|  |  |
| --- | --- |
|  | **ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს მიმოზა.**
გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ეს შეტყობინება სტატიაში მხოლოდ **ერთი კვირის** განმავლობაში შეიძლება დარჩეს.

---

თარგის ჩასმის თარიღი: აპრილი 17, 2024.

---

მიმდინარეობს სტატიის აქტიური დამუშავება. 

---

მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:მუშავდება}}
 |

**ელიზაბეტ პერატროვიჩი** (ინგლ. Elizabeth Peratrovich) დაბადებით ელიზაბეტ ჯეინ ვანამეიკერი (ინგლ. Elizabeth Jean Wanamaker დ. 4 ივლისი, 1911, პიტერსბერგი, ალასკის ტერიტორია, აშშ — 1 დეკემბერი, 1958, ჯუნო, ალასკის ტერიტორია, აშშ) — ტლინგიტის ხალხის წარმომადგენელი, ალიასკის ძირძველი ხალხის უფლებების აქტივისტი. უფლებადამცველის აქტიური მუშაობის წყალობით, 1945 წელს ალასკას შტატმა მიიღო ანტიდისკრიმინაციის აქტი — პირველი ანტიდისკრიმინაციული კანონი  აშშ-ში.

ბიოგრაფია
---------

### ახალგაზრდობა და განათლება

დაიბადა პიტერსბერგში, მიტკოვის კუნძულზე, ალექსანდრას არქიპელაგში, 1911 წლის 4 ივლისს. დედის მხრიდან ის იყო ტლინგიტის კლანის წევრი ლუკაშადი  რავენების ოჯახში. ენდრიუ და მერი ვანამაკერები, რომლებმაც ის იშვილეს, ასევე იყვნენ ტლინგიტები. ანდრია მსახურობდა პრესვიტერიანულ ეკლესიაში მქადაგებლად. ელიზაბეტ ჯეინმა ბავშვობა გაატარა აღმზრდელ მშობლებთან პეტერბურგსა და კეტჩიკანში. სწავლობდა კერძო შელდონ ჯექსონის კოლეჯში  სიტკაში და დასავლეთის განათლების კოლეჯში ბელინგჰემში, ვაშინგტონი (ამჟამად დასავლეთ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ნაწილი).

### ქორწინება, ოჯახი და ბოლო წლები

1931 წლის 15 დეკემბერს ელიზაბეტი დაქორწინდა ტლინგიტ როი პერატროვიჩზე (1908–1989), ვაშინგტონის შტატის საკონსერვო ქარხნის მუშაკზე. ისინი ცხოვრობდნენ ქალაქ Klook[en]-ში.

ქორწინებაში შეეძინა სამი შვილი - ორი ვაჟი, როი უმცროსი და ფრენკ ალენი და ქალიშვილი ლორეტა მარია. ისწრაფოდნენ რა უფრო დიდ შესაძლებლობებისკენ საკუთარი თავისთვის და შვილებისთვის, ისინი გადავიდნენ ჯუნოში, სადაც წააწყდნენ სოციალურ და რასობრივ დისკრიმინაციას ადგილობრივი მოსახლეობის მიმართ.ელიზაბეტმა, როგორც "ალასკის მკვიდრთა პრესვიტერიანული დების" ხელმძღვანელმა, დაიწყო ბრძოლა აბორიგენების უფლებებისთვის, რის შედეგადაც 1945 წელს ალასკაში მიიღეს ანტიდისკრიმინაციული კანონი.

მოგვიანებით პერატროვიჩები გადავიდნენ ანტიგონიშში, ახალი შოტლანდია, კანადა, სადაც როიმ წმინდა ფრენსის ქსავიეს უნივერსიტეტში მიიღო ეკონომისტის ხარისხი.იქიდან ისინი გადავიდნენ დენვერში, კოლორადო, სადაც როი სწავლობდა დენვერის უნივერსიტეტში. 1950-იან წლებში ოჯახი საცხოვრებლად ოკლაჰომაში გადავიდა და შემდეგ ალასკაში დაბრუნდა.

ელიზაბეტ პერატროვიჩი გარდაიცვალა კიბოთი 1958 წლის 1 დეკემბერს. ის დაკრძალულია ჯუნოს ევრგრინის სასაფლაოზე.

ანტიდისკრიმინაციული კანონი
--------------------------

1941 წელს, ჯუნოში ყოფნისას, პერატროვიჩის ოჯახი რასობრივი დისკრიმინაციის წინაშე აღმოჩნდა. იმის გამო, რომ ისინი ალასკის მკვიდრნი იყვნენ, მათ უარი ეთქვათ ღირსეულ საცხოვრებელზე, მათ შვილებს უარი უთხრეს კარგ განათლებაზე და შეზღუდული იყო საზოგადოებრივ ადგილებში წვდომა, როგორიცაა რესტორნები და კინოთეატრები.პერატროვიჩებმა ტერიტორიულ გუბერნატორს, ერნესტ გრინინგს მიმართეს, მიეღო კანონი, რომელიც აკრძალავდა ალასკაში საჯარო ადგილებში აეკრძალა აბრები, რომლებზეც ეწერა „ცხოველებს და ინდიელებს ეკრძალებათ შესვლა". 1943 წელს, ტერიტორიულმა წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო კანონი ალიასკის მკვიდრთა დისკრიმინაციის წინააღმდეგ. კანონპროექტს მხარი დაუჭირა 19 წევრმა და 5 იყო წინააღმდეგი.

1945 წელს ტერიტორიულ სენატში გაიმართა დისკუსია კანონის შესახებ. სენატორი ალენ შატუკი განსაკუთრებით მკაცრი იყო, როდესაც თქვა: „რასები ერთმანეთისგან შორს უნდა იყვნენ.ვინ არიან ეს ცოტა ხნის წინ ველურობიდან გამოსული ხალხი, ვისაც სურს ჩვენთან ასოცირება, თეთრკანიანებთან, რომელთა უკან დგას ცივილიზაციის ხუთი ათასი წელი?" ელიზაბეთი ბოლო გამომსვლელი იყო და უპასუხა მას: „არ მეგონა, რომ მე, ახლახან გამოვედი ველურობიდან, უნდა შევახსენო ბატონებს, რომელთა უკანაც ხუთი ათასი წლის წერილობითი ცივილიზაცია დგას, ჩვენი უფლებების შესახებ".მისმა მხურვალე გამოსვლამ შედეგი გამოიღო: 11-მა წევრმა დადებითად მისცა ხმა, ხოლო 5 — მა წინააღმდეგ. კანონპროექტს ხელი მოაწერა გუბერნატორმა.

მემკვიდრეობა
------------

1988 წლის 6 თებერვალს ალასკას საკანონმდებლო ორგანომ გამოაცხადა 16 თებერვალი, დღე, როდესაც 1945 წელს აქტი ძალაში შევიდა აქტი დისკრიმინაციის წინააღმდეგ, როგორც „ელიზაბეტ პერატროვიჩის დღე".

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4
2. 1 2
3. 1 2 3  *Cochrane M.* Bold Women in Alaska History — Missoula: Mountain Press Publishing Company, 2014. — ISBN 978-0-87842-617-1<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q114065177'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q189602'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6925174'></a>
4. ↑
5. 1 2
6. ↑
7. ↑
8. ↑  Alaska Natives
9. ↑   List of anti-discrimination acts]
10. ↑  [List of anti-discrimination acts Tlingit clans]
11. ↑  Sheldon Jackson College
12. ↑  Klawock, Alaska
13. ↑  Fran Ulmer.  (1992-05-01) Honoring Elizabeth Wanamaker Peratrovich. *Alaska House of Representatives*. University of Alaska Anchorage. Institute of Social and Economic Research. ციტირების თარიღი: 2011-10-25.