recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ნარეკვავის გორანამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წეროვანში, თბილის-გორის გზატკეცილის მარცხენა მხარეს, სხალტბის სერის ჩრდილოეთ კალთების გასწვრივ, მდინარე ნარეკვავის მარჯვენა ნაპირზე. ნარეკვავის გორანამოსახლარი თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანით. გორანამოსახლარზე გათხრები დაიწყო 1975 წელს ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მცხეთის არქეოლოგიური ინსტიტუტმა. (ხელმძღვანელი: ა. აფაქიძე). ნარეკვავის გორანამოსახლარზე ხის ძელებითა და ალიზით ნაგები სახლები განლაგებულია ტერასულად. სახლის უკანა მარცხენა კუთხეში გამართულია ალიზის ორგანყოფილებიანი პურის საცხობი ღუმელი, რომელზეც საკურთხეველია მიშენებული. ნარეკვავის გორანამოსახლარზე მრავლად აღმოჩნდა შავპრიალა და რუხი ფერის სამეურნეო (ქვევრები, დერგები), სუფრისა და სამზარეულოს თიხის ჭურჭლის ნატეხები, საყოფაცხოვრებო და საკულტო ნივთები (კოლხური ცული, რკინის მოხრილი დანა, ბრინჯაოს ანკესი, ქალის თიხის ქანდაკება და სხვ.). მოპოვებული მასალა ინახება მცხეთის მუზეუმში.

ლიტერატურა
----------

* *ნიკოლაიშვილი ვ. სადრაძე ვ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 338.
**პოლ ფრედერიკ ჟოზეფ ფურმარიე** (ფრანგ. Paul Frédéric Joseph Fourmarier; დ. 25 დეკემბერი, 1877 — გ. 20 იანვარი, 1970) — ბელგიელი გეოლოგ-ტექტონისტი. ბელგიის მეცნიერებისა და ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრი (1919). მრავალი პუბლიკაციის ავტორი გეოლოგიის დარგში.

1899 წელს დაამთავრა ლიეჟის უნივერსიტეტი. მუშაობდა იქვე (1901–48, 1927 წლიდან პროფესორი). ძირითადი შრომები აქვს სტრატიგრაფიაში, ტექტონიკასა და ჰიდროგეოლოგიაში, ამას გარდა, იკვლევდა ბელგიისა და ბელგიის კონგოს გეოლოგიასა და ცენტრალური აფრიკის სხვა რეგიონებს. განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ნაოჭა სტრუქტურებისა და კლივაჟის შესწავლას; აღწერა შარიაჟები არდენებში. გამოიკვლია კონტინენტების დრეიფის პრობლემა. იყო ბელგიის გეოლოგიური საზოგადოების გენერალური მდივანი (1908–33). დაჯილდოებულია ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების უოლასტონის მედლითა (1957) და ეკონომიკური გეოლოგიური საზოგადოების პენროუზის ოქროს მედლით (1952). მისი სახელობისაა მინერალი ფურმარიერიტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Biographie de Paul Fourmarier www.kaowarsom.be
2. ↑  Geological Society of London | Wollaston Medal
3. ↑  Society of Economic Geologists | Penrose Gold Medal
4. ↑  Fourmarierite Mineral Data webmineral.com

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX1273413
* BNF: cb115012259 (data)
* GND: 1085150062
* ISNI: 0000 0000 7358 065X
* LCCN: n83827293
* NKC: mub20201061488
* NTA: 070184917
* SUDOC: 069688672
* VIAF: 72782269
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 72782269

 |
**პრემიერლიგის სეზონის მწვრთნელი** — ფეხბურთის ასოციაციის ჯილდო ინგლისში, რომელიც გადაეცემა საფეხბურთო კლუბის მთავარ მწვრთნელს. ჯილდო გამოარჩევს პრემიერლიგაში მწვრთნელს სეზონის მიხედვით. გამარჯვებული ვლინდება ლიგის სპონსორების ერთობლივი გადაწყვეტილებით მაისის მეორე ან მესამე კვირაში. ჯილდო დაწესდა 1993-1994 წლების პრემიერლიგის სეზონზე კარლინგის მიერ. აღნიშნულ ჯილდოს სახელი მთავარი სპონსორიდან გამომდინარე ეწოდება, 1994 დან 2001 წლამდე კარლინგის წლის მწვრთნელი, 2001 დან 2004 წლამდე ბარკლიკარდის წლის მწვრთნელი და 2004 წლიდან დღემდე ბარკლეის სეზონის მწვრთნელი ჰქვია.

1994 წელს სადებიუტო ჯილდო გადაეცა პრემიერლიგის გამარჯვებულ მანჩესტერ იუნაიტედის მთავარ მწვრთნელ ალექს ფერგიუსონს. მიმდინარე გამარჯვებულია მანჩესტერ სიტის მწვრთნელი პეპ გვარდიოლა.

სამწვრთნელო კარიერის განმავლობაში ყველაზე მეტჯერ (11) ეს ჯილდო დაიმსახურა ალექს ფერგიუსონმა 1994 წლიდან 2013 წლამდე. 1998 წელს არსენ ვენგერი გახდა პირველი არაბრიტანელი, რომელმაც გამარჯვება მოახერხა, აღნიშნული ჯილდო ვენგერმა არსენალის სახელით კიდევ ორჯერ მოიპოვა. ჟოზე მოურინიომ და პეპ გვარდიოლამ შეძლეს ერთზე მეტჯერ გამარჯვება, მათ ფერგიუსონის შემდეგ მოახერხეს ზედიზედ რამდენიმე სეზონში საუკეთესო მწვრთნელის ტიტულის აღება.

ოთხმა მწვრთნელმა პრემიერლიგის ტიტულის აღების გარეშე შეძლო ჯილდოს მოპოვება. ჯორჯ ბარლიმ (2000-2001 წლების სეზონი) იფსვიჩ თაუნი მეხუთე პოზიციაზე გაიყვანა, ამ სეზონში იფსვიჩი პრემიერლიგაში ახალ გადმოსული იყო, ჰარი რედნაპმა 2009-2010 წლების სეზონში შეძლო ტოტენჰემ ჰოტსპურის მეოთხე პოზიციაზე გაყვანა, ეს კლუბისთვის თორმეტი წლის განმავლობაში საუკეთესო შედეგი იყო, ალან პარდიუს ხელმძღვანელობით 2011-2012 წლებში ნიუკასლ იუნაიტედიმ უმაღლეს პოზიციას მიაღწია ბოლო ცხრა წელში, და ტონი პაულსი 2013-2014 წლებში, როდესაც ნოემბერში კრისტალ პალასი ლიგის ფსკერზე იმყოფებოდა საბოლოოდ სეზონი მე-11 პოზიციაზე დაასრულა.

სქოლიო
------

1. ↑  Ronaldo & Ferguson win top awards. *BBC Sport*. British Broadcasting Corporation (14 May 2008). ციტირების თარიღი: 16 December 2011.
2. ↑  Rice, Simon.  (23 May 2011) Too many awards in football make them worthless. *The Independent*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 11 October 2013. ციტირების თარიღი: 16 December 2011.
3. ↑  Traynor, James.  (14 May 1994) Ferguson's secret has led to a United stand. *The Herald*. ციტირების თარიღი: 16 December 2011.
4. ↑  Burley scoops top manager award. *BBC Sport*. British Broadcasting Corporation (21 May 2001). ციტირების თარიღი: 16 December 2011.
5. ↑  Harry Redknapp named Barclays Manager of the Season. Barclays FC.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 December 2012. ციტირების თარიღი: 16 December 2011.
6. ↑  Newcastle United's Alan Pardew named manager of the season. BBC Sport (11 May 2012). ციტირების თარიღი: 11 May 2012.
**ბუკა** (ინგლ. Buka) — მარჯნის კუნძული წყნარ ოკეანეში, სოლომონის არქიპელაგში. შედის პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება აილენდსის რეგიონის ბუგენვილის ავტონომიურ რეგიონს. ფართობი შეადგენს 682,3 კმ²-ს. კუნძულის მოსახლეობა შეადგენს 50 000 კაცს. სიმჭიდროვე — 73,282 კაცი/კმ²-ზე. დასახლებულია მელანეზიელებით.

გეოგრაფია
---------

ბუკა — შედარებით ბრტყელი კუნძულია დაახლოებით 52 კმ ჩრდილოეთ-სამხრეთის მიმართულებით, და 18 კმ-მდე სიგანით დასავლეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. ის გამოყოფილია ბუგენვილის კუნძულიდან ვიწრო, ღრმა და სწრაფი დინების მქონე სრუტით, რომლის სიგანეა დაახლოებით 200 მეტრი. დასავლეთის სანაპიროს გასწვრივ არსებობს პატარა მთის ქედი. ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან არის მთა ბეი, სიმაღლით — 498 მეტრი.

ისტორია
-------

აღმოჩენილია 1767 წლის 25 აგვისტოს ინგლისელი კაპიტნის ფილიპ კარტერეტის მიერ. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძულზე მიმდინარეობდა ბრძოლები ავსტრალიას, აშშ-სა და იაპონიას შორის.

ეკონომიკა
---------

კუნძულ ბუკის ეკონომიკა შეიძლება დაიყოს ქალაქის და სოფლის სექტორებად. სოფლის სექტორი ხასიათდება ნატურალური მეურნეობით, ძირითადად მოჰყავთ ბატატი. აწარმოებენ კოპრას და კაკაოს.

ქალაქის სექტორი განვითარების სტადიაშია. არსებობს რამდენიმე მცირე ბიზნესის საწარმო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბუკა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

სქოლიო
------

1. ↑  United Nations Environment Program, "Islands by land area: Buka დაარქივებული 2012-07-13 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links, "*islands.unep.ch* (1988).
**ველი მამედჰუსეინ ოღლუ ხულუფლუ**, ცნობილია როგორც **ველი ხულუფლუ**, 1894–1937 წლებში (აზერ. Vəli Məmmədhüseyn oğlu Xuluflu) (დ. 26 მაისი, 1894 — გ. 13 ოქტომბერი, 1937) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, ლიტერატურადმცოდნე, აღმოსავლეთმცოდნე, ფოლკლორისტი, ფილოლოგი, თურქოლოგი, ლინგვისტი, პუბლიცისტი, პროფესორი (1931), მწერალთა კავშირის წევრი 1934 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1894 წლის 26 მაისს ელიზავეტპოლის გუბერნიის სოფელ ხულუფლუში, (შამქირის რაიონი აზერბაიჯანი).

მუშაობდა ცენტრალური არქივის უფროსად (1933). 1937 წლის იანვარში დაპატიმრებამდე ბოლო სამუშაო ადგილი - ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. იგი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა აზერბაიჯანის ზეპირმეტყველობით ლიტერატურას და დიდ დროს უთმობდა მის შეგროვებას. იგი დაკავებული იყო ფოლკლორის შეგროვებით XX საუკუნის 20-30 წლებში. ველი ხულუფლუ ითვლება აზერბაიჯანული ფოლკლორისტიკის ფუძემდებლად და «პიონერად». 1927-წელს გამოსცა წიგნი «სახალხო აშუღები", ასევე პირველმა აზერბაიჯანში გამოსცა დასთანი „ქიოროღლუ", ხოლო 1929 წელს გამოსცა მეორედ.

იგი რეპრესირებული იყო. ველი ხულუფლუ დაპატიმრებულ იქნა 1937 წლის იანვარში კონტრრევოლუციური მოღვაწეობის ეჭვით და დახვრეტილ იქნა იმავე წლის ოქტომბერში. აზერბაიჯანის სს რესპუბლიკის ცეკა–ს დადგენილებით „კონტრევოლუციური, პანთურქული და ნაციონალისტური ლიტერატურის ამოღების შესახებ" ველი ხულუფლუ შეყვანილ იქნა იმ მწერალთა რიცხვში, რომელთა ნაშრომებიც ამოღებული იქნა, როგორც ანტისაბჭოთა. 

ველი ხულუფლუ რეაბილიტირებული იქნა 1956 წლის 17 ნოემბერს (გარდაცვალების შემდეგ).

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
2. ↑   С. З. Якубова. Гамид Араслы и азербайджанская фольклористика / Академия наук СССР. Академия наук Азербайджанской ССР.. — Советская тюркология: Коммунист, 1989. — № 2. — С. 29.
3. ↑  Следственное дело № 12493/238 - Вели Хулуфлу, ч.I
4. ↑  Следственное дело № 12493/238 - Вели Хулуфлу, ч.II
**ბორჩხას ციხე** — მდებარეობს ისტორიული კლარჯეთის ჩრდილოეთ პროვინციის ლიგანისხევის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, მდ. ჭოროხის ქვემო წელის მარჯვენა სანაპიროზე, მდ. ჩხალისწყალთან შერთვის სიახლოვეს.

შესწავლის ისტორია
-----------------

ბორჩხის ხეობა, მისი მდებარეობიდან გამომდინარე არაერთი მოგზაურის თუ მკვლევარის ყურადღების არეალში მოექცა. ხეობის ტერიტორიაზე არსებულ სიძველეთა შესახებ მრავალი ექსცერპტული ცნობაა შემონახული, თუმცა ბორჩხას ხეობის სრული და კომპლექსური აღწერა-მიმოხილვა დღემდე არ გაკეთებულა. XIX ს-ში ამ ხეობაში იმოგზაურეს გიორგი ყაზბეგმა და დიმიტრი ბაქრაძემ. მათ ბორხჩას ხეობის ტოპონიმიკის, მოსახლეობის ყოფის შესახებ მრავალი საინტერესო ცნობა შემოგვინახეს. ეს ხეობა აღწერილი აქვთ აგრეთვე მოგზაურებს ევგენი ვეიდენბაუმსა და „დროების" კორესპოდენტ ს. ბავრელს.

ისტორიული გეოგრაფია
-------------------

მდ. ჭოროხის ქვემო წელი იყოფოდა 2 ქვეყანად: ბორჩხა და ართვინი. ბორჩხა ლიგანისხევის ჩრდილოეთი ცენტრია, ხოლო ართვინი სამხრეთი. ართვინი-ბორჩხას მონაკვეთში მდ. ჭოროხი საკმაოდ აქტიურად გამოიყენებოდა სანაოსნოდ და ტვირთის გადასატანად ყველა დროში. ვახუშტის თქმით ფორჩხას ხეობა მოსავლიანი და ხილითა და ვენახოთ მდიდარი ყოფილა, რაც განპირობებული იყო მთისა და ბარის სიახლოვით. 

1886 წლის საოჯახო სიების მონაცემებით ბორჩხაში ცხოვრობდა 64 კომლი, 342 ქართველი.

ტოპონიმი
--------

ბორჩხა ამ ტოპონიმის თურქიზებული ვერსიაა და ოსმალების პერიოდში შეერქვა. ავთენტური სახელდებაა ფორჩხა. ამგვარად უწოდებს ვახუშტი ბაგრატიონი. საქ-ოში კერძოდ იმერეთს რეგიონში გვხვდება ამ ადგილიდან წარმოშობის დამადასტურებელი გვარი - ფორჩხიძე.

ციხის აღწერა
------------

ბორჩხას ციხე ოვალური ფორმისაა, ოდნავ წაგრძლებული. თანამედროვე ქალაქ ბორჩხას ცენტრში, მდ. ჭოროხის მარცხენა სანაპიროზე, ბენზინგასამართი სადგურის უკან, მდებარეობს ამჟამად რესტავრირებული ძელი ციხის ნაშთები, რომელიც საშალო ზომის უხეშად დამუშავებული ქვით არის ნაგები. ამჟამად ციხეში 5 მეტრი სიგრძის აღმავალი შსასვლელი კიბეა მოწყობილი დაასავლეთს მხრიდან.

ლიტერატურა
----------

* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 2, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9738-1-9
**ქვემო ოქროყანის ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ქვემო ოქროყანის განაპირას, სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (9,45x7,9 მ), ოთხსართულიანი (სიმ. 8,5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა მშრალია. სახურავი, მეოთხე სართულის სამხრეთ და დასავლეთ კედლების დიდი ნაწილი და სართულშუა გადახურვები ჩანგრეულია (სახლს ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვები და მიწურბანიანი სახურავი ჰქონია). თაღოვანი შესასვლელი მეორე სართულზეა, აღმოსავლეთით, მიწიდან 2,5 მ სიმაღლეზე. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. პირველ სართულზე (საქონლის სადგომი), აღმოსავლეთ კედელში, ერთი სათოფური და ერთი მცირე ნიშია, სამხრეთისაში — სამი. დასავლეთ კედელში ერთი ნიშია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს აკრავს პანდუსი (სიგ. 1,8 მ), რომელიც ციხე-სახლის შესასვლელს ადგება. მეორე და მესამე სართულები საცხოვრებელია. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ორი ცალმაგი და ერთი შეწყვილებული სათოფურია. დანარჩენ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფური. სამხრეთ კედელში სამი სარკმელია. მესამე სართულზე სარკმლები აღმოსავლეთითაა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. ჩრდილოეთისაში — ოთხი. აღმოსავლეთ კედელში და დასავლეთ კედლის შემორჩენილ (ჩრდ.) ნაწილში თითო ცალმაგი სათოფურია. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ცალმაგი სათოფური, ერთი სარკმელი და თაღოვანი კარია, რომელიც ამ მხრიდან მოწყობილ ხის დაკიდებულ აივანზე გადიოდა. აღმოსავლეთ ფასადზე, კარის საპირე ქვებზე, ამოკვეთილია ოთხი ჯვარი.

ლიტერატურა
----------

* *ზაქარაია პ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 484.
| სევილიის მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა | დროშა: ესპანეთი ესპანეთი |
| ქალაქი |  სევილია |
| გახსნის თარიღი | 2 აპრილი 2009 წ. |
| ხაზის სიგრძე | 18,6 კმ |
| სადგურთა რაოდენობა | 22 |
| ხაზთა რაოდენობა | 1 |
| მგზავრები დღეში | 55,000 |
| მგზავრები წელიწადში | 20 მლნ. |
| ხაზების სქემა |
|  |

**სევილიის მეტროპოლიტენი** (ესპ. Metro de Sevilla) — დღესდღეობით მშენებარე მეტროპოლიტენის სისტემა ქ. სევილიაში (ესპანეთი).

ისტორია
-------

1999 წ პროექტს ორგანიზება სევილიის ყოფილი გუბერნატორის — ალეახანდრო როხას მარკოსის (Alejandro Rojas Marcos) მიერ დაარსებულმა სევილიის მეტროპოლიტენის კორპორაციამ (ესპ. Sociedad del Metro de Sevilla), გაუწია. პირველი ხაზი ამუშავდა 2009 წ 2 აპრილს.

ახალი პროექტის თანახმად იგეგმება ქსელი, რომელმაც სევილია და მისი შემოგარენი (1,500,000 მაცხოვრებელი) უნდა მოიცვას, 3-4 ხაზით. ამ ხაზთა მშენებლობა გაგრძელდება 2010 წ.-მდე.

სან ბერნარდოს მეტროს სადგური.
სან ბერნარდოს ვესტიბიული

ხაზები
------

| # | ხაზები | გახსნის თარიღი | პლატფორმა | სიგრძე | სადგური | მგზავრობის დრო |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ხაზი 1** | Olivar de Quinto – Ciudad Expo | 2009 | 65 მ. | 18 კმ. | 22 | 38 წთ. |
| **ხაზი 2** | Torreblanca – Puerta Triana | - | 65 მ. | 12.5 კმ. | 17 | - |
| **ხაზი 3** | Pino Montano – Bermejales | - | 65 მ. | 11 კმ. | 17 | - |
| **ხაზი 4** | Circular | - | 65 მ. | 15 კმ. | 19 | - |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია
მემბრანის შემტევი კომპლექსი იწვევს უჯრედის ლიზისს
**კომპლემენტის სისტემა** — იმუნური სისტემის ნაწილი, რომელიც ეხმარება ან აკომპლექტებს/ავსებს ანტისხეულებისა დ ფაგოციტური უჯრედების უნარს გაწმინდონ/გაასუფთავონ პათოგენები ორგანიზმისაგან. ის ნაწილია თანდაყოლილი იმუნური სისტემისა, რომელიც არ არის შეგუებადი და არ იცვლება ინდივიდის ცხოვრების განმავლობაში. თუმცა, იგი შეიძლება „გაწვეული" ან ჩართულ იქნას ადაპტაციური იმუნური სისტემის მიერ.

კომპლემენტის სისტემა შედგება მთელი რიგი პატარა ცილებისაგან, რომლებიც აღმოჩენილია/ნაპოვნია სისხლში, ძირითადად ღვიძლის მიერ სინთეზირებული, და როგორც წესი, მოცირკულირე არააქტიური წინამორბედების სახით (პრო-ცილები/პრო-პროტეინები). რამდენიმედან ერთი ტრიგერის/სასხლეტის (O.o) სტიუმულაციის შემდეგ, სისტემაში არსებული პროტეაზები ხლეჩენ სპეციფიურ პროტეინებს, რათა გამოათავისუფლონ ციტოკინები და ინიციირებენ ზრდად (amplifying) კასკადს შემდგომი/დამატებითი გახლეჩებისათვის. საბოლოო შედეგი კასკადის აქტივაციისა არის მასიური ამპლიფიკაცია/გაძლიერება პასუხისა და უჯრედის მკვლელი მემბრანის შემტევი კომპლექსის (MAC) ატივაცია. 30-ზე მეტი ცილა და ცილოვანი ფრაგმენტი შეადგენს კომპლემენტის სისტემას, შრატის ცილების, სეროზული ცილების და უჯრედის მემბრანული რეცეპტორების ჩათვლით. ისინი ითვლება სისხლის შრატის გლობულინების წილის დაახლოებით 5%-ად და შეუძლიათ იმოქმედონ, როგორც ოფსონინებმა.*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

სამი ბიოქიმიური გზა ააქტიურებს კომპლემენტის სისტემას: კლასიკური კომპლემეტის გზა, ალტერნატიული კომპლემენტის გზა და ლექტინის გზა.

ისტორია
-------

ფუნქციები
---------

კომპლემენტის მთავარი ფუნქციები არის შემდეგი*საჭიროებს წყაროს მითითებას* - თარიღი არ არის მითითებული! გამოიყენებთ {{subst:ფაქტიჩა}} !

1. **ოფსონიზაცია** — ანტიგენების ფაგოციტოზის გაძლიერება
2. **ქემოტაქსისი** — მაკროფაგებისა და ნეიტროფილების მოზიდვა
3. **უჯრედის ლიზისი** — უცხო უჯრედების მემბრანის გახვრეტა
4. **აგლუტინაცია** — პათოგენების დაკავშირება და კლასტერიზება/ერთად დაგროვება (მიწებება)

ზოგადი მიმოხილვა
----------------

პროტეინები და გლიკოპროტეინები, რომლებიც წარმოქმნიან კომპლემებტის სისტემას სითეზირებულნი არიან ჰეპატოციტების მიერ. მაგრამ მნიშვნელოვანი რაოდენობა ასევე პროფუცირებულია/წარმოებულია ქსოვილოვანი მაკროფაგების, სისხლის მონოციტების და შარდსადენი და კუჭნაწილავის მიერ ტრაქტის ეპითელიალური უჯრედების მიერ. აქტივაციის სამივე გზა წარმოქმნის ჰოპმოლოგიურ ვარიანტებს პროტეაზა С3 კონვერტაზისა. კლასიკური კომპლემენტის გზა ტიპურად მოითხოვს ანტიგენ-ანტისხეულის კომპლექსებს (იმუნურ კომპლექსებს) აქტივაციისათვის (სპეციფიკური იმუნური პასუხი), მაშინ, როდესაც ალტერნატიული და მანან-დამაკავშირებელი ლექტინის გზები შეიძლება გააქტიურდეს C3-ის ჰიდროლიზით ან ანტიგენენების მიერ ანტისხეულების არსებობის გარეშე (არასპეციფიკური იმუნური პასუხი).

სქოლიო
------

1. ↑  Abbas AK, Lichtman AH, Pillai S (2010). *Cellular and Molecular Immunology*, 6th,  Elsevier,   გვ. 272-288. ISBN 978-1-4160-3123-9.
**ბარატ ჰაბიბ კიზი შეკინსკაია** (აზერ. Barat Həbib qızı Şəkinskaya; დ. 28 ივნისი, 1914 — გ. 14 იანვარი, 1999) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა კინოსა და თეატრის მსახიობი ქალი, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1949). გათხოვილი იყო სსრკ-ს სახალხო არტისტზე მეჰტი მამედოვზე. კინომსახიობის და თეატრალური რეჟისორ ელჩინ მამედოვის დედა.

ბიოგრაფია
---------

ბარატ ჰაბიბ კიზი შეკინსკაია დაიბადა 1914 წლის 28 ივნისს ქალაქ შუშაში ბეგის ოჯახში. დედამისი გევხარ-ხანუმი იყო აზერბაიჯანელი მწერლისა და დრამატურგ აბდურაჰიმ ბეგ ახვერდიევის ძმიშვილი. პირველადი განათლება მან მიიღო ქალაქ შუშაში. 13 წლის ასაკში მონაწილეობდა განჯის დრამატულ წრეში.

1935 წლიდან თამაშობდა აზერბაიჯანის აკადემიური დრამატულ თეატრში. ბარატ შეკინსკაია აზერბაიჯანში იყო პირველი ქალი, რომელმაც ითამაშა მამაკაცის როლი. მან მაყურებელს თავი დაამახსოვრა კოსტიას როლის შესრულებით განჯის თეატრში, ასევე 1934 წელს ბაქოში ნათამაშევი ნაპოლეონის როლით. მსახიობმა ასევე რამდენიმე საბავშვო როლიც ითამაშა. თავისი ბოლო საბავშვო როლი შეასრულა 37 წლის ასაკში (რზა თაჰმასიბის „ოცნებებში" ნაზლის როლი).

1935 წელს აზერბაიჯაის სახალხო არტისტის მუსტაფა მარდანოვის ინიციატივით ბარატ შეკინსკაია მონაწილეობდა რადიოგადაცემაბში.

1949 წელს ბარატ შეკინსკაია გახდა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი.

მსახიობი გარდაიცვალა 1999 წლის 13 იანვარს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბარატ ჰაბიბ კიზი შეკინსკაია
**იბრაჰიმ ინალი** (გ. 1060) — სელჩუკი სარდალი და სულთან თოღრულ-ბეგის ძმა.

1047 წელს იბრაჰიმმა კაკუიდების საამიროს მართველი გარშასპ I-ისგან დაიკავა ჰამადანი და კანგავარი. შემდგომ ის ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ მონაპირე საზღვრების დარვებავას მეთაურობდა, რომელიც 1048 წელს კაპეტრონის ბრძოლაში გამარჯვებით დასრულდა. არაბი ისტორიკოსის იბნ ალ-ასირის გადმოცემით იბრაჰიმმა 100,000 ტყვე და უამრავი დავლა ათობით ათას აქლემზე აკიდული უკან დააბრუნა. 1058 წელს ის საკუთარ ძმას აუჯანყდა, თუმცა მალევე დამარცხდა და მისმა ძმამ თოღრულმა დაახრჩო.

ლიტერატურა
----------

* Bosworth, C. E. (1968). "The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217)", *The Cambridge History of Iran, Volume 5: The Saljuq and Mongol periods*. Cambridge:  Cambridge University Press,   გვ. 1–202. ISBN 0-521-06936-X.

სქოლიო
------

1. ↑  Paul A. Blaum (2005). Diplomacy gone to seed: a history of Byzantine foreign relations, A.D. 1047-57. *International Journal of Kurdish Studies*. (Online version) დაარქივებული 2012-07-08 საიტზე Archive.isCategory:Webarchive template archiveis links
**ბოსტონის მთები** (ინგლ. Boston Mountains) — ქედი აშშ-ში, ჩრდილო-დასავლეთ არკანზასსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოკლაჰომაში. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 320 კმ-ზე. წარმოადგენს ოზარქსის უმაღლეს წერტილს (751 მ, მთა ტერნერ-უორდ-ნობი).

ბოსტონის მთების ხუთი უსახელო მწვერვალის სიმაღლე დაახლოებით 780 მ-მდეა. ღრმად დანაწევრებული პლატო ქმნის ოზარქსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის, სადაც ხეობათა ჩაჭრის სიღრმე 150–470 მ აღწევს. ბოსტონის მთების ფარგლებში სათავეს იღებს არაერთი დიდი მდინარე, რომელთა შორისაა უაიტ-რივერი, ბაფალო-რივერი, კინგზ-რივერი და სხვა.

აგებულია ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და ალევროლითებით, რომლის ფარგლებში განვითარებულია დანაოჭება და რღვევა. ქედის მაღალი ადგილები და მწვერვალები დაფარულია პენსილვანიური ასაკის ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. ღრმად ეროზირებული ხეობები ჩაჭრილია მისისიპური ასაკის კირქვებითა და უფრო ქვედა ფენაში ორდოვიციული ასაკის დოლომიტებით.

ფიზიკურ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით, ბოსტონის მთები ქმნის სექციას, რომელიც თავის მხრივ, შედის ოზარქსის პლატოს პროვინციის შემადგენლობაში.

ბოსტონის მთები წარმოადგენს მე-III დონის ეკორეგიონს, რომლის ფართობია დაახლოებით 112,059 კმ². იგი დაყოფილია მე-IV დონის ორ ეკორეგიონად. იცავს აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტო.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Encyclopedia Britannica | Boston Mountains
2. ↑  Fallsville, Arkansas, 7.5 Minute Topographic Quadrangle, USGS, 1967
3. ↑  Boston, Arkansas, 7.5 Minute Topographic Quadrangle, USGS, 1973
4. ↑  Designing A Future For Arkansas Wildlife. State of Arkansas
5. ↑  Physiographic divisions of the conterminous U. S. U.S. Geological Survey
6. ↑  Land Cover Change in the Boston Mountains, 1973–2000
7. ↑  Ecoregions of Oklahoma. United States Geological Survey

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: sh00002503

 |
**სერიკ იაკობის ასული შეკოიანი** (სომხ. Սերիկ Շեկոյան; დ. 27 ოქტომბერი, 1924, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 13 ივნისი, 2015, თბილისი, საქართველო) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი (1962), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1982). ცნობილი მსახიობის არტემ ლუსინიანის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის კინოსტუდიის კინომსახიობთა სტუდიაში. 1946 წლიდან თბილისის შაუმიანის სახელობის სომხური თეატრის მსახიობია. ამ თეატრის სცენაზე შეასრულა 100-ზე მეტი როლი, მათ შორის დეზდემონა (უილიამ შექსპირის „ოტლო"), რუსუდანი (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები"), კატარინა (უილიამ შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება"), აქსიუმა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „ტყე"), თამრო „გლახის ნაამბობი" (ილია ჭავჭავაძის მიხედვით), ნინო (მარიკა ბარათაშვილის „ჩემი ყვავილეთი"), ანა (სურენ ავჩიანის „საიათნოვა"), თამარი (ბაბაიანის „გული გვიხმობს"), პარასკა (გალანის „სიყვარული გარიჟრაჟზე"), ელენე (ჩიჯავაძის „ვაჟიშვილები") და სხვა როლი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). 

სერიკ შეკოიანმა მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა როგორც საქართველოს, აგრეთვე სომხეთის სამსახიობო ისტორიაში. შესრულებული აქვს 250-ზე მეტი როლი, მეგობრობდა ისეთ ქართველ მსახიობებთან, როგორებიც იყვნენ აკაკი ხორავა, ვერიკო ანჯაფარიძე, ვასო გოძიაშვილი, სოფიკო ჭიაურელი, მედეა ჩახავა და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1960 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1982 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1998 — ღირსების ორდენი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერიკ შეკოიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  *გვენცაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 706.
**არმორიკის მასივი** (ფრანგ. Massif armoricain) — მობრტყელებული ეროზიული მაღლობი ან პენეპლენი საფრანგეთში. მდებარეობს ბრეტანისა და კოტანტენის ნახევარკუნძულებზე, საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი დაახლოებით 65 ათ. კმ². აღმოსავლეთით ესაზღვრება პარიზის აუზი, სამხრეთით აკვიტანიის აუზი, დასავლეთით ბისკაიის ყურე, ხოლო ჩრდილოეთით ლა-მანშის სრუტე. სიმაღლე იშვიათად აჭარბებს 400 მ-ს. მაქსიმალური სიმაღლე 416 მ (მთა ავალუარი). წარსულში მასივის უმაღლეს წერტილად მიიჩნეოდა მთა დ’ეკუვი (417 მ), თუმცა ახალი კვლევებით, მისი სიმაღლე 413 მ-ით განისაზღვრება. არმორიკის მასივსა და პარიზის აუზს ჰყოფს ბუნებრივი რეგიონი პერშე.

არმორიკის მასივის ოროგრაფიული ერთეულებია: მონ-დ’არე (385 მ), დიუ-მენე (339 მ), მონტან-ნუარი (318 მ), ლანდ-დე-ლანვო (175 მ), სილონ-დე-ბრეტანი (91 მ), კოევრონი (357 მ), მანსელის ალპები (216 მ), სინიალ-დ’ეკუვი (413 მ), მონ-პინსონი (365 მ). მასივის ერთ-ერთი ყველაზე თვალწარმტაცი ადგილია კლდოვანი მთა როშ-დ’ოეტრი (118 მ).

არმორიკის მასივი სუსტად ამობურცული ვაკეა; გაბატონებულია ცალკეული ინტენსიურად დანაწევრებული გრანიტული და ქვიშაქვური ჭიუხები. მდინარეები უხვწყლიანია, წარმოდგენილია ფართო და ვიწრო ხეობების მონაცვლეობით. ზედაპირი ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მის ფარგლებშია სადავო წარმოშობისა და ასაკის ექვსი იარუსიანი მოსწორების ზედაპირი, რომლებიც პედიმენტსა და პედიპლენს წარმოადგენენ.

არმორიკის მასივი აგებულია კამბრიუმამდელი კრისტალური ფიქლებითა და გნაისებით. გეოლოგიურად მასივი ჰერცინული კრისტალური ფუნდამენტის 
ვეებერთელა გაშიშვლებაა. ცენტრალურ მასივთან შედარებით ნაკლებადაა აზევებული; მთები ჩამოყალიბდა კარბონულ სისტემაში, კერძოდ, ჰერცინულ ოროგენში და დიდწილად ეროზიით იყო დამუშავებული. ჩრდილოეთით ეროზიით მკაფიოდ არის ამოჭრილი რიები და ხეობები, ხოლო სანაპირო ხაზი ღრმად არის დაკბილული. სეისმურად ზომიერად აქტიურია. არმორიკის მაღლობისთვის ნიშანდობლივია ლანდშაფტის ტიპი — ბოკაჟი.

ტერიტორიის დიდი ნაწილი გაუტყეურებულია. სოფლის მეურნეობაში ჭარბობს მეცხოველეობა, რეგიონს წამყვანი ადგილი უკავია რძის, ყველის, საქონლისა და ღორის ხორცის წარმოებაში. მზარდია საქონლის საკვების კულტივაცია. მოსახლეობა კონცენტრირებულია სანაპიროს გასწვრივ, რომელიც იზრდება განაპირა რაიონების ხარჯზე.

არმორიკის მასივის აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია ნორმანდიის მასივის სახელწოდებით, რომელიც გრანიტებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებითაა აგებული. გვხვდება ვერანი, ტორფნარი და მდელო. არმორიკის მასივის სახელწოდება დაკავშირებულია გალების ისტორიულ რეგიონთან — არმორიკასთან.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Armorican Massif | Encyclopedia Britannica
2. ↑  Rodolphe Bacquet, Normandie 2. Comprendre la Normandie et Normandie pratique, Place Des Editeurs, 2013, p. 43.
3. ↑  Dessinés par la nature, soulignés par l'homme, les paysages du Perche signent son identité.
4. ↑  La Roche d’Oëtre et les gorges de la Rouvre.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-11-12. ციტირების თარიღი: 2021-11-12.
5. 1 2  The Armorican Massif, NW France.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-11-12. ციტირების თარიღი: 2021-11-12.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აგლაძე**. |

ილია აგლაძის მემორიალური დაფა
**ილია სიმონის ძე აგლაძე** (*აღლაძე*) (დ. 1872, თბილისი — გ. 15 ივლისი, 1948, წაღვერი) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, მაგრამ ვერ დაამთავრა, გარიცხეს „მგლის ბილეთით", როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო. მისი თარგმანები, ფელეტონები, პუბლიცისტური წერილები იბეჭდებოდა 1894 წლიდან. 1894-1902 წლებში მუშაობდა ილია ჭავჭავაძის „ივერიაში". 1908-1910 წლებში აგლაძე „დროებისა" და მისი სურათებიანი დამატების რედაქტორია. იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა" და ქართული დრამატული საზოგადოების გამგეობის აქტიური წევრი. თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ მიმართული სტატიებისათვის მეფის მთავრობა დევნიდა. 1910 წელს დააპატიმრეს. 1917 წლამდე გადასახლებაში იყო. 1920–1923 წლებში აირჩიეს საქართველოს მწერალთა კავშირის საბჭოს წევრად. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მუშაობდა „კომუნისტის", „ლიტერატურული საქართველოსა" და „მნათობის" რედაქციებში.

აგლაძემ თარგმნა პუშკინის, ი. ტურგენევის, ლ. ტოლსტოის, ა. ჩეხოვის, მ. გორკისა და სხვ. თხზულებანი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ილია აგლაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 58.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 31, თბ. 1994
**პიდმონტი** (ინგლ. Piedmont) — მთისწინა პლატო აშშ-ში. ებჯინება აპალაჩების აღმოსავლეთ კიდეს. გაწოლილია დასავლეთით აპალაჩებსა და აღმოსავლეთით ატლანტისპირა დაბლობს შორის. ფართობი 207 ათ. კმ².

გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულებით ნიუ-ჯერსიდან ალაბამამდე დაახლოებით 950 კმ-ზე. მინიმალური სიგანე 16 კმ, ხოლო მაქსიმალური 200 კმ. სამხრეთისაკენ ფართოვდება. დაბალბორცვიანი ზედაპირი ციცაბოდ აწყდება ატლანტისპირა დაბლობს. საკმეველის ფიჭვის არეალის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე სიმაღლე მერყეობს დაახლოებით 30–150 მ ფარგლებში. სამხრეთით ჩანჩქერების ხაზის გასწვრივ, სიმაღლე დაახლოებით 150 მ-ია, ხოლო აპალაჩების მთისძირში 300–550 მ. გეგმაში პლატოს სუსტად დაკლაკნილი მოხაზულობა აქვს. პიდმონტი უფრო ძველი აპალაჩების პლატოსა და ცისფერი ქედის ეროზიით შექმნილი პენეპლენია.

რელიეფი მკვეთრად გორაკ-ბორცვიანია, წვრილადაა დანაწევრებული მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადებით. პიდმონტიდან დაბლობზე გამოსული მდინარეები წარმოქმნიან ჩქერობებისა და ჩანჩქერების სერიას, რომელსაც ჩანჩქერების ხაზი ეწოდება, რომელიც ნაწილობრივ ელექტროენერგიის მისაღებად გამოიყენება. პლატოს წყალგამყოფ ზედაპირზე ამოშვერილია მრავალრიცხოვანი დაბალი გრანიტული ბორცვები და თხემები. ძირითადად აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, მარმარილოებითა და კვარციტებით.

ვრცელი ინტრუზიული სხეულები გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ხოლო კაროლინის ფიქლოვანი სარტყლის წვრილტექსტურული ვულკანური მასალა გავრცელებულია ვირჯინიიდან შუა ჯორჯიამდე. ჩრდილოეთი კაროლინისა და ვირჯინიის ტრიასულ აუზში ადგილობრივი მნიშვნელობისაა ქვიშაქვები და თიხაფიქლები.

ფუძე ინტრუზიები საყოველთაოდაა გავრცელებული. გვხვდება ზომიერად პროდუქტიული ულტისოლები, რომლებსაც ახასიათებთ წითელი და ყვითელი, ფხვიერი, კაოლინიტური, თიხიანი ქვენიადაგი. მნიშვნელოვან ფართობზეა გავრცელებული ალფისოლები, ყავისფერი ან მონტმორილონიტური თიხოვანი ქვენიადაგით და მაღალპროდუქტიული ალუვიური ენტისოლები. ადგილ-ადგილ შერეული ტყეებია.

სქოლიო
------

1. ↑  Homework Help and Textbook Solutions bartleby. The Columbia Gazetteer of North America, 2000
2. ↑  Piedmont, region, United States | Encyclopedia Britannica www.britannica.com
3. ↑  Thornbury, W. D. (1965). Regional geomorphology of the United States. John Wiley and Sons, Inc. New York, 609 p.
4. ↑  Schultz, Robert P. Loblolly pine : the ecology and culture of the loblolly pine. Agricultural Handbook 713. December 1997
5. ↑  Hunt, C.B. (1967). Physiography of the United States. San Francisco: W.H. Freeman. 480 P.
6. 1 2  Ralston, C. W. (1978). The southern pinery: Forests, physiography, and soils. P. 21–22

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* LCCN: sh85102035
* NKC: ge843025

 |
**სანაგირე** — X-XI საუკუნეების მონასტერი კახეთის მხარის გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის მახლობლად. მდებარეობს ვაზისუბნიდან 6 კილომეტრზე, ტყეში. 

სამონასტრო კომპლექსში შედის წმ. გიორგის სახელობის სამნავიანი ბაზილიკა (X-XI საუკუნეები); მასზე მიდგმული ერთნავიანი ბაზილიკა (შუა საუკუნეები), მათგან ოციოდ მეტრში სამონასტრო ნაგებობების ნანგრევები, სავარაუდოდ, სატრაპეზოსი და გალავანი კომპლექსის გარშემო. სამნავიანი ბაზილიკა რიყის ქვით, აგურით და შირიმის ქვითაა ნაგები. ეტყობა ბიზანტიური სამშენებლო ტექნიკის აშკარა გავლენა.

კომპლექსიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ასიოდ მეტრში, კიდევაა მცირე ზომის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 2011 წლის იანვარში მოინახულა ხელოვნებათმცოდნე კახა ხიმშიაშვილმა. გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეული იყო. მხოლოდ კედლებიღა იყო შემოჩენილი (აღმოსავლეთისა და სამხრეთის დაახლოებით 2,5-3 მატრამდე, ხოლო დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კიდევ უფრო ნაკლებ სიმაღლეზე). შემორჩენილი ტაძრის გეგმა იძლეოდა იმის თქმის საშუალებას, რომ ტაძარი ე.წ. ტეტრაკონქის ტიპს მიეკუთვნება.

მონასტერი დღეს
--------------

ძლიერი დაზიანების გამო მონასტერი უმოქმედო იყო. 2010–2011 წლების ზამთარში თოვლმა მთავარი ტაძარი ძლიერ დააზიანა, ბზარები გაღრმავდა და გაფართოვდა, კედლებმა დაშლა დაიწყო, დასავლეთ კედელზე იესოს და ღვთისმშობლის ფრესკები მკრთალადღა მოჩანდა. სანაგირის ეკლესია სასწრაფო რეაბილიტაციას საჭიროებდა. 

2015 წელს დაიწყო მონასტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა 2016 წელს მის სრულ აღდგენას. მიწის სამუშაოების დროს დაახლოებით 600 ლიტრი ტევადობის ქვევრი აღმოაჩინეს. სპეციალისტი თამაზ მარკოზაშვილის თქმით, შესაძლებელია, რომ ამ ადგილზე მდებარეობდეს მონასტრის მარანი. შიდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები დასრულდა 2017 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Г. Чубинашвили, Архитектура Кахетии, Тбилиси, 1959, с.123-129
* მ. ხატიაშვილი, სანაგირეს ბაზილიკის ზოგიერთი თავისებურება, ქართული ხელოვნების ისტორიის საკითხები, ახალგაზრდა მეცნ. კონფერენცია, გვ. 6, 1995
* ნ. ჯაბუა, სამნავიანი ბაზილიკის არქიტექტურული ტიპი საქართველოში, თბ. 2009. pdf ვერსია [*მკვდარი ბმული*]
* ბარნაველი თ. კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები.-თბ.1092.-გვ.59 ("სანაგირე" - ქვაზე ამოკვეთილი XVIII საუკუნის წარწერის განხილვა)
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 270.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
2. ↑  კახა ხიმშიაშვილი, უცნობი ტეტრაკონქი სანაგირეს მონასტერთან // ancientgeorgia.wordpress.com
3. ↑  თოვლმა გურჯაანის რაიონის სოფელ ვაზისუბანში X-XI საუკუნეების "სანაგირეს" ეკლესიას საფრთხე შეუქმნა // pirweli.com.ge[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  თოვლმა კახეთში X-XI საუკუნეების ეკლესიას საფრთხე შეუქმნა // Tribuna.ge.
5. ↑  „გურჯაანში ეკლესია-მონასტრების რეაბილიტაცია დაიწყო". *speqtri.ge*. ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
6. ↑  „აღმოჩენა „სანაგირის" მამათა მონასტერთან". *speqtri.ge*. ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
7. ↑  კაპანაძე, თამარ (12 თებერვალი, 2018). „გასულ წელს გურჯაანში რეაბილიტაცია ხუთ ეკლესიას ჩაუტარდა". *speqtri.ge*. ციტირების თარიღი: 3 ივნისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)
**ჟანა II ოვერნელი** (ფრანგ. Joan II d'Auvergne; დ. 1378 — გ. 1424) — ოვერნის გრაფ ჟან II-ის ასული. ოვერნისა და ბულონის გრაფინია 1404-1424 წლებში. ასევე ბერის ჰერცოგინია 1390-1416 წლებში როგორც ჟან დე ვალუას მეორე მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ჟანა დაიბადა 1378 წელს. იგი იყო ოვერნის გრაფ ჟან II-ისა და მისი მეუღლის, ალიენორ დე კომინიეს ასული. ჟანას ბებიად ერგებოდა ოვერნის გრაფინია ჟანა I, რომელიც ამასთან საფრანგეთის დედოფალიც იყო. მისი ოჯახისა და ბავშვობის შესახებ ინფორმაცია ძალზედ მწირია. 

1389 წელს ჟანა ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე ჟან II-ისა და მისი ცოლის, ბონა ლუქსემბურგელის შუათანა ვაჟს, ბერის ჰერცოგ ჟან დე ვალუას. ჟანი ამ დროს უკვე ორი ქალიშვილის მამა და დაქვრივებული კაცი იყო. მას მამრობითი სქესის მემკვიდრე სურდა, რა მიზეზითაც იქორწინა ჟანაზე, თუმცაღა ეს ქორწინება უნაყოფო იყო. 

თხუთმეტი წლის ასაკში, 1393 წლის 28 იანვარს ჟანამ გამართა "ცეცხლოვანი კაცის ბალ-მასკარადი", რომელიც ეძღვნებოდა თავისი მაზლის შვილის, საფრანგეთის მეფე შარლ VI-ს მეუღლეს, დედოფალ იზაბელა ბავარიელს. ამ ბალ-მასკარადზე მეფესა და სხვა დიდგვაროვან მამაკაცებს ველურებივით ეცვათ და პირველყოფილებს განასახიერებდნენ, ქალბატონები კი ჩვეულებრივად იყვნენ გამოწყობილნი. სწორედ ასეთი "თამაშისას" მეფის საყვარელი ძმა, ორლეანის ჰერცოგი ლუი დე ვალუა მოულოდნელად წაბორძიკდა და ცეცხლში ჩავარდა, საიდანაც ძლივს მოახერხეს მისი დახსნა. შეშლილმა მეფემ, ეს ყველაფერი ჟანას დააბრალა და სამეფო კარიდან გააძევა. 

მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1404 წლიდან ჟანა ხდება ოვერნისა და ბულონის გრაფინია. 1416 წელს კი ჟანა დაქვრივდა კიდეც. იგი მალევე დაქორწინდა გამოჩენილ ფრანგ დიდგვაროვან ჟორჟ დე ლა ტრემუალზე, თუმცა ეს ქორწინებაც უნაყოფო აღმოჩნდა. 1424 წელს, ჟანას გარდაცვალების შემდეგ ოვერნის ტახტზე ავიდა მისი ბიძაშვილი მარი I.

ლიტერატურა
----------

* Echols, Anne and Marty Williams, An Annotated Index of Medieval Women, Markus Weiner Publishing Inc. 1992.
* Emmerson, Richard K. (2013). Key Figures in Medieval Europe: An Encyclopedia. Routledge. ISBN 978-1136775185.
* The Encyclopædia Britannica, Vol.3, Ed. Hugh Chisholm, 1911.
**ბეიუკაგა ჰაჯიევი** (სომხ. Böyükağa Hacıyev; დ. 20 აპრილი, 1958, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 16 მარტი, 2018, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი და ფეხბრუთის მწვრთნელი.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
---------------------------

ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაიბადა 1958 წის 20 აპრილს, ნახიჩევანის რესპუბლიკაში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. იგი ფეხბურთის თამაში საბჭოთა მეორე ლიგის კლუბ არაზში დაიწყო.

სამწვრთნელო კარიერა
-------------------

1999 წელს ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ არაზის მთავარ მწვრთნელად, თუმცა ერთო წლის შემდეგ კლუბი ფინანსური პრობლემების გამო დაიშალა. შემდეგ იგი გაემგზავრა ირანში და რამდენიმე წელი მუშაობდა კლუბ მაშინ საზიში. თავდაპირველად იგი მწვრთნელის დამხმარეს ფუნქციას ასრულებდა, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი პოზიცია დაიკავა. იგი ერთი წელი აგრეთვე წვრთნიდა თავრიზის კიდევ ერთ კლუბ ტრაქტორს.

2005 წელს ჰაჯიანი მუშაობდა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელის, ვაგიფ სადიგოვის დამხმარედ.

2006 წელს, იგი დაბრუნდა აზერბაიჯანში და მუშაობდა პრეზიდენტის კონსულტანტად კლუბ ბაქოში, თუმცა 2005-06 წლების სეზონის ბოლოს ბაქოს მთავარი მწვრთნელის ასგარ აბდულაევის გათავისუფლების გამო, იგი გუნდის მეურვედ დაინიშნა. მან უკანასკნელი 8 თამაში მიყოლებით მოიგო და ასეთი მაჩვენებელი გუნდს ჩემპიონობის მოპოვების საშუალებას აძლევდა. შემდეგ სეზონში მან ბაქოსთან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა კლუბმა ეს სეზონი მესამე ადგილით დაასრულა; აგრეთვე გამოვარდა ორი ევროპული ტურნირიდან პირველ რაუნდში. ამის გამო ჰაჯიევის ერა კლუბ ბაქოში დასრულდა.

საქმიანობისგან ორ-წლიანი პაუზის შემდეგ, ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ სტანდარდის ახალ მწვრთნელად (ვალდას ივაუშკას შემცვლელად). ეს სეზონი ჰაჯიევის მენეჯერულ კარიერაში ყველაზე ცუდი გამოდგა, რადგან კლუბი აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში დაქვეითდა.

### ნეფთჩი ბაქო

2011 წელს, ნეფთჩი ბაქოს პრეზიდენტმა სადიგ სადიგოვმა იგი იმ კლუბში მიიწვია, რომელიც 2011-2012 წლების სეზონის ჩემპიონობას იცავდა. წარმატებული სეზონი ჰაჯიევმაც გაიმეორა და ნეფთჩი ბაქოს სეზონი ზედიზედ მეორედ მოაგებინა.

2012 წელს იგი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი მწვრთნელი, რომელმაც მიაღწია ევროპის თასის ჯგუფურ ეტაპს: 2012-13 წლების უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ნეფთჩი ბაქო აპოელის დამარცხებით მოხდვა (ნეფთჩი ბაქო გახდა პირველი აზერბაიჯანული კლუბი, რომელმაც ევროპული ტურნირის ამ ეტაპს მიაღწია).

გარდაცვალება
------------

2018 წლის თებერვალში ჰაჯიევმა გულის შეტევა მიიღო; გულის შეტევიდან ერთი თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑  Unibank Premyer Liqası: köhnə tanışlar, təzə görüşlər.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-15.
2. ↑  Böyükağa Hacıyev "Standard"ın baş məşqçisi təyin olundu!.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-12-29. ციტირების თარიღი: 2019-10-30.
3. ↑  Flaqmana baş məşqçi təyin edildi.[*მკვდარი ბმული*]
4. ↑  Скончался Беюкага Гаджиев Russian. Azeri Football (16 March 2018). ციტირების თარიღი: 16 March 2018.
5. ↑  "Neftçi"nin sabiq baş məşqçisi Böyükağa Hacıyev vəfat edib Azerbaijani. Neftçi Baku (16 March 2018).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 მარტი 2018. ციტირების თარიღი: 16 March 2018.
**ჩუკოტკის მთიანეთი** (რუს. Чукотское нагорье) — მთიანეთი რუსეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. წარმოადგენს ძლიერ დანაწევრებული საშუალომთიანი და დაბალმთიანი ქედებისა და მასივების ერთობლიობას, რომელიც თითქმის 450 კილომეტრზე ვრცელდება აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვის ჩაუნის უბის აღმოსავლეთი სანაპიროდან ბერინგის ზღვის დასავლეთ სანაპირომდე.

უმაღლესი ადგილის სიმაღლეა 1887 მ (ჩანტალის ქედი, მთა ისხოდნაია). გამოიყოფა ეკვივატაპის ქედი (1522 მ), პეგტიმელის ქედი (1810 მ), ჩანტალის ქედი (1843 მ) და შელაგის ქედი (1105 მ). ჩრდილოეთის ქედები ძირითადად აგებულია ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და გრანიტებით, უფრო სამხრეთით გაბატონებულია ვულკანური ქანები.

კლიმატი სუბარქტიკულია, მკაცრი, დამახასიათებელია ხანგრძლივი, ძალზე ცივი ქარბუქიანი ზამთარი და მოკლე გრილი ზაფხული. აღმოსავლეთით ხშირია ნისლი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა უდრის 250–400 მმ-ს.

ჩუკოტკის მთიანეთი ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანისა და წყნარი ოკეანის მდინარეების წყალგამყოფია. კალთების ქვედა ნაწილში მთის ტუნდრის ლანდშაფტებია, მწვერვალებზე კურუმები.

ფართოდ არის გავრცელებული მრავალწლოვანი მზრალობა. არის ოქროს, კალისა და ვერცხლისწყლის საბადოები.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Чукотское нагорье | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-06-30. ციტირების თარიღი: 2021-01-11.
2. ↑  География. Современная иллюстрированная энциклопедия. — М.: Росмэн. 2006.
**ქილაკუპრა**, **მეორე ახტალა** — ტალახის ვულკანი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგანზე, ქვაბების სერის ჩრდილოეთ პერიფერიაზე, ქილაკუპრის ანტიკლინის ღერძის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 450 მ სიმაღლეზე.

მორფოლოგიურად ქილაკუპრის ტალახის ვულკანის რაიონი დაბალი, დამრეცფერდობებიანი ქედების, ბრტყელი ვაკეების, მცირე სიღრმის ქვაბულების, ხევებისა და ხრამების არსებობით ხასიათდება. გარეგნულად მოგრძო, მოთეთრო ბრტყელთავიანი ბორცვია, ფერდობები ვიწრო ხრამებითაა დანაწევრებული, რომლებიც ვულკანის ცენტრალური ნაწილიდან რადიალურად მიემართებიან და ერთი შეხედვით ბარანკოსების შთაბეჭდილებას ტოვებენ.

ქილაკუპრის ტალახის ვულკანი 15–20 მ შეფარდებითი სიმაღლის ელიფსის ფორმის წაკვეთილი კონუსია. ვულკანის თხემურ სიბრტყეზე, რომლის ფართობი 0.02–0.03 კმ²-ია გაფანტულია 40-მდე გრიფონი, რომელთა დიდი ნაწილი ჩამქრალია, ხოლო მოქმედია რვა, რომლებიც თხევად ტალახსა და მცირე რაოდენობით აირს გამოყოფენ. გრიფონები სხვადასხვა ზომისაა და ერთიმეორისაგან დაშორებულია 15–20 მ-ით. უდიდესი გრიფონის დიამეტრი 2–2.5 მ აღწევს.

გრიფონებიდან ტალახი გამუდმებით ამოედინება აირთან ერთად. ზემოდან ტალახს ნავთის ბრკე აქვს. ქილაკუპრის ტალახს ნამდვილ ვულკანიზმთან არავითარი კავშირი არ აქვს და თავის საბოლოო თვისებებს როგორც მექანიკურს, ისე ფიზიკურ-ქიმიურს, უშუალოდ სასულეში ღებულობს ქანის, მინერალური წყლისა და აირის ხანგრძლივი კონტაქტის პირობებში.

ვულკანს გარს უვლის მშრალი ხევი, რომელშიც ზოგჯერ ერთ ნაკადად თავს იყრის სასულეებიდან ჩამონადენი ტალახი. ვულკანის ზედაპირზე სასულეები პატარა ქვაბულებს ქმნიან. ბორცვი და მისი მიდამოები აგებულია აღჩაგილური ნაცრისფერი და ღია მურა თიხებით, რომლებთანაც მორიგეობს კონგლომერატები, ფხვიერი ქვიშაქვები და ნაცრისფერი ქვიშიანი თიხები.

ქილაკუპრის სამკურნალო ტალახის ქიმიური და მექანიკური შედგენილობა ახტალის ვულკანის ტალახის ანალოგიურია. ადგილობრივი მცხოვრებლები ტალახს რევმატიზმით და იშიასით დაავადებათა წინააღმდეგ იყენებენ. ზამთარში ამავე მიზნით ტალახს სახლში ეზიდებიან.

ქილაკუპრა ცნობილია აგრეთვე „მეორე ახტალის" სახელწოდებით. როგორც არაორგანული ბუნების ძეგლი შეტანილი იყო საქართველოს სსრ წითელ წიგნში.

სქოლიო
------

1. ↑  კობა ხარაძე. საქართველოს ბუნების ფენომენები. თბილისი, 2014, გვ. 268–271
2. 1 2 3  დავით უკლება, „მეორე ახტალის" ტალახის ვულკანის შესახებ, „მოამბე", ტ. XV, 1954, № 1, გვ. 21–24
3. 1 2 3  საქართველოს სსრ წითელი წიგნი, „საბჭოთა საქართველო", გვ. 215, წ. 1982.
**გრიგოლ (გია) ბედიაშვილი** (დ. 2 თებერვალი, 1980, რუსთავი) — ქართველი ფეხბურთელი, მეკარე.

კარიერა
-------

### საკლუბო

გრიგოლ ბედიაშვილმა პროფესიული საფეხბურთო კარიერა მშობლიურ რუსთავის „გორდაში" დაიწყო. შემდეგ იყო ბათუმის „დინამო" და თბილისის „თბილისი". 2004 წელს იგი „ვიტ ჯორჯიაში" გადავიდა, სადაც საქართველოს ჩემპიონობა მოიპოვა. 2005 წელს ითამაშა ინტერტოტოს თასის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე და 2006/07 წლების უეფა-ს თასის საკვალიფიკაციო ეტაპებზე. 2009 წელს კლუბთან ერთად საქართველოს ჩემპიონობა მოიპოვა. 2010 წლიდან დაბრუნდა კლუბში, სადაც პროფესიონალური კარიერა დაიწყო და დღესაც „მეტალურგის" პირველი ნომერია.

### სანაკრებო

მისი სტაბილური თამაში შეუმჩნეველი არ დარჩენია საქართველოს ეროვნული ნაკრების მთავარ მწვრთნელ ექტორ რაულ კუპერს და 2008 წლის შემოდგომაზე ეროვნულ ნაკრებში გამოიძახა, თუმცა ბედიაშვილის დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2009 წლის 10 ივნისს ალბანეთთან ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა. ბედიაშვილმა შესანიშნავად გაართვა თავი ამ ტვირთს, თუმცა ერთადერთი შეცდომა დაუშვა და მეტოქემ თამაში წაგებისგან იხსნა.

ტიტულები
--------

* უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/2009
* უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2011/2012
* საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
* საქართველოს სუპერ თასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2010/2011.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პროფილი Transfermarkt-ზე (ინგლისური)
* პროფილი Soccerway-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  UEFA Intertoto Cup 2005 – Details
2. ↑  UEFA Champions League, UEFA Cup 2006/07 Details
**კაია კალასი** (ესტ. Kaja Kallas, დ.18 ივნისი, 1977, ტალინი, ესტონეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — ესტონელი პოლიტიკოსი და იურისტი, ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 2021 წლის იანვრიდან. ესტონეთის რეფორმის პარტიის ლიდერი 2018 წლიდან. რიიგიკოგუს დეპუტატი 2011-2014 და 2019-2021 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

კაია კალასი დაიბადა 1977 წლის 18 ივნისს ტალინში, ესტონეთის რეფორმის პარტიის თავმჯდომარის, სიიმ კალასის ოჯახში.

1999 წელს დაასრულა ტარტუს უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, რის შემდეგად მუშაობდა ადვოკატად ევროპული და ესტონური სამართლის მიმართულებით. 1996 წლიდან მუშაობდა თეატრის რეჟისორის დამხმარედ. 2007 წელს ესტონეთის ბიზნესის სკოლაში ჩაირიცხა, სადაც 2010 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისი ბიზნესის ადმინისტრირებაში.

ფლობს ესტონურ, ინგლისურ, რუსულ, ფინურ და ფრანგულ ენებს.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

2010 წელს კალასი შეუერთდა ესტონეთის რეფორმის პარტიას და 2011 წელს 7157 ხმით გახდა მეთორმეტე მოწვევის პარლამენტის წევრი, სადაც ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საკითხთა კომიტეტს.

2022 წლის 8 ივლისს გადადგა თანამდებობიდან. თუმცა ესტონეთის პრეზიდენტმა კვლავ შესთავაზა ახალი მთავრობის მეთაურის თანამდებობა კოალიციურ მთავრობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კაია კალასის გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑  Kaja Kallas | LinkedIn.
2. ↑  Biography.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-16.
3. ↑  კაია კალასმა ესტონეთის პრემიერის თანამდებობა დატოვა
4. ↑  Welle (www.dw.com), Deutsche. „Estonia: New cabinet sworn into office | DW | 18 July 2022". Deutsche Welle.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ესტონეთის პრემიერ-მინისტრები |
| --- |
|  |
| 
* კონსტანტინ პიატსი
* ოტო შტრანდმანი
* იან ტინისონი
* ადო ბირკი
* ანტს პიიპი
* იუჰან კუკი
* ფრიდრიხ აკელი
* იური იააკსონი
* იან ტეემანტი
* აუგუსტ რეი
* კაარელ ეენპალუ
* იური ულუოტსი
* ოტო ტიეფი
* ედგარ სავისაარი
* ტიიტ ვიაჰი
* მარტ ლაარი
* ანდრეს ტარანდი
* მარტ სიიმანი
* სიიმ კალასი
* იუჰან პარტსი
* ანდრუს ანსიპი
* ტაავი რიივასი
* იური რატასი
* კაია კალასი
 |

 |
ფრიკის რეზიდენცია
**ფრიკის კოლექცია** (ინგლ. The Frick Collection) — ხელოვნების მუზეუმი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი, აშშ. მდებარეობს ლითონის მაგნატის ჰენრი კლეი ფრიკის ყოფილ რეზიდენციაში, რომელიც თომას ჰასტინგის პროექტით 1913-14 წლებში აიგო.

ფრიკი ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ხელოვნების მუზეუმთაგანია აშშ-ში, ძველ ხელოვანთა ერთობ მაღალი ხარისხის კოლექციით, რომელიც ყოფილი რეზიდენციის 16 გალერეაში არის გამოფენილი. ტილოები მრავალ გალერეაში დღესაც ფრიკის დიზაინის მიხედვით არის განლაგებული, თუმცა ამასთან წლების განმავლობაში დამატებული ახალი ხელოვნების ნიმუშებიც კოლექციას ფრიკის ესთეტიკის შესაბამისად ეხამება.

კოლექციაში შედის მთავარი ევროპელი მხატვრების ზოგიერთი ყველაზე უკეთ ცნობილი ნამუშევარი, ასევე მრავალი ქანდაკება და ფაიფურის ჭურჭელი. აქვეა ავეჯი, მინანქრის ნივთები და ხალიჩები. ფრიკის გარდაცვალების შემდეგ მისი ქალიშვილი ჰელენ კლეი ფრიკი კოლექციას აფართოებს და ამჟამად კოლექციის მესამედი 1919 წლის შემდეგ არის შესყიდული.

კოლექციის შედევრები
-------------------

* იან ვან ეიკი. «ქალწული მარიამი წარგზავნილებით».იან ვან ეიკი. «ქალწული მარიამი წარგზავნილებით».
* ჯოვანი ბელინი. «წმ. ფრანცისკოს ექსტაზი».ჯოვანი ბელინი. «წმ. ფრანცისკოს ექსტაზი».
* გოლბეინ უმცროსი. თომას მორის პორტრეტი.გოლბეინ უმცროსი. თომას მორის პორტრეტი.
* ტიციანი. «ახალგაზრდა მამაკაცი წითელ ქუდში».ტიციანი. «ახალგაზრდა მამაკაცი წითელ ქუდში».
* ბრონძინო. ლუდოვიკო კაპონის პორტრეტი.ბრონძინო. ლუდოვიკო კაპონის პორტრეტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფრიკის კოლექციის ოფიციალური საიტი
**ჰიდის ქედი**, **ჩრდილოეთი ალპები** (იაპონ. 飛騨山脈) — ქედი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, მოქცეულია ნიიგატის, ტოიამის, ნაგანოსა და გიფუს პრეფექტურების ტერიტორიაზე. კისოსა და აკაისის ქედებთან ერთად ქმნის იაპონიის ცენტრალურ მთათა კვანძს. წარმოადგენს იაპონიის ალპების შემადგენელ ნაწილს.

ჰიდის ქედი ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კმ-ზე, სიგანე 35 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 3190 მ (მთა ჰოტაკადაკე). სხვა მთებიდან მნიშვნელოვანია იარიგატაკე (3180 მ) და შიროუმა (2932 მ). ქედის ფარგლებშია 4 მოქმედი ვულკანი: ტატეიამა (2621 მ), იაკედაკე (2455 მ), ნორიკურა (3025 მ) და ონტაკე (3067 მ).

აგებულია პალეოზოური ასაკის ფიქლებით, კვარციტებითა და კირქვებით, აგრეთვე გრანიტებითა და ვულკანური ქანებით. დამახასიათებელია ალპური ტიპის თხემი ძველი გამყინვარების კვლებით, რომელთა შორისაა მყინვარული ცირკები და მორენები. დანაწევრებულია მდინარეთა ხეობებით. აზევდა დაახლოებით 25 მლნ. წლის წინ. ტექტონიკურად აქტიურია. ებჯინება ვეებერთელა ფოსა-მაგნას რიფტულ ხეობას. ციცაბოდ ეშვება იაპონიის ზღვისკენ.

ჭარბობს წიწვოვანი ტყე, მათ შორის ნაძვი და სოჭი, ქვედა კალთებზე შერეული და ფართოფოთლოვანი ტყეა. თითქმის მთლიანადაა გარშემორტყმული ტუბუ-სანგაკუს ეროვნული პარკით. თვალწარმტაცი ლანდშაფტების გამო ხშირად „იაპონიის ალპებს" უწოდებენ.

ქედის მწვერვალები პირველად დაიპყრო უილიამ გოულანდმა 1878 წელს, რომელმაც მას „იაპონიის ალპები" უწოდა. მოგვიანებით სახელწოდება გავრცელდა აგრეთვე კისოსა და აკაიშის ქედებზეც, ხოლო ჰიდას უწოდეს „ჩრდილოეთ ალპები". არის ტყვია-თუთიის საბადო.

სქოლიო
------

1. 1 2  Hida Range | Encyclopedia Britannica www.britannica.com
2. 1 2  Hida Mountains | Encyclopedia Nipponica www.kotobank.jp
3. ↑  Краткая географическая энциклопедия. Том 4: М. 1964.
4. ↑  Carina Hoorn, Allison Perrigo, Alexandre Antonelli. Mountains, Climate and Biodiversity. 2018.
5. 1 2  Хида | Большая советская энциклопедия www.bse.sci-lib.com

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* NDL: 001166739
* VIAF: 308250644
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 308250644

 |