recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გამოსაშვები გამოცდები** — საატესტატო გამოცდები, რომელიც საქართველოში 2011 წლიდან ტარდება. მოსწავლეები რვა საგანს აბარებენ. ტესტირება ხდება CAT (ინგლ. Computerized adaptive testing - *კომპიუტერული ადაპტური ტესტირება*) სისტემით, რომელიც მორგებულია საქართველოსთვის. ტესტირებებისას, ერთი საგანში ჩაჭრის შემთხვევაშიც, მოსწავლეს ერთიან ეროვნულ გამოცდებზე გასვლის უფლება აღარ ეძლევა. ჯერჯერობით, გადასალახი ზღვარი თითოეული საგნისთვის არაა დადგენილი. 2011 წლის 21 ივნისის განცხადებით, განათლების სამინისტროს გენერალური ინსპექცია იმ სკოლების ადმინისტრაციების საქმიანობის შესწავლა დაიწყო, რომლებმაც საატესტატო გამოცდებზე დაბალი აკადემიური მოსწრება აჩვენეს

CAT სისტემა
-----------

გამოცდების ეროვნული ცენტრის სპეციალისტებთან ერთად, საქართველოში საატესტატო საგამოცდო სისტემის შექმნაზე განათლების ექსპერტი, კონექტიკუტის უნივერისტეტის (აშშ) პროფესორი, საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი სვამინათან ჰარიჰარანი მუშაობს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ სვამინათან ჰარიჰარანია იმ თეორიის ავტორი, რომელიც საფუძვლად დაედო CAT-ის ტიპის საგამოცდო სისტემის შექმნას.

სვამინათან ჰარიჰარანის განცხადებით, CAT-ის ძირითადად უპირატესობა ისაა, რომ კომპიუტერული ტესტირება ორჯერ ამცირებს ტესტის ადმინისტრირების დროს. "მოსწავლეს მხოლოდ იმ კითხვებზე უწევს პასუხის გაცემა რომელიც მის შესაძლებლობას შეეფერება, რაც თავის მხრივ გვაძლევს საშუალებას ძალზედ სწრაფად დავადგინოთ აპლიკანტის ცოდნის დონე და უნარები" - აცხადებს სვამინათან ჰარიჰარანი.
მოსწავლე გამოსაცდელი ტესტირების დასრულებისთანავე იგებს შედეგს. თუმცა ტესტირება კომპიუტერის მეშვეობით ხდება, როგორც დავით ჭანკოტაძე აცხადებს, გამოცდის სისტემა არ მოითხოვს კომპიუტერთან მუშაობის გამოცდილებას ან განსაკუთრებულ უნარ-ჩვევებს.

გამოცდების გამსვლელი ბარიერი
----------------------------

გამოცდების დამთავრების შემდეგ გამოცხადდა გამოსაშვები გამოცდების პირველი წლის გადასალახი ზღვარი. გამსვლელი ბარიერი ყველა საგანში განისაზღვრა 5.5 ქულით. თუმცა, გამონაკლისი აღმოჩნდა პირველი წელი, როდესაც მაქსიმუმ 3 საგანში მინიმუმ 5.2 ქულა გადალახულად ჩაითვალა. შემდეგი წლებიდან ეს შეღავათი აღარ იქნება. გამონაკლისი აღმოჩნდა არაქართულენოვანი სკოლებიც, სადაც პირველი წლისთვის ქართულ ენაში 5,1 (შემდეგი წლიდან 5,3) ქულა გახდა ბარიერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტესტირების შედეგების ნახვა[*მკვდარი ბმული*]
* დეტალურად CAT სისტემის შესახებ დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  ქართული ენა და ლიტერტატურა, ინგლისური, ისტორია, გეოგრაფია, ფიზიკა, ქიმია, ბიოლოგია და მათემატიკა ასეთივე მიმდევრობით.
2. ↑  ინტერვიუ მაია მიმინოშვილთან[*მკვდარი ბმული*], გამოცდების ეროვნული ცენტრი.
3. ↑  საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო – 21.06.2011
4. ↑  საატესტატო გამოცდები - Cat-ის სემინარი[*მკვდარი ბმული*], გამოცდების ეროვნული ცენტრის ვებ-გვერდი.
5. ↑  Computer Adaptive Testing ანუ მოსწავლის შესაძლებლობებზე მორგებული ტესტი[*მკვდარი ბმული*], გამოცდების ეროვნული ცენტრის ვებ-გვერდი.
6. ↑  ინტერვიუ საინფორმაციო ტექონლოგიების ჯგუფის ხელმძღვანელთან დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine. , გამოცდების ეროვნული სისტემის ვებ-გვერდი.
7. ↑  საატესტატო გამოცდების გამსვლელი ბარიერი გამოცხადდა დაარქივებული 2016-03-05 საიტზე Wayback Machine.  გამოცდების ეროვნული ცენტრი
ლავური ნაკადი (მაგმა). ჰავაი
**მაგმა** (ბერძნ. magma – სქელი საცხი) — სილიკატური (ზოგჯერ სულფიდური) შედგენილობის გამდნარი მასა, რომელიც წარმოიქმნება დედამიწის ქერქში ან ზედა მანტიაში. ზოგჯერ საკმაოდ დიდი რაოდენობით შეიცავს ადვილადქროლად კომპონენტებს, გაცივების შედეგად მაგმა წარმოქმნის მაგმურ ქანებს.

მკვლევართა უმრავლესობის აზრით, მაგმის მთავარი ტიპებია: ულტრაფუძე, ფუძე (ბაზალტური) და მჟავა (გრანიტული); უფრო იშვიათია ტუტე მაგმა, ულტრაფუძე მაგმა და ფუძე მაგმა. წარმოიქმნება ზედა მანტიის ნივთიერების დნობის შედეგად, მჟავა მაგმა – დედამიწის „*გრანიტული*" ფენის სელექციური დნობის, ანატექსისისა და პალინგენეზისის შედეგად. ფუძე ან მჟავა მაგმის დიფერენციაციისა და შემცველი ქანების ასიმილაციის შედეგად წარმოიქმნება ტუტე მაგმა. 
მაგმური მდნარის გენერაციის ფაქტორებია: რადიოგენური სითბო, სიღრმული ნაპრალების გაჩენის შედეგად წნევის ერთბაშად შემცირება და სხვა.

მაგმის ტემპერატურა, ქიმიური შედგენილობის შესაბამისად, ცვალებადობს 600-1200 °C ფარგლებში. ვულკანურ მხარეებში მაგმა აღწევს დედამიწის ზედაპირს და ამოინთხევა ლავის სახით. დედამიწის სიღრმეში გაცივებული მაგმა წარმოქმნის ინტრუზივებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლავა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 324.
სიღნაღი რესტავრაცია-რეაბილიტაციის შემდეგ
**გიული გეგელია** (დ. 20 ივლისი, 1942, სენაკი, საქართველოს სსრ) — არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი, საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის არქ-პალატის საპატიო წევრი, არქიტექტორთა კავშირის ეთიკის საბჭოს წევრი, 1998 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი არქიტექტურის დარგში, საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრი. სამგზის ნომინირებული სახელმწიფო პრემიაზე. 2008 წელს, პროფესორ გეგელიას მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის წოდება.

ადრეული წლები და კარიერა
------------------------

გიული გეგელია დაიბადა ქალაქ სენაკში, სამეგრელოს მხარეში, საველე ექიმის და შემდგომ მენჯის სანატორიუმის მთავარი ექიმის მაიორ გრიგოლ გეგელიას და ოფთალმოლოგ მარგალიტა ხოჭოლავას ოჯახში. საშუალო სკოლის ოქროს მედლით დამთავრების შემდეგ, გეგელიამ სწავლა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (ამჟამად საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) განაგრძო პროფესორ ირაკლი ციციშვილის ხელმძღვანელობით. 1965 წელს მას არქიტექტორის კვალიფიკაცია მიენიჭა. 1966-1998 წწ. გიული გეგელია ამავე უნივერსიტეტის სხვადასხვა აკადემიურ პოსტებზე მოღვაწეობდა, 1998 წელს კი პროფესორის წოდება მიენიჭა. გიული გეგელიას უმსახურია მრავალი ჟიურისა და კომისიის წევრად, დამოუკიდებელი არქიტექტურული ექსპერტის რანგით სარეკონსტრუქციო და სარეაბილიტაციო საკითხებში. იგი რეგულარულად აწვდის რჩევებს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის და საქართველოს განათლების სამინისტროებს, ისეთ საკითხებზე როგორიცაა სხვადასხვა ისტორიული ზონების რეკონსტრუქცია-ადაპტაცია და საგანმანათლებლო ინსტიტუციების არქიტექტურული სტანდარტები. 
 

პროფესორ გეგელიას დაწერილი აქვს 9 ნაშრომი თბილისის ისტორიული ზონების რესტავრაცია-რეკონსტრუქციის შესახებ და გამოქვეყნებული აქვს 16 სტატია ქართულ, რუსულ და პოლონურ ენებზე. 

გიული გეგელიას ჰქონდა ახლო მეგობრული ურთიერთობა ოთარ ჭილაძესთან, გურამ დოჩანაშვილთან, რობერტ სტურუასთან, ნოდარ დუმბაძესთან და ჟიული შარტავასთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიული გეგელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  არქ-პალატის წევრები, საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-03-05.
2. ↑  ეთიკის საბჭოს წევრები, საქართველოს არქიტექტორთა კავშირი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-03-05.
3. ↑  ლაშა ჟვანიამ საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორები და მშენებლები დააჯილდოვა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-07-21. ციტირების თარიღი: 2010-04-09.
4. ↑  კულტურის საერთაშორისო ცენტრში „მუზა" ახალი სკოლების არქიტექტურული პროექტების ექსპოზიცია გაიმართა
5. ↑  შეხვედრა ექპერტ-არქიტექტორებთან[*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  მთაწმინდის პანთეონში 1937 წელს რეპრესირებულთა საფლავის მემორიალი დაიდგმება
**ნინო ჭიპაშვილი** (დ. 22 ივნისი, 1957, ბორჯომი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, სტომატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, სტომატოლოგიური ფირმა „უნდენტის" ექიმი, რეზიდენტურის კლინიკური ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი. 

1982-1983 წლებში იყო რესპუბლიკური სტომატოლოგიური პოლიკლინიკის ექიმი-ინტერნი. 1984-1987 წლებში ახალციხის რაიონული პოლიკლინიკის ექიმი-სტომატოლოგი. 1987-1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიული სტომატოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1989-1995 წლებში ამავე კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1996 წლიდან აღნიშნული კათედრის ასისტენტი. ავტორია 18 სამეცნიერო ნაშრომის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პაროდონტიტით თანდართული ქრონიკული შიზოფრენიით დაავადებულთა პერიფერიული სისხლის ფორმიანი ელემენტების სტრუქტურული ცვლილებები", დაიცვა 1993 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართული სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 351

რესურესბი ინტერნეტში
--------------------

* ნინო ჭიპაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჩიქობავა**. |

**არნოლდ სტეფანეს ძე ჩიქობავა** (დ. 26 მარტი [ძვ. სტ. 14 მარტი], 1898, საჩიქობავო — გ. 5 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დამფუძნებელი, აკადემიკოსი, იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების სამეცნიერო სკოლის ფეძემდებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის მთავარი რედაქტორი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1898 წელს სოფ. საჩიქობავოში (სენაკის მუნიციპალიტეტი). 1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1926-1933 წლებში იყო თსუ-ის დოცენტი, შემდეგ კი, სიცოცხლის ბოლომდე, ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი. 1933-1960 წლებში განაგებდა თსუ-ს კავკასიოლოგიის კათედრას. 1929 წელს მიიღო ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 

1936-1985 წლებში თბილისის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის იბერიულ-კავკასიური ენების განყოფილების გამგეა, 1950-1952 წლებში კი ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. 1941 წელს იგი არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელ აკადემიკოსად. 1950-1963 წლებში აკადემიის პრეზიდიუმის წევრია.

პროფესორი ჩიქობავა იყო ბერლინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1960 წელი), დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფილოლოგიური საზოგადოების საპატიო წევრი (1968 წელი), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971 წელი), მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლომონოსოვის პრემიის ლაურეატი (1951 წელი).

არნლოდ ჩიქობავას მეცნიერული კვლევის ძირითადი თემები იყო: იბერიულ-კავკასიური ენები, ენათმეცნიერების თეორიული პრობლემები, რუსთველოლოგია, ქართული და კავკასიური ენების გრამატიკა, ქართული ენისა და ლიტერატურის ისტორია, ბასკურ-კავკასიური ჰიპოთეზა, ლექსიკოგრაფია, და ა.შ. 

არის 300-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ნაშრომის, მათ შორის 14 მონოგრაფიის ავტორი, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეული" (ამჟამად „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება") დამფუძნებელი და უცვლელი მთავარი რედაქტორი.

საქართველოს სსრ-ის III-VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 

გარდაიცვალა 1985 წელს თბილისში. დაკრძალულია სოფ. ოქროყანაში, საკუთარ აგარაკზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თსუ კავკასიოლოგიის ინსტიტუტი
* 

* არნოლდ ჩიქობავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* არნოლდ ჩიქობავა
* ბიბლიოგრაფია
* არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (V მოწვევა)

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს მეექვსე მოწვევის არჩეულ დეპუტატთა სია (doc doc-ფორმატი). *parliament.ge*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-01-29. ციტირების თარიღი: 2021-02-14.
**უკბილო ვეშაპები** (ლათ. Mystacoceti) — ძუძუმწოვრების ქვერიგი ვეშაპისნაირთა რიგისა. კბილების ნაცვლად ზედა ყბაზე უვითარდებათ 360—800 გრძელი (20—450 სმ) რქოვანი ფირფიტა, ე. წ. „ვეშაპის ულვაში". ისინი ქმნიან ცხრილისებრ აპარატს, რომლის საშუალებითაც ხდება პირში მოხვედრილი საკვების (მოლუსკების, კიბოსნაირები, წვრილი თევზები) გაცხრილვა. დინგზე აქვთ ვიბრისები — შეხების ორგანოები. ნესტოები წყვილია. უკბილო ვეშაპები თანამედროვე ძუძუმწოვართა შორის ტანად ყველაზე დიდი ცხოველებია. მაგალითად, ლურჯი ვეშაპის სიგრძე 33 მ, მასა 160 ტ აღწევს. უკბილო ვეშაპებს განეკუთვნება 10 სახეობა: გრენლანდიური, სამხრეთული, ჯუჯა, რუხი, კუზიანი, ლურჯი, ბრაიდის, მცირე ზოლებიანი ვეშაპები, ფინვალი და სეივალი. ფართოდ არიან გავრცელებული ოკეანეებში, გარდა გრენლანდიური, ბრაიდისა და ჯუჯა ვეშაპებისა. აქვთ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა. 1959 წლიდან საერთაშორისო დაცვას ექვემდებარებიან გრენლანდიური, სამხრეთული და რუხი ვეშაპები, ხოლო 1967 წლიდან — ლურჯი ვეშაპი. მცირე ზოლებიანი ვეშაპის ერთი ეგზემპლარი 1880 წელს ზღვის დინებამ გამორიყა ქობულეთის მახლობლად. მისი ჩონჩხი ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ზოოლოგიის განყოფილებაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 120.
**მცხეთიჯვრის ციხე**, *ალის ციხე* – ფეოდალური ხანის სამეფო ციხესიმაგრე, სოფელ მცხეთისჯვარში, მდინარე ჭერათხევის მარჯვენა ნაპირზე (ხაშურის მუნიციპალიტეტი). ისტორიის ლიტერატურაში ალის ციხის სახელითაა ცნობილი. უძველეს საგზაო მაგისტრალზე იდგა და ჩრდილოეთიდან იცავდა ქ. ალს, რომელიც XIII საუკუნიდან ქართლის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სავაჭრო-ეკონომიკურ ცენტრს წარმოადგენდა.

1972-1977 არქეოლოგიური გათხრების (ხელმძღვანელი ჯ. ნადირაძე) შედეგად ციხის სამხრეთ ფერდობზე გამოვლინდა სამფენიანი ნამოსახლარი. მეორე ფენაში (ძვ. წ. X-IV სს.) აღმოჩნდა ბათქაშით შელესილი ნაგებობის ნაშთები, ადრინდელი ანტიკური ხანის ნატიფად ნაძერწი სამეთუნეო ნაწარმი და წინა ანტიკური ხანის ცხოველსახოვანი კერამიკა. ციხის სამხრეთით, ადგილ ნაურიებზე, გათხარეს ძვ. წ. VIII—IV საუკუნეების ორფენიანი სამაროვანი, სადაც აღმოჩნდა ბრინჯაოს ხარის ქანაკება, აგრეთვე ირმის, ძაღლის, ფანტასტური ცხოველისა და მამაკაცის ითიფალური ქანდაკებები. აღსანიშნავია ძვ. წ. VII საუკუნის ბრინჯაოს ბალთა, რომელზეც ნაყოფიერების ხე და ლომებია ამოტვიფრული. ციხის შემოგარენა მჭიდროდ ყოფილა დასახლებული შუა ფეოდალურ ხანაში. აღმოჩნდა ძელით ნაგები საცხოვრებელი სახლები, მარნები და სათონეები. X-XII საუკუნეების მოჭიქული ჭურჭელი.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი ნ.*, გზები რუსთაველის ეპოქის საქართველოში, თბ. 1966;
* *Иоселиани П. И.* Города, существующие в Грузии, Тфл. 1850;
* *Месхиа Ш. А.* Города и городской строй феодальной Грузии XVII—XVIII вв. Тб. 1959;
* *ნადირაძე ჯ.* ქსე, ტ. 7, გვ. 259, თბ. 1984

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ხაშურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები და კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბულბულის ციხე
* დიდი ყელეთის კოშკი
* იტრიის კოშკი
* მცხეთიჯვრის ციხე
* ოსიაურის ციხე
* სურამის ციხე
* ქვიშხეთის კოშკი
* ცხრამუხის კოშკი
* ხაშურის კოშკი
 |

 |
**ლიახმაერის სახლი** (რუს. Дом Ляхмаер) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს ულიანოვსკის ქუჩაზე. შენობა აგებულია XIX საუკუნეში. როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის უფროსის 1998 წლის 9 ოქტომბრის № 411 დადგენილების მიხედვით ლიახმაერის სახლს მიენიჭა რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი, ხოლო 2016 წლის 20 დეკემბრის № 488 დადგენილების მიხედვით დამტკიცდა ძეგლის საზღვრები.

მისამართი: დონის როსტოვი, ულიანოვსკის ქუჩა № 60/1.

ისტორია
-------

სახლი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ისტორიულ ნაწილში.ცნობილია, რომ XIX საუკუნეში იგი უკვე აგებული იყო, რადგან უკვე 1899 წლის იანვარში სახლის მფობელად ფიქსირდება ეკატერინე პეტრეს ასული ლიახმაერი. მის კუთვნილებაში იყო ასევე ერთი ნაკვეთი. მათი საერთო ფართობი შეადგენდა 940 კმ²-ს. მიწის ნაკვეთზე მან ააშენა ოთხსართულიანი სახლი. 

1900 წლის ივლისში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სანიტარული კომიტეტი ლიახმაერის სახლს თვლიდა საფრთხის შემცველად სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური თვალსაზრისით და საჭიროდ თვლიდა დაუყოვნებლივ დაკეტილიყო ყველა ოთახი, ხოლო ადამიანები, რომელთაც ნაქირავები ჰქონდათ ოთახები აუცილებელი იყო გადასახლებულიყვნენ სხვა ბინებში. ყველა სტუმარი დარჩა თავის ადგილზე, თუმცა დასუფთავება ჩატარდა შენობაში. მეპატრონეს კი დაეკისრა ჯარიმის გადახდა 15 მანეთი და ასევე 40 მანეთი დასუფთავების ხარჯები. სახლიდან ყოველწლიური შემოსავალი იყო 1 030 რუბლი. 1907 წელს ეკატერინე ლიახმაერმა ანა იაშჩენოკოვას მიჰყიდა სახლი 30 ათას რუბლად. საბოლოოდ 1910 წლიდან სახლის მფლობელი გახდა იურისტი ჩერნიკოვი.

სქოლიო
------

1. ↑  Монументальное искусство и памятники истории и архитектуры на региональном уровне
2. ↑  Постановление об утверджении границ территории объекта культурного наследия регионального значения «Доходный дом Е. П. Ляхмаер»
3. ↑  Имение, где чистоту наводили городские власти.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-12. ციტირების თარიღი: 2017-02-14.
**არადეთის ციხე** — ციხე-დარბაზი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, მდინარე ფრონის მარჯვენა სანაპიროზე. ციხე აგებულია XVII საუკუნის შუა წლებში.

ძეგლის აღწერა
-------------

1960 წელს ჩატარდა აღმოსავლეთ კოშკის კონსერვაცია. კომპლექსი ძლიერი ფეოდალების (სავარაუდოა სამხრეთ საქართველოდან გადმოსახლებული იშხნელების) რეზიდენცია იყო.

ციხე-დარბაზის კომპლექსში შედის: გალავანი, წმ. საბას ეკლესია და სასახლე.

გალავანი გეგმით კვადრატს უახლოვდება (დაახლოებით 40 X 40 მ). შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი ოთხი კოშკით და გალავნის 50 მ სიგრძის მონაკვეთი (კედლების სისქე 1,2 მ) სამხრეთით. სამხრეთ კუთხეში მდგარი ცილინდრული კოშკი ოთხსართულიანია. ქვედა სამი სართული საბრძოლო და საცხოვრებელია, ხოლო IV სართული - საბრძოლო ბანი. შესასვლელები ეზოდანაა, I და II სართულზე, ცალ-ცალკე. ბუხარი მხოლოდ II სართულზეა. ნისკარტა სალოდეები და ერთი საზარბაზნე ბანის კედლებშია განლაგებული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში დგას თითო ცილინდრული და ოთხკუთხა კოშკი. ისინი ეკლესიის კედლებშია ჩართული. ცილინდრული კოშკის ნახევარი ჩამონგრეულია. მისი პირველი ორი სართულის კედლები ყრუა. II სართულზე მხოლოდ ერთი კარია, რომელიც ოთხკუთხა კოშკში გადის. III და IV სართულის შემორჩენილ კედლებში სათოფურებია.

ოთხკუთხა კოშკი ოთხსართულიანი იყო. I სართულის კარიდან შეიძლება მოხვედრა II სართულზე და გვერდით მდგარ ცილინდრულ კოშკშიც. II სართულის კარი შვერილ აივანზე გადის. კოშკების ზედა სართულების კედლებში ბუხრები და სათოფურებია დატანებული.
გალავნის აღმოსავლეთ კედლის ცენტრში ერთი ნახევარცილინდრული კოშკიც მდგარა (გალავნის გარეთ გადიოდა). შემორჩენილი 4-5 მეტრი სიმაღლის კედლები ყრუა. სავარაუდოა, რომ ასეთივე კოშკები გალავნის სხვა კედლებშიც იყო.

წმ. საბას ეკლესია დგას ციხე-დარბაზის კომპლექსის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ეკლესიის სამხრეთ ფასადის ასომთავრული წარწერის თანახმად, ეკლესია აგებულია 1666 წელს დადიანის ასულის დედოფალ მარიამის დაკვეთით.

ეკლესია დარბაზულია (9,35 X 5 მ), ნაგებია ცუდად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის კვადრებით, ზოგან რიყის ქვაც არის გამოყენებული. გარედან სწორკუთხა, ხოლო შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთშია. ნალისებურ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც შიგნით რთული ლეკალური თაღი აქვს. აფსიდის სარკმლის გვერდებზე სწორკუთხა ნიშებია, ხოლო ქვემოთ, კედელთან სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. სამხრეთის სარკმელი სწორკუთხაა, დასავლეთისა - თაღოვანი. ეკლესიის გრძივი კედლები წყვილი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. კამარა გვერდებზე ამოზნექილია, შუაში კი ცილინდრულია. ინტერიერი მოხატული ყოფილა. კედლები ამჟამად შეთეთრებულია. კამარის აღმოსავლეთ ნაწილში შემორჩენილია ქრისტეს გამოსახულება. ნაგებობა გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.

სასახლის ნანგრევები შემორჩენილია გალავანთან, ეკლესიის ახლოს.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 356.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქარელის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
აბისის ციხე · არადეთის ციხე · ატოცის ციხე · მძოვრეთის ციხე · სამწევრისის ციხე · სხლების ციხე · ძამის ციხე |

 |
**ირაკლი ალექსის ძე ოჩიაური** (დ. 20 ნოემბერი, 1924, ახიელი — გ. 4 დეკემბერი, 2015) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს სახალხო მხატვარი. გოგი ოჩიაურის ძმა.

ბიოგრაფია
---------

ირაკლი ოჩიაური დაიბადა მამის — ალექსი ოჩიაურისა და დედის — ნათელა ბალიაურის ოჯახში. ირაკლი ოჩიაურმა მოქანდაკის, იაკობ ნიკოლაძის რჩევით 1951 წელს დაამთვარა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი. მისი პედაგოგები იყვნენ: სილოვან კაკაბაძე, იაკობ ნიკოლაძე, ვასილ შუხაევი, სერგო ქობულაძე. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო „ვაჟა-ფშაველა" (ხელმძღვანელი იაკობ ნიკოლაძე).

გამოფენებში მონაწილეობდა 1953 წლიდან, ამავე წლიდან იყო მხატვართა კავშირის წევრი. ირაკლი ოჩიაურმა საფუძველი ჩაუყარა ძველი ქართული ეროვნული ხელოვნების, კერძოდ კი ჭედურობის აღორძინებას. მუშაობს სახვითი ხელოვნების თითქმის ყველა დარგში: ფერწერასა და გრაფიკაში, პორტრეტსა და ქანდაკებაში, მონუმენტურ დეკორატიულ ხელოვნებაში, დაზგურ გრაფიკასა და ლითონმქანდაკებლობაში. ირაკლი ოჩიაურის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში, ტრეტიაკოვის გალერეაში, სიეტლის ხელოვნების მუზეუმსა და იაპონიის, აშშ-ის და სხვა მრავალი ქვეყნის კერძო კოლექციებში. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ძირითადი ნამუშევრები
--------------------

* ალექსანდრე ყაზბეგის ძეგლი (სტეფანწმინდა, 1959);
* ვაჟა-ფშაველას ძეგლი (დუშეთი, 1985);
* „ვაჟა-ფშაველას პორტრეტი" (მოსკოვი, ტრეტიაკოვის გალერეა);
* „სტუდენტი გოგონას პორტრეტი" (სახვითი ხელოვნების მუზეუმი);
* „ინჟინერ ირინე ჯანდიერის პორტრეტი" (საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი).

გამოფენები
----------

* მონრეალის მსოფლიო (1969).
* ოსაკის (იაპონია, 1972)
* ვენეციის ბიენალე

პერსონალური:

* დასავლეთ ბერლინი
* ავსტრია
* ბელგია
* ნიდერლანდები
* ნორვეგია
* სირია

ლიტერატურა
----------

* *ქარუმიძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 623.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ოჩიაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ვახტანგ (წოპე) ხუციძე**  (დ. 1923 — გ. 12 დეკემბერი, 2012) — ქართველი ექიმი. ოტორინოლარინგოლოგი, პლასტიკური და ესთეტიკური ქირურგიის ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი (1967). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003)

1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. პირველი ოპერაცია 1956 წელს ჩაატარა და მას შემდეგ მისი მოღვაწეობა 50 000 ოპერაციაზე მეტს ითვლის. 1959-1976 წლებში იყო თბილისის N4 საავადმყოფოში ყელ-ყურ-ცხვირის განყოფილების გამგე. 1976-1983 წლებში — საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს საექიმო-კოსმეტოლოგიური სამკურნალოს ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1983 წლიდან — ეგნატე ფიფიას სახელობის ამიერკავკასიის რკინიგზის კლინიკურ საავადმყოფოში დაავადებულ ლორ-ორგანოთა და პლასტიკური ქირურგიის განყოფილების გამგედ. 1996 წელს განყოფილება გამოეყო საავადმყოფოს და მან დააარსა პლასტიკური ქირურგიის ესთეტიკური კლინიკა. 1998 წლიდან საქართველოს ჰუმანიტარულ და სახელოვნებო მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დოქტორი. ყოველწლიურად, გარკვეულ თვეებში მუშაობდა მოსკოვში. საზოგადოება „ახალმა ელიტამ" მას მიანიჭა თავადის (Князь) წოდება. დასაფლავებულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი.

ჯილდოები
--------

* ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვახტანგ ხუციძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**პლატონ ვლადიმერის ძე გოგორიშვილი** (დ. 25 აგვისტო, 1899, სოფ. ბზვანი, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1954), პროფესორი (1956), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1980, გარდაცვალების შემდეგ; სხვებთან ერთად).

ბიოგრაფია
---------

1928 წელს დაამთავრა თსუ. 1930 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. მელიქიშვილის სახ. ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში (1934 წლიდან – ლაბორატორიის გამგე). 1929-1972 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იყო თბილისის სტომატოლოგიური ინტსტიტუტის არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე (1935-1948). საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში კომპლექსნაერთთა კვლევას, დაამუშავა და წარმოებაში დანერგა ნაბურღი წყლებიდან იოდის მიღების ახალი მეთოდი, შეიმუშავა მადნეულის სპილენძის სულფიდური მადნების გადამუშავების ავტოკლავურ-ჰიდრომეტალურგიული მეთოდი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 70.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 200.
**აღალი მუსალიმ ოღლუ იბრაჰიმოვი** (აზერ. Ağaəli İbrahimov Müsəllim oğlu დ. 1946 წლის 6 თებერვალი, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის მდივანი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი (2006), რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი (2018).

ბიოგრაფია
---------

აღალი იბრაჰიმოვი დაიბადა 1946 წლის 6 თებერვალს ქალაქ ბაქოში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1960-1966 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლაში, ხოლო 1969-1974 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში.
1966 წლიდან იბრაჰიმოვი არის ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენების მონაწილე. მისი ნამუშევრები გამოიფინა რუსეთში, თურქეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, სირიაში, ბულგარეთსა და სხვა ქვეყნებში.

1966 წლიდან იბრაჰიმოვი არის ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენების მონაწილე. მისი ნამუშევრები გამოიფინა რუსეთში, თურქეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, სირიაში, ბულგარეთში და სხვა ქვეყნებში.

1975 წლიდან აღალი იბრაჰიმოვი არის აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი.

2002 წლის 30 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებულებით მიენიჭა წოდება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი", ხოლო 2006 წლის 29 დეკემბერს მიენიჭა წოდება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი". 2018 წლის 27 თებერვალს აღალი იბრაჰიმოვი გახდა რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი.
ცხოვრობს ქალაქ ბაქოში.

სქოლიო
------

1. ↑  Ramid İbrahimov. Rəssam üçün birinci azadlıqdır, ikinci emalatxana Azərbaycan. anl.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23-5-2017.
**ედუარდ ისაბეკიანის გალერეა** — ერევნის საგამოფენო დარბაზი, რომელიც ეძღვნება სომეხთა სსრკ ეროვნული მხატვრის, ედუარდ ისაბეკიანის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას. გალერეა განთავსებულია ერევანში, მაშტოცის გამზირზე 7 ა–ში, კულტურის ცენტრის „ჰაიარტის" ერთ–ერთ განყოფილებაში.

ისტორია
-------

ახალი საგამოფენო დარბაზის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღეს 2004 წელს, ხოლო გალერეას გახსნა მოხდა 2013 წელს. 

ედუარდ ისაბეკიანის ვაჟმა, არამ ისაბეკიანმა, ცნობილი ნახატების 28 ნამუშევარი „ჰაიარტ" კულტურულ ცენტრს მუდმივი გამოფენისთვის გადასცა. გახსნის დღიდან გალერეას ხელმძღვანელობს ირინა ისაბეკიანი.

აღნიშნულ გალერეაში დაცული ექსპოზიცია ორ სართულს იკავებს. ზედა, ბეჭდის ფორმის დარბაზში არის დიდი კომპოზიციურად თემატური ნახატები. ძირითადი ფონდის გარდა, წარმოდგენილია 4 ნამუშევარი ეროვნული სამხატვრო გალერეის დაქვემდებარებიდან და კერძო კოლექციიდანაც. ექსპონატებს შორის ასევე შედის დღიურები, ხელნაწერები, მემუარები და ფოტომასალა. 

უნდა აღინიშნოს, რომ საერთო ჯამში, გამოფენაზე წარმოდგენილია მხატვრის 39 ნამუშევარი. ედუარდ ისაბეკიანის ნამუშევრები გამოფენილია საგამოფენო დარბაზის ორ სართულზე. მაღლა წრიულ დარბაზში არის დიდი ტილოები იზაბეკიანის ეპიკური სუნთქვით; ისტორიის გვერდებიდან დღეს მხატვრის მზერა გადმოგვცემს წარსული სულისკვეთებას, კაცობრიობას, სიამაყეს და გამარჯვებას.

2015 წლიდან ტარდება გამოფენები „ედუარდ ისაბეკიანი და მისი მოსწავლეები" წელიწადში ორჯერ (სწავლების წლების განმავლობაში, მას დაახლოებით 300 სტუდენტი ჰყავდა). დარბაზი მონაწილეობს მუზეუმების ღამეში, რომელიც იმართება ყოველწელს. ყოველი ახალი გამოფენით, მხატვრები დარბაზს აძლევენ თავიანთ ნამუშევრებს. 2014 წელს დარბაზში აღინიშნა მხატვრის 100 წლის იუბილე. 2017 წლის მარტში ჩატარდა ქალთა დღისადმი მიძღვნილი საგაზაფხულო გამოფენა. არაერთხელ აღნიშნეს, რომ ოთახს რემონტი სჭირდება, თუმცა ჯერჯერობით ვერ გამოინახა გალერეის რეაბილიტაციისათვის თანხები და რესურსები. 

ბოლო პერიოდში ედუარდ ისაბეკიანის საგამოფენო დარბაზი აქტიურად მონაწილეობს ერევნის კულტურულ ცხოვრებაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია გამოფენის მენეჯერის, ირინა ისაბეკიანის ინიციატივები. სწორედ მისი სურვილით და მონდომებით ეწყობა ღონისძიებები, ლექციები, შეხვედრები, რომელიც მიზნად ისახავს ედუარდ ისაბეკიანის, როგორც მხატვრის, პედაგოგის, მწერლის, მზრუნველი მოქალაქის და, უპირველეს ყოვლისა, პატრიოტული შვილის გამოვლენას და წამოჩენას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт галлереи Эдуарда Исабекяна (რუსული)
* «ԷԴՈՒԱՐԴ ԻՍԱԲԵԿՅԱՆԸ ԵՎ ԻՐ ՈՒՍԱՆՈՂՆԵՐԸ» ՇԱՐՔԻ ԵՐԿՐՈՐԴ ՑՈՒՑԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ / azg.am / 2016-01-17 / Вторая выставка цикла «Эдуард Исабекян и его ученики»
* «Էդուարդ Իսաբեկյան» ցուցասրահը «ՀայԱրտ»-ում დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.  / imyerevan.com / 3 мая 2013 / Фоторепортаж с открытия зала
* Видеорепортаж с открытии зала YouTube-ზე
* Eduard Isabekyan Gallery Yerevan — EIGY — афиши выставок зала

თარგი:ВС
**მაცხოვრის ეკლესია** (აზერ. Xilaskar kilsəsi), ასევე ცნობილი, როგორც ლუთერანული კირხა (აზერ. Lüteran kilsəsi; გერ. Evangelisch-Lutherische Kirche in Baku) — ლუთერანულ - ევანგელიური ეკლესია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს „28 მაისის" ქუჩაზე.

ისტორია
-------

არქიტექტორი ადოლფ ეიხლერი
მშენებლობის ნაკვეთი, რომელიც შეადგენს 1400 კვადრატულ საჟენს (6373 კვადრატულ მეტრს) გადაცემული იქნა ქალაქის დუმის მიერ 1885 წლის 30 იანვარს. ეკლესიის პროექტი შექმნა არქიტექტორმა ადოლფ ეიჰლერმა ნეოგოთურ სტილში. არსებობს აზრი, რომ არქიტექტორი შთააგონა მარბურგის წმინდა ელიზავეტის ეკლესიამ. 1896 წლის 21 მარტს მოხდა საძირკვლის ჩაყრა. ცერემონიას ესწრებოდნენ გუბერნატორი ლილეევი და ქალაქის თავი ირტეცკი. ცერემონიას ასევე ესწრებოდა ემანუელ ნობელი, მისი დედინაცვალი და ლიუდვიგ ნობელის მეორე მეუღლე. 1898 წლის 24 ივნისს შენობის შპილზე წამოცმული იქნა ცამეტფუდიანი (213 კილოგრამი) მოოქროვილი ჯვარი. 1899 წლის დასაწყისში დაყენებულ იქნა ზარი და ორღანი. 1899 წლის 14 მარტს გახსნის ცერემონიას ესწრებოდა ათას კაცზე მეტი. 1900 წლის 23 აპრილს შედგა პირველი ორღანული კონცერტი, რომელზეც შესრულებულ იქნა იოჰან სებასტიან ბახის ნაწარმოებები.

აზერბაიჯანის კომპარტიის ცეკა-ს ყოფილი პირველი მდივნის სერგეი კიროვის მკვლელობის შემდეგ 1934 წელს საბჭოთა სკულფტორმა პინხოს საბსაიმ მიიღო დაკვეთა კიროვის ძეგის შექმნაზე ბაქოში. სამუშაოდ მას დასჭირდა მაღალი ჭერის მქონე შენობა ძეგლისა და კვარცხლბეკის დასადგამად. საბსაიმ მოითხოვა კირხის სენობა სახელოსნოდ. იმის მიუხედავად, რომ ამ დროს იქნა მიღებული გადაწყვეტილება კირხის დანგრევაზე, საბსაის თანხმობა განუცხადეს. .
ბაქოს ლუთერანული თემი მოქმედებდა 1936 წლამდე, სანამ იგი არ გაუქმდა საბჭოთა კავშირის მიერ. 1937 წლის 1 ნოემბერს პასტორ პაულ ჰამბერგი და მისი შვიდკაციანი ოჯახი დახვრიტეს. 

დღესდღეობით კირხის შენობაში განლაგებულია აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს საკონცერტო დარბაზი. 1996 წლის 1 დეკემბერს აქ შედგა ნობელის ოჯახის ხსოვნის საღამო.

სქოლიო
------

1. ↑  *Информационный портал о Германии*. Церковь Спасителя в Баку: вторая жизнь დაარქივებული 2016-09-14 საიტზე Wayback Machine.. 10.01.2011
**სერგო უშანგის ძე გუნია** (დ. 13 აპრილი, 1907, სოფ. ზანათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი, — გ. 4 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი გეოფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1963), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი 1932 წელს. 1932-1962 წლებში მუშაობდა თბილისის გეოფიზიკურ ობსერვატორიაში, ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიურ ინსტიტუტში. 1962-1977 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის ფიზიკის კათედრის გამგე. იკვლევდა ატმოსფერული ფიზიკის საკითხებს. მის მიერ დამუშავებულ ელჭექის პროგნოზის მეთოდს იყენებენ სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში ჰიდრომეტეროლოგიური სამსახურების ოპერატიულ ქსელში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ფიზიკის სალექციო კურსი, ნაწ. 3, თბ. 1972 (თანაავტ. ბ. გურგენიძე);
* Грозовые процессы в условиях Закавказья, Л. 1960;
* Учет гор и трения в двухуровенной модели для прогноза метеорологических элементов в условиях Кавказа, «Труды Закавказского н.-и. гидрометеорологического ин-та», 1965, в.19 (25) (თანაავტ. В.П. Садоков).

ლიტერატურა
----------

* *ცქვიტინიძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 206.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დანელია (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი სერგის ძე დანელია** (დ. 25 აპრილი, 1923, თბილისი) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1978), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1946). 1947 წლიდან მუშაობს მუშაობს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც 1950 წლიდან განაგებს პათომორფოლოგიის განყოფილებას. იმავდროულად 1969–1990 წლებში ხელმძღვანელობდა ქ. თბილისის ცენტრალურ პათომორფოლოგიის ლაბორატორიას; 1970–1985 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი სპეციალისტია (ნეონატოლოგ-პათოანატომი). მისი შრომები შეეხება შეისწავლის ნაყოფისა და ახალშობილის ცენტრალური ნერვული სისტემისა და ფილტვების პათოლოგიას, ქალის ჰორმონულ პათოლოგიასა და ორსულთა სიკვდილის მიზეზებს. ითვლება სამეანო-გინეკოლოგიური მორფოლოგიის და პერინატალური პათოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელად საქართველოში. მინიჭებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1990). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Некоторые количественные морфологические характеристики структурных перестроек в органах плодов и новорожденных, Сборник материалов симпозиума морфологического и математического моделирования патологических процессов, Кутаиси, 1980.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 310.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი დანელია (პათოლოგანატომი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი** (ნორვ. Norsk elghund grå) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნორვეგიაში უძველეს ხანაში.

შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ისეთივე ძველი ჯიშია, როგორც მისი ნაცრისფერი ნათესავი, ოღონდ უფრო პატარა და აქტიური. როგორც ცალკე ჯიში, შავი ელკჰაუნდი აღიარეს 1877 წელს. ამ ლამაზ შპიცს აქვს გრძელი ფეხები, პატარა სხეული და გლუვი, პრიალა ბეწვი, ის იშვიათად გვხვდება სკანდინავიის ფარგლებს გარეთ. მისი დამოუკიდებელი და ავი ხასიათი გვაფიქრებინებს, რომ მისი წინაპრები განსხვავდებოდნენ მისი ნაცრისფერი ნათესავისგან. თუმცა მუშაობისას ის არანაკლები პროფესიონალია: ჩუმად მიცოცავს ნადირთან, შემდეგ ყეფს და თავს ესხმის ნადირს, სანამ პატრონი მოვა.

შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდის კონტრასტული ფერი საშუალებას აძლევს მონადირეს დაინახოს ძაღლი ხეებსა და თოვლში. შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ძლიერი და ღირსეული ცხოველია, შესანიშნავი მოდარაჯეა. მის ბეწვს სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად ეგუება სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება ძლიერი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი დაარქივებული 2014-09-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |

**სიმონ კანდელაკი** (დ. 13 სექტემბერი 1887, კულაში — გ. 25 თებერვალი, 1966, თბილისი) — ქართველი პარაზიტოლოგი, მალარიოლოგი, ტროპიკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941), ტროპიკულ სნეულებათა მუზეუმის და ტროპიკულ ავადმყოფობათა საწინააღმდეგო პროფილაქტიკურ-სამკურნალო დაწესებულებების ორგანიზატორი თბილისში და საერთოდ საქართველოში, სამედიცინო პარაზიტოლოგიის და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანთა მინისტრის, კონსტანტინე კანდელაკის ძმა.

ბიოგრაფია
---------

1913 წელს დაამთავრა იურიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. დახელოვნდა რომში, ლონდონში, პარიზსა და ჰამბურგში - სპეციალიზებულ დაწესებულებებში. სადისერტაციო შრომა დაიცვა თემაზე „ექსპერიმენტული ლეიშმანიოზები" 1936 წელს. 1921-1938 წლებში იყო ს. ვირსალაძის სახელობის ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1930-1942 წლებში ხელმძღვანელობდა ტროპიკულ სნეულობათა კათედრას თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში, ხოლო 1935-1938 წლებში ამავე კათედრას ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. კანდელაკი ძირითადად სწავლობდა ტროპიკული მედიცინის პრობლემებს: დაასაბუთა მალარიასთან ბრძოლაში ზოოპროფილაქტიკის წამყვანი როლი; შემოიღო სპლენომეტრიის ორიგინალური მეთოდი; სსრკ-ში პირველმა ეფექტურად გამოიყენა მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებათა კომპლექსური მეთოდი; საქართველოში საფუძველი ჩაუყარა ლეიშმანიოზის ნოზოგეოგრაფიას; აღმოაჩინა ვისცერული ლეიშმანიოზის გადამტანის ახალი სახეობა, აგრეთვე ამიერკავკასიის ტკიპისმიერი სპიროქეტოზი და მისი გამომწვევი სპიროქეტა, რომლებსაც ს. კანდელაკის სახელი ეწოდა.

ლიტერატურა
----------

* *თოფურია ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 365.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სიმონ კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* სიმონ კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შვედური ელკჰაუნდი** (შვედ. Jämthund) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვედეთში უძველეს ხანაში.

ოდესღაც, სკანდინავიის ყველა დაბლობში, ელკჰაუნდის თავისი სახეობა ჰყავდათ. იემტჰუნდმა, რომლის დასახელება შვედური ნაწილის იენტლანდიდან მოდის, ბოლოს და ბოლოს ოფიციალური აღიარება მიიღო და ახლა შვედეთის ეროვნულ ძაღლად ითვლება. შვედური ელკჰაუნდი ელკჰაუნდის ყველაზე სრულტანიანია. ადრე მას, შესაძლოა, იყენებდნენ დათვზე სანადიროდ, მაგრამ როდესაც ამის საჭიროება აღარ იყო, მისგან მგლებზე და ცხენირემზე შესანიშნავი მონადირე დადგა. თოვლზე ნადირის დევნისას ის თავის მსხვერპლს კუთხეში იმწყვდევს და ელოდება, როდის მოვა მონადირე. შვედური ელკჰაუნდი ისეთივე შრომისმოყვარეა, როგორც სხვა ნორვეგიული ელკჰაუნდები. ეს მძიმე, მაგარძვლიანი, ამტანი ძაღლი გამოიყენება როგორც მწყემსი, მოდარაჯე, ასევე, მას იყენებენ მარხილში შესაბმელად და შვედეთის ჯარში. შვედური ელკჰაუნდი განსაკუთრებით პოპულარულია სამშობლოში როგორც მუშა-ძაღლი, ასევე, როგორც კომპანიონი. მას ნახავთ ბრიტანეთში, ნიდერლანდებში და ჩრდილოეთ ამერიკაშიც. 

სრულებით შესაძლებელია, რომ სულ მალე ამ სახეობის პოპულარობა მთელ მსოფლიოში გავრცელდეს. შვედური ელკჰაუნდი კარგად უძლებს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს, ადვილად იწვრთნება, მისი ბეწვი გრძელი და უხეშია და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, ასევე, აუცილებელია დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შვედური ელკჰაუნდი (ინგლისური)
**თინათინ მრევლიშვილი** (დ. 1909 ან 1908, ქ. კიევი, უკრაინა — გ. 1993) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1963). პროფესორი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს III-IV მოწვევის დეპუტატი.

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1931 წელს მუშაობა დაიწყო ფონეტიკის ლაბორატორიის ასისტენტად, 1934 წლიდან კითხულობდა ლექციებს რუსულ ენაში. თინათინ მრევლიშვილის დისერტაცია მიეძღვნა მიხეილ ლერმონტოვის პროზის ლექსიკას, დისერტაციის დაცვის შემდეგ იგი აირჩიეს დოცენტის თანამდებობაზე. სხვადასხვა წლებში კითხულობდა ლექციებს თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (ახლანდელი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის), იყო მისაღები გამოცდების საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე, ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1948 წელს მან დააარსა რუსული ფილოლოგიის განყოფილებაზე ახალი კათედრა-რუსული ენის № 2 კათედრა. მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით, იენის უნივერსიტეტის (გერმანია) ეგიდით გამოიცა ქართველ და გერმანელ სპეციალისტთა ერთობლივი შრომების რამდენიმე კრებული, ჩატარდა კონფერენციები თბილისსა და იენაში. მისი მონოგრაფია „რთული ქვეწყობილი წინადადების სახეები ნიკოლოზ გოგოლის ენაში" გამოიცა რუსულ ენაზე მოსკოველი მეცნიერის, პროფესორ ფ. კუზმინის რედაქტორობით. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1963 წელს მოსკოვში.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლით „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თინათინ მრევლიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თინათინ მრევლიშვილის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* თინათინ მრევლიშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)

სქოლიო
------

1. ↑  თინათინ მრევლიშვილის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
**თამაზ ბესტაევი** (დ. 20 ივნისი, 1970, სიღნაღი, საქართველოს სსრ) — სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი 2022 წლის 4 ნოემბრიდან.

ბიოგრაფია
---------

1990-1996 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიაში სამკურნალო ფაკულტეტზე. 2000-2006 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის და ფილტვის დაავადებათა ეროვნულ ცენტრში ექიმ-უროლოგად. 2007-09 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის მინისტრი. 2009-2012 წლებში სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის დეპარტამენტის დირექტორი. 2012-2022 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის სამსახურის უფროსი. 2022 წლის 4 ნოემბერს დაინიშნა ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად.

სქოლიო
------

1. ↑  სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად თამაზ ბესტაევი დაინიშნა[*მკვდარი ბმული*]

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ოფიციალურ გვერდზე

|
|  |
|
| წინამორბედი:დიმიტრი სანაკოევი | **სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციისხელმძღვანელი**4 ნოემბერი, 2022-დღემდე | შემდეგი: |
Kyocera PC Card EV-DO როუტერი Wi-Fi–ით
Huawei CDMA2000 EV-DO USB უკაბელო მოდემი
**Evolution-Data Optimized** ან **Evolution-Data Only** (**EV-DO, EV, EVDO**) — სატელეკომუნიკაციო სტანდარტი მონაცემთა უკაბელო გადაცემაში რადიოსიგნალების გამოყენებით; ტიპურია ფართოხაზოვანი ინტერნეტ–წვდომისთვის. იყენებს მულტიპლექსირებულ ტექნოლოგიას, მათ შორის CDMA–ს, ისევე როგორც TDMA–ს რათა მაქსიმალურად გაზარდოს როგორც ინდივიდუალურ მომხმარებელთა, ისე საერთო სისტემათა ტევადობა. სტანდარტიზებულია 3rd Generation Partnership Project 2–ის (3GPP2) მიერ CDMA2000 საოჯახო სტანდარტების ფარგლებში და მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გამოიყენება მობილური ტელეფონების სერვისის პროვაიდერების მიერ, განსაკუთრებით მათ მიერ, ვინც ადრე CDMA ქსელს იყენებდნენ. მას ასევე იყენებს გლობალსტარის თანამგზავრული სატელეფონო ქსელი.

EV-DO მიიჩნევა CDMA2000–ის სტანდარტის ევოლუციად, რომელიც უზრუნველყოფს მონაცემთა მაღალ სიჩქარეს. EV-DO–ს არხს 1,25 MHz გამტარიანობა. მეორე მხრივ, არხის სტრუქტურა ძალიან განსხვავებულია. 

CDMA2000–ის ქსელების EV-DO მახასიათებელი უზრუნველყოფს მობილური ხელსაწყოების წვდომას Forward link–ის სიჩქარეს 2,4 Mbit/s–მდე Rel. 0–ზე და 3.1 Mbit/s–მდე Rev. A–ზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 3GPP2.org დაარქივებული 2004-01-23 საიტზე Wayback Machine.  CDMA2000 standards documents
* CDMA Development Group (CDG)
* EVDOforums.com EV-DO discussion group
* A video demonstration of EVDO Rev. B capabilities

სქოლიო
------

1. ↑  Globalstar GSP 1700 satphone also loaded with EVDO.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-09-12. ციტირების თარიღი: 2012-11-26.
2. ↑  3G - CDMA2000 1xEV-DO Technologies. CDMA development Group.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-20. ციტირების თარიღი: 2008-01-18.
მერომ გოლანის კიბუცი, ბენთალის მთიდან ხედი.
**კიბუცი** (ივრ. קִבּוּץ‎; თავდაპ. קְבוּצָה, კვუცა — `ჯგუფი`) — სასოფლო-სამეურნეო კომუნა ისრაელში, რომლისთვის დამახასიათებელია მეურნეობის საერთო საკუთრება და შრომა-მოხმარებაში თანასწორობა. ეს არის კომუნალური თანაცხოვრების ფორმა, რომელიც სოციალიზმსა და სიონიზმს აერთიანებს.

კიბუციზმი დაიწყო, როგორც უტოპიური ცდა, თუმცა დროთა განმავლობაში უფრო „მეცნიერული" სოციალისტური მიდგომა აითვისა. ამჟამად, სოფლის მეურნეობა ნაწილობრივ ჩანაცვლებულია ეკონომიკის სხვა დარგებით, მათ შორის ინდუსტრიული და/ან მაღალტექნოლოგიური საწარმოებით. ისრაელის მოსახლეობის დაახლოებით 5% კიბუცებში ცხოვრობს. ზოგიერთ კიბუცს ასევე კიბუცნიკსაც უწოდებენ (ივრ.: קִבּוּצְנִיק‎).

ერთ-ერთი ვარაუდის თანახმად ისრალეში კიბუცების დაარსებაში მონაწილეობა მიიღო ქართველმა ივანე კოლელიშვილმა, რომელიც 1910-17 წლებში იმყოფებოდა პალესტინაში და რომელსაც საქართველოში, სოფელ გულგულაში კომუნის დაარსების გამოცდილება ჰქონდა.


ვადი არაშ რაიონიშ კიბუცი ბარქაიშ პანორამული მიოჯინი
ვადი არაშ რაიონიშ კიბუცი ბარქაიშ პანორამული მიოჯინი

სქოლიო
------

1. ↑  *ხვადაგიანი ი*. „ სოფელ გულგულას კომუნა", კრებული „ინიციატივა ცვლილებებისთვის" გვ. 31 — თბილისი, 2015, ISBN 978-9941-0-8204-7
**ეპიკურე** (ებრ. Ἐπίκουρος; დ. ძვ. წ. 341, სამოსი — გ. ძვ. წ. 270, ათენი) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მორალისტი, ათეისტი, ეპიკურეიზმის დამაარსებელი.

ეპიკურე დაიბადა ქ. სამოსში, 14 წლისა გაეცნო ფილოსოფიას, შეისწავლა დემოკრიტეს მოძღვრება, ხოლო 18 წლისა ათენში პერიპატეტელებს უსმენდა, მოგვიანებით დაარსდა სკოლა, რომლის შესასვლელთან ეწერა „მგზავრო, აქ თავს კარგად იგრძნობ. აქ სიამოვნებაა უმაღლესი სათნოება". ეპიკურეს მრავალი შრომა დაუწერია (300–მდე), აქედან უმთავრესი მნიშვნელობისაა „ბუნების შესახებ" (37 წიგნად), რომლის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. ეპიკურეს მოძღვრების გასაგებად დიდი მნიშვნელობა აქვს, აგრეთვე მის წერილებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ეპიკურეიზმი

ლიტერატურა
----------

* *ნარკვევები ფილოსოფიის ისტორიაში – რ. გორდეზიანი, გ. თევზაძე, მ. ნემსაძე, მ. ჭელიძე, თბილისი, 1993 წ.*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ინგლისური)მაქსის სადისერტაციო ნამუშევარი "განსხვავება დემოკრიტეს ნატურფილოსოფიასა და ეპიკურეს ნატურფილოსოფიას შორის"
* (ინგლისური)ეპიკურეს მთავარი დოქტინები დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine.
* (ინგლისური)ეპიკურე& ეპიკურეული ფილოსოფია
* (ინგლისური)ეპიკურეს წერილი მენოიკეს დაარქივებული 2017-01-03 საიტზე Wayback Machine.
1990
**ანატოლი სობჩაკი**  (რუს. Анато́лий Алекса́ндрович Собча́к)(დ. 10 აგვისტო, 1937, ჩიტა, აღმოსავლეთი ციმბირის ოლქი, რსფსრ, სსრკ — გ. 19 თებერვალი, 2000, სვეტლოგორსკი, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, მეცნიერი. იურიდიული მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1991-1996 წლებში იყო სანქტ-პეტერბურგის მერი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (1996). ქსენია სობჩაკის მამა.

ბაბუა მამის მხრიდან — ანტონ სემიონოვის ძე სობჩაკი, გარუსებული პოლონელი იყო, რომელიც მუშაობდა მანქანათმშენებლად, ხოლო ბებია — ანა ივანოვნა — ჩეხი. დედის მხრიდან ბაბუა რუსი, ბებია კი უკრაინელია მამა — ალექსანდრე ანტონის ძე სობჩაკი (დ. 1909, კოკანდი — გ. 1978, ტაშკენტი), დიდი სამამულო ომის მონაწილე (წითელ არმიაში 1944 წლის ნოემბრიდან, ბოლშევიკების საკავშირო კომუნისტური პარტიის წევრი), ფრონტზე 1945 წლის თებერვლიდან. 2009 წლის 18/05/18 29 ბრძანება, უმცროსი ლეიტენანტი სობჩაკი დაჯილდოვდა წითელი ვარსკვლავის ორდენით პერსონალის მომზადებისთვის ფრიშ გაფის ყურის გადაკვეთისთვის). ომის შემდეგ მუშაობდა რკინიგზის ინჟინრად. დედა — ნადეჟდა ანდროს ასული ლიტვინოვა (1914, კოკანდი — 1986, ტაშკენტი), პროფესიით ბუღალტერი.

1989-1991 წლებში იყო სსრ კავშირის პირველი დემოკრატიული მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, 1991-1996 სანქტ-პეტერბურგის მერად ყოფნისას მან დაუბრუნა ისტორიული სახელწოდება ყოფილ ლენინგრადს. 1998 წელს სათავეში ჩაუდგა „დემოკრატიული რუსეთის" საზოგადოებრივ საბჭოს. უმაღლესი საბჭოს დეპუტატობის პერიოდში ხელმძღვანელობდა 1989 წლის 9 აპრილს თბილისში მომხდარი ტრაგიკული მოვლენების საგამომძიებლო კომისიას და სწორედ მისი დამსახურება იყო, რომ კომისიამ ობიექტურად გამოიძია ამ ტრაგედიის გამომწვევი მიზეზები, პირველად სსრკ არსებობის მანძილზე, მომხდარისათვის პასუხისმგებლობა დააკისრა საკავშირო მთავრობას, რამაც რუსეთის რეაქციული წრეების აღშფოთება გამოიწვია. სობჩაკმა სიკვდილის წინ საქართველოს საელჩოს რუსეთში გადასცა 9 აპრილის გამოძიების მასალები, რომელიც თბილისში ჩამოიტანეს. ამ მოვლენების შესახებ დაწერა წიგნი: „თბილისის ჟამტეხილი" (თბ. 2000)

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანატოლი სობჩაკის საიტი დაარქივებული 2012-02-15 საიტზე Wayback Machine.
* ინტერვიუ ანატოლი სობჩაკთან «რადიო თავისუფლებაზე», 20.02.1997

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისის საპატიო მოქალაქეები
2. ↑  Детство.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-11-14. ციტირების თარიღი: 2020-09-24.
3. ↑  Память народа :: Документ о награде :: Собчак Александр Антонович, Орден Красной Звезды. pamyatnaroda.mil.ru. ციტირების თარიღი: 2016-02-20.[*მკვდარი ბმული*]
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ღლონტი**. |

**ალექსანდრე ღლონტი** (დ. 5 ივნისი, 1912, დვაბზუ — გ. 1999) — ქართველი ენათმეცნიერი, ლექსიკოლოგი, ლექსიკოგრაფი, დიალექტოლოგი, ფოლკლორისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1960), მეცნიერების დასახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
---------

1932 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1931–1933 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის" კულტურული მშენებლობის განყოფილების გამგედ; 1933–1934 წწლებში გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის" რედკოლეგიის წევრად და განყოფილების გამგედ; 1934–1936 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტი; 1935–1937 წლებში საქართველოს სახელმწიფო გამომცემლობის ახალგაზრდობისა და საბავშვო ლიტერატურის განყოფილების გამგე, ამავე წლებში ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 1935–1940 და 1947–1980 წლებში ხელმძღვანელობდა დიალექტურ სამეცნიერო ექსპედიციებს გურიაში, ქართლში, კახეთში, მესხეთში, ხევსურეთში, ფშავში, თუშეთში, სვანეთში, კოლხეთში, ბორჯომის ხეობაში. 1938–1941 წლებში იყო გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის დეკანი, ასევე ხელმძღვანელობდა ქართული ენის კათედრას და იყო საპროფილო დისციპლინების ლექტორი, შეთავსებით მუშაობდა ცხინვალის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის დოცენტად. 1941–1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ, 1945–1952 წლებში კვლავ ხელმძღვანელობდა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის კათედრას; 1953–1958 წლებში იყო ცხინვალის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის გამგე; 1960–1967 წლებში იყო თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის პროფესორი; 1967–1990 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტში ქართული ენის კათედრის გამგე, ხოლო 1990 წლიდან გარდაცვალებამდე — ამავე კათედრის პროფესორი.

ნაშრომები
---------

იკვლევდა ქართული ენის, მისი დიალექტების, ლექსიკოლოგიის, ლექსიკოგრაფიის, ონომასტიკის, ხალხური ზეპირსიტყვიერების საკითხებს. შეისწავლა და გამოსცა „გურული ფოლკლორი" (1937); „ქართული ხალხური ნოველა" სამ ტომად (1956, 1963, 1966), ნ. ჩუბინაშვილის ლექსიკოგრაფიული მემკვიდრეობა სამ ტომად (1961, 1971, 1973), ქართლ დიალექტთა პირველი ლექსიკონი ორ ტომად (1974–1975), სერია „ტოპონიმიკური ძიებანი" ხუთ ნაკვეთად (1971–1985), „ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა" (1984). ავტორია სასკოლო სახელმძღვანელობისა „ქართული ლექსიკოლოგია" (1964) და „ქართული წინადადება" (1978). ატორია წიგნებისა „ფილოლოგის ჩანაწერები" (1980), „ქართული ლექსიკოგრაფიის საკითხები" (1983).

ჯილდოები
--------

* 1997 — ღირსების ორდენი
* 1995 — ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია
* 1961 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში 1961-1993 წლებში გამოქვეყნებულ შრომათა ციკლისთვის „ქართული ლექსიკოლოგიისა და ლექსიკოგრაფიის საკითხები" (2 მონოგრაფია, 12 ლექსიკონი - 15 წიგნად)
* სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი
* საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ლიტერატურა
----------

* *მაისურაძე, ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 595.
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993–2004 წწ. გვ.84 — თბილისი, 2012

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ღლონტი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი