**Dame Hilary Mary Mantel** DBE FRSL ( /mænˈtɛl/ man-TEL ;  **ტომპსონი** ; დ. 6 ივლისი, 1952 - გ. 22 სექტემბერი, 2022) - ბრიტანელი მწერალი, რომლის ნამუშევრები მოიცავს ისტორიულ ფანტასტიკას, პირად მოგონებებსა და მოთხრობებს.  მისი პირველი გამოქვეყნებული რომანი, *ყოველი დღე დედის დღეა*, გამოვიდა 1985 წელს. მან დაწერა 12 რომანი, მოთხრობების ორი კრებული, პირადი მოგონება , მრავალი სტატია და მოსაზრება.

მენტელმა ორჯერ მოიპოვა ბუკერის პრემია : პირველი იყო მისი 2009 წლის რომანისთვის *Wolf Hall*, გამოგონილი ამბავი თომას კრომველის ხელისუფლებაში ასვლის შესახებ ჰენრი VIII- ის სასამართლოში, ხოლო მეორე იყო მისი 2012 წლის გაგრძელებაზე *Bring Up the Bodies*. კრომველის ტრილოგიის მესამე ნაწილი, *სარკე და სინათლე*, იმავე პრიზის გრძელ სიაში მოხვდა.  ტრილოგია გაიყიდა 5 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი.

ბიოგრაფია
---------

ჰილარი მერი ტომპსონი დაიბადა 1952 წლის 6 ივლისს გლოსოპში, დერბიშირი.  ის იყო სამი შვილიდან უფროსი. ორ უმცროს ძმასთან ერთად გაიზარდა როგორც რომის კათოლიკე  სოფელ ჰადფილდში, სადაც ის სწავლობდა წმ. ჩარლზის რომის კათოლიკური ეკლესიის დაწყებითი სკოლაში.

მისი მშობლები, მარგარეტი და ჰენრი ტომპსონი (მოხელე), ორივე ირლანდიური წარმოშობის კათოლიკეები იყვნენ, დაბადებული ინგლისში. როდესაც მენტელი შვიდი წლის იყო, დედამისის საყვარელი ჯეკ მენტელი ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად. ის დედასთან ერთად საძინებელს იზიარებდა, მამა კი სხვა ოთახში გადავიდა. ოთხი წლის შემდეგ, როდესაც ის თერთმეტი წლის იყო, ოჯახი, მამის გარდა, გადავიდა რომილიში, ჩეშირი, ადგილობრივი ჭორებისგან თავის დასაღწევად. მას აღარ უნახავს მამა. 

როდესაც ოჯახი ცალკე გადავიდა საცხოვრებლად, ჯეკ მენტელი (1932–1995)  გახდა მისი არაოფიციალური მამინაცვალი და მან ლეგალურად მიიღო მისი გვარი.   იგი სწავლობდა ჰარითაუნის მონასტერში, რომილი, ჩეშირი.

1970 წელს მან სწავლა დაიწყო ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში სამართლის წასაკითხად.  იგი გადავიდა შეფილდის უნივერსიტეტში და მიიღო იურისპრუდენციის ბაკალავრის ხარისხი 1973 წელს. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მენტელი მუშაობდა გერიატრიული საავადმყოფოს სოციალური მუშაობის განყოფილებაში, შემდეგ კი გაყიდვების ასისტენტად მანჩესტერში, Kendals-ის უნივერმაღში. 

1973 წელს იგი დაქორწინდა ჯერალდ მაკიუენზე, გეოლოგი. 1974 წელს მან დაიწყო რომანის წერა საფრანგეთის რევოლუციის შესახებ, მაგრამ ვერ იპოვა გამომცემელი (საბოლოოდ იგი გამოიცა როგორც *A Place of Greater Safety* 1992 წელს). 1977 წელს მანტელი ქმართან ერთად გადავიდა ბოტსვანაში, სადაც ისინი ცხოვრობდნენ მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში.  მოგვიანებით, მათ ოთხი წელი გაატარეს ჯიდაში, საუდის არაბეთი.  მოგვიანებით მან თქვა, რომ ჯიდას დატოვება იყო „მისი ცხოვრების ყველაზე ბედნიერი დღე".  მან ამ პერიოდის ჩანაწერები მემუარებად გამოაქვეყნა: *The Spectator*  და *London Review of Books* .

ლიტერატურული კარიერა
--------------------

მანტელის პირველი რომანი, *ყოველი დღე დედის დღეა ,* გამოიცა 1985 წელს, ხოლო მისი გაგრძელება, *ვაკანტური საკუთრება*, ერთი წლის შემდეგ. ინგლისში დაბრუნების შემდეგ, იგი გახდა *The Spectator-* ის კინოკრიტიკოსი, თანამდებობა, რომელსაც იგი 1987 წლიდან 1991 წლამდე იკავებდა.  ბრიტანეთსა და შეერთებულ შტატებში იყო მრავალი ნაშრომისა და ჟურნალის რეცენზენტი.

მისი მესამე რომანი, *რვა თვე ღაზას ქუჩაზე* (1988), ეძღვნებოდა მის ცხოვრებას საუდის არაბეთში. მასში წარმოდგენილია ღირებულებების საფრთხის შემცველი შეტაკება მეზობლებს შორის ქალაქის ბინის კორპუსში, დაძაბულობა ისლამურ კულტურასა და ლიბერალურ დასავლეთს შორის.    

მანტელი იყო ბუკერის პრემიის ჟიურის წევრი 1990 წელს, როდესაც AS Byatt-ის რომანს *Possession* მიენიჭა პრიზი.

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
-------------------------------

მენტელი დაქორწინდა ჯერალდ მაკიუენზე 1973 წელს. ისინი განქორწინდნენ 1981 წელს, მაგრამ ხელახლა დაქორწინდნენ 1982 წელს. მაკიუენმა უარი თქვა გეოლოგიაზე ცოლის ბიზნესის სამართავად.  ისინი ცხოვრობდნენ ბუდლეი სალტერტონში, დევონშ. 

ოცი წლის განმავლობაში მანტელს ჰქონდა მტკივნეული დაავადება. მას თავდაპირველად ფსიქიატრიული დაავადების დიაგნოზი დაუსვეს, ჰოსპიტალიზირებული იყო და მკურნალობდა ანტიფსიქოზური საშუალებებით, რამაც, გავრცელებული ინფორმაციით, გამოიწვია ფსიქოზური სიმპტომები. შედეგად, მენტელი რამდენიმე წლის განმავლობაში თავს იკავებდა ექიმების დახმარებისგან. ბოლოს, ბოტსვანაში სასოწარკვეთილმა მიმართა სამედიცინო სახელმძღვანელოს და მიხვდა, რომ, სავარაუდოდ, ენდომეტრიოზის მძიმე ფორმა აწუხებდა, დიაგნოზი დაადასტურეს ლონდონის ექიმებმა. იმ დროისთვის საჭირო მკურნალობამ - ქირურგიულმა მენოპაუზამ 27 წლის ასაკში - გამოიწვია მწერლის უშვილობა, თუმცა განაგრძო ცხოვრება შეფერხების გარეშე.   მოგვიანებით იგი გახდა ენდომეტრიოზის SHE Trust-ის მფარველი. 

მენტელი გარდაიცვალა 2022 წლის 22 სექტემბერს, 70 წლის ასაკში, ექსეტერის საავადმყოფოში ინსულტის გართულების შედეგად, რომელიც სამი დღით ადრე მოხდა.

ხედვები
-------

უნივერსიტეტის წლებში მენტელი სოციალისტი იყო და იყო ახალგაზრდა კომუნისტური ლიგის წევრი. 

### კომენტარები სამეფო ოჯახზე

2013 წელს სიტყვით გამოსვლისას მედიისა და სამეფო ოჯახის წევრი ქალების შესახებ ბრიტანეთის მუზეუმში, მენტელმა კომენტარი გააკეთა კეთრინ მიდლტონზე, მაშინდელ კემბრიჯის ჰერცოგინიაზე და თქვა, რომ მიდლტონი იძულებული გახდა საჯაროდ წარმოეჩინა თავი, როგორც „მაღაზიის ვიტრინის მანეკენი", რომლის ერთადერთი მიზანია გააჩინოს ტახტის მემკვიდრე.   მენტელმა გააფართოვა ეს შეხედულებები ესეში, „სამეფო სხეულები". 

ამ შენიშვნებმა გამოიწვია მნიშვნელოვანი საჯარო დებატები. ოპოზიციის ლიდერმა ედ მილიბენდმა და პრემიერ-მინისტრმა დევიდ კამერონმა გააკრიტიკეს მენტელის შენიშვნები, ხოლო ჯემიმა ხანი იცავდა მენტელს.   ზინგ ცჯენგმა შეაქო ესსე. 

### მარგარეტ ტეტჩერი

2014 წლის სექტემბერში, *The Guardian-* ში გამოქვეყნებულ ინტერვიუში მენტელმა თქვა, რომ მან წარმოიდგინა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის მარგარეტ ტეტჩერის მკვლელობა 1983 წელს და ასახა ეს მოვლენა მოთხრობაში, სახელწოდებით „მარგარეტ ტეტჩერის მკვლელობა: 1983 წლის 6 აგვისტო". 

### კომენტარები კათოლიციზმის შესახებ

მენტელმა განიხილა თავისი რელიგიური შეხედულებები თავის 2003 წლის მემუარებში, *Giving Up the Ghost*. რომის კათოლიკედ აღზრდილმა მან 12 წლის ასაკში შეწყვიტა კათოლიციზმის აღმსარებლობა, მაგრამ თქვა, რომ რელიგიამ მასზე მუდმივი კვალი დატოვა.

2013 წელს *The Daily Telegraph-* თან ინტერვიუში მანტელმა თქვა: „ვფიქრობ, რომ დღესდღეობით კათოლიკური ეკლესია არ არის პატივსაცემი დაწესებულება ადამიანებისთვის. [...] როცა ბავშვი ვიყავი, მაინტერესებდა, რატომ არ იყვნენ მღვდლები და მონაზვნები უფრო ლამაზი ადამიანები. მეგონა, რომ ისინი ყველაზე ცუდ ადამიანთა შორის იყვნენ, ვისაც ვიცნობ."  ამ განცხადებებმა, ისევე როგორც მის ადრინდელ რომანში *Fludd-* ში გამოკვლეულმა თემებმა, აიძულა კათოლიკე ეპისკოპოსი მარკ ო'ტული, გაეკეთებინა კომენტარი: „აქ არის ანტიკათოლიკური თემა, ამაში ეჭვი არ არის. *Wolf Hall* არ არის. ნეიტრალური."

სქოლიო
------

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* Hilary Mantel Papers — Huntington Library
* Hilary Mantel. *Royal Bodies* 2013 February 21 · *London Review of Books* Vol. 35 No. 4
* Mantel articles archive at *London Review of Books*
* Mantel articles archive at *The New York Review of Books*
* Articles by Hilary Mantel on her publisher's blog, *5th Estate*
*. (Interview)"Hilary Mantel, Art of Fiction No. 226". *The Paris Review*. .
* Interview with Ramona Koval, The Book Show, ABC Radio National, 2008-10-21
* Profile in *The New Yorker* magazine
* Hilary Mantel on the Muck Rack journalist listing site
* Portraits of Hilary Mantel at the National Portrait Gallery, London







1. ↑  Sangster, Catherine (14 September 2009). „How to Say: JM Coetzee and other Booker authors". *BBC News*. ციტირების თარიღი: 1 October 2009.
2. 1 2  Literature: Writers: Hilary Mantel. British Council (2011). ციტირების თარიღი: 14 May 2012
3. ↑  The 2020 Booker Prize longlist announced. The Booker Prizes (27 July 2020). ციტირების თარიღი: 16 August 2020
4. ↑  „Obituary: Hilary Mantel, Booker Prize-winner celebrated for the 'Wolf Hall' trilogy". *Irish Independent* (ინგლისური). 25 September 2022. ციტირების თარიღი: 29 September 2022.
5. 1 2  Singh, Anita (13 May 2012). „Hilary Mantel: Catholic Church is not for respectable people". *The Daily Telegraph*. London.
6. ↑  Obituary in *The Times* (London); reprinted in *The Dominion Post* (New Zealand), 27 September 2022, page 24
7. ↑  Mantel, Hilary (17 April 2010). „Hilary Mantel remembers her stepfather's books". *The Guardian*. London. ციტირების თარიღი: 17 October 2012.
8. ↑  Murphy, Anna (1 March 2010). „Hilary Mantel Interview". *The Daily Telegraph*. London. ციტირების თარიღი: 2 January 2011.
9. ↑  Marshall, Alex; Alter, Alexandra (23 September 2022). „Hilary Mantel, Prize-Winning Author of Historical Fiction, Dies at 70". *The New York Times*.
10. ↑  Hilary Mantel.
11. ↑  Hilary Mantel. The Man Booker Prize. ციტირების თარიღი: 14 November 2014
12. ↑  A little literary tourism: in search of Hilary Mantel. The Open University (March 4, 2020). ციტირების თარიღი: 26 September 2022
13. ↑  Mantel, Hilary (21 February 2010). „Once upon a life". *The Observer Magazine*. London.
14. ↑  Mantel, Hilary (1987). „Last Morning in Al Hamra". *The Spectator*. ციტირების თარიღი: 26 September 2022.
15. ↑  Mantel, Hilary (30 March 1989). „Diary: Bookcase Shopping in Jeddah". *London Review of Books* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 26 September 2022.
16. ↑  Mantel, Hilary (1 January 2009). „Someone to Disturb". *London Review of Books* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 26 September 2022.
17. ↑  Hilary Mantel. *Literature.britishcouncil.org*. ციტირების თარიღი: 14 November 2014
18. ↑  Anderson, Hephzibah (19 April 2009). „Hilary Mantel: on the path from pain to prizes". *The Observer*. ციტირების თარიღი: 30 July 2011.
19. ↑   (2007) *The Atlantic Companion to Literature in English*.  Atlantic Publishers & Distributors.
20. ↑  Rees, Jasper (8 October 2009). „Hilary Mantel: health or the Man Booker Prize? I'd take health". *The Telegraph*. ციტირების თარიღი: 30 July 2011.
21. ↑   (1989) *Fludd*.  Viking Press.
22. ↑  The Booker Prize 1990 | The Booker Prizes en. ციტირების თარიღი: 24 September 2022
23. ↑  Inverview Mantel: She writes about Cromwell, but Henry VIII is the key. *The Globe and Mail* (18 June 2012). ციტირების თარიღი: 26 November 2012
24. ↑  Alter, Alexandra (24 February 2020). „For Hilary Mantel, There's No Time Like the Past". *The New York Times* (ინგლისური). ISSN 0362-4331. ციტირების თარიღი: 26 February 2020.
25. ↑  Mantel, Hilary (6 February 2003). „Memories of Catriona". *London Review of Books*. ციტირების თარიღი: 26 September 2022.
26. ↑  Hilary Mantel: 'Being a novelist is no fun. But fun isn't high on my list'. ციტირების თარიღი: 17 January 2021
27. ↑  Mantel, Hilary (7 June 2004). „'Every part of my body hurt' – Hilary Mantel on a little understood disease: endometriosis". *The Guardian*. ციტირების თარიღი: 17 January 2021.
28. ↑  Hilary Mantel, celebrated author of Wolf Hall, dies aged 70. *The Guardian* (23 September 2022). ციტირების თარიღი: 23 September 2022
29. ↑  Marshall, Alex; Alter, Alexandra (23 September 2022). „Hilary Mantel, Prize-Winning Author of Historical Fiction, Dies at 70". *The New York Times*. ციტირების თარიღი: 23 September 2022.
30. ↑  Sherwin, Adam (19 February 2013). „Hilary Mantel attacks 'bland, plastic, machine-made' Duchess of Cambridge". *The Independent'*. ციტირების თარიღი: 19 February 2013.
31. ↑  "They also took up a total of four paragraphs in a 30-paragraph speech – less than one-seventh, in other words" according to Hadley Freeman "Hilary Mantel v the Duchess of Cambridge: a story of lazy journalism and raging hypocrisy", *The Guardian*, 19 February 2013.
32. ↑  Mantel, Hilary (21 February 2013). "Royal Bodies", *London Review of Books*, 35:4, pp.3–7.
33. ↑  Sherwin, Adam. "David Cameron defends Kate over Hilary Mantel's 'shop-window mannequin' remarks", *The Independent*, 19 February 2013.
34. ↑  Jessica Elgot. "Hilary Mantel And 10 Reasons Why She Might Be Right About Kate Middleton", *The Huffington Post*, 19 February 2013.
35. ↑  Bryant, Miranda (23 September 2022). „'We've lost a genius': authors and politicians pay tribute to Hilary Mantel". *The Guardian* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 23 September 2022.
36. ↑  Sherwin, Adam (13 November 2014). „Hilary Mantel: Coalition government more brutal to poor and immigrants than Thomas Cromwell was". *The Independent*. London.
37. ↑  Concern over anti catholic bias in BBC's Wolf Hall – Catholicireland.net.