recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ადამიანის სიმაღლე** — ადამიანის სხეულის ერთ-ერთი ძირითადი განზომილება. ანთროპოლოგიასა და მედიცინაში განიხილება, როგორც ძირითადი ნიშანი ადამიანის პროპორციებისა და ფიზიოლოგიური განვითარების დასახასიათებლად. ადამიანის საშუალო სიმაღლედ მიღებულია 165 სმ მამაკაცებისათვის და 154 სმ — ქალებისათვის. ადამიანის სიმაღლე დიდადაა დამოკიდებული ინდივიდუალურ თავისებურებებზე, ასაკზე, სქესსა და რასობრივ წარმომავლობაზე. ახალშობილი ბიჭის სიმაღლეა საშუალოდ 51 სმ, გოგონასი — 50 სმ. ასაკთან დაკავშირებით ადამიანის სიმაღლე არათანაბრად მატულობს; ზრდა მთავრდება ქალებისა — 19-20 წლისათვის, მამაკაცებისა კი 25-26 წლისათვის. სტაბილური პერიოდი გრძელდება 45-50 წლამდე, რომლის შემდეგ მალთაშუა ხრტილების გაბრტყელების შედეგად ადამიანის სიმაღლე რამდენიმე სმ-ით კლებულობს. გარეგანი ფაქტორები (საყოფაცხოვრებო, ჰიგიენური პირობები, კვება და სხვ.) რამდენადმე გავლენას ახდენს ადამიანის სიმაღლეზე. გარკვეული კავშირი ადამიანის სიმაღლესა და გეოგრაფიულ-კლიმატურ პირობებს შორის არ აღინიშნება. სხვადასხვა ეთნოგრაფიულ-ტერიტორიულ ჯგუფებს შორის განსხვავება სიმაღლის მიხედვით 40-41 სმ აღწევს. ყველაზე დაბალი არიან აფრიკაში მდ. კონგოს აუზში მცხოვრები ნეგრილები (აფრიკის პიგმეები — საშ. სიმაღლე 141 სმ), შემდეგ ბუშმენები და სამხრ.-აღმ. აზიის პიგმეები. მაღალი ტანით გამოირჩევიან აფრიკაში ჩადის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მცხოვრები ზანგები (საშ. სიმაღლე 182 სმ), აგრეთვე შოტლანდიის, მარკიზის კუნძულების მკვიდრნი და სხვ. ადამიანის სიმაღლის ინდივიდივიდუალური ვარიაციები ბევრად მეტია, ვიდრე ჯგუფობრივი. 125 სმ-ზე ნაკლები და 200 სმ-ზე მეტი ადამიანის სიმაღლე პათოლოგიურად ითვლება. XIX საუკუნის ბოლოს და განსაკუთრებით XX საუკუნეში თავი იჩინა ადამიანის სიმაღლის მომატების ტენდენციამ, ამ მოვლენის ახსნას სხვადასხვა მიზეზებით ცდილობდნენ (მაგ. საკვების ხასიათის შეცვლა), მაგრამ იგი უნდა აიხსნას არა ერთი რომელიმე ფაქტორით, არამედ ფაქტორთა კომპლექსით.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ქონდრისკაცობა
* გიგანტიზმი

ლიტერატურა
----------

* *გ. ჯანბერიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 81.
**ავრორას ძეგლი** (რუს. Памятник Аврора) — ავრორას ძეგლი ქალაქ კრასნოდარში, არის რწმენისა და ქვეყნის ნათელი მომავლის სიმბოლო.

ძეგლი მდებარეობს მისამართზე: ქალაქი კრასნოდარი, წითელი ქუჩა, 169.

ისტორია
-------

კრასნოდარში მდებარე ავრორას ძეგლი მდებარეობს ამავე სახელწოდების კინოთეატრის სიახლოვეს. ადრე ამ ადგილზე მდებარეობდა ძველი ყორღანი. ქანდაკება გაიხსნა 1967 წელს, დაამზადეს კრასნოდარის მხატვარ-შემოქმედებითმა გაერთიანებამ, საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავთან დაკავშირებით. ქანდაკება შეასრულა მოქანდაკე ივან შმაგუნმა, არქიტექტორმა ევგენი ლაშუკომ, მოქანდაკე ა. მოროვმა. კომპლექსის პროექტის ავტორია სოჭელი არქიტექტორი ე. სერდიუკოვი. 

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ძეგლის კვარცხლბეკზე იყო დღემდე შემოუნახავი წარწერა: „ხელისუფლება - საბჭოებს, მშვიდობა - ხალხს". ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1967 წლის 7 მაისს. 

ძეგლი წარმოადგენს საბჭოთა კავშირის წითელი არმიის მებრძოლ გოგონას, რომელიც შინელშია გამოწყობილი, წელზე ქამრით და შაშხანით, მაღლა აწეულ მარცხენა ხელში ავრორას უჭირავს ვარსკვლავი, რომელიც ითვლება რწმენისა და ქვეყნის ნათელი მომავლის სიმბოლოდ. გოგონას თმები ქარის მიმართულებითაა გაშლლილი. ძეგლის ახლოს ააშენეს შადრევანი. 

სამხარეო აღმასრულებელი კომიტეტის 1975 წლის № 63В ბრძანების შესაბამისად ქანდაკება შეიტანეს ხელოვნების ძეგლების სიაში.

ტექნიკური მონაცემები
--------------------

ალუმინისაგან დამზადებული ავრორას ძეგლის საერთო სიმაღლე შეადგენს 14 მეტრს, ხოლო კვარცხლბეკთან ერთად მისი საერთო სიმაღლეა - 16,8 მეტრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Памятник Аврора
* Монумент «Аврора»
* Памятники Краснодара
* История памятника
**ადამიანთა ბიოლოგიური ერთობა** — ადამიანთა ანატომიური აღნაგობის, სიცოცხლისათეის აუცილებელი შინაგანი ფიზიოლოგიური პროცესებისა და გარეგანი ფიზიოლოგიურ-ანთროპოლოგიური ნიშნების ერთიანობა. მეცნიერების მონაცემები ასაბუთებენ, რომ ადამიანის თანამედროვე ტიპი Homo ხანგრძლივი ევოლუციის მანძილზე შედარებით უცვლელ ანატომიურ და ფიზიოლოგიურ კანონზომიერებებს ექეემდებარებოდა. ეს აიხსნება იმით, რომ ადამიანის როგორც ბიოლოგიური არსების გარეგანი სასიცოცხლო პირობები შედარებით უცელელია და ადამიანის ორგანიზმი ამ პირობებს ეგუება. მიუხედაეად ამისა, ადამიანთა ბიოლოგიური ერთობა არ არის აბსოლუტურად საყოველთაო და უცელელი, მაგალითად, განსხვავებულ ბუნებრივ-გეოგრაფიულ პირობებში შეიქმნა ადამიანთა ფიზიოლოგიურ-ანთროპოლოგიური ნიშნებით განსხვავებული ჯგუფები ანუ რასები. მეორე მხრით, ბუნებაზე ადამიანის გაბატონება და ზოგი ბიოლოგიურ-სოციალური ფაქტორი, მაგალითად, მუტიზაცია, თანდათანობით შლის ამ განსხვავებას.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ადამიანთა სოციალური ერთობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 79.
**ავდოტია (ევდოკია) ისტომინა** (რუს. Истомина, Евдокия Ильинична; დ. 17 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი], 1799, პეტერბურგი — გ. 8 ივლისი [ძვ. სტ. 26 ივნისი] , 1848, პეტერბურგი) — რუსული ბალეტის მსახიობი. 1816 წლიდან იყო პეტერბურგის დიდი თეატრის წამყვანი მოცეკვავე. პარტიები: ლიზა („ლიზა და კოლენი, ანუ ამაო სიფრთხილე", 1821), ლუიზა („დეზეტირი", 1821; ორივე ბალეტის მუსიკა ნაკრებია), ფლორა (კავოსის „ზეფირი და ფლორა", 1822), ნინა („პერსიუის „ნინა ანუ სიყვარულით შეშლილი", 1828) და სხვ. ისტომინამ პირველმა შექმნა პუშკინის გმირთა სახეები სცენაზე: ჩერქეზი ქალი (კავოსის „კავკასიის ტყე ანუ საპატარძლოს აჩრდილი", 1823) და ლიუდმილა (შოლცის „რუსლან და ლიუდმილა", 1824). 1830 წლიდან ასრულებდა მხოლოდ მიმიკურ პარტიებს. 1836 წელს დატოვა სცენა. მის ხელოვნებას ახასიათებდა ჰაეროვნება, გრაცია და სიმსუბუქე, მკაფიო სცენური ტემპერამენტი. ქოლერით დაავადებული ავდოტია ისტომინა გარდაიცვალა 1848 წელს, პეტერბურგში. ნეკროლოგი გარდაცვლებიდან მხოლოდ 1 წლის შემდეგ გამოქვეყნდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ავდოტია ისტომინა – ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი (რუსული)
* ავდოტია ისტომინა – ბიოგრაფია (რუსული)
* ავდოტია ისტომინა – ბიოგრაფია[*მკვდარი ბმული*] (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 239.
აიტის პრეფექტურის რუკა
**აიტი** (იაპ. 愛知県) — პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალური ნაწილი. ფართობი 5,1 ათ კმ2, მოსახლეობა 7.254.432 კაცი. (2005). მ. შ. 80% ქალაქში ცხოვრობს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქ. ნაგოია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ბორცვიანი სანაპირო დაბლობია. ჩრდილო-აღმოსავლეთით კისოს და აკაისის ქედების სამხრეთი განშტოებებია აღმართული (600-700 მ). აიტი ტიუკიოს სახელწოდებით ცნობილი სამრეწველო რაიონის ცენტრია და ქვეყნის სამრეწველო წარმოების 10%-ს იძლევა. მთავარი დარგებია საფეიქრო, სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა (მ. შ. ავტომობილების წარმოება), ქიმიური, ჩარხმშენებელი, მეტალურგიული, კვების, სამთომოპოვებითი მრეწველობა (იაპონიაში უდიდესი ტალკის საბადო). სამრეწველო ცენტრებია ნაგოია, კარია და ტოიოდა (ქმნიან ერთიან სამრეწველო ზონას).

დამუშავებული მიწები (123 ათ. ჰა) უმთავრესად ზღვისპირა რაიონებშია, ფართობი 68& ბრინჯის ნათესებს უკავია, 6%-ზე მეტი - ბაღებს. მოჰყავთ ხორბალი, ქერი, განვითარებულია მეხილეობა, მეყვავილეობა, მეაბრეშუმეობა, მესაქონლეობა, მეფრინველეობა, მეკურდღეობა, თევზჭერა. ზღვის სანაპიროს გასწვრივ კურორტებია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 244.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
იაპონიის პრეფექტურები და რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
ჰოკაიდო · ტოჰოკუ · კანტო · ტიუბუ  · კანსაი · ტიუგოკუ  · სიკოკუ · კიუსიუ |  |
|  |
| პრეფექტურები | 

|  |  |
| --- | --- |
| ჰოკაიდო | 
ჰოკაიდო |
|  |
| ტოჰოკუ | 
აკიტა · აომორი · ფუკუსიმა · ივატე · მიაგი · იამაგატა |
|  |
| კანტო | 
ტიბა · გუმა · იბარაკი · კანაგავა · საიტამა · ტოტიგი · ტოკიო |
|  |
| ჩუბუ | 
აიტი · ფუკუი · გიფუ · ისიკავა · ნაგანო · ნიიგატა · სიძუოკა · ტოიამა · იამანასი |
|  |
| კანსაი | 
ჰიოგო · კიოტო · მიე · ნარა · ოსაკა · სიგა · ვაკაიამა |
|  |
| ჩუგოკუ | 
ჰიროსიმა · ოკაიამა · სიმანე · ტოტორი · იამაგუტი |
|  |
| სიკოკუ | 
ეჰიმე · კაგავა · კოტი · ტოკუსიმა |
|  |
| კიუსიუ | 
ფუკუოკა · კაგოსიმა · კუმამოტო · მიაძაკი · ნაგასაკი · ოიტა · საგა  · ოკინავა |

 |

 |
ავგუსტინელი ბერი
**ავგუსტინელები** (ლათ. augustiniani) — კათოლიკე ბერები და კანონიკები, რომლებიც მისდევდნენ ნეტარი ავგუსტინესადმი მიწერილ წესდებას. სინამდვილეში წესდება ავგუსტინეს გარდაცვალებიდან მრავალი საუკუნის შემდეგ დაიწერა და გამოიყენებოდა ბერულ ცხოვრებასთან ახლოს მდგომი ნორმებით ცხოვრების მსურველი სამღვდელოების მიერ. ავგუსტინელები იყვნენ რამდენიმე მათხოვრული (საკუთრებაზე უარის მთქმელი) ბერმონაზვნური ორდენის წევრები: ავგუსტინელ-ერემიტები, ასუმფციონისტები, წმინდა ავგუსტინეს რეგულარული კანონიკები და სხვ.

ავგუსტინელ-ერემიტების (განდეგილთა, მეუდაბნოეთა) ორდენი დაარსდა 1256 წელს იტალიაში პაპ ალექსანდრე IV-ის მიერ, მოძღვრული და მისიონერული საქმიანობის განხორციელებისათვის. XVII საუკუნის ბოლოს ორდენი ითვლიდა 42 პროვინციას და 30 ათას წევრს. საფრანგეთის დიდი რევოლუციის შემდეგ მათი მონასტრების უმრავლესობა საფრანგეთის, ესპანეთის, იტალიის, გერმანიისა და მექსიკის მთავრობებმა დახურეს. XXI საუკუნის დასაწყისისთვის ავგუსტინელ-ერემიტების პროვინციები და სახლები არსებობს ევროპაში, ლათინურ ამერიკაში, აშშ-ში, ავსტრალიაში, აფრიკაში, ფილიპინებზე; XX საუკუნის ბოლოსკენ ორდენში 3000-მდე ბერი იყო, მათ შორის 2 ათასზე მეტი — მღვდელი. ორდენის წევრი იყო რეფორმაციის მომავალი ფუძემდებელი მარტინ ლუთერი.

რეკოლექტების გერბი
ავგუსტინელ-რეკოლექტები — ბერმონაზვნური ორდენი, რომელიც ესპანეთში ავგუსტინელ-ემერიტების წრეში ბერმონაზვნური ცხოვრების რეფორმის შედეგად ჩამოყალიბდა (1621). მისი წევრები მისიონერულ საქმიანობას ეწევიან 14 ქვეყანაში; XX საუკუნის ბოლოს მისი წევრი იყო დაახლ. 1,5 ათასი ბერი, მათ შორის დაახლოებით ათასი — მღვდელი.

ფეხშიშველა ავგუსტინელები — ავგუსტინელ-ერემიტების განშტოება. წარმოიქმნა XVI საუკუნის ბოლოს იტალიაში რეკოლექტების მაგალითზე მონასტრების რეფორმირების შედეგად. მისი წევრები მისდევენ „განმჭვრეტ" ცხოვრების წესს. ორდენი მოქმედებს გერმანიაში, ჩეხეთში, ავსტრიაში. XX საუკუნის ბოლოს აერთიანებდა დაახლ. 250 ბერს, მათ შორის 100-ზე მეტ მღვდელს.

ასუმფციონისტების ორდენი (ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ავგუსტინელები) დაარსდა ნიმში (საფრანგეთი) 1845 წელს, მღვდელ ემანუელ დ’ალზონის მიერ (1810–1880), ავგუსტინესა და თომა მოციქულის სწავლებებზე უმაღლესი განათლების განახლებისა და ეკლესიის სხვადასხვა მტრებთან ბრძოლის მიზნით. ასუმფციონისტების მოღვაწეობის განსაკუთრებული მიმართულებაა ე.წ. აღმოსავლური აპოსტოლატი — მისიონერული და ეკომენისტური საქმიანობა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში.

„წმინდა ავგუსტინეს მესამე ორდენი" — იმ მორწმუნეთა საზოგადოება, რომლებმაც თავის ამოცანად დაისახეს სახარებისეული სრულყოფილების მიღწევა წმინდა ავგუსტინეს წესდების საფუძველზე. შეიქმნა XIV–XV საუკუნეების მიჯნაზე. შედგება ერისკაცთა მესამე ორდენისა და წმინდა ავგუსტინეს მესამე რეგულარული ორდენისგან, რომლებიც თანამედროვეობაში საკმაოდ მცირერიცხოვანია.

სქოლიო
------

1. 1 2  *Смирнова Е. Д. Сушкевич Л. П. Федосик В. А.* Августинцы // Средние века : Культура, искусство, история. Иллюстрированная энциклопедия / под ред. В. А. Федосика. — М.: Эксмо, 2008. — стр. 8, 304 c. ISBN 978-5-699-24660-1.
2. 1 2 3 4 5 6  *Овсиенко Ф. Г.* Августинцы // Большая российская энциклопедия. т. 1. — М. 2005. — стр. 67.
**აისელ მამედოვა** (აზერ. Aysel Məmmədova; დ. 3 ივლისი, 1989, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. აზერბაიჯანის წარმომადგენელი 2018 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე პორტუგალიის დედაქალაქ ლისაბონში.

ცხოვრება და კარიერა
-------------------

აისელ მამედოვა დაიბადა 1989 წლის 3 ივლისს, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მამედოვა მუსიკოსების ოჯახში დაიბადა, შესაბამისად იგი ბავშვობიდან მუსიკასთან იყო დაკავშირებული. 1995-2006 წლებში სწავლობდა ბიულბიულის სახელობის საშუალო პროფესიულ მუსიკალურ სკოლაში. 2010 წელს დაასრულა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია. მამედოვას მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა საერთაშორისო ფესტივალებზე, მათ შორის: „Caspian Jazz & Blues Festival" (2002), „ბაქოს ჯაზის საერთაშორისო ფესტივალი" (2005/2006), „MuzEnergo Festival of Music Improvisation" (2007), „მონტე-კრაზის ფესტივალი" (2009), „კავკასიის ჯაზის ფესტივალი" (2012) და „ჟარა-2017".

მამედოვას, 2013 წელს ცნობილ მუსიკოს ალექსანდრე კოპალონისგან და 2015 წელს დებორა კარტერისგან სპეციალური გაკვეთილი აქვს მიღებული. მონაწილეობა აქვს მიღებული რუსეთის, საქართველოს, თურქეთის, უკრაინის, ისრაელის, შვედეთის, ნიდერლანდებისა და იტალიის მუსიკალურ ღონიზძიებებზე.

სქოლიო
------

1. ↑  „ევროვიზიის" წარმომადგენელი ცნობილი გახდა azərbaycanca (8 noyabr 2017).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-08. ციტირების თარიღი: 8 noyabr 2017.
2. 1 2  "Eurovision" təmsilçimiz Aysel Məmmədova kimdir? - VİDEO azərbaycanca (8 noyabr 2017).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-11-08. ციტირების თარიღი: 8 noyabr 2017.
**აურორა** (ესპ. Aurora) — კომპანია ტელემუნდოს 2010-2011 წლის სერიალი, რომელიც გადაღებულია აშშ–ის ქალაქ მაიამიში. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ სარა მალდონადო, ეუხენიო სილერი, ხორხე ლუის პილა და აილინ მუხიკა.

მოკლე შინაარსი
--------------

სიყვარულის ისტორია. ავრორა, ჩვენი დროის მძინარე მზეთუნახავია. მედიცინის საოცრებამ, ავრორას ცხოვრება ზღაპრად აქცია. 20 წლის შემდეგ მშვენიერი ავრორა მეორედ იბადება. აწმყო მსხვერპლად ითხოვს წარსულს. მისთვის სიყვარულის კარი ორჯერ გაიღო. ავრორა ახალ ცხოვრებას, ახლებურად იწყებს...

სრული შინაარსი
--------------

ავრორა 20 წლის, ლამაზი ქალიშვილია, რომელსაც ერთი დანახვისთანავე შეუყვარდება ლორენსო. როცა გოგოს მშობლები გაიგებენ, რომ ავრორა ორსულადაა, ისინი მაშინვე აიძულებენ ლორენსოს, ავრორას დაშორდეს ისე, რომ მან ვერც კი გაიგოს, რომ მალე მამა გახდება. რამდენიმე თვის შემდეგ, როდესაც ავრორა ბავშვს გააჩენს, გაიგებს, რომ მას საშინელი დაავადება სჭირს, რომლის განკურნებაც იმ დროს (მოქმედება 1990 წელს იწყება) ვერ ხერხდება. ავრორას მამა, გუსტავო გადაწყვეტს თავის მიერ გამოგონილი ტექნოლოგიის საშუალებით, ავრორა გაყინოს, მანამ სანამ გოგოს დაავადების განკურნება არ მოხდება. ის ასეც იქცევა. ავრორა რამდენიმე წელი მარტოდმარტო, გაყინული რჩება. გადის 20 წელი. ავრორას რეანიმირებას უკეთებენ, რის შედეგადაც, გოგო დიდი ხნის ძილის შემდეგ იღვიძებს. მიუხედავად იმისა, რომ ის უკვე 40 წლისაა, ის მაინც ისე გამოიყურება, როგორც 20 წლის წინ, გაყინვამდე. მისთვის ეს 20 წელი ერთ ღამეს უდრის და ამიტომაც არ იცის თუ რა მოხდა მის ოჯახში ამდენი ხნის შემდეგ. ყველაფერი შეიცვალა... ერთადერთი რაც არ შეცვლილა ეს თავად ავრორაა... მისი საუკეთესო დაქალი, ახლა მისი ცხოვრების სიყვარულზე, ლორენსოზეა დაქორწინებული. აგრეთვე მისი შვილი, ბლანკა, რომელმაც ავრორას არსებობის შესახებ არც კი იცის, ისე გამოიyურება, როგორც დედამისი. 20 წლის შემდეგ მშვენიერი ავრორა მეორედ იბადება. მისთვის სიყვარულის კარი ორჯერ გაიღო. ავრორას მოუწევს ახალი ცხოვრება ახლებურად დაიწყოს...

მსახიობები და როლები
--------------------

| მსახიობი | პერსონაჟი | პერსონაჟის დახასიათება |
| --- | --- | --- |
| სარა მალდონადო | ავრორა პონსე დე ლეონი | მთავარი გმირი, ლორენსოს ყოფილი საცოლე, იღვიძებს 20 წლიანი ძილის შემდეგ. |
| ეუხენიო სილერი | მარტინ ლობოსი | მთავარი გმირი, ლორენსოს შვილი |
| ხორხე ლუის პილა | ლორენსო ლობოსი | მარტინის მამა, ავრორას ყოფილი საქმრო. |
| აილინ მუხიკა | ვანესა მილერი | ავრორას მეგობარი, ალქაჯი. |
| ლისეტე მორელოსი | ბლანკა პოსე დე ლეონი | ავრორას და ლორენსოს შვილი, ალქაჯი. |
| პაბლო აზარი | სეზარ ლობოსი | ლორენსოს და ნატალიას შვილი, ბოროტმოქმედი. |
| ბრაულიო კასტილიო | გუსტავო პონსე დე ლეონი | ავრორას მამა. |
| ისმაელ ლა როსა | ფედერიკო |  |
| კარენ სენტიესი | ინეს პონსე | ავრორას დედა, გუსტავოს ცოლი. |
| სანდრა დესტენავე | ნატალია | ვანესას და ავრორას დაქალი, ლორენსოს ქმარი. |
| მელვინ კაბრერა | ერნესტო | ლორენსოს საუკეთესო მეგობარი |
| ვანესა პოსე | ვიკი | ვანესას შვილი. |
| ტალინა დუკლაუდი | ნინა | ნატალიას შვილი. |
| მონიკა ფრანკო | ელიზაბეტი | ალქაჯი, გუსტავოს ასისტენტი. |
| რუბენ მორალესი | როკი |  |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

1. ↑   *Aurora* official site on Telemundo full episode list
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კალანდაძე**. |

**ალექსანდრე ნესტორის ძე კალანდაძე** (დ. 2 აპრილი, 1909, ხიდისთავი — გ. 16 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დაოქტორი (1970).

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს მონაწილეობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აფხაზეთის ექსპედიციის მუშაობაში. 1937-1941 წლებში მუშაობდა ენის, ისტორიის და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტში, ამავე პერიოდში ხელმძრვანელობდა არქეოლოგიურ გათხრებს მცხეთაში. 1939 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, შემდეგ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში ჯერ უფროს მეცნიერ მუშაკად, შემდეგ ქვის ხანის არქეოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელად. სისტემატურად იკვლევდა ქვის ხანის ნამოსახლარებს. 1946-1976 წლებში ხელმძღვანელობდა მცხეთის, 1951-1953 წლებში სოხუმის, 1963-1972 წლებში წონის არქეოლოგიურ გათხრებს. გამოიკვლია და შეისწავლა ძველი ქალაქები და საქალაქო ცხოვრება და მდაბიოთა საცხოვრებელი სახლები სამტავროსა და ნარეკვავზე.დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *აფაქიძე, ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 326.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კალანდაძე (არქეოლოგი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბაილოტის კუნძული** მდებარეობს ბაფინის მიწის ჩრდილოეთ ნაწილში, ეს კუნძული მიეკუთვნება კანადის ტერიტორია ნუნავუტის. ფართობი შეადგენს 11 067 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის ფართობის მიხედვით 72-ე ადგილი უკავია, ხოლო კანადის კუნძულებს შორის მე-17 ადგილი აქვს. ბაილოტი არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი უდაბნოს კუნძული. ეს ტერიტორია სრულიად დაფარული ყინულით და შედის კანადის არქტიკული არქიპელაგის შემადგენლობაში, ამ კუნძულზე უახლოესი დაკავშირება ხდება დასახლებული პუქნტ პონ-ინლეტიდა. 

ეს კუნძული მთიან ზოლში მდებარეობს, აქ არის ბიან-მარტინის მთები, რომელიც უერთდება ბაფინის მთებს, ეს მთათა სისტემა ეკუთვნის არქტიკულ კორდილიელებს. კუნძულის უმაღლესი წერილია მთა ანგილაქი (1 951 მ). ბაილოტი მცირე სიგრძის სრუტეებითაა გამოყოფილი, ჩრდილოეთის და სამხრეთის კუნძულებს. აქ საკმაოდ ბევრი პოლარული დათვი სახლობს, ამ კუნძულის სიახლოვეს ზღვაში ცხოვრობს გრენლანდიური ვეშაპი, ბაილოტიზე ცხოვრობს გრენლანდიური სელაპი.


|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ავდალი** (სომალ. Awdal) — რეგიონი თვითაღიარებული სახელმწიფო სომალილენდის დასავლეთში, სომალის ნახევარკუნძულზე. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბორამა. ესაზღვრება ეთიოპიის სომალის რეგიონს, ჯიბუტის ალი-საბიეს და არტის რეგიონებს, სომალის ვოკუი-გალბიდის რეგიონს და ადენის ყურეს.

ისტორია
-------

ავდალი (ასევე გამოითქმის **აუდალი**, **ადალი** ან **ადელი**) თავის დასახელებას იღებს ძველი იმპერია — ადალის სასულთნოდან, რომლის სახელისუფლებო აპოგეამ მიაღწია XVI საუკუნეში. მრავალრიცხოვანი დანგრეული ქალაქები, რომლებიც გადაჭიმული არიან ეთიოპიის საზღვრის გასწვრივ, აღწერა ბრიტანელმა მკვლევარმა რიჩარდ ფრენსის ბიორტონმა.

ეკონომიკა
---------

რეგიონი შედარებით მდიდარია, რაც კონტრასტშია აფრიკის რქის რეგიონის აღქმასთან, როგორც მოშიმშილე და ომებისგან გამოფიტული რეგიონი. სომალის სამოქალაქო ომს და მისგან გამოწვეულ შედეგებს ეს რეგიონი ისე არ გაუჩანაგებია, როგორც ქვეყნის დანარჩენი ნაწილი. მაგალითად, ავდალის მოსახლეობა სარგებლობს რეგიონში ყველაზე მოწინავე სატელეკომუნიკაციო ქსელით, საკმაოდ საიმედო ფიჭური კავშირით და ინტერნეტით. ამას გარდა, რეგიონის სოფლის მეურნეობა, სამთომომპოვებელი წარმოება და მრეწველობა საკმაოდ მომგებიანია საჰარის სამხრეთით მცხოვრები მოსახლეობის უმრავლესობის კომფორტული ცხოვრების უზრუნველსაყოფად. ავდალის რეგიონში ასევე მდებარეობს ამუდის უნივერსიტეტი.

პოლიტიკა
--------

ავდალის რესპუბლიკის თანამედროვე სეპარატისტული მოძრაობა იბრძვის დამოუკიდებლობისათვის 1995 წლიდან, როდესაც სომალიმ დაიწყო დაშლა მოჰამედ სიად ბარეს გადაყენების შემდეგ. ავდალი იმუქრებოდა, რომ გამოაცხადებდა დამოუკიდებლობას, თუ სომალილენდის რესპუბლიკა ოფიციალურად იქნებოდა აღიარებული. 2010 წლის აგვისტოში სეპარატისტების ლიდერებმა რეგიონი გამოაცხადეს ავდალენდის ავტონომიურ ოლქად ფედერაციული სომალის შემადგენლობაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ავდალის რეგიონი შედგება ხუთი რაიონისაგან:

* ბაკი
* ბორამა
* ლუგუა
* საილა
* დილია

სქოლიო
------

1. ↑  Richard Burton, *First Footsteps in East Africa*, 1856; edited with an introduction and additional chapters by Gordon Waterfield (New York: Praeger, 1966), p. 132. For a more recent description, see A. T. Curle, «The Ruined cities of Somaliland», *Antiquity*, 11 (1937), pp. 315—327
2. ↑  Somaliland: The Myth of Clan-Based Statehood. Somalia Watch (2002-12-07).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-01. ციტირების თარიღი: 2007-01-29.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სომალის რეგიონები |
| --- |
|  |
| 
* ავდალი
* ბაკული
* ბენადირი
* ბარი
* ბეი
* გალგუდუდი
* გედო
* ვოკუი-გალბიდი
* მუდუგი
* ნუგალი
* სანაგი
* სოლი
* ტოგდერი
* ქვემო შაბელე
* ქვემო ჯუბა
* შუა შაბელე
* შუა ჯუბა
* ჰირანი
 |

 |
**ავგუსტა ვიქტორია ფონ ჰოენცოლერნი** (გერმ. Auguste Viktoria von Hohenzollern, პორტ. Augusta Vitória de Hohenzollern; დ. 19 აგვისტო, 1890 — გ. 29 აგვისტო, 1966) — ჰოენცოლერნ-ზიგმარიგენთა დინასტიის წარმომადგენელი. ჰოენცოლერნის მთავარ ვილჰელმისა და მარია ტერეზა დე ბურბონ-სიცილიელის ქალიშვილი. პორტუგალიის მეფე მანუელ II-ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
---------

ავგუსტა ვიქტორია დაიბადა 1890 წლის 19 აგვისტოს პოტსდამში. იგი იყო ჰოენცოლერნ-ზიგმარინგენის მთავარ ვილჰელმისა და მისი მეუღლის, მარია ტერეზა დე ბურბონ-სიცილიელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან იგი რუმინეთის მეფე ფერდინანდ I-ის ძმისწული იყო. 

ავგუსტა ვიქტორია და მისი პირველი ქმარი, მეფე მანუელ II
1913 წლის 4 სექტემბერს ავგუსტა ვიქტორია დაქორწინდა პორტუგალიის მეფე მანუელ II-ზე, რომელიც 1910 წელს ჩამოაგდეს ტახტიდან და ამის შემდეგ იგი ბრიტანეთში ცხოვრობდა ემიგრაციაში. იგი ტახტზე 1908 წლის თებერვლის რეციდივის შედეგად ავიდა, რა დროსაც რესპუბლიკელებმა მოკლეს მამამისი, მეფე კარლუშ I და მისი უფროსი ძმა, ლუიშ-ფილიპეც. თავად მანუელი ამ რეციდივისას მკლავში დაიჭრა, მაგრამ სიკვდილს დედამისმა გადაარჩინა, რომელმაც მას დიდი თაიგული დააფარა დასამალად და გადაეფარა. 1910 წელს, მისი დამხობის შემდეგ დამყარდა პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა, მაგრამ მანუელი თავს მაინც მეფედ თვლიდა, ამიტომაც ავგუსტა ვიქტორია პორტუგალიის ტიტულარული დედოფალი იყო. 

ავგუსტა და მანუელი ერთმანეთის ბიძაშვილ-მამიდაშვილები იყვნენ, რადგან ავგუსტას ბებია, ანტონია პორტუგალიელი, იყო მანუელის პაპის, მეფე ლუიშ I-ის ღვიძლი და. ქორწინების შემდეგ წყვილი ინგლისში ცხოვრობდა. მიუხედავად ჰარმონიული ცოლ-ქმრობისა, შვილები არ ჰყოლიათ. 1932 წლის 2 ივლისს, ფულვეკის პარკში მანუელი გარდაიცვალა და მასთან ერთად შეწყდა ბრაგანსის დინასტიის ძირითადი შტოც. 

1939 წლის 23 აპრილს ავგუსტა ვიქტორია მეორედ დაქორწინდა ინგლისელ გრაფ რობერტ დუგლასზე, რომელიც წარმოშობით შვედური დუგლასების დინასტიის მეცამეტე მეთაური იყო და გარდა ინგლისური მამულებისა, ფლობდა ლანგენშტაინის სასახლეს ბადენში და მიულჰაუზენის ციხესიმაგრეს. ქორწინებისას პატარძალი 49 წლის იყო, ხოლო სიძე 55-ის. მათი ქორწინება ასევე უშვილო იყო. რობერტი 1955 წელს გარდაიცვალა და მისი გერმანული ციხესიმაგრეები ავგუსტას დარჩა, რომელიც ლანგენშტაინის სასახლეში დასახლდა, მშობლიურ გერმანიაში, ქალაქ კონსტანცაში. უკანასკნელი წლები მან სწორედ აქ გაატარა და გარდაიცვალა 1966 წლის 29 აგვისტოს, 76 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს იმავე ლანგენშტაინის სასახლის იატაკში.

ლიტერატურა
----------

* Paul Theroff. "HOHENZOLLERN". Paul Theroff's Royal Genealogy Site. Archived from the original on 28 April 2009. Retrieved 28 December 2008.
* Darryl Lundy (10 May 2003). "Auguste Viktoria Prinzessin von Hohenzollern-Sigmaringen". ThePeerage.com. Archived from the original on 7 December 2008. Retrieved 28 December 2008.
**ალექსანდრე ლაფაური** (დ. 15 ივნისი, 1926, მოსკოვი — გ. 6 აგვისტო, 1975) — ქართველი მოცეკვავე.

ბიოგრფია
--------

მამა თბილისელი ჰყავდა, დედა — რიმა ვლადიმიროვა, მოსკოვის მკვიდრი იყო. დაამთავრა მოსკოვის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (1944, პედაგოგი: ნ.ი. ტარასოვი) და მოსკოვის თეატრალური ინსტიტუტის საბალეტმაისტერო განყოფილება (1958, პედაგოგი: რ. ვ. ზახაროვი). 1944 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო დიდი თეატრის წამყვანი მოცეკვავე, კლასიკური ცეკვა–დუეტის ოსტატი (პარტნიორები: გალინა ულანოვა, რ. სტრუჩკოვა, მაია პლისეცკაია, თ. სემიონოვა და სხვ.). 1955 წელს გახდა რსფსრ დამსახურებული არტისტი. 1958 წლიდან იყო დიდი თეატრის დამდგმელი ბალეტმაისტერი და რეპეტიტორი. 1945–1961 წლებში ასწავლიდა მოსკოვის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, პარალელურად 1952 წლიდან იყო მოსკოვის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის საბალეტმაისტერო განყოფილების პედაგოგი, პროფესორი (1972).

ალექსანდრე ლაფაურს შესრულებული აქვს ოცზე მეტი როლი, მათ შორის: ინდუსი (პროკოფიევი „კონკია", 1945). მსახიობი (ასაფიევი, „პარიზის ალი", 1947). გირეი (ასაფიევი „ბახჩისარაის შადრევანი"). პარისი, კაპულეტი (პროკოფიევი „რომეო და ჯულიეტა"). კომანდორი (კრეინი „ლაურენსია", 1956) და სხვა. მის მიერ სხვადასხვა თეატრებში დადგმული ბალეტებიდან აღსანიშნავია: გ. ჟუკოვსკის „ტყის სიმღერა" (1961). ს. პროკოფიევის „პოდპორუჩიკი კიჟე" (1963, ტარასოვასთან ერთად, დიდი თეატრი). ა. მეტნერის „გაცოცხლებული ლეგენდა" (1964). არამ ხაჩატურიანის „ფრიალო კლდე" (1965). „სამშობლოს ძახილი" (1965) და სხვა. იგი არის ბალეტმაისტერი და დამდგმელი რეჟისორი ფილმ–ბალეტების: „პოდპორუჩიკი კიჟე" (1969) და „შენი სახელი" (1970). როგორც მოცეკვავე მონაწილეობდა ფილმ–ბალეტში: „დიდი კონცერტი" (1951). „რომეო და ჯულიეტა" (1954) და ტელეეკრანიზაციაში „რაიმონდა" (ალექსანდრე გლაზუნოვი, 1973).

ალექსანდრე ლაფაურმა გასტროლებით მოიარა მრავალი ქვეყანა: დანია, იტალია, ფინეთი, შვედეთი, შვეიცარია, საფრანგეთი, ინგლისი, ბრაზილია, არგენტინა, აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნები და სხვა. მიღებული აქვს I პრემია და ოქროს მედალი ბუდაპეშტის მსოფლიო სტუდენტურ ფესტივალზე (1949). მისი მეუღლე იყო რაისა სტრუჩკოვა, ცნობილი ბალერინა და რეპეტიტორი. მათი ერთობლივი თხზულებაა «Как судят Терпсихору?» (1969). ლაფაურს ეკუთვნის აგრეთვე „მოგონებები ლავროვსკიზე" («Воспоминания о Лавровском»,1983).

ბალეტმაისტერი დაიღუპა ავტოავარიაში 1975 წლის 6 აგვისტოს, მოსკოვში. დაკრძალულია ვედენის სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ, 6, თბ. 1993, გვ. 143
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ. 2015, გვ. 280

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე ლაფაური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**აბას ყული-ხანი** — განჯის ხანი და კახეთის მმართველი XVII საუკუნის ბოლოს. ქართული წყაროების ცნობით, ქართლის მეფის გიორგი XI-ის მემანდარი აბას ყული-ხანი ირანის შაჰმა სულთან ჰუსეინმა ჯერ განჯის, შემდეგ კი — კახეთის ხანად დანიშნა. ცდილობა გიორგი XI-სა და ერეკლე I-ს (ნაზარ ალი-ხანი) შორის დაპირისპირება საკუთარი პოზიციების განმტკიცებისთვის გამოეყენებინა. ერეკლესთან შეთანხმებით, აბას ყული-ხანმა კახთა და განჯელთა ჯარებით ერწო-თიანეთი დაიპყრო. 1691 წელს შაჰის დავალებით აბას ყული-ხანი ცდილობდა გიორგი XI-ის ქართლში დაბრუნებისათვის ხელი შეეშალა, თუმცა დამარცხდა და თბილისს უკუიქცა. ერეკლემ ის შაჰთან დააბეზღა და გიორგის ფარულ მხარდაჭერაში დასდო ბრალი. შაჰის ბრძანებით ერეკლემ აბას ყული-ხანი შეიპყრო და ისპაჰანს გაგზავნა. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.

ლიტერატურა
----------

* კვაჭანტირაძე, ე. „აბას ყული-ხანი", კავკასია ქართულ წყაროებში = Caucasus in Georgian Sources: ეკა კვაჭანტირაძე, ქეთევან ნადირაძე, გიორგი ოთხმეზური, თამარ ქორიძე; ი.ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახ.უნ-ტი; რედ.: ვახტანგ გოილაძე, ქეთევან ნადირაძე; 2012; გვ. 15–16. ISBN: 9941039461
**ალექსანდრე მარკოზის ძე კოღუაშვილი** (დ. 5 სექტემბერი, 1886, ქუთაისი — გ. 29 აგვისტო, 1924, ვანი) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. კომპარტიის წევრი (1904).

რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ჭიათურაში, ქუთაისსა და სხვა ქალაქებში. I მსოფლიო ომის დროს გაწვეული იყო სახელმწიფო ლაშქრის ვორონეჟის 160-ე ქვეით დრუჟინაში, მსახურობდა უმცროს უნტერ-ოფიცრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს ჯარის ნაწილებში ეწეოდა აგიტაციას დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ. აირჩიეს ჯარისკაცთა ასეულის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1918 წელს დემობილიზაციის შემდეგ დაბრუნდა ქუთაისში, მუშაობდა ზეინკლად და ეწეოდა აგიტაციას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ მუშაობდა ვანის რაიონის რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში დაიღუპა ვანის რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის შენობაში აჯანყებულთა რაზმის ხელმძღვანელ ამბერკი ადეიშვილთან ურთიერთსროლისას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 5-6.
* ჯიქია ლ. 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. – გვ. 141.
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**აბანტი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **აბანტი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

*ეს სტატია არგოსის მეფის შესახებაა, იგივე სახელის მქონე სხვა პერსონაჟებისთვის იხილეთ: აბანტი (მითოლოგია)*
**აბანტი**, აბასი (ძვ. ბერძნ. Ἄβας -αντος) — არგოსის მეთორმეტე მეფე, ეგვიპტოსის ვაჟის ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილი, არგონავტ იდმონის მამა, რომელსაც არგოსის მეფეები — აბანტიდები თავიანთ მამამთავრად თვლიდნენ. ცნობილია უფრო დანაოსის ჯადოსნური ფარით, რაც მისი პაპის ნაანდერძევი იყო, მერე ლინკევსმა აჩუქა აბანტს.

როდესაც დანაოსის ასულებმა — დანაიდებმა ქორწილის ღამეს საქმროები დახოცეს, 50 ძმიდან მხოლოდ ლინკევსი გადარჩა. როდესაც მერე ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილმა აბანტმა (აბასმა) თავის მამას დანაოსის სიკვდილი პირველმა აუწყა (საიდანაც ჩანს, რომ ის ლინკევსს არ მოუკლავს, თუმცა ერთი ვერსია სწორედ ამას ამბობს: მოკლა და არგოსის ტახტი წაართვაო), გახარებულმა ლინკევსმა შვილს აჩუქა დანაოსის ფარი, რასაც ის ძალა ჰქონდა, რომ ამბოხებულ ხალხს აწყნარებდა. აბანტმა ის თავის ქალაქში ჰერას ტაძარში დაჰკიდა და ქალღმერთს ჰერას სადღესასწაულო ასპარეზობა გაუმართა. მოუსვენერმა გმირმა არკადიელი ნიმფა აგლაია შეირთო, ფოკიდაში თავისი სახელობის ქალაქი აბაი ააშენა, თესალიაში კოლონია შექმნა, კუნძული ევბეა დაიპყრო და თავისი ქვეშევრდომი აბანტების ტომი ამ კუნძულზე დაასახლა. ზოგი ვერსიით, პოსეიდონის ან ქალკონის და ნიმფა არეთუზას შვილია, აკრისიოსის, პროიტეს, კანეთოსის და ეიდიომენეს მამა, კანთოსის და დანაეს პაპა, პერსევსის პაპის მამა (**აბანტი**-აკრისიოსი-დანაე-პერსევსი). მას შემდეგ დაწესდა არგოსში ფარის ჩუქება. აბანტს ჰყავდა ტყუპი — აკრისიოსი და პროიტე, დედის მუცლიდანვე შეურიგებელი მოქიშპე ძმები. აკრისიოსმა სულაც განდევნა პროიტე. ამ უკანასკნელმა ლიკიაში მეფე იობატის (ამფიანაქსის) ასული სთენებოია შეირთო, სიმამრის ჯარი მოიყვანა და ქალაქი ტირინთო გააშენა, ძმა კი არგოსს დასჯერდა. დანაოსის, ლინკევსის და ჰიპერმნესტრას საფლავებს არგოსის საბაზრო მოედანზე უჩვენებდნენ გამვლელ-გამომვლელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აკრისიოსი
* პროიტე
* დანაე

სქოლიო
------

1. ↑  აპოლოდორე
2. ↑  ევრიპიდე სქოლიასტი
3. ↑  პინდარე
4. ↑  აპოლოდორე 1, 9, 13
5. ↑  მეტამორფოზები (ოვიდიუსი) 15, 163
6. ↑  პავსანია
**ალექსანდრე კვალიაშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1895, სოფ. მოხისი, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 თებერვალი, 1974, თბილისი) — ქართველი რენტგენოლოგი, რენტგენოლოოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
---------

1920 დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1938–1973 განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) რენტგენოლოგიის კათედრას. კვალიაშვილი შეისწავლიდა შინაგანი ორგანოებისა და ძვლოვანი სისტემის რენტგენოდიაგნოსტიკის საკითხებს. შეადგინა რენტგენოდიაგნოსტიკის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე (1963). იყო საქართველოს რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია "საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით. აღზარდა ქართველ რენტგენოლოგთა მრავალი თაობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 483.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კვალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ალექსანდრე კვალიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* "მე მხოლოდ რენტგენოლოგი კი არა, ექიმიც ვარ" - ალექსანდრე კვალიაშვილი
ბერკეტი
**ბერკეტი** — მცირე ძალის მეშვეობით დიდი ძალის გასაწონასწორებელი უმარტივესი მექანიზმი. ბერკეტი მყარი სხეულია, რომელიც ბრუნავს ღერძის გარშემო, ამ ღერძის მართობ სიბრტყეში მდებარე ძალების მოქმედებით. ბერკეტის წონასწორობის პირობა ზოგადად ის არის, რომ ამ სიბრტყესთან ბრუნვის ღერძის გადაკვეთის წერტილის მიმართ ძალთა მომენტების ალგებრული ჯამი ნულის ტოლია. თუ ბერკეტზე მოქმედებს ორი ძალა (მამოძრავებელი P და წინააღმდეგობის Q), მაშინ ბერკეტის წონასწორობის პირობაა: Pa=Qb, სადაც a და b - ბერკეტის მხრებია. მაშასადამე, მამოძრავებელი ძალა იმდენჯერ ნაკლები იქნება წინააღმდეგობის ძალაზე, რამდენჯერაც a მხარი მეტია b მხარზე; მაგრამ ამვე დროს რამდენჯერაც a მხარი მეტია b მხარზე, იმდენჯერ A წერტილის გადაადგილება მეტია B წერტილის გადაადგილებაზე. ე. ი. რამდენჯერაც ვიგებთ ძალაში, იმდენჯერ ვაგებთ გადაადგილებაში (მექანიკის „ოქროს წესი").

ბერკეტის წონასწორობის პირობა, როდესაც მასზე სიმძიმის ძალა მოქმედებს, მოგვცა არქიმედემ (ძვ. წ. III საუკუნე); წონასწორობის ზოგადი პირობა ძალთა მომენტების საშუალებით ფრანგმა მათემატიკოსმა პ. ვარინიონმა მიიღო (1687). ბერკეტს, როგორც უმარტივეს იარაღს, უხსოვარი დროიდან იყენებენ. ამჟამადაც ტექნიკაში იგი მრავალი მექანიზმისა და მანქანის შემადგენელი ნაწილია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენერგიის მუდვიბისა და გარდაქმნის კანონი
* ბერკეტული მექანიზმი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 323.
**ადამიანის პენისი**, ქართულად: **ასო** (ლათ. pénis, ძვ. ბერძნ. πέος და  φάλλος) — მამაკაცის სასქესო ორგანო. მისი დანიშნულებაა შარდის გამოყოფა, სქესობრივი აქტის დამყარება და ეაკულაცია. ასო ერთდროულად განეკუთვნება როგორც საშარდე, ისე რეპროდუქციულ სისტემას. რადგან პენისი ხილულად განსაზღვრავს ადამიანის სქესს, როგორც მამრობითს, ის დიდი სოციალური და ფსიქოლოგიური მნიშვნელობის მქონეა.

სასქესო პენისის აგებულებაში გამოყოფენ ფესვს ან საფუძველს (ლათ. rádix pénis), სხეულს ან ტანს (ლათ. córpus pénis) და თავს (ლათ. glans pénis). პენისის ტანი წარმოქმნილია ორი ღრმა და ერთი ღრუბლისებრი სხეულით. პენისში სისხლის მიმოქცევა ხორციელდება ღრმა და დორსალური არტერიებით, რომლებიც წარმოადგენს შიდა სასქესო არტერიის განშტოებებს.

ზრდასრული მამაკაცის პენისი დამშვიდებულ მდგომარეობაში საშუალოდ 7–10 სანტიმეტრს, ხოლო ერექციის დროს კი — 12–18 სანტიმეტრს შეადგენს და დაახლოებით ქალის საშოს ზომებს შეესაბამება. არ არსებობს პირდაპირი კავშირი პენისის ზომასთან მიმართებაში მშვიდ და ერეგირებულ მდგომარეობაში.

ერთმანეთისგან უნდა განვასხვაოთ პენისი, ფიზიკური ბიოლოგიურად მამრობითი სქესის გამომხატველი რეპროდუქციის ორგანო და ფალოსი, რომელიც შეიძლება ნიშნავდეს ერეგირებულ პენისს ან ერეგირებული პენისის სიმბოლოს, რომელიც მამაკაცურ ძალაუფლებას განასახიერებს. ჟაკ ლაკანის მიხედვით, ფალოსი, ბიოლოგიური პენისისგან განსხვავებით, ტრანსცენდენტალური აღმნიშნველია, რომელიც განასახიერებს ყველაფერს, რაც ადამიანს სურს, პირველ ყოვლისა კი — ძალაუფლებას. ლაკანმა პენისის შურის ფროიდისეულ კონცეფციაში პენისი ფალოსით შეცვალა და ამტკიცებდა, რომ ის, რაც მართლა სასურველია, არის არა პენისი, არამედ ფალოსი — ძალაუფლების ნიშანი და სიმბოლო.

სქოლიო
------

1. ↑  ბიოლოგიური ლექსიკონი
2. ↑  პენისი | სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი
3. 1 2  პენისი და ფალოსი | ლექსიკონი-ცნობარი სოციალურ მეცნიერებებში

  



|  |  |
| --- | --- |
| 

wikt:ასო
 | ასო ვიქსიკონში |
**ალექსანდრე კიკნაძე** (დ. 24 თებერვალი, 1969, სოფ. წითელხევი, ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი (2019).

დაამთავრა ლენინგრადის უმაღლესი სამხედრო-პოლიტიკური სასწავლებელი (1991), უკრაინის თავდაცვის ნაციონალური აკადემია (2002), ამერიკის შეერთებული შტატების „არმიის ომის კოლეჯის" კურსი (2018). 1991 წლიდან სხვადასხვა სამეთაურო და ადმინისტრაციულ თანამდებობზე იყო საქართველოს ეროვნულ გვარდიაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შინაგან ჯარებში, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებულ ძალებში, მათ შორის, 2004-2005 წლებში იყო სამშვიდობო ძალების წარმომადგენლობის მეთაური ცხინვალის რეგიონში, 2005 და 2006 წლებში — ეროვნული სასწავლო ცენტრ „კრწანისის" მეთაური, 2005 წელს — საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე, 2007-2008 წლებში — III ქვეითი ბრიგადის მეთაურის მოადგილე ერაყში, 2008 წელს — ეროვნული გვარდიის დეპარტამენტის რეზერვისტთა მომზადების ბაზის მეთაური, 2008-2009 წლებში — წვრთნებისა და სამხედრო განთლების სარდლობის შტაბის უფროსი, 2009 წელს — სახმელეთო ჯარების სარდლის მოადგილე, 2009-2010 წლებში — ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობის შტაბის უფროსი, 2010-2011 წლებში — წვრთნებისა და სამხედრო განთლების სარდლის მოადგილე, 2012-2013 და 2015-2016 წლებში — ავღანეთში საქართველოს სამშვიდობო ძალების წარმომადგენლობის მეთაური, 2013-2015 წლებში — აღმოსავლეთ ოპერატიული დაჯგუფების სარდალი, 2018 წელს — გენერალური შტაბის J1 პერსონალის დეპარტამენტის უფროსი. 2018 წლის სექტემბრიდან 2020 წლის აგვისტომდე კიკნაძე იყო საქართველოს თავდაცვის ძალების აღმოსავლეთის სარდალი. 

კიკნაძეს მონაწილეობა აქვს მიღებული საბრძოლო მოქმედებებში ცხინვალის რეგიონში (1992, 2004), აფხაზეთში (1993), პანკისის ხეობაში (2000-2003), რუსეთ-საქართველოს ომში (2008), ასევე სამშვიდობო მისიებში ერაყსა (2007-2008) და ავღანეთში (2012-2013, 2015-2016). მიღებული აქვს სხვადასხვა სახელმწიფო და უწყებრივი ჯილდო, მ. შ. მედალი „მხედრული მამაცობისათვის" (ორგზის, 2002), ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი (2004), ღირსების ორდენი (2012) და ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2013).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ალექსანდრე კიკნაძე. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო.
მდინარე ვოლგა
მდინარე ირტიში
**ბერის კანონი** — დებულება, რომელიც ხსნის მდინარეების მიერ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მარჯვენა ნაპირის, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში მარცხენა ნაპირის გამორეცხვის მიზეზებს. ეს მოვლენა, რომელიც კარლ ბერმა დედამიწის ბრუნვის გავლენით ახსნა (1857), უფრო მკვეთრად არის გამოსახული მერიდიანული მიმართულების მდინარეებზე. ცნობილია, რომ მბრუნავ სისტემაში წინსვლითი მოძრაობის დროს სხეული კორიოლისის აჩქარებას განიცდის. დედამიწის ზედაპირის φ განედზე წყლისა და ჰაერის ნაკადის υ სიჩქარით მოძრაობისას ეს აჩქარება ტოლია 2w υ sin φ (სადაც w დედამიწის ბრუნვის კუთხური სიჩქარეა) და ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ბრუნვის სიჩქარისადმი მიმართულია მარჯვნივ, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში — მარცხნივ.

კორიოლისის აჩქარება ეკვატორზე ნულის ტოლია, პოლუსებთან მაქსიმალურია. ამდენად ბერის კანონი საშუალო და მაღალ განედებზე უფრო მკვეთრად ვლინდება. ბერის კანონის ეფექტი მოძრავი წყლის მასის პირდაპირპროპორციულია და მხოლოდ დიდი მდინარეების კალაპოტებში ჩანს კარგად. ნაპირის გამორეცხვა დამოკიდებულია აგრეთვე ადგილის დახრილობაზე, კალაპოტის გეოლოგიურ აგებულებასა და სხვა ფაქტორებზე. ბერის კანონის დამადასტურებელი მაგალითებია მდინარეების დნეპრის, დონის, ვოლგის, ობის, ირტიშის, ლენის ნაპირების ხასიათი. მათ აქვთ მაღალი მარჯვენა და დაბალი მარცხენა ნაპირი. სამხრეთ ნახევარსფეროში ციცაბო მარცხენანაპირიან მდინარეებს ვხვდებით სამხრეთ ამერიკასა და ახალ ზელანდიაში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კარლ ბერი
* მდინარე

სქოლიო
------

1. ↑  გეომორფოლოგიური ლექსიკონი, თბილისი, „ნეკერი", 1996, გვ. 32
2. ↑  Бэра закон | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2021-05-14. ციტირების თარიღი: 2021-05-14.
**ადამანტინომა** — იშვიათი კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც უმეტესად ქვედა ყბაზე ვითარდება. მას ეპითელური სიმსივნეების რიგში აერთიანებენ. მისი პარენქიმა კბილის მინანქარს ჰგავს. სწორედ აქედან წარმოდგება მისი სახელწოდება (ბერძნ. adamantinum - კბილის მინანქარი). ბოლო დროს, ზოგიერთი მას მეზენქიმურ ანგიობლასტომად ანუ სისხლძარღვოვანი წარმოშობის სიმსივნედ განიხილავს, თუმცა კვლევები ამას არ ადასტურებს.

მიმდინარეობა და სიმპტომები
--------------------------

ადამანტინომა 40-60 წლის ასაკში ვითარდება. სახასიათო კლინიკური ნიშნები არ გააჩნია, ამიტომ პირველი სიმპტომების გამოვლენიდან ექიმთან მისვლამდე 1-2 წელი გადის. ადამანტინომის მთავარი კლინიკური სიმპტომია ქვედა ყბის დაზიანებული ნაწილის გადიდება, რაც სახის ასიმეტრიას იწვევს. სიმსივნური წარმონაქმნის ზემოთ კანი და პირის ლორწოვანი გარსი არ იცვლება.

თუ მეორეული ანთებითი პროცესი არ დერთო, სიმსივნე უმტიკვნეულოდ მიმდინარეობს.

ფორმები
-------

არსებობს ადამანტინომის ორი ფორმა:

* სოლიდური
* კისტოზური

სოლიდური სიმსივნე მონაცრისფრო-მოთეთრო ცილინდრისებრი ან თითისტარისებრი წარმონაქმნია, რომელიც ძვლოვანი ნივთიერებების სისქეში მდებარეობს.

კისტოზური ფორმა შეიცავს მრავალ ღრუს, რომლებსაც ერთმანეთისგან ძვლოვანი ქსოვილის შრეებისგან შემდგარი ხარიხები ჰყოფს. კისტის ღრუ ამოფენილია შემაერთებელი ქსოვილით და ეპითელიუმით, სავსეა თიხით ან მოყვითალო ფერის ნახევრად თხელი სუბსტანციით. იშვიათად კისტოზური ფორმა ერთკამერიანია და შეიცავს ამოუჭრელ კბილს.

ადამანტინომას აქვს დამახასიათებელი რენტგენოლოგიური სურათი. ჩვეულებრივ, ყბის რენტგენოგრამაზე ჩანს სხვადასხვა ზომის რამდენიმე ღრუ და ერთი ღრუს ჩრდილის მეორეზე დაფარება ნახევარმთვარის მსგავს გამოსახულებას ქმნის.

მკურნალობა
----------

ადამანტინომის მკურნალობა მხოლოდ ქირურგიული გზით შეიძლება. კვეთენ პირის ღრუს ლორწოვან გარსს სიმსივნის ზემოთ, სიმსივნეს იღებენ და ახდენენ ძვლოვანი ღრუს ტამპონადას. ასეთი ოპერაციის შემდეგ არ არის გამორიცხული რეციდივი.

რეციდივის თავიდან ასაცილებლად, მიმართავენ მკურნალობის უფრო რადიკალურ მეთოდს - ყბის დაზიანებული უბნის ამპუტაციას და ამპუტირებული ძვლის ნაცლად, იმპლანტანტის (ხელოვნურს ან პაციენტისავე ძვლისას) გადანერგვას.


|  |  |
| --- | --- |
|  | გთხოვთ მიაქციოთ ყურადღება მითითებას ჯანმრთელობის თემებზე! |

სქოლიო
------

ჟურნალი "ოჯახის მკურნალი" #13 (151) 2007 წ.


|  |  |
| --- | --- |
| ცხოვრების ვარსკვლავი | *ეს სტატია მედიცინის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ადამიანის რეპროდუქცია** — დაბადების მომენტში ჩვილი დედის სხეულიდან გამოდის და საკუთარ ცხოვრებას იწყებს. მაგრამ სინამდვილეში, მისი სიცოცხლე ცხრა თვით ადრე დაიწყო, როდესაც ერთმა სპერმატოზოიდმა კვერცხუჯრედი გაანაყოფიერა. შემდგომ თვეებში კვერცხუჯრედი გაიყო, გამრავლდა და ერთი უჯრედიდან ახალ ადამიანად გადაიქცა.

სპერმატოზოიდები ქალის სხეულში სქესობრივი კავშირის დროს გადადის. დაახლოებით 300 მილიონი სპერმატოზოიდიდან კვერცხუჯრედამდე მხოლოდ რამდენიმე ასეული აღწევს. იმისთვის, რომ ქალი დაფეხმძიმდეს, საკმარისია კვერცხუჯრედი ერთმა სპერმატოზოიდმა გაანაყოფიეროს.

ნაყოფის განვითარება
-------------------

განაყოფიერების შემდეგ კვერცხუჯრედი ზრდასა და განვითარებას იწყებს. ერთ კვირაში ის უკვე 100-ზე მეტი უჯრედისგან შემდგარ სფეროდ გადაიქცევა. თავდაპირველად ყველა უჯრედი ერთმანეთს ჰგავს, მაგრამ მალე შეიცვლება და ნაყოფის კუნთებად, ძვლებად, სისხლად, გულად, თვალებად და ყურებად გადაიქცევა.

რვა კვირის შემდეგ ნაყოფი სიგრძეში სამ სანტიმეტრს აღწევს, მაგრამ ყველა ორგანო უკვე თავ-თავიანთ ადგილებზეა. ნაყოფი ზრდას კიდევ შვიდ თვეს განაგრძობს. ის ტივტივებს სითხეში, რომელიც მას რყევისა და ბიძგებისგან იცავს.

დაბადება
--------

ჩამოყალიბების პროცესში მყოფ ნაყოფს დედის სხეული იცავს. როდესაც ბავშვს კუნთები უვითარდება, დედა მუცელში ბავშვის მოძრაობას გრძნობს. ცხრა თვის შემდეგ ნაყოფი თითქმის მთელ სივრცეს იკავებს და ბევრს ვეღარ მოძრაობს. ამ პერიოდის შემდეგ ნაყოფის ჩამოყალიბება დასრულებულია. მშობიარობა მაშინ იწყება, როდესაც დედის ჰორმონები საშვილოსნოს კუნთების შეკუმშვას იწყებს. სხვა ჰორმონები საშვილოსნოს კუნთების შეკუმშვას იწვევს, რის შედეგადაც ნაყოფი თანდათან საშოსკენ გამოიდევნება.

ძლიერი ჭინთვების შედეგად ბავშვი დედის სხეულს ტოვებს და გარე სამყაროში გამოდის. მშობიარობის უმეტეს შემთხვევაში ბავშვი თავით გამოდის და მაშინვე სუნთქვას იწყებს. ახალშობილის სიცოცხლე მშობელზე ან მომვლელეზეა დამოკიდებული, რომლებმაც ის დაბადებიდან მრავალი თვის მანძილზე რძითა და სითბოთი უნდა უზრუნველყონ და დაიცვან ყოველგვარი საფრთხისგან.

ლიტერატურა
----------

ოქსფორდის ილუსტრირებული სამეცნიერო ენციკლოპედია
**ალაჯის ბრძოლები 1877**, რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) დროს კავკასიის ფრონტზე ყარსის აღმოსავლეთით, ალაჯის მთის (თანამედროვე ალაჯადაღი) რაიონში სექტემბერ-ოქტომბერში გამართული ორი ბრძოლა. 

რუსეთის კავკასიის კორპუსმა (სარდალი გენერალი მ. ლორია-მელიქოვი) ვერ გაუძლო შემოტევას, ყარსს ალყა მოხსნა და კურიუკ-დარ-ბაშგედიქლერის პოზიციებისაკენ დაიხია. ოსმალთა ჯარის მთავარმა ძალებმა მუხთარ-ფაშის სარდლობით 7-19 ივლისს დაიკავეს ალაჯის სიმაღლეები. რუსეთის ჯარის (56 ათასი კაცი, 220 ზარბაზანი) შეტევა მტერმა (38 ათასი კაცი, 74 ზარბაზანი) კონტრშეტევით მოიგერია. 27 სექტემბერს/9 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ გადავიდა შეტევაზე და მარჯვენა ფრთის გარშემოვლით მოწინააღმდეგის ზურგში შეიჭრა. 3-15 ოქტომბერს გენერალ ივანე ლაზარევის რაზმმა იერიშით აიღო გამაგრებული ავლიარის მთა და ოსმალებს ყარსისაკენ დასახევი გზა გადაუჭრა. ოსმალთა არმია განადგურდა (დაიღუპა და დაიჭრა დაახლოებით 5-6 ათასი კაცი, 8,5 ათასი ტყვედ ჩავარდა. რუსეთის ჯარმა დაკარგა 1,5 ათ. კაცი). 13-25 ოქტომბერს რუსეთის ჯარი კვლავ შემოერტყა ყარსს და 6-18 ნოემბერს იერიშით აიღო. ალაჯის ბრძოლებში რუსებმა ჯარის მართვისათვის პირველად გამოიყენეს ფართოდ სატელეგრაფო კავშირი.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 268.
**ალბანური სიმღერები ფრონტზე მებრძოლი ჯარისკაცებისთვის** (ალბ. : Këngë Kreshnikësh or Cikli i Kreshnikëve) — ალბანური ტრადიციული ციკლის სიმღერების ნაწილი, მათ თავიანთი განსაზღვრება XVII - XVIII საუკუნეებში მიიღეს ალბანელი ბარდებიდან ზეპირი წყაროებით. სიმღერები პირველად ჩაწერილი იქნა XX საუკუნის პირველ ათწლეულში ფრანცისკანების მიერ. სიმღერები ინგლისურად თარგმნა რობერტ ელისმა, და გამოსცა 2004 წელს.

ისტორია
-------

ეს სიმღერები წარმოიშვა სამხრეთ სლავურ ქვეყნებში და მორგებული იყო იქაურ გარემოს, შემდგომში ორენოვანმა მომღერლებმა ეს სიმღერები გადააკეთეს და მოარგეს ალბანურ გარემოს, გამოკვლევები გვიჩვენებს რომ სიმღერები XVII - XVIII საუკუნეებში წარმოიშვა და გადაკეთებული იქნა ალბანელი ბარდების მიერ.

### მეორე მსოფლიო ომამდელი გამოკვლევები

ფრანცისკანის მღვდელი შტეიფენ გჯეკოვი, რომელიც ალბანურ ქუნუს წერილობითი შემადგენლობით პირველი იყო, ასევე დაიწყო ალბანელი ჯარისკაცების სიმღერების და ლეგენდების შეგროვება და ჩაწერა, ასევე დაიწყო იმ ალბანური სიმღერების შეგროვებაც რომელიც ფრონტზე მებრძოლი ალბანელებისათვის იყო განკუთვნილი და მათი ჩაწერა დაიწყო. 1919 წლიდან გჯეკოვმა მუშაობა განაგრძო მეუფე ბერნანინინ პალაჯმასთან ერთად. ფრონტზე მებრძოლი ჯარისკაცების სიმღერები და ლეგენდები (ალბ. :*Këngë Kreshnikësh dhe Legenda*)(ინგლ. : Songs of Frontier Warriors and Legends) პირველად პუბლიცირებული იქნა 1937 წელს, გჯეკოვის გარდაცვალების შემდეგ ის ჩაიწერა წიგნში ალბ. :Visaret e Kombit (ქართ. :ნაციონალური საგანძური).

ლიტერატურა
----------

* Elsie, Robert; Mathie-Heck, Janice (2004) *Songs of the Frontier Warriors*. Wauconda, Illinois:  Bolchazy-Carducci Publishers, Incorporated. ISBN 0-86516-412-6.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ajkuna's Lament: Ajkuna Cries for her Lost Son, Omer
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ადამაშვილი**. |

**ბექა ადამაშვილი** (დ. 1990, თბილისი) — თანამედროვე ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, იუმორისტი და ბლოგერი. ცნობილი გახდა პირველივე სატირული რომანით – „ბესტსელერი" (2014).

ბიოგრაფია
---------

ბექა ადამაშვილი დაიბადა თბილისში 1990 წელს. 2007 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა დაიწყო კავკასიის უნივერსიტეტის მედია სკოლის ჟურნალისტიკისა და სოციალური მეცნიერებების ფაკულტეტზე. მისი ადრეული მოთხრობები იბეჭდებოდა სხვადასხვა პერიოდულ გამოცემასა და გაზეთში. ერთ–ერთი მოთხრობა, სახელწოდებით "წვიმის წვეთი" შევიდა ქიმიის სასკოლო სახელმძღვანელოში. 

2009–დან 2013 წლამდე ბექა მუდმივად აქვეყნებდა სატირულ–იუმორისტულ სტატიებს საკუთარ ბლოგზე (www.doin.ge), ცხოვრებისეულ და სოციალურ თემებთან დაკავშირებით. მისი ბლოგები განსაკუთრებით პოპულარული იყო ახალგაზრდებში. როგორც ბლოგერმა, მან გაიმარჯვა მრავალ კონკურსში.

2013 წელს ბექა ადამაშვილმა მონაწილეობა მიიღო „შემოდგომის ლეგენდის" ლიტერატურულ კონკურსში, სადაც დაწერილმა მოთხრობამ „XXVIII: წერტილი", პირველი ჯილდოც მოუტანა. მისი სხვადასხვა მოთხრობა გამოქვეყნდა ლიტერატურულ ჟურნალებში, მათ შორის „ცისკარში" და „ანეულში".

2014 წელს ბექამ დაწერა პირველი რომანი – „ბესტსელერი", რომელიც მისი თქმით არის „სატირულ-პაროდიულ-დეტექტიურ-თავსატეხ-ფენტეზ-ფანტაზ-დაკიდევრაცგამოგვრჩა" ჟანრის რომანი ლიტერატურაზე, ლიტერატურულ კლიშეებზე, ცნობილ მწერლებზე, არანაკლებ ცნობილ პერსონაჟებზე, და ყველაფერ იმაზე, რაც წიგნებში სასიამოვნო ემოციებს გიშლით, ან უბრალოდ - ნერვებს.

„ბესტსელერი", რომელიც სატირაა ლიტერატურულ კლიშეებზე, მალევე გახდა პოპულარული ქართულ საზოგადოებაში და მოხვდა ისეთი ლიტერატურული პრემიების მოკლე სიაში, როგორებიცაა: „საბა" და „წინანდლის პრემია". ბექა ადამაშვილი დღესდღეობით სცენარისტად მუშაობს ცნობილ პოლიტიკურ–სატირულ შოუში სახელად „ვასიკო ოდიშვილის ყოველდღიური ამბები".

2021 წელს ადამაშვილმა გადაცემა „მთავარ ჭკვიანში" 50 000 ლარი მოიგო.

ბიბლიოგრაფია
------------

* „ბესტსელერი" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა (2014) ISBN 978-9941-23-244-2
* „ამ რომანში ყველა კვდება" — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა (2018) ISBN 9789941301995

ჯილდოები
--------

* 2013 — ლიტერატურული პრემია „შემოდგომის ლეგენდა" მთავარი პრიზი სადებიუტო მოთხრობისთვის „XXVIII: წერტილი".
* 2019 — ევროკავშირის ლიტერატურული პრემია რომანისთვის „ამ რომანში ყველა კვდება"

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „შემოდგომის ლეგენდა 2013"
* ბექა ადამაშვილი – Goodreads.com
* Book.Gov.Ge - Beka Adamashvili
* ბექა ადამაშვილი – ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  „მთავარი ჭკვიანი — ბექა ადამაშვილმა 50 ათასი ლარი მოიგო". *mtavari.tv* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 15 მაისი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
3. ↑  XXVIII: წერტილი PDF ფაილი
4. ↑  Winners of the 2019 EU Prize for Literature announced. *PenNews*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 მაისი 2019. ციტირების თარიღი: 19 მარტი 2022.