recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მალხაზ შაშიაშვილი** (დ. 2 თებერვალი, 1952, თელავი) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1999).

ბიოგრაფია
---------

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1974-1983 წლებში — ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტი, მეცნიერ-თანამშრომელი. 1983-1990 წლებში — ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1996 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სტოქასტური ანალიზის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1996-2006 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის ალბათობის თეორიის პროფესორი. 1998-2005 წლებში — საერთაშორისო შავი ზღვის უნივერსიტეტი, საინჟინრო ფაკულტეტის პროფესორი. 2005-2011 წლებში — ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2005-2012 წლებში — აბდუს სალამის მათემატიკურ მეცნიერებათა სკოლა (ASSMS), უცხოელი პროფესორი. GC უნივერსიტეტი, ლაჰორი, პაკისტანი. HEC-ის (უმაღლესი საგანმანათლებლო კომიტეტი, ისლამაბადი) მიერ მიწვეული პროფესორი. 2020 წლიდან — ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტი, ალბათობისა და სტატისტიკის პროფესორი. მისი კვლევის ინტერესების სფეროა: სტოქასტური ანალიზი, სტატისტიკა, ფინანსური მათემატიკა და კერძო-წარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებები, მათ შორისაა, სტოქასტური ვარიაციული უტოლობები, სკოროხოდის ამოცანები და არეკვლილი დიფუზიური პროცესები მრავალწახნაგა არეში, არაპარამეტრული სტატისტიკა და გრენანდერის შეფასება, ამერიკული ოფციონების ფასდადება და ჰეჯირება, პუანკარეს წონიანი შებრუნებული უტოლობები კერძო-წარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებების სუბ-ამონახსნებისათვის. ამჟამად დაინტერესებულია ანალიზურად უცნობი (მრავალი ცვლადის ნამდვილ-მნიშვნელობებიანი) ნახევრად-ამოზნექილი ფუნქციის გრადიენტის რიცხვითი მიახლოების მეთოდით და მისი შესაძლო გამოყენებით რეალური სამყაროს ამოცანების გადასაჭრელად. 57 პუბლიკაცის ავტორი საქართველოში, ინგლისში, გერმანიაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

ბიბლიოგრაფა
-----------

* Некоторые задачи теории непараметрического оценивания функциональных характеристик закона распределения наблюдений, Тбилиси, Изд-во гос. университета, 2005, с. 248

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე, თბ. 2012, გვ. 53

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალხაზ შაშიაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* მალხაზ შაშიაშვილი
* მალხაზ შაშიაშვილი
**ლალი ახმეტელი** (დ. 22 ნოემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1987–1988 წლებში იყო რესპუბლიკის ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს აბდომინალური ქირურგიის განყოფილების ინტერნი. 1988–1990 წლებში ქირურგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ანგიოლოგიური ცენტრის ექიმი–ქირურგი. 1990–1992 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ასპირანტი. 1992 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ქირურგიის №1 კათედრის ასისტენტი. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება პლსტიკურ ქირურგიას, მიკროქირურგიას, მუცლის ღრუს ქირურგიას და ანტიბიოტიკოთერაპიას. ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პირის ღრუს ლორწოვანი გარსის ვრცელი დეფექტების დახურვა კუჭის თავსიუფალი, რევასკულარიზებული აუტოტრანსპლანტაციით მიკროქირურგიული ტექნიკის გამოყენებით".

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000 გვ. 24

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლალი ახმეტელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მამადაანების ღვთისმშბლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთს მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით და ალაგ-ალაგ შირიმის ტლანქად დამუშავებული, სწორკუთხა ქვებიცაა ჩართული. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარის და სამხრეთ კედლის ნაწილი, მონგრეულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე და აღმოსავლეთის ფასადის წყობის ნახევარზე მეტი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუა ნაწილშია. აღმოსავლეთით ღრმა, თითქმის ნახევარწრიული მოხაზულობის აფსიდია, რომლის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. აფსიდს ხურავს წესიერი ზომის კონქი, რომლის ნახევარწრიული თაღი შირიმის თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ნახევარწრიული ფორმისაა კამარაც. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის უმნიშვნელო ფარგმენტები. ეკლესიის შემორჩენლი კედლები გარედან სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრ ლავგარდნით, რომლის ერთი ქვა ჩრდილოეთის ფასადზეა შემოჩენილი.

ლიტერატურა
----------

* *დვალი თ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 393.
**კოულუნი** (ინგლ. Kowloon, ჩინ. 九龍) — რეგიონი ჰონგ-კონგში, რომელიც მოიცავს კოულუნის ნახევარკუნძულსა და ახალ კოულუნს. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლეი-იუე-მუნის სრუტე, დასავლეთიდან - მეი-ფუ-სუნ-ჩუენი და კუნძული სტოუნკატერზი, ჩრდილოეთიდან - ქედი, მათ შორის ტაი-ლო-შანი და ლომის კლდე, ხოლო სამხრეთიდან ვიქტორიას ნავსადგური. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 2 019 533 კაცს შეადგენს, ხოლო სიმჭიდროვე 43 033 კაცი/კმ²-ზე. ნახევარკუნძულის ფართობი დაახლოებით 47 კმ²-ია. კუნძულ ჰონგ-კონგთან ერთად მისი მოსახლეობა მთელი ჰონგ-კონგის მოსახლეობის 48%-ს შეადგენს.

ისტორია
-------

სახელწოდება კოულუნი წარმოშობილია ტერმინიდან *ცხრა დრაკონი*, რომელიც შეესაბამება რვა მთასა და ჩინეთის იმპერატორს: კოულუნის პიკი, ტუნგ-შანი, ტაი-ლო-შანი, ტაძრის მთა, მარტორქის ქედი, ლომის კლდე, პატ-კა-შანი, ყვავის ბუდე და იმპერატორი ჟაო ბინგი.

დემოგრაფია
----------

2011 წლის მდგომარეობით, კოულუნში 2 108 419 კაცი ცხოვრობს. კოულუნის მცხოვრებთა 94.2% ეთიკურად ჩინელია. ეთნიკური უმცირესობები წარმოდგენილია შემდეგი ჯგუფებით: ინდონეზიელები (1.8%), ფილიპინელები (1.5%), ინდოელები (0.5%), ნეპალელები (0.4%) და თეთრკანიანები (0.3%). კოულუნის მცხოვრებთა 86% კანტონურ ენაზე საუბრობს, 2.3% ინგლისურად, ხოლო 1.2% კი მანდარინზე.

დასახლებები
-----------

კოულუნი მოიცავს ჰონგკონგის შემდეგ დასახლებებს:

* ციმ-შა-ცუი
* კვუნ-ჩუნგი
* იაუ-მა-ტეი
* მონგ-კოკი
* პრინცი ედუარდი
* დასავლეთი კოულუნი
* ტაი-კოკ-ცუი
* შამ-შუი-პო
* ჩეუნგ-შა-ვანი
* ლაი-ჩი-კოკი
* შეკ-კიპ-მეი
* კოულუნ-ტონგი
* კოულუნ-სიტი
* კაი-ტაკი
* ტო-კვა-ვანი
* მა-ტაუ-ვაი
* ჰუნგ-ჰომი
* ჰო-მან-ტინი
* ვონგ-ტაი-სინი
* სან-პო-კონგი
* ჰამერ-ჰილი
* ნგაუ-ჩი-ვანი
* ცზ-ვან-შანი
* დაიმონდ-ჰილი
* კოულუნ-ბეი
* ნგაუ-ტაუ-კოკი
* კვუნ-ტონგი
* საუ-მაუ-პინგი
* ლამ-ტინი
* იაუ-ტონგი
* ტიუ-კენგ-ლენგი
* ჩა-კვო-ლინგი
* ლეი-იუე-მუნი

### ადმინისტრაცია

კოულუნი მოიცავს შემდეგ რაიონებს: 

* კოულუნ-სიტი
* კვუნ-ტონგი
* შამ-შუი-პო
* ვონგ-ტაი-სინი
* იაუ-ციმ-მონგი

### პოლიტიკა

კოულუნი მოიცავს ჰონგ-კონგის საკანონმდებლო საბჭოს ორ საარჩევნო გეოგრაფიულ ოლქს:

* **კოულუნ-ისტი** მოიცავს ვონგ-ტაი-სინსა და კვუნ-ტონგს.
* **კოულუნ-ვესტი** მოიცავს იაუ-ციმ-მონგის, შამ-შუი-პოსა და კოულუნ-სიტის.

სქოლიო
------

1. ↑  Fallon, Steve. (2006) Hong Kong and Macau. Lonely Planet Publishing. ISBN 981-258-246-0
2. 1 2 3   *District Profiles*, Hong Kong Census, 2011,. წაკითხვის თარიღი: 27 September 2013 დაარქივებული 27 September 2013[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 27 სექტემბერი 2013. ციტირების თარიღი: 13 სექტემბერი 2016.
**კუმანოვოს სამხედრო-ტექნიკური შეთანხმება** — ხელშეკრულება, რომელიც გაფორმდა იუგოსლავიის არმიის და ნატო-ს წარმომადგენლებს შორის 1999 წლის 9 ივნისს მაკედონიაში, ქალაქ კუმანოვოში [1]. ამ შეთანხმებით ფაქტობრივად დასრულდა კოსოვოს ომი.

შეთანხმების ძირითადი პუნქტები
-----------------------------

შეთანხმების ძირითადი პუნქტები:

* NATO-ს წევრი ქვეყნების მიერ იუგოსლავიის დაბომბვის შეწყვეტა
* იუგოსლავიის არმიის მიერ საომარი მოქმედებების შეწყვეტა კოსოვოში
* იუგოსლავიის არმიისა და რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ძალების გამოყვანა კოსოვოდან თერთმეტი კალენდარული დღის განმავლობაში
* კოსოვოში KFOR-ის ძალების განლაგება
* იუგოსლავიის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე უსაფრთხოების ზონის შექმნა კოსოვოსთან ადმინისტრაციული საზღვრის გასწვრივ

შეთანხმების რეალიზაცია
----------------------

1999 წლის 10 ივნისს იუგოსლავიის სახმელეთო ჯარებმა დაიწყეს კოსოვოს დატოვება. იუგოსლავიის არმია სერბეთში სპეციუალურად გამოყოფილი ორი გზით ბრუნდებოდა. იუგოსლავიის ცნობით, ამ პერიოდში დაფიქსირდა კოსოვოს გამათავისუფლებელი არმიის მიერ იუგოსლავიის ჯარებზე თავდასხმის არაერთი შემთხვევა. საბოლოოდ იუგოსლავიის არმიამ კოსოვო 18 ივნისს დატოვა.

აგრეთვე იხილეთ
--------------

* NATO-ს მიერ იუგოსლავიის დაბომბვა (1999)
* კოსოვოს ომი
* სერბეთი
* კოსოვო

სქოლიო
------

1. ↑  კუმანოვოს ხელშეკრულება ნატოს ოფიციალურ საიტზე.
**მამადუ სახო** (ფრანგ. Mamadou Sakho; დ. 13 იანვარი, 1990) — საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების და ლივერპულის ფეხბურთელი, თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

კარიერა
-------

სახომ ახალგაზრდული კარიერა ფრანგულ პარი სენ-ჟერმენში დაიწყო, თავის გამოჩენის გამო 2007 წელს პროფესიონალური კონტრაქტი გააფორმა, ამავე წელს მის სადებიუტო მატჩში ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა კაპიტანი საფრანგეთის ლიგა 1-ის ისტორიაში (18 წლის). 2013 წელს სახო ინგლისის პრემიერლიგაში გადაბარგდა და ლივერპულს შეუერთდა.

სახო საფრანგეთის ყველა ასაკობრივი ნაკრების კაპიტანი იყო, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2010 წლის აგვისტოში ინგლისის წინააღმდეგ შედგა. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში.

მიღწევები
---------

• საფრანგეთის ლიგა 1 (2012-2013)

• საფრანგეთის ლიგა 1-ის წლის სიმბოლური ნაკრები (2010-2011)

• საფრანგეთის ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი (2010-2011)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Mamadou Sakho — სტატისტიკა საიტზე Soccerbase.com (ინგლისური)
* Mamadou Sakho — ფიფას ჩანაწერი*[დაარქივებული]*
* Mamadou Sakho – უეფას ჩანაწერი (ინგლისური)
* ESPN FC profile
**ლევან მაისაშვილი** (დ. 9 ივლისი, 1950, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი სამშენებლო ნაკეთობათა და კონსტრუქციების წარმოების სპეციალობით, ინჟინერ-ტექნოლოგის კვალიფიკაციით.

1972-1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის", N14 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტის N2 სამშენებლო სამმართველოში, საწარმოო განყოფილების უფროს ინჟინრად, სამუშაოთა მწარმოებლად; 1976-1981 წლებში. იმავე ტრესტის წარმოების მომზადების ჯგუფის უფროსის მოადგილედ, შემდეგ განყოფილების უფროსად; 1981-1982 წლებში მუშაობდა N14 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტის N9 სამშენებლო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად; 1982-1983 წლებში სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის" N1 სახლმშენებელი კომბინატის განყოფილების უფროსად; 1983-1987 წლებში იყო სამშენებლო-სარემონტო ტრესტ „საქკვებრემმშენის" მცხეთის სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს მთავარი ინჟინერი; 1987-1992 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „თბილრემმშენის" სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს უფროსად; 1992-1996 წლებში იყო „მთავარმოსკოვმშენის" კონტრაქტორი ფირმა „თეას" დირექტორი; 1996-1998 წლებში იყო საქართველოს სოციალური ინვესტიციების ფონდის ტექნიკური დირექტორი; 1998-2010 წლებში საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის პროექტის ხელმძღვანელი; 2010-2012 წლებში მუშაობდა ქ. თბილისის მერიის შპს „ლაბორატორიის" ტექნიკური განყოფილების მთავარ სპეციალისტად; 2013-2014 წლებში საქართველოს მუნიციპალური განვითარების ფონდის დეპარტამენტის უფროს სპეციალისტად და საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შპს „გაერთიანებული მელიორაციის კომპანიის" პროექტის ხელმძღვანელად; 2015-2016 წლებში მუშაობდა საპროექტო ორგანიზაცია „გზამშენპროექტისა" და კორეული ფირმა „Soosung"-ის ერთობლივი საზედამხედველო სამსახურის ლიდერის მოადგილედ.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 362

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლევან მაისაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მალხაზ სონღულაშვილი** (დ. 21 თებერვალი, 1963, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, სასულიერო პირი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2013).

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხოლო 2003 წელს ოქსფორდის მისიოლოგიური კვლევის ცენტრის დოქტორანტურა. 1980–1985 წლებში იყო ისტორიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელი. 1992–1996 წლებში — „ბიბლიოთეკა კრისტიანას" დამფუძნებელი და დირექტორი. 1987–2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიის, ეკლესიის ისტორიის, ძველ ებრაულის ლექტორი. 1992–1999 წლებში — ევანგელურ–ბაბტისტური თეოლოგიური სემინარიის რექტორი. კითხულობს ლექციებს ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1996 წლიდან ახორციელებს საეკლესიო და ლიტურგიულ რეფორმებს, რომლებიც მიზნად ისახავს სახარების კონტექსტუალიზაციას. 1986–1989 წლებში შესრულებული აქვს ძველი აღთქმის წიგნების თარგმანი. 1988–1993 წლებში — ახალი აღთქმის გადამუშავებული გამოცემა. 2001 წელს ბიბლიის ახალი რედაქცია. ახალი აღთქმის განახლებული თარგმანი. 2000 წელს გამოქვეყნებული აქვს თარგმანები: ბიბლიური მოთხრობები და კლაივ სტეპლზ ლუისის „ნარნიის ქრონიკები".

ჯილდოები
--------

* 1996 — მსოფლიოს პატრიარქის მიერ დაჯილდოებულია მოოქრული ჯვრით
* 2005 — ეკუმენური კანონიკოსის წოდება ნორვიჩის ეპისკოპოსის მიერ მინიჭებული
* 2005 — კენტერბერიის მთავარეპისკოპოსისა და ინგლისის პრიმასის მიერ დაჯილდოებულია ლამბეთის ჯვრით
* 2006 — ეკუმენური კანონიკოსის წოდება ვეიკფილდის ეპისკოპოსის მიერ მინიჭებული

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მალხაზ სონღულაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ლევან მაღალაშვილი** (დ. 10 აგვისტო, 1879, თბილისი — გ. 22 აგვისტო, 1936, მიუნხენი) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერ-ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა თბილისის მაზრის თავადაზნაურობის წინამძღოლის ლუარსაბ მაღალაშვილის და მარიამ მელიქიშვილის ოჯახში. მსახურობდა თერგის კაზაკთა ჯარის ვლადიკავკაზ–სუნჟის პირველ პოლკში. მონაწილეობდა 1900-1901 წლებში. ჩინეთზე ლაშქრობაში და რუსეთ-იაპონიის 1904–1905 წლების ომში (ამურის კაზაკთა ჯარის შემადგენლობაში). 1909 წლის 1 იანვრისთვის ლევან მაგალოვი თერგის კაზაკთა ჯარის ვლადიკავკაზ–სუნჟას პირველი პოლკის პოდიასაული იყო; იმავე წლის 24 ივლისისთვის – შტაბს–რიტმისტრი. 1914 წლიდან მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1916 წლის 19 დეკემბრიდან გახდა ცხენოსანი პოლკის პოდპოლკოვნიკი, 1916 წლის 11 სექტემბერს პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა, 1917 წლის 5 ივლისს კი დაინიშნა თათართა ცხენოსანი პოლკის მეთაურად.

ლევან მაღალაშვილი 1918 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ თეთრ მოძრაობას შეუერთდა, მაგრამ როგორც კი საქართველოს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა, იგი ქართული ჯარის რიგებში ჩადგა. 1919 წლიდან გენერალ–ლეიტენანტია. მეთაურობდა თათართა დივიზიას (ხალხში ცნობილია, როგორც „ველური დივიზია"), რომელიც შამქორში აწარმოებდა სისხლისმღვრელ ბრძოლებს ბოლშევიკების წინააღმდეგ.

სამხედრო დამსახურებისთვის ლევან მაღალაშვილი დაჯილდოებული იყო: წმ. გიორგის IV, წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაფთით, 1915) ხარისხების ორდენებით.

1921 წლიდან ლევან მაღალაშვილი ემიგრაციაში წავიდა. ცხოვრობდა გერმანიაში, მიუნხენში. გარდაიცვალა მიუნხენის სანატორიუმში ჭლექით. დაკრძალულია იქვე, ადგილობრივ სასაფლაოზე. დაქორწინებული იყო (1907 წლის 29 აპრილი) სოფიო ნიკოლოზის ასულ ბარათაშვილზე (1884–1977). ჰყავდათ ერთი ვაჟი – ნიკოლოზი.

ლიტერატურა
----------

* *გოგიტიძე, მ. ბეჟიტაშვილი, გ.*, „სამხედრო ფიცის ერთგულნი", თბილისი, 2015. — გვ. 37, ISBN 978-9941-0-7386-1.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლევან მაღალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ლევან მაღალაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ხრესილი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახალდაბა, ბუეთი, გადაღმა წყალწითელა, გადმოღმა წყალწითელა, ივანეული, ლეღვა, ძუყნური).

სოფელში არის საექიმო ამბულატორია და საჯარო სკოლა. სკოლაში სწავლობს 105 მოსწავლე. სკოლა ემსახურება სოფელ ძუყნურსაც. მოქმედებს საბავშვო ბაღი.

დემოგრაფია
----------

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 274 ადამიანი.

| აღწერის წელი | მოსახლეობა | კაცი | ქალი |
| --- | --- | --- | --- |
| 2002 | 416 | 195 | 221 |
| 2014 |  274 | 132 | 142 |

მაღალია სოფლიდან მიგრაციის მაჩვენებელი. მიგრაციის ნაკადი ძირითადად მიმართულია ქალაქ ქუთაისისკენ.

ბუნება
------

სოფელი მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე წყალწითელას ხეობაში. ზღვის დონიდან 390 მეტრი, ტყიბულიდან 15 კილომეტრი.

ხრესილში გავრცელებულია წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგები, არის ნეშომპალა კარბონატული და ალუვიური ნიადაგები. მცენარეულობიდან გვხვდება მუხა, წიფელი, ნეკერჩხალი, თელა, ფიჭვი, მურყანი, წაბლი, ძელქვა. ტყეები მდიდარია ტყის ხილით: ვაშლი, მსხალი, ზღმარტლი, ჟოლო, მოცვი, ასკილი, კუნელი. მრავალწლიანი ნარგავებიდან გაშენებულია ჩაი, ციტრუსოვანი კულტურები, სიმინდი, ლობიო.

ცხოველებიდან გვხვდება მაჩვი, კურდღელი, თაგვი, მელა, ციყვი, ზღარბი, თხუნელა, ტურა, კვერნა, მგელი, მურა დათვი. ფრინველებიდან — კაჭკაჭი, ყვავი, მოლაღური, წივწივა, მერცხალი, გულწითელა, სკვინჩა, ბულბული, კოდალა, გუგული, ქორი, ძერა. თევზებიდან — ქაშაყი, ნაფოტა, კალმახი.

ხრესილში მიედინება მდინარე წყალწითელა და მისი შენაკადები. ერთ-ერთი შენაკადი, მცირე მდინარე ღვაღვანა ქმნის პატარა ჩანჩქერს. სოფლის მოსახლეობა სასმელად იყენებს წყაროს წყლებს. სასმელი წყლებიდან მნიშვნელოვანია „თათროულის წყარო" და „კოვზის წყარო".

ხრესილში არის გიშერი, თუმცა მისი მოპოვება და დამუშავება არ ხდება.

ისტორია
-------

 მთავარი სტატია: ხრესილის ბრძოლა.
წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნეში. 1757 წელს სოფელთან (სოფლის მიდამო – „თათრული") გაიმართა ბრძოლა ოსმალთა და ქართველთა ჯარებს შორის.

სქოლიო
------

1. 1 2  მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა 2014. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (ნოემბერი 2014). ციტირების თარიღი: 7 ნოემბერი, 2016.
2. ↑  საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის ძირითადი შედეგები, ტომი II

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტყიბულის მუნიციპალიტეტის დასახლებული პუნქტები |
| --- |
|  |
| ქალაქი | 
**ტყიბული** | ტყიბულის გერბი |
|  |
| სოფლები | 
ანტორია · ახალდაბა · ახალსოფელი · ბზიაური · ბობოთი · ბუეთი · გადაღმა წყალწითელა · გადმოღმა წყალწითელა · გელათი · გურნა · დაბაძველი · ზედა ჭყეპი · ზედუბანი · ივანეული · კითხიჯი · კისორეთი · კოკა · კორეეთი · კურსები · ლაფეთი · ლაშია · ლეღვა · ლეყერეთი · მანდიკორი · მოწამეთა · მუხურა · ნაბოსლევი · ნაძვა · ორპირი · ოხომირა · ოჯოლა · სამტრედია · საწირე · სოჩხეთი · ქვედა ჭყეპი · შუყერი · ციხია · ცუცხვათი · ძიროვანი · ძმუისი · ძუყნური · წყნორი · ხორჩანა · ხრესილი · ჯვარისა · ჯონია |

 |
**მანჩესტერული ტერიერი** (ინგლ. Manchester Terrier) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში XVI საუკუნეში.

მრავალი საუკუნის განმავლობაში, დიდ ბრიტანეთში შავ-ხორბლისფერ ტერიერებს მღრღნელების გასანადგურებლად იყენებდნენ. XIX საუკუნეში მანჩესტერელმა ჯონ ჰალმმა შეაჯვარა შავი ტერიერი და უიპეტი, რის შედეგადაც გაჩნდა ძლიერი, მოხერხებული და აზარტული ვირთხის დამჭერი მანჩესტერული ტერიერი. ოდესღაც პოპულარული ეს ჯიში ჩვენს დროში იშვიათობას წარმოადგენს. პოპულარობის პიკს ამ ათლეტური აღნაგობის ტერიერმა დაახლოებით 100 წლის წინ მიაღწია, როდესაც მას „ინგლისელი ჯენტლმენის ტერიერს" უწოდებდნენ.

მალე ის აშშ-სა და გერმანიაში მოხვდა: დღემდე გავრცელებულია აზრი, რომ მანჩესტერული ტერიერის შავ-ხორბლისფერი შეფერილობა „მემკვიდრეობით" გადაეცა დობერმანს. როდესაც ძაღლებით ვირთხების „სპორტული" განადგურება მოდიდან გადავიდა, ამ ჯიშის პოპულარობაც შემცირდა. მიუხედავად იმისა, რომ მანჩესტერული ტერიერი საკმაოდ ადვილად ბრაზდება, ის კარგი კომპანიონია და ყოველთვის მზადაა დაიცვას პატრონი. მანჩესტერული ტერიერი კარგად იტანს სიცხეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, კარგი მოდარაჯეა. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, ძნელად იწვრთნება და ვერ ეგუება სხვა ძაღლებს. აქვს V-ს მსგავსი ყურები, მოკლე სხეული ამობურცული ნეკნებით და ოდნავ ამობურცული ზურგით, მცირე ზომის, მუქი, მბზინავი თვალებით, პროპორციული, სწორი და გრძელი წინა ფეხები. ბალანი ძალიან მოკლე, ხშირი, უხეში და მბზინავია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***მანჩესტერული ტერიერი***

* მანჩესტერული ტერიერი დაარქივებული 2014-10-04 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
**ლუციუს ვოლკაციუს ტულუსი** (ლათ. Lucius Volcatius Tullus) — რომაელი პოლიტიკოსი, რომის რესპუბლიკის კონსული ძვ. წ. 33 წელს.

ტულუსი იყო ლუციუს ვოლკაციუს ტულუსის ვაჟი, რომელსაც ძვ. წ. 66 წელს კონსულის თანამდებობა ეკავა. ძვ. წ. 46 წელს ტულუსი საქალაქო პრეტორად აირჩიეს, მომდევნო წელს კი მას სამართავად კილიკიის პროვინცია ერგო, რომელსაც ძვ. წ. 44 წლამდე განაგებდა. მან გადაწყვიტა არ დახმარებოდა გაიუს ანტისტიუს ვეტუსს, სირიის გუბერნატორს, რითაც საშუალებას აძლევდა კვინტუს ცეცილიუს ბაზუსს, ყოფილ გუბერნატორსა და კეისრის მოწინააღმდეგეს პართიელთა შემოსევამდე გაეძლო.

შემდგომში, ძვ. წ. 33 წელს, ტულუსი კონსულად აირჩიეს, მოგვიანებით კი აზიის პროკონსულად მსახურობდა ძვ. წ. 28-დან 27-მდე ან 27-დან 26-მდე.

ლიტერატურა
----------

* აპიანე, *Illyr.* 27 დაარქივებული 2016-03-04 საიტზე Wayback Machine. .
* კასიუს დიონ კოქცეიანუსი xlix. 43.
* ციცერონი *Epistulae ad Familiares* xiii. 41.
* Broughton, T. Robert S. (1952). *The Magistrates of the Roman Republic, Vol II*.

სქოლიო
------

1. ↑  Broughton, (1952), გვ. 295
2. ↑  Broughton, (1952), გვ. 309
3. ↑  Broughton, (1952), გვ. 413
4. ↑  Broughton, (1952), გვ. 222

| პოლიტიკური თანამდებობები |
| --- |
|
| წინამორბედი:მარკუს ანტონიუსი, ლუციუს სკრიბონიუს ლიბო და ემილიუს ლეპიდუს პაულუსი (*სუფექტი*) | **რომის რესპუბლიკის კონსული***ოქტავიანესთან ერთად*ძვ. წ. 33 | შემდეგი:გნეუს დომიციუს აჰენობარბუსი და გაიუს სოზიუსი |
**ლევან კაჭარავა** (დ. 15 ივლისი, 1968 – გ. 24 ივნისი, 2022) — ქართველი ბიზნესმენი, კომპანია „Silk Road Group"-ის თანადამაარსებელი.

ბიოგრაფია
---------

ლევან კაჭარავა დაიბადა და გაიზარდა თბილისში. დაამთავრა 53-ე საშუალო სკოლა 1986 წელს. 1986—1992 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, ფერწერის ფაკულტეტზე. 

ლევან კაჭარავა შპს „ჯორჯიან ტრანზოილის" დამფუძნებელი იყო, რომელიც შეიქმნა 1994 წელს. შპს „ჯორჯიან ტრანზოილი" მუშაობის პერიოდში იყო რეგიონის ლიდერი ნავთობითა და ნავთობპროდუქტებით ვაჭრობასა და სატრანზიტო გადაზიდვების სფეროში. შპს „ჯორჯიან ტრანზოილი" იყო ატლანტის ოლიმპიური თამაშების გენერალური სპონსორი 1996 წელს.

1995–1996 წლებში ლევან კაჭარავამ გიორგი რამიშვილთან ერთად დააფუძნა ახალი კომპანია „Silk Road Group", რომლის სამეთვალყურეო საბჭოს წევრიც იყო. კომპანია თანამშრომლობდა ისეთ კომპანიებთან, როგორებიცაა: „TOTAL", „ELFE", „VITOL", „ARMOGAR", „ADDAX-ORYX GROUP". იმავე წლებში „Silk Road Group" აფართოებს თავის ბიზნეს არეალს: აფუძნებს ბანკს, ინტერესების სფერო მოიცავს ასევე ბორჯომის მინერალური წყლების წარმოებას, თბილისსა და ბათუმში სასტუმროების მშენებლობას, უძრავ ქონებას, გაყინული პროდუქციის სამაცივრე საწყობებს. 

2006 წლიდან კაჭარავა გამოეყო „Silk Road Group-ს" და დააარსა კომპანიების ჯგუფი „MULTIPLEX", რომლის ძირითადი საქმიანობის სფეროებია ენერგეტიკა და ლოჯისტიკა.

2008 წელს პარტნიორებთან ერთად გამოისყიდა სახელმწიფოსგან თბილისის წყლის კომპანია. 2008 წელს, ჰოლანდიაში მან დააფუძნა ჰოლდინგი, „Multiplex Petrolia" Logistics Solutions BV. 

2013 წლის დასაწყისში, კაჭარავამ ნიდერლანდებში დააფუძნა ჰოლდინგი, „Multiplex Logistics Solutions BV". კომპანია ახორციელებს ბაქოში ჰოვსანის პორტის ოპერირებას და ფლობს ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურას, რომლის მეშვეობით ახორციელებს საზღვაო, საავტომობილო და სარკინიგზო გადაზიდვებს საქართველოდან და საქართველოს გავლით ცენტრალურ აზიაში.

სქოლიო
------

1. ↑  „ცნობილია ბაგებში მოკლული ბიზნესმენის ვინაობა - საქმის დეტალები". *პალიტრა ვიდეო*. ციტირების თარიღი: 24 ივნისი, 2022. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=`-ში (დახმარება)
2. ↑
3. ↑
4. ↑  დაარქივებული ასლი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-11-25. ციტირების თარიღი: 2018-11-21.
5. ↑  campaigns.ryder.com
**ლალი ღოღელიანი** (დ. 31 მარტი, 1944, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1968-1974 წლებში მუშაობდა კავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე, ჰიდროპროექტის ინჟინრად. 1974 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ასისტენტად, დოცენტად, პროფესორად. 1997 წელს არჩეულ იქნა ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰიდროსაინჟინრო ფაკულტეტის დეკანად და დეპარტამენტის ხელმძღვანელად. წლების განმავლობაში იყო ჰიდროტექნიკური ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს თავმჯდომარე, საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტების სალიცენზიო კომისიის წევრი, ტექნიკური უნივერსიტეტის რეფორმების და განაწილების საკოორდინაციო საბჭოს კოორდინატორი. არის რამდენიმე საერთაშორისო აკადემიის ნამდვილი წევრი, როგორებიცაა: საქართველოს ენერგეტიკის, რუსეთის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა, ამერიკის საერთაშორისო (Sigma-XI) ასოციაციის, საერთაშორისო ეკოლოგიის, მეცნიერ ინჟინერ ქალთა საერთაშორისო ასოციაციის, ასევე, არის საქართველოს პარლამენტის და მეცნიერების დეპარტამენტის სოციალური კომიტეტის წევრი. 2006 წლიდან პროფესიული განათლების ცენტრის დირექტორია. გამოქვეყნებული აქვს 99 სამეცნიერო სტატია, მათ შორის, ორი მონოგრაფია. დაჯილდოებულია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საუწყებო ჯილდოებითა და საპატიო სიგელებით. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1974), დოქტორი (1993).

ჯილდოები
--------

* 1998 — ღირსების მედალი

ბიბლიოგრაფია
------------

* ელექტრონული კომერცია: სახელმძღვ. სტუდ. თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2009, გვ. 142
* ჰალოსოლი, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2006, გვ. 77
* პრაქტიკული სამუშაოები ჰიდრავლიკასა და აეროდინამიკაში თბოაირმომარაგების და ვენტილაციის სპეციალობის სტუდენტებისათვის:მეთოდური მითითებები, თბილისი, 1982, გვ. 54

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ. 2017, გვ. 585
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ. 2001, გვ. 111

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ლალი ღოღელიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ჰენრი ლანკასტერელი** (ინგლ. Henry of Lancaster), მეტსახელად **ჰენრი გროსმონტელი** (ინგლ. Henry of Grosmont; დ. 1310 — გ. 23 მარტი, 1361) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ჰერცოგი. ინგლისის მეფე ჰენრი IV-ის პაპა.

ბიოგრაფია
---------

ჰენრი დაიბადა 1310 წელს ინგლისში. იგი იყო ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ერლ ჰენრი ლანკასტერელისა და მისი ცოლის, მაუდ ჩაუორთის უფროსი ვაჟი. მამის მხრიდან იგი ინგლისის მეფე ჰენრი III-ის შვილთაშვილი იყო. როგორც კი წამოიზარდა იგი აქტიურად ჩაება სხვადასხვა სამხედრო კამპანიაში. როგორც ჯვაროსანი, ჰენრი იბრძოდა პრუსიაში, როდოსსა და გრანადაში. მან ასევე თავი გამოიჩინა შოტლანდიაში ბრძოლისას. 1337 წელს სასტიკად დაამარცხა ფლანდრიის გრაფი. ამის შემდეგ ჰენრი აქტიურად ჩაება ასწლიან ომში, სადაც 1340 წელს მონაწილეობა მიიღო სლეის ბრძოლაში. ამის შემდეგ იგი შოტლანდიაში შეიჭრა, 1342 წელს კი ბრეტანში. 1343 წელს, რომის პაპმა კლემენტ VI-მ იგი თავის ელჩად მიავლინა ესპანეთში. 

1345 წელს ჰენრი დაინიშნა სამეფო არმიის ლეიტენანტ-კაპიტნად, რის შემდეგაც აკვიტანიაში წავიდა საომრად. იგი ამავე წელს ბაიონში შეიჭრა 500 რაინდითა და 2,000 მშვილდოსნით, რის შემდეგაც ბორდოსაკენ დაიძრა და ფრანგები დაამარცხა ობეროშის ბრძოლაში. ამის შემდეგ მან კიდევ რამდენიმე ბრძოლა მოიგო მელანში, მონსეგურსა და რეოლში. 1346 წელს მან მოაოხრა პუატუ, ლუზინიანი, სენტონჟე, სენტი და სხვა მრავალი ქალაქი. 

1347 წელს იგი კვლავ დაბრუნდა საფრანგეთში. გამოჩენილი სიმამაცისათვის მეფე ედუარდ III-მ მას ქალაქი ბერგერაკი აჩუქა. 1349 წელს ჰენრი ლანკასტერელი დაინიშნა გასკონიის ვიცე-რეგენტად. მიუხედავად ამისა, იგი ბრძოლას მაინც არ წყვეტდა. 1358 წელს, უინძორის სასახლეში ჩატარებულ სატურნირო შეჩიბრებაზე მან ფეხი სერიოზულად დაიზიანა. 

ამის მიუხედავად, იგი საფრანგეთში გადავიდა და 1359-1360 წლებში დაიკავა რეიმსი, სადაც აპირებდა, რომ ედუარდ III საფრანგეთის მეფედ ეკურთხებინა, მაგრამ არ დასცალდა და 1361 წელს იმსხვერპლა შავმა ჭირმა. ამან ფრანგებს ცოტა ამოსუნთქვის საშუალება მისცა, მაგრამ იგი მალევე ჩაანაცვლა ეგრედ წოდებულმა შავმა პრინცმა.

ლიტერატურა
----------

* Arnauld, E.J. (ed.) (1940). Le livre de seyntz medicines: The Unpublished Devotional Treatise of Henry of Lancaster. Oxford: Blackwell.
* Beltz, George Frederick (1841). Memorials of the Order of the Garter. London: William Pickering. Retrieved 27 October 2013.
* Brown, A. L.; Summerson, Henry (May 2006). "Henry IV (1366–1413)". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/12951.(Subscription or UK public library membership required.)
* Fowler, Kenneth Alan (1969). The King's Lieutenant: Henry of Grosmont, First Duke of Lancaster, 1310–1361. London. ISBN 0-236-30812-2.
* McKisack, M. (1959). The Fourteenth Century: 1307–1399. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-821712-9.
* Ormrod, W. M. (2005). "Henry of Lancaster, first duke of Lancaster (c. 1310–1361)". Oxford Dictionary of National Biography (online). doi:10.1093/ref:odnb/12960.
* Prestwich, M.C. (2005). Plantagenet England: 1225–1360. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-822844-9.
**ლუციუს კორნელიუს სციპიონ ბარბატუსი** (ლათ. LVCIVS CORNELIVS SCIPIO BARBATVS) (გ. ძვ. წ. 280) — რომის კონსული ძვ. წ. 298 წელს. ეტრუსკებთან ომის მონაწილე მისი მეტსახელი ბარბატუსი ნიშნავს წვეროსანს.

სციპიონის კონსულად არჩევის შემდეგ ეტრურიაში საომრად წასვლა მოუწია. ვოლატერთან მას შეიარაღებული რაზმი დახვდა, მძიმე ბრძოლა დაღამებისას გაურკვევლად დასრულდა. ღამე კი ეტრუსკებმა ბანაკი მიატოვეს. რომაელებმა დაიკავეს ბანაკი. შემდეგ სციპიონი თავისი ჯარებით ფალერიაში გადავიდა, სადაც ძარცვით მათ დიდძალი ნადავლი მოიპოვეს.

შემდეგ ძვ. წ. 297 წელს სციპიონი ლეგატი გახდა და მესამე სამნიტურ ომში კვინტუს ფაბიუს მაქსიმუსის მეთაურობის ქვეშ იბრძოდა.

ძვ. წ. 295 წელს სციპიონი პროპრეტორი იყო სევ სამნიტებთან ომში. ცნობილია რომ კვინტუს ფაბიუსმა კლუზიუმთან მას ჩააბარა მეორე ლეგიონი, სანამ თვითონ რომში იყო საბრძოლო მოქმედებებზე მოსალაპარაკებლად. აქ მის ბანაკს თავს გალები დაესხნენ. სციპიონმა გადაწყვიტა გორაზე დაბანაკება, რათა ჯარის მცირე რიცხოვნება სტრატეგიულად მომგებიანი მდგომარეობით აენაზღაურებინა. მან წინასწარ არ იზრუნა დაზვერვაზე და ავიდა გორაზე, რომელიც უკვე მტრის ხელში იყო. გალებმა ალყა შემოარტყეს რომაელებს. ზოგი ვერსიით მთელი ლეგიონი იქ დაიღუპა. სხვა ვერსიით კი, მეორე ლეგიონს უმბრები დაესხნენ თავს, თანაც არა მთელ ლეგიონს, არამედ მცირე რაზმს. სციპიონი დანარჩენი ჯარით მათ შეეშველა და დაამარცხა უმბრები.

ლუციუს კორნელუის სციპიონის საფლავი
ამავე წელს სციპიონი მონაწილეობდა სენტინუმთან ბრძოლაში სამნიტებისა და გალების წინააღმდეგ, რომელშიც გმირულად დაიღუპა პუბლიუს დეციუს მუსი. იგი და გაიუს მარციუსი ფაბიუსის მიერ იყვნენ დეციუსს მუსთან მარცხენა ფრთაზე დასახმარებლად გაგზავნილი, მაგრამ, როდესაც მივიდნენ მუსი უკვე მკვდარი იყო.

ძვ. წ. 293 სციპიონი ისევ სამნიტების წინააღმდეგ იბრძვის. ნაფიც მეომრებთან ბრძოლისას იგი რომაელი ქვეითების მარცხენა ფრთის სათავეში იდგა. ეს ბრძოლა მესამე სამნიტური ომის ერთ-ერთი უკანასკნელი იყო და რომაელთა გამარჯვებით დამთავრდა. მხედრების ელვისებრი შეტევის შემდეგ სციპიონი თავისი ჯარებით თავს დაესხა სამნიტებს და შეავიწყოვა. მას თავდაპირველად დიდი წინააღმდეგობა შეხვდა, მაგრამ საბოლოოდ თავის მეომრებთან ერთად კუ გააკეთა და შეიჭრა სამნიუმში და დაიკავა ქალაქის გამაგრებები. მცირერიცხოვანების გამო ქალაქში შესვლა მათ ვერ გაბედეს.

ძვ. წ. 280 წელს სციპიონი ცენზორად აირჩიეს. ამავე წელს იგი გარდაიცვალა. შემორჩენილია მისი საფლავის ქვა, რომელიც ვატიკანის მუზეუმში ინახება. მასზე ამოკვეთილია შემდეგი წარწერა:

CORNELIVS·LVCIVS·SCIPIO·BARBATVS·GNAIVOD·PATRE
PROGNATVS·FORTIS·VIR·SAPIENSQVE—QVOIVS·FORMA·VIRTVTEI·PARISVMA
FVIT—CONSOL CENSOR·AIDILIS·QVEI·FVIT·APVD·VOS—TAVRASIA·CISAVNA
SAMNIO·CEPIT—SVBIGIT·OMNE·LOVCANA·OPSIDESQVE·ABDOVCIT
"კორნელიუს ლუციუს სციპიონ ბრაბატუსი გნეუსის ძე, ძლიერი და ბრძენი ადამიანი, ისე გამოიყურებოდა, როგორც მისი წარმომავლობის კაცს შეეფერებოდა. კონსული, ცენზორი და ედილუსი. მან აიღო ტაურასია, კისაუნა და სამნიუმი. დაიმორჩილა ლუკანა და მტრები განდევნა." წარწერა შესრულებულია სატურნული სტილით.

ლუციუს კორნელიუსი იყო გნეუს კორნელიუს სციპიონ ასინას და ლუციუს კორნელიუს სციპიონის მამა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ტიტუს ლივიუსი. ქალაქის დაარსებიდან. წიგნი 10. 11- 41
**ლევან დუმბაძე** (დ. 9 აპრილი, 1897 — გ. 1947) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
---------

ცნობილი ლოტბარის ანტონ დუმბაძის შვილიშვილი, სამხედრო ინჟინრის, გენერალ-მაიორ სამსონ დუმბაძის ვაჟი ლევან დუმბაძე 1897 წლის 9 აპრილს დაიბადა. დაამთავრა სიმბირსკის კადეტთა კორპუსი, კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი. პირველი მსოფლიო ომში იყო 26-ე საარტილერიო ბრიგადის ოფიცერი, შტაბს-კაპიტანი. 1918 წლიდან იბრძოდა თეთრგვარდიელთა მხარეს მოხალისეთა არმიასა და სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში, III საარტილერიო დივიზიონში. 1919 წლის 11 იანვარს მიენიჭა კაპიტნის წოდება. 1919 წლის აპრილიდან ხელმძღვანელობდა III ქვეითი დივიზიის ბატარეას, შემდეგ — დროზდოვის საარტილერიო ბრიგადის ბატარეას, 1919 წლის 10 ნოემბრიდან კი — I ქვეითი ბრიგადის საარტილერიო დივიზიონის I ბატარეას. მსახურობდა რუსული არმიის არტილერიის II ბატარეის მეთაურად პოლკოვნიკის წოდებით. დაჯილდოებული იყო წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის ორდენით. 1925 წლის შემოდგომიდან ალექსეევის საარტილერიო დივიზიონის შემადგენლობაში იმყოფებოდა იუგოსლავიაში. ცხოვრობდა ბელგრადში. იყო არტილერიის ოფიცერთა საზოგადოებისა და გენერალ ალექსანდრე კუტეპოვის ხელმძღვანელობით მოქმედი სამხედრო ორგანიზაციის — POBC-ის წევრი. რამდენჯერმე იმყოფებოდა სსრკ-ში. მსახურობდა რუსულ კორპუსში, 1942 წლიდან კორპუსის შტაბის კავშირგაბმულობის სამსახურში, შემდეგ — უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის პოლიციაში. 1947 წლის დეკემბერში მოკლეს მიუნხენში. რუსეთის არმიის გენერლები იყვნენ ლევან დუმბაძის ბიძები — ივანე, ნიკოლოზი, იოსები და მიხეილი. სამხედროები იყვნენ მისი ძმებიც: რევაზ დუმბაძე, სამხრეთ რუსეთის სამხედრო ძალების კორნეტი და გიორგი დუმბაძე, კაპიტანი, იბრძოდა თეთრგვარდიელთა რიგებში აღმოსავლეთის ფრონტზე. ემიგრაციაში იმყოფებოდა ამერიკაში, ლოს-ანჟელესში.

ლიტერატურა
----------

* ჯავახიშვილი ნიკო. ლევან სამსონის ძე დუმბაძე // ქართული დიპლომატია. 2004. გვ. 195-196

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ლევან დუმბაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**მამათმავლობა** — მამაკაცთან მამაკაცის, ძირითადად, სქესობრივი ურთიერთობა. ეს ტერმინი იხმარებოდა ქართულში სიტყვების „გეი" ან „ჰომოსექსუალის" დამკვიდრებამდე, შესაბამისად, შეიძლება იმავე აზრს ატარებდეს, რასაც თანამედროვე გაგებით გეი, ჰომოსექსუალი ან, ზოგჯერ, ბისექსუალი კაცი. საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდშიც კაცის ჰომოსექსუალურ ორიენტაციას ან აქტს მამათმავლობად მოიხსენიებდნენ. თანამედროვე გაგებით ეს ტერმინი სტერეოტიპულ შინაარსს ატარებს, რადგან საბჭოთა კავშირში მამათმავლობა „გაუკუღმართებულ ქცევად" ითვლებოდა. საბჭოთა სამართლით პიროვნების საწინააღმდეგო დანაშაული იყო. ძველ ქართულ სამართალში მიღებული იყო მამათმავლობის ანუ „სოდომური ცოდვის" შემთხვევათა სამ ჯგუფად დაყოფა. იმის მიხედვით თუ რა პირობებში და როგორ იქნებოდა ჩადენილი ეს „ცოდვა", განასხვავებდნენ "სუბუქ", „მძიმე" და „უმძიმეს" მამათმავლობას.

ერეკლე II-ისა და ანტონ კათალიკოსის განჩინება (1767-1768) მამათმავლობისთვის „ძალიანი და საანდაზოს ჯაჯაებით" (ანუ ტანჯვა წამებით) სიკვდილს ითვალისწინებდა.

საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მამათმავლობა ძველ ქართულში კაც ჰომოსექსუალს, გეის აღნიშნავდა, თუმცა არ არსებობდა ლესბოსელის ან ქალი ჰომოსექსუალის ეკვივალენტი ტერმინი.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* გეი
* ჰომოსექსუალი
* ჰომოსექსუალობა

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 393.

სქოლიო
------

1. 1 2   ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, თბ. 1983. — გვ. 393.

|  |  |
| --- | --- |
| ლგბტ-ის დროშა | *ეს სტატია ლესბოსის, გეი, ბი და ტრანსგენდერობის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჯონ პომბე მაგუფული** (ინგლ. John Pombe Magufuli; დ. 29 ოქტომბერი, 1959 — გ. 17 მარტი, 2021, დარ-ეს-სალამი) — ტანზანიის მე-5 პრეზიდენტი 2015-2021 წლებში.

ბიოგრაფია
---------

დაამთავრა დარ-ეს-სალამის უნივერსიტეტი 1988 წელს ქიმიისა და მათემატიკის ბაკალავრის სპეციალობით, იმავე განხრით მოიპოვა მაგისტრის ხარისხი და დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ქიმიის დარგში.

ის იყო პარლამენტის დეპუტატი სამი მოწვევით (2000–2005, 2005–2010, 2010–2015). 1995 წლიდან 2005 წლის ჩათვლით იყო მინისტრის წარმომადგენელი საზოგადოებრივ საქმიანობაში. 2000 წლიდან 2015 წლამდე მუშაობდა ტანზანიის მინისტრთა კაბინეტში, სხვადასხვა მაღალ თანამდებობაზე: საზოგადოებრივ სამუშაოთა მინისტრი, 2000 წლიდან 2006 წლამდე იყო დასახლებული პუნქტებისა და მიწების მინისტრი, 2006 წლიდან 2008 წლამდე მუშაობდა მეცხოველეობისა და მეთევზეობის მეურნებაში, 2010 წლიდან 2015 წლამდე ის ისევ საზოგადოებრივი საქმიანობის მინისტრის თანამდებობდას იკავებდა.

იყო მმართველი გუნდის კანდიდატი. თუმცა მას მოუწია შეჯახებოდა ოპოზიციური პარტიის წარმომადგენელ ედვარდ ლოვასთან, არჩევნებში, რომელიც ჩატარდა 2015 წლის 25 ოქტომბერს, მაგუფული გამოცხადდა პრეზიდენტად. მან მთლიანი ხმების 58% მიიღო. მან ფიცი დადო და საქმიანობას შეუდგა 2015 წლის 5 ნოემრიდან. გამოკითხვამ აჩვენა, რომ მმართველობის პირველი 100 დღის შემდეგ, მაგუფულის მხარს უჭერდა ტანზანიის მთელი მოსახლეობის 90,4%.

გარდაიცვალა 2021 წლის 17 მარტს, 61 წლის ასაკში. როგორც ტანზანიის ვიცე-პრეზიდენტმა განაცხადა, მაგუფულის გარდაცვალების მიზეზი გულის შეტევა გახდა, თუმცა, გავრცელებული ინფორმაციით, ტანზანიის პრეზიდენტი კორონავირუსით გარდაიცვალა. მაგუფული კორონავირუსის პამდემიას საფრთხედ არ აღიარებდა და მტკიცებულებების გარეშე აცხადებდა, რომ ვაქცინები საშიში იყო. ის ხშირად მოუწოდებდა ხალხს – ელოცათ და მცენარეებით გაჟღენთილი ორთქლი შეესუნთქათ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ჯონ მაგუფულიTwitter-ზე

სქოლიო
------

1. 1 2  „ტანზანიის პრეზიდენტი 61 წლის ასაკში გარდაიცვალა". Euronews Georgia. 18 მარტი, 2021. ციტირების თარიღი: 18 მარტი, 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი `|access-date=` და `|date=`-ში (დახმარება)

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ტანზანიის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* ჯულიუს ნიერერე
* ალი ჰასან მვინიი
* ბენჯამინ მკაპა
* ჯაკაია კიკვეტე
* ჯონ მაგუფული
* სამია სულუჰუ
 |

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **მამადაანების ეკლესია**. |

**მამადაანების მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანების ჩრდილოეთით 1 კმ-ზე, ტყეში. აგებულია XIII-XIV საუკუნეებში. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. მოპირკეთებულია შირიმით. დაზიანებულია, ჩამონგრეულია კამარა. დასავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. არასრული ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროვებული თაღოვანი სარკმელია. 

მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთით და ჩრდილოეთით ნახევარწრიულ-აფსიდიანი სათავსები მიუშენებიათ. ჩრდილოეთი მინაშენი ორი კარით უკავშირდება ეკლესიას. ერთი კარი თაღოვანია, მეორე — სწორკუთხა. მინაშენის აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ კედელზე ტრაპეზია მიდგმული. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია. სამხრეთ მინაშენში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდისა და დასავლეთ კედელში თითო სარკმელია.

ლიტერატურა
----------

* *ბახტაძე ნ.*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 392.
**მაია გოიკოვიჩი** (სერბ. Maja Gojković, Маја Гојковић; დ. 22 მაისი 1963, ნოვი-სადი) — სერბი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, სერბეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე 2014 წლის 23 აპრილიდან. სერბეთის პროგრესული პარტიის წევრი.

განათლება
---------

1987 წელს დაასრულა ნოვი-სადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1989 წლიდან მუშაობდა საოჯახო იურიდიულ ფირმაში.

პოლიტიკური კარიერა
------------------

მაია გოიკოვიჩი იყო რადიკალური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. თავდაპირველად იგი იყო გენერალური მდივანი, ხოლო შემდეგ აღმასრულებელი საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი და პარტიის ლიდერის მოადგილე. იგი ასევე მუშაობდა ვოისლავ შეშელის იურიდიულ მრჩევლად ყოფილი იუგოსლავიის საკითხებზე საერთაშორისო ტრიბუნალამდე. 

1992 წლიდან იგი იყო იუგოსლავიის საკავშირო რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი, ხოლო 1996-2000 წლებში ვოევოდინის პარლამენტის წევრი. 1998 წლის მარტიდან 1999 წლის ნოემბრამდე ეკავა სერბეთის მთავრობის უპორტფელო მინისტრის თანამდებობა, ხოლო შემდეგ იუგოსლავიის საკავშირო რესპუბლიკის მთავრობის ვიცე-პრემიერის თანამდებობა. 2004 წლის ოქტომბრიდან 2008 წლის ივნისამდე იყო ქალაქ ნოვი-სადის მერი. 

2008 წლიდან გავიდა სერბეთის რადიკალური პარტიის რიგებიდან და სათავეში ჩაუდგა სახალხო პარტიას, რომელიც შეუერთდა კოალიციას „სერბეთის გაერთიანებული რეგიონები". 2012 წელს მან მიიღო სერბეთის ეროვნული ასამბლეის სახალხო დეპუტატის მანდატი, ამავე წელს იგი შეუერთდა სერბეთის პროგრესული პარტიის რიგებს. 

2014 წლის 23 აპრილს აირჩიეს სერბეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარედ.

სქოლიო
------

1. ↑  Маја Гојковић председница Скупштине, RTS
**ჯონ სიდნი მაკ-კეინი III** (ინგლ. John Sidney McCain III; დ. 29 აგვისტო, 1936 — გ. 25 აგვისტო, 2018) —აშშ-ის სენატორი არიზონიდან 1987-2018 წლებში. კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1983-1987 წლებში. 2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატი.

მაკ-კეინის როგორც პაპა, ასევე მამა აშშ-ის საზღვაო ძალების ოთხვარსკვლავიანი ადმირალები იყვნენ. 1958 წელს აშშ-ის საზღვაო აკადემია ჯონმაც დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი გახდა საზღვაო ძალების მფრინავი და მონაწილეობდა ვიეტნამის ომში. 1967 წლის ივლისში ავიამზიდ „ფორესტალზე" ხანძრის დროს ძლივს გადაურჩა სიკვდილს. 1967 წლის ოქტომბერში, ჰანოის დაბომბვის დროს მისი მოიერიშე თვითმფრინავი ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც მან 5,5 წელი ჩრდილოეთ ვიეტნამელების ტყვეობაში გაატარა, სადაც სხვადასხვა სახის წამება გამოიარა. 1973 წლის მაისში ის პარიზის სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ გაათავისუფლეს. 

1981 წელს მაკ-კეინმა დატოვა საზღვაო ძალები, გადავიდა არიზონაში და მალევე ჩაერთო პოლიტიკაში. 1982 წელს იგი აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში არიზონის პირველი საარჩევნო ოლქიდან. წარმომადგენელთა პალატაში ორი ვადით მოღვაწეობის შემდეგ, 1986 წელს იგი აშშ-ის სენატში აირჩიეს. ხელახლა აირჩიეს 1992, 1998, 2004, 2010 და 2016 წლებშიც.

მაკ-კეინი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი რესპუბლიკური პარტიის შიდა არჩევნებში 2000 წელს, მაგრამ პრაიმერებში დაამარცხა მომავალმა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა.

2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოიპოვა რესპუბლიკური პარტიის ნომინაცია, თუმცა დამარცხდა დემოკრატების კანდიდატთან სენატორ ბარაკ ობამასთან.

2017 წელს მაკ-კეინს ტვინის სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. 2018 წლის აგვისტოში, მაკ-კეინის ოჯახმა განაცხადა, რომ იგი კიბოს მკურნალობას აღარ გააგრძელებდა. გარდაიცვალა 25 აგვისტოს, 81 წლის ასაკში, 82-ე დაბადების დღემდე ოთხი დღით ადრე.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სენატორ ჯონ მაკ-კეინის საიტი დაარქივებული 1999-05-08 საიტზე Wayback Machine.
* მაკ-კეინის საპრეზიდენტო კამპანიის საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  ჯონ მაკ-კეინმა ტვინის სიმსივნის მკურნალობის შეწყვეტის გადაწყვეტილება მიიღო, 1tv.ge

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ჯონ მაკ-კეინი***

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
საქართველოს ეროვნული გმირები |
| --- |
|  |
| საქართველოს დრ | 
ვლადიმერ გოგუაძე (1918) |
|  |
| საქართველო | 
* ქაქუცა ჩოლოყაშვილი (2004)
* ჟიული შარტავა (2004)
* ზაზა დამენია (2004)
* ჯონ მაკ-კეინი (2010)
* ლეხ კაჩინსკი (2010)
* გიორგი ანწუხელიძე (2013)
* გიორგი კვინიტაძე (2013)
* ზურაბ იარაჯული (2013)
* ამბროსი ხელაია (2013)
* ზვიად გამსახურდია (2013)
* მერაბ კოსტავა (2013)
* ექვთიმე თაყაიშვილი (2013)
* გიორგი მაზნიაშვილი (2013)
* გრიგოლ ფერაძე (2013)
* მიხეილ წერეთელი (2013)
* მარო მაყაშვილი (2015)
* გურამ გაბესკირია (2017)
* ზურაბ ჭავჭავაძე (2018)
* მამია ალასანია (2018)
* ავთო იოსელიანი (2019)
* გენო ადამია (2020)
* ალექსანდრე ონიანი (2021)
* მიხა ხელაშვილი (2022)
 |

 |
პრეზიდენტი ფრანკლინ დელანო რუზველტი ხელს აწერს კანონს ლენდ–ლიზის შესახებ.
**ლენდ–ლიზი** (ინგლ. *lend* — გასესხება და *lease* — იჯარით გაცემა) — სახელმწიფო პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც ამერიკის შეერთებული შტატები ამარაგებდა მოკავშირეებს (გაერთიანებულ სამეფოს, საბჭოთა კავშირს, ჩინეთს, საფრანგეთსა და სხვ.) დიდი რაოდენობით შეიარაღებით, საბრძოლო მასალით, სამედიცინო საშუალებებით, სურსათითა და სტრატეგიული ნედლეულით, რომელმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულა მოკავშირეების მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებაში.

სანაცვლოდ, ბრიტანეთისაგან შტატებმა მიიღო სამხედრო ბაზები ნიუფაუნდლენდში, ბერმუდის კუნძულებსა და კარიბის ზღვაში. პროგრამა დაიწყო 1941 წლის მარტში, ომის დაწყებიდან 18 თვის შემდეგ.

პროგრამის ფარგლებში ამერიკამ გასცა 50.1 მილიარდი დოლარის (2022 წლის ფასებით, დაახლოებით 700 მილიარდის ეკვივალენტი) ღირებულების დახმარება: 31.4 მილიარდი ბრიტანეთს, 11.3 მილიარდი საბჭოთა კავშირს, 3.2 მილიარდი საფრანგეთს და 1.6 მილიარდი ჩინეთს. საპირისპიროდ ლენდ–ლიზმა (მოკავშირეთა მიერ აშშ–სთვის გაწეული დახმარება) შეადგინა 7.8 მილიარდი დოლარი, აქედან 6.8 მილიარდი მოდის ბრიტანეთსა და თანამეგობრობის ქვეყნებზე.

ლენდ-ლიზმა გადამწყვეტი როლი შეასრულა მოკავშირეების მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებაში. 1943 წლის თეირანის კონფერენციის დროს უინსტონ ჩერჩილის იუბილეს აღსანიშნავად გამართული საზეიმო ვახშმის დროს სტალინმა წარმოთქვა სადღეგრძელო, რომელშიც აშშ-ს „მანქანების ქვეყანა" უწოდა და განაცხადა, რომ „ამ მანქანების გარეშე, რომლებიც ლენდ-ლიზით მოგვაწოდეთ, ამ ომს წავაგებდით".

სქოლიო
------

1. ↑  «Foreign Relations of the United States: Diplomatic Papers, the Conferences at Cairo and Tehran, 1943» — United States Government Printing Office, Washington, 1961
2. ↑  Тост за ленд-лиз
3. ↑  One War Won -- Printout -- TIME. www.time.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2011-03-01. ციტირების თარიღი: 2018-10-08.
4. ↑  *Parker, Dana T. 1955-*, Building victory : aircraft manufacturing in the Los Angeles area in World War II, 2013. — გვ. 133 pages, ISBN 9780989790604, 0989790606.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ლენდ-ლიზი***

* *Lend-Lease Shipments, World War II* (Washington: War Department, 1946)
* Lend-Lease to the Soviet Union დაარქივებული 2012-05-12 საიტზე Wayback Machine.
* The *Voice of Russia* on the *Allies and Lend-Lease Museum*, Moscow დაარქივებული 10.12.2008, საიტზე Wayback Machine.
* Official New Zealand war history of Lend-lease, from *War Economy*
* Official New Zealand war history; termination of Mutual Aid from 21 December 1945, from *War Economy*
* Allies and Lend-Lease Museum*, Moscow*
მატუშ ჩაკ ტრენჩინელი
**მატუშ ჩაკ ტრენჩინელი** (სლოვაკ. *Matúš Čák Trenčiansky*; დ. 1252 — გ. 18 მარტი, 1321) — უნგრელი მაგნატი. პეტერ I ჩაკის ვაჟი. დასავლეთ და ცენტრალური სლოვაკეთის (რომელიც ამ დროს უნგრეთის შემადგენლობაში შედიოდა) „უგვირგვინო მეფე". სლოვაკების მას მიმართავდნენ მას როგორცს „პან ვაგას და ტატრს" (pán Váhu a Tatier).

უნგურლი საგვარეული ჩაკი უძველესი დროიდან იღებდა ფესვებს ესტერგომის კომიტეტიდან და თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე დიდ ტერიტორიებს ფლობდა. 1278 წელს დიურნკურტის ბრძოლაში მატუშ შაკი გერმანიის მეფე რუდოლფ I-ს ჩეხეთის მეფის, პრჟემისლ II ოტოკარის დამარცხებაში დაეხმარა. 1291 წელს მატუში სათავეში ჩაუდგა უნგრეთის მეფის, ანდრაშ III-ის ჯარს, რომელმაც გაანადგურა ბრატისლავას გარეუბნები გენრიხი და კიოსეკი. მადლობის ნიშნად მატუშ ჩაკმა ბრატისლავას ჟუპანის ტიტული მიიღო.

ლიტერატურა
----------

* *Bertényi I. Diószegi I. Horváth J. Kalmár J. Szabó P.* Királyok Könyve. Magyarország és Erdély királyai, királynői, fejedelmei és kormányzói. Budapest, 2004.
* *Györffy György* István király és műve. Budapest, 1983.
* *Hóman B. Szekfű G.* Magyar Történet. Budapest, 1935.
* *Kristó Gyula* Csák Máté. Budapest, 1986.
* *Kučera Matúš* Cesta dejinami: Stredoveké Slovensko. Bratislava, 2002.
* *Macho, Peter* Matúš Čák Trenčiansky — slovenský kráľ? Bratislava: Academic Electronic Press, 2005.
* *Pór Antal* Trencsényi Csák Máté. Budapest, 1888.
ჰოფტაგის ამსახველი სურათი ვიურცბურგის ეპისკოპოსების ქრონიკიდან, არათანამედროვე
**ჰოფტაგი** (გერმ. Hoftag) — შუა საუკუნეების გერმანიაში სახელწოდება, რომლითაც მოიხსენიებდნენ არაოფიციალურ და არარეგულარულ კრებას, რომელსაც იწვევდა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ან რომაელთა მეფე. უშუალოდ მონარქის გარდა, კრებას ესწრებოდნენ იმპერიის ფარგლებში მყოფი არჩეული მთავრები. კრებაზე განიხილებოდა უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო საქმეები.[1] ადრეული ერუდიცია ამ ყრილობებს უკავშირებს იმპერიის რაიხსტაგს (გერმ. Reichstag), თუმცა ამ კრებებზე განიხილავდნენ არა ზოგადად იმპერიას, არამედ მის ინდივიდუალურ მმართველებს. ფაქტია, რომ რაიხსტაგის სამართლებრივი ინსტიტუტი გაცილებით უფრო გვიან შეიქმნა.

ლიტერატურა
----------

* Karl-Friedrich Krieger: *König, Reich und Reichsreform im Spätmittelalter*. 2nd revised edition. Oldenbourg, Munich, 2005, ISBN 3-486-57670-4, (*Enzyklopädie Deutscher Geschichte* 14).
* Malte Prietzel: *Das Heilige Römische Reich im Spätmittelalter*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt, 2004, ISBN 3-534-15131-3, (*Geschichte kompakt - Mittelalter*).

სქოლიო
------

1. ↑  ჰოფტაგი
მალულა
**მალულა** (არაბ. معلولا) — ქალაქი სირიაში, მდებარეობს დამასკოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალამუნის მთებში, რომელიც პირიქითა-ლიბანის მთიანეთს მიეკუთვნება. დამასკოდან დაშორებულია დაახლოებით 56 კილომეტრით. 

მალულას მცხოვრებნი ლაპარაკობენ ქრისტეს ენაზე, არამეულად, კერძოდ ახალ დასავლურ-არამეულ დიალექტზე.

წმ. თეკლას ტაძარი
ქრისტიანული აღმსარებლობის უმრავლესობა მიეკუთვნება ბერძნულ-კათოლიკურ ეკლესიას (მელქიტები). ახლო აღმოსავლეთში ეს ადგილი ცნობილია იმით, რომ აქ 14 სექტემბერს დიდი ზეიმით აღინიშნება ჯვართამაღლება.

მალულაში მდებარეობს ეკლესია, რომელიც გადმოცემის თანახმად მსოფლიოში უძველესი ეკლესიაა. ამავე გადმოცემის თანახმად იგი მაცხოვრის ჯვარცმიდან რამდენიმე წელიწადში უნდა იყოს აშენებული.

ამავე ტერიტორიაზე მდებარეობს წმინდა თეკლას სახელობის ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია „მარ თეკლა", რომელიც წმ. თეკლას საფლავისა და გამოქვაბულის გარშემოა აშენებული.

ამ ადგილიდან ცოტა მოშორებით, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს ძველი ეკლესია, რომელიც მოწამე სერგისა და ბახუსის სახელობისაა. ეკლესიის დღესასწაული 7 ოქტომბერს აღინიშნება.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* შეგიძლიათ იხილოთ მედიაფაილები თემაზე **„მალულა"** ვიკისაწყობში.
* მალულა დაარქივებული 2010-05-12 საიტზე Wayback Machine.