recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**ძეტა** (ფრანგ. Z) — 1969 წლის ფრანგული პოლიტიკური თრილერი. ფილმის თავდაპირველი სახელწოდება იყო „პოლიტიკური მკვლელობის ანატომია". ის ასახავს 1960-იან წლებში საბერძნეთში განვითარებულ პოლიტიკურ მოვლენებს: დემოკრატი პოლიტიკოსის, გრიგორის ლამბარკისის მკვლელობა 1963 წელს, რასაც მოყვა საბერძნეთის მმართველობა სამხედრო ხუნტის მიერ 1967-74 წლებში. ფილმის სახელი აღებულია ბერძნული ასო ძეტადან, რომელიც იყო პოპულარული სლოგანი და ნიშნავდა „ის [ლამბრაკისი] ცოცხალია".

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ლიბერალური ორგანიზაცია „მშვიდობის მეგობრები" გეგმავს შეკრებას, თუმცა მათ დარბაზის დათმობაზე ყველა უარს ეუბნება. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, დეპუტატი (ივ მონტანი) თანხმდება ხელისუფლების შეთავაზებას და შეხვედრას 200 ადამიანზე გათვლილ დარბაზში ატარებს, მიუხედავად იმისა, რომ შეკრებაზე 4000-მდე მონაწილეს ელოდებიან. შეკრების ადგილას ასევე ტარდება კონტრდემონსტრაცია, რომლის მონაწილეები აგრესიულად იქცევიან, პოლიცია კი არანაირ ზომებს არ მიმართავს. კონტრდემონსტრანტებისგან ერთ-ერთი დეპუტატს თავში რკინის ჯოხს ჩაარტყამს და მოკლავს.

პროკურატურა გამოძიებას იწყებს და ცდილობს, ის უბედურ შემთხვევად გაასაღოს. გამოძიებას ახალგაზრდა პროკურორს (ჟან-ლუი ტრენტინიანი) ჩააბარებენ. ყველასთვის მოულოდნელად, პროკურორი გამოძიებას ბოლომდე გაჰყვება და დანაშაულში შინაგან საქმეთა სამინისტროს მაღალჩინოსნების კვალს აღმოაჩენს.

როლებში
-------

* ჟან-ლუი ტრენტინიანი - ხრისტოს ზარცეტაკისი
* ივ მონტანი - გრიგორის ლამბრაკისი
* რენატო სალვატორი - იაგო
* ჟაკ პერენი - ფოტოჟურნალისტი
* ჩარლზ დენერი - მანუელი
* ფრანსუა პერიე - სახელმწიფო პროკურორი

ჯილდოები
--------

**ოსკარი**

1. საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი
2. საუკეთესო მონტაჟი: ფრანსუა ბონო

**ოქროს გლობუსი**

1. საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი

**BAFTA**

1. საუკეთესო მუსიკა: მიკის თეოდორაკისი

**კანის კინოფესტივალი**

1. ჟიურის პრიზი: კოსტა-გავრასი
2. საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჟან-ლუი ტრენტინიანი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „Z" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* „Z" — Allmovie-ზე
* *Z* background and analysis at Plaka
**ვერის წმინდა ესტატეს ეკლესია** — XIX საუკუნის ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. იდგა ვერეზე, ახლანდელი გიორგი ახვლედიანისა (იმდროინდელი ანასტასიას) და ლეო ქიაჩელის (ყოფილი ყორღანოვის) ქუჩების შესაყარზე. 

ჩვენამდე მოღწეული მწირი ცნობებით, ვერაზე, ამ ადგილას, წარსულში ღვთისმშობლის ეკლესია მდგარა. მას ამ სახელით პლატონ იოსელიანიც იხსენიებს. სავარაუდოდ ამ ეკლესიის ნაშთები ჯერ კიდევ შესამჩნევი იყო XIX საუკუნის 70-იან წლებში. ჟურნალ „დროების" ცნობით (1877 წელი, № 12) აქვე უპოვიათ ქვა ქართული წარწერით: „აშენდა ესე წმ. ესტატეს ეკლესია ღვთისგან კურთხეულისა და ამაღლებულისა საქართველოს დედოფლის თამარის ბრძანებით". 

1901 წლის ერთი ცნობის მიხედვით, ღვთისმშობლის ეკლესიაში ინახებოდა ესტატეს წმინდა ნაწილები და აქვე დაკრძალული იყო მეფე ერეკლე II-ის ასული ქეთევანი. შემდგომში ეკლესია დანგრეულა და მის ადგილას XIX საუკუნეში აუშენებიათ აგურის ქარხანა. 

1897 წელს მემამულე ყორღანოვმა ახალი ეკლესიის ასაგებად მიწის ნაკვეთი შესწირა ბოდბის დედათა მონასტერს. ახლადაშენებული ეკლესია თბილისის 1910 წლის გეგმაზეცაა დატანილი. 1923 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია გააუქმა და საცხოვრებელ სახლად გადააკეთა. აქ ცხოვრობდა ქართველი კომპოზიტორი მელიტონ ბალანჩივაძე, რაზეც გ. ახვლედიანის ქუჩის მხარეს (№ 2) გაკრული მემორიალური დაფა გვაუწყებს. წარსულში ეკლესიის არსებობაზე ქუჩის მხარეს შენობის ფასადზე შემორჩენილი რელიეფური ჯვრები მიუთითებს.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი", თბ. 2002. — გვ. 967, ISBN 99928-20-32-2.
**მობილ სალმან ოღლუ ახმედოვი** (დ. 10 სექტემბერი, 1931, განჯა - გ. 3 ივნისი, 2006, ბაქო) — აზერბაიჯანელი თეატრის მსახიობი, ვოკალისტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2000).

ცხოვრება და საქმიანობა
----------------------

მობილ ახმედოვი დაიბადა 1931 წლის 10 სექტემბერს განჯაში. 1955 წელს ჩაირიცხა ბაქოს სამხატვრო სკოლაში. ერთი წლის შემდეგ ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში და ბულბულის კლასში სწავლობდა. 1961 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ გარკვეული პერიოდი მუშაობდა სახელმწიფო რადიოს გუნდში. სექტემბერში მიიწვიეს აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიურ მუსიკალურ თეატრში, როგორც სოლისტი. ამ დროიდან თითქმის ორმოცი წლის განმავლობაში თეატრის უმეტეს სპექტაკლებში მთავარ როლებს ასრულებდა. მან შექმნა მდიდარი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, ითამაშა სამოცდაათზე მეტ თეატრალურ სპექტაკლში და შეასრულა რამდენიმე როლი სხვადასხვა სპექტაკლში.
მუშაობდა მასწავლებლად სხვადასხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში. რადიო კოლექცია შეიცავს 600-ზე მეტ ფირზე ჩანაწერს და 40 რგოლს.
ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა 2006 წლის 3 ივნისს 75 წლის ასაკში ბაქოში. იგი დაკრძალულია განჯაში.

სქოლიო
------

1. ↑  Kəpəz TV.  (11.09.2023) Mobil Əhmədovun xatirəsi yad edilib az. Youtube.com. ციტირების თარიღი: 2023-09-11.
**წარსული** (ფრანგ. Le Passé) — ოსკაროსანი ირანელი რეჟისორის ასღარ ფარჰადის 2013 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
-------

ყურადღება!  ქვემოთ მოყვანილია სიუჟეტის და/ან დასასრულის დეტალები.
ფილმის მოქმედება პარიზში ვითარდება. აჰმადი თეირანიდან პარიზში ჩადის ფრანგ მეუღლესთან, მარისთან, რათა ოთხწლიანი განშორების შემდეგ განქორწინების პროცედურა დაასრულოს. მარის მუდმივი უსიამოვნებები აქვს შვილ ლუსისთან. აჰმადი მათი ურთიერთობის დალაგებას ცდილობს. ის ამავდროულად აღმოაჩენს, რომ მარის არაბ სამირთან აქვს ურთიერთობა. სამირი დაოჯახებული ადამიანია და მისი მეუღლე კომაშია.

როლებში
-------

* ბერენის ბეჟო - მარი ბრისონი
* ტაარ რაჰიმი - ანა
* ალი მოსაფა - ევა

ჯილდოები
--------

ფილმს კინოკრიტიკოსებმა უმაღლესი შეფასებები დაუწერეს. ფილმი კანის კინოფესტივალზე იყო ნომინირებული. ბერენის ბეჟომ შესრულებული როლისთვის ამავე კინოფესტივალზე მიიღო ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* „The Past" — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)
* 

* „The Past" — Rotten Tomatoes
**ინსულინი** — პეპტიდური ჰორმონი, რომელიც გამოიმუშავებს პანკრეასის კუნძულების ბეტა უჯრედებს; ითვლება ორგანიზმის მთავარ ანაბოლურ ჰორმონად. ის არეგულირებს ნახშირწყლების, ცხიმებისა და ცილების ცვლას, რაც ხელს უწყობს სისხლში გლუკოზის შეწოვას ღვიძლში, ცხიმოვან და ჩონჩხის კუნთების უჯრედებში. ამ ქსოვილებში აბსორბირებული გლუკოზა გარდაიქმნება ან გლიკოგენად გლიკოგენეზის გზით, ან ცხიმებად (ტრიგლიცერიდებად) ლიპოგენეზის გზით, ან, ღვიძლის შემთხვევაში, ორივეში. ღვიძლის მიერ გლუკოზის გამომუშავება და სეკრეცია ძლიერ თრგუნავს სისხლში ინსულინის მაღალი კონცენტრაციით. მოცირკულირე ინსულინი ასევე გავლენას ახდენს ცილების სინთეზზე სხვადასხვა ქსოვილებში. ამიტომ ეს არის ანაბოლური ჰორმონი, რომელიც ხელს უწყობს სისხლში მცირე მოლეკულების გარდაქმნას უჯრედებში მსხვილ მოლეკულებად. სისხლში ინსულინის დაბალ დონეს აქვს საპირისპირო ეფექტი, რაც ხელს უწყობს კატაბოლიზმის გავრცელებას, განსაკუთრებით სხეულის სარეზერვო ცხიმს.

სქოლიო
------

1. ↑   (2011) *Biochemistry*, 4th, New York:  Wiley.
2. 1 2   (1995) *Biochemistry.*, Fourth, New York:  W.H. Freeman and Company,   გვ. 773–74. ISBN 0-7167-2009-4.
3. ↑  Sonksen P, Sonksen J (July 2000). „Insulin: understanding its action in health and disease". *British Journal of Anaesthesia*. **85** (1): 69–79. doi:10.1093/bja/85.1.69. PMID 10927996.
**იმერხევის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ფოლადაურში, მდ. ფოლადაურის მარცხენა შენაკადის 
გიულმაგამედჩაი ხეობაში. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ტაძარი თარიღდება XIII საუკუნით.

აღწერა
------

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ეკლესიის სიგრძე 7.65 მ, ხოლო სიგანე 5.5 მ. ვახუშტის რუკის მიხედვით ამ შემოგარენში დატანილია გვიანი შუა საუკუნეების მავნელასოფლის ნიშანი. ეკლესია ნაგებია ნათალი ყვითელი და წითელი ტუფის კვადრებით. ინტერიერში უფრო წვრილი ზომის ნატეხი ქვა გამოიყენება, ხოლო კონსტრუქციული დეტალები ნათალი ქვით არის გაკეთებული. ეკლესია ორსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. გარედან არქიტრავით დასრულებული და შიგნიდან თაღოვანი კარი სამხრეთის კედელშია. ჩრდილოეთის გარდა ყველა კედელში თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ეკლესია დახურული იყო ლორფინით, რომელიც აღდგენის შემდეგ შეცვალეს თუნუქის სახურავით. აფსიდა ნახევარწრიულია,. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს იატაკის დონიდან თითქმის სარკმლის შუაწელამდე აზიდული ნახევარწრიული, ზემოთკენ შევიწროვებული და კონქისებური თავით დასრულებული ნიშებია გაკეთებული. კონქი პროფილირებულ იმპოსტებზე გადაყვანილ ტრიუმფალურ თაღს ეყრდნობა. საკურთხევლის იატაკი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. დარბაზი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის პროფილირებულ კაპიტელებზე კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ასეთივე იმპოსტზე გადაყვანილი თაღია გრძივი კედლების დასავლეთ კიდეში. ყველა თაღის საბჯენი იმპოსტი ერთნაირია. ტაძრის ფასადების მორთულობა წარმოდგენილია კარ-სარკმელთა მოჩარჩოებით. სარკმლებს შეწყვილებული ლილვების სვეტებითა და კამარით შექმნილი მოჩარჩოება აქვს, რომლებიც გაფორმებულია ორნამენტული საპირითა და კაპიტელ-ბაზისებით. აღმოსავლეთის სარკმლის თაღზე დამატებით ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა ჩადგმული. კარი შედება ოთხი წყვილი ბურთულებით დასრულებული და სწორკუთხა ორნამენტული კაპიტელ-ბაზისებით გაფორმებული ლილვებით შედგენილი სვეტებისა და კამარისგან, რომლის შიდა არეები ორნამენტირებულია, ხოლო ტიმპანისებრ ფონზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა მოცემული. ეკლესია ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია ფოლადაურის ხეობის ზემო წელის შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრულ ნიმუშებს შორის.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 39383
**არტემ ბეროიანი** (დ. 22 ივნისი, 1878, თბილისი — გ. იანვარი, 1963) — თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1934), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

ბიოგრაფია
---------

არტემ ბეროიანი დაიბადა თბილისში 1878 წლის 22 ივნისს. სამრევლო სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ლითონის სადნობ სახელოსნოში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ გადავიდა თბილისის რკინიგზის სახელოსნოში — დეპოში. პარალელურად მონაწილეობდა „ავჭალის" აუდიტორიაში გამართულ წარმოდგენებში. 1898 წელს მონაწილეობა მიიღო ბაქოში მოწყობილ გაფიცვებში. 1899 წელს პირველად გამოვიდა ერთ-ერთ მთავარ როლში სპექტაკლში „მსხვერპლის ნაცვლად მსხვერპლი". 1901 წელს მუშაობა დაიწყო სომხურ დრამატულ დასში. იგი საბჭოთა სომხური თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელია. 1924 წელს მისი თაოსნობით ერევანში დაარსდა „რევოლუციური თეატრი". 

1925 წლიდან გარდაცვალებამდე თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი იყო. ნათამაშები აქვს 400-ზე მეტი როლი, რომელთა შორის აღსანიშნავია: ზამბახოვი, ზიმზიმოვი, ფარსიღა (გ. სუნდუკიანის „ხათაბალა", „პეპო", „დაქცეული ოჯახი"), სატინი (მ. გორკის „ფსკერზე"), ანანია (გ. სუმბათაშვილის „ღალატი"), იაგო (უ. შექსპირის „ოტელო"), ფერდინანდი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული"), ნეზმანოვი (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი"), ბერესტი (ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი"), ბაღდასარი (ვ. ფაფაზიანის „კლდე"), შტეფანი (ი. გალანის „სიყვარული გარიჟრაჟზე") და სხვა.

1935 წელს ითამაშა ამო ბეკ-ნაზაროვის მიერ კინოსტუდია „არმენფილმში" გადაღებულ პირველ ხმოვან მხატვრულ ფილმში „პეპო".

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1934 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1941 — საქართველოს სახალხო არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არტემ ბეროიანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ხუდადოვის ტყე** — ტყე თბილისში მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე. გაშენებულია მთის ფერდობზე, ქალაქის ჩრდილოეთით ნაძალადევის ტერიტორიაზე. სახელი ეწოდა ექიმისა და ქალაქის სათათბიროს წევრის, ნიკოლოზ ხუდადოვის გვარის მიხედვით, რომელმაც 1893 წელს აქ, სახაზინო მიწაზე, ტყის მასივი გააშენა. იმ პერიოდში ოფიციალურად კუკიის სატყეო-კულტურული აგარაკი ეწოდებოდა.

1905 წლის დეკემბერში, რუსეთის რევოლუციის დროს, ხუდადოვის ტყეში იკრიბებოდნენ გაფიცულები. 16 დეკემბერს მოეწყო მთავრობის წინააღმდეგ ხალხმრავალი საპროტესტო გამოსვლა, რომელიც 18 დეკემბერს ჯართან შეტაკებაში გადაიზარდა. დაიღუპა 9 და დაიჭრა ათობით რევოლუციონერი. საბჭოთა ხელისუფლებამ ტყეში „რევოლუციის მსხვერპლთა სასაფლაო" მოაწყო; 1905 წელს მოკლული მუშების პატივსაცემად მიმდებარე ქუჩას „9 ძმის" სახელი უწოდეს. 1955 წელს ააგეს მათი ხსოვნის ობელისკიც. აქ დროდადრო ასაფლავებდნენ აქტიურ, თუმცა არა ლიდერ ბოლშევიკებს. მაგალითად, ტყეში 1930 წელს დაკრძალეს ბოლშევიკი ქალი მარო ბოჭორიძე. 1989 წელს მთავრობამ ხუდადოვის ტყეში მთაწმინდის პანთეონიდან გადმოასვენა ფილიპე მახარაძის, სილიბისტრო თოდრიას და მიხა ცხაკაიას ნეშტები. XX საუკუნის 90-იანი წლებში ტყე დააზიანა აქ დაგროვილმა სამშენებლო და სხვა სახის ნარჩენებმა.

ლიტერატურა
----------

* თ. კვირკველია, ძველთბილისური დასახელებანი, თბ. 1985
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 512.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გვაძაბია, მიხეილ. როგორ გაჩნდა "ბოლშევიკური პანთეონი" ხუდადოვის ტყეში. *netgazeti.ge* (22 იანვარი, 2022).
* ელისაშვილი, ალექსანდრე. ბოლშევიკური პანთეონი ხუდადოვის ქუჩაზე. *archive.ge* (1 აპრილი, 2012).
ირანის ფიზიკური რუკა**ირანის გეოგრაფია** - ირანი სახელმწიფოა აზიაში. ფართობი 1,648,195 კმ².

ირანის სახმელოთო მეზობლებთა ყველაზე გრძელი საზღვარი აქვს , ერაყთან 1458 კილომეტრი,ყველაზე მოკლე კი სომხეთთან 35 კილომეტრი

ირანის უმაღლესი მწვერვალია - დემავენდი (სიმაღლე 5.604 მეტრი), რომელიც მდებარეობს მაზანდარანის ოსტანში,

უდიდესი მდინარეა — ქარუნი 830 კმ. ირანის უდიდესი ტბებია კასპიის ზღვა (ფართობი 371.000 კმ2.) და ურმია (ფართობი 5.800 კმ2.)

ქვეყნის უდიდესი ნაწილი მთიანი რელიეფით ხასიათდება, ტერიტორიის მნიშვნელოვან ნაწილზე გაშლილია ზაგროსის და კუხუდის მთათა სისტემები. კასპიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროს გაუყვება ელბურსის მთები. ტერიტორიის ცენტრალურ და ღმოსავლეთ რეგიონებს იკავებს ირანის მთიანეთი. დაბლობებს უკავია ქვეყნის 7 %. ირანი განსაკუთრებით მდიდარია ნავთობით და გაზით. ირანის შიგა რაიონებში ბატონობს მშრალი სუბტროპიკული და ტროპიკული კონტინენტური კლიმატი , კასპიის ზღვისპირეთსი - ტენიანი სუბტროპიკული. ნალექების სიუხვით გამოირჩევა ელბრუსის მთების ჩრდილოეთი კალთები. ირანი ჰიდროგრაფიული ქსელით ღარიბი ქვეყანაა .

### ირანის მთები

1. დემავენდი (5610 მ)
2. ალამ-კუხი (4850 მ)
3. საბალანი (4811 მ)
4. დენა (4450 მ)
5. ზარდ-კუხი (4250 მ)
6. შირ-კუხი (4050 მ)
7. ტაფტანი (4025 მ)
8. ტოჩალი (3964 მ)
9. ეზვა (3810 მ)
10. სახანდი (3700 მ)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ირანის გეოგრაფია, ენციკლოპედია ირანიკა:
	+ Iran overland border posts დაარქივებული 2011-05-12 საიტზე Wayback Machine.
	+ i. Evolution of geographical knowledge.[*მკვდარი ბმული*]
	+ ii. Human geography.[*მკვდარი ბმული*]
	+ iii. Political geography.[*მკვდარი ბმული*]
	+ iv. Cartography of Persia.[*მკვდარი ბმული*]


|  |  |
| --- | --- |
| ირანის დროშა | *ეს სტატია ირანისა და ირანელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ნინო მინდაძე** (დ. 5 ოქტომბერი, 1943, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
---------

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1972-2006 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის: უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი და განყოფილების გამგე. 2006 წლიდან კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2009 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის მიწვეული პროფესორი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. 

1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა ხალხური მედიცინა (ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით)." 
2000 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ქართული ხალხური სამედიცინო კულტურა."

ბიბლიოგრაფია
------------

* ქართული ხალხური სამედიცინო ტრადიციები = Georgian folk medical traditions : კახეთი (ავტორი). თბილისი, საარი, 2005 გვ. 72
* ქართული ხალხური მედიცინა : აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით (ავტორი). თბილისი, მეცნიერება, 1981 გვ. 152

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები 1992-2006, თბ. 2012, გვ. 423

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნინო მინდაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**კვიროს კვასხვაძე** (დ. 12 აგვისტო, 1977, ჯუნჯათი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1922 წელს მუშაობა დაიწყო ჯურუყვეთის რვაწლიან სკოლაში მასწავლებლად, ხოლო 1925 წლიდან დმანისის რაიონის სოფელ გომარეთის გლეხი ახალგაზრდობის სკოლაში მასწავლებლად. 1931 წელს რაიონის განათლების განყოფილების მიერ სწავლის გასაგრძელებლად მივლინებულ იქნა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც ჩაირიცხა გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით და საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის მიერ გაიგზავნა ლანჩხუთის რაიონის განათლების ინსპექტორად. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით, რომელიც 1939 წელს დაამთავრა და დაინიშნა აკაკი წერეთლის სახელობის ზუგდიდის სამასწავლებლო ინსტიტუტში ბუნებისმეტყველება-გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანად. მუშაობდა აგრეთვე ბათუმის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. კითხულობდა ლექციებს ფიზიკურ გეოგრაფიაში. 1948 წლიდან ძირითად სამუშაოდ გადმოდის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის გეოგრაფიის კათედრაზე. მისი სადისერტაციო ნაშრომი წარმოადგენს მეცნიერულ გამოკვლევას, რომელიც ეხება შიგამთიანი აჭარის რელიეფს, გეოლოგიურ აგებულებას, ჰავას, მცენარეთა საფარს, ნიადაგებს, ცხოველთა სამყაროს და ადამიანის სამეურნეო საქმიანობას. ავტორია 20-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა.

1956 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მდინარე აჭარისწყლის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება."

ლიტერატურა
----------

* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი. თბ. 2003 გვ. 148

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* კვიროს კვასხვაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ართუქიდები** ან **ართუქიდების დინასტია** (თურქ. Artuklu Beyliği) — თურქმანული დინასტია, რომელიც XI-XII საუკუნეებში, აღმოსავლეთ ანატოლიას და მესოპოტამიის ჩრდილოეთ ნაწილს განაგებდნენ.

ისტორია
-------

ქალაქ დიაქბაქირის ციხესიმაგრე.
დინასტია ართუქ ბეგმა, მალიქ შაჰის და შემდგომში დამასკოს სელჩუკი მართველის ტუტუშ I-ის ერთ-ერთმა გენერალმა დააარსა. ტუტუშ I-მა ართუქი 1086 წელს იერუსალიმის მართველად დანიშნა, ის 1091 წელს გარდაიცვალა. 1098 წელს, მისი შვილები სოქმენი და ილღაზი იერუსალიმიდან გააძევეს. ისინი ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში გამაგრდნენ, სადაც სელჩუკთა სულთნებს დაუპირისპირდნენ. სოქმენი მარდინის ბეგი გახდა, ხოლო ილღაზი კი 1118 წელს ალეპოს მართველი გახდა. 1119 წელს ილღაზმა „სისხლიანი ველის ბრძოლაში" ანტიოქიის სამთავრო დაამარცხა.

1121 წელს, სელჩუკ-ართუქიდული ალიანსი, მეჰმედ I-ის და ილღაზის მეთაურობით, დიდგორის ბრძოლაში საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლაში დაამარცხდნენ. ილღაზი 1122 წელს გარდაიცვალა, თუმცა მისი შვილიშვილი ბალაკი, ჯერ კიდევ ნომინალურად აკონტროლებდა ალეპოს, რეალურად ქალაქს იბნ ალ-ხაშშაბი განაგებდა. ალ-ხაშაბი 1125 წელს მოკლეს და ალეპო მოსულის მართველმა დაიკავა. ბალაკის სიკვდილის შემდეგ ართუქიდების ბეილიქი ჰარპუტის, ჰასანკეფის და მარდინის მცირე ბეილიქებად დაყო. სოქმენის შვილი, ჰასანკეფის მართველი დავუდ ბეგი 1144 წელს გარდაიცვალა და მისი მემკვიდრეობა მის შვილს კარა ასლანს გადაეცა. კარა ასლანი, მოსულის წინააღმდეგ, ედესას მართველი ჟოსლენ II-ის მოკავშრე გახდა. ედესა 1144 წელს მოსულის მართველმა დაიკავა, ხოლო კარა ასლანი კი მისი ვასალი გახდა.

კარა არსლანის შვილი ნურ ად-დინ მუჰამედი, რუმის სასულთნოს კილიჯ არსლანის წინააღმდეგ,აიაბიდების სულთანს,სალადინს დაუკავშირდა. მიუხედავად იმისა, რომ ართუქიდები მოსულის ვასალად ითვლებოდნენ, აიაბიდებმა ართურქიდების ტერიტორია დაიკავეს. ართუქიდების დახმარებით, სალადინმა კონტორლი ასევე მოსულზეც დაამყარა.

ართუქიდების დინასტია ნომინალურად აკონტროლებდა ჩრდილოეთ მესოპოტამიას, მაგრამ მათი ძალაუფლება აიაბიდების მართველობის ქვეშ მნიშვნელოვნად შემცირდა. ართუქიდების ჰასანკეიფის დინასტიამ 1198 წელს დაიკავეს დიარბაქირი, რომელიც ბეილიქის ცენტრი გახდა, თუმცა სელჩუკებთან ალიანსის შექმნის მიზეზით, ის 1231 წელს აიაბიდებმა გააუქმეს. ხოლო ჰარპუტის ართურქიდების დინასტია რუმის სულთანმა შემოიერთა. შედარებით ხანგრძლივად მერდინის ართურქიდების დინასტიამ იარსება. ისინი აიაბიდების, რუმის სასულთნოს და თემურიდების ვასალად ითვლებოდნენ. 1409 წელს ყარა-ყოიუნლუმ საბოლოოდ დაიპყრო მარდინი.

სქოლიო
------

1. ↑  Clifford Edmund Bosworth, *The Mediaeval Islamic Underworld: The Banū Sāsān in Arabic life and lore*, (E.J. Brill, 1976), 107.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ანატოლიის ბეილიქები |
| --- |
|  |
| 

|  |  |
| --- | --- |
| დაარსდა მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ | 
* ჩაკა ბეგი
* შაჰარმენები
* ართუქიდები
* დანიშმენდები
* დილმაჩიდები
* ინალიდები
* მენგუჯეკიდები
* სალთუკიდები
* ჩუბუკოღულარები

 |
|  |
| დაარსდა ქოსე-დაღის ბრძოლის შემდეგ | 
* აფშარი
* აჰი
* ალაია
* აიდინიდები
* ჯანიქი (ხალიბია)
* ჯანდარიდები
* ჩობანიდები
* დულკადირი
* ერეტნა
* ერზინჯანი
* ეშრეფიდები
* გერმიანიდები
* ჰამადიდები
* კადი ბურჰან ად-დინი
* კარამანიდები
* კარასიდები
* ინანჩოღულარები
* მენთეშე
* ოსმალეთი
* პერვანე
* რამაზანიდები
* საჰიბ ათაიდი
* სარუხანიდები
* თეკე
* დობრუჯა

 |

 |

 |
**მოსკოვის მაცხოვრის ფერისცვალების ტაძარი**  (რუს. Храм Преображения Господня) — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია XIX საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ბოგოროდსკოეს რაიონში. მისამართი კრასნობოგატირის ქუჩა № 17. 

ამჟამინდელი ეკლესია აგებულია 1877-1880 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მაცხოვრის ფერისცვალების სახელზე. ეგვტერები კი ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატისა და ელია წინასწარმეტყველის და ალექსი - მოსკოვის მიტროპოლიტის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
-------

1876 წელს მოსკოვის ელია წინასწარმეტყველის ტაძრის წინამძღვარმა მიტროპოლიტ ინოკენტის გადასცა თხოვნა რათა აეშენებინა ბოგოროდსკოეს აგარაკზე ხის ეკლესია ზაფხულის ღვთისმსახურებისთვის. პროექტი შეასრულა არქიტექტორმა ნიკოლოზ იპატიევმა. პოექტში ძირითადად გამოყენებული იყო მშენებლობის რუსული სტილი. ეკლესია შედგებოდა ძირითადი, თითქმის კვადრატული ნაგებობისაგან, რომელსაც აღმოსავლეთიდან ეკვროდა აფსიდი, დასავლეთიდან სატრაპეზო და ორიარუსიანი 18-მეტრიანი სამრეკლო.

ტაძარი ააგეს 1880 წელს და აკურთხეს ამავე წლის 17 აგვისტოს. თავდაპირველად ეკლესია მიაწერეს ელია წინასწარმეტყველის ტაძარს. მსახურება მიმდინარეობდა ზაფხულობით - ყოველდღე, ზამთრობით კი - მხოლოდ დღესასწაულებზე. 1891 წლიდან ეკლესია გახდა დამოუიდებელი, მას ვაენიშნა წინამძღვარი ალექსანდრე კოლიჩევი.

1894 წელს ტაძარი გააფართოვეს. არქიტექტორმა პეტრე ზიკოვმა წარმადგინა ჩრდილოეთის ეგვტერის გეგმა. თუმცა განახორციელეს ფიოდორ სკომოროშენკოს პროექტი, რომლის მიხედვითაც 1897-1898 წლებში მიაშენეს ხის ეგვტერები. ჩრდილოეთისა - ელია წინასწარმეტყველის სახელზე, ხოლო სამხრეთისა - ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. ეკლესიის შენობა გადაკეთების გარეშეა შემონახული, მიუხედავად 1954 და 2002 წლის ხანძრისა. 

დაპატიმრებამდე მხირე ხნით ადრე 1922 წლის 7 მაისს ტაძარში ღვთისმსახურებას აღავლენდა პატრიარქი ტიხონი. 

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია არ დახურულა. მისი დახურვის ბრძანება გამზადებული იყო 1933 წლი 23 მარტს, მაგრამ მას ხელი არ მოაწერა პეტრე სმიდოვიჩმა. 

1954 წლის 14 აგვისტოს ტაძარში გაიმართა პირველი ხანძარი. განადგურდა მთელი შიდა მოწყობილობა და ხატები, ტიხვინის სასწაულმოქმედი ღვთისმშობლის ხატისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ხატის გარდა. 

მეორე ხანძარი მოხდა 2002 წლის 30 აგვისტოს. ამ პერიოდში ყველა საეკლესიო ჭურჭელი და ხატები გადარჩა, თუმცა დაზიანდა სახურავი. 

ტაძარი აგებულია მოდერნის სტილში ძველი ნოვგოროდული მშენებლობის სტილით.

ტაძრის სიწმინდეებია ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატი, ასევე სმოლენსკის, იერუსალიმის, „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის" ღვთისმშობლის ხატები, ელია წინასწარმეტყველის, სერაფიმ საროველის, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და იარხომის ღვთისმშობლის ხატი.

ტაძართან გახსნილია საკვირაო სკოლა და ბავშვთა ქოროს გუნდი. 1992 წლიდან წინამძღვარია დამიან კრუგლინი.

ლიტერატურა
----------

* Храм Преображения Господня в Богородском / Автор-составитель Поздняев А. К.. — М.: РУДН, 2007. — 192 с. — 3000 экз. — ISBN 978—5—209—02936—6.
* Синицын П. В. Преображенское и окружающие его места. — М.: Типолитогр.Т-ва И.Н.Кушнерев и Ко, 1895. — 194 с.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Официальный сайт храма Преображения Господня в Богородском
* Преображенский храм на *russian-church.ru*
* Преображенский храм на *sobory.ru*
**ანტონ კეკელიძე** (დ. 20 ივლისი, 1942) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1965–1978 წლებში იყო კასპის საავადმყოფოს ექიმი–ლარინგოლოგი. 1969–1971 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ასპირანტი. 1971–1982 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ყელ–ყურ–ცხვირის კათედრის ასისტენტი. 1983 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტი. 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის რეზიდენტურის, ზოგადი სპეციალიზაციისა და საწარმოო პრაქტიკის დეკანი. ავტორია 42 სამეცნიერო ნაშრომის ოტოლარინგოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია საკანდიდატო დისერტაცია. 

1993 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პოლიკარდიოგრაფიული გამოკვლევები ქრონიკული ტონზილიტის დროს ოპერაციამდე და ოპერაციის შემდგომ."

ჯილდოები
--------

* 2000 - ღირსების ორდენი

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ. 2000, გვ. 147
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 5 / შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ. 2003, გვ. 77

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანტონ კეკელიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**საქობოს სამების ეკლესია** - არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საქობოში.

აღწერა
------

საქობოს სამების ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის წყობის მონაცვლეობით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნიდან კი კარის ღიობი ხის ძელზე გადაყვანილი აგურის არქიტრავითაა დასრულებული. ტაძარი განათებულია 6 სარკმლით, რომელთაგან თითო აღმოსავლეთის და დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, ორ-ორი კი სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში. საკმლები თაღოვანია შიგნით გაფართოვებული წირთხლებით. ფასადებიდან მხოლოდ განივებია გაფორმებული. აღმოსავლეთის ფრონტონში აგურის წყობის დადაბლებით მიღებული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ასეთივე ჯვარია მოცემული დასავლეთის ფრონტონშიც. ამავე ფასადზე გაფორმებულია ქვედა ნაწილიც: კარი დადაბლებულ არეშია გაჭრილი, კარის წირთხლი ბრტყელი აგურის წყობითაა გამოყვანილი, რომელსაც ლეკალური აგურისმოჩარჩოება შემოსდევს. ჩარჩოს ზედა თავისუფალი არე აგურის თევზიფხური წყობითაა გაფორმებული და დასრულებულია ხერხულა ლავგარდნით. კარის ჩარჩოს ორივე მხარეს აგურის დადაბლებით ერთმანეთზე გადაბმული სამ-სამი რომბია მოცემული, ხოლო ზედა ნაწილში აგურის ამოწევით ორმაგი რომბია გამოსახული. ჩარჩოც და ამოწეული რომბების აგურებიც წითელი საღებავითაა შეღებილი. ერთი საფეხურით ამაღლებული აფსიდა ნახევარწრიულია და პილასტრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის თაღის დონეზე ორივე მხარეს თაღოვანი ღიობია გაკეთებული. საკურთხეველში ოთხი შეისრულთაღოვანი ნიშაა: ორი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სარკმლის ქვეშ (მოგვიანებით ამოშენებული) და ერთი სამხრეთ კედელში. საკურთხევლის შუაში, აგურით ამოშენებული ტრაპეზი მდგარა. დარბაზი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომელთა შორის არეებში იატაკიდან ამოყვანილი შეისრული თაღებია გაკეთებული. კონქი და კამარა აგურისაა და პილასტრებზე გადაყვანილ აგურისავე თაღებს ეყრდნობოდა. თაღების ქუსლებთან გაკეთებულ ფოსოებში ხის ძელები ყოფილა ჩამაგრებული კონსტრუქციული მდგრადობისთვის. ეკლესიაში იატაკი აგურფენილია. შიგნიდან ნაწილობრივ შელესილი ყოფილა. აკლესია მე-20 ს. ბოლო მეოთხედში მოსახლეობას ნაწილობრივ აღუდგენია ახალი აგურითა და ცემენტით, თუმცა, ახლა აღარც კამარაა შემორჩენილი, არც კონქი და კედლებიც ვერტიკალურადაა დაბზარული. ეკლესიის აღმოსავლეთით მე-19 საუკუნის სამაროვანია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 18677
ტემპერატურის მაჩვენებელი ჩრდილოეთ ატლანტიკაში
გოლფსტრიმის დინების სქემა
**გოლფსტრიმი** (ინგლ. gulf stream) — თბილ დინებათა მძლავრი სისტემა ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. ვრცელდება 10 ათ. კმ-ზე, ფლორიდის ნახევარკუნძულის სანაპიროებიდან შპიცბერგენისა და ახალი მიწის კუნძულებამდე.

საკუთრივ გოლფსტრიმი იწყება ფლორიდის სრუტის სამხრეთ ნაწილში და ვრცელდება ნიუფაუნდლენდის დიდ მარჩხობამდე. მისი წარმოშობის მიზეზია პასატური ქარების მიერ იუკატანის სრუტის გავლით მექსიკის ყურეში წყლის დიდი რაოდენობით მოდენა და ამის შედეგად მექსიკის ყურისა და მასთან მიმდებარე ატლანტის ოკეანის წყლების დონეთა შორის წარმოქმნილი მნიშვნელოვანი სხვაობა.
ოკეანეში გასვლისას დინების სიმძლავრე 25 *მლნ*. მ³/წმ შეადგენს (2160 კმ³ დღე-ღამეში), რაც 20-ჯერ აღემატება მსოფლიოს ყველა მდინარის ჯამურ ხარჯს. ოკეანეში გოლფსტრიმი უერთდება ანტილის დინებას და ჩ.გ. 38°-ზე მისი სიმძლავრე 82 მლნ. მ³/წმ აღწევს.

გოლფსტრიმის ერთ-ერთი თავისებურება ისაა, რომ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოძრაობის ზოგადი კანონზომიერების საწინააღმდეგოდ, ეს დინება დედამიწის ბრუნვის ზეგავლენით მარჯვნივ კი არა, მარცხნივ გადაიხრება. ეს გამოწვეულია ატლანტის ოკეანის სუბტროპიკული ნაწილის ანტიციკლონურ არეში ოკეანის მაღალი დონითა და ანტილის დინების მიერ მექსიკის ყურიდან გამომავალი წყლის სამხრეთიდან შეგუბებით.

ოკეანეში გოლფსტრიმი მიედინება ჩრდილოეთისაკენ 6 კმ/სთ სიჩქარით (ზოგჯერ 10 კმ/სთ), ჰატერასის კონცხთან იგი გადაიხრება ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნიუფაუნდლენდის მარჩხობისაკენ. აქ მისი სიჩქარე 3-4 კმ/სთ-მდე კლებულობს. დინების სიგანე სამხრეთით 75 კმ-ია, ჰატერასის კონცხთან 110-120 კმ, ნაკადის სიღრმე — 700-800 მ.

გოლფსტრიმს მიაქვს დიდი რაოდენობით სითბო და მარილები. წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე 25 °C-26 °C , მარილიანობა 36,2‰-36,4‰; მაქსიმალური მარილიანობა (36,5‰) აღინიშნება 200 მ სიღრმეზე. წყლის ტემპერატურის ცვალებადობა მჭიდროდაა დაკავშირებული თბილი ტროპიკული წყლის მომდენი პასატების ქროლვის სიძლიერესთან.

ნიუფაუნდლენდის მარჩხობის სამხრეთ კიდესთან გოლფსტრიმს ჩრდილოეთიდან უახლოვდება ლაბრადორის ცივი დინება, რომლის წყლებთან აღრევის დროს ზედაპირული წყალი იძირება. ნიუფაუნდლენდის მარჩხობს რომ ჩაუვლის, დაახლ. დ. გ. 40°-თან საკუთრივ გოლფსტრიმი გადადის ჩრდილოატლანტიკურ დინებაში, რომელიც დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ქარების გავლენით ჰკვეთს ოკეანეს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ და ევროპის სანაპიროებთან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ მიედინება.

გოლფსტრიმის თბილ დინებათა სისტემა დიდ გავლენას ახდენს არა მარტო ზღვებისა და საკუთრივ ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ჰიდროლოგიურ და ბიოლოგიურ თვისებებზე, არამედ ატლანტისოკეანისპირა ევროპული ქვეყნების კლიმატზეც.

გოლფსტრიმის თბილი წყლები ათბობს ჰაერის მასებს, რომლებიც დასავლეთის ქარებს გადააქვს ევროპის სანაპიროებისაკენ და იწვევს ტემპერატურის გადახრას საშუალო განედური სიდიდეებიდან. იანვარში ნორვეგიის სანაპიროებთან ეს გადახრა 15-20° შეადგენს, მურმანსკთან 11° და მეტს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გოლფსტრიმი — ბრიტანიკა (ინგლისური)
* გოლფსტრიმი დაარქივებული 2020-04-28 საიტზე Wayback Machine.  (ინგლისური)
* გოლფსტრიმი (ინგლისური)

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 211.
* Шулейкин В. В. Физика моря, 3 изд. М. 1953.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **რამლის ბრძოლა**. |


**რამლის მესამე ბრძოლა** გაიმართა 1105 წლის 27 აგვისტოს, იერუსალიმის სამეფოს ჯვაროსნებსა და ფატიმიანებს შორის. ჯვაროსნების მეთაური იყო ბალდუინ I, ხოლო ეგვიპტელების ალ-აფდალ შაჰანშაჰი.

ჯვაროსანთა არმია შედგებოდა კავალერიისგან და ქვეითებისგან. ფატიმიანთა არმიის შემადგენლობაში შედიოდნენ დამასკოელი თურქ სელჩუკები და ასევე ცხენოსანი მშვილდოსნები. ჯვაროსანმა რაინდებმა შეძლეს ეგვიპტელების გაყრა ბრძოლის ველიდან და გაძარცვეს მათი ბანაკი. ბალდუინმა გაანადგურა სელჩუკებიც, ხოლო შემდეგ თავს დაესხა ეგვიპტელთა უკან დახეულ არმიას. დიდი ბრძოლის შემდეგ ეგვიპტელები დამარცხდნენ.

ამ ბრძოლის შემდეგ მაინც გაგრძელდა მუსლიმთა თარეში პალესტინაში. რამლის ბრძოლის შემდეგ პირველი დიდი დაპირისპირება ჯვაროსნებსა და ფატიმიანებს შორის იყო იბნის ბრძოლა 1123 წელს.

ლიტერატურა
----------

* Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. *The Encyclopedia of Military History*. New York: Harper & Row, 1977.ISBN 0-06-011139-9
* Smail, R. C. *Crusading Warfare, 1097–1193*. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956].ISBN 1-56619-769-4

სქოლიო
------

1. ↑  Smail, p. 177
**ევგენი ვეიდენბაუმი** (დ. 8 ნოემბერი, 1845 — გ. 15 იანვარი, 1918) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, კავკასიოლოგი, საზოგადო მოღვაწე, ლიტერატურის ისტორიის მკვლევარი, რედაქტორი.

ბიოგრაფია
---------

1871 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება კანდიდატის ხარისხით. მსახურობდა ნიკოლაევში და ოდესაში, 1877 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1877 წლის სექტემბრიდან კავკასიელ მთიელთა სამმართველოში ასრულებდა განყოფილების უფროსის მოვალეობას. 1881 წელს დაინიშნა კავკასიის სამხ.-სახ. სამმართველოს, ხოლო 1883 წლიდან მთავარმართებლის სამხ.-სახ. სამმართველოს კანცელარიის განყოფილების უფროსად. 1906 წლის აპრილიდან იყო კავკასიის მეფისნაცვლის საბჭოს წევრი. 1916 წლის მაისში ავადმყოფობის გამო გადადგა სამსახურიდან. 1917 წლის იანვრიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა კავკასიის მუზეუმის ბიბლიოთეკას. 1881 წელს დავით ბაქრაძესთან ერთად დააარსა კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოება. იმავე წელს მონაწილეობდა თბილისში მოწვეულ V არქეოლოგიური ყრილობის მუშაობაში, იყო მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოების (შეიქმნა 1901 წელს) კავკასიის განყოფილების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მის ნაშრომებში განხილულია კავკასიის ხალხების ისტორიული, ეთნოგრაფიული, გეოგრაფიული, კულტურული და ა. შ. საკითხები. მას წვლილი მიუძღვის საქართველოს ისტორიის შესწავლაში. გამოაქვეყნა შრომები რუსეთ-საქართველოს ისტორიული ურთიერთობის შესახებ. სწავლობდა ქართული პრესის ისტორიის საკითხებს. თარგმნა უცხოური წყაროები საქართველოს შესახებ. იკვლევდა ალექსანდრე პუშკინის, ალექსანდრე გრიბოედოვის, ა. ბესტუჟევ-მარლინსკის და სხვა ცხოვრება-მოღვაწეობას. ევგენი ვეიდენბაუმის პირადი არქივი ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 3, თბ. 2014. — გვ. 236.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ევგენი ვეიდენბაუმი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბერი გაბრიელ სალოსის გამზირი** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი); გაბრიელ სალოსის მოედნიდან თბილავიამშენამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 

ერთ მონაკვეთს (ახლანდ. გაბრიელ სალოსის II შესახვევამდე) თავდაპირველად ერქვა სალდათის ქუჩა, რადგან აქ ძირითადად სახლდებოდნენ გადამდგარი და ზევადიანი ჯარისკაცები. ქუჩა დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. XX საუკუნის დასაწყისში ქუჩაზე დასახლდა თბილისის კომენდანტი გენერალ-ლეიტენანტი ივანე ნიკოლოზის ძე რეიტერი და ქუჩას რეიტერის ქუჩა დაერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში. 1922 წელს დაერქვა გერმანელების, 1939 წელს კი – 5 დეკემბრის ქუჩა, საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციის (1936) მიღების დღესთან დაკავშირებით. 1991 წელს ქუჩას ეწოდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელი.

თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დანარჩენი მონაკვეთის ადგილას დატანილია 2 ქუჩა: სასაკლაოს ქუჩა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში) და ყარაიის დიდი გზა. ამ ქუჩების შეერთებით წარმოქმნილ ქუჩას 1954 წელს ბოგდან ხმელნიცკის სახელი ეწოდა. შემდგომში გაგრძელდა გარდაბნის გზატკეცილამდე.

2014 წელს ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ქუჩას, მასთან არსებულ ორ შესახვევს, ბოგდან ხმელნიცკის ქუჩის მონაკვეთს, მასთან არსებულ სამ შესახვევს და ერთ ჩიხს ბერი გაბრიელ სალოსის სახელი ეწოდა.

ქუჩაზეა საქართველოს თვითმფრინავმშენებლობის მსხვილი ცენტრი „თბილავიამშენი" (სს), XIX საუკუნის წმინდა ბარბარეს ზემო ეკლესია. აქვს 7 შესახვევი და 6 ჩიხი.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008, ISBN 978-99928-20-35-3.

სქოლიო
------

1. ↑  ენციკლოპედია „თბილისი", 2008, გვ. 194
2. ↑  ენციკლოპედია „თბილისი", 2008, გვ. 210
3. ↑  ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს განკარგულება №152. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულო (27 ოქტომბერი, 2014). ციტირების თარიღი: 29 დეკემბერი, 2023
|  |  |
| --- | --- |
|  | ეს სტატია **მიხეილ გიგინეიშვილს (1910)** ეხება. *ვაჟიშვილის შესახებ* იხილეთ **მიხეილ მიხეილის ძე გიგინეიშვილი**. |

**მიხეილ სამსონის ძე გიგინეიშვილი** (დ. 26 დეკემბერი, 1910, სამტრედია — გ. 3 თებერვალი, 1998, თბილისი) —  ქართველი მეან-გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1987).

ბიოგრაფია
---------

1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი და იქვე დაიწყო მუშაობა სამკურნალო ფაკულტეტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრაზე; 1964-1970 წლებში იყო ამ კათედრის პროფესორი, 1970-1983 — კათედრის გამგე (1983 წლიდან კონსულტანტია). 1972-იდან თბილისის მეან-გინეკოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე. გიგინეიშვილი შეისწავლის ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს, ექსპერიმენტულად აქვს გამოკვლეული სამშობიარო აქტის მექანიზმი. ორსულთა სისხლის შრატში არსებული სასქესო ჰორმონები, მათთან დაკავშირებული ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერების გავლენა საშვილოსნოს ნერვულ-კუნთოვან სისტემაზე და სხვა. 1989 წელს სახელმძღვანელოებისათვის „მეანობა" (1983) და „გინეკოლოგია" (1987) ვაჟიშვილთან — მიხეილ მიხეილის ძე გიგინეიშვილთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (1989). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 615.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გიგინეიშვილი (უფროსი) — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**იოსებ გრიშაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ხარფუხი). აბანოს ქუჩიდან ვახტანგ გორგასლის ქუჩამდე. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც საბაჟოს ქუჩა (ქვემო საბაჟოს ქუჩა), თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია სურბ-სარქისის ქუჩის სახელწოდებით. 1925 წლიდან ალი ტაგი-ზადეს სახელი ერქვა, შემდეგ — ბოლნისის ქუჩა. 1948 წელს იოსებ გრიშაშვილის სახელი ეწოდა. 

იოსებ გრიშაშვილის ქუჩა თბილისის უძველესი ქუჩაა, ხელოვნებათმცოდნეები, აღნიშნავენ რა ხაზგასმით ამ ქუჩის მნიშვნელობას ძველი ქალაქისთვის, ხშირად ადარებენ რომის სახელგანთქმულ ქუჩას — „ვია აპია ანტიკას". ადრე ამ ქუჩას განჯის გზა ერქვა (მოემართებოდა განჯის მხრიდან) და ერთადერთი გზა იყო, რომელიც აკავშირებდა დასავლეთს აღმოსავლეთთან (სპარსეთი, ინდოეთი, ჩინეთი). განჯასა და თბილისზე გამავალი ამ გზით სარგებლობდა მტერიც და მოყვარეც, გადიოდა სავაჭრო ქარავნები და ამავე გზით შემოდიოდა აღმოსავლეთიდან ურიცხვ დამპყრობელთა დამანგრეველი ურდოები. გზაზე იყო ქალაქის ორი ჭიშკარი: ერთი ციხესიმაგრის კედელში, იქ, სადაც ამჟამად სამასი არაგველის მემორიალია, მეორე — ქალაქის მთავარი ციტადელის — ნარიყალის შესასვლელთან, იქ სადაც ამჟამად ბოტანიკური ბაღის შესასვლელია. შემორჩენილია ძველი ხიდის ბურჯები.

იოსებ გრიშაშვილის ქუჩისა და ვეზიროვის ქუჩის გადაკვეთაზე დგას XIX საუკუნის წმინდა ნიკოლოზის ბერძნული ეკლესია (ამჟამად წირვა-ლოცვა ქართულად მიმდინარეობს), ხოლო თვით ქუჩა გოგირდის აბანოების კომპლექსიდან იწყება. შემორჩენილია ე. წ. „ბებუთის აბანო" (XVII საუკუნე), სახაზინო აბანო (XIX საუკუნე). აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის (1795) დროს იოსებ გრიშაშვილის ქუჩის თითქმის მთელი განაშენიანება განადგურდა, მაგრამ დარჩა საერთო გაბარიტები, ძველი მიმართულება, გეგმარებითი კონტურები. ამჟამად ქუჩა განაშენიანებულია ძირითადად XIX საუკუნის დაბალსართულიანი საცხოვრებელი სახლებით (არის აგრეთვე რამდენიმე თანამედროვე სახლი), რომლებიც შემკულია ხის ნაკეთობებით, ტრადიციული ორნამენტებით, გამოყენებულია ქართული კვადრატული აგური. საცხოვრებელი სახლები, თბილისური მწვანე ეზოებითა და აივნებით, როგორც წესი, შეჭრილია თაბორის ქედის კალთებში. შემორჩენილია ბრტყელი ბანური სახურავები, რომლებიც ერთდროულად მათ ზემოთ განლაგებული ბინების ტერასაცაა.

ლიტერატურა
----------

* ენციკლოპედია „თბილისი. ქუჩები, გამზირები, მოედნები", თბ. 2008. — გვ. 48, ISBN 978-99928-20-35-3.
თენგიზ გოშაძე (დ. 24 მაისი, 1926, თბილისი — გ. 6 აპრილი, 2014, იქვე) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1947 წელს დაამთავრა „თბილისის კინოსტუდიასთან" არსებული კინომსახიობთა სკოლა. 1951-1955 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1965 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.

1951 წლიდან იყო რეჟისორის ასისტენტი ფილმებზე: „მწვერვალთა დამპყრობნი", „ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან", „ჭრიჭინა", „ბაში-აჩუკი", „მანანა", „ორი ოჯახი". 1976 წლიდან რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინემატოგრაფიის ფაკულტეტის სამსახიობო ოსტატობის პედაგოგია. ავტორია წიგნებისა და პუბლიცისტური სტატიების ხელოვნების ნიმუშების შესახებ. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს პერიოდულ გამოცემებში. დამდგმელი რეჟისორია ფილმებისა: „ბიჭი და ძაღლი" (მოკლემეტრაჟიანი, 1964), „წყალდიდობა" (1970), „მოხუცი მემანქანე" (1981); სცენარის ავტორია ფილმებისა: „წყალდიდობა" (1970), „მოხუცი მემანქანე" (1981).

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თენგიზ გოშაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* თენგიზ გოშაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* თენგიზ გოშაძე კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **აბაზასძე**. |

**ივანე აბაზასძე** — XI საუკუნის I ნახევარში საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის ერისთავთერისთავი ბაგრატ IV-ის დროს.

ბაგრატის მცირეწლოვნობისას ქართლ-კახეთის სხვა გამგებლებთან ერთად ილაშქრა საქართველოს სამეფოსაგან განდგომილი განძის ამირა ფადლონის დასასჯელად. 1032 აბაზასძემ და  ლიპარიტ ბაღვაშმა შეიპყრეს თბილისის ამირა ჯაფარი და ხელთ იგდეს ბირთვისის ციხე. საქართველოს სამეფოს კარზე არსებული უთანხმოების გამო, თბილისის შემოერთება ვერ მოხერხდა. „გიორგი მთაწმინდლის ცხოვრების" ცნობით, აბაზასძე და მისი ოთხი ძმა იმდენად განდიდდნენ და გაძლიერდნენ, რომ შეთქმულება მოუწყვეს ბაგრატ IV-ს. მეფემ შეთქმულნი შეიპყრო. ქართლის ერისთავობა გადაეცა ლიპარიტ ბაღვაშს.

ლიტერატურა
----------

* *შოშიაშვილი ნ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 11.
* *შოშიაშვილი.ნ*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 10.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ივანე აბაზასძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**ბურატა** (იტალ. Burrata, იტალიურად წარმოითქმის: 
[burˈrata]
) — იტალიური ძროხის რძის (ზოგჯერ კამეჩის) ყველი, რომელიც მზადდება მოცარელასა და ნაღებისგან. გარე გარსი მყარია, ხოლო შიგთავსი შეიცავს სტრაჩატელასა და შედედებულ ნაღებს, რაც მას უჩვეულო, რბილ ტექსტურას აძლევს. დამახასიათებელია აპულიისათვის.

ისტორია
-------

არის სამხრეთიტალიური, აპულიური პროდუქტი. მზადდება ძროხის რძისგან, დვრიტასგან და ნაღებისგან. შესაძლოა შექმნილი იყოს დაახლოებით 1900 წელს, ძმები ბიანჩინოების (ლორენცო და ვინჩენცო) ფერმაში, ქალაქ ანდრიაში. უახლესმა ახალი ცნობებით, ლორენცო ბიანჩინომ პროდუქტი პირველად 1956 წელს შექმნა.

1950-იან წლებში ბურატა უფრო ფართოდ გახდა ხელმისაწვდომი, რადგან ზოგიერთმა ადგილობრივმა ყველის ქარხანამ მისი წარმოება დაიწყო. ფართო ქარხნული წარმოების დაწყების მიუხედავად, ბურატამ პრემიუმპროდუქტის სტატუსი შეინარჩუნა.

ბურატა ასევე იწარმოება შეერთებულ შტატებში, განსაკუთრებით — აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ქალაქების (სადაც ისტორიულად მრავალი იტალიელი ამერიკელი ცხოვრობს) ხელით დამზადებული ყველის მაღაზიებში. მიუხედავად ამისა, ორიგინალი „Burrata di Andria" ევროკავშირსა და დიდ ბრიტანეთში რეგისტრირებულია როგორც დაცული გეოგრაფიული აღნიშვნა და ყველა ოპერაცია — ნედლეულის დამუშავებიდან მზა პროდუქტის წარმოებამდე — უნდა განხორციელდეს განსაზღვრულ გეოგრაფიულ რეგიონში — აპულიაში.

სქოლიო
------

1. ↑   *Valvona & Crolla: A Year at an Italian Table*. ციტირების თარიღი: 11 December 2017.
2. ↑  Burrata, la regina dei formaggi. ციტირების თარიღი: 30 March 2011
3. ↑  LA BURRATA DI ANDRIA. LA PRODUZIONE CASEARIA PUGLIESE IN TAVOLA A ROMA.
4. ↑  Karen Hochman.  (October 2007) Burrata Cheese. *Cheese-Butter-Yoghurt Product Reviews*. The Nibble. ციტირების თარიღი: 17 March 2011
5. ↑  Darlington, Tenaya. Cheese of the Month: Claudio's Mozzarella (20 August 2010). ციტირების თარიღი: 5 August 2020
6. ↑  Official Journal of the European Union: "Burrata di Andria" (PGI). ციტირების თარიღი: 7 May 2019
**ბერტა ხაფავა** (დ. 15 მაისი, 1941, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1979).

1966 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 

1960 წლიდან მოღვაწეობდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში სცენის თანამშრომლად. 1966 წლიდან იყო გორის თეატრის მსახიობი. 1969 წლიდან თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის დასში გადავიდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კატა (ე. შვარცის „წითელქუდა"), ქეთინო (ალ. თაბორიძის „დაკარგული დრო"), ბარბარე (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა"), ილია (ვ. იაქაშვილის „ციხის ხევის საიდუმლო"), თხა (გ. ახვლედიანის „ბაბუა და შვილიშვილი"), კოწია (ა. ჭილაშვილის „აცა-ბაცა"), ტურა (გ. ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა"), რიტა ოსიანინა (ა. ვასილიევის „განთიადი კი აქ წყნარი იცის"), მერი პოპინსი (პ. ტრავერსი „მერი პოპინსი") და სხვა. გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: „ნატვრის ხე" (1976), „სამანიშვილის დედინაცვალი" (1977), „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე" (1978), „სიყვარული ყველას უნდა" (1980), „არაჩვეულებრივი რეისი" (1982), „ზოგი ჭირი მარგებელია" (1984), „ბებია ყველასათვის" (1986), „ფესვები" (1987), „ორფეოსის სიკვდილი" (1996), „სიყვარული და კარტოფილი" (2003), „დარჩი ჩემთან" (2011), „გრძელი ნათელი დღეები" (2013) და სხვა.

2013 წლის 18 მაისს მოზარდ მაყურებელთა თეატრის წინ ღვაწლმოსილი მსახიობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

ფილმოგრაფია
-----------


|  |  |
| --- | --- |
| 
* 1976 — „ნატვრის ხე"
* 1977 — „სამანიშვილის დედინაცვალი" — მელანო
* 1978 — „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე"
* 1979 — „ორმო" — კირილეს ცოლი
* 1979 — „ზღარბი" — ლიას დედა
* 1980 — „სიყვარული ყველას უნდა" — ანიკო
* 1981 — „მე მოვედი" — ნორა
* 1981 — „ცხელი ზაფხულის სამი დღე"
* 1982 — „არაჩვეულებრივი რეისი"
* 1984 — „ქართველები ცაში" — მანანას დედამთილი
* 1984 — „ზოგი ჭირი მარგებელია" — მართა
* 1985 — „წყარო" — ჟუჟუნა
* 1986 — „ბებია ყველასათვის"

 | 
* 1987 — „ელისა და რარუს თავგადასავალი"
* 1988 — „ქველი"
* 1988 — „აღდგომის ბატკანი"
* 1989 — „ზმანებანი აღლუმებს შორის"
* 1989 — „ბესამე"
* 1991 — „მე, პელეს ნათლია!"
* 1992 — „ვალსი პეჩორაზე"
* 1997 — „სამოთხის გვრიტები" — სიჯანაანთ ქალი
* 2001 — „ცარიელი სივრცე"
* 2009 — „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს 2" — ნუნუკას ბებო
* 2011 — „დარჩი ჩემთან"
* 2013 — „გრძელი ნათელი დღეები" — ნათიას ბებია
* 2017 — „ჩემი ბედნიერი ოჯახი" — ლამარა

 |

ჯილდოები და აღიარება
--------------------

* 1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ბერტა ხაფავა — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ბერტა ხაფავა — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ბერტა ხაფავა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑
**ელენე ფურეირა** (ბერძ. Ελένη Φουρέιρα; დ. 7 მარტი, 1987) — ბერძენი მომღერალი და მოცეკვავე. მუსიკალური კარიერა დაიწყო 2007 წელს, ბერძნულ გოგონათა ჯგუფ „Mystique"-ში, ჯგუფის დაშლის შემდეგ 2009 წელს დაიწყო სოლო კარიერა.

ფურეირამ გააფორმა სოლო კონტრაქტი Universal Music Greece-თან და 2010 წელს გამოუშვა სადებიუტო ალბომი რომელსაც თავისი სახელი დაარქვა, ალბომმა საბერძნეთში მიიღო პლატინის სერტიფიკატი. მოგვიანებით შუერთდა Minos EMI-ს და გამოუშვა მეორე და მესამე სტუდიური ალბომები „Ti Poniro Mou Zitas" და „Anemos Agapis" 2012 და 2014 წლებში. ალბომმა მიიღო დადებითი შეფასება საბერძნეთსა და კვიპროსში. 2015 წელს დატოვა Minos EMI და 2015 წელს შეუერთდა „Panik Records"-ს. მეოთხე სტუდიური ალბომი „Vasilissa", რომელიც გამოუშვა 2017 წლის დეკემბერში.

2018 წელს წარადგინა კვიპროსი ევროვიზიაზე, სიმღერით „Fuego". 2018 წლის 8 მაისს პირველი ნახევარფინალიდან გადავიდა ფინალში. მან დაიკავა მეორე ადგილი 436 ქულით. ეს იყო საუკეთესო შედეგი როგორისთვისაც კვიპროსს ევროვიზიაზე მიუღწევია.

2019 წელს გამოუშვა EP „Gypsy Woman" რომელიც ევროპაში კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა. 2020 წელს გამოუშვა სინგლები „Yayo", „Temperatura" და „Light It Up".

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ელენი ფურეირა***

* ოფიციალური საიტი
* 

* ელენი ფურეირა — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* GND: 1158691246
* MusicBrainz: 864f7d43-db8c-4d7c-a20b-1c58d8e6edf9
* VIAF: 2851152637810720220000
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 2851152637810720220000

 |


1. ↑  Happy Birthday Eleni Foureira, Who Turns 35 Today // *Greek City Times* — 2022.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110117068'></a>
**ბერდია ინწკირველი** (დ. 7 დეკემბერი, 1936, ოზურგეთი — გ. 23 სექტემბერი, 2022) — ქართველი მსახიობი, აჭარის სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა 1936 წლის 7 დეკემბერს. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე 1963 წლიდან ბათუმის დრამატული თეატრის მსახიობია და არა ერთი თეატრალური პრემიის ლაურეატი.
მის მიერ შესრულებული როლები: პიპიჩა (ჯარისკაცის მამა), ბასკან უჩარდ (ძახილი), დვალი (მოცურავე), მაქსიმა (ღამის ცეკვა), უსანთე (მელია და ყურძენი), ინკვიზიტორი (ჟანა დ'არკი), დაზმირი (საღამოს ბაღში, როგორც ფერად სიზმარში) და სხვა.

ბერდია ინწკირველი გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში და სერიალებში: „მიზანი"; „ლეონარდო"; „მერცხლები ბეღურები", „ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში", „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან", „ბათა ქექია", „ებრაკალაბრა", „წინამორბედი", „მაისის თოვლი", „იქ, ჩემთან", „ღამის ცეკვა", „ოქროს ობობა", „ციხე-სიმაგრე", „ოჩაბანვა", „ბოთე", „მარტოობის ორდენის კავალერი", „სათნოებათა კიბე", „კიდევ ერთი ქართული ისტორია", „ძახილი", „მოცურავე", „ვერსათრიელა", „ყველა კომეტა როდი ქრება", „რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა", „გაღმა ნაპირი" და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ბერდია ინწკირველი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* ბერდია ინწკირველი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

სქოლიო
------

1. ↑