recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**თოღრულ შაჰრიარ ოღლუ ასკეროვი** (აზერ. Toğrul Əsgərov; დ. 17 სექტემბერი, 1992, განჯა, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მოჭიდავე. არის ევროპისა და ოლიმპიური ჩემპიონი თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში.

2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში მოსკოვში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის კადეტთა შორის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (2008- 46 კგ; 2009- 54 კგ). 2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი იუნიორთა შორის. ამავე წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ბუქარესტში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2011 წელს იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატი კვლავ ბუქარესტში ჩატარდა. ამჯერად 60 კგ წონით კატეგორიაში მოახერხა ოქროს მედლის მოპოვება. 2012 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში, ბელგრადში, სერბეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ოქროს მედალი.

2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თოღრულ ასანოვმა 60 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ოქროს მედალი. ფინალში დაამარცხა რუსეთის წარმომადგენელი ბესიკ კუდუხოვი. 2015 წელს ბაქოში გამართულ ევროპულ თამაშებზე 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ოქროს მედალი. 2015 წელს 65 კგ წონით კატეგორიაში, ლოს-ანჯელესში გამართულ მსოფლიო თასზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2016 წელს 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ფინალში დამარცხდა რუსეთის წარმომადგენელ სოსლან რამონოვთან.

2017 წლის მაისში ასკეროვი დოპინგზე ჩავარდნის გამო დისკვალიფიცირებული იქნა 1 წლით. 2017 წლის მაისში ასკეროვის სხეულში აღმოაჩინეს პრეპარატი ჰიგიენამინი, რომელიც მსოფლიო ანტიდოპინგურმა სააგენტომ აკრძალა 2017 წლის დასაწყისიდან. აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციამ განაცხადა, რომ თოღრულ ასკეროვს არ მიუღია არალეგალური ნარკოტიკი და რომ ინდოეთში პროფესიული ჭიდაობის ლიგაში გამოსვლისას მან შეჭამა ეგზოტიკური ხილი, რომელიც შეიცავს ამ ნივთიერებას. WADA–სთან კორესპონდენციით შესაძლებელი გახდა ამ ფაქტის დამტკიცება, რის გამოც სპორტსმენი დისკვალიფიცირებული იქნა მხოლოდ ერთი წლით და არ ექვემდებარებოდა რაიმე სახის ჯარიმას. ეს პირველი შემთხვევაა ჭიდაობის ისტორიაში, როდესაც დოპინგში ნასამართლევი სპორტსმენი ექვემდებარება ასეთ მსუბუქ სასჯელს. ასკეროვს მალევე ჩაუტარდა კისრის ოპერაცია და ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა გამოეტოვა გარკვეული დრო.

თოღრულ ასკეროვს 2012 წელს მიენიჭა დიდების ორდენი. 2015 წელს სამშობლოსთვის სამსახურის პირველი ხარისხის ორდენი, ხოლო 2016 წელს მე-2 ხარისხის სამშობლოს სამსახურის ორდენი. მას ასევე მიენიჭა „წლის საუკეთესო სპორტსმენის" წოდება აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, 2012 და 2015 წლებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია[*მკვდარი ბმული*]

სქოლიო
------

1. ↑  Result: Toghrul Asgarov wins gold in men's 60kg freestyle
2. ↑  Reuters. Wrestling: Azerbaijan's Asgarov wins 60kg gold
3. ↑  Washington Post. Azerbaijan wins two golds on mat
4. ↑  Борцы Азербайджана дисквалифицированы из-за допинга. Среди них Тогрул Аскеров.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თოხლიაურის ეკლესია**. |

**თოხლიაურის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიცპალიტეტის სოფელ თოხლიაურში, ძველ სასაფალოზე. არქიტექტურული ნიშნებით თარიღდება XIX საუკუნით. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემის მიხედვით ირკვევა რომ საბჭოთა პერიოდში ეკლესია სოფლის კლუბად იყო გადაკეთებული, რის შედეგადაც ძეგლმა მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა, ამოაშენეს დასავლეთ შესასვლელი და ჩრდილოეთ კედელში არსებული ორივე სარკმელი, შიგნითა კელდები კი გაჯით შეულესავთ. 2000-იან წლებში სოფელის მოსახლეობა, თვითნებურად დაიწყო ეკლესიის განახლება, რის დროსაც გაათავისუფლეს ამოვსებული ღიობები, თუმცა მალევე მიატოვეს. 

ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთ კედელი დასრულებულია აფსიდით, რომელიც გარედან ხუთწახნაგოვან აბრისშია ჩაწერილი. ეკლესიის შიგნითა ზომებია: სიგრძე 13,5 მეტრი, სიგანე 5,9 მეტრი, კედლის სისქე 1 მეტრი. საშენ მასალად თითქმის თანაბარი რაოდენობითაა გამოყენებულია რიყის ქვა და კვადრატული აგური. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელთა წყობაშიც თანაბრად დაშორებული აგურის თარაზული რიგებია ჩართული. კარ-სარკმელის ღიობები და სხვა არქიტექტურული ელემენტები მთლინად აგურისაა, მაგრამ წირთხლების წყობაში რიყის ქვებიცაა გამოყენებული. ქვებს შორის არსებული ცარიელი სივრცეები ბათქაშითაა ამოვსებული.

შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა ორივეს პარალელური წირთხლები აქვთ და ორივე ბრტყელი თაღითაა გადახურული. ინტერიერი განათებული იყო ხუთი სარკმლით. 

ეკლესიას თავდაპირველი გადახურვის კვალი არ ეტყობა. ვარაუდობენ რომ ის ხის კამარით იყო გადახურული.

ეკლესიასთან ახლოს ჩერქეზიშვილთა საფლავის ქვები დგას.

ლიტერატურა
----------

* *თ. დვალი*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 107-108.
**თელმა ელის ტოდი** (დ. 29 ივლისი, 1905 – გ. 16 დეკემბერი, 1935) — ამერიკელი მსახიობი. ითამაშა დაახლოებით 120 ფილმში 1926-1935 წლების პერიოდში. ცნობილი იყო მისი კომედიური როლებით. 

დაიბადა ლოურენსში, მასაჩუსეტსის შტატში ჯონი და ელის ტოდების ოჯახში. ბავშვობაში სურდა სკოლის მასწავლებელი გამხდარიყო. ახალგაზრდობისას უკვე სილამაზის კონკურსში მიიღო მონაწილეობა და 1925 წლისათვის „მის მასაჩუსეტსი"-ც გახდა რის შემდეგაც იგი შენიშნეს ჰოლივუდის აგენტებმა და მისი საფილმო კარიერაც სწორედ ამ დროიდან დაიწყო. ითამაშა ძმები მარქსების რამდენიმე ფილმში. 1935 წლის დილას იგი გაზით გაგუდული იპოვნეს საკუთარ ავტომობილში მისი მეგობრის ჯიუველ კარმენის გარაჟში. თელმა ტოდს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში საკუთარი ვარსკვლავი გაუხსნეს ამერიკულ ფილმში შეტანილი წვლილისათვის.

ლიტერატურა
----------

* Donati, William. The Life and Death of Thelma Todd. McFarland & Company, Inc. 2012
* Edmonds, Andy (1989). Hot Toddy: The True Story of Hollywood's Most Sensational Murder. New York: William Morrow and Co. Inc. ISBN 0-688-08061-8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობის ლოგო **ვიკისაწყობში** არის გვერდი თემაზე: ***თელმა ტოდი***

* 

* თელმა ტოდი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* თელმა ტოდი TCM-ის კინოფილმების მონაცემთა ბაზაში
* თელმა ტოდი. Find a Grave-ზე.
* "A Mystery Revisited" დაარქივებული 2017-12-25 საიტზე Wayback Machine.  — „Los Angeles Times"

სქოლიო
------

1. ↑  Almanac of Famous People (2011). ციტირების თარიღი: 25 დეკემბერი, 2015.
**თელასი** (*თბილისის ელექტროქსელი*) — ელექტრო-გამანაწილებელი კომპანია თბილისში, საქართველო. დაფუძნდა 1937 წელს, ორი ფუნქციით – ტექნიკური და კომერციული, რომლებსაც აკონტროლებდა თბილისის საქალაქო საბჭო. „თბილელექტროქსელი" ელექტროენერგიას იღებდა გენერაციის ერთი ობიექტიდან – ზაჰესიდან, რომელიც აშენდა გოელრო-ს გეგმის შესაბამისად.

1965 წელს სსრკ ენერგეტიკისა და ელექტრიფიკაციის სამინისტროს გადაწყვეტილებით „თბილელექტროქსელის" კომერციული ფუნქციები გადაეცა საქენერგოს. თუმცა, ამ პერიოდში აღინიშნა ფულადი სახსრების შეგროვების მნიშვნელოვანი შემცირება და 1968 წელს კომერციული ფუნქციები ისევ გადაეცა "თბილელექტროქსელს".

1973 წელს გამანაწილებელი ქსელი გაყოფილ იქნა 10 ნაწილად, თბილისის ადმინისტრაციული (რაიონული) დაყოფის შესაბამისად. შემდეგ დაემატა მე-11 რაიონი.

1993 წლის 7 ოქტომბრიდან „თბილელექტროქსელი" გახდა თბილისის საქალაქო საბჭოსთან არსებული მუნიციპალური საწარმო.
1995 წლის მაისში „თელასი" დარეგისტრირდა სააქციო საზოგადოების სახით.
1998 წლის დეკემბერში AES Silk Road Holdings B.V. კორპორაცია AES-მა შეიძინა სააქციო საზოგადოება „თელასის" აქციათა 75%.
2003 წლის აგვისტოში კორპორაცია AES-მა, ფაქტობრივმა მფლობელმა, „Silk Road Holdings B.V."-ს აქციათა პაკეტის 100% მიჰყიდა ფინურ კომპანიას — სააქციო საზოგადოება RAO Nordic Oy, რომლის ერთადერთი აქციონერია ღსს „ინტერ რაო". დღესდღეობით, ჯგუფი „ინტერ რაო"-ს საკუთრებაშია „თელასის" აქციათა 75%, ხოლო აქციათა დაახლოებით 25% სახელმწიფოს საკუთრებაშია.

სს „თელასი" საქართველოში ერთ-ერთი უმსხვილესი ქსელური კომპანიაა, რომელიც ახორციელებს ელექტროენერგიის განაწილებას და გასაღებას. ამჟამად, კომპანიაში შრომობს 2057 ადამიანი.

საქმიანობის ძირითადი სახეობებია: ელექტროენერგიის შესყიდვა და გაყიდვა; ელექტრული ქსელების მომსახურება და ექსპლუატაცია; ელექტროენერგიის სატრანზიტო მომსახურება; აბონენტთა ტექნიკური მომსახურება; ქ. თბილისში ელექტრომომარაგების, წყალმომარაგების და დასუფთავების ერთიანი ინტეგრირებული და კოორდინირებული სისტემის ადმინისტრირება.

სს „თელასი" ემსახურება საქართველოს დედაქალაქს. თბილისში ელექტროენერგიის წლიური მოხმარება შეადგენს დაახლოებით 2935 მლნ კვტ/სთ.

კომპანია ემსახურება 606,2 ათას აბონენტზე მეტს. მომხმარებელთა მომსახურება და ელექტრული ქსელების ექსპლუატაცია ხორციელდება 10 ბიზნეს ცენტრში, რომლებიც განთავსებულია ქალაქის ყველა ადმინისტრაციულ რაიონში.

დედაქალაქის ელექტრული ქსელის საერთო სიგრძე შეადგენს — 5338,3 კმ, მათ შორის საჰაერო ეგხ (ჯაჭვების მიხედვით) სიგრძეა — 2184,5 კმ. საკაბელო ეგხ სიგრძეა — 3153,8 კმ. 110/35 კვ დამადაბლებელი ქვესადგურების რაოდენობაა — 40 ცალი. სატრანსფორმატორო ქვესადგურების 10/6/0,4 კვ — 1986 ც.

ამჟამად, თელასი ახორციელებს სამუშაოებს ელექტროქსელის ტექნიკური გადაიარაღების და მოდერნიზაციის მიზნით. ძირითადი ყურადღება ეთმობა გამანაწილებელი ქსელის ტექნიკური თვალსაზრისით ყველაზე სუსტი სეგმენტების რეაბილიტაციასა და მოდერნიზაციას. პრიორიტეტული ამოცანაა — ტექნიკური ინციდენტების რიცხვის მინიმუმამდე დაყვანა და ელექტროენერგიის დანაკარგების საერთო დონის მნიშვნელოვანი შემცირება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი


|  |  |
| --- | --- |
| ორგანიზაცია | *ეს სტატია ორგანიზაციის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
თელონიუს მონკი. ნიუ-იორკი. 1947 წელი
**თელონიუს მონკი** (ინგლ. Thelonious Sphere Monk; დ. 10 ოქტომბერი, 1917, ჩრდილოეთ კაროლინა, აშშ — გ. 17 თებერვალი, 1982, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი ჯაზის პიანისტი და კომპოზიტორი, რომელიც მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი უძლიერესი ამერიკის ისტორიაში. მონკი არის რიგით მეორე ჯაზმენი ჩაწერილი კომპოზიციიების მიხედვით დიუკ ელინგტონის შემდეგ, იმის მიუხედავად, რომ ელინგტონს ეკუთვნის 1,000-ზე მეტი კომპოზიცია, ხოლო მონკს მხოლოდ 70.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***თელონიუს მონკი***

* მონკის ჯაზის ინსტიტუტი
* ოფიციალური საიტი
* *Thelonious Monk: The Life and Times of an American Original* – ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Thelonious Monk (American musician) - Britannica Online Encyclopedia. Britannica.com. ციტირების თარიღი: 2012-03-31.
2. ↑  Richard Cook and Brian Morton The Penguin Guide to Jazz, 2008, London: Penguin, გვ.1020
3. ↑  Giddins, Gary & Scott DeVeaux. Jazz (2009). New York: W.W. Norton & Co, ISBN 978-0-393-06861-0.

|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თოხლიაურის ეკლესია**. |

**თოხლიაურის მეოთხე ეკლესია** (ასევე ცნობილი როგორც, ***ღონიტას ველის საყდარი***) — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხლიაურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ღონისტასხევის მარცხენა მხარეს, ტყიან ქედზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, (3,65X3,35 მ). ნაგებია რიყის ქვით და კირის ხსნარით. 

შემოსასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა და კედლის ღერძიდან ოდნავ სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით არსებული ნალისებრ აფსიდაში ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის სამხრეთითაც მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშია. იმავე ფრომის ოდნავ მოზრდილი ნიში ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ბოლოშიცაა. დასავლეთ კედელში, შემოსასვლელვის ჩრდილოეთ გვერდის ასწვრივ მოწყობილია ოთხკუთხა, თითქმის პარალელური წირთხლებიანი სარკმელი. შიგნით ეკლესია, განძისმაძიებლების მიერ, დაახლოებით 1.2 მეტრით არის ჩაღრმავებული

ლიტერატურა
----------

* *დვალი. თ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-III, თბ. 2019. — გვ. 109.
**ინდიკატორი** (ლათ. მაჩვენებელი,ამომცნობი) – ნივთიერება, რომელიც შეჰყავთ ხსნარში მასში მიმდინარე ქიმიური პროცესის გამოსამჟღავნებლად მაგ. ლაკმუსი, რომელიც ფერს იცვლის მჟავასთან ან ტუტესთან შეერთებით. ინდიკატორი მრავალი სახისაა. ყველაზე ხშირად გამოყენებული ინდიკატორებია: ლაკმუსი, მეთილნარინჯი და ფენოლფთალეინი.

ტუტე ურთიერთქმედებს ინდიკატორებთან და უცვლის ფერს. ინდიკატორი ლაკმუსი იისფერია და ტუტეში ლურჯდება, ფენოლფთალეინი უფეროა და ტუტეში ჟოლოს ფერს იღებს,ხოლო მეთილნარინჯი ნარინჯისფერია და ტუტეში ყვითლდება.
ლაკმუსი — საღებავი ნივთიერება, რომელიც მიიღება ზოგიერთი სახის ხავსურიდან. ლაკმუსის შედგენილობა რთულია და საბოლოოდ არ არის დადგენილი. ლაკმუსს იყენებენ ქიმიურ ინდიკატორად. მჟავა გარემოში ლაკმუსი იფერება წითლად, ტუტეში კი ლურჯად. ხშირად სარგებლობენ ლაკმუსით გაჟღენთილი ქაღალდით.
ლაბორატორიაში უმეტესად ინდიკატორების სპირტ-ხსნარებს იყენებენ.მაგალითად არსებობს მეთილნარინჯისა და ფენოლფთალეინის სპირტ-ხსნარები. 
ფენოპტალეინის სპირტ-ხსნარი უფეროა და ტუტეში იღებს ჟოლოსფერ შეფერილობას ხოლო მჟავაში ფერს არ იცვლის.მეთილნარინჯის სპირტ-ხსნარი მოყვითალო-ნარინჯისფერია. ის ტუტეში ყვითელ ფერს იღებს,ნარინჯისფერს ნეიტრალურში, ხოლო მჟავაში ვარდისფერ-წითელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა"


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ქიმიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ირაკლი ბერიძე** (დ. 1954) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1978 წელს დაამთავრა კალინინის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1978–1982 წლებში იყო ქ.ჩერეპოვეცის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგი. 1982–1984 წლებში ლენინგრადის სან. ჰიგიენის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1985–1996 წლებში თბილისის ეგ. ფიფიას სახელობის რკინიგზის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. 1996 წლიდან სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 27 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ღვიძლის და პანკრეასის ქირურგიული პათოლოგიების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას.

1996 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს ექინოკოკოზის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 38

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირაკლი ბერიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გამრეკელი**. |

**ირაკლი გამრეკელი** (დ. 17 მაისი, 1894, გორი, — გ. 10 მაისი, 1943, თბილისი) — სცენოგრაფი, ქართული თეატრალური მხატვრობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

დაიბადა გორში, მღვდლის ოჯახში. პირველდაწყებითი განათლება თბილისის სასულიერო სასწავლებელში მიიღო, ხოლო 1911-1917 წლებში სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. სამხატვრო განათლება მიიღო თბილისის ვაჟთა პირველ გიმნაზიასთან არსებულ მხატვრის კურსებზე.

სრული სამხატვრო განათლება არ მიუღია, სწავლობდა სკლიფასოვსკის ხატვისა და ფერწერის სკოლაში. როსტოვისა და თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტებში მედიცინას ეუფლებოდა და დიდხანს ვერ გააკეთა არჩევანი მედიცინასა და მხატვრობას შორის. 1920 წლიდან აქტიურად ჩაერთო თბილისის მხატვრულ ცხოვრებაში, მონაწილეობა მიიღო ქართველ მხატვართა სურათების გამოფენაში, გატაცებული იყო მოდერნიზმით. კოტე მარჯანიშვილმა გამოფენაზე ნახა გამრეკელის მიერ ილუსტრირებული ოსკარ უაილდის „სალომეა", მაშინვე მიხვდა მხატვრის განსაკუთრებულ ნიჭს და რუსთაველის თეატრში მიიწვია. მალე ამ თეატრის მთავარი მხატვარი გახდა და დიდი ღვაწლი შეიტანა ქართული თეატრის ამაღლებული სულის შექმნაში. განსაკუთრებით ნაყოფიერი და ნოვატორული გამოდგა სანდრო ახმეტელთან ურთიერთობა. ირაკლი გამრეკელმა გააფორმა აღიარებული სპექტაკლები: შექსპირის „ჰამლეტი" და „ოტელო", შანშიაშვილის „ანზორი", რობაქიძის „ლამარა", შილერის „ყაჩაღები" და სხვა. მის შემოქმედებაში ჭარბობს უკიდურესად პირობითი, ლაკონიური, პლასტიკურად ჩამოქნილი მოცულობითი კონსტრუქციები, მონუმენტურ-არქიტექტორული ფორმები. სცენაზე რიტმულად განლაგებული დანადგარები შინაგანი დრამატიზმით აღსავსე მიზანსცენების შექმნას უწყობდა ხელს. ირაკლი გამრეკელს სიცოცხლის ბოლომდე რუსთაველის თეატრში მოღვაწეობდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი", თბ. 2014, გვ. 44

სქოლიო
------

1. ↑  ეროვნული ფილმოგრაფია.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-12-15. ციტირების თარიღი: 2009-11-18.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული მოდერნიზმი |
| --- |
|  |
| პიროვნებები | 
* ალექსანდრე შარვაშიძე
* ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქიანი
* ბენო გორდეზიანი
* დავით კაკაბაძე
* დიმიტრი შევარდნაძე
* ელენე ახვლედიანი
* ემა ლალაევა-ედიბერიძე
* ვალერიან სიდამონ-ერისთავი
* ზიგმუნტ ვალიშევსკი
* ილია ზდანევიჩი
* ირაკლი გამრეკელი
* ირინა შტენბერგი
* კირილ ზდანევიჩი
* კლარა კვესი
* ლადო გუდიაშვილი
* მიხეილ გოცირიძე
* მიხეილ ჭიაურელი
* პეტრე ოცხელი
* ქეთევან მაღალაშვილი
 |
|  |
| სხვა სტატიები | 
* „H2SO4"
 |

 |
**ივანე ალექსის ძე ბართოლომეი** (დ. 28 ნოემბერი, 1813, პეტერბურგი ― გ. 5 ოქტომბერი, 1870, თბილისი) — რუსი არქეოლოგი და ნუმიზმატი, გენერალ-ლეიტენანტი, პეტერბურგის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1856).

ბიოგრაფია
---------

1850 წლიდან მსახურობდა ჩაჩნეთში, აფხაზეთსა და თბილისში. ბართოლომეი 1853 წელს დიპლომატიური დავალებით სვანეთში გაიგზავნა. მან გარკვეული როლი ითამაშა სვანეთის რუსეთთან შეერთების საქმეში. შეაგროვა ქართული, ბაქტრიული, პართული და სასანური მონეტების მდიდარი კოლექცია, რომელიც შემდგომ ერმიტაჟს გადასცა. იკვლევდა ნუმიზმატიკას კავკასიის ეთნოგრაფიისა და ეპიგრაფიკის, აგრეთვე კავკასიური ენებისა და მათი ურთიერთდამოკიდებულების საკითხებს. 1855 წელს გაზეთ „კავკაზში" (№ 70) გამოაქვეყნა ნაშრომი „ეგრეთ წოდებული მიძჯეგური ენების შესახებ, რომლებიც დღემდე ცნობილია მხოლოდ კლაპროთის შედარებების მეოხებით". ბართოლომეიმ უარყო ტერმინი „მიძჯეგური ენები" და მის ნაცვლად შემოიღო „ჩაჩნური ენები".

ლიტერატურა
----------

* *ხანთაძე შ. გაგოშიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 208.


1. ↑  AlKindi<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q101207543'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q104244355'></a>
**იტალიის სახელმწიფო ჰიმნი** გერბთან და დროშასთან ერთად სახელმწიფოს ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლოა. ჰიმნის სახელია **იტალიელთა სიმღერა** (იტალ. Il Canto degli Italiani). ტექსტი ეკუთვნის გოფრედო მამელის, ხოლო მელოდია — მიკელე ნოვაროს.

იტალიის ჰიმნი XIX საუკუნის შუა წლებში რომანტიკულ-ნაციონალისტურ გარემოში შეიქმნა. პიესა, რომელიც მას დაედო საფუძვლად, გენუელი იტალიელი პატრიოტი სტუდენტის, გოფრედო მამელის მიერ დაიწერა, ცოტა მოგვიანებით კი ტურინელი ნოვაროს მიერ ტექსტისათვის მუსიკაც შეიქმნა; მომავალი ჰიმნი თავდაპირველად იტალიის გაერთიანების მოძრაობის (რისორჯიმენტო) საბრძოლო სიმღერას წარმოადგენდა.

1947 წელს *იტალიელთა სიმღერა* ახლადგამოცხადებული იტალიის რესპუბლიკის დროებით ჰიმნად გამოცხადდა, რითაც მან შეცვალა წინამორბედი ჰიმნი *Canzone del Piave*. იტალიელთა სიმღერა მხოლოდ 2005 წელს დამტკიცდა ოფიციალურად იტალიის სახელმწიფო ჰიმნად მაშინდელი პრეზიდენტის კარლო აძელიო ჩამპი, თუმცა ამ დამტკიცებას პრაქტიკულად რაიმე ცვლილება არ გამოუწვევია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„იტალიის ჰიმნი"** ვიკისაწყობში.
* ინფორმაცია იტალიის ჰიმნის შესახებ (გერმანული)

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-19. ციტირების თარიღი: 2011-11-11.
**კლეტ-კოტას გამომცემლობა** (გერმ. Klett-Cotta Verlag) — საგამომცემლო ერთობა კლეტის ჯგუფის საწარმოში.

ისტორია
-------

კოტას გამომცემლობა, რომელიც 1659 წლიდან არსებობდა კლეტის ჯგუფმა შეიძინა 1977 წელს. ერნსტ კლეტის გამომცემლობის (ერნსტ კლეტის საერთო გამომცემლობა) ბელეტრისტული და სამეცნიერო მთელი სუბსტანცია გადატანილი იქნა კლეტ-კოტას პროგრამაში.

კლეტ-კოტას თემები
-----------------

გამომცემლობა გამოსცემს წიგნებისა და ჟურნალების საკმაოდ ფართო თემატურ სპექტრს: ლიტერატურიდან ფენტეზიმდე, აგრეთვე ლიტერატრუას ისტორიის, პოლიტიკისა და ფილოსოფიისა, თუ ფსოქთერაპიისა და ფსიქოლოგიის დარგებისთვის.

ლიტერატურა
----------

* Peter Kaeding: *Die Hand über der ganzen Welt.* Johann Friedrich Cotta - Der Verleger der deutschen Klassik. Klett-Cotta, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-7681-9712-0.
* Verlagsgemeinschaft Ernst Klett, J.-G.-Cotta'sche Buchhandlung Nachfolger, Thomas Weck (Hrsg.): *Das erste Jahrzehnt 1977 - 1987 / Klett-Cotta*. Ein Almanach, Klett, Stuttgart 1987, ISBN 3-608-95502-X.
* Stephan Askani, Frank Wegner (გამომც.) *Cotta - »Das gelobte Land der Dichter«.* Briefe an die Verleger. Mit einem Vorwort von Brigitte Kronauer. Klett-Cotta, Stuttgart 2009. ISBN 978-3-608-93904-0

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კლეტ-კოტას გამომცემლობის ოფიციალური გვერდი
**ვოროშილკინის სახლი** (რუს. Дом Ворошилкина) — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, შმიდტის ქუჩა № 21.

ისტორია
-------

1830 წელს ტაგანროგში, შმიდტის ქუჩა ნომერ 21-ში მეორე გილდიის ვაჭარმა ტიმოთე მიხეილის ძე ვოროშილკინმა ააშენა ორსართულიანი სახლი. ცნობილია, რომ 1874 წლის 1 იანვარს მასში დაარსდა „ტაგანროგში საქარხნო მრეწველობის საზოგადოება". შმიდტის ქუჩაზე მდებარე შენობა 1915 წლამდე რჩებოდა ვოროშილკინის მემკვიდრეების საკუთრებაში. შემდეგ მასში განთავსდა იანოვიჩის გიმნაზია, რომელიც შემდეგ გარდაიქმნა და ეწოდა მუშათა სკოლა № 1. 1992 წლიდან ობიექტი სახელმწიფოს დაცვის ქვეშაა, რადგანაც ძეგლს მიენიჭა არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.

აღწერა
------

ვოროშილკინის სახლი აგებულია ადრეული უორდენო რუსული პროვინციული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. ნაგებობის ფანჯრები შექმნილია ეკლექტიკის სტილში - დამახასიათებელია შესასვლელი, რომელიც ნახევრი სვეტებითაა გაფორმებული. პირველი სართულის ფასადი მთლიანად, მათ შორის ფანჯრებს შორისი სივრცეებიც, რუსტირებულია. ფანჯრებს ზემო ნაწილი ციხესიმაგრის ქვებით არის გაფორმებული. კარნიზის დენტიკულები მორთულია მართკუთხა ფიგურებით. ვაჭრის სახლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ადრინდელი ნაგებობების ნაშთები.

სქოლიო
------

1. ↑  Жилой дом//Объекты культурного наследия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-12. ციტირების თარიღი: 2017-03-09.
2. 1 2  Энциклопедия Таганрога
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იაკობ**. |

**იაკობ შემოქმედელი**, *იაკობ სამებელი*, *იაკობ დუმბაძე* (გ. 1713, იერუსალიმი) — XVII-XVIII სს. ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, პოეტი, შემოქმედელი მიტროპოლიტი 1647-1658 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

იაკობ დუმბაძემ განათლება ტრაპიზონში მიიღო. შემოქმედის მიტროპოლიტად იხსენიება 1647-იდან. დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსმა დავით ნემსაძემ ის 1687 წელს რომში გაგზავნა, სადაც დიდი პატივით მიიღო პაპმა ინოკენტი XI-მ. მათ იაკობს კათოლიკე მისიონერები გამოაყოლეს. მას შემდეგ, რაც მისიონერებმა ქადაგება დაიწყეს, იაკობმა განდევნა ისინი. მისი ინიციატივით რესტავრაცია ჩაუტარდა შემოქმედის მაცხოვრის ეკლესიას, რომლის აღმოსავლეთ ლავგარდანის ქვეშ წარწერაზეც არის მოხსენიებული. 1696 წელს იმყოფებოდა რუსეთში, დონის მონასტერში. უკვე ღრმად მოხუცებულმა დატოვა გურიის კათედრა და წავიდა იერუსალიმში და იქვე აღესრულა. იაკობ შემოქმედელის სახელს ატარებს ერთ-ერთი ქუჩა ოზურგეთში.

პოეზია
------

ქართლის მეფის გიორგი XI-ის დავალებით გალექსა ბაგრატ მუხრანბატონის ანტიმუსლიმური თხზულება, რომელსაც იაკობის ვერსიით ჰქვია „უსჯულოს მოჰამადისა და ქრისტიანეთ გაბაასება" (შედგება 289 თექვსმეტმარცვლიანი სტროფისაგან). მასვე ეკუთვნის თითო სტროფიანი ლექსები - არჩილ II-ის ხოტბა, პასუხი იოსებ თბილელის შეკითხვა-გამოცანებზე, რომელიც ბიბლიურ თემას ეხება, და ერთიც წაღმა-უკუღმა წასაკითხი ფორმალისტური ლექსი. ზოგიერთი ხელნაწერის მიხედვით, იაკობ შემოქმედელს მიეწერება გადაკეთებული „აბდულმესიანი", რომელშიც ქების ობიექტი თამარისა და დავით სოსლანის ნაცვლად არჩილ II-ა. იაკობ შემოქმედელს ქებით იხსენიებენ არჩილ II, დავით გურამიშვილი, ანტონ I, იოანე ბატონიშვილი და სხვები. 

* იგავი მიწერილი იოსებ თბილელისაგან იაკობ შემოქმედელისადმი განსამარტებლად:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | სიბრძნემ თავისა-თჳსისა, სახლი იშენა გებული,
მას შვიდნი სუჱტნი შეუდგნა, შვიდნივე წმიდა გებული, 
სიკუდილით მოკლა სიკუდილი, დაიხსნა ცოდჳლთ კრებული, 
ამისი ახსნა თქუჱნგან მწადს, ვიცი კაცი ხარ მცნებული. | "|

* პასუხი იგავის განმარტებაზე მიწერილი იაკობ შემოქმედელისაგან:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | სიბრძნე ქრისტეა და სახლი, უბიწო მისი მშობელი, 
მუნ შვიდნი საიდუმლონი, ჰყო მტერთა დასამხობელი, 
სიკუდილი ჯუარ-ცმა ქრისტესი, ლახუართა დასასობელი, 
თჳთ მცნობსა ცნობა გებრძანა, რას გკადრებ მე უცნობელი. | "|

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 40.
* *ქართველიშვილი თ.*, გურიის საეპისკოპოსოები, თბ.: „არტანუჯი", 2006. — გვ. 94-96, ISBN 99940-11-89-8.
* ქართული მწერლობა: ლექსიკონი-ცნობარი, ტ. 1, თბ.: განათლება, 1984. — გვ. 96.
* *პლატონ კარბელაშვილი*, „ქართული საერო და სასულიერო კილოები" გვ. 76 — ტფილისი, 1898
* *დიმიტრი ბაქრაძე*, „დიდმოურავიანი" — ტფილისი, 1851 წ.
* *იოანე ბატონიშვილი*, მცირე უწყება ქართველთა მწერალთათვის, ტფილისი: ელექტრო-მბეჭდავი ს.მ. ლოსაბერიძისა, 1913. — გვ. 7.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაკობ შემოქმედელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
**იაკობ ფუტკარაძე** (დ. 23 სექტემბერი, 1935 — გ. 29 დეკემბერი, 2015) — ქართველი იურისტი, მოსამართლე.

დაიბადა 1935 წლის 23 სექტემბერს ვანის რაიონის სოფელ ინაშაურში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი 1959 წელს. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურა. საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ქართველ მთიელთა სამართლის ისტორიისათვის", დაიცვა 1965 წელს.

1959 წლიდან იყო სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი; უმცროსი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში; 1994-1996 წლებში დირექტორი. პარალელურად სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის წევრი, სამართლებრივი რეფორმის სახელმწიფო კომისიის საკონსტიტუციო კანონმდებლობის ქვეკომისიის თავმჯდომარე, ქართული ენციკლოპედიის სამართლის რედაქციის უფროსი სამეცნიერო რედაქტორი. კითხულობდა ლექსიებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და იკვლევდა ქართული სამართლისა და სახელმწიფოებრიობის პრობლემებს. ავტორია ათასამდე პუბლიკაციის. 

1996 წლის 25 ივნისს საქართველოს პარლამენტმა აირჩია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად. 1996 წლის 15 აგვისტოს აირჩიეს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოადგილედ და იმავდროულად პირველი კოლეგიის თავმჯდომარედ 5 წლის ვადით. 1999 წელს საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებით მიენიჭა უმაღლესი საკვალიფიკაციო კლასის მოსამართლის საკლასო ჩინი. 2002 წლიდან არის იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

2004 წლის 25 ნოემბერს აირჩიეს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მდივნად.

გარდაიცვალა 2015 წლის 29 დეკემბერს.[1]

ლიტერატურა
----------

* მამულაშვილი, თინათინ (1997). *ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი*. თბილისი:  დიოგენე,   გვ. 320.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაკობ ფუტკარაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* იაკობ ფუტკარაძე — საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო

სქოლიო
------

1. ↑  საკონსტიტუციო სასამართლო მწუხარებას გამოთქვამს იაკობ ფუტკარაძის გარდაცვალების გამო, IPN
**იაპონოლოგია** ან **იაპონისტიკა** — აკადემიური დისციპლინა და სპეციალობა, რომელიც იაპონური ენის, ისტორიისა და კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.

მიზანი სხვადასხვა თეორიულად და მეთოდოლოგიურად შემუშავებული იაპონოლოგიური დისციპლინისა, უპირველეს ყოვლისა კი ჰუმანიტარული და საზოგადოებათმცოდნეობითი კვლევის სფეროში, არის იაპონური ენის, ისტორიის დიფერენცირებული და სიღრმისეული წვდომა, მთლიანად ამ ქვეყნის კულტურის უკეთ გაგება. იაპონოლოგია, ან იაპონისტიკა, როგორც დარგი ეფუძნება საუნივერსიტეტო სწავლებას მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში და მათ შორის საქართველოში, სადაც მას ჯერ კიდევ იმ ე. წ. ახალ დარგებს მიათვლიან, რომელთა დაფუძნება საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისთანავე გახდა აუცილებელი.

1854 წელს ქვეყნის გახსნის შემდეგ, განსაკუთრებით რუსეთ-იაპონიის ომის შემდეგ 1904-05 წწ. იაპონია სულ უფრო და უფრო ექცეოდა ევროპის, ამერიკის და მთელი მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში.

ტერმინ იაპონოლოგიის, ან იაპონისტიკის გაგება ყოველთვის ერთნაირად არ ხდება, რადგან მისი ძირითადი კვლევის საგანი შეიძლება იყოს ერთმანეთისგან სრულიად დამოუკიდებელი თანამედროვეობამდელი ან თანამედროვე კულტურა და ისტორია, პოლიტიკა, ან ეკონომიკა. ერთადერთი, რაც მათ შეიძლება აერთიანებდეს არის იაპონია. იმის გამო, რომ იაპონიას უპირატესად მისი ენობრივი ძეგლების საფუძველზე იკვლევენ, დიდ როლს თამაშობს პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება თანამედროვე საკომუნიკაციო ენის, ყოველდღიური მეტყველებისა, თუ მედიის ენის დაუფლება.

ზოგიერთი ქვეყნის უნივერსიტეტში კლასიკურ საენათმეცნიერო განათლების მიღებასთან ერთად სწავლის მსურველთ სთავაზობენ ასევე ე.წ. აღმოსავლეთ აზიის „ლათინურს" — კლასიკური ჩინური (სადამწერლობო) ენის შესწავლას.

იაპონიაშიც არსებობს სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც ევროპის, ან დასავლეთის შესწავლითაა დაკავებული. (იხ. რანგაკუ.)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იაპონური კანჯის კომპეტენციათა ტესტი
* იაპონური ენის უნარ-ჩვევათა ტესტი (JLPT)
* იაპონური ენა (T.JL)
* იაპონური საქმიანი კომუნიკაციის უნარ-ჩვევათა ტექსტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იაპონური ენის შემსწავლელი საიტი
* იაპონოლოგიის კათედრები გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის უნივერსიტეტებში დაარქივებული 2012-04-27 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* Linhart, Sepp: Japanologie heute, Wien: Inst. für Japanologie. 1993. ISBN 3-900362-13-0
* Makino, Yasuko; Saitō, Masaei: A student guide to Japanese sources in the humanities. Michigan: Ann Arbor, Mich. : Center for Japanese Studies, Univ. of Michigan, 1994. ISBN 0-939512-64-5
* Kracht, Klaus, [გამომც.]: Grundriß der Japanologie. Wiesbaden : Harrassowitz, 2001. ISBN 3-447-04371-7
**კეხვის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი,საკულტო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კეხვში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, რომელიც მოგვიანებით შეუბათქაშებიათ.

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. მის ძირში ხის ტრაპეზია. აბსიდის ჩრდილოეთ მხარეს თაღოვანი, ხოლო სამხრეთით სწორკუთხა ნიშაა მოთავსებული. სატრიუმფო თაღი მარტივპროფილიან კრონშტეინებს ეყრდნობა. კონქი ნახევარსფერულია. საკურთხევლის წინ ხის კანკელი და ერთსაფეხურიანი სოლეაა. კანკელი მოხატულია. ნახევარცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღები, პილასტრების მარტივად პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა. დასავლეთით მოწყობილია ხის პატრონიკე. ინტერიერი ნათდება აღმოსავლეთის, სამხრეთის და დასავლეთის თაღოვანი სარკმლებით, იატაკი მიწურია. ინტერიერი შებათქაშებულ-შეთეთრებულია. თაღოვანი შესასვლელები დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. სამხრეთი შესასვ-ლელის ზედა ნაწილი მორთულია აგურის კბილანისებრი წყობით. კარის თავზე ამოკვეთილი ჯვარი დაფერილია ყავისფერი ზეთის საღებავით.

ანალოგიური მორთულობა აქვს დასავლეთ ფასადსაც. ჩრდილოეთი და აღმოსა-ვლეთი ფასადები სადაა. ლავგარდანი აგურისაა. საბურავად გამოყენებულია თუნუქი. სამხრეთი ფასადი-სათვის შექმნილია რიყის ქვის ხელოვნური სუბსტრუქცია. ინტერიერში ბათქაში მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. იატაკი დაზიანებულია. კონქი დაბზარულია.

ლიტერატურა
----------

* შიდა ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 131-132
**კეხვის ცილინდრული კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კეხვში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. 

ცილინდრული კოშკი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია პირველი და მეო-რე სართულის კედლების ქვედა ნაწილები. შესასვლელი მეორე სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია. მისგან გადარჩენილია ქვედა ნაწილი. მოგვიანებით პირველ სართულში მოუნგრევიათ შესასვლელი. თავდაპირველად ეს სართული ყრუ სათავსს წარმოადგენდა. ჩრდილოეთით გააჩნია თაღოვანი კარები, რომლის გვერდით, მეორე სართულზე ამავალი, ჩვიდმეტსაფეხურიანი კიბეა. შიდა სივრცე გადახურულია შეისრული გუმბათით. 1,5 მ-ის სიმაღლეზე კედელში ჩატანებულია 28 გამჭოლი, ირიბი ხვრელი. დარბაზი განათებულია სამი სარკმლით, რომლებიც საკმაოდ ზევითაა კედლებში დატანებული და მათი ღიობები ირიბად ეშვებიან და-რბაზისაკენ. მეორე სართულის კედლები რამდენიმე ადგილას დანგრეულია, სამხრეთ-დასავ-ლეთ ნაწილში კარებია, იქვე პირველ სართულზე ჩამავალი კიბეა. კედლის აღმო-სავლეთ ნაწილში თაღოვანი „თაღჩაა", ცენტრში სათოფურით. კოშკი ნაშენია მთლიანად რიყის ქვისაგან. ამჟამად ავარიულია, ჩამოდის წყალი.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 130-131
**კლერუქია** (ბერძ. Κληρουχία — მიწის ნაკვეთის, კლერის, ფლობა; >  ϰλη͡ρος – მიჩენილი მიწა და  ἔχω – ფლობა) — სამხედრო-სამიწათმოქმედო დასახლება ძველ საბერძნეთში (უმთავრესად ათენში), რომელიც სახელმწიფოს მიერ იყო დაარსებული დაქვემდებარებულ ტერიტორიებზე. მის მაცხოვრებლებს — კლერუქებს მიჩენილი ჰქონდათ მიწები, სადაცვლოდ კი ამ დაქვემდებარებული ქალაქების გარნიზონში მსახურება ევალებოდათ. ამგვარ პრაქტიკას ძვ. წ. VI საუკუნეში სათავე დაუდო ათენმა, როდესაც მეგარისათვის წართმეულ კუნძულ სალამინზე რამდენიმე ასეული კლერუქი დაასახლა, შემდეგ კი ასეთი 4 ათასი კოლონისტი შეიყვანა კუნძულ ევბეაზე მსხვილი მიწათმფლობელებისათვის (ჰიპობოტებისათვის) ჩამორთმეულ მიწებზე. ათენის კლერუქიების სისტემამ თავის აპოგეას მიაღწია ძვ. წ. V საუკუნეში, დელოსის კავშირის შექმნის შემდეგ (ძვ. წ. 478/477), რომელიც მალევე ათენის სახელმიფოდ — არქედ გადაიქცა. ათენელმა სტრატეგმა კიმონმა კლერუქების დიდი პარტია შეიყვანა მის მიერ დაპყრობილ კუნძულ სკიროსზე, ხოლო პერიკლეს დროს ათენელი კოლონისტები გაჩნდნენ ნაქსოსზე, ანდროსზე, თრაკიის ქერსონესში, სამხრეთ იტალიასა და შავიზღვისპირეთში; მათმა საერთო რაოდენობამ 10 ათასს მიაღწია. პერიკლეს სიკვდილის შემდეგ 3 ათასამდე კლერუქი დაასახლეს აჯანყებულ და შემდეგ დამარცხებულ კუნძულ ლესბოსის მცხოვრებთა მიწებზე.

ათენელი კლერუქები ათენის მოქალაქის სტატუსს ინარჩუნებდნენ, მიჩენილ მიწებს კი სხვადასხვაგვარად განაგებდნენ: შეეძლოთ მასზე საკუთარი მეურნეობა გაეშენებინათ, ან ადგილობრივი მოსახლეობისათვის იჯარით მიეცათ (როგორც ეს ლესბოსზე მოხდა). დაქვემდებარებულ ქალაქთა მიწებზე კლერუქების შეყვანა ათენის სახელმწიფოს ერთდროულად ორი საკითხის გადაწყვეტის შესაძლებლობას აძლევდა: საკუთარ აგრარულ მოსახლეობას ჭარბი ნაწილისაგან ათავისუფლებდა და კონტროლის ქვეშ ჰყავდა თავისი მოკავშირეები. ასე გაგრძელდა ძვ. წ. V საუკუნის ბოლომდე, როდესაც ათენი პელოპონესის ომში დამარცხდა და საჭირო გახდა თავისი კლერუქები უკან გამოეხმო.

ელინისტურ ეპოქაში (ძვ. წ. III–II სს.), კერძოდ პტოლემეების ეგვიპტეში, კლერუქები ეწოდებოდათ დაქირავებულ მებრძოლებს, რომლებიც სამხედრო სამსახურის სანაცვლოდ მმართველებისგან მიწებს იღებდნენ.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Фролов Э. Д.* Клерухии // Большая российская энциклопедия. т. 14. — М. 2009. — стр. 266.
**თიესტესი** (ბერძ. Θυέστης) ბერძნულ მითოლოგიაში — პელოფსისა და ჰიპოდამეას ძე, ატრევსის ტყუპისცალი.

პელოფსის მოდგმა დაწყევლილი იყო მირტილოსის ვერაგული მკვლელობის გამო. თიესტესმა და ატრევსმა დედის, ჰიპოდამეას, ჩაგონებით მოკლეს ქრისიპოსი, პელოფსის და ნიმფა აქსიოქეს ვაჟი. შემდეგ გაიქცნენ მიკენში, სადაც მეფე ევრისთევსის კარს შეაფარეს თავი. როდესაც ევრისთევსი გარდაიცვალა, ძმები ერთმანეთს აეშალნენ მიკენის ტახტისათვის. თიესტესმა აცდუნა ატრევსის მეუღლე აეროპე და მისი დახმარებით მოჰპარა ძმას ოქროს საწმისიანი ბატკანი. წინასწარმეტყველება კი ასეთი იყო: ოქროს საწმისის მფლობელი გახდებოდა ტახტის მემკვიდრე. ზევსი ატრევსის მხარეს დადგა, თიესტესმა დატოვა მიკენი, მაგრამ მაინც არ მოისვენა. მან წააქეზა ატრევსის ვაჟი პლისთენესი, აღმდგარიყო მამის წინააღმდეგ. შეთქმულება გამომჟღავნდა, ატრევსმა დახოცა დამნაშავენი არ იცოდა რა, რომ მათ შორის იყო მისი ძეც.

გავიდა ხანი. ატრევსმა განიზრახა შური ეძია ძმაზე. მოიწვია მიკენში, ვითომცდა შესარიგებლად, გაუწყო სუფრა და შეაჭამა წინდაწინ მზაკვრულად მოკლული მისი შვილების ხორცი. როდესაც თიესტესმა გაიგო, რაც მოხდა დაწყევლა ძმა და პელოპიდების მთელი მოდგმა. ორაკულმა განაცხადა, რომ ატრევსს დასჯის თიესტესის ვაჟი, რომელსაც გაუჩენს მისივე ქალიშვილი. იმდენად მძლავრად იყო ჩაბუდებული თიესტესში შურისძიების გრძნობა, რომ მან თავის თავზე აიღო სისხლის აღრევის ცოდვა. როდესაც მისმა ქალიშვილმა პელოპიამ შვა ვაჟი, მას ეგისთოსი შეარქვეს. მართლაც, როდესაც გაიზარდა ეს ეგისთოსი და ოჯახის ამბები შეიტყო, მიკენისაკენ გაეშურა, მოკლა ატრევსი და მამამისი გაამეფა. მოგვიანებით თიესტესი ტახტიდან ჩამოაგდო სპარტის მეფე ტინდარეოსმა, რომელმაც მიკენი ატრევსის ძეს, აგამემნონს დაუბრუნა. ეს ის აგამემნონია, რომლის მეუღლე კლიტემნესტრა ეგისთოსის საყვარელი გახდება და მასთან ერთად ტროადან დაბრუნებულ გამარჯვებულ მეფეს სიცოცხლეს გამოასალმებს. ეს სიუჟეტი აღწერილი არის ესქილეს ორესტეაში.

თიესტესის მითოსში აისახა გვაროვნული საზოგადოების კანონები და დამოკიდებულებანი, სისხლის აღების ადათი, ნათესაური ქორწინება, კანიბალიზმის გადმონაშთები, მამათა მიერ ჩადენილი ცოდვების გამო შვილთა პასუხისმგებლობის ხვედრი და სხვა.

თიესტესის თემას ეძღვნებოდა სოფოკლესა და ევრიპიდეს ტრაგედიები, რომელთა სათაურებია მხოლოდ შემორჩენილი და სენეკას ქმნილება „თიესტესი".

ლიტერატურა
----------

* *ტონია ნანა*, მითოლოგიური ენციკლოპედია: ყმაწვილთათვის, თბ.: ბონდო მაცაბერიძის გამ-ბა, 2003.
**თიბისი ლიზინგი** — კომპანია ქართულ სალიზინგო ბაზარზე, რომელიც ემსახურება იურიდიულ პირებს საქართველოს მასშტაბით. ის დაფუძნებულია 2003 წელს და მისი აქციონერები არიან სს თიბისი ბანკი (90,06%) და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი (9.94%).

კომპანიას გააჩნია ერთი ფილიალი თბილისში, ჭავჭავაძის N80-ში, თუმცა ემსახურება კლიენტებს მთელი საქართველოს მასშტაბით. 2016 წლის მონაცემებით კომპანიის საერთო პორტფელი 100 მილიონ ლარს აღემატება და მოიცავს ისეთ სექტორებს, როგორიცაა სოფლის მეურნეობა, მედიცინა, მშენებლობა, ტრანსპორტი, სერვისი, ვაჭრობა და ა.შ. ამჟამად "თიბისი ლიზინგი" ემსახურება 800-მდე იურიდიულ პირს.

სს "თიბისი ლიზინგი" სთავაზობს მომხმარებლებს ფინანსურ ლიზინგის, უკულიზინგის და საოპერაციო ლიზინგის მეშვეობით ძირითადი საშუალებების დაფინანსებას, როგორიცაა მანქანა-დანადგარები, მსუბუქი თუ სატვირთო ავტომობილები, სამშენებლო ტექნიკა, აღჭურვილობა და სხვა.

"თიბისი ლიზინგის" პარტნიორები არიან საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციები, როგორიცაა: BSTDB, EBRD, RESPONSABILITY, SYMBIOTICS, MICROVEST, TRIPLE JUMP და ა.შ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
კლეოპატრას მონეტა
**კლეოპატრა თეა**, მეტსახელად *ეურგერტესი* (ბერძ. Κλεοπάτρα Θεά; დ. ძვ. წ. 164 — გ. ძვ. წ. 121) — პტოლომეუს VI-ის ქალიშვილი. ის მართავდა სელევკიდების სახელმწიფოს ძვ. წ. 125 წლიდან მის გარდაცვალებამდე, ძვ. წ. 121 ან 120 წლამდე,

ძვ. წ. 150 დაქორწინდა ალექსანდრე I ბალას და ჰყავდა მასთან შვილი ანტიოხოს VI დიონისე. მისი მეორე მეუღლე იყო დემეტრიოს II. ნიკატორი, რომელთანაც ძვ. წ. 148 დაქორწინდა. ამ ოჯახიდან მათ ჰყავდათ ვაჟები, სელეუკოს V. პჰილომეტორი, ანტიოქოს VIII. კრიპტოსი და ერთი ქალიშვილი სახელად ლაოდიკე. დემეტრიოსი ერთ-ერთი ბრძოლის დროს დააპატიმრეს და 10 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა პატჰეს სახელმწიფოს პატიმრობაში .

თეას მესამე მეუღლე, რომელზეც დემეტრიოსი პატიმრობის დროს დაქორწინდა, იყო მისი ძმა ანტიოხოს VII სიდეთე; მასთან ჰყავდა ვაჟი ანტიოხოს IX კუზიკენე. სხვა შვილების სახელი კი არ არის დადასტურებული.
ანტიოხოს VII პატეს სახელმწიფოსთან ბრძოლის დროს ძვ. წ. 129 დაეცა. დემეტრიოსი იქნა განთავისუფლებული და მან დაიბრუნა მართველობა და მისი მეუღლე.

დემეტრიოსი ყველა ძალით ცდილობდა ეგვპტის მართველობა ჩაეგდო ხელში, მაგრამ ალექსნდრე II ზაბინასი, ალექსანდრე I ვაჟი, რომელიც ეგვიპტის სახელმწიფომ დანიშნა საპირისპირო ხელმწიფედ, მოახდინა რევოლუცია. წაგებული დემეტრიოსი უკან დაუბრუნდა პტოლემეუს სახელმწიფოს, მაგრამ მას და კლეოპატრას დახვდათ კარები დახურული. დემეტრიოსი აპირებდა გაქცევას გემით, მაგრამ კლეოპატრის ბრძანებით ის მოკლული იქნა.

ძვ. წ. 125 კლეოპატრა მარტოკა მართავდა სირიის სახელმწიფოს და მოკლა დემეტრიოს უფროსი ვაჟი სელეუკოს V, რომელიც აპირებდა მართველობის დაპყრობას. მისი სახელმწიფოს ლეგიმიტირებისათვის მან თავის ვაჟთან, ანტიოქოს VIII კრიპტოსი დაისვა მართველობის გვერდით.

ანტიოხოს VIII-ს ვერ აკონტროლებდა კლეოპატრა და მან დააპირა, რომ ისიც მოეცილებინა. როდესაც ის ნადირობიდან დაბრუნდა, კლეოპატრამ მიართვა ჭიქა ღვინო, რამაც ის დააეჭვა, ვინაიდან მისგან ეს მოულოდნელი საქციელი იყო, და აიძულა კლეოპატრას თვითონვე დაელია თავისივე შხამიანი ღვინო.

ლიტერატურა
----------

* Felix Stähelin: Kleopatra 24. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band XI,1, Stuttgart 1921, Sp. 785–787.
* Werner Huß: Ägypten in hellenistischer Zeit 332–30 v. Chr. C.H.Beck, München 2001, ISBN 3-406-47154-4, S. 584 f. 613 ff.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„კლეოპატრა თეა"** ვიკისაწყობში.

სქოლიო
------

1. ↑  Aidan Dodson, Dyan Hilton, The Complete Royal Families of Ancient Egypt, 2004
2. 1 2  Cleopatra Thea დაარქივებული 2016-07-01 საიტზე Wayback Machine.  by Chris Bennett
ისლანდიის პასპორტის წეინა გარეთა ყდა
**ისლანდიის პასპორტს** იყენებენ ისლანდიის მოქალაქეები საზღვარგარეთ მოგზაურობის დროს.

ისლანდიის პასპორტის აღწერა
--------------------------

ისლანდიის პასპორტი ლურჯი ფერისაა, პასპორტის ზემოთა ნაწილში სამ ხაზად წერია:\*ÍSLAND — ICELAND — ISLANDE\*, შუა ნაწილში გამოსახულია ისლანდიის გერბი, გების ქვემოთ სამ ხაზად წერია \*VEGABRÉF — PASSPORT — PASSEPORT\*, შემდეგ ბიომეტრიული პასპორტის ლოგო.

ინფორმაციის გვერდი პასპორტში
----------------------------

ისლანდიურ პასპორტში შედის შემდეგი მონაცემები:

1. პასპორტის მეპატრონის ფოტოსურათი
2. ტიპი( პასპორტის)
3. ქვეყნის კოდი (ISL)
4. პასპორტის ნომერი
5. გვარი
6. სახელი
7. მოქალაქეობა
8. სიმაღლე
9. დაბადების თარიღი
10. პირადი ნომერი
11. სქესი
12. დაბადების ადგილი
13. გაცემის თარიღი
14. მოქმედების ვადის ამოწურვის თარიღი
15. სივრცე მანქანურად წაკითხვადი ზონების

უვიზო მიმოსვლა
--------------

ისლანდიას აქვს ხელშეკრულებები 146 ქვეყანასთან უვიზოდ მიმოსვლაზე, რაც ნიშნავს, რომ ისლანდიის მოქალაქეებს შეუძლიათ მოგზაურობა 146 ქვეყანაში მოკლევადიანი ვიზიტით, როგორც ტურისტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ისლანდიის პასპორტი დაარქივებული 2006-09-07 საიტზე Wayback Machine.
**თებრო კიკილაშვილი** (დ. 29 დეკემბერი, 1907 — გ. 7 ნოემბერი, 1991) — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1942), დოცენტი (1943). საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი.

ბიოგრაფია
---------

თებრო კიკილაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ჰიდროლოგის სპეციალობით 1936 წელს. 1936–39 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი ჰიდროლოგიისა და კლიმატოლოგიის სპეციალობით. 1939–44 წლებში იყო პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფიის დაუსწრებელი ფაკულტეტის დეკანი. ამავე დროს კითხულობდა ლექციებს სსრკ ფიზიკურ გეოგრაფიაში. 1942–47 წლებში მუშაობდა თელავის იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, იქვე იყო გეოგრაფიის კათედრის გამგე; 1947–85 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხმელეთის ჰიდროლოგიისა და ნიადაგთმცოდნეობის კათედრაზე.

თებრო კიკილაშვილი კითხულობდა ზოგადი ჰიდროლოგიისა და ოკეანოლოგიის, სსრკ ჰიდროგრაფიის კურსებს. 1945–56 წლებში შეთავსებით მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. იგი იკვლევდა საქართველოს მდინარეთა ქსელს. ჩაატარა საველე სამუშაოები მთელ საქართველოში და შეადგინა საქართველოს რეგიონების მდინარეთა ქსელის სიხშირის კოეფიციენტების რუკები.

თებრო კიკილაშვილს გამოქვეყნებული აქვს 31 სამეცნიერო სტატია. ეწეოდა მთარგმნელობით მუშობასაც.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003.
**კოლიმის მთიანეთი**, *კოლიმის ქედი*, *გიდანი* (რუს. Колымское нагорье) — მთიანეთი რუსეთში, ძირითადად მაგადანის ოლქში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში. გადაჭიმულია 1300 კმ-ზე, სუნტარ-ხაიატის ქედიდან აღმოსავლეთისკენ და ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ მდინარე პატარა ანიუის ხეობამდე და ანადირის სათავეებამდე. ერთმანეთისგან გამოყოფს მდინარე კოლიმის აუზსა და წყნარი ოკეანის მდინარეთა აუზებს. სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის რელიეფში ჭარბობს პლატოები, მოკლე და საშუალო სიმაღლის (1500–1800 მ) ქედები და გრანიტული მასივები. ჩრდილო-აღმოსავლეთში ძლიერ დანაწევრებული საშუალო ქედები (ოლოის, უშ-ურექჩენი, მოლკატი, კორკოდონის და სხვ.) და მასივებია, რომლებიც გამოყოფილია ტექტონიკური ღრმულებით. მაქსიმალური სიმაღლე 1903 მ (ომსუქჩანის ქედზე). კორკოდონისა და ოლოის შუამდინარეთი გამოყოფილია ომოლოის ვრცელი პლატოსებური მასივით. გრანიტის მრავალრიცხოვან ინტრუზიებთანაა დაკავშირებული ოქროს, კალისა და იშვიათი ლითონების გამადნებები. ღრმულებში ქვანახშირისა და მურა ნახშირის საბადოებია; ამოდის თერმული წყაროები. ხეობები და ფერდობთა ქვედა ნაწილები დაფარულია მთის ფოთლოვანი მეჩხერი ტყეებით, რომლებიც 500–800 მეტრის სიმაღლეზე ბუჩქნარიან და ხავს-ლიქენიან მთის ტუნდრაში გადადის (იკავებს ტერიტორიის 2/3-ს). ხეობათა ფსკერზე ჭალის ტყეებია. განვითარებულია სათხილამურო ტურიზმი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   საბჭოთა კავშირის გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ. 1987. — გვ. 105.
2. ↑   Колымское нагорье // Большая российская энциклопедия. т. 14. — М. 2009. — стр. 575.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოსები (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**იოსებ თბილელი** (გვარად სააკაძე) (დ. 1620 — გ. 1688) — ქართველი საეკლასიო მოღვაწე, პოეტი;  თბილისის მიტროპოლიტი 1662 წლიდან. გიორგი სააკაძის ძმისწული. 

ბავშობიდან იზრდებოდა ქვათახევის მონასტერში, იქვე ბერად აღიკვეცა და წავიდა იმერეთში სადაც დროთა განმავლობაში აყვანილი იქნა ნიკორწმინდის მთავარეპისკოპოსის ხარისხში. მალევე როსტომ მეფისა და მარიამ დედოფლის თხოვნით გადაყვანილი იქნა სამცხე–საათაბაგოში აწყურის მთავარეპისკოპოსად, სადაც რეგიონის მმართველად იყო მისივე ნათესავი როსტომ-ფაშა. მეფე-დედოფალს ჰქონდა იმის იმედი, რომ აღნიშნული ნათესაური კავშირებით შესძლებდნენ მორღვეული ქრისტიანული ეკლესიის აღდგენას სამცხეში. მაგრამ იმედები არ გამართლდა და როსტომ-ფაშამ ის გამოაძევა ახალციხიდან. მაშინ მეფემ იოსებს უბოძა თბილისის სამიტროპოლიტო ტახტი.

მისი როგორც თბილელის მოღვაწეობის პერიოდი ნაყოფიერი აღმოჩნდა ეპარქიისათვის. გამრავლდა საეკლესიო მამულები, გაიზარდა სიონის ბიბლიოთეკის წიგნთსაცავი, სიონის ეკლესიას გადაეცა შემდგომში წოდებული როგორც „სიონის აბანო". ეპარქიის სიმდიდრეზე მეტველებს ისიც რომ 1849 წელს დიმიტრი ბაქრაძეს, ათონის ივერითა მონასტერში უნახავს მოოქროვილი ვერცხლის ტაკუკი წარწერით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „მოიხსენე უფალო უნდოჲ და ცოდვილი თბილელ მიტროპოლიტი იოსებ." |
|  |  |

აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იბრძოდა ცენტრალური ხელისუფლების განსამტკიცებლად. დაიღუპა როგორც  გიორგი XI-ის მომხრე განდგომილ არაგვის ერისთავთან ბრძოლაში. მის პოეტურ მემკვიდრეობაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია ქართული პატრიოტული ეპოსის თვალსაჩინო ძეგლს — პოემა „დიდმოურავიანს" (1681-1687), რომელიც უცხოელ დამპყრობთა წინააღმდეგ ქართველი ხალხის ამსახველი გმირული ეპოპეაა. იოსებ თბილელმა ხოტბა შეასხა დიდ მოურავს გიორგი სააკაძეს; ამავე დროს გამოკვეთა საზოგადოებრივი აზრი საქვეყნო გასაჭირზე. ერის ტკივილი და საწუხარი საზოგადოებრივ სამსჯავროზე გამოიტანა. „დიდმოურავიანი" მნიშვნელოვანი ისტორიული წყაროცაა. იგი პირველად პ. იოსელიანმა გამოსცა 1851 წელს. იოსებ თბილელს ეკუთვნის აგრეთვე სასულიერო შინაარსის თხზულებები: „ცხოვრება და მოქალაქეობა ალექსი კაცისა ღმრთისა", „წმინდანთა კრებათათვის", „ქება და წამება წმიდისა მარინასი, თქმული შაირად"; აგრეთვე „ანბანთქება". იოსებ თბილელი ვეფხისტყაოსნის ერთ-ერთი გამგრძელებელია (დაურთო 67 სტროფი). მის სახელთანაა დაკავშირებული თბილისის სიონის ბიბლიოთეკის დაარსება, რომლისთვისაც იოსებ თბილელს მრავალი ხელნაწერი წიგნი შეუძენია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* თბილელი მღვდელთმთავრები

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ. 1958
* ფირცხალაიშვილი რ. იოსებ ტფილელის „დიდმოურავიანის" ხელნაწერული მემკვიდრეობისათვის, „მაცნე. ენისა და ლიტერატურის სერია", 1975, № 2;
* *ცაიშვილი ს.* შოთა რუსთაველი — დავით გურამიშვილი, თბ. 1974;
* *ფირცხალაიშვილი რ.* ქსე, ტ. 5, გვ. 202-203, თბ. 1980

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* იოსებ თბილელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  დ. ბაქრაძე, "დიდმოურავიანი", ტფილისი 1851
**იოსებ ნონეშვილის სახლ-მუზეუმი** — არიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახში. დგას სოფლის სამხრეთ ნაწილში 1985 წლიდან. ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია, გაიხსნა 1986 წელს.

სახლი ქუჩის მხრიდან ერთსართულიანია, ეზოს მხრიდან ორსართულიანი. ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ეზოში შესასვლელი ქუჩის მხრიდანაა, ეზოს გარს არტყია რკინის მესერი. შენობაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. პირველ სართულზე განთავსებულია მარანი, სამი ოთახი, ფონდების საცავი და დარბაზი - პატარა სცენით, სადაც პოეზიის საღამოები იმართებოდა. მარანში დერეფნიდანაა შესასვლელი, რომელიც ეზოს მხრიდან II სართულის აივანის ქვეშ მდებარეობს. კარი თაღოვანია. მარნის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში 7 თახჩაა დატანებული, იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. სამ კედელს ვიწრო საფეხური შემოსდევს მარნის კარი და ორი თაღოვანი სარკმელი დერეფანში გამოდის. დერეფნის ერთი ბოლო განიერი და მაღალი ნახევარწრიული თაღითაა გახსნილი, მეორე ბოლოში თაღოვანი ბუხარია ჩაშენებული. დერეფნის იატაკი მოგებულია აგურით. მეორე სართულზე ორ რიგად განლაგებულია სხვადასხვა ზომის ექვსი საგამოფენო დარბაზი, სამი მათგანი ქუჩის მხარესაა, სამი კი ეზოს მხარეს, დარბაზები ერთმანეთს კარით უკავშირდება. დარბაზებში დაცულია პოეტის ბიბლიოთეკა, პირადი ნივთები, ხელნაწერები, სამახსოვრო საჩუქრები, გამოფენილია პოეტის ბავშვობისა და სიყმაწვილის წლების, შემოქმედებითი საღამოების, უცხოელ კოლეგებთან ურთიერთობის ამსახველი ფოტოები, დარბაზების გარდა, ამავე სართულზე განთავსებულია ორი ოთახი, სველი წერტილები და ტალანი. ტალანი მოქცეულია საგამოფენო დარბაზებსა და ადმინისტრაციულ ოთახებს შორის. მის ჩრდილოეთ კედელზე დიდი დაფა კიდია მუზეუმის საპატიო სტუმრების ხელმოწერებით. ტალანიდან პირველ სართულზე ჩადის ერთმარშიანი ქვის კიბე. მეორე სართულს მთავარი ფასადის მხრიდან მთელ სიგრძეზე გასდევს, ხის სვეტებიანი დახურული აივანი, რომელიც I სართულის ხუთმალიან თაღედს ეყრდნობა. სვეტისთავები ორნამენტითაა მორთული. შენობა გადახურულია თუნუქის სახურავით.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 165.