recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე მაგნიცკი** (რუს. Магницкий, Владимир Александрович; დ. 30 მაისი [ ძვ. სტ. 12 ივნისი ] , 1915, პენზა, რუსეთი — გ. 16 ოქტომბერი, 2005, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი გეოფიზიკოსი. სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979 წ. წევრ-კორესპონდენტი 1964 წ.). სკკპ-ის წევრი 1962 წლიდან. 1940 წელს დაამთავრა მოსკოვის გეოდეზიური, აეროფოტოაგეგმვისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა ინსტიტუტი. 1940-1954 წლებში ასწავლიდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტეში. 1960 წლიდან ფიზიკის ფაკულტეტის გეოფიზიკის განყოფილების კათედრის გამგეა. 1979 წლიდან მოღვაწეობდა დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტში (დედამიწის ბირთვის ფიზიკისა და პლანეტის კათედრის ხელმძღვანელი). 1971-1975 წლებში სეისმოლოგიისა და დედამიწის ბირთვის ფიზიკის საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტი. 

ვლადიმერ მაგნიცკი მეცნიერების რამდენიმე დარგში მოღვაწეობდა, მათ შორის იყო: დედამიწის სიღრმული ფიზიკა, ტექტონოფიზიკა და გეოდინამიკა. დედამიწის ბირთვის შესწავლის მიზნით თეორიული ფიზიკის მეთოდების გამოყენებით შექმნა დედამიწის მყარი ფიზიკის სამეცნიერო სკოლა. გრავიმეტრიული მონაცემების ხარჯზე შემოგვთავაზა ანომალიური სხეულების მასისა და კოორდინატების დაფიქსირების მეთოდი. დაადგინა დედამიწის ბირთვის სიმყარისა და დრეკადობის განაწილება დედამიწის ნივთიერების მდგომარეობის ანგარიშის თვალსაზრისით. ახსნა მანტიის ზედაპირული ფენების ბუნება. 1974 წელს შემოგვთავაზა რეპერული წერტილების მეთოდი ბირთვებში ტემპერატურის განაწილების შესასწავლად.

1976 წელს მიენიჭა ოტო შმიდტის პრემია მონოგრაფიისათვის „დედამიწის შინაგანი აგებულება და ფიზიკა".

თხზულებები
----------

* Основы физики Земли, М. 1953;
* Внутреннее строение и физика Земли, М. 1965.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვლადიმერ მაგნიცკი — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
* ვლადიმერ მაგნიცკი — სამთო ენციკლოპედია (რუსული)
* ვლადიმერ მაგნიცკი — დიდი ბიოგრაფიული ენციკლოპედია (რუსული)
* ვლადიმერ მაგნიცკი (რუსული)

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Czech National Authority Database<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13550863'></a>
2. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #1028671067 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
**ზურაბ ჭავჭანიძე** (დ. 25 მაისი, 1953, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი, სპორტსმენი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი გეოფიზიკის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიისა და ოკეანოლოგიის კათედრაზე. მუშაობდა საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის სამმართველოში 1979-1980 წლებში, 1980 წლიდან — საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში ფიზიკისა და აგრომეტეოროლოგიის კათედრაზე. მუშაობდა აგრეთვე აგროსამრეწველო კომპლექსის მართვის სპეციალურ უმაღლეს სკოლაში ლაბორატორიის გამგედ და არისტოტელეს სახელობის ბერძნულ-ქართულ უნივერსიტეტში პრორექტორად. გამოქვეყნებული აქვს 70 სამეცნიერო ნაშრომი, მისი სამეცნიერო ინტერესების ძირითადი სფეროა ტენის რეჟიმი და მისი რეგულირება მთიან რეგიონებში. შეისწავლა საქართველოში გვალვის ჩამოყალიბების მეტეოროლოგიური პირობები, მათი გეოგრაფიული კანონზომიერებანი, გვალვების მოსალოდნელი განმეორადობა, ნალექების გადანაწილება დახრილ ზედაპირზე, ნიადაგში ტენის რეგულირების პრობლემები. მუშაობს ატმოსფერო-ნიადაგის წყლის ბალანსის პრობლემაზე, კლიმატოლოგიასთან დაკავშირებული ეკოლოგიური სამართლის საკითხებზე. მსახურობს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიაში 1995 წლიდან, კითხულობს ლექციების კურსს საქართველოს გეოგრაფიაში, ეკოლოგიაში და ეკოლოგიურ სამართალში. საქართველოს ათლეტიზმის ნაკრები გუნდის უფროსი მწვრთნელია 1985 წლიდან. საქართველოს ათლეტიზმის ფედერაციის მიერ აღიარებულია მე-20 საუკუნის საუკეთესო ქართველ მწვრთნელად. ზურაბ ჭავჭანიძე მსოფლიოს 35-გზის ჩემპიონია ათლეტიზმში ვეტერანებს შორის. მინიჭებული აქვს პოლიციის პოლკოვნიკის სპეციალური წოდება. 

დაიცვა 1989 წელს საკანდიდატო დისერტაცის თემა — „გვალვებისა და ნალექიანი პერიოდების ფორმირების პირობები და განაწილების ხასიათი საქართველოს ტერიტორიაზე", ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მთიანი ტერიტორიის დატენიანების კანონზომიერებანი და ნიადაგის ტენის რეგულირების პრობლემები (საქართველოს მაგალითზე)" 1994 წელს.

ჯილდოები
--------

* 2016 — სპორტის რაინდის წოდება
* 2003 — ღირსების ორდენი
* საქართველოს სპორტის დამსახურებული მოღვაწე
* საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი

ბიბლიოგრაფია
------------

* გვალვები, უნალექო და ნალექიანი პერიოდები საქართველოში - თბ. მეცნიერება, 1992, გვ. 113 - ISBN 5520014817

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი - თბ. 2003, გვ. 298-299

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზურაბ ჭავჭანიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იოჰან მარტინ შლაიერი** (გერმ. Johann Martin Schleyer; დ. 18 ივლისი, 1831 — გ. 16 აგვისტო, 1912) — გერმანელი კათოლიკე მღვდელი, შეიმუშავა უნივერსალური ენის — ვოლაპიუკის პროექტი. 1856 წელს სასულიერო წოდება მიენიჭა. 1867–1875 წლებში კრუმბახში იყო პასტორი. XIX საუკუნის ბოლოსთვის გამოსცემდა ფილოსოფიურ ჟურნალს „არფა სიონა", სადაც 1879 წელს გამოაქვეყნა პირველი სტატია ვოლაპიუკის შესახებ: „საყოველთაო ენისა და გრამატიკის პროექტი დედამიწის ყველა ერის განათლებული ადამიანებისათვის". მისივე სიტყვებით, 1879 წლის 31 მარტს ღამით მას ძლიერი უძილობა აწუხებდა, მთელი ღამე სახლში დადიოდა და სწორედ ამ დროს შექმნა მან ენის გრამატიკა და ლექსიკონი, რის შემდეგ ვოლაპიუკზე აქვეყნებდა წინადადებებს, ხოლო მოგვიანებით ლექსებს. ვოლაპიუკი პირველად გამოქვეყნდა 1880 წელს დევიზით: „მენადე ბალ პუკი ბალ". თავდაპირველად ენამ დიდი პოპულარობა შეიძინა. კულტურკამპფის პერიოდში 4 თვით პატიმრობაში იმყოფებოდა. 1894 წელს პაპმა ლეო XIII-მ უბოძა პაპის პრელატობა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიკისაწყობის ლოგო შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„იოჰან მარტინ შლაიერი"** ვიკისაწყობში.
* იოჰან მარტინ შლაიერი[*მკვდარი ბმული*] (გერმანული)
* იოჰან მარტინ შლაიერი — ნამუშევრები საიტზე Internet Archive

სქოლიო
------

1. 1 2  იოჰან მარტინ შლაიერი – ბიოგრაფია
2. ↑  ვოლაპიუკის შესახებ – ცნობები
**თეკლას მონასტერი** — იერუსალიმში, ქართველთა მონასტერი პალესტინაში. დგას იერულასიმში ქრისტეს საფლავის მახლობლად. აშენებულია XV საუკუნის შუა ხანებში იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის წინამძღვრის (ჯვრის მამის) ქრისტეფორე ზედგენიძისა და მისი ნათესავების მიერ. თეკლას მონასტერი იხსენიება იერუსალიმის № 161 ხელნაწერის მინაწერში. XVI საუკუნის II ნახევარსა და XVII საუკუნის დასაწყისს შორის ჯვრის მამას ქაიხოსრო ზედგენიძეს მონასტერში აუშენებია ზღუდე და სენაკი. იერუსალიმის პატრიარქის დოსითეოსის († 1707) ცნობით, XVII საუკუნის დასაწყისში ქართველებმა თეკლას მონასტერი იერუსალიმის პატრიარქს თეოფანეს († 1646) დაუთმეს, ხოლო მონასტრის მეორე ნახევარი (სამხრეთი) კოპტებისაგან უყიდია პატრიარქ პაისიოსს († 1660) და აღუდგენია ეკლესია, ეზო და ბაღი. 1965 წელს მიაკვლიეს მონასტრის შენობას, რომელზეც ასომთავრულით ამოკვეთილია სამშენებლო წარწერა. 


|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „ | ქ. მე, ზედგენისძემან, ჯუარის მამამან ქაიხოსრო, აღვაშენე ზღუდე ესე და სენაკი. წმიდაო და მხევალ ქალწულ მოწამეო თეკლა, მეოხ და მცველ ექმენ ქაიხოსროს და მისთა დედა-მამათა შეუნდვნეს ღმერთმან, ამინ! | "|

ლიტერატურა
----------

* მიქაძე გ. „იერუსალიმის უცნობი ქართული საამშენებლო წარწერა". «ქართული წყაროთმცოდნეობა», 1971, ტ. 3;

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 643-644.
**კოტე მარჯანიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთში რაიონში (ძველი კუკია). უშანგი ჩხეიძის ქუჩიდან რკინიგზამდე. ადრე ერქვა კირკა, 1921 წლიდან — ჟან ჟორესის, 1938 წელს კოტე მარჯანიშვილის სახელი ეწოდა. 

ქუჩა გეგმით გრძივად განლაგებული ქალაქის მთავარი განივი ღერძის ერთ-ერთი მონაკვეთია. ეს სატრანსპორტო ფუნქციური ღერძი იწყება ვარდების რევოლუციის მოედნიდან, გადის გალაკტიონის ხიდზე. მარჯანიშვილის ქუჩაზე, მოედანზე და მიემართება ზევით. ახლანდელი მარჯანიშვილის ქუჩა ადრე შედიოდა კუკიის დასახლებაში, 1818–1820 ქუჩასა და მის ტერიტორიაზე დასასხლდნენ ვიურტემბერგელი გერმანელი მოახალშენეები, რომლებმაც აქ დაარსეს ე. წ. „თბილისის კოლონია", გააშენეს ბაღები და აქაურობა კეთილმოაწყვეს. ახლანდელ მარჯანიშვილის მოედნის ტერიტორიაზე ააშენეს ლუთერანული ეკლესია (გერმ. „კირზე"), რამაც ამ ქუჩას კირკის სახელი დაუმკვიდრა (აქედან სახელწოდება „კირიჩნი"). თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც „კიროჩნაია". 1863-1864 წლებში „კირიჩნისა" და ნიკოლოზის (ახლანდელი ივანე ჯავახიშვილის ქუჩა) ქუჩის გადაკვეთაზე აშენდა წმინდა ნეველის რუსული ეკლესია. 1885 წელს აიგო ვერის (ახლანდელი გალაკტიონის) ხიდი, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა მტკვრის ორივე მხარეს განლაგებული ცენტრალური უბნები. ქუჩაზე ძირითადად განლაგებული იყო ხორცის, ხილისა და ბოსტნეულის სავაჭრო რიგები, პატარა ფანჩატურ-დუქნები. განაშენიანება განსაკუთრებით გაცხოველდა XX საუკუნის დასაწყისიდან. 1901 წლიდან აიგო საცხოვრებელი სახლები, რომლებშიც გამოყენებულია რენესანსულ-ბაროკოული ხუროთმოძღვრული მოტივები. 

1910 წელს სანაპირო ქუჩის (ახლანდელი დიმიტრი უზნაძის ქუჩა) გადაკვეთაზე აშენდა „ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების სახლი" (ყოფილი ცენტრალური უნივერმაღი, ახლანდელი „თიბისი ბანკი", არქიტექტორი ა. როგოისკი), მის მოპირდაპირედ — კ. ზუბალაშვილის სახელობის საქალაქო „სახალხო სახლი" (ახლანდელი მარჯანიშვილის თეატრი, 1909, არქიტექტორი ს. კრიჩინსკი). ორივე შენობა „მოდერნის" სტილისაა. 1939 წელს ქუჩის დასაწყისში აშენდა წიგნის სასახლე (არქიტექტორები ნ. ბარათაშვილი, ნ. მიქაელიანი). 1947-1948 წლებში ქუჩის ცენტრალური ნაწილი, სატრანსპორტო კვანძის მოწესრიგების მიზნით, მარჯანიშვილის ქუჩისა და დავით აღმაშენებლის გამზირის გადაკვეთაზე გაფართოვდა და შეიქმნა კოტე მარჯანიშვილის მოედანი, რომლის ჩრდილოეთ კუთხეში განთავსებულ საპროექტო ინსტიტუტის „თბილქალაქპროექტის" I სართულზე 1966 წელს გაიხსნა მეტროს I ხაზის სადგური „ მარჯანიშვილის მოედანი". ქუჩაზე დგას სწრაფი სერვისის რესტორანი „მაკდონალდსი" (2000, არქიტექტორები ი. ვაჩეიშვილი, ბ. გოცაძე), კოტე მარჯანიშვილის ბიუსტი (მოქანდაკე ს. გირკელიძე, არქიტექტორი ვ. დავითაია). აქვს 1 შესახვევი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 109-110, ISBN 978-99928-20-35-3.
**თეიმურაზ (თემურ) ხაჩიშვილი** (დ. 5 იანვარი, 1961, რუსთავი, საქართველოს სსრ) — ქართველი, საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთი მონაწილე, „მხედრიონის" ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი, გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
---------

თეიმურაზ ხაჩიშვილი დაიბადა 1961 წლის 5 იანვარს ქ. რუსთავში, მოსამსახურის ოჯახში. 1977 წელს დაამთავრა რუსთავის მე-2 საშუალო სკოლა. 1984-1988 წლებში სწავლობდა თეატრალურ ინსტიტუტში, ორგანიზატორ-მეთოდისტის სპეციალობით. იყო მოსკოვის კულტურის ინსტიტუტის ხარისხის მაძიებელი. 

თემურ ხაჩიშვილი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. იბრძოდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის. ის იყო შეიარაღებული დაჯგუფება „მხედრიონის" ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1992 წლის 11 მაისიდან 25 ნოემბრამდე მუშაობდა საქართველოს რესპუბლიკის საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1992 წლის 25 ნოემბრიდან 1993 წლის 10 სექტემბრამდე თემურ ხაჩიშვილი იყო საქართველოს რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრი. 1993 წლის 20 ოქტომბრიდან 1995 წლის 8 სექტემბრამდე მუშაობდა საქართველოს უშიშროების მინისტრის მოადგილედ. 1993 წლის 9 დეკემბერს მიენიჭა პოლიციის გენერალ-მაიორის წოდება. 

### კრიმინალური ბიოგრაფია

თეიმურაზ ხაჩიშვილი სამჯერ იყო ნასამართლევი. 1979 წლის 21 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლომ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 228-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გაასამართლა და 5 წლით თავისუფლების აღკვეთა შეუფარდა. 1998 წლის 10 ნოემბერს საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ თ. ხაჩიშვილი გაასამართლა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 65-ე; 78-ე; 17-67-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 67-ე მუხლის მე-4 ნაწილის 17-104 მუხლით; 104-ე მუხლით; 209-ე პრიმის მე-2 ნაწილით. განესაზღვრა 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა (აქედან 8 წელი საპყრობილეში მოხდით). შეწყალებულ იქნა 2002 წლის 5 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტის #929 განკარგულებით და გათავისუფლდა პატიმრობიდან. გათავისუფლების შემდეგ თეიმურაზ ხაჩიშვილმა დააფუძნა პოლიტიკური მოძრაობა „დათვი". 2004 წლის 25 აპრილს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს ბრძანებით დაპატიმრებულ იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 236-ე მუხლის პირველი ნაწილის (იარაღის უკანონო ტარებისა და შენახვა) ბრალდებით. მოგვიანებით ის გაათავისუფლეს, რის შემდეგაც მან საქართველო დატოვა.

ლიტერატურა
----------

* *თუშურაშვილი ო. ჯახუა ი.*, „XX საუკუნის საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების მინისტრები", თბილისი, 2013. — გვ. 91, ISBN 978-9941-0-5532-4.
**ვიეტნამური ენციკლოპედია** იგივე ვიეტნამური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ვიეტ. Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam) — სახელმწიფო სუბსიდიით 2005 წელს გამოიცა. ეს პირველი სახელმწიფო ენციკლოპედიაა ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკისა. გამოცემისათვის მომზადება 1987 წელს დაიწყო და უკვე 2005 წელს გადაეცა სტამბას. 

პირველი ვიეტნამური ენციკლოპედია, რომელიც ვიეტნამური ენციკლოპედიის მთავარმა რედაქციამ გამოსცა, ოთხი ტომისგან შედგება და 40 000 სტატიიას მოიცავს. ვიეტნამური ანბანის მიხედვით დაწყობილი ტერმინ-სტატიები ისტორიის საკითხებით დაწყებული, საბავშვო თემატიკით დამთავრებული აშუქებს მსოფლიო მეცნიერების მიღწევებს. 

არსებობს ენციკლოპედიის ელექტრონული ვერსიებიც : გასულია სი-დი დისკებზე და ხელმისაწვდომია ონლაინ მომხმარებლებისთვისაც. ბოლო წლებში მთელი ინფორმაცია შეიტანეს ე.წ. იბუქებშიც — ელექტრონულ წიგნებში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam დაარქივებული 2009-06-08 საიტზე Wayback Machine.
**ვოგეზები** (ფრანგ. Vosges) — მთები საფრანგეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. გადაჭიმულია მერიდიანული მიმართულებით 160 კმ-ზე, სიგანე 40-50 კმ. მთავარი მწვერვალია ბალონ-დე-გებვილერი (1423 მ). ვოგეზები იყოფა ორ: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილად. სამხრეთი ვოგეზების საშუალო სიმაღლეა 950 მ. მთების დასაწყისის სიახლოვეს, ბელფორის გასასვლელის ჩრდილოეთით, აღმართულია მთა ბერენკოპფი (1005 მ). ჩრდილოეთი ვოგეზები შედარებით დაბალია. ვოგეზები სამხრეთით უფრო აწეულია და გრანიტებისგანაა აგებული.

ჩრდილოეთისაკენ ის თანდათან ეშვება და პერმული და ცარცული ქვიშაქვებით არის დაფარული. გრანიტული ვოგეზების მომრგვალებულ გუმბათისებურ მწვერვალებს მთების ჩრდილო ნაწილში ცვლის ქვიშაქვების მაგიდისებური ბაქნები, რომლებშიც ჩაჭრილია ციცაბოკალთებიანი ღრმა ხეობები. ვოგეზების აღმოსავლეთი კალთა ციცაბოდ ეშვება ზემო რაინის დაბლობისაკენ, დასავლეთი კალთა დამრეცია.

ვოგეზები ჰერცინული მასივის ტექტონიკურად აზევებულ გუმბათს წარმოადგენს, რომლის ცენტრალური ნაწილი დაიძირა და მის ადგილზე ზედა რაინის დაბლობის გრაბენი ჩამოყალიბდა. გუმბათის აღმოსავლოეთი გაგრძელებაა შვარცვალდი.

ვოგეზების სამხრეთი ნაწილი აგებულია კრისტალური ქანებით. მწვერვალებზე შემორჩენილია მეოთხეული გამყინვარების კვალი. ჩრდილოეთ ნაწილში ქვიშაქვიანი პლატოებია. კალთები 1200 მ სიმაღლემდე შემოსილია წიფლის, სოჭისა და ნაძვის ტყეებით. განვითარებულია მიწათმოქმედება, სატყეო მეურნეობა. ქვიშაქვიანი ვოგეზები დაფარულია ხშირი ტყით და მეჩხრადაა დასახლებული. მდინარეთა ხეობებში მდელოები და სოფლებია.

ზამთრობით ვოგეზები იფარება თოვლით, რომელიც მთების მწვერვალებზე ხუთი თვის განმავლობაში რჩება. მთავარი ქალაქებია ეპინალი, სენ-დიე.

სქოლიო
------

1. 1 2  დობრინინი ბ. *დასავლეთი ევროპის ფიზიკური გეოგრაფია*. თბილისი, საქ.:  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა,   გვ. 329 თბ. 1953.
2. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 440.
3. ↑  ვოგეზები — გეოგრაფიული ენციკლოპედია
**თეიმურაზ ტყეშელაშვილი** (დ. 3 აგვისტო, 1923, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
---------

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1947–1950 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული და პედიატრიული ფაკულტეტების საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის ლაბორანტი. 1951-1954 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერტი და კლინიკური ქირურგიის ასპირანტი. 1955 წლიდან ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის ინსტიტუტის თანამშრომელი. ავტორია 159 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 6 საკანდიდატო დისერტაცია. არის ტრანსფუზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, მთავარი მეცნიერ–თანამშრომელი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „წვრილი ნაწლავის მოტორული ფუნქციის ზოგიერთი საკითხი მის ვრცელ რეზექციასთან დაკავშირებით", დაიცვა 1954 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ახალი სისხლშემცველი — „ჟელატინინი" („ჟელატინინის" მომზადების მეთოდით დამუშავება და მისი ექსპერიმენტული შესწავლა"), დაიცვა 1969 წელს.

ჯილდოები
--------

* 1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

ბიბლიოგრაფია
------------

* სისხლშემცვლელები, სისხლის კომპონენტები და პრეპარატები, თბილისი, განათლება, 1976, გვ. 210
* სისხლშემცვლელები : თვისებები და გამოყენების ტექნიკა, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1963, გვ. 57
* წვრილი ნაწლავის მოტორული ფუნქცია, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1961, გვ. 51

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ. 2000, გვ. 266

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თეიმურაზ ტყეშელაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
კოკორჟინის ციხესიმაგრე
**კოკორჟინის ციხესიმაგრე** (ჩეხ. Hrad Kokořín) — ციხესიმაგრე ჩეხეთში. მდებარეობს ქალაქ მელნიკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 14 კმ-ზე. აგებულია XIV საუკუნის I ნახევარში. მნიშვნელოვნად დაზიანდა ჰუსიტური ომების შედეგად. აღადგინეს 1911-1918 წლებში.

1426 წელს ჰუსიტებმა ციხესიმაგრე დაიპყრეს და დაანგრიეს. ამის შემდეგ კოკორჟინი ხელიდან ხელში გადადიოდა და მისი მნიშვნელობაც დაეცა. 1544 წლიდა მოიხსენიება როგორც მიტოვებული. კოკორჟინის ბედი დამძიმდა, როდესაც იმპერატორმა ფერდინანდ III-მ იგი „დაწყევლილ ციხესიმაგრედ" გამოაცხადა. 1894 წელს ციხესიმაგრე შეიძინა ბიზნესმენმა ვაცლავ შპაჩეკმა. მისი შვილი იანი ფლობდა ციხესიმაგრე პირველ მსოფლიო ომამდე და 1911-1918 წლებში მოხდა მისი რეკონსტრუქცია ნეოგოთიკურ სტილში. ციხესიმაგრე აღადგინეს არქიტექტორ ედუარდ სოხორის პროექტის მიხედვით, რომელსაც კონსულტაციას უწევდნენ ისტორიკოსები ავგუსტ სედლაჩეკი და ჩენეკ ზიბრტი. 

1951 წელს მოხდა ციხესიმაგრის ნაციონალიზაცია. 2001 წელს გახდა ეროვნული ძეგლი, ხოლო 2006 წელს რესტიტუციის საფუძველზე დაუბრუნდა მის მფლობელ შპაჩეკებს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Hrad Kokořín
* Hrad Kokořín
* ვირტუალური ტური კოკორჟინის ციხესიმაგრეში
**ველდი** (ნიდერლ. veld — „მინდორი") — ვრცელი მშრალი პლატო სამხრეთ აფრიკაში, უპირველეს ყოვლისა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მდებარე ლიმპოპოსა და ვაალის მდინარეებს შორის და მდინარე ორანჟის ზედა დინებაში. ქმნიან საფეხურების სერიას, რომლებიც მაღლდებიან დრაკონის მთებთან და დაბლდებიან კალაჰარის და ლიმპოპოს ხეობებთან.

განასხვავებენ *დაბალ ველდს*, *საშუალო ველდს*, *მაღალ ველდს*, ასევე *ბუშველდს*.

აღწერა
------

### საერთო დახასიათება

სამხრეთი აფრიკა
პლატოს კლიმატი კონტინენტალური სუბტროპიკულია. ნალექების რაოდენობა შეადგენს 600—800 მმ-ს წელიწადში. წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 12—23 °C-ს. ზღვის დონიდან 1800 მეტრზე მაღლა ზოგჯერ მოდის თოვლი.

მცენარეულობიდან სჭარბობს ქსეროფიტული ეკლიანი ბუჩქები (*ბუშველდი*). მდინარეების ხეობებში ხარობს სუბტროპიკული პოდოკარპუსის წიწვოვანი ტყე და სხვა წიწვოვანი სახეობები. ტერიტორიის ნაწილი მოხნულია სიმინდის, ხორბლის, ბამბის, თამბაქოს დასათესად. არსებობს ხილის ბაღები და საძოვრები. მდიდარი ცხოველთა სამყარო (ანტილოპები, ზებრები, ლომები, ჯიქები სხვადასხვა სახეობები) შენარჩუნებულია რეზერვატებში.

პლატოზე მუშავდება ოქროს, ურანის მადნის, ქვანახშირის, ალმასის საბადოები, ასევე პლატინის, რკინის, ტიტანის და ვანადიუმის მადნები, ქრომიტები.

### დაბალი ველდი

**დაბალი ველდი** (აფრ. Laeveld, ინგლ. Low Veld) მდებარეობს მდინარე ლიმპოპოს მარჯვენა სანაპიროზე. ის წარმოადგენს დოკემბრიული ეპოქის კრისტალური ფუნდამენტის ძველ პენეპლენს (დაბალბორცვებიან ვაკეს). დაყოფილია ფართე ხეობებით. სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 300 მეტრიდან 600 მეტრამდე. დაფარულია ბაობაბიანი სავანით და მოპანეს (ლათ. Colophospermum mopane) ხით.

### შუა ველდი

**შუა ველდი** (აფრ. Middelveld, ინგლ. Middle Veld) მდებარეობს მდინარე ვაალსა და მდინარე ულიფანტსის ზედა დინებას შორის. ის აგებულია თითქმის ჰორიზონტალურად დალექილი ქვიშაქვებით, ფიქლებით და სხვა დანალექი ქანებით. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 800—1300 მეტრს. შუა ველდზე წამოჭიმულია იზოლირებული *კოპიესის* მთები. დასავლეთით შუა ველდი დაფარულია ქსეროფიტული ბუჩქებით, აღმოსავლეთით — მარცვლოვანი მცენარეებით. ქალაქ კიმბერლის რაიონში მიმდინარეობს ალმასების მოპოვება.

### მაღალი ველდი

**მაღალი ველდი** (აფრ. Hoëveld, ინგლ. High Veld) მდებარეობს მდინარე ორანჟსა და მდინარე ვაალს შორის. მას აქვს შუა ველდის მსგავსი გეოლოგიური აგებულება. პლატოს ამ ნაწილის სიმაღლე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ 2000 მეტრიდან დაბლდება 1200 მეტრამდე. 1200—2000 მეტრის სიმაღლის ინტერვალში ზედაპირი მთლიანად დაფარულია 1 მეტრამდე სიმაღლის მარცვლოვანი მცენარეებით. მაღალი ველდის ვიტვატერსრანდის მთების ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ოქროს და ურანის მთავარი საბადოები.

### ბუშველდი

**ბუშველდი**  (აფრ. Bosveld, ინგლ. Bush Veld) მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დედაქალაქ პრეტორიიდან ჩრდილოეთით, სადაც ის გადადის დაბალ ველდში. მისი სიმაღლე არ აჭარბებს 900 მეტრს. ბუშველდი აგებულია მაგმური ქანებისგან და დაფარულია ეკლიანი ბუჩქებით (აკაციის სახეობები).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ვიქსიკონის ლოგო **ვიქსიკონში** განმარტებულია სიტყვა: ***ველდი***
* Grasslands and Thickets: Bush Encroachment and Herding in the Kalahari thornveld
**ვახუშტი ბაგრატიონის უფსკრული** — კარსტული წარმონაქმნი აფხაზეთში, ბერჭილის ქედზე (არაბიკის მასივის დასავლეთი განშტოება), ზღვის დონიდან 2125 მ-ზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცის სქელშრეებრივ კირქვებში. გამოკვლეული ნაწილის სიღრმე 160 მ. სიგრძე 413 მ, სიღრმე 250 მ, ფართობი 560 მ², მოცულობა 4400 მ³.

უფსკრული ღრმა ჭებისა და დამრეცფსკერიანი დერეფნებისაგან შედგება. გამოიყოფა შემდეგი დარბაზები: „თოვლიანი", „ყინულის ჭაღიანი", „თაღოვანი", „ქვათაცვენის", „მარგალიტების" და სხვ. სახელობისა. ქიმიური ნალექებიდან გვხვება: მინიატურული სტალაქტიტები, ოოლითებისა და პიზოლითების მდიდარი ბუდები, კალციტის ფენები; მექანიკურიდან – ადგილობრივი წარმოშობის კლასტური მასალა; კრიოლოგიურიდან – თოვლი, ფირნი, თოვლის მეტამორფიზმით წარმოშობილი მიწისქვეშა მყინვარი. თოლვ-ყინულის საერთო მასაა 1300 მ³. ჰავა სტატიურ-დინამიურია. ზაფხულში დღისით ჰაერის მასა შიგნიდან გარეთ მოძრაობს. ჰაერის ტემპერატურა და აბსოლუტური სინოტივე ზაფხულობით მცირდება სიღრმეში, სამაგიეროდ მატულობს შეფარდებითი სინოტივე. მღვიმე მშრალია, წყალდიდობა არ არის მოსალოდნელი, გვხვდება ინფილტრაციის კერები. შესაძლებელია მაცივრად გამოყენება. უფსკრულში ჩასასვლელად აუცილებელია სპელეოლოგიური საჭურველი. 

მღვიმე აღმოჩენილი და გამოკვლეულია ვახუშტი ბაგრატიონის სახ. გეოგრაფიის ინ-ტის მიერ 1961 (ხელმძღვანელი ლევან მარუაშვილი). სახელი ეწოდა ვახუშტი ბატონიშვილის პატივსაცემად.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 231.
* ყიფიანი შ. ტინტილოზოვი ზ. ოქროჯანაშვილი არს. ჯიშკარიანი ვ. საქართველოს კარსტული მღვიმეების კადასტრი, თბ. 1966.
* Карстовые пещеры Грузии, З. К. Тинтилозов, Мецниереба, Тбилиси, 1976.
ვოგეზთა მოედანი
**ვოგეზთა მოედანი** (ფრანგ. Place des Vosges) — პარიზის ყველაზე ძველი მოედანი. მდებარეობს მარეს კვარტალში და წარმოადგენს კვადრატს (140 მ გვერდებით). 1799 წლამდე სამეფო მოედანი ერქვა (Place Royale). ამჟამინდელი სახელწოდება ვოგეზის დეპარტამენტის მცხოვრებთა პატივსაცემად მიიღო, რომლებმაც რევოლუციური არმიისთვის გადასახადების გადახდა საკუთარი ნებით დაიწყეს.

მოედანი მეფე ჰენრი IV-ის ბრძანებით ააგეს 1605-12 წლებში. მას შემდეგ მოედანი თითქმის უცვლელი რჩებოდა. შენობები მოედნის გარდიგარდმო მკაცრად ერთგვაროვან სტილშია დაცული — თითოეული მათგანი წითელი აგურითაა ნაგები და ნაცრისფერი ქვის ზოლები დაყვება. ორ შენობას შედარებით მაღალი მანსარდებით მეფისა და დედოფლის პავილიონები ჰქვია. ამ მოედანზე მდებარე სახლებში მრავალ განთქმულ პიროვნებას უცხოვრია, მათ შორის იყვნენ კარდინალი რიშელიე, მარიონ დელორმი, ვიქტორ ჰიუგო, თეოფილე გოტიე, ალფონს დოდე და სხვები. ამ ადგილას შედგა რაინდული ტურნირი, რომელზეც სასიკვდილოდ დაიჭრა საფრანგეთის მეფე ანრი II.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* The official guide, partner of the Paris Tourist Office


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია საფრანგეთისა და ფრანგების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ზემო მაჩხაანის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ ზემო მაჩხაანში, ბენაანთ უბანში, ბენაშვილების ეზოში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით კოშკი ბოსტაშვილებს ეკუთვნოდათ.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (გარეთა ზომები ფუძის დონეზე 6,3x6,3 მეტრია), ზემოთკენ შევიწროებული. შემორჩენილია ხუთი სართულის სიმაღლეზე (სიმაღლე 10,6 მეტრი). დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვები, რომლებიც ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები), მონგრეულია მეხუთე სართულის კედლების ზედა ნაწილი. სართულის შემორჩენილ კედლებში ნაპრალები და ხვრელებია გაჩენილი.

კოშკი ნაგებია სწორხაზოვან რიგებად დაწყობილი, თანაბარი ზომის რიყის ქვით, კირის დუღაბზე. გარეთა კუთხეები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. კედლები ორივე მხრიდან გასწორებულია ბათქაშით.

კოშკის შესასვლელი I სართულის დასავლეთ კედელშია. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. შესასვლელის წირთხლები და თაღი აგურისაა. I სართული საცხოვრებელია, უსათოფურო. სართულის აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი სწორკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთ კედელში, ნიშებს შორის, მოწყობილია გეგმით ნახევარწრიული, შეისრულთაღოვანი ბუხარი. დანარჩენი სართულები სათავდაცვოა. კედლებში გარეთკენ დახრილი, ცალმაგი სათოფურებია გაჭრილი. მეოთხე და მეხუთე სართულების დასავლეთ კედელში თითო განიერი და მაღალი სწორკუთხა ღიობია, რომლებიც ხით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი). სართულები ერთმანეთს მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-I, თბ. 2013. — გვ. 278-279.
კარიბის წყალსაცავის კაშხალი
**კარიბა** (ინგლ. Lake Kariba) — წყალსაცავი აფრიკაში, მდინარე ზამბეზიზე (ზამბია, ზიმბაბვე). აივსო 1958-1963 წწ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 485 მ სიმაღლეზე. ფართობი — 5580 კმ², სიგრძე — 280 კმ, სიგანე — 40 კმ, მოცულობა — 180 კმ³. საშუალო სიღრმე — 31 მ, უდიდესი სიღრმე — 78 მ.

შექმნილია ძირითადად ენერგეტიკული და საირიგაციო მიზნებისათვის. გარდა ამისა, წყალსაცავი გამოიყენება სათევზაოდ. თევზების თავმოყრის ადგილებია მხოლოდ სანაპირო რაიონები. ბინადრობს რამდენიმე ათეული სახეობის თევზი.

კარიბა მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ხელოვნური ტბაა. წყლის ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს 17 °С-დან 32 °С-მდე. წყლის გამჭვირვალობა იცვლება 1-იდან 12 მ-მდე.

ნაპირები ძლიერ შეჭრილ-შემოჭრილია მრავალრიცხოვანი ყურეებით, უბეებითა და კუნძულებით. ტბას ხშირად დიდი რაოდენობით სტუმრობენ სპილოები. კარიბის წყალსაცავის სანაპიროებზე გაშენებულია სასტუმროები, ტურბაზები.

წყალსაცავიდან დაახლოებით 100 კმ-ში (მდინარე ზამბეზის აყოლებით) მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ჩანჩქერი ვიქტორია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* წყალსაცავი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კარიბის წყალსაცავი (ინგლისური)
**კუნგელვი** (შვედ. Kungälv) — ქალაქი შვედეთში, ვესტრა-გეტალანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 22 768 ადამიანს შეადგენს.

მდებარეობს ქალაქ გეტებორგისგან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით. კუნგელვში მდებარეობს კომპანია Göteborgs Kex-ის სათავო ოფისი, რომელიც ლიდერის შვედური ორცხობილების ბაზარზე. 

ქალაქი თავისი დღევანდელი მდებარეობის ადგილას 1680 წელს წარმოიქმნა, მას შემდეგმ რაც შვედურ-დანიური ომების შემდეგ 1676 წელს მისი წინამორბედი გამლა-კუნგელვი გადაწვეს. XVIII საუკუნის შუა წლებში ქალაქის განვითარების მამოძრავებელი ძალა აღმონდა ქაშაყის რეწვის გაზრდა. 1950 წლიდან თანდათან მიმდინარეობს კუნგელვის ინტეგრაცია გეტებორგთან.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* შვედეთის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Kungahälla Medeltidsdagar, Fre-Sön v 29 varje år
* Kungälvs kommun
* Kungälvs-Posten

სქოლიო
------

1. ↑  Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2005 och 2010 Swedish. Statistics Sweden (14 December 2011).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 10 იანვარი 2012. ციტირების თარიღი: 10 January 2012.
**ზენადრისის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენადრისში.

ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნათალი ქვიშაქვის კვადრებით დუღაბზე, წყობის ჰორიზონტალობა ძირითადად დაცულია. აღმოსავლეთით დაბალ ცოკოლზე დგას. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კედელშია (კარის თავსართის ფორმა არ ირკვევა). დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები ყრუა. სამხრეთ კედელში სარკმლის არსებობის შესახებ ამჟამად საუბარი შეუძლებელია მორღვეულობის გამო. აღმოსავლეთის სარკმელი ვიწრო, სწორწირთხლებიანი და თაღოვანია. სარკმლის თავსართი გაფორმებულია რელიეფური წარბით, რომელზეც ჯვარია აღმართული (ტიპური IX-X საუკენეების ტაძრებისთვის). აფსიდა ნახევარწრიულია, ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი დარბაზისგან. პროფილირებულ კაპიტელებს, რომლებითაც მხრებია დასრულებული კონქის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული დარბაზისგან. გრძივი კედლების შუაში თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომლის პროფილირებულ კაპიტელებზე კამარის საბჯენი თაღები გადადის. ასეთივე ნახევარპილასტრებია დასავლეთი კედლის კუთხეებში, პილასტრთა ქვედა საფეხურებიდან გრძივი კედლების დეკორატიული თაღედია გადაყვანილი. ტაძარი დაზიანებულია, ჩამოშლილია კონქი, კამარა და სამხრეთი კედლის უდიდესი ნაწილი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38154
ზემო ყარაბაღის რეგიონი
**ზემო ყარაბაღის (ეკონომიკური) რეგიონი** (აზერ. Yuxarı Qarabağ iqtisadi rayonu) — აზერბაიჯანის ეკონომიკური რაიონებიდან ერთ-ერთი. რეგიონში შედის აღდამის, ტერტერის, ხოჯავენდის, ხოჯალის, შუშის, ჯაბრაილის, ფუზულის რაიონები, ასევე ქალაქები: ხანქენდი, აღდამი და შუშა. 1994 წლიდან, რეგიონის დიდი ნაწილი იმყოფება არაღიარებულ მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ. ხოლო აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ იმყოფება აღდამის, ტერტერის, ხოჯავენდის და ფუზულის რაიონის აღმოსავლეთი ნაწილი.

ფართობი — 7330 კმ². მოსახლეობა (მათ შორის, დევნილებით, იძულებით გადაადგილებული პირებით) შეადგენს 653,5 ათას კაცს (2015 წლის მონაცემებით). ფაქტობრივად, რეგიონის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ცხოვრობონ მარტო სომხები.

მრეწველობა
----------

მრეწველობა წარმოდგენილია ადგილობრივი სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულის დამუშავებით. მთავარი დარგები კვების მრეწველობის არის მეღვინეობა და სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის და კონსერვის წარმოება.

მთიანი ყარაბაღის მთავარი ბუნებრივი რესურსები წარმოდგენელია მადნეულის საბადოებით, ნავთობით, ბუნებრივი აირით და სხვადასხვა სამშენებლო მასალების მოპოვებით (მარმარილო, ცემენტის ნედლეული, სამშენებლო ქვა).

სოფლის მეურნეობა
----------------

რეგიონის სოფლის მეურნეობის დარგებია: მევენახეობა, მარცვლეულის, ხილის, ბამბის და თამბაქოს მოყვანა. ასევე ამ ტერიტორიაზე მოყვანილია კარტოფილი, ბაღისა და ბოსტნეულის კულტურები. განვითარებულია მეცხოველეობაც.

ტურიზმი
-------

დასვენებისა და მკურნალობისთვის არსებობს ბუნებრივი ბალნეოლოგიური რესურსები და მინერალური წყლები.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* აზერბაიჯანის ეკონომიკური რუკა დაარქივებული 2015-06-28 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პროგრამა რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების (2004-2008 წწ). დაარქივებული 2016-10-13 საიტზე Wayback Machine.
* აზერბაიჯანის რეგიონები

სქოლიო
------

1. ↑  1.15 Territories, number and density of population by economic and administrative regions of the Republic of Azerbaijan
2. ↑  Население Нагорно-Карабахской Республики
3. ↑  Этнический состав населения НКР по переписи 2005 года

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
აზერბაიჯანის რეგიონები |
| --- |
|  |
| რეგიონები | 
* არანი
* აფშერონი
* განჯა-ყაზახი
* ყუბა-ხაჩმაზი
* ზემო ყარაბაღი
* ლენქორანი
* მთიანი შირვანი
* ქალბაჯარ-ლაჩინი
* შაქი-ზაქათალა
 |
|  |
| სხვა დაყოფა | 
* მთიანი ყარაბაღი
* ნახიჩევანი
 |

 |
**ვოგი** (ფრანგ. Vogue — „მოდა") — ჟურნალი მოდისა და ცხოვრების შესახებ, რომელიც გამომომცემლობა კონდე ნასტი თვრამეტ ქვეყანაში გამოსცემს. ვოგის ამერიკული ვერსიის მთავარი რედაქტორია ინგლისელი ანა ვინტური. ამერიკული ვერსია მოდის ბიბლიად მიიჩნევა. თვრამეტი გამოცემიდან უმთავრესია, ამერიკული, ფრანგული და ბრიტანული გამოცემები. ასევე საკმაოდა ავტორიტეტულია იტალიური გამოცემა, რომელიც მთლიანად მაღალ მოდაზეა ორიენტირებული და ამ გამოცემას 20 წელია უკვე ლეგენდარული ფოტოგრაფი სტივენ მეისელი ხელმძღვანელობს. პოპულარულია ასევე რუსული და გერმანული ვერსიები. უახლოეს მომავალში იგეგმება ვოგის თურქული ვერსიის გამოშვება.

ვოგი თავის ფოტოსესიებში იყენებს როგორც ცნობილ და ლეგენდარულ მოდელებს ასევე ახალბედებს. ამერიკული ვოგი თავის ყდებზე ძირითადად მსახიობებს ათავსებს თუმცა წელიწადში ორჯერ შესაძლებელია მოდელის ხილვაც გარეკანზე. ფრანგული ვოგი კი პირიქით მხოლოდ წელიწადში ორჯერ უთმობს თავის ყდას ცნობილ პიროვნებას. იტალიური მთლიანად მოდელებს უთმობს ყდას. ასევე აღსანიშნავია ვოგის რუსული ვერსია რომელმაც არსებობის 11 წლის ისტორიაში მხოლოდ რამდენიმეჯერ დაუთმო ცნობილ სახეს ყდა.

გალერია
-------

* ფრანგული ვოგი,1922 წლის აპრილიფრანგული ვოგი,  
1922 წლის აპრილი
* ამერიკული ვოგი,1917 წლის მაისიამერიკული ვოგი,  
1917 წლის მაისი

  



|  |  |
| --- | --- |
| პრესა | *ეს სტატია ბეჭდვითი გამოცემების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
კუნინდას მონეტა. ძვ. წ. I ს.
**კუნინდა**, *კულინდა* — ძველინდური სახელმწიფო. მდებარეობდა ცენტრალურ ჰიმალაებში (თანამედროვე ინდოეთის შტატი უტარაკჰანდი და ჰიმაჩალ-პრადეშის შტატის სამხრეთ ნაწილი) და არსებობდა ძვ. წ. III საუკუნიდან ძვ. წ. II საუკუნემდე პერიოდში.

მიუხედავად იმისა, რომ კუნინდას სახელმწიფოს დოკუმენტური ისტორია იწყება ძვ.წ. II საუკუნიდან, კუნინდას ტომებისა და ხალხების არსებობას, რომლებიც ცხოვრობდნენ კულინდადეშის სამეფოში, ადასტურებს ძველინდური ეპოსი „მაჰაბჰარატა" და „პურანები". კერძოდ, „მაჰაბჰარატა" გადმოგვცემს, რომ კუნინდელები დამარცხდნენ არჯუნებთან. კუნინდას ერთ-ერთი პირველი მეფე იყო მდინარე ჯამუნას მთაგორიანი ხეობის და სატლეჯის მმართველი ამოგჰაბჰუტი ძვ.წ. II საუკუნის დასასარულს და ძვ. წ. I საუკუნის დასაწყისში. ძველი ბერძენი ისტორიკოსი პტოლემეოსი კუნინდების სამშობლოდ მიიჩნევს რეგიონს, რომელიც მდებარეობდა მდინარეების ჯამუნას, განგის და სატლეჯის სათავეებთან. 
კალსში, ჰიმალაის გარვალის რეგიონში აღმოჩენილ იქმა მეფე აშოკას წარწერა, რომელიც ადასტურებს ძვ. წ. IV საუკუნეში ამ რეგიონში ბუდიზმის არსებობას. კუნინდას სამეფომ არსებობა შეწყვიტა III საუკუნეში, ხოლო IV საუკუნეში აქ ფართოდ გავრცელდა შივაიზმი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* წარწერები კუნინდას სამეფოს მონეტებზე
|  |  |
| --- | --- |
|  | არ უნდა აგვერიოს შემდეგ მნიშვნელობა(ებ)ში: **მარშმელოუ.** |

**ზეფირი** (რუს. зефи́р) — რბილი საკონდიტრო ნაწარმის სახეობა, რომელიც მზადდება ხილისა და კენკრის პიურის (ძირითადად ვაშლის პიურის) შაქართან და კვერცხის ცილასთან ერთად ათქვეფით და შემდგომ შემასქელებელი აგენტის დამატებით, როგორიცაა პექტინი, კარაგენანი, აგარი ან ჟელატინი. იგი იწარმოება ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში. ატარებს დასავლეთის მსუბუქი ქარის ბერძენი ღმერთის — ზეფირის სახელს, რაც ამ საკონდიტრო ნაწარმის დელიკატურ ჰაეროვან კონსისტენციას განასახიერებს. 

ზეფირი მიიღება ტრადიციული რუსული პასტილას საკონდიტრო ნაწარმიდან, რომელსაც ემატება კვერცხის ცილის ქაფი და შემასქელებელი აგენტი. 

ფორმა, როგორც წესი, წააგავს ტრადიციულ მერინგას. თუმცა, კომერციული კლასის მერინგისგან განსხვავებით, ზეფირი არასოდეს არის ხრაშუნა. შოკოლადით დაფარული მარშმელოუს მსგავსი საკონდიტრო ნაწარმის უმეტესობისგან განსხვავებით, ზეფირები ჩვეულებრივ ფუნთუშების/ბისკვიტების ფენების გარეშე იყოდება.

ზეფირი, როგორც წესი, თეთრია, შეიძლება იყოს ვარდისფერი (კენკრით, როგორიცაა ალუბალი, მარწყვი და სხვა), შეიძლება ჰქონდეს მწვანე საღებავი, თუ ის ვაშლის არომატითაა. ასევე გავრცელებული ვერსიაა შოკოლადით დაფარული ზეფირი.

ზეფირი თავისი კონსისტენციით წააგავს მარშმლოუს, კრემბოს და თანამედროვე ორეოს შიგთავს (თუმცა არა მის 1902 წლის წინამორბედ Hydrox-ს, რომელიც კარაქით მზადდებოდა ).

* შოკოლადით დაფარული ზეფირიშოკოლადით დაფარული ზეფირი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ზეფირი: რატომ ჰქვია ამ საყვარელ რუსულ დესერტს ბერძენი ღმერთის სახელი?

სქოლიო
------

1. ↑  ГОСТ-6441-96, Изделия кондитерские пастильные, общие технические условия (Interstate Standard 6441-96, *Pastila type confectionery. General specifications*, in Russian)
**ვოევოდინა** (სერბ. Војводина / Vojvodina, უნგრ. Vajdaság, სლოვაკ. Vojvodina, რუმ. Voivodina, რუსინ. Войводина, ხორ. Vojvodina) — სერბეთის ავტონომიური მხარე, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ ნაწილში მდინარე დუნაის ნაპირებზე. ფართობი 21,5 ათ. კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნოვი-სადი. ჰავა ზომიერი და კონტინენტურია. ნალექები 550-750 მმ წელიწადში. მთავარი მდინარეებია: დუნაი, ტისა, ტამიში. ჭარბობს შავმიწა სტეპის ლანდშაფტები.

ისტორია
-------

VI საუკუნეში ვოევოდინას ტერიტორიაზე სლავები დასახლდნენ, IX საუკუნის ბოლოდან — უნგრელები. 1526-1918 წლებში უნგრეთის სამეფოსთან ერთად ჰაბსბურგთა მონარქიას ემორჩილებოდა. 1848-1849 წლებში ვოევოდინას ტერიტორიაზე სერბმა გლეხებმა მოაწყვეს ანტიფეოდალური გამოსვლები. 1848 წლის მაისში გამოცხადდა ვოევოდინის ავტონომია, რომელიც არ სცნო უნგრეთის რევოლუციურმა მთავრობამ. XIX საუკუნის შუა წლებში სრემის, ბანატისა და ბაჩკის გაერთიანების შედეგად შეიქმნა ვოევოდინის საჰერცოგო, რომელმაც 1860 წლამდე იარსება. 1918 წელს შევიდა სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოს (1929 წლიდან იუგოსლავია) შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
----------

ვოევოდინა ცნობილია თავისი მრავალეროვნობით. აქ უმეტესობას წარმოადგენენ სერბები, რომლებიც მოსახლეობის 65% შეადგენენ, აქ ასევე ცხოვრობენ უნგრელები — 14%, სლოვაკები — 3%, ხორვატები — 3%, მონტენეგროელები — 2%, რუმინელები — 1,5%, ბოშები — 1,5%, რუსინები — 0,5%.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 440.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სერბეთის საიტი(ვოევოდინა) დაარქივებული 2008-05-08 საიტზე Wayback Machine. (რუსული)
* Atlas of Vojvodina (Wikimedia Commons)
**კუნიგუნდა უნგრელი** (პოლ. Święta Kinga, უნგრ. Szent Kinga) (დ. 5 მარტი, 1224 — გ. 24 ივლისი, 1292) — რომის კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, პოლონეთის და ლიტვის მფარველი.

ის დაიბადა ესტერგომში, უნგრეთის სამეფოში. მისი მშობლები იყვნენ ბელა IV უნგრეთის მეფე და ნიკეის იმპერიის პრინცესა მარია ლასკარინა. ის იყო ელიზაბეტა უნგრელის დის წული და იადვიგა სილეზიელის დის შვილიშვილი. მისი დები იყვნენ მარგარიტა უნგრელი და იოლანდა პოლონელი. ის საკუთარი სურვილის საწინააღმდეგოდ დააქორწინეს ბოლესლავ V–ზე და გახდა პრინცესა როდესაც მისი ქმარი გახდა კრაკოვის ჰერცოგი. ქორწინების მიუხედავად წყვლს უბიწოების აღქმა ჰქონდათ დადებული.

კუნიგუნდა გამორჩეული იყო ქველმოქმედებით. 1279 წელს მისი ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, მან მთელი ქონება გაყიდა და ღარიბებს დაურიგა. მან უარი განაცხადა ქვეყნის მართვაზე და შეუერთდა ქალ მონაზონთა კლარისიელების ორდენს. ის 1292 წლის 24 ივლისს 68 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

პაპმა ალექსანდრე VIII–მ კულიგუნდას ბეატიფიკაცია 1690 წელს მოახდინა. 1695 წელს ის გახადეს პოლონეთისა და ლიტვის მთავარი მფარველი წმინდანი. 1999 წლის 16 ივნისს იოანე პავლე II–მ მოახდინა მისი კანონიზაცია.

სქოლიო
------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***კუნიგუნდა უნგრელი***

1. ↑  Katolikus.hu St Kinga. www.katolikus.hu.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-03. ციტირების თარიღი: 2015.
2. ↑  „St Kinga". *Catholic Encyclopedia*. 1915. ციტირების თარიღი: 13 February 2015.
3. ↑  Sokol, Stanley S. (1992). "Cunegunda (Helen)", *The Polish Biographical Dictionary: Profiles of Nearly 900 Poles who Have Made Lasting Contributions to World Civilization*.  Bolchazy-Carducci,   გვ. 74. ISBN 9780865162457.
4. ↑  Berglund, Bruce R.; Porter, Brian A. (2010) *Christianity and Modernity in Eastern Europe*.  Central European UP,   გვ. 368 n.61. ISBN 9789639776654.
**ვრცელი**, ანუ **ტრადიციული ნიშანი** წარმოადგენს ე.წ. არაგამარტივებულ ჩინურ ნიშნებს. არაგამარტივებული, ტრადიციული, იგივე ვრცელი ჩინური ნიშნები დღემდე გამოიყენება ტაივანსა და ჰონგ-კონგის საგანგებო ადმინისტრაციულ ზონაში, ასევე ჰუაციაოს, ანუ ზღვისგაღმელ ჩინელთა მიერ.

**ვრცელი და მოკლე ნიშანი**
--------------------------

ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში ნიშანთა გამარტივების პროცესი რამდენიმე ნაბიჯად განხორციელდა. ეს გამარტივებული სადამწერლობო ნიშნები გამოიყენება ჩინეთსა და სინგაპურში. ტაივანში ვრცელ ნიშნებს 正體字 [*zhèngtǐzì*] ჯენტიზის, ხოლო ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში კი 繁体字 [*fèngtǐzì*] ფანტიზის უწოდებენ.

სიტყვა [Hanzi] (ჩინური ნიშანი) "ჰანძი" მოკლედ
სიტყვა [Hanzi] "ჰანძი" (ჩინური ნიშანი) ვრცლად
ასევე იაპონიაშიც გაამარტივეს ჩინური ნიშნები, სადაც მას კანჯი (შინჯიტაი) ეწოდება, თუმცა ეს გამარტივება უფრო არასრული ხასიათისა იყო, თანაც იაპონიაში ეს პროცესი სულ სხვანაირად წარიმართა, ვიდრე ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში.

ცხრილი
------

შედარების მიზნით აქ, ამ ცხრილში მაგალითის სახით მოტანილია ასობით ნიშანთაგან მხოლოდ რამდენიმე გამარტივებული იეროგლიფი, სადაც გამარტივებები, ან გამოტოვებული ხაზები საკმაოდ თვალსაჩინოა.

| ვრცელი ნიშნები | მოკლე ნიშნები |
| --- | --- |
| 發 | 发 |
| 見 | 见 |
| 體 | 体 |
| 貝 | 贝 |
| 東 | 东 |
| 車 | 车 |
| 長 | 长 |
| 門 | 门 |
| 選 | 选 |
| 韋 | 韦 |
| 讓 | 让 |
| 風 | 风 |
| 飛 | 飞 |
| 電 | 电 |
| 馬 | 马 |
| 樂 | 乐 |
| 鳥 | 乌 |
| 麥 | 麦 |
| 塵 | 尘 |
| 齊 | 齐 |
| 齒 | 齿 |
| 龍 | 龙 |
| 龜 | 龟 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Evolution of Chinese Characters
* Chinese Characters and Cultures
* Traditional Chinese Flashcards
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექურული ძეგლი თელავში. რომელიც მდებარეობს ნიკო სულხანიშვილის ქუჩაზე (№ 4). თარიღდება XIX-XX მიჯნით.

სახლი სულხანიშვილის ქუჩის აღმართზე დგას. საფასადო მხრიდან იგი სართულნახევრიანია, ეზოს მხრიდან კი ორსართულიანი. ქუჩისპირა ფასადი, კარ-სარკმლების ღიობებით,  სიმეტრიულადაა დანაწევრებული. ფასადის ცენტრში სადარბაზო კარია, რომლის ორივე მხარეს სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლების ძირის დონეზე აგურით გამოყვანილი, ვიწრო თაროა. ნახევარსართულილავგარდნითაა გამოყოფილი, ფასადი დასრულებულია ლავგარდნით და მაღალი პარაპეტით, რომელიც მართკუთხა ჩაღრმავებებითაა დანაწევრებული. ასეთივე ჩაღრმავებებია სარკმლების ქვეშაც სადარბაზო კარი ხისაა, კვეთილობით მდიდრულად გაფორმებული. კარის გვერდებზე, კედელში, აგურით გამოყვანილი, მრგვალი სვეტებია. კარის ასწვრივ — ოდნავ შემაღლებული პარაპეტი, რომელიც აგურით გამოყვანილი, დეკორატიული მოტივითაა გაფორმებული. 

ეზოს მხარეს, სახლის პირველი სართული მიწის დონეზეა, მეორე სართულზე ხის ძველი შემინული აივანია. მისი ერთი მხარე გამოდის სახლის მთავარ ფასადზეც. აივანს შენარჩუნებული აქვს ხის ძველი სვეტები და ჭვირული მოაჯირი. ეზოსკენ, სიღრმეში, აივანს ეკვრის გვიანდელი ორსართულიანი მინაშენი, შემინული აივნით. ქუჩის მხარეს ეზოს გასდევს რიყის ქვით ნაშენი გალავანი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 108-109.
**კოლონისტები საქართველოში** — საქართველოში უცხოტომელთა ჩამოსახლება ხდებოდა გვიანდელ ფეოდალურ ეპოქაში (მგ. ოსთა ჩამოსახლება, სომხებისა და ბერძნების ჩამოსახლება ერეკლე II-ის დროს და სხვა). XIX საუკუნეში ამ მოვლენას თავისებური ხასიათი და მიზანდასახულობა მიეცა. რუსეთის მთავრობას სურდა საქართველოში კოლონისტთა სახით სოციალური დასაყრდენი გაეჩინა, ქვეყნის ბუნებრივი რესურსები აეთვისებინა. 1819 წლიდან მან დაიწყო საქართველოში გერმანელთა კოლონისტთა გადმოსახლება, რომელთაც შექმნეს სოფლები: მარიენფელდი (სართიჭალაში), ალექსანდერსდორფი (დიდუბეში), პეტერსდორფი (სართიჭალასთან), ელიზაბეტალი (ახლანდელი ასურეთი), ეკატერინენფელდი (ბოლნისთან) და სხვა.

მთავრობამ კოლონისტებს საუკეთესო მიწები მისცა და ფინანსური დახმარებაც გაუწია. კოლონისტთა საქმეებს წარმართავდა საგანგებო სამმართველო (გაუქმდა 1871). მათთვის შეიმუშავეს წესდება, რომელიც კოლონისტებს გარკვეულ პრივილეგიებს ანიჭებდა. მაგრამ კოლონისტებმა ვერ გაამართლეს მთავრობის იმედი, ვერ აამაღლეს ადგილობრივი მოსახლეობის სამეურნეო-კულტურული დონე, თუმცა აქტიური მონაწილეობა მიიღეს ქვეყნების ურთიერთობათა განვითარებაში (განსაკუთრებით — ხელოსნობაში). XIX საუკუნის 30-იან წლებში რუსეთის მთავრობამ ირანისა და თურქეთის ტერიტორიიდან გადმოსახლებული სომხები და ბერძნები ჩაასახლა თრიალეთში, სამცხესა და ჯავახეთში. გამოუყო მათ მიწები და მატერიალურადაც დაეხმარა. სომხები გადმოსახლდნენ აგრეთვე 70-იან წლებში და პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ბერძნებმა და სომხებმა საქართველოში კომპაქტური დასახლებები შექმნეს და ეროვნული თვითმყოფობა შეინარჩუნეს.

რუსეთის მთავრობამ საქართველოში რუსი ჯარისკაცებისა და სექტანტების დასახლებებიც შექმნა, მაგრამ მათ ქვეყნის სამეურნეო-კულტურულ ცხოვრებაში თვალსაჩინო როლი არ უთამაშიათ.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 5, გვ. 589, თბ. 1980
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. დგას თეიმურაზ ბაგრატიონის ქუჩაზე (№ 5). აგებულია XIX საუკუნის I ნახევარში. ამჟამად ეკუთვნის საქართველოს საპატრიარქოს. 

სახლი ორსართულიანია. მაღალი, შთამბეჭდავი ექსტერიერის მქონე ინტერიერი ნაწილობრივ ავთენტურია, შელამფული ჭერებითა და ხის იატაკებით. შენობა ეზოს სიღრმეში, ამაღლებულ ადგილზე დგას. თ. ბაგრატიონის ქუჩის მხრიდან მას კარიბჭიანი გალავანი ზღუდავს. სახლის პირველი სართულის კედელი მართკუთხა ღიობებით არის დანაწევრებული, რომელთა წინ აივნის საყრდენი, აგურის მრგვალი სვეტებია განთავსებული. მეორე სართულის ხის აივნის სვეტები ვიწროა, მოაჯირის დეკორი კი - სადა. მეორე სართულზე კარ-სარკმლების თავსართები რკალური მოხაზულობისაა და ნალექობით გამოყვანილი საპირეებით არის შემკული. ფასადისცენტრალურ ნაწილში, კარის თავზე, გამოსახულია ვარსკვლავში ჩასმული ანგელოზის რელიეფი, სახლს საკმაოდ მაღალი სარდაფი აქვს. შენობა გადახურულია კრამიტით. სახლი ერთ-ერთი გამორჩეული ნაგებობაა ისტორიულ თელავში. იგი ყაზახაშვილებს ეკუთვნოდა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 93-94.
"ბოშა გოგოს" მოზაიკა ზეუგმის მოზაიკის მუზეუმში.
**ზეუგმის მოზაიკის მუზეუმი** (თურქ. Zeugma Mozaik Müzesi) — მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს თურქეთის ქალაქ გაზიანთეფში. არის მსოფლიოს ყველაზე დიდი მოზაიკის მუზეუმი, რომელიც შეიცავს 1700 კვადრატულ მეტრს მოზაიკას. გაიხსნა საჯაროდ 2011 წლის 9 სექტემბერს.

მოზაიკის მუზეუმი მდებარეობს ზეუგმაში, ვარაუდობენ, რომ მუზეუმის დამაარსებელია ალექსანდრე მაკედონელის დიდი არმიის ერთ-ერთი გენერალი. საგანძური, მათ შორის, მოზაიკაც, უცნობი იყო 2000 წლამდე, როდესაც არქეოლოგიური ნივთები გამოჩნდა მუზეუმებში და როდესაც დაიგეგმა ახალი კაშხლების აგება ევფრატზე, რომელიც ნიშნავდა, რომ ზეუგმის დიდი ნაწილი სამუდამოდ დატბორებოდა. მოზაიკების დიდი რაოდენობა კვლავ რჩება გამოსამჟღავნებელი და მკვლევარების გუნდი, აგრძელებს პროექტზე მუშაობას.

90,000 კვადრატული ფუტის მუზეუმს ახასიათებს 7,500 კვადრატული ფუტის საგამოფენო დარბაზი და ცვლის ბარდოს ეროვნულ მუზეუმს ტუნისში, როგორც მსოფლიოს ყველაზე დიდ მოზაიკის მუზეუმს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 500-ზე მეტი მოზაიკის სურათების გალერეა

სქოლიო
------

1. 1 2  „Museum of Roman Mosaics to Open in Turkey". *Luxury Travel Magazine*.
2. ↑  Gaziantep Zeugma Mosaics Museum. *Go Turkey*. Turkey's Official Tourism Portal.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-10-25. ციტირების თარიღი: 2012-01-09.
3. ↑  „Secret Turk heroes of Zeugma Mosaic Museum". *Hurriyet Daily News*. 2011-11-03. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-10-13. ციტირების თარიღი: 2012-01-09.
**თელავის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე (№ 104). თარიღდება XIX საუკუნის II ნახევრით. 

სახლი ერთსართულიანია. ნაგებია აგურით. ქუჩის მხარეს შენობა გრძივი ფასადით გამოდის, რომლის ქვედა ნაწილი მიწითაა დაფარული. ფასადზე მშვილდისებრთაღიანი ორი სარკმელია, საჭექი ქვებით თაღების შუაში. ორივეში სწორკუთხა ალათაა ჩასხმული და რკინის გისოსითაა აღჭურვილი. ფასადი თავისებურადაა გაფორმებული თანაბარი სიმაღლის, ოღონდ სხვადასხვა სიგანის, სწორკუთხა შვერილებით, რომლებიხ ერთ ვერტიკალზე, თანაბარი ინტერვალებით არის განლაგებული. ფასადზე ექვსი ასეთი ვერტიკალია რომელიც მას მთელ სიმაღლეზე ასდევს : თითო - კიდეებში და თითო - სარკმელების გვერდებზე. ფასადი დასრულებულია მაღალი, ხუთსაფეხურიანი ლავგარდნიღ, რომლის ქვედა საფეხური აგურის ხერხულა წყობითაა გამოყვანილი.

ეზოს მხარეს, მცირე ზომის, ჭვირული აივნის ნაწილებია შემორჩენილი. აივანი აგურის ოთკუთხა სვეტებზეა დაყრდნობილი. აივნის ქვემოთ მაღალი ნახევარსარდაფია. ეზოს მხარეს კედლები ლურჯადაა შეღებილი, სარკმელები ამ მხარესაც მშვილდისებრთაღიანია. შენობა გადახურულია კრამიტით. სახურავი ორფერდაა.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 1-II, თბ. 2015. — გვ. 121.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზვარე**. |

**ზვარე** — ნახშირმჟავა-ჰიდროკარბონატულ-ქლორიდული ნატრიუმიანი მინერალური სამკურნალო სასმელი წყალი. წყლის საბადო მდებარეობს კურორტ ზვარეს ტერიტორიაზე, სადაც წყლის სამი ბურღილია.

გადმოცემით, არსებული საბადოს ტერიტორიაზე ჩნდებოდა წყლის გუბეები, რომელსაც პირუტყვი ხარბად ეტანებოდა. მოსახლეობა დაინტერესდა წყლის თვისებებით და გამოკვლევებმა ზვარის წყლის უნიკალურობა დაადასტურა. 1933 წელს დაიწყო საძიებო სამუშაოები. 1934 წელს აღიმართა პირველი მექანიზებული ჭაბურღილი. 1936 წლიდან დაიწყო მინერალური წყლის „ზვარის" ჩამოსხმა. ჩამოსასხმელად გამოიყენება N1 ბურღილის წყალი.

მას იყენებენ საჭმელის მომნელებელი ორგანოთა დაავადების (ქრონიკული გასტრიტი, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება, ქრონიკული კოლიტი და ენტეროკოლიტი) და ნივთიერებათა ცვლის ზოგიერთი მოშლილობის (ალიმენტური სიმსუქნე, ნიკრისის ქარი, ოქსალურია, ფოსფატურია) სამკურნალოდ.

ლიტერატურა
----------

* *უშვერიძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 517.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მინერალური წყალი ზვარე დაარქივებული 2018-11-19 საიტზე Wayback Machine.