recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
|  |
| --- |
| ნაწილი სერიისა |
| ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერი (ლგბტ) ხალხი |
| ლგბტ დროშალგბტ დროშა |
| სექსუალური ორიენტაცია |
| * ჰომოსექსუალობა
* დემოგრაფია
* ბიოლოგია
* გარემო
 |
| ისტორია |
| * ლგბტ ისტორია
* ქრონოლოგია
* სოციალური მოძრაობები
 |
| კულტურა |
| * ლგბტ საზოგადოება
* კამინგ-აუტი
* პრაიდი
* სლენგი
* სიმბოლოები
* გეი კვარტალი
 |
| უფლებები |
| * მსოფლიოში არსებული კანონები
* ქორწინება
* კავშირი
* ბავშვის აყვანა
* სამხედრო სამსახური
* ტრანსსექსუალიზმის სამართლებრივი ასპექტები
 |
| საზოგადოების დამოკიდებულება |
| * ჰეტერონორმატიულობა
* ლგბტ სტერეოტიპები
* ქვიარი
* რელიგია და ჰომოსექსუალობა
* რელიგია და ტრანსგენდერი
 |
| ცრურწმენა / ძალადობა |
| * შიდსის სტიგმა
* ბიფობია
* გენდერიზმი
* ჰეტეროსექსიზმი
* ჰომოფობია
* ლესბოფობია
* ბინარიზმი
* სექსუალიზმი
* სუიციდი ლგბტ ახალგაზრდებს შორის
* ტრანსფობია
* ლგბტ ხალხზე ძალადობა
* ლგბტ ტრეფიკინგი
 |
| აკადემიური წრეები დადისკურსი |
| * ლგბტ/ქვიარ-კვლევები
* ლესბოსური ფემინიზმი
* ქვიარ-თეორია
* ტრანსფემინიზმი
* ლავანდის ლინგვისტიკა
 |
|  ლგბტ პორტალი |
| * ხ
* გ
* რ
 |

**ბიფობია** აღნიშნავს ირაციონალურ შიშსა და სიძულვილს ბისექსუალი ადამიანებისადმი, რომელიც ხშირად არის დაკავშირებული ისეთ სტერეოტიპებთან, როგორიც არის ურთიერთობებში ორგულობა/მოღალატეობა, მოუწესრიგებელი სექსუალური ცხოვრება და სექსუალური გზით გადამდები დაავადებების გავრცელება.

ეტიმოლოგია
----------

ტერმინი წარმოსდგება ინგლ. bi-რაც ნიშნავს *ორს* და ბერძ.  φόβος, phóbos - *შიში* - მიხედვით. ტრანსფობიასთან ერთად, ჰომოფობია და ბიფობია იმ ტერმინებს წარმოადგენს, რომლებიც გამოიყენება ლგბტ საზოგადოების მიმართ დისკრიმინაციისა და აგრესიის გამოსახატავად.

უარყოფითი სტერეოტიპები
----------------------

მიუხედავად იმისა, რომ ჰომოფობია და ბიფობია ორი განსხვავებული ფენომენია, მათ საერთოც აქვთ: მაშინ, როცა იმავე სქესის ადამიანისაკენ ლტოლვა ბისექსუალობის ნაწილია, ჰეტეროსექსისტების შეხედულება ჰეტეროსექსუალობის თაობაზე, რომ ეს ერთადერთი სწორი ორიენტაციაა, ეხება როგორც გეებს, ასევე 
ბისექსუალებს. 

აღსანიშნავია, რომ ბიფობია კლინიკურ ფსიქოლოგიაში დაავადებად არაა მიჩნეული და მისი მნიშვნელობა პრაქტიკულად გათანაბრებულია ქსენოფობიასთან.

ლიტერატურა
----------

↑ შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში[რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა"]
**ბიყარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, გორის მუნიციპალიტეტის სოფ. ბიყარში, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მდ.მეჯუდას მარცხენა ნაპირას. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით სქელ დუღაბზე. წყობა სწორხაზოვანია. შესასვლელები და სარკმლების თაღები გადაყვანილია აგურის წყობით. 

დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც გაჭრილია სამი მაღალი თაღოვანი სარკმელი. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია პილასტრებით. გრძივი კედლები ოთხი წყვილი პილასტრის საშუალებით თანაბარ ნაწილებად იყოფა. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. ნალესობა მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში სიმეტრიულად განლაგებული თაღოვანი სარკმლებია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. დასავლეთის და სამხრეთის თაღოვანი შესასვლელების ორივე კარი ნაოთხალია.

სამხრეთ შესასვლელის თავზე, აგურის წყობაში ამოკვეთილი ჯვარია. დანარჩენი ფასადები სადაა. დასავლეთის კეხზე აღმართულია აგურით ნაგები სამრეკლო, რომელიც ღია ფანჩატურს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე მიწის დონე ძლიერ აწეულია. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები დაბზარულია. ინტერიერში ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები.

ლიტერატურა
----------

* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ. 2002, გვ. 39-40
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ბელაია**. |


**ბელაია** ან **აგიზელი** (რუს. Белая; ბაშკ. Ағиҙел (ინფ.)) — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში, კამის მარცხენა შენაკადი. ნაწილობრივ გვევლინება აგრეთვე როგორც ბაშკირეთისა და თათრეთის სასაზღვრო მდინარე. წარმოადგენს ბაშკირეთის უგრძეს მდინარეს. სიგრძე 1430 კილომეტრი, აუზის ფართობი 142 ათ. კმ². სათავე აქვს სამხრეთ ურალზე, ირემელის მასივის აღმოსავლეთით. საზრდოობს უმთავრესად თოვლის წყლით. იყინება ნოემბრის შუა რიცხვებში, ყინულსვლა — შუა აპრილში. მთავარი შენაკადებია ნუგუში, სიმი, უფა, ბირი, ჩქარი თანიფი, ურშაქი, აშქადარი, დიომა და სხვა. ზემო დინებაში მიედინება დაბალ, დაჭაობებულ ხეობაში. 

სოფელ ტირლიანსკის ქვემოთ ხეობა მკვეთრად ვიწროვდება. ცალკეულ მონაკვეთებზე მისი ფერდობები ციცაბოა, ფლატოვანი და შემოსილია ტყით. მდინარე ნუგუშის შესართავის ქვემოთ ხეობა თანდათან ფართოვდება, ხოლო მდინარე უფის შესართავის შემდეგ ტიპური ვაკის მდინარის ხასიათს ატარებს. მიედინება ფართო ჭალის ფარგლებში, მეანდრირებულია და იყოფა ტოტებად. მარჯვენა ნაპირი დიდწილად ამაღლებულია. 

წყლის საშუალო ხარჯი შესართავში 950 მ³/წმ. ბაშკირეთის მნიშვნელოვანი წყლის მაგისტრალია. სანაოსნოა შესართავიდან ქალაქ უფამდე. არარეგულარული ნაოსნობა განვითარებულია ქალაქ მელეუზის ნავმისადგომამდე. მდინარის ნაპირზეა გაშენებული ქალაქები: ბელორეცკი, სალავათი, იშიმბაი, უფა, სტერლითამაქი, ბირსკი. 

მდინარის რუსული სახელწოდება — „ბელაია" ბაშკირული „აგიზელის" ანალოგიურია, რაც „თეთრ მდინარეს" ნიშნავს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბელაია — სტატია დიდი რუსული ენციკლოპედიიდან (რუსული)
**ბესლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბესლეთში. ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში.

ძეგლი დარბაზული ტიპისაა, შვერილი, ნახევარწრიული აფსიდით. დარბაზი გეგმაში წაგრძელებული სწორკუთხედია; მის ჩრდილო, დასავლეთ და სამხრეთ კედლის ცენტრში თითო არქიტრავული კარია, ხოლო გრძივ კედლებში კარის ორსავე მხარეს ურთიერთსაპირისპირო, ორ-ორი არქიტრავული სარკმელი და ერთსაფე-ხურიანი პილასტრებია. პილასტრები დარბაზს სამ თანაბარ ნაწილად ჰყოფს. საკურთხეველი დარბაზისაგან ერთსაფეხურიანი მხრებითაა გამიჯნული. აბსიდის ჩრდილო ნაწილში ორი, გეგმაში სწორკუთხა თაღოვანი ნიშაა, რომელთაგან და-სავლეთისა შეისრულია, ხოლო აბსიდის სამხრეთ ნაწილში ერთი, გეგმაში სწორკუთხა არქიტრავული ნიშაა. საკურთხევლის იატაკი დარბაზზე ერთი საფეხურით ამაღლებულია. ეკლესია ნაშენია კირქვითა და კირის დუღაბით. კონსტრუქციულ ნაწილებში არის კარგად თლილი ქვა. სახურავი ჩანგრეულია.

ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ეკლესიის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.

ლიტერატურა
----------

* *Воронов Ю. Н.* В мире архитектурных памятников Абхазии, М. 1978

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბესლეთის წმინდა გიორგი
**ეშმაკეული აიები** — ბრიტანელ-ინდოელი მწერლის, სალმან რუშდის, მეოთხე რომანი, გამოქვეყნდა 1988 წელს. ნაწილობრივ ეფუძნება წინასწარმეტყველი მუჰამედის ცხოვრებას. ისევე, როგორც წინა წიგნებში, ამ რომანშიც რუშდი თავისი პერსონაჟების შესაქმნელად მაგიურ რეალიზმს და თანამედროვე მოვლენებს იყენებს. „ეშმაკეული აიები" მოგვითხრობს ორი ადამიანის შესახებ, რომლებიც ტერორისტების მიერ გატაცებული თვითმფრინავის აფეთქებას სასწაულებრივად გადაურჩებიან.

გაერთიანებულ სამეფოში წიგნმა დადებითი გამოხმაურება მიიღო. მოიპოვა ვაითბრედის პრემია და წარდგენილი იყო ბუკერის პრემიაზე. მიუხედავად ამისა, მუსლიმებმა რუშდი ღვთისგმობაში და ისლამის შეურაცხყოფაში დაადანაშაულეს. 1989 წლის 14 თებერვალს აიათოლა რუჰოლა ხომეინმა, ირანის იმჟამინდელმა ლიდერმა, მწერალს სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანა. ამას მოჰყვა რუშდის მოკვლის რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობა, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს პოლიციის პროტექტორატის ქვეშ იმყოფებოდა. აგრეთვე თავს დაესხნენ რუშდისთან ახლოს მყოფ პირებს, მათ შორის მოკლეს მისი მთარგმნელი ჰიტოში იგარაში. 

წიგნი აკრძალულია ინდოეთში, როგორც მუსლიმთა წინააღმდეგ მიმართული სიძულვილის ტექსტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *The Satanic Verses PDF*
* *Looking back at Salman Rushdie's The Satanic Verses*
* Notes on Salman Rushdie: The Satanic Verses

სქოლიო
------

1. ↑  Freebase Data Dumps — Google.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q95'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q648625'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q15241312'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1453477'></a>
2. ↑  Manoj Mitta (25 January 2012). „Reading 'Satanic Verses' legal". *The Times of India*. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 აპრილი 2013. ციტირების თარიღი: 24 October 2013.
3. ↑  Suroor, Hasan (3 March 2012). „You can't read this book". *The Hindu*. ციტირების თარიღი: 7 August 2013.
**ბიუჯეტი** (ძვ. ნორმანდიულიდან *budget* - საფულე) — განსაზღვრული პირის (ოჯახის, ბიზნესის, ორგანიზაციის, სახელმწიფოს და ა.შ.) შემოსავლებისა და გასავლების ჩამონათვალი, რომელიც განისაზღვრება კონკრეტული დროის პერიოდით, ჩვეულებრივ ერთი წლით. ბიუჯეტი ეს არის უმნიშვნელოვანესი, როგორც მიკროეკონომიკაში, ასევე მაკროეკონომიკაში (სახელმწიფო ბიუჯეტი). ბიუჯეტის შესწავლით დაკავებულია ვრცელი ეკონომიკური მეცნიერება, სახელწოდებით - ფინანსები.

სახელმწიფო ბიუჯეტი
------------------

სახელმწიფო ბიუჯეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანეს ფინანსურ დოკუმენტს. იგი წარმოადგენს ყველა უწყების, სახელმწიფო სამსახურების, სამთავრობო პროგრამების, ყველა ფინანსური ინფორმაციის ჩამონათვლის ერთობლიობას. მასში განსაზღვრულია მოთხოვნა, რომელიც ექვემდებარება შესრულებას სახელმწიფო ხაზინის მხრიდან, ისევე როგორც მითითებულია წყაროები და მოცულობა ყველა მოსალოდნელი შემოსავლისა სახელმწიფო ხაზინაში.

სახელმწიფო ქმედებას ბიუჯეტის ფორმირების, განხილვის, დამტკიცების, შესრულების და შესრულების შესახებ ანგარიშის შედგენისა და დამტკიცების საქმეში ეწოდება **საბიუჯეტო პროცესი**. 

საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავს შემდეგ ბიუჯეტებს:

* სახელმწიფო ბიუჯეტი
* ა/რ ბიუჯეტი
* მუნიციპალური (ადგილობრივი) ბიუჯეტი

საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ყველა **შემოსულობა** და **გადასახდელი** სრულდება სახელმწიფო ხაზინის სისტემის მეშვეობით.

თუ ბიუჯეტის დაგეგმილი შემოსავალი აჭარბებს გასავალ ნაწილს, მაშინ საუბრობენ **საბიუჯეტო პროფიციტზე**.
თუ ბიუჯეტის დაგეგმილი გასავალი აჭარბებს შემოსავალ ნაწილს, მაშინ საუბრობენ **საბიუჯეტო დეფიციტზე**. როდესაც ბიუჯეტის შესრულებისას, დეფიციტის დონე აჭარბებს ბიუჯეტის დამტკიცებისას დადგენილ ზღვარს, ანუ ვაკვირდებით მოსალოდნელი შემოსავლების მნიშვნელოვან შემცირებას, მაშინ წარმომადგენლობითი სახელისუფლებო ორგანო (აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოს წინადადების საფუძველზე) იღებს გადაწყვეტილებას - აამოქმედოს კანონით გათვალისწინებული მექანიზმი, რომელიც შეამცირებს გასავლის (ხარჯვითი ნაწილის) მოცულობას. ხარჯვითი ნაწილის ასეთ მოჭრას ეძახიან **სეკვესტრს**.

კომპანიის ბიუჯეტი
-----------------

ბიზნესის ბიუჯეტი ბიზნესის ფინანსების მიმოხილვაა. მასში მოცემულია ძირითადი ინფორმაცია როგორც კომპანიის ფინანსების ამჟამინდელი მდგომარეობის შესახებ (შემოსავლებისა და ხარჯების ჩათვლით), ასევე გრძელვადიანი ფინანსურ მიზნებზე, როგორიცაა გაფართოება, ახალი თანამშრომლების დამატება თუ სხვა.

ბიუჯეტი ასევე გამოიყენება სამომსავლო გეგმებისა და მოლოდინების განსასაზღვრად.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ფინანსები
* მაკროეკონომიკა
* ბიზნესგეგმა

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

სქოლიო
------

1. ↑  ბიზნესის ბიუჯეტის შესახებ[*მკვდარი ბმული*] - 2020-2021 შპს კერნელი
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ეგნატაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)**. |

**ბერი ეგნატაშვილი** (გ. დაახლოებით XVIII საუკუნის 60-იანი წლების დასაწყისში) — ქართველი ისტორიკოსი, ჩამომავლობით აზნაური. იყო ვახტანგ VI-ის მიერ „ქართლის ცხოვრების" გაგრძელების დასაწერად შედგენილი კომისიის ერთ-ერთი მონაწილე (სწავლულ კაცთა კომისია), შესაძლოა ხელმძღვანელიც. „ახალი ქართლის ცხოვრების" ხელნაწერის აშიაზე გაკეთებული ორი მინაწერი (1779) მოწმობს, რომ ეგნატაშვილი ამ თხზულების ერთ-ერთი ავტორი იყო.

ამავე დროს ძეგლის ჯანაშვილისეული ხელნაწერის ერთი მინაწერი გვაუწყებს „ამას ქვემოთ ამ წიგნში ყველა სწორედ არ უწერიათ. ღმერთმან მიუტეოს ეგნატაშვილს ბერს იმდენი შურით და მტრობით სიცრუე". ივანე ჯავახიშვილი „ახალ ქართლის ცხოვრებას" კოლექტიურ ნაშრომად მიიჩნევდა, ხოლო ეგნატაშვილის შესახებ წერდა: „ის ან კომისიის მეთაური და ხელმძღვანელი იქნებოდა, ან მისი მდივანი და საერთო ნამუშევარისა და კვლევა ძიების აღმწერელი".

გარდა ამისა, ეგნატაშვილის ავტორობის კვალი თხზულების ტექსტშიც ჩანს. ვარაუდობენ, რომ ეგნატაშვილი მჭიდროდ უნდა ყოფილიყო დაკავშირებული ერეკლე II-ის მოწინააღმდეგე პირებთან, რომლებიც შემდეგში 1765 წლის შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ.

თხზულება
--------

* „ახალი ქართლის ცხოვრება". XVIII საუკუნის დამდეგი, I. ტექსტი, ივ. ჯავახიშვილის წინასიტყვაობა და რედაქტირება, თბ. 1940

ლიტერატურა
----------

* *ცინცაძე ი.*, ბერი ეგნატაშვილის ვინაობის საკითხისათვის, «მნათობი», 1968, № 1

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკიწყაროვიკიწყარო
ვიკიწყაროში არის სტატია:
***ბერი ეგნატაშვილი***
* ბერი ეგნატაშვილი - ახალი ქართლის ცხოვრება
* ბერი ეგნატაშვილი-ს შემოქმედება Allgeo.org-ზე
* ბერი ეგნატაშვილი, ახალი ქართლის ცხოვრება (ტექსტი ძველი ქართულიდან ახალ ქართულზე გადმოიტანა და კომენტარები დაურთო გიორგი მაჭარაშვილმა)
**ბელა ვიკარი** (დ. 1 აპრილი, 1859, ჰეტესი — გ. 22 სექტემბერი, 1945, დუნავეჩე) — უნგრელი ეთნოგრაფი, უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის თარჯიმანი.

ცხოვრება და მუშაობა
-------------------

ბელა ვიკარმა უმაღლესი განათლება მიიღო ბუდაპეშტის პაზმანი პეტერის უნივერსიტეტში, უნგრული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით 1877-1884 წლებში და დაწერა მასწავლებლების ლექციები (აგოსტ გრეგუსი, პალ გიულაი). ჯერ კიდევ 1870-იანი წლების ბოლოს მან მოკლე ტექსტებით დაწერა ხალხური თქმულებები და სიმღერები. 1896 წლის შობას, მან ევროპაში, ბორსოდის ოლქში, უნიკალური გზით დაიწყო ხალხური სიმღერების ფონოგრამაზე ჩაწერა.

1900 წელს მან პარიზის მსოფლიო გამოფენაზე გამართულ ეთნოგრაფიულ კონგრესზე წარადგინა თავისი მეთოდები და შედეგები, რაც შემდეგ საერთაშორისო ეთნოგრაფიამაც აღრიცხა. თავისი კოლექციების დროს მან ჩაწერა დაახლოებით შვიდი ათასი სიმღერა. 1896 წელს იგი აირჩიეს უნგრეთის ეთნოგრაფიული საზოგადოების მდივნად, მოგვიანებით მან დააარსა საზოგადოება „La Fontaine Society" და გახდა მისი პრეზიდენტი. 1911 წელს იგი აირჩიეს უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად. მისი ყველაზე ცნობილი თარგმანია ვეფხისტყაოსანი, რომელიც ქართული ენიდან უნგრულ ენაზე თარგმნა 1910-იან წლებში. იგი მრავალმხრივი ინდივიდუალურობით გამოირჩეოდა, ის შეუერთდა ესპერანტო მოძრაობას 1910-იან წლებში, იყო უნგრეთის ეროვნული ესპერანტო ასოციაციის გამგეობის წევრი (1920-1928 წწ.), შემდეგ კი მისი საპატიო წევრი (1928-1945 წწ).

რესუსები ინტერნეტში
-------------------

* Pávai István: A folklorista Vikár Béla დაარქივებული 2017-03-29 საიტზე Wayback Machine.
* Gergely Pál: *Vikár Béla gyújtőútjai nyomán*
* Sulinet – Ki-kicsoda
* Rátkai Árpád: Eszperantó emlékhelyek Magyarországon és néhány határon túli településen

სქოლიო
------

1. 1 2  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
**დავიდ დაკო** (ფრანგ. David Dacko; დ. 24 მარტი, 1930, ბუჩია, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 20 ნოემბერი, 2003, იაუნდე, კამერუნი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1960–1965 და 1979–1981 წლებში.

დაიბადა მიწათმოქმედის ოჯახში. პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე მუშაობდა მასწავლებლად. ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე იყო ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამაარსებლის, საკუთარი ბიძის, ბარტელემი ბოგანდას უახლოესი თანამებრძოლი, რომელსაც ამ პერიოდში ეკავა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. ბოგანდას მთავრობაში 1957–1958 ეკავა სოფლის მეურნების, 1958 წელს — ადმინისტრაციულ საქმეთა, 1958–1959 წლებში — შინაგან საქმეთა, ვაჭრობისა და ეკონომიკის მინისტრის თანამდებობები. 1959 წელს ბოგანდას ავიაკატასტროფაში დაღუპვის შემდეგ გახდა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი, ხოლო 1960 წლის 14 აგვისტოდან დამოუკიდებელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

ბოკასას გადატრიალება
--------------------

1966 წლის 1 იანვარს მისი ხელისუფლება დაამხო, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსმა, საკუთარმა ბიძაშვილმა ჟან ბედელ ბოკასამ. მისი დიქტატურის საწყის ეტაპზე დავიდ დაკო შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, შემდეგ გაათავისუფლეს, მოახდინეს მისი რეაბილიტაცია და გახდა ბოკასას მხარდამჭერი.

პრეზიდენტობის მეორე ვადა
------------------------

1979 წლის 20 ნოემბერს, საფრანგეთის მხარდაჭერით ოპერაცია „ბარაკუდას" შედეგად უსისხლოდ დაამხო ბოკასა და კვლავ დაიკავა რესპუბლიკის მეთაურის თანამდებობა. სახალხო გამოსვლების გამო დაკო იძულებული გახდა დაემტკიცებინა რესპუბლიკის ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარებას (პრეზიდენტს ირჩევდნენ 6 წლით; ის ნიშნავდა პრემიერ-მინისტრსა და მთავრობას). გამოცხადდა მრავალპარტიულობა და ადამიანის უფლებების დაცვა, შეიქმნა დამოუკიდებელი სასამართლო სისტემა. 1981 წელს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში დაკომ დააგროვა ხმათა 50,3% და გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი. არჩევნების შემდეგ დაკომ უარი თქვა დემოკრატიულ რეფორმებზე და ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა შემოიღო. ოპოზიციურ პარტიებს საქმიანობა აეკრძალა, დაკოს მოწინააღმდეგე ზოგიერთი ლიდერი დააპატიმრეს და საპარლამენტო არჩევნები გაუქმდა. მაგრამ ამ ღონისძიებებმა დაკოს რეჟიმი ვერ იხსნა. 1981 წლის 1 სექტემბრის მორიგი პუტჩის შედეგად გენერალმა ანდრე კოლინგბამ დაამხო დაკოს ხელისუფლება

დაკო მონაწილეობდა 1992 და 1999 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ ორივეჯერ დამარცხდა.

დავიდ დაკო გარდაიცვალა 2003 წლის 20 ნოემბერს, 73 წლის ასაკში, კამერუნის დედაქალაქ იაუნდეში, სადაც გადიოდა მკურნალობის კურსს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Encyclopaedia Britannica David Dacko

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* დავიდ დაკო
* ჟან ბედელ ბოკასა
* დავიდ დაკო
* ანდრე კოლინგბა
* ანჟ ფელიქს პატასე
* ფრანსუა ბოზიზე
* მიშელ ჯოტოდია
* ალექსანდრ-ფერდინანდ ნგუენდე (მ/შ)
* კათრინ სამბა-პანზა (მ/შ)
* ფოსტენ არშანჟ ტუადერა
 |  |

 |
**დავიდი** (ესპ. David) — ქალაქი პანამის დასავლეთ ნაწილში; ჩირიკის პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 82 907 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი შედარებით მდიდარია, დომინირებს საშუალო კლასი, ძალიან დაბალია უმუშევრობისა და სიღარიბის ინდექსი. ქალაქზე გაივლის პანამერიკული გზატკეცილი.

დავიდში სწრაფი ტემპით იზრდება საბანკო სექტორი, სამოქალაქო მშენებლობა, მათ შორის ფართოვდება აეროპორტი, შენდება დავიდ-ბუკეტის გზატკეცილი, იზრდება კომერციული საქმიანობა, რიდ შედეგადაც ის ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად მზარდ რეგიონად იქცა. ამჟამად ქალაქი ჩირიკის პროვინციის ეკონომიკური ცენტრია და აწარმოებს მისი მთლიანი შიდა პროდუქტის ნახევარზე მეტს. ამავე დროს, ის ქვეყნის მესამე ქალაქია როგორც მოსახლეობის, ისე მშპ-ის მაჩვენებლის მიხედვით.

ისტორია
-------

დავიდი 1602 წელს დააარსა გუბერნატორ ხუან ლოპეს დე სიკეირას მრჩეველმა ფრანსისკო დე გამამ. იგი იმ ადგილას დაარსდა, სადაც ამჟამად ბოლივარსი პარკი მდებარეობს. ამ დროისთვის, ქალაქი სამ რეგიონად იყოფოდა. XIX საუკუნის ბოლოს დავიდს ჰქონდა ექვსი ქუჩა, რომელთაგან დასახლებული მხოლოდ ოთხი იყო. 1900 წელს, ბოლივარის პარკში ერთ-ერთი ბრძოლით დაიწყო „ათასდღიანი ომი" ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის, რომლებიც შემდეგ დედაქალაქისაკენ დაიძრნენ.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ქალაქის აეროპორტი, რომელსაც იმ დროისთვის დავიდ-ფილდი ერქვა, ჰოვარდის საჰაერო ძალების ბაზის დამხმარე იყო. აქ დაბინავებული იყო აშშ-ის არმიის საჰაერო ძალების პერსონალი.

მდებარეობა და გეოგრაფია
-----------------------

დავიდი მდებარეობს ჩირიკის პროვინციის სამხრეთ-ცენტრალურ აუზში, ქალაქ პუერტო-არმუელიესსა და ბოკეტეს შორის, კორდილიერა-დე-ტალამანკის მთების ძირას. კვეთს მდინარე დავიდი. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილიდან შესაძლებელია მიძნებული ვულკანისა და პანამის უმაღლესი მთის — ბარუს დანახვა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* პანამის ქალაქების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ქალაქის მიმოხილვა

სქოლიო
------

1. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-04-26. ციტირების თარიღი: 2013-09-01.
2. ↑

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNE: XX5056355
* LCCN: n81131553
* NARA: 10037311
* VIAF: 127856133
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 127856133

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გაბრიელი**. |

გაბრიელ მთავარანგელოზის ხატი (XII საუკუნე, ქ. ნოვგოროდი)
**გაბრიელი** (ებრ. גַּבְרִיאֵל, გავრიელ; ლათ. Gabrielus, არაბ. جبريل ღაბრილ, ჯიბრილ) — მაღალი რანგის ანგელოზი სხვადასხვა რელიგიაში. იგი ღმერთის მაცნედ ევლინება ადამიანებს. გაბრიელი პირველად დანიელის წიგნშია ნახსენები ძველ აღთქმაში. მისი სახელი, შესაძლებელია, ნიშნავდეს „ღვთის კაცს" ან „ღვთის გმირს". ანგელოზ გაბრიელს ზოგჯერ „ღვთის მარცხენა ხელს" უწოდებენ.

იუდაიზმში გაბრიელი მთავარანგელოზია, რომელიც ღმერთის მაცნეა. ზოგჯერ მას სიკვდილის ანგელოზადაც მიიჩნევენ, ცეცხლისა და მეხის უფლად. უმეტესად ის ღმერთის მთავარი მაცნეა და, ტრადიციულად, ერთადერთი ანგელოზია, რომელსაც სირიულად და ქალდეურად შეუძლია ლაპარაკი. გაბრიელს ხშირად შეცდომით აიგივებენ მიქაელთან, რომელიც ხმლით ხელში დარაჯობს ედემის ბაღს (მოგვიანებით კი — სამოთხეს) და იცავს ადამის, ევასა და მათი შთამომავლებისგან. 

ისლამში გაბრიელი ითვლება ოთხი მთავარანგელოზიდან უფროსად. მას სიმართლის გამცხადებელს უწოდებენ.

გაბრიელი ასევე ნახსენებია ბაჰაიზმში, კერძოდ, ბაჰაულას მეტაფიზიკურ ნაშრომებში „შვიდი ხეობა" და „ოთხი ხეობა".


|  |  |
| --- | --- |
| რელიგიები | *ეს სტატია რელიგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
 მამა ღმერთი • ძე ღმერთი • სულიწმინდა ღმერთი  |
| --- |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა პირველი სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
სერაფიმნი • ქერუბიმნი • საყდარნი |

 |

 | საქართველო |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მეორე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
უფლებანი • ძალნი • ხელმწიფებანი |

 |

 |
|  |
| 

|  
ანგელოზთა მესამე სამეული |
| --- |
|  |
| 

|  |
| --- |
| 
მთავრობანი |
|  |
| მთავარანგელოზნი | 
მიქაელი • გაბრიელი • რაფაელი • ურიელი • სელაფიელი • იეგუდიელი • ვარახიელი • იერომიელი |
|  |
| 
ანგელოზნი |

 |

 |

 |
**ერნესტუ ბექმენ გეიზელი** (დ. 3 აგვისტო, 1908, ბენტუ-გონსალვისი, ბრაზილია — გ. 12 სექტემბერი, 1996, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბრაზილიის პრეზიდენტი 1974–1979 წწ.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ქალაქ ბენტუ-გონსალვისში, გერმანელი, ლუთერანი ემიგრანტის ოჯახში. თავის ძმა ორლანდოსთან (რომელიც იყო სამხედრო მინისტრი, გეიზელის წინამორბედი პრეზიდენტის მთავრობაში) ერთად შევიდა სამხედრო სამსახურში და 1925 წელს დაამთავრეს პორტუ-ალეგრის სამხედრო სკოლა. 1934 წლიდან მუშაობდა პარაიბის შტატის ფინანსთა, სოფლის მეურნეობისა და საზოგადოებრივ სამუშაოთა სამინისტროებში, აგრეთვე ამავე შტატის ფინანსთა მინისტრად. 1943–1950 წწ. – ეროვნული უშიშროების საბჭოს გენერალურ სამდივნოში, ხოლო 1950–1955 წწ. შეიარაღებული ძალების გენშტაბში. 1964 წლიდან იყო პრეზიდენტ მარშალ უმბერტო კასტელუ ბრანკუს სამხედრო მრჩეველი და პრეზიდენტის სამხედრო კანცელარიის უფროსი. 1966 წელს მიენიჭა არმიის გენერლის წოდება. 1969–1973 წწ. ხელმძღვანელობდა ნავთობის ეროვნული კომპანია „პეტრობრაზს". 1974 წელს აირჩიეს ბრაზილიის პრეზიდენტად 5 წლის ვადით.

გეიზელის მეუღლე, ლუსი მარკუსი, რომელთანაც იქორწინა 1940 წელს, იყო არმიის გენერლის ქალიშვილი, მასთან შეეძინა ქალიშვილი, ამალია ლუსი (შემდეგ უნივერსიტეტის პროფესორი) და ვაჟიშვილი ორლანდო. პრეზიდენტის ქვრივი დაიღუპა 2000 წელს ავტოკატასტროფაში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გეიზელის მთავრობა ბრაზილიის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საიტზე

|
|  |
|
| წინამორბედი:ემილიუ გარასტაზუ მედისი | **ბრაზილიის პრეზიდენტი**1974 – 1979  | შემდეგი:ჟოანუ ფიგეირედუ |

  


|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ბრაზილიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| ძველი რესპუბლიკა | 
* დეოდორუ და ფონსეკა
* ფლორიანუ პეიშოტუ
* პრუდენტე დი მორაისი
* მანუელ კამპუს სალისი
* ფრანსისკუ როდრიგეს ალვესი
* აფონსუ პენა
* ნილუ პესანია
* ერმეს და ფონსეკა
* ვენსესლაუ ბრასი
* დელფიმ მორეირა
* ეპიტასიუ პესოა
* არტურ ბერნანდესი
* ვაშინგტონ ლუისი
 |  |
|  |
| ვარგასის ერა | 
* ჟეტულიუ ვარგასი
* ჟოზე ლინარესი
 |
|  |
| მეორე რესპუბლიკა | 
* ეურიკუ გასპარ დუტრა
* ჟეტულიუ ვარგასი
* ჟუან კაფე ფილიუ
* კარლოს ლუსი
* ნერეუ რამოსი
* ჟუსელინუ კუბიჩეკი
* ჟანიუ კუადროსი
* პასკუალ რანიერი
* ჟუან გულარტი
 |
|  |
| სამხედრო დიქტატურა | 
* პასკუალ რანიერი
* უმბერტუ კასტელუ ბრანკუ
* არტურ და კოსტა ი სილვა
* ემილიუ გარასტაზუ მედისი
* ერნესტუ გეიზელი
* ჟუან ფიგეირედუ
 |
|  |
| თანამედროვე ერა | 
* ტანკრედუ ნევესი
* ჟოზე სარნეი
* ფერნანდუ კოლორ დე მელუ
* იტამარ ფრანკუ
* ფერნანდუ კარდოზუ
* ლუის ინასიუ ლულა და სილვა
* დილმა რუსეფი
* მიშელ ტემერი
* ჟაირ ბოლსონარუ
 |

 |
ბეღელი
ბეღელი
**ბეღელი** — მშრალი თაველის, მარცვლეული კულტურების და ფქვილის შესანახი ნაგებობა, უმთავრესად ხისა (წაბლი, ცაცხვი, თელა). ბეღელი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა სახელითაა ცნობილი; სვანეთში — ხულა, სამეგრელოში — ბაღ-ბაღე და ა. შ.

ბეღელი მეტწილად ეზოში დგას. იგი კვადრატული ფორმის ერთსართულიანი ან ორსართულიანი (სხვა სამეურნეო ნაგებობაზე საშენებული), ოთხ მაღალ ბოკონზე შემდგარი, ისლით, ჩალით, ყავრით ან კრამიტით გადახურული ნაგებობაა. ერთსართულიანი ბეღელი ერთ- ან ოროთახიანია. ერთოთახიანის რამდენიმე ვარიანტია ცნობილი: უაივნო, კვადრატული („კოთხო"), აივნიანი. უკანასკნელი სამგვარია: ღიააივნიანი (ორსვეტიანი), მოაჯირიანი, რომელსაც დაჩარხული რიკულებიანი მოაჯირი და სვეტის ზედა ნაწილზე დაფანჯრული ჩუქურთმები აქვს, და გადახურულაივნიანი, რომელსაც საჰაეროდ ღიობებს უკეთებენ. ოროთახიანი ბეღელის ერთი ოთახი კვადრატული იყო, თვლებად (ტიხარით) დაყოფილი, მეორე კი („ბეღელ-ოთახი" ან „ხულა") — სასტუმროდ, ზოგჯერ ახალდაქორწინებულთა დასაძინებლად განკუთვნილი.

ბეღელს ხშირ შემთხვევაში ეკავა ორსართულიანი შენობის ზემო სართული. ამ სახის ბეღელი მოხსენიებულია ნიკორწმინდის XI საუკუნის სიგელში. გვხვდება აგრეთვე ბეღელ-სასიმინდე (ქვემოთ ბეღელი, ზემოთ სასიმინდე) და სხვა. მთის ზონაში (რაჭა-ლეჩხუმი, გურია, აჭარა) ბეღელი საცხოვრებელი სახლის კომპლექსში შედიოდა. იგი სახლის პირველ სართულზე ან სხვენზე იყო მოთავსებული. ფშავ-ხევსურეთში საკულტო ემბლემებისა და სახატე ჭირნახულის შესანახ შენობადაც იყო მიჩნეული (ხევსურული ტაძარ-ბეღელი, ფშაური ბეღელ-ამბარი, სადაც ხატის მამულიდან მოწეულ მარცვალს ინახავდნენ).

სავსე ბეღელი ძველთაგანვე ბარაქიანობის სიმბოლოდ იყო მიჩნეული, რომელთანაც ხალხური რწმენაწარმოდგენებია დაკავშირებული. მათი გამოძახილია მითოლოგიური პერსონაჟი — დევ-ბეღელა, საწესო-საფერხულო სიმღერები („ქორ-ბეღელა", „ბეღლისკრული" და სხვა).

ლიტერატურა
----------

* *რუხაძე ჯ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 346—347.
**გაბრიელ ბეჟანის ძე რატიშვილი** (დ. 3 ივლისი, 1770 — გ. დაახლ. 1825) — ქართველი მწერალი.

დაიბადა ლამისყანელი თავადის ოჯახში. მამამისისთვის მამულები დავით ბატონიშვილს ჩამოურთმევია და იოანე ბატონიშვილისთვის გადაუცია. ამის შემდეგ რატიშვილების ბედი იოანე ბატონიშვილს დაუკავშირდა. გაბრიელ რატიშვილმა თავი გამოიჩინა ნიახურის ბრძოლაში ომარ-ხან ავარიელის წინააღმდეგ 1800 წელს. 1801 წელს პეტერბურგში გაჰყვა იოანე ბატონიშვილს, როგორც მისი ადიუტანტი. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ დღიურების სახით დაწერილ ლექსნარევ პროზაულ თხზულებაში „მცირედი რაიმე მოთხრობა როსიისა" აღწერა რუსეთში მოგზაურობა. ავტორი დაწვრილებით გადმოსცემს ბატონიშვილების საქართველოდან გადასახლებას, იმდროინდელი რუსეთის საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებას, ალექსანდრე I-ის კორონაციას, ეხება მოსკოვისა და პეტერბურგის არქიტექტურულ ძეგლებს, თეატრებს, მოხსენიებული ჰყავს ქართული წარმოშობის მსახიობი სილა სანდუნოვი და ა. შ. მოსკოვში შეხვედრია ბიძამისს, რუსეთში გადასახლებული რატიშვილების წარმომადგენელს, გენერალ-ლეიტენანტ ნიკოლოზ რატიევს. რატიშვილი ავტორია აგრეთვე ლირიკული ლექსებისა. რუსეთის მთავრობისგან მინიჭებული ჰქონდა კოლეგიის ასესორის ჩინი (1802).

თხზულება
--------

* „მცირედი რაიმე მოთხრობა როსიისა", კრებული: „ქართველი მწერლები რუსეთის შესახებ", შემდგენელი ვ. შადური, თბ. 1962, გვ. 156-301.

ლიტერატურა
----------

* გაბრიელ რატიშვილის "მცირედი რაიმე მოთხრობა როსიისა" : [იოანე ბატონიშვილის მხლებლის გაბრიელ ბეჟანის-ძე რატიშვილის ნაწარმოები] / ტრ. რუხაძე // ლიტერატურული ძიებანი / ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტი. - თბილისი, 1944. - ტ.2. - გვ.287-305.
* 

* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ. 1984. — გვ. 308.
* "სევდით პყრობილი" მწერალი გაბრიელ რატიშვილი : [XVIII-XIX სს. მოღვაწე პოეტი, პროზაიკოსი და მოგზაურ-მემუარისტი] / დარეჯან მენაბდე // მწიგნობარი. - თბილისი, 1996. - N95-96. - გვ.106-122
* გაბრიელ რატიშვილი : [მწერლისა და მოგზაურის (1770-1825 წწ.) მოკლე ბიოგრაფიული მონაცემები] // ომეგა. - თბილისი, 2001. - N6. - გვ.69.
* გაბრიელ რატიშვილი - საქართველოს ტრაგედიის მემატიანე / დარეჯან მენაბდე // ლიტერატურული ძიებანი. - , 2005. - NXXVI. - გვ.200-207.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გელოვანი**. |

**გაბრიელ გელოვანი** — XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველი გეოგრაფი, მემუარისტი. 1737 წელს თავის აღმზრდელს, ვახტანგ VI-ის ამალის წევრს, იმერეთის მეფის ბაგრატის ასულს ნინოს გაჰყვა რუსეთში. იქ მთავარი საპოლიცმეისტერო კანცელარიის კაპიტნის ჩინს მიაღწია.

გაბრიელ გელოვანმა 1727 წელს რუსულიდან გადმოიღო გეოგრაფიის სახელმძღვანელო: „ღეოღრაფია ანუ მოკლედ ქვეყნის სიმგრგვლისათვის" („География или краткое земного ҝруга описание"). ეს არის მსოფლიო გეოგრაფიის წიგნის პირველი ქართული თარგმანი. გელოვანის ნაშრომი იმითაც არის საყურადღებო, რომ მას ახლავს ანდერძი, რომელიც აღწერს ვახტანგ VI-ის ამალის მგზავრობას საქართველოდან ასტრახანამდე. ანდერძი თავისი ხასიათით მემუარული ჟანრის ლიტერატურას განეკუთვნება და, ფაქტობრივი მასალის სიუხვესთან ერთად, საყურადღებოა უშუალობითა და გამომსახველობით.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 581.
* *მიქაძე გ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 39.
* *ს. ყუბანეიშვილი*, დავით გურამიშვილი ქართველ ჰუსართა პოლკში, თბ. 1955. — გვ. 117–120.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გაბრიელ გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ერთლებნიანები** (Monocotyledoneae, Monocotyledones ანუ Liliatae), ფარულთესლოვანი მცენარეების კლასი, რომელთა ჩანასახში ერთი ლებანია განვითარებული. ორლებნიანებისაგან განსხვავებით, ერთლებნიანების გამტარი კონები დახურულია და უწესრიგოდ განლაგებული, არა აქვთ წარმომშობი ქსოვილი - კამბიუმი, რის გამოც ღერო და ფესვი სისქეში არ იზრდება; ფოთლები პარალელურ- ან რკალურძარღვიანია, ყვავილის ნაწილები - სამწევრიანია; ჩანასახის ფესვი კვდება და მთავარი ფესვის მაგივრად დამატებითი ფესვები ვითარდება. ღერო სუსტად არის დატოტვილი, ფოთლის ფირფიტა დაუნაწევრებელი და მარტივია. მხოლოდ ზოგიერთ სახეობას აქვს კამბიუმი, რომელიც მალე წყვეტს მოქმედებას. მცირე ნაწილს აქვს ბადისებრძარღვიანი ფოთლები, ოთხწევრიანი ან ორწევრიანი ყვავილები და სხვა.

ერთლებნიანებს წინათ ყველაზე პრიმიტიული ყვავილოვან მცენარეებად თვლიდნენ და ფარულთესლოვან მცენარეთა სისტემას სათავეში ათავსებდნენ. ამჟამად ბოტანიკოსთა უმრავლესობა ერთლებნიანების წინაპრად მაგნოლიის ტიპის პრიმიტიულს ორლებნიანებს მიიჩნევს. ზოგიერთს კი მიაჩნია, რომ ორივე კლასი წარმოიშვა რომელიღაც საერთო წინაპრისაგან. ერთლებნიანებთა 65 ათასზე მეტი სახეობა გაერთიანებულია 65-70 ოჯახი. გავრცელებულია ყველგან. ჩრდილოეთ და ზომიერ განედებში გვხვდება ბალახოვანი ფორმები, ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში - მერქნიანი. ჭარბობენ მდელოს, ველისა და სავანის ბალახნარში. ერთლებნიანებს შორის ბევრია მნიშვნელოვანი საკვები კულტურა (ხორბალი, ბრინჯი, სიმინდი, ქერი, ჭვავი, ფეტვი, ღომი, შაქრის ლერწამი და სხვა), საკვები ბალახი (ტიმოთელა, წივანა, თივაქასრა და სხვა), პალმა (ფინიკის, ქოქოსის და სხვა), დეკორატიული (ტიტა, შროშანი, სემბული და სხვა), აგრეთვე სამკურნალო, ბოჭკოვანი და სხვა სამეურნეო მნიშვნელობის მცენარე.

ლიტერატურა
----------

* ქსე, ტ. 4, გვ. 187, თბ. 1979
**გაბრიელ ლუკას ძე ჯაბუშანური** (დ. 11 სექტემბერი, 1914, არხოტის ხეობა (ხევსურეთი) — გ. 22 დეკემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
---------

1934 წელს საშუალო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. ჯერ კიდევ ცამეტი წლის ყმაწვილს უქვეყნებდნენ ლექსებს საბავშვო ჟურნალ-გაზეთები. კრებდა და იწერდა ხალხური შემოქმედების შედევრებს. 

ოჯახური მიზეზების გამო მეოთხე კურს დაანება თავი და ბრუნდება სოფელში. ჯერ პედაგოგობდა, შემდეგ განაგებდა სოფლის სამკითხველოს, ერთხანს კოლმეურნეობის თავჯდომარედაც მუშაობდა.

1935 წელს ჟურნალ ჩვენს თაობაში გამოქვეყნდა მისი ლექსი „ცხენი" და უმალ მიიქცია ფართო მკითხველთა ყურადღება. 1940 წელს გამოვიდა პოეტის პირველი კრებული — „არაგვიანი". ამას მოჰყვა კრებულები: „ლექსები", „ნათელი მთაში", „ლირიკა", „მზეთა ქვეყანა", „მაღალი მთვარე", „ჩრდილი და მთვარე", „მოკრძალება", „რჩეული" და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მასთან დაკრძალულია მისი მეუღლე **სარა სანდროს ასული მეზვრიშვილი** (დ. 1915, სოფ. აწყური, ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 მაისი, 1992, თბილისი).

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 421, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* გაბრიელ ჯაბუშანური — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბიოგრაფია
**დირედეიმე** (აზერ. dirədöymə — მუხლებში მირტყმა) — აზერბაიჯანული ხალხური თამაში ქამრით. ძირითადად თამაშობენ ბავშვები და მოზარდები, ნოვრუზის დროს. ნახიჩევანში ამ თამაშს უწოდებენ „ჯიზიგ ტურნასს", მუღანში — „ჯიზიგდანჩიხმა", ბაქოში — „გაიშჩაფდი" („გაიშიშლადი"), გიოიჩაიში — „ტურაიონუ" და სხვ.[1]

თამაშის წესები
--------------

მოთამაშეები იყოფიან ორ გუნდად და მიწაზე ხაზავენ წრეს. მერე წილის ყრით ერთი გუნდი შედის წრეში, ხოლო მეორე რჩება წრის გარეშე. იმათ ვინც დგას წრეში ერთი ფეხით აბიჯებს ქამარს (ან მათრახს). ისინი ვინც დარჩნენ წრის გარეთ ცდილობენ წაართვან ეს ქამრები მათ ვინც წრეშია. წრეში მდგომები ურტყავენ მათრახს იმათ ვინც ცდილობს წრეში შეღწევას და ყველანაირად უშლიან ხელს წრეში შესასვლელად.

იმ შემთხვევაში თუ რომელიმე წრეში მყოფი წრის გარეთ მყოფის ფეხს ეხება, მაშინ გუნდები ცვლიან როლებს (წრეში მყოფნი წრის გარეთ გამოდიან, და წრის გარეთ მყოფნი კი პირიქით). თუ წრის გარეთ მყოფთა წარმომადგენელი ახერხებს მოწინააღმდეგის წრის შიგნიდან გათრევას, მაშინ წრეში დარჩენილები ვალდებულები არიან მცველის გარეშე დარჩენილი ქამრის დაცვაც მოახერხონ. ხოლო თუ წრეში მყოფთა წარმომადგენელი ახერხებს მოწინააღმდეგის წრის შიგნით შეთრევას, მაშინ თამაშის მონაწილები როლებს ცვლიან. თუ წრის გარეთ მყოფი მოთამაშე ახერხებს წრეში მყოფისაგან ქამრის ართმევას, მაშინ ის იწყებს მოწინააღმდეგეების ქამრით ცემას სხვა დანარჩენი ქამრების ართმევის მიზნით. მოგებულად ითვლება ის გუნდი, რომელიც წრეში მყოფთაგან ყველა ქამრის ართმევას შეძლებს. მაშინ ისინი მეტოქეების ქამრებით ცემას იწყებენ. თუ რომელიმე წრეში მყოფი წრის გარეთ მყოფის შეთრევას ახერხებს, გუნდების მოთამაშეები ადგილებს ცვლიან.

სქოლიო
------

1. ↑   Novruz bayramı ensiklopediyası / Составители: Бахлул Абдулла, Тофиг Бабаев. Под науч. ред. Магеррама Гасымлы (азерб.)русск.. — Баку: Şərq-Qərb, 2008. — С. 60-61. — 208 с. — ISBN 978-9952-34-117-1.
**ბონდო იონას ძე დადვაძე** (დ. 22 მარტი, 1934, ზესტაფონი — გ. ოქტომბერი, 2013) — ქართველი მუსიკოსი, ფოტოჟურნალისტი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1992).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საორკესტრო ფაკულტეტი 1960 წელს. წლების განმავლობაში უკრავდა სახემწიფო სიმფონიურ ორკესტრში. 1959 წლიდან მუშაობდა ფოტოკორესპონდენტად სხვადასხვა მედია საშუალებებში. შემდეგ იყო გაზეთ „თბილისის" ილუსტრაციის განყოფილების გამგე (1972–1973), საქართველოს მინისტრთა საბჭოს საქმეთა მმართველობის ფოტოკორესპონდენტი (1972–1986), საქართველოს ჟურნალისტთა შემოქმედებითი კავშირის (ფედერაცია) ფოტოსტუდიის დირექტორი, „თბილფოტოს" დირექტორი (1973–1975), საქართველოს დიზაინერთა ფოტოლაბორატორიის უფროსი (1988–1991), „საქინფორმის" ფოტოქრონიკის მთავარი რედაქტორი (1991–1994). ავტორია ფოტოალბომისა „ქართველ საზოგადო მოღვაწეთა პორტრეტები ავტოგრაფებით" (2007). დადვაძის პერსონალური ფოტოგამოფენები მოეწყო როგორც საქართველოში, ასევე საზღვარგარეთ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 2, თბ. 2012. — გვ. 248.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბონდო დადვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
| დისლექსიის |
| --- |
| ნაწილები
 |
| და დაკავშირებული დარღვევები
განათლება ·
ნეიროფსიქოლოგია |
| დაკავშირებული მდგომარეობები |
| ალექსია 
Auditory Processing Disorder
დისკალკულია · დისგრაფია 
დისლექსია · დისპრაქსია |
| იხ. • განხ. • რედ. |

**დისგრაფია** (ბერძ. δυσ „დის" — დასუსტებული +  γραφος „გრაფოს" — წერა), აგრეთვე **აგრაფია** (ბერძ. α — უარყოფითი ნაწილაკი) — წერის უნარის დარღვევა, რომელიც არაა დაკავშირებული ინტელექტუალურ შესაძლებლობასთან. ადამიანებს დისგრაფიით შეუძლიათ თავისუფლად კითხვა, თუმცა კოორდინაციის ნაკლებლობის გამო, წერენ მხოლოდ გარკვეულ დონეზე. ასევე მათ უჭირთ ზოგიერთი მოტორული ფუნქციების შესრულება, მაგალითად როგორიცაა ფეხსაცმლის თასმების შეკვრა. საერთოდ დარღვევა ყველა სახის მოტორულ უნარზე არ მოქმედებს. დისგრაფიის მქონე ადამიანებს შეიძლება უჭირდეთ ასოთა დამარცვლა, და ფურცელზე აზრის გადმოცემისას სიტყვებს ხშირად შეცდომით წერდნენ.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* დასწავლის უუნარობა
* ალექსია აგრაფიის გარეშე

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 67.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დისგრაფიის შესახებ დაარქივებული 2016-12-02 საიტზე Wayback Machine.
* დისგრაფია
**ბელა ფერენც დეჟო ბლაშკო** ცნობილი როგორც **ბელა ლუგოში** (დ. 20 ოქტომბერი, 1882 — გ. 16 აგვისტო, 1956) — უნგრელ-ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა ფილმით „დრაკულა" (1931) და ნათამაშები აქვს საშინელებათა ჟანრის სხვა ცნობილ ფილმებში.

სანამ პირველ ფილმში 1917 წელს ითამაშებდა, მშობლიურ უნგრეთში სცენაზე პატარა როლებს ასრულებდა, მაგრამ უნგრეთის კომუნისტური გადატრიალების შემდეგ, 1919 წელს დატოვა. ვაიმარის რესპუბლიკაში რამდენიმე როლი შეასრულა, სანამ აშშ-ში გადასახლდებოდა.

1927 წელს დაამტკიცეს დრაკულას როლზე, ფილმში, რომელსაც ბრემ სტოკერის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით იღებდნენ. მან აგრეთვე Universal Pictures-ის 1931 წლის „დრაკულაში" ითამაშა. 1930-იან წლებში იგი საშინელებათა ჟანრის ფილმების მთავარი ფიგურა გახდა, თუმცა, თავისი აღმოსავლურ ევროპული წარმომავლობის გამო, უნგრული აქცენტი მთელი ცხოვრება გაჰყვა, რის გამოსწორებასაც ამაოდ ცდილობდა.

ლუგოში კინოში ხშირად ჩნდებოდა ბორის კარლოვის გვერდით, რომელსაც შეეძლო, ბელასთვის თავისი კავშირებით უფრო მეტი პოპულარობა მოეპოვებინა. თუმცა, ლუგოშის მხოლოდ მეორეხარისხოვან როლებს აძლევდნენ. მთავარი როლები შეასრულა მხოლოდ ფილმებში „შავი კატა", „ყორანი" და „ფრანკენშტეინის შვილი". 

ამ პერიოდში ლუგოში რეგულარულ სამედიცინო გამოკვლებებს იტარებდა, იმის გამო რომ დამოკიდებულიყო იყო მორფინსა და მეტადონზე. ნარკოტიკებზე დამოკიდებულება შენიშნეს პროდიუსერებმა, ამიტომ მსახიობის იმიჯი შეირყა და იგი უფრო დაბალბიუჯეტიან ფილმებში გადაიყვანეს, როგორიც იყო ედ ვუდის ნამუშევრები - ასეთებს შორის აღსანიშნავია „პლანი 9 ღია კოსმოსიდან".

ოჯახი
-----

ლუგოში ხუთჯერ იყო დაქორწინებული და ჰყავდა ერთი შვილი, ბელა ჯორჯ ლუგოში. მსახიობი იყო კინომსახიობთა გილდიის წევრი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბელა ლუგოში***

* 

* ოფიციალური საიტი
* 

* ბელა ლუგოში — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* ბელა ლუგოში — ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IBDb) (ინგლისური)
* 

* ბელა ლუგოში — Find a Grave-ზე
**ბექაას მუჰაფაზა** (არაბ. البقاع‎‎) — ლიბანის ერთ-ერთი მუჰაფაზა.

გეოგრაფია
---------

ბექაას მუჰაფაზა მდებარეობს ბექაას ხეობაში, ლიბანის ქედსა და ანტილიბანს შორის. ბექაას ხეობა ლიბანის სოფლის მეურნეობის ცენტრია. ხეობაში მიედინება მდინარეები ორონტესი და ლიტანი.

რაიონები
--------

ბექაას მუჰაფაზა დაყოფილია 3 რაიონად

| რაიონები | არაბული სახელი | დედაქალაქი |
| --- | --- | --- |
| დასავლეთ ბექაა | قضاء البقاع الغربي | იოუბ-ჯანინი |
| რაშაია | قضاء راشيا | რაშაია |
| ზაჰლა | قضاء زحلة | ზაჰლა |

კლიმატი
-------

მთელი წლის განმავლობაში ტემპერატურა მერყეობს -10 °C-დან 35 °C-მდე. ზამთარში ხშირია ძლიერი წვიმა და თოვლი. ეს ტერიტორიას უძველესი დროიდან იყო სამარშუტო მაგისტრალი ლიბანს, სირიასა და სხვა არაბულ სამყაროს ქვეყნებს შორის. კლიმატიდან გამომდინარე ბექაას მუჰაფაზა ცნობილია ღვინის მრეწველობით, საზაფხულო ფესტივალებით და სამზარეულოთი.

რელიგიური შემადგენლობა
----------------------

* სუნიტები - 60%.
* ქრისტიანები - 30%.
* შიიტები - 7%.
* დრუზები - 3%.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ლიბანის დროშა ლიბანის მუჰაფაზები |
| --- |
|  |
| 
* აკარი
* ბაალბექ-ჰერმელი
* ბეირუთი
* ბექაა
* მთიანი ლიბანი
* ნაბათიე
* სამხრეთი
* ჩრდილოეთი
 |

 |
**ბოიართა სათათბირო**, მთავართან (1547 წლიდან მეფესთან) არსებული უზენაესი საბჭო რუსულ სახელმწიფოში (X საუკუნიდან XVIII საუკუნის დასაწყისამდე) საკანონმდებლო-სათათბირო უფლებით. ბოიართა სათათბიროში შედიოდნენ ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენლები. მონაწილეობდა საკანონმდებლო, საგარეო პოლიტიკის, სახელმწიფო წყობის, რელიგიისა და სხვა საკითხთა განხილვაში. კიევის რუსეთში ბოიართა სათათბირო ერქვა მთავრის თათბირს რაზმელებთან, საერობო ბოიარებთან, ადგილობრივი გვაროვნული არისტოკრატიის შთამომავლებთან. მას ზოგჯერ სამღვდელოების წარმომადგენლებიც ესწრებოდნენ. XI საუკუნეში ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდში იგი დიდი მთავრისა და მისი გარკვეული პოლიტიკური უფლებების მქონე ვასალების საბჭო იყო. XV საუკუნის დასაწყისში ბოიართა სათათბიროში მხოლოდ დიდი ბოიარები - მთავრის მუდმივი მრჩევლები შედიოდნენ. XV საუკუნის ბოლოს მუდმივმოქმედ სათათბირო ორგანოდ გადაიქცა. 1550-იან წლებში რეფორმებისა და განსაკუთრებით ოპრიჩნინის მეშვეობით ბოიართა არისტოკრატიის პოზიციები მნიშვნელოვნად შეიკვეცა. მიუხედავად ამისა, XVI საუკუნის II ნახევარსა და XVII საუკუნეში წოდებრივ-წარმომადგენლობითი მონარქიის დროს ბოიართა სათათბირო გარკვეულ ფარგლებში მეფესთან იყოფდა ხელისუფლებას.

XVII საუკუნის II ნახევარში ბოიართა სათათბიროს მნიშვნელობამ თანდათან იკლო. სენატის შექმნის შემდეგ 1711 წელს გაუქმდა.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 445.
ბექირ სამი კუნდუხი
**ბექირ სამი კუნდუხი** (ოს. Къуындыхаты Муссæйы фырт Бечыр დ. 1864, სოფ. სანიბა, თერგის ოლქი, რუსეთის იმპერია, დღევანდელი ჩრდილოეთი ოსეთი, — გ. 13 მარტი, 1932, სტამბოლი, თურქეთი) — ოსური წარმოშობის თურქი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა ოსეთში მეფის ოფიცრის, სარწმუნოებით მუსლიმ გენერალ-მაიორ მუსა კუნდუხოვის ოჯახში. რუსეთის მიერ ჩრდილოეთ კავკასიის დაპყრობის შემდეგ მუჰაჯირების სახით ოჯახი გადასახლდა ოსმალეთის იმპერიაში. დაამთავრა გალათასარაის ლიცეუმი, შემდეგ პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა პარიზში. იყო სირიის გუბერნატორი. თავიდანვე მიემხრო ქემალისტურ მოძრაობას. იყო სივასის კონგრესის მონაწილე. 1920 წელს დაინიშნა ანკარის მთავრობის საგარეო საქმეთა მინისტრად. იყო ქემალისტთა მიერ მოსკოვში გაგზავნილი პირველი დელეგაციის ხელმძღვანელი. დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსკოვმა ფინანსური, სამხედრო და ტექნიკური დახმარება გაუწია ქემალის მთავრობას. 1921 წელს ხელმძღვანელობდა ანკარის სამთავრობო დელეგაციას ლონდონში, ასევე აწარმოებდა საიდუმლო მოლაპარაკებებს ლოიდ-ჯორჯთან სევრის ხელშეკრულების პირობების შემსუბუქების მოთხოვნით. მანვე მოაწერა ხელი 9 და 11 მარტს საფრანგეთთან და იტალიასთან დადებულ ხელშეკრულებებს. 922 წლიდან ოპოზიციაში უდგება მუსტაფა ქემალს. 1924-25 წლებში იყო ოპოზიციური „პროგრესული დემოკრატიული პარტიის" წევრი. მუსტაფა ქექმალის მიერ ოპოზიციის მიმართ გატარებული რეპრესიების შემდეგ თავს ანებებს პოლიტიკურ საქმიანობას. გარდაიცვალა 1932 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ბექირ სამი კუნდუხი***

* ossetians.com по К.Челахсаты «Осетия и осетины»

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb16670905p (data)
* ISNI: 0000 0004 5099 1041
* VIAF: 316737991
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 316737991

 |
**ეკატერინე ნიკოლაძე** (დ. 1854 — გ. 1931) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

ეკატერინე ნიკოლაძე ცნობილი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის ნიკო ნიკოლაძის დაა. ის თავის დასთან ოლიმპიადა ნიკოლაძესთან ერთად, იმ ქართველ ქალთა რიცხვში შედის, ვინც ევროპაში პირველები წავიდნენ განათლების მისაღებად. ეკატერინე სხვა ქართველ სტუდენტებთან ერთად, შვეიცარიაში აქტიურად იყო ჩართული ქართველი ახალგაზრდობის მიერ დაარსებული საზოგადოება „უღელის" საქმიანობაში. 
ევროპიდან, განათლების მიღების შემდეგ ქუთაისში დაბრუნდა, სადაც პედაგოგიურ და საქველმოქმედო საქმიანობას ეწეოდა. მუშაობდა პანსიონში, რომელიც გიმნაზიაში შესასვლელად ამზადებდა ბავშვებს. ეკატერინე დასთან, ანასთან ერთად საქმიანობდა, მათ საგანმანათლებლო ღონისძიებებში კი აკაკი წერეთელი აქტიურად იყო ჩაბმული. სწორედ ეკატერინეს ინიციატივით, ქუთაისში სახალხო წარმოდგენები იმართებოდა.

„ამ ორი-სამი თვის წინეთ ზოგ ქუთათურ მანდილოსნებს და მათ ხელმძღვანელს ქ-ნ ეკატერინე ნიკოლაძისას დაებადათ კეთილი აზრი სახალხო ასპარეზზე მოღვაწეობისა. როდესაც ქ-ნ. ეკ. ნიკოლაძის ქალმა ასეთ მოღვაწეობისთვის ქუთათური ქალვაჟნი გამოიწვია, ყველას ეჭვი ებადებოდა ამის განხორციელების შესახებ... ორი-სამი თვის კრებების შემდეგ წასულ კვირას (1 ნოემბერს) უკვე გაიმართა ქუთაისში პირველი სახალხო წარმოდგენა სცენის მოყვარულთაგან" [1].

კატო არცერთ საზოგადო საქმეს არ აკლდებოდაო - იგი ყველგან ერთ-ერთი ინიციატორი, სული და გული ყოფილა: ქართული თეატრი, თარგმანები და გამომცემლობა, სახალხო იაფფასიანი წარმოდგენების მოწყობა, სახალხო უნივერსიტეტის დაარსება და სტიპენდიები, საიმედო ახალგაზრდების და დევნილების დახმარება, – სად არ შეხვდებოდით მას 40-50 წლის მანძილზე, მეცხრამეტე საუკუნის 70-იანი წლებიდან 1920 წლამდე. 

ქართველმა სტუდენტებმა ნიკო ნიკოლაძის, სერგეი მესხის და გიორგი წერეთლის ხელმძღვანელობით დააარსეს საზოგადოება უღელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია ასე განმარტავს ამ საზოგადოების მიზანს: – საზღვარგარეთ მყოფი ქართველი მოსწავლე ახალგაზრდობის გაერთიანება, ევროპის სოციალისტური მოძრაობის, საზოგადოებრივი აზრისა და ლიტერატურის შესწავლა და პოპულარიზაცია საქართველოში, საერთოდ კავკასიაში. უღელის ყველა წევრის ოცნება იყო სამშობლოს გათავისუფლება, რის გამოც ცდილობდნენ კონტაქტის დამყარებას სხვა ქვეყნების ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობებთან.

ეკატერინე თავის დასთან ერთად იმდროინდელი ქუთაისის საზოგადოების ნამდვილი კოლორიტი იყო. ისინი ეწეოდნენ ლიტერატურულ საქმიანობას, ძირითადად, თარგმნიდნენ. ატარებდნენ ლიტერატურულ მიძღვნით საღამოებს. როცა აკაკი წერეთელი ქუთაისში ჩადიოდა, თითქმის ყოველთვის სწორედ ნიკოლაძეებში იდებდა ბინას.

კატო ნიკოლაძე ხშირად დადიოდა საქმეების გამო ქალაქში. ანას კი „სკის დედა ფუტკარს" ეძახდნენ. ძირითადად სახლში იყო და ბავშვებს ამეცადინებდა. ბავშვებისთვისაც მისი თავშეკავებული საყვედური და წარბის შეკვრა უფრო მეტს ნიშნავდა, ვიდრე კატოს „აფეთქება". ეკატერინე გაუთხოვარი დარჩა, მან სიცოცხლე შესწირა თავის საქმიანობა. გარდაიცვალა 1931 წელს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* დები ნიკოლაძეები
* ეკატერინე ნიკოლაძე

სქოლიო
------

1. ↑  გაზეთი „კვალი" #46, 8 ნოემბერი, 1898
**ბექირ ბოზდაღი** (თურქ. Bekir Bozdağ; დ. 1 აპრილი 1965, აქდაღმადენი, იოზგათი, თურქეთი) — თურქი თეოლოგი, ადვოკატი, პოლიტიკოსი და 2015-2017 წლებში, თურქეთის იუსტიციის მინისტრი. იუსტიციის მინისტრობამდე 2011-2013 წლებში ვიცე პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა.

პირველად 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს სგპ-ს იოზგათის პროვინციიდან პარლამენტში აირჩიეს. ასევე 2007 და 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს გახდა პარლამენტარი, ხოლო 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ, კონსტიტუციის 114-ე პუნქტის გამო დატოვა მინისტრის პოსტი, რომ მიეღო მონაწილეობა არჩევნებში.

ბიოგრაფია
---------

ბოზდაღი დაიბადა 1965 წლის 1 აპრილს იოზგათის პროვინციის ქალაქ აქდაღმადენში, მეჰმათ დურანის და ნურიე ბოზდაღის ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, განათლება ულუდაღის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე გააგრძელა, ხოლო ამის შემდეგ სელჩუკის უნივერსიტეტში სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე სწავლობდა. მაგისტრატურა ულუდაღის უნივერსიტეტში დაამთავრა. სწავლის დამთავრების შემდეგ ადვიკატად მუშაობდა.

ბოზდაღი თავისუფლად ფლობს ინგლისურს და არაბულს. დაოჯახებულია და ჰყავს სამი შვილი.

კარიერა
-------

1999 წლის 18 აპრილს ბოზდაღი ადგილობრივი არჩევნების დროს აქდაღმადენის გამგებლობის კანდიდატი გახდა. სგპ-ს შექმნის დროს იოზგათის ორგანიზაციის თავჯდომარის მოადგილე გახდა. 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს აირჩა პარლამენტის წევრად იოზგათის პროვინციიდან და მუშაობა სგპ-ს შიგნით სხვადასხვა თანამდებობაზე.

სქოლიო
------

1. ↑  *Bekir Bozdağ დაარქივებული 2018-07-13 საიტზე Wayback Machine.* , Türkiye Büyük Millet Meclisi 23. Dönem Milletvekili, TBMM.gov.tr, erişim tarihi: 28 Eylül 2008.
2. ↑
3. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-08-17. ციტირების თარიღი: 2016-07-27.
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-07-20. ციტირების თარიღი: 2016-07-27.
5. ↑
6. ↑
7. ↑
**ბორტე-უჯინი** (მონღ. Бөртэ үжин) — ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ცოლი. უნგირატის ტომის წარმომადგენლების დეი-სეჩენისა და ცოტანის შვილი.

„საიდუმლო ისტორიის" თანახმად ბორტე 11 წლისა იყო, როდესაც დანიშნეს 9 წლის ჩინგიზ-ყაენზე. ჩინგიზ-ყაენის მამამ იესუგეიმ შვილი ბორტეს ოჯახში დატოვა, მანამ სანამ სრულწლოვნები გახდებოდნენ. რამდენიმე წლის შემდეგ თემუჩინმა ბორტე ცოლად შეირთო. ბორტეს დედამ, ცოტანმა შვილს აჩუქა სიასამურის ბეწვის ქურქი, რომელიც მოგვიანებით კერეიტების ტომის ბელადს ვან-ხანს მიართვა მერკიდების წინააღმდეგ ბრძოლაში დახმარების პირობისათვის.

მერკიდების თავდახმის შემდეგ ბორტე ტყვედ ჩავარდა. დაახლოებით 1184 წელს თემუჩინმა ვან-ხანისა და მისი კერეიტების ტომის დახმარებით მერკიდები გაანადგურა. ბრძოლა მოხდა მდინარე სელენგასთან დღევანდელი ბურიატეთის ტერიტორიაზე. ბრძოლის შედეგად თემუჩინმა ბორტე დაიბრუნა[1].

ბორტეს და ჩინგიზ-ყაენს ოთხი ბიჭი (ჯუჩი, ჩაღათა, უგედეი, ტოლუი) და ხუთი გოგო (ფუჯინ-ბეგი, ჩიჩიგანი, ალაგაი-ბეგი, ტუმალუნი, ალტალუნი) შეეძინათ.

ლიტერატურა
----------

* *ჯეკ უეზერფორდი*, ჩინგიზ ყაენი და ახალი სამყაროს დაბადება, თბ. 2012

სქოლიო
------

1. ↑  ჯეკ უეზერფორდი, ჩინგიზ ყაენი და ახალი სამყაროს დაბადება, თბ. 2012, გვ. 68