recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ლასკარისები** (ბერძნ. Λάσκαρις) — წარჩინებული ბერძნული ოჯახი, რომელიც მართავდა ნიკეის იმპერიას 1204-1261 წლებში.

ეტიმოლოგია
----------

ბიზანტიის ისტორიის ოქსფორდის ლექსიკონის მიხედვით, „ყველაზე მეტად სავარაუდოა", რომ სახელი მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან **ლაშგარი** (სპარს. لشگری, ასევე არაბული **ასკარი**, არაბ. عسکری‎), რაც „მეომარს", „ჯარისკაცს" ნიშნავს. დ. პოლემისი ვარაუდობს, რომ სახელის წარმოსდგება δάσκαρης-დან, „მასწავლებლის" კაბადოკიური ვარიანტიდან.

ისტორია
-------

ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შემდეგ, მრავალმა წარჩინებულმა ბიზანტიელმა თავი ნიკეას შეაფარა. ლასკარისებმა შეძლეს სათავეში ჩასდგომოდნენ ამ ახალ სახელმწიფოს, რომელსაც ნიკეის იმპერია ეწოდა. დინასტიის დამაარსებლად ითვლება , რომელიც საკმაოდ წარმატებული მმართველი აღმოჩნდა. ნიკეის იმპერია, ლასკარისების დინასტიის მეთაურობით, არსებითად, ბიზანტიის სახელმწიფოებრიობის გამგრძელებელი იყო. საბოლოოდ, მიხეილ პალეოლოგოსმა ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება და დაამხო იოანე IV, მოგვიანებით კი კონსტანტინოპოლის დაბრუნებაც შეძლო. ლასკარისების მმართველობა ბიზანტიაში დასრულდა.

ლასკარისი იმპერატორები
----------------------

* თეოდორე I
* იოანე III
* თეოდორე II
* იოანე IV

ლიტერატურა
----------

* Kazhdan, Alexander, ed. (1991). *The Oxford Dictionary of Byzantium*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6. აკლია ან იგნორირებულია `|title=` (დახმარება)
* Theodoridis, Dimitri (2004). „Die Herkunft des byzantinischen Familiennamens Λάσκαρις". *Revue des études byzantines*. **62**: 269–273. doi:10.3406/rebyz.2004.2298.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლასკარისების დინასტია[*მკვდარი ბმული*] (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑  Kazhdan (1991), p. 1180
2. ↑  Marcus Louis Rautman, *Daily Life in the Byzantine Empire*, (Greenwood Publishing, 2006), 19.
3. ↑  Polemis (1968), p. 139

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბიზანტიის დინასტიები |
| --- |
|  |
| 
კონსტანტინიდები **·**  ვალენტინიანუსების დინასტია **·**  თეოდოსიანიდების დინასტია **·**  ლეონიდების დინასტია **·**  იუსტინიანიდების დინასტია **·**  ჰერაკლიდების დინასტია **·**  ისავრიელთა დინასტია **·**  ნიკიფორიანთა დინასტია **·**  ამორეული დინასტია **·**  მაკედონელთა დინასტია **·**  დუკები **·**  კომნენოსები **·**  ანგელოსები **·**  პალეოლოგოსები **·**  ლასკარისები (ნიკეის იმპერიის მმართველები, 1204-1261 წწ) |  |

 |
მძოვრეთის ციხე
**მძოვრეთი** — ისტორიული ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი ქარელის რაიონში, ქარელის სამხრეთით 15 კმ-ზე, მდ. ძამის ხეობაში. მოიცავდა ახლანდელი სოფლების — ორთუბნის, წითელსოფლისა და სუქანაანთუბნის ტერიტორიას. 

მძოვრეთი ძამისხევის მნიშვნელოვანი პუნქტი იყო (წყაროებში ძამისხევი ზოგჯერ მძოვრეთისხევის სახელწოდებითაც მოიხსენიება). XIV საუკუნეში ფანასკერტელთა ფეოდალურ საგვარეულომ მძოვრეთისხევში მამულები მიიღო. ძამისციხის ქვემოთ, მთის ძირას იყო მათი სასახლე-რეზიდენცია. აქ გაჩაღებული იყო კულტურულ-საგანმანათლებლო მუშაობა. მძოვრეთში მოღვაწე მწიგნობართაგან აღსანიშნავია ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი (XV ს.), ნოდარ ციციშვილი (XVII ს.), ვეფხისტყაოსნის ერთ-ერთი ინტერპოლატორი ნანუჩა (მანუჩარ) ციციშვილი (XVII ს.), ზაზა ციციშვილი (XVII ს.), რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებული რუსთაველის პოემის ერთ-ერთი უძვირფასესი, ე. წ. „ზაზასეული", ხელნაწერი, პოეტი ევსტათი ციციშვილი (XVIII-XIX სს) და სხვა.

მძოვრეთის ხუროთმოძღვრულ ანსამბლში შედის სასახლე, კოშკი, ეკლესია სამრეკლო და სხვა, რომლებიც ძირითადად XVII საუკუნეშია აგებული. სასახლე წარმოადგენდა საკმაოდ ვრცელ ერთსართულიან ნაგებობას. მეორე, ასეთივე ერთსართულიანი ნაგებობა მიდგმული იყო ჩრდილოეთის შვიდსართულიან კოშკზე, რომელიც განკუთვნილი იყო როგორც საცხოვრებლად, ისე თავდასაცავად. ანსამბლის სამხრეთ-დასავლეთით დგას საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესია. მისთვის დასავლეთიდან მოგვიანებით მიუშენებიათ სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული ეკლესიის კარიბჭეს წარმოადგენს, მეორე - საცხოვრებელს, ხოლო მესამე - ღია თაღოვან ფანჩატურს. ანსამბლს გარს ერტყა გალავანი. გალავნის გარეთ, მდინარესთან, დგას ოთხი მხრივ თაღებით გახსნილი შენობა, როგორც ჩანს, საბჭო.

ლიტერატურა
----------

* *ტატიშვილი თ. საღარაძე შ. მენაბდე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 260-261.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **კუ (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**კუები** (ლათ. Testudines) — ქვეწარმავალთა რიგი. სხეული მოქცეული აქვთ ძვლოვან ჯავშანში, რომელიც შედგება ამობურცული ზურგის ბაკანისა ანუ კარაპაქსისაგან და უფრო ბრტყელი მუცლის ფარის ანუ პლასტრონისაგან. ორივე ფარი ერთმანეთთან მოძრავად ან უძრავადაა დაკავშირებული. ჯავშანს ქმნის მალების გაფართოებული წარზიდული მორჩები და ნეკნები, აგრეთვე კანის გაძვალებანი. ლავიწი და მკერდის ძვალი შესულია მუცლის ფარის შედგენილობაში. კუების უმრავლესობას ჯავშანი დაფარული აქვს რქოვანი ფირფიტებით, ან ფარებით, ზოგიერთებს — კანით. კბილები არა აქვთ, ყბების ბოლოები დაფარულია რქოვანი შალითით. კისერი მოძრავია. აქვთ 2 ანალური ბუშტი, რომელიც წყლით ივსება და გამოიყენება დამატებითი სუნთქვის ორგანოდ (წყლის ფორმებში), აგრეთვე გრუნტის დასარბილებლად კვერცხის დების დროს. კიდურების კუნთები კარგად აქვთ განვითარებული, ტანისა კი თითქმის გამქრალია. ზურგის ტვინი უკეთესად არის განვითარებული, ვიდრე თავისა. გრძნობის ორგანოებიდან ყველაზე კარგადაა განვითარებული ყნოსვის, გემოვნებისა და შეხების ორგანოები. ტანად ყველაზე დიდია კუების ზღვის ფორმები (სიგრძე 2 მ, მასა 400 კგ აღწევს). თანამედროვე კუებს ყოფენ 2 ქვერიგად, 12 ოჯახად და 240-მდე სახეობად. საქართველოში გვხვდება 3: ხმელთაშუა ზღვის კუ (Testudo graeca) — გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ველისა და ნახევრად უდაბნოს ზონაში, ჭაობის კუ (Emys orbicularis) — გვხვდება მთელი საქართველოს წყალსატევეებში, კასპიური კუ (Clemmys caspica) — ბინადრობს აღმოსავლეთ საქართველოს წყალსატევებში (ხშირად ჭაობის კუებთან ერთად).

კუები გავრცელებულია ყველა კონტინენტზე (გარდა ანტარქტიდისა). ყველაზე ბევრია ტროპიკებში, ცივ სარტყელში არ გვხვდება. კუების ნაწილი ხმელეთზე ბინადრობს. ზღვის კუების შებრტყელებული ფორმის კიდურები ფარფლებს მოგვაგონებს. ზოგი სახეობა ნახევრად წყლის ცხოვრების ნირს ეწევა. ხმელეთის კუები ძირითადად მცენარეულობით იკვებებიან, წყლის ფორმები — ცხოველებით (უხერხემლოები, თევზები). ყველა კუ კვერცხმდებია, დებს 1-160 კვერცხს. კუები დიდხანს ცოცხლობენ, ზოგი ფორმა 200 წელს და მეტს ძლებს. კუს ხორცსა და კვერცხს მაღალი საკვები ღირებულება აქვს. ჯავშნისაგან ამზადებენ სხვადასხვა ნაკეთობას.

  

 კუები

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| პრეკამბრ. | კამბრ. | ორდოვიც. | სილ. | დევონ. | კარბონული | პერმ. | ტრიას. | იურული | ცარცული | პალეოგ. | ნეო. | IV |
| ◄ | 570 | 500 | 440 | 410 | 360 | 285 | 251 | 199,6 | 145,5 | 65,5 | 23,03 | 2 |
|  ◄ მლნ. წლის წინ  |

▲▲▲▲▲

ლიტერატურა
----------

* Жизнь животных, т. 4, ч. 2, М. 1969;
* *Терентьев В. П.* Герпетология, М. 1961;
* *მუსხელიშვილი თ*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 55-56.

სქოლიო
------

1. ↑  *Иорданский Н. Н.* ЧЕРЕПАХИ // Большая российская энциклопедия. т. 34. — М. 2017. — стр. 452–453.
**ლასკინის სახლი** (რუს. Дом Ласкина) — სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 39.

ისტორია
-------

1833 წელს ტაგანროგში ჩადის პრაპორშჩიკი ალექსანდრე იაკოვლევის ძე ლასკინი თავის მშენებლებთან ერთად, რათ აეშენებინათ ტაგანროგის რამდენიმე ქუჩა. 1840-იან წლებში მან ააშენა ტაგანროგის წმინდა მიტროფანეს ეკლესია, რომლის ადგილზეც ამჟამად განთავსებულია ცენტრალური ბაზრის პავილიონი „Молоко". სახელმწიფო მრჩეველი ალექსანდრე ლასკინი დაქორწინებული იყო ადელაიდა ლასკინაზე, რომელიც 1857 წლიდან (სხვა მონაცემებით 1860 წლის ბოლოდან) 1880 წლამდე იყო ლასკინის სახლის მფლობელი. ალექსანდრე ლასკინი გარდაიცვალა 1888 წელს, ხოლო 1890 წლიდან მისი სახლი მემკვიდრეობით ერგო მის შვილს კოლეჟის ასესორს გავრილ ალექსანდრეს ძე ლასკინს. გავრილი სახლს ფლობდა 1898 წლამდე. იგი იყო ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის საზოგადოების წევრი, რომელიც მუშაობდა ყაზანის უნივერსიტეტში. მუშაობდა ბიზანტიის იმპერიის საკითხებზე.

1900 წლიდან სახლი გადავიდა ნიკოლოზ კუზნეცოვის მფლობელობაში. 1915 წლიდან (სხვა მონაცემებით 1916 წლიდან) სახლი ეკუთვნოდა ფიოდორ სტეფანეს ძე გირსანოვსა და მის ოჯახს. ისინი სახლის მფლობელები იყვნენ 1925 წლამდე. ფიოდორ გირსანოვი მონაწილეობდა ტაგანროგის ნავსადგურის მშენებლობაში. XXI საუკუნეში შენობა საცხოვრებლად გამოიყენება.

აღწერა
------

ლასკინის სახლი ორსართულიანია, რომელიც აგებულია მაღალ ცოკოლზე. სახლის კუთხეები მომრგვალებულია. ფანჯრები სწორკუთხა ფორმისა. ასევე სწორკუთხა ნიშებია ფანჯრების ქვეშ. სახლის პირდაპირ მდებარეობს ალექსანდრე I-ის სასახლე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8  Дом Ласкина
2. 1 2 3 4 5  Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье"», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0
3. 1 2 3  Дом 39
მლოცველები სვეტიცხოველში მცხეთობას, 2007 წ.
**მცხეთობა**, *სვეტიცხოვლობა*, *კვართის დღესასწაული* — ქრისტიანული დღესასწაული საქართველოში. იმართება ქ. მცხეთის საკათედრო ტაძარში, სვეტიცხოველში, 14 ოქტომბერს (ახ. სტ.). დაწესებულია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ სადიდებლად „კვართისა საუფლოჲსა და სვეტისა ღმრთივბრწყინვალისა და მირონმდინარისა". ამ დღეს ასევე აღინიშნება მეფე მირიანისა და დედოფალ ნანას, წმინდა სიდონიასა და აბიათარის ხსენებაც.

ლეგენდის მიხედვით, იესო ქრისტეს კვართი წილად ხვდათ მცხეთელ ებრაელებს, ელიოზსა და ლონგინოზს, რომლებიც ქრისტეს ჯვარცმას ესწრებოდნენ. ელიოზმა სიწმინდე მცხეთაში ჩამოიტანა და თავის დას, მართლმორწმუნე სიდონიას გადასცა, რომელმაც კვართი მკერდზე მიიხუტა და სული განუტევა. ელიოზმა თავისი და კვართითურთ დაკრძალა. საფლავზე ამოსულა მშვენიერი ხე, რომელიც ოთხი საუკუნის შემდეგ მეფე მირიანის ბრძანებით ეკლესიის ასაშენებლად მოუჭრიათ ხუროებს, მისგან დაუმზადებიათ შვიდი სვეტი, მ.შ. ერთი, სახილველად საკვირველი და სასწაულმოქმედი, ვერ აღუმართავთ. იგი მხოლოდ წმ. ნინოს ლოცვა-ვედრების შემდეგ აღმართულა იმ ადგილზე, სადაც ქრისტეს კვართი იყო დაკრძალული. აქ აშენდა სვეტიცხოვლის ტაძარიც.

ისტორიულად ამ დღეს იმართებოდა დიდი წირვა და მრავალი მლოცველი მოდიოდა საკლავითა და უსისხლო შესაწირავით. წირვის შემდეგ მლოცველები ტაძრის გალავანში შლიდნენ სუფრას და იმართებოდა პურობა. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის (1991 წ.) შემდეგ მცხეთობის დღესასწაული აღდგა და ოფიციალურ უქმე დღედ გამოცხადდა. ტრადიციულად ამ დღეს წირვას სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი აღავლენს სვეტიცხოველში, ხოლო შემდეგ იმართება სახალხო სეირნობა მცხეთის ქუჩებში, საესტრადო და ხალხური შემოქმედების კონცერტები, გამოფენები, სპორტული შეჯიბრებები.

ლიტერატურა
----------

* *სოხაძე, ა*. ქსე, ტ. 7, გვ. 258. თბ. 1984

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სვეტიცხოვლობა[*მკვდარი ბმული*], *www.orthodoxy.ge*
* მცხეთა-მთიანეთი: დღესასწაულები[*მკვდარი ბმული*], სამხარეო ადმინისტრაციის საიტი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლოლიტა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

რომანის პირველი გამოცემის გარეკანი
**„ლოლიტა"** (ინგლ. Lolita) — ვლადიმერ ნაბოკოვის რომანი. პირველად დაიწერა ინგლისურად და გამოიცა პარიზში 1955 წელს, შემდეგ კი ავტორმა რუსულად თარგმნა და 1958 წელს ნიუ-იორკში გამოსცა. რომანმა სახელი გაითქვა ინოვაციური წერის სტილითა და სკანდალური თემით: „ლოლიტაში" მოთხრობილია საშუალო ასაკის მამაკაცზე — ჰუმბერტ ჰუმბერტზე, რომელსაც თავდავიწყებით შეუყვარდება 12 წლის გოგო, სახელად დოლორეს ჰეიზი, და მასთან ინტიმურ ურთიერთობას იწყებს.

რომანი მყისვე ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ნაწარმოები გახდა და ნაბოკოვს უდიდესი წარმატება მოუხვეჭა. მცირე ხანში რომანი კლასიკის ჟანრში მოხვდა და XX საუკუნის ლიტერატურის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ყველაზე სკანდალური ნაწარმოები გახდა. სახელი „ლოლიტა" პოპკულტურაში სექსუალურად გათვითცნობიერებული ახალგაზრდა გოგოს სინონიმი გახდა. რომანის კინოვერსია პირველად 1962 წელს გადაიღეს, მეორედ კი — 1997 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „ლოლიტას" პირველი გამოცემის ფოტოები.
* სხვადასხვა გამოცემის გარეკნები
სუმბატი, ნიკოლოზი და ლასური ლასურისძენი
**ლასურისძენი** — ქართული ფეოდალური გვარი შუა საუკუნეების სამცხე-საათაბაგოში.

საფარის მონასტრის სამრეკლო პირველ სართულზე ლასურისძეთა საგვარეულო სამარხია. ლასურისძენი ჯაყელთა ქვეშევრდომნი იყვნენ. როცა ბექა მთელი კარით დაემკვიდრა საფარაში, ლასურისძეებსაც მანვე უბოძა სამრეკლოს პირველი სართული საგვარეულო საკუთრებად. აქ კედლებზე შემორჩენილ ფრესკებზე ასახულია ლასურისძეთა ოჯახის წევრთა პორტრეტები. გარდა ლასურისა შეგვიძლია ვნახოთ სუმბათი და სასულიერო პირი ნიკოლოზი. ფრესკის თავზე კი იკითხება წარწერა:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „...მეუფეო ქრისტე ღმერთო... ადიდე ორთავე სუფევათა შინა პატრონი ჩვენი მანდატურთა უხუცესი ბექაი და ძენი მისნი, რომელმან... გუიბოძა საფლავნი ლასურისძესა ლასურს და ძმათა მისთა საუკუნოდ." |
|  |  |

ლასურისძენი მოხსენიებულნი არიან საქართველოს კათალიკოსის სამწყსოს სიაშიც:


|  |  |
| --- | --- |
|  | „...ლასურისძეთა აქუს ჴერჴემელისძე სასაფლჲოთა, მონასტრითა და კარის ეკკლესიითა[1]..." |
|  |  |

მ. ჯანაშვილი ორიოდე სიტყვით იხსენიებს მათ და წერს, რომ „ლასურიძე განთქმული გვარია ჩვენს ისტორიაში X საუკუნიდგანვე და სამცხის სამწყსოს ეკუთვნის. სალასურიძეო სოფელია აჭარაში"[2]. მიუხედავად აღნიშნული ჩანაწერისა იური სიხარულიძის ნაშრომში[3], აჭარაში აღნიშნული სოფელი არ იძებნება.

ლიტერატურა
----------

* ვ. ბერიძე, „სამცხის ხუროთმოძღვრული ძეგლები" — 1970 წ.

სქოლიო
------

1. ↑  Бакрадзе Д. Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре. გვ. 80, Санктпетербург, 1878
2. ↑  ჯანაშვილი მ. ქართული მწერლობა, წიგნი I. მწერლობა მე-X საუკუნემდე, ტფილისი, 1899
3. ↑  სიხარულიძე ი. „სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ტოპონიმიკა", თბ. 1958
ლომბარდიის რკინის გვირგვინი
**ლანგობარდები** (გერმ. Langobarden; სიტყვასიტყვით – გრძელწვერიანები) — გერმანული მოდგმის ხალხი. ახ. წ. I საუკუნეში ბინადრობდნენ მდინარე ელბის დინების მარცხენა სანაპიროზე. 546 წელს დასახლდნენ პანონიაში, სადაც დუნაის ავარების დახმარებით 567 წელს გაანადგურეს გეპიდების სახელმწიფო. 568 წელს ლანგობარდების ტომთა კავშირი მეფე ალბოინის მეთაურობით შეიჭრა იტალიაში, დაიკავა მისი ჩრდილოეთი ნაწილი და ტოსკანა (ტუსცია). აქ ლანგობარდებმა შექმნეს თავიანთი სამეფო, ხოლო მოგვიანებით დაიკავეს სპოლეტო და ბენევენტო, რომლებიც დამოუკიდებელ ლანგობარდულ საჰერცოგოებად იქცნენ.

წარმართმა ლანგობარდებმა თავდაპირველად არიანელობა მიიღეს, მაგრამ მეფე აისტულფის მმართველობის დროს (VII საუკუნის დამდეგი) გაიმარჯვა კათოლიციზმა, რამაც ხელი შეუწყო ლანგობარდების რომანიზაციას.

ლანგობარდებში მიმდინარეობდა ტომურ-გვაროვნული წყობილებიდან ადრინდელ ფეოდალურზე გადასვლისა და სოციალური დიფერენციაციის პროცესი. VIII საუკუნიდან დაიწყო ინტენსიური ფეოდალიზაცია. ლანგობარდების საზოგადოებრივი წყობილების შესწავლის მთავარი წყაროა „ლანგობარდული სამართალი". VIII საუკუნის I ნახევარში ლანგობარდების სახელმწიფომ მნიშვნელოვან ძლიერებას მიაღწია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ლანგობარდების ნამოსახლარები

ლიტერატურა
----------

* *ჟორდანია გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 119.
**ლიბერასიონი** (Libération, ანუ შემოკლებით („Libé") „ლიბე") — მემარცხენე ლიბერალური გაზეთი. იგი დაარსდა 1973 წელს და გამოიცემა პარიზში. **ლიბერასიონი** ლე მონდისა და ლე ფიგაროს შემდეგ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გაზეთად მიიჩნევა საფრანგეთში.
**ლიბერასიონი** დაფუძნდა 1973 წლის გაზაფხულზე საფრანგეთის 68-იანელთა მოძრაობის და ახალი მემარცხენეების კვალად.

პროფკავშირი Societé civile des personnels de Libération [*სოსიეტე პერსონელ დე ლიბერასიონ*], (ანუ შემოკლ. SCPL) წლების განმავლობაში 39,4 % ფლობდა და იყო გაზეთის მთავარი აქციონერი, მაგრამ 2005 წელს ფინანსური კრიზისის გამო აქციათა რაოდენობა თავისი 20%-ით შეამცირა.

2006 წლის სექტემბრის შუა რიცხვებში „ლიბერასიონმა" მიმართა თავის აქციონერებსა და მკითხველს; რედაქცია ამ მიმართვაში გაზეთის სავალალო ფინანსურ მდგომარეობას აღწერდა და იდეური დახმარებისაკენ მოუხმობდა ნებისმიერს. ტექსტი მთავრდებოდა ასევე პირადი მიმართვით მკითხველისადმი: "Avec vous, Libération vivra. Sans vous, il n'a plus de raison d'être, ni de paraître chaque jour." (ლიბერასიონი თქვენით იცოცხლებს. უთქვენოდ არც არსებობის მიზეზი აქვს მას და ვერც ყოველღიურად გამოვა)

სიტყვა „ლიბერასიონი" (Libération) უკავშირდება საფრანგეთში ნაცისტური გერმანიის ოკუპაციისაგან გათავისუფლების პროცესს (1944/45). ლიონში 1941 წლიდან არსებობდა წინააღმდეგობის ჯგუფი „ლიბერასიონი", რომელიც ბევრი ფრანგისთვის ემანუელ დ’ასტიეს სახელს უკავშირდება. ეს ჯგუფი გამოსცემდა იატაკქვეშა გაზეთს, რომელიც პარიზის გათავისუფლების შემდეგ 1964 წლამდე ლეგალურად გამოდიოდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (ფრანგული) Libération — ოფიციალური საიტი
ლანგედოკი საფრანგეთის რუკაზე
**ლანგედოკი** (ფრანგ. Languedoc, ოქსიტ. Lengadòc) — ისტორიული ოლქი სამხრეთ საფრანგეთში, მდინარე რონის დასავლეთით, ცენტრალურ მასივსა, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსა და პირენეებს შორის. ლანგედოკის ტერიტორიაზეა ოდის, ეროს, გარის, ლოზერის, ტარნის, არდეშის, ნაწილობრივ ზემო გარონის, ტარნისა და გარონის, ზემო ლუარის დეპარტამენტები. ფართობი 42,1 ათ. კმ². ლანგედოკი ქვეყნის მევენახეობისა და მეღვინეობის მთავარი რაიონია (მის წილად მოდის საფრანგეთის ღვინის წარმოების 40%-ზე მეტი). განვითარებულია კვების მრეწველობის სხვა დარგები, აგრეთვე მანქანათსაშენი, ლითონდასამუშავებელ, ნავთობგადასამუშავებელი, ატომური მრეწველობა. იღებენ ქვანახშირსა და ბოქსიტს.

ისტორია
-------

სახელწოდება ლანგედოკი წარმოიშვა XIII საუკუნეში (ამ ოლქში მცხოვრებთა ენის — la langue d’oc — სახელიდან) ტულუზის საგრაფოს ტერიტორიის აღსანიშნავად, რომელიც ალბიგოელთა ომების შედეგად შეუერთდა საფრანგეთს (1229, საბოლოოდ 1271). სამეფო დომენის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ მიიღო თვითმმართველი პროვინციის უფლება. XIV საუკუნიდან ჰქონდა თავისი პროვინციული შტატები. რელიგიური ომების დროს ლანგედოკის დიდი ნაწილი დაიპყრეს ჰუგენოტებმა. კარდინალ რიშელიეს დროს ლანგედოკის თვითმმართველობა შეიზღუდა, ძალაუფლება პროვინციის ინტენდანტების ხელში მოექცა. XVII საუკუნესა და XVIII საუკუნის დამლევს ლანგედოკში მოხდა გლეხთა ანტიფეოდალური და ქალაქების აჯანყებები (კროკანების მოძრაობა 1636–1637 და 1643, კაზიმირების აჯანყება 1702–1705). საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს დაიყო დეპარტამენტებად.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 118.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლონდონის პროტოკოლი**. |

**ლონდონის პროტოკოლი** — პროტოკოლი, რომელსაც ევროპის დიდმა სახელმწიფოებმა (რუსეთის იმპერია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი) ხელი მოაწერეს 1830 წლის 3 თებერვალს. პროტოკოლის ძალით მათ აღიარეს საბერძნეთის დამოუკიდებლობა ოსმალეთის იმპერიისაგან, მას შემდეგ რაც 1829 წელს ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიებს შორის დაიდო ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულება.

დიდი ბრიტანეთის პოლიტიკური წრეები შიშობდნენ მართლმადიდებლური საბერძნეთისა და ასევე მართლმადიდებლური რუსეთის იმპერიის დაახლოების გამო, რადგან ეს აზარალებდა დიდი ბრიტანეთის იმპერიის ინტერესებს სრუტების კონტროლის საქმეში. ამის გამო ბრიტანელმა დიპლომატებმა საბერძნეთის საზღვრები მინიმუმამდე დაიყვანეს. ქვეყნის ჩრდილოეთი საზღვარი გაატარეს ქალაქების ვოლოსი-არტის ხაზზე. ეგეოსის უდიდესი კუნძულები, მათ შორის ისეთებიც, რომლებიც დასახლებული იყო ეთნიკური ბერძნებით (კრეტა, ლესბოსი, როდოსი და სხვ.), გარდა კუნძულ ევბეისა, დარჩა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში. 

დამოუკიდებელი საბერძნეთის სამეფოს შემადგენლობაში ცხოვრობდა დაახლ. 800 000 ადამიანი, რომელთაგანაც მეოთხედზე მეტს შეადგენდნენ ალბანელი-არნაუტები და ბოშები. 3 მლნ. ეთნიკური ბერძენი დარჩა საზღვრებს მიღმა, რაც გახდა მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ბალკანეთში არასტაბილურობის მიზეზი. დიდი ბრიტანეთის დაჟინებული მოთხოვნის გამო საბერძნეთი კონსტიტუციურ მონარქიად გამოცხადდა. გერმანელი სამეფო ოჯახის წარმომადგენლის მონარქად არჩევა ასევე ითვალისწინებდა საბერძნეთის პოლიტიკურ დაშორებას რუსეთისგან. 

საბერძნეთის სუვერენიტეტის გამოცხადებას მოჰყვა „დამოუკიდებლობის აღლუმი" ბალკანეთში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The London Protocol of 3 February 1830

სქოლიო
------

1. ↑  ლონდონის პროტოკოლი
2. ↑  Лондонский протокол 1830
**ნიკოლოზ (ნიკო) იოსების ძე წილოსანი** (დ. 1847 — გ. 17 მარტი, 1893, თბილისი, დაკრძალულია ვერის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო ტოპოგრაფი, არქეოლოგი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
---------

წარმომავლობით თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. მამამისი იყო აღმოსავლური ენების სპეციალისტი და ყოფილი მამლუქი იოსებ წილოსანი. ნიკოლოზ წილოსანმა 1860 წელს დაიწყო სამსახური ტოპოგრაფთა ასეულში, ხოლო 1866 წელს მიიღო ტოპოგრაფის წოდება. მონაწილეობდა კავკასიის არმიის საბრძოლო მოქმედებებში. 1879 წელს დაინიშნა კავკასიის სამთო სამმართველოს აგეგმვითი სამუშაოების ინსპექტორის თანაშემწედ და ხაზვითი სამუშაოების ნაწილის გამგედ, შემდეგ — კავკასიის მხარის სამხედრო-სახალხო სამმართველოს აგეგმვითი სამუშაოების ინსპექტორად. იმავდროულად, ირიცხებოდა ყუბანის კაზაკთა ჯარში (პოლტავის ცხენოსანი პოლკის სოტნიკი, 1876 წლიდან — ყუბანის ცხენოსანი პოლკის ესაული), მოგვიანებით — არმიის კავალერიაში. 1880 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, 1883 წელს — პოლკოვნიკის წოდება.

დაინტერესებული იყო კავკასიის სიძველეებით და არქეოლოგიით. აწარმოებდა გათხრებს აფხაზეთის ტერიტორიაზე, ბარდავის და დერბენდის მიდამოებში. მონაწილეობდა რუსეთის იმპერიის არქეოლოგთა V ყრილობაში, რომელიც 1881 წელს თბილისში გაიმართა. 1892 წელს იყო კუკიის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე წმინდა ნინოს ეკლესიის მშენებლობის სამზრუნველოს წევრი-ხაზინადარი. წილოსანი ასევე იყო ვერის წმ. იოანე ღვთისმეტყველის სახელობის საეკლესიო-სამრევლო სკოლის სამზრუნველოს თავმჯდომარე. გარდაიცვალა 1893 წელს. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. წმ. ვლადიმერის IV (1887) და წმ. სტანისლავის II (1890) ხარისხის ორდენები. 

ცოლად ჰყავდა ცნობილი ქველმოქმედის, გიორგი ქართველიშვილის ასული მელანია. მათი შვილი იოსებ წილოსანი — კიევის უნივერსიტეტის სტუდენტი — I მსოფლიო ომის დროს მოხალისედ ჩაირიცხა ქართულ ცხენოსან პოლკში და დაიღუპა გენ. ბარათოვის ლაშქრობის დროს სპარსეთში 1917 წლის 7 მარტს (დაკრძალეს დიდუბეში).

ბიბლიოგრაფია
------------

* Цилоссани Н.О. Дневник раскопок, веденных в Южном Дагестане. // Труды предварительных комитетов V Археологического съезда. — М. 1882, — С.461-473.
* Цилоссани Н.О. Исследования на предполагаемой местности древнего Бердаа. // Труды предварительных комитетов V Археологического съезда. — М. 1882, — С.495-498.

ლიტერატურა
----------

* Императорское Московское археологическое общество в первое пятидесятилетие его существования (1864-1914 гг.) / Под ред. П.С. Уваровой и И.Н. Бороздина. Т. 2. - Москва : скоропеч. А.А. Левенсон, 1915. - გვ. 396.

სქოლიო
------

1. ↑  გაზ. „ივერია", №65. - 2 აპრილი, 1893. - გვ. 2.
2. ↑  „Кавказъ", №147. - 5 июня 1891. - გვ. 1.
3. ↑  ჟურნ. „თეატრი და ცხოვრება", №23. - 4 ივნისი, 1917. - გვ. 6.
მფრინავი თევზი ლოკომოციის დროს
**ლოკომოცია** (ლათ. locus motio) — ადამიანისა და ცხოველების აქტიური გადაადგილება სივრცეში. ლოკომოციას მიეკუთვნება ცურვა, ხმელეთზე გადაადგილების სხვადასხვა ფორმა და ფრენა. ლოკომოციის მეშვეობით ცხოველები მოიპოვებენ საკვებს, თავს აღწევენ მტერს და სხვ. არსებობს ლოკომოციის მრავალი საშუალება— ამებასებური მოძრაობიდან რთულ ლოკომოტურ აქტებამდე. ლოკომოცია იცვლებოდა და რთულდებოდა ცხოველთა ევოლუციის პროცესში, რაც დამოკიდებული იყო ცხოველთა ცხოვრების ნირზე, მათი სხეულის აგებულებაზე. განსაკუთრებით რთული და მრავალფეროვანი ლოკომოცია ახასიათებს ხერხემლიან ცხოველებს: ცურვა, ფრენა, პლანირება, ძრომა, ხტომა, ბრაქიაცია (ხელებზე ქანაობა), სიარული, სირბილი.

ლოკომოციის მაგალითები
---------------------

* ბაყაყი
* ვეშაპები წყალქვეშ
* პინგვინი წყალში
* იგუანა
* ნემსიყლაპია ფრენის დროს
* ბატი ჰაერში
* ღამურა ფრენისას
* მაიმუნი ბრაქიაცაის დროს
* ლოკოკინას გადაადგილება (ვიდეო)
* სირაქლემას სირბილი (ვიდეო)
* ვიდეო მაგალითი
* ობობის ლოკომოცია (ვიდეო)
* მრავალფეხა (ვიდეო)

ლიტერატურა
----------

* *რ. ჟორდანია*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 282.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნიკოლოზ ჭავჭავაძე**. |

**ნიკოლოზ ზურაბის ძე ჭავჭავაძე** (დ. 22 ოქტომბერი, 1830, ყვარელი — გ. 9 მარტი, 1897, თბილისი, დაკრძალულია ყვარლის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში) — თავადი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1880). 

სამხედრო სამსახური დაიწყო 1846 წელს ქართულ მილიციაში, რომელიც იცავდა კახეთს შამილის რაზმების თავდასხმებისაგან. მთიელ ხალხებთან ბრძოლებში მონაწილეობისათვის 1849 წელს წმინდა გიორგის ჯვარი მიიღო რუსეთის იმპერატორისგან. 1850 წლის 23 აპრილს პირველი ოფიცრის ჩინი მიანიჭეს. 1853-1856 წლებში ყირიმის ომში მონაწილეობდა: იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე; თავი გამოიჩინა ბაშკადიკლარისა და ჩოლოქის ბრძოლებში. 1859 წელს, დაღესტნის დამორჩილების შემდეგ, დანიშნეს დარგუს ოლქის მმართველად; 1865 წელს მიანიჭეს პოლკოვნიკის წოდება და ჯერ დაღესტნის ოლქის უფროსად, შემგეგ კი განჯის სამხედრო გუბერნატორად გაამწესეს. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878 წწ.) დასაწყისში მოქმედ არმიაში იყო, მაგრამ შემდეგ დაღესტანსა და ჩეჩნეთში აჯანყებამ იფეთქა და ჭავჭავაძე კავკასიის მთიანეთში მიავლინეს. მოლაპარაკებებისა და სამხედრო მეთოდების გამოყენებით ჭავჭავაძემ მოახერხა აჯანყების ჩაქრობა. 1880 წელს დანიშნეს დაღესტნის სამხედრო გუბერნატორად. დაჯილდოებული იყო წმინდა ვლადიმირის მეოთხე ხარისხის (1859) და წმინდა ანასა და წმინდა სტანისლავის მესამე ხარისხის (1861) ორდენებით.

ლიტერატურა
----------

* *ვ. ჯავრიშვილი*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 379.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიკოლოზ ჭავჭავაძე (გენერალი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი** (რუს. Храм Николая Чудотворца) — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. 

მისამართი: 346755, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ნოვონიკოლაევკა, კოოპერატივის ქუჩა № 3.

ისტორია
-------

1833 წელს დონის როსტოვიდან, ნოვონიკოლაევკაში გადაიტანეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. სოფელში ტაძარი ააგეს და აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის პატივსაცემად. ტაძარი 1893 წლამდე იდგა. ტაძრის შენობა და სამრეკლო აგებული იყო ცაცხვისგან. 1893 წელს, ტაძრის შენობა მიყიდეს ვაჭარ ნეჩაევს და გადაიტანეს ხუტორ პოდკუშევსკში, წმინდა დიდმოწამე პანტელეიმონის საკურთხევლით. 

1891 წელს სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, ქვის ფუნდამენტზე ააგეს ახალი აგურის ტაძარი. ტაძარი იყო დიდი, სიგრძე შეადგენდა 47 მეტრს, სიგანე - 23 მეტრს, სიმაღლე კარნიზებამდე - 12 მეტრს, სამრეკლოს სიმაღლე -21 მეტრს. ტაძართან იყო აშენებული აგურის ქოხი (საყარაულო). მსახურება ნიკოლაევსკის ტაძარში ტარდებოდა 1936 წლამდე, რის შემდეგაც ტაძარი დახურეს, ამავე წელს დაანგრიეს. უკვე 1938 წლის აგვისტოშიმოხდა ადგილობრივი მართლმადიდებელი საზოგადოების ლიკვიდაცია. 

დიდი სამამულო ომის დროს, გერმანული ოპერაციისას, 1942 წელს, სოფელში აღადგინეს მსახურება სამლოცველო სახლში, რადგან 1936 წელს აგურის შენობა განადგურებული იყო. ლოცვები მიმდინარეობდა ტაძრის ყოფილ საყარაულოში. შენობა აღჭურვილი იყო 1895 წელს და ომამდე მასში მუშაობდა სასოფლო სკოლა. 1945 წლის თებერვალში, ყოფილი ტაძრის საყარაულო გადაეცა ტაძრის საზოგადოების აღმასრულებელ კომტეტს, უვადო და შუზღუდავი გამოყენებით, თუმცა 1954 წელს კომიტეტს იგი ჩამოართვეს. ამავე წელს გადაწყვიტეს შენობა ისევ გადაეცათ სკოლისთვის, სკოლის სასწავლო სახელოსნო შენობების არქონის გამო. 

1955 წლის აპრილში, საზოგადოებამ შეიძინა თანასოფლელ მიხაილიჩენკოს საცხოვრებელი სახლი და აღიჭურვა სამლოცველო სახლი. 1955 წლის მაისში იქ გამართა პირველი მსახურება, მაგრამ 1961 წელს ისევ დაიწყო სამლოცველო სახლის დახურვის კამპანია. 1962 წლის თებერვალში, როსტოვის ოლქის სამარის საკრებულომ მიიღო გააწყვეტილება, რომ რეგისტრაციიდან მოეხსნათ რელიგიური, მართლმადიდებლური საზოგადოება ნოვონიკოლაევკაში, ხოლო მომლოცველი მრევლს მიერ გაწეული თანხებით შეძენილი სამლოცველო სახლი უნდა გადაეცათ სოფლის სკოლის საგანმანათლებლო მიზნებისთვის. 

1991 წელს, სოფელ ნოვონიკოლაევკაში წმინდა ნიკოლოზის ტაძარმა განაახლა თავისი საქმიანობა. ამ დროს მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა მაღაზიის შენობა. შენობა იყო გარემონტებული, გააკეთეს საკურთხეველი, კანკელი, ზემოდან დაადგეს ჯვარი და გუმბათი. 2002 წელს ტაძართან აშენდა სატრაპეზო და სატაძრო დახლის სახლი. მოგვიანებით, მოხდა ტაძრის გაზიფიცირება, შეცვალეს იატაკები. ამ დროისთვის ტაძარი არის მომქმედი და ტაძარში მუშაობს საკვირაო სკოლა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Святителя Николая Чудотворца
* Никольский храм с. Новониколаевка Азовского района
**ლეონარდ ბოიარსკი** (ინგლ. Leonard Boyarsky) — ამერიკელი ვიდეო თამაშების დიზაინერი და მხატვარი. ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც წამყვანი დიზაინერი შემდეგი კომპიუტერული თამაშებისა: „Fallout", „Fallout 2", „Vampire: The Masquerade - Bloodlines", „Diablo III" და „Arcanum".

ბიოგრაფია
---------

მას შემდეგ რაც ლეონარდმა მიიღო ბაკალავრის დიპლომი ილუსტრაციაში (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ფულერტონი) და ასევე ბაკალავრის დიპლომი სახვით ხელოვნებაში (კოლეჯ არტ-ცენტრში) დაიწყო მუშაობა თარჯიმნად კომპანია Interplay Entertainment-სა და Maxis-ში 1992 წელს.

Interplay Entertainment
-----------------------

კომპანიაში შტატების სიმცირის გამო იგი დაქირავებული იქნა სამხატვრო ხელმძვანელად, როგორც წამყვანი მხატვარი და დიზაინერი/სცენარისტი.

მისი პირველი ნაშრომი გახდა როლური თამაში „Stonekeep", გამოსული 1995 წელს. ორი წლის შემდეგ, 1950-იანი წლებით შთაგონებულმა შექმნა გამორჩეული რეტროფუტურისტული სტილი — Vault Boy-ის რიგი ილუსტრაციები („Fallout") - შექმნა უჩვეულო დასასრული. ასევე შეიტანა შესწორება თამაშის დიალოგებში. Interplay-ის დატოვებამდე, ტიმ კაენთან და ჯეისონ ანდერსონთან (შემდგომში Troika Games-ის დამფუძნებლები) ერთად მონაწილეობდა „Fallout 2"-ის შექმნაში.

Troika Games
------------

მარჯვნივ ლეონარდ ბოიარსკი Troika Games ორ დამფუძნებელთან ერთად: მარცხნივ ჯეისონ ანდერსონი და შუაში ტიმ კაენი
Troika Games-ში ბოიარსკი ასრულებდა სხვადასხვა როლებს, იგი იყო სამხატვრო დირექტორი, დიზაინერი, სცენარისტი და ასევე აღმასრულებელი დირექტორი.

პირველ პროექტში „Arcanum: Of Steamworks and Magick Obscura", რომელიც გამოსული იქნა 2001 წელს, მან შეასრულა იგივე მოვალეობები რაც „Fallout"-ის შექმნის დროს — შექმნა ძირითადი მხატვრული სიუჟეტი, პერსონაჟის დიალოგების ფანჯარა და ქვესტების დიზაინი. 2004 წელს მან უხელმძღვანელა „Vampire: The Masquerade - Bloodlines"-ის შექმნას, რომელიც Troika Games-ის უკანასკნელი თამაშია. მოგვიანებით ბოიარსკი მონაწილეობდა უსახელო პოსტაპოკალიფტური სტილის პროექტში, რომლის შემუშავება შეწყდა ფინანსური სიმწირის გამო. თუმცა მოგვიანებით, თამაშის ძრავის შესაძლებლობები დემონსტრირებული იქნა ფართო საზოგადოებისათვის.

2005 წელს სტუდიის დახურვის შემდეგ ლეონარდი იღებს ერთ წლიან შვებულებას.

Blizzard Entertainment
----------------------

2006-2016 წლებში ბოიარსკი მოჭვაწეობდა Blizzard Entertainment-ში „Diablo III"-ის წამყვანი დიზაინერის თანამდებობაზე.

Obsidian Entertainment
----------------------

2016 წლის აპრილიდან დღემდე ბოიარსკი მუშაობს კომპანია Obsidian Entertainment-ში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ლეონარდ ბოიარსკი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი
* დეველოპერების პროფილი დაარქივებული 2013-05-11 საიტზე Wayback Machine. — No Mutants Allowed დაარქივებული 2016-01-11 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  PA Engine Demo YouTube-ზე
2. ↑  Leonard Boyarsky has joined Obsidian Entertainment
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ლონდონის ხელშეკრულება**. |

**1839 წლის ლონდონის ხელშეკრულება** (ინგლ. The Treaty of London of 1839), აგრეთვე ცნობილი როგორც **1839 წლის კონვენცია** ხელმოწერილ იქნა 1839 წლის 19 აპრილს. ამ შეთანხმებით ევროპის სუპერქვეყნებმა ბელგიის დამოუკიდებლობა და ნეიტრალურობა სცნეს. შეთანხმების ისტორიული მნიშვნელობა იყო მუხლი VII, რომლის მიხედვით ბელგიას ნეიტრალურობა უნდა დაეცვა; ეს ნეიტრალურობა ხელმომწერ ძალათა მიერ დაცული იქნებოდა ბელგიაზე აგრესიის შემთხვევაში.

ტერიტორიული შედეგები
--------------------

1815 წლიდან ბელგია ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოს ნაწილი იყო. შეთანხმებით ნიდერლანდის სამხრეთი პროვინციები ბელგიის სამეფო გახდა, ხოლო ლიმბერგის პროვინცია კი ჰოლანდიამ და ბელგიამ გაინაწილეს. იგივე ბედი ეწია ლუქსემბურგის დიდ საგრაფოს, რომელიც თავის მხრივ გაიყო ბელგიურ ნაწილად და ამჟამინდელ დიდ საგრაფოდ, რომელიც პირადი გაერთიანების ქვეშ იყო ნიდელანდთან მეფე უილიამ III-ის ქვეშ 1867 წლამდე. *ზეეუს-ვლაანდერენი* ჩამოერთვა ბელგიას და გახდა ჰოლანდიური პროვინცია *ზეელანდ*ი, ვინაიდან ჰოლანდიელებს არ სურდათ ბელგიელებთან გაეყოთ შელდტის უბის კონტროლი. ნაცვლად, ჰოლანდიას თავისუფალი ნავიგაციის ნება უნდა მიეცა ბელგიელებისთვი შელდტზე ანტვერპენის პორტში მისასვლელად.

ლონდონის შეთანხმებამ ბელგიას ასევე გარანტია მისცა ჰოლანდიის ტერიტორიაზე რკინიზგითა და არხებით ტრანზიტის უფლებაზე გერმანულ რურთან მისასვლელად. ეს ფაქტი აქტუალური გახდა ისევ 2005 წელს. ამ წლის 24 მაისს არბიტაჟის პერმანენტულმა სასამართლომ დაუკანონა ეს უფლება ბელგიას ჰოლანდიის იჯზერენ რიჯნ (რკინის რაინი) სარკინიგზო ხაზზე.

შეთანხმების მნიშვნელობა
-----------------------

ბელგიის დე-ფაქტო დამოუკიდებლობა მიღწეულ იქნა ცხრა წლიანი დროგამოშვებითი ომებისა და ბელგიის რევოლუციის შედეგად. ხელშეკრულების ხელმომწერებმა (დიდი ბრიტანეთი, ავსტრია, საფრანგეთი, პრუსია, რუსეთი და ნიდერლანდები) ამჯერად ოფიციალურად სცნეს ბელგიის სამეფოს დამოუკიდებლობა და დიდი ბრიტანეთის დაჟინებით შეთანხმდნენ მის ნეიტრალურობაზე.

ხელშეკრულება მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, განსაკუთრებით მისი როლით პირველ მსოფლიო ომში. როცა გერმანია 1914 წელს ბელგიას დაესხა თავს ხელშეკრულების დარღვევით, ბრიტანეთმა მას საპასუხოდ ომი გამოუცხადა 4 აგვისტოს. ეს ცნობა გერმანიის ხელმძღვანელობას გადასცა ბრიტანეთის ელჩმა. ამ შეტყობინების გამო გერმანიის კანცლერს თეობალდ ფონ ბეთმან-ჰოლვეგს განცვიფრების დამალვა ვერ მოუხერხებია, ვინაიდან უჭირდა იმის დაჯერება, რომ რაღაც „ქაღალდის ნაგლეჯის" გამო ბრიტანეთი გერმანიას ომს გამოუცხადებდა.

თუმცა ზოგიერთი ისტორიკოსის მტკიცებით ბრიტანეთის მიერ გერმანიისთვის ომის გამოცხადებად ეს ზავი მხოლოდ საბაბი თუ შეიძლება ყოფილიყო, რადგან ეს ლოგიკური შედეგი იყო იმდროინდელი გერმანულ-ბრიტანული დაძაბული ურთიერთობებისა და ფრანკო-ბრიტანული ანტანტის კორდიალისა (მეგობრული ურთიერთგაგების შეთანხმება).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Iron Rhine Arbitration webpage დაარქივებული 2013-10-19 საიტზე Wayback Machine.
* Text of the Treaty
**ნივთიერებათა ნარევი** (ზოგ შემთხვევაში — ნაერთი) — ინდივიდუალურ ნივთიერებათა ერთობლიობა, რისგანაც შედგება ფიზიკური სხეული. ნარევი შეიძლება შეიცავდეს ორ ან მეტ სუფთა ნივთიერებას. ნარევში შემავალი ნივთიერებები ინარჩუნებენ მათთვის დამახასიათებელ თვისებებს. მაგალითად, თუ აურევთ გოგირდის ფხვნილს და რკინის ნახეხს, მაშინ რკინაც და გოგირდიც — ინარჩუნებენ თავის თვისებებს. რკინას მიიზიდავს მაგნიტი. ხოლო წყალში ჩაყრისას რკინა ჩაიძირება, გოგირდი კი წყლის ზედაპირზე დარჩება, რადგან გააჩნია ფლოტაციის (ტივტივის) უნარი. ამ მეთოდს იყენებენ ასეთი ნაერთებიდან სუფთა ნივთიერებების მისაღებად. ნივთიერებათა ნარევებს ყოფენ ერთგვაროვან (ჰომოგენური) და არაერთგვაროვან (ჰეტეროგენური) ნარევებად. 

* ერთგვაროვანი ნარევის შემადგენელი ნაწილაკების თვალით ან ოპტიკური ხელსაწყოებით აღმოჩენა ან განსაზღვრა შეუძლებელია, რადგან ნივთიერებები არიან მეტად დაქუცმაცებულ მდგომარეობაში. მაგალითად, ჰაერი — ეს არის აზოტის (78% მოცულობითი წილით), ჟანგბადის(20%) და სხვა აირების ერგვაროვანი ნარევი; ასევე ერთგვაროვან ნარევს წარმოადგენს — შაქრისა და წყლის ნარევი.

ლითონების ნარევებს იღებენ მათი შედნობით და **შენადნობი** ეწოდება. 

* არაერთგვაროვანი ნარევის შემადგენელი ნაწილაკების შემჩნევა შესაძლებელია თუ თვალით არა ოპტიკური ხელსაწყოებით მაინც. მაგალითად, წყალში არეული ცარცი, რძე და სხვა. ფიზიკური მეთოდებით შესაძლებელია არაერთგვაროვანი ნარევების გაყოფა შემადგენელ ნაწილებად.

ჭიქა ძროხის რძე
ნივთიერების წილის რაოდენობას ნაერთში — **კონცენტრაცია** ეწოდება.

არაერთგვაროვანი (ჰეტეროგენური) ნარევები აგრეგატული მდგომარეობის მიხედვით იყოფა:

* 1) აირების ნარევები
* 2) ხსნარები
* 3) მყარი ხსნარები

ჰეტეროგენური ნარევები (2 ნივთიერებიანი) შეიძლება დაიყოს აგრეგატული მდგომარეობის მიხედვით შემდეგ ჯგუფებად:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **ჰეტეროგენური ნარევების ჯგუფები**

|  | მყარი ნაწილაკები | სითხის წვეთები | აირის ბუშტუკები |
| --- | --- | --- | --- |
| მყარ სხეულში | შენადნობი |  ? | მყარი ქაფი |
| სითხეში | სუსპეზია | ემულსია | ქაფი |
| აირში | აეროზოლი | ნისლი | არამდგრადი |

 |

პურის ფქვილის სუსპენზია წყალში, ჰეტეროგენური ნარევი

ნარევების გაყოფის ხერხები
-------------------------

* დალექვა
* ფილტრირება
* აორთქლება და კრისტალიზაცია
* დისტილაცია

ლიტერატურა
----------

* ბურინსკაია ნ.ნ. "ქიმია" 1997 წ. კიევი, გამ. ირპინი.
ორდოვიციული ასაკის ოფიოლითები გროს-მორნის ეროვნული პარკში, კანადა.
**ოფიოლითები** (ბერძნ. óphis — გველი და líthos — ქვა) — ულტრაფუძე და ფუძე ინტრუზიული (დუნიტი, პერიდოტიტი, გაბრო და სხვა) და ფუძე ეფუზიური (ძირითადად ბაზალტები და მათი ტუფები), აგრეთვე ღრმა ზღვის დანალექი ქანების კომპლექსი. ოფიოლითების ცნება შემოიტანა გერმანელმა გეოლოგმა და პალეონტოლოგმა გუსტავ შტაინმანმა 1905 წელს. მათ წარმოქმნას უკავშირებდნენ გეოსინკლინის განვითარების საწყისი სტადიის მაგმატიზმს. ოკეანეების გეოლოგიური აგებულების კვლევის საფუძველზე შემუშავდა ახალი შეხედულება ოფიოლითების შესახებ. ოფიოლითებს განიხილავენ როგორც ოკეანური ტიპის ქერქის რელიქტს, რომელიც ტექტონიკურადა გადაადგილებული კონტინენტის კიდეზე. თანამედროვე შეხედულებით ოფიოლითების გასერპენტინიტებული ულტრაფუძე ქანები წარმოადგენენ ზედა მანტიის ქანებს, გაბროები — „ბაზალტური" ფენისას, ეფუზიური და დანალექი ქანები „პირველი" და „მეორე" ოკეანური ფენების ანალოგებს. ხშირად ოფიოლითების ამგები ქანები ერთმანეთშია გადაზელილი და წარმოქმნის განსაკუთრებულ გეოლოგიურ ფორმაციას — მელანჟს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიოლითები — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 607.
* Hess Н. Н. History of oceans basins, в кн.: Buddington volume, N. Y. 1962.
ოფერ ბარ-იოზეფი, 2006.
**ოფერ ბარ-იოზეფი** (ებრ. עופר בר-יוסף, ინგლ. Ofer Bar-Yosef; დ. 29 აგვისტო, 1937, იერუსალიმი, — გ. 14 მარტი, 2020) — ებრაელი (ისრაელი) არქეოლოგი და ანთროპოლოგი.

დაამთავრა იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი (1963); იქვე მოიპოვა სამაგისტრო და სადოქტორო ხარისხები. 1973 წლიდან იყო იმავე უნივერსიტეტის პრეისტორიული არქეოლოგიის ასოცირებული პროფესორი, 1979 წლიდან — პროფესორი. შემდეგ მიიწვიეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც გახდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი (1988), შემდეგ — ემერიტუსი (2013). იყო ამერიკის ეროვნული აკადემიისა (2010) და ბრიტანეთის აკადემიის (2005) წევრი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2003), კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი) კოცენის პრემიის პირველი ლაურეატი (2013), ბენ-გურიონის უნივერსიტეტის (ისრაელი) საპატიო დოქტორი (2013). 

ბარ-იოზეფი სწავლობდა ახლო აღმოსავლეთის, ჩინეთისა და საქართველოს არქეოლოგიურ ძეგლებს, იკვლევდა უძველეს ქვის ინდუსტრიებს, თანამედროვე ადამიანის წარმოშობისა და ბიოლოგიური ადაპტაციის პრობლემებს, ევრაზიაში ნეანდერტალელის და თანამედროვე ადამიანის ურთიერთკავშირებსა და მონადირე-შემგროვებელი საზოგადოების მწარმოებელ მეურნეობაზე გადასვლის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 400-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. დიდი როლი მიუძღვის საქართველოში პრეისტორიული კვლევების განვითარებაში. ქართველ კოლეგებთან აქტიურად თანამშრომლობდა 1993 წლიდან. იყო საქართველოში რამდენიმე საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტის ინიციატორი. მის სახელთანაა დაკავშირებული საქართველოს პრეისტორიული მეცნიერების ისეთ მნიშვნელოვანი აღმოჩენები, როგორიცაა მსოფლიოში უძველესი დართული სელის ძაფის ძუძუანას მღვიმეში გამოვლენა (2009), ასევე აფრიკიდან გამოსული თანამედროვე ტიპის ადამიანის მიგრაციის ორი, 45,000 და 25,000 წლის წინანდელი, ტალღის დადგენა და თანამედროვე ევროპელების გენეტიკური ჯაჭვის აქამდე უცნობი, ერთ-ერთი მთავარი რგოლის აღმოჩენა (2015).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* პრესრელიზი: პროფესორი ოფერ ბარ-იოზეფი. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი. 18 მარტი, 2020;
* Ofer Bar-Yosef (1937-2020): Celebration of Life. კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ლოს-ანჟელესი. 16 მარტი, 2020.
ციხესიმაგრის კედლები
**ფორტალესა-დე-სან-კარლოს-დე-ლა-კაბანია** (ესპ. Fortaleza de San Carlos de la Cabaña), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ლა-კაბანია** — XVIII საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ციხესიმაგრის კომპლექსი მთელს ლათინურ ამერიკაში. მდებარეობს კუბის დედაქალაქ ჰავანაში, ნავსაგდურის აღმოსავლეთ ნხარეს, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლის ბორცვზე, ელ-მოროს ციხესიმაგრის გასწვრივ.

ლა-კაბანიის მშენებლობა 1763 წელს ესპანეთის მეფე კარლოს III-მ დაიწყო, კუბაში კოლონიური ძალაუფლების გასაკონტროლოებლად, მას შემდეგ, რაც ბრიტანეთის ძალებმა ჰავანის აღება მოახერხეს. გააანალიზეს რა, რომ ქალაქი არ იყო სათანადოდ დაცული და ეშინოდათ შვიდწლიანი ომისას ბრიტანეთის კოლონიური დაპყრობების გაგრძელების, ჰავანის დაცვის გაძლიერების მიზნით ესპანელებმა ახალი ციხესიმაგრეების მშენებლობა დაიწყეს. XVI საუკუნის საფორტიფიკაციო ნაგებობები ელ-მოროს ციხესიმაგრით ჩაანაცვლეს, ლა-კაბანია კი იმ დროისთვის ახალი სამყაროს მეორე უმსხვილესი კოლონიური სამხედრო ნაგებობა იყო. მისი მშენებლობა 1774 წელს დასრულდა, რაშიც ესპანეთმა საკმაოდ დიდი ხარჯი გაიღო.

მომდევნო ორასი წლის მანძილზე, ციხესიმაგრე როგორც სამხედრო, ისე საპყრობილის ფუნქციებსაც ასრულებდა, როგორც ესპანეთის, ისე დამოუკიდებელი კუბის ჟამს. სამხედრო ციხედ ის ფულხენსიო ბატისტას რეჟიმის დროს გამოიყენებოდა. 1959 წელს, აჯანყებულებმა ჩე გევარას მეთაურობით, ლა-კაბანია აიღეს. ისინი მას რამდენიმე თვის განმავლობაში, კუბის რევოლუციის მიმდინარეობისას, იყენებდნენ როგორც შტაბს და სამხედრო საპყრობილეს. ამ დროის განვალობაში, გევარა ხელმძღვანელობდა რევოლუციურ ტრიბუნალსა და კრიმინალში ეჭვმიტანილების, პოლიტიკური პატიმრების, მოღალატეების, ინფორმატორებისა *(chivatos*) და ბატისტას საიდუმლო პოლიციის წევრების სიკვდილით დასჯას. ელ-მოროს ციხესიმაგრესთან ერთად კომპლექსი ამჟამად ისტორიული პარკის ნაწილია და საზოგადოებისთვის ღიაა; ფუნქციონირებს რამდენიმე მუზეუმი. ამ დროიდან მოყოლებული, ყოველ საღამოს 9 საათზე, ისვრიან ზარბაზნიდან, რასაც *"El Cañonazo de las 9"*-ს უწოდებენ. ეს ტრადიცია ჯერ კიდევ კოლონიური ხანიდან მომდინარეობს, როდესაც ასეთი ფორმით ქალაქის კედლების ჭიშკრების დახურვას იუწყებოდნენ.

გალერეა
-------

* 
* ციხესიმაგრის სამლოცველოციხესიმაგრის სამლოცველო
* გასასვლელი კომპლექსის ნაგებობებს შორისგასასვლელი კომპლექსის ნაგებობებს შორის
* კაბინეტი, საიდანაც სავარაუდოდ ჩე გევარა მართავდა ციხესიმაგრეს კარიბის კრიზისის დროსკაბინეტი, საიდანაც სავარაუდოდ ჩე გევარა მართავდა ციხესიმაგრეს კარიბის კრიზისის დროს

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* "History of Havana's Fortress Cabana" დაარქივებული 2012-02-04 საიტზე Wayback Machine. .

სქოლიო
------

1. ↑  
 Anderson, Jon Lee. *Che Guevara: A Revolutionary Life*,
 New York: 1997, Grove Press, pp. 372-425.
2. ↑  | "216 documented victims of Che Guevara in Cuba: 1957 to 1959[*მკვდარი ბმული*]"
 | 24.8 KiB,
 from Armando M. Lago, Ph.D.'s
 *Cuba: The Human Cost of Social Revolution*.
**ნიენჩენ-ტანგლა** — ქედი სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, ტიბეტის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში. განდისიშანის აღმოსავლეთი ნაწილი. წარმოადგენს სამხრეთით მდინარე ცანგპოსა და ჩრდილოეთით მდინარე ნაგ-ჩუსა და ნამცოს ტბის წყალგამყოფს. სიგრძე დაახლოებით 600 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 7162 მ (მთა ნიენჩენ-ტანგლა). 

დასავლეთ ნაწილში ნიენჩენ-ტანგლა მოიცავს ჩრდილოეთის ქედს — ნგანგლონგს და სამხრეთის ქედს — კაილასს, რომელიც უფრო მეტადაა უსწორმასწორო და მყინვარული. აგებულია პალეოზოური და მეზოზოური ასაკის ქვიშაქვებით, ფიქლებით, კირქვებით, ცარცული ასაკის ვულკანური ქანებითა და ახალგაზრდა გრანიტებით. ნიენჩენ-ტანგლა თოვლით შესელილი მთების თითქმის უწყვეტი ჯაჭვია შედარებით მოსწორებული თხემით. 

უღელტეხილების სიმაღლე 5000 მ-ზე მეტია. კალთები კლდოვანია, დაფარულია ნაყარით. სამხრეთი კალთების ქვედა ნაწილში განვითარებულია მაღალმთიანი სტეპი და ნახევარუდაბნო, ხოლო ჩრდილოეთ კალთებზე ჭარბობს ცივი უდაბნოების ლანდშაფტი. ნიენჩენ-ტანგლა მოხსენიებულია ჰენრიხ ჰარერის წიგნში „შვიდი წელი ტიბეტში".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნიენჩენ-ტანგლა — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ნიენჩენ-ტანგლა — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
**ლატერიტული ნიადაგი** — ეკვატორული და ტენიანი ტროპიკული ტყის ნიადაგი, რომლისითვისაც დამახასიათებელია კაჟმიწის დაბალი, ალუმინისა და რკინის მაღალი შემცველობა.

სახელწოდება დაკავშირებულია მისთვის დამახასიათებელ ლატერიტულ გამოფიტვასთან, რომელიც ლატერიტულ ნიადაგში განაპირობებს რკინისა და ალუმინის მაღალ შემცველობას და ამასთან, ტუტეებისა და ტუტემიწის უმნიშვნელო შემცველობას.

ლატერიტულ ნიადაგს აქვს მძლავრი პროფილი, რომელიც ზედა ნაწილში შეიცავს ჰუმუსის 4–6 %-ს, რომლის რაოდენობა სწრაფად მცირდება ქვემოთკენ. გამოიყოფა პროფილის ზედა ნაწილის მექანიკური შედგენილობით უფრო მსუბუქი ლატერიტული ნაიდაგები, აგრეთვე ჰორიზონტების არსებობით, გამდიდრებული რკინიანი კონკრეციებით ან ლატერიტის მტკიცე ფენაში გარდაქმნილებიც კი. ნიადაგწარმომქმნელი ქანებისა და აგრეთვე დატენიანების პირობების შესაბამისად, ლატერიტულ ნიადაგს აქვს სხვადასხვა შეფერილობა — თეთრი და ყვითელიდან ყავისფერ ელფერამდე.

გაბატონებული ფერი წითელია. მთის ლატერიტულ ნიადაგს ახასიათებს დიდი რაოდენობით ჰუმუსის შემცველობა, ნაკლები სიმძლავრე და ლატერიტის ჰორიზონტის არარსებობა. ლატერიტული ნიადაგის რეაქცია მჟავეა, გაცვლითი შესაძლებლობა და ნაჯერობის ხარისხი ძალზე დაბალია. ლატერიტული ნიადაგი დიდ სივრცეებს იკავებს სამხრეთ ამერიკაში, ცენტრალურ აფრიკაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ავსტრალიაში.

ლატერტულ ნიადაგზე იზრდება კაკაო, ჰევეა, ყავა, ანანასი, ქოქოსი, პალმა, ბრინჯი და სხვა მრავალი კულტურა. XX საუკუნის 50-იან წლების ბოლოდან ლატერიტულ ნიადაგს ხშირად ფერალიტურს უწოდებენ, ლატერიტულით კი აღნიშნავენ იმ ნიადაგებს, რომელთა პროფილში არის ლატერიტის ჰორიზონტი.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5  Краткая географическая энциклопедия. Том 2. 1961, 592 с.
**მაკა მიქელაძე** (დ. 23 აგვისტო, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მწერალი და ჟურნალისტი. ლიტერატურული პრემია „საბას" ლაურეატი (2011).

ბიოგრაფია
---------

მაკა მიქელაძე დაიბადა 1964 წლის 23 აგვისტოს, ქალაქ თბილისში.

დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი ფსიქიატრის სპეციალობით 1989 წელს. მუშაობდა ქალაქის ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, შემდეგ რესპუბლიკურ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, 1986-1991 წლებში მოდელად სააგენტო „ნოემა"-ში, შემდგომ ტატიშვილის სახელობის რეაბილიტაციის ცენტრში „ნაუტილუსი" ფსიქოთერაპევტად.

2011 წელს მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „საბა", წლის საუკეთესო პროზაული კრებულისათვის „მე და ჩემი კუსტურიცა". 1996 წელს მიიღო პრიზი ჟურნალისტიკაში, საუკეთესო მოთხრობისათვის „ჩემი ქალაქი". მიღებული აქვს აგრეთვე პრიზი საუკეთესო დებიუტისათვის ფილმ „ლეონარდო"-ში მონაწილეობისათვის.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ათი ქართული მოთხრობა : ორი ავტორის რომანი (ავტორი). - თბილისი, სტ. „გლობუსი", 2010. - 127 გვ.. - ISBN: 978-9941-0-2399-6
* Flash! : მოთხრობების კრებული (ავტორი). - თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2003. - 170 გვ.. - ISBN: 99940-15-88-5
* ოცდამეცამეტე : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, პაატა ნაცვლიშვილის გამ-ბა, 2000. - 32 გვ.. - ISBN: 99928-66-09-8
* ქალი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, პაატა ნაცვლიშვილის გამ-ბა, 2000. - 32 გვ.. - ISBN: 99928-66-10-1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაკა მიქელაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
„მწვანე მუშტის" ლოგო
**„მწვანე მუშტი"** — საქართველოში მოქმედი სოციალური მოძრაობა, რომელიც მემარცხენე და ეკოლოგიურ ღირებულებებზეა ორიენტირებული. მოძრაობა დაფუძნდა 2013 წელს. იგი ძირითადად სტუდენტებსა და ახალგაზრდებს აერთიანებს.

ისტორია
-------

მოძრაობა „მწვანე მუშტის" ჩამოყალიბება 2013 წლის ივლისში გადაწყდა. გაერთიანებაში 20 ივლისს „დედაენის ბაღში" გამართული საპროტესტო აქციის მონაწილეები გაწევრიანდნენ. საპროტესტო აქციის მთავარი ლოზუნგი იყო „არა რესურსების მაქსიმალური ათვისების პოლიტიკას". 2013 წლის შემოდგომიდან მოძრაობამ აქტიური კამპანია დაიწყო ხუდონის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის წინააღმდეგ. „მწვანე მუშტის" ორგანიზებით სოფელ ხაიშსა და თბილისში რამდენიმე სტუდენტური გამოსვლა მოეწყო.

2013-2015 წლებში მოძრაობის წარმომადგენლები სამოქალაქო აქტივიზმის სხვადასხვა ფორმით მონაწილეობდნენ საპირველმაისო დემონსტრაციებში, მუშათა გაფიცვების მხარდამჭერ აქციებსა და შრომის უფლებების დასაცავად წარმოებულ კამპანიებში. ამასთანავე, „მწვანე მუშტი" საყდრისის ოქროს მაღაროს არქეოლოგიური ძეგლის გადარჩენის მოძრაობის ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი იყო და გამოდიოდა კაზრეთის საწარმოს ნაციონალიზაციის მოთხოვნით.

„მწვანე მუშტის" ინიციატივით გაიმართა ნარჩენების დახარისხებისა თუ მდინარეების საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები

2015 წელს მემარცხენე-ეკოლოგიურმა ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო თბილისის კინოს მეთხუთმეტე საერთაშორისო ფესტივალშიც მოძრაობის ორი წევრი თსუ-ის წარმომადგენლობით საბჭოს დელეგატად არის არჩეული. „მწვანე მუშტის" აქტივისტი ცოტნე ცხვედიანი კი 2015 წელს წარდგენილი იყო ლიტერატურულ პრემია „საბაზე" ნომინაციაში „საუკეთესო დებიუტი".

2014 წელს „მწვანე მუშტმა" საკუთარი პოლიტიკური მანიფესტი გამოაქვეყნა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი
* მწვანე მუშტი Facebook-ზე
* მწვანე მუშტიTwitter-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  The economy isn’t everything, say Georgia’s green activists
2. ↑  სტუდენტების აქცია ხუდონჰესის წინააღმდეგ
3. ↑  სტუდენტური მოძრაობა დაბა კაზრეთში აქციას გამართავს
4. ↑  „მწვანე მუშტი" სოციალური და ეკოლოგიური სამართლიანობის მოთხოვნით, ჭიათურაში დღეს აქციას გამართავს
5. ↑  მოძრაობა „მწვანე მუშტი" საყდრისის ნაციონალიზაციას მოითხოვს.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-05. ციტირების თარიღი: 2015-09-08.
6. ↑  Green Fist SOS[*მკვდარი ბმული*]
7. ↑   სტუდენტური მოძრაობა „მწვანე მუშტი" თსუ მაღლივი კორპუსის ტერიტორიაზე გამართავს აქციას „დაახარისხე ნარჩენები!"
8. ↑  „მწვანე ფერი" ქალაქდაგეგმარება, ეკო პოლიტიკა და მწვანე აქტივიზმი[*მკვდარი ბმული*]
9. ↑  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2015-12-08. ციტირების თარიღი: 2015-09-08.
10. ↑  ლიტერატურული პრემია „საბას" გამარჯვებულები ცნობილია[*მკვდარი ბმული*]
11. ↑  "მწვანე მუშტის" მანიფესტი