**აბუჯა** (ინგლ. Abuja, იორუბა. Abùjá) — ნიგერიის დედაქალაქი 1991 წლის 12 დეკემბრიდან. მანამდე დედაქალაქი იყო ლაგოსი. აბუჯა მდებარეობს ყოფილი დედაქალაქიდან 800 კმ-ით ჩრდილოეთით. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 778 567 ადამიანს, აგლომერაციის მოსახლეობა — დაახლოებით 1,4 მილიონი ადამიანი (2005 წელი).

აბუჯა მდებარეობს ნიგერიის ცენტრალური ნაწილის ულამაზეს ხეობაში, ჯოსის პლატოზე. ეს რაიონი შედარებით სუსტადაა განვითარებული და ეთნიკურად ნეიტრალურია. ახალი დედაქალაქის ადგილის არჩევისას, ნიგერიის პრეზიდენტი მურტალა მუჰამედი ცდილობდა შექმნილიყო ქალაქი, სადაც არ იქნებოდა დომინანტი არც ერთი ეთნიკური, სოციალური ან რელიგიური ჯგუფი.

ისტორია
-------

აბუჯა დაარსდა 1828 წელს აბუ ჯას მიერ, რომელიც იყო ზარიას სახელმწიფოს ჰაუსანის დინასტიის წარმომადგენელი. თავდაპირველად ეს იყო გამაგრებული ბანაკი, საბოლოოდ მიიღო ქალაქის სახე და უწოდეს დამაარსებლის სახელი. 1976 წელს მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ამ ქალაქში ლაგოსიდან სახელმწიფოს დედაქალაქის გადმოტანის შესახებ. აბუჯის განვითარების მნიშვნელოვანი სტიმული გახდა ლაგოსის დემოგრაფიული აფეთქება, რომელმაც გამოიწვია მოსახლეობის გადაჭარბებული სიმჭიდროვე და საცხოვრებელი პირობების გაუარესება.

ახალი დედაქალაქი აშენდა იაპონელი არქიტექტორის კენძო ტანგეს პროექტის მიხედვით. მშენებლობა დაიწყო 1980 წელს. მოქმედი დედაქალაქი აბუჯა გახდა 1991 წლის დეკემბერში, მშენებლობის პირველი სამი ეტაპის დამთავრების შემდეგ, რომელიც მოიცავდა მთავარი სამთავრობო დაწესებულებების გადმოტანას. დამამთავრებელი მეცხრე ეტაპი უნდა დამთავრდეს 2020 წლისათვის. პირველი სამი ეტაპის რეალიზაციისთვის ნიგერიის ხელისუფლებამ გახარჯა დაახლოებით $4,8 მილიარდი, ამასთან მშენებლობას თან სდევდა კორუფცია.

კლიმატი
-------

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით აბუჯა იმყოფება *Aw* (სავანის კლიმატი) ზონაში. შეიმჩნევა სამი გამოკვეთილი კლიმატური სეზონი — თბილი და ნოტიო წვიმიანი სეზონი (აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით), ძალიან ცხელი მშრალი სეზონი და მათი გამყოფი მოკლე პერიოდი — ჩრდილოაღმოსავლეთური პასატების ჰარმატანი, რომელსაც მოაქვს სიმშრალე და მტვრიანი ჰაერი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
----------------------

ქალაქი დაყოფილია 6 რაიონად. ცენტრალურ რაიონში მდებარეობს პრეზიდენტის რეზიდენცია.

ეკონომიკა
---------

აბუჯა ავტომაგისტრალებით დაკავშირებულია ქვეყნის რაიონების უმრავლესობასთან. მოქმედებს საერთაშორისო აეროპორტი. მსხვილი სამრეწველო ობიექტები ქალაქში არ არის; არსებობს საკვები დაწესებულებები, ასევე სავაჭრო დაწესებულებები და მომსახურების სფეროები.

გეგმარება და მშენებლობა
-----------------------

მეჩეთი აბუჯაში
აბუჯის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს სამთავრობო შენობების კომპლექსი, ასევე საერთაშორისო კონფერენც-ცენტრი, ცენტრალური ბანკი, რადიოს სახლი, ჯანდაცვის ცენტრი, ქალაქის ყველაზე დიდი მეჩეთი. საცხოვრებელი კვარტლები უპირატესად აშენებულია ერთსართულიანი შენობებით; განაშენიანება სწრაფი ტემპებით ვითარდება ქალაქის ცენტრიდან პერიფერიებისკენ.

სოციალური სფერო
---------------

ქალაქში მოქმედებს უნივერსიტეტი (დაარსდა 1988 წელს), ნიგერიის საგზაო-სამშენებლო ინსტიტუტი, ფარმაცევტული კვლევების ეროვნული ინსტიტუტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2006-05-09 საიტზე Wayback Machine.
* Abuja.Net
* Abujacity.com

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6
2. 1 2 3 4 5 6
3. ↑  World Bank Conference: African Regional Roundtable on Upgrading Low-income Settlements. *www.citiesalliance.org*. World Bank, 3–5 October 2000, Johannesburg, South Africa, p. 16.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-09-28. ციტირების თარიღი: 2007-08-10.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აფრიკის დედაქალაქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* **აბუჯა**, *ნიგერია*
* **ადის-აბება**, *ეთიოპია*
* **აკრა**, *განა*
* **ალჟირი**, *ალჟირი*
* **ანტანანარივუ**, *მადაგასკარი*
* **ასმერა**, *ერიტრეა*
* **ბამაკო**, *მალი*
* **ბანგი**, *ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა*
* **ბანჯული**, *გამბია*
* **ბისაუ**, *გვინეა-ბისაუ*
* **ბლუმფონტეინი**, *სარ*1
* **ბრაზავილი**, *კონგო*
* **გაბორონე**, *ბოტსვანა*
* **გიტეგა**, *ბურუნდი*
* **დაკარი**, *სენეგალი*2
* **დოდომა**, *ტანზანია*

 | 
* **ვინდჰუკი**, *ნამიბია*
* **ვიქტორია**, *სეიშელის კუნძულები*
* **იამუსუკრო**, *კოტ-დ’ივუარი*
* **იაუნდე**, *კამერუნი*
* **კაირო**, *ეგვიპტე*
* **კამპალა**, *უგანდა*
* **კეიპტაუნი**, *სარ*
* **კიგალი**, *რუანდა*
* **კინშასა**, *კონგოს დრ*
* **კონაკრი**, *გვინეა*
* **ლიბრევილი**, *გაბონი*
* **ლილონგვე**, *მალავი*
* **ლობამბა**, *სვაზილენდი*
* **ლომე**, *ტოგო*2
* **ლუანდა**, *ანგოლა*
* **ლუსაკა**, *ზამბია*

 | 
* **მალაბო**, *ეკვატორული გვინეა*
* **მამუცუ**, *მაიოტა*
* **მაპუტუ**, *მოზამბიკი*
* **მასერუ**, *ლესოთო*
* **მბაბანე**, *ესვატინი*
* **მოგადიშო**, *სომალი*
* **მონროვია**, *ლიბერია*
* **მორონი**, *კომორი*
* **ნაირობი**, *კენია*
* **ნიამეი**, *ნიგერი*
* **ნუაქშოტი**, *მავრიტანია*
* **ნჯამენა**, *ჩადი*
* **პორტ-ლუი**, *მავრიკი*3
* **პორტო-ნოვო**, *ბენინი*
* **პრაია**, *კაბო-ვერდე*
* **პრეტორია**, *სარ*

 | 
* **რაბატი**, *მაროკო*
* **სან-ტომე**, *სან-ტომე და პრინსიპი*
* **სენ-დენი**, *რეიუნიონი*
* **ტრიპოლი**, *ლიბია*
* **ტუნისი**, *ტუნისი*
* **უაგადუგუ**, *ბურკინა-ფასო*
* **ფრიტაუნი**, *სიერა-ლეონე*
* **ხარტუმი**, *სუდანი*
* **ჯეიმზტაუნი**, *წმინდა ელენეს კუნძული*
* **ჯიბუტი**, *ჯიბუტი*
* **ჯუბა**, *სამხრეთი სუდანი*
* **ჰარარე**, *ზიმბაბვე*

 |

 |
|  |
| 
1 სამართლებრივი.   2 საპარლამენტო.   3 აღმასრულებელი. |

 |