recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**აპიუს კლავდიუსი კაუდექსი** (ლათ. Appius Claudius Caudex) — რომის კონსული ძვ. წ. 264 წელს. აპის კლავდიუს ბრმის შვილიშვილი. მონაწილეობას იღებდა პირველ პუნიკურ ომში. 

264 წელს იგი მარკუს ფულვიუს ფლაკუსთან ერთად არჩეული იყო კონსულად. მისი კუნსულობის დროს გადაწყდა მესინაში მყოფი მამერტინელების დახმარება სირაკუზის ტირანი ჰიერონ II-ის წინააღმდეგ. მამერტინელებმა რომის გარდა დახმარება კართაგენსაც სთხოვეს. ვინაიდან რომს სურდა სიცილიის საკუთარ გავლენის სფეროში მოქცევა, მან ეს თხოვნა საბაბად გამოიყენა და აპიუს კლავდიუსი ორი ლეგიონით სიცილიაში ჩავიდა. მან დაიკავა რეგიუმი და ღამით გადაკვეთა სრუტე, სადაც სირაკუზელების და კართაგენელების ალყაში იყო მესინა. ბრძოლაში კლავდიუსმა ორივე არმია დაამარცხა და ქალაქი გაათავისუფლა.

სწორედ აპიუსთან დადო ჰიერონმა ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც სირაკუზელები რომის მოკავშირეები გახდნენ და ეხმარებოდნენ მთელი ომის განმავლობაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აპიუს კლავდიუს კაუდექსი დაარქივებული 2014-12-20 საიტზე Wayback Machine.
* პოლიბიუსი, საყოველთაო ისტორია. წიგნი 1
**არყისებრნი** (Betulaceae) — ერთსახლიანი, ორლებნიანი მცენარეების ოჯახი წიფლისნაირთა რიგისა. ფოთოლმცვივანი ხეებია, იშვიათად ბუჩქები. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები მარტივია, ყუნწიანი, უფრო ხშირად დაკბილული, იშვიათად დანაკვთული. ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია მჭადა ან თავთავისებრ რთულ ყვავილედებად. 

მამრობითი ყვავილების ყვავილსაფარი მარტივია, თხელი. მდედრობითი ყვავილები უყვავილსაფროა. ნაყოფი კაკალია, ზოგჯერ აპკისებრ ფრთიანათი აღჭურვილი.

არყისებრთა ოჯახს განეკუთვნება არყისა და მურყნის გვარები. ცნობილია დაახლოებით 200 სახეობა, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში — აზიაში, ევროპაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, ზოგიერთი სახეობა ჩრდილოეთით ტუნდრამდე აღწევს. 

საქართველოში 9 სახეობაა, მათგან 5 სახეობის არყი და 4 სახეობის მურყანი. არყისებრნი ტყის შემქმნელი ხეებია და აქვთ დიდი სატყეო სამეურნეო მნიშვნელობა. არყისებრთა მერქანსა და ქერქს იყენებენ მრეწველობაში. ზოგიერთი სახეობა დეკორატიულია.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 612.
***Remember Me*** (ქართ. "***გახსოვდე***") არის მესამე პირის მოქმედებითი ვიდეო თამაში, რომელშიც მოვლენები 2084 წლის პარიზში ვითარდება. თამაშის მთავარი გმირი გოგონა სახელად ნილინია, რომელიც მოგონებებზე ნადირობს. ნილინი ათლეტურობითა, საბრძოლო ხელოვნების ცოდნით და სპეციალური უნარით - ადამიანების მეხსიერების მოდიფიკაციით გამოირჩევა. ერთხელ მეხსიერებას ნილინსაც უშლიან და ის გადაწყვეტს, რომ ყველაფერი გაიხსენოს და გაარკვიოს, თუ როგორ შეიძლება სამყაროს შეცვლა.

Remember Me Gamescom 2011-ზე დააანონსდა სახელწოდებით *ADRIFT*, ხოლო Gamescom 2012-ზე კი ის *Remember Me*-ს სახელით წარადგინეს.

სიუჟეტი
-------

ახალი პარიზი, 2084 წელი. მოგონებები აღარ წარმოადგენენ ადამიანების პირად საკუთრებას, შესაძლებელია მათი გაციფრულება და ყიდვა ან გაყიდვა. სოციალური ქსელების განვითარებასთან ერთად ცნებები "პირადი ცხოვრება" და "პირადი საქმე" წარსულის გადმონაშთებად იქცნენ. ადამიანები კომფორტის სანაცვლოდ, რომელსაც მათ ტექნოლოგიები სთავაზობენ, მოგონებებს ნებაყოფლობით გასცემენ. ამგვარად "მეხსიერების ეკონომიკის" განვითარებამ ყველაზე მოხერხებული და ჭკვიანი ადამიანები უსასრულო ძალაუფლების მქონე პიროვნებებად აქცია.

Remember Me-ს მთავარი გმირი - ნილინი მოგონებებზე მონადირეა, რომელსაც სხვა ადამიანების აზრებში შეჭრა, მათი გატაცება და შეცვლაც კი შეუძლია, თუმცა ნილინს აკავებენ და მას თავად უშლიან მოგონებებს. ნილინი ტერორისტული მოძრაობის დახმარებით, რომლის წევრი თვითონაცაა და ყველაფრის გახსენების მოტივით ციხიდან გარბის. თავისი წარსულის და აწმყოს ძებნისას ნილინი აღმოაჩენს, რომ მასზე ის ადამიანები ნადირობენ, რომლებმაც თანამედროვე საზოგადოებრივი წესრიგი ჩამოაყალიბეს, რომელშიც ყველამ ყველას შესახებ ყველაფერი იცის. ნილინს გადაწყვეტილი აქვს, რომ რადაც არ უნდა დაუჯდეს, თავისი მოგონებები აღიდგინოს.

გაგრძელება
----------

2015 წლის 10 მარტს, სტუდია Dontnod-მა გამოაცხადა, რომ თამაშის გაგრძელებას გამოუშვებდა. Dontnod-ის კრეატიულმა დირექტორმა - ჟან-მაქსიმ მორისმა გამოაცხადა, რომ Remember Me 2-ის სცენარი უკვე მზად არის.
**Ultratop** — ორგანიზაცია, რომელიც ახორციელებს ბელგიური ეროვნული ჰიტ-აღლუმების შექმნას და პუბლიკაციას, ასევე ამ ჰიტ-აღლუმის სახელწოდებას. Ultratop — არაკომერციული ორგანიზაციაა, რომელიც შექმნილია ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) წევრი ორგანიზაციის ბელგიის გართობის დეპარტამენტის (BEA) მიერ.

ჩარტებს შორის განსხვავება
-------------------------

Ultratop-ის ჩარტები იყოფა Ultratop Wallonia-დ და Ultratop Flanders-ად ბელგიის კულტურული, ისტორიული და ენობრივი თავისებურებების გამო. შესაბამისად, ვალონიური ჩარტი ჩამოყალიბებულია ბელგიის ფრანგულენოვანი რეგიონის მონაცემთა საფუძველზე (ვალონია), ხოლო ფლანდრიული — ფლანდრიის რეგიონის მონაცემთა საფუძველზე, სადაც ჭარბობს ნიდერლანდურ ენაზე მოლაპარაკე ხალხი.

ფლამანდიურ ჩარტებში ძირითადია **Ultratop 50 Singles** და **Ultratop 50 Albums**. ვალონიურში — **Ultratop 40 Singles** და **Ultratop 50 Albums**. ყველა ჩარტი შექმნილია რელიზების გაყიდვის მონაცემთა საფუძველზე. ჰიტ-აღლუმები ეთერში გადიან რადიოსადგურ TMF Flanders-ის და ტელეარხ Plug TV-ის საშუალებით.

Ultratip
--------

Ultratip — Ultratop-ის ჩარტების ანალოგია, რომელიც შექმნილია არა მხოლოდ გაყიდვების მონაცემთა საფუძველზე, არამედ რადიოთი და ტელევიზიით როტაციის შედეგად.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი Ultratop — ვალონია
* ოფიციალური საიტი Ultratop — ფლანდრია

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Ultratop Belgian Charts. *Ultratop.be*. ULTRATOP & Hung Medien / hitparade.ch.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-08. ციტირების თარიღი: 2010-05-31.
2. ↑  «LINKS — Local record industry associations» დაარქივებული 2009-06-29 საიტზე Wayback Machine.. IFPI. Retrieved 2010-05-31.
**Uaral** — ჩილეური დუმ-მეტალ ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 1996 წელს.

ისტორია
-------

ჯგუფის წევრების თქმით მათ ამ სახელწოდებით ჯგუფის შექმნის იდეა მაშინ გაუჩნდათ, როდესაც ძლიერი წვიმის დროს თავის ვაშლის ბაღს შეაფარეს. აქ მათ მოხუცი კაცი ნახეს გიტარით ხელში. გიტარაზე კი „Uaral" ეწერა. ისინი დამეგობრდნენ და ერთმანეთს თავიანთი სევდა გაუზიარეს. სწორედ ეს მოხუცი ადამიანი გახდა ჯგუფის წევრთა მენტორი გიტარის დაკვრაში, სიმღერასა და პოეზიაში.

პირადი და ოჯახური ურთიერთობები, ჩილეში ცხოვრება — სწორედ ეს ყველაფერი არის „Uaral" და ის გადმოცემულია მუსიკის სახით. მუსიკა ბუნებაში ყოფნისას, წვიმის დროს იქმნება. მათ უარი განაცხადეს ჯგუფის თუნდაც ერთი წევრის დამატებაზე, რადგან ვერ შეძლებდნენ მუშაობას მათთან, ვინც მათი ცხოვრება არ იცოდა. ჯგუფის წევრთა ვინაობა უცნობია. ისინი თავიანთ ანონიმურობას კარგად იცავენ.

პირველი სტუდიური ალბომის გამოშვება დაარსებიდან მხოლოდ 9 წლის შემდეგ გადაწყდა, თუმცა მანამდე 4 EP გამოუშვეს. ალბომი სახელწოდებით Sounds of Pain... 2005 წელს გამოვიდა. ალბომი 2003 წელს ჩაიწერა. სიმღერებში არის წვიმის, ტირილის, გოდების ხმა, რაც იმ მდგომარეობასთან არის კავშირში, რაშიც კონკრეტული სიმღერა დაიწერა. გაყიდვაში ალბომის მხოლოდ 500 ეგზემპლარი გამოვიდა. მოგვიანებით ალბომმა საზღვარგარეთ დიდი აღიარება მოიპოვა, განსაკუთრებით პოპულარული აღმოჩნდა მეექვსე ტრეკი - Depresión.

მეორე სტუდიური ალბომი, სახელწოდებით — Lamentos a Poema Muerto 2007 წლის 16 ივლისს გამოვიდა. ალბომში უმეტესად შესული იყო ძველ EP-ებში შესულ სიმღერათა განახლებული ვერსიები, მათ შორის ცნობილი Lamentos.... გაუგებარი მიზეზების გამო, აღნიშნული ალბომი ბოლო აღმოჩნდა ჯგუფის შემოქმედებაში. 2013 წელს Uaral დაიშალა.

დისკოგრაფია
-----------

### სტუდიური ალბომები

* Sounds of Pain... (2005)
* Lamentos a Poema Muerto (2007)

### EP

* *Uaral* (1997)
* *Laments* (1998)
* *From the Agony to the Hopelessness* (1998)
* *Acidal* (2004)

ჯგუფის შემადგენლობა
-------------------

* Aciago - ინსტრუმენტები
* Caudal - ვოკალი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არაოფივიალური ფან-საიტი
* არაოფიციალური ფან-გვერდი Facebook-ზე
* არაოფიციალური myspace ფან-გვერდი

სქოლიო
------

1. ↑
2. ↑  Entrevista a Uaral.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-12-09. ციტირების თარიღი: 2016-09-28.
**ასპუჭაკასებრნი** (ლათ. Sylviidae) — ფრინველების ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. აერთიანებს მომცრო მგალობელ ფრინველებს. უმეტესად აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში გავრცელებული. ასპუჭაკასებრნი ბინადრობენ ტყეებსა და ბუჩქნარებში, ბუდეს აგებენ მიწაზე, ბუჩქზე, ლერწამსა და ხეზე. მეტწილად დებენ 5 კვერცხს, კრუხობის ხანგრძლივობა 11–12 დღეა. ცნობილი იყო ასპუჭაკასებრნთა 386 სახეობა, თუმცა უკანასკნელი კვლევების მიხედვით სახეობების რიცხვი 70-ს, გვარებისა კი 20-ს შეადგენს. საქართველოში გვხვდება 8 გვარი, რომელშიც შედის 19 სახეობა. ასპუჭაკას (Sylvia) გვარიდან აღსანიშნავია მიმინოსებრი (Sylvia nisoria), რუხი (Sylvia communis), შავთავა (Sylvia atricapilla) და ბაღის (Sylvia borin) ასპუჭაკა. იკვებებიან მწერებით. მავნე მწერების განადგურებით ასპუჭაკასებრნებს მეურნეობისათვის მნიშვნელოვანი სარგებლობა მოაქვს.

ლიტერატურა
----------

* *კუტუბიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 642.

სქოლიო
------

1. ↑  Sylviid babblers, parrotbills & white-eyes. *World Bird List Version 7.3*. International Ornithologists' Union (2017). ციტირების თარიღი: 7 September 2017.
ტიგრან II დიდი
**არტაშატის ბრძოლა** — ბრძოლა რომის სახელმწიფოსა და დიდი არმენიის ჯარებს შორის ძვ. წ. 68 წელს. ამ ბრძოლის შედეგებს სხვადასხვა ისტორიკოსი სხვადასხვანაირად აფასებს. რომაელებმა ვერ აიღეს ქალაქი, რომელსაც ე.წ. "სომხეთის კართაგენი" უწოდეს. ბრძოლა გაიმართა მესამე მითრიდატული ომის მსვლელობის დროს და რომაელთა წარუმატებლად დამთავრდა.

ისტორია
-------

გნეუს პომპეუს მაგნუსი
ძვ. წ. 68 წლის ზაფხულში რომაელი სარდალი ლუკულუსი დაიძრა ტიგრანის წინააღმდეგ. იგი მიადგა სომხეთის ძველ დედაქალაქ არტაშატს, სადაც "მეფეთმეფე" ტიგრანის ოჯახი იყო დაბინავებული. ტიგრანი ამ ბრძოლის მოლდინში იყო, რადგან მესამე მითრიდატული ომი წარუმატებლად დაიწყო. ამიტომ ქალაქის მისადგომები კარგად ჰქონდა გამაგრებული, იმდენად კარგად, რომ არტაშატს "სომხეთის კართაგენიც" კი უწოდეს. ტიგრან II-მ ბრძოლის ახალი ტაქტიკა აირჩია. ის გაურბოდა დიდ ბრძოლას, ამიტომ პატარ-პატარა სომხური შენაერთებით პარტიზანულ ბრძოლაში ანადგურებდა რომაელთა ლაშქარს. პარტიზანული ბრძოლა ძალას აცლიდა რომაულ ლეგიონებს, მაგრამ ვერ აჩერებდა მათ წინსვლას ქვეყნის ცენტრისაკენ.

არტაშატის დაკარგვის საფრთხემ აიძულა ტიგრანი გადამწყვეტი ბრძოლა გაემართა რომაელებისათვის მდინარე არაცანის სანაპიროზე ძვ. წ. 68 წლის სექტემბერში. ბრძოლა ტიგრანის მიერ განხორციელებული პროვოცირებით დაიწყო. კარგად ორგანიზებულმა და გაწვრთნილმა სომხურმა არმიამ მძიმე დარტყმა მიაყენა რომაელთა ჯარებს. რომაელი ისტორიკოსის დიონ კასიოსის გადმოცემით, რომაელებმა დიდი დანაკლისი განიცადეს და იძულებული გახდნენ უკან დაეხიათ. სომხებმა ისინი წარმატებით განდევნეს თავიანთი სახელმწიფოს სამხრეთ საზღვრების, კერძოდ, მესოპოტამიისაკენ.

წარმატებამ საშუალება მისცა მითრიდატეს და ტიგრანს თავიანთი სამეფოების აღდგენას შესდგომოდნენ. ძვ. წ. 67 წელს მითრიდატე VI ევპატორი კვლავ შეიჭრა პონტოს სამეფოში. ზიელესთან ბრძოლაში მან გაანადგურა რომაელები და დროებით აღადგინა თავისი ხელისუფლება პონტოში. ხოლო რომაელთა წარუმატებლობის გამო, სენატმა მხედართმთავარი ლუკულუსი გამოიწვია აღმოსავლეთიდან რომში და მის ნაცვლად აღმოსავლეთის სარდლად დანიშნა გნეუს პომპეუსი.

ლიტერატურა
----------

* Eggenberger, David. An Encyclopedia of Battles: accounts of over 1,560 battles from 1479 B.C. to the present. — New York: Dover, 1985. — С. 30.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტიგრან II
**Research Papers in Economics** (ქართ. *კვლევითი სტატიები ეკონომიკაში*) — ეკონომიკის სფეროში არსებული კვლევითი სტატიების სისტემატიზაციისათვის შექმნილი ინტერნეტ-პროექტი. შეიქმნა 1997 წელს. ამ პროექტის შემოქმედი ასეულობით მეცნიერ-მოხალისე და 70-ზე მეტი ქვეყნის სამეცნიერო ორგანიზაციაა, რომლებიც ორიენტირებული არიან ეკონომიკის თემატიკის სამეცნიერო კვლევების ხელმწისაწვდომობის გაზრდაზე. პროექტის ბირთვს წარმოადგენს დეცენტრალიზებული მონაცემთა ბაზა - წიგნების, სტატიების, სამუშაო დოკუმენტებისა და პროგრამული პროდუქტების სახით. მათი ძირითადი ნაწილი თავისუფალ წვდომაშია.

პროექტი ფინანსდება სენტ-ლუისის ფედერალური სარეზერვო ბანკის მიერ. მის მონაცემთა ბაზაში დაახლოებით 1 200 000 დოკუმენტია თავმოყრილი. Research Papers in Economics დაკავშირებულია ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის სამეცნიერო ბაზასთან - EconLit-თან, რომელიც უზრუნველყოფს უფასო წვდომას აშშ-ის და სხვადასხვა ქვეყნების წამყვანი უნივერსიტეტების მკვლევართათვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Research Papers in Economics - ოფიციალური საიტი
ბაგრატის ციხე. 2014 წელი
ბაგრატის ციხე. 1984 წელი
**ბაგრატის ციხე** — ციხე-სიმაგრე საქართველოში, მდებარეობს აფხაზეთის ავტნომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ სოხუმის მახლობლად, მდინარე ბესლეთის მარცხენა ნაპირზე.

ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
-----------------------------

განახლებულია X-XI საუკუნეების მიჯნაზე, საქართველოს მეფის ბაგრატ III-ის მიერ. X-XIV საუკუნეებში იგი წარმოადგენდა ცხუმის ერისთავთა რეზიდენციას. XVI საუკუნიდან, როდესაც ქალაქმა დასავლეთისაკენ, მდინარე ბესლეთის მარჯვენა ნაპირზე გადაინაცვლა, მან მნიშვნელობა დაკარგა და დაცარიელდა.

ციხე გეგმაში ოვალური ფორმისაა. მისი კედლები კარგადაა შემონახული. ოთხკუთხა კოშკით დაცული კარიბჭე წარმოადგენდა შუა საუკუნეების ქალაქ ცხუმის (სოხუმის) ციტადელს.

ამჟამინდელი მდგომარეობა
-----------------------

ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.

ბაგრატის ციხეს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სოხუმის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

ლიტერატურა
----------

* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ. 2015
**Reprise Records** — 1960 წელს ფრენკ სინატრას მიერ დაარსებული ხმისჩამწერი ლეიბლი. ფრენკ სინატრა ცდილობდა ასეთი გზით გაეფართოვებინა თავისუფალი ხელოვნების საზღვრები საკუთარი თავისთვის და მისი მეგობრებისთვის — დინ მარტინისთვის და სემი დეივის უმცროსისათვის.

კომპანიის შექმნიდან მალევე სინატრამ დატოვა Capitol Records/EMI და ახალ ლეიბლზე გამოუშვა ალბომი *Ring-A-Ding-Ding*. მალე აქვე გადმოვიდნენ მარტინი, დეივისი, სცენის იუმორისტი დედ ფოქსი, ბინგ კროსბი, როზმარი კლუნი, ესკიველი და სხვა შემსრულებლები, რომლებთანაც სინატრას ჰქონდა მეგობრული ურთიერთობები. სინატრა სტუდიაში ჩაწერებს აკეთებდა 1988 წლამდე და დიდი წარმატებები ჰქონდა საკუთარი ძირითადი ჰიტების ხელახალ გამოცემებში. აქ ძირითად პრინციპად მუდამ რჩებოდა შემსრულებლებისთვის შემოქმედების მთლიანი თავისუფლების უზრუნველყოფა და — რომელიმე ეტაპზე — საკუთარ ნაწარმოებებზე ყველანაირი უფლება.

1963 წლის დასაწყისში Reprise გადავიდა Warner Bros. Records-ის მფლობელობაში, რის შემდეგაც ბევრმა შემსრულებელმა დაკარგა თავისი კონტრაქტი. ახალმა ხელმძღვანელებმა დაიწყეს ახალი ვარსკვლავების ძიება და 1964 წელს მოიწვიეს The Kinks, რომელსაც მოჰყვა ჯიმი ჰენდრიქსი, Captain Beefheart, ჯონი მიჩელი და სხვები. 1970-იანი წლების ბოლოს სინატრამ გამოხატა სურვილი დარჩენილიყო ლეიბლზე ერთადერთ ჩაწერილ არტისტად, მაგრამ ნილ იანგმა წასვლაზე უარი განაცხადა და დღემდე აქ რჩება (თუმცა, ჩაწერილია Geffen-ზეც). დღეისათვის, მის გარდა კონტრაქტები Reprise-სთან აქვთ ჯგუფებს და შემსრულებლებს: Oasis, Avenged Sevenfold, The Used, Mastodon, ერიკ კლეპტონი, Green Day, Fleetwood Mac, My Chemical Romance, Disturbed, Art of Dying, სერჟ თანქიანი და ბევრი სხვა.

2012 წლის ნოემბერში ლეიბლი ოფიციალურად დაიკეტა. მასზე გამოცემული ალბომების ნაწილი ამოიღეს ინტერნეტიდან და მაღაზიების თაროებიდან.

სქოლიო
------

1. ↑  Reprise Records-ის ისტორია. www.bsnpubs.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-03-23. ციტირების თარიღი: 2010-06-01.
**აბრეშუმის რთვა** — მეაბრეშუმეობის და აბრეშუმის მრეწველობის ყველა დარგის ბოჭკოვანი ნარჩენებისაგან (წუნდებული პარკი, შავი ჩხარი, ყაჭი, ძაფის ნაწეწი და სხვა) აბრეშუმის ნართის მიღების ტექნოლოგიური პროცესი. 

ნედლეულს სპეციალური მანქანებით აცლიან ჭუპრს, სხვადასხვა მინარევსა და მტვერს. შემდეგ ჭუჭყისა და სერიცინის მოსაშორებლად ხარშავენ სოდიანსა და საპნიან წყალში. გამოხარშული აბრეშუმის მასას წურავენ ცენტრიფუგაში, აშრობენ კამერაში და ჩეჩენ სპეციალური მანქანებით. ჩეჩის დროს ნედლეულის გრძელი ძაფები წყდება. მათ აშტაპელებენ და ბოჭკოებს ანაწილებენ სიგრძის მიხედვით (საშუალოდ 150-250 მმ). დაჩეჩილი ნედლეული 3-4-ჯერ დაივარცხნება მრგვალსავარცხლებიან მანქანებზე და ბოჭკოები პარალელურად დალაგდება. მათგან გამოვარცხნილ ყველაზე მოკლე ბოჭკოებს დაბალი ნომრის ნართად გადაამუშავებენ. ძირითადი ნედლეული გადააქვთ სალენტე მანქანაზე, სადაც ბოჭკოები ერთიმეორეს შეევარცხნება და მიიღება ლენტები. საფთილე მანქნაზე ლენტების მრავალჯერადი შეერტებითა და გაწელვით მიღებულ მსუბუქად შეგრეხილ ფთილას სპეციალურ მანქანებზე დართვა-დაგრეხის შემდეგ ბუსუსებს შეატრუსავენ, ნამწვს აცლიან და ძაფს შულოებად ან კოჭზე ახვევენ.

ლიტერატურა
----------

* *ამაშუკელი ს.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 35-36.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეაბრეშუმეობა |
| --- |
|  |
| წარმოება | 
* მეაბრეშუმეობა
* აბრეშუმი
* აბრეშუმის ქსოვილი
* აბრეშუმის მრეწველობა
* მეაბრეშუმეობის ინვენტარი
* გრენაჟი
* აბრეშუმის პარკის ამოხვევა
* აბრეშუმის ხამი ძაფი
* აბრეშუმის გრეხა
* აბრეშუმის რთვა
* საჭიე
* მეთუთეობა
 |
|  |
| ბიოლოგია | 
* გრენი
* აბრეშუმის ჭია
* მური
* აბრეშუმის პარკი
* თუთის აბრეშუმხვევიას დაავადებანი
 |
|  |
| აბრეშუმის პეპლები | 
* თუთის აბრეშუმხვევია
* ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია
* ხემყრალის აბრეშუმხვევია
* ინდური აბრეშუმხვევია
 |

 |
**აბრეშუმის ქსოვილი** — ბუნებრივი აბრეშუმის ან ქიმიური (ვისკოზური და სინთეზური) ბოჭკოს ძაფისაგან დამზადებული ქსოვილი. დანიშნულების მიხედვით შეიძლება იყოს ტექნიკური, საპარაშუტო, საწისქვილე (საცრებისათვის), სატანსაცმლე, სასარჩულე, საქოლგე, საფეხსაცმლე, გასაწყობი და სხვა. ბუნებრივი აბრეშუმის ქსოვილი ნაზი და ჰიგიენურია. ნაკლებად იჭმუჭნება. ცალკე ჯგუფს შეადგენს ბუნებრივი აბრეშუმისაგან მირებული კრეპის ქსოვილები: კრეპდეშინი, კრეპჟორჟეტი, კრეპსატენი და სხვა. ვისკოზური ქსოვილები ადვილად იჭმუჭნება და ნაკლებჰიდროსკოპიულია. სინთეზური ქსოვილები (კაპრონი, დედერონი და სხვა) ძალიან გამძლეა, არ იჭმუჭნება, მაგრამ მეტად დაბალი ჰიდროსკოპიულობით ხასიათდება. არის აგრეთვე ხაოიანი აბრეშუმის ქსოვილები: ხავერდი, პლუში და სხვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ხაოიანი ქსოვილები
* აბრეშუმის მრეწველობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 36.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
მეაბრეშუმეობა |
| --- |
|  |
| წარმოება | 
* მეაბრეშუმეობა
* აბრეშუმი
* აბრეშუმის ქსოვილი
* აბრეშუმის მრეწველობა
* მეაბრეშუმეობის ინვენტარი
* გრენაჟი
* აბრეშუმის პარკის ამოხვევა
* აბრეშუმის ხამი ძაფი
* აბრეშუმის გრეხა
* აბრეშუმის რთვა
* საჭიე
* მეთუთეობა
 |
|  |
| ბიოლოგია | 
* გრენი
* აბრეშუმის ჭია
* მური
* აბრეშუმის პარკი
* თუთის აბრეშუმხვევიას დაავადებანი
 |
|  |
| აბრეშუმის პეპლები | 
* თუთის აბრეშუმხვევია
* ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია
* ხემყრალის აბრეშუმხვევია
* ინდური აბრეშუმხვევია
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბსოლუტური**. |

**აბსოლუტური ეთიკა** — ტერმინი შემოიღო ჰ. სპენსერმა იმ სრულყოფილი ზნეობრივი ნორმების აბსტრაქტული სისტემის დასახასიათებლად, რომელიც აწესრიგებს „იდეალური" ადამიანის ქცევას „იდეალურ საზოგადოებაში". აბსოლუტური ეთიკის პრინციპებს სპენსერი იყენებდა რეალურ პირობებში რეალური ადამიანების ქცევის შეფასების საზომად. თანამედროვე კაპიტალისტურ ფილოსოფიაში ამ ტერმინით აღნიშნავენ აგრეთვე ეთიკის იდეალისტურ სისტემებს, რომლებსაც ძირითადი მორალური ნორმების დოგმატიკურობის პრინციპები უდევს საფუძვლად. ფილოსოფები ამტკიცებენ რომ ეს პრინციპი ადამიანთა ისტორიისაგან, მათი ეროვნული და კლასობრივი მრწამსისაგან მომდინარეობს და უშუალოდ „ღვთის ბუნებისაგან" (თეოლოგიური ეთიკა) ან თვით აბსტრაქტული ადამიანის „ძირითადი მოთხოვნილებისაგან" (კანტის კატეგორიული იმპერატივი) გამომდინარეობს. აბსოლუტური ეთიკას ფილოსოფიაში უპირისპირდება ეთიკური რელატივიზმი, რომელიც აისახა ნიცშეანელობის ირაციონალურ ეთიკაში. არსებითად რელატივიზმის პრინციპია გატარებული პრაგმატიზმისა და ეგზისტენციალიზმის ეთიკაშიც. მორალში შეფარდებითი და აბსოლუტური ელემენტების თანაფარდობის საკითხი მეცნიერულად პირველად მარქსისტულმა ეთიკამ გადაჭრა. მარქსისტული ეთიკა, აღიარებს რა მორალის ისტორიისა და კლასობრივ ხასიათს, არ უარყოფს საყოველთაოდ მიღებულ მორალურ წესებს.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 39.
„ენტერპრაიზი" სარაკეტო კრეისერების „ბეინბრიჯ"-ისა და „ლონგ ბიჩ"-ის თანხლებით.

***USS Enterprise (CVN-65)*** („**ენტერპრაიზი**") — აშშ-ის ავიამზიდი. პირველი ავიამზიდი ბირთვული ძალური დანადგარით. ექსპლუატაციაში შეყვანილ იქნა 1961 წლის 25 ნოემბერს. თავისი პროექტის პირველი და ერთადერთი გემი, მიუხედავად კიდევ ხუთი, ამ სერიის, გემის აშენების გეგმის არსებობისა. „ენტერპრაიზ"-ის ჯამურმა ფასმა 451 მილიონი დოლარი შეადგინა, რაც ერთ-ერთი მიზეზი გახდა იმისა, რომ ამ კლასის სხვა გემების წარმოებაზე უარი განაცხადეს.

„ენტერპრაზი" მსფოლიოს საბრძოლო გემებს შორის, სიგრძით პირველია, მისი სიგრძე 342,3 მეტრია. *The First, the Finest* („პირველი და საუკეთესო") — ავიამზიდის ერთ-ერთი დევიზია. „ენტერპრაიზ"-ს ბირთვული საწვავით ერთხელ შევსება, მსახურობის 13 წელზე ყოფნის, ამ დროის განმავლობაში კი მას 1 მილიონამდე საზღვაო მილის (1,852 მლ. კმ.) გავლა შეუძლია. მისი შეიარაღების საბრძოლო მარაგი 2520 ტონაა. „ენტერპრაიზი" აშშ-ის სამხედრო საზღვაო ძალებიდან 2012 წლის 1 დეკემბერს იქნა ჩამოწერილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„USS ენტერპრაიზი (CVN-65)"** ვიკისაწყობში.
* www.enterprise.navy.mil — USS *Enterprise*-ის ოფიციალური ვებ-გვერდი დაარქივებული 2015-01-17 საიტზე Wayback Machine. (ინგლისური)
* საზღვაო რეგისტრი — CVN-65 დაარქივებული 2013-08-18 საიტზე Wayback Machine. // www.nvr.navy.mil (ინგლისური)
* USS *Enterprise*-ის ყოფილი და ახლანდელი ეკიპაჟის და ასევე „გემის მეგობრების" ასოციაცია (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑   *Jane's American fighting ships of the 20th century*, New York: Mallard Press, 1991, ISBN 0-7924-5626-2
2. ↑   *USS Enterprise Turns 49 Years Old Thanksgiving Day*, US: Navy,. წაკითხვის თარიღი: 2013-04-18 დაარქივებული 2011-11-14 საიტზე Wayback Machine.
3. ↑  „USS Enterprise Nuclear-powered aircraft carrier", *Military today*,
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2013-03-01. ციტირების თარიღი: 2013-04-18.
**აბრაამ კარიელი** (დ. 350 — გ. 422/423) — კარიელი ეპისკოპოსი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 27 თებერვალი ძვ. სტ. (14 თებერვალი).

წმინდა აბრაამი, კარიელი ეპისკოპოსი IV–V საუკუნეებში ცხოვრობდა. იგი ქალაქ კვიროსში დაიბადა და სრულიად ახალგაზრდა იყო, როდესაც მონასტერს მიაშურა. შემდგომში წმინდანმა მოღვაწეობის ადგილად ლიბანის მთები აირჩია და იქ განდეგილი ბერის ცხოვრებით ცხოვრობდა. ღირს აბრაამს ხშირად უხდებოდა დაეთმინა წარმართთა გამოხდომები. უღმრთოები ნეტარი ბერის განდევნას ცდილობდნენ თავიანთი მიწებიდან; მის მყუდროებას ხშირად არღვევდნენ მახლობელი სოფლის გლახაკი მცხოვრებლებიც, რომლებიც მოწყალების სათხოვნელად ამოდიოდნენ მასთან, მაგრამ უფლის რჩეული მოთმინებით იტანდა მათ სტუმრობებს და უშურველად გასცემდა ყველაფერს, რასაც სწირავდნენ. როდესაც ამ სოფლის ქრისტიანმა მცხოვრებლებმა ტაძარი ააშენეს, მხურვალედ სთხოვეს წმინდა აბრაამს, სამღვდელო ხელდასხმა მიეღო და მათი მოძღვარი გამხდარიყო. ღირსი მამა დაჰყვა მვედრებელთა ნებას, სულიერად განამტკიცა მრევლი, ხოლო შემდეგ თავის ნაცვლად მათ სხვა მოძღვარი დაუდგინა, თვითონ კი მონასტერს დაუბრუნდა. კეთილმსახურებით გამორჩეული მოსაგრე კარიის ეპისკოპოსად დაადგინეს. წმინდანი სამწყსოს გულმოდგინედ ასწავლიდა ღვთივსათნო ცხოვრებას და თავადვე აძლევდა თავშეკავების მაგალითს. იმპერატორმა თეოდოსი უმცროსმა ეპისკოპოსთან შეხვედრა მოიწადინა და მას თან კარზე მოუხმო. კონსტანტინოპოლში ჩასული წმინდა აბრაამი მალე გარდაიცვალა. მისი ნეშტი პატივით გადასვენდა ქალაქ კარში და იქვე დაიკრძალა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* მართლმადიდებელი წმინდანები

ლიტერატურა
----------

* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
**არყისციხე** ― ციხე ისტორიულ სოფ. არყისციხეში (ახლანდელი ყულალისი, ახალციხის მუნიციპალიტეტი).

ისტორია
-------

არყისციხე მდგარა ბორბოლისხევის მაღალ, კლდოვან ნაპირზე. ციხის აქ აშენებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან აქ გადადიოდა გზა ბორბოლისხევით ფოცხოვისა და არტაანისკენ. არყისციხე, როგორც ჩანს, ფეოდალურ ხანაში მუდამ მოქმედი იყო. „მატიანე ქართლისა" მოგვითხრობს, რომ XI საუკუნეში ბაგრატ IV-ის ერთგულმა სულა კალმახის ერისთავმა და გრიგოლ არტანუჯის ერისთავმა მეფეს ლიპარიტ ბაღვაშის წინააღმდეგ მოუხმეს. მათ მიემხრნენ სხვა მესხი აზნაურებიც. ბაგრატმა გადმოიარა რკინის ჯვრის უღელტეხილი (ზეკარი) იმერეთ-სამცხის საზღვრებზე და არყისციხეში შეხვდა მოკავშირეებს. 1047 წელს კახელებისა და ბერძენ-სომეხთა დამხმარე ლაშქრით ლიპარიტი მოულოდნელად თავს დაესხა მეფეს და არყისციხესთან ბრძოლაში დაამარცხა იგი. სულა კალმახის ერისთავი და გრიგოლ აბუსერისძე ტყვედ ჩაცვივდნენ. ამ გამარჯვებით ლიპარიტმა ზემო ქართლის დაპატრონება შეძლო. XII-XIII საუკუნეებში ერთი ხელნაწერის ანდერძი გვამცნობს, რომ წიგნი, თქმული გრიგოლ ღვთისმეტყველის მიერ, წარმოუგზავნია მესხ აზნაურს, არყისციხელ გაბას, რომელიც არყისციხის პატრონი უნდა ყოფილიყო ამ დროს. წიგნი აღუწერია გაბას მამის ბიძას, საფარის წინამძღვარს ეფრემს. სოფ. არყისციხე „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" (XVI ს.) მიხედვით, იხსენიება ახალციხის ლივის ჩილდირის რაიონში. ამ დროს ციხე აღარ ფუნქციონირებდა, ხოლო ბორბოლისხევის გზას ხევის ზედა წელში ჩადგმული ორალის ციხე აკონტროლებდა.

ლიტერატურა
----------

* *ბერძენიშვილი დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 217-218.
* *სიხარულიძე ი.* ყულალისი-არყისციხე, კრ.: სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები, ნაწ. 1, ბათ. 1980

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი


|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ახალციხის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| 
არყისციხე · აწყურის ციხე · რაბათის ციხე · საკანაფე · სლესის ციხე |

 |
**ასუნსიონი** (ინგლ. Asuncion) — კუნძული მარიანას არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებს და შედის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
---------

კუნძული ასუნსიონი მდებარეობს მარიანას არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. კუნძულიდან 101 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული აგრიხანი, 37 კმ-ში ჩრდილო-დასავლეთით — კუნძული მაუგი. უახლოესი მატერიკი — აზია, მდებარეობს 2500 კმ-ში.

კუნძულ ასუნსიონს, როგორც მარიანის არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ასუნსიონის ვულკანის კონუსს. ვულკანი ფორმით ასიმეტრიულია: ჩრდილო-აღმოსავლეთი ფერდოები უფრო ციცაბოა, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით დახრა თანდათანობითია და ნაკლებად შესამჩნევი. სამხრეთი და დასავლეთი ფერდოები დაფარულია ვულკანური ფერფლით. კუნძულის რელიეფი მთიანია, ციცაბო ფერდოებით და ღრმა ხეობებით. ასუნსიონის კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3,4 კმ-ს, სიგანე — 2,6 კმ-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 891 მეტრს. ასუნსიონის კუნძულის ფართობი შეადგენს 7,31 კმ²-ს.

კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია. კუნძულზე ხდება ვულკანური ამოფრქვევები და ციკლონები.

ვულკანების ზედა ფერდოებზე მდებარეობს მინდვრები და გვიმრების ნარგავები, ხოლო ხეობებში — ტროპიკული ტყეები. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ქოქოსის პალმებით (ქოქოსის პლანტაციების კვალი), ნესვის ხეებით, პანდანუსებით.

ისტორია
-------

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი, კათოლიკე მისიონერი დიეგო ლუის დე სანვიტორესი (ესპ. Diego Luis de Sanvitores), რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1668 წელს. შემდგომში კუნძული შევიდა ესპანეთის მფლობელობაში.

1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს. 1909 წლიდან 1912 წლის ჩათვლით ასუნსიონის კუნძულზე ხდებოდა ადგილობრივი ჩიტების დაჭერა ფრთების მოსაპოვებლად, რომელიც შემდგომში გამოიყენებოდა იაპონელთა და ევროპელთა ქუდების მორთულებისათვის.

1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია.

1980 წელს კუნძული ასუნსიონი გამოცხადდა ნაკრძალად.

მოსახლეობა
----------

დღეისათვის კუნძული ასუნსიონი დაუსახლებელია. იგი დასახლებული იყო 1695 წლამდე, როდესაც ყველა მოსახლე გადაასახლეს ჯერ კუნძულ საიპანზე, ხოლო შემდეგ, 1698 წელს, კუნძულ გუამზე.

სქოლიო
------

1. 1 2 3  *Oceandots.com*. კუნძული ასუნსიონი. (ინგლისური)
2. 1 2 3 4 5 6  *UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-14. ციტირების თარიღი: 2014-11-29.
3. 1 2  *Global Volcanism Program*. ასუნსიონის ვულკანი. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2010-07-19. ციტირების თარიღი: 2014-11-29.
4. 1 2  [*Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული ასუნსიონი.(გერმანული).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-04-27. ციტირების თარიღი: 2014-11-29. *Homepage Christoph Gäbler*. Über die Marianen. კუნძული ასუნსიონი.(გერმანული)]
5. 1 2 3  World *Statesmen.org*. ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულები. (ინგლისური)
6. 1 2  *PIBHMC*. კუნძული გუგუანი. (ინგლისური)
**ასტრახანის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონი** — საფუძველი ჩაეყარა მას შემდეგ, რაც 1737 წლის 30 მარტს ქართლის მეფე ვახტანგ VI ასტრახანის კრემლის მიძინების ტაძარში დაკრძალეს. 1750 წელს ამავე პანთეონში დაასაფლავეს ვახტანგის თანამებრძოლი, მთავარეპისკოპოსი იოსებ სამებელი (ქობულაშვილი), 1752 წელს — მწერალი და კულტურის მოღვაწე მიტროპოლიტი რომანოზი (ერისთავი), 1762 წელს — თეიმურაზ II, შემდეგში — მწერალი და მოგზაური, მიტროპოლიტი ტიმოთე (გაბაშვილი), ასტრახანის მთავარეპისკოპოსი გაიოზ რექტორი. ქართველი საზოგადოება ყურადრებით ეკიდებოდა ასტრახანის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონს. 1907 წელს პანთეონი ინახულა და აღწერა მწერალმა ჭ. ლომთათიძემ. XVIII საუკუნის 30-იანი წლებიდან ქართული კულტურის ძეგლებისადმი ინტერესი გაიზარდა. ამ საბაბით ისარგებლეს და უნებართვოდ გახსნეს ვახტანგ VI-ის აკლდამა. 1971 წელს ყოფილი სსრკ კულტურის სამინისტროს არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ასტრახანის მიძინების ტაძრის რესტავრაცია ჩაატარა. აკლდამები გახსნეს და ნეშტი კედლებში ჩაასვენეს. 1983 წელს ტაძრის ზედა სართულზე დადგეს ძეგლი ქართველ მოღვაწეთა პატივსაცემად.

ლიტერატურა
----------

* *სიხარულიძე ფ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 236.
* პაიჭაძე გ. ჯაფარიძე ვ. ქართული ისტორიული ძეგლები ქ. ასტრახანში, თბ. 1974.
**ასტროქიმია** — მეცნიერება რომელიც შეისწავლის მოლეკულების რაოდენობას, მოლეკულურ რეაქციებს და მათ ურთიერთქმედებას რადიაციასთან. ეს მეცნიერება ასტრონომიის და ქიმიის განშტოებაა. სიტყვა „ასტროქიმია" მისაღებია როგორც მზის სისტემისთვის ისევე ინტერსტელარული საშვალოებისთვის. მეცნიერება ასევე შეისწავლის ელემენტებსა და იზოტოპებს შორის მზის სიტემის ციურ სხეულებში, როგორებიცაა ასტეროიდები, ამ დარგს ასევე უწოდებენ კოსმოქიმიას, ასევე ამ დარგს მისი შესწავლის საგნების გამო მოლეკულურ ასტროფიზიკასაც უწოდებენ. მოლეკულური გაზის ღრუბლის ქიმიური შედგენლობა, ევოლუცია და ბედი ამ დარგის განსაკუთრებული ინტერესებია იმიტომ რომ ეს გაზის ღრუბლები მზის სისტემასთან ერთად ჩამოყალიბდნენ.

ისტორია
-------

როგორც ასტრონომიის და ქიმიის ერთობლივი განშტოება, ამ დარგის ისტორია ერთდროულად მოიცავს როგორც ასტრონომიის ისე ქიმიის ისტორიას. სპექტოსკოპის გამოგონებამ და განვითარებამ უდიდესი როლი ითამაშა ამ დარგის წინსვლაში.

რესურსები ინტერნებში
--------------------

* 

* ასტროქიმია — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან (ინგლისური)
* Astrochemistry დაარქივებული 2006-02-20 საიტზე Wayback Machine.  division of theInternational Astronomical Union
* The University of Arizona Astrochemistry Group
* Astrophysics & Astrochemistry at Astrochemistry.eu
* The Astrochemistry Lab at NASA Ames Research Center
* The Astrochemistry Lab at NASA Goddard Space Flight Center
* The University of Leiden Laboratory for Astrophysics დაარქივებული 2009-01-29 საიტზე Wayback Machine.
* The astrochemist (Resources for Astrochemists & Interested Bystanders)
**აფრიკის ეროვნული კონგრესი** (აეკ, ინგლ. African National Congress) — სამხრეთ აფრიკის აფრიკელი მოსახლეობის უძველესი პოლიტიკური პარტია. 1994 წლიდან მმართველი პარტიაა პროფკავშირების კონგრესსა და კომუნისტურ პარტიასთან ალიანსში. დაარსდა 1912 წელს. 1960-1990 წლებში მოქმედებდა არალეგალურად. პარტიის მთავარი მიზანი იყო აპართეიდის რეჟიმის განადგურება. 2007 წლიდან პარტიის პრეზიდენტია ჯეიკობ ზუმა. 1985-1991 წლებში პარტიის პრეზიდენტი იყო ოლივერ ტამბო, ხოლო 1991-1997 წლებში ნელსონ მანდელა. 

1960-იან წლებში პარტიას მხარი დაუჭირა სსრკ-მა. საბჭოთა კავშირის უმაღლეს სასწავლებლებში ათასობით აეკ-ის აქტივისტი სწავლობდა. აშშ მას ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევდა და მხოლოდ 2008 წელს მოხდა მისი ამოღება ტერორისტების სიიდან. 

1989 წელს ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს ფრედერიკ დე კლერკი, რომელმაც დაიწყო აქტიური მოქმედება აპართეიდის ლიკვიდაციისათვის. ციხიდან გაათავისუფლეს აეკი-ს ლიდერი ნელსონ მანდელა, რომელმაც 1994 წელს, პირველ დემოკრატიულ საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა და გახდა ქვეყნის მეთაური. 

2008 წელს პარტიას გამოეყო წევრთა გარკვეული ჯგუფი და დააარსეს ახალი პარტია სახალხო კონგრესი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***აფრიკის ეროვნული კონგრესი***

* African National Congress დაარქივებული 2006-06-15 საიტზე Wayback Machine.  official site
* Response by the ANC General Secretary to COSATU's assessment, 2004 დაარქივებული 2004-12-04 საიტზე Wayback Machine.
* "Today it feels good to be an African დაარქივებული 2006-06-15 საიტზე Wayback Machine. "– Thabo Mbeki, Cape Town, 8 May 1996
* Interview with Nimrod Sejake, an ANC dissident, "The ANC has sold out!"( 2009-10-24) Interviewed by Laurence Coates Offensiv 385 (10 February 2000)
* Attacks attributed to the ANC on the START terrorism database
გენერალი ერვინ რომელი (ცენტრში)

  

**აფრიკის გერმანული კორპუსი** (გერმ. Afrika Korps) — ვერმახტის საექსპედიციო ძალა მეორე მსოფლიო ომის ჩრდილოაფრიკულ კამპანიაში. ის ჩრდილოეთ აფრიკაში გაიგზავნა იტალიური ძალების დასახმარებლად მათ კოლონიებში ბრიტანელთა მწვავე შეტევების მოსაგერიებლად. აფრიკის კორპუსმა 1941 წლის მარტიდან 1943 წლის მაისამდე იბრძოლა, სანამ არ ჩაბარდებოდა მოკავშირეებს. შენაერთის ყველაზე სახელოვანი მეთაური იყო მოკავშირეთა მიერ ,,უდაბნოს მელად" წოდებული გენერალი ერვინ რომელი.

### ორგანიზაცია

1941 წლის მაისისთვის აფრიკის კორპუსი ორი გერმანული დივიზიისგან შედგებოდა და თავდაპირველად ის იტალიურ სარდლობას ემორჩილებოდა. ომის მიმდინარეობისას შენაერთი არაერთხელ გაძლიერდა დამატებითი სამხედრო ნაწილებით. 1943 წლის თებერვალში გერმანული **სატანკო არმია აფრიკა** შედიოდა იტალიური პირველი არმიის შემადგენლობაში, რომელსაც იტალიელი გენერალი ჯოვანი მესე სარდლობდა. ერვინ რომელი დაინიშნა ახალშექმნილი **არმიის ჯგუფ აფრიკის** მეთაურად, რომელიც, თავის მხრივ, აკონტროლებდა იტალიურ პირველ არმიასა და გერმანულ მეხუთე სატანკო არმიას. ამრიგად, ის სარდლობდა როგორც გერმანულ ნაწილებს, ასევე იტალიელთა ოთხ ქვეით დივიზიას.

#### აფრიკის კორპუსის აღსასრული

მიუხედავად არაერთი წარმატებული ოპერაციისა, აფრიკის კორპუსი საბოლოოდ 1943 წლის 13 მაისს მაინც დანებდა მოკავშირეთა ძალებს. სამხედრო ტყვეების უმეტესობა აშშ-ში გადაიყვანეს. ისინი მისისიპის შტატის კემპ შელბიში, ტეხასის შტატის კემპ ჰერნში და სხვა სამხედრო ტყვეთა ბანაკებში ომის დასრულებამდე დარჩნენ.

აფრიკის კორპუსი ეგვიპტეში, 1942 წლის მაისი (გაფერადებული).

ლიტერატურა
----------

* Cooper, Matthew (1990). *The German Army 1933–1945*. Scarborough House. Chelsea, MI, USA.
* Lewin, Ronald (1998) [1968]. *Rommel As Military Commander. New York: B&N Books.*
* Toppe, Generalmajor Alfred (1990) [1952]. German Experiences in Desert Warfare During World War II. *The Black Vault* (Report). **II**. Washington: U.S. Marine Corps: Historical Division, European Command.
**Music Canada** (ყოფილი **კანადის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია** ინგლ. Canadian Recording Industry Association ან შემოკლებით **CRIA**) — არაკომერციული ასოციაცია, რომელიც კანადის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის წამყვან ლეიბლების წარმოადგენს. მისი წევრები კერძო კორპორატიული კომპანიებიებია, როგორებიცაა ხმისჩამწერი ლეიბლები და დისტრიბუტორები. დაარსდა 1983 წლის 9 აპრილს, ტორონტოში.

თავდაპირველად ფორმირებულმა როგორც ათ წევრიანმა კანადის ხმისმწარმოებელთა ასოციაციამ სახელი 1972 წელს შეიცვალა და დაუშვა ხმისჩამწერ ინდუსტრიაში მომუშავე სხვა კომპანიები წევრებად. 2011 წელს მან სახელი კიდევ ერთხელ შეიცვალა და დღეისათვის იწოდება, როგორც „Music Canada".

სქოლიო
------

1. ↑  კანადის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის შესახებ. CRIA.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 აპრილი 2012. ციტირების თარიღი: 8 Dec 2009.
2. ↑  კანადის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია. The Canadian Encyclopedia.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 26 აპრილი 2012. ციტირების თარიღი: 8 Dec 2009.

|  |  |
| --- | --- |
| კანადის დროშა | *ეს სტატია კანადისა და კანადელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**My Bonnie Lies over the Ocean** — შოტლანდიური ხალხური სიმღერა.

ჯგუფ The Beatles-ის მიერ ჩაწერილი იქნა სიმღერის საკუთარი ვერსია, რომელიც 1995 წელს საარქივო ჩანაწერების ალბომზე Anthology 1 გამოიცა.

ტექსტი
------

My Bonnie lies over the ocean  

My Bonnie lies over the sea  

My Bonnie lies over the ocean  

Oh, bring back my Bonnie to me  

   

მისამღერი:  

Bring back, bring back  

Bring back my Bonnie to me, to me  

Bring back, bring back  

Bring back my Bonnie to me  

   

Last night as I lay on my pillow  

Last night as I lay on my bed  

Last night as I lay on my pillow  

I dreamt that my Bonnie was dead  

   

მისამღერი  

   

Oh blow the winds o'er the ocean  

And blow the winds o'er the sea  

Oh blow the winds o'er the ocean  

And bring back my Bonnie to me  

   

მისამღერი  

   

The winds have blown over the ocean  

The winds have blown over the sea  

The winds have blown over the ocean  

And brought back my Bonnie to me  

   

მისამღერი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The Beatles Bible - ინფორმაცია ჩანაწერებზე
**აფრიკული ანჰინგა** (ლათ. Anhinga rufa) — ფრინველი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის უდაბნოს სამხრეთით) და ერაყში. ერთ-ერთი ქვესახეობა (*Anhinga rufa chantrei*), რომელიც გავრცელებული იყო თურქეთსა (გაქრა 1930-იანებში) და ისრაელში (გაქრა 1950-იანებში), აღარ არსებობს წყალსატევების შრობის გამო. აფრიკული ანჰინგა ადრე ითვლებოდა ინდური ანჰინგის ქვესახეობად, მაგრამ 2005 წლიდან მიენიჭა სახეობის სრული სტატუსი. მისი სხეულის სიგრძეა 80 სმ-მდე. მამლები შეფერილნი არიან შავად, დედლები — მოყავისფრო-შავად. იკვებება თევზებით, ბაყაყებით, კიბოსნაირებით. ნადირობისას მხოლოდ წყლიდან ამოყოფილი თავი ჩანს, ამ დროს გრძელი კისერი წყლის ქვეშაა მოქცეული. ნადირობის შემდეგ, აფრიკული ანჰინგა ფრთებს შლის და გასაშრობად ზის. ბუდეს აკეთებს ხეებზე, რომელშიც 3–6 კვვერცხს დებს. ხშირად ბუდობს ყანჩებთან, ოყარებთან და ჩვამებთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* *Birds of The Gambia* by Barlow, Wacher and Disley, ISBN 1-873403-32-1
* *Birds of Southern Africa* by Sinclair, Hockey, Tarboton, ISBN 978-1-86872-721-6

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* (African) darter - Species text in The Atlas of Southern African Birds.
**ანდრიაწმინდის წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანდრიაწმინდაში, სასაფლაოზე. აგებულია X საუკუნეში.

არქიტექტურული აღწერა
--------------------

ეკლესია (გარე ზომები 4,74X8,22 მ.) ნაგებია კარგად გათლილი სხვადასხვა ტონალობის მოწითალო ან ჟანგისფერი ტუფით და ქვიშაქვის კვადრებით. ეკლესიაში თავდაპირველად ორი შესასვლელი იყო, ერთი სამხრეთიდან და მეორე დასავლეთიდან, ეს უკანასკნელი მოგვიანებით ამოუშენებიათ. ეკლესია ორი-აღმოსავლეთისა და დასავლეთის სარკმლებით ნათდება (ქართული ხუროთმოძღვრებისათვის უჩვეულოა გრძივი კედლები სარკმლების გარეშე).

ტაძრის ფასადები მარტივია, თვალში გვხვდება კარგად დამუშავებული და სწორ რიგებად დაწყობილი საკმაოდ დიდი ზომის ტუფის სხვადასხვა ფერის კვადრები. ორივე კარი გარედან არქიტრავითაა დასრულებული, შიდა მხრიდან კი თაღითაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი ორი სარკმლით ნათდება. ცილინდრული კამარით გადახურული დარბაზის სივრცე სადაა, სრულდება აღმოსავლეთით აფსიდით.

ეკლესიის ფასადებზე ერთადერთი შემორჩენილი დეკორი დასავლეთის სარკმლის თავსართია. კვადრატული მოხაზულობის ტუფის ქვაზე, ჩაწეული ფონით, მოჩარჩოება და ჯვარია გამოკვეთილი. სავარაუდოდ მოპირკეთება საკურთხევლის სარკმელსაც ექნებოდა, მაგრამ დაკარგულია და მთელი სარკმლის ღიობი ახლადგათლილი ქვითაა ამოყვანილი. ფასადებს წრეთარგითა და თაროთი შედგენილი კარნიზები ასრულებს. სახურავი კრამიტითაა შემოსილი.

ლიტერატურა
----------

* მარსაგიშვილი გ. ანდრიაწმინდის წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია, ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია, თბ. 2013, გვ. 495
**Norther** — მელოდიური დეზ-მეტალ ჯგუფი ჰელსინკიდან, რომლის მუსიკაში იგრძნობა პაუერ-მეტალის ელემენტებიც. იარსება 2012 წლამდე.

ჯგუფის ისტორია იწყება 1996 წლიდან, როდესაც Requiem ერქვა. იგი დაარსდა გიტარისტ პეტრი ლინდროსის და დრამერ ტონი ჰალიოს მიერ. სწორედ მათ აიყოლიეს დანარჩენი ორი მუსიკოსიც. დასაწყისში ისინი რეპეტიციებს არახელსაყრელ პირობებში ატარებდნენ, მაგრამ 1997 წელს ალექსანდერ კუოპალამ (ყოფილი Children of Bodom) მათ შეურჩია კარგი სარეპეტიციო. ამ პერიოდში მათ შეიცვალეს სახელი და დაირქვეს Norther. თუმცა, ამ პერიოდში კოლექტივი დაიშალა და მხოლოდ სამი თვის შემდეგ აღდგა. 1999 წელს ჯგუფში მოვიდა ახალი გიტარისტი კრისტიან რანტა.

ერთი წლის განმავლობაში ჯგუფმა რამდენიმე წევრი გამოიცვალა. 2002 წელს გამოვიდა მათი სადებიუტო ალბომი *Dreams of Endless War*, რომელმაც ჯგუფს უდიდესი აღიარება მოუტანა. დღემდე გამოცემულია ჯგუფის კიდევ ხუთი სტუდიური ალბომი.

დისკოგრაფია
-----------

სტუდიური ალბომები
* *Dreams of Endless War* (2002)
* *Mirror of Madness* (2003)
* *Death Unlimited* (2004)
* *Till Death Unites Us* (2006)
* *N* (2008)
* *Circle Regenerated* (2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***Norther***

* ინფორმაცია Encyclopaedia Metallum-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  NORTHER Calls It Quits. *Blabbermouth.net*. Blabbermouth.net. ციტირების თარიღი: 25 July 2012.
**ალექსანდრე ილიას ძე ჟურული** (დ. 21 იანვარი, 1888, თბილისი, — გ. 10 აგვისტო, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

წარმომავლობით აზნაურთა ოჯახიდან. პოლკოვნიკ ილია ჟურულის შვილი. დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი (პეტერბურგი, 1909). მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიის 47-ე საარტილერიო ბრიგადაში, რომლის რიგებშიც მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (1914-1918). ჰქონდა პორუჩიკის, შტაბს-კაპიტნის, ომის ბოლოს — კაპიტნის წოდებები. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის III და II (ორივე 1915), წმ. ანას IV (1915) და II (1916) ხარისხის ორდენებით, გიორგის ოქროს იარაღით „მამაცობისთვის" (1917, 1916 წლის 29 მაისს სოფ. ბობულინცესთან გერმანელების წინააღმდეგ ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის). მისი ძმა, კავკასიის მე-6 მსროლელთა პოლკის შტაბს-კაპიტანი კონსტანტინე ჟურული საბრძოლო მოქმედებების დროს დაიღუპა 1916 წელს. 

1918-1921 წლებში ალექსანდრე ჟურული იყო საქართველოს ჯარის პოლკოვნიკი, მეთაურობდა საარტილერიო დივიზიონს. 1920 წელს, შავი ზღვის სანაპიროზე მსახურობის პერიოდში დაეხმარა ჩრდილოეთ კავკასიაში დამარცხებული რუსული თეთრი მოძრაობის „მოხალისეთა არმიის" სამხედრო ნაწილებს ფოთიდან ყირიმში ევაკუაციის განხორციელებაში. საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ, 1921-1924 წლებში მსახურობდა ქართულ წითელ არმიაში, სადაც მე-2 ქართულ შეერთებულ საარტილერიო დივიზიონს უფროსობდა. შემდეგ სამეურნეო თანამდებობებზე იყო (1937 წლისთვის „ტყვარჩელნახშირის" მომარაგების რწმუნებული). საბჭოთა ხელისუფლების მიერ სამჯერ იყო დაპატიმრებული 1922, 1924 და 1931 წლებში „ჯაშუშობის" და „კონტრრევოლუციური საქმიანობის" ბრალდებით. მასობრივი რეპრესიების დროს, 1937 წელს კვლავ დააპატიმრეს და დახვრიტეს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჟურული ალექსანდრე ილიას ძე. სტალინური სიები საქართველოდან [ელექტრონული მონაცემთა ბაზა] / ჰაინრიჰ ბიოლის ფონდი სამხრეთ კავკასიაში, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საერთაშორისო საზოგადოება „მემორიალი", საქართველოში შვეიცარიის საელჩო. - 2013.
* Журули Александр. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
* Журули Александр Ильич. «Офицеры русской императорской армии».
**ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი** (რუს. Памятник А. С. Пушкину) — პუშკინის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ძეგლი. სწორედ ცარსკოე-სელოში, ლიცეისტებს შორის მომწიფდა აზრი პუშკინის ძეგლთან დაკავშირებით, მაგრამ გადაწყვიტეს პოეტის პირველი ძეგლი მოსკოვში დაედგათ, იქ სადაც იგი დაიბადა. ძეგლი არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. აგებულია 1900 წელს მოქანდაკე რობერტ ბახის მიერ.

ისტორია
-------

1860 წელს, ლიცეუმის 50 წლისთავის ზღურბლზე, ლიცეისტებს შორის ჩამოყალიბდა იდეა პუშკინი ძეგლის დადგმის შესახებ. თავიდან უნდოდათ მისი დადგმა ლიცეისტების ფინანსებით, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ეს შეუძლებელი იყო. გამოაცხადეს კონკურსი და რამდენიმე პროექტიც წარმოადგინეს. აღნიშნული პროექტები პრესაში განიხილეს და გააკრიტიკეს კიდეც. წარმატებით მიმდინარეობდა ფინანსების შეგროვება. 

პუშკინის პირველი ძეგლი პირველად მოსკოვში, ტვერის ბულვარში, დადგეს 1880 წელს. პოეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ცარსკოე-სელოს მცხოვრებლებმა წამოაყენეს წინადადება ძეგლი დადგმულიყო იქაც, სადაც ბავშვობა გაატარა პოეტმა. გამოცხადებული კონკურსიდან იმპერატორმა ნიკოლოზ II-მ შეარჩია რობერტ ბახის ესკიზი. 1899 წელს მოხდა მონუმენტის საფუძვლის ჩაყრა. ამ დღეს წმინდა ეკატერინეს ტაძარში აღევლინა ლიტურგია და პანაშვიდი. 

ძეგლის გახსნა გაიმართა 1900 წლის 15 ოქტომბერს. ძეგლი საკმაოდ დაზიანდა დიდი სამამულო ომის დროს. იგი გაარემონტეს 1945 წელს და 17 ივნისს ხელახლა გახსნეს.

ლიტერატურა
----------

* Гдалин А. Д. Памятники А. С. Пушкину: История. Описание. Библиография. Т.I. Россия. Ч.1. Санкт-Петербург, Ленинградская область, Спб. Академический проект, 2001, с. 170
* С. М. Некрасов. «Под сенью дружных муз» Царское Село — город русской поэзии. Спб. «Издательство Альфа-Колор», 2007, с. 97.
* Трускинов Э. В. Прогулки по Пушкину: размышления царскосела. — СПб.: «Genio Logi», 2007. — 285 с.
**ალექსანდრე ილიას ძე ოდიშელიძე** (დ. უცნობია — გ. 10 მაისი, 1933, პარიზი) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, გენერალ ილია ოდიშელიძის შვილობილი.

სწავლობდა ნოვოჩერკასკის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, რომელიც არ დაუმთავრებია I მსოფლიო ომში რუსეთის იმპერიის არმიის რიგებში მოხალისედ წასვლის გამო. მსახურობდა პორუჩიკად 1-ლ საავტომობილო მეტყვიამფრქვეველთა ასეულში, შემდეგ შტაბს-კაპიტნად 1-ლ ჯავშნოსან ავტომობილთა დივიზიონში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წელს პოლონეთში, ქალაქ პულტუსკთან ბრძოლაში. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV, წმ. სტანისლავის III (ორივე 1915) და წმ. გიორგის IV ხარისხის (1916) ორდენებით. 1917 წელს შტაბს-კაპიტნის წოდებით გადაიყვანეს დვინსკის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს უცხოეთის მოქალაქის სტატუსით ცხოვრობდა დონის როსტოვში (განზრახული ჰქონდა ნოვოჩერკასკის ინსტიტუტის დამთავრება). ირიცხებოდა თეთრი მოძრაობის ე. წ. დონის არმიაში. 1919 წლიდან პოდპოლკოვნიკი, პოლკოვნიკი. შემდეგ ემიგრაციაში ცხოვრობდა საფრანგეთში.

ლიტერატურა
----------

* С.В. Волков. База данных «Участники Белого движения в России» на январь 2016. Буква О.

სქოლიო
------

1. ↑  Одишелидзе Александр, «Памяти героев Великой войны 1914–1918».
**Magnum Photos** — ფოტოგრაფთა საერთაშორისო გაერთიანება, რომელიც ჩამოაყალიბეს ანრი კარტიე-ბრესონმა, რობერტ კაპამ, ჯორჯ როჯერმა და დევიდ სეიმურმა, რომლებმაც ახალი ტიპის, დამოუკიდებელი ფოტორეპორტაჟის განვითარებას გაუხსნეს გზა. 1947 წელს მათ დააარსეს ფოტოგრაფთა გაერთიანება, რომელიც თანამედროვე ფოტოგრაფიაში ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ და გავლენიან სააგენტოდ რჩება.

სააგენტოს შექმნა
----------------

1947 წელს ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის (MOMA) რესტორანში რობერტ კაპას, ანრი-კარტიე ბრესონის, დევიდ სეიმურისა (მეტსახელად „შიმ") და უილიამ ვანდევერტის სადილი ფოტოგრაფთა სააგენტოს შექმნით დასრულდა. სადილის განმავლობაში მეგობრების მიერ შესმული შამპანურის დიდი ბოთლის, „მაგნუმის" პატივსაცემად სააგენტოს „მაგნუმი" ეწოდა.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ორი წლის შემდეგ, ანუ „მაგნუმის" შექმნის დროს მისი დამფუძნებლები უკვე წარმატებული და ცნობილი ფოტოგრაფები არიან. მათ შემდგომში ფოტოჟურნალისტიკის ჟურნალისტებს უწოდებენ.

ფოტოჟურნალისტიკის მუშკეტერები
-----------------------------

უნგრელი ემიგრანტი რობერტ კაპა ესპანეთის სამოქალაქო ომის ყველაზე ცნობილი ფოტოების ავტორია, პოლონელმა ინტელექტუალმა დევიდ სეიმურმა ბავშვებისა და ცნობილი ადამიანების ფოტოებით გაითქვა სახელი, ინგლისელმა ჯორჯ როჯერმა მეორე მსოფლიო ომის დროს 63 ქვეყანაში იმოგზაურა, ყოფილი სამხედრო ტყვე ანრი კარტიე-ბრესონი კი ფრანგი არტისტია. ისინი ერთიანდებიან, რომ შექმნან სააგენტო, რომელსაც თავად ფოტოგრაფები უხელმძღვანელებდნენ. ოთხივე ფოტოგრაფი გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომს და მათი სურვილი, ენახათ, რა დარჩა ომისშემდგომი მსოფლიოსგან, სააგენტოს შექმნის განმსაზღვრელი ფაქტორი გახდა. 

„მაგნუმის" დამფუძნებლების ძირითადი იდეა — ხელოვნებისა და ჟურნალისტიკის შერწყმაში გამოიხატებოდა.

რობერტ კაპას, რომელიც „მაგნუმის" სულისჩამდგმელი იყო და მის „ინტელექტუალურ საყრდენადაც" ითვლებოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ფოტოგრაფების ფუნქციის სრულიად ახლებული ხედვა ჰქონდა. ამას იმდროინდელი ტექნიკური სიახლეებიც უწყობდა ხელს, კერძოდ კი პატარა ზომისა და პორტატიული აპარატების გამოშვება და მეტად მგრძნობიარე ფირების წარმოების დასაწყისი. ჯორჯ როჯერი იხსენებდა, რომ კაპა „მინიატურული აპარატების უნიკალურ თვისებებს ძალიან აფასებდა. ისინი მართლაც სწრაფი და ჩუმი იყო გადაღებისას... იგი ჩვენს მომავალს სწორედ პატარა აპარატებისა და დიდი იდეების შერწყმაში ხედავდა."

ლიტერატურა
----------

* ნ. ნიჟარაძე, დ. როსტომაშვილი: Magnum Photo.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი