recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**Fun** — ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფი, რომელიც დაარსდა ნიუ-იორკში ნეიტ რუესის მიერ, მას შემდეგ რაც დაიშალა ჯგუფი The Format. 2008 წელს დაიშალა The Format, რის შემდეგ რიუსესმა შექმნა ჯგუფი ენდრიუ დოსტთან ჯგუფ Anathallo-დან და ჯეკ ანტონოვთან Steel Train-დან ერთად. Fun-მა გაავრცელა 2 ალბომი: მათი სადებიუტო Aim and Ignite 2009 წელს და მათი ბოლო ალბომი Some Nights 2012 წლის თებერვალში.

ჯგუფი არის ცნობილი მისი ჰიტით „We Are Young" ჟანელ მონესთან ერთად. სიმღერამ „We Are Young" მიაღწია ნომერ პირველს ამერიკის Billboard Hot 100 და Digital Songs-ის ჩარტში და გახდა პირველი ალტერნატიული ჟანრის სიმღერა, რომელიც მოექცა Billboard Hot 100 ჩარტის სათავეში Coldplay-ის „Viva la Vida"-ს შემდეგ. ასევე მიაღწია პიკს გაერთიანებული სამეფოს ჩარტებიში.

ისტორია
-------

### 2007-2008: კარიერის დასაწყისი დ ჯგუფის ფორმირება

The Format 2008 წლის თებერვალში დაიშალა, რის შემდეგაც რიუსესმა ენდრიუ დოსტსა და ჯეკ ანტონოვს სთხოვა, რომ შეერთებოდნენ მას თავის ახალ პროექტში. დოსტი The Format-თან ერთად ტურნეზე იყო ნამყოფი და სხვადასხვა აპარატურით უზრუნზელყოფდა. რიუსესი შეხვდა ანტონოვს The Format-ის ტურნის შემდეგ Steel Train-თან ერთად. სამეულმა მუშაობა ნიუ-ჯერსიში დაიწყო. რუისესი სიმღერებს მღეროდა, დოსტი და ანტონოვი კი მუსიკას წერდნენ. მათ გამოუშვეს თავიანთი პირველი დემო სიმღერა „Benson Hedges", რომელიც უფასოდ იყო ხელმისაწვდომი.

### 2009-2010: Aim and Ignite

ჯგუფის პირველი სინგლი „At Least I'm Not as Sad (As I Used to Be)" უფასოდ იყო ხელმისაწვდომი Myspace-ის გვერდზე 6 აპრილს ალბომი Aim and Ignite 2009 წელს 25 აგვისტოს გამოვიდა და პოზიტიური შეფასებები მიიღო. ალბომმა მიაღწია #26-ს Sputnikmusic-ის Top 50-ში 2009 წლის ალბომებს შორის. ალბომის ყველაზე დიდი მიღწევა იყო 71-ე ადგილი ამერიკის ალბომების ჩარტებში.

### 2011 წლიდან დღემდე: Some Nights

2011 წლის 17 მაისს ჯგუფმა განაცხადა, რომ მათი შემდეგი ალბომი Some Nights 2012 წლის 21 თებერვალს გამოვიდოდა. ალბომის პირველი სიმღერა „We Are Young" ჟანელ მონესთან ერთად გამოყენებულ იქნა სერიალებში: „ჭორიკანა", „90210", „კლუბი", „Chuck".

2012 წლის ივნისში YouTube-ში გავრცელდა მათი სიმღერა „Some Nights".

ჯგუფის წევრები
--------------

### მოქმედი წევრები

| ჯგუფის წევრები | ხანგრძლივობა | ინსტრუმენტი |
| --- | --- | --- |
| ჯეკ ანტონოვი | 2008— | ვოკალი, გიტარა, საყვირი |
| 2012— | დასარტყმელი საკრავები |
| ენდრიუ დოსტი | 2008— | *მაღალ დიაპაზონიანი ინსტრუნემტები* |
| ნეიტ რუესი | 2008— | მთავარი ვოკალისტი |
| ტურის წევრები | ხანგრძლივობა | ინსტრუმენტი |
| ნეიტ ჰაროლდი | 2009— | ბას გიტარა, ვოკალი |
| ეემილი მური | 2009— | გიტარა, ვოკალი, კლავიშებიან ინსტრუმენტებზზე , საქსოფონი |
| უილ ნუნი | 2010— | დასარტყმელი საკრავები |
|

დისკოგრაფია
-----------

სტუდიური ალბომები
* *Aim and Ignite* (2009)
* *Some Nights* (2012)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი.
* Fun საიტზე MySpace.
* Fun YouTube-ზე.
* Fun coverage დაარქივებული 2009-07-16 საიტზე Wayback Machine.  Audioholic Media-ზე.

სქოლიო
------

1. ↑  ]Kellman, Andy. Fun. - biography and credits. *Allmusic*. Rovi Corporation. ციტირების თარიღი: 12 March 2013.
2. ↑
3. ↑  Martin, Hannah (September 15, 2009). "A new dynamic to Fun: Nate Ruess", *Boston Globe*, p. G3.
**ხუბსუგული** (მონღ. Хөвсгөл нуур; Хөвсгөл далай; აგრეთვე **კოსოგოლი**) — გამდინარე ტბა ჩრდილოეთ მონღოლეთში, რუსეთის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს. მდებარეობს მთათაშორის ტექტონიკურ ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1645 მ სიმაღლეზე. ფართობი 2620 კმ², წყლის მოცულობა 381 კმ³. უდიდესი სიღრმე 262 მ. მონღოლეთის უღრმესი ტბაა. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 136 კილომეტრზე. ერთვის დაახლოებით 100-მდე მდინარე და ნაკადული. გამოედინება მდინარე ეგიინ-გოლი (მდინარე სელენგის აუზი). იყინება დეკემბრიდან ივნისამდე. ყინულის სისქე 1,4 მ აღწევს. წყლის ტემპერატურა მერყეობს +10 +14°C ფარგლებში, თუმცა უბეებში წყალი უფრო თბილია. სანაოსნოა. ნავმისადგომებია ხატგალი (სამხრეთით) და ხანხი (ჩრდილოეთით). მდიდარია თევზით. ხუბსუგულის რაიონში არის ფოსფორიტების საბადო. ტბის რაიონი მკაცრად დაცული ეროვნული პარკია, რომელიც მდიდარია ფაუნით. ტურისტული ობიექტია. 2007 წლისათვის ტბის ჩრდილოეთით, ხანხის რაიონში იყო 5, ხოლო სამხრეთით, ხატგალის რაიონში 29 ტურისტული ბაზა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხუბსუგული — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ხუბსუგული — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ძამის ციხე**, *ორთუბნის ციხე* — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, მდ. ძამის ხეობაში (ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფ. ორთუბნის ტერიტორიაზე).

ამ ადგილას მდებარეობდა ისტორიული ქალაქი მძოვრეთი. ძამის ციხე ძამისხევის ადმინისტრაციული და პოლიტიკური ცენტრი იყო. კონტროლს უწევდა თრიალეთ-ზემო ქართლის ერთ-ერთ ძირითად გზას. X საუკუნეში ერთხანს აქ, ძამელ მთავარ ადარნასესთან, თავს აფარებდა დასავლეთ საქართველოს (აფხაზთა სამეფოს) სამეფო ტახტის პრეტენდენტი თეოდოსი (მეფობაში თეოდოს III). XIII საუკუნეში ძამის ციხეს ფლობდა ახალქალაქის (ჯავახეთის) ერისთავთერისთავი თორელი გამრეკელი კახას ძე. XIV საუკუნის დასაწყისში ძამის ციხე დაიკავა ოსების „ბაყათარმა" (ბელადმა), მაგრამ სამცხის მთავარმა მონღოლების ხელშეწყობით გაათავისუფლა. XVII საუკუნის 40-იან წლებში ძამის ციხეში გამაგრდა ქართლის მეფის როსტომის წინააღმდეგ აჯანყებული ფეოდალი ნოდარ ციციშვილი. მეფემ ციხის აღება ვერ შეძლო.

კლდეზე აღმართული ძამის ციხე რთული კონსტრუქციის მონუმენტური ნაგებობაა. აღმოსავლეთით აკრავს მაღალი, ტყიანი ქედი, სამხრეთით - ღრმა ხევი, დასავლეთით - ორთუბნის ვიწრო ხევი. ციხის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია თლილი ქვა. შეინიშნება სამი სამშენებლო ფენა: ადრინდელი ფეოდალური ხანის, შუა ფეოდალური ხანისა და დაახლოებით XIV საუკუნის, როდესაც ძამის ხეობაში ფანასკერტელ-ციციშვილები გაბატონდნენ. ძამის ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიაა.

ლიტერატურა
----------

* *გვასალია ჯ.* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, გვ. 264, თბ. 1987
* *ზაქარაია პ.* საქართველოს საერო ხუროთმოძღვრების ძეგლები, თბ. 1960
* *მაკალათია ს.* ძამის ხეობა, თბ. 1961
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქარელის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
აბისის ციხე · არადეთის ციხე · ატოცის ციხე · მძოვრეთის ციხე · სამწევრისის ციხე · სხლების ციხე · ძამის ციხე |

 |
**ძარწემის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის ცხინვალის რეგიონში, სოფელ ძარწემში. აგებულია X-XII საუკუნეებში, გვიანდელი გადაკეთებით. 

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, რომელიც შემდეგ შელესილია. კარ-სარკმლებზე გამოყენებულია თლილი ქვები.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახე-ვარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვაა. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით სწორკუთხა ნიშებია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ხის კანკელი და სოლეაა. კანკელი მოხატულია.

ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი პილასტრის კაპიტელებს ეყრდნო-ბა. დასავლეთით მოწყობილია ხის პატრონიკე.
ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმ-ლებით. იატაკი დაგებულია ქართული აგურით. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია. სამხრეთი შესასვლელი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან - თაღოვანია. კარი ნაოთ-ხალია. არქიტრავის ქვის მარჯვენა ზედა კუთხეში ჩაყოლებულია ორნამენტირებული ქვა (კანკელის ფილის ფრაგმენტი).

ეკლესიას სამხრეთიდან მინაშენი აქვს. მინაშენის ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. ამ კრონშტეინებსვე ეყრდნობა ჩრდილოეთ კედელზე გადასული დეკორატიული თაღები. აღმოსავლეთით დიდი ზომის შეისრულ-თაღიანი ნიშაა, რომელშიც გაჭრილია მცირე ზომის სარკმელი. მინაშენში შესასვ-ლელი დასავლეთიდანაა.

ფასადები მოკლებულია დეკორატიულ მორთულობას. კარნიზი მარტივპროფილია-ნია. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი. ფასადების მორთულობის დეკორატიული სისტემის მიხედვით ეკლესია განეკუთვ-ნება X-XI საუკუნეებს. ეკლესიას მრავალი შეკეთება-გადაკეთების კვალი ატყვია, რამაც ნაწილობრივ ფა-სადებს დაუკარგა თავდაპირველი სახე. დაზიანებულია ეკლესიის კამარა, სარკმლები, მინაშენის იატაკი. სახურავზე ამო-სულია მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* *კიკნაძე ზ.*, ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 231-232, ISBN 978-99940-27-10-1.
* ШмерлингР. вкн. "МалыеформывархитектуресредневековойГрузии", Тб. АНГССР, 1968, стр. 98.
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 232-234
**ჭობისხევის ციხე-კოშკები** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭობისხევში. ჭობისხევის ხეობის მარჯვენა სანაპიროზე კლდეზე, რომლის ბრტყელი მხარე ხევს გადაჰყურებს, მრგვალი კი, ადვილად მისავალი მხრისკენაა და კლდეს ემხრობა. ქვედა ციხის კედლები ამოსავალ ბილიკებს კეტავენ და ზოგან ნახევარწრიული ბურჯებია. კლდის ლოდები ჰორიზონტალურად კირზეა ნაწყობი. არქეოლოგიური ექსპედიციების დროს გამოვლინდა აღნიშნულ ციხეში თონე და წყალსაცავი. 

ამგვარი კოშკი, ოღონდ უფრო მცირე ზომისა, არის სოფლის აღმოსავლეთ ნაწილში, აღნიშნული ციხიდან დაახლოებით 700 მეტრზე ხევის დაყოლებით. 

ნასოფლარის ზევით, დაახლოები 3 კილომეტრზე, დაბაძველს მიმავალი გზის ჩრდილოეთ მხარეს მესამე კოშკია,ისიც ზურგიანი. ეს კოშკი ბილიკების ჩამკეტად აუგიათ მთის
ფერდზე. ამ კოშკის ზომებია: 6 მ×6 მ, კედლის სისქე - 160 სმ. წყობა აქაც თარაზულია, კირზეა ნაგები. ჭობისხევის ციხე-კოშკს არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე, XVII საუკუნით ათარიღებენ. გამაგრებათა ამ სისტემით ჭობისხეველები ცდილობდნენ უკონტროლოდ არ დაეტოვებინათ არც ერთი ბილიკი დაბაძველისა, რომელიც ამ ხეობის ნამდვილი სიმდიდრეა და ძალა თავისი ტბებით (კახისის, წეროს და სხვ.). ტბების ირგვლივ გაშლილი საძოვარი და სათიბები, საიდანაც უმოკლესი გზებია თორისაკენ, საკირისაკენ და კოდიან-ციხისჯვრისაკენ.

პაპუნა ორბელიანის მიხედვით: 

|  |  |
| --- | --- |
|  | „ქორონიკონსა უმე ... მოვიდა ათასი ლეკი ქვეითი ავალიშვილების მამულში, ხეობაში, აიღეს ყვიბისის ციხე, მერე მოადგნენ ჭობის ხევს, ციხესა, მიეშველა მეფე თეიმურაზ ქართლის ჯარით, დადგა თითონ ქვიშხეთს, უთავა ამილახორი, მიუსივა ჯარი, მიაშველა ციხეს, გაეცალნენ ლეკნი უომრად, მეფე ჩაბძანდა ისევ ქალაქსა თბილისისა, წავიდნენ ეს ლეკნი, წაახდინეს ჯავახეთის ქვეყანა." |
|  |  |

 როგორც ვხედავთ, 1757 წელს 1000 ქვეითი ლეკი შემოესია ბორჯომის ხეობას, აუღიათ ყვიბისის ციხე, რომლის შემდეგ მიადგნენს ჭობისხევის ციხეს. თეიმურაზ II თვითონ დადგა ქვიშხეთს და ციხეს მაშველი ჯარი მიაშველა ამილახორის მეთაურობით. ამის შემდეგ ლეკები იძლებული გახდნენ ჭობისხევის ციხეს გასცლოდნენ.

ლიტერატურა
----------

* ბერძენიშვილი დ. ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ. 1985
* გელაშვილი ბ. თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობების ისტორიისათვის, გულანი, ახალციხე 2011
* გელაშვილი ბ. ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013.
* პაპუნა ორბელიანი, `ამბავნი ქართლისანი, ტექსტი დაადგინა, შესავალი, ლექსიკონი და საძიებლები დაურთო ელენეცაგარეიშვილმა, თბ. 1981
* საქართველოს ისტორიის ქრონიკები XVII-XIX სს, ტექსტები გამოსაცემად მოამზადა, გამოკვლევები, შენიშვნები დაგანმარტებები დაურთო პროფ. ავთ. იოსელიანმა, თბ. 1980
* გოგოლაძე თ. ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ. 2014, გვ. 56-57
**ჰილოტები** (ბერძ. εἵλωτες) — ძველ საბერძნეთში სპარტის მიერ დაპყრობილი ლაკონიკისა და მესენიის დამოკიდებული მოსახლეობის კატეგორია. თესალიელი პენესტებისა და კრეტის კლაროტების მსგავსად, მიმაგრებული იყვნენ მიწის ნაკვეთებზე (კლერებზე), რომლებიც სპარტის სახელმწიფომ თავის მოქალაქეებს (სპარტიატებს) დაუნაწილა. ჰილოტები მიწის მფლობელებს უხდიდნენ სახელმწიფოს მიერ დადგენილ ნატურალურ ღალას – აპოფორას, რომელიც ჩვეულებრივ, მოსავლის ნახევარს შეადგენდა. სპარტიატებს არ შეეძლოთ თვითნებურად გაეზარდათ ამ ღალის ზომა, გაეთავისუფლებინათ ან გაეყიდათ თავისი ჰილოტები. მონებისაგან განსხვავებით, ჰილოტებს ჰქონდათ გარკვეული ქონება, სამუშაო ინვენტარი, შეეძლოთ დაქორწინება. რადგანაც ისინი რაოდენობით აღემატებოდნენ სპარტიატებს და მზად იყვნენ ნებისმიერ მომენტში გამოსულიყვნენ საკუთარი ბატონის წინააღმდეგ, არსებობდა მათი მორჩილებაში ყოფნის აუცილებლობა, რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია სპარტის განსაკუთრებული, გასამხედროებული ტიპის სახელმწიფოს შექმნაში. ხშირად აწყობდნენ აჯანყებებს (იხ. მესენიელთა ომები). ჰილოტების აჯანყებების თავიდან ასაცილებლად სპარტიატები იყენებდნენ კრიპტიებს — პერიოდულ სადამსჯელო ექსპედიციებს.

დიდწილად მსგავსი სტატუსი ჰქონდათ პენესტებს თესალიაში, კილირიებს სირაკუზაში, მარიანდინებს პონტოს ჰერაკლეაში.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4   ჰილოტები // ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 660.
2. 1 2 3 4  *Стрелков А. В.* Илоты // Большая российская энциклопедия. т. 11. — М. 2008. — стр. 112.
*Megarachne*, *Hibbertopterus* მონათესავე ევრიპტერიდი არგენტინის გვიან კარბონული პერიოდის ნალექებიდან.
**Hibbertopterus** — ნამარხი გვარი ევრიპტერიდების რიგისა. ნაშთები ცნობილია შოტლანდიის კარბონული პერიოდის ნალექებიდან. ბინადრობდნენ ჭაობებში. არსებობდნენ გვიანი კარბონიდან - პერმული პერიოდის დასასრულამდე.

*Hibbertopterus* მიაკუთვნებენ ოჯახს Hibbertoperidae, რომლის წარმომადგენლები დიდი ზომით გამოირჩეოდნენ და არსებობდნენ ზედა დევონიდან - პერმული პერიოდის დასასრულამდე. *Hibbertopterus* იკვებებოდნენ მტკნარწყლიანი ჭაობებისა და მდინარეების ფსკერზე არსებული ნარჩენებით, პატარა უხერხემლოებით, რომლებსაც ნალექში პოულობდნენ. მათი მორფოლოგია ისეთი უჩვეულოა, რომ უწინ მათ ევრიპტერიდებისაგან დამოუკიდებელ რიგში აერთიანებდნენ, თუმცა ბოლო გამოკვლევები ადასტურებს, რომ *Hibbertopterus* მიეკუთვნება ქვერიგს Stylonurina, მონათესავე გვართან Drepanopterus ერთად, რომელიც ასევე ერთიანდება ზეოჯახში Hibbertopteroidea.

აღსანიშნავია ისიც, რომ *Hibbertopterus* არის ის ერთ-ერთი პირველი წყლის არსება, რომელმაც წამოიწყო სახმელეთო გადაადგილება, როგორც ამას ადასტურებს დასავლეთ ლოტიანში (შოტლანდია) აღმოჩენილი კვალი. კვალი სიგრძით 6, სიგანეში კი 1 მეტრია. ამის მიხედვით გამოითვალა ცხოველის სიგრძე, რაც სავარაუდოდ 1,8 მეტრს შეესაბამება.

სახეობები
---------

* H. scouleri
* H. hibernicus
* H. permianus

სქოლიო
------

1. ↑  მ. უაითი. „პალეოეკოლოგია: გიგანტური ფეხსახსრიანის ნაკვალევი" (PDF). *Nature*. **438**: 576.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭობარეთი**. |

**ჭობარეთი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ძველის თემში მდებარეობს ერუშეთის ქედის ჩრდილო–აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1440 მეტრზე, ასპინძიდან დაშორებულია 25,5 კილომეტრით. სოფელში არის მარმარილოს და დიატომიტის საბადო. სოფელში დგას ადრეული შუა საუკუნეების ეკლესია.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 290 კაცი.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა |
| --- | --- |
| 2002 | 379 |
| 2014 | 290  |

ნასახლარი
---------

2009 წელს გაზ­სა­დე­ნის გაყ­ვა­ნის დროს აღ­მოჩ­ნდა ად­რე ბ­რინ­ჯა­ოს ხა­ნის ნა­სახ­ლა­რი საცხოვრებელი და სამეურნეო სათავსოებით, რომელიც, სავარაუდოდ, ძველი წელთაღრიცხვით 3500-3000 წლებით თარიღდება. აღ­მო­ჩე­ნი­ლია ქვის სა­ბეჭ­და­ვი, რომელიც მე­სო­პო­ტა­მი­ი­დან, ქა­ლაქ ურუქი­დან უნ­და იყოს შე­მო­ტა­ნი­ლი. 2012 წლიდან ძეგლზე მუშაობა დაიწყო საქართველოს ეროვნული მუზეუმის და ავსტრალიის მელბურნის უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ექსპედიციის შედეგად, 2013 წელს ძეგლზე აღმოჩნდა ხორბლის ოთხი სახეობა, 2014 წელს კი - ქვის ხელსაფქვავები, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ იმ დროისთვის მეურნეობა უკვე განვითარებული იყო. ასევე, აღსანიშნავია ლითონის ჩამოსასხმელი ტიგელი (ყალიბი), რაც იმის მანიშნებელია რომ ლითონის გარკვეული ნივთები ადგილობრივად მზადდებოდა. ძეგლზე აღმოჩენილია ნამოსახლარის თანადროული სამარხი, სადაც მიცვალებული მოხრილ მდგომარეობაში იყო დაკრძალული. ამავე ტერიტორიაზე მდებარეობს გვიან ანტიკური-ადრე შუა საუკუნეების ციტადელი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 404.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  მოსახლეობის 2014 წლის აღწერა (არქივირებული). საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
2. ↑  მოსახლეობის 2002 წლის აღწერა. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (2002 წელი). ციტირების თარიღი: 30 დეკემბერი 2019.
3. ↑  ასპინძაში ტერასულ ნამოსახლარს მიაკვლიეს

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ასპინძის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| დაბა | 
***ასპინძა*** | ასპინძის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
აწყვიტა · გულსუნდა · დამალა · ვარგავი · ვარძია · თმოგვი · თოკი · იდუმალა · ივერია · მირაშხანი · ნაქალაქევი · ნიჯგორი · ოთა · ორგორა · ოშორა · რუსთავი · სარო · საყუდაბელი · ტოლოში · ფია · ძველი · ჭობარეთი · ხერთვისი · ხიზაბავრა |

 |
**დაწერილი წმინდა დოდოს მონასტრის წინამძღვრისა კათოლიკოს შიოსადმი** — 1439-1443 წლებში შედგენილი ქართული ხელნაწერი საბუთი. აღნიშნული საბუთით დოდორქის მონასტრის წინამძღვარი დავითი, მონასტირის საძმოს თანხმობით ქართლის კათალიკოს შიოს სწირავს სოფელ თოლენჯს.

საბუთის აღწერა
--------------

დედანი დაკარგულია: სინოდალური კანტორის საბუთებში ინახებოდა საბუთის XVII საუკუნის პირი (№სმჱ — 248), რომელიც ჩაწერილი ყოფილა მცხეთის პირების წიგნში (№507). საბუთი დაიკარგა ჩრდილოეთ კავკასიაში დოკუმენტების ევაკუაციის დროს 1915-1916 წლებში.

თედო ჟორდანიას გამოცემა ემყარება საბუთის პირს. მისი ვარაუდით პირის გადაწერის დროსვე, XVII საუკუნეში, სიგელს დასაწყისი უკვე აკლდა. 

საბუთს თარიღი არ ახლლავს, თუმცა თ. ჟორდანია საბუთს 1443 წლით ათარიღებს და დასძენს, „სჩანს, რომ მამული თოლეჯი დოდოს მონასტრისა ყოფილა, მაგრამ მცხეთას დიდ ხანს სჭერია და დაუკუთნებია; ხოლო კ~ზს შიოს ამ სიგლით ისევ დოდოსთჳს დაუბრუნებია".

თარიღდება კათოლიკოს პატრიარქ შიოს მწყემსთმთავრობის დროით — 1439-1443 წლებით.

ტექსტი
------


|  |  |
| --- | --- |
|  | „[ქ. სახელითა სახიერისა, არსებადაუსაბამისა, მამისა, ძისა და წმიდისა სულისათა, მეოხებითა ყოვლად წმიდისა ღმრთისმშობლისათა], ესე წიგნი მოგაჴსენეთ თქუჱნ ქ(ართლის) კ(ათალიკო)ზსა შიოს, ჩუჱნ, დოდორქისა წინამძღუარმან და ერთობ კრებულთა, მას ჟამსა, ოდეს თქუჱნ წინაშე მოვედით და თოლეჯისა შემოწირვას შემოგეხუჱწენით; დიდი ხანი და ჟამი გამოსულიყო, რომე არარა ჰქონებოდა და თქუჱნ გულსმოდგინედ შემოსწირეთ ქუჱყანა თოლეჯი; და ჩუჱნ დოდორქისა მოძღუარი, წინამძღუარი [და კრებული] კარგაღებულსა აღაპსა გარდაგიჴდიდეთ [...] და თქუჱნ, კ(ათალიკო)ზისა შიოსთჳს, ლოცვასა ჰყოფდეთ [...]. მე გარესჯის მოძღუარი დავით, ამისი გამთავებელი ვარ." |
|  |  |

ლიტერატურა
----------

* ლომიძე დ. ჭუმბურიძე მ. სხირტლაძე ზ. გარეჯის ისტორიული დოკუმენტები, თბ. 2008, გვ. 16

სქოლიო
------

1. ↑  თ. ჟორდანია, „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა", ტ. II, ტფ. 1897, გვ. 255
**წმინდა გერასიმე იორდანელის მონასტერი** — საბერძნეთის ეკლესიის დაქვემდებარებაში მყოფი მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი მდებარე პალესტინაში.

ისტორია
-------

დაახლოებით 450 წელს, პალესტინაში ჩამოვიდა ღირსი გერასიმე და იორდანეს ნაპირას მონასტერი დააარსა. მისი მონასტერი მისსავე სიცოცხლეში განსაკუთრებული ასკეტიზმითა და უბრალოებით გამოირჩეოდა.

ღირსმა მამამ თავისი მორჩილებითა და სიწმინდით იმხელა სიმაღლეს მიაღწია რომ ცხოველებიც კი ემორჩილებოდნენ მას. ასე მაგალითად გადმოცემის თანამად უდაბნოში მყოფ მამა გერასიმესთან მოვიდა ლომი რომელსაც თათში ხიჭვი შერჭოდა, რის გამოც ლომს სითხე ჰქონდა ჩამდგარი და გადაადგილება უჭირდა. წმინდა მამამ რა იხილა ლომის მდგომარეობა გამოუღო ხიჭვი, ჭრილობა დაუმუშავა და ტილოთი შეუხვია თათი. მალე ლომი გამოკეთდა და მას შემდეგ წმინდა მამას აღარ შორდებოდა. ლომი ისე მოეჩვია მონასტერს რომ იქ არსებული სახედრის მსგავსად წყლის კოკებს ეზიდებოდა.

წმინდა გერასიმე 475 წელს გარდაიცვალა, ხოლო მისმა მორჩილმა ლომმა შეიტყო რა წმინდა მამის გარდაცვალება მის საფლავს აღარ სცილდებოდა და წუხილისაგან მოკვდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Monastery of St Gerasimus დაარქივებული 2019-11-08 საიტზე Wayback Machine. , seetheholyland.net
* Survey of Western Palestine, Map 18: IAA, Wikimedia commons
* Deir Hajla Locality Profile Applied Research Institute–Jerusalem (ARIJ)
* Deir Hajla arial photo, ARIJ
**წმინდა დასი** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 20 ნოემბერი, ახალი სტილით - 3 დეკემბერი. წმინდანი დუნაისპირა ქალაქ დოროსპოლში დაიბადა. ამ დროს II საუკუნის ბოლოსა და III საუკუნის დასაწყისში, მთელ იმპერიაში ფართოდ იყო გავრცელებული ქრისტიანული სარწმუნოება. წმინდა დასი თანაუგრძნობდა ქრისტიანებს, მაგრამ მის ირგვლივ არსებული წარმართული გარემო საშუალებას არ აძლევდა მონათლულიყო და განცხადებულად ეღიარებინა ჭეშმარიტი ღმერთი.

ერთხელ ქალაქის მცხოვრებლები წარმართული ღვთაების, სატურნის დღესასწაულისთვის ემზადებოდნენ. ჩვეულებისამებრ, დღესასწაულამდე ოცდაათი დღით ადრე წარმართები მშვენიერ ჭაბუკს არჩევდნენ ხოლმე, მდიდრულ შესამოსელს აცვამდნენ, მეფურ პატივს მიაგებდნენ, ზეიმის დღეს კი კერპს მსხვერპლად სწირავდნენ. ამჯერად თანამოქალაქეთა არჩევანი დოროსპოლის მცხოვრებთა შორის ყველაზე გამორჩეულ წმინდა დასიზე შეჩერდა. ეს რომ შეიტყო, წმინდანმა თქვა: „თუ სიკვდილი მიწერია, სჯობს, ქრისტესთვის მოვკვდე, როგორც ქრისტიანი". მან უშიშრად აღიარა მაცხოვარი, გაბედულად ამხილა წარმართთა უსჯულოება და ბევრი მათგანი ჭეშმარიტ სარწმუნოებაზე მოაქცია. ამისთვის იმპერატორების: დიოკლეტიანესა და მაქსიმიანეს (284-305) ბრძანებით სასტიკი წამების შემდეგ მას თავი მოჰკვეთეს.

ლიტერატურა
----------

„წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**ხანძარი** — სერიალის *ტიფლისი* მეექვსე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 2014 წლის 27 დეკემბერს.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ქალაქში არსებული რთული კრიმინოგენული, სოციალურ-პოლიტიკური სიტუაცია, მოქალაქეების პროტესტი პოლიციას აიძულებს აქტიურად ჩაერთოს უკანონობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქალაქი ორად იხლიჩება. დაპირისპირება ორ კლანს შორის აშკარა ხდება. ირველი სეზონის დამამთავრებელ მე-6 სერიაში ავტორები ცდილობენ, ძირითადად გამოკვეთონ ის მიმართულებები, რომელიც შემდეგ სეზონში ჰპოვებს განვითარებას. იკვეთება ორ კლანს შორის მკვეთრი შეჯახების პერსპექტივა, რომელიც მაყურებელს დიდ თავგადასავლებს ჰპირდება, ასევე საქართველოში აჯანყების დაწყების პერსპექტივაც. ორი ძირითადი ოჯახის დაპირიპირების პროცესში თავს იჩენს ახალი გვარი \_ ჭავჭავაძე, რომელიც ავტორებს წარსულის, ბატონყმობის პერიოდის დანაშაულებრივი სამყაროს საქმიანობის შესახებ მოუთხრობს. პირველ სერიებში დეტექტიური ჟანრისთვის დამახასიათებელი ელემენტების სიჭარბე მე-6 სერიაში იკლებს და აშკარად იკვეთება კრიმინალური დრამისთვის დამახასიათებელი ნიშნები. პერსონაჟების ძირითად ბირთვს ამ სერიაში ახალი გმირები ემატება. არჩილ ორბელიანის საფრანგეთიდან ჩამოსული ცოლ-შვილი, მათი მომავალი სიძე. საფრანგეთიდან ჩამოსული გმირები თითქოსდა უცხო თვალით გარედან უყურებენ, აფასებენ მოვლენებს, ხაზს უსვავენ საზოგადოების გარკვეული ნაწილის პროგრესისადმი მიდრეკილებას და იმ პერიოდის საქართველოს ურთიერთობებს დასავლეთთან. თავისთავად პერსონაჟების სიმრავლე უფრო საინტერესოს და მრავალფეროვანს ხდის სერიალს. ძირითადი თხრობა აგებულია ვერბალურ ნაწილზე, გმირთა განსხვავებული პოზიციების გაცვლა-გამოცვლაზე, რაც საშუალებას იძლევა სხვადასხვა ასპექტით დავინახოთ იმ პერიოდის აქტუალური საკითხები და ახალი თვალით შევხედოთ დღეს არსებულ მსგავს პრობლემებსაც. ორბელიანები, ქვეყნის პატრიოტი, საზოგადოების მოაზროვნე ნაწილის სიმბოლოდ აღიქმება. ლევან ამილახვარი ქალაქიდან გარბის, ვინაიდან მისთვის მოულოდნელია ყოფილი თანამზრახველების ღალატი, ცხოვრების უეცარი შემობრუნება. მარტო დარჩენილი მისი მოკავშირეები ცდილობენ ყველა საშუალებით გადაირჩინონ თავი, შეინარჩუნონ საკუთარი პოზიცია. ცხვირა საკუთარი ცოლის სიცოცხლით სპეკულირებს და აშანტაჟებს პოლიციას. ქალთა სოლიდარობა საროსკიპოს მცხოვრებლებს აიძულებს დაიცვან ცხვირას დატყვევებული მეუღლე და შეუერთდნენ არჩილ ორბელიანს. სიუჟეტის მეორე ძირითადი ხაზი საროსკიპოში ვითარდება, სადაც წლების მანძილზე ჭავჭავაძეების გადარჩენილი ქალიშვილი იმალება. ამილახვრებისა და ჭავჭავაძეების შუღლის შედეგად მარტო დარჩენილი ელენე, ორბელიანების დახმარებით, კვლავ უბრუნდება თავის პირვანდელ მდგომარეობას და შეიძლება ითქვას, მძლავრი იარაღი ხდება საერთო მტრის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* The Fire — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ხანძარი
**ხათუნა კალმახელიძე** (დ. 11 თებერვალი, 1979, თბილისი) — საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრი 2009–2012 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

2001–2005 წლებში სწავლობდა ნიუ-იორკის სიტი უნივერსიტეტის ჰანტერის კოლეჯში, პოლიტიკური მეცნიერების ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა წარჩინებით და მიიღო ბაკალავრის წოდება. 2005-2007 წლებში სწავლობდა ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტში, საერთაშორისო ურთიერთობების ელიოტის სახელობის სკოლაში, რომელიც დაამთავრა საერთაშორისო უსაფრთხოების მიმართულებით და მიიღო საერთაშორისო ურთიერთობების მაგისტრის წოდება.

2004–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს მისიაში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში. 2006 წელს მუშაობდა საარჩევნო სისტემების საერთაშორისო ფონდში (IFES) პოლიტიკურ-ფინანსური კვლევების მიმართულებით. 2008-2009 წლებში მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში, პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ. 2009 წლის 8 დეკემბერს დაინიშნა საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრად. 2012 წლის 19 სექტემბერს, საპატიმროებში პატიმრების წამების ფაქტების გამოაშკარავების შემდეგ, გადადგა თანამდებობიდან.

ფლობს ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ და რუსულ ენებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Prison System Minister Resigns

|
|  |
| პოლიტიკური თანამდებობები |
|
| წინამორბედი:დიმიტრი შაშკინი | **საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრი**2009-2012 | შემდეგი:გიორგი ტუღუში |
**ჯოზეფ კერი მერიკი** (ინგლ. Joseph Merrick; დ. 5 აგვისტო, 1862 — გ. 11 აპრილი, 1890), ზოგჯერ არასწორად მოიხსენიებენ როგორც *ჯონ მერიკს*, — ინგლისელი მამაკაცი, რომელიც განიცდიდა სხეულის ძლიერ სიმახინჯეს, ამასთანავე „ადამიანი-სპილოს" სახელით გამოჰყავდათ მახინჯების შოუში. ლონდონის საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც დასახლდა ლონდონის სამეფო საავადმყოფოში. დაიბადა ქალაქ ლესტერში. სხეულის არასწორი განვითარება დაეწყო დაბადებიდან პირველ წლებში. კანი სქელი და ხორკლიანი ჰქონდა, კარგად განვითარებული ტუჩები და ძვლოვანი დიდი გამონაზარდი შუბლზე. მარჯვენა ხელი და ორივე ფეხი მეტად გაფართოებული ჰქონდა; ბავშვობაში, დაცემის შედეგად, თეძო დაიზიანა, რაც კოჭლობის მიზეზი გახდა. 11 წლის ასაკში დედა გარდაეცვალა, ხოლო მამამისი სხვა ქალზე დაქორწინდა. მერიკმა სკოლა 13 წლის ასაკში მიატოვა, რთული იყო სამსახურის პოვნაც. მამამისმა და დედინაცვალმა ბავშვს ზურგი შეაქციეს და მერიკმა სახლი მიატოვა. 1879 წლის ბოლოს 17 წლის ასაკში შევიდა ლესტერის სამუშაო სახლის კავშირში (*საქველმოქმედო დაწესებულება*).

1884 წელს სამუშაო სახლში გატარებული 4 წლის შემდეგ, იგი დაუკავშირდა შოუმენს, სახელად სემ ტორს, რომელმაც გარკვეული ადამიანებისგან შემდგარი ორგანიზაცია შექმნა და ამასთანავე უზრუნველყო მისი ჩვენებებზე გამოყვანა; მათვე შეარქვეს მერიკს — „ადამიანი-სპილო". აღმოსავლეთ მიდლენდში გატარებული მოგზაურობის შემდეგ იგი ქალაქ ლონდონში გაემგაზვრა, სადაც იაფფასიან თეატრში მოუწია გამოსვლა. აღნიშნული დაწესებულება ლონდონის სამეფო საავადმყოფოს სიახლოვეს მდებარეობდა, რომელიც ერთხანს ქირურგმა ფრედერიკ ტრივზმა მოინახულა, რომელმაც მას დაკვირვებების ჩასატარებლად და ფოტოსურათების გადასაღებად საავადმყოფოში მისვლა შესთავაზა. ერთი პერიოდი მერიკს გადანაცვლება მოუწია ბელგიაში, სადაც იგი მისმა მენეჯერმა გაძარცვა და მას ქალაქ ბრიუსელში მოუწია დარჩენა. მოგვიანებით ტრივზმა იგი ხელმეორედ მოათავსა თავისთან საავადმყოფოში.

განუკურნებელი მდგომარეობის მიუხედავად, მერიკს მისცეს საავადმყოფოში მუდმივად დარჩენის უფლება. ექიმი ტრივზი ყოველდღიურად ნახულობდა მას და მათ შორის კარგი მეგობრული ურთიერთობა ჩამოყალიბდა. მერიკი აგრეთვე თავისთან იღებდა მდიდარ ქალბატონებსა და ლონდონის საზოგადოების ჯენლტმენებს.

ჯოზეფ მერიკი გარდაიცვალა 1890 წლის 11 აპრილს, 27 წლის ასაკში. გარდაცვალების მიზეზი ასფიქსია გახდა, თუმცა ტრივზი ირწმუნებოდა, რომ იგი დისლოცირებული კისრის გამო გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჯოზეფ მერიკი"** ვიკისაწყობში.
* ჯოზეფ კერი მერიკის ავტობიოგრაფიული ჩანაწერი დაარქივებული 2005-11-03 საიტზე National and University Library of IcelandCategory:Webarchive template other archives (ინგლისური)
* ჯოზეფ კერი მერიკი დაარქივებული 2005-11-25 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* ჯოზეფ კერი მერიკის შესახებ დაარქივებული 2012-03-04 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* ჯოზეფ კერი მერიკი (გერმანული)
**ჯერარდ უეი** (ინგლ. Gerard Way; დ. 9 აპრილი, 1977, ნიუ ჯერსი) — როკ-ჯგუფ My Chemical Romance-ის ვოკალისტი, ბავშვობის დროს მას ბებია ელენა ასწავლიდა დაკვრას სხვადასხვა ინსტრუმენტზე, სიმღერას, განსხვავებულ პერფორმანსების მოფიქრებასა და განხორციელებას. ელენას დახმარებით და ხელშეწყობით ჯერარდი 11 წლიდან უკრავდა და მღეროდა სხვადასხვა მუსიკალურ ჯგუფებში, სწორედ მისი დიდი დამსახურებაა ჯერარდისა და მისი ძმის მაიკის დიდი სიყვარული მუსიკისადმი, რომელიც ასევე არის My Chemical Romance-ის წევრი და უკრავს ბას-გიტარაზე.

ჯერარდს ასევე უყვარს ხატვა და კომიქსები, ის სწავლობდა ნიუ იორკში School of Visual Arts და ოცნენბობდა გამხდარიყო კომიქსების ცნობილი ავტორი.

ნაწილობრივ ეს ოცნება აუხდა, 2007 წელს გამოვიდა მისი პირველი კომიქსების კრებული The Umbrella Academy, რომელმაც 2008 მოიპოვა გამარჯვება Eisner Award-ზე, საერთაშორისო კომიქსების დაჯილდოებაზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ჯერარდ უეი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* ჯერარდ უეი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ნოტები | *ეს სტატია მუსიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ხარხეთის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხარხეთის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის ი. გვიანაშვილს. აგებულია ნატეხი ქვით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი ორსართულიანია. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ხის კოჭებზეა მოწყობილი. სახურავი ბრტყელია, მიწურბანიანი. პირველი სართულის სამხრეთის ფასადს გადახურული აივანი გასდევს. კოჭების დატვირთვა მრგვალ და ოთხკუთხა ხის სვეტებზეა გადატანილი. სვეტებს სვეტისთავები აგვირგვინებს. ზოგიერთი სვეტი ქვის ფილაზე დგას. ერთი ფანჯარა დასავლეთ კედელშია, ორი სწორკუთხოვანი კარი და ორი ფანჯარა აივანზე გამოდის. პირველი სართული წნული ტიზრებით სამ ნაწილადაა გაყოფილი. სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში - კერა, ხოლო ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში - გომური. აივნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში თონეა. მეორე სართულის სამხრეთის ფასადი გახსნილია. აღმოსავლეთ კედელში. რელიეფის შესაბამის დონეზე, განიერი შესასვლელია. კალოს იატაკი მის წინ მდებარე პირველი სართულის აივნის ბანის დონეზეა. აღმოსავლეთ კედლეში ერთი ნიშია, ჩრდილოეთისაში - ოთხკუთხა ღიობი. დასავლეთ კედელში - ასეთივე ღიობი და ერთი ნიში. კალო სამეურნეო საჭიროებისათვისაც იყო განკუთვნილი. აქ ინახავდნენ საქონლის საკვების მარაგს, სამეურნეო იარაღსა და ჭირნახულს.

ლიტერატურა
----------

* *ქალდანი ა.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 355.
**ხასან დედორეს ძე თხილაიშვილი** (დ. 14 ივნისი, 1891 — გ. 1942) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე აჭარაში. 

აქტიურად იბრძოდა აჭარის საქართველოსთან შეერთებისა და იქიდან ოსმალო დამპყრობთა განდევნისათვის. ამ მიზნით მოსახლეობაში ეწეოდა ფართო საგანმანათლებლო მუშაობას. იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1918 წლის მაისში შევიდა „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელ კომიტეტში"; იმავე პერიოდში სათავეში ედგა ოსმალების მიერ ოკუპირებული ქობულეთის ტერიტორიაზე მოქმედ 75-კაციან პარტიზანულ „მფრინავ რაზმს". 1918 წლის ივლისში თხილაიშვილმა თანამოაზრეებთან ერთად ჩაშალა ოსმალთა ცდა რეფერენდუმის ჩატარებისა ქობულეთის მხარეში, რისთვისაც იგი დააპატიმრეს. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იყო ჩაქვის თემის მილიციის კომისარი, ქობულეთის სამაზრო მილიციის უფროსი, ქობულეთის მაზრის აღმასკომის თავმჯდომარე, სამაზრო სასამართლოს და აჭარის ცაკ-ის წევრი. წერდა პატრიოტული შინაარსის ლექსებს, რომელთა ძირითადი თემაა სამხრეთ საქართველოს წარსული. დიდი მუშაობა გასწია ქობულეთის რაიონში ქართული სკოლების გახსნისთვის.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 148.
1958 წლის ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის აპარატი
**ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის აპარატი** ან **აპარატი „ხელოვნური გული — ფილტვები"** — სპეციალური სამედიცინო აღჭურვილობაა, რომელიც უზრუნველყოფს ადამიანის სასიციცხლო ფუნქციებს გულისა და/ან ფილტვების ფუნქციების შესრულების ნაწილობრივი ან სრული უუნარობის შემთხვევაში.

კონსტრუქციულად აპარატი წარმოადგენს სისტემას, რომელიც შედგება კონსოლისგან ტუმბოებით და მართვის ბლოკისაგან აუცილებელი კომპლექტით სენსორებისა და დამხმარე აღჭურვილობით (საინფუზიო სადგომები, უჟანგავი ფოლადის თაროები, ვენური მომჭერი). მოძრავ კონსოლზე დამონტაჟებულია გორგოლაჭებიანი ტუმბოები. გორგოლაჭების ბრუნვის სიჩქარეა 250 ბრუნამდე / წთ, რაც საშუალებას იძლევა, მივიღოთ სისხლის ნაკადები 0-დან 11.2 ლიტრამდე წუთში ½ მილებზე. ერთ-ერთი ტუმბო — არტერიული — ახორციელებს გულის ფუნქციას, სისხლის ვენური სისტემიდან არტერიულში გადატუმბვით. მეორე ტუმბო გამოიყენება გულის მარცხენა პარკუჭის, დრენირებისთვის და მესამე სისხლის ამოსაქაჩად ჭრილობიდან და მის დასაბრუნებლად ექსტრაკორპორალურ კონტურში, მეოთხე და მეხუთე ტუმბო გამოიყენება კარდიოპლეგიის სხვადასხვა რეჟიმებისთვის. აპარატის ზომის შესამცირებლად ერთეული და სისხლის კარდიოპლეგიის ჰარმონიზებული რეჟიმის უზრუნველსაყოფად, ტუმბოები შეიძლება კომბინირებული იყოს ერთ ტუმბოს მოდულად 2 დამოუკიდებელი მოტორით, მაგრამ ერთიან კორპუსში და საერთო საკონტროლო ელექტრონული მოდულით. გარდა ტუმბოებისა, აპარატი უზრუნველყოფილია წნევის კონტროლის ბლოკით, ელექტრო თერმომეტრით, გაზის მიქსერით, დონისა და ბუშტების დეტექტორებით, გაერთიანებულით მართვის ბლოკში.

ლიტერატურა
----------

* ხელოვნური სისხლის მიმოქცევა დაარქივებული 2013-06-07 საიტზე Wayback Machine.
**Edelweiss Weissbier** (იგივე *Edelweiß Weißbier*) — თეთრი ლუდის ტიპი. ხარშავს *Hofbräu Kaltenhausen*, ზალცბურგთან ახლოს. თავად ლუდსახარში, 1475 წელს დაარსდა  *Kalte Bräuhaus-ის* სახელის ქვეშ სოფელ კალტენჰაუზენის მერის და ქალაქ ზალცბურგის მოსამართლის იოჰან აიზენჰაიმერის მიერ. მარკა Edelweiss 1986 წელს გამოჩნდა.

ლუდის შემადგენლობაში არ შედის ყვავილი ედელვაისი. დასახელება იხმარება, როგორც სისუფთავისა და უნიკალურობის მეტაფორა.

ისტორია
-------

პიტერ შონჰოფენი პრუსიელი ემიგრანტი იყო, რომელიც ჩიკაში 1850 წლისათვის ლუდის ვაჭრობაშ იყო ჩართული. 1861 წელს იგი მათეუს გოტფრიდის პარტნიორი გახდა. მათ, მალე კანალპორტ ავენიუზე და მე–18 ქუჩაზე ლუდის ხარშვა დაიწყეს, ადრეული 1860–იანი წლებისათვის ისინი ყოვეწლიურად 600 ბარელზე მეტ ლუდს ხარშავდნენ. 
1867 წელს შონჰოფენმა გაწყვიტა პატრნიორთან ურთიერთობა და კომპანია *Peter Schoenhofen Brewing Co.* გახდა და 1860 წლისათვის მისმა წარმოებამ 10 000 ბარელს მიაღწია. 1890 წლისათვის, როდესაც ბიზნესი City Contract Co.–მ შეისყიდა ყოველწლიური წარმოება 180 000 ბარელი გახდა. 1900 წელს შონჰოფენების ოჯახმა აღიდგინა კომპანიაზე მმართველობა, რომელშიც 500 კაცი იყო დასაქმებული. ამ დროისათვის კომპანია ასევე ცნობილი იყო, როგორც *National Brewing Co.* კომპანიის ერთ–ერთი ყველაზე გაყიდვადი ბრენდი კი სწორედ Edelweiss იყო. სამუშაო აკრძალვის დროს შეწყდა, მაგრამ 1933 წლისათვის, ალკოჰოლზე ნაციონალური აკრძალვის შემდეგ, კომპანია ბიზნესში დაბრუნდა, მაგრამ ახალი სახელით, *Schoenhofen-Edelweiss Co.* 1940 წელს კომპანიის Atlas Brewing Co. მიერ შესყიდვის შემდეგ შონჰოფენი *Drewery's Ltd.–ის* ნაწილი გახდა და მას შემდეგ ამ კომპანიის სახელს ატარებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რესული პრომო-საიტი Edelweiss დაარქივებული 2009-04-26 საიტზე Wayback Machine.
**ჯოვანი დე’ მედიჩი** (იტალ. Giovanni de' Medici), მეტსახელად **მდაბიო** (იტალ. Il Popolano; დ. 21 ოქტომბერი, 1467 — გ. 14 სექტემბერი, 1498) — მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. მედიჩების დინასტიის დამაარსებელ ჯოვანი დი ბიჩი დე’ მედიჩის შვილიშვილი. კატერინა სფორცას მესამე მეუღლე და ტოსკანის ჰერცოგ კოზიმო I-ის პაპა.

ბიოგრაფია
---------

ჯოვანი დაიბადა 1467 წლის 21 ოქტომბერს ფლორენციაში. ის და მისი ძმა, ლორენცო იყვნენ მედიჩთა დინასტიის დამაარსებელ ჯოვანი დი ბიჩის უმცროსი ვაჟის შვილიშვილები. ისინი ფლორენციაში კლასიკურ განათლებას იღებდნენ. 

მოგვიანებით მათი ურთიერთობა მათ ბიძაშვილთან, ფლორენციის სენიორ ლორენცო მედიჩისთან დაიძაბა, რაც ძირითადად ფულის ბრალი იყო, ვინაიდან ჯოვანი თავის მემკვიდრეობას ითხოვდა, ლორენცო კი არ აძლევდა. ლორენცოს დაღუპვის შემდეგ, ტახტზე მისი ვაჟი პიერო მედიჩი ავიდა. ჯოვანი და მისი ძმა პიეროს ოპონენტებს შორის იყვნენ, რომელთაც იგი 1494 წელს ჩამოადგეს და ქალაქიდან გააძევეს. 

მომდევნო წლის ნოემბერში, მას შემდეგ რაც ფლორენციაში ფანატიკოს ჯიროლამო სავონაროლას მმართველობა დამყარდა, ჯოვანი და მისი ძმა დაბრუნდნენ ქალაქში და მისი მფარველობა მიიღო, რის გამოც განრისხებულმა არისტოკრატებმა მას მეტსახელად მდაბიო შეარქვეს. 

ჯოვანი თავდაპირველად თავის ბიძაშვილ ლუიზა მედიჩიზე აპირებდა დაქორწინებას, თუმცა იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა 11 წლის ასაკში. ამის შემდეგ, 1497 წელს იგი ორჯერ დაქვრივებულ ქალზე, ფორლის გრაფინია კატერინა სფორცაზე დაქორწინდა. სულ მალე, 1498 წელს მას კატერინასთან ვაჟი გაუჩნდა, რომელსაც ლუდოვიკო დაარქვეს და სასწრაფოდ მონათლეს. ამ ამბიდან მალე, 1498 წლის 14 სექტემბერს ჯოვანი გარდაიცვალა, 30 წლის ასაკში. ამის გამო, კატერინამ თავისი ვაჟი ხელმეორედ მონათლა და განსვენებული მეუღლის პატივსაცემად ჯოვანი დაარქვა.

ლიტერატურა
----------

* Franco Cesati: Die Medici. Die Geschichte einer europäischen Dynastie. La Mandragora, 1999, ISBN 88-85957-39-0.
* James Cleugh: Die Medici. Macht und Glanz einer europäischen Familie. Bechtermünz, Augsburg 1996, ISBN 3-86047-155-4.
* Hubert Fink: Machiavelli. Droemer-Knaur, München 1990, ISBN 3-426-02400-4.
* Klaus Schelle: Die Sforza. Bauern, Condottieri, Herzöge. Die Geschichte der Renaissancefamilie. Magnus-Verlag, Essen 1980, ISBN 3-88400-099-3.
* Ingeborg Walter: Der Prächtige. Lorenzo de’ Medici und seine Zeit. Piper, München 2005, ISBN 3-492-24204-9.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 139611924
* SUDOC: 195468902
* VIAF: 101333446
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 101333446

 |
**ჯონი ტატუნაშვილი** (დ. 22 სექტემბერი, 1976, სოფ. ყანჩავეთი, ახლანდ. ახალგორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ბრიგადის გენერალი (2020).

სწავლობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გაერთიანებული სამხედრო აკადემია (1997). 1993 წლიდან მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. იყო დაზვერვის სამმართველოს სასწავლო ცენტრის ოცმეთაური, შემდეგ ასმეთაური (1997-2001), სპეციალური დანიშნულების ძალების „კომანდოს" ბატალიონის ოპერატიული და საბრძოლო მომზადების სამსახურის უფროსი (2001-2002), სპეციალური დანიშნულების ბრიგადის უზრუნველყოფის ბატალიონის მმართველობის ოპერატიული და საბრძოლო მომზადების ოფიცერი (2003-2005), I ქვეითი ბრიგადის მსუბუქი ქვეითი ბატალიონის მეთაური, შემდეგ იმავე ბრიგადის მმართველობის შტაბის უფროსი (2005-2008). 2008-2015 წლებში ეკავა სახმელეთო ჯარების სარდლობის შტაბის უფროსის, შემდეგ უსაფრთხოების ხელშეწყობის საერთაშორისო ძალების (ISAF) შემადგენლობაში ავღანეთში სამხედრო წარმომადგენლობის უფროსი სამხედრო წარმომადგენლის, J-7 სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების დეპარტამენტის საბრძოლო მომზადების სამმართველოს უფროსის თანამდებობები. 2015-2016 წლებში მეთაურობდა V ქვეით ბრიგადას. 2016-2019 იყო დასავლეთის სარდლის მოადგილე, 2019-2020 — დასავლეთ სარდლის მოვალეობის შემსრულებელი, 2020 წლის ივლისიდან — თავდაცვის ძალების მეთაურის მოადგილე და გენერალური შტაბის უფროსი. 

მონაწილეობა აქვს მიღებული კონფლიქტში ცხინვალის რეგიონში (2004), რუსეთ-საქართველოს ომში (2008), ასევე საერთაშორისო მისიებში კოსოვოში, ერაყსა და ავღანეთში. დაჯილდოებულია უწყებრივი და სახელმწიფო ჯილდოებით, მ. შ. მედლებით „მხედრული მამაცობისათვის" და „საბრძოლო დამსახურებისათვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონი ტატუნაშვილი. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. ციტირების თარიღი: 2 აგვისტო, 2020.
**ჯონი გუნია** (დ. 7 იანვარი, 1940, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალკო ფაკულტეტი.

  

1963–1965 წლებში იყო სოფ.დურიფშის სასოფლო საავადმყოფოს ექიმი–ქირურგი. 1965–1966 წლებში თბილისის სასწრაფო სამედიცინო დახმარების შოკის ბრიგადის ექიმი–ქირურგი. 1966 წლიდან მუშაობს ნევროლოგიის ინსტიტუტში. ავტორია 87 სამეცნიერო ნაშრომის. ექიმი–ნეიროქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, ნევროლოგიის ინსტიტუტის ნეიროქირურგიული განყოფილების ხელმძღვანელი. წმინდა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის კლინიკური საავადმყოფოს ნეიროქირურგი.

1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზედა საგიტალური სინუსის კედლებისა და დიდი ნამგლისერბური მორჩის გაღიზიანების გავლენა სუნთქვასა და გულ–სისხლძარაღვთა სისტემაზე სხვადასხვა ანესთეზიის პირობებში."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 83

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონი გუნია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
ჯუმათის წმინდა გიორგის ხატი
**ჯუმათის წმინდა გიორგის ხატი** — წმინდა გიორგის ოქროჭედური ხატი ჯუმათის მონასტრის საგანძურიდან (დაახლ. ზომები 72X40.5 სმ; 16X9 ვერშოკი).

ხატზე წმინდა გიორგი წარმოდგენილია ფეხზე მდგარი მთელ სიმაღლეზე. შემოსილია აბჯრით. მარცხენა ხელში უჭირავს ფარი, ხოლო მარჯვენით შუბი. უკან გადაკიდული აქვს გრძელი ხმალი. ხატს ირგვლივ არშიაზე გამოსახულია წმინდანები. ხატი, ისევე როგორც წარწერები ნატიფადაა შესრულებული.

დიმიტრი ბაქრაძემ თავის 1873 წლის არქეოლოგიური მოგზაურობის დროს ჯუმათის მონასტერში აღნუსხა წმინდა გიორგის ხატი. 1888 წელს ნიკოდიმ კონდაკოვის დროს ხატი სავალელო მდგომარეობაშ იყო და საჭიროებდა დაუყოვნებლივ ყურადღებას. მისი აზრით ხატი თავისი სტილის მიხედვით XI-XII საუკუნეების უნდა ყოფილიყო. ხატი ასევე შეტანილია დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოკოლექციაში (№1992).

ა) ზევით: ႼჂ ႢႨ — წმინდაჲ გიორგი

ბ) მარცხენა მხარეს შუბის მთელ სიგრძეზე: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ ႠႾ ႥႬ ႭႫჄ ႣႰႵ ႤႱႸႫ Ⴜ ႤႷႠ Ⴅ ႫႭ ႬႱႠ ႸႬႱ Ⴀ Ⴄ Ⴄ~Ⴑ Ⴅ ႰႣႬ ႥႰႣ ႬႨႱ ႻႤ ႱႠ ႠႬ "|
|  | ( ახოვანო მხედარო ქრისტესო, შემწე ეყავ მონასა შენსა ერისთავთ ერისთავს ვარდან ვარდანისძესა ამინ.) |

გ) ქვედა არშიაზე:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ႼႣႠႳ ႶႧႱ ... ႫႴႰႥႪ ႤႵႫႤႬ ႡႤႸႵႤႬႱ: ႢჃႰႨႤႪႱႠ: ႣႠႻႤႱႠ ႫႠႧႱႠ: ... ႨႵႤႪႱႠ: ႼႤ ႶႧႱႠ჻" |
|  | (წმიდაო ღვთისაო ... მფარველ ექმენ ბეშქენს გურიელსა და ძესა მათსა მიქელსა წინაშე ღვთისა.) |

ლიტერატურა
----------

* *თავბერიძე ი.*, „ჯუმათის მონასტრის სიძველეები", თბილისი: საქართველოს საპატრიარქოს გამომცემლობა, 2005, ISBN 99940-852-6-3.
* Бакрадзе Д. „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре". СПб. ст. 260-261, 1878г.
* Кондаков Н. П. Бакрадзе Д. „Опись памятников древности в некоторых храмах и монастырях Грузии". СПб. ст. 104-106, 1890г.
**ჯუმბერ ჯიქია** (დ. 12 ოქტომბერი, 1950, რუსთავი) — ქართველი მოქანდაკე და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1950 წლის 12 ოქტომბერს. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების განყოფილება.

მონაწილეობდა ქანდაკების საერთაშორისო კონკურსებში: „ტრადიცია და ძიება", „ფანანო არტე", „ზამთრის სალონი". თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის პედაგოგი, გამოყენებითი ხელოვნების ფაკულტეტის ქანდაკების კათედრის გამგე.

თბილისში მისი ნამუშევრები მოიცავს ოლივერ და მარჯორი უორდროპის ძეგლს, რომელიც 2015 წლის 18 ოქტომბერს, თბილისობაზე გაიხსნა. ასევე, 2018 წლის 22 ივნისს, ვაკის რაიონის გამგეობის წინ მდებარე, ვაცლავ ჰაველის სახელობის პარკში გაიხსნა ჰაველის ძეგლი, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა და ჩეხეთის თავდაცვის მინისტრმა მარტინ სტროპინიკმა გახსნა.

მას ეკუთვნის აგრეთვე ვალერი ჯიქიასთან ერთად შესრულებული ათათურქის კოლოსალური ქანდაკება ართვინში.

ჯილდოები
--------

* 1994 — ოქროს მედალი (პარიზი)
* 1986 — ოქროს მედალი (ვარშავა)
* 1985 — „ფანანო არტეს" I ხარისხის პრემია (ქ. ფანანო)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯუმბერ ჯიქია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  The monument to Oliver and Marjory Wardrops opened near the Parliament en. ციტირების თარიღი: 15 March 2018.
2. ↑  Morrison, Thea. Statue of Vaclav Havel Erected in Tbilisi.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 ივნისი 2017. ციტირების თარიღი: 15 March 2018.
ჯულიეტა ლანტერი
**ჯულიეტა ლანტერი** (დ. 22 მარტი, 1873 — გ. 25 თებერვალი, 1932) — იტალიელი-არგენტინელი ფიზიკოსი, მოაზროვნე, არგენტინაში ქალთა უფლებების დამცველი და სოციალური მოძრაობის მხარდამჭერი.

ბიოგრაფია
---------

ჯულიეტა დაიბადა იტალიის სამეფოში პროვინცია კუენოს სოფელში (დღეს საფრანგეთი - ლა-ბრიგი). მისი მშობლები 1879 წელს არგენტინაში წავიდნენ ემიგრაციაში, სადაც ის ბუენოს-აირესში და ლა-პლატაში იზრდებოდა.

1891 წელს, ის პირველი ქალი გახდა, რომელიც რაფაელ ერნანესის სახელობის ეროვნულ კოლეჯში ჩაირიცხა. 1898 წელს ფარმაკოლოგიაში მიიღო ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის ხარისხი.

მან დააარსა თავისუფლად მოაზროვნე ქალების ეროვნული ლიგა და გამოსცა ჟურნალი *La Nueva Mujer*. 1910 წელს მონაწილეობდა ქალთა შაერთაშორისო კონგრესის, ხოლო მოგვიანებით ბავშვთა კეთილდღეობის კონგრესის ორგანიზებაში.

1932 წლის 23 თებერვალს ბუენოს-აირესში მას ავტომოგბილი დაეჯახა. ორი დღის შემდეგ ჯულიეტა 58 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მის დასაფლავებას 1000-ზე მეტი ადამიანი დაესწრო.

2001 წელს ბუენოს-აირესის ახალ უბანში ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი ეწოდა.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Lanteri e Pastorelli in Argentina.
2. ↑  Julieta Lanteri. *El Argentino*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-01-22. ციტირების თარიღი: 2016-05-20.
3. 1 2  Julieta Lanteri (1873-1932). University of North Carolina.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-04. ციტირების თარიღი: 2016-05-20.
4. ↑  Calles de Puerto Madero. Luis Cortese.
**ჯუმბერ ფანჩულიძე** (დ.2 იანვარი, 1942, ძევრი) — ქართველი გეოგრაფი, ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდროლოგის სპეციალობით.

1967-1969 წლებში სწავლობდა „საქწყალეკოლოგიის" სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში.მუშაობა დაიწყო „საქსახწყალპროექტში" ინჟინერ-ჰიდროლოგის თანამდებობაზე, სადაც ასრულებდა წინასაპროექტო მონაცემებისათვის საველე აზომვით გეოდეზიურ სამუშაოებს. 1976-1978 წლებში მუშაობდა სირიის არაბთა რესპუბლიკაში — ქვეყნის ზედაპირული წყლების რესურსების დადგენაზე. 1970-1982 წლებში „საქწყალეკოლოგიის" სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1982-1999 წლებში საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ჰიდრომელიორაციის კათედრის დოცენტად. 1977 წლიდან საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტში სამმართველოს უფროსად. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც შეეხება ხმელეთის ჰიდროლოგიის, მელიორაციის და გაუდაბნოებასთან ბრძოლის პრობლემებს. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის წყალთა მეურნეობის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-მუშაკი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კოლხეთის დაბლობის დამშრობ სისტემიანი ტერიტორიების მაქსიმალური ჩამონადენის ჰიდროგრაფიის გაანგარიშების მეთოდიკა", დაიცვა 1974 წელს.

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ. 2003, გვ. 249-250

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯუმბერ ფანჩულიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ხერხემლიანები**, *ქალიანები* (ლათ. Vertebrata ან Craniota) — ცხოველების ქვეტიპი ქორდიანების ტიპისა. ხერხემლიანების როგორც სხეულის აგებულება, ისე ფიზიოლოგიური მოქმედება განვითარების მაღალ დონეზეა. სხეული დაფარული აქვთ კანით, რომელიც უშუალო კონტაქტშია გარემოს ფაქტორთან,მონაწილეობს აირთა ცვლაში, ორგანოებიდან ნივთიერებათა დაშლის პროდუქტების გამოყოფაში. კანის წარმონაქმნებია ქერცლი, ბუმბული, თმა (და მისი სახეცვლილებანი), ბრჭყალები, ჩლიქები, ფრძხილები, რქები და სხვა. კანში ბევრია ლორწოს გამომყოფი, სპეციფიკური თებოს, ოფლისა და სხვა ჯირკვალი. კანის ძირითად ნაწილს შეადგენს ეპიდერმისის ქვეშ მდებარე კორიუმი. კუნთოვანი სისტემა მძლავრი და დიფერენცირებულია. 

ხერხემლიანებს აქვთ სამი ტიპის ჩონჩხი: შემაერთებელქსოვილოვანი, ხრტილოვანი და ძვლოვანი. ჩონჩხი შედგება ხერხემლის, ქალას, კიდურების სარტყლებისა და თავისუფალი კიდურების ჩონჩხისაგან. გამოყოფილია ხერხემლის განყოფილებები: კისრის, მკერდის, წყლის, გავის და კუდისა. ზოგს ესა თუ ის განყოფილება არ გააჩნია. მალათა როგორც აგებულება, ისე რაოდენობა განსხვავებულია კლასების მიხედვით. ქალა შედგება ტვინის ქალას და სახის ქალასაგან.

ლიტერატურა
----------

* *ჯანაშვილი ა.*, ქსე, ტ. 11, გვ. 472, თბ. 1987
ხორვატული ზღვისპირეთი  
  ხანდახან ითვლება ხორვატული ზღვისპირეთის ნაწილად
**ხორვატული ზღვისპირეთი** (ხორ. Hrvatsko primorje) — ხორვატიის გეოგრაფიულივ რეგიონი. მდებარეობს ისტრიას, კვარნერის უბეს, დალმაციასა და ნამდვილ ხორვატიას შორის. ხორვატული ზღვისპირეთი შედარებით ახალი ტერმინია, დაახლოებით XVIII-XIX საუკუნიდან. ხანდახან მას ისტრიასთან ერთად უწოდებენ ჩრდილოეთ ზღვისპირეთს, ხოლო დალმაციას სამხრეთ ზღვისპირეთს. რეგიონი მოიცავს 2,830 კმ²–ს. რეგიონის მოსახლეობა შეადგენს 228,725 ადამიანს, საიდანაც ნახევარზე მეტი ცხოვრობს რიეკაში.

რეგიონის დასახლებული პუნქტები
-----------------------------

| ხორვატული ზღვისპირეთის ყველაზე დასახლებული არეები |
| --- |
| რიეკა | რიგი | ქალაქი | მოსახლეობა | ცრიკვენიცა |
| 1 | **რიეკა** | 127,498 |
| 2 | **ცრიკვენიცა** | 6,880 |
| 3 | **მალი–ლოშინი** | 5,990 |
| 4 | **სენი** | 4,822 |
| 5 | **კოსტრენა** | 4,158 |
| წყარო: ხორვატიის სტატისტიკის ბიურო |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კვარნერი და მასში ჩამავალი მდინარეები დაარქივებული 2012-03-24 საიტზე Wayback Machine.
**ხორვატული ნაგაზი** (ხორ. Hrvatski ovčar) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ხორვატიაში XIX საუკუნეში.

ეს ძაღლი, რომელსაც ჩრდილოეთ ხორვატიაში, ბაკისა და ბარანიის მხარეში, უნგრეთის საზღვრის მახლობლად ნაგაზივით იყენებდნენ, მუდის მსგავსად არ შექმნილა მიმართული გადარჩევის გზით. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ჯიში გაჩნდა ჩრდილოეთ ხორვატიაში ადგილობრივი მეცხვარე ძაღლების შეჯვარების შედეგად, რომლებიც, თავის მხრივ იყვნენ ამ რაიონში ბალკანეთიდან, ან საბერძნეთიდან და თურქეთიდან მოხვედრილი ძაღლების შთამომავლები. ხორვატული ნაგაზი შედარებით ხშირად გვხვდება ხორვატიაში და უფრო დიდია, ვიდრე მისი უნგრული ორეული მუდი. 

მუდისგან განსხვავებით, რომლის ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია, ხორვატული ნაგაზი ყოველთვის შავია, თუმცა შეიძლება ჰქონდეს თეთრი თათები. ხორვატული ნაგაზი საზრიანი ძაღლია - კარგი მონადირე და მოდარაჯე. კარგად აქვს განვითარებული მმწყემსის ინსტინქტი. ფრთხილად ექცევა უცობებს. ადრეულ ასაკში კარგად იწვრთნება და დამჯერი ხდება. ხორვატული ნაგაზი ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს, ასევე, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს. ძნელად იწვრთნება, კარგად უძლებს სიცივეს. აქვს შედარებით გრძელი თავი და ვიწრო დრუნჩი. სამკუთხა დაცქვეტილი ყურები. ბალანი ხშირი, რბილი, დატალღულია, ჩვეულებრივ მისი სიგრძე 8-13 სმ-ს აღწევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ხორვატული ნაგაზი***

* ხორვატული ნაგაზი დაარქივებული 2014-12-02 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)