**ფეტჩაბუნი** (ტაი. เพชรบูรณ์) — ტაილანდის 76 პროვინციიდან (*ჩანვატი*) ერთ-ერთი, რომელიც მდებარეობს ტაილანდის ცენტრალურ ნაწილში. მისი მეზობელი პროვინციებია (ჩრდილოეთიდან საათის ისრის მიმართულებით) ლეი, ქონკენი, ჩაიიაფუმი, ლოპბური, ნაქონსავანი, ფიჩტი და ფიტსანულოკი.

გეოგრაფია და კლიმატი
--------------------

ფეტჩაბუნი მდებარეობს ტაილანდის ქვედა ჩრდილოეთ რეგიონში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ რეგიონებს შორის. პროვინცია მდებარეობს მდინარე პა საკის ფართო ნაყოფიერ ხეობაში, რომელიც აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია ფეთჩაბუნის ქედის მთებით.

ხაო ხოს ეროვნული პარკი, ნამ ნაოს ეროვნული პარკი და ტატ მოკის ეროვნული პარკი ნაწილობრივ ან სრულიად პროვინციაში მდებარეობენ. 

ფეტჩაბუნი, განსაკუთრებით ხაო ხო არის ადგილი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია კარგი ამინდი და სიგრილე მთელი წლის განმავლობაში. ამ ადგილს ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „ტაილანდის შვეიცარიას".

სახელწოდება
-----------

სიტყვა *ფეტჩა* წარმოშობილია სანსკრიტული სიტყვიდან *ვაჯრა,* რაც ნიშნავს „ალმასს" (ან ინდრას იარაღს), ხოლო სიტყვა *ბუნ* სანსკრიტული *პურნასგან* მომდინარეობს და „სრულ", „სრულყოფილ" ან „მთელს" ნიშნავს. აქედან გამომდინარე, პროვინციის სახელი სიტყვასიტყვით არის „სრულყოფილი ბრილიანტი".

თავდაპირველად პროვინციას უწოდებდნენ „ფე-ჩა-ბუთს", როგორც „ფუენჩაპურა", რაც ნიშნავს ქალაქს, რომელსაც უამრავი კულტურა აქვს.  მიზეზი არის ის, რომ პროვინცია ძალიან ნოყიერია და რესურსებით მდიდარია. მიწის ნაყოფიერების გამო, ფეტჩაბუნი ყოველთვის იყო სოფლის მეურნეობაში გამორჩეული პროვინცია.

ისტორია
-------

ფეტჩაბუნი დაარსდა ორი სამეფოს მიერ: სუხოტაის სამეფო და აიუტთაიას პერიოდის მეფე ნარაის მიერ. 

XX საუკუნის დასაწყისში *თესაფიბანის* ადმინისტრაციულ რეფორმებში, პროვინციამ, ლომ საქის პროვინციასთან ერთად, ჩრდილოეთით, შექმნა პეტჩაბუნი. ეს იყო ყველაზე მცირე და ყველაზე ადრინდელი დაარსებული მონთონი, რომელიც 1915 წელს დაიშალა. ლომ საქის პროვინციის გაუქმების შემდეგ 1932 წელს პერტჩაბუნი გაერთიანდა.

1968-1982 წლებში კომუნისტმა აჯანყებულებმა დააარსეს ბაზები პროვინციის მთებში. ფარული ადგილებიდან ისინი ზოგჯერ ებრძოდნენ ტაიელების არმიას.

სიმბოლოები
----------

პროვინციის გერბზე გამოსახულია ალმასი მთაზე, რაც პროვინციაში ალმასების მოპოვების შესაძლებლობას უსვამს ხაზს. წინა პლანზე თამბაქოს მცენარეებია, რადგან ის ერთ-ერთი კულტურაა, რომელიც პროვინციაში მოჰყავთ. პროვინციული ხე არის თამარინდი. *ქრასპედაკისტა სოვერბი*, მტკნარი წყლის *მედუზების* უიშვიათესი სახეობაა, რომელიც ფეტჩაბუნის ეროვნულ ცხოველს წარმოადგენს. იმის გამო, რომ ფეტჩაბუნი მსოფლიოში ერთ-ერთია იმ იშვიათი ადგილებიდან, ეს არის უხერხემლო ცხოველების ჰაბიტატი. 

 გზა ხაო ხოს მიმართულებით

ეკონომიკა
---------

ტურიზმი პროვინციის მთავარ ინდუსტრიად ითვლება.

ფუ თაპ ბოეკი პროვინციის ყველაზე მაღალი მთა. ეს არის ცნობილი ტურისტული დანიშნულების ადგილი, სადაც ქვეყნის მასშტაბით კომბოსტოების მოყვანის უდიდესი კერაა.

ტრანსპორტი
----------

### გზა

ფეტჩაბუნი ბანკოკიდან 346 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს და მოგზაურობა შესაძლებელია 1-ლი და 21-ე მარშრუტების გამოყენებით. 

### საჰაერო

ფეტჩაბუნს ემსახურება ფეტჩაბუნის აეროპორტი. ბანგკოკის მიმართულებით ფრენებს კომპანია Nok Air ახორციელებს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

 11 ოლქის რუკა
პროვინცია დაყოფილია 11 ოლქად (*ამფო*). ოლქები თავის მხრივ იყოფა 117 ქვეოლქად (*ტამბონი*) და 1261 სოფლად (*მუბანი*).

|  |  |
| --- | --- |
| 1. მუეანგ ფეტჩაბუნი
2. ჩონ დაენი
3. ლომ საკ
4. ლომ კაო
5. ვიჩიან ბური
6. სი თეპი
 | 1. ნონგ ფაი
2. ბუენგ სემ ფანი
3. ნამ ნაო
4. ვანგ პონგი
5. ხაო ხო
 |

### ადგილობრივი მთავრობა

2019 წლის 26 ნოემბრისთვის არსებობს : ერთი *ფეტჩაბუნის* პროვინციული ადმინისტრაციული ორგანიზაცია (*ონგკან ბორიჰან სუან ჩანგვატ*) და 25 მუნიციპალური (*თესაბან*) რეგიონები. ფეტჩაბუნს, ვიჩიან ბურს და ლომ საკს აქვთ ქალაქის (*თესაბან მუეანგ*) სტატუსი. შემდგომ არსებობს 22 ქვეგანყოფილების მუნიციპალიტეტი (*თესაბან ტამბონ*). მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს მართავს 102 ქვეგანყოფილების ადმინისტრაციული ორგანიზაცია - SAO (*ონგკან ბორიჰან სუან ტამბონ)*.

2017 წლის ადამიანის განვითარების ინდექსი
----------------------------------------

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ჯანმრთელობა | Განათლება | დასაქმება | შემოსავალი |
|  |  |  |  |
| 35 | 49 | 39 | 14 |
| საცხოვრებელი | ოჯახი | ტრანსპორტი | Მონაწილეობა |
|  |  |  |  |
| 18 | 24 | 43 | 14 |
| პროვინცია ფეტჩაბუნი, HAI 2017-ის 0.6239 ღირებულებით „გარკვეულწილად მაღალი", რეიტინგში მე-16 ადგილს იკავებს. |

2003 წლიდან, გაეროს განვითარების პროგრამამ (UNDP) ტაილანდში პროგრესი განიცადა. აქ ადამიანის გავითარება ქვეეროვნულ დონეზე ხდება, რომელიც მოიცავს ადამიანის განვითარების რვავე ძირითად სფეროს. ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ეროვნულმა საბჭომ ცალკეულ პროვინციების განვითარებაზე (NESDB) პასუხისმგებლობა 2017 წლიდან აიღო.

|  |  |
| --- | --- |
| რანგი | კლასიფიკაცია |
|  1 - 15 | „მაღალი" |
| 16 - 30 | „გარკვეულწილად მაღალი" |
| 31 - 45 | „საშუალო" |
| 45 - 60 | „გარკვეულწილად დაბალი" |
| 61 - 77 | „დაბალი" |

ადგილობრივი პროდუქტები
----------------------

* ტკბილი თამარინდი
* არაბიკას ყავა
* ხაო ლამ
* შავი გალინგალე
* სტევიას ჩაი
* ტაილანდური ვერმიშელი ბრინჯის მაკარონებით
* კომბოსტო
* Შემწვარი ქათამი

ცნობილი ადამიანები
------------------

* საენსკ მუანგსურინი (დ. 1950–2009), მოკრივე
* ხაოსაი გალაქსი (დ. 1959), მოკრივე, საერთაშორისო კრივის დიდების დარბაზის წევრი
* კაოკორ გალაქტიკა (დ. 1959), მოკრივე
* ჩანა პორპაოინი (დ. 1966), მოკრივე
* სონგკრამ პორპაოინი (დ. 1966), მოკრივე
* სუჯინ ნაკნაიომი (დ. 1979), ფეხბურთელი
* ჩაკრიტ ბუათონგი (დ. 1985), ფეხბურთელი
* სიტისაკ ტარაპანი (დ. 1984), ფეხბურთელი

გამოყენებული ლიტერატურა
-----------------------

1. ↑  เที่ยวเขาค้อ "สวิสเซอร์แลนด์เมืองไทย" แดนแห่งขุนเขาและทะเลหมอก ณ เมืองเพชรบูรณ์ thai. *Tong Tua Thai.com*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-11-17. ციტირების თარიღი: 2020-11-09.
2. ↑  Thanarutleasakon, k. (2002). Pra – wat – tai – sart – Thai – ched– sib – hoke – jung -wat [Thai history of 76 provinces]. Bangkok : One World Publishing.
3. ↑  สัตว์น้ำประจำจังหวัดเพชรบูรณ์ thai. *4.fisheries.go.th*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-09-30. ციტირების თარიღი: 2020-11-09.
4. ↑  დაარქივებული ასლი (2017-03-28).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-09-09. ციტირების თარიღი: 2020-11-09.
5. ↑
6. ↑  შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები **url** და **title** აუცილებელად უნდა მიეთითოს. (26 November 2019).
7. ↑  "รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ.2561" დაარქივებული 2020-06-21 საიტზე Wayback Machine.  [Statistics, population and house statistics for the year 2018]. Registration Office Department of the Interior, Ministry of the Interior (in Thai). 31 December 2018. Retrieved 20 June 2019.
8. ↑  Human achievement index 2017 by National Economic and Social Development Board (NESDB), pages 1-40, maps 1-9, retrieved 14 September 2019, ISBN 978-974-9769-33-1

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტაილანდის ადმინისტრაციული დაყოფა |
| --- |
|  |
| ჩრდილოეთი | 
* ჩიანგმაი
* ჩიანგრაი
* ლამპანგი
* ლამფუნი
* მეჰონგსონი
* ნანი
* ფაიაუ
* ფრე
* უტარადიტი
 |  |
|  |
| ისანი | 
* ამნატჩარენი
* ბენგკანი
* ბურირამი
* ჩაიიაფუმი
* კალასინი
* ქონკენი
* ლეი
* მაჰასარაქამი
* მუკდაჰანი
* ნაქონფანომი
* ნაქონრატჩასიმა
* ნონგბუალამფუ
* ნონგქაი
* როიეტი
* საკონ-ნაქონი
* სისაკეტი
* სურინი
* უბონრატჩათანი
* უდონთანი
* იასოთონი
 |
|  |
| ცენტრალური | 
* ანგთონგი
* ჩაინატი
* კამფენგფეტი
* ლოპბური
* ნაქონ-ნაიოკი
* ნაქონპათომი
* ნაქონსავანი
* ნონთაბური
* პათუმთანი
* ფეტჩაბუნი
* ფიჩიტი
* ფიტსანულოკი
* აიუთაია
* სამუტპრაკანი
* სამუტსაქონი
* სამუნგსონგქარამი
* სარაბური
* სინგბური
* სუქოტაი
* სუფანბური
* უთაითანი
 |
|  |
| აღმოსავლეთი | 
* ჩაჩენგსაო
* ჩანთაბური
* ჩონბური
* პრაჩინბური
* რაიონგი
* საკეო
* ტრატი
 |
|  |
| დასავლეთი | 
* კანჩანაბური
* ფეტჩაბური
* პრაჩუაპქირიქანი
* რატჩაბური
* ტაკი
 |
|  |
| სამხრეთი | 
* ჩუმფონი
* კრაბი
* ნაქონსითამარატი
* ნარათივატი
* პატანი
* ფანგნგა
* ფათალუნგი
* ფუკეტი
* რანონგი
* სატუნი
* სონგქალა
* სურატ-თანი
* ტრანგი
* იალა
 |

 |