recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ჟაკლინ ბრაკამონტესი** (ესპ. Jacqueline Bracamontes; დ. 23 დეკემბერი 1979, გვადალახარა, მექსიკა) — მექსიკელი მსახიობი, მოდელი და წამყვანი. 2000 წელს გახდა „მის მექსიკა". „მის სამყარო"-ზე წარადგინა მექსიკა, სადაც ასევე დიდი წარმატება მოიპოვა.

ბიოგრაფია
---------

ჟაკლინ ბრაკამონტესი დაიბადა 1979 წლის 23 დეკემბერს, გვადალახარაში. დედა — ჟაკლინ ვან ჰორდი ცნობილი ექიმი იყო, ხოლო მამა ცნობილი იურისტი და ყოფილი ფეხბურთელი.

ჟაკლინმა უნივერსიტეტი საფრანგეთიში დაამთავრა. შემდეგ მექსიკაში დაბრუნდა და კვლავ განაგრძო სწავლა. მოგვიანებით ის გავიდა „მის მექსიკის" კონკურსზე, სადაც გაიმარჯვა. მას დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „რუბი", სადაც პარტნიორობას ბარბარა მორის უწევდა. 2006 წელს მთავარი როლი შეასრულა სერიალში „სიყვარულის იარები".

2008 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო კომედიური ჟანრის სერიალში „სულელები ვერ მოხვდებიან ცაში". 2009 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „მოჯადოებული", რამაც მის კარიერაში ყველაზე დიდი წარმატება მოუტანა. მან ტყუპების 2 სრულიად განსხვავებული პერსონაჟი შექმნა. პარტნიორობა უილიამ ლევიმ გაუწია. ჟაკლინ ბრაკამონტესის ქმარია მექსიკელი ბიზნესმენი მარტინ ფუენტესი. ჰყავთ ორი გოგონა — ჟაკლინი და კაროლინა.

ჟაკლინმა პირველი მთავარი როლი მიიღო სერიაში „სიყვარულის იარები". დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „მოჯადოებული", რომელიც ტელევისას მეგაჰიტად ითვლება და პარტნიორობას უილიამ ლევი უწევდა, ჟაკლინი 2000 წელს მის მექსიკის კონკურსზე გავიდა, სადაც გაიმარჯვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟაკლინ ბრაკამონტესი Twitter-ზე
* Bracamontes Oficial ჟაკლინ ბრაკამონტესი Facebook-ზე
**ჟამი** — ზაზა (როინ) ილურიძის 1996 წლის ფილმი. გადაღებულია თ. ბიბილურის რომანის "ჟამი კითხულისას" მიხედვით.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმში მრავალი პლასტი იკვეთება და კინემატოგრაფიული მეტაფორებით , მხატვრულ სურათად იკვრება. 
ჟამი. როგორც დროჟამი და ჟამი, როგორც სახადი. ჟამიანობა დარევია სოფელს. აქ მოყოლილ ამბავში დიდი სიყვარულიცაა და დიდი სიძულვილიც, ერთგულებაც და ღალატიც. ერთ–ერთი მთავარი გმირი კრებითია, სახეცვლილი ევლინება ხალხს და ბოროტებას სჩადის. 
ძალაუფლებისათვის მრუდე გზით მებრძოლი კაცის ბოლო სავალალოა, მაგრამ საუკუნეების მანძილზე ეს უნაყოფო მცდელობა მაიც ამოიწვერება ხოლმე სარეველასავით.

როლებში
-------

* ნუგზარ ყურაშვილი
* გურამ ფირცხალავა
* მალხაზ გორგილაძე
* ედიშერ მაღალაშვილი
* იაგო მაისურაძე
* იოსებ ურუშაძე
* ნოდარ მგალობლიშვილი
* ლეო (ლევან) ფილფანი
* ლ. მექვაბიშვილი,
* ფ. გოგორიშვილი,
* ნ. ჟოგოლევა,
* ლია სულუაშვილი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ჟამი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  ეროვნული ფილმოგრაფია
**ჟაკოს სახლი** (რუს. Дом Жако) ასევე ცნობილია, როგორც **დაშკოვის სახლი** (რუს. Дом Да́шкова) — XIX საუკუნის პირველი ნახევრის საცხოვრებელი სახლი. აგებულია კლასიციზმის სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ისტორიულ ცენტრში ხელოვნების მოედნისა და იტალიური ქუჩის კუთხეში. აგებულია დაახლოებით 1820-1830-იან წლებში. შემდეგში არაერთხელ გადააკეთეს. სხვადასხვა დროს ეკუთვნოდა არქიტექტორ ჟაკოს, ბუკინისტსა და კოლექციონერს პავლე დაშკოვს. თანამედროვე ეპოქაში სახლი საცხოვრებელია, გარდა სარდაფისა და პირველი სართულისა, სადაც განთავსებულია მომსახურების სფეროს კომპანიები.

ისტორია
-------

1821 წელს არქიტექტორმა კარლ როსიმ, მიხაილოვსკის სასახლის დამპროექტებელმა იმპერატორს შესთავაზა ახალი სახლის მშენებლობა, მაგრამ უარი მიიღო. 

მოგვიანებით ტერიტორია შეიძინა არქიტეტორმა პავლე ჟაკომ. საკუთარი სახლი თავად ააშენა 1831 წლისათვის. შენობა ამ პერიოდისათვის იმყოფებოდა პავლე ჟაკოს მეუღლის კუთვნილებაში. სახლს ჰქონდა რუსული Г-ს ფორმის დაგეგმარება. ქუჩის მხრიდან იგი იყო სამსართულიანი, ხოლო ეზოს მხრიდან სარდაფიც ემატებოდა. ეზოში მდებარეობდა ერთსართულიანი სამსახურეობრივი ფლიგელი, მაგრამ უკვე 1836 წელს ჟაკომ მეოთხე სართულამდე დააშენა ჩრდილოეთის ფლიგელი და მიჰყიდა კრედიტორ ივან იაკოვლევს. 

1862 წელს სახლი შეიძინა დიპლომატმა, შვედეთში რუსეთის ელჩმა, საიდუმლო მრჩეველმა იაკობ დაშკოვმა, რომელმაც გადააკეთა სახლი 1862-1863 წლებში. არქიტექტორი იყო იერონიმე კორსინი. 1862 წელს, ჯერ კიდევ ჟაკოს მიშენებული ფლიგელის პირველი სართული გადააკეთეს საცხოვრებლად. 

XIX საუკუნის ბოლოს სახლი გადავიდა დიპლომატის შვილის პავლე დაშკოვის, ცნობილი ბუკინისტისა და კოლექციონერის, ხელში და მისი ოჯახის კუთვნლებაში დარჩა 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე. 

1928-1940 წლებში სახლში ცხოვრობდა საბჭოთა მოქანდაკე ვასილი კოზლოვი. 1976-1998 წლებში კი — მხატვარი, აკადემიკოსი პეტრე ფომინი. 

2001-2009 წლებში სახლის სარდაფში მოქმედებდა რესტორანი „ოქროს ოსტაპი", რომლის შესასვლელთანაც ოსტაპ ბენდერის ბრინჯაოს ქანდაკება იდგა.

ლიტერატურა
----------

* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — С. 994. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8.
* Овсянников Ю. М. Великие зодчие Санкт-Петербурга. Трезини. Растрелли. Росси. — 2-е изд. доп. — СПб.: Искусство-СПб, 2001. — С. 472—474‚ 549‚ 550. — 632 с. — 5000 экз. — ISBN 5-210-01537-8.
**ჟამთაძვრა** (ინგლ. Timequake) 一 ამერიკელი სატირიკოსი მწერლის, კურტ ვონეგუტის რიგით ბოლო, ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1997 წელს გამოქვეყნდა. წიგნი, ავტორისეული განმარტებით, წარმოადგენს მისი შემოქმედების ერთგვარ „ნახარშს", რომელშიც იგი თავს უყრის სწორედ იმ ნაწარმოებს, რომელზეც ის წლების განმავლობაში მუშაობდა.

სტილი
-----

როგორც ავტორის მრავალი სხვა მრავალი რომანის შემთხვევაში, თხრობა, აქაც, არაწრფივია. „ჟამთაძვრა" არის ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი, რომელშიც ფანტასტიკური სიუჟეტები პრეზენტაცია გადაჯაჭვულია მემუარულ პროზასთან, ასევე დისკუსიებთან სოციალიზმის, ჰუმანიზმისა და მორალის თემებზე. წინასიტყვაობაში ვონეგუტი აცხადებს, რომ ნაწარმოების თავდაპირველი ვერსია „ჯობდა საერთოდ არც დაეწერა, რადგან ის, საბოლოოდ, მაინც გამოუქვეყნებელი დარჩა", ხოლო მისი განახლებული ვარიანტი, „მასზე მუშაობის პერიოდამდე შვიდი თვის განმავლობაში მომხდარი მოვლენებით გაჟღენთილ ფიქრებსა და ნააზრევებს წარმოადგენდა". 

საინტერესოა, რომ ნაწარმოების პროტაგონისტი, კილგორ ტრაუტი, 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რაც ემთხვევა თავად ვონეგუტის გარდაცვალების ასაკს.

სიუჟეტი
-------

2001 წლის 13 თებერვალს უცნაური ფენომენი დაფიქსირდა 一 მოხდა ე.წ. დროის გადაწევა, ანდაც ჟამთაძვრა, რომლის შედეგადაც მთელი მსოფლიო ათი წლით უკან, 1991 წელში დაბრუნდა. მომდევნო ათი წლის განმავლობაში, ყველა იძულებულია, გაიმეოროს და გადადგას კვლავ ის ნაბიჯები, რომლებიც მათ ამ პერიოდში განახორციელეს, თუმცა რაიმეს შეცვლის იმედი და პერსპექტივა მაინც არ არსებობს. 

როდესაც ეს „შეფერხებითი" პერიოდი დასრულდა, ადამიანები, მიჩვეულნი განმეორებითი მოვლენების თვალყურის დევნებას, მასიურად დაჰიპნოზირდნენ და არ შეეძლოთ ახალი გადაწყვეტილებების მიღება. ამის გამო ხდება არაერთი უბედური მოვლენა 一 ავტოკატასტროფები, ავარიათა აურაცხელი რაოდენობა და ა.შ. ვონეგუტი ამ მოვლენას მოიხსენიებს, როგორც „თავისუფალი ნებით ყველა გაგიჟებული".

სამყაროს გადარჩენა მხოლოდ კილგორ ტრაუტს, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში მოღვაწე მწერალს, ძალუძს, რომელიც ვონეგუტის სხვა მრავალ რომანშიც ჩნდება (მათ შორის, სასაკლაო ნომერი 5). დროის გადახვევის მომენტში, ის ნიუ-იორკელი უსახლკარო კაცია, რომელიც ადგილობრივ თავშესაფარში ცხოვრობს. საბოლოოდ, ორ სხვა პერსონაჟთან, ამერიკულ იხელოვნების აკადემიის წევრებთან 一მონიკა პეპერთან და დადლი პრინცთან 一 ერთად, ის ახერხებს საზოგადოების „გამოღვიძებას" იმის შთაგონებით, რომ, მიუხედავად წარსული სნეულებისა, ის კვლავ რიგზეა და რომ ბევრი რამაა მოსაგვარებელი. 

ამ ერთგვარი „გამოღვიძების" შემდეგ, ტრაუტი, მონიკა და დადლი, რომელთაც ადგილობრივ ხელისუფლებასთან მრავალი გაუგებრობა მოსდით, მიემგზავრებიან მწერალთა დაწესებულებაში, სახელად „ქსანადუ", სადაც თავად ვონეგუტი, სხვა ახლო მწერლებთან ერთად, მოდის. გმირები აწყობენ სპექტაკლს აბრაამ ლინკოლნზე, რითაც პატივს მიაგებენ ტრაუტს, როგორც სამყაროს მხსნელს, რომელიც, მოქმედების შემდეგ, გარდაიცვლება.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კურტ ვონეგუტი

სქოლიო
------

1. ↑  Sayers, Valerie.  (1997-09-28) Vonnegut Stew. *New York Times*. ციტირების თარიღი: 2007-05-07.
აღმოსავლეთ განგას ფანამი (მონეტა)
**აღმოსავლეთის განგთა დინასტია** წარმოშობით იყო კალინგადან მათი ხელისუფლება ვრცელდებოდა თანამედროვე ინდურ სახელმწიფოს დიდ ტერიტორიაზე და მოიცავდა აღმოსავლეთ ბენგალის, ანდჰრა-პრადეშის, ჩატისგარჰის რეგიონებს. მათი სამეფოს დედაქალაქი ცნობილი იყო სახელით - კალინგანაგარი. ამჟამად, მუკალინგამი (იგივე შრიმუკალინგამი), მდებარეობს შრიკაკულამის დისტრიქტში, ორისას შტატში (ძველი ოდიშა), ანდრა-პრადეშის შტატის საზღვართან. დღეისათვის ეს ქალაქი დაახლოებით 4 მლნ-მდე მცხოვრებით, ცნობილია მასში მდებარე მზის ტაძრის წყალობით, რომელიც იუნესკოს მიერ არის აღიარებული, როგორც მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობა. 

დინასტია დააარსა მეფე ანატავარმან ჩოდაგანგამ, მისი შთამომავლები იყვნენ დასავლეთ განგას დინასტია და ჩოლას დინასტია, რომელიც მოგვიანებით გახდნენ აღმოსავლეთ განგას მმართველები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* ძველი ინდური მონეტები
* აღმოსავლეთის განგთა დინასტია
* ისტორიული დაპირისპირებები
* აღმოსავლური მონეტები და მათი ღირებულებები
* აღმოსავლეთის განგთა მონეტები
**შამბიეთის სასახლის ნანგრევი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შამბიეთიდან აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე. განვითარებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სასახლე და სხვა სამეურნეო ნაგებობანი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით; ალაგ-ალაგ წყობაში გამოყენებულია ფიქალი. წყობა მშრალია.

ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით, აქ უნდა იყოს სალოცავი ხატი, მაგრამ მისი გარჩევა სხვა ნაგებობებს შორის შეუძლებელია. კომპლექსში ყველაზე თვალსაჩინო ადგილი უკავია სასახლის ნანგრევს, რომლის გაბარიტები გაცილებით აღემატება საერთო განაშენიანებაში არსებულ სხვა ნაგებობებს. სასახლიდან შემორჩენილია დარბაზი და სხვა სათავსები, საერთო გეგმაში კომპაქტურადაა ჩაწერილი საჯინიბო (ან ბოსელი).

დარბაზი გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, რომელსაც დასავლეთით თაღოვანი შესასვლელი აქვს. დარბაზს დასავლეთიდან ებჯინება ორსათავსიანი ნაგებობა და საჯინიბო (ან ბოსელი). საჯინიბოს ჩრდილოეთ კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი.

სასახლის გარშემო შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები. იმის გამო, რომ ტერიტორიაზე მოდებულია მაღალი და მრავალრიცხოვანი მცენარეები, მისი დაწვრილებითი აღწერა არ ხერხდება.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 212-213
შამონის ხეობა
**შამონი** — საკურორტო ქალაქი მონბლანის მთის (4807მ) ძირში, სადაც პირველად XI ს-ში დასახლდნენ ერთ-ერთი საეკლესიო ორდენის ბერები. დღევანდელი შამონი მსოფლიო მნიშვნელობის კურორტი, ალპინიზმისა და სამთო - სათხილამურო სპორტის ცენტრია. იგი 1924 წელს ხამთრის I ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი იყო.ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე დგას ალპების პირველი მკვლევრების ორას ბენედიქტ სოსუარისა (1740-1799) და ჟაკ ბალმას (1762-1834) ძეგლები. სოსუარი ალპინიზმის ფუძემდებლად ითვლება, ხოლო ბალმა მთაში გამყოლი იყო და მიშელ- გაბრიელ პაკარდთან ერთად პირველი ავიდა მონბლანზე.

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***შამონი***

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|     | 
* **1924:** საფრანგეთის დროშა შამონი
* **1928:** შვეიცარიის დროშა სანქტ-მორიცი
* **1932:** აშშ-ის დროშა ლეიკ-პლესიდი
* **1936:** ნაცისტური გერმანიის დროშა გარმიშ-პარტენკირხენი
* **1940:** *არა*
* **1944:** *არა*
* **1948:** შვეიცარიის დროშა სანქტ-მორიცი

 | 
* **1952:** ნორვეგიის დროშა ოსლო
* **1956:** იტალიის დროშა კორტინა-დ'ამპეცო
* **1960:** აშშ-ის დროშა სკვო-ველი
* **1964:** ავსტრიის დროშა ინსბრუკი
* **1968:** საფრანგეთის დროშა გრენობლი
* **1972:** იაპონიის დროშა საპორო
* **1976:** ავსტრიის დროშა ინსბრუკი

 | 
* **1980:** აშშ-ის დროშა ლეიკ-პლესიდი
* **1984:** იუგოსლავიის დროშა სარაევო
* **1988:** კანადის დროშა კალგარი
* **1992:** საფრანგეთის დროშა ალბერვილი
* **1994:** ნორვეგიის დროშა ლილეჰამერი
* **1998:** იაპონიის დროშა ნაგანო
* **2002:** აშშ-ის დროშა სოლტ-ლეიკ-სიტი

 | 
* **2006:** იტალიის დროშა ტურინი
* **2010:** კანადის დროშა ვანკუვერი
* **2014:** რუსეთის დროშა სოჭი
* **2018:** სამხრეთ კორეის დროშა ფიონგჩანგი
* ***2022:** ჩინეთის დროშა პეკინი*
* ***2026:** იტალიის დროშა მილანი-კორტინა*

 |

 |

 |
**პუტილოვის სახლი** (რუს. Доходный дом Путиловой) — XX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის პეტროგრადის რაიონში. დიდი პროსპექტი, სახლი № 44. აგებულია 1906-1907 წლებში. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ობიექტი.

აღწერა
------

სახლი წარმოადგენს ჩრდილოეთის მოდერნის, მოდერნის რუსული მიმდინარეობის, ერთ-ერთ თვალსაჩინო ნიმუშს. აღნიშნულმა მიმდინარეობამ განვითარება ჰპოვა XX საუკუნის სანქტ-პეტერბურგში, შვედური და განსაკუთრებით ფინური არქიტექტურის გავლენით.

ისტორია
-------

ვაჭრის ქვრივი ტ. ნ. პუტილოვა, რომლისთვისაც ააგეს სახლი, ფლობდა მანუფაქტურულ მაღაზიას ვასლევსკის კუნძულის შუა პროსპექტზე. მიწის ნაკვეთი მან 1905 წელს მიიღო პირველი რანგის კაპიტან პ. პ. გერინგისაგან. მალევე სახლის აშენებისთანავე შენობა გადაეცა ამხანაგობას და მასში განათავსეს ამხანაგობის ერთ-ერთი მაღაზია. გარდა ამისა, რევოლუციამდე შენობაში განთავსებული იყო რუსეთის სავაჭრო-სამრეწველო ბანკის განყოფილება, ასევე დ. გ. ორფენოვის სტენოგრაფიის კურსები. სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო კომერციული მრჩეველი მ. ლ. ბალაბანოვი, ჩრდილოეთის მინის მრეწველობის საზოგადოების სამმართველოს თავმჯდომარე. 

ომის შემდეგ 1990-იან წლებამდე სახლში განთავსებული იყო ქალაქში ცნობილი საკომისიო მაღაზია. მომდევნო წლებში სახლში განათავსეს სხვადასხვა ოფისები და მაღაზიები.

2011-2012 წლებში სახლის კედლებს ჩაუტარდათ კოსმეტიკური რემონტი. მოხდა ფასადის კომპლექსური რესტავრაცია.

2001 წელს სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა სახელმწიფო კონტროლის, გამოყენებისა და დაცვის სახელმწიფო კომიტეტმა შეიტანა ხელახლა გამოვლენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Доходный дом Т. Н. Путиловой на архитектурном сайте Санкт-Петербурга (начало) დაარქივებული 2019-02-11 საიტზე Wayback Machine.
* Доходный дом Т. Н. Путиловой на архитектурном сайте Санкт-Петербурга (продолжение) დაარქივებული 2019-03-03 საიტზე Wayback Machine.
* «На Большом проспекте отреставрировали дом Путиловой». Интернет-газета «Карповка», 22.03.2012.
* Исторический облик доходного дома Т. Н. Путиловой на сайте «Фотографии старого Санкт-Петербурга» დაარქივებული 2013-06-10 საიტზე Wayback Machine.
პარალელოგრამი
**პარალელოგრამი** — ოთხკუთხედი, რომლის მოპირდაპირე გვერდები პარალელურია.

პარალელოგრამის თვისებებია:
1) პარალელოგრამის მოპიდაპირე გვერდები და კუთხეები ერთმანეთის ტოლია;
2) პარალელოგრამს დიაგონალი ორ ტოლ სამკუთხედად ჰყოფს;
3) პარალელოგრამში დიაგონალები გადაკვეთის წერტილით შუაზე იყოფიან;

პარალელოგრამობის ნიშნებია:
1) თუ ოთხკუთხედში მოპირდაპირე გვერდები წყვილ–წყვილად ტოლია, მაშინ ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;
2) თუ ოთხკუთხედში ორი გვერდი ტოლია და პარალელურია, ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;
3) თუ ოთხკუთხედში დიაგონალები გადაკვეთის წერტილით შუაზე იყოფიან, ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;

პარალელოგრამს, რომლის ყველა კუთხე მართია, ეწოდება მართკუთხედი. პარალელოგრამს, რომლის ოთხივე გვერდი ტოლია, ეწოდება რომბი. პარალელოგრამი, რომელიც ერთდროულად არის რომბიც და მართკუთხედიც, არის კვადრატი.

კვადრატი შეიძლება ორნაირად განვმარტოთ:
1) კვადრატი არის ისეთი მართკუთხედი, რომლის ყველა გვერდი ტოლია;
2) კვარდრატი არის ისეთი რომბი, რომლის ყველა კუთხე მართია;

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პარალელოგრამი***

* Parallelogram and Rhombus - Animated course (Construction, Circumference, Area)
* Interactive Parallelogram --sides, angles and slope
* Area of Parallelogram
* Equilateral Triangles On Sides of a Parallelogram
* Definition and properties of a parallelogram
* Interactive applet showing parallelogram area calculation
პუშკინის მუზეუმი ამჟამად.
პუშკინის მუზეუმი გახსნის წინ 1912 წ.
**პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი** (რუს.: Музей изобразительных искусств им. А.С. Пушкина) ევროპული ხელოვნების უდიდესი მუზეუმია მოსკოვში, მდებარეობს ვოლხონკას ქუჩაზე, მაცხოვრის საკათედრო ტაძრის პირდაპირ.

მუზეუმის სახელმა შეიძლება შეცდომაში შეგიყვანოთ, ვინაიდან მას განთქმულ რუს პოეტთან კავშირი არ აქვს. გაცილებით უპრიანი იქნებოდა მუზეუმს მისი დამაარსებლის პროფესორი ივან ცვეტაევის (პოეტი მარინა ცვეტაევას მამა) სახელი რქმეოდა. ცვეტაევმა დაიყოლია ახალგაზრდა მილიონერი იური ნეჩაევ-მალცევი და იმ დროისთვის მოდური არქიტექტორი რომან კლაინი მოსკოვისთვის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი შეექმნათ.

კლაინისა და შუხოვის პროექტითა და მალცევის დაფინანსებით მუზეუმის შენობა 1898-1912 წლებში აშენდა. ცვეტაევის ოცნება 1912 წლის მაისში ასრულდა, როდესაც მუზეუმის კარი საზოგადოებისთვის გაიხსნა. მისი პირველი გამოფენა უძველესი ქანდაკებების ასლებისგან შედგებოდა, რომელიც უმეტესწილად საგანმანათლებლო დანიშნულებას ატარებდა. ერთადერთი ნამდვილი ძველი ნივთი - მოსკოვის მათემატიკური პაპირუსი და უნუამუნის ისტორია - სამი წლით ადრე ვლადიმირ გოლენიშჩევმა უსახსოვრა მუზეუმს.

1918 წელს რუსეთის დედაქალაქის მოსკოვში გადმოტანის შემდეგ საბჭოთა მთავრობამ გადაწყვიტა სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟის მუზეუმიდან ათასობით ექსპონატი ახალ დედაქალაქში გადმოეტანა. ამ ფერწერულმა ტილოებმა შექმნა პუშკინის მუზეუმის დასავლური ხელოვნების კოლექციების ბირთვი. თუმცა ყველაზე მნიშვნელოვანი ფერწერული ტილოები მოგვიანებით იქნა გადმოტანილი ახალი დასავლური ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმიდან. მათ შორის იყო იმპრესიონისტთა და პოსტ-იმპრესიონისტთა ნამუშევრების ნაკრები, რომელთა შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვან გოგის, გოგენის, პიკასოსა და მატისის ქმნილებები.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დრეზდენის გალერეიდან ევაკუებული ხელოვნების ნიმუშები მოსკოვში წამოიღეს შესანახად 10 წლით. დრეზდენის კოლექცია საბოლოოდ დაუბრუნდა აღმოსავლეთ გერმანიას გაცილებით გვიან, მიუხედავად პუშკინის მუზეუმის ხელმძღვანელობის დიდი წინააღმდეგობისა. პუშკინის მუზეუმი დღემდე რჩება მთავარ საგანძურად ტროას განთქმული ოქროსი, რომელიც ჰაინრიხ შლიმანმა აღმოაჩინა და რომელიც წითელმა არმიამ გაიტაცა ბერლინის პერგამონის მუზეუმიდან მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს.

პუშკინის მუზეუმში 1981 წლიდან ტარდება სვიატოსლავ რიხტერის სახელობის სამუსიკო ფესტივალი "დეკემბრის ღამეები".

რჩეული ნამუშევრები
------------------

* "ქალი აბაზანაში", ედგარ დეგა
* "მოცეკვავეები ცისფერში", ედგარ დეგა.
* ყმაწვილის პორტრეტი, ჟაკ-ლუი დავიდი
* "კაპუცინების ბულვარი", კლოდ მონე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პუშკინის მუზეუმი***

* პუშკინის მუზეუმის საიტი დაარქივებული 2007-10-24 საიტზე Wayback Machine.
**შილდის მეოთხე კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი შილდის ნასოფლარ ვეძისხევის შუაში, თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზევითკენ შევიწროებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში შედარებით მოზრდილი ქვებია გამოყენებული. გარე კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით. კედლების ზემოთა ნაწილი — შეულესავია და საპირე ქვებიც შედარებით წვრილია.

კოშკის პირველი სართული სანახევროდ ნანგრევებითა და მიწითაა ამოვსებული. სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში მოწყობილია ორ-ორი შეწყვილებული სათოფური. დასავლეთ კედელში სამი სათოფურია. მათგან ერთი შეწყვილებულია, ორი — ცალმაგი. 

კოშკში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მეორე სართულის დონეზე. კარი გარედან თაღოვანია, გამოყვანილია აგურით. ხოლო შიგნიდან ფიცრული გადახურვა ჰქონია. შესასვლელის პირდაპირ, აღმოსავლეთი კედლის შუაში, აგურით ნაწყობი, გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღიანი ბუხარია. რომლის გვერდებზე თითო ცალმაგი სათოფურია. მსგავსი სათოფური დასავლეთის კედელში, სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთანაცაა. ორი შეწყვილებული სათოფური — სამხრეთით, თითო-თითო კი — ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებშია. ჩრდილოეთ სათოფურის ორივე მხარეს თითო პატარა, შეისრულთაღიანი თახჩაა.

კოშკის მესამე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი ცალმაგი სათოფურია. მათგან აღმოსავლეთ და დასავლეთ სათოფურებს შორის თითო სწორკუთხა თახჩაა მოწყობილი. ერთი მსგავსი თახჩა ჩრდილოეთ კედლის შუაშიცაა.

მეოთხე სართულის კედლები ნაწილობრივ დანგრეულია. აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების შუაში, თითო პარალელურწირთხლებიანი, თარაზულად გადახურული სარკმელია. დასავლეთ კედლის შუაში კი სწორკუთხა თახჩა. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ორი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც — სარკმლის გვერდებზე.

კოშკის სართულშუა გადახურვა გამართული ყოფილა ხის ძელებზე.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 458-459.
**პუტასუ** (ლათ. Micromesistius) — თევზების გვარი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სხეული წაგრძელებულია. ქერცლი ადვილად ცვივა. ზურგის სამი ფარფლი ერთმანეთისგან დიდი შუალედებითაა გამოყოფილი, 2 ანალური ფარფლიდან პირველი ძლიერ გრძელია; მუცლის მოკლე ფარფლები მკერდისაზე წინ მდებარეობს. გვერდითი ხაზი სწორია, გადის ზურგზე. ყბებზე განლაგებულია წვრილი კბილები; ქვედა ყბა წინაა გამოწეული. ცნობილია 2 სახეობა: სამხრეთული პუტასუ (*M. australis*) და ჩრდილოური პუტასუ (*M. poutassou*). იკვებებიან კიბოსნაირებითა და ლიფსიტებით. ასრულებენ დღე-ღამურ ვერტიკალურ მიგრაციებს: ღამით წყლის სიღრმიდან ზედა ფენებში ადიან. ორივე სახეობა რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია; ღვიძლი მდიდარია ცხიმითა და ვიტამინებით A და D.

სქოლიო
------

1. ↑  *გოგმაჩაძე თ.*, თევზების ნომენკლატურა : ლექსიკონი, ბათუმი: გამომც. „აჭარა", 2018. — გვ. 258, ISBN 978-9941-460-45-6.
2. ↑  Котляр, А. К.. Путассу ru. Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2016). ციტირების თარიღი: 3 თებერვალი, 2023
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ელიაშვილი**. |

**არჩილ ივანეს ძე ელიაშვილი** (დ. 25 ივლისი, 1904, თბილისი — გ. 16 დეკემბერი, 1971, იქვე) — ქართველი ელექტროტექნიკოსი, მეცნიერი, ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ცნობილი ქართველი ექიმისა და საზოგადო მოღვაწის ივანე ელიაშვილის ოჯახში, რომლის ახლობლები და ხშირი სტუმრები იყვნენ აკაკი წერეთელი, ლუარსაბ ანდრონიკაშვილი, ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინი და სხვები. ყოველივე ამან დიდი გავლენა იქონია ახალგაზრდა არჩილის მომავალზე. მან წარმატებით დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია და სწავლა განაგრძო გრენობლის (საფრანგეთი) პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, რომელიც ასევე წარმატებით დაამთავრა 1927 წელს. ახალგაზრდა სპეციალისტმა სამშობლოში დაბრუნებისთანავე განახორციელა ფოთისა და მისი მიდამოების ელექტროფიკაცია, მონაწილეობდა საქართველოს პირველი ელექტრო სისტემების დაპროექტებაში. პრაქტიკულ საქმიანობას კარგად უთავსებდა თეორიული საკითხების დამუშავებას. იყო საირიგაციო სისტემების ავტომატიზაციისა და ტელემექანიზაციის საკითხებზე ნაშრომების ავტორი. აღსანიშნავია, რომ მან ჩვენს ქვეყანაში პირველმა გამოიკვლია უკუკავშირიანი სისტემების მდგრადობის საკითხი.

ა. ელიაშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის თბილისის ელექტრომომარაგების საკითხის გადაჭრაში. მან საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში ავტომატური მართვის განვითარების საქმეს. იგი იყო ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის (ახლანდელი მართვის სისტემების) ინსტიტუტის შექმნის ინიციატორი და ხელმძღვანელი. მისი თაოსნობით დაიწყო და გაიშალა მუშაობა საქართველოში მათემატიკური ლინგვისტიკისა და ავტომატიკის დარგში. მისივე ხელმძღვანელობით რესპუბლიკაში პირველად განხორციელდა სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგის ავტომატიზაცია ახალი ტექნიკის გამოყენებით, შეიქმნა ჩვენთან პირველი უნივერსალური გამომთვლელი მანქანა. მეცნიერის ინიციატივით და თაოსნობით შეიქმნა ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ქართული ლექსიკონი. ამ ნაშრომისათვის ავტორთა კოლექტივს, მათ შორის ა. ელიაშვილს (სიკვდილის შემდეგ) მიენიჭა გ. ნიკოლაძის სახელობის პრემია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 133, თბ. 1994
**პარაიმოსი** (ან **პორაიმოსი**, ბოშების ენაზე „განადგურება") — ბოშების გენოციდის პოლიტიკა ნაცისტურ გერმანიაში 1935-1945 წლებში; ტერმინი შექმნეს თავად ბოშებმა და XX საუკუნის ბოლოს საერთაშორისო გახდა. პარაიმოსი ერთ რიგში დგას ჰოლოკოსტთან – ნაცისტების მიერ ებრაელთა განადგურებასთან. პარაიმოსთან დაკავშირებით სტატისტიკურ გამოკვლევათა რიცხვი პატარაა, ამიტომაც დაღუპულ ბოშათა ზუსტი რაოდენობის დადგენა რთულია. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით მათი რიცხვი რამდენიმე ათეულიდან რამდენიმე ასეულ ათას ადამიანს უტოლდება. 

ნაცისტური რასობრივი თეორიისთვის ბოშათა არსებობა საშიში იყო. ეს ძირს უთხრიდა გერმანელთა რასობრივ სიწმინდეს. მართალია ოფიციალური პროპაგანდის მიხედვით გერმანელები წმინდა არიული რასის წარმომადგენლები იყვნენ, რომლებიც ინდოეთიდან იყვნენ, ბოშები გაცილებით ახლო იყვნენ ნათესაურად ინდოსტანის ნახევარკუნძულის ძირძველ მოსახლეობასთან. ნაცისტურმა თეორიამ ადვილად იპოვა გამოსავალი – ბოშები შერაცხეს არიული ტომებისა და დაბალი განვითარების ერების შეჯვარების შედეგად მიღებულ ერად, რაც ხსნიდა მათი მომთაბარეობისა და ასოციალობის საკითხს. სპეციალურმა კომისიამ რეკომენდაცია გასცა გერმანული ერიდან „ბოშობის" გამოყოფისა.

1936 წლის მარტიდან ბოშებზე იქნა გავრცელებული მოქალაქეობისა და რასის ნიურნბერგის კანონები, რომლებიც მანამდე მხოლოდ ებრაელებზე ვრცელდებოდა, რომლის მიხედვითაც ბოშებს აეკრძალათ გერმანელებთან ქორწილი, არჩევნებში მონაწილეობა, ასევე ჩამოერთვათ მესამე რაიხის მოქალაქეობა. 

ბოშათა განადგურება დაიწყო სტერილიზაციით. 1941 წლიდან დაიწყო ბოშების მასირებული დახვრეტა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე, 1943 წლიდან კი – განადგურება საკონცენტრაციო ბანაკებში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Historical Amnesia: The Romani Holocaust დაარქივებული 2006-10-23 საიტზე Wayback Machine.
* Extensive online resource on the Holocaust of the Romanies from Holocaust Survivors and Remembrance Project: "Forget You Not"
* Non-Jewish Victims of Persecution in Germany დაარქივებული 2016-10-23 საიტზე Wayback Machine. —About the Holocaust, Yad Vashem
* Histories, Narratives and Documents of the Roma and Sinti (Gypsies), Center for Holocaust and Genocide Studies, University of Minnesota
* A Brief Romani Holocaust Chronology დაარქივებული 2012-09-29 საიტზე Wayback Machine.
* Roma-Sinti Genocide (Parajmos) Resources, Prevent Genocide International
პარაკასის ტექსტილი, ბრუტანეთის მუზეუმი
**პარაკასის კულტურა** – ეს იყო მნიშვნელოვანი საზოგადოება ანდების მთებში, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 600-175 წლებში. ეს ცივილიზაცია ფლობდა უზარმაზარ ცოდნას საირიგაციო და წყლის მენეჯმენტის საკითხებში. ისინი აღმოცენდნენ პარაკასის ნახევარკუნძულზე. ესაა დღევანდელი პერუს ტერიტორია, პარაკასის რაიონი, პისკოს პროვინცია, იკას რეგიონი. ინფორმაცია, რომელიც დღეს ჩვენ გაგვაჩნია ამ კულტურის შესახებ, ეყრდნობა არქეოლოგიურ გათხრებს პარაკასის ნეკროპოლისში, რომელიც პირველად პერუელმა მეცნიერმა ხულიო ტელომ განახორციელა 1920 წელს. ვარი-კაიანის ნეკროპოლისი გამოირჩევა მიწისქვეშა აკლდამათა სიმრავლით, სადაც აღმოჩენილია ორმოცამდე მუმია. სავარაუდოა, რომ თითოეული აკლდამა ეკუთვნოდა ცალკეულ ოჯახს ან კლანს. ყოველი მუმია, თოკით იყო მიბმული აკლდამის ფსკერზე და შემდეგ მრავალ ფენად გახვეული მდიდრულად მორთულ ბამბის ქსოვილებში. ეს ქსოვილები, დღეისათვის მიჩნეულია ყველაზე უფრო დახვეწილ პროდუქტებად, რომელიც კი შეუქმნიათ ანდების ცივილიზაციებს და წარმოადგენს მათსავე ხელოვნების პირველ ნიმუშებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პარაკასის კულტურა დაარქივებული 2010-05-16 საიტზე Wayback Machine.
* პარაკასის ტექსტილი ბრუკლინის მუზეუმში დაარქივებული 2014-07-07 საიტზე Wayback Machine.
* პარაკასის გალერეა
* Impacts on Tourism at Paracas (ესპანური)
* კოლუმბამდელი ტექსტილი დაარქივებული 2009-09-19 საიტზე Wayback Machine.  (ესპანური)
* პარაკასის ტექსტილი ბრიტანეთის მუზეუმში დაარქივებული 2010-11-20 საიტზე Wayback Machine.
**შილდის აბულის მარანი** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტში, სოფელი შილდის ჩრდილოეთით, 3-4 კილომეტრზე, ნასოფლარ ვეძისხევის ტერიტორიაზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.

შენობა გეგმით სწორკუთხაა. ნაგებია ძირითადად ნატეხი ქვით, სარკმლები, პილასტრები, საბჯენი თაღები და კამარა - კვადრატული აგურით. აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით ზუსტი ორიენტაცია, მარნისთვის საჭირო ელემენტების უქონლობა, ადასტურებს, რომ იგი თავიდანვე საკულტო დანიშნულებისათვის იყო აგებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანად დანგრეულია დასავლეთი კედელი, ჩამონგრეულია კამარისა და საბჯენი თაღების უმეტესი ნაწილი, მონგრეულია აღმოსავლეთ კედლის ზედა ნაწილი.

ეკლესია უაფსიდოა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორი კედლით რომლის შუაში თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ორ-ორი მსგავსი სარკმელი, ერთმანეთის პირდაპირ გრძივ კედლებშიცაა. მათი თაღები კამარის მრუდშია მოქცეული. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონია. დარბაზის გრძივი კედლები მარტივი პილასტრების ორი წყვილით სამ-სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებზე საბჯენი თაღები იყო გადაყვანილი, რომლებსაც კამარა ეყრდნობოდა. კამარის ქუსლი, შესაბამისი კედლის მიმართ რამდენადმე წინაა წამოწეული და კედლის მთელ სიგრძეზე მცირე საფეხურს ქმნის. მსგავსი საფეხური საბჯენი თაღების ქუსლების დონეზეცაა.

პილასტრების აღმოსავლეთი წყვილით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით ნავში საკურთხევლის სივრცე იყო გამოყვანილი. საკურთხევლის კედლებს მთელ სიგრძეზე გასდევდა აგურითა და ნალესობით გამოყვანილი მცირედ ნაშვერი თარო. შენობის გარე პერანგისთვის გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ნატეხი და რიყის ქვა. აგურით მხოლოდ სარკმლის ღიობებია მოპირკეთებული.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 450.
**ბაკურის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხის დასავლეთ ნაწილში, ე. წ. ზემო უბანში, ჩალაუბნისხევის პირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ზემოთ კი თანდათან ვიწროვდება. აგებულია საშუალო ზომის რიყის ქვით. დაზიანებულია: შემორჩენილია სამი სართული და IV სართულის მცირე ნაწილი, კედლები სიმაღლეზე დაბზარულია, სართულშუა ხის გადახურვა მთლიანად ჩაქცეულია. შესასვლელი I სართულზე, აღმოსავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს დიდი თაღოვანი ბუხარია, ბუხრის ორივე მხარეს კი - თითო თაღოვანი ნიშა. ორი თაღოვანი ნიშაა სამხრეთ კედელში, ორი - ჩრდილოეთ და ერთი - აღმოსავლეთ კედელში. ყველა ნიშის თაღი აგურითაა ნაშენები. I სართულის ოთხივე კედელი ყრუა (სათოფურების გარეშე). II სართულზე აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში რვა-რვა კვადრატული სათოფურია, სამხრეთისაში - სამი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში - ორი. მესამე სართულის ოთხივე კედელში სამ-სამი ცალმაგი სათოფურია მოწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* *მარკოზაშვილი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 57-58.
**პინა ბაუში** (შემოქმედებითი ფსევდონიმი — *Pina Bausch*, ნადვილი სახელი და გვარი Philippine Bausch — ფილიპინე ბაუში; დ. 27 ივლისი, 1940, ზოლინგენი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია — გ. 30 ივნისი, 2009) — გერმანელი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, მისივე სახელობის ქორეოგრაფიული თეატრის დირექტორი ქალაქ ვუპერტალში.

პინა ბაუში იყო თანამედროვე მსოფლიო ქორეოგრაფიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურა.

ბიოგრაფია
---------

პინა ბაუშის მშობლები, ანიტა და აუგუსტ ბაუშები ზოლინგენში, ფოხერის ქუჩაზე ფლობდნენ ერთ პატარა ტრაქტირს სასტუმროთი, სადაც დაიბადა ცნობილი მოცეკვავე.

ჯერ კიდევ ბავშვობის წლებში შეუდგა საბალეტო ხელოვნების დაუფლებას. იგი გამოდიოდა საბავშვო სპექტაკლებსა და ოპერეტებში. 14 წლის ასაკში (1955 წ.) პინა ბაუში შევიდა ესენის ფოლკვანგშულეში სასწავლებლად, სადაც მისი მასწავლებელი, ქორეოგრაფიის განმაახლებლად ცნობილი კურტ იოოსი (Kurt Jooss) იყო. 1958 წელს სწავლა წარჩინებით დაასრულა სასცენო ქორეოგრაფიისა და ცეკვის პედაგოგიკის განხრით. 1959 წელს მან მიიღო დე-ა-ა-დეს (DAAD) სტიპენდია მიიღო, რითაც საშუალება მიეცა სწავლა გაეგრძელებინა ნიუ ორკი სახელგანთქმულ ჯულიარდის სკოლაში მისი პედაგოგები იყვნენ ხოსე ლაიმონი (José Limón) და ენტონი ტუდორი (Antony Tudor). მოგვიანებით პინა ბაუშმა პოლ სანასარდოსა და დონია ფოიერის კომპანიაში (The Company of Paul Sanasardo and Donya Feuer) გააგრძელა სწავლა. 1961 წელს პინა ბაუშმა როგორც „ნიუ ამერიკან ბალეტი"-ს წევრმა ანგაჟემენტი მიიღო ნიუ-იორკის მეტროპოლიტან ოპერაში. 1962 წელს იოოსის მიწვევით დაბრუნდა გერმანიაში. აქედან მოყოლებული იგი ფოლკვანგ-ბალეტში ცეკავდა როგორც სოლისტი და ასისტენტობას უწევდა იოოსს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პინა ბაუში***

* Official Website
* Stanford Presidential Lectures in the Humanities and Arts
**შილდის მესამე კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვეძისხევის სამხრეთ ნაწილში, სოფელი შილდიდან სოფელი ბარცანისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს, გზიდან დაახლოებით 60 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ძირითადად სამხედრო დანიშნულებისა იყო. სავარაუდოდ, გამოიყენებოდა დროებით საცხოვრებლადაც.

კოშკი გეგმით კვადრატულია, ზემოთ ოდნავ შევიწროებული, შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. შენობა ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედან გაწყობილია ბათქაშით. კოშკში შესასვლელი პირველ სართულზეა, დასავლეთიდან. კედელი კარის ადგილას დანგრეულია და შესასვლელს მხოლოდ თაღის ქუსლების და სამხრეთი წირთხლების მცირე ნაწილიღა შემორჩა. სართულის კედლებში ხუთი სათოფური და ხუთი სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. სათოფურებიდან ორი შეწყვილებულია, დანარჩენები — ცალმაგი. შეწყვილებული სათოფურები აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშია, ხოლო ცალმაგებიდან ორი დასავლეთითაა, ერთი — ჩრდილოეთით. ნიშებიდან ორ-ორი აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების კიდეებთანაა, ერთი — სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდესთან. ნიშებს ფიცრული გადახურვა აქვს. ჩრდილოეთი კედლის შუაში გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ბუხარია, რომლის მოპირდაპირედ, ჭერთან, მცირე კვადრატული სარკმელია გაჭრილი. 

პირველი სართულია კედელი სისქით რამდენადმე აღემატება მეორისას, რის გამოც სართულის მთელ პერიმეტრზე გადახურვის დონეზე შემორჩენილია დაახლოებით 10-12 სანტიმეტრის საფეხური, რომელზეც სართულის გადახურვის ხის ძელები იყო დაყრდნობილი.

მეორე სართულის კედლებში შვიდი შეწყვილებული და ორი ცალმაგი სათოფურია გაჭრილი. 

მესამე სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. როგორც შემორჩენილი კედლების მიხედვით ირკვევა, აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო განიერი ღიობი იყო მოწყობილი. მათგან აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის — სარკმლისაა, დასავლეთის — კარის, რომელიც გადიოდა ხის ძელებზე დაყრდნობილ ღია აივანზე. სართულის კედლებში სათოფურები და რამდენიმე ნიშაა დატანებული.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 458.
**ბაკურციხის გორასამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაკურციხეში, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, გორიელებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრულს. 

ძეგლი 1980 წელს შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური). გორასამარხი მიწაყრილიანია. ყრილის ქვეშ გამოვლინდა მიწისზედა, დიდი მორებით ნაგები, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დამხრობილი ოთხკუთხა შენობა, რომლის იატაკიც ასევე მორებით იყო მოგებული. მორებზე ზევიდან ჭილოფი ეფინა. იატაკზე ფიქსირებულია შენობის გადახურვის საყრდენი ბოძების ჩასაგმელი ცხრა ორმო. ორმოები სიმეტრიულად იყო განლაგებული. ცენტრალურ ნაწილში სიმეტრია დარღვეულია - ორი ორმო აღმოსავლეთითაა ამოღებული, ერთი დასავლეთით. როგორც ჩანს აქ იდგა მიცვალებულის დასასვენებელი ხის ურემი. სამარხის ეს ნაწილი, სადაც დასვენებული იყო მთავარი მიცვალებული, გაძარცული. აქ აღმოჩნდა ადამიანის გაფანტული ძვლები, რამდენიმე შავპრიალა თიხის ჭურჭელი, ოქროსა და პასტის მძივები. სამარხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა ორი, კიდურებმოხრილი მიცვალებულის ჩონჩხი. ერთი მათგანი ესვენა მარჯვენა გვერდზე, თავით ჩრდილოეთისაკენ, მეორე მარცხენაზე, თავით სამხრეთისკენ. სამარხის იატაკზე ყველგან დიდი რაოდენობით ეწყო მცირე ზომის თიხის შავპრიალა ჭურჭელი. სამახის აღმოსავლეთ ნაწილში, იატაკზე აღმოჩნდა ნახატი ორნამენტით შემკული ჭურჭლის ფრაგმენტები სამხრეთ კედლის გასწვრივ - რელიეფური და ნაკვეთი ორნამენტით (წრეში წრიულად ჩასმული წერტილები) შემკული თიხის დიდი ზომის ჭურჭელი, ხოლო აღმოსავლეთ კედლთან კარგად დამუშავებული ობსიდიანის ისრისპირები, მშვილოდის ოქროს გარსაკრავი, ყუნწიანი შუბისპირები ვერცხლის სალტით, ბრინჯაოს სატევარი, სალესი ქვა და სხვა მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.

ლიტერატურა
----------

* *რუსიშვილი რ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 58-59.
**ბორდოული დოგი** (ფრანგ. Dogue de Bordeaux) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთი ანტიკურ ხანაში.

მრავალი საუკუნის განმავლობაში ფრანგული პროვინცია ბორდო ინგლისელ მეფეებს ემორჩილებოდა. ამ მხარეში მცხოვრებ მოდარაჯე ძაღლებს აჯვარებდნენ ინგლისურ მასტიფებთან და მსგავს ძაღლებთან ესპანეთიდან, რის შედეგადაც გაჩნდა ეს ძლიერი, ზოგჯერ მძვინვარე ცხოველი. ეს ძალიან ძველი ჯიშია, იგი უფრო მეტად წააგავს ცოტა ხნის წინ გამოყვანილ ბულმასტიფს, ვიდრე ძველინგლისურ მასტიფს. არსებობის დასაწყისში ბორდოულ დოგებს სამხრეთ საფრანგეთში იყენებდნენ ტახზე და დათვზე სანადიროდ. უშიშარი ძაღლები გამოდიოდნენ არენაზე ძაღლებთან და სხვა ცხოველებთან საბრძოლველად. საფრანგეთის საზღვრებს გარეთ ეს ჯიში მხოლოდ 1989 წელს ამერიკული მხატვრული ფილმის „ტერნერი და ჰუჩი"-ის (ტომ ჰენქსის მონაწილეობით) ეკრანებე გამოჩენის შემდეგ აღიარეს. 

ბორდოულ დოგს ახასიათებს დამოუკიდებელი ძალა. იგი ეჭვიანია უცხნობების მიმართ და უყვარს უცნობი ადამიანების შეშინება. ბორდოული დოგის შეფერილობა შეიძლება იყოს ოქროსფერი, ჩალისფერი, წითელი ხის ფერი. ოვალური თვალების ზემოთ კანის ნაკეცებია. დიდი, ნაოჭებით დაფარული თავი საშიშ შთაბეჭდილებას ქმნის, თავის ქალა განიერი და მოკლეა. კუდი გრძელია და მოკლე ბალნითაა დაფარული. ბორდოული დოგი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ასევე ადვილად ეგუება ცხელ, მზიან და ცივ კლიმატს, კარგი მოდარაჯეა, ბალანი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბორდოული დოგი***

* ბორდოული დოგი (ინგლისური)
**ღუნიბის პლატო** (რუს. Гуниб) — პლატო რუსეთში, დაღესტანში. წარმოადგენს რუსეთის ერთ-ერთ თვალწარმტაც მაღალმთიან პლატოს. გაწოლილია შიგა დაღესტანში, ავარიის ყოისუსა და ყარაყოისუს ქვემო დინებათა მდინარეთაშუეთში. სიმაღლე 2354 მ-მდე. უმთავრესად აგებულია კირქვებით. ციცაბო კირქვული ფლატეები ღუნიბის პლატოს ანიჭებს ძნელმისადგომი ბუნებრივი ციხესიმაგრის იერს. მზიანი დღეების რაოდენობა წელიწადში 310 დღეა. აქაურ მაღალმთიან კლიმატს ახასიათებს უქარო ამინდები და ნისლიანობის უქონლობა. არის ჩანჩქერები, ბევრია წყარო. ღუნიბის პლატოს ფარგლებში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1550 მ სიმაღლეზეა კლიმატური კურორტი ღუნიბი, სადაც არის მუზეუმი და ბოტანიკური ბაღი. ღუნიბის პლატოდან მოჩანს დაღესტნის დიდი ნაწილი და კავკასიონის მწვერვალები. პლატოს ფარგლებში გუსტავ რადემ აღმოაჩინა აქამდე უცნობი არყის რელიქტური სახეობა, რომელმაც შემდგომში მიიღო სახელწოდება „რადეს არყი". აული ღუნიბი შამილის უკანასკნელი თავშესაფარი იყო ცარიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს. 1859 წლის 25 აგვისტოს შამილი აქ ჩაბარდა ტყვედ რუსეთის ჯარებს.

სქოლიო
------

1. ↑  Гуниб | Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-06-05. ციტირების თარიღი: 2020-06-05.
2. ↑  Физическая география Дагестана, Москва, 1996
3. ↑   Гюль К. К. Власова С. В. Кисин И. М. Тертеров А. А. Физическая география Дагестанской АССР. 1959.
ფარაონი ეხნატონი და მისი ოჯახი ატონს განადიდებენ.

|  |
| --- |
| **ატონი  იეროგლიფებში** |
|  |

**ატონი** — ძვ. ეგვიპტის მზის ღვთაება; საფუძვლად დაედო ჰელიოპოლისის ძვ. მზის ღვთაება რა-ჰარახტის ანუ რა-ჰორახტეს კულტი. ამენჰოტეპ IV-მ ატონის კულტით შეცვალა მრავალღმერთიანობა და ერთიან სახელმწიფოებრივ კულტად გამოაცხადა. ატონის კულტის ცენტრი აჰეტატონი იყო. 

როგორც ფიქრობენ, თვით ფარაონმა უძღვნა ატონს ჰიმნი, რომელიც მიჩნეულია უბადლო მხატვრულ ნაწარმოებად ამ ტიპის ძველ ეგვიპტურ ლიტერატურაში. ფარაონმა ატონის განსადიდებლად ეხნატონი („ეხნე-იოტ", ე. ი. „ატონის მარგი") დაირქვა. 

ატონის გამოსახულებაა: შავარდნისთავიანი ადამიანი, შუბლზე მზის დისკოთი, მოგვიანებით - მხოლოდ მზის დისკო. ამენჰოტეპ IV-ის რელიგიური რეფორმების კრახის შემდეგ ეგვიპტეში კვლავ გაბატონდა ამონრის კულტი და მრავალღმერთიანობა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 682.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ეგვიპტური ღმერთები |
| --- |
|  |
| 
* ამონი
* ამონეტი
* ანუბისი
* ანუკეტი
* აპოპი
* აპისი
* ატონი
* ატუმი
* ბასტეტი
* ბატი
* ბესი
* გები
* ისიდა
* კუკი
* მააჰესი
* მაატი
* მაფდეტი
* მენჰიტი
* მერეტსეგერი
* მესხენეტი
* მონტუ
* მინი
* მნევისი
* მუტი
* ნუნი
* ნეიტი
* ნეხბეტი
* ნეფტიდა
* ნუტი
* ოსირისი
* პახეტი
* პტა
* რა
* რეშეფი
* სატისი
* სეხმეტი
* სოკარი
* სერკეტი
* სებეკი
* სოპდუ
* სეთი
* სეშატი
* ტაურტი
* ტეფნუტი
* თოტი
* უაჯიტი
* უაჯ-უერი
* უპუაუტი
* უოსრეტი
* შუ
* ხეფრი
* ხნუმი
* ხონსუ
* ჰაპი
* ჰატჰორი
* ჰეკა
* ჰეკეტი
* ჰოროსი
 |

 |
**ატოცის ციხე** — ციხესიმაგრე ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში, მდებარეობს სოფლის ზედა ნაწილში, ნასოფლარზე.

ძეგლის აღწერა
-------------

ციხე-გალავანი (სათემო ციხე 52,2 X 50,3 მ), თარიღდება XVIII საუკუნის შუა ხანებით, ნაგებია ნატეხი ქვით. ჭიშკარი (შემორჩენილია ერთი წირთხლი) სამხრეთ კედლის მარჯვენა მონაკვეთში ჰქონია, ხოლო ვიწრო სათადარიგო კარი - მოპირდაპირე მხარეს. გალავნის კედლის ქვედა ნაწილი (3-4 მეტრამდე) ყრუ და სქელია, ხოლო ზედა თხელია და ცალმაგი და ორმაგი სათოფურები აქვს. კედლის თხელი და სქელი ნაწილების ზღვარზე გადის საბრძოლო ბილიკი. ჩრდილო-აღმოსავლეთის სამსართულიანი კოშკის თავზე, სავარაუდოა, საბრძოლო ბანი იყო. სართულშუა ხის გადახურვა ჩანგრეულია. პირველი სართული ყრუკედლებიანია, ამოვსებულია მიწით; მეორე სართულზე კოშკის ერთადერთი კარია, რომელიც ციხის ეზოში გადის. კარის პირდაპირ ბუხარია, დანარჩენ კედლებში - სათოფურები. კარის მარჯვნივ მესამე სართულზე ასასვლელი კიბეა. ამ სართულის კედლებში სათოფიერები და ნისკარტა სალოდეებია.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990. — გვ. 358.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქარელის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
აბისის ციხე · არადეთის ციხე · ატოცის ციხე · მძოვრეთის ციხე · სამწევრისის ციხე · სხლების ციხე · ძამის ციხე |

 |
ატროპატენა და მეზობელი ქვეყნები ძვ. წ. I საუკუნეში.
**ატროპატენა**, *მცირე მიდია*, *მიდია ატროპატენა* (ძვ. სპარსული *Āturpatkān*, პეჰლ. Āturpātākān, კლასიკური სპარს. آذربایجان (*Āδarbāδāgān/Āδarbāyagān*), ბერძ. ᾿Ατροπατήνη, ბიზანტ. ბერძ. Άδραβιγνων, სირ. Aδorbāyγān, აზერ. Atropatena, სომხ. Ատրպատական, არაბ. آذربایجان) — ირანის აზერბაიჯანის ძველი ბერძნული სახელწოდებაა. ატროპატენა მოიცავდა თალიშის მთების, მდ. არაქსისა და ურმიის ტბის მიდამოებს. სახელწოდებას ჩვეულებრივ უკავშირებენ ამ ოლქის მმართველის, აქემენიდთა სატრაპ ატროპატის (ძვ. წ. IV საუკუნე) სახელს (ზოგი მკვლევარის აზრით, სახელწოდება დაკავშირებულია ტიტულ ატროპატთან — თეოკრატიული მმართველი). მოგვიანებით ატროპატი ატროპატენას მეფე და სამეფო დინასტიის მამამთავარი გამხდარა. ანტიკურ ავტორთა ცნობებით, ატროპატენა, როგორც ჩანს, ამ რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფო და ზოროასტული რელიგიის ერთ-ერთი ცენტრი იყო. მისი დედაქალაქი ყოფილა გაზაკა (განძაკი; გვიანდელი არაბული წყაროებით — ჯანზა). ძვ. წ. III საუკუნეში ატროპატენა არტაბაზანეს მეთაურობით აქტიურად იბრძოდა სელევკიდების დაპყრობითი პოლიტიკის წინააღმდეგ, შემდეგ, ძვ. წ. I საუკუნეში კი რომის ექსპანსიას ებრძოდა. ძვ. წ. II საუკუნის დასაწყისში ატროპატენა მოიცავდა ქ. სახიჩევანის ტერიტორიასაც. VII საუკუნეში ატროპატენა არაბთა სახალიფომ დაიპყრო.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 6.
* de Planhol, X. (1989), „Azerbaijan I: Geography", *Encyclopaedia Iranica*, **3.1**, London: Routledge & Kegan Paul,
* Schippmann, K. (1989), „Azerbaijan III: Pre-Islamic History", *Encyclopaedia Iranica*, **3.1**, London: Routledge & Kegan Paul,
* Bosworth, C.E. (1989), „Azerbaijan IV: Islamic History to 1941", *Encyclopaedia Iranica*, **3.1**, London: Routledge & Kegan Paul,
**ბახტიარ ვაჰაბზადეს სახლ-მუზეუმი** (აზერ. Bəxtiyar Vahabzadənin ev-muzeyi) — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება აზერბაიჯანელ პოეტს, დრამატურგს, ლიტერატურულ კრიტიკოსს, საზოგადო მოღვაწეს ბახტიარ ვაჰაბზადეს. მუზეუმის შენობა მდებარეობს ქალაქ შაქიში, სადაც ცხოვრობდა ვაჰაბზადე. მუზეუმი, თავის მხრივ, წარმოადგენს კულტურულ სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებას, რომელიც ატარებს აზერბაიჯანელი პოეტის ბახტიარ ვაჰაბზადეს მემკვიდრეობის სიღრმისეულ კვლევას, ასევე მუზუმი დაკავებულია შესაბამისი მასალების შეკრებითა და დაცვით.

ისტორია
-------

ბახტიარ ვაჰაბზადეს სახლ-მუზეუმი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2015 წლის 27 ოქტომბრის განკარგულებით, რომელიც პოეტის დაბადების 90 წლისთავთან იქნა დაკავშირებული. 2017-2018 წლებში სარესტავრაციო, სარეკონსტრუქციო და სამხატვრო სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2018 წლის 31 აგვისტოში შედგა მუზეუმის გახსნის ოფიციალური ცერემონიალი.

ექსპოზიცია
----------

ექსპოზიცია განლაგებულია 70 მ² ტერიტორიაზე მდებარე სამ ოთახში. მუზეუმში წარმოდგენილია მრავალი დოკუმენტი, წიგნი, ხელნაწერი, ფოტო და საარქივო მასალა, პირადი ნივთები, რომლებიც მიწოდებულ იქნა ბახტიარ ვაჰაბზადეს ოჯახის მიერ. სულ 735 ექსპონატია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ბახტიარ ვაჰაბზადე

სქოლიო
------

1. ↑  Официальный сайт президента Азербайджанской Республики
2. ↑  Şəkidə Xalq şairi Bəxtiyar Vahabzadənin ev-muzeyinin açılışı keçirildi
**ბაძგი**, *ჭყორი* (ლათ. Ilex) — მცენარეთა გვარი ბაძგისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ზოგჯერ ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. აქვს მარტივი, ტყავისებრ ხეშეში, კიდეეკლიანი ფოთლები. ნაყოფი კურკიანაა, წითელი ან შავი, იშვიათად ყვითელი. 

შეიცავს 400-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკისა და აზიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. 3 სახეობა იზრდება კავკასიაში. ესენია: წვრილნაყოფა ბაძგი (ლათ. Ilex stenocarpa) ჩრდილო-დასავლეთ კავკასიაში, ჰირკანული ბაძგი (ლათ. Ilex hyrcanica) — თალიშში და კოლხური ბაძგი (ლათ. Ilex colchica) — საქართველოში. 

კოლხური ბაძგი 2,5 მ სიმაღლის მარადმწვანე ბუჩქია; ქვეტყეს ქმნის ფოთლოვან (განსაკუთრებით წიფლნარებში). ფოთლოვან-წიწვოვანსა და წიწვოვან ტყეებში. კულტივირებულია ბაძგის ეგზოტიკური სახეობის უმრავლესობა მოშენებულია საქართველოში. მათგან აღსანიშნავია პარაგვაული ბაძგი ანუ პარაგვაული ჩაი, რომლის ფოთლებისაგან სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკასა და დასავლეთ ევროპაში ამზადებენ ჩაის - მატეს.

ბაძგის მარადმწვანე სახეობები დეკორატიულია, აშენებენ ცოცხალ ღობეებად. მაგარსა და მძიმე მერქანს იყენებენ სადურგლო-სახარატო საქმეში. ფოთოლი, ნაყოფი და ქერქი იხმარება მედიცინასა და კულინარიაში. სახეობათა უმრავლესობა შეიცავს მთრიმლავ, ცხიმოვან და საღებარ ნივთიერებებს, ზოგი A1, B2 და C ვიტამინებს.

გალერეა
-------

* კოლხური ბაძგიკოლხური ბაძგი
* კოლხური ბაძგიკოლხური ბაძგი

ლიტერატურა
----------

* *სახოკია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 253.
**ღურკანა**, **გორბუშა** (ლათ. Oncorhynchus gorbuscha) — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 50 სმ, მასა — 1,5 კგ აღწევს. ყველაზე დიდი ღურკანას სიგრძე 76 სმ, ხოლო წონა 6,8 კგ. გავრცელებულია წყნარ და ჩდილოეთ ყინულოვან ოკეანეებში, მდინარე საკრამენტოდან (აშშ) მდინარე მაკენზამდე (კანადა) და მდინარე 
ლენიდან (რუსეთი) კორეამდე. ბინადრობს ასევე კოლის ნახევარკუნძულთან. გამსვლელი თევზია. სატოფედ, ქვირითის დასაყრელად მდინარეებში შედის. ტოფობის წინ მამალს უდიდდება და უმრუდდება ყბა, რომელზედაც დიდი კბილები ეზრდება, ეცვლება შეფერილობა, უჩნდება კუზი. ღურკანა მნიშვნელოვანი სარეწაო თევზია. შედარებით ცივ წყლებში ბინადრობს, სადაც უპირატესობას ანიჭებს 5,6-იდან 14,6°С-მდე ტემპერატურას. 25,8°С ტემპერატურაზე თევზი იღუპება. აკლიმატიზებულია ბარენცისა და თეთრ ზღვებში. ღურკანას მსოფლიო ჭერის ძირითადი ადგილებია კამჩატკა, ალასკა, ოხოტის ზღვა. 
ღურკანას იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, დაკონსერვებულს. მისი ხიზილალა ორაგულების ქვირითიდან მიღებულ ხიზილალებს შორის საუკეთესოა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 10, თბ. 1986. — გვ. 602.
ტიტანიუმის დიბორიდის კრისტალური სტრუქტურა. \_\_ Ti     \_\_ B 
**ბორიდები** — ბორის ნაერთები ლითონებთან. ბორიდებს ახასიეთებს როგორც ლითონური, ისე არალითონური (ნახევრად გამტარი) ნივთიერებების თვისებები. ლითონური თვისებებია: მაღალი თბო- და ელექტროგამტარობა, ლიტონური ბზინვა, ტემპერატურის გადიდების შედეგად ელექტროწინაღობის კოეფიციენტის ზრდა. ბორიდების უმრავლესობა მჟავამედეგია (მაგალითად, {\displaystyle {\ce {TaB2}}}-ზე არ მოქმედებს მდუღარე თეზაფიც კი), ნაკლებად პლასტიკური და მეტად სალია (მიკროსისალე 20-30 გნ/მ2). {\displaystyle {\ce {TiB2}}}-ის სიმტკიცის ზღვარი გაგლეჯისას (როცა მისი ფორიანობა 2-3%-ს უდრის) 380 მეგნ/მ2-ია. {\displaystyle {\ce {NbB2}}}-ის დრეკადობის მოდულია 650 გნ/მ2, {\displaystyle {\ce {TaB2}}}-ის — 700 გნ/მ2, {\displaystyle {\ce {Mo2B5}}}-ის — 685 გნ/მ2, ხოლო {\displaystyle {\ce {W2B5}}}-ისა — 790 გნ/მ2.

ბორიდები| ფორმულა | CAS ნომერი | სიმკვრივე (გ/სმ3) | დნობის ტემპერატურა (°C) |
| --- | --- | --- | --- |
| TiB2 | 12045-63-5 | 4.38 | 3225 |
| ZrB2 | 12045-64-6 | 6.17 | 3050 |
| HfB2 | 12007-23-7 | 11.2 | 3650 |
| VB2 | 12007-37-3 | 5.10 | 2450 |
| NbB | 12045-19-1 | 7.5 | 2270 |
| NbB2 | 12007-29-3 | 6.97 | 3050 |
| TaB | 12007-07-7 | 14.2 | 2040 |
| TaB2 | 12007-35-1 | 11.2 | 3100 |
| CrB2 | 12007-16-8 | 5.20 | 2170 |
| Mo2B5 | 12007-97-5 | 7.48 | 2370 |
| W2B5 | 12007-98-6 | 14.8 | 2370 |
| Fe2B | 12006-85-8 | 7.3 | 1389 |
| FeB | 12006-84-7 | 7 | 1658 |
| CoB | 12006-77-8 | 7.25 | 1460 |
| Co2B | 12045-01-1 | 8.1 | 1280 |
| NiB | 12007-00-0 | 7.13 | 1034 |
| Ni2B | 12007-01-1 | 7.90 | 1125 |
| LaB6 | 12008-21-8 | 6.15 | 2715 |
| UB4 | 12007-84-0 | 9.32 | 2530 |
| UB2 | 12007-36-2 | 12.7 | 2430 |

მიღება
------

ბორიდების მისაღებად ლითონთა ჟანგეულებს აღადგენენ ბორის კარბიდისა და მურის ნარევით ({\displaystyle {\ce {MeO + B4C+ C -> MeB +CO}}}) ან ლითონთა ჟანგეულებისა და ბორის ანჰიდრიდის ნარევს აღადგენენ მურით ({\displaystyle {\ce {MeO+B2O3+C->MeB+CO}}}). არსებობს აგრეთვე ბორიდების მიღების მაგნიტოთერმული და სხვა მეთოდები.

გამოყენება
----------

ბორიდების ფხვნილის დაწნეხითა და შეცხობით ან ცხლად დაწნეხით ამზადებენ მკვრივ ნაკეთობებს. ბორიდებს იყენებენ რადიოელექტრონიკაში, ბირთვულ ტექნიკაში (სარეგულაციო მასალად და ბირთვული გამოსხივებისაგან დასაცავად), მეტალურგიაში, მანქანათმშენებლობაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 471.