**ქილიჩ-არსლან I** (სპარს. قلج ارسلان; ოსმ. قلج أرسلان; თურქ. Kılıç Arslan; დ. 1079 — გ. 1107, მოსული) — სულეიმან იბნ ქუთულმიშის შვილი, რუმის სულთანი 1092-1107 წლებში, გარდაცვალებამდე. 

ქილიჩ-არსლან I რუმის სასულთნოს პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის პერიოდში მართავდა, რის გამოც თავდასხმის წინაშე აღმოჩნდა. სელჩუკთა სახელმწიფოს მმართველის, მელიქ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, მან სასულთნო აღადგინა და 1101 წლის ჯვაროსნულ ლაშქრობაში სამჯერ დაამარცხა ჯვაროსნები.

ხელისუფლებაში მოსვლა
--------------------

1086 წელს, სულეიმან იბნ ქუთულმიშის გარდაცვალების შემდეგ, ქილიჩ-არსლან I მელიქ-შაჰმა ტყვედ წაიყვანა, მაგრამ 1092 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ იგი გაათავისუფლეს. გათავისუფლების შემდეგ, იგი თურქული ტომის „ოღუზ-ივას" არმიის მსვლელობას ხელმძღვანელობდა, მოგვიანებით კი მან საკუთარი დედაქალაქი ნიკეაში ჩამოაყალიბა, სადაც მელიქ-შაჰის მიერ დანიშნული მმართველი ჩაანაცვლა. 

მელიქ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, ინდივიდუალურმა ტომებმა ერთმანეთთან ბრძოლა დაიწყეს, დაპირისპირების მიზეზი კი ის იყო, რომ თითოეულ მათგანს დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნის მიზანი ამოძრავებდა. ალექსი კომნენოსის ბიზანტიურმა ინტრიგებმა კიდევ უფრო გაართულა სიტუაცია: ქილიჩ-არსლან I-მა ცოლად შეირთო სელჩუკთა დინასტიის სამხედრო მმართველ ჩაკას ასული, იმ მიზნით, რომ ჩაკა თავის მოკავშირედ გაეხადა ბიზანტიის წინააღმდეგ. 1094 წელს, სულთანმა ალექსი I კომნენოსისგან წერილი მიიღო, სადაც იგი მიუთითებდა იმაზე, რომ ჩაკა მის წინააღმდეგ მოქმედებდა. ამის შემდეგ, ქილიჩ-არსლან I არმიასთან ერთად სმირნაში, ჩაკას დედაქალაქში გაემართა. სმირნაში ჩასვლისთანავე, სულთანმა საკუთარი სიმამრი ნადიმზე მიიწვია, სადაც იგი ნასვამ მდგომარეობაში მყოფი მოკლა.

ჯვაროსნული ლაშქრობა
-------------------

1097 წელს, ჯვაროსნებმა, პეტრე მეუდაბნოეს და ვალტერ გოლიაკის მეთაურობით რუმის სასულთნოს წინააღმდეგ შეტევები წამოიწყეს, მაგრამ ქილიჩ-არსლან I-მა ისინი სასტიკად დაამარცხა. მოგვიანებით, გოდფრუა ბუიონელის არმიამ სასულთნოს დაპყრობა განიზრახა და მის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო, მაგრამ ამჯერად სულთანი ვერაფერს გახდა და დამარცხდა. ქილიჩ-არსლან I-ის დედაქალაქი ნიკეა ჯვაროსნებმა აიღეს. ანტიოქიის სისხლიან ბრძოლაში, სულთანი მამაცურად იბრძოდა, მაგრამ ბრძოლა ქრისტიანების გამარჯვებით დასრულდა.

გარდაცვალება
------------

სიცოცხლის უკანასკნელი წლები, ქილიჩ-არსლან I-მა აჯანყებულ ამირებთან ბრძოლაში გაატარა. იგი 1107 წელს, მათ წინააღმდეგ ერთ-ერთი ბრძოლის დროს, ქალაქ მოსულთან, მდინარე ხაბურში დაიხრჩო.

ფრანკი და ბიზანტიელი ისტორიკოსები მას სოლიმანად მოიხსენიებენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Приход франков. *Восток-Запад: Великое противостояние*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-09-02. ციტირების თარიღი: 29 октября, 2009.
* "История Дамаска" Ибн аль-Каланиси. Год 490.. *Восток-Запад: Великое противостояние*. ციტირების თარიღი: 29 октября, 2009.

სქოლიო
------

1. ↑  Outline History of the Islamic World By Masudul Hasan, Abdul Waheed, p.159

|
|  |
| წინამორბედი:აბუ-ლ-ქასიმი | **რუმის სულთანი**1092–1107 | შემდეგი:მალიქ-შაჰი |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
რუმის სულთნები (1077–1307) |
| --- |
|  |
| 
* სულეიმან I
* აბუ ლ-ქასიმი
* ქილიჩ-არსლან I
* მალიქ-შაჰი
* მასუდ I
* ქილიჩ-არსლან II
* ქეი-ხოსროვ I
* რუქნ ად-დინი
* ქილიჩ-არსლან III
* ქეი-ხოსროვ I
* ქეი-ქავუს I
* ქეი-ყუბად I
* ქეი-ხოსროვ II
* ქეი-ქავუს II
* ქილიჩ-არსლან IV
* ქეი-ყუბად II
* ქეი-ხოსროვ III
* მასუდ II
* ქეი-ყუბად III
* მასუდ II
 |

 |