**კრავ მაგა** — ისრაელის თავდაცვისა და უსაფრთხოების ძალებისთვის შემუშავებული სამხედრო თავდაცვისა და საბრძოლო სისტემა. თავდაცვის პრაქტიკაში ამ სისტემაში დღეისათვის საფრანგეთის, ბელგიის, აშშ-ის, შვეიცარიის, პოლონეთის, ესპანეთის და ისრაელის სპეციალურ ქვედანაყოფებში სრულყოფენ. ზუტ თარგანში კრავ მაგა "ახლო" ანუ "ხელჩართულ ბრძოლას" ნიშნავს.

ისტორია
-------

კრავ მაგას საბრძოლო ხელოვნება ებრაელმა იმრიხ ლიხტენფელდმა (1910-1998 წ) დააარსა. იმრიხის მამა, სამუელი ახალგაზრდობაში მოჭიდავე და ცირკის აკრობატი იყო. თინეიჯერობის ასაკში პრესბურგში (შემდგომში ბრატისლავა, სლოვაკეთი), პოლიციაში ოპერატიულ თანამშრომლად მუშაობდა; აღნიშნულ სამსახურთან ერთად იგი ხელჩართულ ბრძოლასაც ასწავლიდა. მის მიერ გახსნილ სპორტ-სკოლა "ჰერკულესში" კი ახალგაზრდებს ჯიუ-ჯიცუს და კრივის ვარჯიშებს უტარებდა. იმრიხმა ინტენსიური ვარჯიშები სწორედ მამის ხელმძღვანელობით დაიწყო. მონაწილეობდა შეჯიბრებებში და არც ქუჩაში ჩხუბს ერიდებოდა, სადაც პრონაცისტურად განწტობილ "გმირებს" უსწორდებოდა. თანდათან ნიჭიერი ყმაწვილი, ბრუს ლის მსგავსად, ქუჩურ ბრძოლებში გამოიწრთო და ნამდვილ მებრძოლად ჩამოყალიბდა. 30-იან წლებში იმრიხმა სპორცმენებისგან ახალგაზრდა ებრაელთა თავდაცვის ჯგუფი ჩამოაყალიბა, რომელსაც ბრატისლავას ებრაულ რაიონში წესრიგის დაცვა ევალებოდა. ჯგუფის დავალება იყო ანტისემიტურ გამოსვლებისა და დარბევის მცდელობების განეიტრალება. 1936-1940 წლებში იმრიხი ფაშისტური ორგანიზაციის წევრების და მათი დამრბევი ბანდების წინააღმდეგ ასეულობით შეტაკებაში მონაწილეობდა. აღნიშნულ დროს მონაკვეთში მას ბევრჯერ მოუწია ჭიდაობისა და კრივის ილეთების გამოყენება და პრაქტიკამ ნათელი გახადა, თუ რომელი მათგანი ამართლებდა ქუჩურ ჩხუბში და რომელი არა. 1942 წელს იმრიხი ემიგრანტად პალესტინაში გადავიდა. პალესტინაში „ხაგანების" (ებრაული თავდაცვის ძალები) რიგებში გაერთიანდა, რომლის მთავარ ამოცანასაც არაბებისგან ებრაული დასახლების დაცვა წარმოადგენდა. სწორედ აქ შეიცვალა იმრიხმა სახელი და ებრაულ მანერაზე „იმაი" დაირქვა. ისრაელის სახელმწიფოს დაარსბიდან (1948 წ.) თითქმის თავისი სიცოცხლის ბოლომდე, ქვეყნის მაშტაბით არმიის, პოლიციის და სპეცდანაყოფების მთავარი ინსტრუქტორი იყო. 20 წლის განმავლობაში იგი სრულყოფდა თავდაცვისა და ხელჩართული ბრძოლის ილეთებს ამუშავებდა. იმ პერიოდში კრავ მაგა ფართოდ განვითარდა. სამხედრო სამსახურიდან წასვლის შემდეგ, იმაიმ თავისი საბრძოლო სისტემის დახვეწა დაიწყო. გაიხსნა შესაბამისი სკოლები. შემოიღეს ოსტატობის დამადასტურებელი ფერადი ქამრების სისტემა. თავდაპირველად, კრავ მაგას ტექნიკური არსენალი კრივის, ჯიუ ჯიცუს და ჭიდაობის ილეთებით შემოიფარგლებოდა. ფეხიტ შეტევა და მისგან თავდაცვა სისტემაში არ გამოიყენებოდა. „ფეხით დარტყმები მე არ ვიცოდი და საერთოდ, ჩხუბის ასეთი მანერა ბინძურად და არაჯენტლმენურად მიმაჩნდა," - ამბობდა იმაი. თუმცა, როდესაც იგი კარატეს კარგად ფაეცნო, ფეხის ხმარების აუცილებლობაში დარწმუნდა და სისტემაში ახალი ილეთები შეიტანა. გარდა ამისა, კრავ მაგას ილეთების არსენალი კარატედან თითებით შეტევებმა, ხელის მტევნის გვერდითი ნაწილებით, მუშტის ქვედა, მუშტის ზედა მხრით და იდაყვით დარტყმებმა შეავსო. 80-იან წლებში იმაიმ უახლოეს მოსწავლესთან, იაილ იანოლოვთან ერთად ბრძოლის აღნიშნულ სტილს რეორგანიზაცია ჩაუტარა და ერთიან სისტემა ჩამოაყალიბა.

მოკლე აღწერა
------------

აღნიშნული საბრძოლო ხელოვნების ძირითადად იარაღს ხელით და ფეხით დარტყმები წარმოადგენს. უპირატესობა ენიჭება დგომაში ბრძლას. დისტანცია საშუალოა ან შორი (დაახლოებით გაშლილი ხელის ან ფეხის მანძილი). უმეტესად გამოიყენება ჩაკეტილი დგომები. ხელების მდგომარეობა ისეთივეა, როგორც კრივში. წინ დგომი ფეხის მუხლი ოდნავ შიგნით არის შებრუნებული (საზარდულის დასაცავად). თავი დახრილია და ყელს იცავს. მებრძოლი შეტევის დროსაც მაქსიმალურად ჩაკეტილია.

დარტყმები მიმართულია სხეულის სახიფათო წერტილებისაკენ. საუკეთესო სამიზნეებად ითვლება: საზარდული, ყელი, თვალები, მზისწნული, ნიკაპი, მუხლები, საფეთქელი. დაშვებულია სარმები, გდებები, ხელებზე მტკივნეული ილეთები, ახლო ბრძოლაში იდაყვით, მუხლით და თავით დარტყმები, კბენა და ა.შ. ჭიდაობისაგან განსხვავებით, დაწოლილ მდგომარეობაში ბრძოლის დროს გამოიყენება თითებით შეტევა თვალებზე, ყელში, საზარდულში დარტყმა და კბენა. მებრძოლის მთავარი მიზანს მოწინააღმდეგის თავიდან სწრაფად მოცილება და ფეხზე წამოდგომა წარმოადგენს.

აგრეთვე, კრავ მაგა ითვალისწინებს ცივი და ცეცხლსასროლი იარაღით შეტევის და მისგან თავდაცვის ტექნიკის შესწავლას.

კრავ მაგას საფუძვლებში შედის: საბაზო ტექნიკა, ილეთების ერთ სისტემაში თავმოყრის და ახალი ილეთების შექმნის პრინციპი, ფიზიკური ვარჯიშის წარმართვა, ფსიქოლოგიური მომზადების მეთოდები და ტაქტიკური პრინციპები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კრავ მაგა east-warriors.weebly.com-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  Michael Joseph Legare (2016). *When Things Seem Odd: Polly and the Internal Guardian*, Friesen Press, ISBN 978-1-4602-7751-5
2. ↑  Green, Thomas A. *Martial Arts of the World: En Encyclopedia* (en).  ABC-CLIO. ISBN 978-1576071502.