|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მხარგრძელი**. |

**ავაგ მხარგრძელი** (გ. 1250) — XIII საუკუნის II მეოთხედის ქართველი დიდებული, ივანე I მხარგრძელის ძე. მამის სიკვდილის (1227) შემდეგ გახდა სპასალარი, ხოლო 1242 წელს მონღოლეთში პირველი მოგზაურობის შემდეგ რუსუდანის მიერ მიენიჭა ათაბაგის წოდება. ავაგით დასრულდა (იგი უძეოდ გადეგო) მხარგრძელთა ძირითადი შტოს (ივანეს სახლი) მამაკაცთა ხაზი. ავაგს ცოლად ჰყავდა რაჭის ერისთავის კახაბერისძის ასული გვანცა, რომელიც დაქვრივების შემდეგ შეირთო მეფე დავით VII ულუმ.

მხარგრძელი მოღვაწეობდა მონღოლთა მიერ საქართველოს დაპყრობისა და მათი ბატონობის პირველ პერიოდში. მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ამ პერიოდის საქართველოს საშინაო და საგარეო ცხოვრებაში. როდესაც მონღოლები შემოიჭრნენ საქართველოში, ავაგი, ნაცვლად იმისა, რომ ორგანიზებული წინააღმდეგობა გაეწია მტრისთვის, გამაგრდა თავის ციხე კაენში, ხოლო შემდეგ დაუზავდა მტერს და მათთან ერთად მონაწილეობდა ლაშქრობებში. მონღოლებმა — ჯერ ბათო-ყაენთან გაგზავნეს, ოქროს ურდოში, ხოლო შემდეგ — დიდ ყაენთან ყარაყორუმში. აქ ავაგი სხვა ქართველ დიდებულებთან ერთად დავით ნარინის ამალაში შედიოდა და მხარს უჭერდა მის კანდიდატურას სამეფო ტახტზე (დავით ულუს წინააღმდეგ). მხარგრძელი მონღოლებმა ორივე დავითზე ადრე გაგზავნეს საქართველოში, სადაც მას კონფლიქტი მოუხდა ეგარსლან ბაკურციხელთან, რომელიც უმეფობის ხანაში (1245-1247) პირველი კაცი გახდა. საქართველოში დაბრუნების რამდენიმე წლის შემდეგ ავაგი გარდაიცვალა. დაკრძალულია თავის საგვარეულო მონასტერში — ახტალის მონასტერი.

ავაგ ათაბაგი მოხსენიებულია ახტალის კედლის წარწერაში: „პეტრემ და მისმა ძმისწულმა ილარიონმა თავიანთი სულის საოხად და მათი უშაულო პატრონის - ათაბაგ ავაგის მოსახსენებლად ააგეს მცირე ეკვდერი თორმეტი მოციქულის დღესასწაულის სახელზე ახტალაში."

გენეალოგიური ხე
---------------


მხარგრძელთა გენეალოგია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ხოსრო |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ავაგ-სარგისი |  |  |  | ქარიმი |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | ზაქარია I |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | სარგისი + 1187ამირა, ამირსპასალარი |  |  |  |  |  | ვარამი |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|  |  |  |  |  |  |  |  | ზაქარია +1212ამირსპასალარი,მანდატურთუხუცესი |  | ნანე(ინანა) |  | დოპი(შუშანი) |  | თამთა |  | ივანე +1227მსახურთუხუცესი,ამირსპასალარი, ათაბაგი |  |  |  | ზაქარიაგაგელი |  | სარგისთმოგველი |   |   |   |   |   |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |   |   |  |  |  |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |
|  |  |  |  |  |  |  |  | შანშე (შაჰანშა) +1262მანდატურთუხუცესი |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | თამთა |  | ავაგ-სარგისი +1250ამირსპასალარი, ათაბაგი |  | ვარამ გაგელი,მსახურთუხუცესი |  | თაყაიდინ თმოგველი |   |   |   |   |  |
|
|  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |   |   |  |  |  |   |   |  |  |  |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| არტაშირი |  | ზაქარია +1262ამირსპასალარი |  | ავაგ-სარგისი +1268მანდატურთუხუცესი, ამირსპასალარი |  | ივანემანდატურთუხუცესი |  | მხარგრძელიამირსპასალარი |  | აღბუღა |  | ბერიგიორგი |   |   |  |  | აღბუღა |  | სარგისთმოგველი |
|
|  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |  |  |  |  |   |   |  |  |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
| დავითი |  | შანშეამირსპასალარიათაბაგი |  | ვარამათაბაგი |  | არტაშირი |  | აღბუღა |  | ზაზა |  |  |  | ხოშაქი |  | ვარამი |  | ზაქარია |  | ივანე |  |   |  |
|
|  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |   |   |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  | ზაქარიაათაბაგი |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | შაჰანშაათაბაგი |  |  |  | ზაქარია |
|

ლიტერატურა
----------

* *მესხია შ.* საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში, თბ. 1979;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2-3, თბ. 1965-1966;
* *Джанашиа С. Н.* Об одном примере искажения исторической правды... Тб. 1947;
* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 271.

სქოლიო
------

1. ↑  ზაზა ალექსიძის მოხსენება
2. ↑  შოთა მესხია, „საშინაო პოლიტიკური ვითარება და სამოხელეო წყობა XII საუკუნის საქართველოში", თბ. 1979, გვ. 318