recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**იანტარნის ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია** (რუს. Церковь Феодоровской иконы Божией Матери) — მართლმადიდებლური ეკლესია იანტარნში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

მისამართი: 346715, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, სოფ. იანტარნი, გვოზდიკოვაიის ქუჩა № 1.

ისტორია
-------

2012 წელს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტი მერკური სამუშაო ვიზიტით ეწვია აქსაის სამრევლოს. მიტროპოლიტის ვიზიტის შედეგად მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ სოფელ იანტარნიში შეექმნათ მართლმადიდებლური სამრევლო გაერთიანება და დაეწყოთ სოფელში პირველი ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე იქნებოდა აგებული. 2013 წელს სოფლის სამრევლო გაერთიანება ოფიციალურად დარეგისტრირდა. ახალი სამრევლოს ტერიტორია მოიცავდა სამ დასახლებას - იანტარნი, ვოდოპადნი და ასევე ხუტორი კამიშევახა.

2014 წლის 7 იანვარს მომავალი ეკლესიის მშენებლობის ადგილზე გაიხსნა ხის დროებითი ეკლესია, სადაც ამავე წლის 6 თებერვალს შესრულდა მრევლის ისტორიაში პირველი საღვთო ლიტურგია. დაიწყო თანხების შეგროვება ახალი, ქვის ეკლესიის მშენებლობისათვის.

2014 წლის აპრილში ფიოდოროვსკის მრევლში დაიწყო საკვირაო სკოლის მუშაობა უფროსებისათვის და ასევე საკვირაო-საგანმანათლებლო ჯგუფმა ბავშვებისათვის. 2016 წელს მუშაობა დაიწყო ახალგაზრდულმა სამრევლო გაერთიანებამ. 

ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის წინამძღვრად დანიშნეს ვიქტორ გიორგის ძე ალექსანდროვი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт церкви დაარქივებული 2017-07-15 საიტზე Wayback Machine.
* Аксайское благочиние - храмы
* Аксайское благочиние - приходы

სქოლიო
------

1. ↑  Приход Федоровской иконы Божией Матери
2. ↑  Янтарный. Церковь Феодоровской иконы Божией Матери.
3. 1 2  История прихода
4. ↑  Благотворителям.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-18. ციტირების თარიღი: 2017-06-28.
5. ↑  Иерей Александров Виктор Георгиевич.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-09. ციტირების თარიღი: 2017-06-28.
**რასვეტის კირილესა და მეთოდეს ეკლესია** (რუს. Церковь Кирилла и Мефодия) — მართლმადიდებლური ეკლესია აქსაის რაიონის სოფელ რასვეტში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 2012 წელს.

ეკლესიის მისამართი: 346735, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, სოფელი რასვეტი, ექსპერიმენტალურის ქუჩა № 70.

ისტორია
-------

სოფელში სამრევლო საზოგადოება პირველად დარეგისტრირდა 1997 წელს. თავდაპირველად მრევლმა ადგილობრივი კულტურის სახლში ერთი ოთახი აიღო იჯარით, სადაც მხოლოდ ლოცულობდნენ. 1998 წლის 24 მაისს აქ პირველად აღევლინა საღვთო ლიტურგია. 2000 წლის 24 მარტს წმინდა კირილე და მეთოდეს ხსენების დღეს საძირკველი ჩაუყარეს სოფელში პირველ ეკლესიას. მშენებლობა დალოცა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა.

2001 წლის 2 ივლისს დაიწყო ეკლესიის სამშენებლო სამუშაოები. გათხარეს ორმო და ჩაასხეს საძირკველი. 2003 წლის 21 მაისს მართლმადიდებელი თემი კულტურის სახლიდან გადავიდა ჯერ კიდევ დაუსრულებელ ეკლესიაში, სადაც ამავე წლის 24 მაისს აღევლინა პირველი ღვთისმსახურება. 2004 წლის 25 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა მთავარეპისკოპომა პანტელეიმონმა, ამავე დღეს დააყენეს ეკლესიის მთავარი გუმბათი. 2005 წლის აპრილში დაიწყო განცალკევებით მდგარი სამრეკლოს მშენებლობა. 

2007 წლის 2 ნოემბერს კირილესა და მეთოდეს ეკლესიას კვლავ ესტუმრა მთავარეპისკოპოსი პანტელეიმონი, რომელმაც აკურთა სამრეკლო. 2008 წლის 3 დეკემბერს სამრეკლოს სამუშაოები დასრულდა, დაადგეს გუმბათი. 2012 წლის 28 ოქტომბერს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტმა მერკურიმ აკურთხა კირილესა და მეთოდეს სახელობის ეკლესია, რომელიც გახდა პირველი ეკლესია როსტოვის ოლქის ერიტორიაზე, რომელიც აკურთხეს კირილესა და მეთოდეს სახელზე. 

ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი მიხეილ (კასარკინი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт церкви
* Аксайское благочиние - храмы
* Аксайское благочиние - приходы
* Кирилло-Мефодиевский храм в поселке Рассвет отметил престольный праздник დაარქივებული 2017-03-15 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Рассвет. Церковь Кирилла и Мефодия.
2. ↑  Кирилло-Мефодиевский храм посёлка Рассвет Аксайского района
3. ↑  Храм равноапостольных Кирилла и Мефодия (Рассвет)
4. 1 2 3  История прихода
5. ↑  Протоиерей Касаркин Михаил Анатольевич.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-15. ციტირების თარიღი: 2017-04-05.
**მელანი ჯეინ ჩისჰოლმი** (ინგლ. Melanie Jayne Chisholm) (დ. 12 იანვარი, 1974) — ბრიტანელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, მსახიობი და ბიზნესმენი. ცნობილია სასცენო სახელით **მელანი სი**. იგი იყო ჯგუფ Spice Girls-ის ერთ-ერთი წევრი (რომელშიც ატარებდა სახელს **Sporty Spice**).

გარდა ჯგუფთან ერთად ჩაწერილი სიმღერების, ალბომების, გამართული ტურნეებისა და სხვა საქმიანობისა, მელანი საკუთარ პროექტებზეც მუშაობდა. 1999 წელს გამოვიდა მისი სადებიუტო სოლო ალბომი *Northern Star*, რომელიც ოთხი მილიონი ასლის ოდენობით გაიყიდა. ალბომის გამოცემის შემდეგ მუსიკოსს დეპრესიისა და კვების მოშლილობის პერიოდი ჰქონდა. მეორე ალბომი, *Reason* მან 2003 წელს გამოსცა. იგი 500.000 ასლის ოდენობით გაიყიდა. 2005 წლის ალბომი, *Beautiful Intentions* გაიყიდა მილიონი ასლის სახით. 2007 წელს გამოიცა მისი მეოთხე ალბომი, *This Time*

2007 წელს ჩისჰოლმმა და Spice Girls-ის სხვა წევრებმა გამართეს მსოფლიო ტურნე The Return of the Spice Girls. შემდეგ ჩისჰოლმი ექვსი თვის მანძილზე ასრულებდა მისის ჯონსტონის როლს ლონდონის ვესტ ენდში, სპექტაკლში *Blood Brothers*. მეხუთე ალბომი, *The Sea* გამოვიდა 2011 წლის სექტემბერში, ხოლო პირველი EP, *The Night* — 2012 წლის მაისში. მისი მეექვსე სტუდიური ალბომი *Stages*, გამოიცა 2012 წლის სექტემბერში.

ჩისჰოლმი ნომინირებული იქნა ბრიტანული მუსიკისა და Echo-ს ჯილდოებზე. მთლიანობაში გაიყიდა მისი 12 მილიონზე მეტი სოლო ჩანაწერი. დღეისათვის ქალი შემსრულებლის სახით მას დამყარებული აქვს რეკორდი ყველაზე მეტი ბრიტანული #1 სინგლით. იგი არის ერთადერთი შემსრულებელი ქალი, რომელიც ბრიტანეთის სინგლების ოფიციალურ ჩარტში მოხვდა #1 ადგილზე კვარტეტის, კვინტეტის, დუეტისა თუ სოლო შემსრულებლის სახით.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: მელანი სის დისკოგრაფია.
ალბომები
* *Northern Star* (1999)
* *Reason* (2003)
* *Beautiful Intentions* (2005)
* *This Time* (2007)
* *The Sea* (2011)
* *Stages* (2012)
* *Version of Me* (2016)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მელანი სი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* მელანი სი საიტზე Discogs
* მელანი სი საიტზე Allmusic
* მელანი სი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Bio IDMb
2. ↑  "Mel C transforms from Sporty Spice to dowdy West End stage Mama for Blood Brothers role" 22 October 2009, Daily Mail
3. ↑  List of music awards nominations for Melanie Chisholm. IMDb (17 December 2007).
4. ↑  "A Jolly Good Sport" 13 February 2012, Hot Press
5. ↑  "Artist Details" დაარქივებული 2013-11-13 საიტზე Wayback Machine.  Peer Music
6. ↑  Bio at Glasgowvant

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb140266785 (data)
* GND: 130887420
* ISNI: 0000 0000 8019 7560
* LCCN: no98118842
* MusicBrainz: 25b509ef-48ad-461b-a0bc-94cdddb8c919
* NKC: xx0044208
* VIAF: 85580134
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 85580134

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ბაზი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ბაზი**. |

ქართველი ბაზიერები.
**ბაზი** (სპარს. ბაზ — მიმინო, ქორი) — მონადირე დამჭერ ფრინველთა ზოგადი სახელი. განეკუთვნება მთის არწივი, სონღული, გავაზი, შავარდენი, ქორი, მიმინო და ნაწილობრივ მარჯანი. ყირგიზეთსა და ყაზახეთში მთის არწივით (ბერკუტი) ნადირობენ მელაზე, კურდღელზე, ზოგჯერ მელაზე; ქორით — იხვზე, ბატზე, ხოხობზე, გნოლზე; თურქმენეთში გავაზი სანადიროდ შემოდგომასა და ზამთარში გაჰყავთ. ბაზს იჭერენ ბადით, ხაფანგით ანდა ნახევრადშებუმბვლილი ბარტყი ამოჰყავთ ბუდიდან, შებუმბვლის შემდეგ მართვეს წვრთნიან ნადირ-ფრინველზე სანადიროდ, ზრდასრულს კი აჩვევენ ადამიანს და გარემო პირობებს. ბაზს კვებავენ ხორცით. სათანადო მოვლით მთის არწივს სანადიროდ იყენებენ 20 წლის ასაკამდე, გავაზსა და ქორს 5-7 წლამდე.

ბაზით ნადირობა, როგორც სპორტის სახეობა, საქართველოში ძველთაგანვე იყო გავრცელებული. ქორით ნადირობდნენ ხოხობსა და ტყის ქათამზე, იშვიათად იხვზე, მიმინოთი — მწყერზე, ღალღასა და წყლის ფრინველზე ქორსა და მიმინოს ახლაც წვრთნიან (მართავენ). ბაზს იჭერენ სამკუთხედი ფორმის ჩიტბადით გორაკზე (საირაო), სადაც შემოდგომაზე თავს იყრიან გადამფრენი მტაცებელი ფრინველები. ქ. ოზურგეთში სექტემბრის თვეში დაწესებული იყო ბაზიერის დღე. 1969 წლიდან საქართველოში ყოველწლიურად ტარდებოდა გამოფენა-შეჯიბრი, სადაც შეფასება ეძლეოდა ბაზის გარეგნობასა და გაწვრთილობას. დასავლეთ საქართველოში მიმინოთი მწყერზე ნადირობდნენ.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 144.
**სემიბალკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია** (რუს. Церковь Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ სემიბალკიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1987 წელს.

ეკლესიის მისამართი: 346774, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი სემიბალკი, სპორტის ქუჩა № 5.

ისტორია
-------

1861 წლიდან სოფელი გახდა სემიბალოვსკის სამწყსოს ცენტრი. პირველი ეკლესია რომელიც აგებული იყო ხისგან და ნაკურთხი იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ააგო მარგარიტა ბლაზომ საკუთარი შვილის მარიას პატივსაცემად 1797 წელს.1882 წელს კოლეჟის ასესორის ქვრივისგლაფირა სარანდინაკის ფიანსებით ააგეს ახალი ეკლესია. ძველი დაშალეს და გადასცეს ხუტორ გოლოვატოვკის მოსახლეობას. 

1937 წელს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია დაანგრიეს. ახალი სამრევლო შეიქმნა მხოლოდ 2000 წელს. საზოგადოებაში მოგროვილი ფინანსებით მრევლმა შეიძინა მაღაზიის შენობა, გადააკეთეს იგი და მასში გახსნეს სამლოცველო სახლი. ამოაშენეს საკურთხეველი და დადგეს სამრეკლო. სამლოცველოს სახლის თავზე აღმართეს გუმბათი ჯვრით. 

ამჟამად მოქმედი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სამლოცველო სახლის შენობა არა დროებითი. აზოვის რაიონის ადმინისტრაციამ სოფელს გამოუყო მიწის ნაკვეთი ახალი ქვის ეკლესიის ასაშენებლად, ზუსტად იმ ადგილზე, სადაც 1937 წელს იდგა ადრინდელი ეკლესია, რომელიც კომუნისტების მმართველობის პერიოდში დაანგრიეს.

2013 წლიდან ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის წინამძღვარია მამა ოლეგი (რომანენკო).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт церкви
* Никольский храм села Семибалки Азовского района
* Храм во имя святителя Николая, архиепископа Мир Ликийских, Чудотворца დაარქივებული 2017-11-13 საიტზე Wayback Machine.
* Азовское благочиние - храмы

სქოლიო
------

1. ↑  Семибалки. Церковь Николая Чудотворца.
2. ↑  История прихода
3. ↑  ХРАМ СВЯТИТЕЛЯ НИКОЛАЯ ЧУДОТВОРЦА СЕЛО СЕМИБАЛКИ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-05-05. ციტირების თარიღი: 2017-04-04.
4. ↑  В Азовском районе будет построен новый храм
5. ↑  Иерей Романенко Олег Владимирович.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-01-16. ციტირების თარიღი: 2017-04-04.
**ველა-ლაველა** (ინგლ. Vella Lavella) — ვულკანური კუნძული ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების, სოლომონის არქიპელაგის ჯგუფში. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების დასავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. კუნძულის ძირძველი დასახელებაა — *მბილუა*.

გეოგრაფია
---------

ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების რუკა.
ველა-ლაველას კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. კუნძულიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული შუაზელი, ჩრდილო-დასავლეთით — კუნძული შორტლენდი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კუნძული ახალი გეორგია.

ველა-ლაველას კუნძული წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც რამდენიმე ადგილას გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. კუნძულის ტერიტორიაზე მდებარეობს 6 ვულკანური კონუსი და 1 თერმული წყარო. ზღვის დონიდან ველა-ლაველას უმაღლესი წერტილია, *ტამბისალას მთა*, რომლის სიმაღლეა 808 მეტრი. მეორე მწვერვალია — *ლავადომ-ნონდას ვულკანი* (კუნძულის ყველაზე ახალგაზრდა ვულკანი), რომლის სიმაღლეა 750 მეტრი.

ველა-ლაველას კუნძულის კლიმატი ტროპიკული და ნოტიოა. კუნძულზე ხდება მიწისძვრები და ციკლონები.

ისტორია
-------

1893 წლის 15 მარტს კუნძულზე დამყარდა ბრიტანეთის იმპერიის პროტექტორატი
 და 1971 წლამდე იყო ბრიტანეთის დასავლეთ-წყნარი ოკეანის ტერიტორიების ნაწილი

მეორე მსოფლიო ომის წლებში ახალი გეორგიის კუნძულზე და ველას სრუტის ბრძოლაში იაპონიის ჯარის დამარცხების შემდეგ იაპონელებმა ევაკუაცია გაუკეთეს საკუთარ გარნიზონებს სოლომონის კუნძულების ცენტრალურ ნაწილში. ველა-ლაველას კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე სოფელ *ჰორანიუსთან*, 1943 წლის 19 აგვისტოს მათ განალაგეს ბაზა კუნძულ კოლომბანგარადან ევაკუირებული გარნიზონისთვის, მაგრამ უკვე 14 სექტემბერს მოკავშირეთა ძალებმა ის დაიკავეს. კუნძულზე რჩებოდა 600 იაპონელი ჯარისკაცი და მუშა, რომლებიც გამაგრდნენ ველა-ლაველას კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში და ელოდებოდნენ ევაკუაციას, რომელიც მოხდა 1943 წლის 7 ოქტომბერს ველა-ლაველას კუნძულთან ბრძოლის შემდეგ.

1978 წლიდან ველა-ლაველას კუნძული სოლომონის კუნძულების სახელმწიფოს ნაწილია.

მოსახლეობა
----------

1999 წელს ველა-ლაველას კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 9160 ადამიანს.

კუნძულელები ლაპარაკობენ მელანეზიურ ენაზე — *ბილუა* (8740 მოლაპარაკე 1999 წელს).

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  სოლომონის არქიპელაგის კუნძული. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-03-17. ციტირების თარიღი: 2014-12-14.
2. 1 2  [John Seach. ველა-ლაველას კუნძული. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-01-20. ციტირების თარიღი: 2014-12-14. John Seach. ველა-ლაველას კუნძული. (ინგლისური)]
3. 1 2  Worldstatesmen. სოლომონის კუნძულები. (ინგლისური)
4. 1 2  [სამხედრო-საზღვაო ბიბლიოთეკა. გარე თავდაცვითი პერიმეტრის განადგურება. (რუსული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2004-11-25. ციტირების თარიღი: 2014-12-14. სამხედრო-საზღვაო ბიბლიოთეკა. გარე თავდაცვითი პერიმეტრის განადგურება. (რუსული)]
5. ↑  Lavella.html John Seach. ველა-ლაველას კუნძული. (ინგლისური)[*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  Ethnologue. სოლომონის კუნძულების ენები. (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **არტანუჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

არტანუჯის ციხე
მესხეთის მხარე VIII-X საუკუნეებშიარტანუჯი**არტანუჯი**არტანუჯი VIII-X საუკუნეების მესხეთის მხარის რუკაზე
**არტანუჯი** — ციხე-ქალაქი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, კლარჯეთის ცენტრი. ართვინის რეგიონში, ამჟამინდელ ქალაქ არტანუჯის სიახლოვეს (თურქეთი). მდებარეობს მდინარე არტანუჯისწყლის მარცხენა ნაპირზე.

ისტორია
-------

„ქართლის ცხოვრების" მიხედვით, ციხე ვახტანგ გორგასლის ბრძანებით აუგიათ. VIII საუკუნის I ნახევარში არტანუჯის ციხე არაბმა სარდალმა მურვან ყრუმ დაანგრია. IX საუკუნეში განაახლა აშოტ I კურაპალატმა. მანვე დააარსა აქ ქალაქი და ააგო ეკლესია. X საუკუნეში გამაგრებული და დიდი რაბათის (წინაქალაქი) მქონე არტანუჯი, მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი იყო. აქ საქონელი მოდიოდა ტრაპეზუნტიდან, აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოდან, სომხეთიდან, სირიიდან და სხვა. დღეისათვის შემორჩენილია უზარმაზარ კლდეზე დაშენებული ციხის გალავნის ნაწილები, ციხის ტერიტორიაზე - ეკლესიისა და სასახლის ნაშთები. ციხის ქვემოთ ნაქალაქარია, რომლის ადგილზეც თანამედროვე ქალაქ არტანუჯის (თურქ. არდანუჩ) ერთი უბანია. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე არის ეკლესიის ნანგრევები, ძველი სავაჭრო დუქნები, გალავნის ნაშთები და სხვ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ციხე-ქალაქი არტანუჯი დაარქივებული 2021-11-24 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 587.

სქოლიო
------

1. ↑  ქართლის ცხოვრება, ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიერ, ტ. I, თბ. 1955, გვ.177
2. ↑  კონსტანტინე VII პორფიროგენეტი, „De Administrando Imperio"*ორიგინალი ტექსტი* (ქართ.)
*„არტანუჯის ციხე ძალიან მტკიცეა და აქვს დიდი რაბადი და დაბაქალაქიც და იქ მიდის საქონელი ტრაპეზუნტისა, იბერიისა, აფხაზეთისა და არმენიის და სირიის ყველა ქვეყნიდან, და ამ საქონლიდან მას უამრავი ბაჟი შემოსდის. არტანუჯის მიწაწყალი, ესე იგი არზენი დიდი და ნაყოფიერია და წარმოადგენს იბერიის, აფხაზეთის და მესხთა ქვეყნის გასაღებს".*
მოზრდილი **ადამიანის ჩონჩხი** შედგება 206 ძვლისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან არიან შეერთებული. ზოგიერთი ძვალი სრულიად უძრავად არიან შეერთებული, მაგალითად, ქალის ძვლების შეერთება, სხვები მოძრავად ან ნახევრად მოძრავად. დაბადებისას ადამიანს 270 ძვალი აქვს, რომელთა ნაწილიც ზრდა-განვითარებისას ერთიანდება.

ძვლების მოძრავ შეერთებას სახსრები ეწოდება. ერთ-ერთ ძვალზე, რომელიც სახსარშია შენაწევრებული, ჩვეულებრივ, მოთავსებულია ღრმული - სახსარსფერო. მასში შედის მეორე შენაწევრებული ძვლის შესაბამისი ფორმის თავი. ფოსო და ძვლის თავი დაფარულია მბრიწყნავი, გლუვი, ხრტილოვანი ფენით. ეს აადვილებს ძვლის თავის ფოსოში სრიალს სახსარში მოძრაობის დროს. 

სახსრის შემადგენელი ძვლები ძალიან მტკიცე იოგებით ერთდება. სახსარი ზემოდან დაფარულია სასახსრე ჩანთით. მასში მოთავსებულია სასახსრე სითხე. იგი ამცირებს ხახუნს და ხელს უწყობს ძვლის თავისუფალ მოძრაობას.

თავის ჩონჩხი
------------

ქალა შედგება ტვინისა და სახის ნაწილებისაგან. ტვინის ქალა ერთმანეთთან მჭიდროდ და უძრავად შეერთებული ძვლებისაგან შედგება.ეს არის წყვილი თხემის და წყვილი საფეთქლის, კენტი შუბლისა და კენტი კეფის ძვალი.

სახის ქალა 15 ძვალს შეიცავს. მათგან ყველაზე დიდი ყბის ძვლებია. ქვედა ყბის ძვალი ქალის ერთადერთი მოძრავი ძვალია.

ტანის ჩონჩხი
------------

ხერხემალი 33-34 მოკლე ძვლისგან - მალისგან შედგება. ყოველ მალას აქვს სხეული და რამდენიმე მორჩი. მალები ერთმანეთზეა დალაგებული. მათ შორის მოთავსებულია მკვრივი ხრტილოვანი ქსოვილის ფენები, რაც ხერხემლის მოქნილობას განაპირობებს. ხერხემლის შიგნით არის ზურგის ტვინი.

ადამიანის ხერხემალში განასხვავებენ კისრის, გულმკერდის, წელის, გავის და კუდუსუნის ნაწილებს. გულმკერდი 12 წყვილი ნეკნისა და მკერდის ძვლისაგან შედგება. გულმკერდის ყოველ მალასთან 12 წყვილი ნეკნიდან თითო წყვილი ნეკნია შენაწევრებული.

მალებთან შენაწევრება ნეკნებს საშუალებას აძლევს მდებარეობა შეიცვალოს, აიწიოს ჩასუნთქვის დროს და დაიწიოს ამოსუნთქვის დროს.

ზედა კიდურების ჩონჩხი
---------------------

ლავიწის და ბეჭის ძვლები მხრის სარტყლის ჩონჩხს ქმნის. მასთან მოძრავად არის შეერთებული თავისუფალი **ზედა კიდურების ჩონჩხი**. კიდურების ძვლები მოძრავად არის შეერთებული. კიდურები უზრუნველყობს ადამიანის გადაადგილებას სივრცეში და მოქმედებას, როგორც ბერკეტების რთული სისტემა.

ქვედა კიდურების ჩონჩხი
----------------------

მენჯის ორი მასიური ბრტყელი ძვალი უკანა მხრიდან მჭიდროდ არის შეზრდილი გავასთან, წინა მხრიდან კი ერთმანეთს უერთდება. ისინი **ქვედა კიდურების** სარტყელს ქმნის. მენჯის ძვლის თითოეულ ფოსოში ბარძაყის ძვლის მრგვალი თავი შედის. თავისუფალი ქვედა კიდურების ჩონჩხი შედგება ბარძაყის მასიური ძვლის, წვივისა და ტერფის ძვლებისაგან.
**ლი სი ჰიონი** ცნობილი, როგორც **სეუნგრი** (დ. 12 დეკემბერი, 1990, ) — სამხრეთ კორეელი მომღერალი, მოცეკვავე, მსახიობი, მუსიკალური პროდიუსერი, კომპოზიტორი. 2000-იან წლებში გახდა ბოიბენდ *Big Bang-ის* ერთ-ერთი ვოკალისტი, რომელიც საბოლოოს გახდა ყველაზე გაყიდვადი ჯგუფი აზიაში.

სკანდალი
--------

2019 წლის 11 მარტს სეუნგრიმ დატოვა სამოღვაწეო ინდუსტრია, ღამის კლუბ *Burning Sun-თან* დაკავშირებული სკანდალის გამო. იგი ეჭვმიტაილი იყო სუტენიორობაში. 13 მარტს სააგენტომ YG Entertainment მასთან კონტრაქტი გაწყვიტა. 28 მარტს სამართალდამცავებმა სეუნგრი დააკავეს უკანონოდ ფდაფარული ფოტოების გავრცელების ბრალდებით. მან აღიარა, რომ ავრცელებდა უკანონოდ მოპოვებულ კადრებს, მაგრამ თითონ არ იღებდა. მას ასევე წაუყენეს ბრალდება ნარკოტიკების უკანონო მოხმარების, გადასახადებისგან თავის არიდებისა და საკვებ პროდუქტებზე არსებული კანონის დარღვევის გამო.

სასამართლომ მას აღკვეთი ღონისძება არ შეუფარდა და გაათავისუფლა. პოლიციამ აღნიშნა, რომ გამოძებას სეუნგრის ჯარში გაწვევის თარიღამდე დახურულად გამოაცხადებდა, თუმცა 25 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ საქმე პროკურატურას გადაეცა და მიმდინარეობს გამოძიება.

დისკოგრაფია
-----------

 მთავარი სტატია: Big Bang (ჯგუფი).
* *Let’s Talk About Love* (2013)
* *The Great Seungri* (2018)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* oficialuri saiti
* ტვიტერის ოფიციალური გვერდი
* სეუნგრი

სქოლიო
------

1. ↑  Česko-Slovenská filmová databáze — 2001.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3561957'></a>
**ჯონ ჯონ გუქი** (კორ. 전정국 დ. 1 სექტემბერი 1997, პუსანი, სამხრეთი კორეა) — სამხრეთ კორეელი მომღერალი და მოცეკვავე. ცნობილ ბოიბენდ BTS-ის ვოკალისტი, მოცეკვავე და ყველაზე პატარა წევრი.

ბიოგრაფია
---------

13 წლის ასაკში ჯონ გუქი შეირჩა შოუზე Superstar K2, თუმცა ფინალამდე ვერ მიაღწია. ამის შემდეგ მან მოსმენები რვა სხვადასხვა კომპანიაში გაიარა და საბოლოოდ არჩევანი Big Hit-ზე შეაჩერა, რადგანაც იქ იყო Rap Monster. 14 წლის ასაკში ის გააგზავნეს Movement Lifestyle აკადემიაში, სადაც სხვადასხვა სტილის ცეკვას შეისწავლიდა.

2017 წლის 7 თებერვალს დაამთავრა ხელოვნების სკოლა სეულში.

კარიერა
-------

### BTS

2013 წლის 13 ივნისს შედგა ჯონ-გუქის დებიუტი, როგორც BTS-ის წევრის, სინგლით „No More Dream", ალბომიდან „2 Cool 4 Skool". ასევე ის გახდა ბევრი სიმღერისა და დისკოგრაფიის ავტორი. 2016 წლის 10 ოქტომბერს გამოქვეყნდა ჯგუფის ალბომი Wings.

### სოლო შემოქმედება

ჯონ გუქი აქვეყნებს ქოვერებს SoundCloud-ზე. მან უკვე შეასრულა შემდეგი სიმღერები: ტორი კელის „Paper Hearts", ადამ ლევინის „Lost Stars", ჯასტინ ბიბერის „Purpose" და „Nothing Like Us" 2013 წლის 13 ივნისს შედგა ტაე-ჰიუნგის დებიუტი, როგორც BTS-ის წევრის, სინგლით „No More Dream", ალბომიდან „2 Cool 4 Skool".

ჯილდოები და ნომინაციები
-----------------------

 მთავარი სტატია: BTS-ის ჯილდოების და ნომინაციების სია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BTS

სქოლიო
------

1. ↑  The idol that was scouted by 8 different entertainment companies. *Koreaboo*. ციტირების თარიღი: February 9, 2017.
2. ↑  Bangtan Boys MV "No More Dream" Lacks Reality. *Seoul Beats*. ციტირების თარიღი: February 9, 2017.
3. ↑  BTS Jungkook ‘We Don’t Talk Anymore’ Cover Fuels Collaboration Rumors As Charlie Puth Follows Band’s Twitter Account. *The Bit Bag*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — თებერვალი 11, 2017. ციტირების თარიღი: February 9, 2017.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **სპარტაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |


„***სპარტაკი***" — ამერიკული ისტორიული ჟანრის სერიალი. მისი პრემიერა გაიმართა Starz-ზე 2010 წლის 22 იანვარს, ჩვენება კი დასრულდა 2013 წლის 12 აპრილს. პირველ სეზონში მოქმედება ვითარდება ძვ. წ. 73-71 წლებში, როდესაც რომის იმპერიის წინააღმდეგ მონათა აჯანყებას სათავეში ჩაუდგა მონა სახელად სპარტაკი.

სერიალის პირველი სეზონი — „სპარტაკი: სისხლი და ქვიშა" დაიწყო 2010 წლის 22 იანვარს და დასრულდა ამავე წლის 16 აპრილს. იგი შედგება 13 ეპიზოდისგან. სერიალის მეორე სეზონი — „სპარტაკი: არენის ღმერთები" — გამოვიდა 2011 წლის 21 იანვარს და დასრულდა 25 თებერვალს. ეს სეზონი მოიცავს 6 სერას. მესამე სეზონი — „სპარტაკი: შურისძიება" — გამოვიდა 2012 წლის 27 იანვარს და დამთავრდა 30 მარტს. იგი შეიცავს 10 ეპიზოდს. ტელესერიალის მეოთხე სეზონის — 
„სპარტაკი: დაწყევლილთა ომის" – გადაღება დაიწყო 2013 წლის 25 იანვარს და დასრულდა 12 აპრილს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* „სპარტაკი:სისხლი და ქვიშა" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „სპარტაკი:სისხლი და ქვიშა" საიტზე TV.com
**კორო** (ინგლ. Koro) — ფიჯის რესპუბლიკის სიდიდით მეექვსე კუნძული, რომელიც მდებარეობს ლომაივიტის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის აღმოსავლეთის ოლქის ლომაივიტის პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კოროს კუნძული მდებარეობს ლომაივიტის კუნძულების უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, კოროს ზღვაში. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 2900 კმ-ში.

კუნძული კორო წარმოადგენს დიდ ვულკანურ კუნძულს, რომლის ფართობი სულ შეადგენს 108,9 კმ²-ს და შესაბამისად იგი ფიჯიში ფართობით მეექვსე კუნძულია, ხოლო უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 522 მეტრს. კუნძული კორო ბაზალტურ-ტუფოვანი კონუსია, რომელიც ჩამოყალიბებულია პლეისტოცენი-ჰოლოცენის პერიოდში. კუნძულის ცენტრში მდებარეობს პლატო. კუნძულ კოროს სიგრძეა — 16 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 8 კმ.

კუნძული დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით. კლიმატი კუნძულ კოროზე ნოტიო ტროპიკულია. განიცდის ციკლონების ნეგატიურ ზემოქმედებას.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ბრიტანელი მოგზაური უილიამ ბლაი, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1789 წელს.

მოსახლეობა
----------

2007 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა დაახლოებით 4500 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობდნენ კუნძულის 14 დასახლებულ პუნქტში. მათგან ყველაზე დიდია — ქალაქი ნასაუ, რომელშიც მდებარეობს ფოსტა, საავადმყოფო და სკოლები.

ეკონომიკა
---------

ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — პლანტაციური მეურნეობა და სატყეო მრეწველობა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი. მოქმედებს აეროდრომი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Islands of Fiji. UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 2010—04-08.
2. ↑  Koro. Global Volcanism Program.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 2010—04-08.
3. ↑  *David Stanley.*, Moon Handbooks Fiji, David Stanley, 2004, ISBN 1566914973.
**ძუკნა** (ფრანგ. La chienne) — ფრანგული დრამატული კინოფილმი. ჟან რენუარის პირველი სრულმეტრაჟიანი ხმოვანი სურათი, რომელიც გადაღებულია ჟორჟ დე ლა ფურშადერის ამავე სახელწოდების რომანისა და ანდრე მუზი-ეონის სცენური ადაპტაციის მიხედვით. ფილმში მთავარ როლს ასრულებენ მიშეილ სიმონი, ჟანი მარეზი და მოყვარული მსახიობი ჟორჟ ფლამანი. ფილმის პრემიერა შედგა 1931 წლის 17 სექტემბერს ქალაქ პარიზში. 

ფილმი მოგვითხრობს არცთუ ახალგაზრდა მოლარის მორის ლეგრანის შესახებ, რომელიც უბედურია ქორწინებაში და რომელიც ფერწერაში პოულობს ნუგეშს. ერთხელ იგი შემთხვევით გაიცნობს ლულუს, რომელიც შეუყვარდება; ლულუს კი სუტენიორი დედე უყვარს, რომელიც მასში მხოლოდ შემოსავლის წყაროს ხედავს. მორისის გულწრფელი გრძნობა უკუგდებული და მასხრად აგდებული აღმოჩნდება და სწორედ ეს უბიძგებს მას დანაშაულისაკენ. 

ზნეობის, სამართლიანობის, ორდინარულობისა და განკერძოებულობის ურთულესი თემების შეხებისას რენუარი შეფასებისაგან თავს იკავებს: თეატრალიზებულ პროლოგში ფილმი ირონიულად არის წარმოდგენილი როგორც „არც დრამა" და „არც კომედია", რომელიც „არ შეიცავს არანაირ მორალსა და არაფერს ამტკიცებს". რენუარი გადაღების პროცესში ბევრ ექსპერიმენტს ატარებდა ხმასთან დაკავშირებით, ცდილობდა რა ბუნებრივი საქალაქო ხმაურის მაქსიმალურად რეალისტურად გადმოცემას. 

ოპერატორული მუშაობა ხასიათდება კადრის სიღრმის ექსპერიმენტებით; გარდა ამისა, მრავალი სცენა გადაიღეს გრძელი პლანით, რათა შენარჩუნებულიყო ბუნებრიობა და სამსახიობო თამაშის უწყვეტობა. რეალისტურ და ნატურალისტურ მანერაში გადაღებული ფილმი, განიხილება როგორც კინემატოგრაფიული მიმართულების — პოეტური რეალიზმისა და ნუარის ერთ-ერთი წინამორბედი. მემარცხენე კრიტიკოსებმა სურათი აღტაცებით მიიღეს, მაშინ როდესაც ფრანგული საზოგადოების კონსერვატიულმა წრეებმა უარყოფითად. ფილმის გაქირავებას ეწინააღმდეგებოდნენ მემარჯვენე რადიკალური ორგანიზაციები და ასეთი მდგომარეობით სურათმა მხოლოდ უმნიშვნელო მოგება ნახა. ამჟამად, კინომცოდნეები ფილმს განიხილავენ როგორც რენუარის პირველ უპირობო შედევრს, რომელიც მისი შემოქმედების მოწიფულ პერიოდს გვაჩვენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ძუკნა (1931 წლის ფილმი)" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „ძუკნა (1931 წლის ფილმი)" — Allmovie-ზე
* „ძუკნა (1931 წლის ფილმი)" — Rotten Tomatoes
თიხის სარკოფაგების ნიმუში
**თიხის სარკოფაგები** — ადრეული შუასაუკუნეების ადრეულ ეტაპზე არცთუ იშვიათად გვხვდება. სამარხთა ტიპი ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოში. ყველაზე მეტად ის უფრო შიდა ქართლშია გავრცელებული, თუმცა გვხვდება სხვა რეგიონებშიც (მაგ. თელავთან, სოფელ შალაურის მახლობლად — ნასოფლარი მარკაანი). ისინი წარმოადგენენ მოგრძო ოვალს, რომელთაც ზემოდან ეფარა ბრტყელი სახურავები. სახურავების კიდეები გადაკეცილია და კარგად ერგება სარკოფაგს ორფერდა სახურავი ჰქონია. სარკოფაგების ფსკერზე დატანებულია 8-10 ნახვრეტი, რომელთა დანიშნულება სავსებით გასაგებია, მიცვალებულის გახრწნის პროცესსი გამოყოფილი სითხე სწორედ ამ ნახვრეტებიდან უნდა გასულიყო გარეთ. სარკოფაგები მზადებოდა მსხვილმარცლოვანი თიხისგან. ისინი არათანაბრადაა გამომწვარი. სარკოფაგები იდგმებოდა მოგრძო ორმოში, რომელიც შემგომ იფარებოდა ერთმანეთზე მჭიდროდ მიჯრილი ხის ძელებით. რუსთავის ერთ-ერთ სამაროვანზე სარკოფაგები ზოგჯერ ქვის სამარხში იყო მოქცეული. ასეთივე ვითარება დასტურდება სამთავროსა და ზოგიერთ სხვა სამაროვანზე. 
თიხის სარკოფაგებში გვხვდება როგორც ინდივიდუალური, ისე წყვილადი და კოლექტიური დაკრძალვა. მაგ. რიყიანების ველის (სოფ. აღაიანთან) IV საუკუნის ერთ-ერთ სარკოფაგში მამაკაცი დაკრძალური იყო გვერძზე მწოლიარე ანუ წარმართული წესით. მის გვერდზე აღმოჩნდა ქრისტიანული წესით დაკრძალული დედაკაცი. თიხის სარკოფაგები, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოები ძირითადად IV-VI საუკუნეებში ექცევა, გამოვლენილია სხვადასხვა პუნქტებში: მცხეთაში, საგურამოში, ურბნისში, ბორჯომის ხეობა, რუსთავში, ატენში, ქსოვრისში, ახალგორში და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* მინდორაშვილი დ. საქართველოს არქეოლოგია, ტ. I, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი", ბათუმი, 2014, გვ. 216.
**შუა ქედი**, **დასავლეთი ქედი** (რუს. Срединный хребет) — ქედი რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. კამჩატკის ნახევარკუნძულის მთავარი წყალგამყოფი ქედი. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 1200 კმ-ზე, სიგანე 120 კმ. საშუალო სიმაღლეები 1200-1400 მ ფარგლებშია. უმაღლესი წერტილია ვულკანი იჩინსკაია-სოპკა (3621 მ). აგებულია კრისტალური ფიქლებით, პალეოზოური ასაკის გნაისებით, ქვიშაქვის ფიქალითა და მეზო-კაინოზოური ვულკანური ქანებით. ციცაბო და მოკლე აღმოსავლეთი მაკროკალთა დანაწევრებულია მდინარეთა კანიონისებური ხეობებით, დასავლეთი მაკროკალთა საკმაოდ დამრეცია. წარმოადგენს ღრმად დანაწევრებულ სისტემას რელიეფის ფორმების დიდი მრავალგვარობით, რომლებიც იცვლება ალპურიდან და საშუალომთიური ტიპიდან ლავურ პლატოებამდე. დამახასიათებელია ძველმყინვარული რელიეფის ფორმები, მათ შორის კარები, ცირკები და ტროგები.

შუა ქედზე წარმოდგენილია 28 უღელტეხილი და 11 მწვერვალი. უღელტეხილების დიდი ნაწილი განლაგებულია ქედის ჩრდილო ნაწილში. ბევრია ჩამქრალი ვულკანი. ძირითადად წარმოდგენილია ფარისებრი ვულკანები და სტრატოვულკანები. ვულკანების გარდა, გვხვდება ლავური პლატოები, ცალკეული მთათა მასივები და იზოლირებული მწვერვალები, რომლებიც მყინვარებითაა დაფარული. სულ დაახლოებით 240 მყინვარია, რომელთა საერთო ფართობია 470,6 კმ². უდიდესია სლიუნინის მყინვარი, რომლის სიგრძეა 10,1 კმ, ხოლო ფართობი 35,6 კმ². ქედის ცენტრალური ნაწილისათვის დამახასიათებელია მოზრდილ მწვერვალებს შორის არსებული მნიშვნელოვანი დაშორებები, ხოლო სამხრეთი ნაწილისთვის დანაწევრების მაღალი დონე ცალკეულ მასივებად, რომლებიც კალთების ასიმეტრიით გამოირჩევიან. 

მრავალი ვულკანის სიმაღლე 2000 მ-ზე მეტია, მათ შორისაა: ხუვხოიტუნი (2618,9 მ), ალნეი (2581 მ), შიშელი (2531 მ), ოსტრაია (2539 მ). მდინარეები, რომლებიც მოედინებიან შუა ქედის კალთებიდან ზემოთებში მეტად ახლოს არიან ერთმანეთთან განლაგებული. კალთების ზედა და შუა ნაწილშია წიწვოვანი და ფოთლოვანი ტყე. უფრო მაღლაა ქონდარა ფიჭვი და მთის ტუნდრა. საფეხმავლო და სათხილამურ ტურიზმის პოპულარული ადგილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შუა ქედი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Бортин Н. Н. Разработка проекта СКИОВО, включая НДВ, бассейна реки Камчатка
2. ↑  Географическая энциклопедия // Срединный хребет
3. ↑  Камчатка (ледниковая система) ледники и снежники.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-01-26. ციტირების თარიღი: 2022-03-10.
**სუათისის მყინვარი** — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — სუათისის აუზში. სიგრძე 5,4 კმ, ფართობი 10,2 კმ². მყინვარის ენის სიმაღლეა 3000 მ. საზრდოობს მწვერვალების ჯიმარაიხოხისა და მაილის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. მყინვარის ენიდან გამოედინება მდინარე სუათისი. მისასვლელი გზაა სოფელ აბანოდან. სუათისის მყინვარი შედგება სამი ნაწილისაგან: დასავლეთი სუათისი, ცენტრალური სუათისი და აღმოსავლეთი სუათისი. 

მყინვარი აღმოსავლეთ სუათისი მდინარე სუათისის აუზში ფართობით ყველაზე დიდია. მყინვარი ხოხის ქედის სამხრეთ ფერდობიდან მოედინება. მას ორ კამერიანი ფირნი აქვს. მორფოლოგიურად ხეობის ტიპის მყინვარია, რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიცა აქვს. მყინვარის ფართობი 7,68 კმ²-ია. ამ მაჩვენებლით მყინვარი აღმოსავლეთ სუათისი საქართველოს მყინვარებს შორის მერვე ადგილს იკავებს და ისეთ მყინვარებსაც კი აჭარბებს ფართობით როგორიცაა ქვიში (7,45 კმ²), ცენტრალური ლეხზირი (6,27 კმ²), დოლრა (5,48 კმ²) და სხვა. 

აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოში მდინარე ენგურის აუზის შემდეგ ასეთი დიდი ზომის მყინვარი არც რიონის და არც კოდორის აუზებში არ გვხვდება. მყინვარის სიგრძე 6,61 კილომეტრია. მისი ენა ზღვის დონიდან 2240 მეტრზე მთავრდება. მყინვარის ენიდან გამომავალი წყალი ორ ნაკადად მოედინება, რომელსაც მყინვარის ენის წინ, გასწვრივად მდებარე რიგელი ყოფს. აღნიშნულ წყალგამყოფ რიგელზე 0,01 კმ² ფართობის მყინვარული წარმოშობის მცირე ტბა მდებარეობს.

ლიტერატურა
----------

* ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი", თბ. 2014;
* *ხაზარაძე რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 588.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს მყინვარები |
| --- |
|  |
| 
აბანო · აბუდელაური · ადიში · ასმაში · აჭაფარა · აღმოსავლეთ დიკლო · ბოყო · ბუბა · გერგეთი · გვანდრა · გული · დასავლეთ დიკლო · დაქუეხი · დევდარაკი · დოლრა · ედენა · ენგური · ზოფხიტო · თბილისა · თოთი · ირითი · კიბიში · კიდეგანი · კირტიშო · ლაბოდა · ლასხედარი · ლახვრა · ლაჰილი · ლეადაშტი · ლეხზირი · ლიჭადი · მარუხი · მაილი · მნა · მურყვამი · ნაგები · ნაკრა · პირჩიტა · პტიში · სამხრეთი წანერი · საფრიჭა · სერი · სუათისი · ტვიბერი · უშბა · ქვიში · შდავლერი · შინო · შხარა · შხელდა · ცალმაგი · ყვითლოდი · ყლიჩი · ყორულდაში · ყურო · ჩათა · ჩრდილოეთი წანერი · ძინალი · წითი · ჭალაათი · ჭანჭახი · ჭაუხი · ხალდე · ხუტია · ჯიმარა
 |

 |
ხევის კავკასიონის ერთ-ერთი მონაკვეთი
**ხევის კავკასიონი** — საქართველოს კავკასიონის მონაკვეთი. მდებარეობს კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, მოიცავს მდინარე თერგის ზემო დინების აუზს. ხევის კავკასიონის სამხრეთ საზღვარი გასდევს კავკასიონის მთავარი ქედის თხემს მწვერვალ ზილგახოხიდან (დასავლეთით) მწვერვალ ჭაუხამდე (აღმოსავლეთით), ჩრდილოეთით — მიუყვება ხოხის ქედს, გადაკვეთს თერგის ხეობას და ადის მდინარეების ხდისა და არმხის (თერგის მარჯვენა შენაკადები) წყალგამყოფზე, აღმოსავლეთით ხევის კავკასიონის საზღვარი შავანის ქედს გაუყვება, შემდეგ მდინარეების ჯუთისა (სნოსწყლის ზემო დინება) და როშკისწყლის (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფს. დასავლეთი საზღვარი მდინარეების თერგისა და ზაქის წყალგამყოფია ზილგახოხისა და სივერაუტის მწვერვალებს შორის.

რელიეფი
-------

ხევის კავკასიონი აგებულია უმთავრესად იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებითა და მერგელებით. ეს ნალექები გამსჭვალულია დიაბაზის ინტრუზიული ძარღვებით. მნიშვნელოვნადაა გავრცელებული პალეოზოური გრანიტები, გნაისები და დიორიტები, მეოთხეული ეფუზივები, მყინვარული ნაფენები და დელუვიონი. ხევის კავკასიონის ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულებია: მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთა (მწვერვალები: ზილგახოხი, ყადლასანი, ლაღზწითი, ლაგათისარი, ხორისარი, ნარვანხოხი, სადუცია, ქვენამთა; უღელტეხილები: ურუსთის, ჯვრის, გუდამაყრის). ჩრდილოეთით აღმართულია ხოხის ქედი (მწვერვალები: სივერაუტი, ჯიმარა, სუათისი, მაილი, მყინვარწვერი). მაღალია აგრეთვე შავანისა და ყუროს ქედები. ხევის კავკასიონის სხვა ოროგრაფიული ერთეულებია: მდინარე თერგის ხეობა (ზემო წელში თრუსოს, სტეფანწმინდის ქვემოთ ე.წ. დარიალის ხეობა), ყაზბეგისა და სნოს ქვაბულები. აქ გაბატონებულია ტექტოგენურ-ეროზიული მაღალმთიანი რელიეფი. ფართოდ არის გავრცელებული ახალგაზრდა ვულკანური რელიეფი, მყინვარული და სხვა ფორმებიც.

ჰავა
----

ხევის კავკასიონს ახასიათებს ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობა. სოფელ კობის ქვემოთ, 1740-1960 მეტრის ფარგლებში, ზომიერად ნოტიო ჰავაა. იცის ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი გრილი ზაფხული, საშუალო წლიური ტემპერატურა 2,8 °C-დან 4,9 °C-მდეა. აბსოლუტური მინიმუმი -34 °C, აბსოლუტური მაქსიმუმი 29-32 °C. უფრო ზემოთ ზომიერად ცივზამთრიანი და მოკლეზაფხულიანი ჰავაა, მაღლა მას ცვლის მაღალმთის ზომიერად ნოტიო ჰავა, სადაც ნამდვილი ზაფხული არ იცის. ყვალაზე მაღალ ადგილებში კი მუდმივთოვლიან-მყინვარებიანი მაღალმთის ჰავაა.

ხევის კავკასიონზე 800-1700 მმ ნალექი მოდის წელიწადში. მდინარეებიდან აღსანიშნავია თერგი და მისი შენაკადები. წყალდიდობა თერგზე ზაფხულშია, წყალმცირობა - ზამთარში. ზოგიერთი შენაკადი ღვარცოფულია.

ლანდშაფტები
-----------

ხევის კავკასიონზე მრავალი ცირკული, დაკიდებული და ხეობის ტიპის მყინვარია. მათ შორის უდიდესია სუათისი, გერგეთი, დევდარაკი.

ნიადაგ-მცენარეული საფარი ზონების სახითაა განლაგებული: თერგისა და ზოგიერთი მისი შენაკადის ხეობაში ტყის ღია ყომრალი ნიადაგია, რომელზეც ხარობს არყისა და ფიჭვის ტყეები. შემდეგ სიმაღლებრივ ზონაში მთის მდელოს კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი ნიადაგია, სადაც იზრდება სუბალპური და ალპური ბალახეული. ხევის კავკასიონი გამოირჩევა სიმაღლებრივი ლანდშაფტური ზონალურობის სრული სპექტრით, თუმცა მთა ტყის ლანდშაფტის არეალი აქ უმნიშვნელოა. გაბატონებულია მთა-მდელოს და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები.

ლიტერატურა
----------

* *უკლება დ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 451-452.
**ალექსანდრე გიორგის ძე მაჭავარიანი** (დ. 4 თებერვალი, 1884, ბათუმი — გ. 21 აპრილი, 1941) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1910 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამხედრო–სამედიცინო აკადემია.

1911 წელს მოაწყო ექსპედიცია სვანეთში ჩიყვის შესასწავლად და ამ მასალაზე დაყრდნობით, 1914 წელს პეტერბურგის სამხედრო–სამედიცინო აკადემიაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1914–1918 წლებში ფრონტზე იყო. 1919 წლიდან თბილისში მოღვაწეობდა. იყო საქართველოში ჯანდაცვის ორგანიზატორი, თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის ერთ–ერთი დამაარსებელი. მისი თაოსნობით დაარსდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო კლინიკა. საქართველოში კლინიკური ქირურგიის ერთ–ერთი ფუძემდებელია. შეისწავლა ფარისებრი ჯირკვლის, ჭიანაწლავის, სწორი ნაწლავის კიბოს, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების, სახსრების ქირურგიის პათოლოგიისა და სხვა საკითხები. გამოცემული აქვს სახელმძღვანელოები სამედიცინო ქირურგიის სხვადასხვა სფეროში.

1931 წლიდან იყო ამიერკავკასიის ცაკის წევრი. 1937 წლის 12 დეკემბერს არჩეულ იქნა სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1939 — საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — ალექსანდრე მაჭავარიანი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
**ენტებეს ოპერაცია** (**ოპერაცია „ენტებე"** ან **ენტებეს რეიდი**; კოდური სახელწოდება — **„მეხის გავარდნა"**) — ისრაელიდან საფრანგეთში მიმავალი გატაცებული რეაქტიული ფრანგული ავიალაინერისა და 102 დატყვევებულის დახსნის ოპერაცია, რომელიც ისრაელის კომანდოს რაზმმა განახორციელა.

27 ივნისს ათენში დაჯდომის შემდეგ, ავიალაინერი დაიკავეს პალესტინის გათავისუფლების სახალხო ფრონტისა და წითელი არმიის ფრაქციის (დასავლეთგერმანული რადიკალური მემარცხენე დაჯგუფება) ტერორისტებმა და გადაიყვანეს უგანდის ქალაქ ენტებეში, სადაც მათ სხვა თანამძრახველებიც შეუერთდნენ. გამტაცებლებმა ენტებეში 258 მგზავრიდან გაათავისუფლეს ისინი, ვინც ისრაელის მოქალაქეები ან ებრაელები არ იყვნენ, დანარჩენები კი ტყვედ დაიტოვეს ისრაელის, კენიის, დასავლეთ გერმანიისა და სხვა ქვეყნების ციხეებში მყოფი 53 მებრძოლის გასათავისუფლებლად. საპასუხოდ, 3 ივლისს ისრაელმა გაგზავნა ოთხი სატვირთო თვითმფრინავი *Lockheed C-130 Hercules* 100–200 ჯარისკაცით, *McDonnell Douglas F-4 Phantom II* რეაქტიული გამანადგურებლების თანხლებით. ისრაელიდან უგანდამდე 4000 კმ-ის გადაფრენის შემდეგ, დაჯდომიდან ერთ საათში ისრაელის ძალებმა შეძლეს დატყვევებულთა დახსნა. გაანადგურეს შვიდივე ტერორისტი, აგრეთვე საბჭოთა კავშირის მიერ უგანდისათვის მიწოდებული 11 გამანადგურებელი მიგი. ოპერაციის დროს დაიღუპა ისრაელის ძალების 1 ჯარისკაცი და 3 დატყვევებული. უკანა გზაზე ისრაელის თვითმფრინავები შეხვდნენ მათ მომლოდინე საჰოსპიტალე თვითმფრინავს, საწვავი შეივსეს ნაირობიში (კენია). რეიდის წარმატებამ მნიშვნელოვნად აამაღლა ისრაელელთა საბრძოლო სული.

სქოლიო
------

1. ↑  Entebbe raid. *Encyclopedia Britannica* (26 ივნისი, 2021). ციტირების თარიღი: 24 მაისი, 2022
***Актриса Весна*** (ქართ. მსახიობი გაზაფხული) — რუსული როკ-ჯგუფ DDT-ს მერვე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1992 წელს. შედგენილია 1980-იან წლებში დაწერილი სიმღერებისგან. ეძღვნება ჯგუფის ლიდერ, იური შევჩუკის კიბოსგან გარდაცვლილ მეუღლე ელმირას.

ისტორია
-------

მელოდიური სიმღერების ჩაწერის იდეა შევჩუკს დაებადა ალბომის Оттепель შექმნისას. ვადიმ კურილიოვის თქმით, 1990-იანი წლებისათვის ჯგუფს დაუგროვდა საკმაოდ დიდი რაოდენობის მელოდიური კომპოზიცია. გარდა ამისა, პროფესიონალურად იქნა ჩაწერილი შევჩუკის რამდენიმე ძველი სიმღერა, რომელიც ადრე მხოლოდ მაგნიტურ ფირებზე გამოიცემოდა. ალბომში ასევე შეიტანეს სიმღერის „Актриса Весна" მსუბუქი ვერსია - წინა შეტანილია ალბომში *Пластун* .

სიმღერა „В последнюю осень" შევჩუკის მიერ დაიწერა 1990 წლის ოქტომბერში, ვიქტორ ცოისადმი მიძღვნილი კონცერტის წინ. გამოსვლის მან სიმღერა ცოის ხსოვნას მიუძღვნა.

ალბომის ჩაწერა 1992 წლის ზაფხულში მიმდინარეობდა. ჯგუფის წევრთა თქმით, ჩაწერა მშვიდ ატმოსფეროში მიმდინარეობდა და მასალა დაახლოებით 2 კვირაში იქნა ჩაწერილი. ალბომი გამოვიდა როგორც აუდიო კასეტაზე, ასევე გრამფირფიტაზე. 1993 წელს გამოიცა კომპაქტ დისკი, რომელშიც დამატებული იქნა სიმღერა „У тебя есть сын".

ამ დროისათვის ჯგუფის მუსიკა შეიცვალა - კოლექტივმა უარი თქმა საპროტესტო კომპოზიციებზე, ხოლო კონცერტებზე მოხდა თეატრალური რეჟისურის ელემენტების ინტეგრირება. თავისი დროისათვის „Актриса весна" იქცა არა მხოლოდ ჯგუფის ყველაზე გაყიდვად ალბომად, არამედ საბჭოთა როკ-მუსიკაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ალბომად. წარმატება იქონიეს მისმა სიმღერებმა „Что такое осень" და „Дождь".

სიმღერები
---------

1. Дождь — 5:03
2. В последнюю осень — 4:44
3. Фома — 6:52
4. Родина — 4:37
5. У тебя есть сын — 3:30
6. Храм — 5:27
7. Что такое осень — 4:57
8. Ночь — 5:08
9. Актриса Весна — 5:46

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2012-04-17 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2010-07-07 საიტზე Wayback Machine.
**კონსტანტინა კუნევა** (ბერძ. Κωνσταντίνα Κούνεβα; დ. 28 სექტემბერი, 1964), ასევე ცნობილია, როგორც **კოსტადინკა კუნევა** (ბულგ. Костадинка Кунева) — ბულგარელი იმიგრანტი საბერძნეთში, ვაჭრობის უნიონისტი და პროფესიული ვაჟრობის კავშირის თავმჯდომარე. 2014 წლის ევროპის საპარლამენტო არჩევნებში აირჩიეს პარლამენტის წევრად.

თავდასხმა და რეაქციები
----------------------

კუნევა მუშაობდა დამლაგებლად ოიკომეტის კომპანიაში. 2008 წლის 22 დეკემბერს მას დათვს დაესხნენს და იძულებით გადააყლაპეს გოგირდმჟავა, რის შედეგადაც კუვეამ დაკარგა მხედველობა ერთ თვალში და გადაიტანა შიდა ორგანოების დაზიანება.  სწორედ ამან გამოიწვია ბერძნების გამოსვლა ქუჩებში და შეტაკება პოლიციასთან. 

საპროტესტო აქციები, სადაც კოსტადინკას მხარდამჭერები მიმართვდნენ მას ლოზუნგით ,,შენ არ ხარ მარტო", 2009 წლის 22 იანვრამდე გაგრძელდა, როდესაც საბერძნეთის სპეცრაზმმა ცრემლსადენი გაზით დაშალა 3 000 მომიტინგე.ცრემლსადენი გაზი

თავდასხმა დახასიათდა, როგორც ყველაზე საშინელ ფიზიკურ შეურაცხყოფად ბერძენ ვაჭრობის უნიონისტზე ბოლო 50 წლის განმავლობაში.

განათლება
---------

კუნევამ დაამთავრა ველიკო ტარნოვოს წმ. კირილესა და წმ. მეთოდეს უნივერსიტეტი ისტორიის დიპლომით.

პოლიტიკა
--------

2014 წლის 25 მაისს გამართულ ევროპის საპარლამენტო არჩევნებში აირჩიეს პარლამენტის წევრად მემარცხენე პარტია სირიზადან

სქოლიო
------

1. 1 2  Kuneva case – the most severe assault on trade unionist in Greece for 50 years. *FOCUS Information Agency*.[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  IHT
3. ↑
4. ↑  Konstantina Kouneva more soli acts + Galeano & Einstein - Industrial Workers of the World. *iww.org.au*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-05-31.
5. ↑  Protesters clash with riot police over acid attack on syndicalist cleaner in Athens. *libcom.org*.
6. ↑  Τα βιογραφικά των υποψήφιων ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ Greek. Αυγή (29 April 2014).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 სექტემბერი 2015. ციტირების თარიღი: 3 February 2015.
7. ↑  Ποια είναι η Κωνσταντίνα Κούνεβα Greek. επτά ημέρες (27 May 2014).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 3 თებერვალი 2015. ციტირების თარიღი: 3 February 2015.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინა კუნევას პირადი პროფილი ევროპის პარლამენტის წევრთა მონაცემთა ბაზაში.
**მედეა პეტრეს ასული ამირანაშვილი** (დ. 10 სექტემბერი, 1930, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 2023, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ლირიული სოპრანო), საქართველოს სახალხო არტისტი (1965). ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1971), სსრკ სახალხო არტისტი (1976). ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა გამოჩენილი ქართველი საოპერო მომღერლების პეტრე ამირანაშვილისა და ნადეჟდა ცომაიას ოჯახში.
1954 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფესორ ს. ინაშვილის კლასი). იმავე წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მარგარიტა, გუნოს „ფაუსტი"), რის შემდეგ ამ თეატრის წამყვანი სოლისტია და ასრულებს სოპრანოს მთავარ პარტიებს: მარო, ეთერი და მარეხი (ფალიაშვილის „დაისი" და „აბესალომ და ეთერი"), მზია (თაქთაქიშვილის „მინდია"), ლელა (ლაღიძის „ლელა"), ტატიანა (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი„), ზემფირა (რახმანინოვის „ალეკო"), ბატერფლაი (საერთაშორისო პრემია, ტოკიო, 1970), მიმი (პუჩინის „ჩიო-ჩიო-სანი" და „ბოჰემა"), ლეონორა, ვიოლეტა (ვერდის „ტრუბადური" და „ტრავიატა"), ელზა (ვაგნერის „ლოენგრინი") და სხვა. ამირანაშვილისთვის დამახასიათებელია ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონი, შინაგანი ექსპრესია და შემოქმედებითი დისციპლინა.

1972 წლიდან ასწავლიდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1982 წლიდან — პროფესორი. 1991-2006 წლებში იყო ქუთაისის ოპერის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

2016 წელს ლეგენდარულ სოპრანოს ვარსკვლავი გაუხსნეს თბილისის ოპერის თეატრის წინ.

მედეა ამირანაშვილი გარდაიცვალა 2023 წლის 2 დეკემბერს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 2021 — თამარ მეფის ორდენი „ქართული საოპერო ხელოვნების განვითარებასა და პოპულარიზაციაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისათვის".
* 1997 — ღირსების ორდენი
* 1986 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1976 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1971 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
* 1970 — „მადამ ბატერფლაის" საერთაშორისო კონკურსი (ოსაკა)
* 1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1962 — გლინკას სახელობის კონკურსი(მოსკოვი)
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე

ლიტერატურა
----------

* *წულუკიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 396.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მედეა ამირანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  ბოგვერაძე, მარიამ (9 მარტი, 2021). „პრეზიდენტმა თამარ მეფის ორდენით კულტურის სფეროში მომუშავე 8 ქალი დააჯილდოვა". *netgazeti.ge*. ციტირების თარიღი: 27 დეკემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  Большая Российская энциклопедия: В 30 т. / Председатель науч.-ред. совета Ю. С. Осипов. Отв. ред С. Л. Кравец. Т. 1. А — Анкетирование. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2005. — 766 с.: ил.: карт.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კრისტალი**. |

კვარცის კრისტალი
**კრისტალები** (ბერძ. κρύσταλλος, თავდაპირველად — ყინული, შემდგომ — მთის ბროლი, კრისტალი) — არის მყარი სხეულები, სადაც ატომები განთავსებული არიან გარკვეული კანონზომიერებით, და წარმოქმნის საგანზომილებიან-პერიოდულ სივრცულ წყობას — კრისტალურ მესერს.

კრისტალები — ეს არის მყარი ნივთიერება, რომელსაც აქვს ბუნებრივი გარეგნული სწორი სიმეტრიული მრავალწახნაგოვანი ფორმა, რომელიც დაფუძნებულია მის შიდა სტრუქტურაზე, ანუ ნივთიერების შემადგენელი ნაწილაკების (ატომი, მოლეკულა, იონი) ერთეერთ მათგანის მდებარეობაზე.

კრისტალური სტრუქტურა
--------------------

 მთავარი სტატია: კრისტალური სტრუქტურა.
კრისთალური სტრუქტურა, უნდივიდუალურია ყოველი ნივთიერებისათვის, და მიეკუთვნება ამ ნივთიერების ძირითად ფიზიკო-ქიმიურ თვისებებს.

კრისტალური მესერი
-----------------

 მთავარი სტატია: კრისტალური მესერი.
მყარი ნივთიერების შემადგენელი ნაწილაკები წარმოქმნიან კრისტალურ მესერს. თუ კი კრისტალური მესრები სტერეომეტრიულად (სივრცულად) ერთნაირია ან მსგავსია (აქვთ ერთნაირი სიმეტრია), მაშინ მათ შორის გეომეტრიული სხვაობა მდგომარეობს, მესერის კვანძის ნაწლაკებს შორის არსებულ სხვადასხვა მანძილზე. ნაწილაკებს შორის მანძილებს უწოდებენ მესერის პარამეტრებს. მესერის პარამეტრები, ასევე მრავალწახნაგების გეომეტრიული კუთხეები განისაზღვრებიან სტრუქტურული ანალიზის ფიზიკური მეთოდებით, მაგალითად რენტგენული სტრუქტურული ანალიზის მეთოდით.

ხშირად მყარი ნივთიერებები წარმოქმნიან (პირობების მიხედვით) კრისტალური მესერის ერთზე მეტ ფორმას; ასეთ ფორმებს უწოდებენ პოლიმორფულ მოდიფიკაციებს. მაგალითად, მარტივ ნივთიერებებს შორის ცნობილია რომბული და მონოსოლური გოგირდი, გრაფიტი და ალმასი, რომლებიც წარმოადგენენ ნახშირბადის ჰექსაგონალურ და კუბურ მოდიფიკაციებს, რთულ ნივთიერებებს შორის — კვარცი, ტრიდიმიტი და კრისტობალიტი წარმოადგენენ სილიციუმის დიოქსიდის სხვადასხვა მოდიფიკაციას.

კრისტალების სახეობები
---------------------

კრისტალები უნდა დაიყოს იდეალურ და რეალურ კრისტალებად.

### იდეალური კრისტალები

იდეალური კრისტალები, თავისი არსით, არის მეთემატიკური ობიექტი, რომელსაც აქვს სრული, მისთვის დამახასიათებელი სიმეტრია, იდეალიზირებულად სწორი ტოლი წახნაგები.

### რეალური კრისტალი

რეალური კრისტალი ყოველთვის შეიცავს მესერის შიდა სტრუქტურის სხვადასხვა დეფექტს, დამახინჯებას და წახნაგებზე უსწორმასწორობას და აქვს მრავალწახნაგის დაქვეითებული სიმეტრია ზრდის პირობების სპეციფიკის შედეგად, მკვებავი გარემოს სხვადასხვაგვაროვნებაზე, დაზიანებები და დეფორმაციები. 

კატეგორის:კრისტალოგრაფია