recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დოქი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დოქი**. |

კლასიკური დოქი
**დოქი** — ყელვიწრო, ცალყურა, მრგვალმუცლიანი და სწორძირიანი თიხის ჭურჭელი. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებდნენ საწყლე და საღვინე დოქებს. პირველისათვის დამახასიათებელია მრგვალი პირი, შედარებით დაბალი და ოდნავ ფართო ყელი. მეორესთვის კი - აჭრილი, ნისკარტიანი ტუჩი, მაღალი, ვიწრო ყელი და დაშვებული ყური. საღვინე დოქი გამოირჩევა დახვეწილი ფორმითა და მდიდარი დეკორით. გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კერამიკულ ცენტრში დამზადებული წერნაქით მოხატული და უქერნაქო, მოჭიქული და მოუჭიქავი, ზოგჯერ ზეთის საღებავებით მოხატული დოქები. შემკულია გეომეტრიული და მცენარეული, უფრო იშვიათად კი ანთროპომორფული და ზოომორფული გამოსახულებებით. გვიანდელი ხანის ქართულ წერილობით ძეგლებში მოხსენებულია ლითონის, მეტწილად ვერცხლის დოქები, რომლებიც საზოგადოების მაღალფენებში იხმარებოდა. ფუნქციის, ტევადობის და ფორმის მიხევით საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში დოქს სხვადასხვა სახელი ეწოდება (თუნგიანი, ხელადა, თუნგიანი ხელადა, ხარა დოქი და სხვა). დოქი ქართულ წერილობით წყაროებში დამოწმებულია XVIII საუკუნიდან, ხოლო არქეოლოგიაში - ბრინჯაოს ხანიდან.

ლიტერატურა
----------

* *თოდუა რ. ჯაფარიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 628-629.
**დადი** (არაბ. ضاد‎, *ḍād*, ან ‏,حرف الضاد *ḥarf aḍ-ḍād*; ცალკემდგომი ფორმა — ض; ტრანსლიტერაცია — *ḍ*) — არაბული ანბანის მეთხუთმეტე ასო. იგი მიეკუთვნება არაბული ანბანის ოთხ ემფატიკურ თანხმოვანს, აგრეთვე ე. წ. ათ „მზის ასოს". არაბულ ანბანში დადი ერთ-ერთი ყველაზე ახალი სიმბოლოა, იგი ისლამურ პერიოდშია განვითარებული. აბჯადში — არაბული ანბანის რიცხვით სისტემაში — დადს მინიჭებული აქვს რიცხვითი მნიშვნელობა 800.

თანამედროვე ლიტერატურულ არაბულ ენაში დადით გადმოცემული ფონემა /ḍ/ ძირითადად წარმოადგენს ფარინგალიზირებულ ან ველარიზირებულ მჟღერ ალვეოლურ ხშულ ბგერას (/dˁ/ ანდა /dˠ/). თუმცა ზოგიერთ დიალექტში, აგრეთვე არაბული ენის ისტორიულ ფონეტიკაში გვხვდება მცირე გადახრები ამ ძირითადი ფონეტიკური მნიშვნელობისაგან. არაერთი მეცნიერის აზრით, დადის არტიკულაცია თავდაპირველად ხდებოდა ლატერალურად ან ლატერალიზირებულად — ამ თვისების გამო არაბულ ენას ზედმეტსახელად „დადის ენასაც" უწოდებენ. ბგერის ასეთი წარმოთქმა დასტურდება სამხრეთარაბულ დიალექტებში, არაბულიდან ნასესხებ სიტყვებში ესპანურსა და ინდონეზიურ ენებში.

სხვა ენებში, რომლებიც არაბული ანბანით ჩაიწერება, დადი ძირითადად მხოლოდ ნასესხებ სიტყვებშია წარმოდგენილი და საკუთარი ფონემა არ გააჩნია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Scriptsource.org

სქოლიო
------

1. ↑   Versteegh, Kees (2003) [1997]. The Arabic language (Repr. ed.). Edinburgh: Edinburgh University Press. p. 89. ISBN 9780748614363.
2. ↑  Alqahtani, Khairiah (June 2015). „A sociolinguistic study of the Tihami Qahtani dialect in Asir, Southern Arabia" (PDF). *A Sociolinguistic Study of the Tihami Qahtani Dialect in Asir, Southern Arabia*: 45, 46.
**დაუსწრებელი განათლება** — წარმოებისაგან მოუწყვეტლად საშუალო და უმაღლესი კვალიფიკაციის სპეციალისტების მომზადება დაუსწრებელი სწავლების სისტემის საშუალო და უმაღლეს სასწავლებლებში ან მათ დაუსწრებელ განყოფილებებსა და ფაკულტეტებზე. 

საბჭოთა კავშირში 1938 წლამდე დაუსწრებელი განათლების ქსელი ვითარდებოდა ერთიანი გეგმის გარეშე, არ იყო დადგენილი მსმენელთა მიღების რაოდენობა, სწავლების ვადა და სასწავლო რეჟიმი. დაუსწრებელ სწავლებაში ჩაბმული მსმენელები არ იყვნენ უზრუნველყოფილი სათანადო სახელმძღვანელოებით, მეთოდური ხასიათის დამხმარე ლიტერატურითა და სასწავლო პროგრამებით. 1938 წლის 29 აგვისტოს დადგენილებით დაწესდა დაუსწრებელი სწავლების რამდენიმე ორგანიზებული ფორმა, უმაღლეს სასწავლებლებში ჩატარდა ბევრი საორიენტაციო ღონისძიება, მსმენელები განთავისუფლდნენ სწავლის ქირისაგან. საქართველოში ამ დროს ჩამოყალიბდა დაუსწრებელი პედაგოგიკური ინსტიტუტი, რომელიც შემდეგ შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაუსწრებელ განყოფილებას. 1990-იან წლებში დაუსწრებელი სწავლების განყოფილებები ჰქონდა თითქმის ყველა წამყვან ქართულ უმაღლეს სახელმწიფო სასწავლებელს, ასევე ჰუმანიტარული პროფილის ზოგიერთ კერძო სასწავლებელს. უმაღლესი განათლების შესახებ კანონის (2004) თანახმად, დაუსწრებელი განათლების ქსელი საქართველოში გაუქმდა.

ლიტერატურა
----------

* *გორელაშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**გურამ ტატიშვილი** (დ. 18 სექტემბერი, 1929, თბილისი — გ. ოქტომბერი, 2016) — ქართველი ექიმი.

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1954 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი, ასისტენტი, დოცენტი, კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე. 1960–1962 წლებში მუშაობდა ტრავმატოლოგიის და ორთოპედიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად;1969–1974 წლებში ქირურგიის ინსტიტუტის ტრანსპლანტოლოგიის ლაბორატორიის გამგედ; 1980–1987 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარ ქირურგად. ავტორია 192 სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები; მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 სადოქტორო და 14 საკანდიდატო დისერტაცია. არის მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს ინტრამურული ნერვული სისტემის მდგომარეობა", დაიცვა 1957 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მთლიანი ძვალ–სახსროვანი ჰომოტრანსპლანტანტის გადანერგვა", დაიცვა 1968 წელს.

არის საქართველოს ქირურგთა საზოგადოების თავმჯდომარის მოადგილე და ქირურგთა ასოციაციის გამგეობის წევრი.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
* სსრკ სახელმწიფო პრემია
* მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* ეგნატე ფიფია-დიდი ქართველი ქირურგი, მეცნიერი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე (ავტორი). - თბილისი, საქ. მეცნ. ეროვნ. აკად. სტ. 2011. - 28გვ.
* ნაწლავთა მწვავე შეხორცებითი გაუვალობის ოპერაციის შემდგომი მკურნალობა (ავტორი). - თბილისი, საქართველო, 1992. - 188გვ.. - ISBN: 5-529-00873-9

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გურამ ტატიშვილი — *საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა*
გურამა
**გურამა** (აზერ. qurama — დაკავშირებული, შეერთებული) — ორიგინალური ნაჭრებით კერვის ტექნიკა, გამოიყენება აზერბაიჯანში ერთიანი ნაქსოვის შესაქმნელად.

აზერბაიჯანში არსებობდა უძველესი ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც ოჯახურ ზეიმებზე ერთმანეთს ჩუქნიდნენ სხვადასხვა სახის საკერავ ნაჭრებს. რაიმეს მოქსოვის შემდეგ ნაჭრები არ იყრებოდა და ინახებოდა იმ დრომდე, სანამ მათი რაოდენობა არ იქნებოდა საკმარისი ხალიჩის შესაკერად. „აზერბაიჯანელი მანდილოსნები ძალიან შრომისმოყვარეები და მშვენიერი მკერავები არიან" — წერდა XIX საუკუნეში რუსი მეცნიერი აზერბაიჯანელ მანდილოსნებზე.

თაობიდან თაობაზე გადადიოდა გურამას ტექნიკა. იცვლებოდნენ ორნამენტები და ფერები. დასაწყისში უბრალო და პრიმიტიული ორნამენტები იცვლებოდა რთული კომპოზიციებით. როგორც ტრადიციულ მოზაიკაში, ასევე გურამაში რაც უფრო მეტი ნაჭერი და ფერი იყო გამოყენებული, მით უფრო ფასობდა იგი.

გურამას ტექნიკით შესრულებული ნამუშევრები გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით. აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეთნოგრაფიული მუზეუმის კოლეცია მოიცავს XIX–XX საუკუნეების გურამას ტექნიკით შესრულებულ 100-ზე მეტ ნამუშევარს.

ლიტერატურა
----------

* Afat Rustambayova. Gurama as a variety of decorative art of Azerbaijan. Journal «İrs Heritage».
**გურბან გურბანოვი** — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი, ყოფილი ფეხბურთელი, ამჟამად ფეხბურთის მწვრთნელი (დ. 1972 წლის 13 აპრილს ზაქათალაში). გურბანოვი არის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. დღეს ის არის საფეხბურთო კლუბ ყარაბაღის მთავარი მწვრთნელი.

კარიერა
-------

მისი კარიერა დაიწყო 1988 წელს, ადგილობრივ კლუბ "კურში". მას შემდეგ ასპარეზობდა ოზურგეთის მერცხალში. თავისი კარიერის განმავლობაში, აქვს ნათამაშები: დასქინ ზაქათალაში, გურჯაანის ალაზანში, სტავროპოლის დინამოში, ბაქოს ნეფტში და სხვა. ბოლო კლუბი, რომელშიც მან ითამაშა, იყო ინტერ ბაქო. 1996–97 წლების სეზონში გურბანოვი იყო აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი ნეფტჩის რიგებში, აღნიშნულ სეზონში 25 გოლის გატანა მოახერხა. 

2003 წელს დაასახელს აზერბაიჯანის წლის ფეხბურთელად და საუკეთესო თავდამსხმელად. მისი ფეხბურთელის კარიერა 18 წელი გაგრძელდა. კარიერის განმავლობაში 399 მატჩში 178 გოლი გაიტანა. 
2004-2005 წლების სეზონში კაპიტნობდა ბაქოს ინტერს.

მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 1992 წლის 17 სექტემბერს. სანაკრებო კარიერა დაასრულა 2005 წელს. აზერბაიჯანის ნაკრების რიგებში 68 მატჩი ჩაატარა და 14-ჯერ აიღო მეტოქის კარები. სწორედ ამ შედეგით ის არის ყველა დროის წამყვანი ბომბარდირი. 

2012 წელს მან დაიწყო კამპანია ქალთა მიმართ მამრობითი ძალადობის შესაჩერებლად, რომელშიც ჩაერთო მასთან ერთად არაერთი ცნობილი მოღვაწე.

სამწვრთნელო კარიერა
-------------------

მას შემდეგ რაც მან ფეხბურთელის კარიერა დაასრულა, იგი გახდა კლუბი ინტერის დირექტორი. ამასთან, 2006 წლის ზაფხულში იგი დაინიშნა ბაქოს ნეფთჩში მთავარ მწვრთნელად. 2008/09 წლების სეზონის დასაწყისიდან იგი დაინიშნა ყარაბაღის მთავარ მწვრთნელად რასიმ კარას შეცვლის შემდგომ. 2010 წელს, იგი გახდა ყველაზე წარმატებული აზერბაიჯანელი მენეჯერი - 16 მოგებით. 

2014 წლის მაისში მან ყარაბაღთან ერთად მოიგო აზერბაიჯანის ლიგა. 2014 წლის ივლისში, იგი გახდა აზერბაიჯანელი მეორე მენეჯერი, რომელმაც მიაღწია ევროპულ თასების ჯგუფურ ეტაპს. 

2017 წლის 3 ნოემბერს გურბანოვი დაინიშნა აზერბაიჯანის საფეხბურთო ნაკრების მენეჯერად. ერთი წლის შემდეგ, 2018 წლის 8 დეკემბერს იგი გადადგა.

ჯილდოები
--------

**ტურან ტოვუზი**

* აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა - 1993-94

**ბაქოს ნეფტჩი**

* აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა -1996-97; 2003-04; 2004-05
* აზერბაიჯანის თასი - 2003-04

**ინდივიდუალური**

* აზერბაიჯანის წლის ფეხბურთელი
* აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 1996–97
* აზერბაიჯანის საფეხბურთო ნაკრები: საუკეთესო ბომბარდირი 14 გოლი

**მენეჯერი**

**ყარაბაღი**

* აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა - 2013-14; 2014-15; 2015-16; 2016-17; 2017-18
* აზერბაიჯანის თასი - 2008-09; 2014-15; 2015-16; 2016-17

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Профиль на сайте клуба «Карабах»
* გურბან გურბანოვი — FootballFacts.ru (ru)
* Профиль на официальном сайте ФК «Факел» Воронеж
* Профиль на сайте www.adm.yar.ru დაარქივებული 2007-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* Профиль на сайте www.azerifootball.com
**გიორგი გელას ძე ზანგური** (დ. 14 ოქტომბერი, 1982 , ქ. თბილისი) — ქართველი პოეტი და მსახიობი.

ბიოგრაფია
---------

1998 დაამთავრა თბილისის 141-ე საშუალო სკოლა. 2000 წელს ჩააბარა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 2004 წელს. ამავე წელს ითამაშა უილიამ სომერსეტ მოემის პიესაში „აღთქმული მიწა" , ფრენკ ტეილორის როლი. 2004 — სამეფო უბნის თეატრში ითამაშა მიტროს როლი, პიესაში „გიულიჰ". 2005 წლიდან მუშაობს მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინო მსახობთა თეატრში. ამავე წელს ითამაშა ქეთი პატარაიას პიესაში „ხვალ შობაა", ლეო ტაბიძის როლი.  

2006 — გამოვიდა ლექსების კრებული — „ჩემს თანადედამიწელებს".  

2007 — დაიდგა „ცვლილებების თეატრში" მისი პიესა — „დონორები".  

2007 — მიწვეულ იქნა ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში, სადაც ითამაშა ნინო სადღობელაშვილის პიესაში „ბამბაზიის სამოთხე", ბათუ არჩბას როლი.  

2007 — გამოვიდა პოეტთა ორდენ სამკაულის კრებული და CD „ამიშვი ცამდე".

ფილმოგრაფია
-----------

* 2010: „უშენოდ მგონი მოვკვდები" რეჟ. ლევან თუთბერიძე.

ნათამაშები როლები
-----------------

### სამეფო უბნის თეატრი

* 2004:„გიულიჰ" (მიტრო)

### თუმანიშვილის თეატრი

### მესხიშვილის თეატრი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ზანგური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* 

* გიორგი ზანგური — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* გიორგი ზანგური [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
**გიორგი ელიავა** (დ. 26 იანვარი[ძვ. სტ. 13 იანვარი] 1892, საჩხერე — გ. 10 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, მიკრობიოლოგი, ბაქტერიოლოგი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ელიავა სწავლობდა ნოვოროსიისკის, ჟენევისა და მოსკოვის უნივერსიტეტებში. ეს უკანასკნელი დაამთავრა 1916 წელს. იმავე წელს ელიავა დაინიშნა ტრაპიზონის ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის გამგედ, ხოლო 1917 წლიდან კი თბილისის ცენტრალური ბაქტერიოლოგიურ ლაბორატორიის გამგედ. 1918–1921 და 1925–1927 წლებში მუშაობდა პარიზში, პასტერის ინსტიტუტში. სწორედ ამ ინსტიტუტში მოღვაწეობდა კანადელი ბაქტერიოლოგი ფელიქს დერელი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა სამედიცინო პრაქტიკაში ბაქტერიოფაგის გამოყენებას. 

1923 წელს გიორგი ელიავას ინიციატივით დაარსდა თბილისის ბაქტერიოლოგიური ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც თვითონ იყო. 1927 წლიდან განაგებდა თსუ-ს ჰიგიენის, ხოლო 1929 წლიდან — მიკრობიოლოგიის კათედრებს. 1934 წელს მისი თაოსნობით გაიხსნა შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგური. 1936 წელს დააარსა ბაქტერიოფაგის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის პირველი დირექტორიც თავად იყო. ინსტიტუტის საქმიანობის ძირითად სფეროს ბაქტერიოფაგების კვლევა და ფაგოთერაპია წარმოადგენდა.

ელიავა იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამოთქვა აზრი, რომ ბაქტერიოფაგი განაპირობებს მიკრობთა ფართო ცვალებადობას. ელიავა იცავდა ბაქტერიოფაგის ცოცხალი ბუნების თეორიას, რაც შემდგომ წარმატებით დადასტურდა.

რეპრესიები
----------

1937 წლის 23 იანვარს გიორგი ელიავა დააპატიმრა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა. მას ბრალი დასდეს საფრანგეთის მთავრობის ჯაშუშობასა და მოსახლეობაში ეპიდემიის გავრცელების მცდელობაში. 1937 წლის 9 ივლისს გიორგი ელიავას უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიამ გამოუტანა განაჩენი - დახვრეტა. გიორგი ელიავა და მისი მეუღლე დახვრიტეს 10 ივლისს, ხოლო მათი ერთადერთი ქალიშვილი შუა აზიაში გადაასახლეს.

სქოლიო
------

1. ↑  ბიოგრაფიულ ლექსიკონში

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართველი ბიოლოგები |
| --- |
|  |
| ბოტანიკა | 
* ლეონარდ დეკაპრელევიჩი
* ნიკოლოზ კეცხოველი
* ალექსანდრე მაყაშვილი
* შალვა ნახუცრიშვილი
* ზაქარია ყანჩაველი
* ლევან ყანჩაველი
 |  |
|  |
| ზოოლოგია | 
* ლეონიდე კალანდაძე
* თამარ მხეიძე
* არჩილ ჯანაშვილი
 |
|  |
| ბიოქიმია | 
* ალექსანდრე აბულაძე
* ნუგზარ ალექსიძე
* ვლადიმერ ასათიანი
* თენგიზ ბერიძე
* მიხეილ ბოკუჩავა
* სერგი დურმიშიძე
* ვასილ ვარაზი
* ანდრო ნიჟარაძე
* ნოდარ ნუცუბიძე
* გივი სანაძე
* პეტრე ქომეთიანი
 |
|  |
| გენეტიკა და სელექცია | 
* ქსენია ბახტაძე
* დიმიტრი მელაძე
* ვლადიმერ მენაბდე
* გიორგი პაპალაშვილი
 |
|  |
| სხვა | 
* დავით აგლაძე
* ლეონიდე გაბუნია
* გიორგი ელიავა
* გრიგოლ თუმანიშვილი
* გული მოსიაშვილი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ქურდიანი**. |

**გრიგოლ ქურდიანი** (დ. 5 მარტი, 1873, საგარეჯო — გ. 14 ივნისი, 1957, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
---------

საშუალო განათლება თბილისის რეალურ სასწავლებელში მიიღო. 1898 წელს დაამთავრა ხარკოვის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. წლების განმავლობაში მუშაობდა ალავერდის სპილენძისადნობი ღუმლების მშენებლობაზე და ქალაქ თბილისის მთავარი ინჟინერ-არქიტექტორი. ხელმძღვანელობდა თბილისისა და ქუთაისის წყალმომარაგების სისტემის რეკონსტრუქციასა და შექმნას. 1917 წელს მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნული ყრილობის მუშაობაში. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ განახლებული ეროვნული საბჭო სრულად პარტიული სისტემით დაკომპლექტდა, რის შემდეგაც ეროვნული საბჭო დატოვა. 1918 წელს დააარსა ტექნიკური საზოგადოება. დამოუკიდებლობის პერიოდში ეწეოდა აქტიურ პროფესიულ საქმიანობას. კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. საქართველოში. 1921-1922 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო ნაგებობათა თბილისის კომიტეტში, 1922-1924 წლებში ჩატახის თუჯსადნობი ქარხნის აღდგენაზე, 1922-1924 წლებში იყო თბილისის ქალაქის აღმასკომის მთავარი ინჟინერი. 1925 წელს გერმანიაში წავიდა სასწავლებლად. მუშაობდა მტკვრის ნაპირების გამაგრებისა და ხიდების საკითხზე. აგრძელებდა პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სამხატვრო აკადემიასა და პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. საფუძველი ჩაუყარა ნატახტრისა და ბულაჩაურის წყალსადენების საკველვაძიებო სამუშაოებს, გაიყვანა 200-ზე მეტი სასოფლო და რაიონული წყალსადენი.ა ვტორია რამდნეიმე ქართულენოვანი სახელმძღავნელოსი.

ლიტერატურა
----------

* *ირემაძე.ი*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 461.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 574.
* შარაძე გ. ისტორიული რელიქვიების დაბრუნება, თბ. 2001
* ბერიძე, ვ. თბილისის ხუროთმოძღვრება, ტ 2, თბილისი, 1963

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ ქურდიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
Douglas Bader, 1940
**დაგლას რობერტ სტიუარტ ბეიდერი** (1910–1982) — მეორე მსოფლიო ომის გმირი.

ადრეული წლები
-------------

დაგლასი დაიბადა ლონდონში 1910 წელს. ბიძამისი სირილ ბერჯი პირველი მსოფლიო ომის დროს ბრიტანეთის სამეფო–საჰაერო კორპუსის პილოტი იყო, ამიტომ არავინ გაოცებულა, როდესაც ახალგაზრდა ბეიდერი კრენუელის სამეფო–საჰაერო სკოლაში შევიდა. გულდასმით სწავლასთან ერთად კარგი სპორტსმენიც იყო — კრიკეტსა და რაგბიში სამხედრო–საჰაერო ძალების ნაკრებში თამაშობდა.

1930 წელს, სკოლის წარმატებით დამთავრების შემდეგ, დაგლასი კენლის 23–ე ესკადრილიაში გაგზავნეს, სადაც ძალიან მალე უმაღლესი პილოტაჟის ოსტატის წოდება მოიპოვა. მას განსაკუთრებით კარგად გამოსდიოდა უმაღლესი საპილოტაჟო ფიგურა ,,კასრის" შესრულება, თანაც წარმოუდგენლად დაბალ 15 მეტრ სიმაღლეზე. მისი ეს მიღწევა დღესაც დაუძლეველია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ექსტრაკლასის პილოტებისათვის.

უბედური შემთხვევა
-----------------

ესკადრილიაში ჩარიცხვიდან ერთი წლის შემდეგ, სავარჯიშო ფრენისას ბეიდერის ბიპლანის ფრთა მიწას წამოედო. თვითმფრინავი მიწაზე დაენარცხა და ნამსხვრევებად იქცა. მფრინავი გადაარჩინეს, ექიმებს მისთვის სიცოცხლის შესანარჩუნებლად ორივე ფეხის მოკვეთა მოუხდათ: ერთი მუხლზევით, მეორე ქვემოთ.

გამოჯანმრთელება
---------------

ბეიდერი გამოჯანმრთელდა, მაგრამ როცა გაიგო, ინვალიდად იქცა, თავის მოკვლა სცადა. ამ შემთხვევამ სამეფო სამხედრო–საჰაერო ძალების ხელმძღვანელობის ყურადღება მიიპყრო და უფროსობამ უპრეცედენტო გადაწყვეტილება მიიღო – ბეიდერს ნება დართეს სამეფო ავიაციის შემადგენლობაში დარჩენილიყო, თუმცა მხოლოდ ხმელეთზე სამუშაოებისათვის.

ექიმებმა მისთვის პროთეზები დაამზადეს და დაგლასმა თავიდან ისწავლა სიარული. ნახევარი წლის შემდეგ იგი უკვე მყარად იდგა "ახალ" ფეხებზე და სწავლობდა ავტომანქანის მართვას,მეუღლესთან – ტელმასთან ცეკვას და თვითმფრინავის მართვას.

1932 წელს ბეიდერმა გადაწყვიტა, რა თქმა უნდა, არაოფიციალურად – ბიპლანით საკონტროლო გაფრენა შეესრულებინა. მისი მეგობარი, რომელიც უკანა კაბინაში იჯდა, თვალს ადევნებდა ბეიდერს აფრენიდან დაჯდომამდე. ამ შემთხვევიდან ცოტა ხნის შემდეგ გმირმა მფრინავმა ოფიციალური პირებისაგან მისი ფრენის ტექნიკის შემოწმობა მოითხოვა. გამოცდამ ბრწყინვალედ ჩაიარა და ბეიდერი ისევ მოავლინეს პილოტაჟის ცენტრალურ სკოლაში, მომდევნო გაფრენაც წარმატებით დასრულდა, მაგრამ სამხედრო ექიმები კატეგორიულები იყვნენ: უფეხო არ შეიძლებოდა სამხედრო მფრინავი ყოფილიყო.
**გრიგოლ წიტაიშვილი** (დ. 28 თებერვალი, 1937, ბათუმი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1979), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1960 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

მუშაობდა გორის, რუსთავის, რუსთაველის სახელობის, გრიბოედოვის სახელობის და სხვა თეატრებში. 1967 წლიდან მოღვაწეობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში". შეასრულებული აქვს მთავარი როლები: ლადო („ცისკრის ზარები", რეჟ. ყ. მგელაძე, 1967), გერასიმე („სინათლე ჩვენს ფანჯრებში", რეჟ. ყ. მგელაძე, 1969), იასონი („წუთისოფელი", რეჟ. შ. მანაგაძე, ნ. მანაგაძე, 1971). მონაწილეობს ფილმებში: „ჩარი-რამა" (რეჟ. ნ. სანიშვილი, 1972, ნოდარი), „ღამის ვიზიტი" (რეჟ. ნ. სანიშვილი, 1974, გიორგი), „კაპიტნები" (რეჟ. თ. გომელაური, 1974, სეინერის კაპიტანი), „ბათა ქექია" (ლ. გორდელაძე, 1978), „დათა თუთაშხია" (რეჟ. გ. ლორთქიფანიძე, გ. გაბესკირია, 1978), „მშობლიური ჩემო მიწავ!" (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1980), „ზღაპარი" (რეჟ. კ. სურმავა, 1980), „ერთ პატარა ქალაქში" (რეჟ. გ. ლორთქიფანიძე, 1985), „გრანტუსი" (რეჟ. ბ. ჩხეიძე, 1994) და სხვ.

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1997 — ღირსების ორდენი

ფილმოგრაფია
-----------

* 1966 — უყაიმო თამაში
* 1967 — ცისკრის ზარები — ლადო
* 1969 — სინათლე ჩვენს ფანჯრებში — გერასიმე
* 1971 — წუთისოფელი — იასონი
* 1972 — ჩარი რამა — ნოდარი
* 1974 — ღამის ვიზიტი — უფროსი ინსპექტორი
* 1974 — კაპიტნები — სეინერის კაპიტანი
* 1976 — გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)
* 1978 — დათა თუთაშხია — როგაჩევი
* 1978 — ბათა ქექია
* 1979 — იმერული ესკიზები
* 1980 — მშობლიურო ჩემო მიწავ (რაიკომის მდივანი)
* 1980 — ზღაპარი — გრიშა ძია
* 1981 — ძნელი დასაწყისი — გაბო
* 1982 — მე დავბრუნდები
* 1982 — ლომა, დავიწყებული მეგობარი
* 1982 — კუკარაჩა — მოსამართლე
* 1982 — არაჩვეულებრივი რეისი
* 1984 — უკვდავების თეთრი ვარდი — მეფე
* 1985 — ერთ პატარა ქალაქში — პარმენ კამკამიძე
* 1987 — პლიაჟის ავაზაკი — ბიკენტი
* 1994 — გრანტუსი
* 1995 — შიში — ზავხოზი
* 1996 — შვიდფერა ყვავილი
* 2010 — ომი და ქორწილი
* 1986 — სიზმარა — (ანიმაციური)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გრიგოლ წიტაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ეროვნული ფილმოგრაფია — გრიგოლ წიტაიშვილი
* 

* გრიგოლ წიტაიშვილი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------
**დაგისთე** — ბიზანტიელი სარდალი (VI საუკუნე). 549 წელს იუსტინიანე I-მა დაგისთე 7 000 ბიზანტიელ და 1 000 ჭან მეომართან ერთად გაგზავნა ეგრისში (ლაზიკაში) ლაზების დასახმარებლად და ირანელების წინააღმდეგ საბრძოლველად. დაგისთემ ალყა შემოარტყა ეგრისის ციხე-ქალაქ პეტრას (ციხისძირი), მაგრამ ვერ გამოიყენა ხელსაყრელი პირობები პეტრას ასაღებად. როგორც კი იქ ირანელთა სარდლის მერმეროეს ჯარი გამოჩნდა, ალყა მოხსნა და იქაურობას გაეცალა. შემდეგ ეგრისის მეფე გუბაზ II-თან ერთად გაილაშქრა მერმეროეს ჯარის წინააღმდეგ და გაიმარჯვა. ეგრისელებმა პეტრას ალყის მოხსნის გამო დაგისთეს ღალატსა და დაუდევრობაში დასდეს ბრალი და კეისართან დაასმინეს. 550 წელს იუსტინიანემ დაგისთე ციხეში ჩასვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პეტრის ბრძოლები

ლიტერატურა
----------

* *ლეთოდიანი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 247.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგრისის დიდი ომი |
| --- |
|  |
| პიროვნებები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ბიზანტიელები | 
* იუსტინიანე I
* დაგისთე
* ბესა
 |
|  |
| სპარსელები | 
* ხოსრო I
* მერმეროე
* ნახორაგონი
* ფაბრიზი
* ხორიანე
* ნაბედე
 |
|  |
| ლაზები | 
* გუბაზ II
* ფარსანსი
* აიეტი
* ფარტაზი
 |

 |
|  |
| მოვლენები | 
* ეგრისის აჯანყებები
* აბაზგების აჯანყება
* მისიმიელთა აჯანყება
* ეგრისის სახალხო კრება
 |
|  |
| ბრძოლები | 
* პეტრის ბრძოლები
* რიონის ბრძოლა
* მუხურისის ბრძოლა
* არქეოპოლისის ბრძოლა
* ტელეფისის ბრძოლა
* ფოთის ბრძოლა
* ძახარის ბრძოლა
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ევროპის უნივერსიტეტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ტირანის ევროპის უნივერსიტეტი** (ალ: Universiteti Europian i Tiranës) ― აკრედიტებული კერძო უნივერსიტეტი ტირანაში, ალბანეთში. დაარსდა 2006 წლის 20 სექტემბერს. ტირანის ევროპის უნივერსიტეტი ლიცენზირებულია ალბანეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს მიერ.

სწავლება
--------

ტირანის ევროპის უნივერსიტეტში ბაკალავრის ხარისხის მისაღებად სამწლიანი კურსის დასრულებაა აუცილებელი. უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამებიც, რომლებიც 1-1.5 წელს გრძელდება. 2011 წელს უნივერსიტეტმა სოციალური, ეკონომიკური და იურიდიული მეცნიერებების სადოქტორო ხარისხის მინიჭების უფლება მიიღო.

*Webometrics-ის* უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში ტირანის ევროპულ უნივერსიტეტს ქვეყნის მასშტაბით მერვე ადგილი უკავია (2022).

სქოლიო
------

1. ↑  Founders – Official Website
2. ↑  History of University - Official Website.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-04-01. ციტირების თარიღი: 2010-02-26
3. ↑  Programs of Study - Official Website. ციტირების თარიღი: 2010-11-02
4. ↑  Doctoral Program - Official Website.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-03. ციტირების თარიღი: 2022-03-16.
5. ↑  Webometrics Ranking of World Universities for Albania
**გრიგოლაანთკარის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელი გრიგოლაანთკარის სამხრეთით, 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება XVII საუკუნით. XVIII საუკუნეში ეკლესია აღუდგენიათ და კამარის ზემოთ ნისკარტა სალოდეებითა და სათოფურებით აღჭურვილი სადგომი მოუწყვიათ. 

ეკლესიის თავდაპირველი კედლები რიყის ქვითაა ნაგები, მოგვიანებით აღდგენილი ნაწილები კი - აგურითა და რიყის ქვით. კამარა, საბჯენი თაღი და გარეთა კუთხეები მთლიანად აგურისაა. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარის ღიობი გარედან ქვიშაქვის თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით მხრებით გამოყოფილი და ორი საფეხურით შემაღლებული სწორკუთხა საკურთხეველი აქვს. საკურთხევლის აღმოსავლეთი კედლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიშენებულია კუბური ფორმის ტრაპეზი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი გადახურულია ცილინდრული კამარით. დარბაზის სამხრეთ კედელში ერთი ბრტყლად გადახურული სარკმელია. გრძივი კედლები და კამარა უიმპოსტო პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი ნახევარწრიული საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად.

ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის კამარასა და ორფერდა სახურავს შორის დაბალი და ვიწრო სწორკუთხა სადგომია. სადგომში ასასვლელი კიბე სამხრეთ კედელშია. კიბის უჯრედში თაღოვანი შესასვლელი ეკლესიის შესასვლელის თავზე, კამარის გვერდშია მოწყობილი. სადგომი გადახურულია აგურის კამარით, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო ნისკარტა სალოდეა, სალოდეების ორივე მხარეს, ერთ დონეზე, თითო სათოფურია. 

ფასადები შელესილია. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის თავზე, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხუროვან პოსტამენტზე დაყრდნობილი ჯვარი. კედლები დასრულებულია აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნით. სახურავი კრამიტით ყოფილა დაბურული. ეკლესიის დასავლეთი ფრონტონის წვერზე დგას აგურის პატარა სამრეკლო - ოთხთაღიანი და პირამიდულსახურავიანი ფანჩატური.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 237.
**გრიგოლ ღუღუნიშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1901, დარკვეთი — გ. 26 იანვარი, 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, თანამდებობის პირი.

ბიოგრაფია
---------

1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით.

მუშაობა დაიწყო თბილისის ტრამვაის მეურნეობაში სახელოსნოების უფროსად, შემდგომ — ტრამვაის მეურნეობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. 1932-1934 წლებში იყო ავტოსარემონტო ქარხნის მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური დირექტორი. ამ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განახორციელა მშენებარე ქარხნის ხელახალი დაპროექტება, რითაც მიღწეულ იქნა საწარმოს სიმძლავრეთა გაზრდა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ეფექტი. 1934-1937 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის კომისარიატის საქალაქო ტრანსპორტის ხელმძღვანელი. 1937-1938 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის ტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1938-1940 წლებში იყო საქკომუნპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1940-1942 წლებში თბილქალაქპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სასწავლო საწარმოო სახელოსნოებს ედგა სათავეში. 1943-1945 წლებში სამშენებლო მასალების სამმართველოს მთავარი მექანიკოსი. 1945-1947 წლებში იყო თბილისის „ლუდლიმონათის" ტრესტის საწარმოო განყოფილების უფროსი. იგი ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოების პროექტირებას ხელმძღვანელობდა. შედგენილი იქნა თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტექნიკური პროექტი, თბილისის საავტობუსო მეურნეობისა და ქუთაისის ტრამვაის მეურნეობის, თელასის საწარმოო კორპუსის პროექტები და სხვა. საინჟინრო-საწარმოო საქმიანობასთან ერთად, 1929-1947 წლებში სასწავლო-პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს აირჩიეს გზათა მიმოსვლის ინჟინერთა თბილისის ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგედ. 1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შედუღების კათედრის გამგე. ამ პერიოდში მან შექმნა სახელმძღვანელო „ლითონთა ტექნოლოგია", რაც ერთ-ერთი პირველი წიგნი იყო მშობლიურ ენაზე. შემდგომ მან მოამზადა სახელმძღვანელო „ლითონთა წნევით დამუშავება". 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის ჯერ სამსხმელი წარმოების, შემდგომ ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. მეტალურგიის ფაკულტეტის საბჭოსა და სახელმწიფო-საგამოცდო კომისიის წევრი.

ჯილდოები
--------

* 1962 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ფერადი ლითონების ცივი შედუღება, თბ. საბჭ. საქართველო, 1961, გვ. 55
* ლითონების შედუღება, ჭრა და რჩილვა, თბ. ცოდნა, 1958, გვ. 290

ლიტერატურა
----------

* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული, მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 146-147

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გრიგოლ ღუღუნიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დიდი ატენის კოშკები
**დიდი ატენის კოშკები** – კოშკები გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ატენის მახლობლად. 

პირველი კოშკი დგას სოფლის გარეთ, აღმოსავლეთით, მდინარე ტანის მარცხენა ნაპირას, კლდეზე. თარიღდება XVI საუკუნით. კოშკი გეგმით სწორი ოთხკუთხედია (7,2 X 4,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კარის წირთხლებზე გამოყენებულია თლილი ქვა. კოშკი დაზიანებულია: ჩაქცეულია სართულშუა ხის გადახურვები. შემორჩენილია სამი სართული. შესასვლელი პირველ სართულზეა. კოშკთან მისასვლელად კლდეში ამოკვეთილია საფეხურები. პირველი სართულის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთისაში - ერთი. მეორე სართულის სამი კედელი ყრუა. მეოთხეში, აღმოსავლეთისაში, ორი სათოფურია. მესამე სართულის გრძივ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, განივში - თითო.

მეორე კოშკი დგას სოფლის სამხრეთით 0,5 კილომეტრზე, მდინარე ტანის მარცხენა ნაპირზე, კლდეზე. თარიღდება XVI-XVII საუკუნეებით. კოშკი ოთხკუთხაა (7 X 4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია - ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვები შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული. კოშკს შესასვლელი ჩრდილოეთით აქვს. მეორე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ. 1990.
**დიდი მლაშე ტბა** (ინგლ. Great Salt Lake) — ტბა აშშ-ში. მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში იუტას შტატში, ეს არის ყველაზე მლაშე ტბა, მთელს დასავლეთ ნახევარსფეროში, მსოფლიოში არსებულ მლაშე ტბებს შორის მეოთხე ადგილი უკავია, ხოლო დედამიწაზე არსებულ ტბებს შორის 37-ე ადგილს იკავებს. მიუხედავად ამისა მისი ფართობი სისტემატურად იცვლება. მაგალითად 1963 წლისათვის ტბის ფართობი შეადგენდა 2,460 კმ², 1987 წლისათვის ზედაპირის ფართობი კი 8,500 კმ² იყო.

ტბაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი მდინარე ჩაედინება, მათგან აღსანიშნავია ჯორდანი, ვებერი და ბერი. ტბის სიახლოვეს ყოველწლიუარდ მოიპოვებენ 1.1 მილიონ ტონა მარილს. ამ ადგილს აგრეთვე უწოდებენ ამერიკულ „მკვდარ ზღვასაც". ტბაში არის რამდენიმე მნიშვნელოვანი და დიდი კუნძული.

ეს ადგილი მდებარეობს დაახლოებით 1,280 მეტრზე ზღვის დონიდან, ტბის სიგრძე დაახლოებით შეადგენს 120 კილომეტრს. საშუალო სიღრმე შეადგენს — 4.5 მეტრს, ყველაზე დაბალი წერტილი კი -15 მეტრია. დიდი მლაშე ტბის დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილებში არის მარილის უდაბნოები. ტბა დაახლოებით ხუთ მილიონ ტონა ნატრიუმის ქლორიდს შეიცავს. მიუხედავად აქ არსებული სიმლაშისა, წყალში ზღვის ცხოველთა მცირე რაოდენობა აღმოაჩინეს.

ტბა ტურისტებისთვის ერთ-ერთ მიმზიდველ ადგილს წარმოადგენს.

სქოლიო
------

1. ↑  Great Salt Lake. *Encyclopedia Britannica Online*
2. ↑  Great Salt Lake, Utah. *U.S. Geological Survey*.
3. ↑  Large Lakes of the World. *Factmonster.com*.
4. ↑  Great Salt Lake — a lively recreational jewel დაარქივებული 2006-03-21 საიტზე Wayback Machine.. Lynn Arave, *Deseret News.*
**დადაშენის საეპისკოპოსო** — ეპარქია ფეოდალურ საქართველოში. სავარაუდოდ დაარსდა X საუკუნეში მაშინ, როდესაც სამხრეთ საქართველოში იქმნებოდა ქართული საეპისკოპოსოები. დადაშნელი პირველად მოხსენიებულია XIII საუკუნის დოკუმენტში „განგება დარბაზობისა." ეს არის საქართველოს მღვდელმთავართა ჯდომის წესი სამეფო დარბაზობის დროს. აქ მოხსენიებულ 35 მღვდელმთავარს შორის დადაშნელს უჭირავს 34-ე ადგილი. თურქეთის მიერ სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ დადაშენის საეპისკოპოსო მოიშალა.

საეპისკოპოსოს საზღვრები
-----------------------

„დარბაზობის განგების" მიხედვით დადაშნელის სამწყსოში შედიოდა ძველი ქართული ისტორიული თემები - არტაანი, კოლა და ხორტევანი. 

XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, დადაშნელის სამწყსო მთელი კოლა და ხორტევანია ყარასალამდე. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში დადაშნელი მეცამეტე ადგილზეა დასახელებული. 


|  |  |
| --- | --- |
|  | „ႨႢ. დადაშნელის სამწყსო სულა კოლა და ხორტევანი ყარასალზედ მიდგმამდინ." |
|  | (სამცხე-საათაბაგოს მღვდელთ-მთავარნი) |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დადაშენი
* დადაშენის ეკლესია

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 247-248.

სქოლიო
------

1. ↑  ჟორდანია თ. „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა", თბ. 1897, გვ. 53
**დრაგან რადულოვიჩი** (დ. ცეტინიე 1969) — მონტენეგროელი მწერალი და ესეისტი. დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის, ფილოსოფიის ფაკულტეტი. წერს ესეებს და ლიტერატურულ მიმოხილვებს ჩერნოგორიული გამომცემლობებისთვის. 2001 წელს გამოსცა მცირე ისტორიების კრებული *Petrifikacija*  რომელიც სხვა და სხვა ჟანრის გამოყენებით არის შესრულებული.

მისი შემდეგი ნაწარმოები იყო ნოველა სახელით *Auschwitz Cafe*, რომელიც მონტენეგროში 2003 წელს გამოიცა ჩერნოგორიაში ხოლო 2006 წელს ხორვატიაში. სიუჟეტი აგებულია ყოფილ იუგოსლავიაში ომის დროს მომხდარ ფაქტხე, როდესაც ავტობუსიდან ბოსნიელი მუსლიმები ჩამოიყვანეს და დახვრიტეს.

შემდეგი ნაწარმოები გამოიცა 2005 წელს: *Vitezovi ništavila: Đavo u tranzicionom Disneylandu*, რომელიც შედგენილი იყო შერეული ისტორიებით და საგაზეთო ტექსტებით. 2007 წელს გამოსცა შვიდი ისტორიისგან შედგენილი კრებული: Splav Meduze / The Raft of the Medusa რომელიც ხორვატიაში დაიბეჭდა. რადულოვიჩი ცხოვრობს ბუდვაში სადაც ის ასწავლის ფილოსოფიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Antibarbarus დაარქივებული 2016-04-09 საიტზე Wayback Machine.
* დაარქივებული 2012-02-22 საიტზე Wayback Machine.
* 
* დაარქივებული 2012-03-19 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑
2. 1 2  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
3. ↑  *Bibliothèque nationale de France* Record #16977409w // BnF catalogue général — Paris: BnF.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q90'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191'></a>
4. ↑  Radulović, Dragan (2006). *Auschwitz Cafe: Dystopia*.  Izdanja Antibarbarus. 9532490159.
**გორის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, ე. ნინოშვილის ქ. 3. აგებულია 1900 წელს ხურო-ხელოსანი გიგა ქორქაძის მიერ. სახლი ი. კახნიაშვილისაა. საცხოვრებელი სახლი (14,7X11,9 მ) აგურითაა ნაშენი, სარდაფის კედლები — აგურითა და რიყის ქვით. შესასვლელი ნინოშვილის ქუჩიდანაა. ზედა სართულზე, შუაში გრძელი კორიდორია, რომლის ორივე მხარეს სიმეტრიულად განლაგებულია ორ-ორი ოთახი. გამოირჩევა ქუჩის ფასადი. ამ ფასადზე კუთხეებში და სარკმლებს შორის პილასტრებია. სარკმლები ლილვებითაა მოჩარჩოებული და დასრულებულია სწორკუთხა ან თაღოვანი ფრონტონით. ასევეა შემკული შესასვლელი კარიც. ხის მასიური კარის ფრთების თაღოვანი ღიობები დაფარულია რკინის ცხაურით. პარაპეტის ზედა ნაწილს აგურის კბილანებიანი ლავგარდანი გასდევს. სახლს ეზოს მხარეს აქვს აივანი, რომელსაც მოგვიანებით დამატებითი სათავსები მიაშენეს. სარდაფი ძირითადად სახლის გეგმას იმეორებს. სარდაფში ჩასასვლელი ეზოდანაა, სარდაფის კუთხის სათავსში — ქუჩის მხრიდან.

ლიტერატურა
----------

* *მახარობლიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 41.
**დიდი თონეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ დიდ თონეთში, სოფელ გუჯარეთის სიახლოვეს. 

აქედან წაღვრის არქეოლოგიურ ბაზაში ჩამოტანილია სწორკუთხა ფორმის ქვა (130×70×36 სმ), რომლის ერთი მხარე რელიეფური კომპოზიციით არის შემკული; ზევიდან კი ჯვრის ჩასადგმელი ფოსო (25×20 სმ) აქვს. აღნიშნულ ქვა სერგი მაკალათიას კანკელის ნაწილად მიაჩნდა და მას XVI-XVII საუკუნეებით ათარიღებდა. ნაეკლესიარში კი აღნიშნული ქვა იდო კანკელის ხაზზე, ჩრდილოეთ კედელთან. მის რელიეფზე გამოსახულია ორი მამაკაცის ფიგურა და მათ შორის აღმართულია მაღალი ჯვარი. ორივეს ერთნაირი, წელში შევიწროვებული და ბოლოგანიერი, სადა კაბა აცვია. თავზე დაბალი ქუდები ახურავთ. თავებთან დაქარაგმებული სახლები იკითხება: გ¯ლ და თ¯ე, ე. ი. გაბრიელ და თევდორე. დიდი თონეთის რელიეფს XIII საუკუნის II ნახევრით ათარიღებენ.

თაღის ქუსლებსა და ქვედა კუთხეებში დასმულ კვადრატებზე არსებული ნუსხანარევი ასომთავრული წარწერა გვამცნობს 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ადიდოს ღმერთმან სოლი ოქრო (პირ) ისი (ან ოქროისი). ჩვენ მისთა ძმათა თევდორე და გაბრიელ ესე ბარზიმი ვამსახორეთ წმინდასა გიორგის ყოდევისასა, ამინ." |
|  |  |

როგორც წარწერიდან ირკვევა, თევდორესა და გაბრიელს წმიდა გიორგის ეკლესიისათვის ბარძიმი მიუციათ სახმარად თავიანთი ძმის, ოქროს ან ოქროპირის სულის საოხად. წარწერის ბოლოს მოხსენიებულია ყუდევის წმიდა გიორგი. დ. ბერძენიშვილი ფიქრობს, რომ ეკლესია, სადაც ეს ქვა დაუდგამთ და ბარძიმი უმსახურებიათ, წმინდა გიორგის სახელობისა იყო, ხოლო სოფელს მაშინ ყუდევი რქმევია.

ლიტერატურა
----------

* ბერძენიშვილი დ. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ. 1985
* ბერძენიშვილი დ. გიორგიძე მ. ჩაჩხუნაშვილი ც. და გ. ჭანიშვილი, არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი "გუჯარეთი", თბ. 1987
* ბერძენიშვილი დ. ქვაჯვარი გუჯარეთის თონეთიდან, კრებულში: ნარკვევები, რედ. გიორგი ჭეიშვილი და ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი, გამომცემლობა "სამკალი", თბ. 2005
* მაკალათია ს. ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ. 1957

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17514
Pentalobe-ის ხრახნი iPhone 6S-ზე. კრიტიკოსები ამტკიცებენ, რომ თავის უახლეს მოწყობილობებზე Pentalobe-ის ხრახნს Apple მფლობელის მიერ მოწყობილობის შეკეთების პრევენციის მიზნით იყენებს.
**დაგეგმილი მოძველება** — ეკონომიკური სტრატეგია, რომლის დროსაც მწარმოებლები პროდუქტს ხელოვნურად შეზღუდული სიცოცხლისუნარიანობით ან მიზანმიმართულად სუსტი დიზაინით ქმნიან, რათა გარკვეული დროის შემდეგ მან თავისი ფუნცქია ვეღარ შეასრულოს, ან აღარ მიიჩნეოდეს მოდურად. ესაა პროდუქტის სიცოცხლის ხანგრძლივობის განზრახ შემცირება, რაც მომხმარებელს აიძულებს, მალევე ის ახლით ჩაანაცვლოს. სტრატეგიის მიზანია, განმეორებით შესყიდვებს შორის დროის შემცირებით გრძელვადიანი გაყიდვების მოცულობა გაზარდოს.

დაგეგმილი მოძველების სტრატეგია ყველაზე კარგად ოლიგოპოლიის პირობებში ამართლებს, რადგან, სანამ მწარმოებელი დაგეგმილ მოძველებას მიმართავს, მან უნდა იცოდეს, რომ მომხმარებელი განმეორებით შესყიდვას სწორედ მასთან განახორციელებს. დაგეგმილი მოძველების ასეთ შემთხვევებში, საქმე გვაქვს ინფორმაციულ ასიმეტრიასთან მწარმოებელსა და მომხმარებელს შორის, რადგან ამ უკანასკნელმა, მწარმოებლისგან განსხვავებით, არ იცის, თუ დროის რა პერიოდზეა პროდუქტის სიცოცხლისუნარიანობა გათვლილი. როცა ბაზარზე კონკურენცია იმატებს, მწარმოებლებს პროდუქტის სიცოცხლისუნარიანობის გაზრდა უწევთ. მაგალითისთვის, როცა 1960-იანი და 1970-იან წლებში შედარებით ხანგრძლივი სიცოცხლისუნარიანობის იაპონური ავტომობილები ამერიკულ ბაზარზე შევიდა, ამერიკელ მანქანამწარმოებლებლები იძულებულები გახდნენ, საპასუხოდ თავადაც უფრო გამძლე პროდუქციის წარმოება დაეწყოთ.

სქოლიო
------

1. ↑  Bulow, Jeremy (1986). „An Economic Theory of Planned Obsolescence" (PDF). *The Quarterly Journal of Economics*. Oxford University Press. **101** (4): 729–749. doi:10.2307/1884176. S2CID 154545959. დაარქივებულია ორიგინალიდან (PDF) — 2020-07-19.
2. ↑  Giles Slade (2006), "Made to Break: Technology and Obsolescence in America", Harvard University Press, p. 5
3. ↑  Bidgoli, Hossein (2010) *The Handbook of Technology Management, Supply Chain Management, Marketing and Advertising, and Global Management*.  Wiley,   გვ. 296. ISBN 978-0470249482.
4. ↑  Orbach, Barak (2004). „The Durapolist Puzzle: Monopoly Power in Durable-Goods Market". *Yale Journal on Regulation*. **21**: 67–118.
5. ↑  Bulow, Jeremy (1986). „An Economic Theory of Planned Obsolescence". *The Quarterly Journal of Economics*. **101** (4): 729–750. doi:10.2307/1884176. ISSN 0033-5533. JSTOR 1884176.
6. ↑  Hadhazy, Adam. Here's the truth about the 'planned obsolescence' of tech.
7. ↑  Dickinson, Torry D.; Schaeffer, Robert K. (2001) *Fast Forward: Work, Gender, and Protest in a Changing World*.  Rowman & Littlefield,   გვ. 55–6. ISBN 978-0-7425-0895-8.
**დიდი პოლარული თოლია**, *ბურგომისტრი* (ლათ. Larus hyperboreus) — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 62–68 სმ, მასა 2250 გ. მოზრდილ ფრინველებს (5–6 წელზე უფროსებს) ზურგი და ფრთების მფარავი ბუმბული მოცისფრო-რუხი აქვთ, დანარჩენი შებუმბვლა თეთრი; ახალგაზრდები მორუხო-მურები არიან, მოყვითალო და მუქი ფხაჭებით. ფეხები ვარდისფერია.

ბინადრობს ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ზღვების სანაპიროებზე, იშვიათად ტუნდრის ზღვისპირა ნაწილებში; ზამთარში მომთაბარეობს სამხრეთით.

ყოვლისმჭამელია; იკვებება კვერცხებით, ბარტყებითა და მოზრდილი ფრინველებით, თევზით, თევზის სარეწის ნარჩენებით, ზღვის გამონატანით, მძორით, ზღვის უხერხემლოებით, აგრეთვე კენკრით.

მონოგამური ფრინველია. ბუდობს ცალკეულ წყვილებად ან შეთხელებულ კოლონიებად (10–15 წყვილი), ჩვეულებრივ ფრინველთა ბაზრებთან ახლოს. ბუდე მცენარეული მასალისაგან აგებული ნაგებობაა, მიწიდან 20 მეტრამდე სიმაღლეზე. დედალი 2–3 კვერცხს დებს 48 საათის შუალედით. ინკუბაცია პირველივე კვერცხის დადებიდან იწყება და 27–30 დღე-ღამე გრძელდება, კრუხობს ორივე მშობელი. 45–50 დღის ასაკში ბარტყები ფრენის უნარს იძენენ.

ლიტერატურა
----------

* *Иваницкий В. В.* БУРГОМИСТР // Большая российская энциклопедия. т. 4. — М. 2006. — стр. 355.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 91, 116, 204.
2. ↑  ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, გვ. 91, 116.
დიდი მაკედონიის რუკა
**დიდი მაკედონია** ან *გაერთიანებული მაკედონია* (მაკედ. Обединета Македонија) – მაკედონელ რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური და პანბალკანური იდეა. ჩამოყალიბდა დიდი ალბანეთისა და დიდი სერბეთის იდეების საპირისპიროდ. იდეა და თავად ტერმინი გაჩნდა 1913 წელს ბუქარესტის შეთანხმების შედეგად. 

დიდი მაკედონიის შემადგენლობაში მოიაზრებოდა თანამედროვე მაკედონიის რესპუბლიკა, საბერძნეთის მაკედონია, ბულგარეთის ბლაგოევგრადის ოლქი, ალბანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ოლქები და სერბეთის სამხრეთი ნაწილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The National Question in Yugoslavia. Origins, History, Politics

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირედენტიზმი ბალკანეთში |
| --- |
|  |
| 
ალბანეთის დროშა ალბანეთი • ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი • საბერძნეთის დროშა საბერძნეთი • იტალიის დროშა იტალია • მაკედონიის დროშა მაკედონია • რუმინეთის დროშა რუმინეთი • სერბეთის დროშა სერბეთი • ხორვატიის დროშა ხორვატია • იუგოსლავიის დროშა იუგოსლავია |

 |
**გივი ალექსის ძე ანჩაბაძე** (დ. 26 აპრილი, 1933) — აფხაზი საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე. სკკპ წევრი (1962). აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. საქართველოს სსრ-ის X და XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოსა და აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
---------

გივი ალექსის ძე ანჩაბაძე დაიბადა 1933 წლის 26 აპრილს. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 

1957-1976 წლებში მუშაობდა ქარხანა „ცენტროლიტის" ინჟინერ-ტექნოლოგად, ლაბორატორიის უფროს ინჟინერ-მკვლევარად, ცენტრალური ლაბორატორიის უფროსის მოადგილედ, საამქროს უფროსის მოადგილედ, მთავარ დისპეჩერად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად, მთავარი ინჟინრის მოადგილედ, პარტკომის მდივნად, მთავარ ინჟინრად, დირექტორად. 1976-1980 წლებში იყო პარტიის ქ. თბილისის ლენინის რაიკომის პირველი მდივანი, 1980-1983 წლებში — სკკპ ცენტრალური კომიტეტის ინსპექტორი, 1983-1989 წლებში საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილეა.

1985 წლიდან იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი და ბიუროს წევრი, 1989 წლის ივლისიდან — საქართველოს კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის ბიუროს წევრი, 1989 წლის 22 ივლისიდან — 1990 წლის 24 აგვისტომდე აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.

გივი ანჩაბაძე იყო საქართველოს სსრ-ის X და XI მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ლიტერატურა
----------

* გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი", №137 (13003), 25 ივლისი, 1989

სქოლიო
------

1. ↑  газ. «Советская Абхазия», №163 (18560), 25 августа, 1990
დრაკონი
**დრაკონი** („გველი") — გველეშაპი, ურჩხული, საშინელი ცეცხლისმფრქვეველი და სისხლისმღვრელი უწმინდური, რომელიც ზღვაში ან ხმელეთზე ცხოვრობდა, ჩვეულებრივ ადამიანის მსხვერპლს ითხოვდა და იცავდა რაიმე განძს (მაგ. ოქროს საწმისს არესის ჭალაში, კოლხეთში). არესის დრაკონად ითვლებოდა კადმოსის მოკლული ურჩხულიც თებეში. 

დრაკონის კბილები — თებეს ციკლის თქმულებებში კადმოსის მიერ მოკლული დრაკონის კბილები, რომლებიც გმირმა დათესა, მიწიდან ამოსულ ბუმბერაზებს შეება და დახოცა, გადარჩა მხოლოდ ხუთი, რომელთა დახმარებითაც სახელოვანი ქალაქი თებე ააშენა. ამბავი მეორდება არგონავტების თქმულებაში, სადაც კბილებს იასონი თესავს არესის ველზე, კოლხიდაში.

საბერძნეთის შემდეგ დრაკონი განსაკუთრებით დიდ როლს თამაშობს ჩინურ მითოლოგიაში და ყოველდღიურ ცხოვრებაში. იქაც უზარმაზარი ცეცხლისმფრქვეველი ღია პირი აქვს, ბასრი კბილები, 2 რქა, ღამურისებური ფრთები ან მხოლოდ კლანჭებიანი ფეხები, ზრდა-დაკლებისა და გაუჩინარების უნარი. ცხოვრობს წყალში (საბერძნეთშიც უფრო წყალს, ჭაობს, ზღვას უკავშირდება). ამოდის ხშირად ხმელეთზე, მეტადრე გაზაფხულზე, ადის ცაში. 

ჩინელთა დრაკონი იმით განსხვავდება, რომ ადამიანებს კეთილი თვალით უყურებს ხოლმე, უგზავნის წვიმას, თუმცა მეხსა და ქარიშხალსაც, რითაც ღვთაების რანგში ადის. გვიანდელ მითოლოგიაში გარჩეულია ცისა და მიწის, წყალთა ქვესკნელის, ღმერთთა სასახლის გუშაგის და სხვა სახეობის დრაკონები. საერთოდ იმპერატორთა ძალაუფლების სიმბოლოა, და როგორც ასეთი, ჩინელ მხატვართა მუდმივი თემა. წარმოშობა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ შვა გველმა ან ნიანგმა.

ლიტერატურა
----------

* ა. გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, თბ. 1983.
**გივი ანდროს ძე დგებუაძე** (დ. 21 სექტემბერი, 1929, თერჯოლა, — გ. 15 სექტემბერი, 2011, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1968).

1954 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფოლადის ინსტიტუტი. 1954–1957 წლებში მუშაობდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანაში სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1957 წლიდან — ფ. თავაძის სახელობის მეტალურგიის ინსტიტუტში (1973 წლიდან იყო ელექტროთერმიის ლაბორატორიის გამგე). მისი ძირითადი სამეცნ. ნაშრომები ეხება დახურული ელექტრული მადანაღმდგენი ღუმლების კონსტრუქციებს. 1980–1984 წლებში მისი ხელმძღვანელობით შემუშავებული დახურული ღუმლის ახალი გეომეტრიული პარამეტრები დაინერგა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ყველა მძლავრ ელექტროღუმელში, აგრეთვე შეტანილ იქნა ინდოეთის ერთ-ერთი მეტალალურგიული საწარმოს ორი ღუმლის პროექტში. დგებუაძის ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით დამუშავდა და წარმოებაში დაინერგა საწარმოო ნარჩენებისაგან ფოლადის ეფექტური განმჟანგველის (ფეროსილიკოალუმინი) მიღების ტექნოლოგია ალუმინ-თერმული პროცესით. 1994 ამ სამუშაოს შესრულებისათვის დგებუაძეს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 343.
**დოჭუს კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოჭუში.

დათარიღბულია გვიანი შუა საუკუნეებით. მჭიდროდ განაშენიანებული სოფლის განაპირას, კლდოვანი ნიადაგის ბორცვზე მდგარი კოშკი ჰარმონიულად ერწყმის რელიეფს. კვადრატული გეგმარების ნაგებობა ტრადიციისამებრ, ფიქალის ქვის მშრალი წყობითაა ნაშენი. თავდაპირველად, კედლები ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდებოდა. დღესდღეობით, კოშკი, თითქმის, დანგრეულია და მხოლოდ მესამე სართულის დონეზეა შემორჩენილი. ზედა სართულები, ისევე როგორც სართულშუა და მთავარი გადახურვა, უკვე აღარ არსებობს. ტრადიციისამებრ, კოშკის ფასადები მინიმალურადაა დანაწევრებული არქიტექტურული ელემენტებით და სიმკაცრით გამოირჩევა. კედლის ყრუ ზედაპირებს მხოლოდ კარ-სარკმლის ღიობები და სათოფურები თუ ანაწევრებს. კოშკში შესასვლელი რთულად მისადგომ მხარესაა მოწყობილი. ღიობის თავზე სათოფურები და მცირე ზომის სარკმლები ნაწილდება. კოშკის ირგვლივ სხვადასხვა შენობის ნანგრევები განირჩევა, რაც გვაფიქრებინებს, რომ თავდაპირველად, ის საერთო ურბანული ქსოვილის განუყოფელი ნაწილი უნდა ყოფილიყო. კოშკი მაღალი ურბანული და მხატვრული ღირებულებების მატარებელი ძეგლია. მისი დაცვა-შენარჩუნება სოფელ დოჭუს არქიტექტურული მემკვიდრეობისთვის მეტად მნიშვნელოვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 25007