recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
**მათე ალბუთაშვილი** (დ. იანვარი, 1863, სოფელი ჯოყოლო, ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 1953) — ეთნოლოგი, მკვლევარი, მწერალი, პედაგოგი, ფოლკლორისტი.

ბიოგრაფია
---------

მათე ალბუთაშვილი მითხოელი იყო. შემდგომში მისი მშობლები თიანეთში, სოფელ ჩაბანოში გადმოსახლდნენ, სადაც იმ დროისთვის ემიგრირებული ქისტები ცხოვრობდნენ. ამის გამო ჩაბანოს ხეობას მთიანეთის ქისტეთსაც კი უწოდებდნენ. 1874 წელს მათე ალბუთაშვილი თიანეთის სკოლაში შეიყვანეს, კახეთში გადმოსახლების შემდეგ სწავლა ალვნის დაწყებით სკოლაში განაგრძო, 1880 წლიდან კი თელავის სემინარიაში სწავლობდა. მათე ალბუთაშვილმა სასულიერო განათლება თბილისის სასულიერო სემინარიაში მიიღო, რომლის დასრულების შემდეგ, 1893 წელს, პანკისის ხეობის სოფელ ჯოყოლოში მასწავლებლად გაამწესეს. 1894 წელს მათე ალბუთაშვილი ჯოყოლოს წმინდა გიორგის ეკლესიაში მღვდლად აკურთხეს. მისი ძალისხმევით ჯოყოლოში სკოლისთვის შენობა აშენდა, რომელიც ერთადერთი სკოლა იყო ხეობაში. 1913 წელს კი ორკლასიანი სასწავლებელი სოფელ ყვარელწყალში დააფუძნა. მისი ნაშრომები გაზეთ „ივერიაში" იბეჭდებოდა. მას ეკუთვნის პანკისის ხეობის ეთნოგრაფიულ-გეოგრაფიული აღწერა, ქართული პრესის ერთ–ერთი პირველი ქისტი თანამშრომელი. წერდა „ქისტი ჩობანის" ფსევდონიმით. „ივერიასა" და „მოგზაურში" გამოაქვეყნა ფოლკლორულ–ეთნოგრაფიული მასალები, წერილები, ისტორიულ–ეთნოგრაფიული და გეოგრაფიული ნარკვევი, რომელშიც აღწერილია პანკისის ხეობა, მისი საზღვრები, ფლორა, ფაუნა, ქართული და ქისტური ლეგენდები, თქმულებები, ჩაცმულობა, არქიტექტურა, ქორწილი, შეეხო შვილების აღზრდის თემას, სისხლის საზღაურს და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მათე ალბუთაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
მიხეილ გედავანიშვილი
**მიხეილ ალექსანდრეს ძე გედევანიშვილი** (*გედევანოვი*) (დ. 31 ოქტომბერი, 1862, დაბა მანგლისი, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, — გ. 29 ნოემბერი, 1922, თბილისი) — ქართველი ექიმი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკ ალექსანდრე გედევანიშვილის და მელანია მიხაილოვას ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი (1889). 1890-1893 წლებში იყო ზანგეზურის მაზრის ექიმი. იქ გახსნა აფთიაქი, შეისწავლა და თავის ნაშრომებში აღწერა ეს მხარე. 1893-1895 წლებში მოღვაწეობდა თიანეთის მაზრის ექიმად და პარალელურად ეწეოდა კულტურულ-საგანმანათლებლო მუშაობას. შემდეგ წლებში პარიზში მუშაობდა ნევროპათოლოგ ჟ. დეჟერინთან და ფსიქიატრ ა. ჟოფრუასთან; იმავდროულად, სალ-პეტრიერის კლინიკაში ეუფლებოდა ფიზიოთერაპიასა და რენტგენოლოგიას. 

1896 წელს გედევანიშვილმა თბილისში, საკუთარ სახლში, მოაწყო კერძო კლინიკა საქართველოში პირველი რენტგენო- და ელექტროთერაპიული კაბინეტით. მის კლინიკაში ბევრი იმდროინდელი ცნობილი ექიმი მუშაობდა. 1898 წლიდან განაგებდა თბილისის „სულით ავადმყოფთა თავშესაფარს". საქართველოში პირველმა აღწერა (1897) აკრომეგალია, პროგრესული კუნთოვანი დისტროფია და სხვა დაავადებები. აქვეყნებდა სამეცნიერო შრომებს კავკასიის ექიმთა საზოგადოების სამედიცინო კრებულში. 1900 წლიდან იყო კავკასიის სამედიცინო საზოგადოების საპატიო წევრი. 1914 წელს საკუთარი ხარჯით გამოსცა ილია ჭავჭავაძის თხზულებათა კრებული ჰენრიკ ჰრინევსკის ილუსტრაციებით (I ტ.). გარდაიცვალა 1922 წელს. დაკრძალულია ვერის ძველ სასაფლაოზე. 

ცოლად ჰყავდა (1895 წლიდან) ანასტასია გედევანიშვილი. მათი შვილები იყვნენ: დიმიტრი და შალვა გედევანიშვილები. მიხეილ გედევანიშვილის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი დოკუმენტური მასალა და მისი კლინიკის ზოგიერთი სამედიცინო აღჭურვილობა დაცულია თბილისში, გედევანიშვილების მემორიალურ მუზეუმში (ლ. ქიაჩელის ქ. №20).

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 575.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* მიხეილ გედევანიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**შუა ატლასი** (არაბ. الأطلس المتوسط) — ქედი ცენტრალურ მაროკოში, ატლასის მთების ნაწილი. გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 350 კმ-ზე. ფართობი 23 ათ. კმ². გაბატონებული სიმაღლეებია 2000–3000 მ. მაქსიმალური სიმაღლე 3340 მ (მთა ჯებელ-ბუ-ნასერი). მთებიდან მნიშვნელოვანია აგრეთვე მუსა-უ-საბელი (3172 მ) და ჯებელ-ბუ-იბლანი (3081 მ). წარმოდგენილია 3000 მ-ზე მაღალი ნაოჭა ქედებითა და კარსტული რელიეფის მქონე მაგიდა ზეგნებით. სამხრეთით გაწოლილია მაღალი ატლასი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით თელ-ატლასი, ხოლო ჩრდილოეთით ელ-რიფი. გაბატონებულია ლანდშაფტის სამი ტიპი: ძველი ნაგებობები, კარსტული პლატოები და ერუფციული არეალები.

შუა ატლასის მეზოზოური დანალექების ქვეშ მოჩანს პალეოზოური ფენების თითქმის ვერტიკალური საფუძველი. დასავლეთით მეზოზოური დანალექები არ გვხვდება და გაშიშვლებულია დანაწევრებული პენეპლენი. აღმოსავლეთით, პირიქით, ჭარბობს იურული, თითქმის მთელ ზედაპირზე გაბატონებული სუსტად ტალღოვანი კირქვები, მაშინ როდესაც უძველესი წარმონაქმნები გვხვდება მხოლოდ უადების კალაპოტების ფსკერზე.

ახალგაზრდა ვულკანური მოქმედების შედეგია ბაზალტური ლავური ნაკადები, რომლებსაც კარსტული პლატო 300 კმ²-ზე აქვთ გადაფარებული. კრატერები ჯგუფებადაა გადაჭიმული რიგი რღვევის გასწვრივ. შუა ატლასის შემაღლებულ ადგილებში მცენარეულობისთვის ვარგისი მიწები ცოტაა. მრავალ ადგილას ზედაპირზე შიშველი ქანების გამოსავლებია.

დანგრეული ლავით გამდიდრებული ალუვიონი ხეობებშია დალექილი, სადაც მკვიდრი მოსახლეობა საარსებო საშუალებასა და თავშესაფარს პოულობს. შუა ატლასი დიდ ნაწილში პლატოა, მხოლოდ სამხრეთ და აღმოსავლეთ კიდეებთან, კერძოდ, ელ-აბიდის უადისა და მდინარე მულუის გასწვრივ გვხვდება ნამდვილი მთათა ჯაჭვები.

კარსტული რელიეფის ფორმებიდან გვხვდება მღვიმეები, კარსტული ძაბრები, უფსკრულები და სხვა. შუა ატლასის კალთებიდან სათავეს იღებენ მდინარეები უმ-ერ-რბია, სებუ და სხვა. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატი.

ხშირია წვიმა და თოვლი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 500–800 მმ აღწევს. დეკემბრიდან მარტის ჩათვლით იცის ძლიერი ქარბუქი. 1000 მ-დან დაწყებული თოვლი დევს. უფრო მაღლა თოვლი მრავალი თვის განმავლობაში არ დნება და ზოგჯერ მისი სისქე 1.5 მ-ს აღწევს. ნოტიო კალთებზე იზრდება მთელი ჩრდილოეთი აფრიკის საუკეთესო კედრის ტყეები, ხოლო მშრალ კალთებზე ტუია, ღვია და ბუჩქნარის რაყები. 1500 მ-დან გვხვდება პირველადი კედრის ტყეები.

შუა ატლასის ფარგლებშია იფრანის ეროვნული პარკი და ტაზეკის ეროვნული პარკი. პოპულარულია თევზაობა, ნადირობა და თხილამურებით სრიალი. შუა ატლასი ბერბერებითაა დასახლებული, რომლებიც ქმნიან ტომთა კავშირებს.

სქოლიო
------

1. 1 2 3 4 5 6 7  Augustin Bernard, Afrique septentrionale et occidentale, Paris, 1939
2. ↑  John Gunn (Editor). Encyclopedia of Caves and Karst Science, Taylor & Francis, 2004
3. ↑  Middle Atlas mountains, Morocco | Encyclopedia Britannica

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* BNF: cb13319476t (data)
* LCCN: sh89004241
* VIAF: 315527239
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 315527239

 |
**კონსტანტინე პევზნერი** (რუს. Константин Григорьевич Певзнер; დ. 24 ივნისი, 1924, ბაქო — გ. 8 ივლისი, 1990, მოსკოვი) — საბჭოთა კომპოზიტორი, დირიჟორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1968).

კონსტანტინე პევზნერი არის ავტორი ცნობილი საბავშვო „ნარინჯისფერი სიმღერის" („Оранжевая песня"), რომელიც პირველად, 1965 წელს ირმა სოხაძემ შეასრულა.

ბიოგრაფია
---------

1953 წელს დაამთავრა ქ. ბაქოს კონსერვატორია. 1955 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში. იყო საქართველოს საესტრადო ანსამბლის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1948-1949 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის აკომპანიატორია, 1954-1958 წლებში — საქართველოს რადიოს საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელი, პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრის კონსულტანტი. 1955-1973, 1980-1987 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრ „რეროს" დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1974-1980 წლებში რუსეთის ფედერაციის საესტრადო ორკესტრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. ძირითადად მუშაობდა საესტრადო ჟანრში, შექმნილი აქვს: პიესები საესტრადო ორკესტრისათვის, სიმღერები (მათ შორის „ო, რერო!", „რად მინდა ბიჭო, რად მინდა", „გაზაფხულის ბრალია", „გულო, ჩადექ საგულესა", „შენი თვალების ბრალია" და სხვა), სამი ოპერეტა – „მნიშვნელოვანი პერსონა" (1949, დაიდგა ბაქოში), „მეშვიდე ცა" (1962, დაიდგა მოსკოვში, ნოვოსიბირსკში, ტომსკში, კემეროვოში), „მუდამ საყვარელ ადამიანთან" (1954, დაიდგა ოდესაში, კიშინიოვში, კრასნოდარში), „სიმფონიური სურათები" (1955, ექვს ნაწილად), მუსიკა სპექტაკლებისა (გრიბოედოვის თეატრის სპექტაკლებისთვის) და კინოფილმებისათვის („უყაიმო თამაში", „ფილატელისტის სიკვდილი", „ბიჭები იასამნის ქუჩიდან", „რერო მასპინძლობს").

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კონსტანტინე პევზნერი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* კონსტანტინე პევზნერი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

* კონსტანტინე პევზნერი — კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა (ინგლისური)

|  |  |
| --- | --- |
| იდენტიფიკატორები ვიკიმონაცემებში რედაქტირება | 
* VIAF: 310638775
* WorldCat Identities (VIAF-ის მეშვეობით): 310638775

 |
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამალთეა**. |

„*ყრმა ზევსი*", იაკობ იორდანსის მიხედვით, ადრეული 1630 წელი, ლუვრი.
**ამალთეა** (ბერძ. Ἀμάλθεια) — თხა, (სხვა ვარიანტით ნიმფა), რომელმაც გამოკვება ზევსი თავისი რძით კუნძულ კრეტაზე. 

სწორედ იქ გადამალა დედა – რეამ თავისი ახალშობილი ძე – ზევსი, რათა არ გადაეყლაპა მამა – კრონოსს. როდესაც ზევსი ოლიმპოსზე დამკვიდრდა, ამალთეა ცად აღაზევა (დღეს მეეტლის თანავარსკვლავედში უდიდეს ვარსკვლავს ეწოდება „კაპელლა", რაც ნიშნავს „თხას").

ამალთეა ზევსს განსაკუთრებულად უყვარდა. როდესაც ამალთეას რქა მოსტყდა, ზევსმა მას თავისი ღვთაებრივი ხელი შეახო და დალოცა. მას შემდეგ ამ რქას საოცარი თვისება გაუჩნდა, იგი მუდამ სავსე იყო იმით, რასაც მისი მფლობელი მოისურვებდა. სწორედ ამიტომ შეერქვა მას „სიუხვის რქა". ხოლო როდესაც კეთილმა ამალთეამ თავისი ცხოვრება დაასრულა, მისი ტყავისაგან ზევსმა გააკეთა ფარი, რომელსაც ვერას აკლებდა მტრის იარაღი.

ასე გაჩნდა ეგისი, საოცარი აღსაჭურველი, რომელიც მუდამ თან ჰქონდა ზევსს.

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ იუპიტერის სიახლოვით მეორე თანამგზავრს ამალთეა შეარქვეს მოგვიანებით.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ამალთეა


|  |  |
| --- | --- |
| დრაკონი | *ეს სტატია მითოლოგიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**პარგა** (ბერძ. Πάργα) — პრევეზას ნომში, ეპირის პერიფერიაში არსებული ქალაქი და მუნიციპალიტეტი, ჩრდოლო-დასავლეთ საბერძნეთში. მუნიციპალიტეტის ცენტრია სოფელი კანალაკი. პარგა მდებარეობსი იონიას ზღვის სანაპიროზე, ქალაქებს პრევეზა და იღუმენიცას შორის. ის არის თავისი დეკორატიული სილამაზით განთქმული საკურორტო ქალაქი.

მუნიციპალიტეტი
--------------

დღევანდელი მუნიციპალიტეტი ჩამოყალიბდა 2011 წელს, ორი ყოფილი მუნიციპალიტეტის შეერთებით:

* ფანარი
* პარგა

ისტორია
-------

პარგა, ფრანჩესკო ხაიესი (1791–1882).
ანტიკურ ხანაში ტერიტორია დასახლებული იყო ბერძნული ტომით: თესპროტიელები. პარგას დასახლების ისტორიაც ანტიკური ხანიდან იწყება როდესაც მას **იპარგოსი** ეწოდებოდა. 1570 წელს ქალაქიდან ჩრდილოეთით ვენეციური ციხესიმაგრე დაარსდა. პარგა ეპირის სხვა პერიფერიებთან ერთად ბალკანეთის ომების დროს საბერძნეთს შეუერთდა.

გეოგრაფია
---------

პანაგიას კუნძული პარგას სანაპიროზე.
პარგა მდებარეობს გორაკის ფერდზე და უკავშირდება 55 გზას. ქალაქიდან დასავლეთით და აღმოსავლეთით მდებარეობს ფიჭვის ტყიანი და კლდოვანი ბორცვები. პარგას ყურეში ქალაქის სანაპიროსა და ნავსადგურს შორის პატარა კუნძულზე არის სამლოცველო და ჯებირი. კუნძულამდე ცურვით ადვილად შეიძლება მიღწევა. ქალაქიდან აღმოსავლეით მდებარეობს ტბა კალოდიკი.

პარგა შემოსაზღვრულია მთიანი ხმელეთით, რომეელიც აღმოსავლეთით ბუჩქებიანი და კლდეებიანია, ხოლო ჩრდილო-დაავლეთით ტყიანი და ბალახიანი. პარგადან შესაძლებელია პახოის კუნძულების, კერკირას კუნძულების სამხრეთი ნაწილის და ხანდახან ლეფკასის დანახვაც. ვენეციური ციხესიმაგრე აცალკევებს პარგას ყურეს და ნავსადგურს ვალტოს ქვიშიანი წაგრძელებული სანაპიროსგან. დღეისთვის არსებული ციხის ნანგრევებიდან ორიცე ყურეს ლამაზი ხედი იშლება.

პარგას აქვს სკოლა, ლიცეუმი, გიმნაზია, ეკლესია, საფოსტო განყოფილება, ბანკი, პორტი, ტავერნები და მოედანი (*პლატეია*-ქალაქის ცენტრის ბერძნული სახელი)

ტრანსპორტი
----------

ხედი ზღვის მრიდან.
ტრადიციული სახლები.
პარგა ავტობუსის მარშრუტებით უკავშირდება სხვადასხვა ქალაქებს: იღუმენიცა, პრევეზა და ათენი. ასევე უკავშირდება არაპირდაპირი ხაზებით სალონიკს და იოანინას,ასევე ივლისსა და აგვისტოში იოანინას მიმართულებით ავტობუსი ყოველდღე მოძრაობს. პარგადან უახლოესი აეროპორტია აქციონის ეროვნული აეროპორტი (75კმ.), სადაც სეზონურად ხორციელდება ფრენები ათენიდან და თესალონიკიდან, ასევე ემსახურება ჩარტერულ რეისებსაც.

მუნიციპალიტეტის რაიონები
------------------------

* აგია
* ანთოუსა
* ლივიდარი
* **პარგა**

ისტორიული მოსახლეობა
--------------------

| წელი | ქალაქის მოსახლეობა | მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა |
| --- | --- | --- |
| 1981 | 1,892 | - |
| 1991 | 1,699 | 3,569 |
| 2001 | 2,022 | 3,846 |

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***პარგა***

* პარგას მუნიციპალიტეტი

სქოლიო
------

1. ↑  საბერძნეთის შინაგან საქმეთა სამინისტრო (ბერძნულად)
2. 1 2  კალიკრატის კანონი დაარქივებული 2017-04-27 საიტზე Wayback Machine.  საბერძნეთის შინაგან სამინისტრო (ბერძნული)
3. ↑   ΚΤΕΛ ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ ΑΕ / იღუმენიცას საქალაქთშორისო ავტობუსები
4. ↑   ΚΤΕΛ ΠΡΕΒΕΖΑΣ Α.Ε.
5. ↑   ΚΤΕΛ ΠΡΕΒΕΖΑΣ Α.Ε. / პრევეზას საქალაქთშორისო ავტობუსები
6. ↑   დაარქივებული 2020-01-21 საიტზე Wayback Machine.  ΚΤΕΛ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ Α.Ε. / იოანიის საქალაქთშორისო ავტობუსები
**ნოდარ ხოხაშვილი** (დ. 28 სექტემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობს პირველ ქვესაშუალო და ქვემსუბუქ წონით კატეგორიებში (68 კგ). ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების (1964) და მსოფლიოს ჩემპიონატის (1969) მესამე პრიზიორი, ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1969), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1969), მეორე (1962) და მესამე (1972) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1971). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972). ღირსების ორდენის კავალერი.

ძირითადი შედეგები
-----------------

| წელი | ტურნირი | მასპინძელი | წონითიკატეგორია | ადგილი |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1964 | ზაფხულის XVIII ოლიმპიური თამაშები | ტოკიო, იაპონია | -63 კგ | 03 ﻿3rd |
| 1969 | ევროპის ჩემპიონატი | სოფია, ბულგარეთი | -68 კგ | 02 ﻿2nd |
| 1969 | მსოფლიო ჩემპიონატი | მარ-დელ-პლატა, არგენტინა | -68 კგ | 03 ﻿3rd |

ლიტერატურა
----------

* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 106, თბ.: პალიტრა L, 2013.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ნოდარ ხოხაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნოდარ ხოხაშვილი — ქართული სპორტი
ნინო ჯორჯაძე
**ნინო ზაქარიას ასული ჯორჯაძე** (დ. 15 დეკემბერი, 1884, თბილისი, — გ. 1968, იქვე, დაკრძალულია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფ. საბუეს საგვარეულო სასაფლაოზე) — ქართველი მოწყალების და პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში, მოყვარული ფოტოგრაფი.

დაიბადა ცნობილი მეღვინის, ზაქარია ჯორჯაძისა და თამარ ბაგრატიონ-მუხრანელის ოჯახში. ჰყავდა ძმები — ალექსანდრე და გიორგი. დაამთავრა თბილისის იმპერატორ ნიკოლოზ I–ის სახელობის ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტი (1902). 1902-1908 წლებში სწავლობდა შვეიცარიის ერთ­-ერთ პანსიონში, ვენის კონსერვატორიაში, შემდეგ პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში ფორტეპიანოს განხრით. 1910 წელს ბათუმი-მარსელის რეისით ზღვით გაემგზავრა საფრანგეთში ფრანგული ენის დასახვეწად (მოგზაურობა აღწერა დღიურებში). 1910-იან წლებში თბილისში, მიხეილის საავადმყოფოში, გაიარა წითელი ჯვრის მოწყალების დის კურსები. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს, როგორც მოწყალების და, მოხალისედ წავიდა კავკასიის ფრონტზე. მსახურობდა სარიყამიშის საევაკუაციო პუნქტში, შემდეგ კავკასიის წითელი ჯვრის II მოწინავე რაზმში. ბრძოლის ველზე გამოჩენილი მამაცობისთვის დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის IV (1915) და III (1916) ხარისხის მედლებით. ომის წლებში ძმის, პორუჩიკ გიორგი ჯორჯაძის „კოდაკის" წარმოების ფოტოაპარატით შექმნა სურათების სერია, რომელიც ასახავს საბრძოლო მოქმედებებსა და ფრონტისპირა გარემოს. წერდა დღიურსაც („სულის დღიური"). საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ჯორჯაძეების ოჯახი იდევნებოდა. ნინო ჯორჯაძე უმეტესად ცხოვრობდა კახეთში, საბუეს მამისეულ სახლში, 1950-იანი წლებიდან კი თბილისში თავისი ახლო ნათესავის, ჟურნალისტ ელისაბედ ბაგრატიონის ოჯახთან ერთად.

ლიტერატურა
----------

* ნინო ჯორჯაძე : ქართველი ქალის თვალით დანახული პირველი მსოფლიო ომი / ავტ. თამარ ლორთქიფანიძე ; რედ. ირინე ჭოღოშვილი ; დღიური რუს. თარგმნა აკა მორჩილაძემ ; ინგლ. თარგმანი თამარ მამულაშვილი. - თბილისი, 2015. - ISBN 9789941076275.
**ნაბერე ონორე ტრაორე** (ფრანგ. Nabéré Honoré Traoré, დ. 28 სექტემბერი, 1957, ზემო ვოლტა) — ბურკინა ფასოს სახელმწიფო მოღვაწე და სამხედრო ლიდერი; პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (31 ოქტომბერი, 2014 — 1 ნოემბერი, 2014) და ბურკინა-ფასოს თავდაცვის მინისტრი (2014 წლის 31 ოქტომბრიდან).

ბიოგრაფია
---------

2011 წლის 4 მაისს ონორე ტრაორე დაინიშნა ბურკინა-ფასოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად. 2014 წლის 31 ოქტომბერს ბურკინა ფასოში აჯანყების დროს სამხედროებმა განაცხადეს,რომ კომპაორე აღარ ხელმძღვანელობდა ქვეყანას. ასეთი განცხადება სარდლობის ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა დედაქალაქში ათასობით დემონსტრანტის წინაშე გააკეთა, მის სიტყვებს მხურვალე აპლოდისმენტები მოჰყვა. იმავე დღეს სახელმწიფოს მეთაური იძულებული გახდა უარი ეთქვა ძალაუფლებაზე. კომპაორეს სახელით გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ არჩევნები ბურკინა-ფასოში 90 დღის განმავლობაში უნდა ჩატარდეს. პრეზიდენტის გადადგომის შემდეგ, ნაბერე ონორე ტრაორემ საკუთარ თავზე აიღო პრეზიდენტის ფუნქციები და ამავე დროს გახდა ბურკინა ფასოს თავდაცვის მინისტრი.

ონორე ტრაორე დროებით პრეზიდენტად 12 თვის განმავლობაში უნდა ყოფილიყო, რის შემდეგაც ის ხელისუფლებას გადასცემდა არჩევნებში გამარჯვებულ კანდიდატს.

### უარი პრეზიდენტობაზე

1 ნოემბერს, პრეზიდენტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე სროლის შემდეგ, პრეზიდენტის უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა ისააკ ზიდამ გააკეთა განცხადება, რომელშიც მან თავი ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად გამოაცხადა.სროლის შემდეგ ონორე ტრაორეს აღარ გაუკეთებია განცხადება. საღამოს, ბურკინა-ფასოს სამხედრო ხელმძღვანელობის შეხვედრის შემდეგ, სამხედროებმა ერთხმად აირჩიეს პოდპოლკოვნიკი ისააკ ზიდი გარდამავალი პერიოდის სახელმწიფო ლიდერად. მისი დანიშვნის შესახებ დოკუმენტს ხელი მოაწერა ქვეყნის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსმა ონორე ტრაორემ. მან ადრევე განაცხადა, რომ თავად დაიკავებდა პრეზიდენტის პოსტს. ამდენად, 24 საათის განმავლობაში მეორე გადატრიალების შესახებ საუბარი აღარ გახდა საჭირო.

2014 წლის 23 ნოემბერს ჩამოყალიბდა ბურკინა-ფასოს მთავრობა, რომელშიც ონორე ტრაორეს ნაცვლად თავდაცვის მინისტრი გახდა ისააკ ზიდა.

სქოლიო
------

1. ↑  Президент Буркина-Фасо Блез Компаоре объявил о своей отставке. ციტირების თარიღი: 2014-10-31
2. ↑  Général de brigade Nabéré Honoré Traoré, chef d’Etat-major général des armées : « La physionomie de l’armée à beaucoup changé, c’est peut-être ça qui nous a échappé». ციტირების თარიღი: 2014-11-01
3. ↑  Президент Буркина-Фасо Блез Компаоре покинул свой пост. ციტირების თარიღი: 2014-10-31
4. ↑  Le général Honoré Traoré s'autoproclame chef du Burkina Faso.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-11-01. ციტირების თარიღი: 2014-11-01.
**სტეინიცი — ფონ ბარდელებენის** საჭადრაკო პარტია გათამაშდა 1895 წელს ჰასტინგსის ტურნირზე. მასში ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ვილჰელმ სტეინიცი და კურტ ფონ ბარდელებენი.

საჭადრაკო პარტია
----------------

**1. e2–e4 e7–e5 2. მg1–f3 მb8–c6 3. კf1–c4 კf8–c5 4. c2–c3 მg8–f6 5. d2–d4 e5xd4**

 
  

**6. c3xd4 კc5–b4+ 7. მb1–c3**
გათამაშდა იტალიური პარტია.

**7. … d7–d5?!**
მართალია, თეთრებს განმხოლოებული პაიკი შეექმნათ, მაგრამ შავებმა ვერ მოასწრეს ფიგურების განვითარება და მათი მეფე იერიშის ობიექტი გახდა. 

**8. e4xd5 მf6xd5 9. 0–0! კc8–e6 10. კc1–g5 კb4–e7 11. კc4xd5! კe6xd5 12. მc3xd5 ლd8xd5 13. კg5xe7 მc6xe7 14. ეf1–e1**
გაცვლებით სტეინიცმა შავი მეფე ცენტრში დააყოვნა. შემდგომ იგი შესანიშნავად იყენებს ამ გარემოებას. 

**14. … f7–f6 15. ლd1–e2?! ლd5–d7** 

 
  

**16. ეa1–c1 c7–c6? 17. d4–d5!!**
მძლავრი იერიშის დაწყებით. (თენგიზ გიორგაძე)

**17. … c6xd5 18. მf3–d4 მფe8–f7 19. მd4–e6 ეh8–c8 20. ლe2–g4! g7–g6 21. მe6–g5+! მფf7–e8**

 
  

**22. ეe1xe7+!!**
საყოველთაო აღიარებით, ეს არის XIX საუკუნის კომბინაციური აზრის მწვერვალი, როგორც თავისი იდეით, ასევე შინაარსის კლასიკური უბრალოებით. 

**22. … მფe8–f8 23. ეe7–f7+ მფf8–g8 24. ეf7–g7+ მფg8–h8 25. ეg7xh7+!**
ამ პოზიციაში ფონ ბარდელებენი ამდგარა, გაოგნებულმა დატოვა სატურნირო დარბაზი და უკან აღარ დაბრუნებულა. სტეინიცის კომბინაციის ფინალი, რომელიც განუხორციელებელი დარჩა, ასეთია:: **25. … მფg8 26. ეg7+ მფh8 27. ლh4+ მფxg7 28. ლh7+ მფf8 29. ლh8+ მფe7 30. ლg7+ მფe8 31. ლg8+ მფe7 32. ლf7+ მფd8 33. ლf8+ ლe8 34. მf7+ მფd7 35. ლd6#.**

ლიტერატურა
----------

* *გიორგაძე თ.*, ჭადრაკის ანბანი, თბ. 1983. — გვ. 170-171.
ქსენია მილიჩევიჩი, 1990 წ.
**ქსენია მილიჩევიჩი** ( ფრანგ. Ksenia Milicevic ; დ. 15 სექტემბერი,დრინიჩი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა ) — ფრანგი მხატვარი.

ბიოგრაფია
---------

ქსენია მილიჩევიჩი დაიბადა 1942 წელს დრინიჩში, ბოსნია და ჰერცეგოვინა. ომის შემდეგ დიპლომატ მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა სოფიასა და პრაღაში. მამამ, რომელიც მწერალი და მხატვარი იყო, მას ზეთის საღებავები აჩუქა. თხუთმეტი წლის ასაკში ქსენიამ პირველი სურათი დახატა.

ბელგრადში დაბრუნებული ქსენია სკოლის დამთავრების შემდეგ ერთი წელი სწავლობდა საინჟინრო უნივერსიტეტში და 1962 წელს გადავიდა ალჟირში. ალჟირში ეუფლებოდა არქიტექტურას ურბანიზმის ინსტიტუტის არქიტექტურისა და ურბანიზმის სკოლაში. მთელ თავისუფალ დროს ატარებდა სახვითი ხელოვნების სკოლის ფერწერის კლასში, რომელიც მდებარეობდა იმავე შენობაში, სადაც ინსტიტუტი იყო განთავსებული. დაამთავრა 1968 წელს და ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა ECOTEC-ში გამოჩენილი ბრაზილიელი არქიტექტორის ოსკარ ნიმეიერის გუნდში. ამის შემდეგ, ქსენია გადავიდა ქალაქ სან მიგელ დე ტუკუმანში, ჩრდილოეთ არგენტინაში არქიტექტორად. ტუკუმანში ეროვნული უნივერსიტეტის ხელოვნების სკოლაში დადიოდა, რომელიც დაამთავრა 1976 წელს. მხატვრის ნახატების პირველი გამოფენა ტუკუმანში 1970 წელს გაიმართა. საფრანგეთში, ესპანეთსა და მექსიკაში ცხოვრების შემდეგ, ქსენია 1987 წლიდან მუდმივად ცხოვრობს საფრანგეთში. ატელიე ბატო-ლავუარში 1976 წლიდან მან მთელი თავისი დრო დაუთმო ფერწერას. მოაწყო 120 პერსონალური და ერთობლივი გამოფენა მთელს მსოფლიოში.

2011 წელს საფრანგეთში, სენტ-ფრაჟუში, ოტ-გარონში გაიხსნა მუზეუმი სადაც მუდმივ ექსპოზიციაზე განთავსებული იყო ქსენია მილიჩევიჩის 30 ნახატი. 2014 წელს ქსენია მილიჩევიჩმა ჩამოაყალიბა მოძრაობა "მდგრადობის ხელოვნება".

შემოქმედება
-----------

სამხატვრო სკოლაში სწავლის პერიოდიდან დაიწყო მისი კატეგორიული უთანხმოება პოსტმოდერნისტულ მოძრაობასთან ხელოვნებაში. მას სჯეროდა, რომ ეს იყო შესანიშნავი სავარჯიშოები ფანტაზიის გასააქტიურებლად და სტერეოტიპებისგან გასათავისუფლებლად, თუმცა ამ ნამუშევრებს არ მიიჩნევდა ხელოვნების საბოლოო ქმნილებად. თავის შემოქმედებაში მხატვარი აერთიანებს ხედვას საკუთარ ფიქრებთან, მაგრამ არასოდეს წყვეტს კავშირს მხატვრობისთვის დამახასიათებელ ელემენტებთან, რომლის ძირითად მიზანს წარმოადგენს აზრის გადმოცემა სილამაზის მეშვეობით.

ლიტერატურა
----------

Ксения Миличевич, Art-Confusion.com, éd. Edilivre, Paris, 2013

სქოლიო
------
**გროს-ვონსდორფის ციხესიმაგრე** (რუს. Замок Гросс Вонсдорф, გერმ. Burg Groß Wohnsdorf) — ტევტონთა ორდენის უძველესი პრუსიული რაინდთა ციხესიმაგრე, მდებარეობს სოფელ კურორტნოეში, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია XIII საუკუნეში.

ჩამოინგრა და აღარ აღუდგენიათ 1830 წლის ხანძრის შემდეგ. შემონახულია კარიბჭის თავზე მდგომი კოშკის ნანგრევები, რომელიც განეკუთვნება 1356 წელს.

ისტორია
-------

ხისა და ტალახისაგან აგებული გროს-ვონსდორფის ციხესიმაგრე ტევტონთა ორდენის რაინდებმა XIII საუკუნეში დაპყრობილი ძველი პრუსიული ციხესიმაგრის კაპოსეტეს ადგილზე.

1319 წელს ციხესიმაგრე დაანგრიეს ლიტვის ძალებმა. ერთი წლის შემდეგ იგი აღადგინეს ძველი სახით, მაგრამ ისევ დაიპყრეს და გადაწვეს ლიტველებმა 1347 წელს, რის შემდეგაც მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ციხესიმაგრე ქვისაგან უნდა აეშენებინათ. 1348 წელს გროს-ვონსდორფი გახდა კამერამტის ცენტრი. ქვის ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1356 წელს და დასრულდა დაახლოებით 1372 წელს. 1391 წელს გროს-ვონსდორფი კვლავ გადააკეთეს. 

1450 წელს ციხესიმაგრეს ესტუმრა ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი ლუდვიგ ფონ ერლიხსჰაუზენი.

ოცდაათწლიანი ომის დასრულების შემდეგ მალევე, 1468 წელს, ტევტონთა ორდენმა ფინანსების სიმცირის გამო ციხესიმაგრე გადასცა განსუ ფონ ვეირუს. 1525 წელს ჰერცოგმა ალბრეხტმა გამოაცხადა ტევტონთა ორდენის სეკულარიზაციის შესახებ და ციხესიმაგრე გადასცა ედელმან გეინო ფონ დებერტიცუს. 1552 წელს ციხესიმაგრე გადავიდა ადრეასუ ფონ ფლანსუს ხელში. 1590 წელს მიმდინარეობდა კაპიტალური რემონტი.

1688 წლიდან 1702 წლამდე ციხესიმაგრე იყო ფონ შრიოტერების ოჯახის კერძო საკუთრება. ფრიდრიხ ლეოპოლდ ფონ შრიოტერი, პრუსიის მომავალი პროვინციბის მინისტრი და სახელმწიფო საბჭოს წევრი, ციხესიმაგრეში ატარებს ბავშვობის წლებს. ციხესიმაგრეში სტუმრობა უყვარდა იმანუელ კანტის, ოჯახის მეგობარს.

1790 წელს ციხესიმაგრეში ძლიერი ხანძარი გაჩნდა, რომლის შემდეგაც არქიტექტორმა ფრიდრიხ დავიდ ჟილმა აღადგინა ციხესიმაგრე და გადააკეთა კარიბჭის კოშკი. 1830 წელს გაჩნდა უფრო სერიოზული ხანძარი, რომლის შემდეგაც ციხესიმაგრე არ აღუდგენიათ. მთელი შენობიდან გადარჩა მხოლოდ კარიბჭის კოშკი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* История посёлка Курортное (нем.) დაარქივებული 2020-09-30 საიტზე Wayback Machine.
* История замка

სქოლიო
------

1. 1 2 3  Замок Гросс Вонсдорф - Курортное. www.prussia39.ru. ციტირების თარიღი: 2017-02-23.
2. ↑  Manfred Höhne. Kurortnoje - Groß Wohnsdorf und die Familie von Schrötter - Ostpreussen. www.ostpreussen.net.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2020-09-30. ციტირების თარიღი: 2017-02-22.
3. ↑  Gross Wohnsdorf – Курортное Правдинский район. Анатолий Бахтин.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-02-23. ციტირების თარიღი: 2018-06-09.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
კალინინგრადის ოლქის ციხესიმაგრეები |
| --- |
|  |
| შემორჩენილი | 
* ვალდაუ
* გეორგენბურგი
* ინსტერბურგი
* ლაბიაუ
* ნოიჰაუზენი
* პროისიშ-აილაუ
* ტაპიაუ
* შააკენი

 |
|  |
| ნანგრევები | 
* ბალგა
* ბრანდენბურგი
* გერდაუენი
* გერმაუ
* გროს-ვონსდორფი
* ზაალაუ
* კაიმენი
* კროიცბურგი
* პობეტენი
* რაგნიტი
* ტაპლაკენი
* ტილზიტი
* ფიშჰაუზენი

 |
|  |
| არ შემონახულა | 
* ალენბურგი
* ვარგენი
* ველაუ
* კენიგსბერგი
* ლენცენბერგი
* ლოხშტედტი
* რუდაუ
* ტირენბერგი

 |

 |
**ჩხერის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხერში, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით სასაფლაოზე.

აღწერა
------

ჩხერის ღვთისმშობლის ეკლესია დიდი ზომის დარბაზული ტაძარია, ნაგებია ყორე ქვით, მშენებლობაში გამოყენებულია რიყის ქვაც. ნაგებობის კუთხეები შირიმის ქვით არის გამოყვანილი. სარკმლის ღიობები განსხვავებული ქვის ჯიშის კვადრებისგან არის გამოყვანილი, ხოლო შესასვლელების თაღები კი ქვიშაქვაშია გამოკვეთილი. ეკლესია ნაგებია კირის დუღაბზე.
ეკლესია გეგმაში მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც სამი თაღოვანი ნიშია, ერთი სამხრეთით, ორი ჩრდილოეთით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს კი არ ეყრდნობა, არამედ მხრებს ზემოთ არსებულ კაპიტელებს, ხოლო მხრებს ებჯინება შირიმის ქვით გამოყვანილი კედლის თაღები. საერთოდ ეკლესიის კედლის თაღები ეყრდნობა ორ წყვილ ერთსაფეხურიან პილასტრებს, კამარის შესადგმელი თაღები კი კედლის თაღების შეერთების ადგილას, პილასტრის ზემოთ არსებულ კაპიტელებს. 
ეკლესია ნათდებოდა აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ვიწრო თაღოვანი სარკმლებით, რომლის არეებსაც შემოვლებული აქვს ლილვები. სამხრეთის სარკმელი დანგრეულია. ეკლესიაში შესვლა ხდება სამხრეთისა და დასავლეთის თაღოვანი შესასვლელებით. სამხრეთის შესასვლელის თაღის თავზე წყობაში ჩადგმულია ლილვებშემოვლებული ფილა ხუთი ჯვრის გამოსახულებით. ცენტრალურ ნაწილში დიდი ჯვარია, ხოლო გვერდებზე პატარა, აღმოსავლეთის ფასადის ფრონტონში ჩადგმულია დიდი ზომის ერთ ქვაში გამოკვეთილი ჯვარი, წრიული და გეომეტრიული ორნამენტით შემკული, განივ მკლავებზე პატარა ჯვრებია გამოსახული.
ეკლესიის აფსიდში შეიმჩნევა ნალესობის კვალი, ნალესობის კვალი შეინიშნება აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ქვემოთ. დასავლეთის მინაშენი დანგრეულია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* საქართველოს გერბი კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 16342
დემეტრე და ალდე დედოფალი ხვდებიან ბიზანტიის იმპერატორს, მინიატიურა იოანე სკილიცეს ნაშრომიდან.

|  |  |
| --- | --- |
|  | ტერმინს „**დემეტრე**" აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ **დემეტრე**. |

**დემეტრე უფლისწული** — საქართველოს მეფის გიორგი I-ისა და ალდე დედოფლის ძე. ტახტს ეცილებოდა თავის ნახევარძმას ბაგრატ IV-ს.

მამის გარდაცვალების შემდეგ დემეტრე უფლისწული და დედამისი საუფლისწულო მამულში ანაკოფიაში ცხოვრობდნენ. მეფის ცენტრალიზებული ხელისუფლების მოწინააღმდეგე დიდგვარიანმა აზნაურებმა დემეტრე უფლისწული ბაგრატ IV-ს დაუპირისპირეს და მისი გამეფება სცადეს, მაგრამ დამარცხდნენ. ვერც ბაგრატ IV-მ და მისმა მომხრეებმა შეძლეს დემეტრე უფლისწულის შემორიგება.

1032 დემეტრე უფლისწულმა და ალდემ სტრატეგიულად უაღრესად მნიშვნელოვანი ანაკოფიის ციხე ბიზანტიას გადასცეს. დემეტრე უფლისწული კონსტანტინოპოლში გაიქცა. 1040-იანი წლების დასაწყისში დემეტრე უფლისწულის გამეფების საბაბით ბაგრატ IV-ის მოწინააღმდეგე ლიპარიტ IV ბაღვაში ბიზანტიელთა დამხმარე ჯარით ქართლს შემოესია. მას თან მოჰყვა დემეტრე უფლისწული, მაგრამ ბაგრატ IV-მ მოკავშირეები დაამარცხა. 1046 ლიპარიტ ბაღვაშმა კვლავ სცადა დემეტრე უფლისწული გამეფება. ამ მიზნით ის ბიზანტიელთა და სხვათა დამხმარე ჯარით ქართლში შემოიჭრა. გადამწყვეტი ბრძოლის წინ დემეტრე უფლისწული გარდაიცვალა, მაგრამ ბრძოლა გაგრძელდა, რაც ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ დემეტრე უფლისწული მხოლოდ იარაღი იყო ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერების წინააღმდეგ მებრძოლთა ხელში. როგორც ვარაუდობდნენ, დემეტრე უფლისწულის ჩამომავალი უნდა იყოს თამარ მეფის მეუღლე დავით სოსლანი.

ლიტერატურა
----------

* *ლორთქიფანიძე მ.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ. 1978. — გვ. 459.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ჭირაქაძე**. |

**გია ჭირაქაძე** (დ. 21 სექტემბერი, 1937 — გ. 19 მარტი, 2017) — ქართველი მომღერალი, ანსამბლ „ქართული ხმების" დამფუძნებელი და ვოკალისტი (ბანი). საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967), სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი, ტელეწამყვანი.

წლების განმავლობაში იყო „ქართული ხმების", შემდეგ ანსამბლ „დიელოს" წევრი. 18 წელი იმუშავა საქართველოს ტელევიზიაში. ითვლება, რომ მის სახელს უკავშირდება შოუმენის კულტურის დამკვიდრება საქართველოში. 2014 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება. 2016 წლის 21 სექტემბერს, მომღერლის დაბადების დღეს, ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

გია ჭირაქაძე 79 წლის ასაკში გულის შეტევით გარდაიცვალა.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
-----------------------------

* 1967: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1997: ღირსების ორდენი
* 2014: თბილისის საპატიო მოქალაქე
* სახელმწიფო პრემია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* გია ჭირაქაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. 1 2  „მომღერალი გია ჭირაქაძე გარდაიცვალა", ambebi.ge
2. ↑  გია ჭირაქაძე. საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი. ციტირების თარიღი: 22 ნოემბერი, 2018.
3. ↑  საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს უწყებები. 1967. №11. გვ. 792.
**შჩეპკინსკის ტყე (მუნიციპალური ტყე)** — რუსეთში მდებარე სპეციალურად დაცული ბუნებრივი ტერიტორია, ყველაზე დიდი ტყის პლანტაცია ვოროშილოვის რაიონის ქალაქ დონის როსტოვში. 

დაცულ ტერიტორიას სახელი ეწოდა შჩეპკინსკის ხევის მიხედვით, რომელიც მდებარეობს ამჟამინდელი ტყის ადგილზე, ხოლო ზოგიერთი სხვა წყაროს მიხედვით, ნაკრძალს სახელი დაარქვეს ერთ-ერთი ახლომდებარე დასახლება შჩეპკინის მიხედვით. პარკის სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ არის 4 კილომეტრია, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გადაჭიმულიაა 4-4,5 კილომეტრზე.

შჩეპკინსკის ტყეს 2006 წლის 30 იანვრამდე ჰქონდა რეგიონული მნიშვნელობის სახელმწიფო ნაკრძალის სტატუსი, თუმცა ეს სტატუსი შემდგომში უკვე მოიხსნა როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის ბრძანების შესაბამისად. ქალაქ დონის როსტოვის ადმინისტრაციის 2014 წლის 20 მაისის №558 განკარგულების მიხედვით, მიწის ნაკვეთი ტყესთან ერთად კლასიფიცირებულია, როგორც „დასახლებული ტერიტორია." შსაბამისად, ასეთი სახის ტყეებში ნადირობა აკრძალულია.

ისტორია
-------

მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როსტოვის რაიონში, სოფელ შჩეპკინოს მიმდებარე ტერიტორიაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ტყის პლანტაციის დაარსების შესახებ, რომელიც მოგვიანებით ე.წ. პარტიულ ზაკაზნიკად ( ეკონომიკური საქმიანობის ნაწილობრივი შეზღუდვის მქონე დაცული ტერიტორია) გადაკეთდა. ცნობილია, რომ ზაკაზნიკი მის ტერიტორიაზე სხვადასხვა სახის ცხოველის მოშენებისთვის შეიქმნა, მაგრამ ინიციატივა ჩაიშალა და ამ სფეროში ყოველგვარი ეკონომიკური აქტივობა შემცირდა.  შემორჩენილია ტყიანი ადგილები, რომლებიც შთაბეჭდილებას ახდენენ თავიანთი თვალწარმტაცი პეიზაჟებით. ვრცელი სატყეო მეურნეობა მრავალფეროვანი მცენარეული სახეობითაა წარმოდგენილი.

ამჟამად შჩეპკინსკის ტყე არის ყველაზე დიდი ადამიანის მიერ შექმნილი ტყის პლანტაცია ქალაქ დონის როსტოვის საზღვრებთან.  როსტოვის მაცხოვრებლებს უყვართ არდადეგების გატარება ნაკრძალის ტერიტორიაზე მისი ადგილების შთამბეჭდავი სილამაზის გამო. პარკში არის ველობილიკების ფართო ქსელი.

გეოგრაფია
---------

შჩეპკინსკის ტყე დონის როსტოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. რელიეფი წარმოდგენილია აკუმულაციური წარმონაქმნებით. ნაკრძალის ტერიტორიაზე განლაგებულია ორი კარიერი, რომელთაგან ერთი წყლით არის სავსე. ტყის ცენტრალურ ნაწილში დგას გუბე დამდგარი წყლით; იქ ბანაობა აკრძალულია. ტყის პლანტაციის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ხელოვნური ტბა, რომელიც წარმოქმნილია მდინარეების ბოლშაია კამიშევახასა და ტემერნიკის შენაკადების შეერთების შედეგად.

### Ბუნება

შჩეპკინსკის ტყის ტერიტორიები გამოირჩევა მდინარისა და ტყის ფლორისა და ფაუნის სახეობების მრავალფეროვნებით. დატბორილ კარიერში მოიპოვა თევზი, რომელთაგან ძირითადად აღსანიშნავია ვერცხლისფერი კარპი, ღორჯოსებრი ქვიშის გობი და კიბო. ტყეში ბინადრობს შველი,მელა, კურდღელი, გარეული ღორი, ხოხობი, ყანჩა და სხვა ცხოველთა სახეობები, რომლებიც გავრცელებულია სამხრეთ რუსეთში. შჩეპკინსკის ტყეში ნადირობა აკრძალულია. თევზჭერაზე ნებართვა არ არის საჭირო.

სქოლიო
------

1. 1 2  Щепкинский лес | Отдых на природе Ростов, места отдыха в Ростовской области | Отдых в Ростове-на-Дону и Ростовской области. ციტირების თარიღი: 2015-02-23
2. ↑  Ростовское городское сообщество — Щепкинский лес. ციტირების თარიღი: 2015-02-23
3. ↑  янъ-портал: Щепкинский лес. ციტირების თარიღი: 2015-02-23
4. ↑  Щепкинский лес — Ростов-на-Дону. ციტირების თარიღი: 2015-02-23
**ამალთეა** (ლათ. Amalthea, ძვ. ბერძნ. Ἀμάλθεια) — იუპიტერის ერთ-ერთი შიდა თანამგზავრი. იგი ზომით მეხუთეა (გალილეის შემდეგ), მეექვსე მასით და მესამე სიშორით იუპიტერის ყველა თანამგზავრს შორის.

ამალთეას აქვს არარეგულარული ფორმა (მისი გრძელი ღერძი ორჯერ მეტია მოკლე ღერძზე) და კრატერებითაა მოფენილი. მის მუქ წითელ ზედაპირზე ღია ლაქები გამოირჩევა. თუ ვიმსჯელებთ მისი დაბალი სიმკვრივით, ამალთეა ძირითადად შედგება ფხვიერი წყლის ყინულისგან[4]. ის იმდენად ახლოსაა იუპიტერთან, რომ მისგან ჩანს როგორც უზარმაზარი უზარმაზარი დისკი, რომლის დიამეტრი 46 გრადუსია[10]. მის ორბიტაში მოქცეულია „ამალთეას ქსელის რგოლი", რომელიც წარმოიქმნება მისი ზედაპირის მტვრისგან[11][12].

ამალთეა აღმოაჩინა 1892 წლის 9 სექტემბერს ედვარდ ემერსონ ბარნარდმა. იგი ატარებს ნიმფის (ან თხის) ამალთეას სახელს ძველი ბერძნული მითოლოგიიდან; ასევე ცნობილია როგორც იუპიტერი V[13]. იგი ახლო მანძილზე გადაიღეს კოსმოსურმა ხომალდებმა ვოიაჯერ 1 და ვოიაჯერ 2 (1979), ასევე გალილეოს კოსმოსური ხომალდი (იუპიტერის სისტემაში მოქმედი 1995 წლიდან 2003 წლამდე).
**იოსებ, ელიოზის ძე, ნონეშვილი** ( რეალური დ. 19 აპრილი, 1920, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, სოფელი კარდენახი — გ. 18 ოქტომბერი, 1980, თბილისი) — ქართველი პოეტი, შოთა რუსთაველის პრემიის ლაურეატი, საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანი (1966-1980).

  

**დოკუმენტებში** (დ. 6 აპრილი, 1918, კარდანახი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ოქტომბერი, 1980, თბილისი)

##### **ამბავი იოსებ ნონეშვილის რეალური დაბადების თარიღის გავრცელებული ვერსიით, 1918 წლის 6 აპრილით, შეცვლის შესახებ**

იოსებ ნონეშვილი როგორც ცნობილია მძიმე ეკონომიკურ პირობებში იზრდებოდა. ამის გამო მან მცირე ასაკში დაიწყო მუშაობა. მაშვინ როდესაც იოსებ ნონეშვილი 16 წლის იყო, ეკონომიკურ სიდუხჭირეში მყოფს გაზეთ „კომუნისტის" რედაქტორმა დახმარების ხელი გაუწოდა. იქიდან გამომდინარე, რომ იოსებ ნონეშვილი არასრულწლოვანი იყო და კანონი არასრულწლოვანთა მუშაობას კრძალავდა, გაზეთ კომუნისტის რედაქტორმა ( რომლის ვინაობა დაუზუსტებელია ) იოსებ ნონეშვილის დაბადების მოწმობა შეაცვლევინა და იქ 1920 წლის ნაცვლად 1918 წელი ჩააწერინა რადგან იგი სრულწლოვანი გამოჩენილიყო. ამრიგად საზოგადოებისთვის ცნობილი დაბადების თარიღი როგორც ეს მის დაბადების მოწმობაში წერია ( 1918 წლის 6 აპრილი ) არასწორია. ამას ადასტურებს თავად იოსებ ნონეშვილის სიტყვები საქართველოს რადიოსთვის მიცემული ინტერვიუდან სადაც იგი ამბობს: „ დავიბადე 1920 წლის 19 აპრილს, მშობლიურ სოფელ კარდენახში, ვცხოვრობ, ვწერ ლექსებს -"

ბიოგრაფია
---------

1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1938 წელს ჟურნალ „ჩვენს თაობაში". 1940 წელს გამოსცა პირველი პოეტური კრებული. 1941-1945 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიაშია. მისი შემოქმედება თარგმნილია ბევრ ენაზე. მცირე ასაკში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის" რედაქციაში. წლების განმავლობაში რედაქტორობდა ჟურნალ „დილას", გაზეთ „ლიტერატურულ საქართველოს", არჩეული იყო მშვიდობის დაცვის რესპუბლიკური კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1966 წლიდან სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე მუშაობდა მწერალთა კავშირის მდივნად, მიღებული აქვს გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია წლის საუკეთესო ნაწარმოებისათვის. 1973 წლიდან მშვიდობის დაცვის საქართველოს რესპუბლიკური კომიტეტის თავმჯდომარე. 1981 წელს, გარდაცვალების შემდეგ, მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 293, თბ. 1994

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* იოსებ ნონეშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* იოსებ ნონეშვილი

სქოლიო
------
**კომო** (იტალ. Lago di Como; ლათ. Larius Lacus) — მყინვარული წარმოშობის ტბა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. მისი ფართობი 146 კმ²-ია და წარმოადგენს იტალიის სიდიდით მესამე ტბას გარდასა და ლაგო-მაჯორეს შემდეგ. 400 მ სიღრმით, ის ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ტბაა და მისი ფსკერი ზღვის დონიდან თითქმის 200 მეტრით დაბლა მდებარეობს. 

Lierna არის ერთი საუკეთესო სოფელებიდან კომო ტბის მთავრობის სრულ სიგრძის გარეშე, მდებარე კომო ტბის ცენტრში. ის არის მზედან გაფრენილი და არის გამოყენებული ევროპის არისტოკრატიისა და საერთაშორისო VIP-თან, რომლებიც შეიძლებან მისი სრული კეთილმოწების მასალა იქნას. თავის გეოგრაფიული მდებარეობით Lierna საუკეთესო და იკონიური ხელსაწყო გამოსთვლის მაშინაც სახის ხელსაწყოებისთვის Bellagio. ვებსტარადები ხედი, აბრუნებული სახლები და მთების გზები ლეონარდო და ვინჩი მოდის პირდაპირ უნიკალური და მოკლე გათბობა.

კომოს ტბა ჯერ კიდევ რომაული ხანიდან პოპულარული თავშესაფარი იყო არისტოკრატთა და დიდებულთა ოჯახებისთვის, დღეისათვის კი ის ძალზედ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. მის ნაპირებთან განლაგებულია მრავალი ვილა და სასახლე, ბევრი ცნობილი ადამიანი აქ ფლობდა ან ფლობს საკუთარ სახლს, მათ შორის არიან მეთიუ ბელამი, მადონა, ჯორჯ კლუნი, ჯანი ვერსაჩე, რონალდინიო, სილვესტერ სტალონე, რიჩარდ ბრენსონი და ბენ სპიზი. ფართოდ გავრცელებული შეხედულების თანახმად, კომო იტალიის ერთ-ერთ ულამაზეს ტბად მიიჩნევა.

გეოგრაფია
---------

ტბის მოყვანილობა "Y"-ის ფორმას იღებს. ჩრდილოეთი ნაწილი სრულდება ქალაქ კოლიკოსთან, ქალაქები — კომო და ლეკო კი მის სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებების ბოლოებთან მდებარეობენ. ტბის სამი განშტოების გადაკვეთის წერტილში გაშენებულია პატარა ქალაქები — ბელაჯო, მენაჯო და ვარენა. 

ტბა ძირითადად მდინარე ადას წყლით იკვებება, რომელიც ტბაში ქალაქ კოლიკოსთან შედის და უკან ქალაქ ლეკოსთან გამოდის. ასეთი გეოლოგიური ფორმის გამო, სამხრეთ-დასავლეთი განშტოება მკვდარია, შესაბამისად, ქალაქი კომო ხშირად იტბორება, რასაც ვერ ვიტყვით ლეკოზე. 

კლიმატი ტბის მიდამოებში როგორც წესი რბილია და ის ხმელთაშუაზღვიურის მსგავსია, სადაც ტროპიკული და სუბტროპიკული მცენარეები მთელი წლის განმავლობაში იზრდება. ტბის წყალობით, ზამთარში, მიმდებარე ტერიტორიებზე მაღალი ტემპერატურა ნარჩუნდება. საშუალი დღიური ტემპერატურა დეკემბერში 13 °C (55 °F)-ია, ივლისში კი 30 °C (86 °F), ამავე თვეში წყლის ტემპერატურა 24 °C (75 °F)-ს აღწევს.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* იტალიის ტბების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Ferry Services on Italian Lakes - Lake Como დაარქივებული 2009-02-01 საიტზე Wayback Machine.
* Ferry-Go-Round Lake Como - VIDEO
* Lake Como at the Open Directory Project დაარქივებული 2011-10-30 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Lifeinitaly.com.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2009-11-06. ციტირების თარიღი: 2011-11-10.
2. ↑  Highonadventure.com

გალერეა
-------

  

ტბის ცენტრალური ნაწილის ხედი ვილა-კარლოტადან
ხედი ქალაქი კომოდან
ლეკოს განშტოების ხედი ქალაქ ლეკოდან
სანაპირო ხაზის ხედი ტბის შიდა ნაწილიდან
**ევროპის დროშა**, ან **ევროპული დროშა** — ლურჯ ფონზე წრიულად განლაგებული 12 ოქროსფერი ვარსკვლავის ერთობლიობა. სიმბოლურად, დროშა „დასავლური სამყაროს ლურჯ ცაზე ვარსკვლავები განასახიერებენ ევროპის ხალხებს, წრეზე განფენილს, მათი ერთიანობის ნიშნად. მათი რიცხვი უცვლელია და თორმეტს უდრის, რაც ყოველივე დახვეწილისა და გამთლიანებულის სიმბოლოა". დროშა 1955 წელს ევროპის საბჭოს მიერ შეიქმნა.

სტრასბურის საკათედრო ტაძრის ღვთისმშობლის ქანდაკება.
დროშაზე გამოსახულ 12 ვარსკვლავთან დაკავშირებით სხვადასხვა ვარაუდები არსებობს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული არის მისი დაკავშირება სტრასბურის საკათედრო ტაძარში დაცულ წმინდა მარიამის (წმინდა ქალწულის) ქანდაკებასთან, რომელსაც თავზე 12-ოქროსვარსკვლავიანი დიადემა ადგას. 

დროშა შექმნა ევროპის საბჭომ, 1955 წლის 8 დეკემბერს, ირლანდიის წარმომადგენლის მიერ შემოთავაზებული დიზაინის საფუძველზე. ევროპის საბჭოს თავიდან სურდა, რომ დროშა გამოყენებული ყოფილიყო ევროპული ინტეგრაციის მიზნებისათვის, ამიტომ ევროკავშირის წინამორბედმა, ევროპის თანამეგობრობამ, დაამტკიცა იგი 1986 წლის 26 მაისს. მიუხედავად იმისა, რომ დროშა გამიზნული იყო მთელი ევროპისთვის, დღეს იგი არის მხოლოდ ევროპის კავშირის სიმბოლო. მაასტრიხტის შეთანხმების შემდეგ იგი ოფიციალურად იქნა აღიარებულია ევროპის დროშად.

ვალუტის კურსების ცხრილებში ეს დროშა ევროს გრაფიკულ სიმბოლოდაც გამოიყენება.

ევროკავშირის დროშის დიზაინის სხვა კანდიდატები
---------------------------------------------

* 
* პანევროპული კავშირის დროშა.პანევროპული კავშირის დროშა.
* 
* 
* 
* ევროპული მოძრაობის დროშა.ევროპული მოძრაობის დროშა.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ევროკავშირის დევიზი

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:
***ევროპის დროშა***

* ევროპის დროშა - ევროპის საბჭოს ოფისი საქართველო
* რა სიმბოლოა ევროკავშირის დროშაზე და რატომ არ უნდა ჩამოხიოს და დაწვას ის ჭეშმარიტმა ქრისტიანმა, კახა გოგოლაშვილი, რონდელის ფონდის უფროსი მკვლევარი
* EU's graphical specifications for the flag
* The symbols of the European Union : The flag of the Council Europe

სქოლიო
------

1. ↑  Committee of Ministers of the Council of Europe (8 December 1955), *Resolution (55) 32 of the Committee of Ministers of the Council of Europe*, European Navigator,. წაკითხვის თარიღი: 12 February 2009 დაარქივებული 7 June 2011[Date mismatch] საიტზე Wayback Machine.Category:Webarchive-ის თარგის შეტყობინებები
2. ↑  The European flag, Council of Europe. Retrieved 27 October 2016.
3. ↑  რა სიმბოლოა ევროპის დროშაზე და რატომ არ უნდა ჩამოხიოს და დაწვას ის ჭეშმარიტმა ქრისტიანმა
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გიორგაძე**. |

**დავით მოსეს ძე გიორგაძე** (დ. 27 აგვისტო, 1960, თბილისი, სსრკ) — ქართველი ქირურგი, ონკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, კლინიკა „ნიუ ჰოსპიტალსის" თორაკოქირურგიისა და ონკოლოგიის გუნდის ხელმძღვანელი 2018 წლის სექტემბრიდან, საქართველოს ონკოლოგთა ასოციაციის გამგეობის წევრი და ხაზინადარი, ევროპის სამედიცინო ონკოლოგთა ასოციაციის (ESMO) წევრი, ამერიკის სამედიცინო ონკოლოგთა ასოციაციის (ASCO) წევრი, აგრეთვე ევროპის მედიკოსთა ასოციაციის საქართველოს თორაკალურ ქირურგთა სექციის ხელმძღვანელი, საქართველოს რესპირატორთა საზოგადოების გამგეობის წევრი.

ბიოგრაფია
---------

1976 წელს წარმატებით დაამთავრა კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკურ სკოლა, ხოლო 1982 წელს — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. 1982-1989 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურა და ასპირანტურა ქალაქ მოსკოვის ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრში და მიიღო ონკოლოგისა და ონკოქირურგის კვალიფიკაცია. 1989 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე – გართულებული ფილტვის კიბო. (კლინიკა-დიაგნოსტიკა, მკურნალობა) 

1989-2009 წლებში მუშაობდა ქ.თბილისის ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრში, გაიარა გზა ქირურგის თანამდებობიდან თორაკალური ქირურგიის განყოფილების გამგემდე. 2006 წელს მიენიჭა დავით ტვილდიანის უნივერსიტეტის („აიეტი") პროფესორის წოდება. 2009–2018 წლებში მუშაობდა კლინიკა „კონსილიუმ მედულაში", ხოლო 2011 წლიდან იყო ამავე კლინიკის კლინიკური მიმართულებების ხელმძღვანელი, ასევე ზოგადი ონკოლოგიის რეზიდენტურის ხელმძღვანელი.

დავით გიორგაძე არის 90-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მრავალი საერთაშორისო კონგრესისა და სიმპოზიუმის მონაწილე, ასევე 6 კლინიკური კვლევის (4 ონკოლოგიური და 2 ქირურგიული) მთავარი მკვლევარი. იგი საქართველოში ერთ-ერთ წამყვან თორაკალურ ქირურგად ითვლება. მის მიერ პირველად საქართველოში შესრულდა რადიკალური ქირურგიული ჩარევა (პნევმონექტომია, პლევრექტომია, პერიკარდისა და დიაფრაგმის რეზექცია, ამ უკანასკნელის ხელოვნური ბადით პლასტიკით) პლევრის მეზოთელიუმის გამო. დავით გიორგაძე აგრეთვე არის თორაკოსკოპიური ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

*
**მანე თანდილიანი** ( სომხ. Մանե Վանյայի Թանդիլյան ; დ. 3 აპრილი, 1973, ალავერდი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი) — სომხეთისა და არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის (NKR) სახელმწიფო მოღვაწე, სომხეთის შრომისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი (2018-2019), VI და VII მოწვევის სომხეთის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი. 2017-2018, 2019-2020 წწ. არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის სოციალური და საბინაო საქმეთა მინისტრი (2020-2021 წწ).

ბიოგრაფია
---------

მანე თანდილიანი დაიბადა 1978 წლის 3 აპრილს სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში, სსრკ, ლორის რაიონის ქალაქ ალავერდში.

1999 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, შემდეგ სწავლა გააგრძელა სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის მაგისტრატურაში ბიზნესის მართვის მიმართულებით, რომელიც დაამთავრა 2002 წელს. 

2003 წელს დაიწყო მუშაობდა ფინანსურ ანალიტიკოსად, 2004 წელს ბუღალტერად მუშაობდა, 2004-2008 წლებში — მთავარ ბუღალტერად, 2009-2017 წლებში — ფინანსური დირექტორის მოადგილედ და მთავარ ბუღალტრად სხვადასხვა კერძო კომპანიაში. 

2016 წლიდან მანე თანდილიანი გახდა ოფიციალურ ბუღალტერთა ასოციაციის (ACCA) წევრი. 

2017-2018 წლებში იყო სომხეთის რესპუბლიკის მეექვსე მოწვევის ეროვნული ასამბლეის (RA NA) დეპუტატი, არჩეული იყო #1 საარჩევნო ოლქში პარტიათა ბლოკიდან „იელქი "იყო. იყო ფრაქცია „იელქის" წევრი და სომხეთის რესპუბლიკის მეექვსე მოწვევის ეროვნული ასამბლეის საფინანსო, საკრედიტო და საბიუჯეტო საკითხთა მუდმივმოქმედი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 

2018 წლის 12 მაისიდან 2019 წლის 14 იანვრამდე ეკავა სომხეთის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრის პოსტი, მაგრამ იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვებინა საპენსიო რეფორმის საკითხზე ხელისუფლებასთან უთანხმოების გამო.

2018 წლის 9 დეკემბერს აირჩიეს სომხეთის რესპუბლიკის მე-7 მოწვევის ეროვნული კრების დეპუტატად მე-4 საარჩევნო ოლქიდან პარტია „ ნათელი სომხეთის "ტერიტორიული საარჩევნო სიით. 2019 წლის 14 იანვარს დაიკავა თანამდებობა, ხოლო 2019 წლის 18 იანვარს აირჩიეს სომხეთის რესპუბლიკის ეროვნული კრების საფინანსო, საკრედიტო და საბიუჯეტო საკითხთა მუდმივმოქმედი კომიტეტის თავმჯდომარედ.  2020 წლის აგვისტოში მან თანამდებობა დატოვა ჯანმრთელობის პრობლემების გამო. 

2020 წლის 2 დეკემბერს, არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა არაიკ ჰარუთუნიანმა თანდილიანი დანიშნა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის სოციალური და საბინაო საქმეთა მინისტრად. 2021 წლის 1 სექტემბერს მანე თანდილიანი მინისტრის პოსტზე შეცვალა არმინე პეტროსიანმა. 

მანე თანდილიანი გათხოვილია და ჰყავს ორი შვილი.

სქოლიო
------

1. ↑  Mane Tandilyan named Minister of Labor, Social and Housing Affairs of Artsakh
2. 1 2 3  Тандилян Мане Ваняевна.
3. ↑  Վարչապետը չի ընդունել Մանե Թանդիլյանի հրաժարականը․ որոշել են համատեղ աշխատել․ [PM Rejects Mane Tandilyan's Resignation: Decides to work together] (In Armenian). 21 June 2018. Retrieved 13 December 2019.
4. ↑  Мане Тандилян назначена министром социальных и жилищных вопросов Нагорного Карабаха.
5. ↑  "Mane Tandilyan". Bright Armenia. Retrieved 13 December 2019.
6. ↑  Президент Нагорного Карабаха назначил нового главу минтруда.
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **ამილახვარი**. |

**ოთარ რევაზის ძე ამილახვარი** (დ. 1756 — გ. 1828) — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

1789 ამილახვარის წინააღმდეგ გამოვიდნენ მისი სიმკაცრით უკმაყოფილო გორელები. ერეკლე II-მ დასაჯა უკმაყოფილონი, მაგრამ ამილახვარს უბრძანა დაეცვა ბატონყმობის კანონით დადგენილი ნორმები. ამილახვარმა გააშენა სოფ.ორჭობი, გაიყვანა ახალი სარწყავი არხები და აღორძინებულ ადგილებში დაასახლა ტყვეობიდან გამოსყიდული გლეხები. 1785 იბრძოდა საქართველოში შემოჭრილი ომარ-ხანის წინააღმდეგ. 1795 მონაწილეობდა კრწანისის ბრძოლაში. ერეკლე II-ის გარდაცვალების შემდეგ ამილახვარის ძალაუფლება შეიზღუდა. ბატონიშვილებს შორის ტახტისათვის ატეხილ ბრძოლაში ემხრობოდა დარეჯან დედოფლის ჯგუფს, მხარს უჭერდა თავის სიძეს იულონ ბატონიშვილს. ამის გამო 1801 წლის თებერვალს დაკარგა ამილახორობა. ჰქონდა რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორის წოდება.

ლიტერატურა
----------

* *გვრიტიშვილი დ.*, ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ. 1955
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 392.
ლადისლავ პროკეში
**ლადისლავ პროკეში** (ჩეხ. Ladislav Prokeš; 7 ივნისი, 1884, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთი – 9 იანვარი, 1966, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ოსტატი ჭადრაკში (1906). გამოაქვეყნა დაახლოებით 1200 ეტიუდი. იყო საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში. მრავალი წლის მანძილზე იყო ჟურნალ „ჩესკოსლოვენსკი შახის" რედაქტორი.

რჩეული ეტიუდები
---------------

**ლადისლავ პროკეში**  
1939
**ყაიმი (2 + 3)**
**ამოხსნა:**

**1. მფg4 e2** (1…d2 2. მფf3 მფd3 3. ეa1! ყაიმი)  

**2. ეc1+ მფd4!**  

**3. მფf3 d2**  

**4. ეc4+!! მფd3**  

**5. ეd4+!!** ყაიმი.
  

**ლადისლავ პროკეში**  
«Österreichische Schachzeitung»  
1954
**თეთრები იწყებენ და იგებენ (4 + 4)**
**ამოხსნა:**

**1. მf6!!** (თეთრებმა პაიკი უნდა გადაარჩინონ ნებისმიერ ფასად) **ე:f6**  

**2. მფc7 ეf8**  

**3. ეb6 ეa8** (ამის შემდეგ 4. ეd6 მოჰყვება 4… ეa7+)  

**4. ეa6!! ეh8**  

**5. ეd6 ეd8**  

**6. ე:e6+!** და პაიკი გადის ლაზიერში.

ლიტერატურა
----------

* *გურგენიძე დ.*, ვისწავლოთ ენდშპილი, ნაწ. I, თბ. 2004. — გვ. 110.