**ედგარ ელჯერნონ რობერტ გასკოინ-სესილი, ჩელვუდის 1-ლი ვისკონტი სესილი**, (ინგლ. Robert Gascoyne-Cecil, დ. 14 სექტემბერი,1864 - გ. 24 ნოემბერი,1958),

რომელიც ცნობილი იყო, როგორც **ლორდ რობერტ სესილი** 1868 - 1923 წლებში, ის იყო ბრიტანელი იურისტი, პოლიტიკოსი და დიპლომატი, ერთა ლიგის ერთ-ერთი ჩამომყალიბებელი და მისი დამცველი, მისი აქტიური სამსახური დაუფასდა ნობელის პრემიით 1937 წელს.

ადრეული ცხოვრება და იურიდიული კარიერა
-------------------------------------

რობერტ სესილი დაიბადა ლონდონში, სალისბურის მე –3 მარკიზის, სამგზის პრემიერ მინისტრის რობერტ გასკოინ-სესილის და ჯორჯინას, სერ ედვარდ ჰოლ ალდერსონის ქალიშვილის, მეექვსე შვილი და მესამე ვაჟი. იგი იყო ჯეიმზ გასკოინ-სესილის, სალისბურის მე -4 მარკიზის, ლორდი უილიამ სესილის, ლორდ ედუარდ სესილის და ლორდ ქიქსვუდის ძმა და არტურ ბალფურის ბიძაშვილი. მან განათლება ცამეტ წლამდე სახლში მიიღო, შემდეგ კი ოთხი წელი გაატარა ეტონის კოლეჯში. მან ავტობიოგრაფიაში განაცხადა, რომ ყველაზე მეტად სახლში მიღებული განათლება გამოადგა. იგი სამართალმცოდნეობას სწავლობდა უნივერსიტეტის კოლეჯში, ოქსფორდში, სადაც გახდა ცნობილი მოდებატე. მისი პირველი სამუშაო იყო მამის პირად მდივნად, მამამისის პრემიერ – მინისტრობის პერიოდში 1886–88 წლებში. მას უყვარდა იმის აღნიშვნა, რომ მისი ქორწინება ლედი ელეანორ ლამბტონთან, ჯორჯ ლამბტონის ქალიშვილთან, დურჰამის მე –2 ერლი , 1889 წლის 22 იანვარს, იყო ყველაზე ჭკვიანური გადაწყვეტილება, რაც ოდესმე მიუღია.

1887 წლიდან 1906 წლამდე სესილი პრაქტიკულ საქმიანობას ეწეოდა სამოქალაქო სამართალში. 1899 წლის 15 ივნისს დაინიშნა დედოფლის მრჩევლად. იგი ასევე ემზადებოდა წიგნის გამოსაცემად, სახელწოდებით *კომერციული სამართლის პრინციპები*. 1910 წელს დაინიშნა ადვოკატთა გენერალური საბჭოს წევრად. ის უკვე იყო ''*მშვიდობა სამართლიანობისთვის''* წევრი, როდესაც მომდევნო წელს დაინიშნა ჰერტფორდშირის კვარტალური სესიის თავმჯდომარედ.

ადრეული კარიერა
---------------

1906 წლის საყოველთაო არჩევნებზე სესილი აირჩიეს პარლამენტის კონსერვატორულ წევრად, რომელიც წარმოადგენდა აღმოსავლეთ მერილბონს. სესილი თავისუფალი ვაჭრობის იდეის უპირატესობაში დარწმუნებული იყო და ეწინააღმდეგებოდა ჯოზეფ ჩემბერლენის აგიტაციას სატარიფო რეფორმისთვის. 1905 წლის თებერვალში მან შეადგინა პარტიის ლიდერის არტურ ბალფურისთვის მემორანდუმი თემაზე: "შეტევა ერთიან თავისუფალ სავაჭრო ადგილებზე", რომელშიც იგი ციტირებს *Times-* დან, ტარიფების რეფორმის ლიგის წევრის წერილს, რომელშიც ნათქვამია, რომ ისინი დაუპირისპირდებიან თავისუფალი ვაჭრობის მომხრე ნებისმიერ კანდიდატს, იქნება ეს იუნიონისტი თუ ლიბერალი.

მან არ იბრძოლა მერილბონის ადგილისთვის საყოველთაო არჩევნებში 1910 წელს, სატარიფო რეფორმასთან დაპირისპირების გამო. ამის ნაცვლად იგი წარუმატებლად დაუპირისპირდა ბლექბერნს იანვრის არჩევნებში და ვისბეჩს დეკემბრის არჩევნებში .

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***რობერტ სესილი***

1911 წელს მან მოიგო შუალედური არჩევნები ჰიტჩინში, ჰერტფორდშირში, როგორც დამოუკიდებელმა კონსერვატორმა კანდიდატმა და 1923 წლამდე იკავებდა დეპუტატის ადგილს.

მინისტრი პირველი მსოფლიო ომის დროს
----------------------------------

პირველი მსოფლიო ომის დროს, 50 წლის ასაკში, რობერტ სესილი, სამხედრო სამსახურისთვის ძალიან ხნიერი იყო, ამიტომ წავიდა სამუშაოდ წითელი ჯვრისთვის. ის გახდა იორკის მთავარეპისკოპოსის გენერალ-ვიკარი, მისი ღრმა რელიგიური მრწამსის და პაციფიზმისადმი ერთგულების გამო. 1915 წელს კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბების შემდეგ 30 მაისს, იგი გახდა საგარეო საქმეთა მინისტრის საპარლამენტო მდივნის მოადგილე და 16 ივნისს ფიცი დადო. 1918-19 წლებში დააწინაურეს მდივნად. იგი ამ პოსტზე მსახურობდა 1919 წლის 10 იანვრამდე, გარდა ამისა სამთავრობო კაბინეტში იკავებდა ბლოკადის მინისტრის პოსტს, 1916 წლის 23 თებერვლიდან 1918 წლის 18 ივლისამდე. იგი პასუხისმგებელი იყო მტრის წინააღმდეგ ეკონომიკური და კომერციული ზეწოლის განხორციელებაზე, რაც მათ აიძულებდა, ან ოკუპირებული სამხედრო ძალების ან მათი მშვიდობიანი მოსახლეობის გამოკვება აერჩიათ. ომის შემდეგ, 1919 წელს, მას მიენიჭა საპატიო თანამემამულის წოდება და ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი ოქსფორდის საუნივერსიტეტო კოლეჯიდან. ასევე სამოქალაქო სამართლის საპატიო დოქტორანტის წოდება.

ერთა ლიგის ფორმირება
--------------------

 ლორდ რობერტ სესილი, შესრულებული სერ უილიამ ორპენის მიერ
1916 წლის სექტემბერში მან დაწერა *Memorandum on Proposals for Diminishing the Occasion of Future Wars* (*მემორანდუმი* *მომავალი ომების შემთხვევის შემცირების შესახებ)*. სესილმა აღწერა ომით გამოწვეული ტანჯვა და განადგურება, ასევე ომის გამო ევროპული ცივილიზაციის საფრთხეში ჩაგდება და ომის შემდგომ დავების ალბათობაც. მან ომის ალტერნატივად საერთაშორისო დავების მოგვარება მიიჩნია და განაცხადა, რომ არც გერმანული მილიტარიზმის განადგურება და არც თვითგამორკვევის საფუძველზე შექმნილი ომისშემდგომი პირობები არ იძლევა მშვიდობის გარანტიას. სესილმა უარყო სავალდებულო საარბიტრაჟო განხილვა, მაგრამ განაცხადა, რომ რეგულარული კონფერენციის სისტემა უპრეცედენტო იქნებოდა. დავის მოგვარების მშვიდობიანი პროცედურები მანამდე უნდა წარიმართოს, ვიდრე ბრძოლის დაწყება მოხდება. სანქციები, მათ შორის ბლოკადა, აუცილებელი იქნება იმისათვის, რომ ქვეყნებს მშვიდობიანი პროცედურებისკენ მოუწოდონ. იმ შემთხვევაში, თუ საზღვაო და ფინანსური ძალაუფლება გაერთიანდება სამშვიდობო სისტემაში, "ვერანაირი თანამედროვე სახელმწიფო ვერ შეძლებს გაუძლოს მის წნეხს". იგი იმედოვნებდა, რომ ამერიკას სურვილი ექნებოდა "შეერთებოდა ორგანიზებულ ეკონომიკურ მოქმედებას მშვიდობის შესანარჩუნებლად". მოგვიანებით მან თქვა, რომ ეს იყო "პირველი დოკუმენტი, საიდანაც დაიწყო ბრიტანეთის ოფიციალური მხარდაჭერა ერთა ლიგის ჩამოყალიბების მიმართ".

ერთა ლიგა
---------

 **საშინაო ინდუსტრიების წახალისება.**   
*ლორდ რობერტ სესილი*. "მე მჯერა, რომ ყოველივე ამის შემდეგ, ჩვენ შეიძლება უზრუნველვყოთ მინიმუმ თქვენი კვალიფიციური მხარდაჭერა ჩვენი ერთა ლიგისთვის?"   
*აშშ-ს არჩეული პრეზიდენტი* : "რატომ, რა პრობლემაა ჩვენთან?" 

---

 ილუსტრაცია,10 ნოემბერი, 1920, ასახავს სესილის ადვოკატირებას ერთა ლიგის ჩამოყალიბებაძე უორენ ჰარდინგის მიმართ. 
სესილმა გულმოდგინედ დაგეგმა ერთა ლიგის საქმიანობა. მისი საზოგადოებრივი ცხოვრება, იმ დროიდან, თითქმის მთლიანად ეძღვნებოდა ლიგას; ის იყო კავშირის პრეზიდენტი 1923 წლიდან 1945 წლამდე. ხელმძღვანელობდა კავშირის სარეკონსტრუქციო კომიტეტს 1919 წლის ივლისში. მისი მთავარი მიზანი იყო, კავშირის ძლიერი პროპაგანდა ბრიტანეთში, რათა დარწმუნებულიყო, რომ ერთა ლიგა ქვეყნის საგარეო პოლიტიკაში მუდამ ცენტრალურ ადგილს დაიკავებდა.

მას სჯეროდა, რომ "ომმა შეარყია ევროპული მმართველი კლასების პრესტიჟი" და რომ მათი გაქრობა შექმნიდა ვაკუუმს, რომელიც უნდა შევსებულიყო კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად. პირველადი გამოსავალი იყო ევროპული წესრიგის მშენებლობა ქრისტიანული ზნეობრიობის საფუძველზე, იურიდიული შერიგების მექანიზმით, რაც ვერსალის საზავო ხელშეკრულებამ ვერ შეძლო.

### პარტიის შესაძლო შეცვლა

1920 წლიდან სესილმა მოისურვა ლოიდ ჯორჯისა და მისი კოალიციური მთავრობის ჩამოგდება, ანტიკოალიციურ და ანტისოციალისტურ ძალებს შორის პროგრესული ალიანსის შექმნით. იგი მტრობდა ლოიდ ჯორჯს ყველაზე დიდი ხნით, ვიდრე ნებისმიერი სხვა პოლიტიკოსი.

მას სურდა შეექმნა ანტისოციალისტური ცენტრალური პარტია, რომელსაც ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი ედვარდ გრეი უხელმძღვანელებდა. პარტია წინააღმდეგობაში არ მოვიდოდა მუშათა კლასთან და მოიცავდა "საუკეთესო ლიბერალ და ლეიბორისტ ხალხს" და "ზოგიერთ ძველ მიწათმფლობელს". მან მხარი დაუჭირა 1920 წლის თებერვალში ჰერბერტ ჰენრი ასკვითს, პაისლის შუალედურ არჩევნებში, რადგან სურდა ხელშეკრულება ლეიბორისტებსა და ლიგის მომხრე კანდიდატებს შორის.

1922 წლის აპრილში მისი წერილის მიხედვით, იგი დისტანცირდა ანტიკოალიციური კონსერვატორებისგან, ხოლო მაისში, იგი ამტკიცებდა, რომ კონსერვატორთა შიგნით დომინანტური ძალა კაცთა ჯგუფი იყო, რომლებიც მხოლოდ "მათი ქონების შენარჩუნებაზე ზრუნავდნენ". მან კვლავ გამოაცხადა მზადყოფნა გრეის მმართველობაში მსახურებისთვის, ინდუსტრიული თანამშრომლობისა და ლიგის მხარდაჭერის საფუძველზე. თუმცა, სესილი იმედგაცრუებული დარჩა, ლიბერალების წინააღმდეგობის გამო პარტიული სისტემის რეკონსტრუქციის შესახებ და ამიტომ მან უარი თქვა ლიბერალებს შეერთებოდა, ვიდრე ასკვითი იქნებოდა მათი ლიდერი. ოქტომბერში ლოიდ ჯორჯის კოალიციის დაცემასა და კონსერვატორი პრემიერ მინისტრის ბონარ ლოუს დანიშვნასთან ერთად, სესილმა აღუთქვა მხარდაჭერა ახალ მთავრობას, თუმცა მისთვის თანამდებობა არ შეუთავაზებიათ.

### კონსერვატიული პარტია მოდერნიზებულ სამყაროში

ბოლდუინის კონსერვატორულ ადმინისტრაციებში 1923-1924 წლებში და 1924 - 1927 წლებში რობერტ სესილს ეკისრებოდა მინისტრის პასუხისმგებლობა, საგარეო საქმეთა მდივნის იურისდიქციით, ბრიტანეთის აქტივობებზე ლიგის ფორმატში. 1923 წლის 28 მაისს სესილი დაუბრუნდა სამთავრობო კაბინეტს.

სესილმა მისწერა ბოლდუინს 1923 წლის 29 ოქტომბერს და შესთავაზა თავისი მხარდაჭერა სატარიფო რეფორმასთან დაკავშირებით, თუ ბოლდუინი მიიღებდა ლიგის მხარდამჭერ პოლიტიკას. კონსერვატორების ტარიფების პოლიტიკასთან შეუთანხმებლობის გამო, სესილს მონაწილეობა არ მიუღია 1923 წლის დეკემბრის საერთო არჩევნებში .

სესილი ძალიან შეშფოთებული იყო მზარდი სოციალური პრობლემებითა და საზოგადოებრივი საფრთხეებით, რომელიც დაკავშირებული იყო ავტომობილების პოპულარობის ზრდასთან. 1929 წელს სესილმა მიიღო შეთავაზება, ახლად შექმნილ, ფეხით მოსიარულეთა ასოციაციის პრეზიდენტის პოსტზე, რომელთაც წარმატებული კამპანია უნდა ეწარმოებინათ, რათა ფეხით სიარულის მრავალი დადებითი თვისება წარმოეჩინათ.

მიუხედავად ლიგის დელეგატობისა 1932 წლის ბოლომდე, სესილი დამოუკიდებლად მუშაობდა საზოგადოებრივი აზრის მობილიზებისთვის ლიგის მხარდასაჭერად. იგი იყო საერთაშორისო სამშვიდობო კამპანიის, რომელიც საფრანგეთში ცნობილია *Rassemblement universel pour la paix,* თანადამფუძნებელი და პრეზიდენტი პიერ კოტთან ერთად. ამ პერიოდის მის პუბლიკაციებს შორის იყო: *მშვიდობის გზა* (1928), *ლიგის* ლექციების კრებული; *დიდი ექსპერიმენტი* (1941).

მას შემდეგ, რაც ადოლფ ჰიტლერი გერმანიის კანცლერი გახდა, 1933 წლის იანვარში, სესილი კვლავ იმედოვნებდა განიარაღების სფეროში პროგრესის მიღწევას. იგი მხარს უჭერდა "საზღვაო და სამხედრო თვითმფრინავების სრულ გაუქმებას, დამატებით საერთაშორისო ძალების შექმნას" სამოქალაქო საჰაერო ძალების შექმნას, რომელიც გერმანიის საჰაერო ძალებს გაუთანაბრდებოდა. მოგვიანებით ჯერ კიდევ 1933 წელს იგი მხარს უჭერდა "აგრესიული იარაღის გაუქმებას", რადგან "თავდაცვითი ძალა" ნიშნავს, რომ "საფრანგეთი და პატარა ქვეყნები უფრო უსაფრთხო იქნებოდნენ, ვიდრე ... სხვა ნებისმიერი გზით". ოქტომბერში, კონფერენციის დატოვებამდე ერთი თვით ადრე, სესილმა სამაუწყებლო ეთერში თქვა, რომ "[წესები, რომლებიც არეგულირებს [გერმანიის] განიარაღებას", უნდა იყოს "იგივე პრინციპით, როგორც ყველა სხვა მმართველი ცივილიზებული ძალის შეიარაღება" და გილბერტ მურეის მისამართით მიწერილ წერილში მან თქვა, რომ "გებელსმა, ჟენევაში საკმაოდ სასიამოვნო შთაბეჭდილება მოახდინა და [აღნიშნა], რომ ლიგით საკმაოდ კმაყოფილია". ამავდროულად, სესილი აკრიტიკებდა ნაცისტების განათლების პოლიტიკას.

მოგვიანებითი ცხოვრება
---------------------

რობერტ სესილი დროდადრო იკავებდა ადგილს ლორდთა პალატაში და მხარს უჭერდა მშვიდობის საერთაშორისო მცდელობებს გაეროს ასოციაციის მხრიდან.

მისი განცხადებით, საერთაშორისო მშვიდობის ნებისმიერი გეგმა უნდა ემყარებოდეს ქრისტიანულ ცივილიზაციას და "ჩვენ, ბრიტანელები განსაკუთრებით ვადასტურებთ, რომ ჩვენს ქვეყანაში, მეფე ალფრედის დროიდან დღემდე, ქრისტიანულ ცივილიზაციას ეკისრება პასუხისმგებლობა ყველა გაუმჯობესებასა და წინსვლაზე, რაც განხორციელდა ".

ღირსებები
---------

 ლორდი სესილი, 1929 წ.
სესილის კარიერამ მას მრავალი წარმატება მოუტანა. მას გადაეცა ღირსების კავალერის ორდენი 1956 წელს, აირჩიეს ბირმინგემის უნივერსიტეტის კანცლერად (1918–1944) და აბერდინის უნივერსიტეტის რექტორად (1924–1927). მას მიენიჭა ვუდრო ვილსონის ფონდის დაწესებული მშვიდობის ჯილდო, 1924 წელს. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, მას მიენიჭა ნობელის პრემია 1937 წელს. ასევე მიენიჭა ედინბურგის, ოქსფორდის, კემბრიჯის, მანჩესტერის, ლივერპულის, სენტ-ენდრიუსის, აბერდინის, პრინსტონის, კოლუმბიისა და ათენის უნივერსიტეტების საპატიო ხარისხი.

სესილი გარდაიცვალა 1958 წლის 24 ნოემბერს, საკუთარ სახლში, ჩელვუდ გეიტში. მას მემკვიდრეები არ დარჩენია.

ნაშრომები
---------

* 'Lord Salisbury', *Monthly Review*, xiii, October 1903
* *Our National Church* (1913)
* *The Way of Peace* (1928)
* *A Letter to an M.P. on Disarmament* (1931)
* 'The League as a Road to Peace', in L. Woolf (ed.), *The Intelligent Man's Way to Avoid War* (London: Victor Gollancz, 1933), pp. 256–313
* *A Great Experiment* (1941)
* *All the Way* (1949)

ლიტერატურა
----------

* Cowling, Maurice (1971). *The Impact of Labour 1920-1924. The Beginnings of Modern British Politics*.  Cambridge University Press.
* Cowling, Maurice (1975). *The Impact of Hitler. British Politics and British Policy. 1933-1940*.  Cambridge University Press.
* Egerton, George W. (1978). *Great Britain and the Creation of the League of Nations*.  The University of North Carolina Press.
* Gilbert, Martin (1965). *Plough My Own Furrow: The Story of Lord Allen of Hurtwood*.  Longmans.
* (1972) *From Nobel Lectures, Peace 1926–1950*.  Elsevier Publishing Company.
* Jenkins, Roy (1964). *Asquith*, first, London:  Collins. OCLC 243906913.
* Johnson, Gaynor (2013). *Lord Robert Cecil: Politician and Internationalist*. Ashgate.
* Koss, Stephen (1985). *Asquith*. London:  Hamish Hamilton. ISBN 978-0-231-06155-1.
* Londonderry, The Marquess of (1943). *Wings of Destiny*.  Macmillan.
* (1960) *Gilbert Murray. An Unfinished Autobiography*.  George Allen and Unwin.

შემდგომი საკითხავი
------------------

* Birn, D. S. (1981). *The League of Nations Union, 1918–1945*.
* Brody, J. Kenneth (1999). *The Avoidable War, Volume I: Lord Cecil and the Policy of Principle, 1932-1935*.  Transaction.
* Brody, J. Kenneth (1999). *The Avoidable War, Volume II: Pierre Laval and the Politics of Reality, 1935-1936*.  Transaction.
* Ceadel, Martin (1980). „The first British referendum: the Peace Ballot, 1934–35". დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
* Cecil, Hugh P. (1975). „Lord Robert Cecil: A Nineteenth-Century Upbringing". დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
* Johnson, Gaynor. *Lord Robert Cecil: Politician & Internationalist* (2014), major scholarly biography.
* Raffo, P. S. (1974). „The League of Nations Philosophy of Lord Robert Cecil". დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
* Thompson, J. A. (1977). „Lord Cecil and the pacifists in the League of Nations Union". დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)
* Thompson, J. A. (1981). „Lord Cecil and the Historians". დამოწმება journal საჭიროებს `|journal=`-ს (დახმარება)

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Robert Cecil on Nobelprize.org including the Nobel Lecture June 1, 1938 *The Future of Civilization*
* 
*

სქოლიო
------

1. 1 2  *Deutsche Nationalbibliothek* Record #118667602 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
2. ↑  *Bibliothèque nationale de France* BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
3. 1 2  SNAC — 2010.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
4. 1 2  *Lundy D. R.* The Peerage<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824'></a>
5. 1 2  ბროკჰაუზის ენციკლოპედია / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q464633'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2586178'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a>
6. 1 2  GeneaStar<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q98769076'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3100478'></a>
7. 1 2  Roglo — 1997. — 8549233 ეგზ.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q83365652'></a>
8. 1 2  Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>
9. 1 2  Munzinger Personen<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q107343683'></a>
10. 1 2 3  Kindred Britain<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886'></a>
11. ↑
12. ↑
13. ↑  thepeerage.com Edgar Algernon Robert Gascoyne-Cecil, 1st and last Viscount Cecil of Chelwood
14. ↑  The peerrage, entry for Viscount Cecil
15. ↑  Robert Cecil, *All the Way* (London: Hodder and Stoughton, 1949), p. 244.
16. ↑  Alan Sykes, *Tariff Reform in British Politics 1903-1913* (Oxford: Clarendon Press, 1979), pp. 90-91.
17. ↑  Ceadel, Martin.  (2008)Cecil, (Edgar Algernon) Robert Gascoyne – (known as Lord Robert Cecil), Viscount Cecil of Chelwood (1864–1958). *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press. ციტირების თარიღი: 2008-09-24.
18. ↑  Burke's Peerage & Baronetage (106th ed.) (Salisbury)
19. ↑  George W. Egerton, *Great Britain and the Creation of the League of Nations* (The University of North Carolina Press, 1978), pp. 37-38.
20. ↑  The memorandum is reprinted in Robert Cecil, *A Great Experiment* (London: Jonathan Cape, 1941), pp. 353-356.
21. ↑  Egerton, p. 174.
22. ↑  Maurice Cowling, *The Impact of Labour 1920-1924. The Beginnings of Modern British Politics* (Cambridge: Cambridge University Press, 1971), p. 61.
23. ↑  Cowling, *Impact of Labour*, p. 268.
24. ↑  Cowling, *Impact of Labour*, p. 62, pp. 64-65.
25. ↑  Cowling, *Impact of Labour*, p. 64.
26. ↑  Cowling, *Impact of Labour*, pp. 64-65.
27. ↑  Cowling, *Impact of Labour*, pp. 68-69.
28. ↑  The history of the Pedestrians Association. Living Streets.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 August 2010. ციტირების თარიღი: 2010-02-27.
29. ↑  Cowling, *Impact of Hitler*, p. 19.
30. ↑  Cowling, *Impact of Hitler*, pp. 19-20.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ნობელის პრემია მშვიდობის განმტკიცებაში |
| --- |
|  |
| 1901-1925 | 
ანრი დიუნანი და ფრედერიკ პასი (1901) · ელი დიუკომენი და შარლ ალბერ გობა (1902) · უილიამ რანდალ კრიმერი (1903) · საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტი (1904) · ბერტა ფონ ზუტნერი (1905) · თეოდორ რუზველტი (1906) · ერნესტო თეოდორო მონეტა და ლუი რენო (1907) · კლას არნოლდსონი და ფრედერიკ ბაიერი (1908) · ოგიუსტ ბერნარი და პოლ კონსტანი (1909) · მშვიდობის საერთაშორისო ბიურო (1910) · ტობიას ასერი და ალფრედ ფრიდი (1911) · ელიუ რუთი (1912) · ანრი ლაფონტენი (1913) · წითელი ჯვრის საერთაშორისო ორგანიზაცია (1917) · ვუდრო უილსონი (1919) · ლეონ ბურჟუა (1920) · კარლ ბრანტინგი და კრისტიან ლანგე (1921) · ფრიტიოფ ნანსენი (1922) · ოსტინ ჩემბერლენი და ჩარლზ დეივისი (1925) |
|  |
| 1926–1950 | 
არისტიდ ბრიანი და გუსტავ შტრეზემანი (1926) · ფერდინანდ ბიუისონი და ლუდვიგ კვიდე (1927) · ფრენკ ბილინგს კელოგი (1929) · ნათან სედერბლუმი (1930) · ჯეინ ადამსი და ნიკოლას მიურეი ბატლერი (1931) · რალფ ნორმან ენჯელი (1933) · არტურ ჰენდერსონი (1934) · კარლ ფონ ოსეცკი (1935) · კარლოს საავედრა ლამასი (1936) · რობერტ სესილი (1937) · ნანსენის საერთაშორისო ორგანიზაცია ლტოლვილთა საქმეებში (1938) · წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი (1944) · კორდელ ჰალი (1945) · ემილი გრინ ბოლჩი და ჯონ მოტი (1946) · მეგობართა საბჭო საზოგადოების სამსახურში და ამერიკის მეგობართა კომიტეტი საზოგადოების სამსახურში (1947) · ჯონ ბოიდ ორი (1949) · რალფ ბანჩი (1950) |
|  |
| 1951–1975 | 
ლეონ ჟუო (1951) · ალბერტ შვეიცერი (1952) · ჯორჯ მარშალი (1953) · გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (1954) · ლესტერ პირსონი (1957) · დომინიკ პირი (1958) · ფილიპ ნოელ-ბეიკერი (1959) · ალბერტ ლუთული (1960) · დაგ ჰამარშელდი (1961) · ლაინუს პოლინგი (1962) · წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობა და წითელი ჯვრის ლიგა (1963) · მარტინ ლუთერ კინგი (1964) · გაეროს ბავშვთა ფონდი (1965) · რენე კასინი (1968) · შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია (1969) · ნორმან ბორლოუგი (1970) · ვილი ბრანდტი (1971) · ჰენრი კისინჯერი და *ლე დიკ თხო (ჯილდო უარყო)* (1973) · შონ მაკბრაიდი და ეისაკუ სატო (1974) · ანდრია სახაროვი (1975) |
|  |
| 1976–2000 | 
ბეტი უილიამსი და მეირიდ კორიგანი (1976) · საერთაშორისო ამნისტია (1977) · ანვარ ალ-სადათი და მენახემ ბეგინი (1978) · დედა ტერეზა (1979) · ადოლფო პერეს ესკიველი (1980) · გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი (1981) · ალვა მიურდალი და ალფონსო გარსია რობლესი (1982) · ლეხ ვალენსა (1983) · დეზმონდ ტუტუ (1984)  · მსოფლიოს ექიმები ბირთვული ომის წინააღმდეგ (1985)  · ელი ვიზელი (1986) · ოსკარ არიას სანჩესი (1987) · გაეროს სამშვიდობო ძალები (1988) · XIV დალაი ლამა (1989) · მიხეილ გორბაჩოვი (1990) · აუნ სან სუ ჩი (1991) · რიგობერტა მენჩუ (1992) · ნელსონ მანდელა და ფრედერიკ დე კლერკი (1993) · შიმონ პერესი, იცხაკ რაბინი და იასირ არაფატი (1994) · პაგუოშის კონფერენციები და იოსებ როტბლატი (1995) · კარლუშ ბელუ და ჟოზე რამუშ-ორტა (1996) · საერთაშორისო მოძრაობა ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების აკრძალვის შესახებ და ჯოდი უილიამსი (1997) · ჯონ ჰიუმი და დევიდ ტრიმბლი (1998) · ექიმები საზღვრებს გარეშე (1999) · კიმ დე ჯუნი (2000) |
|  |
| 2001–დღემდე | 
კოფი ანანი და გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია (2001) · ჯიმი კარტერი (2002) · შირინ ებადი (2003) · ვანგარი მაატაი (2004) · მოჰამედ ალ-ბარადეი და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო (2005) · მუჰამედ იუნუსი და გრამინ ბანკი (2006) · ალბერტ გორი და კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფი (2007) · მარტი აჰტისაარი (2008) · ბარაკ ობამა (2009) · ლიუ სიაობო (2010) · ელენ ჯონსონ-სირლიფი, ლეიმა გბოვი და ტავაკულ კარმანი (2011) · ევროკავშირი (2012) · ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაცია (2013) · მალალა იუსაფზაი და კაილაშ სატიართი (2014)  · ტუნისის ეროვნული დიალოგის კვარტეტი (2015)  · ხუან მანუელ სანტოსი (2016)  · ბირთვული იარაღის განადგურების კამპანია (2017)  · დენი მუკვეგე და ნადია მურადი (2018)  · აბი აჰმედი (2019)  · მსოფლიო სასურსათო პროგრამა (2020)  · მარია რესა და დიმიტრი მურატოვი (2021)  · ალეს ბიალიაცკი, მემორიალი და სამოქალაქო თავისუფლების ცენტრი (2022) |

 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
←  1937 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატები  → |
| --- |
|  |
| ფიზიოლოგია და მედიცინა | 
* უნგრეთის დროშა ალბერტ სენტ-დიერდი (უნგრეთი)
 |
|  |
| ფიზიკა | 
* აშშ-ის დროშა კლინტონ დეივისონი (აშშ)
* დიდი ბრიტანეთის დროშა ჯორჯ ტომსონი (დიდი ბრიტანეთი)
 |
|  |
| ქიმია | 
* გაერთიანებული სამეფოს დროშა უოლტერ ნორმან ჰოუორთი (გაერთიანებული სამეფო)
* შვეიცარიის დროშა პაულ კარერი (შვეიცარია)
 |
|  |
| ლიტერატურა | 
* საფრანგეთის დროშა როჟე მარტინ დიუ გარი (საფრანგეთი)
 |
|  |
| მშვიდობა | 
* დიდი ბრიტანეთის დროშა რობერტ სესილი (დიდი ბრიტანეთი)
 |
|  |
| ეკონომიკა | 
* *გაიცემა 1969 წლიდან.*
 |

 |