recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ბალტების განსახლების რუკა XII საუკუნეში. 
**ბალტები** — თანამედროვე ბალტიის ქვეყნების (ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა), ბელარუსის, პოლონეთისა და რუსეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ინდოევროპული წარმოშობის ხალხების საერთო სახელწოდება. ეთნონიმი ბალტი ნეოლოგიზმია და უკავშირდება ბალტიის ზღვას.

პირველად მოიხსენიებიან რომაელი ისტორიკოსის ტაციტუსის ნაშრომში „გერმანელთა წარმოშობისა და განსახლების შესახებ" (98 წელი), სადაც მათ ესტები ეწოდებათ. გარდა ამისა, ჰეროდოტე მოიხსენიებს ბუდინებს, რომლებიც ცხოვრობენ დონის ზემოთში, ვოლგასა და დნეპრს შორის. მოგვიანებით ესტების ტომები სხვადასხვა სახელებით მოიხსენიებიან ოსტგოთ ისტორიკოს კასიოდორუსთან (523 წ.), გუთ ისტორიკოს იორდანისთან (552 წ.), ანგლოსაქს მოგზაურ ვულფსტანთან (900 წ.) და ჩრდილო გერმანელ ქრონისტ, მთავარეპისკოპოს ადამ ბრემენელთან (1075 წ.).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Gimbutas, Marija (1963). *The Balts*. London, New York:  Thames & Hudson, Gabriella. ციტირების თარიღი: 2008-09-06. დაარქივებული 2008-08-20 საიტზე Wayback Machine.  E-book of the original.
* Baranauskas, Tomas.  (2003)Forum of Lithuanian History. Historija.net.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-06. ციტირების თარიღი: 2008-09-06.
* Sabaliauskas, Algirdas.  (1998)We, the Balts. *Postilla 400*. Samogitian Cultural Association.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-04-02. ციტირების თარიღი: 2008-09-05.
* Straižys, Vytautas; Libertas Klimka.  (1997)The Cosmology of ancient Balts. www.astro.lt. ციტირების თარიღი: 2008-09-05.
**ბალტიისპირეთის ოპერაცია** — დიდ სამამულო ომში (1941-1945) ბალტიისპირეთის, I, II, III ფრონტების და ბალტიის ფლოტის სტრატეგიული შეტევითი ოპერაცია 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში. 1944 წლის ივლის-აგვსტოში ბელორუსიის III და ბალტიისპირეთის I ფრონტების ჯარებმა გაათავისუფლეს ლატვიის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ბალტიისპირეთის II და III ფრონტების ჯარებმა კი — ლატვიის და ესტონეთის ტერიტორიების ნაწილი. საბჭოთა ჯარების წინსვლის შეჩერების მიზნით ფაშისტთა სარდლობამ თავი მოუყარა 700 ათასამდე კაცს, 1200-ზე მეტ ტანკს, 7000-მდე ქვემეხს და ნაღმსატყორცნს, 400-მდე საბრძოლო თვითმფრინავს. სექტემბერ-ოქტომბერის სისხლისმღვრელ ბრძოლებში საბჭოთა არმიამ თითქმის მთლიანად გაანადგურა გერმანულ არმიათა ჯგუფი „ჩრდილოეთი" და გაათავისუფლა ბალტიისპირეთის რესპუბლიკების ტერიტორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 179.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Courland Pocket ("Kurland Kessel")
* Axishistory Forum Discussion
* Link to an external map of the Eastern Front
* "The Story of Lithuanian Soldier"
**აბესალომ ვეკუა** (დ. 1 ნოემბერი, 1925, ფოთი — გ. 19 თებერვალი, 2014) — ქართველი მეცნიერი, პალეონტოლოგი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია–გეოლოგიის ფაკულტეტი 1956 წელს. 1956-1957 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პალეობიოლოგიის ინსტიტუტის მხაზველი; უმცროსი, უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1957-1979 წლებში დირექტორის მოადგილე, 1979 წლიდან ხერხემლიანთა განყოფილების ხელმძღვანელი; საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. გამოქვეყნებული აქვს 229 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 10 მონოგრაფია.

განუზომელია აბესალომ ვეკუას წვლილი ქართული პალეონტოლოგიის განვითარებაში. მისი ნაშრომები გამოქვეყნებულია აშშ-ის, ინგლისის, ესპანეთის, რუსეთის, გერმანიის, იტალიის, საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების მეცნიერულ გამოცემებში, მათ შორის მსოფლიოს უმაღლესი რეინტიგის მქონე სამეცნიერო ჟურნალებში *Nature*-სა და *Science*-ში. მან აღმოაჩინა და შეისწავლა მეცნიერებისთვის მანამდე უცნობ ცხოველთა სახეები.

ლიტერატურა
----------

* ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი „ისტორიანი", N3 (39), 2014, მარტი, გვ.11 ჯაბა სამუშია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბესალომ ვეკუა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ბაგრატიონების გვარის გენეალოგიური ხე ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით
**ბაგრატ მამფალი** (გ. 911) — ძე სუმბატ არტანუჯელისა, ანთიპატისა. დარჩა ძეები: აშოტ, დავით ერისთავთ-ერისთავი, ადარნასე (ბერობაში ბასილი) და გურგენ ერისთავი.

საისტორიო წყაროები
------------------


|  |  |
| --- | --- |
|  | „და გარდაიცვალა ბაგრატ მამფალი არტანუჯელი ძე სუმბატისი ქრონიკონსა რ~კ~თ, თუესა აპრილსა :კ: დღესა აღვსებასა, და დაუტევნა ძენი ოთხნი: ადარნასე, რომელი-იგი მონაზონ იქმნა და ბასილი სახელ-იდვა, გურგენ ერის-თავი, აშოტ და დავით." |
|  | (ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა) |

ვახუშტი ბატონიშვილის გენეალოგიური ხის მიხედვით ბაგრატ მამფალი გარდაიცვალა 909 წელს.

ე. თაყაიშვილის მიერ გამოცემული „სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ" გვეუბნება: „§ 53. და გარდაიცვალა ბაგრატ მამფალი არტანუჯელი, ძე სუმბატისა, ქორანიკონსა რკთ (═129, ე. ი. 909), თუესა აპრილსა კ (═20), დღესა აღვსებისა, და დაუტევნა ძენი ოთხნი: ადარნასე, რომელი იგი მონაზონ იქმნა და ბასილი სახელ ედვა მას, გურგენ ერისთავი, აშოტ და დავით.[1]"

მატიანეს მიხედვით ბაგრატ მამფალი გარდაიცვალა რ~კ~თ (129) ქორონიკონს, „კ" (20) აპრილს, აღვსება (აღდგომა) დღეს.

* აღდგომა დღე ძვ. სტ. 20 აპრილს იყო: 895, 900, 979 წლებში.
* აღდგომა დღე ძვ. სტ. 21 აპრილს იყო: 827, 911, 922 წლებში.

საისტორიო წყაროებში მოხსენიებული დღეები და წლები წარმოდგენილია ძველი აღიცხვის წესით, რაც ასტრონომიული კალენდრის მიხედვით 1-ით მეტს ნიშნავს. მაშასადამე ასტრონომიული კალენდრის შესაბამისად, ისტორიული 20 აპრილი ექვივალენტურია ასტრონომიული 21 აპრილის, რაც სააღდგომო გამოთვლებით შეესაბამება ასტრონომიულ 911 წელს, ხოლო ისტორიული გაანგარიშებით ის 910 წელია. იქედან გამომდიანარე რომ ქორინიკონი 1 იანვარს არ იწყებოდა, არამედ რამდენიმე თვის დაგვიანებით, შესაბამისად პერიოდი 1 იანვრიდან 31 დეკემბრის ჩათვლით წარმოადგენდა ორი ქორონიკონის ნაწილს (ერთის ბოლოს და მეორის დასაწყისს).

ბაგრატ მამფალი, გარდაიცვალა ასტრონომიული კალენდრით 911 წლის 21 აპრილს, აღდგომა დღეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მამფალი
* გვარამ მამფალი

ლიტერატურა
----------

დავით სუმბატის ძის ქრონიკა, „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა"

სქოლიო
------

1. ↑  სუმბატ დავითის ძის ქრონიკა ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა შესახებ ტექსტი გამოსცა შესავლით, შენიშვნებით და ორი გენეალოგიური ტაბულით საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილმა წევრმა ე. თაყაიშვილმა. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, თბილისი, 1949. გვერდი: 65.
**აბეშე** (ფრანგ. Abéché, არაბ. أبشي, ძველად — აბეშირი) — ქალაქი ჩადის აღმოსავლეთში. უადაის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მესამე ქალაქი, რომელიც მდებარეობს ნახევრადუდაბნოში მარაონეს მასივის სამხრეთ-დასავლეთ შემოგარენში.

ისტორია
-------

ძველად აბეშირი იყო სუდანში მდებარე უადაის სასულთნოს დედაქალაქი, მდებარეობდა საქარავანო გზაზე ხართუმიდან კორდოფანის და დარფურის რეგიონების გავლით, ჩადის ტბის რეგიონისკენ. XVII საუკუნიდან დაწყებული 1911 წელს აქ ფრანგების გამოჩენამდე იყო მონათვაჭრობის ცენტრი საჰელში.

დაარსდა 1850 წელს, 100 კმ-ით სამხრეთით ძველ დედაქალაქ უარადან. პირველი ევროპელი, რომელმაც მოინახულა აბეშირი, იყო ფოგელი, რომელიც აქ მოკლეს 1856 წელს. იმ დროში ეს იყო უდიდესი ქალაქი თანამედროვე ჩადის ტერიტორიაზე, მოსახლეობით დაახლოებით 28 000 ადამიანი, მაგრამ 1919 წელს ეპიდემიის გამო მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა 6000 ადამიანამდე.

2006 წლის 25 ნოემბერს დაიპყრეს და გაძარცვეს მაშინდელი ჩადის პრეზიდენტის იდრის დების მოწინააღმდეგე დემოკრატიული ძალების კავშირის ამბოხებულებმა. მეორე დღეს ამბოხებულები ქალაქიდან გარეკა სამთავრობო ჯარებმა.

2007 წლის 25 ოქტომბერს აბეშეში დააკავეს ევროპელთა ჯგუფი — «ზოეს კიდობანის» საქველმოქმედო ორგანიზაციის თანამშრომლები, ჟურნალისტები და ჩარტერული თვითმფრინავის ეკიპაჟი — რომლებსაც ბრალი ედებოდათ ქვეყნიდან ბავშვების არაკანონიერ გაყვანაში.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლია აღწერის მონაცემებით შეადგენს 97 963 ადამიანს.

*მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა:*

| წელი | მოსახლეობა |
| --- | --- |
| 1988 | 40 000 |
| 1993 | 54 628 |
| 2008 | 78 191 |

ეკონომიკა
---------

დღეისათვის აბეშე — საქონლის ხორცით, ფინიკის პალმის ნაყოფით, მარილით, ინდიგოთი და ადგილობრივი მქსოველების პროდუქციით ვაჭრობის მთავარი ცენტრია. ქალაქთან მიბმული რაიონი მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლების მთავარი ცენტრია. ადგილი აქვს ქვეშაგების წარმოებას აქლემის ბეწვისგან.

მოქმედებს აეროპორტი, ქალაქთან ახლოს განლაგებულია ჩადის სამხედრო-საჰაერო ძალების ბაზა. 2003 წლის დეკემბერში გაიხსნა ადამ ბარკის სახელობის უნივერსიტეტი. ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს შორის აღსანიშნავია — ბაზარი, ორი მეჩეთი, ეკლესია, დამოუკიდებლობის ცენტრალური მოედანი, სულთანის სასახლე.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2009 წლის აღწერა (Census-2009).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-01. ციტირების თარიღი: 2017-03-02.
2. ↑  World Gazetteer: Chad
3. ↑  Hoiberg, Dale H. ed. (2010). „Abéché". *Encyclopedia Britannica*. I: A-ak Bayes (15th ed.). Chicago, IL: Encyclopedia Britannica Inc. p. 24. ISBN 978-1-59339-837-8.

|  |  |
| --- | --- |
| ჩადი | *ეს სტატია ჩადისა და ჩადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ალაფუზოვის სახლი** (რუს. Дом Алафузова) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. როსტოვის საოლქო კომიტეტის 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწვეტილების თანახმად მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 104.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში თანამედროვე სახლის ადგილზე იდგა ორი სახლი ნომრებით 90 და 92 (ამჟამად 104). ამ ორი სახლის გაერთიანება ერთი ნომრის ქვეშ მოხდა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სახლები სხვადასხვა ნომრით იყო, მაინც გააერთიანეს, რადგან იგი ერთი და იმავე ადამიანის მფლობელობაში იყო. მათი მფლობელი მცირე ხნის განმავლობაში XIX საუკუნის ბოლოს იყვნენ ტაგანროგელები ანტონ იგნატოვი და მილტიად ალექსოპულო. ეს უკანასკნელი იყო მდიდარი ვაჭარი, რომელიც ცხოვრობდა მიწის შემოსავლების ხარჯზე. მოგვიანებით ალექსოპულომ გაყიდა თავისი კუთვნილება და მფლობელი გახდა ეპომინონდ ალაფუზოვი.

მილტიადე ალექსოპულოს ცოლს ადელაიდას სახლი ეკუთვნოდა 1870-იან წლებში. ადელაიდა გარდაიცვალა 1887 წელს, მილტიადე 1901 წელს. ადელაიდას გარდაცვალებიდან 1900 წლამდე სახლი ნომრით 90 ეკუთვნოდა მილტიადეს, ხოლო სახლი ნომრით 92 მილტიადეს კუთვნილებაში იყო 1890-იანი წლების შუა პერიოდამდე, რის შემდეგაც სახლი მიჰყიდა ანტონ იგნატოვს. 

1876 წელს ამ სახლებში განთავსებული იყო ლაზარეთი. 

სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო ეპომინონდ ალაფუზოვი, რომელმაც 25 ათასად იყიდა ორივე სახლი და მოგვიანებით საჩუქრად გადასცა ქალაქს. ამ კეთილშობილური ფაქტის გამო ეპომინონდ ალაფუზოვი დააჯილდოეს წმინდა ანას სახელობის მეორე ხარისხის ორდენით. 

1926 წელს შენობაში განათავსეს სასწრაფო დახმარების სამსახური. 

ამჟამად კი შენობაში განთავსებულია პოლიკლინიკა № 3.

ლიტერატურა
----------

* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Таганрог ул. Петровская, 30 დაარქივებული 2013-10-11 საიტზე Wayback Machine.
* Улица Петровская Таганрог დაარქივებული 2018-04-06 საიტზე Wayback Machine.
**ალასტანის ეკლესია** — დარბაზული ეკლესია საქართველოში, სოფელ ალასტანში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე. დათარიღებულია X–XI საუკუნეებით.

ეკლესიას ამჟამად კამარები და კედლის ნაწილიც აქვს და მიწურივით არის გადახურული. მას აქვს ორი შესასვლელი, დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან, თუმცა დასავლეთის კარი ამოშენებულია. დასავლეთის და აღმოსავლეთის ფასადში თითო თაღოვანი სარკმელია. ამჟამად ორივე გაუქმებულია. ფასადები მოპირკეთებულია მოწითალო და მოყვითალო ფერის ანდეზიტური კვადრებით. აღმოსავლეთ ფასადს ამკობს სარკმლის თავზე მოჩუქურთმებული წარბები და აქვს პროფილირებული შუბლი. უფრო მაღლა კი ჯვარია ამოკვეთილი. ამავე ფასადზე კიდევ რამდენიმე ბოლნური ჯვრის გამოსახულებაა გამოკვეთილი. აქვე ხუთ სხვადასხვა ქვაზე ლაპიდარული წარწერებია. წარწერები შესრულებულია ასომთავრული და ნუსხური ნარევით. მათი ნაწილი კი საუკუნიდან დაზიანებულია. სარკმლის ზემოთ, მარცხენა მხარეს, იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ესე მე ნოშელმან დავდე ქვაი" |
|  |  |

 ხოლო მარჯვნივ: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ესე მე დაჩიმ საოლისძემან." |
|  |  |

 წარწერები გვამცნობენ მშენებლობისას ქვათა შემწირველთა სახელებს, ნოშელსა და დაჩი საოლის ძეს.

ალასტანის ეკლესიას 2006 წლის 30 მარტს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 267.
* „ჟღერს ქვის ჰარმონია", ტ. 13, გვ. 39-40, თბ. 2006;
* *ხარაძე კ.*, სოფელი ალასტანი, ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები, გვ. 32, თბ. 2003.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალასტანი
* ალასტანის ეკლესია

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
**ალექსანდრე ბლოკის სახლ-მუზეუმი** (რუს. Музей-квартира А. А. Блока) — მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. სანქტ-პეტერბურგის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი.

ისტორია
-------

მუზეუმი გაიხსნა 1980 წლის 28 ნოემბერს იმ სახლში, სადაც რუსი პოეტი ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ბლოკი ცხოვრობდა 9 წელი 1912 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1921 წლის აგვისტომდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ პოეტის ბიბლიოთეკა, არქივი და პირადი ნივთების კოლექცია შეინახა მისმა ცოლმა ლიუბოვ ბლოკმა. მისი გარდაცვალების შემდეგ კი საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის რუსული ლიტერატურის ინსტიტუტს (პუშკინის სახლი), სადაც დროდადრო ახდენდნენ მის გამოფენას 1960-1970-იან წლებში. 

მუზეუმი შედგება ორი ნაწილისაგან: მემორიალური ბინა მეოთხე სართულზე, რომელიც შექმნილია უნიკალური ავთენტური ნივთებით და აღჭურვილობით, რომელიც ეკუთვნოდა პოეტს. მეორე ნაწილი მდებარეობს მეორე სართულზე და მოგვითხრობს პოეტის ცხოვრებაზე და შემოქმედებაზე. 

ოფიცერთა სახლში (ამჟამად დეკაბრისტების ქუჩა 57) ალექსანდრე ბლოკი ცხოვრობდა და ეკავა ორი ბინა 1912 წლის 24 ივნისიდან გარდაცვალებამდე. 1980 წელს პოეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით აღნიშნულ ოთახებში გაიხსნა მისი სახლ-მუზეუმი. მუზეუმში დამთვალიერებლებისათვის გახსნილია სამი გამოფენა - მემორიალური (ბინა № 21), ლიტერატურული (ბინა № 23) და ექსპოზიცია „ბლოკი და მისი გარემოცვა", რომლის გახსნა შედგა 2008 წელს № 21 ბინაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მუზეუმის ოფიციალური ვებგვერდი
ილია გლაზუნოვი. ილია რეპინის ნახატი
**ალექსანდრე გლაზუნოვი** (რუს. Алекса́ндр Константи́нович Глазуно́в; დ. 10 აგვისტო, 1865 — გ. 21 მარტი, 1936) — რუსი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი, მუსიკის საზოგადო მოღვაწე, რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1922).

მუსიკაში მეცადინეობდა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვთან. დაუახლოვდა „მძლავრი ჯგუფის" კომპოზიტორთა გაერთიანებას. 16 წლისამ დაწერა პირველი სიმფონია. გლაზუნოვი ასევე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიაში. 1888-იდან იწყებს სადირიჟორო მოღვაწეობას, ხოლო 1928 წელს საცხოვრებლად გადავიდა საზღვარგარეთ.

ითვლება რუსული კლასიკური მუსიკის ტრადიციების გამგრძელებელად. გლაზუნოვის შემოქმედებაში აღსანიშნავია: 8 სიმფონია (IX დაუმთავრებელი), უვერტიურები, სიმფონიური პოემები, სიმფონიური სურათები, სიუიტები, სამი ბალეტი, (მ. შ. ცნობილი „რაიმონდა" 1898). გლაზუნოვს შექმნილი აქვს კონცერტები, ცნობილი კონცერტი ვიოლინოსათვის (1904), აგრეთვე კონცერტები ჩელოს, ხმისა და საქსოფონისათვის; კამერულ-ინსტრუმენტული (7 სიმებიანი კვარტეტი) და საგუნდო ნაწარმოებები, 20-ზე მეტი რომანსი და სხვა. რიმსკი-კორსაკოვთან ერთად დაამთავრა ალექსანდრე ბოროდინის ოპერა „თავადი იგორი", მეხსიერებით აღადგინა ამ ოპერის უვერტიურა და ბოროდინის მე-5 სიმფონიის ორი ნაწილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ალექსანდრე გლაზუნოვი"** ვიკისაწყობში.

 
ვიკიწყაროში**?** არის ტექსტი 1911 *Encyclopædia Britannica*-ს სტატიებიდან თემაზე:
***ალექსანდრე გლაზუნოვი***

* 

* ალექსანდრე გლაზუნოვი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* ალექსანდრე გლაზუნოვი — უფასო ნოტები მუსიკალური ნოტების საერთაშორისო ბიბლიოთეკის პროექტის საიტზე (IMSLP)
* ნამუშევრების სია
**ბერილიუმის ჟანგი** ან **ბერილიუმის ოქსიდი** — ბერილიუმის და ჟანგბადის ნაერთი, ქიმიური ფორმულით BeO. არის თეთრი ფხვნილი. მისი დნობის ტემპერატურაა 2,507°C. სიმკვრივე 3025 კგ/მ³. ბერილიუმის ჟანგი ბუნებაში იშვიათად გვხვდება მინერალ ბრომელიტის სახით. წყალში პრაქტიკულად უხსნადია, მჟავაში გახსნისას წარმოქმნის მარილებს. ტუტეებთან ურთიერთქმედებისას იძლევა წყალში ხსნად მარილებს — ბერილატებს. ბერილიუმის ჟანგს ღებულობენ ბერილიუმის ჰიდროჟანგის ან ამრილების თერმული დაშლით.

გამოყენება
----------

მას იყენებენ როგორც ცეცხლგამძლე, ინერტულ მასალას ტიგელებისა და სპეციალური კერამიკის დასამზადებლად, ატომურ რეაქტორებში, რენტგენოტექნიკაში, ორგანული სინთეზის დროს კატალიზატორად და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 319.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Beryllium Oxide MSDS from American Beryllia\*
* IARC Monograph "Beryllium and Beryllium Compounds"
* International Chemical Safety Card 1325
* National Pollutant Inventory – Beryllium and compounds
* NIOSH Pocket guide to Chemical Hazards
**ბირგიტ ფიშერი** (გერმ. Birgit Fischer; დ.25 თებერვალი, 1962) — გერმანელი ნიჩბოსანი, მოიგო 8 ოლიმპიური ოქროს მედალი ექვს სხვადასხა თამაშებზე. იყო ოლიმპიადის ყველაზე ახალგაზრდა და ასაკოვანი ჩემპიონი კანოეში (ასაკი 18 და 48). 2004 წელს იგი გახდა გერმანიის წლის საუკეთესო სპორტსმენი ქალი.

ფიშერი ბრანდენბურგში, მაშინდელ აღმოსავლეთ გერმანიაში დაიბადა. იგი ვარჯიშობდა პოტსდამის სპორტულ კლუბში. 1991 წელს მან დაასრულა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სპორტის მეცნიერებების ფაკულტეტი, ხოლო მოგვიანებით პოტსდამის უნივერსიტეტი. ბირგიტი მუშაობდა ფიზიკური აღზრდის ინსტრუქტორად, ასევე მუშაობდა მწვრთნელად გერმანიის კანოეს ფედერაციაში. ფიშერი 1984-1993 წლებში დაქორწინებული იყო იორგ შმიტთან, სეულის 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ვერცხლის მედალოსანთან. იგი ცხოვრობს ბრანდენბურგში მათ ორი შვილთან ერთად. 1999 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ევროპარლამენტის არჩევნებში თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის სიით, თუმცა წარუმატებლად. ფიშერის ძმისშვილი, ფანი ფიშერი, მონაწილეობდა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პეკინში და ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა კანოეში. ფიშერის ძმა ფრანკმა 1981 და 1986 წლებში მსოფლიო ჩემპიონატების ცხრა მედალი მოიგო. 

1978-2005 წლებში მან ასევე მოიგო 38 მედალი კანოეს მსოფლიო ჩემპიონატიდან მათ შორის 28 ოქრო. 2011 წელს,კატალინ კოვაჩი, უნგრეთიდან, გახდა ის სპორტსმენი რომელმაც გააუმჯობესა ეს შედეგი.

სქოლიო
------

1. ↑  Birgit Fischer-Schmidt  დაარქივებული 2020-04-17 საიტზე Wayback Machine.
2. 1 2  Birgit Fischer - German
3. ↑  Historical Dictionary of the Olympic Movement
ქარაუნის ტბა
**ბექაას ხეობა**, ან **ბეკაას ხეობა** (არაბ. وادي البقاع) — ნაყოფიერი ხეობა აღმოსავლეთ ლიბანში. იგი ქვეყნის მთავარ სასოფლო-სამეურნეო რეგიონს წარმოადგენს. აგრეთვე ვითარდება ინდუსტრია, რომელიც ძირითადად დაკავშირებულია მიწათმოქმედებასთან.

ბექაა მდებარეობს ბეირუთიდან აღმოსავლეთით, 30 კმ-ის (19 მილი) მოშორებით. ხეობას დასავლეთიდან ესაზღვრება ლიბანის ქედი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ანტილიბანი. იგი წარმოადგენს დიდი რიფტული ხეობის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილს. რიფტული ხეობა ვრცელდება სირიიდან წითელ ზღვამდე. ბექაას ხეობა სიგრძეში 120 კმ (75 მილი), ხოლო სიგანეში 16 კმ-ია (9,9 მილი). ახასიათებს ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი: ნალექიანი, ზოგჯერ თოვლიანი ზამთარი და მშრალი, თბილი ზაფხული.

ძვ. წ. I საუკუნეში, როდესაც რეგიონი რომის იმპერიის ნაწილს წარმოადგენდა, ბექას ხეობა ლევანტის რომაული პროვინციის მარცვლეულის მთავარი წყარო იყო. დღეს ხეობა ლიბანის სახნავ-სათესი მიწების 40%-ს შეადგენს. ხეობის ჩრდილოეთით, მისი მწირი ნალექის და ნაკლებად ნაყოფიერი ნიადაგის გამო, გამოიყენება ძირითადად საძოვარ მიწად. აქ განვითარებულია მომთაბარე მწყემსობა, რომელსაც ძირითადად სირიელი მიგრანტები მისდევენ. უფრო სამხრეთი, შედარებით ნაყოფიერი ნიადაგია, რის გამოც აქ განვითერებულია ხორბლის, სიმინდის, ბამბის და ბოსტნეული კულტურების მეურნეობა, აგრეთვე მევენახეობა და ხეხილის ბაღები. მისი ცენტრია ზაჰლა. ხეობაში ასევე აწარმოებენ ჰაშიშს და ოპიუმებს, რომლებიც ექსპორტზე გადიან უკანონო ვაჭრობით. 1957 წლიდან გამარტივდა სახნავ-სათესი მიწების ირიგაცია, რადგან ლიტანის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ დაიწყო სარწყავი არხების გაყვანა (წყალსაცავია ტბა ქარაუნი).

მუჰაფაზები და ქალაქები
----------------------

ზაჰლა არის ბექაას მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. ბეირუთ-დამასკოს ავტომაგისტრალი ხეობას შუაზე ჰყოფს. ზაჰლი მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანია, მათ შორის არიან მალკიტური ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის, ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიის, მარონიტული კათოლიკური ეკლესიის წარმომადგენლები. ხეობის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი ანჯარი. მისი მოსახლეობის უმეტესობა სომეხია. ქალაქში შემორჩენილია არაბული ნანგრევები.

ბექაას მუჰაფაზის ჩრდილოეთ ნაწილისა და ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზის ტერიტორიაზე მცხოვრებთა უმრავლესობა ლიბანელი შიიტია, გამონაკლისია ქალაქი დიერ-ელ-აჰმარი, რომლის მოსახლეობა ქრისტიანია. ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზაში ქრისტიანები და სუნიტები უმცირესობას შეადგენენ. ისინი ძირითადად ჩრდილოეთ ნაწილში — სირიის საზღვართან ახლოს ცხოვრობენ.

ხეობის სამხრეთ და დასავლეთ რეგიონების მოსახლეობა რელიგიურად შერეულია; არიან მუსლიმები, ქრისტიანები და დრუზები. ქალაქი ჯუბ-ჯანინი, რომლის მოსახლეობა 12 000 კაცს შეადგენს, მდებარეობს ხეობის შუა ნაწილში. აქ უმრავლესობა სუნიტია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბექაას ხეობა***

* ბექაას ფოტო გალერეა

სქოლიო
------

1. ↑  Global eye - Spring 2006 - Eye on Lebanon - The Bekaa Valley დაარქივებული October 11, 2006, საიტზე Wayback Machine.

კოორდინატები: 34°00′32″ ჩ. გ. 36°08′43″ ა. გ.﻿ / ﻿34.00889° ჩ. გ. 36.14528° ა. გ.﻿ / 34.00889; 36.14528
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბერაცია**. |

**ოპტიკური სისტემის აბერაცია** — გამოსახულებათა ცთომილებანი, რომელთაც იძლევა ოპტიკური სისტემები. აბერაციის დროს ოპტიკური გამოსახულება არ არის სავსებით მკაფიო, ზუსტად არ შეესაბამება ობიექტს ან შეფერილია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია აბერაციის შემდეგი სახეობები:

აბერაციის სახეები
-----------------

### გეომეტრიული აბერაცია

სფერული აბერაცია, კომა — ოპტიკური გამოსახულების ნაკლი, რომელიც წარმოიშობა ოპტიკურ სისტემაში სინათლის სხივების ირიბად გავლისას. თუ ოპტიკურ სისტემაში გავლისას სფერული ტალღა დეფორმაციას განიცდის და აღარაა სფერული, მაშინ სინათლის რთულ კონას ვღებულობთ. ასეთ კონას ეწოდება ასტიგმატური, თვით მოვლენას კი — ასტიგმატიზმი. 

დისტორსიად წოდებული აბერაციისათვის დამახასიათებელია გამოსახულების მთელი არის ფარგლებში ხაზოვანი გადიდების არაერთგვაროვნება. ოპტიკურ სისტემას შეიძლება ერთდროულად ჰქონდეს აბერაციის რამდენიმე სახე. აბერაციის გასწორება ხდება რთულ ოპტიკურ სისტემებში ლინზების შერჩევით და ძნელ ამოცანად ითვლება.

### ქრომატიული აბერაცია

 მთავარი სტატია: ქრომატიული აბერაცია.
აბერაციის ზემოჩამოთვლილ სახეებს გეომეტრიული ეწოდება. გარდა ამისა არსებობს აბერაცია ქრომატული. ოპტიკურ სისტემებში გამოსახულების ნაკლოვანება დაკავშირებულია აგრეთვე სინათლის ტალღურ ბუნებასთან და წარმოიშობა დიაფრაგმებზე, ლინზათა ბუდეებზე და ა. შ. სინათლის დიფრაქციის შედეგად. დიფრაქციის გავლენა, აბერაციის სხვა სახეებთან შედარებით, ჩვეულებრივ მცირეა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 26.
**ბასრის მუჰაფაზა** იგივე **ბასრის (ალ ბასრის) პროვინცია** (არაბ. محافظة البصرة) — ერაყის ერთ-ერთი მუჰაფაზა ქვეყნის 18 მუჰაფაზიდან. მდებარეობს მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ბასრა. მუჰაფაზა მოიცავს 7 რაიონს. მას აღმოსავლეთით ირანი ესაზღვრება, ხოლო სამხრეთით — ქუვეითი. მისი ფართობი 19 070 კმ²-ია. პროვინციის ერთ-ერთი ქალაქი, ფაო მდებარეობს სპარსეთის ყურის სანაპიროზე. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ბასრის მუჰაფაზის მოსახლეობამ 4 700 000 ადამიანი შეადგინა, საიდანაც დაახლ. 2 300 000 ქალაქ ბასრაში ცხოვრობს. ქალაქი ბასრა არის სიდიდით მეორე ქალაქი ერაყში დედაქალაქ ბაღდადის შემდეგ და ქვეყნის მთავარი საპორტო ქალაქი. ბასრის მუჰაფაზის გუბერნატორი არის მაჯიდ ალ ნასრავი. მუჰაფაზის ფართობით უდიდესი ქალაქი არის ზუბაირი (ალ-ზუბაირი). ბასრის პროვინციაში მცხოვრებთა უდიდესი ნაწილი არის მუსლიმი.

ბასრა დიდი ხნის განმავლობაში იმყოფებოდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 1920 წელს, მას შემდეგ, რაც ოსმალეთის იმპერია დაიშალა მისი რამდენიმე პროვინცია ბრიტანეთის იმპერიამ მიიღო, მათ შორის ბასრაც. 1932 წელს ბასრა ბრიტანეთისაგან გათავისუფლდა და შევიდა ახლადჩამოყალიბებულ ერაყის სამეფოს შემადგენლობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი (არაბული ენა)
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-05-05 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ერაყის მუჰაფაზები |
| --- |
|  |
| 
* ანბარი
* ბაბილი
* ბასრა
* ბაღდადი
* დაჰუკი
* დიიალა
* დი-ქარი
* ერბილი
* ვასიტი
* ქირქუქი
* მაისანი
* მუთანა
* ნაინავა
* ნაჯაფი
* სალაჰ-ედ-დინი
* სულეიმანია
* ქადისია
* ქარბალა
 |  |

 |
**ბასტი-ბუბუ** — ქართული მრავალპროფილური საბავშვო-გასართობი სტუდია. სტუდიის შემადგენლობაში შედის ტელევიზია და სატელევიზიო გადაცემების ჯგუფი, ხელოვნების სკოლები, გასართობი ცენტრები.

ისტორია
-------

ბასტი-ბუბუ ქართული სიტყვაა და ჟრიამულს, ბავშვების აურზაურს ნიშნავს. პირველად გადაცემა ამ სახელწოდებით ეთერში გავიდა 1992 წლის 10 მაისს საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე. თავდაპირველად გადაცემა ყოველთვიური იყო და ნახევარ საათს გრძელდებოდა. მოგვიანებით, 1996 წელს გადაცემამ ფორმატი შეიცვალა და პროგრამა ძილისპირულის ტიპის საღამოს გადაცემა გახდა. გადაცემის მთავარი გმირები თოჯინები — ბასტი და ბუბუ იყვნენ.

1996 წელს ბასტი-ბუბუმ შეცვალა სატელევიზიო ფორმატი და გაკეთდა ძილისპირულის ტიპის ყოველდღიური საღამოს პროგრამა მულტი-პულტი. პარალელურად, საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის დილის პროგრამა „ალიონში" გადიოდა საბავშვო აერობიკის 5-წუთიანი ჩართვები. მალე ჩართვებს დაერქვა „მაღვიძარა" და დამოუკიდებელი სახე მიიღო.

1997 წელს ბასტი-ბუბუს კიდევ ერთი პროგრამა დაემატა — მუსიკალურ-შემეცნებითი თამაში „ციმციმებენ ვარსკვლავები". გადაცემა ეთერში 1999 წლამდე გადიოდა.

1998 წელს ბასტი-ბუბუს პროგრამის მთავარ გმირებს კიდევ რამდენიმე ახალი გმირი დაემატა: ექიმი არდი, ბიზნესმენი შანსო, მზარეული კოკო, ხელოვნებათმცოდნე მელპომენე და დიჯეი გოგა, რომელიც ბავშვებში განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა. ამავე წელს შეიქმნა ასევე ახალი სატელევიზიო შემეცნებითი მუსიკალური პროგრამა "ქინდერლანდია".

2001 წლიდან ბასტი ბუბუს ფარგლებში საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე ყოველ საღამოს გადიოდა საბავშვო ძილისპირული „ბაბილინა". 2002 წელს მოეწყო ბაბილინას საზაფხულო და საახალწლო კონცერტები, ხოლო 2003 წელს ტელეკომპანია „მზე"-ზე დაიწყო მუსიკალური გადაცემა ბასტი-ბუბუ შოუ.

2007 წელს განახლდა ბასტი-ბუბუს მთავარი გმირების: ბასტის, ბუბუს და დიჯეი გოგას დიზაინი. ასევე გამოჩნდნენ ახალი გმირები — მწვანე კაქტუსი, ფუსფუსა — ხელსაქმის ოსტატი. 2008 წელს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე გავიდა ახალ პროექტი სიზმარვიზია, ასევე ბასტი-ბუბუ სტუდია და ბაბილინას საკვირაო სკოლა.

2010 წელს ბასტი-ბუბუმ თანამშრომლობა დაიწყო ტელე იმედთან, რომლის ეთერშიც პირველად გავიდა გადაცემა „თავდაყირა", ხოლო 2011 წლიდან გადაცემა „ბასტი-ბუბუ".

2014 წელს მაუწყებლობა დაიწყო „ბასტი-ბუბუს" ტელევიზიამ — BBB (Basti Bubu Broadcasting), რომელიც HD ფორმატში მაუწყებლობს და მომხმარებელებელს სამი ფორმატის გადაცემებს სთავაზობს, უმცროსი და უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის და მოზარდებისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BastiBubu.Ge ოფიციალური საიტი
**ბე**, ფულადი თანხა, რომელსაც ერთი მხარე აძლევს მეორეს ხელშეკრულების დასადასტურებლად და ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად. შედის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახდელის ანგარიშში და საბოლოო ანგარიშსწორებისას იქვითება. თუ ბეს მიმცემმა არ შეასრულა ხელშეკრულება, თანხა მეორე მხარეს რჩება; ხოლო თუ ხელშეკრულების შეუსრულებლობისათვის პასუხისმგებლობა თანხის მიმღებს ეკისრება, იგი ვალდებულია ორმაგად დააბრუნოს ბე. შეთანხმება ბეს შესახებ წერილობით უნდა დაიდოს.

ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულში ბე იხსენიება ნასყიდლობასთან დაკავშირებით. მაგ. „... რომელიც რომ იყიდის რასმე, პირველად ცოტას მისცემს რასმე ბესა. ხოლო ბეს მიმცემმა თუ ... აღარ იყიდოს ის საქონელი, რომელიც რომ ბედ მისცა, ბევრი თუ ცოტა, დაეკარგების... უკეთუ განმსყიდველმან ბე აღიღოს და მასუკან შეუშალოს, აღარ მიჰყიდოს... თავისი ბე ისევ მისცეს, და ერთი იმდენი კიდევ სხვა მისცეს" („სამართალი ბერძული", მ. 4). სირიულ-რომაული სამართლის ქართულ ვერსიაში (მ. 97) „ბეს" ნაცვლად იხმარება ტერმინი *„რიმონი"*.

ლიტერატურა
----------

* *ფუტკარაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 261.
**ბათუმის მუშათა გაფიცვა** — ბათუმის მუშათა საპროტესტო გამოსვლა რუსეთის იმპერიაში 1902 წლის თებერვალსა და მარტში. 

მუშათა პროტესტის მიზეზები იყო მძმე ეკონომიკური მდგომარეობა და პოლიტიკური უუფლებობა, მკაცრი ექსპლუატაცია, სამუშაო დღის ხანგრძლივობა, ჯარიმები და ფიზიკური შეურაცხყოფა. გაფიცვა დაიწყო 1902 წლის იანვარში მანთაშევბის ქარხანაში რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტის ორგანიზებით. ბათუმის კომიტეტის ხელმძღვანელები იყვნენ ნოე ხომერიკი, ნოე რამიშვილი, ბენიამინ ჩხიკვიშვილი, ისიდორე რამიშვილი, გიორგი ცინცაძე და სხვები. პირველი გაფიცვა წარმატებით დასრულდა. ქარხნის ადმინისტრაციამ დააკმაყოფილა საგაფიცვო კომიტეტის მოთხოვნები. 

იმავე წლის 27 თებერვალს დაიწყო მეორე გაფიცვა როტშილდის ქარხანაში, რისი მიზეზიც იყო 389 მუშის დათხოვნა. ქარხნის ადმინისტრაციამ პოლიციას მიმართა დახმარებისთვის. ბათუმში ჩავიდა ქუთაისის გუბერნატორი სმაგინი. სმაგინის შეხვედრა გაფიცულებთან უშედეგოდ დასრულდა. გაფიცვამ ბიძგი მისცა სხვა საწარმოების მუშებს გაფიცვისთვის. 5 მარტს გაფიცვა გამოაცხადეს სიდერდისის ქარხნის მუშებმა. მათ ადმინისტრაციას წარუდგინეს 120 მუშის მიერ ხელმოწერილი განცხადება. 7 მარტს პოლიციამ დააპატიმრა როტშილდისა და სიდერდისის ქარხნების 40 მუშა. იმავე დღეს გაფიცვა დაიწყეს ხაჩატურიანის ქარხნის მუშებმა.

8 მარტს რსდმპ ბათუმის კომიტეტის ხელმძღვანელობით მოეწყო მასობრივი დემონსტრაცია, რომელშიც 800-მდე მუშა მონაწილეობდა. დემონსტრანტები შეიკრიბნენ პოლიციის სამმართველოსთან და მოითხოვეს დაპატიმრებული მუშების გათავისუფლება. საპასუხოდ პოლიციამ 300-მდე მუშა დააპატიმრა და საეტაპო ყაზარმებში მოათავსა. 9 მარტს კვლავ გაიმართა დემონსტრაცია, რომელში 6 ათასამდე მუშამ მიიღო მონაწილეობა. დემონსტრანტების წინააღმდეგ გამოყვანილ იქნა ჯარი, მოკლეს 15, დაჭრეს 50 და დააპატიმრეს 500-მდე მონაწილე. 21 ორგანიზატორი მიეცა სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში. რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტმა დაიქირავა საუკეთესო ადვოკატები და მოახერხა მიეღწია მუშათა გამართლებისთვის. 

გამართლების მიუხედავად, მუშებმა დაკარგეს სამსახური და იძულებულნი გახდნენ დაბრუნებოდნენ საკუთარ მშობლიურ სოფლებს გურიაში, სამეგრელოსა და იმერეთში და იქ გააგრძელეს რევოლუციური საქმიანობა. ამ საქმიანობის გადატანამ სოფლებში გააძლიერა გლეხთა მოძრაობები. ბათუმის მუშათა უმრავლესობა შედგებოდა ოზურგეთის მაზრის მცირემიწიან და უმიწაწყლო გლეხებისაგან. მათმა გასახლებამ ქალაქიდან გააძლიერა გლეხთა მოძრაობა გურიაში 1902 წლიდან რაც 1905 წლის რევოლუციის დროს გურიის რესპუბლიკის გამოცხადებაში გადაიზარდა.

ლიტერატურა
----------

* *ჯიჯეიშვილი მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 150.
* საქართველოს კომუნისტური პარტიის ისტორიის ნარკვევები, თბილისი, 1971

სქოლიო
------

1. ↑  *ჯავახიშვილი ივ.*, პოლიტიკური და სოციალური მოძრაობა მე-19 საუკუნის საქართველოში, თბ.: ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, 2016 [1906]. — გვ. 60-61, ISBN 978-9941-13-503-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბუჭყიაშვილი**. |

ალექსანდრე ბუჭყიაშვილი
**ალექსანდრე ბეჟანის** (ბორისის) **ძე ბუჭყიაშვილი** (*ბუჩქიევი*) (დ. 24 აგვისტო, 1825 ― გ. 28 თებერვალი, 1902, თბილისი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი (1893), ერეკლე II-ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილიშვილი; რუსეთის არმიის ოფიცრების ივანე, ვახტანგ და მიხეილ ბუჭყიაშვილების ძმა. 

სწავლობდა ჯერ თბილისის გიმნაზიაში, 1837-1844 პეტერბურგის კადეტთა კორპუსში. მსახურობდა ცარსკოე-სელოს საარტილერიო ბატარეაში, ბესარაბიაში. 1851-იდან ბუჭყიაშვილი ჩრდილოეთ კავკასიაში გადაიყვანეს. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის (1853-1856; 1877-1878) ომებში. მსახურობდა ფინეთში (1887-1892) საარტილერიო ბრიგადის მეთაურად. 1893 გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. იყო მრავალი ორდენის კავალერი. დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.

ლიტერატურა
----------

* *შონია მ.* მოგონება და სინამდვილე, «ცისკარი», 1966, № 3;
* *Потто В.* Фамилия Бучкиевых в столетнем служении её России, Тфл. 1901;
* *შონია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 595.
* ალექსანდრე ბუჭყიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბზინდა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

არქეოლოგიურ გათხრებში ნაპოვნი ბრინჯაოს აბზინდები, სამხრეთ შვედეთი.
**აბზინდა** — სარტყლის, ფეხსაცმლის, ცხენის აღკაზმულობის და მისთანების შესაკრავი. უფრო ლითონისაა. საქართველოს და შუა კავკასიის ტერიტირიაზე ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევრიდან I ათასწლეულის დამლევამდე ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ფირფიტისებრი სწორკუთხა. 

აბზინდა, რომელსაც შიდა მხრიდან შესაკრავი კავი აქვს. ხშირად აბზინდაზე ამოკვეთილია მითური ცხოველების გამოსახულებანი და გეომეტრიული ორნამენტი. ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლოს და ახ. წ. I საუკუნეებში საქართველოში სცოდნიათ ბრინჯაოს ჭვირული აბზინდების (საშ. ზომა 12х12 სმ) ამოსხმა. აბზინდების ჩარჩოზე გამოყვანილია ზენური ხვია, ხოლო შიგნით ცხოველთა გამოსახულება. როგორც წესი, ცენტრალური ადგილი უკავია სტილიზებულ ირემს, ხარს, ჯიხვს ან ცხენს, რომელთა ირგვლივ ხშირად სხვა ცხოველთა მინიატიურული გამოსახულებებია. სავარაუდოა, რომ აბზინდაზე გამოსახული სცენები სიმბოლურ-მაგიურ და მითოლოგიურ სიუჟეტებს ასახავენ. გვიანდელი ანტიკური ხანიდან რომაული კულტურის გავლენით მთელ მსოფლიოში გავრცელდა ენიანი აბზინდის ახალი ტიპი. აბზინდის სახესხვაობაა *აგრაფი*, რომელიც იხმარებოდა წამოსასხამის შესაკრავად. აბზინდას ხევსურეთში *საყრელს*, *კარშიკს* უწოდებენ, სამეგრელოში — *ყუნს*.

ლიტერატურა
----------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***აბზინდა***
* *გობეჯიშვილი გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 28.
* *გაგოშიძე ი.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 29.
**აბანოსხევის ციხე** — არქეოლოგიურ-არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ აბანოსხევის ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირზე, ვაკეზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. 1977 წელს გაითხარა იაე ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვ. რ. რამიშვილი).

ციხე გეგმით კვადრატს უახლოვდება (41,5х35 მ). ნაგებია რიყის ქვით. ოთხსავე კუთხეში მთელი პერიმეტრით გალავნის ხაზს გარეთ გატანილი ცილინდრული კოშკები დგას. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილო-დასავლეთის და სამხრეთის კოშკების ორი სართული და გალავნის დასავლეთის კედლის ნაწილი (სიმ. 1 მ). ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კოშკებისა და მათი შემაერთებელი გალავნის მხოლოდ გეგმა იკითხება. ციხეს შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. შემორჩენილი კოშკები (დიამ. 5 მ) ერთმანეთის ანალოგიურია, შესასვლელი ორივეს ეზოდან აქვს, შემორჩენილია კარების ჰორიზონტალური გადახურვის ხის ძელების ბუდეები. კოშკების კედლებში, ორივე სართულზე, სწორკუთხა ნიშები, სათოფურები და თითო ბუხარია. შემორჩენილია სართულშუა ხის გადახურვის საკოჭე ღრმულები.

ლიტერატურა
----------

* *გ. რჩეულიშვილი, კ. წერეთელი*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 198.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| დუშეთი | 
* ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი
 |
|  |
| ანანურის თემი | 
* ანანურის ციხე
* ციხისძირის ციხე
* ავენისის კოშკი
* ბებრისციხე
 |
|  |
| ლაფანაანთკარის თემი | 
* აბანოსხევის ციხე
 |
|  |
| ჟინვალის თემი | 
* ყელის ციხე
* წმინდა გიორგის ციხე
* არანისის თეთრაანთ კოშკი
 |
|  |
| ქვეშეთის თემი | 
* ნაზღათ ციხე
 |
|  |
| შატილის თემი | 
* ქაჩუს ციხე
* შატილი
 |
|  |
| ჭართლის თემი | 
* მერეს ციხე
 |
|  |
| ხევსურეთის თემი | 
* ხარათ ციხე
* გაგათ ციხე-სახლი
* თეთრაულების კოშკი
* ქვისკარის კოშკი
 |

 |
**აბანოს ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბანოს ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე ფრონეს მარცხენა ნაპირზე, ციხიანას განმხოლოებულ ბორცვზე. თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ბრინჯაოს და განვითარებადი რკინის ხანით. 

ციხიანას ბორცვი დოლომიტის ქანის შემცველ კლდის ქიმს წარმოადგენს. აქ რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის კარიერი იყო. ბორცვის ზედაპირი მთლიანად დარღვეულია. 

ნამოსახლარზე გათხრების დროს აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. 

ნამოსახლარის აღმოსავლეთით, ასიოდე მეტრზე, გაითხარა სამაროვანი – ექვსი ორმოსამარხი, რომლებიც თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის შუა ხანით. მიცვალებულები დაკრძალულია ხელფეხმოკეცილი, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე. თავით აღმოსავლეთისკენ. ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა ცხენის მთლიანი ჩონჩხი, რომლის უკანა კიდურებზე ზურგით მიყრდნობილი იყო დამჯდარი მიცვალებული. სამარხებში აღმოჩნდა რკინის ცული, თოხი, ლაგამი, ბრინჯაოს ზარი, სკვითური ტიპის ისრის პირი, სამკაულები და სხვა. ჭურჭლის ნაწილი დამზადებულია ხელით, ნაწილი კი სამეთუნეო მორგვზე. არქეოლოგიური მასალა დაცულია ხაშურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. სამაროვანი დაცულია მიწის ჰუმუსოვანი ფენის ქვეშ. 

ბორცვის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფერდობებზე შემორჩენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები გვიანდელი ფეოდალური ხანის ციხე-კოშკის ნანგრევები.

ლიტერატურა
----------

* *ნუცუბიძე ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 351-352.
**აბანოს კოშკების კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ აბანოს განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. თარიღდება XVII საუკუნის II ნახევრითა და XVII საუკუნის დასაწყისით. კომპლექსში შედის სამი კოშკი.

სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი
------------------------

სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი (5,9x5,6 მეტრი) თავდაცვითია, ხუთსართულიანია (სიმაღლე 20 მეტრი) და ზემოთკენ მკვეთრად ვიწროვდება. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადების ქვები ნაკლებადაა დამუშავებული. კარგად არის ამოყვანილი შენობის კუთხეები და კარის წირთხლები. კოშკს სახურავი აღარ აქვს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. თაღოვანი კარი მიწიდან თითქმის 3 მეტრის სიმაღლეზეა. პირველი სართულის ნაწილი ამოვსებულია ქვებით. მეხუთე სართულის კედლებში სათოფურებია, რომელთა რაოდენობაც ქვემოდან ძემოთ მატულობს. პირველ სართულზე ოთხი სათოფურია, მეხუთეზე -- ათი. ზოგ სათოფურს ხუთი ხვრელი აქვს. სარკმლები მხოლოდ მეორე და მეოთხე სართულზეა. სართულშუა გადახურვები ხისაა. კოჭები (დიამეტრი 20-30 სანტიმეტრი) განლაგებულია ყოველ 60-80 სანტიმეტრზე. კოჭებზე გარდიგარდმო დაწყობილია ხის ღეროები (დიამეტრი 8-10 სანტიმეტრი). მათზე კი -- ქვის ბრრტყელი ფილები. ფილებზე დატკეპნილია თიხა. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა ხის მისადგმელი კიბით.

ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი
-----------------------

ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (8,6x8,7 მეტრი). ოთხსართულიანი (სიმაღლე 15 მეტრი). იგი საცხოვრებელიცაა და სათავდაცვოც. ნაგებია ნატეხი ქვით. შენობის სახურავი და სართულშუა ხის გადახურვები ჩანგრეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. სარკმლები და სათოფურები ყველა სართულზეა. პირველი სართულის სათოფური ძალიან ვიწროა და შედარებით დაბლაა გაჭრილი. სათოფურების რაოდენობა ზემოთკენ მატულობს. თითოეულ სათოფურს რამდენიმე ვისწრო სათოფე ხვრელი აქვს. სარკმლები სწორკუთხაა, მცირე ზომის. ოთხივე სართულზე სარკმლები უშუალოდ ჭერქვეშაა გაჭრილი და ქვის ფილებით თარაზულადაა გადახურული. სარკმლების ძირი საფუხრებიანია. მეოთხე სართულს ოთხივე კედლის შუაში, თითო მაშიკულისებრი სწორკუთხა შვერილი აქვს. შვერილების იატაკში სამ-სამი ხვრელია (დიამეტრი 5-7 სანტიმეტრი), რომლებიც სთოფურებად გამოიყენებოდა.

კოშკის აღმოსავლეთის ფასადის მარცხენა კუტეში და დასავლეთის ფასადის მარჯვენა კუთხეში, თითო მოზრდილ ქვაზე, ამოჭრილია მარტივი ორნამენტი.

ჩრდილო-აღმოსავლეთის კოშკი
-------------------------

ჩრდილო-აღმოსასვლეთის კოშკიც გეგმით სწორკუთხაა, ისიც ნატეხი ქვითაა ნაგები. შემორჩენილია შენობის მხოლოდ პირველი სართული, რომელიც გადაკეთებულია საცხოვრებლად, შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. ოთხივე კედელში სათოფურებია.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 436-437.
**აბანო შირინ სუ** ან **მტკნარი წყლის აბანო** (აზერ. Şirin su hamamı) — ისტორიული ძეგლი ქალაქ შუშაში, აშენდა 1878-1880 წლებში ხურშიდბანუ ნათავანის ბრძანებით არქიტექტორ ქერბელაი საფიხან ყარაბაღის მიერ. 2001 წლის 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილებით დარეგისტრირდა რესპუბლიკური მნიშვნელობის ისტორიულ ძეგლად..

აბანო შირინ-სუ აშენდა ყარაბაღის უკანასკნელი ხანის მეჰთი-კული ხან ხურშიდბანუ ნათავანის ქალიშვილის ბრძანებით 1878-1880-იან წლებში. არქიტექტორი იყო კერბელაი საფიხან ყარაბახი. აბანოს ეწოდა „შირინ სუ" (მტკნარი წყალი) იმის გამო, რომ იყენებოდა სასმელი წყალი. აბანო კაცებს ემსახურებოდა კვირის კენტ დღეებში, ქალებს კი ლუწ დღეებში. ყარაბაღის ომის დამთავრების შემდეგ აბანოს შენობა ხელუხლებელი დარჩა, მაგრამ ინტერიერის შეცვლილ. დარბაზის გუმბათსა და კედლებზე ნიმუშები და ორნამენტები მთლიანად განადგურებულია. შიგნით აშენდა საცურაო აუზი, რომელიც არ იყო დაკავშირებული აბანოს პირვანდელ სახესთან.

სქოლიო
------

1. ↑  Şuşanın hamamları az. 525-ci qəzet (19.02.2021).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 06.01.2022. ციტირების თარიღი: 06.01.2022.
2. ↑  Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında az. mct.gov.az (02.08.2001).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20.05.2021. ციტირების თარიღი: 06.01.2022.
3. ↑  Vüqar İmanov.  (22.02.2021) Həmişə təmizlikdə! Бани города Шуша – старинные традиции, особенности для женщин ru. trend.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22.02.2021. ციტირების თარიღი: 06.01.2022.
**აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი** (არაბ. عبد الرحمن سوار الذهب; დ. 1934 ომდურმანი, სუდანი — გ. 18 ოქტომბერი, 2018, ერ-რიადი) — სუდანის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სუდანის პრეზიდენტი 1985-1986 წწ. ფელდმარშალი. 

დაიბადა 1934 წელს, 1958 წელს დაამთავრა სუდანის სამხედრო აკადემია უფროსი ლეიტენანტის წოდებით. სამხედრო კურსებს გადიოდა დიდ ბრიტანეთში და იორდანიაში, შემდეგ დაამთავრა გამალ აბდელ ნასერის სახელობის კაიროს სამხედრო აკადემია. იყო სუდანის სამხედრო ატაშე უგანდაში. 1976 წლიდან მსახურობს სუდანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბში. 1985 წლიდან თავდაცვის მინისტრია. 

1985 წლის გაზაფხულზე, ჯაფარ ნიმეირის აშშ-ში ვიზიტის დროს სათავეში ჩაუდგა სამხედრო გადატრიალებას. 6 აპრილს გამოაცხადა ნიმეირის დამხობა და 9 აპრილს სათავეში ჩაუდგა სუდანის გარდამავალ სამხედრო საბჭოს. 1986 წელს ქვეყანაში გაიმართა არჩევნები და მოხდა ახალი მთავრობის ფორმირება. ალ-დაჰაბი გადადგა.

დაქორწინებულია, ჰყავს 5 ბიჭი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სუდანის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* იბრაჰიმ აბუდი
* სირ ალ-ხათიმ ალ-ხალიფა
* ისმაილ ალ-აზჰარი
* ჯაფარ ნიმეირი
* აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი
* აჰმედ ალ-მირგანი
* ომარ ალ-ბაშირი
 |

 |
**აბახაი**, ოფიციალურად *ხუნ ტაიჯი* (დ. 28 ნოემბერი, 1592, მანჯურია — გ. 21 სექტემბერი, 1643, იქვე) — მანჯურიელთა ტომის ლიდერი, რომელიც 1636 წელს გახდა მანჯურიელების, მონღოლებისა და ჩინელების იმპერატორი და სათავე დაუდო ცინის დინასტიას.

აბახაი ნურხაცის მერვე ვაჟი იყო. მამის გარდაცვალების შემდეგ თავიდან მოიშორა მისი ძმები და ერთპიროვნული მმართველი გახდა. მრავალ წარმატებას მიაღწია სამხედრო ლიდერის უჩვეულო შესაძლებლობებით. ჯარს გაუძღვა მონღოლეთსა და კორეაში და აქაური სახელმწიფოები თავის ვასლებად გაიხადა. კორეიდან — ფულადი და სასურსათო მარაგების, ხოლო მონღოლეთიდან სამუშაო ძალისა და ცხენების გაზრდით გააუმჯობესა სამხედრო მანქანა, ცნობილი როგორც „შვიდი დროშა". ოთხი ექსპედიციის შემდეგ მან, საბოლოოდ, შეძლო ადრე ჩინეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი ამურის რეგიონის დამორჩილება ჩრდილოეთ მანჯურიაში. სამჯერ გაარღვია დიდი კედელი და ჩრდილოეთ ჩინეთში შეიჭრა.

რამდენადაც უფრო მეტი ჩინელი გადადიოდა მანჯურიელთა სამსახურში, მით უფრო ზუსტად ხდებოდა ჩინური ორგანიზაციული სტრუქტურის მოდელის გადმოღება. ჩინელი მრჩევლების რჩევით დაიწყო ჩინეთის დაპყრობა, თუმცა მანამ გარდაიცვალა, სანამ თავის მიზანს ბოლომდე მიიყვანდა. მისმა მმართველობამ საძირკველი გაუმყარა ჩინეთში მანჯურიელთა ხელისუფლებას. მისი გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ მანჯურიელებმა მინის იმპერიის დედაქალაქი პეკინი აიღეს და მალევე ქვეყნის დანარჩენი ნაწილებიც დაიმორჩილეს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  აბახაი. ენციკლოპედია ბრიტანიკა (ონლაინ ვერსია). ციტირების თარიღი: 9 მარტი, 2020.
**აბრაჰამ სავანი** — კალიგრაფი.

აბრაჰამ სავანი ცხოვრობდა XIV ან XV საუკუნეში. დარჩენილია მის მიერ გადაწერილი გრაგნილი, რომელიც საკვირაოს ტექსტს შეიცავს (ხელნაწ. ინსტ. H 1328). ტექსტის ბოლოს ასეთი ანდერძია 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ „ეს წიგნი რომით მოვიდა. დაუკლებლად დაგვიწერია. კრებულნო ღვთისაანო, მამანო! ესე საკვირაოი მე აბრაჰამ სავანმან გარდამოვიწერე. კარგი დედოი [ე.ი. დედანი, ვ.ბ.] ამისი წიგნი ვნახე და მეკეთა. ვინც შენდობაი სთქუათ, თქვენცა შეგინდოს ღმერთმან. ამინ. დაიწერა ქრონიკონსა ოცდაოთხსა, მეფობას ღვთივ გვირგვინოსნისა კონსტანტინესსა"." |
|  |  |

სულ ბოლოს, უფრო წვრილი ხელით, კიდევ ორიოდე სტრიქონია, სადაც სხვათა შორის, იკითხება: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ „უმეცარსა კაცსა, რომე წიგნისა პატივი არ იცოდეს, მათიმცა ხელი ნუ შეეხების". "|
|  |  |

გრაგნილის ზომაა 325×19 სამ. ერთი მხარე მთლიანადაა დაწერილი, მეორე — ნაწილობრივ. ტექსტი ნუსხურია, შავი მელნით ნაწერი, ძალიან მკაფიო, საკმაოდ ლამაზი ხელით. საზედაო ასოები უმეტესად მელნითვეა გამოყვანილი, მაგრამ აქა — იქ სინგურის ასოებიც ურევია.

დასათარიღებლად გასათვალისწინებელია კონსტანტინე მეფის დასახელება. ერთი კონსტანტინე — დავით ნარინის ძე- XIV საუკუნის დასაწყისში მეფობდა დასავლეთ საქართველოში და 1327 წელს გარდაიცვალა. ორი სხვა კონსტანტინე XV საუკუნეში.

გრაგნილი სვანეთიდანაა ჩამოტანილი.

ლიტერატურა
----------

* ბერიძე, ვახტანგ. ძველი ქართველი ოსტატები : [ხუროთმოძღვრები, მხატვრები, ოქრომჭედლები და კალიგრაფისტები]. - თბ. : საბჭ. საქართველო, 1967. -243გვ.: ილ.;ბიბლიოგრ. ტექსტში. გვ. 11-12.
**აბრევის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბრევში, „საკორინთლოს" მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე დარბაზული ეკლესია რიყის ქვითაა ნაგები. ის გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ძირში დგას ტრაპეზის ქვა. აბსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. ეკლესიის ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი იმპოსტებს ეყრდნობა. სამხრეთის შესასვლელი არქიტრავულია.
ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს თანადროული მინაშენი, რომელსაც გადახურვა კამაროვანი ჰქონდა. ამჟამად კამარა მრავალ ადგილას ჩამონგრეულია. ჩრდილოეთ კედელზე გადასულია კედლის თაღი, რომელიც კუთხის პილასტრებს ებჯინება. საბურავი ჩამოცვენილია, კედლები ბევრ ადგილას გამონგრეულია, დაზიანებულია მინაშენიც.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 8
**ავსტრალიური ნაგაზი** (ინგლ. Australian Shepherd) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრალიაში XX საუკუნეში.

ეს ჯიში გამოიყვანეს კალიფორნიაში XIX საუკუნეში. მის წინაპრებს შორის არიან ახალი ზელანდიიდან და ავსტრალიიდან ჩამოყვანილი ნაგაზები. ავსტრალიური ნაგაზი, რომელსაც ცოტა ვინმე თუ იცნობს შეერთებული შტატების გარეთ, დღესდღეობით პოპულარობას იძენს. ეს არის მისი კარგი ხასიათის, კეთილგანწყობის და გარეგნობის დამსახურება. ავსტრალიური ნაგაზის თავდაპირველი დანიშნულება იყო ცხვრების მწყემსვა კალიფორნიის ცვალებად კლიმატში, თუმცა მოგვიანებით ის გამოსადეგი აღმოჩნდა როგორც ოჯახში საცხოვრებლად, ასევე, მეძებრის და მაშველი ძაღლის სახით. 

ამ ცხოველის ხასიათი ოქროსფერ რეტრივერს და ლაბრადორ რეტრივერს ჰგავს, ალერსიანი და თამაშის მოყვარულია, თუმცა შენარჩუნებული აქვს მუშა თვისებები. ავსტრალიურ ნაგაზს აქვს ზომიერად უხეში ბალანი, რომელიც განსაკუთრებით ხშირია კისერსა და მკერდზე. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი თეთრით, ღვიძლისფერი, მარმარილოსებრი, შავი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. სხეული ზომიერი სიგრძისაა. ის კარგად უძლებს სიცივეს, ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. ადვილად იწვრთნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ავსტრალიური ნაგაზი***

* ავსტრალიური ნაგაზი (ინგლისური)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გომიაშვილი**. |

**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე გომიაშვილი** (დ. 15 ივლისი, 1911, ახლანდ. დაბა სტეფანწმინდა — გ. 13 მარტი, 1997, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1938-1940 იყო ჟურნალ „მნათობის" პოეზიის განყოფილბის გამგე, 1946-1950 — საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის პ/ მგ მდივანი, 1951-1964 — საქართველოს ლიტფონდის დირექტორი, 1967 წლიდან — გამომცემლობა „ცოდნის" დირექტორი, 1971-1987 — წიგნის პალატის დირექტორი. მისი პირველი ლექსი „მთის ბალადა" ჟურნალ „ქართულ მწერლობაში" გამოქვეყნდა 1929 წელს, პირველი პოეტური კრებული „ამხანაგმა მთამ აიღო სიტყვა" — 1931. ომის თემაზე დაწერილი აქვს ლექსები: „ქართველო, ხელი ხმალს იკარ!" (1943), „დასაწყისი განთიადისა" (1946), „მშვიდობის ჯარისკაცი" (1950) და სხვ. პატრიოტული მოტივს ეძღვნება მისი არაერთი ლექსი და პოემა: „დავითიანი დაღესტანში" (1953), „ხევის პატარძალი" (1955), „ადგილის დედა" (1956), „ამბავი სამასი არაგველისა" (1958) და სხვ. გომიაშვილის პოეტურ კრებულთაგან აღსანიშნავია „ანდეზიტის სიმღერა" (1932), „ლექსები" (1933, 1937, 1978), „დარიალი" (1940), „ბალადები" (1946, 1958), „ლექსები და ბალადები" (1960), „ძვლები და კლდეები" (1964), „ფიცი" (1976) და სხვ. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* კალანდაძე გ. ალექსანდრე გომიაშვილის ბალადები, «მნათობი », 1958, #11;
* ნატროშვილი გ. ალექსანდრე გომიაშვილის პოეზია, მის წგ.: თხზულებანი, ტ. 2, თბ. 1976.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 93.