recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**განძანის ეკვდერიანი ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, სოფელ განძანში. აგებულია XII-XIV საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია დამუშავებული ყვითელი და წითელი ქვის კვადრებით. გადახურულია თუნუქით. დარბაზული ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი არქიტრავითაა დასრულებული, რომელზეც წნული ლილვებით ტიმპანის იმიტაციაა შექმნილი. აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. აბსიდა ნახევარწრიულია. კონქი მხრებიდან გადასულ თაღს ებჯინება. გრძივი კედლების შუაში თითო წყვილი პილასტრია. ამ პილასტრებიდან და დასავლეთ კედლის კუთხეებში შეკიდულ იმპოსტებიდან გადასულ თაღებს კამარა ყრდნობა. პილასტრებს შორის დეკორატიული თაღებია მოცემული. 

ეკლესიას ჩრდილოეთიდან ეკვდერი აქვს მიშენებული, რომელიც ეკლესიას კარით უკავშირდებოდა (ამჟამად კარი ამოქოლილია. წარსულში აქ მონოფიზიტური წესისამებრ ემბაზი იყო ჩადგმული). ეკვდერს შესასვლელი დასავლეთდან ქონია, ამჟამად ამოქოლილია. ტაძარს დასავლეთ და სამხრეთ კედელზე ასომთავრული წარწერები აქვს. დასავლეთ ფასადზე: „ქრისტე ღმერთო, ადიდე ორთავე შინა ცხორებათა მეჭურჭლეთუხუცესი შალვა, ძითა, ძმითა. მათითა ცოცხალთა ვაშენეთ წმიდაი ესე საყდარი ჩუენ, ქებასა და ნიკოლას ძეთა". სამხრეთის ფასადზე: „ქრისტე ღმერთო, ადიდე ორთავე შინა ცხორებათა, ძლიერი და უძლეველი ყოველთა მტერთაგან, მეჭურჭლეთუხუცესი შალვა, რომელმან ძალითა ღმრთისაითა და მკლავითა თავისითა შეაძრწუნვა ყოველი სოფელი სპარსეთისაი".

განძანის ეკვდერიანი ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* განძანის ეკლესიები //ჟღერს ქვის ჰარმონია; ნაკვეთი პირველი, ა-დ, საკითხავნი ყმაწვილთათვის, "ციცინათელა", თბილისი 2006 წ. გვ. 232-234

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16467

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**გეოგრაფიული გარემო** — გეოგრაფიული გარსის ნაწილი; ადამიანთა საზოგადოების გარემომცველი დედამიწის ბუნებრივი გარემოს ის ნაწილი, რომელიც ასე თუ ისე გარდაქმნილია ადამიანის მიერ და რომელთანაც საზოგადოება უშუალოთაა დაკავშირებული თავისი 
შრომითი საქმიანობით.

ბუნებრივი გარემო და საზოგადოება
-------------------------------

დედამიწის ბუნებრივი გარემო მხოლოდ ადამიანთა საზოგადოების გაჩენამ (ადრინდელი პალეოლითი) აქცია გეოგრაფიულ გარემოდ და ისიც მხოლოდ იმ ტერიტორიაზე, სადაც საზოგადოება ცხოვრობდა. დროთა განმავლობაში გეოგრაფიული გარემო ფართოვდებოდა, რადგან ადამიანთა საზოგადოება მზარდ მოთხოვნილებათა დასაკმაყოფილებლად, დედამიწის ახალ სივრცეეებს იპყრობდა, 
ბუნების ახალ-ახალ ნაწილებს იყენებდა. მომავალში გეოგრაფიული გარემო მთლიანად მოიცავს გეოგრაფიული გარსს და მის ფარგლებსაც გასცდება (დედამიწიდან მოუწყვეტლად).

ბუნებრივი გარემოს ის ელემენტები, რომლებიც ბუნებრივი ნივთიერებებისაგან არის შექმნილი ადამიანის ხელით, მაგრამ არ აქვს თვითგანვითარების უნარი, გეოგრაფიულ გარემოს არ შეადგენს და საზოგადოების განსაკუთრებულ ტექნოგენურ გარემოს ქმნის (ქალაქები, ქარხნები, ჰესები და სხვ.).

გეოგრაფიული გარემო საზოგადოების განვითარების ერთ-ერთი აუცილებელი, მუდმივი, მაგრამ არა ძირითადი პირობაა; მას შეუძლია მხოლოდ დააჩქაროს ან შეანელოს და არა განსაზღვროს საზოგადოების განვითარება. გეოგრაფიული გარემოს თავისებურებანი სხვადასხვა ქვეყნებისა და რაიონების ბუნებრივი პირობების ნაირგვარობა და ბუნებრივი რესურსებით უზრუნველყოფა არსებით გავლენას ახდენს ქვეყნების განვითარებაზე.

გეოგრაფიულ გარემოში ადამიანის სამეურნეო საქმიანობას აქვს როგორც აღმშენებლობითი, ისე დამანგრეველი ხასიათი, რაც ბუნების ყველა ელემენტს რელიეფს, ჰავას, წყლებს, ნიადაგებს, ორგანულ სამყაროს და მთლიანობაში ბუნებრივ-ტერიტორიულ კომპლექსებს (*ბტკ*) ეხება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გეოგრაფიული გარსი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 71.
**გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია (GFA)** — გიბრალტარის ფეხბურთისა და ფუტსალის მმართველო ორგანო. დაარსდა 1895 წელს. 2013/14 წლებში უეფას შეჯიბრებებში (შესარჩევებში) წარმოდგენილი იყო ახალგაზრდული გუნდებით, აგრეთვე ძირითადითაც. 2013 წლის 24 მაისს ასოციაცია ოფიცილურად გახდა უეფას წევრი. აქამდე ასოციაციას ჰქონდა მცდელობა, რომ გამხდარიყო ფიფას წევრი 1997 წელს. 2016 წლის 13 მაისს ასოციაცია ფიფას 66-ე კონგრესზე, რომელიც გაიმართა მექსიკაში, ოფიციალურად გახდა ფიფას წევრი და მიიღო მონაწილეობა ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, რომელიც ვერ დაძლია.

ასოციაცია დაარსდა გიბრალტარში მოთამაშე კლუბებისაგან, 1901 წელს შეიქმნა ეროვნული ნაკრები.

გაწევრიანება უეფასა და ფიფაში
-----------------------------

### უეფა

2012 წლის 21 მარტს ასოციაციამ მოითხოვა გამხდარიყო უეფას წევრი. უეფამ გიბრალტარს მისცა „მაპი", სადაც მოცემული იყო თუ როგორ უნდა განვითარებულიყო სპორტული განათლება და ფინანსები. 2013 წლის მაისში ჩატარდა კენჭისყრა, წევრთა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ასოციაციის მიღებას უეფაში, მოწინააღმდეგე იყო მხოლოდ ორი ქვეყანა: ბელარუსი და ესპანეთი. გიბრალტარი არის უეფას ყველაზე პატარა ქვეყანა მოსახლეობის მხრივ, აზერბაიჯანისა და სომხეთის, რუსეთისა და საქართველოს მსგავსად, გიბრალტარი და ესპანეთი ერთმანეთს არ შეხვდებიან შესარჩევი ციკლის პერიოდში. გაწევრიანების შემდეგ გიბრალტარი ოფიციალურად იღებს მონაწილეობას ევროტურნირებზე უეფას ჩემპიონთა და ევროპის კონფერენს ლიგაზე, აგრეთვე ნაკრებმა იასპარეზა ერთა ლიგის D დივიზიონში.

### ფიფა

2016 წლის 13 მაისს გიბრალტარი გახდა ფიფას 211-ე წევრი, ამავე დღეს მისი წევრი კოსოვოც გახდა, რომელიც 210-ე წევრად გამოცხადდა, რადგანაც კოსოვოს საკითხი უფრო ადრე იქნა განხილული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უეფას ოფიციალური ვებ-გვერდი

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 ფეხბურთი გიბრალტარი |
| --- |
|  |
| 
გიბრალტარის ფეხბურთის ასოციაცია |
|  |
| ეროვნული გუნდები | 

|  |  |
| --- | --- |
| კაცთა | 
* გიბრალტარი
	+ 21 წლ.
	+ 19 წლ.
	+ 17 წლ.
 |
|  |
| ქალთა | 
* გიბრალტარი
 |

 |
|  |
| ლიგები | 

|  |  |
| --- | --- |
| პირველი დონე | 
* პრემიერლიგა
 |
|  |
| მეორე დონე | 
* მეორე დივიზიონი

**სხვა**: ამპუტანთა ლიგა, ქალთა ლიგა |
|  |
| საშინაო თასები | 
* როკის თასი
* პეპე რეიესის თასი
* მეორე თასი
* გიბრალტარის ამპუტანთა თასი
 |

 |
|  |
| 
* კლუბების სია
* სტადიონების სია
* ჩემპიონები
 |

 |
**ვახტანგ ჭელიძე** (დ. 10 აპრილი, 1917, სოფ. ბახვი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 ივნისი, 2005) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1997). 

დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიური ფაკულტეტი დასავლეთ ევროპული ენებისა და ლიტერატურის განხრით (1941). 1948-52 წწ. იყო გამომცემლობა „საბლიტგამის" მთავარი რედაქტორი, 1955-57 წწ. — ჟურნალ „ნიანგის", 1957-62 — ჟურნალ „ცისკრის" რედაქტორი, 1963-67 წწ. — საქართველოს სსრ კულტურის სამინისტროს ხელოვნების სამმართველოს უფროსი, 1967-73 წწ. — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს" დირექტორი, 1973-1985 წწ. — გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს" მთავარი რედაქტორი. ამავე პერიოდში მან დააარსა ჟურნალი „ხომლი". 1985-91 წლებში დირექტორობდა გამომცემლობა „ნაკადულს". ვახტანგ ჭელიძე იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის" მთავარი რედაქტორი, სხვადასხვა სარედაქციო-საგამომცემლო, ჟურნალ-გაზეთების სარედაქციო საბჭოს წევრი. მინიჭებული აქვს ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემია (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1997) და ლიტერატურული პრემია „საბა" (2003). დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ჭელიძის პირველი თარგმანი — უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა" გამოქვეყნდა 1945 წ. , პირველი ორიგინალური თხზულება, ბიოგრაფიული რომანი „ცხოვრება ივანე მაჩაბლისა" — 1955. ჭელიძეს ეკუთვნის შექსპირის, ჯონ ფლეჩერის, ჯონ მილტონის, დანიელ დეფოს, უოლტერ სკოტის, ჩარლზ დიკენსის, ჯონ გოლზუორთის, ჯეკ ლონდონის, მარკ ტვენის, ერნესტ ჰემინგუეის, ჯონ სტაინბეკის, ჯერომ სელინჯერის და სხვ. თხზულებანი, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილები, ესეები; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჭელიძის მხატვრულ-დოკუმენტური ვრცელი თხზულება „ქართლის ცხოვრების ქრონიკები" (ტ. 1-4, 1973-83).

ლიტერატურა
----------

* *ავალიანი, ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 390.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვახტანგ ჭელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ჭელიძე ვახტანგ დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.. ქართული და ქართულად თარგმნილი ლიტერატურის ელექტრონული ბიბლიოთეკა
**ემილ ვანდერველდე** (ფრანგ. Émile Vandervelde; დ. 25 იანვარი, 1866, იქსელი, ბელგია — გ. 27 დეკემბერი, 1938, იქვე) — ბელგიის მუშათა პარტიის დამაარსებელი და ლიდერი. ბელგიის სამეფოს იუსტიციის, საგარეო საქმეთა და სახალხო ჯანდაცვის მინისტრი. მეორე სოციალისტური ინტერნაციონალის ლიდერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა საშუალო კლასის წარმომადგენელ ბელგიურ ოჯახში. იურიდიული განათლება ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში მიიღო. შემდგომში ეწეოდა აკადემიურ საქმიანობას. 1885 წლიდან იყო ახლად შექმნილი ბელგიის მუშათა პარტიის ლიდერი. 1894 წელს აირჩიეს ბელგიის პარლამენტის წარმომადგენელთა პალატის წევრად, შემდგომში ათწლეულების განმავლობაში იყო სხვადასხვა მოწვევის პარლამენტის წევრი. 1900-1918 წლებში ხელმძღვანელობდა მეორე სოციალისტურ ინტერნაციონალს. 1914 წლიდან იყო ბელგიის სამეფოს მინისტრთა კაბინეტის წევრი. ხელმძღვანელობდა ბელგიის დელეგაციას ვერსალის მოლაპარაკებებზე და მხარს უჭერდა ერთა ლიგის შექმნას. 1920 წელს, როგორც ევროპელი სოციალისტების დელეგაციის წევრი, იმყოფებოდა საქართველოში. მოგზაურობდა საქართველოს რეგიონებში, საზეიმო მიტინგებზე სიტყვითგამოვიდა თბილისში, გურჯაანში, ტყიბულში, ქუთაისში. მხარს უჭერდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ გეზს. ევროპაში დაბრუნების შემდეგ, არაერთი სტატია დაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ. ჟურნალში „Le Peuple" გამოაქვეყნა სტატია „პირველი სოციალისტური მთავრობა", სადაც წერდა: „ომის წინა წლებში რომ დასმულიყო საკითხი, თუ სად, ევროპის რომელ ქალაქში შედგებოდა პირველი სოციალისტური მთავრობა, ზოგი დაასახელებდა ლონდონს, სხვები პარიზს, ბერლინს, სტოკჰოლმს ან ბრიუსელს. მაგრამ ვინ იფიქრებდა საქართველოს სატახტო ქალაქ თბილისზე? სწორედ ამ ქალაქში აღიმართა სოციალისტური დროშა და დაიწყო ნამდვილი დემოკრატიული წყობილების მშენებლობა". 

აქტიურად უჭერდა მხარს საქართველოს დე ფაქტოდ და დე იურედ აღიარების პროცესს. მუშაობდა ერთა ლიგაში საქართველოს გაწევრიანების სასარგებლოდ. 1921 წელს წინასიტყვაობა დაწერა პარიზში გამოცემული ვლადიმირ ვოიტინსკის წიგნისთვის „ქართული დემოკრატია". წინასიტყვაობაში აღნიშნავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ მიღწევებსა და ნოე ჟორდანიას, როგორც პოლიტიკური ლიდერის, გავლენას ქართულ საზოგადოებაზე. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ, ემილ ვანდერველდე ევროპელ პოლიტიკოსთა შორის ყველაზე აქტიურად აპროტესტებდა საოკუპაციო რეჟიმს, ეხმარებოდა საქართველოს დევნილ მთავრობას წინააღმდეგობის მოძრაობის წარმართვაში და ევროპულ პოლიტიკურ წრეებში დახმარების მოძიებაში. თანამშრომლობდა და დახმარებას უწევდა ქართულ ემიგრაციას. 1925-1927 წლებში იყო ბელგიის სახალხო ჯანდაცვის მინისტრი. ბელგიის სოციალისტური პარტიის ისტორიის შემსწავლელი ცენტრი, 1946 წლიდან, ემილ ვანდერველდეს სახელ ატარებს.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე ი.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 159.
**ვახტანგ ჭუმბურიძე** (დ. 1 ივლისი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო ფაკულტეტი.

1988-2001 წლებში იყო თბილისის თერაპიის ინსტიტუტის, თერაპიის ეროვნული ცენტრის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე. გულიკო ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის კლინიკური ფარმაკოლოგიისა და სამედიცინო კვლევების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, დავით ტატიშვილის სამედიცინო ცენტრის კარდიოლოგი. ავტორია 120-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, სამი მონოგრაფიის და ერთი საავტორო მოწმობის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ოქსიფედრინის ანტიანგინალური მოქმედება გ. ი. დ. დროს", დაიცვა 1977 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კარდიომიოპათიის კლინიკო–იმუნოლოგიური დახასიათება", დაიცვა 1987 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ჭუმბურიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გაზანფარ ალექბერ-ოღლუ ხალიგოვი** (აზერ. Qəzənfər Ələkbəroğlu Xalıqov; 1898-1981) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა გრაფიკოსი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მხატვარი.

ცხოვრება და ხელოვნება
---------------------

გაზანფარ ხალიგოვი 1898 წელს ბაქოში დაიბადა. 1928 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო ტექნიკუმი. არის ავტორი მწვავე კარიკატურებისა ჟურნალებში „მოლა ნასრედინი" (1929 – 1930) და „კირპი" („ზღარბი", 1953 – 58). ხალიკოვი შუა საუკუნეების მინიატურისტების კომპოზიციურ ხერხებს იყენებდა აკვარელის სურათებში ნიზამი განჯელის პოემების „ხოსრევი და შირინი" (1940) და „ისქანდერ-ნამეს" (1953) გაფორმებისას. ხალიგოვმა შექმნა რიგი პლაკატები, თეატრალური ესკიზები, გრაფიკული სერიები („ნავთობის სარეწები" 1949). შექმნა ისეთი სურათები, როგორებიცაა „ფირდოუსის დასაფლავება" (1934, რუსტამ მუსტაფაევის სახელობის აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, ბაქო), ნიზამის პორტრეტი (1940, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი, ბაქო).

სქოლიო
------

1. ↑  Rəssam Q.Ə.Xalıqova Azərbaycan SSR xalq rəssamı fəxri adı verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 12 oktyabr 1973-cü il tarixli **Fərmanı** — **anl.az** saytı
2. ↑  Искусство Советского Азербайджана. Живопис. Графика. Скульптура. — М.: Советский художник, 1970. — С. 188. — 207 с
**გერმანიის კომუნისტური პარტია** (გერმ. *Kommunistische Partei Deutschlands, KPD*) — 1918–1933 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკაში მოღვაწე პოლიტიკური პარტია. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ასევე მოღვაწეობდა დასავლეთ გერმანიაში, თუმცა, 1956 წლის აკრძალვის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა. 1920-იან წლებში პარტიის წევრებს *სპარტაკისტებს* უწოდებდნენ.

პარტია დაფუძნდა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ. მისი პირველი წევრები იყვნენ სოციალისტები, რომელთაც როზა ლუქსემბურგი ხელმძღვანელობდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ პარტია ხელმძღვანელობდა ჯერ ლენინიზმით, შემდეგ კი სტალინიზმით. ვაიმარის რესპუბლიკის არსებობის დროს, პარტია იღებდა ხმების 10-15%, ჰყავდა წარმომადგენლები რაიხსტაგში და სხვა ორგანოებში. თავის მთავარ მოწინააღმდეგედ კომუნისტები სოციალ-დემოკრატებს განიხილავდნენ. 1933 წელს, მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებასი ადოლფ ჰიტლერი მოვიდა, გერმანიის კომპარტია აიკრძალა. მისი წევრები იატაკქვეშა მოღვაწეობას შეუდგნენ, თუმცა, ძლიერი დანაკარგი განაცადეს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პარტიამ მოღვაწეობა განაგრძო და 1949 წელს, დასავლეთი გერმანიის ბუნდესტაგის პირველ არჩევნებში გამარჯვებაც მოიპოვა, თუმცა, გერმანიის ტერიტორიაზე საბჭოთა ოკუპაციის სექტორზე საბჭოთა სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ, მათ მხარდაჭერა დაკარგეს. 1956 წელს პარტია სასამართლომ არაკანონიეერად აღიერა. მისმა ზოგიერთმა წევრმა 1969 წელს ჩამოაყალიბა *გერმანული კომუნისტური პარტია*, რომელიც დღემდე მოქმედებს. გარდა ამისა, სხვა წარმოქმნილი პატარა ჯგუფები ასევე აცხადებდნენ პრეტენზიას გერმანიის კომუნისტური პარტიის მემკვიდრეობაზე.

აღმოსავლეთ გერმანიაში, საბჭოთა ზეწოლის შედეგად, კომუნისტების და სოციალ-დემოკრატების შეერთებით ჩამოყალიბდა სოციალისტური ერთიანი პარტია, რომელიც სათავეში ედგა აღმოსავლეთ გერმანიას 1989–1990 წლებამდე. ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ, პარტიამ სახელი შეიცვალა *დემოკრატიული სოციალიზმის პარტიაზე*, 2007 წელს კი სხვა მემარცხენე პარტიებთან ერთად ჩამოაყალიბა *მემარცხენე პარტია*.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანიის კომუნისტურ პარტიის ისტორიასთან დაკავშირებული მატერიალები (1918–1933) — გერმანული ისტორიული მუზეუმი (გერმანული)
* გერმანიის კომუნისტურ პარტიის ისტორიასთან დაკავშირებული მატერიალები – მარქსისტული ინტერნეტ-არქივი (გერმანული)
**გიორგი ჯაბაური** (დ.20 დეკემბერი, 1874 — გ. 1962, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და პოეტი.

1893 წელს დაამთავრა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელი და იქვე დაიწყო მუშაობა.

1903-1933 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. სცენაზე პირველად 1891 წელს გამოვიდა სცენისმოყვარეთა სპექტაკლში. ის აქტურ მონაწილეობას იღებდა პირველი სახალხო თეატრის, ე. წ. „ავჭალის აუდიტორიის" დაარსებაში. 1909-1933 წლებში მუშაობდა ზუბალაშვილების მიერ აშენებულ თბილისის სახალხო თეატრში. გიორგი ჯაბაური ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს: გიჟუა, ნიკალა, ტიმოთე(ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ", „ციმბირელი", „ხანუმა"), გაიოზ ფაღავა (ვალერიან გუნიას „და-ძმა"), ვანო (იონა გედევანიშვილის „მსხვერპლი"), ილიკო მენაბდიშვილი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები"), ნიკალა (ი. გულისაშვილის „დრონი მეფობენ"), პეპო, მოსესიანი(გ. სუნდუკიანის „პეპო" და „ხათაბალა"), ჰერტი (ჰეიერმესის „იმედის დაღუპვა") და სხვა. მისი პიესა „მამის ბრალია" 1906 წელს დაიდგა „ავჭალის აუდიტორიაში", 1956 წელს დაიბეჭდა მისი „მოგონებანი", ლექსების კრებული გამოიცა 1906 და 1920 წლებში.

რესურდები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ჯაბაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გავალის საცხოვრებელი სახლი** (რუს. Жилой дом Гавала) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს პუშკინის ქუჩაზე (სახლი 93). საცხოვრებელი სახლი აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. საცხოვრებელ სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

გავალის საცხოვრებელი სახლის პირველი მფლობელი იყო რუსეთის საფონდო ბირჟის საზოგადოების წევრი ნიკოლაი გავალა, რომელიც წარმოშობით იყო ბერძენი. 1913 წლის დოკუმენტების მიხედვით სახლის მფლობელი იყო მარია გავალა, რომელიც სავარაუდოდ მისი ცოლი უნდა ყოფილიყო. სამოქალაქო ომის პერიოდში გავალების ოჯახი როსტოვიდან წავიდა.

1920-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონლიზაცია და მასსი განათავსეს კომუნალური ბინები. მოგვიანებით გავალას საცხოვრებელი სახლი რამდენიმეჯერ გაარემონტეს.

არქიტექტურა
-----------

ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი მდებარეობს პუშკინის ქუჩის წითელ ხაზში. ისევე როგორც, XIX საუკუნის სხვა საცხოვრებელი სახლები, მისი არქიტექტურა აერთიანებს სხვადასხვა გასხვავებულ არქიტექტურულ სტილს. თითოეულ ნაპირზე ორსვეტიანი თაღია. ერთ-ერთში მთავარი შესავლელია, მეორეში კი ეზოში გასასვლელი. ეზოში შესასვლელი კარის გისოსის თავზე ამოკვეთილია რუსული ასოები, მფლობელის ინიციალები „Н" და „Г". მთავარი შესასვლელის თავზე თავდაპირველად იყო ორი მცირე ჭედური გისოსი ვენზელით. ამჟამად შემორჩენილია ერთ-ერთი მათგანი. პირველი სართულის კედლები რუსტიკებითაა გაფორმებული. ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია დეკორირებული განსხვავებული თამასებით. მეორე სართულზე შესასვლელების თავზე სამი ვიწრო ფანჯარაა. ცენტრალურ ნაწილში კი ორ-ორი წყვილი ფანჯარაა. ფასადი სრულდება პარაპეტით და დეკორირებული კრონშტეინებით. მანსარდა ძლიერ გადაკეთებულია.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Волошинова Л. Ф. Пушкинская улица. — Ростов-на-Дону: «Донской издательский дом», 2000. — С. 29—32. — (Серия "Судьбы улиц, площадей, зодчих"). — ISBN 5-87688-250-X.
2. ↑  Ростов-на-Дону (объекты культурного наследия регионального значения). Официальный портал Правительства Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2013-09-23.
**ემი** (დაბადების სახელი **ემა ბეჯანიანი** (სომხ. Էմմա Բեջանյան); დ. 12 აპრილი, 1984, ერევანი) — სომეხი მომღერალი. ემი ითვლება სომხეთის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ და გავლენიან მომღერლად, მას უწოდებენ „პოპ პრინცესას" და „პოპ აიკონს". ემიმ წარმოადგინა სომხეთი 2011 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე და გახდა ქვეყნის პირველი წარმომადგენელი რომელმაც ფინალში გასვლა ვერ მოახერხა, ამის შემდეგ მსგავსი შედეეგი დააფიქსირეს სევაკ ხანაგიანმა 2018 წელს და სრბუკმა 2019 წელს.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ემა ბეჯანიანი დაიბადა 1984 წლის 12 აპრილს, სომხეთის სსრ-ის დედაქალაქ ერევანში. ემის კარიერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც მან ჩაწერა თავისი პირველი სიმღერა, „Hayastan" და გამოუშვა მისი ვიდეო კლიპი 1993 წელს. მან მრავალი ჯილდო მოიპოვა სიმღერების კონკურსებზე სომხეთში, რუსეთში, თურქეთში, ევროპაში და სხვა რეგიონეგბში. 1994 წლიდან 2000 წლამდე ემი მღეროდა და გასტროლებზე გადიოდა ქალთა ფოლკ-პოპ კვარტეტ „Hayer"-თან ერთად.

სხვა პროექტები
--------------

ემი ასევე მართავს Emmy-B Production Center-ს, მუსიკალურ კომპანიას, რომელიც დაკავებულია ახალგაზრდა ნიჭიერი მომღერლების მოძიებით ქვეყნის შიგნით.

2014 წელს ემი იყო შოუ The X Factor-ს სომხური ვერსიის მესამე სეზონის ჟიურის წევრი. ამავე წელს მოიგო „LUXURY Magazine"-ს ჯილდო ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პოპ მომღერალი". 2007 წელს ნომინირებული იყო სომხეთის მუსიკალურ ჯილდოზე, ნომინაციაში „წლის საუკეთსო ქალი მომღერალი".

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი
----------------------------

2010 წლის თებერვალში ემიმ მომღერალ მიჰრანთან ერთად მონაწილეობა მიიღო 2010 წლის სომხეთის 2010 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის შესარჩევ კონკურსზე ჩანაწერით „Hey (Let Me Hear You Say)", რომელიც რიკი მარტინმაც კი მოიწონა. საბოლოოდ დუეტი დამარცხდა ევა რივასთან რომელმაც წარადგინა სომხეთი 2010 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ბეჯანიანმა კი წარადგინა სომხეთი ევროვიზიაზე, ერთი წლის შემდეგ, 2011 წელს დიუსელდორფში, გერმანიაში გამართულ კონკურსზე. 10 მაისს, ემიმ ვერ შეძლო ფინალში გასვლა, რის გამოც იგი გახდა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სომხეთის პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც გამოტოვა კონკურსის ფინალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Discogs
* MusicBrainz

სქოლიო
------

1. ↑  Discogs — 2000.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063'></a>
2. 1 2  Armenian Reporter. Reporter.am (2009-02-28).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-11. ციტირების თარიღი: 2021-10-23.
3. ↑  Azad-Hye. Azad-Hye Middle East Armenian Portal (A shiny star ... Emmy). Azad-hye.net.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-21. ციტირების თარიღი: 2021-10-23.
4. ↑
5. ↑
6. ↑  All's Forgotten: Emmy says she's overcome "confusion", ready to wave tricolor at Eurovision - Arts and Culture. ArmeniaNow.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-14. ციტირების თარიღი: 2021-10-23.
7. ↑  Jiandani, Sanjay.  (11 December 2010) Emmy to represent Armenia in Düsseldorf. ESCToday. ციტირების თარიღი: 11 December 2010
მუზეუმის საერთო ხედი  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმი ჩარგალში** — მუზეუმი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩარგალში. 

ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩარგალის ცენტრალურ ნაწილში. სახლი ერთსართულიანია, ოროთახიანი. ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. წინა მხარეს, გრძივი ფასადის მთელ სიგრძეზე, ხისსვეტებიანი გადახურული აივანი გასდევს. აივანი მხოლოდ გვერდებიდანაა გახსნილი. აივნიდან სწორკუთხა შესასვლელით ვხვდებით ვიწრო ტალანში, რომლის ორივე მხარეს სხვადასხვა ფართობის თითო ოთახია, ორივე ოთახის ფანჯრები აივანზე გამოდის. პატარა ოთახს ორი სწორკუთხა ფანჯარა აქვს, მოზრდილს — სამი. ორივე ოთახში თითო ბუხარია. ოთახებიდან თავდაპირველი ვაჟას მამის (პავლე რაზიკაშვილი, 1831-1890 წლები.) მიერ აგებული პატარა (16 კვადრატული მეტრი) ოთახია, ამ ოთახში დაიბადა და თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა ცნობილმა ქართველმა პოეტმა ვაჟა-ფშაველამ (ლუკა რაზიკაშვილი 1861-1915 წლები.). მეორე ოთახი (ფართობი 20 კვადრატული მეტრი), რომელიც ვაჟას ოჯახისთვის იყო განკუთვნილი, მუზეუმის გახსნის წელსაა (1935) მიშენებული. 1976 წელს ძეგლზე სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო გაერთიანებამ (ხელმძღვანელი თ. აბრამიშვილი). აღდგა პავლესეული სახლი, შეკეთდა გადახურვა და სხვა. 1986 წელს, აღდგენილ იქნა საბძელ-გომური, წყლის წისქვილი, წყარო. 1987 წელს, მწერლის დაბადების 125 წლისთავზე, აშენდა მუზეუმის საგამოფენო დარბაზით და ერთი ფონდსაცავით (არქიტექტორები: ო. ლითანიშვილი, ა. გურული). მუზეუმის შესასვლელის წინ დაიდგა ვაჟა-ფშაველას ბრინჯაოს ქანდაკება — კვარცხლბეკზე შედგმული დიდი ზომის (სიმაღლე 5 მეტრი) თავი (მოქანდაკე — ბ. ავალიშვილი). ქანდაკების უკან, მუზეუმის სახურავზე, ვიწრო, სწორკუთხა კვარცხლბეკზე დგას არწივის ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც ვაჟას მიერ შექმნილ პოეტურ სახეს განასახიერებს.

ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმი დაარსდა 1961 წელს. მასში დაცულია, როგორც პოეტის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მემორიალური ნივთები, ასევე XIX და XX საუკუნის დასაწყისის ეთნოგრაფიული მასალები. იქვე ინახება პოეტის კრებულების სხვადასხვა პერიოდის გამოცემები. მუზეუმში აგრეთვე დაცულია პოეტისადმი მიძღვნილი ფერწერული, გრაფიკული და სკულპტურული ნამუშევრები, ფოტომასალა და სხვა. მუზეუმის ფონდში, საერთო ჯამში, 2000-ზე მეტი ერთეული ინახება.

ლიტერატურა
----------

* *დევდარიანი ფ. დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 338-339.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმი ჩარგალში // ბურუსი
**გაზაფხულის როლი (გაზაფხულის რულეტი, კვერცხის რულეტი, სპრინგ როლი)** — რულეტის აზიური სახეობა სხვადასხვანაირი შიგთავსით. გავრცელებულია შუა, ჩრდილოეთ, სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში როგორც აპეტაიზერი ან წასახემსებელი. შიგთავსი, შესახვევი და მომზადებისს წესი განსხვავდება კერძის გავრცელების ფართო სფეროში, მაგრამ ზოგადად მზადდება ბოსტნეულის ან ხორცის ცომში შეხვევით და ხანდახან შეწვით.

რეგიონების მიხედვით
-------------------

### აზია

ვიეტნამური რულეტი
კვერცხის რულეტის სამშობლოდ ჩინეთი ითვლება. კერძს ამზადებდნენ გაზაფხულობით - ბლინის მსგავს პურში ახვევდნენ ახალ ბოსტნეულს, როგორც გაზსფხულის მოსვლის სიმბოლო და უარის თქმა ზამთრის გადანახულ საკვებზე. ჩინურად კერძის სახელი ითარგმნება როგორც "გაზაფხულის რულეტი", ამ სახელწოდებით ის რამდენიმე სხვა ენაშიც არის ცნობილი. დღეს ჩინეთში რულეტს თხელი ხომით და კომბოსტოს და სხვა ბოსტნეულის ან ხორცის შიგთავსით გაზაგხულის ფესტივალისთვის და სხვა დღესასწაულებისთვის ამზადებენ. შემწვარი რულეტები ჩინეთში ჩვეულებრივაფ უგრო პატარა და ხრაშუნაა. არსებობს ტკბილი ვარიაციებიც. შესახვევი ცომი მზადდენა ფქვილით ან კარაქით. ჰონგ-კონგში ჩვეულებრივად შემწვარი რულეტები მზადდება დაჭრილი ლორის, ლობიოს და სტაფილოს შიგთავსით ვორჩესტერშირის სოუზით. ტაივანში ინგრედიენტებს ჩვეულებრივად ხარშავენ, რულეტს არ წვავენ, ამატებენ სხვადასხვა სუნელს. ინდოეთის სუბკონტინეტზე გაზაფხულის როლი პოპულარული წასახემსებელია, განსაკუთრებით დღესასწაულებზე, მაგ. რამადანის დღესასწაულზე პაკისტანში. ფილიპინებში, ინდონეზიაში და მალაიზიაში კერძი ლუმპიას სახელით არის ცნობილი. რეგიონში ის პირველად VII საუკუნეში გაჩნდა. შიგთავსში შედის სხვადასხვა ბოსტნეული, ბანანის და ბამბუკის გული ან ხორცი, ქათამი, კრებეტი. შეიძლება იყოს შემწვარი. 

რულეტის პოპულარული სახეობით გამოირჩევა ვიეტნამი. დასავლეთის ქვეყნებში ვიეტნამური რულეტი და შედეგად ზოგადად აზიური რულეტი კვერცხის რულეტის სახელითაა ცნობილი, რაც არასწორი თარგმანის შედეგია. ვიეტნამურ გაზაფხულის რულეტს იმპერიულ ან ზაფხულის რულეტსაც უწოდებენ. მზადდება როგორც სახლებში, ასევე რესტორნებშიც. ჩინური რულეტისგან ის ზომით და შიგთავსით განსხვავდება, რომელიც შეიცავს ხორცს, მათ შორის ზღვის პროდუქტს - კრაბს, კრევეტს, ქათამს, ლორს, თევზს და სხვა. ცენტრალურ ვიეტნამში როლი იწვება და შეიცავს კრევეტს. შესახვევად გამოიყენება "ბრინჯის ქაღალდი" - ბრინჯის თხელი ცომი, მაგრამ სხვა ქვეყნებში ის არ არის ხელმისაწვდომი და რესტორნებში ჩვეულებრივ ცომს გამოიყენებენ ხოლმე. პოლონეთში ვიეტნამური რულეტი ცნობილია "საიგონურის" სახელით, რადგან კერძი შემოიტანეს ვიეტნამელმა ემიგრანტებმა საიგონიდან. 

### ევროპა და ამერიკა

  

კერძი პოპულარულია ევროპის ქვეყნებშიც. ითვლება, რომ ის შემოიტანეს ემიგრანტებმა აზიის სხვადასხვა ქვეყნიდან, განსაკუთრებით ჩინეთიდან, იაპონიიდან და ვიეტნამიდან ან, ნიდერლანდების შემთხვევაში, ინდონეზიიდან - ნიდერლანდების ყოფილი კოლონიიდან. შიგთავსი მზადდება რაიმე ხორცით, ხშირად კრაბით ან კრევეტით, დაჭრილი შემწვარი კვერცხით და სხვადასხვა ბოსტნეულით, ხანდახან ტკბილი, მწარე, სოიოს ან ტკბილმწარე სოუზით, შიგნით ან ჩასაწობად. ამერიკებში იგი პოპულარულია აზიურ - ჩინურ და იაპონურ - და სწრაფი კვების რესტორნებში, იყიდებს სუპერმარკეტებშიც გაყინულის სახით. მექსიკის საზღვართან ხშირად გაიცემა შემწვარი რულეტი ჩასაწობი კეტჩუპით და ცხელი მდოგვით.

წყაროები
--------

* 
* 
* 
* 
*
**გეომეტრია** (ბერძ. ge — მიწა, ბერძ. metrein — გაზომვა) — მათემატიკის დარგი, რომელიც სივრცობრივ გამზომილებებსა და მათ განზოგადოებებს შეისწავლის. თავდაპირველად გამოიყენებოდა, როგორც მეცნიერება ფიგურებზე, მათ ურთიერთგანლაგებასა და სიდიდეებზე. თუმცა თანამედროვე გეომეტრია ამ საზღვრებს გასცდა.

გეომეტრიის სამშობლოდ ითვლება ძველი ბაბილონი და ეგვიპტე. გეომეტრიის განვითარება შეიძლება დაიყოს ოთხ პერიოდად, რომელთა შორის საზღვრების გავლება შეუძლებელია წლების მიხედვით.

1) პირველი პერიოდი — გეომეტრიის ჩასახვის პერიოდია. ის მოიცავს პერიოდს უძველესი დროიდან ძვ. წ.-ით V საუკუნემდე და დაკავშირებულია ძველ ეგვიპტეში, ბაბილონსა და საბერძნეთში მიწათზომის კულტურის განვითარებასთან. 

2) ძვ. წ.-ით VII საუკუნიდან იწყება გეომეტრიის განვითარების მეორე პერიოდი — სადაც ყველა წინადადება მტკიცდებოდა. ამ დროისთვის ძველ საბერძნეთში უკვე ცნობილი იყო თალესის თეორემა; პითაგორა ხსნის ირაციონალურ რიცხვებს, ამტკიცებს თეორემას, რომელიც მისსავე სახელს ატარებს; ჰიპოკრატე ქიოსელმა წარმოადგინა სისტემატიური გეომეტრია (გეომეტრიის „ელემენტები") და დაადგინა მთვარის ფართობი. პლატონმა და მისმა მოსწავლემ, არისტოტელემ, საფუძველი ჩაუყარეს აქსიომებს. ამგვარად გეომეტრიამ საბერძნეთში განვითარების იმ ფაზას მიაღწია, რომ საჭირო გახდა მისი სისტემატიზირება. ასეთი სისტემატიზატორი იყო ევკლიდე, რომელიც ავტორია 13-ტომიანი ნაშრომისა „საწყისები". ევკლიდეს შემდეგ საბერძნეთში გამოირჩეოდნენ არქიმედე, ერატოსთენე, აპოლონიოს პერგელი და სხვა, რომლებმაც გაამდიდრეს გეომეტრია თავიანთი აღმოჩენებით.

3) XVII საუკუნის პირველ ნახევარში იწყება გეომეტრიის განვითარების მესამე პერიოდი — ანალიტიკური გეომეტრიის ჩასახვა, რომლის შემქმნელებადაც რენე დეკარტი და პიერ დე ფერმა ითვლებიან. ანალიტიკური გეომეტრია დაყრდნობილია კოორდინატთა მეთოდზე. ამ პერიოდში აღსანიშნავია ლეონარდ ეილერის, ბლეზ პასკალის, გასპარ მონჟისა და ჟერარ დეზარგის მოღვაწეობა.

4) გეომეტრიის განვითარების მეოთხე პერიოდის დაწყება დაკავშირებულია არაევკლიდური გეომეტრიის შექმნასთან, რომელშიც აღსანიშნავია ლობაჩევსკისა და იანოშ ბოიაის ნაშრომები. ამასთან დაკავშირებით პირველად ნაშრომი გამოაქვეყნა ლობაჩევსკიმ 1926 წელს, მოგვიანებით ბოიამ 1932 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გეომეტრიის განვითარების პერიოდები დაარქივებული 2013-01-27 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია გეომეტრიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბჰუტანის ეროვნული დროშა** (ძონგკხა: **ཧྥ་རན་ས་ཀྱི་དར་ཆ་**; ვაილი: *hpha-ran-sa-kyi dar-cho*) — ბჰუტანის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. დროშა დაფუძნებულია დრუკპა კანგიუსა და ტიბეტურ ბუდიზმზე. მასზე გამოსახულია ბჰუტანური მითოლოგიიან დრაკონი - დრუკი. დროშის ორიგინალური დიზაინი სათავეს იღებს 1947 წლიდან. მისი ვერსია წარმოდგენილი იყო 1949 წელს ინდო-ბჰუტანილი ხელშეკრულების მოწერის დროს. მეორე ვერსია შემუშავდა 1956 წელს, ბჰუტანის მეფის - ჯიგმე დორჯი ვანგჩუკის აღმოსავლეთ ბჰუტანში ვიზიტისთვის. ის იყო 1949 წლის ვერსიის მიხედვით გაკეთებული და არსებული მწვანე დრაკონი ჩაანაცვლეს თეთრით. შემდგომი ცვლილება განორციელდა 1969 წელს როდესაც წითელი ფონი ჩაანაცვლა არსებულმა ფორთოხლისფერმა. 1972 წელს ბჰუტანის ეროვნულმა საბჭომ მიიღო კანონი ფროშის ცვლილებასთან დაკავშირებით და მოახდინა მისი ფორმალიზება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბჰუტანის ემბლემა
* ბჰუტანის ჰიმნი

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბჰუტანის დროშა***

სქოლიო
------

1. ↑  National Flag. National Portal of Bhutan (2004).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-02. ციტირების თარიღი: 2010-09-25.
მიმართვის შავი ვარიანტი, ლინკოლნის ჩასწორებებით
**გეტისბურგის მიმართვა** (ინგლ. Gettysburg Address) — აშშ-ის პრეზიდენტი აბრაჰამ ლინკოლნის ყველაზე ცნობილი სიტყვა და ერთ-ერთი ყველაზე ციტირებადი პოლიტიკური გამოსვლა აშშ-ის ისტორიაში. სიტყვა წარმოთქვა 1863 წლის 19 ნოემბერს პენსილვანიის შტატის ქალაქ გეტისბურგში, ჯარისკაცთა ეროვნული მემორიალი-სასაფლაოს გახსნასთან დაკავშირებით, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს, ოთხ-ნახევარ თვეში გეტისბურგის ბრძოლიდან.

ლინკოლნის ფრთხილად აწონილი სიტყვა, რომელიც იმ დღის ცერემონიალზე თავდაპირველად მეორეხარისხოვნად ითვლებოდა, მყისვე გახდა ამერიკის ისტორიაში ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმართვა. საკმაოდ მცირე, 300 სიტყვიან, მიმართვაში, რომელიც 3 წუთზე ნაკლებ ხანს გაგრძელდა, ლინკოლნმა წამოწია ადამიანთა თანასწორუფლებიანობის პრინციპები, დაუკავშირა რა ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას და განსაზღვრა სამოქალაქო ომი, როგორც არა ბრძოლა ამერიკის გაერთიანებისთვის, არამედ, როგორც „თავისუფლების ხელახალი დაბადება", რომელიც მის ყოველ მოქალაქეს ნამდვილ თანასწორობას მოუტანდა.

დაიწყო რა სიტყვა ფრაზით „ოთხმოცდაშვიდი წლის წინ," ლინკოლნმა მიუთითა ამერიკის რევოლუციაზე და გეტისბურგის სასაფლაო განსაზღვრა, როგორც არა მხოლოდ ომში დაღუპულთა დაკრძალვისთვის განკუთვნილი მიწის ნაკვეთი, არამედ წმინდა ამაღლების ადგილი ათასობით ადამიანთა ტანჯული სიცოცხლისა, გაწეული „მთავრობის ხალხის მიერ, ხალხით და ხალხისთვის" გადასარჩენად.

მიუხედავად მიმართვის წარმოთქმის მნიშვნელობისა აშშ-ის ისტორიისა და პოპულარული კულტურისთვის, ამ სიტყვის ზუსტი ვარიანტი ჩვენამდე არ მოღწეულა. გეტისბურგის მიმართვის ჩვენამდე მოღწეული ხუთი მანუსკირპტი განსხვავდება რამდენიმე დეტალში და ასევე მნიშვნელოვნად შორდება ამ სიტყვის თანამდეროვე საგაზეთო გადმოცემებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გეტისბურგის მიმართვის გამოფენა კონგრესის ბიბლიოთეკაში, ვაშინგტონი, კოლუმბიის ოლქი
* კარლ კროხის ბიბლიოთეკა მანუსკრიპთა კოლექციის განყოფილება, კორნელის უნივერსიტეტი ითაკა, ნიუ-იორკის შტატი.
**გეოგრაფიული განათლება** — სწავლებისა და აღზრდის სისტემა, რომლის მიზანია მოსახლეობაში გეოგრაფიული ცოდნის ფორმირება. მოიცავს სასკოლო და უმაღლეს გეოგრაფიულ განათლებას. მისი განსაკუთრებული ფორმაა — თვითგანათლება, რომელსაც ხელს უწყობს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები, გეოგრაფიული საზოგადოებების სალექციო-პროპაგანდისტული საქმიანობა. გეოგრაფიული განათლებას ძირითადი ამოცანაა ინფორმაციის გადაცემა და ცოდნის ფორმირება ბუნების, მოსახლეობისა და მთლიანად დედამიწის მეურნეობის, განსხვავებული ქვეყნებისა და რაიონების ძირითად გეოგრაფიულ კანონზომიერებათა შესახებ.

ზოგად გეოგრაფიულ განათლებას იძლევა საშუალო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა. პირველი ქართულენოვანი გეოგრაფიული სახელმძღვანელოები შეიქმნა XVII საუკუნეში. 1710 წელს რუსეთში ჰოლანდიურიდან ითარგმნა გეოგრაფიული სახელმძღვანელო, რომელიც 1727 წელს გაბრიელ გელოვანმა მოსკოვში ქართულად თარგმნა სახელწოდებით „ღეოღრაფია ანუ მოკლედ ქვეყნის სიმგურგვლისათვის აღწერა...".

1752 წელს ვახუშტი ბატონიშვილმა ქართულ ენაზე თარგმნა მსოფლიოს მცირე ატლასი და მის უკეთ მოსახმარად დაწერილი სახელმძღვანელო „მოკლედ ქცეულების ღეოღრაფია...", რომელსაც დაუმატა აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის, სპარსეთისა და ოსმალეთის გეოგრაფიული დახასიათება. მოსწავლე ახალგაზრდობაში გეოგრაფიული ცოდნის ელემენტების შეტანას დიდად შეუწყო ხელი იაკობ გოგებაშვილის შრომებმა და სასკოლო სახელმძღვანელოებმა.

საქართველოში გეოგრაფიულ განათლებას დიდი ამაგო დასდო ალექსანდრე ჯავახიშვილმა, რომლის თაოსნობითაც 1920 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაარსდა გეოგრაფიული და ანთროპოლოგიური კათედრა, 1934 წლის ოქტომბერში შეიქმნა გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (სწავლების ვადა 5 წელი).

უმაღლეს და საჯარო სკოლებში გეოგრაფიული სწავლებისათვის შექმნილია სახელმძღვანელოები, გეოგრაფიული რუკები, გლობუსები და სხვა.

სქოლიო
------

1. ↑  ზოგადგეოგრაფიულ ტერმინთა ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბ. თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2014, გვ. 64–65.
2. 1 2 3 4  *გ. დონდუა*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 588.
**ვანათის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვანათში. აგებულია X საუკუნეში. 

ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, წყობის ზოგიერთ რიგში ქართული აგურია გამოყენებული. ფასადების კუთხეები ამოყვანილია თლილი ქვის კვადრებით.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში თაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთით და სამხრეთით მაღალი (220სმ) თაღოვანი, ღრმა ნახევარწრიული ნიშებია, რომლებსაც დატანებული აქვს თაღოვანი სარკმლები. ნახევარსფერულ კონქს თლილი ქვის ჰორიზონტალური სარტყელი აქვს. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. კამარის საბრჯენი, ცენტრალური თაღი სამსაფეხურიანი პილასტრების იმპოსტებს ეყრდნობა, დასავლეთის თაღი კი კედლის შვერილებს. პილასტრების საშუალებით გრძივი კედლები ორ ტოლ ნაწილად იყოფა. კედლის თაღები პილასტრების პირველ საფეხურს ებჯინება.

ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის სამი, დასავლეთის და სამხრეთის თითო თაღოვანი სარკმლით. კედლები შელესილი იყო მოსახატად. ჩრდილოეთი არქიტრავული შესასვლელი ამოშენებულია. სამხრეთი შესასვლელი თაღოვანია, რომელსაც ტიმპანის ქვა აქვს.

ეკლესიის ყველა ფასადი სადაა. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ტექ. მდგ. 1982 წ.

ეკლესიის კამარა ჩამონგრეულია. დასავლეთი კედლის ცენტრში ღრმა ბზარია; იატაკი აყრილია; დაზიანებულია საბურავი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 70-71
* Меписашвили Р. Цинцадзе В. "Памятники нагорного характера" (Ванати). В кн.:"Архитектура нагорной части исторической провинции Грузии - Шида-Картли", Тб. 1975, стр. 99.
**„ეცის ყინულის კაცი"** (გერმ. Ötzi; იტალ. Mummia del Similaun) — ადამიანის ბუნებრივი მუმია. წარმოადგენს ალპებში ნაპოვნ ენეოლითის ხანის ადამიანის ყინულოვან მუმიას, რომელსაც მიაკვლიეს 1991 წელს ეცტალის ალპებში, ავსტრიისა და იტალიის საზღვარზე. იგი ცხოვრობდა დაახლოებით 5300 წლის წინ. მუმია გადაიტანეს ინსბრუკის უნივერსიტეტში, სადაც იგი დასახელდა როგორც პირველყოფილი ადამიანი. ევროპაში ადამიანის უძველესი ბუნებრივი მუმიაა.

მუმია იპოვეს 1991 წლის 19 სექტემბერს ნიურნბერგელმა ტურისტებმა ჰელმუტ და ერიკ სიმონებმა, მწვერვალ სიმილაუნის კალთებზე. თავდაპირველად მიიჩნიეს, რომ იგი ალპინისტის სხეულია. თუმცა მეორე დღეს მთის ჟანდარმისა და ალპური თავშესაფრის დარაჯის ძალისხმევით ცდილობდნენ ყინულში ჩაფლული მუმიის ამოყვანას არქეოლოგიური ინსტრუმენტების გარეშე; მუმია იმდენად იყო ჩაყინული ყინულში, რომ მათ დასჭირდათ პნევმატიკური დრელისა და ყინულმჭრელის გამოყენება, რის შედეგადაც დაზიანდა მუმიის თეძო. მოგვიანებით, მუმია მოინახულა 8 ჯგუფმა, რომელთა შორის იყვნენ ცნობილი ალპინისტები ჰანს კამერლანდერი და რაინჰოლდ მესნერი.

სხეული დეტალურად იქნა შესწავლილი. ამჟამინდელი შეფასების თანახმად, „ეცის ყინულის კაცი" სიცოცხლის ბოლო წლებში სიმაღლეში იყო დაახლოებით 165 სმ, იწონიდა დაახლოებით 50 კგ-ს. გარდაიცვალა დაახლოებით 45 წლის ასაკში. მუმიის წონა აღმოჩენისას მხოლოდ 13.750 კგ-ს შეადგენდა. 2012 წლის მაისში მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ მუმიის სისხლის უჯრედები ჯერ კიდევ დაუზიანებელია და შესაბამისად წარმოადგენს ოდესმე იდენტიფიცირებულ უძველესი სისხლის უჯრედებს. „ეცის ყინულის კაცი" გარდაიცვალა მხარზე მიღებული ჭრილობით, სისხლდენით.

ნანოტექნოლოგიისა და ატომურ-ძალისმიერი მიკროსკოპის მეშვეობით მუმიაში აგრეთვე აღმოაჩინეს ფიბრინი — გაუხსნელი ცილოვანი ნივთიერება, რომელიც წარმოიქმნება სისხლის შედედებისას. სხეული და მასთან დაკავშირებული ნივთები სამხრეთ ტიროლის არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება.

სქოლიო
------

1. ↑  ეცის ყინულის კაცი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-03-12. ციტირების თარიღი: 2012-07-09.
2. ↑  ეცის ყინულის კაცი
3. ↑  ეცის ყინულის კაცი — ინფორმაცია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-13. ციტირების თარიღი: 2012-07-09.
4. ↑  ყინულის კაცის გალხობა გენური ტესტებისათვის
5. ↑  ეცის ყინულის კაცის შესახებ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-11-13. ციტირების თარიღი: 2012-07-09.
6. ↑  ყინულის კაცის სისხლის უჯრედები
7. ↑  ეცის ყინულის კაცის საუდუმლო მკვლელობა
8. ↑  სისხლის უძველესი უჯრედები და ახალი ინფორმაცია ყინულის კაცზე.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-09. ციტირების თარიღი: 2014-01-27.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **განათლება (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„განათლება"** — ერთ-ერთი დიდი გამომცემლობა საქართველოში. დაარსდა თბილისში 1957 წელს, საუწყებო გამომცემლობით („ტექნიკა და შრომა" და სხვა) ბაზაზე. 1963 წელს მას შეუერთდა საქართველოს პოლიტექნიკური და სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტების გამომცემლობები. „განათლებაში" 9 დარგობრივი რედაქციაა. გამოსცემს ძირითადად და დამხმარე სახელმძღვანელოებს ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლების, უმაღლესი, საშუალო სპეციალური და პროფტექნიკური სასწავლებლებისათვის; პედაგოგიურ და მეთოდურ ლიტერატურას მასწავლებლებისა და მშობლებისათვის; კლასგარეშე საკითხავ ლიტერატურას; პედაგოგიკის მეცნიერების გამოჩენილი მოღვაწეების შრომებს, ლექსიკონებს. გამომცემლობაში არსებობს რეგულარულად მოქმედი წარმომადგენლობითი სარედაქციო და სამხატვრო საბჭოები. გამუდმებით იზრდება „განათლების" გამოცემათა მოცულობა და ტირაჟი. 1975 წელს განათლებამ გამოსცა 305 დასახელების წიგნი, ტირაჟი 5.520 ათასი სხვადასხვა დროს „განათლების" მრავალ გამოცემის (მინიატიურული „ვეფხისტყაოსანი", „დედა ენა", „რუსსკოე სლოვო" და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *სვანიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 672-673.
* *პაიკიძე ვ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 548.
**ელბაქიანის წისქვილი** — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხვედურეთში, მდინარე ძამის მარჯვენა ნაპირზე. მოსახლეობა ნიკოლოზ ელბაქიძის წისქვილს უწოდებს. წისქვილის (3X6 მ; ინტერიერის სიმაღლე 2 მ) საფუძველს შეადგენს ოთხი განივი ხის მორი, რომლებიც გადებულია ხის ხიმინჯებზე და ორი გრძივი კოჭითაა შეკრული. წისქვილის კედლები ფიცრისაა და კუთხეებში ჭდობითაა შეკრული. გადახურვა ხის ძელებზეა გამართული იატაკი და ჭერი ფიცრისაა. შესასვლელი განივი (სამხრეთი) ფასსადის მხრიდანაა. ინტერიერში, დასავლეთის კედელთან ხის ძელების კონსტრუქციაზე ორი ხვიმირია. დოლაბი მხოლოდ ერთი ხვიმირის ქვეშაა (გადმოცემით, წისქვილი თავდაპირველად სამდოლაბიანი ყოფილა). დოლაბის წინ, იატაკზე გრძელი ალოაა (ფქვილის შესაგროვებელი). წისქვილის ასამოქმედებლად მდინარე ძამიდან გადმოყვანილია ვიწრო ტოტი, რომელიც უერთდება პატარა საგუბარს. საგუბრიდან წყალი ხის ღარით მიემართება ბორბლისაკენ, რომელიც მსხვილი ხის ღერძით დოლაბთანაა დაკავშირებული. საგუბარს დასაცლელი ხის მეორე არხიც (სახეთქელა) აქვს. წისქვილი გადახურულია ყავრის ორფერდა სახურავით. წისქვილი მოქმედია. აგებულია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი .თ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 371.
**ვენის კონვენცია დიპლომატიური ურთიერთობის შესახებ** — ერთ-ერთი მთავარი საერთაშორისო ხელშეკრულება დიპლომატიურ სამართალში. ვენის კონვენცია დიპლომატიური ურთიერთობის შესახებ დადებულია ვენაში, 1961 წლის 18 აპრილს. სახელმწიფოები, ამ კონვენციის მხარეები, აღნიშნავენ, რომ ყველა ქვეყნის ხალხები ოდითგანვე ცნობენ დიპლომატიური აგენტების სტატუსს. მხედველობაში იღებენ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების მიზნებსა და პრინციპებს სახელმწიფოთა სუვერენულ თანასწორობას, საერთაშორისო მშვიდობისა და უშიშროების მხარდაჭერას და სახელმწიფოთა შორის მეგობრული ურთიერთობის განვითარებისათვის ხელშეწყობას, დარწმუნებული არიან, რომ დიპლომატიური ურთიერთობის, პრივილეგიებისა და იმუნიტეტების შესახებ საერთაშორისო კონვენციის დადება ხელს შეუწყობს სახელმწიფოთა მეგობრული ურთიერთობის განვითარებას მათი სახელმწიფო და საზოგადოებრივი წყობილების განსხვავების მიუხედავად, შეგნებული აქვთ, რომ ასეთი პრივილეგიები და იმუნიტეტები ენიჭებათ არა ცალკეულ პირთა მხრივ გამორჩენის მიზნით, არამედ იმისათვის, რომ ნაყოფიერად აღასრულონ დიპლომატიურ წარმომადგენლობათა, როგორც სახელმწიფოთა წარმომადგენელი ორგანოების ფუნქციები, ადასტურებენ, რომ ჩვეულებითი საერთაშორისო სამართლის ნორმები კვლავაც დაარეგულირებენ საკითხებს, რომლებსაც უშუალოდ არ ითვალისწინებს ამ კონვენციის დებულებანი.

საქართველოს რესპუბლიკა შეუერთდა საქართველოს პარლამენტის
1993 წლის 13 მაისის დადგენილებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საგარეო საქმეთა სამინისტრო დაარქივებული 2015-03-15 საიტზე Wayback Machine.  (ქართული ენა)
* დიპლომატიური სამსახურის შესახებ (ქართული ენა)
**გიორგი** — ქართულ მითოლოგიაში წმინდა გიორგისთან (ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ) იდენტიფიცირებული პერსონაჟი. რიგ მკვლევართა აზრით, გიორგის სახელი, ისევე როგორც მასთან დაკავშირებულ მოტივთა და სიუჟეტთა უმეტესობა, ქრისტიანობამდელი წარმოშობისაა. გიორგის ხალხურმა კულტმა თავის თავში გააერთიანა სხვადასხვა ძველი წარმოდგენა, რომელთა თანახმადაც იგი არის გარეულ ცხოველებზე მონადირე, მიწათმოქმედების მფარველი, ზეციური ცეცხლის და ჭექა- ქუხილის მბრძანებელი. მოტივმა ღვთაება-მხედარზე, მონადირეზე, რომელიც თავისი ყოველწლიური სიკვდილით და აღდგომით განასახიერებდა ბუნების ყოველწლიურ კვდომას და აღორძინებას, უკვე ქრისტიანულ ეპოქაში ტრანსფორმაცია განიცადა ლეგენდად წმინდა გიორგის წამებაზე. ამ ლეგენდის თანახმად, გიორგის სხეული ღმერთმა 360 ნაწილად დაყო და იმ ადგილებში, სადაც ისინი იქნა გაბნეული, აშენდა ტაძრები. მრავალ ისტორიულ წყაროში (კათოლიკე მისიონერების და რუსი ელჩების ჩანაწერები, ქართველ ისტორიკოსთა თხზულებები) დაფიქსირებულია წარმოდგენა სამსხვერპლო ცხოველთა შესახებ, რომლებიც თითქოს თავისი ნებით მიდიან დასაკლავად გიორგისადმი მიძღვნილ ტაძრებში; თავდაპირველად ირემი მოდიოდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ქალებმა წაბილწეს იგი, გასინჯეს რა მისი სამსხვერპლო ხორცი, გიორგიმ ირემი ხარით შეცვალა. ამ სიუჟეტში ასახულია უძველესი მითოლოგიური წარმოდგენების ტრანსფორმაცია - ველური ბუნების სულის გარდაქმნა კულტურული მეურნეობის (მესაქონლეობის) მფარველად.
ქრისტიანული წმინდა გიორგის კულტის გავრცელების შემდეგ ამ უკანასკნელთან იგივდებოდა მრავალი ძველი ღვთაება - ჯარგი, ჯგრაგი (სვანებთან), ჯეგე (მეგრელებთან), ქართველ მთიელთა ლოკალური ღვთაებები (ჯვარი).

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული მითოლოგია |
| --- |
|  |
| ღვთაებები | 
* აგუნა
* ადგილის დედა
* შავხანი
* ლილე
* ცაი
* ზადენი
* არმაზი
* გაცი და გაიმი
* ადაბნა
* ბაადური
* ბარბალე
* ბედის მწერლები
* ბერი-ბერა
* ბერიკა
* ბოსელი
* გიორგი
* დალი
* ელია
* თევდორე
* თერგვაული
* იახსარი
* კვირია
* კოპალა
* ლაზარე
* მამბერი
* მზეთუნახავი
* მინდორთ ბატონი
* მიჭპა
* მორიგე
* პირქუში
* ოჩოკოჩი
* ოჩოპინტრე
* ტყაშმაფა
* ფუძის ანგელოზი
* ღვთისშვილნი
* ღმერთი
* წყლის დედა
* ჯვარი
* ჰარალე
* ხთონიური ღმერთები
 | ბორჯღალი |
|  |
| მითოლოგიური არსებები | 
* ალი
* ბატონები
* ბაყბაყ-დევი
* გველეშაპი
* გველისფერი
* დედაბერი
* დევი
* დობილნი
* ვეშაპი
* კუდიანები
* მაცილი
* მაქცია
* რაში
* როკაპი
* სამძიმარი
* სახლის ანგელოზი
* ფასკუნჯი
* ქაჯი
* ჭინკა
* დიხაშ კოჩი
* დიდამანგისა
 |
|  |
| მითოლოგიური გმირები | 
* ამბრი
* ამირანი
* არამ-ხუტუ
* აფსათი
* მესეფენი
* ნაწილიანი
* ქართლოსი
* ყამარი
* ჯურხაი
 |
|  |
| ზეპირსიტყვიერების ძეგლები | 
* ამირანიანი
 |
|  |
| ზებუნებრივი თვისებების მქონე ნივთები | 
* ოქროქსოვილი
* ხვითო
* ბაბაყულის ძვალი
 |
|  |
| ადგილები | 
* ქაჯავეთი
* შავეთი
 |
|  |
| წარმართული სალოცავები | 
* ჭყონდიდი
 |
|  |
| 
მეგრული მითოლოგია **·**  სვანური მითოლოგია |

 |
რუკაზე აღნიშნულია ის ტერიტორია, რომელიც ყველაზე მეტად ასოცირდება გეტებთან
**გეტები** (ლათ. Getae) — ჩრდილო-აღმოსავლური თრაკიული ტომი. ენათესავებიან დაკებს. გეტების შესახებ ცნობები დაცულია ჰეროდოტეს, სტრაბონის, პტოლემეს, ოვიდიუსის და სხვა ანტიკური ავტორების თხზულებებში. ძვ. წ. I საუკუნისათვის გეტები დასახლდნენ დუნაის ქვემო წელის ორივე ნაპირზე, მდინარე ოსიმიდან აღმოსავლეთით შავ ზღვამდე. ძირითადად დაკავებულები იყვნენ მიწათმოქმედებითა და მესაქონლეობით. ძვ. წ. I საუკუნის 60-იან წლებში გეტები გაერთიანდნენ დაკებთან და ჩამოაყალიბეს მძლავრი სამხედრო-ტომობრივი კავშირი სათავეში დაკების ბელად ბერებისტათი. ძვ. წ. 29–27 წლებში მარკუს კრასუსმა გეტები რომს დაუქვემდებარა, თუმცა მათ გააგრძელეს შეუპოვარი განმათავისუფლებელი ბრძოლა და მხოლოდ ახ. წ. 106 წელს იმპერატორმა ტრაიანემ შეძლო გეტების საბოლოოდ დამორჩილება, მათი ტერიტორია ახლად ჩამოყალიბებული პროვინციის — დაკიის შემადგენლობაში შევიდა.

ლიტერატურა
----------

* ГЕТЫ // Большая российская энциклопедия. т. 7. — М. 2007. — стр. 47.
**გილდია** (კორპორაცია, გაერთიანება) — ფართო გაგებით — სხვადასხვაგვარი გაერთიანება (რელიგიური, პოლიტიკური, თავდაცვითი და ა.შ.) ადრინდელი შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპის ქალაქებში; ვიწრო გაგებით — ვაჭართა კავშირი, რომელიც წარმოიშვა ადრინდელ შუა საუკუნეებში და გავრცელდა მრავალ ქვეყანაში პროფესიული ინტერესებისა და წოდებრივი პრივილეგიების დაცვის მიზნით.

გილდია მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ქალაქის თვითმმართველობაში. XII-XIII სს-ში იგი ისეთ მძლავრ ძალად გადაიქცა ევროპაში, რომ აშკარა ბრძოლას უცხადებდა ფეოდალებს. გილდიებმა ხელი შეუწყვეს ფეოდალური წყობილების დაშლას და კაპიტალიზმის განვითარებას. XVI საუკუნის შემდეგ ვაჭართა როლი თანდათანობით დაეცა, მაგრამ გილდიის ვაჭრებმა შეინარჩუნეს სოციალური პრივილეგიები.

გილდია საქართველოში
-------------------

თბილისში გილდიის ანალოგიური ვაჭართა გაერთიანება იყო ორთაღი (ურთაღი) XIII საუკუნეში. მისი წევრები მონაწილეობდნენ საერთაშორისო სავაჭრო და საკრედიტო ოპერაციებში. მოგვიანებით, XVII-XVIII სს-ში, საგარეო ვაჭრობაში ჩაბმულ ქართველ სოვდაგართა კავშირს სათავეში ქარავანბაში მოექცა. 1875 წლიდან ვაჭართა კორპორაციები და გილდიური კავშირები შეიქმნა. 1880 წელს თბილისში აღრიცხული იყო I გილდიის 49 ვაჭარ-მრეწველი და II გილდიის 1003 ვაჭარი.

ლიტერატურა
----------

* *გუგუშვილი, პ*. ენციკლოპედია „საქართველო", თბ. 1997, ტ. I, გვ. 617
* Picard, Liza (2003). *Elizabeth's London: Everyday Life in Elizabethan London*.  Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-60729-4.
* Brentano, Lujo [1870] (1969). *On the History and Development of Gilds and the Origin of Trade-Unions*, Research & Source Works Series.  Burt Frankin. ISBN 0833703684.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გილდია***

* Agarwal, Ankit (2012). „Development of Economic Organizations and their Role in Human Empowerment during the Gupta Period". *History Today*. New Delhi. **13**. ISSN 2249-748X.
* Medieval guilds
* St. Eloy's Hospice