**მარია ლიალკოვა** ( ჩეხ. Marie Ljalková, ნე **პეტრუშაკოვა** ( ჩეხ. Petrušáková ) , **ლასტოვეცკა** ( ჩეხ. Lastovecká  ; დ. 3 დეკემბერი, 1920 — დ. 7 ნოემბერი, 2011 ) — ჩეხი სნაიპერი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. პოლკოვნიკი .

ბიოგრაფია
---------

მარია ლიალკოვა დაიბადა 1920 წლის 3 დეკემბერს პოლონეთის ქალაქ ჰოროდენკაში (ამჟამად ივანო-ფრანკოვსკის რეგიონში ) ვოლინის ჩეხების ოჯახში. 12 წლის ასაკში დაკარგა მშობლები და გოგონა თავისთან დეიდამ წაიყვანა.  მოგვიანებით მარია გადავიდა სტანისლავოვში (ახლანდელი ივანო-ფრანკოვსკი ), სადაც სწავლობდა ტექნიკურ სკოლაში. სსრკ-ზე გერმანიის თავდასხმის შემდეგ, იგი ევაკუირებული იქნა ქალაქ ბუზულუკში, რომელიც მდებარეობს ორენბურგის რეგიონში. იქ ჩამოყალიბდა წითელი არმიის 1-ლი ჩეხოსლოვაკიის ცალკეული ქვეითი ბატალიონი. 1942 წლის 1 მარტს, სამედიცინო კურსების და საბაზისო სამხედრო მომზადების შემდეგ, იგი მიიღეს ამ ქვედანაყოფის სამხედრო მოსამსახურეთა რიგებში. მარიამ შემდეგ გაიარა სნაიპერის კურსები. 

საომარი ნათლობა მოხდა 1943 წლის მარტში, სოკოლოვოს ბრძოლაში.  ამ ბრძოლაში ყინულზე მწოლიარე ლიალკოვამ საკუთარი SVT-40 შაშხანიდან მოკლა ხუთი გერმანელი ჯარისკაცი (მათ შორის ერთი ტყვიამფრქვეველი  ). მხოლოდ ღამით ჩეხოსლოვაკიელმა ჯარისკაცებმა იპოვეს იგი გაყინულ მდგომარეობაში.  მარია ასევე მონაწილეობდა ბრძოლებში უკრაინის მარცხენა და მარჯვენა სანაპიროების განთავისუფლებისთვის, რომლის დროსაც მან მოკლა მინიმუმ 30 გერმანელი ჯარისკაცი და ოფიცერი. როგორც ჩეხოსლოვაკიის 1-ლი სატანკო ბატალიონის მთავარი მედდა, მონაწილეობდა ბრძოლებში ჩეხოსლოვაკიის განთავისუფლებისთვის. დუკელსკის უღელტეხილის მახლობლად გამართულ ბრძოლებში აღმოსავლეთ კარპატების ოპერაციის დროს (1944 წლის სექტემბერი) საარტილერიო ჭურვის აფეთქებამ ხერხემალი დაუმტვრია და ნახევარ სანტიმეტრის ფრაგმენტი მოხვდა თავში, მაგრამ მარიამ მოახერხა გადარჩენა  .

ომის შემდეგ მარია ცოლად გაჰყვა მიხაილ ლიალკოვს  მალევე გაემგზავრა ჩეხოსლოვაკიაში, მეორედ გათხოვდა ვაცლავ ლასტოვეცკიზე  და გვარი შეიცვალა . პოლკოვნიკი  ლიალკოვა მუშაობდა პრაღის  და ოლომოუცის  სამხედრო ჰოსპიტალებში, შემდეგ ცხოვრობდა ბრნოში. 1960-იანი წლების დასაწყისიდან 1990-იანი წლების ბოლომდე მუშაობდა გიდად ბრნოში, რუსული ენის შესანიშნავი ცოდნის წყალობით  გახდა ყველაზე სასურველი გიდი ტურისტებისთვის ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნებიდან.  .იგი იყო ჩეხოსლოვაკიის ლეგიონერთა საზოგადოების წევრი (მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანთა საზოგადოება), მფარველობას უწევდა მრავალ სპორტულ, კულტურულ და სოციალურ ღონისძიებებს სამხრეთ მორავიაში, კითხულობდა ლექციებს სკოლებში, მუშაობდა ბავშვებთან. 

დიდ სამამულო ომში გაწეული ღვაწლისთვის დაჯილდოვდა წითელი ვარსკვლავის ორდენით , ასევე დაჯილდოვდა ჩეხოსლოვაკიის სამხედრო ჯვრით.  2010 წლის 28 ოქტომბერს მას მიენიჭა თეთრი ლომის II ხარისხის ორდენი ჩეხეთის რესპუბლიკაში სპეციალური სამსახურისთვის, მიკულას კონჩიცკისთან (მის ახლო მეგობართან) ერთად პირადად ჩეხეთის პრეზიდენტისგან ვაცლავ კლაუსისგან. 

მარია გარდაიცვალა 2011 წლის 7 ნოემბერს ბრნოში. მისი გარდაცვალება გამოაცხადა ჩეხეთის ლეგიონერთა საზოგადოების ხელმძღვანელმა მილან რზეპკამ.

ჯილდოები და ტიტულები
--------------------

საბჭოთა სახელმწიფო ჯილდოები:

* წითელი ვარსკვლავის ორდენი

ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო ჯილდოები:

* სამხედრო ჯვარი
* თეთრი ლომის ორდენი ( ჩეხეთი, 2010 წ. )
* სოკოლოვის სამახსოვრო მედალი (1948)

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10  Катерина Прокофьева.  (10 ноября 2011) Умерла Мария Лялькова-Ластовецка — самый знаменитый чешский снайпер. Радио Прага. ციტირების თარიღი: 2014-07-17.
2. 1 2 3 4 5 6  Каглян Олександр.  (7.05.2011) Марія Лялькова — жінка-снайпер із Городенки. Діловий сайт Городенка і Городенківський район. ციტირების თარიღი: 2014-07-17.
3. ↑  Anna Brandejská.  (9. listopadu 2011) Zemřela slavná česká válečná snajperka Marie Ljalková-Lastovecká. iDNES.cz. ციტირების თარიღი: 2014-07-17.
4. ↑  Seznam osobností vyznamenaných při příležitosti 28. října 2010. Novinky.cz (28. října 2010). ციტირების თარიღი: 2014-07-17.