recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მოსკოვის წმინდა გიორგის ტაძარი** (რუს. Храм Великомученика Георгия Победоносца) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVI საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში. 1992 წლიდან სოლოვეცკის მონასტრის მეტოქია. 

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა გიორგის სახელზე, ხოლო ეგვტერი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

წმინდა გიორგის ხის ეკლესია ამჟამინდელი ტაძრის ადგილზე ცნობილია XVI საუკუნის შუა წლებიდან. პირველი ქვის ტაძარი ამ ადგილზე ააგეს 1588 წელს, მთავაეპისკოპოს არსენი ელასონსელის ინიციატივით, რომელიც მოსკოვიდან კონსტანტინოპოლში მიმავალ საპატრიარქო ელჩობის შორის იყო. ტაძარი ღვთისმშობლის შობის მთავარი საკუთხევლით ააგეს XVI საუკუნის ბოლოს მთავარეპისკოპოსის ფინანსებით.

1611 წელს, არეულობის ხანაში, ეკლესიის ახლოს ააგეს ხის სათვალთვალო კოშკი. 1612 წელს მდინარე მოსკოვზე მიმდინარე პოლონელთა და რუსთა ბრძოლის პერიოდში ხის სათვალთვალო კოშკი ხელიდან ხელში გადადიოდა. სწორედ ამ პერიოდში მოიხსენიება წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. 

საბრძოლო მოქმედებების დროს ეკლესია, სავარაუდოდ დაზარალდა, მაგრამ ომის შემდეგ მალევე აღადგინეს. ამჟამად არსებულ ეკლესიას საფუძველი ჩაუყარეს 1653 წელს და სავარაუდოდ გამოიყენეს ძველი ეკლესიის კედლები. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის შობის სახელზე, ხოლო სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ეგვტერები წმინდა გიორგისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ორივე ეგვტერი კუთხის აფსიდებში განათავსეს. 

1670-1680-იან წლებში ეკლესიის მთელი დასავლეთი ნაწილი გადააკეთეს. ამ სამუშაოების შედეგად გაჩნდა სამრეკლო, სატრაპეზო კი ორჯერ გაადიდეს. 1729 წლის ძლიერმა წყალდიდობამ დაწია გრუნტი ეკლესიის ქვეშ, რამაც გამოიწვია სატრაპეზოს და სამრეკლოს დაზიანება. 1729-1730 წლებში ისინი ხელახლა ააშენეს. სამრეკლო წყალდიდობამ კვლავ დააზარალა 1786 წელს, მის ადგილზე კი 1806 წელს, პავლე დამიდოვის ფინანსებით, ააშენეს დღესაც არსებული სამიარუსიანი სამრეკლო.

1812 წლის ხანძარმა წმინდა გიორგის ტაძრის კედლებიც და ინტერიერიც დააზიანა, მაგრამ XX საუკუნის 30-იან წლებში ტაძრის შენობა აღადგინეს. 

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო ლაზარეთი.

საბჭოთა ხელისფლებამ ეკლესია დახურა 1935 წლამდე. დახურვის შემდეგ მის შენობას გამოიყენებდნენ სხვადასხვა ორგანიზაციები. 1958-1962 წლებში მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები ნიკოლაი ნედოვიჩის პროექტის მიხედვით. 

1992 წელს წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია გახდა სოლოვეცკის მონასტრის მეტოქი. პირველი მსახურება ახლად აღდგენილ ტაძარში შედგა 1993 წელს ქრისტეშობის დღესასწაულზე.

ლიტერატურა
----------

* Памятники архитектуры Москвы. Замоскворечье / Под ред. А. И. Комеча. — М.: Искусство, 1994. — С. 88-90. — 320 с. — ISBN 5-210-02548-9
სასახლის წინა ხედი
**მარიის სასახლე**, ასევე **მარიინსკის სასახლე** (უკრ. Маріїнський палац) — ბაროკოს სტილის სასახლე კიევში, მდინარე დნეპრის შემაღლებულ ნაპირზე. სასახლე უკრაინის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენციაა ცერემონიებისათვის, სასახლე მდებარეობს უმაღლესი რადის გვერდით.

სასახლის მშენებლობა 1744 წელს შეუკვეთა რუსეთის იმპერატრიცა ელიზავეტა პეტროვნამ და მისი პროექტი ბართოლომეო რასტრელის ეკუთვნის, რომელიც ყველაზე განთქმული არქიტექტორი იყო იმხანად რუსეთში. რასრესლის ერთ-ერთმა მოსწავლემ, ივან მიჩურინმა, სხვა არქიტექტორთა ჯგუფთან ერთად სასახლე 1752 წელს დაასრულა. თუმცა იმპერატრიცა ელიზავეტამ სასახლის დასრულებას ვერ მოუსწრო. პირველი სამეფო ფიგურა, რომელმაც ამ სასახლეში იცხოვრა იყო იმპერატრიცა კატერინა II, რომელმაც კიევს 1787 წელს იმგზავრა. მე-18 საუკუნის ბოლოსა და მე-19 საუკუნის დასაწყისში სასახლე გუბერნატორ-გენერალთა რეზიდენცია იყო.

საბანკეტო დარბაზი
მე-19 საუკუნის დასაწყისში სასახლე ხანძართა სერიამ თითქმის სრულიად გაანადგურა. ნახევარი საუკუნით გვიან, 1870 წელს, აელქსანდრე II-ს ბრძანებით სასახლეს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა არქიტექტორი კონსტანტინ მაევსკის მიერ, რომელიც ძველ ნახაზებსა და ფერწერულ ტილოებს იყენებდა სასახლის უწინდელი იერის აღსადგენად. აღდგენის შემდეგ სასახლეს სახელი გადაერქვა იმჟამინდელი იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნას პატივსაცემად. იმპერატიცას სურვილით სასახლის სამხრეთით დიდ პარკი გაშენდა. 1917 წლამდე სასახლე კიევში დროდადრო ჩამოსულ სამეფო ოჯახის წევრთა რეზიდენციად გამოიყენებოდა.

რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში (1917-20) სასახლე სამხედრო შტაბ-ბინად გამოიყენებოდა. 1920-იან წლებში მასში სასოფლო-სამეურნეო სკოლა მოთავსდა, მოგვიანებით კი ის მუზეუმად გადაკეთდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მარიინსკი მძიმედ დაშავდა, თუმცა 1940-იანების ბოლოს ის ისევ აღადგინეს. კიდევ ერთი მასშტაბური აღდგენითი სამუშაოები სასახლეს 1980-იან წლებში ჩაუტარდა.

გალერეა
-------

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
**მოსკოვის პეტრესა და პავლეს ტაძარი** (რუს. Храм Петра и Павла) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ადმინისტრაციული ოლქის ლაფორტოვოს რაიონში. აგებულია 1711 წელს. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მოცქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა ბავშვებისა და მოზარდებისათვის. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1613 წელს ტაძარი აკურთხეს ქმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. კურთხევის ცერემონიალს ესწრებოვა მეფე მიხეილ თევდორეს ძე რომანოვი.

1696 წელს პოლკოვნიკ ფრანც ლეფორტის ინიციატივით ეკლესია გადააკეთეს და საფუძველი ჩაუყარეს ხის ეკლესიას მოსკოვის პირველი პოლკის ჯარისკაცებისათვის. ტაძარი აკურთხეს მოციქულების, პეტრესა და პავლეს სახელზე.

1711 წელს ხის ეკლესიის ადგილზე ააგეს ამჟამინველი ქვის ტაძარი.

საბჭოთა მმართველობის წლებში ტაძარი არ დახურულა, შემონახულია ასევე სამრეკლოც. 

1991 წელს აკურთხე მცირე ტაძარი მთავარანგელოზ მიქაელის სახელზე, 2000 წელს კი სამლოცველო ისესო ქრისტეს ჯვარცმის სახელზე. 

ვვედენსკის სასაფლაოზე მოქმედებს ტაძარზე მიწერილი სამლოცველო, რომელშიც მოწყობილია ერლანგელების მავზოლეუმი.

არქიტექტურა
-----------

ტაძარი ხუთთავიანია, გარდა ამისა ყველა ეგვტერს ადგას თითო გუმბათი. სამრეკლოზე რვა ზარი კიდია. სამრეკლოს სამი მხრიდან აქვს შესასვლელი. დასავლეთის შესასვლელზე გამოსახულია ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი, ჩრდილოეთის შესასვლელზე - პეჩერის ღვთისმშობლის ხატი, ხოლო სამხრეთის შესასვლელზე - ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატი.

ტაძრის სიმაღლე ჯვრის ჩათვლით არის 38 მეტრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* официальный сайт Храма Петра и Павла в Лефортове
* Храм Петра и Павла в Лефортове на *официальном сайте РПЦ* დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
* Петра и Павла в Лефортове на сайте *«Храмы России»*
* Храм Петра и Павла в Лефортове на *russian-church.ru*
**მოსკოვის დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი** (რუს. Храм Никиты Мученика) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია XV საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში. აგებულია 1595 წელს. ტაძარი არის ათონის მთის პანტელეიმონის მონასტრის მეტოქი. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე ნიკიტას სახელზე. ეგვტერები კი ღვთისმშობლის ხარების, დედოფალ ოლღა მოციქულთასწორისა და ონოფრე დიდის და პეტრე ათონელის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ღვთისმსახურება ტაძარში მიმდინარეობს ათონის ტიპიკონის მიხედვით: კვირის მსახურება იწყება ღამით, 22:30 საათზე.

ისტორია
-------

დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი მდებარეობს შვივაია-გორკის წვერზე. მდინარეების მოსკოვისა და იაუზის შეერთების ადგილთან ახლოს. 

პირველი წყარო, რომელშიც მოიხსენიება ტაძარი მიეკუთვნება 1476 წელს. 

სამშენებლო ფილაზე, რომელიც ტაძრის კედელშია ჩაყოლებული, ვგებულობთ, რომ ტაძარი აგებულია 1595 წელს მოსკოველი ვაჭრის საბა ბაგინის მიერ. ტაძრის ძველი ნაწილი არის ერთსაკურთხევლიანი. მის კედლებში შემონახულია ალიზის აგური, აღნიშნული აგური მშენებლობაში გამოიყენებოდა XVI საუკუნის დასაწყისში. როგორც ჩანს საბა ბაგინმა ტაძრის მშენებლობა ნულიდან არ დაიწყო და იგი მხოლოდ გადააკეთა. 

1684-1685 წლებში ტაძარს ჩრდილო-დასავლეთიდან მიაშენეს სამრეკლო, სამხრეთის ეგვტერი ხარების დღესასწაულის სახელზე.

1740-იან წლებში ტაძარი კვლავ განაახლეს. მიაშენეს ეგვტერი ონოფრე დიდისა და პეტრე ათონელის სახელზე, დააყენეს მთავარი კანკელი. 1878-1880 წლებში ტაძარს ჩრდილო-დასავლეთიდან, არქიტექტორ ალექსანდრე პოპოვის პროეექტით, მიადგეს ეგვტერი ოლღა მოციქულთასწორის სახელზე. ეგვტერს ცალკე შესასვლელი ჰქონდა. საერთო ჯამში ნიკიტას ეკლესია ძველი მოსკოვის ერთ-ერთი საინტერესო არქიტექტურული ძეგლია.

დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი დახურეს 1936 წელს. ეკლესიის კარი და ღობე გაანადგურეს, ხოლო ეკლესიის დანგრევისაგან გადარჩენა საზოგადოების ჩარევამ გადაწყვიტა. 1950-იან წლებში ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოებით დაკავდა საბჭოთა არქიტექტორი ლევ დავიდი. 1990 წლამდე ეკლესიის შენობაში განთავსებული იყო სტუდია „დიაფილმის" საწყობი. 

1991 წელს ნიკიტას ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1992 წელს იგი გახდა ათონის მთის პანტელეიმონის მონასტრის მეტოქი. 

2018 წლის 14 იანვრიდან ტაძრის წინამძღვარია ნიკიტა (სმერნიაგინი).

გალერეა
-------

* დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარიდიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი
* დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარიდიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი
* დიდმოწამე ნიკიტას ტაძარიდიდმოწამე ნიკიტას ტაძარი

ლიტერატურა
----------

* Москва, которая есть / Сост. А. Алексеев. — М.: Департамент культурного наследия г. Москвы, 2013. — С. 184. — 238 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Храм Никиты Мученика на сайте Патриархия.ru
* Храм Никиты Мученика на *russian-church.ru*
* Храм Никиты Мученика на *sobory.ru*
* Храмы святого великомученика Никиты в старой Москве на сайте Православие.Ru
* Храм Никиты Мученика на *stolnygrad.ru* დაარქივებული 2013-05-26 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Храмы и монастыри Русской Церкви. patriarchia.ru.
2. ↑  Храм Никиты Мученика на *russian-church.ru*
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**ლუციუს მარციუს ფილიპუსი**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **ლუციუს მარციუს ფილიპუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ლუციუს მარციუს ფილიპუსი** (ძვ. წ. I ს.) — რომაული სენატორული კლასის ოჯახის წევრი. რომის მეფის, ანკუს მარციუსის შთამომავალი და კონსულისა და ცენზორის, ლუციუს მარციუს ფილიპუსის ვაჟი. ძვ. წ. 60 წელს იყო პრეტორი, ძვ. წ. 59 წელს გახდა სირიის პროპრეტორი (გუბერნატორი), თუმცა, აღსანიშნავია, რომ აპიანეს (სირიული ომები 8.51) მიხედვით, ამ თანამდებობაზე იგი ძვ. წ. 61 წელს მსახურობდა. ამავე, ძვ. წ. 59 წელს, იგი დაქორწინდა ატია ბალბა ცეზონიაზე, იულიუს კეისრის დისშვილზე. ფილიპუსს ჰყავდა ვაჟი და ქალიშვილი მარცია წინა ქორწინებიდან, რომელიც მისი ცოლის გარდაცვალების გამო დასრულდა. ატიას პირველი ქმარი გაიუს ოქტავიუსი რომში დაბრუნებისას გარდაიცვალა. ატიას მისგან ორი შვილი დარჩა: ოქტავია უმცროსი და გაიუს ოქტავიუსი (მომავალი ავგუსტუსი). ფილიპუსი ისე ზრუნავდა გერებზე, თითქოს საკუთრები ყოფილიყვნენ. ძვ. წ. 56 წელს იგი კონსული გახდა გნეუს კორნელიუს ლენტულუს მარცელიანუსთან ერთად.

მიუხედავად ქორწინების შედეგად კეისართან დამყარებული კავშირისა, ფილიპუსს კეისრისა და პომპეუსის სამოქალაქო ომში მისი მხარე არ დაუკავებია და სენატის მიერ არც ანტიკეისრული კანონმდებლობის მიღებას აღდგომია წინ. ამის გამო, ფილიპუსმა სამართავად პროვინცია ვერ მიიღო. რადგანაც ამ საყვედურნარევი ჟესტისგან საშიშროება იგრძნო, მან კეისარს სთხოვა ნება დაერთო არ ჩარეულიყო ომში და მისი მსვლელობისას იტალიაში დარჩენილიყო. კეისარი იძულებული გახდა, კმაყოფილი ყოფილიყო იმით, რომ მტერი არ შეიძინა, თუმცა მას არც მხარდამჭერი შემატებია. ფილიპუსი ციცერონის ახლო მეგობარი გახდა, რომელიც, აგრეთვე, შორიდან ადევნებდა თვალს ომს.

ფილიპუსის მისწრაფება თავიდან აერიდებინა კონფლიქტი, აშკარაა მთელი მისი ცხოვრების განმავლობაში. როდესაც მისის გერი ოქტავიუსი კეისრის მემკვიდრედ გამოცხადდა, ფილიპუსმა სცადა მისთვის მემკვიდრეობის მიღება გადაეთქმევინებინა, რადგანაც მარკუს ანტონიუსისაგან მომდინარე საფრთხის ეშინოდა. მან ატიაც კი შეიპირა ოქტავიუსის გადარწმუნებაში დახმარებაზე, მაგრამ ამას შედეგი არ მოჰყოლია. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ანტონიუსს დაუპირისპირდა, ფილიპუსი იმ დელეგაციაში იყო, რომელიც მასთან მოსალაპარაკებლად მუტინაში გაიგზავნა, რის შემდეგაც უკან დაბრუნდა და ანტონიუსის მოთხოვნები სენატს გააცნო. ამისათვის იგი ციცერონმა გაკიცხა.

ატია ძვ. წ. 43 წლის აგვისტო/სექტემბერში გარდაიცვალა და ოვიდიუსის მიხედვით, ფილიპუსი კიდევ ერთხელ დაქორწინდა ატიას ერთ-ერთ დაზე, თუმცა რონალდ საიმის მიხედვით, ფილიპუსი, რომელიც ატიას დაზე დაქორწინდა, რეალურად, მისი ვაჟი იყო, ძვ. წ. 38 წლის კონსულ-სუფექტი. მან ხანდაზმულ ასაკამდე იცოცხლა და მუდმივი ერთგულებისათვის ავგუსტუსისაგან ჯილდოც მიიღო.

ფილიპუსს ჰყავდა სულ მცირე, ორი შვილი მაინც: ვაჟი, ლუციუს მარციუს ფილიპუსი, რომელიც, მოგვიანებით, დედინაცვლის დაზე დაქორწინდა და ერთი ქალიშვილი, მარცია, რომელიც, მოგვიანებით, კატონ უმცროსის ცოლი გახდა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ronald Syme, The Augustan Aristocracy (preview in Googlebooks)
* Roman coinage depicting Philippus

| პოლიტიკური თანამდებობები |
| --- |
|
| წინამორბედი:პუბლიუს კორნელიუს სპინტერი და კვინტუს ცეცილიუს მეტელუს ნეპოს იუნიორი | **რომის რესპუბლიკის კონსული***გნეუს კორნელიუს ლენტულუს მარცელინუსთან ერთად*ძვ. წ. 56 | შემდეგი:მარკუს ლიცინიუს კრასუსი და გნეუს პომპეუს მაგნუსი |
**მარიდაანთ კოშკი** – კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში, მარიდაანთ უბანში. 

კოშკი ნაგებია რიყის ქვით. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით, ხოლო XIX საუკუნეში საბრძოლო კოშკი წისქვილად გადაუკეთებიათ. ნაგებობა დაზიანებულია: პირველი სართულის ცილინდრული კამარა ჩანგრეულია, სართული მიწითაა ამოვსებული; მეორე სართულზე ჩრდილოეთ კედელი გამონგრეულია; აღარ არსებობს მეორე და მესამე სართულების ხის გადახურვა; მესამე სართულის მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი.

კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (5,2 X 6,95 მ). შესასვლელი პირველი სართულის დასავლეთ კედელშია. აღმოსავლეთ კედელში ორი სათოფურია, სამხრეთისაში ბუხარი და ორი სათოფური. ჩრდილოეთ კედელში დატანებულია მეორე სართულზე ასასვლელი ქვის კიბე. მეორე სართულზე, სამხრეთ კედელში ჩაშენებულია ბუხარი. მის ორივე მხარეს, ბრტყელ ნიშებში სათოფურებია. ასეთივე სათოფურებია აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებშიც. კოშკის დასავლეთ ფასადზე ჩასმულია ქვიშაქვის ფილა მხედრული წარწერით. წარწერა დაზიანებულია; იკითხება მხოლოდ ამშენებლის გვარი - „შაქარაშვილი".

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5. თბ. 1990.
**მოსკოვის ათანასესა და კირილეს ტაძარი** (რუს. Храм Святителей Афанасия и Кирилла) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის არბატის რაიონში. 

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია იერუსალიმის მაცხოვრის საფლავის ტაძრის განახლების სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა ათანასე და კირილე ალექსანდრიის პატრიარქებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

ბევრი მკვლევარი თვლის, რომ ეკლესია არსებობდა, სავარაუდოდ XVI საუკუნიდან. იგი ძალიან დაზარალებულა არეულობის ხანაში და დიდი ხნის მანძილზე არ აღუდგენიათ. 1631 წლის საპატრიარქო წიგნებში იგი მოხსენიებულია, როგორც „ახლადაშენებული". 1657 და 1689 წლებში ეკლესია კვლავ ხისა ჩანს. ქვის ეკლესია ააგეს XVIII საუკუნის დასაწყისში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე, ხოლო მეორე ეგვტერი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 1749 წელს პორუჩიკ პლეშჩეევის თხოვნით სატრაპეზოს ნაწილში მოაწყვეს ეგვტერი ათანასე და კირილე ალექსანდრიის პატრიარქების სახელზე. აქედან მოყოლებული ეკლესია ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია, როგორც „ათანასე-კირილეს სახელობის ეკლესია".

1812 წელს სმოლენსკიდან წამობრძანებული სმოლენსკის ღვთისმშობლის ხატი, თავდაპირველად განათავსეს ათანასესა და კირილეს სახელობის ტაძარში და აქედან გადააბრძანეს მოსკოვის მიძინების ტაძარში. 1812 წელს, ნაპოლეონის ლაშქრობის შედეგად დანგრეული ტაძარი განაახლეს 1815-1817 წლებში, პოლკოვნიკის ქალიშვილის პრასკოვია პეტრეს ასულ იუშკოვაიას ფინანსებით. 1836 წელს დაიწყო ტაძრის საფუძვლიანი გადაკეთება ამპირის სტილში. ააშენეს ახალი სამრეკლო, სატრაპეზო და ახალი გუმბათის ყელი. განახლებული ტაძრის კურთხევა შედგა 1856 წლის 19 სექტემბერს. 1899 წელს ტაძრის გაფართოების მიზნით გადააკეთეს სატრაპეზოს ეგვტერები და შენობამ დაკარგა თავდაპირველი სახე. 

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში 1932 წელს ეკლესია დახურეს და მის შენობაში განათავეს საწყობები, ელექტომექანიკური ქარხანა და საერთო საცხოვრებელი. 

1991 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება შენობის რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის გადაცემის შესახებ. მთავარი საკურთხეველი კვლავ აკურთხეს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე, მოგვიანებით, 1992 წლის 5 ნოემბერს აკურთხეს წმინდა ათანასესა და კირილეს სახლობის ეგვტერი.

ლიტერატურა
----------

* Токмаков И. Ф. Краткий историко-археологический очерк церкви Свв. Афанасия и Кирилла Александрийских Патриархов, что на Сивцевом Вражке, в Москве. — М.: Губ. тип. 1890. — 12 с. — (Сб. материалов для VIII Археол. съезда в Москве ; Вып. 7).
* Паламарчук П. Г. Москва в границах Садового кольца // Сорок сороков Краткая иллюстрированная история всех Московских храмов. — Москва: Астрель, 2004. — Т. 2. — С. 345—348. — 744 с. — 7000 экз. — ISBN 978-5-271-07711-1.
* Забелин И. Е. Материалы для истории, археологии и статистики города Москвы. — Москва: издательство Московской Городской думы, 1884. — Т. 1. — С. 648.
* Шармин П. Н. Церковь Афанасия и Кирилла на Сивцевом Вражке // Москва. Энциклопедический справочник : Москва. — Большая Российская Энциклопедия, 1992.
* Храм Святителей Афанасия и Кирилла патриархов Александрийских, что на Сивцевом Вражке. Приходская летопись / Сост. П. Шарганов. — М. 1994. — 63 с.
**მენჯის ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ მენჯში.

ციხის კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ სენაკის ცენტრიდან დასავლეთით 4 კმ-ში, გზის პირა უნაგირა მთაზე. სწორედ უნაგირა მთის ამ სამხრეთ დაბოლოებაზეა აღმართული მენჯის ციხე. კომპლექსს სამხრეთ და დასავლეთ მხრიდან ციცაბო ფერდობი შემოფარგლავს, ხოლო ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან უნაგირა მთის კალთები ეკვრის. კომპლექსი შედგება კლდის ქვით ნაგები 1 მეტრი სისქის გალავნისაგან მასში ჩადგმული მართკუთხა კოშკისგან, ციხის ეზოში, აღმოსავლეთ ნაწილში მდგარი მცირე დარბაზული ეკლესიისგან და გალავნებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან შემოვლებული 4 მეტრი სიგანის ხელოვნური თხრილისგან. ციხის ჭიშკარი გაჭრილი უნდა ყოფილიყო დასავლეთ გალავანში, კოშკის სამხრეთით, თუმცა მისი ზომები და ფორმები ზედაპირული დაზვერვით არ დგინდება. ციხის ჩრდილოეთ პერიმეტრზე გალავნის კვალი არ ჩანს. სავარაუდოდ გალავნის ადგილას იკვეთება 0,5 მ სიმაღლის ბორცვი, რომელიც დასავლეთით კოშკს უერთდება. ციხის სამხრეთ პერიმეტრზე გალავნების ხაზი სრულად ფიქსირდება, საშუალოდ 2 მეტრის სიმაღლეზე, მას შიგნიდან მთელ პერიმეტრზე შემოუყვება გამოწეული ბაზისი, სავარაუდოდ კოშკს შესასვლელი უნდა ჰქონოდა აღმოსავლეთ მხრიდან. ნაგებია კარგად გათლილი სწორკუთხა კლდის ქვით, რიგების დაცვით. ციხის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიის დარბაზი, აფსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. 2005 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები, რის გამოც ძველი სამშენებლო ფენები სრულად არ იკვეთება. შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით, შეიძლება ითქვას, რომ ტაძარი ნაშენი იყო კლდის კარგად გათლილი ქვებით, ასევე ჩანს მოგვიანო X-XII საუკუნეების გადაკეთებების კვალი, რის თქმის საფუძველსაც გვაძლევს ტაძრის გარშემო გამოვლენილი ფრესკის ანაბეჭდიანი ბათქაშები და განვითარებული შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი ორნამენტიანი საპირე ქვის ფრაგმენტები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 5146
მარიინსკის თეატრი
მარიინსკის თეატრი 1890-იანებში
**მარიინსკის თეატრი** (რუს. Мариинский театр), აგრეთვე ცნობილი როგორც **კიროვის ოპერისა და ბალეტის თეატრი** 1934-1992 წლებში, სანქტ-პეტერბურგის, რუსეთი, ოპერისა და ბალეტის ისტორიული თეატრია. 1988 წელს კონსტანტინ სერგეევის პენსიაზე გასვლის შემდეგ თეატრის გენერალური დირექტორია ვალერი გერგიევი.

იმპერიული ოპერისა და ბალეტის თეატრი 1783 წელს დაარსდა ეკატერინე დიდის სურვილით. განთქმული ნეო-ბიზანტიური სტილის შენობის პროექტი ალბერტ კავოსს ეკუთვნის და 1859 წელს იქნა დასრულებული. მომდევნო წელს იმპერიულ თეატრს *მარიინსკი* დაარქვეს მმართველი იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვას სახელზე.

თეატრში დაიდგა მიხაილ გლინკას, მოდესტ მუსორგსკისა და პეტრე ჩაიკოვსკის ყველა ოპერის მსოფლიო პრემიერები. სწორედ აქ შექმნა სახელგანთქმულმა ქორეოგრაფმა მარიუს პეტიპამ მისი ხელოვნების ნიმუშები, როგორიცაა „გედების ტბა" და „მძინარე მზეთუნახავი". „La forza del destino", „Boris Godunov", „Golden Cockerel", და „Spartacus"-ის მსოფლიო პრემიერები მარიინსკის თეატრში გაიმართა.

იმპერიულ, მოგვიანებით საბჭოთა, თეატრში ჰქონდა ბინა უდიდეს იმპრესარიოებს, დირიჟორებსა და მუსიკოსებს. თეატრის საბალეტო სკოლამ აღზარდა უნიჭიერესი ტალანტები: მატილდა კშესინსკა, ანა პავლოვა, ტამარა კარსავინა, ვასლავ ნიჟინსკი, გიორგი ბალანჩივაძე, გალინა ულანოვა, რუდოლფ ნურიევი და მიხაილ ბარიშნიკოვი.

2003 წელს პოსტმოდერნისტმა არქიტექტორმა დომინიკ პერომ გაიმარჯვა თეატრისთვის ახალი შენობის პროექტისთვის გამართულ კონკურში. ახალი შენობა ძველის გვერდით უნდა აღიმართოს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეატრის ოფიციალური საიტი
* მარიინსკის თეატრის ახალი შენობის პროექტი დაარქივებული 2009-04-30 საიტზე Wayback Machine.
* მარიინსკის თეატრის ისტორია დაარქივებული 2005-08-29 საიტზე Wayback Machine.
* თეატრის სატელიტური ფოტო
**ლუი არმან I დე ბურბონ-კონტი** (ფრანგ. Louis Armand I de Bourbon-Conti; დ. 30 აპრილი, 1661 — გ. 9 ნოემბერი, 1685) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს წარმომადგენელი. კონტის პრინც არმან I-ისა და ანა მარია მარტინოცის უფროსი ვაჟი. კონტის პრინცი 1666-85 წლებში. ცოლად ჰყავდა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და ლუიზა დე ლა ვალიერის ასული მარი ანა დე ბურბონი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია, ამიტომაც მის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა ავიდა.

ბიოგრაფია
---------

ლუი არმანი დაიბადა 1661 წლის 30 აპრილს პარიზში. იგი იყო კონტის პრინც არმანისა და მისი მეუღლის, კარდინალ მაზარინის ძმის შვილიშვილ ანა მარია მარტინოცის უფროსი ვაჟი და მემკვიდრე. 

1666 წელს მამამისი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ლუი არმან I კონტის ახალი პრინცი გახდა. 1679 წლის აგვისტოში მარია ლუიზა ორლეანელისა და ესპანეთის მეფე კარლ II-ის მარიონეტული ქორწინების დროს მან მეფე კარლის როლი შეასრულა. 1680 წელს იგი დაქორწინდა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და მისი სამეფო საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის უფროს ასულ მარი ანა დე ბურბონზე. ამ დროს საპატარძლო და სასიძო ცამეტი და თვრამეტი წლისანი იყვნენ. ლუი არმანი თავის ცოლთან სარეცელს არც ისე ხშირად იზიარებდა, ხოლო როცა ეს ხდებოდა პრინცესა უკმაყოფილო რჩებოდა, რასაც იგი სრულიად დაუფარავად აცხადებდა სახალხოდ, რასაც დიდი სკანდალი მოჰყვა. 

1683 წელს ლუი არმანი ფლანდრიული ლაშქრობიდან დაბრუნდა და მალევე მეფის სურვილით დიდ ფრანგულ არმიას წაუძღვა უნგრეთში, სადაც იგი იმპერატორ ლეოპოლდ ავსტრიელს უნდა დახმარებოდა ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლაში. მართალია მან ეს მისია წარმატებით შეასრულა და ოსმალები უკან გააძევეს, თუმცა მას აქ სახადი შეეყარა და 1685 წლის 9 ნოემბერს, 24 წლის ასაკში უშვილოდ გარდაიცვალა. ამის შემდეგ კონტის პრინცი მისი უმცროსი ძმა ფრანსუა ლუი ხდება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არმან I დე ბურბონი, კონტის პრინცი[*მკვდარი ბმული*]

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კონტის პრინცები |
| --- |
|  |
| 
* ფრანსუა *(1581-1614)*
* არმანი *(1629-1666)*
* ლუი არმან I *(1666-1685)*
* ფრანსუა ლუი *(1685-1709)*
* ლუი არმან II *(1709-1727)*
* ლუი ფრანსუა I *(1727-1776)*
* ლუი ფრანსუა II *(1776-1814)*
 |

 |
კომპლექსის ძირითადი შენობა 2018 წელს.
**მოსკოვის ბავშვთა სახლი** ან **სააღმზრდელო სახლი** (რუს. Воспитательный дом в Москве) იყო ეკატერინე დიდისა და ივან ბეცკოის ამბიციური პროექტი 1760-იან წლებში. განმანათლებლობის ხანის ამ იდეალისტური ცდას მიზანი რუსული სახელმწიფოსთვის "იდეალური მოქალაქეების" გამოზრდა იყო ათასობით უპატრონო ბავშვთათვის უმაღლესი ხარიხსის აღზრდის, განათლებისა და პროფესიული კვალიფიკაციის მიცემით. მიუხედავად უხვი დაფინანსებისა და საუკეთესო პედაგოგებისა, ბავშვთა სახლში ჩვილთა მაღალი სიკვდილიანობა ვერ აღმოიფხვრა და მან, როგორც სოციალურმა ინსტიტუტმა, ვერ გაამართლა.

მთავარ შენობას, ქალაქის ერთ-ერთი უპირველეს და უდიდეს ნეოკლასიკურ ნაგებობას, კრემლსა და იაუზას მდინარეს შორის მოსკვორეცკაიას სანაპიროს დიდი ნაწილი უჭირავს — მდ. მოსკოვის სანაპიროს 379 მეტრი. კომპლექსი სამ ეტაპად შენდებოდა ორი საუკუნის განმავლობაში, კარლ ბლანკის გენ. გეგმიდან (1767) მის სრულ განხორციელებამდე 1940-იანებში. ამჟამად ყოფილი ბავშვთა სახლის კომპლექსში სარაკეტო ძალების აკადემია და რუსეთის სამედიცინო აკადემია არის განთავსებული.
**მენური ენა** (Gaelg [ɡilɡ], Gailck [ɡilk]) — კელტური ენა, რომელზეც ლაპარაკობდნენ კუნძული მენის მაცხოვრებლები. ახლოს დგას ირლანდიურსა და შოტლანდიურთან. მენური ენის უკანასკნელი მატარებელი ნედ მადრელი გარდაიცვალა 1974 წელს. ენის გაცოცხლების მცდელობების შედეგად 2015 წელს დაახლოებით 1800-მა ადამიანმა მენური როგორც მეორადი ენა სხვადასხვა დონეზე იცოდა. XX საუკუნის ბოლოდან კუნძულზე მენური ენა შედარებით აქტიურად გამოიყენებოდა, ამ ენაზე მუშაობდა რადიო და ისწავლებოდა დაწყებით სკოლებში. მენურის აღორძინებას ხელს ის უწყობდა, რომ ენის შესახებ ბევრი ინფორმაცია მოიპოვებოდა. არსებობდა ამ ენაზე დაწერილი ბიბლია და ლოცვანი, ასევე იყო შენახული ამ ენაზე მოსაუბრე ადამიანების ჩანაწერები.

ლიტერატურა
----------

* Broderick, George (1984–86). *A Handbook of Late Spoken Manx*, 3 volumes, Tübingen:  Niemeyer. (vol. 1), (vol. 2), (vol. 3). ISBN 3-484-42903-8.
* Broderick, George (1993). "Manx", რედ. M. J. Ball: *The Celtic Languages*. London:  Routledge,   გვ. 228–85. ISBN 0-415-01035-7.


|  |  |
| --- | --- |
| საათი | *ეს სტატია ენის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მენუა** — ურარტუს მეფე ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეების მიჯნაზე (ძვ. წ. 810-786 წწ.). მეფე იშფუინის უმცროსი ვაჟი. იშფუინის მეფობის დასასრულს მენუა მის თანამმართველად ითვლებოდა. იშფუინისა და მენუას სახელით დღემდე ცნობილია ათიოდე ურარტული წარწერა, მათში მოხსენიებულია ლაშქრობები მუსასირში, ბარშუის, ლუშის, ქათარზის, ვიტერუხისა და სხვა ქვეყნების წინააღმდეგ. საკუთრივ მენუას სახელით ასზე მეტი წარწერაა. მის დროს დიდი ბრძოლები გაიმართა მანასთან, დიაოხთან, დაიწყო ჩრდილოეთ სირიისა და ჩრდილოეთ მესოპოტამიის დაპყრობა, არარატის ველის დაუფლება და ათვისება; ააგეს ურარტუელთა ციხესიმაგრე მენუახინილი. მენუამ დიდ სააღმშენებლო და საირიგაციო სამუშაოებს მოჰკიდა ხელი, კერძოდ, მან გაიყვანა 70 კმ. არხი, რომელიც სასმელი და სარწყავი წყლით ამარაგებდა დედაქალაქ ტუშფას (ახლანდელი ქ. ვანი, თურქეთში); დაპყრობილ ადგილებში აგებდა ციხესიმაგრეებს, საკულტო ნაგებობებს. მენუა შეცვალა მისმა ვაჟმა არგიშთი I-მა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 576.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ურარტუს მეფეები |
| --- |
|  |
| 
არამე **·**  ლუთიფრი **·**  სარდური I **·**  იშფუინი **·**  მენუა **·**  არგიშთი I **·**  სარდური II **·**  რუსა I **·**  არგიშთი II **·**  რუსა II **·**  სარდური III **·**  ერიმენა **·**  რუსა III **·**  სარდური IV **·**  რუსა IV |

 |
**ლუი დე ბურბონი** (ფრანგ. Louis de Bourbon; დ. 2 ოქტომბერი, 1667 — გ. 18 ნოემბერი, 1683) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და მისი საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის ვაჟი. შემდგომში იგი სცნეს კანონიერ შვილად და მიანიჭეს ვერმანდუას გრაფის წოდება. გარდაიცვალა 16 წლის ასაკში, უცოლო და უშვილო.

ბიოგრაფია
---------

ლუი დაიბადა 1667 წლის 2 ოქტომბერს საფრანგეთში. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და მისი საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის უკანასკნელი საერთო შვილი, რომელსაც სახელი მამამისის პატივსაცემად დაარქვეს. ლუის მხოლოდ ერთი ღვიძლი და ჰყავდა, მარი ანა დე ბურბონის სახით, რომელთანაც საოცრად თბილი ურთიერთობა ჰქონდა.

1669 წელს მოხდა ლუის ლეგიტიმაცია, რის შემდეგაც მას ვერმანდუას გრაფობა უბოძეს, რამდენიმე წელიწადში კი იგი საფრანგეთის ადმირალიც ხდება. 

1674 წელს ლუის დედამ, ლუიზა დე ლა ვალიერმა დატოვა სამეფო კარი და მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა, შვილები კი აღსაზრდელად თავის მეგობარს, ლუიზ დე ლა მიზერიკორდს დაუტოვა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მამის მხრიდან ლუის უამრავი ნახევარ-და-ძმა ჰყავდა. 

მას შემდეგ, რაც იგი დედამ დატოვა, იგი თავის ბიძასთან, ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ I-თან და მის ცოლთან, ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელთან იზრდებოდა. ცნობილია, რომ ასევე მათთან იზრდებოდნენ ლუი XIV-ის სხვა ბასტარდები. 

სწორედ ამ პერიოდში დაუახლოვდა იგი თავისი ბისექსუალი ბიძის საყვარელ შევალიერ დე ლორენს. სულ მალე შევალიერი და ლუი ძალიან დაახლოვდნენ და რომანიც კი გააბეს, რომლის გასაჯაროვებასაც სამეფო კარზე დიდი სკანდალი მოჰყვა. როდესაც ეს ამბავი ლუის საცოლემ, კონტის პრინცესა ანა ლუიზა ბენედიტამ შეიტყო, დაუყოვნებლივ ჩაშალა ნიშნობა. 

1682 წლის ივნისში ლუი XIV-მ გრაფი დე ვერმანდუა ნორმანდიაში გააძევა. ლუის მალევე დაეხმარა მისი ბიცოლა ელიზაბეთ შარლოტა, რომელიც მას დაეხმარა ფლანდრიაში წასულიყო და თავისუფლად ეცხოვრა, როგორც ჯარისკაცს. თუმცა 1683 წლის 18 ნოემბერს ქალაქ კუტრეს ალყის დროს ლუი მოკლეს, 16 წლის ასაკში.

ლიტერატურა
----------

* Neill, James (2011). The Origins and Role of Same-Sex Relations in Human Societies. McFarland. ISBN 978-0786469260.
* Riley, Philip F. (2001). A Lust for Virtue: Louis XIV's Attack on Sin in Seventeenth-century France. Greenwood Publishing.
* Rowlands, Guy (2002). The Dynastic State and the Army under Louis XIV: Royal Service and Private Interest, 1661-1701. Cambridge University Press.
**მანუჩარ ცხადაია** (დ. 19 მარტი, 1985, ხობი) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). მსოფლიო ჩემპიონატის 2-გზის ვერცხლის პრიზიორი (2009, 2011), ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლისა (2012) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009). მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც მესამე საპრიზო ადგილი დაიკავა. ოქროს გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2014), ოქროს გრან-პრის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 2014), გერმანიის გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2012), დან კოლოვის და ნიკოლა პეტროვის მემორიალის ვიცე-ჩემპიონი (2012), გივი კარტოზიას და ვახტანგ ბალავაძის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ოლეგ კარავაევის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ლუბომირ გეძას თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2015).

  

მანუჩარ ცხადაიას შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე:

1/8: პასკალ შტრებელი (შვეიცარია) — 2:0, 5:1
1/4: აშრაფ ელ-ღარაბლი (ეგვიპტე) — 5:0, 1:0
1/2: ტამაშ ლორინცი (უნგრეთი) — 0:3, 0:4
III ადგილი: ფრანკ შტაბლერი (გერმანია) —1:0, 2:1

ძირითადი შედეგები
-----------------

| **დისციპლინა** | **ადგილმდებარეობა** | ტურნირი | წონითი კატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა |  ბელგრადი, სერბეთი | ევროპის ჩემპიონატი 2012 | -74 კგ | 02 ﻿2nd |
| ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა |  სტამბოლი, თურქეთი | მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 | -66 კგ | 02 ﻿2nd |
| ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა |  ჰერნინგი, დანია | მსოფლიო ჩემპიონატი 2009 | -66 კგ | 02 ﻿2nd |
| ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა |  ვილნიუსი, ლიეტუვა | ევროპის ჩემპიონატი 2009 | -66 კგ | 03 ﻿3rd |
|  |  ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი | ზაფხულის XXX ოლიმპიური თამაშები | -66 კგ | 03 ﻿3rd |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მანუჩარ ცხადაია დაარქივებული 2012-03-31 საიტზე Wayback Machine.. fila-official.com.
* მანუჩარ ცხადაია[*მკვდარი ბმული*]. ქართული სპორტი.

სქოლიო
------

1. ↑  Manuchar Tskhadaia დაარქივებული 2012-08-08 საიტზე Wayback Machine.. london2012.com.
ნანომასალების და სხვა გავრცელებული მასალების ზომის შედარება.
**ნანოტექნოლოგია** — ფუნდამენტური და გამოყენებითი მეცნიერებისა და ტექნიკის დისციპლინათშორისი სფერო, რომელიც საგნების ატომურ და მოლეკულურ დონეზე მანიპულირების მეთოდებსა და ხერხებს შეისწავლის. ზოგადად ნანოტექნოლოგია იკვლევს სტრუქტურებს, რომელთა ზომა 100 ნანომეტრს არ აღემატება და მოიცავს მასალებისა და მოწყობილობების შემუშავებას ამ ზომის ფარგლებში. ნანოტექნოლოგია უკიდურესად მრავალფეროვანია და მოიცავს, როგორც არსებული მოწყობილობების ახლებურად აწყობის საშუალებებს, ისე სრულიად ახალი მასალების შექმნას ნანოსკალის დონეზე.

ნანოტექნოლოგიას აქვს პოტენციალი შექმნას მრავალი ახალი მოწყობილობა, რომელთა გამოყენება შესაძლებელი იქნება მედიცინაში, ელექტრონიკასა და ენერგეტიკაში. თუმცა ამასთან ნანოტექნოლოგია ბადებს კითხვებს მის შესაძლო უარყოფით გავლენაზე ეკოლოგიაზე ან/და გლობალურ ეკონომიკაზე. შესაბამისად, მიმდინარეობს დებატები იმაზე, თუ რამდენად მიზანშეწონილია ამ სფეროს სპეციალური რეგულირება.

ნანოტექნოლოგია — მეცნიერების ახალი მიმართულებაა, რომელიც განსაზღვრული რაოდენობის ატომების და მოლეკულების მანიპულაციით აწყობს და ქმნის სასურველი სტრუქტურის მასალებს და ხელსაწყოებს. მას შეუდძლია მიიღოს სასურველი ნანოობიექტები და ნანოსტრუქტურები ხელოვნური სინთეზით, რომელთა მსგავსები არ არსებობენ საერთოდ ბუნებაში, შექმნას ჯერ არნახული სიმძლავრის და სისწრაფის კომპიუტერები და საინფორმაციო საშუალებების სხვა ხელსაწყოები. უახლოეს ათწლეულში მისი სამეცნიერო-ტექნიკური განვითარების ტემპი მოახდენს ნანორევოლუციას და კოორდინალურად შეიცვლება ადამიანის მოღვაწეობის ყველა სფერო. ნანოტექნოლოგია, რომელსაც ხშირად უწოდებენ „მაღალ ტექნოლოგიებს", ემყარება სამეცნიერო და ექსპერიმენტულ საფუძვლებს. ის წარმოადგენს დისწიპლინათაშორისო მეცნიერებას და აერთიანებსa ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას, ელექტრონიკას, მედიცინას და სხვა დარგებს. მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში ის აღიარებულია სახელმწიფოს განვითარების პრიორიტეტულ მიმართულებად.

ლიტერატურა
----------

* ამირან ბიბილაშვილი - „თანამედროვე ნანოტექნოლოგიები". თბილისი 2014 წელი. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოცემლობა.

სქოლიო
------

1. ↑
**მანქანათმშენებლობა** — კლასიკური საინჟინრო დარგი და ინდუსტრიის ფუნდამენტი. მანქანათა გამოგონება, კონსტრუირება და შემდგომი აშენება მისი მთავარი დავალებებია. როგორც მეცნიებება ის ეფუძნება კლასიკურ ფიზიკას, განსაკუთრებულად კი მექანიკას.
მისი სამშობლოა ინგლისი, სადაც 200 წლის წინ, სამრეწველო რევოლუციის პერიოდში, საფუძველი ჩაეყარა მის განვითარებას. თანამედროვე მანქანათმშენებლობა სამეცნიერო–ტექნიკური რევოლუციის ერთ–ერთი განმსაზღვრელი დარგია. სწორედ მისი საშუალებით მიმდინარეობს მსოფლიოს ეკონომიკის ტექნიკური მოდერნიზაცია. 

დღევანდელი მანქანათმშენებელი სამრეწველო ინდუსტრია ურთულესი დარგთაშორისო კომპლექსია, რომელიც ასზე მეტ ქვედარგს აერთიანებს. მანქანათმშენებლობის დარგთა კომპლექსში შეიძლება გამოიყოს სამი მსხვილი შემადგენელი ნაწილი: 

* – მძიმე მანქანათმშენებლობა – სხვადასხვა სირთულის ჩარხების წარმოება, მრეწველობის სხვადასხვა დარგებისათვის საჭირო მოწყობილობების დამზადება და ა.შ.
* – ელექტრონული მანქანათმშენებლობა და ელექტროტექნიკა.
* – სატრანსპორტო და სოფლის მეურნების მანქანათმშენებლობა.

გეოგრაფია
---------

მსოფლიოში ჩამოყალიბდა მანქანათმშენებლობის ხუთი მსხვილი არეალი:

1. დასავლეთ ევროპის რეგიონი – გერმანია გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთი და იტალია.
2. აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონი – რუსეთის ევროპული ნაწილი, უკრაინა, პოლონეთი, ჩეხეთი, უნგრეთი.
3. ჩინეთი.
4. იაპონია.
5. აშშ, კანადა.

გარდა აღნიშნული რეგიონებისა, მანქანათმშენებლობის მნიშვნელოვან პოტენციალს ფლობენ ასევე ინდოეთი, მექსიკა, ბრაზილია, სამხრეთი კორეა და არგენტინა.
მანქანათმშენებლობის პროდუქციის უდიდესი მწარმოებელი ქვეყანაა აშშ, რომელზეც მსოფლიოს მანქანათმშენებლობის მთელი წარმოების დაახლოებით 45% მოდის. დასავლეთ ევროპის „დიდი ოთხეულის" პოტენციალია 36%, იაპონიისა კი 18%.

უდიდესი დარგები
---------------

თავისი პოტენციალითა და განვითარების მაღალი დონით განვითარებული სამყაროს მანქანათმშენებლობის პროფილში ნათლად გამოიყო სამი მსხვილი დარგი:

* საავიაციო–კოსმოსური მრეწველობა.
* ავტომობილმშენებლობა.
* ელექტროტექნიკა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანქანათმშენებლობა***

* კორნელის უნივერსიტეტის ელექტრონული წიგნების ბიბლიოთეკა, ტექსტები მექანიკის დიზაინსა და მშენებლობაზე
* მანქანათმშენებლობა - MIT OpenCourseWare
ზევით საიარაღე ნაკვადა, ქვევით — თხევადი
**ნაკვადა** (ინგლ. Naquahdah) ფიქციური ზემძიმე ლითონია, რომელიც ფართოდ გამოიყენება ვარსკვლავთკარიბჭის ფიქციურ სამყაროში. მისი სახელი უკავშირდება ეგვიპტურ სოფელს **ნაყადა** (არაბ. نقادة). 
პირველად იგი ნახსენებია საკუთრივ ფილმში „ვარსკვლავთკარიბჭე" ( 1994 წელი, აშშ), სადაც მის შესახებ ნათქვამია *კვარციტისებრი მინერალი*. 
ცნობილია ნაკვადის სულ მცირე სამი სახეობა: **თხევადი ნაკვადა**, **საიარაღე ნაკვადა** და **ნაკვადრიუმი** (ნაკვადის მძიმე არამდგრადი იზოტოპი). ბუნებრივი ნაკვადა მორუხოდ ბზინავს, ხოლო თხევადი კი — ფოსფორისებრ მწვანეა.

ნაკვადის განსაკუთრებული თვისებაა ენერგიის შთანთქმის, დაგროვებისა და გამოსხივების უნიკალური უნარი, რაც მას უნიკალურ აკუმულატორად ხდის. მისი სულ მცირე რაოდენობაც კი ურთიერთქმედებს ენერგიის სხვა წყაროებთან. ამასთანავე ნაკვადა ზეგამტარია.

ნაკვადის მიერ ენერგიის შთანთქმის უნარი შეზღუდულია, თუ მას ვაიძულებთ ენერგიის დამატებით შთანთქმას, იგი გაჯერდება და ფეთქდება.

ნაკვადა გამოიყენება ენერგიამომთხოვნ ტექნოლოგიებში; ვინაიდან ჰიპერხვრელის გასახსნელად ვარსკვლავთკარიბჭეს სჭირდება ენერგიის ძალიან დიდი რაოდენობის მიწოდება, ამიტომ ვარსკვლავთკარიბჭე თითქმის მთლიანად ნაკვადისაგან შედგება.

ნაკვადა ძველების ტექნოლოგიის საფუძველია. მათ მიერ ირმის ნახტომის მიტოვების შემდეგ, მათი მრავალი ტექნოლოგიური მიღწევა გოა'ულდებმა მიითვისეს და, შესაბამისად, ნაკვადა გოა'ულდური ტექნოლოგიის საფუძვლადაც იქცა.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მანუჩარ**. |

**მანუჩარ II** *ჯაყელი*, მუსტაფა-ფაშა (გ. 1614) — სამცხის ათაბაგი 1581-1614 წლებში, ქაიხოსრო II-ის ძე. 1576-1578 ყვარყვარე IV-ის ავადმყოფობის გამო განაგებდა საათაბაგოს საქმეებს. 1578 წლის აგვისტოში ოსმალთა მიერ სპარსელთა დამარცხების (ჩილდირის ველზე) შემდეგ მანუჩარ II ოსმალებს დამორჩილდა. ოსმალთა სარდალმა მუსტაფა ლალა-ფაშამ ყვარყვარე და მანუჩარ II სტამბოლში გაგზავნა. აქ მანუჩარ II გაამაჰმადიანეს, მუსტაფა უწოდეს და 1579 ახალშექმნილი ახალციხის (ჩილდირის) საფაშო უბოძეს. მას ქართლის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. მანუჩარ II-მ ოსმალთა გეგმები ქართლის მეფეს სიმონ I-ს გაანდო. ოსმალები მუხრანის ველზე დამარცხდნენ. სულთნის ხელისუფლებამ მანუჩარ II-ის დასჯა გადაწყვიტა, მაგრამ მან თავი დააღწია მტერს და აჯანყება დაიწყო. 1581 მანუჩარ II-მ უარყო მაჰმადიანობა, ცოლად სიმონ I-ის ქალიშვილი ელენე შეირთო და ათაბაგი გახდა (ყვარყვარეს ნაცვლად). ოსმალებმა ჩილდირის ბეგლარბეგად იუსუფ-ფაშა დასვეს და აჯანყების ჩაქრობა დაავალეს, მაგრამ მან ეს ვერ შეძლო. ოსმალები კომპრომისზე წავიდნენ — 1583 ბეგლარბეგად მანუჩარ II აღადგინეს. იგი სულთნისაგან ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობის აღდგენას მოითხოვდა. ოსმალებს მესხეთის ინკორპორაცია ჰქონდა გადაწყვეტილი და 1587 წელს მანუჩარ II-ის წინააღმდეგ ჯარი გაგზავნეს. მანუჩარ II ირანის ორიენტაციის გზას დაადგა და თვითონაც ირანში გადავიდა.

ლიტერატურა
----------

* *ლომსაძე შ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 415-416.

|
|  |
|
| წინამორბედი:ყვარყვარე IV | **სამცხის ათაბაგი**1581 - 1614 | შემდეგი:მანუჩარ III |

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
სამცხის ათაბაგები |
| --- |
|  |
| სამცხის მთავრები | 
* სარგის I
* ბექა I
* სარგის II
* ყვარყვარე I
* ბექა II
* შალვა
* აღბუღა I
* ივანე II
* აღბუღა II
* ყვარყვარე II
* ქაიხოსრო I  ·
* მზეჭაბუკი
* მანუჩარ I
* ყვარყვარე III
* ქაიხოსრო II
* ყვარყვარე IV
* მანუჩარ II
* მანუჩარ III
 |  |

 |
**ლუჩანო პავაროტი** (იტალ. Luciano Pavarotti; დ. 12 ოქტომბერი, 1935, მოდენა, იტალია, — გ. 6 სექტემბერი, 2007, მოდენა, იტალია) — იტალიელი ტენორი, ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული თანამედროვე ვოკალურ შემსრულებელთაგან ოპერის სამყაროში და მრავალ სხვა სამუსიკო ჟანრში. განთქმული მისი სატელევიზიო კონცერტებით, პავაროტი სამ უდიდეს ტენორთაგან ერთ-ერთი იყო. სახელი გაითქვა ასევე საქველმოქმედო საქმიანობით მრავალი ქვეყნის ლტოლვილთა დახმარებისთვის და წითელი ჯვრისთვის ფონდების მოზიდვით. მისი კარიერის უკანასკნელი წლები ასევე ცნობილია სხვადასხვა ცნობილ შემსრულებელთან თანამშრომლობით, პროექტის „Pavarotti and Friends" სახით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„ლუჩანო პავაროტი"** ვიკისაწყობში.
* ოფიციალური საიტი დაარქივებული 1999-10-02 საიტზე Wayback Machine.
* ლუჩანო პავაროტი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)


|  |  |
| --- | --- |
| ბიოგრაფია | *ეს სტატია პიროვნების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**მანქანური თარგმნა** (ასევე *ავტომატური თარგმნა*) — ტექსტის თარგმნა ერთი ენიდან მეორე ენაზე კომპიუტერის(ან ეგმ-ის მეშვეობით). მანქანური თარგმნის იდეალური შემთხვევის დროს მანქანა ასრულებს იმ მოქმედებებს რასაც მთარგმნელი.

მანქანური თარგმნა მოიცავს სამ ეტაპს:

* სათარგმნი ტექსის წაკითხვა და ანალიზი
* ტექსტის გადაქმნა
* მეორე ენის ტექსტის სინთეზი.

ისტორია
-------

ეგმ-ის გამოგონების შემდეგ მანქანური თარგმნის პირველი ცდა 1954 წელს ჩაატარეს ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში ლ. დოსტერტის ხელმძღვანელობით(იხილეთ ჯორჯთაუნის ცდა). საქართველოში მანქანური თარგმნის პირველი ჯგუფი ჩამოყალიბდა 1957 წელს საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტში ა. ელიაშვილის ხელმძღვანელობით. შეიქმნა რუსულიდან ქართულ ენაზე თარგმნის პირველი ალგორითმი. მანქანური თარგმნის კვლევაში არის ორი ასპექტი: გამოყენებითი(ტექსტების თარგმნა, საინფორმაციო საქმის ავტომატიზაცია და სხვა) და თეორიული(ადამიანთა მეტყველების მოდელირება, ლინგვისტიკური აღწერილობისთვის მათემატიკური ფორმალიზმის დამუშავება და სხვა).

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალგორითმი
* თარგმნა
* ხელოვნური ინტელექტი
* ჯორჯთაუნის ცდა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 420.

სქოლიო
------

1. 1 2 3   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 420.

იხილეთ აგრეთვე
--------------
**მანქანური ენა**(ასევე *მანქანური კოდი*) — დაპროგრამების ენა, რომლის შინაარსი და წესები კომპიუტერის აპარატული საშუალებითაა რეალიზებული. მანქანური ენა პროგრამის დამუშავების ბოლო ეტაპია, ანუ პროცესორი მას პირდაპირ კითხულობს. ყველა მაღალი დონის, საშუალო და დაბალი დონის პროგრამირების ენაში დაწერილი პროგრამა კომპილირდება და ამ დროს ისინი გადადიან მანქანურ კოდში.

მანქანური ენის სიმბოლოებია ორიბითი ციფრები(0 და 1), რომლებიც დაჯგუფებულია კონსტრუქციებად(მორფემებად) — ბრძანებების მისამართებად, ოპერაციების კოდებად და ბრძანებათა ნიშნებად.

  

კომპიუტერის მიკროპროცესორი კითხულობს გარკვეული რაოდენობის(მაგალითად 32 ბიტს[=4 ბაიტს]) ბიტებს ერთ ჯერზე.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ალგორითმი
* ასემბლი
* მიკროპროცესორი

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 420.

სქოლიო
------

1. ↑   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 420.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
პროგრამირების ენები |
| --- |
|  |
|  ობიექტზე-ორიენტირებული | 
* გრუვი
* D
* ეიფელი
* პითონი
* რუბი
* Objective-C
* C++
* C#
* ჯავა
* ჯავასკრიპტი
 |
|  |
|  ბრძანებითი | 
* ასემბლერი
* კობოლი
* ლუა
* პერლი
* PHP
* C
 |
|  |
|  ფუნქციური | 
* ობიექტური კამლი
* Clojure
* F#
* Standard ML
 |
|  |
|  თანადროული | 
* ადა
* ერლანგი
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ნაკადული (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**„ნაკადული"** — ქართული სპეციალიზებული საბავშვო და ახალგაზრდული გამომცემლობა. დაარსდა 1938 წელს თბილისში „საბლიტგამის" სახელწოდებით. 1960 წლიდან ეწოდება „ნაკადული". გამოსცემდა ქართულ კლასიკურ და თანამედროვე ლიტერატურას, უცხოური ლიტერატურის შედევრებს. მისი სერიული გამოცემებია:„იყო და არა იყო რა", „მსოფლიოს ხალხთა ზღაპრები", „მშვენიერების სამყაროში", „ჩვენი სახელოვანი თანამემამულენი", „ქართველები დიდ სამამულო ომში" და სხვა. ბიბლიოთეკებია „ქართული პოეზია", „პიონერი", „ქართული საყმაწვილო ლიტერატურა" და სხვა. პერიოდული ალმანახებია: „ჩვენი კოცონი", „ფრესკა", „ჯეჯილი", „ცოდნის კარი". წიგნები დასურათებულია გამოჩენილი ქართველი მხატვრების მიერ. „ნაკადულის" გამგებლობაში იყო საბავშვო წიგნის სახლი, რომელიც გამოსაცემად ამზადებდა თეორიული, კრიტიკული, კვლევითი და ბიბლიოგრაფიული ხასიათის წიგნებს. ყოველწლიურად გამოსცემდა 150 დასახელების წიგნებს 3 მლნ. ცალ საერთო ტირაჟით.

ლიტერატურა
----------

* *გოგოხია ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 7, თბ. 1984. — გვ. 301.
**მამა ბრაუნი** — ინგლისელი რომანისტის, გილბერტ კით ჩესტერტონის, გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც კათოლიკე მღვდელი და მოყვარული დეტექტივია. იგი მწერლის 53 მოთხრობაში გვხვდება, რომლებიც 1910-1936 წლებში გამოქვეყნდა. მამა ბრაუნი ჩახლართული დანაშაულების გასახსნელად ინტუიციასა და ადამიანური ბუნებისადმი ღრმა წვდომის უნარს იყენებს. პერსონაჟი დაფუძნებულია ბრედფორდის კათოლიკე მღვდელი ჯონ ო’კონორის პიროვნებაზე, რომელმაც 1922 წელს ჩესტერტონი კათოლიციზმზე მოაქცია.

ინტერპრეტაციები
---------------

მამა ბრაუნი ჩესტერტონის პერსონაჟებს შორის ყველაზე მეტად გამოხატავს მწერლის მსოფლმხედველობას. იგი დანაშაულებს მკაცრი მსჯელობის პროცესის გზით ხსნის, რომელიც არა იმდენად სპეციპიკურ სამეცნიერო დეტალებს, არამედ სულიერ და ფილოსოფიურ ჭეშმარიტებებს ეფუძნება, რაც მას ართურ კონან დოილის შერლოკ ჰოლმსის საპირწონედ აქცევს. აღსანიშნავია, რომ მამა ბრაუნის მოთხრობათა სერია წინ უსწრებდა ჩესტერტონის კათოლიციზმზე მოქცევას. 

იტალიელი მარქსიზმის თეორიტიკოსი ჩესტერტონის და კონან დოლის პერსონაჟების შესახებ წერს:

> მამა ბრაუნი კათოლიკეა, რომელიც პროტესტანტების მექანიკური აზროვნების პროცესებს დასცინის, წიგნი კი ანგლიკანური ეკლესიის წინააღმდეგ კათოლიკური ეკლესიის აპოლოგიას წარმოადგენს. შერლოკ ჰოლმსი ‘პროტესტანტი’ დეტექტივია, რომელიც დანაშაულს მინიშნებების თანმიმდევრული მიყოლის, მეცნიერებაზე, ექსპერიმენტულ მეთოდსა და ინდუქციაზე დაყრდნობით ხსნის. მამა ბრაუნი კი კათოლიკე მღვდელია, რომელიც აღსარების მეთოდისა და მამათა მორალური კაზუისტიკის მუდმივი საქმიანობით მიღებული ფსიქოლოგიური გამოცდილების საშუალებით, მეცნიერებისა და ექსპერიმენტირების მეთოდის უარყოფის გარეშე, დედუქციასა და ინტროსპექციაზე დაყრდნობით, მთლიანად ჯაბნის შერლოკ ჰოლმსს და უბადრუკად წარმოაჩენს მას. უფრო მეტიც, ჩესტერტონი დიდებული ხელოვანია, კონან დოილი კი საშუალო დონის მწერალია, მიუხედავად იმისა, რომ ლიტერატურული ღვაწლის გამო რაინდის წოდება მიანიჭეს. ამრიგად, ჩესტერტონთან გვხვდება სტილისტური უფსკრული შინაარსს, დეტექტიურ სიუჟეტსა და ფორმას შორის, და შესაბამიდად მსუქუბი ირონია განხილულ საკითხთან დაკავშირებით, რაც მის მოთხრობებს სასიამოვნოდ წასაკითხად აქცევს.
> 
>

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *G. K. Chesterton's Works on the Web*
* *The Innocence of Father Brown* at Project Gutenberg
* *მამა ბრაუნის უდანაშაულობა* 1911 წლის პირველი გამოცემა Open Library-ზე
* *The Wisdom of Father Brown* Project Gutenberg-ზე
* *მამა ბრაუნის სიბრძნე* 1914 წლის პირველი გამოცემა Open Library-ზე
* Review of UK DVD of the 1974 TV series
* Father Brown stories out of copyright in Australia
* მამა ბრაუნი ბიბლიოთეკის WorldCat კატალოგში
* Papers of Monsignor John O'Connor the model for Father Brown, ტორონტოს უნივერსიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  Rosemary. Herbert (2003-01-01). *Whodunit? : a who's who in crime & mystery writing*.  Oxford University Press,   გვ. 24. ISBN 0195157613. OCLC 252700230.
2. ↑  Gramsci, Antonio (2011). *Letters from Prison*. New York:  Columbia University Press,   გვ. 354. ISBN 978-0-231-07553-4.  Conan Doyle believed he had been knighted for political propaganda work.

1. ↑  ჩესტერტონმა შერლოკ ჰოლმსის მოთხრობებისთვის 19 ილუსტრაცია შექმნა, რომლებიც პირველად 2003 წელს გამოქვეყნდა.
**მამადავითობა** — დავით გარეჯელის სახელობის დღესასწაული, რომელიც იმართება ამაღლების პირველ ხუთშაბათს, თბილისში, მთაწმინდაზე. დავით გარეჯელს დაუარსებია ქრისტიანული სამლოცველო, რომელიც დღესაც მამა დავითის ეკლესიის სახელითაა ცნობილი. მამა დავითის თბილისში მოღვაწეობის ხანა მრავალ ლეგენდაშია ასახული, სადაც შემორჩენილია ცნობები „ქაშვეთის" დაარსებაზე, დავითის ცხარე შეტაკებებზე სპარსელ მოგვებთან, რომლებიც ცეცხლთაყვანიცემის დანერგვას ცდილობდნენ. დავითის მოღვაწეობას დიდი შთაბეჭდილება მოუხდენია თანამედროვეებსა და შემდგომ თაობებზე, ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა, ასევე შეიქმნა მისი ხალხური კულტიც, რომელმაც ბევრი რამ შეითვისა არქაული ხალხური წარმოდგენებიდან. ხალხური წარმოდგენების თანახმად, დავითი მინდვრის „ყარაული და წმინდა ელიას ძმაა" (წითელი წყარო). დღესასწაულზე მას სწორედ მინდვრის დაცვას ევედრებიან. მთაწმინდის მამადავითობაში ნათლად შეიმჩნევა ნაყოფიერების კულტისა და სქესთა ურთიერთობის ამსახველი აქცენტები. აქ თავს იყრიდნენ მლოცველები თბილისიდან და აღმოსავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, მლოცველები ღამეს ათევდნენ, იმართებოდა პურობა, ლხინი. სწირავდნენ საკლავს, ეკლესიაში აკურთხებინებდნენ ყვავილებსა და მწვანე ბალახს და შემდგომ ნაკურთხი მწვანით ამკობდნენ რიტუალურ სუფრას. რიტუალის ბუნება, მისი გამართვის დრო მიგვანიშნებს, რომ მამადავითობა იმ წინაქრისტიანული საგაზაფხულო დღესასწაულის მემკვიდრე ყოფილა, სადაც თაყვანისცემოდა ბუნების აღორძინებისა და ხორციელი სიყვარულის მფარველი ღვთაება. მოგვიანებით ეს წარმოდგენები წმინდა მამა დავითს დაუკავშირდა და ძველი წინაწრისტიანული ღვთაების ადგილი დაიჭირა. ამიტომ არის, რომ მას თაყვანს სცემენ არა როგორც მხოლოდ ქრისტიანულ წმინდანს, არამედ, როგორც ხატს. ქრისტიანული მოღვაწეების ასეთი გაღმერთება ჩვეულებრივი მოვლენა იყო ძველ საქართველოში.

ლიტერატურა
----------

* სურგულაძე ირ. ქსე, ტ. 6, გვ. 393, თბ. 1983
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გორდეზიანი**. |

**მარლენ შალვას ძე გორდეზიანი** (დ. 29 ივლისი, 1938, თბილისი) — ქართველი ბიოქიმიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1997). ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1996).

ბიოგრაფია
---------

1962 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკური სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1965 წლიდან მუშაობს ს. დურმიშიძის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიურ ინსტიტუტში უმცროსი (1965), უფროსი (1971) და წამყვანი მეცნიერ მუშაკის თანამდებობებზე (1975). 1978 წლიდან იყო „ბიოლოგიური ჟანგვის" ლაბორატორიის გამგე, მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი (2003). მისი სამეცნიერო შრომები ეხება დაბინძურებული გარემოს ბიოლოგიური მეთოდებით აღდგენას. არის აკადემიკოს ს. დურმიშიძის სახელობის პრემიის ლაურეატი ბიოქიმიაში.

ბიბლიოგრაფია
------------

* ბიოფიზიკური ქიმია და სოფლის მეურნეობა, თბ. 1971 (თანაავტ.: კ. გორდეზიანი, დ. უგრეხელიძე); ეკოლოგიის ქიმიური საფუძვლები, თბ. 2000 (თანაავტ. გ. კვესიტაძე);
* ბიოენერგეტიკა და ჟანგვითი პროცესების რეგულაცია თბ. 2004 (თანაავტ.: გ. ხატისაშვილი, ე. კირთაძე); მემბრანული ქსენობიოქიმია, თბ. 2005 (თანაავტ. გ. ხატისაშვილი).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 106.