recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გაზელი მონგალა** (ლათ. Eudorcas albonotata) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახის სამფერა გაზელის გვარისა. გავრცელებულია სამხრეთ სუდანის მდინარეების დაბლობებსა და სავანებში. იგი პირველად ბრიტანელმა ზოოლოგმა — უოლტერ როთშილდმა აღწერა 1903 წელს. მისი ტაქსონომიური სტატუსი ფართო კამათის საგანია. პირველი მოსაზრებით იგი სამფერა ანტილოპების გვარის სრულუფლებიანი წევრია, მეორეს მიხედვით ის ტომსონის ქურციკის ქვესახეობაა, ხოლო მესამე მოსაზრებით მონგალა წითელშუბლა გაზელის ქვესახეობაა.

მონგალა ტანით საშუალო ზომის ანტილოპაა. ბეწვის ყავისფერია; შუბლი, მუცელი და თეძოები თეთრი აქვს. ასევე გვერდზე გასდევს განიერი ზოლი. რქები ორივე სქესის წარმომადგენელს აქვს, მაგრამ მამრის რქების სიგრძე მდედრისას ორჯერ აღემატება.

გაზელი მონგალა ბინადრობს სამხრეთ სუდანის ჭარბტენიან საძოვრებზე, ნილოსის აღმოსავლეთით. იგი არ აღწევს კენიისა და უგანდის საზღვრებს. ბუნებისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის საერთაშორისო კავშირმა (IUCN) მონგოლა ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად გამოაცხადა.

ლიტერატურა
----------

* IUCN SSC Antelope Specialist Group 2008, Eudorcas albonotata, su IUCN Red List of Threatened Species, Versione 2016.3, IUCN, 2016.

სქოლიო
------

1. ↑  IUCN SSC Antelope Specialist Group (2008). "Eudorcas albonotata". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2008: e.T8992A12947781. Retrieved 1 February 2016.
**გალისიური ენა** (თვითსახელწოდება — galego) — გალისიელების ენა. გალისიის ავტონომიური ოლქის (ესპანეთი) ერთ-ერთი ოფიციალური ენა. გავრცელებულია აგრეთვე ასტურიის ავტონომიური ოლქის, ლეონისა და სამორის პროვინციების გალისიასთან მოსაზღვრე რაიონებში. შემორჩენილია გალისიელ ემიგრანტთა შორის, რომლებიც ესპანეთის სხვადასხვა კუთხეში, ლათინურ ამერიკაში (კუბა, არგენტინა, ურუგვაი, ბრაზილია) და აშშ-ში ცხოვრობენ. XXI საუკუნის დასაწყისისათვის, სავარაუდოდ, არაუმეტეს 4 მილიონი ადამიანი საუბრობდა გალისიურ ენაზე, მათგან 3 მილიონი ესპანეთის მცხოვრებია. ზუსტი მონაცემების დადგენა რთულია, რადგან გალისიელთა მეტყველებაში შეინიშნება ესპანური და გალისიური ენათა სისტემების ინტერფერენცია (ყველა გალისიელი ფლობს ესპანურს), გაჩნდა შერეული სამეტყველო ფორმები.

გალისიური ენა განეკუთვნება რომანული ენების იბერიულ-რომანული ჯგუფის დასავლურ ქვეჯგუფს. დიალექტური განსხვავებები სუსტადაა გამოხატული, ძირითადად ფონეტიკური ხასიათისაა; გამოიყოფა 3 დიალექტური ბლოკი — დასავლური, ცენტრალური და აღმოსავლური.

ფონეტიკის მხრივ გალისიური ენა ესპანურს ჰგავს (არ არსებობს პორტუგალიურისათვის დამახასიათებელი ფონემები /z/ და /ʒ/ და ცხვირისმიერი ხმოვნები; არსებობს ფონემები /tʃ/ და /ө/, არ განსხვავდება /b/ და /v/). გრამატიკული სტრუქტურა ახლოსაა პორტუგალიურთან. გალისიური ენის ლიტერატურაში არ არსებობს ზმნების ანალიტიკური ფორმები, მაგრამ აქვს დიდი რაოდენობით პერიფრაზები ზმნების მოდალური და ასპექტურ-დროული მნიშვნელობების გამოსასახად.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Нарумов Б. П.* ГАЛИСИЙСКИЙ ЯЗЫК // Большая российская энциклопедия. т. 6. — М. 2006. — стр. 313–314.
**ბუგროვების ღამის გასათენებელი სახლი** (რუს. Ночлежный дом Бугровых) — საცხოვრებელი სახლი ნიჟნი-ნოვგოროდში, აგებულია XIX საუკუნის 80-იან წლებში ვაჭარ ბუგროვების მიერ, როგორც საზოგადოების დაბალი ფენების სასტუმრო. მდებარეობს სახალხო ერთობის მოედანზე.

ისტორია
-------

ღამის გასათენებელი სახლი ააშენეს 1880-1885 წლებს შორის პერიოდში (სხვა მონაცემებით 1880-1883 წლებში). ჩანაფიქრის მიხედვით სახლი უნდა ყოფილიყო სოციალური სტატუსის არმქონე მოსახლეობის თავშესაფარი. თავად სახლი მდებარეობდა ორ უკიდურესობას შორის: ერთი მხრივ მას ესაზღვრებდა ვაჭრების ქუჩა, სადაც სრულდებოდა მილიონიანი გარიგებები, ხოლო მეორე მხრივ იგი ესაზღვრებოდა ე. წ. „მილიოშკას", სადაც იკრიბებოდნენ მაწანწალა და სტატუსდაკარგული ადამიანები. 

დაგეგმილი იყო, რომ სახლი ერთი დღით 700 ადამიანს დაიტევდა (უფრო სწორად ერთი ღამით, რადგან დღისით იმართებოდა სანიტარული დასუფთავება), მაგრამ პრაქტიკულად მასში ზოგჯერ 1 259 ადამიანიც კი განთავსებულა. სახლის კლიენტები იძინებდნენ იქ სადაც მოუხერხდებოდათ. 

1885-1888 წლებში იმისათვის, რომ ღამის გასათენებელ სახლს ემუშავა, ააშენეს საშემოსავლო სახლი. მასში განთავსებული მაღაზიები გასცეს იჯარით და მთელ შემოსავალს ახმარდნენ ღამის გასათევი სახლის საჭიროებებს. 

1920-იანი წლების შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ ღამის გასათევი სახლი გააუქმა. მის ადგილზე კი შეიქმნა კომუნალური ბინები.

1960-იან წლებში მეწყერის შედეგად, სახლის ნაწილი დაიფარა. სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო სახლის ინტენსიური დანგრევა, რასაც ასევე ხელი შეუწყო 1920-იან წლებში ახლოს ტრამვაის სახლის აგებამ. 

1990-იან წლებში შენობაში განათავსეს ვიზებისა და რეგისტრაციის განყოფილება. 

2005 წელს სახალხო ერთობის დღის პირველი აღნიშვნის წელს გადახურეს ახალი სახურავით და დაიწყეს მისი კოსმეტიკური რემონტი. 

2013 წელს შენობა იყიდა ფელიქს ვერხოვოდმა.

სქოლიო
------

1. 1 2  Наумова О. И. 100 биографий домов Нижнего, Н. Новгород, 2008, 978-5-903581-03-0
2. 1 2 3 4 5 6  Ночлежный дом Бугрова | Туристический портал Нижегородской области. nnwelcome.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-12-07. ციტირების თარიღი: 2017-12-01.
3. ↑  Ночлежный дом купца Бугрова. 15 фактов.. nnovtravel.ru.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-05-28. ციტირების თარიღი: 2017-12-01.
**გერასიმე ცაგარეიშვილი** (დ. 1864, გოჩაჯიხაიში — გ. 14 დეკემბერი, 1927) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1883 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. 1893 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის (ოდესის) უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იმავე წელს იაკობ ფანცხავასთან ერთად ბათუმში გახსნა პირველი დაწყებითი სკოლა პანსიონითა და გაკვეთილების გასამეორებელი კლასებით. 1894 წელს ქუთაისის სათავადაზნაურო სასწავლებელში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა, სადაც წარმატებით ასწავლიდა რუსულ და ლათინურ ენებს, ისტორიას, გეოგრაფიას, არითმეტიკას. 1904–1905 სასწავლო წლიდან ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლა გიმნაზიად გადაკეთდა და მალე გადაიქცა განათლებისა და კულტურის ერთ-ერთ კერად დასავლეთ საქართველოსთვის. გერასიმე ცაგარეიშვილი ყველა კულტურული დაწესებულებისა და ღონისძიების ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო. ამავე დროს ის რამდენჯერმე იყო არჩეული ქუთაისის საქალაქო საბჭოს ხმოსნად. იგი სილოვან ხუნდაძესთან ერთად გიმნაზიის ინსპექტორად აირჩიეს და თანამდებობაზე გიმნაზიის ტექნიკუმად გადაკეთებამდე დარჩა. მან თავისი წვლილი შეიტანა სკოლის გაეროვნების საქმეშიც. 1920 წელს გამოიცა მისი გეოგრაფიის სახელმძღვანელო. ექვსი წელიწადი მუშაობდა საბჭოთა სკოლაში.

ლიტერატურა
----------

* *დოდო ჭუმბურიძე*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 209.
* „სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწეები და სახალხო მასწავლებლები", წიგნი II, სამეცნიერო მეთოდური კაბინტის გამომცემლობა, 1955;
* ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული არქივი ფ. 9, საქ. 1535.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გერასიმე ცაგარეიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |
| --- |
| *გალიფრეი* |
| სურათი |
| სამეც-ფ. სამყარო |
| სამყარო | *Doctor Who* |
| მდებარეობა | *კასტერბორუსი* |
| პლანეტის ტიპი | *პლანეტა* |
| მზე | *ბინარული სისტემა გრიდლოკი* |
| თანამგზავრები | *პაზიტი გალიფრეია* |
| დღე | *18 საათი* |
| გეოგრაფია |
| ატმოსფერო | *77% აზოტი, 21% ჟანგბადი, 2% სხვა* |
| მოსახლეობა |
| მოსახლეობა | *დროის მბრძანებლები* |

**გალიფრეი** (ინგლ. *Gallifrey*) — პლანეტა სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ბრიტანული ტელესერიალიდან Doctor Who. ის სერიალის მთავარი პერსონაჟის, დოქტორისა და დროის მბრძანებლების სამშობლოა. გალიფრეი მდებარეობდა ბინარული ვარსკვლავების სისტემა გრიდლოკში, კასტერბორუსის თანავარსკვლავედში. მისი გალაქტიკური კოორდინატებია „1001100 X 02 გალაქტიკის ნულოვანი ცენტრიდან", რაც დედამიწიდან დაახლოებით 29 000 სინათლის წლის მოშორებითაა.

თავდაპირველად სერიალში დოქტორის მშობლიურ პლანეტაზე არაფერი იყო ნათქვამი, ის მხოლოდ 1969 წელს გამოაჩინეს მე-7 სეზონში „ომის თამაშები", დოქტორის გასამართლების ეპიზოდში. სახელი კი გამომჟღავნდა „ომის მეომარში" (1973). დროში მოგზაურობის მეშვეობით გალიფრეის ხშირად სტუმრობენ, როგორც დედამიწის წარსულში, ისე შორეულ მომავალშიც, 100 ტრილიონ წელიწადში, რომელსაც დროის ლორდებმა ვერ მიაღწიეს.

გალიფრეის შესახებ ინფორმაცია ნელ-ნელა ივსებოდა განახლებულ სერიებში (2005 წლიდან). პირველ სეზონში იყო მინიშნება, რომ ის დალეკების იმპერიასთან ერთად განადგურდა დოქტორის მიერ დროის ომში. პლანეტა სახელით მხოლოდ 2006 წლის საშობაო სპეციალურ ეპიზოდში მოიხსენიეს. ცოტა ხნით გამოჩნდა მე-7 სეზონის ფინალში, ეპიზოდში „დოქტორის სახელი", სადაც ნაჩვენები იყო, როგორ მოიპარეს დოქტორმა და სუზანმა ტარდისი. ეპიზოდის „დოქტორის დღე" მიწურულს აღმოჩნდა, რომ გალიფრეი გადარჩა, თუმცა დროში გაიყინა და დოქტორის 13 ინკარნაციის მიერ სხვა სამყაროში იქნა გადატანილი.

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑
3. ↑
**ბანანი** (Musa) — მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ბანანისებრთა ოჯახისა. მაღალი, ზოგჯერ გიგანტური ბალახია, რომელსაც ძლიერი ფესურა და მოკლე ღერო აქვს. ფოთლები დიდი ზომისაა, ხალთიანი, ქმნის მრავალშრიან მილისებრ ცრუ ღეროს, რომლის გავლით ჯერ ნორჩი ფოთოლი ამოდის, შემდეგ კი მტევნისებრი ყვავილედი. ყვავილები ერთსქესიანი და ორსქესიანია, ნაყოფი მოგრძო, მრავალთესლა, კენკრა, სქელკანიანი. 

კულტურული ჯიშებისა - ხშირად უთესლო, 15 სმ-მდე სიგრძის. მტევანში შეიძლება განვითარდეს 300-მდე ასეთი ნაყოფი, რომელთა საერთო წონა 50-60 კგ აღწევს. მსხმოიარობის შემდეგ ბანანის მიწისზედა ნაწილი ხმება. 

დაახლოებით 60-70 სახეობა გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ბანანი ერთ-ერთი უძველესი კულტურაა. 

მისი ნაყოფი ძვირფასი საკვები და საექსპორტო პროდუქტია. ბანანის კულტურული ფორმების ნაყოფი შედგება კანისა (40%) და ტკბილი ფქვილოვანი რბილობისაგან (60%), რომელიც შეიცავს 14-22% შაქარს, 5,8% სახამებელსა და 1,5%-მდე პროტეინს. ბანანის ნაყოფს იყენებენ როგორც ნედლად, ისე გამხმარს. მისგან ამზადებენ ბანანის ფქვილს, კონსერვს, მარმელადს, სიროფს, ღვინოს. 

ტექნიკური მცენარედ მოშენებულია საფეიქრო ანუ სართავი ბანანი (Musa textilis), რომლის ღეროსაგან მზადდება მსუბუქი და მკვრივი ბოჭკო, ე. წ. მანილის ქერელი (აბაკა). მისგან ამზადებენ საზღვაო ბაგირებს, სათევზაო მოწყობილობას და სხვა. საქართველოსა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროებზე, დეკორატიულ მცენარედ ხშირად კულტივირებულია იაპონური ბანანი (Musa basjoo).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 185.
**გერასიმოვის სახლი** (რუს. Особняк Герасимова) — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს სოციალისტურ (ძველი ნიკოლსკის) ქუჩაზე. გერასიმოვის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
-------

სახლი ნიკოლსკის (ამჟამად სოციალისტურ) ქუჩაზე, ააგეს XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ნეოკლასიკური ეკლექტიკის სტილში. მშენებლობისთვის გამოიყენეს ა. ლევანიდოვის ქარხნის მიერ დამზადებული აგური. სახლის მფლობელები იყვნენ როსტოველი საშუალო კლასის წარმომადგენლები ცოლ-ქმარი სტეფან და ელისაბედ ნეცვეტაილენკოები. 1914 წელს სახლის მფლობელი გახდა იაკობ გერასიმოვი, რომელიც იყო ტყავის მაღაზიის მფლობელი ძველ ბაზარში (ამჟამად - ცენტრალური ბაზარი). იაკობ გერასიმოვმა დაფინანსა ალექსანდრე ნეველის ეკლესიის ახალი ბაზრის ტერიტორიიდან ძმათა სასაფლაოზე გადატანის სამუშაოები.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია და იგი ფუნქციონირებდა, როგორც საცხოვრებელი სახლი. შემდეგ მასში განათავსეს საბავშვო ბაღი № 14.

2015 წელს შენობის სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის დროს, ნაგებობის შიგნით გათხარეს ორმო, რომელიც ფატალურად დასრულდა. ფასადის კედელი, რომელიც არ ჰქონდათ ხიმინჯებით გამაგრებული, მთლიანად ჩამოიქცა.

არქიტექტურა
-----------

ნაგებობა მდებარეობს დონის როსტოვის ისტორიულ ნაწილში. სახლს აქვს XIX საუკუნის ტიპური ნაგებობის ფორმა. მთავარი ფასადი გადიოდა სოციალიზმის ქუჩაზე. ნაგებობა ერთსართულიანი, სარდაფიანი აგურის შენობა იყო. ნაგებობა თარიღდება 1900-1904 წლებით. მისი პროექტი ეკუთვნის ნიკოლაი დოროშენკოს. სახლის მშენებლობა გრძელდებოდა დოროშენკოს გარდაცვალების შემდეგაც, არქიტექტორ ნიკოლაი დურბახის მეთვალყურეობით.

ლიტერატურა
----------

* Лобжанидзе В. Лаптев Г. Кустов В. Путешествия по старому Ростову. Часть II. Ростов-на-Дону, 2001 г.
* Оценка недвижимых имуществ г. Ростова-на-Дону для раскладки Государственного налога и других сборов на 1904 г. Ростов-на-Дону, 1904 г. с. 31, 227, 287.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Особняк Герасимова. Культурное наследие России.
* Очередной вандализм. «Чёртова дюжина»

სქოლიო
------

1. ↑  Новый музей – старые заботы
**ბორამა** (სომალ. Boorama, არაბ. بوراما) — ქალაქი სომალის ჩრდილო-დასავლეთით. ავდალის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს საკმაოდ ნაყოფიერ ზეგნებიან რაიონში, ეთიოპიის საზღვრიდან შორიახლოს.

ისტორია
-------

შუა საუკუნეებში იყო ადალის სახელმწიფოს ნაწილი, ხოლო XIX საუკუნის ბოლოდან XX საუკუნის 60-იან წლებამდე — ბრიტანეთის სომალის ნაწილი. 2000-იანი წლებიდან დაწყებული, ქალაქი სადავო ტერიტორიაა ავტონომიის მოსურნე ავდალენდსა და თვითაღიარებულ სახელმწიფო სომალილენდს შორის.

მოსახლეობა
----------

მოსახლეობის რაოდენობა 2005 წლის მონაცემებით შეადგენს 215 616 ადამიანს.

ინფრასტრუქტურა
--------------

ბორამაში მოქმედებს ამუდის უნივერსიტეტი (*Amoud University*). მოქმედებს აეროპორტი, საიდანაც ხორციელდება რეისები სომალის ბევრ ქალაქში და მეზობელ ქვეყნებში. ამას გარდა, ქალაქში არსებობს 4 დიდი ოტელი.

დამეგობრებული ქალაქები
----------------------

* დიდი ბრიტანეთის დროშადიდი ბრიტანეთი ჰენლი-ონ-ტემსი

სქოლიო
------

1. ↑  Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (Draft). United Nation Office for the Coordination of Humanitarian Affairs.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-07-28. ციტირების თარიღი: 2015-10-20.
**გიორგი თაყაიშვილი** (დ. 26 მაისი, 1881 — გ. 1921) — ქართველი გენერალი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ოზურგეთის მაზრაში აზნაურის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიიღო. სამხედრო სამსახური დაიწყო 1901 წელს. პირველი თანრიგით დაამთავრა ნიკოლოზის საინჟინრო სასწავლებელი. გაგზავნილ იქნა მესანგრეთა მე-19 ბატალიონში. 1902 წლს გახდ პოდპორუჩიკი. იყო რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომის მონაწილე. 1906 წელს გახდა პორუჩიკი. 1909-1910 წლებში მოსახურობდა ქალაქ ირკუტსკში, აღმოსავლეთ-ციმბირის მე-2 ასეულშია. 1910-1912 წლებში მსახურობდა I კავკასიურ ასეულში. 19410 წელს გახდა შტაბს-კაპიტანი. 1912 წელს I თანრიგით დაამთავრა ნიკოლოზის საინჟინრო აკადემია, მიიღო კაპიტნის წოდება. 1912-1913 წლებში მოსახურობდა მესანგრეთა მე-2 კავკასიურ ბატალიონში. იყო პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე. 1915-1917 წლებში იყო მე-2 კავკასიური საარმიო კორპუსის ინჟინრის მოვალეობის შემსრულებელია. 1916 წელს გახდა პოდპოლკოვნიკი. 1917 წლის 19 აპრილიდან მე-2 კავკასიური საინჟინრო პოლკის მეთაური იყო. ამავე წლის 6 აგვისტოს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის (1907); წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის ხმლებით (1916); წმინდა ანას მე-3 ხარისხის ხმლებითა და ბაბთით (1916); წმინდა ანას მე-4 ხარისხის (1916).

1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შეირაღებულ ძალებში. 1918 წელს გახდა გენერალი. იყო ქართული არმიის საინჟინრო ნაწილების უფროსი. 1920 მივლინებით იმყოფებდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, სადაც ხელმძღვანელობდა თავდაცვითი ზღუდის მშენებლობას მდინარე სამურზე და მონაწილეობდა ბაქოს ციხესიმაგრის გამაგრების პროექტირებაში. 1921 წავიდა ემიგრაციაში.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე მ.*, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1921) : ენციკლოპედია-ლექსიკონი, თბ.: უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2018. — გვ. 179-180.
* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 34, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი თაყაიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბორისოგლების კოშკი** (რუს. Борисоглебская башня) — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის აღმოსავლეთით მდებარე კოშკი. მდებარეობს გეორგიევსკისა და ზაჩატევის კოშკებს შორის.

ისტორია
-------

ბორისოგლების კოშკი თარიღდება XVI საუკუნით. 1620 წელს გადააკეთეს. გადაკეთების შედეგად კოშკს მიაშენეს კონტრფორსტები. კოშკმა სახელი მიიღო მეზობლად მდებარე წმინდა ბორისისა და გლების სახელობის ეკლესიისაგან, რომელიც არ არის შემონახული დღევანდელ ეპოქამდე. კოშკის მეორე სახელია დუხოვსკის კოშკი. აღნიშნული სახელი მიღებულია დუხოვსკის მონასტრისაგან, რომელიც ასევე არ არის შემონახული თანამედროვე ეპოქამდე. 

1785 წელს ბორისოგლების კოშკი ზაჩატევის კოშკთან ერთად დაანგრიეს და ისინი ჩაანაცვლეს მაღალი კედლით. 1833 წელს კედელი გადაიტანეს. 

1966 წელს კოშკის ნანგრევები (პირველი სართულის ნარჩენები) გათხარეს, ხოლო1974 წელს კოშკი კვლავ აღადგინეს თავდაპირველი მდებარეობის მიხედვით.

აღწერა
------

სვიატოსლავ აგაფონოვი თავის წიგნში „ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლი. არქიტექტურა, ისტორია, რესტავრაცია" წერს: „ზომების მიხედვით ბორისოგლების კოშკი მრგვალია და ახლოს დგას კლადოვოის და პოროხოვოის კოშკებთან. ყველა სხვა კოშკების მსგავსად ბორისოგლების კოშკიც ოთხ იარუსიანია. მეორე იარუსი პირველის ანალოგიური იყო. მესამე იარუსს უფრო სქელი კედლები ჰქონდა და ბრტყელი გადახურვა. ზემო იარუსზე რვა საბრძოლო ფანჯარა ჰქონდა. ზედა იარუსზე თერთმეტი ქონგურია. 

ბორისოგლების კოშკი აგებულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის სხვა კოშკების კონსტრუქციების მსგავსად".

ლიტერატურა
----------

* Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
* Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История перестройки и реконструкции Кремля
* Нижегородский кремль დაარქივებული 2016-11-22 საიტზე Wayback Machine.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები |
| --- |
|  |
| 
* ბორისოგლების კოშკი
* გეორგიევსკის კოშკი
* დმიტრიევის კოშკი
* ზაჩატევის კოშკი
* თეთრი კოშკი
* თოფისწამლის კოშკი
* ივანოვსკის კოშკი
* კორომისლოვის კოშკი
* ნიკოლსკის კოშკი
* საათიანი კოშკი
* საიდუმლო კოშკი
* სასაწყობე კოშკი
* ჩრდილოეთის კოშკი
 |

 |
**გიორგი ალექსანდრეს ძე თავდგირიძე** (დ. 27 სექტემბერი, 1914, თბილისი, — გ. 22 მარტი, 1957, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი. 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1939 წელს. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში (1941–1945). 1949-1955 წლებში იყო საპროექტო ინსტიტუტის „საქსოფლმშენსახპროექტის" მთავარი არქიტექტორი, 1955 წლიდან — საპროექტო ინსტიტუტის „საქქალაქმშენ­სახპროექტის" არქიტექტურის სახელოსნოს ხელმძღვანელი. იმავდროულად, 1995 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის კათედრაზე. აზომილი აქვს რამდენიმე ქართული არქიტექტურული ძეგლი, მათ შორის ვაჩნაძიანის ყველაწმინდის ეკლესია (1939, არქიტექტორ მ. კალაშნიკოვთან ერთად). 

თავდგირიძის ძირითადი ნამუშევრებია: 

* სა­ქართველოს გეოლოგიის სამმართველოს საცხოვრებელი სახლი (1948, თბილისი, ზაქარია ფალიაშვილის ქუჩა),
* სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის თანამშრომლების საცხოვრებელი სახლი (1954, თბილისი, ლადო კავსაძის ქუჩა),
* სასტუმრო „საქართველო" (1949-1956, თბილისი, არქიტექტორ ნ. ფირცხალაიშვილთან ერთად, მელიქი­შვი­ლის ქუჩა; თავდაპირველად აშენდა როგორც სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შენობა),
* ნიკო მუსხელი­­შვი­ლის სააგარაკო სახლი (1949, მანგლისი),
* ივანე ბერიტაშვილის და სიმონ ჯანაშიას სააგარაკო სახლები (1949, სოხუმი).

ლიტერატურა
----------

* *გერსამია თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 431.
**ბორნის იდენტიფიკაცია** — 2002 წლის ამერიკულ-გერმანული მოქმედებითი თრილერი. ფილმი ადაპტირებულია რობერტ ლადლუმის იმავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მთავარი პერსონაჟი, ჯეისონ ბორნი, ფსიქოლოგიური ამნეზიისგან იტანჯება და ცდილობს საკუთარი ვინაობის დადგენას ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ მოწყობილი საიდუმლო შეთქმულების კვალდაკვალ. ფილმში მონაწილეობენ მეტ დეიმონი, ფრანკა პოტენტე, კრის კუპერი, კლაივ ოუენი, ჯულია სტაილზი, ბრაიან კოქსი და ადეიალე აკინოუე-აბაჯე. ბორნის იდენთიფიკაცია ფილმების სერიის პირველი ნაწილია. მას მოჰყვება ბორნის უპირატესობა (2004), ბორნის ულტიმატუმი (2007), ბორნის მემკვიდრეობა (2012) და  ჯეისონ ბორნი (2016). 

ფილმის რეჟისორი დაგ ლიმანია, სცენარის ავტორები კი, ტონი გილროი და უილიამ ბლეიკ ჰერონი. მიუხედავად იმისა, რომ რობერტ ლადლუმი 2001 წელს გარდაიცვალა, ის  ფრენკ მარშალთან ერთად ფილმის აღმასრულებელ პროდიუსერად ითვლება. კინოკომპანიამ Universal Pictures ფილმი კინოეკრანებზე 2002 წლის 14 ივნისს გამოუშვა. ფილმი კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს.

როლებში
-------

* ჯეისონ ბორნი - მეტ დეიმონი
* მარი ელენა კრუტზი - ფრანკა პოტენტე
* ალექსანდრ კოლკინი - კრის კუპერი
* პროფესორი - კლაივ ოუენი
* უარდ ებოტი - ბრაიან კოქსი
* ნუკიანა უომბოსი - ადეიალე აკინოუე-აბაჯე
* დენი ზორნი - გაბრიელ მენი
* ნიკი პარსონსი - ჯულია სტაილზი
* ჯიანკარლო - ორსო მარია ჯიერინი
* იმონი - ტიმ დატონი
* კასტელი - ნიკი ნუდი
* მენჰეიმი - რასელ ლევი

ლიტერატურა
----------

* "The Bourne Identity". British Film Institute. London. Retrieved June 11, 2012.
* "The Bourne Identity (2002)". Box Office Mojo. IMDb. Retrieved May 16, 2009
**„ბურჰანი-ჰაგიგათი"** (აზერ. Bürhani-Həqiqət) — ლიტერატურული, ისტორიული, სამეცნიერო და ტექნიკური, სოციალურ-პოლიტიკური ჟურნალი, პირველი ბეჭდვითი ორგანო, რომელიც ერევანში, აზერბაიჯანულ ენაზე, გამოიცემოდა. მისი გამოცემა დაიწყო ჟურნალ „ლექ-ლექის" დახურვის შემდეგ, რომელიც ასევე აზერბაიჯანულ ენაზე გამოიცემოდა. „ბურჰანი-ჰაგიგათი" გამოიცემოდა 1-ლი იანვრიდან 29 იანვრის ჩათვლით. ჟურნალი იბეჭდებოდა თვეში ორჯერ 8 ფურცელზე და სულ 9 ნომერი გამოიცა. სახელწოდება „ბურჰანი- ჰაგიგათ" შემდეგნაირად განიმარტება: **„ბურჰანი"** - არაბული სიტყვაა და ნიშნავს **არგუმენტს, მტკიცებულებას**; **„ჰაგიგათი"** - თურქული სიტყვაა და ნიშნავს **სიმართლეს**.

გამოცემა
--------

1917 წლის 1 იანვარს „ლუისის" („სინათლე" სომხურად) გამომცემლობაში ალი მაჰზუნის ხელმძღვანელობით, რომელიც გახლდათ პოეტი და პუბლიცისტი და ასევე ერევნის ინტელიგენციის წარმომადგენლის ჰასან მირზაზადე ალიევის დახმარებით გამოიცა ჟურნალ „ბურჰანი-ჰაგიგათის" პირველი ნომერი.

ჟურნალის ავტორები იყვნენ მოლანასრედინისტი ჯაბბარ ასკერზადე (აჯიზი), მირზა ჯაბარ მამედოვი, რაჰიმ ნაჯი, ვაჰიდ მუღანლი, ტახვილ ირევანი, ასევე პოეტესები შოჰრატი, ნიგიარი, სარიახანუმი, აბდულჰაგ მეჰრინისი, ფატმა მუფიდა, რამზია და სხვები, რომელთა შორის იყო ერევნის მასწავლებელთა სემინარის სტუდენტებიც.

შინაარსი
--------

ჟურნალში დიდი ადგილი ეკავა სტატიებს სოციალურ-პოლიტიკურ საკითხებზე, მაგრამ მათ გარდა, ასევე ქვეყნდებოდა სახლის საქმის წარმოებისა და ბავშვების აღზრდის საკითხები. მეორე ნომრიდან, ჟურნალში გამოიცა ალი მაჰზუნის ნამუშევარი „ლიტერატურაში".

2012 წელს, ლიტერატურულმა მეცნიერმა შაფაგ ნაასირმა ჟურნალის ყველა ნომრის ტრანსფონელიტერაცია შეასრულა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მოლა ნასრედინი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურნალი "ბურჰანი-ჰაგიგათი" I
* ჟურნალი "ბურჰანი-ჰაგიგათი" II

სქოლიო
------

1. ↑  Литературная среда
2. ↑  Сатирические журналы Азербайджана (1906-1920)
3. ↑  Пресса
4. ↑  Культурное измерение войны:Первая мировая война в образах,в памяти и истории.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-08. ციტირების თარიღი: 2018-09-26.
5. 1 2  Известные представители иреванской интеллигенции
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თვალჭრელიძე**. |

**გიორგი გრიგოლის ძე თვალჭრელიძე**  (დ. 19 სექტემბერი, 1896, პატარა ონი, ამბროლაურის რაიონი — გ. 13 აპრილი, 1968) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში. სკკპ-ს წევრი 1917 წლიდან. 

1913 წელს სოჭში მუშაობდა შავი ზღვის რკინიგზის მშენებლობაზე. 1915 წელს მეფის არმიაში იბრძოდა თურქეთის ფრონტზე, სადაც ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. 1918 წელს მშობლიურ სოფელს დაუბრუნდა და განაგრძო რევოლუციური საქმიანობა. ამავე წლის ივნისში გაიწვიეს მენშევიკური არმიის მე-3 ქვეით პოლკში, რომელიც ქალაქ ფოთის ტერიტორიაზე იყო განლაგებული. ფოთის საქალაქო პარტიული ორგანიზაციის დავალებით, სხვა ამხანაგებთან ერთად პოლკში ჩამოყალიბდა ბოლშევიკური უჯრედები და ჯარისკაცთა შორის აქტიურ არალეგალურ პარტიულ-პოლიტიკურ მუშაობას ეწეოდა. 1919 წლის მაისში დააპატიმრეს. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ გ. თვალჭრელიძე ჯერ პატარა ონის რევკომის თავმჯდომარედ მუშაობდა, შემდეგ სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე იყო. სწავლობდა მოსკოვში სვერდლოვის სახელობის უნივერსიტეტში. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ხელმძღვანელ პარტიულ სამუშაოზე იყო. პარტიის თბილისის ლენინის რაიკომის, გურჯაანისა და მახარაძის რაიკომების, აჭარის საოლქო და ბათუმის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. საქართველოს კპ. ცკ-ის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების გამგე, საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტკომისიის თავმჯდომარე, საქართველოს სახელმწიფო კონტროლის მინისტრი და სხვა პარტიის მე-17-19 ყრილობის დელეგატი, საქართველოს სსრ 1-2 და სსრკ III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ლენინის წითელი დროშის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის 1 ხარისხის ორდენით და მედლებით.

ლიტერატურა
----------

* *ე. ქურციკიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 673.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი თვალჭრელიძე (რევოლუციონერი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* გიორგი თვალჭრელიძის ბიოგრაფია (I მოწვევა)
* გიორგი თვალჭრელიძის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* გიორგი თვალჭრელიძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბორა (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

ბორა
**ბორა** (იტალ. bora; ლათ. boreas; ბერძ. boreas — ჩრდილოეთის ქარი) — ძლიერი და მძაფრი ქარი. წარმოიქმნება უმთავრესად წლის ცივ პერიოდში და მკვეთრ აცივებას იწვევს. ბორა უმთავრესად იმ ადგილებში იცის, სადაც მცირე 
სიმაღლის ქედი თბილ ზღვას ესაზღვრება (ადრიატიკის სანაპიროზე, ტრიესტთან, რიეკთან; კავკასიაში — შავიზღვისპირეთის ჩრდილოეთში, ტუაფსესა და ნოვოროსიისკს შუა). 

ხმელეთზე შემოჭრილი ცივი ჰაერის მასა წნევის გრადიენტისა და სიმძიმის ძალის გავლენით სწრაფად ეშვება ქედის ქარზურგა კალთაზე თბილი ზღვის ნაპირისაკენ ისე, რომ ვერ ასწრებს ადიაბატურად გათბობას. ქარის სიჩქარე ამ დროს 40 მ/წმ აღწევს (ნოვოროსიისკთან მარკოთხის უღელტეხილზე 60 მ/წმ აღემატება). 

გრძელდება ერთი დღიდან ერთ კვირამდე. ბორას გამოჩენამდე მთის მწვერვალებთან ფიქსირდება ხშირი ღრუბლები. ბორა 2-3 დღის განმავლობაში ქრის და ხშირად დიდი ზიანი მოაქვს. 

1928 წელს დაფიქსირდა უძლიერესი ბორა, რომლის სიჩქარემ შეადგინა 80 მ/წმ.

* 
* 
* 
*

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ტრამონტანა
* სარმა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Local Mediterranean winds დაარქივებული 2007-09-22 საიტზე Wayback Machine.
* Name of Winds
* Il Libro della Bora (In Italian. Eng: The Book of Bora) დაარქივებული 2008-11-19 საიტზე Wayback Machine.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 467.

სქოლიო
------

1. ↑  ნოვოროსიისკის ბორა და ბაიკალური სარმა, ქარის რეკორდული გარღვევა.
**ბელინცონის სამი ციხესიმაგრე** — საფორტიფიკაციო ნაგებობათა ჯგუფი შვეიცარიის ტიჩინოს კანტონის ქალაქ ბელინცონის გარშემო. ჯგუფი შედგება კასტელგრანდეს, მონტებელოსა და სასო-კორბაროს ციხესიმაგრეებისგან. კასტელგრანდე თავის გამაგრებულ კედლებთან ერთად, რომელიც ძველ ქალაქს იცავს და უკავშირდება მონტებელოს, მდებარეობს ბორცვზე, რომელიც მთელს ხეობას გადაჰყურებს. მესამე ციხესიმაგრე (სასო-კორბარო) მდებარეობს იზოლირებულ კონცხზე, დანარჩენი ორი ნაგებობის სამხრეთით. 2000 წლიდან, სამივე ციხესიმაგრე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბელინცონის ყოველთვის ეკავა მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული მდებარეობა ალპებში. რამდენიმე უმთავრესი ალპური გზა სწორედ ქალაქის სიახლოვეს ერთდებოდა, რაც მას წამყვან სავაჭრო ცენტრად აქცევდა. კასტელგრანდეს ციხესიმაგრე ძვ. წ. I საუკუნეში, რომის იმპერატორ ავგუსტუსის მმართველობისას აშენდა. მომდევნო საუკუნეებში ის დანგრევის პირას მივიდა, მაგრამ IV საუკუნეში აღადგინეს და მნიშვნელოვნად გააფართოვეს. დიოკლეტიანესა და კონსტანტინე დიდის მეფობისას, ჩრდილოეთ იტალიის დასაცავად თავდასხმებისაგან, ბელინცონაში სიმაგრეთა მთელი ჯაჭვი და მათთან არსებული სადარაჯო კოშკები აშენდა. ქალაქის მდებარეობა მიიჩნეოდა თავდაცვის მთავარ გასაღებად და კასტელგრანდეს საფუძვლებზე მოზრდილი ციხესიმაგრე აიგო, რომელსაც 1000 კაციანი კოჰორტა შეეძლო დაეტია. მისი პირველი გამოცდა 475 წელს შედგა, როდესაც ალემანების 900 კაციანი ჯგუფი ციხის გარნიზონმა გაანადგურა.

მონტებელოს ციხესიმაგრე 1313 წელს აშენდა, სასო-კორბარო კი 1478 წელს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Bellinzona tourist office

სქოლიო
------

1. ↑  UNESCO listing for Bellinzona

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში შვეიცარიის დროშა |
| --- |
|  |
| 
* წმინდა იოანეს ბენედიქტელთა მონასტერი
* წმინდა გალის სააბატო
* ბერნის ძველი ნაწილი
* ბელინცონის ციხესიმაგრეები
* იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია
* მონტე-სან-ჯორჯიო
* ქალაქ ლავოს ვენახის ტერასები
* გლარნის შეცოცება
* რეტის რკინიგზა
* ლა-შო-დე-ფონი
* ალპების პრეისტორიული ნამოსახლარები
* ლე კორბუზიეს არქიტექტურა
 |  |

 |
ბონიფაჩოს სრუტე
**ბონიფაჩოს სრუტე** (კორსიკ. Bucchi di Bunifaziu; ფრანგ. Bouches de Bonifacio; იტალ. Bocche di Bonifacio; სარდ. Istrettu de Bonifacio) — სრუტე კორსიკასა და სარდინიას შორის. სახელი ეწოდა კორსიკის ქალაქ ბონიფაჩოსგან. მისი სიგანე 11 კმ-ია(6,8 მილი) და ტირენიის ზღვას ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ ნაწილთან აერთებს. სრუტე მეზღვაურთათვის მოუხერხებელია მისი ამინდით, დინებებით, წყალმარჩხობითა და სხვა სირთულეებით. 

სრუტეში მომხდარი ყველაზე ცნობილი კატასტროფაა 1855 წლის 15 თებერვალს ფრანგული ფრეგატი სემილანტეს (*Sémillante*) ჩაძირვა. მან ტულონის პორტი წინა დღით დატოვა და მიემართებოდა შავ ზღვაში, ყირიმის ომში არმიის დასახმარებლად. შტორმის შედეგად ის რიფს შეეჯახა და ბორტის 750 ჯარისკაციდან არავინ გადარჩენილა. 

1993 წელს ტანკერის მიერ განცდილო კატარსტროფის შემდეგ, სრუტეში გავლა მხოლოდ იტალიური და ფრანგული დროშის ქვეშ მცურავი, სახიფათო ტვირთების მქონე გემებისთვის აიკრძალა. 

სრუტის მაქსიმალური სიღრმე 100 მეტრია.

სქოლიო
------

1. ↑  European Space Agency Observing the Earth. *web page*. European Space Agency. ციტირების თარიღი: 4 October 2011.
2. ↑  International Maritime Organization Marine Environment Protection Committee 61st Session, Agenda Item 9 Annex, page 1. *PDF document*. International Maritime Organization.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 25 აპრილი 2012. ციტირების თარიღი: 4 October 2011.
ჰერაკლეს მიერ ბუსირისის მოკვლა
**ბუსირისი** (ძველ ბერძნულად: Βούσιρις) — ეგვიპტის მეფე, პოსეიდონის (ან ეგვიპტოსის) ძე.

როდესაც ეგვიპტის თებეს მეუფე იყო ბუსირისი, ქვეყანაში 9 წლის განმავლობაში მძვინვარებდა გვალვა. კვიპროსიდან მოსულმა მისანმა, თრასიასმა, უწინასწარმეტყველა მეფეს, რომ შეწყდებოდა ეს უბედობა, თუკი ყოველწლიურად ზევსს შესწირავდნენ თითო უცხოელს. ბუსირისმა ეს მსხვერპლშეწირვა თრასიასით დაიწყო და გააგრძელა მანამ, ვიდრე მის ქვეყანას არ ეწვია ჰერაკლე, რომელიც ჰესპერიდების ბაღისკენ მიეშურებოდა. სხვა უცხოელთა მსგავსად იგიც შეიპყრეს და ზევსის საკურთხეველთან მიიყვანეს. ჰერაკლემ თავი გაითავისუფლა, იქვე განგმირა ბუსირისი, მისი ძეცა და ყველა ქურუმი, ვინც კი მსხვერპლშეწირვას უნდა დასწრებოდა.

ამ მითოსში აისახა უძველეს წარსულში არსებულ ადამიანთა მსხვერპლად შეწირვის ადათი.

ლიტერატურა
----------

* ტონია, ნანა. მითოლოგიური ენციკლოპედია: ყმაწვილთათვის

რესურსები ინტერნეტში
--------------------


|  |  |
| --- | --- |
| 

 | ***პორტალი მითოლოგია*** |

* 

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ბუსირისი"** ვიკისაწყობში.
გალაკტიონის ხიდი
**გალაკტიონის ხიდი** — ხიდი ქალაქ თბილისში, მდინარე მტკვარზე, ვერის უბანში. აგებულია 1952 წელს (არქიტექტორი მიხეილ მელია, ინჟინერი გ. ჩომახიძე). ხიდმა ჩაანაცვლა აქ მანამდე არსებული ვერის ხიდი. ხიდი სამმალიანია, მოპირკეთებულია ალგეთის ბაზალტითა და ბოლნისის ტუფით. 1952-1990 წლებში ერქვა ელბაქიძის ხიდი, 1990-1999 წლებში — ვერის ხიდი. 1999 წელს მიენიჭა პოეტ გალაკტიონ ტაბიძის სახელი.

ისტორია
-------

1880 წელს თბილისის თვითმმართველობამ 750 000 მანეთის საობლიგაციო სესხი აიღო. ამ ფულით სხვა სამუშაოებთან ერთად გათვალისწინებული იყო სამი — ორთაჭალის, ვერისა და მუხრანის … ხიდების აგება. გამგეობამ ნასესხები თანხიდან ვერის ხიდის ასაშენებლად 180 000 მანეთი გამოყო. მომავალი ხიდის მიმდებარე ტერიტორიაზე, მტკვრის ორივე მხარეს მდებარე მიწების მესაკუთრეები, ყორღანოვი და როტინოვი მიხვდნენ, რომ ხიდის აშენების შემთხვევაში მათი ნაკვეთების ფასი გაიზრდებოდა და ხელი შეუწყვეს ვერის ხიდის დაგეგმვასა და მშენებლობას. ქალაქის სათათბიროში დიდი დავა იყო იმის თაობაზე, თუ რომელი ხიდი უნდა აშენებულიყო უფრო ადრე, ვერის თუ მუხრანისა. ვერის ხიდის აქტიური მომხრე იყო ნიკო ნიკოლაძე, რომელიც ხედავდა, რომ ქალაქი ჩრდილოეთისკენ ვითარდებოდა, და სულ მალე ვერის ხიდის გარეშე მისი ნორმალური ფუნქციონირება შეუძლებელი იქნებოდა. ვერის ხიდის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა ვერის დაღმართის გაჭრის შემდეგ. ამით უახლოესი კავშირი დამყარდა გოლოვინის პროსპექტს, ვერის უბანსა და რკინიგზის სადგურს შორის.

ხიდის მშენებლობა დაიწყო 1883 წელს, ს. უმანსკისა და პ. ზამიატინის პროექტით. ხიდი 1885 წლის 10 თებერვალს გაიხსნა. ეს იყო ქვის ბურჯებზე გადებული სამმალიანი რკინის კონსტრუქცია. ხიდის სავალი ნაწილი ლითონის ფერმებზე მოწყობილ
ფიცარნაგს წარმოადგენდა. მისი სიგანე 10 მეტრს არ აღემატებოდა. ხიდზე ტრანსპორტის გატარებისთვის დაწესებული იყო გადასახადი - 5 კაპიკი. აღნიშნული გადასახადი გაუქმდა 1915 წელს.

XX საუკუნის შუა ხანებისათვის ხიდი ვეღარ აკმაყოფილებდა ქალაქის ამ ნაწილის გაზრდილ მოთხოვნებს. 1951 წელს დაიწყო ახალი სამმალიანი, ამჟამინდელი ხიდის მშენებლობა (არქიტექტორი მიხეილ მელია, ინჟინერი გ. ჩომახიძე), რომელიც 1952 წლის დეკემბერში დასრულდა.

ბოლნისის ტუფითა და ალგეთის ბაზალტით მოპირკეთებული, საბჭოთა სიმბოლიკით მორთული ახალი ხიდი სტალინის სახელს ატარებდა. შემდეგ ეწოდა ელბაქიძის ხიდი, 1990 წელს ისტორიული სახელი „ვერის ხიდი" დაუბრუნდა, 1999 წელს კი გალაკტიონის სახელი მიენიჭა.

გალერეა
-------

* ძველი ვერა  
(ა. როინაშვილი)
* ძველი ვერა  
(დ. ერმაკოვი)
* გალაკტიონის ხიდი, 1971

ლიტერატურა
----------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გალაკტიონის ხიდი***

* *სარალიძე, ა.* „თბილისის ხიდები", გვ. 17-18, „ტფილისის ჰამქარი", თბილისი, 2012
* *კვირკველია, თ.*, ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 39. „საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1985
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **სასმელს** ეხება. *ბურბონების საგვარეულოს შესახებ შესახებ* იხილეთ **ბურბონები**. |

ბურბონის და ტენესური ვისკის ბოთლები მაღაზიის დახლზე
**ბურბონი** — ამერიკული ვისკი. ამერიკაში შოტლანდიიდან და ირლანდიიდან გადასახლებულთა წყალობით გაჩნდა. სახელწოდებად ამერიკელებმა ვისკის ირლანდიური დაწერილობა *Whiskey* შეარჩიეს. წარმოების დროს, პოპულარული სასმელის ამერიკულ ვერსიაში მოხარშული სიმინდი და თავთავები გამოიყენება. ვისკის ინახავენ გამომწვარ კასრში, რაც მას მოტკბო გემოსა და ლამაზ, ოქროსფერს აძლევს. 

ამერიკულ ვისკის შემდეგი წესის მიხედვით განასხვავებენ: Straight Whiskey-მისი წარმოების პროცესში მარცვლეულს იყენებენ და მას არანაკლებ 2 წლის განმავლობაში აძველებენ. არსებობს მისი რამდენიმე სახეობა: Bourbon-ყველაზე პოპულარული და ძველი ამერიკული ვისკი. იწარმოება მარცვლეულისგან, რომელიც არანაკლებ 51% სიმინდს შეიცავს. მას ეს სახელი ძველი პროვინციის ბურბონის (კენტუკის შტატი) პატივსაცემად ეწოდა. Rye whiskey-იგი არანაკლებ 51% ხორბლის თავთავს შეიცავს. Corn whiskey-ვისკი დამზადებული 80 ან მეტი პროცენტი სიმინდისგან. იგი ძირითადად ადგილობრივი მოხმარებისთვის იწარმოება. Wheat whiskey-მზადდება მარცვლეულისგან, რომელიც არანაკლებ 51% ხორბალს შეიცავს. Blended Whiskey-ეს არის ნაერთი, რომელიც არანაკლებ 20% straight whiskey-ს და 80% სხვა სორტის ვისკის ან სუფთა სპირტს უნდა შეიცავდეს. Light Whiskey-ვისკის ეს სახეობა დისტილაციას მაღალ ტემპერატურაზე გადის და მუხის კასრებში ძველდება. ეს მას აძლევს ღია ფერს განსაკუთრებული შეფერილობის გარეშე. Sour Mash Whiskey-ამ ვისკის გემო და არომატი მუდმივად ერთნაირია. Sweet Mash Whiskey-ასეთი ვისკის წარმოებისას შედეგის მიღწევა ახალი საფუარის საშუალებით ხდება. Tennessee Whiskey-ვისკი 3 მეტრიანი ფილტრების საშუალებით იწმინდება. ასე ვისკის მხოლოდ ტენესის შტატში აწარმოებენ, საიდანაც მომდინარეობს ეს სახელწოდება. Bottled-in-Bond Whiskey-როცა ეტიკეტზე ამ სახელწოდებას წაიკითხავთ, დარწმუნებული უნდა იყოთ, რომ ეს ვისკი საცავებში 4-დან 8 წლამდეა დაძველებული, რასაც სახელმწიფო აკონტროლებს. 

საუკეთესო სორტის ამერიკულ ვისკის ტენესისა და კენტუკის შტატებში ამზადებენ.

ლიტერატურა
----------

* Cowdery, Charles K. *Bourbon, Straight: The Uncut and Unfiltered Story of American Whiskey* (Chicago: Made and Bottled in Kentucky), 2004. ISBN 0-9758703-0-0
* Crowgey, Henry G. *Kentucky Bourbon: The Early Years of Whiskeymaking* (Lexington, KY: The University Press of Kentucky), 1971. ISBN 0-8131-1225-7
* Regan, Gary and Mardee Haidin Regan. *The Bourbon Companion: A Connoisseur's Guide* (Philadelphia, PA: Running Press), 1998. ISBN 0-7624-0013-7

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Building a better barrel
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 892** მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 22 დეკემბერს. ქართულ-აფხაზური ომის შესახებ, უშიშროების საბჭოს წინა 849 (1993), 854 (1993), 858 (1993), 876 და 881, ასევე გაეროს სამშვიდობო ძალების უსაფრთხოებაზე 868 რეზოლუციის დამტკიცებით, საბჭომ საქართველოში 50 სამხედრო დამკვირვებლის ეტაპობრივ განლაგებაზე იმსჯელა.

საბჭომ მიესალმა საქართველოსა და აფხაზეთს შორის გაფორმებულ ურთიერთგაგების მემორანდუმს და აღნიშნა, რომ კონფლიქტის ზონაში საერთაშორისო თანამეგობრობის გააქტიურება, ხელს შეუწყობს მშვიდობის დამყარებას. საბჭომ ასევე გაითვალისწინა მოსკოვში გამართული მოლაპარაკებები და 1994 წლის 11 იანვარს, კონფლიქტის მოგვარების მიზნით ჟენევაში დაგეგმილი მოლაპარაკებები. მოლაპარაკებების დროს პროგრესს მიაღწიეს და ამან გაამართლა დამატებითი გაეროს სამხედრო დამკვირვებლების განლაგება. თუმცა, ამავე დროს საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა საქართველოში არსებულ ჰუმანიტარულ სიტუაციასთან და დევნილთა და ლტოლვილთა რაოდენობის ზრდასთან დაკავშირებით.

50 სამხედრო დამკვირვებლის განლაგების შემდეგ, გენერალურმა მდივნმა, ბუტროს ბუტროს-გალიმ გამოთქვა კიდევ უფრო მეტი დამკვირვებლების გამოგზავნის სურვილი იმ შემთხვევაში, თუ სიტუაცია გაუმჯობესდება. საბჭო განიხილავს საქართველოში გაეროს დამკვირვებელთა მისიის (UNOMIG) მანდატს, მოლაპარაკებებში პროგრესის შემთხვევაში. ამ თვალსაზრისით, მხარეებს მოუწოდეს შეასრულონ თავიანთი ვალდებულებები ურთიერთგაგებისა და ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მიხედვით და უზრუნველყონ UNOMIG-ის პერსონალის უსაფრთხოება. საბჭომ მიესალმა რუსეთის დახმარებას ამ სფეროში.

რეზოლუციის ბოლოს, საბჭომ მოუწოდა ლტოლვილების მშობლიურ სახლში დაბრუნებისა და სამოქალაქო მოსახლეობისთვის ჰუმანიტარული დახმარების გაწევისკენ, ხოლო დონორ ქვეყნებს შესთავაზეს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ჰუმანიტარულ დახმარებაში წვლილის შეტანა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოხუმის დაცემა
* გაეროს მისია საქართველოში
* გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ
* აფხაზეთის ომი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  United Nations, Dept. of Public Information (1995). *The United Nations and the situation in Georgia*.  United Nations, Dept. of Public Information,   გვ. 6.
2. ↑  Tessitore, John (1994). *A Global Agenda: Issues Before the 49th General Assembly of the United Nations*.  University Press of America,   გვ. 75. ISBN 978-1-880632-21-5.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1993 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 800
* 801
* 802
* 803
* 804
* 805
* 806
* 807
* 808
* 809
* 810
* 811
* 812
* 813
* 814
* 815
* 816
* 817
* 818
* 819
* 820
* 821
* 822
* 823
* 824
* 825
* 826
* 827
* 828
* 829
* 830
* 831
* 832
* 833
* 834
* 835
* 836
* 837
* 838
* 839
* 840
* 841
* 842
* 843
* 844
* 845
* 846
* 847
* 848
* 849
* 850
* 851
* 852
* 853
* 854
* 855
* 856
* 857
* 858
* 859
* 860
* 861
* 862
* 863
* 864
* 865
* 866
* 867
* 868
* 869
* 870
* 871
* 872
* 873
* 874
* 875
* 876
* 877
* 878
* 879
* 880
* 881
* 882
* 883
* 884
* 885
* 886
* 887
* 888
* 889
* 890
* 891
* 892 →
 |

 |
**გაზელი დორკასი** (ლათ. Gazella dorcas) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.

აღწერა
------

არც ისე დიდი ზომის ანტილოპაა. მისი სხეულის სიგრძეა 90–110 სმ, სიმაღლე მინდაოში 55–65 სმ, მასა 15–23 კგ, რქების სიგრძე მამლებს 25–38 სმ და დედლებს 15–25 სმ, კუდის სიგრძე 15–20 სმ. როგორც უდაბნოს ბინადარს, თავისი ქვიშისფერი შეფერილობა საკმაოდ კარგად ნიღბავს. სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია, გვერდები — ოდნავ მოწითალო.

გავრცელება
----------

გაზელი დორკასი გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში, ისრაელში, ლიბანში, იორდანიაში, სირიაში, ერაყში, დასავლეთ საუდის არაბეთსა და იემენში.

ცხოვრების ნირი
--------------

შეუძლია საერთოდ არ დალიოს წყალი, რადგან მისთვის სითხის მთავარი წყაროა ნამი მცენარეებზე, რითაც იკვებება, და მცენარეები, რომლებიც ღეროში ინახავენ წყალს.

დაცვის სტატუსი
--------------

არაბულ ქვეყნებში სპორტული ნადირობის ობიექტია (ნადირობენ ვერტმფრენითა და მანქანით), რის გამოც IUCN-ის წითელ ნუსხაში შესულია, როგორც მოწყვლადი სახეობა.

სქოლიო
------

1. ↑  Castello J. R. (2016) Bovids of the World: Antelopes, Gazelles, Cattle, Goats, Sheep, and Relatives. — Princeton University Press. — Pp. 140—145. — 664 p. — ISBN 978-0-691-16717-6
**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 906** მიიღეს ერთხმად 1994 წლის 25 მარტს, სადაც კიდევ ერთხელ დაადასტურეს წინა რეზოლუციები 849 (1993), 854 (1993), 858 (1993), 876 (1993), 881 (1993), 892 (1993), 896 (1994) და 901 (1994), საბჭომ სინანული გამოთქვა, რომ არ არსებობს კონფლიქტის პოლიტიკური მოგვარების შეთანხმება აფხაზეთსა და საქართველოს შორის, ასევე გააგრძელა მანდატი ვადა გაეროს დამკვირვებელთა მისია საქართველოში (UNOMIG), 1994 წლის 30 ივნისამდე.

საბჭომ ხაზი გაუსვა, რომ საქართველოში არსებობს საგანგაშო მდგომარეობა, რომელიც შექმნილია აფხაზეთიდან დიდი რაოდენობით იძულებულად გადაადგილებულ პირთა გამო, ასევე აღიარა მათი შინ დაბრუნების უფლება. საბჭომ, კიდევ ერთხელ დაადასტურა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა და სუვერენიტეტი. საბჭომ, ორივე მხარე მოუწოდა განაახლონ პოლიტიკური მოლაპარაკებები აფხაზეთის პოლიტიკური სტატუსის და კონფლიქტის დარეგულირების შესახებ, რაც შეიძლება მალე, რომელიც მიცემულია საბჭოს წინა რეზოლუციებში.

საბჭომ მოუწოდა საერთაშორისო თანამეგობრობას ხელი შეუწყოს საქართველოს, რომ ქვეყანამ გადალახოს კონფლიქტის შედეგები. მას შემდეგ, რაც საბჭომ გადაწყვიტა გაეგრძელებინა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი, საბჭომ მოუწოდა მხარეებს საქართველოში, რომ ისინი უზრუნველყონ გაეროს პერსონალის უსაფრთხოება და ხელი შეუწყონ თავისუფალი გადაადგილების შესაძლებლობას. გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ბუტროს ბუტროს-გალიმ, შემდეგ სთხოვა მოახსენონ მოლაპარაკებების შესახებ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რეზოლუციის ტექსტი

სქოლიო
------

1. ↑  Two major accords signed – conflict and refugee issues in the former Soviet republic of Georgia. *UN Chronicle* (June 1994).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-08-25. ციტირების თარიღი: 2017-01-03.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
1994 წელს მიღებული გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები |
| --- |
|  |
| 
* ← 893
* 894
* 895
* 896
* 897
* 898
* 899
* 900
* 901
* 902
* 903
* 904
* 905
* 906
* 907
* 908
* 909
* 910
* 911
* 912
* 913
* 914
* 915
* 916
* 917
* 918
* 919
* 920
* 921
* 922
* 923
* 924
* 925
* 926
* 927
* 928
* 929
* 930
* 931
* 932
* 933
* 934
* 935
* 936
* 937
* 938
* 939
* 940
* 941
* 942
* 943
* 944
* 945
* 946
* 947
* 948
* 949
* 950
* 951
* 952
* 953
* 954
* 955
* 956
* 957
* 958
* 959
* 960
* 961
* 962
* 963
* 964
* 965
* 966
* 967
* 968
* 969 →
 |

 |
აღმოსავლეთი ფრონტი, 1914 წლის სექტემბერი
**გალიციის ბრძოლა 1914** — პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) ერთ-ერთი დიდი ბრძოლა რუსეთისა და ავსტრია-უნგრეთის არმიებს შორის გალიციასა და პოლონეთში. ორივე მხრიდან მონაწილეობდა 2 მილიონამდე კაცი და 5 ათასამდე ქვემეხი. ბრძოლის დასაწყისში რუსეთის არმიები ითვლიდა 36,5 ქვეით და 12,5 კავალერიის დივიზიას, ავსტრია-უნგრეთის — 39 ქვეით და 10 კავალერიის დივიზიას, ბრძოლის დასასრულს რუსეთის — 50 ქვეით და 20,5 კავალერიის დივიზიას, ავსტრია-უნგრეთის — 48 ქვეით და 11 კავალერიის დივიზიას. რუსების სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის ამოცანა იყო გარშემორტყმოდა და გაენადგურებინა ავსტრია-უნგრეთის ძირითადი ძალები. ავსტრია-უნგრეთის სარდლობის გეგმა ითვალისწინებდა რუსების სამხრეთ-დასავლეთი ფრონტის მარჯვენა ფრთის განადგურებას. ბრძოლა დამთავრდა რუსეთის გამარჯვებით. რუსებმა ამ ბრძოლაში დაკარგეს 230 000 კაცი და 94 ქვემეხი, მოწინააღმდეგემ 325 000 კაცი და 400 ქვემეხი. გალიციის ბრძოლაში რუსების გამარჯვებას დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. ავსტრია-უნგრეთის ჯარების განადგურებამ მნიშვნელობა დაუკარგა გერმანელების წარმატებებს აღმოსავლეთ პრუსიაში. გერმანიის მთავარმა მოკავშირემ ავსტრია-უნგრეთმა კარგა ხნით დაკარგა ბრძოლისუნარიანობა და გერმანიაც იძულებული გახდა დიდი ძალებით დახმარებოდა თავის დასუსტებულ მოკავშირეს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 644.
**ელსუორთ რეიმონდი**, ცნობილი როგორც **ბამპი ჯონსონი** (დ. 31 ოქტომბერი, 1905 – გ. 7 ივლისი, 1968) — ამერიკელი კრიმინალური ავტორიტეტი ქალაქ ნიუ-იორკში, ჰარლემში. მის კრიმინალურ კარიერაზე 2019 წელს გადაიღეს სერიალი სახელად „ჰარლემის ნათლია", სადაც ბამპი ჯონსონის როლს ასრულებს მსახიობი ფორესტ უიტეკერი.

მისი კრიმინალური საქმიანობა სამ ათწლეულს გაგრძელდა, 1930-იანი წლების დასაწყისიდან გარდაცვალებამდე, 1968 წლამდე. ის თავისი ეპოქის ერთ-ერთი პირველი აფროამერიკელი იყო, რომელიც მილიონერი გახდა. თავისი სიცოცხლის 62 წლიდან 30-ზე ოდნავ მეტი გისოსებს მიღმა გაატარა. ციხეში ყოფნის დროს გაიტაცა ლექსების წერამ, ისტორიისა და ფილოსოფიის შესწავლამ. მან მოახერხა კიდეც, რომ მისი რამდენიმე ლექსი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნებულიყო. გარდაიცვალა გულის შეტევით. დაკრძალულია ვუდლოუნის სასაფლაოზე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Harlem Godfather: The Rap on My Husband, Ellsworth "Bumpy" Johnson - by Mayme Hatcher Johnson
* Infinite MagaZine ჰარლემის ნათლია ბამპი ჯონსონი YouTube-ზე ჰარლემის ნათლია YouTube-ზე Documentary

სქოლიო
------

1. ↑  ჰარლემის ნათლია IMDb-ზე
2. ↑  ბამპი ჯონსონი — Find a Grave
**გალისიური ლიტერატურის დღე** (გალისიური: Día das Letras Galegas) — ყოველწლიური სახალხო დღესასწაული გალისიაში გალისიური ენის და ლიტერატურის აღსანიშნავად რომელიც დაფუძნდა 1963 წელს გალისიური სამეფო აკადემიის მიერ. პირველად გაიმართა 17 მაისს და 1963 წლის შემდეგ ყოველწლიურად იმართება. 1991 წლიდან გალისიაში ეს დღე ოფიციალურად დასვენების დღედ გამოცხადდა. 

პირველი აღნიშვნა მოხდა 1963 წელს რომელიც მიეძღვნა როსალია დე კასტროს ნაწარმოებ "Cantares gallegos"-ს რომელიც იყო პირველი შექმნილი ნაწარმოები გალისიურ ენაზე. 1963 წლიდან კი ეს დღე აღინიშნება სხვადასხვა მწერლებისათვის რომლებიც გალისიურ ენაზე ქმნიან ნამუშევრებს.

ლიტერატურა
----------

* *Todas as Letras do Día das Letras Galegas. Cincuenta aniversario da maior festa cultural de Galicia. 1963 – 2012* დაარქივებული 2013-01-17 საიტზე Wayback Machine.
* *51 páxinas das nosas Letras* 2013, Parlamento de Galicia

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გალისიური ლიტერატურის დღე***

* Real Academia Galega დაარქივებული 2020-09-15 საიტზე Wayback Machine.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გვარი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გვარი** — მემკვიდრეობითი საგვარეულო სახელი, რომელიც ძირითადად მამიდან შვილზე გადადის. ზოგ სახელმწიფოებში გვარი დედიდან გადადის.

ისტორია
-------

გვარების ისტორია შუა საუკუნეების იტალიიდან მოდის. სავარაუდოდ X—XI საუკუნეებში იტალიის განვითარებულ, სავაჭრო ოლქებში პირველი გვარები წარმოიშვა. შემდეგ სამხრეთ საფრანგეთში. ინგლისში სავარაუდოდ 1066 წელს, ნორმანებთან ომის შემდეგ გაჩნდა

ქართველთა გვარები
-----------------

ქართველების გვარი ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონებითაა დაყოფილი. ისინი სახელებისაგან, მეტსახელებისაგან ან წარმომავლობისაგან წარმოიშვნენ. მაგალითად **დავითაშვილი**: *დავითი → დავითის შვილი → დავითშვილი*, **გიორგაძე**: *გიორგი → გიორგის ძე → გიორგაძე* ან **ცხვადიანი**: *ცხვედი → ცხვედიანი*.

საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით ადამიანის გვარი განისაზღვრება მშობლების გვარის მიხედვით.ადამიანს მიეკუთვნება დედის ან მამის გვარი, ან შეერთებული გვარი მშობლების შეთანხმებით. ადამიანს გააჩნია სახელისა და გვარის შეცვლის უფლება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართველთა გვარების არქივი და მათი წარმომავლობა

სქოლიო
------

1. ↑  Dauzat A. Les noms de famille de France. 1949. P. 40.
2. ↑  საქართველოს კანონი „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი" 15/07/2020-ის მდგომარეობით; საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე
**ბუდაპეშტის ტრამვაი** — სიდიდით მე-7 ტრამვაის სისტემა მსოფლიოში, რომლის ხაზების სიგრძე 158 კმ-ია.

ისტორია
-------

ბუდაპეშტის ტრამვაის ხაზების განვითარება 1968-2005 წლებში.
ბუდაპეშტში პირველი ცხენის წევის ტრამვაის (ე.წ. კონკის) ხაზი 1866 წლის 30 ივლისს გაიხსნა.
ელექტრო ტრამვაის პირველი ხაზი ბუდაპეშტში 1887 წელს გაიხსნა და მალევე გავრცელდა როგორც ცენტრში, ასევე ქალაქის გარეუბნებში. ტრამვაის სისტემის განვითარებამ ქალაქის ცენტრში მეტროს M1 და M2 ხაზების გახსნამდე გასტანა (1973).

მოძრავი შემადგენლობა
--------------------

ბუდაპეშტის ტრამვაის მოძრავი შემადგენლობა საკმაოდ მრავალფეროვანია. მათ შორის ყველაზე ძველი ვაგონები უნგრული ფირმა Ganz-ის წარმოებისაა. ამჟამად ექსპლოატაციაშია Ganz-ის ვაგონები: Ganz csuklós და KCSV7. ასევე ექსპლოატაციაშია ჩეხური ČKD Praha-ს Tatra T5C5-ები, გერმანიის ქ. ჰანოვერისგან ნაყიდი მეორადი TW 6000-ები (2002-დან), გერმანული წარმოების Siemens Combino Supra და ესპანური წარმოების CAF Urbos 3, რომელიც ბუდაპეშტში ყველაზე ახალი ტიპის ვაგონია და ყველაზე გრძელი ტრამვაის ვაგონია მსოფლიოში (56 მ).

უნგრეთის ტრამვაის სისტემების სია
--------------------------------

* ბუდაპეშტი
* დებრეცენი
* მიშკოლცი
* სეგედი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბუდაპეშტის ტრამვაი***

* Budapesti Közlekedési Vállalat (BKV) - official site (უნგრული)
* Budapesti Közlekedési Vállalat (BKV) - official site (ინგლისური)
* Budapest network map (including tram lines) (pdf) დაარქივებული 2015-09-23 საიტზე Wayback Machine.
* The GS Tram site - Budapest
* Villamosok.hu (ინგლისური)
* Trams of Hungary
**გიორგი ალასტანელი** (დ. უცნობია — გ. 6 ივლისი, 1373) — „პროვინციის მეფე", ალასტანელების შტოს წარმომადგენელი, ძე ანდრონიკესი. მიიჩნევა დავით VIII-ის შვილიშვილად. ჰყავდა ძმა — დავითი.

მონღოლთა ბატონობის პირობებში საქართველოს ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების დასუსტებასთან ერთად ალასტანელი უფლისწულები „გახელმწიფებას" ცდილობდნენ და „პროვინციის მეფეებად" იქცნენ, თუმცა გიორგის, როგორც ჩანს, სამეფო კართან კონფლიქტი არ ჰქონია. იგი დაიღუპა თურქებთან ბრძოლაში 1373 წელს. მეფე ალექსანდრე I დიდის მიერ მცხეთის სვეტიცხოველისთვის 1433 წელს გადაცემული შეწირულების წიგნის მიხედვით, კათოლიკოს თეოდორეს გიორგი ალასტანელის სიკვდილის მაგალითით ლაშქარი გაუმხნევებია.

ლიტერატურა
----------

* *ოდიშელი ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 24.
* ბერძენიშვილი ნ. ფეოდალური ურთიერთობიდან XV საუკუნეში, მის წგ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგ. 2, თბ. 1965;
* კაკაბაძე ს. მეფე გიორგი, ანდრონიკეს შვილი ალასტანელი, მის წგ.: წვრილი შტუდიები საქართველოს ისტორიის საკითხების შესახებ, ტფ. 1914;
* ნინიძე დ. "პროვინციის მეფეები" XIV–XV საუკუნეების საქართველოში, თბ. 1995;
* ოდიშელი ჯ. აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური ისტორიისათვის (XIV–XVII სს.), კრ.: XIV–XVIII სს. რამდენიმე ქართული ისტორიული დოკუმენტი, თბ. 1964.