recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბრედ ალექსანდერ მელდაუ (დ. 23 აგვისტო, 1970) ამერიკელი ჯაზ პიანისტი და კომპოზიტორი.

მელდაუ მუსიკას სწავლობდა The New School-ში და ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს დადიოდა გასტროლებზე. ის იყო საქსოფონისტ ჯოშუა რედმენის კვარტეტის წევრი 1990-იან წლების შუა პერიოდში და ასევე ხელმძღვანელობდა თავის ტრიოს 1990-იანი წლების დასაწყისში. მის პირველ ტრიოში იყვნენ ბასისტი Larry Grenadier და დრამერი Jorge Rossy. ამ კოლექტივებმა 10-ზე მეტი ალბომი გამოუშვეს.

2000 წლების დასაწყისიდან მელდაუმ ტრიოსა და სოლო ფორტეპიანოს გარდა სხვა მუსიკალურ ფორმატებშიც მოსინჯა ძალები. მელდაუს ალბომი Largo, რომელიც 2002 წელს გამოვიდა, შთაგონებულია როგორც ელექტრონული, ისე როკსა და კლასიკურ მუსიკაში მოღვაწე მუსიკოსებისგან.

პოპის, როკისა და კლასიკული მუსიკის შერწყმა, გერმანული რომანტიზმის ჩათვლით, ჩანს მელდაუს შექმნილ და შესრულებულ კომპოზიციებში. ის იყენებს ტრადიციული ჯაზის ელემენტებს, თუმცა მათით არ იზღუდება, ერთდროულად სხვადასხვა მელოდიის შესრულებით და პოპისა და როკის შეერთებით, მელდაუმ გავლენა მოახდინა ჯაზში და მის გარეთ მოღვაწე მუსიკოსების შესრულების სტილზე, ნაწარმოებების შექმნასა და რეპერტუარის არჩევაზე.
**მარდინის მავზოლეუმი "იმამ-ზადე"** ან **იბრაგიმის მეჩეთი** (აზერ. Bərdə İmamzadə türbəsi) — ისტორიული, რელიგიური და არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ბარდას ცენტრში. ქალაქ ბარდას იმამ-ზადე თავდაპირველად სამარხად იყო აშენებული, თუმც შემდგომში რელიგიურ მომლოცველთა შეკრების ადგილი გახდა. სამარხზე მიაშენეს მეჩეთი, რის შედეგადაც შეიქმნა რელიგიური ძეგლების კომპლექსი.

ისტორია
-------

აზერბაიჯანელი საბჭოთა ხელოვნებათმცოდნე ა. სალამზადე ამტკიცებდა, რომ თავდაპირველად იმამ-ზადე იყო მხოლოდ სამარხი. მან ეს ახსნა ინტერნეტში მეჰრაბის არქონით. მკვლევრის სიტყვებით, დორნის ინფორმაცია სარემონტო სამუშაოების შესახებ პირდაპირ უკავშირდება სამარხის შეკეთებას, ვინაიდან მეჩეთი მოგვიანებით, 1868 წელს დაემატა. მეჩეთი აშენდა არქიტექტორ კერბალი სეფიხან ყარაბახის მიერ. 1886 წლის «კავკასიურ კალენდარში» მოყვანილია ინფორმაცია მეჩეთის მშენებლობის შესახებ: «იმამ-ზადეს მავზოლეუმი ქალაქ ბარდას ჯავანშირის ოლქის ელისავეტპოლის გუბერნიაში მდებარეობს. 1868 წელს სამარხზე მიშენებულ იქნა მეჩეთი.» 2014-2015 წლებში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული ცოდნის ფონდის მიერ კომპლექსის ტერიტორიაზე ჩატარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.

სქოლიო
------

1. ↑  Дорн Борис Андреевич Отчет об ученом путешествии по Кавказу и южному берегу Каспийского моря. — 1861 год
2. ↑  Саламзаде, А. (1964). Архитектура Азербайджана XVI—XIX вв.. Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР.
3. ↑  Кавказский календар на 1886 г
4. ↑  Подземные тайны Имамзаде заложили тяжелыми камнями
**პოპსა** (რუს. Попса წარმოდგება ინგლ. Pops — "პოპულარულები"-დან) — საბჭოთა დროიდან გავრცელებული ტერმინი, რომელიც ქართულში შემოვიდა რუსული ენიდან და აქვს ორი მნიშვნელობა:

* გაფუჭება - დღეისათვის ეს ტერმინი ამ მნიშვნელობით აღარ გამოიყენება.
* დაბალი ხარისხის მუსიკა - ძირითადად ეხება პოპ-მუსიკას.

მნიშვნელობები
-------------

„პოპსას" ძირითადად უწოდებენ სხვადასხვა სიმღერას, მუსიკალურ პიესას და ა.შ. აქვს უარყოფითი მნიშვნელობა და შესაძლოა, წარმოადგენდეს რომელიმე პიროვნების სუბიექტურ აზრს ამა თუ იმ მუსიკალურ ნამუშევარზე.

ტერმინი „პოპსა" შესაძლოა, გულისხმობდეს ნებისმიერ კომერციული კუთხით წარმატებულ მუსიკალურ ნომერს, განურჩევლად მისი ხარისხისა და პროფესიონალიზმის სუბიექტური შეფასებისა. ტერმინს იყენებენ როგორც მუსიკოსები, ასევე მუსიკალური ჟურნალისტები.

ხელოვნებათმცოდნე ტატიანა სტაროსტინას აზრით, „პოპსა შეიძლება ეწოდოს არა მხოლოდ მუსიკას, არამედ თანამედროვე კულტურის გარკვეულ ფენებს, როგორიც არის ლიტერატურა და კინო. ასეთი ნაშრომის ძირითადი დანიშნულებაა ადამიანის ხანმოკლე მოთხოვნების დაკმაყოფილება".

წარმოშობა
---------

ტერმინი გავრცელდა 1980-იანი წლების ბოლოს, თავდაპირველად - მხოლოდ პოპ-მუსიკოსებთან მიმართებაში, მაგრამ როკ-მუსიკასთან მას 1980-იანების დასაწყისშიც იყენებდნენ.

ერთ-ერთ ინტერვიუში იური ჩერნავსკიმ განაცხადა, რომ, როგორც პროდიუსერმა, სპონტანურად მოიგონა ეს ტერმინი, შეაერთა რა ორი სიტყვა - ’ასა’ და ’პოპი’.

საქართველოში, როგორც წესი, ამ სიტყვის ანალოგად იყენებენ „პაპსას".

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
3. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-10-27. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-04-07. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.
5. ↑
6. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-03. ციტირების თარიღი: 2011-06-29.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რელიგია და მასმედია ’რა არის პოპსა?’
**ლომერ ახვლედიანი** (დ. 2 ოქტომბერი, 1934 — გ. 11 თებერვალი, 2022) — ქართველი კინოოპერატორი. ქართველი კინოსა და თეატრის რეჟისორის ნინო ახვლედიანის მამა. საქართველოს სახალხო არტისტი (1984 წ.). შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1979 წ.)

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1934 წლის 2 ოქტომბერს თბილისში. 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიის ფაკულტეტი; 1975 წელს კი მოსკოვის კინოს ინსტიტუტის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1957 წლიდან მუშაობდა ტელეფილმების სტუდიასა და კინოსტუდია „ქართული ფილმის" დამდგმელ ოპერატორად. 1978 წელს დაჯილდოვდა კაიროს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზით.

იყო კინემატოგრაფისტთა კონფედერაციის წევრი და საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის გამგეობის წევრი.

გადაღებული აქვს ფილმები: „ქვევრი", „სამკაული სატრფოსათვის", „აურზაური სალხინეთში", „მზე შემოდგომისა", „მშობლიურო ჩემო მიწავ!", „ნატვრის ხე", „სამანიშვილის დედინაცვალი", „დონ-კიხოტი", „ბესამე", „ექსპრეს-ინფორმაცია" და სხვა.

ჯილდოები
--------

* 1986 — ლენინური პრემია
* 1986 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
* 1984 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1979 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე; დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლომერ ახვლედიანი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ლომერ ახვლედიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ლომერ ახვლედიანი გარდაიცვალა
2. ↑  Пока все дома — дом третий. Большой город (1 დეკემბერი, 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-04-28. ციტირების თარიღი: 2016-04-19.
**კახეთი** — ადგილწარმოშობის დასახელების თეთრი მშრალი ღვინო. იგი მზადდება რქაწითელის და კახური მწვანეს ჯიშის ყურძნისაგან, დურდოს სრული დადუღებით.

ღვინო „კახეთი" ხასიათდება ქარვისფერი შეფერვით, ხილის არომატით, სასიამოვნო სიმწკლატით, ხავერდოვნებით და ჰარმონიულობით.

ღვინო „კახეთის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5-13,5%-ს, შაქრების მასური კონცენტრაცია — არაუმეტეს 4 გ/დმ³, ტიტრული მჟავიანობა — 5-6 გ/დმ³, აქროლადი მჟავიანობა — არაუმეტეს 1,2 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია — არა ნაკლებ 18 გ/დმ³.

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „კახეთი" მდებარეობს საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდინარეების ალაზნისა და იორის აუზში და უკავია 11,300 კმ² ფართობი, ჩრდილო განედის 410-42015' და აღმოსავლეთ გრძნ­ედის 450-46030'კოორდინატებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო დაარქივებული 2021-03-02 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
რადიაციული საფრთხის ახალი ნიშანი
**მაიონებელი გამოსხივება**, *მაიონიზებელი გამოსხივება* — გამოსხივება, რომლის ურთიერთქმედება გარემოსთან ატომებისა და მოლეკულების იონიზაციას იწვევს. მაიონებელი გამოსხივების მაგალითებია: ელექტრომაგნიტური გამოსხივება, α-ნაწილაკების, ელექტრონების, პოზიტრონების, პროტონების, ნეიტრონებისა და სხვა დამუხტული ნეიტრალური ნაწილაკების ნაკადები. ინფრაწითელი გამოსხივება, სანტიმეტრული და რადიოდიაპაზონების გამოსხივება არ არის მაიონებელი, რადგან მათი ენერგია არ არის საკმარისი ძირითად მდგომარეობაში ატომებისა და მოლეკულების იონიზაციისთვის.

XX საუკუნის 50-იანი წლების დასასრულსა და 60-იანი წლების დასწყისში ბირთვული იარაღის ატმოსფეროში ინტენსიური გამოცდის შედეგად, საქართველოში, ისევე როგორც მთელ მსოფლიოში, გარემოს დაბინძურების მაქსიმუმი 1963 წელს აღინიშნებოდა და ბუნებრივი დასხივების დონის 7% მიაღწია. ამავე წელს აიკრძალა ატმოსფეროში აფეთქებები და შესაბამისად რადიაციის დონემ დაიკლო. 1966 წლისათვის ბუნებრივი ფონის 2% შეადგენდა, ხოლო 80-იანი წლებისთვის (ჩერნობილის ავარიამდე) - 1%. რაც შეეხაბა ჩერნობილის ავარიას, მას შემდეგ განსაკუთრებით დაბინძურდა დასავლეთ საქართველოს მთიანი რეგიონები და შავი ზღვის სანაპირო. აფხაზეთსა და აჭარაში ნიადაგის დაბინძურება იოდ-131-ით შეადგენდა 5 კი/კმ², რაც ყოფილი სსრკ-ს სხვა ქვეყნებთან შედარებით მთელი რიგით მაღალი იყო. დაფიქსირდა მცენარეთა, რძისა და მისი პროდუქტების მაღალი დაბინძურება რადიოიოდით. საშუალო მონაცემებით, საქართველოს გამოკვლეული ტერიტორიის მოსახლეობის გარეგანი დასხივების საშუალო წლიური დოზა - 20% ღია ადგილებიდან, 80%- შენობებიდან, რადონის მოქმედების გარეშე. დასავლეთ საქართველოში - 1,04 მზვ/წ, აღმოსავლეთ საქართველოში - 0,99 მზვ/წ, სამხრეთ საქართველოში - 1,1 მზვ/წ, ქ. თბილისში - 1.07 მზვ/წ.

სქოლიო
------

1. ↑  ნინო ვეფხვაძე - პრევენციული მედიცინა, წიგნი სამედიცინო უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის, თბილ. სახელმწ. სამედ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009
2. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 365.
3. ↑  ერაშვილი გ. „მაიონიზირებელიგამოსხივებადამისიმოქმედების ეფექტებიცოცხალორგანიზმზე"
4. ↑  Гусев Н. Г. Климанов В. А. Машкович В. П. Суворов А. П. Защита от ионизирующих излучений. В 2-х томах. M. Энергоатомиздат, 1989
5. ↑  Ионизирующие излучения и их измерения. Термины и понятия. М.: Стандартинформ, 2006.
6. ↑  Моисеев А. А. Иванов В. И. Справочник по дозиметрии и радиационной гигиене. 2-е изд. перераб. и доп. М. Атомиздат, 1974
7. ↑  Нормы радиационной безопасности (НРБ-99/2009) Минздрав России, 2009.
8. ↑  Российский государственный педагогический университет имени А. И. Герцена, «Обеспечение жизнедеятельности людей в чрезвычайных ситуациях. Выпуск 1: Чрезвычайные ситуации и их поражающие факторы». С.-Петербург, изд. «Образование», 1992.
**მილდრედ მეთიუზ ბრიდლავი** (დ. 27 მაისი, 1904 – გ. 14 აგვისტო, 1994) — ამერიკელი პოეტი, რომელიც დაინიშნა ნევადის პოეტ ლაურეატად 1957 წლიდან 1967 წლამდე.   იგი 1968 წელს იყო ნომინირებული ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში .

ბიოგრაფია
---------

მილდრედ კოქსი დაიბადა ჯონ ფ. კოქსისა და როუზ მ. უილსონის ოჯახში. 1904 წელს საცხოვრებლად გადაიყვანა პროუერსში, კოლორადოში, მოგვიანებით კი ბრაგსში, ოკლაჰომა, მამის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც ის მხოლოდ 4 წლის იყო. იქ დედამისი დანიელ მეთიუსზე დაქორწინდა. მოგვიანებით მილდრედმა მიიღო მამინაცვლის გვარი, მეთიუსი. 

თექვსმეტი წლის ასაკში კრონჯი პ. ბრიდლავზე დაქორწინებამდე, მილდრედი დადიოდა სკოლაში ბრაგსში და დაამთავრა ათი კლასი.  მან მიიღო მასწავლებლის სერთიფიკატი და დაქორწინების შემდეგ დაიწყო მუშაობა ბრაგსის სკოლის მასწავლებლად. გარდა ამისა, მან დაიწყო მწერლობის კარიერა. ის იყო მიმომხილველი *Muskogee Daily Phoenix-ისა* და *Muskogee Times Democrat-* ისთვის. 

1949 წელს ოჯახთან ერთად ლას-ვეგასში გადასახლდა. ერთი წლის შემდეგ მილდრედმა პოეზიის სერიოზულად აღქმა დაიწყო. მან გაყიდა თავისი პირველი ლექსი 1953 წელს და მისმა პოეტურმა კარიერამ აღმასვლა დაიწყო. მან მიიღო ამერიკის ქალთა ეროვნული კალმის ლიგის (NLAPW) მიღწევების ჯილდო 1955 და 1957 წლებში.  იგი აქტიურად მონაწილეობდა სახელმწიფო პოეზიის საზოგადოებების ეროვნულ ფედერაციაში და დააარსა ნევადის პოეზიის საზოგადოება 1961 წელს.  

1957 წელს მილდრედის ქმარი გარდაიცვალა. იგი გუბერნატორმა ჩარლზ ჰ. რასელმა დაასახელა ნევადის პოეტ ლაურეატად 15 ივლისს 1964 წელს, ნევადის 100 წლისთავის საპატივცემულოდ, გუბერნატორმა გრანტ სოიერმა დაავალა მას ლექსის შედგენა შტატის შესახებ. იმისათვის, რომ მოეპოვებინა ინფორმაცია მისი პოემისთვის *ნევადა*, მილდრედი სამი წლის განმავლობაში მოგზაურობდა მთელ ნევადაში. ლექსის შეკვრის და გამოქვეყნების შემდეგ, მხატვრის ლუცილ ბრუნერის ორიგინალური აკვარელი ილუსტრაცია შეტანილ იქნა შეზღუდული გამოცემაში. 

მისი მოღვაწეობის გამო, იგი იყო ნომინირებული გაერთიანებული პოეტების ლაურეატის საერთაშორისო საზოგადოების მიერ ლიტერატურის დარგში ნობელის პრემიაზე და მიენიჭა ნევადის ნარატიული პოეტის ლაურეატი.  აღნიშნული ჯილდო ლას-ვეგასში საერთაშორისო ორგანიზაციის დამფუძნებელმა და პრეზიდენტმა ამადო იუზონმა გადასცა. პოეტის მრავალ ჯილდოს შორის იყო ფილიპინების პრეზიდენტის ფერდინანდ მარკოსის ოქროს მედალიონი და ოქროს დაფნის გვირგვინი.  

პოეზიაში მრავალი ჯილდოსა და აღიარების მიუხედავად, მილდრედმა დატოვა ნევადის პოეტის ლაურეატი 1966 წელს. იგი გადადგა, რადგან გუბერნატორმა სოიერმა აღკვეთა ლექსი *ნევადა*, ნათქვამია გაზეთის სტატიაში. გუბერნატორის განცხადებით, ეს იყო გაუგებრობა. ცხადია, ეს საკითხი არასოდეს მოგვარებულა.  წერილში, რომელიც მან დაწერა, თქვა, რომ ვეღარ იცხოვრებდა ნევადაში, რადგან ის ძალიან გაბრაზებული და ნაწყენი იყო. 

იგი გარდაიცვალა 1994 წლის 14 აგვისტოს ფერონში, იუტაში .

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7
2. 1 2 3 4 5 6 7 8  MILDRED MATHEWS BREEDLOVE. ციტირების თარიღი: 17 November 2023
3. 1 2 3 4  Mildred Breedlove Papers. ციტირების თარიღი: 17 November 2023
4. 1 2  Nomination archive – Mildred Breedlove. ციტირების თარიღი: 17 November 2023
5. ↑
**სადარაკის მეჩეთი** (აზერბ. Sədərək məscidi) — მეჩეთი ბაქოს ქარადაღის რაიონში, ლოკბატანის დასახლებაში, სადარაკის სავაჭრო ცენტრის ტერიტორიაზე .

ისტორია
-------

მეჩეთი აშენდა 2007 წელს. ლოცვის სახლს ემსახურება ძირითადად სავაჭრო ცენტრის მრავალი თანამშრომელი, რომელიც ერთ–ერთი უდიდესია კავკასიაში. 

მეჩეთი არის იმამ ჯაფარ ჯაფარ სადიკის სახელობის. სადარაკის მეჩეთი არის შიიტური. ის არის მოქმედი მეჩეთი ბაქოში.

არქიტექტურა
-----------

მეჩეთი ორსართულიანია, თანამედროვე რვაკუთხა ფორმის, დიდი სფერული გუმბათით. სამწუხაროდ მინარეთი დაკარგულია. მეორე სართულზე გუმბათის მთლიანი პერიმეტრის გასწვრივ 14 სარკმელია დამონტაჟებული.

მეჩეთის მიმდებარე ტერიტორიაზე, რომელიც მთავარი კომპლექსის ნაწილია, განთავსებულია მეორადი სწორკუთხა ნაგებობა კრამიტით გადახურული სახურავით, სადაც თაყვანისმცემლები რიტუალს ასრულებენ.

თავად მეჩეთი, მიმდებარე ტერიტორიასთან ერთად, გარშემორტყმულია გალავანით, რომელიც დაახლოებით ორი მეტრის სიმაღლისაა და ქვა-რკინის ნაგებობაა. მეჩეთის მინბარი (ტრიბუნა) და მიჰრაბი დამზადებულია ხისგან და გაფორმებულია ხელნაკეთი ნიმუშებით.

ამავე დროს, მას ყველა საჭირო პირობა აქვს 350-მდე მორწმუნის მისაღებად. იერუსალიმის მეჩეთის სტილში, სადარაკის სავაჭრო ცენტრის გენერალური გეგმის შესაბამისად აშენებულ მეჩეთს არ აქვს მინარეთი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Координаты мечети
* Mosque at the Sederek Shopping Center - Sədərək Ticarət Mərkəzində məscid(ინგლისური)(აზერბაიჯანული)
* სადარაკის მეჩეთი დაარქივებული 2021-10-20 საიტზე Wayback Machine.
* ისტორია

სქოლიო
------

1. ↑  Sədərək Ticarət Mərkəzi დაარქივებული 2013-10-29 საიტზე Wayback Machine. (აზერბაიჯანული)
2. ↑  Начинается перенос крупнейших на Кавказе вещевых рынков Садарак и Бина.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-29. ციტირების თარიღი: 2013-10-25.
3. ↑  В Азербайджане горел один из крупнейших торговых центров.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-03. ციტირების თარიღი: 2020-10-12.
**სანაპირო ზღვა** (ლათ. Mare Marginis) — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს.

ზღვის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — 12°42′N 86°31′E﻿ / ﻿12.70° ჩ. გ. 86.52° ა. გ.﻿ / 12.70; 86.52, დიამეტრი — 420 კმ.

უშუალოდ ზღვაში მდებარეობს ტეილერის კრატერი. სამხრეთით არის დიდი კრატერები ნეპერი და ჯანსკი (ლათ. Jansky), ჩრდილო-დასავლეთით არის კრატერები გოდარდი და იბნ-იუნუსი

ზღვის დასავლეთით არის ბნელი უბნების ჯგუფი, რომელსაც აქვს არაოფიციალური სახელი — კატის ღიმილის ტბა (ლათ. Lacus Risus Felis).

სანაპიროს ზღვის სახელწოდება პირველად გამოჩნდა კატალოგში „Die Randlandschaften des Mondes", რომელიც გამოქვეყნდა 1913 წელს. იგი შეტანილია საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ დამტკიცებულ მთვარის ზედაპირის ობიექტების სახელების პირველ კატალოგში, რომელიც გამოქვეყნდა მ. ბლაგისა და კ. მიულერის მიერ 1935 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mare Marginis, Gazetteer of Planetary Nomenclature — საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი.
* Море Краевое в THE MOON WIKI

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯაფიაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 665-667.
თანამგზავრული ფოტოსურათი:
* ცენტრში ღია ფერში — ბუნგეს მიწა
* მარჯვნივ მუქ ფერში — ფადეევის ნახევარკუნძული
* მარცხნივ მუქ ფერში — კოტელნის დანარჩენი ნაწილი

**ბუნგეს მიწა** (რუს. Земля Бунге) — კუნძულ კოტელნის ნაწილი, ყოფილი კუნძული. მდებარეობს ფადეევის ნახევარკუნძულსა და კოტელნის დანარჩენ ნაწილს შორის. ფართობი დაახლ. 6200 კმ². არის ქვიშიანი, სუსტად დანაწევრებული ვაკე. სიმაღლე 6–8 მეტრი, ცალკეული ბორცვები 45 მეტრამდეა. წააგავს უდაბნოს: ფართოდაა გავრცელებული ეოლური ფორმები, რომლებიც არ არის მცენარეულობით გამაგრებული. სახელი ეწოდება რუსი ზოოლოგის, ალექსანდრე ბუნგეს პატივსაცემად, რომელიც მონაწილეობდა XIX საუკუნის 80-იან წლებში ჩატარებულ გეოგრაფიულ ექსპედიციებში. თავდაპირველად ითვლებოდა კუნძულად; შემდგომში თავთხელების დაშრობის გამო ფადეევის ნახევარკუნძულთან ერთად შეუერთდა კოტელნის.

სქოლიო
------

1. ↑   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 41.
2. ↑   Бунге земля // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 4 — М. 1971. — стр. 113.
3. ↑   Котельный // Большая российская энциклопедия. т. 15. — М. 2010. — стр. 506.
**კრისტა კიურუ** (ფინ. Krista Kiuru; დ. 5 აგვისტო 1974, პორი, ფინეთი) — ფინელი პოლიტიკოსი. ფინეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. ედუსკუნტის წევრი 2007 წლის 21 მარტიდან. 2019 წლის 6 ივნისიდან საოჯახო საკითხებისა და საბაზისო სერვისების მინისტრი სანა მარინის კაბინეტში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1974 წლის 5 აგვისტოს ქალაქ პორიში, ფინეთის დასავლეთ ნაწილში. განათლებით მასწავლებელია, 2001 წელს დაასრულა ტურკუს უნივერსიტეტი, სოციალურ მეცნიერებათა მაგისტრი.

ედუსკუნტის დეპუტატად აირჩიეს 2007 წლის 18 მარტის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად. 2011 წლის 22 ივნისს დანიშნეს საცხოვრებელი მშენებლობის მინსიტრად იურკი კატაინენის მთავრობაში. 

2012 წელს პარტიის ყრილობაზე აირჩიეს ფინეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პირველ მოადგილედ. 

2013 წლის 17 მაისს კატაინენის მთავრობაში ცვლილება განხორციელდა: კიურუ დანიშნეს განათლების მინისტრად, ხოლო მის ადგილზე დანიშნეს პია ვიიტაინენი.

2019 წლის 6 ივნისს მიიღო საოჯახო საკითხებისა და საბაზისო სერვისების მინისტრის პორტფელი ანტი რინეს, ხოლო 2019 წლის 10 დეკემბრიდან სანა მარინის მთავრობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Krista Kiuru. Eduskunta. ციტირების თარიღი: 2019-12-12.
* Krista Kiuru, Minister of Family Affairs and Social Services. Finnish Government.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-04-02. ციტირების თარიღი: 2019-12-12.

სქოლიო
------

1. ↑  Krista Kiuru. Eduskunta. ციტირების თარიღი: 2019-12-12.
**ქალაქური ფოლკლორი** — ქალაქის მოსახლეობის ზეპირსიტყვიერი და მუსიკალური შემოქმედება, რომელიც ჩასახვას იწყებს ფაქტობრივად ქალაქების ჩამოყალიბებასთან ერთად. ქალაქური ფოლკლორისთვის დამახასიათებელია რამდენიმე, ზოგჯერ ძალზე განსხვავებული კულტურის შერწყმა.

ქალაქური ფოლკლორი საქართველოში ორ ძირითად შტოდ — აღმოსავლურ და დასავლურ შტოდ იყოფა. განსაკუთრებით ეს მუსიკალურ ფოლკლორზე ითქმის. გაცილებით ადრინდელია ქალაქური ფოლკლორის აღმოსავლური შტო, რომელიც, ქართული წყაროების მიხედვით, XVII საუკუნის შუა წლებიდან აღმოცენდა (უკავშირებენ გამაჰმადიანებული ქართველი მეფის როსტომის სახელს — 1632—1638). მის ცენტრად იქცა თბილისი. ქალაქური ზეპირსიტყვიერება ძველი თბილისის მოქალაქეთა, წვრილი ვაჭრებისა და ხელოსნების წრეში ჩამოყალიბდა. ის მკვეთრად განსხვავდება ტრადიციული, ე. წ. „სოფლური" ფოლკლორისაგან. წარმოდგენილია დალოცვა-სადღეგრძელოებით, გამოცანებით, ლირიკული ლექსებით, ანეკდოტებით. მთქმელ-შემსრულებელთა ეროვნული სიჭრელე გავლენას ახდენდა ქალაქური ფოლკლორის ენასა და მხატვრულ ფორმაზე. თბილისურ ხალხურ ლექსებს ემჩნევა აშუღური პოეზიის (აშუღი) ზეგავლენა. ქართული ხალხური პოეზიის ტრადიციათა შერწყმამ აღმოსავლური პოეტური კულტურის გავლენასთან სრულიად თავისებური სახე მიანიჭა ქალაქურ ფოლკლორს, რომელიც განსაკუთრებით განვითარდა ერეკლე II-ის მეფობის დროს. საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს საიათნოვას მოღვაწეობა. ქართულ ყოფაში შემოიჭრა აღმოსავლური საკრავებიც: საზი, თარი, ქამანჩა. ქალაქური ფოლკლორის აღმოსავლური შტოსათვის დამახასიათებელია მოჭარბებული მგრძნობელობა. კილოურ-ინტონაციური წყობისათვის დამახასიათებელია გადიდებული სეკუნდის ხმოვანება. საქართველოში მთელ რიგ შემთხვევებში მოხდა აღმოსავლური მელოდიების გამრავალხმიანება. ქალაქური ფოლკლორის დასავლური შტოს წარმოშობა დაკავშირებულია დასავლეთ ევროპული მუსიკის (იტალიური ოპერა) და რუსული რომანსის გავრცელებასთან (XIX საუკუნუის შუა წლებიდან). ქალაქური ფოლკლორის დასავლური შტოს ცენტრად ითვლება ქ. ქუთაისი. აქ ფართოდ გავრცელდა როგორც ევროპული მაჟორულ-მინორულ სისტემაზე აგებული, ასევე გიტარის თანხლებით შესრულებული ერთ- და მრავალხმიანი სიმღერები.

ლიტერატურა
----------

* *მშველიძე ა.*, ქართული ხალხური ქალაქური სიმღერა, თბ. 1970
* *ბარდაველიძე ჯ. ჟორდანია ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 447-448.
**ლისის ქედი** — ქედი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. წარმოადგენს მსხალდიდის ქედის აღმოსავლეთ მონაკვეთს. იწყება დაახლოებით სოფელ წოდორეთის მერიდიანთან და ვრცელდება ქალაქ თბილისის ფარგლებში, ვაშლიჯვრამდე. სიმაღლე აღმოსავლეთ ნაწილში ზღვის დონიდან 650 მ, დასავლეთით კი 1000 მ-ს აღემატება. მაქსიმალური სიმაღლე 1069 მ (მთა ელია).

მნიშვნელოვანი მთებია: დიდვარილის სერი (986 მ) და ბუბთები (955 მ). აგებულია ზედაეოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. მთელ მანძილზე მთლიანად მოიცავს ლისის ანტიკლინს, რომელიც მდინარე მტკვრის გადაკვეთის შემდეგ სწრაფად იძირება. მთაწმინდისა და ლისის ქედს შორის მოთავსებულია საბურთალოს ფართო სინკლინი.

ლისის ქედის კალთები დაღარულია მშრალი ხევებითა და პერიოდული ღელეებით, რომლებიც მდინარეების დიღმისწყლისა და ვერის შენაკადებს წარმოადგენენ. ხევებსა და ღელეებს შორის სერებია გაწოლილი. არის წყაროები, რომელთა შორის აღსანიშნავია მუფთის წყარო და კოდის წყარო. ძირითადი ლანდშაფტია ჯაგეკლიანი სტეპი, ზოგან — მეორეული ჯაგრცხილნარ-მუხნარი. კალთებზე ხელოვნური ტყის (უმეტესად) ფიჭვის კორომებია.

ლისის ქედის ჩადაბლებულ ადგილზე, ტაფობში, ზღვის დონიდან 624 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ლისის ტბა, რომლის დასავლეთით ვაკეა გაშლილი. აქვეა მარილიანი მშრალი ტბა. ლისის ქედის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კალთები განაშენიანებულია. ქედზეა სოფლები ლისი, ქვემო ლისი, თხინვალა, აგარაკი, წოდორეთი, მუხათწყარო.

სქოლიო
------

1. 1 2   ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 627, ISBN 99928-20-32-2.
2. 1 2  Топографическая карта, лист K–38–50. Масштаб 1:100000. Издание 1989 г.
3. ↑  თბილისი. ეკონომიურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბ. საქ. სსრ მეცნ. აკად. გამ-ბა, 1957, გვ. 28
4. ↑  თბილისი. ეკონომიკურ-გეოგრაფიული გამოკვლევა, თბ. „საბჭოთა საქართველო", 1989, გვ. 31
**თამაზ ბენედიქტეს ძე კიღურაძე** (დ. 28 აპრილი, 1941, თბილისი, — გ. 11 აპრილი, 2002, იქვე) — ქართველი არქეოლოგი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1975).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1966 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიის განყოფილებაში, 1979 წლიდან — მუზეუმის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში.

კიღურაძემ თავის მასწავლებელ ალექსანდრე ჯავახიშვილთან ერთად შეიმუშავა ადრესამიწათმოქმედო გორა-ნამოსახლარების გათხრის მეთოდიკა, რომლითაც ამ ხანის არაერთი ძეგლია შესწავლილი. კიღურაძემ დამოუკიდებლად გათხარა და შეისწავლა ხრამის დიდი გორა; ასევე აღმოაჩინა და შეისწავლა ახალი, მანამდე უცნობი კულტურა, რომელსაც აღმოჩენის ადგილის მიხედვით სიონის კულტურა უწოდა. 1980 წელს მარნეულის რაიონში მიაკვლია ძეგლ დამიგაიას, რომლის წინაისტორიული კედლის მხატვრობა შესრულებულია წითელი საღებავებით, რაც ჯერჯერობით ერთადერთია საქართველოში.

1988 წიდან კიღურაძე რამდენჯერმე მონაწილეობდა ზაარბრიუკენის (გერმანია) უნივერსიტეტის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში ნაქალაქარ თელ-ხუერაზე (სირია, პროფ. ვ. ორტმანთან ერთად). ავსტრალიელ არქეოლოგებთან მუშაობდა მელბურნის უნივერსიტეტის ექსპედიციაში ნამოსახლარ სოს-ჰუიუკზე (თურქეთი, პროფ. ა. საგონასთან ერთად). კიღურაძის ხელმძღვანელობის დროს საქართველოს სახელმწ. მუზეუმში საფუძველი ჩაეყარა საქართველოს ფარგლებს გარეთ არქეოლოგიური გამოფენების გამართვის ტრადიციას. მიღებული აქვს სიმონ ჯანაშიას სახელობის პრემია (1988).

ბიბლიოგრაფია
------------

* აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის ადრესამიწათმოქმედო კულტურის პერიოდიზაცია, თბ. 1976.
* Neolithische Siedlungen von Kvemo Kartli, München, 1986.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი რ*. კიღურაძე, თამაზ. ენციკლოპედია „საქართველო" (ვებგვერდი).
**სმითის ზღვა** (ლათ. Mare Smythii) — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის აღმოსავლეთ კიდეზე. დაარქვეს მე-19 საუკუნის ბრიტანელი ასტრონომის, უილიამ ჰენრი სმითის (William Henry Smyth) სახელი. ზღვის აუზი ჩამოყალიბდა ნექტარიამდელ პერიოდში, ხოლო მიმდებარე წარმონაქმნები - ნექტარიანულ პერიოდში. ზღვის სუბსტანცია, გვიანი იმბრიული პერიოდის ბაზალტები, ალუმინით მდიდარი, ერატოსთენესის პერიოდის ბაზალტებითაა დაფარული.

აღწერა
ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნეპერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში კესტნერის კრატერი. კრატერი შუბერტი მდებარეობს ზღვიდან ჩრდილო-დასავლეთით.

სმიტის ზღვაში არის რამდენიმე დაბალი ქედი, რომელთაგან ზოგიერთმა მიიღო სახელები: დანას ქედი ჩრდილოეთ ზღვაზე და კლოოსას ქედი აღმოსავლეთით.

ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ნაპიერის კრატერი, ხოლო სამხრეთ ნაწილში — კესტნერის კრატერი. ზღვის ჩრდილო-დასავლეთით არის შუბერტის კრატერი.

სმიტის ზღვაში რამდენიმე დაბალი ქედია, რომელთაგან ზოგიერთი დასახელებულია: დანის ქედი ზღვის ჩრდილოეთით და კლოსის ქედი აღმოსავლეთით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mare Smythii, Gazetteer of Planetary Nomenclature — საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი.
* Mare Smythii at lunar.arc.nasa.gov

სქოლიო
------

1. ↑  Gazetteer of Planetary Nomenclature — საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q24033439'></a>
2. ↑  *ჯაფიაშვილი ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 665-667.
**სოხოისტის ბრძოლა** — ბრძოლა ქართული სამეფო-სამთავროების გაერთიანებულ ჯარსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის 1545 წელს.

ბრძოლა
------

ქარაღაქის ბრძოლაში (1543) იმერეთის მეფის ბაგრატ III-ის გამარჯვების შემდეგ ოსმალებმა გადაწყვიტეს ხელახლა ელაშქრათ სამცხე-საათაბაგოში. სულთანმა სულეიმან I ბრწყინვალემ (1520-1566 წწ.) არზრუმისა და დიარბექირის ფაშები დანიშნა ლაშქრის სარდლებად. ბაგრატ III-მ დახმარება სთხოვა ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ს და გურიისა და ოდიშის მთავრებს. ამ უკანასკნელმა ლაშქრობაში მონაწილეობა არ მიიღო. იმერეთ-ქართლისა და გურიის გაერთიანებული ლაშქარი ბასიანისაკენ გაემართა, სადაც დაბანაკებული იყო ოსმალეთის ჯარი. 

ბრძოლა გაიმართა სოხოისტასთან. როგორც ერთიან ქართულ სამეფოში არსებობდა წესი, რომ სამხრეთიდან მომავალი მტრის წინააღმდეგ, ჯარის განლაგებისას, წინა რიგებს სამცხის ლაშქარი იკავებდა. ამჯერად მეწინავეობა ქართლის ჯარს დაეკისრა. ამით განაწყენებულმა მესხებმა მიატოვეს ბრძოლის ველი მაშინ, როდესაც ბრძოლა უკვე დაწყებული იყო და მეწინავე ქართლის ჯარს დახმარება სჭირდებოდა. ქართველი მეფეები იძულებულები გახდნენ ჯარის ნარჩენებით გაქცეულიყვნენ. ოსმალებმა გაიმარჯვეს.

სოხოისტის ბრძოლის შედეგად ოსმალეთის იმპერიამ ხელახლა დაიპყრო სამცხე-საათაბაგო, რომელიც ბოლო ათი წლის განმავლობაში, 1535 წლიდან იმერეთის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. შემდგომში ოსმალებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი სამხრეთ საქართველოში და ეს ტერიტორია უშუალოდ ოსმალეთის ადმინისტრაციას დაექვემდებარა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქარაღაქის ბრძოლა
* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* *ნარსია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 501.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოხოისტის ბრძოლა

სქოლიო
------

1. ↑  მ. ლორთქიფანიძე, ო. ჯაფარიძე, დ. მუსხელიშვილი, რ. მეტრეველი (2012). *საქართველოს ისტორია ოთხ ტომად, ტ. III — საქართველოს ისტორია XIII საუკუნიდან XIX საუკუნემდე*. თბილისი:  პალიტრა L,   გვ. 162. ISBN 978-9941-19-586-0.
**ევგენი ივანეს ძე ბიუსი** (რუს. Евгений Иванович Бюс) (დ. 20 მაისი, 1885, იურიევი, ახლანდ. ტარტუ, ესტონეთი, — გ. 15 ივნისი, 1969, თბილისი) — ესტონეთში დაბადებული გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგი, თანამედროვე სეისმური სამსახურის ერთ-ერთი ორგანიზატორი სამხრეთ კავკასიაში.

დაამთავრა იურიევის (ტარტუს) უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1911). მუშაობდა იქვე ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1912-1920 წლებში იყო ბაქოს სეისმური სადგურის, 1921-1923 წლებში — თბილისის სეისმური სადგურის გამგე. 1933 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, სადაც ხელმძღვანელობდა სეისმოლოგიურ სამუშაოებს. 

ბიუსის ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეხება სამხრეთ კავკასიის ტერიტორიაზე სეისმურობის საკითხებს. მისი გამოკვლევები საფუძვლად დაედო რეგიონის სეისმურ დარაიონებას და სეისმომედეგი მშენებლობის ნორმების დადგენას. ივანე ჯავახიშვილის წინადადებით, ქართლში ქრისტიანობის შემოღების თარიღის დასაზუსტებლად ჩაატარა IV საუკუნის I ნახევარში საქართველოში ხილულ მზის დაბნელებათა პირობების კვლევა.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მზის დაბნელებათა ხილვადობის პირობები საქართველოში ახ. წ. IV საუკუნის პირველი ნახევრისათვის, «საქ. სსრ მეცნ. აკადემიის მოამბე», 1944, ტ. 5, № 9.
* Ленинаканские землетрясения 22 октября 1926, Тб. 1943 (თანაავტ. В. Гигинейшвили).
* Сейсмические условия Закавказья, ч. 1 – 3, Тб. 1948 – 55.

ლიტერატურა
----------

* Балавадзе Б. К. Гоцадзе О. Д. Евгений Иванович Бюс (к 100-летию со дня рождения), Тб. 1987.
* *ჯავრიშვილი ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 443.
**პოლ მაიკლ რომერი** (ინგლ. Paul Michael Romer; დ. 6 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი ეკონომისტი და პოლიტიკის მეწარმე, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორი.  ცნობილია როგორც მსოფლიო ბანკის ყოფილი ეკონომისტი. 2018 წელს „ეკონომიკურ ზრდაში ინოვაციებისა და კლიმატის ინტეგრაციისათვის", უილიამ ნორდჰაუსთან ერთად გადაეცა ნობელის პრემია ეკონომიკაში.  გამოიგონა ტერმინი „მათემატიზმი", რომელსაც იგი აღწერს, როგორც მათემატიკის არასწორ გამოყენებას ეკონომიკურ კვლევებში.

ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში სწავლებამდე, ასწავლიდა ჩიკაგოს, კალიფორნიის, სტენფორდის უნივერსიტეტის ბიზნესის სამაგისტრო სკოლასა  და როჩესტერის უნივერსიტეტში. რომერი იყო მსოფლიო ბანკის მთავარი ეკონომისტი და უფროსი ვიცე-პრეზიდენტი 2018 წლამდე.  რომერმა დატოვა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორის თანამდებობა, როდესაც შეუერთდა მსოფლიო ბანკს, თუმცა დაუბრუნდა აკადემიურ საქმიანობას გადადგომის შემდეგ. გარდა ამისა, იყო ეკონომიკური კვლევების ეროვნული ბიუროს, სტენფორდის საერთაშორისო განვითარების ცენტრის, ჰუვერის ინსტიტუტის და ასევე ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის და გლობალური განვითარების ცენტრის თანამშრომელი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

რომერი დაიბადა კოლორადოს ყოფილი გუბერნატორის როი რომერის და ბეატრიცა „ბეა" მილერის ოჯახში. ჰყავს ოთხი ძმა და ორი და. მისი ერთ-ერთი ძმა, კრის რომერი, კოლორადოს შტატის ყოფილი სენატორია. 

1973 წელს დაამთავრა ფილიპს ექსთერის აკადემია. მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მათემატიკაში, ხოლო 1983 წელს დოქტორის ხარისხი ეკონომიკაში.

კარიერა
-------

რომერის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი ეკონომიკური ზრდის სფეროა და მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ენდოგენური ზრდის თეორიის შემუშავებაში. ის 1997 წელს ჟურნალმა *ტაიმზმა* დაასახელა ამერიკის 25 ყველაზე გავლენიან ადამიანთა შორის,  ხოლო 2002 წელს მიენიჭა ჰორსტ კლაუს რექტენვალდის პრემია ეკონომიკაში. 2015 წელს მიიღო ჯონ რ. კომონსის ჯილდო, რომელიც გადასცა ეკონომიკის საპატიო საზოგადოება Omicron Delta Epsilon-მა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პოლ რომერი***

* პოლ რომერის ვებსაიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Paul Romer. ციტირების თარიღი: 2021-06-22
2. ↑  The Prize in Economic Sciences 2018 Press Release.
3. ↑  „N.Y.U. Lands Top Economist for Cities Project". *New York Times*. 2011-05-27. ციტირების თარიღი: 2011-05-27.
4. ↑  „World Bank economist Paul Romer quits after Chile comments". Reuters. 24 January 2018. ციტირების თარიღი: 8 October 2018.
5. ↑  „Risk and Return". *Hoover Digest*. No. 2. 1996. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-08-02. ციტირების თარიღი: 2022-01-17.
6. ↑  The Politically Incorrect Guide to Ending Poverty.
7. ↑  „Time's 25 Most Influential Americans". *Time Magazine*. Time Inc. 1997-04-21. ციტირების თარიღი: 2007-12-21.
8. ↑  Omicron Delta Epsilon - the International Economics Honor Society.
**გაბრიელა ელენა სპანიკ ულტერა** (ესპ. Gabriela Elena Spanic Ulterra; დ. 10 დეკემბერი, 1973), უფრო ცნობილია როგორც **გაბრიელა სპანიკი** (ესპ. Gabriela Spanic) — ჯილდოების მფლობელი ვენესუელელი მსახიობი, რომელიც მეტად ცნობილია ტელენოველებში თავისი როლებით. მისი ტყუპისცალი და დანიელა სპანიკი მოდელი და მსახიობია. მას ასევე ჰყავს უმცროსი და პატრისია და ორი ძმა – ანტონიო და ადიელი.

სპანიკის მამა ხორვატიელია, რომელიც ვენესუელაში საცხოვრებლად 1960 წელს გადავიდა, ხოლო დედა – ინგლისელია.

გაბრიელას კარიერა მის ვენესუელის კონკურსიდან 1992 წელს დაიწყო. ის უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიას სწავლობდა, მაგრამ ყოველთვის მსახიობობის სურვილი ჰქონდა. მისმა კარიერამ თვალსაჩინო აღმავლობა 1990–იანი წლების შუა ხანებში დაიწყო, როდესაც მან მთავარი როლები მიიღო ვენესუელურ საპნის ოპერებში. 1998 წელს სალვადორ მეხია ალეხანდრემ გაბრიელა მიწვია მის ახალ სერიალში „უზურპატორი ქალი" მექსიკაში. ამ სერიალით წყალობით გაბრიელა ნამდვილი მეგავარსკვლავი გახდა, ამ სერიალმა ტელევისას არხზე ყველა დროის რეკორდი მოხსნა. ამ სერიალის წყალობით გაბრიელამ სამწლიანი ექსკლუზიური კონტრატი მიღო ტელევისასგან. ამ სერიალის შემდეგ გაბრიელა კიდევ მონაწილეობა მიღო ტელევისას ორ სერიალში.2002 წელს ის გადადის სამუშაოდ ტელემუნდოში და ხდება მთავარი გმირი ტელენოველისა „შურისძიება", სადაც მან პროფესიონალი მოკრივე განასახიერა.

2004 წელს გაბრიელას ისევ ეწვია საყოველთაო აღიარება როცა ის გახდა სერიალ „გრძნობათა ტყვეობაში" მთავარი გმირი. 2005 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვნებათა მიწა", რის შედეგადაც რამდენიმე წლით ეკრანს ჩამოშორდა. 2009 წელს ის ბრუნდება სერიალ „ქალბატონით" ტელევისას არხზე და პარტნიორობას უწევს ლუსეროს და ფერნანდო კოლუნგას. 2010 წელს გაბი კომპანია აცტეკაში გადადის სამუშაოდ და გამოდის მათი ერთობლლივი სერიალი „იმპერატორი", ამას მოყვება 2012 წელს სერიალი „ალმას ორი სახე", 2014 წელს კი გაბიმ მონაწილეობა მიიღო აცტეკას სერიალში „ჩემო აკალპუკო".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გაბრიელა სპანიკი კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
**სექვოია** (Sequoia) — მარადმწვანე წიწვოვანი ხეების გვარი ტაქსოდიუმისებრთა ოჯახისა. ერთადერთი თანამედროვე სახეობა — მარადმწვანე სეკვოია (Sequoia sempervirens) — მაღალი, (სიმაღლე 110 მ, დიამეტრი 5-8 მ-მდე) ერთსახლიანი ხეა. გაშლილი და ლამაზი ვარჯი აქვს. ბრტყელ წიწვებს ქვევიდან ორი თეთრი ზოლი გასდევს და ტოტებზე ორმხრივადაა გაწყობილი. 

ველურად იზრდება კალიფორნიასა და სამხრეთ ორეგონის მთებში, სადაც ქმნის ტყეებს. დეკორატიული მცენარეა. მოშნებულია ბაღ-პარკებში დასავლეთი ევროპის სამხრეთ ნაწილში. (საქართველოში — სოხუმი, ბათუმი, ზუგდიდი, ქუთაისი, წინანდალი და სხვაგან). სწრაფმზარდია. ცოცხლობს 2000 წელზე მეტს. ნამარხი სეკვოია ნაპოვნია ევროპასა და აზიაში.

ლიტერატურა
----------

* *აბაშიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 273.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Most Complete & Current Tallest Redwoods List Sponsored by the Tall Trees Club
* Gymnosperm Database - Sequoia sempervirens champions
* US National Park Service დაარქივებული 2006-07-11 საიტზე Wayback Machine.  About the Trees
* Humboldt Redwoods State Park (CA) Humboldt Redwoods Interpretive Association
* Muir Woods National Monument
**იტრიის კოშკი**, *საჯვარე* — კოშკი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამში. მდებარეობს დაბის დასავლეთ ნაწილში, ყოფილ სოფელ იტრიის დასავლეთით 100 მეტრზე. 

აგებულია XVI-XVII საუკუნეებში. კოშკი ოთხკუთხაა (4,45 X 4,3 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. კუთხეების წყობაში გამოყენებულია თლილი ქვიშაქვა. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, სართულებს შორის გადახურვა, კედლები, შემორჩენილია ოთხი სართული. კარი კოშკს აღმოსავლეთით, მეორე სართულზე ჰქონდა. სართულებს შორის ძელური გადახურვა იყო (შემორჩენილია საძელე ბუდეები). პირველი სართულის ჩრდილოეთ კედელში მოზრდილი ბუხარია, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში კი თახჩები. მეორე სართულის ბუხარი პირველი სართულის ბუხრის ღერძზეა. კედლებში ორ-ორი სათოფურია. სათოფურები მესამე სართულის კედლებშიც არის. სამხრეთ კედელზე მიშენებულია მესამე სართულზე ასასვლელი ქვის კიბე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 434-435.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6728

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ხაშურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები და კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბულბულის ციხე
* დიდი ყელეთის კოშკი
* იტრიის კოშკი
* მცხეთიჯვრის ციხე
* ოსიაურის ციხე
* სურამის ციხე
* ქვიშხეთის კოშკი
* ცხრამუხის კოშკი
* ხაშურის კოშკი

 |

 |
**მანავი** – ადგილწარმოშობის დასახელების უმაღლესი ხარისხის თეთრი მშრალი ღვინო. მზადდება მწვანე კახურის ჯიშის ყურძნიდან. დასაშვებია 15 %-მდე რქაწითელის ჯიშის ყურძნის გამოყენება.

ღვინო „მანავი" ხასიათდება ღია ჩალისფერიდან ჩალისფრამდე, მომწვანო ელფერით, გემოზე ნაზი, ჰარმონიული, დახვეწილი, ხალისიანი. ხილის ტონებით, ჯიშური არომატით, განვითარებული ბუკეტით.

ღვინო „მანავის" მოცულობითი სპირტშემცველობა უნდა შეადგენდეს 10,5–12,5 %-ს, ტიტრული მჟავიანობა — 5–7 გ/დმ³, აქროლადი მჟავები — არაუმეტეს 1 გ/დმ³, შაქრების მასური კონცენტრაცია — 0,3 გ/დმ³, დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია – არანაკლებ 16 გ/დმ³, გოგირდოვანი მჟავის საერთო მასის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 210 მგ/დმ³, თავისუფალი გოგირდოვანი მჟავის კონცენტრაცია — არაუმეტეს 30 მგ/დმ³.

„მანავის" მიკროზონაში სანედლეულო ბაზის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 346 ჰა-ს.

მევენახეობის სპეციფიკური ზონა „მანავი" მდებარეობს გარეკახეთში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის სამხრეთ და მის მიმდებარე ფერდობების მთისწინებზე ჩრდილო განედის 41°44' და აღმოსავლეთის გრძედის 45°27' და მათ მახლობლად მდებარე კოორდინატებზე. სამრეწველო ვენახები ძირითადად განლაგებულია ზღვის დონიდან 450–800 მეტრ სიმაღლის საზღვრებში. ივრის ზეგანის ამ ნაწილის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ინდივიდუალობას განსაზღვრავს მისი ერთობლივი შემაღლებულ-ვაკისებრი, დატალღული, სუსტად დანაწევრებული რელიეფი და კონტინენტური კლიმატიდან ზღვის კლიმატზე გარდამავალ ოლქში მდებარეობა.

ღვინო „მანავის" მიკროზონა მოიცავს შემდეგ სოფლებს: თოხლიაური, მანავი, ბურდიანი, გიორგიწმინდა, ანთოკი, მარიამჯვარი, დიდი ჩაილური, პატარა ჩაილური, კაკაბეთი და ვერხვიანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ღვინის ეროვნული სააგენტო[*მკვდარი ბმული*]
* გარეკახეთი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ადგილწარმოშობის დასახელების ღვინოები საქართველოში |
| --- |
|  |
| 
* ატენური
* ახაშენი
* გურჯაანი
* ვაზისუბანი
* თელიანი
* კარდენახი
* კახეთი
* მანავი
* მუკუზანი
* ნაფარეული
* სვირი
* ტვიში
* ტიბაანი
* ქინძმარაული
* ყვარელი
* წინანდალი
* ხვანჭკარა
* კოტეხი
* ხაშმის საფერავი
* ბოლნისი
* სალხინოს ოჯალეში
* ახმეტა (ახმეტის მწვანე)
* წარაფი
* ახოები
* მაღრაანის ქისი
* ზეგაანი
* ოყურეშის უსახელოური
* ასურეთული შალა
* ოკამი

 |

 |
**თბილისის სამხედრო ცენტრი** — რუსეთის ოკუპაციისაგან საქართველოს გამოსახსნელად აჯანყების მოსამზადებელი სამხედრო ორგანო, რომელიც 1922 წელს შექმნა დამოუკიდებლობის კომიტეტმა.

შემადგენლობაში შედიოდა პატრიოტულად განწყობილი საკადრო სამხედროები. ცენტრი ენერგიულად შეუდგა აჯანყების მომზადებას, მაგრამ 1923 წლის თებერვალში იგი გასცა ეროვნული-დემოკრატიული პარტიის სტუდენტური ორგანიზაციის წევრმა კალისტრატე (კალე) მესაბიშვილმა. ცენტრის წევრები დააპატიმრეს და დახვრიტეს. მათ შორის იყვნენ ცენტრის მეთაურები, გენერლები: კონსტანტინე აფხაზი, ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი და ვარდენ წულუკიძე; ოფიცრები: როსტომ მუსხელიშვილი, გიორგი ხიმშიაშვილი, ელიზბარ გულისაშვილი, ალექსანდრე მაჭავარიანი, დიმიტრი ჩრდილელი, სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელი, ფარნაოზ ყარალაშვილი, ლევან კლიმიაშვილი, ნიკოლოზ ზანდუკელი, იასონ კერესელიძე, სიმონ ჭიაბრიშვილი და ივანე ქუთათელაძე. დამკომმა აჯანყების ხელმძღვანელობისთვის სამხედრო ცენტრის ნაცვლად სამხედრო კომისია შექმნა. კალე მესაბიშვილი, რომლის ჩვენების საფუძველზეც დააპატიმრეს სამხედრო ცენტრის წევრები, 1923 წლის 1 აპრილს თბილისში დამოუკიდებლობის კომიტეტის დავალებით მოკლა სოციალისტ-ფედერალისტმა მიხეილ კოღუაშვილმა.

2023 წლის 4 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა სამხედრო ცენტრის დახვრეტილ წევრებს ეროვნული გმირის ორდენი ორდენი და ეროვნული გმირის წოდება (სიკვდილის შემდეგ) მიანიჭა.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 784, ISBN 99928-20-32-2.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება N04/07/02.
**ჟორჟ ბუიონი** (ფრანგ. Georges Bouillon) (დ. 25 ივნისი, 1915, ქ. ანჟე, ბელგია, — გ. 22 მაისი, 2001, ქ. ვირტონი, ბელგია) — ბელგიელი მწერალი, გამომცემელი.

დაამთავრა ლიეჟის უნივერსიტეტის ფილოსოფია–ლიტერატურის ფაკულტეტი (1937). II მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძრაობაში. სამწერლო ასპარზზე გამოვიდა XX საუკუნის 40–იანი წლებიდან. გამოქვეყნებული აქვს ლექსების და მოთხრობების კრებულები, მონოგრაფიები ხელოვნების საკითხებზე. იყო გამომცემლობის და ლიტერატურული ჟურნალის „ლა დრიადის" დამფუძნებელი და რედაქტორი (1955-1987). 

დაინტერესებული იყო ქართული ლიტერატურით. სამჯერ იყო საქართველოში. აღსანიშნავია მისი წიგნი „ოქროს საწმისის ქვეყანაში", რომელიც გამოიცა 1978 წელს ბრიუსელში და ეძღვნება ქართული ლიტერატურის საკითხებს ძველი დროიდან თანამედროვეობამდე. სისტემატურად აქვეყნებდა წერილებს ქართველ მწერლებსა და მეცნიერებზე, რეცენზიებს.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Au pays de la Toison d'Or : la Géorgie, La Dryade, Vieux-Virton, 1978; coll. Variétés, n° 58.

ლიტერატურა
----------

* ბუაჩიძე გ. ოქროს საწმისის ქვეყანაში, «ლიტერატურული საქართველო», 1978, 7 ივლ.
* თურნავა ს. ქართული მწერლობის დიდი მეგობარი, «საუნჯე», 1987, № 2.
* 

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟორჟ ბუიონი — უცხოელი ქართველოლოგები
**გიორგი სიდამონ-ერისთავი** – დაბადების თარიღი: 26 აგვისტო, 1865. დაბადების ადგილი: ქ. თბილისი.

ბიოგრაფია
=========

უმაღლესი იურიდიული განათლება პეტერბურგის უნივერსიტეტში მიიღო. 1890 წლიდან მუშაობდა პეტერბურგის სასამართლოში. 1917 წელს დროებითმა სამმართველომ პეტერბურგის მილიციის მთავარ იურისტკონსულტანტად დანიშნა, მალევე კი ქალაქის მილიციის უფროსად. 1917 წლის ივნისში მცირე ხნით შინაგან საქმეთა მინისტრის მოვალეობას ასრულებდა. იყო პეტერბურგის სამხატვრო საზოგადოების წევრი. 1918 წლის სექტემბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ სოხუმის საგანგებო სასამართლოს თავმჯდომარედ დანიშნა. 1919 წლის 7 ოქტომბერს დამფუძნებელმა კრებამ საქართველოს სენატის წევრად აირჩია, მუშაობდა სისხლის სამართლის საკასაციო დეპარტამენტში. 1920 წლის ნოემბერს დამფუძნებელმა კრებამ სენატორის უფლებამოსილება შეუწყვიტა. ცხოვრობდა ემიგრაციაში, საფრანგეთში. საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი. გარდაიცვალა ქ. გრენობლში (საფრანგეთი).

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
========================================

* რუსეთის ადვოკატების კავშირი საფრანგეთში, წევრი (1921-)
* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სენატი, წევრი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* wikiwand.com

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1921): ენციკლოპედია -ლექსიკონი. -თბ. 2018.-გვ.400-401;
**კახეთ-ხევსურეთის აჯანყება** — ანტისაბჭოთა შეიარაღებული აჯანყება საქართველოში, რომელიც მოჰყვა საბჭოთა რუსეთის მიერ 1921 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციას. აჯანყების უშუალო მესვეური იყო ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, დამოუკიდებელი საქართველოს არმიის ოფიცერი, რომელიც ემიგრაციაში არ წასულა. 1921 წლის გაზაფხულიდანვე მან ძლიერი პარტიზანული რაზმი ჩამოაყალიბა და სათავეში ჩაუდგა გამოსვლებს კახეთსა და ხევსურეთში, ამ რაზმმა გადაკეტა მისასვლელი გზები თუშეთ-ფშავ-ხევსურეთისაკენ. მისივე წაქეზებით პარტიზანული რაზმები შეიქმნა კახეთში, ქართლში. ამ რაზმებს ხელმძღვანელობდნენ მ. ლაშქარაშვილი, ს. ბაგრატიონ-მუხრანელი, ლ. ლეკვინაძე, ს. ანდრონიკაშვილი, ა. სუმბათაშვილი, შ. ვაჩნაძე და სხვები. აჯანყებულებს კავშირი ჰქონდათ საქართველოს კათალიკოს ამბროსისთან. ქაქუცა ჩოლოყაშვილის რაზმმა დუშეთის რაიონში განახორციელა წარმატებული ოპერაციები. „შეფიცულებმა" ჟინვალთან მოიგეს დიდი ბრძოლა რუსეთის ჯართან, შემდეგ გამაგრდნენ ხევსურეთში. ქაქუცას რაზმების წინააღმდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ გაგზავნა დიდი რაოდენობის შეიარაღებული რაზმები. დააპატიმრეს და დახვრიტეს პარტიზანული რაზმების მესვეურები ქართლსა და კახეთში. აჯანყების წარუმატებლობის მთავარი მიზეზი პარტიული კონფლიქტი იყო. შინა პარტიული კინკლაობის გამო დაიშალა ფავლენიშვილის პარტიზანული რაზმი ზემო დუშეთში. ამის შემდეგ მოძრაობა შენელდა და ქაქუცა ჩოლოყაშვილის რაზმიც იძულებული გახდა თავი დროებით ხევსურეთისთვის შეეფარებინა.

ლიტერატურა
----------

* სურგულაძე ა. სურგულაძე პ. საქართველოს ისტორია, თბ. 1991, გვ. 252
**ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე** — გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ დაწესებული ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო დღე. აღინიშნება 25 ნოემბერს. ამ დღის შემოღების მიზანია ცნობადობის ამაღლება იმ ფაქტის მიმართ, რომ ქალები მთელ მსოფლიოში ხდებიან გაუპატიურების, ოჯახში ძალადობისა და სხვა სახის ძალადობის მსხვერპლი. გარდა ამისა, ამ დღის ერთ-ერთი მიზანია მოცემული საკითხის მასშტაბისა და სინამდვილის წარმოჩენა, რაც ხშირად დამალული რჩება.

ისტორია
-------

ისტორიულად, ეს თარიღი ეფუძნება 1960 წელს დომინიკელთა რესპუბლიკაში სამი პოლიტიკური აქტივისტის, დები მირაბალების მკვლელობას. მკვლელობა დომინიკელმა დიქტატორმა, რაფაელ ტრუხილიომ შეუკვეთა. 1981 წელს, ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის აუზის ფემინისტურმა ორგანიზაციებმა 25 ნოემბერი ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ ცნობადობის ამაღლების დღედ დააწესეს; 1999 წლის 17 დეკემბერს, ეს თარიღი გაერომ აღიარა სპეციალური რეზოლუციით.

ადამიანის უფლებათა დღე
----------------------

ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღემ საფუძველი ჩაუყარა „აქტივიზმის 16 დღის" დაწყებას, რომელიც წინ უსწრებს ადამიანის უფლებათა დღეს, ყოველი წლის 10 დეკემბერს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფემინიზმი
* ქალთა უფლებები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალთა მიმართ ძალადობა და მისი გავრცელებული ფორმები
* ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე: ფოკუსში
* აქტივიზმის 16 დღე, გაეროს ქალები 2014 წ
* გაეროს პუბლიკაციები ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ, გაეროს Dag Hammarskjöld ბიბლიოთეკაში
* ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე
* BBC News — გაერომ გამოაქვეყნა კაცთა ქსელი ქალებზე ძალადობის წინააღმდეგ საბრძოლველად
* იუნესკო — ქალთა მიმართ ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე
* 17 დეკემბერი — სექსმუშაკების მიმართ ძალადობის დასასრულის საერთაშორისო დღე დაარქივებული 2023-08-13 საიტზე Wayback Machine.
**ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** (რუს. Еврейский музей и центр толерантности) — ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი მოსკოვის ქალაქ ზელენოგრადში. მუზეუმი მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: 103575, მოსკოვი, ზელენოგრადი, გოგოლის ქუჩა № 11-გ.

ისტორია
-------

ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი გაიხსნა 1969 წელს ქალაქ ზელენოგრადის მოსახლეობის ინიციატივით. რაიონში დიდი სამამულო ომის პერიოდში მიმდინარეობდა მძიმე ბრძოლები. ომის კვალიი შენახულია, როგორც მოსახლების მეხსიერებაში ასევე ქალაქის შემოგარენში. მოსახლეობის მიერ ომთან დაკავშირებული მასალების შეგროვება გახდა მუზეუმის დაარსების საფუძველი. თავდაპირველად მუზეუმი განთავსებული იყო ქალქის სამოთახიან ბინაში. შემდეგ მას გადაეცა შენობა გოგოლის ქუჩაზე. 

1984 წელს მუზეუმმა მიიღო სახელწოდება „სახალხო", ხოლო 1992 წლიდან - სახელმწიფო.

ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი აგროვებს სიძველეს, ატარებს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო საქმიანობას.

მუზეუმის საგამოფენო ფართობია - 285 მ², მუზეუმში არის დარბაზები, რომლებიც ეძღვნება დიდი სამამულო ომის მოვლენებს: „იქ სადაც დაიღუპა უცნობი ჯარისკაცი", დარბაზი კოლექციით „ჩემი მხარე", სადაც ნაჩვენებია მხარის ყოფა-ცხოვრება და ისტორია. ყოველ წელს მუზეუმი ახორციელებს არქეოლოგიურ ექსპედიციებს სოფელ ლიალოვოს არქეოლოგიურ ძეგლზე. 

მუზეუმის ექსპონატების რაოდენობაა 23 200 ერთეული, მათ შორის 12 200 ძირითად ფონდშია. მუზეუმის კოლექციის შემადგენლობაში შედის სამხედრო-ისტორიული მინიატურა „რუსეთის არმიის მუნდირის განვითარების ისტორია", ქვის ხანის არქეოლოგიური საგნები, მათ შორის ქსოვილები და ნაკეთობები. მუზეუმში დაცულია მარშალ გიორგი ჟუკოვისა და მიხეილ კატუკოვის პირადი ნივთები. 

მუზეუმში არის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, სურათების გალერეა. მუზეუმის თანამშრომლები გამოსცემენ შრომების კრებულს „მხარის ისტორიის ნარკვევები", ალბომებს და კატალოგებს. 

მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები „ჩვენი სამშობლოს ისტორია", „მოსკოვის დაცვის უკანასკნელი საზღვარი", „იქ სადაც დაიღუპა უცნობი ჯარისკაცი", „რუსეთის არმიის მუნდირის განვითარების ისტორია", „ჩვენი ქალაქი", ქალაქ ზელენოგრადის მხატვრებისა და დიზაინერების გამოფენები. 

2014 წელს მუზეუმში მიმდინარეობდა რეორგანიზაცია, რომლის განმავლობაშიც მუზეუმს შეუერთდა „საგამოფენო დარბაზი ზელენოგრადი", რომელიც ადრე ცალკე ორგანიზაცია იყო. რეორგანიზაციის შემდეგ მუზეუმის სრულ სახელწოდებაა „ქალაქ მოსკოვის კულტურის სახელმწიფო საბიუჯეტო განყოფილება, ზელენოგრადის მუზეუმი".

1977-2016 წლებში მუზეუმის დირექტორი იყო ტატიანა ვიზბული, ხოლო 2016 წლიდან მუზეუმის დირექტორია დენის ჩილიკინი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт
* История города в музее: интервью с директором Зеленоградского краеведческого музея Татьяной Визбул, 2014 (Youtube)
* Фотографии экспозиции: Зеленоградский музей представил аудиогид по своим экспонатам. *Zelenograd.ru* (2017-12-19). ციტირების თარიღი: 2018-04-15.
* На портале «Узнай Москву» დაარქივებული 2018-04-16 საიტზე Wayback Machine.
* В каталоге «Музеи и выставки мира» დაარქივებული 2018-04-16 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Новым директором зеленоградского музея стал выпускник МИЭТа Денис Чиликин. *Zelenograd.ru* (2016-03-01). ციტირების თარიღი: 2018-04-15.