recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ნეოლითური არტეფაქტები
ნეოლითის ნასახლარი ორკნეის კუნძულებზე
**ნეოლითის ხანა** (ნეო – ბერძნ. neos - ახალი, რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, აღნიშნავს ახალს, განახლებულს; ლითი, ლითო – ბერძნ. lithos – ქვა, რთული სიტყვის ნაწილი, აღნიშნავს ქვასთან, ქანებთან დამოკიდებულებას) — ახალი ქვის ხანა, ქვის ხანის ბოლო საფეხური, რომელიც შეცვალა ენეოლითმა. ტერმინი „ნეოლითი" მეცნიერებაში 1865 წელს შემოიტანა ჯ. ლაბოკმა იმ პერიოდის აღსანიშნავად, როდესაც ადამიანი თავის საკვებს მარცვლეული კულტურების კულტივაციითა და ცხოველთა მოშინაურებით მოიპოვებდა, მაგრამ იარაღის დასამზადებლად (ხისა და ძვლის გარდა) ჯერ კიდევ მხოლოდ ქვას იყენებდა. ნეოლითის განმსაზღვრელი ნიშნებია: მიმთვისებლური მეურნეობიდან (ნადირობა, თევზჭერა, შემგროვებლობა) მწარმოებლურ მეურნეობაზე (მიწათმოქმედება, მეცხოველეობა) გადასვლა, თიხის ჭურჭლის გაჩენა, ქვის იარაღის გაპრიალება, გახვრეტა. კულტურულ–სამეურნეო ნიშნების მიხედვით ნეოლითის კულტურები ორ მთავარ ჯგუფად იყოფა: 1. მიწათმოქმედ–მეცხოველე ტომთა და 2. მაღალგანვითარებულ მონადირეთა და მეთევზეთა.

ევროპასა და აზიაში ნეოლითის ძეგლების დიდი ნაწილი ძვ. წ. VI – III ათასწლეულებით თარიღდება. ახლო აღმოსავლეთში უძველეს მიწათმოქმედ – მესაქონლე ტომთა კულტურები ძვ. წ. VIII –VII ათასწლეულებით თარიღდება. ნეოლითის კულტურებს უკავშირდება შუა აზიის სამხრეთში გავრცელებული ჯეითუნის კულტურა (ძვ. წ. VI-V). ჩინეთის სამიწათმოქმედო ნეოლითი (იანშაო) ეკუთვნის IV – III ათასწლეულს. ეგვიპტესა და ჩრდ. აფრიკაში სამიწათმოქმედო ნეოლითი ძვ. წ. V-IV ათასწლეულებით თარიღდება. 

კავკასიაში ნეოლითის ძეგლები ძირითადად თავმოყრილია დას. ამიერკავკასიაში, განსაკუთრებით კი – დას. საქართველოში. აქ გვხვდება როგორც ადრინდელი ნეოლითური უკერამიკო ნეოლითის კომპლექსები (ქობულეთი, ხუცუბანი, ანასეული I, ხორში, გალი I და სხვ.). გვხვდება აგრეთვე განვითარებული ნეოლითის ხანის კომპლექსები (ოდიში, ანასეული II, კისტრიკი, გურიანთა, მელოური და სხვ.). აღმ. ამიერკავკასიის ვრცელი ტერიტორია (აზერბაიჯანის დიდი ნაწილი, არარატის ველი და სამხ.–აღმ. საქართველო) ძვ. წ. VI-V ათასწლეულებში ათვისებული ჰქონდათ მიწათმოქმედ–მესაქონლე ტომებს (შულავერი-შომუთეფეს კულტურა), რომლის ადრეული ძეგლები (შულავრისგორა, გადაჭრილიგორა, იმირის გორა, შომუთეფე, ხათუნარხი და სხვ.) ყველა ნიშნის მიხედვით განვითარებულ ნეოლითს მიეკუთვნება. ცენტრ. კავკასიის მთისწინა ზოლში, კავკასიის ორივე კალთაზე, გავრცელებული ჩანს მონადირე–მეთევზეთა და შემგროვებელთა ზონალური კულტურა პალურ–ნაგუთანის ტიპისა, რომელიც კოდორიდან არაგვ–თერგის აუზამდე ჩანს გავრცელებული. ამ კულტურას ახასიათებს თავისებური ქვის ინდუსტრია, რომელიც მთიან ზონაში გავრცელებული მეზოლითის საფუძველზე იყო განვითარებული.

ლიტერატურა
----------

* თ. კიღურაძე, ნეოლითის ხანა, ნუმიზმატისა და ბონისტის განმარტებითი ლექსიკონი დაარქივებული 2010-11-29 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იაშვილი**. |

**ლევან მიხეილის ძე იაშვილი** (დ. 1768 — გ. 19 აპრილი, 1836, დაკრძალულია ვიდუბიცკის მონასტერში, კიევი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი (1819). ვ. მ. იაშვილის უმცროსი ძმა. 1786 დაამთავრა არტილერიის კადეტთა კორპუსი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს მონაწილეობდა კინბურნის დაცვასა და ოჩაკოვის გარემოცვაში, 1792-1795 წლებში — ვარშავისა და პრაღის გარემოცვასა და აღებაში. 1805 წელს გაიგზავნა ავსტრიის სამფლობელოებში, სადაც ებრძოდა ფრანგებს ჰაილსბერგთან (1807), პროისიშ-აილაუსთან, გუტშტადტთან. 1808 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. 1812 წელს სამამულო ომის დროს იყო პეტრე ვიტგენშტეინის ცალკე კორპუსის არტილერიის უფროსი. 1812 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1813 წელს დაინიშნა მთავარი მოქმედი არმიის არტილერიის უფროსად და მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობებში. იბრძოდა ლიუცენთან, ბაუცენთან. 1816 წელს დაინიშნა პირველი არმიის არტილერიის უფროსად და 17 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მას. 1832 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი იყო. 1833 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთისა და უცხოეთის მრავალი ორდენით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 64-65.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან იაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ევროპის კავშირის დროშა** წარმოადგენს ლურჯ ფონზე წრიულად განლაგებული 12 ოქროსფერი ვარსკვლავის ერთობლიობას. ვარსკვლავების რაოდენობას არავითარი კავშირი არ აქვს გაერთიანების წევრთა რიცხვთან. წრიულად განლაგებული ვარსკვლავები სრულყოფილებას და სისრულეს აღნიშნავს, ხოლო რიცხვი 12 ტრადიციულია ევროპული კულტურისა და ცივილიზაციისათვის, კერძოდ:

* 12 - ზოდიაქოს ნიშანი;
* 12 - დღის საათი;
* 12 - წლის თვე;
* 12 - ქრისტეს მოციქული;
* 12 - ოლიმპიური ღმერთი;
* 12 - დაფის კანონი (Leges Duedecem Tabularum).

დროშა შექმნა ევროპის საბჭომ, 1955 წლის 8 დეკემბერს, ირლანდიის წარმომადგენლის მიერ შემოთავაზებული დიზაინის საფუძველზე. ევროპის საბჭოს თავიდან სურდა, რომ დროშა გამოყენებული ყოფილიყო ევროპული ინტეგრაციის მიზნებისათვის, ამიტომ ევროკავშირის წინამორბედმა, ევროპის თანამეგობრობამ, დაამტკიცა იგი 1986 წლის 26 მაისს. მიუხედავად იმისა, რომ დროშა გამიზნული იყო მთელი ევროპისთვის, დღეს იგი არის მხოლოდ ევროპის კავშირის სიმბოლო. მაასტრიხტის შეთანხმების შემდეგ იგი ოფიციალურად იქნა აღიარებულია ევროკავშირის დროშად.

ვალუტის კურსების ცხრილებში ეს დროშა ევროს გრაფიკულ სიმბოლოდაც გამოიყენება.

ევროკავშირის დროშის დიზაინის სხვა კანდიდატები
---------------------------------------------

* Unsuccessful entries
* 
* პანევროპული კავშირის დროშა.
* 
* 
* 
* ევროპული მოძრაობის დროშა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ევროკავშირის დევიზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ევროკავშირის დროშა***

* Council of Europe on the flag
	+ Council of Europe historical files on the flag
* EU's graphical specifications for the flag
* The symbols of the European Union : The flag of the Council Europe

სქოლიო
------

1. ↑  Committee of Ministers of the Council of Europe (8 December 1955), *Resolution (55) 32 of the Committee of Ministers of the Council of Europe*, European Navigator,. წაკითხვის თარიღი: 12 February 2009
**Scuderia Toro Rosso** ან უბრალოდ **Toro Rosso** (იტალიურიდან — წითელი ხარი) ― ყოფილი ფორმულა 1-ის გუნდი იტალიიდან, რომლებსაც ფლობდა ავსტრიული კომპანია Red Bull. ასპარეზობდა 2006-2019 წლებში და ფუნქციონირებდა, როგორც Red Bull Racing-ის უმცროსი გუნდი, რომლის მიზანი ახალგაზრდა პილოტების უფროს გუნდში გადასვლისთვის მომზადება იყო. 2020 წელს გუნდმა სახელი შეიცვალა Scuderia AlphaTauri-ზე, რათა ხელი შეეწყო იმავე სახელის მქონე ტანსაცმლის ბრენდის პოპულარიზაციისთვის.

Toro Rosso შეიქმნა მას შემდეგ, რაც 2005 წლის ბოლოს Minardi-ს მფლობელმა პოლ სტოდარტმა თავისი გუნდი დიტრიხ მატეშიცს მიჰყიდა. შემდგომში ახალ გუნდს Toro Rosso დაერქვა.

2006 წლის სეზონის დაწყებამდე მატეშიცმა ფორმულა ერთის ყოფილ პილოტ გერჰარდ ბერგერთან დადო გარიგება, რის შედეგადაც გუნდის აქციები ორ ნაწილად დაყვეს. 2008 წლის ნოემბრის ბოლოს Red Bull-მა ბერგერის კუთვნილი აქციების ნაწილი გამოისყიდა.

2007-2013 წლებში გუნდი Ferrari-ს V8 ძრავებს იყენებდა, მიუხედავად იმისა, რომ უფროსი გუნდი 2007-ში Renault-ზე გადავიდა. 2014 წელს Toro Rosso-ც Renault-ზე გადავიდა, თუმცა მალევე დაუბრუნდა Ferrari-ს. 2017-ს გუნდი ისევ Renault-ზე გადავიდა (თუმცა მოიხსენიებოდა, როგორც Toro Rosso), 2018-ში კი, Honda-ს ძრავებზე. გუნდის ხელმძღვანელი იყო ფრანც ტოსტი, რომელიც მანამდე BMW-ს ავტოსპორტის დანაყოფში მუშაობდა.

ვიტანტონიო ლიუციმ გუნდისთვის პირველი ქულა დააგროვა 2006 წლის აშშ-ს გრან-პრიზე. გუნდის პირველი პოდიუმი, ასევე ერთადერთი პოულ-პოზიცია და გამარჯვება მოიპოვა სებასტიან ფეტელმა 2008 წლის იტალიის გრან-პრიზე. 2015 წლის ავსტრალიის გრან-პრიზე ნიდერლანდელი მაქს ვერსტაპენი ფორმულა ერთის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა პილოტი გახდა: მაშინ ის 17 წლის და 166 დღის იყო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Scuderia Toro Rosso"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Toro Rosso's name change to Alpha Tauri confirmed in provisional 2020 entry list | Formula 1® en. ციტირების თარიღი: 2 December 2019
2. ↑  Red Bull to buy out Berger at Toro Rosso. Formula One World Championship Limited (26 November 2008). ციტირების თარიღი: 22 March 2018
**ალექსანდრე ზაალიშვილი** (გ. 20 ივლისი, 1944) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე ზაალიშვილი (ალექსანდრე ზაალოვი) დაიბადა რუსეთის არმიის პოლკოვნიკის, აზნაურ მიხეილ ზაალიშვილის ოჯახში. 1908 წელს დაამთავრა ალექსეევკის სამხედრო სასწავლებელი. მსახურობდა ალექსანდროპოლის 161-ე ქვეითთა პოლკში პოდპორუჩიკის ჩინით. 1913 წელს ცხოვრობდა ქალაქ გომელში. 1913-1914 წლებში 160-ე ქვეითთა აფხაზური პოლკის პორუჩიკი იყო, შემდეგ იმავე წოდებით მსახურობდა 304-ე ქვეითთა ნოვგოროდ-სევერსკის პოლკში. 1915 წლის 20 მარტს დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეოთხე ხარისხის ორდენით, წარწერით „სიმამაცისთვის". 1918–1920 წლებში ალექსანდრე ზაალოვი პოდპოლკოვნიკის ჩინით მსახურობდა აღმოსავლეთის ფრონტზე მყოფ თეთრგვარდიელთა ჯარებში. 1918 წლის ოქტომბრიდან იყო ტიუმენის საინსტრუქტორო სკოლის უფროსი. იმავე წლის დეკემბრიდან სათავეში ედგა ყაზანის მსროლელთა 58-ე პოლკს, ხოლო 1919 წლის 9 მაისიდან ივლისამდე მეთაურობდა ლაიშევის 59–ე პოლკს. ემიგრაციაში ალექსანდრე ზაალოვი ცხოვრობდა ჩინეთში. გარდაიცვალა 1944 წლის 20 ივლისს ხარბინში.

ლიტერატურა
----------

* ჯავახიშვილი ნიკო. ალექსანდრე მიხეილის ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი) // ქართული დიპლომატია. 2004. გვ.196

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ზაალიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ალექსანდრე (სანდრო) ცირეკიძე** (დ. 2 სექტემბერი, 1894, ქუთაისი ― გ. 15 ივნისი, 1923, თბილისი) ― ქართველი პოეტი, ცისფერყანწელთა წევრი.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე გიორგის ძე ცირეკიძე დაიბადა ქალაქ ქუთაისში, 1894 წელს. ქართული ლიტერატურით დაწყებით სასწავლებელშივე დაინტერესდა. მეექვსე კლასში თავის მეგობრებთან ერთად გამოსცა ხელნაწერი ჟურნალი „ჩონგური". სკოლაში გადაწყვიტყვიტა ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე ჩაბარება, დაიწყო ლათინური ენის შესწავლა. 1912 წელს დაამთავრა სასწავლებლის სრული კურსი და სწავლა განაგრძო პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1914 წელს შეეყარა ტუბერკულოზი და ჯანმრთელობის გაუარესების გამო გადავიდა კიევის უნივერსიტეტში, სწავლობდა ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. მისი სადიპლომო გამოკვლევა იყო ბაგრატის ტაძარი. 1916 წელს დაუახლოვდა „ცისფერყანწელებს".

1919 წელს შეადგინა "ახალი მწერლობის ანთოლოგია", თარგმნა და გამოსცა სტეფან მალარმეს „ლექსები და პროზა", ასევე თარგმნა შარლ ბოდლერის პოემები პროზად, ოსკარ უაილდის ზღაპრები. 1920-იან წლებში ჩამოაყალიბა მწერალთა გართიანება „მწერალთა საგამომცემლო კოოპერატივი", ამავე პერიოდში დააარსა გამომცემლობა „კირჩხიბი". 1920 წელს ქუთაისში მისი რედაქტორობით გამოვიდა ცისფერყანწელთა ჟურნალი „შვილდოსანი". 1921 წელს გამოიცა მისი პირველი წიგნი „მთვარეულები", მცირე ხნით რედაქტორობდა ჟურნალ „შვილდოსანს".

გარდაიცვალა 1923 წელს, ზაფხულში. დაკრძალულია ვერის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *ლომიძე გ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 512-513.
* *ჯალიაშვილი მ.*, „სიტყვის მთვარეული - სანდრო ცირეკიძე," კრებული „ცამეტნი", ქუთაისი, 2009

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ალექსანდრე ცირეკიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცისფერყანწელები |
| --- |
|  |
| 
* ალექსანდრე არსენიშვილი
* შალვა აფხაიძე
* ვალერიან გაფრინდაშვილი
* შალვა კარმელი
* პაოლო იაშვილი (ელენე დარიანი)
* სერგო კლდიაშვილი
* გიორგი ლეონიძე
* ნიკოლო მიწიშვილი
* კოლაუ ნადირაძე
* გრიგოლ რობაქიძე
* ტიციან ტაბიძე
* ალექსანდრე ცირეკიძე
 |

 |
**მიხეილ გარსევანიშვილი (გარსევანოვი)** (დ. 6 აპრილი, 1830, ნიკოპოლი — გ. 16 მაისი, 1907, სანქტ-პეტერბურგი) — ინჟინერი.

მიხეილ გარსევანოვი დაიბადა 1830 წლის 6 აპრილს ხარკოვის გუბერნიის სოფელ ნიკოპოლში. დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, 1845 წელს კი ჩაირიცხა პეტერბურგის მთავარ სამხედრო–საინჟინრო სასწავლებელში. 1849 წელს მიხეილმა სწავლა დაასრულა საველე ინჟინერ–პრაპორშჩიკის ჩინით, მაგრამ როგორც გამორჩეული კურსდამთავრებული იგი კიდევ ორი წლით დატოვეს სასწავლებელში და 1851 წელს მიანიჭეს სამხედრო ინჟინერ–პორუჩიკის წოდება. მიხეილ გარსევანოვის დამსახურებათა შორის აღსანიშნავია მიმოსვლის გზების ინჟინერთა ინსტიტუტის პერიოდული ორგანოს დაარსება. 1899 წელს გამოცემული ინსტიტუტის შრომათა კრებული მეცნიერის საინჟინრო, სამეცნიერო–პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის 50–ე წლისთავს მიეძღვნა.

მიხეილ გარსევანოვი გარდაიცვალა 1907 წლის 16 მაისს სანქტ–პეტერბურგში. დაკრძალულია ხელოვნების მოღვაწეთა ნეკროპლში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გარსევანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯეიმს ვულფერსონი
**სერ ჯეიმს დევიდ ვულფერსონი** (ინგლ. James David Wolfensohn; 1 დეკემბერი 1933 — 25 ნოემბერი 2020) — ავსტრალიელი და ამერიკელი იურისტი, ბანკირი, მსოფლიო ბანკის მე-9 პრეზიდენტი (1995-2005).

ბიოგრაფია
---------

ჯეიმს ვულფერსონი დაიბადა 1933 წლის 1 დეკემბერს ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში ებრაელი ემიგრანტების ოჯახში. მისი მშობლები ავსტრალიაში ინგლისიდან 1928 წელს ჩავიდნენ.

ვულფერსონი მსახურობდა ავსტრალიის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალებში (The **Royal Australian Air Force** - **RAAF**), 1956 წლის მელბურნის ოლიმპიურ თამაშებზე იყო ავსტრალიის მოფარიკავეთა გუნდის წევრი.

16 წლის ასაკში მან ჩააბარა სიდნეის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი Bachelor of Arts (BA) და Bachelor of Laws (LLB) 

1959 წელს ჯეიმს ვულფერსონმა მიიღო ბიზნეს ადმინისტრირების მაგისტრის (MBA) ხარისხი ჰარვარდის ბიზნესის სკოლაში.

1980 წელს ვულფერსონი გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქე. 

1995 წლის 1 ივლის ვულფერსონი გახდა მსოფლიო ბანკის მე-9 პრეზიდენტი. ამ თანამდებობაზე ის წარადგინა აშშ პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა. 2000 წელს დირექტორთა საბჭოს მიერ ვულფერსონი მეორე ვადით იქნა არჩეული მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტად, რაც მსოფლიო ბანკისის ისტორიაში მესამე პრეცედენტია.

თავისი ცხოვრების მანძილზე ჯეიმს ვულფერსონს არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული, მათ შორის 1987 წელს ის გახდა ავსტრალიის ორდენის საპატიო ოფიცერი (the Order of Australia), 1995 წელს მან მიიღო ბრიტანეთის იმპერიის ღირსების რაინდის წოდება (honorary knighthood of the Order of the British Empire),1999 წელს მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტი ჯეიმს ვულფერსონი, როგორც უცხო ქვეყნის მოქალაქემ, რომელმაც შეიტანა განსაკუთრებული წვლილი საქართველოს სახელმწიფოს აღმშენებლობაში და ქართული მეცნიერებისა და ხელოვნების განვითარებაში დაჯილდოვებულ იქნა ოქროს საწმისის ორდენით.

ჯეიმს ვულფერსონი 2020 წელს პნევმონიით გარდაიცვალა.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2
3. ↑  Jr, Robert D. Hershey (2020-11-26). „James D. Wolfensohn, Who Led the World Bank for 10 Years, Dies at 86". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 2021-04-08.
**პავლე კლუშანცევი** (რუს. Клушанцев, Павел Владимирович; დ. 25 თებერვალი 1910, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 27 აპრილი 1999, სანქტ-პეტერბურგი) — საბჭოთა კინორეჟისორი, მწერალი. რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1970). სამეცნიერო-პოპულარული კინო შეათავსა სამეცნიერო ფანტასტიკასთან, რითაც სათავე დაუდო სამეცნიერო-ფანტასტიკური კინონარკვევის ჟანრს. 

1930 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ფოტოკინოტექნიკუმის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1932 წლიდან იყო კინოსტუდია „ბელარუსფილმის" ოპერატორი, ხოლო 1934 წლიდან მუშაობდა „ლენფილმში", სადაც 1935 წელს შედგა მისი დებიუტი რეჟისორ-დამდგმელის ამპლუაში (ფილმი „შვიდი ბარიერი") და 1937 წელს დააარსა კომბინირებული გადაღებების საამქრო. გამოიგონა გადაღების რიგი ნოვატორული ხერხი (კერძოდ, ფართოდ გავრცელებული კომბინირებული გადაღების ლუმინესცენციური მეთოდი) და კომბინირებული და ტრიუკების გადაღებების ტექნიკური მოწყობილობა. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ოპერატორად და რეჟისორად მუშაობდა სტუდია „სიბტექფილმში", რომელიც უშვებდა სამხედრო-სასწავლო ფილმებს. ომის შემდეგ აგრძელებდა შემოქმედებით საქმიანობას ლენინგრადის კინოსტუდიაში. ფილმში „სამყარო" (1951), პირველად გამოჩნდა სამეცნიერო-ფანტასტიკური მოტივები. აღსანიშნავია კინემატოგრაფიული ხერხები, რომელიც გამოყენებულია ფილმში „გზა ვარსკვლავებისკენ" (1958). 1945 წელს დაბრუნდა ლენინგრადის სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სტუდიაში, იყო ოპერატორი, რეჟისორ-დამდგმელი და სცენარისტი. 1962 წელს გადაიღო „ქარიშხლების პლანეტა", რომელსაც საფუძვლად დაედო ალექსანდრე კაზანცევის ამავე სახელწოდების მოთხრობა. საბჭოთა კავშირში ფილმი არ აღიარეს, თუმცა ფილმის გაქირავებაზე უფლება მსოფლიოს 28 ქვეყანამ მოიპოვა, ხოლო აშშ-ში გამოვიდა ამ ფილმის ხელახლა დამონტაჟებული ორი ვერსია — „მოგზაურობა ისტორიამდელ პლანეტაზე" (1965) და „მოგზაურობა ისტორიამდელი ქალების პლანეტაზე" (1968), რომლებშიც კლუშანცევის ორიგინალურ მასალებთან ერთად იყო დამატებული გადაღებები ამერიკელი მსახიობების მონაწილეობით (უკანასკნელ ფილმში აგრეთვე გამოიყენებოდა სხვა საბჭოთა სამეცნიერო-ფანტასტიკური სურათის „ზეცა გვეძახის" ფრაგმენტები). 

1972 წელს კლუშანცევი პენსიაზე გავიდა, რის შემდეგ პროფესიული საქმიანობით აღარ დაკავებულა. მთლიანობაში კლუშანცევს გადაღებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო-პოპულარული ფილმი და სიუჟეტი. ავტორია რიგი საბავშვო სამეცნიერო-პოპულარული წიგნისა. მისი სახელობისაა ასტეროიდი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* პავლე კლუშანცევი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* პავლე კლუშანცევი (რუსული)
**გონების მიღმა** (ინგლ. Out of My Mind) — ამერიკელი მწერლის, შერონ დრეიპერის რეალისტური და საბავშვო წიგნი. პირველად გამოქვეყნდა 2010 წლის 9 მარტს, აშშ-ში, „Atheneum Books"-ის მიერ. წიგნი New York Times-ის ბესტსელერებში პირველ ადგილს ორი წლის განმავლობაში იკავებდა. მეხუთე გამოცემის გარეკანის ილუსტრირება ეკუთვნის დენიელ ჩანგს. რეკომენდირებულია V–VIII კლასის ასაკის ბავშვებისთვის. დაწერილია პირველ პირში.

შინაარსი
--------

**ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.** 
შერონ დრეიპერის „გონების მიღმა" მოგვითხრობს მელოდი ბრუკსის შესახებ, რომელსაც ცერებრული დამბლა აქვს. მას შეზღუდული აქვს მეტყველების და გადაადგილების უნარი. სწავლობს ინკლუზიურ კლასში და ძალიან ხშირად უწევს კლასელების და მასწავლებლების მხრიდან დამაკნინებელი მოპყრობის ატანა. წიგნში მას ძალიან ბევრი წინააღმდეგობის გადალახვა უწევს, საბოლოოდ მოთხრობის გმირი ახერხებს ცხოვრებისეული წინააღმდეგობების გადალახვას და იგი საკუთარ თავსაც კი სჯობნის.

რესურსები ინტერტენში
--------------------

* შერონ დრეიპერი — „გონების მიღმა"

სქოლიო
------

1. ↑  Sharon Draper: Biography. Sharon Draper.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 4 ოქტომბერი 2015. ციტირების თარიღი: 16 October 2015.
**კრისტიან გაბრიელ რომერო** ( ესპ. Cristian Gabriel Romero*; დ. 27 აპრილი, 1998*) - არგენტინელი ფეხბურთელი, ტოტენჰემ ჰოტსპურის კლუბისა და არგენტინის ნაკრების მცველი. 

რომერო ბელგრანოს საფეხბურთო აკადემიის კურსდამთავრებულია. მისი დებიუტი შედგა არგენტინის პრიმერაში.
2020 წელს რომერო იჯარით გადაეცა ატალანტაში. იჯარის დასრულების შემდეგ კლუბმა ფეხბურთელის ტრანსფერი 16 მილიონ ევროდ იყიდა. 

2021 წლის 6 აგვისტოს რომერო გადავიდა ინგლისურ კლუბში,  იჯარით, შემდგომი შესყიდვით. ტრანსფერის თანხამ 55 მილიონი ევრო შეადგინა. კონტრაქტი 2026 წლამდე გაფორმდა. 15 აგვისტოს მანჩესტერ სიტის წინააღმდეგ მატჩში მისი დებიუტი შედგა ინგლისის პრემიერ ლიგაში. 2021 წლის 19 აგვისტოს მან შეასრულა  დებიუტი პაკოს დე ფერეირას წინააღმდეგ 0-1 წაგებაში. 2022 წლის 16 მარტს, ბრაიტონ ენდ ჰოვ ალბიონის წინააღმდეგ დუელში, კრისტიანმა გაიტანა თავისი პირველი გოლი ტოტენჰემ ჰოტსპურის შემადგენლობაში. 2022 წლის 30 აგვისტოს კლუბმა იყიდა ფეხბურთელის ტრანსფერი და გააფორმა კონტრაქტი მასთან 2027 წლამდე .

საერთაშორისო კარიერა
--------------------

2017 წელს რომერომ მონაწილეობა მიიღო სამხრეთ ამერიკის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ეკვადორში არგენტინის ახალგაზრდული ნაკრების შემადგენლობაში. ტურნირზე მან ითამაშა პერუს, ბოლივიის, კოლუმბიის, ბრაზილიის, ეკვადორის და ორჯერ ვენესუელას გუნდებთან.
რომეროს დებიუტი  ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 2021 წლის 4 ივნისს 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში . 9 ივნისს კოლუმბიის ნაკრებთან დუელში მან გაიტანა თავისი პირველი გოლი ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში .
იმავე წელს კრისტიანი გახდა ამერიკის თასის გამარჯვებული. ტურნირზე მან ითამაშა მატჩები ურუგვაის გუნდებთან.

პროგრესი
--------

### ბრძანება

  

### არგენტინის ნაკრები

* მსოფლიო ჩემპიონი : 2022 წ
* ამერიკის თასის გამარჯვებული: 2021 წ
* Finalissima გამარჯვებული: 2022 წელი

### პირადი

* სერია A წლის მცველი: 2020/21
* ამერიკის თასის სიმბოლური ნაკრები CONMEBOL- ის მიხედვით: 2021 წ

სქოლიო
------

1. ↑  მსოფლიო ჩემპიონი 2022 წ .
2. ↑  ტოტენჰემ ჰოტსპურში
3. ↑  უეფას საკონფერენციო ლიგის
4. ↑  არგენტინის
5. ↑  ჩილესთან
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზედგენიძე**. |

**ელიზბარ კონსტანტინეს ძე ზედგენიძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1903, თბილისი — გ. 9 ოქტომბერი, 1983, იქვე) — ქართველი მწერალი, პროზაიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

სწავლობდა თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, მუშფაკში. 1923 წლიდან მისი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა რესპუბლიკის ჟურნალ-გაზეთებში. 1927 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1927 წელს გამოაქვეყნდა მოთხრობების პირველი კრებული „ვერცხლის ქამარი". იყო გაზეთ „ნორჩი პიონერის", რედაქტორი, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი პირველი დირექტორი. მუშაობდა „„მნათობის" რედაქციაში. 1934 წელს გამოაქვეყნდა პირველი რომანი „იღვიძებენ მთები", რომელშიც ასახულია სოფლის სოციალისტური გარდაქმნა აჭარაში. 1941 წლიდან აქვეყნებდა რომანებს დიდი სამამულო ომის თემაზე. 

სხვადასხვა დროს იყო გაზეთ „კომუნისტის", საქდესის კორესპონდენტი, სხვადასხვა ჟურნალის ლიტერატურული მუშაკი. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, უზბეკურ, ლიტვურ ენებზე. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ნაწარმოებები
------------

* იღვიძებენ მთები", რომანი, 1934
* „მზის ამოსვლამდე", რომანი, 1941
* „მოთხრობები", მოთხრობების კრებული, 1945
* „რჩეული", მოთხრობბების კრებული, 1956
* „ოროს თუმნიანი", მოთხრობების კრებული, 1956
* „გაზაფხული დაიწყო ადრე", რომანი 1963-1967
* უბატონო ქვეყანა", ისტორიული რომანი, 1975

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 498-499.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 156, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ ზედგენიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
Acta Sanctorum (იანვრის ტომი, 1643 წელი)
**Acta Sanctorum** (*წმინდანთა ქმედებები, წმინდანთა აქტები*) — წმინდანთა ცხოვრებების მრავალტომური გამოცემა, რომელიც აგებულია რომაული მარტიროლოგის პრინციპით (ანუ წმინდანთა ხსენების დღეების მიხედვით). გამოცემას საფუძვლად დაედო ისტორიულ-კრიტიკული მეთოდი: ტექსტები იწერება ყველა ცნობილი წყაროს მიხედვით და თან ერთვით შესავალი და კომენტარები. 

გამოცემის შექმნის აზრი დაებადა ბელგიელ იეზუიტ გერბერტ როსვეიდეს (1569-1629), მაგრამ პირველი, იანვრის ტომი დაიბეჭდა მხოლოდ მისი სიკვდილის შემდეგ 1643 წელს. გამოცემა ხორციელდებოდა ანტვერპენში, მაგრამ შეჩერებულ იქნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს. გამოცემის ბეჭდვა განახლდა 1845 წელს ბრიუსელში. 

თავდაპირველად გამოცემას უნდა მოეცვა 18 ტომი, მაგრამ სამუშაოს მსვლელობისას გადაწყდა *Acta Sanctorum*-ის შემცვლელობის გაზრდა. დღეისთვის გამოცემულია 68 ტომი (ბოლო გამოიცა 1940 წელს).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Acta Sanctorum (სტატია «მართლმადიდებლურ ენციკლოპედიაში»)(რუსული)
* Acta Sanctorum Database (ინგლისური)
**ოდესის ფერიცვალების ტაძარი** - მართლმადიდებლური ტაძარი უკრაინის ქალაქ ოდესაში. ტაძარი უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის (მოსკოვის საპატრიარქო) დაქვემდებარებაში იყო. 2023 წლის 23 ივლისს ოდესაზე რუსული სარაკეტო თავდასხმის შედეგად ტაძარი მნიშვნელოვნად დაზიანდა.

ისტორია
-------

ოდესის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკლესია ქალაქ ოდესაში 1794 წელს არქიტექტორმა გავრილ ბანულესკუ-ბოდონიმ ააშენა. მშენებლობა გეგმას რამდენიმე წლით ჩამორჩა, რის გამოც ახალი რუსეთის ახლად დანიშნულმა გუბერნატორმა, არმან-ემანუელ დე ვინიერო დუ პლესისმა, ჰერცოგი დე რიშელიემ, შენობის დასასრულებლად იტალიელი არქიტექტორი ფრანჩესკო ფრაპოლი დაიქირავა. 

შენობა კომუნისტებმა 1936 წელს დაანგრიეს. მისი აღდგენა 1999 წელს დაიწყო. ახალი შენობა 2003 წელს აკურთხეს. უფლისწულ ვორონცოვისა და მისი მეუღლის ნეშტი საკათედრო ტაძარში ხელახა გადაასვენეს. ვორონცოვის ძეგლი ტაძრის წინ, მოედანზე დაიდგა. ფერიცვალების ეკლესიის ზარები ირეკებოდა ელექტრონული მოწყობილობით, რომელსაც შეეძლო 99 მელოდიის დაკვრა.

2023 წლის 23 ივლისს საკათედრო ტაძარი მნიშვნელოვნად დაზიანდა რუსეთის მიერ სარაკეტო დაბომბვის შემდეგ. 

1. ↑  *Fakty*. აკლია ან იგნორირებულია `|title=` (დახმარება)
2. ↑   (2001) *Commerce in Russian urban culture : 1861–1914*. Washington, DC:  Woodrow Wilson Center Press [u.a.]. ISBN 0801867509.
3. ↑  *Fakty*. აკლია ან იგნორირებულია `|title=` (დახმარება)
ფედერიკო და ფრანსისკო გარსია ლორკები, 1930 წელი
**27 წლის თაობა** (ესპ. Generación del 27) — გაერთიანება ესპანელი მწერლებისა, მხატვრებისა, მუსიკოსებისა, რომლებმაც თავი გაითქვეს მთელი რიგი საზოგადოებრივი გამოსვლებით (ლექციები, საჯარო კითხვებითა და ა.შ.). გაერთიანება ჩამოყალიბდა ლუის დე გონგორას გარდაცვალების 300 წლისთავის აღსანიშნავად, 1927 წელს. ზეიმი სევილიაში პოპულარულმა ტორეადორმა იგნასიო სანჩეს მეხიასმა მოაწყო. მათ ასევე უწოდებენ „25 წლის თაობას", „დიქტატურის თაობას", „რესპუბლიკის თაობას", „ლორკა-გილენის თაობას".

ცნობილი წარმომადგენლები
-----------------------

* ფედერიკო გარსია ლორკა
* სეზარ არკანოდა — კომპოზიტორი
* ხორხე გილენი
* ხოსე ბერგამინი — მწერალი და კრიტიკოსი
* ლუის ბუნიუელი — კინორეჟისორი

შემოქმედების ადრეულ ეტაპზე ჯგუფთან ახლოს იყვნენ პაბლო ნერუდა, ვისენტე ჰუიდობრო, ხორხე ლუის ბორხესი. ჯგუფის პოეტური მანიფესტი იყო ანთოლოგია „ესპანური პოეზია, 1915-1931", რომელიც გამოქვეყნდა 1932 წელს ჰერარდო დიეგოს მიერ. ჯგუფის წევრები ძირითადად წერდნენ შემდეგი ჟურნალებისთვის „Cruz and Raya", „Litoral", „Revista de Occidente"" და ა.შ.

ლიტერატურული პოზიცია
--------------------

ჯგუფის წევრების შემოქმედება წარმოადგენს ესპანეთის სამეცნიერო და ხალხური ტრადიციების კიდევ ერთხელ შერწყმის მცდელობას (25 წლით ადრე ამ ამოცანის გადაჭრას „თაობა 98" ისახავდა მიზნად). ამავე დროს, ჯგუფის წევრები ცდილობდნენ ევროპული ავანგარდის (ფუტურიზმი, კუბიზმი, სიურრეალიზმი) მიგნებების დანერგვას ესპანურ ლიტერატურასა და კულტურაში.

არაერთი პოეტის შემოქმედებამ (გიულენი, სალინასი) განვითარება ჰპოვა „სუფთა ლირიზმისკენ", რომლის პრინციპებიც შემუშავდა პოლ ვალერის მიერ. ჯგუფის წევრებს შორის იყვნენ გამოჩენილი ესპანელი ფილოლოგები (დამასო ალონსო). სამოქალაქო ომის დროს, ჯგუფის წევრთა უმეტესობამ დაიკავა რესპუბლიკის მხარე. მათ მოღვაწეობა განაგრძეს სოციალურ პოეზიის და ხალხური რომანის ჟანრში, ამზადებდნენ პროპაგანდისტულ ბროშურებს (ალბერტი, ალეისანდრე, ერნანდესი და ა.შ.). 27 წლის თაობისთვის გარდამტეხ მოვლენად იქცა ლორკას გარდაცვალება (1936). რესპუბლიკელების დამარცხების შემდეგ, ჯგუფის ბევრ წევრს ემიგრაციაში წასვლა მოუწია.

ანთოლოგიები
-----------

* Poetas españoles de la Generación del 27. T.1/2. La Habana: Editorial Arte y Literatura, 1977
* Antología de los poetas del 27/ Sel. e introd. de José Luis Cano. Madrid : Espasa-Calpe, 1984
* Poesía de la generación del 27: antología crítica comentada/ Ed. Víctor de Lama. Madrid: EDAF, 1997

ლიტერატურა
----------

* Rozas J.M. La generación del 27 desde dentro: textos y documentos. Madrid: Ediciones Alcalá, 1974
* Díez de Revenga F.J. Panorama crítico de la generación del 27. Madrid: Editorial Castalia, 1987
* Можаева А.Б. Внуки Гонгоры// Культ как феномен литературного процесса: автор, текст, читатель. М.: ИМЛИ, 2011, с.252-265
**343-ის მანიფესტი** — 343 ფრანგი ქალის მიერ ხელმოწერილი პეტიცია, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ აბორტი ჰქონდათ გაკეთებული. მანიფესტი სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის აქტს წარმოადგენდა, ვინაიდან საფრანგეთში აბორტი არალეგალური იყო და მანიფესტის ხელმომწერი ქალები საჯაროდ აღიარებდნენ, რომ კანონის წინაშე დასჯადი დანაშაული ჰქონდათ ჩადენილი. ისინი აბორტის ლეგალიზაციასა და კონტრაცეპტივებზე თავისუფალ წვდომას მოითხოვდნენ.

მანიფესტი სოციალ-დემოკრატიულ ყოველკვირეულ ფრანგულ ჟურნალში *ლე ნუველ ობსერვატორი* 1971 წლის 5 აპრილს გამოქვეყნდა. მანიფესტმა გზა გაუკვალა „ვეილის კანონის" მიღებას, რომლის მიხედვითაც გაუქმდა სასჯელი პირველი ათი კვირის განმავლობაში ორსულობის ნებაყოფლობით შეწყვეტისთვისვის. კანონს სახელი ჯანდაცვის მინისტრის, სიმონა ვეილის, პატივსაცემად ეწოდა.

ტექსტი
------

მანიფესტის ტექსტი სიმონ დე ბოვუარმა დაწერა. 

> 
> ყოველწლიურად საფრანგეთში მილიონი ქალი იკეთებს აბორტს, რაც სიცოცხლისთვის საშიშ პირობებში ტარდება მაშინ, როცა სამედიცინო მეთვალყურეობის პირობებში, ეს ერთ-ერთი უმარტივესი პროცედურაა. საზოგადოება ამ ქალებს ხმის ამოღების უფლებას არ აძლებს. მე ვაღიარებ, რომ ერთ-ერთი მათგანი ვარ. ვაღიარებ, რომ აბორტი გამიკეთებია. ჩვენ ვითხოვთ კონტრაცეპტიული საშუალებებისადმი თავისუფალ წვდომას და აბორტის გაკეთების თავისუფლებას.
> 
> 
>

ცნობილი ხელმომწერები
--------------------

* სიმონ დე ბოვუარი
* კატრინ დენევი
* მარგერიტ დიურასი
* ანიეს ვარდა
* ანა ვიაზემსკი
* ფრანსუაზ საგანი
* სონია რიკიელი
* მარინა ვლადი
* ჟანა მორო
* მონიკ ვიტიგი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 343-ის მანიფესტი (ინგლისური თარგმანი)

სქოლიო
------

1. ↑  Marie Renard.  (2008) Swans Commentary: The Unfinished Business Of Simone de Beauvoir.
2. ↑  343-ის მანიფესტი (ინგლისური თარგმანი), with signatures. Web.archive.org (1971-04-05).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-11. ციტირების თარიღი: 2016-06-11.
**127 საათი** (ინგლ. 127 Hours) — 2010 წლის ბიოგრაფიული, სათავგადასავლო ფილმი, რომლის რეჟისორია დენი ბოილი. სიუჟეტი მოგვითხრობს ნამდვილ ისტორიას ალპინისტ აარონ რალსტონის შესახებ, რომელსაც 2003 წლის აპრილში კანიონლენდსში, იუტაში, ველოსიპედით მოგზაურობისას ლოდი დაეცა და ხუთ დღეზე მეტის განმავლობაში იქ გაიჭედა. ფილმის სცენარი, რომელიც დაფუძნებულია რალსტონისვე ავტობიოგრაფიულ წიგნზე „ლოდსა და მაგარ ადგილს შორის", ეკუთვნით ბოილსა და საიმონ ბეფოს, რომელიც ასევე მუშაობდა ბოილის წინა სარეჟისორო ნამუშევარზე „ღარიბი მილიონერი". ფილმში მთავარ როლს ასრულებს ამერიკელი მსახიობი ჯეიმზ ფრანკო.

სურათის პრემიერა გაიმართა 4 სექტემბერს, 5 ნოემბერს კი ნიუ-იორკისა და ლოს-ანჯელესის შეზღუდული რაოდენობის კინოთეატრებში დაიწყო მისი ჩვენება. 12 ნოემბერს კინოთეატრების რიცხვი 22-მდე გაიზარდა, 19 ნოემბერს 108-მდე, 24 ნოემბერს კი 279-მდე. მსოფლიოს კინოთეატრებში ფილმის სრული გამოსვლა 2011 წლის 28 იანვრისთვისაა დაგეგმილი. ფილმს პოზიტიური გამოხმაურებები მოჰყვა. Rotten Tomatoes-ის მიხედვით სურათის შეფასებათა 93% დადებითია.

ოსკარის 83-ე დაჯილდოებაზე ფილმმა 6 ნომინაცია დაიმსახურა, მათ შორის საუკეთესო სურათის, ადაპტირებული სცენარის და საუკეთესო მსახიობი მამაკაცის კატეგორიაში.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
აარონ რალსონი 27 წლის მოგზაურია. ის იუტას შტატში, კანიონლენდსში ბლუჯონ კანიონში მოგზაურობს. მას 800 ფუტიანი ლოდი დაეცემა ხელზე, რის გამოც აარონი ვეღარ გადაადგილდება. პრობლემას ის ემატება, რომ აარონს არავისთვის დაუბარებია, თუ სად მიდიოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Caranicas, Peter (October 26, 2010). „Boyle hikes up number of d.p.'s on '127 Hours'". *Variety*. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. 1 2  127 Hours (2010) - Box Office Mojo. *Box Office Mojo*. ციტირების თარიღი: November 14, 2010.
3. ↑  
127 Hours. *Rotten Tomatoes*. Flixster. ციტირების თარიღი: December 12, 2010.
4. ↑  Nominations by Category - 83rd Awards.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-01-25.
„**12 განრისხებული მამაკაცი**" (ინგლ. 12 Angry Men) — 1957 წლის ამერიკული შავ-თეთრი ფილმი. ფილმში 12 ნაფიცი მსაჯული ცდილობს მიიღოს გადაწყვეტილება საქმის შესახებ, რომელშიც პატარა ბიჭს მკვლელობაში ედება ბრალი. ფილმის მთელი მოქმედება ნაფიც მსაჯულთა ოთახში ვითარდება.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
პუერტო-რიკოელი ახალგაზრდა ბრალდებულია დანით მამის მკვლელობაში. განაჩენი 12-მა ნაფიცმა მსაჯულმა ერთსულოვნად უნდა გამოიტანოს. კენჭისყრისას 11 მსაჯული ხმას აძლევს, რომ ბიჭი დამნაშავეა. მხოლოდ მე-8 მსაჯული არის წინააღმდეგი და ის სხვების გადარწმუნებას იწყებს. აღმოჩნდება, რომ ყველა მსაჯული საკუთარი პირადი ცრურწმენით მოქმედებდა. მე-3 მსაჯული საკუთარ ვაჟთანაა გაუცხოებული, მე-7 და მე-6 მსაჯულებს უცხოელების უნდობლობა აქვთ. მე-10 და მე-11 მსაჯულებს სახელმწიფო ბრალდების ბრმად სწამთ. მე-5 მსაჯულს საკუთარი ქუჩური წარსულისგან დისტანცირება უნდა. მე-12 მსაჯულს, რომელიც რეკლამის სფეროში მუშაობს, არაფრის სჯერა, რაც კომერციულად არ იყიდება. 1-ლი, მე-2 და მე-9 მსაჯულები უბრალოდ დინებას მიჰყვებიან. ცხელი დღე გვიან ღამემდე გრძელდება. მე-8 მსაჯული მოახერხებს სხვების გადარწმუნებას. ის აჩვენებს მსაჯულებს მკვლელობის იარაღის მსგავს დანას. ხელმეორე კენჭისყრისას ერთი მსაჯული შეიცვლის აზრს. მე-8 მსაჯული ნაკლებად დაინტერესებულ მსაჯულებს არ მისცემს Tic Tac Toe-ს თამაშის საშუალებას.

როლებში
-------

* მარტინ ბალსამი — პირველი მსაჯული, ჟიურის თავმჯდომარე, სკოლის ფეხბურთის კლუბის მწვრთნელის თანაშემწე
* ჯინ ფიდლერი — მეორე მსაჯული, ბანკის კლერკი
* ლი ჯ. კობი — მესამე მსაჯული, ბიზნესმენი
* ე. გ. მარშალი — მეოთხე მსაჯული, ბროკერი
* ჯეკ კლუგმანი — მეხუთე მსაჯული, პარამედიკოსი
* ედვარდ ბინსი — მეექვსე მსაჯული, სახლის მხატვარი
* ჯეკ უორდენი — მეშვიდე მსაჯული, გამყიდველი
* ჰენრი ფონდა — დეივისი, მერვე მსაჯული, არქიტექტორი
* ჯოზეფ სვინი — მაკკარდლი, მეცხრე მსაჯული
* ედ ბიგლი — მეათე მსაჯული, ავტოფარეხის მეპატრონე
* ჯორჯ ვოსკოვეცი — მეთერთმეტე მსაჯული, მესაათე
* რობერტ ვებერი — მეთორმეტე მსაჯული, აღმასრულებელი დირექტორი

ჯილდოები
--------

* ოქროს დათვი
* ბაფტა საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: ჰენრი ფონდა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„12 განრისხებული მამაკაცი (1957 წლის ფილმი)"** ვიკისაწყობში.
* „12 განრისხებული მამაკაცი" — Rotten Tomatoes
* თან როზენბაუმის ესსე, Criterion Collection
ფორტლინ როუდის 20 - პოლ მაკ-კარტნის ბავშვობის სახლი
**ფორტლინ როუდის 20** (ინგ. **20 Forthlin Road**) წარმოადგენს ნაციონალური ფონდის საკუთრებას, რომელიც მდებარეობს ლივერპულში (ინგლისი), მერსისაიდის დასახლებაში. ესაა სახლი, რომელშიც რამდენიმე წლის მანძილზე ცხოვრობდა პოლ მაკ-კარტნი, სანამ ის "The Beatles-ის" დიდების ეპიცენტრში აღმოჩნდებოდა. ეს სახლი ასევე ეკუთვნოდა მის ძმას მაიკსაც.

ისტორია
-------

სახლი აშენებულია ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ, რომელშიც მაკარტნების ოჯახი გადავიდა საცხოვრებლად 1955 წელს. 1965 წელს პოლმა მამამის ჯეიმზს უყიდა სახლი უირალში. სახლი ნაციონალური ფონდის საკუთრებაშია 1995 წლიდან. ფონდი ამ სახლს მოიხსენიებს „ადგილად, სადაც დაიბადა The Beatles", ვინაიდან ესაა ის სახლი, სადაც The Beatles ატარებდა რეპეტიციებს და წერდა ადრეულ სიმღერებს.

სახლი ასევე ჯგუფ "The Scaffold"-ის დაბადების ადგილადაც იქცა, სადაც უკრავდა მაიკ მაკ-კარტნი.

ბოლო წლებში
-----------

ჯადოსნური იდუმალი მოგზაურობა (Magical Mystery Tour) ჩერდება ამ სახლთან, რათა ტურისტებმა გარედან შეავლონ მას თვალი. შენობის შიგნით ვიზიტის უფლებას იძლევა ნაციონალური ფონდი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* 251 Menlove Avenue - ჯონ ლენონის ბავშვობის სახლი
* 9 Newcastle Road - ჯონ ლენონის პირველი სახლი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლ მაკ-კარტნის ბავშვობის სახლის ხედი თანამგზავრიდან დაარქივებული 2011-01-12 საიტზე Wayback Machine.
**Adaptive Compliant Trailing Edge** (ACTE) (ინგლ. ფრთის მოქნილი უკანა ნაწიბური) — სამეცნიერო-კვლევითი პროექტი დეფორმირებადი ფრთაუკანების შესაქმნელად. უნაკერო მოქნილი ზედაპირის კონსტრუქცია საშუალებას იძლევა გაუმჯობესდეს საჰაერო ხომალდის საფრენოსნო მახასიათებლები. კერძოდ, ეს ტექნოლოგია უზრუნველყოფს საწვავის ხარჯის 4–12%-ით და აფრენა-დაფრენისას წარმოქმნილი ხმაურის დონის შემცირებას 40%-ით. ACTE პროექტი ნასა-ს და აშშ-ის საჰაერო ძალების ერთობლივი ძალისხმევით ჩატარდა ახალი ადაპტური ფრთის საჰაერო გამოცდა მოდიფიცირებულ ბიზნეს-კლასის თვითმფრინავზე Gulfstream III 

საცდელი თვითმფრინავი ACTE ფრთაუკანებით. ფოტოზეა ფრთაუკანების 20 გრადუსიანი დახრა.
ACTE ფრთაუკანები, დრეკადი მასალის გამოყენების წყალობით, ხურავენ ტრადიციულ ფრთაუკანებსა და ფრთას შორის არსებულ ღიობებს და ქმნიან ერთიან ღუნვად ზედაპირს. აშშ-ის საჰაერო ძალების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის ბიზნეს-კლასის თვითმფრინავი Gulfstream III აღიჭურვა კომპანია FlexSys-ის მოქნილი ფრთაუკანებით და გადის საჰაერო გამოცდას 2014 წლის 7 ნოემბრიდან. კომპანია FlexSys დაარსდა პროფესორ შრიდჰარ კოტას მიერ 2000 წელს და იგი მომართულია საჰაერო ხომალდის დრეკადი ფრთის კონცეპტის შესაქმნელად. აღნიშნული პროექტისთვის კომპანიამ აშშ-ის საჰაერო ძალებისგან 40 მლნ დოლარის ოდენობით ფინანსური დახმარება მიიღო ინავაციური სამეცნიერო-კვლევითი მცირე ბიზნესის პროგრამის ფარგლებში. 

მოქნილი უნაკერო ზედაპირი შექმნილია კომბინირებული მასალებისგან, რომლებიც გამოიყენება აეროკოსმოსურ დარგში, მათ შორის ალუმინი, ტიტანი, ბოჭკოვან-არმირებული პოლიმერული კომპოზიტები. ხისტი მაგრამ ელასტიური ACTE ადაპტური ფრთის უკანა ნაწიბურის სიგრძე 4,3 მეტრია და ორი მარტივი ამძრავის საშუალებით შეუძლია იმოძრაოს ზევით და ქვევით აირის შემხვედრ ნაკადში.

სქოლიო
------

1. ↑  NASA tests shape-changing aircraft wing.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-05-03. ციტირების თარიღი: 2015-02-06.
2. ↑  NASA website. NASA Tests Revolutionary Shape Changing Aircraft Flap for the First Time
1959 წლის 3 ნოემბერს ისრაელში ჩატარდა საკანონმდებლო არჩევნები მეოთხე ქნესეტის 120 წევრის ასარჩევად. მაპაი დარჩა დომინანტურ პარტიად და მოიპოვა შვიდი ადგილი. არჩევნების შემდეგ, მაპაის ლიდერმა დევიდ ბენ-გურიონმა ჩამოაყალიბა მეცხრე მთავრობა 1959 წლის 17 დეკემბერს. მის კოალიციაში შედიოდნენ ეროვნული რელიგიური პარტია, პროგრესული პარტია და ისრაელის სამი არაბული პარტია, პროგრესი და განვითარება, თანამშრომლობა და ძმობა და სოფლის მეურნეობა და განვითარება. მთავრობას 16 მინისტრი ჰყავდა. მაპაის პარტიიდან კადიშ ლუზი გახდა ქნესეტის სპიკერი .

ამომრჩეველთა აქტივობამ 81,6% შეადგინა.

შემდგომ განვითარებული მოვლენები
-------------------------------

1961 წლის 31 იანვარს ბენ-გურიონის გადადგომის შემდეგ მტავრობა დაიშალა, მას უნდობლობა გამოუცხადეს "ლავონის საქმის" გამო სიონისტებმა და ჰერუტმა.

მან მთავრობის შექმნა ვეღარ შეძლო და დაინიშნა ახალი არჩევნები.

ქნესეთი ფუნქციონირებდა ერთი წელი და 9 თვე, მეოთხე ქნესეთი იყო ყველაზე მოკლე ვადით.

გარე ბმულები
------------

* მეოთხე ქნესეთის ქნესეტის ვებსაიტის ისტორიული მიმოხილვა
* არჩევნები მეოთხე ქნესეტის ქნესეტის ვებსაიტზე
***Amusing Ourselves to Death: Public Discourse in the Age of Show Business*** (1985) — ნილ პოსტმენის წიგნი. მისი ტექსტი მომდინარეობს პოსტმენის დისკუსიიდან, რომელიც ავტორმა გამართა 1984 წელს, ფრანკფურტის წიგნების ბაზრობაზე. იგი მონაწილეობდა ჯორჯ ორუელის „1984"-ისა და თანამედროვე სამყაროს განხილვაში. წიგნის წარდგენისას პოსტმენი ამტკიცებდა, რომ თანამედროვე სამყარო უფრო კარგად არის ასახული ოლდოს ჰაქსლის „საოცარი ახალი მსოფლიო", რომელშიც კაცობრიობა კონტროლდება გართობით და არა „1984", რომელშიც კაცობრიობას აკონტროლებენ მთავრობები.

წიგნი გამოიცა რვა ენაზე და გაიყიდა 200.000 ასლის ოდენობით. 2005 წელს პოსტმენის შვილმა ენდრიუმ წიგნი ხელახლა გამოსცა. *Amusing Ourselves to Death* ითვლება ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოცემას, რომელიც მედიის ეკოლოგიას მიმოიხილავს.

1992 წელს როჯერ უოტერსის მიერ გამოიცა ალბომი *Amused to Death*, რომელიც ნაწილობრივ დაიწერა პოსტმენის წიგნის გავლენით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Amusing Ourselves to Death ონლაინ-აუდიოწიგნი
* ინფორმაცია ნილ პოსტმენის შესახებ
* სტატიები პოსტმენის შესახებ დაარქივებული 2005-11-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-05-02. ციტირების თარიღი: 2013-10-04.
2. ↑
**33 მელიტინელი მოწამე** — წმინდანი ოცდაცამეტნი მელიტინელი მოწამენი: იერონი, ისიხიოსი, ნიკანდრე, ათანასე, მამაი, ბარაქიოსი, კალინიკე, თეაგენე, ნიკონი, ლონგინოზი, თეოდორე, ვალერიუსი, ქსანთე, თეოდულე, კალიმაქე, ევგენი, თეოდოხე, ოსტრიქიოსი, ეპიფანე, მაქსიმიანე, დუკიტე, კლავდიანე, თეოფილე, გიგანტი, დოროთე, თეოდოტე, კასტრიკიოსი, ანიკიტე, თემელიოსი, ევტიქი, ილარიონი, დიოდოტე და ამონიტე. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანნი, ხსენების დღე ახალი სტილით 20 ნოემბერი ძვ. სტ. (7 ნოემბერი). 

იერონი დიდი, კაბადოკიელი, ქალაქ ტიანში დაიბადა.

თანამმართველმა იმპერატორებმა, დიოკლეტიანემ და მაქსიმიანემ (284-305) ლისიუსის წინამძღოლობით მხედართა დიდი რაზმი გაგზავნეს კაპადოკიაში. მათ დაევალათ იქ ფართოდ გავრცელებული ქრისტიანული სარწმუნოების ამოძირკვა და ამასთან ერთად, იმპერატორის ლაშქრისთვის ჯანმრთელი და ძლიერი მეომრების შეგროვება. ლისიუსმა სამხედრო სამსახურში სხვებთან ერთად დიდი ფიზიკური ძალით აღჭურვილი და მოქნილი იერონის აყვანაც ბრძანა, მაგრამ მან ქრისტიანთა მდევნელი იმპერატორების სამსახურზე უარი განაცხადა. როცა იერონის ლისიუსთან ძალით მიყვანას შეეცადნენ, მან, ძელით აღჭურვილმა, უკუაქცია მომხდური მხედრები და თვრამეტ თანამოაზრესთან ერთად ერთ გამოქვაბულს შეაფარა თავი. ლისიუსის მეომრებმა ვერ შეძლეს ამ მღვიმის აღება. ბოლოს იერონის ერთ-ერთი მეგობრის, კვირიკეს რჩევით, ლისიუსმა გამოქვაბულს ალყა მოხსნა და თავისი რაზმი იქაურობას განარიდა; კვირიკემ კი დაამშვიდა იერონი და დაარწმუნა, ხელისუფლების ნებას დამორჩილებოდა. ამის შემდეგ იერონი სხვა ახალწვეულებთან ერთად მხედრების თანხლებით მეზობელ ქალაქ მელიტინში გაგზავნეს. მალე მან იხილა სიზმრისეული ჩვენება, სადაც მისი მოახლოებული მოწამეობრივი აღსასრული იყო გაცხადებული. მელიტინში თავმოყრილ მეომრებს ლისიუსმა წარმართული ღვთაებებისათვის მსხვერპლის შეწირვა უბრძანა, იერონმა და მასთან ერთად სხვა ოცდათორმეტმა მხედარმა უარი განაცხადეს ამ მოთხოვნის შესრულებაზე და აღიარეს ქრისტე. მაშინ ლისიუსმა განკარგულება გასცა, დაუნდობლად ეგვემათ ისინი, იერონისთვის კი ხელი მოეკვეთათ. ბრძანების შესრულების შემდეგ ჯალათებმა მოწამეები საპყრობილეში ჩაყარეს, დილით კი ყველას თავები მოჰკვეთეს.

სიკვდილით დასჯილი ყველა მეომრის ნეშტი ქრისტიანებმა ფარულად დაკრძალეს. მოგვიანებით, იმპერატორ იუსტინიანეს ზეობისას, წმინდა ირინეს სახელობის ტაძრის მშენებლობის დროს, მარტვილების ნაწილები უხრწნელად იქნა აღმოყვანებული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მართლმადიდებელი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
***Boletus barrowsii*** — ბოლეტუსის გვარის სოკო, ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკას. 

იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში ერთეულებად ან დიდ ჯგუფებად ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო 1976 წელს აღწერეს ამერიკელმა მიკოლოგებმა ჰარი დელბერტ თირსმა და ალექსანდერ ჰენჩეტ სმითმა. წლების განმავლობაში მიიჩნეოდა დათვისსოკოს ნაირსახეობად.

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი — 7-25 სმ-მდე, ამოზნექილი ან ბრტყელი, მშრალი. კანის ფერი მოთეთრო, ნაცრისფერი ან მოყვითალო-ყავისფერი.

რბილობი — მკვრივი, თეთრი, დაზიანებისას ფერს არ იცვლის, მოტკბო გემოთი. გაშრობის შემდეგ ახასიათებს მძაფრი სუნი.

ფეხის სიგრძე — 10-25 სმ-მდე, სისქე — 2-4 სმ-მდე, გურზისებრი, თეთრი. ახასიათებს თეთრი ბადისებრი გამოსახულება.

ჰიმენოფორი — მილებიანი, ფეხთან შეზრდილი. სისქე — 2-3 სმ, მილები ნორჩობაში თეთრია, მოგვიანებით მოყვითალო-მწვანე შეფერილობის.

სპორების ფხვნილი — ზეთისხილისფერ-ყავისფერი, სპორები — 14×4,5 მკმ, თითისტარისებრი.

ეკოლოგია და გავრცელება
----------------------

იზრდება ერთეულებად ან დიდ ჯგუფებად. სითბომოყვარულია. მიკორიზას წარმოქმნის ფოთლოვან და წიწვოვან ხეებთან, უპირატესად მუხასთან და ფიჭვთან.

გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას (კანადა, აშშ, მექსიკა). ევროპასა და სხვა კონტინენტზე აღმოჩენილი არ არის.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

კვებითი ღირებულება
------------------

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, შემწვარი და გამხმარი. დიდად დაფასებულია ნიუ-მექსიკოს, კოლორადოსა და არიზონას შტატებში. 

წლების განმავლობაში მიიჩნეოდა დათვისსოკოს ნაირსახეობად. 2010 წელს ჩატარებული ფილოგენეტიკური კვლევებით დადგინდა, რომ *Boletus barrowsii* დამოუკიდებელი სახეობაა.

მსგავსი სახეობები
-----------------

დათვისსოკოს გარდა, გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შეიძლება ადვილად აერიოს შხამიან სახეობა სატანას სოკოში. ეს უკანასკნელი დაზიანებისას ლურჯდება, აგრეთვე განსხვავდება წითელი ფეხითა და წითელი ფორებით.

* Rubroboletus satanas*Rubroboletus satanas*
* Boletus edulis*Boletus edulis*
* Caloboletus radicans*Caloboletus radicans*

ლიტერატურა
----------

* Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель" „АСТ", 2003. — С. 186. — ISBN 5-17-020333-0.

სქოლიო
------

1. 1 2  Thiers HD, Smith AH (1976). „Boletes of the Southwestern United States". *Mycotaxon*. **3** (2): 261–73.
2. ↑  Arora, David (1986). *Mushrooms demystified: a comprehensive guide to the fleshy fungi*, 2nd, Berkeley:  Ten Speed Press,   გვ. 529. ISBN 0-89815-169-4.
3. ↑  Trudell, Steve; Ammirati, Joe (2009) *Mushrooms of the Pacific Northwest*, Timber Press Field Guides. Portland, OR:  Timber Press,   გვ. 214. ISBN 978-0-88192-935-5.
4. ↑  Boletus barrowsii Thiers & A.H.Sm.. ციტირების თარიღი: 18 თებერვალი, 2023.
***Boletus betulicola*** — სოკოს სახეობა ბოლეტუსის გვარისა. მიჩნეულია დათვისსოკოს (ლათ. *Boletus edulis*) დამოუკიდებელ სახეობად ან ფორმად. 

კარგის ხარისხის საჭმელი სოკოა. მიკორიზას ქმნის არყთან. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.

სოკო პირველად აღწერა რუსმა მიკოლოგმა ბორის ვასილკოვმა 1948 წელს როგორც *Boletus edulis* var. *betulicola*. მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება მიანიჭეს ალბერტ პილატმა და აურელ დერმეკმა 1974 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:

* Boletus edulis var. betulicola Vassilk. 1948 basionym
* Boletus edulis f. betulicola (Vassilk.) Vassilk. 1966
* Boletus edulis subsp. betulicola (Vassilk.) Hlavácek, 1994

აღწერა
------

ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, თავიდან ბალიშისებრი, შემდეგ უფრო ბრტყელი. კანი გლუვი ან ოდნავ დანაოჭებული, ბრწყინავი, მოთეთრო-ჟანგმიწისფერი ან ღია-ყვითელი ფერის, ზოგჯერ მთლიანად თეთრი.

რბილობი — თეთრი, მყარი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის, სასიამოვნო სოკოს სუნით.

ფეხის სიგრძე — 5-12 სმ, სისქე — 2-4 სმ, კასრისებრი, მთლიანი, მოთეთრო-ყავისფერი. ზედა მხარეს ახასიათებს თეთრი ბადე.

ჰიმენალური შრე — თეთრი, შემდეგ ღია-ყვითელი, თავისუფალი ან ვიწროდ შეზრდილი, მილაკების ზომა 1-2,5 სმ, ფორები მომრგვალო, წვრილი.

სპორების მტვერი — ყავისფერი, სპორები 15 × 5 მკმ, თითისტარისებრი, გლუვი.

ეკოლოგია და გავრცელება
----------------------

მიკორიზას ქმნის არყთან. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ტყისა და გზის პირებთან, ერთეულებად ან ჯგუფებად. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. 

**სეზონი:** ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

კვებითი ღირებულება
------------------

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, გამხმარი, დამწნილებული და დამუჟუჟებული. გარდა ამისა, სოკოს ხმარობენ წვნიანი კერძების მოსამზადებლად, აგრეთვე შესაძლებელია გაყინვა.

ლიტერატურა
----------

* Васильков Б. П. Систематическое описание видов и форм белого гриба. — Л.: „Наука»", 1966.
* Ляхов П. Р. Энциклопедия грибов. — М.: ЭКСМО-Пресс, 2001. — С. 109. — 256 с. — ISBN 5-04-003208-0.
* Справочник-определитель: Грибы / отв. за выпуск Ю. Г. Хацкевич. — Мн.: Харвест, 2002. — С. 82. — 480 с. — 7000 экз. — ISBN 985-13-0913-3.
* Сержанина Г. И. Шляпочные грибы Белоруссии. — Минск: Наука и техника, 1984

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„Boletus betulicola"** ვიკისაწყობში.
* Boletus betulicola MycoBank-ზე (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ŠUTARA, Josef; MIKŠÍK, Michal; JANDA, Václav. Hřibovité houby. Praha: Academia, 2009. 294 s. ISBN 978-80-200-1717-8. Kapitola Hřib smrkový bílý, s. 106
ბლოკის ნანგრევები, რომელშიც 1944 წლის 20 ივლისს აფეთქება მოხდა.
**20 ივლისის შეთქმულება**, *გენერლების შეთქმულება* — გერმანული წინააღმდეგობის შეთქმულება ვერმახტის სამხედრო მაღალჩინოსნებისა ადოლფ ჰიტლერის მოკვლის, სახელმწიფო გადატრიალებისა და ნაცისტური ხელისუფლების დამხობის მიზნით. შეთქმულების კულმინაციად 1944 წლის 20 ივლისს ჰიტლერზე წარუმატებელი თავდასხმა შეიძლება ჩაითვალოს. ამ წარუმატებლობას შეთქმულთა დიდი უმრავლების დახვრეტა და წინააღმდეგობის მოძრაობის ჩახშობა მოჰყვა.

მონაწილენი
----------

ჰიტლერის მმართველობით უკმაყოფილოთა შორის იყვნენ პოლკოვნიკი ლუდვიგ ბეკი, რომელმაც 1938 წლის 18 აგვისტოს სახმელეთო ჯარების შტაბის უფროსის პოსტი დატოვა ჰიტლერის პოლიტიკის მიუღებლობის ნიშნად, შტაბის ახალი გენერალი ფრანც ჰალდერი, მომავალი გენერალ-ფელდმარშლები ერვინ ფონ ვიცლებენი და ვალტერ ფონ ბრაუხიჩი, გენერლები ერიხ ჰეპნერი და ვალტერ ფონ ბროქდორფ-ალეფელდი, ასევე აბვერის თავმჯდომარე ვილჰელმ ფრანც კანარისი და პოლკოვნიკის თანაშემწე ჰანს ოსტერი, აგრეთვე პრუსიის ფინანსთა მინისტრი იოჰანეს პოპიცი, ბანკირი იალმარ შახტი, ლაიფციგის ყოფილი ბურგომისტრი კარლ გერდელერი და დიპლომატი ულრიხ ფონ ჰასელი.

შედეგი
------

20 ივლისის შეთქმულების მონაწილენი დღევანდელ გერმანიაში გმირებად მიიჩნევიან, რომელთაც ეროვნულ თავისუფლებას საკუთარი სიცოცხლე შესწირეს. მათი სახელები ჰქვია ქუჩებსა და მოედნებს გერმანიაში, მათ სახელზე აღმართულია ძეგლები. თანამედროვე გერმანიის ისტორიოგრაფიაში 20 ივლისის შეთქმულება გერმანული წინააღმდეგობის უმნიშვნელოვანეს დღედ მიიჩნევა. თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ შეთქმულთაგან ბევრი სულაც არ იზიარებდა დემოკრატიულ პრინციპებს და ვაიმარის რესპუბლიკის მიმართ ერთობ კრიტიკულნიც იყვნენ, მათ ტრადიციული პრუსიული ნაციონალიზმი ესახებოდათ ქვეყნის განვითარეის უმთავრეს გზად. 
მაგალითად ბეკი და გერდელერი მონარქისტები იყვნენ. გერდელერი ომამდელი ტერიტორიული დანაკარგების დაბრუნების მოთხოვნით გამოდიოდა.

ლიტერატურა
----------

* Duffy, James P. Ricci, V. Target Hitler: the plots to kill Adolf Hitler
* Fest, J. Plotting Hitler's death: the German resistance to Hitler, 1933-1945|