**ოპერაცია ლამანტინი** — 1977 წლის დეკემბრიდან 1978 წლის ივლისამდე საფრანგეთის სამხედრო ინტერვენცია მავრიტანიის მთავრობის სახელით, პოლისარიოს ფრონტის საჰარელი პარტიზანი მებრძოლების წინააღმდეგ, რომლებიც ცდილობდნენ დამოუკიდებლობის მოპოვებას დასავლეთ საჰარისთვის. ავიაიერიშები განხორციელდა პროვინციებში, მაგრამ ოპერაციის შედეგები არ იყო მნიშვნელოვანი. საფრანგეთმა გამოიყენა იაგუარის საბრძოლო თვითმფრინავი დაკარის საავიაციო ბაზიდან. დაბომბვები მიზნად ისახავდა სარკინიგზო მარშრუტზე თავდასხმას ზუერატში რკინის მაღაროებიდან ნუადიბუს სანაპიროებამდე, რომელსაც იკავებდნენ პოლისარიოს მებრძოლები.

ომში დამღუპველი შედეგები იყო მავრიტანის შეიარაღებული ძალების მთავარი მიზეზი 1979 წელს მავრიტანიის პრეზიდენტის მოქტარ ულდ დადას ჩამოგდებისა და პოლისარიოსთან ცეცხლის დაუყოვნებლივ შეწყვეტისა. შემდგომში მავრიტანიამ დატოვა დასავლეთ საჰარა 1979 წელს და გამოასწორა ურთიერთობა საჰარელ მეზობლებთან. 1984 წელს აღიარეს ისინი.

ისტორია
-------

დასავლეთ საჰარის ნაწილები 1975 წლამდე ესპანეთის კოლონია იყო და დარჩა აფრიკის ბოლო კოლონიურ პროვინციად.  ომი დაიწყო მაროკოსა და საჰარის ეროვნულ- განმათავისუფლებელ მოძრაობას, პოლისარიოს ფრონტს შორის, რომელმაც გამოაცხადა საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკა (SADR) დევნილობაში მყოფ მთავრობასთან ტინდუფში, ალჟირი.  საფრანგეთი, რომელიც ყოფილ კოლონიალურ ძალასთან, ესპანეთთან, ერთად მხარს უჭერდა დასავლეთ საჰარის აღებას, მხარს უჭერდა მოქტარ ულდ დადას რეჟიმს, რომელიც მათ დააყენეს მავრიტანიის პრეზიდენტად კოლონიური ეპოქის ბოლოს, 1960 წელს. მავრიტანიასაც და მაროკოსაც მიეწოდებოდათ ახალი სამხედრო ტექნიკა და უხვი ეკონომიკური დახმარება, რათა მათ შეენარჩუნებინათ თავიანთი ძალაუფლება ტერიტორიაზე. ფრანგი პერსონალი ავარჯიშებდა მავრიტანიის არმიას და დაიკავა მნიშვნელოვანი პოზიციები ეკონომიკის სფეროში. მთელი მავრიტანია ალჟირის მოკავშირე იყო მაროკოს მზარდი ოპოზიციის გასაკონტროლებლად. მაგრამ 1974 წელს მათ შეცვალეს თავიანთი პოზიცია და საიდუმლო შეთანხმება დადეს მაროკოს მეფესთან. ამან საბოლოოდ გამოიწვია მორიგი შეთანხმება 1975 წელს, რომლის მიხედვითაც ესპანეთმა საჰარა გაუნაწილა მავრიტანიისა და მაროკოს.

ლამანტინის ოპერაცია
-------------------

1977 წლის დეკემბერში, პრეზიდენტმა ჟისკარ დ'ესტენმა უბრძანა საფრანგეთის საჰაერო ძალებს განლაგებულიყვნენ მავრიტანიაში და დაეწყოთ პოლისარიოს სვეტების ნაპალმით დაბომბვა, მას შემდეგ რაც ფრანგი სამოქალაქო ტექნიკოსები მძევლად აიყვანეს ზუერატის რკინის მადნის მაღაროზე, მავრიტანიის ყველაზე ძვირფას ეკონომიკურ რესურსზე. მოგვიანებით ისინი უვნებლად გაათავისუფლეს, თუმცა თავდასხმის დროს დაიღუპა ფრანგი ექიმი და მისი მეუღლე.  

საფრანგეთმა გამოიყენა იაგუარის საბრძოლო თვითმფრინავი დაკარის საავიაციო ბაზიდან.  დაბომბვები მიზნად ისახავდა სარკინიგზო მარშრუტზე თავდასხმას ზუერატში რკინის მაღაროებიდან ნუადიბუს სანაპირომდე, რომლებიც პოლისარიოს მებრძოლებს ჰქონდათ დაკავებული.  ულდ დადას რეჟიმი მაინც ვერ ახერხებდა პარტიზანების წინააღმდეგ ბრძოლას და დამღუპველი ჩართვა ომში იყო მთავარი მიზეზი იმისა, რომ მავრიტანის შეიარაღებულმა ძალებმა გადაწყვიტეს მისი დამხობა ერთი წლის შემდეგ. მავრიტანიელებმა დაუყოვნებელ შეწყვიტეს ცეცხლი პოლისარიოსთან.  შემდგომში მავრიტანიამ დატოვა დასავლეთ საჰარა 1979 წელს და გააუმჯობესა ურთიერთობა საჰარელ მეზობლებთან. მავრიტანიამ 1984 წელს აღიარა საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკა ), რომლებმაც განაგრძეს ბრძოლა მაროკოს წინააღმდეგ.

ლიტერატურა
----------

* ჰოჯესი, ტონი (1983), *დასავლეთ საჰარა: უდაბნოს ომის ფესვები*, ლოურენს ჰილის წიგნები (ISBN 0-88208-152-7 )
* ტომპსონი, ვირჯინია და ადლოფი, რიჩარდ (1980), *დასავლეთ საჰარები.* *კონფლიქტების, ბარნსისა და კეთილშობილური წიგნების ისტორია* (ISBN 0-389-20148-0 )

სქოლიო
------

1. ↑  González Campo, Julio. Documento de Trabajo núm. 15 DT-2004. Las pretensiones de Marruecos sobre los territorios españoles en el norte de África (1956–2002) Spanish. Real Instituto Elcano.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 March 2016.
2. ↑  Report of the Secretary-General on the situation concerning Western Sahara (paragraph 37, p. 10).
3. ↑  Cordesman, Anthony H.. *After The Storm: The Changing Military Balance in the Middle East*.  Bloomsbury Publishing,   გვ. 97.
4. ↑  Mauritania. Lcweb2.loc.gov. 11 September 2012
5. ↑  Morocco, Mauritania & West Sahara since 1972. Acig.org. 11 September 2012
6. ↑  János, Besenyő (2009). *Western Sahara*.  Besenyő János,   გვ. 107. ISBN 9789638833204.
7. 1 2  Falola, Toyin (2013). *Securing Africa: Local Crises and Foreign Interventions*.  Routledge,   გვ. 90. ISBN 9781136662584.
8. ↑  Pazzanita, Anthony G. (2008). *Historical Dictionary of Mauritania Volume 110 of Historical Dictionaries of Africa*.  Scarecrow Press,   გვ. 209. ISBN 9780810862654.