recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მამურზა ხერგიანის დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლანჩვალში. იგი მჭიდროდ განაშენიანებულ უბანში მდებარეობს. კომპლექსის ერთგვარი აქცენტს კოშკი წარმოდგენს, მასზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიდგმულია დარბაზ-მაჩუბი, რომელიც ამ მომენტში საკმაოდ არის გადაკეთებული და მისგან აღმოსავლეთით კიდევ ერთი ადრეული დარბაზ-მაჩუბი დგას, რომლსიგანაც მხოლოდ რამდენიმე კედელიღაა შემორჩენილი.

თანადროული კედელი, რომელიც ყორე ქვით კირ-დუღაბზეა ნაშენი მხოლოდ დასავლეთი ფასადის ჩრდილეთ მონაკვეთშია შემორჩენილი, რომელსაც შეკეთები კვალი ეტყობა. სამხრეთი ფასადის ნახვა ახლად მიშენებული სივრცის ინტერიერიდანაა შესაძლებელი. თანადროული დარბაზ-მაჩუბის ინტერიერის ნახვა ვერ მოხერხდა. აღსანიშნია, რომ მისი ინტერიერიდან არის შესაძლებელი კოშკზე მიდგმული ხის აივანზე მოხვედრა, მამურზა ხერგიანის დარბაზ-მაჩუბი მართალია საკმაოდ გადაკეთებულია, დაკარგეული აქვს თანადროული პროპროცია და გეგმარება, მაგრამ მთლიანი კომპლექსის აღქმისთვის და მისი განვითარების დასანახად ის საკმაოდ მნიშვნელოვან ობიექტს წარმოადგენს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38196
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოჭა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გოჭა** ან **დუპელი** (ლათ. Gallinago media) — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. აქვს 35 სმ სიგრძის სხეული, 200 გრამამდე წონა, მურა ფერის ბულბული მუქი ხაზებით. გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ აზიაში, ყოფილ სსრკ-ში — დასავლეთ საზღვრიდან ენისეიმდე და სამხრეთ ტუნდრიდან ტყე-სტეპის ზონამდე. საქართველოში გვხვდება მიმოფრენის დროს. გაზაფხულზე გოჭა საგრძნობი რაოდენობით მოფრინდება ხოლმე მდინარეების მტკვრისა და არაგვის დინებათა გაყოლებით და მიისწრაფის ჩრდილოეთისაკენ, კავკასიონის ქედზე გავლით. იგი დროებით ჩერდება გარდაბნის ტრამალებში, მტკვრის ნაპირებთან სველ მინდვრებში, მუხრანის, სკრის, ხვედურეთის, გორისა და ერწოს ტბის ჭაობებში. საქართველოში იგი აპრილის მეორე ნახევარში ჩნდება. ყველაზე მრავალრიცხოვანი გადაფრენა მაისის შუა რიცხვებში იწყება და ივნისის დასაწყისამდე გრძელდება. ბუდეს ჭაობიან ადგილებში მიწაზე იკეთებს. დებს 4 მსხვილ, დაწინწკლულ კვერცხს. ინკუბაცია 17-18 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები სწრაფად იზრდებიან, ერთი თვისა უკვე ზრდასრულნი არიან და დედას შორდებიან. იკვებება მწერების მატლებით, ჭიებით და ლოკოკინებით, რითაც სარგებლობა მოაქვს მეურნეობისათვის. გოჭა სპორტული ნადირობის ობიექტია. მის მოსაპოვებლად საჭიროა 10-12 ნომერი საფანტი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 240.
* გ. აბულაძე, ნ. ღამბარაშვილი, ვ. ბურჯანაძე, შ. ჩახანაშვილი, პ. ჟორდანია, ნ. ლომსაძე, ლ. გუნიავა, დ. ახრახაძე, გ. ზახაროვი; „მონადირის ცნობარი", თბ. 1969.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  „მონადირის ცნობარი", გვ. 31.
2. ↑  Бёме Р. Л. , Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский / Под общ. ред. акад. В. Е. Соколова. — М.: Рус. яз. «РУССО», 1994. — С. 84. — 2030 экз.
— ISBN 5-200-00643-0 .
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გელათი**. |

გელათის აკადემია
**გელათის აკადემია** — შუა საუკუნეების ქართული სასულიერო სასწავლებელი. დაარსდა 1106 წელს გელათის მონასტერთან დავით აღმაშენებლის ინიციატივითა და ხელშეწყობით. დავითმა გელათის აკადემიაში სამოღვაწოდ შეკრიბა სწავლული ქართველები, რომელთა შორის იყვნენ იოანე პეტრიწი და არსენ იყალთოელი. თანამედროვენი გელათის აკადემიას „ასუად ათინად", „აღმოსავლეთის მეორე იერუსალიმად" იხსენიებდნენ. აკადემიის სათავეში იდგა მოძღვართ-მოძღვარი. სასწავლო პროგრამა ძირითადად ტრივიუმის (გეომეტრია — „ქვეყნის საზომლოჲ", „არითმეტიკა" — „რიცხუნი", მუსიკა — „სამოსოჲ") და კვადრიუმის (ფილოსოფია სამი სახის — „საქმეთი, მხედველობითი და განმსიტყუელობითი", რიტორიკა სამი სახის — „თანამზრახველობისა, მეპაექრობისა და დღესასწაულობისა", გრამატიკა და ასტრონომია — „ვარსკვლავთმრიცხველობაჲ") ციკლის საგანთა შესწავლას ითვალისწინებდა. 

გელათის აკადემიაში დაუწერია არსენ იყალთოელს სჯულისკანონი, იოანე პეტრიწს — ნემესიოს ემესელის თხზულება „ბუნებისათჳს კაცისა". განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბერძნულიდან თარგმნილი იოანე ქსიფილინოსის ჰაგიოგრაფიული კრებული, რომლის ორიგინალი დაკარგულია. სამეცნიერო-მთარგმნელობითი მოღვაწეობა გელათის აკადემიაში მომდევნო საუკუნეებშიც არ შეწყვეტილა, თუმცა საგრძნობლად შენელდა. XIII საუკუნეში აქ მოღვაწეობდნენ ჰიმნოგრაფი არსენ ბულმაისიმისძე, ფილოსოფოსი და რიტორი პეტრე გელათელი. XIV საუკუნეში გელათში შეიქმნა მნიშვნელოვანი იურიდიული ძეგლი „გარიგება ჴელმწიფის კარისა" და ჩვენამდე მოუღწეველი საისტორიო თხზულება „გელათური ქორონიკონი", რომელიც დასახელებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს თავის ერთ-ერთ წყაროდ.

ლიტერატურა
----------

* *გამსახურდია ს.* სწავლა-განათლება ძველ საქართველოში, თბ. 1975;
* *თავზიშვილი გ.* უმაღლესი განათლების ისტორიისათვის საქართველოში, ნაკვ. 1, თბ. 1938;
* *ნუცუბიძე შ.* ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958;
* *ყაუხჩიშვილი ს.* გელათის აკადემია, თბ. 1948;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 36.
**გოეთეს ცხოვრების რომანი** — კონსტანტინე გამსახურდიას ბიოგრაფიული რომანი იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს შესახებ, რომლის წერა 1930 წელს დაიწყო და მალევე დაასრულა.

თავად ავტორის თქმით, ეს ნაშრომი საქართველოს სახელგამმა შეუკვეთა გოეთეს იუბილეს გამო. იგი პირველი ცდაა ბიოგრაფიული რომანისა ქართულ ენაზე. მთელი კულტურული კაცობრიობა გამოეხმაურა გოეთეს სიკვდილიდან 100 წლის შესრულების თარიღს: ევროპა, ამერიკა, ავსტრალია, ჩინეთი და ინდოეთი. გასაგებია: საქართველოს სახელგამის მიერ დაკისრებული მოვალეობის სიმძიმეს მწერლის ავტორული თავმოყვარეობაც ზედ ერთვოდა. ამიტომ ამ დიდი და ნათელი გენიისადმი სათანადო პატივის მისაგებად არც შრომა დაუზოგავს თავის მხრივ და არც სიყვარული. ცხადია, კომპილაციურ შრომას არავითარი აზრი არ ექნებოდა, რადგან გოეთეს შესახებ იმდენი დაწერილა კარგიც და ცუდიც, ყველაფერს თავი რომ მოვუყაროთ, ეს ყოველივე ერთ ქალაქშიაც არ დაეტევა. ამიტომაც, გულმოდგინედ, ხელახლა შეისწავლა მისი ავტობიოგრაფია, «Dichtung u. Wahrheit» („პოეზია და სინამდვილე") ოცივე წიგნი. სამივე ტომი ეკერმანის „გოეთესთან საუბარისა", გოეთეს „საფრანგეთს გალაშქრება", „მოგზაურობა იტალიაში", მეგობრებისა და მახლობლებისადმი მინაწერი და მათგან მიღებული კერძო ბარათები, გოეთეს Naturwissenschaftliche Sehriften (ბუნებისმეტყველური ნაწერები), ხანდახან მისი ლირიკის გადათვალიერებაც მოუხდა. რა თქმა უნდა, ამ მუშაობის შესრულებისას გამოიყენა მრავალი წლის მუშაობა გოეთეს სემინარებში: ლაიფციგში, მიუნხენსა და ბერლინში გაწეული 1912-19 წლების მანძილზე და პირადი შთაბეჭდილებანი ფრანკფურტში, ვაიმარსა და იტალიაში მოგზაურობის დროს, 1919-20 წლებში მიღებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *გოეთეს ცხოვრების რომანი* საიტზე Goodreads

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონსტანტინე გამსახურდია |
| --- |
|  |
| რომანები | 
* დიონისოს ღიმილი (1925)
* გოეთეს ცხოვრების რომანი (1930)
* მთვარის მოტაცება (1935—1936)
* ევროპა გალიაში (1937)
* ბელადი (1938—1939)
* დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენა (1939)
* დავით აღმაშენებელი(1962)
* ვაზის ყვავილობა (1956)
* თამარ (დაუსრულებელი)
 |
|  |
| რჩეული მოთხრობები და ნოველები | 
* მშვენიერება
* ქოსა გახუ
* ფოტოგრაფი
* ლილ
* პორცელანი
* ჯამუ
* დამსხვრეული ჩონგური
* დათვი
* ამბავი ხუთასი ბოლნისელისა
* დიდი იოსები
* ხოგაის მინდია
* სიბრძნე სიცრუისა
* ქალის რძე
* კლარა
* გამოუყენებელი ბინოკლი
* ვერცხლის ბეჭედი
* მტრების მეგობრობა
* ქართული ჩაბალახი
* ნაპოლეონი
* მკვდართან შეხვედრა
* საათები
* ზარები გრიგალში
* დედავ, მისტიურო ქალო!
* ტაბუ
 |
|  |
| ეკრანიზაციები | 
* დიდოსტატის მარჯვენა (1970)
* მთვარის მოტაცება (1973)
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორდაძე**. |

**გიორგი ნესტორის ძე გორდაძე** (დ. 13 ივნისი [ძვ. სტ. 1 ივნისი], 1897, სოფ. კუხი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 აპრილი, 1979, თბილისი) — ქართველი პარაზიტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1959), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
---------

1924 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1924-1925 წლებში მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მალარიის ეპიდემიოლოგიური კერების ჩამქრობ ექსპედიციებში. 1941-1946 წლებში განაგებდა ამიერკავკასიის ფრონტის სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური სადგურის მალარიის საწინააღმდეგო განყოფილებას. 1946-1953 წლებში იყო ს. ვირსალაძის სახელობის მალარიისა და სამედიცინო პარაზიტოლოგიის ინსტიტუტის ეპიდემიოლოგიური განყოფილების, ხოლო 1953-1973 წლებში — ამავე ინსტიტუტის ჰელმინთოლოგიური განყბის გამგე, 1973 წლიდან გარდაცვალებამდე — მეცნიერ-კონსულტანტი. გორდაძე შეისწავლიდა მალარიისა და ჰელმინთოზების ეპიდემიოლოგიის საკითხებს, ამ დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის მეთოდებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* Материалы по изучению симптоматологии карликового гименолепидоза, «Медицинская паразитология и паразитарные болезни», 1940, т. 9, в. 5.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 105.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 224.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გორდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი გორდაძე (პარაზიტოლოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გოზაური. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი. თბილისი.
**გოზაური** — ღვინის და არყის ჩასასხმელი მოზრდილი ძირგანიერი თიხის ჭურჭელი (იყენებდნენ საწყაოდაც). იტევდა 1,5-2 თუნგ, ე. ი. 5,8-7 ლ სითხეს. ადრე გავრცელებული იყო მთელს საქართველოში, XIX საუკუნიდან — უპირატესად ქართლ-კახეთსა და რაჭა-ლეჩხუმში. გოზაური ზოგჯერ მოჭიქულია, აქვს სწორი, მაღალი ყელი, მგრვალი, იშვიათად ძირისკენ შევიწროებული მუცელი, უტუჩო პირი და ბრტყელი ყური. ხშირად შემკულია რელიეფური ორნამენტით (ცხოველების ან ფრინველების ფამოსახულებები, გეომეტრიული და მცენარეული მოტივები). ზოგ გოზაურზე გამოსახული ქალის ფიგურა ნაყოფიერების ძვფელი ქართული ღვთაებასთან უნდა იყოს დაკავშირებული. აღმოსავლეთ საქართველოში განთქმული იყო სოფელ ნინოწმინდაში დამზადებული მოჭიქული გოზაურები. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში დაცულია გოზაურების (მ. შ. განათხარი გოზაურების) მდიდარი კოლექცია.

ლიტერატურა
----------

* კერამიკა, მოჭიქული ჭურჭელი (ალბომი), თბ. 1964;
* ქართული ხალხური კერამიკა (კატალოგი), თბ. 1964;

* *თოდუა რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 204.

* *თოდუა რ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 78.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გელათი**. |

გელათის მოზაიკა
**გელათის მოზაიკა** — ქართული კედლის მხატვრობის ძეგლი (1125-1130), ამკობს გელათის ტაძრის საკურთხევლის აფსიდის კონქს. ძირითადად კარგად არის შენახული, დაზიანებულია მხოლოდ კომპოზიციის ქვედა ნაწილი. ჩამოცვენილი კენჭების ადგილი მოხატულია XVI საუკუნეში. მოზაიკისა და ტაძრის ფრესკების ამგვარი შერწყმა საქართველოში სხვაგან არსად არ გვხვდება. კომპოზიციის ცენტრში გამოსახულია ფეხზე მდგომი ღვთისმშობელი ჩვილით ხელში, აქეთ-იქით მთავარანგელოზები — გაბრიელი და მიქაელი უდგანან, საკოსი და ლორონი აცვიათ, ცალ ხელში სფერო უჭირავთ, მეორეში — ლაბარუმი. ფიგურები გამოსახულია ოქროსფერ ფონზე. ღვთისმშობელს ჯვრებით დამშვენებული მუქი ლურჯი მაფორიუმი აცვია. სამოსის ნაოჭები მოშავო-ლურჯი ფერისაა და მუქი ტონები რბილად გადადის განათებული ნაწილებისაკენ. სახის კონტური მწვანე კენჭებით არის შემოწყობილი. წარბებისა და ცხვირის ჩრდილები ნუშის ფერია, წარბები და თვალის ჭრილი — შავი, მწვანე და რუხი კენჭებითაა შემოწერილი. ჩვილს ოქროს ქიტონი აცვია, ნაოჭები შესრულებულია აგურისფერი კენჭებით, ჰიმატიონიც ოქროსფერია. მისი სახე ღვთისმშობლის სახეზე უფრო მუქია, რაც კონტრასტს ქმნის ბრწყინვალე სამოსთან და მკავრ იერს ანიჭებს ჩვილს. მიქელ მთავარანგელოზს აცვია მწახე მწვანე ფერის საკოსი და ფერადი ქვებით მორთული, მდიდრულად მოქარგული ლორონი. გაბრიელ მთავარანგელოზის ტანსაცმელი შედარებით ერთფეროვანია. მჭიდროდ მოწყობილი ფერადი სმალტისა და ადგილობრივი კირქვის სხვადასხვა ზომის ოთხკუთხი კენჭებით. კომპოზიციის ყველა დეტალი, პლასტიკურიც და ფერადოვანიც გულმოდგინედ არის მოფიქრებული.

გელათის მოზაიკა დავით აღმაშენებლის ეპოქის მონუმტური ხელოვნების მაღალმხატვრული, დახვეწილი გემოვნებითა და ვირტუოზული ტექნიკით შესრულებული ნაწარმოებია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 36-37.
**გიორგი გუნია** (დ. 22 ნოემბერი, 1908, თბილისი — გ. 23 ივლისი, 1983, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი. 

1934 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.

20–იან წლებში მუშაობდა გ. პლეხანოვის სახელობის თეატრში. 1928 წლიდან კინოში მსახიობად და დამდგმელ რეჟისორად. გადაღებულია ფილმებში: „ნამდვილი კავკასიელი" (1931), „მზაღო და გელა" (1933). მეორე რეჟისორად იმუშავა ქართულ მხატვრულ ფილმებზე: „ჭრიჭინა" (1954), „ორი ოკეანის საიდუმლოება" (1955), „მე ვიტყვი სიმართლეს" (1957), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე..." (1958), „განგაში" (1968).1965 წელს მისი რეჟისორობით აღდგა და გახმოვანდა ფილმი – „ახალგაზრდობა იმარჯვებს". 1947-1954 წლებში თბილისის კინოსტუდიის ქრონიკის სექტორში, როგორც დამდგმელმა რეჟისორმა, გადაიღო ფილმები: „ბალნეოლოგიური კურორტი" (1947), „კულტურის კერა" (1948), „სიჭაბუკისა და სილამაზის დღესასწაული" (1950), „იალბუზზე ასვლა" (1950), „ჭიათურა" (1951), „მეხილეობა" (1953).

ჯილდოები
--------

* 1961 - საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.2. თბ. 2012, გვ.205}}

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გუნია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მედია** (მასმედია) — მასობრივი კომუნიკაციის ბეჭდვითი ან ელექტრონული საშუალებების ერთობლიობა, როგორიცაა ჟურნალ-გაზეთები, რადიო, ტელევიზია, კინო, ინტერნეტი, რეკლამა და ა.შ. მედიის მეშვეობით ხდება საზოგადოების რეგულარული ინფორმირება მიმდინარე პროცესებზე. თავდაპირველად მასობრივი კომუნიკაციის საშუალებების ანალოგად მიიჩნეოდა ტერმინი „პრესა", რომელიც ბეჭდვით მედიას აღნიშნავდა. ეს ბუნებრივია, რამდენადაც ბეჭდვითი პრესა გაჩნდა XIX ს-ში, როდესაც სხვა ტიპის მედია-საშუალებები არ არსებობდა. მედიის შემდგომი განვითარება დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესთან.

მედიის სპეციფიკას შეადგენს სხვადასხვაგვარ აუდიტორიაზე ერთდროული ზემოქმედება, ასევე, ინფორმაციის გადაცემის სიხშირე და რეგულარულობა. თანამედროვე ეტაპზე მედია, მასობრივი კომუნიკაციის ტრადიციულ საშუალებებთან ერთად, მოიცავს უახლესი ტექნოლოგიის ფართო სპექტრს კომპიუტერების, ვიდეო საშუალებების, თანამგზავრული ტელევიზიისა და ინტერნეტის ჩათვლით.

ლიტერატურა
----------

* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ. 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.
**გიორგი გონჯილაშვილი** (დ. 21 ივნისი, 1928, თიანეთი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1955–1956 წლებში იყო გუდაუთის რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1956–1965 წლებში გორის ბამბეულ ქსოვილთა კომბინატის სამედიცინო სანიტარული ნაწილის წამყვანი ქირურგი. 1965–1969 წლებში გრიგოლ მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1969–1972 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული კლინიკის ასისტენტი. 1972–1981 წლებში ჰემატოლოგიისა და ტრანსფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ქირურგიული კლინიკის ხელმძღვანელი. 1981 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკუნალო ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგე. ავტორია 63 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1963 წელს საკანდიდატო დისერტაციიუს თემა — „რენტგენოლოგიურ და კლინიკურ დიაგნოზთა შედარების საკითხისათვის წყლულოვანი დაავადების დროს დაიცვა."

ჯილდოები
--------

* 1999 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 77
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ. 2002 გვ. 107

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი გონჯილაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**გელა გამყრელიძე** (დ. 7 იანვარი, 1951, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 

არის საქართველოს ეროვნული მუზეუმის არქეოლოგია-ისტორიის მიმართულების სამეცნიერო ხელმძღვანელი, მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. ამავე მუზეუმის არქეოლოგიის საბჭოს თავმჯდომარე. ჟურნალ „იბერია-კოლხეთის" მთავარი რედაქტორი, პროფესორი. 1997-2006 წლებში მუშაობდა ანტიკური პერიოდის არქეოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელად. 1969 წლიდან მონაწილეობდა ვანის ნაქალაქარის, სოფ. მთისძირის, ფოთის, ბიჭვინთის ნაქალაქარის, ქუთაისის, ვალეს, თეთრიწყაროს და სხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციებში. 1997-2001 წლებში იყო აშშ-ს ტექსასის შტატის უნივერსიტეტთან ერთობრივი არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელი საქართველოს ზღვისპირეთში. იკვლევს ანტიკური ხანის და ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორია-არქეოლოგიას. კერძოდ, არქეოლოგიური ძეგლების სტატისტიკურ-ტიპოლოგიურ კლასიფიკაციას. ურთიერთობებს ანტიკურ და ირანულ სამყაროსთან. გამოქვეყნებული აქვს 102 ნაშრომი, მათ შორის 16 წიგნი. მისი სამეცნიერო ნაშრომები დაბეჭდილია უცხოეთშიც.

1979 წელს საკანდიდატო, ხოლო 1993 წელს ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი დაიცვა. თემა – „კოლხეთის ისტორია–ტოპოარქეოლოგიის საკითხები (ძვ. წ. V— ახ. წ. V სს.)".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გელა გამყრელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კალოზე შემდგარი გელაზი ურმისთვლით
**გელაზი** — მთლიანი ქვისგან გამოთლილი 1,5-2 მეტრი დიამეტრის ქვის ბორბალი, რომელიც გამოიყენებოდა ზეთსახდელებში. ძირითადად გვხვდება თრიალეთსა და ჯავახეთში.

გელაზი სელის ზეთის დაწნეხვის მეორე საფეხურთანაა დაკავშირებული. იგი მთლიანი ქვისაგან გამოთლილი ბორბალია, რომელსაც წისქვილის ქვის მსგავსად შუაში გამჭოლი ნაჩვრეტი აქვს ამოჭრილი, ხოლო წისქვილის ქვისაგან განსხვავებით შუაში ნაჩვრეტის ირგვლივ ოთხკუთხედი ღარია დატანებული. ნაჩვრეტში გაყრილია უღლის ერთი ბოლო, ხოლო მეორეში სახედარი პირუტყვი. გამწევი ძალა ატრიალებს ფიქალი ქვებისაგან აგებულ კალოზე ვერტიკალურად მდგარ გელაზს, რის შედეგადაც იწნეხება მოხალული მარცველული.

გელაზი თავისი დანიშნულებით არასოდეს არ გამოიყენებოდა მარცვლეულის დასაფქვავად წისქვილში, როგორც ამას ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევდა. ყველგან იქ სადაც ვხვდებით გელაზის ქვებს, ნიშნავს რომ იმ ადგილას ადრე მოყავდაათ სელი და განვითარებული იყო სელის ზეთის გამოხდა.

ლიტერატურა
----------

* 

* „გ. ჩიტაია, გელაზი", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 20 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1970 წელი. — გვ. 19-25
**განის რეფორმები** — იმ ადმინისტრაციულ-პოლიტიკური და ეკონომიკური ღონისძიებების პირობითი სახელწოდება, რომელიც რუსეთის მთავრობამ გაატარა ამიერკავკასიაში XIX საუკუნის 40-იანი წლების დასაწყისში. 1840 წლის 10 აპრილს რუსეთის იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა დაამტკიცა სენატორ პავლე განის ხელმძღვანელობით შემუშავებული კანონები: „უზენაესად დამტკიცებული დაწესებულება ამიერკავკასიის მხარის მმართველობისათვის", „დებულება სამოქალაქო საზოგადოებრივი მმართველობის შესახებ თბილისში", „დებულება საერობო საბეგრო კომიტეტების შესახებ ამიერკავკასიაში", რომლებიც ძალაში შევიდა 1841 წლის 1 იანვრიდან. 

განის რეფორმები მიზნად ისახავდა რუსეთის იმპერიის პოლიტიკური და ეკონომიკური პოზიციების განმტკიცებას, ადმინისტრაციული და სასამართლო დაწესებულებებიდან ადგილობრივი მოსახლეობის ჩამოშორებას, ადგილობრივი იურიდიული აქტების გაუქმებასა და რუსიფიკატორული პოლიტიკის გაძიერებას. ამიერკავკასიის ახალი ადმინისტრაციულ-პოლიტიკური დაყოფა უგულვებელყოფდა ადგილობრივთა ისტორიულ-ეკონომიკურ და კულტურულ თავისებურებებს. 

პავლე განის რეფორმების მიხედვით ამიერკავკასია დაიყო ორ ადმინისტრაციულ ერთეულად: საქართველო-იმერეთის გუბერნიად და კასპიის ოლქად. საგუბერნიო, საოლქო და სამაზრო მმართველობა რუსულ ყაიდაზე მოეწყო. მხარის მართვის სადავეები მთავარმართებლის ხელში იყო. 1842 წლის 10 აპრილს დებულებების ცხოვრებაში გატარებამ გამოიწვია ადგილობრივების მკვეთრი რეაქცია. საქართველოს მტელ რიგ რეგიონებში ადგილი ჰქონდა შეიარაღებულ გამოსვლებს. განის რეფორმება შეავიწროვა ცარიზმის სოციალური ბაზა ამიერკავკასიაში. იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ამიერკავკასიაში შექმნილი რთული ვითარების შესასწავლად 1842 წელს გამოაგზავნა სამხედრო მინისტრი მიხეილ პოზენი, რომელმაც უარყოფითი შეფასება მისცა პავლე განის საკანონმდებლო საქმიანობას. მთავრობა იძულებული გახდა დათმობაზე წასულიყო. ამ პერიოდიდან მოყოლებული ცარიზმი ცვლის პოლიტიკას ამიერკავკასიაში და ცდილობს მჭიდრო კავშირი დაამყაროს ადგილობრივ მოსახლეობასთან. ამის ნათელი დადასტურებაა მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის მოღვაწეობა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 551.
* *ჯავახიშვილი ივ.*, პოლიტიკური და სოციალური მოძრაობა მე-19 საუკუნის საქართველოში, ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, თბილისი, 2016 978-9941-13-503-3 გვ. 44-46
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოსელიანი**. |

**დავით გიორგის ძე იოსელიანი** (დ. 30 აგვისტო [ ძვ. სტ. 17 აგვისტო], 1894, სოფელი ქვემო ხვედურეთი, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 თებერვალი, 1968, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1942).

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1894 წლის 30 აგვისტოს ქარელის რაიონის სოფელ ქვემო ხვედურეთში. 1912 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქ.თბილისის ვაჟთა პირველი გიმნაზია. 1917 წელს დაამთავრა ქ. პეტროგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1918 წელს დაინიშნა ორდინატორად ქ.თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში. 1919 წელს დაიწყო მუშაობა ქ.თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრაზე ასისტენტად.

1928-1929 წლებში მივლინებულ იქნა ლენინგრადის სამხედრო აკადემიის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრაზე. 1931 წელს აირჩიეს ქ.თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ოპერაციული ქირურგიის დოცენტურის გამგედ. 1934-1947 წლებში ხელმძღვანელობდა ქ.თბილისის სასწრაფო დახმარების საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებას, ხოლო 1941-1947 წლებში იყო ამ საავადმყოფოს დირექტორი. 1936 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

1937 წელს აირჩიეს თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრის გამგედ. ამავე წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1934-1947 წლებში განაგებდა ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრას. 1940 წლიდან არჩეულ იქნა ქ. თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის რექტორად. 1947 წელს აირჩიეს თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგედ.

გამოქვეყნებული აქვს 80-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის რამდენიმე მონოგრაფია.

მინიჭებული აქვს საქართველოს მეცნიერების დამახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება, დაჯილდოებულია ლენინის და შრომის წითელი დროშის ორდენებით და აგრეთვე სხვა მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 188, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით იოსელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დასავლეთი მაშონალენდი** (ინგლ. Mashonaland West Province) — პროვინცია ზიმბაბვეში. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ჩინჰოი.

გეოგრაფია
---------

დასავლეთი მაშონალენდის პროვინცია მდებარეობს ზიმბაბვეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი შეადგენს 57 441 კმ²-ს.

დასავლეთი მაშონალენდის პროვინციის ჩრდილოეთი ნაწილი უკავია მდინარე ზამბეზის კალაპოტის დაკლაკნილ ნაპირებს; აქ მიწა ნაყოფიერებით არ გამოირჩევა, ნაკლებად დასახლებულია (ჩრდილოეთ ნაწილის ზოგიერთ რაიონებში მოსახლეობა საერთოდ არ არსებობს) და გამოიყენება ეროვნული პარკების ტერიტორიის სახით. პროვინციის ჩრდილოეთის ქალაქებია — კარიბა და კაროი. პროვინციის სამხრეთი ნაწილი, ჩრდილოეთისაგან განსხვავებით, ნაყოფიერია, მჭიდროთაა დასახლებული. აქ მდებარეობს ქალაქების დიდი რაოდენობა — კადომა, ჩინსი, ჩეგუტუ, მუზვეზვე და სხვა.

მოსახლეობა
----------

2012 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 501 656 ადამიანს; ისინი უმეტესად შონას ხალხს წარმოადგენენ.

*პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

| 1982 | 1992 | 2002 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- |
| 858 962 | 1 057 736 | 1 222 583 | 1 501 656 |

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

დასავლეთი მაშონალენდის პროვინციის რაიონები.დასავლეთი მაშონალენდის პროვინციის რაიონები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დასავლეთი მაშონალენდის პროვინცია დაყოფილია 6 რაიონად:

* ჩეგუტუ
* ჰურუნგვე
* კარიბა
* კადომა
* მაკონდე
* ზვიმბა

ეკონომიკა
---------

დასავლეთი მაშონალენდის პროვინციის ჩრდილოეთში არსებული მსხვილი საწარმოებიდან გამოირჩევა მხოლოდ მდინარე ზამბეზიზე აშენებული კარიბის ჰესი. პროვინციის სამხრეთი ნაწილი გამოირჩევა სოფლის მეურნეობის ინტენსიური განვითარებით. ქვეყნის დედაქალაქ ჰარარესთან სიახლოვეს მდებარე დასავლეთი მაშონალენდის პროვინციის აგრარული სამხრეთი ნაწილი იზიდავს დედაქალაქის რეგიონის მუშა ძალის ზედმეტ ნაწილს.

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2012 წლის აღწერა-Geohive
2. ↑  მოსახლეობის 2012 წლის აღწერა-Citypopulation
3. ↑  მოსახლეობის 2012 წლის აღწერა-Statoids
4. ↑  მოსახლეობის 2012 წლის აღწერა-Zimstat

|  |  |
| --- | --- |
| ზიმბაბვე | *ეს სტატია ზიმბაბვესა და ზიმბაბველების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზიმბაბვეს პროვინციები |
| --- |
|  |
| 
აღმოსავლეთი მაშონალენდი **·**  დასავლეთი მაშონალენდი **·**  მანიკალენდი **·**  მასვინგოს პროვინცია **·**  მიდლენდსი **·**  სამხრეთი მატაბელელენდი **·**  ჩრდილოეთი მატაბელელენდი **·**  ცენტრალური მაშონალენდი |  |

 |
**დავით დინანტელი** (დ. 1160 - გ. 1217) — პანთეისტი ფილოსოფოსი, ამალრიკ შარტრელის მოწაფე. ასწავლიდა თეოლოგიას პარიზში. ეკლესიის მიერ დაგმობილ იქნა 1210 წელს თხზულებისთვის „Quaternuli" („მცირე რვეულები"). მისი გარდაცვალების ზუსტი თარიღი და ადგილი უცნობია. გარდაიცვალა 1215 წლის შემდგომ პერიოდში, მას მერე, რაც კრებამ ხელმეორედ დაგმო მისი თხზულებები.

თეოლოგია
--------

როგორც მის თხზულებებში ნათლად ჩანს, დავით დინანტელი პანთეისტია. თავის წიგნში „De Tomis, seu Divisionibus" („განყოფისათვის") ამტკიცებს, რომ ღმერთი არის მატერია (*materia prima*[1]), რომელიც საფუძვლად უდევს ყველა საგანს, სულიერსაც და სხეულებრივსაც, როგორც მათი ერთგვაროვანი სუბსტრატი. 

ერთმანეთისგან განასხვავებს საგანთა სამ გვარს[2]: სხეულებს, სულებსა და ცალკეულ სუბსტრატებს. სხეულთა ერთობა განსაზღვრულია სულით, სულებისა - გონებით, ცალკეული სუბსტანციებისა კი - ღმერთით. მაგრამ, სამი საწყისი - ღმერთი, გონება და მატერია საბოლოო ინსტანციაში ერთმანეთისგან არ განსხვავდებიან, თორემ ამ სხვაობას საფუძვლად უნდა სდებოდა მათი სპეციფიკური ფორმები.

სქოლიო
------

1. ↑  St. Thomas, Summa Theol. I, Q. iii, a. 8
2. ↑  შტეკლი ა. შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორია. ბაჩანა ბრეგვაძის თარგმანი, თბილისი, 1994.
**დავით ვაშაძე** (დ. 1903, ჭიათურა გ. 1987) — ქართველი პუბლიცისტი.

ბიორაფია
--------

დავით ვაშაძე დაიბადა ჭიათურაში 1903 წელს. სწავლობდა კლასიკურ გიმნაზიაში. საინჟინრო განათლება გერმანიაში მიიღო. ემიგრაციაში დავით ვაშაძე ეწეოდა ნაყოფიერ ლიტერატურულ მოღვაწეობას. მისი პუბლიკაციები იბეჭდებოდა ჟურნალებში: „გუშაგი", „თავისუფლების ტრიბუნა", „კავკასიონი" და სხვა. დავით ვაშაძე დაინტერესებული იყო ქართული ლიტერატურის საკითხებით. ამ მხრივ საყურადღებოა მისი წერილები: „რაც ყველა ქართველმა უნდა იცოდეს", სასულიერო მწერლობის მნიშვნელობაზე ქართულ ლიტერატურაში; ვიქტორ ნოზაძისადმი მიძღვნილი წერილი – „ჩვენი ვიქტორი"; „ფიქრები „ვეფხისტყაოსნის" შესახებ" , სადაც მიმოხილულია ქართული მწერლობის გზა; „კნინი რამ აკაკი პაპავაზე", ემიგრანტი მწერლისა და მეცნიერის მოღვაწეობაზე და სხვა.

დავით ვაშაძე ქართულ ემიგრაციას დიდ მიზნებს უსახავდა. აკრიტიკებდა ყველა იმ თანამემამულეს, ვინც რაიმე მოსაზრებით, ქართულ საქმეს აბრკოლებდა. წერილში –„მოვიგონოთ" იგი წერს: „ემიგრაციაში უფრო მეტი ენერგიით და განუწყვეტელი მუყაითობით უნდა ვემსახუროთ ქართველი ერის ეროვნულ აღორძინებას. დაუღლელად უნდა ვამხელდეთ პრესაში საქართველოს დღევანდელ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ მდგომარეობას. არ უნდა ვერიდებოდეთ იმ ქართველების მორალურ გატიტვლებას, რომელნიც პირადი კარიერიზმით და უდარდელი ცხოვრების პირობების შექმნის მიზნით, რუსეთის მიერ საქართველოს გარუსების პოლიტიკას ხელს უწყობენ" (კავკასიონი, N15, 1971).

დავით ვაშაძე გარდაიცვალა 1987 წელს გერმანიაში, ქალაქ იტცეჰოეში.

ლიტერატურა
----------

* დავით ვაშაძე //ილია ემიგრანტთა თვალით. ტ.2 / შემდგენელ-რედაქტორი დალი სინჯარაძე. თბ. 1996. გვ. 263-264
* ვაშაძე დავით. მოვიგონოთ / დავით ვაშაძე // დაპყრობის 60 წლისთავი, 1921-1981 : კრებული. პარიზი, 1981 გვ.39-41

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით ვაშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თორაძე**. |

**დავით (გუგული) ალექსანდრეს ძე თორაძე** (დ. 14 აპრილი, 1922, თბილისი — გ. 8 ნოემბერი, 1983, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი, პროფესორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

სკოლის ასაკში, როგორც განსაკუთრებული მუსიკალური მონაცემების მქონე ჭაბუკი ჩარიცხეს თბილისის კონსერვატორიასთან არსებულ ნიჭიერ ბავშვთა ჯგუფში ერთდროულად საფორტეპიანო და საკომპოზიციო განხრით. მისი მასწავლებლები იყვნენ პროფესორები ა. ვირსალაძე და ს. ბარხუდარიანი. 1937 წელს განაგრძო მეცადინეობა თბილისის კონსერვატორიაში. 1939–1941 წლებში საკომპოზიციო ხელოვნებას სრულყოფს კომპოზიტორ რ. გლიერთან მოსკოვის კონსერვატორიაში.

შემოქმედებით სარბიელზე დ. თორაძე გამოდის ორმოციან წლებიდან. 1946 წელს სრულდება მისი პირველი სიმფონია, 1947 წელს პირველი ოპერა, ხოლო 1949 წელს შექმნილი გმირულ-პატრიოტული ბალეტი „გორდა", რომელიც ქართულ მუსიკალურ-ქორეოგრაფიული ხელოვნების დიდმნიშვნელოვან, საეტაპო მოვლენად იქნა აღიარებული. „გორდაში" დიდი მხატვრული ძალით, მასშტაბურობით გამოიკვეთა ჩვენი ეროვნული ბალეტის თავისთავადობა. იგი წარმატებით დაიდგა მოსკოვში, უნგრეთში, პოლონეთში, საბალეტო ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალზე პარიზში და მრავალ სხვა ქალაქში. ასეთივე წარმატება ხვდა დიდი სამამულო ომის თემაზე შექმნილ ბალეტს „მშვიდობისათვის". მაყურებელი გულთბილად შეხვდა ქართული ხელოვნებისა და ლიტერატურის დეკადაზე წარმოდგენილ კომპოზიტორის ახალ ოპერას „ჩრდილოეთის პატარძალი", რომელიც ეძღვნება ა. გრიბოედოვისა და ნ. ჭავჭავაძის ტრაგიკულ სიკვდილს.

1977 წელს დ. თორაძემ შექმნა მუსიკა ფილმ-ბალეტისათვის „მწირი". იმავე წელს იგი დადგა და გადაიღო ცნობილმა ბალეტმაისტერმა მ. ლავროსვსკიმ. ამ ნამუშევარს საბალეტო ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე ნიუ-იორკში ერგო „გრან პრი". კომპოზიტორის მდიდარი შემოქმედებიდან აღსანიშნავია ორი სიმფონია, უვერტურა როკვა, საგუნდო პოემათა ციკლი ქართული ჩანახატები, საფორტეპიანო კონცერტი. ცალკე უნდა ითქვას მის საესტრადო და კინო მუსიკაზე. მან შექმნა შესანიშნავი მუსიკა კინოფილმებისათვის: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი", „პალიასტომი", „შეხვედრა წარსულთან," „კაცია ადამიანი?!" და სხვა.

1953 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის კონსერვატორიაში, რომლის პროფესორი იყო 1973 წლიდან. კომპოზიტორის მეუღლე, ლიანა ასათიანი ცნობილი კინომსახიობი, რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი, ხოლო ვაჟიშვილი ლექსო თორაძე მსოფლიოში საყოველთაოდ აღირებული პიანისტი, საერთაშორისო კონკურსების ლაურეატი.

დავით თორაძეს მინიჭებული ჰქონდა სახელმწიფო პრემიის ლაურეატის წოდება, დაჯილდოვებული იყო ლენინის და „საპატიო ნიშნის" ორდენებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1945 ჭირვეული მეზობლები
* 1959 დღე უკანასკნელი, დღე პირველი
* 1963 პალიასტომი
* 1966 შეხვედრა წარსულთან
* 1970 სემირამიდას ბაღები
* 1975 გაქცევა გათენებისას
* 1975 ღვინის ქურდები
* 1979 კაცია ადამიანი?!
* 1984 სანამ წვიმა გადივლიდეს
* 1976 მწირი (კინობალეტი)

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 177, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით თორაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით თორაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* დავით თორაძე — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
**გელა სულაბერიძე** (დ. 11 აპრილი, 1958 , თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. ექიმი-თერაპევტი, გასტროენტეროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

მუშაობდა რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს გასტროენტეროლოგიურ განყოფილებაში 1982–1983 წლებში, 1983–1986 წლებში ბაზალეთის საექიმო ამბულატორიაში. ასევე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი იყო 1986–1988 წლებში. 1988–1989 წლებში იყო რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს გასტროენტეროლოგიის განყოფილების ექიმი-ორდინატორი. 1989 წლიდან კი პროფესიული მედიცინისა და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების შინაგან სნეულებათა კათედრის ასისტენტი. სამედიცინო ცენტრის "ციტო", ექიმი-გასტროენტეროლოგი. ავტორია 24 სამეცნიერო ნაშრომის.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ექიმი და ექიმობა წინათ და ახლა, თბ. 2011, გვ. 95 ISBN 978-9941-0-3331-5
* კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვან დაავადებათა და გასტროეზოფაგური რეფლუქს-დაავადების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის თანამედროვე პრინციპები : მეთოდ. რეკომენდაციები, თბ. 2006, გვ. 64 ISBN 99940-36-09-2

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 255

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გელა სულაბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დასავლეთის კუნძულები** (ინგლ. Western Islands) — არქიპელაგი წყნარ ოკეანეში, ეკუთვნის პაპუა-ახალ გვინეას. ბისმარკის არქიპელაგის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილია. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის აილენდსის რეგიონის მანუსის პროვინციას.

გეოგრაფია
---------

პაპუა-ახალი გვინეის ადმინისტრაციული რუკა
დასავლეთის კუნძულების რუკა
დასავლეთის კუნძულები ბისმარკის არქიპელაგის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილია და მდებარეობს 400 კმ-ით დასავლეთით კუნძულ მანუსიდან და 900 კმ-ით ჩრდილოეთით ქვეყნის დედაქალაქ პორტ-მორზბიდან. კუნძულები შედგება დაახლოებით 70 კუნძულისაგან და ატოლისაგან. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კუნძულების განლაგება ასეთია: ვუვულუ (არქიპელაგის მთავარი კუნძული), აუა, მანუ, ნინიგოს კუნძულები (7 ატოლი, რომელიც ქმნის 50 მოტუს, ზოგჯერ კუნძულებში შეჰყავთ მანუს კუნძულიც), ჰერმიტის კუნძულები (13 მომცრო კუნძული), კანიეტის კუნძულები. კუნძულების ყველაზე დასავლეთი და სამხრეთი კუნძულია ვუვულუ, ყველაზე აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი — კანიეტის კუნძულები.

ისტორია
-------

პირველი ევროპელი, რომელმაც დაინახა არქიპელაგის ზოგიერთი კუნძული გახდა ესპანელი ზღვაოსანი ინიგო ორტის დე რეტესი (ესპ. Yñigo Ortiz de Retez). 1543 წლის 19 აგვისტოს მან დაინახა კუნძულები ვუვულუ და აუა. მან ამ კუნძულებს დაარქვა «თეთრი ადამიანების კუნძულები» (ესპ. Islas de Hombres blancos) ადგილობრივი მაცხოვრებლების სახის თეთრი ფერის გამო. 1767 წლის 19 სექტემბერს ეს კუნძულები ხელმეორედ აღმოაჩინა ინგლისელმა ლეიტენანტმა ფილიპ კარტერეტმა. აუას კუნძულს მან დაარქვა «დურუორი», ერთ-ერთი თავისი ოფიცრის პატივსაცემად, ხოლო ვუვულუს — «მეიტის კუნძული» (ინგლ. Maty Island) მეტიუ მეიტის პატივსაცემად (ინგლ. Mathew Maty), რომელიც იყო სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი. 1768 წელს ლუი ბუგენვილმა ისევ «აღმოაჩინა» ზემოთაღნიშნული კუნძულები, ასევე «ანოჰორეტის» კუნძულები (ფრანგ. Iles des Anachorettes, დღეისათვის კანიეტის კუნძულები) და «ჩეკიეს კუნძულები» (ინგლ. Chequer Islands, დღეისათვის ნინიგოს კუნძულები). 1781 წელს ესპანელმა კაპიტანმა ფრანსისკო მორელმა გემით *Princessa* აღმოაჩინა კუნძული ჰერმიტი.

1896 წლის 14 აგვისტოს გერმანულმა გემმა *Möwe* შეადგინა კუნძულ ვუვულუს პირველი რუკა. კუნძულები გახდა გერმანიის კოლონია. 1899 წლიდან დასავლეთის კუნძულები ადმინისტრაციულად დაექვემდებარა გერმანიის ახალ გვინეას. 1914 წელს არქიპელაგი დაიკავა ავსტრალიის ჯარებმა, ხოლო პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ კუნძულები გადაეცა ავსტრალიას მმართველობაში. 1975 წელს დასავლეთის კუნძულები დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

სქოლიო
------

1. ↑  The Western Islands. The Wuvulu Research Center.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-22. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი 2010.
2. 1 2 3  History of the Western Islands. The Wuvulu Research Center.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-21. ციტირების თარიღი: 8 აპრილი 2010.
მაარიამიაგის ციხესიმაგრე
**მაარიამიაგის ციხესიმაგრე** (ესტ. Maarjamäe loss) — გრაფ ანატოლი ორლოვ-დავიდოვის ყოფილი საზაფხულო რეზიდენცია. მდებარეობს ტალინის გარეუბანში, პიტიტის რაიონში. 1975 წლის შემდეგ ციხესიმაგრე წარმოადგენს ესტონეთის ისტორიული მუზეუმის ფილიალს.

ციხესიმაგრის ისტორია
--------------------

1874 წელს გრაფ ვ. ვ. დავიდოვის ვაჟმა, ასევე გრაფმა ა. ვ. ორლოვ-დავიდოვმა, შეიძინა მიწის ნაკვეთი, სადაც წინათ საფაბრიკო ნაგებობა მდებარეობდა და ააშენა შუა საუკუნეების მსგავსი ციხესიმაგრე.

ციხესიმაგრემ სახელწოდება მომიჯნავე პარკის სახელის მიხედვით მიიღო, „მარიენბერგი" (გერმ. Marienberg, ესტონურ ორიგინალში — *მაარიამიაგი* (ესტ. Maarjamägi)), რომელსაც გრაფმა ა. ვ. ორლოვ-დავიდოვმა თავისი მეუღლისა და ქალიშვილის პატივსაცემად უწოდა (ორივეს მარია ერქვა).

მუზეუმი
-------

ექსპოზიცია XIX საუკუნიდან ეკუთვნის ესტონეთის ისტორიული მუზეუმების.

საინტერესო ფაქტები
------------------

ციხესიმაგრე გადაღებულია საბჭოთა ფილმებში: თამაში წესების გარეშე და ბასკერვილების ძაღლი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ესტონეთის ისტორიის მუზეუმი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაარიამიაგის ციხესიმაგრე ბასკერვილ-ჰოლის როლში
**გიორგი წულუკიძე** (დ. 23 აპრილი, 1860 — გ. 1923) — ქართველი გენერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის ქვეითი იუნკერთა სასწავლებელი. 1880 წელს გახდა პრაპორშჩიკი, 1883 წელს პოდპორუჩიკი და 1893 წელს შტაბსკაპიტანი. დაამთავრა ოფიცერთა სკოლა. 1900 წელს გახდა კაპიტანი, 1905 წელს პოდპოლკოვნიკი, 1910 წელს პოლკოვნიკი. პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. კავკასიის მსროლელთა მე-11 პოლკის უფროსი. მსროლელთა მე-5 დივიზიის, შემდეგ 67-ე დივიზიის უფროსი. დაჯილდოებული იყო შემდეგი ორდენებით: წმინდა ანას I ხარისხის, წმინდა სტანისლავის II ხარისხის, წმინდა ვლადიმირის IV ხარისხის, ხმლებითა და ბაბით, წმინდა ვლადიმირის III ხარისხის ხმლებით.

1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. 1918 წლის დეკემბერში, სომხეთთან ომის დროს, იყო ბორჩალოს მაზრის გენერალ-გუბერნატორი და იქ მყოფი ქართული შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფების უფროსი. სწორედ მის დაქვემდებარებაში მყოფ შენაერთებს მოუწიათ ომის პირველ ეტაპზე ყველაზე მძიმე ბრძოლების წარმოება რიცხვმრავალ მოწინააღმდეგესთან. წულუკიძე იძულებული იყო უკან დაეხია. დეკემბრის ბოლოს ის თავის შენაერთებთან ერთად, გენერალ მაზნიაშვილის დაქვემდებარებაში შევიდა. 1921 წლის თებერვალ-მარტში იყო ბათუმის ციხესიმაგრის უფროსი. ემიგრაციაში არ წასულა.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 522-523.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 96, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Русская армия в Великой войне
**მაასტრიხტის ხელშეკრულება**, 1992 – (ევროპის კავშირის შექმნის შესახებ), ხელი მოაწერეს 7 თებერვალს მაასტრიხტში (ნიდერლანდები) ევროპის გაერთიანების 12 სახელმწიფოს – ბელგიის, დანიის, გფრ-ს, ესპანეთის, ირლანდიის, იტალიის, ლუქსემბურგის, ნიდერლანდების, პორტუგალიის, საბერძნეთის, საფრანგეთის, გაერთიანებული სამეფოს წარმომადგენლებმა.

ხელშეკრულება წარმოადგენს ახალ მნიშვნელოვან ეტაპს ევროპის ქვეყნების ინტეგრაციაში და ითვალისწინებს: ევროპის სახელმწიფოში მცხოვრებ ხალხთა საერთო მოქალაქეობის, ანუ ევროკავშირის მოქალაქეობის, შემოღებას, ასევე მოქალაქეთა თავისუფალ გადაადგილებას ევროპის წევრი ქვეყნების ტერიტორიაზე; ევროპის ქვეყნების მიერ საერთო საგარეო და უშიშროების პოლიტიკის, საერთო თავდაცვის პოლიტიკის განხორციელებას.

ევროპის ქვეყნების ეკონომიკის გაძლიერების და ერთმანეთთან დაახლოების მიზნით, ევროკავშირის წევრების გადაწყვეტილებით შეიქმნა საერთოევროპული ვალუტა – ევრო.

ხელშეკრულება ასევე ითვალისწინებს ევროპის ქვეყნებს შორის მჭიდრო თანამშრომლობას საშინაო პოლიტიკასა და სამართლებრივ სფეროში.

ხელშეკრულების მიხედვით ევროკავშირის წევრი შეიძლება გახდეს ნებისმიერი ევროპული სახელმწიფო. ამისათვის მან უნდა მიმართოს ევროსაბჭოს შესაბამისი თხოვნით. ევროსაბჭო ევროკომისიასთან კონსულტაციისა და ევროპარლამენტიდან ნებართვის მიღების შემდეგ გადაწყვეტილებას ახალი წევრის მიღების შესახებ იღებს ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* რეფორმის ტრაქტატი

ლიტერატურა
----------

* Christiansen, Thomas; Duke, Simon; Kirchner, Emil (November 2012). „Understanding and assessing the Maastricht Treaty". *Journal of European Integration, special issue: The Maastricht Treaty: Second Thoughts after 20 Years*. Taylor and Francis. **34** (7): 685–698. doi:10.1080/07036337.2012.726009.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
* Smith, Michael (November 2012). „Still rooted in Maastricht: EU external relations as a ‘third-generation hybrid’". *Journal of European Integration, special issue: The Maastricht Treaty: Second Thoughts after 20 Years*. Taylor and Francis. **34** (7): 699–715. doi:10.1080/07036337.2012.726010.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხელშეკრულება ევროპის კავშირის შექმნაზე დაარქივებული 2006-11-21 საიტზე Wayback Machine.  - ინტერნეტ-ვერსია (თავდაპირველი სახით)
	+ ჩამოსატვირთ ვერსია დაარქივებული 2006-11-22 საიტზე Wayback Machine.  PDF-ფაილი
	+ სხვადასხვა ენაზე იხ. ევროკავშირის გვერდზე ევროპული ხელშეკრულებები დაარქივებული 2006-04-24 საიტზე Wayback Machine.
	+ მიმდინარე ვერსია კონსოლიდირებული ფორმით[*მკვდარი ბმული*]
* ევროკავშირის ისტორია - მაასტრიხტის ხელშეკრულება
**გიორგი ჭავჭავაძე** (დ. 30 აპრილი, 1904, პეტერბურგი — გ. 5 თებერვალი, 1962) — ქართველი მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი ჭავჭავაძის ოჯახის გენეალოგიური შტო დიდგვაროვანთა სიჭარბით გამოირჩევა. იგი პოეტ ალექსანდრე ჭავჭავაძის შთამომავალია. მისი პაპა, ზაქარია გულბაათის ძე ჭავჭავაძე დაქორწინებული იყო მარიამ ჭავჭავაძეზე, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ვაჟის, დავითის ასულზე. მათმა უფროსმა ვაჟმა ალექსანდრე ჭავჭავაძემ, 1896 წელს, კავკასიაში, კისლოვოდსკში გაიცნო იმპერატრიცას ფრეილინა, რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს თავმჯდომარის, მიხეილ როძიანკოს ძმისშვილი მარია პავლეს ასული როძიანკო. 1896 წელს, ხანმოკლე მიჯნურობის შემდეგ, ისინი დაქორწინდნენ. წყვილი რუსეთში ცხოვრობდა, სადაც დაიბადა მათი სამივე შვილი – პავლე, გიორგი და მარინა (მიმი). მარია და ალექსანდრე 1915 წელს დაშორდნენ. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ალექსანდრე საქართველოში დაბრუნდა, მარია კი შვილებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. მათი უფროსი ვაჟი, პავლე – ამერიკაში ცნობილი მწერალი გახდა, მარინა ლონდონში დასახლდა და ისიც მწერლობას მისდევდა. მათი შუათანა ძმა, გიორგი, საფრანგეთში ცხოვრობდა და თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა პიანისტმა, კომპოზიტორმა და პედაგოგმა.

გიორგი (იური) ჭავჭავაძე დაიბადა პეტერბურგში, 1904 წლის 30 აპრილს. ფორტეპიანოზე დაკვრა 4 წლის ასაკში დაიწყო. ექვსი წლის ასაკიდან სწავლობდა პეტერბურგის კონსერვატორიაში პროფესორ ლეშეტიცკის კლასში. უკვე 10 წლისა ბრწყინვალედ ასრულებდა ბეთჰოვენისა და ლისტის საფორტეპიანო კონცერტებს, რისთვისაც მას პატარა ჯადოქარი შეარქვეს. ემიგრაციაში წასვლის შემდეგ სწავლა ლონდონში განაგრძო. 1927 წელს ლონდონშივე ჩატარდა მისი პირველი კონცერტი. დებიუტი ბრწყინვალე გამოდგა და დასაბამი მისცა მის საკონცერტო ტურნეებს ევროპასა და აშშ–ში. 1931 წელს სოლო კონცერტით გამოვიდა პარიზის Gaveau-ს დარბაზში. საგაზეთო სტატიებში გიორგი ჭაჭავაძეს ვირტუოზად მოიხსენიებდნენ. წერდნენ, რომ მას გააჩნია რიტმის შესანიშნავი გრძნობა, რაც მთელ მის შესრულებას განუმეორებელს ხდის და მსმენელში აღრფრთოვანებას იწვევს.

გიორგი ჭავჭავაძე პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. ატარებდა კერძო გაკვეთილებს ფორტეპიანოზე დაკვრის შემსწავლელთათვის, მატერიალურად შეჭირვებულებს ხშირად უსასყიდლოდ ამეცადინებდა. მას მრავალი ცნობილი მუსიკოსი ჰყავს აღზრდილი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მართავდა საქველმოქმედო კონცერტებს „წითელი ჯვრის" სასარგებლოდ აშშ–სა და კანადაში. 1941 წელს ბოსტონში ჩაატარა კონცერტი, შემდეგ ნიუ–იორკში. შემოსავალს ომში დაზარალებულთა და საჰაერო თავდასხმების მსხვერპლთა დახმარების ფონდში რიცხავდა. სოლისტის რანგში გამოდიოდა Colonne-ის ორკესტრთან და ფრანგული კონსერვატორიის ორკესტრთან ერთად. ავტორია ბალეტ „პერისათვის" დაწერილი მუსიკისა (იყო მარკიზ დე კუევასის საბალეტო რეპერტუარში). 1938 წელს დაქორწინდა ინგლისელ ქალზე – ელისაბედ რიდვეიზე, რომელიც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში უზარმაზარ მამულებს ფლობდა. მემკვიდრე არ დარჩენია. 1962 წელს, 57 წლის ასაკში, მეუღლესთან ერთად დაიღუპა საავტომობილო კატასტროფაში საფრანგეთის ალპებში.

ლიტერატურა
----------

* ქუთათელაძე, ზურაბ. გიორგი (იური) ჭავჭავაძე (1904-1962) : ცნობილი პიანისტი // ქართული გენი უცხოტომელთა სამსახურში : 100 რჩეული ბიოგრაფია : მონოგრაფია. თბ. 2011. გვ. 179.
* მახარაძე, ირაკლი. გიორგი (იური) ჭავჭავაძე : (1904-1962) // ქართველები ამერიკაში. თბ. 2011. გვ. 44-45.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი ჭავჭავაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*
**მანიაკჰეტა** (Mānyakheṭa, პრაკრიტზე Mannakheḍa, თანამედროვე Malkhed) — რაშტრაკუტების დედაქალაქი 818–982 წ.წ. მდებარეობს ინდოეთის შტატ კარნატაკას გულბარგას ოლში. ქალაქ გულბარგადან 40 კმ. მანძილზე. 

დღემდე მალკედი არის ერთ–ერთი ყველაზე დიდი ცემენტის მწარმოებელი რეგიონი. დასახლება ახლა ყალიბდება, აგრეთვე, სასოფლო–სამეურნეო პროდუქციის ბიზნეს–ცენტრად. მიუხედავად იმისა, რომ წყალი იშვიათად გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. ამავე დროს, მალკედი არის ყველაზე დიდი მეცხოველეობის სავაჭრო ცენტრი რეგიონში. 

მალკედში მდებარეობს ისტორიული ციხესიმაგრე, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მისი შემდგომი კულტურული განვითარებისათვის. 

მანიაკჰეტა განსაკუთრებით აყვავდა მაშინ, როცა ის რაშტრაკუტების დედაქალაქი გახდა 814–968 წ.წ. 
მეფე ამოგჰავარშა I ცნობილია თავისი კულტურული მოღვაწეობით. ის 64 წელი მართავდა მალკედს. ის იყო პირველი ადამიანის, ვინც კლასიკურ კანადა (ენა)ზე წერდა. მისი შექმნილია კავირაჯამარგა და მრავალი სხვა ნაშრომი. ის ცდილობდა ჯაინიზმის გავრცელებას. 
ქალაქის, როგორც კულტურული ცენტრის არსებობა დაასრულა მეფე ჰარშამ 972–973 წ. წ.

დემოგრაფია
----------

2001 წლის აღწერის მონაცემებით, მალკედში ცხოვრობს 2 180 კომლი. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 11,180 ადამიანს, რომელთაგან 5,679 მამრობითი სქესის, ხოლო 5,501 მდედრობითი სქესის ადამიანია.

ტრანსპორტი
----------

მალკედში კარგად არის განვითარებული საავტომობილო და სარკინიგზო ტრანსპორტი. დასახლება მდგომარეობს სახელმწიფო გზატკეცილზე, ქალაქ გულბარგადან 40 კილომეტრის დაშორებით. დასახლებაში მოქმედებს ასევე, სარკინიგზო სადგური.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალკედი დაარქივებული 2013-04-21 საიტზე Wayback Machine.
**დიდთავა გროსჰეიმია** (ლათ. Grossheimia macrocephala) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა. ერთ მეტრამდე სიმაღლის, დატოტვილი, იშვიათად დაუტოტავნი, სქლად შეფოთლილი, დაღარული ღერო აქვს. ქვედა ფოთლები მოგრძოა, ლანცეტური; ზედა ფოთლები – შედარებით მოკლე. ღერო და ფოთლები (ორივე მხარეზე) ხუჭუჭა ბეწვებითაა მოფენილი. ყვავილები ყვითელია, მილისებრი; შეკრებილია სფეროსებრი ფორმის ყვავილებად (კალათებად). კალათას შუა ყვავილები ორსქესიანია, რამდენიმე რიგად განლაგებული; განაპირა ყვავილები – უსქესო, ერთრიგად განლაგებული. ყვავილედი ხეშეში ფოთლებისაგან შექმნილი საბურვლითაა გარშემორტყმული. ნაყოფი თესლურაა, "ქოჩრიანი". ყვავილობს ივლისში, ნაყოფი მწიფდება სექტემბერში. საქართველოში გავრცელებულია რაჭა-ლეჭხუმში, ქართლში, გარე კახეთში, თრიალეთში, მესხეთ-ჯავახეთში; მთის ზედა და სუბალპურ სარტყლებში. იზრდება მდელოებზე და სუბალპურ მაღალბალახეულობაში. აფხაზეთში, სვანეთში, რაჭა-ლეჩხუმში, აჭარასა და შიდა ქართლში, მთის ზედა სარტყელში მდელოებზე იზრდება აგრეთვე მრავალფოთოლა გროსჰეიმია.

Grossheimia-ს გვარის რამდენიმე სახეობა გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. საქართველოში 2 სახეობაა.

გალერეა
-------

* ყვავილიყვავილი
* ფოთლებიფოთლები
* ილუსტრაციაილუსტრაცია

ლიტერატურა
----------

* *დავით ქიქოძე, მაია თავართქილაძე, თეიმურაზ სვანიძე*. საქართველოს მცენარეები. საველე მეგზური, თბ. 2007. — გვ. 58.
**გიორგი წყაროსთაულის სათემო ხატი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანაფშავში, მდინარეების - ფშავის არაგვისა და კანალხევის შესართავთან, მთის ფერდობზე. ხატს ირგვლივ მრუდხაზოვანი გალავანი ჰქონდა შემოვლებული, რომლისგანაც მხოლოდ ნაშთებიღა შემორჩა. გალავნის გარეთ, მდინარის პირას შეიმჩნევა ქვების ხელოვნური წყობა. ხატის კომპლექსში შედის სალუდე, საკულუხე, საბერო, ბეღელი და ნანგრევებად ქცეული რამდენიმე ნაგებობა. სალუდე ფიქლის ქვის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხა ფორმის ნაგებობაა, რომელიც სამი მხრიდან სანახევროდ მიწაშია ჩასმული. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილო კედელთან საქვაბე-საცეცხლურია მოწყობილი. სათავსის შუაში ფიქლის ოთხკუთხა ბოძი დგას, მას ორფერდა გადახურვა ეყრდნობა. სალუდის ზემოთ, ფერდობზე, დგას ამჟამად სახურავჩაქცეული საკულუხე - ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობა, რომელსაც ორფერდა გადახურვა ჰქონდა. საკულუხის ზემოთ საბეროა, გეგმით ოთხკუთხა, ფიქლის ქვით მშრალად ნაშენი ნაგებობა. კიდევ უფრო ზემოთ, იფნებს შორის, მდებარეობს რიყის ქვის გალავნით გარშემოვლებული ბეღელი - გეგმით კვადრატული, ფიქლის ქვით ნაშენი და კირით შელესილი ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთ კედელში, მიწიდან 0,6 მეტრზე, მცირე ზომის სწორკუთხა კარი აქვს გაჭრილი. ბეღელი გადახურულია პირამიდული ფორმის საფეხუროვანი სახურავით. ბეღლის დასავლეთით, მაღლობზე, გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობათა ნანგრევებია.

ლიტერატურა
----------

* *ჯინჭარაძე დ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 316.