recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კონსტანტინე ანოხინი** (რუს. Константи́н Влади́мирович Ано́хин; დ. 3 ოქტომბერი 1957) — რუსი მეცნიერი, ნეირობიოლოგი, პროფესორი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიისა და მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის „კურჩატოვის ინსტიტუტის" ნეირომეცნიერებათა განყოფილების ხელმძღვანელი.

ლენინური კომკავშირის, ნიდერლანდების მეცნიერებათა აკადემიის დე ვიდის სახელობის რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიისა პრემიების ლაურეატი, ასევე ეროვნული პრემიის „წლის ადამიანი" ნომინაციაში „პოტენციალი და პერსპექტივა მეცნიერებაში". კ. ანოხინს ეკუთვნის იდეა ცნება კოგნიტომის შემოსაღებად, რომელიც აღნიშნავდა კვლევით მიმართულებას გონიერების საერთო თეორიას შესამუშავებლად.

ბიოგრაფია
---------

კონსტანტინე ანოხინი არის პეტრე ანოხინის შვილიშვილი. კონსტანტინე ანოხინმა 1980 წელს დაამთავრა მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის პირველი სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 

1984 წელს დაასრულა რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის პეტრე ანოხინის სახელობის ნორმალური ფიზიოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტთან არსებული ასპირანტურა და დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ქოლეცისტოკინინის როლი კვებითი დატვირთვის მექანიზმებში". 

1992 წელს შედგა სადოქტორო დისერტაციის დაცვა თემაზე „სწავლისა და მეხსიერების ადრეული გენები". მიენიჭა პროფესორის წოდება. 

2002 წელს არჩეულ იქნა რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად ნეირობილოგიის სპეციალობით, ხოლო 2008 წელს კი გახდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი სპეციალობით „ნანობიოტექნოლოგია".

ლექციები
--------

* ტვინის კოდები — აზროვნების მექანიზმების, მათ შორის ადამიანისა და ცხოველების ტვინში სააზროვნო პროცესების გაშიფრვის, აზრების დეკოდირებისა და მათი სიგნალების სახით გადმოსაცემ მოწყობილობათა შექმნის მიზნით კვლევების შესახებ;
* შეიძლო გაიხსენო ყველაფერი : ვიდეოლექცია თემაზე, თუ რას წარმოადგენს ადამიანის მეხსიერება და როგორ ინახება ინფორმაცია.)
* ტვინის და გონი: ვიდეოლექცია, სტენოგრამა. — ნაწილი 1. დაარქივებული 2016-08-23 საიტზე Wayback Machine.
* ტვინის და გონი: ვიდეოლექცია, სტენოგრამა. — ნაწილი 2. დაარქივებული 2016-08-15 საიტზე Wayback Machine.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონსტანტინ ანოხინი რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის გვერდზე
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგაძე**. |

**კონსტანტინე ლევანის ძე გიორგაძე** (დ. 12 ოქტომბერი, 1923, თბილისი — გ. 8 დეკემბერი, 2004, იქვე) — ქართველი რენტგენოლოგი და სამედიცინო რადიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990), საქართველოს სამედიცინო აკადემიის წევრი (1996).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი 1946 წელს.

1946–1953 წლებში იყო ექიმი, უფროსი ლაბორანტი, 1953–1955 წლებში ასპირანტი, 1955–1959 წლებში ასისტენტი, 1959–1969 წლებში დოცენტი, 1969–1973 წლებში რენდგენოლოგიისა დარადიოლოგიის კათედრის პროფესორი. 1973 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის კათედრის გამგე; ავტორია 100–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მონოგრაფია; მისი ხელმძღვანელობით შესრულებულია 10 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. საქართველოს სამედიცინო რადიოლოგიის სკოლის ერთ–ერთი დამაარსებელი და თვალსაჩინო წარმომადგენელია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „Функциональное состояние щитовидной железы при гипертонической болезни", დაიცვა 1957 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „Радиоизотопная диагностика функции щитовидной железы" დაიცვა, 1960 წელს.

1990 წელს მიენიჭა მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

იყო საქართველოს რადიოლოგთა ასოციაციის ვიცე–პრეზიდენტი და საქართველოს სამედიცინო აკადემიის აკადემიკოსი.

ბიბლიოგრაფია
------------

* სხივური დიაგნოსტიკა და სხივური თერაპია : სახელმძღვ. სამედ. უნ-ტის სტუდ. (ავტორი) // ნაწ. 2. - თბილისი, ლეგია, 1997. - 200გვ.
* სხივური დიაგნოსტიკა და სხივური თერაპია : სახელმძღვ. სამედ. უნ-ტის სტუდ. (ავტორი) // ნაწ. 3. - თბილისი, ლეგია, 1992. - 361გვ.
* ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის რადიოიზოტოპური დიაგნოსტიკა. (ავტორი). - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966. - 295გვ.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 14.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კონსტანტინე გიორგაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბაქოს ჩოგბურთის აკადემია** (აზერბ. Bakı tennis akademiyası) — ჩოგბურთის აკადემია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს ქალაქის მე 8 მიკრორაიონში, იბრაგიმ დადაშევის ქუჩაზე, მუშაობს 2009 წლიდან. აკადემიის მშენებლობამ წელიწადზე ცოტა მეტი გასტანა, გახსნა, რომელზეც სიტყვით გამოვიდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა, 2009 წლის 5 მაისს გაიმართა.

2011 წლის 30 ივნისს მოხდა აკადემიის ცენტრალური ჩოგბურთის კორტის გახსნა, რომელშიც კვლავ მონაწილეობა მიიღეს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და მისმა მეუღლემ მეჰრიბან ალიევამ. ამ შენობის 5,5 ათასი კვადრატული მეტრი ფართობის აღმართვა ჯერ კიდევ 2010 წლის თებერვალში დაიწყო.

წარსულში იგი მასპინძლობდა ქალთა ჩოგბურთის ასოციაციის ღონისძიებებს. 2017 წლის ბაქოში ისლამური სოლიდარობის თამაშების დროს, ბაქოს ჩოგბურთის აკადემია ტენისის შეჯიბრებების 11 დღის განმავლობაში ტარდებოდა. ეს არის აზერბაიჯანში აშენებული პირველი ჩოგბურთის აკადემია.

კომპლექსის 4070 კვადრატული მეტრი ფართობი ამ სპორტის ყველა პირობას შეიცავს. აქ აშენდა დიდი სიმძლავრის წყალსაცავი, სატუმბი სადგური, ელექტრო კონტროლის ოთახი და სატრანსფორმატორო ქვესადგური იტალიიდან იმპორტირებული აღჭურვილობით. ეს საშუალებები უზრუნველყოფს აკადემიის წყლისა და ელექტროენერგიის საიმედო მიწოდებას.

სახელმწიფოს მეთაურმა დაათვალიერა დახურული სასწავლო კორტები და გაეცნო აქ შექმნილ პირობებს. აქ ახალგაზრდები პროფესიონალების დახმარებით შეიტყობენ ჩოგბურთის საიდუმლოებებს. აკადემიაში ასწავლიან უცხოეთიდან მოწვეული მწვრთნელები. დახურული დარბაზი, რომლის სიგრძეა 126 მეტრი, სიგანე 36 მეტრია და 407 მაყურებელს იტევს, აკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს. თითოეული კორტის ფართი 670 კვადრატული მეტრია საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. დამონტაჟებულია გათბობისა და ვენტილაციის სისტემა, რომელიც თანამედროვე მოთხოვნებს აკმაყოფილებს, ადგილობრივი და საერთაშორისო კონკურსებისა და ტრენინგების ჩატარება წლის ყველა სეზონზე.

აკადემიას აქვს ყველა პირობა არა მხოლოდ ჩოგბურთის შეჯიბრებების, არამედ ფრენბურთის, ხელბურთის და მინიფეხბურთის შეჯიბრებების, ასევე კონცერტების მოწყობისთვის. ქვესადგურებში ასევე არის საცურაო აუზი და სპორტული დარბაზი. გარდა ამისა, აშენდა ცენტრალური უნივერსალური სტადიონი, რომლის საერთო ფართობია 2510 კვადრატული მეტრი 3000 მაყურებლისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ильхам Алиев открыл в Баку Теннисную академию — МТРК «Мир»
* Официальный сайт теннисного Кубка Баку(აზერბაიჯანული)
* НАЦИОНАЛЬНАЯ ТЕННИСНАЯ АКАДЕМИЯ
**ბაბუშარის აეროპორტი** (**სოხუმის ბაბუშარის აეროპორტი**) — აეროპორტი საქართველოში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლების დრანდისა და ბაბუშარის სიახლოვეს, სოხუმიდან დაახლოებით 20 კმ-ში. განლაგებულია კოლხეთის დაბლობზე, შავი ზღვის სანაპიროზე, რომელიც უზრუნველყოფს დაშვებას ორივე მხარედან. აეროპორტში ბაზირებულია აფხაზეთის ეროვნული ავიაკომპანია — აფხაზეთის ავიახაზები და გაეროს ავიაცია. მუშაობს სასაზღვრო საგუშაგო და საბაჟო. დიდი ხნის განმავლობაში აეროპორტი იმყოფებოდა არადამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში და საჭიროებდა კაპიტალურ რემონტს. 2011 წელს აეროპორტი ნაწილობრივ იქნა რეკონსტრუირებული. სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია ბაბუშარის აეროპორტს საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტად არ აღიარებს, რადგან სცნობს საქართველოს ერთიანობას. 

1960-იან წლებში აეროვაგზალის შენობაში აშენდა აეროდრომი. 1980-იან წლებში ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი გააფართოვეს. 1993 წელს აეროპორტი დაკეტეს.აფხაზეთის კონფლიქტის შემდეგ აეროდრომში დარჩა რამდენიმე მიტოვებული თვითმფრინავი და დიდი რაოდენობით ნაღმი. დანაღმული იყო აგრეთვე ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი. 2008 წლის 11 აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პირველად 15 წლის მანძილზე განახორციელეს დაშვება რუსეთის სამხედრო-სატრანსპორტო თვითმფრინავებმა. 2008 წლის 14 სექტემებრს აეროპორტში დაჯდა სამოქალაქო თვითმფრინავი — რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს თვითმფრინავი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბაბუშარის აეროპორტი"** ვიკისაწყობში.
* ბაბუშარის აეროპორტი (ინგლისური)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს დროშა საქართველოს აეროპორტები |
| --- |
|  |
| საერთაშორისო | 
* **ბათუმი**
* **თბილისი**
* **ქუთაისი**
 |  |
|  |
| ადგილობრივი | 
* ამბროლაური
* მესტია
* ნატახტარი
 |
|  |
| უმოქმედო | 
* *სოხუმი*
* *ფოთი*
* *თელავი*
 |

 |
**ლემპირა** — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება სალვადორის რესპუბლიკას. 1943 წლამდე ეწოდებოდა გრასიასის დეპარტამენტი, დედაქალაქია გრასიასი. 

კოლონიურ პერიოდში, გრასიასი ესპანელთათვის მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. 

ლემპირას ტერიტორიაზე მდებარეობს ჰონდურასის უმაღლესი მწვერვალი სერო-ლას-მინასი. დეპარტამენტს სახელი ეწოდა ადგილობრივი ლენკას ხალხის ბელადის — ლემპირას პატივსაცემად, რომელიც XVI საუკუნის ადრეულ წლებში ესპანელ კონკისტადორებს ებრძოდა. ქალაქ ოპატოროს მახლობლად მოიპოვება ოპალი. 

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 277 910 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 290 კმ²-ია.

ლემპირას დეპარტამენტი 28 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჰონდურასის დეპარტამენტები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ინტერაქტიული რუკა დაარქივებული 2012-03-24 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------



|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ჰონდურასის დეპარტამენტები |
| --- |
|  |
| 
ატლანტიდა · ჩოლუტეკა · კოლონი · კომაიაგუა · კოპანი · კორტესი · ელ-პარაისო · ფრანსისკო-მორასანი · გრასიას-ა-დიოსი · ინტიბუკა · ისლას-დე-ლა-ბაია · ლა-პასი  · ლემპირა · ოკოტეპეკე  · ოლანჩო  · სანტა-ბარბარა · ვალიე · იორო |

 |
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტისა და კონსტანცია მოცარტის ორი შვილი: **კარლ თომას** (მარჯვნივ) და ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტი (მარცხნივ) (ჰანს ჰანსენის ნახატი, ვენა, 1800)
**კარლ თომას მოცარტი** (გერმ. *Carl Thomas Mozart*; დ. 21 სექტემბერი, 1784 — გ. 31 ოქტომბერი, 1858) — ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის და კონსტანცია მოცარტის მეორე შვილი. 

დაიბადა ვენაში. სკოლის დამთავრებამდე — 1797 წელს გაემგზავრა ლივორნოში, სადაც ფირმა დააფუძნა. ახლო მომავალში აპირებდა ფორტეპიანოების მაღაზიის გახსნას, მაგრამ ვერ შეძლო ფულის უკმარისობის გამო. შემდეგ — 1805 წელს გადავიდა მილანში, სადაც მუსიკას ბონიფაციო ასიოლისთან სწავლობდა. სწავლას 1810 წელს დაანება და სამუშაოდ ნეაპოლში გადავიდა. მას არასოდეს არ ჰყოლია ცოლი ან შვილი.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი |
| --- |
|  |
| ოჯახი | 
ლეოპოლდ მოცარტი  **·**  ანა მარია მოცარტი  **·**  მარია ანა მოცარტი  **·**  კონსტანცია მოცარტი  **·**  მარია ანა თეკლა მოცარტი  **·**  ფრანც ქსავიერ ვოლფგანგ მოცარტი  **·**  კარლ თომას მოცარტი  **·**  იოჰან გეორგ მოცარტი  **·**  იოზეფ ლანგი  **·**  ცაცილია ვებერი  **·**  იოზეფა ვებერი  **·**  ალოისია ვებერი  **·**  სოფია ვებერი |
|  |
| ბიოგრაფია | 
მოცარტის სახელი  **·**  მოცარტის ოჯახის მოგზაურობა   **·**  მოცარტი იტალიაში  **·**  მოცარტის მოგზაურობა ბერლინში **·**  მოცარტის სიკვდილი |
|  |
| გავლენა | 
ჰაიდნი და მოცარტი  **·**  მოცარტი და სალიერი  **·**  მოცარტი და ბეთჰოვენი  **·**  მოცარტი და პრაღა |

 |
**კარლ ალბრეხტი** (გერმ. Karl Albrecht; დ. 20 თებერვალი, 1920, ესენი, გერმანია — გ. 16 ივლისი, 2014, იქვე) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი, ყველაზე მდიდარი ადამიანი გერმანიაში. ძმასთან (თეო ალბრეხტი) ერთად გერმანიის უდიდესი დისქაუნტერის „ალდის" მფლობელი. 2014 წლის თებერვლის მონაცემებით იყო მსოფლიოს 21-ე უმდიდრესი ადამიანი.

ბიოგრაფია
---------

კარლ ალბრეხტის მამა პროფესიით მეშახტე იყო, შემდგომში პურის საცხობში მუშაობდა დამხმარედ. დედა მცირე სასურსათო მაღაზიის მფლობელი იყო ესენის მუშათა უბან შიონებეკში. კარლმა პროფესიული განათლება მიიღო საკონდიტრო ნაწარმის დარგში და 1946 წელს ძმასთან ერთად მშობლების მაღაზიის მართვა გადაიბარა. 1961 წელს ძმებმა „ალდის" (ალბრეხტ-დისქაუნტი) პირველი ცენტრი გახსნეს.

კარლ ალბრეხტი ჩაკეტილი ცხოვრებით ცხოვრობს. მის ჰობი არის გოლფი. მას ეკუთვნის სასტუმრო „იოშბერგჰოფი" გოლფის მინდვრებით და ამასთანავე გატაცებულია ორქიდეების გამოყვანით. იგი დაქორწინებულია, ჰყავს 2 შვილი და ცხოვრობს დონაუეშინგენში.

1994 წელს კარლ ალბრეხტი ჩამოშორდა აქტიურ ბიზნეს და „ალდის" დირექტორიის თავმჯდომარედ დარჩა. 2002 წელს იგი საერთოდ წავიდა ბიზნესიდან.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Karl Albrecht. The Independent
**კონტინენტის ძირი** — კონტინენტის წყალქვეშა კიდის ერთ-ერთი მთავარი ელემენტი; განლაგებულია კონტინენტური კალთის საფუძველსა და ოკეანის საგების გარე საზღვარს შორის (ზოგიერთი მკვლევარი კონტინენტის ძირს მიაკუთვნებს ოკეანის საგებს და კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საზღვარს ავლებს კონტინენტური კალთის საფუძველის გასწვრივ). სტრუქტურულ-გეოლოგიური თვალსაზრისით, კონტინენტის ძირი წარმოადგენს კონტინენტურ და ოკეანურ ქერქის მიჯნაზე არსებულ ღრმა ჩაზნექილობას, რომელიც ამოვსებულია ბათიალური დანალექების მძლავრი სისქით (5 კმ და მეტი).

ღრმაწყლიანი ბურღვით გამოვლინებული კონტინენტის ძირის უძველესი დანალექებია იურული, თუმცა არ არის გამორიცხული უფრო ძველი დანალექების აღმოჩენის შესაძლებლობაც. გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით, კონტინენტის ძირი უფრო ხშირად წარმოადგენს აკუმულაციურ დამრეცტალღოვან დახრილ ვაკეს, რომელიც წარმოიქმნა კონტინენტური კალთიდან წამოსული დანალექი მასის დაგროვების შედეგად. დანალექი მასალის შემოტანის მთავარი წყაროა ხმელეთის ქანების ნგრევის პროდუქტები, რომლებიც შელფის ფარგლებში მდინარეებს გამოაქვთ, ხოლო ნალექების წყალქვეშა მეწყრული მასებისა და სიმღვრივის ნაკადების შედეგად, ისინი დიდ რაოდენობაში იკარგება. მაღალ განედებში გვიანპალეოზოური მყინვარების დეგრადაციისას მრავალი მასალა მდნარ წყლებს გამოჰქონდათ.

კონტინენტის ძირში გამოხატული აკუმულაციური დახრილი ვაკე (მაქსიმალური დახრა 2,5°, სიგანე 1000 კმ-მდე) განლაგებულია 1500-3500 მ-იდან 4300-5000 მ-მდე სიღრმეების ინტერვალში. ფართობი 26 მლნ. კმ². ვაკეების ზედაპირი შეიძლება იყოს ბრტყელი, ბორცვიანი, ტალღოვანი, საფეხურისებრი. კონტინენტის ძირის აგებულებაში არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება სიმღვრივის ნაკადების გამოზიდვის კონუსებს, რომლებიც ჩვეულებრივ, დაკავშირებულია წყალქვეშა კანიონების შესართავებთან.

განსაკუთრებით დიდი გამოზიდვის კონუსები წაწეულია შორს აბისალური ვაკეების ფარგლებში, მაგალითად, ბენგალის კონუსი გადაჭიმულია მდინარე განგის წყალქვეშა კანიონიდან სამხრეთ განედის 10°-მდე. გამოზიდვის კონუსებს შორის ხშირია მეწყრული სხეულები. ზოგჯერ კონტინენტის ძირი წარმოდგენილია დამრეცი დეპრესიებით ან ლილვისებური ქედებით, რომელთაგან უდიდესია ბლეიკ-ბაჰამის დანალექი ქედი ატლანტის ოკეანეში (სიგრძე 400 კმ, სიგანე 150 კმ-მდე, სიმაღლე 2000 მ), რომელიც აგებულია კონტურიტებით — კონტურული ნაკადის დანალექებით (მიმართულია კალთის გასწვრივ). ძირის რიგ რაიონში ნიშანდობლივია მთის რელიეფი — ასობით მ-ის სიმაღლის მარტოხელა მთები ან მთათა ჯგუფი საერთო საფუძვლით, რომლებიც ზედაპირზე კუნძულების სახითაა ამოზიდული (მაგ. აზორის, მწვანე კონცხის); ასეთი მთების შეფარდებითი სიმაღლე ვაკეების ძირიდან 7-8 ათ. მ აღწევს. მრავალ მონაკვეთზე კონტინენტის ძირის ზედაპირი წარმოდგენილია ბორცვიანი რელიეფით (მაგალითად, კუნძულ ნიუფაუნდლენდის სამხრეთით). კონტინენტის ძირი საყოველთაოდაა წარმოდგენილი კონტინენტური კალთის საფუძველში. ორგანული სამყაროს სიმდიდრეებით, კონტინენტის ძირი ჩამორჩება კონტინენტურ კალთას და ამ თვალსაზრისით ოკეანის საგებთან დგას ახლოს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კონტინენტის ძირი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4  Материковое подножие // Большая российская энциклопедия.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-03-17. ციტირების თარიღი: 2020-03-17.
კონგრესის ბიბლიოთეკა
**კონგრესის ბიბლიოთეკა** (ინგლ. Library of Congress) — აშშ-ის დე-ფაქტო ეროვნული ბიბლიოთეკა და აშშ-ის კონგრესის კვლევითი განყოფილება. განლაგებულია სამ შენობაში, ვაშინგტონში, და უდიდესი ბიბლიოთეკაა მსოფლიოში, როგორც თაროების სივრცის, ისე წიგნების რაოდენობის მიხედვით. ბიბლიოთეკის მეთაური ამჟამად ჯეიმზ ბილინგტონია.

კონგრესის ბიბლიოთეკა 1800 წელს დაარსდა და თითქმის მთელი XIX საუკუნის განმავლობაში აშშ-ის კაპიტოლიუმში იყო განთავსებული. 1812 წელს თითქმის მთელი საწყისი კოლექციის ხანძრის მიერ განადგურების შემდეგ, თომას ჯეფერსონმა ბიბლიოთეკას 1815 წელს წიგნების მთელი საკუთარი კოლექცია მიჰყიდა (6487 წიგნი). ამერიკის სამოქალაქო ომის შემდეგ კონგრესის ბიბლიოთეკამ მეტი მნიშვნელობა შეიძინა და ზრდა იწყო, რის გამოც მისთვის ცალკე შენობა აშენდა, სადაც ასევე გადავიდა ბიბლიოთეკის საავტორო უფლებების სადეპოზიტო ინფორმაცია. XX საუკუნეში სწრაფი ექსპანსიის პერიოდში ბიბლიოთეკა წამყვან საზოგადოებრივ როლს იძენს.

ბიბლიოთეკის მთავარი მისია კონგრესის წევრების მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის მოძიებაა კონგრესის კვლევითი ცენტრის მეშვეობით. მიუხედავად იმისა, რომ ის საზოგადოებისთვის ღიაა, წიგნების გატანა მხოლოდ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებსა და მაღალი რანგის სახელმწიფო მოხელეებს შეუძლიათ. აშშ-ის საავტორო უფლებების ოფისის მეშვეობით ბიბლიოთეკა აშშ-ში გამოცემული ყველა წიგნის, პამფლეტის, რუკის, ნაბეჭდის ან მუსიკის ასლს იღებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კონგრესის ბიბლიოთეკა***

* 

* ოფიციალური საიტი
* კონგრესის ბიბლიოთეკის ისტორია
* American Memory
მოსახლეობის ზრდის გრაფიკი
ქვეყანაში ცხოვრობს 250-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი, რომელთაგან უმრავლესობა ბანტუს ხალხის წარმომადგენელია. ოთხი ყველაზე უფრო დიდი ჯგუფი — მონგო, ლუბა, კონგო (ყველა ბანტუს ხალხი) და უბანგიური ენების მანგბეტუ-ზანდეს ხალხი შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 45 %-ს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობს 60 000 თეთრკანიანი, რომელთაგან უმრავლესობა ბელგიური წარმოშობისაა, რომლებიც იქ დარჩნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობის შემდეგ.

ქვეყნის მოსახლეობის 80 %-ს შეადგენს ბანტუს ხალხი: ლუბა (18 %), მონგო (17 %), კონგო (12 %), ლუნდა, ჰუტუ, ტუტსი, ბატეკე და სხვები.

ცენტრალურსუდანური ენები/უბანგიური ენები: ნგბანდი, ნგბაკა, მორუ-მანგბეტუ, ზანდე, ლუგბარა და სხვა.

ნილოტი ხალხი: ალური, ბარი და სხვა.

პიგმეები: მბუტი, ბაკა და სხვა.

მაკა-ნჯემის ეთნიკური ჯგუფები
როგორც თვლიან 600 000-ზე მეტი პიგმეი (მოსახლეობის საერთო რაოდენობის დაახლოებით 1 %) ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ვრცელ ტყეებში, სადაც მათ თავი გააქვთ ველურ ცხოველებზე ნადირობით და ხილის მოგროვებით.

* მოსახლეობის რაოდენობა — 85 026 000 ადამიანი (2014).
* წლიური ზრდა — 3,07 % (2014 წელი).
* ქალაქის მოსახლეობა — უცნობია.
* სოფლის მოსახლეობა — უცნობია.
* შობადობა — 43,69 ბავშვი 1000 ადამიანზე (ფერტილობა — 6,35 დაბადებული ერთ ქალზე) (2014 წელი).
* შობადობის ჯამური კოეფიციენტი — 6,45 ბავშვი 1 ქალზე (2014 წელი).
* სიკვდილიანობა — 13,27 % (2014 წელი).
* ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი — 88,62 % (2014 წელი).
* სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა — 51,46 წელი (2014).
* საშუალი ასაკი — 16,2 წელი
	+ მამაკაცები — 16,0 წელი
	+ ქალები — 16,4 წელი (2014 წელი).
	+ 0-14 წელი: 47,4 %
	+ 15-64 წელი: 50,1 %
	+ 65 წელზე უფროსები: 2,5 % (2014 წელი).
* განათლება — 65,5 % (76,2 % მამაკაცებში, 55,1 % ქალებში (2003 წლის შეფასება)).
* შიდსის ვირუსით დაავადება — მოსახლეობის 3,0 % (2007 წელი).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *Mortality in the Democratic Republic of the Congo: An Ongoing Crisis*.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-09-07. ციტირების თარიღი: 2016-12-23.
**კონგოს კრატონი** (ინგლ. Congo Craton) — ძველი პრეკემბრიული კრატონი და დედამიწის ქერქის შედარებით უფრო მდგრადი მონაკვეთი. იგი კონგოს ღრმულის ფუნდამენტია და სხვა ოთხ კრატონთან ერთად (კააპვაალის, ზიმბაბვეს, ტანზანიის და დასავლეთ აფრიკის) შეადგენს აფრიკის თანამედროვე კონტინენტს. ეს კრატონები ჩამოყალიბდნენ დაახლოებით 3,6-2,0 მილიარდი წლის წინ და ამ დროიდან იყვნენ ტექტონიკურად სტაბილურები. ყველა ეს კრატონი შეზღუდულია ახალგაზრდა ნაოჭა ფენებით, რომელიც ჩამოყალიბებულია 2,0 მილიარდი-300 მილიონი წლების წინ. მას ეკავა თანამედროვე კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორია.

კონგოს კრატონს უკავია ცენტრალური აფრიკის დიდი ნაწილი, რომელიც გადაჭიმულია კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კასაის პროვინციიდან სუდანამდე და ანგოლამდე. ნაწილობრივ ასევე ეხება გაბონის, კამერუნის და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიებს. ტერიტორიის მცირე ნაწილს, რომელიც გადადის ზამბიაში, ეწოდება ბანგვეულუს ფარი.

ფართობი დაახლოებით 2,2 მილიონი კმ². მას ზოგჯერ ზაირის კრატონს ეძახიან. არქეული ეონის ბოლოს ის გაერთიანდა აფრიკის ფილაქნის შემადგენლობაში.
**ბანდუნგი** (ინდონ. Kota Bandung) — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციის დედაქალაქი, ქვეყნის მესამე უდიდესი ქალაქი და 2,4 მლნ მცხოვრებით (2010) მეორე უმსხვილესი მეტროპოლისი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 768 მეტრზე, ჯაკარტიდან დაახლოებით 140 კმ–ით სამხრეთ–აღმოსავლეთით. წლის განმავლობაში, ბანდუნგში ყველაზე დაბალი ტემპერატურაა ინდონეზიის ქალაქებს შორის. გაშენებულია მდინარის აუზში, გარსშემორტყმულია ვულკანური მთებით. სწორედ ეს კარგი ბუნებრივი დამცავი სისტემა გახდა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიის მთავრობის გეგმისა, კოლონიური დედაქალაქი ბატავიიდან ბანდუნგში გადაეტანათ.

XVIII საუკუნეში ჰოლანდიელმა კოლონისტებმა მთების გარშემო ჩაის პლანტაციები გააშენეს. ასევე გაიყვანეს გზა, რომელიც ამ პლანტაციებს დედაქალაქთან აკავშირებდა. ქალაქის ჰოლანდიელმა მაცხოვრებლებმა მისი მუნიციპალიტეტად გარდაქმნა მოითხოვეს, რაც 1906 წელს იქნა მიღწეული და შედეგად, ბანდუნგი თანდათან პლანტაციების მფლობელთათვის განკუთვნილ საკურორტო ქალაქად გარდაიქმნა, მდიდრული სასტუმროებით, რესტორნებით, კაფეებით; გაიხსნა ევროპული ბუტიკები, რის გამოც ქალაქს ზედემტსახელად *იავის პარიზიც* კი უწოდეს (ნიდერლ. *Parijs van Java*).

მას შემდეგ, რაც 1945 წელს ინდონეზიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ქალაქმა სწრაფი განვითარება და ურბანიზაცია იწყო, რის შედეგადაც ბანდუნგი იდილიური ქალაქიდან მჭიდროდ დასახლებულ (16 000 ადამიანი კმ²–ზე) მეტროპოლისად გადაიქცა. სწრაფად გამოილია ბუნებრივი რესურსები, მათი დიდი ნაწილი დაცულმა მაღლობებმა, ვილებმა და სხვა უძრავმა ქონებამ დაიკავა. მიუხედავად იმისა, რომ ბანდუნგს დღემდე ბევრი პრობლემა აქვს, იგი მაინც ბევრ იმიგრანტს და დამსვენებელს იზიდავს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ინდონეზიის ქალაქების სია
* ბანდუნგის კონფერენცია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Official site
* Official tourism site

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30  Indonesian Minister of Home Affairs Decree Number 050-145 of 2022<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q112136164'></a>
2. ↑  Discover Bandung.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-07. ციტირების თარიღი: 2020-12-31.
ბანგკას ტოპოგრაფიული რუკა
**ბანგკა** (ასევე ეძახიან **ბანკას**) — კუნძული სუმატრის აღმოსავლეთით, ინდონეზია. მოსახლეობა (1990) 626 955 ადამიანი. ფართობი: 11 910 კმ² (4600 კვ.მი).

გეოგრაფია
---------

ბანგკა კუნძულ ბელიტუნგთან ერთად ქმნის პროვინციას. კუნძული ბანგკის სრუტის მეშვეობითაა გამოფილი სუმატრას. ამ ტერიტოიის ჩრდილოეთ ნაწილს საზღვრავს სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, აღმოსავლეთით მდებარე ბელიტუნგის კუნძულისგან გამოყოფილია გასპარის სრუტით, ბანგკანის სამხრეთული ნაწილი გაშენებულია იავის ზღვის სანაპირო ზოლში. კუნძულის რელიეფის ძირითადი ნაწილი დაბლობებს უკავია, ქვეყნის სამხრეთულ ნაწილში მდებარეობს მცირე სიმაღლის მთები. აქ მოყავთა თეთრი პილპილი, კუნძულზე არის კალის მნიშვნელოვანი საბადოები.

აქ არსებული ქალაქებიდან, მოსახლეობით ყველაზე დიდია პანგკალ-პინანგი, ეს ქალაქი ბანგკა-ბელიტუნგის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. კუნძულის მეორე ქალაქია სუნგანპიატი. ბანგკას ყველაზე მნიშვნელოვანი პორტია, მუნტოკი, ეს პორტი კუნძულის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს.

ისტორია
-------

კუნძული ბანგკა, პალემბანგის სულთნის მიერ ბრიტანელებისთვის გადაცემული იქნა 1812 წელს. 1814 წელს მოხდა დიდ ბრიტანეთსა და ჰოლანდიას შორის გაცვლა, ბრიტანეთმა ჰოლანდიას ეს კუნძული დაუთმო, ხოლო ჰოლანდიამ ინდოეთში არსებული მისი ტერიტორია კოჩინი გადასცა ბრიტანეთს. 1942 წლის თებერვალში ეს ტერიტორია იაპონელების მიერ იქნა ოკუპირებული, აქ იაპონელები 1945 წლამდე დარჩნენ. ეს კუნძული, ბელიტუნგისთან ერთად შეუერთდა სამხრეთ სუმატრას პროვინციას. 2000 წელს ამ ორი კუნძულისგან შეიქმნა ახალი პროვინცია ბანგკა-ბელიტუნგი.

1930 წლისათვის ბანგკას მოსახლეობა შეადგენდა 205 363 ადამიანს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Дайвинг на острове Банка დაარქივებული 2014-04-03 საიტზე Wayback Machine.
* Виды Банки
* Еще фото დაარქივებული 2005-01-26 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Columbia-Lippincott Gazetter

|  |  |
| --- | --- |
| ინდონეზია | *ეს სტატია ინდონეზიისა და ინდონეზიელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ბეთლემის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); პურის მოედნიდან ორპირისა და სამღებროს ქუჩებამდე. ქუჩის კონტური გვიანდელ შუა საუკუნეებში გამოიკვეთა, ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე აღნიშნულია უსახელოდ, 1867 წლის გეგმაზე — ფეთხაინის ქუჩის სახელით. სახელწოდება წარმოდგება სოლოლაკის ფერდობზე მდგარ ბეთლემის (ფეთხაინის) ზედა და ქვედა ეკლესიებიდან. 1923 წელს ფეთხაინის ქუჩას — მეშადი აზიზბეკოვის სახელი, 1990 წელს კი ბეთლემის ქუჩა დაერქვა. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩა გრძელდებოდა მხოლოდ ორპირის ქუჩამდე, ხოლო ქუჩის მონაკვეთი ორპირის შესახვევიდან სამღებროს ქუჩამდე დატანილია როგორც საქარის შესახვევი. აქვე, საადისა და ბეთლემის ქუჩებს შორის, მდებარეობდა აზიზბეკოვის II შესახვევი (I შესახვევი — ახლანდელი ქვემო გომის II ჩიხი); ქუჩას ჰქონდა აგრეთვე ორი ჩიხი. I ჩიხი (გომის ქუჩის დასაწყისი ასკანის IV ჩიხამდე) შეუერთდა გომის ქუჩას, II ჩიხი იწყებოდა ქვემო გომის II ჩიხიდან.

ბეთლემის ჩიხი
-------------

**ბეთლემის ჩიხი** — ჩიხი თბილისში, კრწანისის რაიონი (კლდისუბანი); გომის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვიწრო ჩიხი; შემდეგ მეშადი აზიზბეკოვის ჩიხი დაერქვა. 1990 წლიდან ბეთლემის ქუჩა ჰქვია.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 31, ISBN 978-99928-20-35-3.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბეთლემი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ბეთლემის გამოქვაბული ცანგალას ფოტო
**ბეთლემის გამოქვაბული** — გამოქვაბული საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივზე, მწვერვალიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ განშტოებულ ბეთლემის ქედზე (გერგეტისა და აბანოს მყინვარების აუზთა გამყოფი). ზღვის დონიდან დაახლოებით 4100 მ. ბეთლემი გამოკვეთილია ციცაბო მოწითალო ანდეზიტის კლდეში (კლდის ძირიდან 300 მ სიმაღლეზე). ბეთლემი მოხსენიებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს თავის ნაშრომში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა".

1947 წლის ნოემბერში ცნობილმა ალპინისტმა, ლევან სუჯაშვილმა პირველმა შეამჩნია მყინვარწვერის ციცაბო ფერდობზე ბეთლემის გამოქვაბულიდან ჩამოშვებული ჯაჭვი. თავად ლევან სუჯაშვილის სიტყვებით: 

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „1947 წლის ნოემბრის თვის პირველ რიცხვებში მწვერვალ მყინვარწვერის სამხრეთ აღმოსავლეთით სალ კლდეში დავინახე ხელოვნურად ნაშენები გამოქვაბულის წინა ხედი, სადაც გარკვეულად შევამჩნიე რკინის კარები და სალ კლდეზე დაშვებული რკინის ჯაჭვი. მაშინვე გამახსენდა ილია ჭავჭავაძის პოემა „განდეგილი". აი, სწორედ ეს ის ჯაჭვია, რომელზედაც „განდეგილის" ავტორი მოგვითხრობს." |
|  |  |

 (ალექსანდრე ყაზბეგის სახელობის ყაზბეგის მხარეთმცოდნების მუზეუმის ფონდში დაცული ლევან სუჯაშვილის დღიურიდან.)

1948 წელს ბეთლემი გამოიკვლია ქართველ მთამსვლელთა ჯგუფმა ალექსანდრა ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით. გამოქვაბულში ასასვლელად კარიდან გადმოკიდებული იყო 5,5 სიგრძის რკინის ჯაჭვი. ყაზბეგის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში ინახება რკინის ფირფიტებით შეჭედილი ბეთლემის კარი, სპილენძის შანდალი, საეკლესიო ინვენტარი, მონეტები ბეთლემის კედელზე ამოკვეთილი წარწერის ფრაგმენტები პალეოგრაფიულად X–XI საუკუნით თარიღდება. ბეთლემის შესახებ ხალხში შემონახული თქმულება საფუძვლად დაედო ილია ჭავჭავაძის პოემა „განდეგილს".

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 268.
* *კიკნაძე ზ.*, ქართული მითოლოგია, თბილისი: ბაკმი, 2007. — გვ. 37-38, ISBN 978-99940-27-10-1.
* „საქართველოს არქეოლოგია" / რედ: აფაქიძე ა. თბილისი: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1959. — გვ. 386-387.
* Джапаридзе А. В. Тайник пещеры Бетлеми, კრ.:: Побежденные вершины, М. 1948.

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება № 665, 2006 წლის 7 ნოემბერი, ქ. თბილისი, კულტურის ზოგიერთი უძრავი ძეგლისათვის ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის მინიჭების შესახებ
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კრაკოვის აჯანყება**. |

კრაკოვის აჯანყება. (სურათზე ედვარდ დემბოვსკი)
**კრაკოვის აჯანყება** — აჯანყება კრაკოვში ავსტრიელთა ბატონობისა და ფეოდალური წყობილების წინააღმდეგ. დაიწყო 1846 წლის 20 თებერვალს. აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი და 22 თებერვალს შექმნეს პოლონეთის რესპუბლიკის ეროვნული მთავროაბა, რომელმაც მანიფესტით მოუწოდა ხალხს ეროვნული დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისაკენ; აღიარა დემოკრატიული უფლებები, გააუქმა ფეოდალური ვალდებულებები, გლეხებს მათი მიწის ნედელები საკუთრებაში გადასცა. გამოცხადდა, რომ უქმდებოდა წოდებები და ტიტულები, მუშათა მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად შეიქმნებოდა მუშათა ეროვნული სახელოსნოები. მაგრამ ეროვნულმა მთავრობამ, რომელიც უმთავრესად ზომიერი შლიახტურ-ბურჟუაზიურ ელემენტებისაგან შედგებოდა, არ მოინდომა ქალაქის ღარიბობისა და გლეხობის რევოლუციური ენთუზიაზმის გამოყენება. დიდი დანაკლისი იყო აჯანყებისათვის ასევე ედვარდ დემბოვსკის დაღუპვა. 3 მარტს რევოლუციური კრაკოვი დაეცა. კრაკოვის აჯანყებას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია XIX საუკუნის 40-იან წლებში ევროპის რევოლუციურ მოძრაობაში.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 12.
**კიტვე** (ინგლ. Kitwe) — ქალაქი ზამბიის ცენტრალურ ნაწილში, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მეორე ქალაქი ლუსაკის შემდეგ. 1961 წელს სოფლები კიტვე და ნკანა გაერთიანდნენ, რის შემდეგაც დასახლებულ პუნქტს სახელად ეწოდა კიტვე. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1966 წელს.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს კოპერბელტის პროვინციის ჩრდილოეთით, ქალაქ კალულუშიდან 14 კმ-ით აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1212 მეტრ სიმაღლეზე. ქვეყნის სატრანსპორტო კვანძი და მთავარი სამრეწველო ცენტრი.

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
-----------------------

სპილენძის საბადო
ქალაქთან ახლოს მდებარეობს სპილენძის და სპილენძ-ნიკელის მადნების დიდი საბადო. აქ მდებარეობს ზამბიაში უდიდესი სპილენძის სადნობი ქარხანა, რომელიც აწარმოებს 200 000 ტონამდე სპილენძს წელიწადში. ქალაქში ასევე მოქმედებს მანქანათმშენებლობის საწარმოები, ქიმიური, ავეჯის, კვების და სამკერვალო მრეწველობის საწარმოები.

ქალაქში მდებარეობს რკინიგზის სადგური. სამგზავრო სარკინიგზო კავშირი არსებობს ქალაქებთან: ლუსაკა, ნდოლა და ლივინგსტონი, ხოლო სატვირთო სარკინიგზო ხაზები გრძელდება კიტვედან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მეშახტეთა ქალაქებისკენ.

ქალაქიდან 12 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს აეროპორტი 2000 მეტრი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლის სიგრძით. 2005–2008 წლებში აეროპორტი რემონტის გამო დაიკეტა, ხოლო შემდეგ ისევ გაიხსნა. მაგრამ, რეგულარული რეისები ჯერაც არ ხორციელდება. ნდოლის აეროპორტი მდებარეობს 60 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით კიტვედან, ის იღებს რეგულარულ რეისებს ლუსაკიდან, სოლვეზიდან, ადის-აბებიდან, ნაირობიდან და იოჰანესბურგიდან.

სპორტი
------

კიტვეში არსებობენ საფეხბურთო კლუბები „ნკანა" და „პაუერ დაინამოზი".

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

კიტვეს დამეგობრებული ქალაქებია:

* რუმინეთის დროშა ბაია-მარე, რუმინეთი
* სერბეთის დროშა ბორი, სერბეთი
* გაერთიანებული სამეფოს დროშა შეფილდი, დიდი ბრიტანეთი
* აშშ-ის დროშა დეტროიტი, მიჩიგანის შტატი, აშშ

სქოლიო
------

1. ↑  Kitwe, Zambia Page Falling Rain Genomics
2. ↑  *Seat61 website* retrieved 2 June 2007, says information was correct in November 2006.
**ბურიტო** (ესპ. burrito, „პატარა ვირი" ან „ვირუკა" — კნინობითი ფორმა სიტყვისა ესპ. burro — ვირი) — მექსიკური და ამერიკის სამხრეთის შტატების სამზარეულოს კერძი. მზადდება მექსიკურ პურში - ტორტილიაში სხვადასხვა ინგრედიებტების შეხვევით. ტორტილია ხანდახან მსუბუქად იწვება მის დასარბილებლად და ტექსტურის შესაცვლელად. იჭმევა ხელით შეხვეული ინგრედიენტების ადგილზე შესანარჩუნებლად, დანით და ჩანგლით იჭმევა „სველი" - ცხარე სოუზით დაფარული ბურიტო. შიგთავსში შედის რაიმე ხორცი, ბრინჯი, ლობიო, ბოსტნეული, მაგ. პომიდორი, ხახვი ან სალათის ფურცელი, ყველი და სხვადასხვა სოუსი - სალსა, გუაკამოლე, კრემა და სხვა. მსგავსი კერძებია ტაკო - დაკეცილი პატარა ტორტილია შიგთავსით და ენჩილადა - სოუსით დაფარული სიმინდის ტორტილია შიგთავსით, რომელსაც დანით და ჩანგლით ჭამენ. ბურიტო ხანდახან ტაკოს ნაირსახეობადაც მოიხსენიება.

ეტიმოლოგია
----------

ესპანურად „burrito" პატარა ვირს ნიშნავს, რაც სავარაუდოდ დაკავშირებულია კერძის შიგთავსთან, რომელიც შედგება ბევრი ინგრედიენტისგან - მას ადარებენ ვირს, რომელსაც ასევე დიდი ტვირთის ტარება შეუძლია. სახელს ასევე კერძის წარმოშობის სხვადასხვა ლეგენდას უკავშირებენ.

ისტორია
-------

ამერიკების ევროპელების მიერ აღმოჩენამდე მექსიკის და ამერიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები სხვადასხვა ტომი ახვევდა სხვადასხვა საკვებს - სოკოს, პამიდორს, ავოკადოს, ჩილის - სიმინდის ტორტილიაში. თანამედროვე აშშ-ს ტერიტორიაზე მცხოვრები პუებლოს ტომი ტორტილიაში ბურიტოს მსგავსად ახვევდა ლობიოს და ხორცს. თუმცა, ეს შეიძლება მსგავსი და უფრო მარტივი კერძის, ტაკოს წარმოშობის ისტორიაც იყოს. 

ბურიტოს ჩამოყალიბების ზუსტი ისტორია უცნობია. XIX საუკუნეში გვხვდება ბურიტოს წერილობითი ხსენება, რომელიც აღწერს ბურიტოს როგორც კერძს, რომელსაც სხვადასხვა ადგილას ან ტაკოს, ან ბურიტოს უწოდებენ. შესაძლოა, რომ ბურიტო XIX საუკუნეში ჩრდილოეთი მექსიკის ვაკუეროებმა ჩამოაყალიბეს. ბურიტოს სახელწოდებაზე და წარმოშობაზე არსებობს რამდენიმე ლეგენდა - ერთ-ერთის თანახმად მექსიკის რევოლუციის პერიოდში ჯონ მენდეზი თავის ვირით ტაკოს ყიდდა და შემდეგ დიდ ტაკოს „ბურიტო" დაარქვეს. სხვა ლეგენდის მიხედვით ერთ-ერთი ქუჩის საჭმლის გამყიდველი ტორტილიაში გახვეულ ბოსტნეულს გაჭირვებუმ ბავშვებს აჭმევდა, რომლებსაც „პატარა ვირებს" (Burritos) ეძახდა, რის გამოც ეს სახელი შემდეგ კერძსაც დაარქვეს. პირველად რესტორნის მენიუში ბურიტო ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთ რესტორანში გაჩნდა 1930-იან წლებში.

რეგიონების მიხედვით
-------------------

### მექსიკა

ბურიტო ითვლება ჩრდილოეთი მექსიკის ტრადიციულ კერძად. ტრადიციული მექსიკური ბურიტო შედგება ფქვილისგან დამზადებული თხელი ტორტილიის და პამიდორის, კარტოფილის, ბრინჯის, ყველის და ჩილის შიგთავსისგან. მიუხედავად იმის, რომ ბურიტო მექსიკის გარეთ ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მექსიკური კერძია, ის უმეტესად მხოლოდ მექსიკის ჩრდილოეთით გვხვდება, თუმცა, ბოლო წლებში ბურიტომ ქვეყნის სამხრეთით გავრცელება დაიწყო.

### აშშ

ამერიკის სამხრეთის შტატებში ბურიტო სწრაფი კვების ბევრ რესტორანში გვხვდება. ასეთი რესტორნები ხშირად სთავაზობენ ბურიტოს ამერიკულ ვარიაციებს. პოპულარულია „საუზმის ბურიტო" - ტორტილიაში შეხვეული საუზმის საკვენი, მაგ. შემწვარი კვერცხი და ბეკონი, სოსისი; ჩიმიჩანგა - ფრიტურში შემწვარი ბურიტო; ბურიტო თეფშში - ღრმა თეფშში მოთავსებული უტორტილიო ბურიტოს შიგთავსი, ხანდახან ბრინჯის ფენის ზემოთ , და სხვა სახეობები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 
* 
* 
* 
*
**კრამიტი** — გამომწვარი თიხისა (თიხის კრამიტი), ცემენტქვიშის ხსნარის (ცემენტის კრამიტი) ან (იშვიათად) კირქვიშის ხსნარისაგან (სილიკატური კრამიტი) დამზადებული ცალობითი საბურულე მასალა. ფორმისა და დაწნეხის მეთოდის მიხედვით კრამიტი არის კილოებიანი (დაშტამპული და ლენტური) და ბრტყელი (ლენტური). კრამიტს ქვემოდან უკეთებენ ბეტერიან კოტას სახურავის ლარტყებზე მის მისადებად და მისამაგრებლად. კრამიტი ხანგამძლე და ცეცხლმედეგია. ამასთან, მცირეა მისი საექსპლუატაციო ხარჯები, მაგრამ დიდია წონის, სიმყიფისა და სახურავის დიდი ქანობის აუცილებლობის გამო აძვირებს სამშენებლო კონსტრუქციას.

ვარაუდობენ, რომ კრამიტის წარმოება უძველესი დროიდან უნდა დაწყებულიყო. ძვ. წ. VI საუკუნეში საბერძნეთში უკვე სავსებით ჩამოყალიბებული ფორმა ჰქონია. ერთად იხმარებოდა 2 სახის კრამიტი — ბრტყელი და ღარისებრი. ბრტყელი გვერდებაწეული კრამიტები სახურავზე იწყობოდა გვერდიგვერდ: ყოველი ზედა რიგიც კრამიტის ქვედა ბოლო გადადიოდა ქვედა რიგის კრამიტზე. ღარისებრ კრამიტებს აფარებდნენ ბრტყელი გვერდით წიბოებს. სახურავის კეხს ზოგჯერ სპეციალური კეხის კრამიტით ხურავდნენ. სახურავის ქვედა რიგის ღარისებრი კრამიტების ქვედა ბოლოებს ხშირად ჰქონდა დეკორატიული რელიეფი, რომელსაც ანტეფიქსს უქოდებდნენ. კრამიტი სახებრძნეთიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, განსაკუთრებით ელინისტურ ხანაში. ძველ რომში შემოიღეს უფრო ეკონომიური S-ებრი განივკვეთის კრამიტები. ხმარობდნენ ღარისებრ კრამიტსაც, რომელსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. როგორც S-ებრი, ისე ღარისებრი კრამიტი. დასავლეთ ევროპაში ბოლო დრომდე შემორჩა, პირველი ესპანური, ხოლო მეორე თურქული კრამიტის სახელწოდებით. ორივე ტიპი ამერიკაშიც გავრცელდა.

ძველ ჩინეთსა და იაპონიაშიც პრინციპულად იმავე ტიპის კრამიტი იყო გავრცელებული, როგორიც ძველ საბერძნეთში, ოღონდ ჩინური და იაპინური კრამიტი კაშკაშა ფერადი ჭიქურითაა დაფარული. ჩინეთში ტაძრებზე უპირატესად ყვითელი კრამიტი იხმარებოდა, იაპონიის ბუდისტურ ტაძრებს ხურავდნენ რუხი ფერის კრამიტით, რომელიც დაფარული იყო სპეციალური საღებავით-ლუსტრით.

საქართველოში კრამიტი გავრცელდა ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოს შავიზღვისპირეთის ბერძნების ახალშენებიდან. კრამიტის ქართული სახელწოდებაც ძვ. ბერძნულიდან მომდინარეობს (karamidos), ანტიკური ხანის ქართული (ე. წ. მცხეთური) კრამიტი ბერძნული პროტოტიპებისაგან განსხვავდება კონსტრუქციის ცალკეული დეტალებით, ნაწილობრივ დამზადების ტექნიკითაც. ანტიკური ხანის საქართველოში კრამიტი წითლად იყო შეღებილი. უძველესი კრამიტი საქართველოში აღმოჩნდა ვანში, სამადლოში, მცხეთაში. გვიანდელი ანტიკურ ხანაში კრამიტის წარმოება ფართოდ გავრცელდა მთელ საქართველოში. შუა საუკუნეებში კრამიტის ტიპი არ შეცვლილა, ოღონდ გავრცელდა კრამიტის ფერადი (მწვანე, ცისფერი და სხვა) ჭიქურით დაფარვის წესი. მოუჭიქავ კრამიტებზე ხანდახან წარწერებია, ზოგჯერ კი სხვადასხვა სახეა ამოტვიფრული. ხშირია რელიეფურგამოსახულებიანი და წარწერებიანი დეკორატიული ანტეფიქსები. შედარებით იშვიათად იხმარებოდა ღარისებრი კრამიტებიც, რომლებსაც სახურავზე წაღმა-უკუღმა აწყობდნენ. ამ ტიპის კრამიტი აღმოსავლეთ საქართველოში დღესაც კახური კრამიტის სახელწოდებითაა ცნობილი. მის პარალელურად ბოლო დრომდე იხმარებოდა აგრეთვე თევზის ქერცლის ფორმის ბრტყელი კრამიტი, რომელიც ქართული კრამიტის სახელითაა ცნობილი. XX საუკუნის დასაწყისიდან საქართველოში დაიწყო ევროპული ე. წ. მარსელური კრამიტის ქარხნული წარმოება.

ლიტერატურა
----------

* *გაგოშიძე ი.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 13-14.
**ლავრენტი ჯანიაშვილი** — (დ. 19 აპრილი, 1964 ) — ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ზესტაფონის რ-ნის სოფ. კინოთში 1964 წლის 19 აპრილს. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1993 წელს კი — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტურა.

შემოქმედება
-----------

1994 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი (2006 წლიდან მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი). 2007 წლიდან კავკასიის ხალხთა საერთაშორისო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გამგეობის თავმჯდომარე. 2012 წლიდან კავკასიის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი. 2017 წლიდან ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის (გაუ) მიწვეული პროფესორი. არის 60-ზე მეტი პუბლიკაციის ავტორი და თანაავტორი.

1999 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე - "სამცხე-ჯავახეთის სომხური მოსახლეობის ყოფა და კულტურა", 2006 წელს კი — სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — "1944 წელს სამხრეთ საქართველოდან დეპორტირებული მოსახლეობის ეთნოკულტურული და ეთნოსოციალური პრობლემები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლავრენტი ჯანიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

* საინსტიტუტო სამეცნიერო სესია, მოხსენებების მოკლე შინაარსი, თბილისი, 2004
* „ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ძიებანი", V, თბ. 2003
ბაქარხანი დაკაში, ბანგლადეში 
**ბანგლადეშის სამზარეულო** ( ბენგ. বাংলাদেশের রান্না ) ბანგლადეშის ეროვნული სამზარეულოა. ბანგლადეშის სამზარეულო ჩამოყალიბდა ბანგლადეშის მრავალფეროვანი ისტორიისა და მდინარის ხაზების მიხედვით. ქვეყანას აქვს ტროპიკული მუსონური კლიმატი.

*ბანგალიკეტა* ( *ქცევის წესები* )
---------------------------------

ბანგლადეშელები ჭამის დროს გარკვეულ წესებსა და რეგულაციებს იცავენ. იგი მოიცავს თბილ სტუმართმოყვარეობას და მომსახურების განსაკუთრებულ გზებსაც. ეს ცნობილია როგორც Bangaliketa ( ბენგ. বাঙালি কেতা ). ეს კულტურა ასევე განსაზღვრავს ხალხის საქორწილო და სასადილოდ მოწვევის გზას. საჩუქრებს აძლევენ გარკვეულ შემთხვევებში. Bangaliketa ასევე მოიცავს კერძის ჭურჭლში სათანადო წესით განთავსებას. 
[ *უკეთესი   წყარო   საჭიროა* ]

კულინარიული სტილი და გავლენა
----------------------------

ბანგლადეშის სამზარეულოზე დროთა განმავლობაში გავლენა მოახდინა სპარსელი მმართველების მიერ დატოვებულმა მუღლაის სამზარეულომ. ამან განაპირობა ის, რომ ბანგლადეშის სამზარეულო მოიცავს ბევრ არომატულით მდიდარ კერძებს, როგორიცაა biriyani და Korma. დაკა, როგორც ბენგალური სუბაჰის მუღალის დედაქალაქი (რომელიც მოიცავს თანამედროვე ბანგლადეშსა და ინდოეთის შტატს - დასავლეთ ბენგალს ) იყო მთავარი სავაჭრო ცენტრი სამხრეთ აზიაში, ამიტომ მსოფლიოს მრავალი კულინარიული სტილი გავლენას ახდენდა ქალაქის სამზარეულოზე. მას შემდეგ, რაც დაკა აღმოსავლეთ ბენგალის დედაქალაქი გახდა, ბანგლადეშის მოსახლეობამ დაიწყო ქალაქის სამზარეულოს მიღება, სადაც პოპულარული გახდა სპარსული, თურქული და არაბული გავლენის მქონე მრავალი კერძები. 

შუთკი ჩათნი | kulaura | In molvibazar kukaura არის სქელი ხორციანი *Citrus macroptera- ქერქი,* რომელიც ცნობილია როგორც Shatkora და იჭმევა, როგორც ბოსტნეული. მას აქვს უნიკალური გემო და არომატი. სქელი ქერქი დაჭრილია პატარა ნაჭრებად და მოხარშულია (მწვანე ან მწიფე) საქონლის ხორცში, ცხვრის ხორცთან და თევზის კარისთან ერთად. შატკორასა და საქონლის ხორცით ან ცხვრის ხორცით მოხარშული კარი ძალიან პოპულარულია დღესაც ბანგლადეშურ / ინდურ ბევრ რესტორანში, ასევე დიდი ბრიტანეთის ბევრ რესტორანში. ბანგლადეშის ადგილობრივი შეფ-მზარეულების მიერ მომზადებული ძროხის shatkora ერთ-ერთი მთავარი კერძია ბრიტანელი სახელგანთქმული შეფის რიკ სტეინის კულინარიულ პროგრამაში: *რიკ სტეინის შორეული აღმოსავლეთის ოდისეა* ( *ეპიზოდი 6* ), რომელიც BBC- იმ 2009 წლის 20 აგვისტოს გაუშვა ეთერში. |}

სქოლიო
------

1. ↑  Country Guides & Profiles - Business - Kwintessential UK.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-07-29. ციტირების თარიღი: 2020-09-23.

*
**ბერნარდ შარტრელი** (ლათ. Bernardus Carnotensis / Carnutensis; ფრ. Bernard de Chartres. დ. დაახლოებით 1070-1080 — გ. 1124 წლის შემდეგ) — მეთორმეტე საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსი, ნეოპლატონიკოსი, სქოლასტიკოსი, შარტრის ფილოსოფიური სკოლის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
---------

მისი დაბადების დრო და ადგილი უცნობია. მიჩნეული იყო, რომ წარმომავლობით იყო ბრეტანიდან და ჰყავდა უფროსი ძმა ტიერი შარტრელი, თუმცა სამეცნიერო წრეებში ეს ინფორმაცია საკამათოა. შარტრის სკოლის ჩანაწერებიდან ირკვევა, რომ სკოლის მაგისტრი იყო 1114 წლიდან, ხოლო კანცლერი — 1119 – 1124 წლებში.

შემოქმედება
-----------

ბერნარდ შარტრელს ეკუთვნის „კოსმოგრაფია" (შემორჩენილია ნაწყვეტებად), რომელიც იყოფა ორ ნაწილად: „მეგაკოსმოსი" (ლათ. "Megacosmus") და „მიკროკოსმოსი" ("Microcosmus"). ბერნარდის თეორიას საფუძვლად უდევს ნეოპლატონური სამი საწყისი: ღმერთი, გონება (ნუსი) და სამყაროს სული. გონება ღმერთისგან იბადება, თავისი სუბსტანციით მისი თანაარსია და თავის თავში შეიცავს იდეებს, გვარებს, სახეებსა და ინდივიდუმებს, პირველ ნიმუშებად რომ გვევლინებიან. ღვთაებრივი გონებიდან ერთგვარი ემანაციის გზით, დასაბამს იღებს სამყაროს სული, რომელიც ღვთაებრივ იდეასთან წილნაყარია და დროთა დინებაში ურღვევი წესრიგის თანახმად ქმნის ყველაფერს. სამყაროს არასრულქმნილებასა და ბოროტების მიზეზი მატერიაა.

> ბერნარდ შარტრელის ყველაზე ცნობილი ფრაზაა: 
> 
> 

> "ჩვენ ვგავართ გიგანტთა მხრებზე შემომსხდარ ქონდრისკაცებს; ვხედავთ მათზე მეტს და უფრო შორს არა იმიტომ, რომ უფრო მახვილი მზერა გვაქვს, არა იმიტომ, რომ მათზე უფრო მაღლები ვართ, არამედ იმიტომ, რომ ამ ბუმბერაზებმა აგვწიეს და აღგვამაღლეს საკუთარი სიდიადით".
> 
> 

### კომენტარები პლატონის „ტიმეოსზე"

პოლ ედვარდ დუტონმა აჩვენა, რომ პლატონის „ტიმეოსზე" დართული კომენტარები, რომელიც ანონიმურად იყო მიჩნეული, ეკუთვნის ბერნარდ შარტრელს.

სქოლიო
------

1. ↑  Paul Edward Dutton (ed.), The Glosae super Platonem of Bernard of Chartres, Toronto 1991, p. 40-42.
2. ↑  ალბერტ შტეკლი, შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორია. ბაჩანა ბრეგვაძის თარგმანი, თბილისი, 1994.
3. ↑  The Glosae super Platonem of Bernard of Chartres, edited with an introduction by Paul Edward Dutton, Toronto 1991. ISBN 0-88844-107-X.

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb12256759v (data)
* CiNii: DA06945396
* GND: 119067161
* ISNI: 0000 0003 7428 8580
* LCCN: n79071075
* NTA: 068973470
* RERO: 02-A000018896
* SELIBR: 40449
* SUDOC: 031332285
* VIAF: 105276222
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 105276222

 |
**ლაზარევის შელფური მყინვარი** — შელფური მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში. მდებარეობს პრინცესა ასტრიდის ნაპირთან, ლენინგრადსკისა და ვერბლიუდის კუნძულებს შორის. სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ გადაჭიმულია 80 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე დაახლოებით 100 კმ, ფართობი 7.8 ათ. კმ². ვეებერთელა ენის სახით შეჭრილია სამხრეთის ოკეანის ატლანტიკურ სექტორში.

აღმოსავლეთი კიდე იერით დასავლეთ კიდესთან შედარებით არსებითად განსხვავდება. დანაწევრებულია მრავალრიცხოვანი მცირე ზომის ნაპრალებითა და ღარებით.

ლაზარევის შელფური მყინვარის პირველი აეროფოტოსურათები გადაიღო მესამე გერმანულმა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ ალფრედ რიჩერის ხელმძღვანელობით 1938–39 წლებში.

1959–61 წლებში მყინვარზე მოქმედებდა ლაზარევის საბჭოთა სამეცნიერო სადგური. ლაზარევის შელფური მყინვარი აღმოაჩინა ფადეი ბელინსგაუზენისა და მიხეილ ლაზარევის პირველმა რუსულმა ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ 1820 წლის თებერვალში. სახელი ეწოდა რუსეთის ფლოტის სარდლის, ადმირალ მიხეილ ლაზარევის პატივსაცემად 1960 წელს.

სქოლიო
------

1. 1 2  Большой энциклопедический словарь. 2-е изд. М. : СПб. : Норинт, 2000
2. ↑  Труды Советской антарктической экспедиции, Том 20, Морской транспорт, 1962
3. ↑  Lazarev Ice Shelf | United States Geological Survey
4. ↑  Краткая Российская энциклопедия. Сост. В.М. Карев, Т. 2. К—Р. 2003
**ბანგვეულუ** (ინგლ. Lake Bangweulu) — დიდი წყალმეჩხერი ტბა ზამბიაში, უფრო ზუსტად, წყლის სისტემა, რომელიც აერთიანებს **ბანგვეულუს ტბას**, **ბანგვეულუს ჭაობს** და პლატოს ან **ბანგვეულუს ჭალას**. წყლის სისტემა მდებარეობს მდინარე კონგოს ზედა დინებაში, ზღვის დონიდან 1140 მეტრ სიმაღლეზე.

ტბის როლი საკმაოდ დიდია ზამბიის ჩრდილოეთი პროვინციების ეკონომიკაში და ბიოლოგიურ მრავალფეროვნებაში.

ბანგვეულუს ტბას აქვს 75 კმ სიგრძე და 40 კმ-მდე სიგანე, ტბის მუდმივი ღია წყლის ზედაპირი დაახლოებით 3000 კმ²-ია, მაგრამ ფართობი ბევრჯერ იზრდება სანაპირე ჭაობების და მაისში წვიმების სეზონის ბოლოს ტბისპირა ვაკე ადგილების დატბორვის დროს. ტბის და ჭაობის საერთო ფართობი აღწევს 15 000 კმ²-ს. ტბის საშუალო სიღრმე სულ 4 მეტრია.

ბანგვეულუს სისტემა იკვებება დაახლოებით 17 მდინარის ხარჯზე, რომელთაგან ჩამბეში ყველაზე დიდია. ტბიდან გამოედინება მდინარე ლუაპულა.

ისტორია
-------

ტბა ევროპელთაგან პირველმა აღმოაჩინა დეივიდ ლივინგსტონმა 1868 წელს.

სქოლიო
------

1. ↑  Camerapix: *Spectrum Guide to Zambia.* Camerapix International Publishing, Nairobi, 1996.
2. ↑  Google Earth () accessed 31 January 2007
3. ↑  ILEC Data Summary: Lake Bangweulu. დაარქივებული 2007-09-30 საიტზე Wayback Machine.  Website accessed 30 January 2007
**ლაზარე გალისიელი** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძვ. სტილით 7 ნოემბერი, ახ. სტილით – 20 ნოემბერი.

ცხოვრება
--------

ღირსი ლაზარე გალისიელი ქალაქ მაგნეზიაში (აზია) დაიბადა. სიყრმიდანვე სიმშვიდით და გლახაკთა სიყვარულით გამორჩეულმა წმინდანმა საფუძვლიანი განათლება მიიღო, შემდგომ კი პალესტინაში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად და საბა განწმენდილის ლავრაში დამკვიდრდა. აქ ნეტარმა ათი წელი დაჰყო და საძმოს გულწრფელი სიყვარული დაიმსახურა.

იერუსალიმის პატრიარქმა ღირსი ლაზარე მღვდლად აკურთხა, რის შემდეგ იგი სამშობლოში დაბრუნდა და ეფესოს მახლობლად, გალისიის მთაზე დამკვიდრდა. აქ წმინდანი საკვირველი ხილვის ღირსი შეიქნა: ცად აწვდილ ცეცხლოვან სვეტს შემოხვეული ანგელოზები გალობდნენ: *„აღდეგინ ღმერთი და განიბნინედ ყოველნი მტერნი მისნი"*. ამ გამოცხადების ადგილას უფლის რჩეულმა ქრისტეს აღდგომის სახელობის ტაძარი ააგო და მესვეტეობის ღვაწლი იტვირთა. მალე დიდი მოსაგრის ირგვლივ მოწაფეები შემოიკრიბნენ და დაფუძნდა მონასტერი.

წმინდა ლაზარეს წინასწარ ეუწყა აღსასრულის მოახლოება და განემზადა კიდეც, მაგრამ საძმოს მხურვალე ვედრებით უფალმა მას კიდევ თხუთმეტი წლით გაუხანგრძლივა სიცოცხლე.

ღირსი ლაზარე 1053 წელს გარდაიცვალა, სამოცდათორმეტი წლის ასაკში. წმინდა მამის ნაწილთა აღმოყვანებას ეკლესია 30 ივლისს იხსენიებს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
**ბერნარდ გრდზელოვი** (ფრანგ. Bernhard Grdseloff, ნამდვილი გვარი — გრძელაშვილი; დ. 1 ივლისი, 1915, კაირო, — გ. 8 ოქტომბერი, 1950, იქვე) — ეგვიპტოლოგი, წარმოშობით ქართველი. 

ეგვიპტოლოგიური ძიებანი დაიწყო ბერლინის მუზეუმში ცნობილი ეგვიპტოლოგის კურტ ზეთეს ხელმძღვანელობით. შემდეგ მუშაობდა კაიროში, გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტში, ლუდვიგ ბორჰარდტთან; ეგვიპტეში იყო ებრაელთა კვლევის საზოგადოების რედაქციის მდივანი. გრდზელოვის გამოკვლევები (სამი მონოგრაფია და 30-ზე მეტი სტატია), რომელთა ნაწილი დაიბეჭდა მისი სიკვდილის შემდეგ, ეხება პირამიდების ეპოქის ეგვიპტის მეფეთა ცხედრების გაწმენდასა და ბალზამირებას, რეშეფის კულტის შექმნას, ფარაონ სეთი I-ის სტელას სკითოპოლისში, ფარაონთა ეგვიპტის პაპირუსებსა და ეპიგრაფიკას, სემიტურ-აღმოსავლურ ურთიერთობებს. გრდზელოვის რამდენიმე ნაშრომის ხელნაწერი ინახება ინგლისში, გრიფითის ინსტიტუტში. ცოლად ჰყავდა დოროთი მეტლიცკი, ინგლისური ენის პროფესორი (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ბერკლი).

ლიტერატურა
----------

* ჯაფარიძე გ. ბერნარდ გრდზელოვის გახსენება, გაზ. «სამშობლო», 1979, ნოემბ. №24;
* ჯაფარიძე გ. ბერნარდ გრდზელოვი, გაზ. «კავკასიონი », 1995, ივნ. №24;
* Harari I. Bernhard Grdseloff, «Annales du Service des Antiquités de l"Egypte», t. 60, fasc. 1, Le Caire, 1951;
* Dawson W. R. Hill E. P. Who was who in Egyptology. Third revised ed. by M. L. Bierbier, L. 1995;

* *ჯაფარიძე გ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბერნარდ გრდზელოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი