ზარუბინეცის და პშევორის კულტურების გავრცელების რაიონები І ს. ახ. წ.ა.  

   — პშევორის კულტურა,
   — ზარუბინეცის კულტურა,
   — რომის იმპერია.
**ზარუბინეცის კულტურა** — რკინის ხანის არქეოლოგიური კულტურა (ძვ. წ. III ს. — ახ. წ. III საუკუნე), გავრცელებულია დასავლეთ და ცენტრალური უკრაინის, სამხრეთ ბელარუსის და დასავლეთ რუსეთის ტერიტორიებზე. აღმოჩენილია 1899 წ. არქეოლოგ ბიკენტი ხვოიკის მიერ და ეწოდა კიევის ოლქში მდებარე ამავე სახელწოდების სოფლის პატივსაცემად.

გეოგრაფია
---------

კულტურია გავრცელების არეალი მოიცავს პიატსკის პოლესიეს, ზედა და შუა დნეპრისპირეთს.

გენეტიკური კავშირები
--------------------

ზარუბინეცის კულტურის ფორმირებაზე ძლიერი გავლენა იქონიეს ლატენის კულტურის კელტებმა. გენეტიკურად დაკავშირებულია პშევორის კულტურასთან, დასძლია ავტოქტონური მილოგრადის კულტურა. შეიცვალა ჩერნიახოვის და მონათესავე კიევის კულტურით. არეალის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ადგილობრივი ბალტების მოსახლეობასთან ურთიერთქმედების შედეგად, წარმოიქმნება მოშინსკის კულტურა, ასევე შენარჩუნდა ლოკალური ვარიანტიც კოლოჩინსკის კულტურის სახით. ერთ ერთი რუსი წამყვანი არქეოლოგი გ. ლებედევი ფიქრობს: «სწორედ ზარუბინეცის კულტურის გაჩენით... იწყება ყველა ის გარდაქმნები ტყის ზონაში, რომლებმაც შემდეგ გამოიწვია პრაღის ტიპის კულტურების (ანუ სლავური, ვ.ე.)». ბელარუსის ტერიტორიაზე გამოყოფენ ამ კულტურის ორ სახესხვაობას — პოლესიის და ზემოდვინის ჯგუფებს.

ეთნიკური კუთვნილება
-------------------

პ. ნ. ტრეტიაკოვი, ვ. ვ. სედოვი, ვ. ვ. ხვოიკო, ბ. ა. რიბაკოვი  თვლიან ამ კულტურას ადრესლავურ კულტურად, ვენედების კულტურად (ვ. პ. კობიჩევი, კ. ლ. ეგოროვი, მ.ბ. შჩუკინი, დ.ა. მაჩინსკი, ა.მ. ობლომოვსკი, რ.ვ. ტერპილოვსკი, დ.ნ. კოზაკი).

|  |  |
| --- | --- |
| ვიკიციტატა | „*«…ყველაფერი ხდება სულ უფრო ნათელი, რომ პომორიელი ვენედების ექსპანსიამ (?) გამოიწვია არა მარტო პშევორის კულტურის წარმოქმნა, არამედ საბოლოოდ წარმოადგენდა ზარუბინეცის კულტურის ფორმირების ძირთად ფაქტორს ვისლის აღმოსავლეთით დიდ არეალზე გავრცელებაზე»."*" |
|  |  |

მატერიალური კულტურა
-------------------

ნაძერწი კერამიკა - სამეთუნეო წრის გამოყენების გარეშე, რომელიც ცნობილი იყო მათი დასავლელი მეზობლებისთვის - ლატენის კულტურის კელტებისათვის. სამაროვნებში არის ბრინჯაოს ფიბულები. მოსახლეობა ეწეოდა მიწათმოქმედებას, მეცხოველეობას და ნადირობას. განვითარებული იყო მჭედლობა.

ლიტერატურა
----------

* ი.პ. რუსანოვა, VI-IX სს. სლავური სიძველეები დნეპრსა და დასავლეთ ბუგს შორის, მ. 1973
* ვ.ე. ერემენკო, "კელტური ვუალი" და ზარუბინეცის კულტურა. ეთნოპოლიტიკური რეკონსტრუქციის პროცესების ცდა III-I სს. ძვ. წ.ა. ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში. სპბ, 1997
* ი. ბორკოვსკი, Staroslovanská keramika ve Strědni Evropě, Praha, 1940

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* სლავების ფორმირების დრო და ადგილის საკითხი
* მ. გიმბუტასი სლავები
* კალუჟის რეგიონის არქეოლოგია დაარქივებული 2009-01-30 საიტზე Wayback Machine.
* *პ.ნ. ტრეტიაკოვი*, დნეპრის სლავები და ბალტები ახალი ერის დასაწყისში დაარქივებული 2016-09-08 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  *პ.ნ. ტრეტიაკოვი*, ძველრუსული ხალხების სათავეებთან. მია, 1970(179), (სლავები და ბალტები დნეპრთან ახალი ერის დასაწყისში - ფ.27-43).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-09-08. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.
2. 1 2  *კ.ლ. ეგოროვი*, კიევის რუსეთის განათლება
3. ↑  ვ.ვ. სედოვი, გოლიადი.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2014-11-29. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.
4. ↑  გ.ლებედევი დავბრუნდეთ სათავეებთან[*მკვდარი ბმული*]
5. ↑  პ.ნ. ტრეტიაკოვი ზემო პოდნეპროვიის ზარუბინეცის ტომების განსახლება.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2016-03-04. ციტირების თარიღი: 2011-01-20.
6. ↑  ადრე სლავების წარმოშობა და ისტორია
7. ↑  მ.ი. ჟიხი ადრეულ შუა საუკუნეებში ხორვატების წარმოშობა და განსახლება
8. ↑  ბ.ა. რიბაკოვი ძველი რუსეთის წარმართობა
9. ↑  *ვ.პ. კობიჩევი*, სლავების ძველი სამშობლოს ძიებაში