recursal/SuperWikiNEXT-32B huggingface dataset:
შამპანურის აპელაცია მონიშნულია წითლად

**შამპანური**, ანუ **შამპანური ღვინო** — ცქრიალა ღვინო, მიღებული ბოთლში ღვინის მეორეული ფერმენტაციით კარბონაციის ეფექტის მისაღებად. ღვინოს სახელი საფრანგეთის რეგიონის „შამპანის" ჰქვია. კოლოქვიალურად ტერმინს „შამპანური" ზოგადად ცქრიალა ღვინოს უწოდებენ, თუმცა ღვინის ენთუზიასტების მტკიცებით ის მხოლოდ იმ ღვინის სახელია, რომელიც შამპანის რეგიონშია მოყვანილი. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში შამპანის რეგიონს გარეთ წარმოებული ცქრიალა ღვინოს მარკეტინგი სახელწოდებით „შამპანური" არალეგალურია.

ისტორია
-------

ბენედიქტის მონასტრის ოტვილიერის სააბატოს ისტორიის მანძილზე, რომელიც საფრანგეთის პროვინცია შამპანში მდებარეობს, მხოლოდ ერთხელ არ აღსრულდა ცისკრის ლოცვა. ეს მოხდა ადრეული შემოდგომის დილას, 1668 წელს, როცა მონასტრის მევენახე პიერ პერინიონმა აბატს გასასინჯად მის მიერ მომზადებული სასმელი მიართვა. მღვდელმა ერთი ჭიქა სასმელი დალია, მეორეც, მესამეც... იმ დღეს იგი თავისი სულიერი ძმების წინაშე არ 
წარმდგარა. ქაფიანმა ღვინომ პოპულარობა სწრაფად მოიხვეჭა. იმის გამო, რომ მისი საიდუმლოს ამოცნობას დიდი ხნის მანძილზე ვერავინ ახერხებდა, თავიდან შამპანური პროვინციის ცნობილ ღვინოებთან შედარებით, ძვირი ღირდა. დროთა განმავლობაში პიერ პერინიონის საიდუმლო ამოიხსნა, ხოლო შამპანის დედაქალაქი რეიმსი ახალი, ყველასგან განსხვავებული ღვინის-შამპანურის წარმოების ცენტრად იქცა. ყველაზე დიდი წარმატება წილად მადამ კლიკოს (ქალიშვილობაში ნიკოლ ბარბი) ხვდა. ოცი წლის ასაკში ნიკოლი წარმატებულ ვაჭარსა და შამპანურის მწარმოებელს-ფრანსუა კლიკოს გაჰყვა ცოლად. 1805 წელს ფრანსუა დაავადდა და მალე ციებ-ცხელებით გარდაიცვალა. ქმრისგან მემკვიდრეობით ნიკოლმა საგვარეულო ციხესიმაგრე, ვენახი და ცარცის მთაზე 24 კილომეტრზე გადაჭიმული სარდაფები მიიღო. ახალგაზრდა ქალბატონმა გადაწყვიტა გარდაცვლილი მეუღლის საქმე გაეგრძელებინა, მან დააარსა კომპანია "კლიკოს ქვრივი" და კრისტალურად სუფთა ღვინის საწარმოებლად მანვე გამოიგონა რემუაჟის მეთოდი. ბოთლებს თავდაყირა დგამდნენ და ასე აბრუნებდნენ, რათა ნარჩენები თავსახურთან დაგროვილიყო. შემდეგ სასმელს ყინავდნენ და თავსახურს ხდიდნენ, მასთან ერთად სითხე ნარჩენებისგანაც თავისუფლდებოდა და მხოლოდ ამის შემდეგ ახდენდნენ მის ხელმეორედ შეფუთვას. კლიკოს ქვრივის მიერ ამ მეთოდის მოფიქრებამდე, ღვინოს ერთი ბოთლიდან მეორეში გადასხმით ასუფთავებდნენ, რომლის დროსაც შუშხუნა თავის საუცხოო ძალას კარგავდა. ამასთან, 1850 წლამდე ყველა შამპანური-ღვინო საკმაოდ ტკბილი იყო, რადგან მასში ლიქიორს ამატებდნენ. 1860 წლიდან ზოგიერთმა ფირმამ ამ სასმელის მშრალი შამპანურის მარკით წარმოება დაიწყო. ჩვენს დროში შამპანურის კარგ რეპუტაციას დიდებული მარკების სინდიკატი იცავს, რომელშიც ისტორიულად 28 საუკეთესო სახლი-შამპანურის მსოფლიო მწარმოებელი შედის. შამპანურის მწარმოებლები რამდენიმე წესის დაცვას გვირჩევენ-მხოლოდ კრისტალურ, მაღალი კლასიფიკაციის ღვინოს, წარმოებულს შამპანში შეიძლება ეწოდოს შამპანური, სხვა დანარჩენს კი - უბრალოდ, კრისტალური ღვინო ან შუშხუნა. ქაფიან ღვინოს ბნელ ადგილას, +5 +15 გრადუს ტემპერატურაზე ინახავენ.
**არჩილ ზურაბიშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1896, ქუთაისი გ. 19 იანვარი, 1964) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
---------

ივანე (ვანო) ზურაბიშვილისა და ნინო ნიკოლაძე-მაკაროვას უფროსი ვაჟი არჩილ ზურაბიშვილი დაიბადა ქუთაისში, 1896 წლის 25 აპრილს. 1914 წელს დაამთავრა თბილისის მე-5 გიმნაზია და სწავლა განაგრძო მოსკოვის საარტილერიო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა გერმანიის ფრონტზე რუსეთის არმიის შემადგენლობაში. რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. მსახურობდა ქართულ სამხედრო უწყებაში, რომელსაც გენერალი ივანე ჯაფარიძე განაგებდა. 1919 წელს საქართველოს მთავრობამ არჩილ ზურაბიშვილი სხვა ახალგაზრდებთან ერთად გააგზავნა საფრანგეთში სწავლის გასაგრძელებლად. არჩილი შევიდა გრენობლის ელექტრო-ტექნიკურ ინსტიტუტში, რომელიც 1922 წელს დაასრულა. სამშობლოში აღარ დაბრუნებულა. როდესაც მისი მშობლები საქართველოს ანექსიის შემდეგ პარიზში ჩავიდნენ, ოჯახს შეუერთდა. არჩილ ზურაბიშვილი მსახურობდა „როლს-როისის" საზოგადოებაში; 1928 წელს, პარიზში, შოთა ნიკოლაძესთან ერთად აღადგინა სპორტული საზოგადოება „შევარდენი"; ინჟინერ აპოლონ კობახიძესთან ერთად დააარსა „საფრანგეთში მყოფ ქართველ ინჟინერთა და ტექნიკოსთა საზოგადოება"; მას დიდი წვლილი მიუძღვის პარიზში ქართული ეკლესიის ფუნქციონირებაში; ბრწყინვალედ იცოდა უცხო ენები — ფრანგული, ინგლისური, გერმანული. 1962 წელს, პარიზში, არჩილმა გამოსცა მამის, ივანე ზურაბიშვილის წიგნი „კარგ ქართველთა ხსოვნისათვის". არჩილ ზურაბიშვილის მეუღლე იყო რეი მიუსო. მათი შვილებია ტარიელ და მილი ზურაბიშვილები. ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენლები გახდნენ ივანე ზურაბიშვილის მომდევნო ვაჟებიც, გიორგი და ლევანი. არჩილ ზურაბიშვილი გარდაიცვალა 1964 წლის 19 იანვარს, პარიზში, დაკრძალულია ლევილში.

ლიტერატურა
----------

* ზურაბიშვილი არჩილ // ქართველები უცხოეთში : წ.1 / რუსუდან დაუშვილი, გრიგოლ კალანდაძე, რუსუდან კობახიძე, გოჩა ჯაფარიძე, თემურ ტარტარაშვილი. თბ. 2012. გვ.93.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* არჩილ ზურაბიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**არჩიბული ენა** (**არჩიული ენა**, **არჭიული ენა**) — კავკასიურ ენათა ოჯახის, ნახურ-დაღესტნურ ენათა ჯგუფის, ლეზგიურ ენათა ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა. 

არჩიბულ ენაზე ლაპარაკობენ დაღესტნის რესპუბლიკის ჭარადის რაიონის სოფელ არჩიბში, დაახლოებით 1 200 კაცი (2006).

არჩიბული ენა ისტორიულად ლეზგიური ქვეჯგუფის ენაა, მოქცეულია ხუნძური და ლაკური ენების გავრცელების არეალში. საუკუნეთა მანძილზე მონათესავე ენების გავლენით დიდი ცვლილება განიცადა; თანამედროვე არჩიბულ ენას გარდამავალი ადგილი უჭირავს ლეზგიური და ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ქვეჯგუფის ენებს შორის. ხუნძური და ლაკური ენის ინტენსიური ზემოქმედებას არჩიბული ენა დღესაც განიცდის. შეინიშნება აგრეთვე დარგუულ ენასთან მისი ოდინდელი ურთიერთობის კვალი. 

არჩიბული ენა მდიდარია თანხმოვნებით. მისთვის ნიშანდობლივია პრერუპტივებისა და უკანაენისმიერი ლატერალური თანხმოვნების არსებობა. პრერუპტივებით არჩიბული ენა ლეზგიურ და ლაკურ-დარგუულ ენებს უახლოვდება, ლატერალური თანხმოვნებით — ხუნძურსა და ანდიურ-დიდოეურს. არჩიბული ენა განარჩევს ოთხ გრამატიკულ კლასს. დადასტურებულია ოთხი ძირითადი და ოცამდე ადგილობითი ბრუნვა. ძირითადი ბრუნვების ფორმებით არჩიბული ენა უმთავრესად ლეზგიური ქვეჯგუფის ენებს მისდევს, ხოლო ადგილობით ბრუნვებსა და მის ფორმანტებში შეიმჩნევა ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ენათა გავლენა. თვლის სისტემა ათობითია. რიცხვითი სახელების ერთი ნაწილი ლეზგიურ ენებს მიჰყვება, მეორე — ხუნძურსა და დიდოურს. ასეთივე მდგომარეობაა ნაცვალსახელებშიც. უღვლილება კლასოვანია, თუმცა შეინიშნება პიროვანი უღვლილების ჩანასახიც. წინადადებაში მსაზღვრელი წინ უძღვის საზღვრულს.

არჩიბული ენა უმწერლობო ენაა. სამწერლობო ენად გამოყენებვულია ხუნძური ან ლაკური.

ლიტერატურა
----------

* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ. 1975. — გვ. 614.

* *ო. კახიძე*, ენციკლოპედია „საქართველო", ტ. 1, თბ. 1997. — გვ. 219-220.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* არჩიბელები

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩიბულ-რუსული ლექსიკონი

სქოლიო
------

1. ↑  A language of Russian Federation
|  |  |
| --- | --- |
|  | სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ **გულისაშვილი**. |

**არჩილ ალექსის ძე გულისაშვილი** (დ. 1 აპრილი, 1887, საგარეჯო — გ. 30 დეკემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
---------

დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, ხოლო 1916 წელს პეტროგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი პირველი ხარისხის დიპლომით. სტუდენტობის პერიოდში დაიწყო მუშაობა პუტილოვოს ქარხანაში მუშად, შემდეგ ობუხოვის ქარხანაში ოსტატად. 1914 წელს დაინიშნა რუსეთის ვაჭრობისა და მრეწველობის სამინისტროს სამთო დეპარტამენტში უმცროს ინჟინრად. 1915 წელს ამავე სამინისტროს დავალებით შეუდგა სპეციალური შენადნობის დამზადებას. 1916 წელს ხელმძღვანელობდა ეკატერინებურგის მაზრის სოფელ ბოევკაში ვოლფრამიტის საბადოებზე ელექტრომეტალურგიული ქარხნის მშენებლობას და ორგანიზაციას უწევდა ახალი შენადნობების დამზადებას ურალის საბადოებზე. აქვე კითხულობდა ლექციებს სპეციალობის მიხედვით.

1921 წელს არჩილ გულისაშვილი დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სპეციალისტ-კონსულტანტად სახალხო მეურნეობის უმაღლეს საბჭოში, პარალელურად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მაშინდელ პოლიტექნიკურ სასწავლებელში როგორც დირექტორი და მასწავლებელი. 1923 წელს გამოიგონა ყურძნის საწნეხი მანქანა, რისთვისაც დაჯილდოვდა საპატიო სიგელით.

1928 წელს ა. გულისაშვილის უშუალო მონაწილეობით უნივერსიტეტს გამოეყო და ცალკე ინსტიტუტად გაფორმდა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1930 წლიდან იგი არის ამ ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის დეკანი და კათედრის გამგე, ხოლო წლების მანძილზე დირექტორის მოადგილე, პრორექტორი სასწავლო-სამეცნიერო დარგში.

ა. გულისაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ტექნიკური ლიტერატურის შექმნისა და განვითარების საქმეში, კერძოდ მას ეკუთვნის პირველი წიგნი ქართულად მხაზველობით გეომეტრიაში (1927), პირველი სახელმძღვანელო მეტალურგიული პროცესების თეორიაში, „მანქანათა ნაწილები" (ორ წიგნად). ამ და სხვა ნაშრომებმა მკვიდრის საფუძველი დაუდვეს შემდგომში ქართული ტექნიკური ლიტერატურის განვითარებას. სულ იგი ასამდე ნაბეჭდი შრომის ავტორია.

არჩილ გულისაშვილი იყო მეცნიერული და ტექნიკური ცოდნის დაუცხრომელი პროპაგანდისტი და ახალგაზრდობის გულისხმიერი აღმზრდელი. 1930 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე სათავეში ედგა მხაზველობითი გეომეტრიისა და საინჟინრო გრაფიკის კათედრას, მისი ხელმძღვანელობით არაერთი სახელოვანი სპეციალისტი აღიზარდა.

ამასთანავე არ შეიძლება არ აღინიშნოს მეცნიერის დიდი ერუდიცია და მასშტაბურობა. ბავშვობიდან გატაცებული იყო ლიტერატურით. იგი ხომ გიორგი ლეონიძის მკვიდრი ბიძაშვილი იყო. 8 წლის ასაკიდან აქვეყნებდა ლექსებს ჟურნალ „ჯეჯილში", სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ „ნივაში" ნიჭიერი ქართველი სტუდენტის კრიტიკული წერილები ლიტერატურაზე, მის მიერ რუსულ ენაზე თარგმნილი ნიკოლოზ ბართაშვილის „მერანი", მიჩნეულია ერთ-ერთ საუკეთესოდ, გატაცებული იყო ტურიზმით და ალპინიზმით. მთასვლელობაში მინიჭებული ჰქონდა პირველი ანრიგი, მეცნიერის დიდი ღვაწლი აღინიშნა ლენინის, ორი შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის" ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ლიტერატურა
----------

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე", გვ. 116, თბ. 1994
**არჩილ ბაქრაძე** (დ. 28 იანვარი, 1959, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1985–1987 წლებში იყო ქირურგიის ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი, უმცროსი და უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1988–1995 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო სექსოლოგიის კათედრის დამაარსებელი და გამგე. 1989–1996 წლებში სექსოპათოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორი. 1996 წლიდან „ლიგა"–ს გენერალური დირექტორი. ავტორია 48 სამეცნიერო ნაშრომის სექსუალური მოშლილობის მკურნალობის პრობლემებზე. ექიმი–სექსოპათოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არტერიული იმპოტენციის სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო მეთოდების ჰემოდინამიკური შეფასება."

ლიტერატურა
----------

* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ. 2000 გვ. 30–31

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* არჩილ ბაქრაძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
**არჩილ მეფის მარტვილობა** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელიც არჩილის მოწამეობრივ აღსასრულ მოგვითხრობს. ეს არის მოკლე ნაწარმოები, რომელიც „ქართლის ცხოვრების" პირველ რედაქტორს შეუტანია ისტორიკოს ჯუანშერის თხზულებაში იქ, სადაც ლაპარაკია არჩილის შესახებ, და თან დაუმატებია: „წიგნი ესე იპოვა ესრეთ სულ მცირედ აღწერილი, რომელ ჟამთა შლილობითა ჯერისაებრ ვერვის აუწერიაო".

თხზულების ავტორი არის XI საუკუნის ისტორიკოსი ლეონტი მროველი. ამ თხზულების დაწერისას მას ხელთ ჰქონდა უმთავრესად ჯუანშერის ნაშრომი. თხზულება შინაარსით მწირია, ჩანს, მეტი ცნობები ამ ეპოქიდან არც ლეონტის დროს არსებობდა, თორემ თუ ის არა, ჯუანშერი მაინც შეიტანდა თავის ისტორიაში. ლეონტის ეს შრომა შემდეგ უცნობ ჰაგიოგრაფს გაუვრცია. ამ გადამეტაფრასებულ რედაქციას ეწოდება „შესხმაჲ და წამებაჲ წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისა მეფისა". შესხმა იწყება ვრცელი შესავლით, რომელიც შედგენილია ჩვეულებრივი აგიოგრაფიული შაბლონით. ავტორი არჩილის ისტორიას წყვეტს ფეოდალური ხანის აზროვნებისათვის დამახასიათებელი შენიშვნით მისი მოწამეობრივი ღვაწლის შესახებ: „არა სადა სმენილ არს თჳთმპყრობელთა მეფეთა მოწამეობაჲ, სხვაჲ არს სისხლი მეფისაჲ და სხუაჲ მთავრისაჲ და სხუაჲ მონისაო". პირველი ნაწილი არჩილის ისტორიისა შედგენილია დავით და კონსტანტინეს ცხოვრების მიხედვით. აქ თითქმის სიტყვა-სიტყვით გამეორებულია მურვან ყრუს საქართველოში მოსვლის შესახებ ყველაფერი ის, რაც დავით და კონსტანტინეს ცხოვრებაშია მოთხრობილი. მურვან ყრუ აქაც მაჰმადის დისწულადაა გამოყვანილი, როგორც დავით და კონსტანტინეს ცხოვრებაში. ამის შემდეგ მოყვანილია, თითქმის უცვლელად, ლეონტი მროველის მიერ აღწერილი არჩილის ცხოვრება. ისტორია მთავრდება მოკლე დარიგებით: ვნატრიდეთ გვირგვინოსანი მეფის ღვაწლს და ვბაძავდეთ მას. ასეთია ამ თხზულების შედგენილობა. მისი ავტორი უცნობია. ის მხოლოდ შენიშნავს: „ვიკადრე მეცა უნდომან და გლახაკმან ამან აღწერად მისთჳს ძალისაებრ ჩემისაო". თხზულების დაწერის თარიღად ვარაუდობენ XII საუკუნეს, უფრო მის მეორე ნახევარს. ჰაგიოგრაფს იმ დროის საქართველოს სურათი გადააქვს არჩილის მეფობაში, როდესაც ამბობს: „ეპყრა მას საზღუარნი ყოვლისა საქართველოჲსანი ანაკოფსით ვიდრე დარუბანდამდეო". ნაწარმოების ლიტერატურული ენა არის უბრალო და მარტივი, ყოველ შემთხვევაში, აქ ჩვენ ვხედავთ პეტრიწონული სკოლის ხელოვნურ სქოლასტიკურ ნორმებს, რომელთაც დიდი ადგილი ეკავათ განსაკუთრებით მეტაფრასულ ჰაგიოგრაფიაში.

ლიტერატურა
----------

* *კორნელი კეკელიძე, ალექსანდრე ბარამიძე*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. I, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა, 1954. — გვ. 90-91.

სქოლიო
------

1. ↑  ექვთიმე თაყაიშვილი, ქართლის ცხოვრება მარიამ დედოფლისა, 1906, გვ. 211-215
2. ↑  ექვთიმე თაყაიშვილი, ქართლის ცხოვრება ანა დედოფლისა, 1906, გვ. 157-159
3. ↑  მ. ჯანაშვილი, ქართული მწერლობა, ტ. I, გვ.253-292
4. ↑  ს. ყუბანეიშვილი, ქრესტომათია, ტ. I, გვ. 249-252
**ბაუნტის კუნძულები** (ინგლ. Bounty Islands) — 13 დაუსახლებელი, გრანიტით აგებული მომცრო კუნძულებისა და მრავალრიცხოვანი კლდეებისაგან შემდგარი არქიპელაგი წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, ახალი ზელანდიის შემადგენლობაში. განლაგებულია სამხრეთ კუნძულისგან 670 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ჩატემის კუნძულებისგან კი 530 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ეს კუნძულთა ჯგუფი ადმინისტრაციულად ეკუთვნის ახალი ზელანდიის გარე კუნძულებს. ისინი არ არიან რომელიმე რეგიონის ან ოლქის ნაწილი, მაგრამ იმყოფებიან სპეციალური ორგანოს — ინგლ. Area Outside Territorial Authority უშუალო მმართველობის ქვეშ.

გეოგრაფია
---------

ბაუნტის კუნძულების რუკა
კუნძულები მდებარეობენ 179° 02' — 179° 07' ს. გ. და 47° 40' — 47° 45' ა. გ. შორის.

კუნძულების მთლიანი ფართობი შეადგენს 1,35 კმ²-ს. არქიპელაგის ყველაზე მაღალი წერტილია — 90 მეტრი ზღვის დონედან.

13 კუნძულის შემადგენლობა:

* ძირითადი ჯგუფი (47°45′ ს. გ. 179°02′ ა. გ.﻿ / ﻿47.750° ს. გ. 179.033° ა. გ.﻿ / -47.750; 179.033):
	+ კუნძული დეპოტი (Depot) (ყველაზე დიდი კუნძული)
	+ კუნძული ლიონი (Lion)
	+ კუნძული პინგვინი (Penguin)
	+ კუნძული პროკლემეიშენი (Proclamation)
	+ კუნძული რანფერლი (Ranfurly)
	+ კუნძული რუატარა (Ruatara)
	+ კუნძული სპაიდერი (Spider)
	+ კუნძული ტუნელი (Tunnel)
	+ კლდე დოგი (Dog Rock)
	+ კლდე სილი (Seal Rock)
	+ კლდე სკუა (Skua Rock)
* ცენტრალური ჯგუფი (47°45′45″ ს. გ. 179°02′40″ ა. გ.﻿ / ﻿47.76250° ს. გ. 179.04444° ა. გ.﻿ / -47.76250; 179.04444):
	+ კუნძული კეისტლი (Castle)
	+ კუნძული ფანელი (Funnel) (ძირითადი კუნძული)
	+ კუნძული პრაიონი (Prion)
* აღმოსავლეთის ჯგუფი (47°46′ ს. გ. 179°04′ ა. გ.﻿ / ﻿47.767° ს. გ. 179.067° ა. გ.﻿ / -47.767; 179.067):
	+ კუნძული მოლი კეპი (Molly Cap) (ძირითადი კუნძული)
	+ კუნძული კონი (Con Island)
	+ კლდე ჩრდილოეთის (North Rock)

კუნძულებზე ბინადრობენ პინგვინების, ალბატროსების და სელაპების დიდი პოპულაცია. ამ მიზეზით არქიპელაგი XIX — XX საუკუნის დასაწყისში პოპულარული იყო მონადირეებს შორის.

კუნძულების კლიმატი მკაცრი და თანაბარ ქარიანია. ყველაზე ცივი თვის ტემპერატურა (აგვისტო) — +5,5 °C, ყველაზე თბილი — იანვარი-თებერვალი — +11 °C. ბაუნტის კუნძულები ხშირად წარმოუდგენიათ ტროპიკულ კუნძულებად, პიტკერნის კუნძულების (5,5 ათასი კმ ჩრდილო-აღმოსავლეთით) გამო, სადაც გადავიდა იმავე დასახელების გემის აჯანყებულთა ეკიპაჟი, ასევე ქოქოსიანი შოკოლადის — «ბაუნტის» სარეკლამო რგოლების გამო.

ისტორია
-------

ბაუნტის კუნძულები 1788 წლის სექტემბერში კაპიტანმა უილიამ ბლაიმ აღმოაჩინა და სახელი გემ *HMS Bounty*-ის პატივსაცემად უწოდა, ბაუნტის ცნობილ აჯანყებამდე რამდენიმე თვით ადრე.

მოსახლეობა
----------

კუნძულები დაუსახლებელია, მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, დროებით მცხოვრები სამეცნიერო ექსპედიციის თანამშრომლების გარდა.

სქოლიო
------

1. ↑  მსოფლიო მემკვიდრეობა. ობიექტი 877
**ბაფუსამი** (ფრანგ. Bafoussam) — ქალაქი კამერუნის სამხრეთ-დასავლეთში. დასავლეთის რეგიონის და მიფის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2005 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 239 287 ადამიანს.

ქალაქი რომის კათოლიკური ეკლესიის ბაფუსამის ეპარქიის ცენტრია.

გეოგრაფია
---------

ქალაქი მდებარეობს კამერუნის სამხრეთ-დასავლეთში, ბამბუტოს მასივის მთებში, ქვეყნის მსხვილი ქალაქისა და პორტის — დუალის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

ეკონომიკა
---------

ბაფუსამი ჯერ კიდევ ძველი დროიდან ადგილობრივი ბამილეკეს ხალხის სავაჭრო ცენტრია. მის ბაზრებზე იყიდება ქალაქის შემოგარენში მოყვანილი ყავა, ჩაი, თამბაქო, კაკალი ხეკოლა და ქინაქინის ხის (ლათ. Cínchona) ქერქი, რომლისგანაც შემდგომში ამზადებენ ქინაქინას. ქალაქის შემოგარენში განვითარებულია მეფრინველეობა და მეღორეობა.

ქალაქში ასევე არსებობს მრეწველობის სამშენებლო და სატყეო დარგები. ფუნქციონირებს ბაფუსამის საერთაშორისო აეროპორტი.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Bafoussam, ტურისტული მეგზური ვიკივოიაჟზე

სქოლიო
------

1. ↑  მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (geohive)
2. ↑  მოსახლეობის 2005 წლის აღწერა (citypopulation)
3. 1 2  Bafoussam. Britannica Online Encyclopedia.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-07-30. ციტირების თარიღი: 2011-05-09.
4. ↑  Bafoussam Airport profile. Aviation Safety Network.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-10-24. ციტირების თარიღი: 2011-05-09.
**ბაპუს მუზეუმი** — არქეოლოგიური მუზეუმი ინდოეთში ქალაქ ვიჯაიავადაში.

მას სახელი დაარქვეს ცნობილი კინორეჟისორის, ილუსტრატორის, კარიკატურისტის და ავტორის ბაპუს პატივსაცემად. მუზეუმი ინახება არქეოლოგიური განყოფილების მიერ და აქვს დიდი კოლექცია ქანდაკებების, ნახატების და არტეფაქტების ბუდისტური და ინდუისტური რელიქვიებისა, რომელთაგან ზოგი ძველია და ეკუთვნიის II-III საუკუნეებს. შენობის სტრუქტურა არის ინდოევროპული, არქიტექტურული სტილი და ასზე მეტი წლისაა.

ისტორია
-------

მუზეუმი შეიქმნა 1887 წელს დედოფალ ვიქტორიას ოქროს საიუბილეო დღესასწაულის ფარგლებში. საფუძველი ჩაუყარა რობერტ სიველმა, კრიშნას რაიონის კოლექციონერმა, 1887 წლის 27 ივნისს. შრი პინგალი ვენკაიამ მაჰათმა განდის სამ ფერიანი დროშა გადასცა ამ ადგილას 1921 წელს. შენობაში თავდაპირველად განთავსდა სამრეწველო გამოფენა. იგი არქეოლოგიურ მუზეუმად გადაკეთდა ანდრა-პრადეშის მთავრობის არქეოლოგიისა და მუზეუმების დეპარტამენტის მფარველობით 1962 წელს.

ნახატები და რელიქვიები
----------------------

მუზეუმს აქვს ისტორიული გალერეები, ქვის ნაჭრები, მონეტები, ხმლები, ჯავშნებიი, ფარები, იარაღები, ორნამენტები, რომელსაც მეფეები იყენებდნენ. ასევე მუზეუმში დგას თეთრი კირქვის ბუდა, ღმერთი შივა და ქალღმერთი დურგა.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Department of Archaeology & Museums

სქოლიო
------

1. ↑  Shridharan, J.R. „Vijayawada's Bapu Museum all set for a makeover". *The Hindu* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 15 June 2017.
2. ↑  Sahiti, P. Navya. „Bapu museum to reopen with new frills". *The Hindu* (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2017-06-14.
3. ↑  etymology of museum. myvijayawada.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2014. ციტირების თარიღი: 12 June 2014.
4. 1 2  Museum info. myvijayawada.org.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 ივნისი 2014. ციტირების თარიღი: 12 June 2014.
5. ↑   *Tourist Guide to Andhra Pradesh*.  Sura Books,   გვ. 36. ISBN 9788174781765. ციტირების თარიღი: 24 January 2016.
6. ↑  Museum features. discoveredindia.com. ციტირების თარიღი: 12 June 2014.
**პოლინა სერგეის ასული გაგარინა** (დ. 27 მარტი, 1987) — რუსი მომღერალი, კომპოზიტორი და მსახიობი. მან წარმოადგინა რუსეთი ევროვიზიის 2015 წლის კონკურსზე სიმღერით „მილიონი ხმა", სადაც 303 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა. ამით ის გახდა პირველი ვინც გადააჭარბა 300 ქულას და დაიკავა მეორე ადგილი მეორე ადგილზე, რომელმაც 300 ქულა გადააჭარბა. 2019 წელს მონაწილეობდა ჩინურ რეალითი შოუში „*Singer"* სადაც ის ერთ-ერთი ფინალისტი იყო.

ადრეული ცხოვრება
----------------

გაგარინა მოსკოვში დაიბადა, მაგრამ ახალგაზრდობის დიდი ნაწილი საბერძნეთში გაატარა. დედამისი ბალერინა იყო. 1993 წელს გაგარინას მამა გარდაიცვალა და დედამისმა გადაწყვიტა ოჯახი რუსეთში დაბრუნებულიყო, მაგრამ მალევე საბერძნეთში დაბრუნდნენ და ათენში დასახლდნენ. განათლების მიღების შემდეგ, ის დაბრუნდა სარატოვში და ცხოვრობდა ბებიასთან ერთად. გაგარინა ფლობს რუსულ, ინგლისურ და ბერძნულ ენებს.

პირადი ცხოვრება
---------------

2007 წლის 25 აგვისტოს გაგარინა დაქორწინდა რუს მსახიობ პიოტრ კისლოვზე. 2007 წლის 14 ოქტომბერს მათ შეეძინათ შვილი: ანდრეი. ისინი დაშორდნენ 2010 წლის 31 მარტს. 2014 წლის 9 სექტემბერს დაქორწინდა ფოტოგრაფ დიმიტრი ისხაკოვზე. 2017 წლის აპრილში მათ შეეძინათ ქალიშვილი: მია.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ოფიციალური საიტი

სქოლიო
------

1. ↑  Беременная Полина Гагарина вышла замуж ru (27 August 2007).  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2 აპრილი 2015. ციტირების თარიღი: 14 March 2015.
2. ↑  Polina Gagarina – Biography. IMDb. ციტირების თარიღი: 14 March 2015.
3. ↑  Полина Гагарина развелась с мужем ru (13 April 2010). ციტირების თარიღი: 14 March 2015.
4. ↑  Tuboltseva, Natalya. Полина Гагарина вышла замуж ru. Komsomolskaya Pravda (9 September 2014). ციტირების თარიღი: 14 March 2015.
5. ↑  Полина Гагарина подтвердила рождение дочери.  დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2019-03-04. ციტირების თარიღი: 2020-11-18.
**ანჟ ფელიქს პატასე** (ფრანგ. Ange-Félix Patassé; დ. 25 იანვარი, 1937, პაუა, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა — გ. 5 აპრილი, 2011, დუალა, კამერუნი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1993–2003 წლებში და პრემიერ-მინისტრი 1976 –1978 წლებში დაამხეს სამოქალაქო ომის შედეგად ამბოხებულებმა ფრანსუა ბოზიზეს მეთაურობით. იგი არის ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
---------

ანჟ ფელიქს პატასე დაიბადა 1937 წლის 25 იანვარს პაუაში. 1976–1978 წლებში იკავებდა ჯერ ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის, ხოლო შემდეგ იმპერიის პრემიერ-მინისტრის პოსტს. პატასემ გაიმარჯვა 1993 წელს ჩატარებულ მრავალპარტიულ არჩევნებში, რომელიც ჩატარდა გაეროსა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების დაჟინებული მოთხოვნით და გახდა ქვეყნის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. მისი მმართველობის პერიოდში, კერძოდ 1996–1997 წლებში მოხდა სამი შეიარაღებული აჯანყება და გამწვავდა კონფლიქტი ე.წ. „ჩრდილოელებსა" და „სამხრეთელებს" შორის. პატასე „ჩრდილოელებს" ეკუთვნოდა, მისი მთავარი მოწინააღმდეგე კოლინგბა კი „სამხრეთელებს".

1999 წელს გაიმართა მორიგი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც პატასე ხელმეორედ აირჩიეს პრეზიდენტად. ამ არჩევნებში მან დამაჯერებლად დაამარცხა ქვეყნის ექსპრეზიდენტები დავიდ დაკო და ანდრე კოლინგბა. მაგრამ მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს პატასემ დაკარგა ისეთ მოკავშირეთა მხარდაჭერა, როგორიც იყო საფრანგეთი, რომელიც აქტიურად ეხმარებოდა მას პირველი საპრეზიდენტო ვადის პერიოდში.

2001 წელს ანდრე კოლინგბას მეთაურობით განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა, რომლის თანამონაწილეობაში პატასემ საფრანგეთის მთავრობა დაადანაშაულა.

პატასე დაამხეს 2003 წლის მარტში. ხელისუფლებაში მოვიდა ფრანსუა ბოზიზე. 

ამის შემდეგ პატასე ცხოვრობდა ტოგოში. ის გარდაიცვალა 2011 წლის 5 აპრილს კამერუნში.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

ლიტერატურა
----------

* Jean-Marc Aractingi,La Politique à mes trousses( Politics at my heels ), Editions l'Harmattan, Paris, 2006, Central Africa Chapter (ISBN 978-2-296-00469-6).
* O’Toole, Thomas. "The Central African Republic: Political Reform and Social Malaise." In John F. Clark & David E. Gardinier, eds. *Political Reform in Francophone Africa*. Boulder, Colorado: Westview Press, 1997.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* ანჟ ფელიქს პატასეს ბიოგრაფია დაარქივებული 2011-12-04 საიტზე Wayback Machine.

სქოლიო
------

1. ↑  Корреспондент.net: В Центральноафриканской Республике совершен государственный переворот
2. ↑  Сообщение о смерти Анж-Феликса Патассе («РИА Новости»)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები |
| --- |
|  |
| 
* დავიდ დაკო
* ჟან ბედელ ბოკასა
* დავიდ დაკო
* ანდრე კოლინგბა
* ანჟ ფელიქს პატასე
* ფრანსუა ბოზიზე
* მიშელ ჯოტოდია
* ალექსანდრ-ფერდინანდ ნგუენდე (მ/შ)
* კათრინ სამბა-პანზა (მ/შ)
* ფოსტენ არშანჟ ტუადერა
 |  |

 |
**ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა** — ქართული გამომცემლობა, რომელიც დაარსდა 1999 წლის 30 ივნისს, ბაკურ სულაკაურის მიერ. გამომცემლობის ძირითადი საგამომცემლო პრიორიტეტებია: თანამედროვე ქართული და უცხოური პროზა, საბავშვო და საყმაწვილო ლიტერატურა, სასკოლო სახელმძღვანელოები და დარგობრივი ლიტერატურა.

დღესდღეობით ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა ყოველწლიურად დაახლოებით ორასამდე წიგნს გამოსცემს, მათ შორისაა როგორც თანამედროვე ქართველი, ისე მსოფლიოში ცნობილი ბესტსელერების ავტორებისა და ნობელიანტი მწერლების ნაწარმოებები. გამომცემლობა დიდი ყურადღებას უთმობს ყველა თაობის მკითხველს და ძველ, საყვარელ ნაწარმოებებთან ერთად მუდმივად ინოვაციურ პროექტებს სთავაზობს; სერიული გამოცემები: „მოსწავლის ბიბლიოთეკა", „მსოფლიო კლასიკა", „ქართული კლასიკური მწერლობა", „მსოფლიო ლიტერატურის შედევრები ბავშვებისათვის", „მე ვსწავლობ კითხვას", „საბავშვო ილუსტრირებული საკითხავი", „ქართული მწერლობის საუნჯე", „მსოფლიო ლიტერატურის ბიბლიოთეკა", „კინობიბლიოთეკა", „საყმაწვილო ლიტერატურის საგანძური„.

სულაკაურის გამომცემლობა წიგნის გამომცემელთა და გამავრცელებელთა ასოციაციის აქტიური წევრია, თანამშრომლობს მსოფლიოში ცნობილ და უმსხვილეს გამომცემლობებთან, მონაწილეობას იღებს წიგნის ყოველწლიურ ბაზრობებსა და ფესტივალებზე თბილისსა და ფრანკფურტში.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* ოფიციალური საიტი.
* ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა Facebook-ზე

სქოლიო
------

1. ↑  ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, Bia.ge
ტაიმზის 2002 წლის 11 სექტემბრის პირველი გვერდი **ნიუ-იორკ ტაიმზი** (ინგლ. The New York Times) — ქალაქ ნიუ-იორკის ყოველდღიური გაზეთი; გამომცემელია ართურ ო. სალცბერგერი (უმც.) და ვრცელდება აშშ-ის მთელ ტერიტორიასა და მის საზღვრებს გარეთაც. გაზეთის მფლობელია „ნიუ-იორკ ტაიმს კომპანი", რომელიც ორმოცამდე სხვა გაზეთსაც გამოსცემს და მათ შორისაა ინტერნეშენალ ჰერალდ ტრიბიუნი და ბოსტონ გლოუბი. გაზეთს მეტსახელად „რუხი ლედი" შეარქვეს და მას მსოფლიოში თანამედროვე ჟურნალისტიკის ეტალონად მიიჩნევენ.

ისტორია
-------

ნიუ-იორკ ტაიმზი დაფუძნდა 1851 წლის 18 სექტემბერს ჰენრი ჯერვის რეიმონდისა და ჯორჯ ჯოუნსის მიერ. რეიმონდი ასევე დამფუძნებელი დირექტორი იყო ასოშეიტედ პრესის 1856 წელს. ტაიმზი 1898 წელს შეიძინა ადოლფ ოხსმა და მისი ხელმძღვანელობით გაზეთმა საერთაშორისო რეპუტაცია მოიხვეჭა. 1897 წელს მანვე მოიფიქრა გაზეთის ამჟამინდელი სლოგანი „ყველა სიახლე რასაც კი თაბახი დაიტევს" („All The News That's Fit To Print"). გაზეთის 42-ე ქუჩაზე ახალ ბინაში გადასვლის შემდეგ, ამ ადგილს ტაიმს-სქვერი (ტაიმზის მოედანი) დაერქვა 1904 წელს. ცხრა წლის შემდეგ ტაიმსმა გახსნა ახალი მინაშენი 43-ე ქუჩაზე #229-ში, რაც მისი დღევანდელი შტაბ-ბინაა, ხოლო 1961 წელს ყოფილი „ტაიმს ტაუერი" გაიყიდა.

ტაიმზი თავდაპირველად ყოველდღიურად იბეჭდებოდა კვირის გარდა, თუმცა მოგვიანებით, სამოქალაქო ომის დროს ტაიმსმა კვირადღესაც დაიყო გაზეთის გამოშვება. გაზეთმა თავისი პირველი პულიცერის პრიზი ახალი ამბების რეპორტაჟისა და სტატიებისთვის პირველი მსოფლიო ომის შესახებ მიიღო 1918 წელს. ხოლო 1919 წელს მან პირველი ტრანსატლანტიკური მიწოდება მოახდინა ლონდონში.

1942 წლიდან კროსვორდი გაზეთის განუყოფელი ნაწილი გახდა. იმავე წელსვე იგი ყიდულობს რადიო სადგურს WQXR საკუთარი ახალი ამბების და რეპორტაჟების გადმოსაცემად. მოდის განყოფილება 1946 წლიდან იწყება. ამავე წელს დაიწყო საერთაშორისო გამოცემაც, თუმცა ერთ წელიწადში შეწყდა და შეუერთდა ნიუ-იორკ ჰერალდ ტრიბიუნსა და ვაშინგტონ პოსტს ინტერნეშენელ ჰერალდ ტრიბიუნის ერთობლივი გამოცემით პარიზში. ოპ-ედ (მოსაზრებანი-ედიტორიალი) განყოფილება 1970-იდან გამოჩნდა. 1996 წელს ტაიმზი ინტერნეტშიც გამოჩნდა, ხელმისაწვდომი გახადა რა გაზეთი მკითხველებისთვის მთელ მსოფლიოში (www.nytimes.com). ახალი შტაბ-ბინა, რენცო პიანოს პროექტის ცათამბჯენი, დასრულების პირასაა და მდებარეობს მანჰეტენზე 41-ე ქუჩისა და მე-8 ავენიუს კუთხეში. ტაიმზის ოფისები ნაწილობრივ უკვე გადასულია ამ შენობაში.

ტაიმზი დღეს
-----------

განთქმული შეცდომები
-------------------

მიკერძოების ბრალდებები
----------------------

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* *ნიუ-იორკ ტაიმზი ინტერნეტში*
* WQXR - "ტაიმზის" რადიო სადგური


|  |  |
| --- | --- |
| პრესა | *ეს სტატია ბეჭდვითი გამოცემების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა** — ბრინჯაოს ხანის კულტურა, რომელიც მოიცავს ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინა ზოლს, მდნარეების თერგის, ყუბანის და კუმის აზუებს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება კატაკომბური კულტურების ტერიტორია, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ყუბანის დოლმენები, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კავკასიონი. ჩრდილოეთ საზღვარზე შერეული ძეგლებია. 

ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურაზე გამავალი გზები აღმოსავლეთის და დასავლეთის ცივილიზაციებს, ჩრდილოეთის და სამხრეთის კულტურებს აკავშირებდა. აქ ადგილი ჰქონდა ხალხთა გადაადგილებას, მრავალნაირი კულტურის ნაშთის დაფენებას. ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა სამ ქრონოლოგიურ პერიოდად იყოფა. სტეპებში, მთისწინა რაიონებში დამახასიათებელია გორსამარხები; მაღლობ რაიონებში ორმოსამარხები, ქვაყუთები და აკლდამები. ადრეულ სამარხებში მიცვალებულები დამარხული იყვნენ მოკრუნჩხულად, თავი უმეტესად სახმრეთსკენ ჰქონდათ, უხვად აყრიდნენ წითელ საღებავს. 

ძვ. წ. II ათასწლეულის შუა წლები ჩრდილო კავკასიის კულტურის აყვავების პერიოდაი. ამ დროს და კულტურის დასასრულს შეიმჩნევა ცვლილებები დაკრძალვის წესში. სამარხები ძირითადად ნაგებია ქვით. მიცვალებულებს ჩატანებული ჰქონდათ ორნამენტებით შემკული თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს იარაღი, სამკაული. გვიანი პერიოდის ნივთები ყუბანისპირეთის და ყობანის ნაკეთობათა მსგავსია.

საზოგადოება იყო გვაროვნული, პატრიარქალური. მეურნეობის საფუძველი იყო მეჯოგეობა და მიწათმოქმედება. კულტურის ბოლო ეტაპზე ჩრდილოეთ კავკასიაში შეიჭრნენ კატაკომბური კულტურის მატარებელი ტომები. ჩრდილო კავკასიის კულტურის წარმომავლობას ხშირად მაიკოპის კულტურას უკავშირებენ. კერამიკაში შეიმჩნევა მტკვარ-არაქსის კულტურის გავლენაც.

ლიტერატურა
----------

* *გოგაძე, ე.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, თბ. 1987. — გვ. 161.
პილსკის დეპო
**დეპო პილსკი კრუგლიაკი** (რუს. Депо Пильский Кругляк) — დღეისათვის უმოქმედოდ მყოფი დეპო, რომელიც წარმოადგენს მე-20 საუკუნის ისტორიულ ღირსშესანიშნაობას. დეპოს მშენებლობა თარიღდება 1870-1874 წლებით, და უკავშირდება პრუსიის მიწაზე რკინიგზის აქტიურ განვითარებას. არასტანდარტული არქიტექტურული ხერხებით აშენებული დეპო სამაგალითო გახდა, ევროპაში რამდენიმე სხვა, შემდგომში ამდაგვარი ხერხით აშენებულ შენობების მსგავსად. რამდენიმეწლიანი მუშაობის შემდეგ, მე-20 საუკუნის 90-იან წლებში, მისი ექსპლუატაცია შეჩერდა, რამაც გამოიწვია ის რომ, აღნიშნული დეპო მივიწყებული იქნა. 

ქალაქ პილას მაცხოვრებლებმა (რამდენიმე ათეული ადამიანისგან შემდგარმა ჯგუფმა), ნახეს რა დეპოს დღევანდელი მდგომარეობა და გადაწყვიტეს გადაარჩინონ ეს ისტორიული ღირსშესანიშნაობა.

53°08′33″ ჩ. გ. 16°45′08″ ა. გ.﻿ / ﻿53.14250° ჩ. გ. 16.75222° ა. გ.﻿ / 53.14250; 16.75222კოორდინატები: 53°08′33″ ჩ. გ. 16°45′08″ ა. გ.﻿ / ﻿53.14250° ჩ. გ. 16.75222° ა. გ.﻿ / 53.14250; 16.75222

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* რედაქტირება დეპო პილსკი კრუგლიაკ დაარქივებული 2017-07-04 საიტზე Wayback Machine.


|  |  |
| --- | --- |
| პოლონეთის დროშა | *ეს სტატია პოლონეთისა და პოლონელების შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში.* |
**აწანგვარა** (აფხ. აწან-გუარა — წანთა სადგომი) — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია. ნახევრად მეგალითური ნაგებობა, რომელშიც ზაფხულობით მწყემსთა ბინები და საქონლის სადგომები იყო მოწყობილი. კლასიკური ფორმით ეს საცხოვრისები აფხაზეთშია დაცული. პირველად აქაური აწანგვარები იქნა აღწერილი. აფხაზურ ზეპირსიტყვიერებაში შემონახული გადმოცემების მიხედვით, ერთნი მათ ქონდრის კაცთა (აფხ. "აწან") საცხოვრისებად თვლიან, მეორენი — ერთ-ერთი დასავლურ-ქართული ტომის — წანების (აწან-გუარა) სადგომად.

აწანგვარა ქვის ოთხკუთხა ან მრგვალი სათავსებისაგან შემდგარი რთული ნაგებობაა. განირჩევა განცალკევებული აწანგვარები და აწანგვართა კომპლექსები, რომლებსაც აფხაზები „წანთა ქალაქს" (აფხ. „აწანაა რიქალაქ") უწოდებენ. აწანგვარები გავრცელებულია კავკასიის ალპურ ზონაში, განსაკუთრებით მდ. ბზიფიდან მდ. ენგურამდე. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მეჯოგეთა სადგომი აწანგვარები აღმოჩენილია აგრეთვე არქეოლოგიური გათხრებისას თეთრი წყაროს მახლობლად. გამდლისწყაროს განძში ნაპოვნია ბრინჯაოს სკულპტურული ჯგუფი — საკულტო აწანგვარა ბრინჯაოს ხანაში მეჯოგეთა მკვიდრად ნაგები საზაფხულო საცხოვრისების არსებობა მოწმობს, რომ ამ დროს განვითარებული ყოფილა სამთაბარო მეცხოველეობა. აწანგვარებს მეჯოგეები შემდეგაც დიდხანს იყენებდნენ. აფხაზეთში უასლეს ხანაშიც დადასტურებულია აწანგვარების გადახურვა და გამოყენება.

ლიტერატურა
----------

* *აფაქიძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 46.}
წითელი წანაცვლება
**წითელი წანაცვლება**, **წითელი ძვრა** — ქიმიურ ელემენტთა სპექტრალური ზოლის ძვრა წითელ (გრძელტალღიან) მხარეს. ეს მოვლენა არის დოპლერის ეფექტის ანუ გრავიტაციული წითელი წანაცვლების გამოვლენა ან მათი კომბინაცია. სპექტრალური ზოლის ძვრას იისფერ (მოკლეტალღიან) მხარეს იისფერ ძვრას უწოდებენ.

წითელი წანაცვლების თეორია
-------------------------

ორივე შემთხვევაში, დოპლერის ეფექტის ან ფარდობითობის ზოგადი თეორიის, ძვრის პარამეტრი {\displaystyle ~z} გამოითვლება როგორც {\displaystyle z={(\lambda \_{0}-\lambda \_{e}) \over \lambda \_{e}}}

წყაროს დოპლერისებრი ტალღის სიგრძის ძვრა მოძრაობის დროს სხივური სისწრაფით {\displaystyle ~v\_{r}} და სრული სისწრაფით {\displaystyle ~v} უტოლდება {\displaystyle z\_{D}={\frac {1+v\_{r}/c}{\sqrt {1-(v/c)^{2}}}}-1}

გრავიტაციული წითელი წანაცვლების არსებობა იწინასწარმეტყველა ალბერტ აინშტაინმა მის მიერ ფარდობითობის ზოგადი თეორიის დამუშავების დროს.

ხაზოვანში ნიუტონის პოტენციალის მიმართ {\displaystyle ~V} მიახლოვების {\displaystyle z\_{G}={\frac {(V\_{0}-V\_{e})}{c^{2}}}} , სადაც {\displaystyle ~V\_{e}} და {\displaystyle ~V\_{o}} გამოსხივების რეგისტრაციის და გამოსხივების წერტილში გრავიტაციული პოტენციალის შესაბამისია.

{\displaystyle ~z\_{G}>0} იმ შემთხვევაში, როცა გამოსხივების წერტილში პოტენციალი მოდულით მეტია.

მასიური კომპაქტური ობიექტებისთვის ძლიერი მიზიდულიობის ველით (მაგ. ნეიტრონული ვარსკვლავი და შავი ხვრელი) საჭიროა ზუსტი ფორმულების გამოყენება. კერძოდ, გრავიტაციული წითელი წანაცვლება სფერული სხეულის სპექტრში მასით {\displaystyle ~M} და რადიუსით {\displaystyle ~R}

{\displaystyle R>R\_{G}={\frac {2GM}{c^{2}}}}

({\displaystyle ~R\_{G}} - გრავიტაციული რადიუსი, {\displaystyle ~G} - გრავიტაციული მუდმივა) გამოვლინდება შემდეგით {\displaystyle z\_{G}=\left(1-{\frac {R\_{G}}{R}}\right)^{-{\frac {1}{2}}}-1}

დაკვირვება წითელ წანაცვლებაზე
-----------------------------

ყოველი ქიმიური ელემენტი შთანთქავს ან ასხივებს ელექტრომაგნიტურ ტალღას მკაცრად გარკვეულ სიხშირეზე. ამიტომ ყოველი ქიმიური ელემენტი სპექტრში ქმნის განუმეორებელ სურათს, რომელიც სპექტრალური ანალიზის დროს გამოიყენება. ასე რომ დოპლერის ეფექტის და/ან ფარდობითობის ზოგადი თეორიისას დაშორებული ობიექტების, მაგალითად ვარსკვლავების, გამოსხივების სიხშირე შეიძლება შეიცვალოს (მოიმატოს ან შემცირდეს), და ზოლები შესაბამისად იქნება დაძრული სპექტრის წითელ (გრძელტალღიან) ან იისფერ (მოკლეტალღიან) მხარეს, თავისი განუმეორებელი ფარდობითი მდებარეობის შენახვით. ზუსტად ზოლების ძვრას წითელ მხარეს (ჩვენს მიმართ ობიექტეის დაშორებით გამოვლენილი) უწოდებენ „წითელ წანაცვლებას".

იუმორი
------

ველომრბოლელთა შორის ცნობილი რეკომენდაციაა: „შეიძინე წითელი ველოსიპედი, წითელი უფრო სწრაფია".
ეს „ეფექტი" ხუმრობით აიხსნება წითელი წანაცვლების მოქმედებით: რაც უფრო სწრაფად გვშორდება ველოსიპედისტი, მით უფრო მეტად მისი ველოსიპედის ფერი იძვრის წითლისკენ, დოპლერის ეფექტის შედეგად. 
ეს ხუმრობა სხვა სატრანსპორტო საშუალებების მიმართაც გამოიყენება, აგრეთვე სპორტული ამუნიციის და ტანსაცმლის მიმართ.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* „წითელი წანაცვლება" — სტატია ფიზიკის ენციკლოპედიაში
პოტამოლოგიის შესწავლის საგანი — მდინარე
**პოტამოლოგია** (ძვ. ბერძნ. ποταμός — მდინარე,  λόγος — მოძღვრება) — ჰიდროლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მდინარეებსა და მათთან დაკავშირებულ ფიზიკურ, ქიმიურ და ბიოლოგიურ საკითხებს. პოტამოლოგიის კვლევის საგანია: მდინარეების ჰიდროლოგიური პროცესების, მდინარეთა აუზების მორფომეტრიის, მდინარეთა ქსლის აგებულების, კალაპოტური პროცესების, მდინარეთა შესართავისპირა მხარეების, მდინარეთა აუზებში წყლის აორთქლებისა და ინფილტრაციის, მდინარეთა წყლის, თერმული და მყინვარული რეჟიმების, მდინარეთა ნაყარის, მდინარეთა წყაროებისა და ზოგადად კვების, მდინარეებში სხვადასხვაგვარი ქიმიური და ფიზიკური პროცესების შესწავლა და აღწერა.

ტერმინი „პოტამოლოგია" მეცნიერებაში დაამკვიდრა გერმანელმა გეომორფოლოგმა ალბრეხტ პენკმა 1898 წელს. პოტამოლოგია ხმელეთის ჰიდროლოგიის დარგია. დისციპლინის სინონიმია: მდინარეთა ჰიდროლოგია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ხმელეთის ჰიდროლოგია

ლიტერატურა
----------

* Аполлов Б. А. Учение о реках. — М.: Изд-во Моск. ун-та. — 1963. — 423 с.
* Важнов А. Н. Гидрология рек. — М.: Изд-во Моск. ун-та. — 1976. — 339 с.

სქოლიო
------

1. ↑  პოტამოლოგია — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
2. ↑  პოტამოლოგია — მეცნიერება მდინარეების შესახებ (რუსული)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 

| ხ • გ • რ
ფიზიკური გეოგრაფია |
| --- |
|  |
| 

ბიოგეოგრაფია **·** 
კლიმატოლოგია / პალეოკლიმატოლოგია **·** 
ნაპირთმცოდნეობა **·** 
გეომორფოლოგია **·** 
გლაციოლოგია **·** 
ჰიდროლოგია / ჰიდროგრაფია **·** 
ლანდშაფტების ეკოლოგია **·** 
ლიმნოლოგია **·** 
პოტამოლოგია **·** 
ოკეანოლოგია **·** 
პალეოგეოგრაფია **·** 
ნიადაგთმცოდნეობა **·** 
მეოთხეული გეოლოგია
 |  |

 |
**აჩხოტის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. კომპლექსი შედგება ერთმანეთისგან თხუთეტიოდე მეტრით დაშორებული ორი კოშკისგან და მათ შორის მიჯრით განლაგებული სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობებისაგან. 

აღმოსავლეთით მგდარი კოშკი ნაწილობრივ დანგრეულია. დასავლეთისა - კარგადაა შემორჩენილი. იგი ოთხსართულიანია ( სიმაღლე 12,7 მეტრი) და ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდება. კოშკი ნაგებია ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეები და კარიი- სარკმლების წირთხლები მოზრდილი და შედარებით უკეთ დამუშავებული ქვითაა ნაწყობი. შესასვლელი მეორე სართულზეა, აღმოსავლეთ კედელში. კარი თაღოვანია. ამ სართულის სამხრეთ- დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლის სათოფურები შეწყვილებულია. თითო სათოფური პირველი სართულის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. მესამე სართულის კედელში - ორ-ორი სათოფურია. ჩრდილოეთ კედლის გარდა, ორ-ორი სათოფური მეოთხე სართულზეცაა, ამ სართულიდან შეიძლება მოხვედრა მეხუთე სართულზე, რომელიც კედელშემოვლებული სათავდაცვო დანიშნულების ღია ბინია. სართულშუა გადახურვები ხისაა, კოჭოვანი. კოჭებზე ( ერთმანეთისგან დაშორებულია 0,5-0,6 მეტრით ) წვრილი ტოტებია დაწყობილი, რომლებზეც ბრტყელი ქვები ალაგია. ქვებზე მიწაა (0,15 მეტრი) დატკეპნილი. ფასადებიდან გამოირჩევა აღმოსავლეთისა: აქ კარის ნახევარწრიული თაღი გამოკვეთილია ორ ლოდში. სამხრეთის ლოდზე მცირე ტოლმკლავა ჯვარია ამოკვეთილი. კარის თავზე. ორიოდ მეტრის სიმაღლეზე, ხის მცირე ორფერდა სახურავია მოწყობილი, რის შიგნით ჩამოკიდებულია პატარა ზარი. კოშკის წინ ქვის კედლით შემოფარგლული ეზოა. 

ეზოს სამხრედიდან ესაზღვრება ფერდობის დაყოლებაზე მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი (შემორჩენილია I სართული და IIსართულის კედლების მცირე ნაწილი). სახლს გეგმით სწორკუთხედი ფორმა აქვს და მთავარი ფასადით სამხრითაა მიმართული. ამ კედელში ორი სწორკუთხა კარი და სამი სწორკურთხა სარკმელია. ერთი სწორკურთხა სარკმელი ოთახის სიღრმეში, დასავლეთის მხრიდანანაცაა. დანარჩენი კედლები ყრუა. შენობის მეორე სართულს, მთავარი ფასადის მხრიდან, აივანი ჰქონია. აივანზე ასასვლელად წინიდან ქვის კიბეა. 

სახლს აღმოსავლეთიდან ბოსელი ეკვრის, სათავსი გეგმით ოთხკუთხაა და სამხრეთ-ჩრდილოეთის მიმართულებითაა საგრძნობლად წაგრძელებული. ბოსელს სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა შესასვლელი და ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი აქვს, მეორე კარი (ამოშენებულია) ჩრდილოეთ კედელშია. 

ბოსელს აღმოსავლეთიდან ებჯინება გეგმით კვადრატი (7,5x7,3 მეტრი) სამსართულიანი კოშკი, რომლის დასავლეთ კედლის ბოსლის კედლადაა გამოყენებული. სახლის შესასვლელი პირველი სართულის დონეზეა, სამხრეთიდან. კარი ორ ლოდშია გამოკვეთილი თაღითაა გადახურული. სართულის დასავლეთ კედელში კვადრატული ხვრელია რომელიც ბოსელში გადის. ხვრელის მარჯვნივ ერთი სათოფურია. სახლის მეორე და მესამე სართულების კედლები ყრუა. სართულშუა გადახურვა ხის ძელებზე ყიფილა მოწყობილი.

ლიტერატურა
----------

* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 439-440.
**ბაკურ ჩიხრაძის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში, სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით განაპირას ჩიხრაძეების უბანში. სახლის სიახლოვეს სოფლის ვიწრო ქუჩებისგან მცირე მოედანი იკვრება. იგი 1 მეტრის სიმაღლის ქვის ბელეტაჟზეა აგებული. ნაგებობა მცირედით დამრეც რელიეფზეა მორგებული და უკანა ჩრდილოეთის ფასადით სანახევროდ მიწაშია ჩადგმული. მისი გრძივი და მთავარი ფასადი სამხრეთისკენ იყურება, იერსახეს მას მიმყოლი ვრცელი აივანი განსაზღვრავს, აივნის სურათი მოგვიანებით სახეშეცვლილი მოაჯირით ხის სადა სვეტებითა და მათ შორის მოქცეული მასიური აჟურული ფარდებით არის წარმოდგენილი. ფარდების კომპოზიცია სიმეტრიულია, თითქმის შეისრული თაღის იერს მოგვაგონებს, თაღს მცირე ზომის მცენრეული მოტივის ამონახერხების თანმიმდევრული რიგი მიუყვება, კიდეებში მზის სიმბოლოებია მოქცეული, ცენტრში კი ორი ერთმანეთის თავზე მდებარე ჯვრის მცირე გამოსახულებებია, რომლების გვერდებზეც ასევე მზის სტილიზებური გამოსახულებაა. საინტერესოა ჭვირული აივნის სურათი. ინტერიერი აივანს რეგულარულად განაწილებული ღიობებით, ხოლო თავის მხრივ, აივანი, ეზოს მოაჯირში ჩართული მცირე ხის კარითა და რამდენიმესაფეხურიანი კიბით უკავშირდება. ოდა სახლი სისადავით გამოირჩევა. ნაგებობა ლანდშაფტს მოხდენილად ერგება. მისი გეგმარებითი მხარე კარგად არის გააზრებული, აღწერილი ნაგებობა სოფელში შემორჩენილ ოდა-სახლებს შორის ერთ-ერთია, რაც საშუალებას გვაძლევს, გომის ხის ხუროთმოძღვრების გარკვეული ტენდენციები აღვიქვათ, ეს კი მის მნიშვნელობას კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* 

* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი, № 38212
მაულეს რეგიონის მდინარეები
აჩიბუენო
**აჩიბუენო** (ესპ. Achibueno) — მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაულეს რეგიონის ლინარესის პროვინციაში. მდინარე ლონკომილიის შენაკადი. 

სათავეს იღებს ცენტრალურ ჩილეში, ანდების სტრატოვულკან ნევადო-ლონგავის აღმოსავლეთ კალთებზე მდებარე აჩიბუენოს მყინვარული ტბიდან. ზემო დინებაში მდინარე მიედინება ანდების მთებით შემოსაზღვრულ მელადოს ქედზე. ამ მონაკვეთში აჩიბუენოს რამდენიმე ნაკადული ერთვის, ძირითადად ჩრდილოეთ მხარეს.

პატარა სოფელ პეხერეის ქვემოთ, ხეობაში ჯერ კიდევ გვხვდება ხეების ისეთი სახეობები, რომლებიც გარდამავალია უფრო სამხრეთით ჩილესათვის დამახასიათებელი სახეობებებს შორის. მათ შორისაა ჩილეური მუხა, არაიანი (*Luma apiculata*), *Nothofagus dombeyi* და ა. შ. გზები მხოლოდ ნაკადულ ლას-ანიმასამდე მიდის, რაც ხეობას კიდევ უფრო უნიკალურს ხდის. დასავლეთით, პანამერიკულ მაგისტრალთან, უერთდება მდინარე ანკოა და შემდეგ სვლას განაგრძობს ქალაქ ლინარესიდან რამდენიმე კილომეტრით სამხრეთით. თავის მხრივ, აჩიბუენო მდინარე ლონკომილიის მთავარი მარჯვენა შენაკდია.

იხილეთ აგრეთვე
--------------

* ჩილეს მდინარეების სია

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* Achibueno River and bridge, Linares, Chile, with San Gabriel farm to the west



პანორამა
**ზემო ხორხის აჩაქველის ციხის კომპლექსი** — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხორხის ტერიტორიაზე, მდინარე ხორხის (არაგვის მარცხენა შენაკადის) სათავესთან, მაღალ მთაზე. დასავლეთით აჩაქველისხევი ჩაუდის, აღმოსავლეთით - ნაკალოვრისხევი. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლესია, რამდენიმე ნაგებობის ნანგრევები და გალავანი. წმინდა გიორგის ეკლესია ციხის ყველაზე მაღალ ადგილზე, ჩრდილო ნაწილში დგას; ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, მის ღერძზე ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. შემორჩენილია ეკლესიის ჩრდილო და სამხრეთ მინაშენების კედლების და კამაროვანი გადახურვის ნაწილები. ეკლესიის ირგვლივ რამდენიმე ნაგებობის ნანგრევებია. ეკლესიის აღმოსავლეთით შემორჩენილია შიგნით შელესილი სათავსი (შესაძლოა, წყლის რეზერვუარი) და ჩასასვლელი კიბე. სათავსს სამხრეთ-დასავლეთ კედელში პატარა თახჩა აქვს. გალავანი ოვალური მოყვანილობისაა, ნაგებია სხვადასხვა ზომის მოთეთრო და მოვარდისფრო ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. მის წინ თხრილია, რომელიც იცავდა ციხის მისასვლელს. გალავნით შემოსაზღვრული ტერიტორია წაგრძელებულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და თანდათან ვიწროვდება. გალავნის ჩრდილო კედელში ჩართულია ოთხი ნახევარწრიული ბურჯი. სამხრეთ კედელი დანგრეულია. ტერიტორიაზე აკრეფილია რკინის პატარა ნიჩაბი, ბრინჯაოს ჩამოსხმული ჭრაქი და დამუშავებული ქვის სწორკუთხა ფილა, რომლის ერთ-ერთ ვიწრო წახნაგზე ერთსტრიქონიანი ნუსხახუცური წარწერაა.

ლიტერატურა
----------

* *რამიშვილი. რ*, საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ. 2008. — გვ. 254.
**პოტიტე ყრმა** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივლისი, ახალი სტილით - 14 ივლისი.

ცხოვრება
--------

წმინდა მოწამე პოტიტე წარმართთა ოჯახში დაიბადა, ცამეტი წლისა ქრისტიანთა სწავლებას გაეცნო, ჭეშმარიტი ღმერთი ირწმუნა და მოინათლა. როცა ამის შესახებ შეიტყო, მამამისი ძალიან დამწუხრდა. ის ჯერ ალერსითა და შეგონებებით, შემდეგ კი მუქარით შეეცადა შვილის გადაბირებას, მაგრამ ვერაფერს გახდა; მაშინ, ყმაწვილის სიმტკიცით ძლეული, თავადაც ქრისტეს შეუდგა. წმინდა პოტიტემ მრავალი ქვეყანა შემოიარა სახარების ქადაგებით. ღვთის მადლით მის ქადაგებებს სასწაულები და კურნებები განამტკიცებდა.

ეპირის ოლქში ცხოვრობდა დიდებული ქალბატონი კვირიაკია, სენატორის მეუღლე, რომელიც კეთრით დასნეულდა. როცა წმინდა პოტიტეს შესახებ შეიტყო, მან თავისთან მოიწვია წმინდანი და წამლობა სთხოვა. წმინდანმა უპასუხა, თუ ქრისტეს ირწმუნებ, განიკურნებიო. კვირიაკია მოინათლა და სასწაულებრივად განიკურნა. საკვირველების მხილველმა მთელმა სახლეულმა ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი და ნათელიღო.

ამის შემდეგ პოტიტე გარგარის მთაზე დამკვიდრდა და განმარტოებული ცხოვრება დაიწყო. აქ მას შეხვდნენ იმპერატორ ანტონინუს პიუსის (138-161) მსახურები და სთხოვეს, სასახლეში გაჰყოლოდა მათ იმპერატორის ეშმაკეული ასულის განსაკურნებლად. წმინდა პოტიტემ განკურნა სნეული, ანტონინუსმა კი სიკეთე არაადამიანური სისასტიკით გადაუხადა ნეტარს. მან თავისი ქალიშვილის განკურნება წარმართულ ღვთაებებს მიაწერა და პოტიტეს მათთვის მსხვერპლის შეწირვა უბრძანა. წმინდანმა ბრძანების შესრულებაზე უარი განაცხადა და მხნედ აღიარა ქრისტე. ამით განრისხებულმა თვითმპყრობელმა მას ენა ამოგლიჯა და თვალები დასთხარა. ხანგრძლივი ტანჯვის შემდეგ წმინდა მოწამეს 161 წელს თავი მოჰკვეთეს.

ლიტერატურა
----------

* „წმიდანთა ცხოვრება", ტომი III, თბილისი, 2001 წ.
**ბაკური** (ლათ. Bacurius), *პაკორი* (ბერძ. Pάkouroc) — ლაზთა მეფე II საუკუნეში. მოხსენიებული ჰყავს იმპერატორ ანტონინუს პიუსის (138-161) ცხოვრების აღმწერელს იულიუს კაპიტოლინუსს, როგორც იმპერატორის მიერ ლაზების მეფედ დანიშნული. ამ ცნობის საფუძველზე აკადემიკოსი გ. მელიქიშვილი ფიქრობს, რომ II საუკუნეში ლაზიკა რომის იმპერიას ემორჩილებოდა. სხვა ისტორიკოსების (ლორთქიფანიძე, მეტრეველი) აზრით კი რომაული ჰეგემონია შიდა რაიონებში საკმაოდ ეფემერული ხასიათის იყო და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მესვეურების მიმართ რომაული ინვესტიტურის აქტის გამოყენებას შესაძლოა, საფუძველი ჩაეყარა ანტონინების დინასტიის მოსვლასთან ერთად I საუკუნის მიწურულს. ბაკური უნდა იყოს მოხსენიებული 2005 წელს გაგრის რაიონში, სოფელ აჩმარდის ანტიკურ სამაროვანზე გათხრილი მდიდრული სამარხის ინვენტარში აღმოჩენილ ვერცხლის თასის ბერძნულ წარწერაშიც: „მე, ბაკურმა, [ჩემს] ცხვრებს ვუბოძე".

ლიტერატურა
----------

* გ. მელიქიშვილი, საქართველო ახ. წ. I–III სს. სინ, ტ. I, თბ. 1970.

* *ბოგვერაძე ა.*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ. 1977. — გვ. 161.
* თ. დუნდუა, კოლხეთი, იბერია და პონტოს სამეფო ნუმიზმატიკური მასალების მიხედვით. თბ. 1993.
* დასავლეთ საქართველოს ჰეგემონი ლაზთა მეფე პაკორი = Pacorus, the Lazi King, who was overlord of Colchis/Western Georgia / თედო დუნდუა, აკაკი ჩიქობავა. - თბ. : მერიდიანი, 2013. - 16 გვ. - ქართ. და ინგლ.. - ISBN 978-9941-10-718-4
* მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი (2007). *საქართველოს მეფეები*. თბილისი:  გამომცემლობა „ნეკერი",   გვ. 12.

რესურსები ინტერნეტში
--------------------

* თედო დუნდუა, აკაკი ჩიქობავა „დასავლეთ საქართველოს ჰეგემონი ლაზთა მეფე პაკორი". დაარქივებული 2019-12-17 საიტზე Wayback Machine.  გამომცემლობა „მერიდიანი". თბილისი, 2013.
* Tedo Dundua „Georgia within the European Integration". Meridian Publishers. Tbilisi, 2016.