**თბილისის ზღვა**, **თბილისის წყალსაცავი**, **სამგორის წყალსაცავი** — წყალსაცავი აღმოსავლეთ საქართველოში, ივრის ზეგანზე, ქალაქ თბილისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. შეიქმნა მლაშე ტბების — ავლაბრის, ილგუნიანისა და კუკიის ადგილას. ვრცელდება ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. ექსპლუატაციაშია 1953 წლიდან. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში განიერია, სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ — ვიწრო. სიგრძე — 8,75 კმ, უდიდესი სიგანე 1,85 კმ. ფართობი 11,6 კმ². წყლის მოცულობა 308 მლნ. მ³. უდიდესი სიღრმე 45 მ. საშუალო სიღრმე 26,6 მ. წყალსაცავის დონე გაზაფხულზე მატულობს, ზაფხულსა და შემოდგომაზე, სარწყავად წყლის ინტენსიური გამოყენების გამო, კლებულობს 7-10 მ-ით.

წყლის ზედაპირული ფენის საშუალო ტემპერატურა ნაპირთან მერყეობს 3,7 °C-იდან (იანვარი-თებერვალი) 21,6 °C-მდე (აგვისტო), მაქსიმალური ტემპერატურა 26,2 °C. წყალსაცავზე უმეტეს შემთხვევაში ჰომოთერმიაა დამყარებული. ზოგჯერ ზამთრობით, წყნარ ამინდში სუსტად გამოსახული შებრუნებული ტემპერატურული სტრაფიკაცია, ხოლო ზაფხულობით — კარგად გამოსახული პირდაპირი სტრატიფიკაცია. წლის სხვადასხვა დროს თბილისის წყალსაცავში წყლის ტემპერატურა საკმაოდ დიდი რყევით ხასიათდება. მართალია, ზამთარში წყალსაცავზე ყინულსაფარი არ ჩნდება, მაგრამ სანაპირო ანუ თავთხელი ზოლი მაინც იყინება.

დამახასიათებელია გორაკ-ბორცვიანი რელიეფი. ყინულსაფარი წყალსაცავზე არ ჩნდება, ცივ ზამთარში წარმოიქმნება ყინულნაპირისი და თოში. ხშირი ქარის გამო იცის ღელვა. წყლის მინერალიზაცია 300-500 მგ/ლ შეადგენს. თბილისის ზღვა ოლიგოტროფული წყალსატევია. საზრდოობს მდინარე ივრის წყლით, რომელიც მასში სამგორის სარწყავი სისტემის ზემო მაგისტრალური არხით ჩადის. თბილისის ზღვის წყალს იყენებენ სარწყავად, თბილისის წყალმომარაგებისათვის, თევზის სარეწად, წყლის სპორტისათვის. წყალსაცავიდან წყალი გადის სამგორის სარწყავი სისტემის ქვემო მაგისტრალური არხითა და ღრმაღელის მაგისტრალური არხით.

2007 წელს თიანეთის, მცხეთისა და საგარეჯოს სატყეო მეურნეობების, დიდგორის საცდელ-საჩვენებელი სატყეო მეურნეობის ტყის ფონდის მიწების ნაწილისა და საგურამოს სახელმწიფო ნაკრძალის ხარჯზე აღდგა და გაფართოვდა ჯერ კიდევ 1975 წელს დაარსებული თბილისის ეროვნული პარკი, რომელსაც დედაქალაქის ფილტვებს უწოდებენ. პარკის შექმნის მიზანი იყო აღმოსავლეთ საქართველოს ცენტრალურ ნაწილში იშვიათი სახეობის მცენარეებისა და ამ ტერიტორიისათვის დამახასიათებელი ტყის ეკოსისტემების დაცვა, ბიოლოგიური და ლანდშაფტური მრავალფეროვნების შენარჩუნება, ასევე ეკოლოგიური უსაფრთხოებისა და ბუნებრივ გარემოში რეკრეაციული, ეკოტურისტული და საგანმანათლებლო საქმიანობის განვითარების უზრუნველყოფა. თბილისის დაცული ტერიტორიების სიაში შედიოდა 1956 წელს თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიაზე გაშენებული დენდროლოგიური პარკიც, რომელიც 300 ჰექტარს მოიცავს. პარკი მდიდარია სამკურნალო მცენარეებით, აქვს სანერგე და სასათბურე მეურნეობა. 2006 წლიდან თბილისის ზღვის სატყეოს კვარტლები და დენდროლოგიური პარკის ტერიტორია ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს განკარგვაში გადავიდა.

თბილისის ზღვა საქართველოს დედაქალაქის მნიშვნელოვანი რეკრეაციული ობიექტია; აშენდა იახტკლუბი, მოქმედებს აკვაპარკი ჯინო პერედაისი, ღია და დახურული აუზებით, ატრაქციონებითა და ველნეს ცენტრით. თბილისის ზღვის ვარკეთილის მხარეს დგას 50-იან წლებში აღმართული ორი ობელისკი, რომელიც წყალსაცავის გახსნას უკავშირდება.

გალერეა
-------

* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს წყალსაცავები

სქოლიო
------

1. 1 2  *აფხაზავა ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 617.
2. 1 2 3 4  თბილისის ზღვა // თბილისის ზღვის დახასიათება

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დროშა საქართველოს წყლის რესურსები საქართველოს დროშა |
| --- |
|  |
| ზღვა | 
 შავი ზღვა | საქართველო |
|  |
| მდინარეები | 
აბაშა **·** ალაზანი **·** ალგეთი **·** არაგვი **·** არღუნი **·** ასა **·** აჭარისწყალი **·** ბზიფი **·** გუბაზეული **·** გუბისწყალი **·** გუმისთა **·** დებედა **·** დურუჯი **·** ენგური **·** თერგი **·** თეძამი **·** თუშეთის ალაზანი **·** იორი **·** კელასური **·** კინტრიში **·** კოდორი **·** ლეხურა **·** ლიახვი **·** მაშავერა **·** მეჯუდა **·** მთიულეთის არაგვი **·** მტკვარი **·** ნატანები **·** ნენსკრა **·** პირიქითი ალაზანი **·** რიონი **·** სულორი **·** სუფსა **·** ტანა **·** ტეხური **·** ურაველი **·** ფარავანი **·** ფოცხოვისწყალი  **·** ფსოუ **·** ქვაბლიანი **·** ქსანი **·** ქცია-ხრამი **·** ღალიძგა **·** ყვირილა **·** ჩხალთა **·** ჩხერიმელა **·** ცივი **·** ცხენისწყალი **·** ძამა **·** ძირულა **·** ჭოროხი **·** ხანისწყალი **·** ხობისწყალი **·** ჯეჯორა |
|  |
| ტბები | 
აბუდელაურის ტბა **·** ამტყელის ტბა **·** არჩვების ტბა **·** ბაზალეთის ტბა **·** ბუღდაშენის ტბა **·** ერწოს ტბა **·** კარწახის ტბა **·** კუმისის ტბა **·** კუს ტბა **·** ლისის ტბა **·** მადათაფა **·** მწვანე ტბა **·** პალიასტომი **·** პატარა რიწა **·** რიწა **·** საღამოს ტბა **·** ტაბაწყური **·** ტობავარჩხილი **·** ფარავანი **·** ქვედის ტბა **·** ყელის ტბა **·** ცისფერი ტბა **·** წუნდის ტბა **·** ხანჩალი **·** ჯანდარის ტბა |
|  |
| წყალსაცავები | 
ალგეთის წყალსაცავი **·** გალის წყალსაცავი **·** გუმათის წყალსაცავი **·** დალის მთის წყალსაცავი **·** ვარციხის წყალსაცავი **·** ზონკარის წყალსაცავი **·** თბილისის ზღვა **·** იაყუბლოს წყალსაცავი **·** ლაჯანურის წყალსაცავი **·** ნადარბაზევის ტბა **·** ჟინვალის წყალსაცავი **·** სიონის წყალსაცავი **·** ტყიბულის წყალსაცავი **·** ყვარლის წყალსაცავი **·** შაორის წყალსაცავი **·** წალკის წყალსაცავი **·** ჯვრის წყალსაცავი |
|  |
| არხები | 
ალაზნის არხი **·** აჯამეთის არხი **·** გარდაბნის არხი **·** დიდი რუ **·** დოეს-გრაკალის არხი **·** ვანათის არხი **·** ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემა **·** თეზ-ოკამის არხი **·** კეხვის არხი **·** ლამბალოს არხი **·** მაშველი არხი **·** მუხრანის არხი **·** სადახლოს არხი **·** სალთვისის არხი **·** სამგორის სარწყავი სისტემის ზემო მაგისტრალური არხი **·** სამგორის სარწყავი სისტემის ქვემო მაგისტრალური არხი **·** სკრა-ქარელის არხი **·** ტაშისკარის არხი **·** ტირიფონის არხი |

 |