recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ბედონის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბედონში. აგებულია X-XV საეკუნეებში.

ეკლესია მდებარეობს სოფელ ბედონის ჩრდილოეთით, ტყეში, ამავე სახელობის ნიშის თავზე ამავალი ქედის მცირე დავაკებაზე, 300 მეტრში. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. ეკლესია მცირე ზომის (2,80×3,30 მ) დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, სწორკუთხა საკურთხევლით. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით კირის დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. სწორკუთხა მოყვანილობის ვიწრო კარი დასრულებულია მოზრდილი არქიტრავის ქვით, სადაც, კარის ღიობის გასწვრივ მცირე სიღრმის ღარით მოხაზულია ნახევარწრე, რომლის ცენტრში ასეთივე ღარით ამოკვეთილია ჯვრის გამოსახულება. კარის დასავლეთით კირის ბათქაშზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია. დასავლეთის და ჩრდილოეთის ფასადები გლუვია. ერთადერთი სარკმელი გაჭრილია აღმოსავლეთის კედელში, ცენტრიდან სამხრეთით. წაგრძელებული ფორმის, ზემოთ შევიწროებული სარკმლის ღიობი ფასადზე ვიწრო ჭრილს ქმნის. მის ორივე მხარეს, კირის ბათქაშზე ხელის მტევნების ანაბეჭდებია. აღმოსავლეთ-დასავლეთის კეხზე გადებულ ხის ძელზე დაყრდნობილი მასიური ფიქალის ქვებით მოწყობილია ორფერდა სახურავი, რომელსაც გათლილი ტუფის ქვის ლავგარდანი შემოუყვება. სახურავს ზემოდან გასდევს მაღალი ქვის კეხი, რომელსაც მცირე ზომის თხელი ფიქალის საბურველი ფარავს. ეკლესიის შიდა სივრცე პატარაა. აღმოსავლეთით გაჭრილი სარკმლის ვიწრო ღიობი შიგნითკენ ფართოვდება და საფეხურებად ეშვება დაბლა. სარკმლის ქვეშ ვიწრო, ფიქალის ქვის თაროა მოწყობილი. ჩრდილოეთის კედელში ერთ დონეზე განთავსებული სამი ნიშია, დასავლეთ კედლზე კი ორი. სამხრეთის მხარეს გათლილი ქვით ამოყვანილი ნაოთხალიანი კარის ღიობია, რომლის ორივე მხარეს საურდულე ხვრელებია დატანებული. ეკლესიის ნალესიდან, კირის ბათქაში კარგად არის შემორჩენილი დასავლეთ ფასადზე, ასევე, სამხრეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში და აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლის გარშემო.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 35089
**ბენეტ მილერი** (ინგლ. Bennett Miller; დ. 30 დეკემბერი, 1966, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინორეჟისორი. გარდა ფილმებისა, გადაღებული აქვს სატელევიზიო რეკლამები და მუსიკალური კლიპები.

ბიოგრაფია
---------

სარეჟისორო კარიერა დაიწყო 1998 წელს დოკუმენტური ფილმ „კრუიზის" გადაღებით. 2005 წელს გადაიღო ფილმი „კაპოტე" ცნობილი ამერიკელი მწერლის, ტრუმენ კაპოტეს შესახებ. მილერიმა მიიღო ოსკარის ნომინაცია ამ ფილმისთვის, ხოლო თავად ფილმმა ამის გარდა მიიღო კიდევ 4 ნომინაცია, მათ შორის ერთი ჯილდო. 2011 წელს მილერმა გადაიღო „ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა" - ფილმი ბეისბოლის მწვრთნელის, ბილი ბინის შესახებ. 2014 წელს ფილმისთვის „Foxcatcher" მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორისთვის.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1998 - კრუიზი, დოკუმენტური *(The Cruise)*
* 2005 - კაპოტე *(Capote)*
* 2011 - ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა *(Moneyball)*
* 2014 - Foxcatcher

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბენეტ მილერი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბენეტ მილერის ფილმოგრაფია |
| --- |
|  |
| 
კრუიზი (*1998*)  •  კაპოტე (*2005*)  •  ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა (*2012*)  •  Foxcatcher (*2014*) |

 |
**ბევერლი-ჰილზი** (ინგლ. Beverly Hills) — ქალაქი ლოს-ანჯელესის საგრაფოს დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიაში, თითქმის მთლიანად ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ე.წ. ოქროს სამკუთხედის ნაწილია, რომელსაც ქმნიან: ბევერლი-ჰილზი, ბელ-ეარი და ჰოლმბი-ჰილზი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება სანტა მონიკას მთები, აღმოსავლეთით — ვესტ-ჰოლივუდი და ლოს-ანჯელესის უბანი ფეარფაქსი, სამხრეთით ლოს-ანჯელესის ცენტრალური უბანი, დასავლეთით კი ვესტვუდ-ვილიჯი და სენჩური სიტი, რომლებიც ასევე ლოს-ანჯელესის უბნებია.

ტერიტორია, რომელზედაც განლაგებულია თანამედროვე ბევერლი-ჰილზი ცნობილი იყო თავისი რბილი კლიმატითა და ნოყიერი ნიადაგებით, რის გამოც ამ მიწებზე მცხოვრები ინდიელი ტომი ტონგვა მას „შემოვლითი წყლის გზას" უწოდებდა. ბევერლი-ჰილზი ცნობილია 1769 წლიდან. 1838 წელს კალიფორნიის გუბერნატორმა ესპანელი ჯარისკაცის ქვრივს, მარია რიტა ვალდეს ვილას „შემოვლითი წყლის გზის" მიწები აჩუქა, რომელმაც თანამედროვე ბევერლი-ჰილზის ტერიტორიაზე ააშენა დიდი რანჩო, რომელიც თავის მხრივ, ყვავოდა 1852 წლამდე. მოგვიანებით რანჩოზე ინდიელებმა თავდასხმა განახორციელეს. მარია რიტა გადარჩა, თუმცა რანჩოს გაყიდვა გადაწყვიტა. 1868 წელს სამოქალაქო ომის შემდეგ, რანჩო შეისყიდა ედვარდ პროისმა, რომელსაც ჩაფიქრებული ჰქონდა გერმანელი იმიგრანტებისათვის საფერმო დასახლების შექმნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბევერლი-ჰილზი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ამერიკის შეერთებული შტატები | *ეს სტატია აშშ-ისა და ამერიკელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


1. ↑
2. ↑
**ბენზიდინი**, 4, 4'-დიამინოდიფენილი — ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით C12H12N2.

თვისებები
---------

ბენზიდინი უფერო, ბზინვარე კრისტალებია. ჰაერზე და სინათლის მოქმედებით იჟანგება, მუქდება. მისი დნობის ტემპერატურაა 122°C, დუღილისა კი 400°C. კარგად იხსნება სპირტში, ეთერში. ღებულობენ ჰიდრაზობენზოლის იზომერაციით.

გამოყენება
----------

ბენზიდინი მნიშვნელოვანი ნახევარპროდუქტია აზოსაღებრების წარმოებაში, იყენებნ აგრეთვე ანალიზურ ქიმიაში სხვადასხვა კატიონისა და ანიონის თვისობრივი და რაოდენობრივი განსაზღვრისთვის (ისინი ჟანგავენ ბენზიდინის შეფერილ ნაერთებად, ძლიერმჟავა გარემოში ყვითლად და ნეიტრალურში — ლურჯად). ბენზოდინი კანცეროგენული ნივთიერებაა, ჰაერში მისი დასაშვები ზღვრული კონცენტრაციაა 1 მგ/მ³.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 305.
* Кнунянц И. Л. и др. т.1 А-Дарзана // Химическая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1988. — 623 с. — 100 000 экз. (რუსული)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბენზიდინი - უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი www.nplg.gov.ge

სქოლიო
------

1. ↑  pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
აჰურა მაზდას მიერ არდაშირ პირველის ხელდასხმა. კლდეზე ამოკვეთილი რელიეფი. ნაყშრუს-თამის ნეკროპოლი. III საუკუნე
**აჰურა მაზდა** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ოჰრმაზდ**, **აჰურამაზდა**, **ჰოურმაზდ**, **ჰორმაზდ**, **ჰარზოო** და **ჰურმუზ**) — უზენაესი ღვთაება ზოროასტრიზმში, კეთილი, შემოქმედი საწყისის განსახიერება. მისი კულტი გავრცელებული იყო ძველი და ადრეული შუა საუკუნეების ირანსა და ცენტრალური აზიაში.

აჰურა მაზდამ შექმნა ნათელი სამყარო, ცხოველები, მცენარეები და ადამიანები; წარმოედგინათ ტახტზე მჯდომი, ადამიანის მსგავსი ფრთოსანი არსების სახით. ზოროასტრული დუალისტური რელიგიის მიხედვით, აჰურა მაზდა და აჰრიმანი ტყუპები არიან, ძენი „უსაზღვრო დროისა" — ერთი მათგანი მარადიული სინათლისა და სიკეთის სამყაროს გამგებელია, მეორე — სიბნელისა და ბოროტების სამყაროსი და განუწყვეტლივ ებრძვიან ერთმანეთს.

აჰურა მაზდას კულტი განსაკუთრებით გავრცელდა აქამენიდთა დინასტიის მმართველობისას; ადგილსატომო ღვთაებები ბოროტ სულებად — დევებად გამოაცხადეს და მათი ტაძრები დაარბიეს, ხოლო აჰურა მაზდა დინასტიის მფარველად შერაცხეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ზოროასტრიზმი
* აჰრიმანი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 114.
**ბენზიდინური გადაჯგუფება** — შიგამოლეკულური გადაჯგუფება, რომლის დროსაც განზავებული მინერალური მჟავების მოქმედებით ჰიდრაზობენზოლი გარდაიქმნება 4,4'-დიამინოდიფენილად ანუ ბენზიდინად. ამავე დროს წარმოიქმნება 4,2'-დიამინოდიფენილის, დიფენილისი მცირე რაოდენობა.

რეაქციის მიმდინარეობა
თუ ჰიდრაზობენზოლი ჩამნაცვლებელს პარა-მდგომარეობაში შეიცავს, მაშინ მიმდინარეობს ნახევრად ბენზიდური, ანუ სემიდინური გადაჯგუფება და მიიღება ამინოდიფენილამინი.

გამოყენება
----------

ბენზიდინურ გადაჯგუფებას ფართოდ იყენებენ აზოსაღებრების წარმოებაში, ტოლიდინის, დიანიზიდინის და სხვათა მისაღებად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 305.
* Бензидиновая перегруппировка // Реутов О. А. Курц А. Л. Бутин К. П. Органическая химия, т.2 (რუსული)
* The Benzidine Rearrangements // Hydrazo, Azo and Azoxy Groups, Volume 1 and Volume 2 (1975), in Chemistry of Functional Groups Series, John Wiley & Sons, Print ISBN 978-0-471-66924-1 Online ISBN 978-0-470-02341-9 (რუსული)
**ახალგორის მიქელ-გაბრიელის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო  ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ახალგორის სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობის ეკლესია, აღმოსავლეთით ასევე სწორკუთხა საკურთხევლითაა დასრულებული. აბსიდის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სწორკუთხა ნიშაა სამხრეთითაც. ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. შესასვლელის თავზე არქიტრავული სარკმელია. ეკლესიის იატაკი ცემენტის ხსნარითაა მოლესილი.

ეკლესიას სამხრეთიდან გეგმით სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომელიც აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლით სრულდება; ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. სამხრეთ კედელში ორი ნიშია მოთავსებული. კამარა შეისრულია. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთიდანაა. მინაშენის დასავლეთით იკითხება კედლის ქვედა წყობა. ეკლესიის კარნიზი მარტივპროფილიანია. სახურავი აყრილია. კედლები მნიშვნელოვნად არის დაზიანებული.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 12
**ბაადურ მჭედლიშვილი** (დ. 3 მარტი, 1936, თელავი — გ. 7 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, მხატვარი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
---------

ბაადურ მჭედლიშვილი დაიბადა 1936 წლის 3 მარტს, ქალაქ თელავში. რამდენიმე წლის შემდეგ ოჯახი გადასახლდა ქალაქ მინვოდში, ამის გამო მან სწავლა განაგრძო რუსულ სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში გრაფიკის განხრით. აკადემიაში სწავლის დროს, დაინტერესდა არქეოლოგიით. იგი მონაწილეობას იღებდა ბიჭვინთის გათხრებში, ანდრია აფაქიძის ექსპედიციაში. აკადემიის დამთავრების შემდეგ გრაფიკოსად მუშაობა დაიწყო ისტორიის ინსტიტუტში, პარალელურად მონაწილეობას იღებდა ვანის გათხრებში და სხვა ექსპედიციებში. დაამთავრა ასპირანტურა არქეოლოგიის განხრით. 

წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ძეგლთა დაცვის სამართველოს არქეოლოგიურ განყოფილებას.

ჰქონდა საჯარო გამოსვლები და აქვეყნებდა სტატიებს ისტორიული ძეგლების დათარიღებასთან დაკავშირებით.

გარდაიცვალა თბილისის ომის დროს 1992 წლის 7 იანვარს. ბაადურ მჭედლიშვილის იდეებით თავიდანვე დაინტერესდნენ: თენგიზ მირზაშვილი, ზურაბ კიკნაძე და რამაზ პატარიძე. შემდგომ წლებში კი, სხვა მკვლევრებმაც გაიზიარეს მისი მოსაზრებები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 1984-3 - მაცნე - ისტორიის სერია
* მჭედლიშვილი ბაადურ

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს უახლესი ისტორიიდან: 1992 წელს დახვრეტილი საქართველო
**ბენზოლი** — ორგანული ნაერთი, უმარტივესი არომატული ნახშირწყალბადი, თავისებური არამკვეთრი სუნის მქონე უფერო, მოძრავი აქროლადი სითხე.

თვისებები
---------

ნივთიერების დნობის ტემპერატურაა 5.53°C, დუღილისა კი — 80.1°C, სიმკვრივე 0.8765გ/სმ³-ია 20°C ტემპერატურაზე. ჰაერთან 1,5-8% მოცულობითი კონცენტრაციის დროს ფეთქებსაშიშ ნარევებს წარმოქმნის. ნებისმიერი ფარდობით ერევა ეთერს, **ბენზინს** და სხვა ორგანულ გამხსნელებს; წყალთან იძლევა აზეოტროპულ ნარევს.

აღმოჩენის ისტორია
-----------------

ბენზოლი აღმოაჩინა მაიკლ ფარადეიმ 1825 წელს. მან ბენზოლი გამოყო სანათი აირის თხევადი კონდენსატისაგან. სუფთა სახით მიიღო ე. მიჩერლიხმა 1833 წელს. 1865 წელს ფრიდრიხ აუგუსტ კეკულემ შეადგინა ბენზოლის ფორმულა, რომლის მიხედვით ბენზოლის მოლეკულის ჩაკეტილ ჯაჭვში ნახშირბადის 6 ატომი მონაცვლეობითი მარტივი და ორმაგი ბმებითაა ერთმანეთთან დაკავშირებული. კეკულეს ფორმულას დღესაც ფართოდ იყენებენ, თუმცა მრავალი ფაქტი მეტყველებს, რომ ბენზოლი არ არის ციკლოჰექსატრიენის აგებულებისა.

რეაქციები
---------

ბენზოლისთვის ძირითადად დამახასიათებელია არა მიერთების, არამედ ჩანაცვლების რეაქციები. თავისი ქიმიური თვისებებით ბენზოლი ტიპური არომატული ნაერთია, რომლის თვისებებს ხსნიან იმით, რომ π-ბმის ელექტრონთა ღრუბლები ბენზოლის მოლეკულაში თანაბრადაა განაწილებული, მანძილი ნახშირბადის ატომებს შორის ერთნაირია (1,40 Å). ბენზოლის მოლეკულას აქვს π-ელექტრონების სექსტეტი, რომელიც ერთიან, ჩაკეტილ, მდგრად ელექტრონულ სისტემას წარმოქმნის.

მიღება და გამოყენება
--------------------

ბენზოლი მიიღება აცეტილენის ტრიმერიზაციით. ბენზოლს შეიცავს ქვანახშირის მშრალი გამოხდის პროდუქტები (კოქსის აირი), მცირე რაოდენობით — კოქსის ფისი. ღებულობენ ასევე ნავთობის ალფატური ნახშირწყალბადების კატალიზური ციკლიზაციით. იგი ქიმიურ მრეწველობაში მნიშვნელოვანი პროდუქტია. კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან ბენზოლის ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება ნიტრობენზოლი, რომლის აღდგენით მიიღება ანილინი. ბენზოლისგან ღებულობენ ფენოლს, სტიროლს, ციკლოჰექსანს, და სხვას; ციკლოჰექსანის ქიმიური გარდაქმნით მიიღება კაპროლაქტამი. დასხივებისას ბენზოლი იერთებს ქლორის 3 მოლეკულას. ქლორირების პროდუქტის ერთ-ერთ სტერეოიზომერს — ჰექსაქლორანს ძლიერი ინსექტიციდური თვისებები აქვს. ბენზოლს იყენებენ აგრეთვე ფეთქებადი ნივთიერებების, ლაქების და სხვათა წარმოებაში.

უარყოფითი თვისებები
-------------------

ორგანიზმში ბენზოლი შეიძლება სასუნთქი ორგანოებიდან ან დაზიანებული კანიდან მოხვდეს და მწვავე, ზოგჯერ კი ქრონიკული მოწამვლა გამოიწვიოს. ბენზოლის ორთქლის დასაშვები ზღვრული კონცენტრაცია სამუშაო შენობაში 20 მგ/მ³-ა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 306.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Benzene at *The Periodic Table of Videos* (University of Nottingham)
* International Chemical Safety Card 0015
* USEPA Summary of Benzene Toxicity
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* Dept. of Health and Human Services: TR-289: Toxicology and Carcinogenesis Studies of Benzene
* Video Podcast of Sir John Cadogan giving a lecture on Benzene since Faraday, in 1991
* Substance profile
* NLM Hazardous Substances Databank – Benzene

სქოლიო
------

1. ↑  pubchem.ncbi.nlm.nih.gov
**„ბენევენტო"** (იტალ. Benevento Calcio) — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. დაარსდა 1929 წელს და განახლდა 2005 წელს. ასპარეზობს იტალიის სერია A-ში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიო ჩირო ვიგორიტოზე, რომელიც 12 847 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
-------

### ადრეული წლები

კლუბი დაარსდა 1929 წელს, როგორც **„Associazione Calcio Benevento"**. თავდაპირველი საშნაო არენა იყო „მეომარტინი", რომელიც ჩიჩიო მინოკიას მიერ იყო აშენებული.

დაბალ ლიგებში ასპარეზობის შემდეგ, 1934–35 წლების სეზონში, „ბენევენტო" შეუერთდა იტალიის დონით მესამე ჩემპიონატს იმ დროისთვის. პრიმე დივიზიონეს პირველივე სეზონში კლუბმა გადაასწრო ისეთ მოწინააღდეგეს, როგორიც იყო „რეჯიანა". თუმცა „ბენევენტომ" ვერ შეძლო სერია B-ში აღზევება. კლუბი დარჩა იმავე ჩემპიონატში, რომელსაც 1935–36 წლეიბის სეზონისთვის რეორგანიზაცია ჩაუტარდა და ახალ 64-კლუბიან ჩემპიონატს სერია C ეწოდა.

### 21-ე საუკუნე

2015 წელს დაარსდა კომპანია სახელად **„F.C. Sporting Benevento S.r.l."**. ამავე დროს საფეხბურთო კლუბი „ბენევენტო". 

2017–08 წლების სეზონში, სერია C2-ის გათამაშების C ჯგუფში კლუბმა დაიკავა პირველი ადგილი და აღზევდა პროფესიონალური ლიგის უმაღლეს დივიზიონში, სადაც პირველივე, 2008–09 წლების სეზონში დაიკავა მე-2 ადგილი. რაც ნიშნავდა, რომ „ბენევენტო" ითამაშებდა პლეი-ოფის მე-2 ეტაპზე. პირველ მატჩში კლუბმა იმარჯვა, მაგრამ პლეი-ოფის ფინალში „კროტონესთან" დამარხდა, 2 მატჩის ჯამში 2–1.

2015–16 წლების სეზონისთვის მთავარ მწვრთნელად გაეტანო აუტერი დაინიშნა. მისი ხელმძღვანელობით „ბენევენტო" ჩემპიონი გახდა და ისტორიაში პირველად სერია B-ში აღზევდა. სერია B-ს საგზური ოფიციალურად 2016 წლის 30 აპრილს, „ლეჩესთან" გამარჯვების შემდეგ მოიპოვა.

2017 წლის 8 ივნისს, „ბენევენტო" ისტორიაში პირველად აღზევდა იტალიის უმაღლეს ლიგაში. აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „კარპი", 2 მატჩის ჯამში 1–0.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* ბენევენტო (საფეხბურთო კლუბი)Twitter-ზე
* კლუბის პროფილი Soccerway-ზე
* კლუბის პროფილი Transfermarket-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  „Italian Benevento Calcio". WeltFussballArchiv.com. 25 აგვისტო, 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-12-02. ციტირების თარიღი: 2017-06-14. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
2. ↑  „La Storia". Unofficial news portal of Benevento Calcio. 25 აგვისტო, 2007. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-07. ციტირების თარიღი: 2017-06-14. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  (იტალიური) "Lega Pro: Benevento gained the Serie B". *Corriere dello Sport*, 30-4-2016
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-07-02. ციტირების თარიღი: 2017-06-14.
5. ↑  "ბენევენტოს" ისტორიული შედეგი, საინფორმაციო სააგენტო „მსოფლიო სპორტი", 9 ივნისი, 2017.
**ბაბილაშენის ნასახლარი** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის დაბა კაზრეთში, რომელიც ხეობის მფლობელთა ზურაბიშვილთა რეზიდენციას წარმოადგენდა 

ნასახლარი გაშლილია ჩრდილო-სამხრეთის ხაზზე ორ ტერასად: დასავლეთით, ზედა ტერასაზე საცხოვრებელი ნაგებობებია, ხოლო აღმოსავლეთით, ქვედა ტერასაზე ეკლესია დგას. საერო დანიშნულების ნაგებობები ექვსია, ერთი აგურისა და ნატეხი ქვითაა ნაგები, დანარჩენები კი - ნატეხი ქვით. ნაგებობებიდან ორი სასახლეა. ერთი სასახლე ორსართულიანი ყოფილა და მინიმუმ სამი დარბაზისგან შედგებოდა. დასავლეთით პირველი სართული შემჯდარი იყო მიწაში სადაც მარანი ან სატრაპეზო უნდა ყოფილიყო. კედლებში ჩართულია ოთხკუთხა ნიშები და ბუხრები. სენაკი ფართო თაღოვანი ღიობით აღმოსავლეთის დარბაზს უკავშირდებოდა. ამ დარბაზისგან მხოლოდ დასავლეთის კედელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლების დასავლეთის კიდეები შემორჩა თაღოვანი თაღჩებით. ასევე არაფრის თქმა არ შეგვიძლია მეორე სართულის შესახებ, რომელზეც ასასვლელი კიბე სასახლეს ჩრდილოეთიდან ქონია მიდგმული. მეორე სასახლე ორსართულიანი სასახლის ჩრდილოეთით დგას. ის აგურითა და ქვითაა ნაგები და ანფილადურ ნაგებობას წარმოადგენს. სულ ოთხი ოთახია, რომელთა კედლებში აგურითვე გამოყვანილი სწორკუთხა ნიშები და ბუხრებია გაკეთებული. ოთახებს ქონიათ აგურის იატაკი. სასახლეთა გარდა ნასახლარში ოთხი ორსენაკიანი ნაგებობა დგას, რომლებიდანაც ერთი სასახლეებს შორისაა, დანარჩენი კი ორსართულიანი სასახლის სამხრეთით. ამ შემთხვევაშიც, ნაგებობები დასავლეთიდან მიწაშია შემჯდარი და კედლებში ნიშა-თახჩები და ბუხრებია დატანებული. ერთში შემორჩენილია ქვევრები, ხოლო მის დასავლეთით დიდი ზომის ჭაა ამოჭრილი. ეკლესია, რომელიც ღვთაების სახელობის ყოფილა, 1697 წელსაა აგებული რევაზ ზურაბიშვილისა და მისი მეუღლის მიერ. დარბაზულია, ნატეხი ქვით ნაგები დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სარკმლებიდან ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის სარკმლის არსებობა დგინდება. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. აფსიდის კედლებში ორი სწორკუთხა ნიშია გაკეთებული. ასეთივე ნიშაა ჩრდილოეთ კედელში, მხართან. XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესიის შესასვლელის არქიტრავზე ჯერ კიდევ ყოფილა მხედრული წარწერა, რომელიც ექვთიმე თაყაიშვილის მიხედვით, გვამცნობდა, რომ ტაძარი 1697 წელი აუგიათ რევაზ ზურაბიშვილსა და მის მეუღლე თამარ ფალავანდიშვილს: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „ქ. ბრძანებითა ღთისითა ჩვენ ზურაბისშვილმან ბატონმან რევაზ და თანამეცხედრემა ფალავანდის შვილის ქალმა ბატონამ თამარმა აღვაშენეთ წმიდა ესე ეკლესია ღთაებისა მამისა და დედისა ჩვენსა სასულიეროთ და ჩვენდა მოსახსენებლად და შვილთა ჩვენთა გასძლიერებათა. ვინც მობრძანდეთ ჩვენს ცოდვილს სულს შენდობა უბრძანეთ სრულ იქმნა და აღაშენდა თვესა ივლისა ათსა. ქორონიკონს ტპე. ღვთაებაო შემწე მეყავ აღმშენებელსა შენსა"" |
|  |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39376
**აფიქსი** — სიტყვის შემადგენელი ელემენტი (მორფემა), რომელიც დაერთვის ფუძეს და ცვლის სიტყვის გრამატიკულ ან ლექსიკურ მნიშვნელობას. აფიქსმა შეიძლება ახალი სიტყვა წარმოქმნას (**შე**-კეთება) ან მოახდინოს ფლექსია (მაგალითად ფანქრ-**ებ**-ი). 

აფიქსი გაირჩევა მდებარეობის ადგილის და დანიშნულების მიხედვით.

* ადგილის მიხედვით პრეფიქსია (წინსართი) თუ მარტივ ფუძეს წინ უსწრებს (ვ-წერ);
* ინფიქსია, თუ მარტივი ფუძის შიგნით მოექცა (ძ-ვ-რა, ფუძე არის **ძარ**).
* სუფიქსია, თუ ძირის შემდგომ მოდის (წერ-ილ-ი -> წერ ძირია, ილ სუფიქსი ხოლო კიდურა ი სახელობითი ბრუნვის ნიშანი).

დანიშნულების მიხედვით განსხვავდება: სინტაქსური ურთიერთობის მარეგულირებელი და ფუძის მნიშვნელობის შემცვლელი ანუ მაწარმოებელი აფიქსი. სინტაქსური ურთიერთობის მაჩვენებელია ბრუნვის (არსებით სახელებში), პირის (ზმნაში) და სხვა ნიშნები.

აფიქსი, როგორც სიტყვის ნაწილი, უპირისპირდება მარტივ ფუძეს ფუნქციის მიხედვით: ფუძეს მნიშვნელობა აქვს უაფიქსოდაც (კაც-, სახლ-, გზა- ...), აფიქსი კი ფუძეს საჭიროებს რომ თავისი დანიშნულება ცხადყოს.

აფიქსი, როგორც დამოუკიდებელ მნიშვნელობას მოკლებული ელემენტი, განსხვავდება ნაწილაკისაგან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აგლუტინაცია

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 367.
2. 1 2 3   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 17.
**ახალგორის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა  ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს ახალგორის აღმოსავლეთით 2,5-3 კმ. ნასოფლარ „ფიჭვნარის" თავზე, ტყეში. ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. წყობა ქვედა რიგებში ქაოსურია, ჭარბობს დიდი ზომის ქვა. ძეგლი წარმოადგენს მცირე ზომის ცალნავიან დარბაზულ ეკლესიას. აბსიდის მოხაზულობა ასიმეტრიულია და კოლოფისებრს უახლოვდება. აბსიდში ორი სიმეტრიული ნიშაა, ხოლო შუაში გაჭრილია სარკმელი. დარბაზი საკურთხევლისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით. სატრიუმფო თაღი შეისრული ფორმისაა. ჩრდილოეთის კედელში შეიმჩნევა კანკელის ჰორიზონტალური ძელის ბუდე. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. ფასადებზე საპირე ქვები ნაწილობრივ ჩამოცვენილია. ეკლესია გარშემოვლებულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ წაგრძელებული, ოვალური გეგმის გალავნით, რომელიც რიყის ლოდებითაა ნაგები. გალავნის დასავლეთ ნაწილში შეიმჩნევა სათავსების კვალი, რომელთა გეგმა ამჟამად არ იკითხება. ძეგლი დაზიანებულია. ჩრდილოეთის კედელი და კამარა ჩამოქცეულია, შემორჩენილია საკურთხევლის ნაწილი კონქითურთ, მორღვეულია აღმოსავლეთის სარკმლის საპირე ქვა.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ. 2008, გვ. 21
**ახალზელანდიური თეთრი ბოცვერი** — სახორცე მიმართულების ბოცვრის ჯიში. გამოყვანილია აშშ-ში 1910 წელს ახალზელანდიური წითელი ჯიშის ალბინოსი ბოცვრების ამორჩევისა და შემდგომში „თავისში" მოშენების გზით. არჩევდნენ ცხოველებს გამოხატული სახორცე ფორმებით, ზრდის მაღალი ინტენსივობითა და ხორცის ხარისხით; ცოცხალი მასის გაუმჯობესებისა და კონსტიტუციის გამაგრების მიზნით მიმართავდნენ ჩართულ შეჯვარებას ფლანდრის (ბელგიური გოლიათის) ჯიშის ბოცვრებთან. ტანი მოკლე და მკვრივია, თავი პატარა, ზედმეტი ქონის ფენების გარეშე, აქვს მოკლე, წვრილი, სწორმდგომი ყურები; მკერდი ღრმა და ფართო; ზურგი სწორი და მოკლე, ფართო გავა-წელის ნაწილითა და ფართო მომრგვალებული გავით; კიდურები სწორი, მსხვილი, მაგარი, კარგად დახრილი; ძვლები წვრილია. თმის საფარველი თეთრია. მამლის ცოცხალი მასაა 4,5 კგ, დედლისა — 5 კგ; ტანის სიგრძე მამლისა — 47 სმ, დედლისა — 49,5 სმ. საშუალო ნაყოფიერება 9–10 ბაჭიას შეადგენს. ისინი დედასთან 60 დღე რჩებიან. იბადებიან 45 გ და აქვთ ზრდის მაღალი ტემპი. ორი თვისანი უკვე 1,8–2,2 კილოგრამს იწონიან, სამი თვისანი — 2,3–3 კილოგრამს. ერთ კილოგრამ ნაზარდზე, ცოცხალ მასაზე საკვების ხარჯი შეადგენს 3-დან 5 საკვებ ერთეულამდე. კლავენ უკვე 1,8–2,2 კგ ცოცხალი მასის ბოცვრებს, ნაკლავის გამოსავალი — 54–58%-ია. საქართველოში XX საუკუნის 70-იან წლებში შემოვიდა და გარემო პირობებსაც კარგად მოერგო.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  *Балакирев Н. А.* НОВОЗЕЛАНДСКАЯ БЕЛАЯ ПОРОДА // Большая российская энциклопедия. т. 23. — М. 2013. — стр. 195.
2. 1 2 3  გუგუშვილი, ნესტან.  (30 მაისი, 2017) ბოცვრის სახორცე ჯიშები. *agronews.ge*. ციტირების თარიღი: 12 ივნისი, 2020.
3. ↑  ბოსტაშვილი, დავით.  (30 დეკემბერი, 2019) მებოცვრეობის სახელმძღვანელო, ჯიშები, პრაქტიკული რჩევები. *agrokavkaz.ge*. ციტირების თარიღი: 12 ივნისი, 2020.
**აფინაჟი**, (ფრანგ. affinage < affiner „გაწმენდა") — მაღალი სიწმინდის კეთილშობილი ლითონების მიღების პროცესი, ლითონთა რაფინირების ერთ-ერთი სახეობა. პროცესი ხორციელდება კეთილშობილი ლითონების დაყოფისა და მათგან მინარევების გამოყოფის გზით. ცნობილია აფინაჟის სამი მეთოდი: ელექტროლიზური, სველი და მშრალი. 

*ელექტროლიზურ მეთოდს* ძირითადად ოქროსა და ვერცხლის აფინაჟითვის იყენებენ (კათოდზე დაილექება სუფთა ლითონი, მინარევი კი ლამის სახით გამოიყოფა). ამ წესით მიიღება 999,9 სინჯის ოქრო.ელექტროლიზური მეთოდის გამოყენებისას ტექნოლოგიური პროცესი ნაკლებ ხარჯს მოითხოვს; ამასთანავე მიღებული ლითონი მაღალი სიწმინდისაა. ამ მეთოდით მიიღება აგრეთვე პლატინის ჯგუფის ლითონები რომელიმე სხვა ლითონის ტანაპროდუქტების სახით;

*სველი მეთოდით* (ლითონების თეზაფში გახსნა და შემდეგ სხბვადასხვა რეაგენტით ხსნარებიდან მათი გამოყოფა), იღებენ პლატინას, პლადიუმს, ირიდიუმს, რადიუმსა და ამ ჯგუფის სწხვა ლითონება; 

*მშრალი მეთოდით* — ოქროს (გამდნარ ლითონს ამუშავებენ ქლორით, რის შედეგად არაკეთილშობილი მინარევებისაგან წარმოქმნილი ქლორიდები აქროლდება, ვერცხლის ქლორიდი კი ამოტოვტივდება გამდნარი სუფთა ოქროს ზედაპირზე). ოქროს სინჯის 996,5, ქლორიდიდან აღდგენილი ვერცხლისა კი — 999,0.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მყნობა

ლიტერატურა
----------

* *Плаксин И. Н.* Металлургия благородных металлов, М. 1958;
* ქსე, ტ. 2, გვ. 17, თბ. 1977
ბადენი გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში. იგივე საზღვრები ჰქონდა ბადენს დამოუკიდებლობის პერიოდშიც.
**ბადენი** (გერმ. **Baden**) — 1806 წლიდან 1871 წლამდე დამოუკიდებელი გერმანული სახელმწიფო რაინის მარჯვენა ნაპირზე, თანამედროვე გერმანიის სამხრეთ დასავლეთში. დამოუკიდებლობის დაკარგვის შემდეგ 1945 წლამდე იყო გერმანიის იმპერიის შემადგენელი ქვეყანა. 1918 წლამდე ბადენი მონარქიული იყო (თავდაპირველად აბსოლუტური, შემდეგ კონსტიტუციული), 1918-დან 1933 წლამდე დემოკრატიულ რესპუბლიკას წარმოადგენდა, 1933-1945 წლებში კი ნაციონალ-სოციალისტური დიქტატურის ნაწილი იყო. დღეს ყოფილი ბადენის ტერიტორიები ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეს ეკუთვნის და გერმანიის შემადგენლობაში შედის. 

ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული გერმანიაში ერთი და იმავე წარჩინებული ოჯახის სხვადასხვა შტოები მართავდნენ სამთავროებს „ბადენის" სახელწოდებით, თუმცა ისინი სხვადასხვა ტერიტორიებს მოიცავდნენ. ნაპოლეონის ეპოქაში, XIX საუკუნის დასაწყისში დაარსებული ბადენის დიდი საჰერცოგო 1871 წელს გერმანიის იმპერიის დაარსებისას მის შემადგენლობაში შევიდა, საზღვრები კი მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე იგივე დარჩა. 

1947-1952 წლებში არსებობდა ბადენის მიწა, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის მოკავშირეთა ოკუპაციის გამო ისტორიული ბადენის მხოლოდ სამხრეთ ნაწილს მოიცავდა, ჩრდილოეთი ნაწილი კი *ვიურტემბერგ-ბადენის* მიწის შემადგენლობაში შედიოდა. 1952 წელს ბადენი და ვიურტემბერგ-ბადენი, ასევე ვიურტემბერგ-ჰოენცოლერნის მიწა გაერთიანდა და შეიქმნა ბადენ-ვიურტემბერგი, რომელიც დღემდე გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ერთ-ერთი ფედერაულირი მხარეა.

ლიტერატურა
----------

* Badisches Landesmuseum Karlsruhe (Hrsg.): Baden 1789–1918. Führer durch die landes- und kulturgeschichtliche Abteilung. Info-Verlag, Karlsruhe 2001, ISBN 3-88190-273-2.
* Hermann Bausinger: Die bessere Hälfte. Von Badenern und Württembergern. Deutsche Verlagsanstalt, Stuttgart/München 2002, ISBN 3-421-05591-2.
* Frank Engehausen: Kleine Geschichte des Großherzogtums Baden. DRW-Verlag Weinbrenner, Leinfelden-Echterdingen 2005, ISBN 3-7650-8328-3.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბადენი"** ვიკისაწყობში.
* ბადენი, შვეიცარიის ისტორიული ლექსიკონი
* ბადენი, რეგიონალური კვლევები
* ბადენის დიდი საჰერცოგო, გერმანიის ისტორიული მუზეუმი დაარქივებული 2014-07-12 საიტზე Wayback Machine.
* ბადენის დიდი საჰერცოგო (ოლქები და მუნიციპალიტეტები), 1910
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბანოვანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბანოვანი** (დესპინე დავითის ასულ გელოვანის ფსევდონიმი) (დ. 6 დეკემბერი, 1880, სოფ. ლაჯანა, ახლანდელი ცაგერის რაიონი — გ. 6 დეკემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი.

მისი მოთხრობები, ესკიზები, ეთნოგრაფიული წერილები, ლეჩხუმიდან გამოგზავნილი კორესპონდენციები იბეჭდებოდა 1898 წლიდან ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში („ივერია", „ცნობის ფურცელი", „შრომა", „მეგობარი", „ისარი", „თემი", „ამირანი", „სახალხო გაზეთი"). ბანოვანის წერილების უმრავლესობა მიმართული იყო ადგილობრივი მემამულეებისა და მეფის მოხელეთა თვითნებობის წინააღმდეგ. ბანოვანი 1905-1907 რევოლუციის მონაწილე და იმდროინდელი ლეჩხუმის თვალსაჩინო საზოგადო მოღვაწე იყო. აქ მან დააარსა რამდენიმე ბიბლიოთეკა, ხელმძღვანელობდა სცენისმოყვარეთა წრეებს. 1920 წლიდან ბანოვანი თბილისში ცხოვრობდა. 1928 წელს ჟურნალ „მნათობში" (№ 5-9) გამოაქვეყნა რომანი „სამართალს სისხლით მოვძებნი". ვრცელ ისტორიულ რომანში „შორეული ლანდები" (დაიბეჭდა 1959, 1960) ბანოვანი ასახავს XVII საუკუნის საქართველოს სინამდვილეს. დაწერილი აქვს მოთხრობებიც — „ღების ბატონი", „ქალი" და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ხუციშვილი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 194.
**არზამასის ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია** (რუს. Церковь Святого Апостола Андрея Первозванного) — მართლმადიდებლური ტაძარი არზამასში (ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი). მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1793 წელს არზამასში ააგეს მცირე ეკლესია, რომელიც აკურთხეს ანდრია პირველწოდებულის სახელზე. ეკლესიას ჰქონდა ორი ეკვდერი: ერთი ნაკურთხი ანდრია პირველწოდებულის, ხოლო მეორე წმინდა სიმონისა და ანას სახელზე. 1870 წელს ვაჭარ რუკავიშნიკოვის დახმარებით, ეკლესიას მიაშენეს ქვის ნაგებობა, რის შედეგადაც ეკლესია ბევრად უფრო მოცულობითი გახდა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში მიმდინარეობდა ეკლესიის რემონტი და შემოავლეს ახალი ქვის ღობეც. ეკლესიის საკურთხეველი საკმაოდ არასტანდარტული იყო. მას ჰქონდა ორი აფსიდი, რაც ამ ეკლესიას სხვებისაგან განასხვავებდა. ეს დაადასტურა არქიტექტორ-რესტავრატორების მიერ ჩატარებულმა კვლევებმა, რომლებიც მეოცე საუკუნის შუა პერიოდში მიმდინარეობდა. ტაძრის ინტერიერი საკმაოდ მდიდარი იყო. 

1934 წელს ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ეკლესია დახურეს. ეკლესიის შენობა თავდაპირველად გამოიყენებეოდა, როგორც პიონერთა კლუბი, ხოლო შემდეგ როგორც ავტომობილისტთა კლუბი. 

2004 წელს ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. დაიწყო აღდგენითი და სარემონტო სამუშაოები. სამუშაოების დასრულების შემდეგ ეკლესიამ მიიღო პირვანდელი სახე. 2005 წელს ეკლესია აკურთხეს. 

დღეისათვის ეკლესიის კარი ღიაა მრევლისა და მორწმუნეებისათვის. ეკლესიაში ყოველდღე მიმდინარეობს ღვთისმსახურება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Соборы.ру Арзамас. Церковь Андрея Первозванного
* Благочиние города Арзамаса. Приход церкви в честь святого апостола Андрея Первозванного
„**ახალი არკადია**" — 1986 წლის ქართული ორსერიიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორია თემურ ფალავანდიშვილი. ფილმში მონაწილეობენ: ზურაბ ქაფიანიძე, კარლო საკანდელიძე, ლია გუდაძე და სხვები.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმი მოგვითხრობს ორ მოხუც თანასოფლელზე, რომლებიც გარკვეული ცხოვრებისეული პირობების გამო ქალაქში ცხოვრობენ. ქალაქის განაპირას ისინი პოულობენ ძროხას და მის მოვლა-პატრონობას კისრულობენ. ცოცხალი ძროხის შენახვა მაღალსართულიან შენობაში დაკავშირებულია მრავალ სირთულესთან და ამ ისტორიის პერიპეტიები, მისი კომიკური და ზოგჯერ დრამატული სიტუაციები შეადგენენ ამ ფილმის სიუჟეტურ ხაზს.

როლებში
-------

* ზურაბ ქაფიანიძე
* კარლო საკანდელიძე
* ლია გუდაძე
* კოტე არეშიძე
* თამაზ თოლორაია
* მეგი წულუკიძე
* შოთა სხირტლაძე
* ს. იშხნელი
* ზაზა მიქაშავიძე
* მარინა ჯაში
* რევაზ იმნაიშვილი
* გიორგი ფალავანდიშვილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „ახალი არკადია" [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ეროვნული ფილმოგრაფია
სხვადასხვა ბანკნოტები
**ბანკნოტი**, იგივე *ბანკის ბილეთი* — ფულის საკრედიტო ნიშანი, რომელსაც უშვებს საემისიო ბანკი და რომელიც ცვლის ლითონის ფულს მიმოქცევაში. ბანკის ბილეთი წარმოიშვა ფულის, როგორც გადახდის საშუალების, განვითარებასთან ერთად; წარმოებისა და საქონელბრუნვის ზრდასთან ერთად ლითონის ფულის ნაცვლად ნაწილობრივ იყენებდნენ კომერციულ თამასუქს, რომელიც თანდათან შეცვალა ბანკის ბილეთმა. ბანკის ბილეთს უშვებდა თითქმის ყველა ბანკი; ბანკის ბილეთის რეგულირებული ემისია სახელმწიფოს მიერ ინგლისის ბანკის დაარსებით 1694 წელს დაიწყო. 1833 წელს ბანკის ბილეთი ინგლისის ეროვნულ ფულად გადაიქცა და გადახდის საშუალების კანონიერი უფლება მოიპოვა. საფრანგეთში ბანკის ბილეთი ეროვნული ფულის ნიშნად გადაიქცა 1800-1803 წლებში; გერმანიაში (პრუსიაში) – 1846 წელს და ნიდერლანდელებში – 1814-1830 წლებში. ბანკის ბილეთი ოქროზე გადასახურდავებელი ვალდებულებაა. ბანკის ბილეთის ოქროზე გადახურდავება კერძო პირს არ შეუძლია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Shishanov V. The Assignats of 1802-1803 დაარქივებული 2010-07-13 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 2, გვ. 193-194, თბ. 1977
**აფრიკული სოციალიზმი** — მართვის სისტემა, რომელიც გვთავაზობს რესურსების განაწილების „ტრადიციულ" აფრიკულ გზას კლასიკური სოციალიზმისაგან განსხვავებით. აფრიკელი სოციალისტები ცდილობდნენ დაკავშირებოდნენ ევროპულ სოციალისტურ სწავლებას.

1950-1960-იანი წლების მრავალი აფრიკელი პოლიტიკოსი უჭერდა მხარს აფრიკულ სოციალიზმს, მაგრამ ხშირად მათი კონცეფციები და სოციალიზმისადმი მიდგომები აშკარად განსხვავდებოდა ერთმანეთისაგან. აფრიკის სოციალისტური თეორია შემოთავაზებული იყო ტანზანიის პრეზიდენტის, პარტია ჩამა ჩა მაპინდუზის ლიდერის, ჯულიუს ნიერერეს მიერ. მის თეორიას ეწოდა სოციალიზმი უჯამაა, რომელიც მიმართავდა ოჯახური თემის კოლქტიურობის პრინციპებს.

იდეოლოგია
---------

1960-იან წლებში მრავალმა აფრიკულმა სახელმწიფომ მოიპოვა დამოუკიდებლობა. ახალი ლიდერები მიხვდნენ, რომ ევროპელებზე ვერ გაიმარჯვებდნენ, თუკი იმავე მართვის სისტემას გამოიყენებდნენ რასაც იყენებდნენ მათი „მჩაგვრელი" კაპიტალისტები. სწორედ ამიტომ სოციალიზმი პოპულარული იყო აფრიკელ ლიდერებს შორის.

აფრიკული სოციალიზმის დამცველები აცხადებდნენ, რომ ეს მიმდინარეობა არ იყო კაპიტალიზმის წინააღმდეგ მიმართული. ისინი მიიჩნევდნენ რომ ეს იყო აფრიკული ფენომენი, აფრიკული მოვლენა.

აფრიკული სოციალიზმის მომხრეები
------------------------------

* რობერტ მუგაბე (ზიმბაბვე)
* ამილკარ კაბრალი (გვინეა-ბისაუ და კაბო-ვერდე)
* კენეთ კაუნდა (ზამბია)
* მოდიბო კეიტა (მალი)
* სამორა მაშელი (მოზამბიკი)
* ნელსონ მანდელა (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა)
* ტაბო მბეკი (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). პრეზიდენტი 2008 წლამდე
* ალბერტ ლუთული (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). ნობელის პრემიის ლაურეატი
* მიშელ მიჩომბერო (ბურუნდი)
* ედუარდო მონდლანე (მოზამბიკი)
* კვამე ნკრუმა (განა)
* სემ ნუიომა (მანამიბია)
* ჯულიუს ნიერერე (ტანზანია)
* ოგინგა ოდინგა (კენია)
* დიდიე რაცირაკა (მადაგასკარი)
* ჯერი როლინგსი (განა)
* თომას სანკარა (ბურკინა-ფასო)
* ლეოპოლდ სედარ სენგორი (სენეგალი)
* აჰმედ სეკუ ტურე (გვინეა)
* მატიე კერეკუ (ბენინი)

ისეთი ლიდერები, როგორებიც იყვნენ აგოსტინიო ნეტო, მარიენ ნგუაბი, კვამე ნკრუმა, მენგისთუ ჰაილე მარიამი და მოჰამედ სიად ბარე თავს თვლიდნენ სოციალისტებად, გამოაცხადეს სოციალიზმის მშენებლობა საკუთარ ქვეყნებში, მაგრამ საბჭოთა და არა აფრიკული მეთოდის მიხედვით, ხოლო მუამარ კადაფიმ აირჩია განვითარების მესამე გზა, რომელსაც ბევრი საერთო ჰქონდა სოციალიზმთან.

ლიტერატურა
----------

* Bismarck U. Mwansasu and Cranford Pratt, *Towards Socialism in Tanzania*, University of Toronto Press, Toronto, 1979.
* Fenner Brockway, *African Socialism*, The Bodley Head, London, 1963.
* Ghita Jonescu and Ernest Gellner, *Populism*, Weidenfeld and Nicholson, London, 1969.
* Paolo Andreocci, *Democrazia, partito unico e populismo nel pensiero politico africano*, in *Africa*, Rome, n. 2-3, 1969.
* Peter Worsley, *The Third World*,Weidenfeld and Nicholson, London, 1964.
* William H. Crawford and Carl G.Rosberg jr. *African Socialism*, Stanford University press, California, 1964.
* Yves Bénot, *Idélogies des Indepéndances africaines*, F.Maspero, Paris, 1969.
**ბანტოიდური ენები** — აფრიკის ენების კლასიფიკაციის მიხედვით, ბენუე-კონგოს ენების სავარაუდო ნაწილი. ტერმინი პირველად გოტლიბ კრაუზემ 1895 წელს ბანტუე ენების მსგავსი ლექსიკონის მქონე ენების აღსანიშნავად გამოიყენა. 1963 წელს, ჯოზეფ გრინბერგმა თავის ნაშრომში „აფრიკის ენები" ამ ტერმინში ბანტუს ენები გააერთიანა მასთან ახლოს მყოფ სხვა ენებთან. ბანტოიდური ენები დღემდე ამ განმარტებით გამოიყენება. ბანტოიდური ენები არ ქმნიან კოგერენტულ ჯგუფს.

ბანტოიდური ენების სამხრეთულ და ჩრდილოეთურად დაყოფის შეთავაზება მოხდა 1989 წელს ვილიამსონის მიერ. ამ წინადადების მიხედვით მამბილოიდური, დაკოიდური, ხოლო მოგვიანებით ტიკარული ენები დაჯგუფდა როგორც ჩრდილოეთ ბანტოიდური. ყველა სხვა დანარჩენი ბანტოიდური ენა გაერთიანდა სამხრეთულ ჯგუფში. აღნიშნული კლასიფიკაცია Ethnologue-ს მიერაც გამოიყენება. 

სამხრეთ-ბანტოიდური ჯგუფის არსებობა საყოველთაოდ აღიარებულია, თუმცა ჩრდილოეთ ბანტოიდური ჯგუფის სისწორე დავის საგანს წარმოადგენს. დაკოიდური ენები ხანდახან საერთოდ ბანტოიდური ჯგუფის გარეთ განიხილება.

ლიტერატურა
----------

* Blench, Roger [1987] 'A new classification of Bantoid languages.' Unpublished paper presented at 17th Colloquium on African Languages and Linguistics, Leiden.
* Williamson, Kay (1989) 'Niger–Congo Overview'. In: *The Niger–Congo languages*, ed. by John Bendor-Samuel, 3–45. University Press of America.
* Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger–Congo', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) *African Languages – An Introduction.* Cambridge: Cambridge University press, pp. 11–42.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kirill Babaev, Reconstructing Bantoid Pronouns დაარქივებული 2011-08-10 საიტზე Wayback Machine.
* Journal of West African Languages: Bantoid languages დაარქივებული 2012-03-02 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Roger Blench. Niger-Congo: an alternative view. Rogerblench.info. ციტირების თარიღი: 2013-10-16.
**ასად ბეის სახლი** (აზერ. Əsəd bəyin evi) მე-18 საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლია, რომელიც მდებარეობს შუშაში, ვოროშილოვის ქუჩაზე. წაგრძელებული ოთხკუთხა სახლის პირველ სართულზე ოთახები დაყოფილია სამ ჯგუფად. გამომდინარე იქიდან, რომ სრთულებს შორის პირდაპირი კავშირი არ არის მეორე სართულზე მისვლა შესაძლებელია სახლის ფასადის ორივე კუთხეში აგებული ორი ქვის კიბით. 

მისაღები ოთახს აქვს უზარმაზარი გისოსებიანი ფანჯარა, რომელიც განთავსებულია მთელ ფასადზე. როგორც ვესტიბულებიდან, ასევე დერეფნებიდან, კარი იღება დარბაზის გარშემო მდებარე ოთახებში. დიდი სასტუმრო დარბაზის გარდა, ასად ბეის სახლის მეორე სართულზე არის მეორე დარბაზიც, რომელიც ოდნავ პატარაა და შენობის დასავლეთ მხარეს მდებარეობს. ამ ორი დიდი დარბაზის გარდა, სახლის მეორე სართულზე კიდევ 10 ოთახი აშენდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Əsəd bəyin evi az. sumgait.mctgov.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-15. ციტირების თარიღი: 20.11.2021.
2. ↑  Авалов Э. В. (1977). *Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика*. Баку:  Элм,   გვ. 90.
3. ↑  Əsəd bəyin evi az. virtualkarabakh.az.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20.11.2021. ციტირების თარიღი: 20.11.2021.
**ასამპშენი** (ინგლ. Assumption Island) — მარჯნის კუნძული სეიშელის გარე კუნძულების ალდაბრის კუნძულების შემადგენლობაში. მდებარეობს 28 კმ-ში სამხრეთით ატოლ ალდაბრიდან. ფართობი შეადგენს 11,07 კმ²-ს. კუნძულის დასავლეთის მხარეს მდებარეობს პატარა დასახლებული პუნქტი (7 ადამიანი) სანაპირო პლაჟით. ორ დიდ ქვიშის დიუნას უკავია მკაფიო ადგილი კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ერთ-ერთის სიმაღლე 32 მეტრია.

გუანოს უკონტროლო მოპოვების შედეგად, რომელიც გრძელდებოდა თვით 1983 წლამდე, კუნძულზე ჭარბობს შიშველი კლდეები და გამოქვაბულები, რომლებიც იშვიათად დაფარულია ღარიბი მცენარეულობით.

კუნძულზე ბინადრობს ფელზუმების სახეობის ენდემური ხვლიკების ქვესახეობა სეიშელის დღის გეკონი — *Phelsuma abbotti sumptio*.

კუნძულის სამხრეთით მდებარეობს ქოქოსის პალმის პლანტაციები. კუნძულზე არსებობს ასამპშენის აეროპორტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კუნძული ასამპშენი დაარქივებული 2010-11-29 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  The Seychelles Islands - Assumption.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-05-21. ციტირების თარიღი: 2015-08-21.
**ართანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი. დგას სოფელ ართანის ჩრდილოეთით, 500-იოდე მეტრზე, ტყიანი მთის ფერდობზე, დაბალი (სიმაღლე 1,2 მეტრი), ფიქლით ნაგები გალავნით შემოფარგლულ, პატარა (ფართობი დაახლოებით 100 მ²) ეზოში. სავარაუდოდ, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

აღწერა
------

ნაგებობა ორსართულიანია — კოშკისმაგვარი, ზემოთკენ სწორხაზოვნად ვიწროვდება და ორფერდა სახურავითაა დასრულებული (სიმაღლე მიწიდან სახურავის კეხამდე — 7 მეტრი). I სართული (ზომები ფუძის დონეზე 4,7 x 3,5 მეტრი) ყრუკედლებიანი სათავსია, II სართული — ეკლესიის შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კედლები შემთხვევითი ფორმის, სრულიად დაუმუშავებელი ქვებითაა ნაწყობი, რის გამოც წყობა არასწორხაზოვანია. ფასადის მხარეს ქვები ბრტყელი ზედაპირითაა მოქცეული. კედლების ზედაპირი (ძირითადად ქვედა ნახევარში) გასწორებულია წმინდა ბათქაშით, რომელიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და ნაწილობრივ, მათ ზედაპირებსაც ფარავს. შენობის ოთხივე კუთხე ამოყვანილია შირიმის, ნათალი ქვებით. გარდა ამისა, გამოყენებულია თხელი, კვადრატული აგური, რომლითაც ლავგარდანი და ეკლესიის შიდა გადახურვაა გამოყვანილი.

შესასვლელი მე-2 სართულის სამხრეთ კედელშია, მიწიდან 4 მეტრ სიმაღლეზე. კარის ღიობი აგურისა და შირიმის ქვებითაა გამოყვანილი. გადახურულია ქვით.

პირველი სართული შემაღლებული პროპორვიების, კამაროვანი სადგომია. სადგომის გადახურვის წყობაში ვიწრო, სწორკუთხა (45x45 სანტიმეტრი) ხვრელია დატანილი, რომლის მეშვეობითაც პირველი სართული მეორეს უკავშირდება. მეორე სართულზე მცირე ზომის, გეგმით კვადრატული ოთახია, რომელიც აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული (სადგომის ფართობი საკურთხევლიანად 5 მ2-მდეა) აფსიდში გაჭრილია ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი, რომელიც გარედან შირიმის მთლიან ქვაში გამოკვეთილი, ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აფსიდი დასრულებულია ამორფული, სხმული კონქით. კონქის თაღი შეისრულია. ნაწყობია კვადრატული აგურით. შეისრულია კამარაც. 

მოგვიანებით, შენობის ფუნქციის შეცვლისა და მისი სათავდაცვოდ გამოყენებისას, მეორე სართულის ინტერიერი რამდენადმე შეუცვლიათ: შესასვლელის წინ, მთელ სიმაღლეზე, რიყისა და ნატეხი ქვის სქელი კედელი ამოუყვანიათ, რომელშიც ვიწრო, თაღოვანი კარი მოუწყვიათ.

ფასადები სადაა. კედლები დასრულებულია საფეხურებად ნაწყობი ლავგარდნით (ჩამოშლილია დიდი ნაწილი), რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის, ორ-ორი რიგის მონაცვლეობით. სახურავი დაბურულია ბრტყელი და ღარისებრი კრამიტის კომბინირებული წყობით. პირველი რიგის, ბრტყელი კრამიტების კიდეები, გაფორმებულია ერთმანეთისგან მცირე ინტერვალებით დაცილებული, სამ-სამი, ნახევარწრიული ელემენტით, რომელთა ერთობლიობა, ლავგარდანთან ერთად, გვერდით ფასადებზე მკვეთრ, დეკორატიულ ქცენტს ქმნიდა.

გალავანი წრიული გამოხაზულობისაა. მისი დასავლეთ ნაწილში მოწყობილია ვიწრო შესასვლელი, რომელსაც გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. ძეგლი მსგავსი ტიპის ნაგებობათა საინტერესო ნიმუშია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 157-159.
**ბერძნული კოლონიზაცია** — ბერძნების ორგანიზებული კოლონიური ექსპანსია ხმელთაშუა და შავ ზღვებში ძვ. წ. VIII და VI საუკუნეებს შორის.

ისტორია
-------

ბერძნული კოლონიზაციის მთავარი მიზეზი გვაროვნული წყობილების რღვევა და კლასობრივი საზოგადოების ჩასახვის უარყოფითი შედეგი იყო. თავისუფალი მეთებეების საარსებო საშუალება — მიწა — წარჩინებულთა ხელში გადავიდა, რამაც გლეხობის ეკონომიკური განადგურება განაპირობა. მიწას მოწყვეტილმა გლეხმა თავი ქალაქს შეაფარა. ამ პერიოდის საბერძნეთში დემოგრაფიული მდგომარეობის აღმავლობით აღინიშნება. ჭარბი მოსახლეობის რეგულირების იმედით პოლისის ხელისუფლებამ კოლონიზაციის პროცესის ორგანიზება განიზრახა. პოლისი ნიშნავდა კოლონიზაციის ორგანიზატორს (ოიკესტესს). კოლონიისთვის დამფუძნებელი პოლისი მეტროპოლიად (დედაქალაქი) რჩებოდა. კოლონია მეტროპოლიის გავლენის გაზრდას ემსახურებოდა. ბერძენი კოლონისტები ძირითადად დაუსახლებელ მიწებზე სახლდებოდნენ. კოლონიები მეზობელ ხალხებთან/ტომებთან მშვიდობიან ურთიერთობას ინარჩუნებდნენ და მათთან სავაჭრო ურთიერთობას ამყარებდნენ. მეტროპოლია კოლონიების მეშვეობით იღებდა საჭირო ნედლეულს, მონებს, ასაღებდა საკუთარ ხელოსნობის ნაწარმს. თავდაპირველი კოლონიები აგრარულ ხასიათის წარმონაქმნები იყვნენ, თუმცა თანდათან კოლონიები სამიწათმოქმედო-სავაჭრო კოლონიებად გარდაიქმნენ. კოლონიებში მიწათმოქმედების გარდა, გაჩნდნენ ხელოსნები და ვაჭრები.

ბერძნული კოლონიზაცია სამი მიმართულებით მიმდინარეობდა: დასავლეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთით. 

### კოლონიები შავ ზღვაში

შავი ზღვის (ევქსინის პონტოს) ნაპირებზე ახალშენების დაარსებას წარმართავდა ცნობილი საზღვაო ქალაქი მილეტი. საკოლონიზაციო მოძრაობის პერიოდში ახალშენების ფართო ქსელით დაიფარა კოლხეთის სამეფოს სანაპიროები. ელინურ ცნობიერებაში კოლხეთმა ადგილი მითოლოგიიდან დაიმკვიდრა. კოლონიზაციის პერიოდის ქალაქებადაა მიჩნეული: ფაზისი, პიტიუნტი, დიოსკურია და სხვა.

შედეგები
--------

ძვ.წ. VIII-VI საუკუნეებში წარმართულმა საკოლონიზაციო მოძრაობამ არსებითად გარდაქმნა საბერძნეთის ეკონომიკა. ბერძნების ხელში გადავიდა ხმელთაშუა ზღვა და შავი ზღვის სანაპიროები. არქაულ ხანაში აღმოსავლეთის ხალხებში დაგროვილი ცოდნა ბერძნულ აზროვნებაში მეცნიერებად გარდაიქმნა. ელინური კულტურის გავრცელება დანარჩენ ხალხებში კოლონიზაციის უდიდესი დამსახურება იყო.

ლიტერატურა
----------

* *წერეთელი ა.*, ძველი საბერძნეთი, ტ. I, თბილისი: „განათლება", 1966.
პართენონი, ათენის აკროპოლისი.
**ბერძნული ტაძარი** (ძვ. ბერძნ.: ὁ ναός, „საცხოვრებელი") — ნაგებობები ანტიკურ საბერძნეთში, რომლებიც საკულტო ქანდაკებებისთვის იგებოდა, როგორც ბერძნული აკლდამის ნაწილი. თვით ეს ტაძრები საკულტო მნიშვნელობას არ ატარებდა, ვინაიდან მსხვერპლშეწირვა და რიტუალები შესაბამისი ღვთაებისათვის ტაძრის გარეთ ხდებოდა. ეს ტაძრები ხშირად ღვთაებებისთვის მიძღვნილი საჩუქრების შესანახი ადგილი იყო.

ეს ტაძრები ბერძნული არქიტექტურის ყველაზე მნიშვნელოვანი და მეტად გავრცელებული შენობებია. სამხრეთ-დასავლეთ აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის ელინისტურ სამეფოებში ამ დანიშნულებით აგებული ტაძრები ხშირად ადგილობრივ ტრადიციებს მისდევდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრგან ბერძნული გავლენა აშკარაა, ეს ნაგებობები ჩვეულებრივ ბერძნულ ტაძრებად არ მიიჩნევა. ეს ეხება გრეკო-პართიულ და ბაქტრიულ ტაძრებს, ასევე პროლემეოსის ნიმუშებსაც, რომლებიც ეგვიპტურ ტრადიციას მისდევს.

ლიტერატურა
----------

* Gottfried Gruben: *Die Tempel der Griechen*. Hirmer, München 2001 (5. edn.), ISBN 3-7774-8460-1
* Manfred Bietak (ed.): *Archaische Griechische Tempel und Altägypten*. Österreichische Akademie der Wissenschaften, Wien 2001, ISBN 3-7001-2937-8
* Ralf Schenk: *Der korinthische Tempel bis zum Ende des Prinzipats des Augustus*. Internationale Archäologie Vol. 45, 1997, ISBN 978-3-89646-317-3


|  |  |
| --- | --- |
| დორიული ორდერი | *ეს სტატია არქიტექტურის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ახზარიტი** (אכזריתებრაულად) მძიმე ჯავშანტრანსპორტიორი, რომელიც შექმნილია ცაჰალის მიერ.

### შექმნის ისტორია

ახზარიტი შემნილია საბჭოთა T-54-55-ის ბაზაზე, რომელიც ნაალაფარად დარჩა ისრაელს ისრაელ არაბების ომის შემდეგ. ტ-55-ის ძველი კოშკურა ამოიღეს. შასი უკან გადააკეთეს ჯარისკაცების ნაკვეთურად კარებთან ახლოს. საბჭოთა დიზელის ძრავის მაგივრად დააყენეს უფრო ძლიერი დიზელის ძრავით და ასევე შიდა მოწყობილობებიც გააძლიერეს ჯავშანტრანსპორტიორი კი შეიქმნა 1988 წელს

### შეიარაღება

შესაძლებელია აღჭურვო 3 ცალი 12,7მმ ტყვიამფქრევევით, ერთ ერთი კი, რომელიც კონტროლდება კაბინიდან, რომელიც შექმნილია რაფაელის თავდაცვის სისტემების მიერ, მისი სტანდარტული შეიარაღება არის 12,7მმ და 7,62მმ ტყვიამფრქვევები .

### შეიარაღებული კონფლიქტები

მისი პირველად ბრძოლაში ჩაბმა მოხდა 2000 წლის სექტემბერში მეორე ინფიდას ომში. ასევე მონაწილეობდა 2006 წლის მეორე ლიბანის ომში. ბოლოს კი 2008-2009 ღაზას კონფლიკტში.

### იხილეთ აგრეთვე

* VIU-55 Munja - სერბული საინჟინრო მანქანა
* BTR-T -
* BMPT -
* Kangaroo - მეორე მსოფლიო ომის მოკავშირეების ჯავშანტრანსპორტიორი

### რესურსები ინტერნეტში

* pagesperso-orange.fr/
* pagesperso-orange.fr
* www.israeli-weapons.com
* www.primeportal.net დაარქივებული 2008-12-17 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| კბილანა | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ახალგაზრდული ორგანიზაციები** — იმისათვის არსებობს, რათა სწორი გეზი მისცეს ახალგაზრდების ენერგიასა და ენთუზიაზმს. ბევრი ასეთი ორგანიზაცია სპორტსა და სასარგებლო უნარ-ჩვევების განვითარებაზეა კონცენტრირებული, ზოგიც პოლიტიკურ, სამხედრო ან რელიგიურ ორგანიზაციებთანაა დაკავაშირებული. 

წინათ განათლებას მხოლოდ მდიდრები იღებდნენ. ღარიბთა შვილები პატარაობაშივე იწყებდნენ მუშაობას და საოჯახო საქმეებში ან მინდვრის სამუშაოებში ეხმარებოდნენ უფროსებს. ქალები ხშირად 16 წლისაც არ იყვნენ, როდესაც პირველი ბავშვი უჩნდებოდათ. ,,ახალგაზრდობა *- ბავშვობისა და ზრდასრულობას შორი დროის მონაკვეთი - ხანმოკლე და უმნიშვნელო იყო.* 

XIX საუკუნეში ვითარება თანდათან იცვლებოდა. სულ უფრო და უფრო მეტი მოზარდი ამთავრებდა სკოლას, შემდეგ კი კოლეჯსაც, სადაც თითქმის ოც წლამდე სწავლობდნენ. ბევრ ქვეყანაში მიიღეს კანონები, რომლებიც ბავშვთა შრომის გამოყენებას კრაძალავდა. წყვილები უკვე შედარებით გვიან ქორწინდებოდნენ.

თანდათან ჩამოყალიბდა ორგანიზაციები, რომლებიც საგანგებოდ ახალგაზრდებისათვის იყო განკუთვნილი. სპორტულ კლუბებში ახალგაზრდული გუნდები იქმნებოდა, ხოლო რეგლოგიურ ორგანიზაციებში ისეთი ჯგუფები, როგორიც ახალგაზრდა ქრისტიანთა ასოციაციაა(1884). ახალგაზრდულ სასტუმროთა ასოციაციის მეშვეობით, ახალგაზრდა მოგზაურებს შეუძლიათ მთელ მოსფლიოში იმოგზაურონ და იაფ სასტუმროებში იცხოვრონ. სხვა ორგანიზაციები, მაგალითად, „ახალგაზრდა ფერმერები", შრომით საქმიანობაზე იყო ორიენტრიებული, ხოლო ისეთი ორგანიზაციებ, როგორც იყო „ბრიტანელი მოხალისეები უცხოეთში"(1958) და „ამერიკის მშვიდობის კორპუსი"(1961), პრივილეგირებული ფენებიდან გამოსულ ახალგაზრდებს განვითარებად ქვეყნებში სამუშაოდ გზავნიდა.

ლიტერატურა
----------

* *ოქსფორდის დიდი საბავშვო ენციკლოპედია, ქართული გამოცემა შევსებული და განახლებული 2011 წელს, ISBN 978-99940-34-47-5*