recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ენციკლოპედია ესპასა
**ენციკლოპედია ესპასა** (ესპ. **Enciclopedia Espasa**) — ოფიციალური სახელწოდება: ესპ: Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — ევროპულ-ამერიკული უნივერსალური ილუსტრირებული ენციკლოპედია.

უმსხვილესი ესპანურენოვანი უნივერსალური ენციკლოპედია. გამოიცა ესპანურ ენაზე XX საუკუნის პირველ მესამედში (1908-1930). გამოცემა გამომცემლობა Editorial Espasa-მ დაიწყო, რომელიც 1860 წელს José Espasa Anguera-მ დააფუძნა. 1926 წლიდან ახალი მეპატრონის მოსვლისთანავე გამომცემლობას Editorial Espasa-Calpe დაერქვა; ენციკლოპედიაც სწორედ ამ ორივე სახელით იწოდება — Espasa ანდაც Espasa-Calpe.
შემადგენლობა: 72 ტექსტუალური ტომი, №1-დან №70-მდე დანომრილი; ორ-ორი წიგნი აქვს მე-18 (ნაწ. I: Dem-Dir, ნაწ. II: Dis-Ecz) და 28-ე ტომს (ნაწ. I: Ho-Insus, ნაწ. II: Int-Kz). ესპანეთს სრულად ეთმობა 21-ე ტომი. 1930–33 წლების მანძილზე ათტომიანი დანართი გამოვიდა, სადაც თავდაპირველი გამოცემების აქტუალური სტატიები იყო შეტანილი. 
გვერდების რაოდენობათა პარამეტრებით (105 ათასი) და სიტყვათა რაოდენობით (165,2 მლნ.) „ენციკლოპედია ესპასა" 1986 წელს გინესის რეკორდებისს წიგნში მოხვდა როგორც ყველაზე გრძელი ენციკლოპედია არსებულთა შორის. იტალიურ ენციკლოპედიასა და ენციკლოპედია ბრიტანიკას მე-11 გამოცემებთან ერთად მსოფლიოში უმსხვილესი ენციკლოპედიური გამოცემაა.

#### ტომები

1. A-ACD
2. ACE-ADZ
3. AE-ALAK
4. ALAL-ALLY
5. AM-ARCH
6. ARD-AZZ
7. B-BELL
8. BEM-BONF
9. BONG-BZ
10. C-CANAJ
11. CANAL-CARZ
12. CAS-CG
13. CI-COLD
14. COLE-CONST
15. CONST-CRAZ
16. CRE-CHARG
17. CHARI-DELLW
18. PT.1 DEM-DIR / PT.2 DIS-ECZ
19. ECH-ENRE
20. ENRI-ESPAN
21. ESPANA
22. ESPANA-EZZ
23. F-FLAMEZ
24. FLAMI-FUH
25. FUI-GIBZ
26. GIC-GUAZ
27. GUB-HN
28. PT.1 HO-INSUS / PT.2 INT-KZ
29. L-LEON
30. LEONA-LOMZ
31. LON-MADZ
32. MAE-MARH
33. MARI-MECH
34. MED-MICZ
35. MICH-MOMZ
36. MON-MTZ
37. MU-NEBY
38. NEC-NULLY
39. NUM-OQU
40. OR-PAKU
41. PAL-PAROZ
42. PARE-PEKZ
43. PEL-PESZ
44. PET-PIRZ
45. PIS-POLN
46. POLO-PREDZ
47. PREE-PTZ
48. PU-QW
49. R-REEZ
50. REF-REUZ
51. REV-ROM
52. ROMA-SAINT
53. SAINTE-StaCRUZ
54. StaCUBICIA-SELH
55. SELI-SIEZ
56. SIF-SOL
57. SOLA-SUBN
58. SUBO-TALASZ
59. TALAT-TELD
60. TELE-TERZ
61. TES-TIRN
62. TIRO-TOUM
63. TOUN-TRAZ
64. TRE-TUMZ
65. TUN-URZ
66. U.S.-VAREZ
67. VARF-VERQ
68. VERR-VINIE
69. VINIF-WEF
70. WEG-ZZ

### დანართები

1. A-BECH
2. BED-CEO
3. CER-DEM
4. DEN-EZT
5. F-HOK
6. HOL-MARCH
7. MARD-OZ
8. P-REE
9. REF-SZ
10. T-ZYX

### დანამატები

1. 1934
2. 1935
3. 1936-39 PRIMERA PARTE / 1936-39 SEGUNDA PARTE
4. 1940-41
5. 1942-44
6. 1945-48
7. 1949-52
8. 1953-54
9. 1955-56
10. 1957-58
11. 1959-60
12. 1961-62
13. 1963-64
14. 1965-66
15. 1967-68
16. 1969-70
17. 1971-72
18. 1973-74
19. 1975-76
20. 1977-78
21. 1979-80
22. 1981-82
23. 1983-84
24. 1985-86
25. 1987-88
26. 1989-90
27. 1991-92
28. 1993-94
29. 1995-96
30. 1997-98
31. 1999-2000
32. 2001-02
33. 2003-2004
34. El siglo de la Espasa

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით
**ედი გიუმბეზი** (აზერ. Yeddi Gümbəz — შვიდი გუმბათი, ან შვიდი აკლდამა) — სასაფლაო და მავზოლეუმების ჯგუფი, შირვანის შაჰების მისაძინებელი, ქალაქ შემახიდან დასავლეთით 1,5 კმ. დაშორებით, აზერბაიჯანში. შენარჩუნდა ოთხი მავზოლეუმი. სასაფლაო „ედი გიუმბეზი" მდებარეობს გორაკზე, შახამდანის სასაფლაოდან 200 მეტრის მოშორებით. თავისი დასახელება მიიღო შვიდი მავზოლეუმისგამო, რომლებშიც განსვენებულნი არიან შემახის ხზანები XVIII—XIX საუკუნეებში.

გადარჩენილი მავზოლეუმებიდან ყველაზე უძველესი 1810 წლით არის დათარიღებული, რაზეც მეტყველებს შესასვლელ კარებზე გამოკვეთილი წარწერა. თავის გეგმაში მავზოლეუმებს გააჩნიათ რვაკუთხა ფორმები. შიდა კიდეები მოპირკეთებულია და გადაფარებულნი არიან ისრისებური ფორით. რვაკუთხედები სტალაქტიდების მეშვეობით გარდაიქმნებიან თექვსმეტკუთხედებად, რომლებიც იზრდებიან გუმბათის წრეწირში კუთხოვანეების საშუალებით. მავზოლეუმები როგორც გარედან ასევე შიგნიდან მოპირკეთებულნი არიან თეთრი ქვით. 

№ 7 მავზოლეუმი მიეკუთვნება უკანასკნელი შირვანის ხან მუსტაფა -ხანის ოჯახს. აქ დაკრძალულნი არიან მუსტაფა -ხანის შვილი აზად-ხანი და ნუხ-ბეგის ქალიშვილი (იქიდან გამომდინარე, რომ ორივენი ერთ მავზოლეუმში არიან დაკრძალულნი, ისტორიკოსი სიმა ქერიმზადე არ გამორიცხავს ნათესავურ კავშირს). მავზოლეუმის შიდა კედლებზე გაკეთებული წარწერების საფუძველზე, ქერიმზადე ვარაუდობს, რომ იგი აშენებულია 1865—1867 წლებში.

სასაფლაოზე დაკრძალულია XIX-დასაწყისის XX საუკუნეების პოეტ-სატირიკოსი მირზა ალექპერ ზადე საბირი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ედი გიუმბეზი"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  Джидди Г. А. Средневековый город Шемахы (IX—XVII века). — Б.: Элм, 1981. — С. 106. — 174 с.
2. ↑  Керимзаде, 1968, с. 92.
3. ↑  Азиз Мирахмедов. Плачущий смехач. Жизнь и творчество М. А. Сабира. — Баку: Художественная литература, 1989. — С. 42. — 317 с.
**ედილბაევის ცხვარი**, *ედილბაევური ცხვარი* ან *ედილბაის ცხვარი* — სახორცე-საქონე მიმართულების დუმიანი უხეშმატყლიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია ნახევარუდაბნოსა და სტეპის საძოვრების პირობებში ვოლგისა და ურალის შუამდინარეთში (დღ. ყაზახეთი) XIX საუკუნის ბოლოს მესაქონლე ყაზახების მიერ ხალხური სელექციის გზით — ყაზახური დუმიანი ცხვრების შეჯვარებით ასტრახანულ უხეშმატყლიან ცხვრებთან. შემდეგ შეირჩა ის ცხოველები, რომლებიც უფრო შეეგუვნენ მომთაბარე მეცხვარეობის ბუნებრივ-კლიმატურ პირობებს. ერკემალიც და ნერბიც ქოლიკია. ერკემალი იწონის 100–120 კგ-ს, ზოგჯერ 160 კგ-მდე; ნერბი — 65–75 კგ-მდე, ზოგჯერ 115 კგ-მდე. აქვს დიდი ცხვირკუზიანი თავი, გრძელი კისერი, ფართო და ღრმა ტანი დიდი დუმით. ერკემალი ზრდის დიდი ენერგიითა და მალმწიფადობით გამოირჩევა. ნაკლავის გამოსავალია 50–55%; 6–7 თვის ბატკნის ხორცი ქონის გარეშე 20–25 კგ-ია. მატყლი უპირატესად წითური, მურა, შავია; გვხვდება თეთრ- ან რუხმატყლიანი ცხვრები. თივთიკის სიგრძეა დაახლ. 15 სმ, მატყლი შეიცავს 52–56% თივთიკს; ერკემლის ნაპარსი ორ კრეჭვაზე 3,5 კგ-ია, ნერბისა 2,3–2,6 კგ; იყენებენ ხალიჩების მოსაქსოვად. ნაყოფიერება 110–120 ბატკანია 100 ნერბზე. წლიური მონაწველი 160 ლ, რძის ცხიმიანობა 5,8%. ძირითადად აშენებენ ყაზახეთის ტერიტორიაზე, ქვემო ვოლგისპირეთსა და ყალმუხეთში.

ლიტერატურა
----------

* *Попов И. Н.*, Эдильбаевская овца, А.-А. 1951;
* Овцеводство, под ред. *Г. Р. Литовченко* и *П. А. Есаулова*. т. 2, М. 1972;
* ედილბაევის ცხვარი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ. III გამოც. მოსკ.: გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია", 1969.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  *ეროხინი ა. ი.*, ედილბაევის ცხვარი დაარქივებული 2019-05-18 საიტზე Wayback Machine.  // დიდი რუსული ენციკლოპედია [35 ტომად], მთ. რედ. ოსიპოვი ი. ს. მოსკ.: გამომც. დიდი რუსული ენციკლოპედია, 2004–2017.
**ეპიფან კოვტიუხი** (რუს. Ковтюх, Епифан Иович დ. 1890 — გ. 1938) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გიორგის ჯვრის კავალერი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სამხედრო სასწავლებლის პრაპორშჩიკთა სკოლა. იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე, ნავაგინსკის ქვეითი პოლკის შემადგენლობაში. მიაღწია შტაბს-კაპიტნის წოდებას. 1918 წლიდან გახდა რსდმპ წევრი, ბოლშევიკი. მეთაურობდა წითელგვარდიულ რაზმს ყუბანში, იბრძოდა თეთრგვარდიელთა წინააღმდეგ ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1918 წლის 27 აგვისტოს არჩეულ იქნა ტამანის არმიის პირველი კოლონის ფროსად და არმიის სარდლის მოადგილედ. იმავე წლის ოქტომბერ-დეკემბერში იყო ტამანის არმიის სარდალი. 1919 წლის სექტემბრიდან იყო ტამანის 48-ე დივიზიის მეთაური. 1920 წლის იანვარში დაინიშნა შერეული ცხენოსანი კორპუსის სარდლად. 1920 წლის აგვისტოდან იყო ქალაქ ეკატერინოდარის გარნიზონის უფროსი. 1922 წელს დაამთავრა მუშურ-გლეხური წითელი არმიის აკადემია. 1936 წლიდან იყო წითელი არმიის ინსპექტორი და ბელორუსის სამხედრო ოლქის სარდლის მოადგილე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Биография на сайте ХРОНОС
* Родословная на сайте Родовод
იოანე ღვთისმეტყველი
**ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (მესამე)** — წმინდა იოანეს მესამე ეპისტოლე, რომლითაც მან მიმართა თავის თანამემამულეებს, ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელ ყველა მორწმუნეს ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ავტორი არის იოანე მახარებელი, რომლის კალამს აგრეთვე ეკუთვნის ოთხთავის ერთ–ერთი წიგნი – იოანეს სახარება. მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ იოანე ღვთისმეტყველადაც.

ეპისტოლე შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში და წარმოადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა ერთ–ერთ წერილს (ეპისტოლეს).

ეპისტოლეს შინაარსი
------------------

მესამე ეპისტოლე შედგება ერთი თავისაგან. იოანე ღვთისმეტყველის მესამე ეპისტოლე უფრო პირადული ხასიათისაა, ვიდრე პირველი ორი. იგი ასევე გამიზნულია ეკლესიის მთლიანობის შესანარჩუნებლად, ხაზგასმულია ცალკეულ ხუცესთა სხვა ხუცესებზე თვითამაღლების ბოროტება, აღნიშნულია მორწმუნეთა დაყოფა სასულიერო და საერო პირებად. მესამე ეპისტოლეში ლაპარაკია ყოველი ადამიანის, როგორც ადგილობრივი ეკლესიის წევრის, პირადი მოვალეობის შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიბლია
* ახალი აღთქმა
* იოანე მოციქულის ეპისტოლე (მესამე)
* აუდიო–ვერსია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახალი აღთქმა |
| --- |
|  |
| ოთხი სახარება | 
* მათეს
* მარკოზის
* ლუკას
* იოანეს
 |
|  |
| მოციქულები | 
მოციქულთა საქმე |
|  |
| ეპისტოლეები | 
* გალატელთა
* ებრაელთა
* ეფესელთა
* 1 თესალონიკელთა
* 2 თესალონიკელთა
* კოლასელთა
* 1 კორინთელთა
* 2 კორინთელთა
* რომაელთა
* 1 ტიმოთეს
* 2 ტიმოთეს
* ტიტეს
* ფილიმონის
* ფილიპელთა
* წმ. მოციქულისა იაკობისი
* წმ. მოციქულისა იოანესი (პირველი)
* წმ. მოციქულისა იოანესი (მეორე)
* წმ. მოციქულისა იოანესი (მესამე)
* წმ. მოციქულისა იუდასი
* წმ. მოციქულისა პეტრესი (პირველი)
* წმ. მოციქულისა პეტრესი (მეორე)
 |
|  |
| გამოცხადება | 
გამოცხადება იოანესი |

 |
**ეპიფანე ალექსის ძე კვანტალიანი** (დ. 1889, სოფ. კულაში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი ბოლშევიკი, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გლეხის ოჯახში. იყო მუშა. 1906 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. 1911-1917 წლებში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გასახლებული კავკასიიდან. 1917 წლიდან რევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა ტომსკსა და ბაქოში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს, 1918 წელს იყო კავკასიის წითელი არმიის შეიარაღების კომისარი, სამხრეთის ფრონტის მე-8 არმიის საარტილერიო მომარაგების კომისარი. 1919-1920 წლებში იატაკქვეშა პარტიულ სამუშაოებზე იყო ბაქოში. 1921 წელს იყო აზერბაიჯანის სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილე, 1922 წელს — შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის მთავარი სამმართველოს უფროსი და, შეთავსებით, აზერბაიჯანის სსრ იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე. 1922 წლის აპრილში დაინიშნა საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილედ, იმავე წლის ნოემბერში — საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიის თავმჯდომარედ და ამიერკავკასიის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1926 წლის სექტემბერიდან იყო საქართველოს სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს თავმჯდომარე და, იმავდროულად (1924 წლის აგვისტოდან), ამიერკავკასიაში გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკურო სამმართველოს სრულუფლებიანი წარმომადგენლის მოადგილე. კვანტალიანი იყო საქართველოში ანტისაბჭოთა ოპოზიციის დევნის, 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის და პოლიტიკური რეპრესიების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 

1926 წლის დეკემბერში უშიშროების ორგანოებში დაკავებულ თანამდებობებზე ლავრენტი ბერიამ ჩაანაცვლა, კვანტალიანი კი დაინიშნა ამიერკავკასიის სფსრ ფოსტისა და ტელეგრაფის ხელმძღვანელად (1926-1931). 1933 წლის ოქტომბრიდან იყო ამიერკავკასიის მსუბუქი მრეწველობის სახალხო კომისარი, 1934 წლის დეკემბრიდან — ამიერკავკასიის ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარი, 1935 წლის აგვისტოდან — ამიერკავკასიის რკინიგზის უფროსის მოადგილე. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წლის ოქტომბერში დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს. დაჯილდოებული იყო აზერბაიჯანის სსრ წითელი დროშის (1920), საქართველოს სსრ წითელი დროშის (1923), წითელი დროშის (1924) და ამიერკავკასიის სფსრ შრომის წითელი დროშის (1932) ორდენებით, საპატიო ნიშნებით.

ლიტერატურა
----------

* Щит и меч Советского Союза. Краткие биографии руководителей органов государственной безопасности СССР и союзных республик (декабрь 19822 - дкабрь 1991 гг.) / Тумшис М. - 2016. - ISBN 978-5-91244-161-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კვანტალიანი ეპიფანე ალექსის ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საერთაშორისო საზოგადოება „მემორიალი", საქართველოში შვეიცარიის საელჩო. - 2013.
**ეპსლი ჩერი-გარარდი** — ბრიტანელი პოლარეთში მოგზაური, რობერტ სკოტის 1910-1913 წლების ექსპედიციის წევრი. ცნობილია თავისი მემუარებით „ყველაზე საშინელი მოგზაურობა მსოფლიოში" (ინგლ. The Worst Journey in the World, 1922), რომლებშიც აღწერილია ექსპედიციის მსვლელობა.

ადრეული ბიოგრაფია
-----------------

დაიბადა გენერალ-მაიორ ეპსლი ჩერის ოჯახში, რომელიც 1901 წელს იკავებდა ჰერტფორდშირის უმაღლესი შერიფის პოსტს. დაამთავრა კოლეჯი ვინჩესტერში და პრესტიჟული კრაისტ-ჩერჩის კოლეჯი (ოქსფორდის უნივერსიტეტი), სადაც მოისმინა კლასიკური და უახლესი ისტორიის კურსები. ორმაგი გვარი — ჩერი-გარარდი მიიღო მამისგან, რომელსაც გადაეცა დიდი მამულები უიტჰემპსტედთან (ჰერტფორდშირი). 1907 წელს თავისი ბიძის — ცნობილი გამომცემელი რ. სმიტის მეშვეობით, ჩერი-გარარდმა შოტლანდიაში ნადირობისას გაიცნო რობერტ სკოტი და ედუარდ ადრიან უილსონი, რომლებიც ანტარქტიკული ექსპედიციის გეგმებზე მსჯელობდნენ:45. 1909 წელს მან უილსონს მიმართა ექსპედიციის სამეცნიერო შტატში გაწევრიანების თხოვნით, მაგრამ უარი მიიღო. მაშინ 1910 წლის აპრილში მან ექსპედიციის ფონდში 1000 ფუნტი გადარიცხა და გაწევრიანდა სანაპირო პარტიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „The Worst Journey in the World" — Project Gutenberg-ზე
* Apsley Cherry-Garrard — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* Review of Sara Wheeler’s biography
* Review of *The Worst Journey in the World* at The Open Critic
* The Worst Journey in the World (BBC Radio 4 adaptation)

სქოლიო
------

1. ↑  *Черри-Гаррард, Эпсли.*, Самое ужасное путешествие / Пер. Р. М. Солодовник, Л.: Гидрометеоиздат, 1991, ISBN 5-286-00326-5.
**ელზა და კონსეისაო სუარესი** (ბრაზ.-პორტ. Elza da Conceição Soares; დ. 23 ივნისი, 1937, რიო-დე-ჟანეირო — გ. 20 იანვარი, 2022 იქვე) — სამბას სტილის ბრაზილიელი მომღერალი, ზოგჯერ მოიხსენიება, როგორც „სამბას დედოფალი".

დაიბადა 1937 წელს, რიო-დე-ჟანეიროს ფაველაში. 16 წლისამ მოიგო მუსიკალური კონკურსი. რამდენიმე წლის განმავლობაში გამოდიოდა კრუნერად ჰოაკიმ ჰელის ჯგუფში, შემდეგ მოგზაურობდა სხვა მუსიკოსებთან ერთად. მისი პირველი ჰიტი გახდა „Se Acaso Você Chegasse" (1959), შემდეგ წელს ჩაწერა ამავე სახელწოდების სადებიუტო ალბომი.

1962 წელს გაემგზავრა ჩილეში, მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატში მონაწილე ბრაზილიის ნაკრების მხარდასაჭერად, სადაც ერთ-ერთ საღამოზე გაიცნო გარინჩა. როდესაც გარინჩა მეუღლეს გაშორდა, მან და ელზამ იქორწინეს. მოგვიანებით შეეძინათ ვაჟი — მანუელ დოს სანტოს გარინჩა ჟუნიორი, რომელიც 10 წლის ასაკში ავტოკატასტროფაში დაიღუპა. 1977 წელს ელზა და გარინჩა ერთმანეთს დაშორდნენ. ელზას კარიერული აღმასვლა 1950-იან წლებში დაიწყო, პიკი 1960-იან წლებში იყო, როდესაც მან რამდენიმე ჰიტი და წარმატებული ალბომი გამოუშვა.

ლიტერატურა
----------

* *José Louzeiro*, Elza Soares: Cantando para não enlouquecer, São Paulo: Editora Globo, 1997, ISBN 85-250-2415-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელზას სუარესის ბიოგრაფია



1. ↑
2. ↑
**ელჩინ იაშარ ოღლუ აზიზოვი** (აზერ. Elçin Yaşar oğlu Əzizov) — აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერალი (ბარიტონი), დიდი თეატრის სოლისტი (2008 წლიდან). აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), პირველი აზერბაიჯანელი, რომელიც დიდი თეატრის სოლისტი გახდა.

ბიოგრაფია
---------

ელჩინ აზიზოვი 1975 წელს ბაქოში დაიბადა.

1992 წლის 4 აპრილს, როცა აზიზი 16 წლის იყო მონაწილეობდა მხიარულთა და საზრიანთა კლუბში, რომელიც ბაქოში ჩატარდა. ჟიურის შემადგენლობაში იმყოფებოდა ანარ მამედხანოვი, გუნდ „ბაქოელი ბიჭების" კაპიტანი. მას მოეწონა აზიზოვის გამოსვლა და თამაშის დასრულების შემდეგ იგი ელჩინთან მივიდა და უთხრა: „8 აპრილს ჩვენთან ერთად მოფრინავ მოსკოვში". იმ წელს „ბაქოელი ბიჭები" მანსანკანის უმაღლესი ლიგის გამარჯვებულები, ხოლო 1993 წელს ლიგის ფინალისტები გახდნენ. ისინი ბრძოლის დროს აღდარაში ჯარისჯაცებს ჰოსპიტალში კონცერტებს უმართავდნენ.

1993 წელს აზიზოვი აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში შევიდა, რომელიც 1997 წელს „კინოს რეჟისორის" სპეციალობით დაამთვარა. 90-იანი წლების ბოლოს მრავალ სარეკლამო რგოლშია გადაღებული. 2000 წელს გუნდი „ბაქოელი ბიჭები", რომლის შემადგენლობაში ელჩინ აზიზოვიც იყო სუპერთასისა და „XX საუკუნის საუკეთესო გუნდის" წოდების მფლობელი გახდა.

აზიზოვი ჰეიდარ ალიევის ცენტრის სცენაზე, 2019 წლის 11 მაისი
2005 წლის აგვისტოში იგი შედის კონსერვატორია „მოცარტეუმის" საზაფხულო აკადემიაში (ზალცბურგი, რიჩარდ მილერის კლასი), ხოლო 2006 – 2007 წლებში მეცადინეობდა ალესანდრო მიშაშთან. 2005 – 2007 წლებში სტაჟირებდა ბაქოს მუსიკალური აკადემიის საოპერო სტუდიაში, სადაც აზად ალიევის ხელმძღვანელობით მეცადინეობდა. 2007 წლიდან გალინა ვიშნევსკაიას საოპერო სიმღერის ცენტრის სტაჟიორი და სოლისტია (პედაგოგი ბადრი მაისურაძე), სადაც დებიუტი ჰქონდა ესკამილიოს პარტიით (ბიეზეს „კარმენი").
2008 წლიდან მოსკოვის დიდი თეატრის საოპერო ჯგუფის წევრია.
2011 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით ელჩინ აზიზოვს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა.
2018 წლის 27 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის განკარგულებით ელჩინ აზიზოვს „აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისათვის" აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება მიენიჭა.
ელჩინ აზიზოვი აგრეთვე გადაღებულია ფილმებში (აზერბაიჯანში, რუსეთსა და თურქეთში). ამ ყველაფერთან ერთად იგი რამდენიმე ფილმისა და თეატრალური დადგმის რეჟისორია. აზიზოვი იყო რუსული ტელეგადაცემა „რესპუბლიკის საგანძურის" ჟიურის წევრი.

სქოლიო
------

1. ↑  Эльчин Азизов: третий сезон в Большом я закрыл достойно!.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-17. ციტირების თარიღი: 2012-01-20.
2. ↑  Эльчин Азизов: «КВН — это то, на чем мы учились, росли, становились мудрее».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-21. ციტირების თარიღი: 2012-01-20.
3. ↑  Эльчин Азизов: огромное спасибо, Вам, господин Президент დაარქივებული 2011-11-09 საიტზე Wayback Machine.
4. ↑  Распоряжение Президента Азербайджанской Республики о присвоении почетных званий деятелям культуры Азербайджанской Республики. ციტირების თარიღი: 2018-05-31
**ეჟენ ემანუელ ვიოლე-ლე-დიუკი** (ფრანგ. Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc; დ. 25 იანვარი, 1814, პარიზი — გ. 17 სექტემბერი, 1879, ლოზანა) — ფრანგი არქიტექტორი, ისტორიკოსი და არქიტექტურის თეორეტიკოსი. სწავლობდა ა. ფ. რ. ლეკლერთან და ხატვის სკოლაში (1834–1836) პარიზში. ეწვია იტალიას (1836–1837). 1840 წლიდან, პროსპერ მერიმეს (იმდროინდელი საფრანგეთის ისტორიული ძეგლების გენერალური ინსპექტორის) ინიციატივით, სისტემატიურად დაკავდა რომანული და გოტიკური არქიტექტურის ძეგლების რესტავრაციითა და რეკონსტრუქციით: ვეზლეს (1840–59), ამიენის (1849–74), ტულუზის (1860–62), რეიმსისა (1861–73) და კლერმონ-ფერანის (1862-დან) ტაძრები; ისტორიული შენობები პარიზში (სენტ-შაპელი და ნოტრ-დამი, 1844-დან, ჟ. ბ. ა. ლასიუსთან ერთად; სენ-დენის სააბატო, 1846-დან), კარკასონისა (1849-დან) და ავინიონის (1860–68) გალავნები, აგრეთვე პიერფონის ციხე (1857–70) და სხვ.

საკუთარი ნაგებობები შესრულებულია რომანტიზმის სტილში (სასახლე დობრე ქალაქ ნანტში, საკუთარი ვილა ლოზანაში, 1874–1878 და სხვ.) და ყველაზე ხშირად ფრანგული გოტიკის სტილიზაციას ახდენს (ეკლესიები კარკასონში, ეიან-სიურ-ტოლონსა და სენ-დენიში, 1850–60-იანი წლები). ავტორია კაპიტალური შრომებისა XI–XVI საუკუნეების ფრანგული არქიტექტურისა და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ისტორიის შესახებ. ასწავლიდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა სკოლაში (1863 წლიდან — პროფესორი). 1870 წლიდან ცხოვრობდა ლოზანაში, სადაც 1873–76 წლებში რესტავრაცია ჩაუტარა ტაძარს.

სქოლიო
------

1. ↑  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118804715 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  RKDartists<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517'></a>
3. ↑  Léonore database — ministère de la Culture.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
4. 1 2  *Кулаков В. А.* Виолле-ле-Дюк Эжен Эмманюэль // Большая российская энциклопедия. т. 5. — М. 2006. — стр. 363–364.
**ესპოჯორჯია** (*EXPO GEORGIA*) — სააქციო საზოგადოება, გამოფენების ცენტრი. შეიქმნა 1993 წლის 5 ნოემბერს საქართველოს სამეცნიერო-ტექნიკურ და კომერციული გამოფენების ცენტრის ბაზაზე.

თავდაპირველად თბილისში 1957 წელს დაარსდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სახალხო მეურნეობის საბჭოს მუდმივმოქმედი სამრეწველო გამოფენა, რომლის საფუძველზეც 1960 წელს გაიხსნა საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა, ხოლო 1991-იდან ეწეოდა საქართველოს სამეცნიერო-ტექნიკური და კომერვიული გამოფენების ცენტრი. მისი ფართობია 15,3 ჰა; საგამოფენო გადახურული ფართი - 7400 მ, საგამოფენო ღია ფართი - 1,5 ჰა; საპარკო ზონა - 3,2 ჰა; სუბტროპიკული კულტურების ორანჟერეა - 930 მ, ორი დეკორატიული აუზი თავისი შადრევნებით - 2 368 მ. აქვე განლაგებულია და მოქმედებს თერთმეტი თანამედროვე საგამოფენო პავილიონი, საერთ ფართობით 7 410 მ, რომლებიც აღჭურვილია ელექტრომომარაგებით, წყალსადენით, სატელეფონო აპარატურით და სხვ. აქვს საკონფერენციო დარბაზი თანამედროვე სინქრონული თარგმანის აპარატურით; საბაჟო ტერმინალი; ავტოსადგომი მსუბუქი ავტომანქანებისა და რაილერებისათვის; აგრეთვე ეროვნული და ევროპული სამზარეულოს რესტორანი; ღია საკონცერტო მოედანი და სხვ.

ექსპოჯორჯიას საქმიანობის მიზანია საქართველოს და საზღვარგარეღის სახელმწიფოთა ორგანიზაციებს შორის ეკონოიკური, მეცნიერულ-ტექნიკური სავაჭრო კავშირებისა და ურთერთთანამშრომლობის განვითარება. იმართება საქართველოსა და საერთაშორისო გამოფენები, გამოფენა-პრეზენტაციები, ბაზრობები, აუქციონები, ვაჭრობები, კონგრესები, სიპოზიუმები, სამეცნიერო კონფერენციები, კულტურისა და ფოლკლორის ფესტივალები, ვერნისაჟები და სხვა ოფიციალური ღონისძიებები როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. ის საქმიანობაში შედის აგრეთვე საგამოფენო ინტერიერების, ოფისებისა და სავაჭრო დარბაზების დაპროექტება, აღჭურვა და დიზაინი, სარეკლამო-საინფორმაციო ღონისძიებების შემუშავება და გატარება, საგარეო ეკონომიკური თანამშრომლობის ახლებური ფორმები განვითარება და სხვა. 1960 წლიდან საგამოფენო პავილიონებში ჩატარდა ასზე მეტი საერთაშორისო და ეროვნული სხვადასხვა თემატიკური და დარგობრივი გმოფენა, გამოფენა-გაყიდვა, გამოფენა-პრეზენტაცია, კონგრესი და კონფერენცია. 1960-2001 წლებში საქართველოს ექსპოზიციები მოეწყო ესპანეთში, ინდოეთში, ირანში, უზბეკეთსა და ყაზახეთში.

ლიტერატურა
----------

* 

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 461, ISBN 99928-20-32-2.
**ექსტრადიცია** *დამნაშავეთა გადაცემა* — ერთი სახელმწიფოდან მეორეში ძებნილი ბრალდებულის ან მსჯავრდებულის გადაცემის ფორმალური პროცესი.

საფუძველი
---------

როგორც წესი, ერთი სახელმწიფოდან მეორეში პირის ექსტრადიციისათვის საჭიროა ორ სახელმწიფოს შორის საერთაშორისო ხელშეკრულების არსებობა. თუმცა, ზოგიერთი სახელმწიფოს პრაქტიკის მიხედვით, პირის ექსტრადიცია შესაძლებელია ასევე ხელშეკრულების არარსებობის პირობებშიც, რა დროსაც რიგ შემთხვევებში გადამცემი სახელმწიფო მიმღებისგან ითხოვს სანაცვალგებო თანამშრომლობის გარანტიას. გავრცელებული აზრის თანახმად, არ არსებობს საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლის ნორმა, რომელიც სახელმწიფოებს ექსტრადიციას დაავალდებულებდა.

შეზღუდვები
----------

ექსტრადიცია ნებისმიერ შემთხვევაში არ არის შესაძლებელი. ექსტრადიციასთან შეზღუდვები განსხვავდება ცალკეული საერთაშორისო ხელშეკრულებებისა და სახელმწიფოებს შორის პრაქტიკის მიხედვით. თუმცა, ყველაზე გავრცელებულ შეზღუდვებს შემდეგი წარმოადგენს: ექსტრადიცია, როგორც წესი არ არის შესაძლებელი პოლიტიკური, ფისკალური ან სამხედრო დანაშაულისათვის; აკრძალულია პირის ექსტრადიცია იმ ქვეყანაში, სადაც მას ემუქრება წამების, სასტიკი, არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობის ან სხვა ძირითადი უფლებების დარღვევის საფრთხე; დაუშვებელია ლტოლვილის ექსტრადიცია; აკრძალულია პირის ექსტრადიცია თუ მის მიმართ გამოტანილი განაჩენით დაირღვა ორმაგი დასჯის აკრძალვის პრინციპი (Ne bis in idem).

ექსტრადიცია ევროკავშირში
------------------------

ევროკავშირში სახელმწიფოებს შორის ძებნილების გადაცემის მსოფლიოში ყველაზე გამარტივებული ფორმა არსებობს, რომელიც მანამდე მხოლოდ სკანდინავიურ სახელმწიფოებში იყო. მოქმედი რეგულირებების მიხედვით, ძებნილი პირის დაკავებისა და ევროკავშირის წევრ მეორე სახელმწიფოში გადაცემისათვის საკმარისია მხოლოდ საექსტრადიციო პირზე გამოცემული ევროპული დაპატიმრების ორდერის მიწოდება.

ლიტერატურა
----------

* *დეკანოზოვი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 354.
***ეს დღე რომ არ ყოფილიყო*** — რეჟისორ ხათუნა გიორგობიანის 2006 წლის ქართული ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ანა და მისი უფროსი და მარი ბრმა მამასთან ერთად თბილისის გარეუბანში, დანგრეულ ოთახში ცხოვრობენ, სადაც აფხაზეთიდან გამოქცეულებმა შეაფარეს თავი. მარი პატრონს ეძებს ძლიერი მამაკაცის სახით. კაცი, რომელსაც ის მიენდობა, ნარკოდილერი და სუტენიური აღმოჩნდება. მარის ბრძოლა აღარ შეუძლია და ნარკოტიკებით გაბრუებული ნიკას მიერ შერჩეული მამაკაცების სურვილებს აკმაყოფილებს. ანა ქუჩაში სიმღერით შოულობს ფულს. ის ყველას პატრონია – მამის, დის, საავადმყოფოში მიტოვებული მოხუცისა და ნაგავში გადაგდებული თოჯინისაც კი.

როლებში
-------

* ანა გურჯი (გიორგობიანი) (ანა)
* ნოდარ ხუციშვილი (მამა)
* მარიკა ქინქლაძე (მარი)
* ნიკო თავაძე (ნიკი)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ეს დღე რომ არ ყოფილიყო" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
„**ეს მშვენიერი ცხოვრება**" (ინგლ. It's a Wonderful Life) — ფრენკ კაპრას 1946 წლის საშობაო ფილმი. კაპრამ ფილმისთვის მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო რეჟისორისთვის.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ჯორჯ ბეილი ცხოვრობს ქალაქ ბედფორდ ფოლსში და ფლობს საკრედიტო კომპანიას. ის პატიოსანი ადამიანი და მოსიყვარულე მშობელი და მამაა. ფინანსური გაჭირვების გამო ჯორჯი თავის მოკვლას აპირებს. აშკარაა, რომ ადამიანს, რომელიც მზადაა, სიცოცხლეს შეელიოს, ანგელოზის დახმარება სჭირდება. ზეციდან მის გადასარჩენად კლარენსს მიავლენენ. კლარენსი იმ მომენტში ერთადერთი თავისუფალი ანგელოზია, მაგრამ კლარენსს ფრთები არ აქვს. ის მეორე კლასის ანგელოზია და ჯერ ფრთების მიღება ვერ დაიმსახურა. კლარენსს პირდებიან, რომ თუ ჯორჯს თვითმკვლელობისგან იხსნის, ფრთებს მისცემენ. კლარენს ცოტა დრო აქვს, ამიტომ ის ერთადერთ და სწორ გადაწყვეტილებას მიიღებს, ჯორჯს აჩვენებს, თუ როგორი იქნებოდა სამყარო მის გარეშე. ვალებში ჩავარდნილ და სასოწარკვეთილ ჯორჯს საბოლოოდ მთელი ქალაქი ეხმარება გადარჩენაში.

როლებში
-------

* ჯეიმზ სტიუარტი - ჯორჯ ბეილი
* დონა რიდი - მერი ჰეჩ ბეილი
* ჰენრი ტრევერსი - კლარენს ოლდბადი
* ლაიონელ ბერიმორი - ჰენრი პოტერი
* ტომას მიტჩელი - ძია ბილი ბეილი
* ბეულა ბონდი - დედილო ბეილი
* უორდ ბონდი - ბერტი
* გლორია გრეჰემი - ვაიოლეტ ბიკი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ეს მშვენიერი ცხოვრება"** ვიკისაწყობში.
* „ეს მშვენიერი ცხოვრება" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
იოანე ღვთისმეტყველი
**ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (პირველი)** — წმინდა იოანეს პირველი ეპისტოლე, რომლითაც მან მიმართა თავის თანამემამულეებს, ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელ ყველა მორწმუნეს ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ავტორი არის იოანე მახარებელი, რომლის კალამს აგრეთვე ეკუთვნის ოთხთავის ერთ–ერთი წიგნი – იოანეს სახარება. მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ იოანე ღვთისმეტყველადაც.

ეპისტოლე შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში და წარმოადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა ერთ–ერთ წერილს (ეპისტოლეს).

ეპისტოლეს შინაარსი
------------------

პირველი ეპისტოლე შედგება ხუთი თავისაგან. ეპისტოლეში იოანე გვიხსნის ქრისტიანობის არსს, რომლის საფუძველია მამის, ძისა და სულიწმიდის ერთობა. ეპისტოლე მორწმუნეებს მიმართავს მამობრივი დარიგებებით, თუ როგორ უნდა გამოვიცნოთ ეკლესიაში შემოპარული ანტიქრისტიანული სულის მატარებელნი და ჩვენ თვითონ როგორ დავიცვათ თავი ცოდვებისაგან, როგორები უნდა ვიყოთ ღვთის სიყვარულში და როგორ გვიყვარდეს მოყვასნი და ძმანი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიბლია
* ახალი აღთქმა
* იოანე მოციქულის ეპისტოლე (პირველი)
* აუდიო–ვერსია

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახალი აღთქმა |
| --- |
|  |
| ოთხი სახარება | 
* მათეს
* მარკოზის
* ლუკას
* იოანეს
 |
|  |
| მოციქულები | 
მოციქულთა საქმე |
|  |
| ეპისტოლეები | 
* გალატელთა
* ებრაელთა
* ეფესელთა
* 1 თესალონიკელთა
* 2 თესალონიკელთა
* კოლასელთა
* 1 კორინთელთა
* 2 კორინთელთა
* რომაელთა
* 1 ტიმოთეს
* 2 ტიმოთეს
* ტიტეს
* ფილიმონის
* ფილიპელთა
* წმ. მოციქულისა იაკობისი
* წმ. მოციქულისა იოანესი (პირველი)
* წმ. მოციქულისა იოანესი (მეორე)
* წმ. მოციქულისა იოანესი (მესამე)
* წმ. მოციქულისა იუდასი
* წმ. მოციქულისა პეტრესი (პირველი)
* წმ. მოციქულისა პეტრესი (მეორე)
 |
|  |
| გამოცხადება | 
გამოცხადება იოანესი |

 |
**ერთგასავლიანები**, *კვერცხისმდებლები* (ლათ. Monotremata) — ძუძუმწოვრების რიგი. შეიცავს 2 ოჯახს: იქედნისებრნს და იხვნისკარტასებრნს. ცნობილია ერთგასავლიანების 5 სახეობა. გავრცელებული არიან ავსტრალიაში, ტასმანიასა და ახალ გვინეაში. ერთგასავლიანები ძუძუმწოვრებს შორის გამონაკლისს წარმოადგენს — კვერცხს დებენ, ხოლო გამოჩეკილ ნაშიერს რძით კვებავენ მათი სარძევე ჯირკვლები მარტივია და აგებულებით ოფლის ჯირკვლების მსგავსია. ძუძუს კერტები არა აქვთ. ნაწლავი და შარდსასქესო მილი კლოაკაში იხსნება. იქედნეს სხეულის ტემპერატურა 30°-მდე აღწევს; ხოლო იხვნისკარტასა 25°-მდე. ზრდადამთავრებულ ერთგასავლიანებს კბილები არა აქვთ. ახალგაზრდა იხვნისკარტას 10 სარძევე კბილი აქვს, რომლებიც ძლიერ ჰგვანან მეზოზოურ ერაში მცხოვრები ძუძუმწოვრების კბილებს. კუნთოვანი ტუჩები არ უვითარდებათ.

კლასიფიკაცია
------------

* იხვნისკარტასებრნი (*Ornithorhynchidae*)
	+ იხვნისკარტა (*Ornithorhynchus*)
		- იხვნისკარტა (*Ornithorhynchus anatinus*)
* იქედნისებრნი (*Tachyglossidae*)
	+ პროიქედნე (*Zaglossus*)
		- ბარტონის პროიქედნე (*Zaglossus bartoni*)
		- ბრიუინის პროიქედნე (*Zaglossus bruijni*)
		- ატენბოროს პროიქედნე (*Zaglossus attenboroughi*)
	+ ექიდნე
		- ავსტრალიური იქედნე (*Tachyglossus aculeatus*)

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 184.
ენქერი
**ენქერი** *(ბერძ. ἐπιγονάτιον - ლახვარი)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. ოთხკუთხოვანი რომბისებური ფორმის ქსოვილი ჯვრის გამოსახულებით, რომელსაც ერთ კუთხეზე თასმა აქვს დამაგრებული მხარზე დაკიდვისთვის. ენქერს ეპისკოპოსი სარტყელის შემოსვის შემდეგ იკეთებს, მარჯვენა გვერდზე. ღვაწლმოსილი და გულმოდგინე მსახურებისათვის, ენქერის ტარების უფლებით მღვდელმთავრისაგან ჯილდოვდებიან დამსახურებული მღვდლები, რომლებიც მას ასევე მარჯვენა მხარეს ატარებენ. ასეთ შემთხვევაში საგვერდული მარცხენა მხარეს კეთდება. არქიმანდრიტისათვის, ისევე, როგორც მღვდელმთავრისათვის, ენქერი სამოსის აუცილებელი ნაწილია. 

სიმბოლურად ენქერი ნიშნავს ღვთის ძალის სიდიადეს და მაცდურზე, ეშმაკზე გამარჯვებას, ამასთანავე აღნიშნავს სულიერ მახვილის, ანუ ღვთის სიტყვას, რომლითაც შეიარაღებულნი უნდა იყვნენ სასულიერო პირები ურწმუნოებასა და უწმინდურებასთან საბრძოლველად, ისევე როგორც საგვერდული. გარდა სიმბოლური დატვირთვისა, მას აქვს პრაქტიკული დანიშნულებაც. სასულიერო პირს შეუძლია გამოიყენოს დაჩოქვისას, მუხლების დასადებად.

წმინდა გერმანე კონსტანტინოპოლელი ენქერზე წერს:


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | სარტყელზე ჩამოკიდული ენქერი ქრისტეს ხელსაწმენდს ნიშნავს. სარტყელზე ენქერის ქონა მოასწავებს, აგრეთვე, პილატეს, რომელმაც ხელები შეიმშრალა მასზე და ეს თქვა: „უდანაშაულო ვარ" (მათე XXVII.24). | "|

* 1560 წელს დამზადებული ენქერი
* 1911 წელს გადაღებული სურათი სერგეი პროკუდინ-გორსკის მიერ

ლიტერატურა
----------

* *გაზეთი „საპატრიარქოს უწყებანი", №19 2004 წ.*
* „საეკლესიო თხრობა და საიდუმლო ჭვრეტა", გაზ. „საეკლესიო სიწმინდენი", №1, 2000.
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი", 2005. წ.
* „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი"

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მღვდელმსახურის შესამოსელი |
| --- |
|  |
| 
ანაფორა  · ბისონი  · გინგილა  · ენქერი  · კვართი  · კვერთხი  · კუნკულ-ბარტყული  · კამილავკა  · მანტია  · მიტრა  · ოლარი  · ომოფორი  · პანაღია  · საბუხარები  · საგვერდული  · სარტყელი  · სკუფია  · სტიქარი  · სქიმა  · ფილონი  · ჯვარი |  |

 |
**ემა იტალიელი** (ფრანგ. Emma d'Italie; დ. 948 — გ. აპრილი, 988) — კაროლინგების დინასტიის წარმომადგენელი. იტალიის მეფე ლოთარ II-ის ასული. დასავლეთ ფრანკთა დედოფალი 965-986 წლებში როგორც მეფე ლოთარის მეუღლე. მეფე ლუი V-ის დედა.

ბიოგრაფია
---------

ემა დაიბადა დაახლოებით 948 წელს. იგი იყო იტალიის მეფე ლოთარ II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ადელაიდა იტალიელის ქალიშვილი. 950 წელს მამამისი ბურგუნდიის მეფე ბერენგარ II-მ მოწამლა და თავი იტალიის მეფედ გამოაცხადა. თავისი ვაჟის მემკვიდრეობის დასაცავად დედოფალი ადელაიდა საღვთო რომის იმპერატორ ოტო I-ს მისთხოვდა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი იმპერატორი ოტო II.

965 წელს ემა მიათხოვეს დასავლეთ ფრანკთა მეფე ლოთარს, რითაც იგი დედოფალი გახდა. 977 წელს დედოფალმა ემამ თავისი მაზლი, ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგი შარლი ლაონის ეპისკოპოსთან მკრეხელობაში დაადანაშაულა. დედოფლისა და ეპისკოპოსის ინტრიგების წყალობით შარლი იძულებული გახდა ფრიგიაში გაქცეულიყო. თავისი ვაჟის მემკვიდრეობის დასაცავად ემამ ლოთარი დაარწმუნა, რომ ლუი თავის სიცოცხლეშივე დაესვა თანა-მმართველად, თუმცა რეალურად მისთვის არანაირი ძალაუფლება არ მიუცია.

ემას ქორწინებამ ვერ მოაგვარა მის ქმარსა და ნახევარ-ძმას შორის არსებული უთანხმოება, რის გამოც ოტო და ლოთარი ომებს განაგრძობდნენ. ისინი საბოლოოდ მხოლოდ 980 წელს დაზავდნენ, 983 წელს კი ოტო გარდაიცვალა.

986 წლის 2 მარტს მეფე ლოთარი გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი მათმა ვაჟმა, ლუი V-მ დაიკავა. ახალმა მეფემ ემაცა და მისი მოკავშირე ლაონის ეპისკოპოსიც გააძევა სამეფო კარიდან, რადგან ლუის აზრით მათ მამამისი მოწამლეს. ამ ამბიდან მალევე, 987 წელს ლუი V უშვილოდ აღესრულა, რითაც შეწყდა კაროლინგების დინასტია. ემამ და ეპისკოპოსმა მემკვიდრის კრიზისით ისარგებლეს, აიღეს პარიზი და თავი მმართველებად გამოაცხადეს, თუმცა ფრანგმა დიდებულებმა მეფედ უგო კაპეტი დასვეს, რომელმაც ემა დააპატიმრა და დედაქალაქიდან შორს, ორლეანში გამოკეტა.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით დედოფალმა ემამ მოახერხა ორლეანიდან გაპარვა და ბოჰემიის მეფე ბოლესლავ II-ზე დაქორწინება. ჩეხი ისტორიკოსების მტკიცებით სწორედ ემა იყო ბოლესლავის უმცროსი ვაჟების: ოლდრიხისა და იარომირის დედა. ასევე მათი მტკიცებით, ემას ვაჯი იყო ბოჰემიის მეფე ბოლესლავ III-ც, თუმცა ფრანგული წყაროების მიხედვით დედოფალი ემა იტალიელი 988 წლის აპრილში გარდაიცვალა ორლეანში. ჩეხური წყაროების მიხედვით იგი 1004 წლის შემდეგ გარდაიცვალა პრაღაში.

ლიტერატურა
----------

* Jean-Charles Volkmann. Bien Connaître les généalogies des rois de France. ISBN 2-87747-208-6.
* Gallick, Sarah (2009). The big book of women saints. Pymble, NSW: HarperCollins e-books. ISBN 0061956562.
ემა მორანო
**ემა მორანო** (იტალ. Emma Morano; დ. 29 ნოემბერი, 1899 — გ. 15 აპრილი, 2017, იტალია) — 2016 წლის 12 მაისიდან დედამიწის უხუცესი მცხოვრები. გარდაიცვალა 117 წლის ასაკში.
ჟანა კალმანის შემდეგ, ემა მორანო ევროპის მეორე უხუცესი მაცხოვრებელია.

ბიოგრაფია
---------

ემა მარტინა ლუიზა მორანო დაიბადა 1899 წლის 29 ნოემბერს ჩივიავსკოში, ჯოვანი მორანოსა და მატილდა ბრეშანის ოჯახში. ემა იყო უფროსი შვილი ხუთ გოგონასა და სამ ვაჟს შორის. ემას ოჯახის წევრები: დედა, დეიდა და რამდენიმე და-ძმა 90 წელზე მეტ ხანს ცხოვრობდნენ. მისი და ანჟელა მორანი 102 წლის ასაკში გარდაიცვალა 2011 წელს. 

1926 წლის ოქტომბერში ემა ცოლად გაჰყვა ჯოვანი მარტინუცის. 1937 წელს მას შეეძინა ვაჟი, რომელიც ექვსი თვის ასაკში გარდაიცვალა. ქორწინება არ აღმოჩნდა ბედნიერი და 1938 წელს მორანო ფაქტობრივად გაეყარა ქმარს, მიუხედავად ამისა, ისინი ფორმალურად რჩებოდნენ ცოლ-ქმრად.
1975 წელს ემა პენსიაზე გავიდა.

სქოლიო
------

1. ↑  „Emma Morano, world's oldest living person and last link to 19th Century, celebrates her 117th birthday". *The Telegraph*. London. ციტირების თარიღი: 15 April 2017.
2. ↑  „Longevity tips from the world's oldest person". *The New Daily*. 17 May 2016. ციტირების თარიღი: 27 December 2016.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ემა მორანო***
**ეკონომიკური განვითარება** — ეკონომიკის სრულყოფა, მისი ახალ თვისებრიობაში გადასვლა. ეკონომიკის, სამრეწველო ძალების, განათლების, მეცნიერების, კულტურის, ცხოვრების დონისა და ცხოვრების ხარისხობრივი და კაპიტალის ხარისხობრივი და სტრუქტურული დადებითი ცვლილებების გაფართოება.

ცნება ეკონომიკური განვითარება პრაქტიკაში ხშირად გაიგივებულია ცნებასთან „ეკონომიკური ზრდა", რაც ნიშნავს ეკონომიკური მასშტაბების რაოდენობრივ გადიდებას. ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ განვითარებას შორის სიღრმისეული კავშირი არსებობს. ეკონომიური ზრდა განვითარების ერთ-ერთი არსებითი ფაქტორია, ხოლო, თავის მხრივ, ეკონომიკური განვითარება ქმნის ეკონომიკის რაოდენობრივი ზრდის განუსაზღვრელ პირობებს. თუმცა ეკონომიკური ზრდა შესაძლებელია ეკონომიკური განვითარების გარეშეც, მაგ. მაშინ, როდესაც წარმოების ფაქტორები ექსტენსიურად იზრდება. ეკონომიკური განვითარების არსებობაც შესაძლებელია ეკონომიკური ზრდის გარეშე, მ. შ. ეკონომიკური დაქვეითების პირობებშიც. ეკონომიკური განვითარება ნებისმიერი ეკონომიკური წყობისა და ნებისმიერი განვითარების დონის მქონე ქვეყნების თანმხლები მოვლენაა. მნიშვნელოვნად განსხვავებულია მხოლოდ მისი მიზნები და ამოცანები. ეკონომიკურ განვითარებას, საბოლოო ანგარიშით, უნდა მოჰყვეს საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლება, რაც გამოიხატება არა მხოლოდ ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის ზრდით, არამედ მოსახლეობის ფენებს შორის შემოსავლების თანდათან გათანაბრებით. 

ეკონომიკური განვითარების რაოდენობრივი გაზომვის მიზნით ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ეკნომიკური განვითარების ეკონომიკურ (მთლიანი შიდა პროდუქტი, სიღარიბის დონე, ჯინის კოეფიციენტი და სხვ.), სოციალურ (ადამიანის განვითარების ინდექსი, საშუალო და უმაღლესი განათლების დონის ხარისხი, დასაქმების დონე, გაზეთების რაოდენობა, ელექტროენერგიისა და სხვათა მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე, სიცოცხლის ხანგრძლივობა, შობადობის საერთო კოეფიციენტი, დემოკრატიული ინსტიტუტების სიმყარე და სხვ.) და თვისებრივი ცვლილებების (საკუთრების ფორმების ცვლილება, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა, საწარმოთა რესტრუქტურიზაცია, საწარმოთა პრივატიზება, საწარმოთა რეკონსტრუქცია-გადაიარაღება, ინსტიტუციური ცვლილებები, ინოვაციებზე გაწეული ინვესტიციების ხვედრითი წილი ინვესტიციების საერთო რაოდენობაში, მეცნიერულ განვითარებაზე გაწეული დანახარჯების ხვედრითი წილი მთლიან ეროვნულ პროდუქტში, განათლების დონე და სხვ.) გამომხატველ მაჩვენებლებს.

ლიტერატურა
----------

* *აბესაძე რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 594-597.
**ეკოლოგიური არქიტექტურა**, ასევე **მწვანე არქიტექტურა** (ინგლ. Sustainable architecture) — მიმდინარეობა, რომელიც მშენებლობაში ე.წ. მწვანე დიზაინის ტექნიკას იყენებს. ამ ტერმინს იყენებენ ისეთი შენობების აღწერისას, რომელთა დიზაინში გარემოს ფაქტორები იყო გათვალისწინებული.

ეკოლოგიური არქიტექტურა მიმდინარე მწვავე ეკონომიური, პოლიტიკური და გარემოს დაბინძურების პრობლემების გამოძახილი იყო. ვრცელი გაგებით, ეკოლოგიური არქიტექტურის მიზანი შენობების გარემოზე უარყოფითი ზეგავლენის მინიმუმამდე დაყვანაა მასში გამოყენებული მასალების, ენერგიისა და დამუშავების ადგილის ეფექტურობის გაზრდით.

ენერგიის ეფექტურობა შენობის მთელი ცხოვრების ციკლის განმავლობაში ეკოლოგიური არქიტექტურის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანაა. არქიტექტორები მრავალ განსხვავებულ ტექნიკას იყენებენ შენობის ენერგიის მოხმარების საჭიროების შესამცირებლად და მისი საკუთარი ენერგიის გამომუშავების ან შენარჩუნებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* World Green Building Council
* Passivhaus Institut German institute for passive buildings
* U.S. EPA - Landfill Research Bioreactor landfill research supports sustainable waste management initiatives
* Based on Architect Sumsun's Sustainable architecture 2030. Concept concept supports Clean City Green City and Zero waste Model


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მოდერნისტული არქიტექტურა |
| --- |
|  |
| 
* ახალი საგნობრიობა
* არტ-დეკო
* არტ-ნუვო
* ბლობიტექტურა
* ბრუტალიზმი
* კონსტრუქტივიზმი
* კრიტიკული რეგიონალიზმი
* დე შტეილი
* დეკონსტრუქტივიზმი
* ექსპრესიონიზმი
* ფუნქციონალიზმი
* ფუტურიზმი
* გუგი
* ჰაი-ტექი
* ინტერნაციონალიზმი
* იუგენდსტილი
* მეტაბოლიზმი
* მოდერნიზმი
* ორგანიციზმი
* პრერის სკოლა
* პოსტმოდერნიზმი
* სტრიმლაინ მოდერნი
* ეკოლოგიური
 |

 |

ეკოლოგიური არქიტექტურის ფუძემდებელია მაიკ რეინოლსდსი
ეკოლოგიური კატასტროფა სანაპიროზე ნავთობის დაღვრის შედეგად
**ეკოლოგიური კატასტროფა** — ბუნებრივი კომპლექსების შეუქცევადი ცვლილებები, დაკავშირებული ცოცხალი ორგანიზმების მასიურ ამოხოცვასთან. შეიძლება იყოს ლოკალური ან გლობალური. ლოკალური ეკოლოგიური კატასტროფა ერთი ან რამდენიმე ლოკალური ეკოლოგიური სისტემის დაღუპვას იწვევს. გლობალური ეკოლოგიური კატასტროფა ჰიპოთეტური მოვლენაა, რომელიც დედამიწის ბიოსფეროზე გარე თუ შიდა ფაქტორების ზემოქმედების დაუშვებლად მაღალი დონის შედეგად შეიძლება მოხდეს.

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბუნების ელემენტები |
| --- |
|  |
| დედამიწა | 
* დედამიწის ისტორია
* მეცნიერება დედამიწაზე
* დედამიწის სტრუქტურა
* ფილაქნების ტექტონიკა
* დედამიწის გეოლოგიური ისტორია
* გეოლოგია
 |
|  |
| ამინდი | 
* კლიმატი
* დედამიწის ატმოსფერო
 |
|  |
| სიცოცხლე | 
* ბიოსფერო
* სიცოცხლის წარმოშობა
* სიცოცხლე დედამიწაზე
* მიკრობი
* ფლორა
* მცენარეები
* სოკო
* ფაუნა
* ცხოველები
* ბიოლოგია
* სიცოცხლის ევოლუციის ისტორია
 |
|  |
| გარემო | 
* ველური ბუნება
* ეკოლოგია
* ეკოსისტემა
 |
|  |
| სამყარო | 
* ნივთიერება
* ენერგია
* კოსმოსი
 |
|  |
| 
 კატეგორია ·  პორტალი |

 |
**ეკონომიკური სისტემის პროდუქტიულობა** პირდაპირპროპორციულია მასში არსებული რესურსებისა და შესაძლებლობების გამოყენების უნარის, ხოლო უკუპროპორციულია არასასურველი გარემოებებით გამოწვეული შეუთავსებლობების და პრობლემების ჯამის.[1]

**{\displaystyle E={\frac {R}{P}};}**

სადაც: **{\displaystyle R=Rint.+Rpis.+Ragr.+Rprod.+Rfin.+Rres.+Rn-1+Rn;}**

ხოლო **{\displaystyle {\displaystyle P=Pint.+Ppis.+Pagr.+Pprod.+Pfin.+Pres.+Pn-1+Pn;}}**

ინდექსებით მითითებულია შესაბამიაი რესურსები, მაგალითად:

**Rint.** - ინტელექტუალური რესურსები; **Rpis.** - ფიზიკური შრომითი რესურსები; **Ragr.** - აგრარული რესურსები; **Rprod.** - სამრეწველო რესურსები; **Rfin.** - ფინანსური რესურსები; **Rres.** - ბუნებრივი რესურსები. 

ანალოგიურად არის აღნიშნული შეუთავსებლობების და პრობლემების წარმოქმნის ხასიათი: **soc.**-სოციალური, **econ.**-ეკონომიკური, **cult.**-კულტურული ხასიათის და ა.შ.

**{\displaystyle E={\frac {\displaystyle Rint.+Rpis.+Ragr.+Rprod.+Rfin.+Rres.+Rn-1+Rn}{\displaystyle {\displaystyle Pint.+Ppis.+Pagr.+Pprod.+Pfin.+Pres.+Pn-1+Pn}}}}**

**P** - პრობლემის მუდმივი მაჩვენებელია და იდეალური შემთხვევისთვის უნდა მიისწრაფოდეს  **P=1** -კენ (ეს ადამიანის ბუნებრივი მდგომარეობაა, რომელიც ბუნებრივ ვითარებაში მუდმივად უბიძგებს მას უკეთესის შექმნის სურვილისკენ და მიღწეულის გაუმჯობესებისკენ).

*ე.ი. - რაც უფრო უკეთესია მმართველობითი სისტემა, რომელიც უზრუნველყოფს სახელმწიფოს/კომპანიის რესურსების მაქსიმალურად ეფექტიან გამოყენების შესაძლებლობას, ხოლო პრობლემების ჯამური მაშჩვენებელი მიისწრაფის ბუნებრივი მუდმივა 1-ისკენ, მით უფრო იდეალური ხდება კონკრეტული ეკონომიკური სისტემა.*

სქოლიო
------

1. ↑  **თემურ მაისურაძე**, უპირატესობის მართვა, გამომცემლობა ნეკერი,  თბილისი 2016, გვ 89-91. ISBN – 978-9941-457-34-0.
**2014 UZ224** — ტრანსნეპტუნური ობიექტი და შესაძლო ჯუჯა პლანეტა მზის სისტემაში. 2016 წლის 10 ოქტომბრის მონაცემებით, მზიდან დაშორებულია დაახლოებით 91,6 ასტრონომიული ერთეულით (13,6 მლრდ კმ), თუმცა ყოველ 2142 წელიწადში ერთხელ, მზეს 38 ასტრონომიულ ერთეულამდე მანძილით უახლოვდება. ამჟამად, 2014 UZ224 მესამე ცნობილი უშორესი ობიექტია მზიდან, ერისისა (96.2 აე) და V774104-ის (~103 აე) შემდეგ. 

ჯუჯა პლანეტა მზის გარშემო ერთი სრული წრის შემოვლას იგი 1100 წელს ანდომებს. 

მიუხედავად იმისა, რომ მზის სისტემაში ოფიციალურად აღიარებულია მხოლოდ ხუთი ჯუჯა პლანეტა, ვარაუდობენ, რომ მინიმუმ 100 მსგავსი ობიექტი იმალება კოიპერის სარტყელში — ნეპტუნის ორბიტის გადაღმა მდებარე რეგიონში, სადაც თავმოყრილია მრავალი კომეტა, ასეტეროიდი და პატარა პლანეტური სხეული.

ჯუჯა პლანეტა Dark Energy Survey-ს გამოყენებით, დამამთავრებელი კურსის სტუდენტთა ჯგუფმა აღმოაჩინა მიჩგანის უნივერსიტეტის ფიზიკოსის, დევიდ გერდესის ხელმძღვანელობით.

ახლად აღმოჩენილი 2014 UZ224-ის დიამეტრი სავარაუდოდ 530 კილომეტრია. 

შედარებისათვის, პლუტონის თანამგზავრის, ქარონის დიამეტრი 1200 კილომეტრია, მზიდან მაქსიმალური დაშორება კი 7,3 მილიარდი კმ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* New Dwarf Planet Found in Our Solar System space.com
* A new dwarf planet is discovered in our solar system Washington Post
**ეკონომიკური კიბერნეტიკა** — მეცნიერების დარგი, რომელიც სწავლობს კიბერნეტიკის ზოგადი კანონებისა და მეთოდების გამოყენებას ეკონომიკური პროცესების მართვასა და რეგულირებაში. ფართო გაგებით ეკონომიკური კიბერნეტიკა ეკონომიკაში მართვის პროცესების კვლევის მეთოდების ერთობლიობაა.

ეკონომიკური კიბერნეტიკის ცნება XX საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა ვ. ნემჩინოვის (სსრკ), ო. ლანგეს და ჰ. გრენევსკის (პოლონეთი), ს. ბირის (დიდი ბრიტანეთი) შრომებში. იგი მოიცავს ეკონომკური სისტემებისა და მოდელების თეორიას, ეკონომიკის სისტემური ანალიზისა და მისი მოდელირების მეთოდოლოგიას, ეკონომიკური ინფორმაციის თეორიას, რომელიც ეკონომიკას განიხილავს როგორც ინფორმაციულ სისტემას და სწავლობს ეკონომიკურ-ინფორმაციულ ნაკადებს.

საქართველოში ეკონომიკური კიბერნეტიკა ვითარდებოდა სამეცნერო-კვლევით ინსტიტუტებსა და თსუ-ში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტში დაამუშავეს წარმოების ნატურალურ-ნივთობრივი ეფექტიანობის ამაღლების პრობლემები (ვ. პაპავა), რეგიონული ბუნებათსარგებლობის ეკონომიკური პრობლემების მრავალმიზნობრივი ოპტიმიზაციური მოდელები (გ. წერეთელი), დეფიციტური ეკონომიკის მოდელირების მექანიზმი (რ. სარჩიმელია) და სხვ.; საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში – საქართველოს დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების (მ. კეკელიძე, ს. სანაძე და სხვ.) და მაკროეკონომიკური პროგნოზირების ერთპროდუქტიული და მრავალპროდუქტიული მოდელები (ი.მესხია), მიღწეულია რიგი მნიშვნელოვანი მეცნიერული შედეგები. 

თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკის ანალიზის მათემატიკური მეთოდების (ახლანდ. ეკონომეტრიკის) კათედრაზე დამუშავდა აგრეგირებული დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების საკითხები (ი. ანანიაშვილი) და რეგიონთაშორისი დარგთაშორისი კავშირების მოდელები, რომელთა საფუძველზეც შედგა სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების (აზერბაიჯანი, საქართველო, სომხეთი) რეგიონთაშორისი ბალანსი (კ. აჩელაშვილი). ქართველ მეცნიერთა კვლევის შედეგები ეკონომიკური კიბერნეტიკის დარგში აღიარებულია საქართველოს ფარგლებს გარეთაც და ასახულია აღნიშნულ მეცნიერთა მონოგრაფიებსა და მრავალ სამეცნიერო სტატიაში. თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში 1970–2006 ამზადებდნენ უმაღლესი კვალიფიკაციის შესაბამის სპეციალისტებს.

ლიტერატურა
----------

* *აჩელაშვილი კ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 602-603.
* კობრინსკი ნ. მაიმინასი ე. სმირნოვი ა. შესავალი ეკონომიკურ კიბერნეტიკაში, თარგმ. რუსულიდან, თბ. 1980;
* Lange O. Wstęp do cybernetyki ekonomicznej, Warsz. 1965
კუნძულ ელსმირის სატელიტური ფოტო.
**ელსმირი** — კანადის კუნძული. მდებარეობს ნუნავუტის ტერიტორის შემადგენლობაში. მიეკუთვნება კანადის არქტიკული არქიპელაგის შემადგენლობაში არსებულ დედოფალ ელისაბედის კუნძულების ჯგუფს. კუნძულის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარეობს კოლუმბიის კონცხი. ელსმირის ფართობი შეადგენს 196,235 კმ²-ს, კუნძულს მსოფლიოში მეათე ხოლო კანადაში მესამე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ. ელსმირზე მდებარეობს არქტიკული კორდილიერები, ეს მთები სწორედ ამ კუნძულიდან იწყება. ელსმირი სრუტეების მეშვეობითაა გამოყოფილი, მსოფლიოში ყველაზე დიდ კუნძულ გრენლანდიას. ელსმირის სანაპიროები ძირითადად ფიორდია. 

კუნძულის 1/3 ყინულითაა დაფარული, დანარჩენ ნაწილზე ძირითადად ტუნდრაა გავრცელებული. კუნძული პირველად აღმოჩენილი იქნა 1616 წელს ინგლისელი მკვლევარის უილიამ ბაფინის მიერ. კუნძულის უდიდესი მთაა ბარბო 2616 მეტრი სიმაღლით. 

2006 წლის აღწერის შედეგად აქ სახლობს 165 ადამიანი. კუნძულზე არის რამდენიმე დასახლებული პუნქტი, მათგან აღსანიშნავია ალერტი (მოს. 5), ალერტი კანადის ყველაზე უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარე დასახლებული პუნქტია, აქ აგრეთვე მდებარეობს ეურეკა (მოს. 0) და გირს-ფორდი (მოს.141). აქ აგრეთვე მდებარეობს ეურეკას აეროპორტი. 


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |