**მეთოთხმეტე შესწორება** ( **შესწორება XIV** ) შეერთებული შტატების კონსტიტუციაში მიღებულ იქნა 1868 წლის 9 ივლისს, როგორც რეკონსტრუქციის ერთ-ერთი ცვლილება (რეკონსტრუქციის ცვლილებები, ან სამოქალაქო ომის ცვლილებები, არის მეცამეტე, მეთოთხმეტე და მეთხუთმეტე შესწორება შეერთებული შტატების კონსტიტუციაში, მიღებული 1865-1870 წლებში. ცვლილებები იყო ამერიკის სამხრეთის რეკონსტრუქციის (განხორციელების ნაწილი, რომელიც მოხდა მას შემდეგ, რაც Სამოქალაქო ომი). როგორც წესი, განიხილება ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შესწორება, ის ეხება მოქალაქეობის უფლებებს და კანონის შესაბამისად თანაბარ დაცვას და შემოთავაზებული იყო ამერიკის სამოქალაქო ომის შემდეგ ადრე დამონებულ ამერიკელებთან დაკავშირებული საკითხების საპასუხოდ. შესწორება მწარე წინააღმდეგი იყო, განსაკუთრებით დამარცხებული კონფედერაციის სახელმწიფოების მიერ, რომლებიც აიძულეს მისი რატიფიცირება კონგრესში წარმომადგენლობის აღდგენის მიზნით. შესწორება, განსაკუთრებით მისი პირველი ნაწილი, არის კონსტიტუციის ერთ-ერთი ყველაზე სადავო ნაწილი, რომელიც საფუძველს უქმნის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებებს, როგორიცაა *ბრაუნი განათლების საბჭოს წინააღმდეგ* (1954) რასობრივი სეგრეგაციის შესახებ, *როუ უეიდის წინააღმდეგ* (1973) აბორტი ( გაუქმდა 2022 წელს ), *ბუში გორის წინააღმდეგ* (2000) 2000 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებთან დაკავშირებით, *ობერგეფელი ჰოჯების წინააღმდეგ* (2015) რაც შეეხება რასის საფუძველზე კოლეჯის მიღებას. ცვლილება ზღუდავს ყველა სახელმწიფო და ადგილობრივი თანამდებობის პირის, ისევე როგორც ამ თანამდებობის პირის სახელით მოქმედ პირთა ქმედებებს. ცვლილება ზღუდავს ყველა სახელმწიფო და ადგილობრივი თანამდებობის პირის, ისევე როგორც ამ თანამდებობის პირის სახელით მოქმედ პირთა ქმედებებს.

ცვლილების პირველი ნაწილი მოიცავს რამდენიმე პუნქტს: მოქალაქეობის დებულებას, პრივილეგიების ან იმუნიტეტების პუნქტს, სათანადო პროცესის პუნქტს და თანაბარი დაცვის პუნქტს. მოქალაქეობის პუნქტი იძლევა მოქალაქეობის ფართო განმარტებას, რომელიც ანაცვლებს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას საქმეში Dred Scott v. Sandford (1857), რომელიც ადგენდა, რომ აფრიკელი მონებისგან წარმოშობილი ამერიკელები არ შეიძლება იყვნენ შეერთებული შტატების მოქალაქეები. Slaughter-House Cases-ის შემდეგ (1873), პრივილეგიების ან იმუნიტეტების პუნქტი ინტერპრეტირებულია, როგორც ძალიან ცოტას.

სათანადო პროცესის პუნქტი კრძალავს სახელმწიფო და ადგილობრივ მთავრობებს პიროვნების სიცოცხლის, თავისუფლების ან ქონების ჩამორთმევას სამართლიანი პროცედურის გარეშე. უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ ეს პუნქტი უფლებათა ბილის უმეტეს ნაწილს ასახავს როგორც შტატებს, ისე ფედერალურ მთავრობას, ასევე აღიარებს არსებით და პროცედურულ მოთხოვნებს, რომლებიც უნდა აკმაყოფილებდეს სახელმწიფო კანონებს. თანაბარი დაცვის პუნქტი მოითხოვს თითოეულ სახელმწიფოს კანონის მიხედვით თანაბარი დაცვა უზრუნველყოს ყველა ადამიანს, მათ შორის ყველა არამოქალაქეს, თავისი იურისდიქციის ფარგლებში. ეს პუნქტი საფუძვლად დაედო მრავალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლებიც უარყოფდნენ დისკრიმინაციას სხვადასხვა ჯგუფის წარმომადგენლების მიმართ.

შესწორების მეორე, მესამე და მეოთხე ნაწილები იშვიათად განიხილება. თუმცა, მეორე ნაწილის მითითება „აჯანყებაზე, ან სხვა დანაშაულზე" იქნა მოხსენიებული, როგორც დანაშაულებრივი უფლებამოსილების მინიჭების კონსტიტუციური საფუძველი. ტრამპი ანდერსონის წინააღმდეგ (2024) ფარგლებში დადგინდა, რომ მხოლოდ ფედერალურ მთავრობას შეუძლია აღასრულოს მესამე ნაწილი და არა შტატებს. მეოთხე განყოფილება გაიმართა პერის წინააღმდეგ შეერთებული შტატების წინააღმდეგ (1935), რათა კონგრესს აეკრძალა წინა კონგრესის მიერ დადებული ვალის ხელშეკრულების გაუქმება. მეხუთე სექცია კონგრესს ანიჭებს უფლებამოსილებას განახორციელოს შესწორების დებულებები „შესაბამისი კანონმდებლობით"; თუმცა, City of Boerne v. Flores (1997) მიხედვით, ეს უფლებამოსილება არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებასთან შესწორების ინტერპრეტაციის მიზნით. რეკონსტრუქციის ცვლილებები და, შესაბამისად, მეთოთხმეტე შესწორება "კონკრეტულად იყო შემუშავებული, როგორც ფედერალური ძალაუფლების გაფართოება და სახელმწიფო სუვერენიტეტის შეჭრა". რეკონსტრუქციის ცვლილებებმა გავლენა მოახდინა ძალაუფლების კონსტიტუციურ გაყოფაზე აშშ-ს შტატის მთავრობებსა და შეერთებული შტატების ფედერალურ მთავრობას შორის, რადგან "მეთოთხმეტე შესწორება "გაფართოვდა ფედერალური ძალაუფლებას სახელმწიფო ავტონომიის ხარჯზე" და ამით "ძირითადად შეცვალა სახელმწიფოს ბალანსი. და კონსტიტუციით დარტყმული ფედერალური ძალა. სემინოლი ფლორის ტომი ფლორიდის წინააღმდეგ, 517 აშშ 44, 59 (1996); იხილეთ ასევე *Ex parte Virginia*, 100 US 339, 345 (1880). 

|  |
| --- |
| '*სექცია 1.* ყველა პირი, რომელიც დაიბადა ან ნატურალიზებულია შეერთებულ შტატებში და ექვემდებარება მის იურისდიქციას, არის შეერთებული შტატების და იმ სახელმწიფოს მოქალაქეები, სადაც ისინი ცხოვრობენ. არცერთმა სახელმწიფომ არ უნდა გამოიტანოს ან აღასრულოს კანონი, რომელიც შეზღუდავს შეერთებული შტატების მოქალაქეების პრივილეგიებს ან იმუნიტეტს; არც ერთი სახელმწიფო არ ართმევს ადამიანს სიცოცხლეს, თავისუფლებას ან საკუთრებას კანონიერი პროცესის გარეშე; არც უარვყოს მის იურისდიქციაში შემავალ ნებისმიერ პირს კანონების თანაბარი დაცვა.  |

 

1. ↑  Trump v. Anderson, 601 U.S. \_\_\_ (2024), Per Curiam, at page 4. United States Supreme Court (March 4, 2024). ციტირების თარიღი: March 4, 2024