**რომას კალანტა** ( ლიეტ. Romas Kalanta ; 1953 წლის 22 თებერვალი, ალიტუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ — 14 მაისი , 1972, კაუნასი, ლიტვის სსრ, სსრკ ) — ლიტველი დისიდენტი. ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც თვითდაწვის აქტი ჩაიდინა .

ბიოგრაფია
---------

 რომას კალანტეს მემორიალური წარწერა კაუნასში
რომას კალანტა დაიბადა მშრომელთა ოჯახში. 1963 წელს ოჯახი საცხოვრებლად კაუნასში გადავიდა. რომასი 1971 წელს არ გავიდა ზოგიერთი ფინალური გამოცდების ჩასაბარებლად კაუნასის მე-18 საშუალო სკოლაში და გადავიდა საღამოს სკოლაში, სადაც მშრომელი ახალგაზრდები სწავლობდნენ. საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად შეძახილით "*თავისუფლება ლიტვას!"* "(იყვირა ლიტვურად) თავი დაიწვა მუსიკალური თეატრის მახლობლად, კაუნასის მთავარ ქუჩაზე, შადრევანთან, სადაც იკრიბებოდნენ ახალგაზრდები. მის ბლოკნოტში ნახეს ჩანაწერი: "*ჩემს სიკვდილში მხოლოდ სისტემაა დამნაშავე* ".

რომასის დაკრძალვა მოსალოდნელზე ორი საათით ადრე გაიმართა18 მაისს, ვინაიდან სსრკ კგბ-ს თანამშრომლებს სურდათ თავიდან აეცილებინათ ხალხმრავლობა. შედეგად, რომასის სახლთან შეკრებილი ახალგაზრდების დიდი ნაკადი დაიძრა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩისკენ — თავისუფლების ხეივნის მიმართულებით ( ლაისვეს ხეივანი ). 18 და 19 მაისს დემონსტრაციებში 3000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, ძირითადად ახალგაზრდები. საპროტესტო აქციების ჩახშობაში მონაწილეობდნენ მოხალისე რაზმელები, მილიცია, ჯარისკაცები; აქციის მონაწილეები სცემეს, დააკავეს და დააპატიმრეს, თავები გადაპარსეს, ზოგიერთი ქალაქიდან რამდენიმე ათეულ კილომეტრში გაიყვანეს და გაუშვეს.

დააკავეს 402 ადამიანი; მათგან 33 ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას დაეკისრა, რვა პირი გაასამართლეს როგორც ხულიგნი და ანტისოციალური ელემენტი.. ოფიციალურმა გარდაცვალების შემდგომმა ექსპერტიზამ კალანტა ფსიქიკურად დაავადებულად გამოაცხადა. 8 წლის განმავლობაში მშობლებს არ აძლევდნენ უფლებას რომაინიას სასაფლაოზე საფლავის ქვა დაედოთ (ეს მხოლოდ 1982 წელს მოხერხდა).

1989 წელს შეიქმნა კომისია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ექიმი ლ. რადავიჩიუსი, არსებული მონაცემების შესწავლისა და კალანტას მეგობრებთან და ნათესავებთან გასაუბრების შემდეგ, დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ კალანტას რაიმე ფსიქიკური დაავადება ჰქონდა  .

ხსოვნა
------

რომას კალანტას შესახებ დაიწერა რამდენიმე წიგნი, გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი "შადრევანის შვილები" (რეჟისორები რაიმუნდას ბანიონისი, ანდრიუს შუშა; 1990 წ. ).

2000 წლის 5 ივლისს რომას კალანტას სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა Vytis-ის ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენი. 2002 წლის 14 მაისს, ლიტვის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ვალდას ადამკუსის მონაწილეობით, იმ ადგილას, სადაც კალანტასმა განახორციელა თვითდაწვის აქტი, გაიხსნა ძეგლი "მსხვერპლის ველი" ( «Aukos laukas» ; მოქანდაკე რობერტას ანტინის უმცროსი, არქიტექტორი საულიუს იუსკისი ). 

 50 წელი რომას კალანტას გარდაცვალებიდან, ლიტვის ფოსტა, 2022 წ
2022 წლის 14 მაისს, კალანტას გარდაცვალებიდან ორმოცდაათი წლისთავზე, კაუნასის მუსიკალური თეატრის სცენაზე შედგა კიპრას მასანაუსკასის როკ ოპერის „1972" პრემიერა. . იმავე წელს ლიტვის ფოსტამ გამოუშვა საფოსტო მარკა, რომელიც ეძღვნებოდა რომას კალანტას ხსოვნას.

Ჯილდო
-----

* ვიტისის ჯვრის ორდენის დიდი ჯვარი ( 2000 წლის 1 ივლისი, სიკვდილის შემდეგ)

სქოლიო
------

1. ↑   {{{სათაური}}}, ISBN 90-420-3048-8.
2. ↑  Rokas Subačius. Dramatiškos biografijos: kovotojai, kūrėjai, karjeristai, kolaborantai... — V.: Mintis, 2005. — 443 p.: iliustr. ISBN 5-417-00887-7
3. ↑  1972. ციტირების თარიღი: 2022-05-03.
4. ↑  Декрет Президента Литвы от 1 июля 2000 года № 928 Информация на официальном сайте Президента Литвы საარქივო ასლი საიტზე Wayback Machine[[Template:{{{1}}}]] ([{{fullurl:Template:{{{1}}}|action=edit}} edit]|[[Template talk:{{{1}}}|talk]]|[{{fullurl:Special:Whatlinkshere/Template:{{{1}}}|limit=999}} links]|[{{fullurl:Template:{{{1}}}|action=history}} history]|[{{fullurl:Template:{{{1}}}|action=watch}} watch])

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Факел Ирины Славиной / Шлосберг YouTube-ზე // ГражданинЪ TV. 5 октября 2020.