recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**კოტა** (ჰინ. कोटा) — ქალაქი ინდოეთში, რაჯასტანის შტატში, მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის მიხედვით რაჯასტანის შტატში მესამე ქალაქია (ჯაიპურისა და ჯოდპურის შემდეგ) და 47-ე ინდოეთის ქალქებს შორის 1 001 365 კაციანი მოსახლეობით (2011 წლის აღწერა). ქალაქი კოტა მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ჯაიპურიდან სამხრეთით 240 კილომეტრში, მდინარე ჩამბალის ნაპირზე.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი კოტა მდებარეობს რაჯასტანის შტატის სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან საშუალო სიმაღლეა 271 მეტრი. ქალაქი მდებარეობს რაჯასტანის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონის ცენტრში, მდინარე ჩამბალის ხეობაში, მალვის მთიანეთზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ ქალაქს კვეთს მოკანდარის ბორცვი. 

### კლიმატი

კოტის კლიმატი ტროპიკული და ნახევრადმშრალია, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში მაღალი ტემპერატურით ხასიათდება. ზაფხული ხანგრძლივია, ცხელი და არიდული, იწყება მარტის ბოლოს და გრძელდება ივნისის ბოლომდე. მუსონების სეზონისთვის ხასიათდება შედარებით დაბალი ტემპერატურით. მუსონების სეზონების დასასრულს, ოქტომბერში, ტემპერატურა კვლავ იზრდება. მცირე და რბილი ზამთარი იწყება ნოემბერში და გრძელდება თებერვლის ბოლომდე. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა 26,7 °C, ხოლო მინიმუმი 12 °C.

საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობაა 761 მმ. ნალექების უმეტესი ნაწილი მოდის სამხრეთ-დასავლეთის მუსონებზე.

ისტორია
-------

კოტა მდებარეობს ჰადოტის ისტორიულ ოლქში. XIV საუკუნეში ქალაქი გარშემორტყმული იყო კედლებით, ხოლო 1625 წელს იგი გახდა რაჯპუტის სამთავროს ცენტრი. დიდ მოგოლთა იმპერიის დაშლის შემდეგ ადგილობრივმა რაჯებმა მოახერხეს თავიანთი დამოუკიდებლობის დაცვა ჯაიპურის მმართველებთან სისხლიან ომებში.

1818 წელს, ბრიტანელებმა დაარწმუნეს რაჯა, რომ მათთან დაედო არათანასწორი ხელშეკრულება სამხედრო და პოლიტიკური დახმარების შესახებ. ამის შემდეგ კოტის სამთავრომ დაკარგა პოლიტიკური დამოუკიდებლობა და რაჯპუტანის სააგენტოს კონტროლის ქვეშ მოექცა.

მოსახლეობა
----------

2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ კოტის მოსახლეობის რაოდენობაა 1 001 365 ადამიანი, საიდანაც 529 795 მამაკაცია და 471 570 ქალი. ყოველ 906 ქალზე მოდის 1000 კაცი და ქალაქის მოსახლეობის 12,74 % 6 წელზე მცირე ასაკის ბავშვები არიან. წიგნიერების დონე 83,65 % (კაცებს შორის - 90,56%, ქალებს შორის 75,90%). 

რელიგიური შემადგენლობა კი ასეთია: 77 % - ინდუისტია, 18 % - ისლამის მიმდევარი, 3,7 - ჯაინიზმს მისდევს, 0,4 - ქრისტიანია.

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
-----------------------

ქალაქი რეგიონის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. მრეწველობიდან განვითარებულია ბამბეულის მრეწველობა, ამზადებენ რძის პროდუქტებსაც. ქალაქ კოტაზე გადის ეროვნული ტრასა № 12 (ჯაიპური — ჯაბალპური) და № 76. უახლოესი მოქმედი აეროპორტი მდებარეობს ჯაიპურში. კოტას გაააჩნია საკუთარი აეროპორტიც, მაგრამ 1997 წლის შემდეგ რეგულარულ რეისებს აღარ იღებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოლქის ოფიციალური ვებგვერდი (ინგლისური)
* A tourist’s description of Kota დაარქივებული 2008-09-27 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  „Airports fail to lure airlines". *The Times of India*. 9 October 2011. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 ივნისი 2013. ციტირების თარიღი: 4 February 2012. დახრილი (კურსივი) ან მუქი ტექსტი არ არის დაშვებული `|newspaper=`-ში (დახმარება)
**„კოკოითი, ფანდარასტ!"** (ოს. «Кокойты, фæндараст!») — ოსური და ქართული საზოგადოებრივი მოძრაობა 2007-2008 წლებში, რომელიც მიმართული იყო სამხრეთ ოსეთის დე-ფაქტო პრეზიდენტის ედუარდ კოკოითის წინააღმდეგ (სიტყვა „фæндараст" ოსურიდან ითარგმნება როგორც „მშვიდობით", „გზა დამილოცნია", „წადი მშვიდობით"). ასევე მოძრაობის ერთ-ერთი მიზანი იყო საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა.

ისტორია
-------

ორგანიზაციის დაარსების იდეა გაჩნდა 2007 წლის 22 ივლისს „სრულიად ოსთა კონფერენციაზე". მოძრაობის პირველი ოფისი გახნა თბილისის ოსურ კულტურისა და ხელოვნების ცენტრში 5 აგვისტოს 2007 წ. ასევე ოფისები იყო გახსნილი რუსთავში, თელავში, ბორჯომში, ახალგორსა და სხვ. — საერთო ჯამში ათამდე ოფისი გაიხსნა საქართველოს მასშტაბით. 20 სექტემბერს 2007 წელს ოფისი გაიხსნა ცხინვალშიც.

მოძრაობაში მისი არსებობის დროს გაწევრიანდა 3 ათასამდე ადამიანი. სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული მთავრობის პირები მოძრაობას პროვოკაციულს უწოდებდნენ.

მოძრაობის ლიდერი დიმიტრი სანაკოევის ძმა ვლადიმერ სანაკოევი იყო.

მოძრაობის ლოზუნგები იყო

* მე არ მინდა ვიყო ედუარდ კოკოითის მეგობარი! (რუს. Я не хочу быть другом Эдуарда Кокойты!)
* მშვიდობა საქართველოს! (რუს. Мир Грузии!)
* წადი მშვიდობით! (რუს. Иди с миром!)

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* სამხრეთ ოსეთის ხალხი მშვიდობისთვის

* დიმიტრი სანაკოევი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მოძრაობის ოფიციალური საიტი დაარქივებული 2007-09-27 საიტზე Wayback Machine.
* ვიდეო-კლიპი «Кокойты, фæндараст!» (ოსური)
* ვიდეო-კლიპი «Кокойты, фæндараст!» (ქართული ენა)

სქოლიო
------

1. ↑  Перевозкина М. საქართველო. გადატვირთვა // журнал «Профиль», № 34 (542), 17 сентября 2007
2. ↑  Головин В. Что такое «фандараст»? // «Русский Базар», № 41 (599) 11 — 17 октября, 2007. (რუსული)
**თეთრი სქელშუბლა**, **ჩვეულებრივი სქელშუბლა** (ლათ. Hypophthalmichthys molitrix) — მტკარი წყლის თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის საშუალო სიგრძეა 60–100 სმ, მაქსიმალური სიგრძე 140 სმ, ხოლო წონა 50 კგ. ბინადრობს მდინარე ამურის აუზში, სადაც მისი წონა 16 კგ აღწევს. გვხვდება მდინარეებში, ტბებსა და ტბორებში. სხეული დაფარულია წვრილი ქერცლით, ზურგი რუხი-მომწვანო ფერისაა, გვერდები მოვერცხლისფრო. დიდი, სწრაფმზარდი ჯოგური პელაგიური თევზია. იკვებება ფიტოპლანქტონით, მცირე ზომის ბენთოსური ორგანიზმებითა და დიატომური წყალმცენარეებით. სქესობრივ სიმწიფეს კლიმატური პირობების შესაბამისად, აღწევს სხვადასხვა ასაკში: მდინარე ამურში 6–8 წლისა, ჩრდილოეთის რეგიონებში 6–9 წლისა, სამხრეთში 4–5 წლისა, წყალსატევებში 3–4 წლისა. ნაყოფიერება 1 მლნ. ქვირითი და მეტი. ქვირითი პელაგიურია. იზამთრებს ღრმა ორმოებში ღრმა ძილის მდგომარეობაში. 1950-იანი წლებიდან მოყოლებული განხორციელდა თეთრი და ჭრელი სქელშუბლის მასიური განსახლება. თეთრი სქელშუბლა ინტროდუცირებულია და გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. საქართველოში 1962 წლიდან არის აკლიმატიზებული.

სქოლიო
------

1. ↑  Maccracken, J. (2016). Bureau County Illinois Fishing & Floating Guide Book.
2. ↑  Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2006). "Hypophthalmichthys molitrix" in FishBase. April 2006 version
3. ↑  Белый толстолобик // Агространа
4. ↑  ოთარ ობოლაძე, რევაზ ხითარიშვილი. თევზის მომშენებელ-ოპერატორი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-27. ციტირების თარიღი: 2021-03-06.
**„თაზქირათ ალ-მულუქი"** — „ხელმწიფეთა სამახსოვრო", სპარსულ კანონთა კრებული, შედგენილია დაახლოებით 1725 წელს, ირანში ავღანელთა ბატონობის დროს, სეფიანთა ერთ-ერთი, ანონიმი მოხელის მიერ ავღანელ ხელისუფალთა დავალებით. 

სეფიანთა დინასტიის დამხობის შემდეგ ირანში გაბატონებულ ავღანელებს არ ჰქონდათ სახელმწიფოს მართვა-გამგებლობის გამოცდილება, ამიტომ ისინი იძულებულნი იყვნენ, დაყრდნობოდნენ სეფიანთა სახელმწიფოში მოქმედ კანონებს. კრებულში მოცემულია ირანის სამეფო კარის მოხელეთა, პროვინციის გამგებელთა და დედაქალაქ ისპაანის მოხელე-ხელისუფალთა უფლება-მოვალეობანი. მასში არის ცნობები საქართველოსა და ქართველების შესახებ, კერძოდ, „გურჯისტანის" ვალის, ქართლის, კახეთის და თბილისის მმართველების, ისპაანის ტარუღას (1618–1722 წლებში ქართველები იყვნენ), სასახლის ქართველი ღოლამების ნაწილის დასაჭურისებისა და მათგან ყველაზე ღირსეული ხოჯების ასისთავად დანიშვნის შესახებ. კახეთი, როგორც ხარკის გადამხდელი, მიწერილია ყარაბაღის საბეგლარბეგოზე.

ლიტერატურა
----------

* გაბაშვილი ვ. სპარსული დასტურლამალი, {თსუ შრომები}, 1949, 30B;
* გაბაშვილი ვ. ქართული ფეოდალური წყობილება XVI–XVII საუკუნეებში, თბ. 1958;
* კუცია კ. „თაზქირათ ალ-მულუქის" ცნობები საქართველოს შესახებ, {ქართული წყაროთმცოდნეობა}, [ტ.] 3, თბ. 1973;
* სურგულაძე ნ. სეფიანთა ირანის ცენტრალური მმართველობა, თბ. 1990;

* *კაციტაძე, დ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.;
* V. Minorsky, ed. and tr. *Tadhkirat al-mulūk: A Manual of Safavid Administration (circa 1137/1725)*, GMS, London, 1943;
* M. Ismail Marcinkowski, Taḏkerat al-moluk. 2008. *The Encyclopædia Iranica*.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **თეოდორე**. |

**თეოდორე აბუკურა** — (დ. 740, ედესა — გ. 820) — ბიზანტიელი საეკლესიო მწერალი და ფილოსოფოსი. დაწყებითი განათლება მიიღო ედესაში. ბერად აღიკვეცა საბას ლავრაში, სადაც წლების განმავლობაში იყო წინამძღვარი. იქ გაეცნო იოანე დამასკელის ლიტერატურულ მემკვიდრეობას და გახდა მისი ტანამოაზრე. დიდი პოპულარობა მოიპოვბა მწვალებელთა წინააღმდეგ პოლემიკით. შეურიგებლად ებრძოდა ისლამს, იუდიზმს და ქრისტიან ერეტიკოსებს. VIII სუაკუნის ბოლოს აკურთხეს ხარანის ეპისკოპოსად. IX საუკუნის დასაწყისში მიიწვიეს სომხეთში ანტიქალკედონელებთან გამართულ საჯარო დებატებში მონაწილეობისთვის. 813-833 წლებში მონაწილეობდა ხალიფა ალ-მამნუნის კარზე გამართულ რელიგიურ დისკუსიებში. მისი შრომებია „ეპისტოლე სასომხეთოისა მწვალებელთა მიმართ, წარზავნილი ნეტარისა თომაის მიერ იერუსალიმისა პატრიარხისა" და „ თუ ვითარ სათანადო არს გულისხმის-ყოფაი საღმრთოისა და გარეშისა ფილოსოფოსობისა სიტყუათაი". წერდა არაბულად, მაგრამ მისი ნაშრომები ქრისტიანულმა სამყარომ გაიცნო ბერძნული თარგმანების მეშვეობით. XI-XII საუკუნეებში მისი შრომები ქართულად თარგმნა არსენ იყალთოელმა. ეს თარგმანები დაცულია „დოგმატიკონში".

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* აბუკურა

ლიტერატურა
----------

* *დათიაშვილი ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 652-653.
* *კეკელიძე კ.*, „ეტიუდები ძველ ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან", ტ. 5, თბილისი, 1957
**საცხოვრებელი სახლი მიხეილ წინამძღვრიშვილის N148-ში** - კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი, საცხოვრებელი სახლი თბილისში. საცხოვრებელი სახლი აშენებულია XIX საუკუნის მიწურულს. შენობის სადარბაზოს შესასვლელში შესასვლელში მოზაიკის იატაკია, რომელშიც წარწერა - SALVE-ა ჩართული. 

შენობა მთავარი ფასადით მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩაზე გამოდის. იგი სამსართულიანია, შელესილი და შეღებილიa. მის გეგმას ლათინური ასო U-ს ფორმა აქვს. მთავარ ფასადი სადაა და სიმეტრიული ღერძის მიმართ. 

შენობის ფასადი რუსტირებულია. მისი ცენტრალური ნაწილი აქცენტირებულია სამივე სართულზე პილასტრებით, რომლებიც ისევეა დამუშავებული, როგორც ფასადის დანარჩენი ნაწილი. ფასადს ჰორიზონტალურად კი პროფილირებული კარნიზები გასდევს. ფასადი დანაწევრებულია ღიობების მკვეთრი რიტმით. 

მისი პირველ სართულის რუსტიკა ხაოიანი ლესვით არის დამუშავებული, მეორე კი შედარებით დაბალი ღარიანი გლუვი ლესვით. მესამე უბრალოდ შელესილია. ღიობები სადაა, მხოლოდ II და III სართულებს აქვთ პროფილირებული საპირეები. ფასადზე ოთხი ლითონის აივანია, აქედან ორი პირველ, ხოლო ორი - მეორე და მესამე სართულზეა განლაგებული. 

აივნები ლითონისაა, ჭედური ელემენტებით. ფასადი ბოლოვდება პროფილირებული კარნიზით, რომელსაც თავზე პარაპეტი აბოლოებს. პირველ სართულზე სადარბაზოში შესასვლელი ხის, ფრამუგიანი კარია, რომელიც შემკობილია ხის ორნამენტებითა და ლითონის ჭედური ელემენტებით. კარის მარჯვენა მხარეს ეზოში გასასვლელი გვირაბია. 

ეზო ვიწროა და სიღრმეში წაგრძელებული. ეზოს ფასადებს პერიმეტრზე ხის შუშაბანდები გასდევს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3218

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6  

	* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 3218
მეჩეთი ტუბა-შაჰი
**მეჩეთი ტუბა-შაჰი** (აზერ. Tuba-Şahi məscidi) განლაგებულია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს მარდაკიანის დასახლებაში. აზერბაიჯანული საკულტო არქიტექტურის ძეგლის ნიმუშია, რომელიც ფართოდ არის გავრცელებული აზერბაიჯანის სამხრეთ რეგიონებში. მეჩეთი აღიმართა XV საუკუნეში და თავისი სახელწოდება მიიღო ქალბატონის სახელიდან გამომდინარე, რომელმაც დაუკვეთა მისი აშენება. 

მეჩეთზე ამოტვიფრულია მისი აღმართვის წლები (1481—1482). მასში ასევე არის კიდევ ერთი წარწერა, რომელიც განლაგებულია სახურავზე მიმავალ კიბეებზე ვიწრო გასასვლელის თავზე. ეს წარწერა, სავარაუდოდ, მიეკუთვნებოდა უფრო ადრინდელ მეჩეთის შენობას, რომელიც ამ ადგილას იდგა. მასზე მითითებულია მისი აღმართვის თარიღი — ხიჯრის 774 წლის მუჰარამი (1372წ.), ასევე მოყვანილია დამკვეთის სახელი — სადრა ჰაჯი ბაჰა ად დინი, ხოჯა ნურ ად დინის შვილი, მუჰამედ აბაიაილის შვილისა.

უშუალოდ მეჩეტის გვერდით განლაგებულია შუასაუკუნეების ოთხკუთხა ციხე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არქიტექტურა
* აზერბაიჯანის ქალაქები დაარქივებული 2008-05-13 საიტზე Wayback Machine.
* ინფორმაცია ძეგლების შესახებ დაარქივებული 2008-12-08 საიტზე Wayback Machine.
* ბაქო და აბშერონი
**თეოდორიხ დიდი** (გოთ. 𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 𐍃𐌰 𐌼𐌹𐌺𐌹𐌻𐌰/Þiudareiks sa Mikila, ლათ. Flavius Theodericus (Theodoricus), ბერძ. Θευδέριχος (Θεοδώριχος) ὁ Μέγας, ძვ. ინგლ. Þēodrīc, გერმ. Theoderich der Große, ძვ.-სკანდ. Þjóðrekr, Þiðrek; დ. 451, პანონია — გ. 30 აგვისტო, 526) — ოსტგუთების მეფე ამალების საგვარეულოდან.

ბიოგრაფია
---------

489 წელს შეიჭრა იტალიაში, ტახტიდან ჩამოაგდო და მოკლა ოდოაკრი. 493 წლისთვის დაიპყრო მთელი აპენინის ნახევარკუნძული და სიცილია, ალპისწინარე რაიონები და დალმაცია. დააარსა ოსტგუთების სამეფო და 493 წლიდან 526 წლამდე მართავდა მას დედაქალაქ რავენიდან. მისი მმართველობის დროს ოსტგუთებმა დაიმორჩილეს დიდი ტერიტორია, ხოლო მმართველობაში შეინარჩუნეს რომაული ინსტიტუტები. 512 წელს თეოდორიხმა გამოსცა ედიქტი, რომელსაც საფუძვლად დაედო რომაული სამართალი. ედიქტი აკანონბდა მონობასს, იცავდა მსხვილ მიწათმფლობელობას. თეოდორიხის დროს ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებამ ხელი შეუწყო მიწათმოქმედების, ვაჭრობის, ხელოვნების და მეცნიერების განვითარებას.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 653.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Foundation for Medieval Genealogy. თეოდორიხ დიდი
* Genealogie Mittelalter. თეოდორიხ დიდი
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **იალუნგძიანგი.** |


**იალუძიანგი** (ჩინ. ტრად. 鴨綠江, გამარტ. 鸭绿江, ფინინი: *Yālù Jiāng*), *იალუ*, *ამნოკანი* (კორ. 압록강?, 鴨綠江?) — სასაზღვრო მდინარე ჩინეთსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის. სიგრძე 813 კმ, აუზის ფართობი 63 ათ. კმ². სათავეს იღებს ვულკან პექტუსანის ფერდობებზე, ღრმა ხეობით კვეთს ჩანბაიშანის ზეგნის სამხრეთ ნაწილსა და მანჯურია-კორეის მთების დასავლეთ განშტოებებს; ჩაედინება ყვითელი ზღვის დასავლეთ კორეის ყურეში, წარმოქმნის ესტუარებს. ძირითადად იკვებება წვიმის წყლით, წყალმოვარდნა იცის ზაფხულში. ზამთარში იყინება. ქვემო დინებაზე წყლის საშუალო ხარჯია დაახლოებით 900 მ³/წმ. მდინარეზე აგებულია უნბონისა და სუფუნის წყალსაცავები და ჰესები (ჩრდილოეთი კორეა). იალუძიანგზე მდებარეობს ქალაქები: ჰესანი (მდინარე აქედან სანაოსნოა), სინიიჯუ (ჩრდილოეთი კორეა), ლინძიანგი, ანდუნი (ჩინეთი). ანდუნამდე ადიან საზღვაო ხომალდები.

1904 წელს, რუსეთ-იაპონიის ომის დროს, მდინარის ნაპირებთან გაიმართა სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და იაპონიის არმიებს შორის.

სქოლიო
------

1. 1 2   Ялуцзян // Большая советская энциклопедия. — 3-е изд. т. 30 — М. 1978.
სითხეში ან აირში მოძრავ სხეულზე მოქმედებს ძალა, რომელიც მოძრაობის საპირისპიროდაა მიმართული.
**ლამინარული დინება** (ლათ. lamina — „ფურცელი", „ფირფიტა") — ბლანტი სითხის (ან აირის) მოწესრიგებული დინება, რომლის დროსაც სითხის მეზობელი შრეები ერთმანეთს არ შეერევა, ლამინარული დინება მდგრადია. პრაქტიკულად ხორციელდება რეინოლდსის რიცხვის შემდეგი მნიშვნელობების დროს:

{\displaystyle Re={\frac {vl}{\nu }}<Re\_{\text{კრ}}}.
სადაც:

* {\displaystyle v} — სითხის საშუალო სიჩქარე (მ/წმ);
* {\displaystyle l} — სითხის მოძრაობის მახასიათებელი ზომა (მ);
* {\displaystyle \nu } არის კინემატიკური სიბლანტე (მ²/წმ);
* {\displaystyle Re\_{\text{კრ}}} — რეინოლდსის კრიზისული რიცხვი.

მაგალითად სითხის (ან აირის) დინებისათვის სწორ წრიულ მილში, როცა {\displaystyle l} დიამეტრის ტოლია, {\displaystyle Re\_{\text{კრ}}\approx 2200}, საშუალო სიჩქარე {\displaystyle v=4V\_{\text{წმ}}/\pi d^{2}}, სადაც {\displaystyle V\_{\text{წმ}}} არის სითხის მოცულობითი ხარჯი წამში (მ2/წმ), რომელიც პუაზეილის კანონით განისაზღვრება. {\displaystyle Re>Re\_{\text{კრ}}} დროს ლამინარული დინება არამდგრადია და შემთხვევითი შეშფოთებისას გარდაიქმნება ტურბულენტურ დინებად. ლამინარულ დინებაზე დაკვირვება შეიძლება წვრილ (კაპირალურ) მილებში, სრიალის საკისრის საზეთის შრეებში და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 117.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Wirbelfreie Strömung eines nichtviskosen Fluids

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 4034181-1
* LCCN: sh85074205
* NDL: 00571435
* NKC: ph237423

 |
**იამბიკო**, *იამბიკონი* (ბერძ. ἰαμβικός) — ძველი ბერძნული პოეზიის სალექსო ზომა, რომელიც ეყრდნობა ორმარცვლიან ტერფთა ანუ „იამბთა" გარკვეულ რაოდენობას.

ბერძნული პოეზია
---------------

ძველ ბერძნულ პოეზიაში: ლექსი, რომელიც იამბებისაგან შედგება და სახუმარო, დაცინვითი შინაარსისაა.

ქართული პოეზია
--------------

ძველ ქართულ სასულიერო პოეზიაში გვხვდება როგორც ხუთმუხლიანი და თორმეტმარცვლიანი ურითმო ლექსი, რომლის ყოველი სტრიქონი მახვილით ან ცეზურით ორ ნაწილად იყოფა. ასე მაგალითად ბერძნულის გავლენით აღმოცენებული ქართული ქორეული (ხორე) იამბიკო 60 მარცვლიანია, შედგება 5 თორმეტმარცვლიანი ტაეპისაგან. 

ძველ ქართულ ჰიმნოგრაფიაში იამბიკო X საუკუნიდან გვხვდება იოანე მტბევარის, იოანე მინჩხის, მიქაელ მოდრეკილის, ეზრასა და სხვათა შემოქმედებაში. ქართული იამბიკოსათვის დამახასიათებელია კიდურწერილბა. XI საუკუნიდან ქართულ იამბიკოში ჩნდება რითმა (ბერენას, დემეტრე I-ის საგალობლები). იამბიკური 12 მარცვლიანი ტაეპი გახლეჩილია ორ არათანაბარ (5 და 7 მარცვალი) ნაწილად. იამბიკოს შესანიშნავი ნიმუშია მეფე დემეტრეს (1125-1159) ცნობილი საგალობლის („შენ ხარ ვენახი") ბოლო ხუთტაეპიანი სტროფი. იამბიკო როგორც ლიტურგიკული კანონი, გაყოფილია რვა „გალობად". თითოეულ „გალობაში" არის ოთხი სტროფი, ხოლო სტროფი ზოგჯერ ხუთზე მეტ ტაეპს შეიცავს (იმის მიხედვით თუ რმდენი ასოა იამბიკოს აკროსტიქში).

ლიტერატურა
----------

* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, თბილისი, 1989, მესამე შესწორებული და შევსებული გამოცემა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლექსიკონი დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine.
**თუზის წმინდა სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ თუზში.

ეკლესია მდებარეობს სოფლის დასავლეთით შემაღლებულ ბორცვზე და საშუალო ზომის დარბაზულ ეკლესიას წარმოადგენს. ადგილობრივი მოსახლეობა ძეგლს "ბაზილიკას" უწოდებს. აგებულია XII-XIII საუკუნეებში. პირველი შეხედვისთანავე ეკლესია თავისი აღმოსავლეთი ფასადის საინტერესო მორთულობით, სამშენებლო მასალით და მოხდენილი პროპორციებით ყურადღებას იპყრობს. ფასადების პერანგი მოპირკეთებულია დიდი ზომის, კარგად გათლილი და დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებითაა. მკაცრადაა დაცული წყობის თარაზულობა. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე. ნაგებობას პროფილირებული კარნიზი შემოუყვება. იგი გადახურულია ქვიშაქვის ფილებით. აღმოსავლეთი ფასადი, გაფორმებულია. პროფილირებული სარკმლის თავზე, წრეში დაბალრელიეფში შესრულებული ტოლმკლავა ჯვარია ჩასმული. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებიდან უცნაური ფორმის ქვებია გამოშვერილი. ძნელია მათი დანიშნულების დადგენა. ეკლესიაში ორი მხრიდან შევდივართ, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავული და ნაოთხალია. შიდა სივრცე დახვეწილი, ლაკონიური არქიტექტურული ფორმებით და აზიდული პროპორციებით გამოირჩევა. საკურთხეველს აქვს ნახევარწრიული მოყვანილობა, იგი ამაღლებულია ორი საფეხურითა. ასევე აქვს სოლეა. აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი, ვიწრო სარკმელი. მის ორივე მხარეს დატანებულია სამკუთხა ფორმის შეისრული, თაღოვანი ნიშები. საკურთხეველში დგას ტრაპეზის ქვა. აბსიდი გადახურულია სფერული კონქით. სატრიუმფო თაღი გადაყვანილია ქვიშაქვის ფილებით და ეყრდნობა საკურთხევლის ორსაფეხურიანი მხრების ქვის კაპიტელებს. მისი გადახურვა ცილინდრულ-კამაროვანია, იგი საბჯენი თაღითაა შემაგრებული, რომელიც ეყრდნობა ჩრდილო და სამხრეთ კედლის ჯვრის ფორმის პილასტრების პროფილირებულ კაპიტელებს. ამავე მხარის კედლებს გასდევს ხარისხი. დარბაზის გრძივი კედლები აქცენტირებულია წყვილ-წყვილი თაღებით. ისინიც ეყრდნობიან კაპიტელებს. ინტერიერი როგორც აღმოსავლეთის, ასევე დასავლეთის და სამხრეთი სარკმლების მეშვეობითაა განათებული. ეკლესიის ინტერიერი ადრე მოხატული ყოფილა. შერჩენილია ფრესკების ფრაგმენტები. მხატვრობა შედარებით გვიანდელია. კედლები სხვადასხვა იკონოგრაფიული სცენებითაა მოხატული, მაგალითად. "ჯვარცმა", იგი შედარებით უკეთაა შენარჩუნებული და სხვა. გარდა ამისა, ფრესკებზე საერო პირებია გამოსახული. მხატვრობა ძალზედ საინტერესოა და წარმოადგენს ცალკე შესწავლის საგანს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 8384
**ზებრები**, ცხენების გვარის (Equus) ძუძუმწოვართა ქვეგვარი და ყველა სახეობის ზებრის საერთო სახელი. ზებრების სხეულის სიგრძეა 2-2,4 მ, კუდისა 47-57 სმ, სიმაღლე ნიდაოში — 1,2-1,4 მ, წონა 350 კგ-მდე. სხეული შეფერილი აქვთ მუქი და ღია ფერის ზოლებით, რაც მათ შეუმჩნეველს ხდის, განსაკუთრებით სავანებში. ფაფარი მოკლეა, კუდი გრძელი ბალნის ფუნჯით ბოლოვდება. განარჩევენ ზებრების 3 სახეობას: მთის ზებრა (Equus zebra), გრევის ზებრა (Equus grevyi) და კვაგა (Equus quagga). ზებრები გავრცელებულია აღმოსავლეთ, ცენტრალურ დასამხრეთ აფრიკაში. მომთაბარე ცხოველებია. ცხოვრობენ 10-30 სულიან ჯოგებად. ბინადრობენ ღია ველებზე (მთის ზებრა ზოგჯერ მთაში 2000 მ-ზეც გვხვდება). იკვებებიან ბალახით. მაკეობა 346-369 დღე გრძელდება. შობენ 1-2 ნაშიერს. ლამაზი ტყავისთვის უმოწყალოდ ანადგურებდნენ, რის გამოც მათი რაოდენობა ძლიერ შემცირდა. ზოგი სახეობა კი სულ ამოწყდა. ამჟამად მათზე ნადირობა ან სრულიად აკრძალულია, ან დაშვებულია მხოლოდ ზოგ რაიონში. ზებრები კარგად იტანენ ტყვეობას, რეგულარულად მრავლდებიან, მაგრამ ძნელად თვინიერდებიან. ზებრები აკლიმატიზებულია ასკანია-ნოვაში. ზებრები მოიცავს შემდეგ სახეობებსა და ქვესახეობებს (ქვეგვარი *Dolichohippus*, სადაც მხოლოდ ერთი სახეობაა გაერთიანებული არ ეკუთვნის ზებრების ქვეგვარს, მაგრამ ერთიანდება საერთო სახელ ზებრებში):

* გვარი ცხენები
	+ ქვეგვარი ზებრები
		- ბარის ზებრა
			* კვაგა
			* ბურჩელის ზებრა
			* გრანტის ზებრა
			* სელუსის ზებრა
			* მოკლე ფაფრიანი ზებრა
			* ჩაპმანის ზებრა
			* კროშეის ზებრა
		- მთის ზებრა
			* კაპის მთის ზებრა
			* ჰარტმანის მთის ზებრა
	+ ქვეგვარი **Dolichohippus**
		- გრევის ზებრა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 492.
**კონსტანტინოვსკის ფერისცვალების ეკლესია** (რუს. Церковь Спаса Преображения) — მართლმადიდებლური ეკლესია კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონისა და სალსკის ეპარქიას. 

მისამართი: კონსტანტინოვსკი, ოვჩაროვის ქუჩა № 4.

ისტორია
-------

იესო ქრისტეს ფერისცვალების ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ქალაქ კონსტანტინოვსკში, არის ყოფილი ციხის ეკლესია. XIX საუკუნეში ყველა სოფელში სავალდებულო იყო ყოფილიყო ციხე. ყველა ციხეში აუციებლად ფუნქციონირებდა ეკლესია და აღევლინებოდა ღვთისმსახურება. 

1861 წელს დონის სტანიცა კონსტატინოვსკში ჯარის დაფინანსებით აშენდა ციხე. შესაბამისად აუცილებელი იყო აშენებულიყო ციხის ეკლესიაც. 1896 წელს კონსტატინოვსკში ააშენეს წითელი აგურის ციხის ეკლესია უფლის ფერისცვალების სახელზე. ეკლესია აკურთხეს 1896 წლის 22 ივნისს. ეკლესიაში ღვთისმსახურების დროს ეტევა 60 ადამიანი. ეკლესია არის ერთსართულიანი აგურის შენობა ორფერდა სახურავით. ეკლესიას არ აქვს სამრეკლო, სახურავზე ადგას მართლმადიდებლური ჯვარი. შენობას აქვს ნახევარწრიული ფანჯრები, აქვს სართულთშორისი კარნიზი და პილასტრები. 

ფერისცვალების ეკლესიას არ ჰყავდა კრებული და მრევლი, ეკლესიას არ ჰქონდა საკუთარი დოკუმენტაციის წარმოება. დოკუმენტაცია წარმოებდა კონსტანტინოვსკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიაში. ფერისცვალების ეკლესიის მრევლი იყო ადგილობრივი ციხის პატიმრები. მაგრამ ეკლესიაში ასევე გამოყოფილი იყო სპეციალური ადგილები იმ ადამიანებისათვის ვინც ცხოვრობდნენ ეკლესიის მახლობლად და შეეძლოთ დასწრებოდნენ ღვთისმსახურებას ეკლესიაში. 

1920-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ეკლესია დახურეს. დროთა განმავლობაში ეკლესია დაძველდა, ჩამოიყარა შელესილობა. 

2011 წელს დაიწყო ფერისცვალების ეკლესიის მეორე ცხოვრება. მას ჩაუტარდა რემონტი, აღდგა ღვთისმსახურება. ნაგებობა შეიღება თეთრად, ხოლო არქიტექტურული გაფორმებები - ლურჯად. 

ეკლესიის წინამძღვარია სერგეი ოვჩინიკოვი. ეკლესიის ძიირთადი დღესასწაულია 19 აგვისტო, ფერისცვალება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Церковь Спаса Преображения
* Константиновск. Церковь Спаса Преображения
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **იოანე**. |

**იოანე ფლორენციელი** (გ. 1348) — დომინიკელი ბერი, თბილისის კათოლიკური საეპისკოპოსოს პირველი ეპის­კო­პო­სი (1329 წ.). შედიოდა იმ კათოლიკე მისიონერთა სიაში, რომლებიც სა­ქარ­თვე­ლო­ში მოღვაწეობდნენ. იოანე ფლორენციელი სა­ქარ­თველო­ში თბილისის კათოლიკური საეპისკოპოსოს დაარსებამდე, დაახლ. 1318 წელს ჩამოვიდა. ცნობები მისი პიროვნების შე­სა­ხებ ძალზე მწირია. რომის პაპის, იოანე XXII-ის წერილიდან ვიგებთ, რომ იგი დიდად განათლებული, მოკრძალებული და სათნოებით გამორჩეული პიროვნება ყოფილა. იოანე ფლორენციელს საფუძვლიანად ჰქონდა შესწავლილი საღვთო საგნები, კარგად იცოდა ქართული ენა და ქართული ადათ-წესები; იგი ავტორიტეტით სარგებლობდა როგორც ქართველებში, ასევე სა­ქარ­თვე­ლო­ში მცხოვრებ არაქრისტიანებს შორისაც. მის სახელს უკავშირდება არაერთი წიგნის ქართულ ენაზე თარგმნა, თუმცა არც ერთ მათგანს ჩვენამდე არ მოუღწევია. იოანე ფლორენციელს კათოლიკე ეკლესია დიდ მოღვაწედ და „მოციქულად" ასახელებს.

ლიტერატურა
----------

* *მარგველაშვილი თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 4, თბ. 2018. — გვ. 324.
**ზახორი** — ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ზახორის, ქვემო ზახორისა და შუა ზახორის გავრცელებული სახელწოდება. ზახორი მდებარეობს მდინარე ლეხურის ხეობაში. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფელთა სიაში ზახორი შეტანილია „ქართლით" სახელდებულ თემში. სოფლის სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს მდ. ლეხურის ზემოწელის მფლობელის აზნაურ ზახორ ღაზნელიძის სახელიდან, რომელიც XVI ს-ში ცხოვრობდა. 1625 წელს ანდუყაფარ ამილახვარმა ქსნის ერისთავთან ერთად ამოწყვიტა აზნაურ ღაზნელიძის ოჯახი, ხოლო მისი მამულები გაინაწილეს. XVII ს. საამილახვროს დავთრის მიხედვით ზახორში ცხოვრობდნენ ზურაბ ღაზნელიძის ყმები – ქართველი გლეხები, 1791 საბუთის მიხედვით ამოწყვეტილი ღაზნელიძის ყმებიდან ზახორში დარჩენილია მხოლოდ ოთხი კომლი. 1865 წელს ზახორი 21 კომლი მოსახლით ქსნის უბნის ზახორის სას. თემის შემადგენლობაშია. სოფელში, მდ. ლეხურის ნაპირას, საყარაულო ოთხკუთხა კოშკებია. არის აგრეთვე ტაძრის ნანგრევები. ზახორიდან 2 კმ-ზე ჩრდ-ით მდებარეობს ღაზნელიძის ციხე-დარბაზი, ე. წ. კაბერის ციხე. ციხე-დარბაზი შემოზღუდული ყოფილა ქვითკირის გალავნით, რომელსაც ჰქონია სათოფურები და ქონგურები. ძეგლი XVI ს. თარიღდება.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 491.

* *გვასალია ჯ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014.
**ლატენტური ჰომოსექსუალობა** (ლათ. latentis — დაფარული, უხილავი) — საკუთარი სქესის ადამიანების მიმართ სექსუალური ლტოლვა, რომელიც ცნობიერ დონეზე არ გამოიხატება და არ აისახება ინდივიდის ღია ქცევაზე. ეს ფარული მიზიდულობა შესაძლოა სხვადასხვა მიზეზთა გამო დათრგუნულ იქნას, ან ადამიანში გაცნობიერებულ ვერ იქნას როგორც ჰომოსექსუალობა. ლატენტური ჰომოსექსუალობა საბოლოო ჯამში შესაძლოა აშკარა ჰომოსექსუალობად იქცეს, მაგრამ ისიც შესაძლებელია, რომ არც არასოდეს გამოვლინდეს და ბოლომდე ფარულად და გაუცნობიერებლად დარჩეს. ტერმინი „ლატენტური ჰომოსექსუალობა" თავდაპირველად გამოიყენა ზიგმუნდ ფროიდმა, რომელიც „ნევროზის ზოგად თეორიაში" აღნიშნავდა, რომ ის, ვინც თავს ჰომოსექსუალს უწოდებს, მხოლოდ და მხოლოდ აშკარა ინვერტები არიან, და მათი რაოდენობა ვერ შეედრება ლატენტურ ჰომოსექსუალთა რიცხვს. ამ შემთხვევაში ფროიდი ლატენტურ ჰომოსექსუალობას განიხილავს როგორც ნევროზის ნიშანსა და მიზეზს. სხვა შემთხვევებში კი ფროიდი აღნიშნავს, რომ ლატენტური ჰომოსექსუალობა ახასიათებს ყველა ადამიანს, საყოველთაო თანდაყოლილი ბისექსუალობის გამო. ზოგიერთ მკვლევარს მიაჩნია, რომ ტერმინი „ლატენტური ჰომოსექსუალობა" მართებული არ არის, რადგან ნაწილობრივ დაფარული ჰომოსექსუალობა ინდივიდის მიერ ხშირად გაცნობიერდება, მაგრამ გონების დონეზე ითრგუნება (ხშირად დიდი ძალისხმევის შედეგად).

ლიტერატურა
----------

* შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში[რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა"]
**ლატე** (ინგლ. Late) — ტონგის სამეფოს დაუსახლებელი ვულკანური კუნძული ვავაუს კუნძულებიდან სამხრეთ-დასავლეთში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ვავაუს ოლქში.

გეოგრაფია
---------

კუნძულის ხედი კოსმოსიდან
ლატეს კუნძულს აქვს მრგვალი ფორმა, მისი სიგანე შეადგენს არაუმეტეს 6 კმ-ს. ფართობი — 17,4 კმ²-ს. ლატე მდებარეობს ტოფუას ვულკანური რკალის გასწვრივ და კუნძულ ვავაუდან დაშორებულია დაახლოებით 55 კმ-ში. ლატეს ცენტრში მდებარეობს ვულკანი, რომლის კრატერში მდებარეობს ტბა. უმრავლეს შემთხვევებში წყალქვეშ ჩაძირულ ანდეზიტურ-ბაზალტურ ვულკანს აქვს 1500 მეტრი სიგრძე (მანძილი ზღვის ფსკერიდან). კუნძულის სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 540 მეტრს. ვულკანის მწვერვალიდან ჩრდილოეთით, პლატოდან დასავლეთით და ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე განლაგებულია ტუფის კონუსები. ვულკანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ორი დიდი კრატერის ძაბრი, რომელთაგან ერთში მდებარეობს მლაშე ტბა. დაკვირვებების მთელი ისტორიის განმავლობაში ლატეს კუნძულზე დაფიქსირდა ვულკანის ორი ამოფრქვევა: 1790 წელს და 1854 წელს.

ისტორია
-------

ლატეს კუნძული 1642 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა.

სქოლიო
------

1. ↑  *UN SYSTEM-WIDE EARTHWATCH Web Site*. ტონგა. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-08-11. ციტირების თარიღი: 2015-01-03.
2. ↑  [The European discovery of the Tonga Islands. (ინგლისური).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2007-11-02. ციტირების თარიღი: 2015-01-03. The European discovery of the Tonga Islands. (ინგლისური)]
**კონსტანტინოს სტეფანოპულოსი** (ბერძ. Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος) (დ. 15 აგვისტო, 1926, პატრა — გ. 20 ნოემბერი, 2016, ათენი) — ბერძენი იურისტი, პოლიტიკოსი. 1995-2005 წლებში იყო საბერძნეთის პრეზიდენტი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (1999).

1954 წელს დაამთავრა ათენის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და 1974 წლამდე მუშაობდა სპეციალობით ქალაქ პატრას ადვოკატთა ასოციაციის წევრად. 

1958 წელს მან პირველად მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში, როგორც „სახალხო რადიკალური გაერთიანების" პარტიის წარმომადგენელი (ბერძ. Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση) და პირველად 1964 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად აქაიის პრეფექტურის წარმომადგენლად. 1974, 1977, 1981 და 1985 წლებში ხელახლა აირჩიეს პარლამენტის წევრად, იყო პარტია „ახალი დემოკრატიის" წევრი (ბერძ. Νέα Δημοκρατία "Ν.Δ."). 1974 წლის რეფერენდუმზე სახელმწიფო სტრუქტურის საკითხზე, იგი მხარს უჭერდა მონარქიის შენარჩუნებას. 

სამხედრო ხუნტის „შავი პოლკოვნიკების" დაცემის შემდეგ იყო „ახალი დემოკრატიის" მიერ შექმნილ მთავრობაში: 1974 — ვაჭრობის მინისტრის მოადგილე, 1974-1976 წლებში — შინაგან საქმეთა მინისტრი, 1976-1977 წლებში —შრომისა და სოციალური დაზღვევის მინისტრი, 1977-1981 წლებში — უპორტფელო მინისტრი.

1981 წლიდან 1985 წლამდე იყო საბერძნეთის პარლამენტის ფრაქციის „ახალი დემოკრატიის" ხელმძღვანელი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* title = Πέθανε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωστής Στεφανόπουλος
* Ο Γ. Παπανδρέου δημοφιλέστερος πολιτικός

სქოლიო
------

1. ↑  საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო[*მკვდარი ბმული*]
2. ↑  რამდენი საპატიო მოქალაქე ჰყავს თბილისს, ვინ არიან ისინი და რა დამსახურებისთვის მიიღეს ეს წოდება

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საბერძნეთის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| I ბერძნული რესპუბლიკა(1828–1833) | 
* იოანის კაპოდისტრიასი
* აუგუსტინოს კაპოდისტრიასი
 | საბერძნეთის პრეზიდენტის შტანდარტი |
|  |
| II ბერძნული რესპუბლიკა(1924–1935) | 
* პავლოს კუნტურიოტისი
* თეოდოროს პანგალოსი
* პავლოს კუნტურიოტისი
* ალექსანდროს ზაიმისი
 |
|  |
| III ბერძნული რესპუბლიკა(1974–დან დღემდე) | 
* მიხაილ სტასინოპულოსი
* კონსტანტინოს ცაცოსი
* კონსტანტინოს კარამანლისი
* იოანის ალევრასი
* ქრისტოს სარძეტაკისი
* კონსტანტინოს კარამანლისი
* კონსტანტინოს სტეფანოპულოსი
* კარლოს პაპულიასი
* პროკოპის პავლოპულოსი
* ეკატერინი საკელაროპულუ
 |

 |
* 

**კონსტანტინოვსკის დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი** (რუს. Памятник расстрелянным мирным жителям) — ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ფრუნზეს ქუჩაზე, ქალაქ კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა XX საუკუნის 60-იან წლებში.

ისტორია
-------

XX საუკუნის 60-იან წლებში ქალაქ კონსტანტინოვსკის ჩრდილოეთ გარეუბანში დადგეს იმ მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი, რომლებიც დახვრიტეს დიდი სამამულო ომის პერიოდში კონსტანტინოვსკის ოკუპაციის დროს. 

დახვრეტილი მოსახლეობის უმეტესობა არ იყო ადგილობრივი მკვიდრი. ესენი იყვნენ ლტოლვილები, ებრაელები ბავშვებთან ერთად. 1942 წლის ზაფხულში დასახლებული პუნქტის მიმდებარედ რამდენიმე სანგარი იყო გათხრილი. დახვრეტამდე ადგილობრივი მოსახლეობა სანგრებში იწვა. გასროლამდე რამდენიმე ხნით ადრე, ერთ-ერთი მცხოვრები, ალექსანდრე ვორობიევი ამოხტა სანგრებიდან და გერმანელებს გასძახა: „არამზადებო, ბავშვები შეიცოდეთ!". ავტომატების რიგმა ჩაახშო მოსახლეობის ხმა.

აღწერა
------

დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი რთული კომპოზიციის ძეგლია. მცირე თეთრ კვარცხლბეკზე დგას მეტალის შავი სტელა. სტელაზე მოოქროვილი დორიული სვეტის ნიმუში დგას, მასზე ჯვრის ფორმის კომპოზიცია დგას, ხოლო მასზე დამაგრებულია შავი გვირგვინი, რომლის შუაშიც ნამგალი და უროა გამოსახული. სტელა სრულდება ხუთქიმიანი ვარსკვლავით. 

მთელი კომპოზიციის სიმაღლეა 180 სმ. ძირითად შავ სტელაზე მიმაგრებულია ბრინჯაოს ფილა, რომელზეც წარწერაა: „დაკრძალულია 13 კაცი, 14 ქალი და 18 ბავშვი".

ძეგლის წინ დიდი საფლავია, ზომით 100 х 100 სმ. ორი მცირე საფლავი ზომით 50 х 100 სმ. ძეგლი დაამზადეს ვოლგოგრადში. ძეგლი შემოღობილია აჟურული მეტალის ღობით.

კონსტანტინოვსკში ძეგლი დადგა დახვრეტილი ივანე ვასილკოვსკის შვილმა დიმიტრი ივანეს ძე ვასილკოვსკმა XX საუკუნის 60-იან წლებში.

ლიტერატურა
----------

* Крюков В.Память.//Донские огни.-2005.-5 февраля.(Памятник по ул. Фрунзе)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დაარქივებული 2017-05-01 საიტზე Wayback Machine.  Памятники г. Константиновска
* Памятник мирным жителям, расстрелянным во время оккупации поселка Константиновского
* Воинское захоронение город Константиновск ул. Фрунзе
**თუთირი** (ოს. Тутыр) — მგელთა უფალი, საქონლის ქურდთა მფარველი. თუთირი არის ოსური მითიური პანთეონის ერთ-ერთი ცენტრალური და თავისი ბუნებით ყველაზე რთული ღვთაება, რომლის ძლიერმა კულტმა რწმენა-წარმოდგენათა და მაგიურ ქმედებათა ფართო ქსელი წარმოქმნა ზოგადად კავკასიაში. 

საინტერესოა ის ფაქტი - ოსებს სწამდათ, რომ იგი პერიოდულად აწყობდა მგლების შეკრებას, აძლევდა მათ დავალებებს, განუსაზღვრავდა საკვების ოდენობას. აღსანიშნავია, რომ მისი ნების გარეშე ნადირი ადამიანებსა და საქონელს ზიანს ვერ მიაყენებდა. თუ მგელი ცხვრის ფარას დაესხმოდა თავს, მწყემსი დახმარებისთვის მაშინვე თუთირს მიმართავდა: „ო, თუთირ, მე და ჩემი საქონელი შენი მფარველობის ქვეშ ვართ, ჩვენ შენი სტუმრები ვართ, დაგვიფარე შენი მგლებისგან, გარეკე ისინი შორს". 

ამის შემდგომ, მწყემსების რწმენით, განრისხებულ თუთირს შეეძლო მგლისთვის პირი შეეკრა. მგლისთვის ქვებით ამოევსო მისი გაუმაძღარი ხახა. 

მგელი ოსურ მითოლოგიაში, გამოკვეთილია ასევე აგრარული კუთხით, ამ ღვთაების კავშირი როგოგრც მესაქონლეობის, ისე სამიწათმოქმედო და ზოგადად ნაყოფიერების კულტთან. 

თუთირს ეძღვნებოდა გარკვეული დღესასწაულიც, ამ დროს თუთირის დღეებში იკრძალებოდა ყოველგვარი საომარი მოქმედება, დროებით წყდებოდა მოსისხლეთა შორის შურისძიებისკენ მიმართული ღონისძიებები. ასეთი აკრძალვა ძალაში შედიოდა მხოლოდ მეომართა მფარველი ღვთაების, ვასთირჯის, სახელობის დღეებშიც. 

აქვე უნდა ითქვას, რომ მრავალი მონაცემით თუთირი და ვასთირჯი ტყუპისცალებივით გამოიყურებიან. ვასთირჯი ოსურ ფოლკლორში მგლის სახითაც გვხვდება. 

ეს სავსებით დამაჯერებელი აზრი ვასთირჯის სამ იპოსტასში – ანთროპომორფულ და ზოომორფულ (ცხენი და მგელი – მზიური ცხოველები) გეგმაში წარმოაჩენს (გვიანდელი ოსური მასალით თუ ვიმსჯელებთ, ყველა ლოგიკით ეს როლი ეპოსში თუთირს უნდა რგებოდა). როგორც ჩანს, ღვთაებები, რომლებსაც ქრისტიანული წმინდანები – თუთირი (წმ. თევდორე) და ვასთირჯი (წმ. გიორგი) ჩაენაცვლნენ, გენეტიკურად ტყუპი ღვთაებები იყვნენ (შდრ. ინდოევროპულთა აშვინები და დიოსკურები).

საინტერესოა, რომ თუთირის დღეები, ისევე როგორც ქართული „თედორობა", აფხაზური „აითარნიჰვა" (აითარისადმი – წმ. გიორგისადმი მიძღვნილ წესჩვეულებათა რიგი), ბულგარული „ტუდოროვ დენ" და სხვა დიდმარხვის პირველ კვირას აღინიშნებოდა და ამ კუთხით ისინი ფართო აგრარული ხასიათის დღესასწაულებს წარმოადგენდნენ. აქვე უნდა ითქვას, რომ წმინდა გიორგი და წმინდა თევდორე ასტრალური კალენდრის ერთი ციკლის შემკვრელები არიან.

ლიტერატურა
----------

* Гатиев Б. Суеверия и предрассудки у осетин // ССКГ. IX. ТФ. 1876;
* Бинкевич Е. Верования осетин // Религиозные верования народов СССР. М. 1930.
კოორდინატები: 77°30′00″ ს. გ. 165°00′00″ ა. გ.﻿ / ﻿77.50000° ს. გ. 165.00000° ა. გ.﻿ / -77.50000; 165.00000

მაკ-მერდოს სრუტე, ანტარქტიდა
**მაკ-მერდოს სრუტე** (ინგლ. McMurdo Sound) — სრუტე ანტარქტიდაში, რომლის ყინულით დაფარული წყლებიც იჭიმება 55 კმ-ზე სიგრძესა და სიგანეში. ჩრდილოეთიდან სრუტე ჩაედინება როსის ზღვაში. სრუტის დასავლეთ სანაპიროზე აღმართულია სამეფო საზოგადოების ქედი, რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 4205 მეტრია, სამხრეთიდან კი სრუტე მთავრდება მაკ-მერდოს შელფური მყინვარით. აღმოსავლეთ საზღვარს წარმოადგენს როსის კუნძული — მრავალი ადრეული ანტარქტიკული ექსპედიციის გასაგზავნი წერტილი. კუნძულზე მდებარეობს მოქმედი ვულკანი ერებუსი, რომლის სიმაღლეც 3794 მეტრია, სამხრეთ მხარეს კი განლაგებულია ანტარქტიდის უდიდესი სამეცნიერო ბაზები: მაკ-მერდოს ბაზა (აშშ) და სკოტ-ბეისი (ახალი ზელანდია). მაკ-მერდოს სრუტის სანაპირო ზოლის 10% ყინულისგან თავისუფალია. სრუტე მდებარეობს სამხრეთ პოლუსიდან 1300 კმ-ში.

სქოლიო
------

1. ↑  Christine Elliott (May, 2005). „Antarctica, Scott Base and its environs". *New Zealand Geographer*. **61** (1): 68–76. doi:10.1111/j.1745-7939.2005.00005.x. ციტირების თარიღი: 2007-05-23. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|date=`-ში (დახმარება)

|  |  |
| --- | --- |
| ანტარქტიდა | *ეს სტატია ანტარქტიდის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**თუკიდიდე** (ძვ. ბერძნ. Θουκυδίδης; დ. დაახლ. ძვ. წ. 465/460/455 ― გ. ძვ. წ. 400/395) — ბერძენი (ათენელი) ისტორიკოსი, წარჩინებული და მდიდარი ოჯახის შვილი. „ისტორიის მამის", ჰეროდოტეს, უმცროსი თანამედროვე. სოფისტების მოწაფე და მიმდევარი.

თუკიდიდე დიდად აფასებდა იმ დროის ათენის პოლიტიკური და კულტურული ცხოვრების სათავეში მდგარ პერიკლეს. იბრძოდა პელოპონესის ომში (ძვ. წ. 431-404). იყო სტრატეგოსი და ათენელთა ფლოტის მეთაური თრაკიის სანაპიროს დაცვისას. დამარცხების შემდეგ, (სპარტელებმა მიიტაცეს ამფიპოლისი) ძვ. წ. 424 წელს, ათენელებმა იგი სამშობლოდან გააძევეს 20 წლით. ექსორიაში ყოფნის დროს თუკიდიდე თავის მამულში — თრაკიაში — შეუდგა თხზულების, „ისტორიის", წერას. თხზულება შედგება 8 წიგნისაგან და ეძღვნება პელოპონესის ომების ისტორიას. პირველი წიგნი, ე. წ. „არქეოლოგია", როგორც შესავალი ნაწილი, მიმოიხილავს საბერძნეთის ისტორიას უძველესი დროიდან პელოპონესის ომამდე. თხრობა წყდება ომის დაწყებიდან მე-20 წლის (ძვ. წ. 411) ამბებით; ჩანს, ავტორს სიკვდილმა მოუსწრო და თხზულება დაუმთავრებელი დარჩა (მოცემული ნაწარმოები თავისი შრომებით აზრობრივად გააგრძელა ქსენოფონტმა).

თუკიდიდე ითვლება ისტორიის კრიტიკის შესწავლისა და გააზრების (ანუ მეცნიერული ისტორიის) ფუძემდებლად. წინარე ისტორიკოსთაგან (ლოგოგრაფოსები, ჰეროდოტე) განსხვავებით, იგი საისტორიო თხზულების მიზანდასახულობად თვლის არა „ამოდ საკითხავი" და „ამოდ სასმენი" ამბების თხრობას, არამედ „ჭეშმარიტების ძიებას". ყოველი ფაქტის დასადგენად კრიტიკულად შეისწავლის შესაბამის ისტორიულ მასალას („წყაროს").

თუკიდიდე პირველი შეუდგა ომის მიზეზებისა და საბაბის ძიებას. პირველი ისტორიკოს-რაციონალისტია, რომელმაც უარყო ისტორიის მოვლენებში (ბუნების მოვლენებშიც) ღმერთის მონაწილეობის „ფაქტი" (თუმცა ღმერთს არ უარყოფდა). თუკიდიდემ პირველმა დაძებნა ისტორიულ, პოლიტიკურ მოვლენათა ეკონომიური და სოციალური საფუძვლები. იგი საკუთარი თხზულების მნიშვნელობას თავად აფასებდა და მას „მარადიულობის მონაპოვრად" მიიჩნევდა. პოლიტიკური მრწამსით თუკიდიდე დემოკრატიისა და ოლიგარქიის „შერწყმა-შერევის" პოზიციაზე იდგა, მან განაცხადა, რომ ეს იყო საუკეთესო ფორმით ხელისუფლების მართვა. საერთოდ თუკიდიდე იშვიათად გამოხატავდა თავის პირად მოსაზრებებს.

ლიტერატურა
----------

* *სანიკიძე ლ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, თბ. 1980. — გვ. 8.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„თუკიდიდე"** ვიკისაწყობში.

ვიკიციტატაში არის გვერდი თემაზე:
***თუკიდიდე***

* თუკიდიდე — ნამუშევრები პროექტ „გუტენბერგზე"
* თუკიდიდე — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive
* თუკიდიდე — ნამუშევრები საიტზე LibriVox (უფასო აუდიო წიგნები)


1. ↑  Carnegie Hall linked open data — 2017.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q30500746'></a>
2. ↑  Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes — 1999.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4903493'></a>
3. ↑  Union List of Artist Names — 2013.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
4. ↑  Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q952614'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19098835'></a>
**მაკა ელბაქიძე** (დ. 5 სექტემბერი, 1965) — ქართველი პედაგოგი და ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
---------

1994-2006 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართულ-საზღვარგარეთული ლიტერატურული ურთიერთობების ლაბორატორიაში.
2006 წელს სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში. იყო ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ფილოლოგიის მიმართულების დარგობრივი კოლეგიის თავმჯდომარე და საუნივერსიტეტო საგამომცემლო კოლეგიის წევრი. 2008 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს დარგობრივი ფილოლოგიის სექციის სადისერტაციო კომისიის, კომპარატივისტული ლიტერატურის საერთაშორისო ასოციაციისა (ICLA) და ასევე კომპარატივისტული ლიტერატურის ქართული ასოციაციის (GCLA) გამგეობის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა არაერთ საერთაშორისო და ადგილობრივ სამეცნიერო კონფერენციაში. 

იგი ავტორია 40-ზე მეტი გამოქვეყნებული ნაშრომისა და მონოგრაფიის. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა: რუსთველოლოგია, ქართული ლიტერატურა, კომპარატივისტული ლიტერატურა და ა.შ. 2006 წლიდან ყოველწლიური სამეცნიერო ჟურნალ „ლიტერატურული ძიებანის" მთავარი რედაქტორი, ასევე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი და შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.

ლიტერატურა
----------

* ვეფხისტყაოსნის პოეტიკის ზოგიერთი საკითხი შუასაუკუნეების ფრანგულ რაინდულ რომანთან ტიპოლოგიურ მიმართებაში (ავტორი). - თბილისი, უნივერსალი, 2005. - 178 გვ. - ISBN: 99940-51-42-3

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მაკა ელბაქიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თუთა, *Morus nigra*-ს ილუსტრაცია
**თუთა**, *თუთის ხე*, *ბჟოლა* (ლათ. Morus) — ფოთოლმცვივანი ხეებისა და იშვიათად ბუჩქების გვარი თუთისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი, იშვიათად ერთსახლიანი მცენარეა, ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია თავაკებად ან თავთავისებრ ყვავილედებად. ნაყოფი სხვადასხვა ფერის ცრუ რთული კურკიანაა. გვარი შეიცავს 24-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ნაწილობრივ აფრიკაში. 

საქართველოში იზრდება თუთის 2 სახეობა *თეთრი თუთა* (ლათ. Morus alba) და *ხართუთა* (ლათ. Morus nigra). თეთრი თუთა ჩვენში უძველესი დროიდანაა მოშენებული. მის სამშობლოდ ჩინეთს მიიჩნევენ. აშენებენ საქართველოს დაბლობ რაიონებში, აგრეთვე იზრდება გაველერებულად მთელ ქვეყანაში, განსაკუთრებით ჭალის ტყეებში. სინათლის მოყვარული და საკმაოდ გვალვაგამძლეა, ეტანება ღრმა ნოყიერ ნიადაგს. ბუნებრივ პირობებში ცოცხლობს 200-300, იშვიათად 500 წელს. დეკორატიულია, ამრავლებენ თესლით, კალმით, მყნობითა და გადაწვენით. 

თუთის ნაყოფს, რომელიც 10% და მეტ შაქარს შეიცავს, იყენებენ საკვებად (როგორც ნედლს, ასე გამხმარს), აგრეთვე სხვადასხვა საკვები პროდუქტისა და არყის დასამზადებლად. მერქანს იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში. ქართველი სელექციონერებმა გამოიყვანეს და წარმოებაში დანერგეს თუთის მაღალპროდუქტიული ჯიშები: *„თბილისური"*, *„ქუთათური"*, *„ივერია"*, *„ჰიბრიდი-2"* და სხვა, რომლებიც შედარებით უკეთ იტანენ ისეთ საშიშ დაავადებას, როგორიცაა წვრილფოთოლა სიხუჭუჭე. სელექციური ჯიშის ერთი ხე იძლევა 8-15 კგ ფოთოლს — 1,5-2,5-ჯერ მეტს, ვიდრე არასელექციური. ხართუთა მოშენებულია ძირითადად აღმოსავლეთ საქართველოში, სადაც აგრეთვე გაველურებულად გვხვდება ჭალის ტყეებში. ნაკლებ ყინვა- და გვალვაგამძლეა, ფოთოლი აბრეშუმის ჭიის საკვებად უვარგისია. მისი სამშობლოა წინა აზია.

ლიტერატურა
----------

* *ლორია მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 701.
**ინის ბრაუნაუ** (გერმ. Braunau am Inn) — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ინვიერტელის რეგიონში. მდებარეობს 90 კმ-ით დასავლეთით ლინციდან და 60 კმ-ით ჩრდილოეთით ზალცბურგიდან, გერმანიის ბავარიის მხარის საზღვართან. 2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 182 ადამიანს შეადგენს. ამ ქალაქში, 1889 წელს დაიბადა ადოლფ ჰიტლერი.

ისტორია
-------

დასახლება პირველად 810 წელს მოიხსენიება, ქალაქის სტატუსი კი 1260 წელს მიიღო, შედეგად, ის ავსტრიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. იგი გამაგრებული ქალაქი და მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების გზაჯვარედინი გახდა, რაც ძირითადად მარილით ვაჭრობასა და მდინარე ინზე გემებით ტვირთების გადაზიდვას მოიცავდა.

მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა პატივსაცემი მემორიალური ქვა ჰიტლერის დაბადების ადგილის წინ
ისტორიის მანძილზე, ბრაუნაუმ ოთხჯერ შეიცვალა მფლობელი. 1779 წლამდე ბავარიელების იყო, სანამ ამ წელს, ტეშენის ხელშეკრულებით ავსტრიის ხელში გადავიდოდა. როგორც ძირითადად ბავარიელებით დასახლებული ქალაქი, იგი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ბავარიულ აჯანყებაში ავსტრიული ოკუპაციის წინააღმდეგ ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის დროს. 1809 წელს, პრესბურგის ზავით, ბრაუნაუ კვლავ ბავარიელების გახდა. 1816 წელს, ნაპოლეონის ომების შემდგომი ევროპის რეორგანიზაციის დროს, ბავარიელებმა ქალაქი ავსტრიელებს დაუთმეს, სანაცვლოდ კი აშაფენბურგი მიიღეს. ამის შემდეგ, ბრაუნაუ ავსტრიულია.

ბრაუნაუში მდებარეობს XV საუკუნის, 99 მეტრი სიმაღლის წვეტის მქონე წმინდა სტეფანეს ეკლესია, რომელიც ავსტრიაში სიმაღლით მესამეა. ციხესიმაგრის ნაშთებში გახსნილია მუზეუმი, კვლავ შესაძლებელია ქალაქის ძველი კედლების ხილვა. ასევე მუზეუმი ფუნქციონირებს XVIII საუკუნის შეკეთებულ საჯარო აბანოში.

1889 წლის 20 აპრილს, რანსჰოფენში, რომელიც შემდეგ ინის ბრაუნაუმ მიიერთა, დაიბადა ადოლფ ჰიტლერი. 1892 წელს მან და მისმა ოჯახმა ბრაუნაუ დატოვა და პასაუში გადავიდა. 1989 წელს, ძველმა მაიორმა გერხარდ სკიბამ, ინიციატივა გამოთქვა, რომელიც შემდეგ განახორციელა კიდეც და იმ სახლის წინ, სადაც ჰიტლერი დაიბადა, მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა პატივსაცემად მემორიალური ქვა დადგა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ავსტრიის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი
* Books by Anna Rosmus contain multiple photos of Braunau in 1945: Valhalla Finale, 350 pp, Dorfmeister, Tittling, 2009,ijfdijspohirjeah (hardcover) ISBN 3-9810084-7-2. and Ragnarök, 464 pp, Dorfmeister, Tittling, 2010, (hardcover) ISBN 3-9810084-8-0

სქოლიო
------

1. ↑  Einwohnerzahl 1.1.2018 nach Gemeinden mit Status, Gebietsstand 1.1.2018 — Statistics Austria.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q358870'></a>
**თუენი** (**თთუენი**, **თვენი**) — ქართული ჰიმნოგრაფიული კრებული (to menaios), რომელშიც კალენდარული თანამიმდევრობითაა დალაგებული მთელი წლის ყოველდღიური საგალობლები.

ტერმინი თუენი ჩნდება X საუკუნის მიწურულიდან. იადგარისაგან განსხვავებით თუენში ერთ დღეს ორი ან სამი წმინდანი მოიხსენიება, თუენს არც სამარხვო ნაწილი აქვს. ლიტერატურული ტრადიცია თუენის პირველ შემდგენლად მიიჩნევს გიორგი მთაწმიდელს, რომელმაც თავისი კრებულისათვის ქართულ-ბერძნული წყაროები (X საუკუნის ქართული იადგარები; აია-სოფიას, წმ. პეტრესა და წმ. სვიმეონის ეკლესიათა ბერძნული ჰიმნოგრაფიული კრებულები) გამოიყენა. მან თუენის კალენდარი თავის მიერვე თარგმნილ კონსტანტინოპოლური სვინაქსარის კალენდარს შეუფარდა, მაგრამ მისგან განსხვავებით, მსოფლიო ეკლესიის წმინდანებად აღიარებული იოანე და ექვთიმე მთაწმიდლებისა და ილარიონ ქართველის გვერდით შეიტანა სხვა ეროვნების წმინდანების — ნინოსა და იოდასაფის ხსენებანი. თუენის გიორგი მთაწმინდლისეულ რედაქციას XVIII საუკუნამდე კანონიკური ხასიათი ჰქონდა. XVIII საუკუნეში ალექსი-მესხიშვილმა და ანტონ I-მა ქართული თუენი შეუფარდეს რუსულ ლიტურგიკულ პრაქტიკას, შეასწორეს რუსული ტიბიკონის მიხედვით. ასეთნაირად შესწორებული თუენის სამი თვის საგალობლები დაიბეჭდა კიდეც.

ლიტერატურა
----------

* *კეკელიძე კ.* ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 4, თბ. 1957;
* *მისივე,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960;
* *მეტრეველი ე.* ქართული ორიგინალური ჰიმნოგრაფიის ისტორიისათვის XI საუკუნეში, «ა. ს. პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის შრომები», 1952, ტ. 9;
* *ჯღამაია ლ.* იოანე დამასკელის შობის საგალობლის გიორგი მთაწმიდლისეული თარგმანი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ. 1966;
* *ჯღამაია ლ.* ქსე, ტ. 4, გვ. 701, თბ. 1979
კოორდინატები: 77°28′ ს. გ. 162°31′ ა. გ.﻿ / ﻿77.467° ს. გ. 162.517° ა. გ.﻿ / -77.467; 162.517

მაკ-მერტოს სრუტის რუკა მშრალი ველების მითითებით
**მაკ-მერდოს მშრალი ველები** (ინგლ. Dry Valleys) — ვიქტორიას მიწის სამი ანტარქტიკული ოაზისის (ვიქტორია, რაიტი, ტეილორი) ტერიტორია ანტარქტიკაში, მაკ-მერდოს სრუტიდან დასავლეთითა. ეს არის ყინულით დაუფარავი ყველაზე დიდი (დაახლოებით 8 კმ²) რაიონი ანტარქტიდაში.

მშრალი ველები — ყველაზე მშრალი ადგილია დედამიწაზე. მშრალი ველების ზოგიერთ რაიონს წვიმა და თოვლი არ უნახავს აგერ უკვე ორი მილიონი წელია.

მშრალი ველები იმდენად ახლოსაა მარსის ბუნებრივ პირობებთან, რომ ნასა იქ ატარებდა დასაშვები კოსმოსური აპარატების, „ვიკინგის" ცდებს.

სქოლიო
------

1. ↑  მაკ-მერდოს მშრალი ველები, ანტარქტიდა.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2008-06-13. ციტირების თარიღი: 2013-10-31.
2. ↑  Стивен Фрай. «Книга всеобщих заблуждений»

|  |  |
| --- | --- |
| ანტარქტიდა | *ეს სტატია ანტარქტიდის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |