულ საკითხებზე;
* მასწავლებელი, საკუთარი მოსაზრებების გარდა, განიხილავს სხვების მოსაზრებებსაც;
* მასწავლებელს მოჰყავს მრავალი მაგალითი ახალი ცნების ახსნისას;
* მასწავლებელი იყენებს შესაბამის საკლასო აქტივობებს (სადემონსტრაციო ცდა, სახელმძღვანელოსა ან დამატებითი მასალების გამოყენება), რომ მოსწავლეებმა ისწავლონ ან განიმტკიცონ ახსნილი მასალა;
* მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეებს, რომ გაიხსენონ გაკვეთილის მთავარი საკითხები, ფაქტები, მოვლენები;
* მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეს, რომ თავისი სიტყვებით გადმოსცეს წაკითხული ან მოსმენილი ინფორმაცია.

ლიტერატურა
----------

* *გურგენიძე, დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 506.
* პედაგოგიკა, თბილისი, 1969
* *ლორთქიფანიძე, დ.* „სწავლების პრინციპები, ორგანიზაცია და მეთოდები" თბილისი, 1954
**დიმიტრი არკადის ძე ნალბანდიანი** (დ. 15 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 2 სექტემბერი], 1906, თბილისი — გ. 10 ივლისი, 1993, მოსკოვი) — სომეხი ფერმწერი, სსრკ სახალხო მხატვარი (1969), სსრკ სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1953). სოციალისტური შრომის გმირი (1976).

1924-1929 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. ნამუშევრები: „ს. კიროვის გამოსვლა პარტიის XVII ყრილობაზე" (1935, მოსკოვი კრემლის მუზეუმი), ა. ისააკიანის (1940, სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი), ი. სტალინის (1945, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946) პორტრეტები, „ძალაუფლება საბჭოებს — მშვიდობა ხალხს" (თანაავტორებთან ერთად, 1950, ულიანოვის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1951), „ოქტომბრის რევოლუციის წინ" (1970-1973, კრემლის დიდი სასახლე, მოსკოვი). დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

1992 წელს მხატვარმა თავისი ნამუშევრების კოლექციიდან გარკვეული ნაწილი მოსკოვს გადასცა, რის საფუძველზეც ქალაქის ხელისუფლებამ გამოსცა დადგენილება „სსრკ სახალხო მხატვარ დ. ა. ნალბანდიანის მუზეუმ-სახელოსნოს შექმნის შესახებ". შემდგომში კოლექცია შეივსო სურათებითა და ფერწერული ეტიუდებით, რომლებიც მხატვრის დამ გადასცა მუზეუმს. ამჟამად ეს მუზეუმი-სახელოსნო სამუზეუმო-საგამოფენო გაერთიანება „მანეჟის" სტრუქტურულ ერთეულს წარმოადგენს.

დიმიტრი ნალბანდიანის ნამუშევრები ინახება ტრეტიაკოვის გალერეაში, რუსეთის თანამედროვე ისტორიის მუზეუმში, რუსულ მუზეუმში. ერთ-ერთი ავტოპორტრეტი უფიცის გალერეაშია.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1946 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
* 1951 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
* 1969 — სსრკ-ის სახალხო მხატვარი
* 1976 — სოციალისტური შრომის გმირი
* 1982 — ლენინური პრემია
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 304.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დიმიტრი ნალბანდიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დიმიტრი ნალბანდიანი დაარქივებული 2017-04-02 საიტზე Wayback Machine.  შიშკინის გალერიის სიტზე
* მხატვრების ბიოგრაფია დაარქივებული 2010-05-31 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Налбандян Дмитрий Аркадьевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q649'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737'></a>
2. ↑  The Fine Art Archive — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
3. ↑  Музей-мастерская народного художника СССР Д. А. Налбандяна
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბადაგი (ვაზის ჯიში)**. |

**ბადაგი** — მოდუღებული ან ვაკუუმაპარატებში შესქელებული წვენი. 

ყურძნის წვენი შეიცავს 60-73% შაქარს (ძირითადად გლუკოზასა და ფრუქტოზას), უმთავრესად ვაშლისა და ღვინის მჟავებს, მინერალურ და აზოტოვან ნივთიერებებს. ბადაგი საუკეთესო საკვები პროდუიქტია. მას ადვილად ითვისებს ორგანიზმი. ბადალს ფართოდ იყენებენ ტკბილი ღვინოების კუპაჟის დროს.

შაქროვანი პროდუქტი არის უფერო, ბლანტი, თითქმის გამჭვირვალე სითხე. მიიღება ძირითადად კარტოფილის ან სიმინდის სახამებლის დაშაქრების (არასრული ჰიდროლიზის) შედეგად. შეიცავს მშრალ ნივთიერებებს: დექსტრინს, მალტოზას, გლუკოზას (80%-მდე), ხელ უწყობს სახაროზის ხსნადობას (აბრკოლებს მის კრისტალიზაციას). ფართოდ იყენებენ საკონდიტრო, საკონსერვო და ლიქიორის წარმოებაში, აგრეთვე მსუბუქ მრეწველობაში ქსოვილების აპრეტირებისათვის.

ასევე არსებობს ჭარხლის შავი ბადაგი, ანუ მელასა (შაქრის წარმოების ნარჩენები), შეიცავს სახაროზასა და ზოგიერთ სხვა მინარევს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 133.
**ბერეკაშვილები** — ქართველი მშენებელი ოსტატები, ქუთაისის მახლობლად მდებარე სოფ. კურსებიდან. ცნობილნი არიან: *ლევან*, *მოსე*, *ისიდორე*, *კალისტრატე* და *იოსებ* ბერეკაშვილები.

მათ XIX საუკუნის 60-იან წლებიდან რამდენიმე ეკლესია ააგეს დასავლეთ საქართველოში: 1867, იმერეთის ეპისკოპოსის გაბრიელის დავალებით, სოფ. ბახვში (ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი; ლევან და მოსე ბერეკაშვილები), 1873 სოფ. გოდოგანში (ისიდორე ბერეკაშვილი), 1883 სოფ. ნაგარევში (იოსებ ბერეკაშვილი, ორივე თერჯოლის რაიონი), 1905 სოფ. კოკაში (ახლანდელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტი; იოსებ და კალისტრატე ბერეკაშვილები). ბერეკაშვილების აშენებული ეკლესიები ყურადღებას იპყრობს ტექნიკური შესრულების მაღალი დონით. კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით. ბერეკაშვილები ცდილობდნენ გაეგრძელებინათ ეროვნული ტრადიციები და იყენებდნენ ძველი ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ცალკეულ დეტალებს (დეკორაციულ თაღებსა და ლილვებს, ბურთულებიან სამკაულებს და სხვა).

ამ მხრივ ბერეკაშვილების ნაგები ეკლესიები თვალსაჩინოდ განსხვავდება იმ ეკლესიებისაგან, რომლებსაც XIX საუკუნის მანძილზე საქართველოში მომუშავე ბერძენი ოსტატები აშენებდნენ.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 316.
მოგვთა მსვლელობა, დეტალი
**ბენოცო გოცოლი** (იტალ. Benozzo Gozzoli; ნამდვილი გვარი დი ლეზე დი სანდრო; დ. 1421, ფლორენცია — 1497, პისტოია) — ადრეული რენესანსის ეპოქის იტალიელი მხატვარი, ლ. გიბერტის და ფრა ანჯელიკოს მოწაფე. მისი ერთ-ერთი საუკეთესო ნამუშევარია ფლორენციაში, მედიჩების სასახლის სამლოცველოში შესრულებული კედლის მხატვრობა, რომელზეც სამი მოგვის მსვლელობაა გამოხატული. ასევე მნიშვნელოვანი ნამუშევარია პიზის „კამპოსანტოს" კედლის მხატვრობა (1467-1668). მასზე გავლენა მოახდინა ინტერნაციონალურმა გოთიკურმა სტილმა. მისი ნამუშევრებისთვის დამახასიათებელია დეკორატიულობა, თხრობითი დეტალების სიმრავლე, ფერადოვნება, ხალიჩისებრი კომპოზიცია, სივრცის სიბრტყისებრი აგება. რელიგიურ სიუჟეტებში ასახავდა თავის თანამედროვე ცხოვრებას, რეალურ პირთა პორტრეტებს, ტოსკანის პეიზაჟებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 239.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბენოცო გოცოლი***

* Web Gallery of Art
* Olga's Gallery
* Life of St. Augustine Frescoes with Narrative Explanation
* BEGO - Benozzo Gozzoli Museum
**ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი** (უნგრ. Balaton-felvidéki Nemzeti Park) — ეროვნული პარკი უნგრეთში. 1997 წელს დაარსებული დაცული ეკოლოგიური სისტემა, რომელიც მოიცავს მიმდებარე ბალატონის მთიანეთის მიმდებარე ტერიტორიას (ბალატონის ტბის ჩრდილოეთით). დაარსდა უკვე დაცული ტერიტორიების კავშირით, რომელიც არსებობდა ცალკედ დიდი ხნის განმავლობაში. ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი ფართობი შეადგენს 56 997 ჰექტარს და ძირითადად შედგება ექვსი ლანდშაფტის დაცვის სფეროებიდან. ეროვნული პარკის სათაო ოფისი მდებარეობს ქალაქ ვესპრემში, რომელიც უდიდესი ქალაქია ბალატონის ტერიტორიაზე.

ტიჰანის ნახევარკუნძული
----------------------

1952 წელს უნგრეთში შეიქმნა პირველი დაცული ლანდშაფტი ყველაზე მიმზიდველ, ყველაზე მრავალფეროვან და მეცნიერულად საუკეთესოდ გამოკვლეულ ფართობზე ქვეყანაში. იგი მოიცავს 1 562 ჰექტარს, რომლის 195 ჰექტარი არის უაღრესად დაცული. უნგრეთის ბალატონის ლიმნოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტის თანამშრომლებმა, რომელიც დაარსდა 1927 წელს ტიჰანიში (ვესპრემის მედიე) — რომელიც სწავლობდა არა მხოლოდ ბელატონის ტბას, არამედ გააკეთა ვრცელი კვლევა ტიჰანის ნახევარკუნძულზე. შედეგად, ასობით პუბლიკაცია შეეხო მის გეოლოგიას, ფლორითა და ფაუნით. ყველა კვლევამ მხარი დაუჭირა, რომ მიენიჭა დაცვა ამ ტერიტორიას.

გალერეა
-------

* ბალატონის ტბა
* Badacsony
* Cuha valley in the Bakony Mountains
* Arboretum of Zirc
* Castle Festetics in Keszthely
* Lake Hévíz

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი
* ბალატონის მთიანეთის ეროვნული პარკი - უნგრულად აღწერა

სქოლიო
------

1. ↑  Official site of Balaton Uplands National Park (უნგრული)