recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სალმან მუმთაზის სახელობის ლიტერატურისა და ხელოვნების სახელმწიფო არქივი** (აზერ. Salman Mümtaz adına Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi) — შეიქმნა 1966 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1965 წლის 17 ივლისის დადგენილებით. 1996 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით, არქივს ეწოდა გამოჩენილი აზერბაიჯანელი ლიტერატურათმცოდნე სალმან მუმთაზის სახელი.

არქივი აგროვებს, ინახავს და იყენებს აზერბაიჯანის ლიტერატურისა და ხელოვნების მოღვაწეების, სახელმწიფო დაწესებულებებისა და შემოქმედებითი ორგანიზაციების დოკუმენტებს ლიტერატურისა და ხელოვნების სფეროში XIX საუკუნიდან დღემდე. აწარმოებს კვლევით, მეთოდოლოგიურ და სამეცნიერო საინფორმაციო მუშაობას.

არქივში ინახება აზერბაიჯანელი მწერლების, პოეტების, დრამატურგების, ლიტერატურათმცოდნეების დოკუმენტები, როგორებიც არიან ემინ აბიდი, ჰასან ბეი ზარდაბი, მამედ არიფი, ალიაღა ვაჰიდი, ჰუსეინ ჯავიდი, მირ ჯალალი, ჯაფარ ჯაფაროვი, სულეიმან რუსტამი, მირზა იბრაჰიმოვი, რასულ რზა, საბით რაჰმანი, სულეიმან რაჰიმოვი, ისლამ საფარლი, მამედ საიდ ორდუბადი, ჯაფარ ხანდანა, აბდულა შაიგი, ისმაილ შიხლი, მირვარიდ დილბაზი, ჰუსეინ არიფი და სხვები.

არქივში ასევე ინახება ისეთი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების პირადი ფონდები, როგორებიც არიან: ფიკრეთ ამიროვი, აფრასიიაბ ბადალბეილი, სოლთან ჰაჯიბეკოვი, ნიაზი, ტოფიგ გულიევი, სულეიმან ალესკეროვი, ასაფ ზეინალლი, მუსლიმ მაგომაევი, საიდ რუსტამოვი; მომღერლები და მუსიკოსების: რუბაბადა მურადოვა, აგიგატ რზაევა, ხან შუშინსკი, ფატმა მუხტაროვა, სარა გადიმოვა, შოვქათ ალექპეროვა, ჰუსეინაღა ჰაჯიბაბაბეკოვი, ბაჰრამ მანსუროვი და სხვები. აქვე ინახება მუსიკალური ხელნაწერები.

არქივში ინახება აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის, რესპუბლიკის მოქანდაკეთა კავშირის, აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლის ფონდები. ასევე დოკუმენტები, რომლებიც დაკავშირებულია კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმთან".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სალმან მუმთაზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* - აზერბაიჯანის სახელმწიფო არქივის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* «Избранный» Салман Мумтаз
* **Находки архивариуса**
* **Azərbaycan Milli Ensiklopediyası**
* AZƏRBAYCAN DÖVLƏT ƏDƏBİYYAT VƏ İNCƏSƏNƏT ARXİVİNƏ SALMAN MÜMTAZIN ADININ VERİLMƏSİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI
*
**სეით (სეიდ) სარდიონის ძე დევდარიანი** (დ. 1879 — გ. 21 სექტემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, მარქსისტი. იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოსა და საქართველოს დამფუძნებელი კრების დეპუტატი (1919–1921). სიკვდილით დასაჯეს სტალინური დიდი წმენდის დროს.

ბიოგრაფია
---------

1898 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. სწავლის პერიოდში დაუახლოვდა თანაკლასელ იოსებ ჯუღაშვილს, რომელთანაც ერთ სახლში ცხოვრობდა. სწორედ დევდარიანმა მიიყვანა სსრკ-ის მომავალი ლიდერი სოციალ-დემოკრატიულ გაერთიანება „მესამე დასში". 1900 წელს გაწევრიანდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიაში. 1906–1907 წლებში მან პირადად გადაარჩინა სტალინი დაპატიმრებას და თავშესაფარი მისცა იმერეთში, მშობლიურ სახლში. აქტიურად იყო ჩართული სოციალ-დემოკრატიულ პრესაში, წერდა ფილოსოფიურ და პოლიტიკურ სტატიებს. 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის დროს იგი მეთაურობდა მენშევიკებს ხარკოვში. ამის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ანექსიის შემდეგ, სეით დევდარიანი ჩაერთო ანტი-საბჭოთა ოპოზიციაში. 1921–1924 წლებში იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის იატაკქვეშა ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე, 1922–1924 წლებში საქართველოს დამოუკიდებლობის იატაკქვეშა კომიტეტის წევრი. 1937 წელს დააპატიმრეს თბილისში და სიკვდილით დასაჯეს.

სეით დევდარიანი რამდენიმე ფილოსოფიური ნაშრომის ავტორი იყო, მათ შორის საქართველოს ისტორიის სამტომეულისა, რომელიც მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ დაიკარგა. შემორჩა მხოლოდ ერთი თავი, რომელიც ეხება XVIII საუკუნის კათალიკოსს — ანტონ I-ს, გამოქვეყნდა 1989 წელს.

ლიტერატურა
----------

* *ურუშაძე ლ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 356.
* *Девдариани С. С.* Ответ Ной Жордания. (К спору о независимости Грузии). Тифлис. Советский Кавказ. 1924 г. 52с.
* *Корнилов В. В.* — Донецко-Криворожская республика.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„სეით დევდარიანი"** ვიკისაწყობში.
* 

* სეით დევდარიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  Rayfield, Donald (2004), *Stalin and His Hangmen: An Authoritative Portrait of a Tyrant and Those Who Served Him*, p. 49. Viking Press, ISBN 0-670-91088-0
2. ↑  Rayfield, Donald (2000), *The Literature of Georgia: A History*, p. 297. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორა**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | „**დიხაგუძუბა**" ამ გვერდზე გადმოდის. სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დიხაგუძუბა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გორა**, *დიხაგუძუბა*, *დიხაზურგა*, *თელი*, *თეფე* — არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია, დასახლების ერთ-ერთი უძველესი სახეობა მეტნაკლებად შემაღლებულ ადგილზე. სოციალური ისტორიის თვალსაზრისით, გორა არის გვარის სამოსახლო, სამეურნეო საკულტო ადგილი, სიმაგრე, ხშირად სამაროვანიც. ამისდა მიხედვით გვაქვს გორასაცხოვრისი, გორანამოსახლარი, გორასახელოსნო, გორაციხე, გორასამლოცველო და გორასამარხი. გარეგნულად გორებში სამი ჯგუფი გამოირჩევა: განმხოლოებული, განკიდული და ამოზიდული (ნ. ბერძენიშვილი). გორებად დასახლება ნეოლითის ხანაში დაიწყო, როდესაც მიწათმოქმედებისა და მეცხოველეობის განვითარების შედეგად გვარი ბინადარ ცხოვრებაზე გადავიდა. სამოსახლოდ ირჩევდნენ ბუნებრივ შემაღლებებს, უპირატესად ვაკეზე ან ვაკიდან ზეგნისაკენ გარდამავალ ზონაში, რომელიც მდიდარი იყო სამიწათმოქმედო სავარგულებითა და საძოვრებით. მიწათმოქმედებისა და მეცხოველეობის განვითარება განსაზღვრავდა გორების განლაგების ზოლს. მეურნეობის ხასიათი მოითხოვდა მეტნაკლებად მუდმივ დასახლებას, თვით საცხოვრისისა და სამეურნეო დოვლათის დაცვას (გაჩნდა გორაციხის ფუნქცია). ერთ ადგილას დიდხანს ცხოვრების შედეგად სხვადასხვა დროს საცხოვრებელ და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები ერთიმეორეს ემატებოდა და თანდათან ზრდიდა გორების სიმაღლეს. ასე იქმნებოდა ე. წ. ამოზიდული გორები. მათი შექმნა შესაძლებელი იყო მხოლოდ მწარმოებლური მეურნეობის მქონე საზოგადოების არსებობის პირობებში. ამოზიდული გორების დამახასიათებელია ძირითადად წინა აზიისა და სამხრეთ ევროპოსათვის, სადაც ნეოლითური ხანის მიწურულიდან ბუნებრივი პირობები და საზოგადოების სოცციალურ-ეკონომიკური დაწინაურება ხელს უწყობდა ერთ ადგილას ადამიანის ხანგრძლივ ცხოვრებას (მაგ. იერიქონი). ზოგი გორა ძველი ქალაქების ნანგრევებს წარმოადგენს (მაგ. ნიმრუდ-დაღი). საქართველოში უძველესი გორები გვიანდელი ნეოლითის და ენეოლითის ხანას განეკუთვნება (შულავერის გორა, იმირის გორა, არუხლოს გორა და სხვა). გავრცელებული იყო აგრეთვე ადრინდელ ბრინჯაოს ხანაში (გუდაბერტყა, ხიზაანთ გორა, ქვაცხელები). შუა ბრინჯაოს ხანის ფენების შემცვლელი გორები ჯერჯერობით მხოლოდ კახეთშია აღმოჩენილი (ალაზნის ველის ნამოსახლარები). განსაკუთრებით ხშირი იუო გორებად დასახლება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანაში, როდესაც წინ წამოიწია გორის თავდაცვითმა ფუნქციამ. თხრილითა და გალავნით გამაგრებული გორების გარშემო ამ დროს გაჩნდა სამოსახლოები, რაც საზოგადოების განვითარებაში მომხდარი ცვლილებების მაჩვენებელია. გორებად დასახლება საფუძველს უყრიდა საქართველოს ისტორიული "ქვეყანაების" ჩამოყალიბების პროცესს.

ლიტერატურა
----------

* *აფაქიძე ა.* გორა, გორანამოსახლარი, გორასამარხი, კრ.: კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხები, თბ. 1966;
* *ბერძენიშვილი ნ.* ერთი ფურცელი ისტორიულ-გეოგრაფიული დღიურიდან, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1960, ტ. 1;
* *აფაქიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 221.
* *აფაქიძე ა. მინდიაშვილი გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 98.
**გონის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ გონაში.

გონაში მდებარე მთავარანგელოზის სახელობის ტაძარს სერგი მაკალათია მოიხსენიებს, როგორც პატარა ეკლესიას, რომელაც ზედ დასცქერის კირტიშოს თოვლიანი მწვერვალი და დაბურულია ხატის ტყით. მთავარანგელოზის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ჩრდილოეთის კედლის გარდა ფასადები გათლილი შირიმის კვადრებითაა მოპირკეთებული. ერთი, დაბალი კარი დატანებული აქვს სამხრეთის კედლის დასავლეთ მონაკვეთში. თითო სარკმელი აჭრილია აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში. სარკმლები შიდა მხარეს ფართოვდება. ფასადზე მათ ვიწრო ღიობს გარშემო შემოუყვება საპირე ქვებზე გამოკვეთილი თაღოვანი სამმაგი ლილვები.ინტერიერში კედლები დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი პილასტრებით და კედლის თაღებით. ეკლესია გადახურულია ხის ნივნივებზე გამართული თუნუქის საბურავით. დარბაზი გადახურული ყოფილა ქვის კამარით, რომლისგანაც, კედლების ზედა ნაწილში შემორჩენილია შირიმის ქვაში გამოყვანილი, პილასტრების კაპიტელებზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღების მცირე რკალისებრი მონაკვეთები. ინტერიერის აღმოსავლეთი კედელი სწორი ფორმისაა, თუმცა, საქართველოს კულტურული მეკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში დაცული სააღრიცხვო დოკუმენტიდან ირკვევა, რომ ამ ეკლესიას ადრე კონქით დასრულებული და ნახევრად მორკალული საკურთხეველი ჰქონია. ეკლესია მდებარეობს ზღვის დონიდან 1725 მეტრზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8512
**გერმანული დოგი** (გერმ. Deutsche Dogge) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში შუა საუკუნეები/XIX საკუნეში.

მედიდური, მაგრამ ნაზი და მოსიყვარულე დოგი - გერმანიის ნაციონალური ძაღლია. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ევროპაში ალანებთან ერთად მოხვედრილ ძაღლებთან. ამ მებრძოლ მასტიფებს, ალბათ, გრეიჰაუნდებთან აჯვარებდნენ, რის შედეგადაც წარმოიშვა დახვეწილი და გაწონასწორებული თანამედროვე ძაღლი. დიდი ზომის გამო დოგებს აქვთ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები, მათ შორის მენჯ-ბარძაყის და იდაყვის სახსრის ართრიტი და ძვლების სიმსივნე. 

გერმანულ დოგს აქვს მოკლე, ხშირი ბალანი, იგი შეიძლება იყოს ჩალისფერი, შავი, ცისფერი, მარმარილოსფერი (არლეკინი), ვეფხვისებრი შეფერილობის. ლამაზ კისერზე კანი მჭიდროდ ეკვრის, თვალები საშუალო ზომისაა, კუდი გრძელია და ბოლოსკენ ვიწროვდება. გერმანული დოგი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ადვილად შედის კონტაქტში სხვა ძაღლებთად და უყვარს ბავშვები. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს და არ სჭირდება განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გერმანული დოგი***

* გერმანული დოგი (ინგლისური)
**ევსტათი მცხეთელი** (გ. დაახლოებით 550) — VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 11 აგვისტო (ძველი სტილით 29 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

წმიდა ევსტათი მცხეთელი წარმოშობით სპარსი იყო. იგი სპარსეთის არშაკეთის პროვინციის ქალაქ განძაკიდან საქართველოში ჩამოვიდა და ქართლში დასახლდა. გაქრისტიანებამდე ერქვა გვირობანდაკი. მამამისი მოგვი იყო და მასაც მოგვად ზრდიდა, მაგრამ ევსტათი მცხეთელი ჯერ კიდევ სამშობლოში ყოფნისას დაეჭვდა მაზდეანური სარწმუნოების ჭეშმარიტებაში და ქრისტიანობის მხარეზე გადაიხარა. ამ გრძნობით შეპყრობილი 30 წლის ევსტათი მცხეთელი სპარსეთის შაჰის ხოსრო ანუშირვანის (531-579) მეფობის მე-10 წელს ქართლში ჩამოვიდა და მცხეთაში დასახლდა. აქ მან შეისწავლა მეწაღეობა, დაუახლოვდა ადგილობრივ ქრისტიანებს და ცოლად შეირთო ქრისტიანი ქალი. ამის შემდეგ უფრო შეიყვარა ქრისტიანული რჯული და მოინათლა კიდეც კათოლიკოს სამოელის ხელით, რომელმაც მას ევსტათი დაარქვა. ევსტათი მცხეთელმა მცხეთაში მცხოვრებ სპარსელ ხელოსნებს უარი უთხრა, მათთან ერთად მაზდეანთა მთავარ რელიგიურ დღესასწაულში მონაწილეობის მიღებაზე. ამის გამო იგი დააბეზღეს მცხეთის სპარსელ ციხისთავ უსტამთან, რომელმაც ევსტათი მცხეთელი, სხვა შვიდ გაქრისტიანებულ სპარსელთან ერთად, მარზპან არვანდ გუშნასპს თბილისში გაუგზავნა დასასჯელად. ქართლის კათოლიკოსისა და მთავრების თხოვნით იმავე მარზპანმა 6 თვის შემდეგ სპარსეთში გამგზავრების წინ ევსტათი მცხეთელი ციხიდან გაათავისუფლა. სამი წლის შემდეგ, როცა ქართლში ახალი მარზპანი — ვეჟან ბუზმირი მოვიდა, მცხეთელ სპარსელებს ევსტათი მასთანაც დაუსმენიათ. მარზპანი ცდილობდა ევსტათი მცხეთელი მამაპაპეულ სარწმუნოებაზე დაებრუნებინა, მაგრამ ამაოდ. ევსტათი მცხეთელი სიკვდილით დასაჯეს. მარზპანის ბრძანებით, ევსტათი მცხეთელი საპყრობილეში გადაიყვანეს, ღამით კი თავი მოკვეთეს და ქალაქგარეთ დააგდეს ფრინველთა საჯიჯგნად, გვამი კი ღამით გაიტანეს და ქალაქგარეთ დააგდეს. ქრისტიანებმა ევსტათის ცხედარი, მალულად წაასვენეს მცხეთაში. მოწამის ნეშტს წმიდა სამოელ კათოლიკოსი შემოეგება და პატივით დაკრძალა სვეტიცხოველში, წმიდა ტრაპეზის ქვეშ. მისი ცხოვრება აღწერილია VI საუკუნის უცნობი ავტორის თხზულებაში „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა". საქართველოს მართლმადიდებელმა ეკლესიამ წმიდა მოწამე ევსტათი მცხეთელი წმინდანად შერაცხა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა

ლიტერატურა
----------

* კეკელიძე კ. ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, ილ. აბულაძის რედ. წგ. 1, თბ. 1963;
* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი", თბილისი, 2004 წ.
* ბოგვერაძე ა. ენციკლოპედია საქართველო, გიმნაზია — ენდრო დაარქივებული 2021-05-14 საიტზე Wayback Machine.  თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წმიდა მოწამე ევსტათი მცხეთელი (+551) – orthodoxy.ge
**გიორგი ბასილის ძის წარწერა** — აღმოჩენილია 30-იან წლებში, მხარეთმცოდნე ი. ავიძბას მიერ, გუდაუთის რაიონის სოფელ ანუხვაში, ეკლესიის ნანგრევების მახლობლად. ამჟამად დაცულია დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმში.

აღწერა
------

ასომთავრული; 10 სტრიქონი; ამოკვეთილი თეთრი კირქვის სვეტზე. სვეტი გათლილია ოთხკუთხად, უხვად არის მოჩუქურთმებული გეომეტრიული და სტილიზებული მცენარეული ორნამენტით და როგორც ჩანს, ჯვრის ჩასადგმელ სტელას წარმოადგენდა. ამჟამად მისი ქვედა კიდე მოტეხილია; უმნიშვნელოდ არის დაზიანებული, აგრეთვე, სვეტის ზოგიერთი სხვა ნაწილიც. სტელის სიგრძე — 220, სიგანე ორ მხარეს 28, ხოლო დანარჩენ ორ მხარეს — 23. გეომეტრიული ჩუქურთმები სტელას ოთხ რეგისტრად ყოფენ. გიორგი ბასილის ძის სამშენებლო წარწერა ამოკვეთილია ქვემოდან პირველ მეორე რეგისტრში. მას უჭირავს ფართობი: 31X23,5; შესრულებულია არაღრმა კვეთით, კიდურწაისრული, თითქმის თანაბარი სიმაღლის ასოებით. ასოების სიმაღლე 3,5-2,5. განკვეთილობის ნიშანი ტექსტს არ ახლავს, თუ არ ჩავთვლით რომ ციფრის აღმნიშვნელი **გ** ასოს ორ მხარეს ორ ორი წერტილია დასმული; აგრეთვე, წარწერის ბოლოს დასასრულის ნიშნად დასმულია სამი წერტილი — განლაგებული მარცხნივ წაწვეტებული სამკუთხედის სახით; ქარაგმის ნიშანი: კიდურწაისრული, განივი ხაზი.


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ს(ა)ხ(ე)ლითა ღ(მრ)თის(ა)ჲთა, 
ა(ღ)ვ(ა)შ(ე)ნე ჯუ(ა)რი ესე ს(ა)ხ(ე)ლსა 
ზ(ედ)ა ღ(მრთ)ისა მ(ა)მისა, 
ძისა, ს(უ)ლისა წ(მი)დ(ი)სსა 
მე, გ(იორგ)ი ბ(ა)ს(ი)ლის ძემ(ა)ნ.
აწ ვინცა ევედ-
რ(ე)ბ(ო)დ(ე)თ, ჩ(უე)ნ, გ-ნივე 
ძმანი ლ(ო)ცვა-
სა მოგუიჴსე-
ნენით. ა(მე)ნ, იყ(ა)ვნ. | "|

ლიტერატურა
----------

* ვ. სილოგავა, „დასავლეთ საქართველოს წარწერები", ნაკ. I (IX-XIIIსს.), თბ. 1980
**საქალაქო სასამართლო** (გერმ. **Amtsgericht** *[ამტსგერიხტ]*) გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში არის სამხარეო სასამართლოსთან ერთად - იშვიათად უმაღლეს სამხარეო სასამართლოსთან - ერთად საერთო მართლმსაჯულების პირველი ინსტანცია. 

საქალაქო სასამართლოს გერმანიაში პირველი, ან საწყისი ინსტანციის სასამართლოს გარდა, საერთო სასამართლოსაც უწოდებენ. 

შვეიცარიის კანტონ ზოლოთურნში (2007 წლამდე კი აგრეთვე კანტონ ლუცერნში) „ამტსგერიხტი" არის აგრეთვე პირველი ინსტანციის სასამართლოს სახელწოდება. იხილეთ აგრეთვე საოლქო სასამართლო ავსტრიაში.

საქალაქო სასამართლოს ხელმძღვანელობა
-----------------------------------

გერმანიის საქალაქო სასამართლოების უმეტესობას ხელმძღვანელობს (საქალაქო სასამართლოს) დირექტორი. ასეთ საქალაქო სასამართლოებში დანარჩენი სამსახურებრივი ზედამხედველობა აკისრია სხვა რომელიმე საქალაქო სასამართლოს ერთ-ერთ პრეზიდენტს, ანდა სასამართლო ინსტანციებს შორის ზემდგომ სამხარეო სასამართლოს პრეზიდენტს.

საქალაქო სასამართლოს კომპეტენციები
----------------------------------

საქალაქო სასამართლოებში განიხილება და წყდება უპირველეს ყოვლისა სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საქმეები. საქალაქო, ანუ საერთო სასამართლოები დაკავებულია ე.წ. „აინცელრიხტერ"-ებით, ანუ ერთპიროვნული გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილების მქონე მოსამართლეებით.

სამოქალაქო სამართალწარმოება
---------------------------

საქალაქო სასამართლოებში გამარტივებული წესით განიხილავენ საქმეებს დავალიანებათა გადახდევინების შესახებ. საქალაქო სასამართლოში ხდება სავაჭრო რეესტრის, კოოპერატივების რეესტრის, კავშირების რეესტრის, მეუღლეთა ქონებრივი უფლებების რეესტრის წარმოება. აქედან მომდინარეობს გერმანულ სიტყვახმარებაში სარეესტრო სასამართლო. საქალაქო სასამართლოს ეკუთვნის აგრეთვე საჯარო რეესტრის სამსახური (გამონაკლისი: ბადენ-ვიურტემბერგი).

საზოგადოებრივი და საჯარო რეესტრების წარმოება ხდება ნებაყოფლობითი მართლმსაჯულების ნორმების შესაბამისად. გადაწყვეტილების მიღების უფლება გააჩნიათ ე.წ. "აინცელრიხტერებს", ერთპიროვნული გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილების მქონე მოსამართლეებით, სამართალგამომყენებლებს, ანდა შესაბამის განყოფილებების მოწმობის გაცემის საკითხებზე პასუხისმგებელ მოხელეებს. 

სამოქალაქო დავებში საქალაქო სასამართლო უფლებამოსილია დავის საგნის ღირებულება ასწიოს 5 000 ევრომდე.

დავის საგნის ღირებულების მიუხედავად სამოქალაქო სასამართლო უფლებამოსილია განიხილოს ქირავნობის დავები, საქმეები, რომლებიც შეეხება საცხოვრებელ ფართს, ბავშვსა და მშობლებს შორის მართლურთიერთობის დადგენას, სარჩოს, ან ალიმენტის მოთხოვნას, საოჯახო დავებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საქალაქო (საერთო) სასამართლოების მისამართები
ევსტათი მცხეთელი, მიხეილ საბინინის ილუსტრაცია
**„ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა"** — ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება. ასახავს სპარსელი ქრისტიანი ჭაბუკის წამების ამბავს, VI საუკუნის ქართლის საზოგადოებრივ და კულტურულ ყოფას. შეთხზულია ამავე საუკუნის 70-იან წლებში უცნობი ქართველი მწერლის მიერ. სპარსელი მოგვის შვილი, ქრისტიანთა თანამგძნობი გვირობანდაკი გამოქცევია სპარსეთში ატეხელ ქრისტიანთა დევნას და 541 წელს ქალაქ განძაკიდან ქართლში (მცხეთაში) ჩამოსულა. მონათვლის შემდეგ ეწოდა ევსტათი. სპარსელებმა დაასმინეს ჯერ უსტამ ციხისთავთან, მერე — მარზპან არვანდ გუშნასპთან, 3 წლის შემდეგ კი ახალ მარზპან ვეჟან ბუზმირთან, რომელმაც მას ქრისტიანობის უარყოფა მოსთხოვა. ევსტათიმ მისი მოთხოვნა უარყო და მბრძანებელს ვრცლად მოუთხრო ძველი და ახალი აღთქმის ისტორია, დაუსაბუთა ქრისტიანული სარწმუნოების უპირატესობა მაზდეანობაზე. ქრისტიანობის ერთგულებისათვის მას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 550 წელს. თხზულების ავტორი მოწამის თანამედროვეა. იგი განსწავლული მწერალი ჩანს, კარგად იცნობს მოწამეთა აქტებს და ანტიმაზდეანურ პოლემიკურ ლიტერატურას; ნათლად და ცხოვლად აღწერს VI საუკუნის ქართლის პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. თხზულება სანდო პირველწყაროა ამ პერიოდის საქართველოს ისტორიის შესასწავლად. უძველესი ხელნაწერი (კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H — 341) XI საუკუნისაა. ძეგლი პირველად გამოსცა მიხეილ საბინინმა („საქართველოს სამოთხე", 1882). გერმანულად თარგმნა ივანე ჯავახიშვილმა (1901).

პერსონაჟები
-----------

ევსტათი მცხეთელი — ქრისტიანობისათვის წამებული სპარსელი VI საუკუნის საქართველოში. მისი ცხოვრება და მოღვაწეობა აღწერილია „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში".

ლიტერატურა
----------

* ნაწარმოების ტექსტი დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine.
* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *ჯავახიშვილი ივ.* ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 1 — ძველი ქართული საისტორიო მწერლობა, თბ. 1945;

* *ლოლაშვილი ი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 45.
**გიორგი ქეჩაარი** (აზერ. Georgi Avetisiğar Кеçaari‎; დ. 1930, ნიჯი, გაბალის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 8 სექტემბერი, 2006, ნიჯი, გაბალის რაიონი, აზერბაიჯანი) - აზერბაიჯანელი მწერალი.

უდთა კულტურული გაერთიანების „ორაინის" შემქმნელი და 2991-2006 წლებში ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1930 წელს გაბალის რაიონის სოფელ ნიჯში. 1938 წელს შევიდა იმავე სოფლის საშუალო სკოლაში, რომელიც 1946 წელს დაამთავრა. 1946-1952 წლებში ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის სწავლის შემდეგ, 1952-1957 წლებში გაბალის რაიონის სოფელ მიხლიგოვაგის სკოლის დირექტორად მუშაობდა. 1952 წლიდან მუშაობდა ნიჯის სკოლის მასწავლებლად და დირექდორის მოადგილედ.

1991 წელს შექმნა უდთა ხელოვნების ეროვნული ცენტრი „ორაინ".

გარდაიცვალა 2006 წლის 8 სექტებერს.

წიგნები
-------

1996 წელს გამოიცა „Nana Oçal" (ქართ. დედა მიწა). 2001 წელს მისი წიგნი „ორაინი" მაღალი ტირაჟით გამოიცა. 2003 წელს გამოიცა წიგნები „ Buruxmux", „Udilərin ənənəvi toy mərasimləri",რუსულად „შუნუროქი" და „უდთა ზღაპრები". 2004 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაიბეჭდა უდთა ენის 1, 2 და 3 კლასელებისთვის გათვლილი წიგნები. გიორგი ქეჩაარი მუშაობდა ბიბლიის უდურ თარგმანზე.

სქოლიო
------

1. ↑  Georgi Keçaari. «Udilərdə ənənəvi toy mərasimləri», განჯა, "AGAH" nəşriyyatı, 2003.
2. ↑  Jora Keçaari. *Nana Oččal*. Baku, 1996
3. 1 2  Sevinc Mahmudova (20/01/2018). „Udi icmalarının rəhbərləri". *Orayin.com*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 თებერვალი 2018-ci il. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=` და `|archivedate=`-ში (დახმარება)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გიორგი ბადრიძე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გიორგი ბადრიძე**. |

**გიორგი ივანეს ძე ბადრიძე** (დ. 16 მარტი, 1869, ქუთაისი — გ. 1 სექტემბერი, 1938, იქვე) —  ქართველი პედიატრი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

1894 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1894–1896 მოსკოვის შინაგან სნეულებათა კლინიკის ორდინატორი იყო, 1896-1898 მუშაობდა თბილისის მიხეილის (ახლანდელი ქალაქის V) საავადმყოფოს თერაპიულ განყოფილებაში, ხოლო 1898–1906 — ქ. ნახიჩევანში ექიმად. 1906-იდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ქუთაისში. მისი თაოსნობით დასაცლეთ საქართველოში გაიხსნა ბავშვთა სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებები და თავშესაფრები. ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში ("მოამბე", "განთიადი", "ივერია", "დროება", "სამშობლო", "ჩვენი ქვეყანა" და სხვა) აქვეყნებდა სამეცნიერო-პოპულარულ სტატიებს მედიცინის ისტორიის, ჰიგიენის, ფილოსოფიის და სხვა საკითხებზე. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ქუთაისის გიმნაზიებში (ასწავლიდა ჰიგიენას). იყო ქუთაისის სამედიცინო საზოგადოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და თვალსაჩინო წევრი.

ლიტერატურა
----------

* გ. მხეიძე. ექიმი გიორგი ბადრიძე, თბილისი, 1965.
* *შენგელია მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 324.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ბადრიძე (პედიატრი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯეიმზ მიჩელი — სეიშელის კუნძულების პრეზიდენტი
**სეიშელის კუნძულების ისტორია** პორტუგალიელი ზღვაოსნების მიერ XVI საუკუნეში, კუნძულების აღმოჩენით იწყება.

XVIII საუკუნის შუა ხანებში ფრანგებმა სეიშელის კუნძულები თავიანთ კოლონიად აქციეს. როდესაც 1502 წელს ვასკო და გამა, იმ დროს ადმირალი, ამ ადგილას მოვიდა, აღმოაჩინა ამირანტის კუნძულები. პორტუგალიელმა კარტოგრაფებმა, პირველად შეიტანეს თავიანთ რუკაზე დიდი კუნძული ილია-განა, ახლანდელი კუნძული მაე. შემონახულია მტკიცებულებები იმისა, რომ არაბმა ზღვაოსნებმა იმოგზაურეს ამ კუნძულებზე (შემორჩენილია IX-X საუკუნეების წარწერები საფლავებსა და კლდეებზე და კლდეზე გაკეთებული წარწერები ფრიგიტის კუნძულზე). იმ დროს ეს არქიპელაგი დაუსახლებელი იყო. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სეიშელის დაუსახლებელ ტერიტორიას, თავიდან ავსტრონეზიელი, მალდიველი და არაბი ვაჭრები ეწვიენ. სწორედ, მალდიველმა ზღვაოსნებმა აღმოაჩინეს კუნძული სილუეტი.[1] შემდგომ, ორი საუკუნის შემდეგ, სეიშელის კუნძულები წარმოადგენდა მეკობრეთა თავშესაფარს. ევროპელებიდან, პირველად ამ არქიპელაგზე ფეხი დადგეს ინგლისელებმა. 1609 წელს, კუნძულები პირველად შეისწავლა და აღწერა კაპიტანმა ა. შარპეამ. პირველი მოსახლეებს კუნძულ მაესა და პრასლინზე, შეადგენდნენ ფრანგები, რომლებმაც 1756 წლიდან დაიწყეს დარიჩინის, მიხაკისა და ვანილის პლანტაციების მოშენება. მას შემდეგ ტერიტორიას, საფრანგეთის ფინანსთა მინისტრის — მორო დე სეიშელის სახელი ეწოდა.[2] კუნძულებს თავიდან Séchelles ეწოდა, ხოლო შემდგომ იგი შეიცვალა ინგლისურით Seychelles.

ფრანგმა კოლონისტებმა დაიწყეს მონების შემოყვანა მადაგასკარიდან და აღმოსავლეთ აფრიკიდან. არქიპელაგი შესწავლილ იქნა ფრანგი მეცნიერის, ლაზარე პიკალტის მიერ 1742 და 1744 წლებში. კუნძულები გამოიყენებოდა მეკობრეების მიერ სატრანზიტო პუნქტად აზიასა და აფრიკას შორის, მანამ, სანამ საფრანგეთმა დაიწყო კონტროლი კუნძულებზე 1756 წელს. 1794 წელს, არქიპელაგი დაიპყრეს ბრიტანელებმა.

1814 წელს, პარიზის ხელშეკრულების თანახმად, სეიშელის კუნძულები შევიდა დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში.[3] 1835 წელს მონობის გაუქმებისას, კუნძულებზე ევროპელ კოლონისტებზე ჩამორთმეული მათი სამუშაო ძალის გამო, შემცირდა ინტენსიური მუშაობა ისეთ მცენარეულ კულტურებზე, როგორიცაა ქოქოსი, ვანილი, მიხაკი და დარიჩინი.

1903 წელს სეიშელი გახდა მავრიკის კოლონია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეიშელის კუნძულების ისტორია
* სეიშელის კუნძულების ისტორია — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

სქოლიო
------

1. ↑  Xavier Romero-Frias, *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom*. Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5
2. ↑  Our History. National Assembly of Seychelles. ციტირების თარიღი: 12 May 2012.
3. ↑  Страны мира: Краткий полит.-экон. справочник. — М.: Политиздат, 1985. — С. 341. — 495 с. — 300 000 экз.
**გიორგი ქობულია** (დ. 3 იანვარი, 1970, თბილისი) — საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2018 წლის ივლისიდან 2019 წლის 19 აპრილამდე.

განათლება
---------

2001 წელი – ემორის უნივერსიტეტის ბიზნეს-სკოლა (ატლანტა/ჯორჯია, აშშ) მიენიჭა ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი; 

1993 წელი – თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

სამუშაო გამოცდილება
-------------------

აშშ-ში სწავლის დასრულების შემდეგ გიორგი ქობულიამ მუშაობა დაიწყო საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანია McKinsey-ში, სადაც გაიარა პროფესიული გზა კონსულტანტიდან უფროს პარტნიორამდე. წლების მანძილზე იგი სახელმწიფო მართვის სფეროში ეკონომიკის მიმართულებით კონსულტაციებს უწევდა საერთაშორისო დონის მოწინავე მსხვილ კომპანიებს ურთულესი პრობლემების გადაჭრაში სტრატეგიული მართვის სისტემების, საწარმოო საქმიანობის სფეროში.

კონკრეტულად კი, მისი საქმიანობის მიმართულებები იყო ნავთობ-გაზის, სამთომომპოვებელი და მეტალურგიული მრეწველობა. გიორგი ქობულიას ხელმძღვანელობით აღნიშნული სექტორების საერთაშორისო კერძო და სახელმწიფო/საჯარო კომპანიებისათვის რეალიზებული იქნა სტრატეგიის შემუშავების, ორგანიზაციული გარდაქმნების, ოპერაციული საქმიანობის გაუმჯობესების, მომარაგების სისტემების სრულყოფის პროექტები, მას ნამუშევარი აქვს ასევე მსხვილი პროექტების რეალიზაციის სისტემების გაუმჯობესების მიმართულებით.

გიორგი ქობულიას სამუშაო გამოცდილება აღნიშნულ საერთაშორისო კომპანიაში, ეკონომიკის დარგში განხორციელებულ მრავალ წარმატებულ პროექტთან არის დაკავშირებული.

McKinsey-მდე გიორგი ქობულია ფარმაცევტულ კომპანია Merc&Co-ს წარმომადგენლი იყო საქართველოში. თავდაპირველი შრომითი საქმიანობა კი მან თბილისის კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში დაიწყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ქობულია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
სეიშელის კუნძულების რუკა
**სეიშელის კუნძულები** შედგება 100-ზე მეტი კუნძულისაგან. 42 კუნძული შედგება გრანიტისაგან, რომელთა საერთო ფართობია 243,7 კმ². არქიპელაგის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 905 მეტრია.

საერთო ფართობია — 455 კმ². ყველაზე დიდი კუნძულია — მაე (142 კმ²). მასზე მდებარეობს სახელმწიფოს დედაქალაქი — ვიქტორია და საერთაშორისო აეროპორტი. სხვა მსხვილი კუნძულებია — პრასლინი (45 კმ²), სილუეტი, ლა-დიგი და სხვა. ასევე ბევრია მცირე მარჯნის კუნძულები. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი, ასევე ძირითადი სამეურნო სამუშაოები კონცენტრირებულია არქიპელაგის სანაპიროზე.

ქვეყნის შიდა რაიონებში შენარჩუნებულია ტყე, სადაც ჭარბობს პალმის იშვიათი სახეობები. ადგილობრივი ფლორა დიდი ხანია შეიცვალა ქოქოსის პალმებით და სხვა კულტურული ნარგავებით.

მარჯნის კუნძულების საერთო ფართობი შეადგენს 211,3 კმ², რომელთა მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 4-8 მეტრია. იგი არ ინარჩუნებს სინოტივეს, ამიტომ კუნძულებზე ყოველთვის გვალვაა.

ეკვატორული კლიმატის შედეგად, აქ ხარობს მხოლოდ ქოქოსის პალმა. არქიპელაგზე გვხვდება ისეთი ენდემები, რომელიც სხვაგან არ ბინადრობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სეიშელი დაარქივებული 2008-07-18 საიტზე Wayback Machine.
**საქართველოს** და **რუმინეთის** მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებები ერთმანეთს 19-ჯერ შეხვდნენ. აქედან საქართველომ მოიგო 10-ჯერ, რუმინეთმა 8-ჯერ, ხოლო 1 თამაში ფრედ დამთავრდა. ისინი ერთმანეთს რეგულარულად ევროპის ერთა თასზე ხვდებიან, სადაც საქართველომ მოიგო 9-ჯერ, რუმინეთმა 6-ჯერ, ხოლო ერთი თამაში დასრულდა ფრედ. პირველი თამაში შედგა ლენსდაუნ როუდზე სადაც რუმინეთმა 27-23 მოიგო. ეს ნაკრებები ერთხელ ახალ-ზელანდიაში მსოფლიო ჩემპიონატზეც შეხვდნენ ერთმანეთს, სადაც საქართველომ 25-9 გაიმარჯვა.

ანთიმოზ ივერიელის თასი
----------------------

 მთავარი სტატია: ანთიმოზ ივერიელის თასი.
2002 წლიდან ამ ორ ნაკრებს შორის ხდება ანთიმოზ ივერიელის თასის გათამაშება. თასს ეწოდება რუმინეთში მოღვაწე ქართველის ანთიმოზ ივერიელის სახელი. თასი თამაშდება ყოველთვის როდესაც ეს ორი ნაკრები ატარებს ოფიციალურ შეხვედრას. მფლობელი ინარჩუნებს თასს სანამ მას მოწინააღმდეგე არ დაამარცხებს.

ურთიერთ შეხვედრები
------------------

| დეტალები | თამაში | მოიგოსაქართველოს დროშასაქართველო | მოიგორუმინეთის დროშარუმინეთი | ფრე | საქართველოს ქულები | რუმინეთის ქულები |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| საქართველოში | 9 | 6 | 3 | 0 | 197 | 145 |
| რუმინეთში | 10 | 4 | 5 | 1 | 147 | 175 |
| ნეიტრალურ ტერიტორიაზეe | 2 | 1 | 1 | 0 | 48 | 36 |
| **ჯამში** | **21** | **11** | **9** | **1** | **392** | **356** |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "espnscrum.com - Statsguru - Team records - Match list - Georgia VS Romania"
**გიორგი ტუშინსკი** (რუს. Тушинский, Георгий Казимирович; დ. 26 აგვისტო, 1909 — გ. 9 ნოემბერი, 1979) — რუსი გეოგრაფი. ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალისტი. მოღვაწეობდა უმეტესად გლაციოლოგიის დარგში. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი. რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1971). პროფესორი (1949).

გიორგი ტუშინსკი დაიბადა მოსამსახურის ოჯახში. 1934-1939 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლობდა პედოლოგია-გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ მიიღო გეომორფოლოგიის სპეციალობის ხარისხი. 1949 წლიდან მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია. მასზე დიდი გავლენა მოახდინეს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორებმა: ივანე შჩუკინმა, ნიკოლოზ ბარანსკიმ, განსაკუთრებით კი ალექსანდრე ბორზოვმა. 1930-იან წლებში იყო ალპინიზმისა და სამთო-ტურიზმის პოპულარიზატორი. დიდი სამამულო ომის დროს ასრულებდა მნიშვნელოვან სახელმწიფო დავალებებს. 1942 წლის აგვისტოში სახელმწიფო ბრძანების საფუძველზე მწვერვალ იალბუზიდან ასრულებდა ფაშისტური გერმანიის დროშების მოხსნას.

1942 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „თებერდის ნაკრძალის გეომორფოლოგიური პირობები". 1948 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. რუსეთში საფუძველი ჩაუყარა ზვავთმცოდნეობას. ტუშინსკის ძირითადი შრომები ეძღვნება საინჟინრო გლაციოლოგიის, ზვავსაშიშროებისა და სამთო-დაცვით საკითხებს. 1947 წლიდან იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტის პედაგოგი. 1949 წელს ტუშინსკიმ გამოაქვეყნა კაპიტალური ნაშრომი სახელწოდებით: „ზვავი, წარმოქმნა და მათგან თავდაცვა", სადაც მოცემულია ზვავის წარმოქმნის პირობები და აგრეთვე შეჯამებულია კვლევის ისტორია. 1960-იანი წლების შუა პერიოდიდან მუშაობდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლარული ქვეყნების გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, რომელსაც 1966 წლიდან ეწოდებოდა კრიოლითოლოგიისა და გლაციოლოგიის ფაკულტეტი.

მოსკოვის უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს თემებზე: „ზოგადი და რეგიონული გლაციოლოგია", „თოვლისა და ყინულის სტრუქტურა", „ზვავთმცოდნეობა", „სელი", „საინჟინრო გლაციოლოგია", „აერომეთოდები გლაციოლოგიაში", „ლანდშაფტების გეოფიზიკა", „გეოგრაფიული კვლევების ტექნიკური უსაფრთხოება". ლომონოსოვის პრემიის ლაურეატი (1971).

თხზულებები
----------

* Лавины. Возникновение и защита от них. М. 1949;
* Ледники, снежники, лавины Советского Союза. М. 1963;
* Космос и ритмы природы Земли. М. 1966;
* Оледенение Эльбруса. М.1968;
* Инженерная гляциология. М. 1971.

ლიტერატურა
----------

* Материалы гляциологических исследований. № 36. М.1979.
* Гляциологический словарь. Л. Гидрометеоиздат, 1984.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑  გიორგი ტუშინსკი — მეგაენციკლოპედია
3. 1 2 3  გიორგი ტუშინსკი — პედაგოგისა და მკვლევრის ბიოგრაფია და სამეცნიერო მოღვაწეობა
4. ↑  გიორგი ტუშინსკი — ზვავთმცოდნეობა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-03. ციტირების თარიღი: 2012-05-18.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დინამიკა**. |

**დინამიკა** მუსიკაში, ხმის სიძლიერესთან დაკავშირებულ მოვლენათა ერთობლიობა. ჟღერის სიძლიერის ძირითადი გრადიციები: piano (ნოტებში შემოკლებით - p) - წყნარად, სუსტად და forte (f) - ხმამაღლა, ძლიერად. piano-დან იწარმოება (შესუსტებისკენ) pianissimo (pp) - ძალიან წყნარად. piano-pianissimo (ppp) - მეტისმეტად წყნარად და ა.შ. (ppppp-მდე). forte-დან იწარმოება: (ხმის გაძლიერებისაკენ) - fortissimo (ff) - ძალიან ხმამაღლა, forte-fortissimo (fff) - მეტისმეტად ხმახმაღლა და ა. შ.(fffff-მდე). იხმარება აგრეთვე აღნიშვნები mezo piano (mp) - ზომიერად წყნარი და mezzo forte (mf) - ზომიერად ძლიერი. ბგერის თანდათანობით გაძლიერებას ეწოდება crescendo (cresc. გრაფიკული ნიშანი **<**), თანდათანობით შესუსტებას - diminuendo ან decrescendo (dim ანdecresc. გრაფიკული ნიშანი **>**). დინამიკის გრადაციები და მისი აღნიშვნები მუსიკაში შეფარდებითი ხასიათისაა, ხმის სიძლიერის აბსოლ. სიდიდე დაკავშირებულია მრავალ ფაქტორთან (ინსტრუმენტის ტიპი, ანსამბლური შესრულებისა - პარტიათა რაოდენობა, თითოეული პარტიის შემსრულებელთა რიცხვი, დარბაზის აკუსტიკური თვისებები და სხვ.). ხმის სიძლიერის აბსოლუტური სიდიდე გამოიხატება ფონებში.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 3, გვ. 555, თბ. 1978


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გიორგი სკამკოჩაიშვილი** (დ. 15 მარტი, 1961, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1985 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1985-1987 წლებში მუშაობდა მახარაძის, ოზურგეთის რაიონის №3 სამშენებლო სამმართველოს ტექნიკური უსაფრთხოების ინჟინრად. 1987-1990 წლებში კი იყო სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენი"-ს სამუშაოთა მწარმოებელი. დაინიშნა სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენის" უფროსად 1990 წელს, ხოლო 2002-2004 წლებში მუშაობდა შპს "სამთა"-ის ინჟინერ-კონსტრუქტორად. იყო სამშენებლო ფირმა „სამთა"-ის დირექტორი 2004-2013 წლებში. 2013-2017 წლებში კი უკვე მუშაობდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „კეთილმოწყობისა და არქიტექტურული დაგეგმარებისა და არქიტექტურული დაგეგმარების ცენტრის" დირექტორად. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარების ცენტრი"-ს დირექტორია 2017 წლიდან. მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა არაერთი სამრეწველო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობა, მათ შორის: ოზურგეთის მაღაროთა სამმართყველოს ტრაქიტების ქარხნის, ოზურგეთის მაღაროთა სამმართველოს სავაჭრო ცენტრის, პანსიონატ „მთის ბროლის" საცხოვრებელი სახლის დაბა ურეკში, ეროვნული ბანკის ოზურგეთის ფილიალის შენობის, შპს „მაგთიკომის" ოზურგეთის ფილიალის ოფისის შენობის და სხვა. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ინფრასტრუქტურული ობიექტების მშენებლობის საქმეში, კერძოდ, საბავშვო ბაღების, ხიდების, სოფლის ადმინისტრაციული შენობა-ნაგებობების, ელექტროგანათების ქსელების, წყალმომარაგების სათავე ნაგებობებისა და ქსელების მშენებლობაში და სხვა. მისი მონაწილეობით განხორციელდა ოზურგეთის განაშენიანების გეგმის საფუძვლების მომზადება და გენერალური გეგმის დამუშავება. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2, თბ. 2021, გვ. 232-233

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი სკამკოჩაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გუგულისებრნი** (ლათ. Cuculidae) — ფრინველთა ოჯახი გუგულისნაირთა რიგისა. საშუალო და მცირე ზომის ფრინველებია: სიგრძე 16–70 სმ-მდე, ხოლო მასა 17-დან (მცირე ბრინჯაოსფერი გუგული, *Chrysococcyx minutillus*) 550 გრამამდე მერყეობს (დიდი დეზებიანი გუგული, *Centropus menbeki*). ფეხები ჩვეულებრივ მოკლეა (მიწის სახეობებს გრძელი და ძლიერი აქვთ), თითები ისეა განვითარებულია, რომ შეუძლიათ ტოტზე მათი შემოხვევა: ორი თითი წინაა გაშვერილი, ორიც — უკან. აქვთ დიდი თავი, გრძელი, ზოგჯერ საფეხუროვანი ბოლო. ნისკარტი წაგრძელებული და ოდნავ მოღუნული, პირის ჭრილი ფართო, რაც საშუალებას აძლევთ, რომ მსხვილი ნადავლი გადაყლაპონ. უმეტესობა არაკაშკაშა ფერებშია შემოსილი; არის ფერადი მორფებიც. ცნობილია 6–7 ქვეოჯახი, 28–35 გვარი და 136-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში, გარდა მაღალი განედებისა და რამდენიმე ოკეანური კუნძულისა; წარმოშობისა და თანამედროვე მრავალფეროვნების ცენტრია ძველი სამყაროს ტროპიკები. საქართველოში გვხვდება ჩვეულებრივი გუგული (*Cuculus canorus*).

უპირატესად მეხეური ფრინველებია, ზოგიერთი მიწის ცხოვრების ნირს ეწევა. ჩვეულებრივ მალულად არიან, ინიღბებიან ხეების ტანზე; გამოსცემენ დამახასიათებელ ხმებს, რომლებიც შორიდანაც ისმის. უმთავრესად იკვებებიან მწერებით (მ. შ. თმიანი მუხლუხებით, რომლებსაც სხვა ფრინველები არ ჭამენ); გუკელის გვარის (*Eudynamys*) სახეობები მცენარეჭამიებია. უმრავლესობა მონოგამური ფრინველია; ბუდეს ხეზე ან მიწაზე აშენებენ. დედალი დებს 2–6 კვერცხს; 18–20 დღის განმავლობაში კრუხობს და ბარტყებზე ზრუნავს ორივე მშობელი. მრავალი სახეობის გუგულისებრს (განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში მობინადრეებს) ახასიათებს ბუდობრივი პარაზიტიზმი. პარაზიტიზმზე სპეციალიზებულ გუგულებს მასპინძელი სახეობის ფრინველების მსგავსი ზომები, ფერი და კვერცხის ინკუბაციის ვადა აქვთ. ბარტყი, რომელიც იშორებს მასპინძლის ბარტყებს, ქცევითა და ფერით ბაძავს მათ და მათთვის განკუთვნილი საკვების ხარჯზე იმატებს წონაში. სხვა გუგულის ბარტყი (ან ბარტყები) ეგუება მასპინძლის ბარტყებს. ზრდასრული ინდივიდებისათვის აგრეთვე დამახასიათებელია შეფერვითი და ქცევითი მიმიკრია ქორებთან და სხვა ფრინველებთან, რაც მათ სხვისი ბუდეების აღმოჩენაში ეხმარება. ზოგიერთი არაპარაზიტული გუგული, მაგალითად ანი (*Crotophaga*), გუნდებად ცხოვრობს; ისინი კოოპერატიულად ბუდობენ (მორიგეობით კრუხობენ საერთო ბუდეზე, ერთად კვებავენ ნაჩეკს). IUCN-ის წითელ ნუსხაში 7 სახეობა შესულია როგორც მოწყვლადი, 2 — როგორც საფრთხეში მყოფი, 2 — გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი; დელალანდის მადაგასკარული გუგული (*Coua delalandei*) და წმინდა ელენეს გუგული (*Nannococcyx psix*) ამოწყდა.

ლიტერატურა
----------

* *Коблик Е. А.* КУКУШКОВЫЕ // Большая российская энциклопедия. т. 16. — М. 2010. — стр. 285.

სქოლიო
------

1. ↑  Cuculidae — ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ლექსიკონი.
2. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 47, 113, 195.
3. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 289.
4. ↑  *ჟორდანია რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 172.
5. ↑  „Cuculidae family stats". *IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN. **2020**. 2020. ციტირების თარიღი: 5 მაისი, 2020. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|accessdate=`-ში (დახმარება)unknown url
ჰოენზალცბურგი
ჰოენზალცბურგი
**ჰოენზალცბურგის ციხესიმაგრე** (გერმ. Festung Hohensalzburg) მდებარეობს ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში და მისი ერთ-ერთი სიმბოლოა. აგებულია XI საუკუნეში. ციხესიმაგრე აღმართულია ქალაქის ზემო ნაწილში, ფესტუნგსბერგის მთაზე, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთით მენქსბერგის მთის სახით გრძელდება. ჰოენზალცბურგის ციხის ფართობი 7 000 კვადრატულ მეტრზე მეტს შეადგენს, ბასტიონიანად კი 14 000 მ²-ს აჭარბებს; ამ მონაცემით ჰოენზალცბურგი ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ციხესიმაგრეა. იგი უდიდესი კომპლექსია ევროპის XI საუკუნის ციხეთა შორის; ასევე ცენტრალური ევროპის უდიდესი ციხესიმაგრეა, რომელიც სრულადაა დღემდე მოღწეული. ჰოენზალცბურგს ყოველწლიურად 950 000-ზე მეტი დამთვალიერებელი ნახულობს, რის გამოც იგი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძეგლია ავსტრიაში და სტატისტიკური მონაცემებით პირველობას მხოლოდ დედაქალაქ ვენის ღირსშესანიშნაობებს, შენბრუნის სასახლეს, შენბრუნის ზოოპარკს, შტეფანსდომსა და პრატერის პარკს უთმობს.

ლიტერატურა
----------

* Nicole Riegel: *Die Bautätigkeit des Kardinals Matthäus Lang von Wellenburg (1468–1540)*, Münster (Westf.) 2009. ISBN 978-3-930454-75-4
* Karl Heinz Ritschel: *Salzburger Miniaturen 2*. Otto Müller Verlag, Salzburg-Wien 2001, ISBN 3-7013-1037-8
* Reinhard Medicus: *Schlossberg (heute Festungsberg) und Nonnberg in Kultur- und Naturgeschichte*, in: Bastei – Zeitschrift für die Erhaltung und Pflege von Bauten, Kultur und Gesellschaft, 54. Jahrgang. 3. Folge, Salzburg, 2005
* Patrick Schicht, Die Festung Hohensalzburg, Der Führer zu Geschichte und Architektur, Phoibos-Verlag, Wien 2007, ISBN 978-3-901232-88-6
* Richard Schlegel: Feste Hohensalzburg, Otto Müller Verlag Salzburg, Salzburg 1944

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჰოენზალცბურგი"** ვიკისაწყობში.
* ავსტრიის ციხესიმაგრეებისა და სასახლეების ოფიციალური საიტი
* ჰოენზალცბურგი, კერძო საიტი
* ინფორმაცია ჰოენზალცბურგის შესახებ
**გუბერნია** (რუს. губе́рния) — მსხვილი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის ერთეული რუსეთში; შემოიღო პეტრე I-მა XVIII საუკუნეში. 1708 წელს მან რუსეთის იმპერია დაყო რვა გუბერნიად: ინგერმანლანდის, მოსკოვის, სმოლენსკის, არხანგელოგოროდის, კიევის, ყაზანის, აზოვის და ციმბირის. 1713-1719 წლებში შეიქმნა ახალი გუბერნიები: ნიჟნი-ნოვგოროდის, ასტრახანის და რიგის. სმოლენსკის გუბერნია შეუერთდა მოსკოვისა და რიგის გუბერნიებს. 1719 წელს გუბერნიები დაიყო პროვინციებად, ხოლო პროვინციები რაიონებად. გუბერნიას სათავეში ედგა გუბერნატორი. ეკატერინე II-ს დროს მიღებული იქნა „სრულიად რუსეთის იმპერიის გუბერნიების მართვის განწესება". 1775-1780 წლებში გუბერნიების რიცხვი 40-მდე გაიზარდა, ხოლო მისი მეფობის დასასრულს რუსეთის იმპერიის მიერ დაპყრობილი ტერიტორიების ხარჯზე 51-მდე. ამ დროს გუბერნიები, 2 ან 3, გაერთიანდნენ სამეფისნაცვლოში. XIX საუკუნეში შიდა რუსეთში შენარჩუნდა გუბერნიები, ხოლო განაპირა კოლონებში შეიქმნა საგენერალგუბერნატოროები. გუბერნიები რუსეთში გაუქმდა 1924-1929 წლებში.

რუსეთის იმპერიის მიერ ანექსირებულ საქართველოში 1840 წელის 10 აპრილს შეიქმნა საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რომელმაც 1846 წლამდე იარსება. 1846 წლის 14 დეკემბრის დებულებით საქართველოს ტერიტორია თბილისისა და ქუთაისის გუბერნიებად დაყვეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს გუბერნია
* საქართველო-იმერეთის გუბერნია
* ტფილისის გუბერნია
* ქუთაისის გუბერნია
* შავიზღვისპირეთის გუბერნია

ლიტერატურა
----------

* *ცინცაძე ზ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 288.
* ცინცაძე ზ. აღმოსავლეთ საქართველოს გვიანი შუასაუკუნეებისა და XIX ს-ის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა, თბ. 1974.
**ჰოვავარტი** (გერმ. Hovawart) — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი გერმანიაში შუა საუკუნეები/XX საუკუნეში.

მოდარაჯე ძაღლი „Hofwarth" პირველად ნახსენებია 1220 წელს ეიკე ფონ რეპგოვის ნაწარმოებში. XV საუკუნით დათარიღებულ წყაროებში აღწერილია და გამოსახულია ძაღლები, რომლებიც ქურდებს ეძებენ. თანამედროვე ჰოვავარტი XX საუკუნეში აღდგენილი უძველესი მოდარაჯე ძაღლია. ჰოვავარტი არის XX საუკუნის გერმანელი სელექციონერების მუშაობის კლასიკური ნიმუში. ენთუზიასტების ჯგუფი ცდილობდა აღედგინა შუა საუკუნეების მოდარაჯე ძაღლი და ამ მიზნით გამოიყენეს გერმანიის მთიანი რაიონების (შვარცვალდი და ჰარცი) ფერმებიდან საგანგებოდ გადარჩეული მოდარაჯე ძაღლები, ასევე, როგორც ჩანს, გამოიყენეს უნგრული კუვასი, გერმანული ნაგაზი და ნიუფაუნდლენდი. ამ მუშაობის შედეგად მიიღეს ეს მუშა ჯიში, რომელიც პირველად დარეგისტრირდა 1936 წელს. ჰოვავარტი ურთიერთობაში თავშეკავებული, თუმცა ოჯახის სასიამოვნო ძაღლია. იშვიათად, მაგრამ მაინც, ჯიშის ზოგიერთ წარმომადგენელს კბენისკენ აქვს მიდრეკილება.

ჰოვავარტი ადვილად იწვრთნება, კარგად უძლებს სიცივეს, ადვილად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს. კარგი მოდარაჯეა. აქვს სამკუთხა ყურები, ძლიერი, სწორი, წინა ფეხები, ძლიერი, ფართო თავი. ბალნით დაფარული გრძელი კუდი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჰოვავარტი (რუსული)

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰოვავარტი***
დინ აჩესონი
**დინ გუდერჰემ აჩესონი** (ინგლ. Dean Gooderham Acheson; დ. 11 აპრილი, 1893, მიდლტაუნი, კონექტიკუტი, აშშ, — გ. 12 ოქტომბერი, 1971, სენდი-სპრინგი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და იურისტი, აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი (1949-1953).

დაამთავრა იელის და ჰარვარდის უნივერსიტეტები. ადვოკატად მუშაობდა ვაშინგტონში. 1941 წლიდან იყო აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის თანამშრომელი, 1945-1947 წლებში — სახელმწიფო მდივნის მოადგილე. 1947 წელს აქტიურად მონაწილეობდა ტრუმენის დოქტრინისა და მარშალის გეგმის შემუშავებაში. ჰარი ტრუმენის ადმინისტრაციაში ეჭირა სახელმწიფო მდივნის პოსტი (1949-1953). ხელი შეუწყო ნატოს შექმნას, იყო ამერიკის საგარეო პოლიტიკის მთავარი შემოქმედი ცივი ომის პირველ წლებში. კონგრესში სენატორ ჯოზეფ მაკკარტის მიერ მოწყობილი მოსმენების დროს აჩესონმა უარი განაცხადა დაეთხოვა სახელმწიფო დეპარტამენტის საბოტაჟში ეჭვმიტანილი თანამშრომლები (მ.შ. ცნობილი ელჯერ ჰისი). 1950 წელს აჩესონმა დაარწმუნა ტრუმენი ჩაბმულიყო კორეის ომში, შემდეგ დაამკვიდრა კომუნისტური ჩინეთის არაღიარების, ტაივანში ჩან კაიშის მთავრობისა და ინდოჩინეთში საფრანგეთის კოლონიური რეჟიმის მხარდაჭერის პოლიტიკა. თანამდებობის დატოვების შემდეგ მუშაობდა ამერიკის შემდგომი პრეზიდენტების მრჩევლად. დაწერილი აქვს მემუარული ხასიათის „ვესწრებოდი დაბადებას" (Present at the Creation), რომელმაც 1970 წელს პულიცერის პრემია მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* დინ აჩესონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები |
| --- |
|  |
| 
* ჯეფერსონი
* რენდოლფი
* პიკერინგი
* მარშალი
* მედისონი
* სმითი
* მონრო
* ადამსი
* კლეი
* ვან ბურენი
* ლივინგსტონი
* მაკლეინი
* ფორსაითი
* ვებსტერი
* აპშერი
* კელჰუნი
* ბიუკენენი
* კლეიტონი
* ვებსტერი
* ევერეტი
* მარსი
* კასი
* ბლეკი
* სიუარდი
* უოშბერნი
* ფიში
* ევარტსი
* ბლენი
* ფრელინგჰოიზენი
* ბეიარდი
* ბლენი
* ფოსტერი
* გრეშემი
* ოლნი
* შერმანი
* დეი
* ჰეი
* რუტი
* ბეკონი
* ნოქსი
* ბრაიანი
* ლანსინგი
* კოლბი
* ჰიუზი
* კელოგი
* სტიმსონი
* ჰალი
* სტეტინიუსი
* ბირნსი
* მარშალი
* აჩესონი
* დალასი
* ჰერტერი
* რასკი
* როჯერსი
* კისინჯერი
* ვენსი
* მასკი
* ჰეიგი
* შულცი
* ბეიკერი
* იგლბერგერი
* კრისტოფერი
* ოლბრაიტი
* პაუელი
* რაისი
* კლინტონი
* კერი
* ტილერსონი
* პომპეო
* ბლინკენი
 |  |

 |
**გიორგი მიხეილის ძე ფურცელაძე** (დ. 1 იანვარი, 1866 — გ. 31 აგვისტო, 1924) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1916); გენერალ მიხეილ ფურცელაძის შვილი. სამხედროები იყვნენ ასევე მისი ძმები: ალექსანდრე, ოთარი, ირაკლი, ერასტი და სოლომონი.

ბიოგრაფია
---------

განათლება მიიღო ტფილისის კადეტთა კორპუსში. 1866 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. პირველი წოდება (პოდპორუჩიკი) მიიღო 1888 წელს. 1901 წელს დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია და მიენიჭა კაპიტნის წოდება. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1911 წელს გახდა პოლკოვნიკი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა შირვანის 84-ე ქვეით პოლკს. 1916 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 

1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიაში. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს იყო ბათუმის სამხედრო კომენდანტი და თურქეთთან საზღვრის გამაგრების შტაბის უფროსი. 1924 წლის აჯანყების მომზადების პერიოდში მეთაურობდა „სამხედრო ცენტრის" ბათუმის ნაწილს. დააპატიმრეს და დახვრიტეს საბჭოთა უშიშროების აგენტებმა. მასთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს აგვისტოს მოვლენების 23 მონაწილე: ფურცელაძის სიძე კაპიტანი ვლადიმერ ახვლედიანი, ასევე პოლკოვნიკი დავით დადიანი, გიგა ჩიქოვანი, აკაკი რამიშვილი, დიომიდე გეგიაძე, აპოლონ ფანცულაია, აღათი გორდელაძე, ანტონ იმნაძე, ალექსანდრე ზოიძე, კალენიკე მალაზონია, ალფეზ ხომერიკი, ისიდორე ზოიძე, კირასი მკურნალიძე, ვლადიმერ ზაპერტოვი, ნიკოლოზ მუჯირი, ლავრენტი ქადეიშვილი, მიხეილ თაყაიშვილი, ვიქტორ ხომერიკი, სოფრომ ქინქლაძე, მიხეილ საბაშვილი, ვასილ ჩიტაიშვილი და ავთომოზ ჩიქოვანი.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 88-89, ISBN 978-9941-0-7386-1.
* გენერლები საქართველოდან =Генералы из Грузии : Generals from Georgia : საქართველოს გენერალიტეტის სამსაუკუნოვანი მატიანე /ლევან დოლიძე ; რედაქტორი : ჯემალ გახოკიძე. თბილისი, 2003 — გვ. 89, 220.
* Гогитидзе М. Грузинский генералитет (1699—1921). — Киев, 2001. — С. 132—133. — ISBN 966-02-2254-8

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ფურცელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი ფურცელაძე — ბიბლიოვიკი