recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**პუმი** (უნგრ. Pumi) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უნგრეთში XIX საუკუნეში.

ეს ჯიში პულისა და გერმანული შპიცის შეჯვარების შედეგად გაჩნდა. პირველად მისი სახელწოდება ნახსენებია 1815 წელს, თუმცა დამოუკიდებელ ჯიშად მხოლოდ 1920 წელს აღიარეს. ამ ძაღლის დანიშნულება იყო გაბნეული ნახირის შეგროვება. უნგრეთი - სხვადასხვა მეცხვარე ძაღლის სამშობლოა. პუმი მათ შორის ყველაზე ნაკლებად ცნობილი ჯიშია, შესაძლოა ეს გამოწვეულია მისი უბრალო შესახედაობით. პუმი ძალიან ტემპერამენტიანი და ყურადღებიანია. ასრულებს სხვადასხვა ფუნქციებს - მწყემსავს ნახირს, აფრთხობს ნადირს და დარაჯობს ფერმას. ეს შესანიშნავი ძაღლი არ ერიდება მთელი ხმით ყეფას. პუმი გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში, თუმცა უნგრეთის საზღვრებს გარეთ მისი რაოდენობა დიდი არ არის.

პუმის დამახასიათებელი ნიშანია წაგრძელებული დრუნჩი. აქვს ღრმა მკერდი, საშუალო სიგრძის ბალანი, ძლიერი თათები და მუქი თვალები. დაცქვეტილი, V-ფორმის ყურები ბალნითაა დაფარული. პუმი კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. ადვილად ეგუება სხვა ძაღლებს. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, კარგი მოდარაჯეა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პუმი***

* პუმი დაარქივებული 2008-03-03 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
პტა
**პტა, ფთა, პტაჰი**  (phtah, phtahs) — ცეცხლის ღმერთი, ძვ. ეგვიპტელთა ჰეფესტოსი, ნილოსის შვილი, რომლის სახელიდან უნდა მომდინარეობდეს ეგვიპტის და ფარაონთა სატახტოს მემფისის სახელი, სადაც მისი კულტი განსაკუთრებით ძლიერი იყო. ხატავდნენ ჯუჯად, რომელსაც მრუდე ჯოხი ეჭირა, ან შოლტი და ხშირად შევარდენის თავი ჰქონდა. ჰეროდოტეს აზრით აქაოსის ძის ფთიოსის სახელი ეწოდა ქალაქ ანთილას. ითვლებოდა ქვეყნიერების შემოქმედად, ქალაქთა და ტაძართა მშენებლად, ხელოსანთა მფარველად. 

პტა ძველი ღმერთია, სხვა ღმერთებზე 9 000 წლით ადრე განაგებდა სამყაროს. გამოხატავდნენ ძალაუფლების კვერთხით, განუვითარებელი ჯუჯა ბავშვის სახით, ნიშნავდა სამყაროს არასრულყოფილებას (ამითაც და სახელითაც ჰეფესტოსს ემსგავსება). მემფისში დიდებული ტაძარი ჰქონდა. აპისი, „ღმერთ პტას ცოცხალი სახეც" აქ იდგა. პტას გონებამ (სიტყვამ, შემდეგ „ლოგოსმა") შვა ღმერთიც და ადამიანიც. ერმიტაჟში ინახება ბრინჯაოს და ხის ქანდაკებანი (XII-VI სს.)

ლიტერატურა
----------

* აკაკი გელოვანი – მითოლოგიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი, 1983

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |
**პაატა წულუკიძე** (გ. 1656) — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, „წუწკად" წოდებული. იმერთა მეფის გიორგი III-ისა და ლევან II დადიანის თანამედროვე. 1610-იან წლებში, მეფისაგან შერისხული, ოდიშის სამთავროში გადაიხვეწა. დადიანმა ზუგდიდის მახლობლად ადგილ-მამული უბოძა, რომელსაც შემდეგ „ნაწულუკუ" (წულუკუძის ნაქონი) ეწოდა. წულუკიძე დადიანის პირველი ვეზირი გახდა. იგი უფრო მეტად ამწვავებდა ურთიერთობას გიორგი III-სა და ლევან II დადიანს შორის და დადიანს იმერეთის სამეფოს მიმართ აგრესიისაკენ აქეზებდა. წულუკიძე ქართველ პოლიტიკოსთა იმ ჯგუფში იყო, რომელიც კახთა მეფე თეიმურაზ I-ისა და მისი მომხრე გიორგი III-ის წინააღმდეგ იბრძოდა.

დიდი ღვაწლი მიუძღვის იერუსალიმის ქართველთა ჯვრის მონასტრის მატერიალური უზრუნველყოფაში, რის გამოც ის გამოსახულია ამ მონასტრის კედელზე. ბოლოს კათოლიკობა მიიღო.

მონაწილეობდა ლევან II დადიანის წინააღმდეგ შეთქმულებაში, რის გამოც დადიანმა ზარბაზნიდან გასროლით მოაკვლევინა.

ლიტერატურა
----------

* *კაკაბაძე ს.* ქართლის ისტორია. ახალი საუკუნეების ეპოქა (1500-1810), ტფ. 1922;
* *მისივე,* ისტორიულ პირთა პორტრეტები ჯვრის მონასტერში, «საბჭოთა ხელოვნება», 1958, № 8;
* *მეტრეველი ე.* მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის, თბ. 1962;
* *სოსელია ო.* ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. 2, თბ. 1981;
* *სოსელია ო.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 349.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა წულუკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კატალაუნის ბრძოლა
**კატალაუნის ბრძოლა**– ბრძოლა გალიაში 451 წელს (დღევანდელი საფრანგეთი), რომელშიც რომაელებმა და ვესტგუთებმა, ფლავიუს აეტიუსისა და თეოდორიხის მეთაურობით შეაჩერეს ჰუნებისა და გერმანული ტომების კოალიცია, რომელსაც ატილა მუნძუკის ძე მიუძღოდა. კატალაუნის ბრძოლა რომის იმპერიის გვიანდელ პერიოდში ყველაზე მასშტაბური გამოდგა, იმდენად მასშტაბური, რომ „ხალხთა ბრძოლა" ეწოდა.

ბრძოლის ზუსტი ადგილი და დრო უცნობია. ერთ-ერთი ვერსიით „ხალხთა ბრძოლა" 451 წლის 20 ივნისს მოხდა. შეტაკების ადგილად ერთადერთი ისტორიკოსი, იორდანი, რომელმაც ეს ბრძოლა აღწერა, კატალაუნის ველს ასახელებს (campis Catalaunicis), რომელიც საფრანგეთში, შამპანის პროვინციაში მდებარეობს. ბრძოლა ფრანკების (რომალეთა მხრიდან) და გეპიდების (ჰუნების მხრიდან) შეტაკებით დაიწყო. მათ ბრძოლაში 15 000 კაცი დაიღუპა. მეორე დღეს უკვე ძირითადი ძალების დაპირისპირება შედგა. რომაელებისა და ჰუნების ძალებს მაღალი გორა ჰყოფდა. მაღლობზე განლაგება ორივე მხარისთვის წარმატების მომტანი უნდა ყოფილიყო. ჰუნებს რომაელებმა და ვესტგოთებმა დაასწრეს და აეტიუსის ბრძანებით სწრაფად დაიკავეს სიმაღლე. რომის ჯარი ასე განლაგდა: მარცხენა ფლანგი აეტიუსმა დაიკავა, მარჯვენა თეოდორიხმა, ცენტრში კი ალანთა მეფე, სანგიბარნი ჩადგა. ჰუნები ასე განლაგდნენ: ატილა ჰუნთა რჩეული რაზმებით ცენტრში ჩადგა, ხოლო ფლანგებზე ოსტგოთები და სხვა გერმანული ტომები განალაგა. ჰუნთა მეფე დიდხანს ყოყმანობდა ბრძოლის დაწყებას. ქურუმები და შამანები დამარცხებას უწინასწარმეტყველებდნენ მას, ამიტომ ატილამ ბრძოლა გვიან დაიწყო (თუ საქმე ცუდად წავიდოდა, ღამის სიბნელეში მოახერხებდა უსაფრთხო უკანდახევას).

ბრძოლა ჰუნების შეტევით დაიწყო აეციუსის მარჯვენა ფლანგის წინააღმდეგ. თეოდორიხის ვაჟმა, თორისმონდმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია ჰუნებს და უკუაგდო ისინი. მარჯვენა ფლანგზე წარუმატებლობის შემდეგ ატილამ პირადი ხელმძღვანელობით თავისი ძალები შეუსია მტრის მთელ საბრძოლო ხაზს. გოთი ისტორიკოსის, იორდანის მიხედვით, დაიწყო საშინელი ხოცვა-ჟლეტა, რომლის მსგავსი ისტორიას არ ახსოვდა. ბრძოლაში დაეცა ვესტგოთთა მეფე თეოდორიხი, თუმცა მისმა ვაჟმა, თორისმუნდმა საოცარი სიმტკიცე და სიმამაცე გამოიჩინა. მან თავი მოუყარა მთელ თავის ძალებს და ჰუნებს ეკვეთა. რომაელებიც აეტიუსის მეთაურობით მამაცურად იბრძოდნენ. ჰუნებმა ნელ-ნელა უკან დაიხიეს და დიდი დანაკარგების საფასურად ბანაკში დაბრუნება მოახერხეს. ატილა დამარცხდა, დროებით ბანაკში გამაგრდა, ხოლო შემდეგ აეციუსს გაეცალა და ჯარის რომის ტერიტორიებიდან გაყვანა დაიწყო. ამის შემდეგ ატილამ კიდევ ერთხელ სცადა რომზე იერიში, თუმცა წარუმატებლად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Sir Edward Creasy's chapter on the Battle of Chalons at Literaturemania.com დაარქივებული 2006-03-02 საიტზე Wayback Machine.
* History of the Later Roman Empire (1923) at LacusCurtius

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კატალაუნის ბრძოლა***
კოზმა ინდიკოპლევსტისეული მსოფლიოს სურათი
ნაწყვეტი „ქრისტიანული ტოპოგრაფიიდან"
**კოზმა ინდიკოპლევსტი** (ბერძ. Κόσμας Ἰνδικοπλεύστης; VI ს.) — ბიზანტიელი მოგზაური და ვაჭარი. წარმოშობით ალექსანდრიიდან. თავის დროზე მეტად განათლებული პიროვნება ყოფილა.

VI საუკუნეში, კერძოდ კი 535-547 წლებს შორის დაწერა თავის ცნობილი ტრაქტატი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია", რომელშიც უარყოფს პტოლემეს სისტემას დედამიწის სფეროსებრი ფორმის შესახებ. 

კოზმას მიხედვით, დედამიწა არის ბრტყელი სწორკუთხედი, რომელსაც ოკეანე ერტყმის. ღამით მზე მთის იქით იმალება. ყველა დიდი მდინარე სამოთხეში იწყება და ოკეანის ქვეშ მიედინება. 

აღმოსავლეთის ფეოდალურ ქვეყნებში ამ დროს მეცნიერება შედარებით მაღალ დონეზე იდგა. როგორც ირკვევა თავის შრომაში კოზმა ქადაგებს ბიბლიურ წარმოდგენებს დედამიწისა და საერთოდ კოსმოსის შესახებ. კოზმამდელი მეცნიერული მიღწევები (მაგ. პტოლემესი) კოზმას მიერ მკვეთრად იქნა უარყოფილი.

თვით კოზმას ცხოვრების შესახებ მწირი ცნობებია შემონახული. ვაჭრობის მიზნით იმოგზაურა ინდოეთში, ასევე იმყოფებოდა თანამედროვე ეთიოპიის, ირანის, არაბეთისა და კუნძულ ცეილონის ტერიტორიებზე. მოგზაურობის დროს მან დიდი ინტერესი გამოიჩინა ნანახი ადგილების მიმართ. არის შეხვედრილი იუსტინიანე I-თან. როდესაც კოზმამ დაასრულა თავისი ცნობილი ნაშრომი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია", გადაწყვიტა მონასტერში წასულიყო. ამიტომ გაემგზავრა სინაზე. 

აღსანიშნავია, რომ კოზმას წიგნები ადრინდელი შუა საუკუნეების უნიკალური წყაროა, რომლებმაც ჩვენამდე ცოტად თუ ბევრად მთლიანობაში მოაღწია.

თხზულება
--------

* Cosmas Indicopleustes Topographie chrétienne, t. 1, P. 1968.

ლიტერატურა
----------

* Пигулевская Н. В. Византия на путях в Индию, М.— Л. 1951;
* Wolska W. La Topographie chrétienne de Cosmas Indicopleustes. Théologie et science au Vl-e siècle. P. 1962.
**პაატა ჭავჭავაძე** (დ. 1755 — გ. 1824 ან 1825), თავადი, ქართლ-კახეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ილია ჭავჭავაძის პაპა.

მეფე ერეკლე II-ის დაღესტანზე ლაშქრობის მონაწილის — თავად ბესპაზ ჭავჭავაძის ვაჟი. აქტიურად მონაწილეობდა იმერეთის სამეფოს ტახტზე სოლომონ II-ის აყვანაში. გიორგი XII-მ ხუთასისთავობა უბოძა; მას ევალებოდა ბახტრიონიდან გავაზამდე შეკრებილი მოლაშქრეების მეთაურობა. რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ახალი მთავრობა უნდობლად უყურებდა; მხოლოდ 1816 წ. აღუდგინა ძველი ღირსება კავკასიის მთავარმართებელმა ალექსეი ერმოლოვმა. დაიღუპა სოფ. გავაზზე ლეკების თავდასხმის მოგერიებისას. 

პაატა ჭავჭავაძემ იქორწინა პელაგია ანდრონიკაშვილზე. მათ ჰყავდათ 6 (შესაძლოა 7) შვილი:

* მაკრინე (1792-1872) — თავად ივანე ერისთავის მეუღლე; ილია ჭავჭავაძის გამზრდელი
* მიხეილი (1802-1832) — დაიღუპა ლეკებთან შეტაკებისას
* სიმონი (1802-1827) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა ერევანთან სპარსელებთან ბრძოლაში
* ალექსანდრე (1808-1838) — რუსეთის არმიის ოფიცერი; დაიღუპა დაღესტნის ომში
* გრიგოლი (1811-1852) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; ილიას მამა
* გარსევანი (1816-1847) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა დაღესტნის ომში

ლიტერატურა
----------

* მცირე მონოგრაფია დიდი მამულიშვილის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე[*მკვდარი ბმული*]. „24 საათი", 2007-09-10

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პაატა ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**„კოსტანტი კახის მარტვილობა"** — IX საუკუნის ქართული ანონიმური ჰაგიოგრაფიული თხზულება. მისი მთავარი გმირია ქრისტიანული სარწმუნოებისათვის თავდადებული პატრიოტი, ქართლის გავლენიანი დიდებული კოსტანტი კახი. 853 წელს არაბებებმა ბუღა თურქის მეთაურობით თბილისი დაიპყრეს, გადაწვეს და ამირა საჰაკ ისმაილის ძე მოკლეს. ხანდაზმული კოსტანტი კახი, „ვითარცა წინამძღუარი და წარჩინებული ყოველსა ქვეყანასა ქართლისასა" თავისი ლაშქრით წინ აღუდგა უცხო დამპყრობლებს. ამის გამო ის შეიპყრეს, ჯერ თბილისის საპყრობილეში მოათავსეს, შემდეგ ქ. სამარაში გაგზავნეს და მეფე ჯაფარ აბრაჰამის ძეს წარუდგინეს, რომელმაც მას ქრისტიანობის უარყოფა მოსთხოვა. კოსტანტი კახმა დიდი სულიერი სიმხნევე გამოიჩინა და სარწმუნოების გამოცვლაზე მტკიცე უარი მოახსენა მეფეს, რისთვისაც 853 წლის 10 ნოემბერს თავი მოჰკვეთეს. „კოსტანტი კახის მარტვილობა" შეთხზულია 853-856 წლებში, ბიზანტიის დედოფლის თეოდორას (გ. 856) მეფობის დროს. ავტორი თანამედროვეა, მაგრამ ის არ უნდა იყოს კოსტანტი კახის დაახლოებული პირი ან მისი მარტვილობის თვითმხილველი. მან არც წამებულის ბიოგრაფია იცის კარგად და ამბავს უფრო ზოგადად, სხვისი გადმოცემით ყვება. მიუხედავად ამისა, თხზულება ფრიად მნიშვნელოვანი წყაროა IX საუკუნის შუა წლების საქართველოს პოლიტიკური ცხოვრების გასათვალისწინებლად. 

„კოსტანტი კახის მარტვილობის" ხელნაწერები XVIII საუკუნიდან გვხვდება. ტექსტი პირველად გამოაქვეყნა მიხეილ საბინინმა 1882 წელს. 1925 წელს ლათინური თარგმანითურთ გამოსცა პაულ პეეტერსმა.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1, თბ. 1956;
* *მისივე,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *ჯავახიშვილი ივ.* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ. 1977;
* *ლოლაშვილი ი.* ქსე, ტ. 5, გვ. 596, თბ. 1980
1855 წლის გამოცემის ყდა
**„კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია"** — ერნსტ თეოდორ ჰოფმანის რომანი. რომანის პირველი ტომი გამოვიდა დიუმლერის გამომცემლობაში 1820 წელს, ბერლინში. მეორე ტომი კი 1822 წლის დამდეგს.

„კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია" ჩაფიქრებული იყო 1815 წელს. თავისი ადრინდელი ნაწარმოების „კრაისლერიანას" მეორე ნაწილში ჰოფმანი მკითხველს დაპირდა კრაისლერის ხელნაწერის გამოქვეყნებას, მაგრამ უშუალოდ მასზე მუშაობა მხოლოდ 1818 წელს დაიწყო. კატა მურის ორიგინალს წარმოადგენდა ჰოფმანის საყვარელი კატა, რომელსაც აგრეთვე მური ერქვა. მეგობრებისადმი მიწერილ წერილში ჰოფმანი არაერთხელ მოიხსენიებს თავის კატას და ხოტბა-დიდებას ასხამს „მის საოცარ სილამაზესა თუ გონიერებას". მწერლის მეგობრის ჰიციგის გადმოცემით, რომანის პროტოტიპი ხშირად მოიკალათებდა ხოლმე ჰოფმანის ხელნაწერებზე მის საწერ მაგიდაზე, რომლის უჯრებსაც იგი თათით აღებდა. 1821 წლის ნოემბერში, ჯერ კიდევ მეორე ტომის დამთავრებამდე, კატა მური მოულოდნელად გარდაიცვალა. ამასთან დაკავშირებით ჰოფმანმა მეგობრებს შავარშიაშემოვლებული სამგლოვიარო განცხადება გაუგზავნა.

სიუჟეტი
-------

თავის რომანში ჰოფმანი რეალისტური ნაწარმოებისთვის უჩვეულო კომპოზიციას მიმართავს. იგი თხრობის ორ ხაზს განავითარებს, უპირისპირებს ერთმანეთს ღორმუცელა, თვითკმაყოფილი კატა მურის აღსარებას და მეოცნებე იოჰანეს კრაისლერის ცხოვრებას. მეოცნებე გმირის ტრაგიზმი მაქსიმალურად ვლინდება კომპოზიტორისა და მუსიკოსის — კრაისლერის მხატვრულ სახეში.

ლიტერატურა
----------

* *ჰოფმანი ერნსტ თეოდორ*, მთარგმნელ ნანა გოგოლაშვილის წინასიტყვაობა // კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია, თბ.: „ნაკადული", 1981.
**კოსტას მენდილორი** (ინგლ. Costas Mandylor; დ. 3 სექტემბერი 1965, მელბურნი, ავსტრალია) — ბერძენ-ავსტრალიელი კინომსახიობი. კინემატოგრაფში მენდილორის მეტად ცნობილი როლია კენი ტელესერიალიდან „პიკეტის ღობეები" და დეტექტივი ჰოფმანი ფილმიდან „ხერხი".

ბიოგრაფია
---------

კოსტას მენდილორი დაიბადა ავსტრალიის ქალაქ მელბურნში, ლუიზა და იანის თეოდოსოპოულოსების ოჯახში. მას გააჩნია ბერძნული ფესვები. 
მენდილორმა აიღო დედამისის ქალიშვილობის გვარი. გაიზარდა კილდასა და სამხრეთ მელბურნში. მენდილორს ჰყავს ძმა ლუის მენდილორი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია.

1987 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ამერიკის შერთებულ შტატებში, სადაც დაიწყო სამსახიობო კურსების შესწავლა. თავდაპირველად იგი ვერ
პოულობდა სამუშაოს, შესაბამისად იძულებული იყო ნებისმიერ შემოთავაზებაზე დათანხმებულიყო.

თავდაპირველად ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი მიიღო ფილმში „სულის ტრიუმფი", სადაც გვევლინება ებრაელის როლში. ლოს-ანჯელესში ყოფნისას შეხვდა რეჟისორ ოლივერ სტოუნს, რომელმაც მიცსა როლი ფილმში „დორზი". 1991 წელს წამყვანი როლი შეასრულა ფილმში „განგსტერები". მენდილორმა მონაწილეობა მიიღო ასევე ამერიკულ სატელევიზიო დრამაში „პიკეტის ღობეები", რომელსაც ამერიკაში 4 წლის განმავლობაში უჩვენებდნენ.

მენდილორმა ერთ-ერთი წამყვანი როლი შეასრულა ასევე რამდენიმე ნაწილისაგან შემდგარ ფილმში „ხერხი", სადაც განასახიერა მარკ ჰოფმანის სახე.

1997 წელს კოსტას მენდილორი დაქორწინდა ტალისა სოტოზე, თუმცა 2000 წელს წყვილი ერთმანეთს გაშორდა. 1991 წელს მენდილორი ჟურნალ
„People"-ში შეყვანილი იყო მსოფლიოს ლამაზი ადამიანების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კოსტას მენდილორი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. 1 2  Costas Mandylor Biography (1962–). FilmReference.com. ციტირების თარიღი: December 25, 2010.
2. 1 2  N.F. Mendoza.  (July 25, 1993) With An Eye On ... There's no fencing in Costas Mandylor as he picks his parts. *Los Angeles Times*. Tribune Company. ციტირების თარიღი: December 25, 2010.
3. ↑  Miska, Brad.  (October 25, 2007) Saw IV: Interview With Star Costas Mandylor. *Bloody Disgusting*. The Collective. ციტირების თარიღი: December 25, 2010.
4. ↑  „Costas Mandylor. (The 50 Most Beautiful People in the World 1991)". *People*. Time Inc. **36**: 90. July 18, 1991. დაარქივებულია ორიგინალიდან — მარტი 4, 2016. ციტირების თარიღი: December 25, 2010.
**რიგის პირველი საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ კისისხევის სამხრეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. თარიღდება გვიანადელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ძირითადად ნაგებია რიყის ქვით, ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ვიწროა და ოდნავ შეისრული თაღითაა გადახურული. აფსიდი გაბრტყელებულია ნახევარწრის მოყვანილობისაა და ბოლოებში ნალისებურობის ტენდენცია აქვს. აფსიდის ცენტრში ვიწრო, ოთკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რის აქეთ იქით, სიმერიულად, თითო, ოთკუთხა ნიშაა, ნიშები ვიწროა და მაღალია. მათი ძირი იატაკიდან დაახლოებით 30 სმ სიმაღლეზეა, ხოლო თავი სარკმლის ძირის დონეზე აფსიდი გადახურულია წესიერი დორმის კონქით, რის თაღი ოდნავ შეისრული ფორმისაა, მსგავსი ფორმისაა კამარაც.

ეკლესიის დარბაზი მოკლეა იმდენად, რომ მისი სიგრძე დაახლოებით 1,5 მეტრით მეტია სიგრძეზე. დარბაზის გრძივი კედლები თითო, მარტივ პილასტრით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. დასავლეთით ნაწილი თითქმის ერთნახევარჯერ აღემატება აღმოსავლეთისას. ამ უკანასკნელის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო, საკმაოდ ვიწერო, ოთკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ერთ მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა, შესასვლელის გასწვრივ. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში სამივე კედელს, დაბალი საფეხური გაუყვება, ეკლესიის ფასადები სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ დეკორატიულ სამკაულს, შენობის დასავლეთ ფასადის ჩრდილოეთ კიდეში, მიწიდან 1,8 მეტრ სიმაღლეზეა. მცირე სწორკუთხა ნიშაა კედლები სასრულებულია მოგვიანებით ნაწყობი, აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით. ეკლესია დახურულია ღარისებრი კრამიტით.

ეკლესიის ჩრდილოეთით, ათიოდე მეტრზე შემორჩენილია აგურით ნაგები, სამრეკლოს პირველი სართული. იგი გეგმით კვადრატულია და ოთხივე მხარეს ოდნავ შეისრული თაღებითაა გახსნილი, გარედან თაღები ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ, სწოღკუთხა არეში, შიგნით სართული გადახურულია დადაბლებული პროპორციების გუმბათოვანი კამარით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 260-261.
**კორჩაგინის ლაშქრობა გრძელდება** (რუს. Корчагинский поход продолжается) — სკულპტურული კომპოზიცია ქალაქ ვოლგოდონსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შედგება შადრევანისა და სკულპტურული ჯგუფისაგან. წარმოადგენს ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

აღწერა
------

1980-იანი წლების მეორე ნახევარში კომკავშირის მოედანზე აპირებდნენ აეშენებინათ ტექნოლოგიური რეზერვუარი, რომელიც გააგრილებდა წყალს კინოთეატრის კონდიციონერებში. კინოთეატრის სამუშაოს დასაწყისში მოქანდაკე ვ. პ. პოლიაკოვმა და არქიტექტორმა ა. ე. ფროლოვმა იგი გარდაქმნეს დეკორატიულ შადრევნად. მის ერთ-ერთ მცირე მხარეს, დამთვალიერებლებისათვის განკუთვნილი ორი ამაღლებული ბილიკის ცენტრში, ქვაფენილზე მდებარეობს 12 მეტრიანი სკულპტურული კომპოზიცია „კორჩაგინის ლაშქრობა გრძელდება", რომელიც ეძღვნება ვოლგოდონსკი მდებარე ქარხნის „ატომმაშის" ახალგაზრდა მშენებლებს.

მთლიანი კომპოზიციის დათვალიერების შემდეგ შესაძლებელია დამთვალიერებელმა იხილოს კორჩაგინელები ბუდიონოვკაში, დიდი შინელებით და მხარზე წერაქვ გადებულები. ასევე შესაძლებელია ელექტროშემდუღებლის და გეოდეზისტის ხილვაც. ქანდაკებას აქვს სპირალისებური ფორმა და მაღლდება ცენტრისკენ. კომპოზიციიის თავში დგას მშენებელი, რომელსაც ხელში მოფირალე დროშა უჭირავს. კვარცხლბეკის ერთ მხარეს გრავირებულია საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის კომკავშირული მშენებლობების სახელები: ამურის კომსომოლსკი, დნეპრის ჰიდროელექტროსადგური, მაგნიტოგორსკის მეტალურგიული კომბინატი, თურქესტან-ციმბირის მაგისტრალი, ცელინა, ავტომობილების ქარხანა - კამაზი, ატომმაში და ბაიკალ-ამურის მაგისტრალი. 

2005 წლის ოქტომბერში მიმდინარეობდა შადრევნის რეკონსტრუქცია, რომელიც განხორციელდა საქველმოქმედო ფონდების მიერ.

სქოლიო
------

1. ↑  Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Скульптурная композиция «Корчагинский поход продолжается».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-06. ციტირების თარიღი: 2017-07-04.
3. ↑  Памятник Корчагинский поход продолжается.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-17. ციტირების თარიღი: 2017-07-04.
4. ↑  В Волгодонске восстанавливают главный городской фонтан
**კონდოლის ნათლისმცემლის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კონდოლის ჩრდილოეთ განაპირას, სწორ ადგილზე, პატარა კორომში. 

ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან, ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილზე, მიდგმული აქვს, ძირითად კორპუსთან შერწყმული, გეგმით სწორკუთხა, ეკლესიაზე ორჯერ უფრო მოკლე და დაბალი სადგომი, რომელიც ეკლესიას კარით უკავშირდება.

ეკლესია ძლიერაა დაზიანებული. ამჟამად მისგან შემორჩენილია სამხრეთ ნახევარი, სამხრეთ კედელი, დასავლეთ კედელი და მინაშენი. დანარჩენი კედლები დანგრეულია იმდენად, რომ ეკლესიის გეგმის დადგენა, გათხრა-გასუფთავების გარეშე შეუძლებელია.

შენობის შემორჩენილ კედლებში შესამჩნევად გამოიყოფა სხვადასხვა პერიოდის, ორი, სამშენებლო ფენა. ორივე რიყის ქვითაა ნაშენი. თომცა, ისინი ერთმანეთისაგან, საშენი მასალის გარდა, წყობის ხასიათითა და დუღაბის ფერითაც განსხვავდება. ქრონოლოგიური თანმიმდევრობის მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ ადრე აქ მდგარი ეკლესიის შემორჩენილი ნაშთები, გოდვიანებით განახლებული ეკლესიის კორპუსში ჩაურთავთ.

თავდაპირველი ნაგებობის კედლები რიყის, მოზრდილი ქვითა და კირის დუღაბითაა ნაგები. განახლებული ნაწილები შედარებით უფრო წვრილი, რიყის ქვისაა, რომელშიც, ალაგ-ალაგ, ნატეხი ქვა და აგურის ნამტვრევებიცაა ჩართული. გარდა ამისა, გამოყენებულია აგურიც, რომლითაც შესასვლელი და ერთ-ერთი შემორჩენილი სარკმელია გამოყვანილი. 

აფსიდა ღრმაა, ოდნავ ნალისებრი ფორმის. აფსიდის ცენტრში მაღალი, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი, თარაზული გადახურვით და დაქანებული რაფით. ერთი, ოღონთ ოდნავ უფრო დაბალი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. იგი ორივე მხრიდან შეისრულთაღოვანია.

ეკლესიის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, აფსიდის მხართან ახლოს, ვიწრო, შეისრულთაღოვანი კარია, რომელიც სამხრეთიდან მიდგმულ სადგომში გადადის. კარის წირთლები რიყის ქვისაა, თაღი კი აგურის. თაღის ირგვლივ, ძველი, ნალისებრი თაღის კვალი შეიმჩნევა, რომლის მიხედვითაც პირვანდელი შესასვლელი ამჟამინდელ შესასვლელზე განიერი ყოფილა. თაღის წყობის ნაწილი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნახევარშიც შეიმჩნევა. სავარაუდოდ, იგი ადრე ამ ადგილას მოწყობილ კარს ეკუთვნოდა. სამხრეთ კედლის შუა ნაწილში, მიწიდან ორიოდე მეტრის სიმაღლეზე. ეკლესიის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ სამკაულს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 282-283.
**რიგის უმაღლესი იურიდიული სკოლა** (ლატვ. Rīgas Juridiskā augstskola) ― ავტონომიური იურიდიული სკოლა რიგაში, ლატვიაში. სკოლაში ფუნქციონირებს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები. დაარსდა 1998 წელს, ლატვიისა და შვედეთის მთავრობებსა და სოროსის ფონდს შორის დადებული საერთაშორისო შეთანხმების საფუძველზე.

ისტორია
-------

რიგის უმაღლესი იურიდიული სკოლა, როგორც კერძო იურიდიული სკოლა, 1998 წელს დაარსდა ლატვიისა და შვედეთის მთავრობებსა და სოროსის ფონდს შორის დადებული შეთანხმების საფუძველზე. ბალტიის ქვეყნების ევროპის კავშირში მიღებამდე სკოლაში ბალტიისპირელი იუსიტები იღებდნენ განათლებას, 2004 წლის შემდეგ კი სკოლაში სწავლის უფლება სტუდენტებს მთელი მსოფლიოდან აქვთ. 2005 წელს რიგის უმაღლესი სამართლის სკოლა ლატვიის უნივერსიტეტის (ლატვ. Latvijas Universitāte) ავტონომიური ინსტიტუტი გახდა. ლატვიისა და შვედეთის მთავრობების შეთანხმების საფუძველზე ამ ქვეყნების წილი (76%) ლატვიის უნივერსიტეტს გადაეცა. 24% სოროსის ფონდმა შეინარჩუნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official Website (ინგლისური, ლატვიური)
* Online Catalogue of the Library დაარქივებული 2012-02-18 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური, ლატვიური, რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Open ISNI for Organizations<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28527677'></a>
2. ↑  2005 Latvian-Swedish Treaty on the Riga Graduate School of Law — in Latvian and English
**რაიხენბახის კონვენცია** ან **რაიხენბახის შეთანხმება** — შეთანხმება ავსტრიასა, რომელსაც სათავეში ედგა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ლეოპოლოდ II, და პრუსიას, რომელსაც სათავეში ედგა ფრიდრიხ ვილჰელმ II, შორის. ხელი მოეწერა 1790 წლის 27 ივლისს რაიხენბახში (ამჟამად ძერჟონიუვი, პოლონეთი), 1790 წლის ივნის-ივლისში იქ ჩატარებულ კონფერენციაზე, რომელზეც მონაწილეობას იღებდნენ დიდი ბრიტანეთისა და ნიდერლანდების წარმომადგენლები. კონვენციას ხელი მოეწერა ავსტრიის უფლებამოსილი მთავრების, რაისისა და ბარონ შპილმანის და პრუსიის პირველი მინისტრის, გრაფ ჰერცბერგის მიერ.

ლიტერატურა
----------

* Lodge, Richard. *The Student's Modern Europe: A History of Modern Europe. From the Capture of Constantinople, 1453, To The Treaty of Berlin, 1878*. American Book Company, 1885 (Originally from Harvard University).
* Williams, Henry Smith. *The Historians' History of the World: A Comprehensive Narrative of the Rise and Development of Nations as Recorded by over Two Thousand of the Great Writers of all Ages*. The Times, 1907.
რაიხსვერის დროშა (1921–1935).
**რაიხსვერი** (გერმ. Reichswehr; *reich* — სახელმწიფო, იმპერია, *Wehr* — იარაღი, თავდაცვა) — გერმანიის შეიარაღებული ძალები 1919-1935 წლებში; შეიქმნა ვერსალის საზავო ხელშეკრულების საფუძველზე. 1919 წლის 6 მარტის კანონით შეიქმნა დროებითი რაიხსვერი (24 ბრიგადა); 1921 წლის 28 მარტს მიიღეს კანონი რაიხსვერის შესახებ. რაიხსვერის პირადი შემადგენლობა დაქირავების წესით კომპლექტდებოდა. რაიხსვერი სახმელეთო ჯარებისა და სამხედრო საზღვაო ფლოტისაგან შედგებოდა. ვერსალის ხელშეკრულებით გერმანიას ეკრძალებოდა სამხ-საჰაერო ძალების, ტანკების, საზენიტო, მძიმე და ტანკსაწინააღმდეგო არტილერიის, წყალქვეშა ნავების, სახაზო ხომალდების (10 ათას ტ-ზე მეტი წყალწყვის), 6 ათას ტ-ზე მეტი წყალწყვის კრეისერებისა და გენშტაბი-ს რაიმე ფორმით ყოლა. სახმელეთო ჯარების რიცხვი განსაზღვრული იყო 100 ათასი კაცით. სამხედრო საზღვაო ფლოტი ითვლიდა 37 საბრძოლო ხომალდსა და 15 ათასამდე კაცს. მაგრამ არსებობდა ფარული რეზერვი, ე. წ. შავი რაიხსვერი, თავდაცვის რაზმები („ჰაიმვერი), ჯარისკაცთა სათვისტომოები, ვეტერანთა კავშირები („ფოლადის ჩაჩქანი", „ვიკინგი" შარნჰორსტი" და სხვა"), რომლებიც 4 მლნ-მდე კაცს აერთიანებდა. 1926 წლიდან დაიწყო ფარული სამზადისი რაიხსვერის გაზრდისათვის, ხოლო 1930-1932 წლებში მიღებული გეგმით 1938 წლისთვის 300 ათას კაცამდე უნდა გაეზარდათ. 1935 წლის 16 მარტს ფაშისტურმა გერმანიამ ვერსალის ხელშეკრულების სამხედრო მუხლები გააუქმა და საყოველთაო სამხედრო ვალდებულება შემოიღო. დაიწყო სამზადისი რაიხსვერის ბაზაზე მრავალმილიონიანი ვერმახტის შესაქმნელად.

ლიტერატურა
----------

* Deist, Wilhelm; Messerschmidt, Manfred; Volkmann, Hans-Erich; Wette, Wolfram (1990) *Volume I The Build-up of German Aggression*. Stuttgart:  Deutsche Verlags-Anstalt GmbH. ISBN 0-19-822866-X.
* Wheeler-Bennett, Sir John (2005) *The Nemesis of Power: German Army in Politics, 1918–1945* New York: Palgrave Macmillan Publishing Company.
* Keller, Peter (2014) *"Die Wehrmacht der Deutschen Republik ist die Reichswehr". Die deutsche Armee 1918–1921* Paderborn: Verlag Ferdinand Schöningh.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Axis History Factbook — Reichswehr
* Feldgrau's overview of the Reichswehr
* The Archives of technical Manuals 1900–1945 (includes the Reichswehr-regulations)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 5031652-7
* LCCN: no2010013602
* VIAF: 144652634
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 144652634

 |
**კონდოლის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ კონდოლის ჩრდილოეთით, ვენახებში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 4,7 მ). ნაგებია რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. დაზიანებულია: მონგრეულია ოთხივე კუთხის ზედა ნაწილი, ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ლავგარდანი. შენობოვა დაახლოებით 0,7 მეტრით მიწაშია ჩამჯდარი. 

შესასვლელი დასავლეთიდანაა, იგი აგურითაა გამოყვანილი. შემორჩენილია ორივე წირთხლი და თაღის ჩრდილოეთ ქუსლი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ცენტრშიც შეისრული სარკმელია გაჭრილი, ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედელშია, შესასვლელის ზემოთ. აფსიდში, სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით, თითო, სწორკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ კედელზე, აგურით ნაშენი ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიყრდნობილი. დარბაზი გადახურულია ნახევარ წრიული კამარით, რომელიც, ალაგ-ალაგ, ჩამონგრეულია, იატაკზე კვადრატული აგურია დაგებული.

ეკლესიის ფასადებიდან, მთელ სიმაღლეზე, მხოლოდ დასავლეთ ფასადებიღაა შემორჩენილი. ფასადის ქვედა ნახევარი რიყის ქვისაა და შებათქაშებულია მოყვითალო ფერის კირის წმინდა ხსნარით, რომლიტაც ქვებს შორის დარჩენილი არეებია ამოვსებული, ფასადის ზედა ნახევარი კი ფრონტონიანად მთლიანად აგურისაა, რომელშიც ვერტიკალურად დაყენებული ორ-ორი აგურის თანაბარზომიერი განლაგებით, კვადრული წყობის იმიტაციაა შექმნილი. ამ არეშია მოქცეული სარკმელი. სარკმლის თავზე ჩასმულია ფირუზისფრად მოჭიქული შორენკეცი, რომლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღმავებით, გამოყვანილია მცირე, ტოლმკლავა ჯვრის გამოსახულება. ფასადი დასრულებული იყო აგურის, ორსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომლის მცირე ნაწილი ფრონტონის წვერს შემორჩა. შემორჩენილია ასევე, სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში დადგმული სამრეკლოს აგურითნაწყობი, მრგვალი საფუძველი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 280-281.
რაიხსტაგის შენობა
Reichstag 1995
**რაიხსტაგის შენობა** ბერლინში აგებულ იქნა გერმანიის იმპერიის პარლამენტის — რაიხსტაგის განსათავსებლად. შენობა გაიხსნა 1894 წელს და მასში რაიხსტაგი იმყოფებოდა 1933 წლამდე. 1999 წელს არქიტექტორი ნორმან ფოსტერის პროექტით აღდგენილი შენობა ისევ გახდა გერმანიის პარლამენტის ბინა. ამჟამად გერმნიის პარლამენტს ბუნდესტაგი ჰქვია. რაიხსტაგი როგორც პარლამენტი საფუძველს საღვთო რომის იმპერიიდან იღებს და პარლამენტის მნიშვნელობა ნაცისტების მმართველობის პერიოდში დაკარგა (1933-1945). ამჟამად გერმანულად ტერმინი რაიხსტაგი შენობას მიუთითებს, რომელშიც ბუნდესტაგია განთავსებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
 ***რაიხსტაგი (შენობა)***

* Website of the German parliament
* Panorama Reichstag - Interactive Panorama from the Platz der Republik
* Wrapped *Reichstag* დაარქივებული 2005-02-10 საიტზე Wayback Machine.
* Photo of the Reichstag from 1993 დაარქივებული 2007-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* Learn about the Reichstag's Architecture
* Photos of the Reichstag from 1989 and Photos of the 1945 Battle for the Reichstag.
* Article in Exberliner Magazine [*მკვდარი ბმული*]
* Reichstag and vicinity at dawn, July 1971. From the "Berlin 1969" website.
**რენე ლაფონი** (ფრანგ. René Lafon; დ. 4 აგვისტო, 1899, მერინაკი, ბორდოს ახლოს — გ. 4 თებერვალი, 1974, არკაშონი, ბორდოს ახლოს) — ფრანგი ენათმეცნიერი, ბასკოლოგი, კავკასიოლოგი, ქართველოლოგი. ბორდოს უნივერსიტეტის პროფესორი (1948), საფრანგეთის მხატვრული ლიტერატურის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1952), ბილბაოს აკადემიის წევრი (1956). 1937 წლიდან იკვლევდა კავკასიურ ენებთან ბასკური ენის ნათესაობის საკითხს. 1944 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „ბასკური ზმნის სისტემა მეთექვსმეტე საუკუნეში" (ტ. 1-2). ლაფონს 100-ზე მეტი ნაშრომი ეკუთვნის. მან ქართულიდან ფრანგულ ენაზე თარგმნა აკაკი შანიძის „გრამატიკული სუბიექტი ზოგიერთ გარდაუვალ ზმნასთან ქართულში", ვეფხისტყაოსნის ცალკეული თავები, ვაჟა-ფშაველას „მთის წყარო", აკაკი წერეთლის „სულიკო", ე. წერეთელთან ერთად ირაკლი აბაშიძის „ხმა გოლგოთასთან" და სხვა. სხვადასხვა დროს გამოაქვეყნა რეცენზიები და სტატიები ქართველ მეცნიერთა (აკაკი შანიძე, არნოლდ ჩიქობავა, ქეთევან ლომთათიძე, ი. ცერცვაძე, ბ. ფოჩხუა და სხვა) ნაშრომებზე. 1969 წელს თსუ-ის სამეცნიერო საბჭომ ქართული ენის შესწავლისა და მისი პოპილარიზაციის საქმეში დიდი დამსახურებისათვის ლაფონს თსუ-ის საპატიო დოქტორის წოდება მიანიჭა.

ლიტერატურა
----------

* *თურნავა ს.*, რენე ლაფონი და საქართველო, თბ. 1969;

* *თურნავა ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 144.
**კონდოლის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კონდოლის ცენტრში, წარწერის თანახმად აშენებულია 1817 წელს.

ეკლესია
-------

ძეგლი წარმოადგენს, მოზრდილი ტიპის დარბაზული ფორმის ეკლესიას (18x9,6 მ), რომელსაც დასავლეთიდან ეკვრის ბევრად უფრო მაღალი სამრეკლო. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. აქვს ორი შესასვლელი დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან, ორივე შესასვლელი სწორკუთხაა და გარედან თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული, ორივე შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე, მხედრულით შესრულებული თთ წარწერა ცუდადაა დაცული და სავსებით არ იკითხება. აღმოსავლეთით ნახევარჭრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი ნახევარწრიულთაღოვანი სარკმელი და სამი, მცირე ზომის ნიშაა. მსგავსი სარკმელი ეკლესიაში კიდევ შვიდია, სამი ჩრდილოეთ კედელში, კიდევ სამი სამხრეთში და ერთი დასავლეთ კედელში, რომელიც რომელიც შესასვლელის ზემოთაა გაჭრილი და სამრეკლოს მეორე სართულში გადის. ნიშებიდან, ერთი, თაღოვანი სარკმლის სამხრეთითაა, ორი - ერთი თაროვანი მეორე სწორკუთხა ჩრდილოეთით. თითო თაღოვანი ნიშა გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშია აფსიდის მხრებთან ახლოს. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. კონქის ტაღი ნახევარ წრიულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. 

ეკლესიის დრაბაზის გრძივი კედლები და კამარა, სამი წყვილი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღებით, ოთხ, თანაბარ ნაწილად იყოფა. დასავლეთ კუთხეებშიც თითო პილისტრია, რომლებზეც დაყრდნობილია დასავლეთ კედლის მიმდებარე თაღია დაყრდნობილი. პილასტრები დასრულებულია დაბალი, პროფილის კაპიტელებით. პილასტრებს შორის თთ ყრუ თაღია. შიგნიდან ეკლესია შელესილი და შეთეთრებულია. 
ეკლესიის ფასადებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადია მორთული, აგურის წყობით გამოყვილი, შეღრმავებული ჯვრის გამოსახულება რომელიც წითლაადაა შეღებილი.

სამრეკლო
--------

გეგმით სწორკუთხაა (3,2 x 2,8 მ), სამსართულიანი. ნაგებია მთლიანად აგურით. I და II სართული სამ მხარეს თაღოვანი მალებითაა გახსნილი. თაღები ნახევარწრიული ფორმისაა. ისინი დაყრდნობილია დასავლეთ კუთხეში მდებარე კვადრატების კვეთის ორ ბოძზე და ეკლესიის დასავლეთ კუთხეში გამოყვანილ, ერთსაფეხურიან პილასტრებზე. ბოძები და პილასტრები, ორივე სართულზე, სამსაფეხურიანი კაპიტელებითაა დამრგვალებული. I სართული გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. ხოლო IIდა III სართულები კი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. III სართული ექვსწახნაგაა, ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი ფანჩატურია. იგი შიგნიდან გუმბათოვანი კამარით ხოლო გარედან აგურისავე პირამიდისეული სახურავითაა გადახურული.

გალავანი
--------

ეკლესიას გარს აკრავს რიყის ქვით ნაშენი 2,5 მეტრის სიმაღლის, არაწესიერი მოხაზულობის გალავანი.

სარეაბილიტაციო სამუშაოები
-------------------------

XX საუკუნის ბოლოს ძეგლზე ჩატარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები: ეკლესია გადაიხურა კრამიტით, სამრეკლო - თუნუქით, აღდგა გალავნის დანგრეული ნაწილები და მის დასავლეთ კედელში მოეწყო ჭისკარი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 278-280.
|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **რობერტ მილკინსი** |
| საერთო ინფორმაცია |
| **დაბ. თარიღი:** | 6 მარტი 1976 |
| **დაბ. ადგილი:** | გლოსტერი; ინგლისი |
| **მოქალაქეობა:** | ინგლისის დროშა ინგლისი |
| **პროფესიონალური კარიერა:** | 1995— |
| **უმაღლესი რეიტინგი:** | № 21 |
| **ამჟამინდელი რეიტინგი:** | № 38 |
| **საპრიზო თანხა:** | GB£ 421 725 |
| **უმაღლესი ბრეიკი:** | **147** (მსოფლიო ჩემპიონატი 2006, კვალიფიკაცია) |
| **სენჩერის რაოდენობა:** | 74 |
| **მსოფლიო ჩემპიონატი:** | 1/8 ფინალი (2002) |

**რობერტ მილკინსი** (ინგლ. Robert Milkins; დ. 6 მარტი 1976, გლოსტერი, ინგლისი) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი.

კარიერა
-------

მილკინსი პროფესიონალი 1995 წელს გახდა, მაგრამ მეინ-ტური დატოვა მას შემდეგ, რაც 1996–1997 წლების სეზონზე ტურის მონაწილეების რაოდენობა შემცირდა. თუმცა ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა მეინ-ტურში UK Tour-ზე გამარჯვების შედეგად.

ოთხი სეზონის განმავლობაში ის გამუდმებით იწევდა რეიტინგში და 2001–2002 წლების სეზონზე 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე 1/8 ფინალს მიაღწია. შემდეგი სამი წლის განმავლობაში ის მსოფლიო ჩემპიონატების პირველ რაუნდში თამაშობდა.

პირადი ცხოვრება
---------------

2010 წლის 5 ოქტომბერს რობერტს შვილი შეეძინა. მას ჩარლი დაარქვეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი World Snooker-ზე (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია სნუკერისტის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**რენე შმერლინგი** (გერმ. Rene Schmerling; დ. 5 დეკემბერი, 1901, თბილისი, — გ. 18 თებერვალი, 1967, თბილისი) — გერმანული წარმოშობის ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966).

ბიოგრაფია
---------

ქართული ხელოვნების მკვლევარი რენე შმერლინგი დაიბადა 1901 წლის 5 დეკემბერს. იყო ფერმწერისა და გრაფიკოსის ოსკარ შმერლინგის ქალიშვილი. დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1929 წელს. მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში; 1941 წლიდან იყო ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. მან ფუძემდებლური ნაშრომები შექმნა შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრებისა და ხუროთმოძღვრული დეკორის, ძველი ქართული ქანდაკების, ხელნაწერი წიგნის მხატვრული მორთულობის შესახებ.

რენე შმერლინგი იკვლევდა ქართული პალეოგრაფიის საკითხებს და ქართულ ხელოვნებას. გამოქვეყნებული აქვს აგრეთვე პოპულარული ნაშრომები — გზამკვლევები ძველი ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების შესახებ. მის შრომებს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილ სამეცნიერო ლიტერატურაში.

რენე შმერლინგი ცნობილი იყო როგორც ექსლიბრისის კოლექციონერი. 2013 წელს თბილისში შედგა რენე შმერლინგის ექსლიბრისის უნიკალური კოლექციის გამოფენა, რომელიც მოიცავს ორ ასეულზე მეტ ქართული, სომხური, რუსული და ევროპული ექსლიბრისის საუკეთესო, უნიკალურ ნიმუშებს — XIX საუკუნიდან XX საუკუნის 30-იანი წლების ჩათვლით.

ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი, აკადემიკოსი გიორგი ჩუბინაშვილი ასე ახასიათებდა შმერლინგის მოღვაწეობას:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „რენე შმერლინგის მეცნიერული ინტერესები უაღრესად მრავალმხრივი იყო და ერთნაირად სწვდებოდა როგორც უძველესი ხელოვნების ძეგლებს, ისე თანამედროვე საქართველოს გრაფიკოსთა და მხატვართა ოსტატობას. ყველა ამ ნაშრომისთვის დამახასიათებელია საკითხების ღრმა გაშუქება და ფართო ერუდიცია, მხატვრული ანალიზის სიმახვილე და ამა თუ იმ მოვლენის ზუსტი შეფასება ისტორიულ ასპექტში." |
|  |  |

სქოლიო
------

1. ↑  *ბერიძე ვ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 14.
2. ↑   რენე შმერლინგის ექსლიბრისის უნიკალური კოლექციის გამოფენა გაიმართა
3. ↑  ტომით უცხო და გულით ქართველი ქალბატონი-რენე შმერლინგი
**რაზდორსკოე I** (რუს. Раздорское I) — მრავალფენიანი არქეოლოგიური დასახლება როსტოვის ოლქის უსტ-დონეცკის რაიონის სოფელ რაზდორსკაიის ტერიტორიაზე.

აღწერა
------

როსტოველმა მხარეთმცოდნეებმა ძველი დასახლება ჯერ კიდევ XX საუკუნის 50-იან წლებში აღმოაჩინეს. არქეოლოგიურმა ჯგუფმა ტ. ბელანოვსკის ხელმძღვანელობით, მოახდინა ტერიტორიის შურფირება და 1959 წელს შემთხვევით აღმოაჩინეს შუა ბრინჯაოს ხანის დასაკრძალი მოედანი. 

ხანგრძლივი ძიების შემდეგ 1981 წლის გაზაფხულზე მდინარე დონის მარჯვენა სანაპიროზე აღმოაჩინეს კულტურული ფენების ერთობლიობა. ამავე წელს დაიწყო დასახლების საგულდაგულო გამოკვლევა როსტოვის უნივერსიტეტის ექსპედიციის მიერ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვ. კიაშკო. 

დასახლება ჩამოყალიბდა პატარა ხევის შესართავთან, მოგვიანებით აღნიშნული დასახლება მდინარე დონის გასწვრივ გაიზარდა, მაგრამ თავდაპირველად ჩამოყალიბებულ ცენტრში ხალხი ყოველთვის ცხოვრობდა, ამიტომ დასახლება სავსე იყო კულტურული ფენებით. 

რაზდორსკოე I-ის (იგივე კრასნი-იარი) კულტურული ფენების სისქე 5,5-6 მეტრი იყო. კარგად ჩანს შემდეგი ფენები: ნეოლითური ფენა (ე. წ. ნიჟაროვანი კულტურა), ენეოლითის ფენა (ე. წ. მარიუპოლის კულტურა); განვითარებული ენეოლითის ფენა, გვიანდელი ენეოლითის ფენა (ე. წ. კონსტანტინოვსკის კულტურა); ადრე ბრინჯაოს ხანის ფენა (ე. წ. რეპინის ტიპის); შუა ბრინჯაოს ხანის (ე. წ. კატაკომბური ტიპის); გვიანი ბრინჯაოს ხანის; ადრე რკინის ხანის (ძვ. წ. IV-III სს.), სალტოვო-მაიაცკის კულტურა; კაზაკური (XVIII-XX სს.).

არქეოლოგიური დასახლებები რაკუშეჩნი-იარი და კრასნი-იარი ნეოლითის პერიოდში მშვიდობიანად თანაარსებობდნენ, ხოლო ადრეულ ბრინჯაოს ხანაში კი სხვადასხვა ფაქტორები გამო ძირითადი დასახლება გახდა რაზდორსკოე I, ხოლო კუნძულების დასახლება დაეცა. 

2005 წელს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მატერიალური კულტურის ისტორიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გ. პოპლეევკო, რუსეთის ფუნდამენტალური კვლევების ფონდის გრანტით „დონის არქეოლოგიური საზოგადოების" და ეთნო-არქეოლოგიური კომპლექსის „დაკარგული მსოფლიოს" და ასევე მათი თანამშრომლების ა. ციბრიემისა და ვ. ციბრიემის მონაწილეობით დაიწყეს რაზდორსკოე I-ის გათხრები. გამოიკვლიეს 48 მ² ფართობი. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს სხვადასხვა არექოლოგიური ნივთები ნეოლითისა და ენეოლითის ეპოქიდან. მოპოვებული ნივთები ინახება როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

სქოლიო
------

1. ↑  Кияшко В. Я. «Многослойное поселение Раздорское I на Нижнем Дону», М. Наука, 1987 г. стр. 73.
2. ↑  Раздорское I.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-08-14. ციტირების თარიღი: 2017-10-15.
3. ↑  Полевые исследования экспериментально-трасологической Лаборатории в 2015 г..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-05. ციტირების თარიღი: 2017-10-15.
**პალას-ოტელი** (რუს. Палас-отель) — ძველი ხუთსართულიანი სახლი დონის როსტოვში. XVIII საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი. 

მისამართი: დონის როსტოვი, ბუდიონოვსკის პროსპექტი, სახლი 43/53.

ისტორია
-------

დონის როსტოვში ბუდიონოვსკის გამზირისა და უშკინის ქუჩის გადაკვეთაზე სამსართულიანი სახლი ააგეს 1880-იან წლებში კუშნარიოვის თამბაქოს ფაბრიკისთვის. 1914 წელს „კუშნარიოვის ამხანაგობა" ასლანიდების თამბაქოს ფაბრიკასთან ერთად შეუერთდნენ ასმოლოვის თამბაქოს ფაბრიკას, რომელიც მდებარეობდა ყაზანის (ამჟამად გაზეთის) შესახვევში. 1914-1915 წლებში გადააკეთეს ამპირის არქიტექტურულ სტილში არქიტექტორ არუთიუნ ზაკიევის პროექტის მიხედვით. 

შენობის გადაკეთების შემდეგ მასში სასტუმრო გაიხსნა. სასტუმროში იყო 70 ორ და სამ ადგილიანი ნომრები, დიდი სასადილო დარბაზი. დარბაზის ცენტრში შადრევნით. სასადილოს დარბაზის შესასვლელთან კედელში ჩაყოლებული იყო დიდი აკვარიუმი თევზებით, რომელიც ასევე შედიოდა რესტორნის მენიუში. აკვარიუმის ფართობი იყო 8 კვ. კმ. 

1914 წელს ფეშენებელურ სასტუმრო პალას-ოტელში შეცერდა იმპერატორი ნიკოლოზ II ოჯახთან და ტახტის მემკვიდრესთან ერთად. 

1918 წლის 23 მარტიდან 4 მაისამდე პალას-ოტელში განთავსებული იყო დონის საბჭოთა რესპუბლიკის მთავრობა. 1918 წლის მაისში თეთრების მიერ დონის როსტოვის დაკავების შემდეგ შენობაში კვლავ სასტუმრო გაიხსნა. 1919 წლის 13 ივნისს სასტუმროს ვესტიბიულში მოკლეს ყუბანის რადას ხელმძღვანელი ნიკოლაი რაიბოვოლი. 

1920 წელს შენობაში განათავსეს პირველი ცხეონასანი არმიის შტაბი. მოგვიანებით კი, ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქი. 

თანამედროვე ეტაპზე შენობა გადაკეთებულია. დააშენეს ორი სართული დაგანათავსეს ფედერალური სახელმწიფო დაწესებულება - რუსეთის ფედერაციის თავდაცვის სამინისტროს სამხრეთ რეგიონული დეპარტამენტის სამართლებრივი უზრუნველყოფა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Столица Белого движения.
* Палас-отель

სქოლიო
------

1. ↑  г. Ростов-на-Дону, пр-т Буденновский, д. 43.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-02. ციტირების თარიღი: 2017-02-21.
**კონდოლის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კონდოლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 0,5 კილომეტრზე. ეკლესია აშენებულია 1860 წელს.

ეკლესია დარბაზულია, ნახევარწრიული აფსიდით, რომელიც გეგმის სწორკუთხედის ფარგლებშია მოქცეული. საშენი მასალა ორგვარია: რიყის წვრილი ქვა და ქართული აგური. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. კამარა, კონი, საბჯენი თაღები. კარ-სარკმელთა თაღები, გარეთა კუთხეები და ფასადთა დეკორატიული ელემენტები.

შესასვლელი დასავლეთითაა. კარი შეისრულთაღოვანია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც დადაბლებული ფორმის კონქითაა გადახურული. კონქის თაღი აფსიდას მხრებს ჩეულებიასამებრ არ ერწყმის, არამედ მცირე კუთხით, რის გამოც მათ საზღვარზე ჰორიზონტალური ხაზია შექმნილი. აფსიდის ცენტრში მაღალი, ნახევარწრიულთაღოვანი, ძლიერ დახრილი ძირის მქონე სარკმელი ჩრდილოეთითაა, ხოლო ერთი სამხრეთითაა კედლის დასავლეთ ნაწილში. აფსიდში, სარკმლის აქეთ-იქით, თითო შეისრულთაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. ერთი ნიშა სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია. აფსიდის შუაში შემორჩენილია ოთხწახნაგა ტრაპეზის მცირე ნაწილი. 

ეკლესიის გრძივი კედლების შუაში და დასვალეთ კუთხეებთან გამოყოფილია თითო, მარტივი პილასტრი, რომლებსაც ნახევარრიული საბჯენი თაღები ეყრდნობა. ნახევარწრიულია კამარაც. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა. ამჟამად ნალესობა მხოლოდ კედლებს შემორჩათ.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 284.
**პლუმების ტექტონიკა**, **პლუმ-ტექტონიკა** — გეომეცნიერების თეორია, რომლის თანახმად დედამიწის მანტიაში არსებობს პლუმები — ცხელი მანტიური ნაკადები, რომლებიც დედამიწის ზედაპირთან მიახლოებისას, კერძოდ, დედამიწის ქერქსა და ზედა მანტიაში ქმნიან ლღობის კერებსა და განსაზღვრული გეოქიმიური ტიპების ვულკანიზმს, რასაც თან სდევს ბაზალტების ხანმოკლე ამონთხევა ან ვულკანთა ჯაჭვების წარმოქმნა. პლუმების ტექტონიკა წარმოადგენს დედამიწის ლითოსფეროში არსებული მაგმური და ტექტონიკური პროცესების ერთობლიობას, რომელიც განპირობებულია მასზე მანტიური პლუმების ზემოქმედებითა და აგრეთვე გეოლოგიური კონცეფციით, რომელიც ხსნის ამ პროცესებს. პლუმების ტექტონიკის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილია ეგრეთ წოდებული პლუმური მაგმატიზმი, რომელიც შეიცავს ინტრუზიას დედამიწის ქერქისა და მანტიის საზღვრის გასწვრივ და დედამიწის ქერქში, ბაზალტების (ხშირად ტუტე შედგენილობის) ამონთხევას ზედაპირზე.

ლითოსფერული ფილების კონტინენტური ნაწილის ფარგლებში მანტიური პლუმის თავზე წარმოიქმნება ტრაპული პროვინციები; ფილების ოკეანურ ნაწილში — შიდაფილური ოკეანური ბაზალტური პლატო დედამიწის ქერქის გაზრდილი სიმძლავრით ან წყალქვეშა ვულკანებისა და ვულკანური კუნძულების ჯაჭვებით. მანტიური პლუმების აზევებას უკავშირებენ კონტინენტის პასიური კიდის წარმოქმნას. პლუმების ტექტონიკის გამოვლინება დიდ როლს თამაშობს კონტინენტური და ოკეანური ლითოსფეროს მასების შეზრდაში. გარდა ამისა, პლუმების ტექტონიკას მიაკუთვნებენ ზოგიერთ შიდაფილურ ტექტონიკურ პროცესს, მათ შორის დედამიწის ქერქის შიდაფილურ აზევებებსა და კონტინენტურ რიფტულ სისტემებს.

მანტიური პლუმების აზევება საბოლოო ჯამში ხელს უწყობს ლითოსფერული ფილების გაპობასა და სპრედინგის ღერძის წარმოქმნას. შესაძლოა, რომ მანტიური პლუმები არსებით გავლენას ახდენენ კონვექციური უჯრედების გარდაქმნაზე დედამიწის მანტიაში. პლუმების ტექტონიკა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს დედამიწის გეოდინამიკაში პალეოარქეულიდან მოყოლებული, შესაძლოა, უფრო ადრეული დროიდანაც. ჩვეულებრივ, ითვლება, რომ გლობალური მანტიური კონვექცია, რომელიც წარმოადგენს ლითოსფერული ფილების მოძრაობის მთავარ მექანიზმს და მანტიური პლუმების აზევება არსებობს ერთდროულად და პლუმების ტექტონიკა ავსებს ფილების ტექტონიკას. რიგი მკვლევრის აზრით, ფილების ტექტონიკა და პლუმების ტექტონიკა დროში ცვლიან ერთმანეთს.

მზის სისტემის სხვა პლანეტებზე — კერძოდ მარსსა და ვენერაზე არ არის ფილების ტექტონიკა, თუმცა სამაგიეროდ გვხვდება პლუმების ტექტონიკის სხვადასხვა გამოვლინებები. პლუმების ტექტონიკის კონცეფციის ავტორია იაპონელი მეცნიერი მარუიამა სიგენორი.

სქოლიო
------

1. ↑  Плюм-тектоника — Башкирская энциклопедия[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  Лобковский Л.И. Никишин А.М. Хаин В.Е.. *Современные проблемы геотектоники и геодинамики*. Москва,   გვ. 612, 2004.
3. 1 2  тектоника плюмов — большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-07-24. ციტირების თარიღი: 2019-09-10.
4. ↑  Hiromoto Nakazawa. *Darwinian Evolution of Molecules : Physical and Earth-Historical Perspective of the Origin of Life*. Singapore, Singapore:  Springer Verlag, Singapore,   გვ. 143, 2018.
**კატალონიის 2017 წლის კრიზისი**, ასევე ცნობილი როგორც **ესპანეთის 2017 წლის კონსტიტუციური კრიზისი** — პოლიტიკური კრიზისი ესპანეთში, რომელის მთავარი თემა კატალონიის დამოუკიდებლობა იყო. 2017 წლის 1 ოქტომბერს კატალონიაში ჩატარდა დემოუკიდებლობის რეფერენდუმი, სადაც 90,2 პროცენტმა კატალონიის ესპანეთისგან განცალკევებას დაუჭირა მხარი. ამასთანავე, რეფერენდუმში მოსახლეობის მხოლოდ 42,3 პროცენტმა მიიღო მონაწილეობა. 10 ოქტომბერს კატალონიის ჟენერალიტეტმა რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით მიიღო დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. 27 ოქტომბერს კატალონიის რეგიონულმა პარლამენტმა ხმების 52 პროცენტით დაამტკიცა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია და მაშასადამე გამოაცხადა კატალონიის რესპუბლიკის შექმნა.    28 ოქტომბერს ესპანეთის სენატმა აამოქმედა კონსტიტუციის 155-ე მუხლი, შეაჩერა კატალონიის ავტონომიური სტატუსი და დაშალა კატალონიის ჟენერალიტეტი. 31 ოქტომბერს ესპანეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ კატალონიის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადება არაკონსტიტუციურად ცნო.

2017 წლის 30 ოქტომბერს ესაპანეთის გენერალურმა პროკურორმა დაიწყო სისხლის სამართლებრივი დევნა ამბოხების ორგანიზებისა და კორუფციულ გარიგებებში მონაწილების ბრალდებით კატალონიის ჟერენერალიტეტის პრეზიდენტ კარლეს პუჩდემონისა და სხვა 13 საჯარო მოხელის წინააღმდეგ. მათ მოახერხეს ესპანეთის დატოვება და ბრიუსელში გაქცევა, საიდანაც კატალონიის სეპარატისტულად განწყობილ მოსახლეობას არაძალადობრივი წინააღმდეგობისკენ მოუწოდებდნენ.

სქოლიო
------

1. ↑  როგორ ჩატარდა რეფერენდუმი კატალონიაში..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-12-10. ციტირების თარიღი: 2019-02-03.
2. ↑  კატალონიის პარლამენტმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
3. ↑  კატალონიის პარლამენტმა ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
4. ↑  კატალონიის პარლამენტმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
სან-ფრანცისკოში მომხდარი მიწისძვრის შემდეგ. 1906 წელი.
**კატასტროფა** (ძვ. ბერძნ. καταστροφή — გადატრიალება, ჩამოგდება, სიკვდილი) — ბუნებრივი ან ტექტოგენური საგანგებო მდგომარეობის შედეგად წარმოქმნილი მოვლენები, რომელსაც თან სდევს ადამიანთა მსხვერპლი ან რაიმე გამოუსწორებელი შედეგი ამა თუ იმ ობიექტის ისტორიაში. ტერმინი კატასტროფა მეცნიერებაში დაამკვიდრა ფრანგმა მათემატიკოსმა რენე ტომმა. განისაზღვრება როგორც ტრაგიკული მოვლენა, რომელიც მიწისძვრის, წყალდიდობის, კატასტროფული ავარიის, ხანძრისა და აფეთქების შემდეგ გამომდინარეობს. ეს ცნება ასე განისაზღვრება: ობიექტის ხარისხობრივი ცვლილება ამ ობიექტზე მოქმედი პარამეტრების თანაბარი, თანდათანობითი ცვლილებებისას. ჟორჟ კიუვიემ განავითარა „კატასტროფების თეორია" — ცოცხალი ორგანიზმების ფორმების ცვალებადობის ახსნა გლობალური კატასტროფებით და ახალი ღვთაებრივი შემოქმედებითი აქტებით. არსებობს გაგება ეკოლოგიური კატასტროფა, რომელიც გულისხმობს 1) ბუნებრივ ანომალიას; 2) ატომური ელექტროსადგურის, ტანკერის და სხვა ავარიას; 3) სასიცოცხლო გარემოში ანთროპოგენურ საზიანო ჩარევას. ფართოდ არის ცნობილი მაგალითად ჩერნობილის კატასტროფა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Disaster Roundtable დაარქივებული 2008-10-16 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* UN-SPIDER დაარქივებული 2020-05-13 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  კატასტროფა — ენციკლოპედიური ლექსიკონი
2. ↑  ეკოლოგიური კატასტროფა — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები