recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნოდარ ვალიშვილი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1932, ქუთაისი — გ. 2017) — ქართველი თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პედაგოგი, ინჟინერ-ტექნოლოგი, მათემატიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1972).

ბიოგრაფია
---------

1956 წელს დაამთავრა მოსკოვის ჩარხსაინსტრუმენტო ინსტიტუტი („მოსსტანკინი"). 1968 წელს — მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი.

1956-1958 წლებში მუშაობდა დახურულ საწარმოში ძერჟინსკში (მოსკოვის მახლობლად). 1961 წლიდან იყო მოსსტანკინის მასალათა გამძლეობის კათედრის დოცენტი. 1966 წლიდან იყო ნ. ბაუმანის სახელობის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლის მასალათა გამძლეობის, მანქანების დინამიკის და სიმტკიცის კათედრის პროფესორი. 1973-1989 წლებში — ქუთაისის ახლად დაარსებული ნიკოლოზ მუსხელიშვილის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი. 1989-1998 წლებში იყო კათედრის გამგე. 1998 წელს დააარსა ახალი ტიპის საავტორო საშუალო სკოლა და იყო ამ სკოლის დირექტორი, შემდგომში — სამეცნიერო ხელმძღვანელი. 2009 წლიდან აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის თემატიკა დაკავშირებულია თანამედროვე გამოთვლითი საშუალებების დანერგვასთან, რომელიც არაწრფივი ანალიზის სტრატეგიის ახლებურად გააზრების საშუალებას იძლევა და მნიშვნელოვნად აფართოებს საკვლევი ამოცანების კლასს. 1968 წელს მის მიერ ამოხსნის პარამეტრით გაგრძელების მეთოდში შემოთავაზებული იქნა პარამეტრის ცვლილების ხერხი, რამაც საშუალება მისცა პირველად, მეცნიერულად დასაბუთებულად შეესწავლა ბრუნვითი გარსების არაწრფივი ქცევა კრიტიკულ ზღვარს მიღმა. მის შრომებში დამუშავებულმა ალგორითმმა და ნაყოფიერმა იდეებმა დაამტკიცეს თავიანთი ღირებულება და ეფექტურობა გარსების არაწრფივი თეორიის ფართო წრის ამოცანების ამოხსნისას და თეორიულ საფუძვლად დაედო ალგორითმებსა და პროგრამებს, რომლებიც გამოიყენება თხელკედლიანი კონსტრუქციების გაანგარიშებისათვის და პროექტირებისათვის. ავტორია 21 მონოგრაფიისა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. არჩეული იყო საქართველოს სსრ მეცხრე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ჯილდოები
--------

* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* ღირსების ორდენი

ბიბლიოგრაფია
------------

* მასალების და კონსტრუქციების გამძლეობა: სახელმძღვ. სტუდ. თბ. ჯისიაი, 2008, გვ. 548
* ჩვენი სკოლა ქართული, ქუთაისი, საქართველო, ქუთაისის ფილიალი, 2002, 296
* თხელკედლიანი კონსტრუქციების სტატიკა და დინამიკა, თბ. 1990, 207
* რწმენა და ფიქრები: ქუთაისის პოლიტექნ. ინ-ტის რექტორის ჩანაწერები, თბ. საბჭ. საქართველო, 1984, გვ. 251

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 144.
* საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 2016, გვ. 217-218

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ვალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ეიუბ აბდულაევი** (აზერ. Əyyub Abdullayev, სრული სახელი:*Əyyub Mahmud oğlu Abdullayev*; დ. 17 ივნისი, 1967, ეღეგნავანი — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — შავი იანვრის მოწამე.

ბიოგრაფია
---------

აიუბ აბდულაევი დაიბადა 1967 წლის 17 აგვისტოს სომხეთის სსრში, ვედურის რაიონში, სოფელ შიდლიში. 1987 წელს დაბრუნდა სამხედრო სამსახურიდან. 1988 წლის ნოემბერში სომხეთიდან აზერბაიჯანელთა მასობრივი განდევნის გამო, მისი ოჯახი იძულებული გახდა დაეტოვებინა მშობლიური მიწა და ბაქოში გადასულიყო. მუშაობდა ბაქოს მაცივრების ქარხანაში მუშად.

ის სახლიდან ღამის 12:30 საათზე გავიდა. შავ ხალათში იყო გამოწყობილი, ჯიბეში პირადობის მოწმობა და 27 მანaთი 60 კაპიკი. იმ ღამეს ის სასტუმრო "ნახიჩევანთან" გარდაიცვალა. 22 იანვარს უცნობი პირის სახით დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანზე.

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17 (აზერბაიჯანული)
2. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05 (აზერბაიჯანული)
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2013-01-28 (აზერბაიჯანული)
**მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი** (რუს. Храм Илии Пророка) — უმოქმედო მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტერიტორიაზე. ტაძარს აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. მდებარეობს მისამართზე ვორონცოვის ველი № 16․

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ელია წინასწარმეტყველის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნებდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი ააგეს XV საუკუნეში თათრების ჯარზე გამარჯვების აღსანიშნავად. ეს მოვლენა მოხდა სწორედ ამ ადგილზე 20 ივლისს, ელია წინასწარმეტყველის ხსენების დღეს. წყაროების თანახმად, ტაძრის პირველი მოხსენიება თარიღდება 1476 წლით. ეკლესია მდებარეობდა სოფელ ვორონცოვოში. XV საუკუნის ბოლოს ივანე III-მ აქ ააგო ქალაქგარე სასახლე, რის გამოც ეკლესიამ მიიღო კარის ეკლესიის სტატუსი. XVI საუკუნის დასაწყისში ეკლესია გადავიდა ვასილი III-ის ხელში. 25 მარტს ვასილი აღნიშნავდა დაბადების დღეს და ეს თარიღი ემთხვეოდა ხარების დღესასწაულს, ამის შემდეგ მან ტაძრის სიახლოვეს ააგო ქვის ეკლესია ხარების სახელზე. ეკლესია შენდებოდა 1514-1516 წლებში იტალიელი ხუროთმოძღვარის ალევიზის მიერ. 1525 წლის შემდეგ ვასილი არ სტუმრებია ეკლესიას, რის გამოც ტაძარი გახდა სამრევლო. 

1653 წლის ზაფხული მოსკოვში გვალვიანი იყო. მოსახლეობა შიშმა მოიცვა. ალექსი მიხეილის ძემ განაცხადა, რომ ააშენებდა ტაძარს იმ წმინდანის სახელზე, რომელ დღესაც წვიმა მოვიდოდა. 1653 წლის 20 ივლისს გაწვიმდა. ალექსი მიხეილის ძემ ძველი ტაძრის ადგილზე ააშენა ელია წინასწარმეტყველის სახელობის ახალი ეკლესია. XVIII საუკუნის დასაწყისში ხარების ეკლესია დაანგრიეს. იგი შეცვალა ეკლესიამ, რომელსაც ჰქონდა ხუთი გუმბათი და აშენებული იყო ბაროკოს სტილში. ამავე საუკუნის შუა წლებში ააშენეს სამრეკლო. XIX საუკუნეში ეკლესია ორჯერ გადააკეთეს. 

1929 წელს ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა. მასში განათავსეს აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი. XXI საუკუნეში ეკლესიაში განთავსებული იყო ფონდსაცავი.

სქოლიო
------

1. ↑  Церковь Ильи Пророка на Воронцовом поле, 1514-1515 гг. 1665 г. XIX в.. dkn.mos.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-22. ციტირების თარიღი: 2015-05-22.
2. 1 2 3  Церковь Илии Пророка, что под Сосенками.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-04-27. ციტირების თარიღი: 2015-05-20.
**ხალხთა კარიბჭე**, ასევე ცნობილი, როგორც **ქსერქსეს კარიბჭე** — არქიტექტურული ძეგლი პერსეპოლისის ტერიტორიაზე, ირანი. ხალხთა კარიბჭის აგების ბრძანება გასცა დარიოს I-ის (ძვ. წ. 522-486 წწ.) ვაჟმა ქსერქსე I-მა (ძვ. წ. 486-465 წწ.), რომლის შესახებაც ირკვევა XPa-ს სახელით ცნობილი წარწერის მიხედვით.

ნაგებობა შედგებოდა ერთი დიდი ოთახისგან, რომლის სახურავი ეყრდნობოდა ზარის ფორმის საყრდენების მქონე ქვის ოთხ სვეტს. გარე კედლები, ფართო ბლოკით იყო მორთული, ხშირი ნიშებით. სამივე კედლიდან თითოეულს, აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით, ქვის ძალიან დიდი კარი ჰქონდა. დასავლეთის კართან აღმართული იყო წყვილი მასიური ხარის გამოსახულება. სამხრეთით მდებარე კარი ყველაზე დიდია და იხსნება აპადანის მხარეს. ყველა კარის შიდა კუთხეებზე აღმოჩენილი მბრუნავი მოწყობილობები მიუთითებს იმაზე, რომ მათ უნდა ჰქონოდათ ორფრთიანი კარები, რომლებიც შესაძლოა ხისგან ყოფილიყო დამზადებული და დაფარული იყო ორნამენტირებული ლითონის ფურცლებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gate of Xerxes დაარქივებული 2012-07-30 საიტზე Wayback Machine.
* The Gate of All Nations at Wikimapia
* The Grand Stairway and the Gate of All Nations
* Shiraz Persepolis
* Persepolis: Gate of All Nations დაარქივებული 2016-11-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Gate of All Nations. ციტირების თარიღი: 2014-02-16
2. ↑  Persepolis, Gate of All Nations - Livius (24 September 2020). ციტირების თარიღი: 28 August 2023
**გიორგი (გიგა) ბურდული** (დ. 20 ივლისი, 1952, თბილისი — გ.) — ქართველი დიპლომატი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციასა და ვენაში განლაგებულ საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი.

1996 წლის ხელმძღვანელობდა საქართველოს დელეგაციას „ევროპაში ჩვეულებრივი შეიარაღებული ძალების შესახებ" ხელშეკრულების განხილვის კონფერენციაზე (უშიშროების კომიტეტის მაშინდელი თავმჯდომარე, რეზო ადამიასთან, ერთად). მისმა საქმიანობამ საფუძველი ჩაუყარა 1999 წლის სტამბოლის ისტორიული ხელშეკრულების ხელმოწერას.

1999 წელს, 1999 წლის სტამბოლის სამიტის შემდეგ, ხელი მოაწერა ისტორიულ სტამბოლის ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც რუსეთის ფედერაციას უნდა გაეყვანა რუსული სამხედრო ბაზები ვაზიანიდან და გუდაუთიდან 2001 წლის 1 ივლისამდე.

2002 წლის 8-10 აპრილს ხელმძღვანელობდა ათენში საქართველოსა და საბერძნეთს შორის პოლიტიკურ კონსულტაციებს, რომელთა მთავარი თემა საქართველო-საბერძნეთს შორის ეკონომიკური ურთიერთობები და სამხრეთ კავკასიაში არსებული კონფლიქტების მოგვარება.

2006 წლის დეკემბერში გიგა ბურდული გახდა საქართველოს საგარეო ურთიერთობების საბჭოს ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი.

2016 წლის ნოემბერში საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა, ქართული დიპლომატიის დღეს, ქართული დიპლომატიის განვითარების, საქართველოს საგარეო პოლიტიკის წარმატებით განხორციელებისა და ქართული სახელმწიფოებრიობის გაძლიერების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ღვაწლისათვის გიორგი ბურდული, სიკვდილის შემდეგ, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით დააჯილდოვა.

სქოლიო
------

1. ↑  გიორგი ბურდულის დეკლარაცია. *declaration.gov.ge* (27 აპრილი, 2005).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-28. ციტირების თარიღი: 29 ივნისი, 2020.
2. ↑  რუსული ბაზების საქართველოდან გაყვანის ისტორია, ჟურნალი ივერია.
3. ↑  factcheck.ge, Mariam Kvatadze
4. ↑  Georgian-Greek Political Consultations
5. ↑  ქართულ-ბერძნული პოლიტიკური კონსულტაციები
6. ↑  საქართველოს საგარეო ურთიერთობების საბჭოს პრეზენტაცია გაიმართა, civil.ge
7. ↑  საქართველოს პრეზიდენტმა რევაზ ადამია, გიორგი ბურდული და ლევან მიქელაძე ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით დააჯილდოვა[*მკვდარი ბმული*]
**ნათელა მაჭავარიანი** (დ. 6 ივლისი, 1939 , თბილისი) — ქართველი მსახიობი, პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, მსახიობ გეგა კობახიძის დედა.

ბიოგრაფია
---------

ნათელა მაჭავარიანი დაიბადა 1939 წლის 6 ივლისს, თბილისში. 1958 წელს დაამთავრა თბილისის მე-5 ქალთა საშუალო სკოლა, 1970 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი, სამსახიობო ფაკულტეტი. 1974–1979 წლებში იყო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. 1974–2009 წლებში თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობი.

გერმანიის საერთაშორისო ფესტივალზე ჟანა დარკის როლის შესრულებისთვის მიღებული აქვს ჯილდო და პრემია. ასევე სიგელი და პრემია სპექტაკლში „სადა ხარ სოფიკო" — სოფიკოს როლის შესრულებისათვის. 2021 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა დააჯილდოვა თამარ მეფის ორდენით „ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის".

პოლიტიკური საქმიანობა
---------------------

ნათელა მაჭავარიანი 2006 წლიდან სალომე ზურაბიშვილის პარტია „საქართველოს გზის" პოლიტსაბჭოს წევრი იყო. 2010 წლის 30 მაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში ის „ალიანსი საქართველოსთვის" საბურთალოს მე-5 ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატი, 2010 წლის მოწვევის თბილის საკრებულოს წევრი გახდა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1986: „ორომტრიალი" რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
* 1986: „ბებია ყველასათვის" რეჟ. ნანა დვალიშვილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნათელა მაჭავარიანი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* ნათელა მაჭავარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნათელა მაჭავარიანი — დეკლარაცია

სქოლიო
------

1. ↑  ბოგვერაძე, მარიამ (9 მარტი, 2021). „პრეზიდენტმა თამარ მეფის ორდენით კულტურის სფეროში მომუშავე 8 ქალი დააჯილდოვა". *netgazeti.ge*. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  შეწყალების კომისიის ახალი თავმჯდომარე ნათელა მაჭავარიანი იქნება.
NASA-ს საიტი
**საიტი** — ვებგვერდების, სურათების, ვიდეოების და ა. შ. ერთობლიობა, რომელიც ატვირთული არის ერთ ან რამდენიმე სერვერზე და რომელიც, ჩვეულებრივ, ხელმისაწვდომია ინტერნეტით, ტელეფონით. HTTP/HTTPS პროტოკოლის საშუალებით.

ისტორია
-------

მსოფლიოში პირველი საიტი შეიქმნა 1991 წლის 6 აგვისტოს, მისი მისამართია , შემქმნელი ტიმ ბერნერს-ლი. მასში განთავსებული იყო ინფორმაცია ახალი ტექნოლოგიის შესახებ World Wide Web (WWW) (მსოფლიოს ფართო ქსელი). ინფორმაციის გადაცემა დაფუძნებული იყო HTTP პროტოკოლზე, ხოლო საიტი შექმნილი იყო ჰიპერტექსტის ნიშნულების HTML ენაზე. საიტზე ასევე განხილული იყო ვებ სერვერის და ვებ ბრაუზერის მუშაობის პრინციპები. საიტი ასევე გახდა მსოფლიოში პირველი ინტერნეტ კატალოგი, რადგან მოგვიანებით ბერნერს ლიმ მასზე განათავსა სხვა საიტის მისამართები.

ყველაფერი რაც საჭირო იყო პირველი საიტის ასამუშავებლად ბერნერს ლიმ გაცილებით ადრე 1990 წელს შექმნა. ამ დროს შეიქმნა პირველი ვებბრაუზერი და პირველი სერვერი, რომელიც დაფუძნებული იყო NeXTcube-ის ბაზაზე.

მიმოხილვა
---------

ფუნქციისა და დანიშნულების მიხედვით საიტი შეიძლება იყოს:

* პირადი
* კომერციული
* სამთავრობო

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინტერნეტი
* ინტერნეტ-ბრაუზერი
* საიტის დამზადება


|  |  |
| --- | --- |
| კომპიუტერი | *ეს სტატია კომპიუტერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
რაბინი მოშე ფაინშტეინი.
**რაბინი** (ძვ. ებრ. რაბი „ჩემი მოძღვარი") — ებრაული თემის სულიერი მოძღვარი, აღჭურვილი რელიგიის, სასამართლო და აღმზრდელობითი ფუნქციებით, იუდაისტური რელიგიის კულტის მსახური. ებრაული კანონით, რაბინი შეიძლება იყოს ის, ვინც სათანადოდ არის დაუფლებული ღვთისმეტყველებას და მორწმუნეა. რაბინატის ინსტიტუტი ევროპული წარმოშობისაა, კერძოდ, მის სამშობლოდ ესპანეთი ითვლება. რაბინი საპატიო თანამდებობაა.

თავდაპირველად რაბინები გასამრჯელოს არ იღებდნენ, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ებრაელთა რბევა, ჯვაროსნული ლაშქრობები დაიწყო და მათი ეკონომიური მდგომარეობა გაუარესდა, რაბინებს ჯამაგირი დაუნიშნეს. რაბინი არის თემში პირველი პირი და თემის წარმომადგენელი ხელისუფლების წინაშე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სინაგოგა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 285.
* *Rabbi, Rabbinate*, article in the *Encyclopaedia Judaica*, 2nd ed. vol. 17, pp. 11–19, Keter Publishing, 2007.
* Aaron Kirchenbaum, *Mara de-Atra: A Brief Sketch,* Tradition, Vol. 27, No. 4, 1993, pp. 35–40

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb11948214v (data)
* GND: 4176751-2
* LCCN: sh85110190
* NKC: ph124961

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ჯუჯა პლანეტას** ეხება. *მითოლოგიური პერსონაჟის შესახებ* იხილეთ **ერისი**. |

**ერისი** (136199 Eris; დროებითი სახელი: 2003 UB313; სიმბოლო: ⯰) — ჯუჯა პლანეტა მზის სისტემაში. მდებარეობს სისტემის ყველაზე უკიდურესი პლანეტის — ნეპტუნის ორბიტის გარეთ. თანახმად პალომარის ობსერვატორიის (კალიფორნია) ასტრონომებისა, ობიექტი ზომით პლუტონს აღემატება (რომელიც, თავის მხრივ, 2006 წლის 24 აგვისტომდე პლანეტად ითვლებოდა).

პირველაღმომჩენებმა, შემდგომში კი ნასამ და ზოგიერთმა ასტრონომიულმა ორგანიზაციამ, ეს ობიექტი მზის სისტემის მეათე პლანეტად გამოაცხადეს 2005 წლის იანვარში, თუმცა 2006 წლის 24 აგვისტოს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა დაამტკიცა პლანეტის განსაზღვრება, რომლის მიხედვით 2003 UB313 ამ სტატუსს არ მოერგო. ეს ობიექტი ჯუჯა პლანეტების კატეგორიას მიეკუთვნა. ოფიციალური სახელის შერჩევის დროს ასევე განიხილებოდა ვარიენტები — ქსენა, ზენა (Xena) და ლილა (Lilah).

ორბიტაზე ის მზის ირგვლივ მოძრაობს 3436 მ/წმ სიჩქარით და მზის ირგვლივ ერთ სრულ ბრუნის პერიოდია 557 წელი ანუ 203 600 დღე.

მზიდან უშორესი მანძილი (აფელიუმი) არის 14 600 000 000 კმ (97,56 ასტრონომიული ერთეული), მზესთან უახლოესი მანძილი (პერიფელიუმი) 5 650 000 000 კმ. (37,77 ა. ე.) საშუალო მანძილი არის 10 120 000 000 კმ (67,67 ა. ე.). ექსცენტრისიტეტი (ორბიტის გაწელილობის კოეფიციენტი) არის: 0,44177. ერისის დიამეტრი სავარაუდოდ 2400 კმ -ია.

თავისი ღერძის ირგვლივ ბრუნვის პერიოდი სავარაუდოდ არის 8 სთ. მისი ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით არის: მინიმალური -243 °C (30 °K), მაქსიმალური -218 °C (55 °K). მისი არეკვლის უნარის კოეფიციენტი (ალბედო) არის 0.86.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ერისი***

* MPC Database entry for (136199) Eris
* Michael Brown's webpage about Eris
* Brown's webpage about Dysnomia
* 2007 KCET interview of Mike Brown about Eris and Haumea with Julia Sweeney დაარქივებული 2008-06-26 საიტზე Wayback Machine.
* compiled list of data დაარქივებული 2005-12-10 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  JPL/NASA.  (2015-04-22) What is a Dwarf Planet?. ციტირების თარიღი: 2022-01-19

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მზის სისტემა |
| --- |
|  |
| 
 |
|  |
| 
* **მზე**
* მერკური
* ვენერა
* დედამიწა
* მარსი
* *ცერერა*
* იუპიტერი
* სატურნი
* ურანი
* ნეპტუნი
* *პლუტონი*
* *ჰაუმეა*
* *მაკემაკე*
* *ერისი*

 |
|  |
| 
* **პლანეტები**
* **ჯუჯა პლანეტები**
* **თანამგზავრები**:
* დედამიწის
* მარსის
* იუპიტერის
* სატურნის
* ურანის
* ნეპტუნის
* პლუტონის
* ერისის

 |
|  |
| 
* **მცირე სხეულები**:   მეტეორები
* ასტეროიდები/ასტეროიდი მთვარეები
	+ ასტეროიდთა სარტყელი
* კენტავრი
* ნეპტუნსიქითა ობიექტები
	+ კოიპერის სარტყელი/გაბნეული დისკი
* კომეტები
	+ ოორტის ღრუბელი

 |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე: ასტრონომიული ობიექტები, მზის სისტემის ობიექტების სია, რადიუსის მიხედვით ან მასის მიხედვით, და **მზის სისტემის პორტალი** |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბაგრატიონი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბაგრატიონი**. |

 ნიკო ბაგრატიონ-მუხრანელი (ბური) ზის, მისი მეგობარი ფრანგი დე ბრედა. ინგლისელების ტყვეობიდან ახალგათავისუფლებულები
**ნიკო გიორგის ძე ბაგრატიონი**, *ნიკო ბური* (დ. 1868, მუხრანი — გ. 1933, თბილისი) — ინგლისელებისა და ბურების ომის (1899-1902) აქტიური მონაწილე. 

წარმოშობით ეკუთვნოდა ქართლის ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს. 1899 პეტერბურგს გაემგზავრა, იქიდან — პარიზში, შემდეგ მარსელზე გავლით ალექსანდრიაში (ეგვიპტე) ჩავიდა. იმ ხანებში დაიწყო ინგლის-ბურების ომი. ბაგრატიონი, როგორც მოხალისე, ტრანსვაალში გაემგზავრა და  ინგლისელების წინააღმდეგ იბრძოდა. იგი ახლოს გაეცნო ტრანსვაალის პრეზიდენტს პაულუს კრიუგერს, გამოჩენილ სარდლებს პეტრუს ჟუბერსა და ლუის ბოტას. ბურების დამარცხების შემდეგ ბაგრატიონი მონაწილეობდა პარტიზანულ მოძრაობაში. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ინგლისელებმა დაატყვევეს და დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ, როგორც საქართველოს სამეფო გვარის შთამომავალს, დახვრეტა შეუცვალეს წმ. ელენეს კუნძულზე გადასახლებით, საიდანაც იგი ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი სამშობლოში დაბრუნდა. ბაგრატიონმა დაწერა მოგონებების წიგნი "ბურებთან". პირველ ნაწილში აღწერა თავისი ოჯახის თავგადასავალი, XIX საუკუნის II ნახევარში საქართველოს ყოფის ცალკეული სურათები, მეორე, უფრო ვრცელი ნაწილი მიუძღვნა ტრანსვაალის ომს და თავის მონაწილეობას ამ ომში.

საინტერესო ამბები
-----------------

* მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანის №1 საჯარო სკოლას ნიკო ბაგრატიონის (ნიკო ბურის) სახელი მიენიჭა, სადაც მისი ცხოვრების ამსახველი კუთხე გაიხსნება. სკოლის შენობაზე სამხრეთაფრიკელი ფერმერების ინიციატივითა და მხარდაჭერით,მემორიალური დაფაც გაიხსნება.

ლიტერატურა
----------

* *ნატროშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 131.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკო ბური — ქართველები უცხოეთში
* ნიკო ბაგრატიონი — ბურების თავისუფლებისათვის მებრძოლი — Georoyal
* მწერალი იგორ ობოლენსკი თავად ნიკოლოზ ბაგრატიონ-მუხრანელის ისტორიას გვიამბობს.
* ნიკო ბაგრატიონი (ბური) – ბურებთან
* რატომ არ დახვრიტეს ინგლისელებმა ნიკო ბაგრატიონი.[*მკვდარი ბმული*]
* ნიკო ბაგრატიონი (ბური) – მებრძოლი უფლისწული საქართველოდან

სქოლიო
------

1. ↑  მუხრანის #1 საჯარო სკოლას ნიკო ბაგრატიონის (ნიკო ბურის) სახელი მიენიჭება // InterPressNews[*მკვდარი ბმული*]
დავით ჭოჭუა
**დავით ჭოჭუა** (დ. 11 აგვისტო, 1982 — გ. 10 დეკემბერი, 2015) — ქართველი დიპლომატი, ფონდ „ბილივის" თანადამფუძნებელი და „ალექსანდრე ქართველის საზოგადოების" ბორდის წევრი. 2012 წლის სექტემბრიდან ეკავა საგარეო საქმეთა სამინისტროს ამერიკის დეპარტამენტის დირექტორის თანამდებობა. სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა პარლამენტის თავმჯდომარის კაბინეტის უფროსის მოადგილედ, პარლამენტის თავმჯდომარის თანაშემწედ, ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატის პროექტის ანალიტიკოსად. ასევე მუშაობდა ეუთოს გენერალური სამდივნოს ანტი-ტერორისტულ განყოფილებაში.

საჯარო სექტორის გარდა, დავით ჭოჭუა მუშაობდა არასამთავრობო ორგანიზაციებში (2006-2007 წლებში იყო საქართველოს ატლანტიკური საბჭოს გენერალური მდივანი და საქართველოს სტრატეგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კვლევის ფონდის პროექტის ოფიცერი) და მასმედიაში (2003-2004 წლებში იყო „24 საათის" ინგლისური ვერსიის რედაქტორი.)

პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა 2007 წლიდან, სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში, მათ შორის GIPA, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველოს უნივერსიტეტი, შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტი, კავკასიის უნივერსიტეტი, თბილისის ღია სასწავლო უნივერსიტეტი.

დავით ჭოჭუას ჰქონდა ბაკალავრის ხარისხი საერთაშორისო ურთიერთობებში (თსუ), მაგისტრის ხარისხი ევროკავშირის პოლიტიკაში (ლუნდის უნივერსიტეტი, შვედეთი) და მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო ურთიერთობებში (ვენის დიპლომატიური აკადემია/ვენის უნივერსიტეტი). იყო საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის დოქტორანტი. გაიარა არაერთი სასწავლო კურსი (აშშ, გერმანია, ისრაელი). გამოქვეყნებული აქვს პუბლიკაციები როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ (ჰოლანდია, ნორვეგია).

დავით ჭოჭუას დაწერილი აქვს ერთი რომანი ფენტეზის ჟანრში – „ალდენორი" (2015). დავით ჭოჭუას „ალდენორი" დაგეგმილი „სინათლის ორდენის ქრონიკების" პირველი წიგნი იყო, რომელსაც ბოროტ ძალასთან დაპირისპირებული ადამიანების ამბავი უნდა მოეთხრო. არარეალური სამყარო, სადაც მოქმედება ვითარდება, ყოველი ფეხის ნაბიჯზე ჩასაფრებულ საფრთხეს, შიშს, ღალატს, ერთგულებას, მეგობრობასა და სიყვარულს იტევს.

სქოლიო
------

1. ↑  დავით ჭოჭუას ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარაცია[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑
3. 1 2 3 4  [*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  ნაწარმოების გვერდი ლიტერატურულ პორტალ Goodreads-ზე
**უელსური ენა**, *ვალიური ენა* (Cymraeg [kəmˈrɑːɨɡ] ან y Gymraeg [ə ɡəmˈrɑːɨɡ]) — უელსის სახელმწიფო ენა ინგლისურთან ერთად. მიეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის კელტური ენების ბრიტულ შტოს. გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში, უელსის ნახევარკუნძულზე. უელსური ენა, ადგილობრივი სახელის მიხედვით ასევე მოიხენიება, როგორც კიმრული ან ლათინური სახელწოდებით მიხედვით, როგორც კამბრიული.

2004 წლის მონაცემებით უელსურ ენაზე 611 000 ადამიანი საუბრობდა (21.7% ოჯახურ პირობებში), რაც 2001 წლის ამავე მაჩვენებელს 0.9 პროცენტით, შესაბამისად, 35 000 ენის მატარებლით აღემატება. ხსენებული 611 000 კაციდან ენას სრულყოფილად 57% (315 000) ადამიანი ფლობს, ხოლო 78% (477 000) გამართულად ლაპარაკობს. მოლაპარაკეთა 62% (340 000) აცხადებს, რომ უელსურ ენას ყოველდღიურად იყენებს, მათ შორის სრულყოფილად მოსაუბრეთა 88%.
უელსური მისალმება ერთ-ერთია იმ 55-ენოვანი მისალმებიდან, რომელიც ნასას ვოიაჟერმა 1977 წელს თავისი „ოქროს ჩანაწერების" სახით კოსმოსში გაუშვა.

მისალმება უელსურად შემდეგნაირად ჟღერს: Iechyd da i chwi yn awr ac yn oesoedd და სიტყვასიტყვით „ჯანმრთელობას გისურვებ აწ და მარადის" ითარგმნება.

უელსის მთავრობამ 2011 წელს უელსურ ენას ოფიციალური სტატუსი მიანიჭა უელსის ტერიტორიაზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 106.
**ბაბა ხამადოვი** (სრული სახელი: *ბაბა მაჰამად ოღლუ ხამადოვი* ; 1939 წლის 1 ივლისი, პუშკინი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ - 1990 წლის 20 იანვარი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) ) — სისხლიანი იანვრის მოწამე.

სასიცოცხლო
----------

დაიბადა 1939 წლის 1 ივლისს პუშკინში  (ახლანდელი ბილასუვარი). მუშაობდა 84-ე ტექნიკურ-პროფესიულ სასწავლებელში ფიზიკის მასწავლებლად.  ის ორი შვილის მამა იყო. მისი ცოლი იყო შარკია ბაბაზადე.

სისხლიანი იანვრის ტრაგედია
--------------------------

იმ ღამის 12 საათზე სროლის ხმაზე ქუჩაში გავიდა. მთელი ღამე სახლში არ მოსულა. 20 იანვარს ის რკინიგზის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ტყვია ყელის მარჯვენა მხარეს მოხვდა. მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაცია ჩაუტარდა, მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. ის 21 იანვარს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს მოწამეთა ხეივანში.

მისამართი
---------

ბილაჯარის დასახლება, თბილისის გზატკეცილი, სახლი 11, ბინა.

Იხილეთ ასევე
------------

* „20 იანვრის მოწამის" საპატიო წოდების მიმღებთა სია.
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავისუფლებისთვის მებრძოლთა სია
* მოწამეთა ხეივანში დაკრძალულები

სქოლიო
------

1. ↑  "20 Yanvar Şəhidi" fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli 259 saylı **Fərmanı**. ციტირების თარიღი: 2015-07-17
2. ↑  Şəhidlər. ციტირების თარიღი: 2022-10-05
3. ↑  Qara Yanvar şəhidləri. ციტირების თარიღი: 2015-07-17

გარე ბმულები
------------

* "20 იანვარი", ბაქოს ხოცვა-ჟლეტა: ფაქტები, მოწმეების ჩვენებები, დაკრძალვის ცერემონია მთელი ქვეყნის მასშტაბით.
დოფამინი - ენდოკრინული სისტემის მიერ გამომუშავებული ჰორმონი, საკმაოდ ძლიერი ნეირომედიატორი, რომელიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ფიზიოლოგიური და ფსიქო-ემეციური პროცესების მიმდინარეობაში. იგი ზეგავლენას ახდენს განწყობაზე, სიამოვნების და სიხარულის განცდაზე, მოტივაციაზე, სწავლა-შემეცნებით პროცესზე, კოგნიტურ ფუნქციებზე, ეიფორიის შეგრძნებაზე და სხვა. დოფამინის უკიდურესი ნაკლებობა ასოცირებულია შიზოფრენიასთან და პარკინსონის დაავადებასთან.

ეს ჰორმონი ბუნებრივ ნარკოტიკულ საშუალებას შეიძლება შევადაროთ, რომელიც ტვინში გამომუშავდება. მისი დეფიციტი იწვევს მოტივაციის უნარის დაქვეითებას, ცხოვრებისადმი ინტერესის დაკარგვას, სიზარმაცეს, მეხსიერების გაუარესებას, ძილის პრობლემებს. სისხლში დოფამინის გადაჭარბებული რაოდენობით კონცენტრაციამ შესაძლოა გამოიწვიოს მოუსვენრობის შეგრძნება, ჰიპერაქტიურობა. დოფამინი ჩართულია ქცევისა და მოტორული უნარების რეგულირებაში. სისხლძარღვებში იგი იწვევს მათ გაფართოებას, თირკმელებში ზრდის შარდის გამოყოფას, იმუნურ სისტემაში ამცირებს ლიმფოციტების აქტივობას, ხოლო პანკრეასში ამცირებს ინსულინის გამომუშავებას, ასივე ამცირებს კუჭ-ნაწლავის მოძრაობას და იცავს ნაწლავის ლორწოვან გარსს.

დოფამინი გამოიყენება როგორც ინტრავენური პრეპარატი, გულის უკმარისობის ან კარდიოგენური შოკის დროს. დოფამინერგული ქვესისტემები კონტროლდებიან ან თავად აკონტროლებენ ნორადრენერგულ, სეროტონერგულ, ქოლინერგულ, მელატონერგულ, გლუტამატერგიულ, პეპტიდერგიულ სისტემებს. დოფამინს აქვს ადრენერგული ნივთიერებებისთვის დამახასიათებელი მთელი რიგი ფიზიოლოგიური თვისებები.

სქოლიო
------

1. ↑  Dopamine - healthdirect en. ციტირების თარიღი: 2023-08-12
2. ↑  andromed ka. ციტირების თარიღი: 2024-01-05
3. ↑  What is dopamine? - Cleveland Clinic en. ციტირების თარიღი: 2022-03-23
4. ↑  The Role of Dopamine and Its Dysfunction as a Consequence of Oxidative Stress en. ციტირების თარიღი: 2015-12-06
ფრანგული ენის გავრცელება
**ფრანკოფონები** (ლათ. francus „ფრანკული, ფრანგული" და ძვ. ბერძნ. φωνή „ხმა") ფართე გაგებით — პლანეტის ფრანგულენოვანი მოსახლეობა, ანუ, ისეთი ქვეყნების მოსახლეობა, როგორებიცაა საფრანგეთი, ბელგია, შვეიცარია, კონგოს რესპუბლიკა, მადაგასკარი, კანადა, ჰაიტი და ბევრი სხვა, რომლებიც შედიან ეგრეთ წოდებულ ფრანგულენოვან ქვეყნებში, რაც ოთხსაუკუნებრივი ფრანგული კოლონიზაციის შედეგია.

კანადური კონტექსტი
------------------

უფრო ვიწრო კონტექსტში კანადური საზოგადოება გამოიყენება, როგორც დემოგრაფიული ტერმინი ქვეყნის ფრანგულენოვანი მოსახლეობის აღსანიშნავად, რომლებიც შეადგენენ ქვეყნის მოსახლეობის 23,7 %-ს (2001 წლის აღწერა) ინგლისურენოვანი (ანგლოფონები, 59,2 %) ან სხვაენოვანი (ალოფონები, 17,1 %) მოსახლეობის საწინააღმდეგოდ.

### ფრანკოკანადელები

ყველაზე უფრო ხშირად ტერმინი გამოიყენება სტატისტიკაში და პუბლიცისტიკაში კანადის პროვინცია კვებეკის მოსახლეობის (კვებეკელები) და ნიუ-ბრანსუიკის პროვინციის ფრანგულენოვანი მოსახლეობის (ფრანკოაკადიელები) მიმართ, მათი რთული დემოლინგვისტური ისტორიით. ამ პროვინციებში ფრანგული ენა ატარებს ოფიციალურ სტატუსს (ნიუ-ბრანსუიკში — ინგლისურთან ერთად). მათთან ერთად, ფრანგულენოვანი უმცირესობა ცხოვრობს კანადის სხვა პროვინციებშიც, მათგან ყველაზე მეტ თემს წარმოადგენენ ფრანკოონტარიელები.

#### კვებეკი


| კვებეკის ენობრივი შემადგენლობა, მშობლიური ენა, 2006 წლის აღწერა |
| --- |
|  |  |  |  |  |
| ფრანკოფონები |    | 79.6% |
| ალოფონები |    | 12.2% |
| ანგლოფონები |    | 8.2% |

ბელგია
------

ტერმინი ფრანკოფონები ასევე გამოიყენება ბელგიის ფედერალურ სამეფოში ვალონების და ბრიუსელელების გასაერთიანებლად, რომლებისათვისაც დღეისათვის მშობლიურ ენას წარმოადგენს ფრანგული ენა. მათ გარდა ქვეყანაში დიდი რაოდენობით ცხოვრობენ აღმოსავლეთის კანტონების გერმანელები და კიდევ უფრო განსაკუთრებით მეტი ნიდერლანდოფონები (ფლამანდიელები).

### ფრანგული ენა მსოფლიოში

 მთავარი სტატია: ფრანგულენოვანი ქვეყნები.
ტერმინი ფართედ გამოიყენება კანადის ორივე ოფიციალურ ენებში და განსაკუთრებით უფრო ხშირად ფრანგულ ენაში მთელ მსოფლიოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფრანკოფონები***

* Organisation internationale de la francophonie დაარქივებული 2010-07-24 საიტზე Wayback Machine.
* Agence universitaire de la Francophonie (AUF)
* Francophonie Dresden e. V.
* კანადის სახელმწიფო სტატისტიკური კომიტეტის ოფიციალური გვერდი (ინგლისური) (ფრანგული)
**პიტნა** (ლათ. Mentha) — მრავავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. 50-100 სმ სიმაღლის ფესურიანი მცენარეა. აქვს მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები და ყლორტების წვეროზე თავთავისებრ ყვავილედში თავმოყრილი მოვარდისფრო-იისფერი ყვავილები. 

გვარი მდიდარია სახეობებით. საქართველოში ველურად იზრდება მხოლოდ 4 სახეობა: ომბალო (ლათ. Mentha pulegium), მინდვრის პიტნა (ლათ. Mentha arvenis), წყლის პიტნა (ლათ. Mentha aquatica), ტყის პიტნა (ლათ. Mentha longifolia). იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყლის ტენიან მდელოებზე, ტყის პირებზე, ბუჩქნარებში, მდინარეთა სანაპიროებსა და სხვა ადგილებში. პიტნა მრავლდება ვეგეტატიურად. 

ბაღის პიტნა (ლათ. Mentha pirepita) ფართოდ არის გავრცელებული ძირითადად ჩრდილოეთ კავკასიაში, უკრაინაში, მოლდოვასა და ბელარუსში. პიტნის ფოთოლი და ყვავილედი შეიცავს ეთეროვან ზეთს (1,5 - 3,5% მშრალ წონაზე), რომლის ძირითადი კომპონენტი მენთოლია. ფოთლისაგან დამზადებულ ნაყენს იყენებენ მედიცინაში. ფოთლისა და მიწისზედა ნაწილებისაგან მიიღება პიტნის ზეთი, რომელსაც, როგორც არომატულ ნივთიერებას, ხმარობენ პარფიუმერია-კოსმეტიკაში. კვების მრეწველობაში პიტნის ზეთი და ფოთოლი კარგი სანელებელია. ბაღის პიტნაში პლანტაციებს განალაგებენ გრუნტის წყლების მახლობლად დაბლობი ადგილების ნოყიერ ნაკვეთებზე, ხოლო მინდვრის თესლბრუნვაში საშემოდგომო თავთავიანი და სამარცვლე პაროსანი კულტურების შემდეგ. 

მცენარეს რგავენ ადრე გაზაფხულზე ან შემოდგომაზე კარგად მომზადებულ ბუდნებში. პიტნის მწვანე მასას თიბავენ მასობრივი ყვავილობისას, თუ კარგი ამინდი დადგა, შემოდგომაზე მეორედაც ითიბება. მოსავლიანობა 18-25 ც/ჰა-ზე. პიტნის ზოგი სახეობა თაფლოვანია.

ბაღის პიტნის ძირითადი მავნებლებია აბლაბუდიანი ტკიპა, პიტნის ბუგრი; დააცადებები — მცენარის ჟანგა, თეთრი ჩოფურა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 88-89.
**ქრომატული აბერაცია** - ოპტიკური სისტემათა ცდომილება, რომელიც დაკავშირებულია იმასთან, რომ გამჭვირვალე გარემოს გარდატეხის მაჩვენებელი დამოკიდებულია სინათლის ტალღის სიგრძეზე. ქრომატული აბერაცია ახასიათებს ოპტიკურ სისტემებს, რომლებშიც გამოყენებულია გარდამტეხი სხეულები, მაგალითად, ლინზები. სარკულ სისტემებს არ აქვთ ეს ცდომილება. გამოსახულების აბერაციით გამოწვეული დეფექტები ორი გზით ვლინდება: 

1. სისტემის ღერძზე სხვადასხვა ტალღის სიგრძის სინათლის სხივებით მიღებული წერტილის გამოსახულებები სისტემიდან დაცილებულია სხვადასხვა მანძილით. თუ გამოსახულების მიღების ადგილზე მოვათავსებთ ოპიკურ ღერძის მართობულ ეკრანს, მაშინ მასზე ერთი თეთრი წერტილის ნაცვლად მივიღებთ ფერადი რგოლების რიგს;
2. სხვადასხვა ტალღის სიგრძის სინათლის სხივით მიღებული გამოსახულებისათვის განივი გადიდება სხვადასხვაგვარია. ეს ცდომილება არაა დამოკიდებული წინა შეცდომილებისაგან. გადიდების ქრომატიზმის გამო სასრული ზომის სხეულები ფარადაარშიიან გამოსახულებას იძლევა.

პირველი სახის აბერაციის თავიდან აცილება შესაძლებელია სამი ფერის სხივისათვის სპეციალური ობიექტივის — აპოქრომატის — საშუალებით. ლინზების გადიდების აქრომატიზაცია კი დაკავშირებულია დიდ სიძნელეებთან.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვაჟა-ფშაველა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვაჟა-ფშაველას გამზირი** — გამზირი თბილისში, საბურთალოსა და ვაკის რაიონებში (საბურთალო). პეკინის გამზირიდან ზურაბ ანჯაფარიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე კომინტერნის ქუჩა ერქვა.1961 წელს ვაჟა-ფშაველას სახელი ეწოდა. წარმოადგენს საბურთალოს ცენტრალურ მაგისტრალს. ოთხკილომეტრიანი გამზირი განაშენიანებულია საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი-საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობებით: საქართველოს საისტორიო არქივი, ნ. ყიშიძის სახელობის ცენტრალური საუნივერსიტეტო კლინიკა, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სასწავლო-სამეცნიერო კომპლექსი, მრავალსართულიანი საცხოვრებლები სახლები. გამზირი დასრულებულია ბუნებრივ ამფითეატრზე შეფენილი სამეცნიერო ქალაქით, რომელიც მოიცავს მრავალ სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებას, ინსტიტუტს, ლაბორატორიას.

გამზირის ორივე მხარეს, სიღრმეში, განლაგებულია საცხოვრებელი კვარტლები. გამზირზე დგას წმინდა მარიამ ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების, წმინდა ნინოსა და წმინდა ბარბარეს ეკლესიები. 1973 წელს დაიდგა ვაჟა-ფშაველას ძეგლი (მოქანდაკე გიორგი ოჩიაური, არქიტექტორები: რ. კიკნაძე, თ. მიქაშავიძე), რამაც ახალი საცხოვრებელი რაიონის განაშენიანებას თავისებური იერი მიანიჭა. გამზირზე დგას ივანე თარხნიშვილის (მოქანდაკე კონსტანტინე მერაბიშვილი) ძეგლი, დავით ბოლქვაძის (მოქანდაკე ბ. სულხანიშვილი) და არჩილ გელოვანის (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი, არქიტექტორი გ. მოწონელიძე) ბიუსტები. გამოდის მეტროს სადგურები: „სამედიცინო უნივერსიტეტი", „დელისი", „ვაჟა-ფშაველა" და „სახელმწიფო უნივერსიტეტი". შესახვევებით უშუალოდ უკავშირდება შალვა ნუცუბიძისა და სიმონ კანდელაკის ქუჩებს. აქვს 3 შესახვევი, I ჩიხი (ყოფილი განივი ქუჩა).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 69, 72, ISBN 978-99928-20-35-3.
კიევის სასულიერო აკადემია
**კიევის სასულიერო აკადემია** — უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის ყველაზე მძლავრი და ძველი სასულიერო სასწავლებელი. იგი 4 საუკუნეზე მეტია, რაც ფუნქციონირებს. განლაგებულია კიევ-პეჩორის ლავრის ტერიტორიაზე. დამაარსებელია მიტროპოლიტი პეტრე მაგილა (1596-1647 წწ.)

1919 წელს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ აკადემია ოფიციალურად დაიხურა და მის ტერიტორიაზე სამხედრო-საზღვაო პოლიტიკური სასწავლებელი განლაგდა. აკადემია არალეგალურად 1925 წლამდე მაინც აგრძელებდა არსებობას. მეცადინეობები კერძო ბინებში ტარდებოდა. 

საბჭოთა კავშირის დაშლისა და უკრაინის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1992 წელს, უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და უკრაინის მართლმადიდებლური ეკლესიის კიევის პატრიარქატის მიერ ჩამოყალიბდა ორი, ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი სასწავლებელი სახელწოდებით „კიევის სასულიერო აკადემია". ორივე სასწავლებელი თავის თავს 1919 წელს დახურული კიევის სასულიერო აკადემიის სამართალმემკვიდრედ თვლიდა. შემდეგ მეორეს ეწოდა „კიევის მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო აკადემია".

ქართველი კურსდამთავრებულები
---------------------------

ცნობილი ქართველები, რომლებმაც დაამთავრეს კიევის სასულიერო აკადემია:

* 1849 — დიმიტრი ფურცელაძე
* 1879 — ნიკო ლომოური
* 1884 — გიორგი ალადაშვილი
* 1891 — ანტონი (აბაშიძე)
* 1904 — კორნელი კეკელიძე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* აკადემია ფეისბუკზე
* აკადემია ინსტაგრამზე
* აკადემია იუთუბზე

სქოლიო
------

1. ↑  კიევის სასულიერო აკადემიის კურსდამთავრებულები 1823-1869, 1884-1915 წწ.
**რაჰიმ ბაბაევი** (აზერ. Rahim Babayev, სრული სახელი: *Rahim Vaqif oğlu Babayev*; დ. 1 დეკემბერი, 1970, ორდუბადი — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1970 წლის 1 დეკემბერს ქალაქ ორდუბადში. იყო აზერბაიჯანის ნავთობისა და მრეწველობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მე-3 კურსის სტუდენტი.

### სიკვდილი

19 იანვარს დაახლოებით 22:30 საათზე სახლიდან გავიდა და აღარ დაბრუნებულა. დაიღუპა 20 იანვარს, როდესაც ეხმარებოდა თავის მეგობარ ბაჰადინს სალიანის ყაზარმებთან ღობეზე გადასვლაში. 24-25 იანვრის ღამეს, 04:00 საათზე სამხედროებმა სემაშკოს საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ხუთდღიანი ძებნის შემდეგ, 25 იანვარს, ახლობლებმა სემაშკოს საავადმყოფოს სასადილოში იპოვეს.

27 იანვარს დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში.

ლიტერატურა
----------

* Qulu Kəngərli, Qara Yanvar şəhidləri. Məlumat kitabı. B; Gənclik, 1992. დაარქივებული 2012-10-15 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული)

სქოლიო
------

1. ↑  "Xalqımız nə səni, nə də başqa şəhidlərimizi unutmayacaq". ციტირების თარიღი: 2018-12-02(აზერბაიჯანული)
2. ↑  Azərbaycan Respublikasının «Azadlıq uğrunda mübariz» fəxri adının verilməsi haqqında. ციტირების თარიღი: 2018-12-02(აზერბაიჯანული)
**ემილ ავდალიანი** (დ. 11 მაისი, 1990, თბილისი) ― ქართველი ისტორიკოსი, ევროპის უნივერსიტეტისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ქართული ანალიტიკური ცენტრის, „ჯეოქეისის" აღმოსავლეთმცოდნეობის მიმართულების დირექტორი.

ბიოგრაფია
---------

ემილ ავდალიანი 1990 წლის 11 მაისს თბილისში დაიბადა. 2011 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ისტორიის ბაკალავრის ხარისხით. 2011-2012 წლებში სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტში ისტორიის სამაგისტრო პროგრამაზე. 2016 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის სადოქტორო პროგრამა. სადოქტორო ნაშრომი „რომი და ბიზანტია ბარბაროსთა მიგრაციის წინააღმდეგ: დუნაის და პონტოს საზღვრების შედარებითი ანალიზი (IV-VII სს.)" დაიცვა თედო დუნდუას ხელმძღვანელობით. 

2013-2014 წლებში *Forbes Georgia-ს* თანარედაქტორად, ხოლო 2015-2020 წლებში ქართულ-უკრაინულ ჟურნალ „საქართველოს" აღმასრულებელ რედაქტორად მუშაობდა. იყო საქართველოს უნივერსიტეტისა (2014-2018) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (2014-2019) მოწვეული ლექტორი. 2014 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი, ხოლო 2019 წლიდან ― ევროპის უნივერსიტეტის პროფესორია. 2020 წლიდან მუშაობს „ჯეოქეისის" აღმოსავლეთმცოდნეობის მიმართულების დირექტორად.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ევრაზიის ანალიტიკოსის პოზიციაზე საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანიებში. რეგულარულად აქვეყნებს სტატიებს ადგილობრივ ქართულ და უცხოურ გამოცემებში (Center for European Policy Analysis, Royal United Services Institute და ა.შ.).

ძირითადად მუშაობს სამხრეთ კავკასიასა და ევრაზიაში მიმდინარე პოლიტიკურ და სამხედრო საკითხებზე. იკვლევს ირანის, თურქეთის და ჩინეთის საგარეო პოლიტიკას.

ფლობს ინგლისურ, რუსულ, ფრანგულ, სპარსულ, ჩინურ და ქურთულ ენებს.

ნაშრომები
---------

### მონოგრაფიები

* Avdaliani, E. (2022). *New World Order and Small Regions: The Case of South Caucasus*. ISBN: 978-981-19-4037-8.
* ავდალიანი, ე. (2022). *საქართველო და აბრეშუმის სავაჭრო გზები (XIII-XIV სს.): წიგნი მეორე*. გამომცემლობა „მერიდიანი". ISBN 978-9941-34-144-1.
* დუნდუა, თ. ჩიქობავა, ა. ავდალიანი, ე. (2020). *მონეტა, როგორც პროპაგანდის საშუალება ქართული ნუმიზმატიკური ძეგლების მიხედვით*. გამომცემლობა „მერიდიანი". ISBN: 978-9941-25-974-6.
* ავდალიანი, ე. (2019). *საქართველო და აბრეშუმის სავაჭრო გზები: VI-XIII სს*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი".
* ავდალიანი, ე. (2018). *ქართული მეწარმეობის ისტორიიდან: XIX-XX საუკუნეების მიჯნა*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი". ISBN 978-9941-254550.
* ავდალიანი, ე. (2017). *რომი, ბიზანტია და საიმპერიო თავდაცვითი სისტემა IV-VII საუკუნეებში*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი". ISBN 978-9941-25-320-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ემილ ავდალიანი Academia-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Geocase. Emil Avdaliani - Director of Middle East Studies. Retrieved November 8, 2022.
2. ↑  The Caspian Post. Emil Avdaliani დაარქივებული 2022-11-09 საიტზე Wayback Machine.. Retrieved November 8, 2022.
ქართველი მოცეკვავე აბრაგულის ფორმით. XXI საუკუნის სურათი.
**აბრაგი** — ყაჩაღი, ავაზაკი. ქართულ ენაში სიტყვა „აბრაგი" ჩრდილოეთ კავკასიიდან არის შემოსული და სარმატულ-ალანური წარმომავლობისა უნდა იყოს. აბრაგობა, როგორც სოციალური მოვლენა, წარმოიშვა გვაროვნული საზოგადოების რღვევის პროცესში. თავდაპირველად აბრაგს უწოდებდნენ გვარიდან განდევნილს, რომელიც მოხეტიალე ცხოვრებასა და ყაჩაღობას ეწეოდა. სამეგრელოსა და აფხაზეთში აბრაგი ტყეში გავარდნილ კაცს, ყაჩაღს ერქვა.

ბატონყმური ურთიერთობის ჩამოყალიბების პერიოდში აბრაგობა სოციალური ჩაგვრის წინააღმდეგ გლეხთა პროტესტს გამოხატავდა. აბრაგი იყო მებატონისაგან გაქცეული ყმა, რომელიც იარაღით იბრძოდა თავისი უფლებებისათვის. კავკასიის ომების დროს სიტყვა „აბრაგმა" (*რუს.* абрек) ახალი მნიშვნელობა მიიღო. აბრაგებს ეძახდნენ ინდივიდუალურად, პარტიზანულად მებრძოლ მთიელებს, რომლებიც თავს ესხმოდნენ რუსეთის ჯარს და ნახევრად სამხედრო ტიპის დასახლებებს - სტანიცებს. რუსეთის მიერ კავკასიის დამორჩილების შემდეგ აბრაგები განაგრძობდნენ ბრძოლას მთავრობის წინააღმდეგ, მ.შ. საბჭოთა პერიოდშიც. კავკასიაში აბრაგებზე ბევრი ხალხური თქმულება არსებობს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფირალი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 32.
* *ჯანაშია ს.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 31.
* ისტორიანი, №1 (25), გვ. 48, 2013, იანვარი
**კურთხევანი** — ლიტურგიკული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია სხვადასხვა ლოცვათა ან კურთხევათა საშუალებით განწმენდის წესები. კურთხევანის მიხედვით სრულდება ნათვლა, საეკლესიო ქორწინება, მიცვალებულის წესის აგება და სხვა. მისი უძველესი რედაქცია ჩვენამდე X საუკუნის ნუსხითაა მოღწეული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, Sin - 66). X საუკუნის, ახალი, შემოკლებული რედაქციის შექმნას ექვთიმე მთაწმიდელის სახელს უკავშირებენ. XI საუკუნეში გიორგი მთაწმიდელმა იმდროინდელი ლიტურგიკულ-საღვთისმსახურებო მოთხოვნების შესაბამისად თარგმნა კურთხევანის ახალი, უფრო ვრცელი რედაქცია (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Sin - 73), რომელმაც რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების (1103) გადაწყვეტილებით კანონიკური უფლება მიიღო.

ქართული კურთხევანის საბოლოო რედაქტირება მოხდა XVIII ს-ში, როდესაც კვიპრიანე სამთავნელმა ეპისკოპოსმა ბერძნულიდან გადმოიღო კურთხევანის ახალი, შესწორებული ტექსტი.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *მისივე,* Иерусалимский канонарь VII века (Грузинская версия), Тфл. 1912;
* *ჯღამაია ლ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 80-81, თბ. 1983
* მენაბდე ლევან, ძველი ქართული კულტურის კერები დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ვლადიმერ შალვას ძე ალექსი-მესხიშვილი** (დ. 28 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 15 სექტემბერი], 1915, თბილისი — გ. 21 ივნისი, 1978, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1955 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მისი შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია სისადავე, თანამედროვე ეროვნული ფორმების ძიება. ძირითადი ნამუშევრებია: სანატორიუმი „იმერეთი" წყალტუბოში (არქიტექტორ ლ. ჯანელიძესთან ერთად, 1948–1957), სააგარაკო სახლები წყნეთში (1956-1962), სპორტის სასახლე თბილისში (არქიტექტორ ი. კასრაძესთან და ინჟინერ დ. ქაჯაიასთან ერთად, 1961), რესტორანი „იორი" თბილისის ზღვაზე (1962), დასასვენებელი სახლი ბიჭვინთაში (1962), გარაჟი თბილისში (1970), საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი (არქიტექტორ გ. გაბაშვილთან ერთად) და მეტროპოლიტენის ქვედა სადგური „თავისუფლების მოედანი" (ყოფილი „ლენინის მოედანი") (ორივე თბილისში — 1967; რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1969), თბილისის ჭადრაკისა და ალპური კლუბის შენობა (არქიტექტორი გ. ღუდუშაურთან ერთად; საქართველოს კომკავშირის პრემია; 1974). დაჯილდოებულია "საპატიო ნიშნის" ორდენით.

დაკრძალულია თბილისის საბურთალოს პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 302.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 104.
**თემურ ტაბუცაძე** (დ. 15 აპრილი, 1954, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. ავტორია 78 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოცემული აქვს მონოგრაფიები, ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1978 წელს იყო ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი–ინტერნი, 1978–1981 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის ასპირანტი, 1981–1984 წლებში ამავე კათედრის ასისტენტი, 1985 წლიდან იმყოფებოდა ხანგრძლივი სამეცნიერო მივლინებით მოსკოვის ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში, 1990 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ქირურგიულ სნეულებათა N1 კათედრის პროფესორი, 1997 წლიდან – საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ენდოქირურგიული ცენტრის დირექტორი. 

1981 წელს დაიცვა, საკანდიდატო დისერტაციის თემა – „კალიკრეინ–კინინური სისტემის გამოკვლევა მწვავე პერიტონიტის მკურნალობის დროს".

1989 წელს დაიცვა, სადოქტორო დისერტაციის თემა – „კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების ქირურგიული მკურნალობის მეთოდების შედარებითი დახასიათება პროსტაგლანდინების აქტივობის, ლიპიდების ზეჟანგური ჟანგვისა და ანტიოქსიდანტური ფერმენტული სისტემის კრიტერიუმების მიხედვით".

ბიბლიოგრაფია
------------

* Билиарная литотрипсия : Моногр. (ავტორი) Тбилиси, 2003 106с.
* ღვიძლის ამებური აბსცესის ქირურგიული მკურნალობა ლაპაროსკოპიული მეთოდით : მეთოდ. რეკომენდაციები (ავტორი) თბილისი, სკოლა, 1998 16გვ.. – ISBN: 99928–35–02–8

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში, თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 260

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თემურ ტაბუცაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**iPad 2** — iPad-ის მეორე თაობა, პლანშეტური კომპიუტერი, რომელიც არის პროექტირებული, განვითარებული და ბაზარზე გატანილი Apple Inc.-ის მიერ. იგი, უპირველეს ყოვლისა არის აუდიო/ვიდეოების, ახალი ამბების, ფილმების, მუსიკის, თამაშების, პრეზენტაციისა და წიგნების პლადფორმა და ხელმისაწვდომია შავი თუ თეთრი დიზაინით. iPad 2-ს აქვს Lithium-Ion-ის პოლიმერული ბატარეა, რომლითაც შესაძლებელია მოწყობილობით 10 საათის განმავლობაში. მას აგრეთვე აქვს Dual core Apple A5-ის პროცესორი, ფრონტალური VGA და 720 პიქსელიანი ეკრანი. უკანა კამერები განკუთვნილია FaceTime ვიდეო გზავნილებისთვის.

მისაწვდომი მოწყობილობები: iPad 16 GB, iPad 32GB, iPad 64GB და კავშირის ორი ვარიანტი, Wi-Fi და Wi-Fi + ფიჭური. Apple iPad 2-ს 3 წელი უზრუნველყოფდა მხარდაჭერით და დღესაც უზრუნველყოფს iOS 8-ით.

Apple-მა iPad 2 2011 წლის 2 მარტს გამოუშვა, ხოლო ორიგინალური iPad-ის წარმოება შეწყდა მას შემდეგ, რაც დამთავრდა iPad 2-ის პრეზენტაცია. მოწყობილობის გაყიდვა დაიწყო 11 მარტს ონლაინ და რეალურ მაღაზიებში, აშშ-ში. 

Apple-ის გამოგონება გამოქვეყნდა 2 მარტს, 2011, დაიწყო გაყიდვა საიტით და საცალო მაღაზიებში წლის 11 მარტს, 25 სხვა ქვეყანაში იგი 26 მარტს გამოვიდა, მათ შორის დასავლეთ ევროპაში, ავსტრალიასა და კანადაში. Apple-მ განაცხადა, რომ iPad 2-ს გამოუშვებდა ჰონკონგში, სამხრეთ კორეაში, სინგაპურსა და სხვა ქვეყნებში, 2011 წლის 29 აპრილს. მოწყობილობამ დადებითი შეფასებები მიიღო. Apple-მა პირველ თვეში  2.4-2.6 მლნ. მოწყობილობა გაყიდა, აგრეთვე იგი წარმატებით იყიდებოდა 2011 წლის მესამე კვარტალში (11120000 ერთეული)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***IPad 2***

* iPad 2-ის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Siegler, MG. TechCrunch Review – The iPad 2: Yeah, You’re Gonna Want One. *TechCrunch*. AOL. ციტირების თარიღი: March 10, 2011.
2. ↑  Technical specifications and accessories for iPad 2. Apple (January 27, 2010). ციტირების თარიღი: June 30, 2012.
**რევაზ არჩილის ძე ბაირამაშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1929, თბილისი, — გ. 30 მაისი, 2012) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1959).

ბიოგრაფია
---------

1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1953-იდან მუშაობს „თბილქალაქპროექტში" (1979-იდან - პროექტის მთავარი არქიტექტორი). ძირითადი ნამუშევრები: თბილისში — საცხოვრებელი სახლები მცხეთის ქუჩაზე (1962; თ. კანდელაკთან და დ. მორბედაძესთან ერთად). კეკელიძის ქუჩაზე (1968; ლ. მეძმარიაშვილთან და ნ. შოშიტაიშვილთან ერთად), ტ. ტაბიძის ქუჩაზე (1968); კომპლექსი: უნივერმაღი „თბილისი", ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრი (ორივე 1977) და მეტროპოლიტენის სადგურის „ თავისუფლების მოედნის "მიწისზედა ვესტიბიული (1967–1975, ყველა ავტორთა ჯგუფთან ერთად), საქართველოს სოფლის მშენებლობის სამინისტროს ინჟინრულ-ლაბორატორიის კორპუსი (1977; ლ. მეძმარიაშვილთან და ი. ყავლაშვილთან ერთად), რკინიგზის ვაგზალი (I რიგი — 1988; ი. ყავლაშვილთან, გ. შავდიასთან, ა. ჯიბლაძესთან ერთად; საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1992); გაგრაში - საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის შემოქმედებითი სახლი (1980; ვ. აბრამიშვილთან, დ. მორბედაძესთან, ი. ყავლაშვილთან ერთად) და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს. მაისურაძე მ.* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, გვ. 337, თბ. 1997


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შენ ხარ ვენახი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

„**შენ ხარ ვენახი**" — შუა საუკუნეების ქართული იამბიკო და გალობა, დაწერილი საქართველოს მეფე დემეტრე I-ის (1125-1156) მიერ. კომპოზიტორი გალობისა უცნობია და ხალხურადაა მიჩნეული. „შენ ხარ ვენახი" ერთ-ერთია იამბიკოების სერიიდან —  „ღმრთისმშობელისადმი", რომელიც დემეტრემ, სავარაუდოდ დავით გარეჯის მონასტერში ბერად ყოფნისას დაწერა. საკუთრივ გალობა, ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია შუა საუკუნეების ქართული მრავალხმიანი მუსიკისა.

ტექსტი
------

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | შენ ხარ ვენახი, ახლად აღყვავებული,
მორჩი კეთილი, ედემს შინა ნერგული,
ალვა სულნელი, სამოთხესა მოსრული,
ღმერთმან შეგამკო, ვერავინ გჯობს ქებული,
და თავით თვისით მზე ხარ გაბრწყინვებული. | "|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* alazani.ge — „შენ ხარ ვენახი", სხვადასხვა ანსამბლის შესრულებით
* shemoqmedi.ge[*მკვდარი ბმული*] — აკათისტო, ღმრთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატისა „შენ ხარ ვენახი"

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული საგალობლები