recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**სოპოჩანი** (სერბ. Сопоћани) — მართლმადიდებლური მონასტერი სერბეთში. აშენებულია XIII საუკუნის მეორე ნახევარში, სერბეთის მეფე სტეფან უროშ I-ის მიერ, მდინარე რაშკას სათავეში, რასის რეგიონში, შუა საუკუნეების სერბული სახელმწიფოს შუაგულში. 1979 წლიდან, სტარი-რასთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1265 წელს და აგებულია წმინდა სამების სახელზე. ინტერიერის დეკორირება ოდნავ გვიანდელია. საკურთხევევლში, გამოსახულია არქიეპისკოპოსი სავა II, რომელიც 1263 წელს სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური გახდა. სოპოჩანის ფრესკები, ზოგიერთ შუა საუკუნეების სერბული ხელოვნების მკვლევარს, იმ პერიოდის ნიმუშებს შორის ყველაზე მშვენიერად მიაჩნია. დასავლეთის კედელზე გამოსახულია ღვთისმშობლის მიძინების სცენა. XVI საუკუნეში, ოსმალებისგან მომდინარე საფრთხის გამო, ბერებმა მონასტერი დროებით დატოვეს. საბოლოოდ, 1689 წლის თავდასხმისას, თურქებმა მონასტერი ცეცხლს მისცეს, ეკლესიის სახურავში გამოყენებული ტყვია კი თან წაიღეს. მონასტრიდან გაქცევისას, საძმომ ზოგიერთი მნიშვნელოვანი რელიკვია კოსოვოში წაიღო, რომელიც სოპოჩანს აღარასდროს დაბრუნებია. ორასი წლის მანძილზე, XX საუკუნემდე, მონასტერი მიტოვებული, უდაბური რჩებოდა. ეკლესია თანდათან დაიშალა: კამარები ამოითხარა, გუმბათი ჩამოინგრა, ხოლო გარემომცველი შენობების ნანგრევები ლოდებითა და მიწით დაიფარა.

XX საუკუნის განმავლობაში, მონასტერი აღგა და დღეს აქ სამონასტრო ცხოვრება ყვავის. მიუხედავად მრავალი ვარამისა და ორსაუკუნოვანი დაუცველობისა, ფაქტია, რომ სოპოჩანის ფრესკების უმრავლესობა დღესაც უწინდელ მშვენიერებასა და ბრწყინვალებას ინარჩუნებს. ზოგიერთს ეს ღვთაებრივ სასწაულად მიაჩნია.

1979 წელს, სოპოჩანის მონასტერი გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2009-03-09 საიტზე Wayback Machine.
* Serbian Unity Congress - BLAGO Project: Sopoćani დაარქივებული 2011-07-16 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში სერბეთის დროშა |
| --- |
|  |
| 
სტარი-რასის კულტურულ-ისტორიული რეგიონი და სოპოჩანის მონასტერი · კოსოვოს მართლმადიდებლური მონასტრები (ვისოკი-დეჩანის მონასტერი, პეჩის საპატრიარქო მონასტერი, გრაჩანიცის მონასტერი, ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია)  · გამზიგრადი · სტუდენიცის მონასტერი · სტეჩკები |  |

 |
ზანდელანდი (მწვანედ)
**ზანდეს ხალხი** — ცხოვრობს სამხრეთ სუდანში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, ისინი უბანგიური ენების ოჯახში შემავალ ზანდეს ენაზე საუბრობენ. სამხრეთ სუდანში ზანდეს ხალხის უმეტესობა დასავლეთ ეკვატორიის შტატში ცხოვრობს, იქ მათი რაოდენობა დაახლოებით 713 000 ადამიანს შეადგენს. ტრადიციულად ზანდეს ხალხი წარმოადგენდა დამპყრობელ მეომრებს, რომლებიც ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს მისდევდნენ. დღეისთვის ზანდეს ხალხის უმეტოსობა ქრისტიანია.

ზანდეს ხალხს ხანდახან დამამაცირებლად ნიამ–ნიამ–ით მოიხსენიებენ. ეს დასახელება მოდის დინკას ენიდან და დიდ მჭამელს აღნიშნავს. ეს ზედმეტი სახელი კანიბალიზმისკენ მიდრეკილებაზე მიანიშნებს. ზანდები სამხრეთ სუდანში იმ იშვიათი ჯგუფის წარმომადგენლები არიან, რომლებიც საქორწილო გამოსასყიდად ძროხებს არ იყენებენ. დინკასა და ზანდეს შორის ისტორიული შუღლია.

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ზანდე (ხალხი)***

* Evans-Pritchard, E. E. (1979) "Witchcraft Explains Unfortunate Events" in William A. Lessa and Evon Z. Vogt (eds.) *Reader in Comparative Religion. An anthropological approach. Fourth Edition.* New York: Harper Collins Publishers. pp. 362–366
* Evans-Pritchard, E. E. (1967) *The Zande Trickster*. Oxford: Clarendon Press.
* Evans-Pritchard, E. E.1937 *Witchcraft, Oracles and Magic Among the Azande*. Oxford University Press. 1976 abridged edition: ISBN 0-19-874029-8
ჯეიმზ განდოლფინი, მთავარი როლის შემსრულებელი
**სოპრანოს კლანი** (ინგლ. Sopranos) — ამერიკული სატელევიზიო დრამა, შექმნილი საკაბელო ტელეარხის HBO მიერ, ჩრდილოეთ ნიუ-ჯერსიში მცხოვრები იტალიურ-ამერიკული წარმოშობის გამოგონილი მაფიოზური ოჯახის შესახებ. გადაიღეს და ეთერში აჩვენეს ექვსი სეზონი, რომელთაგან ხუთი 13 ეპიზოდისგან შედგებოდა, ხოლო მეექვსე — ორნაწილიანი იყო 12 და 9 ეპიზოდით.

1999 წელს ეთერში გაშვებიდანვე სერიალი კულტურული ფენომენი გახდა და ფართო პოპულარობა ჰპოვა, როგორც მაყურებლებში, ისე კრიტიკოსთა მხრიდან, დამდგმელების მიერ მაფიის ცხოვრების აღწერაში ახალი მიდგომის გამოყენების გამო. სერიალში გააშუქეს იტალიურ-ამერიკული საზოგადოების ცხოვრების პრობლემები, ადამიანის სულზე ძალადობის ეფექტები და საზღვრები იმისა, თუ რას თვლის საზოგადოება მორალურად.

სერიალში მონაწილეობდნენ განთქმული მსახიობები: ჯეიმზ განდოლფინი, ლორეინ ბრაკო, ედი ფალკო და მაიკლ იმპერიოლი. სიუჟეტი ზოგადად ეყრდნობა იმას, თუ რა წინააღმდეგობებს ხვდება ტონი სოპრანო, დიმეოს ოჯახის ბოსი, კრიმინალურ საქმიანობასა და პირად ცხოვრებაში წარმოქმნილი პრობლემების გადაჭრისას.

ლიტერატურა
----------

* Martin, Brett (2007-10-30). *The Sopranos: The Complete Book*. New York:  Time. ISBN 978-1-933821-18-4.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Sopranos on HBO
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ვიქტორია**. |

**ვიქტორია** (ლათ. Victoria) — წყლის მრავალწლოვანი მცენარის გვარი დუმფარასებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი ზომის (2 მ დიამეტრის), წელზე მოტივტივე ფოთლები. ფოთლის ქვედა მხარეზე განვითარებულია მსხვილი ძარღვების ქსელი, რომელიც ამოვსებულია ჰაერშემცველი ქსოვილით. ამის გამო ვიქტორიას 50 კგ-მდე ტვირთს უძლებს. 

ყვავილები დიდია და სურნელოვანი. საღამოს თეთრად იშლება ხოლმე, დილით კი ვარდისფერდება და იხურება, დღის ბოლოს კვლავ იშლება, მაგრამ ულვე ჟოლოსფერია. მეორე დილისათვის მუქი წითელია, ხელახლა იხურება, ჩაეშვება წყალში და მისგან შავთესლებიანი ნაყოფი ვითარდება. 

ვიქტორია გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში, მოსახლეობა მის თესლს საჭმელად იყენებს. განსაკუთრებით ცნობილია ამაზონის ვიქტორია (ლათ. Victoria amazonica, Victoria regia), რომელიც იზრდება მდინარე ამაზონის აუზში, მეორე სახეობა (ლათ. Victoria cruziana) — მდინარე პარანის წყლებში. ორივე სახეობას აშენებენ ორანჟერეებში. Victoria cruziana კარგად ხარობს თბილისის ბოტანიკურ ბაღში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 432.
**თბილისის 1988 წლის 5-29 ნოემბრის დემონსტრაციები** — საპროტესტო გამოსვლები თბილისში, საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციაში მოკავშირე რესპუბლიკათა სუვერენული უფლების შემცირების მცდელობის საპასუხოდ.

ისტორია
-------

საბჭოთა ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვტილება ცვლილებები შეეტანა საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციაში, რომლის მეშვეობითაც სერიოზულად იზღუდებოდა მოკავშირე რესპულიკათა სუვერენული უფლება. პირველი მიტინგი თბილისში, იპოდრომზე, 1988 წლის 5 ნოემბერს „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოების" ინიციატივით გაიმართა, რომელშიც 2 ათასამდე ადამიანი მონაწილეობდა. 

11-12 ნოემბერს ასევე იპოდრომზე გრანდიოზული აქცია დაიგეგმა. ხალხმა დილიდანვე დაიწყო შეკრება, შემოსასვლელებიდან ახალ-ახალი კოლონები მოდიოდნენ, ამ დროს უნივერისტეტთანაც უამრვი ხალხი იყო შეკრებილი.

23 ნოემბერს მთავრობის სახლის შენობასთან ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ინიციატივით დაიწყო შიმშილობის აქცია, რომელსაც შეუერთდა ირაკლი შენგელიას „ეროვნული სამართლიანობის კავშირი", მეორე დღეს კი სტუდენტები და პირველი სკოლის მოწაფეები. მთავრობის სახლთან კარვებიც გაიშალა, თუმცა მომიტინგეთა უმრავლესობას ღია ცის ქვეშ ეძინა. თითქმის ყოველდღე იმართებოდა მრავალათასიანი მიტინგი. რუსთაველის გამზირი ავტომანქანებისთვის ჩაიკეტა. მეოთხე დღეს უკვე ოთხასამდე ადამიანი შიმშილობდა, აქციას შეუერთდნენ სხვა პარტიის ლიდერებიც, ირაკლი წერეთელი, ზვიად გამსახურდია, მერაბ კოსტავა, ირაკლი ბათიაშვილი.

25 ნოემბრის ღამეს მიტინგის ერთ-ერთი აქტივისტი მთავრობის სასახლის თავზე ავიდა და საბჭოთა დროშა ჩამოხსნა. აქციაზე ვითარება უფრო და უფრო იძაბებოდა, თუმცა მომიტინგეები რუსთველის პროსპექტს არ ტოვებდნენ. 

29 ნოემბერს აქციის მონაწილეებს რუსთაველის გამზირის რადიოქსელით გააცნეს საბჭოთა კავშირის გენერალური მდივნის მიხეილ გორბაჩოვის სიტყვა, სადაც იგი ითვალისწინებდა ქართველი ახალგაზრდების მოთხოვნას და წყვეტდა საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას. 29 ნოემბერს ნაშაუადღევს საპროტესტო აქცია შეწყდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ია აბულაშვილი, „30 წელი გადის იმ ისტორიული მოვლენიდან, როცა რუსთაველზე პირველად ჩამოხსნეს საბჭოთა დროშა"
**ტოკიოს ეროვნული მუზეუმი** (იაპონ. 東京国立博物館 *ტოკიო კოკურიცუ ჰაკუბუცუკან*?) — იაპონიის უძველესი და უდიდესი მუზეუმი, რომელიც დაარსდა 1878 წელს. მუზეუმი აგროვებს და ინახავს იაპონიისა და აღმოსავლეთ აზიის სხვა ქვეყნების ხელოვნების ნიმუშებისა და არქეოლოგიური ობიექტების ვრცელ კოლექციას. მუზეუმს 110.000-ზე მეტი ისტორიული და მხატვრული მნიშვნელობის ობიექტი აქვს, მათ შორის 87 იაპონიის ეროვნული საგანძურის ნივთი და 610 განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის საგანი (2005 წლის ივლისის მდგომარეობით). მუზეუმი ამავე დროს ეწევა მის კოლექციასთან დაკავშირებულ კვლევასა და აწყობს საგანმანათლებლო ღონისძიებებს.

მუზეუმი მდებარეობს უენოს პარკში, ტაიტო-კუ, ტოკიო. ის მოიცავს იაპონურ გალერეას (本館 ჰონკან), აზიურ გალერეას (東洋館 ტოიოკან), ჰიოკეიკანს (表慶館), ჰეისეიკანს (平成館), ჰორიუძის საგანძურის გალერეას (法隆寺宝物館 ჰორიუძი ჰომოცუკან), კვლევისა და საინფორმაციო ცენტრსა (資料館 შირიოკან) და სხვა დაწესებულებებს. მუზეუმის გარე ბაღებში სეზონური გამოფენები ეწყობა.

მუზეუმის კოლექციების ძირითადი ფოკუსი უძველესი იაპონური და აზიური ხელოვნებაა აბრეშუმის გზის გასწვრივ. აქვე არსებობს გრეკო-ბუდისტური ხელოვნების ვრცელი კოლექციაც. ინფორმაცია მუზეუმის კოლექციაზე მოცემულია იაპონურ, კორეულ, ჩინურ, ინგლისურ, ფრანგულ და გერმანულ ენებზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ტოკიოს ეროვნული მუზეუმი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი (ინგლისური)

კოორდინატები: 35°43′08″ ჩ. გ. 139°46′33″ ა. გ.﻿ / ﻿35.71889° ჩ. გ. 139.77583° ა. გ.﻿ / 35.71889; 139.77583

სქოლიო
------

1. ↑  Top 100 Art Museum Attendance, *The Art Newspaper*, 2014. დაარქივებულია 13 ივლისი, 2014.

|  |  |
| --- | --- |
| იაპონია | *ეს სტატია იაპონიისა და იაპონელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვიქტორ (ბიქტორ) ლუკას ძე ცენტერაძე** (დ. 1888, სოფ. ბერეჟოული, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი (მენშევიკი).

დაიბადა გლეხის ოჯახში. იყო მუშა-რკინიგზელი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი 1912 წლიდან. პირველი რესპუბლიკის წლებში (1918-1921) იყო აქტიურ პარტიულ და პროფკავშირულ სამუშაოებზე. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს 3 თვით დააპატიმრეს. 1922 წლის აგვისტო-ოქტომბერში კვლავ პატიმრობაში იყო მეტეხის ციხეში. გათავისუფლებისთანავე საბჭოთა ხელისუფლებამ საზღვარგარეთ გაასახლა. 1924 წელს ცენტერაძე, როგორც სოციალ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთის ბიუროს რწმუნებული, ვალიკო ჯუღელთან და სხვა ლიდერებთან ერთად მალულად დაბრუნდა საქართველოში საყოველთაო აჯანყების მომზადებაში მონაწილეობის მიზნით, მაგრამ საბჭოთა უშიშროების სამსახურმა დააპატიმრა და შეიარაღებული გამოსვლების ჩახშობის შემდეგ დახვრიტა.

ლიტერატურა
----------

* „დახვრეტილია აჯანყების დროს..." : 1924 წლის აჯანყების 70 წლისთავი // საქართველოს რესპუბლიკა. - თბილისი, 1994. - 27 აგვისტო. - N151(953).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქტორ ცენტერაძე — საქართველოს პირველი რესპუბლიკის (1918-1921) პროსოპოგრაფიული ბაზა (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტი)
უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კორპუსი
**იაგელონის უნივერსიტეტი** (პოლ. Uniwersytet Jagielloński) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება კრაკოვში, უძველესი და ერთ-ერთი უდიდესი პოლონეთში, ერთ-ერთი უძველესი ევროპაში.

დაარსდა 1364 წლის 12 მაისს პოლონეთის მეფის კაზიმირ III დიდის ინიციატივით. განახლდა და გაფართოვდა დედოფალი იადვიგასა და ვლადისლავ იაგელოს თაოსნობით. თავდაპირველად ერქვა Studium Generale, შემდეგ კრაკოვის აკადემია (პოლ. Akademia Krakowska), მოგვიანებით Szkoła Główna Koronna. XIX საუკუნეში მიიღო მისი ამჟამინდელი სახელწოდება, იაგელონების დინასტიასთან მისი კავშირის ხაზგასასმელად.

ფაკულტეტები
-----------

სწავლება უნივერსიტეტში მიმდინარეობს სხვადასხვა ფაკულტეტებზე. ესენია:

* სამართალი და ადმინისტრირება
* სამედიცინო
* სააფთიაქო და სამედიცინო ანალიზი
* ჯანდაცვა
* ფილოსოფია
* ისტორია
* ფილოლოგია
* პოლონური ენა და ლიტერატურა
* ფიზიკა, ასტრონომია და გამოყენებითი ინფორმატიკა
* მათემატიკა და ინფორმატიკა
* ქიმია
* ბიოლოგია და მეცნიერება დედამიწის შესახებ
* მენეჯმენტი და სოციალური კომუნიკაცია
* საერთაშორისო და პოლიტიკური სწავლება
* ბიოქიმია, ბიოფიზიკა და ბიოტექნოლოგია
* უნივერსიტეტის ვეტერინარული ცენტრი (ერთობლივი ფაკულტეტი კრაკოვის უნივერსიტეტთან)
* სინქროტრონული რადიაციის ეროვნული ცენტრი SOLARIS
* იაგელონის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***იაგელონის უნივერსიტეტი***

* Uniwersytet Jagielloński

სქოლიო
------

1. ↑  SOLARIS

|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია განათლების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ტუტუილა** (ინგლ. Tutuila) — ამერიკის სამოას ყველაზე დიდი და მთავარი კუნძული. სამოას არქიპელაგის სიდიდით მესამე კუნძული.

გეოგრაფია
---------

კუნძულ ტუტუილას რუკა
კუნძულ ტუტუილას ფართობი შეადგენს 142,3 კმ²-ს. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილი — *მატაფაოს პიკი* (653 მეტრი). კუნძულის აღმოსავლეთი სანაპირო გორაკებიანია, სამხრეთი — ვაკეებიანი. აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული აუნუუ.

ისტორია
-------

XIX საუკუნის პირველ ნახევარში კუნძულს ერქვა *მაოუნა*.

კუნძული 1722 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა ზღვაოსანმა იაკობ როგევენმა. 1768 წელს კუნძულის გვერდით გაცურა ფრანგმა ზღვაოსანმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, მაგრამ იგი კუნძულთან არ შეჩერებულა.

1787 წელს კუნძულზე აბორიგენებთან წარმოქმნილი კონფლიქტის დროს 12 მატროსთან ერთად მოკლეს ფრანგი ზღვაოსანი ფლერიო დე ლანგლი, ჟან-ფრანსუა ლაპერუზის მსოფლიოს გარშემო ექსპედიციის მეორე გემის — ფრეგატ «ასტროლაბიას» კაპიტანი. ამ დროიდან მაოუნას მოსახლეობა მოგზაურებისგან იძენს მეომარი კანიბალების სახელს.

XIX საუკუნის დასაწყისში სამოას საზოგადოება იმყოფებოდა პირველყოფილი-თემური წყობის დაშლის სტადიაში. ატუას რაიონის ბელადები, რომელშიც ასევე შედიოდა კუნძული მაოუნა, მტრობდნენ არქიპელაგის დანარჩენი სამი რაიონის ბელადებთან.

1824 წელს მაოუნას ეწვია ოტო კოცებუს რუსული მსოფლიოს გარშემო ექსპედიცია, რომელიც უშედეგოდ ცდილობდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან დაემყარებინა სავაჭრო ურთიერთობა. თავის ჩანაწერებში კოცებუ აღნიშნავს აბორიგენთა უკიდურეს აგრესიულობას, რომელიც არქიპელაგის სხვა კუნძულების მოსახლეობისათვის არ იყო დამახასიათებელი.

კუნძულზე ევროპელთა მუდმივი დასახლებები 1830 წელს დააფუძნეს ინგლისელმა მისიონერებმა.

კუნძული მართვაში გადაეცა აშშ-ს 1900 წელს.

მოსახლეობა
----------

2010 წელს კუნძულ ტუტუილას მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 53 943 ადამიანი. კუნძულზე მდებარეობს ამერიკის სამოას დედაქალაქი — პაგო-პაგო. მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია კოპრის წარმოებით.

სქოლიო
------

1. ↑  ამერიკის სამოას მოსახლეობის აღწერა (2010).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-09-15. ციტირების თარიღი: 2014-11-26.
**ვიმარა პერეში** (პორტ. Vímara Peres, ესპ. Vímara Pérez) (დ. დაახლ. 820 — გ. 873) — პორტუგალიის საგრაფოს დამაარსებელი და მისი პირველი მმართველი (868–873).

გრაფი ვიმარა იყო ვინმე პედროს (ან პეროს) შვილი, რომლის შესახებ არანაირი ინფორმაცია არ შემონახულა. როგორც ვარაუდობენ მისი ოჯახის სამფლობელოები მდებარეობდა სამხრეთ გალისიაში. ვიმარა პერეში იყო ასტურიის მეფის ალფონსო III დიდის ვასალი, რომელმაც გრაფს გადასცა სამეფოს სამხრეთი ტერიტორია, რათა დაეცვა თავი მავრების შემოსევისაგან და დაეწყო ბრაგის ხელახალი დასახლება. 868 წელს ვიმარა პერეში თავისი ჯარით შეიჭრა კორდოვის საემიროში და მუსლიმების ბატონობისაგან გაათავისუფლა მდინარე მინიუსა და დუეროს შორის მოქცეული ტერიტორია. აიღო ქალაქი პორტუს კალე. მიწების დაბრუნების შემდეგ, ალფონსო დიდის თანხმობით ჩამოყალიბდა საგრაფო, რომლის მმართველიც ვიმარა პერეში გახდა. საგრაფოს ეწოდა *Condado de Portucale* საიდანაც წარმოიშვა ქვეყნის დღევანდელი სახელწოდებაც. ოდნავ მოგვიანებით ვიმარამ დააარსა გამაგრებული დასახლება Vimaranis (ვიმარას ქალაქი; თანამედროვე გიმარაინში), რომელსაც პორტუგალიურ ლიტერატურაში „პორტუგალიის აკვანი" ეწოდება.

ვიმარა პერეში გარდაიცვალა ლა-კორუნიაში 873 წელს. მისი მემკვიდრე გახდა ერთადერთი შვილი ლუსიდიუ ვიმარანეში. გრაფ პერეშის შთამომავლები (ვიმარა პერეშის დინასტია) საგრაფოს მართავდა 1071 წლამდე.

1968 წელს პორტუში ქალაქის მავრებიდან გამოხსნის 1000 წლისთავის პატივსაცემად საკათედრო ტაძრის წინ აღიმართა ვიმარა პერეშის ძეგლი. პორტუს და გიმარაინშის რამდენიმე ქუჩა ატარებს ვიმარა პერეშის სახელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პორტუგალიის საგრაფო

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Asturias, Galicia, Leon, nobility. Foundation for Medieval Genealogy. ციტირების თარიღი: 27 марта 2009.
* Portugal. Genealogie Mittelalter. ციტირების თარიღი: 27 марта 2009.

სქოლიო
------

1. ↑  ზოგიერთი გვიანდელი გენეალოგების მიხედვით ვიმარა პერეშის მამად ითვლება პედრო ტეხონი, ასტურიის მეფის ალფონსო I-ის შვილთაშვილი, მაგრამ ამის დამადასტურებელი ცნობები ჯერ არ მოიძებნება

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 პორტუგალიის გრაფები  |
| --- |
|  |
| პირველი საგრაფო | 
ვიმარა პერეში  **·**  ლუსიდიუ ვიმარანეში  **·**  ონეგა ლუსიდეში და დიოგუ ფერნანდეში  **·**  მუმადონა დიაში და მენდუ I  **·**  გონსალო I მენდესი  **·**  მენდუ II  **·**  ალვიტო ნუნეში  **·**  ილდუარა მენდეში და ნუნუ I  **·**  მენდუ III  **·**  ნუნუ II  |
|  |
| მეორე საგრაფო | 
 ენრიკე ბურგუნდიელი **·**  ტერეზა ლეონელი  **·**  აფონსუ ენრიკეში  |

 |
**ვიქტორას კუპრიავიჩუსი** (ლიეტ. Viktoras Kuprevičius; დ. 27 იანვარი, 1901, სოფელი ტიოპლი სტანი, ამჟამად სამარის ოლქი — გ. 1 აპრილი, 1992) — ლიტველი კომპოზიტორი და კარილიონზე დამკვრელი. ვიქტორ კუპრევიჩისა და გედრიუს კუპრიავიჩუსის მამა. 

1921–1924 წლებში სწავლობდა კაუნასის მუსიკალურ სკოლაში (მომავალი კაუნასის კონსერვატორია), 1923–1943 წლებში მუშაობდა კაუნასის საქალაქო მუზეუმში. 1943–1951 წლებში კაუნასის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში (კონცერტმაისტერი, დირიჟორი, მუსიკალური ხელმძღვანელი) იყო და იმვდროულად 1946–1950 კაუნასის უნივერსიტეტში ასწავლიდა. 

ავტორია ოპერისა „კალია და ჭიანჭველა" (ლიეტ. Žiogas ir skruzdės), ოპერეტების „ფრინველთა კონცერტი" (Paukščių koncertas, ლიბრეტო პიატრაცა ბაბისკასასთვის), ბალეტის „მწყემსი ქალი და მესტვირე" (Piemenaitė ir kaminkrėtys) და სხვა.

განსაკუთრებული პოპულარობა მოუხვეჭა კაუნასის კარილიონთან მუშაობამ, რომელიც მისივე ინიციატივით იქნა აღდგენილი 1956 წელს ვიტაუტას დიდის სამხედრო მუზეუმის სამრეკლოში. 1957 წელს კუპრიავიჩუსმა მასზე კონცერტების გამართვა დაიწყო. ეს ხელობა თავის უმცროს ვაჟს ჰედრიუსსაც შეასწავლა. 

1991 წელს კუპრიავიჩუსს მიენიჭა კაუნასის საპატიო მოქალაქის წოდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკტორას კუპრიავიჩუსი დაარქივებული 2018-09-08 საიტზე Wayback Machine.
* კუპრიავიჩუსის დისკოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  ვიკტორას კუპრიავიჩუსი, upclosed.com
**ვინ არის დამნაშავე?** — პირველი ქართული მხატვრული ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია პიესაზე. ფილმი გადაღებულია ალექსანდრე წუწუნავას მიერ და მისი სიუჟეტი ასახავს ამერიკაში გურული მოჯირითეების ისტორიას.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
გამდიდრების ჟინით შეპყრობილი ედის ჩაგონებით გურული გლეხი სიკო სხვა დაქირავებულ ცხენოსნებთან ერთად მიემგზავრება აშშ-ში, რათა იქაურ ცირკში მონაწილეობით ფული იშოვოს. შინ ცოლ-შვილი, დედა და მოხუცი პაპა რჩებიან. სიკოს წასვლის შემდეგ შვილი და პაპა გარდაიცვლებიან, მეუღლე ფატის კი დედამთილის ხელშეწყობით მეზობელი შეაცდენს და ამერიკიდან დაბრუნებულ სიკოს ცოლი ფეხმძიმედ დახვდება. შეურაცხყოფილი ფატი თავს იღრჩობს, სიკო კი სახლ-კარს გადაწვავს და თითონაც იღუპება.

როლებში
-------

* ნატო ვაჩნაძე
* კოტე მიქაბერიძე — სიკო
* არკადი ხინთიბიძე
* ვლადიმერ ტრაპაიძე
* ცეცილია წუწუნავა — სიკოს დედა

გადაღება
--------

ფილმის გადაღებამდე წუწუნავა პიესას „ვინ არის დამნაშავე?" წარმატებით დგამდა სცენაზე. მისი გადაღების პროცესში ოზურგეთსა და ლანჩხუთში უამრავი მასალა შეაგროვეს, რაც დაიკარგა. შემორჩენილია მოჯირითე ლუკა ჩხარტიშვილის 1925 წლის 23 აგვისტოს წერილი ივანე ურუშაძისადმი, სადაც ის საყვედურობს წუწუნავას ფოტომასალის დაკარგვის გამო. 

სახკინმრეწვის ეზოში 5 დღეში ააშენეს სამწრიანი ამერიკული ცირკი, ერთ კვირაში შეიკერა კოვბოების, ინდიელების, მოჯირითე გურულების კოსტუმები. ჯირითის სცენებში მონაწილეობდნენ რეალურად ამერიკაში ნამყოფი მოჯირითეები, მათ შორის ცოლ-ქმარი ველიკო და მარო კვიტაიშვილები, რომლებიც ამერიკაში 1910-იან წლებში ჯირითობდნენ. მასობრივი სცენისთვის საჭირო დიდძალი მაყურებელი რეკლამით მოიზიდეს. მაყურებლისადმი წაყენებული მოთხოვნა იყო, რომ მათ ევროპული კოსტუმები უნდა ცმოდათ.

წუწუნავამ ფილმი ორ სერიად გადაიღო, მაგრამ სახკინმრეწვის წარმომადგენელმა გრიგოლ არუსტანოვმა, რომელმაც ფილმი მოსკოვში ჩაიტანა, ის შეკვეცა და „უაილდ ვესტის მხედარი" დაარქვა. არუსტანოვმა შეცვალა ზოგიერთი ტიტრი, სადაც „ქართველი მოჯირითეები" „კავკასიელ მოჯირითეებად" გადააკეთა. წუწუნავა იმდენად უკმაყოფილო იყო გადაკეთებებით, რომ ერთხანს ტიტრებიდან საკუთარი გვარის ამოღებაც კი უნდოდა, მაგრამ შემდეგ ბედს შეეგუა.

პრემიერა
--------

თბილისში ფილმის პრემიერა ერთდროულად სამ კინოთეატრში, „სოლეიში", „არფასტოსა" და „აპოლოში" გაიმართა. ბილეთები ელვის სისწრაფით იყიდებოდა. სახკინმრეწვმა წინასწარ გამოსცა სარეკლამო ქართულ-რუსული ბუკლეტი. თბილისის კინოეკრანებზე პირველი სამი კვირის განმავლობაში ფილმი 60 ათასმა მაყურებელმა ნახა.

ფილმი მოსკოვის ექვს კინოთეატრში გადიოდა და დიდი მოწონება დაიმსახურა. კინოსურათი საზღვარგარეთაც გაიტანეს და აჩვენეს გერმანიაში, ფინეთში, ლიტვაში, ლატვიაში, პოლონეთში, თურქეთში, ირანში, ჩეხოსლოვაკიაში.

ლიტერატურა
----------

* *მახარაძე ი.*, „დიადი მუნჯი, თბილისი: ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2014, ISBN 978-9941-23-104-9.
* *გოგიტიძე გ.*, „ქართული კინოს წარსულიდან", საგა, 2013. — გვ. 100-105, ISBN 978-9941-0-5910-0.
* *ელერდაშვილი ა.*, უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბილისი: ფანტაზია, 2006.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ფილმიდან Video YouTube-ზე

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ალექსანდრე წუწუნავას ფილმები |
| --- |
|  |
| 
* *ქრისტინე* (1919)
* *ვინ არის დამნაშავე?* (1925)
* *ხანუმა* (1926)
* *ორი მონადირე* (1927)
* *ჯანყი გურიაში* (1928)

 |

 |
სახლის თერმომეტრი, რომელზეც დატანილია როგორც ფარენჰაიტის, ასევე ცელსიუსის სკალა.
  ქვეყნები, რომლებიც იყენებენ ფარენჰაიტს.
  ქვეყნები, რომლებიც იყენებენ ორივეს, ფარენჰაიტსაც და ცელსიუსსაც.
  ქვეყნები, რომლებიც იყენებენ ცელსიუსს.
**ფარენჰაიტი** (აღნიშვნა: **°F**) — ტემპერატურის საზომი ერთეული, რომელიც 1724 წელს შეიქმნა გერმანელი ფიზიკოს დანიელ გაბრიელ ფარენჰაიტის (1686 - 1736) მიერ. დღეს დღეისობით იგი ბევრ ქვეყანაში ჩანაცვლებულია სხვა ტემპერატურის საზომით რომელსაც ცელსიუსი ეწოდება. იგი მაინც გამოიყენება რამდენიმე ქვეყანაში, მაგალითად აშშ-ში და ბელიზი-ში.

ფარენჰაიტის შკალის მიხედვით წყალი იყინება +32 გრადუსზე და დუღს +212 გრადუსზე (სტანდარტული ატმოსფერული წნევის) პირობებში. ნული გრადუსი განსაზღვრულია თერმომეტრის მოთავსებით ხსნარში, რომელიც შედგება ყინულის, წყლის და ამონიუმის ქლორიდისგან ანუ მარილისგან. ეს ხსნარი ავტომატურად დადის თავის ბუნებრივ ტემპერატურაზე, რომელიც მიღებულია როგორც 0 გრადუსი ფარენჰაიტის შკალაზე. 96 გრადუსი ფარენჰაიტის მიერ განსაზღვრულ იქნა როგორც ადამიანის ბუნებრივი ტემპერატურა. ფარენჰაიტმა შენიშნა, რომ ამ შემთხვევაში ვერცხლისწყალი დუღს 600 გრადუსზე. თუმცა დღეისთვის ადამიანის ბუნებრივი ტემპერატურა მიღებულია რომ არის 98,6. მოგვიანებით ფარენჰაიტის ნაშრომებში მცირე ცვლილება შეიტანეს რადგან წყლის დუღილის ტემპერატურა, ყინულად ქცევის ტემპერატურაზე ზუსტად 180 გრადუსით მეტი გამოსულიყო.

ტემპერატურების გადაყვანის ტაბულა
--------------------------------

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 227.
**ენისელის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ენისელის განაპირას. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. ეკლესია გეგმით კვადრატს მიახლოვებული სწორკუთხედია (6,2x5,2 მ). ნაგებია რიყის ქვის, ნატეხი ქვისა და აგურის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან შეისრული თაღითაა დასრულებული, შიგნიდან კი თარაზული გადახურვა აქვს. აღმოსავლეთიდანაა არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის, ღრმა აფსიდია, რაშიც თაღოვანი სარკმელი და მისგან ჩრდილოეთით ერთი პატარა, თაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. თითო თაღოვანი სარკმელი, ერთმანეთის პირდაპირ, გრძივ კედლებშიცაა. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა, გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც აფსიდის თაღს და დასავლეთ კედლის მიმდებარე კუთხის პილასტრებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ფასადები სადაა, დასავლეთ ფასადზე კარის თავზე, პატარა ოთხკუთხა ნიშებია მოწყობილი, ხოლო ფრონტონში აგურის წყობით, გამოსახულია ჩაღრმავებული ჯვარი. ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. შენობა გადახურული იყო კრამიტით.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 402.
**ვიმის ბრძოლა** – ბრძოლა კანადის და გერმანიის ჯარებს შორის პირველი მსოფლიო ომის დროს. მიმდინარეობდა 1917 წლის 9 აპრილიდან 1917 წლის აპრილამდე. კანადის ჯარმა შესძლო ვიმის რაიონის დაკავება.

1917 წელს პირველი მსოფლიო ომის დასავლეთ ფრონტზე დაიწყო ანტანტას ჯარების საერთო იერიში. 9 აპრილს რობერტ ნიველის იერიშის დროს მოხდა არასის ბრძოლა. ამავე დღეს ბრიტანულმა ჯარებმა ასევე დაიწყეს შეტევა, რის შედეგადაც გაარღვიეს გერმანელების თავდაცვის ხაზი 20 კილომეტრიან ზოლზე, მაგრამ ქვეითი შენაერთების და არტილერიის ურთიერთქმედების დარღვევის გამო ინგლისელებმა ეს მოგება ვერ განავრცეს.

ბრიტანელების საპირისპიროდ კანადელებს გაუმართლათ, ქვეითი ჯარის და არტილერიის სწორი ურთიერთობის შედეგად კანადელებმა 12 აპრილისათვის მთლიანად დაიპყრეს ვიმის რაიონი. ბრიტანელებმა ამ ბრძოლაში გამოიყენეს ტანკები, თუმცა ისინი ტალახში ჩაიფლნენ. აღსანიშნავია, რომ სამმა ინგლისურმა ტანკმა მოახერხა 11 აპრილს სოფელ მონშის აღება.

1936 წელს ვიმის რაიონში გაიხსნა დაღუპულ კანადელთა მემორიალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Battle of Vimy Ridge დაარქივებული 2011-11-26 საიტზე Wayback Machine.  Battle info, video footage and photos.
* The Vimy Foundation
* Canadian War Museum — The Battle of Vimy Ridge
* Historica Minutes Vimy Ridge
* CBC Vimy Ridge Site
* Vimy Ridge from *The Canadian Encyclopedia* დაარქივებული 2011-11-28 საიტზე Wayback Machine.
* 360° Panoramic view of Memorial site დაარქივებული 2011-10-27 საიტზე Wayback Machine.
* Vimy Ridge Virtual Interactive (Veterans Affairs Canada) დაარქივებული 2012-04-25 საიტზე Wayback Machine.
**უზენაესი ბეღურა** (ინგლ. High Sparrow) — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის" პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის ჩნდება 2005 წელს გამოშვებულ წიგნში ნადიმი ყვავებისთვის. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა უელსელმა მსახიობმა ჯონათან პრაისიმ.

უზენაესი ბეღურა იყო ცნობილი რელიგიური სექტის ბეღურების წევრი და მოგვიანებით მისი ლიდერი მაღალი სეპტონი. მისი ლიდერობის დროს მალევე გაიზარდა სეპტის გავლენა რომელიც ვრცელდებოდა იმ დროინდელ 7 სამეფოს მეფეზეც ტომენ ბარათეონზე. ის გამოირჩეოდა სერიოზულობით და დამნაშავეების მიმართ დიდი სისასტიკით. 

მას ცენტრალური მნიშვნელობა ენიჭებოდა ლანისტერისა და ტაირელის სახლებს შორის სასამართლოში მიმდინარე ჩრდილოვან კონფლიქტებში და ღიად გამოხატავდა ზიზღს დედაქალაქში არსებული კორუფციისა და უღიმღამოობის მიმართ. მისი ნამდვილი სახელი უცნობია; მისი ტიტული დაცინვით მიანიჭა პოლიტიკურმა ოპონენტმა, როგორც შედარება რწმენის ოფიციალურ ლიდერთან, მაღალ სეპტონთან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* უზენაესი ბეღურა
**უზუნ-ობა** (აზერ. Uzun oba) — დასახლება აზერბაიჯანში. განლაგებულია ნახიჩევანჩაის მარჯვენა სანაპიროზე, ბაბექის რაიონის სოფელ აშაღი-უზუნობას მახლობლად.

გამოკვლევები
------------

დასახლება შესწავლილ იქნა 2015 წელს საერთაშორისო აზერბაიჯანულ-ფრანგული არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ ვალი ბახშალიევისა და კატრინ მარონის ხელმძღვანელობით. ჩატარებული გათხრების შედეგად 2 მ სიღრმეზე აღმოაჩინეს კულტურული ფენა. დასახლება შესწავლილია მხოლოდ არქეოლოგიური დაზვერვის დონეზე. გათხრების შედეგად ძეგლის აღმოსავლეთ ფერდობზე წარმოიშვა 2 მ სიგრძის სტრატიგრაფიული ჭრილი, რომელიც 2,5 მ სიღრმეზე არსებულ კულტურულ ფენაზე დაკვირვების საშუალებას იძლევა. გათხრების დროს ნაპოვნი შეღებილი კერამიკის ნატეხები, რომლებიც თარიღდება ძვ. წ. V ათასწლეულის პირველი ნახევრით, მეტყველებს იმაზე, რომ აქ აღმოჩენილი კულტურული ფენა ამავე პერიოდს, ანუ ძვ. წ. V ათასწლეულის პირველ ნახევარს მიეკუთვნება, რაც ამ რეგიონისთვის მეტისმეტად იშვიათია.[1]

სქოლიო
------

1. ↑  Бахшалиев В.Б. Исследование энеолитических памятников Сирабчайской и Нахчыванчайской долин. Problems of the Archaeology of the Caucasus and Near East. Neolithic - Late Bronze Age. Baku: Институт археологии и этнографии. 2017, с. 108-121.
**ესპანური მეძებარი** (ესპ. Perdiguero de Burgos) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში XVI საუკუნეში.

ეს მეძებრების შედარებით „ახალი" ჯიში, როგორც ჩანს, მიიღეს უძველესი მეძებრების (როგორიცაა, მაგალითად, ნავარული პერდიგუერო) და უფრო მჩატე ძვლების მქონე მეძებრების შეჯვარებით. სრულებით შესაძლებელია, რომ მეძებრების ბევრი ევროპული ჯიშის სამშობლო იყოს პირენეის ნახევარკუნძული. ოდესღაც ესპანურ მეძებარს იყენებდნენ ირემზე და სხვა მსხვილ ნადირზე სანადიროდ, დღესდღეობით მას იყენებენ მცირე ნადირის (კურდღელი, გნოლი და ა.შ.) მოსაძებნად და აპორტირებისთვის.

დაუღალავი მუშაკი, ესპანური მეძებარი ერთნაირად კარგად მუშაობს როგორც ხმელეთზე, ასევე წყალში. მისი გარეგანი იერი მიუთითებს კარგი ყნოსვის მქონე მეძებრებთან ახლო ნათესაობაზე, კარგად დგას კვალში ესპანური მეძებარიც. ნაკლებმომთხოვნი და კეთილი ეს ძაღლი ბავშვებთან ალერსიანია, მომთმენია სხვა ძაღლების მიმართ და უმიზეზოდ არასოდეს იკბინება. ადვილად იწვრთნება, კარგად უძლებს სიცხეს, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. ესპანურ მეძებარს აქვს გრძელი ყურები, სწორი და გრძელი წინა ფეხები, მხრები ძალიან დაკუნთული და ძლიერია, მუქ თვალებს ნაღვლიანი გამოხედვა ახასიათებთ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ესპანური მეძებარი***

* ესპანური მეძებარი (ინგლისური)
**ფარვიზ ასადოღლუ გულიევი** (აზერ. Pərviz Əsəd oğlu Quliyev; დ. 19 იანვარი, 1942, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ფოტომხატვარი. აზერბაიჯანის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (2008).

ბიოგრაფია
---------

1961 წლიდან მუშაობდა კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში" — თავიდან ფოტოლაბორანტად, შემდეგ მხატვარ ფოტოგრაფად, ხოლო 1967 წლიდან ფოტოსაამქროს უფროსად.

ფოტომხატვრის რანგში ფარვიზ გულიევის პირველი ნამუშევარი გახდა რეჟისორ რასიმ ოჯაგოვის მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „მიზიდულობის ძალა".

თავისი ცხოვრების შემდგომი 50 წელი, რომელიც მან აზერბაიჯანის კინემატოგრაფიის განვითარებას მიუძღვნა, სხვადასხვა აზერბაიჯანელი რეჟისორის 40-ზე მეტ ფილმზე მუშაობას მოანდომა.

1980 წელს იგი სსრკ-ის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი გახდა.

თავისი ინიციატვით შექმნა ფოტო-არქივი, რომელშიც თავმოყრილია კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის" მიერ გადაღებული ყველა ფილმის ფოტოკადრი და ნეგატივი.

ფარვიზ გულიევი დაკავებული იყო აზერბაიჯანის კულტურის დღეების მომზადებით, რომელიც სსრკ-ს სხვადსხვა კუთხეში ტარდებოდა.

მონაწილეობდა კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის", აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ფილმფონდისა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ფოიეს გაფორმებაში.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფილმფონდში კინოს ცნობილ მოღვაწეთა საიუბილეო ფოტო-სტენდებს აფორმებდა.

გულიევის ფოტონამუშევრები გამოყენებულია მრავალ წიგნში, ჟურნალში, კატალოგსა და პროსპექტებში, კონოენციკლოპედიის სტატიების ილუსტრაციებში, აგრეთვე მისი ნამუშევრები განთავსებულია ჰეიდარ ალიევის ფონდის მიერ შექმნილ საიტზე „აზერბაიჯანული კინო".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Парвиз Гулиев - Легенда Азербайджанского Кинематографа. YouTube-ზე
* Parviz Guliyev - Space TV YouTube-ზე
* Parviz Guliyev - Foto Club , Azerbaijan TV 2007 YouTube-ზე
**ფარერის კუნძულების ჰიმნი** (ფარერ. Tú alfagra land mítt - *შენ, ჩემო უმშვენიერესო მიწავ*) — ფარერის კუნძულების სახელმწიფო ჰიმნი. ტექსტი 1906 წელს სიმუნ ავ სკარდიმ (1872-1942) დაწერა, მუსიკა კი პეტერ ალბერგმა (1885-1940) შექმნა.

ფარერული
--------

**Mítt alfagra land**
Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!
á vetri so randhvítt, á sumri við logn,
tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.
Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,
sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.
Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!
Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,
hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,
og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,
og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:
alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,
at eg verji Føroyar, mítt land.
Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:
Hin heilagi friður mær falli í lut!
Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!
So torir hon vága - av Gudi væl skírd -
at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,
ið varðveitir Føroyar, mítt land!

დანიური
-------

**Min Skønneste Land**
Min jord, åh mest skønne, besiddelse fleste kære,
Du betaler mig til dig, som omfatter mig nær;
Vindstille i sommer, i vinter dækket sne,
storslåede øer, af Gud ved navn elskede.
Det navn, som mænd gav dig, da de Dig opdagede,
Åh, Gud velsigne dig, Færøerne min jord.
Lyse glimt, som om sommeren gør bakke-toppe så retfærdigt;
ru Kuling, som om vinteren drev mænd til fortvivlelse;
oh liv indtagelse storm, åh erobring af sjæl,
alle gør sød musik forener det hele.
Hver håber og tillidsfuld, inspirerende os alle,
Til at vogte dig, Færøerne O min jord.
Og derfor, jeg knæler ned, til Dig Gud, i bøn,
kan fredelige min partiet, og gør du mig ekstra,
min sjæl renset, i Herlighed, og jeg beder Dig om at velsigne,
når jeg rejser mit overskrift og risikovillig indskærpe.
Tegn på min opgave, det være sig løftet på høj,
Til at vogte dig, Færøerne O min jord.

ინგლისური
---------

**My Fairest Land**
My land, oh most beauteous, possession most dear,
Thou drawest me to thee, embracing me near;
becalmed in the summer, in winter snow covered,
magnificent islands, by God named beloved.
The name which men gave thee when they thee discovered,
Oh, God bless thee, Faroes my land.
Bright gleam, which in summer makes hill-tops so fair;
rough gale, which in winter drives men to despair;
oh life taking storm, oh conquest of soul,
all making sweet music uniting the whole.
Each hoping and trusting, inspiring us all,
To guard thee, O Faroes my land.
And therefore, I kneel down, to Thee God, in prayer,
may peaceful my lot be, and do thou me spare,
my soul cleansed; in glory; I ask Thee to bless,
when I raise my banner and venture the stress.
The sign of my task, be it lifted on high,
To guard thee, O Faroes my land

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Faroese national anthem on YouTube
**ტიბოს ოჯახი** (ფრანგ. Les Thibault) — ფრანგული კრიტიკული რეალიზმის წარმომდაგენლის როჟე მარტინ დიუ გარის (1881-1958) რომანი.

რომანში მოქმედება ვითარდება ორი ოჯახის, ტიბოსა და ფონტანენების გარშემო. დაპირისპირებულია ორი ძმის ხასიათი: ანტუანი ნიჭიერი, ახალგაზრდა კაცია, რომელმაც მთელი ცხოვრება შესწირა საკუთარ სამუშაოს. მისთვის უცხოა სიყვარულის მცნება და არ აღიარებს ღვთის არსებობასაც კი. ჟაკ ტიბო კი პირიქით, ის თავს სწირავს ჰუმანურ პრინციპებს და პროტესტს უცხადებს ძალადობას, ბურჟუაზიას — რომლის ნაწილიც სულ თავისუფალდ შეეძლო ყოფილიყო. მეშვიდე თავიდან აღწერილია ომის ამბები. მწერალმა სწორედ ომის დაწვრილებითი, რეალისტური აღწერის გამო მიიღო ნობელის პრემია.

მესამე ნაწილი წარმოადგენს ანტუან ტიბოს სიკვდილისწინა წერილებსა და ჩანაწერებს. ორივე ძმა მსხვერპლი ხდება ომისა, ერთი - შეგნებულად, მეორე - მისდაუნებურად.[1]

სქოლიო
------

1. ↑  თბილისი „მერანი" 1976 პირველი გამოცემა. თარგმანი ნუნუ ქადეიშვილისა დ ((70304-54)/(m604(08)-75)) 74-75


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია ლიტერატურის და ლიტერატურული ნაწარმოებების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ვოიტეხ მასტნი** (დ. 1936,პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხური წარმოშობის ამერიკელი ისტორიკოსი, პოლიტიკური მეცნიერებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორი, ცივი ომის ისტორიის სპეციალისტი. იგი მიიჩნევა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ამერიკელ ავტორიტეტად საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობის საკითხებში. მასტნის მიღებული აქვს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი კოლუმბიის უნივერსიტეტში და არის ისტორიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორი კოლუმბიის, ილინოისის, ბოსტონის უნივერსიტეტებსა და ჯონს ჰოპკინზის საერთაშორისო ურთიერთობების სკოლაში. ასევე, ის არის სტრატეგიის პროფესორი ამერიკის საზღვაო ომის კოლეჯში, ფულბრაიტის პროფესორი ბონის უნივერსიტეტში, მთავარი აკადემიკოსი ვუდრო უილსონის აკადემიკოსთა საერთაშორისო ცენტრში და ეროვნული უსაფრთხოების არქივის მთავარი წევრი. მასტნი არის „პარალელური ისტორიის პროექტის" (PHP) კოორდინატორი. 1996-1998 წლებში ის იყო პირველი მკვლევარი, რომელიც დაჯილდოვდა მანფრედ ვერნერის ამხანაგობის პრიზით NATO-სგან. მასტნის დაწერილი აქვს წიგნები: *„ჩეხები ნაცისტური მმართველობის ქვეშ"*, რომელმაც მოიგო კლარკ ფ. ენსლის ჯილდო 1971 წელს; *„რუსეთის გზა ცივი ომისკენ"* (1979), *„ჰელსინკის პროცესი და ევროპის რეინტეგრაცია"* (1992) და *„ცივი ომი და საბჭოთა დაუნდობლობა: სტალინის წლები"*, რომელმაც 1997 წელს ამერიკის ისტორიის ასოციაციის (AHA) ჯორჯ ლუის ბირის ჯილდო მოიგო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* მასტნი, ვოიტეხ. *„ცივი ომი და საბჭოთა დაუნდობლობა: სტალინის წლები"* (1996) ონლაინ გამოცემა

სქოლიო
------

1. 1 2  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-09-08. ციტირების თარიღი: 2016-01-23.
2. 1 2
3. 1 2  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-06-29. ციტირების თარიღი: 2016-01-23.
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-08. ციტირების თარიღი: 2016-01-23.
5. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-02-06. ციტირების თარიღი: 2016-01-23.
6. 1 2  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2016-01-23.
**ტიხვინი** (რუს. Тихвин) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. ტიხვინის რაიონისა და ტიხვინის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის 4 ნოემბერს ქალაქმა სამხედრო დიდების ორდენი მიიღო, 2011 წლის 9 დეკემბერს კი ქალაქში, კირილ ნემეცკოვის სახელობის მოედანზე, გაიხსნა „სამხედრო დიდების ქალაქის" ძეგლი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 58 459 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
-------

დასახლება პირველად დღევანდელი ტიხვინის ტერიტორიაზე 1383 წლით დათარიღებულ დოკუმენტებშია ნახსენები.

ვოლგა-ლადოგისა და ბალტიის ზღვის სავაჭრო გზების სიახლოვეს მდებარეობის გამო ტიხვინის პოგოსტი თავიდანვე სწრაფად განვითარდა. XVI საუკუნის დასაწყისისთვის კი დასახლება მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრი იყო.

1507-1515 წლებში მოსკოვის დიდი თავადმა ვასილი III-მ ნოვგოროდელ მშენებელს დიმიტრი სირკოვს დაავალა, ქალაქში არსებული ღვთისმშობლის მიძინების ხის ეკლესიის მაგივრად, აეშენებინა ქვით, დიდი მასშტაბის ტიხვინის ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* რუსეთის პატარა ქალაქები:ტიხვინი

გერბი ლენინგრადის ოლქიდროშა ლენინგრადის ოლქი
ლენინგრადის ოლქი

**ქალაქები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვო  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • ვისოცკი  • გატჩინა  • ივანგოროდი  • კამენოგორსკი  • კინგისეპი • კირიში  • კიროვსკი  • კომუნარი  • ლოდეინოე-პოლე • ლუგა  • ლიუბანი  • ნიკოლსკოე  • ახალი ლადოგი  • ოტრადნოე  • პიკალიოვო  • პოდპოროჟიე  • პრიმორსკი  • პრიოზერსკი  • სვეტოგორსკი  • სერტოლოვო  • სლანცი  • სოსნოვი-ბორი  • სიასტროი  • ტიხვინი  • ტოსნო  • შლისელბურგი

---

**ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა**:  

**რაიონები**: ბოქსიტოგორსკი  • ვოლოსოვი  • ვოლხოვი  • ვსევოლოჟსკი  • ვიბორგი  • გატჩინი  • კინგისეპი  • კირიში  • კიროვსკი  • ლოდეინოპოლე  • ლომონოსოვი  • ლუგი  • პოდპოროჟიე  • პრიოზერსკი  • სლანცი  • ტიხვინი  • ტოსნო

---

**სტატია**:
გეოგრაფია | გერბი | ჰიმნი | ისტორია | მოსახლეობა | ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა | დროშა
უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი 
**უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი** (აზერ. ) — ძეგლი, რომელიც ქალაქ შუშაში დაიდგა ცნობილი აზერბაიჯანელი, საბჭოთა კომპოზიტორის, დირიჟორის, მუსიკათმცოდნე უზეირ ჰაჯიბეკოვის პატივსაცემად. ძეგლი განადგურდა 1992 წელს ქალაქ შუშას ოკუპაციის შემდეგ. ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ, მას რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 2021 წელს.
1985 წელს, უზეირ ჰაჯიბეკოვის დაბადებიდან 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, შუშაში კომპოზიტორის ძეგლი დაიდგა. ძეგლი მდებარეობდა მე-19 საუკუნის აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის მამულის ტერიტორიაზე, ბაზარბაშის უბანში.

სკულპტურის ავტორი ახმედ ცალიკოვი გახდა. კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ლირიკული ძეგლის საზეიმო გახსნიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ძეგლი მთლიანად განადგურდა ყარაბაღის პირველი ომის დროს 1992 წელს.

ქალაქის ოკუპაციისგან გათავისუფლების შემდეგ დაიწყო ძეგლის აღდგენის სამუშაოები. ძეგლის რეკონსტრუქცია 2021 წელს განხორციელდა. იმის გამო, რომ ძეგლის მაკეტი არ იყო შემონახული, ახალი ძეგლი შეიქმნა იმდროინდელ პრესაში გამოქვეყნებული ფოტოებისა და საარქივო ფოტოების საფუძველზე. ბრინჯაოს ძეგლი დამზადდა ჰეიდარ ალიევის ფონდის მხარდაჭერით და დამონტაჟდა თავდაპირველ ადგილას ქალაქ შუშაში. აღდგენილი ძეგლის მოქანდაკეები არიან ასლან რუსტამოვი, თეიმურ რუსტამოვი და მაჰმუდ რუსტამოვი.
2021 წლის 29 აგვისტოს გაიხსნა უზეირ გაჯიბეკოვის ახალი ძეგლი. გახსნას აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და აზერბაიჯანის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა დაესწრნენ.

სქოლიო
------

1. 1 2  Prezident Şuşada Üzeyir Hacıbəylinin heykəlinin açılışını etdi. ციტირების თარიღი: 2022-01-04
2. ↑  Hacıbəyovun Şuşadakı yeni heykəli 31 il əvvəlkinin eynisidir - Foto. ციტირების თარიღი: 2022-01-04
ტიგლათფილესერ I-ის რელიეფური გამოსახულება ქვაზე
**ტიგლათფილესერ I** (ასურ. თუქულთიაფალეშარი) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 1114-1076 წლებში. 

მისი მართველობის დროს საკმაოდ გაძლიერდა ასურეთი. მეფობის დასაწყისში ტიგლათფილესერ I-ს ბრძოლა მოუხდა მცირე აზიის აღმოსავლეთ ოლქებში მცხოვრები მუშქების ძლიერ ტომებთან. მეფე სიამაყით მოგვითხრობს მათი დამარცხების შესახებ. ილაშქრა ასურეთის ჩრდილოეთით მდებარე ნაირის მხარეში, მიაღწია „ზემო ზღვას" (შავი ზღვა). წარმატებით დალაშქრა ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნები, ებრძოდა ბაბილონს. მისი მეფობის ბოლო წლებში ასურეთში შემოსევა დაიწყეს ამორეველთა ტომებმა, რომლებთან ბრძოლაშიც ქვეყანა თანდათან დასუსტდა.

ტიგლათფილესერ I-ის მეფობის პერიოდში ხეთური სამეფო დაეცა, ეგვიპტე გამოუცდელი იყო, რომელიც დაექვემდებარა სამხრეთ ბაბილონის არამეულ მომთაბარე — ქალდეელთა ტომს. ამ პოლიტიკური მდგომარეობის გათვალისწინებით, ასურეთი დარჩა ერთადერთი დიდი ძალა.
მმართველობის პირველი ხუთი წლის განმავლობაში ტიგლათფილესერ I-მა დაიპყრო 42 ქვეყანა. როგორც ასურეთის მეფე, ამას თავად გვატყობინებს ტიგროსის შესართავთან არსებულ წარწერაში.
ტიგლათფილესერ I არაერთხელ ეძახის თავს „ნაირის ქვეყნების დამპყრობელს თუმედან დაიაენემდე". ეტყობა, ამით იგი გამოჰყოფს ნაირიში მის მიერ დაპყრობილი ქვეყნებიდან ასურეთთან ყველაზე ახლო (სამხრეთით) და ყველაზე უფრო შორს (ჩრდილოეთით) მდებარე ქვეყნებს.

ტიგლათფილესერ I გარდაიცვალა 39 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* *შარაშენიძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, თბ. 1985. — გვ. 715.
**ტლატელოლკოს ხელშეკრულება**, ოფიციალურად **ხელშეკრულება ბირთვული იარაღის აკრძალვის შესახებ ლათინურ ამერიკასა და კარიბის აუზში** — მრავალმხრივი საერთაშორისო აქტი ლათინურ ამერიკასა და კარიბის აუზში ბირთვული იარაღისაგან თავისუფალი ზონის შექმნის შესახებ. 

ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1967 წლის 14 თებერვალს მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოს ტლატელოლკოს რაიონში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნების ლიდერთა შეხვედრის დროს. ხელშეკრულება ძალაში ოფიციალურად შევიდა 1968 წლის 22 აპრილიდან. 

ხელშეკრულების დადების მიზეზი გახდა 1962 წლის კარიბის კრიზისი. სწორედ ამიტომ მისი მთავარი მიზანი იყო უსაფრთხოების გარანტიები ბირთვული სახელმწიფოებიდან მომდინარე კონფლიქტების პერიოდში. 

ხელშეკრულების მომზადებასა და ამოქმედებაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა მექსიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ალფონსო რობლეს გარსიამ, რომელმაც სწორედ აღნიშნული საქმიანობისათის 1982 წელს მიიღი ნობელის პრემია მშვიდობის განმტკიცების დარგში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ხელშეკრულების ტექსტი(ინგლისური)
* ხელშეკრულების ტექსტი(ესპანური)
აქ განხილულია ფილმებისა და თამაშების სერიის ტრონი პერსონაჟები.

შექმნა
------

ტრონი
-----

### ბიტი

### ლორა ბეინზი

კომპანიის 'ენკომი' ინჟინერი და მკვლევარი. კევინ ფლინის ყოფილი და ალან ბრედლის ამჟამინდელი შეყვარებული.

### ალან ბრედლი

კომპიუტერული პროგრამისტი, რომელიც კომპანიის 'ენკომი' თანამშრომელი და კევინ ფლინის მეგობარია.

### კლუ

### ედ დილინჯერი

### კევინ ფლინი

პირველი ფილმის მთავარი გმირი, რომლის როლს ჯეფ ბრიჯესი ასრულებს.

### ძირითადი კონტროლის პროგრამა

### რამი

### სარკი

### ტრონი

### იორი

ტრონი 2.0 და სხვა
-----------------

### ჯეტ ბრედლი

### მერკური

### Ma3a

### თორნი

### კერნელი

### ბაიტი

### მონაცემთა აჩრდილები

### სეთ კრაუნი, ევა პოპოვი და ეზმონდ ბეიზა

ტრონი: მემკვიდრეობა და სხვა
---------------------------

### აბრახასი

### ბეკი

### კლუ

### ISOები

### სემ ფლინი

### კესტორი

### ქუორა

### რინზლერი

### ტეზლერი

### ედვარდ დილინჯერ უმცრ.

### სხვა პერსონაჟები


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია კინოს შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |



|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
*ტრონი* |
| --- |
|  |
| კინო და ტელევიზია | 
* *ტრონი*
* *ტრონი: მემკვიდრეობა*
* *ტრონი: ამბოხება*
* პერსონაჟები
 |
|  |
| საუნდტრეკები | 
* *ტრონი* - საუნდტრეკი
* *ტრონი: მემკვიდრეობა*
 |
|  |
| თამაშები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ოფიციალური | 
* ტრონი
* *ტრონი: სასიკვდილო დისკები*
* *ტრონი: მზის გემი*
* *ტრონის თავგადასავლები*
* *ტრონის დისკები*
* *ტრონი 2.0*
* *კოსმოსური პარანოიდები*
* *ტრონი: ევოლუცია*
* *ტრონი: ევოლუცია - საბრძოლო ბადეები*
 |
|  |
| არალიცენზირებული | 
* *ვრცელი არმაგეტრონი*
* *სხივების ომები*
* *ჯიელტრონი*
* *რიკოშეტი*
 |

 |
|  |
| კომიქსები | 
* *ტრონი: აჩრდილი მანქანაში*
* *ტრონი: ღალატი*
 |

 |
წმინდა გიორგის ეკლესია
**უდის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ უდეში. ამჟამად წმინდა ნინოს დედათა მონასტრის ნაწილია. ტაძარი XIV საუკუნეში ჯაყელების მიერაა აღდგენილი.

1933 წლისთვის ტაძრის აღწერისას, გიორგი ბოჭორიძე მას წმინდა გიორგის ტაძრად იხსენიებს. ტაძარი დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია ნათალი ქვით, გადახურულია ლორფინით, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი დასრულებულია ლილვებით მოჩარჩოებული ტიმპანით. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედელში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთის სარკმელს ორი ლილვით მოჩარჩოებული თაღოვანი საპირე აქვს. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. სამხრეთისა და აღმოსავლეთის კედლებში ორ-ორი უწესრიგოდ ჩასმული კრონშტეინებია. სამხრეთის კედლის ქვედა რიგებში მოთავსებულია ჯვრის გამოსახულებიანი ქვები. ერთი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება ჩრდილოეთის კედელშიცაა ჩასმული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია, რომელიც დარბაზისგან მხრებითაა გამოყოფილი. მხრებზე კონქის საბჯენი თაღია გადასული, დარბაზის კამარა გრძივი კედლების შუაში შეკიდულ თაღს ეყრდნობა. თაღები პროფილირებულ კაპიტელებზეა დაბჯენილი, რომელთა რელიეფი X საუკუნისთვის მახასიათებელია. ამჟამად ინტერიერი მთლიანად შელესილი და მოხატულია, თავდაპირველი სახითაა დატოვებული მხოლოდ თაღები და კაპიტელები.

ლიტერატურა
----------

* ახალციხის და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია, თბ. 2013, გვ. 382

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 10683
**ტაირა** (ლათ. Eira barbara) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მონოტიპური გვარის წარმომადგენელია. ახლოს ენათესავება ევროპულ კვერნებს (ლათ. Martes). აღნაგობის თვალსაზრისით ქრცვინებს წააგვანან, მაგრამ შესამჩნევად დიდია მათზე. მისი სხეული სუსტია და წაგრძელებული, კიდურები შედარებით მოკლე. სქელი და მოკლე ბეწვი მუქი ყავისფერია, თავი შედარებით ღია. არსებობს შედარებით ღია ფენოტიპებიც, რომელთა ბეწვი ვერცხლისფერია, ხოლო თავი — მუქი. ტაირის კუდი გრძელია და ფაფუკი. მისი სხეულის სიგრძეა 60-70 სმ, კუდისა 38-47 სმ, წონა 4-5 კგ. ბინადრობს ტროპიკულ ტყეებში. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, მექსიკიდან არგენტინამდე. აქტიურია ღამით. შევხვდებით როგორც მიწაზე, ასევე ხეებზეც. ტაირები ნაირმჭამელები არიან. მისი რაციონის მთავარ ნაწილს მცირე ძუძუმწოვრები შეადგენენ, აგრეთვე იკვებება ფრინველებით, უხერხემლოებით, ხილით. ზიანს აყენებენ ბანანის პლანტაციებს. მაკეობა გრძელდება 70 დღე, მდედრი შობს ორამდე ნაშიერს, რომლებსაც სიცოცხლის მეორე თვეში ეხილებათ თვალები, სამ თვემდე იკვებებიან რძით. ტყვეობაში ცოცხლობს 18 წლამდე. ტაირა სანადირო ობიექტს წარმოადგენს.

ლიტერატურა
----------

* Nowak, Ronald M. Walker’s Mammals of the World. — Johns Hopkins University Press, 1999. — ISBN 0-8018-5789-9.