recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მარგარეტ ბატლერი** (ინგლ. Lady Margaret Butler; **დ.** დაახლოებით 1460 — **გ.** 1539 წლის 30 სექტემბრიდან 1540 წლის 20 მარტამდე) — ორმონდის მეშვიდე გრაფის თომას ბატლერის უმცროსი ქალიშვილიდა თანამემკვიდრე. დაქორწინებული იყო სერ უილიამ ბოლეინზე. იყო ანა ბოლეინის, ჰენრი VIII ტიუდორის, ინგლისის მეფის მეორე ცოლის ბებია.

ბიოგრაფია
---------

მარგარეტ ბატლერი ძველი ინგლისურ-ირლანდიური ოჯახიდან იყო. დაიბადა კილკენის საოჯახო ციხესიმაგრეში, რომელიც მდებარეობს ირლანდიის ამავე სახელწოდების საგრაფოში. ის იყო თომას ბატლერის, ორმონდის მე-7 გრაფის და მისი პირველი ცოლის ენ ჰენკფორდის ქალიშვილი. ბაბუამისი იყო ჯეიმზ ბატლერი, ორმონდის მე-4 გრაფი, ხოლო ბებია იყო ჯოან დე ბოშამპი. დედის მხრიდან მარგარეტის ბაბუა იყო სერ რიჩარდ ჰენკფორდი, ხოლო ბებია ანა დე მონტაგუ. მარგარეტს ჰყავდა ალალი უფროსი და, ანა, რომელიც მოგვიანებით გახდა სერ ჯეიმზ სენტ-ლეჯერის ცოლი, და ნახევარდა, ელიზაბეთი, რომელიც მამის მეორე ქორწინებიდან ლორა ბერკლის ჰყავდა. ელიზაბეთი გარდაიცვალა ბავშვობაში 1510 წელს.

მარგარეტის მამას ჰქონდა ბევრი ქონება, მაგრამ მას არ ჰყავდა კანონიერი მამრობითი მემკვიდრე, მხოლოდ ქალიშვილები, რომლებსაც მოგვიანებით მოუწიათ ბატლერის ქონების გაყოფა ერთმანეთთან. 1475 წლისთვის მარგარეტი, თავის დასთან, ანასთან ერთად, ითვლებოდა ორმონდის გრაფის პოტენციურ თანამემკვიდრედ და ამ ფაქტორმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მდიდარი ვაჭრის ვაჟთან, უილიამ ბოლეინთან ქორწინების მოლაპარაკებაში. მათი ქორწილის ზუსტი თარიღი უცნობია, სავარაუდოდ ის 1475 წელს შედგა. მათ პირველი ქალიშვილი ანა, იმავე წელს შეეძინათ. საერთო ჯამში, წყვილს თერთმეტი შვილი ჰყავდა, მათი უფროსი ვაჟი იყო თომასი, ანა ბოლეინის მამა. ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ განვითარდა ურთიერთობა მეუღლეებს შორის, არ არის შემორჩენილი ჩვენამდე.

მარგარეტი დაქვრივდა 1505 წელს. 1511 წელს, ორმონდის გრაფის გარდაცვალებამდე ოთხი წლით ადრე, თომასი შეუდგა მემკვიდრეობის საკითხის მოგვარებას. მათ მიაღწიეს ორმხრივ შეთანხმებას დედასთან, რომლის თანახმადაც თომასს უნდა მიეღო ყველაფერი, რასაც მარგარეტი მამის ანდერძით იღებდა. ეს კი იყო რამდენიმე ქონება ნორფოლკში, ასევე მიწები ბუკინგემშირსა და ჰერტფორდშირში.

მარგარეტი გარდაიცვალა 1539 წლის სექტემბრიდან 1540 წლის მარტამდე პერიოდში. ბლიკინგის მამულის ქონება, რომელიც მისი მემკვიდრეობის წილის ნაწილი იყო, როგორც ქვრივისა, გადაეცა ჯეინს, ლედი როჩფორდს, მარგარეტის შვილიშვილის, ჯორჯ ბოლეინის მეუღლეს. 1542 წელს ჯეინის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მარგარეტის ერთ-ერთმა ვაჟმა, ჯეიმზ ბოლეინმა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* **`BUTLER FAMILY`**
* **NameAnne Boleyn 1230, 14G Grandmother**

სქოლიო
------

1. ↑  Lady Margaret Butler1
2. 1 2  The rise and fall of Anne Boleyn
3. 1 2 3 4 5  The Boleyn women : the Tudor femmes fatales who changed English history
**გიგოს გორა** — ბორცვი ქალაქ თელავის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში, გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ქალაქის შვიდი ისტორიული ბორცვიდან ერთ-ერთი. 

სახელწოდება უკავშირდება თავად გიგო ვახვახიშვილს, რომელიც ამ ადგილს XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ფლობდა. არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. დაზვერვების დროს ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია დაუთარიღებელი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდგომ პერიოდში გორა წარმოადგენდა მასობრივი დახვრეტების ადგილს. XX საუკუნის ბოლოს გიგოს გორის ტყიანი საფარი მნიშვნელოვნად შემცირდა. ამავე პერიოდში ააგეს წმ. ნინოს ეკლესია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16908
* თოფურია, თ. გიგოს გორა - დახვრეტილების სამარხები თელავში. „რადიო თავისუფლება", RFE/RL. სექტემბერი 04, 2019.

სქოლიო
------

1. ↑  საბჭოთა რეპრესიები თელავში 1924 წლის სექტემბერში / თენგიზ სიმაშვილი // V საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენცია „კულტურათაშორისი დიალოგები", შრომები. – 2019.
2. ↑  თანამედროვე ქართული საეკლესიო ხელოვნება.-თბ.2009.-გვ.74-75. 2.უჯარმიდან ალავერდამდე.-[თბ.2013].-გვ.27.
**გიგა შალვას ძე ჯაფარიძე** (დ. 29 მაისი, 1924, ონი — გ. ნოემბერი, 2003) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980). 1959 წელს მისი ინიციატივით გაიხსნა სახალხო თეატრი ამბროლაურში.

ბიოგრაფია
---------

1961 წლიდან იყო ონის სახალხო თეატრის დამაარსებელი, რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისთვის დამახასიათებელი იყო უშუალობა, სცენური სიმართლე, მკაფიო მეტყველება, გარდასახვის უნარი. შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: სვიმონ ლიონიძე (დ. ერისთავის „სამშობლო"), ბახა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი"), ბესიკი (ლ. გოთუას „მეფე ერეკლე"), ვ. კიკვიძე (ვ. დარასელის „კიკვიძე"), ჰამლეტი (უ. შექსპირის „ჰამლეტი"), ოიდიპოსი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე"), ლირი (უ. შექსპირის „მეფე ლირი"), ესოპე (გ. ფიგეირედუს „მელა და ყურძენი"), და სხვა. ამბროლაურისა და ონის სახალხო თეატრების სცენაზე დადგა მრავალი პიესა. ააღორძინა მივიწყებული ქართული ხალხური საკრავი გუდასტვირი, რომლის საუკეთესო შემსრულებელი თვითონვე იყო. ავტორია პიესებისა „ნაძვნარის საიდუმლო", „ღატაკი მილიონერი", „ხიბლი წუხილისა", „ოი, დედა ენა!", „კლდებოძალის ვარსკვლავი". გადაღებულია ფილმში „ერთ პატარა ქალაქში" (მოხუცი, 1986). არის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VI მსოფლიო ფესტივალის (1958) დიპლომანტი, საკავშირო და რესპუბლიკური ფესტივალების მრავალგზის ლაურეატი.

ლიტერატურა
----------

* *ავალიანი რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 543.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიგა ჯაფარიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
„ფიამეტას ხილვა", დანტე გაბრიელ როსეტი
**მადონა ფიამეტას ელეგია** — ჯოვანი ბოკაჩოს რომანი. დაწერილია 1343 წელს, გამოქვეყნდა 1472 წელს. ამ რომანით ბოკაჩომ საფუძველი ჩაუყარა ფსიქოლოგიურ რომანს. ის წარმოადგენს შეყვარებულის მიერ მიტოვებული ქალის აღსარებას. რომანში როლები შებრუნებულია. თავად ბოკაჩო იყო მიტოვებული მარია აქვინელის მიერ. შესაბამისად, რომანი ავტობიოგრაფიულია, მაგრამ მასში ასევე არის ვერგილიუსის „დიდონასა" და ოვიდიუსის „შეყვარებულების" გავლენა.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
მთხრობელია ქალი ფიამეტა, რომელიც შეყვარებულმა პამფილომ მიატოვა. ფიამეტა მოგვითხრობს საკუთარ თავზე, თუ როგორი მდიდარი და სახელოვანი მშობლებისგან წარმოიშვა, როგორი ლამაზი და მშვენიერი იყო და ბევრი ეძებდა მის სიყვარულს, მაგრამ ჩამოსცილდნენ მას შემდეგ, რაც გათხოვდა შესაფერის ვაჟზე. ბედნიერმა და კმაყოფილმა ფიამეტამ სიზმარში იხილა თავისი უბედურება: მას გველმა უკბინა მარცხენა ძუძუზე. ფიამეტას მწარედ ეტკინა, მაგრამ გველი მიიკრა გულზე და დამალა. გველი გაძღა ფიამეტას სისხლით და მიიმალა ბალახებში. 

აღდგომა დღეს ფიამეტამ პირველად იხილა პამფილო და მაშინვე შეუყვარდა. გამდელი მიუხვდება ფიამეტას და ურჩევს, არ დანებდეს გრძნობას, მაგრამ როცა დაინახავს, რომ გვიანაა, თავადაც ხელს უწყობს მას. ვაჟი დაუმეგობრდება ფიამეტას ქმარს და ასე შეძლებს ქალთან დაახლოებას. მათი რომანი ხანგრძლივი არ აღმოჩნდება, პამფილო ეუბნება ფიამეტას, რომ ნეაპოლი უნდა დატოვოს მამის მოთხოვნით. ფიამეტა თხოვს პამფილოს, არ წავიდეს, მაგრამ პამფილო მიდის და დათქმულ დროს უკან არ ბრუნდება. მოდის ცნობა, რომ პამფილომ ცოლი მოიყვანა. ფიამეტა გახდა, მისი სილამაზე დაჭკნა. ქმარეს ეს კუჭის ტკივილის ბრალი ჰგონია და ფიამეტა სამკურნალოდ მიჰყავს, თუმცა უშედეგოდ. პამფილოს წასვლიდან ერთი წლის შემდეგ ფიამეტა იგებს, რომ პამფილოს საყვარელი ჰყოლია და არა ცოლი. ფიამეტას ტანჯვა განუახლდება და თვითმკვლელობას სცდის — სახლის კოშკიდან გადავარდება. ფიამეტას გადაარჩენენ

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მადონა ფიამეტას ელეგია***

* *გ. ახვლედიანი*, „ჯოვანი ბოკაჩოს ცხოვრება და შემოქმედება" // დეკამერონი, „საბჭოთა საქართველო", თბილისი 1970 წ.
**გლაიხშალტუნგი** (გერმ. Gleichschaltung) — ტერმინი, რომელსაც ნაციონალ-სოციალისტები იყენებდნენ გერმანიაში საზოგადოებრივი და პოლიტიკური პროცესების ხელში ჩაგდების აღსანიშნავად. ტერმინი გამოიგონა იუსტიციის რაიხსმინისტრმა ფრანც გრიუნტერმა და პირველად გამოიყენა 1933 წლის 31 მარტს გლაიხშალტუნგის შესახებ პირველი კანონის სათაურში, რომლის თანახმადაც ქვეყანამ დაკარგა სუვერენიტეტი იმპერიის სასარგებლოდ.

გლაიხშალტუნგის ლოზუნგის ქვეშ მიიღეს კანონი, რომლის მიხედვითაც ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია ერთადერთ პარტიად გამოაცხადეს. ერთმანეთს შეუთავსეს რაიხსპრეზიდენტისა და რაიხსკანცლერის თანამდებობები.

ლიტერატურა
----------

* Karl Kroeschell, *Deutsche Rechtsgeschichte 3 (seit 1650)*, 2nd ed. 1989, ISBN 3-531-22139-6
* Karl Kroeschell, *Rechtsgeschichte Deutschlands im 20. Jahrhundert*, 1992, ISBN 3-8252-1681-0
* Lebendiges virtuelles Museum Online დაარქივებული 2014-05-25 საიტზე Wayback Machine. : Die Errichtung des Einparteienstaats 1933
* Claudia Koonz. *The Nazi Conscience*. Cambridge, Mass.: The Belknap Press of Harvard University Press, 2003.

სქოლიო
------

1. ↑  ტექსტი წინასწარი კანონისა მიწების იმპერიაში ჩართვის შესახებ
2. ↑  კანონის ტექსტი გერმანიის სახელმწიფოს მეთაურის შესახებ
**გიტანას ნაუსედა** (ლიეტ. Gitanas Nausėda; დ. 19 მაისი, 1964, კლაიპედა, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ბანკირი და უნივერსიტეტის მასწავლებელი. ლიეტუვის პრეზიდენტი 2019 წლის 12 ივლისიდან.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1964 წლის 19 მაისს კლაიპედაში. 1970-1981 წლებში სწავლობდა კლაიპედის მეხუთე საშუალო სკოლაში. 1981 წელს ვერ შეძლო ვილნიუსის უნივერსიტეტში შესვლა და სწავლობდა სანტექნიკოსად კლაიპედის აფთიაქში. 1982-1987 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის ინივერსიტეტის მრეწველობის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 

1987-1989 წლებში ეკონომიკის ფაკულტეტის ასპირანტია. 1987-2004 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის პედაგოგი. 1990-1992 წლებში პრაქტიკას გადის გერმანიის მანჰეიმის უნივერსიტეტში. 1996-2000 წლებში ლიეტუვის ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის დეპარტამენტის დირექტორია. 1998 წელს სტაჟირებაზეა ვაშინგტონში, მსოფლიო ბანკში. 

2004-2009 წლებში პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსის მრჩეველია.

დაოჯახებულია, ჰყავს ორი ქალიშვილი. მშობლიური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

2004 წელს მხარ დაუჭირა ვალდას ადამკუსის საარჩევნო კამპანიას. 

2018 წლის 17 სექტემბერს წამოაყენა თავისი კანდიდატურა 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველ ტურში მიიღო ხმების 30,95 % და დაიკავა მეორე ადგილი, ხოლო მეორე ტურში გაიმარჯვა და ქვეყნის მეთაურის პოსტი 2019 წლის 12 ივლისს დაიკავა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გიტანას ნაუსედა***

* ოფიციალური ვებგვერდი დაარქივებული 2019-05-10 საიტზე Wayback Machine.
* ლიეტუვის საპრეზიდენტო არჩევნებში გიტანას ნაუსედამ გაიმარჯვა

სქოლიო
------

1. ↑  D. Nausėdienė: Gitanas man pateikė viliojantį pasiūlymą, kurio negalėjau atsisakyti *Delfi*, October 31, 2015
2. ↑  G.Nausėdos kelias į ekonomiką aplaistytas ašaromis *Delfi*, February 24, 2010

|
|  |
|
| წინამორბედი:დალია გრიბაუსკაიტე | **ლიეტუვის პრეზიდენტი**2019 – დღემდე | შემდეგი: |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიეტუვის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1918–1940 | 
ანტანას სმეტონა · ალექსანდრას შტულგინსკისი · კაზის გრინიუსი · იონას სტაუგატისი · ალექსანდრას შტულგინსკისი · ანტანას სმეტონა · ანტანას მერკისი · იუსტას პალეცკისი · | ლიეტუვის გერბი |
|  |
| ლიეტუვის რესპუბლიკა 1990–დან | 
ვიტაუტას ლანდსბერგისი · ალგირდას ბრაზაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · როლანდას პაქსასი · არტურას პაულაუსკასი · ვალდას ადამკუსი · დალია გრიბაუსკაიტე · გიტანას ნაუსედა |

 |
გლაფკოს კლირიდისი
**გლაფკოს კლირიდისი** (ბერძ. Γλαύκος Ιωάννου Κληρίδης; დ. 24 აპრილი, 1919, ნიქოზია, კვიპროსი — გ. 15 ნოემბერი, 2013, იქვე) — კვიპროსელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის ორგზის პრეზიდენტი: 1974 და 1993-2003 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1919 წელს იურისტ იოანის კლირიდისის ოჯახში. მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა ბრიტანეთის არმიაში მფრინავად. 1942-1945 წლებში იმყოფებოდა გერმანელთა ტყვეობაში. ომის შემდეგ გახდა კვიპროსის გათავისუფლების ეროვნული ორგანიზაციის წევრი. 1959 წელს კვიპროსის გარდამავალი მთავრობის იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. 1960 წელს, დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ კვიპროსის პარლამენტის თავმჯდომარე გახდა. 1974 წელს ნიკოს სამპსონის დამხობის შემდეგ გახდა ქვეყნის მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი. მაკარიოს III-ის ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ კვლავ პარლამენტის თავმჯდომარეა 1976 წლამდე. ქვეყნის პრეზიდენტობის კანდიდატია 1978, 1983, 1988, 1993, 1998 და 2003 წლებში. ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩეს 1993 წელს, ხელმეორედ აირჩიეს 1998 წელს, ხოლო 2003 წელს დამარცხდა ტასოს პაპადოპულოსთან.

გარდაიცვალა 2013 წლის 15 ნოემბერს. დაკრძალულია ნიქოზიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კვიპროსის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გლაფკოს კლირიდისის ბიოგრაფია დაარქივებული 2014-07-30 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კვიპროსის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* მაკარიოს III
* ნიკოს სამპსონი
	+ მ/შ
* გლაფკოს კლირიდისი
	+ მ/შ
* მაკარიოს III
* სპიროს კიპრიანუ
* გეორგიოს ვასილიუ
* გლაფკოს კლირიდისი
* ტასოს პაპადოპულოსი
* დიმიტრის ქრისტოფიასი
* ნიკოს ანასტასიადესი
* ნიკოს ქრისტოდულიდისი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გუჯარეთი**. |

**გუჯარეთი** — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1600 მეტრი, ბორჯომიდან 40 კილომეტრი.

ისტორია
-------

სოფელი ისტორიულ თორში მდებარეობდა, შემდეგ გუჯარეთისხევის ცენტრი გამხდარა. VII საუკუნის სომხურ გეოგრაფიაში „აშხარაცუიც" იხსიენიება თორი და გუჯარეთისხევი. სოფლის ირგვლივ მდებარე ნოყიერი საძოვრების არსებობამ და ძამის, ტანის, თრიალეთის, ტაბაწყურ-ნარიანისა და გუჯარეთისწყლის ხეობებით მომავალი ურთიერთგადამკვეთი გზების ხელსაყრელმა თავმოყრამ განაპირობა გუჯარეთის დაწინაურება. ვახუშტი ბატონიშვილს მოხსენიებული აქვს ერთი გუჯარეთი, 1917 წლამდე რუკებზე კი აღნიშნულია 2 გუჯარეთი — დიდი და პატარა. ამ რუკების მიხედვით, წმ. ნიკოლოზის ეკლესიის ირგვლივ დიდი გუჯარეთის ნასოფლარია, თანამედროვე გუჯარეთი კი პატარა გუჯარეთის ადგილასაა. დღევანდელ გუჯარეთში ღვთისმშობლის ძველი ეკლესიის ბუდეღაა დარჩენილი. წმ. ნიკოლოზის ეკლესია სოფლის დასავლეთით, ხევგაღმა შემაღლებულ ადგილზე დგას. ძეგლი ნაგებია უხეშად გათლილი რუხი მოჟანგისფრო ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით პილასტრების ერთი წყვილია, მასზე ამოყვანილია კამარის საბჯენი თაღი. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია. შემორჩენილია ეკლესიის დანგრეული გალავანი, რომლის ახლოს ნასოფლარია. ტაძარი XIX საუკუნეშია აღდგენილ-გადაკეთებული, შენობის ქვედა ნაწილში ჩაყოლებული დიდი ზომის ქვები და გალავანი კი ყველაზე ადრინდელი ფენა უნდა იყოს. ეკლესიის პროპორციების, სარკმელთა გაფორმების და სამშენებლო ხელოვნების მიხედვით ეკლესია XVI–XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა |
| --- | --- |
| 2002 | 0 |
| 2014 | 0 |

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გუჯარეთი (მხარე)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 322.
* *ბერძენიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 16 აგვისტო 2016.
2. ↑  საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-09-19. ციტირების თარიღი: 2012-07-05.
**მანავატუ-უანგანუი** (ინგლ. Manawatu-Wanganui Region) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ პალმერსტონ-ნორთისა და უონგანუის ირგვლივ.

რეგიონი მოიცავს ათი რაიონის მთლიან ან გარკვეულ ტერიტორიებს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალმერსტონ-ნორთი.

რეგიონში დომინირებს ორი მნიშვნელოვანი მდინარის — უანგანუისა და მანავატუს აუზები. ეს უკანასკნელი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იყო მაორის ხალხისთვის. მის მიდამოებში განლაგაბული იყო მათი დასახლებები, კლიფები კარგი თავდაცვის საშუალებას იძლეოდა, ადვილი იყო საკვების მოპოვება.

ეკონომიკა
---------

2003 წელს, მანავატუ-უანგანუის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$5,594 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 4 %-ს.

მეზობელი ტარანაკის რეგიონისგან განსხვავებით, მანავატუ-უანგანუის არ გააჩნია ენერგიის მნიშვნელოვანი საწარმოები და მინერალები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ახალი ზელანდიის რეგიონები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Horizons Regional Council
* Destination Manawatu

სქოლიო
------

1. ↑  Regional Gross Domestic Product. Statistics New Zealand (2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 20 მაისი 2010. ციტირების თარიღი: 18 February 2010.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დაბა**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დაბა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დაბა** — დასახლებული პუნქტი, ქალაქის ტიპის ურბანული დასახლება.

დაბა ძველი ქართული ტერმინია დასახლებული პუნქტის მნიშვნელობით. დაბა ფუძის შემცველი ბევრი ტოპონიმია საქართველოში: დაბა, ახალდაბა, ყველდაბა, დაბაძველი, გარდაბანი (გარე დაბანი), უდაბნო (ე. ი. დაუსახლებელი ადგილი) და სხვა. სვანურ ენაში შესატყვისი ტერმინი — „დაბ", ხნულს ნიშნავს. შესაძლოა, თავდაპირველად დაბა იხმარებოდა დამუშავებული მიწის, ნახნავის მნიშვნელობით. IX საუკუნიდან „დაბას" თანდათან ცვლის „სოფელი".

სსრკ-ში დაბა წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ერთეულს. ფუნქციის მიხედვით განარჩევდნენ მუშათა, საკურორტო, სააგარაკო და სხვა ტიპის დაბებს. დაბის სამართავად იქმნებოდა სადაბო საბჭო. ცალკეულ შემთხვევებში სადაბო საბჭო მართავდა დაბის ახლომდებარე სოფლებსაც. თანამედროვე საქართველოში, დაბა არის დასახლება, რომლის ტერიტორიაზედაც განლაგებულია სამრეწველო საწარმოები ან/და ტურისტული და საკურორტო დაწესებულებები ან/და სამკურნალო და სოციალურ-კულტურული დაწესებულებები და რომელიც ასრულებს ადგილობრივი ეკონომიკურ-კულტურული ცენტრის ფუნქციებს. დაბის ინფრასტრუქტურა არსებითად ორიენტირებული არ არის სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის განხორციელებაზე. დაბის კატეგორიას შეიძლება მიეკუთვნოს დასახლება, თუ იგი თვითმმართველი ერთეულის ადმინისტრაციული ცენტრია ან მას აქვს შემდგომი ეკონომიკური განვითარებისა და მოსახლეობის ზრდის პერსპექტივა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* საქართველოს დაბები
* ქალაქი
* სოფელი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 324.
* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს ორგანული კანონი ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსი, მუხლი 4, „საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე". კონსოლიდირებული ვერსია: 23 აპრილი, 2020.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გოგოლი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიული ივლიანეს ძე გოგოლი** (დ. 23 თებერვალი, 1945, სენაკი) — ქართველი ზოოტექნიკოსი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერების დოქტორი (1992), პროფესორი (2000).

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. 1976-1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტში მეძროხეობის განყოფილების გამგე, 1991-2006 წლებში – საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეცხოველეობის ბიოლოგიის საფუძვლების სამეცნიერო-კვლევითი სექტორის ხელმძღვანელის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 1994-2006 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევით ინსტიტუტში. 1995-2005 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გრანტების პროექტს. 2006 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორია, 2007 წლიდან – მ. რჩეულიშვილის სახელობის მეცხოველეობის ბიოლოგიურ საფუძვლების ინსტიტუტის დირექტორი. გოგოლი მუშაობს ძროხის ადაპტაცია-აკლიმატიზაციის, ჯიშთაშორისი და სახეობათაშორისი ჰიბრიდიზაციის პრობლემებზე, ასევე სწავლობს მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოებისა და გადამუშავების ტექნოლოგიურ საკითხებს. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის (მ. შ. 12 მონოგრაფია და 3 სახელმძღვანელო). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ხორცისა და ხორცპროდუქტების ტექნოლოგია, თბ. 2004;
* ჰიბრიდიზაცია სარძეო მეძროხეობაში, თბ. 2009.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 70.
ეკლესია გლარუსში
**გლარუსი** (გერმ. Glarus; ფრანგ. Glaris; იტალ. Glarona; რეტორმ. Glaruna) — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში, გლარუსის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ლინთის ნაპირებზე, გლარნის ალპების კალთებზე.

2011 წლის 1 იანვრის მიხედვით გლარუსის მუნიციპალიტეტი აერთიანებს: ენენდის, ნეტშტალისა და რიდერნის მუნიციპალიტეტებს. მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა შეადგენს 5800 ათ. ადამიანს. განვითარებულია მერქნის, ტექსტილისა და პლასტმასის წარმოება. სიმბოლოს წარმოადგენს ნეო-რომანული ეკლესია.

გლარუსი პირველად მოიხსენიება VIII საუკუნეში *კლარონას* სახით. 1178 წელს პირველად მოიხსენიებენ გლარუსის სახელწოდებით. აბატების გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა 1395 წლამდე, რის შემდეგ ხდება დამოუკიდებელი ტერიტორია.

2011 წლამდე გლარუსის მუნიციპალიტეტის ფართობი შეადგენდა 69,2 კმ²-ს. ტერიტორიის 23% გამოყენებულია სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისთვის, 31,4% დაფარულია ტყით, 2,7% უკავია შენობებსა და გზებს. მას შემდეგ, რაც გლარუსის მუნიციპალიტეტში გაერთიანდა ენენდის, ნეტშტალისა და რიდერნის მუნიციპალიტეტები მისი ფართობი გაიზარდა 103,6 კმ²-მდე.

ყველაზე ნოტიო თვე აგვისტოა, სადაც საშუალოდ მოდის 177 მმ ნალექი. წლის ყველაზე მშრალი თვეა იანვარი. განვითარებულია ტურიზმი.

გალერეა
-------

* ქალაქის ცენტრიქალაქის ცენტრი
* ერთ-ერთი მონაკვეთიერთ-ერთი მონაკვეთი
* ერთ-ერთი მონაკვეთიერთ-ერთი მონაკვეთი
* გასართობი ადგილიგასართობი ადგილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2015-03-20 საიტზე Wayback Machine.  (გერმანული)
* გლარუსი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**გლარნის ალპები** (გერმ. Glarner Alpen) — მთების ჯგუფი დასავლეთ ალპებში, ცენტრალურ შვეიცარიაში (ურის, გრაუბიუნდენის, გლარუსის, სანქტ-გალენის, შვიცისა და ცუგის კანტონები). გადაჭიმულია ობერალპის უღელტეხილიდან კლაუზენის უღელტეხილამდე. აღმოსავლეთით წყდება მდინარე რაინის ხეობასთან, ჩრდილოეთით ვალენშტადტის ტბასთან და კლაუზენის გადასასვლელთან. უმაღლესი მწვერვალია ტედი (3614 მ). მწვერვალების უმეტესობა დაფარულია მყინვარებით. 

დასავლეთით ესაზღვრება ურნერის ალპები, სამხრეთით ლეპონტინის ალპები, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით აპენცელის ალპები. გლარნის ალპების აღმოსავლეთ ნაწილში გამოხატულია შეცოცებები, რომელიც შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (გლარნის შეცოცება). 

მწვერვალ ტედის სამხრეთით ძირითადად გაბატონებულია გნაისები და გრანიტები, რომელთა შორისაა დიდი ზომის მინდვრის შპატის კრისტალები. ჩრდილოეთ კალთებზე გაბატონებულია საძოვრები, არის აგრეთვე პოპულარული კურორტები და ზამთრის სპორტული სივრცეები.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალპები
* გლარნის შეცოცება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„გლარნის ალპები"** ვიკისაწყობში.
* გლარნის ალპები — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**მალაგის უნივერსიტეტი** (ესპ. Universidad de Málaga) ― საჯარო უნივერსიტეტი მალაგაში, ესპანეთში. უნივერსიტეტი 23-ე ადგილზეა ესპანურ უნივერსიტეტებს შორის და 683-ე ადგილზეა მსოფლიოს მასშტაბით. დაარსდა 1972 წელს. 2016 წლისთვის უნივერსიტეტში 30 203 ბაკალავრი და 2 576 მაგისტრანტი სწავლობდა. სწავლების დიდი ნაწილი ძირითადად ორ კამპუსში მიმდინარეობს.

ისტორია
-------

მალაგის უნივერსიტეტის ისტორია 1968 წლიდან იწყება, როდესაც მალაგის უნივერსიტეტის მეგობრების ასოციაცია შეიქმნა (*Asociación de Amigos de la Universidad de Málaga*). ასოციაცია ქალაქის მოთხოვნილებებიდან გამომდინარე უნივერსიტეტის დაარსებას ისახავდა მიზნად (მალაგა ერთადერთი ევროპული ქალაქი იყო, რომლის მოსახლეობაც 300 000 ადამიანს აჭარბებდა, მაგრამ უნივერსიტეტი არ ჰქონდა). მალაგის უნივერსიტეტი 1972 წლის 18 აგვისტოს ბრძანებით დაარსდა არსებული ცენტრების გაერთიანებით, მათ შორის: უმაღლესი პოლიტექნიკური სკოლის (1927), ნორმალური სკოლისა (1846) და გრანადის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის (1963). უნივერსიტეტის დაარსების დროისთვის ეკონომიკისა და ბიზნესის და მედიცინის ფაკულტეტები ფუნქციონირებდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მალაგის უნივერსიტეტი***

* 

* https://www.uma.es/?set\_language=en ოფიციალური საიტი
* Official website

სქოლიო
------

1. 1 2  Directory of Open Access Journals — 2003.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1227538'></a>
2. ↑
3. ↑
4. ↑
5. ↑  University of Málaga Ranking.
**გიშის ეკლესია** (აზერ. Kiş kilsəsi) — ქართული ქრისტიანული ტაძარი ისტორიულ ჰერეთში, საინგილოში. მდებარეობს მდინარე გიშისწყლის ხეობაში, სოფელ გიშში, რომელიც ქალაქ შაქიდან 4-5 კილომეტრითაა დაშორებული.

საყდარი კუპელჰალეს ტიპისაა და სოფელ გიშის აღმოსავლეთით, ყველაზე ამაღლებულ ადგილას დგას. მას გარშემო ქვის დიდი გალავანი ჰქონია შემოვლებული. საყდრისა და გალავნის შემოგარენში სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთები შეინიშნება.

მნიშენელოვან ცნობებს გვაწვდის სოფელ გიშისა და მისი საყდრის შესახებ ვახუშტი:

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „გიში არს მთის ძირს, რომელი იყო საერისთაო წუქეთისა და ეკლესია დიდი, გუმბათიანი, და იჯდა ეპისკოპოზი, მწყემსი ელისენისა, წუქეთისა და შაკიხისა…" |
|  | (ვახუშტი ბაგრატიონი) |

როგორც ჩანს, გიშის ღვთისმშობლის საყდარი ვახუშტის მოხსენიებული აქვს გუმბათოვან დიდ ეკლესიად.

გიშის საყდრის მთელი ნაგებობა და კარვისებური რვაწახნაგოვანი პირამიდული ფორმის გუმბათი დღემდე კარგადაა შემონახული. როგორც ირკვევა, გიშის საყდრის გუმბათი და ზოგიერთი სხვა ელემენტი უკანასკნელად აღდგენილ და გადაკეთებულ იქნა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. გ. ჩუბინაშვილის აზრით, შესაძლებელია გარჩევა იმ ძლიერ დანგრეული უძველესი ეკლესიის ნაშთების, რომელიც XI საუკუნეში აუშენებიათ. ჩუბინაშვილი იქვე შენიშავს, რომ ეს პატარა ეკლესია თავისი უტყვი არქიტექტურით არ შეიძლება მივიღოთ ეპისკოპოსთა იმ კათედრად, რომელიც არსებობდა ჯერ კიდევ VI საუკუნეში, სახელდობრ, „გიშელთა" კათედრად; ასევე მისი აზრით, ეკლესიის შესასვლელი (კარიბჭე) გადაკეთებულია XIX საუკუნის შუა წლებში.

ძეგლის აგებისა და ნგრევა-განახლების პირველ პერიოდად შეიძლება ჩაითვალოს VI-XI საუკუნეები, ხოლო მეორე პერიოდი გრძელდება XVII საუკუნიდან XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე. ამჟამად ტაძარში მუზეუმია მოწყობილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიში | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები
* გიშის ეკლესია (საინგილო) | საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი
**გლაუკიასი** (ძვ. ბერძნ. Γλαυκίας) — ილირიული ტომის, ტაულანტიელების მეფე. ძვ. წ. 335 წელს ის და დარდანელების მეფე კლიტოს ილირიელი აპირებდნენ შეჭრას მაკედონიის სამეფოს ტერიტორიაზე, თუმცა დამარცხდნენ ალექსანდრე დიდთან ბრძოლაში, რომელიც გაიმართა ციხესიმაგრე პელიუმთან. პლუტარქეს მიხდვით, 20 წლის შემდეგ, როდესაც ეპიროსის მეფე აეკიდესი გააძევეს ქვეყნიდან, გლაუკიასმა თავშესაფარი მისცა მის შვილს, პიროს ეპიროსელს, რომელსაც შემდეგ მისი ცოლი ბეროა ზრდიდა. მაკედონიის მეფემ კასანდრემ გლაუკიასს მოსთხოვა პიროსის გადაცემა 200 ტალენტის სანაცვლოდ. უარის მიღების შემდეგ ის შეიჭრა ილირიაში და დაამარცხა გლაუკიასი, თუმცა შემდეგ მათ შორის ზავი დაიდო და პიროსი ისევ გლაუკიასთან დარჩა. ძვ. წ. 307 წელს ეპიროსში აჯანყება დაიწყო. აჯანყებულებმა მეფე ალკატეს II მოკლეს. ამით ისარგებლა გლაუკიასმა და 12 წლის პიროსს მისი კუთვნილი ტახტი დაუბრუნა. ამის შემდეგ გლაუკიასის სამეფოს ტერიტორიები აპოლონიამდე გაფართოვდა. მისი სიკვდილის შესახებ ცნობები არ მოიპოვება, თუმცა პლუტარქეს პარალელური ბიოგრაფიების მიხედვით, ძვ. წ. 302 წელს ის ჯერ კიდევ მეფობდა.

ლიტერატურა
----------

* ჯონ უილკესი — ილირიელები, გვ. 124
* პლუტარქე — პარალელური ბიოგრაფიები
* უილიამ სმიტი — ბერძნულ-რომაული ბიოგრაფიის და მითოლოგიის ლექსიკონი დაარქივებული 2010-12-22 საიტზე Wayback Machine.
თავადი გიორგი გრუზინსკი
**გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი** (რუს. Георгий Александрович Грузинский; დ. 2 ნოემბერი, 1762, მოსკოვი, — გ. 15 მაისი, 1852, სოფ. ლისკოვო) — რუსეთის იმპერიის მემამულე, მეცენატი, რუსეთში ემიგრირებული მეფე ბაქარის შვილიშვილი და ალექსანდრე ბაქარის ძის შვილი. 

განათლება მიიღო ოჯახში. შეისწავლა უცხო ენები. 1768 წელს იმპერატორ ეკატერინე II-ის ბრძანებით ჩარიცხეს პეტერბურგის ქვეითთა პოლკში, 1776 წლიდან ელიზავეტგრადის მსუბუქ ცხენოსანთა პოლკში იყო, მიიღო კაპიტნის (1778) და მაიორის (1786) წოდებები. მის სამხედრო კარიერას ხელი შეუშალა მამის, ალექსანდრე ბაქარის ძის ქართლის ტახტისთვის ბრძოლამ და ამ ნიადაგზე ეკატერინე II-თან წარმოქმნილმა უთანხმოებამ. 1786 წელს მაიორის წოდებით გადადგა და დასახლდა ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის სოფელ ლისკოვოში. 1792 წელს აირჩიეს ჯერ მაკარიევოს მაზრის თავადაზნაურთა წინამძღოლად, 1795 წელს კი — ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლად. 1798 წელს პავლე I-მა ხისტი ხასიათის გამო გადააყენა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების წინა წლებში გრუზინსკი შეხვდა იმპერატორ ალექსანდრე I-ს და მის მამულში დაცული რელიკვია — წმ. ნინოს ჯვარი — გადასცა. 1807–1828 ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი იყო. საფრანგეთ-რუსეთის ომის (1812) დროს სათავეში ჩაუდგა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ლაშქარს. 

გრუზინსკი თავისი დროის ერთ-ერთი მდიდარი მემამულე იყო რუსეთში. თავისი შემოსავლის ნაწილი მან ნიჟნი-ნოვგოროდის ცენტრში სასახლეების გაფართოებას მოახმარა. მან დააარსა ინვალიდთა თავშესაფარი, აღსაზრდელთა სახლი; ლისკოვოში გახსნა აფთიაქი, 1800 წელს კი ააშენა სამრეკლო, დიდი ქვის ტაძარი, თვითონვე იკისრა საეკლესიო მსახურების ყველა ხარჯი. 1848 წელს ქალაქის სასწავლებელს თავისი სასახლე აჩუქა. თვითონვე ინახავდა მოსწავლეებსაც. მფარველობდა და ეხმარებოდა დეკაბრისტებს. ჰქონდა მდიდარი ბიბლიოთეკა ქართულ, რუსულ და ევროპულ ენებზე. დაკრძალულია თავისსავე აშენებულ ტაძარში.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ფ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 166.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დავითაშვილი**. |

**გიორგი მიხეილის ძე დავითაშვილი** (დ. 27 თებერვალი [ძვ. სტ. 15 თებერვალი], 1893, ბათუმი — გ. 4 ივლისი, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
---------

1913 წელს დაამთავრა ბათუმის გიმნაზია და სწავლა განაგრძო პეტერბურგის ა. პეტროვსკის სასცენო ხელოვნების სკოლაში. 1915–1918 წლებში მუშაობდა ტაგანროგის თეატრში, სადაც გამოდიოდა დავიდოვის გვარით. 1918 წელს დაბრუნდა ბათუმში, ხოლო მომდევნო წელს მოღვაწეობდა თბილისის რუსულ თეატრში. აქ შესრულებული აქვს რასკოლნიკოვის („დანაშაული და სასჯელი" ფიოდორ დოსტოევსკის მიხედვით), ჟადოვის, პარატოვის (ალექსანდრე ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი", „უმზითვო") და სხვა მნიშვნელოვანი როლები.

1920 წლიდან დავითაშვილი ქართულ დრამატულ თეატრშია (ამჟამად რუსთაველის თეატრი). ეს ის დროა როდესაც ქართულ სცენაზე მკვიდრდებოდა რევოლუციურ-რომანტიკული სულისკვეთება. კოტე მარჯანიშვილისა და ალექსანდრე ახმეტელის საუკეთესო სპექტაკლებმა ახალ ეპოქის სული შემოიტანეს და დავითაშვილიც, ისევე როგორც თეატრის სხვა მოღვაწენიც იღწვოდნენ სცენაზე ახალი იდეებისა და ფორმების დამკვიდრებისათვის.

დავითაშვილი ეკუთვნოდა ქართველ მსახიობთა იმ თაობას, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა რუსთაველის სახელობის თეატრს. ამ თეატრის სცენაზე შექმნა 80-მდე როლი. მათ შორის: ზაალ ბარათაშვილი (სანდრო შანშიაშვილის „არსენა"), ლევან ხიმშიაშვილი (დავით ერისთავის „სამშობლო"), ოთარბეგი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი"), ნეზნამოვი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო და დამნაშავენი"), ფრონდოსო (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო"), გოდუნოვი (ვლადიმერ სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე" სახელმწიფო პრემია 1946), ჰამლეტი (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი"), მინდია (გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა"), ფრანც მოორი (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები") და სხვა მრავალი.

გიორგი დავითაშვილმა ხარკი ქართულ კინოსაც მიუზღო. მან დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა ფილმებში: „არსენა ჯორჯიაშვილი", „მოძღვარი", „თავადის ასული მერი", „დავით გურამიშვილი" და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ფილმოგრაფია
-----------

* 1921: „არსენა ჯორჯიაშვილი" რეჟ. ივანე პერესტიანი
* 1922: „სურამის ციხე" (თავადი წერეთელი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
* 1922: „მოძღვარი" (ონისე) რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
* 1926: „თავადის ასული მერი" (გრუშნიცკი) რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
* 1943: „გიორგი სააკაძე" (კათოლიკოსი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
* 1943: „უჩინარი იანი" (პროფესორი) რეჟისორები ვლადიმერ პეტროვი, ისიდორე ანენსკი
* 1946: „დავით გურამიშვილი" (სულხან-საბა ორბელიანი) რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი
* 1956: „ჩვენი ეზო" რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
* 1957: „ოთარაანთ ქვრივი" რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
* 1957: „ქალის ტვირთი" რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 119, თბ. 1994
* *გვენცაძე ა.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 276.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გიორგი დავითაშვილი [დაარქივებული] — ეროვნული ფილმოგრაფია
* გიორგი დავითაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მალომბეს ტბა** (ინგლ. Lake Malombe) — ტბა მალავის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ რეგიონში, მდინარე შირეზე.

ის მდებარეობს დაახლოებით 19 კმ-ით სამხრეთში ქვეყანაში ყველაზე დიდი ტბა ნიასადან. მისი ფართობია დაახლოებით 450 კმ². იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 472 მეტრ სიმაღლეზე. ტბის სიგრძე დაახლოებით 30 კმ-ია, ხოლო სიგანე — 15 კმ. მისი მაქსიმალური სიღრმე შეადგენს დაახლოებით 7 მეტრს, ხოლო საშუალო სიღრმე — 2,4 მეტრია. უკანასკნელ წლებში ტბაზე მნიშვნელოვნად გაიზარდა მეთევზეთა რაოდენობა და ამან გამოიწვია ზოგიერთი თევზის სახეობის რაოდენობის მნიშვნელოვნად შემცირება. ტბის საშუალო სიღრმე ისედაც მცირეა, ხოლო მშრალი ამინდების დროს წყლის დონე კიდევ უფრო დაბლდება და ზოგჯერ ტბა ქრება კიდევაც.

ტბის ფსკერი მშრალი იყო რამდენიმე ასეული წლის მანძილზე, სანამ ის წყლით არ შეივსო XIX საუკუნის შუა პერიოდში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მალავი***

* Community-based fisheries management, Lake Malombe დაარქივებული 2006-09-10 საიტზე Wayback Machine.
* An evaluation of the Lake Malombe co-management programme დაარქივებული 2016-03-03 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2006-09-10. ციტირების თარიღი: 2016-01-19.
**გიორგი გურჯი (ივერიელი)** (დაახლ. 1700 — გ. 1770) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 15 იანვარი (2 იანვარი). წარმოშობით ივერიიდან იყო. იგი დაახლოებით 1700 წელს დაიბადა. ბავშვობაში იგი მოიტაცეს და ვიღაც თურქს მიჰყიდეს, რომელმაც მას მუსულმანობა მიაღებინა და სახელად „სალი" დაარქვა. გიორგი წყნარი, პატიოსანი კაცი იყო. მუშაობდა ერთ-ერთ დუქანში და ძველმანებით ვაჭრობდა. არ დაოჯახებულა.

70 წლის ასაკში გადაწყვიტა ქრისტეს რწმენაზე დაბრუნება. მივიდა თურქ მსაჯულთან და განუცხადა: „დავიბადე ქრისტიანთა ოჯახში, ობოლი ბიჭი ბატონმა მაიძულა გავმხდარიყავი მუსლიმი. ახლა ვაცხადებ, რომ მსურს მოვკვდე, როგორც ქრისტიანი".

ჭკუაზე მოსასვლელად ერთ ოდაში ჩაკეტეს, სადაც მას ლანძღავდნენ, ემუქრებოდნენ და აწვალებდნენ. მეორე დღეს ის მიიყვანეს სასამართლოში. სამი დღე გრძელდებოდა დაკითხვა და წამება, გიორგი კი პირიქით უფრო ძლიერდებოდა რწმენაში. ბოლოს გადაწყვიტეს მისი ჩამოხრჩობა.

ჩამოხრჩობის ადგილამდე მიმავალს უმოწყალოდ სცემდნენ, ის კი წამებას უსიტყვოდ იტანდა. კისერში მარყუჟი წაუჭირეს და აძალებდნენ, რომ წარმოეთქვა სიტყვა „სალავატი", რაც მუსულმანობის აღიარებას ნიშნავს, მაგრამ ნეტარი მთელი ძალ-ღონით კუმავდა პირს, რომ ეს სიტყვა არ ეთქვა. ცემით და ტანჯვით მთელი ბაზარი მოატარეს. ბოლოს მიიყვანეს ჩამოსახრჩობ ადგილზე. ჯერ დანით დაუწყეს ჩხვლეტა და აიძულებდნენ თითი გაეშალა, რითაც ერთ ღმერთს აღიარებდა (ალაჰს), მაგრამ მას ორივე მტევანი მაგრად ჰქონდა მოკუმშული. შემდეგ ბაწარზე ჩამოკიდეს და ისევ ჩამოხსნეს, იქნებ ასე მაინც შეშინებოდა. ბოლოს, როცა დარწმუნდნენ, რომ თავის აზრს იგი არაფრით შეიცვლიდა, ჩამოახრჩვეს. ასე დაიმკვიდრა მისმა სულმა სასუფეველი და დაიდგა მოწამებრივი გვირგვინი 1770 წელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქართველი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი, ბაკმი, 2007 წ.
* „საპატრიარქოს უწყებანი", № 31, 2005 წ.
**ლიუბეკი** (გერმ. Lübeck) — ქალაქი ჩრდილოეთ გერმანიაში, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარეში, მდინარე ტრავეზე, ბალტიის ზღვიდან 17 კმ. დაშორებით, მოსახლეობა 214 000 კაცი (2005 წლის მონაცემებით). 1987 წელს იუნესკომ ქალაქს მდიდარი ისტორიული ძეგლების კომპლექსის გამო მსოფლიო კულტურის საგანძურის სტატუსი მიანიჭა. დაარსების თარიღად ითვლება 1143 წელი. ქალაქში მოქმედებს უნივერსიტეტი, კონსერვატორია. 

რატუშა
ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვანი საწარმოა „დრეგერი", სამედიცინო ტექნიკის ფირმა. ჰოლშტენტორი – ქალაქის ისტორიული ჭიშკარია, რომელზეც ლათინურადაა ამოტვიფრული: CONCORDIA DOMI FORIS PAX - თანხმობა შინ, მშვიდობა გარეთ.

ლიუბეკში მდებარეობს გერმანიის უძველესი გამომცემლობა „შმიდტ–რიომჰილდი", რომელიც 1579 წელს დაარსდა, ასევე გერმანიის უძველესი ღვინის სავაჭრო სახლი „კარლ ტესდორპფი", რომელიც 1678 წლიდან მოქმედებს.

ლიუბეკში დაიბადნენ ძმები მანები: თომასი და ჰაინრიხი. ცნობილ ბუდენბროკების სახლში მანების მუზეუმია გახსნილი. ლიუბეკში ცხოვრობს კიდევ ერთი ნობელიანტი – ცნობილი მწერალი გიუნტერ გრასი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Official website
* Lübeck information
* Lovebridge Lübeck დაარქივებული 2011-05-09 საიტზე Wayback Machine.
**დაღესტნის რესპუბლიკის გერბი** - დროშასა და ჰიმნთან ერთად არის დაღესტნის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო. მიღებულია დაღესტნის რესპუბლიკის პარლამენტის მიერ 1994 წლის 20 ოქტომბერს.

აღწერა
------

დაღესტნის რესპუბლიკის გერბი არის მრგვალი თეთრი ჰერალდიკური ფარი, რომლის ცენტრალურ ნაწილში გამოსახულია ოქროს არწივი. მის ზემოთ არის ოქროს მზის დისკო , რომელაც გარს აკრავს ოქროსფერი სპირალური ორნამენტები. ფარის ძირში არის თოვლის თეთრი მთის მწვერვალები, დაბლობი, ზღვა და ხელის ჩამორთმევის სიმბოლო, რომლის ორივე მხრიდან გამოდის ჰერალდიკური ლენტი, რომელზეც წერია, მწვანე ფონზე თეთრი ასოებით „დაღესტნის რესპუბლიკა". ზედა ნახევარში, ჩარჩოს ზოლი არის ოქროსფერი, ხოლო ქვედა ნახევარში ორი ორნამენტული ნაჭრით: მარცხენა - ლურჯია, ხოლო მარჯვენა - წითელი.

დაღესტნის გერბი ასახავს 30-ზე მეტ დაკავშირებული ეთნიკური ჯგუფის პოლიტიკურ, ისტორიულ და კულტურულ ერთობას, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ ჩრდილოეთ კავკასიის შედარებით მცირე ტერიტორიებზე.

საერთაშორისო სიმბოლიკაში არწივი ნიშნავს ძალას, უზენაესობას, სახელმწიფოებრივ წარმოდგენას. დაღესტნის ხალხთა შორის ის არის ცხოველთა სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე პატივცემული წარმომადგენელი, და მიუთითებს დამოუკიდებლობა-თავისუფლებაზე, გამბედაობაზე, სიმამაცეზე, სიამაყესა და გამძლეობაზე.ის არის დაღესტნელების ეროვნული ხასიათის საუკეთესო თვისებების: ეროვნული სიამაყის, გახსნილობის, მშვიდობისა და სტუმართმოყვარეობის სიმბოლო. 

იგივე აზრს ატარებს, ოღონდ უფრო გაძლიერებული ფორმით ხელის ჩამორთმევის სიმბოლო გერბზე. ეს ერთგვარი სითბოს გამოხატაველობაა და მხარდაჭერას და კარგ მისალმებაზე მიუთითებს. ასეთ კონტექსტში, არწივი არის სიმბოლო, როგორც სახელმწიფოს და ხალხის ძალა. მზე გამოხატავს დაღესტნის ცხოვრების აყვავების იდეას. გერბში ოქროს ფერი კი ხაზს უსვამს ძალასა და სახელმწიფოებრიობას.

დაღესტნის გერბის ისტორია
------------------------

1919 წლის სექტემბერში, როდესაც გამოაცხადა ჩრდილოეთ კავკასიის დამოუკიდებლობა და ჩრდილოეთ კავკასიის გაერთიანება შეიქმნა, რომელშიც ასევე შედიოდა დაღესტნის მთიანი რაიონები, მთიანი ჩეჩნეთი და ინგუშეთის ნაწილი. სახელმწიფოს არ გააჩნდა მკაფიო საზღვრები და იყო მონარქია, რომელიც დაფუძნებული იყო შარიათის ნორმებზე.

1919 წელს გაერთიანებამ მიიღო ქაღალდის ფულის (საკრედიტო ბარათების) 5, 25, 50, 100, 250, 500 რუბლის ნომინალებში. გაერთიანების ემბლემა გამოსახული იყო ბარათების წინა მხარეს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დაღესტანი
* დაღესტნის დროშა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Закон Республики Дагестан № 25 «О Государственном Гербе Республики Дагестан»
* *Dagestan*: Edward Beliaev, Oksana Buranbaeva. Cavendish State Publishing 2005 ISBN 9780761420156 (Google Books)
* Государственные символы России. Республика Дагестан

სქოლიო
------

1. 1 2  По материалам доклада В.Ломанцова на 3-м чешском национальном вексиллологическом конгрессе
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მეძმარიაშვილი**. |

**დავით ჯუმბერის ძე მეძმარიაშვილი** (დ. 27 მარტი, 1956, თბილისი — გ. 30 აგვისტო, 1980, ცენტრალური პამირი) — ქართველი მთამსვლელი. ცნობილი მთამსვლელი ჯუმბერ მეძმარიაშვილის შვილი.

ბიოგრაფია
---------

საშუალო სკოლის დამტავრების შემდეგ სწავლა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე გააგრძელა. პირველი ნაბიჯები ალპინიზმში, პირველი ლაშქრობები და ბოლოს — პამირი. ცენტრალურ პამირში ახალგაზრდა მთამსვლელებმა 6000 მეტრიანი უსახელო მწვერვალი დალაშქრეს. აღნიშნული ასვლა რამდენიმე ქართველი მთამსვლელისათვის ტრაგიკულად დამთავრდა: კომუნიზმის პიკიდან ტრანსპორტირებისას ჰიპოქსიით გარდაიცვალა პირველთანრინგოსანი ვახტანგ ფირცხალავა. „როსიის" პიკიდან ჩამოსვლისას დაიღუპნენ დავით მეძმარიაშვილი, ზურაბ ათანაზევიჩი და გიორგი ნაიდენი. ამას დაემატა ჯგუფის ხელმძღვანელის ვიქტორ რიბინსკის დაკარგვაც რომელიც საერთოდ ვერ იპოვნეს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 270, თბ. 1994
**დავით ბარძიმის ძე მაჩაბელი** (დ. 1814, სოფ. თამარაშენი, ახლანდელი ახალგორის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 10 ოქტომბერი], 1873, იქვე) — ქართველი პოეტი, მუსიკის მკვლევარი.

ბიოგრაფია
---------

დავით მაჩაბელი დაიბადა 1814 წელს. სწავლობდა თბილსის გიმნაზიაში. იგი იყო ერთ-ერთი ინიციატორი „თბილისის გიმნაზიის ყვავილის" და ხელნაწერი ანთოლოგიის გამოცემისა. დავით მაჩაბელი მონაწილეობდა 1832 წლის შეთქმულებაში. გიმნაზიის დასრულების (1835) შემდეგ უბრალო მოხელედ მსახურობდა თბილისის მთავარმმართველობაში, შემდეგ სამხედრო სამსახურში იყო 1839 წლამდე. მისი პირველი ლექსი „თოვლი" გამოქვეყნდა 1832 წელს ჟურნალში „სალიტერატურონი ნაწილნი ტფილისის უწყებათენი". მისი შემოქმედების მთავარი თემები იყო სიყვარული და პატრიოტიზმი. იგი ავტორია ისტორიული პოემისა „მთიული", რომელშიც აღწერილია რუსეთის ჯარების მიერ ადლერის აღება. აღსანიშნავია დაუმთავრებელი თხზულება „ქართველო ზნეობა" (1864), რომელშიც ავტორი ახასიათებს ქართულ ხალხურ სიმღერებს, მიმოიხილავს მის ისტორიას და ქართული გალობის საკითხებს. მეგობრობდა ნიკოლოზ ბარათაშვილთან და მიხეილ თუმანიშვილთან.

დავით მაჩაბელი გარდაიცვალა 1873 წელს თბილისში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 508.
* რუსუდან ქუთათელაძე, მზია ჯაფარიძე (2016). *ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი*. თბილისი:  საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო,   გვ. 304.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***დავით მაჩაბელი***
* დავით მაჩაბელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით მაჩაბლის ლექსები[*მკვდარი ბმული*]
**დავით ვლადიმერის ძე გრძელიძე** (დ. 30 სექტემბერი, 1921, თბილისი, — გ. 1 ოქტომბერი, 1992, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1967).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1948), მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები (1952). მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში" (1956–1958), ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1964–1991); ამავდროულად 1989 წლიდან იყო არქიტექტურისა და ქალაქთმშენებლობის თეორიის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში; 1979 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. გრძელიძის მთავარია ნამუშევრებია: თბილისის საბურთალოს რაიონის დეტალური დაგეგმარების პროექტი (1958; ალექსანდრე ბაქრაძესთან , ი. და შოთა ყავლაშვილებთან ერთად); ტიპური სერია 5–9-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლებისა (1977; ზაურ ბერუაშვილთან და გურამ ხიზანიშვილთან ერთად); გვინეის რესპუბლიკაში ქ. დებელეს დაგეგმარებისა და 173 განაშენიანების პროექტი (1978; გ. ბერიძესთან ერთად); თბილისში 16-სართულიანი მონოლითური რკინაბეტონის საცხოვრებელი სახლი (1987, მუხიანი) და სხვ.

ლიტერატურა
----------

* *კინწურაშვილი ს. მაისურაძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გელათი**. |

**გელათის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი დიდი ეპარქია ფეოდალურ საქართველოში. დააარსა იმერეთის მეფე ბაგრატ III-მ XVI საუკუნის 20-იან წლებში. მოიცავდა ტერიტორიას ქუთაისიდან, მდ. რიონიდან, მდ. ყვირილის გადაღმა კაცხამდე. ხრეითიდან რაჭის მთამდე და ოკრიბას. გელათის ეპისკოპოსი (გენათელი) მეფის რწმუნებულად ითვლებოდა გელათის მონასტერში. კათოლიკოს ევდემონ ჩხეტიძის დროს (1557-1578) დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის რეზიდენცია ბიჭვინთიდან გელათის მონასტერში გადმოიტანეს. კათოლიკოსს საკუთრებად გადაეცა წმ. გიორგის ეკლესია. XIX საუკუნის 20-იან წლებში გელათის საეპისკოპოსო გაუქმდა და იმერეთის საეპისკოპოსოში შევიდა. უკანასკნელი გენათელი ეპისკოპოსი იყო ეფთვიმე გენათელი, რომელიც 1776-1820 წლებში მართავდა ეპარქიას.

ეპისკოპოსები
------------

* მელქისედეკ საყვარელიძე, 1529

ლიტერატურა
----------

* *ლომინაძე ბ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 37.
* *ლომინაძე ბ.* გელათი (მეგზური), თბ. 1959;
* *ლომინაძე ბ.* გელათი, თბ. 1955;
* *Меписашвили П. С.* Архитектурный ансамбль Гелати, Тб. 1966;
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **დგებუაძე**. |

**დავით დგებუაძე** (დ. 22 მაისი, 1928, წითელხევი, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი და საბჭოთა ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკური ფაკულტეტი.

1950–1957 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, მინგეჩაურის წყალსაცავის მშენებლობაზე ოსტატად, უფროს ოსტატად, გეოდეზისტად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად; 1957–1958 წლებში მუშაობდა გუმათის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობაზე უფროს ინჟინრად; 1958–1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №8 სამშენებლო ტრესტში სამუშაოთა მწარმოებლად, სამშენებლო და მექანიზაციის სამმართველოების უფროსად, ტრესტის მთავარ ინჟინრად, მმართველად; 1976–1989 იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №4 სამშენებლო ტრესტის მმართველი; უშუალოდ ხელმძღვანელობდა გაერთიანება „ჭიათურმანგანუმის" უმნიშვნელოვანესი ობიექტების, ასევე, ქუთაისის საავტომობილო და ელექტრომექანიკური ქარხნების, მაუდის ფაბრიკების, ასევე, ქარხანა „ავანგარდისა" და გაერთიანება „აისის" მშენებლობას; მისი ხელმძღვანელობით აშენდა მრავალი სოციალურ-კულტურული და საგანმანათლებლო დანიშნულების ობიექტი ქ. ჭიათურასა და ქ. ქუთაისში, ასევე, იმერეთის რეგიონში.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 193, თბ. 2017.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დავით დგებუაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მაჭავარიანი**. |

**გივი ირაკლის ძე მაჭავარიანი** (დ. 5 დეკემბერი, 1927, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 27 აგვისტო, 1968, სეგედი, უნგრეთი) — ქართველი ენათმეცნიერი და პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ ენათა განყოფილება, შემდეგ ასპირანტურა. უკანასკნელი 14 წელი ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1966 წელს მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. იგი იყო ფართო დიაპაზონის მეცნიერი. ერკვეოდა მომიჯნავე ჰუმანიტარულ დარგებშიც, მაგრამ ცენტრალური ადგილი მის სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობაში მაინც ქართველური ენების სტრუქტურისა და ისტორიის შესწავლას ეჭირა. მის მიერ შექმნილმა ფუნდამენტურმა მონოგრაფიებმა: „სონანტთა სისტემა და აბლაუტი ქართველურ ენებში" (თამაზ გამყრელიძესთან ერთად) და „საერთო-ქართული კონსონანტური სისტემა", ავტორს საბოლოოდ მოუხვეჭა ქართველური ენების გამოჩენილი მკვლევარის სახელი, იგი აღიარეს ისეთმა საბჭოთა და უცხოელმა ენეთმეცნიერებმა როგორებიც იყვნენ ვიქტორ ჟირმუნსკი, ვლადისლავ ილიჩ-სვიტიჩი, ჰანს ფოგტი, ვიტტორე პიზანი, უინფრედ ლემანი, რომან იაკობსონი და სხვანი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 256, თბ. 1994
**ლორო ბორიჩის სტადიონი** (ალბ. Stadiumi Loro Boriçi) — მრავალფუნქციური სტადიონი შკოდერში, ალბანეთში. საშინაო მატჩებს სტადიონზე მართავს საფეხბურთო კლუბი „ვლაზნია" და ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისთვის. სტადიონზე მუშაობა დაიწყო 1950 წლის 17 მაისს და გაიხსნა 1952 წლის 1 მაისს. სახელი დაერქვა კომუნისტი პარტიზანის ვოიო კუშის საპატივცემულოდ. 1980-იან წლებში ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. 1990 წელს, ალბანეთში კომუნისტური წყობილების დაცემის შემდეგ სტადიონს სახელი შეცვალა ყოფილი ფეხბურთელის, ლორო ბორიჩის პატივსაცემად. 2003 წლის 29 მარტს „ლორო ბორიჩი" მასპინძლობდა ალბანეთსა და რუსეთის ნაკრებს შორის გამართულ 2004 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩს. მატჩი დასრულდა ალბანელთა გამარჯვებით 3-1.

2016 წელს მეორედ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია და ტევადობა 16,022-მდე გაიზარდა. „ქემალ სტაფას" შემდეგ „ლორო ბორიჩი" სიდიდით მეორე სტადიონია ალბანეთში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ელბასან არენა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ლორო ბორიჩის სტადიონი"** ვიკისაწყობში.
* ლორო ბორიჩის სტადიონი Facebook-ზე
* Loro Borici Reconstruction Project

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Historia e stadiumit kombëtar Loro Boriçi
3. ↑  Albania football team defeated Russia 3:1, 29 March 2003 EU-Football.info
4. ↑  World Stadiums - Stadiums in Albania. World Stadiums.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-25. ციტირების თარიღი: 30 ივლისი, 2010.
სტოკჰოლმის საქალაქო ბიბლიოთეკა.
**გუნარ ასპლუნდი** (Erik Gunnar Asplund; დ. 22 სექტემბერი, 1885 — გ. 20 ოქტომბერი, 1940) — შვედი არქიტექტორი, რომელმაც ალვარ აალტოს პარალელურად გაიარა გზა ნორდული ნეოკლასიციზმიდან ფუნქციონალიზმამდე.

1930 წლის სტოკჰოლმის მსოფლიო ექსპოზიციამდე ძირითადად ნეოკლასიკური სტილის შენობებს ქმნიდა მკაცრი და ლაკონიური ფორმებით. 1930 წელს მისი აქცენტი მკვეთრად იჭრება ფუნქციონალიზმში კლასიკური წონასწორობის შენარჩუნებით (მაგ. სტოკჰოლმის საქალაქო ბიბლიოთეკა, 1924-27). მის შემოქმედებაზე ყველაზე სრულ შთაბეჭდილებას იძლევა სკუგსჩიურკოგორდენი- სასაფლაო სტოკჰოლმში, რომელზეც იგი 1915 წლიდან მუშაობდა და ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნამუშევარია გოტენბურგის მერიის შენობა, რომელზეც ასპლუნდი 1917-37 წლებში მუშაობდა და მასში მკაფიოდ აისახა მისი ტრანსფორმაცია ნეოკლასიკურიდან მოდერნისტულ არქიტექტურაში.

გუნარ ასპლუნდი თანამედროვეობის ყველაზე მნიშვნელოვან მოდერნისტ შვედ არქიტექტორად ითვლება და მან დიდი გავლენა მოახდინა გვიანდელ შვედურ და სკანდინავიელ არქიტექტორებზე.

გალერეა
-------

* სტოკჰოლმის საქალაქო ბიბლიოთეკა
* გოტენბურგის მერია
* გოტენბურგის მერიის ინტერიერი
* გოტენბურგის მერიის დამატება

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გუნარ ასპლუნდი***

* სტოკჰოლმის საქალაქო ბიბლიოთეკის სურათები
* 5 ფილმი ინგლისური სუბტიტრებით სტოკჰოლმის საქალაქო ბიბლიოთეკის შესახებ, ხედებით შენობაზე, ასპლუნდის დიზაინის ავეჯზე და სხვ..
* Website about Asplunds work on Stockholm Public Library დაარქივებული 2005-12-29 საიტზე Wayback Machine.
* Website with several photos about Asplunds work on Stockholm Public Library
* Further mentions/photos about his major masterpiece Stockholm Public Library დაარქივებული 2007-06-26 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |