recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი** — კერძო უნივერსიტეტი ბაქოში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1992 წლის 30 აპრილს, როგორც ბიშის დიპლომატიური კოლეჯი, პროფესორ ნაზიმ ჰუსეინლის მიერ. ამ კოლეჯის დაარსების მთავარი მიზანი იყო ქვეყანაში დიპლომატიური და პოლიტიკური განათლების განვითარება, ასევე პროფესიონალი დიპლომატებისა და იურისტების მომზადება. 1996 წლის 21 თებერვალს უნივერსიტეტი სახელმწიფომ აღიარა, როგორც უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

2005 წლის 30 ივნისიდან 2006 წლის 26 მაისამდე საგანმანათლებლო დაწესებულებას ერქვა ბაქოს დიპლომატიის უნივერსიტეტი. 2006 წლის 26 მაისს უნივერსიტეტს ოფიციალურად ეწოდა ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.

ფაკულტეტი
---------

უნივერსიტეტს აქვს ორი ფაკულტეტი: ეკონომიკისა და ფილოლოგიის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტში გაკვეთილები ტარდება აზერბაიჯანულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

საგანმანათლებლო დაწესებულება ანიჭებს დიპლომებს ბაკალავრის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურაში. უნივერსიტეტში ასწავლიან პროფესორები და დოქტორანტები.

2017 წელს უნივერსიტეტმა გახსნა რეგიონული დიპლომატიისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი. ამ ფაკულტეტზე მასწავლებლები ასწავლიან აზერბაიჯანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.

უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში პირველ წლებში ჩატარდა კვლევითი სამუშაოები სრულიად ახალ სფეროებში: დიპლომატიისა და საგარეო პოლიტიკის ფუნდამენტური და გამოყენებული პრობლემების კვლევა; აზერბაიჯანის კვლევების სპეციალობაში კვლევითი სამუშაოების ჩატარება; სამეცნიერო პუბლიკაციების მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება; შესაბამის სფეროებში ინფორმაციული სისტემის ორგანიზება და ა.შ. 

ამჟამად, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მოქმედებს, როგორც ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.

ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტში სასწავლო პროცესი ორგანიზებულია თანმიმდევრულობის, პროფესიონალიზმის, ნაციონალიზაციის, ამავე დროს, ინტერნაციონალიზმისა და სოციალიზაციის პრინციპების საფუძველზე. ამჟამად, 2 ფაკულტეტზე ტრენინგი ხორციელდება 18 სპეციალობაში ბაკალავრის დონეზე, 13 სპეციალობაში სამაგისტრო დონეზე.

პარტნიორები
-----------

უნივერსიტეტი თანამშრომლობს სხვადასხვა ქვეყნის სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, მათ შორის რუსეთის უმაღლეს ეკონომიკურ და კულტურულ სასწავლებელთან, მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტთან, თურქეთის სულეიმან დემირელის უნივერსიტეტთან, გირნის ამერიკული უნივერსიტეტი, უკრაინის დიპლომატიური აკადემია, საქართველოს დამოუკიდებელი დიპლომატიური აკადემია, ბუდაპეშტის კორვინუსის უნივერსიტეტი და სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან. 

ამავდროულად, უნივერსიტეტი არის მსოფლიო დიპლომატიური აკადემიის და საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტის კავშირის, ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის საერთაშორისო კვლევების კავშირის, დსთ-ს ქვეყნების საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტების ასოციაციის, კავკასიის უნივერსიტეტების კავშირის წევრი. 2012 წელს უნივერსიტეტის 20 წლის იუბილე აღინიშნა. ამ შემთხვევაში, 7 თანამშრომელს გადაეცათ განათლების მოწინავე მუშაკის სამკერდე ნიშანი, 14 ადამიანს კი გადაეცა საპატიო სიგელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2020-09-25 საიტზე Wayback Machine.
**გუბაზ II** (გ. 554) — ეგრისის მეფე VI საუკუნის 40-50-იან წლებში. მისი მეფობის დროს დიდი ბრძოლა მიმდინარეობდა ირანსა და ბიზანტიას შორის (დიდი ომიანობა ეგრისში). ირანელების მიერ ქართლის დაკავებისა და მეფობის გაუქმების შემდეგ ბიზანტიელებმა ეგრისის გამაგრებისა და ირანელების შემოსევის თავიდან აცილების მიზნით, ქვეყანაში ჯარების შემოყვანა დაიწყეს, მაგრამ ბიზანტიელების თავხედობამ, მეფის საქმეებში ჩარევამ, ხალხის ყვლეფამ იმდენად განარისხა ეგრისელები, რომ 541 წელს გუბაზმა ელჩები გაუგზავნა ირანის შაჰს ხოსრო I ანუშირვანს, რათა იგი დახმარებოდა მას ბიზანტიელთა ძალმომრეობისაგან ქვეყნის დახსნაში. ხოსრომ სიხარულით მიიღო გუბაზის ელჩები და მალე, 542 წელს, დიდი ჯარით შეიჭრა ეგრისში. გუბაზმა დახმარება გაუწია ირანელებს და ბიზანტიელები დამარცხდნენ, მაგრამ ხოსროს ვერაგული გეგმა ჰქონდა გუბაზისა და ეგრისელების გასანადგურებლად. მას სურდა, რომ გუბაზი მოეკლა, ეგრისელები მშობლიური მიწა-წყლიდან აეყარა და იქ ირანელები და თავისი ერთგული ტომები ჩაესახლებინა. შაჰმა გუბაზის მოკვლა თავის მოხელეს, ფაბრიზს დაავალა, ხოლო ფაბრიზმა ეს გეგმა გაანდო ერთ წარჩინებულ ეგრისელს, ფარსანსს, რომელსაც დიდი ხნის მტრობა ჰქონდა გუბაზთან, მაგრამ ფარსანსმა დაივიწყა პირადი დამოკიდებულება მეფესთან და გუბაზს ყველაფერი აცნობა. ხოსროს ნამდვილი ზრახვები გამომჟღავნდა და გუბაზი ბიზანტიელების მხარეს გადავიდა. ომი ახალი სისასტიკით განახლდა. ეგრისელები მეფესთან ერთად გმირულად იბრძოდნენ სამშობლოსათვის, მაგრამ არც ბიზანტიელები აღმოჩნდნენ სანდონი. მათი უგულობისა და ღალატის წყალობით ირანელებმა რამდენიმეჯერ გაიმარჯვეს. ამ დამარცხებაში გუბაზი ბიზანტიელთა სარდლებს მარტინეს, ბესასა და რუსტიკეს სდებდა ბრალს. მათ კი ვითომ სათათბიროდ 554 წელს მდინარე ხობისწყალთან მიიწვიეს მეფე და ვერაგულად მოკლეს. ამ ამბავმა სასტიკად აღაშფოთა ეგრისელები. მათ კრება მოიწვიეს და ბიზანტიის იმპერატორს მოსთხოვეს დაესაჯა მკვლელები, წინააღმდეგ შემთხვევაში ირანის მხარეზე გადასვლით იმუქრებოდნენ. იმპერატორმა კარგად იცოდა თუ რა მოჰყვებოდა მისთვის ეგრისელების ირანელთა მხარეს გადასვლას, ამიტომ 555 წელს გუბაზის მკვლელები გაასამართლეს და სიკვდილით დასაჯეს. ამავე წელს გაამეფეს ბიზანტიაში მყოფი გუბაზის ძმა წათე.

ლიტერატურა
----------

* *ლომოური ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 287.
* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი „საქართველოს მეფეები", 2007 წ.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგრისის დიდი ომი |
| --- |
|  |
| პიროვნებები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ბიზანტიელები | 
* იუსტინიანე I
* დაგისთე
* ბესა
 |
|  |
| სპარსელები | 
* ხოსრო I
* მერმეროე
* ნახორაგონი
* ფაბრიზი
* ხორიანე
* ნაბედე
 |
|  |
| ლაზები | 
* გუბაზ II
* ფარსანსი
* აიეტი
* ფარტაზი
 |

 |
|  |
| მოვლენები | 
* ეგრისის აჯანყებები
* აბაზგების აჯანყება
* მისიმიელთა აჯანყება
* ეგრისის სახალხო კრება
 |
|  |
| ბრძოლები | 
* პეტრის ბრძოლები
* რიონის ბრძოლა
* მუხურისის ბრძოლა
* არქეოპოლისის ბრძოლა
* ტელეფისის ბრძოლა
* ფოთის ბრძოლა
* ძახარის ბრძოლა
 |

 |
**დავით (დათუნა) რაქვიაშვილი** (დ. 16 ივლისი, 1968) — საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი 2016 წლის 24 ოქტომბრიდან 2018 წლის 16 დეკემბრამდე. იგი ბოლო პიროვნება იყო ამ თანამდებობაზე. 2019 წლის 30 აპრილიდან საქართველოს პრემიერ-მინისტრთან შეიქმნა ეროვნული უსაფრთხოების საბჭო.

ბიოგრაფია
---------

1985-1992 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. 2008-2010 წლებში იყო რეინტეგრაციის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. მონაწილეობდა ე.წ. ჟენევის დისკუსიებში, ინციდენტებზე რეაგირების და პრევენციის მექანიზმის მუშაობაში. თანათავმჯდომარეობდა საქართველო-აშშ სტრატეგიული თანამშრომლობის ქარტიის სამუშაო ჯგუფს. 2011-2013 წლებში მუშაობდა საქართველოს დესპანად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. კურირებდა საელჩოს პოლიტიკურ და ეკონომიკურ დეპარტამენტებს. აქვს არასამთავრობო და საჯარო სექტორში მუშაობის გამოცდილება. მრავალი წლის განმავლობაში ინსტიტუციურად ავითარებდა სათავგადასავლო ტურიზმს. 2000 წლიდან დღემდე არის სამთო გამყოლთა ასოციაციის თანადამფუძნებელი და პრეზიდენტი. დავით რაქვიაშვილი ასევე არის საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის თანადამფუძნებელი და წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა სამეთვალყურეო საბჭოს. ჰყავს მეუღლე და ოთხი შვილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით რაქვიაშვილი
* დავით რაქვიაშვილის ბიოგრაფია დაარქივებული 2017-11-15 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „გიორგი გახარია საქართველოს ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს მდივანი გახდა". *sputnik-georgia.com*. 2019-04-30. ციტირების თარიღი: 13 იანვარი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
**ბარძაყის ძვალი** (ლათ. femur, os femoris) — ადამიანის ჩონჩხის ლულისებრ ძვლებს შორის, ყველაზე გრძელი და მსხვილი ძვალი. 

ძვალს აქვს მკვეთრად გამოკვეთილი ცილინდრული ფორმა, რომელიც წინ ოდნავ შეზნექილია. მის უკანა ზედაპირზე მისდევს ხორკლიანი ხაზი, რომელიც ბარძაყის ძვალს ყოფს ლატერალურ და მედიალურ ბაგეებად. აღნიშნულზე განლაგებულია ადამიანის კუნთები. ლატერალური (გარეთა) ბაგე, ძვლის ქვედა მესამედში იხრება და მიემართება ლატერალური როკისაკენ, ხოლო ზედა მეასამედში გადადის დუნდულოვან ხორკლში. მედიალური ბაგე, ბარძაყის ქვედა მესამედში იხრება მედიალური როკისაკენ და ლატერალურ ბაგესთან ერთად მოსაზღვრავს სამკუთხა ფორმის მუხლქვეშა ზედაპირს. მედიალური ბაგე ზედა ნაწილში გრძელდება ქედის ხაზში. სხეულის დაახლოებით შუა ნაწილში, ხორკლიანი ხაზის გვერდით მდებარეობს მასაზრდოებელი ხვრელი, რომელიც გრძელდება პროქსიმალურად მიმართულ მასაზრდოებელ არხში. ბარძაყის ძვლის ზემო, ანუ პროქსიმალურ ბოლოსა და სხეულის საზღვარზე მდებარეობს ორი ბორცვი – დიდი და მცირე ციბრუტები.

ლიტერატურა
----------

* „Femora". Merriam-Webster Dictionary.
* „Femora". Dictionary.com Unabridged. Random House.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბარძაყის ძვალი (ლალი დათეშიძის პროექტი) დაარქივებული 2017-06-05 საიტზე Wayback Machine.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბარძაყის ძვალი***


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ანატომიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი** (სპარს. اکبر هاشمی رفسنجانی [Akbar Hāshemī Rafsanjānī]; დ. 25 აგვისტო, 1934 — გ. 8 იანვარი, 2017) — ირანელი სახელმწიფო მოღვაწე, ირანის მეჯლისის თავმჯდომარე (1980-1989) და პრეზიდენტი (1989-1997).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1934 წლის 25 აგვისტოს ღარიბ ოჯახში. 16 წლის ასაკში გადავიდა ყუმში, სადაც ისმენდა რუჰოლა ხომეინის ლექციებს ისლამურ სამართალში. 

ისლამურ რევოლუციამდე პერიოდში 15 წლის განმავლობაში იჯდა ციხეში ანტისამთავრობო მოღვაწეობისათვის. ისლამური რევოლუციის შემდეგ შევიდა გარდამავალ რევულუციურ მთავრობაში. 1980 წელს გახდა მეჯლისის პირველი თავმჯდომარე და ამ თანამდებობაზე დარჩა 1989 წლამდე. 

1989 წლის 3 აგვისტოს აირჩიეს ირანის პრეზიდენტად. მისი მმართველობის დროს ირანის ეკონომიკამ და სოციალურმა სფერომ მნიშვნელოვანი ლიბერალიზცია განიცადა. იგი განაგრძობდა რეფორმებს, რომლის მიზანიც იყო ირანში სრულფასოვანი თავისუფალი ბაზრის შექმნას, მაგრამ ამან გამოიწვია 49 %-იანი ინფლაცია.

რაფსანჯანის პრეზიდენტობას დაემთხვა კარდინალური ცვლილებები მსოფლიო პოლიტიკაში. მან საფუძველი ჩაუყარა ამიერკავკასიისა და ცენტრალური აზიის ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებთან ახალ კავშირებს, ჩამოყალიბდა ახალი ურთიერთობები არაბულ სამყაროსთან. თუმცა ურთიერთობა აშშ-სთან კვლავ დაძაბული რჩებოდა. 

2000 წელს აირჩიეს ირანის მეჯლისის წევრად, მაგრამ მალევე დატოვა თანამდებობა და სათავეში ჩაუდგა მიზანშეწონილობის საბჭოს, ხოლო 2006 წელს ექსპერტთა საბჭოს წევრია. 

გარდაიცვალა 2017 წლის 8 იანვარს. დაკრძალეს ხომეინის მავზოლეუმში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტო დაარქივებული 2012-06-24 საიტზე Wayback Machine. (სპარსული)
* ოფიციალური საიტო დაარქივებული 2012-06-24 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირანის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* აბოლჰასან ბანისადრი
* მოჰამედ ალი რაჯაი
* ალი ხამენეი
* აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანი
* მოჰამედ ხათამი
* მაჰმუდ აჰმადინეჟადი
* ჰასან რუჰანი
 |

 |


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BIBSYS: 1634281490799
* BNE: XX5400349
* GND: 133871118
* ISNI: 0000 0000 7881 0389
* LCCN: n84041639
* NARA: 10568301
* NKC: js20050627026
* NTA: 102572593
* The SBN id UBOV442410 is not valid.
* SUDOC: 118327402
* VIAF: 70131516
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 70131516

 |
**დავით პოღოსიანი** (დ. 21 აგვისტო, 1974, გორი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2001, სოფია, ბულგარეთი), ევროპის ორგზის ჩემპიონი (1997, ვარშავა, პოლონეთი; 1998, ბრატისლავა, სლოვაკეთი). ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992), მსოფლიოს ჩემპიონი კადეტთა შორის (1990), ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასის მფლობელი (1997). XVII და XXVIII ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (2000, სიდნეი — VI ადგილი; 2004, ათენი — V ადგილი). ღირსების ორდენის კავალერი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | ევროპის ჩემპიონატი | ვარშავა, პოლონეთი | -58 კგ | 01 ﻿1st |
| 1998 | ევროპის ჩემპიონატი | ბრატისლავა, სლოვაკეთი | -58 კგ | 01 ﻿1st |
| 2001 | მსოფლიო ჩემპიონატი | სოფია, ბულგარეთი | -58 კგ | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 113, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით პოღოსიანი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით პოღოსიანი — ქართული სპორტის სტატისტიკა
**ატმისებური**, *წითელი ნეკტარინა*, *კაროლევის ქლიავი* — ქლიავის ძველი ევროპული ჯიში. საშუალოზე ძლიერი ზრდის ხეა, ინვითარებს გაშლილ მრგვალ ვარჯს, საკმაოდ გამძლეა ყინვისადმი. ხასიათდება არარეგულარული მოსავლიანობით. იკრიფება ივლისის II–III დეკადაში (დასავლეთ საქართველოში — თვის შუა რიცხვებში, აღმოსავლეთში — ბოლო), კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. ფოთოლი მსხვილი, ოვალური ფორმისაა, შემრგვალებული წვეროთი, მუქი მწვანე ფერისა, შებუსვილი, კიდე ორმაგადაა დაკბილული. ყვავილობა საშუალო პერიოდისა აქვს. თვითსტერილია.

საინტერესოა თავისი მსხვილი, ლამაზი ადრეულა სიმწიფის ნაყოფით, რომელიც გემოთი არ არის მაღალი ხარისხის, მაგრამ საუკეთესო პროდუქციას წარმოადგენს კომპოტისთვის. მსხვილია (4,5🞩4,7🞩4,6 სმ), მასა საშუალოდ 41 გრამს შეადგენს, მომრგვალო ფორმისაა, ბრტყელი და განიერი ფუძით და ბოლოთი. ნაყოფზე ღარი არ არის ღრმა. ნაყოფის კანი სქელია, მკვრივი, მოყვითალო მწვანე ფერის, ვარჯის დაჩრდილულ ადგილებზე შეფერვა მოწითალო ან მუქი წითელი აქვს, აყრია წვრილი თეთრი წერტილები. დაფარულია ლამაზი ცვილისებრი მკრთალი ფერის სქელი ნაფიფქით. რბილობი ყვითელი, მკვრივი, ძარღვიანი, წვნიანი, მოტკბო-მომჟავო გემოსი; შემოუსვლელი ნაყოფი მწკლარტე გემოსია. გემოს მხრივ მაღალი თვისებისა არ არის. მორგვალო ოვალური ფორმის კურკა რბილობს კარგად სცილდება, აქვს მობრტყო გვერდები, საშუალო ზომისაა, წონით ნაყოფის წონის 4%–ს შეადგენს.

ფართოდ არის გავრცელებული მეხილეობის სამრეწველო რაიონებში, გვხვდება ცალკე მდგომ ხეებად, ხშირადაა თბილისის საგარეუბნო ბაღებში. ქლიავის რეკომენდებული ჯიშია. აღმოსავლეთ საქართველოში, გორისა და კასპის მუნიციპალიტეტებში გავრცელებულია ატმისებურის ადგილობრივი ფორმა ალიბუხარი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალიბუხარი

სქოლიო
------

1. 1 2 3  მაღლაკელიძე, ელენე; ბობოქაშვილი, ზვიად (2015) *ქლიავის ბაღის გაშენება*. თბილისი:  სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი. ციტირების თარიღი: 15 აპრილი, 2020.  დაარქივებული 2021-08-03 საიტზე Wayback Machine.
2. 1 2 3 4 5  *ხომეზურიშვილი ნ.*, *ერისთავი ელ.*, საქართველოს კულტურული ფლორის ატლასები; ტ. 2 : საქართველოს სამრეწველო ხილის ჯიშები, საქართველოს სსრ მიწსახკომი, ლ. პ. ბერიას სახელ. სას.-სამ. ინსტიტუტი, თბ.: „ტექნიკა და შრომა", 1941.
3. ↑  ქლიავის პერსპექტიული ჯიშები საქართველოსთვის. *agronews.ge* (5 ივნისი, 2017). ციტირების თარიღი: 14 აპრილი, 2020.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქლიავი (*Prunus domestica*) |
| --- |
|  |
| ჯიშები და ქვესახეობები | 

|  |  |
| --- | --- |
| რენკლოდები | 
* ალტანის რენკლოდი
* მწვანე რენკლოდი
* ონტარიო
 |
|  |
| უნგრულები | 
* ანა შპეტი
* აჟანის უნგრულა
* დიდი ჰერცოგი
* იტალიური უნგრულა
* სტენლი
* შავქლიავა
* შინაური უნგრულა
 |
|  |
| კვერცხისებრი ქლიავები | 
* ვაშინგტონი
* პრეზიდენტი
* ჯეფერსონი
 |
|  |
| ჩინურ-იაპონური ქლიავები | 
* ანჯელენო
* ბერბენკი
* ბლეკ ამბერი
* ფრიარი
 |
|  |
| მირაბელი | 
* მირაბელების დედოფალი
* ნანსის მირაბელი
* ყვითელი მირაბელი
 |
|  |
| სხვა | 
* ადრეულა
* ალიბუხარი
* ატმისებური
* ეკატერინე
* ემპრესი
* ისპოლინური
* კირკე
* პედრიგონი ჭრელი
* **ღოღნოშო**
 |

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ქლიავი (გვარი), ხილი, კურკოვანი კულტურები, ბოტანიკის პორტალი |

 |
ეკლესია
**ბეგოთკარის მთავარმოწამის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეგოთკარის ჩრდილო-დასავლეთით, ხევისპირა მინდორზე. კომპლექსი მდინარე ხადისწყლის ხეობის მთავარი სალოცავია. სამშენებლო წარწერის მიხედვით, აგებულია 1908 წელს ადგილობრივი მოსახლეობის დაკვეთით.

კომპლექსი შედგება ეკლესიის, სამრეკლოსა და გალავნისაგან.

სამრეკლო
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შეკეთებულია, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან, მთელ სიგრძეზე, მიშენებულია თითო განიერი და მაღალი კონტრფორსი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა და ნახევარწრიული ქვის ტიმპანი აქვს. მეორე კარი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. იგი კონტრფორსების მიშენებისას გაუუქმებიათ. აღმოსავლეთით, სწორკუთხა საკურთხეველში, მოზრდილი თაღოვანი, შიგნითკენ შევიწროებული სარკმელია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელში, კარის თავზე. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო მცირე ნიშაა. კანკელი ხისაა.

ეკლესიის ინტერიერი და ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, ირმის ორი მოზრდილი რელიეფური გამოსახულებაა. მათ შორის, ჯვარცმული ქრისტეა. დასავლეთის ფასადზე, კარის ტიმპანში, ცხენზე ამხედრებული წმინდა გიორგის მიერ გველეშაპის განგმირვის სცენაა. რელიეფი შეფერილია თეთრი, აგურისფერი და შაბიამნისფერი საღებავით. ამავე ფასადზე, სარკმლის თავზე, ნალესობაში გამოყვანილია ვერძის გამოსახულება, ფრონტონის წვერში კი – ჯვარი. კედლები დასრულებულია მარტივი ლავგარდნით. სახურავი ორფერდაა.

ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით თლილი ქვით ნაგები ორსართულიანი სამრეკლო დგას. მისი პირველი სართული ერთმანეთთან ნახევარწრიული თაღებით დაკავშირებული ოთხი მასიური ბურჯია. მეორე სართული მსგავსი ფორმის, მაგრამ შედარებით ვიწრო ფანჩატურია, რომელიც პირველ სართულს უკავშირდება იატაკში გაჭრილი ღიობით. სამრეკლოს გადახურვა და მეორე სართულის ერთი თაღი ჩაქცეულია.

ქვით ნაგები გალავნის კვალიღა შეიმჩნევა.

ლიტერატურა
----------

* *ბაგრატიონი გ. მაცაბერიძე ბ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 227-228.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი თუხარელი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

გიორგი თუხარელი
**გიორგი ივანეს ძე თუხარელი** (დ. 25 აგვისტო, 1908 — გ. 10 სექტემბერი, 1942) — ქართველი ემიგრანტი პარიზში, ინჟინერი, პატრიოტული სამხედრო ორგანიზაცია „თამარ I"-ის მებრძოლი.

ბიორგაფია
---------

გიორგი თუხარელი დაიბადა თბილისში, რკინიგზის ინჟინრის ივანე თუხარელის ოჯახში. 1928 წელს გაემგზავრა პარიზში სწავლის გასაგრძელებლად. პარიზში ჩასვლისას ის აქტიურად ჩაება ქართული ემიგრაციის კულტურულ, პოლიტიკურ და სპორტულ ცხოვრებაში. შეუერთდა ქართული შევარდენის ემიგრანტულ საფეხბურთო ნაკრებს, გახდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცულის, შალვა ნებიერიძის მიერ 1931 წელს დაარსებულ ქართულ ემიგრანტულ დრამატულ დასის წევრი. იყო ემიგრაციის ახალგაზრდული ნაწილის აქტიური წევრი, მონაწილეობდა ემიგრანტთა დასახმარებლად გამართულ საქველმოქმედო ღონისძიებებში. 

1930-იან წლებში გიორგი ეუფლება ინჟინრის სპეციალობას და მუშაობას იწყებს ფრანგულ საინჟინრო კომპანიაში.1939 წელს მიხეილ კედიას შუამდგომლობით გიორგი თუხარელი შევიდა შტუტგარტის  სამხედრო სკოლაში. 1941 წელს ის უერთდება ახლად ჩამოყალიბებულ სამხედრო-პატრიოტულ ორგანიზაცია „თამარ-I"-ს, რომლის მთავარი მიზანი იყო ემიგრანტ ქართველების დახმარებით საქართველოს ტერიტორიაზე აჯანყების მოწყობა და ეროვნული მთავრობის ჩამოყალიბება. „თამარ I"-ის შენაერთი მეორე მსოფლიო ომში ჩაება 1942 წელს. გიორგი თუხარელი გმირულად დაიღუპა 1942 წლის სექტემბერში.

ლიტერატურა
----------

* ქართველები უცხოეთში, წიგნი I, გვ.102-103, თბ. 2012
* რუსუდან დაუშვილი, 47 ქართული პორტრეტი ემიგრაციაში, გვ. 97-102, თბ.2012
* გიორგი მამულია, მეორე მსოფლიო ომში ქართული ლეგიონის ბრძოლა საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის და თავისუფლებისათვის, თბ. 2007'

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი თუხარელი (ინჟინერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გრასიას-ა-დიოსი** (ესპ. Gracias a Dios – *მადლობა ღმერთს*) — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია პუერტო-ლემპირა. ერთ დროს წარმოადგენდა მოსკიტების სანაპიროს ნაწილს, თუმცა 1957 წელს დეპარტამენტად ჩამოყალიბდა. ქვეყნის დანარჩენი ნაწილისგან შედარებით მოწყვეტილია და ხმელეთიდან ძნელად მისაღწევი, ამიტომ, ჰონდურასის ქალაქებიდან გრასიას-ა-დიოსისკენ სრულდება ავიარეისები. 

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 76 278 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 16 630 კმ²-ია. მიუხედავად იმისა, რომ ფართობის მხრივ ის ქვეყანაში მეორე უდიდესი დეპარტამენტია, მოსახლეობა საკმაოდ მცირეა და მოიცავს ფიჭვის ვრცელ სავანებს, ჭაობებსა და წვიმის ტყეებს. 

გრასიას-ა-დიოსის დეპარტამენტი 6 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰონდურასის დეპარტამენტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინტერაქტიული რუკა დაარქივებული 2012-03-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰონდურასის დეპარტამენტები |
| --- |
|  |
| 
ატლანტიდა · ჩოლუტეკა · კოლონი · კომაიაგუა · კოპანი · კორტესი · ელ-პარაისო · ფრანსისკო-მორასანი · გრასიას-ა-დიოსი · ინტიბუკა · ისლას-დე-ლა-ბაია · ლა-პასი  · ლემპირა · ოკოტეპეკე  · ოლანჩო  · სანტა-ბარბარა · ვალიე · იორო |

 |
**ატმის ბუგრი**, *ატმის მწვანე ბუგრი*, *თამბაქოს ბუგრი* (ლათ. Myzus persicae) — მავნე მწერი ბუგრისებრთა ოჯახისა. მცენარეთა მავნებელია, თუმცა გარდა მათი დაზიანებისა, ვირუსულ დაავადებასაც ავრცელებს. საქართველოში იგი სახლობს ატამზე, გარგარზე, ალუბალზე, ბალზე, ლეღვზე, მსხალზე, თამბაქოზე, კარტოფილზე, ჭარხალზე და სხვა. ამ კულტურებს თითქმის ყველა მწვანე ორგანოს უზიანებს. ატმის საფოთლე კვირტების გაშლისთანავე გამოზამთრებული კვერცხებიდან იწყება მატლების გამოჩეკვა, რომლებიც ამ კულტურის ფოთლებით და ყლორტებით იკვებებიან და 3–4 უფრთო პართენოგენურ თაობას იძლევიან. ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში ბუგრის კოლონიებში ჩნდებიან ფრთიანი ფორმები, რომლებიც სხვა ხეხილოვან და ბალახოვან მცენარეებზე გადადიან, იქ შემოდგომამდე რჩებიან და მრავლდებიან. მწერის ცხოვრებაში არსებითი მნიშვნელობა აქვს ჰაერის ტენიანობას და მკვებავი მცენარის ფოთლის მდებარეობას, რითაც უნდა აიხსნას ის გარემოება, რომ ატმის ბუგრი მიგრირებს კურკოვანი კულტურებიდან ბალახოვნებზე, ბოსტნეულ და ტექნიკურ კულტურებზე, რომლებიც ამ დრიოსათვის მისი კვებისა და გამრავლებისათვის უფრო ხელსაყრელია. ბუგრი აღმოსავლეთ საქართველოში, ზაფხულთან შედარებით, გაზაფხულსა და შემოდგომაზე უფრო ინტენსიურად მრავლდება. შავი ზღვის სანაპიროზე კი პირიქით — ბუგრის განვითარებისა და გამრავლებისათვის ყველაზე ხელსაყრელი პერიოდია ზაფხული, განსაკუთრებით კი მისი მეორე ნახევარი.

ებრძვიან სხვადასხვა მეთოდით: სასარგებლო მწერების მოსაზიდად ნექტარის მომცემ მცენარეებს თესენ ნაკვეთის ირგვლივ, იყენებენ პესტიციდებს.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 665.
2. 1 2  *ლობჟანიძე მზაღო*, *ტყებუჩავა ზაირა*, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ძირითადი მავნებლები და მათთან ბრძოლის ღონისძიებები, თბ.: საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, 2009. — გვ. 23–24.
**გრანტი** (ინგლ. grant — სუბსიდია, დოტაცია, საჩუქარი) — მეორე მხარისადმი უსასყიდლოდ გადაცემული ნებისმიერი ფასეულობა ან ბიუჯეტის შემოსავლების შევსების ერთ-ერთი წყარო, რომელიც არ ექვემდებარება დაბრუნებას.

გრანტი შეიძლება იყოს უსასყიდლოდ გადაცემული მიზნობრივი ფულადი ან ნატურალური ფორმით გამოხატული სახსრები, რომლებიც გამოიყენება ჰუმანური, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო-კვლევითი, ჯანმრთელობის დაცვის, კულტურული, სპორტული, ეკოლოგიური და სოციალური პროექტების, აგრეთვე სახელმწიფოებრივი ან საზოგადოებრივი მნიშვნელობის პროგრამების განსახორციელებლად. გრანტის მიღების წყარო (დონორი) შეიძლება იყოს მთავრობები, საერთაშორისო ორგანიზაციები, საგარეო არასახელმწიფოებრივი წყაროები და სხვ. გრანტის მიმღები შეიძლება იყოს სახელმწიფო, სახელმწიფო ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო, არასამეწარმეო იურიდიული პირი, მოქალაქე. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1991) საქართველო სხვადასხვა სახის გრანტს ღებულობს საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და პარტნიორი ქვეყნების მთავრობების ან მათი წარმომადგენლობებისგან, რაც აისახება საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შედეგად მიყენებული ზარალისა და მსოფლიოს ეკონომიკური კრიზისის საქართველოს ეკონომიკაზე გავლენის შერბილების მიზნით ევროკავშირის, ამერიკის შეერთებული შტატების, სხვა ქვეყნებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ საქართველოს 2008–2011 წლებისათვის გამოეყო გრანტი 2,0 მლრდ. აშშ დოლარის მოცულობით.

ლიტერატურა
----------

* *მესხია ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**აჰმედ მამედ ოღლუ ისაევი** - აზერბაიჯანელი მწერალი და პუბლიცისტი, აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი 1964 წლიდან, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1992 წლიდან), აზერბაიჯანის საპატიო ჟურნალისტი (1987), "ოქროს ფანქარი" (1974), "მაღალი ოსტატი" (1995), ჰასან ბეი ზარაბის (1996) და არაზის (1999) უმაღლესი ლიტერატურის პრემიის ლაურეატი, AKTA–ს საპატიო დოქტორი 2003 წლიდან, განჯისა და ახალგაზრდული საქველმოქმედო საზოგადოების თავმჯდომარე 1992 წლიდან.

ცხოვრება
--------

აჰმედ ისაევი დაიბადა 1940 წლის 30 აგვისტოს ზაგატალის რაიონის სოფელ სუვაგილში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან დაიწყო თავისი კარიერა მეურნეობაში. იგი მუშაობდა სუვაგილის სოფლის კლუბის დირექტორად. 1959-1965 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში, მან მუშაობა დაიწყო კომუნისტურ გაზეთში 1963 წელს: იყო უმცროსი ლიტერატურათმცოდნე, მთავარი ლიტერატურათმცოდნე და განყოფილების ხელმძღვანელი. 1970-1990 წლებში მუშაობდა განჯა-გაზახის რეგიონში სპეციალურ კორესპოდენტად. 1990-1991 წლებში იყო გაზეთის რეპუბლიკა დამფუძნებელი და პირველი მთავარი რედაქტორი. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა გაზეთებში ცხოვრება და "დილა". 1995 წლიდან არის გაზეთ აზერბაიჯანული რეგიონალური კორესპონდენტი.

ის პრესაშია 1957 წლიდან. იგი ურჩევნია ისტორიულ საგნებს, დოკუმენტურ გამომცემლობას. ის არის ორი ათასზე მეტი გაზეთის და ჟურნალების სტატიების და ოცდაათზე მეტი წიგნის ავტორი. ჟურნალისტის ჩხრეკის თანახმად, მოკლემეტრაჟიანი ფილმი "წერილები ფრონტიდან" გადაღებულია ლენინგრადის დოკუმენტურ სტუდიაში 1985 წელს და სპექტაკლი "ცარიელი ბარები" (1988) დაიდგა განჯას სახელმწიფო დრამატულ თეატრში.

იგი ეწვია თურქეთს (1974, 1992), საბერძნეთში (1977), საფრანგეთში (1985), ბულგარეთში (1987), ინგლისში (1994) სამთავრობო დელეგაციასთან და ჟურნალისტებთან. წარმოადგენდა აზერბაიჯანს გაზეთ უნიტას ფესტივალზე იტალიაში (1981) და საერთაშორისო მეცნიერების კურსები ეგვიპტეში (1995 წ.). 1999 წელს იგი წავიდა სალოცავი საუდის არაბეთში.

მიღწევა
-------

მან მოიგო მრავალი შემოქმედებითი კონკურსი. 1986 წელს იგი სსრკ კავშირის ჟურნალისტთა კავშირის მიერ დასახელდა "წლის ჟურნალისტი". მან სამჯერ მიიღო მოსკოვის ჟურნალისტის სპეციალური დიპლომი (1977, 1981, 1982). ინტელექტუალთა რესპუბლიკური საზოგადოების საბჭოს (1999 წ.) დიპლომის „მე -20 საუკუნის საპატიო ინტელექტის" გადაწყვეტილებით, კავკასია-მედიის საზოგადოებრივ გაერთიანებას მიენიჭა „პროფესიონალი ჟურნალისტი" (2008). 1970 წელს მიენიჭა ღირსების მედალი და 2005 წლის პროგრესის პრიზი.

მას მიენიჭა პრეზიდენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ბრძანებულება აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით "აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში გამორჩეული მომსახურებისთვის". განმეორებით, ის იყო აზერბაიჯანელი ჟურნალისტების წარმომადგენელი, ხოლო 1982 წელს სსრ კავშირის ჟურნალისტთა კავშირის მეხუთე ყრილობა. იგი თექვსმეტი წლის ვადით აირჩიეს აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის გამგეობაში.

სქოლიო
------
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი კანდელაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი კანდელაკი** (დ. 10 აპრილი, 1974, სოფ. ვარიანი, გორის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოს თასის გათამაშების მესამე პრიზიორი (1994). მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992). ატლანტის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1996, პირველი ორი ბრძოლის მოგების შემდეგ მესამე წრეში კუბელ ფელიქს სავონთან დამარცხდა და ბრძოლას გამოეთიშა). 1998 წლიდან პროფესიონალურ კრივში გადავიდა. მსოფლიოს ჩემპიონი WBU-ის ვერსიით (2002, 2003). პროფესიონალურ რინგზე გამართა 24 ბრძოლა და ყველა მოიგო (18 — ნოკაუტით). საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1997). საქართველოს კრივის ფედერაციის პრეზიდენტი (2002-იდან). ღირსების ორდენის კავალერი (1997). სპორტული კლუბის „ჩემპიონი" დამფუძნებელი (1999).

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1993 | ევროპის ჩემპიონატი | ბურსა, თურქეთი | -91 კგ | 01 ﻿1st |
| 1993 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ტამპერე, ფინეთი | -91 კგ | 02 ﻿2nd |
| 1997 | მსოფლიო ჩემპიონატი | ბუდაპეშტი, უნგრეთი | +91 კგ | 01 ﻿1st |

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 170, თბ. 1998–1999.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი კანდელაკი — ქართული სპორტის სტატისტიკა.
**ბეგა II სურამელი** (დ. დაახლოებით 1225 ― გ. XIII საუკუნის ბოლო), ქართველი დიდი ფეოდალი, ერისთავთ-ერისთავი, ქართლის ერისთავი.

საქართველოს მეფეების: დავით VI ნარინის, დავით VII ულუს, დემეტრე II-ისა და დავით VIII-ის კარის მოხელე-ვეზირი, მსახურთუხუცესი, გრიგოლ სურამელის ძე. სურამელი იყო თანშეზრდილი უფლისწულ დავით რუსუდანის ძისა, რომელსაც 1242/1243 სხვა ქართველებთან ერთად გაჰყვა ურდოში (ჯერ ბათო-ყაენთან, ხოლო იქიდან - ყარაყორუმში, დიდ ყაენთან). საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, ორმეფობის დროს (1247 - 1259), ბეგა თავის მამასთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1259 დასავლეთ საქართველოში გაჰყვა მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებულ დავით VI-ს. 1260, მამის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით ის დაბრუნდა აღმოსავლეთ საქართველოში, შეურიგდა მონღოლებს და მიიღო ულუ დავითისაგან მამის ორივე სახელო: ქართლის ერისთავობა და მსახურთუხუცესობა. ამ სახელოებს ის ფლობდა სიკვდილამდე (შემდეგ ისინი ებოძა მის უფროს ვაჟს ჰამადას). ჟამთაღმწერლის ცნობით, მონღოლები ბეგას უწოდებდნენ "სალინ-ბეგს", ე. ი. კარგ ბეგას.

ბეგას ასული ხუაშაქი იყო ლიხთ-იმერეთის მანდატურთუხუცეს ბედიან-დადიანის მეუღლე. ხუაშაქი და მისი მეუღლე იხსენიებიან მარტვილისა და ხობის ხატების წარწერებში. ბეგას ვაჟები ჰამადა, რატი, მიქელი, დემეტრე II-ისა და დავით VIII-ის დროის აქტიური პოლიტიკური მოღვაწეები იყვნენ.

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.* ქსე, ტ. 9, გვ. 609, თბ. 1985
**„დალა კოჯას ხელღვაჟალე"** („დალი კლდეში მშობიარობს") — უძველესი სვანური ფერხული და მისი თანმხლები სიმღერა. 

შექმნილია ნადირობის ქალღმერთ დალის პატივსაცემად. ფერხულში მონაწილეობენ როგორც მამაკაცები, ისე ქალები. შინაარსობრივად განეკუთვნება ამირანიანის სიმღერების ციკლს. მასში გადმოცემულია ამირანის დაბადების ეპიზოდი: კლდეში მშობიარე დალის დიდი სიმაღლიდან გადმოუვარდა ახალშობილი ამირანი, იგი მონადირე გერგილმა გამოსტაცა კლდის ძირში დაბუდებულ მგლის ხროვას და დედას დაუბრუნა. დალიმ დალოცა მონადირე და წარმატება უსურვა. 

სიმღერა სრულდება ჭუნირის თანხლებით (ან მის გარეშე) სამ ხმაში. სიმღერას ვრცელი ბალადური ტექსტი ახლავს. როგორც ლექსი, ისე სიმღერა წარმართულ პერიოდს უნდა განეკუთვნებოდეს. სიმღერა სრულდებოდა რიტუალის სახით, ნადირობის წინ; იგი სვანურისათვის დამახასიათებელი კომპლექსური მრავალხმიანობის ერთ-ერთი ცნობილი ნიმუშია. სრულდება ორგუნდოვანად (ანტიფონურად). მღერიან ქალებიც. მუსიკალური ზომაა 2/8.

ლიტერატურა
----------

* *თათარაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „დალა კოჯას ხელღვაჟალე" ანსამბლ „ქართული ხმების" შესრულებით („პირველი არხი", 2020) YouTube-ზე;
* „სვანური პოეზია", სიმღერები შეკრიბეს და ქართულად თარგმნეს ა. შანიძემ, ვ. თოფურიამ, მ. გუჯეჯიანმა (მასალები ქართველურ ენათა შესწავლისათვის, II). - თბილისი 1939. — ელექტრონული ვერსია, პროექტი „არმაზი".
გენუური გროში (გროსო), 1139-1339.
**გროში** (პოლ. grosz, გერმ. Groschen, ლათ. denarius grossus — „მძიმე მონეტა") — სხვადასხვა ქვეყნის და დროის მონეტა. პირველად მოიჭრა XII საუკუნეში იტალიაში, ქალაქ გენუაში, მასით — 1,46 გ. თავდაპირველად ის საკმაოდ დიდი ზომის ვერცხლის მონეტა იყო. 1266 წელს გროშის მსგავსი მონეტა („გროტურნუა") გავრცელდა საფრანგეთის სამეფოში და შემდგომ უკვე ბევრ ევროპულ სახელმწიფოში, მათ შორის, ინგლისში. ყველაზე გავრცელებული მონეტა იყო პრაღული გროში, რომელსაც XIV საუკუნის დასაწყისიდან XVI საუკუნის შუა პერიოდამდე ჭრიდნენ ჩეხეთში. ჩეხურის მსგავის გროში გავრცელდა ასევე გერმანიაში, პოლონეთსა და რუსეთში. XVI საუკუნეში გროში ხურდად იქცა და მრავალმა ქვეყანამ ამოიღო ხმარებიდან. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1918) პოლონეთმა შემოიღო საკუთარი ვალუტა — 1920 წლიდან დაიწყო ზლოტის მოჭრა, რომელიც უდრიდა 100 გროშს. საქართველოში გროში მიმოიქცეოდა ქვეყნის რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს და იმდროინდელი რუსული გროში მსგავსად ნახევარკაპიკიანს უტოლდებოდა. გროშს საუბარში ხშირად გადატანითი მნიშვნელობით ხმარობენ („გროშის ფასად", ე.ი. ძალიან იაფად, თითქმის მუქთად).

ლიტერატურა
----------

* *ჯიბუტი მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**ბართანგი** — მდინარე ავღანეთსა და ტაჯიკეთში. მიედინება ავღანეთის ბადახშანის პროვინციასა და ტაჯიკეთის მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე. მდინარე ფანჯის მარჯვენა შენაკადი.

სიგრძე — 528 კმ, აუზის ფართობი 24 700 კმ². ტიპური მთის მდინარეა. ზემოთში კვეთს პამირის მთებს ძლიერ დაკლაკნილი ხეობითა და ფართო დაჭაობებული ფსკერით, რომლის სიგანე 3-5 კილომეტრია. შუა და ქვემო დინებაში ღრმა და ვიწრო ხეობაში მიედინება. ბართანგი გამოედინება ჩაქმაქთინის ტბიდან, რომელიც მდებარეობს ავღანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბადახშანის პროვინციაში, სადაც 30 კმ მანძილზე გაედინება.

ბართანგი სათავეს იღებს მცირე პამირში, ვახანში, ზღვის დონიდან 2595 მ სიმაღლეზე. აქ იგი აქსუდ იწოდება. შემდეგ მიედინება აღმოსავლეთისაკენ და კვეთს ტაჯიკეთის ტერიტორიას, ხოლო შემდეგ უხვევს ჩრდილოეთისაკენ, სადაც მის ნაპირზე გაშენებულია დაბა მურღაბი. ქვემო დინებაში კი მდინარეს მურღაბს უწოდებენ, რომლის ქვემოთ, რამდენიმე მილის დაშორებით მდებარეობს სარეზის ტბა, რომელიც წარმოიქმნა 1911 წლის მიწისძვრის შედეგად, რომელმაც აგრეთვე წარმოქმნა მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე ბუნებრივი კაშხალი — უსოის კაშხალი. 

სარეზის ტბის ქვემოთ მდინარე ბართანგი იერთებს მდინარე ღუდარას. აქედან მდინარე ცნობილია ბართანგის სახელწოდებით. მდინარის დიდი ნაწილი მოქცეულია პამირის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. იგი ერთადერთი მდინარეა, რომელიც მთიანი ბადახშანის ავტონომიურ ოლქს კვეთს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ. 

უმეტესწილად იკვებება მყინვარული და თოვლის ნადნობი წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი 131 მ³/წმ, მაქსიმალური — 156 მ³/წმ, ხოლო მინიმალური — 103 მ³/წმ. ზემო დინებაში ოქსუ ან აქსუ ეწოდება, შუა დინებაში — მურღაბი. შეწონილი ნატანის საშუალო ხარჯი უდრის 130 კგ/წმ-ში. წყლის მინერალიზაცია 130-310 მგ/ლ, წყალმცირობისას — 360 მგ/ლ-მდე. ზემოთში ცხელი მინერალური წყაროებია. მდინარის წყლები გამოიყენება სარწყავად.

საბჭოთა დროს მდინარეზე აშენებული იყო შუჯანდის ჰიდროელექტროსადგური. ბართანგის წყალშემკრები აუზის ფარგლებში არც თუ ისე ბევრია სარწყავი მიწა. სარწყავი მიწათმოქმედების მცირე კერები განლაგებულია მდინარის შუა დინებაში, მისი მარცხენა შენაკადის — მდინარე რავმედარის შესართავის რიაონში. ოქსუს ზემოთებში არის სარწყავი მიწათმოქმედების ერთი მცირე მასივი და ვრცელი ფართობები. ბართანგის, მურღაბისა და ოქსუს ყველა შენაკადის ხეობებში არის ფართობები, რომლებიც ხელსაყრელია მთის მეცხოველეობის განვითარებისათვის.

ბართანგის წყალშემკრები აუზის ფარგლებში დიდი რაოდენობით არის აღმოჩენილი სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები, მათ შორის: ნახშირი, ვოლფრამის მადანი, ვერცხლისწყალი, ოქრო, ქვის მარილი და სხვა.

სახელწოდება „ოქსუ", რომელიც თურქული აქსუსაგან მომდინარეობს „თეთრ წყალს" ნიშნავს, ხოლო მურღაბი — „მდელოს მდინარეს". საკუთრივ ბართანგი მოიაზრება როგორც „ვიწრობში გამდინარე" მდინარე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტაჯიკეთის რუკა დაარქივებული 2005-05-09 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქის რუკა დაარქივებული 2008-12-19 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია — ბართანგი (რუსული)
2. 1 2 3  გეოგრაფიული ენციკლოპედია — ბართანგი (რუსული)
3. 1 2  академия наук таджикской сср.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-07-12. ციტირების თარიღი: 2016-11-01.
* 

**დალაპორტეს სახლი** (რუს. Дом Даллапорте) — ძველი ორსართულიან სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი № 9.

ისტორია
-------

ორსართულიანი სახლი იტალიის შესახვევში ააგეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დონელი კაზაკების მაიორის ალექსანდრე ეგოროვის სახსრებით. მოგვიანებით პირველი გილდიის ვაჭრის ივან პავლეს ძე დალაპორტეს ცოლის ეკატერინა ეგორის ასულის თხოვნით, რომელიც ამ დროისათვის უკვე სახლის ახალი დიასახლისი იყო, დააშენეს მეორე სართული.

სახლის მფლობელის, დალაპორტეს ოჯახში 1834 წელს დაიბადა ბიჭი, პანაგი. თავად ივანე პავლეს ძე გარდაიცვალა 1870 წელს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად 70 წლის ასაკში. 

XX საუკუნის დასაწყისში დალაპორტეს მემკვიდრეებმა გაყიდეს. იგი იყიდა ტაგანროგის მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქემ მინა ეგორის ძე სინოდი-პოპოვმა და კონსტანტინე ნიკოლოზის ძის ცოლმა ელენა სემიონის ასული ავერინომ. 1921 წლის მაისში ელენა ავერინო გარდაიცვალა ინფარქტის შედეგად 78 წლის ასაკში. ამ პერიოდისათვის სახლი შეფასებული იყო 26 000 რუბლად. 

საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად შენობაში განთავსებულია სილამაზის სალონი და საყოფაცხოვრებო ქიმიის მაღაზია. მეორე სართულზე განთავსებულია საცხოვრებელი ოთახები.

აღწერა
------

იტალიის შესახვევში მდებარე დალაპორტეს ორსართულიანი აგურის შენობა ასიმეტრიულია. პირველი სართულის ფასადზე ექვსი ფანჯარაა, ხოლო მეორე სართულზე - 5. შენობას აქვს ნახევრად სარდაფის სართული ფანჯრებით. ზედა სართულის ნაპირა ფანჯრები გაფორმებულია სანდრიკებით, ოთხ-ოთხი პილასტრით. 

ბინის წინ 2010 წელს დადგეს აკოფ ხალაფიანის სკულპტურული კომპოზიცია „მეგობრობა არ ჟანგდება"(„კლოუნი და კომპანია").

ლიტერატურა
----------

* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А. 2012. ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб. 1809–1812.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог. Итальянский переулок. д. 9 დაარქივებული 2014-03-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Глазычев В. Л. Архитектура. Энциклопедия. — М.: Дизайн. Информация. Картография; Астрель; АСТ, 2002. — 672 с. — ISBN 5-17-005418-1.
2. ↑  Скульптурная композиция "Дружба не ржавеет"
**არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი** (აზერ. Arxeologiya və Etnoqrafiya Muzeyi) — აზერბაიჯანის კულტურული დაწესებულება. განლაგებულია ბაქოში.

ისტორია
-------

დაარსდა 1976 წელს. სახელწოდება მიენიჭა აზერბაიჯანელი არქიტექტორ მიქაილ უსეინოვის პატივსაცემად.

2008 წელს მუზეუმში ჩატარდა სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები და გამოფენათა რიცხვი გაიზარდა 2000-მდე.

ექსპოზიცია
----------

მუზეუმი გაყოფილია ორ სექციად. ეთნოგრაფიის სექციაში წარმოდგენილია მასალები, რომლებიც მიეკუთვნებიან XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისს, ასევე აზერბაიჯანელი ხალხის ცხოვრებას.

არქეოლოგიის სექციაში წარმოდგენილია მასალები, რომელნიც მიეკუთვნებიან აზერბაიჯანის ისტორიულ განვითარებას, მის კულტურას ქვის ხანიდან გვიანი შუა საუკუნეების ხანამდე.
მუზეუმის ექსპონატები ქმნიან სრულ სურათს პირველყოფილი ადამიანის ბანაკებზე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, შუა საუკუნეების დასახლებებზე, ადრეულ ქალაქების კულტურაზე, უძველესი სახელმწიფოების ისტორიულ და მატერიალურ კულტურაზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Museums, Reserves, Galleries of Baku: Museum of Archaeology and Ethnography — National Tourism Promotion Bureau, 2017.
**„გრძელი ნათელი დღეები"** — 2013 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორები არიან ნანა ექვთიმიშვილი და სიმონ გროსი. 

ფილმის პრემიერა გაიმართა 2013 წელს, ბერლინის 63-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ფორუმის პროგრამაში და საავტორო კინოს საერთაშორისო ასოციაციის პრიზით აღინიშნა.

ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე „გრძელი ნათელი დღეები" ახალი ქართული ტალღის მომასწავებლად მიიჩნიეს, ხოლო ჰონკონგის ფესტივალზე ფილმს ქართული კინოს გაზაფხული უწოდეს. კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო გაერთიანება FIPRESCI-მ კი ფილმს ქართული კინემატოგრაფიის ხელახლა აღორძინების ნიმუში უწოდა.

ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ლიკა ბაბლუანი და მარიამ ბოკერია. ეს არის ფილმი ორ გოგონაზე, ეკაზე და ნათიაზე, რომლებიც 1990-იანი წლების თბილისში ცხოვრობენ. 

ფილმი საქართველომ წარადგინა ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიისათვის, მაგრამ ნომინაცია ვერ მიიღო.

ფილმი ემყარება ნანა ექვთიმიშვილის პირად მოგონებებს და მოგვითხრობს ორი მოზარდი გოგონას მეგობრობაზე. ნათიას მშობლების კონფლიქტი ფარულად ასახავს სამოქალაქო ომს, რომელიც მიმდინარეობს ახლად-დამოუკიდებელი საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. ეკას მამა ციხეშია, დედა კი მალავს მამის დაპატიმრების მიზეზს. ფილმი ასევე ეხება შემდეგ თემებს: იძულებითი ქორწინება, პურის რიგები და ძალაუფლების მქონე ადამიანების ტირანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „გრძელი ნათელი დღეები" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* „In Bloom" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Grzeli nateli dgeebi[*მკვდარი ბმული*]. ბერლინალე.
* In Bloom. cineuropa.
* ნანა ექვთიმიშვილი: „ერთი სული გვაქვს, ჩვენი ფილმი ქართველ მაყურებელს წარვუდგინოთ". „რადიო თავისუფლება", 22.02.2013.
* ‘In Bloom’ movie review (ინგლისური)
* ქართული ფილმები ბერლინის კინოფესტივალზე. გიორგი გვახარია „რადიო თავისუფლება", 14.02.2013.

სქოლიო
------

1. ↑  ბერლინალე დასრულდა. გიორგი გვახარია, „რადიო თავისუფლება", 17.02.2013.
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-12-22. ციტირების თარიღი: 2016-09-30.
3. ↑  Oscars: Georgia Nominates 'In Bloom' for Foreign-Language Category
4. ↑
**ბაქოს საბავშვო თეატრი** — არის ახალგაზრდა მაყურებლის თეატრი ყარაჩუშურში, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქო. თეატრი დაარსდა 2001 წელს. მონაწილეობს ეროვნულ და საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალებში, თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და მასპინძლობს სპეციალური საჭიროების ბავშვების თეატრალურ სტუდიას.

ისტორია
-------

ბაქოს ბავშვთა თეატრი 2001 წელს ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლების №260-ე ბრძანებით და ბაქოს ქალაქის კულტურისა და ტურიზმის დეპარტამენტის №32-ე ბრძანებულებით დაარსდა. ინტიგამ სულთანი თეატრის დირექტორია 2002 წლის 1 მაისიდან .

თითქმის 70 ბავშვი მუშაობს და ქმნის სპექტაკლებს აღნიშნულ თეატრში. სპეციალური საჭიროების ბავშვების თეატრალური სტუდია დაარსდა 2009 წლის ნოემბერში. [1] სტუდია მონაწილეობდა აზერბაიჯანში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვთა და ახალგაზრდობის თანამედროვე სპექტაკლების მე-4 ეროვნულ ფესტივალზე და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მეორე საერთაშორისო ახალგაზრდულ ფესტივალზე მოსკოვში და მათ მიენიჭათ დიპლომები.

ბაქოს ბავშვთა თეატრი მუშაობდა ზღვისპირა ეროვნული პარკის შენობაში 2008 წლის 23 მაისამდე. 2008 წლის 24 მაისიდან 2013 წლის 31 მარტამდე თეატრი განთავსდა სარაბსკის სახელობის კულტურის სახლში. 2013 წლიდან ბაქოს ბავშვთა თეატრი ფუნქციონირებს ქარაჩუხურის დასახლებაში, აბასოვის სახელობის კულტურის სახლში.

ფესტივალები
-----------

ბაქოს ბავშვთა თეატრმა მონაწილეობა მიიღო ფაჯრის 34-ე საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალში, რომელიც ჩატარდა 2016 წლის 21 იანვრიდან - 1 თებერვლამდე ირანში. [[თურქეთი|თურქეთში] სინოპის თეატრალურ ფესტივალზე ჯგუფმა შეასრულა სპექტაკლი „ქანდაკება". 

ბაქოს ბავშვთა თეატრმა მოაწყო ეროვნული და საერთაშორისო ფესტივალები, მათ შორის „ჩვენი თეატრის" ფესტივალი აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირთან და თურქეთის ხალხთა თეატრის თურქ შემსრულებლებთან ერთად. 

ბაქოს ბავშვთა თეატრი ასევე თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, როგორიცაა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი და ევროსაბჭოს ოფისთან. 

დღემდე, თეატრმა შექმნა 100-მდე თაეტრალური-მხატვრული წარმოდგენა. ერთ-ერთი გამორჩეული სპექტაკლია „ჰუმაის ოცნება", რომელიც დაფუძნებულია ელჩინ აფანდიევის შემოქმედებაზე, განკუთვნილია არის 3-7 წლის ბავშვებისთვის.

აღნიშნული სპექტაკლი ეხება, ბავშვის ცხოვრებას, რომელიც მუდამ ცუდად იქცევა თავის სათამაშოებთან, ჰუმეი ხედავს სათამაშოებს თავის ოცნებაში. ისინი მასთან არ თამაშობენ, სჯიან. ჯადოსნურ სამყაროში აღორძინებული სათამაშოები მოუწოდებენ დაეხმარონ ამ ჯადოსნური სამყაროს ბრძანებელს. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ცდილობენ დააწყნარონ ის, სათამაშოები აპროტესტებენ. ჰუმა ჰპირდება, რომ არ დააზარალებს მის სათამაშოებს. წარმოდგენა დაახლოებით 45 წუთს გრძელდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* დაარქივებული 2020-10-31 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Tariximiz.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-07. ციტირების თარიღი: 2020-10-27.
2. ↑  Baku Children's Theatre to join Fajr Int'l Theater Festival.
3. ↑  Baku Children Theatre to join festival in Turkey.
4. ↑  "Bizim teatr" festivalı en. ციტირების თარიღი: 2020-03-09
5. ↑  "Bizim Teatr Festivalı-2" maraqlı səhnə əsərləri ilə tamaşaçıların görüşünə gəlir (3 Oct 2015).
6. ↑  Bakı Uşaq Teatrının kollektivi "Türk xalqlarının teatrı" layihəsi çərçivəsində qardaş ölkədədir (24 Jun 2013).
**ბებო** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია 20 Steps Productions და ეროვნული კინოცენტრის﻿ მიერ 2013 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 11 წუთი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მოხუცი ბებო მყუდრო ოთახში, ლამფის შუქზე, საკერავ მანქანასთან ზის. იგი დაუსრულებელ ნაჭერს კერავს. ქუჩიდან შემოსული ხმაური მას არ აწუხებს. ეზოში, ლამპიონთან მდგარ მაგიდასთან მეზობლები თამაშობენ დომინოს. ქალები ფანჯრიდან ერთმანეთში მუსაიფობენ, დროდადრო კისკისებენ. შუახნის მამაკაცი ამაოდ ცდილობს აგურებზე შეყენებული მანქანის შეკეთებას.

ფილმზე მუშაობდნენ
-----------------

* **დამდგმელი რეჟისორი**: სანდრო ქათამაშვილი
* **სცენარის ავტორები**: ნიკოლოზ მდივანი, არჩილ თაბუკაშვილი, სანდრო ქათამაშვილი
* **დამდგმელი ოპერატორი**: სანდრო ქათამაშვილი
* **დამდგმელი მხატვარი**: რუსლან ბერიძე
* **ანიმატორები**: ნანა სამანიშვილი, ნათია ნიკოლაშვილი, ელინა ტოსტანოვსკაია, რომან კობაიძე, გიორგი ფოფხაძე﻿
* **კომპოზიტორი**: ნათია სართანია﻿
* **ხმის რეჟისორი/ოპერატორი**: ნიკოლოზ ფანიაშვილი
* **მუსიკის ავტორი**: ანა ქურთუბაძე
* **პროდიუსერი**: ვლადიმერ კაჭარავა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ბებო" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ანიმაციური ფილმი „ბებო" YouTube-ზე
**ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა**— აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარე ბიბლიოთეკა. აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა. დაარსდა 1919 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში.

ბიბლიოთეკის საფუძველი
---------------------

1919 წელს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების შემდეგ, უნივერსიტეტის საორგანიზაციო კომიტეტმა იზრუნა მისი ბიბლიოთეკის შექმნაზე და მოაწყო სპეციალური კომისია, რომელმაც იმუშავა უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკის შექმნაზე.

1919 წლის 2 ივნისს კომისიამ მიმართა ბაქოს ქალაქის ადმინისტრაციას თხოვნით, რომ მიხაილოვსკის (ახლანდელი მუსა ნაგიევი) საავადმყოფოში განთავსებული ბიბლიოთეკის წიგნთა ფონდი გადაეცა უნივერსიტეტს. მუნიციპალიტეტი დაეთანხმა კომისიის აღნიშნულ მოთხოვნას. შემდეგ, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის საორგანიზაციო კომიტეტის ბაქოს ნავთობმუშათა კონგრესის საბჭოსთვის მიმართვის თანახმად, საბუნჩუს საავადმყოფოს ბიბლიოთეკა უნივერსიტეტს გადაეცა 1920 წელს. საბიბლიოთეკო ფონდისთვის შეძენილ იქნა დაახლოებით 120 000 მანათის ღირებულების წიგნები სხვადასხვა ქვეყანაში. 

აღნიშნული უნივერსიტეტის საბიბლიოთეკო კომისიამ ასევე მიმართა მოსახლეობას და უპირველეს ყოვლისა, განმანათლებელ ინტელიგენციას, რომ უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკისთვის შეეგროვათ წიგნები და გადაეცათ უნივერსიტეტისთვის, რათა გამდიდრებულიყო ბიბლიოთეკის წიგნთა ფონდი. პეტიციის თანახმად, ბიბლიოთეკას მიეწოდება წიგნები მედიცინის, ისტორიისა და ფილოლოგიის შესახებ ყველა ენაზე. კომისიამ ნდობა გამოთქვა, რომ უნივერსიტეტის უდიდესი კულტურული მიზნებისათვის სამეცნიერო წიგნები გადაეცემა ბაქოს უნივერსიტეტს, აგრეთვე სხვა კულტურულ ცენტრებს .

საქმიანობა რესპუბლიკურ პერიოდში
-------------------------------

ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკაში გაიხსნა სპეციალური თურქული ფილიალი. სტამბოლიდან 212 წიგნი ჩამოიტანეს, რომ განყოფილება შეესრულებინათ შესაბამისი ლიტერატურით. 1920-იანი წლების დასაწყისისთვის ბიბლიოთეკა შეიცავდა 6000-ზე მეტ წიგნს, 130 გაზეთსა და ჟურნალს. 

უნივერსიტეტის სამეცნიერო წიგნის ფონდში შედის ლიტერატურა აზერბაიჯანულ, თურქულ, სპარსულ, არაბულ, ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ, რუსულ და თათრულ ენებზე. 

აღნიშნული ბიბლიოთეკის პირველ მკითხველებს შორის არიან მამედ ემინ რასულზადე, იუსიფ ვეზირ ჩემენზემინლი, აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევი, თაგი აბას შაჰბაზი, მირ ასადულა მირკასიმოვი და სხვა ცნობილი პიროვნებები. 1919 წლის ბოლოს - 1920 წლის დასაწყისში, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო ბიბლიოთეკამ თანდათან შეითავსა რესპუბლიკური საგანმანათლებლო დაწესებულებების ბიბლიოთეკების მეთოდოლოგიური ცენტრის როლი.

1920 წლის 16 იანვარს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში გაიმართა საზოგადოებრივი განათლების სამინისტროს ბიბლიოთეკართა სემინარი-შეხვედრა .

ლიტერატურა
----------

* Халафова Севда Абасгулу, Исмайлова Нигяр Нураддин. 100 ЛЕТ БИБЛИОТЕКЕ БАКИНСКОГО ГОСУДАРСТВЕННОГО УНИВЕРСИТЕТА: ВКЛАД В ПОДГОТОВКУ СПЕЦИАЛИСТОВ И НАУКУ // Научен вектор на Балканите. — 2019. — № 4 (6).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბაქოს სამეცნიერო ბიბლიოთეკა[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. 1 2  Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası I cild, Bakı, «Lider Nəşriyyat», 2004, s. 225