recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**საქართველოს თევზის მრეწველობის საწარმოო გაერთიანება** — შეიქმნა 1975 წელს. უფრო ადრე 1930—1966 წლებში იყო სათევზმრეწვის ტრესტი, რომელიც 1966 წელს გადაკეთდა საქთევზმრეწვის საწარმოო სამმართველად.

საქართველოს თევზის მრეწველობის საწარმოო გაერთიანებაში შედიოდა: ფოთის საოკეანო თევზის სამმართველო, აჭარის ასსრ თევზმჭერი ფლოტის სამმართველო, სოხუმის თევზის დასამუსავებელი კომბინატი, გაგრის თევზის დასამუშავებელი ქარხანა, საქართველოს შიდაწყალსატევების თევზის მეურნეობის კომბინატი, ბათუმის, ფოთის, სოხუმისა და გაგრის თევზის მომპოვებელი კოლმეურნეობები.

საქართველოს თევზის მრეწველობის საწარმოო გაერთიანება თევზს მოიპოვებდა მსოფლიო ოკეანეებში, შავსა და აზოვის ზღვაში, საქართველოს შიდაწყალსატევებსა და თევზსაშენ სატბორე მეურნეობებში.

თევზის დასამუშავებელი საწარმოები მოპოვებული თევზის ნედლეულისაგან ამზადებდნენ დამარილებულსა და სურნელოვან-დამარილებული თევზის პროდუქციას. რესპუბლიკის შიდა წყალსატევებში მოპოვებული თევზის — კობრი, სიგი, ხრამული, ლოქო, შამაია, კალმახი და სხვა — რეალიზაცია ხდებოდა ძირითადად ცოცხალი და გაცივებული სახით, ხოლო ოკეანეებში მოპოვებული თევზისა — გაყინული, შებოლილი, დამარილებული და კონსერვების სახით.

საქართველოს თევზის მრეწველობის საწარმოები თევზის და ზღვის ცხოველებისაგან ამზადებდნენ თევზის ფქვილს, რომელსაც ფაქთოდ იყენებენ ცხოველებისა და ფრინველების საკვებად. საქართველოში თევზის მრეწველობის სწრაფად განვითარებასთან ერთად მომზადდა მეთევზეთა კვალიფიკაციური კადრები.

ლიტერატურა
----------

* *ლობჟანიძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 174.
**სალიჰა დილაშუბ ვალიდე სულთანი** ( დ. 1627 — გ. 1689) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის იბრაჰიმ I-ის მეორე ცოლი. სულეიმან II-ის დედა. ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
---------

მისი წარმოშობა უცნობია, ზოგიერთი ისტორიკოსის მიხედვით, იგი დაიბადა 1627 წელს სერბიაში. მისი დაბადების სახელი ეკატერინა იყო.1642 წლის აპრილში გაუჩნდა უფლისწული სულეიმანი (შემგომში სულეიმან II).

ზოგიერთ ოსმალურ ქრონიკაში იგი მოიხსენიება როგორც „აშუბი". სალიჰა დილაშუბ სულთანი იბრაჰიმის პირველი ფავორიტი ხარჭა იყო. ასევე აღსანიშნავია,რომ იბრაჰიმის ყველა ხარჭა,გარდა სალიჰა დილაშუბისა, 1000 აქჩეს იღებდა, სალიჰა კი-1300-ს. იგი ძალიან მეამიტი და ურჩი ხასიათის იყო.

სულთან იბრაჰიმის ტახტიდან ჩამოგდებისა და სიკვიდლის შემდეგ , იგი ძველ სასახლეში გააძევეს. სალიჰა იმედოვნება რომ თურჰან ჰატიჯე სულთანსა და ქოსემ სულთანს შორის კონფლიქტი მას გზას გაუხსნიდა დედა სულთნობისკენ. ქოსემი გეგმავდა თურჰანის შვილის, მეჰმედის ტახტიდან ჩამოგდებას და სულეიმანის, სალიჰას შვილის ტახტზე აყვანას. თუმცა,გეგმა გამჟღავნდა და თურჰან სულთანმა ჰარემის ზანგი საჭურისის დამხარებით ქოსემი მოკლა. ამით სალიჰას ასპარეზს დაღი ადესვა და 39 წელი ძველ სასახლეში გაატარა. 1687 წელს მეჰმედ IV იანიჩრებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს და მის ნაცვლად აიყვანეს სალიჰას შვილი სულეიმან II. შვილის ოთხწლიანი მართველობიდან იცოცხლა მხოლოდ ორი წელი. გარდაიცვალა 1689 წელს. დაკრძალულია სულეიმანის მეჩეთში, სტამბოლში.

სქოლიო
------

1. ↑  E.J. Brill’s First Encyclopaedia of Islam, 1913—1936, Martijn Theodoor Houtsma, 1987

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ოსმალეთის სულთნების დედები |
| --- |
|  |
| 
* ჰაიმე ხათუნი
* მალჰუნ ხათუნი
* ნილიუფერ ხათუნი
* გიულჩიჩექ ხათუნი
* დევლეთ ხათუნი
* ემინე ხათუნი
* ჰიუმა ხათუნი
* ემინე გიულბაჰარ ხათუნი
* გიულბაჰარ ხათუნი
* აიშე ჰაფსა სულთანი
* ჰიურემ სულთანი
* ნურბანუ სულთანი
* საფიე სულთანი
* ჰანდან სულთანი
* ჰალიმე სულთანი
* მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთანი
* ქიოსემ სულთანი
* თურჰან ჰატიჯე სულთანი
* სალიჰა დილაშუბ სულთანი
* ჰატიჯე მუაზეზ სულთანი
* ემეთულაჰ რაბია გიულნუშ სულთანი
* სალიჰა სულთანი
* შეჰსუვარ სულთანი
* ემინე მიჰრიშაჰ სულთანი
* რაბია შერმი სულთანი
* მიჰრიშაჰ სულთანი
* აიშე სენიეფერვერ სულთანი
* ნაქშიდილ სულთანი
* ბეზმიალემ სულთანი
* ფერთევნიალ სულთანი
* შევქეფზა სულთანი
* თირიმიუჟგან სულთანი
* გიულჯემალ ქადინ ეფენდი
* გიულიუსთიუ ქადინ ეფენდი
 |

 |
**გრაჩანიცის მონასტერი** (სერბ. *Манастир Грачаница*, ალბან. *Manastiri i Graçanicës*) — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მონასტერი კოსოვოში. დაარსდა 1321 წელს, სერბეთის მეფე სტეფან უროშ II მილუტინის მიერ. 1990 წელს, მონასტერი გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს. 2006 წელს კი ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში სახელით „კოსოვოს შუა საუკუნეების მონუმენტები". 

გრაჩანიცის მონასტერი მეფე მილუტინის ბოლო მონუმენტური შემოქმედებაა. მდებარეობს სოფელ გრაჩანიცაში, სერბულ ანკლავში, რომელიც პრიშტინადან 5 კმ-ში მდებარეობს.

მონასტერი XIII საუკუნეში აშენდა ძველი, ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ადგილას, რომელიც VI საუკუნის ადრეულ ქრისტიანულ სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენდა. სამლოცველოს სამხრეთ კედელზე, არსებობს მეფის წარწერა, რომელიც შემდეგნაირად იკითხება: „*გრაჩანიცაში მე ვნახე დანგრეული, დამპალი ნანგრევები წმინდა ქალწულის ტაძრისა, რომელიც ლიპლიანის საეპისკოპოსო იყო, ამიტომ ის მიწიდან აღვადგინე და შევამკე ფრესკებითა და ჩუქურთმებით შიგნიდან და გარედან*". ძველი მონასტრის კომპლექსიდან მხოლოდ ეკლესიაა შემორჩენილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გრაჩანიცის მონასტერი***

* Official web presentation of Raska and Prizren Diocese
* Serbian Unity Congress

სქოლიო
------

1. ↑  Balkan Travellers - The Serbian Convent of Gračanica: Heavens Made of Stone.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-10-13. ციტირების თარიღი: 2011-06-13.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში სერბეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
სტარი-რასის კულტურულ-ისტორიული რეგიონი და სოპოჩანის მონასტერი · კოსოვოს მართლმადიდებლური მონასტრები (ვისოკი-დეჩანის მონასტერი, პეჩის საპატრიარქო მონასტერი, გრაჩანიცის მონასტერი, ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია)  · გამზიგრადი · სტუდენიცის მონასტერი · სტეჩკები |  |

 |
**საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი** — დაარსდა 1960 წელს. ინსტიტუტის შემადგენლობაში იყო საცდელი საპროექტო-საკონსტრუქტორო ბიურო, ბათუმის და ქუთაისის ფილიალები, თბილისის და თეთრიწყაროს ექსპერიმენტული ქარხნები, 12 დარგობრივი და ფუნქციური ლაბორატორია. ინსტიტუტი სსრკ კვების მრეწველობის სამინისტროს სისტემაში სათავო ორგანიზაცია იყო ეთერზეთებისა და ნატურალური სანელებლების წარმოების ტექნოლოგიის დარგში. ინსტიტუტის მეცნიერული კვლევის მთავარი მიმართულება იყო მრეწველობისათვის თანამედროვე ტექნიკური და ტექნოლოგიური შემუშავება და დანერგვა, მცენარეული საკვები ნედლეულის ახალი სახეების გამოვლენა, შესწავლა, მათი რაციონალური შენახვისა და გადამუშავების მეთოდების დადგენა, წარმოების ნარჩენების სამრეწველო გამოყენება. ინსტიტუტი აპროექტებდა, ამზადებდა და ნერგავდა უწყვეტი მოქმედების მექანიზებულ ხაზებს. საცდელ-საწარმოო საამქროებსა და უბნებს. 1965—1971 წლებში გამოიცა ინსტიტუტის შრომების 5 ტომი.

ამჟამად ინსტიტუტი წარმოადგენს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტრუქტურულ ნაწილს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 174-175.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
**გრიგოლ ნადირას ძე აფშინაშვილი** (დ. 1866, სოფ. ხოშარა, ახლანდელი დუშეთის რაიონი ― გ. 1960, სოფ. ზემო ხოდაშენი, ახმეტის რაიონი) — ქართველი ეთნოგრაფი, ფოლკლორისტი.

ბიოგრაფია
---------

გრიგოლ აფშინაშვილი დაიბადა უკანა ფშავის სოფელ ხოშარაში, სათემო გვარი გაბიდოური, სათემო სალოცავი, ხოშარის "სათხუთმეტო", წარმოადგენს ფშავის თხუთმეტი თემის მფარველ ანგელოზს. დედა ჰყავდა ჩარგლელი ქალი გოგოჭურთა თემიდან დედიძმათ სალოცავი ცაბაურთის მთავარანგელოზი. დაამთავრა ჩარგლის სკოლა სადაც ბაჩანასთან ერთად სწავლობდა ერთ კლასში. ვაჟას მამის, პავლესგან მალულად, მან და ვაჟამ კანონ დარღვევით შეადგინეს მიმართვა გორის საოსტაო სემინარიის მიმართ, რათა იქ გაეგრძელებინა სწავლა. დაამთავრა აღნიშნული სემინარია. მასწავლებლობდა კახეთსა და საინგილოში, იყო არაერთი სკოლის დამაარსებელი და გამგე მასწავლებელი, წერა კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციაში, როგორც ეროვნული თვითმყოფადობის მოსარჩლე. ამის გამო იდევნებოდა რუსის მოხელეთა მიერ და თავს აფარებდა ფშავს.

XIX საუკუნის 90-იანი წლებიდან აქვეყნებდა ფშაური პოეზიის ნიმუშებსა და წერილებს ჟურნალ-გაზეთებში ("ჯეჯილი", "კვალი", "აკაკის კრებული", "ივერია"). როგორც ფოლკლორისტი და ეთნოგრაფი, ძმები რაზიკაშვილების (ვაჟა, ბაჩანა, თედო) მიმდევარი იყო. წერდა "ფშავლიშვილის"და "ზეზვას" ფსევდონიმებით. მეგობრობდა ილია ჭავჭავაძესთან, აკაკი წერეთელთან, ნიკო ნიკოლაძესთან. ფშავში დევნილობის პერიოდში წერა კითხვა შეასწავლა მიხა ხელაშვილს. 1912 წელს აღსრულებს ილია ჭავჭავაძის ანდერძს და მიდის საინგილოში გამგე მასწავლებლად. საინგილოს გადაცემის შემდეგ მონაწილეობს ქართველთა წინააღმდეგობის მოძეაობაში საქართველოს შემადგენლობაში საინგილოს შენარჩუნების მიზნით. მოძრაობის დამარცხების შემდეგ იძულებული დატოვოს საინგილო და კახეთში აგრძელებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას, მაგრამ კომუნისტურ ეპოქაში წყვეტს წერას და ამის შემდეგ მის კალამს თითქმის არაფერი შეუქმნია.

ლიტერატურა
----------

* *გოგოჭური დ.* ქსე, ტ. 2, გვ. 29, თბ. 1977
**ჰოლდინგი საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი** (აკრონიმი GIG) — ჰოლდინგური კომპანია, რომელიც აერთიანებს და მართავს ორმოცზე მეტ კომპანიას ენერგეტიკის, ბუნებრივი რესურსების მოპოვება-დამუშავების, საშენ მასალათა წარმოების, ლოჯისტიკური მომსახურების, დეველოპმენტის და სხვა სფეროებში. ჰოლდინგის კომპანიებში სამი ათასამდე ადამიანია დასაქმებული.

ჰოლდინგის მომხმარებლები არიან: საქართველოს მსხვილი ინდუსტრიული კომპანიები, რომლებიც დაკავებულნი არიან ცემენტის, მადნების, ქიმიური და სხვა სახის პროდუქციის გამოშვებით; მცირე და საშუალო ბიზნესი; მოსახლეობა. აგრეთვე უცხოური კომპანიები საექსპორტო ბაზრებზე (თურქეთი, სამხრეთ კავკასია, ევროპა).

ისტორია
-------

დღესდღეობით, ჰოლდინგი საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი საქართველოში უმსხვილეს ჰოლდინგს წარმოადგენს და ფლობს ფართო ბიზნეს პორტფელს, რომელშიც შედის ქვანახშირის მოპოვება, ელექტროენერგიის გამომუშავება, ბუნებრივი აირის რეალიზაცია, უძრავი ქონება და სხვა სექტორების მთელი სპექტრი.

2006 წელს საქართველოს ინდუსტრიულმა ჯგუფმა მიიღო ჰოლდინგური კომპანიის ამჟამინდელი სტრუქტურა. მას შემდეგ, ჯგუფი ახორციელებს ინვესტიციებს სხვადასხვა დარგში, რომლებსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს საქართველოს ეკონომიკური და სოციალური გარემოსთვის, როგორც მოცემულ მომენტში, ასევე გრძელვადიან პერსპექტივაში. 

ჰოლდინგი ახორციელებს ინვესტიციებს სხვადასხვა განვითარების პროექტებში ტექნოლოგიების დანერგვითა და ახალი პერსპექტივების ძიებით.

კომპანიას გააჩნია გეგმები და განვითარების სტრატეგიები, განსაკუთრებით ენერგეტიკის, სამთო-მრეწველობისა და უძრავი ქონების სექტორებში. ინვესტიციების მოსაზიდად და ბიზნესის შემდგომი განვითარებისთვის საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფი თანამშრომლობს როგორც ადგილობრივ, ასევე უცხოელ ინვესტორებთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კომპანიის ოფიციალური საიტი
* კომპანია Neogas-ის ოფიციალური საიტი
* კომპანია „ტიფლის სიტი"-ს ოფიციალური საიტი
**საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეორე ადგილობრივი კრება** — შედგა თბილისში, 1920 წლის 27 ივნისს. 

კრება ჯერ გაიხსნა ქაშვეთის ეკლესიის ტაძრის ზემო სართულზე, ხოლო შემდეგ რეზონანსის გამო გადაიტანეს ქვედა სართულზე.

კრების წინასწარი სათათბირო კომტეტის წევრები იყვნენ: გურია-სამეგრელოს ეპარქიიდან იყო დეკანოზი ი. ბობოხიძე, ალავერდის ეპისკოპოსი პიროსი, თბილისიდან დეანოზი ნ. მაჭარაშვილი, დეკანოზი ი. კაპანაძე და მასწავლებელი ივ. რატიშვილი; საქართველოს საკათალიკოსო საბჭოდან დეკანოზები ცინცაძე, კორნელი კეკელიძე, ქრისტეფორე კაპანაძე და ნიკიტა თალაქვაძე. საკათალიკოსო სასამართლოდან ივანე ბერიშვილი და დეკანოზი ანტონი (თოთიბაძე), თბილისის საოლქოდან ერისკაცი დ. ჩიქოვანი.

კრებას ესწრებოდა ყველა მღვდელთმთავარი: გიორგი ეპისკოპოსი (კრებაზე დაინიშნა ჭყონდიდელად), ქუთაისის ეპისკოპოსი ნაზარი (ლეჟავა), ცხუმ-აფხაზეთის ამბროსი, დავით ურბნელი, პიროს ალავერდელი, ხოლო კრებას თავმჯდომარეობდა მიტროპოლიტი ლეონიდე. კრება დაკომპლექტებული იყო ძირითადად სასულიერო პიებისაგან, საერო წარმომადგენლობა მეტად მწირი იყო.

განიხილეს ეკლესიის სახელმწიფოსაგან გამოყოფის, სასულიერო სასწავლებლების განათლების სამინისტროსათვის გადაცემის, ეკლესიის ბიუჯეტის, მცხეთა-თბილისის ეპარქიის გაერთიანების საკითხები. კრებამ მიტროპოლიტი ლეონიდე სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად დაამტკიცა.

ლიტერატურა
----------

* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი", თბ. 1976, გვ. 110-111
* თალაკვაძე, ნ. (2013). *„მოქალაქე მღვდლის დღიურიდან"*. თბილისი:  ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი. ISBN 978-99940-28-77-1.
**გოლემ-გრადი** (მაკედ. Голем Град; ცნობილია ასევე როგორც **გველის კუნძული**) — პატარა კუნძული მაკედონიის რესუბლიკაში. ფართობი 18 *ჰა*. გოლემ-გრადი მდებარეობს პრესპის ტბაში, საბერძნეთისა და ალბანეთის სახელმწიფო საზღვრებიდან რამდენიმე კილომეტრში. გოლემ-გრადი რამდინიმე უძველესი ნანგრევისა და ეკლესიის კერაა. კუნძულზე გვხვდება ცხოველთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის გველები. 2008 წლის აგვისტოში კუნძული გაიხსნა ტურისტებისთვის.

კუნძულის ფართობი შეადგენს სულ რაღაც 18 *ჰა*-ს. სიგრძე 600 მ, ხოლო სიგანე 350 მ. XX საუკუნის შუა წლების შემდეგ კუნძული დაუსახლებელია, მას შემდეგ რაც კუნძული საბოლოოდ დატოვეს ბერ-მონაზვნებმა. კუნძულზე მისვლა მხოლოდ ნავებითაა შესაძლებელი. გოლემ-გრადთან ყველაზე ახლოს დასახლებული პუნქტია სოფელი კონსკო.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პრესპა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოლემ-გრადი დაარქივებული 2011-07-07 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Macedonian Information Centre
2. ↑  Culture in MK
3. ↑  Balkan Travellers.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-01. ციტირების თარიღი: 2011-09-21.
**საუპატიო** — შეურაცხყოფის განსაკუთრებული საზღაური, პატივის შელახვისათვის დაწესებული ჯარიმა, რაც დამნაშავეს დაზარალებულის სასარგებლოდ ეკისრებოდა ძველ საქართველოში. საუპატიო დაკანონებული იყო საკრძალავ ადგილას ჩადენილი დანაშაულისათვის (მაგ. „სადაცა მაცხოვრისა ხატი ესუენოს სამცველოდ ქუეყანისა, საუპატიოდ ოცდაათი გლეხი მართებს"), მოსამართლისადმი „ ურიგოს კადრებისათვის", სხვისი მოახლის „გაწბილებისათვის" და სხვა. საისტორიო წყაროებში ცოლის „განტევების", დედის გინების, წვერის დაგლეჯის, „ეზოს გატეხის" და „კაცის დაჭირვის" საუპატიოც იხსენიება. საუპატიოს ოდენობა შეურაცხყოფილის „სახდომელი პატივისა" და დანაშაულის სიმძიმის მიხედვით განისაზღვრებოდა. საჭიროებისას იგი დამნაშავეს ზარალის ანაზღაურებასა და „სისხლთან" ერთად მიესჯებოდა. ქალს კაცზე მეტი — „ორკეცი საუპატიო" (სახელდობრ, გინებისათვის დიდგვაროვან „დიაცს" 10 000 თეთრი) ეძლეოდა. საუპატიოს ითვალისწინებს ბაგრატ კურაპალატის სამართლის ფრაგმენტი და ვახტანგ VI-ის სამართალი, აგრეთვე მხითარ გოშის სამართლის ქართული ვერსია. ბექას და აღბურას სამართალში ტერმინი „საუპატიო" „სასირცხვო სამართლის" — სანეხვეზე დამნაშავის შიშვლად ჩატღევის, ე. ი. გამაწბილებელი სასჯელის მნიშვნელობით იხმარება (ანალოგიური ვახტანგ VI-ის სამართლის 218 მ.). შეურაცხყოფისათვის ქონებრივ სასჯელად აქ დადგენილია *უპატიობის* საზღაური, გიორგი ბრწყინვალის სამართალში კი — უარზანგობა.

წყარო
-----

* ეგნატაშვილი ბ. ახალი ქართლის ცხოვრება, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 2, თბ. 1959;
* ქართულისამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც. ტ. 1—6, თბ. 1963—1977

ლიტერატურა
----------

* *დოლიძე ი.* გიორგი ბრწყინვალის სამართალი, თბ. 1957, გვ. 75-76;
* *მისივე,* ძველი ქართული სამართალი, თბ. 1953, გვ. 214—217;

* *ფუტკარაძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 148.
"რევოლუცია", 1991, აკრილის საღებავი ტილოზე.
**სტივენსონ მაგლუა** (Stevenson Magloire) (\*16 აგვისტო, 1963, პეტიონვილი, ჰაიტი ― † 1994) — ჰაიტიელი მხატვარი, ადგილობრივი მხატვრული მიმდინარეობა "სან-სოლეი" (Saint Soleil) მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა მკაფიო ექსპრესიით, რომელშიც გამოყენებულია ადამიანები, ფრინველები და ვუდუსა და ქრისტიანული სიმბოლოები.

დაიბადა 16 აგვისტოს, 1963, პეტიონვილში, ჰაიტი. მშობლებმა სახელი ამერიკელი პოლიტიკოსი ალდაი სტივენსონის გამო დაარქვეს. დედამისი, ლუიზიანა სან-ფლურანი ასევე საკმაოდ ცნობილი მხატვარი იყო. სტივენსონი 1990-იან წლებისთვის უკვე საკმაოდ პოპულარული მხატვარი იყო და მისი ნამუშევრების გამოფენები მრავალ ქვეყანაში მოეწყო, თუმცა ქვეყანაში რაულ სედრას სამხედრო ხუნტის მოსვლის პერიოდში 1994 წლის 9 ოქტომბერს აჟიტირებულმა ბრბომ იგი ქვებით ჩაქოლა. მის ხსოვნას ადგილობრივმა ჯგუფმა RAM მიუძღვნა ბალადა „Ayizan" ალბომში *Puritan Vodou* (1997).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაგლუას ნამუშევრების კატალოგი დაარქივებული 2006-09-01 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გოიგოლის რაიონი** (აზერ. Göygöl) — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. რაიონის ადმინიტრაციული ცენტრია ქალაქი გოიგოლი. 2008 წლის 25 აპრილს, აზერბაიჯანის პარლამენტის გადაწყვეტილებით, რაიონს ეწოდა სახელი „გოიგოლი".

რაიონში არის 15 კულტურული ცენტრი, 41 ბიბლიოთეკა, 2 მუსიკალური სკოლა (ქალაქ გოიგოლში და სოფელ ხაგანში), 2 მუზეუმი ჰეიდარ ალიევის მუზეუმის ცენტრი და ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი, ასევე რეგიონში არის 3 პარკი.

ისტორია
-------

 მთავარი სტატია: გოიგოლი.
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი გოიგოლი დაარსდა 1819 წელს, გერმანელი დევნილების მიერ რომლებიც ჩამოვიდნენ ვიურტემბერგის სამეფოდან და ამ ადგილს უძახდნენ ჰელენენდორფს. სახლები აშენდა გერმანულ სტილში, დაიშალა ქუჩები, შეიქმნა სკოლა, საბავშვო ბაღი და მუსიკალური სასწავლებელი. ამჟამინდელი აგრარული ინდუსტრიის ქარხნის ძირითადი შენობა მეღვინეობისთვის შექმნეს, სადაც ღვინოსა და კონიაკს აწარმოებდნენ.

გოიგოლის რაიონის მიდამოებში, ნარიმანოვის ოლქი შეიქმნა 1930 წლის აგვისტოში, რომლის ცენტრი იყო ჰელენენდორფი. სახელი ნარიმანოვი შეიცვალა, მაგრამ მის ცენტრს ჰელენენდორფს ეძახდნენ ქალაქ ხანლარს 1938 წლის ნოემბრიდან. 1992 წლის თებერვალში რაიონის ტერიტორია დაიყო 2 ოლქად. უბნის სახელები და მისი ცენტრი კვლავ შეიცვალეს 2008 წელს, პრეზიდენტის 2008 წლის 7 მაისის ბრძანებულების შესაბამისად და ეწოდა, როგორც გოიგოლის რაიონი და ქალაქი გოიგოლი.

გეოგრაფია
---------

### მდებარეობა

გოიგოლის რაიონი მდებარეობს მთიან ზონაში, აზერბაიჯანში, ბაქოდან 364 კილომეტრში დაშორებით. მისი ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან 3 724 მეტრია. რაიონს ესაზღვრება ჩრდილოეთით სამუხის ადმინისტრაციული რაიონი, აღმოსავლეთიდან გორანბოი, სამხრეთით - კალბაჯარი, დასავლეთით - დაშქესანი, ჩრდილო-დასავლეთი შამქორი და ჩრდილოეთით ქალაქი განჯა. რაიონი მოიცავს 935 700 კმ2 ფართობის ტერიტორიას და აქ მოსახლეობის რიცხვი 63 000 ადამიანს შეადგენს. 

### კლიმატი

გოიგოლის რაიონის კლიმატის მაჩვენებლები განსხვავდება სიმაღლის მიხედვით. აქ დომინანტურია ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი და მას მოსდევს ცივი ნახევრად მშრალი, თბილი ტენიანი კონტინენტური და ცხელი ტენიანი კონტინენტური კლიმატი.

გოიგოლში საშუალო წლიური ტემპერატურა 12.4°C-ია, ხოლო წლიური საშუალო ნალექი 424 მმ.

სპორტი
------

გოიგოლში არის ოლიმპიური სპორტული კომპლექსი, რომელიც გაიხსნა 2014 წლის იანვარში (გოიგოლის ცენტრალური ქალაქის სტადიონი და სხვა სპორტული ობიექტები).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* На сайте Azerbaijan დაარქივებული 2018-12-25 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Изменились названия двух городов Азербайджана.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-02-11. ციტირების თარიღი: 2019-10-14.
2. ↑  Azerbaijani Khanlar Region Re-named[*მკვდარი ბმული*]
3. ↑  Culture. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
4. 1 2  History. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
5. ↑  „German footprints in the Caucasus". *euronews* (ინგლისური). 2015-04-27. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-08-28. ციტირების თარიღი: 2018-08-28.
6. ↑  About Goygol district. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
7. 1 2  Location. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
8. 1 2  Climate Goygol District: Temperature, Climograph, Climate table for Goygol District. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
9. ↑  Sport. ციტირების თარიღი: 2018-08-28
10. ↑  Olympic Facilities.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-10-14. ციტირების თარიღი: 2019-10-14.
**სინშარიშკუნი** (დაახ. ძვ. წ. 627 - ძვ. წ. 612), რომელიც ასევე ბეროსის სარაკოსი უნდა ყოფილიყო, ასურეთის იმპერიის ერთ-ერთი ბოლო მეფე იყო.

სინშარიშკუნი იყო ძე აშურბანიპალის და შესაძლოა ასურეთის ბოლო მეფის აშურუბალიტ II-ის (ძვ. წ. 612 - ძვ. წ. 609) ძმა. ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით იგი უნდა ყოფილიყო აშურბანიპალის მემკვიდრე ტახტისთვის, სულ მცირე ბაბილონში. თუმცა მხრცოვან ასაკში მამამისის გარდაცვალებას 627 წელს მოჰყვა მძვინვარე სამოქალაქო ომი, რომელიც 623 წლამდე გაგრძელდა, სინშარიშკუნის მიერ მისი მთავარი მოწინააღმდეგის აშურ-ეტილ-ილანის, რომელიც შესაძლოა მისი ძმა უნდა ყოფილიყო, დამარცხებითა და მკვლელობით.

მისი მეფობის მეშვიდე წლით დათარიღებული კონტრაქტი ნაპოვნი იქნა ურუქში, რომლის მიხედვით ის ბრძანებს დანგრეული ტაძრების აღდგენასა და მღვდელმთავრების დაბრუნებას. ის მეფობდა ძვ. წ. 612 წლის 10 აგვისტომდე. ამ დღეს ის ნინევიაში საკუთარ სასახლეში ბაბილონელთა მიერ გაჩენილ ხანძარში დაიწვა.

ლიტერატურა
----------

* Na'aman, N. "Chronology and history in the late Assyrian empire"', *Zeitschrift für Assyriologie*, 81 (1991), 243-267.
* Zawadzki, S. *The fall of Assyria and Median-Babylonian relation in light of the Nabopolassar chronicle*, Poznan 1988.
* Unsworth, B. *Land of Marvels: a Novel*, Hutchinson, London 2009.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ახლო აღმოსავლეთის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**სვეტლანა რუბენი გრეგორიანი** (სომხ. Սվետլանա Ռուբենի Գրիգորյան; დ. 30 სექტემბერი, 1930 — გ. 12 მაისი, 2014) — სომეხი მსახიობი, რომელსაც მიენიჭა სომხეთის სახალხო არტისტის წოდება.

ბიოგრაფია
---------

გრიგორიანი დაიბადა ერევანში. ის სცენაზე გამოდიოდა 13 წლიდან. ერევნის სახვითი ხელვონებისა და თეატრის ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ვართან აჯემიანმა ის მიიწვია ერევნის პარონიანის მუსიკალური კომედიის თეატრში, სადაც ის მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

გრიგორიანი ცნობილი იყო პარონიანის სახელმწიფო მუსიკალური კომედიის თეატში შესრულებული კომედიური როლებით (როზა „*Taxi, Taxi*-ში"; სატენიკი „*Im zokanche*-ში". 

2011 წელს სომხეთის პრეზიდენტმა გრიგორიანი დააჯილდოვა "პირველი ხარისხის მედლით სამშობლოსადმი გაწეული შრომისათვის" „მისი დიდი წვლილის გამო თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში, მაღალი დონის სამსახიობო უნარებისა და უკვდავი პერსონაჟების შექმნისათვის. მან, ასევე, თავისი მე-80 დაბადების დღისთვის მიიღო *ჰაკობ მეგაპარტომის მედალი* მისი დამსახურებისთვის.

გარდაცვალება
------------

დაიღუპა 83 წლის ასაკში, 2014 წლის 12 მაისს.

სქოლიო
------

1. ↑  Svetlana Grigoryan celebrates 80th birthday დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. , youth.am; accessed 14 May 2014.
2. ↑  ՄԵՐ ՄՇՏԱԺՊԻՏ ԴԵՐԱՍԱՆՈՒՀԻՆ, azg.am, 16 October 2011; accessed 14 May 2014.
3. ↑  Svetlana Grigoryan turns 80: President awards her 1st degree medal "For Services to Homeland"
4. ↑  В возрасте 83 лет ушла из жизни «Королева смеха» Светлана Григорян Death of Svetlana Grigoryan (in Russian), panorama.am, 12 May 2014; accessed 14 May 2014.
**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ბიუჯეტი** — საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა საკმაოდ მძიმე იყო, რაც შესაბამისად აისახებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტზეც. საქართველოს ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) სიმონ ავალიანის მონაცემებით, 1918-1919 წლებში შემოსავლით დაფარული იყო სახელმწიფო ბიუჯეტის 25%, ხოლო 1919-1920 წლებში — 40%. 

მიუხედავად ამისა, საქართველოში იმხანად შექმნილი სოციალურ -ეკონომიკური ვითარება მაინც უკეთესი იყო როგორც მეზობელ ქვეყნებთან (რუსეთი, სომხეთი, აზერბაიჯანი), ასევე, სხვა არაერთ სახელმწიფოსთან შედარებით. ამ თვალსაზრისით, საქართველოს მონაცემები უტოლდებოდა საშუალო ევროპულ მაჩვენებლებს. კერძოდ, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის კონსტანტინე კანდელაკის ცნობით, 1919-1920 წლებში სახელმწიფო შემოსავლით დაფარული იყო ქვემოთ ჩამოთვლილი ქვეყნების სახელმწიფო ბიუჯეტის შემდეგი ნაწილი: გერმანიაში — 7 %; ესტონეთში — 7%; პოლონეთში — 0%; რუმინეთში — 6%; იტალიაში — 8%. 

საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური ვითარების შედარებით სტაბილურობას ჩვენი ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოწინააღმდეგენი ხსნიდნენ რუსეთის იმპერიის დანგრევის შემდეგ ჩვენში დარჩენილი სახელმწიფო ქონების ვითომდაც „დიდი რაოდენობით". აქვე უნდა გავიხსენოთ, რომ იმ პერიოდში წარმოქმნილ ყველა ახალ სახელმწიფოს დარჩა უძრავმოძრავი ქონება იმ ქვეყნებისა, რომელთაც ისინი გამოეყვნენ. ეს მოვლენა სრულებით ბუნებრივად მიიჩნევა საერთაშორისო პრაქტიკაში. კ. კანდელაკი წერდა: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „თქმა იმის, რომ ამ ქონებამ რაიმე თვალსაჩინო როლი ითამაშა, ან შეეძლო ეთამაშა დამოუკიდებელ საქართველოს სახელმწიფო ფინანსების გასამაგრებლად, სრული ფანტაზიის ნაყოფია. ეს ქონება შესდგებოდა უმთავრესად სამხედრო ამუნიციის (იარაღი, ჯარის ტანსაცმელი, წითელი ჯვრის საგნები) და სატრანსპორტო საშვალებათა მასალისაგან, რომელიც დანიშნული იყო დროებით დაპყრობილ ტერიტორიაზე (ტრაპიზონი, ერზრუმი და სხვა.) რკინიგზების გასაყვანად და იქ საერთოდ მისვლა-მოსვლის გასაუმჯობესებლათ (წვრილ ლიანდაგის რელსები, ძალიან შელახული ავტომობილები, შინები, სარემონტო მასალა.) როცა დამოუკიდებელი საქართველო დაეცა, მას დარჩა ვალი დაახლოებით სულ არა უმეტეს ერთი მილიონი ფრანკის, კერძო ბანკებისაგან თუ კერძო პირთა და დაწესებულებათაგან შემთხვევით და მოკლე ვადით აღებული, უმთავრესად სასურსათო საქმესთან დაკავშირებით; ხოლო იმავე დროს მისი ემართა ერთ დიდ უცხო სახელმწიფოს (აქ იგულისხმება დიდი ბრიტანეთი). მისთვის და მის ანგარიშზე დამოუკიდებელ საქართველოს მიერ გაღებული ოთხჯერ მეტი თანხა!" |
|  |  |

 საბჭოთა კავშირის ხელისუფლების მიერ დადგენილ იდეოლოგიურ ჩარჩოებში მოქცეული მკვლევრები იძულებულნი იყვნენ, რომ საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში არსებული მდგომარეობა და, მათ შორის, სოციალურ-ეკონომიკური ვითარებაც მაქსიმალურად უარყოფით ჭრილში წარმოეჩინათ. ასეთი არაობიექტური მიდგომის ერთ-ერთ ნიმუშს წარმოადგენს საქართველოს კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნის (1938-1952 წლებში) კანდიდატურის ჩარკვიანის გამოკვლევა, სადაც ავტორი ცდილობს, არა მხოლოდ გააკრიტიკოს, არამედ სასტიკად დაგმოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების ეკონომიკური პოლიტიკა, რომელსაც იგი „ანტიხალხურს" უწოდებს.

ლიტერატურა
----------

* 

* *ჯავახიშვილი ნ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 71-72.
**გიორგი სიმონის ძე აბაშვილი** (დ. 8 იანვარი, 1910, თბილისი ― გ. 26 სექტემბერი, 1982, ლენინგრადი) — სამხედრო-საზღვაო მოღვაწე, საბჭოთა ვიცე-ადმირალი (1955), სამხედრო-საზღვაო მეცნიერებათა კანდიდატი (1964).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელი (1931) და დაინიშნა ბალტიის ფლოტის საესკადრო ნაღმოსან „ვოლოდარსკის" შტურმანად. 1932–1934 წლებში საესკადრო ნაღმოსან „ლენინის" შტურმანი იყო, 1935–1936 ― სასწავლო გემის უფროსის მოადგილე, 1936 ― საგუშაგო ხომალდ „პურგას", ხოლო 1939 ― საგუშაგო ხომალდების დივიზიონის მეთაური. მონაწილეობდა ფინეთის წინააღმდეგ ომსა და მეორე მსოფლიო ომში. 1944 წელს მეთაურობდა საესკადრო ნაღმოსნების დივიზიონს, იყო ბალტიის ზღვის ფლოტის შტაბის უფროსის მოადგილე; თავი გამოიჩინა ლენინგრადის ბლოკადის გარღვევისათვის ბრძოლაში. 1962 წ. კარიბის კრიზისის დროს ხელმძღვანელობდა საბჭოთა სამხედრო-საზღვაო ძალებს კუბაზე. ზოგიერთი ცნობით აბაშვილმა დააყოვნა ამერიკის შეერთებული შტატების წინააღმდეგ ბირთვული დარტყმის გადაწყვეტილების მიღება. იმავე წელს თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებულია ლენინის, წითელი დროშის,  წითელი ვარსკვლავის, ნახიმოვის ორდენებითა და მედლებით. 

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ლიტერატურა
----------

* *ყურაშვილი გ.*, სამშობლოს ერთგული შვილები, თბ. 1965;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 17.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 17.

სქოლიო
------





1. ↑  საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა (12 ივნისი, 2017). საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი — გიორგი აბაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიულ ლექსიკონში იხილავთ იმ პიროვნებათა ბიოგრაფიებს, რომლებიც საქართველოს ისტორიის ნაწილნი არიან ან დაკავშირებულნი არიან საქართველოსთან. პროექტი მიზნად ისახავს, გამოაქვეყნოს მაქსიმალურად ყველა ცნობილი ქართველი. *nplg.gov.ge*. წაკითხვის თარიღი: 24 ნოემბერი, 2018.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლიპარტიანი**. |



|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**გიორგი ლიპარტიანი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **გიორგი ლიპარტიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ფრესკა წალენჯიხის ტაძრიდან. 
**გიორგი I ლიპარიტიანი** (გ. 1620-იანი წლებში) — ოდიშის სამთავროს რეგენტი 1611-1616 წლებში, მამია IV დადიანის ძე და ლევან II დადიანის ბიძა, მამა ვამიყ III დადიანისა. ლევანის მცირეწლოვანების დროს განაგებდა სამთავროს. როგორც სალიპარტიანობის გამგებელი და ოდიშის სამთავროს უმაღლესი მოხელე, ატარებდა ლიპარტიანის ტიტულს. რეგენტობის შემდეგაც ერთხანს აქტიურად მონაწილეობდა ოდიშის სამთავროს საქმეებში. თავი გამოიჩინა როგორც ნიჭიერმა გამგებელმა. გიორგი ლიპარიტიანს სამი ცოლი ჰყავდა– დადიანის ასული ანა, ამილახვარის ასული თაჯი და ნესტან–დარეჯან ჭილაძე. დაახლოებით 1622 წელს გიორგის ნესტან–დარეჯანი ლევან დადიანმა წაართვა და საკუთარი ბიცოლა ცოლად შეირთო. გიორგი ლიპარტიანი მალევე გარდაიცვალა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერიძე თ.* ერთი საკითხი სამეგრელოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1964, ტ. 2;
* *ბერიძე თ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 248.
**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო ავიაცია** — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებს კავკასიის ფრონტის საავიაციო ტექნიკიდან მემკვიდრეობით რამდენიმე ათეული ფრანგული, ბრიტანული და რუსული წარმოების საფრენი აპარატი დარჩა. 

თვითმფრინავები ძირითადად მოძველებული „ფარმან-7" „ფარმან-16", „მორანპა-რასოლის", „ვუაზენის", „ლებედ-12", ერთძრავიანი და ორძრავიანი „კოდრონის" და „ნიუპო-რ-21"-ის ტიპის იყო. მათი ნაწილი ან პირველ მსოფლიო ომამდე აიგო, ან კიდევ მსოფლიო ომის პირველ წლებში. აღნიშნულ თვითმფრინავებზე დამონტაჟებული იყო მოძველებული „გნომ"-ის, „რონ"-ის და „სალსონის" ტიპის ძრავები, რომელთა საფრენოსნო რესურსი არათუ ამოწურული იყო, არამედ პრაქტიკაში მათი გამოყენება რამდენჯერმე აღემატებოდა ძრავების საათობრივად განსაზღვრულ შესაძლებლობას. ზოგ შემთხვევაში მფრინავთა გამოუცდელობის, ან სხვა მიზეზების გამო 1918 წელს ავარია განიცადა 18-მა აპარატმა, საიდანაც 4 მთლიანად გამოვიდა მწყობრიდან; 1919 წელს მოხდა 32 ავარია და 6 აეროპლანი ვეღარ აღადგინეს, 1920 წლის იანვრიდან სექტემბრამდე კი 29 საავიაციო შემთხვევის შემდეგ 7 საფრენი აპარატის აღდგენა ვერ მოხერხდა. 

საავიაციო შემთხვევებს ემსხვერპლნენ მფრინავები: საავიაციო ასეულის მეთაურის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი მაიორი ნიკოლოზ მაყაშვილი, ლეიტენანტი პროკლე კილტავა, პოდპორუჩიკი გრიგოლ მალაშხია. 1920 წლის დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც ბოლშევიკებმა დაიკავეს ჩრდილოეთ კავკასია, მოხალისეთა არმიის მეექვსე ავიარაზმის თეთრგვარდიელმა მფრინავებმა მარტის თვეში თავს თბილისში გადმოფრენით უშველეს. „სოფ-ვიჩ-ქემალის" F.1 მოდელის 4 აეროპლანი ქართული არმიის საავიაციო პარკს შეუერთდა 1920 წლის ივლისში საქართველომ იტალიაში, „ანსალდოს" ქარხანაში შეიძინა 10 ერთეული SVA-10 ტიპის თანამედროვე აეროპლანი. 

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საავიაციო შენაერთს 1918-1921 წლებში მეთაურობდა პოლკოვნიკი მიხეილ მაჭავარიანი. საქართველოს შეიარაღებული ძალები აეროპლანებს მის მიერ წარმოებულ თითქმის ყველა კონფლიქტში იყენებდა. ქართული აეროპლანები ზვერავდნენ და ბომბავდნენ მოწინააღმდეგის პოზიციებს, თუმცა ავიაციის სრულფასოვნად გამოყენება მაინც ვერ ხერხდებოდა საწვავ-საპოხი მასალების ნაკლებობის და საფრენი აპარატების დიდი ნაწილის სიძველის გამო.

ლიტერატურა
----------

* *სილაქაძე დ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 352-353.
**გიორგი დიდი კომნენოსი** (ბერძ. Γεώργιος Μέγας Κομνηνός; დ. დაახლ. 1255, ტრაპიზონი, ტრაპიზონის იმპერია – გ. 1284 წლის შემდეგ) — ტრაპიზონის იმპერიის მეექვსე იმპერატორი 1266–1280 წწ. კომნენოსების დინასტიის წარმომადგენელი. იმპერატორ მანუელ I-ისა და მისი მესამე ცოლის, ტრაპიზონელი აზნაურის, ირინა სირიკაინას უფროსი შვილი. ტრაპიზონის იმპერატორი გახდა უფროსი ძმის, ანდრონიკე II-ის გარდაცვალების შემდეგ.

ბიოგრაფია
---------

თავისი მმართველობის დროს გიორგი ატარებდა ანტიარისტოკრატიულ პოლიტიკას. გარდა ამისა მან კავშირი დაამყარა კარლ ანჟუელთან და ბიზანტიელ უნიის მოწინააღმდეგეებთან ბიზანტიის იმპერატორ მიხეილ VIII-ის წინააღმდეგ. ასევე უარი უთხრა სპარსეთში მონღოლების მმართველს აბაღას სამხედრო დახმარებაზე ეგვიპტელი მამლუქების წინააღმდეგ. გიორგი კომნენოსმა ილაშქრა თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ, რომლებიც არბევდნენ იმპერიის სასაზღვრო მხარეებს. ტავრეზიონის მთებში მთავრებმა და სარდლებმა მას უღალატეს და ჩავარდა ტყვედ. ტახტი კი დაიკავა მისმა უმცროსმა ძმამ იოანე II-მ. გიორგიმ თავისუფლება 1282 წელს, აბაღას სიკვდილის შემდეგ მიიღო. 1284 წელს გიორგის ჰქონდა ტახტის დაბრუნების მცდელობა, მაგრამ მისი მომხრეები დამარცხდნენ და თავს აფარებდნენ მთებში. 1284 წლის შემდეგ მისი ბედის შესახებ აღარაფერია ცნობილი.

ლიტერატურა
----------

* The Oxford Dictionary of Byzantium, Vol. 1, NY-Oxford, 1991,

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Fondation for Medieval Genealogy : ტრაპიზონის იმპერატორები

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტრაპიზონის იმპერატორები |
| --- |
|  |
| 
ალექსი I  · ანდრონიკე I  · იოანე I  · მანუელ I  · ანდრონიკე II  · გიორგი I  · იოანე II  · თეოდორა კომნენოსი  · იოანე II  · ალექსი II  · ანდრონიკე III  · მანუელ II  · ბასილი · ირინა პალეოლოგოსი · ანა კომნენოსი  · იოანე III  · მიხეილი  · ალექსი III  · მანუელ III  · ალექსი IV  · იოანე IV  · დავითი |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგი შენგელია**. |

**გიორგი (გეგა) შენგელია** (დ. 8 იანვარი, 1981, ზუგდიდი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი და ფინანსისტი. ქალაქ ზუგდიდის მერი 2019-2021 წლებში და მერის ყოფილი მოადგილე.

ბიოგრაფია
---------

გიორგი შენგელია დაიბადა 1981 წლის 8 იანვარს, ქალაქ ზუგდიდში. 2003 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფინანსებისა და საბანკო საქმის სპეციალობით. 2004 წლის 1 მაისიდან 2004 წლის 1 დეკემბრამდე მუშაობდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ექსპერტის თანამდებობაზე. 2005-2008 წლებში იკავებდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის ექსპერტის პოზიციას. 2008-2009 წლებში იყო სახალხო ბანკის ზუგდიდის ფილიალის მმართველი.

2009-2010 წლებში იკავებდა ლიბერთი ბანკის სამეგრელოს (ზუგდიდი) რეგიონალური ფილიალის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. 2010-2011 წლებში მუშაობდა საქართველოს ბანკის ფოთის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის უფროსის თანამდებობაზე. 2011-2018 წლებში იყო TBC ბანკის ზუგდიდის №1 სერვისცენტრის დირექტორი. 2018 წლის 7 ნოემბრიდან 2019 წლის 19 მაისამდე იკავებდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის თანამდებობას. 2019 წლის 19 მაისიდან 2021 წლის 17 მაისამდე იყო ზუგდიდის მერი, მან 2019 წლის არჩევნებში ხმათა 54,18% მოიპოვა.

2020 წლის 11 ნოემბერს დაუდასტურა COVID-19.

2021 წლის 17 მაისს შენგელიამ დატოვა მერის თანამდებობა. 9 ივლისს დაადასტურა, რომ უერთდებოდა ყოფილი პრემიერის, გიორგი გახარიას პარტიას „საქართველოსთვის".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი (გეგა) შენგელია *[დაარქივებული]* — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  ზუგდიდში ხმების 100 პროცენტი დათვლილია: რულოვსი — 42,84%, შენგელია — 54,18%. *on.ge* (2019-05-20). ციტირების თარიღი: 23 ოქტომბერი, 2020.
2. ↑  „ზუგდიდის მერს კორონავირუსი დაუდასტურდა". *Sputnik საქართველო*. ციტირების თარიღი: 3 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  „ზუგდიდის მერმა თანამდებობა დატოვა - გიორგი შენგელიაც გახარიას გუნდს შეურთდება?". *www.ambebi.ge*. ციტირების თარიღი: 3 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
4. ↑  „ზუგდიდის ექს-მერი გეგა შენგელია გახარიას პარტიას შეუერთდა". *netgazeti.ge*. ციტირების თარიღი: 3 სექტემბერი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
დიადოქოსების მიერ დანაწილებული ალექსანდრე მაკედონელის სახელმწიფო
**დიადოქოსები** (ბერძ. διάδοχος — მემკვიდრე) — ალექსანდრე დიდის სარდლები, რომლებმაც მისი გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 323—ძვ. წ. 301 წლებში მიმდინარე ხანგრძლივი ბრძოლის შედეგად, გაინაწილეს ალექსანდრე მაკედონელის იმპერია. ამ გაყოფის შედეგად წარმოიქმნა ელინისტური სახელმწიფოები — სირია, ეგვიპტე, ბითინია, პერგამონი და მაკედონია

ცნობილი დიადოქოსები იყვნენ — ანტიგონე I და მისი ვაჟი დემეტრე პოლიორკეტი, ანტიპატრი და მისი ვაჟები კასანდრი, პტოლემე I, სელევკი, ლისიმაქე და ევმენი.

მათ შორის გაჩაღდა სისხლისმღვრელი ბრძოლა, რომელიც გაგრძელდა 22 წელიწადი ძვ. წ. 323 – ძვ. წ. 301 წლებს შორის. გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა იპსასთან ძვ. წ. 301 წელს. ეს პერიოდი ისტორიაში ცნობილია სახელწოდებით – დიადოქოსების (სარდლების) ბრძოლა. ბრძოლის შედეგად, წარმოიქმნა სახელმწიფოთა ახალი სისტემა, რომელიც ცნობილია, როგორც ელინისტური სახელმწიფოები და რომელშიც შევიდა მთელი მიწები – ადრიატიკის ზღვიდან მდინარე ინდამდე გადაჭიმული.

ელინისტური მონარქიები
---------------------

დიადოქოსების ბრძოლა ხასიათდება ბერძნული პოლიტიკური ორგანიზაციებიდან — პოლისებიდან დაპყრობილი ტერიტორიების მემკვიდრეობით მონარქიებად გარდაქმნაში, აგრეთვე, ბერძნული კულტურისა და ეკონომიკური აქტივობის მცირე აზიასა და ეგვიპტეში გადატანით. ასეთი ქვეყნები იწოდებიან ელინისტურ სახელმწიფოებად. მათ შორის მნიშვნელოვანი იყოː

ამ ე. წ. ელინისტურად წოდებულ სახელმწიფოთაგან უმნიშვნელოვანესი იყვნენː

* ელინისტური ეგვიპტე, პტოლემეებით სათავეში
* სირია, სელევკიდებით სათავეში
* მაკედონია, ანტიპატრე I ცალთვალას მემკვიდრეებით სათავეში
* ძვ. წ. 282 წელს მათ მიუერთდა პერგამონის სამეფო ატალიდების დინასტიით სათავეში

ყველა მათგანი, საბოლოოდ, დაპყრობილ და მიერთებულ იქნა ძველი რომის სახელმწიფოს მიერ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლისიმაქე
* სელევკე I ნიკატორი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ტალახი. ყველაფერი, რასაც არ მოისურვებს დემეტრე
* დიადოქოსები დაარქივებული 2011-06-29 საიტზე Wayback Machine.
* ელინისტური ეპოქის დათარიღებისთვის დაარქივებული 2011-05-15 საიტზე Wayback Machine.
* ელინიზმის ისტორია
სინუსოიდა და კოსინუსის ფუნქცია.
ფიზიკასა და მათემატიკაში **სინუსოიდალური ტალღა** ან **სინუსოიდა** არის მათემატიკური ფუნქცია, რომელიც აღწერს გლუვ განმეორებად რხევას. მისი ყველაზე მარტივი ფორმა მოიცემა როგორც:

{\displaystyle y(t)=A\cdot \sin(\omega t+\phi )}
სადაც:

* *A* არის ამპლიტუდა;
* *ω* არის კუთხური სიხშირე;
* *φ* არის საწყისი ფაზა.



სინუსოიდალური ბგერითი ტალღა

5 წამი ხანგრძლივობისა და 220 ჰც სიხშირის სინუსოიდალური ბგერითი ტალღა

---

*ვერ ხსნით ფაილს? იხ. მედია მაშველი.*

ზამბარისა და რაიმე მაისის მერხევი სისტემა (დისიპაციის უგულებელყოფის პირობებში) აღწერს სინუსოიდალურ ტალღას.

ზოგადი სახე
-----------

ზოგად შემთხვევაში ფუნქციას ასევე შეიძლება ჰქონდეს :

* სივრცული განზომილება, რაღაცა *k* სივრცული სიხშირით (ტალღური რიცხვი);
* არანულოვანი საშუალო მნიშვნელობა (ამპლიტუდა) *D*

ასეთ შემთხვევაში რხევა აღიწერება შემდეგი განტოლებით

{\displaystyle y(t)=A\cdot \sin(kx-\omega t+\theta )+D.\,}
ტალღური რიცხვი დაკავშირებულია კუთხურ სიხშირესთან შემდეგი თანაფარდობით:

{\displaystyle k={\omega \over c}={2\pi f \over c}={2\pi \over \lambda }}
სადაც λ არის ტალღის სიგრძე, *f* არის სიხშირე, ხოლო *c* არის ფაზური სიჩქარე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტალღა
**ჯონ კევინ ფრიმენი, უმცროსი** (ინგლ. Jon Kevin Freeman, Jr. ცნობილია როგორც **ჯონ კონორი**; ინგლ. Jon Connor; დ. 13 აპრილი, 1985) — ამერიკელი რეპერი და პროდიუსერი. მან ჩაწერა მრავალი მიქსთეიფი. Jay-Z-იმ შთააგონა, რომ გამოეცა ალბომი „*The Blue Album*", ხოლო შემდეგ ემინემმა შთააგონა ჩაეწერა ალბომი „*The People's Rapper LP*". მან გამოსცა ერთი მუსიკალური ალბომი „*Unconscious State*". ამ დროისთვის მას აქვს ხელი მოწერილი კონტრაქტზე Dr. Dre-სთან Aftermath Entertainment-ზე. 2015 წელს მან მონაწილეობა მიიღო Dr. Dre-ს ალბომ „*Compton-ში ასევე The Documentary 2-ში.*

ადრეული ცხოვრება
----------------

ჯონ კონორი დაიბადა 1985 წლის 13 აპრილს, ფლინტში, მიჩიგანში. იგი იყო მაილისა და ჯონ ფრიმენ უფროსის შვილი. მამამისს ჰქონდა დიდი გავლენა ადრეულ პერიოდში. იგი იყო შემდგარი მუსიკოსი Christian-ის მინისტერში. ჯონ კონორმა დაიწყო მუსიკის წარმოება და წერა 10 წლის ასაკში. მოგვიანებით სკოლაში დაიწყო თავისი მიქსთეიფების გაყიდვა. დედამისის დახმარებით მან 14 წლის ასაკში შექმნა ხმის ჩამწერი სტუდია, და სახელად უწოდა *Varsity Music*-ი. ხოლო 16 წლის ასაკში მან დააარსა საკუთარი ხმის ჩამწერი სტუდია. დაამთავრა ფლინტ პაუერსის კათოლიკური უმაღლესი სკოლა.

2005–2010 წლის მოღვაწეობა
-------------------------

2005 წლის 1 იანვარს ჯონ კონორმა გამოსცა თავისი ოფიციალური მიქსთეიფი, The Calling, Pt. 1: The Prequel.
მან დაიწყო სხვა მიქსთეიფის კეთება 2006 წელს, *Everybody Hates Connor*.
ხოლო შემდეგ მან გამოსცა მესამე მიქსთეიფი  *The Calling Pt. 2: The Second Coming*-ი 2008 წელს
. 2009 წელს იგი დაუკავშირდა კალათბურთის მოთამაშეს [[Mateen Cleaves]-ს, შემდეგ კალათბურთის მოთამაშეს Jason Richardson და კენდალ "Young Sav" ფრიმენს,  Rick Ross' Maybach Music Group-ის ვიცე პრეზიდენტს რათა დაეწყოთ ოფიციალურად ლეიბლის ჩაწერა. 2010 წლის 29 სექტემბერს გამოაქვეყნა მეოთხე მიქსთეიფი. Entourage-მა შთააგონა *Jon Connor as Vinnie Chase: Season One*. *Jon Connor as Vinnie Chase: Season One*-ი იყო კონორისა და მთელი Optiks (record producer)-ის პროდუქცია იყო. რეპერი ხოშიმინისა და Consequence-ის რემიქსი *The Message*-ი იყო განსაკუთრებული.

სქოლიო
------

1. ↑  HHW Artist Of The Month Jon Connor To Drop Exclusive T-Shirt All Star Weekend!! | Hip Hop Weekly Magazine. Hiphopweekly.com (2013-02-11).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-02-15. ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
2. ↑  Daunt, Josh. Flint rapper Jon Connor signs with Aftermath Entertainment - ABC 12 – WJRT – Flint, MI. Abc12.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-04. ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
3. ↑  The Calling, Pt. 1: The Prequel [Platinum Edition] by Jon Connor. MTV (2005-01-01). ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
4. ↑  Everybody Hates Connor - Jon Connor | Songs, Reviews, Credits, Awards. AllMusic. ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
5. 1 2 3  Arnold, Paul W.  (2011-01-12) Jon Connor Talks Nas' Co-Sign, Possibly Signing To A Major Label | Get The Latest Hip Hop News, Rap News & Hip Hop Album Sales. HipHop DX. ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
6. 1 2  Beware.  (2010-09-29) Jon Connor Starring As Vinnie Chase | The Smoking Section. Smokingsection.uproxx.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-11-04. ციტირების თარიღი: 2013-11-03.
ჰოლოდომორი, 1933, ალექსანდერ ვეინერბერგერის ფოტო. სტალინის ინდუსტრიალიზაციისა და კოლექტივიზაციის შედეგი.
**გეგმიური ეკონომიკა** — ეკონომიკური სისტემა, რომელშიც პროდუქცია და მომსახურების წარმოებაა და განაწილება რეგულირებულია ცენტრალური ორგანოს მიერ. გეგმიური ეკონომიკა შეიძლება იყოს ცენტრალური ან დეცეტრალიზებული. ცენტრალურ ეკონომიკაში წარმოებისა და დისტრიბუციის რეგულაცია ცენტრალური ხელისუფლების პასუხისმგებლობაა, დეცენტრალიზებულში კი ადგილობრივი ორგანოების.

მიჩნეულია, რომ გეგმიური ეკონომიკა, მაინც და მაინც, სოციალისტური ქვეყნების ნიშანია, რაც მხოლოდ ნაწილობრივი სიმართლეა. დასავლური სახელმწიფოები ხშირად მიმართავდნენ შერეულ ეკონომიკას, თუმცა გეგმიური წყობის სრულ სახეს ვხედავთ სოციალისტურ ქვეყნებში - საბჭოთა კავშირში, კუბასა და ჩრდილოეთი კორეაში.

გეგმიურ ეკონომიკაში მთავრობა მიმართავს ხანგძლივ ეკონომიკურ გეგმებს, რომელთა დეკლარირებული მიზანიცაა მოსახლეობის მოთხოვნების დაკმაყოფილება და სტაბილური ეკონომიკური ზრდა. სოციალისტურ ბლოკში ხშირი იყო 5 წლიან გეგმებს, როგორიცაა სსრკ-ში ინდუსტრიალიზაცია და კოლექტივიზაცია.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ეკონომიკის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
| ჰამბურგის მეტროპოლიტენი |
| --- |
|  |
| ინფორმაცია |
| ქვეყანა | დროშა: გერმანია გერმანია |
| ქალაქი | ჰამბურგი |
| გახსნის თარიღი | 1912 წ.-ის თებერვალი |
| ხაზის სიგრძე | 106,4 კმ. |
| სადგურთა რაოდენობა | 93 |
| ხაზთა რაოდენობა | 4 |
| მგზავრები დღეში | 664,380 (2017) |
| მგზავრები წელიწადში | 242.5 მლნ.. |
| ხაზების სქემა |
|  |

**ჰამბურგის მეტროპოლიტენი** (გერმ. Hamburger U-Bahn) — გერმანიის ქალაქ ჰამბურგში არსებული მიწისქვეშა ტრანსპორტის სახეობა, რომელიც ბერლინის მეტროპოლიტენის მსგავსად გვირაბებსა და ესტაკადებზე გადის. ჰამბურგის მეტრო 1912 წელს გაიხსნა; ოთხივე ხაზის საერთო სიგრძე 106,4 კმ-ია. 2017 წელს 242.5 მლნ მგზავრი იქნა გადაყვანილი. ჰამბურგის მეტროპოლიტენი იმით გამოირჩევა, რომ ხაზების დიდი ნაწილი მიწაზე და ესტაკადებზე გადის და, ძირითადად, ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილს ემსახურება. 

ქსელი სტანდარტულ ევროპულ ლიანდაგს იყენებს, რომელსაც 750 ვოლტის ძაბვის დენი მესამე რელსიდან მიეწოდება.

ისტორია
-------

მეტროსადგურ Beimoor-ის ნარჩენები
ხაზების ქსელი ქალაქის ცენტრში იწყება და ჩრდილოეთის მიმართულებით გრძელდება. ოთხ ხაზზე 93 სადგურია განლაგებული. ყველაზე გრძელი ხაზი U1-ია, რომლის სიგრძე 55.4 კმ-ია. ყველაზე მოკლე ხაზი U4-ია სიგრძით 13.3 კმ. 
მატარებლები 5-დან 10 წუთამდე ინტერვალებით დადის, პიკის საათში ინტერვალი დაახლოებით 2½ წუთია. ადრე დილით და გვიან საღამოს, ასევე ხაზების ზოგიერთ შიდა მონაკვეთებზე, მატარებლები 20 წუთში ერთხელ მოძრაობს.

სადგური Hauptbahnhof Nord

ხაზები
------

დღეისათვის ქსელი შედგება U1, U2, U3 და U4 ხაზებისგან, ამასთან, U1 ორ განსხვავებულ განშტოებას ემსახურება. ხაზი U4 2011 წელს ამოქმედდა და Hafencity დააკავშირა Jungfernstieg-თან.

| ხაზი | მონაკვეთი | ექსპლუატაციაში შეყვანა | სადგურები |
| --- | --- | --- | --- |
| U1 | Norderstedt Mitte ↔ Ohlstedt / Großhansdorf | 1914-დან 1996-მდე | 41 / 44 |
| U2 | Niendorf Nord ↔ Mümmelmannsberg | 1912-დან 1991-მდე | 24 |
| U3 | Barmbek ↔ Wandsbek-Gartenstadt | 1912-დან 1990-მდე | 27 |
|
| U4 | Elbbrücken – Jungfernstieg – Hauptbahnhof Nord – Billstedt | 2012-დან 2018-მდე | 11 |
|

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მეტროპოლიტენების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hochbahn დაარქივებული 2014-01-09 საიტზე Wayback Machine.  — ჰამბურგის მეტროპოლიტენის ოპერატორი

სქოლიო
------

1. ↑  *2017 წ.-ის მონაცემებით*
**დიაზოტის ტრიოქსიდი** — ქიმიური ნივთიერება ფორმულით N2O3. ეს მუქი ლურჯი მყარი ნივთიერებააზოტის ერთ-ერთ მარტივ ოქსიდს წარმოადგენს. მის მისაღებად საკმარისია ერთმანეთს შევურიოთ თანასწორი რაოდენობის აზოტოვანი ოქსიდი და აზოტის დიოქსიდი, ნარევის 21 °C-ზე (−6 °F) ქვემოთ გაციებით:

NO + NO2 ⇌ N2O3
დიაზოტის ტრიოქსიდის სუფთა სახით გამოყოფა მხოლოდ დაბალი ტემპერატურის დროსაა შესაძლებელი. მაგ: მყარი ან თხევადი სახით. მაღალი ტემპერატურისას რეაქციის წონასწორობა შემადგენელი აირებისკენ გადაიხრება, სადაც *K*დის = 193 kPa (25 °C).

სტრუქტურა და შეიდამოლეკულური ბმები
----------------------------------

ჩვეულებრივ, {\displaystyle {\ce {N-N}}} ბმის სიგრძე თითქმის იგივეა, რაც ჰიდრაზინში (145 პმ). დიაზოტის ტრიოქსიდში კი {\displaystyle {\ce {N-N}}} ბმა უჩვეულოდ გრძელია და 186 პიკომეტრს შეადგენს. გრძელი {\displaystyle {\ce {N-N}}} ბმა ასევე გააჩნია აზოტის ზოგიერთ სხვა ოქსიდსაც, მათ შორის დიაზოტის ტეტროქსიდს (175 პმ). N2O3-ის მოლეკულა ბრტყელია და გააჩნია Cs სიმეტრია. ზომები, რომლებიც მოცემულია ქვემოთ, ამოღებულია აირადი დაბალტემპერატურული N2O3: მიკროტალღური სპექტროგრამიდან

დიაზოტის ტრიოქსიდის მოლეკულის განლაგების კუთხეები და ბმის სიგრძეები.

ის ასევე წარმოადგენს არასტაბილური აზოტოვანი მჟავის, (HNO2)-ის ანჰიდრიდს და წყალთან შეერთებისას წარმოქმნის მას. ოქსიდის ალტერნატიული სტრუქტურა შეიძლება ასევე წარმოვიდგინოთ როგორც ნამდვილი ანჰიდრიდის, ანუ O=N–O–N=O, მაგრამ პრაქტიკაში მისი ეს იზომერი აღმოჩენილი არაა. თუ აზოტოვანი მჟავა მისი მიღებისთანავე არ გამოიყენება, ის მალევე იშლება აზოტოვან ოქსიდად და აზოტმჟავად. ნიტრიტები ზოგჯერ ასევე მიიღება N2O3-ის ტუტეების წყალხსნარებში დამატებით:

N2O3 + 2 NaOH → 2 NaNO2 + H2O

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* National Pollutant Inventory - Oxides of nitrogen fact sheet
* Webelements: Compound data - dinitrogen trioxide
* Oxides of nitrogen - synthesis and uses დაარქივებული 2019-07-31 საიტზე Wayback Machine.
* Ivtantermo - dinitrogen trioxide table of values

სქოლიო
------

1. 1 2  Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. p. 444. ISBN 978-0-08-037941-8.
2. ↑  Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1984). Chemistry of the Elements. Oxford: Pergamon Press. pp. 521–22. ISBN 978-0-08-022057-4.
3. ↑  Holleman, Arnold Frederik; Wiberg, Egon (2001), Wiberg, Nils (ed.), Inorganic Chemistry, translated by Eagleson, Mary; Brewer, William, San Diego/Berlin: Academic Press/De Gruyter, ISBN 0-12-352651-5
ცის ქალღმერთი ნუტი და გველის თავიანი გები

|  |
| --- |
| **გები  იეროგლიფებში** |
|  |

**გები** (ეგვ. *Geb* — მიწა) — დედამიწის ღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში. ბერძენი ქალღმერთის, გეას ანალოგი, ნუტის ("ცის") ქმარი, რომლის წიაღიდანაც ადიან მზე და ვარსკვლავები, შემდეგ კი ისევ მას უბრუნდებიან დასავლეთში. გების ზურგზე დგას "შესანიშნავი ღმერთი" (მაგიური პაპირუსი ჰარისი) შუ და ხელებით აკავებს ცის თაღს "ღმერთების მეფეთა პანთეონშია, დასაბამს აძლევს ფარაონთა მეუფებას ("გების მემკვიდრეები"). 

გების და ნუტის შვილებია სეთი, ოსირისი, ისიდა და ნეფთისი (ვერსია:ჰოროსიც).

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |
**ჰამბურგის ვადენზეეს ეროვნული პარკი** (გერმ. Hamburgisches Wattenmeer) — ეროვნული პარკი გერმანიაში, ქალაქ კუკსჰაფენიდან 12,5 კმ-ში, მდინარე ელბის შესართავთან. მოიცავს კუნძულებს — ნოივერკს, შარჰერნს და ნიგეჰერნს. ეს ტერიტორია ძირითადად ქვიშიანი და წყალმარჩხია. 

არეალი ეროვნულ პარკად 1990 წელს ჰამბურგის პარლამენტმა გამოაცხადა. 2001 წელს, პარკის ტერიტორია გაფართოვდა და 13 750 ჰა შეადგინა. 

გავრცელებულია 2000 სახის ცხოველი თუ ფრინველი, რომელთაგან 250 მხოლოდ მლაშობ ჭაობებში ბინადრობს. ამავე დროს, ეროვნული პარკის ტერიტორია ზღვის ფრინველთა შესაშვენებელ არეალს წარმოადგენს. 

1992 წელს, ეროვნული პარკი ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოცხადდა, რის შემდეგაც შევიდა იუნესკოს საერთაშორისო დაცვის პროგრამაში „ადამიანი და ბიოსფერო".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გერმანიის ეროვნული პარკების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჰამბურგის ვადენზეეს ეროვნული პარკი***

* Hamburg Wadden Sea National Park (გერმანული)
* National park atlas დაარქივებული 2010-11-13 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
გერმანიის ეროვნული პარკები |
| --- |
|  |
| 

ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი • ბერხტესგადენი • შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ვადენზეე • ქვემო საქსონიის ვადენზეე • ჰამბურგის ვადენზეე • იასმუნდი • მიურიცი • საქსონიის შვეიცარიის • ოდერის ქვემო ველის •
დასავლეთ პომერანიის ლაგუნების • ჰაინიხი • ეიფელი • კელერვალდ-ედერზეე • ჰარცი
 |

 |