recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ელოხოვოს საკათედრო ტაძარი** (რუს. Кафедра́льный собо́р в Елохове) — მართლმადიდებლური მონასტერი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. 1938-1991 წლებში იყო საკათედრო. 1991 წლიდან მოსკოვის საქალაქო ეპარქიის საკათედრო ტაძარია. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნათლისღების სახელზე, ხოლო ეგვტერები ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა (ჩრდილოეთის) და ხარების დღესასწაულის (სამხრეთის) სახელზე. 

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ტაძარი არის მოსკოვის პატრიარქების სერგისა და ალექსი II-ის განსასვენებელი.

ისტორია
-------

მოსკოვის საეკლესიო ტრადიციის მიხედვით მოსკოვისპირეთის სოფელ ელოხოვოში 1469 წელს დაიბადა მოსკოველი სალოსი ბერი ბასილი სალოსი.

ცნობილია, რომ პირველი ქვის ტაძარი ხის ტაძრის ადგილზე ააგეს 1717-1722 წლებში. 1790-1792 წლებში მიაშენეს სატრაპეზო, ეგვტერებით (ხარებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის) და სამრეკლო. 1799 წელს ამ ეკლესიაში მოინათლა ალექსანდრე პუშკინი.

1837 წელს ძველი ეკლესია დაშალეს, ხოლო მის ადგილზე 1845 წელს არქიტექტორმა ევგრაფ ტიურინმა შექმნა ხუთგუმბათიანი ტაძრის შენობა. ეკლესიის კურთხევა შედგა 1853 წლის 18 ოქტომბერს - აღასრულა მოსკოვისა და კოლომენის მიტროპოლიტმა ფილარეტმა (დროზდოვი). 1889 წელს სატრაპეზო მიაშენა არქიტექტორმა პეტრე ზიკოვმა. 1929 წელს გუმბათის ფერწერა განაახლა არქიტექტორმა ივან კუზნეცოვმა. 1925 წელს მირქმის ლიტურგია აღავლინა პატრიარქმა ტიხონმა. 

ტაძარი არასოდეს არ დახურულა, თუმცა ხან-გამოშვებებით იხურებოდა ადმინისტრაციული წესრიგისათვის. 1941 წლის 22 ივნისს ლიტურგიის დასრულბის შემდეგ ხელისუფლებამ მიიღო დახურვის გავაწყვეტილება, მაგრამ ეს ვერ ასრულდა, რადგან სწორედ ამავე დღეს დაიწყო დიდი სამამულო ომი. 1945 წლის 25 თებერვალს მიიღო საპატრიარქო ტაძრის სტატუსი და გახდა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის რეზიდენცია. საკათედრო ტაძარი იყო 1991 წლამდე. 1947 წელს ტაძარში კრემლიდან გადაიტანეს მოსკოვის მიტროპლიტ ალექსის ცხედარი. 

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ელოხოვის ტაძარში მნათედ მსახურობდა საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე გიორგი მალენკოვი (1953-1955 წწ.) პენსიაზე გასვლის შემდეგ. 

2004 წელს რუსეთის ფედერაციის ცენტრალურმა ბანკმა გამოსცა 3 რუბლის ნომინალის ღირებულების მონეტა „ნათლისღების ტაძარი (XVIII ს.), ქ. მოსკოვი", ტირაჟი - 8 000 ცალი.

ტაძარში გაიმართა რამდენიმე პატრიარქის ინტრონიზაციის ცერემონიალი: 1943 წელს - სერგის, 1945 წელს ალექსი I-ის, 1971 წელს პიმენის და 1990 წელს - ალექსი II-ის. 

1944 წელს ტაძრის ჩრდილოეთის, წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერში დაკრძალეს რუსეთის 12-ე პატრიარქი სერგი.

სამხრეთის ხარების ეგვტერში 2008 წლის 9 დეკემბერს დაკრძალეს რუსეთის 15-ე პატრიარქი ალექსი II.

ლიტერატურა
----------

* Любартович В. А. Юхименко Е. М. *Собор Богоявления в Елохове: история храма и прихода*. М.: ЦНЦ «Православная энциклопедия», 2004.
* Богоявленский кафедральный собор. Архитектура и духовно-литургическая жизнь. Под общей редакцией О. Г. Ковалик. М. 2001

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Богоявленский Кафедральный Собор. Елоховская Церковь.

სქოლიო
------

1. ↑  Георгий Маленков: он правил страной после смерти Сталина.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-04-05. ციტირების თარიღი: 2018-03-24.
**ელო (ელენე) იოსების ასული ანდრონიკაშვილი** (დ. 27 აპრილი, 1883, კარდანახი, სიღნაღის მაზრა ― გ. 12 მარტი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1944).

ბიოგრაფია
---------

1905–1907 წლებში პარიზის სორბონის უნივერსიტეტის მსმენელი. 1912–1923 წლებში მოღვაწეობდა როგორც პროფესიული მსახიობი თბილისში და სხვა ქალაქებში. როლებში: რუქაია და გაიანე (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), კაროჟნა (დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი"), ჰანელე (გერჰარტ ჰაუპტმანის „ჰანელე"), კატიუშა მასლოვა (ლევ ტოლსტოის „აღდგომა") და სხვა. იყო თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი. თარგმნა ოსკარ უაილდის „ჰადუის დედოფალი", გუსტავ კადელბურგის „შავი ლაქა", ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო", „უდანაშაულო დამნაშავენი" და სხვა პიესები.

ცნობილი იყო ქართული და აღმოსავლური ცეკვების ჩინებული შემსრულებელი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 450.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელო ანდრონიკაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ექინ ქოჩი** (თურქ. Ekin Koç; დ. 21 ივნისი 1992, ანტალია) — თურქი მსახიობი. სერიალ დიდებული საუკუნე: ქიოსემის ერთ-ერთი ვარსკვლავი.

ექინი 1992 წელს, ანტალიაში დაიბადა. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, იგი ანტალიის ათილა ქონუქის სახელობის ლიცეუმში სწავლობდა. ლიცეუმის დამთავრების შემდეგ, ექინი სტამბოლში ჩავიდა, სადაც ბილგის უნივერსიტეტში სოციოლოგიის ფაკულტეტზე ჩააბარა. პარალელურად, ექინმა სამსახიობო კურსები გაიარა სტამბოლის ხელოვნების აკადემიაში.

მალევე, ექინ ქოჩმა საბოლოოდ გადაწყვიტა, რომ მსახიობი უნდა გამხდარიყო. მისი დებიუტი 2013 წელს შედგა სერიალში „Sana Bir Sır Vereceğim" („მე გეტყვით საიდუმლოს"). 2015 წელს ექინმა ითამაშა ფილმში „ყველაფერი, რაც შენგან დამრჩა" და იქ ოზგურის როლი შეასრულა. ამის შემდეგ, იგი მიიწვიეს ისტორიულ სერიალ დიდებული საუკუნის გაგრძელებაში, სადაც მან სულთან აჰმედ I-ის როლი შეასრულა. ამ სერიალმა მსახიობს განსაკუთრებული წარმატება და აღიარება მოუტანა. 2016 წელს ექინმა ითამაშა ყურბან საიდის რომანის მიხედვით გადაღებულ ფილმში „ალი და ნინო" და მეჰმედის როლი შეასრულა.

ფილმოგრაფია
-----------

| ფილმი |
| --- |
| წელი | სათაური | როლი | შენიშვნა |
| 2016 | ალი და ნინო | მეჰმედი |  |
|
| 2015 | ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა | ოზგური |  |
| სერიალი |
| წელი | სათაური | როლი | სერიები |
| 2015–2016 | დიდებული საუკუნე: ქიოსემი | აჰმედ I, ოსმალეთის იმპერიის მე-14 სულთანი | 25 |
| 2014 | მე მქვია გულთეფი | სეიფი იაშარი | 8 |
| 2013–2014 | მე გეტყვით საიდუმლოს | ქივანჩ გუნდოღდუ | 29 |
|

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ექინ ქოჩი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* Instagram

სქოლიო
------

1. ↑  Ekin Koç: Mesleğimle ilgili her şeyi deşmek, öğrenmek istiyorum - Ranini.tv. ranini.tv. ციტირების თარიღი: 2016-07-13.
2. ↑  Global Agency: big launch of Magnificent Century Kosem - Contenido | Prensario Internacional. prensario.net. ციტირების თარიღი: 2016-07-13.
3. ↑  Kazıtılmış saçları ve burma bıyıklarıyla Halit Ergenç!. milliyet.com.tr. ციტირების თარიღი: 2016-07-13.
4. ↑  'Ali & Nino': Sundance Review - Hollywood Reporter. hollywoodreporter.com. ციტირების თარიღი: 2016-07-13.
**ელფის გამომცემლობა** — 1996 წლის აპრილში დაარსებული ქართული გამომცემლობა. მისი დამფუძნებელია პროფესიით ჟურნალისტი და მთარგმნელი, თინათინ დიდებულიძე. გამომცემლობა დაფუძნების დღიდანვე ჩართულია საერთაშორისო პროექტებში, რისთვისაც ბიზნეს ინიციატივების საერთაშორისო ასოციაციამ სპეციალური პრიზი გადასცა.

დღესდღეობით ელფის გამომცემლობა თანამშრომლობს მსოფლიოში ცნობილ და უმსხვილეს გამომცემლობებთან, ასევე ყოველწლიურად წარმოდგენილია ფრანკფურტის (გერმანია) წიგნის მსოფლიო და ბოლონიის (იტალია) საბავშვო წიგნის მსოფლიო ფესტივალებზე.

ელფის საგამომცემლო პრიორიტეტებს წარმოადგენს მხატვრული, საბავშვო, სამეცნიერო-პოპულარული და საგანმანათლებლო-შემეცნებითი ლიტერატურა; ენციკლოპედიები, ატლასები და სხვა. სერიაში „მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკოსები" ქართულ ენაზე პირველად ითარგმნა ალბერ კოენის „დედაჩემი", მარგარეტ დიურასის „საყვარელი ჩრდილოეთ ჩინეთიდან", შოდერლო დე ლაკლოს „სახიფათო კავშირები" და ა.შ.

ელფის გამომცემლობა დიდ ყურადღებას უთმობს პატარა მკითხველს და ძველ, საყვარელ ნაწარმოებებთან ერთად მუდმივად ინოვაციურ პროექტებს სთავაზობს: „ჩემი პირველი ფოკუსების წიგნი", „ჩემი პირველი კინო-ზღაპრები", საბავშვო ენციკლოპედია „რა არის რა"-ს ტომეულები, „მე ვსწავლობ ხატვას" და სხვა.

2012 წლის გაზაფხულზე ჩატარდა კონკურსი, რომელშიც გამარჯვებულმა ბავშვებმა თამარ ადამიას „შემეცნებითი ზღაპრები" დაასურათეს. 

აგრეთვე, საქართველოში პირველად ცალკეულ წიგნად გამოიცა ახალი საშობაო ზღაპარი. მისი ავტორია მწერალი ვასილ გულეური, რომელმაც „ელფისა" და „რადიო 1"-ის ერთობლივ პროექტში გაიმარჯვა. წიგნის პრეზენტაცია 2012 წლის დეკემბერში, წინასაახალწლოდ გაიმართა, შობის ღამეს კი მოწვეულ მსახიობთა ჯგუფმა სპეციალურად ბავშვებისთვის ამ ნაწარმოების მიხედვით რადიოდადგმა განახორციელა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
1913 წლის ბრიტანიკის რეკლამა სლოგანით "როცა ორჭოფობ - ჩაიხედე".
ბრიტანიკის 2005 წლის ელექტრონული დელუქს ვერსია მაკისთვის (CD-ROM)
**„ბრიტანიკა"** ,*„ბრიტანული ენციკლოპედია"* (ინგლ. Encyclopaedia Britannica [ɪnˌsaɪkləˈpiːdiə bɹɪˈtænɪkə]) — ერთ-ერთი უძველესი უნივერსალური ენციკლოპედია მსოფლიოში. პირველად გამოიცა 1768-1771 წლებში ედინბურგში, შოტლანდია (დიდი ბრიტანეთი), როგორც ხელოვნებისა და მეცნიერების ლექსიკონი, ახალი გეგმის მიხედვით. მას შემდეგ ბრიტანიკამ მნიშვნელოვანი ინგლისურენოვანი საერთო ენციკლოპედიის სახელი მოიხვეჭა და დღესაც ითვლება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საცნობარო წიგნად ინგლისურ ენაზე. მას გამოსცემს ამავე სახელწოდების კერძო კორპორაცია.

გვიანი XVIII საუკუნიდან ადრეულ XX-მდე ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ ითვლებოდა, როგორც უპირველესი ავტორიტეტი ნებისმიერ საკითხზე და ხშირად მას წყაროდ იყენებდნენ ახალ კვლევასა თუ თეორიაში, რომელიც სამეცნიორო აუდიენციისთვის იყო განკუთვნილი. სწორედ ამ პერიოდში შეიძინა ბრიტანიკამ უდიდესი რეპუტაცია და უნიკალური პოზიცია დაიჭირა ინგლისურენოვან კულტურაში.

ენციკლოპედიის როლი მნიშვნელოვნად შეიცვალა ადრეული მე-20 საუკუნიდან, რაც აისახა ბრიტანიკის მე-11 გამოცემიდან და შემდგომ. ამ დროიდან ენციკლოპედია უფრო საერთო რეფერატი ხდება შედარებით უფრო ვრცელი აუდიენციისთვის, უფრო მოკლე, ადვილად აღსაქმელი სტატიებით. ისინი უკვე აღარ ასრულებენ პირველადი ავტორიტეტული წყაროს როლს რაიმე საკითხში; თანამედროვე პერიოდში ენციკლოპედია შეცვალა მრავალმა აკადემიურმა ჟურნალმა, სახელმძღვანელომ, სპეციალიზებულმა პუბლიკაციამ და ელექტრონულმა რესურსმა.

დღეს ბრიტანიკა ეტაპობრივად გადადის ელექტრონულ ვერსიებზე, რომელიც სიდი-რომებსა თუ ინტერნეტშია ხელმისაწვდომი. მას უწევს მუდმივად მზარდი ალტერნატიული წყაროების მძაფრ კონკურენციასთან ბრძოლა. მიუხედავად ამისა, ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც კორექტული, გადამოწმებული, დასაყრდნობი და გამართული და ის დღემდე სარგებლობს მაღალი რეპუტაციით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბრიტანიკის საიტი.
* უთანხმოება ბრიტანიკასა და ვიკიპედიას შორის (ინგ.)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ექსპოზიცია**. |

ფერდობთა ეფექტი
**ექსპოზიცია** (ლათ. expositio — ჩვენება) — ქედის, მთისა და სხვა კალთების ორიენტაცია ქვეყნის მხარეებისა და ჰორიზონტის სიბრტყის მიმართ. იგი განაპირობებს მოცემულ ადგილსა და სეზონში კალთებზე მზის დასხივების სხვადასხვაგვარობას, ამა თუ იმ მიმართულების ქარის ზემოქმედებას და ა.შ. 

მთაში ექსპოზიცია ჰავის მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული ფაქტორია: ქმნის კალთის მიკროკლიმატსა და განსხვავებულ ლანდშაფტებს. 
ექსპოზიციის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კალთა განსხვავდებიან რადიაციულ-თერმული მახასიათებლებით, რაც იწვევს ეგზოგენური პროცესების რეჟიმისა და ხასიათის სხვადასხვაგვარობას. ასე მაგალითად, ქედების ჩრდილოეთ კალთებზე თოვლი უფრო გვიან დნება, აქტიურია ნივაცია, სამხრეთ კალთებზე მზრალი გრუნტი მალევე დნება, რის შედეგად სოლიფლუქცია ვითარდერბა. 

ქარპირა კალთები განსაკუთრებულად ექვემდებარებიან ნოტიო ქარების გავლენას და გარზურგა კალთებისაგან განსხვავდებიან უფრო ნოტიო პირობებითა და 
მცენარეული საფრის სიჭარბით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 254.
**ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია** (ეთგო, ინგლ. Organization for Economic Co-operation and Development — OECD) — განვითარებული ქვეყნების, რომლებიც ცნობენ წამომადგენლობითი დემოკრატიისა და თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის პრინციპებს, საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაცია. დღესდღეობით მისი წევრი ქვეყნებია: ავსტრალია, ავსტრია, ახალი ზელანდია, აშშ, ბელგია, გერმანია, დანია, გაერთიანებული სამეფო, ესპანეთი, იაპონია, ირლანდია, ისლანდია, იტალია, კანადა, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდები, ნორვეგია, პორტუგალია, საბერძნეთი, საფრანგეთი, ფინეთი, შვედეთი, შვეიცარია, ჩილე, ჩეხეთი, ესტონეთი, უნგრეთი, ისრაელი, კორეა, მექსიკა, პოლონეთი, სლოვაკეთი, სლოვენია, თურქეთი;

შეიქმნა 1948 წელს სახელწოდებით „ევროპული ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია" (Organisation for European Economic Co-operation — OEEC) მარშალის გეგმის ფარგლებში ევროპის რეკონსტრუქციის პროექტების კოორდინირებისთვის. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს პარიზში (Château de la Muette). გენერალური მდივანია (2006-დან) ხოსე ანხელ გურია ტრევინიო (მექსიკა).

ორგანიზაციის მმართველი ორგანოა წარმომადგენელი ქვეყნების - ორგანიზაციის წევრების საბჭო. ყველა გადაწყვეტილება მიიღება კონსენსუსის საფუძველზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* CiNii: DA00318815
* GND: 5157-3
* HDS: 013814
* ISNI: 0000 0001 2159 0079
* LCCN: n79045354
* NDL: 00268474
* NKC: ko20010088613
* NLA: 35820385
* The SBN id TO0V382538 is not valid.
* SELIBR: 272078
* SUDOC: 026396963
* VIAF: 131524099
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 131524099

 |


|  |  |
| --- | --- |
| ორგანიზაცია | *ეს სტატია ორგანიზაციის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ერწო-თიანეთი** — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე. იგი მდებარეობს აღმოსავლეთ საქართველოში, მოიცავს მდ. ივრის ზემოთის ზეგანს (თიანეთის მუნიციპალიტეტი). ისტორიულად წარმოადგენდა ქართლის სამეფოს ორ ცალკეულ ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონს - ერწოსა და თიანეთს. ერთობლივი ისტორიული განვითარებისა და მჭიდრო კავშირის გამო ისინი უძველეს წყაროებშივე ერთად მოიხსენიებიან.

ერწო-თიანეთი ადმინისტრაციულად კახეთის სამეფოში შედიოდა. ქართული ტრადიციის თანახმად, IV საუკუნეში ქართველთა განმანათლებელი ნინო აქ ქრისტიანობას ქადაგებდა. ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა ერწო-თიანეთს დიდ სტრატეგიულ და ეკონომიკურ მნიშვნელობას ანიჭებდა. აქ გადიოდა ერთ-ერთი განშტოება სავაჭრო მაგისტრალისა, რომელიც ქართლის ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფოს ალბანეთთან (კავკასიისა) და სომხეთთან აკავშირებდა. გარკვეულ პერიოდში თიანეთი იყო პლაცდარში, საიდანაც ქართლის სამეფო პოლიტიკურ და კულტურულ ზეგავლენას ახდენდა კავკასიის მთიანეთზე. საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანებისათვის ბრძოლაში „აფხაზთა მეფეები", უპირველეს ყოვლისა, თიანეთის დაპყრობით ცდილობდნენ კახეთი თავიანთი პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექციათ. XIII საუკუნეში ერწო-თიანეთი არაერთხელ დალაშქრეს მონღოლებმა. XV საუკუნეში, ერთიანი საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს პოლიტიკური დაშლის შემდეგ, ერწო-თიანეთი კახეთის სამეფოს ერთ-ერთი სამოურავო გახდა. იგი ხშირად საცილობელი ტერიტორიაა კახეთის სამეფოსა და არაგვის საერისთავოს შორის. ფშავ-ხევსურეთის მოსახლეობის ეკონომიკური ინტერესები ძირითადად ერწო-თიანეთთან იყო დაკავშირებული, ამიტომაცაა იგი ძირითადად მთიელი ქართველებით დასახლებული. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ერწო-თიანეთი შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში.

წყარო
-----

* თიანეთის ისტორია დაარქივებული 2011-07-21 საიტზე Wayback Machine. .

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები |
| --- |
|  |
| 
* არტაანი
* **აფხაზეთი**
* **აჭარა**
* ბაზალეთი
* ბაიდარი
* ბამბაკი
* ბასიანი
* ბორჩალო
* გაგი
* გარდაბანი
* გარეკახეთი
* გაღმამხარი (კახეთი)
* გაღმამხარი (ქართლი)
* გაჩიანი
* გუდამაყარი
* **გურია**
* გუჯარეთი
* **დვალეთი**
* დიღმისხევი
* დმანისხევი
* ეგრისი
* ელისენი
* ერუშეთი
* ერწო
* **ერწო-თიანეთი**
* ვაკე
* ზემო აჭარა
* ზემო იმერეთი
* ზემო ქართლი
* ზენა სოფელი
* ზურტაკეტი
* თაკვერი
* თორთომი
* **თორი**
* **თრიალეთი**
* **თუშეთი**
* **იმერეთი**
* კაკი
* კამბეჩოვანი
* კანგარი
* **კახეთი**
* კლარჯეთი
* კოლა
* კოლბოფორი
* კუდარო
* კუხეთი
* **ლაზეთი**
* ლაზიკა
* **ლეჩხუმი**
* მაღრანდვალეთი
* მაჭახელი
* მესხეთი
* **მთიულეთი**
* მუხრანი
* მუხურისი
* ნიგალი
* ოდიში
* ოკრიბა
* პალაკაციო
* პარხალი
* **რაჭა**
* საარიშიანო
* საინგილო
* **სამეგრელო**
* სამურზაყანო
* **სამცხე**
* სანიგეთი
* საჩინო
* საჯავახო
* **სვანეთი**
* სპერი
* სურები
* **ტაო**
* ტაშირი
* ფოსო
* ფოცხოვი
* **ფშავი**
* ფხოვი
* ქართლი
* **ქვემო ქართლი**
* ქიზიყი
* ქსნისხევი
* ყაზახი
* შავშეთი
* **შიდა ქართლი**
* ცხავატი
* ცხრაძმისხევი
* წანარეთი
* წებელდა
* წილკანი
* წოფოფორი
* წუქეთი
* ჭართალი
* ხადა
* ხანდო
* **ხევი**
* **ხევსურეთი**
* ხერკი
* ხორტევანი
* ხორძენე
* ხუნანი
* **ჯავახეთი**
* ჯიქეთი
* ჰერეთი
 |

 |
**ესთერ ჰანდალი**, *ესთერ კირა* (გ. 1590) — ოსმალეთში მოღვაწე ებრაელი იუველირი და ჰიურემ სულთანის საიდუმლო აგენტი. ის ასევე ცნობილი იყო როგორც, ნურბანუ სულთნის — კირა (ეკონომიკური აგენტი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
----------------------

ესთერი თავდაპირველად მისი მეუღლის, ელია ჰანდალის შუამავლის როლს ასრულებდა. მისი ქმარი, ელია ჰარემისთვის ამზადებდა: ძვირფას სამკაულებს, ტანსაცმელსა და კოსმეტიკურ საშუალებებს. დაქვრივების შემდეგ, ესთერმაც გააგრძელა მეუღლის საქმიანობა. ჰარემის გოგონებს არ შეეძლოთ ჰარემის დატოვება, ამიტომაც ებრაელი ვაჭრები და ეკონომიკური აგენეტები, როგორც ესთერი შუამავლის როლს ასრულებდნენ. ცნობილია, რომ ესთერი ჰიურემ სულთნის საიდუმლო დავალებებს ასრულებდა. მას ასევე დიდი გავლენა ჰქონდა ნურბანუ სულთანზე. მისი თანამდებობის გამო, ესთერი მალე ძალიან მდიდარი გახდა. იგი ასევე ცნობილი იყო, თავისი საქველმოქმედო საქმიანობით, მფარველობდა ქვრივებსა და ობლებს.1569 წელს, სტამბოლში მომხდარი დიდი ხანძრის შემდეგ, მან დიდი დახმარება გაუწია, უსახლკაროდ დარჩენილ ხალხს. 

ესთერ ჰანდალი გარდაიცვალა 1590 წელს.

ლიტერატურა
----------

* History of the Turkish Jews and Sephardim: Memories of a Past Golden Age
* Lamdan, Ruth (2007). "Jewish Women as Providers in the Generations Following the Expulsion from Spain". Nashim: a Journal of Jewish Women's Studies and Gender Issues 13: 49-67.
**ერთეულთა სისტემები** — ფიზიკური სიდიდეების ძირითად და წარმოებულ საზომ ერთეულთა ერთობლობანი, რომლებიც მოიცავენ გაზომვათა გარკვვულ არეს (მექანიკურ, ელექტრულ, სითბურ გაზომვებს და ა. შ.).

ძირითად ერთეულად ირჩევენ დამროუკიდებელ ერთეულებს, რომელთა აღწარმოება შეიძლება ზუსტი ეტალონების სახით. წარმოებულ ერთეულებს განსაზღვრავენ ძირითადებიდან იმ განტოლებათა საშუალებით, რომლებიც ფიზიკურ კანონების მათემატიკურ ჩანაწერს წარმოადგენენ. იმასთან დაკავშირებით, რომ ყველა ფიზიკური მოვლენა მიმდინარეობს სივრცესა და დროში, ძირითად ერთეულებად, პირველ რიგში იღებენ სიგრძისა და დროის ერთეულებს. მესამე ძირითად ერთეულად, როგორც წესი, იღებენ მასის ერთეულს (ერთეულთა გაუსის სისტემა, ერთეულთა MKS სისტემა), მაგრამ არის ერთეულთა სისტემები, სადაც ძირითად ერთეულად აღებულია სხვა სიდიდეების, მაგალითად, ძალის ერთეული (ერთეულთა MKGS სისტემა). ერთეულთა სისტემებს სიგრძის, მასისა და დროის საზომი ძირითადი ერთეულებით ეწოდება აბსოლუტური (ვიწრო აზრით), ელექტრულ გაზომვათა არეში მეოთხე ძირითადი ერთეულია ამპერი (ერთეულთა MKSA სისტემა), ფოტომეტრიაში — კანდელა და ა. შ. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში, რომელიც მოიცავს ფიზიკურ გაზომვათა ყველა არეს, დადგვნილია 7 ძირითადი ერთეული (მ, კგ, წმ, ა, K, კდ, მოლ). ძირითადი ერთეულების სიდიდეს ისე ირჩევენ, რომ პრაქტიკაში მოსახერხებელი იყოს მთელი ერთეულთა სისტემების გამოყენება.

განხილული ტიპის ერთეულთა სისტემების გარდა არსებობს ე. წ. ერთეულთა ბუნვბრივი სისტემები, რომლებიც უნივერსალურ ფიზიკურ მუდმივებზე — სამყაროულ კონსტანტებზეა დაფუმნებული.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 185.
**ესკალაცია** („escalation" ლათ. - „scala" („კიბე")) — თანდათანობითი ზრდა, გაფართოება. უკანასკნელ ხანს ხმარობენ უფრო მეტად სამხედრო კონფლიქტებთან დაკავშირებით.

მნიშვნელობა
-----------

სამხედრო კონფლიქტის გამწვავება, როდესაც ორი მხარე ერთმანეთის მიმართ სულ უფრო ინტენსიურ საპასუხო დარტყმებს ახორციელებს. ე. ი. ნებისმიერი შეიარაღებული კონფლიქტის ტოტალურ ანუ აბსოლუტურ ომად გადაქცევას უწყობს ხელს. ერთი მხარის მიერ მეორისთვის თავისი ნების თავსმოხვევის მცდელობა საპასუხო ქმდებას იწვევს, რასაც მეომარი მხარეები უკიდურესობამდე მიჰყავს.

კლაუზევიცის დოქტრინა
--------------------

თანამედროვე სამხედრო მნიშვნელობით ეს ცნება პირველად კარლ კლაუზევიცმა გამოიყენა. კლაუზევიცი ესკალაციის ტენდენციას ომის ბუნების ნაწილად მიიჩნევდა, რის საფუძველზეც დაასკვნა, რომ ომს აბსოლუტურ ანუ ტოტალურ ომად გადაქცევისადმი მისწრაფება ახასიათებს. ტოტალურ ომთან მიახლოების მაგალითად იგი ნაპოლეონის ომებს ასახელებდა. ესკალაციასთან დაკავშირებული მთავარი საკითხი მისი გაკონტროლებაა.

კლაუზევიცის დოქტრინის მიხედვით, ომის წარმართვას პოლიტიკისა და საზოგადოების მოთხოვნილებები უნდა განაპირობებდეს. ამ დოქტრინის გამოხატულებად ითვლება ფრაზა: „ომი არის პოლიტიკის სხვა საშუალებებით გაგრძელება", რაც გულისხმობს, რომ ომი პოლიტიკური მიზნების მიღწევის საშუალებაა. კლაუზევიცის დოქტრინიდან გამომდინარეობს ე.წ. „სამსახოვანი ომი", რომელშიც ჩართულია ხალხი, არმია და მთავრობა. ხალხი ომის თანმდევ ძალადობას, ზიზღსა და მტრობას უკავშირდება; არმია – ომის ალბათობასა და იღბალს; ხოლო მთავრობა ძალადობის კონტროლსა და ომის პოლიტიკური მიზნებისათვის დაქვემდებარებასთანაა წილნაყარი. კლაუზევიცის დიდ დამსახურებად „ტოტალური" და „შეზღუდული" ომის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა მიიჩნევა. კლაუზევიცის დოქტრინა „სამსახოვანი ომის" თაობაზე ბირთვული იარაღის შექმნის შემდეგ ნაკლებად დამაჯერებელი გახდა, რადგან ბირთვული ომი თავისი ბუნებით ტოტალური ომია, რომელშიც პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მოთხოვნილებები ვერანაირ როლს ვეღარ ასრულებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]
* მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი / გაეროს განვითარების პროგრამა; [შემდგ.: სამსონ ურიდია და სხვ.; რედ.: ვაჟა გურგენიძე] - თბ. 2004 - 483გვ.: ცხრ.; 24სმ. - (საჯარო მოსამსახურის ბ-კა). - ISBN 99940-0-063-2: [ფ.ა.]
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]
**ერთდღიურები** (ლათ. Ephemeroptera) — მწერების რიგი. 2 მმ-იდან 4 სმ-მდე სიგრძის რბილი წაგრძელებული სხეულის ბოლოზე აქვთ წყვილი გრძელი გვერდითი ცერკები და ერთი შუა პარაცერკი, რომელიც ზოგჯერ ძალიან მოკლეა, ზოგჯერ კი მათი სიგრძე სხეულისას აღემატება. ნაზი აპკოვანი ფრთების ორი წყვილი დასვენების დროს სხეულის მიმართ ვერტიკალურად აქვთ აღმართული. უკანა ფრთები წინაზე მოკლე ან სრულიად განუვითარებელია. პირის ორგანოები რედუცირებულია, ნაწლავი კი საჰაერო ბუშტად არის გარდაქმნილი, შესაბამისად, არ იკვებებიან. გავრცელებული არიან მთელს მსოფლიოში. ცნობილია 2600-მდე სახეობა. მეტამორფოზი არასრულია. კვერცხებს წყალში დებენ. მატლის განვითარება 1–3 წელს გრძელდება; ისინი სხვადასხვა მტკნარ წყალსატევში ბინადრობენ, მტაცებლები ან დეტრიტოფაგები არიან. სხვა მწერებისგან განსხვავებით, ახასიათებთ გარეგნულად ერთმანეთისგან მცირედ განსხვავებული ორი შემდგომი სტადია: განვითარება დამთავრებული მატლიდან გამოდის სქესმოუმწიფებელი სუბიმაგო, რომელიც კანს იცვლის და სქესმწიფე იმაგოდ გარდაიქმნება. ერთდღიურები ცოცხლობენ ცოტა ხანს — რამდენიმე საათიდან ერთ ან რამდენიმე დღემდე. ფრთიანი ზრდასრულები წყალთან ახლოს ატარებენ სიცოცხლეს. მამლები ჰაერში ხშირად წარმოქმნიან გუნდებს; შეწყვილების შემდეგ იღუპებიან. მატლების დიდი რაოდენობის გამო ერთდღიურები ძირითად საკვებ რესურსს წარმოადგენენ მრავალი თევზისათვის, განსაკუთრებით ორაგულისებრთათვის. დიდ მდინარეებზე მასიური სახეობების იმაგოების სინქრონული გაფრენა ხშირად თოვას მოაგონებს. მტკნარი წყალსატევების სისუფთავის ინდიკატორები არიან. ნამარხ ერთდღიურებს დიდი მნიშვნელობა აქვთ ბიოსტრატიგრაფიისათვის.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5   ერთდღიურები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 184.
2. 1 2 3 4  *Рязанова Г. И.* Подёнки // Большая российская энциклопедия. т. 26. — М. 2014. — стр. 542.
**ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში გაწევრიანებისთვის შექმნილი საზოგადოება, რომლის მიზანი იყო ამ საკითხის პოპულარიზება. დაარსდა ქალაქ ტფილისში 1919 წლის 7 დეკემბერს. ასოციაციის პრეზიდენტი ლ. ლომთათიძე, ვიცე-პრეზიდენტი — ვახტანგ ღამბაშიძე. გამგეობის წევრები: გიორგი ლასხიშვილი, რაჟდენ არსენიძე, პეტრე საყვარელიძე, გიორგი გვაზავა, გრიგოლ ვეშაპელი. ასოციაციის წარმომადგენლები ერთა ლიგის ბრიუსელის კონგრესზე იყვნენ კარლო ჩხეიძე და ზურაბ ავალიშვილი. ასოციაცია საგანგებო მანდატით აღჭურვილ პირთა მეშვეობით პირდაპირ ურთიერთობას ამყარებდა ერთა ლიგის სხვადასხვა მოქმედ სტრუქტურებთან. ერთა ლიგის ქართული ასოციაციის ძალისხმევით, 1920 წლის 12-16 ოქტომბერს მილანში გამართულ ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს საკითხი სერიოზული მსჯელობის საგანი გახდა. კონგრესზე ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია ერთხმად იქნა მიღებული ერთა ლიგის მსოფლიო ასოციაციის წევრად. ამ პოლიტიკური წარმატების შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კიდევ უფრო გაააქტიურა მოღვაწეობა ერთა ლიგის სრულუფლებიანი წევრობის მოსაპოვებლად. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ემიგრაციაში გააგრძელა საერთაშორისო ასპარეზზე მუშაობა საქართველოს საკითხის პოპულარიზაციის მიზნით. 1934 ინგლისში გაიმართა ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის საერთაშორისო კონგრესი, რომელსაც დაესწრო მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დელეგაცია. საქართველოს დელეგაციაში შედიოდნენ ევგენი გეგეჭკორი, გიორგი გვაზავა და ანდრო გუგუშვილი. ერთ-ერთ სხდომაზე კონგრესმა განიხილა საქართველოს საკითხი. მოხსენება კონგრესს გიორგი გვაზავამ წარუდგინა. ის შეეხო იმ მომენტებს, რომელიც საქართველოს უფლებას აძლევდა, მოეთხოვა 1921 დაკარგული დამოუკიდებლობის აღდგენა. ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის კონგრესმა დაადასტურა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა და ანექსიის ფაქტი. ამასთან, კონგრესმა ერთა ლიგას მოუწოდა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებიდან გამომდინარე, დახმარებოდა საქართველოს ქვეყანაში ნორმალური ვითარების აღსადგენად.

ლიტერატურა
----------

* 

* *კუპატაძე ბ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 139-140.
**ესეკიბო** (ესპ. Río Esequibo) — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, გაიანაში. სათავე აქვს გვიანის ზეგანზე. მიედინება ტყეებით და სავანებით გარშემორტყმულ ტერიტორიაზე და შეერთვის ატლანტის ოკეანეს. სიგრძე 1010 კმ. აჩენს 25 კმ-მდე სიგანის ესტუარს, სადაც მრავალი მომცრო კუნძულია. ატლანტის ოკეანეს ერთვის გაიანის დედაქალაქ ჯორჯტაუნიდან 21 კილომეტრის მოშორებით. აქვს მრავალი შენაკადი: რუპუნუნი, პოტარო, მასარუნი, სიპარუნი, კუიუნი და სხვ. შესართავთან დაახლოებით 30 კმ-ში მდებარეობს კუნძულები ლეგუანი (ფართობი 28 კმ²), ვაკენაამი (ფართობი 44 კმ²) და ჰოგი (ფართობი 60 კმ²). წყალუხვია. მდინარეზე ბევრი ჭორომი და ჩანჩქერია. სანაოსნოა შესართავიდან 80 კილომეტრამდე. მდინარის ქვემოთში არის ქალაქი ბარტიკა. მდინარე ესეკიბოზე მდებარეობს სახელგანთქმული წყალვარდნილი — კაიეტური, რომლის სიმაღლეა 226 მ.

პირველი ევროპული კოლონია გაიანაში აშენდა მდინარის დაბალ ნაწილებში 1615 წელს. კოლონისტები ინდიელებთან მეგობრულ ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ, სადაც სანაპიროსთან ახლოს გაშენებული ჰქონდათ შაქრისა და კაკაოს პლანტაციები. 1995 წელს მდინარეზე დაიღვარა მჟავის შხეფები. დაახლოებით 4 000 000 მ³ მოცულობის ციანიტი მდინარეში იყო გაშვებული, რამაც ზარალი გამოიწვია.

მდინარის სახელწოდება მომდინარეობს ძველი ჰოლანდიური კოლონიის — ესეკიბოს სახელწოდებიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მდინარე ესეკიბო – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* მდინარე ესეკიბო – ინფორმაცია

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 212.
ხაბიტატ 67, გამოფენის დროს აშენებული საცხოვრებელი კომპლექსი
**ექსპო-67** — მსოფლიო ექსპოზიცია, რომელიც 1967 წელს ჩატარდა მონრეალში, კანადა, კანადის კონფედერაციის 100 წლისთავზე. ექსპოზიცია ყველაზე წარმატებული მსოფლიო გამოფენა გახდა XX საუკუნეში, 50 მილიონზე მეტი დამთვალიერებელით 62 მონაწილე ქვეყნიდან. მან ასევე რეკორდი დაამყარა ერთ დღეში მოსული მნახველებით — გამოფენის გახსნიდან მესამე დღეს აქ 569 ათასი დამთვალიერებელი მოვიდა.

1967 წლის ექსპოზიციის ჩატარება თავდაპირველად საბჭოთა კავშირში იყო გამიზნული ოქტომბრის რევოლუციის 50 წლის თავზე, თუმცა რაღაც მოსაზრებების გამო საბჭოთა კავშირმა ღონისძიება გააუქმა, რის გამოც საორგანიზაციო კომიტეტმა მასპინძლად კანადა აირჩია.

გამოფენას მრავალი გამოჩენილი ადამიანი დაესწრო, მათ შორის იყვნენ ბრიტანეთის დედოფალი ელისაბედ II, აშშ-ის პრეზიდენტი ლინდონ ჯონსონი, პრინცესა გრეის კელი, რობერტ კენედი და ჟაკლინ კენედი, საფრანგეთის პრეზიდენტი შარლ დე გოლი, ბინგ გროსბი და მარლენ დიტრიხი.

გამოფენის ძირითადი ღირსშესანიშნაოებები იყო საბჭოთა და ამერიკული პავილიონები. გამოფენას განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო საბჭოთა პრესამ და ტელევიზიამ. ექსპოზიციის დასრულების შემდეგ საბჭოთა პავილიონი თავიდან ააწყვეს და გამოფინეს ვედეენხას ტერიტორიაზე, ამერიკული პავილიონი 1970-იან წლებში ხანძარმა იმსხვერპლა, თუმცა ის მოგვიანებით აღადგინეს. საბჭოთა პავილიონი ასევე ყველაზე მეტ დამთვალიერებელს იზიდავდა (სულ 12 მილიონი).

წყაროები
--------

* ბერტონი, პიერე (1997). *1967: The Last Good Year*. ტორონტო:  Doubleday Canada Limited. ISBN 0-385-25662-0.
* Brown, Kingsley.  (November 5, 1963) Building the World's Fair. *Did You Know*. Canadian Broadcasting Corporation. ციტირების თარიღი: 2007-04-26.
* (1967) *Official Expo 1967 Guide Book*. ტორონტო:  Maclean-Hunter Publishing Co. Ltd..
* როი, გაბრიელე; გაი რობერტი (1967). *Terres des Hommes/Man and His World*. ოტავა:  Canadian Corporation for the 1967 World Exhibition.
* Simms, Don. ; Stanley Burke, Alan Yates (November 13, 1962) Montreal gets the call (HTML/Windows Media Format). *Did You Know*. Canadian Broadcasting Corporation. ციტირების თარიღი: 2007-04-26.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კულტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ელიზავეტინსკაიის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია** (რუს. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы) — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ელიზავეტინსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1938 წელს, ეკლესია დაანგრიეს. დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ეკლესიის საძირკველი.

ისტორია
-------

თავდაპირველად სტანიცაში აქსაიდან გადმოტანილი ხის ეკლესია აღმართეს 1793 წელს. ხშირი წყალდიდობების შედეგად ეკლესია ცუდ მდგომარეობაში აღმოჩნდა და 1812 წელს საფუძველი ჩაეყარა ახალი სამსაკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობას, რომელიც ღვთისმშობლის კვართის სახელზე შენდებოდა. ეკლესია შენდებოდა 12 წლის განმავლობაში. 

ახალი ეკლესია ააგეს ქვისგან. ეკლესიას ჰქონდა სამრეკლო და სამი საკურთხეველი. მთავარი, ცენტრალური საკურთხეველი აკურთხეს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის სახელზე, გვერდითი საკურთხევლები კი მოციქულების პეტრესა და პავლეს და დიდმოწამე პარასკევას სახელზე. 

შიგნიდან და გარედან ეკლესია შელესეს, გადახურეს თუნუქის ფირფიტებით, მთელი სახურავი შეღებეს მწვანედ. ეკლესიის სამრეკლოზე ეკიდა რვა ზარი, ყველაზე დიდი ზარი იწონიდა 546 ფუთს.

ეკლესია დაანგრიეს 1938 წელს. დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ეკლესიის საძირკველი. საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის დაშლის შემდეგ დანგრეული ეკლესიის საკურთხევლის ადგილზე ააგეს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის სახელობის სამლოცველო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Покровский храм в Елизаветинской
* Прихожане и сотрудники храма Покрова Пресвятой Богородицы посетили приход Успения Пресвятой Богородицы х. Курган, храм Преображения Господня х. Обуховка, часовню ст. Елизаветинской
* ЕПИСКОП ВОРОНЕЖСКИЙ И ЧЕРКАССКИЙ АНТОНИЙ (СОКОЛОВ)

სქოლიო
------

1. ↑  Елизаветинская. Церковь Покрова Пресвятой Богородицы.
2. ↑  Станица Елизаветинская - cамая нижняя из станиц по течению Дона
3. ↑  В часовне станицы Елизаветинской совершена Пасхальная литургия
4. ↑  Елизаветинская. Часовня Покрова Пресвятой Богородицы.
ადოლდ ფონ ბეკერის „ხელოვნების ექსპერტი"
**ექსპერტი** — სპეციალური ცოდნით აღჭურვილი პირი, რომელსაც იწვევენ მეცნიერების, ტექნიკის, ხელოვნების და სხვა საკითხების გადასაყვეტად და რომლის არგუმენტაცია ავტორიტეტითა და სტატუსით სარგებლობს საზოგადოებისა თუ ინდუსტრიის შესაბამის წრეებში. ექსპერტებს აქვთ ხანგრძლივი და ინტენსიური გამოცდილება მოცემულ სფეროში პრაქტიკისა და/ან შესაბამისი განათლების წყალობით.

სპეციფიურ სფეროებში ექსპერტის მცნება ზედმიწევნით არის განსაზღვრული კონსენსუსით და შესაბამისად, პიროვნების ექპერტად აღიარებისთვის ამ სფეროში პროფესიული ან საგანმანათლებლო კვალიფიკაციის ქონა აუცილებელი კრიტერიუმი არ არის. ამ განსაზღვრებით, მწყემსი, რომელიც ფარას 50 წელი მწყემსავდა საყოველთაოდ ჩაითვლება მეცხვარე მწევრების გაწვრთნისა და ცხვრის მოვლის ექსპერტად.

ტერმინი ხშირად გამოიყენება არაფორმალურ დებატებშიც, სადაც ადამიანებს ექსპერტის ტიტულს ანიჭებენ მათი მოსაზრების მნიშვნელობის გაზრდის მიზნით, მაშინ როდესაც რაიმე ობიექტური კრიტერიუმი ამ ადამიანთა ექპერტობისა არ განსაზღვრულა. ამგვარად აკადემიური ელიტიზმი წარმოიქმნება, როდესაც "ექსპერტები" თვითდარწმუნებული ხდებიან იმაში, რომ საკუთარი შესწავლის საგანი მხოლოდ თავად ესმით.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 253.
**ელიზბარ ლომდარიძე** (დ. 22 ოქტომბერი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 14 თებერვალი, 2020) — ქართველი კომპოზიტორი, პედაგოგი.

1974 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 

1972–1974 წლებში ასწავლიდა თბილისის საესტრადო–საცირკო სასწავლებელში მუსიკის თეორიის საგნებს; 1974 წლიდან იყო თბილისის III სამუსიკო სასწავლებლის პედაგოგი, 1975–1979წლებში ამავე სასწავლებლის თეორიული განყოფილების გამგე; 1981–1985 წლებში რესპუბლიკის ხალხური შემოქმედების სახლის დირექტორი; 1985-1990წწ. თბილისის N15 მუსიკალური სკოლის დირექტორი; 1992-1996 წლებში მოსკოვის მუსიკალური კოლეჯის დირექტორი; 1997-2004 მ. ფანიაშვილის სახელობის ხელოვნების აკადემიის რექტორი; 2008-2011წწ. საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტროს მუსიკალური დეპარტამენტის კონსულტანტი. 

დაწერილი აქვს: სიმფონიური ნაწარმოებები – კონცერტები ფაგოტისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1973, 1976), „ეპიტაფია" სიმფონიური ორკესტრისათვის (1977, მიუძღვნა ვასო გოძიაშვილს), სიმფონია (1980); ვოკალურ–სიმფონიური და საგუნდო ნაწარმოებები – ვოკალურ–სიმფონიური პოემა ბარიტონისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1975), ორატორია სოლისტების, შერეული გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1976), „სამი ფრესკა" ქალთა გუნდისათვის ა კაპელა (1977); კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – „მუსიკალური ჩანახატები" ფორტეპიანოსათვის (1969), მინიატურები კამერული ორკესტრისათვის (1970), სიმებიანი კვარტეტი (1974), მუსიკა კამერული ორკესტრისათვის (1975), სონატები ფორტეპიანოსათვის (1975, 1976); კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები – 4 რომანსი ხმებისა და ფორტეპიანოსათვის (1966), „სიყვარულის ლირიკა" ვოკალური ციკლი სოპრანოსა და ინსტრუმენტული ანსამბლისათვის (1977); ინსტრუმენტული კონცერტი: საფორტეპიანო „თბილისური" (1977), „იმერული" (2000), „ერისიონი" (2000), „მეგრული" (2001), „გურული" (2002), „ქართლ-კახური", „აჭარული"; საბავშვო კონცერტები: „ენკი-ბენკი" (2003). 

ლონდარიძის ნაწარმოებები შესრულებულია: უნგრეთში, გერმანიაში, ავსტრიაში, აშშ და სხვ. მისი N4 სიმფონია აღიარებულია „წლის საუკეთესო მუისიკალურ ნაწარმოებად" (2010), სამავშვო მუსიკის განვითარებაში შეტალი წვლილისთვის დაჯილდოებულია თბილისის მერიის ოქროს მედლით (2010).

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 2012: საქართველოს ეროვნული პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელიზბარ ლომდარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ექსა...** (ინგლ. exa- < ბერძ. ἕξ — „ექვსი"; აღნიშვნა: **E**) — ფიზიკური სიდიდის ერთეულის სახელწოდების თავსართი ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. წარმოადგენს თავსართს იმ ჯერადი ერთეულების სახელწოდებათა შესაქმნელად, რომლებიც ოდენობით შეესაბამება 1018 (1 000 000 000 000 000 000, კვინტილიონი) ამოსავალ ერთეულს.

წარმოშობილია ბერძნულიდან — ἕξ (ექვსი), რადგან 10006 ექვივალენტურია.

1975 წელს ზომა-წონის მეთხუთმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

### მაგალითები

* 1 ექსაელექტრონვოლტი = 1018 ელექტრონვოლტი = 0.1602 ჯოული.

სქოლიო
------

1. ↑  15th meeting of the CGPM

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სი თავსართები |
| --- |
|  |
| ჯერადი | 
* დეკა- (**101**)
* ჰექტო- (**102**)
* კილო- (**103**)
* გიგა- (**106**)
* გიგა- (**109**)
* ტერა- (**1012**)
* პეტა- (**1015**)
* ექსა- (**1018**)
* ზეტა- (**1021**)
* იოტა- (**1024**)
* რონა- (**1027**)
* ქვეტა- (**1030**)
 |
|  |
| წილადი | 
* დეცი- (**10−1**)
* სანტი- (**10−2**)
* მილი- (**10−3**)
* მიკრო- (**10−6**)
* ნანო- (**10−9**)
* პიკო- (**10−12**)
* ფემტო- (**10−15**)
* ატო- (**10−18**)
* ზეპტო- (**10−21**)
* იოქტო- (**10−24**)
* რონტო- (**10−27**)
* ქვექტო- (**10−30**)
 |

 |
**ექსიტონი** — მყარი სხეულების ფიზიკაში ერთ-ერთი კვაზინაწილაკი. როდესაც იზოლატორებში ან ნახევარგამტარებში ელექტრონი სავალენტო ზონიდან გადადის გამტარობის ზონაში, გამტარობის ზონაში ტოვებს ხვრელს. ხვრელსა და ელექტრონს შორის ჩნდება ელექტროსტატიკური მიზიდულობა. ამ მიზიდულობის შედეგად ელექტრონი და ხვრელი ქმნიან ბმულ მდგომარეობას. ამ ელექტრონ-ხვრელის წყვილს ექსიტონი ეწოდება.

ვანიერის ექსიტონი
-----------------

ექსიტონების კლასიფიკაცია ხდება ელექტრონ-ხვრელს შორის ურთიერთქმედების სიძლიერის მიხედვით. როდესაც ექსიტონის ბმის ენერგია 0.1 ელექტრონვოლტზე ნაკლებია გვაქვს ვანიერის ექსიტონი. ამ ტიპის ექსიტონი ჩნდება ტიპურ ნახევარგამტარებში. ამ შემთხვევაში ელექტრონსა და ხვრელს შორის მანძილი ატომებს შორის მანძილზე გაცილებით დიდია. ამიტომ შეგვიძლია ჩავთვალოთ რომ მათ შორის არსებობს ერთგავროვანი დიელექტრიკული გარემო. ელექტრონი და ხვრელი ქმნიან წყალბადის ატომის მსგავს სისტემას, რომელთა შორის ურთერთქმედება ეკრანირებულია დიელექტრიკული გარემოს მიერ. წყალბადის ატომის მოდელის ფარგლებში ექსიტონის ენერგია შეგვიძლია დავითვალოთ შემდეგნაირად:

{\displaystyle E\_{n}=-{\frac {\mu }{m\_{e}}}{\frac {R}{\epsilon ^{2}n^{2}}}}
სადაც {\displaystyle R} არის რიდბერგის მუდმივა, რომელიც დაახლოებით უდრის 13.6 ელექტრონვოლტს. {\displaystyle \mu } არის ელქტრონ-ხვრელის წყვილის დაყვანილი მასა. ნახევარგამტარებისთვის ეს არის 0.1 ელექტრონის მასის რიგის. {\displaystyle m\_{e}} არის ელექტრონის მასა, {\displaystyle \epsilon } გარემოს მაღალსიხშირული დიელექტრიკული კონსტანტაა, ხოლო {\displaystyle n} - ნატურალური რიცხვი. ტიპური ვანიერის ექსიტონის ბმის ენერგია ოთახის ტემპერატურაზე სითბური ენერგიის რიგისაა, 0.025 ელექტრონვოლტი.ამიტომ ასეთი ექსიტონი არ არის სტაბილური. სითბური მოძრაობის შედეგად მუდმივად ექსიტონი იშლება და ახალი ექსიტონი იქმნება.

ფრენკელის ექსიტონი
------------------

როდესაც ექსიტონის ბმის ენერგია ოთახის ტემპერატურაზე სითბურ ენერგიაზე გაცილებით დიდია, ელექტრონ-ხვრელის წყვილი ქმნიან სტაბილურ მდომარეობას. ამ ტიპის ექსიტონს ფრენკელის ექსიტონი ეწოდება. მათი ტიპური ენერგია არის 0.1 დან 1 ელექტრონვოლტამდე. მათი ურთიერთქმედება კრისტალის ატომებზეც ახდენენ გავლენას და იწვევენ დეფორმაციას, შესაბამისად ქმნიან დეფექტს. ხშირად იწვევენ კრისტალში ბმების გაწყვეტას. ამისი ერთ-ერთი მაგალითია სილიცუმის ოქსიდი. ფრენკელის ექსიტონის აღსაწერად მარტივი წყალბადის მოდელი არ გამოდგება, რადგანაც ექსიტონის ზომა ატომებს შორის მანძილის რიგისაა. ფრენკელის ექსიტონი ხშირად ჩნდება დიდი ოპტიკური ღრეჩოს და მცირე დიელექტრიკული კონსტანტის მქონე იზოლატორებში.

წყარო
-----

* Mark Fox, Optical Properties of Solids, Oxford University Press 2001.
* W. Y. Liang 1970 Phys. Educ. 5 226,
* S. Ismail-Beigi1 and S. G. Louie, Phys. Rev. Lett. 95, 156401 (2005)
**ელხან სამედოვი** (*ელხან ზაქირ ოღლუ სამედოვი*; აზერ. Elxan Zakir oğlu Səmədov) — აზერბაიჯანის პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგის პრეზიდენტი 2022 წლიდან.

ბიოგრაფია
---------

ელხან ზაქირ ოღლუ სამედოვი დაიბადა 1974 წლის 14 იანვარს. საშუალო სკოლა ბაქოში დაამთავრა. 1990-1995 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ენათა უნივერსიტეტში. 1995-1999 წლებში სწავლა განაგრძო ამ უნივერსიტეტის ასპირანტურაში.

2001 წელს სწავლობდა იტალიაში, ტურინში, „შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციისა და ტრენინგის ცენტრში". 2006 წელს მიიღო ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 2007 წელს სწავლობდა ვაშინგტონში მდებარე „ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტის" „საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტში".

2009-2010 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაციის (AFFA) ბავშვთა ფეხბურთის განვითარების დეპარტამენტის დირექტორად. 2013-2015 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროში. იყო ბაქოში გამართულ 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მომარაგების დეპარტამენტის უფროსი. 2021 წლიდან დღემდე, AFFA-ს VAR დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2022 წლიდან დაინიშნა აზერბაიჯანის პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგის პრეზიდენტად.

მას აქვს მწვრთნელების უეფას „B" ლიცენზია. სამედოვმა მონაწილეობა მიიღო პროფესიონალურ და სამოყვარულო შეჯიბრებებში აზერბაიჯანში და საერთაშორისო არენაზე ფეხბურთში, ფუტსალში, მინი ფეხბურთში და პლაჟის ფეხბურთში. რამდენჯერმა არჩეულია შეჯიბრების „საუკეთესო" მოთამაშედ.

ელხან სამედოვი დაოჯახებულია და ერთი შვილი ჰყავს. იცის უცხო ენები - რუსული, ინგლისური და თურქული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Peşəkar Futbol Liqasının yeni prezidenti seçilib
* PFL-in prezidenti seçilən Elxan Səmədov kimdir? - DOSYE
**ელჩინ ილიას ოღლი ეფენდიევი** (აზერ. Elçin İlyas oğlu Əfəndiyev; დ. 13 მაისი 1943) — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის ეროვნული მწერალი, მხატვარი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე. აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე.

ბიოგრაფია
---------

ელჩინ ეფენდიევი დაიბადა 1943 წლის 13 მაისს ბაქოში. 1960 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1965 წელს დაამთავრა ბსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1968 წელს იგი გახდა კურსდამთავრებული ლიტერატურის თეორიის განხრით. ასევე გახდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის ასპირანტი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა თემაზე „აზერბაიჯანის მხატვრული ლიტერატურის კრიტიკა პროზაში", სადოქტორო — თემაზე „ისტორიის პრობლემები თანამედროვეობა ლიტერატურაში".

ოჯახი
-----

მამა — აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი ილია ეფენდიევი. ნაუშაბ ეფენდიევას მუსიკოსი-თეორეტიკოსის მეუღლე. ჰყავს სამი ქალიშვილი: გიუნაი — ექიმი, უმაი — საერთაშორისო იურისტი, აისუ — ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი. ერთი შვილიშვილი.

შემოქმედება
-----------

1959 წელს, როდესაც ელჩინი იყო 16 წლის გამოიცა მისი პირველი მოთხრობა გაზეთ „ახალგაზრდულ აზერბაიჯანში". ელჩინის პირველი წიგნი „ათას ერთი ღამე" გამოიცა 1965 წელს.

ელჩინის წიგნები გამოქვეყნდა სხვადასხვა ქვეყნებში, თარგმნილია 20 ენებზე, მისი წიგნების გამოცემებმა მიაღწია 5 მილიონ წიგნს. „ბალადადაშის პირველი სიყვარული" რუსულ ენაზე მწერლის მიერ გამოცემული პირველი წიგნი იყო.

ელჩინის სცენარების მიხედვით გადაღებულია რამდენიმე მხატვრული და ერთი მულტიპლიკაციური ფილმი, „ბალადაშის პირველი სიყვარული" (ერთ-ერთი მოთხრობის მიხედვით გადაღებულია ფილმი „ცხოვრების გვერდები", (1974), „ზურგში ჩარტყმა" (1977), „დავბრუნდები" (1980), „ვერცხლის ყუთი" (1982), „ზაფხულის სეზონზე" (1985), „იხილა უმაიმ სიზმარი" (1985), მულტფილმი), „ღამე საზღვრის გარეშე" (1989), „ნაციონალური ბომბი" (2004), „იმპერატორის ბედი" (2008). ყველა თავის ნამუშევრებს ხელს აწერს „ელჩინი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ელჩინ ეფენდიევი დაარქივებული 2010-07-14 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. ↑
3. ↑  Биография
4. ↑  Низами Мамедов. Читая рассказы Эльчина
5. 1 2  Народный писатель Азербайджана[*მკვდარი ბმული*]
6. ↑  Когда он начал писать?
7. ↑  Т В О Р Ч Е С Т В О
8. ↑  КиноПоиск
**ვარჯაანის მთავარანგელოზის ეკლესია** – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ნასოფლარ ვარჯაანში, სოფელ გუდალეთის სამხრეთით 4 კილომეტრზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია (8 X 4 მ), ნაგებია საშუალო და დიდი ზომის ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვაც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე მოზრდილი სარკმელია, რომლის ქვეშ კედელზე სატრაპეზო ქვაა მიდგმული. ეკლესიაში ყოფილა მოჩუქურთმებული ხის კანკელი (ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში). სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე წყვილი სამსაფეხურიანი პილასტრია, რომელზეც გადადის კამარის საბჯენი თაღი. სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია. ეკლესია შელესილი და მოხატული ყოფილა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ ჩასმულია ცისფერი ტუფის ფილა. ლავგარდანი შირიმისაა. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა. ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია მინაშენი, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთით აქვს. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონია ქვის ოთხკუთხა გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტები).

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 154.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვარჯაანის მთავარანგელოზის ეკლესია დაარქივებული 2013-11-01 საიტზე Wayback Machine.
**ემა კორინი** (დ. 13 დეკემბერი, 1995) — ინგლისელი მსახიობი. განსაკუთრებული პოპულარობა მოუპოვა Netflix-ის ტელესერიალ „გვირგვინის" მეოთხე სეზონში ნათამაშებმა პრინცესა დაიანას როლმა. ამ როლით მან მოიგო ოქროს გლობუსი ნომინაციაში „საუკეთესო მსახიობი – სატელევიზიო დრამა".

ადრეული ცხოვრება და განათლება
-----------------------------

კორინი დაიბადა როიალ ტანბრიჯ ველსში, ინგლისში. მისი მამა, კრის კორინი არის ბიზნესმენი, ხოლო დედა, ჯულიეტ კორინი, ლოგოპედი სამხრეთ აფრიკიდან. კორინს ჰყავს ორი უმცროსი ძმა, რიჩარდი და ჯონტი. ოჯახი დასახლებულია სენში, კენტში, სევენოკსის სიახლოვეს.

კორინი დადიოდა ვოლდინგემის სკოლაში, სურეიში, გოგონათა სკოლაში სადაც მას განუვითარდა ინტერესი მსახიობობისა და ცეკვისადმი. კორინმა აიღო ერთწლიანი შუალედი, ამ დროს მანძილზე ის გადიოდა შექსპირის კურსს ლონდონის მუსიკისა და დრამატული ხელოვნების აკადემიაში და გახდა მასწავლებელი კნისნაში, სამხრეთ აფრიკაში. კორინი სწავლობდა დრამას ბრისტოლის უნივერსიტეტში, მაგრამ დატოვა უნივერსიტეტი. 2015-2018 წლებში სწავლობდა წმინდა იოანეს კოლეჯში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ემა კორინი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* ემა კორინი Instagram-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  Thorne, Will.  (2020-11-12) Meet Emma Corrin, 'The Crown' Star Bringing Princess Diana to Life For a New Generation en-US. ციტირების თარიღი: 2020-11-12
2. 1 2  Simpson, Richard.  (2020-10-31) The Crown actress Emma Corrin set to become household name playing iconic Diana en. *Daily Mirror*. ციტირების თარიღი: 2020-11-12
3. ↑  Banks, Scott.  (2020-11-30) Sevenoaks' Emma Corrin shares pictures from behind the scenes at The Crown en. ციტირების თარიღი: 2020-12-31
4. ↑  Alumna Emma Joins Cast of The Crown | Woldingham School. ციტირების თარიღი: 2020-11-12
5. ↑  Emma Corrin to play Princess Diana in Netflix smash-hit series The Crown. ციტირების თარიღი: 8 March 2021
ვარშავის საჰერცოგოსა და თავისუფალი ქალაქი დანცინგის რუკა 1809 წლისთვის
ვარშავის საჰერცოგოს გერბი
**ვარშავის საჰერცოგო** (პოლ. Księstwo Warszawskie) — 1807 წელს დადებული ტილზიტის ზავის შემდეგ ჩამოყალიბებული სახელმწიფო პოლონეთის იმ ნაწილზე, რომელიც პრუსიას ჰქონდა დაპყრობილი. ვარშავის საჰერცოგო ნაპოლეონ I ბონაპარტმა ჩამოაყალიბა და ამიტომ ეს პოლონური სახელმწიფო საფრანგეთის ვასალი იყო საქსონიის მეფის ეგიდით. საჰერცოგო 1813 წლამდე აგრძელებდა არსებობას, სანამ მეექვსე ანტიფრანგული კოალიციის ჯარებმა არ დაიკავეს. ვენის კონგრესმა პოლონეთი კვლავ დაშალა და მისი უდიდესი ნაწილი რუსეთმა ჩაიგდო ხელთ, თუმცა პოლონელებს ავტონომიური უფლებები მიეცათ.

გეოგრაფია
---------

ვარშავის საჰერცოგოს ფართობი 103 ათასი კმ² იყო, მოსახლეობის რაოდენობა 2,6 მილიონი (1807 წ). ავსტრიაზე გამარჯვების შემდეგ ვარშავის საჰერცოგომ შეიერთა პოლონეთის ის ნაწილი, რომელიც ავსტრიის იმპერიას ჰქონდა დაპყრობილი. ვარშავის საჰერცოგოს დედაქალაქი ვარშავა იყო.

პოლიტიკა
--------

ვარშავის საჰერცოგოს კონსტიტუცია 1807 წლის 22 ივლისს ქალაქ დრეზდენში იმპერატორმა ნაპოლეონ ბონაპარტმა შეადგინა. საჰერცოგოს მმართველად დაინიშნა ფრიდრიხ ავგუსტ I, რომელიც ასევე საქსონიის მეფეც იყო. ნაპოლეონის შედგენილი კონსტიტუციით საჰერცოგოს ჰქონდა სახელმწიფო საბჭო, პარლამენტი (ორი პალატით), მთავრობა და დამოუკიდებელი სასამართლო. საჰერცოგო ექვს დეპარტამენტად იყოფოდა.

ომი ავსტრიასთან
---------------

1809 წელს ვარშავის საჰერცოგომ ავსტრიასთან ომში გაიმარჯვა. რა თქმა უნდა, საჰერცოგოს არ ჰქონდა საკმარისი ძალები, რათა იმპერია დაემარცხებინა, მაგრამ იმავე წელს ნაპოლეონმა დაამარცხა ავსტრიელთა არმია და აიღო ვენა, ამან ხელი შეუწყო პოლონელ სარდლებს, დაებრუნებინათ ავსტრიის მფლობელობაში მყოფი ძველი პოლონური მიწები. ამით ვარშავის საჰერცოგოს 4 ახალი დეპარტამენტი შეემატა.

ომი რუსეთთან
------------

1812 წლის 28 ივნისს ვარშავის საჰერცოგომ გამოაცხადა პოლონეთის სამეფოს აღდგენის შესახებ, რომელიც ნაპოლეონის უერთგულეს მოკავშირედ იქცა. პოლონელებმა საფრანგეთის დასახმარებლად 100 000 მეომარი გამოიყვანეს. ეს მეომრები ნაპოლეონს ელბაზე გადასახლებამდე ერთგულად ემსახურნენ. 1815 წელს ვენის კონგრესმა პოლონეთი კვლავ დაშალა და ანტიფრანგული კოალიციის ქვეყნებს გაუნაწილა. რუსეთის მფლობელობაში პოლონეთის ნაწილმა ავტონომია შეინარჩუნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პოლონეთი, ისტორია // ეფრონისა და ბროკჰაუზის ენციკლოპედიური ლექსიკონი: 86 ტომად (82 ტ. და 4 დამ.) — სპბ. 1890—1907.