|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს ნინო ხუბულავა.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: ოქტომბერი 22, 2023.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

 უძველესი ფაიფურის მაღაზია Jingdezhen- ში.
**ძიანგსი** ( ჩინ. 江西；pinyin:Jiāngxī) — პროვინცია ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დასავლეთ ნაწილში. ტერიტორია ადამიანებით პირველად 1 მილიონი წლის წინ დასახლდა. დღეის მონაცემებით, ყველაზე ძველი, არქეოლოგიური არტეფაქტი დაახლოებით ძვ.წ. 11000 წლით თარიღდება. თუმცა, უკანასკნელ წლებში, სიენჟენის გამოქვაბულში, აღმოჩენილ იქნა ძვ.წ. 18000 წლით დათარიღებული კერამიკა. გამოქვაბულში აღმოჩენილ იქნა 10000 წლის წინ კულტივირებული ბრინჯის აღმოჩენით დადასტურდა პროვინციაში ნეოლითური პერიოდის დაიწყება, 8000 წლის წინ ჩვენს წელთა აღრიცხვამდე. ნეოლითურ ხანას მოსდევს ბრინჯაოს ხანა, დათარიღებული ძვ.წ. 2000 წლით. 
ძიანგსის პირველ მოსახლეობად, წერილობით წყაროებში მოხსენიებულია პაიიუეს ხალხი, რომელთა თანამედროვე, წერილობით წყაროებში ნახსენები ხალხი - პაიიუე, რომელთა გავლენა თანამედროვე კანის ჩინურ დიალექტზე დღესაც გრძელდება. ძველი წელთააღრიცხვის პირველ ათასწლეულში ძიანგსის ტერიტორიას აკონტროლებდნენ ვუ, იუ, ჩუ. ტერიტორია, დაახლოებით ძვ.წ. 200 წელს ოკუპირებულ იქნა ხანის დინასტიის მიერ.
მდინარე კანის ხეობაზე მდებარე ძიანგსი, წარმოადგენდა ჩრდილოეთ-სამხრეთის მთავარ სატრანსპორტო გზას. გეოგრაფიულმა მდებარეობამ, განსაკუთრებით მთიანმა ლანდშაფტმა საშუალება მისცა განვითარებულიყო, როგორც ცალკეული გეოგრაფიული რეგიონი და დამოუკიდებელი კულტურული ერთეული. 
თავისი ისტორიის მანძილზე, ძიანგსის მდებარეობა სტრატეგუილად დიდი მნიშვნელობის მატარებელი იყო. რამეთუ ისინი ჩინეთს უზრუნველყოფდნენ ერთ-ერთ მთავარ საკომუნიკაციო გზას ჩრდილოეთ ჩინეთის დაბლობიდან და მდინარე იანგწის ხეობიდან თანამედროვე კუანგტუნგის ტერიტორიაზე.

ადრეული ისტორია
---------------

შანგის დინასტიის დროს ძიანგსი არ განიცდიდა ჩინური კულტურის ზეგავლენას, შესაბამისად ამ პერიოდის შესახებ ინფორმაცია წერილობით წყაროებში მწირია. სავარაუდოა, რომ ტერიტორია იუეს ხალხით იყო დასახლებული. გაზაფხულისა და ზაფხულის პერიოდში (ჩუნციუ) თანამედროვე ძიანგსის ჩრდილოეთ ნაწილი წარმოადგენდა ვუს სამეფოს დასავლეთ საზღვარს. ამ დროისთვის ტერიტორიაზე ორი დასახლებაა არსებობდა: აი (艾</link>) და პო (番, მოგვიანებით 潘). იუეს მიერ ვუს დაპყრობის შემდეგ, ძვ.წ. 333 წელს, იუეს იპყრობს ჩუს სამეფო, რომელიც თავის მხრივ დაიმორჩილა ცინის სახელმწიფომ, ძვ.წ. 221 წელს. ამავე წელს ცინი ხდება, ჩინეთის პირველი, ერთიანი სახელმწიფო.

იმპერიული ჩინეთი
----------------

**იუჟანგის სარდლობის ჰანის დინასტიის ქვეყნები**| სახელი | დღევანდელი მდებარეობა |
| --- | --- |
| ნანჩანგი | 南昌 | ნანჩანგის მუნიციპალიტეტი |
| ლულინგი | 廬陵 | ჯიანის მუნიციპალიტეტი |
| პენგზე | 彭澤 | ჰუკუს ოლქი |
| პოიანგი | 鄱陽 | პოიანგის ოლქი |
| იუჰანი | 餘汗 | იუგანის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით |
| ჩაიზანგი | 柴桑 | თანამედროვე ჯიუჯიანგის სამხრეთ-დასავლეთით |
| გან | 贛 | განჯოუს მუნიციპალიტეტი |
| სინგანი | 新淦 | ჟანგშუს მუნიციპალიტეტი |
| ნანჩენგი | 南城 | ნანჩენგის ოლქის აღმოსავლეთით |
| იჩუნი | 宜春 | იჩუნის მუნიციპალიტეტი |
| იუდუ | 雩都 | იუდუ ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით |
| აი | 艾 | ქსიუშუის ოლქის დასავლეთით |
| ანპინგი | 安平 | ანფუს ოლქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით |
| ჰაიჰუნი | 海昏 | იონქსიუს ოლქი |
| ლილინგი | 曆陵 | დეანის ოლქის აღმოსავლეთით |
| ჯიანჩენგი | 建成 | გაოანის ოლქი |
| ჩაოიანგი |  | დუჩანგის ოლქის დასავლეთით |
| ნანი |  | ნანკანგის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთით |
|

ცინის დინასტიის მიერ ჩინეთის გაერთიანების შედეგად ძიანგსი ცინის იმპერიას უერთდება, სადაც ცინის პირველი იმპერატორი 7 საგრაფოს აარსებს, ცინის პირველმა იმპერატორმა დააარსა შვიდი საგრაფო ძიანგსიში, ყველა მათგანი მართავდა ჯიუჯიანგის სამეთაურო ადგილს, რომელიც მდებარეობს იანგზის ჩრდილოეთით, თანამედროვე ანხვეიში. ყველა სარდლობის ადგილი განლაგებული იყო მდინარე კანის სისტემის გასწვრივ. უმეტესობა იყო არაუმეტეს ერთი-ორი დღისა დაშორებული და იცავდა ცინის ერთ-ერთ მარშრუტს ნანხაიში (თანამედროვე კუანგჭოუ ) ახლად გაერთიანებული ტერიტორიებისკენ. ცნობილი იყო, რომ სამხედრო დასახლებები არსებობდა სულ მცირე ორი საგრაფოდან. ცინის კოლონიზაციამ ჩამოაყალიბა ყველაზე ადრეული დასახლების სტრუქტურა ჯიანგშიში და რომელიც უმეტესწილად დღემდე შემორჩა.

იუჟანგის მეთაური (豫章</link>) დაარსდა ჩრდილოეთ ძიანგშიში ჰანის დინასტიის დასაწყისში, შესაძლოა, Xiang Yu გარდაცვალებამდე 202 წ. 201 წელს ცინის თავდაპირველ შვიდს დაემატა რვა სარდლობა და შემდგომ წლებში დაარსდა კიდევ სამი. ჰანში სარდლობის თვრამეტი ოლქი მოიცავდა ძიანგსის თანამედროვე პროვინციის უმეტეს ნაწილს. ნანჩანგის, განის, იუდუს, ლულინგის საოლქო ადგილები, სხვათა შორის, მდებარეობს უშუალოდ თანამედროვე მუნიციპალიტეტებზე. თუმცა, სხვა ქვეყნები გადავიდა და გაუქმდა მოგვიანებით საუკუნეებში.

სუის დინასტიის დროს ჯიანგშიში იყო შვიდი სარდლობა და ოცდაოთხი ქვეყანა. ტანგის დინასტიის დროს დაემატა კიდევ ერთი სარდლობა და თოთხმეტი ქვეყანა. შემდეგ სარდლები გაუქმდა და გახდა *ჟოუ* (ამიერიდან ითარგმნება როგორც "პრეფექტურები" და არა "პროვინციები").

სქემები შეიქმნა ტანგის დინასტიის დროს, როგორც ახალი უმაღლესი დონის ადმინისტრაციული დანაყოფი. თავდაპირველად Jiangxi იყო Jiangnan Circuit- ის ნაწილი (ლიტ. „ჩართვა იანძის სამხრეთით"). 733 წელს ეს წრე დაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად. Jiangxi ნაპოვნი იქნა დასავლეთ ნახევარში, რომელსაც ეწოდა Jiangnanxi Circuit (განათ. „დასავლეთის სქემები იანძის სამხრეთით"). აქედან მოდის თანამედროვე სახელწოდება „ჯიანგსი".

როგორც წრე, Jiangnanxi შეიცავდა რვა პრეფექტურას ( *ჯოუ* ):

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ჰონგ | 洪 | ჰონგი |
| რაო | 饒 | რაო |
| ქიანი | 虔 | ციანი |
| ჯი | 吉 | ჯი |

 | 

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ჯიანგი | 江 | ჯიანგი |
| იუანი | 袁 | იუანი |
| ფუ | 撫 | fǔ |
| სინი | 信 | xìn |

 |

ექვსმა პრეფექტურამ და ოთხმა სამხედრო პრეფექტურამ (軍 ივნისი) შეცვალა წინა პრეფექტურები (ორმოცდათხუთმეტი ქვეყანა).

სონგის დინასტიის დროს, Jiangnanxi Circuit აღდგა ცხრა პრეფექტურით და ოთხი არმიის ოლქით (სამოცდარვა ოლქით).

იუანის დინასტიის დროს წრე დაიყო ცამეტ სხვადასხვა წრედ და პირველად დაარსდა ჯიანგსის პროვინცია. ეს პროვინცია ასევე მოიცავდა თანამედროვე გუანდონგის უმრავლესობას. ჯიანგქსიმ შეიძინა (მეტ-ნაკლებად) თავისი თანამედროვე საზღვრები მინგის დინასტიის დროს მას შემდეგ, რაც გუანდონგი გამოეყო. მას შემდეგ ჯიანგსის საზღვრებში მცირე ცვლილება მოხდა.

თანამედროვე დრო
---------------

ცინგის დინასტიის დაცემის შემდეგ ჯიანგსი გახდა კომუნისტების ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ბაზა და მრავალი გლეხი მიიყვანეს მზარდ სახალხო რევოლუციაში შესაერთებლად. ნანჩანგის აჯანყება 1927 წლის 1 აგვისტოს, ჩინეთის სამოქალაქო ომის დროს, ჯიანგშიში მოხდა. მოგვიანებით კომუნისტური ხელმძღვანელობა იმალებოდა სამხრეთ და დასავლეთ ძიანგსის მთებში, იმალებოდა კუომინტანგის მცდელობებს, გაენადგურებინა ისინი. 1931 წელს კომუნისტებმა გამოაცხადეს ძიანგსის დამოუკიდებლობა ჩინეთის რესპუბლიკისგან, როგორც "ჩინეთის საბჭოთა რესპუბლიკა ", რომელიც ჩამოყალიბდა რუიჯინში (瑞金 .</link> ), რომელსაც ზოგჯერ უწოდებენ "ყოფილ წითელ დედაქალაქს" (红色故都</link>), ან უბრალოდ „წითელი დედაქალაქი". 1935 წელს, ნაციონალისტური ძალების სრული გარემოცვის შემდეგ, კომუნისტებმა გაარღვიეს და დაიწყეს გრძელი მარში იანანისკენ.

მეორე მსოფლიო ომის დროს Doolittle Raid-ის შემდეგ, B-25 ამერიკელი ეკიპაჟის უმეტესობა, რომლებიც ჩამოვიდა ჩინეთში, საბოლოოდ მიაღწია უსაფრთხოებას ჩინელი მშვიდობიანი მოსახლეობის და ჯარისკაცების დახმარებით. თუმცა, ჩინელმა ხალხმა, ვინც მათ დაეხმარა, ძვირად გადაიხადა ამერიკელების თავშესაფარი. იაპონიის საიმპერატორო არმიამ დაიწყო ჟეჯიანგ-ძიანგსის კამპანია, რათა დაეშინებინათ ჩინელები ჩამოგდებული ამერიკელი საჰაერო ძალების დახმარებისგან. იაპონელებმა დაახლოებით 250 000 მშვიდობიანი მოქალაქე მოკლეს დულიტლის კაცების ძებნისას. 

1. ↑  sina.com.cn
2. ↑  Sun Jiahua *孫家驊*, Zhan Kaixun *詹開遜*, 2004, ISBN 7-210-02912-5
3. ↑  Removed: News agency feed article (9 December 2015).
4. ↑  PBS Perilous Flight