recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**გრიგოლი** (ერისკაცობაში — გიორგი ელიზბარის ძე დადიანი) (დ. 1824, სოფ. ქვიშხორი, ქუთაისის გუბერნია, — გ. 12 ოქტომბერი, 1907, მარტვილი) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე. 

სწავლობდა ღვთისმშობლის მონასტერში ნახარებაოში (ახლანდ. ქ. მარტვილი), შემდეგ სამეგრელოს სამაზრო სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1845 წელს მორჩილად გაამწესეს, 1849 წელს კი ბერად აღიკვეცა. 1850 წლის იანვარში თავისივე თხოვნით თბილისის ფერისცვალების მონასტერში გადაიყვანეს, 1852 წელს კი ეგზარქოსმა ისიდორემ მღვდელმონაზვნად აკურთხა. 1857 წლის ნოემბერში გრიგოლი სოხუმის საკათედრო ტაძრის მღვდელმონაზვნად გაამწესეს, 1858–1862 წლებში — ბიჭვინთის, შემდეგ აბჟუას ოლქის მთავარხუცესი იყო; 1862 წელს კი სოხუმის საკათედრო ტაძრის იღუმენად დანიშნეს. 

1875 წელს გრიგოლი საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის წევრად აირჩიეს, 1879 წლის 28 ივლისიდან დავით-გარეჯის მონასტრის წინამძღვარი გახდა. 1886 წელს, რუსეთის სინოდის გადაწყვეტილებით, ეპისკოპოსის ხარისხი მიანიჭეს და გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსად აკურთხეს. ეპარქიაში სასულიერო განათლების სრულყოფის მიზნით სოფელ ბანძაში გახსნა ორწლიანი სამრევლო სკოლა. გრიგოლ ეპისკოპოსი წინ აღუდგა რუსეთის რეაქციულ პოლიტიკას, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოსგან სამეგრელოს ჩამოშორებას. კავკასიის სასწავლო ოლქის ზედამხედველის იანოვსკის მითითებით მეგრულად ითარგმნა ლოცვები, ასევე განზრახული იყო სკოლებში მეგრულად სწავლების შემოღება. გრიგოლმა რამდენიმე სხდომა ჩაატარა ამ განზრახვის წინააღმდეგ, იქაურ სამღვდელოებას და საზოგადოებას განუმარტავდა ამ პოლიტიკის მზაკვრობას. ხელისუფლებამ განზრახვა სისრულეში ვერ მოიყვანა, მაგრამ გრიგოლი არასაიმედო პიროვნებად მიიჩნია, 1898 წელს ეპარქია ჩამოართვა და საცხოვრებლად თავდაპირველად გელათის, შემდეგ კი მარტვილის მონასტერი მიუჩინა. დაკრძალულია ჭყონდიდის დღევანდელ საკათედრო ტაძარში.

ლიტერატურა
----------

* *ბუბულაშვილი ე.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.
**გივი ბასილაძე** (დ. 27 სექტემბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ზოოინჟინერი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1977 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტი.

სწავლობდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტში, მეძროხეობისა და მეცხენეობის კათედრაში 1977-1979 წლებში. იყო მოსკოვის კ. ა. ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიაში, მერძევეობის კათედრის ასპირანტი დასოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი 1979-1983 წლებში. 1983-1993 წლებში გახდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი, მეძროხეობისა და მერძევეობის კათედრის დოცენტი და 1993-2000 წლებში ამავე ინსტიტუტის, რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრის გამგე, დოცენტი. 2000-2005წლებში ის ასევე გახდა პრორექტორი სასწავლო-აღმზრდელობით დარგში, რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრაში, და ამავე კათედრის გამგე, პროფესორი. იყო რძისა და ხორცის გადამუშავების ტექნოლოგიის კათედრის გამგე 2005-2006 წლებში, ხოლო 2014-2016 წლებში სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი, სასურსათო ტექნოლოგიის მიმართულება "რძისა და რძის გადამუშავების ტექნოლოგიის საგნის" ხელმძღვანელი და პროფესორი, ხოლო სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი, მეცხოველეობის, ვეტერინარიისა და საკვებწარმოების კვლევის დეპარტამენტის კონსულტანტი 2016 წლიდან. ასევე 2017 წლიდან გახდა სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების განვითარების სააგენტოს კოორდინატორი.

ჯილდოები
--------

* 2002 - ღირსების ორდენი
* 2000 - ღირსების მედალი

ბიბლიოგრაფია
------------

* სასოფლო-სამეურნეო ლექსიკონი - თბ. 2019, გვ. 398 - ISBN: 9789941810176
* სასოფლო-სამეურნეო ლექსიკონი - თბ. 2019, გვ. 202 - ISBN: 9789941810169
* აგრარული ნანოტექნოლოგიების სახელმძღვანელო - თბ. 2015, გვ. 172 - ISBN: 9785937281487
* რძის მიღება და პირველადი დამუშავება ფერმერებისათვის - თბ. 2015. გვ. 6
* მერძეული ნახირის შექმნის სახელმძღვანელო - თბ. 2015. გვ. 7

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები - თბ. 2012. გვ. 266

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გივი ბასილაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაჩეჩილაძე**. |

**გივი რაჟდენის ძე გაჩეჩილაძე** (დ. 5 აგვისტო, 1914, თბილისი — გ. 9 თებერვალი, 1974, იქვე) — ქართველი მთარგმნელი, პოეტი და ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
---------

1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. გ. გაჩეჩილაძემ ჯერ კიდევ ახალგაზრდამ, 22 წლისამ, თავის ორ დიდ მოძღვარს, შალვა ნუცუბიძესა და ერეკლე ტატიშვილს, წარუდგინა ინგლისურად დაწერილი სადიპლომო შრომა ჯორჯ ბაირონის შემოქმედებაზე. ამ შრომის ქართული ვარიანტი 1938 წელს უნივერსიტეტმა დასტამბა შ. ნუცუბიძის რედაქტორობით.

მთარგმნელობითი მოღვაწეობა გ. გაჩეჩილაძემ სტუდენტობისას დაიწყო და გაამდიდრა ქართული ლიტერატურა შექსპირის, ბაირონის, შელის, ბერნსის, კიტსის, კიპლინგის, თომას მურის, ლონგფელოს, გოეთეს, ჰიუგოს, პუშკინის, ტიუტჩევის, შევჩენკოს, ბლოკის, ბრიუსოვის, ბაჟანისა და სხვათა შესანიშნავი თარგმანებით. მისი რედაქტორობით გამოიცა შექსპირის თხზულებათა ექვსტომეული ქართულ ენაზე.

გივი გაჩეჩილაძეს ღრმად ჰქონდა დამუშავებული მხატვრული თარგმნის თეორიის საკითხები. ამ პრობლემას მიუძღვნა მკვლევარმა მრავალი ნაშრომი, მათ შორის: „მხატვრული თარგმნის თეორიის საკითხები. რეალისტური თარგმნის პრობლემა" და „მხატვრული თარგმანი და ლიტერატურული ურთიერთობანი". ეს უკანასკნელი 1972 წელს გამოიცა მოსკოვში და თარგმნილია უცხო ენებზე.

1962 წლიდან სათავეში ედგა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ინგლისური ფილოლოგიის კათედრას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 99, თბ. 1994
არგენტინელი გაუჩო
არგენტინელი გაუჩოს ფოტო. გადაღებულია პერუში, 1868 წელს. 
**გაუჩო** (ესპ. Gaucho; პორტ. gaúcho) — ტერმინი, რომლითაც მოიხსენიებენ სამხრეთ ამერიკის პამპასებში, გრან-ჩაკოსა და პატაგონიის ველებზე მაცხოვრებლებს. ისინი ძირითადად განაწილებულნი არიან სამხრეთ ბრაზილიის, არგენტინის, ურუგვაის, პარაგვაის, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ბოლივიისა და სამხრეთ ჩილეს ტერიტორიებზე. ბრაზილიაში, გაუჩოები რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ძირითად გენეტიკურ შტოს წარმოადგენენ. 

გაუჩო ჩრდილოამერიკული კოვბოის დაახლოებით ეკვივალენტურია. სიტყვა „კოვბოის" მსგავსად, ჩილეურ ტერმინ *უასოს*, კუბურ *გუახიროს*, ვენესუელურ და კოლუმბიურ *ლიანეროს* ან მექსიკურ *ჩაროს* უფრო მეტი დატვირთვა XIX საუკუნეში ჰქონდა, ვიდრე დღეს. გაუჩოები ძირითადად სასოფლო არეალების მოსახლეები არიან, რომლებიც საქონელს უვლიან და ნადირობენ, რაც მათი ძირითადი ეკონომიკური საქმიანობაა. 

ტერმინის წარმოშობასთან დაკავშირებით რამდენიმე კონფლიქტური ჰიპოთეზა არსებობს. ის შესაძლოა მომდინარეობდეს მაპუჩეს სიტყვა *კაუჩოსგან* (მაწანწალა) ან კეჩუას სიტყვა უაჩუსგან (ობოლი), რომელმაც ამერიკულ ესპანურსა და ბრაზილიურ პორტუგალიურში განსხვავებული სიტყვა *გაუჩო* წარმოშვა. ტერმინის გამოყენება წერილობით წყაროებში პირველად არგენტინის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების წლებშია (1816) დაფიქსირებული.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***გაუჩო***

* (ესპანური) Tierra de Gauchos, Land of gauchos დაარქივებული 2022-05-05 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) Confederacion Gaucha Argentina დაარქივებული 2012-12-28 საიტზე Wayback Machine.
* (ესპანური) Folklore del Norte Argentino
* (პორტუგალიური) Movimento Tradicionalista Gaúcho დაარქივებული 2007-09-18 საიტზე Wayback Machine.
* (პორტუგალიური) Página do Gaúcho

სქოლიო
------

1. ↑  Gaucho, a possible etymology.
**დავუდ მეჰდი ოღლუ ქაზიმოვი** აზერ. Davud Mehdi oğlu Kazımov(დ. 9 ნოემბერი, 1926, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 14 თებერვალი, 2015, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფერმწერი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (1992).

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა ა. აზიმზადეს სახელობის ბაქოს სამხატვრო სასწავლებელი. სასწავლებლის დასრულების შემდეგ იქვე გააგრძელა მუშაობა პედაგოგის რანგში. 1984—2001 წლებში აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში მუშაობდა. 1994 წელს გახდა დოცენტი, ხოლო 1996 წელს — პროფესორი. 2001 წლიდან იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის აკადემიური ფერწერის კათედრის პროფესორი.

1947 წლიდან — რესპუბლიკური და საკავშირო გამოფენის მუდმივი მონაწილე. არაერთხელ მიმართავდა შრომისა და შრომის მუშაკთა თემას ნახატებით: „კასპიიის სიღრმეებში", „მწველავები", „გზები", „სიმღერები", „მეგობარი ქალები" და სხვ. პროვინციალური მოსახლეობის ცხოვრების წესი, ჩვევები და ტრადიციები, ეთნოგრაფიული განსაკუთრებულობები, ნაციონალური კოსტიუმები ასახულია ნამუშევრებში: „კასპიის კიდეზე", „მწველავები", „გზები"; სხვა სამუშაოებს შორისაა: „ჰეიგელი", „გახი", „აყვავებული ვაკე", „შახდაგი". მხატვრის შემოქმედების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თემაა — კასპიის მენავთობეთა შრომა ნავთობის ქვებზე (ნახატები „ზაგულბა", „ზღვის სანაპირო"). 

ასევე ცნობილი იყო როგოც გრაფიკის ნიჭიერი ოსტატი. ცნობილ ნამუშევრებს შორისაა: ილუსტრაციები ჯაბარ ჯაბარლის, ჯალილ მამედყულიზადეს, აბდულა შაიგის ნაწარმოებებისათვის, ასევე აზერბაიჯანელი პოეტის მირზა ალი მოჯუზას ლექსებისათვის. ფლობს მინიატურების ხატვის ხელოვნებას. ბულგარეთსა და ესპანეთში კიაზიმოვის შემოქმედებითი მივლინებების ლოგიკური შედეგი გახდა ნაწარმოებების შექმნა «ბულგარული» და «ესპანური» ციკლიდან. ამ მოცემული პერიოდის ნაშრომებიდან იკვეთება ნახატი „ესპანეთის ქედი". აშშ-ში აზერბაიჯანის საერლჩოს ჰოლში განთავსებულია ოსტატის ნამუშევარი „აპშერონის პეიზაჟი". 

მხატვრის ნამუშევრები აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში, აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში და აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის სამხატვრო ფონდში ინახება, ასევე გვხვდება რუსეთის, თურქეთის, ირანის, უნგრეთის, გერმანიას და სხვა ქვეყნებში არსებულ კერძო კოლექციებში.

სქოლიო
------

1. ↑  Азербайджанская культура понесла тяжелую утрату Oxu.az 15.02.2015
2. ↑  Давуд Кязымов (1926)
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ზედგენიძე**. |

**გიორგი ზედგენიძე** (დ. 21 თებერვალი, 1902, ვილნიუსი — გ. 24 აგვისტო, 1994, ივლისი) — ქართველი რენტგენოლოგი და რადიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1939). რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის ერთ–ერთი ფუძემდებელი სსრკ–ში.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1927 წელს. 1939–1941 წლებში იყო სამხედრო საზღვაო სამედიცინო აკადემიის რენტგენოლოგიის აკადემიის უფროსი; 1958–1973 წლებში იყო სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის სამედიცინო რადიოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1973 წლიდან მოსკოვის კლინიკური და ექსპერიმენტული ონკოლოგიის ინსტიტუტის კონსულტანტი. 1958 წლიდან ჟურნალ „მედიცინსკაია რადიოლოგიას" რედაქტორი. დამუშავებული აქვს მაიონიზებელი გამოსხივების ბიოლოგიური მოქმედების, სხივური თერაპიის, ავთვისებიანი სიმსივნეების, ძვლებისა და სახსრების, აგრეთვე კუჭ–ნაწლავის და სხვა დაზიანებათა რენტგენოდიაგნოსტიკის საკითხები და სხვა. ავტორია წიგნისა „რენტგენოლოგია ოდონტოლოგიაში სოციალურ ჰიგიენის თვალსაზრისით" (1929)

ლიტერატურა
----------

* *ვეფხვაძე, რ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ. 1979. — გვ. 498.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიორგი ზედგენიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დავით (დათო) ბარბაქაძე** (დ. 7 თებერვალი, 1966, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი, მწერალი, პედაგოგი, ესეისტი.

1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიისა და ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

1990 წლიდან თბილისის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში კითხულობდა ფილოსოფიის შესავლის, ფილოსოფიის ისტორიის, რელიგიის ფილოსოფიის, ესთეტიკის, ლოგიკის აკადემიურ კურსებს. 1992-1994 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში (თსუ-ის სოციოლოგიის კათედრაზე), რომელიც ნებაყოფლობით მიატოვა. 1991 წელს დააარსა სალიტერატურო ვიდეო-ჟურნალი, „დათო ბარბაქაძის ჟურნალის" სახელწოდებით, რომელიც პერიოდულად პრეზენტირდებოდა თსუ-ში 1994 წლამდე. 1994 წელს დააარსა სალიტერატურო ჟურნალი „პოლილოგი". 1996 წელს დააარსა სალიტერატურო ჟურნალ-გაზეთი „ლიტერატურა". 2001-2004 წლებში, როგორც თავისუფალი ლიტერატორი, ცხოვრობდა გერმანიასა და ავსტრიაში. 2005-2008 წლებში იყო სსიპ „ირმის ნახტომის" არასაგნობრივი პროექტების კოორდინატორი. 2014 წლიდან არის თბილისის აპ. ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მიწვეული პედაგოგი და უძღვება აკადემიურ კურსებს: „პოეზია და ფილოსოფია", „ხელოვნების ფილოსოფია და ხელოვნების სოციოლოგია გერმანიაში", „ევროპული რომანტიზმი", „ევროპული ლიტერატურული ავანგარდი" და სხვ. ქართულ ენაზე თარგმნის გერმანულენოვან პოეზიას. არის ევროპელ მწერალთა გაერთიანებისა და ავსტრიის პენ-კლუბის, ასევე რამდენიმე საერთაშორისო საზოგადოებისა და რედკოლეგიის წევრი. საქართველოს ფარგლებს გარეთ მიღებული აქვს არაერთი ლიტერატურული პრემია და სტიპენდია. მისი ორიგინალური და მთარგმნელობითი შემოქმედება თავმოყრილია 2014 წელს დასტამბულ მრავალტომეულში სახელწოდებით „შედეგები".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათო ბარბაქაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
გორიჯვრის ეკლესია  
ჯაბა ლაბაძის ფოტო
**გორიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია** — შუა საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია, მდებარეობს გორის მახლობლად მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს მაღალ გორაკზე. ნაგებია ქვით. აგების თარიღი უცნობია, მაგრამ კახეთის მეფის ალექსანდრე II-ის (1574– 1605) დროს იგი უკვე კარგადაა ცნობილი. ხალხური თქმულებით, თამარ მეფის აგებულია. ეკლესიის შესახებ ცნობებს გვაწვდიან მ. ბროსე, დ. ბაქრაძე, ე. თაყაიშვილი. პ. უვაროვას აზრით, როგორც ეკლესია, ისე მისი გალავანი უძველესი დროისაა. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, „... გორის პირისპირ არს ეკლესია წმიდის გიორგისა, მაღალს გორასა ზედა ნაშენი, სასწაულთმოქმედი. თავი წმიდის გიორგისა მდებარეობს ჯუარსა შინა, უწოდებენ გორიჯუარს". ამ ეკლესიაში ინახებოდა კანკელის წინ დასადგმელი ჯვარი (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის მუდმივ ექსპოზიციაშია). ჯვარი ხისაა და შეჭედილია ვერცხლის ფირფიტებით, რომლებზეც გამოსახულია წმინდა გიორგის ცხოვრებისა და წამების სცენები. შუაში მოთავსებულია ჯვარცმა, იქვეა ღვთისმშობლისა და იოანეს გამოსახულებები. ჯვრის კონუსისებრი ქუდიც ვერცხლით არის შეჭედილი, მასზე წმინდანები არიან გამოსახული. ჯვრის კონუსური ქუდი გ. ჩუბინაშვილმა XIII ს-ით დაათარიღა, ხოლო თავად ჯვრის დათარიღების შესახებ გამოთქმულია ორი თვალსაზრისი. ერთი მოსაზრებით (თ. საყვარელიძე), ჯვარი მდიდრული დეკორისა და მისი მოჭედილობის მიხედვით XVI ს. მიეკუთვნება. ასევე მიაჩნდა გ. ჩუბინაშვილსაც. განსხვავებული მოსაზრებით (ვ. თუთბერიძე), ჯვრის წარწერიდან გამომდინარე, იგი XV საუკუნით შეიძლება დათარიღდეს. ხალხს სჯეროდა ეკლესიის სასწაულთმოქმედი ძალისა. ამიტომ იგი დიდძალ მლოცველს იზიდავდა. აქ ძველთაგანვე იმართება გორიჯვრობა — წმ. გიორგის სახელობის დღეობა. ეკლესიის მიდამოებში წყალი არ იყო. 1712 წელს ვახტანგ VI-ის მეუღლეს, ჩერქეზთ ბატონის ასულ რუსუდანს, იგი ბურეთის მთიდან გამოუყვანია. 1920 წლის მიწისძვრის დროს დანგრეული ეკლესია ამჟამად აღდგენილი (1988, არქიტ. გ. ციციშვილი) და მოქმედია. ტერიტორია კეთილმოწყობილია.

ლიტერატურა
----------

* 

* „თუთბერიძე ვ. გვიანფეოდალური ხანის ქართული ჭედურობის ერთი ძეგლის შესახებ.", // ჟურ. ძეგლის მეგობარი, №. 41 თბილისი: საბჭოთა საქართველო, 1976 წელი. — გვ. 61-64
* საყვარელიძე თ. XIV–XIX საუკუნეების ქართული ოქრომჭედლობა, თბ. 1987;
* 

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ. 1990.
**დავითის ისტორიკოსი** — დავით აღმაშენებლის მეფობის ამსახველი ნაწარმოების „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითის" ავტორი, ისტორიოგრაფიაში შესულია დავითის ისტორიკოსის სახელით (მისი ვინაობა უცნობია). ნაწარმოები დაწერილია დავითის გარდაცვალების (1125 წელი) მომდევნო წლებში. ავტორის მიზანია დავითის პიროვნების სიდიადის ცხადყოფა და მეფის მოწინააღმდეგეთა („მაბრალობელთა") არგუმენტების უარყოფა. თბილისის შესახებ იძლევა მოკლე, მაგრამ მრავლისმეტყველ ცნობებს. აღნიშნავს, რომ დავითმა თბილისი პირველივე ბრძოლით აიღო (1122 წელი) და „დაუმკვდრა შვილთა თვსთა საჭურჭლედ და სახლად თვსად საუკუნოდ" დავითის ისტორიკოსის თქმით, თბილისი იმთავითვე არ ყოფილა მტკიცედ შემოერთებული — „ჯერეთ არა სრულად შემოყენებულ იყო უღელსა ქუეშე მორჩილებისა". 

იმ დროს თბილისში მძინვარებდა ქრისტიანთა ხოცვა-ჟლეტა: ...„სავსე იყო სისხლითა ქრისტიანეთათა: რამეთუ ოდესმე ყვიან ღავღავი და თვინიერ მიზეზისაცა მოსრნიან რაოდენნი პოვნიან ქრისტიანენი". ამ უაღრესად საყურადღებო ცნობით ირკვევა, რომ თბილისელთა შორის ხშირი ყოფილა „ღავღავი" (შფოთი, ამბოხი, მღელვარება), რასაც შედეგად მაჰმადიანთა მხრიდან ქრისტიანთა მოსვრა მოჰყოლია. ეს ცნობა პარალელს პოულობს ისტორიკოს ალ-ფარიკთან, რის საფუძველზეც მკვლევარებს გამოაქვთ დასკვნა, რომ თბილისში 1121 წლამდეც მიმდინარეობდა სოციალური კონფესიური ბრძოლა. ზოგის აზრით, ეს რელიგიური შუღლი არსებობდა ქალაქის მოსახლეობის მხოლოდ მუსლიმანურ ზედაფენასა და ქართველ ფეოდალთა შორის. რელიგიური დაპირისპირება თბილისის „დაბალი ხალხის" მაჰმადიანურ და ქრისტიანულ ელემენტებში გამორიცხული ჩანს. ამ ცნობებზე დაყრდნობით ზოგი თბილისში საქალაქო კომუნის არსებობას ვარაუდობს (შ. მესხია).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 410, ISBN 99928-20-32-2.
გიორგი დონაძე
**გიორგი დონაძე** (დ. 3 ოქტომბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ხალხური მომღერალი, ლოტბარი, გუნდის დირიჟორი, ხალხური სიმღერების აღმდგენი და პოპულარიზატორი. 

დაიბადა ტრადიციულ ოჯახში და ბავშვობიდანვე დაიწყო შემსრულებლობა. დედასთან ერთად გიორგის პირველი მასწავლებლები ბებია და ბებიის ძმა იყვნენ, რომელიც 50-70-იან წლებში ამბროლაურის სარაიონო გუნდში მღეროდა. 12 წლისა ანსამბლ „ფაზისში" ძმასთან ერთად მღეროდა, შემდეგ იყო ანსამბლ „მძლევარში", 1995 წელს კი გიორგიმ საკუთარი ანსამბლი „ბერიკა" ჩამოაყალიბა და „ოქროს მართვეს" ფესტივალზე პირველი ადგილი აიღო.

ანსამბლებ „ბერიკაში", „ბიჭებსა" და „ლაშარში" მღერის პარალელურად 1999 წელს დაამთავრა თბილისის მელიტონ ბალანჩივაძის სახელობის N3 სამუსიკო სასწავლებლის საგუნდო-სადირიჟორო ფაკულტეტი, მოგვიანებით კი თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის ბაკალავრიატი და მაგისტრატურა აკადემიური გუნდის დირიჟორის სპეციალობით (2009).

გიორგი დონაძის მასწავლებლები იყვნენ ანზორ ერქომაიშვილი, ჯუმბერ ყოლბაია, ტარიელ და კახა ონაშვილები, თამაზ ანდღულაძე, პოლიკარპე ხუბულავა, ოთარ ბერძენიშვილი, ტრისტან და გური სიხარულიძეები, ისლამ ფილფანი და იოსებ კეჭაყმაძე. 

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის თბილისის 28-ე სამუსიკო სკოლის პედაგოგად, საქართველოს საპატრიარქოს ხალხური სიმღერის აღდგენა-განვითარების ფონდის დირექტორად და ფონდი „ქართული გალობის" პროექტების მიმართულების ხელმძღვანელად. 2000 წელს დააარსა ანსამბლი „ბასიანი". 2003 წლიდან დღემდე ანსამბლში უცვლელი შემადგენლობაა, 2013 წელს კი „ბასიანს" ქართული ხალხური სიმღერის სახელმწიფო ანსამბლის წოდება მიენიჭა.

გიორგი დონაძემ ანსამბლ „ბასიანთან" ერთად აღადგინა და გააცოცხლა ტრადიციული ფოლკლორის მრავალი მივიწყებული ნიმუში. „ბიჭებში" მღერისას მას ანზორ ერქომაიშვილმა აღადგენინა გიგო ერქომაიშვილის მაყრულები, სიმღერებს სწავლობს და აღადგენს უშუალოდ ეთნოფორებისგან და უძველესი ჩანაწერებიდან. მისთვის უპირატესია ვარიანტულობა და იმპროვიზაცია, გატაცებულია გურული პოლიფონიით და გურულ ტრიოში მღერით. აქვს საკუთარი სტილი და დირიჟორობის მანერა. 

2014 წლიდან გიორგი დონაძე საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორია. 2020 წლისთვის ის ასევე წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის საპატრიარქო გუნდის ერთ-ერთი ხელმძღვანელია, პარარელურად თბილისის გიორგი მთაწმინდელის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტში ასწავლის და საეკლესიო მუსიკისა და ხალხური სიმღერის სახელოსნოს ხელმძღვანელობს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი
დიეგო რამირესის კუნძულები
**დიეგო რამირესის კუნძულები** (ესპ. Islas Diego Ramírez) — მცირე კუნძულების ჯგუფი (საერთო ფართობი 1 კმ²) დრეიკის სრუტეში. ჰორნის კონცხიდან სამხრეთ-დასავლეთით 100 კილომეტრზე. არქიპელაგი შედგება ორი ჯგუფისაგან მცირე ჯგუფი განლაგებულია ჩრდილოეთით, ხოლო დიდი ჯგუფი სამხრეთით. 

მეტეოსადგური კ. გონსალოზე
კუნძული აღმოაჩინეს 1619 წლის 12 თებერვალს ძმებმა გარსია დელ ნოდალებმა. 1775 წლამდე 156 წლის განმავლობაში, სამხრეთი სენდვიჩის კუნძულების აღმოჩენამდე დიეგო რამირესი ითვლებოდა დედამიწის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ტერიტორიად. 

არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულია ბართოლომე, მის სამხრეთით მდებარეობს სიდიდით მეორე კუნძული გონსალო, რომელზეც 1951 წელს დაარსდა მეტეოსადგური. ყველაზე სამხრეთით კი მდებარეობს კლდოვანი კუნძული აგილა. 

კუნძულების საშუალო ტემპერატურაა +5,2 °C, ნალექების რაოდენობა წლიურად 1368 მმ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩილეს კუნძულების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Chart of the islands made by *Beagle* expedition დაარქივებული 2011-06-08 საიტზე Wayback Machine.
**დათა გულუა** (დ. 21 დეკემბერი, 1984, თბილისი, საქართველო — გ. 27 ოქტომბერი, 2003, თბილისი, საქართველო) — ქართველი პოეტი და ოქროს მედალ „სიტყვიერების დიდოსტატის" მფლობელი. მისი შემოქმედება უფრო ფართო მასებისათვის ცნობილი გახდა მისი გარდაცვალების შემდეგ. მოგვიანებით მის პატივსაცემად სახელი ეწოდა ქალაქ თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას.

ბიოგრაფია და შემოქმედება
------------------------

დათა გულუა 1984 წლის 21 დეკემბერს დაიბადა თბილისში, ბაკურ გულუასა (ქართველი პოლიტიკოსი)  და ნანა გეთიას (ექიმი). ბავშვობის პირველი სამი წელი, მან გაატარა ქალაქ ფოთში, შემდეგ კი თბილისში გადმოვიდა მშობლებთან ერთად.

2002 წელს დაამთავრა თბილისის I კლასიკური გიმნაზია და წარმატებით ჩააბარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტზე. 18 წლის ასაკში 2003 წლის 27 ოქტომბერს გარდაიცვალა ავტოკატასტროფაში. საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქ ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით დათა გულუა ნარიყალაზე, წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიის ეზოშია დაკრძალული.

გარდაცვალების შემდეგ აღმოჩენილი ორასამდე ხელნაწერი ლექსის საფუძველზე  გამოიცა მისი კრებულები „დავბრუნდი თქვენთან" - 2004 წელს (პაატა ნაცვლიშვილის გამომცემლობა),  "მე მაინც მიყვარს ის საწაული, თეთრი კვიცივით უცებ რომ გარბის"... - 2009 წელს (გამომცემლობა „პეტიტი") , 

ახალგაზრდა პოეტის შემოქმედება ითარგმნა დანიაში, შვედეთში, ესტონეთში, ბულგარეთსა და რუსეთში.

2009 წლის აგვისტოში მწერალთა და მთარგმნელთა საერთაშორისო ფესტივალზე დათა გულუას მიენიჭა ოქროს მედალი, ნომინაციაში „სიტყვიერების დიდოსტატი" ("Мастер Словестности"), მაღალი პროფესიონალიზმის, ლიტერატურისა და ნაციონალური კულტურის განვითარებისა და წინსვლის საქმეში შეტანილი წვლილისათვის. მწერალთა კავშირის გადაწყვეტილებით, დათა გულუას ლექსები შეტანილია "ქართული პოეზიის ანთოლოგიაში".

2015 წლის 27 ოქტომბერს ნარიყალაზე მიმავალ ქუჩას „დათა გულუას აღმართი" ეწოდა.

ჯილდო
-----

2009 წელს მიენიჭა მწერალთა და მთარგმნელთა საერთაშორისო ფესტივალი ოქროს მედალი „სიტყვიერების დიდოსტატი".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დათა გულუა: „ნუ გაიმეტებთ ადამიანებს ასე, დაინდეთ!"
* დავით გულუას პოეზიის საღამო
* მზის გამყინვარება - დათა გულუა
* ახალგაზრდა პოეტების ასი ლექსი
* ივერიელი: დათა გულუა
* დათა გულუას ლექსები
* საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე: ქ. თბილისში, კრწანისის რაიონში, ჯემალ აჯიაშვილის ქუჩასთან მდებარე აღმართისთვის პოეტი დათა გულუას სახელის მინიჭების შესახებ
* დათა გულუა - საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი



1. 1 2 3  დათო გულუა - საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**დიეთილის ეთერი** — ეთერის კლასის ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით {\displaystyle {\ce {(C2H5)2O}}}. მისი ფორმულა ასევე გამოისახება შემდეგი სახით — {\displaystyle {\ce {Et2O}}}. არის უფერო, ძლიერ აქროლადი და ცეცხლსაშიში სითხე. დღეისათვის ლაბორატორიაში ძირითადად გამოიყენება როგორც ორგანული გამხსნელი, უწინ კი გამოიყენებოდა ანესთეზიისათვის.

წარმოება
--------

დიეთილის ეთერი იწარმოება ეთანოლისა და ძლიერი მჟავისაგან ჩვეულებრივ იყენებენ გოგირდმჟავას (H2SO4). მჟავის თანაობისას წარმოიქმნება ჰიდრონიუმის იონი (H3O+). შედეგად, ეთანოლის მოლეკულა ხდება დადებითად დამუხტული, რადგან ხდება ელექტროუარყოფითი ჟანგბადატომის პროტონაცია.

CH3CH2OH + H3O+ → CH3CH2OH2+ + H2O
ნუკლეოფილი ჟანგბადის ატომი ეთანოლს წაართმევს პროტონს და მიიღება წყალი, წყალბადის კატიონი და დიეთილის ეთერი.

CH3CH2OH2+ + CH3CH2OH → H2O + H+ + CH3CH2OCH2CH3
აუცილებელია რეაქცია მიმდინარეობდეს 150 °C-ზე დაბალ ტემპერატურაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოხდება ეთანოლის მოლეკულაში შიგამოლეკულური დეჰიდრატაცია და მიიღება ეთილენი.

სქოლიო
------

1. ↑  Diethyl ether. ChemSpider. ციტირების თარიღი: 19 January 2017.
2. ↑  *Merck Index*, 10th Edition, Martha Windholz, editor, Merck & Co. Inc, Rahway, NJ, 1983, page 551
3. ↑  Cohen, Julius Berend (1920). *A Class-book of Organic Chemistry, Volume 1*. London:  Macmillan and Co.   გვ. 39.

|  |  |
| --- | --- |
| 

 | ***პორტალი ქიმია*** |
ტერიტორია სადაც დღეისთვის დრავიდულზე საუბრობენ.
**დრავიდები** — ძირითადად სამხრეთ ინდოეთში მცხოვრები, დრავიდულ ენებზე მოსაუბრე ხალხები. დრავიდებს მიეკუთვნებიან ტელუგუ, ტამილები, მალაიალი, კანადა, ტულუ, აგრეთვე მცირერიცხვოვანი ხალხები რომლებსაც ჯერ კიდევ შემონახული აქვთ გვაროვნულ-ტომობრივი წყობა და უპირატესად მთიან და ტყით დაფარულ ტერიტორიებზე ცხოვრობენ. ცენტრალური ინდოეთის დრავიდებს წარმოადგენენ ორაონები ანუ კურუქები, კანდჰები და გონდები. დრავიდულ ენაზე ასევე ლაპარაკობს პაკისტანის განაპირა რაიონებში მცხოვრები ხალხი — ბრაჰუი. დრავიდთა უმრავლესობა ინდუიზმის მიმდევარია, ნაწილი კი ქრისტიანი ან მუსლიმია. ვარაუდობენ, რომ დრავიდები შედიოდნენ ინდოეთის უძველესი მოსახლეობის, წინაარიელების, შემადგენლობაში. მეცნიერთა დიდი ნაწილის მოსაზრებით, ჰარაპის ცივილიზაცია შექმნილია დრავიდების წინაპართა მიერ ძვ. წ. III-II ათასწლეულებში. ძვ. წ. I ათასწლეულში დრავიდებს სამხრეთ ინდოეთში უკვე ჰქონდათ თავისი სახელმწიფოები (ანდჰრა, ჰანდია, ჩოლა, ჩერა). განვითარების პროცესში მათ შექმნეს მაღალი კულტურა. XVII-XVIII საუკუნეებში, ინგლისელმა კოლონიზატორებმა ხელთ იგდეს დრავიდების განსახლების რაიონები, დაიწყეს მათი მიწების ფადანაწილება და დრავიდული ხალხების ეთნიკური ტერიტორიების დაქუცმაცება. ინდოეთის სხვა მსხვილი ხალხების მსგავსად ეროვნული თვითგამორკვევისათვის ბრძოლის დროს დრავიდები მოითხოვდნენ თავიანთი ეთნოგრაფიული ტერიტორიების ცალკე შტატებად გამოყოფას. შტატები საზღვრები საბოლოოდ 1956 წელს დადგინდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 631.
* Erdosy, George (1995). *The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity*. Berlin:  de Gruyter. ISBN 978-3-11-014447-5.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***დრავიდები***

* Dolmens, Hero Stones and the Dravidian People
* Harappa.com Glimpses of South Asia before 1947
* People and Languages in pre-Islamic Indus valley[*მკვდარი ბმული*]
* Dravidians Organization International (NPO & NGO) Since 2004 დაარქივებული 2012-12-27 საიტზე Wayback Machine.
**დაუჯდომელი**, *აკათისტო* (ბერძ. Ἀκάθιστος Ὕμνος) — საგალობელი; თავდაპირველად იყო მხოლოდ ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილი სამადლობელი საგალობელი. ღვთისმშობელს მიეწერება ბიზანტიის დედაქალაქ კონსტანტინოპოლის სასწაულებრივი გადარჩენა შემოსეული მტრისაგან. ამ მოვლენის აღსანიშნავად შეიქმნა საგალობელი დაუჯდომელი, რომელიც მუხლმოუდრეკლად, დაუჯდომლად, ფეხზე მდგომთ (აქედან არის სახელწოდებაც) უნდა წარმოეთქვათ. 

დაუჯდომლის ტექსტი ქართულად ადრე ითარგმნა. ის მარხვანის შემადგენელი ნაწილი იყო და დიდმარხვის მეხუთე კვირის შაბათ დღეს გალობდნენ. მოგვიანებით მისი ტექსტი შეიტანეს ჟამნებში და ჟამნგულანებში. ყველაზე ადრინდელი ხელნაწერები, რომელშიც დაუჯდომლის ქართული ტექსტია დამოწმებული, არის 1052 წლით დათარიღებული სინური ხელნაწერი, ნუსხა №5 („იბაკონი წმიდისა ღმრთისმშობლისანი, რომელსაც დაუჯდომელი ეწოდების, ბერძნულად აკათისტო") და XI საუკუნის „პარიზი-5" („იბაკონი ყოვლად წმიდისა ღმრთისმშობლისანი"). დაუჯდომლის ტექსტი ქართულად პირველად XVIII საუკუნის ბოლოს დაიბეჭდა. 

მოგვიანებით დაუჯდომლის ცნება გაფართოვდა და ჰიმნოგრაფიაში ერთგვარ ჟანრადაც ჩამოყალიბდა. ასე შეიქმნა ჯვრის, გაბრიელ მთავარანგელოზის, იოანე ნათლისმცემლის, წმ. ბარბარეს, აგრეთვე, სვეტიცხოვლის (ავტორი ნიკოლოზ გულაბერისძე), წმ. ნინოს და სხვა ორიგინალური დაუჯდომლები.

ლიტერატურა
----------

* *ყაუხჩიშვილი ს.* ბიზანტიური ლიტერატურის ისტორია, თბ. 1963;
* *Пападопуло-Керамевс А.* Акафист, «Византийский временник», 1903, т. 10;
* *მისივე,* О настоящем положении вопроса об Акафисте, იქვე, 1910, т. 15;
* „ლოცვანი და დაუჯდომელი ღმრთისმობლისაჲ". ახალი, შესწორებული გამოცემა მოამზადა ედიშერ ჭელიძემ. საეკლესიო ბიბლიოთეკა, ტ. III. თბ. 2006;

* *ქავთარია მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.


|  |  |
| --- | --- |
|  | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**გაღიზიანებადობა, აღგზნებადობა** — უჯრედშიგა წარმონაქმნების, ქსოვილებისა და ორგანოების უნარი სტრუქუტურისა და ფუნქციის შეცვლით უპასუხოს გარემოს ყოველგვარ ზემოქმედებას. მცენარეები განსაკუთრებით

მგრძნობიარენი არიან ისეთი გამღიზიანებლების მიმართ, როგორიცაა სინათლე, ტემპერატურა, სიმძიმის ძალა, ტენიანობა, აერაცია, ნიადაგის ხსნარის მჟავიანობა და მარილების კონცენტრაცია. 

გამღიზიანებელზე საპასუხო რეაქცია განაპირობებს მცენარის ორგანოთა განლაგებას ჰაერსა და ნიადაგში. უფრო მგრძნობიარეა ღეროს კენწერო და პესვის წვერი, საიდანაც აღგზნება გადაეცემა ზრდის ზონებს და

შესაბამის ცვლილებებს იწვევს ზრდის მიმართულებაში. მცოცავი და ხვიარა მცენარეების ღეროებს, ფოთლის ყუნწებსა და პწკალებს, აგრეთვე ზოგი მცენარის მტვრიანებისა და ბუტკოებს ახასიათებს ძლიერი 

კონტაქტური მგრძნობელობა (გაპტოტროპიზმი). ბევრი მცენარის ფოთოლი და ყვავილი რეაგირებს განათებისა და ტემპერატურის ცვლილებებზე. გაღიზიანებაზე სწრაფი რეაქცია აქვს განსაკუთრებით მგრძნობიარე 

მცენარეებს (მიმოზა, მწერიჭამია მცენარეები - დროზერა, ვენერას მახე, ბუზიჭერია და სხვა). გამღიზიანებლის გავლენით შეიძლება შეიცვალოს უჯრედის სტრუქტურებისა (ციტოპლაზმა, ბირთვი, 

ქრომოსომები, ქლოროპლასტები, მიტოქონდრიები და სხვა) და აგრეთვე სუბსტრატზე მიუმაგრებელი უმდაბლესი მცენარეების, ზოოსპორებისა დასპერმიუმების მოძრაობა.

გაღიზიანებადობის მოვლენას მცენარეებსა და ცხოველებში ბევრი საერთო აქვს, თუმცა მისი გამოვლენა მცენარეებში მკვეთრად განსხვავდება ცხოველთა მამოძრავებელი და ნერვული მოქმედებისაგან. გაღიზიანების 

საპასუხოდ მცენარეებშიც წარმოიქმნება აგზნება, რომლის ხარისხი გაღიზიანების რაოდენობის პროპორციულია. ქსოვილის ან ორგანოს აგზნებული უბანი სხვა უბნების მიმართ უარყოფითად იმუხტება გაღიზიანების 

ადგილებში უჯრედის მემბრანების იონური გამტარობის ცვლილებების გამო. ძლიერი გაღიზიანების დროს აგზნება ვრცელდება მეზობელ უჯრედებზე უმეტესად ბიოდენების სახით და ფიტოჰორმონების მონაწილეობით. 

მრავალუჯრედიან წყალმცენარეებსა და უმაღლეს მცენარეებში აღმოჩენილია მოქმედების პოტენციალები, რომლებიც ცხოველთა ქსოვილების მოქმედების პოტენციალების მსგავსია. მცენარეში აგზნების გავრცელების 

სისწრაფე დამოკიდებულია გამღიზიანებლის თვისებაზე, მცენარის მდგომარეობასა და სხვა. ყველაზე ნელა ვრცელდება გეოტროპული და ფიტოტროპული გაღიზიანება (1სმ/სთ), ყველაზე სწრაფად - მოქმედების 

დენები (50 - 100მ/სთ).

მემკვიდრულად განპირობებული მოთხოვნები და ცვლადი გარემო პირობები მოითხოვს ყველა უჯრედის, ქსოვილისა და ორგანოს რთულსა და შეთანხმებულ მოქმედებას. მცენარეებში ეს ხორციელდება რეგულაციის 

რთული სისტემით, რომელიც მოიცავს პლაზმურ, ჰორმონულ, ჭურჭლოვან და ბიოელექტრულ კავშირებს და ერთიან ორგანიზმად აერთიანებს მცენარის ყველა უჯრედს.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ერისთავი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**გიორგი (გიგუშა) ნიკოლოზის ძე ერისთავი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1875, თბილისი — გ. 10 მაისი, 1947, პარიზი) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გენერალი (1918), ქსნის ერისთავთა საგვარეულოდან. გენერლების ნიკოლოზ ერისთავის ძე და ალექსანდრე ერისთავის ძმა, მერი შერვაშიძის მეუღლე. დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, შემდეგ — პაჟთა კორპუსი. მსახურობდა ლაიბგვარდიის ულანთა პოლკში. 1914 წლიდან პოლკოვნიკის ჩინით მეთაურობდა ამ პოლკს. მინიჭებული ჰქონდა ფლიგელ-ადიუტანტის წოდება. 1917 წლიდან თადარიგში გავიდა, ცხოვრობდა თბილისში. 1918–1921 წლებში გენერლის ჩინით მეთაურობდა ქართული არმიის ცხენოსანთა კორპუსს. ქართულ არმიასთან ერთად დაიხია ბათუმამდე, შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში. დაჯილდოებულია წმინდა ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით, საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენის კომანდორის ჯვრით, იტალიის წმინდა მავრიკის და ლაზარეს ორდენის კომანდორის ჯვრით. დაკრძალულია პარიზთან ახლოს, სენტ-ჟენევიევ დე ბუას სასაფლაოზე.

ლიტერატურა
----------

* *Гогитидзе М.*, Грузинский генералитет (1699–1921), К. 2001;
* მისივე, Военная элита Кавказа, I, Тб. 2007;
* *გოგიტიძე მ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 56.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გიგუშა ერისთავი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
თუ რომელიმე მხარე არ გამოცხადდა სასამართლოს მთავარ სხდომაზე და ცნობილია, რომ იგი სათანადოდ ინფორმირებული იყო სხდომის შესახებ, მეორე მხარეს შეუძლია მოითხოვოს **დაუსწრებელი გადაწყვეტილების** გამოტანა. 

თუ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას ითხოვს მოპასუხე, სასამართლო იღებს გადაწყვეტილებას მის სასარგებლოდ (ანუ გადაწყვეტილებას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ). 

თუ დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას ითხოვს მოსარჩელე, სასამართლო განიხილავს, სარჩელში მითითებული გარემოებები იურიდიულად ამართლებს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნას (მაგრამ თავად გარემოებების დასაბუთებულობას არ შეამოწმებს, ანუ მტკიცებულებებს არ შეისწავლის). ამის შემდეგ, 

* თუ გარემოებები სასარჩელო მოთხოვნას ამართლებს, მიიღება დაუსწრებელი სასამართლო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ;
* თუ გარემოებები სასარჩელო მოთხოვნას არ ამართლებს, მიიღება ჩვეულებრივი სასამართლო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გამოტანიდან 5 დღის განმავლობაში ეგზავნება გამოუცხადებელ მხარეს, რომელსაც აქვს 10 დღე (გადაწყვეტილების მისთვის ჩაბარებიდან) იმისათვის, რომ გაასაჩივროს იგი.

დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გასაჩივრება
---------------------------------------

დაუსწრებელი გადაწყვეტილება თავისებური სადამსჯელო ღონისძიებაა სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობით სასამართლოს უპატივცემულობის გამო. ამიტომ მისი გასაჩივრება განზრახ გართულებულია. იგი ჯერ უნდა გასაჩივრდეს მის გამომტან სასამართლოში, და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ სასამართლომ არ გააუქმა დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, შესაძლებელია მისი გასაჩივრება სააპელაციო წესით. დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმებისათვის თავად განსახილველი საქმის არსებით გარემოებებს მნიშვნელობა არ აქვს. საქმის არსებით გარემოებების მიხედვით მხარე სრულებით მართალიც რომ იყოს, მის წინააღმდეგ მიღებული დაუსწრებელი გადაწყვეტილება გაუქმდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მან დაამტკიცა, რომ სასამართლო სხდომა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით გააცდინა (დროულად არ მიუღია სასამართლო შეტყობინება, მოხდა რაიმე დაუძლეველი მოვლენა ან არსებობს რაიმე სხვა მიზეზი, რომელსაც სასამართლო საპატიოდ მიიჩნევს).

დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევაში სასამართლო განაახლებს ძირითადი საქმის განხილვას იმ მომენტიდან, სადაც იგი შეწყდა.
**დამირგაია**, *„რკინის კლდე"*, — ნეოლით-ბრინჯაოს ხანის პირველყოფილი ადამიანის ხელოვნების უნიკალური ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს სოფელ კასუმლოს (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთით, 1,2 კმ-ზე, კლდის მოზრდილ მონაკვეთზე (ზომა 6,5 × 3 მ). მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი (2019).

დადასტურებულია კლდის მხატვრობა. ღია ნაცრისფერი კლდის შიდა მხარე გამოქარულია, აქვს ნახევარსფერული თაღისებრი ფორმა და მთლიანად მოხატულია მუქი წითელი საღებავით (ოქრით). ნახატები (ზომა 10 × 15 სმ) შესრულებულია სტილიზებულად და სქემატურად. დიდი ნაწილი წაშლილია, ზოგი კარგადაა შემორჩენილი. თვალსაჩინოა ირმის, თხის, გველისა და სხვა გამოსახულებანი, რომლებიც ერთმანეთთან სიუჟეტურად დაკავშირებული არ ჩანს.

ლიტერატურა
----------

* მენაბდე მ. კიღურაძ ე თ. ქვემო ქართლის არქეოლოგიური ექსპედიციის 1980–81 წლების მუშაობის შედეგები, წგ.: საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიური ექსპედიციები, XIII, თბ. 1986;
* *კიღურაძე თ.*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 23078
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დიპლიპიტო**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დიპლიპიტო (ალმანახი)**. |

**დიპლიპიტო**, იგივე **ნაღარა** — დასარტყმელი საკრავი, შედგება სხვადასხვა სიგანისა და ერთნაირი სიმაღლის თიხის ორი პატარა ქილისაგან, რომლებზედაც გადაკრულია ციკნის ტყავი ან ხარის ბუშტი. ქილები ერთმანეთთან თასმითაა გადაბმული. ქილების სიმაღლეა 200-250 მმ, დიამეტრი პატარისა — 90 მმ, დიდის — 170 მმ. ქილები გარედან ნაირფერადაა მოხატული. დიპლიპიტოს უკრავენ ორი პატარა ჯოხით „თხის ფეხუნებით". თუ ჟღერადობის გასაძლიერებლად ტყავის გადაჭიმვა უნდათ, ქილებს მაყალზე ათმობენ, მოსაშვებად კი ტყავებს ოდნავ ასველებენ. დიპლიპიტო უმთავრესად საანსამბლო საკრავია. ორკესტრში პირველად შეიტანა მ. იპოლიტოვ-ივანოვმა („კავკასიურ ესკიზებში", 1894), შემდეგ დიპლიპიტო ოპერებში გამოიყენეს დ. არაყიშვილმა („თქმულება შოთა რუსთაველზე"), ს. ვასილენკომ („მშვენიერი იოსები"), რ. გლიერმა („შაჰსენემი") და სხვა.

ლიტერატურა
----------

* *ჩხიკვაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 563.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მ. შილაკაძე, „ქართული ხალხური საკრავები და საკრავიერი მუსიკა", თბ. 1970

სქოლიო
------

1. ↑  დ. არაყიშვილი, „ხალხური სამუსიკო საკრავების აღწერა და გაზომვა", თბ. 1940

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ქართული ხალხური საკრავები |
| --- |
|  |
| სიმებიანი | 
* ფანდური
* ჩონგური
* ჭუნირი
* ჭიანური
* ჩანგი
* აბხარცა
 |
|  |
| ჩასაბერი | 
* სალამური
* ბუკი
* ლარჭემი
* სოინარი
* დუდუკი
* ზურნა
* გუდასტვირი
* ჭიბონი
* პილილი
* ქართული გარმონი
 |
|  |
| დასარტყმელი | 
* დოლი
* დიპლიპიტო
* დაირა
* წინწილა
 |

 |
**დიდი ბალხანი** (თურქმ. Uly Balkan dagy) — ქედი თურქმენეთის დასავლეთ ნაწილში. უზბოის მშრალი ხეობით გამოყოფილია პატარა ბალხანისაგან და ქოფეთდაღის დასავლეთ კიდისაგან. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 60 კმ-ზე, სიგანე 20 კმ. სიმაღლე 1880 მ-მდე (მთა არლანი). ციცაბო ჩრდილოეთი და შედარებით დამრეცი სამხრეთი ფრთისაგან შემდგარი ანტიკლინორიუმია. სტრუქტურის დასავლეთ გაგრძელება დაძირულია კასპიისპირა ვაკის უახლესი დანალექების ქვეშ. უმეტესწილად აგებულია იურული და ცარცული ასაკის კირქვებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ძლიერაა გაშიშვლებული, განსაკუთრებით ფრიალოა ჩრდილოეთი, ხოლო სამხრეთი შეჭრილ-შემოჭრილია ხეობებით. გაბატონებულია უდაბნო (800 მ-მდე), ნახევარუდაბნო და მთა-სტეპის ლანდშაფტები მთის ქსეროფიტებითა და ღვიის მეჩხერი ტყით. დაჩრდილულ ხეობებში იზრდება ბუჩქნარები. მოსწორებული რელიეფის მცირე მონაკვეთები გამოიყენება ურწყული მიწათმოქმედებისათვის. სიახლოვესაა ნავთობის საბადო ნებითდაღი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დიდი ბალხანი // გეოგრაფიის ენციკლოპედია (რუსული)

სქოლიო
------

1. ↑  Краткая географическая энциклопедия. Том 1: М. 1960.
**გურამ ჩაგანავა** (დ. 25 დეკემბერი, 1941, უგლოვოე) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2000).

ბიოგრაფია
---------

1969 წელს დაამთავრა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რუსული ენის, ლიტერატურისა და ინგლისური ენის ფაკულტეტი.

1981-2006 წლებში მუშაობდა ბათუმის ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1982 წლიდან - შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (ახლანდელ უნივერსიტეტში). 2009 წლიდან — შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის სრული პროფესორი. 2010 წლიდან — სოციალურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ფსიქოლოგიის პროგრამული მიმართულების ხელმძღვანელი. მისი ინიციატივით რამდენიმე წელია უნივერსიტეტში მოქმედებს სამაგისტრო საგანმანათლებლო პროგრამა კლინიკურ ფსიქოლოგიაში. მისი რამდენიმე სტატია ეძღვნება ენათმეცნიერებისა და ისტორიის საინტერესო პრობლემატიკას. გამოსაცემად მზადდება სოციალური ფსიქოლოგიისა და კლინიკური ფსიქოლოგიის სალექციო კურსები, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ეფუძნება მისივე ექსპერიმენტულ და პრაქტიკულ გამოკვლევებს. კითხულობს სალექციო კურსებს ფსიქოლოგიის სხვადასხვა დარგში, ხელმძღვანელობს სტუდენტთა სამეცნიერო ნაშრომებს, სისტემატიურად მონაწილეობს პროფესორ-მასწავლებელთა საუნივერსიტეტო, რესპუბლიკურ და საერთაშორისო კონფერენციებში, რედაქტორობს პერიოდულ გამოცემას „ფსიქოლოგიური გამოკვლევები", არის უნივერსიტეტის აკადემიური საბჭოსა და პედაგოგიკის დარგის სპეციალიზირებული საბჭოს წევრი და უნივერსიტეტის ეთიკის კომისიის ხელმძღვანელი.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1995 წელს „პროპრიაციის ფსიქოლოგიის პრობლემები".

ბიბლიოგრაფია
------------

* ნებისყოფის ფსიქოლოგიის საკითხები (რედაქტორი). ბათუმი, გამომცემლობა აჭარა, 2019, გვ. 144 — ISBN: 9789941460524
* აპროპრიაციის ფსიქოლოგიის ექსპერიმენტული საფუძვლები (ავტორი). ბათუმი, შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2009, გვ. 232 — ISBN: 9789941409578
* ისტორიული და სოციალური ფსიქოლოგიის აქტუალური პრობლემები (ავტორი). ბათუმი, ბათუმის უნივერსიტეტი, 2004, გვ. 255 — ISBN: 9992897015
* განწყობის ფსიქოლოგიის აქტუალური პრობლემები (ავტორი). ბათუმი, აჭარა, 2001, გვ. 224 — ISBN: 9992884975

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი.. თბ. 2012, გვ. 596

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გურამ ჩაგანავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
დირაკის დელტა ფუნქციის სქემატური ილუსტრაცია.
დირაკის დელტა ფუნქცია, როგორც გაუსის განაწილების {\displaystyle \delta \_{a}(x)={\frac {1}{a{\sqrt {\pi }}}}\mathrm {e} ^{-x^{2}/a^{2}}} (როდესაც {\displaystyle a\to 0}) მიმდევრობის ზღვრული შემთხვევა.
**დირაკის დელტა ფუნქცია**, ან **δ ფუნქცია**, წარმოადგენს განზოგადებულ ფუნქციას დამოკიდებულს რეალურ ცვლადზე, ისე, რომ ფუნქციის მნიშვნელობა ტოლია ნულის ცვლადის ყველა მნიშვნელობისთვის გარდა იმ შემთხვევისა,როდესაც პარამეტრის მნიშვნელობა ნულის ტოლია, ხოლო ამ ფუნქციის ინტეგრალი −∞ დან ∞ -მდე 1-ის ტოლია. ეს ფუნქცია შგანსაზღვრული იქნა ფიზიკოს-თეორეტიკოსის პოლ დირაკის მიერ. დირაკის დელტა ფუნქცია წარმოადგენს კრონეკერის სიმბოლოს უწყვეტ ანალოგს.

განმარტება
----------

დირაკის დელტა ფუნქცია შეიძლება წარმოვიდგინოთ როგორც ფუნქცია, რომლის მნიშვნელობა ნულის ტოლია ყველა წერტილში გარდა ნულისა, სადაც მისი მნიშვნელობა უსასრულოა:

{\displaystyle \delta (x)={\begin{cases}+\infty ,&x=0\\0,&x\neq 0\end{cases}}}
ასევე, განმარტების თანახმად იგი აკმაყოფილებს პირობას. 

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }\delta (x)\,dx=1.}
ეს განმარტება გარკვეულწილად ევრისტიკულია. დირაკის დელტა ფუნქცია არ წარმოადგენს რეალურ ფუნქციას. მისი მკაცრი გამნარტება შესაძლებელია განაწილების ან ზომის ცნების გამოყენებით.

თვისებები
---------

### სიმეტრია და მასშტაბური ინვარიანტობა

დირაკის დელტა ფუნქცია აკმაყოფილებს შემდეგ მასშტაბურ ინვარიანტობის თვისებას ნებისმიერი არანულოვანი α სკალარისთვის:

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }\delta (\alpha x)\,dx=\int \_{-\infty }^{\infty }\delta (u)\,{\frac {du}{|\alpha |}}={\frac {1}{|\alpha |}}}.
გარდა ამისა, დირეკის დელტა ფუნქცია არის ლუწი ფუნქცია, ასე რომ

{\displaystyle \delta (-x)=\delta (x)}.
სხვანაირად, დირაკის ფუქცია არის ერთგავროვანი ფუნქცია −1-ის ტოლი ერთგვაროვნების ინდექსით.

### ალგებრული თვისებები

განაწილება, რომელიც მიიღება δ-ფუნქციის *x*-ზე ნამრავლით ნულის იგივურად ტოლია:

{\displaystyle x\delta (x)=0.}
საპირისპიროდ, თუ *xf*(*x*) = *xg*(*x*), სადაც *f* და *g* განაწილებებია, მაშინ

{\displaystyle f(x)=g(x)+c\delta (x)}
სადაც *c* დაიმე მუდმივია.

### წანაცვლება

დროში წანაცვლებული დელტა ფუნქციის ინტეგრალი მოიცემა როგორც:

{\displaystyle \int \limits \_{-\infty }^{\infty }f(t)\delta (t-T)\,dt=f(T)}.

კავშირი კრონეკერის სიმბოლოსთან
------------------------------

კრონეკერის სიმბოლო delta {\displaystyle \delta \_{ij}} არის სიდიდე, რომელიც განისაზღვრება როგორც

{\displaystyle \delta \_{ij}={\begin{cases}1&i=j\\0&i\not =j\end{cases}}}
*i* და *j* ნატურალური მნიშვნელობებისთვის. ეს ფუნქცია აკმაყოფილებს წანაცვლების თვისების მსგავს თვისებას: თუ {\displaystyle (a\_{i})\_{i\in \mathbb {Z} }} არის ნებისმიეირ უსასტულო მიმდევრობა, მაშინ

{\displaystyle \sum \_{i=-\infty }^{\infty }a\_{i}\delta \_{ik}=a\_{k}.}
ანალოგიურად, ნებისმიეირი უწყვეტი ფუნქციისთვის {\displaystyle f} განსაზღვრულს რაიმე არეში {\displaystyle \mathbb {R} }, დირალის დელტა ფუნცია აკმაყოფილებს წანაცვლების თვისებას 

{\displaystyle \int \_{-\infty }^{\infty }f(x)\delta (x-x\_{0})\,dx=f(x\_{0}).}

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* კრონეკერის სიმბოლო
* ლევი-ჩივიტას სიმბოლო
* გრინის ფუნქცია

სქოლიო
------

1. ↑  Gel'fand და Shilov 1968, Volume I, §1.1, p. 1
2. ↑  Strichartz 1994, Problem 2.6.2
დოჰიო 1910 წელს რიოგოკუ კოკუგუკანში ჩატარებულ ტურნირზე
**დოჰიო** — ადგილი, სადაც სუმოს ორთაბრძოლები იმართება. დოჰიო წარმოადგენს სანახევროდ თიხაში ჩაფლული ბრინჯის ჩალის კონებისაგან შექმნილ 4,55 მეტრის დიამეტრის მქონე წრეს. ოფიციალური პროფესიონალური ტურნირების (ბაშოს) დროს დოჰიო ეწყობა კვადრატული ფორმის თიხის შემაღლებულ პლატფორმაზე, რომლის სიმაღლე 66 სანტიმეტრია, ხოლო თითოეული გვერდის სიგანე — 6,70 მეტრი. 

პროფესიონალურ სუმოში დოჰიოს ყოველი ბაშოს წინ აშენებენ იობიდაშები, რომლებიც ამისთვის ტრადიციულ ხელსაწყოებს იყენებენ. 66 სანტიმეტრის სიმაღლის თიხის პლატფორმისა და მასზე დოჰიოს მოწყობას 3 დღეს უნდებიან. 

დოჰიოს ასაგებად თიხა საგანგებოდ მოაქვთ საიტამას პრეფექტურიდან, მდინარე არაკავას ნაპირებიდან. თუმცა მზარდი ურბანიზაციის გამო დაიწყეს იბარაკის პრეფექტურიდან მოტანილი თიხის გამოყენებაც. დოჰიოს ზედაპირს ქვიშით ფარავენ. ყოველი ტურნირის (ბაშოს) დასრულების შემდეგ, დოჰიოს შლიან, ხოლო ნაგოია-ბაშოს შემთხვევაში, მის ნატეხები გულშემატკივრებს მიაქვთ სუვენირებად. საწვრთნელ-სავარჯიშო დოჰიოსაც იობიდაშები აგებენ ხოლმე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Morita, Hiroshi. "Sumo Q&A". NHK World-Japan. Retrieved December 25, 2020.
* Newton, Clyde (1994). Dynamic Sumo. Tokyo: Kodansha International. p. 18.
ოჯახთან ერთად
**დავით ბააზოვი** (დ. 1883, ცხინვალი — გ. 1946, თბილისი) — ქართველ ებრაელთა სათვისტომოს ერთ-ერთი ლიდერი, საზოგადო მოღვაწე, საქართველოში სიონისტური მოძრაობის წარმომადგენელი, რაბინი. მონაწილეობდა 1903 წელს გამართულ ბაზელის სიონისტურ კონგრესში.

ადრეული წლები
-------------

ბააზოვი ქალაქ ცხინვალში 1883 წელს დაიბადა და პირველადი განათლებაც აქვე, ადგილობრივ სინაგოგაში მიიღო. მოგვიანებით მან სწავლა გააგრძელა სიონისტური განათლების ორ ცენტრში, სლუცკსა და ვილნიუსში, სადაც დაეუფლა ებრაულ ფილოსოფიას და რომელიმე დიდ თანამედროვე ქალაქში რაბინად დარჩენას საქართველოში დაბრუნება არჩია. უკეთეს პირობებში შრომის ნაცვლად ბააზოვმა დასავლეთ საქართველოს მაღალმთიანეთს, დაბა ონს მიაშურა და რაჭის პატარა დასახლებაში დაიწყო მრევლის შემოკრება, წერა-კითხვის არმცოდნე ბავშვებისთვის საბაზო სკოლის ჩამოყალიბება. ბააზოვის სახელს უკავშირდება ლაილაშის სინაგოგისადმი გამოვლენილი განსაკუთრებული ყურადღებაც.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
---------------------

რაბინი პოლიტიკურ ასპარეზზე მალე გამოჩნდა. უპირველეს ყოვლისა, იგი ისრაელის სახელმწიფოს ჩამოყალიბებისთვის აგორებული საერთაშორისო მოძრაობის აქტიური მონაწილე იყო. ამასთანავე, უპირისპირდებოდა ცარისტულ რეჟიმს და თანაუგრძნობდა მეფისა თუ სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ მებრძოლ ქართველ აქტივისტებს. იგი მთელ საქართველოში მოგზაურობდა და, შესაბამისად, მრავალ სხვადასხვა ქალაქში უცხოვრია. მაგალითად, 1918 წლისთვის ბააზოვი ახალციხეში აღმოჩნდა. პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში კავკასიის ეს მაზრა დროებით დაიკავეს თურქებმა, რომლებიც ყველა მეთოდით ცდილობდნენ ადგილობრივი ქართული მოსახლეობის შევიწროებასა და დასჯას. უმძიმესი იყო ახალციხელი სომხების მდგომარეობაც, რომელთაც სამხედროები ფიზიკურ განადგურებასაც კი უქადდნენ. მათ დავით ბააზოვი ქომაგობდა.

ამავე წელს მან დაიწყო გაზეთ „ებრაელის ხმის" გამოცემა. იგი გახდა მთავარი შტაბი, სადაც ქართველ ებრაელთა პალესტინაში დაბრუნების სამოქმედო გეგმები ისახებოდა. ამავე გამოცემის თანამშრომელთა აქტიური მხარდაჭერით მოხერხდა ბეით ქნესეთის ოქროს მარაგიდან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ხაზინის დახმარებაც. ქართველმა ებრაელებმა ერთ-ერთმა პირველებმა შეიტანეს სოლიდური თანხა საქართველოს პირველ ბიუჯეტში.

საბჭოთა ეპოქა
-------------

საბჭოთა პერიოდში ბააზოვმა საკუთარი შესაძლებლობები სრულად მიმართა სასკოლო საქმის განვითარებისკენ და მთელ საქართველოში დაიწყო ზოგადსაგანმანათლებლო ებრაული სასწავლებლების ჩამოყალიბება. 

1930-იან წლებში მას შვილი დაუხვრიტეს, თავად კი ციმბირში გადაასახლეს. სიცოცხლის უკანასკნელი წლების განმავლობაში ბააზოვი კვლავ თბილისში დაბრუნდა. ის 1947 წელს გარდაიცვალა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბიოგრაფია
|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დავით ბაქრაძე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დავით ბაქრაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**დავით ილიას ძე ბაქრაძე** (დ. 10 იანვარი, 1912, ხარაგაული ― გ. 8 დეკემბერი, 1977, თბილისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (7 აგვისტო, 1944), პოდპოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტი (1938). სკკპ წევრი 1938 წლიდან. 1940 წლიდან წითელ არმიაში იყო ბელორუსიაში. აქ 1941 წლის დეკემბერში ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს. 1942 წლის აგვისტოს საბჭოთა მეომრების ჯგუფთან ერთად ტყვეობიდან გაიქცა და ს. კოვპაკის პარტიზანულ რაზმს შეუერთდა. განვლო საბრძოლო გზა ათეულის მეთაურიდან პარტიზანული პოლკის მეთაურამდე. მონაწილეობდა მიიღო 168 ბრძოლაში. მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო საბჭოთა და სამეურნეო თანამდებობაზე. 1965 წლიდან იყო საქართველოს საშენ მასალათა მრეწველობის სამინისტროს ტრესტ „საქმარმარილოს" მმართველი. სსრკ II–III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. ავტორია წიგნებისა: „გმირთა სისხლით" (1950), „ძველ გზებსა და ბილიკებზე" (1965), „ლეგენდარული რეიდი" (1968). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის, წითელი ვარსკვლავის, აგრეთვე პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის "ვირტუტი მილიტარის" I ხარისხის ორდენებით და მედლებით. მის შესახებ მურმან ლებანიძემ დაწერა ლექსი „პარტიზანები" (1974 წ.).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 240.
* *ჩინჩილიკაშვილი ტ.* ენციკლოპედია "საქართველო", თბ. 1997
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა "საბჭოთა საქართველო" თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В. Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* დავით ბაქრაძე (გმირი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* დავით ბაქრაძის ბიოგრაფია

სქოლიო
------

1. ↑  *ლებანიძე, მ*. „ერთტომეული" გვ. 328-330 —„საბჭოთა საქართველო", თბილისი, 1979