recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სოსნოვი-ბორი** (რუს. Сосновый Бор) — ქალაქი (1973 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, შედის სოსნოვი-ბორის საქალაქო დასახლების შემადგენლობაში. ქალაქი მდებარეობს კოპორის ყურის ნაპირას, სანქტ-პეტერბურგის დასავლეთით 35 კილომეტრში.

ისტორია
-------

ქალაქის ადგილას ადრე მდებარეობდა სოფელი უსტია. პირველად სოფელი უსტია ნახსენებია ავგუსტ ბერენგეიმის მიერ შედგენილ ინგერმანლანდიის რუკაზე, რომელიც შვედური მასალების საფუძველზე შეიქმნა 1676 წელს. სოფელი უსტია, ასევე ნახსენებია 1704 წელს შედგენილ ინგერმანლანდიის პროვინციის გენერალურ რუკაზე. ეს დასახლება 1705 წელს შედგენილ ადრიანა შომბეკის რუკაზე, სახელწოდებით „იჟორის მიწის გეოგრაფიული ნახაზი", ნახსენებია, როგორც სოფელი უსტუა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* სოსნოვი-ბორი ლენინგრადის ოლქის ადმინისტრაციის საიტზე

სქოლიო
------

1. ↑  ლომონოსოვის მსგავსად შედის სანქტ-პეტერბურგის შემადგენლობაში
2. ↑  «Карта Ингерманландии: Ивангорода, Яма, Копорья, Нотеборга», по материалам 1676 г..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-06-01. ციტირების თარიღი: 2013-03-12.
3. ↑  «Генеральная карта провинции Ингерманландии» Э. Белинга и А. Андерсина, 1704 г. составлена по материалам 1678 г.
4. ↑  «Географический чертёж над Ижорскою землей со своими городами» Адриана Шонбека 1705 г..  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-11. ციტირების თარიღი: 2013-03-12.

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
**ტრაპერი** (ინგლ. traper)— ჩრდილოეთ ამერიკაში ბეწვიან ნადირზე მონადირე; ტრაპერები უპირატესად ხაფანგებით ნადირობენ.

ისტორია
-------

ევროპელების მიერ ჩრდილოეთი ამერიკის ათვისებიდან მეცხრამეტე საუკუნის შუა ხანებამდე ბეწვიან ნადირზე ნადირობა განსაკუთრებულად იყო განვითარებული, რადგან ძვირფასი ბეწვი ვაჭრობასა და ექსპორტში ძირითად მასალას წარმოადგენდა.

მართალია, ბეწვეულის მოპოვება პროფესიად მიიჩნევა, ტრაპერთათვის ნადირობა შემოსავლის ერთადერთი წყარო არ ყოფილა. ეს განპირობებული იყო შინაური ცხოველების კონკურენციითა და ძვირფასი ბეწვის მქონე ნადირის იშვიათობით. ნადირის არაერთი სახეობა ლამის ბოლომდე განადგურდა, ამიტომაც ჩვენს დროში ბევრ ჯიშზე ნადირობა სასტიკად აკრძალულია. ეს მეტწილად მტაცებელ მხეცებს ეხება, ძირითადად კი ჟღალ ფოცხვერს, რომლის პოპულაციაც იმდენად შემცირებულია, რომ ნადირის და ნადავლის ბუნებრივი თანაფარდობა ირღვევა. 

ცხოველთა დაცვის საზოგადოება მსგავსი ნადირობის წინააღმდეგ გამოდის, განსაკუთრებით კი ხაფანგებით ნადირობისა.

ლიტერატურა
----------

* Dietmar Kuegler: *In der Wildnis die Freiheit – Trapper, Mountain Men, Pelzhändler – Der amerikanische Pelzhandel.* Verlag für Amerikanistik, Wyk 1989, ISBN 3-924696-33-0
**ქერი** (ლათ. Hordeum) — ერთ- და მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. ქერის ფესვთა სისტემა ფუნჯაა; ღერო-ღრუ ჩალისფერი, რომლის სიმაღლე 35-135 სმ აღწევს. ფოთოლი სხვა მარცვლოვანებზე უფრო ფართო აქვს. ყვავილედი თავთავია, ნაყოფი — მარცვალია. 

ევრაზიასა და ამერიკაში ცნობილია დაახლოებით 30 სახეობა. მისი სამშობლოა აზია, თუმცა ველური სახით გვხვდება სირიაში, თურქეთში, შუა აზიასა და კავკასიაში. ეგვიპტეში ქერის კულტურა ფარაონების დროიდანაა ცნობილი. სწორედ აქედან გავრცელდა ის საბერძნეთსა და რომის იმპერიაში. XV საუკუნემდე ქერის მარცვლებს ფქვავდნენ და პურს აცხობდნენ. აღსანიშნავია, რომ ძველი მკურნალები სამკურნალოდ იყენებდნენ ქერის მარცვლებსა და ქერის წყალს. ავიცენას მიაჩნდა, რომ ქერი უნიკალურად წმენდს ორგანიზმს.

კულტურაშია 3 სახეობა. სამივეს ხშირად აერთიანებენ ერთ კრებად სახეობაში — სათესი ქერი (ლათ. Hordeum sativum); ბიოლოგიური თავისებურების მიხედვით ქერი იყოფა საგაზაფხულოდ და საშემოდგომოდ. ქერის მარცვალი შეიცავს (პროცენტობით): წყალს (13), ცილას (12), ნახშირწყლებს (64,6), უჯრედისს (5,5), ცხიმს (2,1), ნაცრის ელემენტებს (2,8). 

ქერი მეტად ღირებული მარცვლოვანი კულტურაა. მარცვლისაგან ამზადებენ ფქვილს და ღერღილს. პურის გამოცხობისას ქერის ფქვილს უმატებენ ხორბლის ფქვილს. ქერი ძვირფასი კონცენტრირებული საკვებია მეღორეობასა და მეფრინველეობაში. იყენებენ ლუდის წარმოებაში, მის ექსტრაქტებს — საფეიქრო, საკონდიტრო და ფარმაცევტულ მრეწველობაში.

სქოლიო
------

1. ↑  ქერით მკურნალობა — სამედიცინო ინტერნეტჟურნალი
2. ↑  *ნასყიდაშვილი პ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 501.
ტრაპეზი
**ტრაპეზი** (ბერძ. Τράπεζα — „მაგიდა") — ტაძარში, ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში უსისხლო მსხვერპლშეწირვის ადგილი, საიდანაც ხდება კურთხევა. ტრაპეზად მოიაზრება, როგორც საკურთხევლის ნაწილი, ისე თავად ოთხკუთხა (ხის ან ქვის) მაგიდა, რომელიც როგორც წესი საკურთხევლის შუაგულში მდებარეობს ან უშუალოდ აღმოსავლეთ კედელთანაა მიდგმული.

ტრაპეზზე საიდუმლოდ, უხილავად სუფევს თვით უფალი, როგორც მეუფე და მბრძანებელი ტაძრისა. მასთან მიახლება და ამბორი მსოლოდ ღვთისმსახურებისთვისაა დასაშვები. ტრაპეზი ოთხკუთხა და მირონცხებული მაგიდაა ძვირფასი ქსოვილით შემკული. მასზე ასვენია ლიტურგიისათვის აუცილებელი სიწმინდეები: ოდიკი, სახარება, წმიდა სანაწილე, ჯვარი, შვიდსანთლა.

საკურთხეველი წარმოადგენს აღმოსავლეთით, კანკელს მიღმა სივრცეს. მას ჩრდილოეთით და სამხრეთით ესაზღვრება სამკვეთლო და სადიაკვნე. საგულისხმოა ის ფაქტი რომ VI საუკუნემდე საქართველოს ტაძრებისათვის არ იყო დამახასიათებელი დღევანდელი სამნაწილიანი საკურთხველი. სადიაკვნე და სამკვეთლო ამ დროს ტაძრის გარეთ აგებულ შენობებში იყო მოწყობილი, ან სამკვეთლოს მაგიდა საკურთხევლის ჩრდილოეთ კედელთან იდგა. XVII საუკუნიდან, რუსეთთან ურთიერთობის გააქტიურების შემდგომ, სამკვეთლოსა და საკურთხეველს ერთი საერთო კანკელი ჰყოფთ შუა ტაძრისაგან. დღეს ასეთ სამნაწილედ საკურთხველიან ეკლესიებში საკურთხევლად იწოდება არა მარტო ის ადგილი, სადაც ტრაპეზი მდებარეობს, არამედ კანკელს მიღმა სივრცე, რომელიც სადიაკვნესა და სამკვეთლოს მოიცავს. 

საკურთხევლის (როგორც კანკელის მიღმა სივრცის) პარალელურ ტერმინად ძველ წერილობით ძეგლებსა და ტიპიკონებში გვხვდება ტრაპეზიც, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ ძველად ის არ გულისხმობდა სადიაკვნესა და სამკვეთლოს. 

წერილობით ძეგლებსა და ტიპიკონებში ტერმინი ტრაპეზი გვხვდება, აგრეთვე ტაბლის, სუფრის აღსანიშნავად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სატრაპეზო

ლიტერატურა
----------

* *ჟურნალი „წყარო", N28, 1995 წ.*
* ლ. ხაჭაპურიძე, „ერთი საეკლესიო ტერმინისათვის (ტრპეზი)", ქართველური მემკვიდრეობა, 1998, გვ. 316-321
ქერუბიმი და მაკარი დიდი
**ქერუბიმი** (ივრ. כְּרֻבִים‎, ხშირად გამოიყენება მრ. რ ქერუბიმები) — ბიბლიაში არაერთგზის მოხსენიებული ფრთოსანი არსება. ციურ სხეულთა შესახებ ბიბლიური წარმოდგენებით, უფალთან ყველაზე ახლომდგომნია. ქერუბიმებს ქრისტიანობაში მეორე ადგილი უკავიათ ანგელოზთა იერარქიაში სერაფიმების შემდეგ. 
ბიბლიაში ქერუბიმი „ცეცხლოვანი ხმლით" არის შეიარაღებული და სამოთხის კარს იცავს. ქერუბიმებს ვხვდებით თორაშიც (მოსეს ხუთწიგნეულში) ეზეკიელთან და ისაიასთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *კათოლიკური ენციკლოპედია*: ქერუბიმი
* The Cherubim - some pointers and problems by Rabbi Dr Raymond Apple

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მამა ღმერთი • ძე ღმერთი • სულიწმინდა ღმერთი  |
| --- |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა პირველი სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
სერაფიმნი • ქერუბიმნი • საყდარნი |

 |

 | საქართველო |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მეორე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
უფლებანი • ძალნი • ხელმწიფებანი |

 |

 |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მესამე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
მთავრობანი |
|  |
| მთავარანგელოზნი | 
მიქაელი • გაბრიელი • რაფაელი • ურიელი • სელაფიელი • იეგუდიელი • ვარახიელი • იერომიელი |
|  |
| 
ანგელოზნი |

 |

 |

 |
**სონდის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სონდის სამხრეთით, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. სოფლების სონდისა და მენესოს გამყოფ ქედზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის: ეკლესია, ზურგიანი კოშკი, საცხოვრებელი ნაგებობა და გალავანი. ყველა ნაგებობა ნაშენია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ნაგებობათაგან უადრესია ეკლესია: მომდევნო ხანებში მისთვის დასავლეთიდან მიუდგამთ ზურგიანი კოშკი ისე, რომ კოშკის სწორი კედლის ნაწილი ეკლესიის დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნახევარზე დაშენებული. უფრო გვიან ეკლესიისათვის სამხრეთიდან ვიწრო სადგომი მიუშენებიათ, რომლის სამხრეთ კედელი კოშკის სამხრეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. ამავე ხანებშია აგებული გალავანი და საცხოვრებელი ნაგებობა.

ეკლესია დარბაზულია, დგას ეზოს ჩრდილოეთ ნაწილში. ძლიერ დაზიენბულია: ჩამოშლილია კამარა და კონქი, მონგრეულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების ზედა ნაწილები, ინტერიერი 0.7 მეტრის სიმაღლეზე ნანგრევებითაა ამოვსებული, ვიწრო, ზემოტკენ შევიწროებული და ორივემხრიდან ბრტყლად გადახურული შესასვლელი ეკლესიის სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. აღმოსავლეთით, გეგმით კოლოფა თაღის ფორმის აფსიდის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხუროვანი რაფა აქვს. აფსიდის გვერდებში თითო პატარა ზომის სწორკუთხა ნიშია. ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედლის ღეძზეა, რომლის გარეთა ღიობის სამხრეთის ნახევარი ეკლესიაზე მოგვიანებით მიშენებული ზურგიანი კოშკის სწორი კედლითაა დაფარული. შიგნით ეკლესია ცილინდრული კამარიით იყო გადახურული, რომლის სამხრეთის გვერდის წყობის ნაწილი დასავლეთ კედელს შემორჩა.

ზურგიანი კოშკი ექვს სართულიანია, ზემოთ მკვეთრად შევიწროებული და ზურგით გალავანში ჩართული. დაზიანებულია: მონგრეულია VI სართულის კედლების ზედა ნაწილები. ჩამოშლილია ხის სართულშუა გადახურვები, თითქმის მთელ სიმაღლეზეა გაბზარული სწორი კედელი. I სართული დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე მიწითაა და კედლებიდამ ჩამონაშალი ქვებითაა ამოვსებული. შესასვლელი I სართულზეა, სწორი კდელის სამხრეთ კიდეში. კარი სწორკუთხაა. III, IV და V სართულებს თითო სწორკუთხა სარკმელი აქვს. დანარჩენი კედლები ყრუა. მსგავსი სარკმელია II სართულის სწორ კედელშიც, რომელიც მოგვიანებით ამოუშენებიათ.
მინაშენი უაფსიდოა, შესასვლელი სამხრთიდან აქვს. კარო ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელია. მინაშენი გადახურული იყო მხოხავი კამარით, რომლის ნაშთი კოშკის სწორ კედელზეა შემორჩენილი.

გალავანი წრიული ფორმისაა, შემორჩენილია მთელ პერიმეტრზე. შესასვლელი დასავლეთ სწორკუთხა ნიშია. გალავნის სამხრეთ ნაწილში, ეკლესიიდან ხუთიოდე მეტრზე, ჩართულია მოზრდილი ოთკუთხა საცხოვრებელი ნაგებობა , რომლის სამხრეთ და დასავლეთ კედლები გალავნის ნაწილს წარმოადგენს. შესასვლელი შენობას ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდესთან აქვს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო პატარა ზომის სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთ კედელში - ხუთი სხვადსხვა ზომის სწორკუთხა ნიში.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 311.
**ქუდიანი ფეიქარა** (ლათ. Ploceus cucullatus) — ფრინველი ფეიქარასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 15–18 სმ. გამრავლების პერიოდში მამლებს აქვთ კაშკაშა ყვითელი შეფერილობა. თავი და ფრთები შავი ფერისაა. დანარჩენ დროს დედალი და მამალი თითქმის ერთნაირად გამოიყურებიან. 

ცოცხალი, კოლონიებად მობუდარი ფრინველებია, რომლებიც ბუდეებს ბალახისაგან აკეთებენ და ეს ბუდეები მჭიდროდ განლაგებულ ლობიოს პარკებს წააგავს. მშენებლობისას ხშირად შეიმჩნევა ტოტებზე თავით დაბლა ჩამოკიდებული და ფრთებაქანავებული მამლები. უმეტესად დედალი კრუხობს და ბარტებსაც ის კვებავს. 

გავრცელებულია სუდანიდან და სამხრეთი ეთიოპიიდან ანგოლასა და სამხრეთ აფრიკის კაპის პროვინციამდე. ბინადრობენ ტყის განაპირა ნაწილებში, აგრეთვე სოფლის მეურნეობის ფართობებსა და სოფლებში. პარაზიტი ფრინველების (მაგ. გუგული) საწინააღმდეგოდ, ფრინველთა ევოლუციის დროს, ნიღბოსან ფეიქარებს განუვითარდათ ეფექტიანი დაცვის უნარები, მაგალითად, კვერცხის ისეთი შეფერილობა, რაც ადვილად გამოარჩევს მას გუგულის კვერცხისაგან.

ლიტერატურა
----------

* Horst Bielfeld: 300 Ziervögel kennen und pflegen, Ulmer Verlag, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-8001-5737-2.

სქოლიო
------

1. ↑  *კუტუბიძე მ.*, ფრინველების ნომენკლატურული ტერმინოლოგია, თბ.: „მეცნიერება", 1973. — გვ. 195.
სოვეტსკოე-პლატო
**სოვეტსკოე-პლატო** (რუს. Советское плато) — აღმოსავლეთი ანტარქტიდის ცენტრალური ნაწილის მყინვარული საფრის ყველაზე მაღალი ნაწილი. მოქცეულია სამხრეთის განედის 75–84° და აღმოსავლეთის გრძედის 25–105° შორის. სიგრძე დაახლოებით 2000 კმ, სიგანე დაახლოებით 450 კმ, სიმაღლე 3500–4000 მეტრი. მის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ყინულქვეშ მოქცეული გამბურცევის მთები. ყინულის სისქე 750–3800 მეტრია. სოვეტსკოე-პლატო ანტარქტიდის ყველაზე ცივი და ძალზე დაბალი ატმოსფერული წნევის (დაახლ. 600 მბარ) ადგილია; საშუალო წლიური ტემპერატურა −56°C უდრის. აღმოაჩინა 1957–1958 წლების საბჭოთა ანდარქტუდულმა ექსპედიციამ. 1957 წლიდანვე ამუშავდა საბჭოთა სამეცნიერო სადგური „ვოსტოკი", სადაც 1983 წლის 21 ივლისს დაფიქსირდა დედამიწაზე ყველაზე დაბალი ტემპერატურა — –89,2°C. მყინვარულ კალაპოტზე ტემპერატურა ლღობის წერტილზეა ჩამოსული, რის გამოც წარმოიქმნება ყინულქვეშა ტბები, რომელთაგან უდიდესია ვოსტოკი.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 450.
2. ↑   Советское плато // Большая российская энциклопедия. т. 30. — М. 2015. — стр. 552.
**სოსო (სოსლან) მარგიშვილი** (დ. 1959, ქარელი — გ. 2007, ბაქო) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების პოლკოვნიკი (2000 წ.). 1979–1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური ცენტრის თანამშრომელი, ალგეთის ხეობის არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი, 1989–1991 წლებში შავსაყდარა-ენაგეთის არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელი. 1992–2004 წლებში მსახურობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საზღვრის დაცვის დეპარტამენტში. 2005-2006 წლებში მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტში. 2006 წლიდან საერთაშორისო წითელი ჯვრის ექსპერტი. აფხაზეთის ომის ვეტერანი, სოხუმის პრესცენტრის უფროსი. სიცოცხლეში გამოქვეყნებული აქვს სამი მონოგრაფია (ერთი თანაავტორობით) ისტორიის დარგში და 20-მდე სამეცნიერო სტატია, მათ შორის, რამდენიმე სამხედრო ისტორიის საკითხებზე. ერთი მონოგრაფია გამოიცა სოსო მარგიშვილის გარდაცვალების შემდეგ.

ლიტერატურა
----------

* მარგიშვილი ს. ანტიკური ხანის მდიდრული სამარხები ალგეთის ხეობიდან. თბ. 1992
* მარგიშვილი ს. ნარიმანიშვილი გ. ალგეთის ხეობის ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლები. თბ. 2004
* მარგიშვილი ს. მითები და რეალობა დავით აღმაშენებლის მეფობის შესახებ, თბ. "სიესტა", 2006
* მარგიშვილი ს. შუა საუკუნეების სამხედრო ხელოვნება და საქართველოს სამხედრო-პოლიტიკური ისტორია IX-XV საუკუნეებში, ნაწ. I, თბილისი, 2008
* მარგიშვილი ს. იბერიის ომი პომპეუსთან (დონ კასიუსის ცნობების კრიტიკული ანალიზი)// ქართველოლოგია : ყოველთვიური სამეცნიერო ჟურნალი. თბ. 2007. ISSN: 1512-4975. თებერვალი. N1. გვ.46-61. რეზ. ინგლ. ენ. გვ.113-114
**სიმონ ივანეს ძე ფხაკაძე** (დ. 1894 — გ. 1937) — ქართველი ოფიცერი. სხვადასხვა დროს მსახურობდა რუსეთის, საქართველოს, აზერბაიჯანის და წითელ არმიებში.

დაამთავრა ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი (1915). უნტერ-ოფიცრად მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა მე-17 პოლკში. იბრძოდა I მსოფლიო ომის დასავლეთის ფრონტზე. ოთხჯერ დაიჭრა. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის I, II, III და IV ხარისხის ჯვრებით (1916). 1918 წლიდან იყო ამიერკავკასიის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის არმიის ოფიცერი. როტმისტრი ფხაკაძე მეთაურობდა ცხენოსანთა განსაკუთრებული ასეულს („ფხაკაძის რაზმი"). თავი გამოიჩინა ოსმალებთან ბრძოლაში ბათუმში ფორტ ანარიის დაცვისას (1918 წლის 1 აპრილი). 1918 წლის 17 ივლიის საქართველოს სამხედრო მინისტრის ბრძანებით დაჯილდოვა წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენით. მონაწილეობდა სომხეთთან ომში (1918 წლის დეკემბერი). საბრძოლო დამსახურებისთვის 1918 წლის დეკემბერში პოდპოლკოვნიკის წოდება მიიღო. შემდეგ, ზოგიერთი ცნობით, დენიკინელების მიმართ კეთილგანწყობის გამო სამსახურიდან დაითხოვეს. 

1919 წლის ივნისში ფხაკაძემ სამსახური დაიწყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის არმიაში. ასწავლიდა განჯის სამხედრო სკოლაში, ირიცხებოდა თათართა 1-ლ ცხენოსან პოლკში. 1920 წელს აზერბაიჯანის გასაბჭოების შემდეგ წითელ არმიაში გადავიდა. დაინიშნა შაქის მე-3 ცხენოსანი პოლკის უფროსის თანაშემწედ, შემდეგ — კავალერიის ინსპექტორად, ივნისში კი მე-11 წითელი არმიის რევოლუციური სამხედრო საბჭოს უფლებამოსილ პირად „სპარსეთის ფრონტზე ქართველი მოხალისეების რეკრუტირების" საკითხში. ე. წ. სპარსეთის საბჭოთა რესპუბლიკის ხანმოკლე არსებობის პერიოდში დაინიშნა რეშტის გარნიზონის უფროსად, შემდეგ სპარსეთის წითელი არმიის კავალერიის სარდლად. 1921 წლის იანვარში შტაბის რეზერვში ჩაირიცხა საგანგებო დავალებების ოფიცრად. დახვრიტეს სტალინური რეპრესიების დროს.

ლიტერატურა
----------

* ფალერისტიკის ისტორიის ზოგიერთი საკითხისათვის საქართველოში (1918 წელი). / ოთარ ჟორდანია // კულტურათაშორისი კომუნიკაციები, №11. - 2010. - გვ. 122-127;
* В. Л. Генис. Красная Персия: Большевики в Гиляне. 1920—1921. Документальная хроника. М. 2000. ISBN 5-89619-017-4. - გვ. 316-317.
**ფიტონციდები** (ბერძ. phyton — მცენარე და ლათ. caedo — ვკლავ) — მცენარეთა მიერ წარმოქმნილი ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებები, რომლებიც კლავენ ან ზღუდავენ ბაქტერიების, მიკროსკოპული სოკოებისა და უმარტივესთა ზრდა-განვითარებას. აღმოაჩინა საბჭოთა მეცნიერმა ბორის ტოკინმა 1928 წელს. მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ბიოგეოცენოზების ჩამოყალიბებაში (ალელოპათია). 

ფიტონციდები გამოიყოფა მცენარეთა ნივთიერებათა ცვლის პროცესში მისი ძირითადი ნაწილი აქროლადია. ფიტონციდების გამომუშავება მუდმივად არ ხდება. განსაკუთრებით აქტიურად გამოიყოფა მცენარის მექანიკური დაყიანების დროს. ფიტონციდები გლუკოზიდების, ტერაპენოიდების, ალდეჰიდების, ქინონების, მთრიმლავი ნივთიერებებისა და სხვა რთული კომპლექსური ნაერთებია. განასხვავებენ 2 სახის ფიტონციდებს: არაექსკრეტორულსა და აქროლადს. ფიტონციდები მცენარეთა იმუნიტეტის ერთ-ერთი განმაპირობებელი ფაქტორია. 

ზოგიერთი მცენარე აქროლადი ფიტონციდებით თავის გარშემო ქმნის სტელირულ ზონას, რითაც პათოგენურ მიკროფლორას განვითარების საშუალებას არ აძლევს. ამის გამო გამწვანების ასორტიმენტის შერჩევას დიდი მნიშვნელობა აქვს ქალაქის სანიტარულ-ჰიგიენური მდგომარებისათვის. ფიტონციდების მოქმედება არასპეციფიკურია, მაგ. ხახვის და ნიორის ფიტონციდების მოქმედებით იღუპება მრავალგვარი მიკროორგანიზმი, ადამიანისათვის პათოგენური მრავალი ბაქტერია (ქოლერის ვიბრიონი, მუცლის ტიფის, დიზენტერიის და სხვა გამომწვევები). ფიტონციდები მოქმედებენ ბიოგეოცენოზის შემადგენლობაზე. ტყის მიხედვით იცვლება ჰაერის მიკროფლორა (ცნობილია, რომ ფიჭვნარში ჰაერი ძალიან სტერილურია). ერთი სახეობის მცენარის ფიტონციდები გარკვეულ მანძილზე მოქმედებენ სხვა სახეობის მცენარის ზრდასა და განვითარებაზე — აფერხებენ ან აძლიერებენ მას.

ფიტონციდების ამ ანტიბაქტერიულ და ანტისოკოვან თვისებებს იყენებენ მედიცინაში, სოფლის მეურნეობასა და კვების მრეწველობაში. ნივრის, ხახვის, პირშუშხასა და სხვა მცენარეთა ფიტონციდების ბაქტერიციდულ თვისებას ჩირქოვანი ჭრილობების სამკურნალოდ იყენებენ.

ლიტერატურა
----------

* *ქვარიანი ლ. ყანჩაველი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 334.
**ფიუჩერსული ბირჟა** — სასაქონლო ბირჟის თანამედროვე ფორმა, რომელზეც ფიუჩერსული კონტრაქტებით მიმდინარეობს ვაჭრობა. ფიუჩერსულ ბირჟაზე სასაქონლო ბირჟაზე რეალური საქონლით ვაჭრობისგან განსხვავებით: გარიგებები უმეტესწილად ფიქციური ხასიათისაა (გარიგების მხოლოდ 1-2% მთავრდება საქონლის მიწოდებით, ხოლო დანარჩენი ფასებს შორის განსხვავების დაფარვით ხორციელდება); კონტრაქტის ყველა პირობა (გარდა ფასებისა) უნიფიცირებულია; გარიგებები გაუპიროვნებელია, რადგან მყიდველსა და გამყიდველს შორის შუამავლობას ასრულებს საანგარიშსწორებო პალატა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სავაჭრო
* საფონდო
* სავალუტო
* ოფციური

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფიუჩერსული ბირჟა — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* ფიუჩერსებით ვაჭრობის ერთ-ერთი გლობალური ცენტრი CME Group
* ახალი საინვესტიციო სკოლა დაარქივებული 2011-08-21 საიტზე Wayback Machine.
* თბილისის საბირჟო ვაჭრობის ცენტრი დაარქივებული 2012-01-18 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  მოხელის სამაგიდო ლექსიკონი / გაეროს განვითარების პროგრამა; [შემდგ.: სამსონ ურიდია და სხვ.; რედ.: ვაჟა გურგენიძე] - თბ. 2004 - 483გვ.: ცხრ.; 24სმ. - (საჯარო მოსამსახურის ბ-კა). - ISBN 99940-0-063-2: [ფ.ა.]
**რუფატ ჰუსეინოვი** (დ. 25 აპრილი, 1997) — აზერბაიჯანელი მოკრივე უმსუბუქეს წონით კატეგორიაში (49 კგ-მდე), მეორე ახალგაზრდული ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული, 2015 წელს სამაკოვში გამართული ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი. წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რომელიც რიო-დე-ჟანეიროში გაიმართა.

ბიოგრაფია
---------

რუფატ ჰუსეინვოი დაიბადა 1997 წლის 25 აპრილს, აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში. კრივში ვარჯიში 2005 წელს მშობლიურ ქალაქ განჯაში დაიწყო. მისი მწვრთნელი იყო მამამისი, ილჰამ ჰუსეინოვი.2011 წელს მან მოიგო აზერბაიჯანის ახალგაზრდული ჩემპიონატი. 2013 წელს ბაქოში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე - ჰეიდარ ალიევის თასზე პირველი ადგილი დაიკავა. იმავე წელს ანაპაში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე მეორე ადგილი დაიკავა.

ჰუსეინოვმა 2014 წელს სოფიაში გამართულ ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. იმავე წელს გახდა ნანკინის 2014 წლის ახალგაზრდული ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული. ფინალში ანგარიშით 3:0 დაამარცხა უზბეკი სულეიმონ ლატიპოვი. პირველ შეხვედრაში ანგარიშით 2:1 დაამარცხა ინდოელი შიამ კურა კარაკარა, ამის შემდეგ დაამარცხა ყირგიზი შალკარ აიხინბაი. . ასევე 2014 წელს რუფატ ჰუსეინოვი ჩაირიცხა ბაქოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის აკადემიაში..

2015 წელს ევროპის ჩემპიონატზე მან მესამე ადგილი დაიკავა, ნახევარფინალში რუფატი დამარცხდა დიდი ბრიტანეთის წარმომადენელ ჰარვი ჰორნთან.. იმავე წელს მისი დებიუტი შედგა მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა დოჰაში, 18 წლის ასაკში გახდა მსოფლიო ჩემპიონატის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა მონაწილე. მეოთხედფინალში გასული ჰუსეინოვი უკრაინელ დიმიტრი ზამოტაევთან დამარცხდა.

2016 წლის ივნისში მსოფლიო ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე, რომელიც ბაქოში გაიმართა ჰუსეინოვმა ნახევარფინალში დაამარცხა მექსიკელი ხოსელიტო ველასკესი და ფინალში გავიდა, რითაც 19 წლის ასაკში მოიპოვა რიო-დე-ჟანეიროში გასამართი ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია. ფინალში მან ესპანელი სამუელ კარმონი დაამარცხა რითაც ტურნირის გამარჯვებული გახდა. რუფატ ჰუსეინოვი მონაწილეობდა XXXI ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. პირველი ბრძოლა გამართა 6 აგვისტოს. ის 1/16 ფინალში ნამიბიელ მოკრივე მატიას ჰამუნელას დაუპირისპირდა, რომელმაც იგი დამაჯერებლად დაამარცხა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* AIBA დაარქივებული 2016-07-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2  Профиль на сайте AIBA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-24. ციტირების თარიღი: 2021-10-31.
2. 1 2 3  Гянджинский чемпион
3. ↑   Results book
4. ↑  Nanjing 2014 ends with golden success for youth boxers.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-06. ციტირების თარიღი: 2021-10-31.
5. ↑  Азербайджанский боксер завоевал бронзовую медаль ЕВРО.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-19. ციტირების თარიღი: 2021-10-31.
6. ↑  Четверо боксеров Азербайджана вышли в полуфинал ЧМ
7. ↑  Руфат Гусейнов едет на Олимпиаду.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-06-27. ციტირების თარიღი: 2016-07-26.
დეკანოზი **სამსონ თოდუა**  (გ. 1938, სოფ. ხაბუმე, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სასულიერო პირი (დეკანოზი) და პუბლიცისტი.

მოღვაწეობდა დღევანდელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მისი პუბლიცისტური წერილებიდან გამსაკუთრებულად ცნობილია სასულიერო ჟურნალ „მწყემსში" გამოქვეყნებული წერილი ოცინდალეს მონასტერზე, რის შედეგადაც საზოგადოებამ გაიგო ამ კომპლექსის შესახებ

ბაბუა დავით თოდუა ასევე იყო მღვდელი სოფელ თაიაში ჰყავდა ოთხი ძმა (ბესარიონი, ათანასე, აკი, თეოდორე) და ორი და. ხუთივე ძმა იყო სასულიერო პირი. ამაში დიდი წვლილი მიუძღოდა მათ ბაბუას მღვდელ დავითს. დეკანოზმა სამსონმა დაამთავრა ოდესის სასულიერო სასწავლებელი. ძმებიდან ჩხოროწყუში დარჩა ორი- დეკანოზი სამსონი და დეკანოზი ათანასე. დანარჩენები მსახურობდნენ ზუგდიდსა და ქუთაისში. ხუთივე ძმის სახელს უკავშირდება დაწყებითი სკოლებისა და ბიბლიოთეკების ორგანიზება იმ ადგილებში, სადაც მსახურობდნენ. დეკანოზ სამსონს ჯუმითში დაუარსებია ორკლასიანი სკოლა, რომელიც შემდეგ ოთხწლედად გადაუკეთებიათ. აშკარაა, რომ ასეთი საქმიანობა უკავშირდებოდა იმ პერიოდში ქვეყანაში არსებული საქართველოში წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მოღვაწეობას.

დეკანოზი სამსონი განათლებული პიროვნება იყო. ზუგდიდსა და სენაკის სასულიერო სკოლებში იგი სჯულის კანონს ასწავლიდა. ამ სკოლებში მისი დასწრების გარეშე არც გამოსაშვები გამოცდები ტარდებოდა და არც სწავლის დასრულების ცნობა გაიცემოდა.

დეკანოზმა სამსონმა გერმანიიდან გამოიწერა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების იარაღები, რაც სოფლის მოსახლეობისთვის იმ დროსთვის ნამდვილი საოცრება იყო. მას ასევე წვლილი მიუძღვის სოფელ ხაბუმის ფოსტის დაარსებაში. დააარსა სკოლა სოფელ თაიაში.

სოფელ ჯუმითში ადგილობრივი მოსახლეობის დახმარებით დეკანოზმა სამსონმა ააგო ხის პატარა ეკლესია სადაც მსახურობდა და იყო წინამძღვარი. ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ 1921 წელს მას აუკრძალეს მსახურება, ეკლესია კი საწყობად გადააკეთეს.1930 წელს ხაბუმის ოლქის მღვდელუხუცესი სამსონ თოდუა ეკლესიიდან „მიდის" ამის შემდეგ დეკანოზი სამსონი სახლში მალულად ასრულებდა იმ რიტუალებს, რისი უფლებაც კანონიკურად მღვდელმსახურს აქვს სახლის პირობებში. წლების შემდეგ კი ეკლესია საერთოდ დაანგრიეს. დეკანოზი სამსონი ავად გახდა და 1938 წელს გარდაიცვალა.
დაკრძალულია ჯუმითში, წმინდა გიორგის ეკლესიის ეზოში, შვილთან ერთად

მისი შთამომავალი, შვილთაშვილი ილია კარტოზია წმ. ნიკოლოზის საფლავის მოსალოცად იტალიაში მიმავალი გემის ჩაძირვისას ადრიატიკის ზღვაში დაიღუპა, დაუთმო რა თავისი ადგილი ბავშვს სამაშველო ნავზე.

სქოლიო
------

1. ↑  ჟურნალი „მწყემსი" №20, 1887, 15 სექტემბერი, გვ. 7-8
2. ↑   ჩხოროწყუს ციფრული არქივი
3. ↑   ჩხოროწყუს ისტორიული მუზეუმის სამეცნიერო-შემოქმედებითი ჟურნალი „მოამბე" 2013 წელი, №2, გვერდი 9-10
4. ↑  სამსონ თოდუა – ღირსეული სასულიერო პირის გაცოცხლებული ისტორია
5. ↑  „მე იქიდან ჩამომასვენებენ" — მამა ილია კარტოზიას ავი წინათგრძნობა
რუსული ცისფერი
**რუსული ცისფერი** — კატის ჯიში. მისი ბეწვის შეფერილობა იცვლება ღია ვერცხლისფერიდან მუქ ნაცრისფერამდე. მოკლე და ხშირი ბეწვი საუკუნეზე მეტია რუსული ჯიშის გამორჩეულ ნიშნად ითვლება.

წარმოშობა
---------

რუსული ცისფერი ბუნებრივად ჩამოყალიბებული ჯიშია, რომლის შესაძლო წარმოშობის ადგილად რუსეთის ქალაქ არხანგელსკის პორტი ითვლება. მათ ზოგჯერ „ლურჯ მთავარანგელოზსაც" უწოდებენ (სიტყვა „Архангельск"-ის მიხედვით). ითვლება, რომ მეზღვაურებმა 1860-იან წლებში მთავარანგელოზის კუნძულებიდან რუსული ცისფერი ჯიში ჩაიყვანეს დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ევროპაში. რუსეთის ფარგლებს გარეთ ამ ჯიშის კატა პირველად გამოჩნდა 1875 წელს ინგლისში, ბროლის სასახლეში, „მთავარანგელოზის კატის" სახელით.

ფიზიკური მახასიათებლები
-----------------------

რუსულ ცისფერს აქვს ღია მწვანე თვალები, მოვარდისფერო-ლავანდისფერი ან მოვარდისფრო-იისფერი თათის გულები, მოკლე, სქელი, მოცისფრო-მონაცრისფერო-მოშავო ბეწვი.

სქოლიო
------

1. 1 2  Russian Blue. *Breed Profiles*. The Cat Fanciers' Association.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-15. *ციტატა:* „Many believe the Russian Blue is a natural breed originating from the Archangel Isles in northern Russia, where the long winters developed a cat with a dense, plush coat. Rumors also abound that the Russian Blue breed descended from the cats kept by the Russian Czars, which was rumoured to hunt the brown bear. Assuming the Russian Blue did migrate from northern Russia, it was likely via ship to Great Britain and northern Europe in the mid 1860s" ციტირების თარიღი: 11 ოქტომბერი, 2013.
2. ↑   *Cats (Eyewitness Handbook)*.  Dorling Kindersley.
3. ↑  Columbia Electronic Encyclopedia (2011). „Cats": 1–2. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
ფი-ფენომენი
**ფი-ფენომენი** — მოძრაობის შეგრძნება, რომელიც წარმოიქმნება სინათლის სტაციონარული წყაროების თანმიმდევრული ჩართვით, აგრეთვე თვით ამ მოძრაობის ფორმა. ფი-ფენომენი აღმოაჩინა მაქს ვერთჰაიმერმა 1910 წელს და აღწერა სტატიაში „მოძრაობის აღქმის ექსპერიმენტალური გამოკვლევები, რომელიც გამოქვეყნდა 1912 წელს. თავის ასისტენტებთან — ვოლფგანგ კელერთან და კურტ კოფკასთან ერთად — მან აღმოაჩინა, რომ სინათლის ორი წყარო, რომლებიც სხვადასხვა ინტერვალით ინთება, ადამიანის მიერ სხვადასხვანაირად აღიქმება:

ფენაკისტოსკოპი
* თუ ჩართვებს შორის ინტერვალი საკმარისად მცირეა (60 მილიწამზე ნაკლები), მაშინ წყაროების ნათება აღიქმება როგორც ერთდროული;
* თუ ინტერვალი დიდია (200 მილიწამზე მეტი) მაშინ ნათება აღიქმება როგორც თანმიმდევრული;
* თუ ინტერვალი შეადგენს 60-დან 200-მდე მილიწამს, მაშინ წყაროების ნათება აღიქმება როგორც სინათლის უწყვეტი გადაადგილება.

ფი-ფენომენის დამახასიათებელი თავისებურება არის ის, რომ მოძრაობის აღქმა არ არის დამოკიდებული სინათლის წყაროების ფერზე, ზომაზე და სივრცობრივ ლოკალიზაციაზე.

ეს მოვლენა ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს ფსიქოლოგიაში გაბატონებულ ვუნდტის თეორიას, რომლის მიხედვითაც ნებისმიერი ცნობიერი განცდა წარმოადგენდა ელემენტარული შემადგენლების ერთობლიობას, ხოლო მოჩვენებითი მოძრაობის დაყოფა კი ასეთ შემადგენლებად შეუძლებელია.
ითვლება, რომ ფი-ფენომენზე სტატიის გამოქვეყნებით დასაბამი მიეცა გეშტალტ-ფსიქოლოგიას.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Phi Phenomenon: Definition & Example
* ახალი მსოფლიო ენციკლოპედია
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **უიკლოუ (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**უიკლოუს მთები** (ინგლ. Wicklow Mountains; ირლ. Sléibhte Chill Mhantáin) — მთათა სისტემა ირლანდიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 1991 წელს უიკლოუს მთებმა მიიღო ეროვნული პარკის სტატუსი.

გეოგრაფია
---------

ქედი გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთით სამ საგრაფოზე: დუბლინის საგრაფოდან უიკლოუს საგრაფოს გავლით უექსფორდის საგრაფოში. მთებში სათავეს იღებს მდინარე სლენი, იქ განლაგებულია ელექტროსადგური ტარლო-ჰილი — ერთადერთი ელექტროსადგური ირლანდიაში. უიკლოუს მთები ტურისტებს წარმოუდგენს დასვენების რამდენიმე ტიპს: თევზაობა, რაფტინგი და ქვეითი გასეირნებები მთებში, რითიც არც თუ ისე იშვიათად არიან დაკავებულები დუბლინელები. აქვე მდებარეობს გლენდალოჰის მონასტერი, რომელიც VI საუკუნეში დააარსა წმინდა კევინმა, და ირლანდიაში უმაღლესი ჩანჩქერი — პაუერსკუტი.

მწვერვალები
-----------


| ადგილმდებარეობა | სახელწოდება | სიმაღლე მეტრებში | სურათი |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | ლუნაკილა | 925 |  |
| 2 | Mullaghcleevaun | 849 |  |
| 3 | Tonelagee | 817 |  |
| 4 | Cloghernagh | 800 |  |
| 5 | Corrigasleggaun | 794 |  |
| 6 | Slievemaan | 759 |  |
| 7 | Camenabologue | 758 |  |
| 8 | კიპური | 757 |  |
| 9 | Conavalla | 734 |  |
| 10 | Djouce | 725 |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უიკლოუს მთები***

* უიკლოუს სურათი (ინგლისური).

სქოლიო
------

1. ↑  Wicklow Mountains National Park(ინგლისური), ოფიციალური საიტი.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ირლანდიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 
* ბალიკროი
* ბურენი
* გლენვეჰი
* კილარნი
* კონემარა
* უიკლოუ
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **უილ სმითი.** |


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  **უილი სმითი** |
| საერთო ინფორმაცია |
| **დაბ. თარიღი:** | 25 იანვარი 1886 |
| **დაბ. ადგილი:** | დარლინგტონი; ინგლისი |
| **გარდ. თარიღი:** | 2 ივნისი 1982 |
| **გარდ. ადგილი:** | ლიდსი; ინგლისი |
| **მოქალაქეობა:** | ინგლისის დროშა ინგლისი |
| **პროფესიონალური კარიერა:** | 1901—? |

**უილი სმითი** (ინგლ. Willie Smith; დ. 25 იანვარი 1886, დარლინგტონი; ინგლისი — გ. 2 ივნისი 1982,ლიდსი; ინგლისი) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი და ინგლისური ბილიარდის მოთამაშე. პირველად ბილიარდის მსოფლიო ჩემპიონატზე ითამაშა 1920 წელს და მოიგო იგი პირველივე ცდაზე. შემდეგ მან კიდევ ერთხელ მოიგო პირველობა 1923 წელს, მაგრამ ბილიარდის ორგანიზაციასთან უთანხმოების გამო მალე იძულებული გახდა ტურნირი დაეტოვებინა. 

სნუკერში დიდ წარმატებას უილიმ ვერ მიაღწია, თუმცა ორჯერ გამოჩნდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში (1933 და 1935 წლებში). ორივე შემთხვევაში მან დათმო თავისივე თანამემამულე ჯო დევისთან. 1955 წელს სმითი დევისთან თამაშისას თავისი მოწინააღმდეგის მაქსიმალური ბრეიკის მომსწრე გახდა.

უილი გარდაიცვალა ქალაქ ლიდსში, 96 წლის ასაკში.

მიღწევები კარიერაში
-------------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1933, 1935
* მსოფლიო ჩემპიონატი ინგლისურ ბილიარდში გამარჯვებული — 1920, 1923
* Gold Cup ფინალისტი — 1937/38

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია (ინგლისური)
1930 წლის 5 ნოემბერს სამტრედიში დასაბამი მიეცა პირველი ბეჭდვური ორგანოს \_ გაზეთ "სოციალისტური შეტევა"-ს გამოსვლას. გაზეთი საქართველოს კპ (ბ) სამტრედიის რაიკომისა და რაიონული საბჭოს აღმასკომის ორგანო იყო. მასში, ძირითადად, პარტიისა და მთავრობის გადაწყვეტილებები იბეჭდებოდა. გაზეთი ერთგვარად დამრაზმველ როლს თამაშობდა მუშებსა და კოლმეურნე-გლეხობას შორის. მალე გაჩნდნენ შტატგარეშე კორესპონდენტები, რომლებიც საკუთარი წარმატებების შესახებ საზოგადოებას გაზეთის მეშვეობით აუწყებდნენ. 1957 წლიდან "სოციალისტური შეტევა"–ს "წინსვლა" ეწოდა. გაზეთის ირგვლივ თავი მოიყარეს მოწინავე ადამიანებმა, რომლებიც რედაქციასთან შექმნილ შტატგარეშე განყოფილებებში გაერთიანდნენ აქტივისტებად. 

გაზეთის პირველი ხელმძღვანელები იყვნენ: ს. არობელიძე, პ. ხუბუა, ვ. მეგრელიშვილი, ა. კოხრეიძე, ვ. რუსია და სხვები. 
მეოთხედი საუკუნის განმავლობაში გაზეთს ხელმძღვანელობდა რედაქტორი ვაჟა ნიკოლეიშვილი, 37 წელი პასუხისმგებელი მდივანი იყო შოთა მაღლაკელიძე, 20 წელი რედაქტორის მოადგილედ მუშაობდა კორნელი ჩიხლაძე. სამტრედიის სინამდვილეში პირველი დიპლომირებული ჟურნალისტი ანზორ გრიგოლია გარკვეული პერიოდი გაზეთის რედაქტორიც იყო. 1990 წლის აგვისტოდან რაიონული გაზეთი "სამტრედიის მაცნე"-ს სახელწოდებით გამოდის: რედაქციის კოლექტივი ერთგულია რა წლების მანძილზე გაზეთში დამკვიდრებული ტრადიციებისა, ცდილობს ფეხი აუწყოს თანამედროვეობას. 

მომავალი წლის 5 ნოემბერს სრულდება გაზეთის დაარსებიდან 80 წლისთავის. რაიონული გაზეთი 4-ჯერ არის გამარჯვებული საქალაქო და რაიონული გაზეთების დათვალიერებაში, რისთვისაც რედაქციის კოლექტივი დაჯილდოებულია სამთავრობო ჯილდოებითა და ფასიანი საჩუქრით. 

80 წლის მანძილზე გაზეთის რედაქციაში დაცულია უნიკალური ფოტო და დოკუმენტური მასალა.
**ტარსტონი** (ინგლ. Thurston Island) — ყველა მხრიდან ყინულით დაფარული კუნძული ანტარქტიდაში, რომელსაც უშუალოდ ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია.

გეოგრაფია
---------

მდებარეობს ელსუორტის მიწიდან დაახლოებით ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. ტარსტონის სიგრძე შეადგენს 215 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 90 კილოემეტრს, კუნძულის ფართობია 15 700 კმ². იგი მესამეა ფართობით ანტარქტიდაში ალექსანდრეს მიწის და ბერკნერის შემდეგ. კონტინენტის სანაპიროსთან დაკავშირებულია აბოტის შელფური მყინვარის მეშვეობით.

ისტორია
-------

კუნძული 1940 წლის 27 თებერვალს ჰაერიდან აღმოაჩინა კონტრ-ადმირალმა რიჩარდ ბერდმა, რომელმაც მას სახელი ნიუ-იორკის ქსოვილების მწარმოებლის, ქარდამცავი ტანსაცმლის — «Byrd Cloth»-ის დიზაინერის და ანტარქტიდის ექსპედიციების სპონსორის ვ. ჰარი ტარსტონის პატივსაცემად დაარქვა.

კუნძული თავიდან რუკებზე დატანილი იყო, როგორც ნახევარკუნძული, მხოლოდ 1960 წელს აღმოაჩინეს სრუტე, რომელიც მას გამოყოფს კონტინენტისგან.

სქოლიო
------

1. ↑  Antarctic Gazetteer: Thurston Island. Australian Antarctic Division.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-16. ციტირების თარიღი: 2008-08-02.
**სენბერნარი** (გერმ. bernhardiner) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვეიცარიაში შუა საუკუნეებში.

სენბერნარები რომის არმიასთან ერთად შვეიცარიაში მოხვედრილი ალპური მასტიფების შთამომავლები არიან. სენბერნარები თავდაპირველად მოკლებალნიანი აგრესიული ცხოველები იყვნენ. რაღაც პერიოდში ისინი თითქმის სრულიად ამოწყდნენ. მაგრამ ჯიში აღდგენილ იქნა, შესაძლოა, ნიუფაუნდლენდის და დოგის მონაწილეობით. ჯიშის სახელწოდება ოფიციალურად 1865 წელს დაადგინეს. ჯერ კიდევ შეიძლება შევიტანოთ ეჭვი იმაში, რომ სენბერნარები დაკავებული იყვნენ ალპებში თოვლის ქვეშ მოყოლილი მოგზაურების გადარჩენით, მაგრამ ამ აზრმა ღრმად გაიდგა ფესვები ადამიანთა გონებაში. ბერნარდელების თავშესაფარში სიმპათიური ძაღლები XVII საუკუნიდან ჰყავდათ - ბერები მათ ტვირთის გადასაზიდად და თოვლში გზის გასაკვლევად იყენებდნენ.

დღევანდელი გულკეთილი, ძლიერი და დაკუნთული გიგანტიც კოლოსალური ზომებისაა, რის გამოც მისი ყოლა ყველა სახლში შესაძლებელი არ არის. სენბერნარის ბალანი ხშირია. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ღია-წითელი, წითელი-თეთრით, ყავისფერი-წითლით. განიერი, ძლიერი კუდი ბოლოსკენ ოდნავ მოღუნულია. მუქი ყავისფერი თვალები მეგობრულად იყურება. სენბერნარი ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ჩვეულებრივ კეთილია ბავშვებთან ურთიერთობისას. კარგად ეგუება ცივ კლიმატს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სენბერნარი***

* სენბერნარი დაარქივებული 2014-12-08 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**საიდუმლო კოშკი** (რუს. Тайницкая башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი კოშკი. მდებარეობს მთიან ნაწილზე ჩრდილოეთისა და კორომისლოვის კოშკებს შორის. სხვა მრგვალი კოშკებისაგან განსხვავებით (საათიანი კოშკის გარდა), განსხვავდება სათვალთვალო კოშკურით, მსგავსი კოშკურები აქვს საათიან და ნიკოლსკის კოშკებს.

აღწერა
------

შენობის სახელწოდება დაკავშირებულია საიდუმლო გასასვლელთან, რომელიც გადიოდა მდინარე ვოლგის შენაკად პოჩაინაზე. გასასვლელი გათხრილი იყო კედელბის ქვეშ. ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ხანგრძლივი ალყის დროს გასასვლელით ჩადიოდნენ მდინარეზე და იღებდნენ წყლის მარაგს. XIX საუკუნეში მიწის სამუშაოების დროს საიდუმლო გასასვლელი მიწით ამოავსეს, ხოლო მიწისქვეშა მდინარის ჩანადენ წყლებისათვის მიწისქვეშ კოლექტორი მოაწყვეს. ლეგენდის თანახმად, კრემლის ბორცვის ახლოს, პოჩაინაიას სათავესთან, მდებარეობს დიდი ლოდი და თუკი იგი ამოძრავვება, პატარა მდინარე, როგორც კი გათავისუფლდება, მიედინება ფართო ნაკადებით და აღგვის ქალაქს პირისაგან მიწისა. კოშკმა თავის თავზე გამოცადა დამანგრეველი ძალა: მის კედლებში ინახებოდა თოფის წამალი, ხოლო ახლოს ხეობაში ააგეს თოფის წამლის ქარხანა - მწვანე ეზო. ქარხნისაგან მოდინარეობს საიდუმლო კოშკის მეორე სახელწოდება „ზელენე". კოშკის მესამე სახელწოდება - მენელსაცხებლეთა კოშკი დაკავშირებულია ახლოს მდებარე ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესიასთან. როგორც ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ყველა მრგვალ კოშკს, საიდუმლო კოშკსაც გააჩნია სამი იარუსი სათოფურებით, რომელიც აღჭურვილია საბრძოლო პალატებით. 

XVII საუკუნეში საიდუმლო კოშკზე დაამონტაჟეს ერთი სპილენძის სიათა, ხოლო 1785-1790 წლებში შენობა გადააკეთეს საკვების საწყობად ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნატორის ივან რებინდერის ბრძანების მიხედვით. 1826-1887 წლებში კოშკი აიღო ცეიგჰაუზის ბატალიონმა. მოგვიანებით კოშკი გადაეცა ნიჟნი-ნოვგოროდის ვოევოვას, როგორც არქივი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მონგრეული კოშკურის ადგილზე დაამონტაჟეს საზენიტო იარაღი, რომელიც ქალაქს იცავდა გერმანული არმიის საჰაერო დარტყმებისაგან. 1960-იან წლებში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს აღადგინეს სახურავის კოშკურა.

ლიტერატურა
----------

* Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
* Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

სქოლიო
------

1. ↑  Почайна — Легенды Нижнего Новгорода.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-13. ციტირების თარიღი: 2018-07-02.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბორისოგლების კოშკი
* გეორგიევსკის კოშკი
* დმიტრიევის კოშკი
* ზაჩატევის კოშკი
* თეთრი კოშკი
* თოფისწამლის კოშკი
* ივანოვსკის კოშკი
* კორომისლოვის კოშკი
* ნიკოლსკის კოშკი
* საათიანი კოშკი
* საიდუმლო კოშკი
* სასაწყობე კოშკი
* ჩრდილოეთის კოშკი
 |

 |
**უილანსის ტბა** (ინგლ. Lake Whillans) — ყინულქვეშა ტბა ანტარქტიდაში. თავისი დასახელება მიიღო ოჰაიოს შტატის უნივერსიტეტის დოქტორის, გლაციოლოგის აიან უილანსის პატივსაცემად.

უილანსის ტბა მდებარეობს როსის შელფური მყინვარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ტბა იმყოფება დაახლოებით 800 მეტრის სიღრმეში ყინულის ქვეშ. მისი ფართობი შეადგენს დაახლოებით 60 კმ²-ს, ხოლო სიღრმე — 1,5-2 მეტრს, თუმცა მეცნიერები სეისმოლოგიური გაზომვების დახმარებით ვარაუდობდნენ 6—9 მეტრს. ტბის წყლის ტემპერატურა შეადგენს −0,5 °С-ს.

პირველად ტბა აღწერილი იქნა სკრიპსის ოკეანოგრაფიის ინსტიტუტის თანამშრომლის — გლაციოლოგ ჰელენ ფრიკერის მიერ 2007 წელს. ის და მისი გუნდი სწავლობდნენ რეგიონის თანამგზავრულ ფოტოსურათებს 2003 წლიდან 2006 წლის ჩათვლით, რომლებზეც აღმოაჩინეს ყინულის პერიოდული აწევა და დაწევა და გააკეთეს დასკვნა ამ ადგილას ყინულქვეშა ტბის არსებობის შესახებ.

გამოკვლევა
----------

2013 წლის 28 იანვარს მბურღავების ჯგუფმა *WISSARD*-მა გააკეთა განცხადება, რომ 800 მეტრიანი ყინულის ფარის გავლის შემდეგ მიაღწია ტბის ზედაპირს. გაბურღული ჭაბურღილის დიამეტრმა შეადგინა 30 სანტიმეტრი, აქედან აიღეს წყლის და ფსკერის დანალექების სასინჯი ნიმუშები, რომლებშიც აღმოჩნდა მიკროორგანიზმები-ლიტოტროფები (დაახლოებით 1000 ცალი მილიმეტრზე, რაც ათჯერ ნაკლებია, ვიდრე ოკეანის წყლებში), რომლებიც საკუთარი სიცოცხლისთვის იყენებენ არა ფოტოსინთეზს, არამედ ნახშირორჟანგს. მეცნიერებმა აღნიშნეს, რომ «ეს იყო ანტარქტიკის ყინულქვეშა ტბებიდან ასეთი მაღალი ხარისხის პირველი წარმატებული ნიმუშების შერჩევა». ადრე მსგავს სამუშაოებს ატარებდნენ რუსი მკვლევარები ვოსტოკის ტბაში, სადაც აღებულმა ნიმუშებმა ვერ მოიტანეს დიდი აღმოჩენები, და ბრიტანელები ელსუორტის ტბაში, სადაც ბურღვა ვერ მივიდა ბოლომდე საბურღი მოწყობილობის მწყობრიდან გამოსვლის გამო.

2014 წელს ტბა გამოიკვლიეს აშშ-ის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მეცნიერებმა.

უილანსის ტბის კვლევებმა მეცნიერებს შეიძლება მისცეს წარმოდგენა პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრ ევროპაზე და პლანეტა სატურნის თანამგზავრ ენცელადზე შესაძლო ცხოვრებაზე, სადაც კლიმატი დედამიწის ანტარქტიდის მსგავსია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია
* მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *WISSARD*-ის ოფიციალური საიტი (ინგლისური)
* უილანსის ტბა *lakelubbers.com-ის საიტზე (ინგლისური)*
* Life Under Antarctica's Ice *discovermagazine.com*-ის საიტზე, 3 ივნისი 2013 წელი (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Drill reaches Antarctica's under-ice Lake Whillans (ინგლისური) *bbc.com*-ის საიტზე, 28 იანვარი 2013
2. 1 2  Lake-drilling team discovers life under the ice (ინგლისური) *nature.com*-ის საიტზე, 11 თებერვალი 2013
3. ↑  Scientists First Glimpse Interior of an Antarctic Subglacial Lake დაარქივებული 2014-08-21 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური) *discovermagazine.com*-ის საიტზე, 27 იანვარი 2013
4. 1 2 3 4 5  Life Found Deep Under Antarctic Ice for First Time? (ინგლისური) *nationalgeographic.com*-ის საიტზე, 5 თებერვალი 2013
5. 1 2  Life Confirmed in Buried Antarctic Lake (ინგლისური) *livescience.com*-ის საიტზე, 12 თებერვალი 2013
**კეტრინ ლუიზა საგალი** (ინგლ. Catherine Louise Sagal; დ. 1954 წლის 19 იანვარი, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) - ამერიკელი მსახიობი,მომღერალი და კომპოზიტორი. იგი ცნობილია პეგი ბანდის როლით სიტკომში დაქორწინებულები... ბავშვებთან ერთად, ლილას როლით ფუტურამში და ასევე ქეით ჰენესის როლით 8 მარტივ წესში.

ადრეული ცხოვრება
----------------

კეტრინ ლუიზა საგალი დაიბადა 1954 წლის 19 იანვარს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია, შოუ ბიზნესში მოღვაწე ოჯახში. დედამისი, სარა ცვილინგი, მომღერალი (სასცენო სახელი სარა მაკონი), პროდიუსერი და სატელევიზიო მწერალი იყო, რომელიც გარდაიცვალა გულის დაავადებით 1975 წელს; საგალის მამა, ბორის საგალი, იყო უკრაინელ-ებრაელი ემიგრანტი, რომელიც მუშაობდა დირექტორად. 1977 წელს, საგალის მამა დაქორწინდა მოცეკვავეზე / მსახიობზე, მარჟე ჩემპიონზე, მის შემთხვევით სიკვდილამდე რამდენიმე წლით ადრე, 1981 წელს მესამე მსოფლიო ომის მინი-სერიალის გადასაღებ მოედანზე. საგალის ოთხი და-ძმიდან სამი მსახიობია: მისი უმცროსი ტყუპი დები, ჟანი და ლიზ საღალები და ძმა ჯოი საგალი; მისი მეორე ძმა დევიდ საგალი ადვოკატია და დაქორწინებულია მსახიობ მაკნალი საგალზე. საგალი და მისი და-ძმა გაიზარდნენ ბრენტვუდში, ლოს–ანჯელესში. მისი ნათლია არის სიტკომის ცნობილი პროდიუსერი და მწერალი ნორმან ლირი. 2016 წელს ქეითმა და ნორმანმა თქვეს, რომ იგი არა მხოლოდ მისი ნათლული იყო, არამედ მან ასევე გააცნო მისი მშობლები ერთმანეთს. საგალმა თავი აღწერა როგორც "კულტურულად ებრაელი", მაგრამ არ გააჩნია "ოფიციალური რელიგიური გამოცდილება".

კარიერა
-------

საგალი ცნობილია Gemma Teller Morrow- ის როლით FX სერიალში Sons of Anarchy, რომლისთვისაც მან მიიღო ოქროს გლობუსის პრემია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის - სატელევიზიო სერიალის დრამა 2011 წელს. 2019 წელს ის შეუერთდა The Conners- ის ქასტს, რომელშიც იგი ასახავს სიყვარულს ოჯახის პატრიარქის, დენ კონერის მიმართ. მას სხვადასხვა ფილმში აქვს მონაწილეობა მიღებული, მათ შორისაა: I'm Reed Fish, Maid to Order, Futurama: Bender's Game, Pitch Perfect 2, Jack and the Beanstalk, Bleed for This და სხვა.

პირადი ცხოვრება
---------------

საგალი დაქორწინებული იყო მუსიკოსზე ფრედი ბექმაიერზე 1978 – დან 1981 წლამდე, ასევე დრამერზე ჯეკ უაიტზე 1993 – დან 2000 წლამდე. იგი დაქორწინდა მწერალ-პროდიუსერზე, კურტ სატერზე, კერძო ცერემონიალზე 2004 წლის 2 ოქტომბერს, ლოს-ანჯელესის სამეზობლოში, ლოს-ფელიზის სახლში. მათ ჰყავთ ქალიშვილი ესმე ლუიზა, რომელიც სუროგატი დედის მიერ 2007 წელს დაიბადა. 1991 წელს, Married... with Children-ს მუშაობის დროს, საგალმა შეიტყო, რომ ის ორსულად იყო. ეს მოულოდნელი იყო, ამიტომ ორსულობა შეიტანეს გადაცემის სიუჟეტში. 1991 წლის ოქტომბერში, მას გადაუდებელი საკეისრო კვეთა მოუხდა ორსულობის მეშვიდე თვეში, რაც დასრულდა ქალიშვილის მკვდარი დაბადებით. საგალი იყო სატელევიზიო გენეალოგიის სერიალის ეპიზოდის თემა, ვინ ფიქრობთ, რომ ხართ? 2016 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2018-03-12 საიტზე Wayback Machine.
* 

* ქეითი საგალი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Out From Under All That Big Hair. www.nytimes.com. (29 დეკემბერი, 2020)
2. ↑  Actress Katey Sagal Seeks Divorce. apnews.com. (29 დეკემბერი, 2020)
3. ↑  *Married* Actress Katey Sagal Weds Writer. people.com. (29 დეკემბერი, 2020)
აქადური ეპოსის სოლისებრი დამწერლობა, ინახება ვრიტანეთის მუზეუმში
**უთნაფიშთიმი** ან **უთანაფიშთი** (აქად. 𒌓𒍣, ბაბილ. „**სიცოცხლის მპოვნელი**") — წარღვნის გმირი, უბარა — თუთუს ძე. გილგამეშის ეპოსის პერსონაჟი, რომლის თავგადასავალი მოთხრობილია ეპოსის XI დაფაში. უთნაფიშთიმი თავად მოუთხრობს გილგამეშს წარღვნის ამბავს. როცა ღმერთებმა ქვეყნიერების წარღვნით წარხოცა განიზრახეს, მათ შორის ერთმა, კაცთა მოდგმისადმი კეთილად განწყობილმა ეამ, ევფრატის ნაპირას გაშენებულ ძველ ქალაქ შურუფაქში მცხოვრებს, თავის რჩეულს, უთნაფიშთიმს, ღმერთების ეს საიდუმლო გაუმხილა. გამოეცხადა სიზმარში და მოუწოდა: „ჰოი, კაცო, შურუფაქელო, უბარათუთუს ნაშიერო! სახლი დაანგრიე, ხომალდი ააგე! განაგდე დოვლათი, სიცოცხლე იხსენი! ყოველი სულდგმული, რაც არის, ხომალდზე აიყვანე". ღმერთმა ისიც გამოუცხადა მას, თუ როგორი უნდა ყოფილიყო ხომალდი. გემის დიზაინი სავარაუდოდ ადგილზევე შეიქმნა ეას მიერ, ხოლო კიდობნის ჩარჩო, რომელიც ხუთ დღეში გაკეთდა, სიგრძეში, სიგანეში და სიმაღლეში იყო 200 ფუტი.[1]


|  |  |
| --- | --- |
| 

 | ***პორტალი მითოლოგია*** |

ლიტერატურა
----------

* *ტონია, ნანა*, მითოლოგიური ენციკლოპედია: ყმაწვილთათვის / ავტ.: ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე, მთ. რედ.: რუსუდან მოსიძე, თბ.: ბონდო მაცაბერიძის გამ-ბა, 2003.

სქოლიო
------

1. ↑  Rosenberg, Donna (1994). *World Mythology: An Anthology of the Great Myths and Epics*. Lincolnwood, Chicago:  National Textbook Company,   გვ. 196–200. ISBN 0-8442-5765-6.
სენდვიჩი
**სენდვიჩი** (ინგლ. sandwich) შედგება ორი ან მეტი პურის ან ფუნთუშის ნაჭრისგან და ერთი ან რამდენიმე ფენა ხორცისა და სხვა სახის შიგთავსისგან.

ევროპაში, განსაკუთრებით კი ბრიტანეთის დიდ ქალაქებში სენდვიჩი კვების კულტურის ნაწილი გახდა. ლონდონში არსებობს რამდენიმე მსხვილი კომპანია (EAT, Benjys, Pret-a-manger), რომელიც სენდვიჩებით ვაჭრობს.

განსხვავება ბუტერბროდისგან
--------------------------

სენდვიჩის ფრანგულ ვარიანტს *კროკი* (Croque) ეწოდება. გერმანული ბუტერბროდი სენდვიჩისგან განსხვავდება იმით, რომ იგი ფასტფუდის საკვებს არ წარმოადგენს.

ისტორია
-------

ჯონ მონტეგიუ, სენდვიჩის მე–4 გრაფი (1718—1792), ლონდონელი მინისტრი და მოთამაშე, მისდაუნებურად ამ ახალი ტიპის საკვების გამომგონებლი შეიქმნა. ლეგენდის მიხედვით, 1762 წელს კრიბეჯის თამაშისას, რამდენიმე საათს გრძელდებოდა, მან ვერ გამონახა დრო საკვების მისაღებად. ჯონ მონტეგიუმ სთხოვა მსახურს, მიეწოდებინა მისთვის საჭმელი ორი პურის ნაჭერს შორის. გრაფის მეგობრებს მოეწონათ კვების ასეთი მეთოდი, რომელიც ხელს არ შეუშლიდათ თამაშში და მათაც მოითხოვეს პური „სენდვიჩულად".

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***სენდვიჩი***


|  |  |
| --- | --- |
| ყველი | *ეს სტატია კულინარიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |