recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
ტორპედოს გაშვება "ვირჯიანია"-ს კლასის წყალქვეშა გემიდან
სატორპედე განყოფილება L4 ან L5 ფრანგულ ატომურ წყალქვეშა გემზე "Le Redoutable"
**ტორპედო** — წყალქვეშა იარაღი, გამოიყენება გემების წინააღმდეგ. დამახასიათებელია ცილინდრული ფორმა, გააჩნია საკუთარი ძრავა და წყალქვეშა ფრთები მანევრირებისათვის.

ტიპური ტორპედოს მიახლ. (არსებობს მრავალი სახეობა) პარამეტრებია:

* დიამეტრი 0,5 მეტრი
* სიგრძე 7 მეტრი
* 500 კილოგრამამდე ასაფეთქებელი ნივთიერება.
* სიჩქარე 37-40 კვანძი
* მოქმედების მანძილი 50-70 კილომეტრი

მოძრაობისათვის გამოიყენება შიდაწვის, ტურბორეაქტიული, რაკეტული, ელექტრო ძრავები.

დამიზნების ტიპებიც სხვადასხვაა:

* უმართავი; მართვისა და სტაბილიზაციის გარეშე. მის კურსზე მოქმედებს წყალქვეშა დინებები და სხვა ფაქტორები (პირველი ტორპედოები).
* პირდაპირმავალი; კომპასით აღჭურვილი. თვითონ ახდენს კურსის კორექტირებას.
* მანევრირებადი; რამდენიმეჯერ თვითონ იცვლის კურსს წინასწარი გეგმის მიხედვით.
* თვითდამიზნებადი პასიური; აღჭურვილია ჰიდროაკუსტიკური სისტემით. ისმენს ხმას და შესაბამისად იცვლის კურსს.
* თვითდამიზნებადი აქტიური; აღჭურვილია ჰიდროლოკატორით. ლოკაციის შესაბამისად იცვლის კურსს.

ტორპედოებით შეიარაღებული არიან წყალქვეშა და წყალზედა გემები, ნავსაწინააღმდეგო თვითმფრინავები და ვერტმფრენები.

XXX
---

ტერპედოების განვითარებაზე ყოველთვის აქტიური მუშაობა მიმდინარეობდა.

ბოლო პერიოდში იქმნება ტორპედოები, რომლებიც აღჭურვილი არიან თანამედროვე ნავიგაციის, კამუფლირების სისტემებით. გარემოების შესაბამისად იცვლიან კურსს, მანევრირებენ, ირჩევენ მიზანს და ა.შ.

ზოგიერთი თანამედროვე ტორპედოს სიჩქარე, მწარმოებელთა განცხადებით 100კმ/სთ-ს აჭარბებს.
ერთ-ერთი ასეთის გამოცდისას, მისი აფეთქების შედეგად დაიღუპა რუსეთის წყალქვეშა გემი "კომსომოლეცი".

ლიტერატურა
----------

* Blair, Clay. *Silent Victory*. Philadelphia: Lippincott, 1975.
* Boyne, Walter J. *Clash of Titans*. Simon and Schuster; 1995. ISBN 0-684-80196-5.
* Brown, David. *Warship Losses of World War Two*. Arms and Armour, London, 1990. ISBN 0-85368-802-8.
* *The Columbia Encyclopedia*, Sixth Edition, online

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტორპედო (ჭურვი)***

* Navy Fact File Torpedoes: Mark 46, Mark 48, Mark 50
* The US Navy – Fact File: Torpedo - Mark 46 დაარქივებული 2019-03-20 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ტექნიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ქობულ ხევისუფლის წარწერა** — ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ დაღეთ-ხაჩინის მახლობელი ტერიტორიიდან. სამსტრიქონიანი წარწერა, რომელიც მოთავსებულია წყაროს ქვაზე, იპოვა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ქვემო ქართლის ექსპედიციამ ნიკო ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით.

წარწერა
-------

1. ქ~ე შე ქობულ
2. ჴევს ოფლჲ
3. ესე დაკრკნილჲ წყ~რჲ მნ ქნ

ანუ:

1. ქრისტე, შეიწყალე ქობულ
2. ჴევისუფალჲ,
3. ესე დაკრკნილჲ წყაროჲ მან ქნა.

დახასიათება
-----------

წარწერას ახასიათებს ასოთა მიდრეკილება ნუსხურობისაკენ. *ე*, *ვ*, *ლ* გრაფემებს აქვთ დამატებითი ხაზები. *ჲ* გამოხატავს *ი* ხმოვანს (უფალ*ჲ*, დაკრკნილ*ჲ*). *ქნა* < *ქმნა* *მ*–ს დაკარგვის გზით. წარწერაში გვხვდება საინტერესო ლექსიკური ერთეული – *დაკრკნილჲ*.

დათარიღება
----------

ნ. შოშიაშვილი წარწერას X საუკუნით ათარიღებს.[1]

ლიტერატურა
----------

* კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ. 1997, გვ. 24

სქოლიო
------

1. ↑  ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ. 1980, გვ. 141
**ქმერის რესპუბლიკა** (ქმერ. សាធារណរដ្ឋខ្មែរ, ფრანგ. République Khmère) — კამბოჯის ისტორიის ერთ-ერთი ეტაპი, რომელიც წინ უძღოდა დემოკრატიული კამპუჩიის ტოტალიტარული კომუნისტური რეჟიმის დამყარებას. ქმერის რესპუბლიკა ოფიციალურად გამოცხადდა 1970 წლის 9 ოქტომბერს და მისი ისტორია დასრულდა 1975 წლის 17 აპრილს ხელისუფლებაში წითელი ქმერების მოსვლის შედეგად.

სახელმწიფო გადატრიალება
-----------------------

 მთავარი სტატია: კამბოჯის სახელმწიფო გადატრიალება (1970).
1970 წლის 18 მარტს მეფე ნოროდომ სიანუკის ქვეყანაში არ ყოფნით ისარგებლეს მემარჯვენე ძალებმა და აშშ-ის მხარდაჭერით მოახდინეს სახელმწიფო გადატრიალება. ხელისუფლებაში მოვიდა გენერალი ლონ ნოლი. 1970 წლის აპრილში ამერიკისა და სამხრეთ ვიეტნამის ჯარები შევიდნენ კამბოჯაში, რამაც საერთაშორისო საზოგადოების კრიტიკა დაიმსახურა და იძულებული გახდნენ ერთი თვის შემდეგ ჯარები გამოეყვანათ. 1970 წლის მაისში ლონ ნოლისადმი ოპოზიციურად განწყობილმა ძალებმა ჩინეთს მხარდაჭერით პეკინში ჩამოაყალიბეს კამპუჩიის ეროვნული გაერთიანებული ფრონტი, საკუთარი შეიარაღებული ძალებით და დევნილობაში მყოფი მთავრობით. კამპუჩიის ეროვნული გაერთიანებული ფრონტის შემადგენლობაში შევიდნენ ნოროდომ სიანუკის მომხრები და მათი ყოფილი მტრები - კომუნისტები. გაერთიანებულ ფრონტში სიანუკი არ ფლობდა რეალურ ხელისუფლებას, იგი კონცეტრირებული იყო ადგილობრივი კომუნისტების ხელში, რომლებიც უფრო მეტად ცნობილი იყვნენ წითელი ქმერების სახელით. ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკისა და გაერთიანებულ ფრონტის ძალები შევიდნენ კამბოჯის ტერიტორიაზე და ლონ ნოლის რეჟიმს წაართვეს და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარეს ქვეყნის აღმოსავლეთი პროვინციები. 

1970 წლის 9 ოქტომბერს კამბოჯა ოფიციალურად გამოცხადდა ქმერის რესპუბლიკად. ხელისუფლებაში მყოფმა ლონ ნოლის რეჟიმმა გამოაცხადა კურსი საბაზრო ეკონომიკის განვითარებისაკენ, აშშ-სა და მისი მხარდამჭერების მსგავსად. მსოფლიო თანამეგობრობა (განსაკუთრებით კომუნისტური სახელმწფოები და მათი სატელიტები) თანაუგრძნობდნენ კამპუჩიის ეროვნულ გაერთიანებულ ფრონტს და კამბოჯელი ხალხის ერთადერთ კანონიერ წარმომადგენლად თვლიდნენ ყოფილ მეფეს ნოროდომ სიანუკს. ამ საკითხზე დისკუსია შედგა გაეროშიც.

ომი და დამარცხება
-----------------

1970 წლის ბოლოდან დედაქალაქი მოწყდა სასოფლო სამეურნეო რაიონებს. ლონ ნოლი ყველანარდ ცდილობდა მსოფლიო საზოგადოებისათვის ეჩვენებინა თავისი დემოკრატიულობა. ხუთწლიანი შეიარაღებული პარტიზანული ბრძოლის შედეგად კამპუჩიის კომპარტიის რიგები საკმაოდ გაიზარდა და ნელ-ნელა გადაიქცა მთავარ წამყვან პოლიტიკურ ძალად კამბოჯაში. 

1973 წელი გადამწყვეტი აღმოჩნდა სამოქალაქო ომში. მხოლოდ ამერიკის საჰაერო ძალების დახმარებამ გადაარჩინა ლონ ნოლის რეჟიმი სრული კრახისაგან. 1975 წლის დასაწყისისათვის წითელი ქმერები და ვიეტნამის არმია აკონტროლებდა ქვეყნის ტერიტორიის 90 %-ს. აპრილში წითელმა ქმერებმა აიღეს დედაქალაქი პნომპენი. ლონ ნოლი ქვეყნიდან გაიქცა. ქმერების რესპუბლიკა დაეცა, მოგვიანებით მას დემოკრატიული კამპუჩია უწოდეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National anthem of the Khmer Republic
* Lon Nol- The Khmer Republic
* République Khmère 1970-1975 (07/15) (ფრანგული)
* République Khmère 1970-1975 (15/15) (ფრანგული)
პრინცი ფილიპე ბელგიელი
**ფილიპე ბელგიელი** (სრული სახელი ფრანგ. *Philippe Eugène Ferdinand Marie Clément Baudouin Léopold Georges de Saxe-Cobourg-Gotha*; დ. 24 მარტი 1837, ლაეკენი, ბრიუსელი — გ. 17 ნოემბერი 1905, ბრიუსელი) — ბელგიის პრინცი. ფლანდრიის გრაფი. 1869 წლის იანვარ-ივლისში ბელგიის ტახტის მემკვიდრე. 

ფილიპე ბელგიელი იყო მეფე ლეოპოლდ I-ის და ლუიზა მარია ორლეანელის ვაჟი. მისი უფროსი ძმა იყო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ II.

1867 წლის აპრილში ფილიპე დაქორწინდა კარლ ანტონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენის ქალიშვილზე, მარია ლუიზე ფონ ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენზე, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი.

* ბოდუენი (1869–1891);
* ჰენრიეტა ბელგიელი (1870–1948) — ემანუელ ორლეანელის მეუღლე.
* ჟოზეფინა მარია (1870–1871) — ჰენრიეტას ტყუპი და.
* ჟოზეფინა კაროლინა (1872–1958) — კარლ ანტონ ჰოენცოლერნის მეუღლე.
* ალბერტი (1875–1934) — ბელგიის მეფე ალბრეხტ I.

ლიტერატურა
----------

* Weintraub, Stanley, *Uncrowned King: The Life of Prince Albert*, The Free Press, New York, 1997, p. 458.
* Willis, Daniel (also known as Daniel A. Brewer-Ward), *The Descendants of Louis XIII*, Clearfield Co. Inc. Baltimore, Maryland, 1999, ISBN 0-8063-4942-5, p. 99.
* *NEXUS* Jan/Feb 1998, Vol. XV, No. 1, p. 32.
ჩილეს სახელმწიფო გერბი
**ჩილეს სახელმწიფო გერბი** – ჩილეს ეროვნული სიმბოლო, შეიქმნა 1934 წელს, ინგლისელი მხატვრის, ჩარლს ვუდ ტეილორის მიერ. ფიგურული უკანა პლანი შედგება 2 თანაბარი ნაწილისგან: ზემო ლურჯი და ქვემო წითელი ნაწილებისგან, რომლის შიგნითაც მოქცეულია თეთრი, ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. უკანა პლანის ერთ მხარეს გამოსახულია კონდორი, ანდების ყველაზე მნიშვნელოვანი სანადირო ფრინველი და მეორე მხარეს სამხრეთანდური ირემი (*Hippocamelus*), ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათი ძუძუმწოვარი მთელს ჩილეს ტერიტორიაზე. ორივე ცხოველს, თავზე ადგას საზღვაო გვირგვინი, როგორც ჩილეს ნავიგაციის გმირული მოქმედებების სიმბოლო წყნარ ოკეანეში.

გერბს გვირგვინის ფორმით ადგას სამი სხვადასხვა ფერის, ლურჯი, თეთრი და წითელი სამი ბუმბული. ამ ბუმბულებს თავიანთ ქუდებზე ატარებდნენ რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტები.

გერბის ქვემოთ, თეთრ ლენტზე წაწერილია ჩილეს დევიზი: "Por la Razón o la Fuerza" (ან გონებით, ან ძალით).

ამჟამინდელ გერბში, მის დღევანდელ სახემდე, შეტანილ იქნა რამდენიმე ცვლილებათა სერია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

 ხ • გ • რ**სამხრეთი ამერიკა**

|  |  |
| --- | --- |
|  | **სუვერენული სახელმწიფოები**
არგენტინა ·
ბოლივია ·
ბრაზილია ·
გაიანა ·
ეკვადორი ·
ვენესუელა
კოლუმბია ·
პანამა\* ·
პარაგვაი ·
პერუ ·
სურინამი ·
ტრინიდადი და ტობაგო\* ·
ურუგვაი ·
ჩილე ·
**დამოკიდებული**
არუბა\* (ნიდერლანდები) ·
ფოლკლენდის კუნძულები (გაერთიანებული სამეფო) ·
საფრანგეთის გვიანა (საფრანგეთი) ·
ნიდერლანდების ანტილის კუნძულები\* (ნიდერლანდები) ·
სამხრეთ გეორგია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები (გაერთიანებული სამეფო)
\* აქვს ტერიტორიის ნაწილი სხვა კონტინენტზეც (ჩრდილოეთი ამერიკა). |


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ჩილეს და ჩილელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
* 

**ჩერტკოვოს ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** (რუს. Чертковский историко-краеведческий музей) — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ჩერტკოვოს რაიონის სოფელ ჩერტკოვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1983 წელს. 

მუზეუმის მისამართი: 346000, როსტოვის ოლქი, ჩერტკოვოს რაიონი, სოფელი ჩერტკოვო, პიონერთა ქუჩა № 27.

ისტორია
-------

ჩერტკოვოს ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი შეიქმნა ჩერტკოვოს რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1983 წლის 21 სექტემბრის № 368 გადაწყვეტილების საფუძველზე. 

ამჟამად ეს არის არაკომერციული ორგანიზაცია „კულტურის მუნიციპალური საბიუჯეტო დაწესებულება ჩერტკოვოს ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი". მუზეუმი იმყოფება მუნიციპალიტეტის კუთვნლებაში. მუზეუმის დირექტორია ვლადიმირ ოლიფირი.

მუზეუმის ექსპოზიცა ჩამოყალიბდა ადგილობრივი მოსახლეობისა და არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომლებიც მიმდინარეობდა ჩერტკოვოს რაიონში. 2015 წლის მონაცემებით მუზეუმში ინახება 2 706 ერთეული ექსპონატი, რომელიც მოიცავს ფოტოებს, დოკუმენტებს, ისტორიისა და კულტურის საგნებს და სხვ. მუზეუმის ექსპოზიცია მოგვითხრობს როსტოვის ოლქის ჩერტკოვოს რაიონისა და მისი მოსახლეობის ისტორიისა და კულტურის შესახებ. მუზეუმში ინახება ექსპონატები და მასალები, რომლებიც მოგვთხრობენ რაიონის სპორტსმენების მიღწევებზე. მათ შორისაა - ფოტოები, ჯილდოები, თასები და სხვ. მუზეუმში ასევე განთავსებულია რაიონის ტერიტორიაზე გავრცელებული ცხოველების ფიტულები: ირემი, ციყვი, თრია, ასევე ფრინველები.

მუზეუმში ცენტრალური ადგილი უჭირავს მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი ბრძოლის ამსახველ დიორამას, ბრძოლაში მონაწილეობდნენ საბჭოური და გერმანელული ავიაცია, ტანკები, ქვეითი ნაწილები. დიორამაზე წარმოდგენილია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი ნივთები: ავტომატები, რაციები, საბრძოლო მასალების ყუთები, სამხედრო ჩაფხუტები, თოფები, ნაღმები და სხვა მასალები. 

ჩერტკოვოს ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმში მიმდინარეობს გამოფენები, აქცია „ღამე მუზეუმში" და სხვ. მუზეუმის თანამშრომლები სკოლის მოსწავლეებისთვის კითხულობენ ლექციებს. 2015 წლის მონაცემებით წელიწადში მუზეუმს სტუმრობს 3 300 ვიზიტორი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Чертковский историко-краеведческий музей დაარქივებული 2016-04-12 საიტზე Wayback Machine.
* Чертковский историко-краеведческий музей

სქოლიო
------

1. ↑  Акт о проведении контрольных мероприятий по проверке исполнения муниципального задания МБУК «Чертковский историко-краеведческий музей» за 2015год
**ქამალადინ ფათაჰ-ოღლუ ჰეიდაროვი** (აზერ. Kəmaləddin Fəttah oğlu Heydərov) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციებისა და სამოქალაქო თავდაცვის მინისტრი, გენერალ-პოლკოვნიკი, ტაეკვონდოს და ბოქსის ფედერაციის პრეზიდენტი, ტაეკვონდოს საერთაშორისო ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი, კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1961 წლის 15 ივლისს ქალაქ ნახიჩევანთან ახლოს მდებარე სოფელ ჩეშმაბაზარში. 1978 წელს დაამთავრა ნახიჩევანის №1 საშულო სკოლა. 1984 წელს დაასრულა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი გეოლოგიური ძიების სპეციალობით. მეორე უმაღლესი განათლება შეიძინა უნივერსიტეტში „აზერბაიჯანი" საერთაშორისო სამართლის განხრით.

სამსახურეობრივი საქმიანობა დაიწყო გეოლოგიური ძიების ორგანიზაცია „კარპმორნეფტგაზ"-ში ტექნოლოგად, შემდგომ გეოლოგად. ცოტა ხნით ნახიჩევანის ერთ-ერთ საშუალო სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა. 1992 წელს ჰეიდაროვი უზბეკეთში გაემგზავარა, სადაც რამდემიმე კომპანია დააარსა. 1995 წლის იანვარში — სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის თავმჯდომარედ ხოლო, 2005 წლის დეკმებერში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო მდგომარეობის სამინისტროს მეთაურად დაინიშნა. მამა, ფათაჰ ჰეიდაროვი, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრასტრაციაში სხვადასხვა პოსტს იკავებდა.

დაქორწინებულია. ჰყავს ორი ვაჟი.

კარიერა
-------

ქამალადინ ჰეიდაროვი ჰეიდარ ალიევის მიერ 1995 წელს დაინიშნა საბაჟო კომიტეტის თავმჯდომარედ. მისი მმართველობის პერიოდში შეიქმნა ტოტალური კონტროლის სისტემა იმპორტზე და ექსპორტზე.

2006 წლის დეკემბერში დაინიშნა საგანგებო მდგომარეობის და სამოქალაქო თავდაცვის მინისტრად. სამინისტროს შემადგენლობაში შემავალი სამოქალაქო თავდაცვის, სახანძრო დაცვის, საწარმოებში მუშაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის და სამთამადნო კონტროლის, მატერიალური რესურსების, წყლებზე მაშველობის, კასპიის სანაპირო ზოლზე საავარიო მაშველობის, სპეცკომბინატი „იზოტოპი" და სხა სტრუქტურული სამსახურები სრული სიმძლავრით მოქმედებენ.

ჯილდოები
--------

* ორდენი „აზერბაიჯანის დროშა" — 2008 წლის 15 დეკემბერი.
* მედალი „რუსეთის სსს-ის XX წელი" — 2010 წლის 16 დეკემბერი.
* „დიდების" ორდენი — 2011 წლის 14 ივლისი — ნაყოფიერი საქმიანობისათვის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო სამსახურში.
* ორდენი „სამშობლოს წინაშე სამსახურისთვის" 2-ე ხარისხის — 2015 წლის 29 ივნისი — აზერბაიჯანში სპორტის განვითარებაში დიდი დამსახურებებისათვის.

სქოლიო
------

1. ↑  Кемаледдин Гейдаров.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-08-24. ციტირების თარიღი: 2011-09-25.
2. ↑  ЧРЕЗВЫЧАЙНАЯ МИССИЯ.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-17. ციტირების თარიღი: 2020-09-15.
3. ↑  Кямаледдин Гейдаров награждён орденом «Азербайджанский флаг».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-04. ციტირების თარიღი: 2020-09-15.
4. ↑  Кямаледдин Гейдаров награждён медалью МЧС России
5. ↑  Кямаледдин Гейдаров награждён орденом «Шохрат».  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-07-04. ციტირების თარიღი: 2015-07-03.
6. ↑  Распоряжение Президента Азербайджанской Республики o награждении победителей I Европейских игр и лиц, имеющих заслуги в развитии спорта в Азербайджане.
**ჩერნობილელების მემორიალი** (რუს. Памятник чернобыльцам) — მემორიალი რუსეთში. წარმოადგენს ქალაქ არმავირის ერთ-ერთ არქიტექტურულ ღირსშესანიშნაობას. მდებარეობს თემატურ ჩერნობილელების პარკში. ჩერნობილელების ხსოვნისადმი მიძღვნილი პირველი მემორიალი 1996 წელს დაიდგა. 2013 წელს მისი დემონტაჟი განხორციელდა, ხოლო მის ადგილას 2014 წელს ჩერნობილელების ახალი მემორიალი აღიმართა.

პირველი მემორიალი
-----------------

მემორიალის დადგმის ერთ-ერთი მთავარი ინიციატორი არმავირის კაზაკთა წრის ესაული ალექსანდრე ივანოვი იყო. ხოლო პროექტი არქიტექტორმა ნიკოლოზ სამბუროვმა, მოქანდაკე ვ. ბატრაკოვმა და მხატვარმა ნატალია ბერეზოვსკაიამ შეასრულეს. მემორიალის ექვსტონიანი საძირკველი 1996 წლის 26 ივნისს ჩაასხეს, ხოლო 1996 წლის 12 ივლისს მემორიალი უკვე გაიხსნა. თავისი შესახედაობის გამო მემორიალმა არაოფიციალური სახელი „**ხის მემორიალი**" მიიღო.

მემორიალი წარმოადგენს ორ 9-ტონიან მარმარილოს სვეტს. 3,5 მეტრის სიმაღლის ვერტიკალურ და ოდნავ გადახრილ სვეტზე ამოკვეთილია ხე, რომლიდანაც სისხლი წვეთავს და კავშირ „ჩერნობილის" ემბლემა. სისხლიდან ალფა, ბეტა და გამა რადიაციული დასხივების სიმბოლოები „ცვივა". ეს გამოხატავს მსოფლიოს მწუხარებას და „გაუცხოების ზონაში" რადიაციისგან მრავალი ცოცხალი არსების მუტაციას. ხის ცოტა ზევით ამოკვეთილია მართლმადიდებლური ჯვარი.

2010 წლის დასაწყისში გადაწყდა, რომ „ხის მემორიალი" თავისი იდეითა და დანიშნულებით სრულად ვერ შეესაბამებოდა ჩერნობილელების მემორიალს. ამიტომ, 2013 წელს მონუმენტის დემონტაჟი განხორციელდა, ხოლო მის ადგილზე ახალი მემორიალი აღიმართა.

მეორე მემორიალი
---------------

ახალი მემორიალის მშენებლობა 2013-2014 წლებში მიმდინარეობდა. მისი გახსნა 2014 წლის 20 სექტემბერს შედგა. მემორიალი წარმოადგენს გისოსებიან გლობუსს, რომლის შიგნითაც ატომია გამომწყვდეული (ასახიერებს ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ავარიის საფრთხეს მთელი მსოფლიოსათვის). ხუთი მამაკაცი გლობუსს საკუთარი სხეულით ეღობება (ხუთი მამაკაცი გამოხატავს კონტინენტების რაოდენობას, მოხალისეები, რომლებიც „მსოფლიოს კატასტროფისაგან დასაცავად" გადაეღობნენ). ახალი მემორიალის ავტორი — არმავირელი მოქანდაკე სერგეი კამიშიანია.

ინტერნეტ-რესურსები
------------------

* В Армавире появился памятник героям-чернобыльцам[*მკვდარი ბმული*]. А-медиа группа. 20 სექტემბერი, 2013.
* Тем, кто землю спасал в том апреле დაარქივებული 2015-04-02 საიტზე Wayback Machine.. „Армавирский собеседник". 25 სექტემბერი, 2013.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  В Армавире открыли новый памятник ликвидаторам и жертвам катастрофы. Журнал «Краснодарский край». 25.09.2013.
2. 1 2  Газетные публикации «Армавирский собеседник», июнь – июль 1996 года.
3. 1 2 3  На основании краеведческой исследовательской работы представленной на фестивале «Портфолио ученика»
ალექსანდრე III-ის ხიდი
**1900 წლის მსოფლიოს უნივერსალური ექსპოზიცია** (Exposition Universelle) — საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში ჩატარებული მსოფლიო გამოფენა XIX საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მიღწევების აღსანიშნავად და მომავალი საუკუნის განვითარების დასაჩქარებლად. ექსპოზიცია 50 მილიონზე მეტმა ადამიანმა მოინახულა (იმ დროის მსოფლიო რეკორდი), თუმცა ორგანიზატორებისთვის მომგებიანი არ ყოფილა და საფრანგეთის მთავრობას 2 მილიონი ფრანკი დაუჯდა. ექსპოზიციაზე 76 000 საგამოფენო სტენდი იყო და 1,12 კვ. კმ ფართობი ეჭირა.

ამ ექსპოზიციაზე მოხდა პირველად ხმოვანი კინოსა და ესკალატორის პრეზენტაცია. აქვე გამოფენილი იყო პანორამების და პანორამული ტექნოლოგიების დიდი რაოდენობა, როგორიცაა სინეორამა, მარეორამა და ტრანს-ციმბირული რკინიგზის პანორამა.

ექსპოზიცია გრძელდებოდა 14 აპრილიდან 10 ნოემბრამდე. სპეციალურმა კომიტეტმა გუსტავ ეიფელის ხელმძღვანელობით ოქროს მედალი მიანიჭა ლავრ პროსკურიაკოვის პროექტს ენისეის ხიდისთვის კრასნოიარსკში.

სპეციალურად ექსპოზიციისთვის აგებულ იქნა პარიზის მრავალი დღეისთვის ღირსშესანიშნავი შენობა-ნაგებობა, მათ შორის ლიონის სადგური, ორსეს სადგური (ამჟამად ორსეის მუზეუმი), ალექსანდრე III-ის ხიდი, გრან პალე, ლა რუში, და პეტი პალე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***უნივერსალური ექსპოზიცია (1900)***

* პარიზის უნივერსალური ექსპოზიცია (1900) სურათები.
* პარიზის უნივერსალური ექსპოზიცია, 1900 დაარქივებული 2008-08-10 საიტზე Wayback Machine.  უილიამ ჰენრი გოდიერის (1846–1923) სურათები, ბრუკლინის მუზეუმიდან.
* 1900 წლის პარიზის ექსპოზიცია.
**ქამანდარ ბაფალიევის (ბაფალი ოღლი) მაჯიდოვი** (ბელარ. Камандар Бафаліевіч (Бафалы аглы) Маджыдаў, აზერ. Kamandar Məcidov; დ. 17 ოქტომბერი, 1961, სოფელი ამამლო, დმანისის რაიონი, საქართველოს სსრ, რესპუბლიკა) — საბჭოთა და ბელორუსიის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ოლიმპიური ჩემპიონი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1984) რესპუბლიკა ბელორუსის დამსახურებული მწვრთნელი (2011). ეროვნებით აზერბაიჯანელი.

ბიოგრაფია
---------

ქამანდარ მაჯიდოვი დაიბადა საქართველოში, სადაც 1973 წლიდან დაიწყო ჭიდაობა, 1975 წელს 8 კლასის დამთავრების შემდეგ იგი გადავიდა ბაქოში და ჩაირიცხა სპორტინტერნატში. 1982 წელს გადავიდა საცხოვრებლად მინსკში. 1983 წელს იგი სსრკ-ს ჩემპიონატის პრიზიორი და სსრკ-ს ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა. იგი მოხვდა საბჭოთა კავშირის ნაკრებში და განწესდა ევროპის ჩემპიონატზე, სადაცა გაიმარჯვა.

ფინალში ჭიდაობა მოუწია ჟივკო ვანგელოვთან (ბულგარეთი), რომელშიც გამარჯვება მოიპოვა ქულებით, ანგარიშით 6-2 და ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა.

1992 წელს ოლიმპიურ თამაშებზე არ იქნა განწესებული, არც 1994 წელს და ამავე წელს მან დაასრულა თავისი სპორტული კარიერა. 1994 წელს იგი გახდა ბელორუსიის მთავარი მწვრთნელი და იმავდროულად დაბრუნდა დიდ სპორტში, გამოვიდა ევროპის ჩემპიონატზე და ოლიმპიურ თამაშებზე.

1996 წელს ატლანტაში ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ჭიდაობდა ბელორუსიის სახელით 68 კილოგრამამდე წონით კატეგორიაში. მოიპოვა სამი გამარჯვება და ორში დამარცხდა, გავიდა მეოთხე ადგილზე.

გამოვიდა საკავშირო ნებაყოფილობითი ფიზკულტურულ-სპორტული საზოგადოების (სნფსს) პროფკავშირების სახელით (მინსკი). დაამთავრა ბელორუსიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1989). ხალხთაშორისი მეგობრობის ორდენის კავალერი (1988).

1998 წელს მოხსნილ იქნა ბელორუსიის ნაკრების მწვრთნელის თანამდებობიდან, 1999-2000 წლებში — ყაზახეთის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი, 2000-2003 წლებში — კვლავ ბელარუსის ნაკრების მწვრთნელი, 2003 წლიდან მცირე ხნის განმავლობაში წვრთნიდა საბერძნეთის ნაკრებს, 2004 წელს კი — თურქეთის ნაკრებს. 2005 წლიდან — დოცენტი ბელორუსიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდის კათედრაზე, ბელორუსიის ნაკრების ასისტენტი და მწვრთნელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქამანდარ მაჯიდოვის პროფილი დაარქივებული 2020-04-17 საიტზე Wayback Machine.  Sports-Reference-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  International Federation of Associated Wrestling Styles.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-10-23. ციტირების თარიღი: 2017-09-15.
2. ↑  Играющий тренер
**ფანშეტის ციხე** — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს მთის ფერდობზე, ძველი ფანშეტის დასავლეთ ნაწილში.

ციხე ეკუთვნოდა ჩონიაშვილებს. შედგება სათავდაცვო კოშკისა და საცხოვრებელი სახლისაგან. თარიღდება XVII საუკუნით. შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (5x4,7 მეტრი), ორსართულიანია (სიმაღლე 12 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის დამუშავებული ქვით. მოგვიანებით აღდგენილი კედლების ნაწილები ამოყვანილია ფიქლისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, პირველ სართულზე, მიწიდან 5 მეტრზე. კარის ღიობი ზემოთკენ ვიწროვდება და დასრულებულია თაღით, რომელიც გამოყვანილია ერთ ქვაში. სართული კვადრატული ოთახია. დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებში თითო სათოფურია გაჭრილი. ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში ქვითკირის ღრმა ორმოა (სიღრმე 2 მეტრი), რასაც, როგორც ჩანს, სურსათის შესანახად იყენებდნენ. სართული გადახურულია ოთხფერდა, მაღალი, შეკრული კამარით, რომელიც გადაჯვარედინებულ შეკიდებულ თაღებს ეყრდნობა. კამარის აღმოსავლეთ ფერდში დატანებულია სწორკუთხა ხვრელი, საიდანაც ხის მისადგმელი კიბით მეორე სართულზე ადიოდნენ. ამ სართულზე, ორ სხვადასხვა დონეზე, შვიდი სათოფური და სამი სარკმელია. სამივე სარკმელი შიგნით სწორკუთხაა, გარეთკენ ვიწროვდება და ერთ ქვაში გამოკვეთილი ნახევარწრიული თაღით არის გადახურული. სართულის თითოეულ კუთხეში, ერთიმეორის ზემოთ, ბრტყლად გადებული ფიქლით მოწყობილია ორ-ორი თარო. სართული გადაუხურავია. კედებს, მთელ სიგრძეზე, ფიქლის მოზრდილი ქვები აფარია.

საცხოვრებელი სახლი ორსართულიანია. კოშკი მიშენებულია მოგვიანებით. პირველი სართული ბოსელია. მისი სამხრეთ და დასავლეთ კედლები კლდეზეა მიბჯენილი. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა.

კარი თაღოვანია. ჩრდილოეთ კედელში სამი კვადრატული ფორმის სარკმელია. სარკმელების ღიობები ინტერიერისკენ მნიშვნელოვნად ფართოვდება. გადახურვა ეყრდნობა ხის ორ ბოძს და ქვით ამოყვანილ ფართო, მართკუთხა ფორმის სვეტს. მეორე სართული საცხოვრებელია. პირველთან შედარებით იგი რამდენადმე გრძელია. შედგებოდა ერთმანეთისგან ხის ტიხრებით გამიჯნული სამი ოთახისგან. თაღოვანი კარი აღმოსავლეთითაა. მისგან მარჯვნივ, კედლის კიდეში, გაჭრილია პატარა სარკმელი მარცხნივ კი — ფართო და სწორკუთხა. ოთხი დიდი ზომის მართკუთხა სარკმელი ჩრდილოეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელში მოწყობილია ერთი ნიში, დასავლეთისაში — სამი. შენობის ფასადები თავისებურადაა გაფორმებული. მათი სიბრტყეები ამოყვანილია ერთმანეთთან, მჭიდროდ მიწყობილი, ღია ფერის მოზრდილი ქვების სწორხაზოვანი რიგებით, რომელთა შორისაც, ვიწრო ზოლებად, ჩართულია ფიქლის ქვების წყობით გამოყვანილი რიგები. სახლის ჩრდილოეთის ფასადზე ალაგ-ალაგ შემორჩენილია ლავგარდნის სწორკუთხა პროფილის ქვები. შენობას ბანიანი გადახურვა ჰქონდა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 481-482.
**ქამანჩა** — აღმოსავლური სამ ან ოთხსიმიანი ხემიანი საკრავი.

აღწერა
------

საერთო სიგრძეა 65-90 სმ. კორპუსი მრგვალია, ბურთისებრი, ამოღრუებული. დამზადებულია თუთის ან კაკლის ხის მასალისაგან. კორპუსს გადაკრული აქვს მემბრანა - თევზის ტყავი ან ბუშტი. ყელი მრგვალია, საქცევები არ აქვს. ინკრუსტირებულია სადაფითა და ძვლით. სიმების ქვეშ რკალისებური ჯორაკი დგას. აწყობილია კვარტულად. 
ხემი - ხის მოღუნული ჯოხია, რომელზედაც თავისუფლადაა მიმაგრებული ძუა, დაკვრის დროს შემსრულებელი ძუას ჭიმავს სათანადო სიმაღლეზე. დაკვრის ტექნიკის თავისებურება მდგომარეობს იმაში, რომ გადასვლა ერთი სიმიდან მეორეზე ხდება არა ხემით, არამედ საკრავის მოძრაობით. მისთვის დამახასიათებელია ყრუ ჟღერადობა. ქამანჩა პოპულარულია როგორც სოლო საკრავი, ასევე ანსამბლში. ამჟამად აზერბაიჯანში იგი საკონცერტო-საესტრადო ინსტრუმენტია და გამოყენებულია ხალხურ საკრავთა ორკესტრშიც.
ქამანჩის სახეობები გავრცელებულია სომხეთში, აზერბაიჯანში, დაღესტანში, ცენტრალურ აზიაში (თურქმენეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი), თურქეთში. 
საქართველოსა და განსაკუთრებით თბილისში გავრცელდა დაახლოებით XVIII ს-დან სხვა აღმოსავლური საკრავების მსგავსად როგორც ინსტრუმენტული ანსამბლის შემადგენელი, თავდაპირველად ქ. თბილისში და შემდეგ ჯერ მიმდებარე სოფლებსა და რეგიონებში.

ლიტერატურა
----------

* დ. არაყიშვილი, ქართული მუსიკა (მოკლე ისტორიული მიმოხილვა), ქუთაისი, 1925
* მ. შილაკაძე, ქართული ხალხური მუსიკალური ტრადიციები და თანამედროვეობა, 1988

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქამანჩა
**ფანშეტის გამოქვაბულების კომპლექსი** („ცოდვილთ ქოხები") — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფანშეტის სამხრეთით, აჭკალნის მთის სამხრეთ კალთაზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

იყო ბერების სადგომი. კომპლექსი ბაზალტისქანიან კლდეშია გამოკვეთილი, სამიარუსიანია. მიწისძვრის შედეგად წინა მხრის დიდი ნაწილი ჩამოქცეულია. პირველ იარუსზე გამოკვეთილი იყო ხუთი ქვაბი, მათგან მხოლოდ ორიღაა მეტ-ნაკლებად შემორჩენილი. მეორე იარუსზე დარჩენილია ორი ქვაბი. საყურადღებოა ჩრდილოეთით მდებარე ორსართულიანი სათავსი. შესასვლელი მას მეორე სართულზე აქვს. კარს წინიდან ბილიკი ადგება. სათავსი მოზრდილია; იგი სივრცითი აგებულებით სამ ნაწილად იყოფა. შესასვლელთან კვადრატული ფორმის სივრცეა, რასაც სამხრეთიდან, სიღრმეში, გეგმით ტრაპეციის ფორმის ნაწილი შეერთვის. ამ სართულის ჩრდილო ნაწილი დანარჩენებთან შედარებით, ოდნავ მაღალია. მის გარე, საფასადო კედელში სამი სხვადასხვა ზომის სარკმელია გაჭრილი. ამავე ნაწილში, კედელთან, პირველ სართულზე ჩასასვლელი ხვრელია. სავარაუდოა, რომ აქაური მაცხოვრებელი მესაქონლეობას ეწეოდა და საქონელთან ერთად ერთ სათავსში ბინადრობდა. მეორე სართულზე ცხრა საბმურია, პირველზე ოთხი. პირველი სართული ორნაწილიანი სივრცეა, მათგან ერთი, სიღრმეში მდებარე ნაწილი, გეგმით ხუთკუთხედის ფორმისაა, წინა ნაწილი კი შედარებით ფართოა და ოთკუთხაა. მესამე იარუსი შეიძლება დაიყოს სამ ნაწილად. ყველაზე სამხრეთით განმარტოებით მიუვალი ქვაბია, შემდეგ ხუთი სათავსისაგან შემდგარი გამოქვაბულთა რიგი, ბოლოს ნახევრად ჩამოქცეული ოთხქვაბიანი ნაწილი. ყველაზე საყურადღებოა შუა ნაწილი. სამხრეთიდან მოყოლებული პირველი ქვაბი მართკუთხა დარბაზია. მისი იატაკი მნიშვნელოვნად ამაღლებულია „წინამოსთან" შედარებით. სამხრეთ-დასავლეთ კედელში ამოკვეთილია საკმაოდ მოზრდილი, სამკუთხა ფორმის ღრმა ნიში. ნიშის ორივე მხარეს მცირე ნიშებია. ჩრდილო-დასავლეთ კედელში ოთხი ნიშია. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელი საქონლის მისაბმელი იყო. მეორე ქვაბი ოთხკუთხაა. მის სამხრეთ-დასავლეთ კედელში ამოკვეთილია ორი ნიში. ამ ქვაბის ქვემოთ მესამე ქვაბია. ქვაბის სამხრეთ-დასავლეთ კედელში სამი სხვადასხვა ფორმის ნიშია. ჩრდილო-დასავლეთით, იატაკის დონეზე, მოზრდილი სანახია მოწყობილი. აქედანვე შეიძლება მოხვედრა ქვაბში, რომლის სამხრეთ-დასავლეთ კედელში სამი მცირე და ერთი დიდი ზომის ნიშია (უმეტესად მიწითაა დაფარული) ამოკვეთილი. მეოთხე ქვაბის ზემოთ, ორიოდ მეტრზე, გამოკვეთილია ხუთკუთხედის ფორმის მეხუთე ქვაბი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 478-479.
ფიზიკაში **ფარადეის ინდუქციის კანონი** არის ელექტროდინამიკის საბაზისო კანონი, რომელიც განსაზღვრავს კავშირს ცვლად მაგნიტურ ველსა და მის მიერ გენერირებულ ელექტრულ ველს შორის. ფარადეის კანონის მიხედვით:

 *რაიმე ჩაკეტილ კონტურში გენერირებული ელექტრომამოძრავებელი ძალა ტოლია ამ კონტურის გამჭოლი მაგნიტური ნაკადის ცვლილების სისწრაფისა*.

ისტორია
-------

ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა დამოუკიდებლად აღმოაჩინეს მაიკლ ფარადეიმ და ჯოზეფ ჰენრიმ 1831 წელს, თუმცა ფარადეი იყო პირველი, რომელმაც მისი ექსპერიმენტების შედეგები გამოაქვეყნა განავრცო რა ფარადეის შრომები, ჯეიმზ კლერკ მაქსველმა ეს კანონი რაოდენობრივას შემდეგნაირად ჩამოაყალიბა:

{\displaystyle |{\mathcal {E}}|=\left|{{d\Phi \_{B}} \over dt}\right|}.
სადაც:

{\displaystyle |{\mathcal {E}}|} არის ელექტრომამოძრავებელი ძალა ვოლტებში
ΦB არის მაგნიტური ნაკადი რომელიც განჭოლავს კონტურს ვებერებში.

მაქსველ-ფარადეის განტოლება
--------------------------

ფარადეის კანონის დიფერენციალურ ფორმას, რომელსაც ხშირად მაქსველ-ფარადეის განტოლებას უწოდებენ აქვს სახე:

{\displaystyle \nabla \times \mathbf {E} (\mathbf {r} ,\ t)=-{\frac {\partial \mathbf {B} (\mathbf {r} ,\ t)}{\partial t}}}
სადაც:

{\displaystyle \nabla \times } არის როტორი
**E** არის ელექტრული ველის დაძაბულობა
**B** არის მაგნიტური ველის ინდუქცია
მაქსველ-ფარადეის განტოლება წარმოადგენს მაქსველის განტოლებებიდან ერთ-ერთს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მაქსველის განტოლებები
* მაგნიტური ველი
* ლორენცის ძალა

სქოლიო
------

1. ↑  Jackson, John David (1999). *Classical Electrodynamics*, 3rd ed. New York:  Wiley,   გვ. Page 237. ISBN 0-471-30932-X.
2. ↑  Ulaby, Fawwaz (2007). *Fundamentals of applied electromagnetics*, 5th Edition,  Pearson:Prentice Hall,   გვ. 255. ISBN 0-13-241326-4.
3. ↑  Joseph Henry. *Distinguished Members Gallery, National Academy of Sciences*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-12-09. ციტირების თარიღი: 2006-11-30.
4. ↑  Cantor, Geoffrey N. (1991), *Michael Faraday, Sandemanian and Scientist: A Study of Science and Religion in the 19th Century*. გვ. 217 და 219.
5. ↑  
Chow, Tai L. (2006). *Introduction to electromagnetic theory: a modern perspective*. Sudbury, MA (USA):  Jones and Bartlett,   გვ. pp. 171-5. ISBN 0763738271.
ალვიზე ვივარინი. მადონა სამეფო ტახტზე და ოთხი წმინდანი. ურბინო.
**ვენეციის სკოლა** — ფერწერის ერთ-ერთი უმთავრესი სკოლა იტალიაში, ვენეციაში. ყველაზე მეტად განვითარდა XV—XVI საუკუნეებში. ფერწერის ამ სკოლისთვის დამახასიათებელია ფერწერული საწყისების სიჭარბე, ნათელი კოლორისტული გადაწყვეტილებები, ზეთით ფერწერის სახვითი შესაძლებლობების საფუძვლიანი ფლობა.

ისტორია
-------

სცენა მარკოზ მახარებლის ცხოვრებიდან. 1345 წელი. წმ. მარკოზის ბაზილიკა.
მეჰმედ II-ის პორტრეტი, 1480 წელი. ეროვნული გალერეა, ლონდონი. შეიქმნა სტამბოლში.
დემონიკო კაპრიოლა, ავტოპორტრეტი. ერმიტაჟი
ლეანდრო ბასანო. „დოჟი მარკანტონიო მემო", 1615 წელი, კერძო კოლექცია
ვენეციის სკოლა ისტორიული განვითარების რამდენიმე ასწლეულს მოიცავს. პირველ ეტაპებზე მთავარი როლი არქიტექტურას ეკუთვნოდა. გეოგრაფიული მდებარეობისა და როგორც დასავლეთიდან (გოთიკა), ისე აღმოსავლეთიდან (უპირველეს ყოვლისა, ბიზანტიიდან) არსებული კულტურული გავლენების სპეციფიურმა პირობებმა შექმნა უკიდურესად თავისებური კულტურული ნაერთი, რომელიც აისახათ, ეგრეთ წოდებულ, ვენეციურ გოთიკაში. ამ უკანასკნელს არ ჰქონდა მნიშვნელოვანი კონსტრუქციული ხასიათი (როგორც საფრანგეთში), იგი აქტიურად იყენებდა სტილის დეკორატიულ აღმოჩენებს. საკრალურ ნაგებობათა დეკორში ჭარბობდა ბიზანტიის იმპერიიდან — შუა საუკუნეების ხელოვნების ცნობილი ცენტრიდან — ნათხოვარი ელემენტები (ხატი, ტიხრული მინანქარი, მოზაიკა, ხალიჩა და ძვირფასი ტექსტილი). ხშირ შემთხვევაში ეს იყო ბიზანტიაში შეძენილი ან საბრძოლო ტროფეიდ გამოტანილი ხატები და იუველირული ნაკეთობები.

ფერწერის ვენეციის სკოლა მყარი განვითარების 400 წელს ითვლის. XV საუკუნის პირველი ნიმუშები ჯერ კიდევ მიისწრაფოდნენ ბიზანტიური ხატწერისა და მოზაიკის სტილისკენ, თუმცა გოთიკის ელემენტები ბიზანტიურებთან შერწყმის დროს იძლეოდა თავისებურ ადგილებრივ ნიმუშებს (XV საუკუნის ხატწერის ბიზანტიელი და ვენეციელი ოსტატების, პაოლო ვენეციანოს, ალვიზე ვივარინის ნამუშევრების მთელი რიგი; უფრო ადრინდელი ნამუშევრები იაკოპო ბელინის მიერ).

მთავარი წარმომადგენლები
-----------------------

### მაღალი რენესანსი

* ჯორჯონე (147? — 1510)
* ლორენცო ლოტო (დაახ.1480 — დაახ.1556)
* ტიციანი (147 ? — 1576)
* სებასტიანო დელ პიომბო (1485—1547)
* დემონიკო კაპრიოლო (1494—1528)
* ტინტორეტო (1518—1594)
* პაოლო ვერონეზე (1528—1588)
* მარკო მარციალე, (Marco Marziale, მუშაობდა 1492—1507 წლებში)
* ბართოლომეო ვენეტო (დაახ. 1480 — 1530-ის შემდეგ)

ლიტერატურა
----------

* *С. Дзуффи.*, Возрождение. XV век. Кватроченто, М.: Омега-пресс, 2008. — გვ. 180—185. 384 გვ. 3000 ეგზ. ISBN 978-5-465-01772-5.

სქოლიო
------

1. ↑  Prado Guide, p. 248.
2. ↑  Gardner, p. 679.
3. ↑  ფერწერის ვენეციის სკოლა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-10-10. ციტირების თარიღი: 2016-12-04.
მარხილის ძაღლების ჯგუფი.
**მარხილის ძაღლები** — მუშა ძაღლები, რომლებსაც, მარხილში შებმულებს, თოვლსა თუ ყინულზე ტრანსპორტირებისას იყენებენ.

მარხილის ძაღლები ყველა შინაურ ძაღლზე მეტად ჰგვანან თავიანთ წინაპარ რუხ მგელს. ადრე არქტიკის რეგიონში მოსახლეობა მათი საშუალებით ახორციელებდა მიმოსვლას, რაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო.

ხროვის ორგანიზაცია
------------------

მარხილის ძაღლები ხშირად მუშაობენ საშინლად ცივ გარემოსა და რთულ ლანდშაფტში და, როგორც წესი, ხროვის ძლიერ ინსტინქტებსაც ინარჩნუბენ. მათი ჯგუფის აშკარა იერარქიული წყობა ძალზე ჰგავს მგლის ხროვის იერარქიას. მემარხილეც სწორედ ამ წესებს ითვალისწინებს ძაღლების სამართავად; წინ დგას მეთაური – ჯგუფის დომინანტი. ძაღლებს ასეთი ორგანიზება სჭირდებათ არა მხოლოდ შეთანხმებული მუშაობის, არამედ საერთო უსაფრთხოებისთვისაც. დანარჩენი ძაღლები ხროვის მეთაურს მიჰყვებიან და მისი გამოცდილების წყალობით თავიდან იცილებენ მოსალოდნელ განსაცდელსა და დაბრკოლებებს.

ლიტერატურა
----------

* *დევიდ ალდერტონი, რაზე მეტყველებს ძაღლის ქცევა, ISBN 978-9941-19-652-2*
**ფილირა** (ძვ. ბერძნ. Φιλύρα) — ბერძნულ მითოლოგიაში — ოკეანიდი, ოკეანის ასული, კრონოსის მეორე ცოლი და კენტავრ ქირონის დედა. მისი შვილი (კენტავრი ქირონი) თავის ძმებთან ერთად (ჰესტია, დემეტრე, ჰერა, ჰადესი, პოსეიდონი) კნოსოსმა გეას წინასწარმეტყველების გამო, რომლის მიხედვითაც, კრონოსს თავისი რომელიმე შვილი დაამხობდა („შენც შენი შვილი დაგამხობსო") ახალშობილი გადაყლაპა, მან ასე თავისი ბატონობა უზრუნველეყო. თუმცა კრონოსის პირველმა ცოლმა რეამ თავისი ერთ-ერთი შვილი ზევსი გადამალა იდას მთაგრეხილზე, დიქტეს გამოქვაბულში, სადაც თხა ამალთეა კვებავდა, კურეტები იცავდნენ და ნიმფები უვლიდნენ. მერე ზევსმა ტიტანომაქია ატეხა. დაამხო კრონოსი და გეას შემწეობით თუ მეტისის დახმარებით აიძულა ჩაყლაპული შვილები უკანვე ამოენთხია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფილირა – Theoi Greek Mythology

სქოლიო
------

1. ↑  Аполлоний Родосский. Аргонавтика II 1231; Каллимах. Гимны I 36; Гигин. Мифы 138
2. ↑  Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 4; Гесиод. Перечень женщин, фр. 89 Цыбенко (POxy 2509); Пиндар. Пифийские песни IV 103, 115; Вакхилид. Дифирамбы XXVII 34
**ჩეხური ტერიერი** (ჩეხ. Český teriér) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ჩეხეთში 1940-იან წლებში.

ჩეხური ტერიერი გაჩნდა სილიჰემის, სკოჩის და, შესაძლოა, დენდი-დინმონტ-ტერიერის შეჯვარების გზით. ეს ჯიში გამოიყვანა ჩეხმა გენეტიკოსმა ფრანციშ გორაკმა, რომელსაც უნდოდა შეექმნა ძაღლია გერმანული იაგდტერიერის მონადირის თვისებებიტ, ოღონდ უფრო მოკლეფეხება, ანუ სოროებში სამუშაოდ უფრო მისადაგებული. თავისებური გარეგნობის გამო ჩეხური ტერიერი ჩეხეთში სწრაფად გახდა ყველასათვის საყვარელი ოთახის ძაღლი. თუმცა, 1980-იან წლებში ის ისევ შეაჯვარეს სილიჰემ-ტერიერთან.

ჩეხურ ტერიერს გააჩნია ტიპური სოროს ტერიერის თვისებები, ესენია: სიჯიუტე, ამტანობა, ის ყოველთვის მზადაა ჩხუბის წამოსაწყებად, თუმცა აქვს სასიამოვნო და ცნობისმოყვარე ხასიათი. ჩეხური ტერიერის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს, ძნელად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა. ჩეხური ტერიერის ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ღია ყავისფერი, მოცისფრო-ნაცრისფერი. აქვს ზომიერი სიგრძის, სამკუთხა ყურები, გრძელი ულვაშები და წვერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჩეხური ტერიერი***

* ჩეხური ტერიერი (ინგლისური)
**ტუჩა დათვი** (ლათ. Melursus ursinus) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ტუჩა დათვის სხეულის სიგრძე 1.5-1.9 მ, წონა 90-135 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 60-90 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 30 წელია. ტუჩა დათვი ყველაზე პატარა სახეობაა დათვებს შორის. იგი ბინადრობს ინდოეთსა და შრი-ლანკაზე. მალაიური დათვის მსგავსად, ისიც ღამის ცხოველია და ასევე ერთადერთ მეწყვილე ჰყავს მთელი ცხოვრების განმავლობაში.

თუჩა დათვის გარეგნული განსხვავება ისაა, რომ მისი შავი ბეწვი ძალიან გრძელი და გაბურძგნულია. მის მოთეთრო დრუნჩზე ბეწვი ნაკლებად იზრდება. ხოლო მისი ტუჩები სრულიად არ არის დაფარული ბეწვით და კარგად ჩანს. სახელწოდება სწორედ ამ ფაქტს უკავშირდება. ტუჩა დათვს აქვს გრძელი და მოღუნული ბრჭყალები, რომელთა საშუალებითაც იგი ადვილად ეკიდება ხეებზე.

სხვა დათვების მსგავსად, ტუჩა დათვიც მრავალნაირ საკვებს მიირთმევს, თუმცა უპირატესობას ტერმიტებს ანიჭებს. ნესტოები, რომლებიც იხურება, ჩაღრმავებული სასა და რამდენიმე წინა კბილის ნაკლებობა საშუალებას აძლევს მას ადვილად იკვებოს ამ ცხოველებით.

ტუჩა დათვი ბუნაგს იკეთებს მხოლოდ თავშესაფრის მიზნით, მას ზამთარში არ სძინავს. შრი-ლანკაზე მას დაწყვილების პერიოდი არ აქვს განსაზღვრული და პარტნიორის მოძებნა წელიწადის ნებისმიერ დროს შეუძლია. ინდოეთში კი დაწყვილების პერიოდი აპრილიდან ივნისამდე მერყეობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტუჩა დათვი — ინფორმაცია (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
დათვისებრთა ოჯახის დღეისთვის არსებული სახეობები |
| --- |
|  |
| 
სამეფო: ცხოველები · ტიპი: ქორდიანები · კლასი: ძუძუმწოვრები · რიგი: მტაცებლები |
|  |
| Ailuropodinae | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ailuropoda* | დიდი პანდა *(Ailuropoda melanoleuca)* |

 |
|  |
| დათვისებრნი | 

|  |  |
| --- | --- |
| *Ursus* | ბარიბალი *(Ursus americanus)* · მურა დათვი *(Ursus arctos)* · თეთრი დათვი *(Ursus maritimus)*  · ჰიმალაიური დათვი *( Selenarctos thibetanus)* |
| Tremarctos | სათვალიანი დათვი *(Tremarctos ornatus)* |
| *Helarctos* | მალაიური დათვი *(Helarctos malayanus)* |
| *Melursus* | ტუჩა დათვი *(Melursus ursinus)* |

 |
|  |
| 
**კატეგორია** · **პორტალი** |

 |
**შერმაზან დიმიტრის ძე ყაყიჩაშვილი** (დ. 12 აგვისტო, 1936, თბილისი, საქართველო — გ. 18 აგვისტო, 2001, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი. 

შერმაზან ყაყიჩაშვილი დაიბადა ქალაქ თბილისში. სწავლობდა თბილისის პირველ ვაჟთა გიმნაზიაში (ამჟამად პირველი კლასიკური გიმნაზია). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი 1959 წელს. 1960-1963 წლებში მუშაობდა აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის მეცნიერ-თანამშრომლად. 1963 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, კიბერნეტიკის ინსტიტუტის ოპტიკური კვლევების ლაბორატორიას, სადაც მისი თაოსნობით შეიქმნა პირველი წრიული ჰოლოგრამა. 1975 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებაში, კიევის ფიზიკის ინტიტუტში. 1982 წელს სანქტ-პეტერბურგის, ვავილოვის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტში, მიენიჭა ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორის აკადემიური ხარისხი, ხოლო 1986 მიენიჭა პროფესორის წოდება. აქვს მინიჭებული გამომგონებლის სტატუსი (1979). შერმაზან ყაყიჩაშვილი ითვლება პოლარიზაციული ჰოლოგრაფიის ფუძემდებლად. პირველმა შექმნა წრიული ჰოლოგრამა, რომელზეც თავისი თავი ასახა. მას დიდი წვლილი მიუძღვის ჰოლოგრაფიის განვითარებაში. მისი ავტორობით გამოცემულია 250-მდე სტატია. მის სახელს უკავშირდება 22 გამოგონება. შერმაზან ყაყიჩაშვილი ეწეოდა პედაგიგიურ საქმიანობას, როგორც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ასევე შუა აზიის ქვეყნებშიც. გარდაიცვალა თბილისში 65 წლის ასაკში.

მის მიერ შექმნილი ჰოლოგრამები გამოფენილ იყო მრავალ საერთაშორისო გამოფენაზე, მათ შორის საფრანგეთში, რუსეთში, ჩეხეთში, ავსტრიაში, ირანში, ვიეტნამში, სირიაში, ესპანეთში. მისი ჰოლოგრამები გამოფენილია პარიზის ჰოლოგრაფიის მუზეუმის მუდმივმოქმედ ექსპოზიციაზეც.

შრომები
-------

* „პოლარიზაციული ჰოლოგრაფია" - Поляризационная голография, Ш. Д. Какичашвили ; Отв. ред. Ю. Н. Денисюк; АН СССР, Науч. совет по голографии, Физ.-техн. ин-т им. А. Ф. Иоффе. - Ленинград : Наука : Ленингр. отд-ние, 1989. - 141,[1] с. : ил ; 22 см. - Библиогр.: с. 133-140 (172 назв.). - ISBN 5-02-024393-0 1.80 р.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* შერმაზან ყაყიჩაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ფილიპს ვილემ ორანელი** (ნიდერლ. Filips Willem van Oranje; დ. 19 დეკემბერი, 1554 — გ. 20 თებერვალი, 1618) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ორანის პრინცი 1584-1618 წლებში. ვილემ ორანელისა და ანა ვან ეგმონტის უფროსი ვაჟი.

ბიოგრაფია
---------

ფილიპს ვილემი დაიბადა 1554 წლის 19 დეკემბერს ბიურენში, გელდერნის პროვინციაში, ნიდერლანდებში. იგი იყო ორანის პრინც ვილემ ორანელისა და მისი პირველი ცოლის, ანა ვან ეგმონტის მეორე შვილი და პირველი ვაჟი. 

13 წლიდან იგი მამამ გერმანიაში გააგზავნა, სადაც განათლებას იღებდა ლუვენის უნივერსიტეტში. 1568 წელს ფილიპს ვილემი ესპანელებმა, მამამისის მოსისხლე მტრებმა შეიპყრეს და თავიანთ მეფეს, ფილიპე II-ს მიჰგვარეს ესპანეთში, როგორც მძევალი. აღსანიშნავია, რომ ფილიპე II მას კარგად ეპყრობოდა. ესპანეთში გატარებულმა წლებმა გარდამტეხი გავლენა იქონია ფილიპს ვილემზე და იგი თავისივე ნებით მოინათლა კათოლიკედ. ამის შემდეგ მას მამამისი აღარასოდეს უნახავს, დედამისი კი 1558 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ვილემ ორანელმა კიდევ სამი ცოლი შეირთო. 

ალკალა-დე-ენარესის უნივერსიტეტში ფილიპს ვილემმა კარგი განათლება მიიღო და მაღალ დონეზე დაეუფლა ესპანურ ენას. მიუხედავად იმისა, რომ 1584 წელს ფილიპე II-ის ბრძანებით მამამისი, ვილემ ორანელი მოკლეს და ორანის პრინცი უკვე ფილიპს ვილემი იყო, იგი ესპანეთში 1596 წლამდე დარჩა. ამ დროის განმავლობაში ტახტზე მის უფლებებს თავგამოდებით იცავდა მისი ერთადერთი ღვიძლი და, პრინცესა მარია, რომელსაც მათი ნახევარ-ძმა, მორიცი ედავებოდა. 

ვინაიდან ნიდერლანდებში რწმენის თავისუფლება მოქმედებდა ფილიპს ვილემს არ დასჭირვებია პროტესტანტობის მიღება, მაგრამ თავისი რელიგიის გამო ხალხში მაინც არაპოპულარული იყო. 1610 წელს იგი საზეიმოდ შევიდა ქალაქ ბრედაში. იგი თავის სასახლეში კათოლიკური წესებით ლოცულობდა და იცავდა პაპის მითითებებს, თუმცა ამით სულაც არ ცდილობდა პროტესტანტების გამოწვევას. 1613 წელს მან გააუქმა გენერალური შტატები და ჯარების მეთაურად თავისი ნახევარ-ძმა, იუსტინუსი დანიშნა, რომელიც სიცოცხლის ბოლომდე ერთგულად ემსახურებოდა მას. 

ესპანეთიდან ნიდერლანდებისაკენ მიმავალ გზაზე, 1606 წელს ფილიპს ვილემმა პარიზში, ფონტენბლოს სასახლეში ცოლად შეირთო ელეონორ დე ბურბონი, კონდეს პრინც ანრი I-ის ქალიშვილი და თავად საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ის ღვიძლი ბიძაშვილი. მიუხედავად ხანგრძლივი და ბედნიერი ქორწინებისა, წყვილს შვილები არ ჰყოლია.

ფილიპს ვილემი გარდაიცვალა 1618 წლის 20 თებერვალს ბრიუსელში, 63 წლის ასაკში, უშვილოდ. ამან საბოლოოდ მაინც მისცა საშუალება მის ნახევარ-ძმას, მორიცს რომ ორანის პრინცი გამხდარიყო, მაგრამ 1625 წელს ისიც უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც ტახტზე მათი კიდევ ერთი ნახევარ-ძმა ავიდა.

ლიტერატურა
----------

* P.J. SCHIPPERUS, Philips Willem. De verloren zoon van Willem van Oranje, 2018, 494 p. ISBN 9789401910705
* The Dutch Republic. Its Rise, Greatness, and Fall 1477–1806, Jonathan I. Israel, Clarendon Press, Oxford, 1998 ISBN 0-19-820734-4. Pages 298–300.
| ტორონტოს მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა |  |
| ქალაქი |  ტორონტო |
| გახსნის თარიღი | 1954 |
| ხაზის სიგრძე | 68.3 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 69 |
| ხაზთა რაოდენობა | 4 |
| მგზავრები დღეში | 1,19 მლნ. |
| მგზავრები წელიწადში | 878,8 მლნ. |
| ხაზების სქემა |
|  |

**ტორონტოს მეტროპოლიტენი** — მეტროპოლიტენის სისტემა ტორონტოში. პირველი კანადური მეტროპოლიტენი, რომელიც ექსპლუატაციაში 1954 წელს გადაეცა. 2007 წლის მდგომარეობით, შედგება 61,9 კმ ოთხი ხაზისა და 69 მეტროსადგურისგან. ერთ-ერთი ხაზი მქსუბუქ მეტროს განეკუთვნება, შედგება 6 სადგურისგან 6,4 კმ სიგრძეზე.

კანადის ერთ-ერთი უმსხვილესი სამრეწველო ქალაქის ტორონტოს სატრანსპორტო ქსელს შემდეგი თავისებურებები ახასიათებს:

ხაზები ძირითადად ღრმად და ნაკლებღრმად გაყვანილ გვირაბებში გადის. 
სადგურების უმეტესობა ტიპური სქემის მიხედვით არის ნაგები: სადგურების არქიტექტურაში მოცულობით-დაგეგმარებითი გადაწყვეტაა ჩადებული, რაც ერთობ ეკონომიურია. ამასთან, სადგურები გათვლილია მაქსიმალური მგავრგამტარობისათვის მინიმალური სამშენებლო დანაკარგებით, თუმცა, მგზავრებისთვის აუცილებელ კომფორტულ ნორმებს ყველა სადგური პასუხობს.

ისტორია
-------

პირველი მეტროს ხაზი ტორონტოში 1954 წელს გავიდა და 7.4 კმ მანძილზე იონგ სთრითის გავლით ეგლინთონ ევენიუ ევენიუ და სამხრეთით მდებარე ფრონთ სთრითი დააკავშირა ერთმანეთთან.

1963 წელს მეტროს გაფართოება დაიწყო ქალაქის ჩრდილოეთით.

ხაზები
------

ორშაბათიდან შაბათის ჩათვლით მეტრო მუშაობს 6:00-დან 1:30-მდე, კვირაობით მეტროპოლიტენი 9:00 იხსნება. დღესასწაულებზე მუშაობის დრო იცვლება.

| ხაზი | ჩვეულებრივი ინტერვალი | პიკის საათში |
| --- | --- | --- |
|  | ბლურ-დანფორთი | 4–5 წუთი | 2–3 წუთი |
|  | სქარბორო RT | 5–6 წუთი | 4–5 წუთი |
|  | შეპერდი | 5–6 წუთი | 5–6 წუთი |
|  | იონგ-იუნივერსითი-სპადინა | 4–5 წუთი | 2–3 წუთი |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტორონტოს მეტროპოლიტენი საიტზე urbanrail.net
* ტორონტოს ტრანსპორტი (რუსული)
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ტროფეი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ტროფეი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ტროფეი.
**ტროფეი** (ინგლ. Trophy, ფრანგ. Trophée) — ჯილდო კონკრეტული მიღწევისთვის ან დამსახურებისთვის და წარმოადგენს აღიარების ერთგვარ მტკიცებულებას. უმეტესად ტროფეი გადაეცემა სპორტულ შეჯიბრში გამარჯვებულ სპორტსმენს ან გუნდს. ძირითადად გამარჯვებულ სპორტსმენებს ტროფეისთან ერთად გადაეცემათ მედლები. ასევე ტროფეის გადასცემენ გამარჯვებულებს კინოხელოვნების და სხვა სახის კულტურულ დაჯილდოებებზე.  

ტროფეის ყველაზე გავრცელებული ტიპია გრავირებული თასი ან სინი, ასევე ხშირია ცხოველების, ადამიანების და სხვადასხვა უსულო საგნების ქანდაკებები, სტილიზებული წარწერები ან ლოგოები.  

სიტყვა ტროფეი ბერძნული წარმოშობისაა: ტროფეუმი (ბერძ. τρόπαιον, ლათ. tropaeum) — ანტიკურ საბერძნეთში და რომში ეწოდებოდა ნაგებობას, რომელსაც მტერთან გამარჯვების აღსანიშნავად აგებდნენ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ტროფეი (ჯილდო)***

* The Awards and Recognition Association დაარქივებული 2013-03-06 საიტზე Wayback Machine. - ჯილდოების და აღიარებების ასოციაცია (ინგლისური)
**წინანდლის წმინდა დემეტრეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ წინანდლის სამხრეთ განაპირას, ვენახებში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (7,6 x 5,5 მ). ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმლების ღიობები, კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები - აგურით. შესასვლელი ორია: სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთის კედლის ცენტრში. ორივე კარი გარედან თაღით იყო დასრულებული (შემორჩენილია მხოლოდ გვერდების ნაწილები, რის გამოც თაღის ფორმა არ დგინდება), შიგნიდან კი ხის, ბრტყელი გადახურვა აქვს.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, თაღოვანი სარკმლით ცენტრში და თითო, სწორკუთხა ნიშით გვერდებში. ერთი, თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა, საკურთხევლის შუაში აგურით ნაგები ტრაპეზი დგას. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის, შეისრულთაღიანი კონქით. ეკლესიის დარბაზი გეგმით კვადრატულია, გადახურულია შეისრული კამარით. იგი ეყრდნობა ერთ, შეკიდულ, შეისრულსავე, საბჯენ თაღს, რომელიც მას ორ თანაბარ ნაწილად ყოფს.

შენობის ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ სამკაულს. კედლები დასრულებული იყო ოთხსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელიც შედგენილია ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურებით შედგენილი რიგების მონაცვლეობით. სახურავი ორფერდაა, დაბურული იყო ღარისებრი კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 384.
თანამედროვე დაბალიატაკიანი შესახსრული ავტობუსი Man Lion's City G
**შესახსრებული ავტობუსი** — დიდი ტევადობის ავტობუსი ან ტროლეიბუსი, რომელიც შედგება სექციებისგან. ეს განყოფილებები ერთმანეთს უკავშირებდება სახსრული შეერთებით, რომელსაც გააჩნია გასასვლელი მგზავრებისთვის, რაც მათ აძლევს საშუალებას, თავისუფლად გადაადგილდნენ ერთი სექციიდან მეორეში. ამგვარი შეერთება, მეტი ადამიანის გადაყვანის შესაძლებლობას იძლევა, გაუმჯობესებული მანევრირების პირობებში, გაზრდილი სიგრძის, ჩვეულებრივ (შეუსახსრებელ) ავტობუსთან შედარებით. ვინაიდან სექციები განუცალკევებელია, იგი ერთ სატრანსპორტო საშუალებად განიხილება.

შესახსრებული ტროლეიბუსი Ikarus 280T
გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთ ავტობუსებს, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით მგზავრების გადაყვანა შეუძლია, ამასთან სამოძრაოდაც ფართო ზოლი ესაჭიროება, მათ ხშირად ჩქაროსნული (ექსპრეს) მარშრუტებისა და ავტობუსების ჩქაროსნული სისტემებისთვის იყენებენ, ცალკე გამოყოფილი გზებით, მაღალი მგზავრბრუნვის მიმართულებებზე.

შესახსრებული ავტობუსების სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 18 მეტრს (კანონმდებლობით, ნებადართულია არაუმეტეს 18,75 მ) და იტევს 104-128 კაცამდე, 60-70 დასაჯომი ადგილით. მათი რაოდენობა, მეტად დამოკიდებულია ავტობუსის ძარას ტიპზე. თანამედროვე სტანდარტის ავტობუსები დაბალიატაკიანია, რის გამოც, სავალი ნაწილი სალონში თავსდება, რაც შესაბამისად ამცირებს საერთო ტევადობას, ხოლო ეტლით მოსარგებლეებზეე გამოსაყოფი ადგილების საჭიროების გამო, იკლებს დასაჯდომი ადგილების წილი. საგანგებოდ ჩქაროსნული სისტემებისთვის, ასევე იყენებენ კიდევ უფრო გაზრდილი ტევადობის, 25-მეტრამდე სიგრძის ორმაგად შესახსრებულ ავტობუსებსაც.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს კანონი საგზაო მოძრაობის შესახებ. საქართველოს პარლამენტი (2013-12-24).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-18. ციტირების თარიღი: 2019-08-18.
2. ↑  ტექნიკური რეგლამენტის „სხვადასხვა კატეგორიის ავტოსატრანსპორტო საშუალებების ტესტირების პერიოდულობის" დამტკიცების თაობაზე. საქართველოს მთავრობა (2014-01-03).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-19. ციტირების თარიღი: 2019-08-19.
3. ↑  „Journal of Public Transportation". Center for Urban Transportation Research. 2011. ISSN 1077-291X. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-07-21. ციტირების თარიღი: 2019-08-19. დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
4. ↑  სატრანსპორტო საშუალებების მაქსიმალური გაბარიტები. სახმელეტო ტრანსპორტის სააგენტო (2017-08-17).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-08-19. ციტირების თარიღი: 2019-08-19.
5. 1 2  Gentile, Guido; Nökel, Klaus (2016). *Modelling Public Transport Passenger Flows in the Era of Intelligent*,   გვ. 61. ISBN 978-3-319-25080-9. ციტირების თარიღი: 2019-08-19.