recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**BRICS-ის IX სამიტი** შედგა 2017 წლის 4 — 5 სექტემბერს ჩინეთის ქალაქ სიამენში.

BRICS-ის 2017 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი მიშელ ტემერი,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი ჯეიკობ ზუმა.

მოწვეული სხვა ქვეყნის ლიდერები:

* გვინეის დროშაგვინეა — ალფა კონდე
* მექსიკის დროშამექსიკა — ენრიკე ნიეტო
* ტაილანდის დროშატაილანდი — პრაიუთ ჩან-ოჩა
* ეგვიპტის დროშაეგვიპტე — აბდულ-ფათაჰ ალ-სისი
* ტაჯიკეთის დროშატაჯიკეთი — ემომალი რაჰმონი

სამიტის თემა: „BRICS: პარტნიორობის გაძლიერება ნათელი მომავლისთვის".

სამიტის დღის წესრიგშია მჭიდრო ურთიერთქმედების ჩამოყალიბება, პრაქტიკული თანამშრომლობის გაღრმავება ყველა სფეროში, გლობალური გამოწვევების ეფექტური გადაჭრა და მსოფლიო ეკონომიკური ზრდის ხელშეწყობა, გლობალური მმართველობისა და საერთაშორისო ურთიერთობების განვითარება დემოკრატიის პრინციპებზე დაფუძნებული.

დღის წესრიგში განსაკუთრებული ადგილი დაეთმო განვითარებადი ბაზრების და განვითარებადი ქვეყნების მქონე სახელმწიფოების როლს. ჩინეთმა აიღო ინიციატივა BRICS-ის, როგორც გლობალური ასოციაციის განვითარებისთვის. „BRICS plus"-ის კონცეფცია, რომელიც 2017 წლის დასაწყისში გამოაცხადა ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ვანგ იიმ, გულისხმობს BRICS-ის „მეგობრების წრის" ჩამოყალიბებას, რომელიც ურთიერთქმედებს „ხუთთან" არა სამიტიდან სამიტამდე. როგორც ადრე ხდებოდა "outreach" ფორმატში, მაგრამ მუდმივად, რითაც შეიქმნა ახალი ქსელური კავშირი BRICS-ის ქვეყნებთან. სამიტზე სიამენში "BRICS plus" ფორმატში მიწვეული იყვნენ ისეთი ქვეყნები, როგორიცაა ეგვიპტე, მექსიკა, გვინეა, ტაილანდი და ტაჯიკეთი.

სიამენის სამიტზე ლიდერებმა ასევე განიხილეს ისეთი აქტუალური გლობალური საკითხები, როგორიცაა ტრადიციული და არატრადიციული საფრთხეები საერთაშორისო უსაფრთხოებისთვის, სამხედრო ინტერვენციები და ეკონომიკური სანქციები და გაეროს, მათ შორის უშიშროების საბჭოს გადაუდებელი რეფორმა.

სამიტის შემდეგ BRICS-ის ქვეყნების ლიდერებმა ხელი მოაწერეს სიამენის დეკლარაციას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  В Сямэне открылся саммит лидеров стран БРИКС
2. ↑  დღეს „BRICS-ის" სამიტი იწყება.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-10-27. ციტირების თარიღი: 2023-01-18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**BRICS-ის XIV სამიტი** COVID-19-ის პანდემიის გამო ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში შეხვედრის მაგივრად ვიდეოკონფერენციის სახით შედგა 2022 წლის 23 — 24 ივნისს შედგა.

BRICS-ის 2022 წლის შემადგენლობა: 

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი ჟაირ ბოლსონარუ,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი სირილ რამაფოსა.

სამიტის თემა: „სტრატეგიული პარტნიორობის განვითარება ასოციაციის ფარგლებში".

BRICS-ის წევრი ქვეყნების სახელმწიფოთა და მთავრობების მეთაურებმა გაცვალეს მოსაზრებები ხუთმხრივი თანამშრომლობის მდგომარეობისა და პერსპექტივების შესახებ, შეაჯამეს წელს ჩინეთის BRICS-ის თავმჯდომარეობის შედეგები. ლიდერებმა საერთაშორისო დღის წესრიგის აქტუალური საკითხები განიხილეს. ფორუმის დღის წესრიგი დღეს ყველაზე აქტუალური საკითხებით იყო სავსე: ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, გლობალური ეკონომიკის მდგრადი განვითარების ხელშეწყობა, ციფრული ეკონომიკაში თანამშრომლობის დამყარება, მწვანე დღის წესრიგის ხელშეწყობა, ინდუსტრიის მოდერნიზაცია და ახალი სატრანსპორტო და ლოგისტიკური ჯაჭვების შექმნა.

ღონისძიების შედეგად მიღებულ იქნა BRICS-ის XIV სამიტის პეკინის დეკლარაცია.

#### მეორე გაფართოება

2022 წლის 19 მაისს ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ვანგ იიმ შესთავაზა BRICS ჯგუფის გაფართოება, რომელშიც ამჟამად შედის ბრაზილია, რუსეთი, ინდოეთი, ჩინეთი და სამხრეთ აფრიკა.

2022 წლის 27 ივნისს არგენტინამ და ირანმა განაცხადეს BRICS-ში გაწევრიანების შესახებ.

2022 წლის 14 ივლისს BRICS-ის საერთაშორისო ფორუმის პრეზიდენტმა პურნიმუ ანანდმა გამოაცხადა თურქეთის, ეგვიპტისა და საუდის არაბეთის სურვილი გახდნენ BRICS-ის წევრები. 

2022 წლის 7 ნოემბერს ალჟირმა შეიტანა ოფიციალური განცხადება BRICS ჯგუფში გაწევრიანების შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  XIV BRICS summit
2. ↑  Китай предложил расширить БРИКС
3. ↑  В Кремле приветствовали желание Аргентины вступить в БРИКС
4. ↑  Иран подал заявку на вступление в БРИКС
5. ↑  В БРИКС заявили о возможном членстве Турции, Египта и Саудовской Аравии
6. ↑  Р. И. А. Новости.  (20221107T1758) Алжир подал официальную заявку на вступление в БРИКС. ციტირების თარიღი: 2022-11-07

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**BBC News** — BBC-ის მოქმედი ფილიალი, რომელიც პასუხისმგებელია ახალი ამბების და მიმდინარე თავმოყრასა და ტრანსლირებაზე. იგი არის მსოფლიოში ახალი ამბების უდიდესი სამაუწყებლო ორგანიზაცია. მსოფლიოში მუშაობს მისი 50 წარმომადგენლობითი ოფისი და 250 კორესპონდენტი. 2013 წლიდან ორგანიზაციის დირექტორია ჯეიმზ ჰარდინგი.

დეპარტამენტის ყოველწლიური ბიუჯეტი 350 მილიონ გირვანქა სტერლინგს აღემატება. მას სულ 3500 თანამშრომელი ჰყავს, აქედან 2000 ჟურნალისტია. BBC News-ის ეროვნული, მსოფლიო და ონლაინ სიახლეებზე პასუხისმგებელი ოფისები მდებარეობს ცენტრალურ ლონდონში მდებარე დიდ შენობაში, Broadcasting House-ში. საპარლამენტო საქმიანობის გაშუქება მიმდინარეობს ლონდონში, მილბენკში მდებარე სტუდიიდან. BBC English Regions-ის მეშვეობით ორგანიზაცია აგრეთვე მოქმედებს ინგლისში მდებარე ადგილობრივი ცენტრებით. ჩრდილოეთ ირლანდიაში, შოტლანდიაში და უელსში აგრეთვე მდებარეობს ადგილობრივ სიახლეებზე პასუხისმგებელი ფილიალები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  News Group Senior Management. BBC (December 2014). ციტირების თარიღი: 21 December 2014.
2. 1 2  Boaden, Helen (18 November 2004). „NewsWatch – About BBC News – This is BBC News". ციტირების თარიღი: 3 April 2007.
3. ↑  Content.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 February 2007. ციტირების თარიღი: 3 April 2007.
4. ↑  Herbert J, John. Practising Global Journalism: Exploring Reporting Issues Worldwide. CRC Press, Chapter 1, Page 24. ციტირების თარიღი: 6 March 2015.
5. ↑  *Former Times editor James Harding to be news boss at BBC*, Gordon MacMillan, MediaWeek, London, 16 April 2013. Retrieved: 16 April 2013.
*„Vae victis!"* პოლ ლეჰუგერის ილუსტრაცია, 1886 წ.
***Vae victis*** (ლათინურად ნიშნავს „**ვაი დამარცხებულს**" ან „**ვაი დაპყრობილს**".) — ფრაზა გულისხმობს იმას, რომ ბრძოლაში დამარცხებულები მთლიანად თავიანთ დამპყრობლებზე არიან დამოკიდებულნი და არ უნდა ელოდონ შეწყალებას. 

არსებული ცნობების თანახმად, ძვ. წ. 390 წელს გალების არმიამ ბრენუსის მეთაურობით შეუტია რომს და დაიპყრო მთელი ქალაქი, გარდა კაპიტოლიუმის ბორცვისა. ბრენუსს ბორცვისთვის ალყა ჰქონდა შემორტყმული მანამ, სანამ რომაელებმა გამოსასყიდის გადახდა არ შესთავაზეს ქალაქის დასახსნელად. მან 329კგ ოქრო მოითხოვა და რომაელებიც დასთანხმდნენ ამ პირობას. გალებმა თავად უზრუნველყვეს სასწორი და საწონები, მაგრამ რომაელებმა ბრენუსს შესჩივლეს, რომ ისინი გაყალბებული იყო. საპასუხოდ ბრენუსმა ხმალი აიღო, სასწორის პინაზე დააგდო და წამოიძახა: „Vae victis!" ამგვარად, რომაელებს კიდევ უფრო მეტი ოქროს მოტანა დასჭირდათ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალიას ბრძოლა
* ლათინური ფრაზების სია

ცნობები
-------

1. ↑  Victis is the dative plural form of victus; the dative singular forms of the phrase are **vae victo** (masculine & neuter) & **vae victae** (feminine).
2. ↑   *Early Roman Warfare: From the Regal Period to the First Punic War*.
**BMW X6** — ავტომობილი შემუშავებული გერმანული ბრენდის BMW-ს მიერ. პირველად აღნიშნული მოდელის კონცეპტი 2007 წელს ფრანკფურტის ავტოსალონში წარადგინეს, ხოლო 2008 წელს იგი ოფიციალურად გამოვიდა. X ხაზის მეექვსე სერია არის აღწურვილი 3.0 ლიტრის ტურბო დიზელისა და იმავე მოცულობის ტურბო ბენზინის ძრავებით. ასევე არსებობს ამ მოდელის M ვერსიაც რომელიც 4.4 ლიტრი 8 ცილინდრიანი ძრავითაა აღჭურვილი.

BMW X6 M (E71) არის BMW X6 (E71)-ის გაძლიერებული ვერსია, რომელსაც უფრო ძლიერი ტექნიკური მახასიათებლები გააჩნია წინა მოდელებთან შედარებით. ამ ავტომობილში არის 4.4 ლიტრი მოცულობის V8 ცილინდრიანი ძრავი, რომელიც 547 ცხ/ძ-ს გამოიმუშავებს. ავტომობილს 100 კმ/სთ სიჩქარის განვითარება 4.7 წმ-ში შეუძლია.

მცირე პაუზის შემდეგ გამოვიდა X6-ის მეორე თაობა F86 რომლის ტექნიკური მახასიათებლები და დიზაინი წინამორბედისაგან არც თუ დიდად განსხვავებულია.BMW X6 M (F86) აღჭურვილი არის 4.4 ლიტრ მოცულობის V8 ძრავით რომლის სიმძლავრე 567 ცხ/ძ-მდეა გაზრდილი.

BMW-ს X სერიის და SUV ტიპის ავტომობილებში ყველაზე სწრაფი ავტომობილია BMW X6 TYPHOON RS ULTIMATE, რომელიც BMW-ს ოფიციალური პარტნიორის, ცნობილი ტიუნინგ-ატელიეს, G-Power-ის მონაწილეობითაა შექმნილი და აღჭურვილია 5.5 ლიტრი მოცულობის 10 ცილინდრიანი ძრავით. იგი 900 ცხ/ძ-სა და 870 ნმ-ს გამოიმუშავებს 6,800 ბრუნზე. ამ მოდელს შეუძლია 100 კმ/სთ სულ რაღაც 4.2 წამში განავითაროს და მაქსიმალური სიჩქარე 330 კმ/სთ-ია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***BMW X6***

* BMW-ს ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2016-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* 2008 BMW X6: First Test Drive დაარქივებული 2008-04-30 საიტზე Wayback Machine.
**აისრიზენველტი** (გერმ. Eisriesenwelt — „გიგანტური ყინულოვანი სამყარო") — ყინულოვანი მღვიმე ავსტრიაში, ზალცბურგის მხარეში, ადგილ ვერფენის სიახლოვეს. მდებარეობს ტენენის ქედზე, ზღვის დონიდან 1656 მ სიმაღლეზე. მღვიმის საერთო სიგრძეა 42 კმ, სიღრმე 407 მ. გამომუშავებულია კირქვებში. ძველთაგანვე იყო ცნობილი მონადირეებისთვის, თუმცა ფაქტობრივად აღმოჩენილი იქნა 1879 წელს ნატურალისტის ანტონ პოსელტის მიერ, რომელმაც შეისწავლა მღვიმის პირველი 200 მეტრიანი მონაკვეთი. 1912 წლიდან დაწყებული მღვიმე შედარებით სრულად იქნა აღწერილი სპელეოლოგის ალექსანდერ ფონ მერკის მიერ, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს, კერძოდ, 1914 წელს დაიღუპა და მისი ნეშტი მოათავსეს აისრიზენველტის ერთ-ერთ ნიშში. დღეს აისრიზენველტი დასვენების პოპულარული ადგილია. განათებულია კარბიდის ნათურებითა და მაგნიუმის ჩირაღდნებით. 

1920 წელს გაიმართა პირველი ექსკურსიები. მნახველებისთვის ღიაა ჩვეულებრივ, 1 მაისიდან 26 ოქტომბრამდე. ზვავური საშიშროების გამო ზამთარში მღვიმე დაკეტილია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აისრიზენველტი — ოფიციალური საიტი (გერმანული)
**აისუნ ალიევა** (აზერ. Aysun Əliyeva; დ. 19 ივლისი, 1997) — აზერბაიჯნაელი ფეხბურთელი. არის რუსული საფეხბურთო კლუბის, ყაზანის „რუბინის" ფეხბურთელი. 2019 წელს თამაშობდა თურქეთის ქალთა პირველი ლიგის „ფათიჰ ვატან სპორის" ფეხბურთელი. თამაშობდა 14 ნომრიანი მაისურით. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.  ალიევა იყო აზერბაიჯანის ქალთა 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებების წევრი.  2017 წლიდან არის აზერბაიჯანის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.

საფეხბურთო კარიერა
------------------

### კლუბი

ალიევამ დაიწყო საფეხბურთო კარიერა ბაქოს კლუბ „ნეფჩის" 19 წლამდელთა გუნდში. ამის შემდეგ 2016 წლის ნოემბერში შეუერთდა თურქეთის ქალთა პირველი საფეხბურთ ოლიგის კლუბ „1207 ანთალიასპორი".

იჯეომა ქუინტ დენიელსი, კირეჩბუნრუ სპორის ნიგერიელი ფეხბურთელი, დაშავდა 2016 წლის 14 დეკემბერს „1207 ანთალიასპორთან" საშინაო მატჩში. მან ვერ მოახერხა მოედნის დამოუკიდებლად დატოვება, ალიევა დაეხმარა მას და მოახერხა მისი მოედნიდან გაყვანა, მიუხედავად იმისა რომ ალიევა დენიელსზე გამხდარია. ამის გამო ალიევამ მიიღო „ფეირ პლეის" ჯილდო სპორტული საქციელისთვის.

2016-17 წლების სეზონის მეორე ნახევარში სამსუნურმა საფეხბურთო კლუბმა „ილკადიმ ბელედიესი იაბანჯილარ ფაზარი სპორმა" ალიევა იჯარით აიყვანა.

2019 წელს ალიევა დაბრუნდა თურქეთში, 1 ნოემბერს შეუერთდა სტამბოლურ კლუბ „ფატიჰ ვატან სპორს".

### საერთაშორისო

ალიევამ 2016 წლის 19 წლამდე ქალ ფეხბურთელთა ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე აზერბაიჯანის 19 წლამდე ქალთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ჩაატარა 6 შეხვედრა.

აისუნ ალიევა აგრეთვე იყო აზერბაიჯანის 21 წლამდე ქალ ფეხბურთელთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. 2017 წელს მიწვეული იქნა აზერბაიჯანის ქალ ფეხბურთელთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. ალიევამ 2021 ევროპის ქალ ფეხბურთელთა ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე აზერბაიჯანის ნაკრების რიგებში ჩაატარა 4 შეხვედრა. 2021 წლის 23 თებერვალს ალიევამ გაიატანა პირველი გოლი აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების რიგებში. მან გოლი 2021 წლის 23 თებერვალს, ბაქოში, მოლდოვის ქალთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში გაიტანა. აისუნ ალიევამ შეხვედრაში ანგარიში გახსნა და საბოლოო შედეგიც დააფიქსირა. მატჩი აზერბაიჯანის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით 1-0 დასრულდა.

სქოლიო
------

1. ↑   tff
2. ↑   affa
3. ↑   azertag
4. ↑   "Azərbaycan milli komandası (Qadınlar)"
5. ↑   affa.az
6. 1 2
7. ↑
8. ↑
9. ↑
10. ↑
11. ↑
12. ↑
13. ↑
14. ↑
15. ↑
16. ↑
17. ↑
**კინოთეატრი ავრორა** (რუს. Аврора) — ერთ-ერთი უძველესი კინოთეატრი საქნტ-პეტერბურგში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში ნევის პროსპექტზე, № 60 სახლში.

ისტორია
-------

იმ ადგილზე სადაც ახლა მდებარეობს ნევის პროსპექტის სახლი № 60, 1780-იან წლებში ააგეს ორსართულიანი ქვის სახლი მისი პირველი მფლობელის ვაჭარ ი. დენისოვისათვის. 1790-იანი წლებიდან სახლი ეკუთვნის გრაფ სერგეი რუმიანცევს, ხოლო 1830-იანი წლებიდან მის ქალიშვილს თავადის ქალს ვ. გოლიცინას. 1844-1845 წლებში ამ სახლში ცხოვრობდა პოეტი პეტრე ვიაზემსკი. 1850-იან წლებში სახლი ეკუთვნოდა გრაფინია ა. ტოლსტოის, მწერალ ალექსი ტოლსტოის დედას. 1858 წელს სახლი გადავიდა ვაჭარ ი. გლაზუნოვის მფლობელობაში, რის გამოც არქიტექტორმა გიორგი ვინტერგალტერმა დააშენა შენობას და შეცვალა ფასადი. სახლი გლაზუნოვსა და მის მემკვიდრეებს ეკუთვნოდათ რევოლუციამდე, მასში კი განთავსებული იყო მაღაზიები და კანტორები.

1913 წელს არქიტექტორ ნ. სტფანოვისა და ვ. შაუბას პროექტით ეზოში ააგეს კინემატოგრაფის სახლი „Пикадилли", რომელიც იტევდა 700 მაყურებელს. მისი ფასადი ნახევრად როტონდული იყო და შესრულებული იყო ნეკლასიკურ სტილში, ხოლო მაყურებელთა დარბაზი - მოდერნის სტილში. დარბაზში ვაამონნტაჟეს იმ დროისათვის უახლესი აპარატურა და დიდი ეკრანი. კინოთეატრის გახსნა გაიმართა 1913 წლის 27 დეკემბერს. 

1923-1924 წლებში არქიტექტორმა ბორის ალმენდიგენმა წარმართა კინოთეატრის რეკონსტრუქცია. 1932 წელს, რევოლუციის 15 წლისთავთან დაკავშირებით, კინოთეატრს უწოდეს „ავრორა" (კრეისერ ავრორას პატივისცემის ნიშნად). 1932 წელსვე კინოთეატში დაამონტაჟეს ახალი აპარატურა ხმოვანი ფილმების საჩვენებლად. 1937 წელს იგი გააფართოვეს: კინოთეატრის მოედანი ორჯერ გაადიდეს, მიაშენეს ფოიე და საკონცერტო დარბაზი.

ავრორა იყო ერთ-ერთი იმ მცირეთაგანი კინოთეატრი სადაც ლენინგრადის ბლოკადის დროსაც კი არ შეწყვეტილა ფილმების ჩვენება.

თანამედროვეობა
--------------

ამჟამად კინოთეატრში ფუნქციონირებს ორი კინოდარბაზი - დიდი და მცირე, რომელთა ტევადობაცაა 623 და 100 ადამიანი. ასევე ფუნქციონირებს კინობარი და კაფე.

1998 წელს კინოთეატრში, მისი 85 წლისთავის აღსანიშნავად, გაიმართა დიდი სარესტავრაციო სამუშაოები, რათა აღდგენილიყო მისი ისტორიული სახე. ამავე დროს დაამონტაჟეს უახლესი ხმის აპარატურა და ახალი სკამები.

2010 წელს დაამონტაჟეს ციფრული კომპიუტერი Christie CP2230 ახალი 3D სათვალეებით. კინოთეატრში ასევე აჩვენებენ დოკუმენტურ ფილმებს.

ლიტერატურა
----------

* Б. М. Кириков, Л. А. Кирикова, О. В. Петрова // Невский проспект. Дом за домом. — 4-е изд. перераб.. — М.: Центрполиграф, 2013

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Сайт кинотеатра დაარქივებული 2018-11-12 საიტზე Wayback Machine.
* Дом И. Ю. Денисова — Доходный дом И. И. Глазунова დაარქივებული 2018-10-26 საიტზე Wayback Machine.
* От «Пикадилли» до «Авроры». Старейшему кинотеатру исполняется 100 лет
* В России снова покажут «Титаник»

სქოლიო
------

1. ↑  В «Авроре» снова покажут фильм «Боттичелли. Инферно»
**ავგუსტ I** (გერმ. August I; დ. 13 ივლისი, 1783 — გ. 27 თებერვალი, 1853) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. ოლდენბურგის ჰერცოგ პეტერ I-ისა და ფრედერიკა ვიურტემბერგელის ვაჟი. ოლდენბურგის ჰერცოგი 1829-53 წლებში. საბერძნეთის პირველი დედოფლის, ამალია ოლდენბურგელის მამა.

ბიოგრაფია
---------

ავგუსტი დაიბადა 1783 წლის 13 ივლისს. იგი იყო ოლდენბურგის ჰერცოგ პეტერ I-ისა და მისი მეუღლის, ფრედერიკა ვიურტემბერგელის უფროსი ვაჟი. დედამისი 1785 წელს მშობიარობას გადაჰყვა, მაგრამ მამამისი მეორედ აღარ დაქორწინებულა. 1803-05 წლებში იგი თავის უმცროს ძმასთან, გეორგთან ერთად სწავლობდა ლაიფციგში, ამის შემდეგ კი ინგლისსა და შოტლანდიაში განაგრძეს განათლების მიღება. 1808 წელს მამასთან ერთად იმოგზაურა საფრანგეთში, იტალიასა და შვეიცარიაში. 

1810 წელს ოლდენბურგის საჰერცოგო საფრანგეთის იმპერატორმა ნაპოლეონ I-მა დაიპყრო, რის გამოც ავგუსტის ოჯახი დევნილობაში წავიდა პეტერბურგში. აქ, იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა იგი ესტონეთის გუბერნატორად დანიშნა. იგი ამ თანამდებობაზე 1811-16 წლებში იყო. 1812-14 წლებში მონაწილეობდა ანტი-ფრანგული კოალიციის ომებში. 

1816 წელს, ნაპოლეონის დამხობასთან ერთად ავგუსტის მამამ ოლდენბურგის ტახტი დაიბრუნა. 1829 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ჰერცოგი ავგუსტ I გახდა. ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით, მას ოლდენბურგის დიდი ჰერცოგის წოდება ერგო. 1849 წელს თავის სამფლობელოებში ლიბერალური კონსტიტუცია აამოქმედა. იგი გარდაიცვალა 1853 წლის 27 თებერვალს, 69 წლის ასაკში.

ქორწინებები და შვილები
----------------------

1817 წლის 24 ივლისს, ავგუსტმა ცოლად შეირთო ადელჰეიდ ანჰალტელი, ვიქტორ II-ისა და ამალია შარლოტა ორანჟ-ნასაუელის ასული, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი:

1. ამალია (1818-1875), ცოლად გაჰყვა საბერძნეთის მეფე ოტო ბავარიელს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
2. ფრედერიკა (1820-1891), ცოლად გაჰყვა აშშ-ს პრეზიდენტ ჯორჯ ვაშინგტონის ნათესავ იაკობ ვაშინგტონს;

1820 წელს ადელჰეიდი მშობიარობას გადაჰყვა, რის გამოც 1825 წლის 24 ივნისს იგი მეორედ დაქორწინდა იდა ანჰალტელზე, თავისი პირველი ცოლის უმცროს დაზე, რომელთანაც ერთი შვილი შეეძინა:

1. პეტერ II (1827-1900), ოლდენბურგის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ელიზაბეთ საქსენ-ალტენბურგელი;

1828 წელს, იდა მშობიარობას გადაჰყვა, თუმცა მკვდარი ბავშვი გააჩინა, ამიტომაც 1831 წლის 5 მაისს, ავგუსტი მესამედ დაქორწინდა შვედეთის მეფე გუსტავ IV-ისა და დედოფალ ფრედერიკა ბადენელის ასულ სესილია შვედზე, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა:

1. ალექსანდრე (1834-1835), გარდაიცვალა ჩვილი;
2. ავგუსტი (1836-1837), გარდაიცვალა ჩვილი;
3. ელიმარი (1844-1895), ოლდენბურგის ჰერცოგი, იქორწინა ნატალია ფრეზონჰოფზე;

ლიტერატურა
----------

* Oakes, Augustus Henry (1921). The Great European Treaties of the Nineteenth Century. Oxford: Oxford University Press.
* Hermann Lübbing (1953), "August I.", Neue Deutsche Biographie (NDB) (in German), 1, Berlin: Duncker & Humblot, pp. 446–447
* Theodor Merzdorf (1875), "Paul Friedrich August (Großherzog von Oldenburg)", Allgemeine Deutsche Biographie (ADB) (in German), 1, Leipzig: Duncker & Humblot, pp. 667–669
**BMW M4** — ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ. BMW-მ ოფიციალურად აღნიშნული მოდელი 2013 წლის აგვისტოში წარადგინა, ხოლო სექტემბერში კი იგი ოფიციალურად გამოვიდა. BMW M4 აღჭურვილი არის 3.0 ლიტრის მოცულობის 6 ცილინდრიანი ძრავით, რომელიც ჯამში 425 ცხენის ძალასა და 550 ნმ მაბრუნებელ მომენტს გამოიმუშავებს, რაც მას საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ სიჩქარე განავითაროს 4.1 წმ-ში. აღნიშნული მოდელის მაქსიმალური სიჩქარე ელექტრონულად ლიმიტირებულია 250 კმ/სთ-მდე.

BMW M4 GTS წარდგენილი იქნა 2015 წლის აგვისტოში. BMW M4-ისგან განსხვავებით ამ მოდელს გაუმჯობესებული მახასიათებლები გააჩნია რაც გამოიხატება 493 ცხენის ძალამდე გაზრდილ სიმძლავეში რაც ამ მოდელს საშუალებას აძლევს 100 კმ/სთ-მდე აჩქარდეს 3.8 წმ-ში. აგრეთვე ეს მოდელი წინამორბედთან შედარებით უფრო მსუბუქია და მისი მასა 1510 კგ-ს შეადგენს. მაქსიმალური სიჩქარე კი 305 კმ/სთ-ია. სწორედ ამ მოდელს ეკუთვნის ნიურბურგინგზე უსწრაფესი წრე, რომელიც 7 წუთსა და 28 წამში დაფარა, რაც Ferrari 458-ს შედეგზე ნაკლებია.

BMW M4 GTS-ს მხოლოდ 500 ეგზემპლარი შეიქმნა და ყველა მათგანი მალევე გაიყიდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BMW M4 დაარქივებული 2016-05-08 საიტზე Wayback Machine.
**BRICS-ის VI სამიტი** შედგა 2014 წლის 15 — 16 ივლისს ბრაზილიის ფედერაციული რესპუბლიკის ქალაქებში ფორტალეზასა და ბრაზილიაში.

BRICS-ის 2014 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი დილმა რუსეფი,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი ჯეიკობ ზუმა.

მოწვეული სხვა ქვეყნის ლიდერები:

* არგენტინის დროშაარგენტინა: კრისტინა ფერნანდესი,
* ბოლივიის დროშაბოლივია: ევო მორალესი,
* ჩილეს დროშაჩილე: მიშელ ბაჩელეტი,
* კოლუმბიის დროშაკოლუმბია: ხუან მანუელ სანტოსი,
* ეკვადორის დროშაეკვადორი: რაფაელ კორეა,
* გაიანის დროშაგაიანა: დონალდ რამოტარი,
* პარაგვაის დროშაპარაგვაი: ორასიო კარტესი,
* პერუს დროშაპერუ: ოლიანტა უმალა,
* სურინამის დროშასურინამი: დეზი ბაუტერსე,
* ურუგვაის დროშაურუგვაი: ხოსე მუხიკა,
* ვენესუელის დროშავენესუელა: ნიკოლას მადურო.

სამიტის თემა: „ინკლუზიური ზრდა: მდგრადი გადაწყვეტილებები".

ღონისძიების შედეგად BRICS-ის ლიდერებმა ხელი მოაწერეს ფორტალეზას დეკლარაციას, შეთანხმებას ახალი განვითარების ბანკის შექმნის შესახებ და შეთანხმებას BRICS-ის ქვეყნების პირობითი სავალუტო რეზერვების ფონდის შექმნის შესახებ.

კერძოდ, განისაზღვრა განვითარების ბანკის მაქსიმალური საწესდებო კაპიტალი 100 მილიარდი დოლარი, ამ თანხის ნახევრის განაწილება BRICS-ის ქვეყნებს შორის იგეგმება.

ხელმოწერილი დოკუმენტების მიხედვით, შექმნილ პირობით ვალუტათა ფონდს (BRICS სარეზერვო ფონდი) სსფ-ის მსგავსი ფუნქციები ექნება: საჭიროების შემთხვევაში, ფონდი ფინანსურ დახმარებას გაუწევს BRICS-ის იმ ქვეყნებს, რომლებსაც აქვთ პრობლემები საგადასახდელო ბალანსთან დაკავშირებით. ფონდის კაპიტალი 100 მილიარდი დოლარი იქნება. თითოეული ქვეყნის წვლილი შეესატყვისება მისი ეკონომიკის ზომას, ხოლო BRICS-ის ცენტრალური ბანკები შეინარჩუნებენ თავიანთ წილებს ოქროსა და სავალუტო რეზერვების შემადგენლობაში, ხოლო ფინანსური დახმარების გამოყოფა გაჭირვებული BRICS-ის წევრისთვის დაკავშირებული იქნება შესაბამისთან. სავალუტო ფონდის პროგრამა. ანუ, თითოეულმა ქვეყანამ, რომელიც გადაწყვეტს დახმარებისთვის მიმართოს, უნდა დაასაბუთოს თავისი განაცხადი იმით, რომ მას აქვს პრობლემები სავალუტო ბაზრებზე ზეწოლის ან ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურების გამო. აღსანიშნავია, რომ BRICS-ის ქვეყნები იტოვებენ უფლებას არ მიიღონ მონაწილეობა ფონდის ფორმირებაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**BRICS-ის V სამიტი** შედგა 2013 წლის 26 — 27 მარტს სამხრეთ აფრისკის რესპუბლიკის ქალაქ დურბანში.

BRICS-ის 2013 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი დილმა რუსეფი,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი მანმოჰან სინგჰი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი ჯეიკობ ზუმა.

სამიტის თემა: „BRICS და აფრიკა: პარტნიორობა განვითარების, ინტეგრაციისა და ინდუსტრიალიზაციისთვის".

სამიტის შედეგად გამოქვეყნდა ეტეკვინის დეკლარაცია და ეტეკვინის სამოქმედო გეგმა. დეკლარაცია აფასებს მსოფლიოში არსებულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ვითარებას, ასახავს BRICS-ის ქვეყნების საერთო მიდგომებს მრავალმხრივი თანამშრომლობის აქტუალურ საკითხებზე. სამოქმედო გეგმა განსაზღვრავს BRICS-ის მუშაობას მომავალი წლისთვის და ასევე მოიცავს ურთიერთქმედების ახალ პერსპექტიულ სფეროებს.

BRICS-ის ლიდერების თანდასწრებით ხელი მოეწერა შეთანხმებებს „მწვანე ეკონომიკის" სფეროში თანამშრომლობის, ინფრასტრუქტურული პროექტების თანადაფინანსების შესახებ აფრიკაში და დეკლარაციას BRICS ბიზნეს საბჭოს შექმნის შესახებ.

ასევე გამოცხადდა დეკლარაციის ხელმოწერა BRICS-ის ქვეყნების საექსპერტო ცენტრების კონსორციუმის შექმნისა და BRICS-ის ქვეყნების ერთობლივი სტატისტიკური პუბლიკაციის გამოქვეყნების შესახებ.

სამიტის დაწყებამდე გაიმართა სამუშაო საუზმე ბრაზილიის, რუსეთის, ინდოეთის, ჩინეთისა და სამხრეთ აფრიკის ლიდერებს შორის ბიზნეს საზოგადოების წარმომადგენლებთან.

იმავე დღეს BRICS-ის ლიდერები აფრიკის სახელმწიფოების მეთაურებს შეხვდნენ. შეხვედრის დროს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა აღნიშნა, რომ BRICS-ის ქვეყნები ერთობლივად იცავენ აფრიკისა და გარდამავალი ეკონომიკის მქონე სხვა ქვეყნების უფლებებსა და ინტერესებს, მხარს უჭერენ თავიანთი როლისა და გავლენის გაზრდას გლობალური მმართველობის სისტემაში, განსაკუთრებით საერთაშორისო ფინანსურ და ეკონომიკურ ორგანიზაციებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  Заседание лидеров БРИКС началось в южноафриканском Дурбане

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
**შეტანა-გამოტანის საბაზისო სისტემა** (ინგლ. **B**asic **I**nput **O**utput **S**ystem — **BIOS**) — კომპიუტერული სისტემების დე ფაქტო მინიპროგრამა. 

BIOS-ის მთავარი ფუნქციაა უზრუნველყოს ოპერაციული სისტემის ჩატვირთვა. ამ პროგრამას დიდი დანიშნულება აქვს კომპიუტერის მუშაობაში.

BIOS ინახება დედაპლატის ურყევ ჩიპზე. იგი ამა თუ იმ კომპიუტერისათვის ინდივიდუალურად იქმნება, გამომდინარე სისტემის ჩიპსეტიდან. BIOS-მა რომ იფუნქციონიროს, დედაპლატაზე დამაგრებულია სპეციალური ბატარეა რომელიც კვებავს BIOS-ის მიკროსქემას.

BIOS-ის პარამეტრები განსაზღვრავენ კომპიუტერის მოწყობილობების მუშაობას, ამიტომაც ზოგიერთი განსაზღვრული პარამეტრის ცვლილებამ შეიძლება გამოიყვანოს კომპიუტერი მწყობრიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***BIOS***

* BIOS - A-დან Z-მდე[*მკვდარი ბმული*]
* BIOS დამწყებთათვის[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  The PC Guide - System BIOS

|  |  |
| --- | --- |
| კომპიუტერი | *ეს სტატია კომპიუტერების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
აბასთუმნის აბანო
**აბასთუმნის აბანო** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აბანოს შენობის მშენებლობის პერიოდად 1880-იანი წლები ივარაუდება. აბანოს მშენებლობა მოასწავებდა მიწისქვეშა არხების ვეებერთელა ინფრასტრუქტურის შექმნას. აბანოსგან მოშორებით მდინარე ოცხეს სიახლოვეს წყლის დიდი რეზერვუარი აიგო და მიწის ქვეშ აშენდა ქვის არხებით ერთი მხრივ, რეზერვუართან, მეორე მხრივ კი აბანოს შენობასთან დაკავშირებული ე. წ. მაცივარი. გაიყვანეს არხები, მდინარის ვიწრო კალაპოტზე, სადაც მდინარე ჩანჩქერს ქმნიდა, გაიდო ქვით მოპირკეთებული აგურის ხიდი, რომელიც დღესაც რემერტის სახელს ატარებს და რემერტისავე სახელობის პარკს გადაჰყურებს. მაცივარი წარმოადგენს სანახევროდ მიწაში ჩადგმულ მცირე ზომის ქვით ამოყვანილ ნაგებობას, სადაც თავს იყრის მდინარის სიახლოვეს არსებული გოგირდოვანი წყლის შემკრები ნაგებობიდან წამოსული მიწისქვეშა არხების სისტემა საიდანაც წყალი ნაწილდება აბანოს მთავარი შენობისკენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 17822
**აბას II** იგივე **სულთან მუჰამად მირზა** (დ. 1632 — გ. 26 ოქტომბერი, 1666) — ირანის შაჰი (1642-1666) სეფიანთა დინასტიისა. სეფი I-ისა და ანა ხანუმის ვაჟი, აბას I-ის შვილთაშვილი.

ტახტზე ასვლა მამის გარდაცვალების შემდეგ, 10 წლის ასაკში მოუწია. მისი მმართველობის პირველ წლებში ირანს ფაქტობრივად განაგებდნენ დედამისი- წარმოშობით ქართველი ანა ხანუმი, ბებიამისი- ქართველი დილარამ ხანუმი და დიდი ვეზირი - მირზა მუჰამად სარუ თაქი, თავად კი  ყაზვინში ცხოვრობდა და სწავლობდა ხელოვნებას, პოეზიას, ლიტერატურას, სხვადასხვა ენებს.1645 წელს სარუ თაქი ამბოხებულმა სპარსელებმა სიცოცხლეს გამოასალმეს, ხოლო 1647 წელს ანა ხანუმი მოულოდნელად გარდაიცვალა. სახელმწიფო მართვის სადავეები 15 წლის  აბასმა აიღო ხელში. 

აბას მეორის დროს  სეფიანთა ირანმა წარმატებული ლაშქრობები აწარმოა  ავღანეთსა და  უზბეკეთში. ის ითვლება  შაჰ-აბასის ყველაზე ძლიერ მემკვიდრედ და სეფიანთა ერთ-ერთ გამორჩეულ წარმომადგენლად. 1649 წელს დიდ მოგოლთაგან დაიბრუნა ყანდაარი. 1653 წელს მოგოლებმა აურანგზების სარდლობით სცადეს ქალაქის დაბრუნება, თუმცა აბასის სწორი სტრატეგიის წყალობით სპარსელებმა მოახერხეს მისი შენარჩუნება. შაჰმა ამ გამარჯვების აღსანიშნავად ისპაჰანში ააშენა ჩეჰელ სოთუნის სასახლე, რომელიც დღეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ძეგლია.

შაჰ-აბას II-ის დროს სეფიანთა იმპერია ეკონომიკურად გაძლიერდა. ირანში ვითარდებოდა სავაჭრო და დიპლომატიური კონტაქტები ევროპასთან, საგარეო ვაჭრობაში პირველი ადგილი ჰოლანდიელებს ეჭირათ, რომლებმაც მიიღეს ქვეყნიდან აბრეშუმის უბაჟოდ გატანის უფლება. დაარსდა ფრანგული სავაჭრო სახლები ისპაჰანსა და ბანდარ აბასში. იმდროინდელი ევროპელი მოგზაურები ირანის ქალაქების კეთილდღეობასა და გზების უსაფრთხოებას. შაჰმა ხელი შეუწყო რუსეთსა და ევროპის ქვეყნებთან ირანის სავაჭრო ურთიერთობის განვითარებას. ცდილობდა განეხორციელებინა აბას I-ის დამპყრობლური გეგმები კახეთის მიმართ, რამაც გამოიწვია სახალხო აჯანყება კახეთში (კახეთის აჯანყება 1659).

აბას II-ის დროს ირანის პოლიტიკური და კულტურულ სარბიელზე მრავალი ქართველი მოღვაწეობდა: სპასალარი როსტომ-ხან სააკაძე, მარვის მმართველი ასლან-ხანი, დერუნის ოლქის (ხორასანი) მმართველი ქაიხოსრო-ხანი (როსტომ-ხან სააკაძის დისშვილი), ადამ ანდრონიკაშვილი, ისპაანის ტარუღა ხოსრო-მირზა (1618-1632; 1632-1658 წწ.), ტარუღას ნაიბები: ფარსადან გორგიჯანიძე, პაატა-ბეგ გურჯი და სხვ.

აბას II გარდაიცვალა 1666 წელს. მის შემდეგ შაჰის ტიტული მიიღო მისმა უფროსმა ვაჟმა,  სულეიმან I-მა. აბასის ვაჟები 1668 წელს გამოკეტეს ჰარამხანაში.

ლიტერატურა
----------

* *ფუთურიძე ვ.*, ქართველი მოღვაწენი ირანის კულტურულ ასპარეზზე, «ანალები», 1947, ტ. 1;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 14.
* *კაციტაძე დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 15.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 სეფიანები  |
| --- |
|  |
| 
* ისმაილ I (1501–1524)
* თამაზ I (1524–1576)
* ისმაილ II (1576–1577)
* მუჰამად ხუდაბანდა (1577–1587)
* აბას I (1587–1629)
* სეფი I (1629–1642)
* აბას II (1642–1666)
* სულეიმან I (1666–1694)
* ჰუსეინი (1694–1722)
* თამაზ II (1722–1732)
* აბას III (1732–1736)
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალანდაძე**. |

**ალექსანდრე პავლეს ძე კალანდაძე** (დ. 1 ივნისი, 1916, ხიდისთავი — გ. ?) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966).

ბიოგრაფია
---------

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, იბრძოდა ბრესტის ციხესიმაგრეში. მონაწილეობდა წინააღმდეგობის მოძრაობაში საფრანგეთსა და პოლონეთში. 1975 წლიდან იყო ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის ჟურნალისტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. მისი თხზულებანი თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ და ბელორუსულ ენებზე.

ნამუშევრები
-----------

### რომანები

* „პიასტის ნამუხლარზე", 1967
* „მაკიზარებთან", 1969
* „მწვანე შტო", 1974
* „ნეიშნის ფიცი", 1977
* "გაყინული მზე"

### კრიტიკული ნაშრომები

* „ივანე კერესელიძე", 1959
* „საქართველოს მოამბე", 1963
* „დღეები ბრესტის სიმაგრეში", 1968
* „გემოვნების კრიტიკა", 1976
* „ქართული ჟურნალისტიკის ისტორია", ტ. 1. 1978

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 326-327.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კალანდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
***BMW M6*** — მაღალტექნოლოგიური სპორტული ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია მსხვილი გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ.

E24 M635CSi/M6
--------------

*BMW M6* პირველი თაობა წარმოდგენილი იყო 1983 წლის სექტემბერს ფრანკფურტის ავტოსალონში. ავტომობილს გააჩნდა Е24 ძარა, 6-ცილინდრიანი ძრავით (M88/3), 3453 სმ³ მოცულობითა და 286 ცხ.ძ.-ით. 1987 წლიდან იგი იწარმოებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც, სადაც მიიღო შემოკლებული სახელწოდება – М6.

1989 წლის აპრილში შეწყდა M635 CSi (М6) ავტომანქანის წარმოება.

E63 M6
------

1989 წლიდან დაწყებული М6 წარმოება დიდი ხნით გადაიდო, კერძოდ კი 2005 წლამდე. სწორედ 2005 წლიდან დაიწყო თანამედროვე მე-2 თაობის სუპერთანამედროვე ავტომანქანის წარმოება, რომელსაც BMW 6 სერიის ექსტერიერი გააჩნია.

ახალი თაობის bmw m6-ს გააჩნია სპორტული ხასიათის ტყავის სავარძლები და ელექტრული რეგულატორები. მნიშვნელოვნად არის შემცირებული მანქანის წონაც. საერთო ჯამში bmw m6-ის წონა მხოლოდ 1710 კგ-ია.

აღსანიშნავია მეტად ძლიერი ხუთლიტრიანი V10 ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებს 507 ცხ.ძ. 100 კმ/სთ განვითარებისთვის BMW M6 მხოლოდ 4.5 (4.6) წამი სჭირდება, რაც საკმაოდ კარგ რეზულტატად შეიძლება ჩაითვალოს. M6 სპიდომეტრი 330 კმ-ს უჩვენებს, რაც ახდენს ამ ავტომანქანის ძირითად პოტენციალს. თუმცა მანქანის სიჩქარე ელექტრონიკით შემოსაზღვრულია მხოლოდ 250 კმ/სთ-ით.

გალერეა
-------

* პირველი თაობის bmw m6პირველი თაობის bmw m6
* bmw m6 კაბრიოbmw m6 კაბრიო
* bmw m6 კაბრიოbmw m6 კაბრიო
* bmw m6 კაბრიოს უკანა მონაკვეთიbmw m6 კაბრიოს უკანა მონაკვეთი

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* BMW
* BMW M
* BMW 6

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* BMW M6 Corporate website დაარქივებული 2011-05-24 საიტზე Wayback Machine.
* Offizielle Website des M6 Coupé დაარქივებული 2011-06-02 საიტზე Wayback Machine.
* Offizielle Website des M6 Cabriolet
* Das BMW M6 Coupé (E63) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de
* Das BMW M6 Cabriolet (E64) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de
* M6
* M6board.com დაარქივებული 2009-07-01 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Oswald, Werner (2001). *Deutsche Autos 1945-1990*. Stuttgart:  Motorbuch Verlag,   გვ. 241. ISBN 3-613-02131-5.
**აბასთუმნის აფთიაქი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს. 

ერთსართულიანი სახლი ურბანული და მხტავრული თვალსაზრისით საყურადღებოა. მის გვერდით დგას აბასთუმნის ერთ-ერთი ყველაზე მხატვრულად ღირებული შენობა - საცხოვრებელი სახლი რუსთაველის ქ. № 104-ში. უკანა პლანზე მათ ფონად გაუყვება ასევე, საინტერესო ნაგებობა, რაც მთლიანად, ანსამბლურობის იერს ანიჭებს ამ ადგილს. 

ფასადებზე კედლები შეულესავად მხოლოდ შენობის უკანა მხარეს არის ნაწილობრივ დატოვებული. კუთხეებში გრძელ-მოკლედ თლილი ქვებია ჩარიგებული. შენობის მთლიანი ბლოკიდან, ჩრდილოეთი მხრის გარდა, ჩართულია აივნები. ქუჩის მხარეს არსებული ფასადის შუა ნაწილი უკავია ნაგებობის სწორკუთხა აბრისიდან ოდნავ წინ წამოწეულ ლოჯია-აივანს, რომლის ორივე მხარეს ფანჯრის ღიობებით გახსნილი შელესილ-შეთეთრებული სიბრტყეებია. ლოჯია-აივნის ცენტრში ხუთსაფეხურიანი ქვის კიბეა მოწყობილი. გვერდითი ფასადის ასიმეტრიულად განლაგებული აივანი გადადის მომდევნო ფასადზე და მის ნახევარს იკავებს. აივნები რიკულებიანი ხის მოაჯირითა და წიბოებჩამოთლილ, ოთკუთხა სვეტებს შორის ჩართული, შესანიშნავი ოსტატობით შესრულებული ხის აჟურული ფარდითაა გაფორმებული. მოხარატებული ხის დეტალებითაა გაფორმებული ასევე, სახურავზე არსებული სამერცხლე. აივანეზე გამომავალ ღიობებს ნალესობით გამოყვანილი პროფილირებული საპირეები უვლის გარშემო. შენობა თუნუქის სახურავითაა დახურული.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადიგენის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 6260
**BRICS-ის X სამიტი** შედგა 2018 წლის 25 — 27 ივლისს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქ იოჰანესბურგში.

BRICS-ის 2018 წლის შემადგენლობა:

1. ბრაზილიის დროშაბრაზილია — პრეზიდენტი მიშელ ტემერი,
2. რუსეთის დროშარუსეთი — პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი,
3. ინდოეთის დროშაინდოეთი — პრემიერ-მინისტრი ნარენდრა მოდი,
4. ჩინეთის დროშაჩინეთი — თავჯდომარე სი ძინპინი,
5. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშასარ — პრეზიდენტი სირილ რამაფოსა.

სამიტის თემა: „BRICS აფრიკაში: თანამშრომლობა ინკლუზიური ზრდისა და საერთო კეთილდღეობისთვის მეოთხე ინდუსტრიული რევოლუციის ეპოქაში".

ვიწრო ფორმატში შეხვედრის წინ, დელეგაციების წევრების მონაწილეობის გარეშე, სი ძინპინგი და ვლადიმერ პუტინი რაღაცაზე ანიმაციურად საუბრობდნენ.

სამიტის დღის წესრიგში შედის ახლო აღმოსავლეთი, ბირთვული უსაფრთხოება, გლობალური ეკონომიკა, ციფრული ეპოქის შესაძლებლობები და გამოწვევები, ასევე სტრატეგიული პარტნიორობის საკითხები.

დღის წესრიგში განსაკუთრებული ადგილი დაეთმო სესიას, რომელიც გაიმართა აფრიკის სახელმწიფოების წარმომადგენლებთან და მრეწველობისა და რეგიონული ასოციაციების ხელმძღვანელებთან ერთად. მათ შორისაა არგენტინა, როგორც G20-ის თავმჯდომარე, თურქეთი, როგორც ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. სამიტზე სულ 12 ქვეყანა იყო წარმოდგენილი.

იოჰანესბურგის სამიტზე ლიდერებმა აღიარეს, რომ მრავალმხრივი სავაჭრო სისტემა უპრეცედენტო გამოწვევების წინაშე დგას. სახელმწიფოები ხაზს უსვამენ ღია გლობალური ეკონომიკის მნიშვნელობას. მხარეები შეთანხმდნენ, ებრძოლონ პროტექციონიზმს პოლიტიკაში, სატარიფო საფრთხეებს და დაადასტურეს თანასწორობისა და დემოკრატიის პრინციპებისადმი ერთგულება.

გარდა ამისა, ხუთი ქვეყნის ლიდერებმა ხაზი გაუსვეს გაეროს სამშვიდობო ოპერაციების მნიშვნელოვან როლს საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნების საქმეში, ასევე შესაბამის წვლილზე BRICS-ის ქვეყნების ამ სფეროში. BRICS-ის ქვეყნები აღიარებენ გაეროში სამშვიდობო საკითხებზე ასოციაციის წევრებს შორის კავშირებისა და თანამშრომლობის შემდგომი ინტენსიფიკაციის აუცილებლობას და ამ კონტექსტში ცალკე გამოიყოფა სამხრეთ აფრიკის ინიციატივა შექმნას BRICS სამუშაო ჯგუფი სამშვიდობო საკითხებზე.

სამიტის შემდეგ BRICS-ის ქვეყნების ლიდერებმა ხელი მოაწერეს იოჰანესბურგის დეკლარაციას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История БРИКС

სქოლიო
------

1. ↑  Юбилейный саммит БРИКС открылся в Йоханнесбурге

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
BRICS |
| --- |
|  |
| წევრები | 
ბრაზილიის დროშა ბრაზილია · რუსეთის დროშა რუსეთი · ინდოეთის დროშა ინდოეთი · ჩინეთის დროშა ჩინეთი · სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სარ |
|  |
| სამიტები | 
I (ეკატერინბურგი 2009) · II (ბრაზილია 2010) · III (სანია 2011) · IV (ნიუ-დელი 2012) · V (დურბანი 2013) · VI (ფორტალეზა 2014) · VII (უფა 2015) · VIII (გოა 2016) · IX (სიამენი 2017) · X (იოჰანესბურგი 2018) · XI (ბრაზილია 2019) · XII (ონლაინ 2020) · XIII (ონლაინ 2021) · XIV (ონლაინ 2022) |
|  |
| 
იხ. აგრეთვე BRIC |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იმნაძე**. |

**ალექსანდრე იმნაძე** (დ. 31 დეკემბერი, 1919, თბილისი — გ. 1 ოქტომბერი, 1981) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

ალექსანდრე იმნაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ჰიდრო-კლიმატოლოგიის სპეციალობით 1941 წელს.

1941–1945 წლებში იმყოფებოდა წითელი არმიის რიგებში. 1945 წელს მუშაობას იწყებს საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიურ სამმართველოში; 1952 წლამდე იყო თბილისის აერომეტეოროლოგიური სადგურის უფროსი ინჟინერ-სინოპტიკოსი; 1952–1957 წლებში ამ სადგურის უფროსი; 1957–1978 წლებში მუშაობდა თბილისის ამინდის ბიუროში — გრძელვადიანი პროგნოზების განყოფილებაში. წლების მანძილზე ლექციებს კითხულობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის მეტეოროლოგიის სპეციალობის სტუდენტებთან. გამოქვეყნებული აქვს რიგი სამეცნიერო ნაშრომი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მეტეოროლოგიური დაკვირვება სკოლაში. თბილისი, ცოდნა, 1961.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე იმნაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**BBC** (ინგლ. The British Broadcasting Corporation; ბრიტანეთის სამაუწყებლო კორპორაცია) — მსოფლიოში უმსხვილესი სამაუწყებლო კორპორაცია 20,950-მდე თანამშრომლით მსოფლიოში და 4 მილიარდი გირვანქა სტერლინგი წლიური ბიუჯეტით. შტაბ-ბინა მდებარეობს ლონდონში, დიდი ბრიტანეთი.

დაარსდა 1922 წელს, როგორც შპს **ბრიტანული სამაუწყებლო კომპანია**. 1927 წელს ის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული, მაგრამ დამოუკიდებელი კორპორაცია გახდა. კორპორაცია ქმნის პროგრამებს, ამზადებს საინფორმაციო გამოშვებებს და გადასცემს მათ ტელევიზიის, რადიოსა და ინტერნეტის საშუალებით. BBC-ის თავისი მისია შემდეგნაირად აქვს ჩამოყალიბებული: „ინფორმაციის მიწოდება, განათლება და გართობა".

სქოლიო
------

1. ↑  BBC Full Financial Statements 2015/16. *BBC Annual Report and Accounts 2015/16*. BBC (July 2016). ციტირების თარიღი: 25 მაისი, 2017.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***BBC***

* BBC-ის ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
| დიდი ბრიტანეთის დროშა | *ეს სტატია გაერთიანებული სამეფოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **ექიმს** ეხება. *მოჭიდავის შესახებ* იხილეთ **სანდრო კანდელაკი**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კანდელაკი**. |

**ალექსანდრე კანდელაკი** (დ. 17 აპრილი 1885, ქუთაისი — გ. 14 ივლისი, 1966, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი, საქართველოში საექიმო-შრომითი ექსპერტიზის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
---------

1912 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. მუშაობდა სანქტ-პეტერბურგში ჰოსპიტალური თერაპიის კლინიკაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს განაგებდა სპეტროგრადის ჰოსპიტლის თერაპიულ განყოფილებას. 1922-1966 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის I საავადმყოფოს თერაპიულ განყოფილებას.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 509.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 364.
* *გამცემლიძე მ. ლაბაძე რ*. „ალექსანდრე კანდელაკი", თბილისი, 1972

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე კანდელაკი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**99 ფრანკი** (ფრანგ. 99 francs) — ფრანგი მწერლის, ფრედერიკ ბეგბედერის რომანი. წიგნი გამოქვეყნდა საფრანგეთში 2000 წლის აგვისტოში „Grasset & Fasquelle-ს" მიერ, სანამ ხელახლა გამოიცემოდა „14.99 ევროს" და „6 ევროს" სახელით. წიგნის თავდაპირველად გამოქვეყნებიდან ცოტა ხნის შემდეგ ბეგბედერი მისმა დამსაქმებლებმა გაათავისუფლეს სარეკლამო სააგენტოდან.

2007 წელს წიგნის მიხედვით გადაიღეს ფილმი იმავე სახელწოდებით ჟან კუნინის რეჟისორობით.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
წიგნი მოგვითხრობს ოქტავის, წარმატებული სარეკლამო მენეჯერის, შესახებ, რომელსაც აქვს ყველაფერი, უამრავი ფული, ქალები და კოკაინი. ამის მიუხედავად, ის მაინც არ არის კმაყოფილი თავისი ცხოვრებით. ოქტავის ცხოვრებას საფუძვლიანად ორი რამ შეცვლის: რომანი სოფისთან, სააგენტოს ყველაზე ლამაზ თანამშრომელთან, და კრება გიგანტური რძის ნაწარმის კონცერნში „მადონი", რომელიც სარეკლამო რგოლების შექმნითაა დაკავებული.

მისი სიცოცხლე მთავრდება მას შემდეგ, რაც იმედგაცრუებული რჩება ცხოვრებისგან და სამუშაოსგან.

სქოლიო
------

1. ↑  Reyns-Chikuma, Chris (October 2008). „La fiction d'affaires : Une autre exception franCaise? 99 Francs de Frederic Beigbeder". *Contemporary French & Francophone Studies*. Vol. 12 (Issue 4): 455–462.
2. ↑  99 francs (14.99€). Krinein Magazine. ციტირების თარიღი: 24 November 2012.
3. ↑  Lezard, Nicholas (12 July 2003). „Ad execs quoting Gramsci? Only in France". London: Guardian. ციტირების თარიღი: 24 November 2012.
**ადამიანის მსგავსი მაიმუნები**, *ანთროპოიდები*, *ჰომინიდები* (ბერძ. anthropos — ადამიანი და ბერძ. eidos — სახე), (Anthropomorphidae ანუ Pongidae) — ცხვირვიწრო მაიმუნების ოჯახი პრიმატების რიგისა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნებია: ადამიანთან განსაკუთრებით ახლო მდგომი გორილა, შიმპანზე და ორანგუტანი. გორილა და შიმპანზე აფრიკის ბინადრებია, ორანგუტანი კი აზიაში (კალიმანტანსა ანუ ბორნეოსა და სუმატრაზე) გვხვდება. ადამიანის მსგავსი მაიმუნები ცხოვრობენ უღრან ტროპიკულ ტყეებში, მეტწილად ხეებზე; მათთვის დამახასიათებელია გრძელი ფეხები: როდესაც ვერტიკალურად დგანან, ხელები მუხლისთავს ქვემოთ სწვდებათ. მიწაზე დადიან ნახევრად ვერტიკალურად და ეყრდნობიან ხელის თითების ზურგის მხარეს. ლოყისუკანა პარკები, ტუჩების წითელი ლორწოვანი გარსი, საჯდომი კორძები და კუდი არა აქვთ, ცხოვრობენ ხროვად. გამრავლებისათვის გარკვეული დრო არა აქვთ, რადგან კვერცხუჯრედი თვედათვე მწიფდება. მაკეობა გრძელდება 9 თვემდე. შობენ ერთ, იშვიათად ორ ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ 9-10 წლის ასაკში. ცოცხლობენ 20-50 წლამდე. თავის ტვინი საკმაოდ რთული აგებულებისა აქვთ. სხეულის სიგრძე — 1,5-2 მ, წონა — 60-250 კგ აღწევს.

ანატომიური და ფიზიოლოგიური თავისებურებით ადამიანის მსგავსი მაიმუნები სხვა მაიმუნებთან შედარებით ყველაზე ახლო დგანან ადამიანებთან. მათ, როგორც ადამიანს, აქვთ ჭიაყელა ნაწლავი, კუდუსუნი, გავის 4-6 მალა, ფართო მკერდი, 12-13 წყვილი ნეკნი და სხვა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნების უმაღლესი ნერვული მოქმედების შესწავლის შედეგად დადგენილია მათი მსგავსებაც და თვისებრივი განსხვავებაც ადამიანისაგან. მსგავსება განსაკუთრებით დიდია ემბრიონულ პერიოდში. ეს ერთხელ კიდევ მიუთითებს იმაზე, რომ ადამიანი და ადამიანის მსგავსი მაიმუნები წარმოშობილი არიან ერთი საერთო წინაპრისაგან, შემდეგ კი მათი ევოლუცია სცვადასხვა მიმართულებით წარმართულა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 81.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 684.
* *Дарвин ч.* Происхождение человека и половой отбор, Соч. т. 5, М. – Л. 1953;
* Жизнь животних, т. 6 – Млекопитающие, М. 1971

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ადამიანის მსგავსი მაიმუნები***

* Additional information on great apes დაარქივებული 2005-08-04 საიტზე Library of CongressCategory:Webarchive template other archives
* NPR News: Toumaï the Human Ancestor
* Hominid Species
* For more details on Hominid species, including excellent photos of fossil hominids დაარქივებული 2013-04-30 საიტზე Wayback Machine.
* New Scientist 19 May 2003 - Chimps are human, gene study implies დაარქივებული 21 February 2006[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
* Scientific American Magazine (April 2006 Issue) Why Are Some Animals So Smart?
**ალბა-იულია** (რუმ. Alba Iulia, გერმ. Karlsburg, უნგრ. Gyulafehérvár) — ტრანსილვანიისა და რუმინეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. განლაგებულია ალბის ჟუდეცში, მდინარე მურეშზე, ბუქარესტისგან ჩრდილო-დასავლეთით 270 კმ-ით დაშორებული. მოსახლეობა — 63,536 ადამიანი (2011 წელი).

ისტორია
-------

### ანტიკური ხანა

ალბა-იულიას ჰქონდა პოლიტიკური ძალაუფლება უკვე შორეულ წარსულში. ქალაქის სიახლოვეს აღმოჩენილი იქნა ტერტერიის ფირფიტები, რომელშიც მარია გიმბუტასი მსოფლიოში პირველ დამწერლობას ხედავს. გარკვეული დროის მანძილზე აქ იყო დაკების ტომის დედაქალაქი, რომლის ადგილასაც რომაელებმა თავისი სამხედრო სადგომი — აპულუნი (Apulum) დააფუძნეს. ამ ადგილს ახსენებს პტოლემეც, ხოლო მისი ნაქალაქევი დღევანდელი ქალაქისგან 10 კმ-შია განლაგებული. ამის მეშვეობით ალბა-იულიის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი სავსეა ანტიკური სიძველეებით.

### შუა საუკუნეები

IX-XI საუკუნეებში, როდესაც ხდება ტრანსილვანიის სლავიანიზაცია, ქალაქი ნახსენებია სლავური სახელით Балград (ბალგრადი) ან Белград (ბელგრადი). ლათინურზე იგი იყო გადათარგმნილი როგორც ალბა-იულია, და ასეთ ფორმაში პირველად გვხვდება 1097 წელს. XI საუკუნიდან იგი უნგრეთის *დერჟავას* ნაწილი ხდება ისევ სხვა სახელით, ამჯერად მისი სახელი დიულაფეჰერვარი. XII-XIII საუკუნეებში აღდგა კათოლიკური ეკლესია, რომელიც აღადგინა იანოშ ხუნიადმა; დაკრძალულია იქვე. 1541-1690 იყო ტრანსილვანიის სამთავროს დედაქალაქი, თუმცა მიქაი მამაცმა 1599 წელს შეძლო მოკლე დროით სამივე დუნაის სამთავროს გაერთიანება და ალბა-იულიაში სატახტო ქალაქის შექმნა.

### უახლესი ისტორია

XVIII საუკუნეში ავსტრიელმა გაბსბურგებმა გადაწყვიტეს ალბა-იულიის კეთილმოწყობა. იმპერატორ კარლ VI-ის დროს აშენდა ვარსკვლავის ფორმის ციხესიმაგრე, ხოლო თვითონ ქალაქმა მიიღო გერმანული სახელი კარლსბურგი. 1794 წელს ბატიანის ეპისკოპოსის მეურვეობით გაიხსნა რუმინეთში პირველი ბიბლიოთეკა, რომლის მარგალიტად ითვლება ლორშის დიდი კოდექსი, რომელიც შეიქმნა კარლის დროს. 

1918 წლის 1 დეკემბერს ალბა იულიაში გამოცხადდა ტრანსილვანიისა და რუმინეთის შეერთება, ხოლო 4 წლის შემდეგ მეფე ფერდინანდ პირველი გახდა გაერთიანებული სახელმწიფოს მონარქი.

დემოგრაფიული მონაცემები
-----------------------

1891 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 8,167 მაცხოვრებელს, საიდანაც 3,482 იყო უნგრელი (42.63%), 3,426 რუმინელი (41.94%) და 867 გერმანელი (10.62%).

1910 წლიდან მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 11,616 - მდე. მათგან 5226 იყო უნგრელი (45%), 5,170 რუმინელი (44.51%) და 792 გერმანელი (6.82%).

1930 წლისთვის გამოკითხვის მიხედვით მოსახლეობის 38.3% იყო ორთოდოქსი რუმინელი, 21.4% აღმოსავლეთ კათოლიკე რუმინელი, 14.9% რეფორმატორი, 10.5% კათოლიკე, 7.2% ლუთერანი, 6.5% იუდეველი.

2011 წლის გამოკითხვის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 58,681-ს. მათგან 95.3% იყო ეთნიკური რუმინელი, 3.2% ბოშა, 1.9% უნგრელი და 0.2% გერმანელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ალბა-იულია***

* (ინგლისური) Official site დაარქივებული 2003-12-03 საიტზე Wayback Machine.
* (რუმინული) Alba Iulia photo gallery დაარქივებული 2004-12-23 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Gyulafehérvár. *A Pallas nagy lexikona*. Hungarian Electronic Library (MEK).
2. ↑  Gyulafehérvár. *Révai Nagylexikona, vol. 9.* p. 237. Hungarian Electronic Library.
3. ↑  Recensământul general al populaţiei României din 29 Decemvrie 1930, vol. II, p. 522.