**რომას კალანტა** ( ლიეტ. Romas Kalanta ; 1953 წლის 22 თებერვალი, ალიტუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ — 14 მაისი , 1972, კაუნასი, ლიტვის სსრ, სსრკ ) — ლიეტუველი დისიდენტი. ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც თვითდაწვის აქტი ჩაიდინა.

ბიოგრაფია
---------

 რომას კალანტეს მემორიალური წარწერა კაუნასში
რომას კალანტა დაიბადა მშრომელთა ოჯახში. 1963 წელს ოჯახი საცხოვრებლად კაუნასში გადავიდა. რომასმა 1971 წელს არ ჩააბარა გამოსაშვები გამოცდები კაუნასის მე-18 საშუალო სკოლაში და გადავიდა საღამოს სკოლაში, სადაც მშრომელი ახალგაზრდები სწავლობდნენ. საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად შეძახილით "*თავისუფლება ლიტვას!"* "(იყვირა ლიეტუვურად) თავი დაიწვა მუსიკალური თეატრის მახლობლად, კაუნასის მთავარ ქუჩაზე, შადრევანთან, სადაც იკრიბებოდნენ ახალგაზრდები. მის ბლოკნოტში ნახეს ჩანაწერი: "*ჩემს სიკვდილში მხოლოდ სისტემაა დამნაშავე* ".

რომასის დაკრძალვა მოსალოდნელზე ორი საათით ადრე გაიმართა18 მაისს, ვინაიდან სსრკ კგბ-ს თანამშრომლებს სურდათ თავიდან აეცილებინათ ხალხმრავლობა. შედეგად, რომასის სახლთან შეკრებილი ახალგაზრდების დიდი ნაკადი დაიძრა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩისკენ — თავისუფლების ხეივნის მიმართულებით ( ლაისვეს ხეივანი ). 18 და 19 მაისს დემონსტრაციებში 3000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, ძირითადად ახალგაზრდები. საპროტესტო აქციების ჩახშობაში მონაწილეობდნენ მოხალისე რაზმელები, მილიცია, ჯარისკაცები; აქციის მონაწილეები სცემეს, დააკავეს და დააპატიმრეს, თავები გადაპარსეს, ზოგიერთი ქალაქიდან რამდენიმე ათეულ კილომეტრში გაიყვანეს და გაუშვეს. დააკავეს 402 ადამიანი; მათგან 33 ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას დაეკისრა, რვა პირი გაასამართლეს როგორც ხულიგნი და ანტისოციალური ელემენტი. ოფიციალურმა გარდაცვალების შემდგომმა ექსპერტიზამ კალანტა ფსიქიკურად დაავადებულად გამოაცხადა. 8 წლის განმავლობაში მშობლებს არ აძლევდნენ უფლებას რომაინიას სასაფლაოზე საფლავის ქვა დაედოთ (ეს მხოლოდ 1982 წელს მოხერხდა).

1989 წელს შეიქმნა კომისია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ექიმი ლ. რადავიჩიუსი, არსებული მონაცემების შესწავლისა და კალანტას მეგობრებთან და ნათესავებთან გასაუბრების შემდეგ, დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ კალანტას რაიმე ფსიქიკური დაავადება ჰქონდა.

ხსოვნა
------

რომას კალანტას შესახებ დაიწერა რამდენიმე წიგნი, გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი "შადრევანის შვილები" (რეჟისორები რაიმუნდას ბანიონისი, ანდრიუს შუშა; 1990 წ. ).

2000 წლის 5 ივლისს რომას კალანტას სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ვიტისის ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენი. 2002 წლის 14 მაისს, ლიეტუვის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ვალდას ადამკუსის მონაწილეობით, იმ ადგილას, სადაც კალანტასმა განახორციელა თვითდაწვის აქტი, გაიხსნა ძეგლი "მსხვერპლის ველი" 

(«Aukos laukas» ; მოქანდაკე რობერტას ანტინის უმცროსი, არქიტექტორი საულიუს იუსკისი ). 

2022 წლის 14 მაისს, კალანტას გარდაცვალებიდან ორმოცდაათი წლისთავზე, კაუნასის მუსიკალური თეატრის სცენაზე შედგა კიპრას მასანაუსკასის როკ ოპერის „1972" პრემიერა. . იმავე წელს ლიეტუვის ფოსტამ გამოუშვა საფოსტო მარკა, რომელიც ეძღვნებოდა რომას კალანტას ხსოვნას.

ჯილდოები
--------

* ვიტისის ჯვრის ორდენის დიდი ჯვარი (2000 წლის 1 ივლისი, სიკვდილის შემდეგ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Факел Ирины Славиной / Шлосберг YouTube-ზე // ГражданинЪ TV. 5 октября 2020.

სქოლიო
------

1. ↑  Łukasz Kamiński (20 January 2010). "Gyvieji fakelai" (ლიეტუვ.). Bernardinai.lt. Retrieved 23 April 2010.
2. ↑  Smith, Hedrick (28 May 1972). "Some Cracks in the Kremlin Wall". *The New York Times*: E2.
3. ↑  Anušauskas, Arvydas (2003). "KGB reakcija į 1972 m. įvykius". *Genocidas Ir Rezistencija* (ლიეტუვ). **1** (13).
4. ↑  Rokas Subačius. Dramatiškos biografijos: kovotojai, kūrėjai, karjeristai, kolaborantai... — V.: Mintis, 2005. — 443 p.: iliustr. ISBN 5-417-00887-7
5. ↑  1972. ციტირების თარიღი: 2022-05-03.
6. ↑  Petersen, Roger Dale (2001). *Resistance and rebellion: lessons from Eastern Europe*. Cambridge University Press. p. 291. ISBN 978-0-521-77000-2.