recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
მრავალკუთხედების ნიმუშები
**მრავალკუთხედი**, ასევე **პოლიგონი** — გეომეტრიაში ბრტყელი ფიგურა, რომელიც შემოსაზღვრულია მონაკვეთების სასრული რაოდენობით. ამ მონაკვეთებს მრავალკუთხედის გვერდები ეწოდება, ხოლო წერტილები, სადაც ეს გვერდები ერთმანეთს კვეთს, მრავალკუთხედის წვეროებია. სხვანაირად, მრავალკუთხედი ეწოდება მარტივ შეკრულ ტეხილს, რომლის მეზობელი გვერდები ერთ წრფეზე არ ძევს, მის მიერ შემოსაზღვრულ სიბრტყის ნაწილთან ერთად.

მრავალკუთხედის ორ წვეროს ეწოდება მეზობელი, თუ ისინი ერთსა და იმავე გვერდს ეკუთვნის. მრავალკუთხედის ორ გვერდს ეწოდება მეზობლი, თუ მათ საერთო წვერო გააჩნიათ. მრავალკუთხედში ორი არამეზობელი გვერდის შემაერთებელ მონაკვეთს დიაგონალი ეწოდება.

მრავალკუთხედის კუთხე ეწოდება იმ კუთხეს, რომელსაც მისი გვერდები ადგენენ (მრავალკუთხედის მხრიდან).

მრავალკუთხედის სახეები
----------------------

სამი გვერდის მქონე მრავალკუთხედს სამკუთხედი ეწოდება, ოთხი გვერდის მქონეს – ოთხკუთხედი, ხუთისას – ხუთკუთხედი და ა.შ. *n* გვერდის მქონე მრავალკუთხედს *n*-კუთხედი ჰქვია.

ამოზნექილი და არაამოზნექილი მრავალკუთხედები. როგორც ჩანს, ამოზნექილი მრავალკუთხედი მის გვერდზე გამავალი წრფის ცალ მხარეს მდებარეობს და მასში აღებული ორი წერტილის შემაერთებელი მონაკვეთი მთლიანად მრავალკუთხედს ეკუთვნის, რასაც ვერ ვიტყვით არაამოზნექილ მრავალკუთხედზე.
მრავალკუთხედს ეწოდება ამოზნექილი, თუ ის აკმაყოფილებს ნებისმიერს შემდეგი პირობებიდან: 

1. ძევს მის ნებისმიერ გვერდზე გამავალი წრფის მხოლოდ და მხოლოდ ცალ მხარეს;
2. წარმოადგენს ორი ნახევარსიბრტყის თანაკვეთას (მათი საერთო წერტილების სიმრავლეს);
3. მასში ნებისმიერად აღებული ორი წერტილის შემაერთებელი მონაკვეთი მთლიანად მრავალკუთხედს ეკუთვნის;

მაშასადამე, ნებისმიერი სამკუთხედი ამოზნექილი მრავალკუთხედია.

ამოზნექილ მრავლკუთხედს ეწოდება წესიერი, თუ მისი ყოველი გვერდი ტოლია და ყოველი კუთხე ტოლია. ამის მაგალითებია წესიერი (ტოლგვერდა) სამკუთხედი, კვადრატი და ა.შ.

ამოზნექილ მრავალკუთხედს ეწოდება წრეწირზე შემოხაზული, თუ მისი თითოეული გვერდი ერთსა და იმავე წრეწირს ეხება. წრეწირში ჩახაზული მრავალკუთხედი ისეთ პოლიგონს ეწოდება, რომლის თითოეული წვერო ერთსა და იმავე წრეწირზე ძევს.

### ლიტერატურა

* Coxeter, H.S.M.; *Regular Polytopes*, (Methuen and Co. 1948).
* Cromwell, P.; *Polyhedra*, CUP hbk (1997), pbk. (1999).
* Grünbaum, B.; Are your polyhedra the same as my polyhedra? *Discrete and comput. geom: the Goodman-Pollack festschrift*, ed. Aronov et al. Springer (2003) pp. 461–488. *(pdf დაარქივებული 2016-08-03 საიტზე Wayback Machine. )*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მრავალკუთხედი***

* Polygon name generator, enter the number of sides to see the polygon's name
* What Are Polyhedra?, with Greek Numerical Prefixes
* Polygons, types of polygons, and polygon properties, with interactive animation

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მრავალკუთხედები |
| --- |
|  |
| 
* სამკუთხედი
* ოთხკუთხედი
* ხუთკუთხედი
* ჰექსაგონი
* ჰეპტაგონი
* ოქტაგონი
* ნონაგონი
* დეკაგონი
* ჰენდეკაგონი
* დოდეკაგონი
* ტრიდეკაგონი
* ტეტრადეკაგონი
* პენტადეკაგონი
* იკოსაგონი
* ტრიკონტაგონი
* პენტაკონტაგონი
* ჰექტაგონი
* კილიაგონი
* მირიაგონი
 |

 |
ნეოლითური არტეფაქტები
ნეოლითის ნასახლარი ორკნეის კუნძულებზე
**ნეოლითი** (ნეო – ბერძნ. neos - ახალი, რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, აღნიშნავს ახალს, განახლებულს; ლითი, ლითო – ბერძნ. lithos – ქვა, რთული სიტყვის ნაწილი, აღნიშნავს ქვასთან, ქანებთან დამოკიდებულებას) — ახალი ქვის ხანა, ქვის ხანის ბოლო საფეხური, რომელიც შეცვალა ენეოლითმა. ტერმინი „ნეოლითი" მეცნიერებაში 1865 წელს შემოიტანა ჯ. ლაბოკმა იმ პერიოდის აღსანიშნავად, როდესაც ადამიანი თავის საკვებს მარცვლეული კულტურების კულტივაციითა და ცხოველთა მოშინაურებით მოიპოვებდა, მაგრამ იარაღის დასამზადებლად (ხისა და ძვლის გარდა) ჯერ კიდევ მხოლოდ ქვას იყენებდა. ნეოლითის განმსაზღვრელი ნიშნებია: მიმთვისებლური მეურნეობიდან (ნადირობა, თევზჭერა, შემგროვებლობა) მწარმოებლურ მეურნეობაზე (მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა) გადასვლა, თიხის ჭურჭლის გაჩენა, ქვის იარაღის გაპრიალება, გახვრეტა. კულტურულ–სამეურნეო ნიშნების მიხედვით ნეოლითის კულტურები ორ მთავარ ჯგუფად იყოფა: 1. მიწათმოქმედ–მეცხოველე ტომთა და 2. მაღალგანვითარებულ მონადირეთა და მეთევზეთა.

ევროპასა და აზიაში ნეოლითის ძეგლების დიდი ნაწილი ძვ. წ. VI – III ათასწლეულებით თარიღდება. ახლო აღმოსავლეთში უძველეს მიწათმოქმედ – მესაქონლე ტომთა კულტურები ძვ. წ. VIII –VII ათასწლეულებით თარიღდება. ნეოლითის კულტურებს უკავშირდება შუა აზიის სამხრეთში გავრცელებული ჯეითუნის კულტურა (ძვ. წ. VI-V). ჩინეთის სამიწათმოქმედო ნეოლითი (იანშაო) ეკუთვნის IV – III ათასწლეულს. ეგვიპტესა და ჩრდ. აფრიკაში სამიწათმოქმედო ნეოლითი ძვ. წ. V-IV ათასწლეულებით თარიღდება. 

კავკასიაში ნეოლითის ძეგლები ძირითადად თავმოყრილია დას. ამიერკავკასიაში, განსაკუთრებით კი – დას. საქართველოში. აქ გვხვდება როგორც ადრინდელი ნეოლითური უკერამიკო ნეოლითის კომპლექსები (ქობულეთი, ხუცუბანი, ანასეული I, ხორში, გალი I და სხვ.). გვხვდება აგრეთვე განვითარებული ნეოლითის ხანის კომპლექსები (ოდიში, ანასეული II, კისტრიკი, გურიანთა, მელოური და სხვ.). აღმ. ამიერკავკასიის ვრცელი ტერიტორია (აზერბაიჯანის დიდი ნაწილი, არარატის ველი და სამხ.–აღმ. საქართველო) ძვ. წ. VI-V ათასწლეულებში ათვისებული ჰქონდათ მიწათმოქმედ–მესაქონლე ტომებს (შულავერი-შომუთეფეს კულტურა), რომლის ადრეული ძეგლები (შულავრისგორა, გადაჭრილიგორა, იმირის გორა, შომუთეფე, ხათუნარხი და სხვ.) ყველა ნიშნის მიხედვით განვითარებულ ნეოლითს მიეკუთვნება. ცენტრ. კავკასიის მთისწინა ზოლში, კავკასიის ორივე კალთაზე, გავრცელებული ჩანს მონადირე–მეთევზეთა და შემგროვებელთა ზონალური კულტურა პალურ–ნაგუთანის ტიპისა, რომელიც კოდორიდან არაგვ–თერგის აუზამდე ჩანს გავრცელებული. ამ კულტურას ახასიათებს თავისებური ქვის ინდუსტრია, რომელიც მთიან ზონაში გავრცელებული მეზოლითის საფუძველზე იყო განვითარებული.

ლიტერატურა
----------

* თ. კიღურაძე, ნეოლითის ხანა, ნუმიზმატისა და ბონისტის განმარტებითი ლექსიკონი დაარქივებული 2010-11-29 საიტზე Wayback Machine.
**ნოვო-ანდრეევსკის ხიდი** (რუს. Ново-Андреевский мост) — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ვასილეოსტროვსკის რაიონში, მდინარე სმოლენკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს ვასილევსკისა და დეკაბრისტების კუნძულებს. ხიდის საერთო სიგრძეა 30 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

მდებარეობა
----------

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს სმოლენსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულენით — ნაღდი ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „პრიმორსკაია".

სახელწოდება
-----------

ხიდის აგების პერიოდისათვის ქალაქში უკვე არსებობდა ანდრეევსკის ხიდი. ორი მსგავსი ტოპონიმის თავიდან აცილების მიზნით, მდინარე სმოლენკაზე არსებულ ხიდს უწოდეს ნოვო-ანდრეევსკის ხიდი, აღნიშნული დადგენილება მიიღეს 2010 წლის 28 ივლისს.

ისტორია
-------

პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1960-იან წლებში, ჯერ კიდევ მაშინ, როცა დეკაბრისტების კუნძულის განაშენიანება ახალი დაწყებული იყო. ახლოს მდებარე სახლების მაცხოვრებლებმა შეაგროვეს თანხა და ააგეს აუცილებელი გადასასვლელი. ამის შემდეგ ხიდს უწოდეს კოოპერატიული ხიდი, ან რკინის ხიდი. ასევე არსებობდა სახელწოდება ანდრეევსკის ხიდი, რომელიც ეწოდა ხიდის შემქმნელის იგორ ანდრეევის გვარის მიხედვით. ანდრეევი იყო ბალტიის ქარხნის ინჟინერი, რომელმაც ხიდი ააგო პრაქტიკულად თვითნებურად, ამისათვის მიიღო საკუთარი ქარხნის არასაჭირო მეტალის ძელები და დაუკვეთა მისი ტრანსპორტირება და დამონტაჟება. 

2005 წლის გაზაფხულზე გავრცელდა განცხადება, რომ ხიდი დაიკეტებოდა სამი თვით სმოლენკის კალაპოტის გასუფთავების მიზნით, ხოლო მოხდებოდა ხიდის დემონტაჟი. სანაპირო ზოლის გაწმენდისა და მშენებლობის სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ხიდი არ დუმონტაჟებიათ და 2006 წლის შემოდგომაზე დაიკრაგა. იგი არ ირიცხებოდა „ხიდტრესტის" ბალანსზე.

2009 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება ხიდი აღედგინათ. მშენებლობა დაიწყო 2009 წლის სექტემბრის დასაწყისში. ხიდი ოფიციალურად გაიხსნა 2009 წლის 17 დეკემბერს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ново-Андреевский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Через Смоленку начинают строительство пешеходного моста. — Карповка.нет. — 8 сентября 2009.
* Ново-Андреевский мост через Смоленку откроется 15 декабря. — Карповка.нет. — 2 декабря 2009.
* Ново-Андреевский мост через Смоленку построен. — Карповка.нет. — 12 декабря 2009.
**ნოვინის მონასტერი** (რუს. Новинский монастырь) — უკვე აღარარსებული მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებული ყოფილა XV საუკუნეში. მდებარეობდა მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში, არბატის რაიონში.

ისტორია
-------

მონასტერი კიევის მიტროპოლიტმა ფოტიმ დააარსა მდინარეების მოსკოვისა და პრესნის შეერთების ადგილზე არსებულ მაღალ ბორცვზე 1425-1431 წლებს შორის. 

1540 წელს მონასტერში მიტროპოლიტი იოსები შეხვდა რჟევიდან მოსკოვში მიმავალ რჟევის სასწაულმოქმედ ღვთისმშობლის ხატს, რის შემდეგადაც ივანე IV-ის გადაწყვეტილებით ამ ადგილზე ააგეს ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი. 

დროთა განმავლობაში ტაძრის გარშემო დასახლება გაჩნდა, რომელშიც ცხოვრობდნენ მონასტრის მსახურები, გლეხები და ხელოსნები. სამრევლო ეკლესია აკურთხეს იესო ნავეს ძის სახელზე. სავარაუდოდ აქედან უნდა წარმოქმნილიყო ახლომდებარე დასახლების სახელი „ნოვინსკოე", ისევე როგორც მონასტრის სახელიც. 

როგორც ჩანს, ნოვინსკის მონასტერს ჰქონდა საგუშაგო ტაძრის როლი, რადგან XVIII საუკუნეშიც კი ხშირად „საალყოსაც" უწოდებდნენ.

მონასტრის გავლენის საზღვრები
----------------------------

1410 წელს მონასტერს გადაეცა სოფელი კუდრინო მინდვრებითა და ტყით მდინარე ხოდინკამდე. საუკუნეში მონასტერმა ვეღარ შეძლო საკუთარ მიწების მოვლა და ნაწილი გასცა იჯარით, მაგრამ XV-XVII საუკუნეებში მან თავად შექმნა დიდი მეურნეობა.

მონასტრის გაუქმება
------------------

1736 წლის ხანძარმა მონასტრის დიდი ნაწილი გაანადგურა, ცოტა ხნით ადრე პატრიარქობა გაუქმდა და მონასტერი სინოდალურ პერიოდში გადავიდა. 1746 წელს საქართველოს უფლისწულის სიმონის ქვრივის თხოვნით სინოდმა ნოვინის ბერები სხვა მონასტერში განასახლა, ხოლო მონასტერი მთელი თავისი ადგილ-მამულით გადაეცა ქართველებს. 1764 წელს ეკატერინე II-მ მონასტერი გააუქმა. მონასტრის ეკლესიები მიატოვეს და სიძველის გამო გააუქმეს 1780, 1789 და 1870 წელს. 

მონასტრის გაუქმების შემდეგ მის შენობაში განათავსეს სკოლა მოსკოვის გარნიზონის ჯარისკაცების შვილებისთვის. XIX საუკუნის ბოლოსაკენ კი აქ სამხედრო ციხეც კი არსებობდა. 

საბოლოოდ მონასტრის ერთ-ერთი გადარჩენილი ეკლესია, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი დაანგრიეს 1933 წელს. 1934 წელს კი მიწის ის ნაკვეთი, რომელზეც მდებარეობდა ნოვინის მონასტერი გადაეცა კურორტოლოგიის ინსტიტუტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Новинский монастырь

სქოლიო
------

1. ↑  Фото Церкви Введения во храм Пресвятой Богородицы близ Новинского вала (бывший Новинский монастырь) на сайте Храмы России
**,,ნოკაუტ-სისტემა’’ მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის**

1999 წლიდან ფიდემ კიდევ ერთხელ შეცვალა მსოფლიოს პირველობის ჩატარების სისტემა და ვითომ დროის მოთოვნებისა და სანახაობითობის გაზრდის თვალსაზრისით შემოიღო ე.წ. ,,ნოკაუტ-სისტემა’’.

უმაღლესი კოეფიციენტების მქონე 64 მოჭდრაკე იკრიბება ერთ ქალაქში და ოლიმპიური სისტემით არკვევს უძლიერესის ვინაობას. ნოკაუტ-სისტემის ძირითადი წესები ასეთია: საწყის ეტაპებზე მოჭადრაკეები ორ, ხოლო ფინალში ოთხ პარტიაში არკვევენ გამარჯვებულს. თუ ამ ორმა (ოთხმა) პარტიამ ვერ გამოავლინა გამარჯვებული მაშინ ინიშნება ორი დამატებითი პარტია: პირველი სწრაფ ჭადრაკში, მეორე კი ბლიცში (თუ პირველი ყაიმით დასრულდა). თუ ვერც ბლიცმა გამოავლინა გამარჯვებული, მოგებულად ითვლება შავი ფიგურებით მოთამაშე მოჭადრაკე. კონკრეტულ შეჯიბრებაზე ამ წესებმა შეიძლება განიცადოს უმნიშვნელო ცვლილებები (მაგ. პირველი ორი დამატებითი პარტია სწრაფ ჭადრაკში და უკვე შემდეგ ბლიცი), მაგრამ ძირითადი პირობები უცვლელი რჩება.

ყოველივე ამას რა თქმა უნდა საერთო არაფერი აქვს კლასიკურ ჭადრაკთან და დიდია შემთხვევითობის ფაქტორიც (განსაკუთრებით სწრაფ ჭადრაკში და ბლიცში). მართლია მთლად სუსტი მოჭადრაკე ვერ იმარჯვებს, მაგრამ ხშირია შემთხვევა, როდესაც ობიექტურად ძლიერი მოჭადრაკე მარცხდება თავისზე სუსტ მოწინააღმდეგესთნ. ვაჟთა ჭადრაკში ფიდე მივიდა დასკვნამდე, რომ ნოკაუტ-სისტემა სრულად ვერ ასახავს ძალთა თანაფარდობას და შეცვალა იგი. ახლა მიმდინარეობს საუბრები ამ სისტემის შეცვლასთან ან სრულყოფასთან დაკავშირებით ქალთა შორის, მაგრამ ჯერჯერობით ეს ამბავი საუბრებს არ გასცილებია. მანამდე კი უკვე ჩატარდა 6 მსოფლიოს ჩემპიონატი ამ სისტემით.

| # | წელი | ჩატარების ადგილი | ტურნირი |
| --- | --- | --- | --- |
| I | 2000 | დელი | I ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| II | 2001 | მოსკოვი | II ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| III | 2004 | ელისტა | III ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| IV | 2006 | ეკატერინბურგი | IV ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| V | 2008 | ნალჩიკი | V ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| VI | 2010 | ანთაქია, თურქეთი | VI ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
| VII | 2012 | ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი | VII ტურნირი ნოკაუტ-სისტემით მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის |
|
დელფინების შოუ სინქრონულ ცურვასთან ერთად
**მუნდომარი** (კატ. — ზღვის ცხოველებისა და ეგზოტიკური ფრინველების პარკის კოსტა-ბლანკას სამხრეთ სანაპიროზე. მდებარეობს ქალაქ ბენიდორმში, (ალიკანტეს პროვინცია, ესპანეთი)

ის წარმოადგენს ზღვის ცხოველთა ერთ-ერთ ყველაზე დიდი პარკს ესპანეთში. მდებარეობს აკვაპარკ აკვალანდიას გვერდით. 

მუნდომარი გაიხსნა 1996 წელს. აქ ტარდება ზღვის ლომების, დელფინების, პინგვინების შოუები. შესაძლებელია სურიკატების, კუების, პოლარული ბუების, არაჩვეულებრივი ფლამინგოების, აგრეთვე, მრავალფეროვანი ფერადი თუთიყუშების და სხვა ფრინველთა ნახვა. 

ზღვის ცხოველთა საცხოვრებელ ზონაში შესაძლებელია წყალქვეშა სამყაროს ნახვა. მუნდომარის პარკის ტერიტორიაზე განლაგებულია რესტორნები, ბარები, მაღაზიები, მომსახურების სხვადასხვა სერვისები. 

მუნდომარი განლაგებულია დაახლოებით 60 000 მ²-ზე და, აგრეთვე. გააჩნია 50 000 მ². უფასო ავტოსადგომი. 

აქ მისულმა დამთვალიერებელმა აუცილებლად უნდა ნახოს თავისი სილამაზითა და სირთულით მთელს მსოფლიოში ერთადერთი საბალეტო სპექტაკლი დელფინების მონაწილეობით. მასში მონაწილეობენ, აგრეთვე, ესპანეთის მოცურავეთა ოლიმპიური ნაკრები.

პარკი დამთვალიერებელთათვის, როგორც წესი, ღიაა თებერვლიდან დეკემბრამდე პერიოდში.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუნდომარის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* მუნდომარის ცხოველთა პარკი
**ნეფთიანიკოვის გამზირი** (აზერბ. Neftçilər Prospekti; прежние названия: Набережная Александра II, Набережная Губанова, проспект Сталина) — ერთ-ერთი ცნობილი გამზირი ბაქოში. ის გადის სანაპირო ზოლის გასწვრივ და გამოყოფს ქალაქის უბნებს, ისტორიული რაიონის იჩერი-შეჰერის ჩათვლით, პარკის სანაპიროსგან. XX საუკუნის დასაწყისში, ბაქოს ქუჩის ნაპირს გასწვრივ „კავკასიონისა და მერკურის" ორთქლის საზოგადოების ბურჯიდან და სადოვაიას ქუჩამდე (ნიაზის ქუჩა) ირანელი ვაჭრების მაღაზიები იყო, სადაც ხილით ვაჭრობა ხორციელდებოდა.

სახლები
-------

ყიზყალასი
ნეფთიანიკოვის გამზირზე მდებარე არაერთ სახლში წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ გამოჩენილი პირები, მათ შორის: 
№67 - „მეცნიერთა საცხოვრებელი სახლი" - აქ ცხოვრობდნენ მომღერალი, სსრკ სახალხო არტისტი რაშიდ ბეჰბუდოვი; ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი ჯაფარ ხანდანი; საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწე და პარტიის ლიდერი, ნავთობის მეცნიერი ენვერ ალიხანოვი; სსრკ დამსახურებული მფრინავი ნურედინ ალიევი; ლიტერატურის მეცნიერი და დამსახურებული მეცნიერი მირ ჯალალი; აკადემიკოსები შირ ალი მამედოვი, ილიას აბდულაევი, მუსა ალიევი, იუსიფ ამენზადე, კოშკარ ახმედოვი, კასუმ გულ.

№69 - მუზაფერ აბუტალიბოვი ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ბოტანისტი. 

№87 - აზერბაიჯანის საბჭოთა კავშირის ნავთობის მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი საფტარ კულიევი; საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1980), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-წევრი (1984), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი მიტატ აბასოვი.

№89 - აზად ეფენდიზადე.

№93 - საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო და პარტიის ლიდერი ნასრულაევი. 

უნდა აღინიშნოს, რომ შარლ დე გოლის (მემორიალური დაფა) დარჩა 103-ე შენობაში (ჰაჯინსკის სახლში), მას შემდგომ რაც ის 1944 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ბაქოში ვიზიტით იმყოფებოდა. ამავე სახლში ასევე ცხოვრობდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1947-1950; 1958-1961), აკადემიკოსი იუსიფ მამედალიევი.

აღნიშნულ გამზირზე ასევე განლაგებულია ცნობილი შენობები და ძეგლები: აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის ოფისის შენობა, აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო ადმინისტრაცია, მუღამის საერთაშორისო ცენტრი, ყიზყალასი, აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი, აზერბაიჯანული ხალიჩის მუზეუმი, აზერბაიჯანის მთავრობის სახლი, ბაქოს პორტი და ასევე სახელმწიფო დროშის მოედანი (ბაქო).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Проспект Нефтяников
* Старые наименования улиц и площадей Баку.
**ლექსო გუგავა** (დ. 17 აგვისტო, 1982) — ყოფილი ქართველი მორაგბე და საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წევრი.

ლექსო გუგავას პროფესიული კარიერა დაიწყო კლუბ „ლოკომოტივში", ხოლო კარიერის დასასრულს კლუბ „ლელოს" შეუერთდა. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში ლექსო გუგავას 25 კეპი აქვს მოხვეჭილი. ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში დადებული აქვს ხუთი ლელო და მიღებული აქვს ერთი წითელი ბარათი. მის კარიერაში გამორჩეული მატჩი შედგა 2010 წლის 27 ნოემბერს, ამერიკის შეერთებული შტატების მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, როდესაც მატჩის ბოლო წუთზე გამარჯვების ლელო გაიტანა. გუგავას მიღებული აქვს მონაწილეობა 2011 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

სარაგბო კარიერის დასრულების შემდგომ, 2012 წლის 4 დეკემბერს ლექსო გუგავა საუნივერსიტეტო სპორტის ფედერაციის პრეზიდენტად აირჩიეს. ამჟამად ლექსო გუგავა მუშაობს საქართველოს რაგბის კავშირში, ოპერაციული დირექტორის თანამდებობაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლექსო გუგავა — ESPN
* ლექსო გუგავა დაარქივებული 2016-08-21 საიტზე Wayback Machine.  — ლელო
* ლექსო გუგავა — Eurosport

სქოლიო
------

1. ↑  ლექსო გუგავა. ლელო.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-21. ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2018.
2. ↑  ლექსო გუგავა: "ახალმა მწვრთნელებმა ის დანერგეს, რაც არასდროს გვქონია". RUGBY.worldsport.ge (8 ეკემბერი, 2010). ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2018.
3. ↑  საუნივერსიტეტო სპორტის ფედერაციის პრეზიდენტად ლექსო გუგავა აირჩიეს. საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო (4 დეკემბერი, 2012). ციტირების თარიღი: 22 მარტი, 2018.
**კონვერსიული აშლილობა** — ისტერია, რომელიც XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაიწყო. დიდი წვლილი ფრანგ მეცნიერებს მიუძღვით. შემდეგ ზიგმუნდ ფროიდმა იხმარა ტერმინი „კონვერსია", რომელიც მოიცავდა თანამედროვე წარმოდგენას იმის შესახებ, რომ პაციენტისთვის მიუღებელი ფსიქიკური მდგომარეობანი ნეიტრალდება სომატურ (ფიზიკურ) ჩივილებად მათი გარდაქმნის შედეგად.

კლინიკური სურათი
----------------

კონვერსიული აშლილობის კლინიკური სურათის გამოვლენა ნაირსახოვანი და ცვალებადია. ავადმყოფს ახასიათებს გუნება-განწყობის ხშირი, ადვილი და სწრაფი ცვლა თვალსაჩინო მიზეზის გარეშე, ჭირვეულობა, ეგოცენტრიზმი, ექსტრავაგანტურობა, ავადმყოფურად ძლიერი ფანტაზია, თვითშთაგონება. ასეთი პიროვნება ცდილობს განაცვიფროს ირგვლივმყოფნი და მათი ყურადღების ცენტრში იყოს ხშირად იმპულსურად იქცევა, ემოციებს გადაჭარბებული თეატრალური ფორმით გამოხატავს. 

ხშირია სომატოფორმული აშლილობისათვის დამახასიათებელი - კუჭ-ნაწლავის (ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, უსიამოვნო გემო პირში), გულ-სისხლძარღვთა (ქოშინი დაძაბვის გარეშე, ტკივილი გულმკერდის არეში), შარდ-სასქესო (ხშირი შარვა) დაავადებათა სიმპტომები. 

კონვერსიულ აშლილობათაგან თავს იჩენს ერთი ან მეტი ნევროლოგიური სიმპტომი, რომლებიც ნებითი მოძრაობისა და მგრძნობელობის დარღვევებს უკავშირდება. გარდა ამისა, ვითარება კრუნჩხვითი გულყრები გონების დააუკარგავად, მოტორული აღგზნების ქარიშხალი, ტრიმზი (საღეჭი კუნთების სპაზმი), ყრუ-მუნჯობა.

აღნიშნული სიმპტომები არ არის განზრახ გამოწვეული (სიმულირებული). მათი არსებობა უშუალოდა არის დაკავშირებული ფსიქოლოგიურ კონფლიქტთან ან სტრესულ ფაქტორებთან.

ლიტერატურა
----------

* დიდი საოჯახო სამედიცინო ენციკლოპედია, თბ. 2015
**ლუბოვ ჰოლოტა** (დ. 31 დეკემბერი, 1949, კრივი-რიჰი) — უკრაინელი მწერალი. პავლო მოვჩანის მეუღლე. უკრაინის ტარას შემჩენკოს სახელობის ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2008). უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი (1977). ვლადიმერ მაიაკოვსკი სახელობის სრულიად საკავშირო პრემიის (1982) და ვოლოდიმირ სოსიურას ლიტერატურული პრემიის (2001) ლაურეატი. 1972 წელს დაამთავრა დნეპროპეტროვსკის უნივერსიტეტი. ჟურნალისტად მუშაობდა პერიოდულ გამოცემებში, დნეპროპეტროვსკის საოლქო ტელერადიოკომიტეტში. 1982–1988 წლებში იყო გამომცემლობა „მოლოდის" პოეზიის რედაქციის გამგე, 1988–1994 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა „უკრაინსკი პისმენიკის" პოეზიის რედაქციაში, 1994 წელს დააფუძნა და გამოსცემდა ჟურნალ „პიატა პორას", 1995 წლიდან იყო გაზეთ „სლოვო პროსვიტის" მთავარი რედაქტორი (ყველა — კიევში). იბეჭდება 1964 წლიდან. ავტორია პოეტური კრებულებისა „სტეპში დაბადებული" (დნეპროპეტროვსკი, 1976), „გაზაფხულის ბუნიობა" (კიევი, 1978), „ცხვირისატეხელა" (დნეპროპეტროვსკი, 1980), „ფანჯრები" (1983), „ქალები და ფრინველები" (1985), „სარკეები" (1988), „კაცის ხმაზე" (1999), „დროით დასხივებული" (2001; ყველა — კიევში); მას ეკუთვნის ასევე პუბლიცისტური წიგნი „შექმნა" (კიევი, 2006); რომანი „ეპიზოდური მეხსიერება" („კიივსკა რუს", 2007, №3). ლუბოვ ჰოლოტას პროზაული ნაწარმოებები გამოქვეყნებულია კოლექტიურ კრებულებში „მოთხობა-86" (კიევი, 1986), „მოთხრობა-87" (კიევი, 1987), იბეჭდება პერიოდიკაში. გამოცემულია რიგი საბავშვო პოეტური წიგნები.

სქოლიო
------

1. ↑  Павловська, В. П.. Голота Любов Василівна. *Енциклопедія Сучасної України [Електронний ресурс]* (2016). ციტირების თარიღი: 25 მარტი, 2023
**მეჰმან რაფიკის ძე ჰუსეინოვი** (აზერ. Mehman Rafiq oğlu Hüseynov; დ. 24 ნოემბერი, 1992, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი და ადამიანის უფლებათა დამცველი. დააპატიმრეს 2017 წლის 9 იანვარს ცენტრალურ ბაქოში, ადგილობრივი დროით საღამოს 8 საათზე. დაპატიმრებამდე ცოტა ხნით ადრე, ინტერნეტში გამოაქვეყნა ხელისუფლების წარმომადგენლების მდიდარი და უზარმაზარი სახლები. მან ასევე განაცხადა, რომ იგი დაპატირების შემდეგ აწამეს.

ბიოგრაფია
---------

მეჰმან ჰუსეინოვი 1992 წლის 24 ნოემბერს, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში დაიბადა. ჰუსეინოვს დამთავრებული აქვს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი ბაკალავრის ხარისხით.

მოღვაწეობა
----------

ჰუსეინოვი სოციალურ-პოლიტიკური ჟურნალის *SANCAQ*-ის (*სანჯაყი*) რედაქტორი იყო, რომელიც თავისმხრივ იყენებს პლატფორმად სოციალურ მედიას. იგი ასევე ხელმძღვანელობს *რეპორტიორების თავისუფლებისა და უსაფრთხოების ინსტიტუტს* (IRFS), რომელიც არის აზერბაიჯანის ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაცია, სიტყვისა და ინფორმაციის თავისუფლების მხრივ. დაკავებამდე მან ახალი კამპანია წამოიწყო, სახელად „ნადირობა კორუფციონერებზე", რომლის მიზანი აზერბაიჯანის მმართველ წრეებში კორუფციონერების გამოვლენა იყო.

მისი დაპატიმრების შემდეგ, ის ნასიმის რაიონის სასამართლოს დახურულ სხდომაზე გამოჩნდა, სადაც მას 200 მანათის (დაახლოებით 105 ევრო) გადახდა დააკისრეს, „პოლიციისადმი დაუმორჩილებლობის" გამო. მოგვიანებით მას ესტუმრნენ უცხოელი ექიმები, რომლებიც დაადასტურეს, რომ მისი სამედიცინო და ფსიქოლოგიური მდგომარეობა მიუთითებს არასათანადო მოპყრობის ფაქტებზე. მოგვიანებით, 2017 წლის 3 მარტს, ჰუსეინოვი გამოჩნდა სურახანის რაიონის სასამართლოში, სადაც ის „ცილისწამებაში" დამნაშავედ ცნეს და ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.

სქოლიო
------

1. ↑  Rights Groups Demand Justice for journalist Mehman Huseynov Tortured in Azerbaijan PEN International en-US. ციტირების თარიღი: 2017-03-17
2. ↑   (2017-01-11). „Azerbaijani journalist Mehman Huseynov detained overnight". *European Federation of Journalists* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2017-03-17.
3. ↑  Rights Groups Demand Justice for journalist Mehman Huseynov Tortured in Azerbaijan | Reporters without borders fr-FR.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-17. ციტირების თარიღი: 2017-03-17
4. 1 2  Mehman Huseynov Sentenced. Frontline Defenders. ციტირების თარიღი: 17 March 2017.
**მეჰმანი** (აზერ. Mehman göl) — ტბა აზერბაიჯანში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ქალაქ აღჯაბადიდან 25 კმ-ში. მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე, ზღვის დონიდან –7,5 მ სიმაღლეზე. ფართობი 35 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წარმოიქმნა მდინარე მტკვრის ნაპირებიდან გადმოსვლის შედეგად. დამახასიათებელია მშრალი, სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოს კლიმატი. ზაფხულში საშუალო დღე-ღამური ტემპერატურაა 22-35°C, ხოლო იანვარში +2,5°C.

ატმოსფერული ნალექების დიდი ნაწილი მოდის გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. წყალი ტბაში არ არის გამდინარი. ზამთარში არ იყინება. მდინარე მტკვრიდან გამოყოფილია ჯებირით. საზრდოობს მდინარე მტკვრის არხებიდან მოწოდებული წყლით. ტბის გრუნტი ძირითადად ლამიანია, ხოლო გარემომცველი ნიადაგი მდელო-ჭაობიანი ტიპისაა. წყლის მარილიანობა 5,5 გ/ლ. გახსნილი ჟანგბადის რაოდენობა 6,8-10,4 მგ/ლ. წყლის ტემპერატურა ზამთარში 4,5°С, ხოლო ზაფხულში 29°С. მეჰმანი ფრინველთა ბუდობისა და გამოზამთრებისათვის მნიშვნელოვან ადგილს წარმოადგენს, თუმცა მტკვარ-არაქსის დაბლობზე გატარებული გიგანტური საირიგაციო სამუშაოების შემდეგ, მისი ზომები შესამჩნევად შემცირდა და მნიშვნელობამ ფრინველთათვის იკლო, რითაც ადგილი დაუთმო სიახლოვეს მდებარე აღგიოლის ტბას.

აქ გამოვლინებულია პლანქტონის 34 სახეობა, მიკრობენთოსური ორგანიზმების 96 სახეობა და მაკრობენთოსური ორგანიზმების 143 სახეობა. ზოოპლანქტონის ბიომასა უდრის 0,96 გ/კვ.მ. 65% მოდის დატოტვილულვაშიანებზე. მაკრობენთოსური ორგანიზმების ბიომასა შეადგენს 1,1-5,7 გ/კვ.მ.-ს. მდიდარია თევზით. გვხვდება კობრი, კაპარჭინა, ფარგა, წერი და სხვა. ფუნქციონირებს თევზის მეურნეობის სახელმწიფო კონცერნი „აზერბალიგი". აქ გამოვლინებულია უმაღლესი წყლის მცენარეების 16 სახეობა. ჭარბობს ლერწამი, ლელქაში და ლაქაში, აგრეთვე წყლის პერი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აზერბაიჯანის ტბები

სქოლიო
------

1. ↑  მეჰმანი — აზერბაიჯანის ტერიტორია
2. 1 2 3  მეჰმანი — საინფორმაციო სერვისი „კასპინფო"
ფოლადი არის ლეგირებული ლითონი, რომლის ძირითადი შემადგენლებიცაა რკინა და კარბონი
**ლეგირება**, (გერმ. Legierung - შედნობა; ლათ.: ligo - ვაკავშირებ), რაიმე ლითონში სხვა ლითონის შეყვანა. ლითონების ან ლითინური შენადნობების შედგენილობისათვის მელეგირებელი ელემენტების დამატება განსაზღვრულ ფიზიკურ, ქიმიურ ან მექანიკურ თვისებათა მისანიჭებლად. ლეგირების გზით შესაძლებელია სუფთა ლითონებისაგან მნიშვნელოვნად განსხვავებული თვისებების მქონე შენადნობთა მიღება. მალეგირებელი და ძირითადი ელემენტების (გამხსნელის) ურთიერთქმედებისას წარმოიქმნება ახ. ფაზები - მყარი ხსნარები, შუალედური ლითონური ნაერთები, ქიმიური ნაერთები, რომელთა კრისტალური სტრუქტურა და ზოგიერთი თვისება მორეაგირე ელემენტების ატომთა ურთიერთქმედების ბუნებაზეა დამოკიდებული. ფოლადებში Ni, Si, Co, N, Cu რკინასთან ერთად მყარ ხსნარებს ქმნიან, ხოლო კარბიდების წარმომქმნელი ელემენტები - Cr, Mn, Mo, W, Ti, Zr, Nb ნაწილდებიან ქიმიურ ნაერთებსა და მყარ ხსნარებში.
მალეგირებელი ელემენტები მოქმედებს ლითინთა კრიზისულ წერტილებზე, ფაზური გარდაქმნების კინეტიკაზე. ამასთან მნიშვნელოვნად ამცირებს მყარი ხსნარების დაშლის სიჩქარეს, მათივე ზემოქმედებით ფოლადებში მცირდება აუსტენიტის დაშლის სიჩქარე, ხოლო მარტენსიტისა - მოშვებისას. ნელდება რეკლისტალიზაციის პროცესი. ლეგირებას უწოდებენ აგრეთვე მყარ სხეულში უცხო ატომების შერევას, რაც მისი ზედაპირის ატომებით დაბომბვის მეშვეობით ხორციელდება. მალეგირებელი ელემენტების ჯამური შემცველობის მიხედვით განასხვავებენ მცირედ ლეგირებულ (2,5%-ზე ნაკლები), საშუალოდ ლეგირებულ ( 2,5-10%) და უხვად ლეგირებულ (10%-ზე მეტი) ფოლადებს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლეგირებული ფოლადი

ლირტერატურა
-----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია. ტ.6, გვ 155.
**ლი იკი** (ფსევდონიმი **სონხო**; კორ. 이익; დ. 18 ოქტომბერი, 1681 — გ. 17 დეკემბერი, 1763) — კორეელი მეცნიერი, სირჰაკფხას წარმომადგენელი. წარმოშობით სამეფო კარიდან იყო. დასავლეთ ევროპელი ბუნებისმეტყველების იდეების გავლენით გამოდიოდა ნეოკონფუციანელობის ფეოდალური იდეოლოგიის, ბუდისტური და დაოსური მისტიკის კრიტიკით. თავისი მსოფლმხედველობით უახლოვდება მატერიალიზმს, თუმცა მთლიანად არ ჩამოშორდა კონფუციანელობის სულიერი არსის ინტერპრეტაციას. ლი იკი აუცილებელი რეფორმების გატარების იდეით გამოდიოდა, რის გამოც მძაფრი კრიტიკის ქვეშ მოექცა. შეიმუშავა დემოკრატიული გარდაქმნების პროგრამა აგრარული მხარის მიმართებაში. 

ავტორია ასამდე წიგნისა, რომლებიც გამოქვეყნდა XX საუკუნეში. მეტად მნიშვნელოვანი ნაშრომია: „სხვადასხვა საგნების დასკვნის შესახებ" („სესოლ იუსონი"), რომელშიც მოცემულია ეთნოგრაფიული, ასტრონომიული და გეოგრაფიული ცნობები. ნეოკონფუციანელებისგან განსხვავებით, ლი იკი თვლიდა, რომ გეოგრაფია და მათემატიკა შესაძლებელია განიხილებოდეს როგორც აკადემიური დისციპლინები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლი იკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* Чон Чин Сок, Чон Сон Чхоль, Ким Чхан Вон, История корейской философии, пер. с кор. т. 1, М. 1966, с. 223-34.
ნორა ლუმი (ინგლ. Nora Lum; დაიბადა 2 ივნისს, 1988 წელს, სტონი ბრუკი, ნიუ იორკი , აშშ) - ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, ავტორი და სატელევიზიო წამყვანი. მან პოპულარობა 2012 წელს მოიპოვა, როდესაც YouTube- ზე პოპულარული გახდა მისი რეპ-სიმღერა "My Vag". შემდეგ მან გამოუშვა სადებიუტო ალბომი, *Yellow Ranger* (2014), და გამოჩნდა MTV კომედიურ სერიალში *Girl Code* (2014–2015).

მან ითამაშა მეორეხარისხოვანი როლები კომედიურ ფილმებში *Neighbours 2: Sorority Rising* (2016), *Ocean's 8* (2018), *Crazy Rich Asians* (2018) და *Jumanji: The Next Level* (2019). მან ითამაშა წამყვანი როლი კომედიურ-დრამატულ ფილმში *"დამშვიდობება"* (2019), რისთვისაც მან კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და მოიგო ოქროს გლობუსის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - კომედია ან მიუზიკლი , ის გახდა აზიური წარმოშობის პირველი ქალი, რომელიც მოიგო ოქროს გლობუსი ფილმის კატეგორიაში. იგი ასევე იყო ნომინირებული BAFTA- ზე "ამომავალი ვარსკვლავების კატეგორიაში" 2020 წელს.

ის არის კომედიური სერიალის Awkwafina Is Nora Queens- ის თანაავტორი, მწერალი და აღმასრულებელი პროდიუსერი, რომელშიც ის თამაშობს თავის გამოგონილ ვერსიას.

ადრეული ცხოვრება
----------------

ნორა დაიბადა ნიუ-იორკში. მას ჰყავს ჩინელ-ამერიკელი მამა და კორეელ-ამერიკული დედა. ლუმი გაიზარდა ფორესტ ჰილზში, ქუინსი. დედა გარდაიცვალა ფილტვის ჰიპერტენზიით, როდესაც ლუმი ოთხი წლის იყო. იგი მამამისმა და ბაბუამ გაზარდეს.

ლუმი სწავლობდა ფიორელოს ჰ. ლაგვარდიას საშუალო სკოლაში , სადაც ის უკრავდა საყვირზე და გაწვრთნილი იყო კლასიკურ მუსიკაში და ჯაზში.  16 წლის ასაკში მან მიიღო სასცენო სახელი Awkwafina.

კარიერა
-------

2014 წელს ნორა იყო *Girl* Code- ის მესამე სეზონში, ის მესამე და მეოთხე სეზონების ექვს ეპიზოდში გამოჩნდა.  

2016 წელს ის ასრულებდა მეორეხარისხოვან როლს, *Neighbours 2: Sorority Rising- ში* , შემდეგ ასევე ის იყო ანიმაციურ კომედიურ ფილმში *Storks*. 2018 წელს მან ითამაშა ინდი კომედიაში *Dude*. ის ასევე მათვარ როლში იყო *Ocean 8-ში.*

მას განმეორებადი როლი აქვს ჰულუს ორიგინალ სერიალში *Future Man*.  ის გაუძღვა 2018 წლის 6 ოქტომბერს, *Saturday Night Live– ის* ეპიზოდს, ეპიზოდში მასთან ერთად იყო სანდრა ოუ 

2019 წელს მან ითამაშა ფილმში *"გამოსამშვიდობებელი"* , რომლის რეჟისორი იყო ლულუ ​​ვანგი. ფილმმა კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და მან ითამაშა ბილის როლი.  მას მიენიჭა ოქროს გლობუსის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - ფილმი კომედია ან მიუზიკლი. იმავე წელს მან ითამაშა, ფილმში *Jumanji: The Next Level* , რაც კომერციულ წარმატებად იქცა.

2019 წლის ივლისში ნორა ადაიღეს Marvel Studios- ის *Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings-ში*, მსახიობებთან სიმუ ლიუსთან და ტონი ლეუნგ ჩიუ-ვაისთან ერთად. ფილმი გამოვა 2021 წლის 9 ივლისს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Rapper Awkwafina Joins 'Neighbors' Sequel. www.nbcnews.com. (22 დეკემბერი, 2020)
2. ↑  SEASON 44 | EPISODE 2 | 10/06/2018. www.nbc.com. (22 დეკემბერი, 2020)
3. ↑  Golden Globes 2020: The Complete Nominations List. variety.com. (22 დეკემბერი, 2020)
4. ↑  Awkwafina Joins Dwayne Johnson and Kevin Hart in ‘Jumanji’ Sequel. variety.com. (22 დეკემბერი, 2020)
5. ↑  Marvel reveals new details about *Shang-Chi* movie. ew.com. (22 დეკემბერი, 2020)





]
**მათემატიკური ლინგვისტიკა** (ასევე **კომპიუტერული ლინგვისტიკა**, ინგ. computational linguistics) — მათემატიკური დისციპლინა, რომელიც ამუშავებს ბუნებრივი და ზოგიერთი ხელოვნური ენის სტრუქტურის აღმწერ ფორმალურ აპარატს. შეიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. მათემატიკურ ლინგვისტიკაში იყენებენ ალგებრის, ალგორითმებისა თეორიებისა და ავტომატების თეორიის მეთოდებს. მათემატიკური ლინგვისტიკა არ არის ლინგვისტიკის ნაწილი, თუმცა თავისი განვითარებით, მასთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული. მათემატიკურ ლინგვისტიკას ზოგჯერ უწოდებენ ლინგვისტურ გამოკვლევებს მათემატიკური მეთოდებით.

ენის მათემატიკური აღწერა დაფუძნებულია ფ. სოსიურის წარმოდგენაზე ენის შესახებ, როგორც მექანიზმზე, რომლის ფუნქციონირება გამოიხატება ობიექტის მეტყველებით მოქმედებაში. მისი შედეგია „სწორი ტექსტები" — გარკვეულ კანონზომიერებებს დაქვემდებარებული მეტყველების ერთეულების მიმდევრობა, რომელთა დიდი ნაწილი მათემატიკურად აიწერება. ამგვარი აღწერის საშუალებებს შეისწავლის მათემატიკური ლინგვისტიკის ერთ-ერთი დარგი — სინტაქსური სტრუქტურის აღწერის ხერხების თეორია. 

მათემატიკური ლინგვისტიკის მეორე მნიშვნელოვანი დარგია ფორმალური გრამატიკების თეორია, რომელიც მოცემულია ნ. ხომსკის შრომებში. ეს თეორია შეისწავლის ამა თუ იმ ენის სწორი ტექსტების მთელი ერთობლიობისთვის დამახასიათებელი კანონზომიერებების აღწერის ხერხებს. ამ კანონზომიერებათა აღწერა კი ფორმალური გრამატიკის აგების გზით შეიძლება.

მათემატიკური ლინგვისტიკა შეისწავლის ენის ანალიზურ მოდელებს, რომლებიც იძლევიან ინფორმაციას ენის სტრუქტურის შესახებ. ენათმეცნიერთა უმრავლესობას მიაჩნია, რომ ტერმინ „მათემატიკური ლინგვისტიკის" გამოყენება არ არის მიზანშეწონილი მისი ორაზროვნების გამო. იგი ქმნის მცდარ შთაბეჭდილებას, თითქოს არსებობს ენათმეცნიერება — მათემატიკური და არამათემატიკური, იწვევს ლინგვისტური დისციპლინის აღრევას მათემატიკურ დისციპლინაში, თუმცა ეს არ გამორიცხავს მათემატიკური და ლოგიკურ-მათემატიკური მეთოდების გამოყენებას ენათმეცნიერებაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 355.
**მათე მიხეილის ძე ალექსიშვილი** (დ. 20 მაისი, 1910, სოფელი ვეჯინი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 4 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

1933 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1939 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქვეყნების ისტორიის კათედრაზე; 1943–1948 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდის სექტორის გამგე; 1949–1950 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი; 1946–1970 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქვეყნების ისტორიის კათედრის გამგე. მუშაობდა ანტიკური ქვეყნების სოციალურ და პოლიტიკურ ისტორიულ საკითხებზე. იკვლევდა რელიგიის საკითხებსაც. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მონობა და მონათმფლობელური იდეოლოგია ანტიკურ სამყაროში: დამხმ. სახელმძღვ. უმაღლ. სასწავლბლების ისტორიის ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი). — თბილისი, განათლება, 1974. — 351 გვ.
* მონობა ანტიკურ ქვეყნებში: ძველ საბერძნეთსა და რომში (ავტორი). — თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1971. — 379გვ.
* გაიუს იულიუს ცეზარი: მონოგრაფია (ავტორი). — თბილისი, ნაკადული, 1961. — 226გვ.
* ალექსანდრე მაკედონელი: ნარკვევი (ავტორი). — თბილისი, თბილისის სახელმწ. უნ-ტის გამ და სტ. 1950. — 196გვ.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 39, თბ. 1994

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 105.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* მათე ალექსიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მათეოს ურჰაეცი**, *მათე ურჰაელი*, *ედესელი*, (სომხ. Մատթէոս Ուռհայեցի) XII საუკუნის I ნახევრის სომეხი ისტორიკოსი. ცხოვრობდა ქ. ედესაში (ახლანდელი ქ. ურფა, თურქეთი). მის ნაშრომში „ჟამთააღმწერლობა" გადმოცემულია 952-1136 წლების ისტორიული მოვლენები (შემდეგ თხზულების წერა გააგრძელა სომეხმა ისტორიკოსმა გრიგოლ ხუცესმა და მოვლენათა თხრობა 1162 წლამდე მიიყვანა).

მათეოს ურჰაეცის ნაშრომი სომხეთის ისტორიის გარდა შეიცავს ცნობებს ახლო აღმოსავლეთსა და, კერძოდ, საქართველოზე. მათეოს ურჰაეცი იმ სომეხ ისტორიკოსთა ჯგუფს განეკუთვნებოდა, რომლებიც ერთიანი ქართული მონარქიის დახმარებით ფიქრობდნენ სომხეთის სახელმწიფოს აღდგენას. „ჟამთააღმწერლობა" ფართოდაა გამოყენებული ქართულ ისტორიოგრაფიაში.

ლიტერატურა
----------

* *დავლიანიძე ლ.* მათე ურჰაელის ცნობები დავით აღმაშენებლის შესახებ, კრ.: საქართველოს რუსთაველის ხანაში, თბ. 1966;
* *მელიქსეთ-ბეგი ლ.* ძეგლი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ. 1941;
* *Абегян М. Х.* История древнеармянской литературы, Ер. 1975;
* *მაისურაძე გ.*, ქსე, ტ. 6, გვ. 357, თბ. 1983
კიოლნიდან ჩამოტანილი ტრამვაი Duewag GT8, კონიაში ბორტის ნომრით 107
**კონიის ტრამვაი** — ტრამვაის ქსელი, რომელიც კონიაში ექსპლუატაციაშია 1992 წლიდან. ლიანდაგის სიგანეა 1435 მმ, ძაბვა 750 ვ, ერთადერთი ორლიანდაგიანი ხაზის სიგრძე შეადგენს 18 მეტრს.

ისტორია
-------

ტრამვაი Škoda 28T კონიაში
ტრამვაის სისტემის მშენებლობაზე კონტრაქტი, რომელიც ნაწილობრივ გერმანული მხარის მხრიდან ფინანსდებოდა ფირმა *Siemens AG*-სთან გაფორმდა 1986 წელს და მშენებლობა დაიწყო 1987 წელს. 1988 წელს გერმანიის ქალაქ კიოლნისგან შესყიდულ იქნა პირველი მეორადი ვაგონები, რომლებიც ჩამოიტანეს 1989 წელს. ქალაქის ახალი მერის არჩევის შემდეგ ტრამვაის მშენებლობის სამუშაოები შეჩერდა, რადგან ახალი მერი მოითხოვდა ტრამვაის განცალკევებული ზოლის მქონე ხაზის აშენებას. სამშენებლო სამუშაოები განახლდა 1991 წლის ზაფხულში, 1992 წლის 23 აპრილიდან დაიწყო სატესტო სვლები. ხაზი მგზავრებისთვის გაიხსნა 1992 წლის 28 სექტემბერს და მისი სიგრძე შეადგენდა 10,4 კმ-ს (Alââddin-დან Cumhuriyet-მდე). 1996 წლის 19 აპრილს ხაზი დაგრძელდა 7,6 კმ-ით Cumhuriyet-დან Üniversitesi-მდე.

მთლიანად 1989-2004 წლებში კონიამ კიოლნისგან იყიდა 61 სამსექციური ტრამვაის ვაგონი, რომლებიც გამოშვებული იყო 1963-1965 წლებში. 2013 წელს *Škoda Transportation*-მა გაიმარჯვა ტენდერში 60 დაბალიატაკიანი ვაგონის მიწოდებაზე, რომლის მთლიანი ღირებულება 2,6 მილიარდ ჩეხურ კრონას შეადგენდა. *Škoda Transportation*-მა კონიისთვის 2013-2014 წწ დაამზადა Škoda 28T მოდელის ვაგონები, რომლებიც გამომდინარეობს მიშკოლცისთვის დამზადებული Škoda 26T-ს კონცეფციიდან.

თურქეთის ტრამვაის სისტემების სია
--------------------------------

* ანტალია (მოქმედი)
* ბურსა (მოქმედი)
* გაზიანთეფი (მოქმედი)
* ესქიშეჰირი (მოქმედი)
* იზმითი (მშენებარე)
* იზმირი (გაუქმებული)
* კაისერი (მოქმედი)
* კონია (მოქმედი)
* სამსუნი (მოქმედი)
* სტამბოლი (მოქმედი)

ლიტერატურა
----------

* B.A. Schenk, M.R. Van den Toorn, Trams 2000. Uitgeverij Alk bv (ჰოლანდია). ISBN 90-6013-596-2
* B.A. Schenk, M.R. Van den Toorn, Trams 2006. Uitgeverij Alk bv (ჰოლანდია). ISBN 90-6013-456-7

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფოტოები

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კონიის ტრამვაი***
**კურაპალატი** (ბიზანტ. ბერძნ. kuropalates < ლათ. cura Palatiae — სასახლის დაცვა) — IV-V საუკუნეების ბიზანტიის კარის მოხელე, სასახლის დაცვის უფროსი. ითვლებოდა სახელმწიფოს ერთ-ერთ უმაღლეს პირად (იმპერატორის შემდეგ) კეისარსა და ნოველისიმოსთან ერთად. კურაპალატობას თავდაპირველად ანიჭებდნენ იმპერატორის ოჯახის წევრებს, ხშირად — ტახტის მემკვიდრეებს. ამ დროს კურაპალატი ჯერ კიდევ რეალურ სამოხელეო მოვალეობას ასრულებდა. VIII საუკუნეში საპატიო ტიტული გახდა, რომელსაც უმაღლეს არისტოკრატიულ წარმომადგენლებს ანიჭებდნენ. IX საუკუნიდან უცხოელი ხელისუფლებიც და ბიზანტიელებიც კურაპალატობას გარკვეული დამსახურებისათვის იღებდნენ. XI-XII საუკუნეებში თანდათან დაკარგა მნიშვნელობა. XIII-XIV საუკუნეებში მეორეხარისხოვან ტიტულად იქცა, XV საუკუნეში საერთოდ აღარ მოიხსენიებოდა. 

კურაპალატის ტიტული IX საუკუნიდან ენიჭებოდათ იბერიის (თავდაპირველად ტაო-კლარჯეთის, შემდეგ გაერთიანებული საქართველოს) მეფე-მთავრებს. პირველი კურაპალატი მათ შორის იყვნენ აშოტ I (IX ს.), შემდეგ კურაპალატობა მუდმივად ეძლეოდათ ბაგრატიონთა გვარის წარმომადგენლებს, XI საუკუნიდან — საქართველოს მეფეებს (ბაგრატ III, გიორგი I, ბაგრატ IV, გიორგი II). დავით აღმაშენებელმა უარყო ბიზანტიის ტიტული და მას შემდეგ ისინი ქართველ მეფეებს აღარ უტარებიათ.

ლიტერატურა
----------

* *Guilland R.* Études sur l'histoire administrative de l'Empire Byzantin. Le curapalate, «Byzantina», 1970, t. 2;
* *ლომოური ნ.* ქსე, ტ. 6, გვ. 78, თბ. 1983
**კრისტოფ განსი** (ფრანგ. Christophe Gans) — ფრანგი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. განსი ძირითადად ცნობილია ჰორორის და თრილერის ჟანრში. მის ყველაზე ცნობილ ფილმებს შორისაა 2001 წელს გადაღებული ისტორიული ტრილერი მგლის საძმო და საშინელებათა ვიდეო თამაშის საილენტ ჰილის 2006 წლის ეკრანიზაცია.

ბიოგრაფია
---------

განსი დაიბადა ანტიბეში, სამხრეთ საფრანგეთში. თინეიჯერობის ასაკში ის ძირითადად დაკავებული იყო მეგობრებთან ერთად მინი ფილმების გადაღებით კუნგ-ფუს სტილის ორთაბრძოლებზე. მისი პირველი სერიოზული ნამუშევარი იყო ჰოვარდ ლავკრაფტის მოთხრობის ეკრანიზაცია "ნეკრონომიკონი". პირველი პოპულარული ფილმი კი, 1999 წელს გამოსული Crying Freeman.

განსი რეჟისორებს შორის რომლებმაც მასზე დიდი გავლენა მოახდინეს ასახელებს ჯონ კარპენტერს, დევიდ ლინჩს , დევიდ კრონენბერგს და სხვა.

კრისტოფი რომელიც თვითონ საილენტ ჰილის თამაშების სერიის დიდი მოყვარულია, ამბობს რომ მას ადაპტაციის გაკეთების სურვილი ყოველთვის ჰქონდა. როგორც თვითონ ამბობს მას 5 წელი დასჭირდა რომ საილენტ ჰილის გადაღებაზე უფლება მოეპოვებინა კონამისაგან.

### ფილმოგრაფია

* 1981 - Silver Slime
* 1993 - ნეკრონომიკონი *(Necronomicon)*
* 1995 - მტირალი მკვლელი *(Crying Freeman)*
* 2001 - მგლის საძმო *(Le Pacte des Loups)*, *(Brotherhood of the Wolf)*
* 2004 - Saint Ange (პროდიუსერი)
* 2006 - საილენტ ჰილი *(Silent Hill)*
* 2014 - ურჩხული და მზეთუნახავი *(Beauty and the Beast)*

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კრისტოფ განსი***

* 

* კრისტოფ განსი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* კრისტოფ განსის შესახებ
**ლადო გუდიაშვილის მოედანი** — ისტორიული მოედანი თბილისში. მდებარეობს ძველი თბილისის რაიონში, თავისუფლების მოედანის მახლობლად; ლერმონტოვის, ბ. ახოსპირელის, გია აბესაძის, აბო თბილელისა და სხვა ქუჩების შესაყარზე. მოედნის გეგმა შუა საუკუნეებიდანაა შემორჩენილი, შენობათა ანსამბლი კი XIX საუკუნის მეორე ნახევარსა და XX საუკუნეს მიეკუთვნება.

ისტორია
-------

გვიან შუა საუკუნეებში მოედანს „ბეჯანას ბაღი" ერქვა. 1828 წლამდე ხალხი მას მოღნისის (მოღნის, იგივე მოღნინის) სახელს უწოდებდა მოედნის ახლოს მდგარი ღვთისმშობლის სომხური ეკლესიის პატივსაცემად. XIX საუკუნეში ეს ტერიტორია რუსეთის იმპერიის კავკასიური სამფლობელოების ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენდა. აქ იყო მეფისნაცვლისა და ჯარის სარდლობის ადგილსამყოფელი. 1827 წ. აბას-აბადის მოედანი ეწოდა გენ. პასკევიჩის მიერ ირანის ამავე სახელწოდების ციხესიმაგრის აღების აღსანიშნავად. აქ ერთ დროს რუსების ჯარის ჰაუპტვახტი იყო, სადაც 1838 წელს ღამე გაუთევია პოეტ მიხეილ ლერმონტოვს. 1923 წელს მოედანს ბოლშევიკი სტეფანე ალავერდოვის (ალავერდიანის) სახელი უწოდეს. ლადო გუდიაშვილის სახელი მოედანს 1988 წელს მიენიჭა.

ცისფერი სახლი
-------------

მოედნის გარშემო 11 შენობა დგას, რომელთაგან 9 ისტორიული მნიშვნელობისაა და სახელმწიფო იცავს. გამორჩეულია მოედნისა და ლერმონტოვის ქუჩის კუთხეში მდგომი სახლი, ე.წ. გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს" რედაქცია. სწორედ ამ შენობაში იყო განთავსებული რუსული არმიის შტაბი, ჰაუპტვახტი და ოფიცერთა სასტუმრო. შენობა აგრეთვე „ცისფერი სახლის" სახელითაა ცნობილი. სწორედ ამ ფაქტის გამო მიენიჭა მოედნიდან სოლოლაკისკენ აღმა მიმავალ ქუჩას ლერმონტოვის სახელი.

ლიტერატურა
----------

* თბილისის მოედნები: გუდიაშვილის მოედანი, თბილისი, 2011, ISBN 978-9941-0-3904-1
* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1985. — გვ. 6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბლოგი "გადაარჩინე გუდიაშვილი" დაარქივებული 2012-01-13 საიტზე Wayback Machine.
* გუდიაშვილის მოედნის მცირე ისტორია, ჟურნალი „ლიბერალი"
* გუდიაშვილის მოედანი-ინვესტორთან ხელშეკრულება უკვე გაფორმებულია, ჟურნალი „ლიბერალი"

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
თბილისის ღირსშესანიშნაობები |
| --- |
|  |
| 
თბილისის დროშა | 
* 9 აპრილის ბაღი
* აბანოთუბანი
* აგარანი
* ათეშგა
* ანჩისხატი
* აღმაშენებლის გამზირი
* აპოლო
* ბოტანიკური ბაღი
* გუდიაშვილის მოედანი
* დიდი სინაგოგა
* დიდუბის ეკლესია
* ეროვნული მუზეუმი
* ეჩმიაძინი
* ვაკის პარკი
* თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორია
* თბილისის მეჩეთი
* იმელი
* კათოლიკური ეკლესია
* კინოთეატრი რუსთაველი
* ლურჯი მონასტერი
* მამადავითი
* მეტეხი
* მოღნისი
* ნარიყალა
* ნორაშენი
* მარჯანიშვილის თეატრი
* მეიდანი
* მთაწმინდის პანთეონი
* მუშთაიდის ბაღი
* მშვიდობის ხიდი
* მშრალი ხიდი
* ოპერის თეატრი
* პიონერთა სასახლე
* რუსთაველის გამზირი
* რუსთაველის თეატრი
* რიყე
* როსტომ მეფის აბანო
* სამება
* სამეფო უბნის თეატრი
* სამხატვრო გალერეა
* სიონის ტაძარი
* სურფნიშანი
* ფუნიკულიორი
* ქაშვეთის ეკლესია
* ქართვლის დედა
* ქარვასლები
* ძველი თბილისი
 |

 |
**ორგვარადმსუნთქავნი** (ლათ. Dipnoi) — იმ თევზების ქვეკლასი, რომლებიც სუნთქავენ როგორც ლაყუჩებით, ისე ფილტვებით. აქვთ 2 მ-მდე სიგრძის წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებული ან მომრგვალებული სხეული, ქალასთან შეზრდილი ზედა ყბა (ავტოსტილია), ქორდა (მთელი სიცოცხლის განმავლობაში) და შინაგანი ნესტოები — ქოანები. წინა გული ნაწილობრივ გამოყოფილია მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებად. აქვთ ფილტვური სისხლის მიმოქცევა. 

ქვეკლასში 12 ოჯახია, რომელთაგან 9 ნამარხია, 3 — თანამედროვე. Ceratodidae-ს 1 სახეობა — ნეოცერატოდი — გავრცელებულია ავსტრალიაში, Lepidosirenidae-ს გვარის 1 სახეობა — ლეპიდოსირენი — სამხრეთ ამერიკაში, Protopteridae -ს გვარის 3 სახეობა — პროტოპტერუსები — ცენტრალურ აფრიკაში. 

ორგვარადმსუნთქავნი მტკნარი წყლის თევზებია. იკვებებიან უხერხემლოებით, თევზებით, ამფიბიებით, ლეპიდოსირენი და პროტოპტერუსი მშრალ პერიოდში ძილს ეძლევიან. აქვთ სარეწაო მნიშვნელობა. ნეოცერატოდის ჭერა აკრძალულია. ნამარხი ნაშთები ცნობილია დევონური დროიდან.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 564-565.
**ლიდა კოღოშვილი** (დ. 26 აპრილი, 1912 — გ. 23 იანვარი, 1996) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

ლიდა კოღოშვილი 15 წლის ასაკიდან მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა საწარმოებისა და მშენებლობის ობიექტებზე. 1929 წელს განათლების მისაღებად გაემგზავრა ქალაქ ლენინგრადში. აქ იგი იწყებს მუშაობას ქარხანა „წითელ პუტილოვეც"-ში. ამავე დროს საღამოს მუშათა ფაკულტეტისა და უმაღლესი კომუნისტური სკოლის მსმენელია.

1933–39 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტში. სწავლის პერიოდში აწარმოებდა საველე კვლევას მუღოჯარის სტეპებში, უსურიის ტაიგასა და შორეული აღმოსავლეთის ზღვისიპრეთის რაიონებში. 1939 წელს დაამთავრა აღნიშნული ინსტიტუტი გეოლოგიის სპეციალობით. ამავე წლიდან, როგორ ახალგაზრდა სპეციალისტი, ეწევა სამეცნიერო-გეოლოგიურ მუშაობას ბარიტის საბადოს რაიონებში, ყაზახეთსა და შემდეგ აფხაზეთის რაიონებში.

ომის დროს მუშაობა უხდებოდა უფროსი გეოლოგის თანამდებობაზე მერისის სადაზვერვო პარტიის სპილენძის საბადოებში (აჭარა). შემდეგ მუშაობას იწყებს ტყიბულისა და ტყვარჩელის საბადოებში. 1947–50 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა გეოლოგიის ინსტიტუტში ალექსანდრე ჯანელიძის ხელმძღვანელობით. შემდგომში მუშაობდა საქართველოს ნეოტექტონიკის შესწავლაზე; 1963 წლიდან მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც მისი კვლევები აისახა სამეცნიერო შრომებში, მათ შორის 2 მონოგრაფიაში. სწორედ ამ მონოგრაფიების საფუძველზე 1975 წელს უმაღლესმა საატესტაციო კომისიამ გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი მიანიჭა.

ლიდა კოღოშვილმა საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1950 წელს თემაზე: „მუხრანის ვაკის გეოლოგია და ჰიდროლოგია". გარდა სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა, იგი აქტიურად იყო ჩართული ლიტერატურულ და ჟურნალისტურ საქმიანობაში. გამოქვეყნებული აქვს პუბლიცისტური სტატიები, მოთხრობები, ფელეტონები, რომლებიც სისტემატურად ქვეყნდებოდა საკავშირო და რესპუბლიკურ ჟურნალ-გაზეთებში. ბოლო წლებში გამოქვეყნდა მისი მოთხრობებისა და სატირული ნოველების წიგნი ქართველ მეცნიერთა ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ „ერთგულება".

ბიბლიოგრაფია
------------

* ჯენტლმენი „ხოჭო" : მოთხრობები. თბილისი, ნაკადული, 1971.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კურო (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ჩაროლაზიური კურო
**კურო** — მამალი მსხვილი რქოსანი საქონელი. მწარმოებელი კურო ფურზე მაღალია, აქვს მასიური ტანი (წინა ნაწილი უფრო განვითარებულია, ვიდრე უკანა). სქელი კისერი, ფართო და ღრმა მკერდი, მომრგვალებული მხრები, დიდთავიანია. სარძევე ჯიშის კუროს ცოცხალი მასა 750-850 კგ, სახორცისა — 700-1200 და მეტი კგ. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 6-8 თვისა. ადრეული ჯიშის კუროს დასაგრილებლად უშვებენ 14-16 თვისას, საგვიანოს — 16-18 თვისას. სანაშენედ არჩევენ საუკეთესო კუროებს. ამისათვის ითვალისწინებენ ჯიშიანობას, წარმოშობას, ექსტერიერს, კონსტიტუციას, ჯანმრთელობის მდგომარეობას, სქესობრივ აქტივობას, შთამომავლობის ხარისხს. მეურნეობაში კუროს იყენებენ 6-8 წლის განმავლობაში, ზოგიერთი კურო პოტენციას 12-14 წლამდე ინარჩუნებს. თავისუფალი დაგრილების დროს თითოეული კუროს დატვირთვაა 50-70 ფური, მიყვანით დაგრილებისას — 150—200.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კურო***

* მსხვილი რქოსანი საქონელი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 82.
ლიდიის სამეფო ძვ. წ. VI ს-ში, მეგე კრეზის დროს**ლიდია** (ბერძ. *Λυδία*) — ისტორიული ქვეყანა დასავლეთ მცირე აზიაში, მდინარე ჰერმოსის დაბლობში. ლიდიელები ხეთურ-ლუვიური ტომების მონათესავენი იყვნენ. ლიდიელებს დასავლეთ მცირე აზიაში უკვე ძვ. წ. II ათასწლეულში უნდა ეცხოვრათ. ლიდიურს (კარიულტან ერთად) ინდოევროპული ენების ანატოლიური (ხეთურ-ლივიური) ჯგუფის ხეთურ ქვეჯგუფს აკუთვნებენ. ლიდიას ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობები ჰქონდა. მდიდარი იყო ოქროს საბადოებით. ლიდიაში მაღალ დონეზე იდგა მიწათმოქმედება და ხელოსნობა; კერამიკული და საიუველირო ნივთების, ფერადი ქსოვილებისა და ტყავის ნაწარმის დამზადება. ლიდიას მჭიდრო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობა და კულტურული კონტაქტები ჰქონდა როგორც მცირე აზიის ხალხებთან, ასევე ეგეოსურ სამყაროსთან, მატერიკის საბერძნეთთან, ეგვიპტესთან, სირია-ფინიკიასთან და ბაბილონთან. ლიდიელებს მიაწერენ ძვ. წ. VII საუკუნეში პირველი მონეტის მოჭრას.

ძვ. წ. VIII საუკუნის დასასრულამდე ლიდია ფრიგიის ქვეშევრდომი იყო, ძვ. წ. VII ს. დამდეგიდან გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო (დედაქალაქი – სარდისი). მას სათავეში მერმნადების დინასტია ედგა, რომლებმაც ბერძნული ტრადიციის თანახმად, ჰერაკლიდების ადგილი დაიკავა. ლიდიელებმა მოიგერიეს კიმირიელთა და თრაკიელ ტომთა რამდენიმე შემოსევა, შემდეგ მცირე აზიაში პირველობისათვის ბრძოლა დაიწყეს. კრეზმა (ძვ.წ. 560-546 წწ.) თითქმის მთელი მცირე აზია შემოიმტკიცა. ძვ. წ. 546 წელს სპარსეთის მეფე კიროსმა დაიპყრო ლიდია და იგი აქემენიდთა სპარსეთის ერთ-ერთ პროვინციად იქცა. ძვ. წ. IV საუკუნეში ლიდია ალექსანდრე მაკედონელის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. უფრო გვიან ძვ. წ. III-II სს-ში იგი ჯერ სელევკიდების ქვეშევრდომი იყო, შემდეგ – პერგამონის სამეფოსი, ხოლო ძვ. წ. 133 წელს რომის პროვინცია „აზიის" ნაწილი გახდა.

ლიტერატურა
----------

* *ხაზარაძე ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 224.