recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **შრომა**. |

**შრომა** — სამუშაო ძალის მოხმარების პროცესი; ადამიანის შეგნებული, მიზანშეწონილი საქმიანობა მატერიალური და სულიერი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად. „შრომა არის უწინარეს ყოვლისა პროცესი ადამიანსა და ბუნებას შორის, პროცესი, რომელშიც ადამიანი თავისი საკუთარი მოქმედებით მოსაშუალეობს, აწესრიგებს და კონტროლს უწევს ნივთიერებათა ცვლას თავისსა და ბუნებას შორის. შრომის პროცესის დასასრულს ვღებულობთ შედეგს, რომელიც ამ პროცესის დაწყებისას მუშის წარმოდგენაში... უკვე არსებობდა". შრომის პროცესი ყოველთვის მოიცავს სამ მარტივ მომენტს: მიზანშეწონილ მოქმედებას, ანუ თვით შრომას, შრომის საგანსა და შრომის საშუალებებს. ამ სამი მომენტის შეერთებით იწყება შრომის პროცესი, რომლის პროდუქტია სახმარი ღირებულება.

შრომის პროცესი შინაარსის მიხედვით არის ადამიანისა და ბუნების ურთიერთქმედება, თვისებრივად განსაზღვრული შრომითი ფუნქციების ერთობლიობა, რომელიც მიმართულია სახმარი ღირებულების საწარმოებლად. შრომის შინაარსის ცვლილების მთავარი ფაქტორია მეცნიერულ-ტექნიკური პროცესი. წარმოების ავტომატიზაცია იწვევს ცოცხალი შრომის მოდიფიცირებას წარმოების პროცესში. 

„შრომა"
შრომის პროცესში ორგანულად შეხამებულია ადამიანის ფიზიკური მოქმედება და გონებრივი საქმიანობა. ეს არის შრომის, როგორც შემოქმედებითი პროცესის, ფუნქციონირების ობიექტური საფუძველი. 

შრომის სოციალურ-ეკონომიკური ხასიათი გამოხატავს შრომისა და მისი საზოგადოებრივი ორგანიზაციის სოციალურ-ეკონომიკურ ფორმას. პოლიტეკონომიკური კატეგორიაა არა შრომა, როგორც ბუნებრივი აუცილებლობა, „არამედ მხოლოდ შრომის საზოგადოებრივი ფორმა, შრომის საზოგადოებრივი წყობა, ან სხვაგვარად რომ ვთქვათ: ადამიანთა ურთიერთობა საზოგადოებრივ შრომაში მათი მონაწილეობის მიხედვით". შრომის პროცესში ადამიანებს შორის მყარდება განსაზღვრული წარმოებითი ურთიერთობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 30.
**ვახტანგ სულაქველიძე** (დ. 25 აპრილი, 1917, ქუთაისი — გ. 30 აპრილი, 1984) — ქართული კინოსა და თეატრის მსახიობი. შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის წამყვანი მსახიობი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

1942 წელს კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მიიწვიეს მსახიობად. 1945 წელს  კი შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში მოღვაწეობდა. 1947 წელს მას იწვევენ სამუშაოდ  თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში რეჟისორად და პედაგოგად. პიონერთა სასახლეში დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია: ნინო ნაკაშიძის „კოტეს დანაშაული", გიორგი შატბერაშვილის „იავნანამ რა ჰქმნა?" (იაკობ გოგებაშვილის მიხედვით), სერგეი მიხალკოვის „წითელი ყელსახვევი", და „შინ დაბრუნება მინდა", ა. ბრუნშტეინის „ცისფერი და ვარდისფერი". 

ვ. სულაქველიძე სახასიათო როლების შესანიშნავი შემსრულებელი მსახიობი იყო. მისი სცენური სახეებიდან აღსანიშნავია: არტემ ივანიჩი (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ"), გრუმიო (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება"),  პეტრე ურცხვაძე (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღუანაშვილი"), კორნელი კვინტრაძე (ვალერიან კანდელაკის „სარეველა"), არქიპო (იონა ვაკელის „საქმიანი კაცი"),  ფეოდოროვა (მიხეილ მრევლიშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი"),  კირილე (ირ. ჭავჭანიძის „თბილისელი ქალიშვილები"),  პოლაზოვი (ვ.  მალიარევსკის „ქარიშხლის წინ"), დიტო (ვ. როზოვსკის „ხალისიანი მეგობრები"),  პანტალონე (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური"), არსენიო (ჯაილზ ფლეჩერის „ესპანელი მღვდელი") და სხვა. ვ. სულაქველიძემ ქართულ კინოშიც შეიტანა თავისი წვლილი: მუსიკოსი („თოჯინები იცინიან"), ორკესტრის ხელმძღვანელი („მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი") და სხვა. განსაკუთრებული  წარმატება ხვდა წილად  მის აბესალომს ირაკლი კვირიკაძის ფილმში „ქვევრი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ სულაქველიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჰიჯრა** (არაბ. هِجْرَة — გადასახლება, გადახვეწა, ემიგრაცია) — მაჰმადიანური ტრადიციის მიხედვით, მუჰამადისა და მისი მიმდევრების (მუჰაჯირების) გადასახლება მექიდან მედინაში 622 წლის 24 სექტემბერს.

ისტორია
-------

622 წელს მექას მოსახლეობა, რომლებიც აღიარებდნენ სხვადასხვა სახის რელიგიებს, უკმაყოფილონი იყვნენ მუჰამედის ქადაგებით, რის გამოც იგი და მისი მიმდევრები მექადან მედინაში განდევნეს, სადაც უკვე იყვნენ საკმაო რაოდენობით, გადასახლებული მუსლიმები. ეს მოვლენა შეიძლება ჩაითვალოს პირველი ისლამური სახელმწიფოს შექმნის დასაწყისად. ჰიჯრამდელი პერიოდი სახელდება როგორც ჰაჯილა, ეს ტერმინი ფართო გაგებით ისლამის გავრცელებამდე პერიოდს ნიშნავს. 

ჰიჯრას წელი გახდა ისლამური, მთვარის კალენდრის პირველი წელი. ჰიჯრადან ხდება ასევე ირანული მზის კალენდრის ათვლაც.
მუჰამედის მისვლას ქალაქ იათრიბში (შემდგომში მედინა) ისტორიკოსების უმრავლესობა 622 წლის 24 სექტემბერით ათარიღებს. აღსანიშნავია, რომ წელთაღრიცხვის ათვლა ჰიჯრადან დაიწყეს 637 წელს, მეორე ჭეშმარიტი ხალიფას უმარ იბნ ალ-ხატაბის მმართველობის პერიოდში. ხალიფას ბრძანებით ახალი ერას ათვლის წერტილად გამოცხადდა არა მუჰამედის მედინაში მისვლის დღე, არამედ მუჰარამის თვის პირველი რიცხვი (მუჰარამი - პირველი თვის პირველი რიცხვი) ეს დღე იულიუსის კალენდრის მიხედვით არის 622 წლის 16 ივლისი.

ლიტერატურა
----------

* *Цыбульский В.* Современные календари стран Ближнего и Среднего Востока. Снихронические таблицы и пояснения, М. 1964;
* *სიხარულიძე ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 676.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:ჰიჯრა
 | ჰიჯრა ვიქსიკონში |

* IslamiCity.com სტატია ჰიჯრას შესახებ დაარქივებული 2004-02-10 საიტზე Wayback Machine.
* აუდიო ფაილები ჰიჯრას შესახებ
**ფარიდ მამედოვი** (აზერ. Fərid Məmmədov; დ. 30 აგვისტო, 1991, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. 2013 წელს მალმეში გამართულ ევროვიზიის კონკურსზე წარადგინა აზერბაიჯანი სიმღერით „Hold Me" და დაიკავა მეორე ადგილი დანიის შემდეგ.

ბიოგრაფია
---------

### ადრეული ცხოვრება და კარიერა

მამედოვი დაიბადა ბაქოში, ასიფ მამედოვის, პრფესიონალური ძიუდოისტისა და მოყვარული როკერის და მაია მამედოვას, საბჭოთა ტანმოვარჯიშის ოჯახში. ფარიდ მამედოვი სწავლობდა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში

ბავშვობიდანვე მღეროდა ბულბულის ანსამბლიში, რომელსაც აიბანიზ ჰაშიმოვა ხელმძღვანელობდა. მრავალი წლის მანძილზე იყო ანსამბლის სოლისტი. 8 წლის ასაკიდან დაინტერესდა სოულითა და ჯაზით. მისი თქმით სტივი უანდერი იყო ის ვინც მასზე დიდი გავლენა მოახდინა.

მამედოვი არის ავტორი სიმღერისა *Gal yanima* (მოდი ჩემთან), ერთ-ერთი სიმღერის, რომელიც მან შეასრულა აზერბაიჯანის ევროვიზიის შესარჩევი ტურის დროს.

მუსიკის მიღმა აგრეთვე მისდევს ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობასა და კაპოეირას.

2013 წელს მონაწილეობა მიიღო „ოქროს გრან პრის" საერთაშორისო ჭიდაობის ტურნირის გახნის ცერემონიაზე.

2015 წელს მონაწილეობდა 2015 წლის ევროპული თამაშების დახურვის ცერემონიაზე სადაც საბინა ბაბაევასთან ერთად შეასრულა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ჰიმნი.

### ევროვიზია

ფარიდ მამედოვის „ევროვიზია 2013"-ზე
2013 წლის მარტში ფარიდმა მოიგო აზერბაიჯანის ეროვნული შესარჩევი კონკრუსი ევროვიზიისთვის და მიიღო მონაწილეობა ამავე წელს გამართულ რიგით 58-ე ევროვიზიის კონკურსზე რომელიც 2013 წლის მაისში, შვედეთის ქალაქ მალმეში გაიმართა. მამედოვი გახდა პირველი მამაკაცი რომელიც წარადგენდა აზერბაიჯანს ამ კონკურზე. მისი გამოსვლა დადგა ბერძენმა ქორეოგრაფმა ფოლკას ევანგელინოსმა რომელსაც აქამდე დადგმული ქონდა საკის რუვასის და ანი ლორაკის გამოსვლები. აზერბაიჯანმა დაიკავა მე-2 ადგილი. 10-ჯერ მიიღო 12 ქულიანი შეფასება და დაიკავა და ჯამში 234 ქულა მიიღო.

ევროვიზიის შემდეგ
-----------------

2016 წლის ასაკში ფარიდ მამედოვი ფარულად, არასაჯაროდ დაქორწინდა ქალზე სახელად ნიგარი.  წვილი მალევე გადავიდა საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, სადაც მათ 2019 წლის იანვარში პირველი შვილი შეეძინათ. მამედოვს ჯამში გამოშვებული აქვს ოთხი სინგლი: „Gəl yanıma" (2012), „İnan" (2013), „Hold Me" (2013) და „Hər an Yanımda" (2014).

სქოლიო
------

1. ↑  Farid Mammadov დაარქივებული 3 May 2013 საიტზე Wayback Machine.. Europe 2013.
2. 1 2  Farid Mammadov's Rivals at Eurovision 2013 დაარქივებული 29 April 2013 საიტზე Wayback Machine.. *Echo*. 14 April 2013.
3. ↑  Farid kicks off his European promotional tour დაარქივებული 27 June 2013 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links. ITV. 30 March 2013.
4. ↑  Farid Mammadov in Greece დაარქივებული 23 February 2017 საიტზე Wayback Machine.. *Zerkalo*. 9 April 2013.
5. ↑  Женился азербайджанский участник «Евровидения 2013» Фарид Мамедов – ФОТО – ВИДЕО.
6. ↑  Азербайджанский участник «Евровидения» стал отцом в США – ФОТО.
**კონსტანტინე მადიჩი** (დ. 6 ნოემბერი, 1922, თბილისი, — 2003) — ქართველი ექიმი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფასკულტეტი.

1947 წელს იყო რესპუბლიკის ონკოლოგიური დისპანსერის ორდინატორი; 1951–1952 წლებში ქალაქის ონკოდისპანსერის მთავარი ექიმი; 1952–1956 წლებშ თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ასპირანტი; 1957–1962 წლებში ონკოლოგიის კათედრის ასისტენტი; 1962–1974 წლებში დოცენტი; 1974–1990 წლებში კათედრის გამგე; 1990 წლიდან ონკოლოგიის კათედრის დოცენტია და 1993 წლიდან თბილისის სამედიცინო აკადემიის შპს ონკოლოგიის კათედრის გამგე. ავტორია 160–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, რომელთა უმრავლესობაც სარძევე ჯირკვლის, კანის, საჭმლის მემნელებელი ტრაქტის, სასუნთქი გზების კიბოს დიაგნოსტიკის მკურნალობისა და ეპიდემიოლოგიის საკითხებს ეხება. წლების განმავლობაში სამეცნიერო–პრაქტიკულ ხელმძღვანელობას უწევდა ექიმ–გინეკოლოგთა მომზადებას და კვალიფიკაციის ამაღლებას. მისი ბიოგრაფიული მონაცემები შეტანილია კემბრიჯისა და ნიუ–იორკის ინტერნაციონალურ სამეცნიერო ცნობარებში (1997–1998), მონაწილეობდა საერთაშორისო კონგრესებში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კანის კიბოს კლინიკო მორფოლოგიური თავისებურებანი საქართველოში", დაიცვა 1959 წელს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
----------------------------------------

* მედიკო–სოციალური აკადემია, წევრი
* საქართველოს ონკოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, თავმჯდომარის მოადგილე
* სსრკ სამედიცინო აკადემიის საპრობლემო კომისიის ავთვისებიანი სიმსივნეების კლინიკა და მკურნალობა, წევრი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2002 - დამსახურებული მედიკოსის მედალი
* 1997 - ღირსების ორდენი
* 1996 - საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საპატიო სიგელი
* 1985 - რესპუბლიკის დამსახურებული ექიმი
* გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — კონსტანტინე მადიჩი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**იასაული** (თურქ. yasaul — *ბრძანების აღმსრულებელი*) — მმართველობითი და მართლმსაჯულებითი აპარატის დაბალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. მიეკუთვნებოდა ე. წ. ხელჯოხიანთა ჯგუფს. შეიცვალა გაერთიანებული საქართველოს დროინდელი მანდატური და არგნოსანი. საკუთრივ სააღმსრულებლო საქმის გარდა იასაულს გამოკვლევა-გამოძიების დავალებაც ეძლეოდა. მასვე განაწესებდნენ გამოსაღებთა ამკრეფ-გადამხდევინებლად და სამეფო სამეურნეო თუ სხვა სამუშაოთა ზედამდეგადაც. დასტურლამალით ცნობილია სამეფო იასაულების 2 დასი — ეშიკაღასბაშისა (23 კაცი) და ქარხნის ანუ საწყობის ნაზირის სახელოსი (17 კაცი); იასაულები სხვა სახელოებშიაც (სალაროში, დავთარხანაში) იყვნენ. არსებობდა სადედოფლო იასაულების დასიც (17 იასაული). თვითონ იასაულების გარდა იასაულობა, დაინტერესებული პირის თხოვნითვე, ზოგჯერ სხვა, უფრო გავლენიან მოხელესა თუ დიდ ფეოდალსაც ეკისრებოდა.

* საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ — საქალაქო პოლიციის მოხელე. გორში, დუშეთში, თელავსა და სიღნაღში განაწესებული იყო თითო-თითო იასაული, ხოლო თბილისში — ოთხი. შეუსატყვისებოდა უბნის პოლიციის უფროსს რუსეთის ქალაქებში.

* XVI საუკუნიდან თანამდებობრივი წოდება ყაზახთა ჯარში, თავდაპირველად არჩევითი. შემდეგ (XVIII ს.) გაუთანაბრდა რუსეთის არმიის ობეროფიცრის ხარისხს, ბოლოს — როტმისტრობას, ასეულის მეთაურობას ცხენოსან ჯარში.

ლიტერატურა
----------

* *ფურცელაძე დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 62.
**სოკრატ იაკობის ძე არშბა** (დ. 18 თებერვალი [ ძვ. სტ. 5 თებერვალი], 1905, ოჩამჩირე, სოხუმის ოკრუგი — გ. 4 იანვარი, 1985, თბილისი, საქართველოს სსრ) — აფხაზი ქირურგ-უროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1961), საქართველოს სსრ (1961) და აფხაზეთის ასსრ (1961) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, აფხაზეთის სამედიცინო საზოგადოების (1965), თბილისის უროლოგთა სამეცნიერო საზოგადოებისა (1968) და სსრკ უროლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების (1972) საპატიო წევრი. იყო საქართველოს კპ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრი და აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1930 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ არშბა მთელი რიგი წლების განმავლობაში მუშაობდა ქალაქ თბილისის სამკურნალო დაწესებულებებში, 1945 წლიდან კი — სოხუმის მეორე საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგედ. 1949 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარ ქირურგად.

1964 წლიდან განაგებდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ა. წულუკიძის სახელობის უროლოგიისა და ნევროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. შეისწავლიდა საქართველოს მინერალური წყლების უროლოგიურ დაავადებათა სამკურნალოდ გამოყენების, შარდკენჭოვანი დაავადებისა და თირკმლის უკმარისობის საკითხებს. იყო საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი. აქტიურად მონაწილეობდა საზოგადოებრივ მუშაობაში. იგი მშვიდობის დაცვის აფხაზეთის რესპუბლიკური კომიტეტის თავმჯდომარე, არაერთხელ იყო არჩეული სოხუმის საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. სკკპ წევრია 1944 წლიდან. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 613.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სოკრატ არშბა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ყვარლის ბრძოლა (1755)** — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა ავარიის ხანის ნურსალ-ბეგის წინააღმდეგ. ნურსალ-ბეგმა ქართლ-კახეთის წინააღმდეგ მთელი დაღესტანი და ჭარ-ბელაქანი დარაზმა. მიიმხრო შამხალის სამფლობელო, ყაზიყუმუხის ხანი და 20 ათასიანი ( ზოგი მონაცემით 30 ათასი) ლაშქრით კახეთს შეესია. იგი ყვარლის ციხე-გალავანს შემოადგა, სადაც ალაზნის გაღმამხრის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იყო შეხიზნული.მამა–შვილმა, ქართლის მეფე თეიმურაზ მეორემ და კახეთის მეფე ერეკლე მეორემ ჯარის სიმცირის გამო მტერთან შებმა შეუძლებლად მიიჩნიეს. ერეკლე II-მ ციხეში მაშველი რაზმის შეგზავნა გადაწყვიტა. 206 მეომარი ღამით ქიზიყიდან გავიდა, მდ. ალაზანი გადალახა, მიეპარა ლეკთა ყარაულებს და ხმლით გაიკაფა გზა ციხისაკენ. რაზმმა ციხეში დიდძალი თოფის წამალი შეიტანა. მეციხოვნეებმა მოახერხეს დაეწვათ ლეკთა საფრები ციხის გარშემო. ამავე დროს ერეკლე II-მ ჯარი გაგზავნა ჭარის დასარბევად. ჭარელები ციხეს მოსცილდნენ და ცოლ-შვილის მისაშველებლად თავიანთ ქვეყანაში დაბრუნდნენ. მათ გაჰყვა კაკის სულთანი და დაღესტნის სურხაი-ხანი, 28 სექტემბერს ნურსალ-ბეგი და შამხალიც გაეცალნენ ყვარლის ციხეს. საქართველოს აოხრების გეგმა ჩაიშალა.ყვარლის ციხის დაცვას საქართველოს მომავლისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან, თუ მტერი გაიმარჯვებდა და ციხე დაეცემოდა – ალაზნის გაღმა მხარე მტერს დარჩებოდა,მერე მთელი კახეთის დაპყრობაც არ იყო ძნელი. დასუსტებულ ქართლსაც იოლად დაიპყრობდა ნურსალ–ბეგი, ოსმალთა მეშვეობით დასავლეთ საქართველოშიც გაიოლდებოდა თარეში და ქვეყნის მომავალიც დასაღუპად იყო განწირული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს ბრძოლების სია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 637.
* პოლიევქტოს კარბელაშვილი (პ.ცხვილოელი), ყვარლის ციხე და ნურსალ–ბეგი, გაზ. ივერია, 1893წ.NN 57.58.
* პაპუნა ორბელიანი, "ამბავნი ქართლისანი", ტექსტი დაადგინა ე. ცაგარეიშვილმა, თბ.1981.
* ომან ხერხეულიძე , მეფობა ირაკლი მეორისა, მეფის ძის თეიმურაზისა, საქართველოს ცხოვრება,II, ზ.ჭიჭინაძის გამოცემა, 1913.
* ლევან სანიკიძე, დედა ისტორია, ნაკვეთი II, თბ.1986.
* თეიმურაზ პეტრიაშვილი, ყვარლის ბრძოლა ანუ მაშინ კიდევ ერთხელ გადარჩა საქართველო, თბ.2008.
* თეიმურაზ პეტრიაშვილი, ყვარლის ბრძოლა, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მაცნე, ჟურნალი. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოლოგიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია, 2013 წ.N2,71-80.
ბრაზილიის გერბი
**ბრაზილიის პოლიტიკა** განისაზღვრება ფედერალური, საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკის ჩარჩოებში, სადაც ბრაზილიის პრეზიდენტი არის როგორც ქვეყნის ასევე მთავრობის ხელმძღვანელი და არის მრავალპარტიული სისტემა. აღმასრულებელი ხელისუფლება აქვს მთავრობას, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლება გადანაწილებულია მთავრობასა და ორ პალატიან კონგრესზე. სასამართლო აღმასრულებელი და საკონონმდებლო ხელისუფლებებისგან დამოუკიდებელია. ბრაზილია დაყოფილია 26 შტატად, ერთ ფედერალურ ოლქად და 5500-ზე მეტ მუნიციპალიტეტად.

ბრაზილიის მთავრობა
------------------

ბრაზილიის სენატი.
1988 წელს მიღებული ბრაზილიის კონსტიტუცია ფედერალურ ხელისუფლებას ანიჭებს დიდი ძალაუფლებას, რომელიც იყოფა აღმასრულებელ საკანონმდებლო და სასამართლო ნაწილებად. პრეზიდენტს პოსტი უკავია ოთხი წლით, ასევე აქვს მეორე ვადით არჩევის და კაბინეტის ჩმოყალიბების უფლება.

### აღმასრულებელ ხელისუფლება

| პოზიცია | სახელი | პარტია | თანამდებობის დაკავების თარიღი |
| --- | --- | --- | --- |
| პრეზიდენტი | ლუის ინასიუ ლულა და სილვა | ბრაზილიის მუშათა პარტია | 2003 წლის 1 იანვარი |
| ვიცე პრეზიდენტი | ჟოზე ალენკარი | არჩეულ იქნა როგორც ლიბერალური პარტიის წევრი, დღეისთვის რესპუბლიკური პარტიის წევრი. | 2003 წლის 1 იანვარი |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გლობალური ჩრთულობის რეპორტი: ბრაზილია დაარქივებული 2013-04-14 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links


|  |  |
| --- | --- |
| ბრაზილიის დროშა | *ეს სტატია ბრაზილიისა და ბრაზილიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
ქრომოსომაზე ტელომერების განლაგების სქემა
**ტელომერები** (ძვ. ბერძნ. τέλος-დან — „დასასრული", „ბოლო" და  μέρος-დან — „ნაწილი") — ქრომოსომების დამაბოლოვებელი უბნები. ქრომოსომების ტელომერული უბნებისთვის დამახასიათებელია სხვა ქრომოსომებთან ან მათ ფრაგმენტებთან დაკავშირების შესაძლებლობის არქონა. ტელომერები დამცველობით ფუნქციას ასრულებენ.

ტერმინი „ტელომერა" შემოიღო გერმან მელერმა 1932 წელს.

ევკარიოტების უმრავლესობის ტელომერები შედგება სპეციალიზებული ხაზოვანი ქრომოსომული დნმ-სგან, რომელიც შედგება მოკლე ტანდემური განმეორებებისგან. ქრომოსომების ტელომერულ უბნებში ტელომერულ დნმ-გამეორებებთან სპეციფიკურად დაკავშირებად ცილებთან ერთად დნმ ქმნის ნუკლეოპროტეიდურ კომპლექსს — კონსტიტუციურ (სტრუქტურულ) ტელომერულ ჰეტეროქრომატინს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცენტრომერა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაბერების სიჩქარის გამოთვლა შესაძლებელია ხალების რაოდენობით (ტელომერების წყალობით) დაარქივებული 2014-06-13 საიტზე Wayback Machine.
* ტელომერა დიდ საბჭოთა ენციკლოპედიაში[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Muller H.J. Further studies on the nature and causes of gene mutations // Proc. Sixth Int. Congr. Genet. 1932. V.1. P.213-255.
**აღმოსავლეთ ციმბირული ლაიკა** (რუს. Восточносибирская лайка) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში XIX საუკუნეში.

XIX საუკუნეში რუსებმა მიზანმიმართული სეკრეციის გზით ციმბირის ადგილობრივი შპიცისმაგვარი ძაღლები თოფით ნადირობას მიუსადაგეს. შედეგად მიიღეს აღმოსავლეთ-ციმბირული ლაიკა, რომელიც პოულობს და აკავებს ნადირს, ასევე ყეფს, სანამ მონადირე მასთან არ მივა. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ძაღლი მგელს ჰგავს, მშვიდი და გაწონასწორებული ხასიათით გამოირჩევა და ქალაქის მაცხოვრებლისთვისაც კი კარგი კომპანიონია. მისი გაწვრთნა ადვილია.

აღმოსავლეთ ციმბირული ლაიკის ბალლნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, თეთრი-შავით, ნაცრისფერი, მურა-ჟღალი, შავი. მოკლე, სითბოიზოლირებადი ბეწვი პატარა ყურებს ფარავს, სელი თათები ბალნითაა დაფარული, მშვიდად ყოფნის დროს ძაღლი გასათბობად სხეულზე კუდს იფარებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აღმოსავლეთ-ციმბირული ლაიკა დაარქივებული 2014-09-23 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აღმოსავლეთ ციმბირული ლაიკა***
**ისლანდიური ძაღლი** (ისლ. Íslenskur fjárhundur) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ისლანდიაში IX საუკუნეში.

ისლანდიური ძაღლის წინაპრები სკანდინავიელ კოლონისტებს ჩამოყვნენ, შესაძლოა ის ბუჰუნდის ნათესავია. მშვენიერ მეცხვარეს — ისლანდიურ ძაღლს რთული ისტორია აქვს. სანამ გრძელი ჭიების საწინააღმდეგო ეფექტურ წამალს მიიღებდნენ, ეს ჯიში ექინოკოკის მსხვერპლი იყო, რომლებსაც დაავადებული ცხვრის ხორცის ჭამით იღებდნენ და თავის პატრონებსაც გადასდებდნენ ხოლმე. ექინოკოკით ადამიანების დასნებოვნების შესაჩერებლად, ყველა ძაღლს ეკრძალებოდა ისლანდიის დედაქალაქ რეიკიავიკში შესვლა. ეს კანონი დღემდე მოქმედებს, თუმცა ჭიის საწინააღმდეგო წამალი უკვე დიდი ხანია არსებობს.

ისლანდიური ძაღლი — ძლიერი და ცოცხალია და გარეგნულად გრენლანდიური ჰასკის შემცირებულ ვარიანტს ჰგავს. ისლანდიური ძაღლი კარგად იტანს სიცივეს, ადვილად იწვრთნება და კარგი მოდარაჯეა. წინა თათები ძალიან ძლიერი აქვს, ყურადღებიანი, მუქი-ყავისფერი თვალები საშუალო ზომისაა. ბალანი შეიძლება იყოს თეთრი, წაბლისფერი და შავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისლანდიური ძაღლი (ინგლისური)
**კარელიის სადათვე ძაღლი** (რუს. Карельская медвежья собака) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ფინეთში/რუსეთში XIX საუკუნეში.

ეს ძაღლი, რომელიც ძალიან ჰგავს რუსულ-ევროპულ ლაიკას, ფინეთში გაჩნდა. დიდი ხნის განმავლობაში ასეთ ძაღლებს აშენებდნენ კარელიაში დიდ ნადირზე სანადიროდ. კარელიის ძაღლი გაცილებით მრავალრიცხოვანია თავისი სამშობლოს ფარგლებს გარეთ. მონადირეების მიერ გამოიყენება ცხენირემზე სანადიროდ ფინეთში, შვედეთში და ნორვეგიაში. 1910-იან წლებში მისი რაოდენობა შემცირდა, თუმცა შემდგომში პოპულარული გახდა და ახლა წარმატებულად მრავლდება ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. 

ძლიერი, გამმძლე კარელიის ძაღლი სიამოვნებით ნადირობს თითქმის ყველა ნადირზე. მას გააჩნია სპეციფიკური, ჩედილოეთის შპიცებისთვის არადამახასიათებელი, შავ-თეთრი შეფერილობა. ამ ძაღლის კომპანიონად გაჩერება არ ღირს, მაგრამ თუ ძალიან გინდათ იყოლიოთ, ძალიან კარგად უნდა გაწვრთნათ, რადგან ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს, ცუდად იტანს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარელიური ძაღლი სქელი ბალნითაა დაფარული, კუდზე გრძელი ბალანი აქვს, პატარა ყურები და სქელი ბალანი ყურების მოყინვის საშიშროებას ამცირებს, აქვს ძალიან ძლიერი ყბები, კუდი ზურგისკენაა მიმართული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარელიის სადათვე ძაღლი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კარელიის სადათვე ძაღლი***
**საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი** არის სისხლის სამართლის  მთავარი წყარო და ერთადერთი ნორმატიული აქტი, რომელიც ადგენს დანაშაულს და დანაშაულებრივი ქმედებების დასჯას საქართველოს ტერიტორიაზე. 

საქართველოს მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსი მიღებულ იქნა 1999 წლის 22 ივლისს საქართველოს პარლამენტის მიერ, გამოქვეყნდა 1999 წლის 13 აგვისტოს და ხელმოწერილია საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის მეირ.

საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობა
-------------------------------------------

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ადგენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საფუძველს, განსაზღვრავს, თუ რომელი ქმედებაა დანაშაულებრივი, და აწესებს შესაბამის სასჯელს ან სხვა სახის სისხლისსამართლებრივ ღონისძიებას.

სისხლის სამართლის კოდექსის სტრუქტურა
------------------------------------

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი დაყოფილია ორ ნაწილად: ზოგადი და კერძო ნაწილებად, რომლებიც ორგანულადაა დაკავშირებული ერთმანეთთან და ერთ მთლიანობას ქმნის. 

სისხლის სამართლის ზოგად ნაწილში მოცემულია დანაშაულის ყველა შემადგენლობისათვის საერთო ცნებები და ნიშნები, პრინციპები და ინსტიტუტები, ხოლო კერძო ნაწილში განსაზღვრულია დანაშაულთა ცალკეული სახეები და მითითებულია სასჯელის კონკრეტული სახეები, რომელიც გამოყენებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენისათვის. 

კერძო ნაწილი დაყოფილია კარებად, ხოლო კარები თავებად. კარებში დანაშაული დაჯგუფებულია გვარეობითი ობიექტის მიხედვით, ხოლო თავებში დაჯგუფებულია - სახეობით ობიექტებად. 

ზოგადი ნაწილი მოიცავს 6 კარს, 18 თავს და 1-1077 მუხლებს. ზონადი ნაწილის მუხლები განსაზღვრავენ სისხლის სამართლის ზოგად პრინციპებსა და დებულებებს, სისხლის სამართლის კანონის მოქმედებას დროში და სივრცეში, დანაშაულის ცნებასა და კატეგორიებს , სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას დაქვემდებარებულ პირებს, მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველ გარემოებებს (აუცილებელი მოგერიება, დამნაშავის შეპყრობა, უკიდურესი აუცილებლობა და ა. შ.) და ბრალის გამომრიცხველ გარემოებებს (შეურაცხაობა, შეზღუდული შერაცხადობა, შეცდომა და ა. შ.), დებულებებს, რომლებიც ეხება დაუმთავრებელ დანაშაულს, დანაშაულებრივი ქმედებას, დანაშაულში თანამონაწილეობას, სასჯელს, მის სახეებს, მიზნებსა და დანიშვნის წესს, შემთხვევებს, როდესაც პირი შეიძლება გათავისუფლდეს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან.

კერძო ნაწილი მოიცავს 8 კარს, 29 თავს და108-413 მუხლებს და აღწერს კონკრეტული დანაშაულის ელემენტებს, აგრეთვე ჩამოთვლის სასჯელის სახეებს მათი ჩადენის შემთხვევაში.
**რუსულ-ევროპული ლაიკა** (რუს. Русско-европейская лайка) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში XIX საუკუნეში.

XIX საუკუნემდე რუსეთში ყველა შპიცისმაგვარ ძაღლს ლაიკას ეძახდნენ. ცხენირემზე და მგლებზე მონადირე უშიშარი ფინური მონადირე ძაღლები რუსულ ნაგაზებთან შეაჯვარეს, რის შედეგადაც გაჩნდა ეს შესანიშნავი ჯიში. 1974 წელს სსრკ-ში მიიღეს სტანდარტები ლაიკების ოთხი სახეობისთვის და ამ ძაღლების ექსპორტი, როგორც ნაციონალური ჯიშებისა, აიკრძალა. ამის შემდეგ ლაიკების ჩამონათვალიდან ამოიღეს საერთაშორისო აღიარების მქონე კარელიის სადათვე ძაღლი ფინეთიდან და ის ჩაანაცვლეს შავ-თეთრი რუსულ-ევროპული ლაიკით. მიუხედავად იმისა, რომ რუსული ძაღლი ძალიან ჰგავს თავის ფინელ ნათესავს, ის უფრო ძლიერი და აგრესიულია, საოცარია მისი შეუპოვრობა და უშიშროება ისეთი ზორბა ნადირის დევნისას, როგორიცაა დათვი, მგელი, ცხენირემი. 

ეს მოზრდილი, სპორტული ცხოველი არც ისე კარგი კომპანიონია. ცუდად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ძნელია მისი გაწვრთნა, არ ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს. კარგი მოდარაჯეა. რუსულ-ევროპულ ლაიკას სწორი ბეწვი აქვს, უკანა თათები წინასთან შედარებით მოკლეა, სწორი დრუნჩი ცხვირისკენ ვიწროვდება, პატარა, შავი თვალები ყურადღებით იცქირებიან, აქვს პატარა წვეტიანი ყურები, შპიცისთვის დამახასიათებელი, საშუალო სიგრძის კუდი ზურგისკენ დახვეულია, როდესაც ძაღლი მშვიდად ზის, კუდი სწორდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რუსულ-ევროპული ლაიკა დაარქივებული 2012-11-08 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რუსულ-ევროპული ლაიკა***
**სიკოკუ** (იაპონ. 四国犬) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია იაპონიაში უძველეს ხანაში.

ეს ძაღლი უძველესი დროიდან ცხოვრობდა იაპონურ პრეფექტურა კოტიში კუნძულ სიკოკუზე, სადაც სანადიროდ იყენებდნენ. 1937 წელს ის „ეროვნულ საგანძურად" გამოაცხადეს. მიუხედავად იმისა, რომ იაპონიის ბუდისტურ-სინოისტური კულტურა კრძალავს ძუძუმწოვრების ჭამას, მოშორებულ რაიონებში მაცხოვრებლები ზოგჯერ ნადირობდნენ და ამაში მათ ძაღლები ეხმარებოდნენ. შიკოკუ იმ უძველესი სანადირო ძაღლების ბოლო შთამომავალია. ამ ჯიუტ ქმნილებას უყვარს სხვა ძაღლებზე დომინირება, თუმცა მეგობარ ადამიანებთან ის საკმაოდ თვინიერია. სიკოკუ იშვიათი ჯიშია და იაპონიის გარეთ იშვიათად გვხვდება, თუმცა მის ბედზე ზრუნავს იაპონური ჯიშების დამცველი საზოგადოება.

სიკოკუს აქვს ძლიერი თათები, პატარა დაცქვეტილი ყურები. ბალანი მოკლე და უხეშია, შეიძლება იყოს ჟღალი, ჟღალი-ვეფხვისებრი და მუქი-ვეფხვისებრი. სიკოკუ კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, ძნელად იწვრთნება და ცუდი მოდარაჯეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიკოკუ (ინგლისური)
**ფინური შპიცი** (ფინ. Suomenpystykorva) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ფინეთში უძველეს ხანაში.

ფინური შპიცის მსგავსი ძაღლები, შესაძლოა თან ახლდნენ ფინელების წინაპრებს, როდესაც ისინი პირველად მივიდნენ თანამედროვე ფინეთის ტერიტორიაზე. საუკუნეების მანძილზე ეს ჯიში ფინეთის და კარელიის აღმოსავლეთ ნაწილში ბინადრობდა, რევოლუციის შემდეგ კარელიაში მცხოვრებ ძაღლებს კარელიურ-ფინურ ლაიკებს უწოდებდნენ.

ეს თითქმის კატასავით დამოუკიდებელი, შრომისმოყვარე და ფინეთში პოპულარული მონადირე ძაღლია. გააჩნია გასაოცარი ხმა, რაც კიდევ ერთი დადებითი თვისებაა მის დარაჯობის და ნადირობის ნიჭთან ერთად. ტყეში მიწაზე დგომისას, მას ესმის ფრინველის ფრთების ხმა და იმ ხესთან მიდის, რომელზეც ფრინველი დაჯდა, ამის შემდეგ განუწყვეტლივ ყეფს, სანამ მონადირე არ მოვა. ზუსტად ასევე ნადირობს შპიცი ციყვებზე. 

დამოუკიდებელ და მამაც შპიცებს ძლიერ ყინვაშიც კი უყვარს მუშაობა. მას აქვს ძლიერი უკანა თათები, თითებს შორის ბეწვია, აქვს პატარა, წაწვეტებული ყურები, თვალები საშუალო ზომისაა, მუქი, ცოცხალი. კუდი ზურგისკენაა დახვეული. ეს წინდახედული, მაგრამ მხიარული, საშუალო ზომის ძაღლი ძალიან პოპულარულია დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფინური შპიცი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ფინური შპიცი***
ვალდეტე იდრიზი აშშ-ს სახელმწიფო მდივან რაისთან ერთად
**ვალდეტე იდრიზი** — პლატფორმა „CiviKos" აღმასრულებელი დირექტორი 2017 წლისთვის. ის იყო დამფუძნებელი და არასამთავრობო ორგანიზაცია „Community-Building Mitrovica-ის" აღმასრულებელი დირექტორი; ამ ორგანიზაციის მიზანი მშვიდობის და საზოგადოების მშენებლობის ხელშეწყობა იყო მიტროვიცას რეგიონში, ჩრდილოეთ კოსოვოში. 6 წლის განმავლობაში, 2008 წლამდე „ Community-Building Mitrovica" იყო ერთადერთი ორგანიზაცია მიტროვიცაში, რომელიც ხელს უწყობდა შერიგებასა და ურთიერთობების განახლებას ეთნიკურად ალბანელებსა და სერბებს შორის. იდრიზი თავად იყო ეთნიკურად ალბანელი, წარმოშობით კოსოვოს ჩრდილოეთ მიტროვიცადან, რომელმაც დაკარგა სახლი 1999 წელს სერბების შემოჭრისას. 2008 წლისთვის მისი სახლი ჯერ კიდევ ოკუპირებული იყო სერბების მიერ. „Community-Building Mitrovica-მ" გაუწია ორგანიზება შეთანხმებას, რომელიც მიხედვითაც ზოგიერთ სერბს შეეძლო საკუთარ სახლს დაბრუნებოდა კოსოვოში. ამ შეთანხმებისთვის იდრიზის სიკვდილით დაემუქრნენ კოსოვოელი ალბანელი მებრძოლები. 

იდრიზიმ 2008 წელს მიიღო საერთაშორისო ჯილდო „ქალთა სიმამაცისთვის" და 2009 წელს სოროპტიმისტის მშვიდობის საერთაშორისო ჯილდო.

ის აირჩიეს პლატფორმა „CiviKos" აღმასრულებელ დირექტორას 2011 წლის დეკემბერში. „CiviKos" არის ინიციატივა სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა კოსოვოში „რომლის მიზანიცაა შექმნას და შესაძლებლობა მისცეს სამოქალაქო საზოგადოებრივ სექტორსა და მთავრობას შორის საკოოპერაციო გარემოს ჩამოყალიბებას".

სქოლიო
------

1. 1 2  , Civikos, Retrieved 11 February 2017
2. 1 2 3 4  Kosovo's 'Woman of Courage' Bridges Ethnic Divide | WBUR & NPR.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-25. ციტირების თარიღი: 2017-05-09.
3. 1 2 3  Valdete Idrizi | WISE Muslim Women.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-21. ციტირების თარიღი: 2017-05-09.
4. 1 2 3  International Women of Courage Award Ceremony: 2008
5. ↑  Valdete Idrizi wins Award - Community Building Mitrovica.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-08-21. ციტირების თარიღი: 2017-05-09.
**ნანა ლორთქიფანიძე** (დ. 10 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

1983 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (შ. გაწერილიას სახელოსნო). 1983–1989 წლებში მუშაობდა კინომსახიობთა თეატრში , 1989 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. აღსანიშნავი როლებია: მსახიობი („ჰამლეტი"), კნაჭა („მუსუსი"), მიძიუ („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი"), ნაირა („შორაპმელი ქალბატონები"), მარია („როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე"), დედოფალი („წათეს წითელი წაღები"). შეასრულა მთავარი და ეპიზოდური როლები ფილმებში: „წიგნი ფიცისა" (გ. ლორთქიფანიძე, 1983), „მარტოხელა მონადირე" (ქ. დოლიძე, 1989), „30 სმ. ზღვის დონიდან" (მ. ანთიძე, 1989), „თეთრი ბაირაღები" (გ. ლორთქიფანიძე, 1990), „პრემიერა" (გ. ლორთქიფანიძე, 1991), „ღამის ზარები" (გ. ლორთქიფანიძე, 1997), „მთვარიანი ველის სერენადა" (ზ. ბუაძე, 2004), მონაწილეობდა ტელესერიალებში: „წვრილვარსკლავთა ღამე", „ცხელი ძაღლი", „მტვრის გემო", „იდეალური დედა" (ირაკლი კაკაბაძე, 2019) და სხვა.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1983: „წიგნი ფიცისა" რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, ამირან დარსაველიძე
* 1985: „მამაკაცები და სხვები" რეჟ. ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე
* 1989: „მარტოხელა მონადირე" (თათული) რეჟ. ქეთი დოლიძე
* 1989: „ოცდაათი სანტიმეტრი ზღვის დონიდან" რეჟ. მიხეილ ანთაძე
* 1990: „თეთრი ბაირაღები" (ისიდორეს ქალიშვილი) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
* 1991: პრემიერა (აზა) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
* 1997: „ღამის ზარები" რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
* 2004: „მთვარიანი ველის სერენადა" რეჟ. ზაზა ბუაძე
* 2011: „სიყვარულის ბალადა" რეჟ. ირაკლი კაკაბაძე

### სერიალები

* „წვრილვარსკლავთა ღამე"
* „ცხელი ძაღლი"
* „მტვრის გემო"

ნათამაშები როლები
-----------------

### რუსთაველის თეატრი

* „ჰამლეტი" (მსახიობი)
* „მუსუსი" (კნაჭა)
* „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი" (მიძიუ)
* „შორაპმელი ქალბატონები" (ნაირა)
* „როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე" (მარია)
* „წათეს წითელი წაღები" (დედოფალი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნანა ლორთქიფანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნანა ლორთქიფანიძე [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
**ვუგარ ალეკპეროვი** (დ. 5 იანვარი, 1981) — აზერბაიჯანელი მოკრივე და დამსახურებული მწვრთნელი. ვუგარ ალაკბაროვმა 2000 წელს ავსტრალიაში, სიდნეიში 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ის ასევე შევიდა ისტორიაში, როგორც პირველი აზერბაიჯანის პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე მედალი მოიპოვა. XXVII ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე მიღწეული შედეგებისთვის მიენიჭა მედალი „პროგრესი".

ბიოგრაფია
---------

ვუგარ ალეკპეროვი დაიბადა 1981 წლის 5 იანვარს ქალაქ მინგეჩაურში, აზერბაიჯანის დასავლეთით. 1994 წელს აკადემიურ ნიჩბოსნობაში ვუგარ ალაკბაროვმა აზერბაიჯანის ჩემპიონატი მოიგო. ერთი წლის შემდეგ ალაკბაროვმა მწვრთნელ რაშიდ მამედოვის ხელმძღვანელობით დაიწყო კრივში ვარჯიში და 1996 წლის აზერბაიჯანის ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა. ალაკბაროვმა დაამთავრა მინგეჩაურის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 2000 წელს და ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2005 წელს.

### 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები

2000 წლის სიდნეიში, ავსტრალიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 75 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინაჯოს მედალი. 1/32 ფინალში ანგარიშით 12:7 დაამარცხა დომინიკელთა რესპუბლიკის წარმომადგენელი ჯერსონ რაველო. 1/8 ფინალში დაამარცხა ავსტრალიერი პაულ მილერი. მეოთხედფინალში მისი მეტოქე იყო თურქი აქინ ქულოღლუ, რომელიც ანგარიშით 18:8 დაამარცხა. ნახევარფინალში დამარცხდა თამაშების მომავალ ჩემპიონთან, კუბელ ხორხე გუტიერესთან, ანგარიშით 9:19.  2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ნაჩვენები შედეგებისათვის აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის გადაწყვეტილებით დაჯილდოებული იქნა მედლით „პროგრესი".

### 2004 წლის ათენის ოლიმპიური თამაშები

2004 წელს იასპარეზა საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. 1/16 ფინალში დაამარცხა ბერძენი მოკრივე სპირიდონ კლადოუხასი, ანგარიშით 18:14. 1/8 ფინალში დისკვალიფიცირებული იქნა სირიელ ნასირ ალ-შამისთან შეხვედრაში. 

### პატიმრობა

ვუგარ ალეკპეროვი 2008 წლის 16 მაისს დაკავებული იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი დეპარტამენტის თანამშრომლების მიერ. სისხლის სამართლის კოდექსის 182.3.2 მუხლი (გამოძალვა ძალადობის გამოყენებით), რომლითაც ვუგარს ბრალი წაუყენეს, გადაკვალიფიცირდა 322.2 მუხლზე (თვითნებობა (იგივე ქმედება ჩადენილი ძალადობის გამოყენებით ან მისი გამოყენების მუქარით) და შესაბამისად. ამ მუხლით ალაკპეროვს მიესაჯა 3 თვითა და 23 დღით თავისუფლების აღკვეთა. საპატიმრო დაწესებულება დატოვა 2008 წლის 10 სექტემბერს. ბრალად ედებოდა ბიზნესმენი კამრან გულიევისგან 10 000 აშშ დოლარის გამოძალვის მცდელობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* sports-reference.com დაარქივებული 2009-12-20 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Vüqar Mürsəl oğlu Ələkbərovun və Rəşid Qafar oğlu Məmmədovun "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı.. www.e-qanun.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-10-28. ციტირების თარიღი: 18 oktyabr 2000.
2. ↑   Official Results – Boxing
3. ↑   ოლიმპიადა 2004
4. ↑   apa.az
**ელისაბედ (ანა) ბეჟანიძე** (დ. ბათუმი, 1879 — გ. 19??) — ქართველი კათოლიკე სასულიერო პირი, სტამბოლის ქართულ კათოლიკურ ეკლესიასთან არსებულ დედათა მონასტრის წინამძღვარი.

ბიოგრაფია
---------

ელისაბედი შეძლებულ ოჯახში დაიბადა. მისი მამა მისდევდა ვაჭრობა-მრეწველობას, ბათუმში ფლობდა მაღაზიებს და რამდენიმე ფაბრიკას.

რუსეთ–ოსმალეთის 1877-78 წლების ომის დამთავრების შემდეგ, ბათუმის ოლქი რუსეთის იმპერიის ფარგლებში აღმოჩნდა და საქართველოს დაუბრუნდა. ახალშემოერთებულ მხარეში რუსიფიკატორული პოლიტიკის შედეგად ცხოვრება გაჭირდა. მოსახლეობის ნაწილმა ოსმალეთში იძულებით გადასახლება დაიწყო. მათ შორის იყვნენ ბეჟანიძეების ოჯახი, რომელიც 1885 წელს სტამბოლში გადავიდა საცხოვრებლად.

სტამბოლში ამ პერიოდში უკვე არსებობდა ქართველ კათოლიკეთა ეკლესია, დედათა და მამათა მონასტრები. მონასტრებთან შექმნილი იყო ქალთა და ვაჟთა სასწავლებლები, სადაც ქართველი ბავშვები იღებდნენ განათლებას. ელისაბედი მიაბარეს დედათა მონასტერთან არსებულ ქართულ-ფრანგულ სასწავლებელში. სწავლის დამთავრების შემდეგ ელისაბედი მონაზვნად აღიკვეცა დედათა მონასტერში. 

ელისაბედ ბეჟანიძე 30 წლის განმავლობაში იყო სტამბოლის ქართველ კათოლიკეთა ეკლესიასთან არსებულ დედათა მონასტრის წინამძღვარი და ქალთა ქართულ-ფრანგული სასწავლებლის ხელმძღვანელი. იგი უანგაროდ ემსახურებოდა ოსმალეთში გახიზნული ქართველების ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნების საქმეს. აქტიურად მონაწილეობდა მონასტერში დაფუძნებულ ქართული კულტურის კლუბში; აწყობდა საღამოებს, სადღესასწაულო შეხვედრებს; ერთმანეთთან აკავშირებდა ქრისტიან და მუსლიმ ქართველობას, აცნობდა მათ ქართული კულტურის მიღწევებს. ქართული კულტურის კლუბში 1908 წელს ჩატარდა აკაკი წერეთლის საიუბილეო საღამო და გაიხსნა მისივე სახელობის ბიბლიოთეკა; 1919 წლიდან ყოველწლიურად აღინიშნავდნენ 26 მაისს, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს.

საქართველოს დამოუკიდებელი დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ, ელისაბედმა გადაწყვიტა ახალციხესა და ბათუმში ქალთა სასწავლებლების გახსნა. ამ მიზნით, 1920 წლის მაისში მან იმოგზაურა საქართველოში და თავისი გადაწყვეტილება გააცნო საქართველოს მთავრობას და თანხმობაც მიიღო. მაგრამ ეს მიზანი ვერ განხორციელდა 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის გამო. ელისაბედმა 1921 წლის მარტში საქართველოდან ლტოლვილი მთავრობის ქალთა წარმომადგენლობას უმასპინძლა. ისინი დედათა მონასტერში რამდენიმე ხანს ცხოვრობდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ელისაბედ ბეჟანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* ელისაბედ ბეჟანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ქალთა ემანსიპაცია საქართველოში
**ჰიუმაშაჰ ჰანიმ სულთანი** (თურქ. *Hümaşah Hanım Sultan*; დ. 1540, მანისა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1592, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — შეჰზადე მეჰმედის და ესმეჰან ბაჰარნაზ სულთნის ერთადერთი შვილი. სულეიმან I-ის და ჰიურემ სულთნის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
---------

ჰიუმაშაჰ სულთანი დაიბადა 1540 წელს მანისაში. 1543 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ ჰუმაშაჰი სტამბოლში ბებიასთან, ჰიურემ სულთანთან გაგზავნეს.

პირველად ჰიუმაშაჰ სულთანი 1556 წელს დაქორწინდა მეჰმედ ფერჰათ-ფაშაზე. მისგან ეყოლა ოთხი ვაჟი და ხუთი ქალიშვილი. 1575 წელს მეჰმედ ფერჰათ-ფაშა გარდაიცვალა.

1581 წელს ჰუმაშაჰი მეორედ დაქორწინდა გაზი მეჰმედ-ფაშაზე. ჰუმაშაჰს მისგან ერთი ვაჟი ეყოლა.

მესამეჯერ ჰუმაშაჰი ლალა მუსტაფა-ფაშაზე დაქორწინდა. ამ ქორწინებიდან მათ ეყოლათ ვაჟი - სულთანზადე აბდულბაკი-ბეი..

ჰიუმაშაჰ ჰანიმ სულთანი გარდაიცვალა 1592 წელს სტამბოლში. დაკრძალულია შეჰზადეს მეჩეთში შეჰზადე მეჰმედის გვერდით..

სქოლიო
------

1. ↑  Halil Bey sadrazam olsaydı karısını dövdü diye bir araba sopa yemişti..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-21. ციტირების თარიღი: 2014-06-26.
2. ↑   *Türkiye Gazetesi*.
3. ↑  *კ. ფილიპოვიჩი* Мавзолей Шехзаде в Стамбуле hierapolis-info.ru
**რილა**, **რილა-პლანინა** (ბულგ. Рила) — ქედი ბულგარეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; უმაღლესია ბულგარეთსა და საერთოდ, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 75 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისაკენ 50 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე 1487 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 2925 მ (მთა მუსალა).

უმთავრესად აგებულია ძველი კრისტალური და მეტამორფული ქანებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები, რელიეფის მყინვარული ფორმები, ტბები. ქედიდან სათავეს იღებენ მდინარეები: ისკირი, მარიცა, მესტა. რილის ქედის ფარგლებშია დაახლოებით 200 მყინვარული წარმოშობის ტბა, რომელთა შორის გამოირჩევა რილის შვიდი ტბა. არის ცხელი წყაროები, მათ შორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის უმხურვალესი ცხელი წყარო საპარევა-ბანია.

რილის ქედის დიდი ნაწილი უკავია რილის ეროვნულ პარკს. აქვეა რილის მონასტერის ბუნების პარკი. კალთები შემოსილია მუხის, წიფლისა და წიწვოვანი ტყით, 2000–2100 მ-ის ზევით სუბალპური და ალპური მდელოებია. განვითარებულია ხე-ტყის დამუშავება, საძოვრო მესაქონლეობა. არის არქიტექტურული ძეგლები. კურორტები, ტურიზმი, ალპინიზმი, სათხილამურო სპორტი. სამხრეთ-დასავლეთ განშტოებებზეა X საუკუნის რილის მონასტერი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Радучев, Живко. Рила. Географски речник. С. Наука и изкуство, 1984.
2. ↑  Енциклопедия България, том 6, Издателство на БАН, София, 1988, стр. 405.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4117020-9
* NKC: xx0103742
* VIAF: 162587184
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 162587184

 |
**ნიკოლოზ რაჭველი** (ნამდვილი სახელი— **ნიკოლოზ მემანიშვილი**; დ. 15 მაისი 1979, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი, ევგენი მიქელაძის სახელობის საშემსრულებლო ხელოვნების ეროვნული ცენტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, კომპოზიტორი და პიანისტი.

1996 წელს დაამთავრა ევგენი მიქელაძის სახელობის საკრავიერი ხელოვნების კოლეჯი ფორტეპიანოსა და კომპოზიციის სპეციალობებით, ხოლო 2005 წელს თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია კომპოზიციის განხრით. 1999–2003 წლებში ეუფლებოდა დირიჟორობის კომპოზიციისა და მუსიკის თეორიის სპეციალობებს ვენის მუსიკისა და სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტში. სტუდენტობის პერიოდიდან მოყოლებული ეწევა მრავალმხრივსა და აქტიურ შემოქმედებით, საშემსრულებლო და საორგანიზაციო საქმიანობას. 2011 წელს გადაეცა  საქართველოს კულტურის სამინისტროს პრემია, 2012 წელს მიიღო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია. 2017 წლის 26 მაისს ნიკოლოზ რაჭველს საქართველოში გაეროს ბავშვთა ფონდის (იუნისეფის) ელჩის წოდება მიენიჭა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ. 2015. – გვ. 316

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ რაჭველი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნიკოლოზ რაჭველი[*მკვდარი ბმული*] — Georgianphilharmonic.ge

სქოლიო
------

1. ↑  ნიკა რაჭველი. ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 12 მაისი, 2018.
2. ↑  ნიკოლოზ რაჭველინიკოლოზ რაჭველი გაეროს ბავშვთა ფონდის ელჩი გახდა. Sputnik-Georgia.com (26 მაისი, 2017). ციტირების თარიღი: 12 მაისი, 2018.
**მუხთაროვის სასახლე** (აზერ. Muxtarovun evi) — შენობა ბაქოში, მურთუზა მუხთაროვის ქუჩაზე.

ისტორია
-------

სასახლე 1911-1912 წლებში აშენდა მენავთობე მილიონერი ქველმოქმედის მურთუზა მუხთაროვის დაკვეთით. შენობის არქიტექტორია იოზეფ პლოშკო. მუხტაროვს მეუღლესთან ერთად ევროპაში მოგზაურობისას ძალიან მოეწონა ვენეციის არქიტექტურა. მოგზაურობის შემდეგ მან გადაწყვიტა ბაქოში ვენეციური სტილის სასახლის აშენება საყვარელი მეუღლისთვის. სასახლის დიზაინი ეკუთვნის არქიტექტორ იოზეფ პლოშკოს, რომელმაც ასევე დააპროექტა ისმაილიეს შენობა, ფრანგული გოტიკის სულისკვეთებით. საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში სასახლეში მდებარეობდა ალი ბაირამოვის ქალთა კლუბი. დღეს ის ქორწინების სახლივით („ბედნიერების სასახლე") ფუნქციონირებს.. დღეს სასახლე ბაქოს ერთ-ერთი ყველაზე ღირსშესანიშნავი არქიტექტურული ნაგებობაა.

შენობის აშენების პერიოდში სასახლის ზედა ნაწილში რაინდის სკულპტურის დამონტაჟებისას მოხდა ტრაგედია. სამშენებლო კომპანია „ძმები კასუმოვების" ერთ-ერთი მფლობელს - იმრან კასუმოვს, ფეხი დაუცდა და შენობიდან გადმოვარდა. ის 35 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

შენობის მშენებლობა დასრულდა 1912 წელს. ერთ დღეს მურთუზა მუხთაროვმა თავისი მეუღლე ლიზა ტუგანოვა შენობის წინ სასეირნოდ მიიყვანა. ქალმა, რომელმაც გაოცების გამო არ იცოდა რა ეთქვა, შენობის კარებთან მისული მსახურები დაინახა და როცა გაიგო, რომ სასახლე აჩუქეს, მის სიხარულს საზღვარი არ ჰქონდა. ბაქოელი მილიონერი ამ სასახლეში მეუღლესთან ერთად 1920 წლამდე ცხოვრობდა. აზერბაიჯანში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ სასახლე ბოლშევიკებს გადაეცათ. მუხთაროვმა დაინახა, რომ სამი რუსი ოფიცერი შეიჭრა მის სახლში, ვერ მოითმინა ეს დამცირება და ჯერ ისინი დახვრიტა, შემდეგ კი ბოლო ტყვიით თავი მოიკლა.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს #132 გადაწყვეტილებით შენობა შეტანილია „ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა ნუსხაში".

სასახლეში აღდგენითი სამუშაოები 2007-2012 წლებში ჩატარდა. აღდგენითი სამუშაოები აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს ბრძანებით კომპანია „Creacon Construction"-მ ჩაატარა.

2012 წლის 5 ივლისს სასახლის გახსნის ცერემონია გაიმართა, რომელსაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი დაესწრო და გაეცნო შესრულებულ სამუშაოებს.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მურთუზა მუხთაროვი

სქოლიო
------

1. ↑  Murtuza Muxtarovun evi (indiki Səadət Sarayı), 1924
2. ↑  "Səadət" sarayının binası (M. Muxtarovun evi)
3. ↑  Ölkə əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin Siyahısı- Memarlıq abidələri - №149.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-08-12. ციტირების თარიღი: 2023-03-17.
4. ↑  Murtuza Muxtarovun evi yenə «Səadət Sarayı» olacaq
5. ↑  Bakının mərkəzində "Səadət Sarayı" adı ilə tanınan qədim binada aparılan əsaslı təmir-bərpa işləri yekunlaşmaq üzrədir
6. ↑  İlham Əliyev Səadət sarayının əsaslı təmirdən sonra açılışında iştirak etmişdir
**შიპერკე** (ფრანგ. Schipperke) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში XVI საუკუნეში.

ბელგიური ბარჟების ამ „პატარა კაპიტანის" (სწორედ ასე ითარგმნება ფლამანდრიული სიტყვა Schipperke) ზუსტი წარმომავლობა ზუსტად ცნობილი არ არის, თუმცა ეს ჯიში უკვე მრავალი საუკუნეა არსებობს. ანატომიური თვალსაზრისით ეს ტიპური შპიცისმაგვარი ძაღლია. მიუხედავად იმისა, რომ შიპერკე ზომით პატარაა, მან შეინარჩუნა ქუჩის მებრძოლის ყველა თვისება. ეს ენერგიის გროვა ოდესღაც მღრღნელებისგან იცავდა ბარჟებს ფლანდრიისა და ბრაბანტის არხებზე და მეზღვაურებს არასასურველი სტუმრების მოახლოებას ამცნობებდა. 

მას ხმელეთზეც იყენებდნენ ვირთხებზე, კურდღლებზე და თხუნელებზე სანადიროდ. სიცოცხლის მოყვარული პატარა შიპერკე შესანიშნავი კომპანიონია. შიპერკე კარგად უძლებს სიცივეს, ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა. აქვს უხეში ბალანი, დაკუნთული, ძლიერი უკანა თათები, წინა კიდურები სწორია, ყველაზე გრძელი ბალანი კისერზეა. პატარა, მუქი-ყავისფერი თვალები ოვალურია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შიპერკე (ინგლისური)
**კოშკების კოშკი** – კოშკი მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოშკების სამხრეთით, მდინარე სკრის მარჯვენა ნაპირას, ფერდობზე. თარიღდება XVII საუკუნით. მიეკუთვნება ე.წ. ზურგიანი კოშკების ტიპს. პირით მდინარისაკენ დგას, ზურგით - მთისკენ (6,8 X 8,1 მ; სიმაღლე 16,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კედლის ქვედა ნაწილში ქვები დიდი ზომისაა და შედარებით უკეთ არის დაწყობილი. კოშკო ძლიერ დაზიანებულია, არ ხერხდება სართულიანობის დადგენა (მოღწეულია ექვსი სართული); თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლები; ძლიერ დაზიანებულია დასავლეთ კედელი. ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედელი. შესასვლელი დასავლეთითაა, მეორე სართულზე, ხეობის მხარეს. პირველი სართული დამხმარე სათავსია და მას ერთი სარკმელი აქვს. ზედა სართულები სათავდაცვო და საცხოვრებელია. მეორე სართულზე, კარის გარდა, ორი სარკმელიცაა, მესამეზე ბუხარი და ცალმაგი სათოფურებია. მეოთხე სართულზე - სათოფურები და ერთი სარკმელი, მეხუთე სართულზე - სათოფურები და დასავლეთის სწორ კედელში, შვერილ აივანზე გასასვლელი კარი. მეექვსე სართულის კედლებში სათოფურები და განიერი სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ყველგან ხის იყო, კოჭოვანი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ. 1990.
**ციმბირული ჰასკი** (რუს. Сибирский хаски) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში უძველეს ხანაში.

ციმბირულ ჰასკის მომთაბარე ესკიმოსები მარხილში შესაბმელად იყენებდნენ. XIX საუკუნეში ის ვაჭრებმა დაინახეს და 1909 წელს რამდენიმე ძაღლი აშშ-ში ჩაიყვანეს. ელეგანტური ციმბირული ჰასკი სხვა შესაბმელ ძაღლებთან შედარებით პატარაა. შპიცის სხვა სახეობების მსგავსად ის იშვიათად ყეფს (ისევე როგორც მგელი). ჰასკი ძალიან პოპულარულია კანადაში, აშშ-სა და იტალიაში, მისი ბალნის ფერი შეიძლება მრავალფეროვანი იყოს, ის ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან ძაღლებს შორის, რომლის თვალის ფერი შეიძლება იყოს ცისფერი, ყავისფერი, თხილისფერი ან ვარდისფერი. 

ციმბირული ჰასკი ღირსეული, კეთილი ძაღლია, შესანიშნავი კომპანიონია. ის ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა, კარგად იტანს სიცივეს. აქვს დაკუნთული, სწორი ფეხები, საშუალო ზომის სამკუთხა ყურები, კუდი დამძიმებულია სქელი ბალნით და ბეწვის ცვენის პერიოდში განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ციმბირული ჰასკი (ინგლისური)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ციმბირული ჰასკი***
**თემურ ქევხიშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1940, სოფ. ახალსოფელი, ახლანდ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 8 დეკემბერი, 2020) — ქართველი მომღერალი (ლოტბარი), პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1970), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1966 წელს (გუნდის დირიჟორი). 1961–1976 წლებში იყო ანსამბლ „გორდელას" ერთ–ერთი დამაარსებელი და წევრი. წლების მანძილზე იყო სხვადასხვა ანსამბლის და გუნდის ლოტბარი და ხელმძღვანელი, პედაგოგი. 1981–1990 წლებში იყო საქართველოს ტელე-რადიო გადაცემების „ქართული ხალხური სიმღერების გაკვეთილები" ავტორი და წამყვანი. მისი ქართული რეპერტუარი ძირითადად მოიცავდა ქართული ხალხური სიმღერებსა და საგალობლებს. გასტროლებით იყო მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. 2013 წლის 11 ივნისს ფონდმა „ქართული გალობა" თემურ ქევხიშვილი „საუკუნის ხმად" აღიარა. მიღებული ჰქონდა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (2012). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1991). 

გარდაიცვალა 2020 წლის 8 დეკემბერს, 80 წლის ასაკში COVID-19-ით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015. — გვ. 487.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თემურ ქევხიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  „ლოტბარი თემურ ქევხიშვილი კორონავირუსით გარდაიცვალა". *imedinews.ge*. 2020-12-08. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-03-07. ციტირების თარიღი: 8 დეკემბერი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)